डॉक सारांशित करण्यासाठी: आरोग्य सुविधा नसल्यामुळे महिलांना बाळंतपणासाठी खूप त्रास सहन करावा लागत आहे.

सेंकदांगणिक धक्के खाताना विचार येत होता की या रस्त्यावरून एखाद्या अडलेल्या गरोदर बाईला दवाखान्यापर्यंत कसं पोहचवणार किंवा वैद्यकीय मदत तिच्यापर्यंत कशी येणार? दुर्दैवाने याचं उत्तर म्हणून काही व्हायरल झालेले व्हीडिओ डोळ्यापुढे येत होते, ज्यात अशा अडलेल्या बाईला झोळी करून दुर्गम भागातून दवाखान्यापर्यंत पोहचवलं जात होतं आणि त्यात महत्त्वाचा वेळ वाया जाऊन अनेकदा तिच्या जीवाला धोका निर्माण झाला होता.

यावर उपाय म्हणून 2013 पासून भारत सरकाने एक कार्यक्रम हाती घेतला ज्या अतंर्गत महिलांचं प्रजनन आरोग्य, मातृत्व, नवजात बाल आरोग्य आणि कुमार आरोग्य या चार गोष्टींवर लक्ष केंद्रीत केलं गेलं. सुरुवातीला गावखेड्यात महिलांच्या गरोदरपणात त्यांची योग्य काळजी घेणं किती महत्त्वाचं आहे. तसंच मातांची प्रसूती जर दवाखान्यात झाली तर होणाऱ्या मातेचा आणि बाळाचा जीव वाचू शकतो हे लोकांना पटवणं अवघड होतं.

पण सरकारच्या कार्यक्रमांमुळे गावागावात, दुर्गम भागात नवजात बालकं आणि नवमातांचं आरोग्य, गरोदरपणात महिलांनी घ्यायची काळजी याची माहिती दिली जाऊ लागली. काही सरकारी योजनांचा लाभ या मातांना आणि त्यांच्या बालकांना देण्यात आला.

प्राथमिक आरोग्य केंद्र, उपकेंद्र, गावपातळीवरच्या नर्सेस, आशा वर्कर यांच्या माध्यमातून महिलांचं प्रजनन आरोग्य, मातृत्व आणि बाळांच्या आरोग्याचं रक्षण करण्याची व्यवस्था उभी केली गेली.

याचा परिणाम म्हणून 1990 ते 2015 या काळात मातामृत्यू दर तिपटीने (स्रोत: नॅशनल हेल्थ सर्व्हे) कमी झाला. मातामृत्यू कमी करणं हे भारताच्या मिलेनियल उद्दिष्टांपैकी एक होतं. पण कोरोना महामारीच्या काळात या यशाला दृष्ट लागल्यासारखं झालंय.

योग्य ती आरोग्यसुविधा मिळत नाहीय म्हणून सध्या कित्येक महिलांची बाळंतपणं घरीच होतायत आणि त्यांची बाळंतपणासाठी फरपट होतेय.

अशाच काही महिलांना भेटायला आम्ही निघालो होतो. गावात पोहचल्यावर सुरूवातीचा काही वेळ तर लाजऱ्याबुजऱ्या बायकांना बोलतं करण्यात गेला. मीडियावाले पाहून गावकरी गोळा झाले, पुरुष अवतीभोवती पाहिल्यावर तर बायकांच्या चेहऱ्यावर हातभर घुंघट आला.

आता अशात आपलं बाळंतपण, झालेला त्रास याबद्दल कोण बोलणार? सगळ्या आपल्या निसटायला बघत होत्या. सासरे वगैरे आसपास आहेत म्हटल्यावर तर नजर वर करायला कोणी तयार नाही अशी परिस्थिती. हे सगळं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

प्रचंड खराब रस्त्यावरून (त्याला रस्ता म्हणणं ही धाडसाचं ठरावं) आमची गाडी जळगाव जिल्ह्यातल्या रावेर तालुक्यातला मोहमांडली, टिढ्या या गावांकडे धावत होती. नशिबाने पाऊस कमी होता म्हणून ठीक, नाहीतर रस्त्यात वाहाण्याऱ्या ओढ्यांनी आणि दलदलीने आम्हाला पुढे जाऊ दिलं नसतं की मागे फिरू दिलं नसतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आरोग्य सेतू अॅपमुळे लोकांवर पाळत ठेवणं सरकारला सोपं जाईल का?

पण कोरोनाच्या प्रसाराचा वेग कमी करायचा असेल किंवा रोखायचा असेल तर अजूनही अनेक गोष्टी करण्याची आपल्याला गरज आहे. केंद्र सरकारच्या मते याची एक पायरी म्हणजे आरोग्य सेतू अॅप.

जोपर्यंत कोरोनावर लस निर्माण होत नाही तोपर्यंत आपल्याला सोशल डिस्टन्सिंग, हात धूत राहाणं या गोष्टी सतत कराव्याच लागतील. पण यालाच जोड देत केंद्र सरकारनं कोरोनाची माहिती देण्यासाठी तसंच आपण कोणाला भेटतो, कुठे जातो, तिथे कोरोनाचे कोणते रुग्ण आहेत का अशा प्रश्नांची उत्तरं देण्यासाठी आरोग्यसेतू अॅप तयार केलं आहे. कोरोनाच्या लढ्यात हे अॅप म्हणजे एक अस्त्र असल्याचं सरकारचं म्हणणं आहे.

पण या अॅपवरुनच अनेक प्रश्नही उपस्थित झाले आहेत. हे App नेमकं कशासाठी ? ते काम कसं करतं?  त्याचा खरंच उपयोग होतोय का? या अॅपमध्ये आपला डेटा सुरक्षित आहे का? या आणि अशा अनेक प्रश्नांची उत्तरं शोधण्याचा प्रयत्न आम्ही केला.

24 मार्चला भारतात लॉकडाऊन सुरू झालं आणि 3 एप्रिलला भारत सरकारने आरोग्य सेतू अॅप लाँच केलं. अँड्रॉईड आणि अॅपल ios वर ते उपलब्ध आहे आणि सरकारी आकडेवारीनुसार आतापर्यंत 5 कोटींपेक्षा जास्त वेळा ते डाऊनलोड केलं गेलंय.

हे अॅप तुम्ही डाऊनलोड केलंत की ते सगळ्यात आधी तुम्हाला तुमचा फोन नंबर विचारतं. त्यावर ओटीपी येतो आणि मग तो टाकलात की, तुम्ही या अॅपवर रजिस्टर करू शकता. यानंतर काही प्रश्नांची आपल्याला उत्तरं द्यावी लागतात. तुम्हाला तुमचं लिंग आणि वय नमूद करावं लागतं. तुम्ही गेल्या काही काळात परदेश प्रवास केला आहे का याचा इतिहास विचारला जातो.

तुम्हाला तुमच्या आरोग्याची माहितीही या अॅपवर द्यावी लागते. आपल्याला रक्तदाबाचा त्रास आहे का, मधुमेह आहे का याची माहितीही आपल्याला या अँपवर सुरुवातीलाच द्यावी लागते. आता या सगळयाबद्दल एक अगदी स्वाभाविक प्रश्न विचारला जातोय तो म्हणजे लोक खरंच आपली खरी माहिती या अॅपवर देतायत का? जी माहिती देतायत याची शहानिशा कशी करायची? पण हे पुन्हा तपासण्याची कोणतीही सोय सध्या सरकारकडे किंवा या अॅपमध्ये नाही. आतातरी लोक खरी माहिती देतायत या विश्वासावरच सगळं काम सुरू आहे.

या माहितीच्या आधारे या अॅपवर अनेक फिचर्स आहेत. यातलं एक अत्यंत महत्त्वाचं फीचर म्हणजे कॉन्टॅक्ट ट्रेसिंग. अनेक देशांमध्ये कॉन्टॅक्ट ट्रेसिंगच्या माध्यमातून कोरोनाग्रस्तावर नजर ठेवली जातेय किंवा त्यांना...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जगभरात कोरोनाचं थैमान सुरु असताना भारतात कोरोना रुग्णांची संख्या ही इतर देशांच्या तुलनेत कमी असल्याचं दिसून येतं. भारतात जाहीर करण्यात आलेलं 40 दिवसांचं लॉकडाऊन हे त्याचं सगळ्यात मोठं कारण सांगितलं जातंय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आरोग्य सेतू सारख्या अॅप्सवर तुमचा डेटा किती सुरक्षित?

भारतातही कॉन्टॅक्ट ट्रेसिंग तंत्रज्ञानाची मदत घेण्यात येतेय. भारत सरकारने 2 एप्रिलला 'आरोग्य सेतु' अॅप लाँच केलं. एकूण 11 भारतीय भाषांमध्ये हे अॅप उपलब्ध आहे.

या अॅपच्या माध्यामातून लोकांना आपल्या किती जवळपास कोव्हिड 19 चा रुग्ण आहे, याचीही माहिती मिळू शकेल. अॅप वापरणाऱ्या लोकांची प्रायव्हसी जपण्याकडे लक्ष देत हे अॅप तयार करण्यात आल्याचं सरकारने म्हटलंय.

याशिवाय पंजाब, तामिळनाडू, कर्नाटक आणि गोवा सरकारांनीही काही मोबाईल अॅप्स तयार केली आहेत. या अॅप्लिकेशन्सच्या माध्यमातून कोरोना व्हायरस, कोव्हिड-19 संबंधीची माहिती युजर्स मिळवू शकतात.

यासोबतच कोरोनाचा संसर्ग झालेल्या लोकांवर आणि घरीच क्वारंटाईन करण्यात आलेल्या लोकांवर या अॅप्सच्या मदतीने लक्ष ठेवलं जातंय.

पण कॉन्टॅक्ट ट्रेसिंग म्हणजे काय? ते नेमकं काम कसं करतं? तुम्ही या प्रक्रियेत सहभागी व्हायला हवं का? सहभागी झालात तर मग तुमच्याविषयीच्या माहितीचं काय?

कॉन्टॅक्ट ट्रेसिंग म्हणजे काय?

कॉन्टॅक्ट ट्रेसिंगचा वापर झपाट्याने पसरणाऱ्या साथीच्या आजारांचा संक्रमणाचा वेग कमी करण्यासाठी केला जातो.

सहसा याचा वापर सेक्शुअल हेल्थ क्लिनिक्समध्ये जास्त होतो. इथले डॉक्टर्स संसर्गजन्य रोज झालेल्या रुग्णांना त्यांच्या थेट सान्निध्यात आलेल्या व्यक्तींना शोधून त्यांच्याशी संपर्क करायला सांगतात.

पण कोव्हिड-19 संदर्भात कॉन्टॅक्ट ट्रेसिंगचा वापर अशा लोकांना शोधून काढण्यासाठी केला जातो जे कोरोना व्हायरसचा संसर्ग झालेल्या व्यक्तीच्या सान्निध्यात आलेले असतात. अशा लोकांना शोधून काढून त्यांना स्वतः अलगीकरणात राहण्यास सांगण्यात येतं.

कोरोना व्हायरसचा संसर्ग झालेल्या लोकांची कुटुंब आणि मित्रमंडळींना फोनद्वारे हे सांगण्यात येतंय, पण यासाठी ऑटोमेटेड लोकेशन ट्रॅकिंग मोबाईल अॅपचीही मदत घेण्यात येतेय.

हाँगकाँग, सिंगापूर आणि जर्मनीसह कोरोना व्हायरसने प्रभावित अनेक देशांमध्ये कॉन्टॅक्ट ट्रेसिंगचा वापर सुरुवातीपासून करण्यात येतोय.

आरोग्य सेतू अॅप कसं काम करतं?

ब्लुटूथ आणि लोकेशन ट्रेसिंगवर हे अॅप आधारित आहे. शिवाय या अॅपचा वापर प्रभावी ठरण्यासाठी आणखी एक गोष्ट महत्त्वाची आहे. ती म्हणजे - लोकांनी यामध्ये योग्य आणि खरी माहिती भरणं.

तुम्ही जर हे अॅप वापरत असाल आणि तुम्ही जर एखाद्या कोरोनाची लागण झालेल्या व्यक्तीच्या संपर्कात...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

झपाट्याने पसरणाऱ्या कोरोना व्हायरसचं संक्रमण रोखण्यासाठी आता जगभरात अनेक देशांमध्ये कॉन्टॅक्ट ट्रेसिंग अॅप्लिकेशन्सची मदत घेत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आरोग्यमंत्री राजेश टोपे यांची मुलाखत बीबीसी न्यूज मराठीच्या प्रतिनिधी प्राजक्ता पोळ यांनी घेतली. यामध्ये जनतेच्या मनातील अनेक प्रश्नांना टोपे यांनी उत्तर दिलं आहे.

कोव्हिड-19 रुग्णांची संख्या दिवसेंदिवस वाढत चालली आहे. हे रोखण्यासाठी यंत्रणा कशा प्रकारे काम करत आहे?

संख्या वाढत आहे, ही वस्तुस्थिती आहे. लॉकडाऊन शिथील करण्यात आल्यामुळे संख्या वाढण्याची शक्यता आहे. आतापर्यंत राज्यातील 47 हजार रुग्ण बरे होऊन घरी गेले आहेत. तर 49 हजार अॅक्टिव्ह रुग्णांवर सध्या उपचार सुरू आहेत.

आपण केंद्र सरकारच्या इंडियन काऊन्सिल फॉर मेडिकल रिसर्चने (आयसीएमआर) दिलेल्या नियमावलीचं कठोरपणे पालन करण्याची सूचना प्रशासनाला केली आहे.

कंटेनमेंट झोनमध्ये घरोघरी सर्वेक्षण, ज्येष्ठ नागरिकांचं अलगीकरण, टेस्टींग, योग्य उपचार आदी गोष्टी परिणामकारकरीत्या कराव्या लागतील.

लॉकडाऊनमुळे प्रसाराची साखळी तोडण्यास मदत होते. आजही अर्थचक्र थांबलं तरी हरकत नाही. पण जिवीतहानी होऊ नये यासाठी आपण प्रयत्न करत आहोत.

देशात प्रति दहा लाख टेस्टिंगमध्ये महाराष्ट्रात पुढे आहे. आयसीएमआर, जागतिक आरोग्य संघटना यांनी दिलेल्या प्रोटोकॉलप्रमाणे काम करून चढता आलेख रोखण्यासाठी प्रयत्न केले जात आहेत.

पावसाळ्यात कोरोनाचे रुग्ण जास्त वाढण्याची भीती आहे का? पीक टाईम कधी येईल?

अनेकांनी पीक टाईम येण्याचा अंदाज व्यक्त केला आहे. पण आपला डब्लिंग रेट देशाच्या तुलनेत सध्या समाधानकारक आहे. रिकव्हरीमध्ये आपण चांगल्या स्थितीत आहोत.

रुग्णवाढीची संख्यासुद्धा जास्त नाही. जगाच्या तुलनेतही प्रति दहा लाख लोकांपैकी पॉझिटिव्ह रुग्णांचं प्रमाण जास्त नाही. ही परिस्थिती आणखी चांगली करून वाढ रोखण्यासाठी प्रयत्न केले जात आहेत.

अनेक हॉस्पिटलमध्ये एका बेडवर दोन जणांना झोपवण्यात येत आहे. लोकांना बेड कमी का पडत आहेत?

साधारणपणे, मुंबईत सध्या 1200 आयसीयू बेड आहेत. ऑक्सिजन सपोर्ट असलेले बेड 5260 आहेत. ऑक्सिजन आणि आयसीयू कॅटेगरीचे बेड 10450  आहेत. संशयित किंवा अलाक्षणिक रुग्णांना ठेवण्यासाठीचे बेडही मोठ्या प्रमाणात आहेत.

पण मला आयसीयू बेडबाबत काळजी वाटते. दररोज फक्त पाच-पंचवीसच बेड उपलब्ध असतात. म्हणजे रोजची गरज आपण भागवू शकतो, असं हे प्रमाण आहे. अगदी बेड मिळालेच नाहीत, अशी काही परिस्थिती नाही. पण बेड मिळवताना ताण पडतो, अशी ही स्थिती आहे.

त्यामुळे आम्ही यामध्य 500 बेड लगेच वाढवत आहोत....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"सध्या कोरोनावर लस नाही. लक्षणांप्रमाणे उपचार करण्यात येत आहेत. वापरण्यात येणाऱ्या औषधांचा परिणाम इतर व्हायरसवर झाला होता, त्यामुळे त्यांचा वापर केला जात आहे. म्हणूनच लस येईपर्यंत आपण सोशल डिस्टन्सिंग, हात धुणे, सॅनिटायझरचा वापर आदी गोष्टींची नियमावली आपल्याला पाळावी लागणार आहे," असं आरोग्यमंत्री राजेश टोपे यांनी म्हटलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आरोग्यमंत्री राजेश टोपे यांनी राज्यात कोव्हिड-19 विरोधी लशींची तुटवडा असल्याचं मान्य केलंय. "राज्यात तीन दिवस पुरेल इतकाच लशींचा साठा आहे. तीन दिवसात लस मिळाली नाही तर लसीकरण बंद पडेल," असं टोपे पत्रकारांशी बोलताना म्हणाले.

राज्यातील काही जिल्ह्यात लस उपलब्ध नसल्याने लसीकरण बंद करण्यात आलंय.

कोरोनाचा संसर्ग राज्यभरात मोठ्या झपाट्याने पसरतोय. शहरी आणि ग्रामीण भागात पसरलेल्या कोरोना संसर्गामुळे मिनी-लॉकडाऊन करण्यात आलंय.  देशातील 10 कोव्हिड-19 हॉटस्पॉट जिल्ह्यांपैकी 7 जिल्हे महाराष्ट्रातील आहेत. त्यामुळे महाराष्ट्र देशातील कोरोना संसर्गाचा हॉटस्पॉट बनलाय.

एकीकडे, महाराष्ट्र कोरोना संसर्गाचा मुकाबला करत असताना. दुसरीकडे, कोव्हिड-19 विरोधातील लढाईत ढाल बनलेल्या कोरोनाविरोधी लशीचा राज्यात तुटवडा भासू जाणवू लागला आहे.

महाराष्ट्रात कोव्हिड-19 विरोधी लशीचा तुटवडा

तज्ज्ञांच्या सांगण्यानुसार, राज्यात अत्यंत वेगाने पसरणाऱ्या कोरोना संसर्गावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी लसीकरण सर्वांत प्रभावी उपाय आहे. आरोग्य विभागाच्या माहितीनुसार, राज्यात सद्य स्थितीत दररोज साडेचार लाख लोकांचं लसीकरण केलं जातंय.

लशींच्या तुटवड्याबाबत बोलताना आरोग्यमंत्री राजेश टोपे म्हणाले, "सद्यस्थितीत राज्यात फक्त 14 लाख कोरोनाविरोधी लशींचे डोस शिल्लक आहेत. हा साठा फक्त पुढील तीन दिवस पुरेल इतकाच आहे. तीन दिवसात साठा आला नाही तर लसीकरण बंद पडेल."

"राज्यात काही केंद्रांवर लसीकरण थांबवण्यात आलंय. लस उपलब्ध नसल्याने लोक परत जात आहेत. याचं प्रमुख कारण म्हणजे, केंद्राकडून न मिळणारे लशींचे डोस. राज्याला दर आठवड्याला 40 लाख लशींची गरज आहे. लोकांना लसीकरण केंद्रातून परतावं लागणं, राज्यासाठी ही फार लाजीरवाणी गोष्ट आहे," असं आरोग्यमंत्री राजेश टोपे पुढे म्हणाले.

राज्यातील कोव्हिड-19 विरोधी लशींच्या तुटवड्याबाबत आरोग्यमंत्री राजेश टोपे यांनी केंद्रीय आरोग्यमंत्री डॉ. हर्षवर्धन यांना माहिती दिलीये.

20 ते 40 वयोगटातील लोकांना लस द्या-टोपे

महाराष्ट्रात कोव्हिड-19 व्हायरसमध्ये दोन म्युटेशन (बदल) झाल्याचं आढळून आलंय. मुंबई, पुणे, नागपूरसारख्या शहरात हे म्युटेशन आढळून आले आहेत.

तज्ज्ञ सांगतात, म्युटेशन झालेला व्हायरस अधिक वेगाने पसरतोय. शरीरातील रोगप्रतिकारशक्तीला हा म्युटेशन झालेला व्हायरस चकवा देत असल्याने, याची संसर्गक्षमता जास्त अधिक आहे....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोव्हिड-19 च्या दुसऱ्या लाटेत महाराष्ट्रात कोरोना संसर्गाचा स्फोट झालाय. राज्यात सद्यस्थितीत 4 लाख 70 हजारपेक्षा जास्त अॅक्टिव्ह कोरोनाबाधित रुग्ण आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आरोग्याबद्दल चुकीची माहिती देणारे आणि मुख्य म्हणजे कॅन्सरवर हमखास इलाज असल्याचा दावा करणारे 80 पेक्षा जास्त व्हीडिओ बीबीसीला आढळले. काही ठिकाणी तर हळद आणि गाढवीणीचं दूध पिण्याचा सल्ला देण्यात आलाय. याविषयी जाणून घेऊया.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कॅन्सरवर हमखास इलाज असल्याचं सांगणाऱ्या विविध भाषांमधल्या व्हीडिओजना युट्युबच्या अल्गोरिदममध्ये प्राधान्य मिळतं, असं बीबीसीने केलेल्या तपासात उघड झालं आहे. त्यामुळे अर्थातच पाहणाऱ्यांची दिशाभूल होते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आरोन फिंच

दरवर्षी संघांनी सोडून द्यावं इतकी फिंचची कामगिरी टाकाऊ नक्कीच नाही. मात्र दर हंगामात फिंचला नारळ मिळतो आणि लिलावाच्या वेळी नवा संघ त्याला विकत घेताना दिसतो.

