डॉक सारांशित करण्यासाठी: कान्ये वेस्ट त्याची पत्नी किम कार्दशिनसोबत

"आपण देवावर विश्वास ठेवून, आपली स्वप्नं एक करून आणि आपलं भविष्य साकारून अमेरिका घडविण्यासाठी कटिबद्ध राहण्याची आता गरज आहे. मी अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षपदाची निवडणूक लढवणार आहे," असं कान्येनं ट्वीट करून म्हटलं आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

कान्येच्या या ट्वीटला त्याची पत्नी किम कार्देशियन वेस्ट आणि टेस्ला तसंच स्पेसएक्सचे संस्थापक इलॉन मस्क यांनी पाठिंबा जाहीर केला आहे. किम कार्देशियनने त्याचं ट्वीट अमेरिकेच्या झेंड्यासह रिट्वीट केलं आहे.

कान्ये वेस्ट हा अमेरिकन रॅपर, गायक, गीतकार, संगीतकार आहे. संगीतासोबतच फॅशन इंडस्ट्रीमध्येही त्याचं नाव प्रसिद्ध आहे. कान्ये वेस्टला संगीत क्षेत्रातील अतिशय प्रतिष्ठेच्या समजल्या जाणाऱ्या ग्रॅमी अवॉर्डनं तब्बल 21 वेळा गौरविण्यात आलंय.

कान्ये आणि त्याची पत्नी किम कार्देशियन हे त्यांच्या संगीतासाठी तसंच रिअॅलिटी शो 'Keeping Up With the Kardashians'साठी प्रसिद्ध आहेत. त्यांचे ट्विटर आणि इन्स्टाग्रामवर इतर सेलेब्रिटींशी उडणारे खटके आणि काही वादग्रस्त "प्रकरणं" त्यांना सतत माध्यमांमध्ये चर्चेचा विषय ठेवतात.

पण एवढं होऊनही वेस्ट राष्ट्रध्यपदाची निवडणूक लढण्याबद्दल गंभीर आहे का, असा प्रश्न उपस्थित विचारला जात आहे. कारण अजूनपर्यंत त्यानं नोव्हेंबरमध्ये होऊ घातलेल्या निवडणुकासाठी अमेरिकेच्या केंद्रीय निवडणूक आयोग अर्थात फेडरल इलेक्शन कमिशनकडे (FEC) आपलं नाव नोंदवलं नाहीये. फेडरल इलेक्शन कमिशनच्या डेटामध्ये 'कान्ये डीझ नट्झ वेस्ट' हे एक नाव आहे. पण हा केवळ योगायोग आहे.

FECच्या यादीतील या व्यक्तीने 2015 साली नोंदणी केली होती. त्याचा पत्ता '1977, गोल्डडिगर अव्हेन्यू, सूट यीझूस" असा होता. त्याने निवडणुकीसाठी कोणताही निधी गोळा केला नसल्याचंही FECच्या डेटामधून स्पष्ट होतंय.

अशी घोषणा पहिल्यांदा नाही

वेस्टने पहिल्यांदाच अमेरिकेच्या अध्यक्षपदाची निवडणूक लढवणार असल्याची घोषणा केली नाहीये. 2015 साली MTV व्हीडिओ म्युझिक अवॉर्ड सोहळ्यातही त्याने आपण 2020 मध्ये अध्यक्षपदाची निवडणूक लढवणार असल्याचं म्हटलं होतं.

पण गेल्यावर्षी नोव्हेंबर महिन्यात त्याने घूमजाव करत, आपण 2024 मध्ये निवडणूक लढवणार असल्याचं म्हटलं. "तुम्हाला कशाचं हसू येतंय?" फास्ट कंपनीच्या इनोव्हेशन फेस्टिव्हलमध्ये जमलेल्या प्रेक्षकांना त्यानं प्रश्न विचारला होता.

"आपण आतापर्यंत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

प्रसिद्ध रॅपर कान्ये वेस्टनं आपण अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षपदाची निवडणूक लढवणार असल्याचं जाहीर केलं आहे. यामुळे ज्या डोनाल्ड ट्रंप यांचं तो कधीकाळी कौतुक करायचा, कदाचित त्याच राष्ट्राध्यक्षांना तो आव्हान देतो की काय, अशी चिन्हं आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कान्हा नॅशनल पार्कमधील रिसर्च ऑफिसर राकेश शुक्ला यांनी सांगितलं, 19 जानेवारीला पार्कमध्ये गस्त घालत असताना एका वाघाची हाडं सापडली. या वाघाला दुसरा एक वाघ खात असल्याचंही पाहण्यात आलं होतं.

वाघानं ज्याची शिकार केली तो वाघच होता की वाघिण हे मात्र अजूनही स्पष्ट झालं नाही. सापडलेल्या हाडांवरून हे नक्की कळतंय की मारला गेलेला वाघ वयात आला नव्हता. या वाघाचं वय साधारण दीड वर्ष असावं. शिकार करणाऱ्या वाघाचं वय चार ते पाच वर्षें असल्याचा अंदाज आहे. या दोन्ही वाघांमध्ये लढाई झाली होती.

आपल्याच प्रजातीच्या प्राण्याला मारून खाणं हे नैसर्गिक समजलं जात नाही. या प्रकाराला 'कॅनिबलिजम्' असं म्हणतात. जसं माणसांमध्ये हा प्रकार अनैसर्गिक मानला जातो, तसंच दुसऱ्या प्रजातींमध्येही ही गोष्ट सामान्यपणे दिसून येत नाही.

दोन वाघांमध्ये लढाई होणं स्वाभाविक आहे, मात्र दुसऱ्या वाघाला खाण्यासारखी परिस्थिती का उद्भवली असावी, हा प्रश्न कान्हा राष्ट्रीय उद्यानातील प्रकारामुळे निर्माण झाला आहे.

या घटनेबद्दल बोलताना वन्यजीव कार्यकर्ते अजय दुबे यांनी म्हटलं, की ही गोष्ट खूप दुर्मिळ असली तरी अशाप्रकारच्या घटना यापूर्वीही पाहण्यात आल्या आहेत. ही सवय 'मार्जार कुळा'तील प्राण्यांमध्ये दिसून येते. लढाईमध्ये ते प्रतिस्पर्ध्यांना केवळ मारतच नाहीत, तर त्यांचं मांस भक्षणही करतात.

अजय दुबे सांगतात, "लढाई करताना वाघ खूप संतापला तर अशी कृती करू शकतो. तो हे भूक भागवण्यासाठी नाही करत. याचा अर्थ त्याला प्रचंड राग आला आहे, हा असतो. तो प्रतिस्पर्ध्याला केवळ मारून थांबत नाही, तर त्याचं शवही छिन्न-विछिन्न करतो."

वन्यजीव अभ्यासक आणि लेखक वाल्मिक थापर यांनी सांगितलं, की भारतात वाघांमध्ये आणि जगभरात सिंहांमध्ये अशाप्रकारचं वर्तन दिसून येतं.

रणथंबोर व्याघ्रप्रकल्पातही हा प्रकार घडला होता. वाघ इतक्या त्वेषानं एकमेकांशी लढतात की प्रतिस्पर्ध्याच्या मृतदेहाचेही लचके तोडतात. अर्थात, वाघ मारलेल्या प्रतिस्पर्ध्याला सोडणार की खाणार याबद्दल कोणतेही आडाखे बांधता येत नाहीत. ही गोष्ट केवळ वाघाच्या त्यावेळच्या विचारांवर अवलंबून असतं.

वाघांमध्ये एवढा जीवघेणा संघर्ष होतो का?

वाघ आणि वाघिणींमध्ये लढाई होण्याची वेगवेगळी कारणं असतात, असं अजय दुबे यांनी सांगितलं. वाघांमध्ये मुख्यतः हद्द ठरवण्यावरून लढाई होते. एक वाघ जेव्हा दुसऱ्या वाघाच्या हद्दीत घुसतो तेव्हा त्यांच्यामध्ये...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

वाघ हा शिकार करून जगतो, हे अगदीच शालेय पातळीवरचं सामान्य ज्ञान आहे. मात्र वाघानं दुसऱ्या वाघालाच मारून खाल्ल्याची अपवादात्मक घटना मध्य प्रदेशमधील कान्हा नॅशनल पार्कमध्ये घडली आहे. वाघानं वाघाला खाणं ही खूप दुर्मिळ गोष्ट आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कामगारांनी आवाज दिल्यानंतर तपकिरी रंगाचं कुत्रं लगेचच त्यांच्या दिशेनं आलं. कामगारांनी त्याला सुरक्षितपणे जहाजावर खेचून घेतलं.

हे कुत्रं समुद्रात एवढ्या लांबपर्यंत पोहोचलं कसं हे अजून कळलं नाही. हे कुत्रं मासेमारीसाठी समुद्रात गेलेल्या ट्रॉलरमधून पडलं असावं, असा अंदाज व्यक्त केला जात आहे.

कामगारांनी या कुत्र्याचं नाव प्रेमानं बूनरोड ठेवलं आहे. हा थाई भाषेतील शब्द आहे. त्याचा अर्थ 'संकटातून वाचलेला' असा आहे.

या जहाजावर त्याची पुरेशी बडदास्त ठेवण्यात आली. त्यानंतर त्याला परत पाठविण्यासाठी किनाऱ्यावर जाणाऱ्या एका टँकरची मदत घेण्यात आली.

बूनरोडच्या मऊ केसांमध्ये समुद्राच्या खाऱ्या पाण्यामुळं मीठ जमलं होतं. त्यामुळे त्याला काळजीपूर्वक अंघोळ घालावी लागली. खाण-पिणं आणि अंघोळीनंतर त्यानं निवांत झोप काढली.

बूनरोडची सुटका केली तेव्हा समुद्रही शांत होता. त्यामुळेच लोखंडी खांबांमधून त्याला नीट बाहेर काढणं सोपं गेलं.

बूनरोडला तेलाच्या बॅरलसाठी वापरल्या जाणाऱ्या लोखंडी क्रेनच्या सहाय्यानं वर काढण्यात आलं. रविवारी त्याला दक्षिण थायलंडमधील प्राण्यांच्या डॉक्टरकडे पाठवलं.

जमिनीवर आल्यानंतर बूनरोड एकदम खूश झाला होता.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

थायलंडमध्ये तेल उपसा यंत्रणेवर काम करणाऱ्या कामगारांनी किनाऱ्यापासून 220 किलोमीटर लांब अडकलेल्या एका कुत्र्याची सुटका केली.  थकून गेलेलं हे कुत्रं तेलविहिरीच्या पाइपलाईन जवळच पाय मारत होतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कामरांचे नवे ट्वीट हे थेट सरन्यायाधीशांनाच उद्देशून आहे तेव्हा त्यांच्यावर कारवाई सुरू करण्यास परवानगी असावी असं पत्र अॅड. अनुज सिंह यांनी अॅटर्नी जनरलला के. के. वेणूगोपाल यांना लिहिलं होतं. त्यानंतर त्यांनी परवानगी दिली आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

रिपल्बिक टीव्हीचे संपादक अर्णब गोस्वामी यांना सर्वोच्च न्यायालयाने जामीन मंजूर केला. यासंदर्भात कुणाल कामरा यांनी ट्वीट करून नाराजी व्यक्त केली होती.

या संदर्भात पुण्यातील दोन वकिलांनी कुणाल कामरा यांच्यावर न्यायालयाचा अवमान केल्याप्रकरणी कारवाई करण्याची मागणी केली आहे. तसे पत्र त्यांनी अॅटर्नी जनरल के. के. वेणूगोपाल यांना पाठवले होते.

काय म्हणाले अॅटर्नी जनरल?

अॅटर्नी जनरल (एजी) के. के. वेणुगोपाल यांनी आपल्या संमती पत्रात म्हटले, "लोकांना असे वाटते की ते भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाचा आणि न्यायाधीशांचा त्यांना वाटणाऱ्या अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याप्रमाणे निर्भीडपणे आणि निर्लज्जपणे निषेध करू शकतात."

"अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य हे अवमानाच्या कायद्याच्या अधीन आहे. सर्वोच्च न्यायालयावर अनुचितपणे भाष्य करणाऱ्यांनी हे समजून घ्यायला हवे की त्यांच्यावर न्यायालयाचा अवमान कायदा 1972 नुसार कारवाई होऊ शकते," असाही उल्लेख अॅटर्नी जनरल यांच्या संमती पत्रात करण्यात आला आहे.

ते पुढे म्हणतात, "त्यामुळे कुणाल कामरा यांच्याविरोधात कार्यवाही करण्याची प्रक्रिया सुरू करण्यासाठी मी परवानगी देतो."

काय आहे प्रकरण?

रिपब्लिक टीव्हीचे संपादक अर्णब गोस्वामी यांना बुधवारी (11 नोव्हेंबर) सर्वोच्च न्यायालयाकडून जामीन मंजूर करण्यात आला. अर्णब गोस्वामी यांना रायगड पोलिसांनी इंटिरिअर डेकोरेटर अन्वय नाईक आत्महत्या प्रकरणी अटक केली होती.

सर्वोच्च न्यायालयाच्या दोन न्यायाधीशांच्या खंडपीठानं अनेक तासांच्या सुनावणीनंतर रिपब्लिक टीव्हीचे मुख्य संपादक अर्णब गोस्वामी यांच्यासह तीन जणांचा अंतरिम जामीन मंजूर केला.

अर्णब गोस्वामी यांचा जामीन अर्ज फेटाळण्याचा मुंबई उच्च न्यायालयाचा निर्णय योग्य नसल्याचंही सर्वोच्च न्यायालयानं म्हटलं.

अर्णब गोस्वामी यांना जामीन मिळाल्यानंतर कुणाल कामरा यांनी आपल्या ट्टिवर हँडलवरून काही ट्विट्स केले. यामध्ये सर्वोच्च न्यायालयावर नाराजी व्यक्त करण्यात आलीहोती.

यासंदर्भात आता सर्वोच्च न्यायालयाचा अवमान केल्याप्रकरणी खटला चालवला जाणार आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

स्टँड अप कॉमेडियन कुणाल कामरा यांच्या अडचणी वाढण्याची शक्यता आहे. कुणाल कामरांनी केलेल्या ट्वीटबद्दल नव्याने दुसरा खटला दाखल होण्याची शक्यता आहे. त्यांनी याआधी ट्वीट केले होते पण याबाबत आपण माफी मागणार नाहीत असे स्पष्ट केले होते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कामाचं ठिकाण कर्मचाऱ्यांसाठी आव्हानात्मक ठरतं आहे.

'डाइंग फॉर अ पेचेक' या पुस्तकाचे लेखक जेफ फिअर यांचं असं म्हणणं आहे की, हे असंच चालू राहिलं तर ते कंपन्यांना साहाय्यभूत ठरणार नाही. शिवाय त्यांनी सरकारलाही इशारा दिला आहे की, सामान्यांच्या आरोग्याशी निगडित असणाऱ्या आणि वेगाने वाढणाऱ्या या समस्येकडे दुर्लक्ष करू नका.

सहा आकडी पगार कमावणाऱ्या यूकेमधल्या उबरमध्ये काम करणाऱ्या एका सॉफ्टवेअर इंजिनिअरने २०१६मध्ये आत्महत्या केली. त्याच्या कुटुंबीयांनी त्याच्या कार्यलयातील ताणामुळे हे घडल्याचा आरोप केला होता.

लंडनमधली मेरिल लिंच ही अवघ्या २१ वर्षांची शिकाऊ उमेदवार सगल ७२ तास काम केल्यानंतर कोसळली आणि मरण पावली. एअरोसेल-मित्तल कंपनीने ताब्यात घेतलेला स्टील प्लांट बंद केला आणि त्यानंतर तीनच आठवड्यांत ५६ वर्षांच्या एका कर्मचाऱ्याचा हृदयविकाराच्या झटक्यानं मृत्यू झाला. त्यांनी या घटनेचा धसका घेतला, असं त्यांच्या कुटुंबीयांचं म्हणणं होतं.

कामाच्या ठिकाणची सुरक्षा आणि आरोग्य या संदर्भात काम करणाऱ्या एका युरोपीयन संस्थेच्या अहवालानुसार ५५ कोटी कामाच्या दिवसांपैकी जवळपास अर्ध्याहून अधिक दिवस कर्मचारी दरवर्षी गैरहजर असतात. याचं मुख्य कारण म्हणजे ताणतणाव हेच आहे.

२०१५मध्ये जवळपास ३०० विविध अभ्यासांचा पाहणीनंतर कामाच्या ठिकाणीच्या कार्यपद्धती जीवितहानीला कारणीभूत ठरू शकतात, असा निष्कर्ष काढण्यात आला होता. डॉक्टरांच्या मते ताण हाही एक प्रकारचा आजार आहे. दुसऱ्यांनी केलेल्या धूम्रपानामुळे जसा कर्करोग होऊ शकतो तसाच हा प्रकार आहे.

कामाचा ताण असह्य होतो

कामाचे लांबत जाणारे तास, काम की कुटुंब यात होणारा सततचा संघर्ष, नोकरी गेल्यामुळे उद्भवणारी आर्थिक दोलायमान परिस्थिती, कामाच्या अनियमित वेळा किंवा कामाच्या वेळेचा अंदाजच न येणे, नोकरीच्या कामाच्या स्वरूपावर फारसा ताबा नसणे, अमेरिकेसारख्या ठिकाणी आरोग्यविम्याची सोय नसणे अशा अनेक प्रकारांमुळे ताणतणावात भर पडत आहे.

काम करायचे ठिकाणच जर लोकांना आजारी पाडणारे असेल किंवा अगदी त्यांच्या मृत्यूला कारण ठरणार असेल तर लोकांनीच या विषयी काळजी घेणं आवश्यक ठरते. जगभरातच आरोग्याशी निगडित प्रश्न आणि त्यावरचे उपचार महागडे होत आहेत. त्यातही कामाच्या ठिकाणामुळे- कामामुळे लोकांचे आजारी पडणे हा महत्त्वाचा प्रश्न ठरतो आहे.

बॅरी वेमिलर या मॅन्युफॅक्चरिंग फर्मचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी बॉब...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सध्याच्या आधुनिकतेचा साज ल्यायलेल्या ऑफिसांमधून अतिशय धोकादायक ठरू शकणाऱ्या ताणाची वादळं घोंघावत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कामाठीपुऱ्यातल्या महापालिकेच्या शाळेत तिसरीतली सायमा आता या चित्रातल्या मुलींच्या गालांवर अश्रूंचे तीन थेंब काढते...आणि मग ते अश्रू गडद करते.

लतिका सांगते, "त्यांना त्यांच्या आईची उणीव भासते," यानंतर सायमा पुन्हा पानावर चित्र रेखाटण्यात गुंतून जाते. आता ती एका बर्थडे पार्टीचे चित्र काढते. एक मोठा केक, मेणबत्ती, गिफ्ट्स, पंखा आणि आनंदी मुलांनी भरलेली खोली.

दुसऱ्या एका चिमुरडीनेही तिची वही उघडली. यामध्ये हृदयाचं चित्रं काढलेलं आहे. एका रेषेने या हृदयाचे दोन भाग केलेले आहेत. या मुलांनी काढलेल्या चित्रांमध्ये घर नाही की घराचं अंगण नाही.

रात्रीच्या त्या शेल्टरमध्ये त्या रात्री साधारण 50 मुलं आली होती. मुंबईतल्या कामाठीपुरा भागामध्ये एका बिगर सरकारी संघटनेद्वारे हे शेल्टर चालवलं जातं. सेक्स वर्कर्स म्हणजेच शरीरविक्रय करणाऱ्या महिलांच्या मुलांची इथे रात्रभर राहण्याची सोय करण्यात आली आहे.

या शेल्टरच्या खोल्यांमध्ये आवश्यक त्या सगळ्या गोष्टी आहेत. भिंतींवर ख्रिसमसची सजावट आहे. एक ब्लॅकबोर्ड आहे आणि समुद्र किनाऱ्याचा लहानसा देखावा आहे.

दुसरीकडे चटया आणि बेडशीट्स आहेत. एक लहानसं टॉयलेट आहे. एक स्वयंपाकघर आहे जिथे या मुलांसाठी जेवण बनवलं जातं. सध्या पुरतं हे या मुलांचं घर आहे.

ही मुलं आपलं शाळेचं दप्तर आणि रात्री बदलण्यासाठी कपडे घेऊन आलेली असली तरी त्यांचं बाकीचं सामान दुसरीकडे आहे. त्या खोलीत, जिथे त्यांची आई राहते. ही मुलं या घरी येतात खरी, पण त्यांना इथे फार काळ राहता येत नाही.

