डॉक सारांशित करण्यासाठी: अडीच दिवसांचं मुख्यमंत्रीपद भूषवल्यानंतर राजीनामा देताना त्यांचा कंठ दाटून आला होता आणि आज कुमारस्वामी यांचं सरकार कोसळल्यानंतर सर्वांच्या नजरा या येडियुरप्पा यांच्यावर खिळल्या आहेत. भाजपचे काही आमदार त्यांच्या पाया पडले आणि त्यांचा आशीर्वाद घेतला.

त्यावेळी ते म्हणाले होते "मला शेतकऱ्यांसाठी काम करायचं होतं. त्यांना कर्जमाफी द्यायची होती. पण आता मी राज्य पिंजून काढणार आहे," असं म्हणत ते राजीनामा देण्यासाठी निघून गेले.

त्यांच्या राजकीय कारकिर्दीवर टाकलेली एक नजर.

1996 साली अटल बिहारी वाजपेयींनी बहुमत नसल्यामुळे संसदेतल्या मतदानाआधीच राजीनाम्याची घोषणा केली होती. त्याच पद्धतीने येडियुरप्पांनी भावनिक भाषण केलं होतं.

त्यांच्या भाषणात शेतकऱ्यांचा उल्लेख वारंवार होत होता. अडीच दिवसांपूर्वीच मुख्यमंत्रिपदाची शपथ घेतानाही म्हटलं होतं.. 'मी ईश्वर आणि शेतकऱ्यांच्या साक्षीने शपथ घेतो....'

शेतकरी त्यांच्या राजकारणाच्या केंद्रस्थानी आहेत. म्हणूनच ते गेल्या दशकापासून नेहमी हिरवी शाल परिधान करतात.

2008 साली विधानसभा निवडणुकांआधी जेव्हा ते कर्नाटकाच्या राजकारणात महत्त्वाचे नेते म्हणून पुढे आले, तेव्हा त्यांनी राज्य पिंजून काढलं होतं. आपण एका जातीचे अथवा विभागाचे नेते नसून संपूर्ण राज्यातल्या शेतकऱ्यांचे नेते आहोत, अशी ओळख निर्माण करण्याचा तेव्हा ते प्रयत्न करत होते. तेव्हापासूनच डाव्या खांद्यावरची ही हिरवी सुती शाल त्यांच्या वेशाचा अविभाज्य घटक बनली.

"खांद्यावरचा हिरवा टॉवेल हा कर्नाटकमधल्या शेतकरी आंदोलनाचं प्रतीक आहे. त्यामुळं येडियुरप्पा मुख्यमंत्रिपदाची शपथ घेताना हिरवा टॉवेल खांद्यावर घेतात," असं बंगळुरूतल्या अझीम प्रेमजी विद्यापीठातले समाजशास्त्राचे प्राध्यापक चंदन गौडा बीबीसी मराठीला सांगतात.

अडीच वेळा कर्नाटकचे मुख्यमंत्री झालेल्या येडियुरप्पांची सुरुवात अत्यंत साध्या घरात झाली. एका कारकुनापासून ते मुख्यमंत्रिपदापर्यंतच्या त्यांच्या प्रवासात अनेक चढउतार आले.

बालपणी आई वारली

बुक्कनाकेरे या मंड्या जिल्ह्यातल्या गावात सिद्धलिंगप्पा आणि पुट्टाथय्यम्मा यांच्या पोटी जन्मलेल्या मुलाचं काय ठेवणार हे ओळखणं सोपं होतं. कारण त्यावेळी मुलांची नावं इष्ट देवाच्या आणि मंदिरांच्या नावावरूनच ठेवली जायची.

त्यांनी त्यांच्या मुलाचं नाव टुमकुरू जिल्ह्यातल्या येडियुर मंदिरावरून ठेवलं - येडियुरप्पा! वयाच्या चौथ्या वर्षीच...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बुक्कनाकेरे सिद्धलिंगप्पा येडियुरप्पा. कर्नाटकच्या राजकारणातला मातब्बर नेता. पण तेरा महिन्यांपूर्वी विधानसभेत विश्वासदर्शक ठराव मांडण्यासाठी जेव्हा ते उभे राहिले, तेव्हा त्यांचा कंठ दाटला होता.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अणु चाचणी (प्रातिनिधिक छायाचित्र)

दरम्यान, भारत सरकारनेही कट्टरवाद्यांना तोंड देत असताना इस्रायली संघटना मोसाद मॉडेल नक्की वापरावं, असा सल्ला सोशल मीडियावरील ऑनलाईन तज्ज्ञ मंडळींकडून दिला जात आहे.

भारताने इस्रायलची मदत घेऊन वेळीच योग्य पावलं उचलली असती तर पाकिस्तानला आण्विक शस्त्र बनवण्यापासून रोखता आलं असतं, असंही म्हटलं जात आहे.

पण, खरंच इस्रायलने अशी काही ऑफर भारताला दिली होती का? गुजरातच्या भूमीतून अशा प्रकारचं एखादं ऑपरेशन करण्यात येणार होतं का?

पाकिस्तानच्या काहुता येथील आण्विक प्रकल्पावर हल्ला करण्याची संधी भारताकडे अनेकवेळा आली होती. पण भारताने ती संधी दवडली का?

या बाबतीत अनेक मत-मतांतरं आहेत. इतकी वर्षं सरली तरी अजूनही हा मुद्दा देशात वाद-विवादाचा विषय बनला आहे.

इस्रायलचा इराकवरील हल्ला

7 जून 1981. इस्रायली हवाई दलाने तीन देशांच्या सीमा ओलांडून इराकवर हल्ला केला होता. त्यावेळी इराकच्या ओसिराक येथे आण्विक प्रकल्पाचं बांधकाम सुरू होतं. या प्रकल्पालाच इस्रायली सैन्याने लक्ष्य करून ते उद्ध्वस्त केलं.

त्यावेळी इजिप्तचा सिनाई वाळवंटी प्रदेश इस्रायलच्या ताब्यात होता. येथील एका विमानतळावरून इस्रायलच्या आठ F-16 आणि दोन F-15 फायटर जेट विमानांनी उड्डाण घेतलं.

हल्ल्यापूर्वी ओसिराक आण्विक प्रकल्पाचं छायाचित्र

त्यानंतर ही विमानं सौदी अरेबिया आणि जॉर्डन या देशांच्या हवाई सीमेत प्रवेश केला होता. इथं फक्त 120 मीटर उंचीवरून उडत त्यांनी इराक गाठलं होतं.

हे अंतर जवळपास 1 हजार किलोमीटरच्या आसपास असल्याने विमानात अतिरिक्त इंधनही घेण्यात आलं. सौदी अरेबियाचा वाळवंटी प्रदेश पार करताच इराकची सीमा आली. इथं रडारला चकवा देण्यासाठी इस्रायली विमानं फक्त 30 मीटर उंचीवरून उडत होती.

संध्याकाळी साडेपाच वाजता सगळी विमानं वेगवेगळ्या दिशांना 20 किलोमीटर अंतरावर गेली. तिथून आपली उंची वाढवत त्यांनी 2 हजार 130 मीटरपर्यंतची उंची गाठली.

तिथून विमानांचा वेग प्रतितास 1100 किलोमीटरपर्यंत वाढवून थेट ओसिराकच्या तामूज-1 या आण्विक प्रकल्पाच्या बांधकामावर बॉम्बहल्ले सुरू केले.

35 अंश कोनातून एकामागून एक असे सुमारे 16 बॉम्ब इराकच्या आण्विक प्रकल्प केंद्रावर टाकण्यात आले. त्यापैकी 2 फुटले नाहीत. पण बाकीच्या बॉम्बनी आपलं काम चोख बजावलं.

फ्रेंच तंत्रज्ञानावर आधारित रिअॅक्टर इस्रायली विमानहल्ल्यात पूर्णपणे बेचिराख झाले.

या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मध्य-पूर्वेत इस्रायल आणि पॅलेस्टिनींच्या हमास कट्टरवादी संघटनेदरम्यानच्या संघर्षाने गेल्या आठवड्यात कहर केला होता. या धुमश्चक्रीत शेकडो नागरिकांना आपल्या प्राणास मुकावं लागलं, तर हजारो नागरिक बेघर झाले आहेत. .


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अणुशास्त्रज्ञ मोहसिन फखरीजादेह

मात्र, इराणच्या अणवस्त्र मोहिमेतील लोकांना मोहसीन फखरीजादेह यांची चांगलीच माहिती होती. पाश्चिमात्य देशातील सुरक्षातज्ज्ञ त्यांना इराणच्या अणवस्त्र मोहिमेचे प्रमुख मानत होते.

इराणमधील प्रसारमाध्यमांनी अणुशास्त्रज्ञ मोहसीन फखरीजादेह यांना फारसं महत्त्व देणं टाळलं आहे. इराणच्या माध्यमांनी  त्यांना एक शास्त्रज्ञ आणि संशोधक म्हटलं आहे. कोव्हिड-19 साठी देशांतर्गत टेस्ट किट विकसित करण्यासाठी ते प्रयत्न करत होते.

लंडनच्या इंटरनॅशनल इंन्स्टिट्यूट ऑफ स्ट्रॅटिजिक स्टडीज'चे असोसिएट फेलो मार्क फिट्जपॅट्रीक इराणच्या अणवस्त्र कार्यक्रमावर लक्ष ठेऊन आहेत. त्यांनी ट्वीट केलंय, "इराणचा अणवस्त्र कार्यक्रम कोणत्या एका व्यक्तीवर अवलंबून असण्याच्या स्थितीपासून खूप पुढे निघून गेला होता."

हत्या करण्याचं कारण?

अणुशास्त्रज्ञ मोहसीन फखरीजादेह यांच्यावर हल्ला झाला. त्यावेळी त्यांच्यासोबत अनेक सुरक्षारक्षक उपस्थित होते. यावरून एक गोष्ट स्पष्ट होते की, इराण त्यांच्या सुरक्षेच्या मुद्यावर किती गंभीर होता. अशा परिस्थितीत त्यांच्या हत्येचं कारण अणवस्त्र मोहिमेपेक्षा राजकीय असल्याचे जास्त संकेत मिळत आहेत.

मोहसीन फखरीजादेह यांच्या हत्येची दोन कारणं असू शकतात. पहिलं कारण म्हणजे, अमेरिकेत नवीन येणाऱ्या जो बायडेन प्रशासनामुळे इराण आणि अमेरिका यांच्यातील परस्परसंबंध सुधारण्याची शक्यता संपवणं. दुसरं कारण म्हणजे, इराणला याचं प्रत्युत्तर देण्यासाठी उकसवणं.

इराणचे राष्ट्रपती हसन रुहानी

इराणचे राष्ट्रपती हसन रुहानी या हत्याकांडावर प्रतिक्रिया देताना म्हणतात, "शत्रूला गेल्या काही दिवसापासून तणावपूर्ण वातावरणाचा सामना करावा लागत आहे."

ते पुढे म्हणतात, "जगभरात परिस्थिती बदलत असल्याची त्यांना चिंता आहे आणि या परिसरातील परिस्थिती अस्थिर करण्यात ते आपला वेळ खर्ची करत आहेत."

इस्रायल आणि सौदी अरेबिया

जेव्हा रुहानी शत्रूंबद्दल बोलतात, तेव्हा त्यांचा निशाणा ट्रंप सरकार, इस्रायल आणि सौदी अरेबिया यांच्याकडे असतो.

इस्रायल आणि सौदी अरेबिया, अमेरिकेत जो बायडेन राष्ट्राध्यक्ष बनल्यानंतर या परिसरातील राजकारणात होणारे बदल आणि त्याच्यावर होणाऱ्या संभाव्य परिणामांमुळे चिंतेत सापडले आहेत.

आपल्या निवडणुक प्रचारात बायडेन यांनी स्पष्ट केलं होतं की, इराण पुन्हा अणवस्त्र कराराच्या बाजूने जोडला जावा अशी त्यांची इच्छा आहे....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इराणमधील बहुतांश नागरिकांना शुक्रवारपर्यंत त्यांच्या देशातील अणुशास्त्रज्ञ मोहसीन फखरीजादेह यांच्याबद्दल फारशी माहितीही नव्हती. शुक्रवारी अणुशास्त्रज्ञ मोहसीन फखरीजादेह यांची हत्या करण्यात आली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अणू करारामधून माघार घेतल्यानंतर आता अमेरिकेतर्फे इराणवर कडक निर्बंध लादले जातील, असं राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी सांगितलं. आजपासून हे नवे निर्बंध लादले जाणार आहेत.

आर्थिक दबावामुळे इराण नव्या अणू करारासाठी तयार होईल आणि 'द्वेषकारक' कारवाया थांबवेल, असा विश्वास ट्रंप यांना आहे.

आज रात्रीपासून अमेरिकेचे इराणवर निर्बंध लागू होत आहेत. मात्र याचे परिणाम भारतावर जाणवणार आहेत. इराक आणि सौदी अरेबिया यांच्यानंतर भारताला तेल पुरवणारा इराण सगळ्यात मोठा निर्यातदार देश आहे.

दरम्यान इराणचे अध्यक्ष हसन रुहानी यांनी अमेरिकेची कारवाई म्हणजे 'मानसिक युद्धच' असल्याचं सांगितलं.

निर्बंधांचं उल्लंघन करणाऱ्या व्यक्ती तसंच संस्थांना परिणामांना सामोरं जावं लागेल असा इशारा ट्रंप यांनी दिला आहे.

युके, फ्रान्स, जर्मनी यांच्यासह रशिया आणि चीन हे देशही 2015 अणू कराराचा भाग होते. अमेरिकेच्या इराणवर आणखी निर्बंध लादण्याच्या निर्णयावर या या देशांनी खेद व्यक्त केला आहे.

अमेरिका इराण

या करारात कबुल केलेल्या तरतुदींनुसार वागावं, असं आवाहन या देशांनी इराणलाही केलं आहे. आपल्याला आर्थिक फायदा मिळणार असेल तरच आपण अटींचं पालन करू, असं इराणचं त्यावरचं म्हणणं आहे.

शेवटच्या क्षणी अमेरिकेशी चर्चा करण्याचा विचार रुहानी यांनी धुडकावून दिला. चर्चा तसंच मुत्सद्देगिरीच्या माध्यमातून हा प्रश्न सोडवला जाऊ शकतो मात्र त्यामागची भूमिका प्रामाणिक हवी, असंही रुहानी यांनी इराण सरकारतर्फे नियंत्रित चॅनेलवर बोलताना सांगितलं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इराणशी व्यापारी संबंध ठेवणाऱ्या कुठल्याही देशाला अमेरिकेशी व्यवहार करता येणार नाहीत, असा थेट इशारा अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी एका ट्वीटमधून जगाला दिली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अणू परीक्षण स्थळ पंग्गी-री

पुंगे-री या ठिकाणचे अणुचाचण्यांसाठी उपयोगात आणले जाणारे बोगदे मोठ्या धमाक्याद्वारे उद्धवस्त करण्यात आल्याचं तिथे उपस्थित विदेशी पत्रकारांनी सांगितलं.

अमेरिका आणि दक्षिण कोरिया यांच्याशी डावपेचात्मक चर्चा सुफळ होण्यासाठी उत्तर कोरियाने यंदाच्या वर्षीच पुंगे-रीचा अण्वस्त्रांचा प्रकल्प बंद करण्याची तयारी दर्शवली होती.

मात्र सप्टेंबर 2017 मध्ये घेण्यात आलेल्या अणुचाचणीनंतर हा प्रकल्प काही प्रमाणात ढासळल्याचं शास्त्रज्ञांनी सांगितलं. प्रकल्प पुन्हा वापरण्याच्या अवस्थेत असल्याचंही शास्त्रज्ञांनी स्पष्ट केलं होतं.

उत्तर कोरियातर्फे अणुचाचण्यांसाठी वापरण्यात येणाऱ्या पुंगे-री या ठिकाणी अणुचाचण्यांचे बोगदे नष्ट करण्यात येत असताना स्वतंत्र निरीक्षकांना उपस्थित राहण्याची अनुमती नव्हती. वीस निवडक आंतरराष्ट्रीय पत्रकार मात्र यावेळी उपस्थित होते, ज्यापैकी एक होते स्काय न्यूजचे टॉम चेशायर.

सकाळच्या सत्रात दोन तर दुपारहून चार स्फोटांद्वारे हे बोगदे कायमस्वरूपी नष्ट करण्यात आले.

चेशायर यांनी सांगितलं की या बोगद्यांच्या दारांना अनेक तारा जोडण्यात आल्या होत्या. "आम्ही डोंगरावर चढून गेलो आणि साधारण 500 मीटर अंतरावरून हे बोगदे नष्ट होताना पाहिले."

"त्यांनी आधी काउंटडाऊन केलं आणि मग धमाक्याचा जोरदार आवाज ऐकू आला. त्यानंतर सर्वत्र धुळीचा लोट पसरला. धमाक्याचा आवाज तर होताच, स्फोटाची धगही आमच्यापर्यंत पोहोचली," असं टॉम यांनी स्काय न्यूजशी बोलताना सांगितलं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

उत्तर कोरियाने अणुचाचण्यांसाठी वापरण्यात येणारे बोगदे उद्धवस्त केल्याचं म्हटलं आहे. आशियातला आण्विक तणाव कमी होण्याच्या दृष्टीने आणि एकूणच आण्विक निःशस्त्रीकरणाच्या दिशेने हे एक मोठं पाऊल मानलं जात आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अणूबाँब पडला तेव्हा हिरोशिमा शहरातली सगळी झाडंही जमीनदोस्त झाली. आणि ती पुन्हा फुलतील अशी आशाही लोकांना उरली नव्हती.

पण, यातल्या काही झाडांना नवे कोंब फुटले. त्यानंतर तोमोको वाटानाबे या महिलेच्या पुढाकाराने सुरू झाला एक प्रकल्प.

अणूबाँबमध्येही तग धरलेल्या या झाडांच्या बिया जगभरात जिथे जिथे अणूप्रकल्प आहेत तिथे लावायच्या. त्यातून जगाला शांततेचा संदेश जाईल ही त्या मागची कल्पना. बीबीसीच्या विटनेट हिस्टरी टीमचा हा विशेष रिपोर्ट...

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

दुसरं महायुद्ध संपता संपता अमेरिकेनं जपानच्या हिरोशिमा आणि नागासाकी या शहरांवर अणूबाँब टाकला ज्यात हजारो लोक मरण पावले. आणि  शहरातल्या 60% इमारतीही जमीनदोस्त झाल्या. या घटनेला 75 वर्षं पूर्ण झाली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अण्णा भाऊ साठे यांच्या जन्मदिनी कराडमध्ये त्यांच्या प्रतिमेचे पूजन करण्यात आले.

"कल्पनेच्या भराऱ्या मला मारता येत नाही. त्याबाबतीत मी तळ्यातला बेडूक आहे. मी जे जगलो, जे अनुभवलं, ते मी लिहितो."

अण्णा भाऊ साठे स्वतःची ओळख अशी करून देत असत. अण्णा भाऊ हे एक प्रतिभावान व्यक्ती होते म्हणून अण्णाभाऊंची ओळख करून देताना त्यांना एकाच पैलूने बघणं फार अवघड आहे. एखाद्या हिऱ्याला अनेक पैलू तसंच अण्णा भाऊंचंही आहे.

एकाच वेळेला विपुल लेखन करणारे अण्णा भाऊ दुसऱ्या बाजूला स्टेज गाजवणारे शाहीरही आहेत. तमाशाचे लोकनाट्यात रूपांतर करणारे प्रतिभावंत आहेत. तसंच साहित्यिक, कुशल संघटक, नकलाकार, दांडपट्टा फिरवणारे उत्तम खेळाडू, अभिनेता, निष्ठावंत कार्यकर्ता असे अनेक पैलू त्यांच्या व्यक्तिमत्तवात दिसतात. हे सगळे पैलू मिळून तयार होणारं रसायन म्हणजे अण्णा भाऊ साठे आहेत.

अण्णा भाऊंचं खरं नाव तुकाराम. खरं म्हणण्यापेक्षा बालपणीचं नाव. त्यांच्या वडिलांचं नाव भाऊ साठे . कालांतराने अण्णांचे लहान भाऊबहीण त्यांना अण्णा म्हणू लागले. त्यामुळे अण्णांचे साथीदारही त्यांना अण्णा भाऊ म्हणू लागले. लहानपणापासूनच अवलिया असणाऱ्या अण्णांनी दीड दिवसाच्या वर शाळेचं तोंडही पाहिलं नाही. पण याचा अर्थ असाही नाही की अण्णांचं शिक्षण थांबलं.

मुंबईत आल्यावर अण्णा रात्रशाळेत राहिले. शिक्षणाची अथांग प्रेरणा असणाऱ्या अण्णा भाऊंनी दुकानाच्या पाट्या वाचायला सुरुवात केली. कम्युनिस्ट चळवळीतील साथीदारांनी अण्णांना शिकवलं. फेरीवाल्यांची कामं करता करता ते गुजराती मूक चित्रपट पाहात. या चित्रपटांच्या कॅप्शन पाहात वाचण्याच्या धडपडीतून ते साक्षर झाले. शाळेतलं एका चौकटीतलं शिक्षण जरी त्यांनी घेतलं नसलं, तरी जीवनाच्या पाठशाळेत अण्णा भाऊंनी अक्षरं गिरवली. अनुभवांनी सक्षम होता होताच ते साक्षर झाले.