दरवर्षी नवा गडी, नवं राज्य फॉर्म्युला झालेला असतानाही निराश न होता रन्स करण्याचं काम करत राहणं खरंच अवघड आहे. एखादी टीम आपल्याला घेते आणि सोडून देते हे सतत अनुभवून एखाद्याला नैराश्य येऊ शकतं.

कोहली-धोनीसारखे प्लेयर्स एकाच टीमकडून दहा वर्षांहून अधिक सीझन खेळत असताना प्रत्येक सीझनला नवी टीम, नवे सहकारी, कोचेस यांच्याशी जुळवून घेण्याचं कामही फिंचने केलं आहे.

फिंच आता आठव्या टीमसाठी खेळतो आहे. आतापर्यंत एकदाही विजेतेपदाचा चषक हाताळण्याचं भाग्य त्याच्या नशिबी नाही. नाही म्हणायला 2015मध्ये फिंच मुंबई इंडियन्ससाठी खेळला, त्यावर्षी मुंबई इंडियन्सने त्यावर्षी जेतेपद पटकावलं. मात्र तिसऱ्या मॅचमध्ये हॅमस्ट्रिंग दुखावल्याने फिंच संपूर्ण स्पर्धेच्या बाहेर फेकला गेला.  मुंबई इंडियन्सने कप उचलला तेव्हा तो संघाचा भाग होता मात्र दुखापतीमुळे मायदेशी परतला होता.

अंगाने धष्टपुष्ट असणारा फिंच बॉलर्सना बुकलून काढण्यासाठी प्रसिद्ध आहे. त्याच्या खेळात नजाकत-देखणेपण वगैरे काही नाही. दांडपट्टा ज्यांना बघायला आवडतो त्यांच्यासाठी फिंच हे परफेक्ट प्रारुप आहे.

फिंच

2010 मध्ये राजस्थान रॉयल्सने त्याला संघात घेतलं. मात्र त्यांनी लगेचच फिंचला डच्चू दिला. 2011 आणि 2012 हंगामात फिंच दिल्ली डेअरडेव्हिल्स संघासाठी खेळला.

2013 मध्ये पुणे वॉरियर्सने त्याला संधी दिली. 2014 मध्ये सनरायझर्स हैदराबादकडून तर 2015 मध्ये मुंबई इंडियन्सकडून खेळला. मुंबईकडून खेळताना दुखापतग्रस्त झाल्याने त्याला सगळ्या मॅच खेळता आल्या नाहीत.

2016 मध्ये गुजरात लायन्स या संघाने फिंचवर विश्वास ठेवला. 2017 मध्येही फिंच गुजरातकडून खेळला. दोन हंगांमानंतर गुजरातचा संघच रद्दबातल झाल्याने फिंचला 2018 मध्ये किंग्स इलेव्हन पंजाबच्या रुपात नवं घर मिळालं. पण त्यांनीही लगेचच नारळ दिला.

गेल्या वर्षी वर्ल्डकपच्या तयारीवर लक्ष केंद्रित करण्यासाठी म्हणून फिंचने आयपीएलमधून माघार घेतली. यंदाच्या लिलावात कोहलीच्या नेतृत्वाखालील रॉयल चॅलेंजर्स बेंगळुरूने फिंचला ताफ्यात समाविष्ट केलं. अशा पद्धतीने 9 वर्षात 8 संघांकडून खेळण्याचा विक्रम फिंचने नावावर केला.

आयपीएलव्यतिरिक्त फिंच मायदेशात होणाऱ्या बिग बॅश स्पर्धेत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इंडियन प्रीमिअर लीग स्पर्धेत सर्वाधिक संघांकडून खेळण्याचा विक्रम आरोन फिंचने नावावर केला. ऑस्ट्रेलियाचा कर्णधार असलेल्या फिंचने सोमवारी रॉयल चॅलेंजर्स बेंगळुरूकडून पदार्पण केलं. फिंचसाठी आयपीएलमधला हा आठवा संघ आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आरोपी

7 जानेवारी म्हणजे सोमवारी गावालगत असलेल्या जंगल परिसरात एक बिबट्याचं पिल्लू जखमी अवस्थेत पडल्याचं गावकऱ्यांना समजलं.

लोकांनी घटनास्थळी धाव घेतली. पण ती मदतीसाठी नव्हती. कुणी सेल्फी काढू लागलं. कुणी बिबट्याला शेपटानं धरून ओढू लागलं. जखमी असल्यानं प्रतिकाराची ताकदच त्या बछड्यात नव्हती. दंगा आणि गोंधळ सुरू झाला. बछडा बावरला. घाबरला.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

अखेर कुणीतरी त्या बछड्याच्या शेपटाला धरून त्याला शेतात ओढून नेलं. चहूबाजूंनी लोकांनी सेल्फीसाठी गर्दी केली. अखेर ही बाब वनाधिकाऱ्यांना समजली. त्यांनी बिबट्याच्या पिल्लाला आपल्यासोबत नेलं. त्याच्यावर दोन दिवस उपचार केले. पण दुर्दैवानं ते पिल्लू वाचू शकलं नाही.

त्याच दिवशी बिबट्याचा छळ करतानाचे व्हीडिओ, फोटोज व्हायरल झाले. माध्यमांमध्ये बातम्या आल्या. मग वनाधिकारी जागे झाले. त्यांनी वनहक्क कायद्यानुसार गुन्हा दाखल केला. प्रकाश पुराम, लोकेश कापगते आणि असिफ गोंडिल या तीन जणांना अटक केली. त्यांना कोर्टाने 11 जानेवारीपर्यंत पोलीस कोठडी सुनावली आहे. अजूनही या प्रकरणाती इतर आरोपींचा शोध सुरू आहे.

पण ज्या पद्धतीने बिबट्याच्या पिलाचा छळ झाला ते पाहून वन्यजीव प्रेमींमध्ये संताप आहे.

विकृत मानसिकतेचं दर्शन

डॉ. जेरील बानाईत यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं की "ज्या पद्धतीनं जखमी बिबट्यावर उपचार करण्याऐवजी लोकांनी त्याचा छळ केला, त्याच्या शेपटीला धरून फटपटत ओढलं. त्याच्यासोबत सेल्फी काढल्या. हे सगळं आपल्या विकृत मानसिकतेचं दर्शन घडवणारं आहे."

यापुढे जाऊन जेरील बानाईत यांनी कायदा-सुव्यवस्थेवरही बोट ठेवलं आहे. "सध्या कायद्याचं कुणालाही भय राहिलेलं नाही. आपण काहीही केलं तरी कुणीही आपल्यापर्यंत पोहोचणार नाही, असं लोकांना वाटतंय. वन्यजीवांना जर वाचवायचं असेल तर आजही कठोर कायदे आहेत. मात्र त्याची अंमलबजावणी होत नाही. आणि ही समस्या आहे."

खरंतर वनाधिकाऱ्यांना या परिसरात असलेल्या बिबट्यांची नीट माहिती होती. कारण 8 महिन्यांपूर्वीच एका मादीनं 3 बिबट्यांना जन्म दिला होता. तीनही बछडे स्वावलंबी झाल्याने आईपासून वेगळे झाले होते. त्यातील दोन बिबटे सोमवारी म्हणजेच 7 तारखेला जखमी अवस्थेत आढळले. पण उपचारादरम्यान त्यांचा मृत्यू झाला. हा तिसरा बछडा मात्र लोकांच्या हाताला लागला आणि त्याचा छळ झाला. हाल झाले.

भारतीय वन्यजीव संरक्षण कायदा (1972) काय...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गोंदियापासून 51 किलोमीटरवर  आणि टायगर कॅपिटल ऑफ इंडिया अर्थात नागपूरपासून 100 किलोमीटरवर असलेलं कोयलारी गाव.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आरोपी अमरीन

पोलिसांनी या प्रकरणात त्या व्यक्तीला अटक केली आहे. 15 वर्षांपूर्वी या तरुणीला पळवून नेलं त्यावेळी ती फक्त 13 वर्षांची होती, असं सांगितलं जात आहे.

आपल्या शरीरात एका तरुण व्यक्तीच्या आत्म्याचा प्रवेश झाला आहे, असं सांगून या व्यक्तीनं जवळपास 15 वर्षं या तरुणीचं लैंगिक शोषण केलं.

"या तरुणीची रविवारी मध्य सुलावेसी प्रांतातल्या गालुम्पांग परिसरातून सुटका करण्यात आली. तिथे तिला एका गुहेत डांबून ठेवण्यात आलं होतं," अशी माहिती पोलिसांनी दिली.

ही गुहा आरोपीच्या घराजवळ असून तिथे काही फर्निचरही असल्याचं पोलिसांनी प्रकाशित केलेल्या चित्रांमध्ये दिसत आहे.

अशी दाखवायचा भीती

"तरुणीला वयाच्या 13व्या वर्षापासून हा आरोपी तिच्यावर बलात्कार करत होता. रात्री तो तिला घरी घेऊन यायचा आणि दिवसा गुहेत डांबून ठेवायचा," असं तोलितोलीचे पोलीस प्रमुख M. इक्बाल अलकुदुसी यांनी सांगितलं.

"आरोपीनं 15 वर्षांपूर्वी तरुणीला तिच्या मित्राचा फोटो दाखवला आणि त्याच्या आत्म्यानं आपल्या शरीरात प्रवेश केला आहे, असं तिला सांगितलं," असंही अलकुदुसी म्हणाले.

हीच ती गुहा

"पीडित तरुणीचं ब्रेन वॉश करण्यात आलं, असं वाटत आहे. ती तिथून पळून जाऊ नये आणि इतर कुणाशी बोलू नये, यासाठी एक जिन सतत तिच्यावर लक्ष ठेवून आहे, अशी भीती तिला दाखवण्यात आली होती," असं जकार्ता पोस्टनं स्थानिक सुजेंग यांच्या हवाल्यानं सांगितलं आहे.

2003पासून अमरीन आपल्यासोबत लैंगिक संबंध ठेवून आहे, असं या तरुणीनं पोलिसांना सांगितल्याची बातमी रॉयटर्स वृत्तसंस्थेने दिली आहे.

आपली बहीण ही आसपासच कुठेतरी आहे, अशी माहिती पीडितेच्या बहिणीनं शेजाऱ्यांना दिली आणि त्यानंतर पोलिसांना याबद्दल माहिती मिळाली.

पीडितेच्या बहिणीचं लग्न आरोपीच्या मुलाशी झालं होतं. आरोपीनं पीडितेच्या कुटुंबाला सांगितलं होतं की ती काम करण्यासाठी जाकार्ताला गेली आहे.

आरोपीविरुद्ध बाल सुरक्षा कायद्यांतर्गत गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे. आरोप सिद्ध झाल्यास आरोपीला 15 वर्षांचा तुरुंगवास होऊ शकतो.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इंडोनेशियात 83 वर्षांच्या व्यक्तीनं एका तरुणीला गुहेत डांबून तिचं 15 वर्षं लैंगिक शोषण केल्याची घटना उघडकीस आली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आरोपींनी चर्चकडे केलेलं 'कन्फेशन' जाहीर करण्यात यावे अशी शिफारस समितीनं केली होती. ती चर्चनं धुडकावून लावली असल्याचं वृत्त आहे. कुणाकडून चुकी झाल्यास 'कन्फेशन' करण्याची (चूक कबूल करून ईश्वराकडून माफी मागणे) प्रथा रोमन कॅथलिक ख्रिश्चन धर्मियांमध्ये आहे. हे कन्फेशन गोपनीय असतं.

"माफी मागणारी व्यक्ती आणि कन्फेशन ऐकणाऱ्या धर्मगुरू व्यतिरिक्त कुणालाही ते कळता कामा नये असा नियम आहे. त्यामुळं जो कुणी हा नियम मोडेल त्याचे धर्मगुरूपदी राहण्याचे अधिकार काढून घेण्यात येतील," असं आर्चबिशप यांनी जाहीर केलं आहे.

2013 पासून ऑस्ट्रेलियामध्ये लहान बालकांवर झालेल्या लैंगिक अत्याचारांसंदर्भातल्या घटनांची चौकशी सुरू आहे. 2559 प्रकरणांमध्ये चौकशी केल्यानंतर पोलिसांनी 230 खटले दाखल केले आहेत.

ऑस्ट्रेलियात आतापर्यंत जवळपास 60 हजार लहान मुलांवर लैंगिक अत्याचार झाला असल्याचा अंदाज चौकशी करणाऱ्या संस्थेनं व्यक्त केला आहे.

अजूनही अनेक प्रकरणांमध्ये चौकशी सुरू आहे. या प्रकरणांमध्ये चर्च आणि चर्चशी संबंधित लोकांवर आरोप झाले आहेत.

याबाबत अभ्यासक रेव डेनिस हार्ट यांनी सांगितलं की, कॅथलिसिझमच्या सिद्धांतानुसार चर्चच्या प्रमुखांकडे गोपनीयरीत्या एखाद्यानं कबुली दिली तर ती गुप्त ठेवण्याला अध्यात्मिकदृष्ट्या महत्त्व आहे.

"द सील ऑफ द कन्फेशनलमध्ये चर्चच्या पादरीशी साधलेला संवाद हा थेट देवाशी त्या व्यक्तीनं साधलेला संवाद म्हणून गुप्त ठेवला जातो." असंही हार्ट यांनी सांगितलं.

दरम्यान, याप्रकरणीचा अहवाल गंभीरणानं तपासला पाहिजे असं व्हॅटिकननं म्हटलं आहे.

लैंगिक अत्याचारात कॅथलिक चर्चचा सहभाग अधिक

पाच वर्षांच्या तपासानंतर अंतिम अहवालात म्हटल्याप्रमाणे मुलांचं रक्षण करण्यास संस्था अपयशी ठरल्या आहेत.

या संस्थांमध्ये काही चर्चचाही समावेश असून ६२ टक्के लैंगिक अत्याचाराच्या घटना या कॅथलिक चर्चशी संबंधित आहेत.

धार्मिक नेते, शिक्षक यांचा या प्रकरणांमध्ये प्रमुख आरोपी म्हणून सहभाग असल्याचं या अहवालात दिसून आलं आहे. तसंच कॅथलिक चर्चनं त्यांच्या कायम अविवाहित राहण्याच्या आणि कौमार्य राखण्याच्या नियमांमध्येही बदल करणं आवश्यक असल्याचं अहवालात नमूद करण्यात आलं आहे.

एका अत्याचारग्रस्ताचं पत्र

चर्च, शाळा, स्पोर्ट क्लब यांसारख्या संस्थामध्ये गेल्या दशकभरात अनेकांवर लैंगिक अत्याचार झाले आहेत. त्यापैकी ८००० जणांची कैफियत ऑस्ट्रेलियाच्या द रॉयल कमिशन...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ऑस्ट्रेलिया बाललैंगिक अत्याचार प्रकरणी चौकशी समितीची शिफारस स्वीकारण्यास रोमन कॅथलिक चर्चनं नकार दिला आहे. लहान मुलांवर धर्मगुरुंनी केलेल्या अत्याचारांची चौकशी करण्यासाठी एका समितीची स्थापना करण्यात आली होती. पाच वर्ष तपास केल्यानंतर समितीनं काही शिफारसी सूचवल्या आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आरोपीची पत्नी

"माझ्या नवऱ्याला काहीही होणार नाही, तो लवकरच परत येईल असं सांगण्यात आलं होतं. आता मला काय करायचं माहिती नाही. आता माझा नवरा जिथं गेलाय तिथं मलाही पाठवण्यात यावं. पोलिसांनी मलाही मारून टाकावं," अशी मागणी तिने केली आहे.

दोनच दिवसांपूर्वी आणखी एका आरोपीच्या वडिलांनी आपल्या मुलानं गुन्हा केला असेल तर त्याला फाशीची शिक्षा व्हावी असं मत व्यक्त केलं होतं. आज त्यांची पत्नी मुलाच्या मृत्यूची बातमी ऐकताच दुःखात बुडून गेली आहे.

आणखी एका आरोपीच्या वडिलांनी आजच्या घटनेवर तीव्र प्रतिक्रिया व्यक्त केली आहे. "माझ्या मुलाने कदाचित गुन्हा केलाही असेल परंतु त्याला अशारीतीनं संपवणं आजिबातच योग्य नव्हतं. अनेक लोक हत्या, बलात्कार करतात, पण त्यांना असं मारलं जात नाही. या मुलांनाच का अशी वागणूक दिली गेली," असा प्रश्नच त्यांनी विचारला आहे.

एका आरोपीचे आई-वडील

ही सर्व कुटुंबं अशिक्षित आणि आर्थिकदृष्ट्या मागास होती, परंतु ते चांगल्या राहणीमानासाठी भरपूर खर्च करायचे, असं गावकऱ्यांनी सांगितलं.

अशी घडली होती घटना

मृत तरुणी गच्चीबावली भागामध्ये नोकरीसाठी जात होती. प्रवासासाठी ती स्कूटीचा वापर करायची. घटनेच्या दिवशी टोंडुपल्ली टोल प्लाझाजवळ स्कूटी पार्क करून ती टॅक्सीने पुढे गेली. पण ती परतली तेव्हा तिच्या स्कूटीचे टायर पंक्चर झालेले होते. म्हणून मग स्कूटी तिथेच टोल प्लाझाजवळ सोडून टॅक्सीने घरी परतण्याचं तिने ठरवलं.

टोल प्लाझाजवळच्या दोन जणांनी पंक्चर काढतो असे सांगत तिची स्कूटी नेली. मृत तरुणीनं आपल्या बहीण आणि भावाला फोनवरून याबाबत सांगितलं होतं. रस्त्यावर एकटं उभं रहायला भीती वाटतेय, अचानक काही लोक दिसू लागले आहेत आणि एक ट्रक आल्याचंही तिने फोनवर बोलताना सांगितलं होतं.

थोड्या वेळात परत फोन करते असं सांगून तिने बहिणीसोबतच संभाषण संपवलं, पण त्यानंतर फोन बंदच झाला.

मृत तरुणीच्या कुटुंबाने टोल प्लाझाजवळ तिचा शोध घेतला आणि त्यांनतर शमशाबाद पोलीस ठाण्यात ती बेपत्ता झाल्याची तक्रार दाखल केली.

त्यानंतर शमशाबाद पोलिसांच्या शादनगर पोलीस ठाण्याच्या हद्दीत बांधकाम सुरू असलेल्या एका पुलाखाली तरुणीचा अर्धवट जळलेला मृतदेह सापडला होता.

त्यानंतर हा मृतदेह गायब झालेल्या मुलीचाच असल्याचं समोर आलं होतं.

 वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

शुक्रवारी सकाळी हैदराबादमध्ये झालेल्या एन्काउंटरमुळे आरोपींच्या कुटुंबीयांना मोठा धक्का बसला आहे. या चार आरोपींपैकी एका आरोपीच्या पत्नीने आता पोलिसांनी आपल्याला पण मारून टाकावं, अशी मागणी केली आहे. त्यांचं नुकतंच लग्न झालं होतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आरोपीने अल्पवयीन मुलीला लग्नाचं आमिष दाखवून दोनदा बलात्कार केला. त्यात ती गरोदर राहिली. पीडितेने मुलीला जन्म दिला आहे.

या प्रकरणात बलात्काराचा आरोप असलेल्या तरुणाला 2 दिवसांची पोलीस कोठडी ठोठावण्यात आली आहे, तर जातपंचायतीच्या 5 सदस्यांना अटक, करण्यात आली आहे. जयवंत श्रीपत सहाने (सोनवणे), ब्यानामी बाबरा सोनवणे, प्रदीप अशोक सोनवणे, पराशुराम माळी, ममता किशोर सोनवणे अशी अटक केलेल्यांची नावं आहेत.

पोलीस अधीक्षकांच्या आदेशानंतर 11 तासांनी आणि पाच तासांच्या पोलिसी कारभारानंतर पिंपळनेरमधील धोंगडे गावातील आदिवासी भिल्ल जातपंचायतीच्या 5 पंचांविरोधात गुन्हा दाखल करण्यात आला.

पोलीस अधीक्षकांनी पिंपळनेर पोलीस ठाण्यास आदेश दिले की, सामाजिक बहिष्कार विरोधी कायद्यानुसार जातपंचायतीच्या विरोधात गुन्हे दाखल करण्यात यावेत. पीडित मुलगी अल्पवयीन आहे. तिला धुळ्याच्या दवाखान्यात दाखल करण्यात आलं आहे.

पिंपळनेर पोलीस स्टेशनचे सहायक पोलीस निरीक्षक पंजाबराव राठोड यांनी बीबीसीला सांगितलं की, "पीडितेच्या आईच्या तक्रारीनुसार आम्ही 5 लोकांविरुद्ध  भा.दं.वि. कलम 504, 506, 34 सह महाराष्ट्र सामाजिक बहिष्कारापासून व्यक्तींचं संरक्षण कायदा 2016 चे कलम 3(3),3(4),3(12), 3(15) व कलम 4,5 व 6 नुसार गुन्हा नोंदवला असून पुढील तपास चालू आहे."

