डॉक सारांशित करण्यासाठी: एखाद्याच्या खोलीवर पॅरासाईट म्हणून आपण राहिला असाल तर हे वाक्य वाचताना नक्कीच तुमच्या चेहऱ्यावर हसू फुटलं असेल याची आम्हाला खात्री आहे.

मग कधीतरी विश्वास सरपोतदार (अशी ही बनवाबनवी फेम) सारखे घरमालक किंवा वॉर्डनची धाड पडली की धावपळ होते आणि मग जगातली अशक्य कारणं सांगितली जातात.

तुम्ही कधी पॅरासाईट म्हणून राहिला आहात?

दक्षिण कोरियातील अशाच एका घरात राहणाऱ्यांवर बेतलेल्या पॅरासाईट या चित्रपटाला ऑस्कर जाहीर झाला आहे. दक्षिण कोरियातील अतिशय बंदिस्त अपार्टमेंटमध्ये आणि त्याचवेळी एका ऐसपैस फ्लॅटमध्ये राहणाऱ्या कुटुंबाची ही कथा आहे. कथा जरी काल्पनिक असली तरी फ्लॅट नक्कीच काल्पनिक नाही. बीबीसीने अशाच एका फ्लॅटमध्ये जाऊन तिथल्या परिस्थितीचा आढावा घेतला.

राजधानी सोलमधील बन्जिहा फ्लॅट (अत्यंत छोटी घरं) मध्ये ओह-की-चिओल नावाचे गृहस्थ राहतात. त्यांच्या घरात अजिबात सूर्यप्रकाश नाही. तिथे इतका कमी प्रकाश येतो की तिथली झाडंही जगत नाहीत.

खिडकीतून डोकावलं तरी त्यांचा फ्लॅट दिसतो. त्या फ्लॅटच्या बाहेर काही तरुण सिगारेटी ओढतात, आणि खाली थुंकतातही.

उन्हाळ्यात त्यांना दमट हवामानाचा प्रचंड त्रास होतो. तसंच वेगाने वाढणारं शेवाळं हाही त्यांच्या चिंतेचा विषय असतो.

ओह यांना अशा प्रकारच्या अडचणी सोसाव्या लागतात

त्यांच्या बाथरुमला सिंक नाही. जमिनीवरून अवघ्या अर्धा मीटर अंतरावर ते बांधलं आहे. बाथरुमचं छप्पर इतकं लहान आहे की त्यांना पाय पसरून उभं रहावं लागतं जेणेकरून डोकं भिंतीला लागणार नाही.

"मी जेव्हा पहिल्यांदा इथे आलो तेव्हा माझं डोकं सारखं छपराला भिडायचं. अगदी हात उंचावला तरी जखम व्हायची." चिओल सांगतात. ते एका लॉजिस्टिक्स कंपनीत काम करतात.

आता मात्र सवय झाली असल्याचं ते म्हणतात. "आता दिवे कुठे आहेत आणि भिंती कुठे आहेत ते चांगलंच कळलंय."

प्रसिद्ध दिग्दर्शक बाँग जूम बो यांनी पॅरासाईट चित्रपटातून आहे रे आणि नाही रे गटातील तफावत दाखवली आहे.

पॅरासाईट चित्रपटात पार्क नावाचं कुटुंब अतिशय श्रीमंत असतं आणि किम गरीब. दोन्ही कुटुंबांची उदाहरणं देऊन हा संघर्ष पडद्यावर दाखवला आहे. त्यातलं एक घर सोल शहराच्या एका टेकडीवर असतं आणि दुसरं घर एका पार्किंगमध्ये असतं.

वास्तविक पाहता बन्जिहा पद्धतीत हजारो युवक राहतात आणि जीवनमान सुधारावं यासाठी अहोरात्र कष्ट करतात.

बन्जिहा सोल मधील वास्तूरचनेचाच भाग नाही तर त्यामागे एक इतिहास आहे....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पॅरासाईट या चित्रपटाला सर्वोत्कृष्ट चित्रपटाचा ऑस्कर जाहीर झाला आहे. पॅरासाईट... शब्द उच्चारला तरी कृतीचा भास झाला ना.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एच. डी. कुमारस्वामी यांनी सार्वजनिरित्या कधीच राधिका कुमारस्वामी यांना आपली पत्नी म्हणून सांगितलेलं नाही.

व्हॉट्सअपवर या फोटोवरून अनेक उलट-सुलट मेसेज व्हायरल होत असून त्यांच्या चारित्र्यावर शिंतोडे उडवले जात आहेत.

कुमारस्वामी यांना काँग्रेस आणि जनता दल सेक्युलरला चिकटवून ठेवणारा एक दुवा म्हणजे राधिका आहे, असं या मेसेजेसमध्ये सांगितलं जात आहे. 'सबकुछ चलता है'च्या नावाखाली काहीही पाठवलं जातं आणि काहीही शेअर केलं जातं.

या सगळ्यामागे उत्सुकता आहे आणि काही प्रश्न दडले आहेत. ही उत्सुकता म्हणजे, खरंच एच. डी. कुमारस्वामींनी दुसरं लग्न केलं होतं का? अभिनेत्री राधिकासोबत त्यांचे अनैतिक संबंध होते का? या संबंधातून त्यांना एक मुलगी आहे का? ते दोघं कधी एकत्र राहायचे का?

एच. डी. कुमारस्वामी यांनी विधानसभा निवडणुकीआधी निवडणूक आयोगाला शपथपत्र सादर केलं होतं. त्यात त्यांनी आपली पहिली पत्नी म्हणून अनिता यांचं नाव लिहिलं आहे. त्यांनी सार्वजनिरीत्या कधीच राधिका कुमारस्वामी यांना आपली पत्नी म्हणून सांगितलेलं नाही.

कुमारस्वामीच कशाला? भारतीय राजकारणातल्या अनेक नेत्यांची उदाहरणं घ्या. पहिली पत्नी घरात असताना बाहेर इतर महिलेशी त्यांचे संबंध असतात. इतकंच नव्हे तर या महिला त्यांच्या घरातही राहिल्या आहेत किंवा त्यांच्याशी त्यांनी दुसरं लग्नही केलं आहे.

कर्नाटकमध्ये मुख्यमंत्रीपदी विराजमान होणाऱ्या एच. डी. कुमारस्वामी यांची दुसरी पत्नी म्हणून सांगितल्या जाणाऱ्या अभिनेत्री राधिका यांच्याबाबत सध्या जोरदार चर्चा सुरू आहे.

तामिळनाडूच्या द्रविड मुण्णेत्र कळघमचे (DMK) नेते करुणानिधी यांना तिसऱ्या पत्नीपासून कनिमोळी हे अपत्य झालं. तसा उल्लेख त्यांच्या शपथपत्रातही आहे. आणि आता कनिमोळी लोकसभेत खासदारही आहेत.

द्रमुक नेते टी. आर. बालू यांनी आपल्या शपथपत्रात आपल्या दोन्ही बायकांची नावं लिहिली आहेत.

पण अशी कोणतीही महिला नेता कदाचित तुमच्या माहितीत नसेल, जिचा पहिला नवरा जिवंत असताना तिनं दुसऱ्या पुरुषाशी संबंध ठेवले आहेत, किंवा पहिल्या नवऱ्याला घटस्फोट न देता दुसऱ्यासोबत एक घरात राहत असेल. नवरा असताना दुसऱ्याशी लग्न केल्याचंही ऐकिवात नाही.

आश्चर्य वाटतंय ना हे ऐकून! हा विचार तुम्हाला विचित्र वाटला असेल. एखाद्या महिला नेत्याच्या चारित्र्याबद्दल मनात प्रश्नंही उठले असतील. जसे एखाद्या पुरुष नेत्याच्या मैत्रिणीबद्दल प्रश्नं उठतात ना, अगदी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सोशल मीडियावर सध्या एक फोटो खूप चर्चेचा विषय ठरला आहे. ज्यात कर्नाटकचे नवनिर्वाचित मुख्यमंत्री एच. डी. कुमारस्वामी हे एका छोट्या मुलीसह अभिनेत्री राधिकासोबत दिसत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एन. राम

राम यांनी रफाल विमान खरेदी व्यवहारासंदर्भात सातत्याने वार्तांकन केलं आहे. मोदी सरकारच्या काळात विमानांची वाढलेली किंमत, या व्यवहारात दसॉल्ट या कंपनीशी पंतप्रधान कार्यालयाने केलेली समांतर चर्चा असे मुद्दे त्यांनी शोधपत्रकारिता करून पुढे आणले आहेत.

या संदर्भात महाधिवक्ता के. के. वेणूगोपाल यांनी सुप्रीम कोर्टात बुधवारी सांगितलं की 'द हिंदू' आणि एएनआयने प्रसिद्ध केलेली कागदपंत्र चोरलेली असून त्यामुळे संवेदनशील माहिती सार्वजनिक झाली आहे. या संदर्भात गोपनीयतेच्या कायद्याने कारवाई करण्याचा विचार असल्याचंही त्यांनी म्हटलं होतं. त्यानंतर शुक्रवारी त्यांनी ही कागदपत्रं चोरलेली नसल्याचा खुलासा केला.

याच अनुषंगाने एन. राम यांनी बीबीसी तामीळला सविस्तर मुलाखत दिली. त्यांच्या मुलाखतीमधील संपादित भाग असा.

प्रश्न : रफाल संदर्भात कागदपत्रं चोरली आहेत, असं महाधिवक्त्यांनी म्हटलं आहे.

उत्तर : आम्ही कोणतीही कागदपत्रं चोरलेली नाहीत. किंवा या कागदपत्रांसाठी आम्ही पैसेही दिलेले नाहीत. अमेरिका किंवा यूकेमध्ये काही माध्यम समूह अशा कागदपत्रांसाठी पैसे देतात. आम्हाला ही कागदपत्रं गोपनीय सूत्रांकडून मिळाली आहे. जेव्हा आम्ही बोफर्स घोटाळा उघडकीस आणला, तेव्हाही आम्ही अशी कागदपत्रं प्रसिद्ध केली होती.

1981मध्ये भारताने आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीसोबत 6.5 अब्ज डॉलर मिळण्यासाठी करार केला होता. हा करार Extended Funding Facility अंतर्गत झाला होता. या करारात अनेक अटी होत्या. कामगार कायद्यात दुरुस्तीसारख्या अटींचा त्यात समावेश होता. आम्हाला या करारातील 64 पानं मिळाली. आम्ही ती प्रसिद्ध केली. यांतील अनेक कागदपत्रं गोपनीय होती. पण आम्ही कागदपत्रं चोरल्याचा आरोप कुणी केला नव्हता.

वकील प्रशांत भूषण यांनी कोळसा खाणींच्या वाटपासंदर्भात काही कागदपत्रं प्रसिद्ध केली होती. या कागदपत्रांना कुणी चोरीची म्हटलं नाही. अशा प्रकारच्या खुलाशांना संरक्षण देणारे अनेक आंतरराष्ट्रीय कायदे आहेत. 1970मधील पेंटॅगॉन पेपर्स, वॉटरगेट स्कॅम आणि विकिलिक्स प्रकरणात माध्यमांच्या बाजूने निकाल लागले आहेत.

भारतीय घटनेतील अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याच्या कलम 19 (1)मध्ये काही अपवाद करण्यात आले आहेत. पण कार्यालयीन गोपनियतेच्या कायदा हा या तरतुदींच्या वर नाही. माहितीच्या अधिकारातील कलम 8 (1) आणि 2 सुद्धा शासकीय गोपनीयतेच्या कायद्याचं उल्लंघन करतात.

ब्रिटिश सरकारने...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"संरक्षण मंत्रालयाशी संबंधित वार्तांकन करताना आम्ही कोणतीही कागदपत्रं चोरलेली नाहीत," असं 'द हिंदू' या माध्यम समूहाचे चेअरमन एन. राम म्हणाले. बीबीसीला त्यांनी सविस्तर मुलाखत दिली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एनएसओ या इस्रायली कंपनीचं स्पष्टीकरण खरं मानायचं झाल्यास, सरकार किंवा सरकारी यंत्रणाच पेगासस सॉफ्टवेअरच्या माध्यमातून हेरगिरी करू शकतात.

आपली बाजू मांडण्याऐवजी सरकारनं व्हॉट्सअॅपलाच चार दिवसात उत्तर देण्यास सांगितले आहेत.

केंब्रिज अॅनालिटिका प्रकरणातही फेसबुककडूनच सरकारनं उत्तर मागितलं होतं. केंब्रिज प्रकरणात युरोपियन कायद्यान्वये कंपनीला दंडही ठोठावण्यात आला, मात्र भारतात सीबीआय अजूनही आकड्यांचं विश्लेषणच करतेय.

कागदपत्रांवरून स्पष्ट आहे की, यंत्रणा भेदून हेरगिरीचा व्हॉट्सअॅपचा खेळ गेल्या अनेक वर्षांपासून सुरू आहे. मग कॅलिफोर्नियातल्या कोर्टात व्हॉट्सअॅपकडून खटला दाखल करण्यामागे काही मोठी रणनिती आहे?

व्हॉट्सअॅपनं अमेरिकेत दाखल केलेला खटला काय आहे?

व्हॉट्सअॅपनं अमेरिकेतील कॅलिफोर्नियात इस्रायली कंपनी एनएसओ आणि तिची सहकारी कंपनी क्यू सायबर टेक्नोलॉजी लिमिटेडविरोधात खटला दाखल केला आहे. विशेष म्हणजे, व्हॉट्सअॅपसोबत फेसबुकही या खटल्यात पक्षकार आहे.

फेसबुककडेच व्हॉट्सअॅपचे हक्क आहेत. मात्र, या खटल्यात फेसबुकला व्हॉट्सअॅपला इन्फ्रास्ट्रक्चर आणि सुरक्षा देणारं सर्व्हिस प्रोव्हायडर म्हटलं गेलंय.

गेल्या वर्षीच फेसबुकनं हे स्वीकारलंय की, व्हॉट्सअॅप आणि इन्स्टाग्रामचा डेटा एकत्रित करून त्याचा व्यावसायिक वापर केला जात आहे. तसेच, या प्लॅटफॉर्ममध्ये विविध अॅपच्या माध्यमातून डेटा मायनिंग आणि डेटाचा व्यवसाय केला जातो, हेही फेसबुकनं स्वीकारलंय.

केंब्रिज अॅनालिटिका अशी कंपनी होती, ज्या कंपनीनं भारतासह अनेक देशातल्या लोकशाही प्रक्रियांना प्रभावित करण्याचा प्रयत्न केला होता. अनेक कॉल, व्हीडिओ कॉल, चॅट, ग्रुप चॅट, फोटो, व्हीडिओ, व्हॉईस मेसेज आणि फाईल ट्रान्सफरला इंक्रिप्टेड सांगत व्हॉट्सअॅप आपलं प्लॅटफॉर्म सुरक्षित असल्याचा दावा करण्यात आला आहे.

कॅलिफोर्नियाच्या कोर्टात दाखल केलेल्या खटल्यानुसार, इस्रायली कंपनीनं मोबाईल फोनच्या माध्यमातून व्हॉट्सअॅपच्या सिस्टमला हॅक केलं. या सॉफ्टवेअरच्या मदतीनं एका मिस्ड कॉलच्या माध्यमातून स्मार्टफोनमध्ये व्हायरस प्रवेश करतो आणि सर्व माहिती गोळा करतो. फोनच्या कॅमेऱ्याच्या माध्यमातून एखादी व्यक्ती कुठे जातेय, कुणाला भेटतेय आणि काय बोलतेय, हे कळतं.

वृत्तांनुसार, एअरटेल आणि एमटीएनएलसह भारतातील आठ मोबाईल नेटवर्कचा या हेरगिरीसाठी वापर झाला. खटल्यातील तथ्यांनुसार, इस्रायली कंपनीनं जानेवारी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इस्रायली तंत्रज्ञानानं व्हॉट्सअॅपची यंत्रणा भेदून पत्रकार, वकील आणि मानवाधिकार कार्यकर्त्यांची हेरगिरी केल्याचं समोर आलं. या प्रकरणातील पूर्णसत्य अद्याप उघडकीस आलं नाहीय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एनसीबीने काल (21 नोव्हेंबर) भारती सिंहच्या प्रॉडक्शन हाऊस आणि घरावर छापा टाकला होता आणि त्यात 86.5 ग्रॅम गांजा सापडला. त्यानंतर एकामागोमाग एक दोघांनाही एनसीबीनं अटक केली. भारती सिंह आणि हर्ष लिंबाचिया या दोघांनीही गांजा सेवन करत असल्याची कबुली दिलीय.

भारती सिंह आता 36 वर्षांची आहे. पंजाबमधील अमृतसर इथं तिचा जन्म झाला. गेल्या 10 वर्षात भारतीनं मनोरंजन क्षेत्रात नाव कमावलं आहे. 'कॉमेडी क्वीन' अशी स्वत:ची ओळखही तिने निर्माण केलीय.

भारती सिंहला सोशल मीडियावरही मोठा चाहता वर्ग आहे. फेसबुकवर 72 लाखांहून अधिक, तर इन्स्टाग्रामवर 36 लाखांहून अधिक फॉलोअर्स आहेत.

भारतीनं तिच्या यशाबद्दल, आजवर केलेल्या खडतर प्रवासाबद्दल अनेकदा लिहिलंय. पण आता ड्रग्जप्रकरणात नाव आल्यानं ती वादाच्या भोवऱ्यातही अडकलीय.

खडतर आयुष्य

भारती सिंहचा जन्म 3 जुलै 1984 रोजी पंजाबच्या अमृतसर जिल्ह्यात झाला. भारती दोन वर्षाची होती, तेव्हा तिचं पितृछत्र हरपलं. तिची आई वयाच्या 22 व्या वर्षीच विधवा झाली.

आपण गरिबी अत्यंत जवळून पाहिली आहे, गरिबीचे चटके सोसले आहेत. असं तिने अनेकदा चाहत्यांना सांगितलं आहे.

एका मुलाखतीत भारती सिंहने सांगितलं, लोक तिच्या लठ्ठपणा आणि गरिबीची थट्टा करत असत.

झी टीव्हीवर प्रसारित होणाऱ्या 'जज-बात'मध्ये भारती सिंहने सांगितलं होतं की, "तिची आई शिवणकाम करायची आणि त्या शिलाई मशीनचा आवाज आजही त्यावेळच्या वेदनादायी जगण्याची आठवण करून देतो."

"माझ्या आधी आईला एक मुलगा आणि एक मुलगी होती. त्यामुळे ती मला जन्म देऊ इच्छित नव्हती. मला गर्भातच मारण्याचा प्रयत्न केला. मात्र माझा जन्म होणं ठरलेलंच होतं," असं भारतीनं सांगते.

घरातील तेव्हाच्या स्थितीबाबत सांगताना भारती म्हणते, "मी दोन वर्षांची असताना वडिलांचं निधन झालं. माझी आई तेव्हा केवळ 22 वर्षांची होती. आम्ही प्रचंड दु:खात जगलो. आई तेव्हा ब्लँकेटच्या कारखान्यात काम करायची."

"सण असायचे, तेव्हा आम्ही रडायचो. कारण आमच्याकडे पैसे नसायचे. पैसे मागितल्यास आई ओरडायची. लहानपणीच मोठं झाल्यासारखं, पोक्त माणसासारखं राहायला लागायचं," असं ती सांगते.

या सर्व खडतर आयुष्यातही भारतीच्या नशिबात काहीतरी वेगळं लिहिलं होतं. प्रसिद्ध कॉमेडियन कपिल शर्माची आणि भारतीची ओळख सुद्धा अमृतसरमध्ये असताना महाविद्यालयीन दिवसातच झाली होती. तेव्हा दोघेही स्ट्रगल करत होते. स्वत:ची ओळख निर्माण करण्यासाठी धडपडत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

प्रसिद्ध कॉमेडियन भारती सिंह आणि तिचा पती हर्ष लिंबाचिया यांना नार्कोटिक्स कंट्रोल ब्युरोनं (एनसीबी) ड्रग्जप्रकरणी अटक केली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एन्डोस्कोपी

राष्ट्रवादी कॉंग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवारांना सोमवारी तपासणीसाठी रुग्णालयात नेण्यात आलं होतं . पवारांवर मुंबईच्या ब्रीचकॅंडी रुग्णालयात उपचार झाले.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

शरद पवार यांच्या पित्ताशयातून खडा बाजूला करण्यात आला अशी माहिती आरोग्य मंत्री राजेश टोपे यांनी दिली आहे.

आता तुम्हाला प्रश्न पडला असेल शरद पवारांची 'एन्डोस्कोपी' झाली म्हणजे काय झालं? ही कशी केली जाते? याचा फायदा काय? तज्ज्ञांकडून आम्ही सोप्या शब्दात 'एन्डोस्कोपी' म्हणजे काय हे जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला.

 'एन्डोस्कोपी' म्हणजे काय?

रुग्णालयात डॉक्टरांकडून 'एन्डोस्कोपी' हा शब्द तुम्ही नक्कीच ऐकला असेल. लोकांना 'एन्डोस्कोपी' हा शब्द हळूहळू परिचित होऊ लागलाय.

सोप्या शब्दात सांगायचं झालं तर, 'एन्डोस्कोपी' म्हणजे दुर्बिणीच्या मदतीने करण्यात आलेली वैद्यकीय तपासणी. तज्ज्ञांच्या माहितीनुसार, Endos- म्हणजे आतील आणि scopy- म्हणजे पाहणे.

