डॉक सारांशित करण्यासाठी: घरामध्ये गणपतीची प्रतिष्ठापना करताना प्रवीण तरडेंनी त्यासाठी पुस्तकांची आरास केली. याचा फोटो त्यांनी सोशल मीडियावर शेअर केला. पण या देखाव्यात भारताची घटना गणपतीच्या पाटाखाली ठेवण्यात आल्याचं अनेकांनी तरडेंच्या लक्षात आणून दिलं आणि यावरून अनेकांनी त्यांच्यावर टीका केली.

यामुळे संविधानाची विटंबना झाल्याचं काहींनी म्हटलं.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

संविधानाच्या प्रतीचा अशा प्रकारे वापर केल्याबद्दल प्रवीण तरडेंवर गुन्हा दाखल करण्यात यावा, अशी मागणी संभाजी ब्रिगेडने केली

यानंतर प्रवीण तरडेंनी या सगळ्या प्रकाराबद्दल माफी मागत हा फोटो काढून टाकला आणि सजावटीतही बदल केला.

माफीचा एक व्हिडिओ प्रवीण तरडेंनी फेसबुकवर पोस्ट केलाय. त्यात ते म्हणतात, "माझ्या घरी पुस्तक गणपती अशी कॉन्सेप्ट होती. आणि बुद्धीची देवता आणि बुद्धीचं सगळ्यात मोठं प्रतीक अशी माझी भावना होती. परंतु ती किती मोठी चूक आहे, हे माझ्या लक्षात अनेक लोकांनी आणून दिलं. RPI, भीम आर्मी, लातूरची संघटना, पुण्यातल्या अनेक संघटना...मी सर्व माझ्या दलित बांधवांची, ज्यांच्या ज्यांच्या भावना दुखावल्या गेल्या होत्या, त्या सगळ्यांची जाहीर माफी मागतो. माझी चूक मान्य करतो. आणि मी हा केलेला बदल तुमच्या सगळ्यांना दाखवतो."

प्रवीण तरडे कोण आहेत?

अभिनेता, दिग्दर्शक, पटकथाकार अशी मराठी चित्रपट सृष्टीत प्रवीण तरडेंची ओळख आहे. 2018मध्ये आलेला 'मुळशी पॅटर्न' हा त्यांचा गाजलेला चित्रपट. या सिनेमाचं लेखन - दिग्दर्शन त्यांनी केलं होतं. या सिनेमातली नन्या भाईची भूमिकाही त्यांनी केली होती. देऊळ बंद या सिनेमाचं दिग्दर्शनही तरडेंनी केलं होतं.

प्रवीण तरडेंनी कन्यादान, कुंकू, कुटुंब, तुझं माझं जमेना, पिंजरा या मालिकांचं लेखन केलं आहे. याव्यतिरिक्त त्यांनी पितृऋण, रेगे या चित्रपटांची पटकथा आणि संवाद लिहिले होते.

त्यांनी कोकणस्थ, देऊळ बंद या चित्रपटाचं सहाय्यक दिग्दर्शन केलं होतं.

प्रवीण तरडेंचा आगामी सिनेमा 'सरसेनापती हंबीरराव' हा हंबीरराव मोहीतेंच्या आयुष्यावर आधारित आहे.

कोरोना काळात, 26 जूनला तरडे यांनी शेतात काम करताना फेसबुक लाईव्ह केलं होतं. भात लावायला आलोय, कोरोनामुळे कामाला माणसं मिळत नसल्याने आम्ही भात लावायला आल्याचं त्यांनी सांगितलं होतं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गणपतीसाठीच्या पुस्तकांच्या सजावटीमध्ये भारताचं संविधान गणपतीच्या पाटाखाली ठेवल्याबद्दल अभिनेता - दिग्दर्शक प्रवीण तरडेंवर सोशल मीडियातून टीका झाली. यानंतर तरडेंनी एका व्हिडिओद्वारे याबद्दल माफी मागितली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: घाटाच्या राजासाठी खंडाळ्याचा घाट केला पार

फक्त नऊ किलोमीटरच्या अंतरामध्ये 1800 फुट उंची गाठणारा खंडाळा घाट हा सायकलस्वारांसाठी सर्वांत आव्हानात्मक घाट मानला जातो. पण वयाच्या 62व्या वर्षीही केवळ 35 मिनिटांमध्ये हा घाट चढणारे जागतिक किर्तीचा सायकलपटू म्हणजे अशोक खळे.

'घाटाचा राजा' म्हणून ओळख असणारे खळे यांचा सायकलिंगकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन आणि कारकीर्द थक्क करणारी आहे. उत्कृष्ट सायकलपटूसोबतच आशियातले 'बेस्ट व्हील बाईंडर' म्हणूनही त्यांचा लौकिक होता.

पण 11 नोव्हेंबर 2017 रोजी सायकल चालवतानाच त्यांचं एका अपघातात निधन झालं.

त्यांना आदरांजली म्हणून रविवारी खंडाळा घाटात सायकल राईडचं आयोजन करण्यात आलं होतं. जवळपास 70 सायकलस्वारांनी घाटात सायकलिंग करून 'शिंग्रोबा'च्या या लाडक्या सायकलपटूच्या स्मृतींना उजाळा दिला.

'मुंबई-पुणे' सायकल स्पर्धेमध्ये अशोक खळे यांचे कट्टर प्रतिस्पर्धी असलेले पण स्पर्धा संपल्यावर आनंदाने मिठी मारणारे अशोक कॅप्टन हे देखिल आपल्या मित्राच्या आठवणी जागवायला आवर्जून उपस्थित होते.

देशोदेशी कामगिरी

23 मार्च 1955 रोजी जन्माला आलेले अशोक खळे यांनी सत्तरच्या दशकात स्पर्धात्मक सायकलिंगला सुरुवात केली.

महाराष्ट्र राज्य सायकलिंग चॅम्पियनशीप, सातारा-मालेगाव-सातारा, मेडन सायकल रेस, बरोडा बॉम्बे सायकल रेस, या सारख्या महत्त्वाच्या स्पर्धांमध्ये उल्लेखनीय कामगिरी करत अनेक विक्रम प्रस्थापित केले.

अशोक खळे

1979 साली हैदराबादमध्ये पार पडलेल्या राष्ट्रीय खेळांमध्ये त्यांनी पहिला क्रमांक पटकाविला. म्हणूनच 1980 साली राज्य सरकारने त्यांचा शिवछत्रपती पुरस्कार हा खेळातील सर्वोच्च सन्मान देऊन गौरव केला.

राज्य आणि राष्ट्रीय स्पर्धांमध्ये ठसा उमटवत असतानाच त्यांनी 1983 साली इटली येथे पार पडलेल्या '38व्या ग्रान प्री मिओ डेल्ला लिबरेझिन' आणि '80व्या जिरो डेल्ले रेगिओनि रोड बायसिकल रेस'मध्ये भारताचं प्रतिनिधित्वही केलं होतं.

१९८६ साली दिल्लीत झालेल्या राष्ट्रीय सायकलिंग चॅम्पियनशीपमध्ये ते महाराष्ट्र राज्याचे प्रतिनिधी होते.

मुंबई-पुणे सायकल स्पर्धा

सत्तर आणि ऐंशीच्या दशकात खळे यांनी 'मुंबई-पुणे' सायकल रेस अक्षरश: गाजवली.

अशोक कॅप्टन, प्रमोद वाघमारे, बापू माल्कम, कमलाकर झेंडे, अभय जोशी, केरमन फ्रामना, यझदी खंबाटा, होमी भातेना, राजासाहेब अत्तार यांसारख्या पट्टीच्या सायकलपटूंसोबत स्पर्धा करत अनेक...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

'घाटाचा राजा' म्हणून ओळखले जाणारे सायकलपटू अशोक खळे यांचा ऐन सायकल चालवतानाच अपघाती मृत्यू झाला. रविवारी त्यांना आदरांजली वाहण्यासाठी खंडाळा घाटात सायकल राईडचं आयोजन करण्यात आलं होतं. त्यानिमित्ताने...


डॉक सारांशित करण्यासाठी: घातपाताच्या शक्यतेमुळे रॅपिड अॅक्शन फोर्स दाखल झाली आहे. एएनआय या वृत्तसंस्थेनं याबाबतचं वृत्त दिलं आहे.

अमरनाथ यात्रेसाठी आलेले भक्त आणि इतर पर्यटकांना सरकारनं काश्मीर खोरं सोडून जाण्याच्या सूचना केल्या आहेत.

त्या पार्श्वभूमीवर राज्याच्या माजी मुख्यमंत्री मेहबूबा मुफ्ती यांनी शुक्रवारी रात्री आपल्या निवासस्थानी एक तातडीची बैठक घेतली.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

या बैठकीमध्ये जम्मू आणि काश्मीरमधील इतर प्रादेशिक पक्षांचे नेते सहभागी झाले. त्यात नॅशनल कॉन्फरन्सचे फारुख अब्दुल्ला, पीपल्स कॉन्फरन्सचे सज्जाद लोन आणि पीपल्स मूव्हमेंटचे शाह फैसल यांनी भाग घेतला होता.

या बैठकीत मेहबुबा मुफ्ती यांनी काश्मीर खोऱ्यातील स्थितीवर चर्चा केल्याचं सांगितलं.

'हात जोडून आवाहन करते'

मेहबुबा मुफ्ती यांनी पत्रकार परिषदेत सांगितलं, "काश्मीरमध्ये सध्याच्या वातावरणात इथल्या लोकांसह विद्यार्थीही घाबरले आहेत. अशाप्रकारे पसरलेलं भय मी आजवर पाहिलं नाही."

मेहबुबा मुफ्ती

जर काश्मीर खोऱ्याची स्थिती सुधारली आहे असं सरकार म्हणत असेल तर इथं सुरक्षादलांची संख्या का वाढवली जात आहे? असा प्रश्नही त्यांनी विचारला.

त्या म्हणाल्या, " या प्रकारच्या अफवा पसरवून सरकारला कलम 35 अ आणि विशेष राज्याच्या दर्जामध्ये बदल करायचा आहे. इस्लाममध्ये हात जोडण्याची परवानगी नाही. तरिही मी पंतप्रधानांना हात जोडून अशी स्थिती निर्माण करू नका अशी विनंती करते."

राज्यपालांची भेट

जम्मू आणि काश्मीरच्या अनेक प्रादेशिक नेत्यांनी राज्यपाल सत्यपाल मलिक यांची भेट घेतली. राज्यभरात पसरलेल्या अफवा आणि विस्कळीत झालेली व्यवस्था रुळावर आणावी असं आवाहन त्यांनी केलं.

राज्यपाल मलिक यांनी राज्यामध्ये सर्व स्थिती सुरळीत असल्याचं एएनआय वृत्तसंस्थेला सांगितलं.

सत्यपाल मलिक म्हणाले, "संरक्षणासंबंधी दिलेल्या सूचना आणि इतर विषय एकत्र केल्यामुळे अनेक प्रकारच्या अफवा पसरल्या आहेत. आपल्या कार्यकर्त्यांना अशाप्रकारे दोन वेगवेगळे विषय एकत्र करू देऊ नयेत असं आवाहन मी राजकीय नेत्यांना केलं आहे."

खोरं सोडण्याचे आदेश

शुक्रवारी जम्मू आणि काश्मीर सरकारनं सुरक्षेसंबंधी एक सूचना दिल्यानंतर स्थितीमध्ये बदल होऊ लागला.

काश्मीर खोऱ्यामध्ये दहशतवाद्यांकडून हल्ला होण्याची शक्यता सरकारनं वर्तवली तसंच अमरनाथ यात्रेसाठी आलेले भाविक आणि पर्यटकांना परतण्याचा सल्ला दिला.

आपली तीर्थयात्रा लवकर आटपून...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जम्मू आणि काश्मीरमध्ये गेल्या काही तासांमध्ये वेगवान घडामोडी घडत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: घुमडे गावात आढळलेले माहापाषाणीय संस्कृतीतले शिळावर्तुळ

ती गोलाकार मांडलेली 'शिळावर्तुळं' आहेत. ही आहेत उत्तर अश्मयुगातील किंवा महापाषाणीय संस्कृतीतील नागरिकांनी मृत आप्तस्वकीयांच्या स्मरणार्थ उभारलेली स्मारकं.

अशा स्वरुपाची स्मारकं महाराष्ट्रात अडीच हजार वर्षांपूर्वी निर्माण झाली होती. यामुळे कोकणात अश्मयुगाच्या अखेरीस नेमकी कोणती संस्कृती नांदत होती? हा नवा प्रश्न पुरातत्वज्ञांसमोर उभा राहिला आहे.

महाराष्ट्रातल्या सिंधुदुर्ग जिल्ह्यांत शिळावर्तुळं आढळली आहेत. या वर्तुळांचं आणि स्मृतीस्मारकांच्या नेमका काळ ठरवण्याचं (डेटींग) काम सध्या सुरू आहे. आतापर्यंत केवळ पुणे, विदर्भ, कर्नाटक इथेच ही स्मारकं आढळली होती.

पुरातत्वज्ञांच्यामते अश्मयुगात अशा प्रकारची शिळास्मारकं उभारण्याची पद्धत रूढ होती. परंतु कोकणात अशी शिळावर्तुळं कधीच आढळली नव्हती.

याही पूर्वी सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील पेंडूर येथे पुरातत्वअभ्यासक व पत्रकार विनायक परब यांना सापडलेल्या दोन महापाषाण युगीन शिळास्मारकाच्या निमित्ताने कोकणाचा इतिहास अश्मयुगीन कालखंडापर्यंत मागे गेला होता, त्यात आता घुमडे गावाच्या शिळावर्तुळांची भर पडली आहे.

सिंधुदुर्ग किल्ला आणि तारकर्ली बीच यांच्यामुळे प्रसिध्द असलेल्या मालवण शहरापासून 6 किलोमीटरवर घुमडे हे गाव आहे. गावातल्या निसर्गरम्य पठारावर 7 शिळावर्तुळं (Megalithic Circles) शोधून काढण्यात हौशी पुरातत्वअभ्यासक अमित सामंत आणि पुरातत्व अभ्यासक विनायक परब यांना यश आले आहे.

यापूर्वी महाराष्ट्रात विदर्भात अशा प्रकारची शिळावर्तुळं सापडलेली आहेत. पण, दक्षिण कोकणात प्रथमच अशा प्रकारची महापाषाणीय शिळावर्तुळं सापडली आहेत.

दक्षिण कोकणात प्रथमच अशा प्रकारची महापाषाणीय शिळावर्तुळं सापडली आहेत.

शिळावर्तुळं म्हणजेच विशिष्ट आकाराचे दगड ठराविक अंतरात गोलाकार रचण्यात आलेले असतात. ही एकप्रकारची स्मृतिस्मारकं असतात. आपल्या नातेवाईकांच्या स्मरणार्थ अशी स्मारकं रचण्याची परंपरा महापाषाणीय मानवी संस्कृती असल्याचं पुरातत्वज्ञांचं मत आहे.

मुंबई विद्यापीठाच्या 'सेंटर फॉर एक्स्ट्रा म्युरल स्टडीज' आणि 'इन्स्ट्युसेन' (INSTUCEN) यांच्यावतीने विद्यापीठातील मराठी भाषा भवन इथे 'एक्सप्लोरेशन इन महाराष्ट्र - 5' ही कार्यशाळा पार पडली. या कार्यशाळेत महाराष्ट्रातील 23 व्यावसायिक आणि अव्यावसायिक पुरातत्ववेत्यांनी विविध विषयांवर आपले शोधनिबंध सादर केले....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोकणवासियांनो आणि पर्यटकांनो, सिंधुदुर्गात मालवणला जाताना, घुमडे या गावाजवळ माळरानावर गोल आकारात रचलेले काही मोठ्या आकारातील दगड पाहिले आहेत का? जर पाहिले असतील, तर लक्षात घ्या ते साधेसुधे दगड नाहीत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चंदा कोचर

चंदा कोचर यांच्यावर मनी लाँडरिंग म्हणजेच पैशांची अफरातफर केल्याचा आरोप आहे. गेल्यावर्षी त्यांना या पदावरून काढून टाकण्यात आलं होतं.

मुंबई उच्च न्यायालयाने अपील फेटाळून लावल्यानंतर चंदा कोचर यांनी त्यांच्या बडतर्फीविरोधात सुप्रीम कोर्टात धाव घेतली होती.

न्यायमूर्ती किशन कौल यांच्या अध्यक्षतेखालच्या 3 सदस्यांच्या पीठाने याविषयीचा निर्णय दिला. यामध्ये न्यायमूर्ती दिनेश महेश्वरी आणि न्यायमूर्ती हृषिकेश रॉय होते.

"उच्च न्यायालयाच्या निर्णयाच्या विरोधात जाणारं आमचं मत नाही, आय अॅम सॉरी," असं हा निकाल जाहीर करताना जस्टिस कौल यांनी म्हटलंय.

चंदा कोचर या आयसीआयसीआय बँकेंच्या माजी मुख्य कार्यकारी अधिकारी आहेत.

आयसीआयसीआय - व्हिडिओकॉन कर्ज घोटाळा प्रकरणी आरोप झाल्यानंतर चंदा कोचर यांना पदावरून काढून टाकण्यात आलं होतं. या निर्णयाला त्यांनी सुरुवातीला मुंबई उच्च न्यायालयात आव्हान दिलं होतं.

एन्फोर्समेंट डिरेक्टरेट म्हणजेच ईडीने गेल्यावर्षी कोचर यांच्याविरोधात प्रिव्हेन्शन ऑफ मनी लाँडरिंग अॅक्टनुसार गुन्हा दाखल केला होता. त्यांच्यासोबतच त्यांचे पती दीपक कोचर, व्हिडिओकॉन समूहाचे वेणुगोपाल धूत यांच्यावरही गुन्हे दाखल करण्यात आले होते.

आयसीआयसीआय बँकेने 1875 कोटींची कर्ज देताना नियमांचं पालन केलं नसल्याचा आरोप होता. त्यानंतर सप्टेंबर महिन्यात दीपक कोचर यांना अटक करण्यात आली होती.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आयसीआयसीआय बँकेच्या चीफ एक्झिक्युटिव्ह आणि मॅनेजिंग डायरेक्टर पदावरून बडतर्फ करण्यात आल्याच्या विरोधात चंदा कोचर यांनी दाखल केलेली याचिका सुप्रीम कोर्टाने फेटाळलीय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चंदू चव्हाणला 2 महिन्यांचा कारावास

चंदू चव्हाण हे राष्ट्रीय रायफल्सच्या 37व्या तुकडीचे जवान. वय वर्षं 23. एरव्ही एक सर्वसाधारण भारतीय सैनिक. पण त्यांचं मागच्या 13 महिन्यांचं आयुष्य एखाद्या बॉलिवूड चित्रपटाला लाजवेल असं आहे.

या 400 दिवसांत जम्मू-काश्मीरमधली पोस्टिंग, नियंत्रण रेषा ओलांडून पाकिस्तानमध्ये जाणं, पाकिस्तानमध्ये झालेला छळ आणि भारताच्या शिष्टाईनंतर पाकिस्तानने जानेवारीत त्याची केलेली सुटका असे सगळे अनुभव चंदू चव्हाण यांनी घेतले आहेत.

सर्जिकल स्ट्राईक

चंदू चव्हाण यांचे मोठा भाऊ भूषण चव्हाणही सैन्यातच. गेल्या वर्षी 'सर्जिकल स्ट्राईक'ची देशभर चर्चा सुरू असतानाच गुजरातमध्ये भूषण यांना सैन्यातून फोन आला.

धाकटा भाऊ चंदू गेले दोन दिवस बेपत्ता असल्याचं त्यांना समजलं. आणि पुढच्या काही तासांत एका भारतीय जवानाला पाकिस्तानी लष्करानं ताब्यात घेतल्याची बातमी पाकमधील इंटरनेट साईटनं दिली.

पाकिस्तानच्या संयुक्त राष्ट्र संघातील प्रतिनिधी डॉ. मलिहा लोढी यांनी या बातमीला दुजोरा दिला. भारतीय सैनिक प्रत्यक्ष नियंत्रण रेषा ओलांडताना पाकिस्तानच्या ताब्यात आल्याचा दावा त्यांनी केला. पुढील दोन दिवसांनी भारतीय सैन्याकडूनही चंदू यांच्या कुटुंबीयांना ही बातमी कळवण्यात आली.

चंदू आणि त्याचा भाऊ भूषण चव्हाण

चंदू चव्हाण यांचं जन्मगाव धुळ्याजवळ बोरविहीर. चंदूंच्या अटकेनं 12 हजार लोकवस्तीच्या या गावात शोककळा पसरली. त्यांचे आई-वडील लहानपणीच वारले होते. त्यांचा आणि त्यांच्या भावंडांचा सांभाळ आजी-आजोबांनी केला.

आजीला आपला नातू पाकिस्तानमध्ये पकडला गेल्याचं कळताच हृदयविकाराचा झटका आला आणि त्यात त्यांचं निधन झालं.

LOC का ओलांडली?

सर्जिकल स्ट्राईकच्या एकाच दिवसानंतर चंदू बेपत्ता झाले होते. त्यामुळे सुरुवातीला नेमकं काय झालं याबद्दल नेमकी माहिती नव्हती.