लुटीच्या पैशातून घुटी पिलेला कलावंत

अतिशय खडतर आयुष्य, कमालीचं दारिद्र्य या संघर्षाच्या भट्टीत स्वत:ला तावून सुलाखून काढणारे अण्णा भाऊ स्वत:ची ओळख करून देताना म्हणतात, "मी असा-तसा कलावंत नाही. फकिराच्या लुटीच्या पैशातून घुटी पिलेला मी कलावंत आहे."

स्वत:ला फकिराच्या स्वातंत्र्यलढ्याशी जोडून घेणारे अण्णा भाऊ ओघाने स्वातंत्र्यानंतर चाललेला खऱ्या स्वातंत्र्याच्या लढाईत स्वत:ला झोकून देतात.

खरंतर अण्णा भाऊ ज्या मातीत वाढले, ती माती क्रांतिसिंह नाना पाटील यांच्या वाळव्याची...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

लोकशाहीर अण्णा भाऊ साठे यांचा आज जन्मदिन. त्यानिमित्ताने त्यांच्यावरील हा लेख पुन्हा प्रसिद्ध करत आहोत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अण्णा हजारे

या आंदोलनाने शेतकऱ्यांचे प्रश्न सुटले नाही तर मी आयुष्यातलं शेवटचं आंदोलन शेतकऱ्यांच्या प्रश्नासाठी दिल्लीत करणार असा इशारा अण्णा हजारे यांचा केंद्र सरकारला इशारा दिला आहे, बीबीसी मराठीसाठी शाहिद शेख यांच्याशी बोलताना त्यांनी हा इशारा दिला आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

दिल्लीमध्ये शेतकऱ्यांच्या मागण्यांसाठी गेल्या बारा दिवसांपासून आंदोलन सुरू असलेल्या या आंदोलनाला ज्येष्ठ समाजसेवक अण्णा हजारे यांनी पाठिंबा दिला आहे. अण्णांनी राळेगणमधील पद्मावती परिसरातील महात्मा गांधींच्या पुतळ्यासमोर बसून एक दिवशीय उपोषण सुरु केले आहे.

"केंद्र सरकारने यापूर्वीही ही दोन वेळेस लेखी आश्वासन दिले असतानाही ते पाळलेले नाहीत. केंद्र सरकार शेतकऱ्यांची फसवणूक करत आहे असा आरोप अण्णा हजारे यांनी यावेळी केला. या शेतकऱ्यांच्या आंदोलनाने शेतकर्‍यांचे प्रश्‍न सुटले नाही ही तर माझ्या आयुष्यातील शेवटचे आंदोलन शेतकऱ्यांच्या प्रश्नासाठी दिल्लीमध्ये करेल," असा इशाराही अण्णांनी यावेळी केंद्र सरकारला दिला आहे.कृषी मूल्य आयोगाला स्वायत्तता दिली पाहिजे. स्वामिनाथन आयोगाच्या अहवालानुसार पिकांना उत्पादन खर्चापेक्षा 50 टक्के जादा हमी भाव दिला पाहिजे. ही मागणी पंतप्रधानांनी मान्य केली होती. मात्र त्याची अजूनही अंमलबजावनी करण्यात आलेली नाही.

अण्णा हजारे एकदिवसीय उपोषणाला बसले आहेत.

शेतकऱ्यांच्या प्रश्नासाठी यापूर्वी एकदा दिल्लीत तर एकदा राळेगणसिद्धीत आंदोलन केले होते. दोन्ही वेळेस केंद्रीय कृषी मंत्र्यांनी लेखी आश्वासन दिल्यानंतरही स्वामिनाथन आयोगानुसार शेती मालाला हमीभाव व कृषी मुल्य आयोगाला स्वायत्तता मिळालेली नाही असा आरोप यावेळी अण्णांनी केंद्र सरकार केला.

त्यांनी एका व्हीडिओद्वारे शेतकऱ्यांच्या मागण्यांचे समर्थन केलं आहे.

या व्हीडिओत अण्णा हजारे यांनी मांडलेले मुद्दे -

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता. रोज रात्री 8 वाजता बीबीसी मराठीच्या फेसबुक पेजवर कोरोना पॉडकास्ट पाहायला विसरू नका.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

शेतकरी आंदोलन आणि भारत बंदला पाठिंबा म्हणून ज्येष्ठ समाजसेवक अण्णा हजारे एकदिवसीय उपोषणाला बसले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अण्णा हजारे यांनी आज उपोषण सोडले. याप्रसंगी उपस्थित देवेंद्र फडणवीस.

मुख्यमंत्री आणि अण्णा हजारेंची राळेगण सिद्धीत संयुक्त पत्रकार परिषद झाली. त्यात अण्णांनी ही घोषणा केली.

यावेळी अण्णांच्या प्रकृतीबद्दल चिंता व्यक्त करताना मुख्यमंत्र्यांनी अण्णा ही देशाची संपत्ती आहे असं म्हटलं आहे.

राज्यात लोकायुक्ताचा कायदा सक्षम करणं, केंद्रात लोकायुक्ताची नियुक्ती करणं आणि शेतकऱ्यांच्या प्रश्नांना घेऊन अण्णांनी उपोषणास्त्र उगारलं होतं.

आज अण्णांच्या मागण्यांवर सकारात्मक कारवाईचं आश्वासन देताना मुख्यमंत्र्यांनी सहा तास अण्णा आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांशी चर्चा केली.

यानंतर पत्रकारांशी बोलताना मुख्यमंत्री म्हणाले की, "लोकपालची नियुक्ती करण्याची कारवाई सुप्रीम कोर्टाच्या आदेशानुसार आणि निगराणीखाली सुरु आहे. लोकपालसाठी सर्च कमिटीची बैठक 13 फेब्रुवारीला होणार आहे. त्यामुळे सुप्रीम कोर्टाच्या आदेशानुसार लोकपालच्या नियुक्तीची प्रक्रिया पार पाडली जाईल."

याशिवाय राज्य सरकारने लोकायुक्तच्या कायद्यासाठी संयुक्त मसुदा समिती नेमावी अशी मागणी अण्णांनी केली होती. तीही मागणी मुख्यमंत्र्यांनी मान्य केली आहे.

ते म्हणाले की, "नव्या समितीत अण्णांनी सुचवलेले काही सदस्य असतील. तसंच सरकारचेही काही लोक समितीत असतील. त्यांनी मसुदा तयार केल्यानंतर बजेट अधिवेशनात आम्ही तो कायद्याच्या स्वरुपात मांडू"

राज्य कृषीमूल्य आयोगाला स्वायत्तता देण्याची मागणी अण्णांनी केली होती. त्यालाही सरकारने हिरवा कंदील दाखवला आहे. त्यासोबतच कृषी क्षेत्रातील मागण्यांसंदर्भात उपाय शोधण्यासाठी केंद्रीय कृषीमंत्री राधामोहन सिंग यांनी समिती नेमण्याचं आश्वासन दिलं आहे. या समितीत अण्णांच्या बाजूने सोमपाल प्रतिनिधित्व करतील. ते कृषीमूल्य आयोगाचे माजी अध्यक्ष आहेत.

किसान सन्मान योजनेत मदत वाढणार?

किसान सन्मान कृषी योजनेअंतर्गत सरकारने 5 एकरपर्यंत शेती असलेल्या शेतकऱ्यांना वर्षाला 6 हजार रुपये मानधन देण्याचं आश्वासन दिलं आहे. त्यात वाढ करण्याची मागणी अण्णांनी केली होती.

त्यावर बोलताना मुख्यमंत्री म्हणाले की, "केंद्रीय अर्थमंत्र्यांनी अतिरिक्त संसाधनं तयार झाल्यानंतर या रकमेत वाढ करु असं सांगितलं आहे, शिवाय राज्य सरकारंही त्यात भर घालतील"

"अण्णा ही देशाची संपत्ती आहे. त्यांच्या प्रकृतीबद्दल आम्हाला चिंता आहे. राळेगणकरांनीही अतिशय संयमानं उपोषणाला पाठिंबा दिला....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सात दिवसांच्या आमरण उपोषणानंतर तब्बल सहा तास मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्याशी चर्चा केल्यानंतर ज्येष्ठ समाजसेवक अण्णा हजारे यांनी आमरण उपोषण मागे घेत असल्याची घोषणा केली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अण्णा हजारेंनी उपोषण आणि आंदोलनासाठी पुन्हा दिल्लीत धडक दिली आहे.

प्रश्न : अण्णा तुम्ही लोकपालच्या मुद्द्यावरून 2011 मध्ये देशव्यापी आंदोलन केलंत. त्यानंतर आता सात वर्षांनी पुन्हा याच मुद्द्यावर दिल्लीत येण्याची गरज तुम्हाला का वाटली ?

उत्तर :  2011 मध्ये भ्रष्टाचाराच्या मुद्द्यावरून देश जागा झाला कारण त्यावेळी भ्रष्टाचार खूपच वाढलेला होता. महागाईचाही प्रश्न होता. हे सगळे लोकांच्या मनातले मुद्दे होते म्हणून सगळे रस्त्यावर उतरले. जनता रस्त्यावर आली त्यामुळे सरकारला लोकपाल विधेयक आणावं लागलं. 1966 पासून या देशात जे झालं नव्हतं ते झालं. यानंतर नवं सरकार आल्यावर हे सरकार तरी याची अंमलबजावणी करेल असं वाटलं होतं. पण या सरकारने हा कायदा कमजोर करणारं नवं विधेयक आणलं. याला माझा विरोध आहे.

प्रश्न : पण अण्णा... हे सरकार येऊनही चार वर्षं होत आली. तुम्ही इतके दिवस वाट का पाहिलीत, हा प्रश्न सगळ्यांच्या मनात आहे.

उत्तर : भाजपचं सरकार आल्यानंतर दीड महिन्यानं लगेचच मी पंतप्रधान नरेंद्र मोदींना पत्र लिहिलं. सशक्त लोकपाल, शेतकऱ्यांचे प्रश्न आणि निवडणूक सुधारणा हे माझे तीन मुख्य मुद्दे होते. पण पंतप्रधानांकडून काहीही उत्तर आलं नाही. आतापर्यंत मी पंतप्रधान मोदींना 43 पत्रं लिहिली आहेत. पण एकाचंही उत्तर आलं नाही. मी 8 महिन्यांपूर्वी त्यांना आंदोलनाचा इशारा देणारं पत्र लिहिलं. या मुद्द्यांवर सरकारने काही केलं नाही तर आम्हाला आंदोलन करावं लागेल, असं मी स्पष्ट म्हटलं होतं. त्यालाही त्यांनी काहीच उत्तर दिलं नाही. म्हणून मी आंदोलनाचा निर्णय घेतला.

प्रश्न : लोकपाल आणि शेतकऱ्यांच्या प्रश्नांवर तुमच्या थेट मागण्या काय आहेत ?

उत्तर : लोकपाल, शेतकरी आणि निवडणूक सुधारणा या मुद्द्यांवर मी सरकारकडे 10 मागण्या केल्या आहेत. लोकपाल कायद्यानुसार, लोकपाल आणि लोकायुक्तांच्या नेमणुका व्हाव्यात ही माझी मुख्य मागणी आहे. शेतीमालाला रास्त भाव मिळण्यासाठी कृषीमूल्य आयोगाला स्वायत्त दर्जा द्या, असं मी म्हटलेलं आहे. निवडणूक प्रक्रियेत सुधारणा करण्यासाठी राईट टू रिजेक्ट, राईट टू रिकॉल यासारख्या तरतुदी मी सरकारला सुचवल्या आहेत.

प्रश्न : तुम्ही यूपीए सरकारवर गंभीर आरोप केले होते. नरेंद्र मोदींच्या सरकारबद्दल तुमचं काय म्हणणं आहे?

उत्तर : हे सरकार आश्वासनं खूप देतं पण पाळत नाही. पंतप्रधान जगभर फिरत असतात पण त्यांना देशाच्या प्रश्नांकडे लक्ष...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सामाजिक कार्यकर्ते अण्णा हजारे आजपासून दिल्लीत पुन्हा एकदा उपोषणाला बसले आहेत. या वेळी शेतकऱ्यांचे प्रश्न आणि लोकपाल हे दोन प्रमुख विषय असल्याचं अण्णांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं. या आंदोलनामागची नेमकी पार्श्वभूमी काय आणि आंदोलनाची कारणं काय याविषयी त्यांच्याबरोबर झालेल्या फेसबुक लाईव्हचा संपादित अंश.

संपूर्ण मुलाखत पाहण्यासाठी बातमीच्या खाली दिलेल्या लिंकवर क्लिक करा.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अण्वस्त्रधारी असलेल्या या दोन्ही देशांमध्ये काश्मीरच्या मुद्द्यावरून लष्करी संघर्षाचा धोका असल्याचंही म्हटलंय. न्यूयॉर्क टाइम्सला दिलेल्या मुलाखतीत इम्रान खान यांनी म्हटलं की त्यांनी नरेंद्र मोदी यांच्याशी चर्चा करण्याचा वेळोवेळी प्रयत्न केला, पण त्यांनी प्रत्येक वेळेस नकार दिला.

इम्रान खान यांनी मुलाखतीत म्हटलं आहे की, "आता चर्चा करण्यात काही अर्थ नाही. मी चर्चेसाठी खूप प्रयत्न केले. दुर्दैवाची बाब म्हणजे जेव्हा मी मागे वळून पाहतो तेव्हा असे वाटतं की त्यांनी या प्रयत्नांकडे मनधरणी म्हणून पाहिले. मी यापेक्षा जास्त काही करू शकत नाही."

इम्रान खान भारत प्रशासित काश्मीरचा विशेष दर्जा काढून घेण्यावरून भारत सरकारला वारंवार लक्ष्य करत आहेत. काश्मीरचा विशेष दर्जा काढून घेतल्यानंतर भारताने काश्मीर खोऱ्यात मोठ्या संख्येनं सुरक्षा दलं तैनात केली आहेत.

पाकिस्तान हा मुद्दा संयुक्त राष्ट्रांकडे घेऊन गेला आहे तर भारतात विरोधी पक्षांनी या मुद्द्यावरून मोदी सरकारवर टीका केली आहे.

भारताची प्रतिक्रिया

भारत सरकारचं म्हणणं आहे की काश्मीरमध्ये हळूहळू परिस्थिती सुरळीत होत जाईल. इम्रान खान यांच्या न्यूयॉर्क टाइम्सला दिलेल्या मुलाखतीवर प्रतिक्रिया देताना संयुक्त राष्ट्रातीला भारताचे राजदूर हर्षवर्धन श्रृंगला यांनी म्हटलंय की हे सर्व आरोप निराधार आहेत.

हर्षवर्धन श्रृंगला म्हणाले, "आमचा अनुभव आहे की जेव्हा केव्हाही आम्ही चर्चेसाठी उतरलो आहोत तेव्हा त्याचे परिणाम खूप वाईट झाले आहेत.

आम्ही पाकिस्तानकडून अपेक्षा करतो की त्यांनी दहशतवादावर ठोस, विश्वासार्ह आणि निर्णायक कारवाई करावी. काश्मीरमधील परिस्थिती हळूहळू सुरळीत होईल पण हे तेथील प्रत्यक्ष परिस्थितीवर अवलंबून आहे."

भारतीय राजदूतांनी म्हटलंय की आवश्यक सेवा-सुविधा पुन्हा सुरू करण्यात आल्या आहेत. बँक आणि रुग्णालयांची सुविधा सुरू करण्यात आलेली आहे.

हर्षवर्धन श्रृंगला यांनी न्यूयॉर्क टाइम्सला माहिती दिली की सुरक्षेच्या कारणावरून दळणवळणाची सुविधा उपलब्ध करून दिलेली नाही.

काश्मीरचे बहुतेक नेते अजूनही नजरकैदेत आहेत. इम्रान खान यांनी मोदी सरकारची तुलना हिटलरच्या नाझी जर्मनीशी केली आहे. इम्रान खान यांनी आरोप केला आहे की, भारत सरकार काश्मीरमध्ये वंशसंहार करू शकते.

इम्रान खान या मुद्द्यावरून भारतातील मुस्लीम समुदायाबाबतही प्रतिक्रिया देत आहेत. त्यांचं म्हणणं आहे की मोदी सरकार...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान यांनी बुधवारी म्हटलंय की आता काश्मीरबाबत भारताशी चर्चा करण्यात काहीही अर्थ नाही.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अताउल्लाह (बदललेले नाव) यांचं लग्न दोन वर्षांपूर्वी झालं. पण त्यांची पत्नी गरोदर राहत नव्हती म्हणून दोन वर्षांपासून त्यांच्या पत्नीवर उपचार सुरू आहेत.

ते सांगतात, पत्नीला एक किरकोळ इन्फेक्शन झालं होतं. पण हे इनफेक्शन एवढंही गंभीर नव्हतं की ज्यामुळे ती गरोदर राहणार नाही.

शेवटी अताउल्लाह यांनी डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार स्वत:ची टेस्ट केली. रिपोर्ट आल्यानंतर त्यांना कळालं की त्यांना इजोस्पर्मीआ नावाचा आजार आहे.

सीमेनमध्ये स्पर्म नसल्यास त्या आजाराला इजोस्पर्मीआ म्हणतात. यावर वैद्यकीय उपचार घेतल्याशिवाय वडील होणं शक्य नाही.

अताउल्लाह पाकिस्तानातील कबायली परिसरात राहतात.

कबायली परंपरांच्या विपरीत

अताउल्लाह यांनी सांगितलं की, वैद्यकीय टेस्टचा रिपोर्ट आल्यानंतर त्यांनी कबायली परंपरेचा विचार न करता दोष आपल्यात असल्याचं पत्नीला स्पष्ट केलं. यावर ते उपचार घेत असल्याचंही त्यांनी सांगितलं.

पेशावरमध्ये एका वैद्यकीय संस्थेच्या इन्फर्टिलिटी विभागात ते उपचार घेत आहेत.

ते सांगतात, "मला कोणताही लैंगिक आजार नाही. केवळ स्पर्मची कमतरता आहे. यासाठी उपचार घेताना मला जराही संकोच वाटत नाही. माझ्यासाठी हा अहंकाराचा मुद्दाही नाही. जर एखादी समस्या असेल तर त्यावर उपाय शोधून समस्या सोडवता येते."

पाकिस्तानात ठिकठिकाणी भींतींवर पुरूष वंध्यत्वावरील उपचारासाठी जाहिराती लावलेल्या असतात. पण कधी विचार केला आहे का की इतर आजारांसंदर्भात अशा जाहीरपणे जाहिराती का लावल्या जात नाहीत?

वैद्यकीय तज्ज्ञांनुसार, सरकारी हॉस्पिटलमध्ये यासंदर्भात उपचार दिले जात नाहीत म्हणूनच जाहीरपणे याबाबत बोलले जात नाही. यामुळे काही लोक कमी पैशात उपचार करण्याचं लालूस देऊन सर्वसामान्य लोकांचा फायदा उचलतात.

सामाजिक समस्या

पाकिस्तानात वडील बनण्यास असमर्थ ठरत असलेल्या पुरुषांवर उपचार करण्याला एक समाजिक समस्या समजलं जातं. सहसा पुरुष अशा आजारांवर उपचार घेण्यासाठी संकोच करतात किंवा अहंकाराचा मुद्दा बनवतात.

वैद्यकीय तज्ज्ञांनी दिलेल्या माहितीनुसार, पुरुष आपल्या पत्नीवर वर्षानुवर्ष उपचार करतात पण स्वत: मात्र एकही टेस्ट करत नाहीत.

पाकिस्तानात पहिल्यांदाच पेशावरमध्ये हयात आबाद मेडिकल कॉम्लेक्समध्ये संतती आणि लैंगिक आजारांवर उपचारासाठी एक विभाग सुरू केला आहे. यासाठी तज्ज्ञांची टीम तैनात करण्यात आली आहे. अशा तज्ज्ञांची पाकिस्तानात कमतरता आहे.

या विभागात काम करणारे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"माझ्या पत्नीमध्ये कोणतीही कमतरता नाही. डॉक्टरांनी टेस्ट केल्यानंतर आम्हाला काळालं की दोष माझ्यात आहे. मला इजोस्पर्मीआ नावाचा आजार आहे."


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अति-पश्चिमेकडील भागातील डेमोग्राफी (लोकसंख्येची रचना) बदलण्याचा हा प्रयत्न असल्याचं वृत्त चिनी सरकारनं फेटाळलं आहे. नोकरीनिमित्त केलेल्या या बदल्या उत्पन्नात वाढ करण्याच्या दृष्टिने केल्या आहेत. ग्रामीण भागातील वर्षानुवर्षांची बेरोजगारी तसंच गरीबी हटविण्यासाठीही हे पाऊल उचलण्यात आल्याचंही चिनी सरकारनं म्हटलं आहे.

पण आमच्या हाती आलेल्या पुराव्यांवरून हे दिसत आहे की, शिंजियांगमध्ये गेल्या काही वर्षांमध्ये उभारण्यात आलेल्या शैक्षणिक शिबीरांसोबतच या नवीन धोरणामुळेही धाकदपटशाहीचा धोका वाढू शकतो. शैक्षणिक धोरणाप्रमाणेच नोकऱ्यांमधील बदल्यांचं हे धोरणही अल्पसंख्यांकांची जीवनशैली तसंच विचारसरणी बदलण्यासाठी आखल्याचंही जाणवत आहे.