शस्त्रक्रिया

शरीराच्या आतील अवयवांना पाहणं आणि त्यांची तपासणी म्हणजे 'एन्डोस्कोपी'. काही वर्षांपूर्वी डॉक्टरांना शरीराच्या आतील अवयवांना पाहणं शक्य नव्हतं. मात्र, 'एन्डोस्कोपी' म्हणजे दुर्बिणीच्या सहाय्याने डॉक्टर शरीराच्या आतील अवयव पाहू शकतात. जे डोळ्यांना दिसून नाहीत.

'एन्डोस्कोपी' कशी केली जाते?

तज्ज्ञांच्या माहितीनुसार, 'एन्डोस्कोपी' मध्ये एक लवचिक रबरी नळी तोंडावाटे, गुदद्वाराच्या मार्गाने किंवा एक शरीरावर छोटं छिद्रकरून आत घातली जाते. या नळीच्या टोकाला छोटा कॅमेरा आणि लाईट असतो. या नळीच्या मदतीने डॉक्टर आतपर्यंत पोहोचतात आणि कॅमेरामुळे शरीराच्या आतील डोळ्यांनी न दिसणारे अवयव त्यांना तपासायला मिळतात.

डॉक्टर शरीराच्या आतील अवयवांचे फोटो काढू शकतात. जेणेकरून आजारावर योग्य उपचार केले जाऊ शकतात.

सर जे.जे. रुग्णालयाचे इंटरव्हेन्शनल रेडियोलॉजिस्ट डॉ. शिवराज इंगोले सांगतात, "एन्डोस्कोपीत पोटावर एक छोटं छिद्र करून त्यातून एन्डोस्कोप (लवचिक रबरी नळी) शरीरात टाकला जातो. कार्बन डाय ऑक्साईडच्या मदतीने पोट फुगवलं जातं. जेणेकरून एकमेकांना चिकटलेले पोटातील अवयव दूर होतील आणि डॉक्टरांना योग्य त्या अवयवापर्यंत पोहोचून तपासणी करता येईल."

'एन्डोस्कोपी' शस्त्रक्रिया नसून आजाराचं योग्य निदान करण्यासाठी वापरली जाणारी तपासणीची पद्धत आहे. तज्ज्ञांच्या माहितीनुसार, हल्ली काही आजारांवरील शस्त्रक्रिया...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

राष्ट्रवादीचे नेते शरद पवार यांच्यावरील शस्त्रक्रिया यशस्वीपणे पार पडली आहे. शरद पवार यांना पित्ताशयाचा त्रास जाणवत होता त्यामुळे त्यांच्यावर एंडोस्कोपी आणि शस्त्रक्रिया करण्यात आली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एप्रिल 2017मध्ये सुरुवातीला चीनच्या शिनजियांग प्रांतात सरकारने इस्लामी कट्टरवादाविरुद्धच्या मोहिमेअंतर्गत वीगर मुस्लिमांवर निर्बंध लादले होते. त्यात दाढी वाढवणं, सार्वजनिक ठिकाणी बुरखा घालणं आणि सरकारी टीव्ही चॅनल पाहण्यास बंदी घालणं, अशा अनेक निर्बंधांचा समावेश होता.

2014 सालच्या रमजानमध्ये मुस्लिमांना रोजे ठेवण्यावर बंदी घातली होती. याचं कारण काय आहे?

चीनमधले मुस्लीम इतके का घाबरले आहेत?

प्रथमदर्शनी ही जागा इराकची राजधानी बगदादसारखी दिसते. पण शिनजियांग प्रांतातल्या या ठिकाणी राहणाऱ्या लोकांवर सरकारची करडी नजर आहे.

हे लोक वीगर समाजाचे आहेत, जे चीनमध्ये मुस्लीम अल्पसंख्याक आहेत.

आम्ही त्यांच्याशी संवाद साधायचा प्रयत्न केला, काही प्रश्न विचारण्याचा प्रयत्न केला. पण ते खूप घाबरलेले दिसले. ते व्यवस्थित उत्तरं देऊ शकत नव्हते. सरकारी हेर त्यांच्यावर लक्ष ठेवून असतात.

इथे राहणाऱ्या लाखो लोकांचे DNAचे नमुने घेतले जात आहेत. त्यांचे मोबाईल तपासले जातात आणि ते कोणत्या प्रकारची जातीय हिंसा तर पसरवत नाही ना, याची शहानिशा केली जाते. तसंच चीनविरोधात देशद्रोह होत आहे, अशी पुसटशी शंका जरी आली तरी त्यांना गुप्त कारागृहात पाठवलं जातं.

'गोळ्यांचे पैसै मी देतो'

गैरसरकारी आकड्यांनुसार हजारो वीगर मुस्लीम लोकांना विना खटला तुरुंगात टाकलं आहे.

आम्ही शिनजियांगमध्ये गेलो. तिथे आम्हाला थांबवून आमची झडती घेण्यात आली आणि आमचा माग घेतला.

शेकडो वीगर मुस्लिमांसारखे अब्दुर्रहमान हसन चीन सोडून तुर्कस्तानात गेले आहेत. त्यांना असं वाटलं की त्यांची आई आणि बायको चीनमध्ये सुरक्षित असतील. पण त्यांना शेवटी हेच कळलं की त्यांच्या आईला आणि पत्नीला तुरुंगात डांबण्यात आलं आहे.

अब्दुर्रहमान सांगतात, "सकाळपासून संध्याकाळपर्यंत त्यांना एका खुर्चीवर बसवलं जातं. माझ्या आईला अशी शिक्षा का भोगावी लागत आहे? माझ्या पत्नीचा इतकाच दोष आहे की ती वीगर आहे. फक्त यामुळे तिला एका कँपमध्ये जमिनीवर झोपावं लागत आहे. त्या जिवंत आहेत की मेल्या, मला हेसुद्धा माहिती नाही. बस्स! आता आणखी हे सहन होत नाही. मला असं वाटतं चीन सरकारने त्यांना इतकं दु:ख देण्याऐवजी त्यांना गोळ्या घालाव्यात. गोळ्यांचे पैसै मी देतो."

दुसरीकडे, चीन वीगर मुसलमानांनी केलेले आरोप फेटाळून लावत आहे. नुकत्याच जगभरात झालेल्या कट्टरवादी हल्ल्याचं उदाहरण देऊन इस्लामिक कट्टरवाद किती मोठा धोका आहे, असं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

चीनमध्ये राहणाऱ्या मुस्लिमांबरोबर होणाऱ्या वागणुकीच्या मुद्द्यावर ब्रिटीश सरकारनं चिंता व्यक्त केली आहे. पश्चिम चीनच्या शिनजियांग प्रांतात काही लोकांना कोणत्याही प्रकारचा खटला दाखल न करता ताब्यात घेण्याची काही प्रकरणं समोर आली आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एप्रिल 2020मधलं नागपुरातलं लॉकडाऊनचं दृश्य

नागपूर शहराच्या पोलीस आयुक्तालयाच्या सीमेत कडक निर्बंधांसह हा लॉकडाऊन असेल.

नागपूर शहरातली कोरोना पॉझिटिव्ह रुग्णांची संख्या 10 मार्च रोजी 1700 पर्यंत पोहोचली. गेल्या तीन आठवड्यांपासून नागपूर शहरात शनिवार आणि रविवारी ऐच्छिक लॉकडाऊनही पाळण्यात येत आहे.

पण या वीकेंड लॉकडाऊनला लोकांनी गांभीर्याने घेत नसल्याने कडक लॉकडाऊन लावण्याचा निर्णय घ्यावा लागल्याचं पालकमंत्री नितीन राऊत यांनी सांगितलं.

काय काय बंद राहणार?

काय काय सुरु राहणार?

एका ठिकाणी 5 पेक्षा जास्त व्यक्तींनी एकत्र येऊ नये. (अत्यावश्यक सेवेशी संबंधित ठिकाणे/सेवा वगळून) अशी माहिती महापालिका आयुक्त राधाकृष्णन बी. यांनी दिला आहे.

या सहा दिवसांच्या लॉकडाऊन दरम्यान शहरातील अत्यावश्यक सेवा आणि वैद्यकीय सेवा पूर्णपणे सुरु राहतील.

या लॉकडाऊन काळात पोलिस आयुक्तालयाच्या सीमेतील खासगी कार्यालये बंद राहतील, तर उद्योग सुरू राहतील. सरकारी कार्यालयांमध्ये 25 टक्के उपस्थितीतच कामकाज चालवलं जाईल.

मार्च महिना असल्याने ज्या सरकारी कार्यालयामध्ये ऑडिट किंवा अकाऊंट्सच्या कामांसाठी आवश्यकता असणारी कार्यालयं सुरू ठेवली जातील.

एप्रिल 2020मधलं नागपुरातलं लॉकडाऊनचं दृश्य

नागपूरमध्ये विभागीय आयुक्त कार्यालयात कोरोनो नियंत्रणासंदर्भात जिल्हा प्रशासन, आरोग्य विभाग, महानगर पालिका आणि पोलीस विभागाच्या बैठकीचं आयोजन करण्यात आलं होतं.

यात पालकमंत्री नितीन राऊत यांनी शहरातील कोरोनाच्या परिस्थितीचा आढावा घेतला. या बैठकीनंतर बीबीसी मराठीशी बोलताना पालकमंत्री नितीन राऊत यांनी लॉकडाऊन बद्दल अधिक माहिती दिली.

ते म्हणाले, "शहरात कोरोना पॉझिटिव्ह रुग्ण बाहेर फिरतांना आढळून आले आहेत. तसंच गृह विलगीकरणात असणाऱ्या नागरिकांकडून सुद्धा नियमांचा भंग होतो. नागपुरात कोव्हिड-19चा पहिला रुग्ण आढळून बरोबर एक वर्ष झाले आहे. पण नागरिकांनी मास्क, सॅनिटायझर आणि सोशल डिस्टंसिंगचे पालन केलं नसल्याने वर्षभरानंतर शहरातील कोरोना पॉझिटिव्ह रुग्णांची संख्या 1700च्या वर गेली आहे.

त्यामुळे आता कडक लॉकडाऊन लावल्याशिवाय कोरोनाच्या संसर्गाची साखळी तोडली जाणार नाही. त्यामुळे 15 मार्च ते 21 मार्च दरम्यान नागपूर शहरातील पोलीस आयुक्तालयाच्या सीमेतील भागात कडक लॉकडाऊन असेल. शिवाय या दरम्यान कडक संचारबंदीही ठेवली जाईल."

पण  लॉकडाऊन करण्याचा निर्णय अत्यंत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

नागपूर शहरातली कोरोना पॉझिटिव्ह रुग्णांची संख्या वाढल्याने शहरात 15 ते 21 मार्च कडक लॉकडाऊन जाहीर करण्यात आलाय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एप्रिलला हाय ब्लड प्रेशरचा त्रास होता आणि रक्तदाब अचानक वाढल्यानंतर तातडीने सीझर करणं आवश्यक होतं. 26 जूनला तिनं मुलीला जन्म दिला. या बाळाचं नाव ठेवण्यात आलं रोझली. पण एप्रिलला पुन्हा फिट आल्यानंतर तिच्यावर पुढचे उपचार सुरू करणं क्रमप्राप्त होते. एप्रिलने अजून नवजात बाळाला जवळही घेतलेलं नव्हतं आणि तिला स्तनपानही देता आलं नव्हतं.

रोझलीचं वजन 3.6 किलो होतो. एप्रिलवर उपचार सुरू असल्याने तिला वडील मॅक्समिलियन यांच्याकडे देण्यात आलं.

मॅक्समिलियन म्हणतात, "नर्स बाळाला घेऊन बाहेर आली. मग आम्ही नर्सरीमध्ये गेलो. मी बाळाला घेऊन खाली बसलो. बाळाला माझ्या शरीराचा स्पर्श व्हावा म्हणून मी शर्ट काढून बसलो होतो."

बाळाला भरवण्यासाठी कृत्रिम दूध देण्याचं ठरलं. "नर्सने मला विचारलं मी माझे निपल खुले करून थोडं खरंखुरं वाटेल असं स्तनपानासारखं करू शकेन का? बाळासाठी ते चांगलं आहे. मला अशा अतरंगी गोष्टी करायला आवडतंच आणि मुलीसाठी मी नक्कीच काहीही करू शकतो. म्हणून मी लगेच हो म्हटलं."

बाबानं स्तनपान देण्याचा हा पहिलाच प्रसंग असावा. या नर्सने प्लास्टिकचं निपल (कृत्रिम स्तनाग्र) मॅक्समिलियन यांच्या छातीला बसवलं. या निपलला एक नळी बसवण्यात आली होती. ही नळी एका सिरिंजला जोडण्यात आली होती. या सिरिंजमधून कृत्रिम दूध दिलं जात होते. सिरिंज बाबाच्या  खांद्यावर बसवण्यात आली होती.

"मी कधी स्तनपान देईन वगैरे विचारही केला नव्हता. बाळाला स्तनपान देणारा मी पहिलाच बाप असेन कदाचित. माझ्या सासूचा यावर विश्वासच बसला नाही आणि माझे आजोबा काही बोलूच शकले नाहीत हे ऐकून", मॅक्समिलियन सांगतात.

"माझ्या बाळाला पाहाताच एक क्षणात तिच्याशी कनेक्शन निर्माण झालं. मी तिला धरू शकलो आणि तिला स्तनपान करण्याचा सराव व्हावा यासाठी मी मदत करू शकलो असो मला वाटतं," असे ते म्हणाले.

बाळाला स्तनपान देतानाचे हे फोटो त्यांनी फेसबुक आणि इन्स्टाग्रावर शेअर केले आहेत.

फेसबुकवर त्यांच्या फोटोंचं अनेकांनी स्वागत केलं. त्यांना सकारात्मक प्रतिक्रिया मिळाल्या आहेत. काही जणांनी या नर्सची स्तुती केली आहे. तर काही जणांनी मात्र तुम्ही दुधाची बाटली वापरू शकला असतात, अशी प्रतिक्रिया दिली आहे.

ही पोस्ट 30 हजारपेक्षा जास्त वेळा शेअर झाली आहे.

मॅक्समिलियन म्हणतात, "खऱ्या सुपरहिरो तर त्या नर्स आहेत. मी फक्त चांगला पिता होण्याचा प्रयत्न केला. अर्थात मातांनाही विसरता येणार नाही. मी हे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ही घटना आहे अमेरिकेतील विस्कॉन्सिन इथली. एप्रिल नोयिबौआ आणि तिचा पती मॅक्सामिलियन यांच्यासाठी 26 जून हा दिवस फारच महत्त्वाचा होता. एप्रिल बाळाला जन्म देणार होती. पण हे इतकं सरळ नव्हतं. हॉस्पिटलमध्ये एप्रिलला दाखल केल्यानंतर घडलेल्या घटनांनी मॅक्समिलियनचं भावविश्व बदलून टाकलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एफआरबी या ओळखल्या जाणाऱ्या 13 संकेताची वारंवार नोंद झाली. हे सिग्नल 1.5 अब्ज प्रकाशवर्ष दूरवरून आले आहेत.

"याआधी अशा प्रकारची नोंद दुसऱ्या दुर्बिणीद्वारे एकदाच नोंद झाली आहे. या लहरीची नोंद झाल्यावर अशा प्रकारच्या अनेक लहरी तेथे असाव्यात," अशी शक्यता ब्रिटिश कोलंबिया विद्यापीठातील अंतराळभौतिकतज्ज्ञ इंग्रीड स्टेअर्स यांनी सांगितले.

या अभ्यासासाठी अधिक साहित्य उपलब्ध असून विश्वासंदर्भातील अनेक कोडी यामुळे सुटतील, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.

CHIME, कॅनडातील दुर्बिण

CHIME ही प्रयोगशाळा ब्रिटिश कोलंबियाच्या ओकांन्गान व्हॅलीमध्ये आहे. त्यास 100 मी लांबीचे चार अँटेना असून त्याद्वारे संपूर्ण उत्तरेतील आकाशाचे निरीक्षण केले जाते. ही दुर्बिण गेल्या वर्षी बांधण्यात आली असून त्यावर या संकेतांची नोंदणी झाली आहे. नेचर या नियतकालिकामध्ये यावरील शोधनिबंध प्रसिद्ध करण्यात आला आहे.

एफआरबी या रेडिओ लहरींच्या प्रकाशमान लघू लहरी असतात.

"आम्ही या प्रकारच्या लहरींच्या संकेतांचे पुन्हा मापन केले आहे, आधीच्या संकेताप्रमाणेच तो होता," असे कॅनडातील मॅकगिल विद्यापीठातील श्रीहर्ष तेंडुलकर यांनी सांगितले.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कॅनडातील दुर्बिणीद्वारे एका दूरस्थ दीर्घिकेतून आलेल्या रेडिओ लहरींची नोंद झाली आहे. तिचे स्वरूप आणि तिचे उगमस्थान याबाबत अद्याप माहिती मिळालेली नाही.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एबीपी निल्सनने जाहीर केलेल्या एक्झिट पोलमध्ये भारतीय जनता पार्टीला 220 जागा आणि NDAला एकूण 267 जागा मिळतील, असं या पोलमध्ये म्हटलं आहे. तसेच काँग्रेसप्रणित आघाडीला 127 जागा मिळतील असे या पोलनुसार स्पष्ट झालं आहे.

भारतीय जनता पार्टीला उत्तर प्रदेशात मोठा फटका बसत असून समाजवादी पार्टी आणि बहुजन समाज पक्षाला एकत्रित आघाडीला जास्त जागा मिळत असल्याचं दिसून येत आहे.

एक्झिट पोलचे आकडे

तुम्ही या बद्दलची सविस्तर बातमी इथे पाहू शकता

वाचा- एक्झिट पोलचा अंदाज किती खरा, किती खोटा?

वाचा- 'नमो टीव्हीवर भाजपला 542 पैकी 542 जागा'

या एक्झिट पोलवर विविध नेत्यांनी, राजकीय विश्लेषकांनी मते व्यक्त केली.

"भारतीय जनता पार्टीला स्वतःच्या बळावर सरकार स्थापन करता आलं नाही आणि मित्रपक्षांच्या आधारे सरकार स्थापन करावं लागलं तर अशा सरकारमध्ये पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचा स्वभाव बदलेल का," असा प्रश्न राजकीय विश्लेषक सुहास पळशीकर यांनी एबीपी माझा वाहिनीवर बोलताना उपस्थित केला.

"गेल्या वेळेस उत्तर प्रदेशात सपा-बसपात युती नव्हती त्यामुळे भाजपाला फायदा झाला होता. मात्र आता या दोन पक्षांची आघाडी झाल्यामुळं भाजपाच्या जागा कमी होत असल्याचं दिसत आहे. मात्र राजस्थान, मध्यप्रदेश, गुजरात आणि काही प्रमाणात झारखंडमध्ये अशी स्थिती नसल्यामुळं तिथं भाजपाला फारसा तोटा होत नसल्याचं दिसतं," असंही पळशीकर यांनी सांगितलं.

महाराष्ट्रातील एक्झिट पोलचे आकडे

"सर्व एक्झिट पोल्सकडे पाहिल्यास सध्याच्या सरकारमधील भाजपच्या जागा कमी होतील, मात्र भाजप सरकारला पूर्णपणे नाकारलं नाही, असा अर्थ निघतो," असं मत लोकसत्ताचे संपादक गिरीश कुबेर यांनी मत व्यक्त केलं आहे.

2014 साली 'आता डॉ. मनमोहन सिंह यांचं सरकार बास!' अशी एक भावना तयार करण्यात आली होती. मात्र आता तशी मोदींविरोधात लाट नाही. या एक्झिट पोलवरून रालोआचं सरकार तयार होईल हे उघड दिसत असल्याचं गिरीश कुबेर यांनी मत व्यक्त केलं.

'एक्झिट पोलवर माझा विश्वास नाही'

पश्चिम बंगालच्या मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांनी आपला एक्झिट पोलवर विश्वास नसल्याचं मत ट्विटरवर व्यक्त केलं आहे. "एक्झिट पोल हे गॉसिप आहे. या गॉसिपमधून हजारो EVM बदलून त्यात छेडछाड करण्याचा खरा प्लान आहे. मी सर्व विरोधी पक्षांना एकत्रित आणि सर्व ताकदीनिशी राहाण्याचं आव्हान करते. ही लढाई आपण एकत्र लढू," असं ट्वीट त्यांनी केलं आहे.

खासदार स्वपन दासगुप्ता...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

लोकसभा निवडणुकांचे एक्झिट पोल आता जाहीर झाले आहेत. बहुतेक सर्व एक्झिट पोलमध्ये भारतीय जनता आघाडीच्या नेतृत्वातील राष्ट्रीय लोकशाही आघाडीला सर्वाधीक जागा मिळतील, असे कल स्पष्ट होत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एबीपी माझा या वृत्तवाहिनीनं ही बातमी दिली आहे.

फेरीवाला धोरणानुसार हॉकर्स धोरण तयार करण्यात आले असून त्यापैकी एक हॉकर्स झोन हा राज ठाकरे यांच्या घरासमोर आणि घराच्या मागच्या बाजूला असणार आहे.

नुकतंच न्यायालयाच्या निर्णयानुसार हॉकर्स झोन तयार करण्यात आले आहेत.

दरम्यान मुंबई महापालिकेनं मुद्दाम राज ठाकरे यांच्या घराबाहेर फेरीवाल्यांना जागा दिल्याचा आरोपही मनसेनं केला आहे.

'महाराष्ट्राची क्षमता संपली'

महाराष्ट्रात व्यावसायिक गुंतवणुकीची क्षमता संपलेली आहे. त्यामुळे आता उद्योजकांनी गुंतवणुकीसाठी भारतातील इतर राज्यांचा विचार करावा, असं मत पश्चिम बंगालच्या मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांनी आंतरराष्ट्रीय उद्योग परिषदेत व्यक्त केलं आहे.

