डॉक सारांशित करण्यासाठी: मराठा समाजाला आरक्षण मिळावे की नाही याबाबत अभ्यास करण्यासाठी तत्कालीन उद्योग मंत्री नारायण राणे यांच्या अध्यक्षतेखाली 21 मार्च 2013 रोजी एका समितीची स्थापना करण्यात आली. मराठा आणि कुणबी समाज एकच आहे आणि ज्याप्रमाणे कुणबी समाजाला आरक्षण आहे त्या प्रमाणेच मराठा समाजाला आरक्षण देण्यात यावे अशी शिफारस या समितीच्या अहवालात करण्यात आली.

या अहवालाच्या जोरावरच मराठा समाजाला काँग्रेस-राष्ट्रवादी सरकारने 16 टक्के आरक्षण देऊ केलं. पण पुढे कोर्टाने यावर स्थगिती आणली. आरक्षण देण्यासाठी हे सिद्ध करणं आवश्यक आहे की मराठा समाज हा सामाजिक आणि शैक्षणिक दृष्टींनी मागास आहे.

मराठा समाजाचा भाग असलेल्या कुणबींना याआधीच ओबीसी प्रवर्गातून आरक्षण मिळत आहे. आता राणे समितीने असं म्हटलं की सगळेच मराठे कुणबी आहेत. त्यामुळे ते सामाजिक आणि शैक्षणिक दृष्टींनी मागास आहे. (कारण कुणब्यांचं मागासलेपण याआधीच सिद्ध करण्यात आलं आहे.)

सगळे मराठे कुणबी आहेत का?

ब्रिटिश प्रशासकीय अधिकारी रॉबर्ट व्हेन रसेल यांनी त्यांच्या 'द ट्राइब्स अॅंड कास्ट्स ऑफ द सेंट्रल प्रोव्हिन्सेस ऑफ इंडिया' या पुस्तकात कुणबी हा समाजच मराठा असल्याचं म्हटलं आहे.

"मराठा समाज हा लष्करी सेवेत होता पण त्यांचा उदय हा श्रमिक कुणबी या वर्गातूनच झाला असण्याची शक्यता आहे. नेमकं कोणत्या काळात मराठा आणि कुणबी हे दोन समाज वेगळे समजायला सुरुवात झाली हे अद्याप निश्चित समजले नाही," असं या पुस्तकात म्हटलं आहे.

मराठा आणि कुणबी समाज एकच आहे, असा दावा नारायण राणे समितीने केला आहे. त्यांच्या अहवालात म्हटलं आहे :

1. महाराष्ट्रातील मराठा समाज हा शांततेच्या काळात नांगर घेऊन काम करत असे पण युद्धाच्या काळात हा तलवार घेऊन लढण्यात पटाईत झाला होता. याच वर्गातून छत्रपती शिवाजी महाराजांनी स्वराज्य उभं केलं होतं.

2. शिवाजी महाराजांचे स्वराज्य आणि नंतरचे साम्राज्य या काळातील कुणबी मराठ्यांचा लष्करीपेशा वाढत जाऊन त्यांच्या उत्पन्नात लक्षणीय भर पडली. मोगलांच्या मुलखातून मिळणाऱ्या चौथाईच्या हक्काने महाराष्ट्रात आर्थिक समृद्धी आली. 1818 साली इंग्रजांनी मराठ्यांचे राज्य बुडवले. त्यानंतर महसूलाच्या स्वरुपात मिळणारे उत्पन्न बंद झाल्यानंतर हा समाज पूर्णपणे शेतीवर विसंबून राहू लागला.

3. अहवालात महात्मा फुले यांच्या साहित्याचा संदर्भ देऊन म्हटले आहे की ज्या शेतकऱ्याचे वर्णन महात्मा फुले यांनी केले आहे तो...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मराठा आरक्षणाला सुप्रीम कोर्टानं 9 सप्टेंबर 20 20   तूर्तास स्थगिती  दिली आहे. त्यामुळे आता 2020-21 या शैक्षणिक वर्षासाठी मराठा समाजाला आरक्षण मिळणार नाही आहे. तसंच सरकारी नोकरीमध्ये   सुद्धा हे   आरक्षण दिलं जाणार नाही हे सुप्रीम कोर्टाने स्पष्ट केलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मराठी कलाकारांनीही कंगनाच्या या वक्तव्याचा निषेध केला आहे. कंगनाने केलेलं वक्तव्य चुकीचं असल्याचं सांगत मराठी कलाकारांनी तिला हिसका दाखवल्याचं चित्र या प्रकरणात दिसून आलं.

कंगनाने हे वादग्रस्त ट्वीट गुरुवारी दुपारी 12 वाजून 27 मिनिटांनी केलं होतं. या ट्वीटमध्ये कंगना म्हणते, "मला मुंबईबाहेर जायला सांगून पुन्हा परत येऊ नका अशी खुली धमकी शिवसेनेचे नेते संजय राऊत यांनी दिली आहे. हे पाहाता आणि मुंबईतले आझादीच्या ग्राफिटी पाहाता मुंबई पाकव्याप्त काश्मीर झाल्यासारखी का वाटत आहे? असा प्रश्न कंगना यांनी ट्वीटरवर विचारला आहे.

कंगनाच्या या प्रश्नाला अभिनेत्री रेणूका शहाणे यांनी उत्तर दिलं.

"प्रिय कंगना, मुंबई हे असं शहर आहे, जिथे बॉलिवूड स्टार होण्याचं तुझं स्वप्न पूर्ण झालं. त्यामुळे या अद्भुत शहराबद्दल आदरभाव ठेवण्याची तुझ्याकडून अपेक्षा आहे. पाकव्याप्त काश्मीरसोबत तू मुंबईची केलेली तुलना धक्कादायक आहे! उचलली जीभ आणि लावली टाळ्याला" असे म्हणत रेणुका यांनी संताप दर्शवणारा इमोजीही वापरला आहे.

कंगनाचं प्रत्युत्तर

रेणूका शहाणे यांच्या ट्वीटनंतर हे प्रकरण इथंच थांबलं नाही. तर कंगनाने पुन्हा रेणूका शहाणे यांना प्रत्युत्तर दिलं.

"प्रिय रेणुकाजी, सरकारच्या कमकुवत कारभारावर केलेली टीका त्या शहरावरील टीका कधीपासून मानली जाऊ लागली? मला वाटत नाही की आपण इतक्या भोळ्याभाबड्या आहात. आपणसुद्धा रक्तासाठी तहानलेल्या गिधाडाप्रमाणे माझ्या मांसाचा तुकडा घेण्याची वाट पाहत होतात? आपल्याकडून चांगल्या अपेक्षा होत्या" असे कंगनाने लिहिलं.

कंगनाच्या या ट्वीटनंतर रेणुका शहाणे यांनी पुन्हा प्रत्युत्तर दिलं.

"प्रिय कंगना, मी सरकारवर टीका करण्यास हरकत घेत नाही. पण "मुंबई पीओकेसारखी का वाटत आहे" ही मला मुंबई आणि पाकव्याप्त काश्मीर यांच्यात थेट तुलना असल्यासारखं वाटतं. ही तुलना खरोखर खूप वाईट होती. मुंबईकर म्हणून मला ते आवडलं नाही! कदाचित तुझ्याकडून आणखी चांगल्याची अपेक्षा करणे, हाच माझा भोळेपणा होता" असा रेणुका शहाणे म्हणाल्या.

रेणुका शहाणे यांच्याप्रमाणेच इतर काही मराठी कलाकारांनीही पाकव्याप्त ट्वीट प्रकरणी कंगनावर जोरदार टीका केली आहे.

इतर कलाकारांची कंगनावर टीका

बॉलीवूडचा मराठमोळा अभिनेता रितेश देशमुखने मुंबई हा हिंदुस्तान असल्याचं सूचक ट्विट केलंय. यात अभिनेत्री उर्मिला मातोंडकरही मागे राहिली नसून ती ट्विटरवर म्हणतेय की ही...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुंबईची तुलना 'पाकव्याप्त काश्मीर'शी केल्यामुळे अभिनेत्री कंगना राणावतला सर्वच क्षेत्रातून टीकेला सामोरं जावं लागत आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मराठी भाषा

बुधवारी कलर्स वाहिनीच्या बीग-बॉस या कार्यक्रमत जान कुमार सानू नावाच्या स्पर्धकाने "मला मराठी भाषेची चिड येते" असं म्हटल्याने वाद निर्माण झाला. सत्ताधारी शिवसेना आणि मनसे या मुद्यावर तुटून पडले.

"मुंबईत आवाज फक्त मराठी माणसाचा, तुला लवकरच थोबडावणार" असं मनसे नेते अमेय खोपकर यांनी म्हटलं. तर, शिवसेनेने आंदोलनाचा इशारा दिला. कलर्सने घडलेल्या प्रकाराबाबत मुख्यमंत्र्यांकडे माफीनामा पाठवला.

याबाबत बीबीसीने मराठी भाषेचे अभ्यासक, सामाजिक कार्यकर्ते, मराठी भाषा चळवळीत गेली कित्येत वंर्ष झटणाऱ्या कार्यकर्त्यांची मतं जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला.

मात्र अशी धमकी दिल्याने मारहाण केल्याने भाषा जगेल का?

'मराठीची आर्थिक शक्ती वाढवण्याची गरज'

विविध सामाजिक विषयांवर आपलं परखड मत मांडणारे सामाजिक कार्यकर्ते डॉ. गणेश देवी यांच्या मते, "मराठी भाषेची आर्थिक शक्ती वाढवणं गरजेचं आहे. त्याशिवाय मराठी भाषा वाढणार नाही."

मराठी भाषा

"भाषा वाढवण्यासाठी आर्थिक शक्ती किंवा आर्थिक सुबत्ता अत्यंत महत्त्वाची आहे. भाषा ही लोकांच्या व्यवसायाची बनली पाहिजे. ज्या भाषेत लोकांना व्यवसाय मिळतो, काम मिळतं, त्या भाषेत लोक आपली भाषा घेऊन जगतात. भाषा लोकांच्या व्यवसायाची बनली नाही तर भाषेला उतरती कळा लागते हे सत्य आहे. भाषा जिवंत ठेवण्यासाठी आपल्याला तिला लोकांच्या व्यवसायाशी जोडण्याची गरज आहे," असं डॉ. देवी म्हणतात.

मात्र, मुंबईत भाषा ही नेहमीच राजकारणाच्या केंद्रस्थानी राहिली आहे. सत्तेसाठी मराठी भाषेचा पूरेपूर वापर राजकारण्यांकडून करण्यात आल्याचं पाहायला मिळतं.

यावर बोलताना डॉ. गणेश देवी म्हणतात, "भाषेवर होणारं राजकारण हे अत्यंत दुर्वैवी आहे. ज्यांच्याकडे खरोखर काहीच मुद्दे नसतात ते असे मुद्दे शोधून राजकारण करतात. भाषेचा राजकीय फायद्यासाठी उपयोग दुर्दैवी म्हणावा लागेल."

"भाषा शब्द आणि वाक्यांनी बनते. संवादासाठी निर्माण करण्यात आलेली सामाजिक व्यवस्था म्हणजे भाषा. तोडफोड करून कोणत्याच भाषेचं भलं होत नाही. भाषा जगवायची असेल, टिकवायची असेल तर भाषेवर काम करावं लागेल. उग्र प्रतिक्रिया आणि तोडफोड करून कोणाचा फायदा नाही, उलट नुकसान आहे," असं त्यांचं मत आहे.

'भाषा सक्तीने लोकांमध्ये चिड निर्माण होईल'

भाषासक्ती करून प्रश्न सुटणार का?

याविषयी बीबीसीशी बोलताना मराठी भाषा सल्लागार समितीचे सदस्य डॉ. प्रकाश परब, म्हणतात,

"धमकी,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मराठीचा मुद्दा म्हटलं की मराठी माणसाचे आणि भाषेचे कैवारी आम्हीच, असं दाखवण्याचा प्रयत्न राजकीय पक्षांकडून नेहमीच केला जातो.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मराठी माणसाला निवडणूक आणि त्यामागचं राजकारण याविषयी बोलायला खूप आवडतं. मग ती निवडणूक बिहार विधानसभेची असो नाही तर अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षाची असो किंवा अगदी महाराष्ट्रातल्या पदवीधर मतदारसंघाची असो.

सध्या तुम्हाला पदवीधर मतदार संघ हा शब्द वारंवार तुमच्या कानावर पडत असेल. पण पदवीधर मतदारसंघ म्हणजे काय हा प्रकार काय आहे? त्याची गरज का आहे, त्यामुळे काय फरक पडतो? या प्रश्नांची उत्तरं आपण पाहणार आहोत.

खरं तर भारतीय लोकशाहीत वयाची अठरा वर्षं पूर्ण केलेला नागरिक सज्ञान समजला जातो, तो शिक्षित असला किंवा नसला तरी. मग पदवी मिळवलेल्या लोकांना विशेष वागणूक का बरं?

कारण घटनाकारांनी आणखी एक गोष्ट लक्षात घेतली... ती म्हणजे समाजातल्या सर्व प्रकारच्या लोकांचं स्थानिक स्वराज्य संस्थांपासून ते संसदेपर्यंत प्रतिनिधित्व. त्यासाठी काही वेळा विविध घटकांसाठी मतदारसंघ राखीव ठेवण्यात आले. तर विधान परिषदेची रचना करतानाही विविध वर्गातले लोक वरिष्ठ सभागृहात येतील असा विचार करण्यात आला.

त्यातच एक उदाहरण म्हणजे पदवीधर मतदारसंघ. म्हणजे समाजातल्या पदवीधर लोकांनी निवडून दिलेला पदवीधर आमदार. महाराष्ट्रातली विधान परिषदेची रचना त्यासाठी समजून घेऊया.

विधान परिषदेची रचना कशी असते?

राज्यात विधान परिषद या वरिष्ठ सभागृहाचे एकूण 78 सदस्य आहेत. यातले 31 सदस्य म्हणजे विधानसभेतले आमदार निवडून देतात, 21 सदस्य स्थानिक स्वराज्य संस्थांमधून निवडले जातात.

तर 12 जणांची नेमणूक राज्यपालांकडून होते आणि 7 उमेदवार शिक्षक मतदारसंघातून तर 7 पदवीधर मतदारसंघातून येतात. हे पदवीधर मतदारसंघ आहेत मुंबई, कोकण, पुणे, औरंगाबाद, नाशिक, नागपूर आणि अमरावती.

विधान परिषदेत दर दोन वर्षांनी एक तृतीयांश सदस्य निवृत्त होत असतात आणि त्यांच्या जागी नवीन निवडणूक होते हे तर आपल्याला माहीतच आहे.

आता 2020 मध्ये राज्यपाल नियुक्त 12 सदस्यांची निवड अपेक्षित आहे आणि पदवीधर मतदारसंघात तीन तर शिक्षक मतदारसंघात एका जागेवर निवडणूक होणार आहे.

पदवीधर मतदारसंघ निर्माण करण्या मागची कल्पना आणि हे आमदार करत असलेलं काम याविषयी आम्ही राज्यशास्त्राच्या अभ्यासकांकडून जाणून घेतलं. घटनातज्ज्ञ अशोक चौसाळकर यांनी पदवीधर मतदारसंघाचं महत्त्व सांगितलं. "विधानसभेत निवडून आलेले सदस्य हे प्रादेशिक प्रतिनिधित्व करतात. मतदारसंघातल्या समस्या सदनात मांडण्याचं काम करणं अपेक्षित असतं. पण, त्यापुढे जाऊन...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आज एक डिसेंबर रोजी पदवीधर मतदारसंघ निवडणुकीच्या मतदानाला सुरुवात झाली आहे. महाराष्ट्राच्या राजकारणात ही निवडणूक महत्त्वाची तसेच प्रतिष्ठेची समजली जाते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मराठी माणसासाठी म्हणून उदयास आलेली शिवसेना आता गुजराती मतदारांना साद घालण्याचा प्रयत्न करत आहे.

2022 मध्ये होणाऱ्या मुंबई महानगरपालिकेच्या निवडणुकीसाठी राजकीय पक्षांनी कंबर कसली आहे. भारतीय जनता पार्टीसोबत फारकत घेतल्यानंतर सत्ताधारी शिवसेनेसाठी मुंबई महानगरपालिकेची निवडणूक प्रतिष्ठेची लढाई आहे.

मुंबईत जवळपास 30 लाख गुजराती मतदार आहेत. मुंबई महानगरपालिकेच्या 227 जागांसाठी निवडणूक होणार आहे. यापैकी 50-55 प्रभागांमध्ये गुजराती मतदारांची भूमिका निर्णायक ठरू शकते.

शिवसेनेला गुजराती मतदारांसाठी अभियान सुरू करण्याची आवश्यकता का भासली? गुजराती मतदारांना आकर्षित करण्याचा प्रयत्न करून शिवसेना काय साध्य करू पाहतेय? शिवसेनेच्या या राजकीय खेळीमुळे भाजपच्या मतदारांमध्ये फूट पडेल का? गुजराती मतदारांनी शिवसेनेला साथ दिली नाही तर शिवसेनेच्या हातातून मुंबई जाईल का? अशा सर्व प्रश्नांचा आढावा आपण या लेखात घेणार आहोत.

शिवसेनेचे गुजराती मेळाव्याचे पत्रक

काय आहे ही मोहीम?

शिवसेना 10 जानेवारीला गुजराती बांधवांसाठी एक खास मेळावा आयोजित करत आहे. 'मुंबई मा जलेबी ने फाफड़ा उद्धव ठाकरे आपडा' या मथळ्याखाली हा मेळावा होणार आहे. शिवसेनेने एक पत्रक जारी करून यासंदर्भातील माहिती दिली आहे.

या पत्रकात दिलेल्या माहितीनुसार, 'भाजपच्या हातातील सत्ता हटवादी गुजराती नेतृत्त्वामुळे आणि मराठी नेतृत्त्वाला संधी न देण्याच्या संकुचित मनोवृत्तीमुळे शिवसेना पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे यांनी हिरावून घेतली असल्याने भाजप नेते अस्वस्थ झाले आहेत.'

'उद्धव ठाकरे मुख्यमंत्री झाल्याचे न पाहावल्याने भाजपचे नेते अस्वस्थ झाले असून मुंबई महानगरपालिकेवरचा भगवा झेंडा खाली खेचण्याच्या वल्गना करत आहेत,'

हा मेळावा जोगेश्वरी येथे होणार असून शिवसेनेचे राष्ट्रीय संघटन हेमराज शाह या मेळाव्याचे आयोजन करत आहेत.

या मेळाव्यासाठी 100 लोकांना सभागृहात प्रवेश देण्यात येणार आहे. यासाठी मराठी आणि गुजराती भाषेत निमंत्रणं छापण्यात आली आहेत. या मेळाव्यात शिवसेनेत जाहीर प्रवेशदेखील पार पडतील असं सांगितलं जात आहे.

हेमराज शाह यांनी सांगितले, "गुजराती लोकही शिवसेनेचे समर्थक आहेत. जेव्हापासून बाळासाहेबांनी गुजराती लोकांना वाचवले तेव्हापासून आम्ही बाळासाहेबांचे कट्टर समर्थक आहोत. आता सर्व धर्म समभाव आहे. शिवसेना आपले रक्षक आहेत आणि त्यांना मतदान केले पाहिजे असे आवाहन आम्ही करणार...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

'मुंबई मा जलेबी ने फाफड़ा उद्धध ठाकरे आपडा' ही आहे शिवसेनेची नवी मोहीम. मुंबई महानगरपालिका निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर शिवसेनेने गुजराती मतदारांना आकर्षित करण्यासाठी या मोहिमेला सुरूवात केली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मराठी वृत्तपत्रं

चेन्नई विमानतळावर तैनात असलेल्या CISF च्या महिला कॉन्स्टेबलनं कनिमोळी यांना हिंदीतून काही माहिती विचारेल. कनिमोळी यांनी त्या महिला कॉन्स्टेबलला म्हटलं की, "मला हिंदी येत नाही. त्यामुळे तुम्हाला जे विचारायचं आहे, ते इंग्रजी किंवा तामिळमधून विचारा." महाराष्ट्रातही अनेक राजकीय नेते मराठीची गळचेपी होत आहे असा आरोप करत असतात. त्या निमित्ताने घेतलेला हा आढावा-

मराठी ही महाराष्ट्राची राज्यभाषा

महाराष्ट्र राजभाषा अधिनियम, 1964 अन्वये 26 जानेवारी 1965 पासून महाराष्ट्र राज्याची राजभाषा म्हणून देवनागरी लिपीतील मराठी भाषेचा अंगीकार करण्यात आला आहे. मात्र हा अधिनियम अमलात आणण्यापूर्वी भाषावार वर्गीकरणासाठी झालेल्या संयुक्त महाराष्ट्राच्या लढ्याचा संदर्भ दुर्लक्षून चालणार नाही.

संयुक्त महाराष्ट्र चळवळ

मराठी विश्वकोशाने दिलेल्या माहितीनुसार, सर्व मराठी भाषा बोलणाऱ्या लोकांचे भाषावार प्रांतरचनेच्या तत्त्वाच्या आधारावर एक राज्य स्थापन करण्यासाठी करण्यात आलेल्या आंदोलनाला 'संयुक्त महाराष्ट्र आंदोलन' किंवा चळवळ असे म्हणतात.