जीन्स आणि कुर्ता घातलेली एक तरूण आई गल्लीच्या बाहेर उभी आहे. तिने लाल रंगाची लिपस्टिक लावलीय आणि भरपूर मेकअप केलाय.

साधारण तीन वर्षांचं तिचं मुलं रडतरडत सेंटरमध्ये येतंय. पण मागे वळून ते आईकडे पाहात नाही. कारण आईला कामावर जायचंय.

कामाठीपुऱ्यातल्या नवव्या गल्लीमधल्या या सेंटरच्या सुपरव्हायजर मुग्धा सांगतात, "नवीन मूल आहे. आपल्याला इथे यावं लागणार हे त्याला माहित असूनही त्याला रडू येतंय. हळुहळू होईल अॅडजस्ट. सगळीच मुलं करतात. या कुटुंबांकडे दुसरा पर्यायच नसतो."

कामाठीपुरा हा देशातला सगळ्यांत जुना रेड लाईट एरिया म्हणून ओळखला जातो. इथे आता मिळकत फारशी होत नसली तरी पुनर्विकास योजनांमुळे इथली भाडी वाढलेली आहेत. आणि आता फारसे 'कोठे'ही उरलेले नाहीत.

म्हणून मग शरीरविक्रय करणाऱ्या महिलांना अडचणीतच रहावं लागतं. लहानशा खोल्यांमध्ये...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

एका चिमुरडीच्या वहीतल्या एका पानावर पेन्सिलने रेखाटलेलं चित्र आहे. चित्रातल्या दोन मुली एकमेकींचा हात पकडून रडतायत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कामिनी रॉय यांच्यावर गूगलनं होमपेजवर प्रसिद्ध केलेलं डूडल

12 ऑक्टोबर 1864 रोजी तत्कालीन बंगालच्या बेकरगंज जिल्ह्यात कामिनी यांचा जन्म झाला. हे ठिकाण आता बांगलादेशमध्ये आहे.

कवयित्री आणि समाजसेविका म्हणून त्या पुढे भारतासह जगभरात प्रसिद्ध झाल्या. मात्र, त्यांची आणखी एक विशेष ओळख म्हणजे, ब्रिटिशकालीन भारतातल्या त्या पहिल्या महिला पदवीधर होत्या.

कामिनी रॉय यांनी संस्कृत विषयात पदवी (ऑनर्स) मिळवली होती. कोलकाता विद्यापीठाच्या बेथुन कॉलेजमधून 1886 मध्ये पदवीधर झाल्यानंतर त्यांना तिथेच नोकरी मिळाली.

महिला हक्कांसंबंधी त्यांनी लिहिलेल्या कवितांमुळं त्या सर्वदूर परिचित झाल्या.

कामिनी रॉय नेहमी म्हणत की, महिलांनी आपल्या घरात बंदिस्त का राहावं?

बंगाली विधानपरिषदेत महिलांना मतदानाचा हक्क मिळावा म्हणून कामिनी रॉय यांनी 1926 साली संघर्ष केला होता. राजकीय मुद्द्यांवरही त्या सक्रिय होत्या.

कामिनी रॉय या 1922 ते 1923 या काळात फिमेल लेबर इनव्हेस्टिगेशन कमिशनच्या अध्यक्ष सदस्या होत्या. 1930 साली बेंगाल लिटररी कॉन्फरन्सच्या अध्यक्ष आणि 1932 ते 1933 या काळात त्या वांगिया साहित्य परिषदेच्या उपाध्यक्ष होत्या.

अखेरच्या काळात कामिनी रॉय बिहारच्या हजारीबाग जिल्ह्यात वास्तव्यास होत्या. 1933 साली त्यांचं निधन झालं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

स्त्रीवादी आणि सामाजिक कार्यकर्त्या, तसेच बंगाली कवयित्री असलेल्या कामिनी रॉय यांचा आज 155 वा जन्मदिन आहे. कामिनी रॉय यांना गूगलनं डूडलद्वारे सलाम केला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कामी रीता शेर्पा

थामे हे शिखर चढाई करणाऱ्या शेर्पांचं गाव म्हणून ओळखलं जातं. 1953मध्ये सर एडमंड हिलरी यांच्यासोबत चढाई करणारे शेर्पा तेनसिंग नोर्गे आणि 21 वेळा एव्हरेस्टवर चढाई केलेले आपा शेर्पा हेसुद्धा थामे गावचेच रहिवासी.

माझं बालपण अगदीच सामान्य होतं. डोंगराळ भागातील आमचं गाव खूप मागास होतं. तीन मोठ्या बहिणी, तीन लहान बहिणी, एक मोठा भाऊ आणि आई-वडील, असे एकूण दहा जण आम्ही एका छोट्याशा घरात राहायचो.

थामे गावातच चौथीपर्यंत माझं शिक्षण झालं. पुढे शिकू शकलो नाही कारण घरची आर्थिक स्थिती फारशी चांगली नव्हती. शिवाय, मलाही अभ्यासात फारसा रस नव्हता.

गिर्यारोहण हाच आमचा खेळ

लहाणपणी मी हुशार, चुणचुणीत आणि मस्तीखोर होतो. आमचा बराचसा वेळ गावभर धावणं, दगडांवर, छोट्या टेकड्यांवर चढणं, यातच जायचा. खरंतर तेच आमचे खेळ होते. फुटबॉल, व्हॉलीबॉल असे खेळ आम्हाला माहितच नव्हते. आम्ही ते कधी पाहिलेसुद्धा नाहीत.

मी लहान असताना मला बौद्ध भिख्खू व्हायचं होतं. आमच्याच गावातील एका उंच कड्यावर असलेल्या 500 वर्षं जुन्या 'डेकन चौखरलिंग बौद्ध मठा'त मी काही काळ शिकत होतो. पण मला तिकडचं राहणीमान फारसं रुचलं नाही.

कामी रीता शेर्पा

मठातून बर्फाच्छादित हिमालयाचं विलोभनीय दृश्य दिसायचं. मला मात्र त्याच्याविषयी प्रचंड आकर्षण होतं. त्यामुळे आपण डोंगरात काम करायचं आणि एक दिवस 'एव्हरेस्ट'वर चढाई करण्याचं स्वप्न मी उराशी बाळगून होतो.

1992मध्ये माझा मोठा भाऊ लाक्पा रीता शेर्पा 'अल्पाईन अॅसेंट इंटरनॅशनल' या कंपनीसाठी 'सिरदार' म्हणजेच 'मुख्य शेर्पा' म्हणून काम करू लागला. माझ्या भावाने मलाही त्याच्यासोबत येण्याचं आणि स्वयंपाकी म्हणून काम करण्याचं निमंत्रण दिलं. त्यावेळी माझ्या भावाच्या इतर साथीदारांसोबत मी 'बेस कॅम्प'वर स्वयंपाकी म्हणून काम करू लागलो.

वयाच्या 15व्या वर्षापासूनच मी ट्रेकिंगला सुरुवात केली. पण गिर्यारोहणाच्या मोहिमांमध्ये शेर्पा म्हणून 22व्या वर्षापासून सहभागी होऊ लागलो. मी मोहिमांवर जायचो तेव्हा माझे आईवडील चिंतेत असायचे. पण ते नेहमीच माझ्या यशासाठी प्रार्थना करायचे.

'शेर्पा म्हणजेच डोंगर आणि डोंगर म्हणजेच शेर्पा'

'शेर्पा म्हणजेच डोंगर आणि डोंगर म्हणजेच शेर्पा,' असं मला वाटतं. हे शेर्पा जेवढे काटक, चिवट आणि कष्टाळू तेवढेच ते अत्यंत हळवे, संवेदनशील आणि श्रद्धाळू असतात.

आम्ही वयाच्या तिसऱ्या-चौथ्या वर्षीच...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

नेपाळमधील 49 वर्षीय गिर्यारोहक कामी रीता शेर्पा यांनी 23 व्या वेळी माउंट एव्हरेस्ट सर केलं आहे. स्वतःचाच विक्रम पुन्हा मोडणाऱ्या शेर्पांची कथा त्यांच्याच शब्दांत

नेपाळच्या खुंबू भागातील सोलुखुंबू जिल्ह्यातील थामे हे आमचं गाव. दगडांनी तयार केलेल्या अवघ्या 45 घरांच्या याच गावात खुंबू भागातील सर्वांत जुना बौद्ध मठ आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कामेश्वर चौपाल

9 फेब्रुवारी 2020 पर्यंत ट्रस्ट स्थापन करावा, असे निर्देश सर्वोच्च न्यायालयाने दिले होते. त्यानुसार 9 तारखेपूर्वी म्हणजे बुधवारी 5 फेब्रुवारी रोजी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी संसदेत श्रीराम जन्मभूमी तीर्थ क्षेत्र ट्रस्टची घोषणा केली.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या घोषणेनंतर केंद्रीय गृहमंत्री अमित शहा यांनी संसदेला सांगितलं, "श्रीराम जन्मभूमी तीर्थ क्षेत्र ट्रस्टमध्ये 15 विश्वस्त असतील आणि यातील एक विश्वस्त कायम दलित समाजातून असेल. सामाजिक सलोखा दृढ करणाऱ्या अशा अभूतपूर्व निर्णयासाठी मी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचं अभिनंदन करतो."

केंद्रीय गृहमंत्री अमित शहा यांनी ज्या 15 सदस्यांविषयी सांगितलं त्यापैकी एक दलित सदस्य बिहारचे कामेश्वर चौपाल आहेत.

कोण आहेत कामेश्वर चौपाल?

कामेश्वर चौपाल बिहार भाजपमधले ज्येष्ठ नेते आहेत. त्यांनी 2014 साली भाजपच्या तिकिटावरून सुपौल लोकसभा मतदारसंघातून निवडणूकही लढवली होती.

कामेश्वर चौपाल यांच्या सामाजिक जीवनाची सुरुवात राम जन्मभूमी आंदोलनातून झाली. त्यानंतर ते विश्व हिंदू परिषदेचे बिहार प्रांताचे संघटन महामंत्री बनले आणि मग तिथून पुढे त्यांचा भाजप प्रवास सुरू झाला.

9 नोव्हेंबर 1989 रोजी अयोध्येत राम मंदिर पायाभरणीचा कार्यक्रम आयोजित करण्यात आला होता. यावेळी त्यांचं नाव सर्वांत पहिल्यांदा चर्चेत आलं.

देशातील कानाकोपऱ्यातून आलेले हजारो साधू-संत आणि लाखो कारसेवक कार्यक्रमाची तयारी करत होते. पायाभरणी कार्यक्रमात पहिली वीट ठेवली ती कामेश्वर चौपाल यांनी.

'पहिली वीट रचणारे'

बीबीसीशी बोलताना चौपाल म्हणाले, "पायाभरणी कार्यक्रमाआधी कुंभ मेळा सुरू होता. त्या मेळ्यातच साधू-संत आणि धर्मगुरूंनी एकत्र येऊन ठरवलं होतं की दलित समाजातील व्यक्तीकडूनच पहिली वीट ठेवण्यात यावी. मी कारसेवक म्हणून त्या कार्यक्रमात तर होतोच शिवाय विश्व हिंदू परिषदेचा बिहारचा संघटन मंत्री म्हणूनही तिथे उपस्थित होतो. योगायोगाने धर्मगुरुंनी पहिली वीट ठेवण्यासाठी मलाच आमंत्रित केलं."

कामेश्वर चौपाल सांगतात की 1984 साली ते विश्व हिंदू परिषदेत सामिल झाले. त्याच वर्षी राम मंदिर उभारण्यासाठी दिल्लीतील विज्ञान भवनमध्ये विहिंपने एक संमेलन आयोजित केलं होतं. या संमेलनात शेकडो संघटनांचे प्रतिनिधी आणि धर्मगुरू सहभागी झाले होते. कामेश्वर चौपाल हेदेखील बिहारतर्फे भाग घेण्यासाठी गेले होते.

ते सांगतात,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अयोध्या राम जन्मभूमी-बाबरी मशीद वादावर सर्वोच्च न्यायालयाचा निकाल आल्यानंतर तत्कालीन भाजप अध्यक्ष अमित शहा म्हणाले होते की 'राम मंदिर उभारण्यासाठी जो ट्रस्ट स्थापन करण्यात येईल त्यात भाजप सहभागी होणार नाही. म्हणजे भाजपचा कुठलाही नेता या ट्रस्टमध्ये नसेल.'


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काय आहे त्यांच्या सुखी जीवनाचं रहस्य?

सतत कामात व्यस्त राहावं आणि पुढे जात रहावं, असं 95 वर्षांच्या हिल्डा जॉफे सांगतात. तर 101 वर्षांच्या लिस्टर ड्रेसाठी त्यांच्या सुखी जीवनाचा मूलमंत्र आहे त्यांचं अटिट्यूड.

वाटेत आव्हानं आली की त्यांच्यासमोर हतबल होऊ नका. त्यांना ताकदीने, आनंदाने तोंड द्या, असं ते पुढे सांगतात.

आणखी वाचा -

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

वयाची ऐंशी पार केल्यानंतरही आयुष्य सुखात घालवता येतं, याचं जिवंत उदाहरण आहे ही ज्येष्ठ मंडळी.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काय आहे त्याचा गुरुमंत्र?

ही अवघड गोष्ट त्याने कशी शक्य करून दाखवली. जाणून घेऊया.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

प्रचंड वजन ही अनेकांची समस्या असते. मोहम्मद शलाबीने चिकाटने 51 किलोने वजन कमी केलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काय आहे हे टूलकिट प्रकरण?

कोरोनाच्या दुसऱ्या लाटेत भारतात रुग्ण आणि मृत्यूही वाढत गेले. देशात हॉस्पिटल बेड, ऑक्सिजन, औषधं, लशी अशा अनेक गोष्टींचा तुटवडा भासायला लागला. काँग्रेस आणि इतर पक्षांनी मोदी सरकारवर कडाडून टीका केली.

काँग्रेस अध्यक्षा सोनिया गांधी, राहुल गांधी, माजी पंतप्रधान मनमोहन सिंह यांनी नरेंद्र मोदींना पत्र लिहून आपापल्या सूचना, चिंता व्यक्त केल्या. या सगळ्या पत्रांना भाजपच्या वेगवेगळ्या नेत्यांनी उत्तरं दिली.

अशातच भाजप अध्यक्ष जे पी नड्डांपासून ते अनेक केंद्रीय मंत्री, माजी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस, भाजपचे विविध राज्यांतले प्रवक्ते अशा अनेकांनी #CongressToolkitExposed असा हॅशटॅग वापरून काँग्रेसवर आरोप करायला सुरुवात केली.

काँग्रेसचं कौतुक आणि मोदींची बदनामी अशी काँग्रेसची रणनीती असलेलं 'टूलकिट' एक्सपोज झाल्याचा दावा हे भाजप नेते करत होते. टूलकिट हा शब्द सोशल मीडियाच्या बाबतीत प्रकर्षाने वापरतात. त्याची सोपी व्याख्या म्हणजे एखाद्या आंदोलनाच्या/मोहिमेच्या संदर्भातली सोशल मीडियावरील रणनिती आणि प्रत्यक्षपणे करण्याच्या गोष्टींची माहिती त्यात दिलेली असते.

मोदींची बदनामी करण्याची काँग्रेसी रणनीती - भाजपचा आरोप

हे टूलकिट काँग्रेसच्या अधिकृत लेटरहेडवर होतं आणि काँग्रेस पक्षाच्या संशोधन विभागाने ते तयार केलं होतं असा दावा भाजपने केला. भाजपचे राष्ट्रीय प्रवक्ते संबित पात्रा यात आघाडीवर होते.

भारतात सापडणाऱ्या कोरोनाच्या स्ट्रेनला मोदी स्ट्रेन म्हणा असं काँग्रेसने आपल्या कार्यकर्त्यांना सांगितल्याचं, तसंच भारताची प्रतिमा डागाळण्याचा हा प्रयत्न असल्याचा दावा पात्रा यांनी केला.

महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी काँग्रेस भारतविरोधी भूमिका का घेतंय असा प्रश्न उपस्थित केला.

केंद्रीय मंत्री स्मृती इराणींनी हे टूलकिट हिंदूविरोधी असल्याचं म्हटलं.

 भाजप खोटारडा पक्ष - काँग्रेसचा पलटवार

काँग्रेसने हे सगळे आरोप फेटाळून लावलेत. काँग्रेसच्या संशोधन विभागाचे प्रमुख राजीव गौडा यांनी भाजप काँग्रेसच्या नावाने खोटे टूलकिट पसरवत असल्याचा आरोप केला.

भाजपचा दावा आहे की सेंट्रल व्हिस्टा प्रोजेक्टवरून मोदींवर टीका करण्याच्या सूचना देणारी कागदपत्रंही या टूलकिटचा भाग होती आणि त्याच्या लेखिका सौम्या वर्मा या राजीव गौडा यांच्या सहकारी आहेत. राजीव गौडांनी याबद्दल स्पष्टीकरण देताना म्हटलं की...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोव्हिड संकट हाताळणीवरून भाजप आणि काँग्रेसमध्ये गेला बराच काळ आरोप-प्रत्यारोप, दावे-प्रतिदावे होतायत. पण काँग्रेस पंतप्रधान मोदींना बदनाम करण्यासाठी अगदी पद्धतशीरपणे एका 'टूलकिट'चा वापर करतेय असा आरोप भाजपच्या नेत्यांनी केलाय. #CongressToolkitExposed हा हॅशटॅग ट्रेंड झाला. पण भाजप खोटं बोलतोय असं म्हणत काँग्रेसने पोलिसांत धाव घेतली. तर दिल्ली पोलिसांनी सोमवारी (24 मे 20201) ट्विटरच्या कार्यालयांलवर छापे मारले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काय आहेत ही वक्तव्यं?

"पुलवामा हल्ल्याच्या पार्श्वभूमीवर भारतीय सैन्याने केलेल्या एअर स्ट्राइकमध्ये २५०हून अधिक दहशतवादी ठार झाले आहेत." - अमित शहा, भाजप अध्यक्ष

"भारतीय वायुसेनेचा निशाणा कधीच चुकू शकत नाही. किती मेलेत ही संख्या ज्यांना जाणून घ्यायची आहे, त्यांनी पाकिस्तानात जाऊन संख्या मोजावी." - राजनाथ सिंह, गृहमंत्री

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

"रात्री साडेतीन वाजता डासांची संख्या खूप होती. त्यामुळे मग मी HIT मारलं. आता त्यामुळे किती डास मेले हे मोजत बसू की निवांत झोपी जाऊ? - व्ही. के. सिंग, परराष्ट्र राज्यमंत्री

"पुढच्या वेळी भारतानं जर काही केलं, तर मला वाटतं विरोधक जे प्रश्नचिन्ह उपस्थित करतात, त्यांना विमानाच्या खाली बांधून नेलं पाहिजे. जेव्हा बॉम्ब सोडणार असतील तेव्हा टार्गेट बघून घेतील. त्यानंतर त्यांना तिथेच उतरवलं पाहिजे. यानंतर त्यांनी मोजणी करावी आणि परत यावं," असं व्ही. के. सिंग यांनी म्हटलं आहे.

"बालाकोट येथे भारतानं केलेला हवाई हल्ला ही लष्करी कारवाई नव्हती, तर ती निर्लष्करी कारवाई होती. त्यामुळे मृतांचा आकडा दिला नाही."- निर्मला सीतारामन, संरक्षण मंत्री

"पाकिस्तानमधील भारताच्या कारवाईचा उद्देश मेसेज देणं हा होता, कुणाचा जीव घेणं हा नव्हता." - एस. एस. अहलुवालिया, केंद्रीय मंत्री

यावर दिल्लीचे मुख्यमंत्री अरविंद केजरीवाल यांनी ट्वीट करत म्हटलं आहे की, "अमित शहा म्हणत आहेत की 250 जण मारले गेले. याचा अर्थ अमित शहा लष्कराला चूक ठरवत आहेत. देश कोणत्याच स्थितीत हे सहन करू शकणार नाही."

दुसऱ्या एका ट्वीटमध्ये त्यांनी म्हटलंय की, "अमित शाह यांच्या मते लष्कर खोटं बोलत आहे का? निवडणुकीच्या फायद्यासाठी अमित शाह आणि भाजप लष्काराला खोटं ठरवत आहेत," असं ते म्हणाले.

"किती जण मारले गेले याचा आकडा वायुसेना मोजत नाही." - बी. ए. धनोआ, एअर चीफ मार्शल

याचाच संदर्भ देत पत्रकार स्वाती चतुर्वेदी यांनी अमित शहा यांना ही संख्या कशी समजली, असा प्रश्न उपस्थित केला आहे.