इकॉनॉमिक टाइम्सने ही बातमी दिली आहे. महाराष्ट्र आणि इतर राज्यांची क्षमता संपली असल्यानं उद्योजकांनी देशाच्या इतर भागात गुंतवणूक करावी, त्यासाठी पश्चिम बंगाल हा उत्तम पर्याय आहे, असं त्यांनी म्हटलं आहे.

'भीमा-कोरेगावची दंगल सरकारविरोधातील षड्यंत्र'

भीमा कोरेगाव येथे घडलेला प्रकार हा सरकारविरोधातील षड्यंत्र असल्याचं, प्रतिपादन मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी केलं आहे. दैनिक सकाळने या संदर्भातील वृत्त दिलं आहे.

भीमा कोरेगावसारख्या घटना आगामी काळात पुन्हा घडतील असंही त्यांनी म्हटलं आहे. सरकारची प्रतिमा मलीन करण्यासाठी हे घडत असून विकासकामांच्या गतीनं अस्वस्थ झालेली मंडळी यामागे आहेत, अशी टीका त्यांनी केली आहे.

भाजपच्या राज्यभरातील कार्यकर्त्यांशी कार्यकारिणीच्या बैठकीच्या निमित्ताने फडणवीस संवाद साधत होते.

राष्ट्रवादीनंच भिडे यांना मोठं केलं : दलवाई

भीमा कोरेगाव हिंसाचार प्रकरणी गुन्हा दाखल असलेले संभाजी भिडे यांना आर.आर. पाटील आणि जयंत पाटील या राष्ट्रवादीच्या दोन तत्कालीन गृहमंत्र्यांनीच मोठं केलं, असा आरोप काँग्रेसचे नेते हुसेन दलवाई यांनी केला आहे.

लोकसत्तानं ही बातमी दिली आहे. त्याचवेळी भिडे यांच्यासारख्यांना राष्ट्रवादीच्या गृहमंत्र्यांनी पाठीशी घातले होते, अशी टीका दलवाई यांनी केली आहे.

दरम्यान राष्ट्रवादीचे प्रवक्ते नवाब मलिक यांनी दलवाई यांचे आरोप फेटाळले आहेत.

असरचा धक्कादायक निष्कर्ष

देशभरातील 14 ते 18  वयोगटातील 25 टक्के विद्यार्थ्यी इयत्ता दुसरीच्या स्तरावरचे त्यांच्या भाषेतील वाचन करू शकत नाहीत, असा निष्कर्ष 'अॅन्युअल स्टेटस ऑफ एज्युकेशन रिपोर्ट 2017'...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

फेरीवाल्यांविरोधात आंदोलन छेडणाऱ्या महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेचे अध्यक्ष राज ठाकरे यांच्या घराबाहेरच आता फेरीवाले बसणार आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एबीपी माझाच्या 'माझा महाराष्ट्र माझं व्हिजन' कार्यक्रमात बोलताना  "मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे मला टीव्हीवर दिसले, कारभार दिसलाच नाही. त्याबद्दल काही बोलणार नाही," असं वक्तव्य मनसे अध्यक्ष राज ठाकरे यांनी केलं होतं.

त्यावर एबीपी माझाच्याच 'माझा महाराष्ट्र माझं व्हिजन' या कार्यक्रमात बोलताना उद्धव ठाकरे यांनी राज यांच्या टिकेची दखल घेणं टाळलं आहे.

पण त्याच वेळी  "कोरोना काळात जंबो फॅसिलिटी तयार करा, हे कुणी सांगितलं. मुख्यमंत्र्यांनी निर्णय घ्यायचा असतो, प्रशासनाची अंमलबजावणी करायची असते," असं मात्र उद्धव यांनी म्हटलं आहे.

एक मुख्यमंत्री महाराष्ट्रभर फिरताहेत, एक मुख्यमंत्री घरात बसून आहेत, ही टीका टिकणारी नाही. मला टीकेची पर्वा नाही. आरोप सगळ्यांवर होतात. मी माझं काम करत राहणार. बोलणारे खूप लोक आहेत, असं ते पुढे म्हणालेत.

"हे सरकार फार काळ टिकेल असं वाटत नाही," असंही राज ठाकरे म्हणाले. जिथे एकोपा नाही, एकमत नाही ते जास्त काळ टिकेल असं वाटत नाही, असं ते म्हणाले होते.

यावर उद्धव ठाकरे म्हणाले, जोपर्यंत माझे नवीन सहकारी माझ्यासोबत आहे, तोपर्यंत मला चिंता नाही.

"देवेंद्र फडणवीस ही मोठी आसामी आहे. त्यांना लवकरच जागतिक आरोग्य संघटना मार्गदर्शनासाठी बोलावतील," अशी खोचक टीका उद्धव ठाकरे यांनी केली आहे.

आमचं सरकार सुरळीत चाललंय

देवेंद्र फडणवीस म्हणाले की सरकार चालून दाखवा. आम्ही सरकार चालवूनच दाखवत आहोत. तसं नसतं तर एवढं काम कसं काय उभं राहिल, असा सवाल उद्धव ठाकरे यांनी या मुलाखतीत विचारला आहे.

"भाजपचे नेते राज्यपालांकडे जात आहे, त्याचा आनंद वाटतो. पण, मी माझ्या स्वार्थासाठी खुर्चीत बसलेलो नाही. जोपर्यंत माझे नवीन सहकारी माझ्यासोबत आहे, तोपर्यंत मला चिंता नाही.

आमच्या आघाडीला जनतेचं अनादर करून आलेलं सरकार, असं विरोधक म्हणतात. मग इतर ठिकाणी पाडा सरकार आणि बसवा सरकार, असं जे भाजप करत आहे, ते तसं करा म्हणून जनतेनं भाजपला सांगितलं का," असाही सवाल त्यांनी केला.

कोरोना ठरवतो लॉकडाऊन

"लॉकडाऊन वाढवायचा की नाही, हे प्रशासन ठरवत नसून कोरोना व्हायरस ठरवत आहे. त्यामुळे स्थानिक प्रशासन लॉकडाऊनचा निर्णय घेत आहे, असं म्हणणं चुकीचं आहे," असं मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी एबीपी माझाच्या 'माझा महाराष्ट्र माझं व्हिजन' कार्यक्रमात व्यक्त केलं.

राम मंदिर लवकर व्हावं

"राम मंदिरावर भाजपला बोलायचा अधिकार किती आहे, ते...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बोलणारे खूप लोक आहेत, आम्ही काम करतोय, असं म्हणत उद्धव ठाकरे यांनी राज ठाकरे यांच्या टिकेला उत्तर देणं टाळलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एबीपी माझानं दिलेल्या वृत्तानुसार, मुंबईतल्या घाटकोपरमध्ये एका कार्यक्रमात बोलताना ते म्हणाले, "मुंबईतील उत्तर भारतीय तसेच वेगवेगळ्या राज्यातून येणारे लोक हे मुंबईला महान बनवतात. त्यांनी मुंबईचा गौरव वाढवला आहे."

"भाषा हे संपर्काचं साधन आहे. कारण भाषा माणसाला जोडते. त्यामुळं भाषा विवादाचं माध्यम होऊ शकत नाही. हा वाद निर्माण करणं चुकीचं आहे. मतांच्या राजकारणासाठी कोणी भाषिक वाद करू नये."

या पार्श्वभूमीवर बीबीसी मराठीने त्यांच्या वाचकांना विचारलं होतं की मुख्यमंत्र्यांच्या या वक्तव्याबद्दल तुम्हाला काय वाटत. या चर्चेला वाचकांनी भरभरून प्रतिसाद दिला. त्यातल्याच काही या निवडक प्रतिक्रिया.

ललीत पाटील म्हणतात की, "तुम्ही असं म्हणताय कारण महाराष्ट्राला महान करण्याची क्षमता तुमच्यात नाहीये, म्हणूनच तुम्ही असं बोलताय."

"मराठी माणूस सध्या सुस्त अजगरासारखा पडला आहे. हा सुस्तपणाच महाग पडणार हे नक्की," असं मत व्यक्त केलं आहे शशांक मंडलिक यांनी.

निहार तांबडे यांनी सविस्तर प्रतिक्रिया दिली आहे. ते लिहीतात, "तुम्ही परप्रांतीयांनी फक्त परप्रांतीय बनून राहण्यात धन्यता मानली. महाराष्ट्राने तुम्हाला संधी दिली. बाकी काही नाही किमान प्रामाणिक धन्यवाद जरी दिले असते, तरी तुम्ही खाल्ल्या मिठाला जागलात अशी भावना आमच्या मनात तयार झाली असती, पण तसं झालंच नाही. महाराष्ट्राच्या मातीत वाढलात पण तुम्ही महाराष्ट्र कधी स्वतःमध्ये रुजूच दिला नाही."

"मुंबईला कोणी महान बनवलेलं नाही पण मुंबईने मात्र अनेकांना महान बनवलं आहे. मुंबई सर्वांना समान लेखते व सर्वांनाच समान संधी देते, हे मुंबईचं मोठेपण. मराठी मन मोठे आहे म्हणूनच मुंबईत सर्वप्रांतीय लोक सुखाने नांदत आहेत," असं मत मांडलं आहे राजू तुलालवार यांनी.

पराग बुटाला लिहितात, "मुख्यमंत्रीसाहेब आपली प्रतिमा स्वच्छ, सुशिक्षित, सुसंस्कृत अशी आहे. त्यामुळे अशा प्रकारची वक्तव्य आपल्याला शोभत नाहीत. आपण असे विधान करून मराठी मनाला दुखावले आहे."

खुशल बडगुजर विचारतात, हे नक्की महाराष्ट्राचेच मुख्यमंत्री आहेत ना?

शुभम भारत यांचं मतं मात्र थोडं वेगळं आहे. "महाराष्ट्राचं सामाजिक, राजकीय, आणि सांस्कृतिक वातावरण नेहमीच पुरोगामी राहिलेलं आहे. महाराष्ट्रातलं वातावरण सहनशील आहे आणि त्यामुळे इतर भाषिक लोकांना महाराष्ट्रात स्थलांतर करायला सोपं जातं. हीच गोष्ट महाराष्ट्राला गुजरात किंवा बंगलोरपेक्षा वेगळं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

वेगवेगळ्या राज्यातून येणारे लोक मुंबईला महान बनवतात, असं वक्तव्य महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी बुधवारी केलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एबीपी माझाला शरद पवारांनी, तर झी चोवीस तासला देवेंद्र फडणवीसांनी मुलाखत दिली. या मुलाखतींमधून 4 विसंगती पुढे येतात:

1) 'पवार-मोदी' भेटीत नेमकं काय झालं?

20 नोव्हेंबर 2019. म्हणजे देवेंद्र फडणवीस-अजित पवार यांनी शपथ घेण्याच्या तीन दिवस आधी.

शिवसेना-राष्ट्रवादी-काँग्रेस या तीन पक्षांमध्ये चर्चा गंभीर वळणावर असताना पवार-मोदींमध्ये तब्बल 45 मिनिटं ही भेट झाली.

राज्यात अवकाळी पावसामुळं झालेल्या नुकसानीची माहिती पंतप्रधान मोदींना दिली व मदत जाहीर करण्याची मागणी केल्याचं पवारांनी त्यावेळी माध्यमांशी बोलताना सांगितलं. महाराष्ट्रातल्या सत्तापेचावर चर्चा झाली नसल्याचंही पवार म्हणाले होते.

मात्र, 2 डिसेंबर रोजी दिलेल्या मुलाखतीत पवार म्हणाले, "मोदींना शेतकरी संकटाबद्दल बऱ्याच दिवसांपूर्वी वेळ मागितली होती. त्यांनी याच वेळेला वेळ दिली. कदाचित त्यांच्या कार्यलयाला वाटलं असेल, की यावेळी वेळ दिल्यामुळे गैरसमज वाढतील.

"ती बैठक संपल्यानंतर मी उठायला लागलो तेव्हा पीएम म्हणाले, की आपण एकत्र येऊन काम केलं तर मला आनंद होईल. मी म्हटलं आपले व्यक्तिगत संबंध उत्तम आहेत, ते राहतील. पण एकत्र काम करणं राजकीयदृष्ट्या मला शक्य नाही. मी म्हटलं राष्ट्रीय प्रश्न आले तर विरोधासाठी विरोध करणार नाही. त्याची चिंता करू नका. मी त्यांना विनम्रतेने सांगून मी निघालो. ज्या रस्त्याला आपल्याला जायचं नाही त्याची चर्चा का करायची," असंही शरद पवारांनी मोदींसोबतच्या भेटीबद्दल मुलाखतीत सांगितलं.

मात्र, देवेंद्र फडणवीस यांनी 7 डिसेंबर रोजी दिलेल्या मुलाखतीत 'पवार-मोदी' भेटीचा ओझरता उल्लेख केला. या उल्लेखातून 'पवार-मोदी' भेटीभोवतीचं शंकेचं जाळं आणखी घट्ट होतं. कारण शरद पवार म्हणत असले की, मोदींशी राजकीय चर्चा झाली नाही, तरी फडणवीसांनी मात्र त्या भेटीबद्दल बोलताना अनेक सूचक विधानं केलीत.

फडणवीस म्हणतात, "शरद पवार आणि पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्यात काय चर्चा झाली, हे तेच दोघे सांगू शकतील. ते बोलण्याचा मला अधिकार नाही. पण त्यातल्या काही गोष्टी मला माहीत आहेत. पण त्या योग्य वेळी बोलेन. आज बोलत नाही. सगळ्या गोष्टी आता बोलण्यासारख्या नाहीत."

शिवाय, "मोदी-पवार भेटीतला अर्धा भाग बाहेर आलेला नाहीय. तो भाग योग्य वेळेला बाहेर येईल. तो आज आणावा असं मला वाटत नाही. पण पवार जे म्हणाले, ते पूर्ण त्यांनी सांगितलं नाहीय. अनेक गोष्टी त्यामागे आहेत. पवार आणि पंतप्रधान...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

23 नोव्हेंबरच्या सकाळी 8 वाजत देवेंद्र फडणवीस आणि अजित पवारांनी अचानक शपथ घेतली अन् सगळ्यांनाच प्रश्न पडला की नेमकं झालं काय. या प्रश्नाचं नेमकं उत्तर अजूनही पूर्णपणे मिळत नाहीये. पण आधी शरद पवार आणि आता देवेंद्र फडणवीस यांनी दिलेल्या मुलाखतींमधून या घटनेच्या दोन परस्परविरोधी बाजू पुढे येत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एम. करुणानिधी

"रात्री उशिरा करुणानिधी काही काळासाठी अत्यवस्थ झाले होते. आता त्यांच्या तब्येतीत सुधारणा दिसत आहे. डॉक्टरांचं पथक लक्ष त्यांच्यावर ठेवून आहे," अशी माहिती त्यांच्या पक्षाने एका ट्वीटद्वारे दिली. कावेरी हॉस्पिटलचं ते रात्री 9.50 चं हेल्थ बुलेटिन होतं.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

त्यांची तब्येत अत्यवस्थ झाल्याचं समजताच त्यांच्या समर्थकांनी हॉस्पिटलकडे धाव घेतली. हॉस्पिटलबाहेरील गर्दी कमी करण्यासाठी DMKच्या नेत्यांनी पाठीराख्यांना शांतता राखून माघारी जाण्याचं आवाहन केलं.

रात्री उशिरा करुणानिधींचा मुलगा M. K. स्टॅलिन यांनी आवाहन केलं, "मी विनंती करतो की कृपया सर्वांनी कुठल्याही अनुचित प्रकार घडेल, लोकांना त्रास होईल, असं कोणतंही कृत्य करू नये."

पण अजूनही शेकडो लोक हॉस्पिटलबाहेर प्रार्थना करत आहेत. यामुळे हॉस्पिटलबाहेर रात्री साडेआठनंतर सुरक्षा व्यवस्था वाढवण्यात आली होती.

रविवारी दिवसभरात अनेक मोठ्या नेत्यांनी हॉस्पिटलमध्ये त्यांच्या कुटुंबीयांची भेट घेतली. सकाळीच उपराष्ट्रपती व्यंकय्या नायडू यांनीही करुणानिधी यांची भेट घेऊन त्यांच्या कुटुंबीयांबरोबर काही वेळ घालवला.

भारताच्या राजकारणातील ज्येष्ठ नेते, पाच वेळा मुख्यमंत्री आणि 60 वर्षं लोकप्रतिनिधी असलेले करुणानिधी वैयक्तिकरीत्या एकही निवडणूक हरलेले नाहीत.

करुणानिधी यांच्या नेतृत्वाखालील DMK 1998 ते 2014 मध्ये केंद्रात सत्तेत सहभागी होता. काँग्रेसच्या नेतृत्वाखालील युपीएच्या पहिल्या सरकारमध्ये तामिळनाडूतील 12 मंत्री होते. द्रमुककडे दूरसंचारसारखं महत्त्वाचं खातं होतं.

या खात्यामार्फत जाहीर झालेल्या 2G स्पेक्ट्रम घोटाळ्यामुळे तत्कालीन दूरसंचार मंत्री ए. राजा आणि करुणानिधी यांची मुलगी व खासदार कनिमोळी यांना तुरुंगावास झाला होता.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

तामिळनाडूचे ज्येष्ठ नेते आणि द्रविड मुनेत्र कळघम पक्षाचे (DMK) अध्यक्ष एम. करुणानिधी यांची तब्येत काही काळ अत्यवस्थ झाली होती. आता त्यांची प्रकृती स्थिर असल्याचं हॉस्पिटलनं स्पष्ट केलं आहे. करुणानिधी यांच्यावर चेन्नई इथल्या कावेरी हॉस्पिटलमध्ये उपचार सुरू आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एम. जे. अकबर यांनी राजीनामा दिल्याचं जाहीर केलं.

काँग्रेस आणि समाजवादी पक्षांने त्यांच्या राजीनाम्याची मागणी केली होती. तर राजकारण्यांसह सर्वांवरच झालेल्या आरोपांची चौकशी होण्याची गरज असल्याचं मनेका गांधी यांनी म्हटलं होतं.

अकबर यांनी एक पत्रक जारी करून त्यांची भूमिका स्पष्ट केली आहे.

"माझ्यावर झालेल्या आरोपांविरुद्ध मी कोर्टात वैयक्तिक पातळीवर लढण्याचा निर्णय घेतला आहे, त्यामुळे मी पदावर राहणंही योग्य नाही. त्यामुळे मी परराष्ट्र राज्यमंत्रिपदाचा राजीनामा देतो आहे. या देशाची सेवा करण्याची संधी दिल्याबद्दल मी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि परराष्ट्र मंत्री सुषमा स्वराज यांचे आभार मानतो."

अकबर यांनी या प्रकरणी कोर्टात धाव घेत त्यांच्याविरोधात आरोप करणाऱ्या प्रिया रमाणी यांच्यावर अब्रुनुकसानीचा दावा दाखल केला आहे.

प्रिया रमाणी यांनी ट्विट करून यावर प्रतिक्रिया दिली आहे. "या राजीनाम्यामुळे महिलांच्या मोहिमेला बळ मिळालं आहे, आता कोर्टाकडून न्याय मिळण्याच्या मी प्रतिक्षा करत आहे."

अखेर 2 आठवड्यांनंतर राजीनामा, 20 महिलांचं शौर्य फळाला आलं आहे, असं पत्रकार बरखा दत्त यांनी ट्विट करून त्यांची प्रतिक्रिया दिली आहे.

"लैंगिक अत्याचारांविरोधात आवाज उठवणाऱ्या महिलांच हे यश आहे," अशी प्रतिक्रिया दिल्ली महिला आयोगाच्या अध्यक्ष स्वाती मालिवाल यांनी दिली आहे.

नेमकं प्रकरण काय?

काही दिवसांपूर्वी बॉलिवुड अभिनेत्री तनुश्री दत्ता हिने बॉलिवूड अभिनेते नाना पाटेकर यांच्यावर एका चित्रपटाच्या शूटिंगदरम्यान छेडछाड करण्याचा आरोप केला होता.

त्यानंतर अनेक महिलांनी त्यांच्याबरोबर झालेल्या लैंगिक छळवणुकींच्या घटनांचा उल्लेख करण्यास सुरुवात केली.

कामाच्या ठिकाणी होणाऱ्या लैंगिक छळवणुकीबाबत महिला आता समोर येऊ लागल्या आहेत.

सोशल मीडियाच्या माध्यमातून त्यांच्यावर उद्भवलेल्या परिस्थितीचं वर्णन करत आहेत. इतकंच नाही तर या दुर्व्यवहारात सामील असलेल्या पुरुषांचे नावही जाहीर करत आहेत.

प्रसारमाध्यमांशी निगडित अनेक महिलांनी या प्रकरणी ट्वीट केलं आहे. ज्या पुरुषांनी हे कृत्य केलं त्यांच्याबरोबर झालेल्या चॅटचे स्क्रीनशॉट शेअर केले आहेत.

याच साखळीमध्ये पुर्वाश्रमीचे पत्रकार आणि सध्या केंद्र सरकारमध्ये परराष्ट्र राज्यमंत्री असलेले एम. जे. अकबर यांचंही नाव आलं होतं.