हा अभ्यास ज्येष्ठ अधिकाऱ्यांनी एकदा नजरेखालून घालावा यासाठी तयार केला होता, पण अपघाताने तो ऑनलाइन प्रसिद्ध केला गेला. प्रोपागंडा रिपोर्टस, मुलाखती आणि चीनमधील वेगवेगळ्या कारखान्यांना दिलेल्या भेटींवर बीबीसीची जी शोधमोहिम होती, त्यामध्ये या अभ्यासाचाही समावेश करण्यात आला आहे.

वीगर मजुरांच्या बदल्या आणि दोन महत्त्वाच्या पाश्चिमात्य ब्रँड्समधलया संभाव्य लागेबांध्यांसंबंधीही आम्ही प्रश्न विचारले. कारण त्यासंबंधी जागतिक पातळीवर अनेक प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत.

शिंजियांगच्या दक्षिणेकडे असलेल्या गावामध्ये शेतात गवताच्या गंजी रचल्या जात होत्या आणि गावकरी फळं तसंच ब्रेड वगैरे गोष्टी त्यांच्या 'सुपां'मध्ये ठेवत होते. याभोवतीच पारंपरिक वीगर कुटुंबांचं आयुष्य फिरत असतं.

ताक्लामाकन वाळवंटाकडून येणारे उष्ण वारे मात्र काहीशी काळजी आणि बदल सोबत घेऊन आले आहेत.

चीनमधील कम्युनिस्ट पक्षाकडून चालविण्यात येणाऱ्या वृत्तवाहिनीवर दाखवलेल्या एका व्हीडिओ रिपोर्टमध्ये दाखविण्यात आलं की, गावामध्ये अधिकाऱ्यांचा एक गट लाल रंगाचं बॅनर घेऊन बसला होता. या बॅनरवर 4 हजार किलोमीटर लांब असलेल्या अन्हुई प्रांतात नोकरी असल्याची जाहिरात होती.

दोन दिवस उलटून गेल्यानंतर रिपोर्टर आपल्या नॅरेशनमध्ये सांगत आहे की, गावातील एकही व्यक्ती या नोकरीसाठी नोंदणी करायला पुढे आली नाहीये. त्यामुळे आता अधिकारी घरोघरी फिरत आहेत.

त्यानंतर वीगर, कझाक आणि इतर अल्पसंख्याकांना दूरच्या फॅक्टरींमध्ये काम करण्यासाठी भाग पाडल्याचंही फुटेज समोर आलं. त्यांच्या घरापासून हे अंतर प्रचंड आहे.

हा व्हीडिओ 2017 मधला आहे. त्यावेळी या धोरणाची तीव्रता...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

वीगर मुस्लिम आणि इतर वांशिक अल्पसंख्यांकांना हजारोंच्या संख्येनं नवीन नोकऱ्यांसाठी शिंजियांग प्रांताच्या बाहेर पाठविण्याच्या चिनी सरकारच्या निर्णयाची चर्चा सुरू आहे. हा प्रकल्प म्हणजे त्यांची लोकसंख्या कमी करण्याच्या प्रयत्नांचा भाग असल्याचं एका उच्चस्तरीय चिनी अभ्यासात नमूद केल्याचं बीबीसीच्या निदर्शनास आलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अतिगंभीर रुग्णांच्या संख्येत वाढ झाल्याने अतीदक्षता विभागावरही ताण पडल्याचं चित्र आहे.. याविषयी हॉस्पीटलमधल्या डॉक्टरांनी स्वतःच काही व्हिडिओ करून जगाला परिस्थिती दाखवली आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

स्पेनमध्ये बार्सेलोनाच्या मोठ्या हॉस्पीटलमध्ये कोरोना व्हायरसची लागण झालेल्या रुग्णांना वाचवण्याचं आव्हान डॉक्टर, नर्स आणि वैद्यकीय कर्मचारी करतायत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अतिवृष्टीमुळे दादर, परळ, हिंदमाता, लोअर परळ, वरळी भागांतील जनजीवन विस्कळीत झालं आहे. पावसाचा फटका लोकल ट्रेनला बसला आहे.

तिन्ही मार्गांवरील लोकल सेवा विस्कळीत झाली आहे तर पश्चिम रेल्वे 35 ते 40 मिनिटे उशिरानं धावत आहे.

हवामान विभागाने खबरदारीचा उपाय म्हणून लोकांना घराबाहेर पडू नका, असं सांगितलं आहे. तसंच मच्छिमारांनी समुद्रापासून खूप दूर जाऊ नये, असंही सांगण्यात आलं आहे.

"पुढचे दोन दिवस मुंबई आणि कोकण परिसरात जोरदार पाऊस पडण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे सर्व संस्था आणि मच्छिमारांना आम्ही त्यासंबंधीच्या सूचना जारी केल्या आहेत," असं  भारतीय हवामान विभागाच्या अजय कुमार यांनी एएनआय या वृत्तसंस्थेला सांगितलं आहे.

दरम्यान पावसामुळे 32 विमानांच्या उड्डाणास उशीर झाला तर 2 विमानांचं उड्डाण रद्द करण्यात आलं आहे.

मुंबईतल्या दादर आणि परळ परिसरातील पावसाची दृश्य या व्हीडिओत बघता येतील.

"8 जूनपासून पाऊस वाढण्याची शक्यता होती. 9 जूनला त्यात आणखी वाढ झाली आहे. त्यामुळे लोकांनी बाहेर पडू नये," असं मुंबईच्या प्रादेशिक हवामान तज्ज्ञांनी म्हटलं आहे.

मराठवाडा, विदर्भ, पश्चिम महाराष्ट्रातही पाऊस

मुंबईसह पुण्यातही पाऊस पडला आहे. यासोबतच मराठवाड्यातील लातूर आणि विदर्भातल्या बुलडाणा जिल्ह्यातही पाऊस पडला आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मान्सूनचं आगमन झाल्यानंतर आज मुंबईतल्या अनेक भागांत जोरदार पाऊस झाला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अतिशय छोटा असा हा ग्रह नेपच्यून ग्रहाच्याही पलीकडे आहे. आतापर्यंत या ग्रहाला (225088) 2007 OR10 म्हणूनच ओळखलं जात आहे.

त्यामुळेच हा ग्रह शोधणाऱ्या शास्त्रज्ञांनी त्याच्या बारशाची जबाबदारी लोकांवरच सोपवली आहे. या ग्रहाला आकर्षक नाव निवडण्यासाठी शास्त्रज्ञांनी लोकांकडून मतं मागविली आहेत. या ग्रहाला नाव देण्यासाठी गॉन्गोन्ग, होला आणि विली असे तीन पर्याय समोर आले आहेत.

या तीनपैकी ज्या नावाला सर्वाधिक पसंती मिळेल, ते नाव इंटरनॅशनल अॅस्ट्रोनॉमिकल युनियनला सुचविण्यात येईल.

निवडलेली अंतिम तीन नावं

गॉन्गोन्ग हे चिनी देवतेचं नाव आहे. जलतत्त्वाचा देव असलेल्या गॉन्गोन्गचं वर्णन 'लाल केस आणि सापाप्रमाणे शेपटी असलेला' असं करण्यात आलं आहे. गोन्गोन्गमुळे पूर येतात. तो पृथ्वीला हादरवून सोडतो आणि अव्यवस्था निर्माण करतो, अशी अख्यायिका आहे.

होला ही युरोपियन देवता आहे. प्रजनन, पुनर्जन्म यांच्याशी संबंधित ही देवता आहे. तर विली हा एक नॉर्डिक देव आहे. त्याने बर्फाळ राक्षस यमिरला पराभूत केलं आणि त्याच्या शरीरापासून विश्वाची निर्मिती केली, अशी लोककथा आहे.

2007 OR10 हा ग्रह कायपर बेल्टमध्ये आहे. त्याचा व्यास 775 मैल (1, 247 किलोमीटर) आहे. म्हणजेच याचा आकार हा प्लुटो ग्रहाच्या निम्मा आहे. प्लुटोसुद्धा एक लघुग्रहच आहे.

या अनामिक ग्रहासाठी नाव सुचविण्याची अंतिम तारीख 10 मे आहे. जर या तीन नावांपैकी एक नाव तुम्हाला आवडलं असेल तर तुम्ही एकापेक्षा अधिक वेळाही त्या नावासाठी आपलं मत नोंदवू शकतात.

तब्बल 12 वर्षं नावाशिवाय काढल्यानंतर आता लवकरच या छोट्याशा ग्रहाला नाव मिळेल, अशी आशा शास्त्रज्ञांना आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सूर्यमालेतील एका नवीन लघुग्रहासाठी नाव सुचविण्याचं आवाहन खगोलशास्त्रज्ञांनी केलं आहे. या ग्रहाचा शोध 2007 साली लागला होता. तेव्हापासून आजपर्यंत हा ग्रह नावाशिवायच आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अतिशय बेताच्या परिस्थितीतून तिने ही वाट चोखाळली आहे. तिचा प्रवास अतिशय प्रेरणादायी आहे.

हे ही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

हरियाणातील एका लहान गावातून आलेली राणी रामपाल ही हॉकी खेळाडू आता ऑलिम्पिकसाठी सज्ज होतेय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अतीत इथं नदी किनारी अश्मयुगीन काळातील दगडी हत्यारं सापडली.

कृष्णा नदीच्या उगमानजीक आदिमानवाचं अस्तित्व नव्हतं, असाच आतापर्यंतचा समज होता. पण या संशोधनानं कृष्णा नदीच्या उगमानजीक आदिमानवाचं अस्तित्व होतं हे सिद्ध झालं आहे.

साताऱ्यातील उरमोडी नदीच्या पात्रालगत आणि इतर काही भागांत आद्य-पुराश्मयुगीन मानवी संस्कृतीचा शोध लागला आहे.

पुण्यातील डेक्कन कॉलेज पोस्ट ग्रॅज्युएट अॅंड रीसर्च इन्स्टिट्यूटमधील संशोधक यावर काम करत आहेत.

कृष्णा नदीच्या खोऱ्यातील प्लेइस्टोसिन काळातील मानवी संस्कृती शोध घेण्याचे प्रयत्न सातत्यानं सुरू आहेत. या प्रयत्नातील हा महत्त्वाचा टप्पा ठरला आहे.

संस्थेतील विद्यार्थी जयेंद्र जोगळेकर २०१४ पासून या विषयावर काम करत आहेत. डॉ. सुषमा देव, प्रा. एस. एन. राजगुरू यांच्या मार्गदर्शनाखाली हे काम सुरू आहे. उरमोडी नदीनजीक शहापूर, वेचळे, वळसे, माजगाव, अतीत, निसराळे आणि कृष्णा नदीजवळ मेणवली इथं या संस्कृतीचं अस्तित्व आढळलं आहे.

सापडलेल्या शस्त्रांत फरश्यांचा समावेश मोठ्याप्रमाणावर आहे.

संस्थेतील प्राचीन भारतीय संस्कृती, इतिहास आणि पुरातत्व विभागाच्या प्रमुख प्रा. सुषमा देव यांनी हे संशोधन महत्त्वाचं असल्याचं सांगितलं.

त्या म्हणाल्या, "कृष्णेच्या खोऱ्यातील अश्मयुगीन मानवाच्या अस्तित्वावर अनेक वर्षं संशोधन सुरू आहे. पण कृष्णेच्या उगमानजीक अश्मयुगीन मानवाचं अस्तित्व नव्हतं, असाच आतापर्यंत समज होता. तसंच, बेसाल्टचा दगड अश्मयुगीन काळात हत्यारं बनवण्यासाठी योग्य नाही, असा ही समज होता. हे दोन्ही समज या संशोधनानं खोडून काढले आहेत."

कृष्णा खोरे आणि पाषाणयुग

जयेंद्र जोगळेकर म्हणाले, १८६३ मध्ये रॉबर्ट ब्रूस फूट यांना पल्लावराम (तत्कालीन मद्रासजवळ) इथं काही दगडी हत्यारं सापडली, ज्यात 'हातकुऱ्हाड'चा समावेश होता. त्यानंतर भारताच्या इतर भागांमध्ये संशोधन सुरू झालं.

डावीकडून डॉ. एस. एन. राजगुरू, प्रा. सुषमा देव आणि जयेंद्र जोगळेकर या प्रकल्पावर काम करत आहेत.

परंतु डेक्कन ट्रॅप (बेसाल्ट) दगड असलेल्या भागांमध्ये अश्मयुगीन हत्यारं मिळत नव्हती. घनदाट जंगल आणि डोंगराळभागामुळे या अडचणी येत असाव्यात. त्यामुळे असा समज निर्माण झाला होता की अश्मयुगीन मानव या भागामध्ये वास्तव्यास नव्हता.

योगायोगानं १९५२ मध्ये गंगावाडी येथे (गंगापूर जवळ) मातीच्या धरणाच्या बांधकामासाठी खोल खड्डे घेतले जात असताना त्यामध्ये काही...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सातारा जिल्ह्याला महाराष्ट्राच्या इतिहासात विशेष महत्त्व आहे. विशेषतः मध्ययुगीन महाराष्ट्र आणि मराठ्यांचा इतिहास यात सातारा जिल्ह्याला नेहमीच मोठे स्थान लाभलं आहे. याच साताऱ्यात किमान २-३ लाख वर्षांपूर्वीच्या आदिमानवाच्या अस्तित्वाच्या खाणाखुणा सापडल्या आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अतीवृष्टीने झालेल्या नुकसानाची पाहणीसाठी हा दौरा होता. दरम्यान अक्कलकोट तालुक्यातल्या सांगवी खुर्द गावात मुख्यमंत्री आलेच नाहीत म्हणून गावकरी आक्रमक झाले होते.

गावाकडे येणारा रस्ता मुख्यमंत्र्यांसाठी व्यवस्थित करण्यात आला होता, मात्र रात्रीतून झालेल्या पावसाने त्याची अवस्था इतकी वाईट झाली की गावकऱ्यांनाच मग मुख्य मार्गावर बोलवावं लागलं.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता. रोज रात्री 8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी 19 ऑक्टोबर रोजी सोलापूरचा दौरा केला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अतुल पेठे यांच्या समाजस्वास्थ्य या नाटकातील प्रसंग. अजित साबळे बाबासाहेबांच्या भूमिकेत तर पेठे र. धों. कर्वेंच्या भूमिकेत.

विसाव्या शतकाच्या प्रारंभापासून रघुनाथ धोंडो कर्वे यांनी महाराष्ट्रात सुरू केलेल्या कार्यामुळे ते पहिल्यापासूनच रुढीवाद्यांच्या टीकेचे लक्ष्य ठरले होते. त्यांचा विषयच तसा होता. ते लैंगिक ज्ञानाबद्दल ते बोलायचे, लिहायचे. जे प्रश्न आजही हलक्या आवाजात बोलले जातात, कर्वे ते त्या काळात मुक्तपणे बोलायचे.

प्रामुख्याने लैगिक विषयांना वाहिलेलं त्यांचं 'समाजस्वास्थ्य' हे मासिक सगळ्या बंधनांना झुगारत वैयक्तिक प्रश्नांना सार्वजनिकरीत्या उत्तर देत. त्यासोबतच नैतिकच्या, अश्लीलतेच्या मुद्द्यांवर नवी आधुनिक भूमिका घेत प्रकाशित होत असे.

र.धों. कर्वे संपादित 'समाजस्वास्थ्य'चा अंक

विज्ञानाची आणि वैद्यकीय शास्त्राची बैठक त्यांच्या या कार्यामागे होती. साहजिकच तेव्हाच्या रूढीवादी समाजातल्या कर्मठ व्यक्ती कर्व्यांच्या शत्रू झाल्या होत्या. विखारी सामाजिक टीकेसोबतच न्यायालयीन लढायाही कर्व्यांच्या वाट्याला आल्या. ते त्या एकांड्या शिलेदारासारखे लढत राहिले. सामाजिक वा राजकीय नेतृत्व इतकं प्रगल्भ नव्हतं की त्याला कर्वे जे विषय हाताळताहेत ते समाजाच्या एकंदरित स्वास्थ्यासाठी, आधुनिक समाजासाठी अत्यावश्यक होते हे समजावं.

अपवाद फक्त डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचा, जे आधुनिक विचारांची कास धरत, वकिलाचा काळा डगला चढवून र.धों. कर्व्यांच्या मागे पर्वतासारखे उभे राहिले. कर्व्यांची विषयनिवड आणि पुराणमतवाद्यांना झोडपून काढणारी त्यांची शैली यांच्यामुळे त्यांच्यावर कर्मठ सनातन्यांनी पहिला खटला गुदरला तो १९३१ मध्ये.

र.धों.कर्वे यांनी लैंगिक शिक्षणाचा पुरस्कार केला होता.

फिर्यादी तक्रारदार पुण्यातले होते आणि 'व्यभिचाराचे प्रश्न' या लेखामुळे त्यांना अटकही करून १०० रुपयांचा दंड ठोठावण्यात आला. कर्वे उच्च न्यायालयात जेव्हा या शिक्षेविरोधात अपीलात गेले तेव्हा हा खटला इंद्रवदन मेहता या न्यायाधीशांसमोर चालला आणि त्यांचे अपील फेटाळले गेले.

हस्तमैथुनाविषयी बोलणं अश्लीलता?

कर्व्यांच्या मागचं सनातन्यांच्या खटल्यांचं चक्र इथेच थांबले नाही. १९३४ च्या फेब्रुवारी महिन्यात पुन्हा एकदा त्यांना अटक झाली. यावेळेस कारण होते 'समाजस्वास्थ्य'च्या गुजराती अंकात वाचकांच्या प्रश्नांना उत्तरं देताना त्यांनी दिलेलं प्रश्न क्रमांक ३, ४ आणि १२ ची उत्तरं....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

'अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य' हा हल्ली चर्चेचा आणि वादाचा विषय झाला आहे. अशीच काहीशी परिस्थिती १९३४ साली होती. त्यावेळी डॉ. आंबेडकरांनी र.धों. कर्वेंची कोर्टात बाजू मांडताना जे विचार व्यक्त केले होते, ते आजही तंतोतंत लागू पडतात. 'समाजस्वास्थ' या कर्व्यांच्या मासिकाविरुद्धचा हा ऐतिहासिक खटला होता.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अत्यंत धोकादायक वातावरणात लहान मुलांना डायव्हिंगचं प्रशिक्षण देत बचाव पथकाने ही धाडसी मोहीम सुफळ संपूर्ण केली.

ही मुलं आणि प्रशिक्षक यांनी अनेक दिवस अन्नपाण्याविना काढले. त्यानंतर बचाव पथक त्यांच्यापर्यंत पोहोचले.

मात्र सततच्या पावसामुळे गुहेतून या सगळ्यांची सुटका करणं अवघड होतं.

मात्र थायलंड तसंच जगभरातल्या डायव्हर्सनी जीव धोक्यात घालून मुलांसह प्रशिक्षकांचा जीव वाचवला.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

थायलंडच्या गुहेत अडकलेली 12 मुलं आणि त्यांचे फुटबॉल प्रशिक्षक यांची धोकादायक परिस्थितीतून सुटका करण्यात बचाव पथकाला यश आलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अत्यंत साध्या परिस्थितीतून आपल्या पारंपरिक व्यवसायाला सुरुवात करत त्यांनी MDH मसाला कंपनीचे नाव सर्वदूर पोहचवले होते. त्यांच्या या कार्यासाठी त्यांना पद्मभूषण पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले होते.

महाशयान दि हट्टी (MDH) हे नाव भारतापुरतेच मर्यादित राहिले नव्हते तर विदेशातही या ब्रॅंडचा प्रसार झाला होता.

'एकेकाळी चालवत होते टांगा'

दिल्लीमध्ये काही शतकांपूर्वी पाण्यासाठी बावली म्हणजे पायऱ्या पायऱ्या असलेल्या विहिरी असत. आजही शहरात अग्रसेन की बावली, फिरोजशहा कोटला बावली सारखी ठिकाणं शाबूत आहेत. त्यातल्याच खारी बावलीवर तयार झालेलं हे मार्केट मसाल्याचं केंद्र म्हणून विकसित झालं.

देशातल्या कानाकोपऱ्यात तयार होणारे सर्व मसाल्याचे पदार्थ इथं मिळतात. इथं मसाला विकणाऱ्यांच्या आणि त्या घेणाऱ्यांच्या अनेक पिढ्या होऊन गेल्या.

यातला एक मसाला व्यापारी मात्र वेगळा होता. 27 मार्च 1923 रोजी आजच्या पाकिस्तानातील सियालकोटमध्ये त्यांचा जन्म झाला. 5 वीत असताना एकदा मास्तर रागावले म्हणून या पट्ठयानं शाळा सोडण्याचा थेट निर्णय घेऊन टाकला.

एमडीएच मसाले व्यापारी महाशय धरमपाल गुलाटी यांचं निधन

सरळ पतंग हातात घेतला, कबुतरं उडवायला सुरुवात केली. तो मुलगा म्हणजेच महाशय धर्मपाल गुलाटी आणि त्यांच्या कंपनीचं नाव 'एमडीएच'. एमडीएच हे नाव 'महाशियान दि हट्टी' यावरून आलं आहे. पंजाबी लोक दुकानाला हट्टी म्हणतात.