डॉन या पाकिस्तानी वृत्तपत्राने दिलेल्या बातमीत एका भारतीय सैनिकाने जाणून बुजून नियंत्रण रेषा ओलांडल्याचं म्हटलं होतं. मीडियात उलटसुलट बातम्या सुरू होत्या.

काहींच्या मते चंदू सीमेवर तैनात असताना वाट चुकले. तर काहींच्या मते सीमेवर पाकिस्तानी सैन्याबरोबर झालेल्या चकमकीनंतर चंदूंना ताब्यात घेण्यात आलं.

सुटका झाल्यावर आजोबांबरोबर चंदू चव्हाण.

पाकिस्तानमधल्या आणखी एका वृत्तपत्राने चंदू चेकपोस्ट सोडून पळाले होते आणि एकटेच नियंत्रण रेषा ओलांडून आले अशी बातमी दिली होती....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

नियंत्रण रेषा ओलांडून पाकिस्तानात गेलेल्या चंदू चव्हाण नावाच्या सैनिकाला दोन महिन्यांच्या तुरुंगवासाची शिक्षा ठोठावण्यात आली आहे. त्यांचं 2 वर्षांचं पेन्शनही कापण्यात आलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चंद्रकांत खैरे

औरंगाबादचे सिल्लोड, फुलंब्री आणि पैठणवगळता उर्वरित तालुके आणि शहर असा मतदारसंघ आहे. गेल्या चार टर्मपासून शिवसेनेचे चंद्रकांत खैरे या मतदारसंघातून निवडून येत आहेत.

त्यांनी 1999, 2004, 2009 आणि 2014 मध्ये विजय मिळवला होता. 1999 मध्ये त्यांनी बॅरिस्टर अंतुले यांना, 2004 मध्ये रामकृष्ण बाबा पाटील यांना. 2009 मध्ये उत्तमसिंह पवार आणि पाच वर्षांपूर्वी नितीन पाटील यांचा पराभव केला होता. हे सर्व काँग्रेसचे उमेदवार होते.

औरंगाबादमध्ये नगरसेवक म्हणून कारकीर्द सुरू केलेल्या खैरे यांनी पालिकेतील विरोधी पक्षनेतेपद सांभाळलं. त्यानंतर आमदार ते मंत्री अशा भूमिका हाताळल्या.

काही महिन्यांपूर्वी राजस्थान, मध्य प्रदेश आणि छत्तीसगढमध्ये काँग्रेसने भाजपवर मात केली होती. तीन राज्यातील यशामुळे खैरे यांचा पराभव करणं सोपं आहे, अशी चर्चा सोशल मीडियावर रंगते आहे. मात्र केंद्रात काँग्रेसचं आघाडी सरकार असतानाही खैरे यांनी बाजी मारली होती.

औरंगाबाद

"चंद्रकांत खैरे आणि सुभाष झांबड बहुजन समाजाचे प्रतिनिधी आहेत. बहुसंख्याक समाजाला आपला प्रतिनिधी यावा वाटणं साहजिक आहे. सत्तार यांनी दबावतंत्र अवलंबलं आहे. मात्र त्यामागे तर्कसुसंगता दिसत नाही. आमदारकी वाचवण्यासाठीचा हा प्रयत्न दिसतो," असं ज्येष्ठ पत्रकार सुहास सरदेशमुख सांगतात.

ते पुढे म्हणाले, "विकास कामांची बैठक नसतानाही निवडून येणारे खासदार असं चंद्रकांत खैरेंबद्दल म्हटलं जातं. परंतु यंदाही निवडणुकीत विजयी उमेदवार बदलेल अशी परिस्थिती नाही. शिवसेनेचे असे ठोस मतदार आहेत. ती मतं खैरे यांना मिळतात. सेना-भाजप युती असल्याने या मतांचं विभाजन होण्याची शक्यता नाही."

ते सांगतात, "असाउद्दीन ओवेसी यांच्या एमआयएम पक्षाने औरंगाबादमध्ये पाय रोवले आहेत. मात्र लोकसभा तसंच विधानसभेत त्याने प्रचंड फरक पडण्याची शक्यता नाही. महापालिका पातळीवर स्थानिक मुद्दे आणि समाजाच्या बळावर त्यांना मतं मिळू शकतात. विधानसभेपर्यंत कार्यकर्त्यांचं बळ पाठिशी राहावं म्हणून लोकसभेसाठी एमआयएमने उमेदवार उभा केला आहे. तसं केलं नाही तर अन्य पक्ष कार्यकर्त्यांना पळवून नेऊ शकतात. या सगळ्यात दुष्काळनिवारण असेल किंवा विकासाचे अन्य मुद्दे मागे पडलेत. पक्षीय राजकारणाचीच चर्चा आहे''.

औरंगाबादस्थित बिबी का मकबरा

ज्येष्ठ पत्रकार संजय वरकड यांनी औरंगाबादच्या निवडणुकांमागचा अन्वयार्थ उलगडला.

ते म्हणतात,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

औरंगाबादमध्ये चंद्रकात खैरे सलग चारवेळा निवडून आले आहेत. काँग्रेसतर्फे सुभाष झांबड यांना उमेदवारी देण्यात आल्याने अब्दुल सत्तार यांनी बंड केलं आहे. काय आहे नेमका मुद्दा?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चंद्रकांत पाटील

1) अजित पवारांची ताकद असती तर फडणवीस सरकार टिकलं असतं - चंद्रकांत पाटील

"अजित पवारांमध्ये एवढी ताकद असती तर 80 तासांचे सरकार आले, त्यावेळी त्यांनी आणलेले आमदार टिकवता आले असते. त्यांच्या आमदारांना त्यांनी सांभाळलं असतं तर सरकार टिकले असते," असं भाजपचे महाराष्ट्र प्रदेशाध्यक्ष चंद्रकांत पाटील म्हणाले. टीव्ही 9 मराठीने ही बातमी दिली आहे.

गेल्यावर्षी विधानसभा निवडणुकीनंतर देवेंद्र फडणवीस आणि अजित पवार यांनी पहाटे पहाटे शपथ घेऊन सरकार स्थापन केलं होतं. मात्र, आमदारांनी पाठिंबा न दिल्यामुळे अजित पवारांनीही राजीनामा दिला आणि ते माघारी परतले होते. यानंतर हे सरकार अवघ्या 80 तासात कोसळलं होतं.

अजित पवार आणि देवेंद्र फडणवीस

भाजपमधले काही आमदार नाराज आहेत, असं अजित पवार म्हणाले होते. त्यानंतर भाजपमधून विविध प्रतिक्रिया उमटू लागल्या आहेत.

अजित पवार यांच्या दाव्यावर बोलताना चंद्रकांत पाटील म्हणाले, "तुमचं आघाडी सरकार उत्तम चाललंय, आमच्या लोकांना कशाला आकर्षित करता?"

यावेळी अजित पवारांवर आणखी टीका करण्यास मात्र चंद्रकांत पाटील यांनी नकार दिला. ते म्हणाले, "अजितदादा खूप चांगले नेते आहेत. चांगलं काम करतात. गंमत निर्माण होईल अस बोललं तर त्यांची प्रतिष्ठा कमी होईल."

2) येत्या दोन वर्षात देश टोलनाकामुक्त होईल - नितीन गडकरी

"येत्या 2 वर्षांत संपूर्ण देश टोलनाकामुक्त होईल. त्यानंतर वाहनांना कोणत्याही प्रकारचा व्यत्यय न येता देशात कुठेही प्रवास करता येणं शक्य होणार आहे," असं 'असोचॅम'च्या कार्यक्रमात बोलताना नितीन गडकरी म्हणाले. दैनिक सकाळने ही बातमी दिली आहे.

याबद्दल अधिक सांगताना गडकरी म्हणाले, "रशियन सरकारच्या मदतीने ग्लोबल पोझिशनिंग सिस्टम (GPS) ला अंतिम स्वरूप देण्यात आलेलं असून, ही यंत्रणा लागू होताच भारत 2 वर्षांत टोलनाकामुक्त होईल."

नितीन गडकरी

"ही जीपीएस प्रणाली लागू केल्यानंतर हे पैसे थेट बँक खात्यातून वजा केले जातील. वाहनांच्या हालचालीच्या आधारे हे पैसे वसूल केले जाणार आहेत," असं गडकरींनी सांगितलं.

तसंच, "राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरण (NHAI) च्या टोलचे उत्पन्न 5 वर्षात 1.34 ट्रिलियनने वाढणार असून, हे सगळं जीपीएस तंत्रज्ञानाच्या वापरामुळे सहजशक्य होणार आहे. या तंत्रज्ञानामुळे व्यवहारांमध्ये पारदर्शकता येईल आणि कॅशलेस व्यवहारांना प्राधान्य मिळेल," असा विश्वासही त्यांनी यावेळी व्यक्त केला.

3)...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आज सकाळी वृत्तपत्रं आणि वेबसाईट्सवर प्रसिद्ध झालेल्या बातम्यांपैकी 5 मोठ्या बातम्या थोडक्यात पाहूया.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चंद्रकांत पाटील

1) ठाकरे सरकार मराठा समाजाला उल्लू बनवतंय - चंद्रकांत पाटील

मराठा आरक्षणाच्या अंमलबजावणीस सुप्रीम कोर्टानं स्थगिती दिलीय. याच मुद्द्यावरून भाजपचे प्रदेशाध्यक्ष चंद्रकांत पाटील यांनी ठाकरे सरकारवर टीकास्त्र सोडलं आहे. महाराष्ट्र टाइम्सनं ही बातमी दिलीय.

"महाराष्ट्रातील महाभकास आघाडीतील तीन पक्षांत काडीमात्र सुसूत्रता नाही, त्यामुळेच मराठा आरक्षणाचा मुद्दा न्यायालयात टिकला नाही, तरीही सरकार या समाजाला उल्लू बनवत आहे," अशा शब्दात चंद्रकांत पाटील यांनी टीका केलीय.

"राज्य सरकारला मराठा आरक्षणासंदर्भात इच्छाशक्तीच नाही. काँग्रेसला या प्रश्नात जराही रस नाही. अध्यादेश काढून मराठा समाजाला उल्लू बनवण्याचा प्रयत्न सुरू आहे. अध्यादेश हे या प्रश्नाचं उत्तर नाही," असं सांगून ते म्हणाले, "अध्यादेश काढल्यास याचिकाकर्ते स्वस्थ बसणार नाहीत. अशाने हक्क गमावून बसाल."

दुसरीकडे, राष्ट्रवादीचे नेते आणि ग्रामविकास मंत्री हसन मुश्रीफ म्हणाले, मराठा समाजाच्या आरक्षणाला सुप्रीम कोर्टात तात्पुरती स्थगिती मिळालीय.

महाराष्ट्राचे ग्रामविकास मंत्री हसन मुश्रीफ

"मराठा समाजाला आरक्षण देण्यासाठी कितीही किंमत मोजावी लागली तरी चालेल, पण महाविकास आघाडी मराठा समाजाला आरक्षण मिळवून दिल्याशिवाय राहणार नाही," असं मुश्रीफ म्हणालेत. सकाळनं ही बातमी दिलीय.

2) नाथाभाऊ, आता पक्की कुस्ती खेळा - गुलाबराव पाटील

नाथाभाऊ, आता पक्की कुस्ती खेळा, असं आवाहन जळगावचे पालकमंत्री आणि शिवसेना नेते गुलाबराव पाटील यांनी भाजपचे ज्येष्ठ नेते एकनाथ खडसे यांना केलं आहे. टीव्ही 9 मराठीनं ही बातमी दिलीय.

गुलाबराव पाटील

"एकनाथ खडसे यांच्यासारख्या मातब्बर ओबीसी नेत्यांना संपवण्याचं कारस्थान माजी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि त्यांच्या पक्षाने रचलं आहे. मात्र एकनाथ खडसे आरोप करतात आणि गप्प बसतात, असं व्हायला नको. नाथाभाऊ आता पक्की कुस्ती खेळा," असं आवाहन गुलाबराव पाटील यांनी केलं आहे.

"मला महाराष्ट्रात एकाच व्यक्तीने छळले, ते म्हणजे देवेंद्र फडणवीस यांनीच," असा आरोप एकनाथ खडसे यांनी केला होता. या आरोपानंतर गुलाबराव पाटील यांनी एकनाथ खडसेंना आवाहन केलं.

3) अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यावर देशद्रोहाच्या गुन्ह्याच्या माध्यमातून गदा - न्या. लोकूर

"अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यावर देशद्रोहाच्या गुन्ह्याच्या माध्यमातून गदा आणली जाते आहे. या कायद्याचा वापर भाषण...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आज सकाळी वेगवेगळ्या वेबसाइट्स आणि वर्तमानपत्रांमध्ये प्रसिद्ध झालेल्या बातम्यांचा थोडक्यात आढावा.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चंद्रकांत पाटील

चंद्रकांत पाटील यांनी म्हटलं, "सरकारनं मुंबईत 144 हे जे काही कलम लावलं आहे, ते काही कोरोनाचा प्रादुर्भाव वाढायला लागला म्हणून लावलेलं नाही. ते मराठा आंदोलनाच्या भीतीमुळे लावलेलं आहे. पण अशी कलमं लावून चळवळी दडपता येणार नाही, चळवळी होणार. 144 कलम लावण्यापेक्षा लगेच मार्ग काढा."

ते पुढे म्हणाले, "साधा विषय आहे. तातडीची कॅबिनेट घ्या आणि मराठा समाजासाठी 1500 कोटी रुपये घोषित करा ज्यात 642 कोर्सेसना निम्मी फी सरकार भरणार आहे, हे घोषित करा."

चंद्रकांत पाटील यांच्या या आरोपाविषयी बीबीसी मराठीने राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते आणि महाविकास आघाडी सरकारमधील मंत्री नवाब मलिक यांच्याशी संपर्क साधला.

त्यांनी म्हटलं, "मुंबईत कलम 144 आधीपासूनच लागू होतं. आता त्याची मुदत वाढवण्यात आली आहे. भाजपची माणसं अशी वक्तव्यं करून जनतेची दिशाभूल करत आहे. त्यांना कोरोनाशी काही देणं घेणं नाही आणि मराठा आरक्षणाशीही काही देणं घेणं नाही. मराठा आरक्षणाच्या मुद्द्याचं या पद्धतीनं राजकारण करणं योग्य नाही."

पण, महाविकास आघाडीचं सरकार आरक्षणाची चळवळ दडपू पाहत आहेत, या चंद्रकांत पाटील यांच्या वक्तव्यावर नवाब मलिक यांनी म्हटलं, "भाजपला चळवळीत कुणी विचारत नाही."

दरम्यान, मराठा आरक्षणाला स्थगिती मिळाल्यानं मराठा क्रांती मोर्चाच्या वतीनं मुंबईत 20 ते 25 ठिकाणी सोमवारी (20 सप्टेंबर) सकाळी 11 ते दुपारी 1 च्या दरम्यान वेगवेगळ्या ठिकाणी ठिय्या आंदोलन करणार आहोत.

आंदोलकांनी त्यासाठी मुंबईतील खार पोलीस स्ठानकात अर्ज केला आहे.

दरम्यान, राज्य सरकारनं 31 ऑगस्टला काढलेल्या आदेशानुसार कलम 144 अंतर्गत लागू करण्यात आलेली मुंबईमधील जमावबंदी 17 सप्टेंबरला संपणार होती. पण, मुंबई पोलिसांनी ही मुदत 30 सप्टेंबरपर्यंत वाढवली आहे.

नवे आदेश निघाल्यानंतर मुंबईत घबराट निर्माण झाल्यानंतर आदित्य ठाकरे यांनी नागरिकांना घाबरू नका असं आवाहन केलं होतं.

 "नवा आदेश हा जुन्याच आदेशाची मुदतवाढ झाली असं सांगणारा आहे. कोणतेही नियम किंवा बंधने नव्याने लादण्यात आलेली नाहीत," असं आदित्य ठाकरे यांनी स्पष्ट केलं होतं.

काय आहे कलम 144?

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मराठा आंदोलनाच्या भीतीमुळे मुंबईत संचारबंदी लागू करण्यात आल्याचा आरोप भाजपचे प्रदेशाध्यक्ष चंद्रकांत पाटील यांनी केला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चंद्रकांत पाटील

मराठा समाजाप्रति राज्य सरकारचा द्वेष सातत्याने दिसून येत आहे. सरकार पुन्हा पुन्हा मराठा विद्यार्थ्यांचा विश्वासघात करत आहे. सरकारचे सर्वच निर्णय मराठा समाजासाठी धक्कादायक ठरत आहेत.

अशा परिस्थितीत सर्व मराठा संघटनांनी एकत्र येऊन निर्णय घेतला तर या आंदोलनाचं नेतृत्व करण्यास भाजप तयार आहे, असं वक्तव्य भाजप प्रदेशाध्यक्ष चंद्रकांत पाटील यांनी केलं आहे.

मराठा समाजाला आता महावितरणमधील (MSEB) नोकऱ्यांसाठी SEBC गटाऐवजी खुल्या प्रवर्गातून अर्ज करावे लागतील, ऊर्जामंत्री नितीन राऊत यांनी सांगितल्यानंतर पाटील यांनी ट्वीट करून यावर प्रतिक्रिया दिली.

मराठा समाजाला जर न्याय द्यायचा असेल तर ही सुपर न्यूमरीकल कन्सेप्ट लागू करण्यात यावी, असं पाटील म्हणाले.

"तसंच सरकारने मराठा समाजाला असंच गृहीत धरलं आहे की, भांडून भांडून हे आणखी किती भांडणार आहेत. मी राज्य सरकारच्या या निर्णयाचा निषेध करतो आणि याबाबत चिंता व्यक्त करतो की, SEBCमध्ये 12 टक्के शिक्षणाचं आरक्षण रद्द केल्याने मोठ्या प्रमाणात असंतोष निर्माण होईल," असंही पाटील यांनी म्हटलं. ही बातमी लोकसत्ताने दिली आहे.

 2. उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्या हस्ते विठ्ठलाची पूजा

कार्तिकी एकादशीनिमित्त पंढरपूरच्या विठ्ठर मंदिरात उपमुख्यमंत्री अजित पवार आणि त्यांच्या पत्नी सुनेत्रा पवार यांच्या हस्ते महापूजा संपन्न झाली. पहाटे अडीच ते साडेतीन दरम्यान हा सोहळा पार पडला.

विठ्ठलाच्या शासकीय महापूजेच्या मानाच्या वारकरी दांपत्याचा मान वर्धा येथील कवडूजी भोयर आणि कुसूमबाई भोयर यांना मिळाला.

यावेळी सोलापूरचे पालकमंत्री दत्तात्रय भरणे, मंदिर समितीचे सहअध्यक्ष गहिनीनाथ महाराज औसेकर उपस्थित होते.

कोरोना संकटामुळे अतिशय कमी लोकांच्या उपस्थितीत ही महापूजा संपन्न झाली. प्रत्येकवेळी मानाचे वारकरी रांगेतून निवडले जातात. पण यंदा विठ्ठल रुक्मिणी मंदिरात पहारा देणाऱ्या विणेकऱ्यांमधून त्यांची निवड करण्यात आली. ही बातमी लोकमतने दिली आहे.

3. कितीही गुन्हे दाखल करा, आम्ही दबणार नाही - देवेंद्र फडणवीस

"सरकारविरोधात बोललो तर गुन्हे दाखल करतात. तुम्ही कितीही गुन्हे दाखल केले तरी आम्ही दबणार नाही," असं वक्तव्य विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांनी केलं आहे.

विधान परिषदेतील विरोधी पक्षनेते प्रवीण दरेकर यांची राज्य सरकारने चौकशी सुरू केली आहे. त्या पार्श्वभूमीवर फडणवीस यांनी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आज विविध वृत्तपत्र आणि वेबसाईटने प्रकाशित केलेल्या बातम्यांपैकी पाच मोठ्या बातम्यांचा थोडक्यात आढावा...

1.  मराठा समाजाने निर्णय घेतल्यास भाजप आंदोलनाचं नेतृत्व करेल - चंद्रकांत पाटील


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चंद्रकांत पाटील : आमच्या राष्ट्रीय अध्यक्षांनी काल आमच्या प्रदेश पदाधिकाऱ्यांच्या व्हर्च्युअल बैठकीमध्ये असं म्हटलं की यापुढे एकट्याने राज्य आणण्याच्या तयारीला लागा. त्या कंटीन्युएशनमध्ये मी असं म्हटलं.

प्र.  म्हणजे तुमच्या बोलण्याचा अर्थ असा घ्यायचा का की यापुढे महाराष्ट्रामध्ये भाजप शिवसेनेसोबतच काय इतर कुणाहीसोबत निवडणुका लढणार नाही?

चंद्रकांत पाटील : कुणाबरोबरही लढणार नाही, असं नाही. आधीच आमचे चार मित्रपक्ष आमच्यासोबतच आहेतच. रासप आमच्याबरोबर आहे, आरपीआय आमच्याबरोबर आहे, रयत आमच्याबरोबर आहे, शिवसंग्राम आमच्यासोबत आहे.

त्यामुळे आम्ही असं म्हटलेलं नाही की आम्ही कुणाबरोबरही निवडणूक लढणार नाही. पण वर्षानुवर्ष बाकीचे घटकपक्ष असले तरी ते नाममात्र असायचे. मुख्य शिवसेना, भाजप असायची. यापुढे आम्ही शिवसेना-भाजपा युतीमध्ये लढणार नाही.