अकबर यांनी द टेलिग्राफ आणि द एशियन एज या वृत्तपत्रांचे संपादक म्हणून काम...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कथित लैंगिक छळवणूक प्रकरणी परराष्ट्र राज्यमंत्री एम. जे. अकबर यांनी अखेर राजीनामा दिला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एमी

सौदर्यांच्या सरधोपट आणि प्रसंगी महिलांना कमी लेखणाऱ्या व्याख्येत या महिला बसत नाहीत. पण तरीही यांनी आपला रस्ता शोधून काढला आहे, आणि आपल्या अस्तित्वावर प्रेम करायला शिकल्या आहेत. या त्यांच्याच प्रेरणादायी कहाण्या.

'माझे पाय असे दिसायचे जणू मी एखादी झोंबी आहे'

मला लायपोएडिमा नावाचा त्रास होता, यामुळे माझं शरीर बेढब झालं होतं. म्हणजे नुसतं वजन वाढलं नव्हतं तर माझ्या शरीराच्या वरच्या भागाच्या तुलनेत कमरेखालच्या भागाची अनैसर्गिक वाढ झाली होती. मला सांगितलं गेलं की यावर काही औषध नाही.

मग एक दिवस मी ऑपरेशन करून या त्रासावर उपचार करण्याचा निर्णय घेतला. मला त्यासाठी खूप हिंमत करावी लागली पण ऑपरेशन झालं. आता मला मनासारखे कपडे घालता येतील, मी चारचौघांसारखी नॉर्मल दिसेन याच आनंदात मी होते. पण ऑपरेशनच्या पाचव्या दिवशी मी खूप आजारी पडले.

मला फ्लेश इटिंग बॅक्टेरियाचं (मांस खाणाऱ्या बॅक्टेरीया) इन्फेक्शन झालं होतं. माझ्या मांडीपासून खाली पायापर्यंत असणारं सगळं मांस या बॅक्टेरियांनी खायला सुरुवात केली. म्हणजे अक्षरक्षः माझ्या पायावर मांस शिल्लक राहिलं नाही. त्वचा नव्हती. भयंकर होतं ते सगळं. माझ्या घरच्यांना वाटलं मी वाचणार नाही.

जेनी

डॉक्टरांनी सांगितलं माझे पाय कापावे लागतील. माझ्या घरचे तयार झाले. पण सुदैवाने ती वेळ आली नाही. पण माझ्या पायाची त्वचा, मांस सगळंच गेलं होतं. मग डॉक्टरांनी माझी पाठ, नितंब, पोट अशा भागातून त्वचा काढली आणि माझ्या पायांवर लावली. ती अजूनही सरपटणाऱ्या प्राण्यांच्या त्वचेसारखी दिसते.

सर्जरीनंतर जवळपास 7-8 आठवड्यांनी मी माझे पाय पाहिले. मला प्रचंड धक्का बसला होता. मी अक्षरशः झोंबी दिसत होते. याचा माझ्या मनावरही परिणाम झाला. तो काळ प्रचंड कठीण होता, मला पोस्ट ट्रॉमॅटिक मेंटल डिसऑर्डरशी झुंजावं लागलं. अजूनही दवाखाना म्हटला की माझ्या अंगावर काटा येतो.

पण या सगळ्या प्रकाराने मला आयुष्याची किंमत कळाली. मला माझ्या स्वप्नातल्या सगळ्या गोष्टी आता करून पाहायच्या आहेत. मी अजून पॅरिसला गेलेले नाही, किंवा ओरिएंट एक्सप्रेसमधून प्रवास केलेला नाही. मला पेट्राला भेट द्यायची आहे, अॅमस्टरडॅमला जायचंय.

मी नेहमीच आनंदी असते असं नाही, याचा माझ्या मनावर परिणाम झालाय, या व्रणांनी माझं व्यक्तिमत्व बदललं आहे. पण असं काही मनात आलं की मी तो विचार झटकून टाकते आणि म्हणते, 'जे आहे ते आहे, पण मला अजून खूप काही...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जेनी, एमिली आणि लॉरा... ब्रिटनमध्ये राहाणाऱ्या या तीन वेगवेगळ्या वयाच्या, वेगवेगळ्या पार्श्वभूमीच्या महिला. पण तिघींमध्ये एक गोष्ट समान आहे, तिघींच्या अंगावर मोठमोठे व्रण आहेत. चौथी एमी, जिला सोरायसिस आहे, त्यामुळे तिच्या चेहरा लाल चट्ट्यांनी भरून जातो.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एयर फोर्स वनच्या खास विमानाने ट्रंप सिंगापूरला पोहोचले आहेत.

या दोन नेत्यांमधील भेट 12 जूनला सिंगापूरच्या सँटोसा रिसॉर्टमध्ये होणार आहे.

सर्व काही ठरल्याप्रमाणे झालं, तर उत्तर कोरियाच्या सर्वोच्च नेत्यांनं अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षांना भेटण्याची ही आत्तापर्यंतची पहिली भेट असेल.

या भेटीमुळे उत्तर कोरियाची अण्वस्त्र निर्मितीची प्रक्रिया बंद व्हायला सुरुवात होईल, अशी अमेरिकेला आशा आहे.

गेल्या 18 महिन्यांत दोन्ही देशांच्या नेत्यांमध्ये बरे-वाईट संबंध पाहायला मिळाले आहेत. भेटीपूर्वीसुद्धा दोन्ही नेत्यांनी एकमेकांचा चांगलाच समाचार घेतलेला आहे.

दोघांना भेटीतून काय अपेक्षा?

उत्तर कोरियाने आण्विक अस्त्रांचा त्याग करावा, असा अमेरिका आणि मित्रराष्ट्रांचा आग्रह आहे.

किम जाँग उन सिंगापूरला पोहोचल्यानंतर सिंगापूरचे परराष्ट्र मंत्री व्हिव्हियन बालकृष्णन यांनी हा फोटो ट्वीट केला आहे.

तर किम जाँग-उन यांना आता देशाची अर्थव्यवस्था उभारण्यावर लक्ष केंद्रित करायचं आहे. त्यासाठी त्यांना मदत आणि आंतरराष्ट्रीय गुंतवणूक गरजेची वाटते आहे.

बैठकीत काय होऊ शकतं?

"कोरियन युद्ध संपण्याच्या औपचारिक घोषणेसाठी करार होऊ शकतो. वाटाघाटींमधला तो सगळ्यांत सोपा भाग असेल. त्यानंतर काय होतं हे पाहणं महत्त्वाचं आहे," असं ट्रंप यांनी बैठकीपूर्वी सांगितलं होतं.

"सिंगापूरमध्ये 21 जूनला होणारी बैठक फलद्रूप झाल्यास उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा किम जाँग-उन यांना व्हाईट हाऊसला येण्याचं आमंत्रण देऊ," असंही ते म्हणाले होते.

आण्विक नि:शस्त्रीकरणासाठी प्रयत्नशील असल्याचे संकेत किम यांनी दिल्याचं अमेरिकेचे परराष्ट्रमंत्री माइक पाँपेओ यांनी सांगितलं आहे. मात्र अमेरिकेच्या दृष्टीने निर्धारित अण्वस्त्रांचा त्याग उत्तर कोरिया करणार का, हे अद्याप स्पष्ट झालेलं नाही.

बैठकीसाठी सिंगापूरच का?

सिंगापूरमध्ये ट्रंप आणि किम यांचं संरक्षण कोण करणार?

ट्रंप आणि किम आपापली सुरक्षापथकं बरोबर घेऊन येणार असल्याची माहिती सिंगापूरमध्ये अति विशेष व्यक्तींच्या सुरक्षेची माहिती ठेवणाऱ्या राजकीय जाणकारांनी रॉयटर्सला दिली.

सिंगापूर पोलीस

ट्रंप आणि किम यांच्या सुरक्षेची जबाबदारी सिंगापूर पोलिसांसह गुरखा जवानांच्या तुकडीवर असेल. गुरखा जवान हे आपल्या शौर्यासाठी आणि उदार मनासाठी ओळखले जातात.

ट्रंप आणि किम या 8 मुद्द्यांवर बोलण्याचं कदाचित टाळतील

सरकारचं संपूर्ण...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा किम जाँग-उन सिंगापूरमध्ये दाखल झाल्यानंतर आता अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंपही सिंगापूरला पोहोचले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एरवी घरातूनच काम करता येणं ही कल्पना छान वाटते. पण, बीबीसीने काही जणांशी संवाद साधला आणि त्यांचे 'वर्क फ्रॉम होम'चे अनुभव जाणून घेतले.  अनेकांचं असं म्हणणं पडलं की घरून काम करण्याच्या नादात त्यांचे कामाचे तास उलट वाढलेत. आणि कामाचा अतिरिक्त ताण लोकांवर पडतोय. तुम्हालाही याच अनुभवातून जावं लागतंय का?

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मार्चपासून जगभरात अनेक ठिकाणी लॉकडाऊन सुरू झालं आणि कोव्हिड पासून कर्मचाऱ्यांना सुरक्षित ठेवण्यासाठी अनेक कंपन्यांनी स्वीकारला 'वर्क फ्रॉन होम'चा पर्याय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एरवी पापलेट, बोंबिल, बांगडा, सुरमई, कोलंबी, चिंबोऱ्या, घोळ, तामोशी, रावस असं समुद्राचं वैभव इथं रितं झालेलं दिसतं. आता मासे खाणाऱ्यांच्या तोंडाला हे वाचून पाणी सुटलं असेल आणि मासे न खाणाऱ्या मंडळींनी कदाचित नाक मुरडलं असेल. पण मुंबईच्या अर्थव्यवस्थेत आणि संस्कृतीच्या दृष्टीनंही हे मासळी बाजार महत्त्वाचे आहेत.

सरकारी अंदाजानुसार मुंबईच्या मासळी बाजारांमध्ये दररोज किमान तीन-साडेतीन कोटींची उलाढाल होते. चोखंदळ गृहिणींपासून, हॉटेलमधले शेफ आणि खवय्ये मंडळी नीट निवडून मासळी विकत घेत असतात आणि पहाटेपासून कामात असूनही कोळिणी इथं उत्साहानं प्रत्येकाशी बोलत असतात.

पण लॉकडाऊननंतर ही उलाढाल थंडावल्यानं अनेकींसमोर पोटापाण्याचा प्रश्न उभा राहिला आहे. त्यात वरळी, माहिम आणि वर्सोवा या मुंबईतल्या तीन मोठ्या कोळीवाड्यांचा भाग कोरोनाविषाणूच्या संसर्गामुळे काही काळ सील झाला.

कोळि‍णींच्या व्यवसायावर परिणाम

"मी दीड महिना घरी आहे, बातम्या बघते आहे. शेतकरी, बेरोजगार यांचा विचार सरकार करतं, तसाच कोळी लोकांचाही विचार व्हायला हवा," असं मुंबईच्या कलिनामधल्या बाजारात मासेविक्री करणाऱ्या नयना पाटील सांगतात. त्या कोळी समाजातल्या महिलांसाठी कामही करतात.

केवळ मुंबई शहरातच नयना पाटील यांच्यासारख्या पंधरा हजार जणी या व्यवसायात आहेत. मुंबईतल्या तीन घाऊक मासळी बाजारांतून, किंवा छोट्या मोठ्या बंदरांतून त्या रोज पहाटे मासे विकत घेतात आणि बाजारात विकतात.

राज्यात इतर ठिकाणही साधारण हेच चित्र दिसतं. मासे पकडून आणायचं काम पुरुष करत असले तरी पुढची सगळी जबाबदारी बहुतेकदा महिलाच हाताळतात आणि आपापल्या कुटुंबाच्या गाड्याला हातभार लावतात. पण सध्या गाठीशी असलेला पैसाही मोडणं अनेकींना शक्य होत नाही, असं नयना पाटील सांगतात.

"सगळ्या महिलांचा रोजगार ठप्प आहे. काहींकडे शिल्लकही फारशी नाही. मग खाणार काय एवढी हालत खराब झाली आहे. समजा माझ्याकडे आठ-दहा हजार रुपये असतील, त्यातून रोज मासे आणून विकले तर पाचशे-आठशे सुटतात. या पैशातनं आमचा घरखर्च चालतो. आता मला प्रश्नही पडतो, मी घरात राहिले, हे दहा हजार खर्च केले, तर उद्या लॉकडाऊन उठल्यावर मला मासे आणायला पैसे कोण देणार? मला तिथे उधारी मिळणार नाही."

मुंबईजवळ ठाण्याच्या राबोडीमधल्या मासळीबाजारात आठवडाभरापासून मासेविक्री सुरू झाली आहे. पण लॉकडाऊनमुळे तिथंही धंद्याचं गणित बिघडलं आहे. तिथे मासेविक्री...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सकाळची वेळ, खरेदीसाठी झुंबड, ताजी मासळी आणि भावासाठी घासाघीस. मुंबईच्या कुठल्याही मासळीबाजारातलं एरवीचं हे गजबजलेलं चित्र. पण कोरोना व्हायरसचा संसर्ग आणि लॉकडाऊनमुळे यातले बहुतांश बाजार सध्या शांत पहुडले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एरवी फक्त एसटी दिसणार्‍या गावांत 25-30 गाड्यांचा ताफा चिखल तुडवत पोहचला होता. एवढ्या गाड्या कशासाठी ते बघायला लोकांची गर्दी होती. गावं तसं छोटसं. गावातल्या महिला 1.30 ते 2.00 च्या सुमारास घरातली कामं उरकून आदित्य ठाकरेंना बघण्यासाठी बसल्या होत्या.

त्यांच्याशी बोलताना आदित्य ठाकरे कोण आहे तुम्हाला माहितीये का? हे विचारलं. बाळासाहेबांचा नातू आहे ना.. त्यालाच बघायला थांबलोय. मी मुख्यमंत्रीपदाच्या शर्यतीत नाही असं आदित्य ठाकरे वारंवार सांगत असले तरी शिवसेना नेते हेच म्हणत आहेत की आदित्य हेच मुख्यमंत्री होणार.

याच पार्श्वभूमीवर मी या महिलांना विचारलं ते मुख्यमंत्री होतील असं शिवसेनेचे नेते म्हणताय...होतील का? महिलांच्या घोळक्यातल्या गंगूबाई थोडं थांबल्या आणि मग म्हणाल्या बाळासाहेबांचे नातू आहेत ना.. मग होतील मुख्यमंत्री..!

आदित्य ठाकरेंनी गोदावरीच्या पुलाचं भूमिपूजन केलं. सोहमेश्वरी गावापासून ते पूर्णा तालुक्याला जोडणाऱ्या पूलामुळे गावकर्‍यांचा 40 किलोमीटरचा प्रवास कमी होणार आहे. सर्व कार्यक्रम आटपून परभणीला पोहचायचं होतं. वेळ कमी असल्याने मंदिराच्या आवारात असलेल्या छोट्या मैदानात शिवसेना नेत्यांना वगळून थेट आदित्य ठाकरे भाषणाला उभे राहिले.

गावातल्या महिलांना बाळासाहेबांचा नातू म्हणून ते भाषण ऐकण्याचं कुतूहल, काहींना पूल कधी सुरू होणार या उत्तराची अपेक्षा.. काहींना कर्जमाफी, पीकविमा याच काहीतरी सांगणार अशी आशा...

जय महाराष्ट्र. म्हणत आदित्य ठाकरे यांनी भाषणाला सुरुवात केली. पांढरा कुर्ता घातलेले आदित्य स्टेजवर उभे होते. आज मी तुमचे आशीर्वाद घेण्यासाठी इथे आलेलो आहे. ही यात्रा निवडणुकीसाठी नाही तर तुम्ही केलेल्या मतदानासाठी आभार मानायला आलो आहे. तुमचं प्रेम, आशिर्वाद घेण्यासाठी आलो आहे.

फाईल चित्र

पीकविम्याच्या अडचणी येतायेत त्यासाठी तुम्ही शिवसेनेच्या केंद्रावर जा तुम्हाला माझे शिवसैनिक मदत करतील. ज्यांनी आम्हाला मतदान केलं ते माझे आहेतच पण ज्यांनी नाही केलं त्यांची मनं जिंकायची आहेत. तुमचे आशीर्वाद पाठीशी आहेत ना? असं म्हटल्यावर होय असा काहींचा आवाज आला. पण ठाकरी शैलीच्या भाषणाला मिळणाऱ्या जोरदार प्रतिसादाच्या तुलनेत हा आवाज कमीच होता. त्यानंतर आदित्य यांनी विचारलं हात वर करून सांगा कोण कोण माझ्याबरोबर आहे. तेव्हा मात्र शेतकऱ्यांनी हात वर केले.

तुमचे आशीर्वाद असेच राहूदे म्हटल्यावर टाळ्या वाजल्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आदित्य ठाकरे हे बाळासाहेब ठाकरेंचे नातू आहेत ना.. बाळासाहेब भारी माणूस होता. हे त्यांचे नातू आहेत तर होतील मुख्यमंत्री....! नांदेड जिल्ह्यातल्या सोहमेश्वरी गावांत राहणार्‍या 55 वर्षांच्या गंगूबाईंचे हे शब्द. आम्ही आदित्य ठाकरेंच्या जनआशीर्वाद यात्रेबरोबर सोहमेश्वरी गावात पोहचलो होतो.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एरवी भिंतींवर सरकारच्या योजनांची घोषवाक्य किंवा फारतर सुविचार वगैरे दिसतात. अशावेळी भिंतींवरील गणितं पाहून काहीसं आश्चर्यचकित व्हायला होतं.

लॉकडाऊनमुळे शाळा बंद आहेत. त्यामुळे गावागावात विद्यार्थी या गणिताच्या भिंतींसमोर उत्सुकतेनं थांबतात, वाचतात. काही विद्यार्थी वही-पेन घेऊन भिंतींवरील गणितं लिहूनही काढतात.

वाचायला आणि पाहायला काहीसा अनोखा वाटणारा हा उपक्रम राबवलाय चंद्रपूर जिल्हा परिषदेचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी (CEO) राहुल कर्डिले यांनी.

कोरोनाला रोखण्यासाठी देशभर लॉकडाऊन लागू करण्यात आलं. त्यामुळे इतर सर्वच गोष्टींप्रमाणे शाळाही बंद झाल्या. शाळा बंद असल्या तरी शिक्षण बंद होता कामा नये, यासाठी राहुल कर्डिले यांनी उचललेलं हे पाऊल सध्या कौतुकाचं निमित्त ठरलंय.

चंद्रपूर जिल्हा परिषदेचे सीईओ राहुल कर्डिले

ज्या विषयाबाबत विद्यार्थी बऱ्याचदा नाकं मुरडताना दिसतात, त्याच गणित विषयाची गोडी निर्माण करण्यासाठी राहुल कर्डिले हे 'मिशन मॅथेमॅटिक्स' नावाचा उपक्रम राबवत आहेत. या अनोख्या उपक्रमाबाबत बीबीसी मराठीनं राहुल कर्डिले यांच्याकडून जाणून घेतलं.

2015 च्या बॅचचे IAS अधिकारी असलेले राहुल कर्डिले हे 2019 च्या मार्च महिन्यात चंद्रपूर जिल्हा परिषदेच्या मुख्य कार्यकारी अधिकारीपदी (CEO) रूजू झाले.

स्वत: जिल्हा परिषदेच्या शाळेत शिकलेल्या राहुल कर्डिले यांनी चंद्रपुरात कृषी आणि शिक्षण या दोन क्षेत्रांवर विशेष भर देत उपक्रम राबवण्यास सुरुवात केली आहे. 'मिशन मॅथेमॅटिक्स' हा त्याचाच एक भाग.

गावातल्या भिंतींवर गणितातल्या गोष्टी आकर्षक रुपात रेखाटणं, रंगवणं अशी सहज-सोपी, पण तितकीच महत्त्वाची कल्पना या उपक्रमामागे आहे.

पोंभुर्णा तालुक्यात 'मिशन मॅथेमॅटिक्स'ची बिजं

'मिशन मॅथेमॅटिक्स'ची बिजं चंद्रपुरातील पोंभुर्णा तालुक्यातील घोसरी या गावात सापडतात. जिल्हा परिषदेच्या शाळेत शिकलेला अक्षय वाकुडकर या तरुणानं घोसरी या त्याच्या गावात भिंतींवर 'गणितं' रेखटली होती. कमी मनुष्यबळ, मर्यादित आर्थिक क्षमता यांमुळे हा उपक्रम मर्यादित स्वरूपात राहिला होता.

गेल्यावर्षी दिवाळीच्या दरम्यान राहुल कर्डिले यांनी अक्षय वाकुडकरचा हा उपक्रम पाहिला आणि त्याला जिल्हा परिषद कार्यालयात बोलावून घेतलं. जिल्हा परिषद हा उपक्रम जिल्हा स्तरावर राबवू इच्छित असल्याचे कर्डिलेंनी अक्षयला सांगितलं.

अक्षय वाकुडकर याच्यासोबत राहुल कर्डिले यांची बैठक

पण...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

चंद्रपुरातल्या अनेक घरांच्या भिंतींवर, पडक्या वाड्यांवर, पाण्याच्या टाकीवर, सिमेंटच्या कुंपणावर गणिताची चित्र रेखाटलेली दिसतात. नफा-तोटा, त्रिकोण-चौकोन, वर्तुळ-त्रिज्या, प्रमेय अशा गोष्टी भिंतीवर रंगवल्या आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एरिक मारिआ रेमार्क्यूच्या 'All Quiet on the Western World' या पुस्तकात मेलेल्या माणसाचं वर्णन आहे. सूत्रधाराचा मित्र मरतो. पण त्याच्या नखांचे विळखे वाढतच राहतात. त्याच्या फुटलेल्या कवटीतून त्याचे केस वाढत राहतात जसं काही सुपीक मातीत पिकच उगवलं आहे. ऐकायला कसंतरीच वाटत असलं तरी खरंच असं होतं का?

