डॉक सारांशित करण्यासाठी: अॅपलचे सहसंस्थापक दिवंगत स्टीव्ह जॉब्स यांच्या या शब्दांचा अॅपलला विसर पडला की काय, असा प्रश्न अनेक जणांना पडला असेल. कारण आहे त्यांचे नवीन आयफोन.

दरवर्षी नवीन आयफोन आला की त्यात कोणकोणते फिचर्स असतील, याबद्दल कुतूहल असतं आणि ते जाहीर झाल्यावर कौतुकही तितकंच होतं. यंदा मात्र तसं फारसं होताना दिसत नाहीय.

आयफोन-11च्या तीन कॅमेऱ्यांनी अगदी भारी फोटो निघतील, याबाबत शंकाच नाही. पण त्याच्या रचनेवर सर्वच लोक एकसारखे व्यक्त होतायत, असं नाही.

कारण आयफोनवर ज्याप्रमाणे तीन कॅमेऱ्यांची रचना करण्यात आली आहे, ती पाहून काही लोकांना त्रास होऊ शकतो. या त्रासाला 'ट्रायफोबिया' असं म्हटलं जातं.

छोट्याछोट्या आकाराच्या समूहाकडे पाहिल्यावर काही लोकांना त्रास होऊ शकतो. त्याला ट्रायफोबिया असं म्हटलं जातं. विशेषतः छिद्रं किंवा लहान आयताकृतींच्या समूहाकडे पाहिल्यावरही असा त्रास होऊ शकतो.

ट्रायफोबियाचं उत्तम उदाहरण म्हणजे कमळाच्या फुलांमधील छिद्रांमध्ये असलेल्या बियांकडे पाहाताना मनात येणारी भावना. तसंच मधमाश्यांनी केलेल्या पोळ्याची रचना आणि समुद्री स्पंजकडे पाहातानाही असंच वाटतं.

या आकृतीबंधांकडे पाहिल्यावर जी प्रतिक्रिया दिली जाते ती संरक्षणात्मक भावनेतून आलेली असते, असं मत एसेक्स विद्यापीठातील प्राध्यापक आर्नोल्ड विल्किन्स आणि डॉ. जेफ कोल यांनी व्यक्त केलं आहे.

मनुष्यासाठी प्राणघातक ठरतील अशा काही कोळ्यांच्या, सापांच्या, विंचवाच्या अंगावर अशाच प्रकारचे आकृतीबंध असतात. त्यामुळे त्यांच्या भीतीतून आलेली भावनाच अशा आकृतीबंधांकडे पाहिल्यावर तिरस्कारातून व्यक्त होत असावी.

अर्थात हे वैद्यकीयदृष्ट्या सिद्ध करता येत नसलं तरी अशाप्रकारचा फोबिया नक्कीच आहे.

हाच प्रकार आयफोनच्या नव्या मॉडेलमधील कॅमेऱ्यांच्या रचनेकडे पाहून होतो. आयफोन 11, आयफोन 11 प्रो, आयफोन 11 प्रो मॅक्स यामध्ये असलेल्या कॅमेऱ्यांमुळे एकाचवेळी अनेक व्हीडिओ रेकॉर्ड करता येतात.

प्रो मॉडेल्समध्ये टेलिफोटो, वाईड आणि अल्ट्रावाईड कॅमेऱ्यांची सोय आहे. त्याचप्रमाणे रात्री फोटो काढण्यासाठी नाईटमोडची सोयसुद्धा आहे. पण या कॅमेऱ्याकडे पाहून काही लोकांना उलटी येणं, चक्कर येणं असे त्रास होऊ शकतात. हा फोन न घेण्याच्या कारणांमध्ये हे एक कारण असू शकतं.

या फोनच्या मागे पाहिल्यावर नुसते कॅमेरेच दिसतात, असं मत एका व्यक्तीनं ट्विटरवर व्यक्त केलं आहे.

आयफोन 8 आणि XRमध्ये केवळ एकच...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"अनेक लोकांना वाटतं की डिझाईन म्हणजे एखादी वस्तू कशी दिसते, एवढंच. पण आम्हाला वाटतं डिझाईन म्हणजे, एखादी वस्तू कशी दिसते, एवढंच नसून ती वस्तू त्या डिझाईनमुळे कशी काम करते, याला खरं महत्त्व आहे."