काँग्रेसचे नेते मनीष तिवारी म्हणतात, "वायुसेनेचे वरिष्ठ अधिकारी आर. जी. के. कपूर यांनी मृतांसंदर्भात काही आकडा जाहीर करणं घाईचं होईल, असं म्हटलं होतं. तर आता अमित शाह म्हणतात या कारवाईत 250 जण मारले गेले. हा हवाई हल्ल्याचा राजकीय फायदा घेण्याचा प्रयत्न नाही का?"

भारताने पाकिस्तानच्या बालाकोटमध्ये केलेल्या हवाई हल्ल्याचे काही तर पुरावे मोदी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पुलवामा हल्ल्याच्या पार्श्वभूमीवर भारतीय सैन्याने केलेल्या एअर स्ट्राइकमध्ये किती जण ठार झाले, यावर सत्ताधारी आणि विरोधकांमध्ये वाद सुरू आहे.  या आकडेवारीवर अनेकांनी विविध मतं प्रदर्शित केली आहेत. यांतील काही वक्तव्य सोशल मीडियावर चर्चेत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काय आहेत हे उपाय, जाणून घेऊयात…

स्वतःचा बचाव कसा कराल?

जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) सांगितल्याप्रमाणे कोरोना व्हायरसची लागण होऊ नये, यासाठीच्या उपायांपैकी सर्वांत महत्त्वाचा आणि मूलभूत उपाय म्हणजे स्वच्छता राखणे.

कोरोनाचा प्रसार कसा रोखता येईल?

अत्यावश्यक कामं नसेल तर घराबाहेर पडू नका, अशा सूचना देण्यात आल्या आहेत. यामुळे कोरोनाग्रस्त व्यक्तीच्या संपर्कात येण्याची शक्यता कमी असते. घराबाहेर पडल्यावर कुणाशीही हस्तांदोलन करू नका. त्याऐवजी हात हलवून, वाकून नमस्कार किंवा हात जोडून नमस्कार करा, असं जागतिक आरोग्य संघटनेने सुचवलेलं आहे.

मास्क आणि ग्लोव्हजचा उपयोग होतो का?

बाजारात मिळणारे साधे मास्क मोकळे आणि सैल असतात. अशा साध्या मास्कमुळे विषाणूपासून बचाव होत नाही. दुसरं म्हणजे या मास्कमुळे डोळे झाकले जात नाही. ते उघडेच असतात. शिवाय दिर्घकाळ असे मास्क घालणं, शक्य होत नाही.

मात्र, एखाद्या कोरोनाग्रस्त व्यक्तीने हा मास्क घातला तर त्याच्या नाका-तोंडातून बाहेर पडलेले शिंतोडे इतरांपर्यंत पोहोचत नाहीत आणि संसर्ग पसरण्याला आळा बसतो.

कोरोना विषाणूची लागण झालेल्या अनेकांमध्ये आजाराची कोणतीच लक्षणं नसतात. त्यामुळे आपल्याला विषाणू संसर्ग झाला आहे की नाही, हे कळत नाही. म्हणून घराबाहेर पडताना सर्वांनीच मास्क वापरणं हिताचं आहे.

ग्लोव्जच्या बाबतीत जागतिक आरोग्य संघटनेचं म्हणणं आहे की ग्लोव्जने फारसा फरक पडत नाही. कारण हातात ग्लोव्ज असले तरीदेखील तुम्ही जेव्हा पृष्ठभागाला स्पर्श करता त्यावरचे विषाणू ग्लोव्जला चिकटतात आणि तोच हात चेहऱ्याला लावल्यास संसर्ग होऊ शकतो.

जागतिक आरोग्य संघटनेच्या मते हात वारंवार साबणाने स्वच्छ धुणे ग्लोव्ज वापरण्यापेक्षा जास्त सुरक्षित उपाय आहे.

कोरोनाची लागण झाल्याचं कसं ओळखाल?

कोरोना विषाणूची महत्त्वाची लक्षणं म्हणजे ताप आणि कोरडा खोकला. याकडे बारकाईने लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे.

काही रुग्णांमध्ये घसा खवखवणे, डोकेदुखी, जुलाब अशी लक्षणंही आढळली आहेत. शिवाय गंध आणि चव न कळणे, हे देखील कोव्हिड-19 आजाराची लक्षणं मानली जात आहेत.

लक्षणं आढळल्यास काय कराल?

जागतिक आरोग्य संघटनेनुसार बरं नसेल तर घराबाहेर पडू नका. साधी डोकेदुखी आणि थोडं नाक गळत असेल तरीसुद्धा पूर्णपणे बरे होत नाहीत, तोवर घरातच थांबा.

एक गोष्ट कायम लक्षात असू द्या की 80% कोरोनाग्रस्तांमध्ये सौम्य स्वरुपाची लक्षणं आढळतात....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना विषाणूने जगण्याची पद्धतच बदलली आहे. मात्र, स्वतःला आणि आपल्यापासून इतरांनाही या विषाणूची लागण होऊ नये, यासाठीचे काही खबरदारीचे उपाय सांगण्यात आले आहेत. WHO ने वारंवार हे उपाय अवलंबण्याचा पुनरुच्चार केलाय. हे उपाय अवलंबले तर तुम्ही कोरोनापासून तुमचा बचाव करू शकता.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काय झालं कोर्टात?

मारणेने आपली बाजू मांडताना काही प्रश्न न्यायालयात विचारले.

''पोलिसांनी सुरुवातीला का अडवलं नाही? काल हायवेला हजारो गाड्या होत्या त्यात माझ्या पाचशे गाड्या होत्या हे कशावरून? असे प्रश्न मारणेतर्फे उपस्थित करण्यात आले आहेत. तसेच एकाही व्यक्तीची दहशत दाखवल्याची तक्रार केलेली नाही.

जर गुन्हाच घडला नाही तर कट कसला आणि मनात एखादा गुन्ह्याचा विचार आला म्हणजे कट होतो का? अशी बाजू मारणेतर्फे मांडण्यात आली आहे. आपल्यावर राजकीय कारणामुळे हे गुन्हे दाखल केले आहेत,'' असंही त्याने म्हटले आहे.

"राज्यात जेव्हा राजकीय मेळावे घेतले तेव्हा pandamic situation नव्हती का? पोलिसांनी कोणती जमावबंदीची घोषणा केली होती का? तसेच जमावबंदीचे उल्लंघन जामीनपात्र आहे. मी कोणतेही शस्त्र बाळगले नाही आणि जेलमध्ये असताना कट कसा करेन?" असे प्रश्न मारणेतर्फे विचारण्यात आले आहेत.

तसेच मी "तळेगावच्या पुढे एका गाडीने कोथरूड पोलीस स्टेशन हजर झालो आहे," अशीही त्याने बाजू मांडली आहे.

तर "हे 300 गाड्या घेऊन इथे आले यामागे काही कट होता का याची चौकशी करायची आहे. या गाड्या आणि त्यांचे साथीदार यांचा शोध घ्यायचा आहे. या साठी 7 दिवसांची पोलीस कोठडी हवी आहे," अशी मागणी यावेळी सरकारी वकील संजय दीक्षित यांनी केली.

काय आहे प्रकरण?

खुनाच्या गुन्ह्यातून मुक्तता झाल्यानंतर नवी मुंबई येथील तळोजा कारागृहातून गजानन मारणेची सोमवारी (15 फेब्रुवारी) सुटका करण्यात आली. यावेळी मारणेच्या स्वागतासाठी कारागृहाबाहेर त्याचे शेकडो कार्यकर्ते जमले होते. त्यानंतर तळोजा ते पुणे अशी मारणेची मिरवणूक काढण्यात आली.

साधारण तीनशेच्या आसपास चारचाकींचा ताफा मारणे याच्यासोबत पुण्यात आला. याचे व्हीडीओ सोशल मीडियावर व्हायरल झाले.

यादरम्यान, कोरोनाचे सर्व नियम धुडकावून लावून दिल्याचे समोर आले. याप्रकरणी आता मारणे आणि त्याच्या साथीदारांवर दहशत पसरविल्याचा गुन्हा तळेगाव दाभाडे पाोलिसांनी गुन्हा दाखल केला आहे.

गजानन मारणे कोण आहे?

गेल्या काही वर्षांमध्ये पुणे शहर आणि आसपासच्या जमिनींना भाव आला. मुंबईचे अनेक बांधकाम व्यावसायिक पुण्याकडे वळू लागले. त्यातून जमीन - खरेदीच्या व्यवहारातून टोळ्या तयार होऊ लागल्या.

जमीन मालक आणि बांधकाम व्यवसायिक यांच्यातील मिडल मॅन म्हणून या टोळ्या काम करू लागल्या. त्यासाठी त्यांनी टक्केवारी ठरवली होती. या व्यवहारांमधील वर्चस्वातूनच पुढे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

काल गजानन मारणेची तळोजा कारागृहात सुटका झाली. मात्र रात्री त्याना पुन्हा अटक करण्यात आले. आज त्याला कोर्टात हजर करण्यात आलं. यावेळेस मारणेची बाजू त्याचे वकील विजयसिंह ठोंबरे यांनी मांडली. मीडियानं मला गुंड म्हटलं आहे, माझ्याविरोधात कुठलाच गुन्हा नाही. अशी मारणेची बाजू मांडण्यात आली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काय झालं नेमकं?

एका मुस्लीम मुलाला गगनदीप यांनी समाजकंटकांच्या तावडीतून वाचवलं. त्या तरुणाला वाचवण्यासाठी त्यांनी केलेली धडपड पाहिली की किती मोठं धैर्यं दाखवलं हे समजतं. त्यांचा हा फोटो व्हायरल झाला आहे.

खरं तर अशी परिस्थितीच निर्माण व्हायला नको होती. पण गेल्या काही काळात घडलेल्या मॉब लिंचिंगच्या घटनांच्या पार्श्वभूमीवर गगनदीप यांनी दाखवलेलं धाडस सकारात्मक विचार करण्यास भाग पाडतं. गगनदीप यांचा हा व्हायरल झालेला फोटो प्रेरणादायी आहे, असंच म्हणावं लागेल.

अर्थात, हे असं चित्रं एक दोन दिवसात तयार होत नाही. वाईट काळात आणि अत्यंत प्रतिकूल परिस्थितीमध्ये तयार झालेलं हे दुर्मीळ चित्र आहे. मानवी सामर्थ्याचं उत्तुंग दर्शन घडवणारं ही घटना आहे.

याआधी असंच एक आशादायी चित्र दिसलं. दोन मुस्लीम युवक आपला रोजा तोडून रक्तदान करण्यासाठी गेले. गोपालगंजचा आलम जावेद आणि डेहराडूनचा आरिफ ही त्या दोघांची नावं.

तथाकथित संस्कृतीरक्षकांचा हल्ला

नैनीताल जिल्ह्यातील रामनगर येथे जिम कॉर्बेट नॅशनल पार्कजवळ एक मंदिर आहे. मंदिरालगत एक नदी वाहते. त्या नदीच्या किनाऱ्यावर प्रेमी युगुल बसलेली असतात.

एक मुस्लीम युवक आपल्या हिंदू मैत्रिणीसोबत तिथं बसलेला होता. त्या वेळी हे तथाकथित संस्कृतीरक्षक तिथं आले आणि त्यांनी त्याला धक्काबुक्की सुरू केली.

ते त्याला मारून टाकतील अशीच परिस्थिती होती. पण तितक्यात तिथं गगनदीप आले आणि त्यांनी त्या जमावापासून त्याचं रक्षण केलं.

हे चित्र आपल्याला भावूक करतं पण त्याबरोबरच आपल्या निद्रिस्त असलेल्या सद्सद्विवेक बुद्धीस जागवण्याचं कामही करतं. तसंच या जमावखोरांविरोधात लढण्याची प्रेरणा देतं.

गगनदीप यांचा व्हीडिओ सोशल मीडियावर व्हायरल झाला. योगायोगानं ते घटनास्थळी ड्युटीवर होते. त्यांचं मते, त्यांनी काहीही विशेष केलेलं नाही.  फक्त त्यांचं कर्तव्य पार पाडलं. ते सांगतात त्यांचं पहिलं उद्दिष्ट त्या मुलाला जमावापासून वाचवणं हेच होतं आणि त्यांनी तेच केलं.

तो मुलगा नशीबवान म्हणून त्याला गगनदीप भेटले. नाहीतर त्याचं काय झालं असतं याचा केवळ विचार आला तरी अंगाला कंप सुटतो. जमाव आपला पाठलाग करत आहे. कधी दृश्य तर कधी अदृश्य स्वरुपात. कधी कधी तर असं वाटतं की जमाव ड्रोनसारखं पाहतोय आपल्याकडे!

गगनदीपसारख्या अधिकाऱ्यांची गरज

उत्तराखंड पोलिसांच्या सतर्कतेमुळे अशा अनेक घटना टळल्या आहेत. उधमसिंहनगर, कोटद्वार, सतपुली आणि...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गगनदीप सिंग. उत्तराखंडच्या पोलीस दलातले एक सब इनस्पेक्टर. एरवी त्यांची कोणी कशाला दखल घेतली असती? पण ते एका कठीण प्रसंगात जसे वागले तसं एखादा सुपरहिरोच करू शकतो. ज्याच्यात माणुसकी आहे अशी कोणतीही चांगली असं वागण्याचा विचार करू शकली असती. गगनदीप सिंग मोठे ठरले कारण त्यांनी फक्त विचार केला नाही, ते तसे वागले!


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कायदा काय म्हणतो?

धनंजय मुंडे यांनी एका महिलेसोबत त्यांचे परस्पर संमतीने संबंध असल्याचं मान्य केलं आहे. त्याचसोबत, कुटुंबियांना याची माहिती असल्याचा ही दावा केला आहे.

सोशल मीडियावर मुंडे यांच्या विवाहबाह्य संबंधाची चर्चा सुरू आहे. तर राजकीय पक्षांकडून त्यांच्या संबंधांवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केलं जात आहे.

सुप्रीम कोर्टाने 2018मध्ये 'विवाहबाह्य संबंध हा अपराध होऊ शकत नाही' असा ऐतिहासिक निर्णय दिला होता.

त्यामुळे भारतात विवाहबाह्य संबंध कायद्याने गुन्हा आहे की नाही? कायदेतज्ज्ञांचं याबाबत काय मत हे आम्ही जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला.

विवाहबाह्य संबंध म्हणजे काय?

लग्न झालेल्या पत्नी-पत्नी व्यतिरीक्त परस्त्री किंवा परपुरुषासोबत शारीरिक संबंध ठेवण्यास विवाहबाह्य संबंध असं म्हटलं जातं. याला इंग्रजी मध्ये 'अडल्ट्री' असं म्हणतात.

'अडल्ट्री' किंवा विवाहबाह्य संबंधाची व्याख्या काय?

इंडियन पिनल कोड (IPC) म्हणजे भारतीय दंड संहितेच्या कलम 497 मध्ये विवाहबाह्य संबंधांची व्याख्या सांगण्यात आली आहे.

'एखादी महिला दुसऱ्या पुरुषाची पत्नी आहे किंवा पत्नी असण्याची शक्यता आहे अशा महिलेसोबत तिच्या पतीच्या परवानगीशिवाय शारीरिक संबंध ठेवणे याला 'अडल्ट्री' असं म्हटलं जातं. यासाठी 5 वर्षांपर्यंत शिक्षा होऊ शकते, दंड भरावा लागू शकतो किंवा दोन्ही शिक्षा दोऊ शकतात. अशा गुन्ह्यांमध्ये पत्नीवर (महिलेवर) कारवाई केली जाणार नाही.'

मुंबई हायकोर्टातील वरिष्ठ वकील अमित कारखानीस सांगतात, "अडल्ट्री' कायदा लिंग-तटस्थ (Gender Neutral) नव्हता. कलम 497 मध्ये फक्त पुरुषांबद्दलचा उल्लेख करण्यात आला महिलांबाबत उल्लेख करण्यात आलेला नाही."

सर्वोच्च न्यायालय

विवाहबाह्य संबंधांच प्रकरण सुप्रीम कोर्टात गेलं. हा कायदा लिंग-तटस्थ नाही, पुरुषांविरोधात आहे असं याचिकाकर्त्यांनी कोर्टात याचिकेत म्हटलं होतं.

याबाबत वकील राकेश राठोड बीबीसीशी बोलताना सांगतात, "विवाहबाह्य संबंध असलेल्या महिलेचा पती किंवा विवाहबाह्य संबंध असलेल्या पत्नीचा पती अडल्ट्रीचा गुन्हा दाखल करू शकतो."

विवाहबाह्य संबंध गुन्हा नाही-सुप्रीम कोर्ट

साल 2018 मध्ये सर्वोच्च न्यायालयाने विवाहबाह्य संबंधाबाबत ऐतिहासिक निकाल दिला होता.

"पुरूष-स्त्री दोन्ही समान आहेत. विवाहबाह्य संबंधात पती, पत्नीचा मालक होऊ शकत नाही," असं म्हणत सुप्रीम कोर्टाने विवाहबाह्य संबंध गुन्हा नाही, असा निर्णय दिला...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

महाराष्ट्राचे सामाजिक न्यायमंत्री धनंजय मुंडे यांचे विवाहबाह्य संबंध राजकीय वर्तुळात चर्चेचा विषय ठरला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कायदामंत्री रवीशंकर प्रसाद यांनी या कायद्याची माहिती देण्यासाठी पत्रकार परिषद घेतली. या अध्यादेशाचा एक सौम्य मसुदा लोकसभेत डिसेंबर 2017मध्ये संमत झाला होता. ज्या दिवशी हे विधेयक मांडण्यात आलं त्याच दिवशी घाईघाईत ते संमतही करण्यात आलं होतं.

या नवीन मसुद्यात कोणीही अगदी अनोळखी व्यक्तीही पोलिसांत तक्रार करू शकते. त्यामुळे सगळ्या मुस्लीम नवऱ्यांपुढे ब्लॅकमेलिंग, खोट्या तक्रारी आणि गुन्हेगार म्हणून छळ अशा अनेक अडचणी उभ्या राहण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. मुस्लीम पुरुषांच्या जमावाकडून होणाऱ्या हत्येचं प्रमाण वाढत असतानाच लोकांना दिलेले हे अधिकार भयावह आहेत.

राज्यसभेत या विषयावर खडाजंगी झाल्यामुळे या कायद्यातील अनेक तरतुदी सरकारने बदलल्या. त्यामुळे या अध्यादेशाच्या सुधारित आवृत्तीअंतर्गत तक्रार करण्याचा अधिकार फक्त बायको आणि तिच्या नातेवाईकांना देण्यात आला.

इतका विरोध असूनसुद्धा हा गुन्हा अजामीनपात्रच राहिला. याचाच अर्थ आरोपींना जामिनावर सोडता येत नाही. मात्र दंडाधिकाऱ्यांना जामीन देण्याचा अधिकार देण्यात आला आहे. तोही बायकोची बाजू ऐकल्यानंतरच.

जर त्या जोडप्याने काही तडजोड केली आणि बायको दंडाधिकाऱ्याकडे गेली तरच तक्रार मागे घेण्याची तिसरी सवलत या अध्यादेशात देण्यात आली आहे.

कार्यकारी मंडळाची कुरघोडी

राज्यसभेत या विषयावर जानेवारी महिन्यात वादळी चर्चा झाल्यानंतर या अध्यादेशातील काही अटी शिथिल करण्यात आल्या आहेत. हे विधेयक सिलेक्ट कमिटीकडे पाठवण्याची मागणी विरोधी पक्षांनी केली होती. मात्र सरकारने त्यावर ठाम भूमिका घेतली होती.

सरकारने या विषयावर एक वेगळा कायदा आणण्याची घाई का केली हा प्रश्न सध्याच्या घडीला सगळ्यांना सतावत आहे. एखाद्या महत्त्वाच्या मुद्द्यावर किंवा अगदी आणीबाणीच्या काळातच असा अध्यादेश आणण्यात येतो. लोकशाहीत लोकसभेने दिलेल्या निर्णयावर कार्यकारी मंडळाने हस्तक्षेप करणं अपेक्षित नसतं. त्यामुळे सध्याचा अध्यादेश म्हणजे कार्यकारी मंडळाची कुरघोडी आहे.

हा निर्णय घेण्यामागे सरकारची खरंच कोणती राजकीय अपरिहार्यता होती? काहींना हा निर्णय राजकीय उद्दिष्टाने प्रेरित आहे असं वाटतं. भाजप आणि संघाला या निर्णयाचा राजकीय फायदा होईल असंही अनेकांना वाटतं. यामुळे मुस्लीम स्त्रिया नरेंद्र मोदींना पंतप्रधान म्हणून स्वीकारतील तसंच मुस्लीमांमध्ये मोदीविरोधी लाटेचा प्रभाव कमी होण्यास मदत होईल.