मृत्यूनंतर माणसाच्या नखांची आणि केसांची वाढ होते का? होते तर किती होते? यावर शास्त्रशुद्ध पद्धतीने केलेले अभ्यास उपलब्ध नाहीत. अगदीच शोधायचं म्हटलं तर जुन्या गोष्टीमध्ये, इतिहासात काही उल्लेख सापडतात. जे वैद्यकीय विद्यार्थी मृतदेहावरून शिकत होते, त्यांच्या किश्यांमध्येही याचे उल्लेख सापडतात.

अवयव प्रत्यारोपणाची शस्त्रक्रिया करणाऱ्या शल्यविशारदांनाही मानवी शरीरातील वेगवेगळ्या पेशी मृत्यूनंतर वेगवेगळ्या कालावधीपर्यंत कार्यरत असतात, असा अनुभव आला आहे.

शरीरातील वेगवेगळ्या पेशी वेगवेगळ्या वेळी मरतात. हृदय थांबल्यानंतर मेंदूला होणारा रक्तप्रवाह थांबतो. रक्तशिवाय दुसरा कुठलाही ग्लुकोजचा पुरवठा नसल्याने मज्जातंतू मृत्युनंतर तीन ते सात मिनिटात मरतात.

अवयव प्रत्यारोपण करणाऱ्या शल्यविशारदांना अवयवदात्यांच्या किडन्या, यकृत आणि हृदय मृत्यूनंतर तीस मिनिटाच्या आत काढावे लागतात. इतकंच नाही तर ज्या शरीरात प्रत्यारोपण करायचं आहे, त्यात अवयव काढल्यानंतर सहा तासांत प्रत्यारोपण करावं लागतं.

नवीन पेशी

हाताची नखं वाढण्यासाठी नवीन पेशी तयार व्हाव्या लागतात, जे ग्लुकोजशिवाय शक्य नाही. नखं दररोज सरासरी 0.1 मिलीमीटरनं वाढतात. वाढत्या वयासोबत नखवाढीचा हा वेग मंदावतो.

नखाच्या तळाशी असलेल्या टिश्यूंचा (ऊती) थराला जर्मिकल मॅट्रिक्स म्हणतात. नखाच्या वाढीस कारणीभूत असलेल्या पेशी तयार होण्यास त्याचा उपयोग होतो. नवीन पेशी जुन्या पेशींना पुढे ढकलतात. त्यामुळेच नखांची लांबी वाढलेली दिसते. मृत्यूनंतर ग्लुकोजचा पुरवठा बंद होतो, स्वाभाविकच नखांची वाढही थांबते.

केसांच्या बाबतीतही तसंच होतं. केसांचा वाढीला बीजकोश कारणीभूत असतात. त्या बीजकोशाच्या तळाशी पेशी समूह असतो. त्याचं विघटन होऊन नवीन पेशी तयार होतात आणि त्यामुळेच केसांची वाढ होते. जोवर ऊर्जेचा पुरवठा सुरू आहे, तोवर हे विघटन वेगानं सुरू असतं. ती ऊर्जा ग्लुकोजच्या ज्वलनातून येते आणि त्याकरता ऑक्सिजनचं अस्तित्व लागतं.

एकदा का ह्रद्यानं रक्ताला होणारा ऑक्सिजनचा पुरवठा थांबवला की, ऊर्जेची निर्मिती...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

तुमचं हृदय बंद पडतं, रक्त थंड होतं, अवयव कडक होतात. तुम्ही मेला आहात, हे दर्शवणारी ही सगळी चिन्हं. असं असतानाही देखील तुमची नखं आणि केस वाढत राहतात. खरंच? निदान आपल्याला तरी तसंच सांगितलं आहे आजवर.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एल-साल्व्हाडोर, होंडुरास देशातील नागरिक गरिबी, हिंसा, बेकारी या प्रश्नांनी कंटाळून देश सोडून चालले आहेत.

स्थलांतरितांचे लोंढे म्हणजे अतिक्रमण असल्याचं अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी म्हटलं आहे. त्यांनी पाच हजार सैनिकांची तुकडीही तैनात केली आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अमेरिका- मेक्सिको सीमेनजीक स्थलांतरितांचा प्रश्न चिघळला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एलन मस्क

पहिल्या क्रमांकावर अर्थातच अजूनही बिल गेट्स आहेत.

इलेक्ट्रिक कार बनवणाऱ्या या कंपनीत गुंतवणूकदारांनी असं काय बघितलं जे वर्षभरापूर्वी त्यांना दिसलं नाही, हा तंत्रज्ञान जगताचा धांडोळा घेणाऱ्या बीबीसी टेक टेंट पॉडकास्टचा प्रश्न आहे.

2020 च्या सुरुवातीला स्टॉक मार्केटमध्ये टेस्ला 80 अब्ज डॉलर्सची असल्याचं सांगण्यात आलं होतं. विशेष म्हणजे त्यावेळीही अशी कंपनी जी फार नफा देणारी नाही तिच्यासाठी ही किंमत जास्त असल्याचं बोललं गेलं. असं असूनही संपूर्ण वर्ष या कंपनीची किंमत वाढत गेली आणि ती आता 5 लाख कोटी डॉलर्सवर पोहोचली आहे.

नफ्याच्या मार्गावर

S&P 500 इंडेक्स टेस्ला कंपनीला आघाडीच्या कंपन्यांमध्ये सामील करेल, अशा बातम्या होत्या.

टेस्लाची किंमत आता टोयोटो, फोक्सवॅगन, ह्युंदाई, जीएम आणि फोर्ड यांच्या एकूण किंमतीपेक्षाही जास्त आहे.

टेक टेंटने हिशोब लावला तेव्हा कळलं की, गेल्या वर्षभरात या सर्व कंपन्यांनी एकूण 50 अब्ज डॉलर्स नफा कमावला. मात्र, कोरोना संकटाच्या पार्श्वभूमीवर यातल्या काही कंपन्यांना आर्थिक फटकाही बसला.

एलन मस्क

याउलट टेस्लाला या वर्षी 1 अब्ज डॉलर्सचा नफा झाला. टेक टेंटने केलेलं मूल्यांकन बघता गुंतवणूकदारांना निकट भविष्यात 50 पट फायदा होण्याची शक्यता आहे का?

ऑटो इंडस्ट्री

पॅशन कॅपिटलचे एलन बरबीज यांचं म्हणणं आहे, "याचा केवळ एकच अर्थ आहे की, जे गुंतवणूकदार या किंमतीला शेअर्स विकत घेत आहेत. त्यांना यापेक्षा चढ्या किंमतीला ते विकले जातील, अशी अपेक्षा आहे."

बरबीज टेस्लापेक्षाही सुरुवातीच्या टप्प्यात असणाऱ्या नव्या कंपन्यांचं मूल्यांकन करतात. मात्र, विश्लेषकांच्या मते बरेचदा ही प्रक्रिया अतार्किकही असते. याचं कारण म्हणजे कंपनीचं मूल्यांकन केवळ कंपनीच्या क्वालिटीवर नाही तर बाजाराच्या मूडवरही अवलंबून असतं.

टेस्लाने ऑटो इंडस्ट्रीला नवी दिशा दिल्याचं कंपनीच्या चाहत्यांचं म्हणणं आहे, असं असेल तर 2020 च्या सुरुवातीला जेव्हा कंपनी 80 अब्ज डॉलर्सची होती त्यावेळीही ही गोष्ट खरीच होती.

यावर बरबीज म्हणतात, "वर्षाच्या सुरुवातीला कंपनीला पाच-सहा पट फायदा होईल, असं म्हणण्याचा कुठलाच आधार नव्हता."

शेअर बाजार

मात्र, विश्लेषकांच्या मते गुंतवणूकदार काही काळापुरता जुगार खेळत आहेत.

बरबीज म्हणतात, "माझ्या मते बाजार मुळात तार्किकच आहे. यावेळी खरेदी करणाऱ्यांना जास्त किंमतीला शेअर्स विकता येतील, अशी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

या आठवड्यातील महत्त्वाच्या अर्थविषयक बातम्यांपैकी एक म्हणजे एलॉन मस्क यांची टेस्ला कंपनी 5 लाख कोटी डॉलर्सची झाली आणि त्याचबरोबर एलॉन मस्क जगातले दुसऱ्या क्रमांकाचे सर्वात श्रीमंत व्यक्ती ठरले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एलफिन्स्टन रोड

कधीकधी गर्दीचा भाग असणं हे केवळ अस्वस्थ होण्या इतकंच मर्यादित नसतं. काही वेळेला परिस्थितीला घातक वळणही लागू शकतं.

2017मध्ये प्रचंड गर्दीमुळे झालेल्या चेंगराचेंगरीच्या दुर्घटनांमध्ये अंगोलातील फुटबॉल मैदान, इटालियन पिएझ्झा आणि मोरोक्कोमधील अन्न मदत केंद्रावर घडलेल्या घटनांचा समावेश आहे.

या घटना दुःखद आणि टाळता येण्यासारख्या होत्या.

भविष्यात अशा घटनांचे प्रमाण कमी व्हावं, यासाठी यूकेतील शास्त्रज्ञ अभ्यास करत आहेत.

श्रीकांत शर्मा हे यूकेमधल्या 'ब्युरोहॅपोल्ड' या अभियांत्रिकी फर्मच्या स्मार्ट स्पेस ग्रुपचे संचालक आहेत. त्यांच्या मते, "बहुतेक वेळा मानवी वर्तन अपेक्षित अशी असते. कारण आपण खूपच तर्कसंगत असतो."

अंदाज बांधण्याची ही क्षमता विश्लेषकांसाठी उपयुक्त ठरते.  मोकळ्या जागेत लोकांच्या हालचाली कशा असतील याची कल्पना त्यांना करता येते.

"बहुतेक मानवी वर्तन हे बऱ्याच प्रमाणात अपेक्षित असं असतं, कारण आपण खूपच तर्कसंगत आहोत."

गर्दीचे मानसशास्त्र ही संकल्पना 19व्या शतकापासूनच अस्तित्वात आहे. मात्र गेल्या काही दशकांमध्येच गर्दीबाबत अधिक व्यापक दृष्टिकोन बाळगण्यास सुरुवात झाली असून, गर्दीला डोकं नसतं यापलीकडे जावून त्याकडे पाहिलं जात आहे.

"व्यक्तीप्रमाणंच गर्दीचं मानशास्त्रसुद्धा विशिष्ट प्रकारचं असतं," ससेक्स विद्यापीठातील गर्दी व्यवस्थापनाचं सामाजिक मानसशास्त्र या विषयातील तज्ज्ञ जॉन ड्रुरी सांगतात.

1980च्या दशकात दंगलींसाठी मानसशास्त्रीय निष्कर्ष लागू करण्यात आले. तर 2000च्या दशकात गर्दीमुळे निर्माण होणाऱ्या आणीबाणीच्या घटनांसाठी आणि 2010च्या सुमारास संगीत महोत्सव आणि मोठ्या कार्यक्रमांसाठी या निष्कर्षांचा उपयोग केला गेला.

सध्याच्या काळात विशिष्ट आपत्कालीन घटनांमध्ये गर्दीच्या मानसशास्त्राचा वापर केला जात आहे. यात केमिकल, बायोलॉजीकल, रेडीओलॉजिकल किंवा न्युक्लिअर हल्ल्यांसारख्या घटनांचा समावेश होतो.

गर्दीचं भान

खरं तर, आणीबाणीच्या परिस्थितीत बऱ्याचदा सामुदायिक ओळखीचा उदय होतो असं मानसशास्त्रज्ञ आणि आपत्ती विशेषज्ञांच्या कामातून दिसून येतं.

ठराविक परिस्थितीत गर्दी सहकार्य करण्यास कितपत तयार आहे किंवा किती संवेदनक्षम आहे हे निश्चित करण्यासाठी ही ओळख महत्वाची असते.

उदाहरणार्थ, 2005च्या '7/7 लंडन बॉम्बस्फोट' घटनेतून वाचलेल्यांच्या मुलाखती घेतल्यानंतर ड्रुरी आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांच्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

एलफिन्स्टन रोड इथं घडलेली चेंगराचेंगरीची घटना आठवते का? गर्दी कशी प्राणाघातक ठरू शकते याचं हे उदाहरण होय. गर्दी चक्क तर्कसंगतही असू शकते. जगभरातील शास्त्रज्ञ जमावाच्या वर्तनाविषयी आणि मानसशास्त्राविषयी अधिकाधिक संशोधन करत आहेत. भविष्यात अशा दुर्घटना टाळण्यासाठी मार्ग शोधण्याचेही तज्ज्ञांचे प्रयत्न सुरू आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एलफिन्स्टन रोड रेल्वे स्टेशन

काही दिवसांपूर्वीच संतोष आंधळे यांनी याच पुलाचे छायाचित्र ट्विट केलं होतं.

संतोष यांचं ट्विट

ट्विटमध्ये त्यांनी म्हटलं होतं, 'केंद्रीय रेल्वे कृपया यासंदर्भात हालचाल करा. एलफिन्स्टन रोड आणि परळ स्टेशनला जोडणाऱ्या पुलाची ही अवस्था आहे.'

दुर्घटनेनंतर संतोषने तीन दिवसांपूर्वीची आपली पोस्ट शेअर करताना लिहिलं : 'तीन दिवसांपूर्वी मी फेसबुक आणि ट्विटरवर या पुलाबद्दलची स्थिती मांडली होती. माझी भीती खरी ठरली.'

या दोन स्टेशनवरून प्रवास करणाऱ्या असंख्य प्रवाशांनी सोशल मीडियाच्या माध्यमातून आपली व्यथा व्यक्त केली होती.

चंदन केके यांनी जुलै 2016 मध्ये या पुलाच्या फोटोसह ट्विट केलं होतं. तत्कालीन केंद्रीय रेल्वेमंत्री सुरेश प्रभू आणि पंतप्रधान मोदी यांचा उल्लेख करून चंदननं लिहिलं- 'केंद्र सरकार, मध्य रेल्वेवर परळ स्टेशनवर चेंगराचेंगरीसारख्या दुर्घटनेची वाट पाहत आहे का?'. या ट्विटला प्रत्युत्तर देताना मर्फी नावाच्या व्यक्तीने म्हटलं - 'तुमच्या टि्वटकडे त्यांनी दुर्लक्ष केलं आणि आज ही दुर्घटना घडली.'

चंदन केके यांचं ट्विट

विवेक सिंह म्हणतात- 'स्वातंत्र्यानंतर 70 वर्षांनंतरही स्थिती बदललेली नाही.'

अरुण यांनी 2015 मध्ये याच पुलाचा फोटो अपलोड केला होता. एलफिन्स्टन रोड स्टेशनवरच्या पुलाची सकाळी सात वाजता अशी स्थिती होती.

अरुण जी यांचं ट्विट

2013मध्ये राजेंद्र आकलेकर यांनीही पुलाबाबत ट्विट केलं होतं- परळ-एलफिन्स्टन यांना जोडणाऱ्या पुलावर प्रवाशांची इतकी गर्दी असते की शॉपिंग मॉलसारखी अवस्था आहे.

या दुर्घटनेनंतर रेल्वेवर टीका करणाऱ्या ट्विटची संख्या वाढली आहे.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुंबईची लाइफलाइन असलेल्या उपनगरीय रेल्वेवर आणखी एक मोठा अपघात झाला आहे. पण या दोन स्थानकांवरच्या या स्थितीबद्दल जागरूक मुंबईकरांनी ट्विटच्या माध्यमातून आधीच लक्ष वेधलं होतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एलुरू सरकारी रुग्णालय

या रुग्णांमध्ये समान लक्षणं दिसून येत आहेत. मळमळ, आकडी येणे, अस्वस्थ वाटणे आणि बेशुद्ध पडणे ही लक्षणं असल्याची माहिती डॉक्टरांनी दिलीय.

हे रुग्ण एलुरू या शहरातले आहेत. हा आजार कशामुळे होतोय याचा तपास आरोग्य अधिकारी घेत आहेत.

कोरोनाची लागण झालेल्या रुग्णसंख्येत भारत जगात दुसऱ्या क्रमांकावर असताना हा अज्ञात आजार समोर आला आहे.

आंध्र प्रदेशात आतापर्यंत 8 लाखहून अधिक जणांना कोरोनाची लागण झाली आहे. कोरोनाच्या रुग्णसंख्येत आंध्र प्रदेश देशात तिसऱ्या क्रमांकावर आहे.

गेल्या दोन दिवसांत रुग्णालयात मोठ्या संख्येने दाखल झालेल्या रुग्णांना कोरोनाची लागण झाल्याचे दिसून येत नाही. या सर्व रुग्णांची कोरोना टेस्ट निगेटिव्ह आल्याची माहिती राज्याचे आरोग्यमंत्री अल्ला काली कृष्णा श्रीनीवास यांनी दिली.

एलुरू येथील सरकारी रुग्णालयातील वैद्यकीय अधिकाऱ्यांनी इंडियन एक्सप्रेसला दिलेल्या माहितीनुसार, "जे लोक आजारी पडले आहेत त्यापैकी विशेषत: लहान मुलांना डोळ्यात जळजळ झाली आणि त्यांनी अचानक उल्टी करण्यास सुरुवात केली. यापैकी काही जण बेशुद्ध पडले तर काहींना अचानक झटका आल्यासारखे वाटले."

आतापर्यंत 70 जणांना रुग्णालयातून सोडण्यात आले असून 270 रुग्णांवर अद्याप उपचार सुरू आहेत.

या आजाराचे कारण शोधण्यासाठी विशेष वैद्यकीय टीम एलुरू येथे पाठवण्यात आल्याची माहिती आंध्र प्रदेशचे मुख्यमंत्री जगनमोहन रेड्डी यांनी दिली. ते रुग्णांना आणि त्यांच्या नातवाईंकांना भेटण्याची शक्यता आहे.व्हायरल संसर्ग असल्याचा कोणताही पुरावा रुग्णांच्या रक्ताच्या नमुन्यांमध्ये आढळला नाही अशी माहिती आरोग्यमंत्री श्रीनीवास यांनी दिली.

"हे रुग्ण ज्या भागात राहतात त्या ठिकाणची पडताळणी करण्यात आली. तपासाअंती हा आजार पाण्यातून किंवा वायू प्रदूषणामुळे झाला नसल्याचेही अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केले." असंही त्यांनी सांगितले.

ते पुढे सांगतात, "हा गूढ आजार आहे आणि केवळ प्रयोगशाळेत चाचणी केल्यानंतर आजाराचे नेमके कारण लक्षात येऊ शकते."

विरोधी पक्ष तेलुगू देसमने हा आजार प्रदूषणामुळे होत असल्याचा दावा केला आहे. या घटनेची चौकशी करावी अशीही मागणी केली आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आंध्र प्रदेशात एका गूढ आजारामुळे एकाचा मृत्यू आणि 340  जणांना रुग्णालयात दाखल केले गेले आहे. यापैकी 180 पुरुष आणि 160 महिला आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एलेंका एर्मेन्क

55 वर्षांच्या मेजर जनरल एलेंका एर्मेन्क 28 नोव्हेंबरला लष्करप्रमुखाचा पदभार स्वीकारणार आहेत.

मेजर जनरल अलान गेडर यांच्या जागेवर त्यांची नियुक्ती होणार आहे. गेडर यांची फेब्रुवारी महिन्यात लष्करप्रमुखपदी नियुक्ती झाली होती.

एलेंका या माजी लष्कर कमांडर आहेत आणि युगोस्लावियापासून स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर 1991मध्ये त्यांनी लष्करातील कारकीर्दीला सुरुवात केली होती. त्या सध्या लष्कराच्या उपप्रमुख म्हणून कार्यरत आहेत.

राष्ट्रपती बोरुट पाखोर यांनी म्हटलं आहे की, लष्करप्रमुखपदाची सूत्रे हाती घेतल्यांनतर एलेंका लष्कराचं काम प्रभावीपणे राबवतील.

राष्ट्रपती कार्यालयाकडून जारी करण्यात आलेल्या निवेदनात त्यांनी म्हटलं आहे की, "जगभरात सुरक्षेची चिंता निर्माण झाली आहे. स्लोवानियाला दुसऱ्या कोणत्याही देशाकडून प्रत्यक्षरित्या आव्हान मिळालेलं नसलं तरी देशाच्या सुरक्षेच्या दृष्टीनं लवकरात लवकर काम करणं गरजेचं आहे."

यावर्षीच्या सुरुवातीला लष्कराच्या तयारीसंबंधीच्या NATOच्या एका परीक्षेत स्लोवेनियाचं लष्कर अनुत्तीर्ण झालं होतं.

मेजर जनरल एर्मेन्क यांनी लंडनच्या रॉयल कॉलेज ऑफ डिफेन्समधून पदवी शिक्षण घेतलं आहे. तर इंटरनॅशनल स्टडीज या विषयात लंडनच्या किंग्ज कॉलेजमधून पदव्युत्तर पदवी घेतली आहे.

स्लोवेनियाच्या सैन्यातील मनुष्यबळ जवळपास 7,500 इतकं आहे. यात सक्रिय आणि आरक्षित सैन्य या दोन्हींचा समावेश होतो.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

लष्करप्रमुखपदी महिलेची निवड करणारा NATO देशांच्या समूहातला स्लोवेनिया हा पहिला देश ठरला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एल्फिन्स्टन रोड घटनेनंतर महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेने स्टेशन परिसरातील फेरीवाल्यांविरोधात आक्रमक पवित्रा घेतला. 1 नोव्हेंबर 2017 रोजी  दादर पश्चिम भागात मनसेचं आंदोलन झालं. पालिकेनेही या वेळी गांभीर्याने दखल घेत फेरीवाल्यांवर कारवाईचा बडगा उगारला. हायकोर्टाने रेल्वे स्टेशनपासून 150 मीटर हद्दीचा परिसर 'ना फेरीवाला क्षेत्र' म्हणून घोषित केला.