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अॅपलने सांगितलं आहे की ते तुमच्या फोनची जुनी बॅटरी कमी पैशात बदलून देणार आहेत, तसंच नव्या वर्षात तुमच्या फोनचं सॉफ्टवेअर अपडेट करून देणार आहेत. या सॉफ्टवेअरद्वारे तुम्ही आता तुमच्या बॅटरीचं स्टेटसवर वेळोवेळी लक्ष ठेवू शकाल, असं कंपनीनं म्हटलं आहे.

या आधीच काही ग्राहकांना संशय आला होता की अॅपल नवीन आयफोनची विक्री व्हावी म्हणून मुद्दामहून जुने आयफोन स्लो करत होता.

आयफोनला असं स्लो केल्याचं मान्य करत अॅपलने म्हटलं आहे की यामुळं तुमच्या आयफोनचं आयुष्य वाढेल.

आता आयफोन 6 किंवा त्यापुढच्या आयफोनची बॅटरी बदलायची असेल तर अॅपलने बॅटरीचे दर 79 डॉलरवरून (अंदाजे 5000 रुपये) 29 डॉलरवर (अंदाजे 1900 रुपये) आणले आहेत.

"ग्राहकांचा आमच्यावर असलेला विश्वास हाच आमचा अनमोल ठेवा आहे. त्याला तडा जाईल, असं काम आम्ही कधीही करणार नाही. ग्राहकांच्या विश्वासामुळेच आमची आतापर्यंत भरभराट झाली आहे." असं अॅपलनं एका प्रसिद्धीपत्रकात म्हटलं आहे.

"हा विश्वास कायम राहील असंच काम आम्ही करू. आम्ही ग्राहकांना कधीही गृहीत धरत नाहीत," असं अॅपलनं म्हटलं आहे. आयफोनची गती कमी झाल्यामुळं अमेरिका, इस्राइल आणि फ्रांसमध्ये अॅपलला ग्राहकांनी न्यायालयात खेचलं आहे.

एखाद्या फोनचं वय वाढलं तर आम्ही ते मुद्दामहून सावकाश करतो याची कबुली अॅपलनं डिसेंबरच्या सुरुवातीला दिली होती. आता माफी मागून त्यांनी बॅटरी बदलून देण्याचं देखील कबूल केलं आहे.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

काही वर्षांच्या वापरानंतर तुमचाही आयफोन 'स्लो' झाला आहे का? मग अॅपलने तुमची आता माफी मागितली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अॅमझॉन अॅलेक्सावर काम करणारा Echo

असा कोणता "छोटू" आहे जो या सगळ्या गोष्टी एकट्याने हाताळेल? कदाचित सापडणार नाही. पण जर हाच छोटू जर एक माणूस नसून एक अद्ययावत उपकरण असेल तर? जर छोटू तुमच्या एका आवाजाने घरातल्या सर्व यंत्रांना कामाला लावू शकणारा एक साथीदार असेल तर? एकदम मुन्नाभाई आणि सर्किटची जोडी शोभेल!

पण छोटूची ही किमया कोणत्याच Sci-Fi सिनेमात नाही तर प्रत्यक्षात लाखो लोक जगभर आज अनुभवत आहेत  आणि आज ती उपकरणं तुमच्या घरीसुद्धा येण्यास सज्ज झाली आहे.

हे 'डिजिटल व्हॉइस असिस्टंट' सातत्याने US आणि UKच्या अनेक घरांचा भाग बनत आहेत. अॅमेझॉनने सर्वप्रथम असे दोन स्मार्ट स्पीकर्स भारतीय बाजारात आणले - एक Echo आणि दुसरा Dot. या दोन्ही यंत्रांमध्ये Alexa (अॅलेक्सा) नावाचं एक अचाट तंत्रज्ञान आहे, ज्याद्वारे एक व्हर्च्युअल स्त्री तुमच्या प्रत्येक हाकेला ओ देते.

जर तुम्ही अॅलेक्साला विचारलं की आजचं हवामान कसं आहे, तर ती सांगेल "पाऊस येण्याची शक्यता आहे. छत्री सोबत ठेवा."

तिला विचारा की पुरणपोळी कशी बनवतात, तर ती एखाद्या काकूंची हिट रेसिपी तुम्हाला सांगेल. तुम्ही विचारा की आज बीबीसी मराठीवर पाच मोठ्या बातम्या कोणत्या, आणि अॅलेक्सा तुम्हाला एक-एक करून सगळ्या मोठ्या हेडलाईन्स वाचून दाखवेल.

गेल्या वर्षी अॅमेझॉनने या अॅलेक्साला भारतात आणलं, आणि मंगळवारी तिचा गुगल होम (Google Home) हा प्रतिस्पर्धी भारतात आला.