ज्या युतीमध्ये शिवसेना आमच्या सगळ्या यंत्रणेचा फायदा घेते, मोदीजींच्या व्यक्तिमत्त्वाचा फायदा घेते, मोदीजींनी केलेल्या कामाच्या आधारे तुमचे लोक निवडून येतात आणि निवडून आल्यानंतर मात्र, वेगळं काहीतरी करतात, हे आम्ही चालवून घेणार नाही. पण, आता निवडणुकीला चार वर्ष आहेत. तोपर्यंत समजा सरकार येणार असेल, केंद्र म्हणणार असेल, योग्य प्रस्तावासह केंद्राकडून सूचना येणार असेल तर आम्ही सहभागी होऊ. हे जर-तर आहे.

प्र. याचा अर्थ तुम्हाला असं वाटतंय की निवडणुका सोबत नसल्या तरी शिवसेना-भाजप पोस्ट पोल अलायंस करू शकते. प्रि-पोल अलायंसमध्ये नाही.

चंद्रकांत पाटील : हो, हो. अगदी बरोबर.

प्र. शिवसेना हा भाजपचा महाराष्ट्रात मित्र आहे, प्रतिस्पर्धी आहे की शत्रू आहे? आता तुमचं शिवसेनेसोबतच रिलेशनशिप स्टेटस नेमकं काय आहे, हे स्पष्ट होत नाहीय.

चंद्रकांत पाटील : 25-30 वर्ष युती ज्यावेळेला होती त्यावेळी आम्ही मित्र होतो. 2014 ला युती तुटली त्यावेळेला आम्ही एकमेकांचे शत्रू झालो. पुन्हा सरकार आलं, आम्ही एकमेकांचे मित्र झालो.

2019 ला मित्र म्हणून लढलो आणि आता एकमेकांचे प्रतिस्पर्धी आहोत. कारण त्यांनी त्यांची वाट वेगळी ठरवलेली आहे. त्यामुळे आम्ही सोयीप्रमाणे वाट ठरवू, असं काही चालणार नाही.

प्र: म्हणजे भविष्यात ते पुन्हा मित्र होऊ शकतात, पोस्ट पोल मैत्री होऊ शकते, असं तुम्हाला वाटतंय.

चंद्रकांत पाटील : हे बघा, मी आता जरी हे म्हणत असलो की यापुढे आम्ही निवडणूक वेगळी लढणार आहोत, स्वतःच्या ताकदीवर लढणार...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बीबीसी मराठीचे संपादक आशिष दीक्षित यांनी भाजप प्रदेशाध्यक्ष चंद्रकांत पाटील यांची मुलाखत घेतली. या मुलाखतीमध्ये त्यांनी विविध प्रश्नांची उत्तरं दिली.

प्र.  चंद्रकांत पाटील तुम्ही नुकतंच एक विधान केलं ज्यामुळे तुमचं नाव सध्या चर्चेत आहे. राज्याच्या हितासाठी सत्तेत जावं लागलं तर आम्ही शिवसेनेसोबतसुद्धा जायला तयार आहोत, असं तुमचं विधान आहे. देवेंद्र फडणवीस यांनी आत्ताच म्हटलं आहे की असा प्रस्ताव शिवसेनेकडून आलेला नाही किंवा आम्ही त्यांना दिलेला नाही. त्यामुळे याबद्दल चर्चा करण्यात अर्थ नाही. पण तुम्हाला अजूनही वाटतंय का की शिवसेनेसोबत जाण्याची शक्यता आहे? शिवसेनेबाबतच्या तुमच्या अजूनही अपेक्षा आहेत का?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चंद्रकांत पाटील हे भाजपचे प्रदेशाध्यक्ष आहेत. त्यामुळे या लढतीकडे सर्वांचं लक्ष होतं. या ठिकाणी राज ठाकरे यांची सभा होणार होती पण पावसामुळे ती झाली नाही.

कशी झाली ही लढत?

पूर्ण प्रचारादरम्यान स्थानिक विरुद्ध-बाहेरचा हा मुद्दा गाजला होता.

2009 मध्ये शिवाजीनगरमधून वेगळा होऊन कोथरूड मतदारसंघ अस्तित्वात आल्यानंतर कोथरूडमधून शिवसेनेचे चंद्रकांत मोकाटे निवडून गेले.

त्यांनी मनसेच्या किशोर शिंदेंना पराभूत केलं होतं. 2009 मध्ये शिवसेना आणि भाजपची युती होती. मात्र 2014 मध्ये युती झाली नव्हती. 2014 च्या निवडणुकीत भाजपच्या मेधा कुलकर्णी यांनी शिवसेनेचे चंद्रकांत मोकाटे यांचा पराभव केला.

याच सगळ्या पार्श्वभूमीवर कोथरूड मतदारसंघ हा भारतीय जनता पक्षाचा बालेकिल्ला आणि सर्वांत सुरक्षित मतदारसंघ म्हणून ओळखला जातो. म्हणूनच चंद्रकांत पाटील यांनी या मतदारसंघाला पसंती दिलेली आहे.

आधी ब्राह्मण उमेदवार हवा या मागणीमुळे गाजलेली ही निवडणूक नंतर स्थानिक विरुद्ध बाहेरचा उमेदवार अशा वादानेही रंगली.

एकूण 11 उमेदवार या ठिकाणी रिंगणात आहे. पण इथं दुरंगीच लढत होण्याची चिन्हं जास्त आहेत. यंदाच्या निवडणुकीत इथे 48.17 टक्के मतदान झालं.

याठिकाणी प्रबळ स्थानिक उमेदवार आहेत मनसेचे किशोर शिंदे आणि त्यांना काँग्रेस, राष्ट्रवादी काँग्रेससह त्यांच्या सहकारी पक्षांनी पाठिंबा दिलाय.

या 11 उमेदवारांमध्ये एकही ब्राह्मण उमेदवार रिंगणात नाही हे विशेष. सर्व ब्राह्मण संघटनांचा पाठिंबा मिळवण्यात भाजपला यश आलं आहे. सर्व संघटनांनी एक संयुक्त पत्रक जारी करून चंद्रकांत पाटील यांना पाठिंबा जाहीर केला आहे. त्यामुळे आधी बंडखोरी करत उमेदवारी दाखल केलेल्या ब्राह्मण उमेदवारांनी त्यांचे अर्ज मागे घेतले.

पण त्याचवेळी या मतदारसंघातल्या ब्राह्मण समाजाचा मलाच पाठिंबा असल्याचा दावा मनसे उमेदवार किशोर शिंदे यांनी बीबीसीशी बोलताना केला होता.

या मतदार संघाचं विश्लेषण करताना वरिष्ठ पत्रकार संजय जोग सांगतात, "मेधाताई त्याच पक्षातून निवडून आलेल्या होत्या. भाजपचं नेटवर्क तयार होतं. त्यांच्या सुदैवानं विरोधी पक्ष खिळखिळा झालेला आहे. पक्षानं ठरवलं की चंद्रकांत पाटलांना उमेदवारी द्यायची. मग समोर किशोर शिंदे असले तरी नेटवर्किंग, पोल मॅनेजमेंट आणि चंद्रकांत पाटील या तिन्ही मुद्द्यांचा परिणाम होणारच आहे."

"पूर्वी कोथरूड म्हणजे भाजपचा मतदारसंघ होता. पण किशोर शिंदेनं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आतापर्यंत विधान परिषदेवरच निवडून जात असलेले चंद्रकांत पाटीलांनी यंदा विधानसभेची निवडणूक लढवली तेही कोथरूड मतदारसंघातून. या लढतीत त्यांनी मनसेच्या किशोर शिंदेंचा पराभव केला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चंद्रकांत रघुनाथ पाटील

राज्य भाजप प्रदेशाध्यक्षपदी निवड होणारे सीआर पाटील हे काशीराम राणा यांच्यानंतरचे दक्षिण गुजरातचे पहिलेच प्रतिनिधी आहेत. आगामी पोटनिवडणुका, जिल्हा आणि तालुका पातळीवरील निवडणुका आणि राज्य विधानसभेच्या निवडणुका ही सीआर पाटील यांच्यासमोरील आव्हानं आहेत.

पोलीसवाला नेता

सीआर पाटील यांचा जन्म 1955 साली महाराष्ट्रातल्या जळगाव जिल्ह्यातील पिंपरी आक्राऊट गावी झाला. त्यावेळी जळगाव मुंबई प्रांताचा भाग होता. 1960 साली भाषावार प्रांतरचनेत महाराष्ट्र आणि गुजरात अशी राज्यं निर्माण झाली. पाटील यांचे कुटुंबीय गुजरातला रवाना झाले.

सीआर पाटील यांनी आपलं प्राथमिक शिक्षण दक्षिण गुजरातमधून पूर्ण केलं. त्यानंतर त्यांनी सुरत इथल्या आयटीआय अर्थात इंडस्ट्रिअल ट्रेनिंग इन्स्टिट्यूट या संस्थेतून सर्टिफिकेट कोर्स पूर्ण केला.

भाजपने जारी केलेल्या प्रसिद्धीपत्रकानुसार सीआर पाटील आपले वडील आणि त्यांच्या जवळच्या लोकांप्रमाणे गुजरात पोलिसांमध्ये भरती झाले. प्रलंबित खटले आणि पोलीस कर्मचाऱ्यांना भेडसावणाऱ्या अडचणी यांच्यासाठी सीआर पाटील यांनी पोलीस पर्सनल युनियन स्थापण्याचा प्रयत्न केला. पण त्यात त्यांना अपयश आलं आणि त्यांना कामावरून निलंबित करण्यात आलं.

काही दिवसात त्यांनी राजीनामा दिला. 25 डिसेंबर 1989 रोजी अटल बिहारी वाजपेयी यांच्या उपस्थितीत सीआर पाटील यांनी भाजपमध्ये प्रवेश केला. योगायोग म्हणजे वाजपेयी आणि सीआर पाटील यांचा वाढदिवस एकाच दिवशी येतो.

सुरत भाजपचे खजिनदार म्हणून त्यांनी जबाबदारी सांभाळली. मात्र, निवडणुकांच्या राजकारणात येण्यासाठी त्यांना दोन दशकं प्रतीक्षा करावी लागली.

पाटील यांच्याप्रमाणे जसपाल सिंग, भावन भारवड, जेठा भारवड यांनीही राजकारणात प्रवेश करण्यापूर्वी खाकी वर्दी सोडली होती.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदींशी सख्य

राजकारणात प्रवेश केल्यानंतर सीआर पाटील यांनी काशीराम राणा यांच्या मदतीने माणसांचं जाळं विणलं, असं ज्येष्ठ पत्रकार जगदीश आचार्य सांगतात.

ते पुढे सांगतात, "राणा हे दक्षिण गुजरातमधलं प्रस्थ होतं. नरेंद्र मोदी गट आणि गुजरातचे माजी मुख्यमंत्री केशुभाई पटेल गट या शीतयुद्धात सीआर पाटील मोदी समर्थक म्हणून वावरले. काही महिन्यांनंतर कांशीराम राणा भाजपमधून बाहेर पडले आणि त्यांनी गुजरात परिवर्तन पक्षात प्रवेश केला. केशुभाई पटेल आणि गोरधन झडाफिया यांनी या पक्षाची स्थापना केली होती. 2014...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भाजप गुजरातच्या राज्य अध्यक्षपदी चंद्रकांत रघुनाथ पाटील अर्थात सीआर पाटील यांची नियुक्ती करण्यात आली आहे. पाटील हे नवसारीचे खासदार आहेत. भाजप वर्तुळात ते सीआर पाटील म्हणून तर निकटवर्तीयांमध्ये CR म्हणून प्रसिद्ध आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चंद्रकांत सानप

चंद्रकांत सानप वरसगावच्या पोलीस ठाण्यात काम करतात. "मी सकाळी ९.३० पासून दादरला बसची वाट पाहात आहे. पण दोन तास झाले तरीही बस मिळाली नाही. आम्हाला या संपाबद्दल काहीच माहिती नव्हती. रोहा बस पकडून आम्ही कोलाडला जाणार होतो. मात्र सकाळपासून आमचा खोळंबा झाला आहे. या संपाची अगोदर सूचना द्यायला हवी होती. आता बघू जे काही वाहन मिळेल त्यानं जावं लागेल."

सानप यांची पत्नी माधुरी यासुध्दा बसची वाट पाहून पाहून थकल्या होत्या. हातात सामान आणि मुंबईची गरमी त्यात वाट पाहणं हे त्यांच्यासाठी असहाय्य झालेलं त्यांच्या चेहऱ्यावरून दिसत होतं.

त्या म्हणाल्या, "मुंबईत आमची मुलगी राहाते. तिला भेटण्यासाठी आम्ही आलो होतो. मात्र आज परत कोलाडला जाण्यासाठी निघालो तर आम्हाला गाडीच मिळत नाहीये. गाडी न मिळाल्यानं आम्हाला इथं सामान घेऊन ताटकळत उभं रहावं लागतंय. आम्हाला इथून घरी जायला तीन तास लागतात."

सानप यांच्याच बाजूला येऊन थांबलेले विपुल एवळे हेसुद्धा थोडे गडबडीतच होते. ते नुकतेच इथे आले होते. त्यांच्याशी बोलताना कळालं की त्यांना उरणला जायचं होतं.

विपुल एवळे

ते म्हणाले की, "मी खारघरला राहातो. दादरला माझं ऑफिस आहे. मी सकाळीच ऑफिसला आलो होतो. इथून मला माझ्या कामासाठी उरणला जायचं आहे. दुपारी २ वाजता उरणला मिटींग आहे. मात्र इथं आल्यावर मला कळलं की, आज एसटीचा संप आहे. मला आता दुसरा काही तरी पर्याय शोधावा लागेल."

"आता वडाळा डेपोला जावं लागेल. तिथून काही मिळतंय का पाहातो. हा संप अत्यंत चुकीचा आहे. कदाचित त्यांच्या दृष्टीनं तो योग्य असेलही मात्र प्रवाशांच्या दृष्टीनं हा अचानक झालेला संप चुकीचा आहे," ते पुढे सांगतात.

आम्ही परळ बसस्थानकावर काय परिस्थिती आहे हे पाहाण्यासाठी गेलो. परळ बसस्थानकात सर्व बस थांबलेल्या होत्या. तर स्थानकाबाहेर पोलिसांचा फौजफाटा उभा होता.

शुभांगी धुमाळ आणि त्यांचा मुलगा

कर्मचारी डेपोबाहेर प्रसारमाध्यमांच्या प्रतिनिधींशी बोलत होते. डेपोत प्रवासी नव्हते. जे लोक होते ते आजूबाजूच्या ऑफिसातले होते आणि काही एसटी कर्मचारी होते. थोड्या वेळात एक महिला तिच्या मुलासोबत सामान घेऊन बाहेरगावी जाण्यासाठी बसस्थानकात आली. कदाचित त्यांनासुद्धा संपाबद्दल कल्पना नसावी.

त्यांचं नाव शुभांगी धुमाळ. त्या वरळी कोळीवाड्यातून आल्या होत्या. त्या म्हणाल्या की, "माझ्या मुलाच्या शिक्षणासाठी मी त्याला मुंबईत ठेवलं होतं. माझा मुलगा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुंबईचा उकाडा, घामाघूम शरीर, हातात सामान आणि चेहऱ्यावर प्रतीक्षा... माधुरी आणि चंद्रकांत सानप यांची ही स्थिती. दादरच्या पुलाखाली बसस्टँडवर ते एसटीची वाट पाहात होते. मात्र आजच्या अचानक झालेल्या संपाची पुसटशी माहितीही त्यांना नव्हती.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चंद्रपूर इथल्या शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय आणि सामान्य रुग्णालयात माफक दरात रुग्णांना औषध उपलब्ध करण्यासाठी मेडिकल स्टोअर सुरू करण्यात आलं. त्याचं लोकार्पण अहीर यांच्या हस्ते झालं.

या कार्यक्रमाला अधिष्ठाता आणि जिल्हा शल्य चिकित्सक गैरहजर असल्यानं अहिर संतापले. "संबधित अधिकारी आणि डॉक्टरांचा लोकशाहीवर विश्वास नसेल तर त्यांनी नक्षलवादी व्हावं, आम्ही त्यांच्या छातीत गोळ्या घालू," अशा शब्दात त्यांनी संताप व्यक्त केला.

या पार्श्वभूमीवर बीबीसी मराठीनं त्यांच्या वाचकांना विचारलं होतं की, तुम्हाला हंसराज अहीर यांच्या या वक्तव्याविषयी काय वाटतं?  बहुतांश वाचकांना अहीर यांचं विधान पटलेलं नाही.

मारोती कदम विचारतात, "लोकशाहीवर विश्वास नसणाऱ्या नेत्यांचं काय करायचं?"

हरिष तायडे लिहितात, "यामध्ये काही नवीन नाही. सरकारी अन्यायाला विरोध करणाऱ्यांना नक्षलवादी ठरवून नेहमीच गोळ्या घातल्या जातात."

तर आशिष गांधी म्हणतात, "मंत्र्यांच्या कार्यक्रमात गैरहजर राहणाऱ्यांपेक्षा संसदेत गैरहजर राहणारे गंभीर दोषी असतात."

श्रेयस खराडे यांच्या मते कट्टरवादी लोकांकडून दुसरी अपेक्षा नाही. तर पुर्णा मौर्य लिहितात, "यांना डॉक्टरची गरज पडत नाही का?"

सचिन पाटील यांनी सविस्तर प्रतिक्रिया दिली आहे. त्यांनी सरकारनं  बोलण्याची आचारसंहिता ठरवण्याची मागणीच केली आहे.

"साहेब, कॅज्युअल्टीमध्ये एक दिवस राहून पाहा मग समजेल डॉक्टर काय असतात," सचिन मापारी सांगतात.

गुरुराज देशपांडे यांचं मत थोडं वेगळं आहे. ते म्हणतात, "बरोबरच आहे अहीरांचं. उच्चपदस्थ अधिकारी महत्त्वाच्या दिवशी रजा टाकून गेले. सरकार जनतेचा पैसा देतंय तर त्यांनी उपस्थित राहायला हवं."

तर अमित बनसोडे म्हणतात, "हा सत्तेचा माज आहे, दुसरं काही नाही."

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

हे वाचलंत का?

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"डॉक्टरांचा लोकशाहीवर विश्वास नसेल तर त्यांनी खुशाल नक्षलवादी संघटनेत भरती व्हावं, आम्ही त्यांना गोळ्या घालून मारू," असं विधान केंद्रीय गृह राज्यमंत्री हंसराज अहीर यांनी केलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चंद्रपूरचे पोलीस उपअधीक्षक निलेश पांडे यांनी म्हटलं आहे की "त्यांच्या मृत्यूचे कारण अद्याप स्पष्ट झाले नाही. ही आत्महत्या आहे की नक्की काय यावर भाष्य करता येणार नाही."

शीतल आमटे त्यांच्या आनंदवन येथील घरी बेशुद्धावस्थेत सापडल्या. त्यांना चंद्रपूर जिल्ह्यातील वरोरा उपजिल्हा रुग्णालयात उपचारासाठी नेले असता वैद्यकीय अधिकाऱ्यांनी मृत घोषित केले.

डॉ. शीतल आमटे या डॉ. विकास आमटे आणि डॉ. भारती आमटे यांची मुलगी आहेत. ज्येष्ठ समाजसेवक बाबा आमटे यांनी स्थापन केलेल्या महारोगी सेवा समितीच्या डॉ. शीतल आमटे-करजगी या मुख्य कार्यकारी अधिकारी होत्या.

कोण होत्या शीतल आमटे?

डॉ. शीतल आमटे या पेशाने डॉक्टर होत्या. त्या समाजसेविका आणि दिव्यांगतज्ज्ञ होत्या. डॉ. शीतल आमटे यांनी 2004 मध्ये नागपूरच्या शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय आणि रुग्णालयातून एमबीबीएसचं शिक्षण पूर्ण केलं होतं.

2016 मध्ये महारोगी सेवा समितीची नवी कार्यकारणी जाहीर झाली. यात डॉ. शीतल आमटे - कराजगी आणि त्यांचे पती गौतम - कराजगी यांना स्थान देण्यात आलं होतं. तेव्हापासून त्या महारोगी सेवा समितीच्या CEO पदावर कार्यरत होत्या. त्यांचे पती गौतम - कराजगी यांना अंतर्गत व्यवस्थापक म्हणून जबाबदारी देण्यात आली होती.

लिंक्डइनवरील त्यांच्या वैयक्तिक माहितीनुसार, त्या 'मशाल' आणि 'चिराग' या नेतृत्व प्रशिक्षण कार्यक्रमांच्या संस्थापक होत्या. या माध्यमातून त्या वैद्यकीय क्षेत्रातील लोकांना प्रोत्साहन देण्याचे काम करत असत.

आनंदवन, सोमनाथ प्रकल्प, लोक बिरादरी प्रकल्प, लोकबिरादरी प्रकल्प नागेपल्ली, लोकबिरादरी प्रकल्प खमंचरू, अशोकवन प्रकल्प नागपूर, ग्रामीण विकास प्रकल्प मुळगव्हाण, ग्रामीण विकास प्रकल्प चेतीदेवळी, महारोगी सेवा समिती चंद्रपूर आणि ग्रामीण विकास संस्था वरोरा असे 10 प्रकल्प महारोगी सेवा समितीच्या अंतर्गत येतात.