फेरीवाले विरुद्ध प्रशासन, असा हा लढा कुणाच्या जिवावर उठेल, असं कदाचित अनेकांना वाटलं नसेल. पण तेव्हापासून दादर पश्चिमेकडील फेरीवाल्यांचं आयुष्यच बदललं.

मलंग शेख (42) हे याच दादर पश्चिम परिसरात छबिलदास शाळेच्या गल्लीत आपल्या आईच्या मदतीने बांगड्या विकायचा व्यवसाय करायचे. त्यांची आई आशाबी हुसैन शेख या गेली 30-40 वर्षं इथे बांगड्या विकायचा व्यवसाय करतात. 20 वर्षांपासून मलंग यांनी आईला मदत करायला सुरुवात केली.

पालिकेच्या सततच्या कारवाईमुळे आणि राजकीय पक्षांच्या आंदोलनाच्या भीतीने त्यांचा व्यवसाय बंद पडायला आला. गेले चार-पाच महिने ते तणावाखाली होते.

आशाबी (आई) आणि जानू (विधवा बहीण)

अखेर त्यांनी गुरुवार 10 मे रोजी पहाटे चारच्या सुमारास आपल्या राहत्या इमारतीच्या 12 व्या मजल्यावरून उडी मारून आत्महत्या केली.

या आत्महत्येला नेमकं कोण जबाबदार आहे, हा प्रश्न आता दादरच्या फेरीवाल्यांना पडला आहे.

'उत्तम मराठी बोलायचा'

मलंग शेख त्यांच्या सह-फेरीवाल्यांमध्ये बाबा याच नावाने परिचित होते. त्यांच्या आत्महत्येनंतर या फेरीवाल्यांनाही धक्का बसला आहे.

"मलंगला आम्ही 'बाबा' म्हणायचो. त्याला गप्पा मारायला आवडायच्या. त्याच्या आईचा व्यवसाय सांभाळायला घेतल्यापासूनच आम्ही त्याला ओळखतो. आम्ही चहा प्यायला भेटायचो. पण गेल्या दोन-तीन महिन्यांपासून बाबाने आमच्याबरोबर चहाला येणं बंद केलं. आला तरीही गप्प गप्प असायचा," मलंग यांच्या ठेल्याजवळ आपला व्यवसाय करणारे संतोष सुर्वे सांगतात.

"काही पक्षांना परप्रांतीयांनी व्यवसाय करण्याबाबत आक्षेप आहे. मलंग तर धारावीत वाढला होता, उत्तम मराठी बोलायचा. अनेक फेरीवाल्यांप्रमाणे त्याचाही व्यवसाय पिढीजात होता. तरीही त्याला हा विरोध सहन करावा लागलाच," सुर्वे म्हणतात.

मलंग यांच्या ठेल्याच्या शेजारीच आपला बॅगांचा व्यवसाय करणारे मलंग यांचे मामेभाऊ चांद कासिम पटेल सांगतात, "आम्ही धारावीत एकाच भागात राहायचो. तो अत्यंत कुटुंबवत्सल माणूस होता. सहा महिन्यांपूर्वीपर्यंत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

29 सप्टेंबर 2017. मुंबईकरांच्या आयुष्यातील एक काळा दिवस! या दिवशी एल्फिन्स्टन रोड स्टेशनवरच्या ब्रिजवर चेंगराचेंगरीत 23 जणांचे जीव गेले. आणि याच घटनेपासून सुरू झाली मलंग शेख या व्यक्तीची फरपट!


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एल्फिन्स्टन रोड रेल्वे स्टेशनची घटना ही अफवेमुळेच झाल्याचा अहवाल

मुंबईच्या एल्फिन्स्टन रोड रेल्वे स्टेशनवर झालेली चेंगराचेंगरी ही पाऊस आणि पूल पडल्याच्या अफवेमुळे घडल्याचं रेल्वे प्रशासनाच्या चौकशी अहवालातून समोर आलं आहे.

29 सप्टेंबर रोजी घडलेल्या या घटनेत २३ प्रवाशांचा मृत्यू आणि ३८ प्रवासी जखमी झाले होते.

लोकसत्ता आणि महाराष्ट्र टाइम्समधील वृत्तांनुसार, पादचारी पुलाच्या पायऱ्यांवर "फुलं पडली, फुलं पडली" असा आवाज झाला. पण फुलांऐवजी "पूल पडला", अशी अफवाच पसरली आणि एल्फिन्स्टन रोडच्या त्या पुलावरील अपघातास कारणीभूत ठरली.

पावसाचा जोर, पावसापासून वाचण्यासाठी पुलावर प्रवाशांनी केलेली गर्दी आणि त्यातच पुलाबाहेरून येणाऱ्या प्रवाशांचा लोंढा, या बाबीही चेंगराचेंगरीला कारण ठरल्याचं या चौकशी अहवालात म्हटलं आहे.

एल्फिन्स्टन रोड स्टेशनवरील घटनेची दृष्य

दिवाळीपूर्वी कर्जमाफी मिळणार का?

दिवाळीपूर्वी शेतकऱ्यांना कर्जमाफीचा लाभ मिळणारच, याविषयी सरकार दावे करत असतानाच याबद्दल शंकाही व्यक्त केल्या जात आहेत.

दिवाळीपुर्वी कर्जमाफी मिळेल का?

दिवाळीपूर्वी शेतकऱ्यांना कर्जमाफीचा लाभ मिळेल, असा दावा सहकार मंत्री सुभाष देशमुख यांनी छत्रपती शिवाजी महाराज शेतकरी सन्मान योजनेच्या उपसमिती बैठकीत केला आहे.

दिव्य मराठीच्या वृत्तात म्हटलं आहे, की या योजनेंतर्गत 56 लाख 59 हजार शेतकरी कुटुंबांचे अर्ज प्राप्त झाले आहेत.

दिवाळीपूर्वी कर्जमाफी योजनेचा लाभ देण्यास सुरुवात करावी, अशा सूचना मंत्रिमंडळ उपसमितीच्या बैठकीत संबंधितांना देण्यात आल्या.

दरम्यान, 'सामना'मध्ये आलेल्या वृत्तानुसार सध्या गावपातळीवर यंत्रणेला माहिती देण्यासाठी कार्यशाळा आयोजित केल्या जात आहे.

यानंतर हिरवा, पिवळा, लाल या तीन प्रकारच्या यादी प्रसिद्ध करून त्यांची खातरजमा केल्यानंतरच शेतकरी कर्जमाफीची संख्या निश्चित होणार आहे. पहिल्या टप्प्यात हिरव्या यादीनुसार शेतकऱ्यांची संख्या निश्चित केली जाणार आहे.

दरम्यान, या सर्व प्रक्रियेला आणखी महिनाभर लागण्याची शक्यता असल्याने, दिवाळीपूर्वी 'कर्जमाफीची साखर' शेतकऱ्यांच्या तोंडात पडण्याची शक्यता धूसर असल्याचे सध्यातरी दिसून येत आहे, असं 'सामना'मध्ये म्हटलं आहे.

काँग्रेस-भाजपात शाब्दीक चकमक

भारतीय जनता पक्ष आणि राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघामध्ये महिलांना सापत्नभावाची वागणूक मिळते, असा आरोप काँग्रेसचे उपाध्यक्ष राहुल गांधी यांनी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

एल्फिन्स्टन रोड स्टेशनची घटनेबद्दल चौकशीचा अहवाल काय म्हणतो; दिवाळीपूर्वी शेतकऱ्यांना कर्जमाफीचा लाभ मिळणार का?; राहूल गांधी यांची संघावर टीका तर भारतीय जनता पक्षाचा अमेठीत मेळावा, या मोठ्या बातम्यांचा आढावा आजच्या या वृत्तात.

का घडली चेंगराचेंगरी ?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एल्बाट्रॉस

तो अद्भुत आहे, अविश्वसनीय आहे. आपल्या विचारांच्या पलिकडचा आहे. खुल्या आसमंतात तो हवेशी गुजगोष्टी करतो.

तो न थकता, जमिनीवर न उतरता एका महिन्यात 10 हजार किलोमीटरचं अंतर पार करू शकतो.

हयातीत तो 85 हजार किलोमीटरपर्यंत भरारी घेऊ शकतो.

तीन मीटर लांब पंख ही त्याची मोठी ताकद आहे. एकाच उड्डाणभरारीत तो समुद्रावर बराच काळ विहार करू शकतो.

हा आहे अल्बाट्रॉस...एक समुद्री पक्षी. अल्बाट्रॉस आता एक नवीन काम हाती घेणार आहे.

प्रशासनाला करणार मदत

अल्बाट्रॉस समुद्रातून मासे चोरणाऱ्या आणि समुद्री चाच्यांवर नजर ठेवणार आहे.  त्यांना पकडून देण्यात तो प्रशासनाला मदत करणार आहे.

मासेमार मासे पकडण्यासाठी समुद्रात जाळं टाकतात. मात्र अनेकदा यात माशांसोबत अन्य पक्षीही अडकतात.

एल्बाट्रॉस

बायकॅचिंगमुळे दरवर्षी हजारो पक्ष्यांचा मृत्यू होतो. अनेकदा बायकॅचिंगचा प्रश्न ऐरणीवर येतो. अल्बाट्रॉस आणि समुद्री काक यांना या बायकॅचिंगचा सर्वाधिक त्रास होतो.

समुद्री चाच्यांवर नजर

पर्यवेक्षकांच्या बरोबरीने इलेक्ट्रॉनिक उपकरणांच्या माध्यमातून बायकॅचिंग करणाऱ्यांवर करडी नजर ठेवण्यात आली. यानंतर अल्बाट्रॉस बायकॅचिंगमध्ये मोठ्या प्रमाणात घट झाली.

समुद्री चाच्यांच्या हालचाली टिपण्यासाठी दक्षिण महासागरात गस्ती नौका तैनात करण्यात आल्या.

प्रश्न हा की समुद्रात अवैध पद्धतीन मासे पकडणाऱ्या नौकांना रोखावं तरी कसं?

कोण परिणामकारक ठरतंय? कोण नाही? हे ठरवायला परिमाण नव्हतं.

आंतरराष्ट्रीय समुद्र

म्हणूनच अल्बाट्रॉसच्या बायकॅचिंगवर लक्ष ठेवणं अवघड आहे. समुद्रातही प्रत्येक देशाची सीमा निश्चित असते. त्या टप्प्यानंतर आंतरराष्ट्रीय समुद्र असतो. त्या भागावर देखरेख करणं कोणत्याही देशाला अवघडच आहे.

एल्बाट्रॉस

मात्र आता हे काम अल्बाट्रॉस करतील. महिनाभरात ते दहा हजार किलोमीटरचं अंतर कापतील आणि समुद्री चाच्यांची माहिती देतील.

मासे पकडण्यासाठी टाकण्यात आलेल्या जाळ्यांमध्ये अडकून अल्बाट्रॉस मरत होते.

संशोधकांनी अल्बाट्रॉस आणि मासे पकडणाऱ्या नौका यांच्यातील परस्परसंबंध समजावून घेतला.

पक्ष्यांचं बायकॅचिंग

संशोधकांनी हे समजून घेण्याचा प्रयत्न केला की समुद्री पक्षी माशांच्या संपर्कात नक्की केव्हा येतात?

कोणता पक्षी कोणाचा पाठलाग करतो हेही समजून घेण्याचा प्रयत्न आहे.

पक्ष्यांचं बायकॅचिंग सर्वाधिक कुठे होतं आहे हेही जाणून घेण्याचा प्रयत्न...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

समुद्री चाच्यांना हा पक्षी रोखणार!


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एवढं सगळं घडत असतानाही बांगलादेश आर्थिक प्रगतीचे नवनवे अध्याय लिहित आहे. मात्र त्यांच्या या यशाची आंतरराष्ट्रीय स्तरावर फार चर्चा झाली नाही, हेही खरं.

उत्पादन क्षेत्रात बांगलादेश वेगानं विकास करतोय. कापड उद्योगात चीननंतर बांगलादेशचा दुसरा क्रमांक लागतो. गेल्या दशकभरात बांगलादेशची अर्थव्यवस्था 6 टक्क्यांच्या विकासदरानं वाढली आहे. जून 2018 मध्ये हा विकासदर 7.86 टक्क्यांवर पोहोचला होता.

बांगलादेशनं 1974साली भीषण दुष्काळ बघितला. त्यानंतर 16.6 कोटी लोकसंख्या असलेला हा देश आज अन्नधान्य उत्पादनात स्वयंपूर्ण झाला आहे. 2009 सालापासून बांगलादेशातील दरडोई उत्पन्न तिप्पट झालं आहे.

यावर्षी दरडोई उत्पन्न 1,750 डॉलर आहे. बांगलादेशातील बहुतांश जनता गरीब आहे. मात्र जागतिक बँकेने नुकत्याच जाहीर केलेल्या नवीन आकडेवारीनुसार बांगलादेशात दररोज 1.25 डॉलरमध्ये गुजराण करणारे 19 टक्के लोक होते. ही टक्केवारी आता 9 टक्क्यांपर्यंत खाली आली आहे.

शेख हसीना सलग तिसऱ्यांदा बांगलादेशचं नेतृत्व करायला सज्ज आहेत. हसीना यांच्या नेतृत्त्वामध्ये गेल्या काही वर्षांत बांगलादेश आशियातील सर्वांत यशस्वी राष्ट्र म्हणून उदयाला आलं आहे.

एक काळ होता जेव्हा बांगलादेश (तेव्हाचा पूर्व पाकिस्तान) पाकिस्तानमधला सर्वांत गरीब प्रदेश होता. 1971 साली स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतरही तिथं भीषण दारिद्य्र होतं. 2006 सालापासून चित्र बदललं आणि विकासाच्या स्पर्धेत बांगलादेशनं पाकिस्तानला मागे टाकलं.

'विकासदरात भारताला मागे टाकणार बांगलादेश'

बांगलादेशचा वार्षिक जीडीपी दर पाकिस्तानहून 2.5 टक्क्यांनी जास्त आहे. ख्यातनाम अर्थशास्त्रज्ञ कौशिक बासू यांच्या मते विकासदराबाबत बांगलादेश लवकरच भारतालाही मागे टाकेल.

बांगलादेशची लोकसंख्या दरवर्षी 1.1 टक्के दराने वाढत आहे. तर पाकिस्तानची लोकसंख्या दरवर्षी 2 टक्के दराने वाढत आहे. याचा अर्थ असाही होती की पाकिस्तानच्या तुलनेत बांगलादेशातलं दरडोई उत्पन्न वेगाने वाढत आहे.

बांगलादेश अत्यंत शांतपणे स्वतःचा कायापालट करत असल्याचं बोललं जातं. कौशिक बासू सांगतात, की बांगलादेशच्या समाजातील मोठ्या वर्गात बदलाचे वारे वाहत आहेत आणि तिथं महिला सशक्तीकरणही वेगाने सुरू आहे. बांगलादेशात सरासरी आयुर्मान 72 वर्षं झालं आहे. भारतात ते 68 वर्षं तर पाकिस्तानात 66 वर्षं आहे.

जागतिक बँकेच्या आकडेवारीनुसार 2017 मध्ये बांगलादेशात ज्या लोकांची बँक खाती...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

1971 साली पाकिस्तानचं विभाजन होऊन बांगलादेशची निर्मिती झाली. त्यानंतर बांगलादेशनं बरंच काही भोगलं आहे. भयंकर गरिबी, नैसर्गिक आपत्ती आणि आता जगातील सर्वांत मोठ्या स्थलांतराच्या प्रश्नाचा सामना ते करत आहेत. साडेसात लाख रोहिंग्या मुस्लिमांनी म्यानमार सोडून बांगलादेशात आश्रय घेतला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एवढंच नव्हे तर कोरोनाग्रस्त रुग्णांच्या संपर्कात आलेल्या 5,443 हायरिस्क कॉन्टॅक्ट्सना ट्रेस करून मुंबई महापालिकेने आयसोलेट आणि क्वारंटाईन केलंय.

मुंबईत कामानिमित्त अनेक परदेशी नागरिक येत असतात, शिवाय लाखो भारतीय नागरिक मुंबईतून परदेशी प्रवास करत असतात. याच प्रवाशांमुळे हा रोग देशात पहिल्यांदा जानेवारी महिन्यात तर राज्यात मार्च महिन्यात आढळून आला. आणि तिथूनच याचा प्रसार सुरू झाला.

गेल्या महिन्याभरात या परदेशवारीहून परतलेल्यांमुळे आता कोव्हिड-19 हळूहळू सामान्यांपर्यंत आणि अगदी मुंबईच्या झोपडपट्ट्यांमध्येही पोहोचलाय.

हा आजार पसरू नये म्हणून राज्य सरकारनं टप्प्या टप्प्यात मुंबईत लॉकडाऊन केली. मुंबईतल्या लोकल ट्रेन आणि बसने मोठ्या संख्येनं होणारा लोकांचा प्रवास सरकारसाठी डोकेदुखी ठरत होता. त्यामुळे आधी 17 मार्चपासून अंशतः झालेलं लॉकडाऊन 23 मार्चला संपूर्णपणे लागू करण्यात आलं. पण ठाकरे सरकारने सतत आवाहन करूनही लोकांनी प्रवास करणं बदं न केल्यामुळे अखेरीस लोकल ट्रेनही बंद करण्यात आल्या.

जसजसं स्क्रीनिंग आणि टेस्टिंगचं प्रमाण वाढत गेलं, तसतसा मुंबईमध्ये कोरोनाग्रस्तांचा आकडा वाढू लागला. पण मुंबई महापालिका आणि राज्य सरकारसाठी खरी डोकेदुखी तेव्हा सुरू झाली जेव्हा मुंबईच्या झोपडपट्यांमधून कोव्हिड-19ची प्रकरणं समोर येऊ लागली. त्यामुळे मुंबईत काही कंटेनमेंट झोन तयार करण्याचा निर्णय सरकारनं घेतलाय.

मुंबई महापालिकेने जाहीर केलेलं कंटेनमेंट झोन

पूर्व उपनगरं

चीता कॅम्प, मानखुर्द, चेंबूर, गोवंडी आणि शिवाजीनगर, घाटकोपर (पश्चिम) पवई, हिरानंदानी आणि चांदिवली, मुलुंड (पूर्व), नाहूर, भांडूपचा काही भाग

पश्चिम उपनगरं

ओशिवारा, जोगेश्वरी (पूर्व आणि पश्चिम), अंधेरी, अंधेरी एमआयडीसी, वर्सोवा, विलेपार्ले, कलिना, सांताक्रुझ (पश्चिम), खार (पश्चिम), वांद्रे (पश्चिम), कुर्ला

मध्य मुंबई

वरळी, प्रभादेवी, अॅन्टॉप हिल, लोअर परळ, शिवडी आणि कॉटनग्रीनचा काही भाग

दक्षिण मुंबई

मलबार हिल, कंबाला हिल, ग्रॅन्ट रोड, नागपाडा, मस्जिद बंदर, गिरगाव

मुंबई महापालिकेच्या माहितीनुसार, कंटेनमेंट झोन जाहीर केलेल्या प्रत्येक विभागात कोव्हिड-19 चे रुग्ण आढळून आले आहेत.

धारावीत कसा पोहोचला कोरोना?

कोरोनाग्रस्त रुग्ण आढळून आलेले मुंबईतले काही भाग सरकारने कंटेनमेंट झोन जाहीर केले आहेत. मात्र, वरळी, प्रभादेवी, गोवंडी, चीता कॅम्प,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुंबई - देशाची आर्थिक राजधानी आता दिवसेंदिवस कोरोना व्हायरसचं केंद्रही बनत चालली आहे. राज्यात सध्या बाधितांचा आकडा 635वर पोहोचला आहे, ज्यापैकी 377 रुग्ण एकट्या मुंबईतून आहेत, तर आताच्या घडीला 400 पेक्षा जास्त कोरोनाग्रस्त रुग्ण उपचार घेतायत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एवढंच नव्हे तर हर्षवर्धन यांनी भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचं नेतृत्व म्हणजे आंतरराष्ट्रीय सहकार्याचं उत्तम उदाहरण असल्याचंही म्हटलं होतं. जानेवारीपासून भारतानं 'व्हॅक्सिन डिप्लोमसी'अंतर्गत विविध देशांना लशी पुरवल्या.

हर्षवर्धन यांचा हा आशावाद नि आत्मविश्वास भारतात कोरोनाग्रस्तांची कमी होत जाणाऱ्या आकडेवारीच्या आधारावर बेतलेला होता. गेल्यावर्षी सप्टेंबरच्या मध्यात रुग्णसंख्या पिकवर असताना, 93 हजारहून अधिक रुग्ण दरदिवशी आढळत होते.

त्यानंतर यंदा फेब्रुवारीच्या मध्यात भारतात दरदिवशी सरासरी 11 हजार रुग्ण आढळत होते. कोरोनानं मृत्युमुखी पडणाऱ्यांची संख्याही कमी होऊन, दिवसाला 100 च्या खाली आली होती.