काय आहे प्रकरण?

धुळे जिल्ह्यातील साक्री तालुक्यात धोंगडे गाव आहे. एकूण 12 पाडे वस्ती/गावठाण मिळून बनलेल्या धोंगडे गावच्या ग्रुप ग्रामपंचायतीत मुख्यतः आदिवासी भिल्ल समाजाची लोकसंख्या जास्त आहे.

गावातल्या अल्पवयीन मुलीला लग्नाचं आमिष दाखवून बाळा अब्राहम सहाणे या तरुणाने तिच्यावर बलात्कार केल्याची तक्रार नोंदवण्यात आली आहे.

2018 च्या दिवाळीनंतर ह्या मुलीचे आईवडील ऊसतोडणीच्या कामासाठी गुजरातला गेले होते. जेव्हा ते मार्च महिन्यात परत आले तोपर्यंत मुलीचे पोट दिसू लागल्याने आई-वडिलांनी मुलीची विचारपूस केली असता प्रकार उघडकीस आला.

या प्रकारामुळे हादरलेल्या कुटुंबाने आरोपीच्या नातेवाईकांना घटना सांगितली असता त्यांनी सर्व प्रकार नाकारला. आरोपीनेही लग्नास साफ नकार दिला. गावच्या पंचायतीमार्फत आरोपीच्या कुटुंबाला बोलावण्यात आलं, पण ते आले नाहीत.

पंचायतीचं दबावतंत्र

गावानं मात्र या प्रकाराकडे वेगळ्याच नजरेनं पाहिलं. गावातील काही लोकांनी गर्भपात करण्यासाठी दबाव आणला. या सर्व प्रकारामुळे त्रस्त कुटुंबाने...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अल्पवयीन मुलीवरील बलात्काराची पोलिसांत तक्रार दाखल केली आणि गर्भपात केला नाही म्हणून तक्रारदार कुटुंबाला जातपंचायतीनं वाळीत टाकण्याचा प्रकार धुळे जिल्ह्यात घडला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आरोही आणि किथियर

विमेन एम्पावरमेंट एक्सपीडिशन अर्थात 'WE' (वुई) नावाच्या या मोहिमेअंतर्गत कॅप्टन आरोहीने हा पराक्रम गाजवला. या मोहिमेत संपूर्णपणे महिलांची टीम पहिल्यांदाच लाईट स्पोर्टस एअरक्राफ्टमधून जगप्रदक्षिणा करत आहे. 23 वर्षांची आरोही आणि तिची 22 वर्षीय मैत्रिण तसंच सहकारी किथियर मिस्किटा या दोघी भारतीय महिला पायलट्स त्यात सहभागी झाल्या आहेत.

आरोहीने युनायटेड किंग्डमपासून कॅनडापर्यंतचं अंतर एकटीनं कापलं. पाच टप्प्यांमध्ये तिनं हा प्रवास पूर्ण केला. वाटेत आईसलँड आणि ग्रीनलँडमध्ये आरोहीनं मुक्काम केला. 13 मे रोजी (भारतीय प्रमाणवेळेनुसार 13 आणि 14 मे दरम्यान मध्यरात्री) आरोही कॅनडाच्या इकालुईट एअरपोर्टवर पोहोचली आणि तिनं हा विश्वविक्रम नोंदवला.

मुंबईच्या लेकी

आरोही आणि किथियर लाइट स्पोर्ट्स एयरक्राफ्ट चालवणाऱ्या पहिल्या भारतीय महिला पायलट्स आहेत. दोघींनी मुंबईच्या फ्लाइंग क्लबमधून एव्हिएशनमध्ये पदवी घेतली आहे.

आरोही आणि किथियर

आरोही चार वर्षांची असताना तिने पहिल्यांदा विमान प्रवास केला होता. तेव्हापासूनच तिनं पायलट बनण्याचं स्वप्न पाहिलं होतं. तर किथियरनंही पायलट बनून आपल्या वडिलांचं स्वप्न पूर्ण केलं. दोघीजणी गेल्या वर्षी WE मोहिमेत सहभागी झाल्या.

काय आहे 'माही'?

आरोही आणि किथियरनं आपल्या विमानाचं 'माही' असं नामकरण केलं आहे. पण या 'माही'चा क्रिकेटर महेंद्रसिंग धोनीशी काही संबंध नाही.

या मोहिमेच्या संयोजक देवकन्या धर सांगतात, "या एयरक्राफ्टच्या नावाचा धोनीशी काही संबंध नाही. या शब्दाचा संस्कृतमध्ये अर्थ आहे पृथ्वी." एयरक्राफ्ट 'माही' हे भारताचं पहिलं रजिस्टर्ड लाइट स्पोर्ट्स एयरक्राफ्ट आहे.

लाइट स्पोर्ट्स एयरक्राफ्ट 'माही' च्या कॉकपिटमध्ये दोन लोकांना बसता येईल एवढीच जागा आहे. माहीचं इंजिन मारुति बलेनो कारएवढं शक्तिशाली आहे. ते ताशी 215 किलोमीटर वेगानं आकाशात उड्डाण करू शकतं. पण या विमानात एका वेळेस 60 लीटर इंधनच राहू शकतं. त्यामुळं एका वेळी हे विमान चार-साडेचार तासांचाच प्रवास करू शकतं.

कसा आहे प्रवासाचा मार्ग?

पंजाबच्या पटियाला एअर बेसपासून आरोही आणि किथियरचा प्रवास सुरू झाला.

त्यानंतर राजस्थान, गुजरातमधून पुढे पाकिस्तानातील कराचीमार्गे इराण, अझरबैजान, तुर्कस्तान, युरोपातील सर्बिया, स्लोवेनिया, जर्मनी, फ्रान्स, युनायटेड किंग्डम, आईसलंड, ग्रीनलँडमार्गे 'माही' कॅनडामध्ये दाखल झालं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुंबईची आरोही पंडित ही लाईट स्पोर्ट्स एअरक्राफ्टमधून एकट्यानं अटलांटिक महासागर पार करणारी जगातली पहिली महिला आणि सर्वांत तरुण पायलट ठरली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आर्टिलरी गन, असॉल्ट रायफल्स, ट्रान्सपोर्ट एअरक्राफ्ट, रडार इत्यादी वस्तूंची यापुढे आयात केली जाणार नाही. स्वत: संरक्षणमंत्री राजनाथ सिंह यानीच याबाबत माहिती दिली.

संरक्षण क्षेत्रातील वस्तूंवरील आयातबंदी डिसेंबर 2020 ते डिसेंबर 2025 या काळात टप्प्याटप्प्यानं लागू होईल. या आयातबंदीमुळे भारतात वस्तू निर्माण करण्याला चालना मिळेल, असा आशावाद संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांनी व्यक्त केला.

ज्या वस्तूंच्या आयातीवर बंदी आणण्यात आली, त्या वस्तूंची यादी बनवण्याआधी संबंधितांशी चर्चा करण्यात आल्याची माहिती राजनाथ सिंह यांनी दिली. लष्कर, खासगी आणि सार्वजनिक क्षेत्रातील उद्योगांशीची चर्चा करण्यात आली. कारण आता किंवा भविष्यातही युद्ध सामुग्री लागल्यास तयार करण्यासाठी आपली किती क्षमता आहे, याचा अंदाज घेतला गेला.

भारताचा संरक्षणावरील खर्च किती आहे?

काही दिवसांपूर्वीच स्टॉकहोम इंटरनॅशनल पीस रिसर्च इन्स्टिट्युटचा (SIPRI) अहवालही समोर आला. या अहवालानुसार, संरक्षणासाठी खर्च करणाऱ्या देशांमध्ये भारत जगात तिसऱ्या स्थानावर आहे. अमेरिका पहिल्या, तर चीन दुसऱ्या स्थानावरील देश आहेत.

SIPRI च्या अहवालानुसार, भारतानं 2019 साली संरक्षण क्षेत्रात 71 अब्ज डॉलर खर्च केले होते. 2018 च्या तुलनेत हा आकडा 6.9 टक्क्यांनी अधिक आहे.

त्याचवेळी, चीननं 2019 साली संरक्षण क्षेत्रावर 261 अब्ज डॉलर, तर अमेरिकेनं 732 अब्ज डॉलर इतका खर्च केला होता.

भारत संरक्षण क्षेत्रातील सर्वाधिक वस्तू रशियाकडून खरेदी करतो. त्यानंतर मग अमेरिका, इस्रायल आणि फ्रान्स यांचा क्रमांक लागतो.

पाकिस्तान आणि चीनच्या सीमेवरील तणावामुळे भारताचा संरक्षण क्षेत्रातील खर्च वाढल्याचंही SIPRI च्या अहवालात म्हटलंय.

भारतीय संरक्षण मंत्रालयानं 'आत्मनिर्भर भारत'ची घोषणा दिल्यानंतर आता हे इतर देशांकडून खरेदीचं चित्र बदलू शकेल? पुढच्या पाच वर्षात भारत संरक्षण क्षेत्रात खरंच 'आत्मनिर्भर' होईल? संरक्षण क्षेत्रातील जाणाकरांना काय वाटतं, हे आपण पाहूया.

भारत आजच्या घडीला किती 'आत्मनिर्भर' आहे?

राजनाथ सिंह यांच्या घोषणेत नवीन असं काहीच नाहीय. जुन्या बाटलीत नवी दारू अशातला हा प्रकार आहे, असं संरक्षण क्षेत्रातील जाणकार राहुल बेदी यांना वाटतं.

2013 सालच्या डिफेन्स प्रोक्योरमेंट प्रोसेजरमध्येही याच गोष्टी सांगितल्या गेल्या होत्या. राहुल बेदी म्हणतात, "भारतात आजही संरक्षण क्षेत्रातली जी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारत सरकारनं संरक्षण क्षेत्रात 'आत्मनिर्भर भारत'ची घोषणा दिली आणि संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांनी संरक्षण क्षेत्राशी संबंधित 101 वस्तूंच्या आयातीवर सरळ बंदी घातली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आर्थिक अफरातफरीला आळा घालणाऱ्या 'फायनान्शिअल क्राइम्स एन्फोर्समेन्ट नेटवर्क' (फिनसेन) या अमेरिकी संस्थेच्या 'संशयास्पद व्यवहार अहवालां'द्वारे पाकिस्तान ते दुबई आणि अमेरिका इथपर्यंत होणाऱ्या अफरातफरींचं मोठं जाळं प्रकाशात आलं आहे.

'संशयास्पद व्यवहार अहवाल' अर्थात 'सस्पिशस अॅक्टिव्हिटी रिपोर्ट' या नावाचा संक्षेप 'एसएआर' असा होतो. 'इंटरनॅशनल कन्सोर्टिअम ऑफ इन्व्हेस्टिगेटिव्ह जर्नलिस्ट्स' (आयसीआयजे) या शोधपत्रकारांच्या आंतरराष्ट्रीय संस्थेने अशा हजारो दस्तावेजांचं विश्लेषण करून अशी अनेक गुपितं उघड केली आहेत. बीबीसीसुद्धा आयसीआयजेशी संलग्न आहे.

आर्थिक अफरातफरीचं हे जाळं अल्ताफ खनानी नावाचा एक पाकिस्तानी नागरिक चालवत होता. भारतातून फरार झालेला गुंड दाऊद इब्राहिमच्या पैशांची देखभाल करणारा मुख्य माणूस म्हणून खनानी ओळखला जातो.

न्यूयॉर्कमधील स्टँडर्ड चार्टर्ड बँकेने दाखल केलेल्या या एसएआर अहवालांचा तपास 'इंडियन एक्सप्रेस' या भारतीय वर्तमानपत्राने केला असून हे वर्तमानपत्रही आयसीआयजेमध्ये सहभागी आहे.

फिनसेन फायलींमधून जे गोपनीय दस्तावेज समोर आले आहेत त्यावरून असं लक्षात येतं की, मोठ्या बँकांनी विविध गुन्हेगारांना जगभरामध्ये पैशांचे व्यवहार करण्यासाठी संमती दिलेली आहे.

खनानीने अंमली पदार्थांची तस्करी करणाऱ्यांसोबतच तालिबान व अल-कायदा यांसारख्या दहशतवादी संघटनांसाठीसुद्धा 14 ते 16 ट्रिलियन डॉलरची अफरातफर कित्येक दशकं केली आहे, असं या संदर्भातील 'संशयास्पद व्यवहार अहवाला'तून कळतं. खनानीच्या या धंद्याला अमेरिकी अधिकाऱ्यांनी 'मनी लॉन्डरिंग ऑर्गनायझेशन' (एमएलओ) असं संबोधलं आहे.

जगभर सुरू झालेल्या तपासप्रक्रियेनंतर 11 सप्टेंबर 2015 रोजी खनानीला पनामा विमानतळावर अटक करण्यात आली आणि त्याची रवानगी मियामीतील तुरुंगात झाली. जुलै 2020 मध्ये त्याचा तुरुंगवास संपल्यानंतर हस्तांतरणासाठी त्याला अमेरिकी इमिग्रेशन अधिकाऱ्यांच्या हवाली करण्यात आलं. परंतु, यानंतर अमेरिकी अधिकाऱ्यांनी त्याला पाकिस्तानात पाठवलं की संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये पाठवलं, हे स्पष्ट झालं नाही.

अमेरिकेच्या 'परकीय मालमत्ता नियंत्रण कार्यालया'ने (फॉरेन अॅसेट्स कंट्रोल ऑफिस: ओएफएसी) खनानीच्या अटकेनंतर त्याच्यावर निर्बंध घातले आणि दाऊद इब्राहिमशी असलेल्या त्याच्या संबंधांची कागदपत्रंही तयार करण्यात आली.

ओएफएसीने 11 डिसेंबर 2015 रोजी प्रसिद्ध केलेल्या नोटीसमध्ये असं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अनेक बड्या बँकांच्या माध्यमातून जगभरातील विविध देशांमध्ये आर्थिक अफरातफर करणाऱ्या गुंतागुंतीच्या जाळ्याचा गौप्यस्फोट शोधपत्रकारांनी केला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आर्थिक गरजांचा विचार करत टप्प्याटप्प्यानं काही नियम लागू करत अनेक गोष्टी अनलॉक करायला सुरूवात झाली. पण अजूनही अनेक राज्यांत जिम, योगा क्लासेस, फिटनेस स्टुडिओ किंवा ट्रेनिंग सेंटर्स सुरू झाले नाहीत.

महाराष्ट्रातही याबद्दल अजून कोणताही निर्णय झालेला नाही. गेले पाच महिने उत्पन्नाचं साधन बंद ठेवल्यानंतर आता हातावर हात ठेवून बसून राहता येणार नाही, याची जाणीव झाली आणि काही जणांनी या संकटाचं रुपांतर संधीत कसं करता येईल याचा विचार करायला सुरूवात झाली.

आपल्यापर्यंत क्लायन्ट येऊ शकत नसले, तरी आपण त्यांच्यापर्यंत कसं पोहोचायचं याचे नवीन मार्ग शोधून पुन्हा एकदा नव्या उर्जेनं सुरुवात करणाऱ्यांपैकी एक आहेत कृष्णा दास.

रुईया कॉलेजमधल्या जिमखान्यामध्ये कृष्णा दास बॉक्सिंगचं ट्रेनिंग देतात. केडीज बॉक्सिंग अॅकॅडमी या त्यांच्या क्लबमध्ये बॉक्सिंगचं प्रशिक्षण दिलं जातं. पण लॉकडाऊनमुळे बॉक्सिंग क्लब बंद करावा लागला. मार्च महिन्याच्या शेवटच्या आठवड्यात लॉकडाऊन जाहीर झाला. सुरूवातीला 21 दिवसांसाठी लावलेला लॉकडाऊन लांबतच गेला.

उत्पन्नाचं साधन बंद आणि जवळचं सेव्हिंग संपत आलेलं असताना क्लब सुरू करणं आवश्यक होतं. मुंबईतला कोरोनाचा वाढता संसर्ग, सरकारचे यासंबंधीचे नियम यामुळे हे शक्य होईल, असं वाटत नव्हतं. अशावेळी कृष्णा दास यांनी ऑनलाइन ट्रेनिंगचा पर्याय अवलंबण्याचा निर्णय घेतला. पण बॉक्सिंगसारख्या बॉडी कॉन्टॅक्ट गेममध्ये, जिथे प्रतिस्पर्धी समोर असताना सराव करणं फायदेशीर असतं, तिथे ऑनलाइनचा ऑप्शन व्यवहार्य ठरणार का, अशी शंका होतीच.

याबद्दल बोलताना कृष्णा दास यांनी म्हटलं, "लॉकडाऊन जाहीर झाल्यानंतर उत्पन्नाचा सगळा स्रोत बंद झाला. एक-दोन महिने लॉकडाऊन उठेल म्हणत वाट पाहिली. पण हे लांबतच चाललंय हे लक्षात आल्यानंतर ऑनलाइन क्लासेसचा पर्याय आजमावून पाहण्याचा निर्णय घेतला. सुरुवातीचे काही महिने त्यासंबंधीचा अंदाज घेण्यात गेले.  मग त्याची तशी प्रसिद्धी केली आणि मग तीन ऑगस्टपासून ऑनलाइन ट्रेनिंग सुरू केलं."

सध्या कृष्णा यांच्या अॅकेडमीमध्ये 34 विद्यार्थी आहेत.

सर्वकाही सुरळीत असताना कृष्णा यांच्या बॉक्सिंग क्लबमध्ये 80 ते 90 मुलं ट्रेनिंग घेत होती. ऑनलाइन कोचिंगमध्ये ही संख्या जवळपास निम्म्यावर आली आहे. बॉक्सिंग क्लबची सुरूवात आणि अनपेक्षितपणे ट्रेनिंगला लागलेला ब्रेक या प्रवसाबद्दल कृष्णा दास यांनी सांगितलं.

"1996 मध्ये मी रुईया...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोनाचा संसर्ग टाळण्यासाठी जाहीर करण्यात आलेल्या लॉकडाऊनमुळे अनेक उद्योगांना फटका बसला. फिटनेस इंडस्ट्री त्यांपैकीच एक.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आर्थिक विकासाचा दर घटला आहे.

वेगवेगळ्या औद्योगिक क्षेत्राच्या विकासदराने गेल्या अनेक वर्षांतला नीचांक गाठला आहे. देशाची मंदी म्हणजेच रिसेशनच्या दिशेने वाटचाल सुरू आहे.

अर्थतज्ज्ञ विवेक कौल यांच्या मते ही गेल्या 25 तिमाहींमधली सर्वात मंद तिमाही होती आणि मोदी युगातली सर्वांत कमी वाढ होती.

पण या काळात आपल्या आसपास एक वाक्य कायम बोललं जातंय - मंदी आली आहे का?

सुस्ती की मंदी?

सलग दुसऱ्या तिमाहीत अर्थव्यवस्था वाढीचा दर घसरल्याने आपण आर्थिक मंदीत प्रवेश करत आहोत, असा याचा अर्थ आहे का?

आर्थिक विषयाचे जाणकार विवेक कौल म्हणतात की भारतीय अर्थव्यवस्थेचा विकास दर मंदावला असला तरी याला मंदी म्हणता येणार नाही. ते म्हणतात, "मंदी किंवा रिसेशनचा अर्थ सलग दोन तिमाहींमध्ये नकारात्मक विकास असा होतो. भारतीय अर्थव्यवस्थेत सुस्ती आहे. मात्र निगेटिव्ह ग्रोथ नाही."

मंदी खरंच आली आहे का?

नीती आयोगाचे उपाध्यक्ष राजीव कुमार यांच्या मते जूनमध्ये संपणाऱ्या वर्षाच्या पहिल्या तिमाहीत विकास दर घसरला म्हणजे देशाच्या अर्थव्यवस्थेत मंदी आहे, असा याचा अर्थ काढता कामा नये. ते म्हणतात, "भारतातला विकासदर कमी असण्यामागे अनेक कारणं आहेत. जगभरातल्या अर्थव्यवस्था मंदावल्या आहेत, हे यापैकी एक मोठं कारण आहे."

कुमार सांगतात की भारतीय अर्थव्यवस्थेची मूलतत्त्वं (fundamentals) मजबूत आहेत. "केंद्रीय अर्थमंत्र्यांनी गेल्या आठवड्यात अनेक घोषणा केल्या. गुंतवणूकदार आणि ग्राहक दोघांवरही त्याचा सकारात्मक परिणाम होईल. आता सणासुदीचे दिवस येत आहेत आणि दुसऱ्या तिमाहीपर्यंत विकासदर वाढेल, अशी आम्हाला आशा आहे."

मंदी म्हणजे काय?

हा एक काटेरी प्रश्न आहे. ज्यावर अजून तज्ज्ञांमध्येही एकमत नाही. तांत्रिकदृष्ट्या भारतीय अर्थव्यवस्थेचा वेग सलग दुसऱ्या तिमाहीत मंद आहे. म्हणजेच सलग सहा महिने विकासाचा वेग घसरला आहे. मात्र चालू आर्थिक वर्षाच्या पुढच्या तीन तिमाहीत विकासदर वाढला तर त्याला मंदी किंवा रिसेशन म्हणणार नाही.

रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया

मंदीचीही वेगवेगळी रूपं असतात का?