त्यामुळे महारोगी सेवा समितीच्या मुख्य कार्यकारी अधिकारी म्हणून त्या करत असलेल्या कामाचं अनेकजण कौतुक करत असत.

काही दिवसांपूर्वी आल्या होत्या चर्चेत

काही दिवसांपूर्वी डॉ. शीतल आमटे-करजगी या चर्चेत आल्या होत्या. त्यांनी 20 नोव्हेंबर 2020 ला फेसबुक लाईव्ह करून महारोगी सेवा समितीकडून केल्या जाणाऱ्या कामावर आणि विश्वस्तांवर काही आक्षेप घेतले होते.

या लाइव्हमध्ये त्यांनी कौस्तुभ आमटे, काका डॉ. प्रकाश आमटे आणि त्यांच्या कुटुंबीयांवरही काही आरोप केले होते. नंतर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आनंदवन येथील महारोगी सेवा समितीच्या मुख्य कार्यकारी अधिकारी डॉ. शीतल आमटे यांचं निधन झालं आहे. त्यांच्या मृत्यूचे कारण अद्याप स्पष्ट झाले नाही.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चंद्रयान-1नं 2008-2009 या कालावधीत गोळा केलेल्या माहितीवर आधारित रिसर्च पेपर Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS)मध्ये प्रसिद्ध झाला आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

तुटक स्वरूपात हे बर्फ साठलं असल्याचं दिसून आलं आहे. चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावर असलेल्या विवरांमध्ये सर्वाधिक बर्फ दिसून आलं आहे. तर उत्तर ध्रुवावर या बर्फाचा विस्तार तुलनेनं जास्त भागावर झालेला आहे.

चंद्रयानावर असलेल्या The Moon Mineralogy Mapper (M3) या यंत्रानं चंद्रावरील पाण्याची 3 गुणवैशिष्ट्यं टिपली आहेत. याशिवाय या बर्फाचे रेणू कशा पद्धतीने इन्फ्रारेड शोषतात तेही मोजलं आहे. म्हणजेच M3 ला द्रव रूपातील पाणी, बाष्प आणि बर्फ यांतील फरक कळतो.

चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवाचा हा फोटो जपानच्या अवकाशयानाने टिपला आहे.

चंद्राचा आस 1.54 अंशानं कलला आहे, तसेच चंद्राच्या ध्रुवावर असे काही भाग आहेत जिथं सूर्यकिरण कधीही पोहचलेली नाहीत.

चंद्राच्या नेहमी अंधारात असलेल्या विवरांतील तापमान कधीही -157 डीग्री सेल्सियसच्यावर गेलेलं नाही. त्यामुळे या ठिकाणी असं वातावरण निर्माण झालं आहे, जेणे करून तिथं दीर्घ कालावधीसाठी हे बर्फ आहे त्या स्थितीत कायम राहिलं आहे.

चंद्राच्या दक्षिण आणि उत्तर ध्रुवावर दिसून आलेलं बर्फ.

चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवाच्या पृष्ठभागावर बर्फ असावं, असं दाखवणारे पुरावे पूर्वीही मिळाले होते. पण हे पुरावे चंद्राच्या मातीवरून होणाऱ्या प्रकाशाच्या परावर्तनावर आधारित होते.

जर चंद्राच्या पृष्ठभागावर पुरेसा बर्फ असेल तर भविष्यातील चंद्रावरील मानवी मोहिमांसाठी तो पाण्याचा स्रोत ठरू शकतो. तसेच अशा मोहिमांत चंद्रावर मुक्काम करणाऱ्यांसाठी पिण्याचं पाणी म्हणूनही याचा उपयोग होऊ शकतो. तसंच या बर्फाचं हायड्रोजन आणि ऑक्सिजनमध्ये विघटन करून त्याचा उपयोग रॉकेटमध्ये इंधन म्हणूनही होऊ शकतो. विघटन झालेल्या ऑक्सिजनचा उपयोग अंतरळावीरांना श्वसनासाठी होऊ शकतो.

यापूर्वी बुध ग्रहाच्या उत्तर ध्रुवावर आणि सेरीज या लघुग्रहाच्या पृष्ठभागावर पाण्याचा बर्फ दिसून आला आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारताच्या चंद्रयान-1 या अवकाशयानानं चंद्राबद्दल गोळा केलेल्या माहितीतून चंद्राच्या पृष्ठभागावर बर्फाचं अस्तित्व सिद्ध झालं आहे. चंद्राच्या उत्तर आणि दक्षिण ध्रुवावर हे बर्फ दिसलं आहे. या बर्फाचा उगम प्राचीन काळातील असावा, असा संशोधकांचा कयास आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चंद्रावरील तळ भूपृष्ठाच्या आत असेल. अंतराळातील किरणोत्सर्गांपासून बचाव करण्यासाठी असा तळ आवश्यक असणार आहे.

या मालिकेचा लहान एलॉन मस्कवर नक्कीच प्रभाव पडला होता. ऑगस्ट 2017ला जेव्हा स्पेसएक्सचे संस्थापक एलॉन मस्क यांनी चंद्रावर अल्फा या नावाने चंद्रावर तळ बनवण्याची घोषणा केली त्यावेळी Space 1999 ही मालिका आवडली होती, असं ट्वीट केलं होतं.

चंद्रावर मनुष्य नेण्याची कल्पना मांडणारी 'स्पेस एक्स'ही एकमेव कंपनी नाही. चीनची अंतराळ संशोधन संस्था  China National Space Administrationने यशस्वी चंद्रमोहीम Chang'e 4च्या पुढच्या टप्प्याची घोषणा केली आहे. Chang'e 4ने चंद्राच्या विरुद्ध भागावर यशस्वी लँडिंग केलं होतं.

Chang'e 5 आणि Chang'e 6 परतीच्या मोहिमेची चाचणी असेल तर Chang'e 7 ही मोहीम चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवाचा अभ्यास करेल. चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावर बर्फाच्या रूपात पाणी असल्याने त्याकडे संशोधकांचं विशेष लक्ष आहे.

China National Space Administrationचे उपप्रमुख वू युहान म्हणाले होते, "Chang'e 8 या मोहिमेत काही तंत्रांची चाचणी घेईल आणि काही चाचपणी करेल. विविध देशांना वापरता येईल, असं तळ चंद्रावर उभारण्याचा आमचा मानस आहे."

पण अशी इच्छा बाळगणारा चीन हा एकमेव देश नाही. चंद्रावर मानवाने पाऊल ठेऊन 50 वर्षं झाल्यानंतर चंद्रावर प्रत्यक्षात मानवी तळ बनवण्यासाठीच्या शक्यतांवर प्रयत्न सुरू आहेत. विरोधाभास असा आहे की चंद्रावर पाऊल ठेवणारा देश असलेला अमेरिका यात मागं पडली आहे. 2018पर्यंत तरी अमेरिकेने चंद्रावर तळ बनवण्याचा कोणताही मानस जाहीर केलेला नाही. नासाचं सध्याचं टार्गेट मंगळ आहे, असं चित्र आहे. तर युरोपियन स्पेस एजन्सीनं यात एक पाऊल पुढं टाकलं आहे.

मून व्हिलेज

2016ला  European Space Agencyने चंद्रावर कायमस्वरूपी मानवी वसाहत बनवण्याची घोषणा केली आहे. या संस्थेचे महासंचालक जॅन वोर्नर यांनी मून व्हिजनची संकल्पना मांडली आहे. या मून व्हिलेजमध्ये संशोधक, कलाकार असे विविध प्रकारचे लोक असतील, अशी त्यांची कल्पना आहे. अवकाश संशोधन, पर्यटन, पृथ्वीवर कमी प्रमाणात असलेल्या खनिजांचा शोध यांचाही यात समावेश आहे.

खरंतर त्यांचा विचार बराच पुढचा आहे. MIT Media Lab's Space Exploration Initiativeचे संस्थापक एरियल एकब्ला यांना अंतराळाचं लोकशाहीकरण करायचं आहे. त्यांनी या प्रयत्नांत विविध क्षेत्रातील संशोधक, तज्ज्ञ यांना एकत्र केलं आहे....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

1975ला ब्रिटिश टेलेव्हिजनवर Space 1999ही मालिका सुरू झाली. चंद्रावर अणुस्फोट होतो आणि चंद्रावरील मानवी वसाहतीतील 300 लोकांचा अज्ञात अंतराळात प्रवास सुरू होतो, अशी या मालिकेची सुरुवात होते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चंद्रावरून दगड-माती आणणाऱ्याला नासाने बक्षीस जाहीर केलं आहे.

'लूनार आउटपोस्ट' असं या कंपनीचं नाव आहे. गुरुवारीच हा करार करण्यात आला. ही कंपनी नासासाठी चंद्रावरून दगडाचे नमुने आणेल.

नासाने एकूण चार कंपन्यांना अशा प्रकारचे कंत्राट दिले आहेत. या कंपन्या अत्यल्प किंमतीला नासासाठी चंद्रावरून दगडांचे नमुने आणणार आहेत.

यामध्ये कॅलिफोर्नियातील मास्टेन स्पेस सिस्टम्स, टोकियो इथली आय-स्पेस आणि तिसरी कंपनी याच आय-स्पेसची युरोपातली सहाय्यक कंपनी आहे. नासा या कंपन्यांना चंद्रावरून दगड, धोंडे आणि माती आणण्यासाठी मोबदला देईल.

हे नमुने 50 ग्राम ते 500 ग्राम वजनाचे असू शकतात.

चंद्राचा पृष्ठभाग

"या कंपन्या आमच्यासाठी नमुने गोळा करतील आणि ते नमुने आम्हाला देतील. या नमुन्यांशी संबंधित डेटाही देतील. यातून चंद्राची अधिक माहिती मिळवता येईल", असं नासाच्या प्रवक्त्यांचं म्हणणं आहे.

लूनार आउटपोस्टचे सीईओ जस्टिन सायरस यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं, "2023 साली ही मोहीम पार पडणार आहे. मात्र, आम्ही काही लँडर कंपन्यांशी चर्चा करतोय. सर्व योग्य पद्धतीने पार पडल्यास ठरलेल्या वेळेच्या आधीसुद्धा मोहीम सुरू करता येईल."

'प्रश्न पैशांचा नाही'

अमेरिकेतील कोलोरॅडोमधली लूनार आउटपोस्ट ही एक रोबोटिक्स कंपनी आहे. नासाशी केलेल्या करारानुसार या कंपनीला चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावरून दगड, मातीचे नमुने आणण्यासाठी 1 अमेरिकन डॉलर मिळेल.

मात्र, या कामासाठी नासाकडून मिळणारी रक्कम केवळ प्रेरणा नाही तर या मोहिमेतून कंपन्यांना इतरही अनेक वैज्ञानिक फायदे मिळणार आहेत. उदााहरणार्थ कंपन्यांना चंद्राच्या पृष्ठभागावरून संसाधनांचा उपसा करण्यासाठीच्या अभ्यासाठीची परवानगी मिळणार आहे.

चंद्राचा पृष्ठभाग

सायरस म्हणतात, "या मोहिमेमुळे मोठा बदल घडणार आहे. विशेषतः अंतराळ संशोधनाशी संबंधित विचारधारेत आमूलाग्र परिवर्तन होईल."

सायरस यांची कंपनी चंद्रावर प्रवासाच्या दृष्टीने काम करणाऱ्या ब्लू ओरायझनसारख्या इतर काही कंपन्यांच्या संपर्कात आहे. ब्लू ओरायझन कंपनीच्या निर्मितीत अॅमेझॉनचे संस्थापक जेफ बोसेफ यांचा मोठा हातभार आहे.

जपानच्या ज्या कंपनीसोबत नासाने करार केला आहे, त्या कंपनीला 5 हजार डॉलर्स देण्यात येणार आहेत. ही जपानी कंपनी 2022 साली चंद्राची उत्तर-पूर्व भागातून नमुने गोळा करेल.

एक डॉलर तीन हफ्त्यांमध्ये मिळणार

अंतराळतज्ज्ञ सीनिएड ओ सुलीवान म्हणतात,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

नासा ही अमेरिकन अंतराळ संस्था चंद्राच्या पृष्ठभागावरून दगड-माती आणण्यासाठी एका खासगी कंपनीला 1 अमेरिकी डॉलर एवढी रक्कम देणार आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चकमकीत मृत्युमुखी पडलेल्या जवानांना श्रद्धांजली वाहण्यासाठी केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह सुकमा-बिजापूर बॉर्डवर पोहोचले आहेत. ANI च्या माहितीनुसार, अमित शाह आणि भूपेश बघेल यांनी चकमकीत प्राण गेलेल्या जवानांना जगदलपूर येथे श्रद्धांजली अर्पण केली.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

त्यानंतर अमित शाह हे जगदलपूरमधील अधिकाऱ्यांसोबत बैठक घेणार आहेत. तसंच, जखमी जवानांचीही ते भेट घेणार आहेत. सीआरपीएफ कॅम्पचाही ते दौरा करतील.

केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांनी दिल्लीतही वरिष्ठ अधिकाऱ्यांकडून चकमकीनंतरच्या स्थितीचा आढावा घेतला. या बैठकीत गृहसचिव अजय भल्ला, इंटेलिजियन्स ब्युरोचे संचालक अरविंद कुमार आणि गृह मंत्रालयाचे इतर वरिष्ठ अधिकारी सहभागी होते. छत्तीसगडमधील बिजापूर येथील तारेम जवळच्या जंगलात शनिवारी (3 एप्रिल) नक्षलवाद्यांसोबत झालेल्या चकमकीत 22 जवानांचा मृत्यू झाला. नक्षल ऑपरेशनचे डीजी अशोक जुनेजा यांनी बीबीसीला ही माहिती दिली.

दिल्लीत पोहोचण्याआधी गुवाहाटीमध्ये अमित शाह यांनी प्रसारमाध्यमांशी बोलताना म्हटलं की, "जवानांच्या कुटुंबाना शब्द देतो की, जवानांचं बलिदान व्यर्थ जाऊ देणार नाही."

बस्तरचे पोलीस महानिरीक्षक पी. सुंदरराज यांच्या माहितीनुसार, "नक्षली हल्ल्यात मृत्युमुखी पडलेल्या 22 जवानांचे मृतदेह ताब्यात घेण्यात आले आहेत. 31 जवान जखमी झाले असून, त्यांच्यावर हॉस्पिटलमध्ये उपचार सुरू आहेत. त्यांची प्रकृती आता स्थिर आहे. एक कोब्रा जवान अद्याप बेपत्ता आहे. त्याचा शोध सुरू आहे."

केंद्रीय राखीव पोलीस दला (CRPF) चे महासंचालक कुलदीप सिंह यांनी सांगितलं, "या ऑपरेशनमध्ये कुठल्याही प्रकारे इंटेलिजियन्सची चूक नाही. बिजापूरमधल्या चकमकीत 25 ते 30 नक्षलवादी ठार झाले आहेत."

बिजापूर चकमकीत मृत्युमुखी पडलेल्या जवानांची नावं :

सर्वांत मोठ्या माओवादी हल्ल्यांपैकी एक

या घटनेत नक्षलवादीदेखील जखमी झाले आहेत. नक्षलवाद्यांनी आपल्या साथीदारांना तीन ट्रॅक्टरमध्ये भरून नेल्याची माहिती जुनेजा यांनी दिली.

घटनास्थळावर उपस्थित असलेल्या विविध सूत्रांकडून बीबीसीने माहिती गोळा केली असता, हे समजले की 1 किमीच्या परिघात अनेक ठिकाणी जवानांचे मृतदेह पडले होते. नंतर एसटीएफच्या टीमने ते ताब्यात घेतले.

गेल्या काही काळात घडलेला हा सर्वांत मोठा नक्षलवादी हल्ला असल्याचं म्हटलं जात आहे.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी हल्ल्यात मृत्यू झालेल्यांना श्रद्धांजली...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

छत्तीसगडमधील बिजापूर येथील तारेम जवळच्या जंगलात शनिवारी (3 एप्रिल) नक्षलवाद्यांसोबत झालेल्या चकमकीत 22 जवानांचा मृत्यू झाला. नक्षल ऑपरेशनचे डीजी अशोक जुनेजा यांनी बीबीसीला ही माहिती दिली. शनिवारी झालेल्या या चकमकीपासून एक जवान अजूनही बेपत्ता आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चक्रावून गेलात ना? हा मासा चक्क चालतो! पण हा मासा जिथे राहतो त्या समुद्रतळाची कहाणीही तितकीच रोमांचक आहे. चला पाहू या,

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

तुम्ही उडणारा मासा पाहिला असेल, दगड खाणारा मासा कसा असतो हेसुद्धा पाहिलं असेल, पण आता शास्त्रज्ञांना चालणारा मासाही सापडलाय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चक्रीवादळाच्या शक्यतेने मुंबईतील तीन कोव्हिड केंद्रातील रुग्णांना अन्यत्र हलवण्यात येणार आहे.

चक्रीवादळामुळे वादळी वारे व जोरदार पावसाची शक्यता लक्षात घेता खबरदारीचा उपाय म्हणून, मुंबईतील दहिसर, वांद्रे-कुर्ला संकुल (बीकेसी) आणि मुलुंड येथील कोव्हिड आरोग्य केंद्रांतील मिळून एकूण 580 कोव्हिडबाधित रुग्णांचे महानगरपालिकेच्या विविध रुग्णालयांमध्ये सुरक्षितपणे स्थलांतर करण्याची कार्यवाही सुरु करण्यात आली आहे.

चक्रीवादळामुळे मुंबईत ताशी सुमारे 60 ते 80 किलोमीटर वेगाने वादळीवारे वाहण्याची शक्यता हवामान खात्याने वर्तवली असून सोबत जोरदार पाऊसही कोसळू शकतो.

चक्रीवादळाचा मुंबई महानगराला थेट धोका नसला तरी मुंबई किनाऱ्याला लागून ते जात असल्याने, वादळीवारे व मुसळधार पावसाची शक्यता पाहता, खबरदारीच्या सर्व उपाययोजना करण्यात आल्या आहेत. त्याचाच एक भाग म्हणून कोव्हिड रुग्णांचे सुरक्षित स्थलांतर केले जात आहे.

दहिसर कोविड केंद्रातील 183, वांद्रे-कुर्ला संकुल (बीकेसी) कोविड केंद्रातील 243 आणि मुलुंड कोव्हिड केंद्रातील 154 रुग्णांचा समावेश आहे. यात अतिदक्षता उपचार, प्राणवायू पुरवठा या वर्गवारीप्रमाणे स्थलांतर करताना प्राणवायू पुरवणारे सिलेंडर्स, सुसज्ज रुग्णवाहिका, आवश्यकता भासल्यास इंजेक्शन व इतर संयंत्रांसह रुग्णांना सुरक्षितपणे स्थलांतरित करण्याचे निर्देश अतिरिक्त महानगरपालिका आयुक्त (पश्चिम उपनगरं) सुरेश काकाणी यांनी यावेळी दिले.

दरम्यान रत्नागिरी, सिंधुदुर्ग जिल्ह्यांमध्ये या चक्रीवादळाचा प्रभाव जाणवणार असल्याने प्रशासनाने सज्ज राहावे व मनुष्यबळ तसेच साधन सामुग्री तयार ठेवावी असं पालकमंत्री उदय सामंत यांनी म्हटलं आहे.

अरबी समुद्रात निर्माण झालेलं 'तौकते' चक्रीवादळ  कोकण किनारपट्टीपासून 350 किमीवर समुद्रात आहे. हे वादळ गुजरातच्या दिशेने मार्गक्रमण करत असून यामुळे कोकण किनारपट्टी भागात मुसळधार पाऊस येण्याची शक्यता आहे, अशी माहिती भारतीय हवामान विभागाचे अधिकारी के. एस. होसाळीकर यांनी दिली आहे.

या वादळा विषयीची अधिक माहिती देताना प्रादेशिक हवामान केंद्राच्या वैज्ञानिक शुभांगी भुते यांनी सांगितलं,

"गोवा रत्नागिरी आणि सिंधुदुर्गात याचा सर्वाxत जास्त प्रभाव असेल दक्षिण कोकणात मुसळधार पाऊस पडण्याची शक्यता आहे. सोबतच ताशी 60 ते 70 किलोमीटर वेगाने वारे वाहण्याची शक्यता आहे.

तसंच काहीवेळा वार्‍यांचा वेग ताशी 90 किलोमीटर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

तौक्ते चक्रीवादळाच्या शक्यतेने मुंबईत तीन विविध कोव्हिड केंद्रातील रुग्णांना खबरदारीचा उपाय म्हणून अन्य ठिकाणी स्थलांतरित केलं जाणार आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चयांक यांचा हात पुन्हा काम करू लागला.

मुंबईत राहणारे चयांक कुमार यांना एवढ्या मोठ्या अपघातात आपला हात गमवावा लागला असता. मात्र, वेळेत हॉस्पिटलमध्ये नेण्यात आल्याने त्यांना त्यांचा हात परत मिळाला. चयांक यांचा तुटलेला हात फक्त जोडला नाही तर सहा महिन्यांनंतर त्यात हालचालही जाणवू लागली.