ही चळवळ स्वातंत्र्यपूर्व काळात सुरू झाली आणि 1 मे 1960 रोजी मुंबईसह संयुक्त महाराष्ट्राची स्थापना झाल्यानंतर ती समाप्त झाली. 1950 ते 1960 या काळामधील महाराष्ट्रातील हे सर्वांत व्यापक असे जनआंदोलन होते आणि त्यात एकूण 105 लोकांचा पोलिसांच्या गोळीबारात मृत्यू झाला.

इंग्रजांच्या काळात मराठी भाषिक लोक मुंबई राज्य, हैदराबाद संस्थान आणि मध्य प्रांतात विभागलेले होते. प. महाराष्ट्राचा भाग मुंबई राज्यात मोडत होता. गोवा पोर्तुगीजांच्या ताब्यात होता, तर मराठवाड्याचे पाच जिल्हे हैदराबाद संस्थानात होते. विदर्भाचे आठ जिल्हे मध्य प्रांताचा भाग होते. या सर्व भागांना एकत्र आणून त्यांचे भाषेच्या आधारे एक राज्य बनविण्यात यावे, असा विचार त्या काळात बळावत होता.

काँग्रेस पक्षाने भाषावार प्रांतरचनेचे तत्त्व मान्य केले. नंतरच्या काळात काँग्रेस पक्षाने भाषेच्या आधारावर प्रदेश काँग्रेस समित्यांची स्थापना केली. मुंबई राज्यात गुजरात, महाराष्ट्र व कर्नाटक या प्रदेश समित्या स्थापन झाल्या.

इंडियन नॅशनल काँग्रेसच्या अहमदाबाद अधिवेशनात (1921) भाषिक राज्य होणे आवश्यक आहे, असा ठराव संमत झाला होता. तरीसुद्धा तत्कालीन नेहरु सरकारने भाषावार प्रांताबाबत नकारात्मक भूमिका स्वीकारली. सरकारने स्थापन केलेल्या दर समितीने...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

महाराष्ट्राची राज्यभाषा मराठी आहे. प्रशासकीय कामकाज आणि दैनंदिन वापरातही मराठी भाषेचा वापर वाढावा यासाठी विविध माध्यमातून प्रयत्न सुरू असतात. मात्र राज्यभाषेचा दर्जा प्राप्त मराठी खरंच व्यवहाराची भाषा आहे का?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मराठी शाळा कमी होत आहेत, त्यातही महापालिकेच्या शाळांची स्थिती खालावतेय, अशी ओरड गेली अनेक वर्षं सुरू आहे.

म्हणूनच एका मराठी शाळेला प्रत्यक्ष भेट देऊन तिथली परिस्थिती पाहिली.

अल्प आणि मध्यम उत्पन्न गटाची वस्ती असणाऱ्या वांद्रे पूर्वच्या खेरवाडी भागातली ही शाळा.

शाळेत पूर्व प्राथमिक, प्राथमिक आणि माध्यमिक विभाग आहेत आणि दोन अधिवेशनांत शाळा भरते. प्रत्येक अधिवेशनात सुमारे 300 विद्यार्थी शाळेत येतात.

पहिली ते आठवीसाठीची शाळेची सरासरी पटसंख्या आहे 35. प्रत्येक इयत्तेच्या दोन तुकड्या आहेत. सजलेला फळा, विविध इयत्तांच्या चिवचिवणाऱ्या मुलांनी खच्चून भरलेला हॉल आणि स्टेजवर एकसुरात मराठी कविता म्हणणारा चौथीचा एक वर्ग.

नववी आणि दहावीमध्ये मात्र जास्त पटसंख्या आहे. या दोन वर्गांचे मिळून शाळेत 300 विद्यार्थी आहेत.

तर बालवाडीत 180 मुलं आहेत.

शाळेच्या डागडुजीचं काम सध्या सुरू असल्याने ठिकठिकाणी टेकू लावण्यात आलेले आहेत.

तिसऱ्या मजल्याचं काम पूर्ण झालंय तर दुसऱ्या मजल्यावर काम सुरू आहे. खालच्या मजल्यांची कामं व्हायची आहेत.

महापालिकेच्या शाळा आणि पटसंख्या

मुंबई महापालिका एकूण 8 भाषांमध्ये शाळा चालवते. मराठी, इंग्रजी, हिंदी, उर्दू, गुजराती, तामिळ, तेलगू आणि कन्नड.

पटसंख्या कमी झाल्याने गेल्या 10 वर्षांत महापालिकेच्या अनेक शाळा बंद करण्यात आल्या.

प्रजा फाऊंडेशनने केलेल्या सर्व्हेनुसार गेल्या दहा वर्षांत - 2009-10 ते 2018-19 या काळामध्ये मुंबई महापालिकेच्या एकूण 257 शाळा बंद करण्यात आल्या वा काही शाळा एकमेकांत विलीन करण्यात आल्या.

यामध्ये 132 मराठी शाळा होत्या. तर गुजराती, तमिळ, तेलगू आणि कन्नड माध्यमांच्या मिळून एकूण 96 शाळा बंद करण्यात आल्या. वर्ष 2018-19मध्ये महापालिकेच्या 23 मराठी शाळा बंद करण्यात आल्या.

प्रजा फाऊंडेशनने प्रसिद्ध केलेल्या आकडेवारीनुसार वर्ष 2018-19मध्ये मुंबई महापालिकेच्या 15 शाळांमधली विद्यार्थीसंख्या 20 किंवा त्यापेक्षा कमी होती. अशा शाळा बंद करून महापालिका या शाळेतल्या मुलांना दुसऱ्या शाळेत हलवते.

मराठी माध्यमाच्या महापालिका शाळांमध्ये प्रवेश घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांची संख्या गेल्या काही वर्षांत झपाट्याने कमी झालीय.

प्रजा फाऊंडेशनच्या अहवालानुसार 2014-15 मध्ये 7,131 विद्यार्थ्यांनी बीएमसीच्या मराठी शाळेत प्रवेश घेतला होता.

या प्रमाणात घसरण होत वर्ष 2018मध्ये पहिलीत प्रवेश...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुंबई महापालिकेच्या वांद्रे पूर्व मधल्या रामकृष्ण परमहंस मार्ग शाळेत मी पोहोचले तेव्हा सकाळच्या अधिवेशातला मराठी दिनाचा कार्यक्रम सुरू होता.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मराठी साहित्यात दुर्गा भागवतांच्या नावाला एक विशिष्ट वलय आहे. त्यांचं ललित लेखन असो वा संशोधकीय लिखाण दोन्ही प्रकारांना वाचक आणि समीक्षकांनी भरपूर दाद दिली. पण दुर्गाबाई म्हटलं तर एक गोष्ट प्रकर्षाने आठवते ती म्हणजे त्यांनी आणीबाणीला केलेला विरोध.

आणीबाणीचा त्यांनी 'निषेध' केला आणि तो देखील तत्कालीन परराष्ट्र मंत्री यशवंतराव चव्हाण यांच्या उपस्थितीमध्ये. कराड इथं साहित्य संमेलनात नेमकं काय घडलं होतं ज्याची आठवण आजही साहित्यिक वर्तुळात काढली जाते?

'ऐसपैस गप्पा: दुर्गाबाईंशी# या पुस्तकाच्या लेखिका प्रतिभा रानडे सांगतात की, कराडच्या साहित्य संमेलनात काय झालं याचा सविस्तर वृत्तांत दुर्गाबाईंनी मला सांगितला होता. तसंच ही गोष्ट मला त्यावेळी तिथं उपस्थित असलेल्या लोकांनी देखील सांगितली आहे. आणीबाणी म्हणून 1975ला साहित्य संमेलनाच्या निवडणुका झाल्याच नाहीत. मग साहित्य संमेलनच भरवायचं की नाही याची चर्चा सुरू झाली. जर साहित्य संमेलन झालं नाही तरी वेगळाच संदेश जाऊ शकतो म्हणून साहित्यिकांनी ते घ्यायचं ठरवलं. पण अध्यक्ष कोण राहील? शेवटी सर्वांनी एकमताने दुर्गा भागवत यांची निवड अध्यक्ष म्हणून केली आणि त्या अध्यक्ष बनल्या."

दुर्गाबाईंनी आणीबाणीचा निषेध केला आणि तो देखील तत्कालीन परराष्ट्र मंत्री यशवंतराव चव्हाण यांच्या उपस्थितीमध्ये.

26 जून 1975 ला आणीबाणी जाहीर झाली होती आणि साहित्य संमेलन डिसेंबर 1975मध्ये होतं. संमेलनाच्या आधी काय झालं याबाबत दुर्गा भागवत यांनी त्यांच्या आठवले तसे या पुस्तकात सविस्तर सांगितले आहे.

त्या सांगतात, "आणीबाणीचे कार्य संपले तेव्हा आणीबाणी उठवण्यात यावी असं एक पत्रक साहित्यिकांतर्फे इंदिरा गांधी यांना देण्यात येणार होतं. त्या पत्रावर अंदाजे 200 साहित्यिकांनी सह्या केल्या होत्या. हे पत्र यशवंतराव चव्हाण यांना द्यावं असं ठरलं. आणीबाणी उठावी असं आम्हाला वाटत होतं, पण ती शासनाला विनंती करून नव्हे."

या निवेदनावर दुर्गाबाईंनी सही करून ते यशवंतरावांच्या हाती द्यावे अशी सूचना त्यांना साहित्य समितीतल्या लोकांनी केली.

पण त्यावर दुर्गाबाई म्हणाल्या, "हे पत्र माझ्या मांडवात माझ्या हातून अगर कुणा प्रतिनिधीच्या हातून कुणालाही दिलं जाणार नाही. तुम्ही मांडवाबाहेर त्याची जी पाठवणी असेल ती करा."

आणि त्यांनी त्यांचा शब्द पाळला. आणीबाणीविरोधातला ठराव देखील मांडण्यात आला होता.

"खरी चिंता दुर्गाबाईंना...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"लेखनावर एकदा बंधन आलं की लेखन मरतं. लेखन मेलं की विचार मरतात आणि विचार मेले की संस्कृती धोक्यात येते नि विकृतीला आरंभ होतो," असं म्हणणाऱ्या दुर्गा भागवतांचा आज जन्मदिन.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मराठ्यांची मनधरणी करण्याचे सर्वतोपरी प्रयत्न राष्ट्रवादी कॉंग्रेस आणि शिवसेनेकडून केले जात आहेत.  भाजपही मराठ्यांना आकर्षित करण्याची संधी सोडत नाहीये.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

मराठा आरक्षणाच्या या राजकारणात ओबीसी समाजाकडे कोणताच पक्ष गांभीर्याने लक्ष देत नाहीये, असं चित्र राज्यात दिसून येत आहे.

अशावेळी, नाना पटोलेंच्या रूपात कॉंग्रेसने विदर्भातील ओबीसी नेत्याच्या हाती राज्याची धुरा दिलीये. पण, नाना पटोलेंमुळे कॉंग्रेसला ओबीसी समाजाची मतं मिळतील? हा खरा महत्त्वाचा प्रश्न आहे.

अस्तित्वासाठी जातीचं कार्ड?

"ही कॉंग्रेससाठी राज्यात अस्तित्वाची लढाई आहे," असं ज्येष्ठ पत्रकार अतुल कुलकर्णी सांगतात.

कॉंग्रेसने महाराष्ट्रात जातीचं कार्ड खेळलं. नाना पटोले राज्यातील प्रमुख ओबीसी चेहऱ्यांपैकी एक आहेत. हा समाज कॉंग्रेसच्या हातून निसटलाय. त्यामुळे ओबीसींना प्रतिनिधित्व देऊन कॉंग्रेस मतदारांपर्यंत पोहोचण्याच्या प्रयत्नात आहे.

कॉंग्रेसला राज्यात टिकायचं असेल. तर पक्षाला वाढण्याची गरज आहे. त्यामुळे कॉंग्रेसने जातीच्या समीकरणासोबत आक्रमक नेतृत्वाची जोड दिली असल्याचं राजकीय विष्लेशकांचं मत आहे.

वरिष्ठ राजकीय पत्रकार तुळशीदास भोईटे सांगतात, "कॉंग्रेसच्या या निर्णयामागे सोशल इंजिनीअरिंगच राजकीय गणित आहे."

'गोंधळलेला' ओबीसी समाज कॉंग्रेसकडे आकर्षित होईल?

मराठा आरक्षणाच्या मुद्यावर राज्यात राजकारण सुरु आहे.

राजकीय विश्लेषक सांगतात, भाजप, राष्ट्रवादी आणि शिवसेना मराठा समाजाला आकर्षित करण्याचा प्रयत्न करत आहेत. राज्यातील या तीनही प्रमुख पक्षांनी मराठा समाजाची मनधरणी सुरु केल्यामुळे ओबीसींमध्ये गोंधळाचं वातावरण निर्माण होणं सहाजिक आहे.

भोईटे पुढे सांगतात, "कॉंग्रेसमध्ये थोरात, चव्हाणांसारखे मातब्बर मराठा नेते आहेत. नितीन राऊत अनुसूचित जातींच प्रतिनिधित्व करतात. त्यामुळे प्रभावशाली ओबीसी जातींना जवळ करण्यासाठी नाना पटोळेंची निवड करण्यात आली असावी."

राजकीय विष्लेशकांच्या मते, ओबीसी समाजाच्या मनातील याच संभ्रमाचा कॉंग्रेस राजकीय फायदा मिळवण्याच्या प्रयत्नात आहे.

ओबीसी, विदर्भ आणि आक्रमक नेतृत्व

भाजपचा ओबीसी चेहरा अशी ओळख असलेले एकनाथ खडसे, भाजप सोडून खडसे राष्ट्रवादीत दाखल झाले.

दुसरीकडे, भाजपच्या वरिष्ठ नेत्या पंकजा मुंडे पक्षाने डावलल्यामुळे नाराज आहेत.

अशा, बदललेल्या राजकीय परिस्थितीत ओबीसी नेतृत्व...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

राज्यात मराठा आरक्षणाचा मुद्दा चांगलाच गाजतोय. मराठा समाजामध्ये राष्ट्रवादी कॉंग्रेस, शिवसेना आणि भाजपविरोधात असंतोष दिसून येत आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मरियम नवाज यांच्यावर टीका करण्यासाठी त्यांनी हा फोटो टाकला होता.

आमीर लियाकत यांनी 'काली माते'चा फोटो पाकिस्तान मुस्लीम लीग, नवाज गटाच्या उपाध्यक्ष मरियम नवाज यांचा टिव्हीवर दिलेल्या एका मुलाखतीतल्या फोटोसोबत शेअर करत, '#दुसरं रूप' असं लिहिलं होतं.

मरियम नवाज यांनीही त्या ट्वीटला उत्तर देत 'आता तुम्ही माझं दुसरं रुप बघाच', असं म्हटलं होतं.

मात्र, काही वेळाने आमीर लियाकत यांनी ती पोस्ट डिलीट करत लिहिलं, "हिंदू समाजाच्या भावना दुखावल्याबद्दल मी त्यांची माफी मागतो. कुणाला दुखावण्याचा माझा हेतू अजिबात नव्हता. ट्वीट डिलीट केलं आहे. मी सर्व धर्मांचा आदर करतो आणि हीच माझ्या धर्माची शिकवण आहे. मी पुन्हा एकदा माफी मागतो."

आमीर लियाकत यांच्या ट्वीटवर टीका

आमीर लियाकत यांच्या या ट्वीटवर सोशल मीडियावर बऱ्याच प्रतिक्रिया उमटल्या. अनेकांनी त्यावर टीका केली. आमीर लियाकत यांनी हिंदू समाजाच्या भावना दुखावल्याचं अनेकंनी म्हटलं. तर काही यूजर्सने पाकिस्तान तहरिक-ए-इंसाफ पक्ष आणि पंतप्रधान इमरान खान यांनी या प्रकरणाची दखल घ्यावी, अशी मागणीही केली.

काही यूजर्सने आमीर लियाकत यांना ट्वीट डिलीट करण्याचा सल्लाही दिला. काही यूजर्सने 'पाकिस्तानातील ईश निंदा कायदा यावर लागू होत नाही का?', असा प्रश्न विचारला.

यासंबंधी बीबीसीने आमीर लियाकत हुसैन यांना संपर्क करण्याचा प्रयत्न केला. मात्र, त्यांचा संपर्क होऊ शकला नाही.

आमीर लियाकत धार्मिक विषयाचे तज्ज्ञ म्हणून टिव्हीवर कार्यक्रमही घेतात.

पाकिस्तानातील अल्पसंख्याकांच्या अधिकारांसाठी काम करणारे सामाजिक कार्यकर्ते कपील देव लिहितात, "हे विद्यमान नॅशनल असेंब्लीचे सदस्य आणि पाकिस्तान तहरिक-ए-इंसाफ पक्षाचे सदस्य आहेत. ते एका हिंदू देवतेच्या फोटोचा वापर मुस्लीम लीग नवाज पक्षाच्या उपाध्यक्ष मरियम नवाज यांच्यावर राजकीय टीका करण्यासाठी करत आहेत."

ते पुढे लिहितात, "इतर धर्म आणि आपल्याच देशातील 50 लाख हिंदू नागरिकांचा आदर करण्याची त्यांची ही पद्धत आहे."

नीरज सुनिल नावाचे यूजर लिहितात, "तुम्हाला विशेषाधिकार असल्याने ही ईशनिंदा नाही. एका प्रसिद्ध धार्मिक विद्वानाने अशाप्रकारची टीका केली आहे. त्यांनी खरंतर धार्मिक सहिष्णुता शिकवली पाहिजे."

आरती कुमारी नावाच्या यूजर लिहितात, "हिंदूंच्या भावना दुखवल्या गेल्या तरी त्यासाठी कुठलाच कायदा नसतो. हे ट्वीट तात्काळ डिलीट करावं आणि आमीर लियाकत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानातील सत्ताधारी 'पाकिस्तान तहरिक-ए-इंसाफ' (PTI) या पक्षाच्या नॅशनल असेंब्लीचे सदस्य आणि प्रसिद्ध टिव्ही अँकर आमीर लियाकत यांनी स्वतःच्या ट्वीटर अकाउंटवरून एका हिंदू देवतेचा फोटो पोस्ट केला होता. मात्र, हिंदू समाजाची माफी मागत त्यांनी ही पोस्ट डिलीट केली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मरीन ड्राईव्ह, चौपाटीला समुद्राचं पाणी रस्त्यावर आलं. यापूर्वी असं कधीही झालं नव्हतं. मग याच वर्षी दक्षिण मुंबई का तुंबली? या मागची कारणं काय आहेत? जाणून घ्यायचं असेल, तर पाहा हा व्हिडिओ.

संशोधन - ओंकार करंबेळकर, अमृता दुर्वे

निवेदन - अमृता दुर्वे

एडिटिंग - निलेश भोसले

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

दर पावसाळ्यात मुंबईत पाणी तुंबतं. पण 5 ऑगस्टच्या पावसात दक्षिण मुंबईतले रस्ते पाण्याने तुंबले.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मर्यादित कॉफी सेवन आरोग्यासाठी चांगलं ठरू शकतं.

कॉफी पिणाऱ्यांमध्ये लिव्हरचे आजार आणि काही प्रकारचे कॅन्सर यांचं प्रमाण कमी असल्याचं आढळून आलं. ह्दयविकारामुळे मृत्यू होण्याचं प्रमाणही कॉफीसेवनाशी संबंधित नसल्याचं सिद्ध झालं. पण या प्रमाणामागे कॉफी पिणं हे एकमेव कारण आहे, हे काही सिद्ध होऊ शकलेलं नाही.

दरम्यान गरोदरपणात जास्त कॉफी पिणं आरोग्यासाठी अपायकारक ठरू शकतं, असं या अभ्यासाअंती स्पष्ट झालं आहे.

कॉफीचा मानवी शरीरावर होणारा परिणाम जाणून घेण्यासाठी साऊदॅम्पटन विद्यापीठातील संशोधकांनी कॉफीसेवन करणाऱ्या दोनशेहून अधिक व्यक्तींचा अभ्यास केला.

कॉफी कारण ठरली का?

कॉफी पिणारे आणि कॉफी न पिणारे यांचा तुलनात्मक अभ्यास करण्यात आला. दिवसाला तीन ते चार कप कॉफी पिणाऱ्यांमध्ये हद्यविकाराचं प्रमाण कमी असल्याचं सिद्ध झालं आहे.

कॉफी पिण्याने यकृताचे आजार तसंच कर्करोग होण्याचं प्रमाण कमी होतं. तसंच हृदयविकारामुळे मृत्यू होण्याचं प्रमाणही कॉफी पिणाऱ्यांमध्ये कमी आढळतं.

कॉफी पिण्याने आजार होण्याचं प्रमाण कमी होत असल्याचं सिद्ध झालं आहे.

पण अशा निरोगी आरोग्यासाठी आणि गंभीर आजारापासून सुटका होण्यासाठी फक्त कॉफी  हेच कारण आहे, असं सर्वार्थानं म्हणता येणार नाही, असं या संशोधनातील सहअभ्यासक प्राध्यापक पॉल रोडेरिक यांनी सांगितलं.

कॉफीच्या बरोबरीनं कॉफी पिणाऱ्याचं वय, ध्रूमपान करतो की नाही किंवा पिणारा नियमित व्यायाम करतो का हे मुद्देही लक्षात घेणं आवश्यक असल्याचं त्यांनी सांगितलं.