अर्थातच असतात. समजा अर्थव्यवस्था सलग दोन तिमाहींमध्ये घसरली. मात्र नंतर आर्थिक वर्षातल्या पुढच्या दोन तिमाहींमध्ये तिची कामगिरी सुधारली. अशा परिस्थितीत खरंतर संपूर्ण वर्षासाठी विकास दर वाढेल. पाश्चिमात्य राष्ट्रांमध्ये याला हलकी मंदी म्हणतात.

सलग काही वर्षं आर्थिक विकासदर घसरला तर त्याला गंभीर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

30 ऑगस्ट रोजी GDP दरवाढीचे आकडे आले तेव्हा कळलं की भारताचा विकासदर आणखी घसरलाय. सरकारने जारी केलेल्या आकडेवारीनुसार गेल्या तिमाहीत अर्थव्यवस्थेचा विकासदर 5% होता, जो गेल्या आर्थिक वर्षातल्या शेवटच्या तिमाहीत दर 5.8% इतका होता.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आर्मेनिया आणि अझरबैजान वादग्रस्त नागोर्नो-काराबाखच्या मुद्द्यावरून मुद्दा एकदा समोरासमोर आले आहेत. तिथं हेलिकॉप्टर आणि टँकरला उडवण्यात आल्याची बातमी आहे.

दोन्ही बाजूंकडील सैन्य आणि नागरिकांचा मृत्यू झाला आहे. आतापर्यंत 23 जणांचा मृत्यू झाल्याची बातमी आहे.

रविवारी नियंत्रण रेषेवर ज्यापद्धतीनं शस्त्रात्रांचा वापर करण्यात आला, तो प्रकार गेल्या काही वर्षांतील सर्वांत मोठी झडप असल्याचं सांगितलं जात आहे.

अर्दोआन यांचा पाठिंबा, इराणची मध्यस्थीची तयारी

दोन्ही देशांतील या वादाविषयी जगभरातून प्रतिक्रिया आल्या आहेत.

या वादाविषयी रविवारी तुर्कस्तानचे राष्ट्राध्यक्ष रेचेप तैय्यप अर्दोआन यांनी अझरबैजानला पाठिंबा देण्याची घोषणा केलीय. तर रशियानं आर्मेनिया आणि अझरबैजान यांना तत्काळ संघर्षाला विराम देण्याचं आणि संयम बाळगण्याचं आवाहन केलं आहे.

अमेरिकेनंही दोन्ही देशांना युद्ध थांबवण्यास आणि वादग्रस्त वक्तव्य टाळण्यास सांगितलं आहे.

फ्रान्सनं दोन्ही देशांना युद्दाला विराम द्या आणि चर्तेतून प्रश्न सोडवा, असं आवाहनं केलं आहे. फ्रान्समध्ये मोठ्या प्रमाणावर आर्मेनियाचे नागरिक राहतात.

इराणची सीमा अझरबैजान आणि आर्मेनिया या दोन्ही देशांना लागून आहे.

दोन्ही देशांदरम्यान शांतता प्रस्थापित करण्यासाठी मध्यस्थाची भूमिका निभावण्यास तयार असल्याचं इराणनं म्हटलं आहे.

दरम्यान, या परिसरावर पुन्हा एकदा नियंत्रण मिळवण्यास यशस्वी होऊ, असं अझरबैजानचे राष्ट्राध्यक्ष इल्हाम अलीयेव यांनी रविवारी स्पष्ट केलं आहे.

अझरबैजानचे राष्ट्राध्यक्ष इल्हाम अलीयेव

कॉकेशसमधील बीबीसी प्रतिनिधी रेहन दिमित्री काय म्हणतात?

दोन्ही देशांमधील हा वाद गेल्या अनेक दशकांपासून सुरू आहे. गोळीबार कुणी पहिल्यांदा केला, असा एकमेकांवर आरोप करणं आता सामान्य बाब झाली आहे.

ही केवळ सैन्य कारवाई नाही तर एकप्रकारे युद्धाची सूचनादेखील आहे. कारण, यासंबंधी येणाऱ्या बातम्यांची स्वतंत्रपणे खातरजमा करणं अवघड काम आहे.

आर्मेनियाच्या नियंत्रणाखालील भागाला स्वतंत्र केल्याचा अझरबैजानचा दावा आहे, तर आर्मेनियाच्या अधिकाऱ्यांनी हा दावा फेटाळून लावला आहे.

आर्मेनिया म्हणतं की, अझरबैजानचं मोठ्या प्रमाणावर नुकसान झालं आहे. अझरबैजाने मात्र हा दावा फेटाळून लावला आहे.

यादरम्यान अझरबैजाननं देशांतर्गत इंटरनेटच्या वापरावर बंदी आणली आहे. सोशल मीडियावरही बंदी लादण्यात आली आहे.

रशिया हा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आर्मेनिया आणि अझरबैजान यांच्यातील दशकांपासून सुरू असलेला सीमावाद रविवारी (27 सप्टेंबर) पुन्हा एकदा समोर आला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आर्मेनिया, अझरबैजान आणि रशियाच्या परराष्ट्र मंत्र्यांची बैठक

रशियाचे परराष्ट्र मंत्री सर्गेई लॅवरॉव यांनी ही माहिती दिली.

रशियाच्या मध्यस्थीनंतर या दोन्ही देशांच्या प्रतिनिधींमध्ये मॉस्कोमध्ये तब्बल 10 तास चर्चा झाली. शनिवारी (10 ऑक्टोबर) दुपारनंतर युद्धबंदी लागू करण्यावर यात एकमत झालं आहे. त्यानंतर दोन्ही देश युद्धात मारल्या गेलेल्या आपापल्या सैनिकांचे मृतदेह ताब्यात घेतील आणि युद्धकैद्यांची अदलाबदल करतील.

रशियाचे परराष्ट्र मंत्री सर्गैई लॅवराव यांनी म्हटलं की, यानंतर दोन्ही देश शांतता प्रस्थापित करण्याविषयी चर्चा करतील.

नागोर्नो-काराबाख या प्रदेशावरून आर्मेनिया आणि अझरबैजान या दोन देशांमध्ये दोन आठवड्यांपूर्वी युद्धाला सुरुवात झाली होती. त्यानंतर पहिल्यांदाच या दोन्ही देशांनी समोरासमोर चर्चा केली. दोन्ही देशाचे परराष्ट्र मंत्री या चर्चेत सहभागी झाले होते.

27 सप्टेंबरपासून सुरू झालेल्या या युद्धात आतापर्यंत 300 जवानांचा मृत्यू झाला आहे, तर हजारो लोकांवर घर सोडण्याची वेळ आली.

नागोर्नो-कालाबाख एक डोंगराळ भाग आहे. अधिकृतपणे हा अझरबैजानचा भाग आहे. मात्र, 1994 च्या युद्धानंतर हा भाग आर्मेनियाच्या ताब्यात गेला.

आर्मेनिया आणि अझरबैजान पूर्वीच्या सोव्हिएत संघाचा भाग होते. नागोर्नो-काराबाख प्रदेशावरून या दोन्ही देशांमध्ये 1980 आणि 1990 च्या दशकाच्या सुरुवातीच्या काळातही संघर्ष झाला होता.

त्यानंतर 1994 मध्ये युद्धबंदीची घोषणा झाली. मात्र, शांतता करारावर दोन्ही देशांमध्ये कधीच एकमत झालं नाही.

मॉस्कोमध्ये काय घडलं?

आर्मेनिया आणि अझरबैजान यांच्यात शुक्रवारी (9 ऑक्टोबर) चर्चा सुरू झाली. रशियाच्या परराष्ट्र मंत्रालयाच्या प्रवक्त्यांनी ट्विटरवरून ही माहिती दिली.

दोन्ही देशांना आपापल्या जवानांचे मृतदेह घेऊन जाण्यासाठी आणि युद्धकैद्यांच्या अदलाबदलीसाठी युद्धबंदी गरजेची असल्याचं रशियाचे अद्यक्ष व्लादिमीर पुतीन यांनी युद्धबंदी करण्याचं आवाहन करताना म्हटलं होतं.

युद्ध समाप्तीसाठी आर्मेनियाला एक 'शेवटची संधी द्यायला तयार आहोत,' असं चर्चा सुरू करण्यापूर्वी अझरबैजानचे अध्यक्ष इल्हाम अलीयेव यांनी टेलिव्हिजनवरून दिलेल्या संदेशात म्हटलं होतं

मात्र, असं म्हणतानाच अझरबैजानची प्रादेशिक अखंडता पुन्हा स्थापन करणे, हेच आपलं उद्दिष्ट असणार असल्याचंही त्यांनी म्हटलं होतं.

त्यांनी म्हटलं होतं, "आम्हा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

नागोर्नो-काराबाख या प्रदेशावर ताबा मिळवण्यावरून आर्मेनिया आणि अझरबैजान या दोन देशांमध्ये सुरू असलेलं युद्ध आता थांबणार आहे. जवळपास दोन आठवड्यांपासून सुरू असलेलं युद्ध थांबवण्यासाठी रशियाने मध्यस्थी केल्यानंतर तात्पुत्या युद्धबंदीला दोन्ही देशांनी मान्यता दिली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आलोक नाथ

अभिनेता नाना पाटेकर, दिग्दर्शक विकास बहल, कॉमेडियन उत्सव चक्रवर्ती यांच्या पंक्तीत आणखी एका नाव समोर आलं आहे.

पडद्यावर 'संस्कारी' अशी प्रतिमा असलेल्या एका अभिनेत्यावर 'तारा' मालिकेच्या दिग्दर्शिका आणि निर्माती विनिता नंदा यांनी बलात्काराचा आरोप लावला आहे. एका फेसबुक पोस्टद्वारे त्यांनी असा आरोप लावला आहे.

विनिता नंदा यांनी थेट कुणाचंही नाव घेतलं नाही आहे. 'तारा' या मालिकेत आलोक नाथ हे दीपक सेठ या पात्राच्या भूमिकेत होते.

या फेसबुक पोस्टवर प्रतिक्रिया देताना आलोक नाथ यांनी "कुछ तो लोग कहेंगे. ना मी हे स्वीकारतोय, ना नाकारतोय," असं म्हटलं आहे.

त्या लिहितात, "टीव्हीवर तेव्हा अगदी पहिल्या क्रमांकावर असलेल्या तारा या मालिकेची मी निर्माती होते. मला त्या व्यक्तीत काडीचाही रस नव्हता. तो दारुडा आणि अतिशय वाईट माणूस होता. मात्र टीव्ही क्षेत्रातला मोठा अभिनेता असल्यामुळे त्याच्या चुका माफ होत्या. मालिकेतल्या अभिनेत्रीने तक्रार केली तेव्हा आम्ही त्याला काढून टाकण्याचाही विचार केला होता."

"मला आठवतंय की आम्हाला शेवटचा शॉट घ्यायचा होता. आम्ही त्याला काढणारच होतो. शूटिंग झाल्यानंतर ही माहिती आम्ही त्याला देणार होतो. तो दारू पिऊन टेक द्यायला आला. कॅमेरा रोल होताच त्याने या अभिनेत्रीबरोबर गैरवर्तणूक केली. अभिनेत्रीने त्याच्या श्रीमुखात भडकावली. त्याला सेटवरून जायला सांगितलं आणि अशा पद्धतीने तो मालिकेतून निघून गेला."

त्यानंतर त्यांच्याबरोबर घडलेल्या प्रसंगाचं वर्णन करताना त्या लिहितात, "त्याने मला पार्टीसाठी घरी बोलावलं. आम्ही ग्रुपमध्ये पार्टी करायचो, त्यामुळे काही वेगळं वाटलं नाही. पार्टीत मी जे प्यायले त्यात काहीतरी मिसळलं होतं. रात्री दोन वाजता मला अस्वस्थ वाटू लागलं आणि मी घरी जायला लागले. कुणीही मला घरी सोडायला आलं नाही, त्यामुळे मी एकटेच पायी निघाले. तर रस्त्यात मला हा माणूस भेटला. तो त्याच्या कारमध्ये होता आणि त्याने मला कारमध्ये बसायला सांगितलं. मला घरी सोडेल, असं त्याने मला सांगितलं. मी त्याच्यावर विश्वास ठेवला आणि कारमध्ये बसले. त्यानंतर जे झालं ते मला फारसं आठवत नाही."

"शेवटचं आठवतं त्याप्रमाणे मला बळजबरीने दारू पाजण्यात आली. मला जेव्हा शुद्ध आली तेव्हा मला फार वेदना होत होत्या. माझ्या घरीच माझ्यावर बलात्कार झाला होता. माझ्या मित्रमैत्रिणींना सांगितलं तेव्हा त्यांनी मला हे सगळं विसरण्याचा सल्ला...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

2017 साली अमेरिकेत सुरू झालेल्या #MeToo चळवळ वर्षभरातच भारतात धडकली आहे. आधी बॉलिवुडमध्ये आणि नंतर प्रसारमाध्यमात काम करणाऱ्या महिलांनी ही मोहीम रेटून धरली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आलोक वर्मा आणि पंतप्रधान नरेंद्र मोदी

"CBIवर प्रचंड दबाव आहे. त्यामुळेच निष्पक्षपणे काम करू शकत नाही. देशातील गुन्ह्यांचा तपास करणारी सर्वोच्च यंत्रणा असूनही हे कर्तव्य निभावण्यात ही संघटना असमर्थ आहे. एखाद्या महत्त्वाच्या खटल्यासंदर्भात अधिकाऱ्यांच्या बदल्या करण्यात येऊ नयेत तसंच त्यांना घाबरवण्यात येऊ नये," असं ते म्हणाले.

माजी केंद्रीय मंत्री यशवंत सिन्हा, अरुण शौरी आणि ज्येष्ठ विधीज्ञ प्रशांत भूषण यांनी रफाल लढाऊ विमानांच्या खरेदीसंदर्भात सुप्रीम कोर्टात याचिका दाखल केली आहे. रफाल डीलची सखोल चौकशी करण्यात यावी अशी मागणी करण्यात आली आहे. याबरोबरीने वर CBIअसलेल्या दबावाबद्दल याचिकेत तपशीलवार उल्लेख आहे.

चिंतित होण्यासारखी तीन कारणं

शौरी सांगतात, "इतके दिवस पंतप्रधान नरेंद्र मोदी सगळ्यांना CBIचा धाक दाखवून घाबरवत असत. मात्र आता ते स्वत:च CBIप्रकरणाने भेदरलेले आहेत. पंतप्रधान मोदींना चिंता व्हावी याची तीन कारणं आहेत. CBIमध्ये कार्यरत राकेश अस्थाना मोदींचे निकटवर्तीय मानले जातात. अस्थाना यांच्यावरील दबाव वाढला तर ते अनेक प्रकरणं बाहेर काढू शकतात ही मोदी यांना असलेली पहिली भीती आहे."

"दुसरं म्हणजे, मोदी ज्या पद्धतीने CBIचा वापर करून घेऊ इच्छित होते तसं होत नाहीये," असं ते म्हणाले.

अरुण शौरी यांनी पंतप्रधान मोदींवर टीकास्त्र सोडलं आहे

"आलोक वर्मा यांच्यासारख्या स्वतंत्र बाण्याच्या अधिकाऱ्याने रफाल विमान खरेदीप्रकरणी चौकशी सुरू केली असती तर काय होईल ही भीती नरेंद्र मोदींना होती. कारण CBIच्या संचालकांना एखाद्या प्रकरणाची चौकशी सुरू करण्यासाठी पंतप्रधान किंवा अन्य कोणाच्या अनुमतीची आवश्यकता नसते. आलोक वर्मा यांनी रफाल प्रकरणात खोल शिरण्याचा निर्णय घेतला तर सरकारसाठी ते अडचणीचं ठरू शकतं याची मोदींना जाणीव आहे. आलोक वर्मा घाबरून जाणाऱ्यांपैकी नाहीत," असं ते म्हणाले.

"या सगळ्यातून वाचण्यासाठीच आलोक वर्मा यांना सक्तीच्या रजेवर पाठवण्यात आलं आहे. मात्र असं करूनही सरकारचं फार भलं होणार नाही. कारण अशी कारवाई करून सरकारने स्वत:च्या पायावर कुऱ्हाड मारून घेतली आहे. या कारवाईचे विविधांगी पडसाद येत्या काळात सरकारला अनुभवावे लागतील," ते म्हणाले

रफालवर पत्र

"ज्या पद्धतीने अनेक अधिकाऱ्यांना काळ्या पाण्याच्या अर्थात महत्त्वाच्या प्रकरणातून बाजूला करून दूरचं पोस्टिंग देणं यातूनच सरकार किती भेदरलेलं आहे हे समजतं....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"पंतप्रधान नरेंद्र मोदी लोकांना CBIचा धाक दाखवून नियंत्रणात राखत असत, मात्र आता त्यांनाच CBIची भीती वाटू लागली आहे," असे मत माजी केंद्रीय मंत्री अरुण शौरी यांनी व्यक्त केलं. CBIच्या दोन सर्वोच्च अधिकाऱ्यांना सक्तीच्या रजेवर तर काही अधिकाऱ्यांची बदली करण्यात आली आहे. या एकूण वादंगावर अरुण शौरी यांनी बीबीसी प्रतिनिधी दिलनवाझ पाशा यांच्याशी बातचीत केली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आल्प्स पर्वतरांगामधल्या टीन स्की रिसॉर्टजवळ स्नो-बोर्डिंग करत असताना थॉमस क्रे हिमवादळात अडकले.

पायाखालचा बर्फ सरकायला लागल्यावर वेगाने पुढच्या हालचाली करणं आवश्यक होतं.

आपल्याजवळ असलेल्या इक्विपमेंट्सचा योग्य वापर करत त्यांनी या हिमवादळाशी सामना केला.

कसा? ते या व्हीडिओत पाहा.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

स्की करण्यासाठी गेलेले थॉमस अचानक हिमवादळात अडकले. पुढे काय झालं हे पाहून तुम्हाला थक्क व्हायला होईल.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आळंदीतल्या या व्यायामशाळेने आजवर महाराष्ट्रातल्या गावा गावांतील अनेक मुलींना कुस्तीचे धडे दिले आहेत.

(रिपोर्टर - हलिमा कुरेशी, कॅमेरा - नितीन नगरकर, एडिटिंग - अरविंद पारेकर, निर्मिती - जान्हवी मुळे)

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

महिला कुस्तीपटू घडवणारी जोग महाराज व्यायामशाळा तुम्हाला माहिती आहे का?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आळशी लोकांसाठी आदर्श जीवन - लोळा आणि सिनेमा पाहा.

आयरलॅंडमध्ये इंजिनीयरिंगचा एक विद्यार्थी आहे रोनन ब्रेन. त्यानं एक असं उपकरण तयार केलं आहे, ज्यावर खरंच मनोरंजनासाठी कसरत करावी लागते.

या उपकरणात एक सायकल आहे जी एका स्क्रीन आणि सिस्टमशी कनेक्टेड आहे. आणि यावर सिनेमा किंवा टीव्ही सिरियल चालू ठेवण्यासाठी तुम्हाला एका ठराविक गतीनं सायकलिंग करावी लागते. आणि गती कमी झाली की व्हीडिओ थांबतो.

आहे ना मजेदारण! काही लोकांनी हे पटलं आहे, पण काहींच्या मते सिनेमा बघायला इतके कष्ट कशाला?

हे उपकरण सर्वांना आवडणारं नसलं तरी खाली या काही भन्नाट वस्तू आहेत, ज्या आरामाचं जीवन शोधणाऱ्यांसाठी खास तयार करण्यात आल्या आहेत.

1. पायांसाठी झोपाळा

आपण पिकनिकला जातो तेव्हा कसा दोन झाडांना एक झोपाळा बांधतो. अगदी तसाच लहान झोपाळा, किंवा हॅमॉक, आपण ऑफिसच्या टेबललाही बांधू शकतो.

पण काम काय? मस्त पाय त्यावर ठेऊन आरामात काम करायचं ना...!

आम्हाला माहिती आहे आठ ते दहा तास काम करणं फारच थकवणारं असतं. कदाचित याने थोडा आराम मिळेल.

2. स्वत:हून ढवळणारा ग्लास

ज्यांना आपल्या मनगटांना अजिबात त्रास द्यायचा नसेल, त्यांच्यासाठी आहे हा स्वत:हून ढवळणारा ग्लास.

चहा टाका, साखर टाका, आणि बसा आरामात. हा जादुई ग्लास बाकीचं काम करतो.

3. डुलकी मारण्यासाठीची उशी

कामाच्यामध्ये किंवा अभ्यास करतांना जर तुम्हाला डुलकी मारायची असेल तर ही उशी नक्कीच कामाची आहे.

सहजपणे डोक्यावरून ओढायची आणि डोळे मिटायचे. पटकन झोप लागेल.

4. झोपण्यासाठीची चादर

आणि जर एका डुलकीने काम होत नसेल तर या चादरीवर तुम्ही झोपू शकता.... अगदी कुठंही.

तुमच्या आसपास काय चाललं आहे, काही कळणारही नाही.

5. हेयर ड्रायर स्टॅंड

लांब केस वाळवायचं म्हटलं की सर्वांत जास्त ताण पडतो तो हातांवर? अहो ते हेयरड्रायर नाही का धरावं लागत, त्यानं!

पुरुषांना कदाचित असा त्रास दाढी करताना होत असावा.

म्हणूनच तर आहे हे आधुनिक स्टँड, जे हेअर ड्रायर चहूबाजूंनी फिरवतं. म्हणजे तुमचं सर्व लक्ष केस नीट करण्यात असतं, आणि तुमचे हातही दुखणार नाहीत.