हे पतंग, कबुतर उडवणं वगैरे खेळ असं किती वर्षं चालेल म्हणून त्याच्या वडिलांनी घरचा मसाल्याचा व्यापार करायला सुरुवात केली. मग हा मुलगा मुलतान, कराची, रावळपिंडी, पेशावर असं गावोगाव फिरून मसाले विकू लागला आणि त्या काळात प्रत्येक दिवशी 500 ते 800 रुपये मिळवायचा.

कसे बनले मसाल्यांचे शहेनशाह?

1947 साली भारताची फाळणी झाली आणि त्याच्या कुटुंबाला भारतात यावं लागलं. भारतात आल्यावर अचानक आलेल्या दारिद्र्यानं चांगलेच चटके द्यायला सुरुवात केली. दिल्लीसारख्या नव्या शहरात कसं जगायचं म्हणून हा तरूण सैरभैर झाला.

हातामध्ये फक्त 1500 रुपये घेऊन तो भारतात आला होता. याच विचारात तो चांदनी चौकात गेला आणि तिथं 650 रुपयांना चक्क टांगा विकत घेतला. 'करोलबाग दोन आना', 'करोलबाग दोन आना' असं इतर टांगेवाल्यांसारखं ओरडून ओरडूनही त्याला गिर्हाइक काही मिळेना, शेवटी लवकरच टांगा देऊन टाकावा लागला.

काहीच चालेना म्हटल्यावर त्यांना वर्तमानपत्रात जाहिरात देऊन...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मसाला किंग या नावाने प्रसिद्ध असलेले MDH मसाल्याचे चेअरमन महाशय धरमपाल गुलाटी यांचे 98 व्या वर्षी निधन झाले.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अत्रेंनी जीवनाबद्दल केलेल्या या वर्णनाप्रमाणेच ते स्वत:ही जगले. कलेच्या विविध प्रांगणात ते मनमुरादपणे वावरले आणि आपला अवीट ठसा उमटवला.

शिक्षण, राजकारण, पत्रकारिता, साहित्य, नाटक आणि सिनेमा या क्षेत्रांमध्ये आचार्य अत्रेंनी भरीव काम केलं. यातल्या प्रत्येक क्षेत्रात उत्तुंग व्यक्तिमत्व झाले, मात्र सर्वच क्षेत्रात सहजपणे यशस्वी मुशाफिरी करणारा अवलिया म्हणजे प्रल्हाद केशव अत्रे.

ज्येष्ठ पत्रकार भारतकुमार राऊत म्हणतात, त्याप्रमाणे, महाराष्ट्र संस्कृतीच्या सर्व क्षेत्रांत अत्रेंनी केवळ मुक्त वावर केला नाही तर अधिराज्य गाजवले. ते जिथे जिथे वावरले, त्या त्या राज्यांचे अनभिषिक्त सम्राट बनले. त्यांनी उत्तमोत्तम नाटके व चित्रपटांचे लेखन व दिग्दर्शन केलेच, शिवाय 'मराठा', 'नवयुग' या सारख्या दैनिक, साप्ताहिकांचे संपादनही केले.

लेखक, कवी, विडंबनकार, चित्रपट कथालेखक, नाटककार, दिग्दर्शक, फर्डा वक्ता, शिक्षक, राजकीय नेता, संपादक अशा दशगुणांनी मंडित व्यक्ती म्हणजे अत्रे, अशा शब्दात भारतकुमार राऊत अत्रेंचं वर्णन करतात.

आजच्याच दिवशी 122 वर्षांपूर्वी म्हणजे 13 ऑगस्ट 1898 रोजी प्रल्हाद केशव अत्रे यांचा जन्म झाला. अत्रेंच्या निधनालाही आता पन्नास वर्षे उलटून गेले आहेत. मात्र, आजही अत्रेंची विविध क्षेत्रातली मुशाफिरी आठवली जाते.

आता पन्नाशीच्या आगे-मागे असलेल्या पिढीनंही अत्र्यांनी गाजवलेला काळ अनुभवला नाहीय. पन्नाशीच्या आतील वयाच्या माणसांचा तर प्रश्नच नाही. मात्र, कऱ्हेचे पाणी, मी कसा घडलो, हार आणि प्रहार, अत्रे उवाच अशा पुस्तकांमधून आचार्य अत्रे कळतात. त्यांचा आवाका आपल्या लक्षात येतो.

अत्र्यांसोबत काम केलेले, त्यांची भाषणं ऐकलेल्या व्यक्तीही महाराष्ट्राच्या वैचारिक क्षितिजावर अजून आहेत. याच व्यक्तींशी बोलून आम्ही अत्र्यांचे काही प्रसंग गोळा केले. अत्रेंचं व्यक्तिमत्व जाणून घेण्यासाठी हे प्रसंग पुरेशे नसले, तरी अंदाज लागण्यास पुरेसे ठरतील.

अत्रेंच्या जन्मदिनाचं औचित्य साधत बीबीसी मराठीनं अत्रेंच्या आयुष्यातील काही प्रसंग आपल्यासमोर मांडण्याचा प्रयत्न केला आहे.

आचार्य अत्रे हे मूळचे शिक्षण क्षेत्रातील. शिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर आधी मुंबईत सँडहर्स्ट हायस्कूलमध्ये शिक्षक होते. नंतर पुण्यात आल्यावर कँप एज्युकेशन सोसायटीचे ते हेडमास्टर होते. नवयुग वाचनमाला किंवा अरूण वाचनमाला तर आपल्या सगळ्यांना परिचित आहेच. याच दरम्यानचा एक...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

'जीवन म्हणजे एक प्रचंड मौज आहे, तिचा कितीही आस्वाद घ्या, कंटाळा कधी येत नाही आणि तृप्ती कधी होत नाही', असं आचार्य अत्रे म्हणत. अत्रेंचे जवळचे स्नेही आणि महाराष्ट्रातील दिवंगत माजी संपादक गोविंद तळवलकर यांनी हे विधान नमूद करून ठेवले आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अथुरालिये रतना

श्रीलंकेत एप्रिल महिन्यामध्ये ईस्टर संडेच्या दिवशी अनेक चर्च व हॉटेल यांना लक्ष्य करुन बाँब हल्ले झाले होते.

या हल्ल्यांनंतर श्रीलंकेतल्या काही मुस्लीम संघटनांच्या विरोधात चर्चा सुरु होती. शुक्रवारी बौद्ध भिख्खू अथुरालिये रतना यांनी मंत्री रिशाद बाथिउद्दीन आणि राज्यपाल ALAM हिज्बुल्लाह तसंच अजत सैली यांच्या राजीनाम्याची मागणी करत आमरण उपोषणाला सुरवात केली होती.

बौद्ध भिख्खू अथुरालिये रतना हे पंतप्रधान रानिल विक्रमसिंघे यांच्या UNP या पक्षाचे खासदार आहेत.

अथुरालिये रतना आणि काही कट्टरपंथी बौद्ध संघटनांनी या मुस्लीम नेत्यांवर ईस्टर संडेला झालेल्या हल्ल्यांमध्ये सहभागी असल्याचा आरोप केला होता आणि त्यांचा राजीनाम्याची मागणी केली होती. पण मुस्लीम मंत्र्यांनी हे मात्र हे आरोप फेटाळून लावले.

अथुरालिये रतना आणि काही बौद्ध संघटनांनी या मंत्र्यांची आणि राज्यपालांची स्वतंत्र चौकशी करावी अशी मागणी केली आहे. अथुरालिये रतना यांच्या आमरण उपोषणानंतर श्रीलंकेतल्या वेगवेगळ्या भागात मोठ्या प्रमाणात आंदोलनं झाली आहेत.

बौद्ध भिक्षु आणि त्यांच्या संघटना समर्थनासाठी एकत्र आल्या होत्या. कैंडीच्या दलादा मालिगवा या बौद्ध मंदिरात अथुरालिये रतना आमरण उपोषण करत होते.

यानंतर सोमवारी दुपारी दोन मुस्लिम राज्यपालांनी अजत सैली आणि हिज्बुल्लाह यांनी राजीनामा दिला. राष्ट्रपती मैत्रिपाला सिरीसेना यांनी राज्यपालांचा राजीनामा स्वीकारला.

राज्यपालांच्या राजीनाम्यानंतर केंद्रीय मंत्रिमंडळात सहभागी असलेल्या सर्वच मुस्लीम मंत्री, उपमंत्री, राज्यमंत्री, राज्यपालांनीसुद्धा राजीनामा दिला. अर्थात या मंत्र्यांच्या राजीनाम्यांमुळे सरकार अस्थिर होणार नाही कारण पदाचे राजीनामे दिले असले तरी हे लोकप्रतिनिधी सत्ताधारी पक्षांचे खासदार राहतीलच.

सरकारला निष्पक्षपणे तपास करता यावा म्हणून सगळ्या मुस्लीम मंत्र्यांनी राजीनामे दिले आहेत असं स्पष्टीकरण श्रीलंकेतल्या मुस्लीम काँग्रेसचे खासदार राऊफ हकीम यांनी दिलं आहे. "तपासात कोणी दोषी आढळल्यास त्यांच्यावर योग्य ती कारवाई व्हावी. पण निर्दोष लोकांना त्रास होऊ नये," असंही ते म्हणाले.

श्रीलंकेतल्या मुस्लीम मंत्र्यांनी दिले राजीनामे

श्रीलंकेत चाललेली मुस्लीमविरोधी चळवळ आणि आमच्यावर केले जाणारे आरोप यांच्यातून आम्हाला मुक्त होण्याची गरज होती. म्हणूनच आम्ही राजीनामे देणं गरजेचं होतं, ते पुढे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

श्रीलंकेतल्या एका बौद्ध भिख्खूने सरकारातल्या मुस्लीम मंत्र्यांनी तसंच राज्यपालांनी राजीनामा द्यावा म्हणून आमरण उपोषण सुरू केलं. त्यानंतर काही दिवसातच या मुस्लीम व्यक्तींनी राजीनामा दिला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अदनान सामीनं या पुरस्काराचा आनंद व्यक्त करताना 'मेरे देश की धरती' या गाण्याच्या माध्यमातून व्यक्त केलं.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

मात्र मूळ पाकिस्तानी असलेल्या आणि चारच वर्षांपूर्वी भारताचं नागरिकत्व स्वीकारलेल्या अदनान सामीला पद्मश्री जाहीर झाल्यानंतर अनेकांनी या निर्णयावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केलं.

महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेनं अदनान सामीला पद्मश्री पुरस्कार देण्याच्या निर्णयाचा निषेध केला आहे.

अमेय खोपकर यांनी आपल्या ट्वीटमध्ये लिहिलं आहे, की "मूळ भारतीय नागरिक नसलेल्या अदनान सामीला भारत सरकारने कोणताही पुरस्कार देऊ नये, हे मनसेचं ठाम मत आहे. त्यामुळे त्याला बहाल केलेल्या 'पद्मश्री' पुरस्काराचा मनसेकडून तीव्र शब्दात निषेध. अदनान सामीला जाहीर झालेला पद्म पुरस्कार त्वरित रद्द करण्यात यावा ही मनसेची मागणी आहे."

बीबीसी इंडियन स्पोर्ट्सवुमन ऑफ द इयर

मनसेपाठोपाठ काँग्रेस प्रवक्ते जयवीर शेरगिल यांनीही अदनान सामीच्या पद्मश्रीवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केलं. "हा प्रतिष्ठित सन्मान देण्यासाठी आता 'भाजप सरकारचं लांगूललाचन' हा एक निकष बनला आहे," असं जयवीर शेरगील म्हणाले.

"कारगिल युद्धात पाकिस्तानविरोधात लढलेल्या मोहम्मद सनाउल्लाह यांना NRCच्या माध्यमातून घुसखोर म्हणून घोषित केलं गेलं आणि पाकिस्तानच्या वायुसेनेतील अधिकाऱ्याच्या मुलाला मात्र पद्मश्री सन्मान...? पद्मश्रीसाठी समाजाप्रति योगदान आवश्यक आहे की सरकारचं गुणगान?" असा जयवीर शेरगील यांचा प्रश्न आहे.

अर्थात, अदनान सामीसाठी नागरिकत्व आणि निष्ठांमुळे भारतात आणि पाकिस्तानातही निर्माण होणारे वाद हे नवीन नाहीत. बॉलिवुडमध्ये मिळालेल्या यश आणि कौतुकासोबतच अदनान सामीला अनेक प्रसंगी टीकेलाही सामोरं जावं लागलं आहे.

CAA वरून रझा मुरादांवर टीका

नागरिकत्व दुरुस्ती कायद्याबद्दलच्या एका प्रश्नावर उत्तर देताना ज्येष्ठ अभिनेते रझा मुराद यांनी म्हटलं होतं, की जर तुम्ही अदनान सामीला नागरिकत्व देऊ शकता तर इतरांना का नाही?

रझा मुराद यांनी पुढं बोलताना स्पष्ट केलं होतं, की नागरिकत्व दुरुस्ती कायदा हा घटनाविरोधी आहे. तुम्ही धर्म किंवा जातीच्या आधारे लोकांमध्ये भेदभाव करू शकत नाही. तुम्ही अदनान सामीलाही नागरिकत्व दिलंच ना! तो पाकिस्तानी मुस्लीम आहे. त्याचे वडील पाकिस्तानी हवाई दलामध्ये अधिकारी होते. मला एवढंच म्हणायचं आहे, की तुम्ही लोकांना धर्माच्या आधारे वेगळं काढू शकत नाही....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

प्रजासत्ताक दिनाच्या पूर्वसंध्येला जाहीर झालेल्या पद्म पुरस्कारांच्या यादीमध्ये एक नाव पाहून सर्वांनाच आश्चर्य वाटलं - गायक अदनान सामीचं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अदर पुनावाला

1. विविध राज्यांचे मुख्यमंत्री, उद्योगपती यांच्याकडून लशीसाठी दबाव-अदर पुनावाला

फोन कॉल्स ही वाईट गोष्ट आहे. विविध राज्यांतील बडे नेते, व्यापार मंडळांचे प्रमुख, उद्योगपती यांच्यासाठी समाजातील प्रभावशाली मंडळींचे लशीसाठी फोन येतात. कोव्हिशिल्ड लशीचा तात्काळ पुरवठा करा अशी मागणी होते असं धक्कादायक वक्तव्य सीरम इन्स्टिट्यूटचे सर्वेसर्वा अदार पुनावाला यांनी केलं. 'टाईम्स ऑफ इंडिया'ने ही बातमी दिली आहे.

द टाईम्स यूकेला दिलेल्या मुलाखतीत अदार पुनावाला म्हणाले आहेत की, "याला धमक्या म्हणणं फार साधी गोष्ट ठरेल. या लोकांना असणाऱ्या अपेक्षा आणि त्यांच्याकडून वापरली जाणारी भाषा खरोखर खूपच विचित्र आहे. खरं तर हा प्रतिसाद अभूतपूर्व आहे. प्रत्येकाला आपल्याला लस मिळावी असं वाटतं आहे. मात्र आपल्याआधी इतरांना लस का दिली जातेय हे त्यांना समजत नसल्याने अडचण निर्माण होतेय."

अदार पूनावाला हे सध्या कुटुंबासोबत ब्रिटनमध्ये आहेत. सीरम इन्स्टिट्यूट आता देशाबाहेर लस निर्मितीचा प्लॅन्ट सुरू करण्याचेही नियोजन करत असल्याचंही ते म्हणाले.

कोविशिल्ड आणि कोवॅक्सिन या दोन लसींना भारत सरकारने मान्यता दिली आहे. मात्र, आत्तापर्यंत देशात झालेल्या लसीकरणामध्ये सर्वाधिक लसीकरण हे अदार पूनावाला यांच्या सिरम इन्स्टिट्युटने उत्पादित केलेल्या कोविशिल्ड लसीचं झालं आहे.

2. दिल्लीला ऑक्सिजन पुरवा नाहीतर कारवाईला सामोरं जा- दिल्ली उच्च न्यायालय

ऑक्सिजनअभावी दिल्लीतील परिस्थिती नाजूक बनली आहे. मात्र, वारंवार मागणी करुनही केंद्राकडून पुरेसा ऑक्सिजन पुरवठा होत नसल्यानं दिल्ली उच्च न्यायालयाने केंद्र सरकारला शनिवारी चांगलंच फटकारलं.

दिल्लीला आजच्या आज ऑक्सिजन पुरवा अन्यथा कोर्टाच्या आदेशाचा भंग केल्याबद्दल कारवाईला तयार राहा असा कडक इशाराच न्यायालयाने केंद्राला दिला. केंद्रावर ताशेरे ओढताना ऑक्सिजन हा इगोचा विषय बनलाय का? अशी टिपण्णीही हायकोर्टानं केली आहे. 'सकाळ'ने ही बातमी दिली आहे.

न्यायालयाने केंद्राला आदेश देताना म्हटलं की, "दिल्लीला कुठल्याही परिस्थितीत शनिवारी 490 मेट्रिक टन ऑक्सिजन मिळेल याची खात्री करा. जर हे झालं नाही तर आदेश न पाळल्यानं तो कोर्टाचा अपमान असेल असे मानू असं न्यायालयाने सांगितलं.

ऑक्सिजन पुरवठा ही मोठी समस्या ठरली आहे.

दरम्यान, दिल्ली न्यायालयाने दिल्ली सरकारची बाजू ऐकून घेतल्यानंतर केंद्राला म्हटलं, "आता...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

विविध वर्तमानपत्रं, वेबसाईट्स यांचा घेतलेला आढावा


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अदर पुनावाला

तसंच, लशीचं वितरण सुरुवातीला भारतातच केलं जाईल, त्यानंतर कोव्हॅक्स देश म्हणजेच आफ्रिकेतील देशांमध्ये लशीचं वितरण केलं जाईल, अशी माहिती अदर पुनावाला यांनी दिली. शिवाय, ऑक्सफर्ड आणि अस्ट्राझेनका हे यूके आणि युरोपात लशीचं वितरण करतील, असंही त्यांनी सांगितलं.

भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी सिरम इन्स्टिट्यूटला आज (28 नोव्हेंबर) भेट देऊन आढावा घेतला. त्यानंतर 'सिरम'चे सीईओ आणि मालक अदर पूनावाला यांनी पत्रकार परिषद घेऊन पंतप्रधानांच्या दौऱ्याबाबत आणि कोरोनावरील लशीबाबत अधिक माहिती दिली.

पंतप्रधानांच्या भेटीबाबत अदर पुनावाला म्हणाले, "पंतप्रधानांनी सीरम इन्स्टिट्यूटमधील सदस्यांशी सखोल चर्चा केली. तूर्तास तरी, सरकार लशीचे किती डोस आमच्याकडून घेईल याविषयी ठरलेलं नाही. परंतु जुलै 2021 पर्यंत 300-400 दशलक्ष डोस सरकार आमच्याकडून घेईल असे संकेत आहेत."

"पंतप्रधानांना लशीसंदर्भात सविस्तर माहिती होती. त्यांचं लशीसंदर्भातलं ज्ञान पाहून आम्ही अवाक झालो. आम्हाला फार काही समजावून सांगावं लागलं नाही," असं सांगत पुनावालांनी पंतप्रधान मोदींचं कौतुक केलं.

"सिरम इन्सिट्यूटमध्ये बनत असलेली लस चांगली आहे. ही लस घेतलेल्या व्यक्तीला कोरोना झाला तर रुग्णालयात भरती करावं लागणार नाही. तसेच कोरोनाचा प्रसार 60 टक्क्यांपर्यंत कमी करता येणार आहे," असा विश्वास यावेळी अदर पुनावाला यांनी व्यक्त केला.

नरेंद्र मोदींनी घेतला लस निर्मितीचा आढावा

भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी पुण्यातील सिरम इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडियामध्ये जाऊन कोरोनावरील लस निर्मितीचा आढावा घेतला. जवळपास सव्वा तास नरेंद्र मोदी सिरम इन्स्टिट्यूटमध्ये होते.

नरेंद्र मोदी यांचं वायूसेनेच्या विमानाने पुण्यातील लोहगाव विमानतळावर आगमन झालं. यावेळी ले. जनरल सी. पी. मोहंती, एअर कमोडोर एच. असूदानी, पोलीस महासंचालक सुबोध कुमार जैस्वाल, पुणे विभागीय आयुक्त सौरभ राव, पोलीस आयुक्त अमिताभ गुप्ता, जिल्हाधिकारी डॉ. राजेश देशमुख हे स्वागतासाठी उपस्थित होते.

"सिरम इन्स्टिट्यूटमध्ये लशीचं काम कुठवर आलं आहे, याची माहिती त्यांनी दिली. तसंच, लस निर्मितीचं नियोजन कसं आहे, याचीही माहिती घेतली," असं नरेंद्र मोदी यांनी सांगितलं.

सिरम इन्स्टिट्यूटचे सीईओ आणि मालक अदर पूनावाला यांच्यासह त्यांचे कुटुंबीयही यावेळी हजर होते.