या संशोधनामुळे गेल्या काही दिवसांत कॉफीसेवनाशी संबंधित विविध संशोधनं आणि अभ्यासाच्या निष्कर्षांना बळ मिळालं आहे. मर्यादित प्रमाणात कॉफीसेवन उपयुक्त ठरू शकतं. मात्र गरोदर महिलेने दिवसभरात दोनपेक्षा जास्त कप कॉफी पिऊ नये, असा सल्ला संशोधकांनी दिला आहे.

ब्रिटनच्या सार्वजनिक आरोग्य क्षेत्राशी संबंधित राष्ट्रीय आरोग्य योजना  अर्थात NHS नं गरोदर स्त्रियांसाठी 200 मिलीग्रॅम कॅफीनची मर्यादा घालून दिली आहे. 200 मिग्रॅ म्हणजे दोन कप. यापेक्षा जास्त कॅफीन दरदिवशी पोटात जाता कामा नये, असं तज्ज्ञ सांगतात. कारण त्यानं गर्भपाताचा धोका वाढतो.

या अभ्यासाअंती असंही सांगण्यात आलं की, ज्यांची हाडं सातत्यानं फ्रॅक्चर होत असतात, त्यांनीही जास्त कॉफी पिणं टाळावं.

बाकी निरोगी व्यक्तींसाठी दररोज 400 मिलीग्रॅम एवढ्या प्रमाणात कॅफीन घेतलं गेलं तरी काहीच हरकत नसते....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कॉफीत कॅफीन असल्यामुळे कॉफी प्यावी का आणि कॉफीचा आरोग्यावर काही हानीकारक परिणाम होतो का याविषयी अनेकदा उलटसुलट चर्चा होते. मात्र एका नव्या संशोधनानुसार दिवसाला तीन ते चार कप कॉफी पिणं आरोग्यासाठी चांगलं असल्याचं स्पष्ट झालं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मला अजूनही आठवतो तो दिवस, जेव्हा एक अनोळखी माणूस माझ्या उघड्या पायांकडे डोळे विस्फारून मूर्खासारखा पाहात होता. ते उन्हाळ्याचे दिवस होते आणि मी पूर्ण 11 वर्षांचीही नव्हते.

मी आईबरोबर शेजारच्या एका लहान दुकानात गेले होते. आम्ही बिल करण्यासाठी रांगेत उभे होतो तेव्हा हा माणूस आमच्या मागे उभा होता, आणि मला वरपासून खालपर्यंत न्याहाळून बघत होता. त्याचं वय जवळपास माझ्या वडिलांइतकंच होते, पण त्याच्या नजर काही चांगली नव्हती.

मी लहान होते, माझी शारीरिक वाढ लवकर झाली होती आणि मी वयापेक्षा मोठी दिसत होते. त्यावेळी माझ्या शरीरातील वेगवान बदलांशी जुळवून घेताना स्वतःशीच माझा संघर्ष सुरू होता. माझ्यापेक्षा मोठी माणसं माझ्याकडे टक लावून बघत असताना मला भीती वाटायची आणि असुरक्षितही वाटायचं.

मी चालत असताना अनोळखी माणसं मला ऐकू जाईल अशा प्रकारे ओठांचे चंबू करून घाणेरडे आवाज काढायचे. तेव्हा माझ्या हृदयाची धडधड वाढायची आणि घशाला कोरड पडायची.

आजही मी डोळे बंद केले तर मला अजूनही जवळून जाणाऱ्या वाहनांमधून ते अश्लील आवाज ऐकू येतात. मला पुन्हा एकदा मी 10 वर्षांची झाल्यासारखी वाटतं, सार्वजनिक ठिकाणी शॉर्ट्स घालायची भीती वाटायला लागली होती.

इतर प्रकारच्या लैंगिक हिंसेच्या तुलनेत, सतत केले जाणारे नकोसे शेरे आणि टक लावून पाहणे, हे किरकोळ वाटू शकतं. तरीही संशोधनांमधून असं दिसून आलं आहे की, अशा प्रसंगांमुळे लहान मुलीवर त्याचा ताण येऊन त्यांना आयुष्यभर मानसिक समस्या उद्भवण्याचा धोका असतो.

#MeToo सारख्या चळवळींनी कामाच्या ठिकाणी वारंवार होणाऱ्या लैंगिक छळावर भर दिलाय. मात्र जगभरात मुली वयात येण्याचं वय घटत चाललं आहे आणि त्यांची संख्या सातत्याने वाढत आहे. त्यामुळे लहान मुला-मुलींच्या लैंगिक छळाकडे तातडीने लक्ष देण्याची गरज आहे. पण तरी त्याबद्दल फारशी चर्चा होत नाही.

स्तनांचा विकास प्रमाण मानून, 1970 मध्ये अमेरिकेची मुलगी वयात येण्याचं सरासरी वय जवळपास 12 वर्षं इतकं होतं. ते आता 2011 मध्ये नऊ वर्षं इतके कमी झालं आहे.

एका संशोधनात असं आढळलं आहे की, जवळपास 18% गोऱ्या मुली, 43% कृष्णवर्णीय बिगर-हिस्पॅनिक मुली आणि 31% हिस्पॅनिक मुली वयाच्या नवव्या वर्षी वयात आल्या होत्या. संशोधक अजूनही त्याच्या कारणांचे विश्लेषण करत आहेत.

यामुळे सहा ते आठ इतक्या लहान वयांच्या मुलांचा लैंगिक छळ होण्याचा धोका वाढतो. लवकर वयात येणाऱ्या मुलींचा त्यांच्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुली हल्ली आधीपेक्षा लवकर वयात येऊ लागल्या आहेत. पण त्यांच्यात होणाऱ्या या बदलाला समाजाकडून जो प्रतिसाद मिळतो, त्यामुळे त्यांच्या आरोग्यावर कायमस्वरूपी परिणाम होतो.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मला खूप अस्वस्थ वाटत होतं. घरातल्या चार भींतीच्या आत हस्तमैथुन करण्यापेक्षा एका वॉशरुममध्ये ते करणं अवघड होतं.

वॉशरुममधील एका प्लास्टिकच्या कंटेनरवर माझं नाव लिहिलेलं होतं. हस्तमैथून केल्यानंतर मी कंटेनर तिथेच ठेवला. त्याचा मोबदला म्हणून मला 400 रुपये देण्यात आले.

माझं वय 22 वर्षं आहे, मी इंजिनियरींगचा विद्यार्थी आहे. या वयात गर्लफ्रेंड हवी असणं आणि लैंगिक आकर्षण वाटणं... या सामान्य गोष्टी आहेत.

पण याचा अर्थ असा नाही की तुम्ही कुणासोबतही शारीरिक संबंध ठेवायले हवेत. मी ज्या लहान शहरातून येतो तिथं लग्नापूर्वी शारीरिक संबंध ठेवणं नक्कीच सोपी गोष्ट नाही. अशीच स्थिती मुलींचीही असते, असं मला वाटतं.

'हस्तमैथुन एकच पर्याय'

या स्थितीत हस्तमैथुन हा मुलांसाठीचा एक पर्याय असतो. असं असलं तरी पहिल्या दिवशी स्पर्म सेंटरच्या वॉशरुममध्ये मला अस्वस्थ वाटत होतं.

स्पर्म डोनेशनविषयी मी वर्तमानपत्रात वाचलं होतं. त्यापूर्वी मी रक्तदानाबद्दल तर ऐकलं होतं पण स्पर्म डोनेशनबद्दल तेव्हा पहिल्यांदाच वाचत होतो.

स्पर्म डोनेशन ही संकल्पना वाचल्यानंतर मी ती बातमी पूर्ण वाचली.

बातमी वाचल्यानंतर मला कळलं की, आपल्या देशात अनेक दांपत्य अशी आहेत ज्यांना स्पर्ममधील गुणवत्तेच्या कमतरतेमुळे मुलं होत नाहीत. त्यातूनच स्पर्म डोनेशन मोठ्या प्रमाणावर वाढीस लागलं आहे.

दिल्लीत ज्या भागात मी राहतो तिथं शेजारीच स्पर्म डोनेशन सेंटर असल्याचं मला समजलं. तिथं एकदा जाऊन यावं, असा विचार माझ्या मनात आला.

मी गोरा आहे, उंचापुरा आहे आणि बास्केटबॉल खेळतो. स्पर्म कलेक्शन सेंटरमध्ये गेल्यानंतर मी स्पर्म डोनेट करण्याची इच्छा व्यक्त केली, तेव्हा तिथं बसलेल्या डॉक्टरनं माझ्याकडे पाहात स्मितहास्य केलं. माझी पर्सनालिटी पाहून ती डॉक्टर खूश झाली होती आणि त्यामुळे मला अत्यानंद झाला होता.

पण इथं सर्वकाही फक्त माझ्या लूकपुरतंच मर्यादित नव्हतं. मला माझे स्पर्म विकायचे होते आणि त्यासाठी मला हे सिद्ध करायचं होतं की बाहेरून मी जितका सशक्त आहे तितकाच आतूनही ताकदवान आहे.

त्यानंतर डॉक्टरनं मला काही प्रक्रिया पूर्ण करायला सांगितलं.

माझं ब्लड सँम्पल घेण्यात आलं. त्यातून मग मला एचआयव्ही, डायबिटीज आणि इतर आजार आहेत की नाही याची तपासणी करण्यात आली.

स्पर्म डोनर होण्यासाठी लोकांची रांग

या सर्व तपासण्यांनंतर मला तिसऱ्या दिवशी सकाळी 9 वाजता बोलावण्यात आलं. माझ्याकडून...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

विकी डोनर या चित्रपटात स्पर्म डोनर सेंटरमध्ये अॅडल्ट फोटो दाखवण्यात आले होते. पण प्रत्यक्षातल्या सेंटरमध्ये मात्र एक वॉशरूम होती ज्यात भिंत, कमोड, नळ आणि वॉश बेसिन होतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मला तेव्हाचं सगळं लख्ख आठवलं. हे सगळं ऐकून इतकी घाबरले होते की आजारीच पडले. मला स्वतःला असुरक्षित वाटू लागलं होतं. अशा वातावरणात दोन देशांमध्ये असलेल्या दुराव्याचा मी विचार करत नव्हते.

आज अशीच एक घटना पाकिस्तानात घडली आहे. आज जवळपास एक आठवडा झाला या घटनेला. कसूर इथं राहणाऱ्या 7 वर्षीय झैनबवर आधी बलात्कार करण्यात आला आणि नंतर तिची निर्घृण हत्या करण्यात आली.

त्यामुळे मी परत एकदा दुःखी आणि निराश झाले आहे.

दररोज लैंगिक शोषणाच्या 11 तक्रारी

या घटनेनंतर संपूर्ण पाकिस्तानात रोष व्यक्त केला जात आहे. यानंतर गेल्या काही दिवसांत लैंगिक शोषणाच्या डझनभर तक्रारी दाखल झाल्या आहेत. अशा घटनेला सामोरी जाणारी झैनब पहिली मुलगी नाही.

इस्लामाबादमधली लहान मुलांची संघटना 'साहिल'कडल्या माहितीनुसार, पाकिस्तानात दररोज लैंगिक शोषणाच्या अंदाजे 11 घटना होत आहेत. झैनबच्या घटनेनंतर पाणी डोक्यावरून गेल्याचंही स्पष्ट झालं आहे.

झैनबचे वडील

2016मध्ये पाकिस्तानातल्या पंजाब प्रांतातल्या पोलीस प्रमुखांनी तिथल्या कोर्टात दिलेल्या आकड्यांनुसार, पंजाब प्रांतात 10 वर्षांपेक्षा कमी वयाच्या 107 मुलींवरील बलात्काराच्या तक्रारी दाखल झाल्या आहेत.

गेल्या वर्षी अशा बलात्काराच्या 128 घटना घडल्या होत्या. या प्रकरणांमध्ये दोषी पकडलं जाण्याचं प्रमाण पाहिलं तर मान शरमेनं खाली जाते. कारण, 2017मध्ये एकही व्यक्ती यात पकडली गेलेली नाही.

इथे दोषींना शिक्षा नाही

साहिल या संस्थेचे कार्यकारी संचालक मनीज बानो यांनी सांगितलं की, "अनेकदा पोलिसांकडे ठोस पुरावे नसतात. काही वेळेस कायद्यामधली गुंतागुंत वाढल्यानं या प्रकरणांचा तिढा सुटत नाही."

त्यांनी पुढे सांगतिलं की, "पीडितेला न्याय देण्यासाठी आरोपींना ताब्यात घेणं ही सरकारची जबाबदारी आहे. समाजाला सुरक्षित वाटावं यासाठी प्रशासनानं दक्ष राहिलं पाहिजे."

दिल्लीमध्ये निर्भया ही पहिलीच मुलगी नव्हती, जिच्यासोबत अशी बलात्काराची घटना घडली आहे. मात्र, या घटनेनं देशातल्या सगळ्यांचंच आतडं पिळवटून निघालं होतं.

या घटनेमुळे संपूर्ण देश स्वतःला निर्भयाप्रमाणे पीडित समजू लागला होता. आणि यामुळेच लोक त्यावेळी रस्त्यावर उतरले होते.

निर्भयाच्या आरोपींना शिक्षा झाली. पण, तिचा मृत्यू देशातली एक ऐतिहासिक घटना म्हणून नोंदला गेला.

पाकिस्तानच्या रस्त्यांवर उद्रेक

भारताप्रमाणेच आता पाकिस्तानातील रस्त्या-रस्त्यांवर असाच राग दिसू...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मला आज तेवढीच भीती वाटते जेवढी पाच वर्षांपूर्वी वाटत होती. जेव्हा दिल्लीतल्या रस्त्यावर एका चालत्या बसमध्ये निर्भयावर सामूहिक बलात्कार झाला होता.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मला या यशामुळे धक्का बसला असून हे माझ्यासाठी अनपेक्षित होतं, अशी प्रतिक्रिया दिव्यांशीने माध्यमांकडे व्यक्त केली. लखनऊमधल्या नवयुग रेडीयंस सिनियर सेकंडरी स्कूलची असलेल्या दिव्यांशीने इंग्रजी, संस्कृत, इतिहास, भूगोल, इंशुरन्स आणि अर्थशास्त्र या सहाही विषयांमध्ये 100 पैकी 100 गुण मिळवले.

यातल्या भूगोल विषयाची परिक्षा तिने कोव्हिड-19 मुळे दिलेली नव्हती. कोव्हिडमुळे हा पेपर रद्द करण्यात आला होता. याचे गुण प्रत्येक विद्यार्थ्याला देण्यात आलेत.

दिव्यांशी सांगते की, "मी माझ्या यशाचं संपूर्ण श्रेय हे माझ्या पालकांना आणि शिक्षकांना देते. माझ्या शिक्षकांनी मला मार्गदर्शन केलं आणि त्यांनी केलेल्या मार्गदर्शनाप्रमाणे मी अभ्यास केला. हा अभ्यास करताना वेळापत्रक पाळण्यासाठी माझ्या पालकांनी मला मदत केली. यामुळेच अभ्यासावर मला लक्ष केंद्रीत करता आलं. तसंच मी सरावासाठी अनेक चाचण्या आणि पेपर पुन्हा - पुन्हा सोडवले. मी गाईडचा अजिबात वापर केला नाही. तसंच, मी संपूर्ण वर्षभर अभ्यास केला. त्याचा सुद्धा मला फायदा झाला. इथून पुढे इतिहास हा विषय घेऊन शिकणार आहे."

दिव्यांशी असं यश मिळवेल याची खात्री असल्याचं तिच्या शाळेचे मुख्याध्यामपक बी. सिंग यांनी सांगितलं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

CBSE बोर्डच्या यंदाच्या 12 वीच्या परिक्षेत लखनऊमध्ये राहणाऱ्या दिव्यांशी जैन या विद्यार्थिनीने चांगलं यश मिळवत 600 पैकी 600 गुण मिळवले आहेत. 100 टक्के गुण मिळवणाऱ्या 18 वर्षीय दिव्यांशीचं त्यामुळे देशभरातून कौतुक होत आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मलाला युसुफझाई हल्ल्यानंतर पहिल्यांदाच पाकिस्तानला भेट देते आहे.

मुलींच्या शिक्षणासाठी अभियान चालवणाऱ्या मलालावर तालिबानी कट्टरवाद्यांनी 2012 मध्ये हल्ला केला होता. जीवघेण्या हल्ल्यातून वाचल्यानंतरही मलालानं मूलभूत मानवी हक्कांसाठीचं काम सुरूच ठेवलं. आता 20 वर्षांची मलाला मानवाधिकार चळवळीचं प्रतीक ठरली आहे.

मलाला पाकिस्तान भेटीदरम्यान पंतप्रधान शाहीद खाक्वान अब्बासी यांची भेट घेण्याची शक्यता आहे. विषयाची संवेदनशीलता लक्षात घेऊन या भेटीचा तपशील गोपनीय ठेवण्यात आल्याचं एएफपी वृत्तसंस्थेनं म्हटलं आहे.

मलाला आपल्या पालकांसह इस्लामाबादमधील बेनझीर भुट्टो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर आल्याचा व्हीडिओ पाकिस्तानमधल्या वृत्तवाहिन्यांनी प्रसारित केला. मलालाच्या आगमनावेळी कडकोट सुरक्षाव्यवस्था पुरवण्यात आली होती.

मलालाचा दौरा चार दिवसांचा आहे. पालकांच्या बरोबरीनं मलाला फंड ग्रुपचे सहकारी सोबत असतील, असं स्थानिक प्रसारमाध्यमांनी म्हटलं आहे.

मलाला प्रवास करत असलेली गाडी इस्लामाबादमधील एका हॉटेलच्या आवारात

पाकिस्तानच्या वायव्य भागात असलेल्या स्वात प्रांतातील मूळ घरी मलाला जाणार का, याविषयी माहिती मिळू शकलेली नाही.

मलालावर हल्ला का झाला होता?

तालिबान राजवटीमध्ये सामान्य माणसाचं जीणं कसं असतं यासंदर्भात मलालानं अकराव्या वर्षीच बीबीसी उर्दू करता लेखन करण्यास सुरुवात केली. अर्थातच हे लिखाण तिच्या नावासह प्रसिद्ध होत नसे.

मुलींचं आणि पर्यायानं महिलांचं शिक्षण तसंच पाकिस्तानमधली लष्करी राजवटीची दडपशाही थांबावी यासाठी मलालानं लहान वयातच काम सुरू केलं होतं. मलाला प्रवास करत असलेल्या स्कूलबसवर हल्ला करण्यात आला होता. ती त्यावेळी 15 वर्षांची होती. मलालावरील हल्ल्यानं आंतरराष्ट्रीय समुदायाचं लक्ष वेधलं.

पाश्चिमात्य विचारसरणीला धार्जिणे विचार आणि पश्तून प्रांतात त्याच विचारांचा प्रसार केल्याबद्दल मलालावर हल्ला केल्याचं पाकिस्तानमधील तालिबाननं स्पष्ट केलं होतं.

मलाला आपल्या कुटुंबीयांसह

या हल्ल्यात मलाला अतिशय गंभीर जखमी झाली. मेंदूला आलेली सूज रोखण्याकरता कवटीचा काही भाग काढावा लागला होता. पाकिस्तानमध्ये लष्करी रुग्णालयात आपात्कालीन विभागात मलालावर उपचार करण्यात आले. पुढच्या उपचारांसाठी मलालाला युके अर्थात इंग्लंडला स्थलांतरित करण्यात आलं. उपचारांची पूर्तता झाल्यानंतर मलाला आपल्या कुटुंबीयांसह इंग्लंडमध्येच राहते आहे....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

तालिबानी कट्टरवाद्यांविरोधातील मानवाधिकारी चळवळीचा चेहरा झालेली मलाला युसुफझाई हल्ल्यानंतर पहिल्यांदाच पाकिस्तानला भेट देते आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मलावीतलं ब्लांटायर हे शहर म्हणजे देशाची आर्थिक राजधानी. तिथे महात्मा गांधी कॉन्फरन्स आणि कन्व्हेंशन सेंटर उभारण्याचा भारताचा इरादा आहे. त्या सेंटरमध्येच असणार आहे गांधींचा पुतळा.

या पुतळ्यास विरोध करण्यासाठी तिथे 3000पेक्षा अधिक लोकांनी एका ऑनलाईन याचिकेला पाठिंबा दिला आहे.

भारतीय आफ्रिकन लोकांपेक्षा श्रेष्ठ आहेत, असा गांधीजींना विश्वास होता आणि आफ्रिकेतल्या लोकांबाबत त्यांनी अपमानजनक वक्तव्यं केली होती, असं या ऑनलाइन याचिकेत म्हटलं आहे.

भारत आणि आफ्रिकेतील वसाहतवादाच्या विरुद्ध गांधीजींचं योगदान दाखवण्याचा उद्देश या पुतळ्यातून साध्य होणार असल्याचं स्थानिक सरकारचं मत आहे.

ब्लांटायरमधल्या महात्मा गांधी कॉन्फरन्स आणि कन्व्हेंशन सेंटरसाठी सुमारे 74 कोटी रुपयांचा खर्च अपेक्षित आहे.

येथे उभारण्यात येणाऱ्या पुतळ्याच्या विरोधात आंदोलन करणाऱ्या मकोत्मा काटेंगा-कौंडा यांनी 'बीबीसी फोकस ऑन आफ्रिका' शी याबाबतीत चर्चा केली.

त्यांच्या मते, "गांधीचा अशाप्रकारे सत्कार करण्यास आक्षेप आहे, कारण गांधींचा मालवीशी काहीही संबंध नव्हता."