नुकतंच Accenture कंपनीने अॅलेक्सा आणि गुगल होमसारख्या डिजिटल व्हॉईस असिस्टंट उपकरणांचं एक सर्वेक्षण केलं. या सर्वेक्षणाअंती ही उपकरणं विकत घेण्यासाठी अमेरिका, ब्राझील आणि चीनच्या लोकांपेक्षा भारतीय जास्त उत्सुक आहे, असं लक्षात आलं.

कसे असतात डिजिटल वॉइस असिस्टंट?

अॅमेझॉन अॅलेक्सा आणि गुगल होम ही दोन्ही उपकरणं कुठल्याही साध्या वायरलेस स्पीकरसारखे दिसतात. तुमच्या घरच्या WiFi बरोबर जोडल्यास हे उपकरण मग तुमच्या आवाजाची ओळख करवून घेण्यासाठी थोडा वेळ घेतं. तुमच्या आवाजातून काही बेसिक कमांड ते आत्मसात करतात आणि मग हळूहळू तुमचा आवाजही ओळखू लागतात.

काही मिनी अॅप्सच्या मदतीनं आपण या डिव्हाईसवर आपल्या आवडीनिवडी सेट करू शकतो. त्यातून हा अनुभव आणखी आनंददायी होतो. या 'मिनी अॅप्स'ला अॅमेझॉन Skills म्हणतं तर गुगल Actions म्हणतं. तुमचं आवडतं रेडिओ चॅनल असो वा बातम्यांचं विश्वासार्ह स्रोत, किंवा इतर कुठलंही काम, या Skills किंवा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कल्पना करा... तुम्ही सकाळी उठता आणि पहिली हाक मारता, "छोटू, टीव्हीवर बातम्या लाव." आणि त्यानंतर लगेच "आणि छोटू, प्लीज माझी कॉफीसुद्धा बनवून ठेव ना," असा आदेश धाडता. मग बिछान्यातून बाहेर पडल्यावर ब्रश करताना छोटूला आणखी एक प्रश्न विचारता, "छोटू, बाहेर सध्या किती ट्रॅफिक आहे, सांगतोस का? माझी 10 वाजताची एक मीटिंग आहे, त्यासाठी मी कधी निघू?"


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अॅमेझॉन गो स्टोअर

हे पहिलं असं सुपरमार्केट आहे, ज्यात कुठेही बिलींग काऊंटर नाही, चेकआऊट नाही. ग्राहकांनी आवडेल ती वस्तू ठेवलेल्या रकान्यांमधून उचलायची आणि दुकानातून बाहेर पडायचं.

अरे व्वा! मग पैसे कोण घेणार? अर्थातच एक स्वयंचलित यंत्रणा.

स्टोअरमध्ये प्रवेश करण्यापूर्वी तुम्हाला 'अॅमेझॉन गो' स्मार्टफोन अॅप स्कॅन करावं लागतं. स्टोअरमध्ये कॅमेऱ्यांचं एक जाळं पसरलं आहे, जे क्षणोक्षणी प्रत्येक ग्राहकावर नजर ठेवून असेल. तुम्ही काय उचलता आणि घेऊन निघता, सगळं या कॅमेऱ्यांमधून एका यंत्रणेला कळतं.

प्रत्येक कपाटातून तुम्ही एखादी वस्तू उचलली की त्या फळीवर लावण्यात आलेलं सेन्सर त्याची नोंद घेतं आणि तुमच्या अॅमेझॉन यादीत त्याला जमा करतं. जर ती वस्तू तुम्ही परत जागच्या जागी ठेवली तर ती यादीतून वजा होते.

मग खरेदी झाल्यानंतर स्टोअरमधून बाहेर पडण्यापूर्वी तुमच्या क्रेडीट कार्डमधून एकूण बिलची रक्कम वळती झालेली असते.

डिसेंबर 2016 मध्ये सिअॅटलमधलं हे स्टोअर अॅमेझॉनच्याच कर्मचाऱ्यांसाठी प्रथम उघडण्यात आलं होतं. 'अॅमेझॉन गो'च्या स्टाफने वर्षभर याची चाचणी केली आणि अखेर हे ग्राहकांसाठीही उघडण्यात आलं.

अॅमेझॉन गो स्टोअर

पण एकाच अंगकाठीच्या ग्राहकांना ओळखताना काही अडचणी येत होत्या. त्यात पुन्हा लहान मुलं इकडून तिकडं वस्तू घेऊन जाताना चुकीच्या कपाटांमध्ये त्या वस्तू ठेऊन देत होते, अशा काही अडचणी सुरुवातीला आल्याचं 'अॅमेझॉन'च्या सूत्रांनी सांगितलं.