गेल्या वर्षापासून कोरोनाशी लढा दिला जातोय. राजकीय नेते, धोरणकर्ते आणि माध्यमातील काही लोक असं मानू लागले की, भारत कोरोनाच्या संकटातून बाहेर पडतोय. पंतप्रधान नरेंद्र मोदींना तर 'व्हॅक्सिन गुरू' उपाधी देऊनही सगळे मोकळे झाले होते.

निवडणुका आणि क्रिकेटचे सामने

यंदा फेब्रुवारी महिन्याच्या अखेरीस भारतीय निवडणूक आयोगानं पाच राज्यांमधील निवडणुका जाहीर केल्या. 18 कोटी 60 लाख लोक मतदार असलेल्या या राज्यांमधील 824 जागांची ही निवडणूक.

27 मार्चपासून मतदान सुरू झालेली ही निवडणूक अजूनही सुरू आहे. महिनाभर मतदानाचे टप्पे आहेत. पश्चिम बंगालमध्ये तर सर्वाधिक आठ टप्प्यात मतदान होत आहे. निवडणुकीचा प्रचारही मोठ्या प्रमाणात होत आहे. सुरक्षेचे नियम आणि सोशल डिस्टन्सिंग यांचा पार फज्जा उडाला.

त्यानंतर गेल्या महिन्यात मार्च महिन्याच्या मध्यात भारतीय क्रिकेट बोर्डानं भारत विरुद्ध इंग्लंड सामना पाहण्यासाठी 1 लाख 30 हजार क्रिकेट रसिकांना गुजरातमधील नरेंद्र मोदी मैदानात उपस्थित राहण्यास परवानगी दिली होती. यातील बरेच क्रिकेट रसिकांनी मास्कही परिधान करून आले नव्हते.

या घडामोडींच्या अवघ्या महिन्याभरात भारतात दुसऱ्या लाटेनं धडका देण्यास सुरुवात केली. भारतातील अनेक शहरात अचानक रुग्णसंख्या वेगानं वाढू लागली. पुन्हा लॉकडाऊन लागू करण्याची अनेक शहरांवर वेळ आली. एप्रिलच्या मध्यापर्यंत तर भारतात दिवसाला सरासरी एक लाखांहून अधिक रुग्ण सापडू लागले.

'कोरोनाचं संकट आणखी तीव्र होऊ शकतं'

रविवारी म्हणजे 18 एप्रिल रोजी एका दिवसात 2 लाख 70 हजार नवीन रुग्ण सापडले आणि 1600 हून अधिक रुग्णांचा मृत्यू झाला. हे दोन्ही एका दिवसातले आजवरचे विक्रम म्हणून...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गेल्या महिन्याच्या म्हणजे मार्चच्या सुरुवातीला भारताचे आरोग्यमंत्री हर्षवर्धन यांनी घोषित केलं की, 'भारतातली कोरोना साथ संपत आली आहे.'


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एवढंच नाही, तर सर्वोच्च न्यायालयाने 'दिल्ली आणि केंद्र सरकारला मुंबईने काय केलं हे पाहा' अशी सूचनाही केली होती.

कोरोना संसर्गाच्या दुसऱ्या लाटेत देशभर अगदी हाहा:कार उडाला आहे. पण मुंबईत परिस्थिती हाताबाहेर गेलेली पहायला मिळाली नाही.

देशभर कौतुक होत असलेलं हे मुंबई महापालिकेचं 'मुंबई मॉडेल' काय आहे? कोरोना व्यवस्थापन कसं करण्यात आलं? आपण जाणून घेऊया...

ऑक्सिजनचं 'मुंबई मॉडेल'

'मुंबई मॉडेल' समजून घेण्यासाठी आपल्याला 2020 मध्ये जावं लागेल. गेल्यावर्षी मे-जूनमध्ये कोरोनासंसर्ग मोठ्या प्रमाणात पसरला. रुग्णालयात ऑक्सिजनची मागणी अचानक वाढली.

मुंबई महापालिकेचे अतिरिक्त आयुक्त पी. वेलारसू यांच्या खांद्यावर ऑक्सिजन व्यवस्थापनाची जबाबदारी देण्यात आली. ते म्हणतात, "रुग्णालयात ऑक्सिजन प्रणाली सामान्य ICU ला लागणारी होती. पण कोव्हिडमध्ये ऑक्सिजनची मागणी दुपटीने वाढल्याचं लक्षात आलं."

पालिकेने शहरातील पालिका आणि जम्बो कोव्हिड सेंटरमध्ये 13 हजार लीटर ऑक्सिजन साठवण्याची क्षमता असलेले प्लांट उभारले.

पी वेलारसू सांगतात, "21 ऑक्सिजन  टॅंक उभारण्यात आले. यामुळे ऑक्सिजन पुरवठ्यात अडचण आली नाही. ऑक्सिजन टॅंकर येण्यास उशीर झाला तरी रुग्णालयांना ऑक्सिजन मिळाला."

2021 च्या मार्चमध्ये मुंबईत रुग्णसंख्या वाढू लागली. दिवसेंदिवस वाढणाऱ्या रुग्णसंख्येसोबत ऑक्सिजनची मागणी वाढली. कोरोनाच्या पहिल्या लाटेत 200 ते 210 मेट्रिक टन असलेली ऑक्सिजनची मागणी दुसऱ्या लाटेत 280 मेट्रीक टनापर्यंत पोहोचली. ऑक्सिजन टॅंकचा शहरातील रुग्णालयांना खूप फायदा झाला.

मुंबईची ऑक्सिजन टीम

पहिल्या लाटेच्या अनुभवातून मुंबई महापालिका शिकली होती. ऑक्सिजन खूप महत्त्वाचा होता. ऑक्सिजनची मागणी, गरज, वाहतूक, ऑक्सिजन वेळेत पोहोचेल याचं व्यवस्थापन करण्यासाठी 'ऑक्सिजन टीम' बनवण्यात आली.

अतिरिक्त आयुक्त पुढे सांगतात, "ऑक्सिजनच्या योग्य व्यवस्थापनासाठी टीम बनवली. अन्न व औषध विभाग, वॉर्ड अधिकारी आणि प्राणवायू उत्पादकांसोबत समन्वयासाठी सहा अधिकारी नियुक्त केले. रुग्णालयात ऑक्सिजनवर लक्ष ठेवण्यासाठी एक व्यक्ती नेमला. वॉर्डमध्ये दोन अधिकाऱ्यांवर ऑक्सिजन व्यवस्थापनाचं काम सोपवलं."

बाहेरच्या राज्यातून येणाऱ्या ऑक्सिजन टॅंकरची क्षणाक्षणाची माहिती घेतली. टॅंकर किती वाजता येणार, कुठे जाणार, कोणत्या रुग्णालयात यावर लक्ष ठेवलं.

"एप्रिलच्या तिसऱ्या आठवड्यात रुग्णालयांकडून...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोव्हिड-19 च्या त्सुनामीत ऑक्सिजन व्यवस्थापनात चांगलं काम केल्याने सुप्रीम कोर्टाने मुंबई महापालिकेच्या 'मुंबई मॉडेल'ची भरभरून स्तुती केली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एवढी दारू प्यायल्याने नेमकं काय होतं?

स्पिरीट या प्रकारात मोडणाऱ्या मद्यांमुळे तुम्हाला राग येऊ शकतो, तुम्हाला सेक्सी वाटू शकतं, रडू येऊ शकतं तर रेड वाईन किंवा बीअरमुळे तुम्हाला शांत, निवांत वाटू शकतं, असं यासंबंधी अभ्यास करणाऱ्यांनी म्हटलं आहे.

हा अभ्यास करणाऱ्यांनी 21 देशांतल्या 18 ते 34 वयोगटातल्या जवळपास 30,000 लोकांचा अभ्यास केला. या अभ्यासातून पुढे आलेले निष्कर्ष त्यांनी 'बीजेएम ओपन' या शोधमासिकात प्रसिद्ध केले.

अभ्यासात सहभागी झालेल्या लोकांनी स्पिरीट प्रकारात मोडणारी मद्यं तसंच बीअर आणि वाईन प्यायली. त्यातल्या बऱ्याच जणांचं म्हणणं पडलं की, वेगवेगळ्या प्रकारच्या मद्याचा त्यांच्यावर वेगवेगळा परिणाम झाला.

पाश्चिमात्य देशांत कधीमधी बीअर पिणं चांगलं मानलं जात असलं तरी सततच दारू पिण्याचे धोके या अभ्यासातून समोर येतील अशी अभ्यासकांना आशा आहे.

रागाचा पारा चढतो

जास्त काळ मद्य पित राहिलं की, लोकांना त्याची सवय होते. त्यामुळे काही काळानंतर हलकं वाटण्यासाठी लोक जास्त मद्य प्यायला सुरुवात करतात.

पण यामुळे काही वाईट परिणामही होऊ शकतात, असं पब्लिक हेल्थ वेल्स एनएचए ट्रस्टचे अभ्यासक प्रा. मार्क बेलीस सांगतात.

एका ऑनलाईन सर्वेक्षणात लोकांना वर्तमानपत्रं, मासिकं आणि सोशल मीडियावरून सहभागी करून घेतलं होतं. त्यात काही गोष्टी ठळकपणे समोर आल्या.

घरात की घराबाहेर?

अर्थात या सर्वेक्षणात काय घडतं हे समोर आलं. पण ते का घडतं याची कारणं समोर आलेली नाहीत.

"तुम्ही कोणत्या वातावरणात मद्यपान करता यावरही तुमच्या प्रतिक्रिया अवलंबून असतात. या अभ्यासात आम्ही लोकांना प्रश्न विचारला होता की, तुम्ही कुठे मद्यपान करता, घरी की बाहेर?" प्रा. बेलीस सांगतात.

मद्यप्राशन तुमचा मूड बदलवू शकतं?

"मद्यपान केल्यानंतर आपल्याला कसं वाटावं याबद्दलही लोकांच्या काही अपेक्षा असतात. ज्याला रिलॅक्स व्हायचं असेलं तो बीअर किंवा वाईन पिइल", ते म्हणतात.

वेगवेगळ्या मद्यांची जाहिरात आणि प्रमोशनवरही लोकांच्या मद्यनिवडीवर परिणाम करतं. "बऱ्याचदा प्रमोशन पाहून लोक आपल्या मूडला साजेसं मद्य निवडू शकतात. पण कधी कधी ही निवड चुकली तर नकारात्मक भावनाही येऊ शकते," असं प्रा. बेलीस म्हणाले.

"काही जण स्वतःला उत्साहित वाटावं किंवा आत्मविश्वास यावा म्हणून मद्यपान करतात. पण याचा उलटा परिणामही होऊ शकतो. लोकांना नकारात्मक भावनांनादेखील सामोर जावं लागू शकतं", ते...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मद्यप्राशनाचा भावनांशी काय संबंध आहे याविषयी एक अभ्यास करण्यात आला. त्याचा अहवाल नुकताच प्रसिद्ध झाला आहे. त्यानुसार वेगवेगळ्या प्रकारचं मद्य तुमचा मूड वेगवेगळ्या प्रकारे सेट करू शकतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एवढ्या दिवसांनंतर दिल्लीच्या सीमेवर काय परिस्थिती आहे? शेतकरी आहेत की गावी गेले? यापुढे शेतकऱ्यांची काय रणनिती असणार आहे याविषयी बीबीसी मराठीने गाझीपूर सीमेवर आंदोलन करणाऱ्या मराठी माणसाशी चर्चा केली.

संदीप गिड्डे पाटील हे सांगलीच्या तासगाव मध्ये राहतात. पण दिल्लीत किसान आंदोलन सुरू झाल्यापासून ते इथंच आहेत.

व्हीडिओ रिपोर्ट - गणेश पोळ

हेही पाहिलंय का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

नोव्हेंबर 2020मध्ये दिल्लीच्या सीमेवर सुरू झालेल्या किसान आंदोलनाला आता 100 दिवस होत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एवरार्ड या मेडिकल संशोधकाला वाटायचं की तंबाखू इतकी शक्तिशाली आहे की डॉक्टरांची भविष्यात गरजच पडणार नाही.

ही झाली आजची परिस्थिती. मात्र अनेक शतकं तंबाखू सेवन 'आरोग्यदायी' मानलं जायचं. ज्या झाडापासून तंबाखू मिळते त्या निकोटिना वनस्पतीला सोळाव्या शतकात 'the holy herb' म्हणजे पवित्र औषधी वनस्पती किंवा 'God's remedy' देवाचं औषध म्हटलं जायचं.

त्याकाळचे डच वैद्यकीय संशोधक गिल्स एव्हेरार्ड यांना अशा विश्वास होता की निकोटिनामध्ये इतके गुण आहेत की त्याचा वापर केल्यास लोकांना डॉक्टरांची फारशी गरज पडणार नाही.

1587 साली प्रसिद्ध झालेल्या त्यांच्या 'Panacea' म्हणजेच 'वैश्विक औषध' या पुस्तकात ते लिहितात, "याच्या धुरात विष आणि संसर्गजन्य रोगांसाठीची प्रतिजैवकं (antidote) आहेत."

रॉयल सोसायटी ऑफ मेडिसीन या नियतकालिकात प्रा.अनी कार्लटन यांनी लिहिलेल्या लेखात म्हटलं आहे, तंबाखूचा औषध म्हणून सर्वांत पहिल्यांदा वापर करणारा युरोपीयन होता अमेरिकेचा शोध लावणारा क्रिस्टोफर कोलंबस.

ज्यांना आपण आज क्युबा, हैती, बहामास म्हणतो, त्या बेटांवरचे लोक तंबाखू पाईपमध्ये टाकून तो ओढत असल्याचं कोलंबसच्या लक्षात आलं. ती माणसं कधीकधी एखादी जागा निर्जंतुक करण्यासाठी आणि रोग दूर करण्यासाठी तंबाखूची पानं जाळायची.

तसंच आज ज्याला आपण व्हेनेझुएला म्हणून ओळखतो तिथे पूर्वी चुनखडीमध्ये तंबाखू मिसळून त्याचा टूथपेस्ट म्हणून वापर व्हायचा. भारतात अजूनही ही पद्धत आहे.

भूतकाळातली अशी अनेक उदाहरणं आहेत.

सर्वाधिक तंबाखूच्या प्रजाती मूळच्या अमेरिकेतील होत्या. 15व्या शतकानंतर युरोपहून लोकांनी नवीन प्रजाती आणण्यास सुरुवात केली.

इ.स. 1500 मध्ये पोर्तुगिज शोधकर्ता पेड्रो अल्वारेस कॅब्रल ब्राझिलला पोहोचला. त्याने असं निरीक्षण नोंदवलं की त्या भागात शरिरावर येणारी फोडं किंवा चामखिळींसाठीसुद्धा बेटमचा (तंबाखूच्या झाडाला बेटमही म्हणतात) वापर व्हायचा.

इतकंच नाही तर फ्रान्सचे मिशनरी बर्नार्डिनो डी सॅहगन मेक्सिकोमधल्या काही वैदूंकडून गळ्यातल्या ग्रंथींचा आजार दूर करण्यासाठी तंबाखूच्या पानांचा वापर कसा करायचा, हे शिकले होते. गळ्यावर छोटासा काप देऊन त्या ठिकाणी तंबाखूची पानं गरम करून मिठात टाकून लावल्यास आराम मिळतो, असं त्याकाळी मानलं जाई.

तंबाखूचा हा औषधी गुणधर्म कळताच युरोपातले डॉक्टर आणि औषध तयार करणारे तज्ज्ञ त्याचा औषध म्हणून वापर करण्यास उत्सुक होते. ...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जागतिक आरोग्य संघटनेच्या अहवालानुसार कुठल्याही प्रकारच्या तंबाखूजन्य पदार्थांचं सेवन करणाऱ्या निम्म्या लोकांचा तंबाखूमुळे बळी जातो. दरवर्षी जवळपास 60 लाख लोकांचा तंबाखूसेवनामुळे मृत्यू होतो. तर जवळपास 9 लाख लोकांचा अप्रत्यक्ष स्मोकिंगमुळे (पॅसिव्ह स्मोकिंग - स्मोकिंग करणाऱ्यांच्या सान्निध्यात जास्तीत जास्त वेळ घालवल्यामुळे) मृत्यू होतो.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एव्हरेस्ट समीटच्या अलिकडं हिलरी स्टेपनजिक मनीषा वाघमारे

माउंट एव्हरेस्टचा शिखर माथा टप्प्यात दिसत असताना हिलरी स्टेपला ऑक्सिजन सिलिंडरचं रेग्युलेटर खराब झालं. ऑक्सिजनचा तुटवडा असताना एव्हरेस्ट शिखर सर केलं. खाली उतरताना 'स्नो ब्लाईंडनेस'चं संकट ओढावलं. गेल्या वर्षी याच हिलरी स्टेपपाशी मृत्यूच्या दाढेतून जिवंत परतल्यानंतर जिद्दीनं पुन्हा दुसऱ्या वर्षी तिथं पोहोचलेल्या 32 वर्षीय मनीषा वाघमारे यांच्या जिद्दीची कथा... त्यांच्याच शब्दांत..

माउंट एव्हरेस्ट शिखर सर करायचा निश्चय केल्यानंतर जानेवारी 2016पासून तब्बल 13 महिने खडतर प्रशिक्षण घेतलं. मोहिमेवर प्रचंड खर्च केला. पण गेल्या वर्षीची ही मोहीम अगदी अखेर शेवटच्या टप्प्यात अयशस्वी झाली.

एव्हरेस्टच्या अयशस्वी मोहिमेहून औरंगाबादला आल्यानंतर तीन महिने मला रिकव्हर व्हायला लागले. सप्टेंबर 2017मध्ये पुन्हा एकदा एव्हरेस्ट मोहिमेवर जायची तयारी सुरू केली. मे 2018मध्ये अखेर माझी चढाई यशस्वी झाली. मी एव्हरेस्टवीर झाले. त्याची ही गोष्ट - दोन मोहिमांची आणि माझ्या इच्छाशक्तीची.

यावर्षी एव्हरेस्ट समीट झाल्यानंतर टिपलेलं हे छायाचित्र.

माझं मूळ गाव परभणी. बारावीपर्यंतचं शिक्षण इथंच झालं. वडील भूमी अभिलेख कार्यालयात नोकरीला होते. ते व्हॉलिबॉलपटू होते. आम्ही चार बहिणी आणि एक भाऊ. घरी खेळाचं वातावरण असल्यानं पाचही जण खेळाडू. मी वयाच्या सहाव्या वर्षांपासून व्हॉलिबॉल खेळायला सुरुवात केली. राष्ट्रीय स्तरापर्यंत खेळले.

2004मध्ये इंडियन कॅडेट कोर्सतर्फे हिमालयातील केदारडोम इथं गिर्यारोहणासाठी गेले असता माझ्या कानातून आणि नाकातून रक्त आलं होतं. याच वर्षी अपेंडिक्सचं ऑपरेशन झालं. सहा महिने घरीच होते.

डॉक्टरांनी धावणं आणि उड्या मारणं आता जमणार नाही असं स्पष्ट सांगितलं होतं. माझं खेळाचं करिअर उद्ध्वस्त झालं होतं. त्याच वेळी मी गिर्यारोहणात करिअर घडवण्याचा निर्णय घेतला.

2006पासून माझा गिर्यारोहणाचा प्रवास सुरू झाला. 2013मध्ये एव्हरेस्ट सर करण्याचा निश्चय केला. त्यानंतर 7 खंडातील 7 सर्वोच्च शिखरं सर करण्याचा प्रवास सुरू झाला. 50 तासांत दहा शिखरं सर करण्याचा लिम्का बुक ऑफ रेकॉर्ड केला.

गेल्या वर्षी मी पहिल्यांदा एव्हरेस्ट मोहीम ठरली तेव्हा 55 दिवसांच्या या मोहिमेसाठी 25 लाख 70 हजार रुपये खर्च येणार होता. त्यासाठी 15 लाख रुपयांचं कर्ज काढलं. ओळखीच्यांकडून हातउसने पैसे घेतले. सहा लाख...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

औरंगाबादेतल्या महिला महाविद्यालयात क्रीडा  संचालक  असलेल्या एव्हरेस्टवीर  मनीषा  वाघमारे यांनी बीबीसी मराठीचे प्रतिनिधी निरंजन छानवाल यांच्याशी शेअर केलेले दोन एव्हरेस्ट मोहिमांचे थरारक अनुभव...


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एव्हलीन बीत्रिज एरनांदो क्रूज असं या 20 वर्षांच्या महिलेचं नाव आहे. बेकायदेशीर गर्भपाताच्या गुन्ह्याखाली झालेल्या या शिक्षेपैकी तिने तीन वर्षांचा कारावास भोगला आहे.

तिनं गर्भारपणात कोणतीही काळजी न घेतल्यामुळं (अर्भकाची) हत्या केल्याचा आरोप तिच्यावर ठेवण्यात आला होता. पण गरोदर असल्याची आपल्याला कल्पना नव्हती, अशी तिनं आणि तिच्या वकिलांनी भूमिका मांडली होती.

या खटल्याची पुन्हा सुनावणी होण्यासाठी प्रशासन याचिका दाखल करत असलं तरी या सुनावणीदरम्यान तिला घरी राहाण्याची परवानगी आज कोर्टाने दिली आहे.

सुटका झाल्यानंतर सामाजिक कार्यकर्त्यांनी तुरुंगाच्या दाराजवळ एकत्र येऊन "Evelyn, you are not alone" (एव्हलिन तू एकटी नाहीस), अशा घोषणा दिल्या.

2016च्या एप्रिल महिन्यात एव्हलीन एरनांदोने तिच्या घरीच प्रसाधनगृहात एका बाळाला जन्म दिला. प्रसूतीच्या वेळी खूप रक्त वाहून गेल्यामुळे तिची शुद्ध हरपली आणि त्यातच तिच्या बाळही वाचू शकलं नाही.