कोरोनाबाबतची सर्व काळजी घेऊन का दौरा आखण्यात आला आहे....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

येत्या दोन आठवड्यात सिरम इन्स्टिट्यूट भारत सरकारकडे तातडीच्या परवान्यासाठी अर्ज करेल, अशी माहिती 'सिरम'चे सीईओ आणि मालक अदर पुनावाला यांनी दिली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अदामा सांगते की, तिचे आई-वडील असताना आयुष्य बरं चाललं होतं. पैसे फार नव्हते आणि तिच्यासमोरील पर्यायही कमी होते, पण काही गोष्टी अर्थपूर्ण होत्या. तिने शालेय शिक्षण घेतलं. ती 12 वर्षांची असतानाच तिच्या वडिलांचं निधन झालं आणि नंतर काही वर्षांनी मातृछत्रंही हरपलं.

आई-वडील गेल्यानंतर आयुष्य बिकट झाल्याचं अदामा सांगते. शाळाही सोडावी लागली आणि स्वत:च्या जगण्यासाठी मेहनत करणं तिला भाग होतं. पश्चिम केनियातल्या ग्रामीण भागात तिचं गाव आहे.

22 वर्षं वयाची असताना अदामा एका व्यक्तीला भेटली आणि त्याच्यापासून ती गरोदरही राहिली. मात्र, बाळ झाल्यानंतर तीन दिवसांनीच त्या व्यक्तीचा मृत्यू झाला. यामुळे अदामाचा एकटेपणा कमालीचा वाढला.

बाळाचं 18 महिन्यांपर्यंत तिने पालनपोषण केलं. काळजी घेतली. मात्र, त्यानंतर स्थिर उत्पन्नाची आवश्यकात तिला भासू लागली. मग तिने बाळाला आजीकडे सोपवलं आणि कामाच्या शोधात नैरोबी गाठलं. तिला निघताना तिच्या आजीने सांगितलं की, तू तुझ्या बाळाच्या आयुष्यासाठी काम करायला जात आहेस.

अदामा नैरोबीत पोहोचली आणि रस्त्याशेजारी बसून कलिंगड विकण्यास सुरुवात केली. मात्र, त्यातून तिला फारसे पैसे मिळत नव्हते, त्यात जिच्यासोबत ती नैरोबीत राहत होती, ती अदामाचे रुमवर ठेवलेले पैसे चोरत असे. शहरातील आयुष्यही तिच्यासाठी प्रचंड कठीण होऊन बसलं होतं.

अदामाच्या कपाळावर स्वत:चा बचाव करतानाचं एक व्रण आहे. काही लोकांशी झटापटीदरम्यानचं ते व्रण होतं.

नंतर तिने एका बांधकाम साईटवर काम करण्यास सुरुवात केली. मात्र, तिला तिथे पगार मिळाला नाही. तिथून ती नाईटक्लबमध्ये काम करू लागली. तिने मालकाला सांगितलं की, तिचा पगार थेट गावी आजीला पाठवावा. मग तिने पगारातील काही रक्कम स्वत:ला घेतली, जेणेकरून नैरोबीत राहण्याची चांगली व्यवस्था करता येईल. नंतर तिला दुसऱ्या एका बांधकाम साईटवर थोड्या आणखी चांगल्या पगाराची नोकरी मिळाली. तिथे ती एका व्यक्तीला भेटली. दोघांचं नातं वाढत गेलं. एक दिवस त्याने तिच्याकडे बाळाची मागणी केली.

अदामाने त्याला एक ऑफर दिली. जर माझ्या मुलीला इकडे आपल्यासोबत राहण्यासाठी घेऊन येण्यास परवानगी दिली, तर नव्या बाळाला जन्म देण्यास तयार होईन, अशी ती ऑफर होती. ती व्यक्तीही तयार झाली आणि अदामाच्या पुढच्या पाच महिन्यांच्या गरोदरपणाच्या काळाता त्या व्यक्तीनेच घरभाडंही भरलं, बिलं भरली, फळं आणली. यादरम्यान अदामा तिच्या गोंडस मुलीला शहरात...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गेल्याच महिन्यात 'बीबीसी आफ्रिका आय'ने केनियाची राजधानी नैरोबीमधील लहान मुलांच्या विक्रीच्या व्यवसयाचा भांडाफोड केला होता. बीबीसी आफ्रिका आयच्या वृत्तानंतर पोलिसांनी मानवी तस्करीप्रकरणी सात जणांना अटक सुद्धा केली. पण त्या महिलांचं काय, ज्या अवैधपणे हे व्यवहार करतात? अशा कोणत्या गोष्टीमुळे इथल्या महिलांना पोटच्या लेकराला सात हजार रुपयांत विकावं लागतंय?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अधिकारी आणि कर्मचाऱ्यांनी नीटनेटका स्वच्छ पेहराव करूनच ड्युटीवर यावे असा आदेश सामान्य प्रशासन विभागाने काढला आहे.

हा आदेश राज्यातील सर्व शासकीय कार्यालयातील कर्मचारी, कंत्राटी तत्त्वावरील कर्मचारी, सल्लागार म्हणून शासकीय कामासाठी येणाऱ्या व्यक्तींनाही लागू असेल.

कर्मचाऱ्यांनी आठवडयातून एकदा खादी कपड्याचा पेहराव परिधान करावा असंही या आदेशात म्हटलं आहे.

पोशाखाबद्दलची नियमावली

महिलांसाठी- साडी, सलवार, चुडीदार, कुर्ता, ट्राऊजर, पॅन्ट आणि त्यावर कुर्ता किंवा शर्ट. आवश्यकता असल्यास दुप्पटा.

चप्पल, सँडल, बूट, शूज यांचा वापर करावा.

पुरुषांसाठी- शर्टपॅन्ट, ट्राऊजर, पॅन्ट असा पोशाख घालावा. परिधान केलेले कपडे स्वच्छ आणि नीटनेटके असावेत.

बूट, सँडल यांचा वापर करावा. कार्यालयामध्ये स्लिपर घालून येऊ नये.

सुटसुटीत जीन्सला प्रॉब्लेम का?

कॉर्पोरेट, सरकारी किंवा शिक्षण क्षेत्रात कार्यरत कर्मचाऱ्यांनी सुटसुटीत अशी जीन्स पँट वापरली आणि ते कंफर्टेबल राहिले तर प्रॉब्लेम काय होतो समजत नाही असा सवाल एका नेटिझन्सने केला आहे.

महाराष्ट्र सरकारमध्ये कोणीतरी शासकीय कर्मचाऱ्यांच्या सार्वजनिक कार्यालयातील प्रतिमेबाबत जागरूक आहे. स्तुत्य निर्णय. विचारपूर्वक घेतलेला निर्णय असं म्हणत एका नेटिझनने या निर्णयाचं स्वागत केलं आहे.

शासकीय कर्मचाऱ्यांना ड्रेसकोड लागू झाला आहे मग राजकारण्यांना कुर्ता-पायजमा परिधान करण्यावर बंदी का घालू नये? असा सवाल एका नेटिझनने केला आहे.

शासकीय कर्मचाऱ्यांप्रमाणे मंत्र्यांनीही ड्रेसकोड पाळायला हवा. आदित्य ठाकरे निळ्या रंगाचा शर्ट आणि जीन्स पॅँटमध्ये असतात. विदेशातून आलेल्या व्यक्तींना भेटतानाही त्यांचे हेच कपडे असतात. ते बदलणार का? असा एका नेटिझनने विचारलं आहे.

नियम पटणारे, जीन्सवर बंदीबाबत सूचना

व्यक्तिगत स्वातंत्र्य सढळपणे वापरू नये. ऑफिसला चट्ट्यापट्ट्याचे कपडे घालून येऊ नये ही भूमिका बरोबर आहे. टीशर्ट घालून येऊ नये. शासकीय शिस्त पाळणं आवश्यक आहे.

जीन्स पँट हा दैनंदिन प्रवास आणि वावरायच्या दृष्टीने सोयीची पडते. त्यामुळे जीन्स घालण्याबाबत आम्ही संबंधित विभागाला कल्पना दिली. त्यानुसार सुधारित आदेशात बदल होईल. बाकी आक्षेप घेण्यासारखं काही नाही असं राजपत्रित कर्मचारी अधिकारी महासंघाचे जी. डी. कुलथे यांनी सांगितलं.

"90 टक्के शासकीय कर्मचारी पुरुष फॉर्मल शर्टपँटमध्ये तर महिला साडी किंवा पंजाबी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

शासकीय कर्मचाऱ्यांसाठी ड्रेसकोड लागू करण्यात आला आहे. ऑफिसला येताना जीन्स, रंगीबेरंगी, नक्षीकाम केलेले, गडद रंगाचे कपडे घालण्यास मनाई करण्यात आली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार म्यानमारच्या उत्तरेकडच्या कचिन प्रदेशातल्या पेकान भागात जेड खाण आहे. या खाणीजवळ ही दुर्घटना घडली. घटनास्थळावरून आतापर्यंत 113 मृतदेह बाहेर काढण्यात आले आहेत.

बचावकार्य करणाऱ्या पथकाने दिलेल्या माहितीनुसार मुसळधार पावसामुळे चिखलाचा मोठा लोट एखाद्या लाटेप्रमाणे आला आणि या खाणीत काम करणारे कामगार अडकले.

जेड म्हणजे हरिताश्म. हे हिरव्या रंगाचे मौल्यवान रत्न असतात. जगात सर्वाधिक हरिताश्म म्यानमारमध्ये आढळतात. म्यानमार दरवर्षी जवळपास 30 अब्ज डॉलर्सच्या हरिताश्मची निर्यात करतो.

 मात्र, या खाणींमध्ये दुर्घटनाही कायम होत असतात. गेल्यावर्षी या खाणींमध्ये झालेल्या वेगवेगळ्या दुर्घटनांमध्ये 100 कामगारांचा मृत्यू झाला होता.

म्यानमारच्या अग्निशमन दलाने फेसबुकवरून या दुर्घटनेसंबंधीची माहिती दिली. फेसबुक पोस्टमध्ये म्हटलेलं आहे, "मुसळधार पावसामुळे चिखलाची मोठी लाट आली आणि या लाटेखाली खाणीत काम करत असलेले कामगार दबले."

कशी घडली दुर्घटना?

पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार गेल्या एक-दोन दिवसांपासून परिसरात मुसळधार पाऊस पडत असल्याने बुधवारीच (1 जुलै) कामगारांना सतर्कतेचा इशारा देत खाणीत काम करायला जाऊ नका, अशा सूचना करण्यात आल्या होत्या. मात्र, काही कामगारांनी या सूचनेकडे दुर्लक्ष केलं.

बँकॉकमध्ये असलेले बीबीसीचे प्रतिनिधी जोनाथन हेड यांनी सांगितलं, की  या दुर्घटनेचा जो व्हीडिओ मिळाला आहे, त्यामध्ये एका मोठ्या खड्ड्यात पाणी साचत असतानाच  भूस्खलन होऊन चिखलाचा मोठा लोट कोसळताना दिसतो.

यानंतर त्या मोठ्या खड्ड्याचे काठ तुटतात आणि पाणी वेगाने खाली दरीत वाहू लागतं.

अग्निशमन दलाने जे फोटो प्रसिद्ध केलेत त्यात बचाव पथकाचे कर्मचारी मृतदेह ताडपत्रीत बांधून नेत असल्याचं दिसतात.

38 वर्षांचे माउंग खाईंग खाणीत काम करतात. रॉयटर्स या वृत्तसंस्थेशी बोलताना त्यांनी सांगितलं की, त्यांना मातीचा एक ढिगारा खाली पडताना दिसला आणि लोक 'पळा, पळा' ओरडत होते.

ते म्हणाले, "क्षणार्धात डोंगराखाली असलेले लोक गाडले गेले. छातीत धस्स झालं. लोक चिखलात रुतले होते. मदतीसाठी हाका मारत होते. पण कुणीच काही करू शकत नव्हतं."

खाणीतून मातीचा ढिगारा बाहेर आणून टाकला जातो. या ढिगाऱ्यातून जेड दगडाचे तुकडे मिळवण्यासाठी शेकडो लोक ती माती चाळत असतात.

या मलब्यामुळे मोठा उतार तयार होत असतो. शिवाय इथे झाडंही नाही. त्यामुळे इथे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

म्यानमारमध्ये एका खाणीजवळ भूस्खलन होऊन जवळपास 113 जणांचा मृत्यू झाला आहे. अनेक जण अजूनही बेपत्ता आहेत. त्यांचा शोध घेण्याचं काम सुरू आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अधिकृतपणे हा भाग अझरबैजानच्या ताब्यात आहे. पण, तिथे आर्मेनियन वंशाचे लोक राहतात. आणि आर्मेनियानेही या भागावर दावा केलाय. सध्या मात्र युद्धाचं दु:ख दोन्ही देश भोगतायत. आणि त्याचवेळी हक्क सोडायलाही तयार नाहीएत.

सतत बाँब वर्षावाच्या माऱ्याखाली असलेल्या स्टेपनकर्ट शहरातून बीबीसी प्रतिनिधी स्टिव्ह रोझनबर्ग यांचा रिपोर्ट...

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता. रोज रात्री 8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आर्मेनिया आणि अझरबैजान देशांमध्ये युद्धविराम तर झाला. पण, युद्ध अजून संपलं नाही. म्हणजे असं की, दोन्ही बाजूची सैन्य एकमेकांवर हल्ल्याचा आरोप करत बाँब वर्षाव थांबवत नाहीएत. नागार्नो-काराबाख हा वादग्रस्त भाग अजूनही सैन्याने वेढलेला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अधिवेशनच्या पहिल्या दिवशी राज्यपालांचं अभिभाषण आणि त्यानंतर शोक प्रस्ताव होईल. त्यानंतर पुढील दिवसांत अभिभाषणावर चर्चा, आर्थिक पाहणी अहवाल पटलावर ठेवला जाईल. 8 मार्चला अर्थसंकल्प मांडला जाईल. त्यानंतर अर्थसंकल्पावर चर्चा होईल. 10 मार्चला हे अधिवेशन संपेल.

इतर दिवशी विरोधकांची आंदोलनं, विविध विषयांवर चर्चा होऊ शकतात. लक्षवेधी आणि प्रश्नोत्तरांचा तास होणार नाही असं सांगण्यात आलं आहे.

'या' मुद्द्यांवरून उद्धव ठाकरेंना अधिवेशन कठीण जाण्याची शक्यता दिसते आहे.

1. अधिवेशनाचा कालावधी

हे अधिवेशन 10 दिवसांचं होणार आहे. हे अर्थसंकल्पीय अधिवेशन असल्यामुळे 1 महिन्याचं अधिवेशन घेतलं जावं ही विरोधकांची मागणी होती. पण 2 आठवड्यांचं अधिवेशन घेतल्यामुळे विरोधक आक्रमक झाले आणि त्यांनी कामकाज सल्लागार समितीच्या बैठकीवर बहिष्कार घातला.

विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस

विरोधकांचा आक्रमक पवित्रा कामकाज सल्लागार समितीच्या बैठकीतून सुरू झाल्यामुळे हे अधिवेशन वादळी ठरणार असल्याचं चित्र आहे. अधिवेशनाच्या कालावधीवरून विरोधक सभागृहातही आक्रमक होण्याची शक्यता पाहता, उद्धव ठाकरे यांना त्याला तोंड द्यावं लागू शकतं.

2. महिला सुरक्षा

महाराष्ट्राचे वनमंत्री संजय राठोड यांनी पूजा चव्हाण आत्महत्या प्रकरणावरून राजीनामा दिला आहे. त्यांच्या राजीनाम्यासाठी विरोधकांनी राज्यभर आंदोलनं केली होती. शिवाय, मोठ्या प्रमाणात राज्य सरकारवर दबाव आणला गेला होता.

अर्थसंकल्पीय अधिवेशन तोंडावर असताना पूजा चव्हाण मृत्यू प्रकरणी वनमंत्री संजय राठोड यांच्या 'ऑडियो क्लिप' समोर आल्या. पूजा चव्हाण 22 वर्षीय तरुणीच्या मृत्यू प्रकरणी संजय राठोड जबाबदार असून त्यांनी तत्काळ राजीनामा द्यावा अशी भूमिका विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांनी मांडली होती.

आता संजय राठोड यांचा राजीनामा घेतला असला, तरी हा मुद्दा विरोधकांकडून सभागृहात काढला जाण्याची शक्यता आहे. कारण संजय राठोड हे महाराष्ट्राचे वनमंत्री होते. त्यामुळे यावर सरकारला आपली भूमिका मांडण्यासाठी विरोधकांकडून दबाव आणला जाऊ शकतो.

पूजा राठोड मृत्यूप्रकरणी भाजपच्या चित्रा वाघ यांनी आक्रमक भूमिका घेतली होती.

महिला सुरक्षेबाबत महाविकास आघाडी शक्ती कायदा आणत आहे. याच दरम्यान मंत्रिमंडळातील दोन मंत्र्यांची यासंबंधी प्रकरणं समोर आल्यानं विरोधकांनी घेरण्यास सुरुवात केली आहे.

यातील संजय राठोड यांनी राजीनामाही दिला...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

महाराष्ट्र विधिमंडळाचं आजपासून (1 मार्च) अधिवेशन सुरू होत आहे. काल (28 फेब्रुवारी) विरोधकांनी पत्रकार परिषदेत मांडलेले मुद्दे पाहता उद्धव ठाकरे यांच्यासाठी अर्थसंकल्पीय अधिवेशन अवघड ठरणार असल्याचे दिसत आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अधिवेशनाच्या आधी पूजा चव्हाण मृत्यू प्रकरणी माजी मंत्री आणि शिवसेना नेते संजय राठोड यांच्यावर गंभीर आरोप झाले. त्यांच्या 'ऑडियो क्लिप' समोर आल्या. त्यावेळी विरोधी पक्षाने संजय राठोड यांचा राजीनामा घेतल्याशिवाय अधिवेशन चालू देणार नाही अशी भूमिका घेतली.

अधिवेशनाच्या पूर्वसंध्येला मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी संजय राठोड यांचा राजीनामा घेतला आणि विरोधक अधिवेशनात आक्रमक होणार असल्याचं त्याचवेळी स्पष्ट झालं.

कामकाज बंद न पाडता चर्चा करून सरकारला धारेवर धरण्याची विरोधी पक्ष असलेल्या भाजपची रणनीती पहिल्या दिवसापासून ते अर्थसंकल्पाच्या शेवटच्या दिवसापर्यंत दिसून आली.

राज्यपालांच्या अभिभाषणावर चर्चा, रोजची प्रश्नोत्तरे आणि कायदा सुव्यवस्थेची चर्चा यावर विरोधी पक्षाने सभागृहात विविध पुरावे दाखवून सरकारला प्रश्न विचारले. यावेळी सत्ताधारी पक्षाचा बचावात्मक पवित्रा दिसून आला.

मनसुख हिरेन प्रकरणातल्या सचिन वाझेंच्या भूमिकेचा मुद्दा अधिवेशनात वादळी ठरला.

उद्योगपती मुकेश अंबानींच्या घराबाहेर सापडलेल्या स्फोटक प्रकरणातील मनसुख हिरेन मृत्यूबाबत पोलीस अधिकारी सचिन वाझे यांच्यावर गंभीर आरोप विरोधी पक्षाने केले. हा मुद्दा अधिवेशनाच्या केंद्रस्थानी राहिला.

कोणते निर्णय घ्यायला भाग पाडलं?

टीका आणि आरोप- प्रत्यारोप?

विरोधी पक्षाचे नेते देवेंद्र फडणवीस आणि सुधीर मुनगंटीवार यांनी मुख्यमंत्र्यांना हिंदुत्व, कायदा आणि सुव्यवस्था, भ्रष्टाचार अशा अनेक मुद्यांवर महाविकास आघाडीच्या मंत्र्यांना लक्ष केलं.

त्यावर मुख्यमंत्र्यांनी उत्तर देताना विरोधकांवर तोफ डागली. "कोरोना हा व्हायरस आहे तो म्हणतोय मी पुन्हा येईन मी पुन्हा येईन. तो पुन्हा आला" असं म्हणत फडणवीसांना टोला लगावला. "बाबरी पाडली तेव्हा येरे गबाळे पळून गेले. तुम्ही आम्हाला काय हिंदुत्व शिकवणार"? असा सवाल केला.

त्याचबरोबर "बंद दाराआड शब्द फिरवल्याचा त्यांनी पुर्नउच्चार केला." त्यानंतर विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांनी मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी सभेतलं भाषण सभागृहात केल्याची टीका केली. त्यावर फडणवीस यांनी "आम्ही गेलो होतो बाबरी पाडायला तेव्हा हे घरी बसले होते," असं प्रत्युत्तर दिलं.

अंबानी यांच्या घरासमोर सापडलेल्या स्फोटक प्रकरणी विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांनी शिवसेनेच्या जवळचे असलेले पोलीस अधिकारी सचिन वाझे यांच्यावर गंभीर आरोप केले. या प्रकरणातील...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

1 मार्च ते 10 मार्चपर्यंत विधीमंडळाचं अर्थसंकल्पीय अधिवेशन पार पडलं. या अधिवेशनाच्या सुरवातीपासून विरोधक आक्रमक होते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अधिवेशनात ठरेल नेत्यांची नवी फळी.