"आम्ही आमच्याकडच्या मोठ्या नेत्यांचे पुतळे उभारलेले नाहीत. आमच्याकडे फक्त देशाचे पहिले राष्ट्राध्यक्ष हॅस्टिंगस कमुझू बंदा यांचाच पुतळा आहे," असं ते म्हणाले.

येथेही झाला विरोध

2016मध्ये घानातील विद्यापीठातून गांधीचा पुतळा हटवण्यासाठी अशीच एक मोहिम राबवण्यात आली होती.

वर्णभेदाचा सामना करणाऱ्या राष्ट्राध्यक्ष नेल्सन मंडेला यांनी महात्मा गांधींची प्रशंसा केली होती. त्यांच्यामुळे अल्पसंख्यांसाठी लढण्यासाठी मदत झाल्याचंही त्यांनी सांगितलं.

इथोपियातील तत्कालीन राजे हेअल सेलासी पहिले यांनीही गांधीजींची स्तुती केली होती.

"महात्मा गांधी एक स्वतंत्र व्यक्ती म्हणून आठवणीत राहतील. स्वातंत्र्य आणि न्यायासाठी जे लोक लढले त्यांना गांधीजी कायम लक्षात राहतील," असं राजे हेअल सेलासी म्हणाले होते.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मलावी हा आग्नेय आफ्रिकेतला एक देश. या देशाचे भारताबरोबर उत्तम संबंध आहेत. सध्या तिथे महात्मा गांधी यांचा पुतळा हा वादाचा विषय झाला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मलेशियातील क्वालालंपूर येथील नववर्ष स्वागताच्या एका चीनी लिपीच्या कार्यक्रमात सहभागी मुस्लीम शिक्षिका

लुनार न्यू इयरच्या स्वागताच्या जल्लोषात तुम्हाला हा प्राणी सगळीकडे दिसेल.

सजावटीमध्ये खेळणी, भेटवस्तू आणि जाहिरातींमध्येही हा प्राणी दिसू लागतो.

परंतु या वर्षीचा प्राणी डुक्कर असल्यामुळे एक नवी चर्चा सुरू झाली आहे.

चीनी ज्योतिषशास्त्राच्या कॅलेंडरमध्ये शेवटचा प्राणी डुक्कर आहे. मात्र मुसलमानांमध्ये या प्राण्याला खाणं निषिद्ध आहे तसंच त्याला अपवित्र समजलं जातं.

मुस्लीमबहुल देशांमध्ये लुनार नववर्षाचं स्वागत करण्यात अडथळे येतील?

बहुतांश चीनी-मलेशियन कुटुंबांप्रमाणे चाऊ परिवारालाही लुनार नववर्षाच्या स्वागतावेळेस व्यापार करण्याची चांगली संधी असते. हे कुटुंब मलेशियाच्या जोहोर प्रांताच्या बातू पहाट शहरात राहाते.

चाऊ यून यांच्यासाठी हे वर्ष विशेष महत्त्वाचं आहे. कारण त्यांची पत्नी आणि मुलीचा जन्म वराहवर्षामध्येच झाला आहे.

चाऊ एका बिस्किट कारखान्यात फ्लोर मॅनेजर आहेत.

ते म्हणतात, "आम्ही घर डुकराच्या शुभचिन्हांनी सजवणार आहोत. आमचे नातलग, मित्र, शेजारी भले कोणत्याही धर्माचे असोत ते आमच्या घरी येतील. सण सर्वांसाठीच आहे."

त्यांच्या साथीदारांना वाईट वाटेल याची त्यांना काळजी वाटत नाही. उलट नव्या वर्षावरुन कोणताही विवाद होणार नाही असं त्यांना वाटतं. त्यामुळे ते आनंदात आहेत.

मात्र गेल्या वर्षीचा प्राणी कुत्रा होता. त्यावरुन मोठा वाद निर्माण झाल्याचं त्यांना आठवतं.

मागच्या वर्षीचा कुत्रा हा प्राणी होता.

मलेशिया बहुसांस्कृतिक देश असला तरी त्याचा मुस्लीम हा अधिकृत धर्म आहे. तसेच तेथे मुसलमानांचा अपमान झाल्यासंबंधी अनेक घटनांवरुन देशभरामध्ये असहिष्णूता वाढल्याचे दिसून येते.

त्यामुळेच मुस्लीम समुदाय नाराज होऊ नये म्हणून अनेक दुकानदारांनी कुत्र्यांचा फोटो वापरलेला नाही. नववर्षाच्या सुटीचा आनंद घेणाऱ्या चीनी समुदायाकडे स्थानिक प्रशासन लक्ष देत नाही असं चाऊ यांना वाटतं.

ते म्हणतात, "मलेशियात अनेक धर्माचे लोक राहातात. इथं केवळ मुस्लीम राहात नाहीत. तर इथं चीनी आणि भारतीय समुदायही आहेत. तसंच ख्रिश्चन, हिंदू, ताओ आणि बौद्धांसारखे धर्मही येथे आहेत. त्यामुळेच आपण एकमेकांच्या भावनांचा आणि सोहळ्यांचा सन्मान केला पाहिजे."

मात्र या वर्षभरात सेन्सॉरशिपची भावना कायम राहील असं त्यांना वाटतं.

सिंगापूरच्या चायना टाऊनमध्ये...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जगभरात नव्या चांद्रवर्षाच्या (लुनार न्यू इयर) स्वागतासाठी तयारी सुरू झाली आहे. मात्र हे वर्ष थोडं वेगळं आहे. चीनी ज्योतिषशास्त्रानुसार या वर्षाचा पशू डुक्कर आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मलेसकोटलाचे मीठे चावल आणि दूध या लंगरमध्ये वाटण्यात आलं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

दिल्लीच्या सीमेवर दोन आठवडे चाललेल्या शेतकरी आंदोलनात मुस्लीम समुदायाने शेतकऱ्यांसाठी लंगर लावलं होतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मसूद अझहर

जम्मू काश्मीरच्या पुलवामा जिल्ह्याच्या अवंतिपुराच्या लेकपुरा भागातून जाणाऱ्या CRPFच्या तुकडीवर आत्मघातकी हल्ला झाला. ज्यात 34 जवान मृत्युमुखी पडलेत. या हल्ल्याची जबाबदारी जैश ए मोहम्मदनं घेतली आहे.

जैश ए मोहम्मदचा प्रवक्ता मोहम्मद हसननं एक पत्रक जारी केलंय, ज्यात त्यानं म्हटलंय की आदिल अहमद उर्फ वकास कमांडोने हा हल्ला केला आहे. वकास कमांडो पुलवामा जिल्ह्यातील रहिवाशी असल्याचं कळतंय.

पण जैश ए मोहम्मदनं भारतात अतिरेकी कारवाया करण्याची ही पहिली वेळ नाहीए.

या सगळ्या घटनाक्रमाची सुरुवात झाली जैश ए मोहम्मदचा म्होरक्या मौलाना अझहर मसूदच्या अटकेनंतर. त्याच्या सुटकेसाठी 24 डिसेंबर 1999ला अतिरेक्यांनी 180 भारतीय प्रवास करत असलेल्या विमानाचं अपहरण केलं होतं.

त्याआधी 1994ला भारतीय सुरक्षा दलांनी मौलाना मसूद अझहरला श्रीनगरमधून अटक केली होती.

जैशचा पाया कसा रचला गेला?

विमानाचं अपहरण केल्यानंतर अतिरेक्यांनी ते कंदाहारला नेलं. त्यानंतर मौलाना मसूद अझहर, मुश्ताक जरगर आणि शेख अहमद उमर सईदसारख्या कट्टरवाद्यांच्या सुटकेची मागणी केली.

सहा दिवसानंतर 31 डिसेंबरला अपहरणकर्त्यांच्या अटी-शर्थी मान्य करत भारत सरकारनं कट्टरवादी नेत्यांची सुटका केली. या बदल्यात कंदाहार एअरपोर्टवरुन भारतीय प्रवाशांची सुटका करण्यात आली.

यानंतर मौलाना मसूद अझहरनं फेब्रुवारी 2000मध्ये जैश ए मोहम्मद संस्थेची स्थापना केली. आणि भारतात हल्ले घडवून आणले.

त्यावेळी हरकत उल मुजाहिद्दीन आणि हरकत उल अंसारमध्ये काम करणारे अनेक कट्टरवादी जैश ए मोहम्मदमध्ये दाखल झाले. स्वत: मौलाना मसूद अझहरनं हरकत-उल-अंसार या कट्टरवादी संघटनेचा सरचिटणीस म्हणून काम केलं आहे.

पठाणकोट, उरी ते पुलवामापर्यंतचे हल्ले

स्थापनेच्या दोन महिन्याच्या आतच जैश ए मोहम्मदनं श्रीनगरच्या बदामी बाग परिसरात असलेल्या भारतीय लष्कराच्या मुख्यालयावरील हल्ल्याची जबाबदारी घेतली होती.

यानंतर 28 जून 2000ला जम्मू काश्मीर सचिवालयावर झालेल्या हल्ल्याचीही जबाबदारी घेतली.

पुलवामा इथं हल्ला झालेलं ठिकाण

यानंतर 24 सप्टेंबर 2001ला एका युवकानं स्फोटकांनी भरलेली कार श्रीनगर विधानसभा भवनावर धडकवली.

त्याचवेळी काही कट्टरवाद्यांनी विधानसभेच्या जुन्या इमारतीच्या पाठीमागील भागाला आग लावली. या घटनेत 83 लोक मारले गेले.

हमल्यानंतर लगेचच जैश ए मोहम्मदनं या हल्ल्याची जबाबदारी घेतली मात्र दुसऱ्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पुलवामात CRPFच्या तुकडीवर आत्मघातकी हल्ला केल्यानंतर पाकिस्तानातील कट्टरवादी संघटना जैश ए मोहम्मद पुन्हा एकदा चर्चेत आणि हेडलाईन्सध्ये आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मसूद अझहर

पंजाब प्रांताच्या गृह खात्यानुसार, पंजाब सरकारने मध्य-उल-असबारचा मदरसा आणि परिसरातील सजनाह-उल-इसलाम ही मशीद आपल्या ताब्यात घेतली आहे. ही मशीद जैश-ए-मोहम्मदचं मुख्यालय मानली जाते. एक प्रशासकीय अधिकारी या परिसरावर नियंत्रणासाठी नेमण्यात आला आहे.

पाकिस्तान सरकारच्या एका निवेदनानुसार या मदरशात 70 शिक्षक आणि 600 विद्यार्थी आहेत. या परिसराचा ताबा सध्या पंजाब सरकारकडे असल्याचं त्यांनी सांगितलं.

मदरशाच्या कर्मचाऱ्यांनीही या संस्थानाला कुलूप ठोकण्यात आल्याचं बीबीसी उर्दूचे प्रतिनिधी ओमर द्रविस नगियाना यांच्याशी बोलताना स्पष्ट केलं. सध्या इथे पोलीस तैनात करण्यात आले आहेत.

14 फेब्रुवारीला जम्मू काश्मीरच्या पुलवामा जिल्ह्याच्या अवंतिपुराच्या लेकपुरा भागातून जाणाऱ्या CRPFच्या तुकडीवर आत्मघातकी हल्ला झाला. ज्यात 43 जवान मृत्युमुखी पडले होते. या हल्ल्याची जबाबदारी जैश-ए मोहम्मदनं घेतली होती.

गुरुवारीच पाकिस्तानने जमात-उद-दावा आणि त्याची धर्मादाय संस्था फलह-ए-इन्सानियत या संघटनांवर बंदी घालण्याचा निर्णय घेतला होता. जमात-उद-दावाचा म्होरक्या हाफीज सईद हा 2008 मुंबई हल्ल्याचा मुख्य सूत्रधार होता.

"कट्टरतावाद आणि दहशतवाद हे आपल्या प्रांतातले मोठे प्रश्न आहेत. पाकिस्ताननेही दहशतवादात 70 हजारपेक्षा जास्त जीव गमावले आहेत. याशिवाय, आमच्या साधनसंपत्तीचंही प्रचंड नुकसान झालं आहे. त्यामुळे याला आळा घालण्यासाठी आम्ही कटिबद्ध आहोत," असं पाकिस्तानचे पंतप्रधान इमरान खान यांनी एका महत्त्वाच्या बैठकीनंतर बोलताना सांगितलं होतं.

पठाणकोट, उरी ते पुलवामापर्यंतचे हल्ले

स्थापनेच्या दोन महिन्याच्या आतच जैश ए मोहम्मदनं श्रीनगरच्या बदामी बाग परिसरात असलेल्या भारतीय लष्कराच्या मुख्यालयावरील हल्ल्याची जबाबदारी घेतली होती.

यानंतर 28 जून 2000ला जम्मू काश्मीर सचिवालयावर झालेल्या हल्ल्याचीही जबाबदारी घेतली.

यानंतर 24 सप्टेंबर 2001ला एका युवकानं स्फोटकांनी भरलेली कार श्रीनगर विधानसभा भवनावर धडकवली.

त्याचवेळी काही कट्टरवाद्यांनी विधानसभेच्या जुन्या इमारतीच्या पाठीमागील भागाला आग लावली. या घटनेत 83 लोक मारले गेले.

हल्ल्यानंतर लगेचच जैश ए मोहम्मदनं या हल्ल्याची जबाबदारी घेतली मात्र दुसऱ्या दिवशी त्याचा इन्कारही केला.

पुलवामा इथं हल्ला झालेलं ठिकाण

13 डिसेंबर 2001 ला भारतीय संसदेवर आणि जानेवारी 2016ला पंजाबमधील पठाणकोटच्या वायु...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पुलवामा हल्ल्याची जबाबदारी स्वीकारणाऱ्या जैश-ए-मोहम्मदचं मुख्यालय पाकिस्तान सरकारने ताब्यात घेतलं आहे. पाकिस्तानच्या पंजाब प्रांतातील बहावलपूरमधील या मुख्यालयात या संघटनेचा म्होरक्या मौलाना मसूद अझहर असल्याचं सांगितलं जात आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मसूद अझहरच्या मुद्द्यावर अभ्यास करण्यासाठी आणखी वेळ पाहिजे असा युक्तिवाद चीननं केला आहे.

मसूद अझहरला आंतरराष्ट्रीय दहशतवादी ठरवण्याचा प्रस्ताव संयुक्त राष्ट्रांच्या सुरक्षा परिषदेत फ्रान्स, युनायटेड किंग्डम आणि अमेरिका यांनी 27 फेब्रुवारी रोजी मांडला होता.

याआधी चीननं तीन वेळा मसूद अझहरला 'आंतरराष्ट्रीय दहशतवादी' घोषित करण्याच्या प्रस्ताव रोखला आहे. चीननं 'Technical hold' केला होता. Technical hold हा 9 महिन्यांपर्यंत लागू राहतो. त्यानंतर तोच प्रस्ताव परत मांडता येतो.

9 महिन्यांनतर चीनला वाटलं तर तो सुरक्षा परिषदेचा स्थायी सदस्य असल्यानं नकाराधिकाराचा वापर करून पूर्ण प्रस्तावचं हाणून पाडू शकतो.

चीननं हा निर्णय का घेतला असावा याबाबत अधिक जाणून घेण्यासाठी बीबीसी प्रतिनिधी आदर्श राठौड यांनी बीजिंग येथे राहणारे ज्येष्ठ पत्रकार अतुल अनेजा यांच्याशी चर्चा केली.

ही भारताच्या परराष्ट्र धोरणाची हार आहे का?

"जर आपण अल्पकाळासाठी विचार केला तर ही भारताची हार म्हणता येईल. पण मसूद अझहर आणि दहशतवादाचा मुद्दा दिर्घ काळापासून चालत आहे. चीननं हा प्रस्ताव परत एकदा रोखला आहे. टेक्निकल होल्डचा वापर करत चीननं हा प्रस्ताव पुढं ढकलला आहे. यामागे चीनचं दूरदृष्टीचं परराष्ट्र धोरण आहे. कारण चीन  भारत आणि पाकिस्तानमध्ये मध्यस्थी करण्याच्या बेतात आहे," असं अतुल अनेजा सांगतात.

ते पुढं सांगतात, "या घडीला बघितलं तर ही भारतासाठी हार आहे. चीनच्या परराष्ट्र मंत्र्यांनी पाकिस्तानला भेट दिली तेव्हा त्यांनी भारत पाक संबंधात मध्यस्थी करण्याची इच्छा दर्शवली होती. त्यामुळे यामागे मोठा संदर्भ आहे. यानंतर भारत आणि पाकिस्तानसोबत चीनच्या धोरणात महत्त्वाच्या घडामोडी दिसू शकतात."

दरम्यान भारत आणि पाकिस्तान संबंधात कमालीचा तणाव निर्माण झाला आहे. 14 फेब्रुवारीला पुलमावात CRPFच्या जवानांवर झालेल्या आत्मघाती हल्ल्यात जैश-ए-मोहम्मदचा हात असल्याचं उघड झालं आहे.

चीनच्या परराष्ट्र धोरणात महत्त्वाचे बदल

अनेजा सांगतात, "चीनचे पाकिस्तानसोबत घनिष्ठ संबंध आहेत. हे संबंध शीत युद्धापासून चालत आले आहेत. नुकतंच चीन-पाकिस्तान इकॉनॉमिक कॉरिडॉर सुरू करण्यात आला आहे. संयुक्त राष्ट्रातल्या मसूद अझहरच्या प्रकरणावरून चीन-पाकिस्तान संबंध किती खोलवर रुजलेले आहेत हे दिसून येतं. पण चीन भारतासोबतचे संबंध अजून शिथिल करत आहे."

गेल्या दीड वर्षांपासून चीन आणि भारतामध्ये...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

चीननं मसूद अझहरला आंतरराष्ट्रीय दहशतवादी म्हणून घोषित करण्यापासून तिसऱ्यांदा रोखलं आहे. संयुक्त राष्ट्रांच्या सुरक्षा परिषदेत हा प्रस्ताव मांडण्यात आला होता. तो चीननं लांबणीवर टाकला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महत्त्वाची बाब म्हणजे, 2017 मध्ये आपल्या कार्यालयांमध्ये पुरुषांकडून झालेल्या लैंगिक अत्याचाराविरोधात अनेक महिलांनी आवाज उठवला. यामुळे हॉलीवूडमधले 'बाहुबली' चित्रपट निर्माते हार्वे वाईनस्टाईन यांचा या कृत्यांमधला सहभाग उघड झाला. यानं वाईनस्टाईन यांच्या कारकिर्दीला उतरती कळा लागली.

या वर्षी अमेरिकन टीव्ही मालिकांमध्ये काम करणाऱ्या एका अभिनेत्रीला गुगलवर सर्वाधिक शोधलं गेलं आणि दर वर्षीसारखंच एक भन्नाट गाणं जगाच्या ओठांवरच नव्हे, तर कीबोर्डच्या मार्फत गूगल सर्चमध्येही ट्रेंड झालं.

बीबीसीनं गुगलवर 2017 मध्ये गाजलेल्या अशाच काही गोष्टींचा धांडोळा घेतला आहे. यातून 2017 मध्ये चर्चेत राहिलेल्या घडामोडींचा घटनाक्रम आपल्याला पाहता येणार आहे.

1. मेगन मार्कल : गुगलवर सर्वाधिक शोधली गेलेली अभिनेत्री

एक वेळ अशी होती की मेगन मार्कल ही रेचल झेन या नावानं ओळखली जायची. ते तिचं 'सूट्स' या गाजलेल्या अमेरिकन मालिकेतलं नाव. यात ती वकिलाच्या सहाय्यकाची भूमिका साकारते.

पण तिचं प्रिन्स हॅरीसोबत सूत जुळल्यानंतर नुकतंच नोव्हेंबरमध्ये या जोडीनं आपल्या साखरपुड्याची घोषणा केली. तिनं संयुक्त राष्ट्रांच्या मानवतावादी प्रकल्पांमध्ये महिलांसाठी काम केलं आहे.

नव्या वर्षात 19 मे रोजी मेगन मार्कल प्रिन्स हॅरीसोबत विवाहबद्ध होणार आहे.

मेगन आणि प्रिन्स यांच्या लग्नाच्या निर्णयामुळे अनेक जण अचबिंत झाले. कारण प्रथमच ब्रिटीश राजघराण्यात मिश्रवंशीय व्यक्ती अधिकृतरीत्या सहभागी होणार आहे.

ही बातमी बाहेर पडल्यावर या जोडप्याला सामान्य जनतेपासून इंग्लंडच्या राणी आणि प्रिन्स फिलीप ते कॅनडाचे पंतप्रधान जस्टीन ट्रुडो आणि अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामा या सगळ्यांनीच शुभेच्छा दिल्या.

मात्र अनेकांना मेगन मिश्रवंशीय असल्याबद्दल सर्वाधिक कुतूहल असल्याचं दिसलं. मेगनचे वडील श्वेतवर्णीय असून तिची आई आफ्रिकी-अमेरिकी वंशाची आहे. तसंच ज्या भागात ती लहानाची मोठी झाली तो भाग पूर्वीपासूनच वांशिक संघर्षाच्या घटनांसाठी ओळखला जातो.

एका वृत्तपत्राच्या दाव्यानुसार, मेगन लॉस एंजेलिसमधल्या अत्यंत साध्या आणि मध्यमवर्गीय पार्श्वभूमीतून पुढे आली आहे. मात्र मेगनवर माध्यमांतून होणाऱ्या वांशिक टीकेमुळे त्याविरोधात प्रिन्स हॅरी जोरदार बाजू मांडणारं वक्तव्य करण्याची शक्यता व्यक्त होत आहे.