मला मात्र या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

19 सप्टेंबर 2018ला पंतप्रधान नरेंद्र मोदींच्या नेतृत्वाखाली केंद्रीय मंत्रिमंडळाने अध्यादेशास मान्याता दिली. त्यानुसार तीन वेळा तलाक असा उल्लेख केला तर तो गुन्हा ठरेल आणि या गुन्ह्यासाठी तीन वर्षांची शिक्षा करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कायदेशीर मतं मोजली तर आपणच विजयी झाल्याचं समोर येईल असा दावा ट्रंप सतत करतायत पण त्याचा कोणताही पुरावा त्यांनी दिलेला नाही. ट्रंप हा हट्ट का करतायत?

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जो बायडन अमेरिकेचे 46वे राष्ट्राध्यक्ष होणार हे स्पष्ट झालं तरी विद्यमान राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी पराभव मान्य करण्याचे कुठलेही संकेत दिले नाहीयत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कायद्यातून पदवी घेतलेला विवेक तमाईचिकर TISS या संस्थेमधून एम.ए. करत आहे.

गेल्या आठवड्यात मी जिथे राहतो त्या अंबरनाथमध्ये माझ्या वस्तीत जातपंचायत भरली होती. माझ्यासारख्या काही तरुणांनी 'Stop The V Ritual' हे अभियान सुरू केल्याने महाराष्ट्रातल्या जातपंचायतीसमोर अस्तित्वाचा प्रश्न निर्माण झाला आहे. आमच्या चळवळीवर दबाव आणण्यासाठी समाजातल्या लोकांची माथी भडकवण्याचा प्रकार सुरू झालाय.

अंबरनाथला वांद्रापाडा परिसरात 19 जानेवारीला जातपंचायत बसली होती. त्यावेळी 'Stop The V Ritual' चळवळीतल्या सदस्यांवर मानहानीचे गुन्हे दाखल करणं आणि वेळप्रसंगी स्त्रियांनी आमच्यावर विनयभंगाचे गुन्हे दाखल करणं, असे निर्णय घेण्यात आले.

या जातपंचायतीत मला माघार घेण्यासाठी 5 फेब्रुवारीपर्यंतची मुदत देण्यात आली आहे. मी माघार घेतली नाही तर 10 फेब्रुवारीला महाराष्ट्रात जिथे-जिथे आमच्या वस्त्या आहेत, तिथल्या पोलीस ठाण्यांमध्ये माझ्यावर मानहानीचे गुन्हे दाखल करण्यात येतील.

माझ्यावर थेट बहिष्कार टाकलेला नाही, पण चळवळीतल्या माझ्यासारख्या अनेकांना बहिष्कृत केल्याचा अनुभव येतोय. कंजारभाट समाजाच्या क्रीडा स्पर्धांमध्ये आम्हाला सहभागी होऊ दिलं नाही. मी अंबरनाथचा रहिवासी असूनही मला तिथल्या जातपंचायतीत बोलू दिलं जात नाही. आतातर बोलावलंही जात नाही. पण माझ्या बाजूने राज्य सरकारचा सामाजिक बहिष्कारविरोधी कायदा उभा राहील, अशी आशा वाटते.

'कौमार्य चाचणी' म्हणजे नेमकं काय?

आमच्या अभियानाचा पाया हा संवाद साधत चर्चा करणं हा आहे. कंजारभाट समाजातल्या जातपंचायतीच्या अनिष्ठ, अन्यायकारी आणि अघोरी प्रथांविरोधातल्या संघर्षाला सुरुवात झाली ती मी लहान असताना.

इयत्ता सातवीत असताना माझ्याच एका नातेवाईकाच्या लग्नात मी गेलो होतो. मोठ्या दिमाखात लग्न पार पडलं. पण दुसऱ्याच दिवशी त्या नवऱ्या मुलीला चपलेने मारहाण करण्यात आली. पुढे जसजसं कळू लागलं तसं भयानक सत्य समोर आलं.

पिंपरी येथील भाटनगरमधील कंजारभाट समाजाची जातपंचायत.

कंजारभाट समाजाताली स्त्री 'व्यभिचारी' आहे की नाही, हे ठरवणारी कौमार्य चाचणी लग्नानंतर घेतली जाते. अरेंज मॅरेज करणाऱ्या प्रत्येक व्यक्तीला ही कौमार्य चाचणी द्यावी लागते. कित्येक वर्षांपासून ही परंपरा चालत आली आहे.

हिंदू वैदिक पद्धतीने लग्न झाल्यानंतर त्याच लग्नमंडपात लगेचच पंचायत भरवली जाते. तिथे नवविवाहित जोडप्याला कौमार्य चाचणीसाठी मानसिकदृष्ट्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

परवा रात्री माझ्या मित्रांना मारहाण झाली. का तर ते जातपंचायतीच्या विरोधात बोलले म्हणून. हे आमच्यासाठी नवीन नाही. कंजारभाट समाजातले जे-जे विरोधात बोलतात त्यांना मारहाण केली जाते, जातीच्या बाहेर काढलं जातं. सामाजिक बहिष्कार टाकला जातो.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कायद्याने बलात्काराची व्याख्या करताना त्या महिलेची ‘संमती’ हा घटक सर्वांत महत्त्वाचा मानलाय. या प्रश्नाचा गुंता सोडवणार आहोत आजच्या सोपी गोष्टमध्ये.

कोर्टाने घेतलेल्या या भूमिकेबद्दल तुम्हाला काय वाटतं ते नक्की सांगा.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

लग्न करण्याचं वचन देऊन शरीरसंबंध ठेवणं आणि नंतर लग्न न करण्याची प्रत्येक घटना म्हणजे बलात्कार होत नाही, असं दिल्ली उच्च न्यायालयाने म्हटलंय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कायली जेनर ही मॉडेल जगातल्या प्रसिद्ध सोशल मीडिया एन्फ्लुएन्सर पैकी एक मानली जाते.

सोशल मीडियावर अतिशय लोकप्रिय असणाऱ्या, वस्तू वा उत्पादनांची प्रत्यक्ष-अप्रत्यक्षपणे जाहिरात करणाऱ्यांना कन्टेन्ट क्रिएटर्सना 'इन्फ्लुएन्सर' म्हणतात.

इन्स्टाग्रामवर एक 'स्पॉन्सर्ड' फोटो पोस्ट करण्यासाठीची सरासरी किंमत 2014 मध्ये 134 डॉलर्स होती. ती आता 2019मध्ये तब्बल 1642 झाल्याचं मार्केटिंग कंपनी आयझियाने म्हटलंय.

स्पॉन्सर्ड पोस्ट्स, व्हिडिओज, स्टोरीज आणि ब्लॉग्ससाठी सढळहस्ते पैसे देण्याची ब्रॅण्ड्सची तयारी असते, असं बिझनेस इनसायडरने म्हटलंय.

पण याचा अर्थ पारंपरिक पद्धतीने जाहिरात करणं मागे पडलंय असा हो नसल्याचं तज्ज्ञांचं म्हणणं आहे.

"डिजिटल मार्केटिंग हा सध्या परवलीचा शब्द झाला असला तरी जाहिरात हे नेहमीच पारंपरिक आणि आधुनिक अशा दोन्ही पद्धतींनी केली जाईल," सोशलबेकर्स या सोशल मीडिया मार्केटिंग कंपनीचे चीफ एक्झिक्युटिव्ह युवाल बेन इट्झाक म्हणतात.

2014 ते 2019 या काळातील फेसबुक, युट्यूब, इन्स्टाग्राम आणि ब्लॉग्सवरील स्पॉन्सर्ड मजकूर पाहून आणि त्यासाठी आकारण्यात आलेल्या दरांचा अभ्यास करत हा अहवाल तयार करण्यात आला आहे.

ज्यांना 1 लाखांपेक्षा कमी फॉलोअर्स आहेत, त्यांना 'मायक्रो इन्फ्लुएन्सर' म्हटलं जातं. अशा मायक्रो इन्फ्लुएन्सर्सपासून ते प्रसिद्ध व्यक्तींपर्यंतचे सगळेच या माध्यमातून चांगली कमाई करत आहेत.

या पाहणीत आढळलेल्या गोष्टी

ग्राहक कायद्याचा बडगा

सोशल मीडिया इन्फ्लुएन्सर्सची संख्या जशी वाढतेय तशी आता याकडे आता अमेरिकन प्रशासनाची नजर वळायला लागलेली आहे.

गेल्या महिन्यात 3 इन्फ्लुएन्सर्सनी बंदी असलेल्या डाएट उत्पादनांविषयी पोस्ट केल्यानंतर या तिघांवर बेजबाबदार असल्याची टीका करण्यात आली होती.

झोई सग, रिटा ओरा, रोझी हंटिंग्टन-व्हिटले

आपण करत असलेली पोस्ट ही उत्पादनांची जाहिरात असल्याचं स्पष्ट न केल्यास तो ग्राहक कायद्याचा भंग मानला जाईल असं या वर्षाच्या सुरुवातीला अमेरिकेच्या 'कॉम्पिटिशन अॅण्ड स्टॅण्डर्डस अथॉरिटी'ने म्हटलं होतं.

यानंतर ज्या 16 इन्फ्लुएन्सर्सनी आपल्या कामाच्या पद्धतीत बदल करण्याचं ठरवलं त्यात झोई सग (झोएला) (Zoella), गायिका रिटा ओरा आणि मॉडेल रोझी हंटिंग्टन-व्हिटले यांचा समावेश होता.

सोशलबेकर्सच्या डेटानुसार सोशल मीडियावर जाहिरात करण्यासाठी ब्रॅण्ड्स अजूनही पैसे ओतत आहेत.

गेल्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

एका अहवालानुसार सोशल मीडिया इन्फ्लुएन्सर्सचं उत्पन्न गेल्या काही वर्षांत प्रचंड वाढलेलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कारखान्यात कामाच्या जागी त्यांची पिळवणूक होतेय. जास्तीचे कामाचे तास. पण, मिळणारा मोबदला कमीच. आणि कामाच्या जागी अगदी पिण्याचं पाणी आणि स्वच्छतागृहाचीही सोय नाही.

राल्फ लॉरेन, मार्क्स अँड स्पेन्सर्स आणि टेस्को या जागतिक ब्रँडसाठी तयार कपडे बनवणाऱ्या भारतीय कारखान्यांमध्ये महिला शिलाई कामगारांची ही अवस्था आहे.

बीबीसीच्या प्रतिनिधी रजनी वैद्यनाथन यांनी ही परिस्थिती समोर आणल्यावर तीनही कंपन्यांनी आपण या आरोपांची दखल घेऊ असं म्हटलं आहे.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

या महिलांनी शिवलेले कपडे घालून मॉडेल रॅम्पवर कॅटवॉक करतात. पण, स्वत: या कामगार महिला मात्र दारिद्र्यात खितपत पडल्या आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कारगिल युद्धाच्यावेळी त्यांचा मुलगा केवळ 3 महिन्यांचा होता.  त्या युद्धाला आता 20 वर्षं झाली आहेत. पण युद्धाने दिलेले घाव आजही तसेच आहेत, असं त्या सांगतात. युद्ध झालं नसलं पाहिजे, असं त्या म्हणतात.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

नायक हरपाल सिंह यांनी 1999च्या करगिलच्या युद्धात त्यांनी प्राण गमावले. त्याची पत्नी देविंदर कौर यांना आजही त्या दिवसाची आठवण नकोशी वाटते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कारगिलच्या पर्वतांवर चढाई करत पाकिस्तानी सैनिकांनी भारतात घुसखोरी केली होती. त्यानंतर युद्धाला तोंड फुटलं. पाकिस्तानी सैन्याने घुसखोरी केली हे पहिल्यांदा ज्यांनी पाहिलं आणि भारतीय सैन्याला कळवलं ते ताशी नामग्याल आजही गारकोन गावातच राहतात. पण ताशी यांच्यासारख्या रहिवाशांचं म्हणणं आहे की कारगिलनंतर त्यांच्याकडे दुर्लक्ष झालंय.

बीबीसीने या गावात जाऊन गावकऱ्यांची भेट घेतली. पण भारतीय सैन्याच्या म्हणण्यानुसार ऑपरेशन विजयमध्ये कारगिल भागातील स्थानिकांनी केलेली मदत अमूल्य आहे. स्थानिक लोकांच्या विकासासाठी काही वर्षांपासून आर्मी सद्भावना मोहीम राबवतेय.

या गावातही अनेक आरोग्य, शिक्षण, रोजगार आणि पायाभूत सुविधांचे उपक्रम राबवण्यात आलेयत. तर भारतीय प्रशासनानेही प्रतिक्रिया दिली आहे की, येत्या 15 ऑगस्टला ताशी यांच्यासारख्या गावकऱ्यांचा विशेष सन्मान करण्यात येणार आहे. गावाच्या विकासासाठी आणि तिथे पर्यटन सुरु करण्यासाठी आम्ही प्रयत्न करतोय.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कारगिल युद्धाला 20 वर्षं पूर्ण होत आहेत. कारगिलजवळ राहणाऱ्या ताशी नामग्याल यांच्यासारखे अनेक स्थानिक नागरिक या युद्धातले हिरो ठरले होते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कारण  मुंबईच्या उत्तर आणि पूर्व उपनगरातील काही भागात गेल्या सात दिवसात कोव्हिड-19 रुग्णांची संख्या सहा ते सात टक्क्यांपर्यंत वाढली आहे. त्यामुळे एक मोठा प्रश्न उपस्थित होतो - उत्तर आणि पूर्व मुंबई कोरोनाचा नवा हॉटस्पॉट बनत चाललीये का?

उपनगरातील कोरोनाबाधितांच्या वाढत्या आकड्यांकडे पाहता लक्षात येईल...

उत्तर मुंबईतील रुग्ण संख्येत झालेली वाढ

पूर्व कोव्हिड-19 रुग्णांच्या संख्येत झालेली वाढ

(स्रोत- मुंबई महापालिका)

मुंबई उपनगरात अचानक कोव्हिड रुग्णांची संख्या वाढण्याची कारणं काय, याचा आढावा घेण्याचा आम्ही प्रयत्न केला.

विधानपरिषदेचे विरोधीपक्ष नेते प्रवीण दरेकर उत्तर मुंबईतील दहिसर परिसरात राहतात. दहिसर पूर्व भागात कोरोनाग्रस्तांच्या वाढत्या संख्येबाबत बोलताना दरेकरांनी म्हटलं, "गेल्या काही दिवसांपासून उत्तर मुंबईत कोव्हिड रुग्णांची संख्या अचानक वाढलीये. याचं कारण महापालिकेने या भागाकडे केलेलं दुर्लक्ष. कोव्हिड रुग्णांच्या संपर्कात आलेल्या व्यक्ती आणि कुटुंबीयांची तपासणी झाली नाही. या भागात मोठ्या संख्येने झोपडपट्या आहेत. याकडे पालिकेने हवं तसं लक्ष दिलं नाही. क्वारंटाईन सेंटरमध्ये कोव्हिड-19 रुग्णांसोबत संशयित रुग्णांनाही ठेवलं जातंय. त्यामुळे लोकांमध्ये संसर्ग वाढतोय. या कोरोनाग्रस्तांची संख्या वाढण्याचं प्रमुख कारण आहे."

मुंबई महापालिकेच्या माहितीनुसार, RN (आर नॉर्थ) वॉर्डमध्ये सध्या 438 कोरोनाग्रस्त असून 112 जणांना डिस्चार्ज मिळाला आहे. RC (आर सेंट्रल) मध्ये 864 कोरोनाबाधित रुग्ण असून 196 रुग्णांना डिस्चार्ज मिळालाय. PN (पी नॉर्थ) मध्ये 1426 व्यक्ती कोरोनाग्रस्त असून 438 रुग्णांना घरी सोडण्यात आलं आहे.

आर नॉर्थ आणि आर सेंट्रल या परिसरात कोव्हिड रुग्णांची संख्या कमी दिसत असली तरी, मागील सात दिवसात दक्षिण आणि मध्य मुंबईच्या तूलनेत या भागात रुग्णांची संख्या झपाट्याने वाढतेय.

दहिसर भागातील शिवसेना नगरसेविका शीतल म्हात्रेंनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं, "बोरीवली, दहिसर भागात मागील काही दिवसांपासून कोरोनाग्रस्तांच्या संख्येत मोठ्या प्रमाणावर वाढ झालीये. याचं प्रमुख कारण म्हणजे लोकांमध्ये लॉकडाऊनबाबत फारसं गांभीर्य नाही. लोक मोठ्या प्रमाणावर रस्त्यावर फिरतायत, पोलिसांकडून लॉकडाऊनची प्रभावी अंमलबजावणी झाली नाही.

"उत्तर मुंबईच्या भागात मोठ्या झोपडपट्ट्या आहेत. यात मोठ्या संख्येने मजूर वर्ग राहतो....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुंबईत सुरुवातीला कोरोना व्हायरस वाऱ्यासारखा पसरला तो दक्षिण आणि मध्य मुंबईत. वरळी-कोळीवाडा, धारावीत पाहता पाहता कोरोनाबाधितांची संख्या हजारावर पोहोचली. दाटवस्ती आणि झोपडपट्टीचा भाग असल्याने मुंबई महापालिकेने या भागावर आपलं संपूर्ण लक्ष केंद्रित केलं. पण त्यामुळे उत्तर आणि पूर्व मुंबईकडे दुर्लक्ष झालं का?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कारण 'गेल्या 72 वर्षांत पहिल्यांदा रुपया टकापेक्षा खाली घसरला आहे', असं सांगणाऱ्या शेकडो पोस्टस फेसबुक आणि ट्विटरवर टाकल्या जात आहेत. ही पोस्ट शेअर करणाऱ्या अनेक लोकांनी रुपयाच्या अशा अवमूल्यनासाठी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि त्यांच्या सरकारला यासाठी जबाबदार धरलं आहे.

काही लोकांनी रुपया आणि बांगलादेशी चलन टका यांची तुलना करणारे तक्तेही शेअर केले आहेत. पण बीबीसीने केलेल्या पडताळणीत हा दावा चुकीचा आढळून आला आहे.

रुपया आणि टका

बांगलादेश आणि भारताच्या स्टॉक एक्सचेंजमधून मिळालेल्या माहितीनुसार टका आणि रुपयाचं कन्व्हर्जन रेट दाखवणाऱ्या काही सार्वजनिक बेवसाईटनुसार काही दिवसांपूर्वी एका भारतीय रुपयाची किंमत 1.18 बांगलादेशी टकाएवढी आहे.

म्हणजे एका रुपयात 1.18 बांगलादेशी टका विकत घेतले जाऊ शकतात आणि 10 रुपयात 11.80 बांगलादेशी टका. म्हणजेच एका बांगलादेशी टक्यासाठी 84 पैसे द्यावे लागतील.

सोशल मीडियावर लोक हेच कन्व्हर्जन पोस्ट करत आहेत. यात पण रुपया आणि टकाची अदलाबदल झालेली आहे.

डॉलरच्या तुलनेत...

बांगलादेशच्या ढाका स्टॉक एक्सचेंज आणि चितगाव स्टॉक एक्सचेंजनुसार मंगळवारी एका अमेरिकन डॉलरची किंमत 84.60 बांगलादेशी टका इतकी आहे.

दुसरीकडे भारताच्या नॅशनल स्टॉक एक्सचेंज आणि बाँबे स्टॉक एक्सचेंजनुसार एका डॉलरची किंमत 71.70 रुपये आहे, म्हणजेच बांगलादेशी टकाचं जास्त अवमूल्यन झालेलं आहे.

गेल्या 90 दिवसात एका अमेरिकन डॉलरची किंमत जास्तीत जास्त 72.08 रुपये एवढी झाली होती, तर बांगलादेशी टकाची किंमत जास्तीत जास्त 84.77 टका एवढी झाली होती.

अभिनेत्री रिचा चढ्ढाने हे ट्वीट केलं होतं जे नंतर डिलीट करण्यात आलं.

गेल्या दहा वर्षांविषयी बोलायचं झालं तर एका अमेरिकन डॉलरची किंमत कमीत कमी 43.92 एवढी होती तर बांगलादेशी टकाची किंमत कमीत कमी 68.24 एवढी होती.

म्हणजेच गेल्या दहा वर्षात अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत बांगलादेशी टका भारतीय रुपयापेक्षा मजबूत राहिला आहे. टकाच्या अवमूल्यानाचा दर रुपयापेक्षा नक्कीच कमी आहे.