6. घालायची खुर्ची

उभं राहून राहून कंटाळा आला असेल, तर बसा ना... अगदी जिथं उभे आहात, तिथंच!

सादर आहे ही घालता येईल अशी खुर्ची.

आहे ना मस्त? म्हणूनच या खुर्चीचा वापर पश्चिमेत खूप वाढला आहे, इतका की, काही ऑफिसांमध्ये तर कर्मचाऱ्यांचं दांड्या मारणंही कमी झालं आहे.

7....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जगात सर्वांत आरामाचं काम म्हणजे दिवसभर निवांत बसून, पॉपकॉर्न खात एखादा सिनेमा बघणं. पण जर या आरामाऐवजी त्यासाठी घाम गाळावा लागला तर?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आवर्जून पाहावे असे

तुम्हाला माहिती आहे का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

या बातम्या तुम्ही वाचल्या का ?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आव्हाड यांना आता डॉक्टरांनी एक महिना सक्तीची विश्रांती घेण्याचा सल्ला दिला आहे. आव्हाड यांनी कोरोनावर कशी मात केली आणि त्यांचा सध्याचा रूटीन कसा आहे याबाबत आव्हाड यांनी बीबीसीशी चर्चा केली आहे.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

प्र. आता तुमची तब्येत कशी आहे?

उत्तर:आता मी एकदम ठणठणीत आहे. तुमच्या सर्वांच्या प्रार्थनेमुळे मी बरा झालो. आजारी असताना उभा महाराष्ट्र माझ्या पाठीशी होता. ज्यांनी माझ्यासाठी प्रार्थना केली त्या सर्वांचा मी आभारी आहे. मी तुमच्या माध्यमातून पहील्यांदा महिन्याभरानंतर महाराष्ट्राच्या समोर आलो आहे. लोकांना हादरा बसेल असा तर मी नाहीये असं मला वाटतय.

प्र. 21 तारखेला तुम्ही अॅडमिट झालात. त्यावेळी काय घडलं? त्यापुढचा काळ कसा होता?

उत्तर:  मला अतिशहाणपणाचा फटका बसला. काही खूप विकनेस होता. पण काही होत नाही, म्हणून मी लक्ष नाही दिलं आणि एक दिवस बेशुद्ध पडलो. त्यानंतर माझ्या बायकोला आणि मुलीला जे भोगावं लागलं त्याला जबाबदार मीच आहे. १० तारखेला माझी टेस्ट निगेटिव्ह आली. त्यानंतरही  बाहेर फिरत राहीलो, बेफिकीरपणे काम करत राहीलो आणि त्याची किंमत मला मोजावी लागली.

प्र. कोव्हीड19 चा अनुभव घेतलेले तुम्ही नेते आहात. तुमच्याविषयी अनेक बातम्या येत होत्या. त्या तुमच्यापर्यंत पोहचत होत्या?

उत्तर:मी तुम्हाला सांगतो 23 एप्रिल ते 27 एप्रिल मला काही आठवतच नाही. त्यानंतर मी थोडा ठिकठाक झालो पण

 देवाने शिस्त लावण्यासाठी, एक मर्यादा पाळण्यासाठी हे दिलं होतं असं वाटतं. या आजारातून एक शहाणपण मिळालं. आपल्याला काही मर्यादा नसतात अशा आजारांमुळे स्वत:ला बंधनं घालण्याचा शहाणपणा येतो. सामाजिक जबाबदारी ओळखून काम केलं पाहीजे. त्याचबरोबर काळजीही घेतली पाहीजे. जी मी नाही घेतली त्यामुळे देवाने हे चित्र दाखवलं असावं.

प्र. पण तुमची तब्येत कशामुळे बिघडली? तुमची १० एप्रिलची टेस्ट निगेटिव्ह आली होती.?

उत्तर: माहिती नाही काय झालं...? त्याची शास्त्रीय कारणं मला खरच ंनाहीत पण देवाने त्या तीन-चार दिवसाच्या आठवणी माझ्या मेंदूतून पुसून टाकल्या. मी हॉस्पिटलमध्ये गेलो त्यानंतरचा प्रवास मला नाही आठवत... ऑस्कीजनचा पुरवठा माझ्या मेंदूला कमी होत होता. ऑक्सिजन 80-85 वर आलं होतं.

माझ्या डॉक्टर मित्राने सांगितलं,ऑक्सिजन खूप कमी होत चाललाय परिस्थिती हाताबाहेर जाईल त्याआधी अॅडमिट करा. मी तुमच्या माध्यामातून पहील्यांदा महाराष्ट्राशी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गृहनिर्माण मंत्री जितेंद्र आव्हाड हे नुकताच कोव्हिड-19 मधून बरे होऊन घरी परतले आहेत. या आजारातून आपण मृत्यूच्या दाराला स्पर्श करून आलोत अशी भावना जितेंद्र आव्हाड यांनी व्यक्त केली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आव्हान आहे ते या उद्रेकामागचा 'पेशंट झिरो' किंवा पहिला रोगी शोधण्याचं.

कोण आहे 'पेशंट झिरो' आणि तो महत्त्वाचा का?

एखाद्या व्हायरल वा विषाणूंमुळे होणाऱ्या (Bacterial) रोगाची लागण झालेल्या पहिल्या व्यक्तीला 'पेशंट झिरो' म्हटलं जातं.

झपाट्याने पसरणाऱ्या या एखाद्या विशिष्ट रोगाची लागण झालेली ही पहिली व्यक्ती शोधणं महत्त्वाचं आहे कारण यामुळे हा आजार नेमका कधी उद्भवला आणि का सुरु झाला यासारख्या काही महत्त्वाच्या प्रश्नांची उत्तरं मिळू शकतात.

अधिक लोकांना याचा संसर्ग होऊ नये वा भविष्यात हा रोग पुन्हा पसरु नये यासाठी या प्रश्नांची उत्तरं मिळणं महत्त्वाचं असतं.

कोरोनाव्हायरसचा 'पेशंट झिरो' सापडलाय का?

थोडक्यात सांगायचं तर - नाही.

कोरोनाव्हायरसची पहिली लागण 31 डिसेंबरला आढळल्याचं चिनी अधिकाऱ्यांचं म्हणणं आहे. न्यूमोनियासदृश्य संसर्गाची लागण झालेल्या सुरुवातीच्या अनेक रुग्णांचा हुबेई प्रांतातल्या वुहानमधल्या मासे आणि प्राण्यांची विक्री करणाऱ्या मार्केटशी संबंध होता.

हाच प्रांत सध्याच्या या उद्रेकाच्या केंद्रस्थानी आहे. चीनमध्ये आणि जगभरात आतापर्यंत नोंदवण्यात आलेल्या 75,000 पेक्षा जास्त प्रकरणांपैकी सुमारे 82% केसेचा या वुहानशी संबंध असल्याचं जॉन हॉपकिन्स विद्यापीठाची आकडेवारी सांगते.

पण लान्सेट मेडिकल जर्नलमध्ये प्रसिद्ध करण्यात आलेल्या चीनी संशोधकांच्या अभ्यासानुसार कोव्हिड 19ची लागण झालेली पहिली व्यक्ती 1 डिसेंबर 2019ला (म्हणजे खूपच आधी ) आढळली होती. आणि या व्यक्तीचा वुहानमधल्या त्या मार्केटशी काहीही संबंध नव्हता.

वुहानच्या जिनयिनतान हॉस्पिटलमधील ज्येष्ठ डॉक्टर वु वेनजुआन हे या संशोधनाच्या लेखकांपैकी एक आहेत. हा रुग्ण एक ज्येष्ठ व्यक्ती होती आणि त्यांना अल्झायमर झाला होता असं डॉ. वेनजुआन यांनी बीबीसीच्या चायनीज सर्व्हिसशी बोलताना सांगितलं.

"हा रुग्ण त्या मासळीबाजारापासून चार ते पाच बसेसच्या अंतरावर राहात होता. आणि ते आजारी असल्याने घराबाहेर फारसे पडत नव्हते," डॉ. वु वेनजुआन यांनी सांगितलं.

पुढच्या काही दिवसांमध्ये आणखी तीन लोकांमध्ये अशीच लक्षण दिसू लागली आणि यापैकी दोन जणांचादेखील वुहानशी संबंध नसल्याचं डॉ. वेनजुआन सांगतात.

पण या साथीच्या उद्रेकाच्या सुरुवातीच्या दिवसांमध्ये हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आलेल्या 41 रुग्णांपैकी 27 जणांचा त्या मार्केटशी संबंध असल्याचं संशोधकांना आढळलंय....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सध्याच्या कोरोनोव्हायरस (कोव्हिड -19) च्या उद्रेकाने चीनी अधिकारी आणि तज्ज्ञांना अडचणीत टाकलंय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आशा वर्कर, प्रातिनिधिक फोटो

कोरोना व्हायरसचा सामना करण्यासाठी जसे देशभरातील डॉक्टर सज्ज झाले आहेत, त्याचप्रकारे आशा वर्कर्सही पदर खोचून कामाला लागल्या आहेत. शहर असो की गाव, घरोघरी जाऊन प्रत्येक कुटुंबातील सदस्याच्या आरोग्याची माहिती गोळा करण्याचं काम आशा वर्कर करत आहेत.

हे करत असतानाच कर्नाटकमध्ये एका आशा वर्करवर हल्ला झाला, तर महाराष्ट्रातल्या एका आशा वर्करच्या हातावरील होम क्वारंटाईनचा शिक्का पाहून त्यांना गावाबाहेर थांबावं लागल्याचा प्रकार समोर आला.

आशा वर्कर, प्रातिनिधिक फोटो

त्यामुळे या आशा वर्कर्स कोरोनाच्या काळात कोणत्या परिस्थितीत काम करत आहेत, हे जाणून घ्यायचा प्रयत्न बीबीसी मराठीनं केला आहे.

'जीवाची किंमत फक्त 30 रुपये'

ग्रामीण तसंच शहरी भागातल्या आशा वर्कर्सला दरदिवशी 25 घरांचा सर्व्हे करण्यास सरकारनं अनिवार्य केलं आहे.

मुंबई-पुण्याहून कुणी गावात आलं आहे का, त्यांना कोरोनाची काही लक्षणं दिसत आहेत का, कुटुंबातील सदस्यांपैकी कुणाला ताप, सर्दी, खोकला  आहे का... या अशा प्रश्नांची उत्तरं शोधण्यासाठी राज्यातील जवळपास 70 हजार आशा वर्कर्स दररोज घरोघरी फिरत आहेत.

यापैकी एक आहेत अलका नलावडे. अलकाताई पुणे जिल्ह्यातल्या पवारवाडीत 10 वर्षांपासून आशा सेविका म्हणून काम करत आहेत.

कोरोनासंबंधीच्या अनुभवाविषयी विचारल्यावर त्यांनी बीबीसीला सांगितलं, "कोरोनाचं काम करण्यासाठी सरकार आम्हाला 1 हजार रुपये महिन्याला देणार आहे. म्हणजे दिवसाला फक्त 30 रुपये. आम्ही दररोज आमचा जीव धोक्यात घालून काम करतोय. असं असतानाही सरकार आमच्या जीवाची  किंमत फक्त  30 रुपये करतंय. त्याऐवजी शेतात मजुरीला गेलो तरी दिवसाला 300 रुपये मिळतात. त्याशिवाय 8 दिवसांचा भाजीपाला आणि 2  शेळ्याही सांभाळता येतात. सरकार देत असलेल्या या 30 रुपयात घरखर्च कसा चालवायचा तुम्हीच सांगा?"

आशा वर्कर्सच्या मानधनाबाबतचा सरकारचा निर्णय

अलकाताई या परित्यक्ता आहेत. त्या आणि त्यांची मुलगी असा दोघींचा त्यांचा परिवार आहे. कोरोनाची लागण झाल्यास, आमच्याकडे कोण पाहणार, 30 रुपयात मी बरी होईल का, असे त्यांचे प्रश्न आहेत.

"कोरोनाचं काम करण्याऱ्यांना सरकारनं 50 लाखांचा आरोग्य विमा जाहीर केलाय. पण, आशा वर्कर मेल्यावर काय करणार ती त्या 50 लाखांचं. जिवंत आहे तोवर पुरेसं मानधन द्यायला सरकार तयार नाही. मेल्यावर काय आशा वर्कर मागे वळून पाहणार आहे का, 25 लाखांचा दिला...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"सरकारनं आम्हाला कोरोनाच्या कामासाठी 1 हजार रुपये महिना द्यायचं ठरवलंय. म्हणजे दिवसाला 30 रुपये. दररोज जीवावर उदार होऊन काम करण्याचे आम्हाला 30 रुपये मिळणार आहेत. सरकार आमच्या जिवाची किंमत फक्त 30 रुपये करतंय."


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आशिया खंडात सुरू झालेली ही साथ जगभरात कशाप्रकारे पसरतेय, यावर डॉक्टर रॉन सध्या लक्ष ठेवून आहेत.

टेस्टिंग, ट्रेसिंग आणि लॉकडाऊनची प्रभावी अंमलबजावणी करत कोरोना व्हायरसचा संसर्ग आटोक्यात आणणाऱ्या दक्षिण कोरिया, जपान आणि जर्मनीसारख्या देशांतही निर्बंध हटवण्यात आल्यानंतर संसर्गाची नवीन प्रकरणं समोर येत आहेत.

युरोपाने कोरोनाच्या संसर्गाच्या दुसऱ्या लाटेसाठी सज्ज रहावं, असा इशारा युरोपियन युनियनच्या कोव्हिड 19 रिस्पॉन्स टीमने याच आठवड्यात दिला होता.

संसर्गाची ही दुसरी लाट कधी येईल आणि ती किती मोठी असेल हा प्रश्न आता आपल्यासमोर असल्याचं या टीमच्या संचालक अँड्रिया अॅमॉन यांनी म्हटल्याचं वृत्त गार्डियन वृत्तपत्राने दिलंय.

ज्या देशांना कोव्हिड 19 चा सामना सगळ्यात आधी करावा लागला होता आणि कोरोना व्हायरसबाबतच्या आलेखात इतर देशांपेक्षा पुढे असणाऱ्या देशांकडून मग आपण काय शिकू शकतो?

रुग्ण शोधून संपर्कातील व्यक्ती शोधणं

पूर्व आशियातल्या देशांकडून बाकीच्या देशांनी शिकण्याजोगी सगळ्यात मोठी गोष्ट म्हणजे संसर्गाचं प्रत्येक प्रकरण शोधून त्या व्यक्तीला आयसोलेट करणं, चाचणी करणं आणि काळजी घेणं. यासोबतच प्रत्येक रुग्णाच्या संपर्कात आलेल्या व्यक्तींना 'ट्रेस' करून क्वारंटाईन करणंही गरजेचं असल्याचं WHOचे डायरेक्टर जनरल ट्रेड्रोस यांनी म्हटलंय.

डॉक्टर रॉन या लंडन युनिव्हर्सिटी मध्ये व्हायरस आणि सेल (Cell) एक्स्पर्ट म्हणून काम करतात. त्या म्हणतात, "आशियाच्या आकडेवारीवरून हे लक्षात येतं की आक्रमक टेस्टिंग, ट्रेसिंग करणं आणि मग क्वारंटाईन करण्यानेच दुसरी लाट आटोक्यात आणली जाऊ शकते. हाच एकमेव पर्याय आहे."

उदाहरणार्थ, दक्षिण कोरिया हा आधी कोव्हिड 19चा हॉटस्पॉट होता. पण सुरुवातीपासूनच तिथल्या सरकारने मोठ्या प्रमाणात चाचण्या केल्या. सोबतच अॅप्स आणि GPS तंत्रज्ञानाच्या मदतीने रुग्ण आणि त्यांच्या संपर्कातील व्यक्ती ट्रेस करण्यात आल्या.

डॉ. रॉन सांगतात, "याच धोरणांच्या मदतीने त्यांना 'लोकल अॅलर्ट सिस्टीम' उभारता आली. सध्या जरी एकूण परिस्थिती नियंत्रणात असली तरी आता गरज पडल्यास एखाद्या विशिष्ट भागातपुरता लॉकडाऊन केला जाईल."

आकडेवारीचा अभ्यास

पूर्व आशियातल्या देशांकडून घ्यायचा दुसरा धडा म्हणजे हा व्हायरस कशा प्रकारे काम करतो हे जाणून घेण्यासाठी आकडेवारीचा अभ्यास करणं. चीन, जपान, दक्षिण कोरियासारख्या देशांची आकडेवारी एकत्र करत याचा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना व्हायरसच्या संसर्गाची दुसरी लाट येणार की नाही, हा प्रश्न नसून, ती कधी येईल आणि किती भयावह असेल, हा खरा प्रश्न असल्याचं जीवशास्त्रज्ञ डॉ. जेनिफर रॉन म्हणतात.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आशिया खंडातली सर्वात मोठी झोपडपट्टी असणाऱ्या धारावीच्या चिंचोळ्या गल्ल्यांना हल्ली जगभरातून हजारो पर्यटक भेट देतात. यातूनच 'slum Tourism' म्हणजेच 'झोपडपट्टी पर्यटना'ला चालना मिळाली आहे. दुसऱ्या शब्दात सांगायचं तर 'poverty Tourism' म्हणजेच 'गरिबी दर्शना'चा ट्रेंड सुरू झाला आहे.

शेजारील गरीब ठिकाणांना भेटी देण्याचा हा ट्रेंड तसा वादग्रस्त असला तरी पर्यटक हल्ली पर्यटनाला गेल्यावर निसर्गरम्य आणि जगप्रसिद्ध ठिकाणांप्रमाणेच दारिद्र्याने पिचलेल्या लोकांचं खरं आयुष्य कसं असतं, हे बघण्यालाही प्राधान्य देऊ लागले आहेत.

धारावी झोपडपट्टी सहल नुकताच भारतातला आवडता पर्यटन अनुभव ठरला आहे. धारावी पर्यटनाला ट्रिप अॅडव्हायजर्स या ट्रॅव्हल साईटचा ट्रॅव्हलर्स चॉईस पुरस्कारही मिळाला आहे. या ट्रॅव्हल साईटनुसार परदेशी पर्यटक ताजमहाल पाहण्यापेक्षा धारावी दर्शनाला पसंती देऊ लागले आहेत.

2005 साली स्थापन झालेल्या रिअॅलिटी टूर्स अँड ट्रॅव्हल या कंपनीचे सहसंस्थापक कृष्णा पुजारी सांगतात, "धारावी पर्यटनासाठी येणारे बहुतांश पर्यटक हे अमेरिका, युरोप आणि ऑस्ट्रेलियातून येतात."

धारावी झोपडपट्टी सहलींवर लक्ष केंद्रीत करणारी ही सर्वात जुनी पर्यटन कंपनी आहे.

पुजारी सांगतात, "कंपनीचे सहसंस्थापक आणि माझे ब्रिटिश मित्र क्रिस्ट वे यांनी मला पहिल्यांदा झोपडपट्टी पर्यटनाविषयी सुचवलं तेव्हा मी गोंधळलो होतो. एखाद्याला झोपडपट्टी बघायला का आवडेल? मात्र, नंतर माझ्या लक्षात आलं की तिथे बघण्यासारखं आणि शिकण्यासारखं बरंच काही असतं."

धारावीचं भौगोलिक स्थान मोक्याचं आहे. देशाची आर्थिक राजधानी असलेल्या महानगरी मुंबईच्या अगदी मध्यभागी धारावी झोपडपट्टी आहे.

धारावी

धारावीच्या लांबच-लांब चिंचोळ्या गल्ल्या, तिथले छोटे-छोटे कारखाने आणि पडक्या घरांमध्ये जवळपास दहा लाख लोक राहतात. या गल्ल्यांमध्ये सार्वजनिक स्वच्छतागृह आणि पिण्याच्या पाण्याचे सार्वजनिक नळ आहे. मात्र, या गल्ल्यांमध्ये खुली गटारं आहेत. स्वच्छेतेची मोठी समस्या इथे भेडसावते.

इथे शेकडो छोटे-छोटे कारखाने आहेत. या कारखान्यांमध्ये एम्ब्रॉयडरी केलेले कापड, निर्यातयोग्य चामडीच्या वस्तू, प्लॅस्टिक आणि मातीची भांडी तयार केली जातात आणि या सर्व कारखान्यांमध्ये मिळून तब्बल जवळपास 46 अब्ज रुपयांची उलाढाल होत असते. (650 मिलियन डॉलर्स)

शिवाय कधीही न झोपणाऱ्या या शहराजा रोजचा भार वाहणारे हजारो कचरा वेचक, टॅक्सी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"एक उत्तम दिवस" मुंबई शहरातल्या धारावी झोपडपट्टीच्या पर्यटन दौऱ्यावर आलेल्या एका पर्यटकाची ही प्रतिक्रिया. "प्रत्येकजण मित्रासारखा वागत होता. कुणीच भीक मागत नव्हतं." असंही तो म्हणतो. अशा पर्यटकांना धारावीची झोपडपट्टी का पाहावीशी वाटत असेल? याचं उत्तर शोधायला गेलं की मानवी जीवनाचे अनेक कंगोरे समोर येतात.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आशिया खंडातल्या सर्वांत मोठ्या झोपडपट्ट्यांपैकी एक, अशी धारावीची ओळख आहे. दाटीवाटीच्या या वस्तीत लाखो लोक राहतात. इथं छोटे-मोठे कारखाने आहेत. चिंचोळ्या गल्ल्या आहेत. एका खोलीत अवघा संसार मांडलेले अनेक कुटुंबं आहेत.