या अपघाताबाबत चयांक सांगतात, "मी ट्रेनपासून वेगळा झालो तेव्हा माझ्या लक्षात आले की माझा हात तुटून थोड्या अंतरावर पडला होता. माझ्या हातातून खूप रक्त येत होतं आणि तीव्र वेदना होत होत्या. माझी शुद्ध हरपणार होती. मात्र, सगळी ताकद एकवटून मी उठलो, हात उचलला आणि प्लॅटफॉर्मकडे धावलो. मी एकाला मला वर ओढायची विनंती केली. मी कसाबसा प्लॅटफॉर्मवर बसलो आणि आईला फोन लावण्याचा प्रयत्न केला. मात्र, माझ्या हाताला इतकं रक्त लागलं होतं की फोनही अनलॉक झाला नाही. तिथेच उभ्या असलेल्या एकाच्या मदतीने मी आईला कॉल केला."

तुटलेला अवयव पुन्हा कसा जोडतात, याची काहीच कल्पना चयांकला नव्हती. यात रेल्वे कर्मचारी आणि सरकारी हॉस्पिटलने त्याला मदत केली.

चयांक कुमार आईबरोबर

चयांक सांगतात,"मी आईला कॉल करत होतो तोवर स्टेशन मास्तर आणि जीआरपी पोलीस आले. मला स्टेचरवरून अॅम्ब्युलन्समध्ये नेण्यात आले आणि जवळच्याच सरकारी हॉस्पिटलमध्ये भर्ती करण्यात आलं. तिथून माझी आई मला कोकीलाबेन हॉस्पिटलमध्ये घेऊन गेली. तिथे माझ्या हातावर जवळपास आठ तास सर्जरी झाली. त्यानंतर आणखी तीन सर्जरी करण्यात आल्या."

चयांक यांचा हात सर्जरीनंतर लगेच बरा झाला नाही. त्या हातात संवेदना आणि हालचाल जाणवण्यासाठी सहा महिने लागले.

चयांक सांगतात, "सर्जरीनंतर हातात काहीच संवेदना नव्हती. काहीच जाणवत नव्हतं. नंतर सप्टेंबर-ऑक्टोबरमध्ये बोटांची हालचाल होऊ लागली. आता तर हाताला थंड-गरम संवेदना कळते. कुणी स्पर्श केला तर तेही जाणवतं. पूर्ण हालचाल होत नाही. मात्र, सुधारणा आहे. कधी कधी वाटायचं हात बरा होईल की नाही. मात्र, माझ्या आईने नेहमी माझी हिंमत वाढवली. मला धीर दिला."

इंजीनिअरिंग करणाऱ्या चयांक यांचा हात तर वाचला. मात्र, पुरेशी माहिती नसल्याने अशा अपघातांमध्ये बरेच जणांना आपला अवयव पुन्हा जोडता येत नाही. तो कायमचा गमवावा लागतो. शरीरापासून पूर्णपणे तुटलेला अवयव पुन्हा जोडता येतो. मात्र, त्यासाठी काही खबरदारी घ्यावी लागते.

चयांक कुमार यांच्या हातावर शस्त्रक्रिया करण्यात आली.

कोकिलाबेन अंबानी हॉस्पिटलमध्ये...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"तो 10 एप्रिल 2018 चा दिवस होता. मी नेहमीप्रमाणे कॉलेजला जाण्यासाठी निघालो. मी रोज ट्रेनने कॉलेजला जायचो. त्या दिवशीसुद्धा मी ट्रेनमध्ये चढण्याचा प्रयत्न करत होतो. तेवढ्यात ट्रेन सुटली आणि माझा पाय घसरला. मी ट्रेन आणि ट्रॅकच्या मध्ये अडकलो. ट्रेन माझ्या डाव्या हातावरून गेली आणि माझा हात कोपरापासून वेगळा झाला. मात्र, माझी बॅग ट्रेनमध्ये अडकल्याने मी ट्रेनसोबत फरफटत गेलो."


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चर्चने या तक्रारींकडे दुर्लक्ष केलं नाही, असं म्हणत कॅथलिक चर्चने  फेटाळले आहे.

आपल्याकडे आलेली लैंगिक छळाच्या आरोपांची प्रकरणं योग्य पद्धतीनं हाताळायला हवी होती, अशी कबुली भारतातले सर्वांत ज्येष्ठ कार्डिनल ओस्वल्ड ग्रासिअस यांनी बीबीसीकडं दिली होती.

कार्डिनल ग्रासिअस यांच्याकडे आलेल्या लैंगिक छळाच्या तक्रारींविषयी त्यांनी 'अत्याचार पीडितांना निराश केलं', असं वृत्त बीबीसीने दिले होते.

कार्डिनल ग्रासिअस मुंबईचे आर्चबिशप आहेत आणि ते पुढचे पोप होण्याची शक्यता काही जणांनी वर्तवली आहे.

लैंगिक अत्याचाराच्या तक्रारी घेऊन आल्यावर कार्डिनल ग्रेशस यांनी त्या तक्रारींकडे गांभीर्याने पाहिलं नाही, अशी व्यथा पीडितांनी मांडली आहे.

मुंबईच्या आर्चडायसेसने बीबीसीला पाठवलेल्या निवेदनात म्हटलं आहे, "2015 साली मुंबईतील एका रहिवासी पाद्रीने एका लहान मुलाचा बलात्कार केल्याची तक्रार झाली होती. तेव्हा त्या मुलाच्या आणि कुटुंबाच्या विनंतीनुसार कार्डिनल यांनी त्यांची भेट घेतली होती.

"कार्डिनल यांनी पालकांचं सांत्वन करण्याचा प्रयत्न केला होता. कार्डिनलना त्याच दिवशी रोमला निघायचं होतं. त्यामुळे तक्रार करणारे पालक गेल्यानंतर त्यांनी लगेच आरोपी पाद्रींना फोन करून त्यांच्याविरोधात आरोप झाल्याचं सांगितलं.

मुंबईतील आर्चबिशप हाऊस

या निवेदनानुसार त्या आरोपी पाद्रींनी हे आरोप फेटाळले, "पण कार्डिनल ग्रासिअस यांनी त्यांना तात्काळ काढून टाकलं. दुसऱ्या दिवशीच्या माससाठीही उपस्थित राहण्यास मनाई केली."

"तसंच कार्डिनल यांनी एका बिशपला या प्रकरणाची चौकशी करायच्या तसंच या तक्रारकर्त्या पालकांच्या संपर्कात राहण्याच्या सूचना दिल्या, आणि ते रोमला निघाले.

"रोमला पोहोचल्यानंतरही कार्डिनलनी त्या नेमलेल्या बिशपना फोन केला, तेव्हा त्या बिशपनी त्यांना सांगितलं की पीडित मुलाच्या कुटुंबाने स्वतःच पोलिसांमध्ये तक्रार दाखल केली आहे. त्यानंतर चर्चनं त्या कुटुंबाला मदत देऊ केली मात्र कुटुंबानं नाकारली," , असं या निवेदनात म्हटलं आहे.

काय आहे आरोप?

देशातील सगळ्यात वरिष्ठ पाद्री आणि व्हॅटकिनच्या बाल लैंगिक शोषणासंदर्भातील परिषदेचे महत्त्वपूर्ण संयोजक कार्डिनल ओसवाल्ड ग्रासिअस यांनी बाल लैंगिक प्रकरणाची तक्रार गांभीर्याने घेतली नाही, असा आरोप पीडित आणि त्यांना पाठिंबा देणाऱ्या व्यक्तींनी केला आहे.

धर्मगुरूंकडून होणाऱ्या लैंगिक शोषणाबाबत कॅथलिक चर्चमध्ये...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

लहान मुलांचा लैंगिक छळाच्या तक्रारीसंदर्भात कॅथलिक चर्चने त्या मुलांच्या पालकांना निराश केलं, या बीबीसीच्या वृत्तासंदर्भात कार्डिनल चर्चने स्वतःचा बचाव केला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चर्चा फसली तर परिषद सोडून जाण्याचा इशारा डोनाल्ड ट्रंप यांनी दिला आहे.

आण्विक अस्त्रं नष्टं करण्याबाबत उत्तर कोरियावर सर्वतोपरी दडपण असायला हवं असं ट्रंप आणि जपानचे पंतप्रधान शिंझो अबे यांनी संयुक्त पत्रकार परिषदेत सांगितलं.

फ्लोरिडातील ट्रंप यांच्या 'मार-अ-लागो' रिसॉर्ट याठिकाणी अबे यांचं वास्तव्य आहे.

सीआयए डायरेक्टर माइक पॉम्पेओ यांनी उत्तर कोरियात जाऊन किम यांची गुप्त भेट घेतल्याच्या वृत्त्ताला ट्रंप यांनी दुजोरा दिला. या बैठकीत सकारात्मक चर्चा झाल्याचं ट्रंप यांनी सांगितलं. काही दिवसांपूर्वीपर्यंत ट्रंप किम यांना लिटील रॉकेटमॅन असं म्हणत असत.

2000 सालानंतर पहिल्यांदाच अमेरिका आणि उत्तर कोरिया यांच्यात उच्चस्तरीय पातळीवर चर्चा होण्याची ही पहिलीच वेळ आहे.

जून महिन्यात ट्रंप आणि किम यांच्यात चर्चा होण्याची शक्यता आहे. मात्र या बैठकीचं ठिकाण अद्याप निश्चित नाही. दरम्यान दक्षिण कोरियाचे राष्ट्राध्यक्ष मून जेई इन पुढच्या आठवड्यात किम यांची भेट घेणार आहेत.

आण्विक अस्त्रांचं संपूर्णत: निशस्त्रीकरण करण्यासाठी उत्तर कोरिया राजी असल्याचं मून यांनी सांगितलं. उत्तर आणि दक्षिण कोरिया यांच्यात होणारी बैठक तसंच अमेरिका आणि उत्तर कोरिया यांच्यादरम्यान होणारी चर्चा यशस्वी व्हावी यासाठी सर्व पर्याय पडताळले जात आहेत असंही मून यांनी स्पष्ट केलं.

सीआयए डिरेक्टर माइक पॉम्पेओ, उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा किम जोंग उन आणि अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप

बैठकीत फार काही निष्पन्न होणार नाही असं लक्षात आलं तर जाणार नाही, असं ट्रंप यांनी सूचित केलं. तसंच बैठकीला गेल्यानंतर चर्चा निष्फळ ठरतेय असं लक्षात आलं तर बैठक सोडून जाईन, असा इशाराही ट्रंप यांनी दिला आहे.

जोपर्यंत उत्तर कोरिया संपूर्ण निशस्त्रीकरण अवलंबत नाही, तोपर्यंत आम्ही दबाव आणत राहू असं ट्रंप यांनी स्पष्ट केलं. उत्तर कोरियानं अण्वस्त्रांचा त्याग केला तर त्यांच्यासाठी आणि जगासाठी ही अत्यंत चांगली आणि सकारात्मक गोष्ट असेल असं ट्रंप यांनी सांगितलं.

उत्तर कोरियाच्या आण्विक अस्त्रांच्या नि:शस्त्रीकरणाव्यतिरिक्त अमेरिका आणि जपान यांच्यात मुक्त आणि सर्वसमावेशक चर्चा व्हावी यादृष्टीनं ट्रंप आणि अबे यांच्यात चर्चा झाली.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आण्विक अस्त्रांचं निशस्त्रीकरण करण्यासंदर्भात उत्तर कोरियाशी चर्चा अयशस्वी ठरली तर बैठक सोडून जाईन असं अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी सांगितलं. ट्रंप आणि उत्तर कोरियाचे प्रमुख किम जाँग उन यांच्यात आण्विक अस्त्रांसंदर्भात चर्चा होणं अपेक्षित आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चर्चेची दारं सेनेनं बंद केली- देवेंद्र फडणवीस

"अडीच वर्षाचा मुख्यमंत्री अशी चर्चा माझ्यासमोर झाली नाही. याउलट यावरून एकदा आमची चर्चा फिसकटली होती. माझ्यासमोर तरी अडीच वर्षाँचा विषय झाला नाही. पण आमच्या पक्षाचे अध्यक्ष अमित शाह यांनासुद्धा विचारलं पण असं काहीही बोलणं झालं नसल्याचं आपल्य़ाला त्यांनी सांगितलं."

"उद्धव ठाकरे यांनी माझे फोन घेतले नाहीत. आमच्याकडून चर्चेची दारं खुली होती, चर्चा आम्ही नाही तर शिवसेनेनं थांबवली, शिवसेनेनं राष्ट्रवादी आणि काँग्रेससोबत चर्चा करण्याचं धोरण स्वीकारलं," असं फडणवीस यांनी म्हटलंय.

"ज्या भाषेत बोललं जातं त्या भाषेपेक्षा जबरदस्त भाषेत उत्तर देण्याची क्षमता आमच्यात आहे," असं प्रत्युत्तर फडणवीस यांनी दिलं.

भाजप कुठलंही फोडाफोडीचं राजकारण करणार नाही, पुढचं सरकार भाजपच स्थापन करेल असा विश्वासही त्यांनी व्यक्त केला आहे. युती तुटली आहे असं मी म्हणणार नाही, आम्ही अजून युतीत आहोत, असंही फडणवीस यांनी स्पष्ट केलं.

देवेंद्र फडणवीस यांच्या पत्रकार परिषदेनंतर काही वेळात शिवसेना पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे यांनी मुलाखत घेऊन त्यांना प्रत्युत्तर दिले.

देवेंद्र फडणवीस यांच्याकडून ही अपेक्षा नव्हती- उद्धव ठाकरे

"कोणत्याही टिकेची पर्वा न करता मी लोकांचे मुद्दे मांडत राहिलो. माझ्यावर पहिल्यांदा कुणीतरी खोटारडेपणाचा आरोप केला आहे. देवेंद्र फडणवीसांनी माझ्यावर अमित शहांचा संदर्भ घेऊन खोटे आरोप केले आहेत," असं उद्धव ठाकरे यांनी म्हटलं.

"शिवसेनेचा मुख्यमंत्री होण्यासाठी अमित शहा, देवेंद्र फडणवीसांच्या मदतीची गरज नाही. तसंच अमित शहांच्या उपस्थितीत आमचा फॉर्मुला ठरला होता, देवेंद्र फडणवीस यांच्याकडून ही अपेक्षा नव्हती," असंही उद्धव ठाकरे यांनी म्हटलं आहे.

"मुख्यमंत्र्यांचं स्टेटमेंट धक्कादायक होतं, त्याचं मला दुःख झालं. खाते वाटप मी मानलं असतं, पहिली अडिच वर्ष तुमची दुसरी तुमची हे मी मानलं असतं. पण पद शब्दात मुख्यमंत्रिपदसुद्धा येतं," असं उद्धव यांनी फडणवीसांच्या 'त्या' वक्तव्याबाबत म्हटलं आहे.

मी भाजपला शत्रूपक्ष मानत नाही, पण त्यांनी खोटं बोलू नये, असंही त्यांनी स्पष्ट केलं आहे.

यावेळी उद्धव ठाकरे यांनी दुष्यंत चौटाला यांच्या भाषणाच्या काही क्लिप पत्रकारांना दाखवून अशा टीका शिवसेनेनं मोदी आणि शहांवर केली नसल्याचा दावा केला आहे.

"जेव्हा युती तुटली होती तेव्हा आरएसएसकडून मला संपर्क करण्यात...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी आपल्या पदाचा राजीनामा दिल्यानंतर आज प्रथमच सत्तास्थापनेबाबतच्या चर्चेसंदर्भात स्पष्ट भूमिका मांडली. गेले अनेक दिवस फारसे न बोलणाऱ्या फडणवीस यांनी आजच्या पत्रकार परिषदेत काहीही हातचं न राखता शिवसेनेसंदर्भातली आपली मतं मांडली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चर्चेत सहभागी झालेले बेळगावचे तरुण-तरुणी.

गटबाजीमुळे पराभव

'महाराष्ट्र एकीकरण समिती'चा यंदाच्या निवडणुकीतला पराभव निश्चित मानला जात होता. त्याचं कारण गटबाजी. 'समिती' किरण ठाकूर यांची 'बेळगाव एकीकरण समिती' आणि दीपक दळवी यांची 'मध्यवर्ती एकीकरण समिती' या दोन गटांमध्ये विभागली गेली होती.

हे गट काही वर्षांपासून पडले आहेत, पण गेल्या निवडणुकीत काही प्रमाणात मनधरणी झाल्यानं एकत्र निवडणूक लढवली गेली होती. पण यंदा हे मतभेद पराकोटीला गेले आणि 'समिती'त ऐक्य होऊ शकलं नाही.

'राष्ट्रवादी काँग्रेस'चे अध्यक्ष शरद पवार आणि ज्येष्ठ नेते एन. डी. पाटील यांनीही मध्यस्थी करायचा प्रयत्न केला, पण ते यशस्वी होऊ शकले नाहीत. परिणामी 'समिती'चेच दोन उमेदवार समोरासमोर उभे राहिले आणि मराठी मतं विभागली गेली.

सीमालढ्यात सहभागी असलेल्या बेळगावच्या मराठी भाषिकांना आता प्रश्न सतावतो आहे की या राजकीय पराभवाचा आंदोलनावर काय परिणाम होईल?

कर्नाटक विधानसभेची इमारत

"हे काही पहिल्यांदाच झालेलं नाही. १९९९ आणि २००८ मध्येही 'समिती'चे सगळे अधिकृत उमेदवार पराभूत झाले होते. पण त्यानंतरच्या निवडणुकांमध्ये आम्हाला यश मिळालं. त्यामुळे आता पराभव झाला असला तरीही 'सीमलढा' असाच सुरु राहणार," 'मध्यवर्ती एकीकरण समिती'चे सरचिटणीस आणि बेळगावचे माजी महापौर मालोजी अष्टेकर यांनी 'बीबीसी'कडे ही प्रतिक्रिया व्यक्त केली.

मनोहर किणेकर २०१३ मध्येही एकत्रित 'समिती'चे उमेदवार होते. पण गटबाजीतून बंडखोरी झाली आणि ते अत्यंत थोडक्या मतांनी पडले.

यंदा ते 'मध्यवर्ती समिती'तर्फे बेळगाव ग्रामीण मतदारसंघातून उभे राहिले आणि उघड गटबाजीमुळे पडले. जेव्हा आम्ही त्यांना प्रतिक्रियेसाठी विचारलं, तेव्हा ते म्हणाले, "प्रतिक्रिया वगैरे नको आता. जे सत्य आहे ते सर्वांसमोर आहे."

तरुणांनी 'समिता'ला नाकारलं?

ज्येष्ठ पत्रकार आणि विश्लेषक सर्जू काटकर यांनी 'बीबीसी मराठी'शी निवडणुकांअगोदर बोलतांना ही शक्यता बोलून दाखवली होती. निकालानंतर आज बोलतांना ते म्हणाले,

"२००८च्या निवडणुकीतही 'समिती' सगळीकडे हारली होती. पण तेव्हाच्या आणि आताच्या परिस्थितीत फरक हा की आता गटबाजी खूप झाली. ठाकूर आणि दळवींचे दोन गट होतेच, पण जे यांच्यासोबत नव्हते त्यांचा तिसरा गट होता. त्यामुळे मराठी मतदारांना तिघांमधून आपला माणूस निवडायचा होता. त्यातच प्रत्येक मराठी वृत्तपत्रानं वेगवेगळी भूमिका घेतल्यानं संभ्रम अधिक...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बेळगावच्या सीमालढ्यामध्ये सहभागी असलेल्या मराठी मतदारांना ज्याची भीती होती, तेच घडलं. बेळगाव जिल्ह्यातून 'महाराष्ट्र एकीकरण समिती'चा एकही उमेदवार कर्नाटकच्या विधानसभेत पोहोचला नाही. गटबाजीच्या राजकारणनं ग्रासलेल्या 'समिती'ला गेल्या निवडणुकीत जिंकलेल्या २ जागाही राखता आल्या नाहीत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चर्चेतले खेळाडू

2 कोटी बेस प्राईज सात विदेशी खेळाडूंनी निश्चित केली आहे. यामध्ये ऑस्ट्रेलियाचे फास्ट बॉलर्स पॅट कमिन्स आणि जोश हेझलवूड यांचा समावेश आहे. मानसिक आजारपणामुळे खेळातून काही काळासाठी विश्रांती घेणारा ग्लेन मॅक्सवेल लिलावात कोटीच्या कोटी उड्डाणे घेऊ शकतो. मॅक्सवेल याआधी मुंबई इंडियन्स आणि किंग्ज इलेव्हन पंजाब यांच्यासाठी खेळला आहे.

ग्लेन मॅक्सवेलला कोणत्या संघाकडून खेळणार?

कोलकाता नाईट रायडर्सचा भाग असणारा ख्रिस लिन आता लिलावात आहे. अष्टपैलू मिचेल मार्श आयपीएल स्पर्धेत खेळण्यासाठी उत्सुक आहे, मात्र फिटनेस आणि वर्तन या दोन गोष्टींमुळे तो वादग्रस्त ठरला आहे.

दक्षिण आफ्रिकेचा अनुभवी फास्ट बॉलर डेल स्टेन पुनरागमनसाठी उत्सुक आहे. स्टेन याआधी डेक्कन चार्जर्स आणि रॉयल चॅलेंजर्स बेंगळुरू संघाकडून खेळला आहे.