बांगलदेशच्या वार्षिक GDP वाढीचा दर पाकिस्तानपेक्षा अडीच टक्के जास्त आहे. प्रसिद्ध अर्थतज्ज्ञ कौशिक बासू यांच्यानुसार बांगलादेशचा विकासदर भारताला मागे टाकू शकतो.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतीय अर्थव्यवस्था सध्या जरा अडचणीत असल्याचं काल आलेल्या GDPच्या आकडेवारीवरून स्पष्ट झालंच. मात्र परिस्थिती इतकी वाईट आहे का की बांगलादेशी चलन टकाच्या तुलनेत भारतीय रुपयाचं अधिक अवमूल्यन झालं आहे?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कारण कोरोनामुळे जगातील देशांमध्ये लॉकडाऊन करायला सुरूवात झाली होती. त्यामुळे थॉमस आणि त्याचे 14 हस्की कुत्रे आपल्या घरापासून, कुटुंबापासून 6000 किमी

दूर अलास्कात अडकून पडले. दहा आठवडे असेच घालवल्यानंतर थॉमस यांना अचानक मदतीचा हात मिळाला...कसा ते जाणून घेण्यासाठी पाहा व्हीडिओ...

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अलास्कामध्ये कुत्र्याच्या गाड्यांची होणारी प्रसिद्ध इडिटारॉड स्पर्धा नॉर्वेच्या थॉमस वाएर्नरने 18 मार्चला जिंकली. पण त्याचा आनंद फार काळ टिकला नाही.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कारण कोव्हिड 19साठीची लस सगळ्या जगाला देणं हा जीवन-मरणाचा प्रश्न आहे.

काही मोजक्या देशांनीच लसीकरणासाठीची नेमकी उद्दिष्टं ठेवली आहेत, पण जगभरात इतरत्र मात्र हे चित्र इतकं स्पष्ट नाही.

लसीकरणाची ही प्रक्रिया गुंतागुंतीची आहे. त्यात अनेक देशांमधल्या कंपन्यांचा सहभाग आहे, जगभरातल्या सरकारांनी याविषयीची वेगवेगळी वक्तव्यं केलेली आहेत आणि देशांच्या नियामक संस्था आणि अधिकाऱ्यांचा या प्रक्रियेत महत्त्वाचा सहभाग आहे. म्हणूनच लस उपलब्ध होणं, तिला मान्यता मिळणं आणि जगामध्येच लसीकरण मोहीम राबवली जाणं, ही सरळसोपी प्रक्रिया नाही.

मला लस कधी मिळणार?

भारतामध्ये 16 जानेवारीपासून लसीकरणाचा पहिला टप्पा सुरू झाला. यामध्ये आरोग्य सेवा कर्मचारी आणि फ्रंटलाईन वर्कर्सना लस देण्यात आली. त्यानंतर आता 1 मार्चपासून लसीकरणाचा दुसरा टप्पा देशात सुरू झाला असून यामध्ये 60 वर्षांवरील ज्येष्ठ नागरिक आणि 45 वर्षांवरील सहव्याधी असणाऱ्या नागरिकांना लस देण्यात येतेय.

सरकारी लसीकरण केंद्रांसोबतच काही खासगी हॉस्पिटल्सनाही लस देण्याची परवानगी देण्यात आलेली आहे.

सिरम इन्स्टिट्यूटची कोव्हिशील्ड लस आणि भारत बायोटेक - ICMR ची कोव्हॅक्सिन या दोन लशी सध्या भारतात दिल्या जात आहेत. खासगी लसीकरण केंद्रांमध्ये लसीच्या प्रत्येक डोससाठी 250 रुपये आकारले जात आहेत.

जगभरात कोव्हिड 19साठीची लसीकरण मोहीम कशी सुरू आहे, ते पहा.

जगभरातील लसीकरण मोहीम

                        दर 100 लोकांमागे देण्यात आलेले डोस

                            संपूर्ण मजकूर नीट पाहण्यासाठी तुमचा ब्राउजर अपडेट करा

                    सूचना : ही माहिती नियमितपणे अपडेट केली जाते. पण यामध्ये प्रत्येक देशाची ताजी आकडेवारी असेलच असं नाही. एकूण लसीकरण म्हणजे एकूण किती डोस देण्यात आले याची संख्या असून किती लोकांना लस देण्यात आली याची आकडेवारी नाही. त्यामुळे 100 लोकांमागे 100पेक्षा जास्त डोस देण्यात आले असण्याची शक्यता आहे.

                    स्त्रोत: Our World in Data, ONS, gov.uk dashboard

                    शेवटचा अपडेट २२ मार्च, २०२१, ३:४१ म.उ. IST

आतापर्यंत किती लशी देण्यात आल्या आहेत?

जगभरातल्या 100 देशांत आतापर्यंत कोव्हिड 19साठीच्या विविध लशींचे मिळून 30 कोटींपेक्षा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोव्हिड 19साठीची लस द्यायला जगातल्या अनेक देशांत सुरुवात झालीय. पण प्रत्येकाला प्रश्न पडलाय - मला लस कधी मिळणार?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कारण खुद्द पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी बी. एस. येडियुरप्पा हेच कर्नाटकच्या मुख्यमंत्रीपदाचे उमेदवार असतील या घोषणेचा पुनरुच्चार केला आहे.

येडियुरप्पा भाजपसाठी का गरजेचे?

पंतप्रधान मोदी मागच्या तीन आठवड्यात तीनदा कर्नाटकात गेले होते तेव्हा त्यांनी एकदा किसान रॅलीत भाग घेतला आणि येडियुरप्पा यांना 75व्या वाढदिवसाच्या शुभेच्छा दिल्या.

मोदी यांनी येडियुरप्पा यांना 'रैथा बंधू' म्हणजेच शेतकऱ्याचं कल्याण करणारा आणि युवकांच्या अपेक्षा पूर्ण करणारा 'किसान बंधू' असं संबोधलं.

ते म्हणाले, "येडियुरप्पा यांच्या नेतृत्वात कर्नाटकला मोठ्या उंचीवर घेऊन जाण्याची संधी आम्हाला द्यावी."

2008 साली ते मुख्यमंत्री झाले. दक्षिण भारतात ते भाजपचे पहिलेच मुख्यमंत्री होते. तीन वर्षांतच त्यांच्यावर भ्रष्टाचाराचे आरोप लागले आणि त्यांना राजीनामा द्यावा लागला.

त्यानंतर त्यांनी स्वतःचा पक्ष स्थापन केला आणि 2013 च्या विधानसभा निवडणुकीत भाजपच्या वोट बँकेचं मोठं नुकसान केलं. पण 2014 च्या लोकसभा निवडणुकीआधी मोदींनी त्यांना परत पक्षात आणलं.

दोन वर्षांपूर्वीच भाजपनं त्यांना मुख्यमंत्रीपदाचे उमेदवार म्हणून घोषित केलं आणि मागच्या वर्षी याच गोष्टीचा पुनरुच्चार केला.

निर्णय मागे घेणं आता कठीण?

कर्नाटक भाजपचे प्रवक्ते सुरेश कुमार यांनी बीबीसीला सांगितलं, "मार्गदर्शक मंडळात पाठवण्याचे काही विशेष नियम नाहीत, जे 75 वर्षांचे होतील त्यांना मार्गदर्शक मंडळात पाठवलं जातं हा गैरसमज आहे."

ते म्हणाले, "येडियुरप्पा एक लोकनेते आहेत आणि संपूर्ण राज्यात ते लोकप्रिय आहेत. ते पक्षासाठी गरजेचे आहेत. त्यांना फक्त लिंगायत समाजाचा नेता म्हणणं म्हणजे त्यांची उंची कमी करण्यासारखं आहे."

येडियुरप्पा कर्नाटकातल्या लिंगायत समुदायातले आहे. हा एक अत्यंत पुढारलेला समाज मानला जातो. कर्नाटकातली ती अतिशय प्रभावी वोट बँक आहे. कर्नाटकातल्या एकूण 224 जागांपैकी 105 जागांवर या समाजाचं प्राबल्य आहे.

जैन विद्यापीठाचे कुलगुरू आणि राजकीय विश्लेषक डॉ. संदीप शास्त्री म्हणतात, "भाजपाची अशी अडचण आहे की, त्यांनी दोन वर्षांपूर्वी येडियुरप्पा यांना मुख्यमंत्रीपदाचं उमेदवार घोषित केलं आणि आता ते फसले आहेत. आता त्यांची इच्छा असेल तरी ते आपला निर्णय बदलू शकत नाही."

मार्गदर्शक मंडळ हे स्पर्धकांसाठी

याबाबत डॉ. शास्त्री सांगतात, "जे पंतप्रधानपदाचे स्पर्धक होते त्यांच्यासाठी मार्गदर्शक मंडळ...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतीय जनता पक्ष 75 वर्षांच्या आणि त्यापेक्षा जास्त वयाच्या नेत्यांना मार्गदर्शक मंडळात पाठवण्याचं धोरण सोडणार आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कारण घरतली कर्ती-धर्ती माणसं पश्चिम महाराष्ट्रात ऊस तोडायला निघालेली असतात. पोटातली आग विझावी आणि चुलीतली आग पेटावी म्हणून पहाटे कडाक्याच्या थंडीत हे लोक उठतात, दिवसभराचा स्वयंपाक करतात. हातात कोयता आणि  भाकरी घेऊन ऊस तोडायला निघतात.

पण त्यांना हे सगळं का करावं लागतंय? पश्चिम महाराष्ट्र समृद्ध होण्यामागे ऊसाच्या शेतीचा मोठा हातआहे. पण त्यासाठी ऊसतोड कामगारांना मोठी किंमत मोजावी लागतेय.

ऊसतोड कामगारांची स्थिती जाणून घेण्यासाठी बीबीसी मराठीने सोलापूर, बारामती, पुणे, सातारा, सांगली या भागाचा दौरा केला.

व्हीडिओ रिपोर्ट - गणेश पोळ, बीबीसी मराठी प्रतिनिधी

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

दरवर्षी ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबर महिन्यात आपण दिवाळीची तयारी करत असतो. तेव्हा मराठवाडा आणि विदर्भातली काही गावे ओस पडू लागतात.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कारण ट्रंप किंवा बायडन जो कोणी जिंकेल, शक्तिशाली आणि श्रीमंत अमेरिकेचा पुढचा राष्ट्राध्यक्ष असेल. यंदाच्या निवडणुकीत 'स्विंग स्टेट' हा शब्द खूप भाव खाऊन जातोय. त्यामुळे ही राज्यं जो जिंकेल तोच निवडणूक जिंकेल आणि पुढचा राष्ट्राध्यक्ष होईल हे उघड आहे.

'स्विंग स्टेट' म्हणजे काय आणि अशी राज्य कुठली? ही राज्यं राष्ट्राध्यक्ष कसा काय ठरवणार हेच जाणून घेऊया आजच्या सोपी गोष्टमध्ये...

संशोधन – बीबीसी रिसर्च टीम

लेखन, निवेदन – ऋजुता लुकतुके

एडिटिंग – निलेश भोसले

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता. रोज रात्री 8 वाजता कोरोना पॉडकास्ट तुम्ही बीबीसी मराठीच्या फेसबुक पेजवर लाइव्ह पाहू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अमेरिकन अध्यक्षीय निवडणूक कोण जिंकणार? डोनाल्ड ट्रंप की जो बायडन? हा प्रश्न सध्या सगळीकडे चर्चेत आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कारण डेटासाठीचे दर वाढवत असल्याचं तीन टेलिकॉम कंपन्यांनी जाहीर केलंय. व्होडाफोन-आयडिया आणि एअरटेल या दोन टेलिकॉम कंपन्यांनी आर्थिक वर्षाच्या दुसऱ्या तिमाहीत आपल्याला 10 अब्ज डॉलर्सचा तोटा झाल्याचं जाहीर केलंय.

महसुलाच्या दृष्टीकोनातून बोलायचं झालं तर या दोन कंपन्यांकडे अर्धी बाजारपेठ आहे. पण याचा दरांवर फार मोठा परिणाम होईल, असं तज्ज्ञांना वाटत नाही. कारण भारतीय बाजारपेठ ही किंमतींच्या दृष्टीने अतिशय संवदेनशील असल्याचं मानलं जातं.

रिलायन्स जिओनं देखील येत्या काही आठवड्यांमध्ये दरवाढ करणार असल्याचं मंगळवारी जाहीर केलं आहे.

"भारतातल्या दरांची तुम्ही पश्चिमेतल्या किंवा मग आशियातल्या कोरिया, जपान किंवा चीनसारख्या प्रगत अर्थव्यवस्थांशी तुलना केल्यास बाकी सगळीकडचे दर अधिक महाग असल्याचं लक्षात येईल. म्हणून भारतात जरी दर वाढले तरी ते इतर देशांइतके चढे असणार नाहीत," टेक्नॉलॉजी एक्सपर्ट प्रशांतो रॉय म्हणतात.

"प्रत्येक युजरला थोडा जास्त वापर करायला लावणं हे ऑपरेटर्सचं उद्दिष्टं आहे. म्हणजे त्यांचा दर ग्राहकाकडून मिळणारा महसूल वाढेल. त्यानंतर मग ते सरकारला देणं असलेल्या लायसन्स फीपैकी काही माफ करण्यात यावी अशी मागणी करतील."

भारतात कामकाज करण्यासाठी टेलिकॉम कंपन्यांना सरकारला लायसन्स फी द्यावी लागते.

कंपन्या दर का वाढवत आहेत?

रिलायन्स जिओने सुरू केलेल्या प्राईस वॉर म्हणजेच किंमत युद्धाचा सगळ्यांत मोठा फटका एअरटेल आणि व्होडाफोन या दोन्ही कंपन्यांना बसलाय. तीन वर्षांपूर्वी रिलायन्स जिओने भारतीय बाजारपेठेत प्रवेश केल्यापासून या किंमत युद्धाला सुरुवात झाली आणि डेटासाठीच्या किंमती झपाट्याने घसरल्या.

पण खरा मुद्दा आहे तो 'अॅडजस्टेड ग्रॉस रेव्हेन्यू'चा. म्हणजे थोडक्यात सांगायचं झालं कमवलेल्या महसुलाचा तो भाग जो टेलिकॉम कंपन्यांना सरकारच्या टेलिकॉम खात्याला द्यावा लागतो.

या 'अॅडजस्टेड ग्रॉस रेव्हेन्यू'वरून सध्या टेलिकॉम कंपन्या आणि सरकारमध्ये वाद सुरू आहेत. कारण नेमका किती पैसा टेलिकॉम कंपन्यांनी सरकारला द्यायला हवा, यावर एकमत होत नाहीये.

फक्त टेलिकॉममधून मिळणाऱ्या महसुलावर हा हिस्सा मोजण्यात यावा, असं टेलिकॉम कंपन्यांचं म्हणणं आहे. पण सरकारने या 'अॅडजस्टेड ग्रॉस रेव्हेन्यू'ची वेगळी व्याख्या केली असून यानुसार महसुलामध्ये मालमत्तेच्या विक्रीपासून मिळालेलं उत्पन्न, ठेवींवर मिळालेलं व्याज याचाही समावेश करण्यात...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जगभरामध्ये सर्वांत स्वस्त डेटा हा भारतीय ग्राहकांना मिळतो. पण आता मात्र भारतीय इंटरनेट युजर्सना डेटासाठी जास्त पैसे मोजावे लागणार आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कारण प्रांजल पाटील दोन्ही डोळ्यांनी अंध आहेत आणि अशा परिस्थितीत प्रचंड हिमतीच्या आणि जिद्दीच्या जोरावर त्या प्रशासनात एक महत्त्वाची भूमिका बजावण्यासाठी सज्ज झाल्या आहेत.

प्रांजल मुळच्या उल्हासनगरच्या. जन्मत: त्यांची दृष्टी अधू होतीच. त्यांची दृष्टी कधीही जाऊ शकते असं डॉक्टरांनी त्यांच्या पालकांना सांगितलं होतं.

एके दिवशी डोळ्यात पेन्सिल गेल्याचं निमित्त झालं आणि आठव्या वर्षी त्यांची दृष्टी कायमची गेली. शस्त्रक्रिया करून दृष्टी परत आणण्याचा प्रयत्न झाला, पण यश मिळालं नाही.

असं होऊनसुद्धा एक वर्ष त्या नियमित शाळेत गेल्या. मात्र नंतर गोष्टी अशक्य झाल्या आणि मग त्यांना अंध विद्यार्थ्यांच्या शाळेत घालण्यात आलं.

त्यांच्या प्रवासाबद्ल त्यांचे वडील एल. बी. पाटील सांगत होते, "बदलापूरला मांजरेकर म्हणून एक मॅडम होत्या. त्यांच्या शाळेत आम्ही तिला घातलं. पण तिथं ती अॅडजस्ट झाली नाही. मग दादरला कमलाबाई मेहता शाळेत अॅडमिशन घेतली. तिथं आम्ही तिला सोमवारी सोडायचो आणि शुक्रवारी घेऊन यायचो."

प्रांजलने अनेकांना जगण्याची प्रेरणा दिली आहे.

"हा सिलसिला पाचवी ते दहावी सुरू होता. तिला पेपर वाचनाची लहानपणापासूनच आवड होती. ती घरी आली की आम्ही पेपर वाचून दाखवायचो. परत शाळेत सोडताना दु:ख वाटायचं आणि घरी आली की छान वाटायचं."  हे सांगताना पाटील यांचा आवाज कापरा झाला होता.

ते पुढे म्हणाले, "11वीत तिला CHM कॉलेजमध्ये प्रवेश घेतला. तेव्हा माझी पत्नी तिला कॉलेजमध्ये सोडायची. माझा मुलगासुद्धा मोठा झाला होता. तोसुद्धा तिला नेण्या-आणण्यात मदत करत होता. या सगळ्या काळात प्रांजलनं धीर सोडला नाही.

उलट तीच आम्हाला धीर द्यायची. पण इंग्रजी माध्यम असल्यामुळे तिचा धीर कधी कधी खचायचा. कधी आम्ही अभ्यासाचं साहित्य कॅसेटमध्ये रेकॉर्ड करून तिला ऐकवायचो. असा अभ्यास करत तिनं 12वीत ठाणे जिल्ह्यात प्रथम क्रमांक मिळवला."

12वी नंतर प्रांजल यांनी मुंबईतल्या सेंट झेव्हियर्स महाविद्यालयात प्रवेश घेतला. तिथं अंध विद्यार्थ्यांसाठी सगळ्या सोयीसुविधा होत्या.

आतापर्यंत त्यांनी आपल्या अवस्थेशी जुळवून घेतलं होतं. पदवीचा अभ्यास जोमानं सुरू केला होता. एका विषयात त्या मुंबई विद्यापीठात पहिल्या आल्या.

पुढच्या शिक्षणासाठी दिल्लीतलं जवाहरलाल नेहरू विद्यापीठ (JNU) गाठलं. दिल्लीला एकटं कसं राहणार याबाबत पाटील यांना शंका वाटत होती. मग हळूहळू प्रांजल तिथं रुळल्या आणि...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

प्रांजल पाटील नुकत्याच सहाय्यक जिल्हाधिकारी म्हणून केरळमधल्या एर्नाकुलममध्ये रुजू झाल्या. हे वाक्य एका नियमित बातमीसारखं वाटू शकतं. परंतु प्रांजल पाटील हे व्यक्तिमत्त्व रुढार्थानं वेगळं आणि प्रेरणादायी आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कारण फेसबुक आणि इतर सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर असा दावा करणारे अनेक मेसेज आणि फोटो शेअर होत आहेत. व्हॉट्सअॅपवर देखील हे फोटो शेअर केले जात होते.

14 फेब्रुवारीला पुलवामा येथे आत्मघातकी हल्ला झाल्यापासून भारत आणि पाकिस्तान या दोन्ही देशांमध्ये तणावाची स्थिती निर्माण झाली आहे. या स्थितीमध्येच सोशल मीडियावर भारतीय लढाऊ वैमानिकांचे फोटो शेअर होत आहेत.

बीबीसीच्या टीमनं या फोटोंची पडताळणी केली. त्यांच्या असं लक्षात आलं आहे की हे फोटो आणि या घटनाचा काहीही संबंध नाही.

27 फेब्रुवारीला पाकिस्तानी सेनेनं सांगितलं की भारतीय सेनेने पाकिस्तानी हद्दीत येऊन हल्ला केला. त्यांच्या दोन विमानांना आम्ही पाडलं.

पाकिस्तानी लष्कराचे प्रवक्ते आसिफ गफूर यांनी सांगितलं की एक विमान पाकिस्तानच्या हद्दीत पडलं आणि एक वैमानिकाला आम्ही ताब्यात घेतलं. त्यानंतर भारताने हे जाहीर केलं की वायुसेनेचा एक वैमानिक बेपत्ता आहे.