ज्याच्या हाती कम्युनिस्ट पार्टीची सत्ता येते, तो चीनच्या १ अब्ज ३० कोटी लोकांचं नेतृत्व करतो. तसंच, जगातल्या दुसऱ्या सगळ्यात मोठ्या अर्थव्यवस्थेचा सुकाणू त्यांच्या हाती येतो.

चीनमध्ये कम्युनिस्ट पार्टीच्या १९व्या महासभेच्या बैठकीला येत्या १८ ऑक्टोबरपासून सुरुवात होणार आहे. या महासभेत कम्युनिस्ट पक्षाच्या नेतृत्वात बदलाची अपेक्षा केली जाते. पण तरी यावेळी शी जिनपिंगच पुन्हा राष्ट्रपती म्हणून निवडून येतील अशी चर्चा आहे.

नेमकं काय होतं महासभेत

ऑक्टोबरच्या मध्यावधीत,कम्युनिस्ट पार्टी ऑफ चायना (सीपीसी) देशभरात आपल्या प्रतिनिधींची नियुक्ती करते. त्यानंतर बीजिंगमधल्या ग्रेट हॉलमध्ये एक बैठक घेतली जाते.

पार्टीमध्ये २३०० प्रतिनिधी आहेत, तरी देखील २२८७ प्रतिनिधीच या बैठकीत सहभागी होऊ शकतात. मिळालेल्या अहवालानुसार, १३ प्रतिनिधींना अनुचित/ अयोग्य व्यवहार केल्यबद्दल अपात्र ठरवलं गेलं आहे.

बंद दरवाज्याच्या मागे, सीपीसी शक्तिशाली केंद्रीय समितीची निवड करते. केंद्रीय समितीमध्ये जवळपास २०० सदस्य असतात.

बीजिंगमधल्या ग्रेट हॉलमध्ये चीनच्या नेतृत्वाची घोषणा केली जाते.

ही समिती पॉलिट ब्यूरोची निवड करते आणि पॉलिटेबल ब्यूरोच्या माध्यमातून स्थायी समिती निवडली जाते.

चीनचे सगळे निर्णय या दोन्ही समित्या मिळून घेतात. पॉलिटब्यूरोमध्ये सध्या २४ सदस्य आहे, तर स्थायी समितीमध्ये ७ सदस्य आहेत. असं असलं तरी सदस्यांच्या संख्येत बदल होत राहतात.

तांत्रिक प्रक्रियेचा भाग म्हणून मतदान घेतलं जात असलं तरी प्रत्यक्षात यापैकी बऱ्याच लोकांची निवड सत्ताधारी आधीच निश्चित करून ठेवतात आणि समितीला त्यांच्या या निर्णयाचं पालन करावं लागतं.

केंद्रीय समिती पार्टीच्या सरचिटणीसांची नियुक्ती करते जे पक्षाचे प्रमुख नेते म्हणून ओळखले जातात. त्यांनाच देशाचं अध्यक्ष (राष्ट्रपती) बनवलं जातं. यावेळी पुन्हा शी जिनपिंगच राष्ट्राध्यक्ष म्हणून निवडून येतील अशा चर्चा राजकीय वर्तुळात रंगल्या आहेत.

यावेळी काय होणार आहे?

यावेळी 19व्या महासभेचं संपूर्ण लक्ष फक्त दोनच गोष्टींवर आहे.

पहिलं म्हणजे शी जिनपिंग येणाऱ्या पाच वर्षांत चीनच्या विकासाचं धोरण विस्तृत अहवालाच्या माध्यमातून जाहीर करणार आहेत. विश्लेषक या जाहीरनाम्याची काळजीपूर्वक छाननी करणार आहेत.

आणि दुसरं म्हणजे, पॉलिट ब्यूरोला स्थायी समितीची संरचना पूर्णपणे बदलायची...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

दर पाच वर्षांनंतर जगाचं लक्ष चीनमध्ये होणाऱ्या सत्ताधारी कम्युनिस्ट पक्षाच्या महासभेकडे असतं. या महासभेत कम्युनिस्ट पार्टीचं नेतृत्व कोण करेल हे ठरवलं जातं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अधिवेशानाच्या दोन तीन दिवस आधीपासूनच त्या इंदिरा गांधी स्टेडियमवर तयारीसाठी लक्ष ठेवून होत्या.

शनिवारी रात्री मैदानांवर डासांची समस्या असल्याची तक्रार केल्यानंतर डासांचं निवारण करण्यासाठीची कीटकनाशकांच्या फवारणी प्रियांका यांनी स्वतःच्या निगराणीखाली करून घेतली.

रविवारीही पडद्यामागे वॉकी-टॉकी घेऊन त्या समन्वयाच्या भूमिकेत दिसत होत्या.

व्यासपीठावर बोलणाऱ्या वक्त्यांच्या यादीला अंतिम रूप त्यांनीच दिलं. या यादीत पहिल्यांदाच तरुण आणि अनुभवी वक्त्यांचा मिलाप पाहाता आला, याचं श्रेय प्रियांकांना द्यायला हवं.

राहुल गांधी आणि सोनिया गांधी यांच्यासह जवळपास सर्व वक्त्यांच्या भाषणाचं फॅक्ट चेकिंग त्यांनीच केलं.

हे सगळं सुरू असताना त्यांचा फोटो कुठंही येणार नाही याची दक्षता त्यांनी घेतली होती. लोकांचं लक्ष पूर्णपणे काँग्रेस अधिवेशानवर राहिलं पाहिजे यासाठी त्यांनी ही दक्षता घेतली होती.

नवज्योत सिंग सिद्धू यांनी व्यासपीठावर प्रियांका गांधी यांचं कौतुक करत त्यांच्यामुळेच ते काँग्रेसमध्ये येऊ शकले, असं सांगितलं.

भैयाजी नावाने प्रसिद्ध

नेहरू-गांधी परिवारातील सदस्यांपैकी सर्वाधिक कुतूहल असणारी व्यक्ती म्हणजे प्रियांका गांधी आहेत.

असं म्हटलं जात की त्यांच्या कुटुंबातील त्या सर्वांत प्रभावी व्यक्ती आहेत, पण त्या स्वतः सक्रिय राजकारणात येत नाहीत.

त्या निवडणुकांचं नियोजन करतात पण स्वतः निवडणूक लढवत नाहीत. मोठ्या सभा घेण्यापेक्षा लहान सभा घेण्याकडे त्यांचा कल असतो.

आई आणि भावाला प्रियांका प्रथमच मदत करत आहेत असं नाही. रायबरेली आणि अमेठीमध्ये पक्षाचं सर्व काम प्रियांकाच पाहात असतात.

या मतदार संघात त्या भैयाजी या नावाने प्रसिद्ध आहेत. प्रियांका अगदी सहजपणे लोकांत मिसळतात.

समाजवादी पक्षाशी युती

गेल्या वर्षी उत्तर प्रदेशच्या विधानसभा निवडणुकीत समाजवादी पक्ष आणि काँग्रेसमध्ये युती झाली होती. यासाठी प्रियांका गांधी यांनीच प्रयत्न केले होते.

राहुल गांधी यांच्या वतीने प्रियांका गांधी यांनीच समाजवादी पक्षाचे अध्यक्ष अखिलेश यादव यांच्याशी चर्चा केली आणि युतीचं पूर्ण नियोजनही केलं.

उत्तर प्रदेशचे काँग्रेसचे प्रभारी गुलाम नबी आझाद यांनी या युतीसाठी प्रियांका गांधी यांचे आभार मानल्यानंतर पडद्यामागे त्या सक्रिय होत्या हे पुढं आलं.

त्यावेळी असा अंदाज लावला जात होता की राहुल यांच्यापेक्षा प्रियांका अधिक सक्रिय होतील....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

काँग्रेसच्या महाअधिवेशनामध्ये काँग्रेस अध्यक्ष राहुल गांधी आणि त्यांच्या आई सोनिया गांधी व्यासपीठावर दिसल्या. पण आई आणि मुलाच्या साथीने पडद्यामागे प्रियांकाही सक्रिय होत्या.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अधूनमधून एखादा वटवाघूळ त्यांच्या दिशेने येत बाजूने उडत जायचं.

झिम्बाब्वेच्या या परिसरात लोक वटवाघळांना पंखवाला ड्रॅगन, उडणारा उंदीर किंवा वाईट गोष्टींचं प्रतिक म्हणून संबोधतात. जगातील इतर ठिकाणांप्रमाणेच वटवाघळांबाबत इथं अनेक दंतकथा किंवा अंधश्रद्धा आहेत. पण इकोलॉजिस्ट डॉ. मॅथ्यू यांच्या दृष्टीने तो एक सुंदर आणि अद्भुत जीव आहे.

डॉ. मॅथ्यू यांच्या मते, वटवाघूळ आकर्षक आहे. पण लोकांना त्याच्याबाबत माहिती नाही. लोक अनोळखी गोष्टींनाच जास्त घाबरतात.

वटवाघूळ वाचवण्यासाठी मोहीम

डॉ. मॅथ्यू सिराड येथील फ्रेंच रिसर्च इंस्टिट्यूटमध्ये विषाणूंवर संशोधन करत आहेत. युनिव्हर्सिटी ऑफ झिम्बाब्वेमध्ये आपल्या सहकाऱ्यांसोबत काम करताना ते वटवाघळांच्या गुहेत जातात. तिथं नमुने गोळा करून ते परत येतात.

प्रयोगशाळेत या नमुन्यांचा अभ्यास केला जातो. शास्त्रज्ञांनी आतापर्यंत एकाच प्रजातींच्या वेगवेगळ्या कोरोना व्हायरसचा शोध लावला आहे. उदाहरणार्थ सार्स आणि कोव्हिड-19 चा व्हायरस.

हे शोध जगभरात वटवाघळांमधून पसरणाऱ्या व्हायरसची आनुवंशिक बनावट आणि त्याचे गुणधर्म ओळखण्यासाठी केल्या जात असलेल्या प्रयोगांचा भाग आहेत.

या विषाणूंच्या प्रसारावर तत्काळ प्रतिबंध घालण्यासाठी खबरदारीच्या दृष्टीकोनातून हे सर्व प्रयोग करण्यात येत आहेत.

युनिव्हर्सिटी ऑफ झिम्बाब्वेच्या डॉ. एलिझाबेथ गोरी सांगतात, स्थानिक लोक नेहमी या वटवाघळांच्या ठिकाणी जात असतात. ते तिथून गुनाओ (एक प्रकारचं खत) गोळा करतात. शेतातील पीकांची वाढ होण्यासाठी या खतांचा उपयोग होतो.

त्यामुळे नेमके कोणत्या प्रकारचे विषाणू वटवाघळांमधून माणसांमध्ये येऊ शकतात, हे समजून घेणं आपल्यासाठी महत्त्वाचं ठरतं.

वटवाघळांवर काम संशोधन करत असलेल्या तज्ज्ञांनी 'वटवाघळांना दोष देऊ नका' नामक एक मोहीम सुरू केली आहे.

वटवाघळांबाबत विनाकारण असलेली भीती आणि गूढ दूर करण्यासाठी त्यांनी हा पुढाकार घेतला आहे.

खरं तर, वटवाघळांना सध्या संरक्षणाची गरज आहे, त्यामुळे या मोहिमेचं महत्त्व अधोरेखित आहे.

जगात सर्वात कमी लेखण्यात आलेला, चुकीचा ठरवण्यात आलेला जीव म्हणजे वटवाघुळ, असं स्पष्ट मत गोरी नोंदवतात.

वटवाघुळ गेल्या कित्येक वर्षांपासून सांस्कृतिक आणि सामाजिक दृष्टीने पूर्वग्रहांचा शिकार बनत आले आहेत.

त्यांना मानवावर येणाऱ्या संकटासाठी जबाबदार धरलं जातं. कोरोना काळात तर ही भीती जास्तच वाढल्याचं दिसून येईल....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

डॉ. मॅथ्यू बरगॅरेल यांनी पवित्र गुहेत जाण्यासाठी गावातील ज्येष्ठांची परवानगी घेतली. आत्म्यांना समाधानी करण्यासाठी भेटवस्तूही घेतल्या. त्यांनी मास्क आणि तीन थरांचे हातमोजे घातले. दोरीच्या शिडीच्या साहाय्याने गुहेत उतरण्यास त्यांनी सुरुवात केली. तिथं प्रत्येक ठिकाणी वटवाघळांचा तीव्र दर्प पसरला होता. त्यांचं मल-मूत्र ठिकठिकाणी पडलेलं होतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अध्यक्षीय निवडणुकांच्या केवळ 32 दिवसांआधी डोनाल्ड ट्रंप यांना कोव्हिड 19 झालाय. ते 74 वर्षांचे आहे आणि या रोगासाठीच्या 'हाय-रिस्क' वयोगटात मोडतात.

लक्षणं सौम्यं असली तरी उपचारादरम्यान त्यांना क्वारंटाईन व्हावं लागेल. म्हणजेच निवडणुकीवर किमान त्यांच्या बाजूने तरी परिणाम झालेला आहे.

अध्यक्षीय निवडणुकीसाठीच्या प्रचाराचं काय?

राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप यांनी प्रचारासाठी गेल्या काही आठवड्यांमध्ये मिनेसोटा, पेन्सेलव्हेनिया, व्हर्जिनिया, जॉर्जिया, फ्लोरिडा आणि नॉर्थ कॅरोलिनाला भेट दिली होती. पण आता मात्र प्रचार थांबलेला आहे.

ट्रंप यांना स्वतःला प्रचार करता येणार नाही. यापूर्वी अनेकदा त्यांनी त्यांचे कुटुंबीय वा ज्येष्ठ सहकाऱ्यांची अशा कामांसाठी मदत घेतलेली होती.

पण यातले अनेक जण सध्या संसर्ग झालेल्या व्यक्तींच्या संपर्कात आल्याने क्वारंटाईन आहेत. त्यामुळे त्या पातळीवरही ट्रंप यांचा प्रचार थांबलेला आहे.

टाऊन हॉल पद्धतीने होणारा, प्रेक्षकांच्या प्रश्नांचीही उत्तरं देणारा वादविवादाचा पुढचा कार्यक्रम - 'प्रेसिडेन्शियल डिबेट' 15 ऑक्टोबरला फ्लोरिडामध्ये होऊ घातलाय, पण त्याबद्दलही शंका निर्माण झालेली आहे. कदाचित हा कार्यक्रम व्हिडिओ कॉन्फरन्सिंगद्वारे होईल. पण त्यावेळी ट्रंप यांची तब्येत कशी असेल यावर हे अवलंबून असेल.

निवडणुकीचं वेळापत्रक बदलता येईल का याविषयीची चर्चा सुरू झालेली आहे पण यासाठी काँग्रेसच्या दोन्ही सदनांमध्ये बहुमत मिळावं लागेल. शिवाय काही राज्यांमध्ये अर्ली व्होटिंगला - आगाऊ मतदानाला सुरुवात झालेली आहे.

निवडणुकांवर याचा काय परिणाम होईल?

अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षीय निवडणुकीसमोर यावेळी अनेक आव्हानं होती.

कोरोनाची जागतिक साथ आणि त्यातून निर्माण झालेलं आर्थिक संकट, जॉर्ज फ्लॉईड यांच्या मृत्यूनंतर वर्ण आणि वंशभेदाच्या विरोधात आणि पोलिसांकडून केल्या जाणाऱ्या विरोधात अमेरिकेतल्या अनेक महत्त्वाच्या शहरांमध्ये अनेकदा हिंसक झालेली आंदोलनं आणि निदर्शनं, इतर अनेक लहान अडचणी आणि वाद होऊनही अध्यक्षपदाची शर्यत सुरळीत सुरू होती.

राष्ट्रीय पाहण्यांमध्ये डेमोक्रॅटिक पक्षाचे जो बायडन गेले काही महिने आघाडी कायम राखून आहेत. त्यांची आघाडी फार मोठी नसली तरी महत्त्वाच्या स्विंग स्टेट्समध्ये त्यांना कौल मिळताना दिसतोय.

कोरोना व्हायरसच्या जागतिक साथीची परिस्थिती ट्रंप यांनी ज्याप्रकारे हाताळली त्यावरून या प्रशासनाला जनतेने...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अमेरिकन राष्ट्राध्यक्षपदाच्या निवडणुकीत नुकतीच एक उलथापालथ झाली. अमेरिकेतल्या निवडणुकांच्याबाबत आतापर्यंत हे अनेकदा लिहिण्यात आलंय. पण यावेळी जे घडलंय ते यापूर्वी कधीही घडलं नव्हतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अध्यक्षीय निवडणूक बघता अमेरिकेत सध्या अभूतपूर्व परिस्थिती आहे, असं म्हणता येईल. कोरोना विषाणूच्या साथीमुळे यंदा अमेरिकेत मोठ्या संख्येने मतदारांनी पोस्टल व्होटिंगचा पर्याय निवडला.

ट्रंप यांनी अनेकदा मतदान घोटाळ्याचा विषय काढला. मात्र, रिपब्लिकन पक्षाने कधीही कुठल्याही प्रकारचा फेरफार, घोटाळ्याविषयी म्हटलं नाही. डोनाल्ड ट्रंप यांना मात्र पोस्टल व्होटिंगमुळे निवडणूक निकालात गडबड होऊ शकते, असं वाटतं. पोस्टल व्होटिंग धोकादायक असल्याचं ते म्हणतात.

आणि म्हणूनच अमेरिकेचे निवडणूक अधिकारी आणि टपाल सेवेतल्या अधिकाऱ्यांवर मोठा दबाव आहे.

गेल्या निवडणुकीत अडचणी आाल्या होत्या का?

काही किरकोळ अपवाद वगळता निवडणुकीत फ्रॉड होण्याची शक्यता नसल्याचं अनेक राष्ट्रीय आणि प्रादेशिक पातळीवर करण्यात आलेल्या संशोधनांमध्ये आढळून आलं आहे. काही प्रकरणांवर तर प्रसारमाध्यमांनी बरंच वार्तांकन केलं.

2018 साली नॉर्थ कॅरोलिनामधल्या प्रायमरीमध्येही असाच एक प्रकार घडला होता. त्यावेळी रिपब्लिकन उमेदवाराच्या एका कन्सल्टंटने मतपत्रिकांमध्ये छेडछाड केली होती. मीडियाने या बातमीला प्राधान्याने प्रसिद्धी दिल्यानंतर पुन्हा मतदान घेण्यात आलं होतं.

मात्र, 2017 साली ब्रेनन सेंटर फॉर जस्टिस या संस्थेने केलेल्या अभ्यासात अमेरिकेत निवडणूक घोटाळ्याचा दर 0.0009% इतका असल्याचं  आढळून आलं.

अमेरिकेच्या निवडणूक आयोगाचे प्रमुख एलन वेईनट्रॉब म्हणतात,"पोस्टल व्होटिंगमुळे घोटाळा होतो, या कॉन्स्पिरसी थिअरीला कुठलाच आधार नाही."

मात्र, या प्रक्रियेत काही ठिकाणी निवडणूक घोटाळा झाल्याचा दावा करण्यात येतोय.

व्हर्जिनिया

ऑक्टोबर महिन्यात "व्हर्जिनियामध्ये पाच लाख अर्ज भरण्यात आले. मात्र, ते खोटे होते", असं डोनाल्ड ट्रंप यांनी एका सभेत म्हटलं होतं, अॅबसेंटी बॅलेट म्हणजे पोस्टाद्वारे मतदान करण्यासाठी हे अर्ज करण्यात आले होते, पण यावरचा उत्तर देण्यासाठीचा पत्ता चूक होता.

मात्र, हा घोटाळा नव्हे तर चूक होती आणि ही चूक नंतर दुरुस्त करण्यात आली, असं स्पष्टीकरण व्हर्जिनियातल्या निवडणूक अधिकाऱ्यांनी दिलं होतं.

व्हर्जिनिया सेंटर फॉर व्होटर इन्फोर्मेशनचं म्हणणं आहे, "प्रिटिंगमध्ये झालेल्या चुकीमुळे मतदाराला अडचण येऊ नये, यासाठी आम्ही अनेक आठवडे राबलो."

19 ऑक्टोबरपर्यंत 3 लाख नोंदणीकृत मतदारांनी हा अर्ज परत पाठवला होता.

ओहयो

राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप यांनी ट्वीट केलं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अमेरिकेच्या अध्यक्षीय निवडणुकीत यंदा मोठ्या प्रमाणावर पोस्टल व्होटिंग म्हणजेच टपालाने मतदान झालं. मात्र, 'यामुळे मतदानात मोठ्या प्रमाणावर घोटाळा' होऊ शकतो, असं म्हणत डोनाल्ड ट्रंप यांनी या पोस्टल व्होटिंगवर टीका केली. ट्रंप यांच्या आरोपांना काही पुरावे आहेत का?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अध्यात्माला फक्त ध्यानधारणेची नव्हे तर मध्यस्थीचीही आवश्यकता असते. राज्यसत्ता आणि देव या सत्तेच्या दोन केंद्रांमध्ये संवाद घडवून आणण्यासाठी अध्यात्माला दलालांची गरज असते.