अशा सगळ्या स्थितीत कोरोना व्हायरससाठीच्या खबरदाऱ्या कशा घ्यायच्या, हा प्रश्न इथल्या अनेकांना भेडसावतोय.

'धारावी' नामक या जगाचा धांडोळा या फोटोंमधून घेऊया...

धारावीच्या लहान खोलीवजा घरांमध्ये रमजान महिन्यात रोजा सोडणारं मुस्लीम कुटुंब. एरव्ही सामूहिकपणे नमाज पढणं आणि इफ्तारसाठी एकत्र जमणं, या सालाबादप्रमाणे चालत आलेल्या परंपरा यंदा कोरोनाच्या संकटामुळे मोडाव्या लागल्या आहेत.

धारावीत स्थलांतरित कामगार छोट्या-छोट्या कारखान्यांमध्ये काम करतात. अनेकदा त्यांचं वास्तव्य कामाच्याच ठिकाणी असतं. अशाच एका कारखान्यात रोजा सोडणारे कामगार.

धारावीत घर कुठे सुरू होतं आणि पोटापाण्याचा व्यवसाय कुठे सुरू होतो, हे वेगवेगळं काढता येणार नाही, अशा अडचणीच्या जागेत लोकांचे व्यवहार सुरू असतात.

दोन पावलांवर दुसऱ्या घराचा उंबरठा लागतो आणि शिडी गाठली की आणखी एक घर. या झोपडपट्टीत एका चौकोनात अनेक कुटुंबांच्या चौकटी दिसतात.

घर म्हणजे एक खोली. एका खोलीतच संसार मांडलेलं छोटेखानी कुटुंब.

सोशल डिस्टन्सिंगमध्ये प्रत्येकाने दीड मीटर अंतर कसं पाळायचं? आणि क्वारंटाईंन व्हायचं झाल्यास काय करायचं?

धारावीसारख्या झोपडपट्टीत घराची व्याख्या नेमकी कशी करणार? कारण घर म्हणजे उंबरठ्याबाहेरची बसायची जागादेखील आहे.

चिंचोळ्या आणि अंधाऱ्या गल्ल्यांची धारावी.

महानगराच्या वेशीवर असलेल्या 'मिनी इंडिया' धारावीच्या खिडक्या...

रात्रंदिवस जागणारी धारावी कोरोनाच्या उद्रेकामुळे आणखीच हतबल झाली आहे.

विविध जाती-धर्माचे लोक इथं एकत्र नांदतात...

धारावीच्या 90 फिट रोडवर रात्री अशी गर्दी असते. उकाड्याने हैराण झालेल्या लोकांना घरातून मोकळा श्वास घेण्यासाठी बाहेर पडण्याशिवाय पर्याय नाही.

क्वारंटाईन म्हणजेच विलगीकरण करण्यासाठी काही ठिकाणी हे असे बॅरिकेड्स लावले गेले आहेत.

दाटीवाटीच्या वस्तीत कोरोना व्हायरसची लागण झालेले रुग्ण सापडल्यानंतरची ही परिस्थिती.

सोशल डिस्टन्सिंग, क्वारंटाईन आणि कंटेनमेंट झोन या गोष्टी धारावीच्या झोपडपट्टीत कशा शक्य आहेत? असा प्रश्न धारावीत राहणाऱ्यांना पडलाय.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुंबईत कोरोना व्हायरसचा प्रसार वेगानं  होताना  दिसतोय. त्यातही मुंबईतलं हॉटस्पॉट  ठरलीय  ती धारावी झोपडपट्टी.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आशियातील भारत, चीन आणि भूतान या तीन देशांची सीमारेषा या विवादीत प्रदेशात येऊन मिळते. डोकलामचा प्रदेश अचानक प्रकाशात आला जूनमध्ये. या भागात चीननं रस्ता बांधायला घेतला आणि चीनच्या या कृतीस 16 जून रोजी भारताने आक्षेप घेतला.

 भूतान आणि चीन हे दोन्ही देश डोकलामवर आपापला दावा सांगतात. भारत भूतानच्या दाव्याचं समर्थन करतो.

हा प्रदेश भारतात डोकलाम म्हणून ओळखला जातो. चीनमध्ये यालाच डोंगलोंग या नावानं संबोधलं जातं. डोकलाममधून सैन्य हटविण्यास दोन्ही देशांनी 28 ऑगस्ट रोजी सहमती दर्शविली. मात्र या कार्यवाहीसंदर्भात दोन्ही देशांची मतं वेगवेगळी आहेत.

भारतीय परराष्ट्र मंत्रालयाच्या म्हणण्यानुसार, 'दोन्ही देशात करार झाले होते आणि त्याला अनुसरूनच दोन्ही देश डोकलाममधून सैन्य हटविण्यास तयार झाले.' चीननं मात्र, 'जे भारतीय सैन्य आमच्या क्षेत्रात घुसखोरी करत होते त्यांनी माघार घेतली', असं म्हटलं आहे.

भारत आणि चीनमधील संबंध नजीकच्या काळात ताणले गेले. विशेषतः पाकिस्तानमधील चीनची वाढती गुंतवणूक बघता त्यात भर पडली. सीमेवरच्या या तणावाचं वार्तांकन करताना दोन्ही देशांच्या माध्यमांनी आक्रमकता दाखविली.

नेमकं झालं काय?

डोकलाम मधून जाणारा रस्ता बांधण्याच्या चीनच्या प्रयत्नाला 16 जून 2017 मध्ये भारताने विरोध केला. भारतीय सैन्याने यात हस्तक्षेप करत रस्त्याचं बांधकाम थांबवलं. याला प्रत्युत्तर म्हणून चीनच्या सैन्याने भारतीय सैन्यदलाची एक लहान चौकी उद्ध्वस्त केल्याचं म्हटलं जातं.

भारताच्या ईशान्येकडचं राज्य सिक्कीम राजकीयदृष्ट्या महत्त्वाचं आहे. तिथूनच डोकलामचं पठार जवळ आहे. इथूनच भूतानची सीमारेषा जाते.

हिमालयाच्या कुशीत वसलेल्या या देशाचे चीनबरोबर राजनैतिक संबध नसले तरी या देशाचे भारतासोबत घनिष्ठ संबंध आहेत. भारतीय सैन्य आणि राजनैतिक संबधाचा त्यांना फायदा होत आला आहे.  दोन्ही देशांनी 2007 मध्ये मैत्री करार केला होता.

काही आठवडे चाललेल्या या बोलाचालीनंतर भारत- चीन संबंध ताणले गेले. राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार अजित डोवाल यांनी 27 जुलै रोजी ब्रिक्स सुरक्षा समंलेनाच्या पार्श्वभूमीवर चीनच्या राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागारांची भेट घेतली. डोकलाम वादावर उपाय निघण्याची चिन्हं दिसत असताना या बैठकीतून फारसं काही सकारात्मक समोर आलेलं नाही.

असं का झालं?

चीनच्या परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते  लू कांग यांनी जुलै मध्ये म्हटल्यानुसार, डोंगलोंग हा चीनचा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारत- चीन संबंध ताणले जाण्याला कारणीभूत ठरला डोकलाम प्रदेश. हा प्रदेश भूतानशी संबधित आहे. तीन देशांमध्ये वाद निर्माण करणाऱ्या प्रदेशात नेमकं घडलं काय?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आशिष नेहरा आणि झहीर खान ही वेगवान गोलंदाजांची जोडगोळी भारतीय क्रिकेट संघासाठी आधारस्तंभ ठरली.

आशिष नेहराला पाहून 'कालचक्र' हा शब्द आठवावा इतका तो ग्रेट नाही. लीजंड तर नाहीच नाही, पण बुधवारसारख्या ऑड वारी गच्च भरलेल्या फिरोझशाह कोटला स्टेडियमवर त्याने शेवटचा बॉल टाकल्यावर आतमध्ये काहीतरी हलल्यासारखं वाटलं.

क्रिकेटमध्ये फास्ट बॉलर म्हटल्यावर धिप्पाड शरीराचा, उग्र डोळ्यांचा, तोंडातून फुत्कार सोडणारा, स्वँकी असे टॅटू असलेला माणूस अशी प्रतिमा उभी राहते. नेहराकडे यातलं काहीही नाही. कुपोषित नाही पण ब्रोकोली, लेट्यूस आणि तत्सम पदार्थ ओरपणाऱ्या आंग्ल देशीही नाही अशा मध्यमवर्गाचा नेहरा हा प्रतिनिधी.

हा मध्यमवर्ग आणि आपला भारत देश जसा बदलत गेला तसा नेहरा बदलला नाही हे त्याचं गुणवैशिष्ट्य. ओल्ड स्कूल थॉट म्हणतात ना, अगदी तसाच राहिला नेहरा.

स्विंगची करामत त्याने अनेकदा दाखवली. अझरपासून कोहलीपर्यंत सगळ्या कॅप्टनसाठी तो अडचणीच्या काळातला गो टू मॅन होता. पण सहा फुटांच्या नेहराने रावडी फास्ट बॉलर होण्यासाठी प्रयत्न केले नाहीत.

जिराफासारखे पाय, खप्पड म्हणजे गालफडं वर आलेला डाऊनमार्केट चेहरा, हाडाची काडं, केसाला जेल नाही, सेलिब्रेटी गर्लफ्रेंड नाही, ब्रँडेड मर्चंडायझिंग नाही, इतर खेळांच्या लीगमध्ये स्वत:च्या मालकीची कुठलीही टीम नाही, कोट्यवधींची जाहिरातींची कॉन्ट्रॅक्ट्स नाहीत, वर्षानुवर्ष बाबा आझम काळातला नोकियाचा बेसिक फोन वापरणारा नेहरा म्हणून खास आहे.

आशिष नेहरा अनेक वर्षं स्मार्टफोनविना वावरत होता.

नेहराने 1999 साली आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधला पहिला बॉल टाकला तेव्हा वायटूकेचा प्रश्न उपटला नव्हता. जगावर माज करणाऱ्या अमेरिकेचे ट्विन टॉवर शाबूत होते आणि ओसामा बिन लादेनची चलती होती. व्हॉट्सअप, मेसेंजर, जीपीएस, स्मार्टफोन या विश्वाचा उदय व्हायचा होता.

लोक पत्र लिहायचे. ट्रंक कॉल अस्तित्वात होता. नेटकॅफेंचा वावर सुरू झाला होता. फ्लॉपी तेजीत होती आणि पेनड्राइव्ह कन्सिव्हंही झाले नव्हते. प्लेस्टेशनचं जंक्शन भारतीयांच्या गावीही नव्हतं.

शाळेत मुलं शिकायला जात आणि शाळेबाहेर बोरकूट आणि चटणीपाव मिळत असे. डेंटिस्टकडे तीनशे रुपयांत रुटकॅनल करून मिळत असे. पाचशे रुपयांत मोठ्या फॅमिलाचा एका चांगल्या हॉटेलात लंच किंवा डिनर होत असे.

डीडी मेट्रो नावाचं चॅनेल पाहायची माणसं. 'ये थी खबरे आजतक, इंतजार कीजिए कलतक' म्हणणाऱ्य़ा एसपी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

दिल्लीत झालेल्या न्यूझीलंडविरुद्धच्या पहिल्या ट्वेंटी 20 सामन्यासह वेगवान गोलंदाज आशिष नेहरानं आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटला अलविदा केला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आशिष शेलार

गुजरातमध्ये शिवसेनेच्या सर्व उमेदवारांचे डिपॉझिट जप्त झाले आहे. काँग्रेसला मतं मिळाली म्हणून ज्यांना आनंद होतो, त्यांचा अंत काँग्रेसच्याच रस्त्यावर होईल, अशी टीकाही त्यांनी केली आहे. 'एबीपी माझा'नं हे वृत्त दिलं आहे.

'गुजरात मॉडेल डळमळले'

तर शिवसेनेचं मुखपत्र असलेल्या दैनिक 'सामना'च्या अग्रलेखात भाजपवर टीकास्त्र सोडण्यात आलं आहे. 'गुजरात मॉडेल डळमळले' असं या अग्रलेखाचं शीर्षक आहे.

"भारतीय जनता पक्षाचा विजय होणार होता, पण बेभान होऊन नाचावे, इतका देदीप्यमान विजय खरोखरच मिळाला आहे का? हम करे सो कायदावाल्यांसाठी हा निर्वाणीचा इशारा आहे." अशी टीका अग्रलेखात करण्यात आली आहे.

नरेंद्र मोदी

"गुजरात मॉडेल डळमळले आहे. ते 2019ला कोसळून पडू नये, हीच सदिच्छा," असं सुद्धा त्यात म्हटलं आहे.

विमान तिकीट रद्द करण्याचा दंड कमी होणार

प्रवासी विमान कंपन्यांनी तिकीट रद्द करण्याच्या नियमांत बदल करण्याची तयारी दर्शवली असल्याचं वृत्त महाराष्ट्र टाइम्सनं दिलं आहे.

विमान कंपन्यांकडून तिकीट रद्द करताना मोठ्या प्रमाणावर शुल्क कापलं जातं, अशा तक्रारी आल्यानं नागरी हवाई वाहतूक संचालनालयानं प्रवासी विमान कंपन्यांची कानउघाडणी केली होती, असंही या बातमीत म्हटलं आहे.

'दक्षिण आशियात अण्विक युद्धाचा धोका'

दक्षिण आशियात अण्विक युद्धाचा खरा धोका आहे, असं मत पाकिस्तानचे राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार नासिर खान जांजुआ यांनी व्यक्त केलं आहे.

टाइम्स ऑफ इंडियानं हे वृत्त दिलं आहे. इस्लामाबादमध्ये झालेल्या एका कार्यक्रमात त्यांनी हे वक्तव्य केलं आहे.

"भारत मोठ्या प्रमाणावर धोकादायक शस्त्रास्त्र जमवत असून पाकिस्तानला पारंपरिक युद्धाची धमकी दिली जात आहे," असंही त्यांनी म्हटलं आहे.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गुजरात विधानसभा निवडणूक निकालानंतर भाजपचे मुंबईचे अध्यक्ष अॅड. आशिष शेलार यांनी शिवसेनेवर जोरदार टीका केली आहे. भविष्यात कलानगरवाल्यांना डिपॉझिट वाचवण्याचं मशिन घ्यावे लागेल, अशी टीका त्यांनी केली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आशुतोष गोवारीकरच्या 'पानिपत'मध्ये संजय दत्तने अफगाणिस्तानच्या 17व्या शतकातील शासक अहमद शाह अब्दालीची भूमिका साकारलीय. "त्याची जिथं सावली पडते, तिथं मृत्यू होतात" अशी आपल्या पात्राची ओळख संजूबाबाने ट्विटरवर केली आहे.

"भेटू या 6 डिसेंबर रोजी," असंही तो म्हटला आहे, प्रेक्षकांमध्ये उत्सुकता वाढवण्यासाठी. मात्र, यामुळं अफगाणिस्तानातील बॉलीवुड फॅन्समध्ये संताप पाहायला मिळतोय.

'पानिपत' सिनेमाची कथा 17व्या शतकातील पानिपतच्या तिसऱ्या युद्धावर आधारित आहे. हे युद्ध पेशव्यांच्या मराठा सैन्य आणि अब्दालीच्या अफगाणी सैन्यात झालं होतं. सिनेमाचा ट्रेलर पाहून तर असं वाटतं की हा सिनेमा सुरुवातीपासून शेवटपर्यंत उत्सुकता ताणून धरेल.

अफगाणिस्तानात हिंदी सिनेमा पाहणाऱ्यांचा आणि बॉलीवुडचे चाहते असलेला मोठा वर्ग आहे. मात्र आता त्यांना का राग आलाय?

इतिहासातील पात्रांवरील सिनेमे म्हटलं की वाद होणं सहाजिक असतं. आताही झाला आहेच, कारण अफगाणी सैन्याचा प्रमुख अहमद शाह अब्दाली हा अफगाणिस्तानसाठी राष्ट्राचा संस्थापक आणि हिरो आहे, तर भारतीयांसाठी असा आक्रमणकर्ता, ज्यानं पानिपतच्या युद्धात हजारो मराठा सैनिकांना मारलं.

पानिपत सिनेमाची पहिल्यांदा घोषणा झाली, तेव्हाच खरंतर यासदंर्भात काळजी व्यक्त करण्यात आली होती. 2017 मध्ये अफगाणिस्तानच्या मुंबईस्थित वाणिज्य दूतांनी थेट भारताच्या माहिती आणि प्रसारण मंत्रालयाचं दार ठोठावलं होतं.

अफगाणिस्तानचे भारतातील वाणिज्यदूत तसंच अफगाणिस्तानच्या राष्ट्राध्यक्षांचे सल्लागारही असलेले नसीम शरीफ यांनी सांगितलं की, अफगाणी नागरिकांमध्ये अहमद शाह अब्दालींबद्दल आदराचं स्थान आहे. "जेव्हा सिनेमा बनत होता, तेव्हाच आम्ही विनंती केली होती की, सिनेमा आधी आम्हाला दाखवा. आम्ही कुठलीही बाब बाहेर लीक करणार नाही. मात्र, आमच्या सततच्या प्रयत्नांनांना सिनेमाच्या निर्मात्यांकडून कोणताही प्रतिसाद मिळाला नाही."

पण नंतर संजय दत्तचं ट्वीट आलं. त्यात संजय दत्तनं अहमद शाह अब्दालींची साकारलेल्या भूमिकेचा फोटो होता.

संजय दत्तच्या या पात्राबद्दल बोलताना अफगाणिस्तानातील ब्लॉगर इलाहा वालिझादे यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं की, "त्याला क्रूर दाखवलं गेलंय. त्यानं काजळ लावलंय. पण अब्दाली असा नव्हता. जसे कपडे त्याने परिधान केलेत, ज्याप्रकारे तो बोलतोय, हे अफगाणीही वाटत नाही. तो एखादा अरब व्यक्ती साकारलीय."

अफगाणिस्तानतील एक पिढी 'खुदा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सुमारे 250 वर्षांपूर्वी झालेलं पानिपतचं युद्ध पुन्हा नव्या संदर्भांनी सुरू होणार की काय? पानिपत सिनेमाच्या निमित्ताने एका ट्वीटमुळे ही ठिणगी पुन्हा पडणार?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आसपासच्या गावातल्या जवळपास 15 आशा सेविका त्यांना रिपोर्टिंग करतात. काही दिवसांपूर्वी रोहिणी आणि त्यांच्या पतीला मारहाण झाली होती. कारण? रोहिणी यांनी बाहेरगावहून आलेल्या काही लोकांना होम क्वारंटाईन व्हायला सांगितलं होतं आणि अशा लोकांची यादी आरोग्यविभागाला पाठवली होती.

'आमची नावं वर पाठवलीच कशी?' याचा राग येऊन गावातल्या काही लोकांनी रोहिणी आहिरेंना मारहाण केली. याआधीही आशा सेविकांना मारहाण होण्याच्या घटना राज्यात आणि देशातही घडल्या आहेत.

का होत आहेत सततचे हल्ले?

गावामध्ये असलेले कोरोना व्हायरसबद्दलचे गैरसमज याला कारणीभूत असल्याचं म्हटलं जातंय. "लोकांना काय वाटतं की आशा वर्कर आपल्या दारी आली म्हणजे आता आपली बदनामी होणार," मळगावात आशा सेविका असलेल्या सुवर्णा देवरे म्हणतात.

"अनेकदा आशा वर्कर तपासणीसाठी जाते, तिथल्या लोकांचं तापमान घेते, काही लक्षणं दिसली तर ती वर कळवते. त्या माहितीच्या आधारावर आरोग्य विभागाचे कर्मचारी रूग्णाला दवाखान्यात अॅडमिट करायला घेऊन जातात आणि अशात जर रूग्ण दगावला तर सगळा रोष आशा वर्करच्याच माथी येतो. तुमच्यामुळे आमचा चांगलाचुंगला माणूस गेला असं म्हणत आशा वर्करला मारहाण केली जाते. नाशिक जिल्ह्यातल्या येवल्यात अशीच घटना घडली," सुवर्णा पुढे सांगतात.

राजकीय समीकरणं की पुरुषसत्ताक विचारांचा पगडा?

आशा वर्कर्सला मारहाण झालेल्या अनेक घटनांमध्ये स्थानिक पुढाऱ्यांचा हात किंवा हल्लेखोरांना संरक्षण असल्याचं दिसून येतंय. याबद्दल बोलताना आशा वर्कर्स आणि गटप्रवर्तक संघटनेचे (आयटक) अध्यक्ष राजू देसले म्हणतात की, "ज्यांच्यावर लोकशाहीत लोकांचं प्रबोधन करण्याची जबाबदारी आहे, अनेकदा तेच लोक हल्ला करताना दिसून येत आहेत.

"या आशा वर्कर्स कोण आल्या आम्हाला शिकवणाऱ्या, आम्ही काय करावं आणि काय करू नये ते सांगणाऱ्या अशी या पुढाऱ्यांची मानसिकता असते. त्यातून अशा घटना घडतात. अनेकदा आपल्या गटातल्या माणसांनी नियम मोडले तरी त्यांनी संरक्षण देण्याची राजकीय समीकरणंही यात दिसून येतात," ते नमूद करतात.