श्रीलंकेचा माजी कर्णधार आणि अष्टपैलू अँजेलो मॅथ्यूज छाप उमटवण्यासाठी उत्सुक आहे. मात्र मॅथ्यूजचा फिटनेस संघांसाठी अडचणीचा मुद्दा ठरू शकतो.

जुनं ते सोनं

सर्वाधिक बेस प्राईज निश्चित करणाऱ्या भारतीय खेळाडूंमध्ये रॉबिन उथप्पा, पीयुष चावला, युसुफ पठाण आणि जयदेव उनाडकट यांचा समावेश आहे. या सगळ्यांनी खेळाडूंनी 1.5 कोटीची बेस प्राईज पक्की केली आहे. उथप्पा आणि चावलाला कोलकाता संघाने रिलीज केलं आहे तर सनरायझर्स हैदराबादने युसुफला वगळण्याचा निर्णय घेतला आहे.

जयदेव उनाडकट

राजस्थानने 8 कोटी रुपये खर्चून गेल्या वर्षी जयदेव उनाडकटला ताफ्यात समाविष्ट केलं मात्र अपेक्षित कामगिरी न झाल्याने त्यांनी त्याला वगळण्याचा निर्णय घेतला आहे.

तरुण तारे

U19 क्रिकेटमध्ये छाप उमटवल्यानंतर स्थानिक क्रिकेटमध्ये दमदार कामगिरी करणारे तीन युवा खेळाडू चर्चेत आहे. मुंबईकर यशस्वी जयस्वाल विजय हजारे करंडक स्पर्धेत द्विशतकी खेळी साकारली. आक्रमक बॅटिंगसाठी प्रसिद्ध यशस्वीला ताफ्यात समाविष्ट करण्यासाठी अनेक संघ उत्सुक आहेत.

यशस्वी जयस्वाल

प्रियम गर्ग पुढील वर्षी होणाऱ्या U19 स्पर्धेत भारताचं नेतृत्व करणार आहे. मात्र त्याआधी आयपीएल संघांच्या नजरा या युवा खेळाडूवर आहेत. सातत्याने रन्स करणारा प्रियम कोणत्या संघातून खेळणार हे पाहणं उत्सुकतेचं ठरणार आहे.

प्रयास राय बर्मनला गेल्या वर्षी बेंगळुरू संघाने उत्साहात समाविष्ट केलं. मात्र एका हंगामातच त्यांचा विचार बदलला. त्यामुळे प्रयासचं नाव लिलाव यादीत आहे.

कुणाला लॉटरी लागणार?...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इंडियन प्रीमिअर लीगच्या 13व्या हंगामासाठी लिलाव कोलकाता इथं 19 डिसेंबरला होणार आहे. या लिलावात 332 खेळाडू असतील. यामध्ये भारताचे 186 खेळाडू आहेत तर विदेशी खेळाडूंची संख्या 143 आहे. असोसिएट देशांच्या तीन खेळाडूंची लिलावासाठी निवड झाली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चहाप्रिय भारतीयांना कॉफीचा आस्वाद घेण्यासाठी आकृष्ट करण्याची क्लृप्ती सिद्धार्थ यांनी शोधून काढली. विचारपूर्वक पद्धतीने उभारलेल्या सुरेख डिझाईनचा कॅफे हे सिद्धार्थ यांच्या वाटचालीचं रहस्य होतं.

त्यांच्या उद्योगाच्या माध्यमातूनच तरुण वर्गात कॉफी पिण्याचं प्रमाण वाढलं.

पूर्वी कॉफी ही प्रामुख्याने दाक्षिणात्य हॉटेलांमध्ये मिळत असे. सिद्धार्थ यांनी कॉफीला देशभर पोहोचवलं. सिद्धार्थ यांनी कॉफीला सीसीडीच्या माध्यमातून ब्रँड बनवलं. देशातल्या अग्रगण्य ब्रँड्समध्ये सीसीडीचा समावेश होतो.

स्टारबक्स सारख्या प्रतिस्पर्ध्यांना मागे टाकण्यासाठी सिद्धार्थ यांनी देशभरातल्या मोठ्या तसंच निमशहरांमध्ये सीसीडी लाँच केलं.

कॉफीची विक्री वाढवणं, कॉफीचं उत्पादन घेणाऱ्या छोट्या तसंच मध्यम पातळीवरील उद्योजकांना प्रोत्साहन तसंच उदरनिर्वाह मिळवून देणं यामध्ये सिद्धार्थ यांचं योगदान निर्णायक आहे.

सीसीडी

कॉफी उत्पादन क्षेत्रात आंतरराष्ट्रीय पातळीवर सातत्याने चढउतार पाहायला मिळतात. यामुळे सीसीडी पर्वाआधी हा उद्योगममूह कॉफीसाठी निर्यातीवर अवलंबून होते.

सिद्धार्थ यांनी एकहाती देशभरातील कॉफी उत्पादनाला चालना मिळवून दिली. हे नि:संशय आहे. सीसीडीआधी आम्ही निर्यातीवर अवलंबून होतो. कॉफीच्या विक्रीवर जाचक नियम होते, असं इंडियन कॉफी बोर्डाचे माजी उपाध्यक्ष डॉ. एस. एम. कावेरप्पा यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

कॉफीचं देशांतर्गत उत्पादन दरवर्षी दोन टक्क्यांनी वाढू शकलं. याचं श्रेय सिद्धार्थ यांच्या प्रयत्नांना जातं.

डॉ. कावेरप्पा स्वत: कॉफी उत्पादनात कार्यरत आहेत. 2007 ते 2009 आणि 2014 ते 2016 ते इंडियन कॉफी बोर्डाचे उपाध्यक्ष होते.

गोडागूमधील कॉफी ग्रोव्हर्स कोऑपरेटिंग मार्केटिंग सोसायटीचे अध्यक्ष एम. बी. दैवेय्या यांनी त्यांचा अनुभव सांगितला. ते म्हणाले, "काही वर्षांपूर्वी मी वैष्णोदेवीला गेलो होतो. तिथे पाच रुपयांत कॉफी प्यायलो."

कॉफी

चिकमंगळूरमधल्या कॉफी उत्पादक कुटुंबातच सिद्धार्थ यांचा जन्म झाला. मंगळूरमध्ये कॉलेजचं शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर सिद्धार्थ यांनी मुंबई गाठली. बेंगळुरूला परत येण्यापूर्वी त्यांनी एका गुंतवणूक क्षेत्रातील कंपनीत काम केलं. सीवाना सेक्युरिटीज नावाची कंपनी त्यांनी स्थापन केली.

1996 मध्ये सिद्धार्थ यांनी बेंगळुरूमधील सगळ्यांत गजबजलेला रस्ता ब्रिगेड रोडवर कॅफे कॉफी डे सुरू केलं. त्याचवेळी बेंगळुरूत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतात कॉफी लोकप्रिय करण्याचं श्रेय कॅफे कॉफी डे अर्थात सीसीडीचे संस्थापक व्ही. जी. सिद्धार्थ यांना जातं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चांदनीतील श्रीदेवी

श्रीदेवी बरोबर मिस्टर इंडिया सिनेमा बनवणारे दिग्दर्शक शेखर कपूर यांनी या सिनेमाच्या वेळी त्यांच्या उडालेल्या गोंधळाचं जे वर्णन केलं आहे त्यातून श्रीदेवी यांची जादू कशी होती, याची कल्पना येते.

ते म्हणतात, "हवाहवाई गाण्याचं शूटिंग सुरू होतं. त्यावेळेस मला समजत नव्हतं की श्रीदेवीचा क्लोजअप शूट करू की दूरवरून नृत्य शूट करू. त्यांचा चेहरा, चेहऱ्यावरील भाव, त्यांचे डोळे इतके सुंदर होते की श्रीदेवीला फक्त बघतच बसावं असं वाटत होतं."

ते पुढे म्हणतात, "त्यांचा चेहरा शूट करायचा तर क्लोजअप घ्यावा लागणार होता. पण त्यामुळे त्यांचं नृत्य कॅमेऱ्यातून सुटण्याची भीती होती. त्यांचं नृत्य इतकं मोहक होतं की वाटायचं दूरवरून कॅमेऱ्यात त्यांची प्रत्येक अदा टिपून घ्यावी."

प्रत्येक सिनेमामध्ये श्रीदेवीचं वेगळी होती.

'सदमा'मध्ये त्यांनी 20 वर्षांची अशी मुलगी साकार केली होती, जी आपलं आधीचं जीवन पूर्णपणे विसरली आहे. कमल हासन बरोबर त्यांच्या घरात राहताना एका सात ते आठ वर्षाच्या लहान मुलीमध्ये दिसणारं बालपण त्यांनी त्यात साकारलं होतं.

रेल्वे स्टेशनवरचा श्रीदेवी रेल्वेत बसलेली आहे, हा सीन आठवतो का? तिची स्मृती परत आलेली असते. कमल हासनला भिखारी समजून ती रुक्षपणे पुढे निघून जाते तर हतबल कमल हासन लहान मुलांचा अभिनय करून तिला जुन्या दिवसांची आठवण करून देण्याचा प्रयत्न करत असतो. कदाचित हिंदी सिनेमांतील अप्रतिम अभिनयांतील एक उत्तम नमुना म्हणजे हा सीन ठरावा.

त्या अशा एक कलावंत होत्या, ज्या कुठल्याही भूमिकेत अगदी सहजपणे सामावून जायच्या. 11 वर्षांच्या असताना त्यांनी तेलुगू सिनेमात एका अंध मुलीची भूमिका केली होती.

शुभ्र वस्त्रांमध्ये अगदी सुंदर दिसणारी 'चांदणी' आठवते. कुणीतरी नाकारल्यानं ती दुःखी तर आहे पण त्याचवेळी दूसऱ्याबरोबर जीवन पुन्हा सुरू करण्याविषयी ती अडखळत नाही. भलेही तो प्रयत्न अयशस्वी ठरतो.

आपल्या वयापेक्षा दुप्पट वय असलेल्या व्यक्तीवर प्रेम करणारी 'लम्हे' सिनेमातील पूजा. किंवा 'चालबाज'मध्ये एक अगदीच साधीभोळी आणि एक आक्रमक दोन बहिणींची दुहेरी भूमिका.

'मॉम' सिनेमात आपल्या मुलीवर झालेल्या गँगरेपचा प्रतिशोध घेण्यासाठी घेतलेल्या आईचं ते रूप ज्यात ती विचारते, "अगर गलत और बहुत गलत में से चुनना हो तो आप किसे चुनेंगे?"

गेल्याच वर्षी श्रीदेवी यांच्या फिल्म करिअरची 50 वर्षं झाली. तर 54व्या वर्षी त्यांनी जीवनाला...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

हिंदी सिनेसृष्टीतील पहिल्या अभिनेत्री सुपरस्टार ठरलेल्या श्रीदेवी यांची अचानक एक्झिट धक्कादायक ठरली. एक परिपूर्ण कलाकार म्हणून ओळख असलेल्या श्रीदेवी सर्वच प्रकारच्या भूमिकेत फिट बसत होत्या. कॉमेडी, अॅक्शन, नृत्य, ड्रामा अशा सर्व प्रकारच्या भूमिका त्यांनी लिलया पेलल्या होत्या. 54 वर्षी त्यांचं निधन झालं, यात त्यांचं फिल्मी करीअर होतं तब्बल 50 वर्षांचं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चांद्रयान-2 नं एक चांगली सुरुवात केली होती. हे यान चंद्रावर उतरू शकलं नसलं तरी ऑर्बिटर अजूनही कार्यरत असल्याचं के. सिवन यांनी म्हटलं. पुढील सात वर्षांपर्यंत ऑर्बिटर कार्यरत असेल, असं सिवन यांनी म्हटलं.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

सतीश धवन अंतराळ केंद्रामधून 22 जुलै 2019 ला चांद्रयान-2 नं प्रक्षेपण केलं होतं. 28 ऑगस्टला या यानानं यशस्वीरित्या चंद्राच्या तिसऱ्या कक्षेत प्रवेश केला.

त्यानंतर चंद्रभूमीवर पोहोचण्यास अवघ्या काही मिनिटांचा अवधी असताना 'चांद्रयान 2' च्या मून लँडरशी इस्रोचा संपर्क तुटला होता.

"आम्हाला विक्रम मून लँडरचं चंद्रावरील ठिकाण सापडलंय आणि ऑर्बिटरनं लँडरची थर्मल इमेजही घेतलीय. मात्र अद्याप मून लँडरशी संपर्क झाला नाहीये. आम्ही संपर्कासाठी प्रयत्न करतोय. लवकरच संपर्क होईल," असं त्यावेळी इस्रो प्रमुख के सिवन यांनी सांगितलं. त्यानंतर काही दिवसांनी विक्रम मून लँडरचं ठिकाणं सापडल्याची माहिती त्यांनी दिली होती.

दरम्यान, चंद्राच्या पृष्ठभागावर 'चांद्रयान 2'च्या विक्रम लँडरचे अवशेष सापडल्याची माहिती अमेरिकेची अवकाश संशोधन संस्था 'नासा'नं दिली. 'नासा'नं विक्रम लँडरच्या अवशेषांचा फोटोही प्रसिद्ध केला होता.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

नवीन वर्षाच्या पहिल्याच दिवशी इस्रोचे प्रमुख के. सिवन यांनी चांद्रयान मोहिमेसंबंधी एक महत्त्वाची घोषणा केली आहे. केंद्र सरकारनं चांद्रयान-3 ला मंजुरी दिली असून यावर काम सुरु असल्याची माहिती के. सिवन यांनी पत्रकार परिषदेमध्ये दिली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चांद्रयानाची तयारी करताना भारतीय शास्त्रज्ञ.

इस्रोने यावेळी चांद्रयान -2ची घोषणा केली असून या यानाला 15 जुलैला सकाळी 2.51 वाजता आंध्रप्रदेशच्या श्रीहरीकोटाहून प्रक्षेपित केलं जाईल. या अंतराळ मोहिमेचा संपूर्ण खर्च हा 600 कोटीपेक्षा अधिक असल्याचं म्हटलं जात आहे.

3.8 टन वजन असलेल्या चांद्रयान-2 ला जीएसएलवी मार्क-तीन वरून अंतराळात प्रक्षेपित केलं जाईल.

चांद्रयान-2 ही अत्यंत महत्त्वाची अंतराळ मोहीम असून यात एक ऑर्बिटर आहे, एक 'विक्रम' नावाचं नवं लँडर आहे आणि एक 'प्रज्ञान' या नावाचं रोव्हर आहे. या मोहिमेव्दारे पहिल्यांदाच भारत चंद्राच्या पृष्ठभागावर सॉफ्ट लँडिंग करणार आहे. असं लॅंडिंग अवघड आहे असं म्हटलं जातं.

असं झालं तर चंद्राच्या पृष्ठभागावर लँड करणाऱ्या देशांच्या पंक्तीत भारताचा समावेश होईल. आणि म्हणूनच ही मोहीम भारतासाठी महत्त्वाची आहे. याव्दारे भारत चंद्राविषयी अजून संशोधन करू शकेल. इस्रोला वाटतं की ही मोहीम यशस्वी ठरेल.

चांद्रयान -1 किती यशस्वी ठरलं?

चांद्रयान -1 ही मोहीम दोन वर्षांची होती, पण उपग्रहात बिघाड झाल्यामुळे ती एका वर्षात पूर्ण करावी लागली. इस्रोने आधीच्या मोहिमेवरून धडा घेतला असून या दुसऱ्या मोहिमेच्या वेळेस अनेक बदल आणि सुधारणा केल्या आहेत.

इस्रोचे प्रमुख के सिवन यांनी चांद्रयान -2 ची घोषणा केली.

इस्रोच्या म्हणण्यानुसार, त्यांनी चांद्रयान-2 ला अशा पद्धतीनं बनवलं आहे की त्याचं ऑर्बिटर एक वर्षभर चंद्राच्या कक्षेत काम करेल. तर लँडर आणि रोव्हर हे 14 दिवसांसाठी चंद्राच्या पृष्ठभागावर काम करतील.

लँडर आणि रोव्हर 70 डिग्री अक्षांशातून चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावर जातील. आजपर्यंत एकाही देशाने चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावर काम केलेलं नाहीये. जिथे भारत जातोय तिथवर अजून कोणत्याही देशाने जायची हिंमत केलेली नाही.

इस्रोच्या म्हणण्यानुसार, चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवाच्या पृष्ठभागावर पाण्याचे थेंब सापडले म्हणून या मोहिमेत तिथं पाणी सापडण्याची शक्यता जास्त आहे. असं झालंच तर चंद्रावर मानवी वसाहत निर्माण करण्याचे रस्ते उघडतील. हेच चांद्रयान-2 चा उद्देश आहे.

भारतीय व्यक्ती कधी चंद्रावर जाणार?

भारताच्या अंतराळ मोहिमेचं उदिष्ट भारतीय लोकांना फायदा व्हावा हे आहे. यात इस्रोला बऱ्यापैकी यश मिळालेलं आहे.

भारतातील शेतकरी, मच्छिमार किंवा सामान्य नागरिक कोणीही आज सहजपणे ATM वरून पैसे काढू शकतात. हे फक्त...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेने(इस्रो) पुन्हा चंद्रावर आपलं यान पाठवणार असल्याची घोषणा केली आहे. याआधी ऑक्टोंबर 2008 मध्ये इस्रो चांद्रयान -1 या यानाला चंद्रावर पाठवलं होतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चाकणमध्ये झालेली जाळपोळ

मराठा आंदोलनादरम्यान राज्यात काही ठिकाणी तोडफोड आणि जाळपोळीच्या घटना घडल्या आहेत. आंदोलनादरम्यान होत असलेल्या हिंसाचारावर बीबीसी मराठीनं वाचकांची मतं मागितली होती.

आजचा प्रश्न

तुषार राऊत म्हणतात, "आपला समाज म्हणजे झुंडशाही नाही. काही लोक स्वतःच्या फायद्यासाठी काहीही करायला तयार होतात, हे त्याचंच उदाहरण मला वाटतं. मराठा समाजाच्या मागण्यांशी सहमत किंवा असहमत असणाऱ्या सर्वांनी शांतता मोर्चाचं स्वागत केल होतं. मागण्या मांडणं हा प्रत्येकाचा अधिकार आहे पण त्यासाठी लोकांना वेठीस धरू नये."

मराठा तरुणांनो जरा समजून घ्य, असं आवाहन राजरत्न अंभोरे करतात. ते लिहितात, "मराठा आरक्षणासाठी समाज रस्त्यावर आला आहे. हे रस्त्यावर येणं आता हिंसक होऊ लागलं आहे. पोलिसांवरही हल्ले होत आहेत. सरकारने मराठा समाजाला दिलेल्या आश्वासनांची पूर्तता झालेली नाही, ही वस्तुस्थिती आहे.

आरक्षणाचा मुद्दा न्यायालयात लटकला आहे. हा मुद्दा लगेच सुटण्यासारखा नाही. कोणताही पक्ष किंवा संघटना यांनी कितीही दावा केला असला तरी न्यायालयातच या प्रश्नावर मार्ग निघणार आहे. त्यामुळे आरक्षणाच्या मुद्द्यावर हिंसाचार करून काहीही उपयोग होणार नाही. हातात दगड घ्यायची घाई करू नका. जे ५८ मूक मोर्चांनी कमावलं ते दगडफेकीत घालवू नका."

कांतीलाल ओसवाल म्हणतात, "नदीत उडी टाकण्यापूर्वी, विष खाण्यापूर्वी घरी असणाऱ्या मायबापाची परवानगी घ्या. तुम्हाला प्रवृत्त करणारे गल्लीबोळातले नेते तुमच्या बलिदानावर आमदार होणार आहेत. आईबापाला म्हातारपणी हलाखीत सोडून मिळालेल्या आरक्षणाचा काहीही उपयोग असणार नाही. आपल्या जीवाचं मोल आपण जाणलं पाहिजे. आंदोलनांनी केवळ सरकारं बदलतात. न्यायव्यवस्थेला काहीही फरक पडत नाही."

अमेय बडदारे म्हणतात, "मराठा मोर्चाच्या आंदोलन संहितेमध्ये हिंसाचार करू नये, असे स्पष्ट लिहिलं गेलं आहे. आतापर्यंतच्या सर्व आंदोलनांचा विचार केला तर सर्व आंदोलन सुरुवातीला शांततेत सुरू होते. पण नंतर या आंदोलनाच्या उत्तरार्धात हिंसाचार सुरू झाला. आंदोलनाला गालबोट लागावं म्हणून काही समाजविघातक शक्ती आंदोलनात येऊन शांतता बिघडवण्याचं काम करतायेत. आणि सरकारचे मौन हे सुद्धा तरुणांना भडकवण्याचं काम करतेय."

सचिन कटारे म्हणतात, "समाजाला न्याय मिळावा यासाठी लोकशाही मार्गाने आंदोलनं, निदर्शनं करणं योग्य आहे. पण यासाठी जनतेला वेठीस धरणे चुकीचं आहे. आपल्याला न्याय...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मराठा आंदोलनात काही समाजविघातक शक्ती शांतता बिघडवण्याचं काम करत आहेत आणि सरकारचं मौनसुद्धा तरुणांना भडकावण्याचं काम करत आहे, असं काही वाचकांनी सोशल मीडियावर व्यक्त केलं आहे. ५८ मूक मोर्चांनी कमावलं ते दगडफेकीत घालवू नका, असं आवाहनही काहींनी केलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चाचण्यांचा वेग वाढविण्याच्या दृष्टीनं शास्त्रज्ञांच्या एका टीमनं महत्त्वाची आणि स्वस्तात होऊ शकणारी चाचणी विकसित केली आहे. प्रेग्नन्सी टेस्टप्रमाणेच या चाचणीचा परिणामही तात्काळ पाहता येईल.