व्यापक अर्थानं पाहिल्यास 'गॉडमॅन' म्हणजेच स्वयंघोषित अध्यात्मिक गुरू अथवा बाबा हे समाजाचाच भाग असतात. त्यांना कौटुंबिक गुरूपेक्षा मोठं मानलं जातं पण स्वामी नारायण आणि रामना महानसी यांच्यासारख्या आध्यात्मिक नेत्यांपेक्षा कनिष्ठ मानलं जातं.

दैनंदिन जीवनाचा विचार केल्यास आसाराम, गुरमीत राम रहीम आणि रामपाल यांच्यासारखे बाबा म्हणजे सेवा पुरवठादार आहेत. धार्मिक विधी ही अन्न पुरवण्यासारखीच सेवा झाली आहे.

म्हणूनच अशा बाबांना खरं तर शहरी जीवनाचा, विशेषत: छोट्या शहरांमधल्या लोकांच्या जीवनाचा अविभाग्य भाग म्हणून पाहायला हवं.

त्या दृष्टीने पाहिल्यास आसाराम, राम रहीम हे आपल्या काळातील आकांक्षावादी दंतकथा बनलेले आहेत. त्यांचे आश्रम आपल्याला आनंद देणाऱ्या एखाद्या स्वप्नवत अशा  भविष्यातल्या ठिकाणांचं प्रतीक वाटतात.

छोट्या शहरांतले मोठे बाबा

उत्तर भारतातल्या छोट्या उपनगरांत कोणत्याही भागात नियमितपणे सत्संग भरताना आपण पाहतो. सत्संग म्हणजे एक प्रकारची धार्मिक सभा असते, ज्यामुळे सामाजिक सलोख्याची भावना निर्माण होताना दिसते. आश्रम आणि सत्संग यामध्ये आपण सामाजिक जीवनाचे दोन स्तंभ उभे करतो.

सर्वांसाठी समानता आणि सर्वसमावेशकतेची स्वप्नं दाखवणाऱ्या अशा बाबांची प्रचिती मग तंत्रज्ञानाच्या सहाय्यानं सर्वदूर पसरते, ती छोटी शहरं नावलौकिकास येतात.

या बाबांसोबत मग अशी ही लहान गावं इतिहासात प्रवेश करतात आणि त्यांच्यामुळे त्या गावाची आधुनिकतेकडे एक वेगळी वाटचाल सुरू होते.

राजकीय अर्थानं विचार केल्यास हे बाबा व्होट बँक वळवण्याचं एक महत्त्वाचं माध्यम म्हणूनही काम करतात. म्हणून त्यांच्या अनुयायींमध्ये मग अनेक राजकारणी सामील होतात, त्यांच्या दरबारी भेट देतात, सभा घेतात. म्हणून राजकारणी आणि अध्यात्मिक गुरूंमध्ये अशी पैसे, प्रभाव आणि मतांची देवाणघेवाण होत असतानाच दुसरीकडे धर्म आणि राजकारणाच्या वाटाघाटीही होत असतात.

म्हणूनच अशा बाबांचं वास्तव समजून घेणं आवश्यक आहे. तो खालच्या वर्गातला, थोडाथोडकाच प्रभाव पाडू शकणारा आणि काही भागांतच सक्रीय असतो. तो 'इशा फाउन्डेशन'च्या सद्गुरू किंवा 'आर्ट ऑफ लिव्हिंग'च्या श्री श्री रविशंकरसारखा जागतिक पातळीवर प्रभाव पाडणारा व्यक्ती...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारत हा मध्यस्थ आणि दलालांचा देश आहे. एका अभ्यासू संशोधकाच्या मते, दलाल सर्वसामान्यांच्या आयुष्यातले अडथळे कमी करतात. मध्यमवर्गीयांसाठी तर असे भोंदूबाबा आणि दलाल एकसारखेच. म्हणून अशा बाबांचा महत्त्व केवळ राजकीय आणि आर्थिक भूमिकेपुरतं मर्यादित नाही.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अनंत देव

ती कथा अशी आहे... मक्केत एक वृद्ध महिला नेहमी त्यांच्या अंगावर कचरा टाकत असे. पण ते काहीही न म्हणता कपडे साफ करून पुढे निघून जात. हा प्रकार बरेच दिवस सुरू होता. एक दिवस या वृद्ध बाईनं त्यांच्या अंगावर कचरा टाकला नाही. त्यावर पैगंबरांनी चौकशी केल्यानंतर त्यांना कळाले की ती बाई आजारी होती. त्यानंतर पैगंबर या महिलेच्या प्रकृतीची चौकशी करण्यासाठी तिच्या घरी गेले आणि मदतीची तयारी दाखवली. त्यानंतर ही महिला इतकी प्रभावित झाली की तिनं इस्लाम धर्म स्वीकारला.

पश्चिम उत्तर प्रदेशातला मुजफ्फरनगर हा जिल्हा धार्मिकदृष्ट्या अत्यंत संवेदनशील समजला जातो. 2013 मध्ये इथं झालेल्या दंगलीत 60 पेक्षा जास्त लोकांचा मृत्यू झाला होता.

होळीच्या पार्श्वभूमीवर इथं पुन्हा हिंसा होऊ नये, या उद्देशानं जिल्ह्याचे वरिष्ठ पोलीस अधीक्षक अनंत देव यांनी एक निवेदन प्रसिद्ध केलं असून ते इथल्या मशिदी आणि मदरशांत पाठवण्यात आलं आहे.

या निवदेनात लिहिलं आहे की, "तुम्ही महंमद पैगंबरांच स्मरण करत आगीने आग विझवण्याचा प्रयत्न करू नये. आग विझवण्यासाठी पाण्याची गरज असते. बुद्धिमत्ता आणि संयम यांची साथ सोडू नका, अन्यथा सैतान त्याचं काम करेल. जर एखाद्या लहान मुलाकडून किंवा मोठ्याकडून चूक झाली तर शांतता आणि संयम पाळा आणि होळीच्या शुभदिनावर शांतता कायम ठेवा."

बीबीसीशी बोलताना अनंत देव म्हणाले, "होळी हा हिंदूचा सण आहे. बऱ्याच वेळा रंग अंगावर उडाला किंवा मशीद, मदरशांच्या भिंतीवर रंग लागला तर वाद होतात. मुस्लिमांनी होळीच्या दिवशी संयम राखावा, यासाठी मी हे आवाहन केलं आहे. धार्मिक आणि सामाजिक सौहार्द राखण्याची जबाबदारी सर्वांचीच आहे, ही बाब त्यांच्या लक्षात यावी यासाठी मी हे आवाहन केलं आहे."

ते म्हणाले, "जर होळीच्या दिवशी एखाद्या मुस्लीम व्यक्तीच्या अंगावर रंग पडला किंवा एखाद्या भिंतीवर रंग पडला तर वाद होऊ नये. भिंतीवर किंवा अंगावर उडालेला रंग स्वच्छ होऊ शकतो. इतकं औदार्य, संयम, सहनशीलता, धैर्य आणि समज लोकांनी दाखवला पाहिजे. त्यासाठी मी महंमद पैगंबर यांच्या जीवानातील कथा उदाहरणा दाखल दिली आहे. यातून त्यांच्या आचरणाची प्रचीती येते."

हिंदू आणि मुस्लिमांकडून स्वागत

पोलिसांच्या या आवाहनाचं शहारातील हिंदू आणि मुस्लिमांनी स्वागत केलं आहे. मुजफ्फरनगरमध्ये मदरसा चालणारे मुसा कासमी म्हणतात, "महंमद पैगंबरांच्या जीवनतील कथा सांगून लोकांना समजवण्याचा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

महंमद पैगंबर यांच्या जीवनातील एक कथा फार प्रसिद्ध आहे. तिचाच आधार उत्तर प्रदेशातल्या मुजफ्फरनगर पोलिसांनी घेतला असून होळीच्या निमित्तानं लोकांना शांततेचं आवाहन केलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अनंत भालेरावांनी फक्त दैनिक मराठवाडाच चालवला नाही तर त्यांचे मराठवाडा या प्रदेशाच्या बांधणीतही महत्त्वाचे योगदान आहे. त्यांच्या लेखणीने नेहमीच गोर-गरीब आणि शोषित वर्गांची बाजू लावून धरली.

मराठवाड्याच्या प्रश्नांवर त्यांनी पोटतिडकीने भूमिका मांडली इतकेच नाही तर त्यावर मार्ग कसा शोधायचा हे देखील त्यांनी दाखवून दिलं. मराठवाड्याला स्वातंत्र्य मिळवून देण्यापासून ते मराठवाड्याच्या उभारणीमध्ये भालेरावांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली.

सुमारे 40 वर्षांहून अधिक काळ पत्रकारिता करून लेखणी चालवणाऱ्या या संपादकाने कधी काळी हातात बंदूक घेतली असेल हा विचार आपण करू शकतो का? पण स्वातंत्र्याआधी बंदूक तर स्वातंत्र्यानंतर लेखणी घेऊन समाज घडवून लोकशाहीची मूल्यं टिकवण्याचं काम त्यांनी केलं.

स्वातंत्र्य आंदोलनात भालेराव कसे आले?

शालेय वयापासून भालेराव हे स्वातंत्र्य आंदोलनाने भारलेले होते. शिक्षण सुरू असतानाच ते छोट्या-मोठ्या आंदोलनात भाग घेत असत. स्वामी रामानंद तीर्थ यांच्या प्रेरणेनी त्यांनी 'वंदे मातरम' आंदोलनात भाग घेतला आणि परिणामी त्यांची शाळेतून हकालपट्टीही झाली होती.

1939 मध्ये भालेरावांनी परभणी जिल्ह्यातील सेलूच्या नूतन विद्यालयात त्यांनी शिक्षकाची नोकरी पत्करली. ही राष्ट्रीय शाळा होती. समविचारी लोकांनी एकत्र येऊन काढलेली ती एक स्वतंत्र शाळा होती.

अशा प्रकारची शाळा आधी स्वामी रामानंद तीर्थ यांनी अंबाजोगई येथे काढली होती. त्याच मॉडलवर नूतन विद्यालयाची स्थापना करण्यात आली होती. या शाळांनी विद्यार्थी तर घडवलेच पण नवं नेतृत्वदेखील घडवलं.

या शाळांबद्दल नरेंद्र चपळगावकर आपल्या कर्मयोगी संन्यासी पुस्तकात सांगतात की, स्वातंत्र्यलढ्याला सर्वांत मोठी कुमक याच शाळांमधून आली होती. किंबहुना हेच त्यांच्या स्थापनेचे खरे उद्दिष्ट होते. स्वामीजी, बाबासाहेब परांजपे, गोविंदभाई, अनंत भालेराव हे नेते या शाळांनी तर दिलेच पण सत्याग्रहात सहभाग घेणा-यांमध्ये खासगी शाळेतील शिक्षक आणि विद्यार्थ्यांची संख्या लक्षणीय होती.

1942 ला 'चले जाओ'च्या वेळी ही शाळा कार्यकर्त्यांसाठी एक केंद्र बनली होती. या काळात भालेरावांनी सत्याग्रहींची व्यवस्था करणं आणि सत्याग्रहासाठी सत्याग्रही पाठवणं ही कार्ये पार पाडली. पण शिक्षक म्हणून अनेक बंधनं त्यांच्यावर येऊ लागली होती.

निजामाची देखील त्यांच्यावर करडी नजर होती. म्हणून 1944 मध्ये ते काँग्रेसचे पूर्णवेळ...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

स्वातंत्र्योत्तर भारतामध्ये सामाजिक जबाबदारीचं भान ठेऊन ज्या पत्रकारांनी आपली लेखणी झिजवली अशा पत्रकारांमध्ये दै. मराठवाडाचे संपादक अनंत भालेराव यांचं नाव अग्रक्रमाने घेतलं जातं. आज (26 ऑक्टोबर) त्यांचा स्मृतिदिन आहे म्हणून त्यांच्या आठवणींना दिला हा उजाळा.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अनंत महादेवन यांच्या चित्रपटात तनिशा चॅटर्जीने रखमाबाईंची भूमिका साकारली.

गुगलनं रखमाबाईंवर डूडल बनवलं आणि अनेकांनी त्यांचं नाव पहिल्यांदाच ऐकलं. भारतातल्या प्रॅक्टीस करणाऱ्या पहिल्या महिला डॉक्टरांपैकी त्या एक होत्या.

1864 साली मुंबईमध्ये त्यांचा जन्म झाला. वयाच्या अकराव्या वर्षीच रखमाबाईंचं लग्न त्यांच्या विधवा आईनं लावून दिलं. मात्र सासरी न जाता त्या आईसोबतच राहिल्या.

इतिहासाचे अभ्यासक चिन्मय दामले सांगतात, "त्याकाळी त्यांनी नवऱ्याकडे जायला नाही म्हणणं ही खूप मोठी गोष्ट होती."

त्यानंतर रखमाबाईंच्या आईंनी पुन्हा लग्न केलं. सावत्र वडिलांचा रखमाबाईंवर खूप प्रभाव होता.

"त्यांचे सावत्र वडील सखाराम अर्जुन हे शल्यविषारद होते. त्यामुळेच त्यांना वैद्यकीय शिक्षण घेण्याची प्रेरणा मिळाली असावी."

"तसं पाहिलं तर आनंदीबाई जोशी या पहिल्या भारतीय महिला डॉक्टर होत्या. पण त्यांचं लवकरच निधन झालं. म्हणून रखमाबाई या मेडिकल प्रॅक्टीस करणाऱ्या पहिल्या महिला डॉक्टर ठरल्या. आनंदीबाईंच्या मृत्यूनंतर लंडन स्कूल ऑफ मेडिसीनमध्ये त्या अभ्यास करण्यासाठी गेल्या."

बालविवाहाविरुद्ध लढा

रखमाबाईंचे पती दादाजी भिकाजी यांनी रखमाबाईंनी नांदायला यावं म्हणून कोर्टात केस दाखल केली. आपल्या बालपणी झालेला विवाह रखमाबाईंना मान्य नव्हता आणि त्याविरुद्ध त्यांनी कोर्टात लढाही दिला.

जस्टिस रॉबर्ट हिल पिंगहे या न्यायाधीशांनी रखमाबाईंच्या बाजूनं निकाल दिला. समाजसुधारणेच्या दृष्टीनं हे महत्त्वाचं पाऊल असलं तर तत्कालीन महाराष्ट्रात या निकालावर बरीच टीका झाली.

गंमत म्हणजे या निकालाला आणि त्या अनुषगांने येणाऱ्या बालविवाह प्रतिबंधक कायद्याला कडाडून विरोध करणाऱ्यांमधलं एक प्रमुख नाव होत बाळ गंगाधर टिळक.

"त्यावेळी खरंतर आगरकर केसरी मध्ये होते. बालविवाह प्रतिबंधक कायद्याला टिळकांचा विरोध होता हेच आगरकरांनी केसरी सोडण्याचं एक मुख्य कारण होतं."

गुगलनं रखमाबाईंना समर्पित केलेलं डूडल

"संमतीवयाचा कायदा आणि टिळक-आगरकर यांचा समाजसुधारणेवरचा वाद हा रखमाबाईंना अभ्यासल्याशिवाय समजून घेताच येत नाही. मुळात तुम्ही रखमाबाईंशिवाय पुढे जाऊच शकत नाही," चिन्मय ठामपणे सांगतात.

"त्यांनी 'द हिंदू लेडी' या टोपणनावानं टाइम्स ऑफ इंडियामध्ये लेखही लिहीले होते. पण, रखमाबाईंनी याबाबत कधीही जाहीर वाच्यता केली नाही."

एमडी करणाऱ्या त्या पहिल्या भारतीय महिला होत्या....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

दररोज एका नवीन डूडलच्या माध्यमातून लोकांचा सन्मान करणाऱ्या गुगलनं 1 जुलै 2018च्या बुधवारी मराठी मनाला एक सुखद धक्का दिला. ते होतं डॉक्टर्स डेचं डूडल रखमाबाई (सावे) राऊत यांच्या सन्मानार्थ. कोण होत्या रखमाबाई? आणि त्यांच कार्य काय होते ते जाणून घेऊ या.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अनंत हेगडे

"महाराष्ट्रातील आमचे नेते देवेंद्र फडणवीस 80 तासांसाठी मुख्यमंत्री झाले होते, त्यानंतर त्यांनी राजीनामा दिला. त्यांनी हा ड्रामा कशासाठी केला, माहिती आहे का? कारण केंद्र सरकारकडून महाराष्ट्राला 40 हजार कोटी रुपये मिळाले होते. विकासासाठी आलेल्या या निधीचा महाविकास आघाडीकडून गैरवापर केला जाईल, हे त्यांना माहिती होतं. त्यामुळे हा ड्रामा करण्याचं ठरलं होतं. त्यामुळे फडणवीस मुख्यमंत्री झाले आणि अवघ्या 15 तासांत त्यांनी 40 हजार कोटी केंद्र सरकारकडे परत पाठवले," असं अनंत हेगडे यांनी म्हटलं आहे.

अनंत हेगडे यांच्या वक्तव्यानंतर विरोधी पक्षनेते आणि माजी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी स्पष्टीकरण दिलं असून मी मुख्यमंत्री असताना  याप्रकारचा कोणताही निर्णय घेतलेला नाही. हे सगळे आरोप खोटे आहेत, असं त्यांनी म्हटलं.

"बुलेट ट्रेनसाठी देखील केंद्राकडून महाराष्ट्राला कुठलाही निधी मिळालेला नाही. त्यासाठी एक कंपनी तयार करण्यात आली आहे, त्यामुळे यासाठी आलेला पैसा थेट त्या कंपनीकडे जाईल. त्यामुळे व्हॉट्सअॅपवर फॉरवर्ड झालेल्या माहितीवर वक्तव्य करण्यापेक्षा पुराव्यानिशी बोलण केव्हावी चांगलं," असंही फडणवीस यांनी म्हटलं.

दरम्यान, शिवसेना खासदार संजय राऊत यांनी अनंतकुमार हेगडेंच्या वक्तव्यावर प्रतिक्रिया व्यक्त केली. राऊत यांनी म्हटलं, की "अनंतकुमार हेगडे म्हणतात त्याप्रमाणे केंद्र सरकारचे 40 हजार कोटी रुपये वाचवण्यासाठी देवेंद्र फडणवीस महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री झाले आहेत. असं असेल तर ही महाराष्ट्रासोबत केलेली गद्दारी आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

केंद्र सरकारचे 40 हजार कोटी रुपये वाचवण्यासाठी देवेंद्र फडणवीस महाराष्ट्राचे औट घटकेचे मुख्यमंत्री झाले, असं वक्तव्य भाजप खासदार अनंतकुमार हेगडे यांनी केलं आहे. कर्नाटकात एका कार्यक्रमात ते बोलत होते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अनलॉकनंतर आता ग्रामीण भागात देखील कोरोनाचा प्रसार मोठ्या प्रमाणावर झाला आहे. 9 आणि 10 सप्टेंबर रोजी पुणे जिल्ह्यातील मंचर या गावात करण्यात आलेल्या आरोग्य सर्वेमध्ये 207 कोरोनाबाधित रुग्ण आढळले होते.

एकाच दिवसात ग्रामीण भागात दोनशेहून अधिक कोरोनाबाधित रुग्ण आढळण्याची ही पहिलीच घटना ठरली होती.

ज्या दिवशी हा सर्वे झाला होता तेव्हा म्हणजेच 9 सप्टेंबरला पुणे ग्रामीण भागात 1152 कोरोनाबाधित आढळले तर  10 सप्टेंबरला 1297 इतके रुग्ण सापडले होते.

पुणे ग्रामीण भागात दररोज वाढणाऱ्या रुग्णांची संख्या लक्षणीय आहे.

खालील तक्ता पाहिल्यास आपल्या लक्षात येऊ शकतं की गेल्या काही दिवसांमध्ये कोरोनाग्रस्तांची पुणे जिल्ह्यातील संख्या किती आहे.

कोरोनाची भीती राहिली नाही

ग्रामीण भागात वाढणाऱ्या कोरोनाची कारणे शोधताना प्रामुख्याने समोर आलेलं कारण म्हणजे नागरिकांमध्ये कोरोनाबाबत भीती राहिलेली नाही आणि त्यामुळेच कोरोनापासून बचाव करण्यासाठी कराव्या लागणाऱ्या उपाय योजनांबाबतची उदासीनता असल्याची खंत काही नागरिकांनी व्यक्त केली आहे.

पुण्याजवळील खानापूर गावचे माजी सरपंच शरद जावळकर म्हणतात, ''पूर्वीसारखी नागरिकांमध्ये कोरोनाची भीती राहिलेली नाही. लॉकडाऊन उठवल्यानंतर लोक  बिनधास्त बाहेर फिरताना दिसत आहेत. मास्क आणि फिजिकल अंतराबाबत शासनाने सांगितलेल्या सूचनांकडे नागरिकांकडून दुर्लक्ष केलं जात आहे."

"त्यातच कोरोनाची लक्षणे दिसत असताना देखील चाचणी करुन न घेणे तसेच याबाबत प्रशासनाला न कळविणे असे प्रकार देखील घडत आहेत. त्यातच ग्रामीण भागाकडे प्रशासनाचे झालेले दुर्लक्ष हे कोरोनावाढीचे एक कारण आहे,'' जावळकर सांगतात.