या पलीकडेही मेगनची एक वेगळी ओळख आहे. लैंगिक समानतेच्या प्रसारासाठी संयुक्त...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गुगलवर 2017 मध्ये ज्या गोष्टी शोधल्या गेल्या त्यावरून या वर्षांत काय घडलं याचा पट तयार होतो. आण्विक युद्धाच्या टोकावर पोहोचलेल्या जगाचं रूप आपल्याला या वर्षात दिसलं, तर इंटरनेटवरच्या ऑनलाईन करन्सीमुळे काही जण रातोरात श्रीमंतही झाले.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महत्त्वाच्या संस्थांवर सायबर हल्ले केल्याचं अमेरिका, इंग्लंड आणि नेदरलँड्सनं म्हटलं आहे.

फिफा, वर्ल्ड अँटी डोपिंग एजंसी आणि अमेरिकेची अणू उर्जा कंपनी या त्यांच्या निशाण्यावर होत्या, असा दावा अमेरिकेनं केला आहे.

या आधी इंग्लंडमध्ये राहणाऱ्या माजी रशियन गुप्तहेरावर नर्व्ह एजंट हल्ला झाला होता. त्या हल्ल्याची चौकशी करणाऱ्या Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons (OPCW) या संस्थेची कंप्युटर सिस्टिम हॅक केल्याचा आरोप संशयित रशियन नागरिकांवर आहे.

दरम्यान, रशियानं सर्व आरोप फेटाळून लावले आहेत. रशियाला बदनाम करण्याचा हा डाव आहे, असं रशियाच्या परराष्ट्र मंत्रालयानं म्हटलं आहे.

या वर्षी चार रशियन व्यक्ती डिप्लोमॅटिक पासपोर्टवर नेदरलँड्सला आल्या होत्या.

रशियावर काय आरोप आहेत?

संशयित रशियन नागरिकांकडे ही उपकरणं मिळाली. हँकिंगसाठी या उपकरणांचा वापर केल्याचं सांगितलं जात आहे.

एप्रिलमध्ये चार संशयित रशियन नागरिकांकडून एक लॅपटॉप हस्तगत करण्यात आला होता. त्याचा वापर ब्राझिल, स्वित्झर्लंड आणि मलेशियात करण्यात आला होता, असा नेदरलँड्स सरकारचा दावा आहे.

तसंच MH-17 विमान अपघाताच्या तपासावर प्रभाव टाकण्यासाठी मलेशियावर सायबर हल्ला केल्याचा नेदरलँड्सने आरोप केला आहे.

2014 मध्ये MH-17 विमान हे युक्रेनमध्ये पाडण्यात आलं होतं. त्यावेळी विमानातल्या सर्व 289 प्रवाशांचा मृत्यू झाला होता.

रशियाचं काय म्हणणं आहे?

रशियाच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने इंग्लड आणि नेदरलँड्सचे आरोप तातडीनं फेटाळले आहेत. रशियाने अधिकृतरित्या जारी केलेल्या पत्रकात हा योजनाबद्ध पद्धतीनं रशियाच्या विरोधात अपप्रचार करण्याचा डाव असल्याचं म्हटलं आहे.

मोबाईल वापरणाऱ्या कोणत्याही रशियन नागरिकाला गुप्तहेर ठरवलं जात आहे, असं रशियानं म्हटलं आहे.

अमेरिकेने 7 रशियन नागरिकांवर सायबर हल्ला केल्याचा केला आहे. त्यापैकी चारजणांची नेदरलँड्समधून हकालपट्टी करण्यात आली आहे. तर इतर तिघांवर 2016च्या अमेरिकन निवडणुकीत हस्तक्षेप केल्याचा आरोप आहे.

इंग्लड आणि नेदरलँड्सच्या पंतप्रधानांनी संयुक्त परिपत्रक प्रसिद्ध केलं. यामध्ये OPCW वर सायबर हल्ल्याचा कट रचून रशियन गुप्तचर संस्थेनं वैश्विक मुल्ल्यांची पायमल्ली केल्याचा आरोप केला आहे.

मित्र राष्ट्रांशी चर्चा करून रशियावर निर्बंध लादण्याचा इंग्लड विचार करत आहे, असं इंग्लडचे परराष्ट्र सचिव जर्मी हंट म्हणाले...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

रशियाच्या गुप्तचर विभागानं जगभरात अनेक ठिकाणी सायबर हल्ले केल्याचा आरोप युरोपिय देशांनी केला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महबुबा मुफ्ती

त्यांनी असं म्हणायचं कारण म्हणजे कलम 35A.

आज हे कलम रद्द करण्याच्या याचिकेवर सुप्रीम कोर्टात सुनावणी होणार आहे. पण काय आहे कलम? का आहे हे इतकं महत्त्वाचं? समजावून सांगत आहेत श्रीनगरचे जेष्ठ पत्रकार बशीर मंझर.

कलम 35 घटनेतलं कलम 370 चाच एक भाग आहे. याच 370व्या कलमानुसार जम्मू काश्मीरला विशेष राज्याचा दर्जा प्राप्त झाला आहे.

कलम 35 नुसार जम्मू काश्मीरचं नागरिकत्व तेव्हाच मिळतं जेव्हा कोणत्याही व्यक्तीचा जन्म जम्मू काश्मीरमध्ये होतो. दुसऱ्या कोणत्याही राज्याचा नागरिक जम्मू काश्मिरात स्थावर मालमत्ता खरेदी करू शकत नाही तसंच तिथला कायमचा नागरिक बनू शकत नाही.

काश्मीर खोऱ्यातल्या नागरिकांना धोका

कलम 35 म्हणजे काश्मीरमध्ये जन्मलेल्या लोकांनाच कायमच नागरिकत्व मिळू शकेल ही गॅरेंटी. हेच कारण आहे की महबूबा मुफ्ती म्हणतात की, जर कलम 35A वरून काही वाद झाले किंवा ते कलम रद्द करण्याचा घाट घातला गेला तर काश्मीरचा विशेष दर्जा धोक्यात येईल.

असं झालं तर काश्मिरात मोठीच बंडखोरी होईल. जेव्हापासून काश्मीर भारताचा हिस्सा बनलं आहे तेव्हापासून घटनेतला हा अनुच्छेद या राज्याच्या ओळखीचा आणि जडणघडणीचा मोठा हिस्सा राहिला आहे.

अगदी जम्मू काश्मीरचे राजे हरी सिंह यांच्या अधिपत्याखाली होतं तेव्हाही या राज्याचे नियम वेगळे होते. इथे कोणीही बाहेरची व्यक्ती जमीन खरेदी करू शकत नव्हती.

परिस्थिती आणखी चिघळेल

भारतात विलीन झाल्यानंतरही हा नियम कायम राहिला. राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ (RSS) चा एक थिंक टँक जम्मू काश्मीर स्टडी सेंटरने सुप्रीम कोर्टात कलम 35A विरुद्ध याचिका दाखल केली आहे.

या याचिकेवरूनच मेहबूबा मुफ्तींनी म्हटलं आहे की, जर या कलमाच्या विरोधात काही केलं गेलं तर तर काश्मिरातली परिस्थिती आणखी चिघळेल.

काश्मीरमध्ये सध्या परिस्थिती वाईट आहे याचंही कारण कलम 370 ला जाणीवपूर्वक कमजोर करणं हेच आहे. आता हा कायदा अगदी पोकळ झाला आहे, यातली सगळी हवाच काढून घेतली आहे.

कलम 370 नुसार फक्त तीन मुद्दे केंद्र सरकारच्या अखत्यारित येत होते - संरक्षण, परराष्ट्र संबंध आणि चलन. बाकी सगळ्या गोष्टी राज्य सरकारच्या अखत्यारित येत होत्या. पण हळूहळू कलम 370 कमजोर होत गेलं. आता त्यात काही बाकी असेल तर फक्त कलम 35A.

म्हणून काश्मीर खोऱ्यातल्या लोकांना आता भीती वाटते आहे की जर कलम 35A रद्द केलं तर भारतातल्या इतर राज्यातले लोक इथे येऊन...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जम्मू काश्मीरच्या माजी मुख्यमंत्री महबुबा मुफ्तींनी इशारा दिला आहे की, जर जम्मू काश्मीरच्या लोकांना मिळालेल्या विशेषाधिकारांमध्ये कोणत्याही प्रकारचा बदल केला तर राज्यात कोणीही पुन्हा तिरंगा हाती घेणार नाही.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महसुलात घट झाल्यामुळे याच्या भरपाईसाठी कर्ज केंद्र आणि राज्य सरकार यांपैकी नमतं कोण घेणार? याबाबत हा वाद निर्माण झाला होता.

हे कर्ज राज्य सरकारनेच घ्यावं, असं 13 ऑक्टोबरला केंद्र सरकारने म्हटलं होतं. केरळचे अर्थमंत्री थॉमस आयझॅक यांनी याविरुद्ध सुप्रीम कोर्टात जाण्याचा इशारा दिला होता. या मुद्द्यावर त्यांच्यासोबत नऊ राज्ये सहभागी होतील, असंही ते म्हणाले होते.

पण त्यानंतर, 15 ऑक्टोबरपर्यंत केंद्र सरकारची भूमिका थोडी मवाळ बनल्याचं पाहायला मिळालं.

केंद्र सरकारने गुरुवारी नवी घोषणा केली आहे. उत्पन्नात घट झाल्याने त्याच्या भरपाईसाठी केंद्र सरकार 1.1 लाख कोटी रुपयांचं कर्ज घेईल आणि ते पैसे राज्य सरकारांना कर्जरुपाने देण्यात येतील, असं केंद्राने म्हटलं आहे.

केंद्र सरकारच्या या निर्णयामुळे दोन प्रश्न उपस्थित होतात. ते म्हणजे, दोनच दिवसात केंद्र सरकारने आपली भूमिका कशी बदलली? तसंच भारताच्या उत्पन्नावर याचा काय परिणाम होईल?

GST बाबत वाद कशामुळे?

GST कायद्यांतर्गत राज्यांना GST लागू केल्याच्या पाच वर्षांपर्यंत महसुलात होणाऱ्या नुकसानीची भरपाई देण्याची तरतूद आहे.

केंद्र आणि राज्य सरकारं चालू वर्षात GST मध्ये झालेल्या 2.35 लाख कोटी रुपयांच्या नुकसानभरपाईवरून एकमेकांसमोर आले आहेत.

केरळचे अर्थमंत्री थॉमस यांच्या मते, राज्य सरकारांनीच 2.35 लाख कोटींपैकी 1.1 लाख कोटी कर्ज स्वरुपात घ्यावेत अशी केंद्राची इच्छा होती.

केंद्र सरकारने GST बाबत नुकसानभरपाईसाठी गेल्या महिन्यात राज्यांसमोर दोन पर्याय ठेवले होते.

पण या प्रस्तावाला 10 राज्यांनी असहमती दर्शवली. यामध्ये महाराष्ट्र, पश्चिम बंगाल आणि केरळसारखे बहुतांश बिगर-भाजपशासित राज्यं होती.

राज्य आणि केंद्र सरकारचं म्हणणं नेमकं काय?

माजी केंद्रीय अर्थ सचिव एस. सुभाष चंद्र गर्ग सांगतात, "राज्य सरकारला बाजारातून थेट कर्ज घेण्यात अडचणी येतील, असं राज्य सरकारांचं म्हणणं होतं. या प्रकारे कर्ज घेतल्यास त्याचा व्याजदर प्रत्येक राज्यासाठी वेगळा असेल. तसंच दुसरी गोष्ट म्हणजे, कर्जाची मुदत, रक्कम आणि ती फेडण्याची पद्धत यांमध्येही फरक असेल. त्यामुळे हे कर्ज केंद्रानेच घ्यायला हवं.

पण केंद्र सरकारच्या म्हणण्यानुसार, केंद्राने कर्ज घेतल्यामुळे सरकारच्या महसुली उत्पन्नातील तूट वाढेल. कोव्हिड-19 च्या काळात GST च्या उत्पन्नात घट झालेली असताना पुन्हा ही रक्कम राज्यांना देण्याची इच्छा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतात कोरोना लॉकडाऊनदरम्यान वस्तू आणि सेवा कर म्हणजेच GST च्या माध्यमातून राज्यांना मिळणाऱ्या महसुलात घट झाली होती. गेल्या काही महिन्यात केंद्र आणि राज्य सरकारांमध्ये या नुकसानभरपाईवरून वाद सुरू आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महागडी तिकीटं आणि खास पाहूणे यासाठी हा कार्यक्रम ओळखला जातो. या वर्षीची थीमही आहे Camp: Notes on Fashion. छायाचित्रकार सुसान सोंटाग यांच्या Notes on Camp या निबंधावर ही थीम बेतलेली आहे.

त्यामुळे यावर्षी या कार्यक्रमातील वेशभूषा विरोधाभास, विनोद, अनुकरण, कौशल्य, अतिरेक यांच्यावर आधारित आहे.

या सगळ्याची झलक गायिका लेडी गागाच्या गुलाबी रंगाच्या ड्रेसमध्ये आली. मात्र जे दिसलं ते प्रत्यक्षात तसं नव्हतं.

लेडी गागा या कार्यक्रमाच्या यजमानांपैकी एक आहेत. ती एका गुलाबी रंगाच्या ड्रेसमध्ये आली.

तिने गुलाबी गाऊन बाजूला केला आणि ती काळ्या गाऊन मध्ये अवतरली.

नंतर तोही तिने बाजूला केला. आत तिने गुलाबी रंगाचा स्लीम फिट ड्रेस घातला होता.

तो ड्रेस बाजूला केल्यावर ती शेवटी या रुपात दिसली.

सेरेना विलियम्सही या कार्यक्रमाची यजमान होती. ती एका पिवळ्या गाऊन मध्ये आली. त्यावर तिने नाईके कंपनीचे शूज घातले होते.

जेनेल मोनेनी : हीने किती हॅट्स घातल्यात, ओळखा बरं...

केनियाची अभिनेत्री लुपिता न्याँगने अशी पोझ दिली.

अभिनेता मायकल उरीचा डबल धमाका लूक

'डोळे पाहा डोळे': अभिनेत्री एझरा मिलरचा हा लुक चक्रावून टाकणार आहे.

कॅटी पेरीने तर झुंबरच चढवलं.

रिअॅलिटी टीव्ही शो मधील कार्डेशिअन कुटुंब या सोहळ्याला उपस्थित होते.

प्रियंका चोप्रा आणि निक जोनास. मेट गालाच्या 2017 सालच्या कार्यक्रमात पहिल्यांदा ते एकमेकांना भेटले होते.

त्यानंतर आले निक जोनासचा मोठा भाऊ जो आणि त्याची बायको सोफी टर्नर, जी गेम ऑफ थ्रोन्समधली 'सान्सा' आहे.

लॅवर्न कॉक्सने हा काळा ड्रेस घालून भडक मेक अप केला होता.

हॅरी स्टाईल्स हा या कार्यक्रमाचा आणखी एक आयोजक. काळा टॉप आणि ट्राऊझर घालून त्याने या कार्यक्रमाला हजेरी लावली.

गुची ब्रँडचा अलेसँड्रो मायकेलही या कार्यक्रमाचा यजमान आहे.

गायक बिली पॉर्टरने असे पंख पसरवले.

अबब! थिएटरचा मालक जॉर्डन रोथने स्वत:चं थेट थिएटर हॉलमध्येच रूपांतर केलं.

'टायटॅनिक'चं गाण गाणारी सेलीन डियॉननेही चाहत्यांना अजिबात निराश केलं नाही.

"कसला हा दुतोंडीपणा?" अभिनेता जेरेड लेटो

मेरिकेची ड्रॅग क्वीन अॅक्वेरियाने केस काहीशे असे रंगवले

अभिनेत्री यारा शाहिदीनेही पिसारा फुलवला

वॉग मासिकाच्या संपादर अॅना विंटोरही मागे नव्हत्या.

सर्व फोटोंचे मालकीहक्क सुरक्षित.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

Met gala हा फॅशन जगतातील  सर्वांत  मोठा समजला जाणारा कार्यक्रम  आहे.  न्यूयॉर्क मधल् या  Metropolitan Museum च्या Costume Institute ला मदत करण्यासाठी   तो आयोजित  केला जातो.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महागाई वाढतच जाणार का?

महागाईचा चटका सोसणाऱ्या त्या एकट्याच नाहीत. सरकारतर्फे जारी करण्यात आलेल्या आकडेवारीत किरकोळ चलनवाढीचा दर वाढून 7.59 टक्क्यांवर पोहोचला आहे. डिसेंबरमध्ये चलनवाढ 7.35 टक्क्यांवर पोहोचली होती. जानेवारी 2019 मध्ये किरकोळ महागाईचा दर 2.05 टक्के होता.

इंधन आणि खाद्यपदार्थांच्या दरात वाढ झाल्यामुळे महागाईने मे 2014 पासूनचा उच्चांक गाठला आहे. तेव्हा तर महागाईचा दर 8.3% होता. त्यामुळे आता चिंता जरा वाढली आहे.

तज्ज्ञ मंडळी सध्या घाऊक किंमत निर्देशांकावर (Wholesale Price Index) लक्ष ठेवून आहेत. जानेवारीत हा निर्देशांक 3.1% होता. डिसेंबरमध्ये तो 2.59 टक्के होता.

WPI ठरवताना प्राथमिक गरजा, इंधन आणि उत्पादित वस्तू या तीन गोष्टी लक्षात घेतल्या जातात. किरकोळ महागाईच्या दराचा विचार करताना व खाद्यपदार्थं, पेयं, तंबाखू, कपडा आणि रिअल इस्टेट या गोष्टी विचारात घेतल्या जातात.

अर्थव्यवस्थेची परिस्थितीत जाणून घेण्यासाठी ही दोन परिमाणं पुरेशी ठरतात. तज्ज्ञांच्या मते हे दोन्ही आकडे चिंताजनक आहेत.

Information and Credit Rating Agency (ICRA) च्या मुख्य अर्थतज्ज्ञ आदिती नायर सांगतात, "जानेवारी 2020 मधला महागाईचा दर अतिशय निराशाजनक आहे. प्रथिनांची किंमत जास्त राहण्याचे चिन्ह आहेत, तर भाज्यांचे भाव कमी होऊ शकतात. मात्र मूळ महागाईच वाढल्यामुळे हा चिंतेचा विषय आहे."

कोटक महिंद्रा बँकेच्या ज्येष्ठ अर्थतज्ज्ञ उपासना भारद्वाज यांच्यानुसार, "अर्थव्यवस्थेच्या वाढीचा दर सध्या कमी आहे. खाद्यपदार्थांच्या किमती चढ्या राहणार असल्यामुळे 2021च्या पहिल्या सहा महिन्यात महागाईचा दर 6 टक्क्यांवर असण्याची शक्यता आहे."

"खाद्यपदार्थांमधली महागाई जास्त असली तरी ताजा माल बाजारात येतच राहणार असल्यामुळे ही महागाई जरा संतुलित राहण्याची शक्यता आहे. कच्च्या तेलाच्या दरात घट झाल्यामुळे तेलाच्या दरात सौम्य महागाई येण्याची शक्यता आहे," असं CARE रेटिंग्सचे सहाय्यक अर्थतज्ज्ञ सुशांत हेडे म्हणाले.

मात्र काही तज्ज्ञांच्या मते ग्रामीण भागात महागाईच्या दराने काहीसा दिलासा दिला आहे. गेल्या 19 महिन्यात पहिल्यांदाच ग्रामीण भागातील महागाईचा दर शहरी भागातील महागाईपेक्षा जास्त तेजीने वाढला आहे.

अर्थतज्ज्ञांच्या मते भारतातील दोन तृतीयांश ग्रामीण जनता पोटापाण्यासाठी कृषीक्षेत्रावर अवलंबून असते. अर्थव्यवस्थेचा हा 15 टक्के भाग असतो. आणि...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"काय चाललंय काही कळतच नाही. भाज्या, डाळी, गॅस सिलिंडर, मसाला, सगळ्याच वस्तू किती महाग झाल्यात. आम्ही काय खावं? गेल्या सहा वर्षांत हा महागाईचा उच्चांक आहे, असं ऐकलंय," 43 वर्षीय गृहिणी अमिता तावडे सांगत होत्या.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महाजनादेश यात्रा साताऱ्यात पोहोचल्यावर केलेल्या या भाषणामध्ये मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी विरोधकांवर टीकास्त्र सोडले.

"विधानसभा निवडणुकीत शिवेंद्रसिंहराजे यांना विजयी करा," असं आवाहन करताना फडणवीस यांनी साताऱ्याचे प्रश्न लवकरच मार्गी लावू असे आश्वासनही दिले. "शहराच्या हद्दवाढीचा प्रश्न सोडवू, रस्त्यांच्या कामासाठी 50 कोटी रुपये देऊ," असे सांगताना शिवरायांच्या भूमीसाठी जे जे मागाल ते देईन असंही मुख्यमंत्र्यांनी म्हटलं.

उदयनराजे महाराष्ट्राचे राजे आहेत, त्यांचा मान-सन्मान कमी होऊ देणार नाही असे त्यांनी स्पष्ट केले. तत्पुर्वी उदयनराजे भोसले यांनी मुख्यमंत्र्यांना पगडी दिली तर शिवेंद्रसिंह राजे यांनी त्यांना तलवार भेट दिली.