क्रिस्पर नावानं ओळखल्या जाणाऱ्या जनुकीय एडिटिंग तंत्रज्ञानावर ही नवीन कोरोना चाचणी आधारित आहे. प्रसिद्ध दिग्दर्शक सत्यजित रे यांच्या गुप्तहेर कथांच्या नायकाचंच नाव चाचणीच्या किटला देण्यात आलं आहे- 'फेलुदा.'

'फेलुदा'मुळे कोरोनाचा संसर्ग झाला आहे की नाही हे तासाभरात कळू शकेल आणि त्यासाठी येणारा खर्च पाचशे रुपयांच्याच आसपास असल्याचं शास्त्रज्ञांचं म्हणणं आहे.

टाटा कंपनीकडून फेलुदाची निर्मिती केली जात आहे. कागदाचा वापर करून केली जाणारी कोव्हिड-19 ची जगातील पहिली टेस्ट असेल.

"ही अतिशय सोपी, सुटसुटीत, विश्वासार्ह आणि रास्त दरात होणारी चाचणी आहे," असं भारत सरकारचे प्रमुख वैज्ञानिक सल्लागार प्रोफेसर के विजय राघवन यांनी बीबीसीशी बोलताना म्हटलं.

दिल्लीमधील इन्स्टिट्यूट ऑफ जेनोमिक्स आणि इंटिग्रेटिव्ह बायोलॉजी (IGIB) इथं 'फेलुदा' टेस्टवर काम सुरू आहे. काही खासगी लॅबमध्येही या टेस्ट केल्या जात आहेत. आतापर्यंत दोन हजार रुग्णांवर प्रायोगिक तत्त्वावर ही चाचणी घेण्यात आली आहे. यापैकी काही जणांची कोरोना चाचणी आधीच पॉझिटिव्ह आली होती.

या नवीन चाचणीची संवेदनशीलता 96 टक्के आणि विशिष्टता 98 टक्के असल्याचं आढळून आलं आहे. चाचणीची अचूकता या दोन प्रमाणांवर आधारित आहे. अत्यंत संवेदनशील असलेली चाचणी ज्यांना संसर्ग झाला आहे, याचं निदान होतं. विशिष्टतेच्या चाचणीमध्ये कोणाला कोरोना झाला नाहीये, हे कळतं.

याचाच अर्थ पहिल्या प्रमाणामुळे (संवेदनशीलता) 'फॉल्स निगेटिव्ह' निष्कर्ष येत नाही, तर दुसऱ्या प्रमाणामुळे (विशिष्टता) 'फॉल्स पॉझिटिव्ह' निष्कर्ष येत नाहीत. या चाचणीच्या व्यावसायिक वापराला ड्रग नियंत्रकांकडून मान्यता मिळाली आहे.

देशात कोरोना रुग्णांची संख्या साठ लाखांहून अधिक झाली आहे. रुग्णसंख्येचा विचार करता भारत हा जगातला दुसऱ्या क्रमांकाचा देश बनला आहे. कोव्हिड-19 मुळे एक लाखाहून अधिक रुग्णांना प्राण गमवावे लागले आहेत.

सुरुवातीला चाचण्यांचा वेग कमी असला तरी आता देशभरात 1200 हून जास्त लॅबमधून दिवसाला एक लाखांहून अधिक चाचण्या होत आहे. या चाचण्या दोन प्रकारच्या आहेत.

यापैकी पहिल्या चाचणी ही पॉलिमरेज चेन अॅक्शन किंवा पीसीआर स्वॅब टेस्ट...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोनाच्या चाचण्यांचं प्रमाण हा देशात सुरुवातीपासूनच चर्चेचा विषय आहे. चाचण्या वेगानं आणि अधिक प्रमाणात कशा होतील यासाठी सर्वच स्तरावर प्रयत्न सुरू आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चायनीज आणि अमेरिकन चित्रपट बघून त्यांनी हाचावर चालण्याचा सराव केला.

दिरार यांच्यासाठी आता हातावर चालणं हे पायानं चालण्याइतकं सोपं आहे. आता त्यांना गिनीज वर्ल्ड रेकॉर्डमध्ये झळकायचं आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

हे आहेत ३२ वर्षांचे दिरार अबोहोय. यांच्या हातात प्रचंड ताकद आहे. उत्तर इथिओपियातल्या तिग्रेमध्ये ते राहतात.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चायनीज सेंटर ऑफ डिसीज कंट्रोल याविषयीची पाहणी केली आणि त्यातून ही माहिती मिळाली आहे.

कोरोनाव्हायरसचा संसर्ग झालेल्या 44,000 लोकांबाबत हा अभ्यास करण्यात आला. यापैकी 2.8% पुरुष आणि 1.7% महिलांचा मृत्यू झाला.

वयाच्या दृष्टिकोनातून पाहायचं झालं तर विषाणू संसर्ग झालेल्या 0.2%  लहान मुलं आणि तरुणांचा मृत्यू झाला. तर 80 वर्षांपेक्षा जास्त वयाच्या 15% लोकांचा मृत्यू झाला आहे.

म्हणजे महिला आणि मुलांमध्ये कोरोना व्हायरसची लागण होण्याची भीती कमी असल्याचं या आकडेवारीवरून म्हणायचं का?

याचे दोन पैलू आहेत.

संसर्गाचा प्रतिकार करण्याची शक्ती

महिला आणि मुलांमध्ये संसर्गाचं प्रमाण कमी आहे किंवा त्यांचं शरीर या विषाणूशी अधिक चांगल्या पद्धतीने लढतं, हे याचं एक कारण असू शकतं.

युनिव्हर्सिटी ऑफ एक्स्टरचे डॉक्टर भरत पनखनिया सांगतात, "सहसा नवीन विषाणूचा सगळ्यांनाच संसर्ग होतो. ही गोष्ट अतिशय महत्त्वाची आहे."

या विषाणूशी लढण्यासाठीची प्रतिकारक शक्ती नसल्याने असं होतं. पण जेव्हा एखादा विषाणू पसरू लागतो, तेव्हा मुलांना त्याची कमी लागण होते.

किंग्स कॉलेज लंडनच्या डॉक्टर नॅटली मॅकडरमट सांगतात, "पालक मुलांची काळजी जास्त घेतात, त्यांना धोक्यांपासून दूर ठेवतात म्हणून मुलांमध्ये संसर्गाचं प्रमाण कमी असू शकतं. "

महिलांचं काय?

कोरोनाव्हायरसमुळे झालेल्या मृत्यूंमध्ये पुरुषांच्या तुलनेत महिलांचं प्रमाण कमी आहे. पण संशोधकांना याचं आश्चर्य वाटत नाही.

फ्लूसह इतर संसर्गांबाबतही हेच पहायला मिळतं.

जीवनशैलीमुळे पुरुषांची तब्येत ही महिलांच्या तुलनेत खराब असते. धूम्रपान आणि दारू पिण्याचं प्रमाण महिलांपेक्षा पुरुषांमध्ये जास्त असतं.

डॉक्टर मॅकटरमट सांगतात, "धूम्रपानामुळे तुमच्या फुफ्फुसांचं नुकसान होतं आणि ही चांगली  बाब नाही."

चीनबाबत हे जास्त लागू असण्याची शक्यता आहे कारण एका आकडेवारीनुसार इथे धूम्रपानाचं प्रमाण पुरुषांमध्ये 52% तर महिलांमध्ये 3% आहे.

पण सोबत पुरुष आणि महिलांमधली रोगप्रतिकारक शक्ती एखाद्या संसर्गाला कसं प्रत्युत्तर देते, यावरही हे अवलंबून आहे.

युनिव्हर्सिटी ऑफ ईस्ट आंग्लीयचे प्राध्यापक पॉल हंटर सांगतात, "महिलांची रोग प्रतिकारक शक्ती पुरुषांपेक्षा वेगळी असते. ऑटो इम्यून डिसीजेस (रोग प्रतिकारक यंत्रणा अति सक्रीय झाल्याने होणारे आजार) होण्याचा धोका महिलांना जास्त असतो."

गर्भारपणात किती धोका

ढोबळपणे याचं उत्तर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पुरुषांच्या तुलनेत महिला आणि मुलांवर कोरोनाव्हायरसचा परिणाम कमी दिसतोय. मृतांमध्येही महिला आणि मुलांची संख्या कमी आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चार दिवसांपूर्वी उद्धव ठाकरेंनी मुंबईत एका कार्यक्रमात बोलताना म्हटलं, "सरकारकडून आमची अपेक्षा आहे, की जसं आपण 370 कलम हा मुद्दा कोर्टात वाट न बघता आपल्या अधिकारात तो निर्णय घेतला, तसंच धाडसी पाऊल राम मंदिराच्या बाबतीत केंद्रान उचलावं."

यानंतर दोन दिवसांनी म्हणजेच 19 सप्टेंबरला पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी नाशिकमध्ये झालेल्या सभेत उद्धव ठाकरे आणि शिवसेनेवर नाव न घेता टीका केली.

ते म्हणाले, "गेल्या दोन-तीन आठवड्यांपासून काही वाचाळवीर, बडबड करणाऱ्या लोकांनी राममंदिर विषयावरून वाट्टेल ते बरळायला सुरुवात केली आहे. देशातल्या सर्व नागरिकांनी भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाचा सन्मान राखायला हवा. हे प्रकरण सर्वोच्च न्यायालयात प्रलंबित आहे, यावर सुनावणी सुरू आहे, सर्वोच्च न्यायालय सातत्याने वेळ काढून बाबी ऐकून घेत आहे. मग मला कळत नाही, की हे वाचाळवीर लोक कुठून उगवले आहेत? या प्रकरणी ते खोडा का घालत आहेत? आपला सर्वोच्च न्यायालयावर विश्वास असला पाहिजे."

पंतप्रधानांच्या वक्तव्याच्या दुसऱ्याच दिवशी म्हणजे 20 सप्टेंबरला मुंबईतील पत्रकार परिषदेत उद्धव ठाकरे म्हणाले, "राम मंदिरावर मी तमाम हिंदू बांधवांची भावना बोलून दाखवत आहे. कोर्टावरती आमचा विश्वास आहे, न्यायदेवतेवर आमचा विश्वास आहे. पण, हा खटला खूप वर्षं चालला आहे, त्याकरताच मी गेल्या वर्षी अयोध्येला गेलो होतो आणि मी अशी मागणी केली, कोर्टानं हा प्रश्न सुटत नसेल, तर सरकारनं धाडस करावं आणि निर्णय घ्यावा. परंतु, लवकरात लवकर या केसचा निकाल लागेल, असा पंतप्रधानांचा विश्वास असेल, त्याकरता थांबण्याची विनंती पंतप्रधानांनी केली असेल, तर ती रास्त आहे."

शिवसेना बॅकफूटवर?

शिवसेनेनी ही नरमाईची भूमिका घेतली आहे की त्यांना पंतप्रधानांचा मुद्दा पटला आहे हे जाणून घेण्याचा आम्ही प्रयत्न केला.

पंतप्रधानांच्या वक्तव्यामुळे शिवसेना बॅकफूटवर गेल्याचं ज्येष्ठ पत्रकार राही भिडे यांचं मत आहे.

त्या सांगतात, "विधानसभा निवडणूक जवळ आल्यामुळे भाजपकडून सेनेवर दबाव आणला जात आहे. एकीकडे काँग्रेस-राष्ट्रवादीचे दिग्गज नेते भाजपमध्ये चालले आहेत, तर दुसरीकडे पंतप्रधानांनी उद्धव ठाकरेंचे कान टोचले आहेत. याशिवाय 145 किंवा त्याहून अधिक जागा मिळतील, असा भाजपला विश्वास आहे. त्यामुळे या निवडणुकीत शिवसेनेची गरज पडणार नाही, असं भाजपला वाटत आहे. हे सर्व बघितल्यास पंतप्रधानांच्या वक्तव्यानंतर उद्धव ठाकरे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सरकारनं कलम 370 प्रमाणेच राम मंदिरासाठी धाडसी पाऊल उचलावं, असं म्हणणाऱ्या उद्धव ठाकरेंनी 4 दिवसांनी या मुद्द्यावर मवाळ भूमिका घेतली. राम मंदिराचा निकाल लवकरात लवकर लागेल, असा पंतप्रधानांना विश्वास असेल, तर त्यासाठी वाट पाहणं रास्त आहे, असं त्यांनी म्हटलं आहे. त्यामुळे आता राम मंदिराबाबत उद्धव ठाकरेंची भाषा बदललीय का, असा प्रश्न उपस्थित होत आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चार दिवसांपूर्वी त्यांची कोरोना चाचणी पॉझिटिव्ह आली होती, असं सांगितलं जात आहे. मुंबईच्या सेव्हन हिल्स हॉस्पिटलमध्ये उपचारादरम्यानच त्यांचं निधन झालं.

नाटक, बालनाट्य, कथा गूढकथा, ललित लेखन असे वेगवेगळे साहित्यप्रकार रत्नाकर मतकरी यांनी हाताळले होते. मतकरी यांनी 70 नाटकं आणि 22 बालनाट्यं लिहिली.

'आरण्यक', 'माझं काय चुकलं?', 'जावई माझा भला', 'चार दिवस प्रेमाचे', 'घर तिघांचं हवं', 'इंदिरा' ही त्यांची काही गाजलेली नाटकं होती. 'अलबत्या-गलबत्या', 'निम्मा-शिम्मा राक्षस' यांसारखी बालनाट्यंही त्यांनी लिहिली होती.

रत्नाकर मतकरी यांनी लिहिलेल्या आणि दिग्दर्शित केलेल्या 'इन्व्हेस्टमेन्ट'या चित्रपटाला 2013 साली सर्वोत्कृष्ट मराठी चित्रपटाचा राष्ट्रीय पुरस्कारदेखील मिळाला होता.

गूढकथा हा साहित्यप्रकारही त्यांनी मराठीमध्ये रुजवला. 'गहिरे पाणी', 'खेकडा', 'मध्यरात्रीचे पडघम', 'निजधाम' हे त्यांचे गूढकथासंग्रह आहेत. त्यांच्या 'गहिरे पाणी' या कथासंग्रहावर आधारित मालिकाही गाजली होती.

गूढकथा आकृतीबंधाच्या या शक्यताच समीक्षकांच्या ध्यानात आल्या नाहीत. त्यामुळे गूढकथेचे महत्त्व मराठी साहित्याला समजलेच नाही, अशी खंतही रत्नाकर मतकरी यांनी व्यक्त केली होती. मानसशास्त्रीय दृष्टिकोन, मानवी संबंध, सामाजिक प्रश्न अशा वेगवेगळ्या पातळीवर गूढकथेच्या माध्यमातून आशय अभिव्यक्त करता येतो, असं रत्नाकर मतकरी यांचं मत होतं.

महाराष्ट्राचे साहित्य'रत्न' निखळले- मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे

"ज्येष्ठ साहित्यिक, नाटककार रत्नाकर मतकरी गेल्याची बातमी मनाला खूप वेदना देऊन जाणारी आहे. ते साहित्य विश्वातले अमूल्य असे रत्न होते. त्यांनी त्यांच्या साहित्यातून, नाटकांमधून लहान मुलांना, मोठ्यांना निखळ आनंद दिला. आमच्या पिढीतल्या लहानांचे भाव विश्व साकारले, महाराष्ट्राचे साहित्य- नाट्य क्षेत्र समृद्ध केले. एकीकडे अनेक मानाचे पुरस्कार मिळत असतांनाही  रत्नाकर मतकरी हे रसिकांना निखळ आनंद देण्यासाठी सच्चेपणाने नवनवीन साहित्य लिहीत गेले," अशा शब्दांत मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी रत्नाकर मतकरी यांना श्रद्धांजली वाहिली.

त्यांचे निधन निश्चितपणे धक्का देणारे आहे. महाराष्ट्राचे साहित्य'रत्न' आज निखळले, असंही उद्धव यांनी म्हटलं.

'बहुआयामी व्यक्तिमत्व काळाच्या पडद्याआड'

ज्येष्ठ साहित्यिक रत्नाकर मतकरी यांना विविध क्षेत्रातील मान्यवरांकडून श्रद्धांजली वाहण्यात...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ज्येष्ठ साहित्यिक, नाटककार आणि रंगकर्मी रत्नाकर मतकरी यांचं रविवारी (17 मे) रात्री निधन झालं. ते 81 वर्षांचे होते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चार वर्षांपूर्वी तिने मानसिक आरोग्याबाबत आपले विचार मांडले होते. यावेळी तिने बाललैंगिक अत्याचाराबाबत पोस्ट टाकली आहे.

आपल्या इंस्टाग्राम पोस्टमध्ये ती म्हणते की 'लहानपणी झालेल्या लैंगिक अत्याचारामुळे मला काही काळ नैराश्याचा सामना करावा लागला.'

"मी चौदा वर्षांची होती. तेव्हा माझ्यावर लैंगिक अत्याचार झाला. ही जराशी विचित्रच परिस्थिती होती कारण मला हेच कळत नव्हतं की ती व्यक्ती हे मुद्दामहून करत आहे की तिच्याकडून ते चुकून होत आहे. असं रोज घडत नव्हतं."

पुढे ती सांगते की "मी याबाबत माझे वडील आमिर खान आणि आई रीना दत्ता यांच्याशी बोलले. त्यांनीच मला या बिकट परिस्थितीतून बाहेर येण्याचा मार्ग दाखवला."

"ती व्यक्ती माझ्यासोबत नेमकं काय करत आहे हे समजून घेण्यासाठी मला एक वर्ष लागलं. पण जेव्हा मी माझं मन पक्कं केलं त्यावेळी मी लगेच माझ्या आई-वडिलांना इमेल केला. आणि या परिस्थितीतून बाहेर आले."

"माझा भूतकाळ मला सतावत नाही. मी आता त्या गोष्टीला घाबरत नाही. मी असा विचार करते की माझ्यासोबत हे आता तर होत नाहीये ना. माझा भूतकाळ मी केव्हाच पाठीमागे टाकलाय. मी जेव्हा 18-20 वर्षांची होते तेव्हा या गोष्टीच्या वेदना होत असत," असं इराने म्हटलं आहे.

याच व्हीडिओमध्ये इराने आमिर खान आणि रीना दत्त यांच्या घटास्फोटाबाबतही आपले विचार मांडले आहेत. "माझ्या आई-वडिलांचा घटस्फोट अतिशय शांततेनी झाला आहे. कुणाचाही कुणावर राग नाही. जुनैद आणि माझी काळजी दोघेही घेतात. लोकांना वाटतं की या गोष्टीमुळे मला कठीण प्रसंगांना तोंड द्यावं लागलं असेल पण तसं नाहीये माझे पालक जबाबदार आणि समजूतदार आहेत," असं इराने म्हटलं आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता. रोज रात्री 8 वाजता कोरोना पॉडकास्ट तुम्ही बीबीसी मराठीच्या फेसबुक पेजवर लाइव्ह पाहू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

प्रसिद्ध अभिनेता आमिर खान याची मुलगी आणि नाट्य दिग्दर्शक इरा खानने तिच्यावर 14 व्या वर्षी लैंगिक अत्याचार झाल्याचं सांगितलं आहे. इरा सध्या 23 वर्षांची आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चार-पाच दिवसांनी लग्नकार्य पार पडल्यानंतर सोलापूरला परतण्यासाठी रोहित यांनी ई-पाससाठी अर्ज केला, पण वेळेत पास मिळू शकला नाही. त्यामुळे आता घरी कसं परतायचं हा प्रश्न त्यांच्यासमोर होता.

पण त्यांना एक कल्पना सुचली. जिल्हांतर्गत वाहतूक सुरू होती. आपली स्वतःची गाडी त्यांनी सोलापूरहून बोलावली. पण सातारा जिल्ह्यात प्रवेश न करता तपासणी नाक्यापासून काही अंतरावर थांब, असं त्यांनी ड्रायव्हरला सांगितलं.

इथं रोहित यांनी आपला सातारा हद्दीतील प्रवास नातेवाईकाच्या गाडीतून केला. तपासणी नाक्यापासून काही अंतरावर ते गाडीतून उतरले. तिथून 100-200 मीटर अंतर चालत जाऊन त्यांनी सोलापूर हद्दीत प्रवेश केला.

तिथं त्यांनी सोलापूर शहरातून बोलावलेली गाडी त्यांची वाट पाहतच उभी होती. रोहित आणि त्यांची पत्नी या गाडीत बसले आणि त्यांनी सोलापूरची वाट धरली. (या प्रसंगातील व्यक्तीचं नाव बदललेलं आहे)

किस्सा दुसरा...

कामानिमित्त मुंबईत राहणारे दीपक(बदललेलं नाव) लॉकडाऊनमुळे आपल्या गावी सोलापूरला जाऊ शकत नव्हते. ई-पास काढण्यासाठीचं अत्यावश्यक कारण नसल्यामुळे त्यांनी काही काळ प्रतीक्षा केली. पण लॉकडाऊनचे टप्पे पुढे वाढतच गेले.