तिला रुग्णालयात दाखल करण्यात आल्यानंतर पोलीस आले, असं तिच्या आईने बीबीसीला सांगितलं.

गरोदर असल्याची कल्पना असती तर मी डॉक्टरकडे गेले असते, एव्हलीनने सांगितलं. तिच्या पहिल्या चौकशीमध्ये "आपल्यावर वारंवार बलात्कार झाल्याचं" सांगितलं होतं. बलात्काराची तक्रार करू नये, यासाठी तिला धमकावण्यात आलं होतं, अशी बाजू तिच्या वकिलांनी मांडली होती.

एरनांदोच्या गरोदरपणाचे सहा महिने पूर्ण झालेले होते. अधूनमधून रक्त जात असल्यामुळं ती मासिक पाळी असल्याचा समज झाला, त्यामुळे गरोदरपणाची लक्षणं आणि पोटदुखी, यामध्ये आपला गोंधळ झाल्याचा दावा तिनं केला.

"मला माझ्या बाळाला मारायचं नव्हतं. गरोदर असल्याचं मला माहीतच नव्हतं," असं तिनं कोर्टात सांगितलं. पण तिच्या या दाव्यावर न्यायाधीशांचा विश्वास बसला नाही.

तिचं मूल जन्मानंतर मृत झालं की आधीच मृत पावलं होतं, याच मुद्द्यावर खटल्यामध्ये सर्वाधिक भर देण्यात आला. मात्र संबंधित तज्ज्ञ ते निश्चित ठरवू शकले नाहीत.

गरोदर असल्याचं आपल्याला माहिती नव्हतं, या तिच्या दाव्यावर न्यायाधीशांचा विश्वास बसला नाही. (प्रातिनिधिक छायाचित्र)

1956 साली तयार करण्यात आलेल्या दंडसंहितेनुसार एल सॅल्व्हाडोरमध्ये गर्भपाताला बेकायदेशीर ठरवण्यात आले आहे. यामुळे एल सॅल्व्हाडोरमध्ये विविध कारणांनी गर्भपात होऊन किंवा मृत बालकांचा जन्म झाल्याचे कारण देणाऱ्या अनेक महिलांना तुरुंगवास भोगावा लागला...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

एका प्रसाधनगृहात मृत अर्भकाला जन्म देणाऱ्या महिलेची तुरुंगातून सुटका करण्यात आली आहे. एल सॅल्व्हाडोरच्या एका कोर्टाने या महिलेला 30 वर्षं कारावासाची शिक्षा ठोठावली होती.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एस. एल. धर्मेगौडा यांची सुसाईड नोटही सापडली आहे. एएनआय या वृत्तसंस्थेने ही माहिती दिली आहे.

धर्मेगौडा यांचा मृतदेह सोमवारी मध्यरात्री दोन वाजता रेल्वे रुळावर आढळला, ते 64 वर्षांचे होते.

15 डिसेंबरला कर्नाटक विधानपरिषदेत गो-हत्या बंदी विधेयकावरून जोरदार गोंधळ घालण्यात आला. काँग्रेस आमदारांनी या विधेयकाला विरोध केला. यावेळी उपसभापतींना त्यांच्या खुर्चीवरून खाली खेचण्यात आले. या घटनेमुळे धर्मेगौडा गेल्या काही दिवसांपासून चर्चेत होते.

धर्मेगौडा यांच्या मृत्यूमुळे आता कर्नाटकच्या राजकीय वर्तुळात खळबळ उडाली आहे.

पोस्टमार्टम रिपोर्टनंतरच मृत्यूचे कारण स्पष्ट होऊ शकेल अशी माहिती कर्नाटक पोलिसांनी दिली आहे.

टाईम्स ऑफ इंडियाने दिलेल्या माहितीनुसार, "सोमवारी संध्याकाळी सात वाजता धर्मेगौडा यांनी घर सोडले. त्यांच्या खासगी वाहनातून ते बाहेर गेले. त्यांच्यासोबत सुरक्षा रक्षक नव्हते. त्यानंतर ते घरी परतले नाहीत."

नेमकं काय घडलं?

 "ते त्यांच्या खासगी कारमधून गेले आणि संध्याकाळी 6.45 च्या सुमारास होनसागरा गावापाशी पोहोचले. जेव्हा ते परत आले नाहीत, तेव्हा त्यांच्या कुटुंबियांनी पोलिसांना फोन केला आणि मोबाईल टॉवरच्या माध्यमातून त्यांनी धर्मेगौडा यांचा ठावठिकाणा शोधला. पहाटे 2 वाजण्याच्या सुमारास आम्हाला त्यांच्याबद्दल कळलं, अशी माहिती भाजप नेते सीटी रवी यांनी बीबीसी हिंदीशी बोलताना दिली.

धर्मेगौडा यांच्या खिशात चिठ्ठी सापडल्याचंही रवी यांनी सांगितलं. "आपल्या संपत्तीच्या वाटपाबद्दल त्यांनी सूचना देऊन ठेवल्या आहेत आणि कुटुंबीयांची माफी मागितली आहे," असंही रवी यांनी सांगितलं.

 धर्मेगौडा यांचा राजकीय प्रवास स्थानिक स्वराज्य संस्थांपासून सुरू झाला होता. त्यानंतर ते आधी विधानसभेत आणि नंतर विधान परिषदेवर आमदार म्हणून निवडून गेले होते.

धर्मेगौडा यांचे बंधू एसएल भोजेगौडा हेसुद्धा आमदार आहेत. माजी मुख्यमंत्री आणि जेडीएसचे नेते एचडी कुमारस्वामी यांचे ते निकटवर्तीय मानले जातात.

माजी पंतप्रधान आणि जनता दल सेक्युलरचे नेते एचडी देवेगौडा यांनी धर्मेगौडा यांच्या धक्कादायक मृत्यूप्रकरणी दु:ख व्यक्त केले आहे.

ते म्हणाले, "एसएल धर्मेगौडा यांच्या मृत्यूची बातमी समजल्यावर धक्का बसला. त्यांचे व्यक्तिमत्त्व शांत आणि साधे होते. त्यांच्या जाण्याने राज्याचे नुकसान झाले आहे."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कर्नाटक विधानपरिषदेचे उपसभापती आणि जनता दलचे (सेक्युलर) नेते एस. एल. धर्मेगौडा यांचा मृतदेह रेल्वे रुळावर आढळला आहे. चिकमंगळुर या त्यांच्या मूळगावी हा प्रकार घडल्याचे समजते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एसटी बसमध्ये विमानासारखी सेवा देतो हा कंडक्टर

एसटीच्या श्रीगोंदा आगारात कार्यरत असलेले सोपान जवणे हे एसटी प्रवासादरम्यान केवळ प्रवाशांची नुसती तिकिटच फाडत नाहीत, तर विमानातील कॅबिन क्रू मेंबर्सप्रमाणे प्रवाशांना प्रवासाबद्दलची माहिती आणि स्वच्छतेचं महत्त्व सुध्दा सांगतात.

श्रीगोंदा-नाशिक आणि श्रीगोंदा-जळगाव या गाडीवर ते कार्यरत आहेत.

दर शुक्रवारी दुपारी १२ वाजता ते श्रीगोंदा येथून औरंगाबादमार्गे रात्री जळगावला जातात. जळगावमध्ये रात्री मुक्काम करून पुन्हा सकाळी ६ वाजता औरंगाबादमार्गे श्रीगोंद्याला जातात.

जळगाव ते श्रीगोंदा एसटी

जवणे प्रवाशांची तिकिट काढत असतानाच, सूचना देण्यास सुरुवात करतात.

यामध्ये गाडी कुठून कुठे जात आहे, चालक आणि वाहक यांची नावं, बस क्रमांक, तसंच तिकिटाचे दर काय आहेत याची माहिती त्यांच्या या अनाउंसमेंटमध्ये असते.

तिकिट तसंच सुटे पैसे तपासून घ्या, गाडी स्वच्छ ठेवा, कचरा करू नका, खिडकी बाहेर हात काढू नका अशा अनेक सूचना ते प्रवाशांना देतात.

जवणे यांना ही कल्पना कशी सुचली असं विचारलं असता ते सांगतात,

"2004 ला एसटीची 13 टक्के भाडेवाढ झाली, प्रवाशांच्या तिखट प्रतिक्रिया उमटल्या. अनेकांनी पत्र लिहीली. त्यात काहींनी एसटीच्या अनेक त्रुटी दाखवल्या होत्या."

"एक पत्र माझ्या वाचनात आलं. मला वाटलं की या प्रवाशाला ज्या सेवा हव्या आहेत त्या आपण देऊ शकतो.  त्यातूनच मी 2005 पासून हे सुरू केलं."

जवणे यांचा हा अभिनव उपक्रम प्रवाशांनाही खूप आवडतो. काही प्रवासी तर मुद्दाम याच बसनं प्रवास करणं पसंत करतात.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

एसटीमध्ये विमानासारखी सेवा मिळणं प्रवाशांसाठी एक सुखद अनुभव असतो. गेली 12 वर्ष अव्याहतपणे ही सेवा देणारे एसटी कंडक्टर सोपान जवणे यांनी अनोखा आदर्श जपला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एसटी सँडवर एसटीची वाट पाहणाऱ्या आजी

एस.टी कर्मचाऱ्यांच्या नेमक्या मागण्या काय आहेत आणि अचानक संपाचं हत्यार उगारण्याचा उद्देश काय, हे जाणून घ्यायचा प्रयत्न केला.

कोल्हापुरातल्या शाहूवाडी तालुक्यातल्या सरूड गावातून भेडसगावला जाण्यासाठी निघालेल्या पारूबाई पाटील यांनाही या संपाचा फटका बसला आहे.

त्या म्हशीचं दूध डेअरीत देण्यासाठी निघाल्या होत्या. "कामानिमित्त बाहेर गेलेल्या लोकांना संध्याकाळी सातच्या आत घरात यावं लगतं. त्यात जर डेअरीत वेळेत दूध पोहोचवलं नाही तर ते घेणार नाही आणि ते घरातच ठेवावं लागणार, असे एक न अनेक तोटे सोसावे लागतात एसटी नसल्यानं," असं त्या बीबीसी मराठीशी बोलत होत्या.

कोल्हापुरात संपामुळे एसटी स्टँडवर शुकशुकाट होता.

भंडारा जिल्ह्यातल्या साकोली आगारामध्ये कंडक्टर म्हणून काम करणाऱ्या सविता कापगते आपली व्यथा मांडताना म्हणाल्या, "गेल्या ८ वर्षांत माझ्या पगारात फक्त साडेचार हजार रुपयांची वाढ झाली. मी २०१०मध्ये नोकरीला सुरुवात केली तेव्हा माझा पगार ५ हजार होता आणि आज तो ९ हजार ५४० रुपये झाला आहे. सकाळी ७ वाजल्यापासून रात्री ८ वाजेपर्यंत, दररोज ३० कि.मी ये - जा करूनही  आम्हाला पगार वाढ मिळत नाही. इतक्या कमी पैशांत घर कसं चालणार?" असा प्रश्न त्यांनी उपस्थित केला आहे.

हा संप कोणत्याही एका संघटनेने पुकारलेला नाही. त्यामुळे एसटी कर्मचाऱ्यांमध्येच या संपाबाबत संभ्रमाचं वातावरण आहे. यापूर्वी एसटी कर्मचाऱ्यांनी दिवाळीत संप केला होता.  त्यानंतर आता हा अघोषित संप सुरू झाला आहे.

पगारवाढीसह अनेक मागण्यांसाठी एसटी कर्मचाऱ्यांनी हे कामबंद आंदोलन सुरू केलं.  अचानक काम बंद केल्यानं प्रवाशांचे मोठे हाल झाले आहेत.

औरंगाबाद एसटी स्टँडवर गाड्या नसल्यामुळे प्रवाशांचा खोळंबा झाला होता.

नाशिकमध्ये एसटी कर्मचाऱ्यांच्या संपाला संमिश्र प्रतिसाद मिळाल्याचं दिसतंय. ग्रामीण भागात ६०-७०% एसटी बसेस रस्त्यावर दिसत आहेत. शहर मात्र वाहतूक विस्कळीत झाली आहे. या संपात शिवसेना प्रणित एसटी संघटना वगळता, इंटक आणि इतर संघटना सहभागी झाल्या आहे.  तर मुंबईमध्येही अशीच काही परिस्थिती पहायला मिळत आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पगारवाढीसह अन्य मागण्यांसाठी एस.टी राज्यभरात कर्मचाऱ्यांनी काल मध्यरात्रीपासून संप पुकारला आहे. त्यामुळे ग्रामीण भागाची लाइफलाईन म्हणून समजल्या जाणाऱ्या एसटीची सेवा पुरती कोलमडली आहे. सकाळपासून एसटी स्थानकांतून फार कमी बस सुटल्या. यामुळे प्रवाशांचा चांगलाच खोळंबा झाला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एसप्लनेड मॅन्शन

रस्त्यावरून ये-जा करणाऱ्या नवख्या लोकांनाच काय, तर कित्येक मुंबईकरांनाही तिच्या गौरवशाली इतिहासाची कल्पना नसावी. इथंच मुंबईतला पहिला 'चित्रपटाचा शो' झाला होता.

काळाच्या ओघात पाय घट्ट रोवून, वर्षानुवर्ष उन्हा-पावसाचा मारा झेलत, मुंबईच्या बदलत्या रूपाची साक्षीदार बनलेली ही इमारत काही वर्षांपासून दुरवस्थेत आहे आणि गेल्या काही दिवसांत पुन्हा चर्चेत आली आहे.

गेल्या वर्षी जुलैमध्ये या इमारतीच्या गॅलरीचा काही भाग कोसळला होता. त्यानंतर ही इमारत धोकादायक असून, ती खाली करून दुरुस्तीसाठी १५ मे पर्यंत म्हाडाकडे देण्याचा आदेश मुंबई उच्च न्यायालयानं दिला होता.

त्याविरोधात इमारतीतले जवळपास दीडशे भाडेकरू सर्वोच्च न्यायालयात गेले होते, जिथे त्यांना ३० मे पर्यंतची मुदतवाढ दिली मिळाली होती. त्यानंतर आता सर्व रहिवाशांनी इमारत खाली केली आहे आणि या प्रकरणी 4 जून रोजी पुढची सुनावणी होणार आहे.

पण एसप्लनेड मॅन्शन दुरुस्तीच्या मुद्द्यावरून चर्चेत येण्याची ही पहिली वेळ नाही. २००७-२००८पासून म्हणजे गेली जवळपास बारा वर्षं या इमारतीच्या दुरुस्तीचं घोंगडं भिजत पडलं आहे. पण ही इमारत इतकी महत्त्वाची का आहे?

इतिहासाची साक्षीदार

एकोणिसाव्या शतकाच्या मध्यावर ब्रिटिशांनी मुंबईची सात बेटं एकत्र आणल्यावर हे शहर आकार घेऊ लागलं. त्यानंतर 1867-1871 दरम्यानच्या काळात बांधलेली ही इमारत म्हणजे मुंबईतलं त्या काळातलं एक आलिशान हॉटेल होतं. मालक जॉन हडसन वॉटसनच्या नावावरून त्याचं वॉटसन्स हॉटेल असं नामकरण झालं होतं. लंडन आणि पॅरिससारख्या शहरांमध्ये तेव्हा उभ्या राहात असलेल्या हॉटेल्ससारखंच हॉटेल मुंबईत उभारण्याचा वॉटसनचा मानस होता.

या हॉटेलचं पुढे काय होणार?

या काळात 'बॉम्बे' म्हणूनही ओळखल्या जाणाऱ्या या शहराला अनेक युरोपियन नागरीक भेट द्यायचे, तेव्हा याच वॉटसन्स हॉटेलमध्ये राहायचे.

भारतीय चित्रपटसृष्टीसाठीही ही इमारत महत्त्वाची आहे, असं वास्तुविशारद आणि ज्येष्ठ शहररचनाकार हर्षद भाटिया नमूद करतात. "वॉटसन्स हॉटेलमध्येच ७ जुलै १८९६ रोजी ल्युमिएर बंधूंनी पहिला सिनेमॅटोग्राफ पिक्चर दाखवला होता. भारतीय सिनेजगताची सुरुवात मुंबईत झाली होती आणि तिची पाळंमुळं एकप्रकारे याच इमारतीत रोवली गेली होती."

१९२०च्या आसपास वॉटसन्स हॉटेल बंद पडलं आणि मग १९४४च्या सुमारास इमारतीचं नामकरण एसप्लनेड मॅन्शन असं करण्यात आलं. शेजारीच कोर्टाची इमारत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुंबईच्या फोर्टमधील काळा घोडा परिसरात, जहांगीर कलादालनासमोर, ए डिमेलो रोडच्या कोपऱ्यावर एसप्लनेड मॅन्शन उभी आहे. आज नाही, तर गेल्या दीडशे वर्षांपासून.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: एससीओच्या बैठकीत सहभागी होण्यासाठी भारताचे परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर चार दिवसांच्या रशिया दौऱ्यावर आहेत. मॉस्कोत बुधवार-गुरुवारी होणाऱ्या या बैठकीचं यजमानपद रशियाचे परराष्ट्र मंत्री सर्जेई लॅव्हॉव्ह भूषवणार आहेत.

चीनचे परराष्ट्र मंत्री वांग यी हे द्विपक्षीय बैठका घेतील आणि तिन्ही देशांच्या परराष्ट्र मंत्र्यांच्या भोजन बैठकीत सहभागी होतील असं परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते झाओ लिजियान यांनी सांगितलं.

शांघाय सहकार्य संघटनेची स्थापना रशिया, चीन, किर्गिझ प्रजासत्ताक, ताजिकिस्तान, उझबेकिस्तान या देशांच्या अध्यक्षांनी 2001 साली शांघायमधील एका परिषदेत केली. 2005 मध्ये भारत आणि पाकिस्तान यांचा निरीक्षक म्हणून समावेश करण्यात आला. 2017 मध्ये भारत आणि पाकिस्तानला पूर्ण सदस्य म्हणून सामावून घेण्यात आलं.

दरम्यान भारत-चीन सीमेवर वाढत्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर भारत आणि चीनच्या परराष्ट्र मंत्र्यांची भेट होण्याआधी दोन्ही देशांच्या लष्करी कमांडर्सनी पूर्व लडाखमध्ये भेट घेतली.

पूर्व लडाखमधील वातावरण निवळावे यासाठी मार्ग काढण्यावर लक्ष केंद्रित असेल.

भारत आणि चीन दरम्यान 3500 किलोमीटर लांब सीमा आहे आणि दोन्ही देशांमध्ये सीमावाद सुरू आहे. या वादावरून दोन्ही देशात 1962 साली युद्धही झालेलं आहे.

लडाखच्याच गलवान व्हॅलीमध्ये 15 जूनला दोन देशांमध्ये चकमक झाली होती यात 20 भारतीय सैनिकांचा मृत्यू झाला होता. यानंतर दोन्ही देशांमध्ये चर्चेच्या फेऱ्या होत आहेत पण अजूनही तणाव कायम आहे.

पॅंगॉग लेक जवळ चीनच्या सैन्याने 29 आणि 30 ऑगस्टला घुसखोरी करण्याचा प्रयत्न केला. पण सर्व्हेलन्स कॅमेऱ्यामुळे भारताला या हालचालीची आधीच माहिती मिळाली आणि त्यांनी हा प्रयत्न उधळून लावल्याचं लष्कराच्या अधिकाऱ्यांनी सांगितलं.

भारत-चीन सीमेवरील परिस्थिती सध्या नाजूक असल्याचं लष्करप्रमुख मनोज नरवणे यांनी म्हटलं आहे.

पँगाँग सरोवराच्या दक्षिण किनाऱ्यालगतची जैसे थे परिस्थिती बदलण्यासाठी नुकतेच चीनने प्रयत्न केले होते. त्याचा आढावा घेण्यासाठी लष्करप्रमुख जनरल मनोज नरवणे यांनी गुरुवारी लडाखचा दोन दिवसांचा दौरा केला.

भारताचे संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह आणि चीनचे संरक्षण मंत्री वेई फेंघे यांच्यात 5 सप्टेंबर मॉस्कोमध्ये बैठक झाली.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

शांघाय सहकार्य संघटनेच्या मॉस्कोत होणाऱ्या बैठकीच्या निमित्ताने भारत, रशिया आणि चीनचे परराष्ट्र मंत्री सहभागी होतील अशी माहिती चीनच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने दिली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ए्प्रिल 1994मध्ये शेजाऱ्यानेच त्यांच्यावर हल्ला केला होता. त्याने सुरा काढला आणि माझ्या दोन मुलांचा गळा कापला होता. पण मरीये आणि त्यांचे शेजारी सेलेस्टीन परत त्याच गावात शांततेत राहत आहेत.

रवांडामध्ये 1994मध्ये झालेल्या नरसंहरात 8 लाखाहून जास्त टुटसी आणि मवाळ हुतू लोकांना मारलं गेलं. हे सगळं फक्त 100 दिवसांत घडलं होतं.

सरकारच्या प्रपोगंडामुळे हा नरसंहार घडला होता असं स्थानिक पत्रकार टॉम एनदाहिरो सांगतात.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

रवांडाच्या अॅनी-मरीये या 1994च्या रवांडातल्या नरसंहारातून वाचल्या. पण त्यांचा थोरला मुलगा वाचला नाही. तो 11 वर्षांचा होता.