माझी फाईल कचऱ्यात जायची

यावेळेस बोलताना उदयनराजे भोसले यांनीही काँग्रेस-राष्ट्रवादीवर घणाघाती टीका केली. ते म्हणाले, "मी माझी फाईल घेऊन काँग्रेस, राष्ट्रवादीच्या मंत्र्यांकडे फाईल घेऊन गेलं की ती डस्टबिनमध्य़े जायची. मी निवडणूक जिंकली असली तरी नैतिकदृषट्या हरलो आहे. मुख्यमंत्रीपदी पृथ्वीराज चव्हाणही होते आणि देवेंद्र फडणवीसही आहेत. पद तेच आहे. पण तेव्हा काम झाली नाहीत. "

राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या गळतीवर बोलताना उदयनराजे म्हणाले, "वेळीच आत्मचिंतन, आत्मपरिक्षण केलं असतं तर आत्मक्लेश करायची वेळ आली नसती."

'न मिळणारी द्राक्षं आंबट'

जी द्राक्षं मिळत नाही, ती आंबट असतात, अशी शरद पवारांची स्थिती झाली आहे. जोपर्यंत उदयनराजे सोबत होते त्यांना घेऊन मतं मागण्यात पवारांना आनंद वाटत होता, असं वक्तव्य मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी केलं.

महाजनादेश यात्रेच्या निमित्तानं पुण्यात मुख्यमंत्र्यांनी पत्रकार परिषद घेतली होती. या पत्रकार परिषदेत त्यांनी विविध मुद्द्यांवर भाष्य केलं.

उदयनराजे यांच्या संदर्भात राष्ट्रवादी काँग्रेसमधून होणारी टीका म्हणजे जी द्राक्षं मिळत नाहीत, ती आंबट, अशी स्थिती असल्याचा टोला मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी लगावला.

"उदयन राजे त्यांच्यासोबत होते तोपर्यंत त्यांना समोर करून मत मागायला आनंद वाटत होता. दीड महिन्यांपूर्वी उदयन राजेंनी शिवस्वराज्य यात्रा काढावी असा आग्रह राष्ट्रवादी काँग्रेसनं धरला होता. तेव्हा उदयनराजे राष्ट्रवादीसाठी चांगले होते. आता मात्र ते राष्ट्रवादीसाठी खराब झाले आहेत," अशा शब्दांत मुख्यमंत्र्यांनी राष्ट्रवादीवर टीका केली.

'बारामतीत कलम...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"छत्रपतींनी मागणी करायची नाही तर आदेश द्यायचा असतो, उदयनराजे भोसले आणि शिवेंद्रसिंह भोसले हे दोन्ही राजे आमच्याकडे येताना कोणतीही अट घालून आलेले नाहीत," असं प्रतिपादन मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी सातारा येथे केले.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महाडमध्ये बिल्डींग पडल्याची बातमी  संध्याकाळी 7 च्या सुमारास न्यूज चॅनेलवर धडकू लागली. कोणी 70-80 लोक अडकल्याची भीती व्यक्त करत होतं तर कोणी 100 हून अधिक लोक असल्याचं सांगत होतं. एकूणच सगळं चित्र भीषण होतं.

पत्त्यासारख्या कोसळलेल्या इमारतीच्या ढिगाऱ्याचे फोटो आणि व्हीडिओ व्हायरल होऊ लागले. महाडमधल्या लोकांशी बोलताना ही घटना खूप मोठी असल्याचा अंदाज ते व्यक्त करत होते. मृतांचा आकडा किती मोठा असेल याचा वेगवेगळे अंदाज लावले जात होते.

एनडीआरएफच्या चार टीम पोहचल्याचं अधिकार्‍यांनी सांगितलं. बचाव पथकाने त्यांचं काम सुरू केलं असलं तरी पावसाचा मोठा अडथळा जाणवत होता.. दोन जणांचा मृत्यूचा आकडा रात्रीपर्यंत कळला होता. हे सगळं टीव्हीवर दिसत होतं. दुसऱ्या दिवशी वार्तांकन करण्यासाठी मी आणि माझा सहकारी तिथे पोहोचलो तेव्हा मात्र परिस्थिती आणखी बिकट असल्याचं स्पष्ट झालं.

पोलिसांचे बॅरिकेड्स असले तरी घटनास्थळी बघ्यांची  प्रचंड गर्दी होती. त्या गर्दीतून वाट काढत आम्ही  पोहचलो. लोकांना बाहेर काढण्याचं काम  सुरू होतं. मृतांचा आकडा सकाळपर्यंत दोन होता. 'त्या' इमारतीतल्या  लोकांना बाजूच्या इमारतीच्या  पार्किंगमध्ये हलवलं होतं.

आजूबाजूच्या फक्त बघायला आलेल्या लोकांमुळे सोशल डिस्टन्सिंगचे नियम सर्रास पायदळी तुडवले जात होते. दुर्घटना मोठी होती तरीही कोव्हिड काळात जगतोय याची वारंवार जाणीव करून द्यावी लागते, हे वास्तव पुन्हा एकदा अधोरेखित झालं.

आम्ही बातमीसाठी व्हिज्युअल्स घेत होतो. अडकलेल्या लोकांचे नातेवाईक त्या ढिगाऱ्याखालून आपलं कोणी आता बाहेर निघतंय का? निघालं तरी ती व्यक्ती जिवंत आहे का? असे अनेक प्रश्न उपस्थितांच्या मनात होते. घड्याळाचे काटे सरकत होते.

"अम्मी आप कहॉं हो...?"

इमारतीला लागून असलेल्या घराच्या कट्ट्यावर  साधारण चाळिशीतला एक माणूस घाबरलेल्या अवस्थेत बसला होता. त्याचे डोळे रडून लाल झाले होते, कपडे अस्ताव्यस्त झाले होते. चेहराभर चिंतेचे भाव पसरले होते.

त्याच्या आजूबाजूचे लोक त्याला समजावत होते. 'पण तुमचं नशीब बलवत्तर म्हणून तुम्ही वाचलात' हे वाक्य माझ्या कानावर पडलं आणि मी त्यांच्याशी बोलण्यासाठी पुढे गेले. बशीर पारकर असं त्या व्यक्तीचं  नाव होतं.

ते सांगत होते, "माझं आणि माझ्या मेहुणीचं कुटुंब एकत्र राहत होतं. लॉकडाऊनमध्ये 15 दिवसांपूर्वी मी माझं कुटुंब म्हणजे पत्नी आणि मुलांना घेऊन माझ्या गावी गेलो....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बीबीसी मराठीच्या प्रतिनिधी प्राजक्ता पोळ यांनी महाडमधल्या दुर्घटनेचं वार्तांकन केलं. पत्त्यासारखी कोसळलेली इमारत, आप्तांचा शोध घेण्याचा प्रयत्न करणारे रहिवासी, कोसळणाऱ्या पावसातले बचाव पथकाचे प्रयत्न आणि यासगळ्यावर असणारं कोरोनाचं सावट. महाडमधला आशा-निराशेच्या क्षणांचा हा अनुभव.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महात्मा गांधी

कृष्णवर्णीय लोकांची एक कॉलेज टीम 1930च्या दशकात हॉर्वर्ड विद्यापीठाच्या अहंकारी श्वेतवर्णीय टीमचा एका वादविवाद स्पर्धेत पराभव करते असं या चित्रपटात दाखवण्यात आलं आहे.

गांधी आणि जमावाच्या हातून घडणाऱ्या हिंसेच्या संदर्भात या चित्रपटाची चर्चा कशी प्रस्तुत ठरू शकते असा प्रश्न तुमच्या मनात येऊ शकतो.

त्यामागचं कारण असं की या चित्रपटात त्या काळात अमेरिकेतल्या दक्षिण प्रांतात गोऱ्या अमेरिकन नागरिकांच्या जमावाच्या हातून कृष्णवर्णीय आफ्रिकी अमेरिकनांच्या हत्या किंवा लिंचिंगचं मार्मिक चित्र दाखवण्यात आलं होतं.

लिंचिंगच्या करूण संदर्भाच्या छायेत श्वेतवर्णीय अहंकाराने ग्रस्त हार्वर्डच्या (खऱ्या इतिहासात साउथ कॅलिफोर्निया विद्यापीठ) वक्त्यांना पराभूत करत त्यांच्या माणूसपणाच्या प्रबोधनासाठी कृष्णवर्णीय वक्ते वारंवार महात्मा गांधी यांचं नाव आणि त्यांच्या विचारांचा आधार घेतात. अशा प्रकारे संपूर्ण सिनेमात 9 वेळा लिंचिंग तर 11 वेळा महात्मा गांधी यांचं नाव घेण्यात आलं आहे.

विशेष म्हणजे त्या काळात महात्मा गांधी इथे भारतातही अशाच मानवतावादी प्रश्नांवर भारतीय आणि ब्रिटिशांचं एकत्र प्रबोधन करत होते. 1931 मध्ये कुणीतरी महात्मा गांधी यांना पत्र लिहिलं होतं. त्यात अमेरिकेत एका कृष्णवर्णीय व्यक्तीला जमावाने जिवंत जाळल्याबाबत 'लिटररी डायजेस्ट'मध्ये छापून आलेल्या बातमीचं कात्रणही पाठवलं होतं.

पत्र लिहिणाऱ्याने गांधींना म्हटलं होतं की एखादा अमेरिकी पाहुणा तुम्हाला भेटायला आला आणि तुमच्याकडे त्याच्या देशासाठी एखादा संदेश मागितला, तर तुम्ही त्याला हाच संदेश द्या की त्यांनी तिथे होणाऱ्या कृष्णवर्णीयांच्या हत्या थांबवाव्यात.

14 मे 1931रोजी महात्मा गांधी यांनी या पत्राच्या उत्तरादाखल 'यंग इंडिया'मध्ये लिहिलं - 'अशा घटनांविषयी वाचल्यावर मन उदास होतं. मात्र, अमेरिकेतली जनता या वाईट प्रवृत्तीविषयी पूर्णपणे जागरुक आहे आणि अमेरिकी जीवनातला हा कलंक दूर करण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर प्रयत्न करत आहे, यात मला तिळमात्र शंका नाही.'

आजचा अमेरिकन समाज बऱ्याच प्रमाणात त्या झुंडशाहीतून खरोखर मुक्त झाला आहे. लिंचिंग हा शब्द आला आहे विल्यम लिंच या नावावरून. विल्यम लिंच नावाचा एक अमेरिकन कॅप्टन होता. या अमेरिकी कॅप्टनच्या स्वभावावरून पडलं होतं.

मात्र, या घटनेच्या 90 वर्षांनंतर हे आपलं दुर्भाग्य आहे की आपण आज भारतात जमावाकडून हत्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

2007 साली आलेला प्रसिद्ध चित्रपट 'द ग्रेट डिबेटर्स' आठवतो का?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महात्मा गांधी

श्रीमती सँगर ह्या 18 दिवसांच्या भारतभेटीवर होत्या. या दौऱ्यात त्यांनी भारतातील डॉक्टर, संतती नियमनासाठी झटणारे समाजसेवक तसेच महिलामुक्तीसाठी लढणाऱ्या कार्यकर्त्यांच्या भेटी घेतल्या आणि चर्चा केल्या.

महाराष्ट्रातल्या आश्रमात महात्मा गांधी आणि मार्गारेट यांच्यातही फार वेधक चर्चा झाली. या चर्चेबाबतचे तपशील हा लवकरच येऊ घातलेल्या प्रसिद्ध इतिहासतज्ज्ञ रामचंद्र गुहा यांच्या राष्ट्रपिता गांधीजींवरील जीवनचरित्रात्मक पुस्तकाचा लक्षवेधी भाग आहे. जगभरातल्या अनेक दस्तावेजांमधून आणि 60हून अधिक संग्रहांमधून, अभ्यासपूर्ण दाखले गोळा करत गुहा यांनी गांधीजींवरचे हे 1,129 पानी पुस्तक लिहिले आहे. जगभर मान्यता आणि प्रसिद्धी मिळालेले गांधी 1915 साली दक्षिण आफ्रिकेतून भारतात परत आल्यापासून ते 1948 साली त्यांची हत्या होईपर्यंतच्या काळातील त्यांच्या आयुष्यातील नाट्यपूर्ण घडामोडींचा वेध घेणारे हे पुस्तक आहे.

महिलांचे हक्क, सेक्स आणि ब्रह्मचर्य याविषयींची गांधींजींची मते आणि विचार यांचाही समावेश या चरित्रात्मक पुस्तकात आहे.

एका प्रभावी नेता आणि दुसरा हाडाची कार्यकर्ती अशी गांधीजी - सँगर यांच्यातली चर्चा होती. आश्रमात झालेल्या बैठकीतील मुद्द्यांचे टिपण गांधीजींचे कुशल सचिव महादेव देसाई यांनी काढले होते. "महिलांची मुक्ती झाली पाहिजे. त्यांचे दैव घडवणाऱ्या त्या स्वतःच असल्या पाहिजेत, या मुद्द्यावर दोघांमध्येही एकमत झाल्याचे दिसत होते," असे त्यांनी लिहून ठेवले आहे.

मात्र चर्चेदरम्यानच मतभेदाची ठिणगी उडाली.

मार्गारेट सँगर

श्रीमती सँगर यांनी, अमेरिकेतले पहिले संतती नियमन केंद्र 1916 साली न्यूयॉर्कमध्ये सुरू केले होते. महिलांची मुक्ती खऱ्या अर्थाने तेव्हाच प्रत्यक्षात येईल, जेव्हा नको असलेल्या गर्भधारणेपासून त्यांची सुटका होईल, यावर त्यांचा ठाम विश्वास होता.

पण गांधीजींनी याला आक्षेप नोंदवला. महिलांनीच नवऱ्यांना परावृत्त केले पाहिजे, तसेच नवऱ्यांनीही स्वतःच्या 'पाशवी इच्छे'वर नियंत्रण ठेवण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे, असे सांगत गांधीजींनी सेक्सकडे अर्थात लैंगिक संबंधांकडे फक्त प्रजननाचे साधन म्हणून पाहिले पाहिजे असे सँगर यांना सुचवले.

श्रीमती सँगर यांनी लढवय्याप्रमाणे आपला मुद्दा लावून धरला.

त्या गांधीजींना म्हणाल्या, "पुरुषांप्रमाणेच महिलांच्या तितक्याच तीव्र कामुक भावना असतात. अनेक वेळेला बायकोही तिच्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अमेरिकेच्या संतती नियमन कार्यकर्त्या आणि लैंगिक शिक्षणाच्या पुरस्कर्त्या श्रीमती मार्गारेट सँगर यांनी डिसेंबर 1935 साली भारतीय स्वातंत्र्ययुद्धाचे नायक, महात्मा गांधीजी यांची भेट घेतली होती. त्यांच्यात त्यावेळी अर्थपूर्ण असा संवाद झाला होता.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महात्मा गांधी

हा पुतळा हटवला जावा यासाठी इथले विद्यार्थी दोन वर्षांपासून आंदोलन करत होते. यासाठी कोर्टात याचिकाही करण्यात आली होती. अखेर हा पुतळा विद्यापीठातून हटवला गेला आहे. इथल्या विद्यार्थ्यांनी बीबीसीसोबत संवाद साधताना सांगितलं की, "महात्मा गांधींनी आफ्रिकन लोकांबद्दल वर्णद्वेषी विधानं केली होती. त्यामुळे त्यांचा अभिमान आम्ही का बाळगावा? त्यांच्याऐवजी आफ्रिकन नेत्याचा पुतळा इथे बसवला जावा."

गांधीजींच्या आफ्रिकेतल्या वास्तव्यादरम्यान त्यांनी ही कथित वर्णद्वेषी विधानं केली होती. त्यांनी १९०४मध्ये एका पत्रात आफ्रिकन लोकांना काफीर म्हटल्याचा दाखलाही देण्यात आला आहे.

गांधीजींनी आफ्रिकन वंशाच्या लोकांवर नेमकी कधी आणि कोणती धक्कादायक विधान केली होती, याची सविस्तर माहिती तुम्हाला खाली दिलेल्या बीबीसी विश्वच्या बुलेटीनमध्ये पाहायला मिळेल.

बीबीसी विश्व बुलेटीन तुम्ही सोमवार ते शुक्रवार संध्याकाळी ७.०० वाजता मोबाईलवर जिओ टीव्ही अॅपवर पाहू शकता.

बीबीसी विश्व बुलेटीन पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जगभरात महात्मा म्हणून नावाजलेल्या गांधीजींवर वर्णद्वेषाचा आरोप आफ्रिकेतल्या घाना देशात करण्यात आला आहे.  घानाची राजधानी अक्करा शहरातल्या घाना विद्यापीठातून गांधीजींचा पुतळा याच कारणासाठी हटवण्यात आल्याची घटना घडली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महात्मा गांधी यांच्या हत्येच्या फेरतपासाची खरोखरच आवश्यकता आहे का? याची पडताळणी करण्याचे आदेश शुक्रवारी सर्वोच्च न्यायालयाने दिले.

या तपासासाठी सर्वोच्च न्यायालयानं विधिज्ञ अमरेंद्र शरण यांची नियुक्ती केली आहे. गांधी हत्येत आणखी एका आरोपीचा सहभाग होता काय? याबाबत मुख्यत्वे तपासणी केली जाणार आहे.

'अभिनव भारत' संघटनेशी संबंधित पंकज फडणीस यांनी ही याचिका दाखल केली होती. त्यावर शुक्रवारी न्यायालयात सुनावणी झाल्यावर शरण यांची अमायकस क्यूरी (न्यायालयाचा मित्र) म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे.

त्रावणकोर इथल्या देवासम मंदिराच्या बोर्डानं मंदिरात प्रथमच 6 दलित पुजाऱ्यांची नियुक्ती केली आहे.

दलित पुजऱ्यांची नियुक्ती

टाइम्स ऑफ इंडियामधील वृत्तानुसार, त्रावणकोरमधल्या देवासम मंदिराच्या बोर्डानं मंदिराच्या पुजाऱ्यांची नियुक्ती करताना नवा पायंडा पाडला आहे.

नव्यानं नियुक्त करण्या आलेल्यांपैकी 36 पुजारी हे ब्राह्मण समाजातील नाहीत. विशेष म्हणजे यातील 6 पुजारी हे दलित आहेत.

यापूर्वी मंदिर बोर्डानं, ब्राह्मण समाजातील नसलेल्यांची पुजारी म्हणून नियुक्ती केली होती. पण, दलित समाजातील पुजारी नेमण्याची ही पहिलीच वेळ आहे.

नोटबंदीनंतर ५,८०० कंपन्यांनी केलेले बेनामी व्यवहार उघड झाले आहेत.

बनावट कंपन्यांच पितळ उघड

महाराष्ट्र टाइम्समधील वृत्तानुसार, काळा पैसा आणि शेल कंपन्यांच्या विरोधातील भक्कम पुरावे केंद्र सरकारनं गोळा केले आहेत. नोटाबंदीनंतर झालेल्या संशयास्पद व्यवहारांची माहिती 13 बँकांनी केंद्राला सादर केली.

त्यामध्ये ५,८०० कंपन्यांनी केलेले बेनामी व्यवहार उघड झाले आहेत. नोटाबंदीनंतरच्या काळात या खात्यांतून ४५५२ कोटी रुपये काढल्याचं समोर आले आहे. बँकांनी या कंपन्यांच्या १३,१४० खात्यांचे तपशील सादर केले आहेत.

यातील एका कंपनीकडे २,१३४ बँक खाती असल्याचे उघड झालं आहे.

नारायण राणे यांच्या विरोधात जनहित याचिका दाखल केली.

राणेंविरोधात जनहित याचिका

लोकसत्तामधील वृत्तानुसार, नारायण राणे यांनी 'महाराष्ट्र स्वाभिमान पक्ष' स्थापन करून NDA मध्ये जाण्याची तयारी सुरू केली आहे.

राणे यांच्यासह एका नामांकित विकासकाविरोधात ३०० कोटी रुपयांच्या आर्थिक गैरव्यवहाराच्या आरोपाप्रकरणी अंमलबजावणी संचालनालयातर्फे (ईडी) सुरू असलेली चौकशी अचानक बंद करण्यात आली आहे.

राणे सत्ताधारी भाजपच्या गोटात सहभागी होत असल्यानं ही चौकशी बंद करण्यात आली...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

हिंदुस्तान टाइम्समधील वृत्तानुसार, महात्मा गांधी यांच्या हत्येच्या फेरतपासणी शक्य आहे का? याची पडताळणी करण्याचे आदेश शुक्रवारी सर्वोच्च न्यायालयानं दिले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महात्मा जोतीराव फुले यांच्यासोबत त्यांचा मुलगा यशवंत

अशातच सत्यशोधक चळवळीतल्या त्यांच्या खंद्या सहकाऱ्यांनी जोतिबांविषयी कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी एक सोहळा आयोजित करायचं ठरवलं. त्यासाठी भायखळ्याच्या मांडवी कोळीवाड्यातलं रघुनाथ महाराज सभागृह निश्चित करण्यात आलं.

हा सोहळा आयोजित करण्यासाठी सत्यशोधक चळवळीचे नेते नारायण मेघाजी लोखंडे, रावबहाद्दूर वंडेकर यांनी पुढाकार घेतला होता. सोबत दामोदर सावळाराम यंदे, तेलुगू नेते स्वामी रामय्या व्यंकय्या आय्यावारू, मोरो विठ्ठल वाळवेकर असे फुलेंचे सहकारीही होते.