व्हायरल झालेली 'ती' पोस्ट

सोशल मीडियावर जी पोस्ट फिरत आहे, त्यात असा दावा केला आहे की या फोटोत दिसणारी महिला ही अनिता शर्मा आहे आणि पाकिस्तानवर एअर स्ट्राइक करणाऱ्या टीममध्ये असलेली ती एकमेव महिला आहे.

"पाकिस्तानात घुसून 300 दहशतवाद्यांना ठार करणारी एकमेव महिला एअरफोर्स सैनिक. या वाघिणीचं अभिनंदन करा," असा मजकूर या फोटोसोबत फिरतोय.

अद्याप लष्कर आणि वायुदलाने या मिशनमध्ये सहभागी झालेल्या अधिकाऱ्यांची नावं जाहीर केली नाहीत. अशा मिशनमध्ये काम केलेल्या जवानांची आणि अधिकाऱ्यांची ओळख गुप्त ठेवली जाते.

खरं तर हा फोटो अवनी चतुर्वेदींचा आहे. त्या भारतीय वायुसेनेचं फायटर एअरक्राफ्ट उडवणाऱ्या पहिल्या भारतीय महिला आहेत. युद्धजन्य स्थितीमध्ये त्या सुखोईसारखं विमान चालवू शकतात, असं मीडियाच्या रिपोर्टमध्ये सांगण्यात आलं आहे.

सोशल मीडियावर स्क्वॉड्रन लीडर स्नेहा शेखावत यांचेही फोटो देखील व्हायरल होत आहेत. शेखावत यांनी 2012च्या प्रजासत्ताक दिनाच्या कार्यक्रमाला वायुदलाच्या एका तुकडीचं नेतृत्व केलं होतं. त्यानंतर 2015मध्ये प्रजासत्ताक दिनाला वायुदलाच्या महिला तुकडीचं नेतृत्व केलं होतं. परेडचं नेतृत्व करणाऱ्या त्या पहिल्या महिला फायटर पायलट आहेत.

पण 'उर्वशी जरीवाला' या नावासह त्यांचे फोटो, सोशल मीडियावर शेअर केले जात आहेत, तसंच त्या सूरत भुल्का भवनच्या विद्यार्थिनी आहेत, असं देखील म्हटलं जात आहे.

स्नेहा शेखावत यांनी 2007मध्ये...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतीय वायुदलाच्या या महिला वैमानिकांनी 26 फेब्रुवारीला सीमेपलीकडे जाऊन पाकिस्तानात हल्ला केला, असा मेसेज तुम्हालाही आला का?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कारण ब्रिटन सरकारचे गृह सचिव साजिद जावेद यांनी सोमवारी विजय मल्ल्या यांच्या प्रत्यार्पणाला मंजुरी दिली आहे. त्या आदेशावर आज त्यांनी स्वाक्षरीही केली.

अर्थात साजिद जावेद यांच्या निर्णयाला कोर्टात आव्हान देण्यासाठी मल्ल्या यांना 14 दिवसांची मुदत देण्यात आली आहे.

डिसेंबरमध्ये प्रत्यार्पणाला विरोध करणारी विजय मल्ल्या यांची याचिका ब्रिटनच्या कोर्टाने आधीच निकाली काढली आहे. त्यामुळे आता साजिद जावेद यांचा आदेश विजय मल्ल्या यांना मोठा झटका मानला जात आहे.

63 वर्षाचे विजय मल्ल्या हे किंगफिशर एअरलाईन्सचे प्रमुख होते. यावेळी त्यांच्यावर भारतीय बँकांना 9 हजार कोटी रुपयांना बुडल्याचा आणि मनी लॉन्ड्रिंगचा आरोप आहे.

सध्या ब्रिटनमध्ये राहत असलेल्या विजय मल्ल्या यांना एप्रिल 2017 मध्ये प्रत्यार्पण समन्स बजावलं होतं. तेव्हापासून ते जामिनावर आहेत.

दरम्यान वेस्टमिन्स्टर कोर्टाने विजय मल्ल्यांच्या विरोधात निर्णय दिल्यानंतर त्यांनी या निर्णयाला वरच्या कोर्टात आव्हान देण्याचे संकेत दिले आहेत.

दरम्यान ब्रिटन गृहसचिवांच्या आदेशानंतर भाजप नेत्यांनी हा भ्रष्टाचाराच्या विरोधातील लढाईचा विजय असल्याचं म्हटलं आहे.

न्यूयॉर्कमध्ये उपचार घेत असलेल्या अरुण जेटली यांनी ट्वीट करुन विरोधकांचाही समाचार घेतला आहे. ते म्हणतात, "विरोधक शारदा चिटफंडमधील घोटाळेबाजांना वाचवण्यासाठी प्रयत्न करत असताना तिकडे मोदी सरकारने मल्ल्यांच्या प्रत्यार्पणासाठी आणखी एक पायरी पुढं गेलं आहे.

तर आपच्या नेत्या आणि आमदार अलका लांबा यांनी मात्र मल्ल्या प्रकरणावरुन भाजपला कोपरखळी मारलीय. त्यांनी म्हटलंय की, "फक्त आरोपीच येणार की देशाचे 9 हजार कोटीही येणार? आम्ही ऐकलंय की दिल्लीत भाजपचं भव्य मुख्यालय बांधण्यासाठी ते पैसे दान म्हणून देऊन गेले होते"

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतीय बँकांना करोडोचा चुना लावणाऱ्या उद्योगपती विजय मल्ल्या यांना भारतात आणण्याच्या प्रयत्नांना बळ मिळताना दिसत आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कारण माजी खासदार आणि काँग्रेसचे नेते मिलिंद देवरा यांनी ट्वीट करुन जाहीरपणे मुंबई काँग्रेसच्या कारभारावर नाराजी व्यक्त केली आहे.

देवरा म्हणतात, "सध्या जे सुरु आहे त्यामुळे मी प्रचंड निराश आहे, आणि पक्षाला लोकसभा निवडणूक लढवण्याबाबतची माझी भूमिका माहिती आहे. तरीसुद्धा माझा केंद्रीय नेतृत्वावर पूर्ण विश्वास आहे. मी पक्षाच्या विचारांशी बांधील आहे."

त्यांनी पुढे जाऊन असंही म्हटलं की, "मला पक्षातील अंतर्गत बाबींवर सार्वजनिकरित्या चर्चा करण्याची इच्छा नाही. पण एका मुलाखतीतील काही वक्तव्यांमुळे मला मुंबई काँग्रेसबद्दलची माझी बांधिलकी पुन्हा आधोरेखित करावी लागली. मुंबई काँग्रेस ही विविधता आणि समाजिक एकोप्याच्या ताकदीचं प्रतिक आहे."

"काँग्रेसनं देशभरात एक मोठी मोहीम उघडली आहे. आपल्या अंतर्गत संघर्षामुळे मुंबई काँग्रेसच्या जनाधाराला धक्का बसता कामा नये. असं होऊ नये म्हणून मुंबईतल्या सर्व काँग्रेस नेत्यांनी एकत्र यावं," असं देवरा म्हणतात."

मिलिंद देवरा यांच्या ट्वीटनंतर मुंबई काँग्रेसमध्ये असलेला अंतर्गत संघर्ष समोर आला आहे. लोकसभा निवडणुकीच्या तोंडावर त्यांनी हे विधान केले आहे. या पार्श्वभूमीवर मुंबई काँग्रेसमध्ये सध्या काय सुरू आहे? हा प्रश्न विचारला जात आहे.

त्यांच्या या विधानाचा अर्थ काय असं विचारलं असता, ज्येष्ठ पत्रकार समर खडस सांगतात, "सध्या मुंबई काँग्रेसचं नेतृत्व संजय निरुपम यांच्याकडे आहे. मुंबईमध्ये एकूण 6 लोकसभा मतदारसंघ आहेत. या सहा मतदारसंघातल्या नेत्यांपैकी एका नेत्याकडे मुंबईची जबाबदारी येते. मग उरलेले पाच नेते हे त्या नेत्याचं नेतृत्व मान्य करतील असं नाही. "

"संजय निरुपम यांनी मुंबईची अवस्था अस्थिर करून ठेवली आहे, असं इतर नेत्यांना वाटतं. गेल्या वेळी उत्तर मुंबईतून निवडणूक लढले होते यावेळी त्यांना त्यांचाच मतदारसंघ नकोसा झाला आहे. त्यांच्यावर विश्वास ठेवायला इतर नेते तयार नाहीत. विरोधी पक्षातला नेता म्हणून आंदोलनासाठी संघर्षात्मक नेतृत्व पुरवणं त्यांनी अपेक्षित होतं पण त्यांनी तसं काही केलं नाही. त्यांच्याकडे कार्यक्रम देखील नाही. अशा स्थितीमध्ये त्यांच्या नेतृत्वात निवडणुकांना सामोरं जाणं ही भीती इतर नेत्यांना वाटत आहे," असं खडस सांगतात.

संजय निरुपम यांचं नेतृत्व सर्वांना मान्य नाही का?

"मुंबई काँग्रेसमध्ये दोन गट होते. एक देवरा गट आणि दुसरा कामत गट. आता हे दोन्ही नेते नाहीत. संजय निरुपम...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

लोकसभा निवडणूक अवघी दीड-दोन महिन्यांवर आली आहे. काँग्रेस आणि भाजपनं विजयासाठी आपली पूर्ण ताकद लावण्याची तयारी केली आहे. काँग्रेसनं प्रियंका गांधींना सक्रीय राजकारणात उतरवून षटकार मारल्याचं बोललं जातंय. पण त्याचवेळी मुंबई काँग्रेसमध्ये सगळं आलबेल नसल्याचं चित्र आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कारण या तिन्ही शब्दांचे वेगवेगळे अर्थ निघतात. त्याला 'गँग' किंवा समूह असा शब्द जोडला तर त्याचा वेगळा अर्थ मात्र नक्की काढता येतो.

आज खान मार्केट गँग हा एक खास, रंगीबेरंगी आणि एक गंभीर राजकीय वाक्प्रचार झाला आहे. शुद्ध राजकीय रणनितीमधील एक प्रबळ वाकशस्त्र म्हणून हा एक भारी रचनात्मक आणि मौलीक आविष्कार आहे.

याआधी त्याला ल्युटेन्स गँग म्हटलं जायचं. ल्युटेन्स हिल (टेकडी), ल्युटेन्स दिल्ली हे शब्दप्रयोग जवळपास दोन दशकं वापरले गेले. मात्र त्यांचा वापर मर्यादित होता.

आता केला गेला तसा या शब्दाचा व्यापक प्रभाव कधीच दिसला नाही. तेव्हा लोकांना ल्युटेन्स शब्दाचा अर्थ आणि संदर्भही माहिती नव्हता.

काय आहे ल्युटेन्स दिल्ली?

नवी दिल्ली विशेषतः राष्ट्रपती भवन, संसदेच्या इमारतीसह अनेक महत्त्वाच्या इमारती ही ब्रिटिश स्थापत्यविशारद एडविन ल्यूटेन्स यांची देणगी आहे, हे खुद्द दिल्लीवासियांनाही फारसं माहिती नसतं. पण सध्या वापरला जाणारा शब्दप्रयोग जास्त व्यापक, जास्त प्रभावी, जास्त मूर्त आणि जास्त मारक असल्याचं सिद्ध झालं आहे.

ल्युटेन्स दिल्ली

खान मार्केट दक्षिण दिल्लीतलं एक मार्केट आहे. सरहद्द गांधी खान अब्दुल गफ्फार खान यांचे भाऊ स्वातंत्र्यसैनिक जब्बार खान याचं नाव त्याला देण्यात आलं आहे.

फाळणीनंतर भारतात आलेल्या निर्वासितांच्या कुटुंबासाठी हा परिसर होता. त्यात खाली दुकानं आणि वरती घरं होती. हळूहळू त्याच्याभोवती वरिष्ठ सरकारी अधिकाऱ्यांच्या कॉलन्या, परदेशी दूतांची घरं आणि फाळणीनंतर दिल्लीत वाढलेल्या नवधनाढ्यांच्या घरांचा गराडा पडला. त्यामुळे पंजाबी निर्वासितांचे हे खान मार्केट आज भारतात सर्वात महागड्या वस्तूंचं मार्केट बनलं आहे.

इंग्रजी बोलणाऱ्या, महानगरी, श्रीमंत, जागतिक जीवनशैली आणि फॅशनेबल अभिजनांची ही आवडती जागा आहे.

2019 साली नरेंद्र मोदी यांच्या ऐतिहासिक विजयामागील दोन प्रमुख कारणांना निवडा, असं सांगितलं तर या परिसराचा राजकीय हत्यार म्हणून झालेला वापर याची निवड करावी लागेल.

त्यांच्या विजयामागे दुसरं कारण हिंदू मानस हे सुद्धा आहे. या हिंदू मनाने यावेळेस जाती, प्रदेशाच्या पारंपरिक राजकारणाच्या भिंती तोडल्या. पण याचा विचार वेगळा करता येईल.

मग ही खान मार्केट गँग आहे तरी काय?

हे एक अखिल भारतीय वर्गाचं प्रतीक आहे. मोदींच्या शब्दांमध्ये सांगायचं झालं तर, हा वर्ग अनेक दशकं भारतावर राज्य करत होता. यात श्रीमंत, इंग्रजी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

निवडणुकांपूर्वी पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी एका विशेष गटाचा उल्लेख 'खान मार्केट गँग' असा केला होता. तेव्हा त्यांच्या मनात नेमका कोणत्या शब्दावर अधिक भर होता - 'खान' की 'मार्केट', किंवा खान मार्केट जिथे आहे त्या दिल्लीच्या पॉश भागावर, हे सांगता येणं कठीण आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कारण या मिठाईचा वरचा भाग सोन्याचा आहे, त्यावर स्पेनहून आणलेलं केशर आहे. ही मिठाई गोल्डन स्वीट म्हणून ओळखली जाते.

ही मिठाई सूरतच्या 24 कॅरेट शॉपमध्ये तयार झाली आहे.

हे पाहिलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

तुम्ही मिठाईवर किती पैसा खर्च करू शकता? सूरतमध्ये ही मिठाई 9000 रुपये प्रतिकिलो या भावाने विकली जाते. पण ही मिठाई इतकी महाग कशी काय?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कारण या शाळेत त्यांची मातृभाषा वगळून मँडरीन म्हणजेच चिनी भाषेला प्राधान्य दिलं जात आहे.

देशाला एकरूप करण्याच्या नावाखाली चीन सरकार इतर अल्पसंख्यांक समुदयाची संस्कृती आणि परंपरा कमी करण्याचा प्रयत्न करत आहे. पण हे आरोप चीनने याआधी फेटाळले आहेत.

या दरम्यान नक्की काय परिस्थिती आहे? हे जाणून घेण्यासाठी बीबीसीने या भागात दौरा केला. पाहुयात.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

चीनमधील मंगोलियन लोक आंदोलन करत आहेत. अल्पसंख्यांक समुदयासाठी बांधलेल्या शाळेत हे लोक त्यांच्या मुलांना आता पाठवत नाहीयेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कारण सर्वसामान्य कुटुंबातील मावळ्याचा देदिप्यमान इतिहास आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या साहाय्याने राष्ट्रीय स्तरावर आणल्याबद्दल याचे श्रेय निर्मात्याला द्यायलाच हवे.

परंतु सिनेमॅटीक लिबर्टीचा स्वैरपणे गैरवापर करून वास्तव इतिहासाची मोठ्या प्रमाणात मोडतोड केलेली आहे. ही मोडतोड अजाणतेपणातून झालेली नाही, तर एक मोठा उद्देश ठेवून करण्यात आलेली आहे, हे यातील अनेक प्रसंगांतून स्पष्ट होते:

1. हिंदू-मुस्लीम लढाई

शिवाजीराजांचे स्वराज्य रयतेचे होते ते कोणत्याही एका जात-धर्माचे नव्हते, तत्कालीन लढाई राजकीय होती, असे प्रतिपादन सेतुमाधव पगडी देखील करतात. ती धार्मिक म्हणजे हिंदू-मुस्लिम अशी नव्हती, ती जर तशी असती तर सर्व हिंदू शिवाजीराजांकडे आणि सर्व मुस्लिम मोगलांच्याकडे असायला हवे होते.

परंतु तसे इतिहासात नाही. औरंगजेबाकडून कोंढाणा किल्यावर तानाजीविरुद्ध लढणारा उदयभान हा राजपूत आहे, तर त्याच्यासोबत युद्धात ठार झालेले 500 राजपूत होते.

याबाबत समकालीन कृष्णाजी अनंत सभासद लिहितात, "पाचशे राजपूत ठार झाले." त्यामुळे या चित्रपटात उदयभान आणि त्याचे सैन्य मुस्लीम वेषात दाखवून हे युद्ध जणू काही हिंदू-मुस्लीम असे होते, हे दाखवून ध्रुवीकरण करण्याचा हेतू स्पष्ट होतो.

मध्ययुगीन काळात शेतकऱ्यावर अन्याय होत होता, पण प्रत्यक्ष अन्याय करणारा वर्ग हा प्रशासनातीलच होता. केंद्रीय सत्तेत जरी निजाम, मोगल, आदिलशहा असले तरी गावगाड्यात वतनदार-मिरासदार हे राज्यकारभार करत असत, असे लालजी पेंडसे आणि नरहर कुरुंदकरांनी मांडले आहे.

परंतु या चित्रपटात तानाजी-उदयभान ही लढाई जणू काही भगवा विरुद्ध हिरवा अशीच होती, असे ठासून मांडलेले आहे. वर्तमानातील राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाची विचारधारा तानाजी चित्रपटात लादलेली आहे, असे मला वाटते.

2. 'मर्द' मावळा

सदर चित्रपटात तानाजीच्या तोंडी 'मर्द' मावळा हा शब्द सातत्याने येतो, पण तो इतिहासाला धरून नाही. इतिहासात फक्त मावळा हाच शब्द आहे. त्याला मर्द विशेषण लावण्याचा अट्टाहास का? यातून मानसिकता लिंगभेदाची दिसते. पुरुष, स्त्री आणि तृतीयपंथी असा भेदभाव स्पष्ट होतो.

मुळात लिंगभेदाचा परिणाम गुणवत्तेवर किंवा कर्तृत्वावर अजिबात होत नाही, हे अलीकडच्या प्रगत शास्त्राने सिद्ध केलेले आहे. जसे पुरुष शूर, पराक्रमी, बुद्धिमान असतात, तसेच स्त्रिया आणि तृतीयपंथी देखील शूर, पराक्रमी आणि बुद्धिमान असतात, असे फेमिनिस्ट सांगतात.

विशेषतः...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

शिवाजीराजांचा एक जिवलग सहकारी तानाजी मालुसरे यांच्या जीवनावर बॉलिवूडमध्ये गाजत असणारा भव्य चित्रपट तयार केल्याबद्धल निर्माता ओम राऊत यांचे प्रथमतः अभिनंदन!


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कारण हे मार्केट एकदम रुळापासून काही इंचांवर भरतं. खरंच!

मेक्लाँग रेल्वे मार्केट शतकाहून अधिक काळ जुनं आहे. मासेमारीसाठी प्रसिद्ध या गावी दूरवरच्या ग्राहकांना येता यावं म्हणून ही रेल्वे सुरू झाली. नंतर लोकांनी त्याशेजारीच मार्केट केलं. आणि आता हे मार्केट रेल्वे ट्रॅकच्या इतक्याजवळ वसलेलं आहे की, रेल्वे इथून अगदी काही इंचांवरून जाते.

रेल्वे आली की व्यापारी ट्रॅकवरच्या छत्र्या आणि कापडी छत गुंडाळतात. रेल्वे गेल्यानंतर मार्केट पूर्ववत होतं. व्यापाऱ्यांसाठी तर हे रोजचंच, पण पर्यटकांसाठी तर हा एक भन्नाट अनुभव!

तुम्ही हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

थायलंडमधील मेक्लाँग रेल्वे मार्केटमध्ये आपलं स्वागत. थायलंडच्या नागरिकांसाठी हे सर्वसामान्य मार्केट असलं तरी जगभरातील पर्यटकांसाठी ते जगप्रसिद्ध पर्यटनस्थळ आहे. का बरं असं?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कारण, एकतर अनेक देशांत हा बेकायदेशीर धंदा आहे. त्यामुळे सरकारी मदत मिळत नाही. आणि मानवी संपर्कामुळे संसर्गाचा धोका असल्याने आणि लॉकडाऊनमुळे धंदा बसला आहे. अशावेळी सेक्स वर्कर दुहेरी कोंडीत अडकले आहेत. त्याविषयीचा जगभरातून घेतलेला हा आढावा...