दरम्यान, रेल्वे मंत्रालयाने देशभरात 200 विशेष गाड्या सुरू केल्या. यामध्ये सोलापूरमार्गे पुढे कर्नाटक/तेलंगणात जाणाऱ्या काही गाड्यांचा समावेश असल्याचं दीपक यांनी पाहिलं.

या गाड्या सुरू झाल्या तरी महाराष्ट्रात जिल्हाबंदी लागू असल्यामुळे त्यांना राज्यांतर्गत तिकीट मिळू शकलं नव्हतं. पण इतर राज्यात जाण्यासाठी तिकीट मिळत आहे, हे त्यांच्या निदर्शनास आलं.

अखेर दीपक यांनी मुंबईवरून कर्नाटकातील कलबुर्गी स्टेशनपर्यंतचं बुकींग केलं. वेळेनुसार गाडीत बसले आणि सोलापूर आल्यानंतर आपली बॅग घेऊन स्थानकावर उतरले. जिल्हाबंदी असली तरी दीपक यांनी त्यातून पळवाट शोधून आपलं घर सहजपणे गाठलं.

जिल्हाबंदीत लोकांच्या ना-ना तऱ्हा

राज्यात जिल्हाबंदी असूनसुद्धा नागरिक मोठ्या प्रमाणात इतर जिल्ह्यांचा प्रवास करत असल्याचं आपल्याला वरील दोन उदाहरणांवरून लक्षात आलं असेल. नागरिक आपल्या मेंदूला चालना देऊन इतर जिल्ह्यत प्रवेश करण्यासाठी विविध प्रकारच्या कल्पना शोधून काढत आहेत.

राज्यातील जिल्हाबंदीचा आढावा घेण्यासाठी बीबीसी न्यूज मराठीने काही तपासणी नाक्यांची पाहणी केली. यामध्ये खालील गोष्टी प्रकर्षाने आढळून आल्या.

1.    दुसऱ्या राज्यातील कोणत्याही...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

रोहित आपल्या पत्नीसह एका नातेवाईकाच्या लग्नकार्यानिमित्त सोलापूरवरून साताऱ्याला गेले होते. जाताना त्यांनी रितसर ई-पास काढून खासगी गाडीने प्रवास केला. रोहित यांना सोडून ती गाडी पुन्हा सोलापूरला परतली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चारा घोटाळा प्रकरणी लालूंना साडे 3 वर्षांची शिक्षा ठोठावण्यात आली आहे.

मात्र लोहिया यांच्या राजकीय मुशीत तयार झालेल्या लालूप्रसाद यादव यांना आजचे मोदीच नव्हे, तर कालचे भाजप नेते लालकृष्ण अडवाणी व इतरही सतत लक्ष्य करीत आले आहेत.

'चारा घोटाळ्या'त शिक्षा झाल्यानं लालूप्रसाद तुरुंगात गेले आहेत. त्याआधी बिहारमधील आघाडीच्या सरकारातील सत्तेचा वाटाही त्यांना गमवावा लागला आहे.

अशा वेळी लालूप्रसाद यादव याच्या राजकीय कारकिर्दीचा आढावा घेताना आणि त्यांच्या भविष्यातील वाटचालीचा अंदाज बांधताना, त्यांचा राजकारणातील उदय कसा व कोणत्या सामाजिक पार्श्वभूमीवर झाला, ते समजून घेणं गरजेचं आहे.

अन्यथा 'तुरूंगात जाण्याच्या लायकीचा एक गावरान, उल्लू व भ्रष्ट नेता', अशी प्रसार माध्यमांनी तयार केलेली लालूप्रसाद यादव यांची प्रतिमाच वाचक व प्रेक्षक यांच्या मनात ठसून राहू शकते.

खरं तर लोहिया यांच्या राजकीय मुशीतून तयार झालेल्या इतर नेत्यांपैकी लालूपसाद यादव हेच एकमेव असे आहेत की, जे राजकारणात आल्यापासून सतत 'हिंदुत्वा'च्या विरोधात कणखर भूमिका घेत आले आहेत.

लोहिया यांचे इतर सर्व चेले हे काळाच्या ओघात भाजपच्या (म्हणजे संघाच्या) मांडीला मांडी लावून बसून सत्तेची चव चाखत राहिले आहेत.

किंबहुना हे घडत आलं, ते लोहिया यांनी आखलेल्या 'बिगर काँग्रेसवादा'च्या रणनीतीमुळं. काँग्रेसचं एकपक्षीय वर्चस्व संपवायचं असल्यास इतर सर्व राजकीय पक्षांनी एकत्र यायला हवं, अशी ही रणनीती होती.

तशी ती आखून अमलात आणताना आपण प्रमाण मानत असलेल्या विचारांच्या पूर्णत: दुसऱ्या टोकाच्या विचारसरणीची बांधिलकी मानणाऱ्या व संघाची राजकीय आघाडी असलेल्या जनसंघाशीही हातमिळवणी करण्याची लोहिया यांची तयारी होती.

नरेंद्र मोदीच नाही, तर अडवाणी यांनीही लालूप्रसाद यादव यांना लक्ष्य केलं.

संघ-जनसंघाचा उदय आणि लोहिया यांची रणनीती

महात्मा गांधी यांच्या खुनानंतर राजकारणाच्या परिघावर फेकल्या गेलल्या संघ व जनसंघाला परत एकदा मुख्य प्रवाहात येण्याची संधी लोहिया यांच्या या रणनीतीमुळे मिळाली.

समाजवादी गट काँग्रेसमधून बाहेर पडल्यावर जो 'समाजवादी पक्ष' तयार झाला, त्याची जडणघडण ही पन्नासच्या दशकाच्या अखेरीस 'पिछडा पावे सौ मे साठ' या घोषणेद्वारे प्रतीत होणाऱ्या 'बहुजन' राजकारणाच्या आधारे झाली होती. अशी ही जडणघडण घडवून आणण्यास लोहिया हेच कारणीभूत होते.

भारतीय समाजात दलित इतर मागासवर्गीय,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पंतप्रधान मोदी हे पंडित जवाहरलाल नेहरूंचं नाव कधीच घेत नाहीत. मात्र नेहरू आणि इंदिरा गांधी यांचे कट्टर टीकाकार डॉ. राममनोहर लोहिया यांचं नाव पंतपधान मोदी व इतर भाजप नेते आवर्जून घेतात. किंबहुना उत्तर भारतात केलेल्या बहुतेक सार्वजनिक भाषणांमध्ये दीनदयाळ उपाध्याय यांचं नाव घेतलं की, मोदी हे लोहिया यांचाही न चुकता उल्लेख करतात.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चारुलता टोकस आणि रामदास तडस

वांदिले हे मनसेचे वर्धा जिल्हाध्यक्ष असून ते तेली समाजातून येतात. फेब्रुवारी महिन्यात तेली समाजातील मेळाव्यात त्यांनी वरील वक्तव्य केलं. त्यांच्या या वक्तव्यावरून वर्ध्याचे खासदार रामदास तडस यांना सारवासारव करावी लागली.

"मला फक्त तेली समाजच नाही, तर सगळ्या समाजातील लोक मतदान करतात," असं स्पष्टीकरण तडस यांना द्यावं लागलं.

वर्धा लोकसभा मतदारसंघासाठी भाजपनं विद्यमान खासदार रामदास तडस यांना उमेदवारी दिली आहे. तर काँग्रेसनं महिला काँग्रेसच्या प्रदेशाध्यक्ष चारुलता टोकस यांना उमेदवारी दिली आहे. प्रत्येक निवडणुकीप्रमाणे याही वेळेस वर्ध्यात जातीय समीकरणं महत्त्वाची ठरतील, असं जाणकारांचं म्हणणं आहे.

"सध्या वर्ध्यात तेली विरुद्ध कुणबी समाज अशी लढत झाली आहे. वांदिले यांनी उपस्थित केलेल्या वादामुळे तेली-कुणबी हा मुद्दा निवडणुकीच्या केंद्रस्थानी आला आहे आणि विकासाचा मुद्दा थोडा बाजूला पडला आहे. चारुलता टोकस या कुणबी समाजाच्या आहेत, तर खासदार रामदास तडस हे तेली समाजाचे आहेत. वर्ध्यात कुणबी समाजाच्या मतदारांची संख्या सर्वाधिक आहे. त्यापेक्षा काही हजारांनी कमी तेली समाजाच्या मतदारांची संख्या आहे," वर्ध्यातील टाइम्स ऑफ इंडियाचे पत्रकार बळवंत ढगे सांगतात.

तडस की टोकस?

"वर्ध्यात मुख्य लढत तडस आणि टोकस यांच्यामध्ये आहे. तडस यांचं काम चांगलं आहे. तडस यांनी वर्ध्यात पासपोर्ट कार्यालय सुरू केलं. सगळ्यात महत्त्वाचं म्हणजे रेल्वेचे 7 ते 8 स्टॉपेज सुरू केले. सिंचन योजनाही मार्गी लावली. त्यांचा जनसंपर्क चांगला आहे. खासदार निधीच्या खर्चाचं प्रमाण उत्तम आहे. याशिवाय सामान्यांसाठी ते नेहमी उपलब्ध असतात, याचा त्यांना फायदा होऊ शकतो. दुसरं असं की, तडस यांच्यासाठी जमेची बाजू म्हणजे आजही मोदींचा करिष्मा थोड्या प्रमाणात कायम आहे," ज्येष्ठ पत्रकार प्रशांत देशमुख सांगतात.

"असं असलं तरी परवाच वर्ध्यातल्या 70 टक्के ग्रामपंचायतींच्या निवडणुकांचे निकाल लागले.  यामध्ये काँग्रेस आणि भाजप यांना जवळपास सारख्याच जागा मिळाल्या आहेत. ही आश्चर्याची गोष्ट अशासाठी आहे की, आतापर्यंत नगरपरिषद, जिल्हापरिषद, आमदार, खासदार सगळ्या ठिकाणी भाजपला बहुमत मिळालं होतं. हा पहिला ट्रेंड असा आहे की, लोकांनी काँग्रेसला थोडसं सावरून घेतलं आहे. यामुळे मग भाजपचे नेते थोडे संभ्रमात पडले आहेत," ते पुढे सांगतात.

काही स्थानिक पत्रकार तडस...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"रामदास तडस साहेबांना उमेदवारी न मिळाल्यास दत्ता मेघे आणि सागर मेघे यांचे पुतळे गावोगावी जाळण्यात येईल," असं  वक्तव्य  अतुल वांदिले यांनी केलं आणि वर्धा मतदारसंघातील राजकारणाची चर्चा सुरू झाली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चारुलता पटेल

गुणपत्रिकेमध्ये आघाडीवर असणाऱ्या आणि टूर्नामेंटच्या आधीपासूनच वर्ल्डकपचे प्रबळ दावेदार मानल्या जाणाऱ्या भारतीय टीमला न्यूझीलंडने धक्का दिला.

भारताचा कर्णधार विराट कोहली म्हणाला त्याप्रमाणे दृढ संकल्पानिशी खेळणाऱ्या आणि मोक्याच्या क्षणी चांगला खेळ करणाऱ्या न्यूझीलंडला ओलांडून फायनलमध्ये दाखल होणं शक्य नव्हतं.

पण तरीही भारतीय संघाने या वर्ल्डकपमध्ये अनेक संस्मरणीय क्षण दिले.

उत्साही फॅन्स

न्यूझीलंडने दिलेल्या 240 धावांचा पाठलाग करताना भारताची स्थिती आधी 3 बाद 5 धावा आणि नंतर 4 बाद 24 धावा अशी झाली तेव्हा किवींचा वरचष्मा हा गर्दीच्या आवाजावरूनही जाणवत होता.

राखून ठेवलेल्या दिवशी मॅच होत असल्याने मैदान फक्त दोन तृतीयांशच भरलेलं होतं. पण तरीही अगदी एका धावेलाही मोठ्या जल्लोषात प्रतिसाद मिळत होता.

भारतीय चाहते

भारतीय टीमला सर्व मॅचेसना जल्लोषात मिळालेला पाठिंबा यावरूनच दिसून येतो. फक्त भारताचा महेंद्रसिंह धोनी आऊट झाल्यानंतरच ओल्ड ट्रॅफर्डच्या मैदानावर शांतता पसरली होती.

बांगलादेश आणि पाकिस्तानचे फॅन्सही असेच उत्साही असतात. पण भारतीय फॅन्स त्यांच्या मोठ्या संख्येमुळे या सगळ्यांवर मात करतात.

झेंडे, ढोल, शरीर रंगवलेल्या व्यक्ती अशी भारतीय टीम खेळताना भन्नाट वातावरण निर्मिती नक्की असते.

हा वर्ल्डकप कोहलीसाठी मात्र काहीसा शांत किंबहुना निराशाजनक ठरला. त्याने 9 खेळींदरम्यान 55.37च्या सरासरीने 443 धावा केल्या. त्याने पाच अर्धशतकं केली पण त्याला शतक मात्र करता आलं नाही.

या 30 वर्षीय खेळाडूसाठी उपांत्यफेरीही निराशाजनकच ठरली. त्याने न्यूझीलंडच्या विरोधात केवळ एक धाव काढली. 2015मध्ये ऑस्ट्रेलियाविरुद्धच्या सेमीफायनलमध्ये आणि 2011मध्ये पाकिस्तानच्या विरुद्धही तो एकच रन काढून आऊट झाला होता.

पण असं असूनही कोहलीने या टूर्नामेंटवर आपल्या करिश्म्याने छाप सोडली.

बांगलादेशला पराभूत करून उपांत्य फेरीमध्ये प्रवेश केल्यावर त्याचं 87 वर्षांच्या फॅन चारुलता पटेल यांना भेटायला जाणं सर्वांच्याच मनाला भिडलं. कट्टर प्रतिस्पर्धी असणाऱ्या पाकिस्तानविरुद्ध खेळताना रिप्लेमध्ये बॅट लागल्याचं दिसत नसूनही त्याने मैदान सोडलं होतं.

भारतीय चाहते

अगदी स्टीव्हन स्मिथची हेटाळणी करणाऱ्या त्याच्या पाठिराख्यांनाही त्याने असं करण्यापासून थांबवलं.

पण दुसऱ्या बाजूला तोच कोहली आहे ज्याने इंग्लंडविरुद्ध एजबॅस्टनमध्ये...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

टीम इंडियाचं वर्ल्ड कप विजयाचं स्वप्न सेमी फायनलमध्ये संपुष्टात आलं. आता उरल्या आहेत फक्त आठवणी.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चार्ल्स डार्विन

1859 साली लिहिलेल्या On the Origin of Species या पुस्तकात डार्विननं उत्क्रांतीचा सिद्धांत मांडताना काळ आणि परिस्थितीनुरुप प्राण्यांमध्ये होणारे बदल, त्यांची अनुकूलनक्षमता याबद्दल पहिल्यांदाच विस्तृत मांडणी केल्याचं सांगितलं जातं. एकाच पूर्वजामधून वेगवेगळ्या प्रजाती कशा विकसित होत गेल्या हे देखील डार्विननं विस्तारानं मांडलं होतं. उत्क्रांतीचा नियम डार्विनच्या सिद्धांतालाही लागू होऊ शकतो. कारण डार्विनच्याही हजार वर्षे आधी हा उत्क्रांतीचा सिद्धांत मांडण्यात आला होता.

इराकमधील मुस्लिम तत्वज्ञ अल्-जहिज यांनी उत्क्रांतीची कल्पना मांडली होती. 'नैसर्गिक निवडी'च्या प्रक्रियेद्वारे प्राण्यांमध्ये कसे बदल घडून येतात, हे समजावून देण्यासाठी अल्-जहिज यांनी एक पुस्तक लिहिलं.

त्यांचं खरं नाव हे अबु उस्मान अम्र बहर अल्काननी अल्-बसरी होतं. पण ते अल्-जहिज या नावानंच ओळखले जायचे. या नावाचा अर्थ 'अतिशय बटबटीत डोळ्यांचा,' असा होतो.

कतार सरकारनं अल्-जहिज यांच्या सन्मानार्थ टपाल तिकीट प्रसिद्ध केलं होतं.

एखाद्याला अशा पद्धतीनं बोलावणं हे निश्चितच योग्य नाही. पण त्यांची ओळख या अपमानास्पद नावापेक्षाही अधिक होती. त्यांनी 'किताब अल्-हयवान' हे पुस्तक लिहिलं होतं.

सुधारणावादी चळवळीचा प्रभाव

त्यांचा जन्म इसवी सन 776 मध्ये दक्षिण इराणमधील बसरा प्रांतात झाला होता. या काळातच एक धार्मिक चळवळ सुरू झाली होती. मानवी अस्तित्त्वाचा शास्त्रशुद्ध वेध घेण्याचा प्रयत्न करणारी चळवळ त्या काळात लोकप्रिय होत होती.

अब्बासी शासनकर्त्यांच्या काळात या चळवळीला लोकमान्यता मिळत होती. ग्रीक भाषेतील अभ्यासग्रंथांचा अरेबिकमध्ये अनुवाद केला जात होता. धर्म, विज्ञान आणि तत्वज्ञानासारख्या विषयांबाबत चर्चा, वाद-प्रतिवाद होत होते. या सर्वांमधून अल्-जहिज यांची वैचारिक जडणघडण झाली.

चिनी व्यापाऱ्यांनी इराकमध्ये कागद आणला. कागदामुळं लिखाणाची प्रक्रिया सोपी झाली आणि विचारांचाही प्रसार वेगानं व्हायला लागला. अल्-जहिज हेदेखील अगदी लहान वयातच वेगवेगळ्या विषयांवर लिहायला लागले.

विज्ञान, भूगोल, तत्त्वज्ञान, अरबी भाषेचं व्याकरण आणि साहित्य हे त्यांच्या आवडीचे विषय होते. त्यांनी एकूण 200 पुस्तकं लिहिल्याचं मानलं जातं. मात्र त्यांपैकी केवळ एक तृतीयांश पुस्तकंच आज उपलब्ध आहेत.

अल्-जहिज यांचा उत्क्रांतीवाद

अल्-जहिज यांनी प्राण्यांच्या उत्क्रांतीबद्दल...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

उत्क्रांतीचा सिद्धांत म्हटलं की डार्विन हे नाव आठवतं. चार्ल्स डार्विननं मांडलेला उत्क्रांतीवाद आणि 'Survival of the Fittest' या सिद्धांताची तोंडओळख आपल्याला शाळेत असतानाच झालेली असते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चालकविरहित बसचा वापर सध्या नानयांग विद्यापीठात केला जात आहे.

आपल्याकडेही दिल्ली मेट्रोच्या जनकपुरी पश्चिम ते बॉटनिकल गार्डन या मजेंटा लाइनवर चालकविरहित मेट्रो चालवण्याचा निर्णय घेतला आहे.

सिंगापूर सरकारनं सिंगापूर शहर आणि लगतच्या तीन उपनगरात प्रायोगिक तत्त्वावर ही बस सुरू करण्याचं ठरवलं आहे.

तुलनेनं कमी गर्दीच्या रस्त्यांची त्यासाठी निवड केली आहे.

या बसेसचा वापर फिडर सेवेसारखा करता येईल. प्रवासी त्यातून जवळच्या बस किंवा मेट्रो स्टेशनपर्यंत जाऊ शकतील.

"जागेची टंचाई असलेल्या सिंगापूरमध्ये या चालकविरहित बसेसचा फायदा होईल. तसंच, मनुष्यबळाच्या समस्येवरही उपाय मिळेल," असं सिंगापूरचे वाहतूक मंत्री खाव बून वान यांनी सांगितलं.

या स्वयंचलित बसेसमुळे सध्याच्या बसताफ्यात भर पडेल.

सुरुवातीच्या काळात कमी गर्दीच्या वेळेत ही सेवा दिली जाणार आहे.

टोल आणि सार्वजनिक वाहतुकीस प्रोत्साहन देण्याच्या धोरणामुळे सिंगापूरमध्ये इतर दक्षिण आशियाई शहरांच्या तुलनेत वाहनांची संख्या कमी असते.

चालकविरहित तंत्रज्ञानात आघाडी घेण्याचा सिंगापूरचा मानस आहे.

सिंगापूरमध्ये चालकविरहित टॅक्सीची चाचणी सुरू आहे.

सिंगापूरमध्ये चालकविरहित वाहनांची चाचणी घेण्यासाठी नवीन केंद्र सुरू करण्यात आलं आहे.

त्या केंद्रात गाड्या, बस यांना पादचाऱ्यांची काळजी घेण्याचं, मुसळधार पावसात, बेदरकार चालक, दुचाकी आणि रस्त्यावरील इतर गोष्टींचा अंदाज घेत वाहन चालवण्याच्या क्षमतेची चाचणी करता येईल.

सिंगापूरमध्ये सध्या 10 कंपन्या चालकविरहित वाहनाची चाचणी घेत असल्याची माहिती खाव यांनी दिली.

हेही वाचा -

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सिंगापूरमध्ये 2022मध्ये सार्वजनिक वाहतुकीसाठी चालकविरहित बस चालवण्याची योजना आहे. चालकविरहित वाहनाचे प्रयोग जगभरात सुरू आहेत.