नारायण मेघाजी लोखंडे हे जोतिबांच्या विचाराने प्रेरित होऊन 'दीनबंधू' नावाचं समाज प्रबोधन नियतकालिक चालवत होते. या लोखंडे यानांच भारतातल्या कामगार चळवळीचे जनक म्हटलं जातं. जोतिबांचे विचार आणि कार्य ही त्यांच्या कामाची प्रेरणा होती.

नारायण लोखंडे यांच्यावर पत्रकार मनोहर कदम यांनी संशोधनपर पुस्तकाचं लेखन केलंय. ते लिहितात- 'लोखंडे आणि वंडेकर या दोन पुढाऱ्यांच्या सह्यांनी सभेची आमंत्रणं गेल्यानं सभेला हॉलमध्ये जागा पुरली नाही. मुंबईतील प्रतिष्ठित नागरिक, दुकानदार, कारखानदार आणि मजूर असे दोन-अडीच हजार लोक जमले होते.'

नारायण मेघाजी लोखंडे यांच्या चरित्राचे मुखपृष्ठ

त्या काळी अशा प्रकारचा सत्कार सोहळा होणं ही पहिलीच घटना होती. कारण तोपर्यंत आपापल्या तथाकथित उच्च जाती आणि धर्मातील विद्वानांचा सत्कार करण्याचीच प्रथा प्रचलित होती.

सोहळ्याला सर्व जाती-धर्मांचे लोक

पण फुलेंच्या बाबतीत अपवाद असा होता की त्यांनी जातीभेदावर प्रहार करणारं काम केलं. तरीही अनेक जाती-धर्मातील लोक त्यांच्या चळवळीत जोडले गेले होते. ही चळवळ खऱ्याअर्थी समानतेची होती म्हणूनच अशा पहिल्या वहिल्या सत्कार सोहळ्यात सर्व जाती-धर्मातील लोक उपस्थित राहिले, असं लेखक आणि सामाजिक-राजकीय विश्लेषकांचं म्हणणं आहे.

लेखक धनंजय कीर यांनी जोतिबा फुलेंवर लिहिलेल्या चरित्रात या सत्कार सोहळ्याविषयी विस्तृत वर्णन लिहिलंय. 'गावोगावच्या कार्यकर्त्यांना आमंत्रण देण्यात आले. आपल्या अलौकिक नेत्याच्या सत्काराचा दिवस त्यांनी 11 मे 1888 हा ठरविला. मुंबईतील काही प्रतिष्ठित व्यक्तींनाही आमंत्रण देण्यात आले. सयाजीराव महाराज यांनाही आमंत्रण देण्यात आले होते. जोतीरावांना हिंदुस्थानचे 'बुकर टी. वॉशिंग्टन' अशी पदवी द्यावी असा निरोप दामोदर सावळाराम यंदे यांच्याकरवी सयाजीरावांनी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

( 3 जानेवारी हा सावित्रीबाई फुले यांचा जन्मदिन. सावित्रीबाई फुले यांनी महात्मा फुले यांची आयुष्यभर साथ तर दिलीच पण त्याबरोबर पहिल्या शिक्षिका म्हणून महाराष्ट्राच्या इतिहासात आपली स्वतंत्र ओळख निर्माण केली. फुले दांपत्यांपैकी कुणा एकाचं नाव आलं तर दुसऱ्याचं नाव ओघानेच येतं.   इतकं दोघांचं व्यक्तिमत्त्व एकमेकांशी एकरूप झालेलं होतं.  )

ते साल होतं 1888. जोतिबा फुलेंनी वयाची 61 वर्षं नुकतीच पूर्ण केली होती. सहा महिन्यांपूर्वी त्यांना अर्धांगवायूचा सौम्य झटकाही येऊन गेला होता. 40 वर्षांपूर्वी जोतिबांनी पाया घातलेल्या शिक्षणाच्या कामाचा प्रसारही जोमाने होत होता. त्यांनी स्थापन केलेल्या सत्यशोधक चळवळीचा प्रभाव महाराष्ट्रभर जाणवू लागला होता.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महापालिकेची वाहनं पेटवण्यात आली.

हे प्रकरण सुरू झालं साधारण 20 दिवसांपूर्वी जेव्हा औरंगाबादनजीकच्या नारेगावमध्ये असलेल्या महापालिकेच्या डंपिंग ग्राउंडवर कचरा टाकण्यास नागरिकांनी विरोध केला. तेव्हापासून महापालिकेची यंत्रणा शहराच्या आजूबाजूच्या परिसरात कचऱ्याची विल्हेवाट लावण्याचा प्रयत्न करत आहे. पण त्यालाही नागरिकांकडून कडाडून विरोध होत आहे.

बुधवारीही महापालिकेची दहा वाहनं कचरा घेऊन नाशिक रोडवरील मिटमिटा भागात निघाली होती. गावाच्या परिसरात ही वाहनं येताच नागरिकांनी वाहनांचा रस्ता अडवला, रस्त्यावरच ठिय्या दिला.

याचदरम्यान काही लोकांनी महापालिकेच्या वाहनांवर दगडफेक सुरू केली आणि प्रकरण चिघळलं. महापालिका आणि पोलिसांच्या वाहनांची तोडफोड करण्यात आली.

दगडफेक आणि त्याच्या प्रत्युत्तरात झालेल्या लाठीचार्जमध्ये तीन पोलीस अधिकाऱ्यांसह नऊ पोलीस कर्मचारी जखमी झाले आहेत.

रस्त्यांवर पडलेला दगडांचा खच

महापालिकेच्या वाहनांवर अशी दगडफेक होत असल्याने गेल्या काही दिवसांपासून या वाहनांसोबत पोलीस बंदोबस्तही देण्यात येत आहे. आजही पोलिसांची वाहनं महापालिका यंत्रणेसोबतच होती.

परिस्थिती नियंत्रणात आणण्यासाठी आलेल्या राज्य राखीव दलाच्या दोन वाहनांवरही अचानक दगडफेक सुरू झाली. वाहनांच्या काचा फोडण्यात आल्या.

महापालिकेची दोन वाहनं पेटवून देण्यात आली. महापालिकेच्या वाहनांच्या जत्थ्यात अग्निशमन दलाचं एक वाहन होतं. त्याचीही तोडफोड नागरिकांकडून करण्यात आली.

पोलिसांची वाहनं फोडण्यात आली.

या दगडफेकीत रस्त्यांवरून जाणाऱ्या खाजगी वाहनांचंही नुकसान झाल्याचं प्रत्यदर्शींनी सांगितलं. पोलिसांना परिस्थिती नियंत्रणात आणण्यासाठी सहा अश्रुधुराच्या नळकांड्या फोडल्याचं प्रत्यदर्शींनी सांगितलं.

प्रत्युत्तरात पोलिसांनीही लाठीचार्ज केला.

महापालिकेची वाहनं कचरा टाकण्यासाठी निघाली असता ही घटना घडली, असं पोलीस उपायुक्त विनायक ढाकणे यांनी बीबीसी मराठीला सांगितलं. घडलेल्या दगडफेकीत तीन पोलीस अधिकाऱ्यांसह नऊ पोलीस कर्मचारी जखमी झाल्याची माहिती त्यांनी दिली.

तसंच काही आंदोलनकर्तेही जखमी झाले असून पोलिसांनी काही जणांना ताब्यात घेण्यात आलं आहे.

रस्त्यावर जवळपास दोन किलोमीटरपर्यंत दगडांचा खच पडला होता. रस्त्यावर उभ्या असलेल्या दुचाकींचेही मोठ्याप्रमाणावर नुकसान झाले आहे.

परिस्थिती नियंत्रणात ठेवण्यासाठी राज्य राखीव पोलीस दलाच्या तीन तुकड्या, जलद कृती...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गेल्या 20 दिवसांपासून औरंगाबाद शहराला भेडसावणाऱ्या कचराकोंडीच्या प्रश्नाला आज हिंसेचं गालबोट लागलं. आंदोलन करणाऱ्या नागरिकांनी महापालिकेच्या गाड्यांवर दगडफेक आणि त्यांची जाळपोळ केल्यानंतर पोलिसांना अश्रुधुराच्या कांड्या फोडाव्या लागल्या.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महाभारताच्या काळातही इंटरनेट होतं, असा दावा आत करण्यात आला आहे.

महाभारत काळापासून इंटरनेट अस्तित्वात होतं, असा दावा बिप्लब देब यांनी आगरतळामध्ये सार्वजनिक वितरण व्यवस्थेच्या एका कार्यक्रमात बोलताना केला.

देव यांनी गेल्याच महिन्यात त्रिपुराची धुरा हाती घेतली आहे.

"महाभारत काळात आणखी बऱ्याच तांत्रिक सोयीसुद्धा उपलब्ध होत्या. महाभारतात जे युद्ध झालं ते संजयने धृतराष्ट्राला सांगितलं. संजय हे युद्ध दूरवरून पाहू शकले कारण तेव्हा इंटरनेट उपलब्ध होतं," असं ते म्हणाले.

"त्या काळात इंटरनेट आणि उपग्रह होते. युरोप आणि अमेरिका ही तांत्रिक प्रगती आपल्यामुळे झाल्याचा दावा करत असले तरी या तांत्रिक यशाचा जनक भारतच आहे. अशा देशात जन्माला आल्याचा मला अभिमान आहे," असं ते पुढे म्हणाले.

बिप्लब देब

पण असे दावा करणारे ते पहिले भारतीय मंत्री नाहीत. याआधीही विमानाचा शोध किंवा विज्ञानाला प्राचीन भारताने दिलेल्या इतर योगदानाबद्दल अनेक वक्तव्यं करण्यात आलेली आहेत. अशाच काही शंकास्पद वैज्ञानिक दाव्याकडे एक नजर टाकूया.

1. विमानाचा शोध भारतात लागला

विमानाचा शोध भारतात लागला होता, आणि अभियांत्रिकीच्या विद्यार्थ्यांना प्राचीन भारतीय संशोधनांची माहिती द्यायला हवी, अशी विधानं करून केंद्रीय शिक्षण राज्यमंत्री सत्यपाल सिंग यांनी अनेकांच्या भूवया उंचावल्या होत्या.

राईट ब्रदर्स यांनी जगात पहिल्यांदा विमानाचा शोध लावला

दिल्लीत एका अभियांत्रिकी महाविद्यालयात बोलताना सिंग म्हणाले होते, "राईट ब्रदर्स यांनी विमानाचा शोध लावण्याच्या आठ वर्षांआधी भारतात शिवाकर बाबुजी तळपदे यांनी उडू शकणारं विमान तयार केलं होतं."

केंद्रीय मनुष्यबळ विकास राज्यमंत्री सत्यपाल सिंह

तळपदे यांच्या तथाकथित कामगिरीच्या दाव्यातील सत्यता अद्याप पडताळण्यात आलेली नाही. असं असताना सत्यपाल सिंग यांनी केलेल्या वक्तव्याची सोशल मीडियावर थट्टा करण्यात आली होती.

2015 मध्ये एका प्रतिष्ठित विज्ञान संमेलनात एका वक्त्यानं म्हटलं होतं की एक हजार वर्षांपूर्वी भारद्वाज ऋषीनं विमानाचा अविष्कार केला होता.

निवृत्त पायलट आणि पायलट प्रशिक्षण केंद्राचे प्रमुख कॅप्टन आनंद बोडस यांनीही दावा केला होता की प्राचीन भारतातल्या अंतराळ विमानांमध्ये आजच्या यंत्रणेपेक्षा जास्त आधुनिक रडार यंत्रणा होत्या.

2. प्लास्टिक सर्जरी आणि देव

गणपतीचं गजमुख सांगतं की प्राचीन भारतातही प्लास्टिक सर्जरी होत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सत्यता न पडताळत कोणतेही वैज्ञानिक दावे करणाऱ्यांमध्ये आता भाजप नेते आणि त्रिपुराचे नवनिर्वाचित मुख्यमंत्री बिप्लब देव यांचाही समावेश झाला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महाराजांच्या कीर्तनांमधून महिलांबद्दलची काही वक्तव्यं आणि महिलांनी त्यावर घेतलेले आक्षेप यामध्ये सविस्तर सांगण्यात आले होतं. त्याबरोबरच इंदोरीकर महाराजांची बाजूसुद्धा यात मांडण्यात आली होती.

दुसऱ्या दिवशी 9 मार्चला मला महाराजांचे प्रवक्ते किरण महाराज यांचा फोन आला. "आम्ही तुमची बातमी वाचली. पण आमची नाराजी आहे. तुम्ही आमची बाजू व्यवस्थित मांडली नाही," असा आरोप त्यांनी केला.

"पण बातमीत तुमची बाजू सर्वाधिक मांडली आहे," मी म्हणालो. "तरीही तुम्हाला असं वाटत असेल तर महाराजांनी आम्हाला थोडा वेळ द्यावा, आमच्याशी बोलावं."

"मी तुम्हाला महाराजांची मुलाखत मिळवून द्यायचा प्रयत्न करतो," असं म्हणत किरण महाराजांनी संभाषण संपवलं.

यानंतर 15 मार्चला बीबीसी मराठीनं इंदोरीकर महाराजांवरील एक व्हीडिओ प्रकाशित केला. याच दिवशी संध्याकाळी मला इंदोरीकर महाराजांचे सोशल मीडिया मॅनेजर महेश घुले यांचा फोन आला. "तुम्ही पूर्वग्रहदूषित मतानं महाराजांवरील लेख लिहिला आहे. आमची नाराजी आहे," असं ते म्हणाले.

"आम्हाला तुमची नाराजी ठेवायची नाहीये. त्यासाठी महाराजांनी वेळ द्यावा," असं मी त्यांना सांगितलं.

नंतर काही दिवसांनी फोन केल्यानंतर किरण महाराज म्हणाले, "तुम्ही यायच्या दोन दिवस अगोदर कळवा. महाराज तुम्हाला फेस टू फेस बोलतील."

मुलाखतीसाठी गेलो तेव्हा...

मंगळवार, 2 एप्रिल. मी इंदोरीकर महाराजांच्या मुलाखतीसाठी त्यांच्या अहमदनगर जिल्ह्यातल्या ओझर खुर्द गावी पोहोचलो. सकाळी साडे सातची वेळ.

एका घरावर 'प्रबोधनकार ह. भ. प. निवृत्ती महाराज देशमुख (इंदोरीकर) वारकरी शिक्षण संस्था' असं लिहिलं होतं. त्या घरासमोर तीन-चार चारचाकी, तितक्याच मोटारसायकली होत्या आणि लोकांची वर्दळ सुरू होती.

घरातील वरच्या मजल्यावर इंदोरीकर महाराज राहतात. याच मजल्यावरील एका खोलीत काही माणसं बसलेली दिसून आली. ही माणसं महाराजांच्या किर्तनाची तारीख घ्यायला आली आहेत, असं विचारपूस केल्यानंतर कळालं.

दुसरीकडे एकाने महाराजांची गाडी वायूवेगानं साफ केली आणि पाच-सहा पाण्याच्या बाटल्या गाडीत ठेवल्या. ज्या वेगानं तो काम करत होता ते बघून महाराज पुढच्या काही क्षणांत निघतील, हे स्पष्ट होत होतं.

खाली उभं राहून आम्ही हे सर्व बघत होतो. त्याक्षणी इंदोरीकर महाराजांनी आम्हाला आवाज दिला. इंदोरीकर महाराज तुमच्याशी बोलतील, असं किरण महाराजांनी आम्हाला आधीच सांगितलं होतं.

"काय रे तुमचं काय काम?"...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जागतिक महिला दिनी, म्हणजेच 8 मार्च, 2019 रोजी बीबीसी मराठीने ' इंदुरीकर महाराजांना महिलांशी काय प्रॉब्लेम आहे? ' ही बातमी प्रकाशित केली होती.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महाराजांच्या नावाने इथले पुढारी आणाभाका घेतात, तरीही रायगड दुर्लक्षित का, हा प्रश्न उरतोच. रायगडाची रया पुन्हा आणायची जबाबदारी कुणाची आहे? ती पार पाडण्यात कोण कुचराई करत आहे? पाहा व्हीडिओ.

छायाचित्र सौजन्य: संदीप चव्हाण, मयूर नवले, अमित चितळे, निरंजन छानवाल, शरद बढे.

संशोधन आणि सादरीकरण - सिद्धनाथ गानू

एडिटिंग - निलेश भोसले

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

किल्ले रायगड... छत्रपती शिवाजी महाराजांनी उभारलेल्या स्वराज्याची राजधानी. मराठी माणसासाठी रायगड हा अभिमान आणि जिव्हाळ्याचा विषय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महाराष्ट्र केसरी अभिजीत कटके

साताऱ्याच्या किरण भगतला पराभूत करून अभिजीतने महाराष्ट्र केसरीची गदा आपल्या खांद्यावर घेतली. अत्यंत चुरशीच्या लढतीत डाव-प्रतिडावांची खेळी करीत पुण्याच्या या तरुणानं विजय मिळवला.

पुण्याच्या मुळशी तालुक्यातल्या भूगावमध्ये 61वी वरिष्ठ गट राज्य अजिंक्यपद कुस्ती स्पर्धा आणि महाराष्ट्र केसरी कुस्ती स्पर्धा पार पडली.

विजेत्या अभिजीत कटकेला केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी आणि राष्ट्रवादी काँग्रसे अध्यक्ष शरद पवार यांच्या हस्ते गदा देण्यात आली.

अभिजीतला महिंद्रा थार गाडी आणि उपमहाराष्ट्र केसरी किरण भगतला बुलेट देऊन सन्मानित करण्यात आलं.

अशी रंगली अंतिम लढत

सुरुवातीच्या काही मिनिटांमध्ये अभिजीत आणि किरणने प्रथम एकमेकांच्या ताकदीचा अंदाज घेतला.

सुरुवातीला अभिजीतने किरणच्या हाताला चुकीच्या पद्धतीने हिसका दिला. त्यामुळे किरणचा हात दुखावला आणि तो मॅटच्या बाहेर पडला आणि अभिजितला याचा १ गुण मिळाला.

अभिजीतला पंचांनी ताकीद दिली आणि पुन्हा कुस्ती सुरू झाली. त्यानंतर दोघेही आक्रमक झाले. एक मिनिटापर्यंत दोघांमध्ये 1-0 अशी बरोबरी होती.

पुन्हा अभिजीतनं किरणवर आक्रमक होऊन 2 गुण मिळविले. मात्र आपली सुटका करून घेत किरणनं अभिजीतच्या पाठीवर येऊन 1 गुण मिळवला. मध्यंतरापूर्वी 3-1 अशी गुणसंख्या होती. मध्यंतरानंतर किरण मात्र आक्रमक झाला.

खाली खेचण्याचा अभिजीतचा प्रयत्न त्याने 2 वेळा धुडकावून लावला. त्यानंतर पंचांना किरणला कुस्ती करण्याची ताकीद द्यावी लागली.

पुन्हा अभिजीतने किरणच्या हाताला चुकीच्या पद्धतीने झटका दिला. त्यावेळी किरणच्या प्रशिक्षकांनी आक्षेप घेऊन गुणांची मागणी केली. व्हीडिओ पाहून पंचांनी अभिजीतच्या विरोधात 2 गुण किरणला दिले.

त्यामुळे 3-3 अशी बरोबरी झाली होती. निष्क्रियतेच्या विरोधात अभिजितला पुन्हा 1 गुण मिळाला.

पुढच्या मिनिटाला किरणनं उंचीवरून अभिजीतला खाली खेचलं. यावेळी किरणच्या प्रशिक्षकांनी त्याला 4 गुण द्यायला हवेत, असा आक्षेप घेतला.

हा आक्षेप मान्य करत पंचांनी किरणच्या बाजूनं निकाल दिला. दुसऱ्या फेरीत 4-7 अशी गुणसंख्या झाली.

पुढच्या क्षणात चपळाईनं किरणनं डाव टाकण्याचा प्रयत्न केला. परंतु अभिजीतने त्याला न जुमानता त्याच्यावरच पकड घेतली आणि २ गुण मिळवले.

त्या पकडीतून शेवटच्या 23 सेकंदात अभिजीतनं वेगळा डाव टाकून 2 गुणांचीही कमाई केली. यावेळी 8-7 अशी गुणसंख्या झाली.

महाराष्ट्र...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अख्ख्या महाराष्ट्राचं लक्ष लागलेल्या महाराष्ट्र केसरी कुस्ती स्पर्धा अखेर पुण्याच्या अभिजीत कटकेने जिंकली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महाराष्ट्र टाइम्सने दिलेल्या वृत्तानुसार, राज्य सरकारच्या मराठी भाषा विभागानं याबाबतचं परिपत्रक बुधवारी काढलं.

केंद्र सरकारच्या कार्यालयांसह रेल्वे, राष्ट्रीयीकृत बँका, टपाल, विमा कंपन्या, भारत संचार निगमसह अन्य दूरध्वनी सेवा कंपन्या, विमानसेवा, गॅस आणि पेट्रोलियम कंपन्या, प्राप्तिकर विभाग, मेट्रो, मोनो रेल या ठिकाणीही मराठी भाषेचा वापर अनिवार्य करण्यात आला आहे.

केंद्र सरकारच्या त्रिभाषा सूत्रानुसार इंग्रजी, हिंदीप्रमाणंच मराठी भाषेचा सक्षमपणे वापर व्हावा, यासाठी राज्य सरकारनं हा निर्णय घेतला आहे.