याच कारणाकडे बारामती येथील डॉ. हिमगौरी वडगावकर लक्ष वेधतात, ''अनलॉकनंतर अनेक लोक अनावश्यक कारणांसाठी घराबाहेर पडत आहेत. कोरोना या रोगाकडे पाहिजे तितक्या गांभिर्याने अजूनही पाहिलं जात नाही. मास्क का लावायचा, हेच अनेकांना अजून माहित नाही. एकमेकांशी बोलताना मास्क काढून संवाद साधला जात आहे. तसेच तो योग्य प्रकारे हाताळला देखील जात नाही.

"कोरोना झाल्यानंतर समाज आपल्यावर बहिष्कार टाकेल या भीतीने लक्षणे दिसत असताना चाचणी केली जात नाही, तसेच अंगावर आजार काढला जातो. त्यामुळे त्यांच्यापासून देखील इतरांना घरातील इतर सदस्यांना लागण होण्याचे  प्रमाण अधिक आहे. मला काही होत नाही हा गैरसमज देखील मोठ्या प्रमाणावर ग्रामीण भागात आहेत,''...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

राज्यातील पहिला कोरोनाचा रुग्ण हा पुण्यात आढळला होता, त्यानंतर पुण्यातील रुग्णवाढीचा आलेख हा चढताच आहे. लॉकडाऊनच्या काळात पुणे शहरात कोरोनाचे रुग्ण वाढत असले तरी ग्रामीण भागात कोरोनाचा प्रसार फारसा झाला नव्हता.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अनामिका शुक्ला

उत्तर प्रदेशात प्राथमिक शिक्षण विभागात गैरव्यवहार करत 25 शाळांमध्ये एकाचवेळी शिकवून 1 कोटी रुपये पगार घेण्याचा आरोप असलेल्या शिक्षिका अनामिका शुक्ला यांना शनिवारी कासगंजमध्ये अटक करण्यात आली. अनामिक शुक्ला यांना प्राथमिक शिक्षण विभागाने नोटीस पाठवली होती. पण  नोटीसला उत्तर देण्याऐवजी राजीनामा देण्यासाठी त्या आल्या असताना अत्यंत नाट्यमय पद्धतीने अनामिका यांना अटक करण्यात आली.

पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार, कासगंजच्या प्राथमिक शिक्षण अधिकाऱ्यांच्या तक्रारीवरून शिक्षिका अनामिका शुक्ला यांच्यावर गुन्हा दाखल करण्यात आला होता. त्यांना अटक करून आता चौकशी करण्यात येत असल्याचं पोलिसांनी सांगितलं आहे.

पण गैरव्यवहार करून पैसे हडप करणाऱ्या अनामिक शुक्ला याच आहेत की त्यांच्या नावाचा उपयोग करुन इतर कुणी हा गंडा घातला आहे, याबाबत अद्याप स्पष्ट होऊ शकलेलं नाही.

कासगंजच्या प्राथमिक शिक्षण अधिकारी अंजली अग्रवाल यांनी बीबीबीला याबाबत माहिती दिली. त्या सांगतात, "या प्रकरणाची माहिती मिळाल्यानंतर अनामिका शुक्ला नावाच्या या शिक्षिकेला नोटीस पाठवण्यात आली होती. शनिवारी त्यांनी एका व्यक्तीच्या मार्फत त्यांनी आपला राजीनामा पाठवला. त्या व्यक्तीशी बोलल्यानंतर अनामिका स्वतः कार्यालयाबाहेर आल्याची माहिती मिळाली. पोलिसांना तातडीने याबाबत कळवण्यात आलं. त्यानंतर पोलिसांनी त्यांना अटक केली आहे.

अटकेनंतर शिक्षिकेने तिथं उपस्थित पत्रकारांना आपलं नाव पहिल्यांदा अनामिका सिंह असल्याचं सांगितलं. पण नंतर त्यांनी पोलिसांना वेगळंच नाव सांगितलं. या प्रकरणाची चौकशी पोलीस करत आहेत.

एकाचवेळी बेकायदेशीरपणे वेगवेगळ्या ठिकाणी नोकरी करून वर्षाला 1 कोटी रुपयांपेक्षाही जास्त पगार घेण्याचा आरोप अनामिका शुक्ला यांच्यावर आहे.

अटक करण्यात आलेल्या अनामिका शुक्ला कासगंज जिल्ह्यातील फरीदपूरमध्ये कस्तुरबा विद्यालयात शिक्षिका पदावर गेल्या दीड वर्षांपासून काम करत आहेत.

शुक्रवारी प्राथमिक शिक्षण अधिकारी अंजली अग्रवाल यांनी त्यांचं वेतन रोखून नोटीस दिली होती. कस्तुरबा विद्यालयात शिक्षकांची नियुक्ती मर्यादित करारापुरती होते. दर महिन्याला त्यांना तीस हजार रुपये पगार मिळतो.

अंजली अग्रवाल

प्राथमिक शिक्षण विभागाने शिक्षकांचा डेटाबेस तयार करण्यास सुरुवात केली तेव्हा हे प्रकरण समोर आलं. डेटाबेस बनवत असताना शिक्षण विभागाला अनामिका शुक्ला यांचं नाव 25...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आताच्या काळात एक नोकरी मिळणं आणि टिकवणं कठीण वाटत असलं तरी उत्तर प्रदेशात मात्र एका शिक्षिकेने 25 ठिकाणी काम करत पगारापोटी एक कोटी रुपये मिळवण्याचं कसब साधलंय. या घटनेमुळे केवळ शिक्षण विभागच नाही तर संपूर्ण उत्तर प्रदेश सरकार चक्रावून गेलंय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अनिता आणि बाळू वाघमारे यांच्या कुटुंबाचा उदरनिर्वाह ऊसतोडीवर चालतो.

अनिता आणि बाळू वाघमारे  हे दांपत्य बीड जिल्ह्यातल्या कामखेडा गावात राहतं. त्यांच्याकडे शेती नसून त्यांच्या कुटुंबाचा उदरनिर्वाह ऊसतोडीवर चालतो.

कोल्हापूर-सांगलीतल्या महापुरामुळे बीडमधल्या शेतमजुरांवर मरणाची वेळ? - पाहा व्हीडिओ

ऊसतोडीच्या हंगामाच्या सुरुवातीलाच शेतमजूर शेतमालकाकडून अॅडव्हान्स घेतात. त्याला उचल म्हणतात. उचल घेतल्यानंतर तो हंगाम काम करावं लागतं जर काम मिळालं नाही तर पुढच्या हंगामात त्याच अॅडव्हान्सवर काम पूर्ण करावं लागतं.

पण, कोल्हापूर-सांगली आणि परिसरातल्या महापुरामुळे त्यांच्यासमोर मोठा प्रश्न उभा राहिला आहे. यंदा ऊसतोडीसाठी घेतलेल्या मजुरीची उचल फिटेल की नाही, याची त्यांना चिंता आहे.

"जिकडं आम्हाला उसतोडीला जायचं तिकडं खूप पाऊस झालाय. सगळे ऊस वाहून गेलेत. यावर्षी तिकडं काय धंदे होईल म्हणून वाटतच नाही.  कारखाने दोन महिने चालतील की तीन महिने, तेसुद्धा सांगता येत नाही. त्यामुळे आम्हाला यंदा घेतलेल्या उचलीवरच पुढच्या वर्षी ऊसतोडीला जावं लागणार आहे," असं अनिता वाघमारे सांगतात.

बाळू वाघमारे यांनी यंदा 1 लाख 20 हजार रुपये उचल घेतली आहे.

ते सांगतात, "यंदा आम्ही 1 लाख 20 हजाराची उचल घेतली आहे. पण राज्यात भरपूर पाऊस झाल्यानं ऊस वाहून गेलाय. त्यामुळे आमची उचल फिटणार नाही. आता यंदा काय खायचं, काय करायचं हा प्रश्न आमच्यासमोर आहे."

आम्ही करायचं काय?

कामखेडा गावातून दहा कोयते म्हणजेच दहा जोडपी कोल्हापूर-सांगली भागात ऊसतोडीसाठी जाणार आहेत. यातील एक आहेत कचराबाई वडमारे.

माध्यमांतून येणाऱ्या बातम्यांमुळे त्या व्यथित झाल्या आहेत. सांगली-कोल्हापूर भागातल्या ऊसाचं नुकसान झाल्याचं त्यांच्या कानावर पडलं आहे.

याबद्दल त्या म्हणतात, "बातमीला म्हणतात, सगळे ऊस छावणीला गुरांसाठी आलेत. त्यामुळे आता आमचं मरणच आलंय. उचल फिटणारच नाही, आम्ही करायचं काय हा प्रश्न आहे."

पण मग गावाकडे परतल्यानंतर काय करणार, या प्रश्नाचं उत्तर देताना कचराबाई यांच्या शेजारी बसलेल्या मंगल वडमारेंनी म्हटलं, "यंदा दोन महिने ऊसतोड चालेल, नंतर गावी यावं लागेल. पुढचे दहा महिने चूल पेटली तर पेटली, नाहीतर मोठ्या सावकाराकडून पैसे घेऊन चूल पेटवायची."

कचराबाई वडमारे आणि मंगल वडमारे

"गावी परत आल्यानंतर दुसऱ्याच्या शेतात भेटेल ते काम करायचं. पण यंदा बीडमध्ये पाऊस झाला...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सांगली कोल्हापूरमध्ये आलेल्या महापुरामुळे केवळ याच भागातल्या लोकांना फटका बसला आहे असं नाही तर मराठवाड्यातल्या बीडमधल्या शेतमजुरांवरही या पुरामुळे संकट कोसळलं आहे. सांगली कोल्हापूर भागात जाऊन ऊसतोडी करणाऱ्या बीडच्या वाघमारे कुटुंबीयांचं म्हणणं आहे की पुरामुळे त्यांच्यासमोर अनेक अडचणी निर्माण झाल्या आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अनिता ताईंच्या घरी जमलेल्या महिला

पण महिला स्वत:चं मत स्वत: ठरवतात का?

निवडणूक आयोगाच्या 'Election Commission of India' या यूट्यूब चॅनेलवर Women Voters या नावानं एक व्हीडिओ आहे.

'मतदान हर महिला का अधिकार, वो हर जगह बराबर की हकदार,' असं म्हणत या व्हीडिओत महिलांना मतदान करण्याचं आवाहन करण्यात आलं आहे.

पण प्रत्यक्षात महिला स्वत:चं मत स्वत: ठरवतात का? मतदानाच्या निर्णयप्रक्रियेत त्यांचं काय स्थान असतं? त्यांच्या मतदानावर नेमका कशाचा प्रभाव असतो? हे समजून घेण्यासाठी आम्ही बीड जिल्ह्यातील 3 गावांमधील काही महिलांशी चर्चा केली.

सर्वप्रथम आम्ही बीड जिल्ह्यातल्या गेवराई तालुक्यातील वायगाव गाठलं.

सकाळी साडेआठला आम्ही वायगावात पोहोचलो, तेव्हा गावातली पुरुष मंडळी पारावर, टपरीवर गप्पांचा फड रंगवताना दिसून येत होती.

महिलांना स्वत:चं मत ठरवण्याचा अधिकार किती असतो?

गावातल्या शेवटच्या गल्लीतून शेवटच्या घरी आम्ही पोहोचलो. अनिता माने यांचं ते घर.

मतदान आणि महिला असा विषय घेऊन आम्ही चर्चेला सुरुवात केली. मंगल सुरवसे यांनी सगळ्यांत अगोदर बोलायला सुरुवात केली.

पती, मुलगा, वडील, दीराचं ऐकून मतदान

पहिल्या मतदानाबद्दलचा अनुभव सांगताना त्या म्हणाल्या, "पहिल्यांदा मत कधी दिलं ते वर्ष आठवत नाही, पण लग्नानंतरच मी पहिल्यांदा मत दिलं. आमच्या मालकांनी जसं सांगितलं, तसं मी केलं."

मंगल ताईंच्या पतीनं ६ वर्षांपूर्वी आत्महत्या केली. त्यांना ३ मुली आणि १ मुलगा आहे. पतीच्या निधनानंतर मंगलताईंनी २०१४च्या निवडणुकीत मतदान केलं.

"२०१४ला मी मतदान केलं. तेव्हा आमचे मालक नव्हते. तेव्हा पोरानं सांगितलं कोणतं बटन दाबायचं. मग तेच बटन दाबलं."

तुमच्या गावात प्रचाराचं वातावरण दिसत नाही, असं म्हटल्याम्हटल्या नफीसा शेख यांनी बोलायला सुरुवात केली.

"१८ एप्रिलला मतदान आहे आमच्याकडं. निवडणुकीचा प्रचार अजून रंगात आला नाही. ग्रामपंचायतीची निवडणूक असल्यावर वातावरण चांगलंच रंगतं," नफीसा ताईंच्या वाक्यानं सगळेच हसायला लागले.

नफीसा शेख

मत कुणाला द्यायचं हे कसं ठरवता, असं विचारल्यावर त्या म्हणाल्या, "माझं वय ४० वर्षं असेल. लग्नानंतरच मी पहिलं मत दिलं. आतापर्यंत १३-१४ वेळा मतदान केलं असेल. मतदानाच्या दिवशी सकाळी आमचे वडील घरी मीटिंग घेतात. ईदसारखं वातावरण असतं घरी. आमचे सगळे भाऊ आणि घरातल्या सगळ्या बाया आलेल्या असतात. मग आमचे वडील मत कुणाला द्यायचं हे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

2019च्या निवडणुकांमध्ये कोण जिंकणार, हे ठरवण्यात महिलांचा पुरुषांपेक्षाही मोठा वाटा असणार आहे. गेल्या लोकसभा निवडणुकीत  महिला मतदानाचा टक्का  65 टक्के इतका होता. यंदाच्या निवडणुकीत हे प्रमाण पुरुषांपेक्षाही अधिक असण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अनिता देवी यांनी 2008 मध्ये हरयाणा पोलीस दलात नोकरी मिळवली. त्यानंतर त्यांनी नेमबाजी खेळात घवघवीत यश प्राप्त केलं.

या काळात अनिता देवी यांचे पती धरमबीर गुलिया यांचा त्यांना मजबूत पाठिंबा मिळाला.

खेळामध्ये सहभाग घेतल्यानंतर आपण एके दिवशी राष्ट्रीय चॅम्पियन बनू हा विश्वास अनिता देवी यांना आधीपासूनच होता.

देवी यांनी सहभाग नोंदवलेल्या प्रत्येक स्पर्धेत लक्षवेधी कामगिरी केली.

2011 ते 2019 दरम्यान झालेल्या प्रत्येक राष्ट्रीय स्पर्धेत अनिता देवी यांनी पदकांची कमाई केली. पण यादरम्यान आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा खेळता न आल्याचा आज अनिता देवी यांना पश्चाताप होतो.

पुरेशा माहितीअभावी आपल्याला आंतरराष्ट्रीय नेमबाजी महासंघाकडून (ISSF) मान्यता मिळवता आली नाही. त्यामुळे आपण आंतरराष्ट्रीय स्पर्धेत सहभाग नोंदवू शकलो नाही, असं त्या सांगतात.

अनिता देवी यांचं करिअर बहरात असताना त्या भारतात तिसऱ्या क्रमांकाच्या नेमबाज होत्या.

अखेर, हॅनोव्हर येथे झालेल्या एका आंतरराष्ट्रीय शूटिंग स्पर्धेत अनिता देवी यांनी 2016 मध्ये सहभाग नोंदवला होता. या स्पर्धेत जाण्यासाठी ISSF कडे नोंदणी करणं अनिवार्य नव्हतं. अनिता देवी यांना या स्पर्धेत 10 मीटर एअर पिस्टल प्रकारात सुवर्णपदक तर 25 मीटर एअर पिस्टल सांघिक प्रकारात कांस्यपदक मिळालं.

36 वर्षीय अनिता देवी यांचा सराव अजूनही सुरुच आहे. पण त्यांनी आता आपल्या 14 वर्षीय मुलावर लक्ष केंद्रीत केलं आहे.

नेमबाजी क्षेत्रात प्रवेश

अनिता देवी या मूळच्या हरयाणातील पलवल जिल्ह्यातल्या लालप्रा गावच्या. त्यांच्या आई-वडिलांनी नेहमीत अनिता यांच्या खेळाला प्रोत्साहन दिलं.

अनिता यांचे वडील स्वतः एक पैलवान होते. मुलीनेही कुस्ती खेळच निवडावा असं त्यांना वाटायचं. पण अनिता यांनी कुस्तीने कानाला दुखापत होते, असं सांगत त्याला नकार दिला.

अनिता यांना शूटिंगबाबत इतकी माहिती नव्हती. पण हरयाणा पोलीस दलात नोकरी मिळाल्यानंतर त्यांनी विभागाकडून विशेष परवानगी घेऊन कुरूक्षेत्र येथे सराव सुरू केला. पण त्यासाठी अनिता यांना सोनिपतवरून दोन तास प्रवास करून जावं लागत असे. अशा पद्धतीने सराव करत अनिता देवी यांनी महिन्याभरातच हरयाणा राज्यस्तरीय स्पर्धांमध्ये सुवर्णपदक पटकावलं.

पतीने प्रोत्साहन दिल्यामुळे आपलं शूटिंगमध्ये करिअर घडू शकलं, असं अनिता देवी सांगतात.

शूटिंग खेळात सहभाग नोंदवायचं ठरवलं, त्यावेळी अनिता देवी यांचा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

हरयाणा पोलीस दलात काम कार्यरत असलेल्या अनिता देवी यांनी नेमबाजीत देशाचं प्रतिनिधीत्व केलेलं आहे. आता त्या आपल्या मुलाला या खेळासाठी तयार करत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अनिता मोरे

मी त्यांच्याशी बोलायला सुरुवात केली तेव्हा त्यांनी पत्रकार का, असा प्रश्न विचारला आणि त्या व्यवस्थित सावरून बसल्याचं मला फोनवरून ऐकू आलं आणि दिसलंसुद्धा. निवृत्त झाल्यामुळे त्या अतिशय आनंदात होत्या. आपली कहाणी सांगण्यास उत्सुक होत्या. सुरुवातीची औपचारिक ओळख झाली आणि त्यांची जीवनगाथा सांगायला सुरुवात केली.

अनिता आत्माराम मोरे. रत्नागिरी जिल्ह्यातल्या शिवथर गावातल्या मूळ रहिवासी लग्नानंतर मुंबईत आल्या. 1981 साली त्यांच्या पतीचं निधन झालं आणि त्यांच्या जागी अनिता यांना मुंबई उच्च न्यायालयात शिपाई म्हणून नोकरी मिळाली.पुढे त्या मुंबई उच्च न्यायालयाच्या पहिल्या महिला चोपदार झाल्या. त्याआधी त्यांनी कधीच कोर्टाचं तोंड पाहिलं नव्हतं. त्यांनी नोकरी करण्याला सासरच्यांचा प्रचंड विरोध होता.

मात्र गावाकडे जाऊन काय करणार आणि 1981 मध्ये पेन्शन तरी किती मिळणार हा प्रश्न त्यांच्यासमोर होता. त्यामुळे दोन्ही मुलांना आई वडिलांकडे गावाला सोडलं अनिता त्यांच्या दीराकडे काही दिवस रहायला गेल्या. इथून त्यांचा एक नवीन प्रवास सुरू झाला.

कोर्टातला पहिला दिवस

"मला काहीच त्रास झाला नाही. तिथल्या लोकांनी मला खूप पाठिंबा दिला, कोर्टाची वाट त्यांनी दाखवली. त्यांनी शक्य तितकी सगळी मदत केली. तेव्हा कोर्टात बायका कामाला नव्हत्या. पण मला कधीही त्रास झाला नाही," अनिता मोरे सांगत होत्या.

पतीचं निधन, मुलं दूर, नवीन नोकरी या सगळ्यात मानसिक संतुलन राखणं अनिता यांना फार जड गेल्याची प्रांजळ कबुली त्या देतात. माझ्या आजूबाजूच्या लोकांनी मला समजावलं, माझी भाऊ, भावजय यांनी मला खूप साथ दिली, असं त्या सांगतात.

अनिता मोरे

पंधरा वर्षं चांगली सेवा केल्यावर त्यांना चोपदार पदी बढती मिळाली. न्यायमूर्ती के.के.बाम यांनी मोरे बाईच चोपदारपदी हव्या अशी मागणी केली आणि त्यांच्या आयुष्यातलं नवीन पर्व सुरू झालं. अनेक महिला न्यायाधीशांबरोबर काम केल्याच्या आठवणी त्यांनी बीबीसी मराठीला सांगितल्या.

अनेक मोठमोठ्या न्यायाधीशांबरोबर पडेल ते काम केलं. त्यांना लिहिता वाचता यायचं नाही. त्याही ते थोडं शिकल्या. कागदपत्रं इकडून तिकडे पोहोचवणं, ग्रंथालयातून अनेक संदर्भग्रंथ आणून देणं अशी अनेक कामं त्यांनी केली.

या सगळ्या प्रवासात त्यांनी न्या.बाम यांचा विशेष उल्लेख केला. त्यांचा अनिता यांच्या आयुष्यावर खूप मोठा प्रभाव असल्याचं वेळोवेळी जाणवलं. त्यांनी अनिता...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुंबईच्या उच्च न्यायायलयाच्या पहिल्या महिला चोपदार अनिता मोरे 31 मार्च रोजी निवृत्त झाल्या.