या हल्ल्यांमागे पुरुषसत्ताक विचारांचा पगडा हेही एक कारण आहे असं राजू देसलेंना वाटतं. "आशा वर्कर्सचा जर तुम्ही वयोगट बघितला तर त्या साधारण तिशी-चाळीशीच्या आहेत. या आशा त्या त्या गावातल्या सुना असतात. आणि तिथल्या जेष्ठांना, विशेषतः पुरुषांना, आशांनी घराबाहेर जाऊ नका, क्वारंटाईन राहा असं सांगणं किंवा बाहेरगावी जाणार...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"काही ध्यानीमनी नसताना त्यांनी गावात आमच्यावर हल्ला केला. माझे मिस्टर आणि मी जात होतो गाडीवरून. लाठीचा पहिला फटका माझ्या मिस्टरांच्या हातावर बसला, माझ्या मांडीला लागलं. गाडीवरून उतरलो तर त्यांनी पाठीत गुद्दे घातले," आशा गटप्रवर्तक रोहिणी आहिरे सांगत होत्या. रोहिणी नाशिक जिल्ह्यातल्या मळगाव या लहानशा गावात राहातात तसंच काम करतात.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आसमा जहांगीर

त्या पाकिस्तान सुप्रीम कोर्ट बार असोसिएशनच्या माजी अध्यक्षा होत्या. बीबीसीशी बोलताना मुंजे जहांगीर यांनी आईच्या मृत्यूच्या वृत्ताला दुजोरा दिला. सध्या मुंजे जहांगीर देशाबाहेर आहेत. त्यांच्या भावाने त्यांना हे वृत्त दिलं असं त्यांनी बीबीसीला सांगितलं.

रविवारी आसमा यांची प्रकृती बिघडली होती. त्यानंतर त्यांना रुग्णालयात दाखल करण्यात आलं होतं.

आसमा यांचा जन्म 27 जानेवारी 1952मध्ये लाहोर येथे झाला होता. लाहोरच्या कॉन्वेंट ऑफ जिजस अॅंड मेरी येथून त्यांनी पदवी घेतली. पंजाब विद्यापीठातून त्यांनी कायद्याचे शिक्षण घेतले.

कायद्याचं पुढील शिक्षण त्यांनी स्वित्झर्लंड, कॅनडा आणि अमेरिकेला घेतलं. लाहोरच्या कायदे आझम लॉ कॉलेजमध्ये त्यांनी राज्यघटनेचे अध्यापन केले आहे.

पाकिस्तान सुप्रीम कोर्टाच्या बार अध्यक्षपदी नियुक्त झालेल्या त्या पहिल्या महिला ठरल्या.

पाकिस्तानच्या न्यायव्यवस्थेमध्ये सुधारणा व्हावी म्हणून त्या अनेक वर्षं झटल्या.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अत्यंत प्रतिकूल परिस्थितीत काम करणाऱ्या मानवी हक्क कार्यकर्त्या अशी ओळख असलेल्या आसमा जहांगीर यांचं पाकिस्तानातील लाहोरमध्ये निधन झालं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आसामचा डबलडेकर बोगीबील ब्रिज

1.     1997 मध्ये तत्कालीन पंतप्रधान एच. डी. देवेगौडा यांच्या हस्ते पुलाची पायाभरणी करण्यात आली. पण काही कारणास्तव कामाला सुरुवात होण्यास विलंब झाला.

2     2002 मध्ये तत्कालीन पंतप्रधान अटल बिहारी वाजपेयी यांच्या कार्यकाळात या पुलाच्या कामाला सुरुवात झाली. आणि अखेर आज तब्बल 16 वर्षांनंतर त्यांच्या 94व्या जन्मदिनी या पुलाचं लोकार्पण पंतप्रधान नरेंद्र मोदींच्या हस्ते होत आहे.

3     रेल्वे आणि रस्ता अशी वाहतुकीची व्यवस्था असणारा देशातला सगळ्यांत मोठा पूल आहे, असं नॉर्थइस्ट फ्रंटियर रेल्वेचे मुख्य प्रवक्ते प्रणव ज्योती शर्मा यांनी सांगितलं.

4.    हा डबलडेकर पूल 4.94 किलोमीटर लांबीचा आहे. भारतातला सगळ्यांत लांब डबलडेकर पूल आहे.

5.    5,920 कोटी रुपये खर्च करून या पुलाची उभारणी करण्यात आली आहे.

6.    ब्रह्मपुत्रा नदीवर हा पूल बांधण्यात आला आहे. या प्रदेशात प्रचंड पाऊस पडतो तसंच हा भाग भूकंपप्रवण क्षेत्रात येतो. त्यामुळे इथे पुलाची उभारणी करणं मोठं आव्हान होतं. हा पूल रिश्टर स्केलवर 7.0 पर्यंतच्या भूकंपाचा सामना करू शकतो, असं आसामच्या मुख्यमंत्र्यांनी ट्विटरवर सांगितलं.

बोगीबील पूल

7.    तिनसुकिया-नाहरलागून इंटरसिटी एक्स्प्रेस या ट्रेनला पंतप्रधान नरेंद्र मोदी हिरवा कंदील दाखवणार आहेत. त्यानंतर हा पूल औपचारिक वाहतुकीसाठी खुला होईल. ही ट्रेन आठवड्यातून पाचवेळा धावणार आहे.

8.    या पुलामुळे आसाममधील तिनसुकिया आणि अरुणाचल प्रदेशमधील नाहरलागून या शहरामधलं अंतर दहा तासांनी कमी होणार आहे.

9.    या पुलाच्या खालच्या बाजूला दोन समांतर रेल्वे मार्ग आहेत. वरच्या बाजूला तीन पदरी रस्ता मार्ग आहे. रस्त्यावरची तसंच रेल्वेच्या माध्यमातून सातत्याने चालणारी वाहतूक पेलण्यास हा पूल सक्षम आहे.

10.   अरुणाचल प्रदेश, आसामसह पूर्वांचलातील राज्यांमध्ये पायाभूत सुविधांमध्ये वाढ होण्याच्या दृष्टीने हा पूल महत्वाचा मानला जात आहे. या पुलामुळे दिब्रूगढच्या सर्वांगीण विकासात मोलाची भर पडेल, अशी अपेक्षा केली जात आहे.

भारतीय लष्करासाठी सामरिकदृष्ट्या महत्त्वाचा

पण एवढंच या पुलाचं वैशिष्ट्य नाहीये. सुरक्षेच्या दृष्टिनंही 'बोगीबील ब्रिज' महत्त्वाचा आहे. आसाम आणि अरुणाचल प्रदेशला जोडणारा हा पूल भारतीय लष्करासाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

अरुणाचलची सीमा चीनला लागून आहे. इथे चीनकडून कोणताही हालचाल झाल्यास...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आसाममध्ये ब्रह्मपुत्रा नदीवरच्या डबलडेकर पुलाचं आज पंतप्रधान नरेंद्र मोदींच्या हस्ते लोकार्पण झालं. रस्ते आणि रेल्वे अशी दुहेरी वाहतूक करणारा हा 'बोगीबील ब्रिज' देशातला सर्वांत लांब डबलडेकर पूल आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आसामचे पोलिस महासंचालक भाष्कर ज्योती महंता यांनी बीबीसीशी बोलताना या वृत्ताला दुजोरा दिला. त्यांनी सांगितलं, की या संघर्षामध्ये काही पोलिस कर्मचारीही जखमी झाले आहेत. आंदोलकांचा मृत्यू पोलिसांच्याच गोळीने झाला की नाही, हे मात्र अजून स्पष्ट झालं नाही.

भाष्कर ज्योती महंता यांनी म्हटलं, दोन लोकांचा मृत्यू गोळी लागून झाला आहे. त्यांना गोळी कशी लागली याचा आम्ही तपास करत आहोत. अनेक ठिकाणी पोलिस आणि आंदोलकांमध्ये चकमकी झाल्या आहेत. यामध्ये 7-8 पोलिस कर्मचारीही जखमी झाले आहेत. गुवाहाटीच नाही तर राज्याच्या अन्य भागातही अशा चकमकी झालेल्या आहेत.

पीटीआयनं दिलेल्या माहितीनुसार गुवाहाटी मेडिकल कॉलेज आणि हॉस्पिटलच्या एका अधिकाऱ्यानं सांगितलं, की एका आंदोलकाचा हॉस्पिटलमध्ये आणण्यापूर्वीच मृत्यू झाला होता, तर दुसऱ्या आंदोलकाचा मृत्यू उपचारादरम्यान झाला.

गुरुवारी (12 डिसेंबर) शहरामध्ये संचारबंदी असूनही हजारो लोक रस्त्यावर उतरले होते.

आंदोलकांनी गुवाहाटी उच्च न्यायालयाच्या समोर एका मोठ्या मैदानात सभा घेण्याचा आणि शांततेच्या मार्गानं आंदोलन करण्याचा निर्णय घेतला. या सभेत 'जय अखम' (जय आसम) आणि 'कैब आमी ना मानू' (आम्ही कॅब मानत नाही ) अशा घोषणा दिल्या.

सरकार विरुद्ध आंदोलक

मुख्यमंत्री सर्वानंद सोनोवाल यांनी बीबीसी प्रतिनिधीशी बोलताना म्हटलं, की सरकारनं आंदोलकांकडे चर्चेसाठी प्रस्ताव पाठवला आहे. लोकांना शांतता राखण्याचं आवाहनही केलं आहे.

मात्र आंदोलकांचं नेतृत्व करणाऱ्यांपैकी एक असलेल्या समुज्जल भट्टाचार्य यांनी सरकारकडून कोणताही प्रस्ताव आला नसल्याचं म्हटलं.

दरम्यान, आसामच्या दहा जिल्ह्यांमधील मोबाईल इंटरनेट सेवेवरील निर्बंध शनिवारपर्यंत (14 डिसेंबर) वाढविण्यात आले आहेत. दिब्रूगढ, गुवाहाटी आणि तिनसुकिया जिल्ह्यातील संचारबंदी अजूनही कायम आहे.

आसामचं शेजारी राज्य मेघालयमध्येही मोबाईल इंटरनेट आणि मेसेंजिंग सेवांवर निर्बंध लादल्याचं वृत्त पीटीआयनं गृह मंत्रालयातील एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याच्या हवाल्यानं दिलं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आसाममधील गुवाहाटी शहरात नागरिकत्व दुरुस्ती विधेयकाला विरोध करणाऱ्या आंदोलक आणि पोलिसांमध्ये संघर्ष झाला. यामध्ये दोन आंदोलकांचा मृत्यू झाला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आसामचे मुख्यमंत्री सर्वानंद सोनोवाल

तसेच, गुवाहाटी हायकोर्टाचे निवृत्त न्यायाधीश बिप्लब शर्मा यांच्या नेतृत्त्वात एक उच्चस्तरीय समिती नेमली असून, ही समिती आसाममधील सद्यस्थितीचा अहवाल देईल, त्याचसोबत घटनात्मक तोडगा काढण्यासाठी सूचनाही ही समिती करेल, असंही सोनोवाल यांनी सांगितलं.

मुख्यमंत्री सर्वानंद सोनोवाल यांनी बीबीसीसोबत संवाद साधला.

प्रश्न - आसाममधील हिंसेचं कारण काय आहे?

उत्तर - लोकशाहीत हिंसक आंदोलनांचा वाईट परिणाम होतो. लोकशाहीत हिंसेला स्थान नसावं. सध्या आसाम आणि इथल्या लोकांनी शांतता पाळण्याची आवश्यकता आहे. आम्ही या मुद्द्यावर आंदोलकांशी चर्चेसही तयार आहोत.

पंतप्रधान आणि केंद्रीय गृहमंत्र्यांनी सांगितलंय की, आमचं सरकार आसामच्या जनतेची ओळख जपण्यासाठी कटिबद्ध आहोत. याबाबत कुणाला काही संशय घेण्याचा काही काम नाही. मात्र, आम्हाला काही वेळ द्यावा, जेणेकरुन या प्रकरणात शांततेनं एकत्रितपणे मार्ग काढता येईल.

प्रश्न - जर असं आहे आणि पंतप्रधानांनीही यासंबंधी ट्वीट केलंय, तर मग ही गोष्ट तुम्ही जनतेला का समजावू शकत नाहीत?

उत्तर - काही लोक चुकीची माहिती पसरवत आहेत. सत्य कधीच समोर आणलं गेलं नाही. या संपूर्ण आंदोलनातून लोकांची दिशाभूल करण्याचा प्रयत्न सुरू आहे. त्यांना सत्याशी काहीच घेणंदेणं नाहीय.

कुणी म्हणतंय इतक्या लोकांना नागरिकत्व मिळेल, दुसरा काहीतरी वेगळंच सांगतोय. त्यामुळं काही अडचणी आहेत. नागरिकत्व कायद्यात हे काही पहिल्यांदाच दुरुस्ती झाली नाहीय. याआधीच्या सरकारांनीही या कायद्यात दुरुस्ती केलीय.

प्रश्न - कर्फ्यू लावून, इंटरनेट बंद ठेवून जनतेची किती दिवस तुम्ही समजूत काढत सरकार चालवणार? तुमच्याजवळ पोलीस आहेत, सशस्त्र दल आहे, गुप्तचर यंत्रणा आहे. मग लष्कराची गरज का पडली?

उत्तर - या आंदोलनात सर्व लोक सहभागी नाहीत. कायद्याचीही एक प्रक्रिया असते. कुठलंही सरकार ती प्रक्रिया बाजूला कशी ठेवू शकेल? शांतता राखण्यासाठीच असं केलंय. कुणालाही त्रास देण्यासाठी नाही. लोकांनी आम्हाला सहकार्य करायला हवं.

प्रश्न - 'कॅब'वरुन भाजपमध्ये कुठलेच मतभेद नाहीत का?

उत्तर - भाजपमध्ये या मुद्द्यावरुन कुठलेच मतभेद नाहीत. नागरिकत्व दुरुस्ती विधेयकाद्वारे पहिल्यांदा लोकांना हा अधिकार मिळेल. आसाम कराराच्या 34 वर्षानंतर या सरकारनं हा निर्णय घेतला आहे. हा निर्णय आसामच्या ओळखीसाठी आहे. त्यामुळं कॅबवरुन मतभेद कसे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

नागरिकत्व दुरुस्ती विधेयकाला (CAB) विरोध करणाऱ्या आंदोलकांशी चर्चा करण्यासाठी आमचं सरकार तयार आहे, असं आसामचे मुख्यमंत्री सर्वानंद सोनोवाल यांनी म्हटलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आसामच्या गोलाघाट आणि जोरहाट जिल्ह्यांमध्ये विषारी दारू प्यायल्यामुळे मृतांची संख्या 99 वर पोहोचली आहे. मृतांमध्ये अनेक महिलांचा समावेश आहे.

काही दिवसांपूर्वी अशाच गावठी दारूमुळे उत्तर प्रदेश आणि उत्तराखंडमध्ये जवळजवळ 100 लोकांचा बळी गेला होता. आणि साधारण दोन वर्षांपूर्वी मुंबईजवळही अशाच प्रकारे विषारी दारूचे अनेक बळी गेले होते.

पण ही दारू नेमकी काय असते? तिची निर्मिती का केली जाते? आणि जर ही दारू एवढी सर्रास बनवली जाते, तर मग नेमकं चुकतं कुठे ज्यामुळे अशा घटना अधूनमधून ऐकायला मिळतात?

जेव्हापासून हा कारभार सुरू झाला आहे, तेव्हापासून या चुका होताहेत. देशाच्या अनेक भागातून या दारूमुळे मृत्यूच्या बातम्या आल्या आहेत.

देशी दारूला कच्ची दारू असंही म्हणतात. तिचं मिश्रण करणं अतिशय सोपं असतं. पण या कच्च्या दारूची झिंग वाढवण्याच्या नादात ती विषारी बनते.

सामान्यत: गूळ आणि उसाच्या मळीपासून देशी दारू तयार केली जाते. त्यात युरिया आणि बेलाची पानं टाकली जातात. त्यामुळे त्याची नशा आणखी जास्त होते.

मिथिल अल्कोहोल

दारू जास्तीत जास्त चढावी, यासाठी त्यात ऑक्सिटॉसिन टाकलं जातं, जे मृत्यूला निमंत्रण देते. गेल्या काही वर्षांत अशी माहिती मिळाली आहे की ऑक्सिटॉसिनमुळे वंध्यत्व येतं आणि मज्जासंस्थेशी निगडीत आजार होतात.

त्याच्या सेवनामुळे डोळ्यात जळजळ, खाज आणि पोटात जळजळ होऊ शकते. दीर्घकाळ सेवन केल्यास डोळ्यांची दृष्टीही जाऊ शकते.

कच्च्या दारूत  युरिया आणि ऑक्सिटॉसिन सारखे रासायनिक पदार्थ मिसळल्यास मिथिल अल्कोहोल तयार होतं आणि त्यामुळे मृत्यू ओढवू शकतो.

मिथिल अल्कोहोल शरीरात जाताच झपाट्याने रासायनिक प्रक्रिया होते. त्यामुळे शरीराच्या आतले अवयव निकामी होतात आणि लगेच मृत्यू ओढवतो.

मिश्रणात असंतुलन

काही लोकांच्या शरीरात ही रासायनिक प्रक्रिया हळूहळू होते. त्यामुळे ते बचावतात.

जे द्रव्य दारू म्हणून विकलं जातं ते 95 टक्के शुद्ध अल्कोहोल म्हणतात. त्याला इथेनॉलसुद्धा म्हणतात.

उसाचा रस, ग्लुकोज, पोटॅशियम नायट्रेट, मोहाची फुलं तसंच बटाटे, भात, जवस, मका असे स्टार्च असलेले पदार्थ एकत्र आंबवून इथेनॉल तयार केलं जातं.

या इथेनॉलमध्ये आणखी नशा टाकण्यासाठी त्यात मिथेनॉल टाकलं जातं. त्यात कास्ट अल्कोहोल किंवा कास्ट नॅप्था या नावाने ओळखलं जाणारं मिथेनॉल मिसळलं जातं की दारूचं संतुलन बिघडतं आणि ती धोकादायक बनते.

मिथेनॉल विषारी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

विषारी गावठी दारूमुळे आज पुन्हा अनेकांचा जीव गेला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आसामच्या नौगाव या छोट्याशा गावात राहाणारे रत्नेश्वर दास. जुन्या आठवणींना डोळ्यासमोर येता येता त्यांच्या चेहऱ्यावर हसू तरळतं. त्यांना अजूनही आठवते, शेतातून, रानातून, चिखलातून अनवाणी धावणारी हिमा.

हिमा दास... तिला कुणी उडनपरी म्हणतं, कुणी गोल्डन गर्ल तर कोणी धिंग एक्स्प्रेस.

19 वर्षांच्या या पोरीने गेल्या एक महिन्यात आपलं पाचवं सुवर्णपदक जिंकलंय! तिने चेक रिपब्लिकच्या प्राग शहरात झालेल्या स्पर्धेत 400 मीटर आपलं पाचवं रेसमध्ये सुवर्णपदक जिंकलं आहे.

याआधी तिने मागच्या बुधवारी ताबोर अॅथलॅटिक्स मीटमध्ये 200 मीटर स्पर्धेत सुवर्णपदक जिंकलं होतं. त्याआधीच्या क्लाडो अॅथलॅटिक्स मीट, कुंटो अॅथलॅटिक्स मीट आणि पोंझान अॅथलॅटिक्स ग्राँ प्रीमध्येही तिने गोल्ड मेडल पटकावलं.

पण एकीकडे ती जगभरात देशाची मान उंचावतेय तर दुसरीकडे या यशाद्वारे ती जगाचं लक्ष आपल्या पूरग्रस्त राज्याकडे वेधत आहे.

आसाममध्ये सध्या भयंकर पूर आलाय. अनेक गावं, जिल्हे पाण्याखाली आहेत. शंभरहून अधिक लोकांचा यामुळे जीव गेलाय तर हजारो लोक विस्थापित झाले आहेत.

अशात हिमाने आपला अर्धा पगार पूरग्रस्तांच्या मदतीसाठी देऊ केला आहे. इतकंच नाही तर तिने ट्विटरवर इतरांनाही मदत करण्यासाठी आवाहन केलं आहे.

हिमा दासने आसाममधील पूरग्रस्तांसाठी बरीच मदत केली आहे

तिने थेट मुख्यमंत्री मदतनिधीच्या अकाउंटमध्ये आपली मदत जमा केली असून, यासाठी तिचं सध्या सोशल मीडियावर खूप कौतुक होतंय.

हिमा सामाजिक चळवळीत सक्रिय आहे. ती ऑल आसाम स्टुडंट्स युनियन या संस्थेची स्पोर्ट्स सेक्रेटरी आहे. तिच्या भागात तिने अवैध दारूविरोधात मोहीम चालवली आहे.

पण तिचं हे यश सहज नाहीच आलं. किंबहुना या यशाची तिनेही कदाचित कल्पना केली नसेल. कारण एक तर घरची पार्श्वभूमी फार काही चांगली नव्हती आणि दुसरं म्हणजे तिची स्वप्नं वेगळी होती.