सात नक्षलवादी ठार

सिरोंचा तालुक्यातील कल्लेडच्या जंगलात बुधवारी झालेल्या चकमकीत 7 नक्षलवादी ठार झाले आहेत. लोकमतच्या वृत्तानुसार, नक्षलवाद्यांच्या शिबिराची माहिती मिळताच पोलिसांनी पहाटे कारवाई सुरू केली.

प्रातिनिधिक छायाचित्र

नक्षलवाद्यांनी गोळीबार सुरू केला. या चकमकीमध्ये 7 नक्षलवादी ठार झाले. ठार झालेल्यांमध्ये 5 महिला आणि 2 पुरुषांचा समावेश आहे. लाखोंची बक्षिसं लावलेल्या म्होरक्यांचा या चकमकीत मृत्यू झाल्याची माहिती पोलिसांनी दिली, असं या बातमीत म्हटलं आहे.

पोलिसांनी घटनास्थळवरून 2 एसएलआर, दोन 8 एमएम रायफल, दोन 12 बोअर रायफल आणि दारूगोळा जप्त करण्यात आला आहे.

गेल्या काही दिवसांत गडचिरोलीच्या जंगलात नक्षलींविरोधातली मोहीम पोलिसांनी तीव्र केली असल्याचं या बातमीत म्हटलं आहे. या आधी नक्षलींनी पोलीस खबऱ्या असल्याच्या संशयावरून 5 जणांची हत्या केली होती.

गेल्या काही दिवसांत गडचिरोलीच्या जंगलात नक्षलींविरोधातली मोहीम पोलिसांनी तीव्र केली असल्याचं या बातमीत म्हटलं आहे. या आधी नक्षलींनी पोलीस खबऱ्या असल्याच्या संशयावरून 5 जणांची हत्या केली होती.

सिब्बल आमचे वकिल नाहीत - सुन्नी बोर्ड

राम जन्मभूमी - बाबरी वादावरील सुनावणी प्रकरणानं बुधवारी वेगळं वळण घेतलं. सुन्नी बोर्डानं ज्येष्ठ वकील आणि काँग्रेसचे नेते कपिल सिब्बल हे आमचे वकील नसल्याचं सांगितलं.

टाइम्स ऑफ इंडियाच्या वृत्तानुसार, सुप्रीम कोर्टाच्या तीन न्यायमूर्तींच्या खंडपीठासमोर या प्रकरणाची सुनावणी झाली.

यावेळी या प्रकरणात मुस्लीम बाजूनं युक्तिवादासाठी उभे राहिलेले जेष्ठ वकिल कपिल सिब्बल यांनी या अपीलावर पुढची सुनावणी लोकसभा निवडणुकीनंतर जुलै 2019 मध्ये ठेवण्यात यावी अशी मागणी केली.

सध्याचं वातावरण हे संवेदनशील असून सुनावणीसाठी योग्य नसल्याचं कारण त्यांनी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

महाराष्ट्रात असणाऱ्या केंद्र सरकारच्या सर्व कार्यालयांमध्ये सरकारी कामकाज आणि अन्य माहितीसाठी मराठी भाषेचा आणि देवनागरी लिपीचा वापर बंधनकारक करण्याचा निर्णय राज्य सरकारनं घेतला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महाराष्ट्र तसंच सुशांतचं मूळ राज्य बिहारमध्ये या विषयाच्या अवतीभोवती राजकारणही पाहायला मिळत आहे. या मुद्द्यावर सत्ताधारी आणि विरोधकांमध्ये जुंपल्याचं दिसून आलं.

एकीकडे हा वाद सुरू असतानाच, राज्यात सत्तेत सहभागी असलेल्या राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये या प्रकरणावरून पक्षांतर्गत वाद निर्माण झाला आहे. याचाच एक भाग म्हणजे पार्थ पवार यांच्याबाबत शरद पवार यांनी केलेलं वक्तव्य.

गेले काही दिवस मुंबई पोलिसांच्या तपासावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करून या प्रकरणाचा तपास सीबीआयकडे सोपवण्यात यावा, असा सूर देशभरात विविध स्तरावर उमटत होता. पण सुशांत प्रकरणाचा तपास करण्यास मुंबई पोलीस सक्षम असल्याची भूमिका महाराष्ट्र सरकारने घेतली.

हा वाद रंगलेला असतानाच राज्याचे उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांचे पुत्र पार्थ पवार यांनी सीबीआय चौकशीची मागणी केली आणि वादाला नवं वळण मिळालं.

पार्थ पवार यांनी काही दिवसांपूर्वी राज्याचे गृहमंत्री अनिल देशमुख यांची भेट घेतली होती. सुशांत प्रकरणाची सीबीआय चौकशी करावी, अशी मागणी पार्थ यांनी त्यावेळी केली होती. सदर आशयाचं पत्रही पार्थ यांनी गृहमंत्र्यांना दिलं.

राष्ट्रवादी काँग्रेस अध्यक्ष शरद पवार यांनी याविषयी दोन दिवसांपूर्वी म्हणजेच बुधवारी(12 ऑगस्ट) प्रतिक्रिया दिली.

'पार्थ अपरिपक्व आहेत आणि मी त्यांना कवडीचीही किंमत देत नाही, माझा महाराष्ट्र पोलीस आणि मुंबई पोलिसांवर 100 टक्के विश्वास आहे', असं शरद पवार म्हणाले.

शरद पवार यांच्या या वक्तव्यानंतर राज्यात एकच राजकीय खळबळ उडाली आहे. पवार यांनी इतकं कठोर वक्तव्य करण्यामागे काय कारण आहे, याबाबत उलटसुलट चर्चा रंगली आहे. यावरून अजित पवार नाराज आहेत, अशीसुद्धा एक चर्चा राजकीय वर्तुळात आहे.

शरद पवार यांच्या वक्तव्यानंतर त्याच दिवशी संध्याकाळी स्वतः अजित पवार यांनी त्यांची भेट घेतली होती. शरद पवार यांच्या सिल्व्हर ओक बंगल्यात त्यावेळी राष्ट्रवादी काँग्रेस प्रदेशाध्यक्ष जयंत पाटील हेसुद्धा उपस्थित होते. पण या बैठकीत नेमकी काय चर्चा झाली, हे अद्याप स्पष्टपणे कळू शकलेलं नाही.

शरद पवारांनी थेट मीडियासमोर असं वक्तव्य करायला नको होतं, असं मत अजित पवार यांनी मांडल्याच्या बातम्या सूत्रांच्या हवाल्याने प्रसिद्ध करण्यात येत आहेत.

त्यानंतर दुसऱ्या दिवशी म्हणजेच 13 ऑगस्टला पार्थ पवार हे शरद पवार यांना भेटण्यासाठी सिल्व्हर ओकवर गेले.

तब्बल दीड तास ते सिल्व्हर ओकवर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सुशांतसिंह राजपूत आत्महत्याप्रकरणी मुंबई पोलीस आणि बिहार पोलीस आमनेसामने आल्यानंतर देशभरात वेगवेगळ्या घडामोडी घडताना दिसत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महाराष्ट्र दहशतवाद-विरोधी पथकाने (ATS) वैभव राऊत, शरद कळसकर आणि सुधन्वा गोंधळेकर या तीन 'हिंदुत्ववादी कार्यकर्त्यां'ना अटक केली. मुंबई, पुणे, साताऱ्यासह राज्यात अनेक ठिकाणी हल्ले घडवून आणण्याचा त्यांचा कट होता, असा दावा ATSनं केलाय. वैभव राऊत हा सनातन संस्थेशी संबंधित कार्यकर्ता असल्यामुळे पुन्हा एकदा सनातन संस्था आणि हिंदू जनजागृती समिती चर्चेत आले आहेत.

या दोन्ही संस्था एक आहेत की वेगळ्या, तसंच या संस्थांचं नेमकं कार्य काय? त्या शिकवतात काय? त्या चालवणारी माणसं कोण? त्यांच्यावर काही कारवाई करण्यात आली आहे का? या सर्व प्रश्नांची उत्तरं शोधण्याचा हा प्रयत्न.

"वैभव राऊतच्या घरात बाँब आणि बाँब बनवण्याचे साहित्य सापडले. यावरून सनातन संस्था दहशतवादी कारवाई करत आहे, हे सिद्ध होतं" असा आरोप राष्ट्रवादी काँग्रेसने केला तर काँग्रेसने सनातनवर बंदीची मागणी केली.

महाराष्ट्राचे गृहराज्यमंत्री दीपक केसरकर यांनी सांगितलं की सनातनवर बंदीचा प्रस्ताव दुरुस्त करून नव्याने केंद्र सरकारकडे पाठवला आहे.

यावर सनातन संस्थेचे प्रवक्ते चेतन राजहंस म्हणतात की, "हिंदुत्ववादी वैभव राऊत हे सनातनचे साधक नाहीत. मात्र ते हिंदुत्ववादी संघटनांच्या आंदोलनात सहभागी असत. हिंदुत्वासाठी कार्य करणारा, धर्मासाठी कार्य करणारा, कोणताही हिंदू कार्यकर्ता हा सनातनचाच आहे असं आम्ही मानतो."

सनातनवर बंदी आणावी ही मागणी खोडसाळपणाची आहे असं ते म्हणतात. पण बाँबस्फोट प्रकरणात नाव येण्याची किंवा बंदीची मागणी होण्याचीही ही पहिली वेळ नाही.

सनातन आणि बाँबस्फोट प्रकरणं

याआधी गडकरी रंगायतन बाँबस्फोट, मडगाव बाँबस्फोट, नरेंद्र दाभोलकरांची हत्या, गोविंद पानसरेंची हत्या आणि गौरी लंकेश यांची हत्या या प्रकरणांत सनातनशी संबंधित कार्यकर्त्यांवर संशयाची सुई आली आहे.

1. गडकरी रंगायतन बाँबस्फोट

ठाण्यातील गडकरी रंगयातन नाट्यगृहाच्या पार्किंगमध्ये 4 जून 2008 रोजी बाँबस्फोट झाला होता. या स्फोटात सात जण जखमी झाले होते. या प्रकरणात सनातनचे साधक विक्रम भावे आणि रमेश गडकरी यांना दोषी ठरवण्यात आलं होतं. या नाट्यगृहात 'आम्ही पाचपुते' या नाटकाचा प्रयोग होणार होता.

हे नाटक हिंदू धर्माच्या विरोधात आहे, असा आरोप सनातने केला होता. या विरोधातूनच हा बाँबस्फोट घडवण्यात आला असावा असं सरकारी पक्षाचं म्हणणं होतं. सनातनच्या साधकांना या कटात गोवण्यात आलं होतं असं संस्थेचे प्रवक्ते...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

' वर्ष २०१८ ते २०२३ या काळात होणार्‍या तिसर्‍या जागतिक महायुद्धात प्रचंड मनुष्यहानी होईल. भारतालाही या युद्धाची मोठी झळ बसेल. सर्वत्रच घरे, रस्ते, पूल, कारखाने इत्यादींची अपरिमित हानी होईल. युद्धाच्या शेवटी भारतात हिंदुराष्ट्राची स्थापना झालेली असेल. '

हे  लिहिलं  आहे सनातन संस्था या वादग्रस्त संस्थेचे संस्थापक जयंत बाळाजी आठवले यांनी. पुढे ते लिहितात,  ' भारतात हिंदुराष्ट्र स्थापन झाल्यामुळे जगभर हिंदू धर्माचा प्रसार करणे सुलभ होईल. '


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महाराष्ट्र दिन साजरा करायचा कशासाठी?

धनंजयराव गाडगीळ किंवा दि. के. बेडेकर यांनी केलेले युक्तिवाद आपल्या आठवणीमधून हद्दपार झाले आणि मागे राहिल्या त्या देदिप्यमान इतिहासाच्या आठवणी. त्यामुळे महाराष्ट्र दिन म्हटला की आपल्या भव्य इतिहासाचं स्मरण आलंच!

इतिहासाच्या स्मरणाचा हा सोहळा मे महिन्याच्या म्हणजे महाराष्ट्र दिनाच्या दोन महिने आधी मराठी भाषेच्या आठवणीनिमित्त जागवला जातो. वर्तमानात भाषा सशक्त करण्यापेक्षा ती किती प्राचीन आहे, यावर प्रवचनं झडतात.

तसं पहिलं तर आठवणींची आळवणी महाराष्ट्रात अखंड चालूच असते. स्वप्रतिमा इतिहासाच्या आरशात पाहून ठरवल्या जातात आणि दुसर्‍यांना दूषणं द्यायची तर इतिहासातले शत्रू जिवंत करून आपण विरोधकांना ऐतिहासिक नाटकातल्या भूमिकांमध्ये बघायला लागतो.

कोणतं आंदोलन असेल, निवडणुकीतलं भाषण असेल, शासकीय धोरणांची चर्चा असेल, आपण आपले इतिहासात डुंबून घेतो. मग महाराष्ट्र दिन हा इतिहासात डुबक्या मारायचा अधिकृत दिवस झाला तर त्यात नवल ते काय?

इतिहास आपल्याला वारसा देतो, वर्तमानकडे बघण्याची दृष्टी देतो; तसाच इतिहास आपल्याला भूतकाळात रमण्याचा परवाना देतो. इतिहासाची आठवण आपल्याला स्वतःविषयीचं भान देते, तशीच ती आपल्याला स्मरणरंजनात गुंतून राहण्याचा रस्ता दाखवते.

अर्थात, एका परीने हे आपल्या सार्वजनिक व्यवहाराचं अखिल भारतीय वैशिष्ट्य आहे.

देशभरात वेळोवेळी इतिहास हा सार्वजनिक व्यवहारांचा संदर्भबिंदू बनला असल्याचं दिसतं : एक तर राष्ट्रीय चळवळीला ताकद मिळाली तीच मुळी प्रत्येक प्रदेशाच्या अभिमानाच्या आणि प्रतीकांच्या शोधातून. त्यामुळे 'राष्ट्र' भावना साकार होताना प्रत्येक प्रदेशातील इतिहासाची सोबत घेऊनच साकार झाली.

दोन, पुढे राज्यानिर्मितीच्या मागणीसाठी प्रत्येक प्रदेशाचा आणि भाषक समूहाचा इतिहास दावणीला बांधला गेला. आणि तीन, राज्याच्या राजकारणातला एक सहज उपलब्ध होणारा भावनिक मुद्दा म्हणून इतिहास आणि स्मृती यांच्या सामूहिक जडणघडणीवर भर दिला गेला.

हे सगळ्याच प्रदेशांमध्ये आणि राज्यांमध्ये होत राहिलं आहे. महाराष्ट्र देखील त्याला अपवाद नाही.

'महाराष्ट्र वर्तमानापासून पळ काढत आहे'

महाराष्ट्रात राज्य निर्मितीच्या आंदोलनात इतिहासाचा यथेच्छ आधार घेतला गेला. म्हणजे, इतिहासातील प्रतीकं वर्तमानात आरोपित केली गेली हे तर खरंच, भाषाही त्यामुळे इतिहासातली आलीच, पण इतिहासाचा एक साचेबंद अन्वय त्यातून रूढ...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

महाराष्ट्र आता साठीकडे वाटचाल करतोय. महाराष्ट्रासाठी झालेल्या चळवळीत आपण सगळे मराठी लोक मावळे आणि केंद्र सरकार, खास करून नेहरू हे औरंगजेब, अशी भावनिक विभागणी झालेली होती.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महाराष्ट्र दुय्यम सेवा अराजपत्रित गट ब ची संयुक्त पूर्व परीक्षा 2020 ही येत्या रविवारी होणार होती. पण ती पुढे ढकलण्याचा निर्णय मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरेंच्या अध्यक्षतेखाली झालेलया बैठकीत घेण्यात आला.

राज्यातल्या कोरोना परिस्थितीचा आढावा घेऊन नवीन तारीख जाहीर करण्यात येणार असल्याचं सांगण्यात आलंय.

राज्यात वेगाने वाढणारी कोव्हिड 19 रुग्णसंख्या, विद्यार्थ्यांची सुरक्षितता याचा विचार करून, विद्यार्थी आणि विविध राजकीय पक्षांची मतं आणि मागण्या विचारात घेऊन, हा निर्णय एकमताने घेण्यात आला असल्याचं राज्य सरकारच्या पत्रकात म्हटलं आहे.

ही परीक्षा पुढे ढकलल्याने परीक्षार्थी विद्यार्थ्यांचं कोणतंही नुकसान होणार नाही, परीक्षा फॉर्म भरतानाचं विद्यार्थ्यांचं वय गृहित धरलं जाणार असल्याने वयाची डचण येणार नसल्याचं सरकारने म्हटलंय.

मुख्यमंत्र्यांच्या अध्यक्षतेखाली झालेल्या या बैठकीला राज्यातले सत्ताधारी आणि विरोधी पक्षांचे नेते उपस्थित होते.

जितेंद्र आव्हाडांचं ट्वीट

MPSC ची परीक्षा पुढे ढकलल्याबद्दल मुख्यमंत्र्यांचे आभार मानणारं ट्वीट गृहनिर्माण मंत्री जितेंद्र आव्हाड यांनी केलं आहे.

आव्हाड यांनी ट्वीट करत म्हटलंय, "मुख्यमंत्री साहेब तुम्ही परत एकदा माणुसकीचे दर्शन घडवलं. तुमच्यातील ज्या संवेदना आज जिवंत आहेत, त्या परत एकदा महाराष्ट्राला दिसल्या. महाराष्ट्रातील तमाम विद्यार्थ्यांच्या वतीने आपण MPSC आणि MBBS च्या ज्या परीक्षा पुढे ढकलल्या त्याबद्दल आपले जाहीर आभार."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगाची रविवारी 11 एप्रिल रोजी होणारी परीक्षा पुढे ढकलण्यात आली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महाराष्ट्र दुष्काळमुक्त करण्याबरोबरच सर्व कामगारांची नोंदणी करून त्यांना सर्व योजनांचे लाभ देण्याचं आश्वासन भाजपनं दिलं आहे.

भाजपच्या संकल्प पत्रातील प्रमुख मुद्दे

यावेळी भाजपाचे राष्ट्रीय कार्याध्यक्ष जे पी नड्डा, सरचिटणीस आणि प्रभारी सरोजिनी पांडे उपस्थित होते.

भाजपच्या संकल्पनामा प्रकाशित करताना भाजपनं शीर्षकगीत सादर केलं. हे गीत कवी गुरू ठाकूर यांनी लिहिलं आहे आणि ते अवधूत गुप्ते यांनी गायलं आहे. त्यांचा यावेळी सत्कार करण्यात आला.

काँग्रेसची टीका

भाजपचं संकल्पपत्र म्हणजे लबाडाघरचं आवताण आहे, अशी टीका काँग्रेसने केली आहे.

"गेल्या निवडणुकीच्या वेळी याच लोकांनी 45 लाख तरुणांना रोजगार देण्याचं वचन दिलं होतं. पण प्रत्यक्षात रोजगार मिळण्याऐवजी आहे त्या लोकांच्या नोकऱ्या गेल्या. हे लोक वारंवार खोटं बोलतात आणि खोटी आश्वासनं देतात," असं मुंबई काँग्रेसचे अध्यक्ष एकनाथ गायकवाड म्हणाले.

"भाजपने आता कोणतीही नवीन आश्वासनं देण्याऐवजी गेल्या वेळी दिलेल्या आश्वासनांचं काय झालं, ते सांगावं. कर्जमाफी झाली नाही, असं भाजपच्या मित्रपक्षाचे म्हणजे शिवसेनेचे नेतेच सांगतात. म्हणजे आश्वासनांची पूर्तता झाली नाही. मग नवीन आश्वासनांवर कोण विश्वास ठेवणार?" असंही गायकवाड म्हणाले.

भाजपच्या या संकल्पपत्राविषयी बोलताना ज्येष्ठ पत्रकार आणि लोकमत (पुणे)चे संपादक प्रशांत दीक्षित म्हणाले, "जाहीरनाम्यांचा खरोखर मतदारांवर किती परिणाम होतो, हा मोठा प्रश्न आहे. कारण सामान्य मतदार जाहीरनामा वाचून मतदान करत नाही. लोकांच्या मनात राजकीय पक्षांबद्दल काही प्रतिमा तयार झालेली असते. त्यावरच मतदान होतं.

"जाहीरनामा उपयुक्त तेव्हाच होईल जेव्हा अमेरिकन पद्धतीप्रमाणे उमेदवार समोरासमोर उभे राहतील आणि पत्रकार त्यांना ठणकावून प्रश्न विचारतील किंवा त्यांच्या जाहीरनाम्याची स्क्रुटीनी होईल. आपल्याकडे मुळातच जाहीरनाम्याची स्क्रूटिनी होत नाही. आताही पाच दिवस उरलेले असताना दावे करण्यात आलेले आहेत. पण लोकांना जे अनुभव येत असतात, जे जाणवतं, त्यानुसार ते मतदान करतात. दाव्यांची पडताळणी होत असेल, तरच जाहीरनाम्याची उपयुक्तता आहे. आपली निवडणूक ही बरीचशी भावनेवर होते. शिवाय जाहीरनाम्यातले सिंचन, दुष्काळ, रोजगार यासारखे मुद्दे जवळपास सारखेच असतात. फक्त पक्षानुसार त्यांचा प्राधान्यक्रम बदलतो."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भाजपनं महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीसाठी त्यांचा जाहीरनामा प्रसिद्ध केला आहे. भाजपनं 16 सूत्री कार्यक्रम या निमित्तानं जनतेसमोर मांडला आहे.