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना व्हायरसच्या उद्रेकात सगळ्याच उद्योगांना फटका बसला आहे. पण, सेक्स वर्कर तर वाऱ्यावर आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कारण, काँग्रेस आणि काँग्रेसच्या नेत्यांवर यथेच्छ तोंडसुख घेणारी शिवसेना आता काँग्रेसबरोबर कसं सरकार स्थापन करेल, असा प्रश्न आज अनेकांना पडू शकतो. पण हे चित्र अगदी अलीकडचं आहे.

शिवसेना आणि काँग्रेस यांचं नातं, विशेषतः शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे आणि काँग्रेसचे अनेक नेते यांचे चांगले संबंध होते. शिवसेनेच्या स्थापनेच्या आधीपासून ठाकरे यांचे काँग्रेसच्या नेत्यांशी चांगले संबंध होते.

मार्मिक आणि यशवंतराव चव्हाण

1960 साली बाळासाहेब ठाकरे यांनी 'मार्मिक' या व्यंगचित्र साप्ताहिकाची स्थापना केली. या साप्ताहिकाच्या पहिल्याच अंकाचं उद्घाटन काँग्रेसचे नेते यशवंतराव चव्हाण यांच्या हस्ते झालं होतं. आता संयुक्त महाराष्ट्रवादी व्यंगचित्रकारानं म्हणजेच बाळासाहेबांनी आपल्या साप्ताहिकाच्या पहिल्या अंकाचं उद्घाटन काँग्रेसच्या नेत्याकडून केलं, याबद्दल नाराजी व्यक्त केली गेली.

तुम्ही टोपी फिरवून काँग्रेसवाले झालात काय, असं विचारणारं एक पत्रच 'मार्मिक'मध्ये प्रसिद्ध झालं होतं. या पत्राला बाळासाहेबांनी दिलेलं उत्तर प्रकाश अकोलकर यांनी लिहिलेल्या 'जय महाराष्ट्र' या पुस्तकात प्रसिद्ध करण्यात आलं आहे. "व्यंगचित्रकाराला कधीही टोपी नसते. तुम्ही मात्र उगाच डोके फिरवलेत. आम्ही संयुक्त महाराष्ट्रवादी आहोत; पण यशवंतराव हेही महाराष्ट्राचे नेते आणि तरुण कर्तृत्वशाली पुरुष आहेत," असं ते उत्तर होतं.

'मार्मिक'मधून बाळासाहेब ठाकरे काँग्रेस सरकारचा, नेत्यांचा उदोउदो करतात, असा आरोप अनेकदा होत राहिला. 'मार्मिक'नं एक वर्ष पूर्ण केल्यानंतर साप्ताहिक 'विवेक'नं आपल्या अंकात 'मार्मिक हे सरकारचं ढोल बडवणारं पत्र आहे,' अशी टीका केली होती. त्यावरही स्पष्टीकरण देताना बाळासाहेब ठाकरे यांनी 'आम्ही केव्हा केव्हा यशवंतरावांचा गौरव जरूर केला, पण वेळोवेळी आम्ही सरकारवर मर्मभेदी टीकाही केली आहे,' असं लक्षात आणून दिलं.

परंतु 'मार्मिक'च्या वर्धापन दिनाला वसंतदादा पाटील, बाळासाहेब देसाई अशा नेत्यांची उपस्थितीही लाभत गेली.

वसंतराव नाईक यांच्याशी मैत्री

त्यानंतर बाळासाहेब ठाकरे यांचे काँग्रेसच्या आणखी एका मोठ्या नेत्याशी अत्यंत मैत्रीपूर्ण संबंध होते, ते म्हणजे वसंतराव नाईक.

नाईक मुख्यमंत्री झाल्यानंतर 'मार्मिक'मधून 'महाराष्ट्र हे आदर्श राज्य करून दाखवू, अशी इच्छा बाळगणारे मुख्यमंत्री आपल्याला लाभले आहेत,' असं कौतुकाच्या शब्दांनी त्यांचं स्वागत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आज बाळासाहेब ठाकरे यांचा स्मृतिदिन. ते असताना आणि त्यांच्यानंतर, अशा दोन काळांमध्ये शिवसेना आणि काँग्रेस यांच्यातले संबंध कसे राहिले आहेत, याचा वेध घेण्याचा हा प्रयत्न.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कारण, जूनपासून इथं फायर हंगाम सुरू होतो. म्हणजे जंगलाला आग लावून जंगल कमी करण्याचा हंगाम. या आगींमुळे कोव्हिडबरोबरच रुग्णांना श्वसनाचा त्रासही  व्हायला लागला आहे.

आधीच आरोग्य यंत्रणेवर कोरोनाचा ताण आहे. त्यातच हे संकट आल्यामुळे प्रशासनाचं धाबं दणाणलं आहे. बीबीसीचा खास रिपोर्ट...

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ब्राझीलमध्ये कोरोना व्हायरसचा संसर्ग वाढतोच आहे. शहरांबरोबर ग्रामीण भागातही कोरोनाने शिरकाव केला आहे. त्यातच इथलं जगप्रसिद्ध अँमेझॉन जंगल सध्या धगधगतंय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कारला धडक देणारा ट्रक

हे शब्द आहेत उन्नाब बलात्कार प्रकरणातील पीडितेच्या आईचे.

लखनऊच्या केजीएमयू हॉस्पिटलच्या ट्रॉमा सेंटरच्या बाहेर उन्नाव बलात्कार पीडितेची आई सैरभैर होऊन फिरत होती आणि कमी वेळेत खूप काहीतरी सांगायचंय, अशा पद्धतीने त्या माध्यमांशी बोलत होत्या.

कुटुंबातील व्यक्तींना जेलमध्ये टाकण्याच्या किंवा थेट हत्याच करण्याच्या धमक्या गेल्या काही दिवसांपासून दिल्या जात असल्याचं पीडितेची आई सांगत होती.

जेलमध्ये असलेल्या काकाला भेटण्यासाठी उन्नावहून रायबरेलीला जात असताना ट्रकने धडक दिली. या घटनेत पीडितेच्या काकी आणि मावशीचा मृत्यू झाला. बलात्कार पीडितेच्या कुटुंबावर पुन्हा एकदा दु:खाचा डोंगर कोसळला आहे.

हे सर्वजण बलात्कार पीडित आणि वकील एकाच गाडीत होते. त्यामुळे या घटनेत बलात्कार पीडित आणि वकीलही गंभीर जखमी झाले आहेत. लखनऊच्या ट्रॉमा सेंटरमध्ये दोघांवरही उपचार सुरू आहेत.

या घटनेप्रकरणी उत्तर प्रदेश पोलिसांनी 302, 307, 506 आणि 120-बी कलमान्वये गुन्हा दाखल केला आहे. आरोपींमध्ये भाजप आमदार कुलदीप सिंह सेंगर यांच्यासह 10 जणांची नावं आहेत.

'कट नव्हे, दुर्घटना!'

बलात्कार पीडितेची आई ज्यावेळी माध्यमांशी बोलत होती, त्याचवेळी उत्तर प्रदेशच्या पोलीस महासंचालकांची प्रतिक्रिया आली की, "प्राथमिकदृष्ट्या ही एक दुर्घटनाच असल्याचं दिसतंय. यात कुठल्याही कटासारखी गोष्ट दिसत नाहीय."

पोलीस महासंचालकांचं विधान रायबरेलीचे पोलीस अधीक्षक सुनील कुमार सिंह यांच्या विधानासारखंच होतं. सुनील कुमार सिंह यांनी घटनेच्या प्राथमिक माहितीवर या घटनेला केवळ एक दुर्घटना म्हटलं होतं.

सोशल मीडियापासून राजकीय वर्तुळापर्यंत, सगळीकडे ज्यावेळी या घनटेची चर्चा होऊ लागली, त्यानंतर लखनऊ विभागचे अतिरिक्त पोलीस महासंचालक राजीव कृष्ण यांनी पत्रकार परिषद घेऊन माहिती दिली.

ते म्हणाले की, "घटनास्थळावरील सर्व गोष्टी तपासासाठी पाठवण्यात आल्या आहेत. तपास अहवाल आल्यानंतर CBI चौकशी केली जाईल. ज्या ट्रकच्या धडकेने दुर्घटना घडली, त्या ट्रकचा चालक, मालक आणि क्लीनरला अटक करण्यात आली आहे."

पीडितेच्या कारला धडक देणाऱ्या ट्रकच्या नंबर प्लेटला काळं फासण्यात आलं होतं. अतिरिक्त पोलीस महासंचालक राजीव कृष्ण यांनी याबाबत सांगितलं, "ट्रकचा मालक ट्रकचे हप्ते देऊ शकत नव्हता आणि पैसे देणारी व्यक्ती वारंवार त्रास देत होती. त्यामुळे मालकाने ट्रकच्या नंबर प्लेटवर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"ही दुर्घटना नाहीये. सर्व जाणीवपूर्वक केलं गेलंय. आमदाराची माणसं हे सर्व करतायत. अनेकवेळा धमक्या दिल्या गेल्या. तडजोड करण्यासाठी दबाव आणला गेला. आमदार जेलमध्ये आहे, पण त्याची माणसं बाहेर आहेत. आम्हाला न्याय हवाय."


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कारा गोल्डीन

अमेरिकेतली फ्लेवर्ड वॉटर कंपनी असलेल्या हिंटच्या संस्थापक कारा गोल्डीन यांच्याबाबतीच हे घडलंय.

कारा गोल्डीन सांगतात एक काळ असा होता जेव्हा कळत-नकळत मला असं व्यसन जडलं ज्याचा आरोग्यावर परिणाम होऊ लागला होता.

कारा दिवसभरात डाएट कोलाच्या कमीत कमी 10 कॅन्स रिचवायच्या. 2001 सालची ही गोष्ट.

त्या दिवसांविषयी सांगताना कारा म्हणतात, "मी त्यावेळी केवळ ड्रिंक इंडस्ट्रीच्या दाव्यांवर विश्वास ठेवत होते.  मला असं वाटत होतं की डाएट कोल्ड्रिंक प्यायलाने माझ्या शरीराचं काही नुकसान होणार नाही.

पण या व्यसनाचा परिणाम त्यांच्या शरीरावर होऊ लागला होत असल्याचं त्यांना जाणवलं. रोज साडे तीन लीटर कॅफिनयुक्त, कृत्रिम पद्धतीने गोड बनवण्यात आलेल्या कोल्ड्रिंकच्या सेवनाने त्या सुस्त झाल्या होत्या. त्यांचं वजन वाढलं आणि चेहऱ्यावर मुरुमही आले होते असं त्या सांगतात.

त्यावेळी त्या आयटी कंपनी AOL मध्ये काम करत होत्या. त्यांनी ठरवलं की ही नोकरी सोडायची आपल्या मुलांकडे लक्ष द्यायचं आणि आपली जीवनशैली बदलायची.

त्यांनी सॉफ्ट ड्रिंक घेणं पूर्णपणे बंद केलं आणि त्या फक्त पाणीच पिऊ लागल्या.

कारा गोल्डीन

'ही सवय बदलल्यानंतर अडीच आठवड्यांच्या आत माझे मुरूम तर गेले आणि 9 किलोनं वजनही कमी झालं,' असं कारा सांगतात.

त्या म्हणतात, "अचानक झालेल्या सुधारणेमुळे मी खरंच आश्चर्यचकित झाले होते. यानंतर मी स्वतःकडे अधिक लक्ष देऊ लागले."

त्या सांगतात, "मी एक समजूतदार व्यक्ती आहे पण 'डाएट' या एका शब्दाने मला मूर्ख बनवलं."

या अनुभवातून पुढे गेल्यावर त्यांना आरोग्यदायी कोल्ड्रिंक बनवण्याची कल्पना सुचली. त्यांनी 'हिंट' नावाची कंपनी सुरू केली.

या कंपनीची उलाढाल 100 मिलिअन डॉलर्सची अंदाजे (700 कोटी रुपये) आहे. स्वच्छ पाण्यात फळांचा रस टाकून पाण्याची चव बदलली जाते. या पाण्याला हिंट वॉटर असं म्हटलं जातं.

या पाण्यात कुठल्याच प्रकारच्या साखरेचा वापर केला जात नाही.

कशी झाली सुरुवात?

सॅन फ्रान्सिस्कोमधल्या आपल्या स्वयंपाक घरातूनच त्यांच्या कंपनीला सुरुवात झाली. घरी बसून आलेला कंटाळा घालवण्यासाठी त्यांनी घरीच प्रयोग करून पाहिला.

कारा यांनी साधं पाणी प्यायला सुरुवात केली तेव्हा त्याच्या चवीचा त्यांना लवकरच कंटाळा आला. साधं पाणी अधिक चवदार बनवण्यासाठी त्यांनी त्यात स्ट्रॉबेरी, रासबेरी आणि डाळिंबाचा रस मिसळायला सुरुवात केली. सोबतच फ्रिजमध्ये...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

तुम्हाला असलेलं व्यसन हेच एकेदिवशी तुमच्या कोट्यधीश होण्याचं कारण होईल असं कुणी सांगितलं तर? तुम्ही त्या व्यक्तीचं म्हणणं हसन्यावारी न्याल पण अमेरिकेत हे खरंच घडलंय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कार्डिनल यांनी लैंगिक शोषणाच्या तक्रार करणाऱ्या पीडितांचं म्हणणं गांभीर्यानं घेतलं नाही.

 मुंबईचे आर्चबिशप असलेल्या ओसवाल्ड ग्रासिअस यांनी बीबीसीला सांगितलं की बाल लैंगिक शोषणाच्या एका प्रकरणी त्यांनी वेळेवर कारवाई केली नाही तसंच आरोपांसंदर्भात पोलिसांना कल्पना दिली नाही.

 देशातील सगळ्यात वरिष्ठ पाद्री आणि व्हॅटकिनच्या बाल लैंगिक शोषणासंदर्भातील परिषदेचे महत्त्वपूर्ण संयोजक कार्डिनल ओसवाल्ड ग्रासिअस यांनी बाल लैंगिक प्रकरणाची तक्रार गांभीर्याने घेतली नाही, असा आरोप पीडित आणि त्यांना पाठिंबा देणाऱ्या व्यक्तींनी केला आहे.

धर्मगुरूंकडून होणाऱ्या लैंगिक शोषणाबाबत कॅथलिक चर्चमध्ये भीतीचं वातावरण असतं आणि त्याबाबत मौन बाळगलं जातं, असं भारतातील कॅथलिक सांगतात. ज्यांनी याविरोधात बोलण्याचं धाडस दाखवलं आहे, त्यांनी हा भयंकर अनुभव असल्याचं म्हटलं आहे.

पीडितांना योग्य वेळेत मदत तसंच पाठिंबा देण्यात कार्डिनल अपयशी ठरल्याच्या दोन स्वतंत्र घटना बीबीसीच्या हाती लागल्या आहेत. यापैकी पहिली घटना मुंबईतली चार वर्षांपूर्वीची म्हणजेच 2015ची आहे.

त्या संध्याकाळी पीडित व्यक्तीचं आयुष्य पूर्णत: बदललं. त्या आईचा मुलगा चर्चमधील प्रार्थना आटोपून घरी परतला. चर्चमधील पॅरिश प्रीस्टने बलात्कार केल्याचं त्या मुलाने आईला सांगितलं.

"हे ऐकल्यावर काय करावं हे मला समजेना," असं पीडित मुलाच्या आईने सांगितलं. आईला कल्पना नव्हती, पण या घटनेनंतर मुलाची आई आणि भारतातील कॅथलिक चर्च यांच्यात खडाजंगी होणार हे स्पष्ट झालं.

मुलाने त्याच्यावरच्या अत्याचाराबद्दल सांगितल्यानंतर आईने कॅथलिक चर्च व्यवस्थेतील मुंबईतल्या सगळ्यांत अव्वल अधिकारी व्यक्तीशी संपर्क केला. कथित बलात्काराचं समजल्यानंतर तीन दिवसांनी पीडित मुलाचे कुटुंबीय मुंबईचे आर्चबिशप आणि कार्डिनल ओसवाल्ड ग्रेसिअस यांना प्रत्यक्ष भेटले. त्यावेळी कार्डिनल ग्रासिअस हे कॅथलिक बिशप्स कॉन्फरन्स ऑफ इंडिया आणि फेडरेशन ऑफ एशियन बिशप्स कॉन्फरन्सचे अध्यक्ष होते. ते पुढचे पोप ठरू शकतात, असं अनेकांना वाटायचं.

विशेष म्हणजे त्या आठवड्यात व्हॅटिकनमध्ये लैंगिक शोषणासंदर्भात होणाऱ्या जागतिक परिषदेच्या प्रमुख संयोजकांपैकी ते एक होते

मुंबईतील आर्चबिशप हाऊस

चर्चमधील व्यक्तींकडूनच लैंगिक शोषणाचे प्रकार हा आधुनिक काळातला व्हॅटिकनसमोरचा सगळ्यात ज्वलंत प्रश्न आहे. त्या परिषदेचं फलित काय, यावर कॅथलिक चर्चची...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कॅथलिक चर्चच्या सगळ्यांत वरिष्ठ कार्डिनलपैकी एक आणि बाल लैंगिक शोषणासंदर्भात व्हॅटिकनतर्फे आयोजित परिषदेच्या संयोजकांमध्ये समावेश असलेले ओसवाल्ड ग्रासिअस यांनी त्यांच्याकडे आलेलं लैंगिक शोषणाचं प्रकरण अधिक योग्य पद्धतीने हाताळता आलं असतं, अशी कबुली दिली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कार्ती चिदंबरम

लंडनहून चेन्नईला परतल्यानंतर कार्ती यांना लगेचच अटक करण्यात आली. याच प्रकरणात काही दिवसांपूर्वी त्यांचे चार्टर्ड अकाउंटंट (CA) एस. भास्कर रमन यांनाही अटक झाली होती.

नेमकं काय आहे प्रकरण?

पी. चिदंबरम हे अर्थमंत्री असताना INX मीडियामध्ये 300 कोटी रुपयांच्या परदेशी गुंतवणुकीचं हे प्रकरण आहे. Foreign Investment Promotion Board (FIPB) ने मर्यादेपेक्षा अधिक परदेशी गुंतवणूक स्वीकारण्यासाठी INX मीडियाला मिळालेल्या मंजुरीत अनियमिततेचा आरोप लावला होता.

गेल्या वर्षी मे महिन्यात सक्तवसुली संचालनालयाने (Enforcement Directorate अर्थात ED) कार्ती चिदंबरम यांच्याविरुद्ध एक केस दाखल केली होती. या केसमध्ये कार्ती चिदंबरम यांनी लाच घेतल्याचा आरोप लावण्यात आला आहे.

INX मीडियाद्वारे कथित बेकायदेशीर रक्कम वळवल्याच्या माहितीच्या आधारे CBI ने कार्ती चिदंबरम आणि इतर काही जणांवर एक स्वतंत्र केस दाखल केली आहे.

CBIने पीटर आणि इंद्राणी मुखर्जी यांच्या मीडिया फर्मवरील कर चौकशीला रद्द करण्यासाठी कथितरित्या रक्कम घेतल्याच्या प्रकरणात चार शहरांमध्ये चिदंबरम यांच्या घरांवर आणि कार्यालयांवर छापे मारले होते. या आधीही CBIनं अनेकवेळा कार्ती चिदंबरम यांची चौकशी केलेली आहे.

याशिवाय सप्टेंबर 2017मध्ये EDनं कार्ती चिदंबरम यांच्या दिल्ली आणि चेन्नईतल्या संपत्तींवर टाच आणली होती.

भारतीय माध्यमांनुसार चौकशीदरम्यान EDला माहिती मिळाली की, 2G घोटाळ्यातल्या एअरसेल मॅक्सिस प्रकरणात माजी अर्थमंत्री पी. चिदंबरम यांच्या कार्यकाळात FIPBच्या मंजुऱ्याही मिळालेल्या आहेत. याचबरोबर कार्ती आणि पी. चिदंबरम यांच्या भाचीच्या कंपनीला मॅक्सिस ग्रूपकडून लाच मिळाल्याची माहितीही ED ला मिळाली होती.

माध्यमांमधल्या वृत्तांनुसार, एअरसेल-मॅक्सिस करारामध्ये माजी अर्थमंत्री पी. चिदंबरम यांच्या भूमिकेचाही तपास CBI करत आहे.