धावपटू बनायचं नव्हतं

हो, लहानपणी तर या 'उडनपरी'च्या डोक्यात धावपटू बनण्याचा विचार आला नव्हता. तिला आवडायचा तो फुटबॉल. तिचे लहानपणीचे मित्र जॉय दास तिच्या फुटबॉलच्या वेडेपणाविषयी सांगतात.

"खूप वर्षांपूर्वीची गोष्ट आहे. गावातली मुलं फुटबॉल खेळत होती. हिमा आली आणि म्हणाली, 'मी पण खेळणार.' आम्ही म्हणालो, 'तू तर पोरगी आहेस. तुला काय जमणार?' तरी तिने ऐकलं नाही आणि खेळायला लागली. आमचं भांडण झालं आणि मारामारीही. पण नंतर आम्ही मित्र बनलो, तोवर हिमाने धडाधड गोल मारायला सुरुवातही...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"ती वेडी होती एकदम. जवळून एखादी कार जरी गेली ना तर त्या चालत्या गाडीशी स्पर्धा असायची या बयोची. अशी सुसाट पळायची ना की बस!"


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आसामच्या लटूरादिया गावातील रहिवासी.

"आम्ही बांगलादेशी नाही. आम्ही कुणाला घाबरतही नाही," असं म्हणणं आहे, आसामच्या दुर्गम लटूरादिया गावातल्या नागरिक 22 वर्षीय कोरिमोन नेशा यांचं.

10 महिन्यांपूर्वी मोहम्मद कमलुद्दीन अहमद यांच्यासोबत लग्न करुन कोरिमोन आसामला आल्या. आसाममध्ये सध्या नॅशनल रजिस्टर ऑफ सिटीझन्स अर्थात 'राष्ट्रीय नागरिक नोंदणी' (एनआरसी) अद्ययावत करणं सुरू आहे.

नव्या रजिस्ट्रीमध्ये आपल्या नावाचा समावेश होणार नाही, अशी भीती कोरिमोनसारख्या शेकडो महिलांना वाटत होती.

पण आता त्या आत्मविश्वासानं माझ्या प्रश्नांची उत्तरं देत होत्या. नागरिकतेविषयी त्यांच्या चेहऱ्यावर कोणत्याही प्रकारची चिंता दिसून येत नव्हती.

NRCचं अद्यावतीकरण म्हणजे काय?

31 डिसेंबरच्या रात्री आसाम सरकारने राष्ट्रीय नागरिक नोंदणीचा पहिला मसुदा जारी केला.

कोरिमोन नेशा

यामध्ये त्याच लोकांच्या नावाचा समावेश असेल, ज्यांनी 25 मार्च 1971च्या पूर्वीची भारतीय नागरिक असल्याची सरकारी कागदपत्र जमा केली आहेत.

असं असलं तरी, ही संपूर्णरित्या अपटेड केलेली NRC नसेल. कारण अजून कागदपत्रांची पडताळणी बाकी आहे.

आसामला अवैध बांगलादेशी नागरिकांपासून मुक्त करण्यासाठी इथलं सरकार सर्वोच्च न्यायालयाच्या देखरेखीखाली एनआरसी अपडेट करत आहे.

यासाठी 24 मार्च 1971ला आधार वर्ष मानण्यात आलं आहे. कारण 25 मार्च 1971ला बांगलादेशाची निर्मिती झाली होती.

बांगलादेशीचं लेबल हटणार

लटूरादिया हे गाव आसामची राजधानी गुवाहाटीपासून 95 किलोमीटरच्या अंतरावर आहे. तिथं पोहोचल्यानंतर मी लोकांना एनआरसीच्या मसुद्याबद्दल विचारलं.

तेव्हा सर्वांनी सांगितलं की, 31 डिसेंबरनंतर आसामचे लोक त्यांच्याकडे 'बांगलादेशी' म्हणून पाहणार नाहीत.

लटूरादिया आणि आसपासच्या गावातील बहुतेक लोक बंगाली मुसलमान आहेत.

गोरोइमारी इथल्या 26 वर्षीय नुरुल इस्लाम यांनी बीबीसीला सांगितलं, "भारतीय नागरिक असूनसुद्धा मागील काही वर्षांपासून आमच्यावर बांगलादेशी असल्याचा बिल्ला लागला आहे. सुरक्षेविषयी आम्हाला नेहमीच चिंता वाटत राहिली आहे."

"पण नवीन वर्षात कोणीही आमच्याकडे संशयाच्या नजरेनं पाहणार नाही, कोणी आम्हाला विदेशी म्हणणार नाही, अशी आशा करू या", नुरुल इस्लाम सांगतात.

नूरुल इस्लाम

मास्टर्सचं शिक्षण घेणाऱ्या नुरुल यांनी एका प्रश्नाचं उत्तर देताना सांगितलं, "सर्वोच्च न्यायालयानं ग्रामपंचायतीनं दिलेल्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"आमच्याजवळ सर्व प्रकारची कागदपत्रं आहेत. माझ्या पतीजवळसुद्धा आहेत आणि सासरच्या मंडळींजवळसुद्धा. तसंच या कागदपत्रांत काही चुकीचं नाही. आम्ही इथलेच नागरिक आहोत."


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आसाममधल्या बेलसिरी या छोट्याशा गावात राहणाऱ्या बोरोला लहानपणापासूनच आजूबाजूच्या गोष्टींबद्दल कुतूहल होतं. एकेदिवशी शाळेतून परत येत असताना एका तरुणांच्या घोळक्याकडे तिचं लक्ष गेलं. तिनं लगेचच या खेळ खेळून पहायचं ठरवलं. जमुनानं पाहिलेला खेळ वुशू होता.

अर्थात, आपण एखाद्या खेळात देशाचं प्रतिनिधीत्व करू असं कधीही जमुनाला वाटलं नव्हतं. पण तरीही वुशु तिच्या क्रीडा क्षेत्रातील करिअरमधला 'टर्निंग पॉइंट' होता. नंतर तिनं आपलं सगळं लक्ष बॉक्सिंगवर केंद्रीत केलं. कारण या खेळात चांगलं भविष्य आहे, असं तिला वाटलं.

पण तरीही एखाद्या छोट्या ठिकाणाहून येऊन खेळात करिअर करताना अनेक अडचणी येऊ शकतात...विशेषतः संसाधनांच्या बाबतीत. जमुना बोरोला सुरुवातीच्या काळात औपचारिक प्रशिक्षण मिळालंच नाही. ज्यांना बॉक्सिंग आवडायचं, असे काही जण कोणत्याही व्यावसायिक मार्गदर्शनाशिवाय सराव करायचे. लहानगी जमुना त्यांच्यासोबत खेळायला जायची.

वैयक्तिक संघर्षासोबत बॉक्सिंगचा सराव

वैयक्तिक पातळीवर तिचा संघर्ष अजूनच खडतर होतात. लहान असतानाच तिचे वडील वारले होते. त्यामुळे मुलांना वाढविण्यासाठी आईला एकटीलाच त्यांची जमीन कसावी लागत होती. जमुनालाही कुटुंबाच्या उदरनिर्वाहासाठी चहा आणि भाजीपाला विकावा लागत होता.

खेळाविषयीच्या सुविधांचा अभाव हे एकमेव आव्हान नव्हतं. खेळ सुरू ठेवण्यासाठी तिला बॉक्सिंग रिंगच्या बाहेरही लढावं लागत होतं. नातेवाईक, शेजारचे लोक तिला खेळापासून परावृत्त करण्याचा प्रयत्न करत होते. 'हा खेळ बायकांसाठी नाहीये. तुला काही दुखापत झाली, चेहरा बिघडला तर लग्न कसं होणार?' असं सांगून नातेवाईक तिला बॉक्सिंगची भीतीच दाखवत होते.

अशावेळी कुटुंबाकडून मिळणारा आधार महत्त्वाचा ठरतो. एखाद्याचं करिअर याच मानसिक आधाराच्या सहाय्याने घडू शकतं किंवा बिघडू शकतं. याबाबत जमुना बोरो खूपच नशीबवान ठरली, कारण तिचं कुटुंब कायम तिच्या पाठिशी उभं होतं. तिला सराव करण्यासाठी प्रोत्साहन देत होतं. त्यांनी कधीच तिचा आत्मविश्वास कमी होऊ दिला नाही.

आंतरराष्ट्रीय स्तरावर मिळालेलं यश

जमुनाची गुणवत्ता, कठोर परिश्रम आणि कुटुंबाकडून मिळणारं प्रोत्साहन या सगळ्याचं सार्थक 2010 साली झालं. याचवर्षी तिनं तामिळनाडूमध्ये झालेल्या सब ज्युनिअर महिला बॉक्सिंग स्पर्धेत सुवर्णपदक जिंकलं. तो जमुनाच्या आयुष्यातला सर्वांत महत्त्वाचा दिवस होता.

राष्ट्रीय पातळीवर मिळालेलं एक्सपोजर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जमुना बोरो जागतिक क्रमवारीत पाचव्या क्रमांकावर आहे. 54 किलो वजनी गटात ती भारताची अव्वल क्रमांकाची खेळाडू आहे. अर्थात, हा प्रवास तितका सोपा नव्हता.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आसाममधील ग्वालपाडा जिल्ह्यातील माटिया गावातले सामाजिक कार्यकर्ते शाहजांह अली सांगत होते.

भारतात एकही डिटेन्शन सेंटर नाही, असं पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी रविवारी दिल्लीत रामलीला मैदानावर घेतलेल्या जाहीर सभेत म्हटलं होतं. डिटेन्शन सेंटर अफवा असल्याचं त्यांनी म्हटलं होतं.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी डिटेंशन सेंटर नसल्याचा दावा केला असला तरी आसाममधील माटिया गावात अडीच हेक्टर जमिनीवर देशातील पहिलं आणि सर्वात मोठं डिटेन्शन सेंटर उभारण्यात येत आहे.

डिटेन्शन सेंटरचं बांधकाम

डिटेंशन सेंटरचं बांधकाम बघणारे साईट इंचार्ज रॉबिन दास यांनी बीबीसीला सांगितलं, "मी डिसेंबर 2018 पासून या डिटेन्शन सेंटरच्या बांधकामावर देखरेख ठेवतो आहे. या माटिया गावात गेल्या वर्षी डिसेंबर पासून हे बांधकाम सुरू झालं होतं. यात तीन हजार लोकांना ठेवण्याची व्यवस्था करण्यात येत आहे."

"इथे स्त्री आणि पुरूष दोघांसाठीही वेगवेगळे सेल उभारण्यात येत आहेत. आम्ही डिटेन्शन सेंटरचं 70% काम पूर्ण केलं आहे. जवळपास 300 मजूर एकही रजा न टाकता काम करत आहेत. हे काम पूर्ण करण्यासाठी 31 डिसेंबर 2019ची डेडलाईन देण्यात आली होती."

"मात्र, 31 मार्च 2020 पर्यंत या डिटेन्शन सेंटरचं काम आम्ही पूर्ण करू, अशी आशा मला आहे. पावसाळ्यात येणाऱ्या अडचणींमुळे कामं थोडी रेंगाळली आहेत."

डिटेन्शन सेंटरच्या बांधकामावर होणाऱ्या खर्चाशी संबंधित प्रश्नावर उत्तर देताना रॉबीन दास म्हणाले, "सेंटरच्या उभारणीचा एकूण खर्च 46 कोटी रुपये आहे. केंद्रीय गृहमंत्रालय हा निधी देणार आहे."

'जगातील दुसऱ्या क्रमांकाचं डिटेन्शन सेंटर'

अमेरिकेतील डिटेन्शन सेंटरनंतर हे जगातील सर्वांत मोठं डिटेन्शन सेंटर असल्याचा साईट इन्चार्ज रॉबीन दास यांचा दावा आहे. सेंटरच्या आत हॉस्पिटल तर बाहेर प्राथमिक शाळेपासून सभागृहापासून लहान मुलांपासून महिलांपर्यंत सर्वांच्या विशेष काळजी घेण्यासाठीच्या सोयी-सुविधा असणार आहेत.

सध्या आसाममधील वेगवेगळ्या सहा मध्यवर्ती कारागृहांमधील डिटेन्शन सेंटरमध्ये 1133 घोषित परदेश नागरिक आहेत.

ही 25 जूनपर्यंतची आकडेवारी आहे. काँग्रेस खासदार शशी थरूर यांनी संसदेत विचारलेल्या प्रश्नाला उत्तर देताना केंद्रीय गृहराज्यमंत्री जी. के. रेड्डी यांनी जुलै महिन्यात सभागृहात ही माहिती दिली होती.

या डिटेन्शन सेंटरच्या जवळून जाताना माटिया गावाजवळ राहणारे आजिदुल इस्लाम यांच्या मनात भीती दाटून...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"भारतात डिटेन्शन सेंटर्स नाही, असं पंतप्रधान नरेंद्र मोदी नवी दिल्लीत का म्हणाले माहिती नाही. इथे माटियामध्ये भारतातील सर्वांत मोठ्या डिटेन्शन सेंटरचं बांधकाम सुरू असल्याचं तुम्ही बघू शकता. तुम्ही इथे काम करणाऱ्या मजुरांना विचारू शकता. ही विशाल वास्तू बेकायदेशीरपणे भारतात राहणाऱ्या लोकांसाठी उभारली जात आहे आणि केंद्रीय गृहमंत्रालयाच्या निधीतूनच ती उभारली जात आहे."


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आसाममध्ये आंदोलक महिला

या रजिस्टरनुसार जवळजवळ 2.89 कोटी लोक आसाममध्ये राहतात. हा फक्त एक मसुदा आहे आणि अंतिम यादी प्रसिद्ध करण्यापूर्वी वगळण्यात आलेल्या रहिवाशांना आपलं नागरिकत्व सिद्ध करण्याची 30 ऑगस्टपर्यंत संधी दिली जाणार आहे, असं अधिकाऱ्यांनी सांगितलं आहे.

आसाममध्ये बेकायदेशीर स्थलांतरणाला रोखण्यासाठी तयार करण्यात आलेली ही यादी प्रथम 1951मध्ये तयार करण्यात आली होती. आताच्या नियमांनुसार मार्च 1971च्या आधीपासून भारतात राहणारे लोकांना भारताचे कायदेशीर नागरिक मानलं गेलंय तर त्यानंतर आसाममध्ये स्थायिक झालेल्या लोकांच्या अर्जांना संशयित मानलं गेलं आहे.

सुपीक पाणथळ जमिनीमुळे गेल्या शतकभरात कामगारांचा लोंढा आसामच्या दिशेने स्थलांतर करत आहे. मात्र हजारो बांगलादेशी नागरिक बेकायदेशीरपणे आसाममध्ये घुसखोरी करत आहेत. अवैधरीत्या भारतात आलेल्या स्थलांतरितांना मतदानाचा अधिकार असता कामा नये तसंच भारतात राहण्याचा त्यांना अधिकारी नाही म्हणून त्यांची रवानगी बाहेर करणं आवश्यक आहे, असं सरकारचा या यादीमागचा उद्देश आहे, असं बीबीसी प्रतिनिधी जो मिलर यांनी सांगितलं.

अवैध स्थलांतरितांची तातडीने भारताबाहेर रवानगी होणार नाही, असं प्रशासनाने स्पष्ट केलं आहे. याआधीच रोहिंग्यांच्या पुनर्वसनाची जबाबदारी असल्याने बांगलादेशने स्थलांतरितांच्या वाढीव लोढा स्वीकारण्यास नकार दिला नाही.

आसाममधील असंख्य बंगाली मुसलमानांचं नागरिकत्व यामुळे रद्द झालं आहे. हिंदू धर्मीय स्थलांतरितांना स्वीकारण्यासंदर्भात भारत सरकारने आधीच तयारी दर्शविली आहे. मग आम्हाला का नाही? आम्हाला जाणीवपूर्वक लक्ष्य करण्यात येत आहे, असा या मुस्लिमांचा आरोप आहे.

हे रजिस्टर राज्यातल्या सगळ्या NRC केंद्रांवर अर्जदारांचं नाव, पत्ता आणि फोटोसह प्रकाशित केलं जाईल. याशिवाय NRCच्या वेबसाईटवरही लोक आपापली माहिती चेक करू शकतील.

आसामची राजधानी गुवाहाटीमध्ये कुठलाही अनुचित प्रकार रोखण्यासाठी ठिकठिकाणी कडक सुरक्षा बंदोबस्त करण्यात आला आहे. 200पेक्षा अधिक तुकड्या राज्यात तैनात करण्यात आल्या आहेत, असं आसामचे पोलीस महासंचालक के. साकिया यांनी ANI वृत्तसंस्थेला सांगितलं.

काय आहे नॅशनल रजिस्टर ऑफ सिटिझनशिप?

नॅशनल रजिस्टर ऑफ सिटिझनशिप (NRC) ही एक अशी यादी आहे, ज्यात आसाममध्ये राहणाऱ्या सगळ्या लोकांची नावं नोंदवण्यात येणार आहेत. 24 मार्च 1971 रोजी किंवा त्या तारखेच्या आधीही आपण आसाममध्ये...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आसाममध्ये राहणाऱ्या जवळजवळ 40 लाख लोकांची नावं 'नॅशनल रजिस्टर ऑफ सिटिझनशिप'च्या (NRC) दुसऱ्या आणि अंतिम मसुद्यात नाही आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आसाममध्ये नागरिकत्वासाठी आंदोलन करणारे नागरिक

आसाममध्ये सध्या सुप्रिम कोर्टाच्या निरीक्षणाखाली नागरिकांच्या दस्ताऐवजांचा लेखाजोखा घेतला जात आहे. यामुळे काही लोकांच्या चिंता वाढल्या आहेत. बंगाली भाषिक आणि धर्माशी निगडित लोकांच्या केसेसमध्ये गडबड होत असल्याच्या तक्रारी येत आहेत.

"या रजिस्टर संदर्भात कुणाचीही तक्रार आल्यास त्या तक्रारीची दखल घेऊन चौकशी केली जाईल. अशा सगळ्या प्रकरणांच्या चौकशीनंतरच सिटिझनशिपचं अंतिम रजिस्टर प्रसिद्ध होईल," अशी माहिती राजनाथ सिंह यांनी ट्विटरवरून दिली.

दरम्यान, आज आसामची राजधानी गुवाहाटीमध्ये ठिकठिकाणी कडक सुरक्षा बंदोबस्त करण्यात आला आहे. आसामचे पोलीस महासंचालक के. साकिया यांनी ANI वृत्तसंस्थेला सांगितलं की शांतता कायम राखण्यासाठी सर्व उपाययोजना केल्या जात आहेत. "आम्हाला विश्वास आहे की शांतता आणि सुव्यवस्था कायम राहील. 200पेक्षा अधिक तुकड्या तैनात करण्यात आल्या आहेत," असं त्यांनी सांगितलं.

नॅशनल रजिस्टर ऑफ सिटिझनशिप म्हणजे काय?

नॅशनल रजिस्टर ऑफ सिटिझनशिप (NRC) ही एक अशी यादी आहे, ज्यात आसाममध्ये राहणाऱ्या सगळ्या लोकांची नावं नोंदवण्यात येणार आहेत. 24 मार्च 1971 रोजी किंवा त्या तारखेच्या आधीही आपण आसाममध्ये राहत होतो, याचा पुरावा ज्यांच्याकडे असेल, अशा सगळ्यांची नोंद या रजिस्टरमध्ये करण्यात येईल.

आसाम देशातलं एकमेव असं राज्य आहे, जिथे अशा प्रकारच्या सिटिझनशिप रजिस्टरची व्यवस्था आहे. 1951मध्ये असं पहिलं रजिस्टर तयार करण्यात आलं होतं.

1951पासूनची नोंद का?

1947ला फाळणी झाल्यानंतर आसाममधले काही लोक बांगलादेशात म्हणजे तत्कालीन पूर्व पाकिस्तानात गेले. पण त्यांची स्थावर-जंगम मालमत्ता आसाममध्येच होती आणि फाळणीनंतरही लोकांचं दोन्ही बाजूंना जाणं-येणं सुरूच राहिलं.

यादी तपासणारे अधिकारी

यात 1950च्या नेहरू-लियाकत करारानेही महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली होती.

याची गरज का पडली?

15 ऑगस्ट 1985 केंद्र सरकार आणि ऑल आसाम स्टुडंट्स युनियन (AASU) दरम्यान झालेला करारही याचा एक भाग आहे. 1979साली AASUने आसाममध्ये अवैधरीत्या राहणाऱ्या लोकांची ओळख ठरवून त्यांना परत पाठवण्यासाठी आंदोलन सुरू केलं.

भारत सरकार आणि AASU यांच्यादरम्यान झालेल्या करारानंतर या आंदोलनातील नेत्यांनी आसाम गण परिषद नावाचा राजकीय पक्ष स्थापन केला. या पक्षाने नंतर दोनदा राज्यांत सत्ताही स्थापन केली.

आतापर्यंत काय...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आसाममध्ये 'नॅशनल रजिस्टर ऑफ सिटिझनशिप'चा (NRC) दुसरा भाग प्रसिद्ध आज, म्हणजे 30 जुलैला प्रसिद्ध होणार आहे. आठवडाभरापूर्वी केंद्रीय गृहमंत्री राजनाथ सिंह म्हणाले होते की ही यादी फक्त एक मसुदा आहे आणि अंतिम यादीच्या प्रकाशनापूर्वी भारतातल्या सर्व रहिवाशांना आपलं नागरिकत्व सिद्ध करण्याची संधी दिली जाणार आहे.