पी. चिदंबरम

2006 मध्ये मलेशियन कंपनी मॅक्सिसद्वारे एअरसेलमध्ये 100 टक्के भागीदारी मिळवण्यासाठी मंजुरी देण्याच्या  प्रकरणात चिदंबरम यांच्यावर अनियमततेचे आरोपही लावण्यात आले आहेत.

पण पी. चिदंबरम यांनी नेहमी त्यांच्यावर आणि मुलावर करण्यात आलेले आरोप फेटाळून लावले आहेत. त्यांच्यावरचे सगळे आरोप राजकीय हेतून लावण्यात आल्याचं त्यांचं म्हणणं आहे.

कार्ती चिदंबरम यांना अशा वेळी अटक झाली आहे, जेव्हा संसदेचं अधिवेशन सुरू होणार आहे. असंही म्हटलं जातं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मनी लॉड्रिंगच्या एका प्रकरणात CBI ने कार्ती चिदंबरम यांना अटक केली आहे. कार्ती यांचे वडील आणि काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते पी. चिदंबरम हे मनमोहन सिंग सरकारमध्ये गृहमंत्री आणि अर्थमंत्री होते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कार्यकर्त्यांनी आणि नेत्यांनी शरद पवारांनी माढामधून लढावं अशी मागणी केली होती. त्यामुळे पक्षानं त्यांना तशी विनंती केली आहे. याची अधिकृत घोषणा मात्र अजून करण्यात आलेली नाही, राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते प्रफुल्ल पटेल यांनी ही माहिती दिली आहे.

राज ठाकरे यांच्या पक्षाला बरोबर घेता येईल का, त्यांच्याबरोबर विचार जुळले तर काय करायचं, याबाबतसुद्धा पक्षाच्या नेत्यांमध्ये यावेळी चर्चा झाल्याची माहिती अजित पवार यांनी पत्रकारांशी बोलताना दिली आहे.

समविचारी पक्षानां एकत्र आणण्याचा प्रयत्न सुरू आहे, त्यामुळे अधिकृतपणे कुठलाही उमेदवार घोषित करता येऊ शकत नाही, असं अजित पवार यांनी सांगितलं आहे.

माढा लोकसभा मतदारसंघ

2008 मध्ये जेव्हा देशातल्या लोकसभा मतदारसंघांची नव्यानं आखणी करण्यात आली तेव्हा माढा लोकसभा मतदारसंघाची निर्मिती झाली.

सोलापूर आणि सातारा जिल्ह्यातला भाग त्यामध्य येतो. सोलापुरातील करमाळा, माढा, सांगोला, आणि मारशिळस हे विधानसभा मतदारसंघ त्यात येतात. तर सातारा जिल्ह्यातले फलटण आणि माण मतदारसंघ त्यात येतात.

2009मध्ये माढ्यात पहिली लोकसभा निवडणूक झाली. त्यावेळी शरद पवार तिथून 3 लाख 14 हजार मतांच्या फरकानं निवडून आले होते. त्यांना एकूण 5 लाख 30 हजार 596 मतं पडली तर त्यांचे मुख्य प्रतिस्पर्धी भाजपचे उमेदवार सुभाष देशमुख यांना 2 लाख 16 हजार 137 मतं मिळाली होती.

दुसऱ्या म्हणजे 2014 च्या निवडणुकीत इथून राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते विजयसिंह मोहिते पाटील निवडून आले आहेत. मोदी लाटेतही राष्ट्रवादी काँग्रेसला त्यांचा हा गड वाचवण्यात यश आलं होतं.

शरद पवारांसाठी माढा का महत्त्वाचा?

"शरद पवार जे बोलतात ते करत नाही आणि नाही बोलत ते करतात अशी त्यांची ख्याती आहे. माढामधून शरद पवार उभे राहिले काय किंवा त्यांच्या मर्जीतला कुणीही कार्यकर्ता उभा राहिला काय? जर तिथल्या निष्टावंत राष्ट्रवादीच्या नेत्यांनी एकदा ठरवलं की या उमेदवाराचा विजय घडवून आणायचा तर तो होणारचं. पण शरद पवार जर स्वतः निवडणुकीला उभे राहिले तर त्यांना थोडा का होईना पण आपल्या मतदारसंघासाठी वेळ बाजूला काढावाच लागेल," असं ज्येष्ठ पत्रकार राजा माने सांगतात.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

शरद पवार माढामधून निवडणूक लढवणार आहेत. राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या मुंबईमध्ये झालेल्या बैठकीत त्यावर शिक्कामोर्तब करण्यात आलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कार्यकारिणीच्या बैठकीत शेतकऱ्यांच्या मुद्द्यावरून सरकारवर जोरदार टीका करण्यात आली. सरकार शेतकरी आंदोलन भरकटवण्याचा प्रयत्न करत असल्याचं बैठकीत सांगण्यात आलं. तीन केंद्रीय कृषी कायदे रद्द करावी, अशी शेतकऱ्यांची मुख्य मागणी आहे. त्यामुळे सरकारने ताबडतोब हे तिन्ही कायदे रद्द करावी, अशी मागणी काँग्रेसने केली.

याशिवाय संयुक्त संसदीय समितीमार्फत अर्णव गोस्वामी प्रकरणाची चौकशी व्हावी, अशी मागणीही सरकारला करणार असल्याचा निर्णय बैठकीत घेण्यात आला.

कोरोनाची लस बाजारात दोन हजार रुपयांमध्ये मिळत असल्याचं वृत्त आहे. यावरही बैठकीत नाराजी व्यक्त करण्यात आली. याबाबत सरकारचं नेमकं काय धोरण आहे, हे सार्वजनिकरित्या स्पष्ट करण्याची मागणीही बैठकीत करण्यात आली.

कोरोना लसीसंबंधी सरकारी योजनेमध्ये स्पष्टपणा नसल्याचा प्रश्नही बैठकीत उपस्थित करण्यात आला.

काँग्रेस अध्यक्ष पदाच्या खुर्चीवर कोण बसेल, यासाठी गेल्या एका वर्षापासून पक्षात वादविवाद सुरू आहे. 18 डिसेंबर 2020 रोजी काँग्रेसचे नेते रणदीप सुरजेवाला शेतकरी आंदोलनाच्या मुद्द्यावर पत्रकार परिषद आयोजित केली होती. तेव्हा त्यांनी काँग्रेसच्या अध्यक्षपदावरही भाष्य केलं होतं.

'राहुल गांधींनी काँग्रेस अध्यक्ष व्हावं असं पक्षातील  99.9 टक्के लोकांना वाटतं'

रणदीप सुरजेवाला म्हणाले होते, "काँग्रेसमध्ये 99.9 टक्के लोकांना राहुल गांधी यांनीच पक्षाचं नेतृत्व करावं."

सोनिया गांधींनी पक्षाच्या धोरणांशी संबंधित डिसेंबरमध्ये एक बैठकही बोलावली होती. या बैठकीत गुलाम नबी आझाद, शशी थरूर, भुपिंदर सिंह हुडा यांच्यासारखे नेते सहभागी होते.

या बैठकीशी संबंधित एका प्रश्नाला उत्तर देताना सुरजेवाला म्हणाले होते, "कोव्हिड प्रोटोकॉलमुळे सोनिया गांधी जास्त लोकांना भेटू शकल्या नाहीत. त्यामुळे शनिवारपासून पुढचे 14 दिवस त्या पक्षाच्या नेत्यांची भेट घेतील. ज्येष्ठ नेत्यांचं म्हणणं लक्षात घेऊन काँग्रेसने लवकरच नव्या अध्यक्षांची निवड करण्याचा निर्णय घेतला आहे. त्याची तयारी सुरू आहे."

काँग्रेसमध्ये दोन गट?

गुलाम नबी आझाद यांच्यासह 23 ज्येष्ठ काँग्रेस नेत्यांनी पक्षाची कमकुवत होत चाललेली विचारसरणी या मुद्द्यावर ऑगस्ट महिन्यात एक पत्र लिहिलं होतं. पक्षात सुधारणा करण्यासाठी पूर्णवेळ आणि प्रभावी नेतृत्व देण्यात यावं, अशी मागणी या नेत्यांनी केली होती.

तसंच काँग्रेस कार्यकारिणी समितीच्या निवडणुकांचाही मुद्दा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

येत्या जून महिन्यात काँग्रेसच्या अध्यक्षपदासाठीची निवडणूक होणार आहे. काँग्रेस कार्यकारिणीच्या आज झालेल्या बैठकीत हा निर्णय घेण्यात आला. बैठकीनंतर घेतलेल्या पत्रकार परिषदेत काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते के. सी. वेणुगोपाल यांनी ही माहिती दिली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कार्यकारी संपादक निरंजन नारायण स्वामी, अँकर शिवानी गुप्ता, रिपोर्टर सागरिका मित्रा, शावन सेन, न्यूजरूम इंचार्ज आणि इतर काहीजणांविरूद्ध गुन्हा दाखल केल्याची माहिती ना. म. जोशी मार्ग पोलीस ठाण्याचे वरिष्ठ पोलीस निरीक्षक पंडित थोरात यांनी दिली आहे.

22 ऑगस्ट 2020 रोजी संध्याकाळी सात वाजता प्रक्षेपित झालेल्या 'बेस्ट स्टोरी टूनाईट' या कार्यक्रमाबाबत पोलिसांनी हा गुन्हा दाखल केला आहे. या गुन्ह्याप्रकरणी तपास सुरू असल्याची माहितीही पोलिसांनी दिली.

दरम्यान रिपब्लिक टीव्हीच्याविरोधात मुंबई पोलिसांनी याआधी कथितरित्या टीआरपीमध्ये फेरफार केल्याच्या आरोपावरून गुन्हा दाखल केलेला आहे.

प्रथमदर्शनी तरी वरील प्रकरण हे टीआरपी प्रकरणापेक्षा वेगळं असल्याचं दिसून येत आहे.

अर्णब गोस्वामी यांनी याचिका दाखल करण्यासाठी हायकोर्टात जावं- सर्वोच्च न्यायालय

रिपब्लिक टीव्हीचे एडिटर इन चीफ अर्णब गोस्वामी यांनी TRP संबंधित आरोपांबाबत याचिका दाखल करण्यासाठी सुप्रीम कोर्टात न येता मुंबई हायकोर्टात जावं, अशी सूचना सुप्रीम कोर्टाने 15 ऑक्टोबर रोजी दिली होती.

न्यायमूर्ती डी. वाय. चंद्रचूड यांच्या अध्यक्षतेखालील तीन सदस्यीय खंडपीठाने रिपब्लिक टीव्हीने दाखल केलेल्या याचिकेबाबत कोणतीही कार्यवाही करण्यास नकार दिला. आपण उच्च न्यायालयाच्या कामकाजावर विश्वास ठेवावा, सध्या कोरोनाची साथ आहे आणि हायकोर्ट सुरू आहे, असं सांगत अर्णब यांनी मुंबई उच्च न्यायालयातच जावं, असं कोर्टाने म्हटलं.

तसंच TRP घोटाळ्याप्रकरणी मुंबई पोलिसांनी सुप्रीम कोर्टात प्रतिज्ञापत्र दाखल केलं आहे. रिपब्लिक टीव्हीने दाखल केलेली याचिका रद्द करावी, अशी मागणी या प्रतिज्ञापत्रात आहे. सुप्रीम कोर्ट लवकरच याप्रकरणी सुनावणी करणार आहे.

रिपब्लिक टीव्हीचे सीएफओ शिवा सुब्रमण्यम सुंदरम यांना मुंबई पोलिसांनी समन्स बजावलं होतं. तसंच, 'फक्त मराठी' आणि 'बॉक्स मराठी'च्या अकाऊंटट्सनाही समन्स बजावलं होतं

याचसोबत, लिंटास कंपनीच्या शशी सिन्हा आणि मॅडिसन कंपनीच्या सॅम बलसारा यांनाही मुंबई पोलिसांनी समन्स बजावले आहेत, अशी माहिती पोलीस सहआयुक्त मिलिंद भारंबे यांनी दिली होती.

हंसा एजन्सीचे माजी कर्मचारी दिनेश विश्वकर्मा आणि विनय त्रिपाठी हे फरार असून, त्यांचा शोध सुरू आहे. शिवाय, इतर चॅनल्सबाबत माहिती मागण्यासाठी BARC ला मुंबई पोलिासंकडून पत्र लिहिले जाणार आहे.

पोलीस सहआयुक्त मिलिंद...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अर्णब गोस्वामी यांच्या रिपब्लिक टीव्हीच्या चारहून अधिक जणांवर मुंबईतील ना. म. जोशी मार्ग पोलीस ठाण्यात गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कार्यक्रम सादर करताना पु.ल.

एडिन्बराहून निघाल्यानंतर पुढला मुक्काम खुद्द लंडन शहरातच दोनतीन महिने पडणार होता. त्यामुळे काँपेन गार्डन्समधल्या ज्युअरबाईच्या घरात आम्ही चक्क बिऱ्हाड थाटले. यापुढे माझा टेलिव्हिजनचा शिक्षणक्रम BBCच्या शाळेत सुरू होणार होता. आतापर्यंत मी टेलिव्हिजनवर पुष्कळ कार्यक्रम पाहिले होते. आता प्रत्यक्ष स्टुडिओत जाऊन कामाला सुरुवात होणार होती.

रेडिओचे हे धाकटे भावंड कानामागून येऊन भलतेच तिखट झाले आहे. रेडिओची रवानगी आता सैपाकघरात झाली आहे. आधीच इंग्रजीला घरकोंबडेपणा मानवतो. त्यात त्याच्या खुराड्यात ही नवी करमणूक आली. त्यामुळे तासनतास हे कार्यक्रम पाहत बसणारी कुटुंबे निर्माण झाली. कुणी म्हणतात की ह्या यंत्राने सामाजिक जीवनावर आघात केला. कुणा म्हणतात, चित्रपटगृहे ओस पडली. कुणाचे मत, नाटकवाले मेले. मला मात्र तसे वाटत नाही. कारण करमणुकीच्या सर्व कार्यक्रमांना तितकीच गर्दी असते.

शंभर वर्षांपूर्वींची लिफ्ट

आमची शाळा तुसॉदबाईंच्या मेणाच्या प्रदर्शनापुढल्या गल्लीतच होती. BBCचे 'स्टाफ ट्रेनिंग स्कूल' एका जुनाट तिमजली इमारतीत आहे. पहिल्या दिवशी इमारतीतली लिफ्ट पाहून मी थक्क झालो. शंभर वर्षांपूर्वी बसवलेली ही लिफ्ट लोखंडी दोरखंड ओढून वर न्यावी लागते. विसाव्या शतकात महाराणी विक्तूरियाच्या आमदानीतला हा पाळणा अजून वापरात ठेवण्याचा पुराणमताभिमान इंग्रजच बाळगू जाणे.

वर्गाचे स्वरूप अगदी एखाद्या शाळेतल्या वर्गाप्रमाणे होते. छोटीछोटी मेजे आणि पुढे मास्तरांचे टेबल, फळा, खडू, नकाशे अगदी यथासांग होते. टेबलावर छडी तेवढी नव्हती. आम्ही अठरावीस विद्यार्थी होतो. सकाळी साडेनऊ ते संध्याकाळी पाचपर्यंत शाळा चालत असे. त्यानंतर प्रत्यक्ष स्टुडिओतील शिक्षण. इथली शिस्त, नियमितपणा, टापटीप पाहून आपण गारठतो.

टेलिव्हिजनच्या शास्त्रातले अनुभवी पंडित आम्हाला धडे देत - सक्तीने गिरवून घेत. सुमारे अडीच महिन्यांत हे सारे शिक्षण इतक्या पद्धतशीरपणे देण्यात आले की, आमच्यापैकी प्रत्येकजण ज्या वेळी आपापले प्रॉडक्शन करण्यासाठी तयार झाला, त्या वेळी BBCच्या टेलिव्हिजनमधला खिळा न् खिळा आमच्या परिचयाचा झाला होता. प्रत्येक शिक्षक शंकासमाधान करायला तत्पर असे.

पुलंचं आकाशवाणीमधलं ओळखपत्र

उत्तरं देण्यासाठी मुदत

अवघड प्रश्नांची उत्तरे देण्यापूर्वी शिक्षक मुदत मागून घेत आणि स्वत: पुस्तके चाळून त्यातले उतारे नोंदवून घेऊन उत्तरे देत....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आज  8  नोव्हेंबर . पु. ल. देशपांडे यांचा  जन्मदिन . आकाशवाणीमध्ये काम करत असताना पुलंनी लंडनमध्ये BBCचं प्रॉडक्शन ट्रेनिंग घेतलं होतं. त्याबद्दल त्यांनी 'अपूर्वाई' या पुस्तकात लिहिलेले हे अनुभव तुम्हाला वेगळ्याच काळात घेऊन जातील :


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कार्यक्रमाची प्रभारी व्यक्ती अथवा कार्यक्रमाला उत्तरदायी असणाऱ्या व्यक्तीपेक्षाही कार्यक्रमात सहभागी होणाऱ्या व्यक्तींवर या दिशेत भर देण्यात येणार आहे. यासंबंधी संस्थेचा अहवाल एका वर्षभरात तयार केला जाईल.

आपल्या सर्वाधिक कमावणाऱ्या स्टार कर्मचाऱ्यांना देण्यात येणाऱ्या मानधनात लैंगिक असंतुलन आढळल्यानंतर बीबीसीला टीकेचा सामना करावा लागला होता. या संस्थेत 9.3 टक्के जेंडर पे गॅप असल्याचा मुद्दा समोर आला होता.

ऑक्टोबर 2015 ते मार्च 2016 दरम्यान UKच्या न्यूज प्रोग्राम्समध्ये पुरुष-महिला तज्ज्ञांचं 3:1 इतकं होतं, असं सिटी युनिव्हर्सिटी लंडनने 2016साली केलेल्या संशोधनात समोर आलं आहे.

BBC News at 10 साठी हे प्रमाण 3.8:1 तर Radio 4 च्या Today कार्यक्रमात हे प्रमाण 2.8:1 इतकं होतं.

"50:50 प्रकल्पामुळे बीबीसीच्या कार्यक्रमांत तज्ज्ञांनी मांडलेल्या मतांत वैविध्य येईल," असं बीबीसीचे डायरेक्टर जनरल टोनी हॉल यांनी म्हटलं आहे.

बीबीसीच्या Outside Source या कार्यक्रमाने घालून दिलेल्या उदाहरणाचे अनुसरण बीबीसीचे अनेक बातम्या आणि चालू घडामोडींवरचे कार्यक्रम करतील.

जानेवारी 2017पासून Outside Source ने त्यांच्या कार्यक्रमात येणाऱ्या तज्ज्ञांमधल्या महिला-पुरुषांचं प्रमाण सारखं ठेवण्यास सुरुवात केली. सध्या त्यांनी हे प्रमाण संतुलित राखलं आहे.

"50:50 प्रकल्पामुळे आतापर्यंत आम्ही जे काही साध्य केलं आहे त्याचा खरोखर अभिमान आहे," असं Outside Source च्या माजी संपादक रेबिका बेलेई यांनी म्हटलं आहे.

"Outside Source मध्ये महिला-पुरुषांचं संतुलन राखणं खरोखरंच चांगली सुरुवात होती. पण आता हीच बाब बीबीसीच्या इतर कार्यक्रमांत लागू करण्यासाठी पावले उचलली जात असल्यानं समाधान वाटत आहे," बेलेई पुढे सांगतात.

या प्रकल्पामुळे कार्यक्रमातल्या महिलांच्या उपस्थितीत वाढ झाली आहे.  Radio 4 च्या File on Four कार्यक्रमात महिलांची उपस्थिती 10 टक्क्यांनी वाढली आहे.

The One Show आणि BBC News at Six and Ten या कार्यक्रमांसह आता एकूण 80 कार्यक्रम हे आव्हान स्वीकारणार आहे.

पण जेंडरच्या विषयांभोवती केंद्रित कार्यक्रमांनी जेंडर बॅलन्सचं ध्येय गाठावं, अशी अपेक्षा त्यांच्याकडून ठेवण्यात आलेली नाही.

"बीबीसीमध्ये एक मोठा बदल सुरू होतोय. पण आम्हाला अधिक वेगानं पुढे जायचं आहे," असं बीबीसीच्या डायरेक्टर ऑफ न्यूज फ्रॅन अन्सवर्थ यांनी म्हटलं आहे.

बीबीसीचं 50:50...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आपल्या सर्व कार्यक्रमांमध्ये पुरुष आणि महिला तज्ज्ञांचा समान सहभाग असेल, आणि एप्रिल 2019 पर्यंत पूर्ण जेंडर बॅलन्स प्रस्थापित होईल, असा निर्धार बीबीसीनं केला आहे.