स्टोअरने चाचणी टप्प्यात चांगली कामगिरी केल्याचं 'अॅमेझॉन गो'च्या प्रमुख जाना पेरिनी यांनी सांगितलं. "हे तंत्रज्ञान याआधी अस्तित्वात नव्हतं. कॉम्प्यूटरची नजर आणि मशीन लर्निंगमधलं हे सर्वांत अद्ययावत तंत्रज्ञान आहे," असं त्या म्हणाल्या.

भविष्यात आणखी 'अॅमेझॉन गो' स्टोअर सुरू होतील असंही कंपनीच्या सूत्रांनी सांगितलं. गेल्या वर्षी 13.7 बिलियन डॉलर देऊन विकत घेतलेल्या Whole Food या चेनशिवाय हे स्टोअर वेगळे असतील, हे 'अॅमेझॉन'नं अद्याप स्पष्ट केलेलं नाही.

पण विक्रेत्यांना हे माहीत आहे की एखाद्या ग्राहकाला जेवढं लवकर खरेदी करता येईल, तेवढं त्यांचं त्या दुकानात परत येण्याचं प्रमाण वाढेल. आणि या तंत्रज्ञानामुळे सुपरमार्केटमध्ये नकोशा वाटणाऱ्या भल्या मोठ्या रांगांपासून ग्राहकांना सुटका मिळेल, म्हणून कुठलाही विक्रेत्याला इतरांवर मात करता येईल.

अॅमेझॉन बुक स्टोअर

सिअॅटलचं स्टोअर हे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

घरगुती आणि दैनंदिन वस्तूंच्या खरेदीची कल्पना पूर्णतः बदलवून टाकणारं क्रांतिकारी तंत्रज्ञान रविवारी जगासमोर आलं, जेव्हा 'अॅमेझॉन'चं पहिलं सुपरमार्केट अमेरिकेत सुरू झालं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अॅम्ब्युलन्स ड्राइव्हर नितीन मंचेकर

महाराष्ट्र सरकारने कोरोनाग्रस्तांच्या अंत्यसंस्कारावेळी पाच नातेवाईकांना स्मशानात उपस्थित राहण्याची मुभा दिली आहे, पण कोरोनाच्या भीतीमुळे नातेवाईक मृतदेह नेत नाहीत आणि स्मशानातही उपस्थित राहत नाहीत. तर मृतदेह नेल्यास काही ठिकाणी कोरोनाची लागण झाल्याच्या घटना समोर आल्यामुळे भीतीचंही वातावरण आहे.

यासाठी बीबीसीने कोव्हिड-19 वॉर्डमध्ये काम करणारे डॉक्टर, नर्स, कोरोनाग्रस्तांची ने-आण करणारे अॅंब्युलन्स चालक आणि स्मशानातील कर्मचाऱ्यांशी चर्चा करून त्यांचे अनुभव जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला.

'आम्हीच करतो अंत्यसंस्कार'

कोरोनाचा संसर्ग झपाट्याने होत असल्याने या मृतांवर अंत्यसंस्कार विद्युतदाहिनीत केले जातात. स्मशानात काम करणाऱ्यांच्या माहितीनुसार अनेक वेळा अॅंब्युलन्समधून मृतदेह आणला जातो, त्यासोबत नातेवाईक नसतात. त्यामुळे स्मशानातल्याच लोकांवर मृतदेहांवर अंत्यसंस्कार करण्याची वेळ येत आहे.

याबाबत बोलताना पश्चिम उपनगरातील स्मशानात काम करणारे राजू सांगतात, "कोरोनाग्रस्त व्यक्तीच्या अत्यसंस्कारासाठी कोणीच येत नाही. एक-दोन प्रकरणात एखादा नातेवाईक येतो, पण स्मशानाच्या बाहेरच उभे राहतात. आत येत नाहीत. लोकांमध्ये या आजाराबाबत मोठ्या प्रमाणावर भीती आहे. त्यामुळे अॅंब्युलन्समधून मृतदेह आल्यानंतर मृतदेहावर थेट अंत्यसंस्कार करण्यात येतात."

राजू पुढे म्हणतात, सरकारने नातेवाईकांना दुरून दर्शन घेण्याची परवानगी दिलीय. एरव्ही अंत्यसंस्कारासाठी आणि मृत व्यक्तीचं अंत्यदर्शन घेण्यासाठी स्मशानात लोकांची गर्दी पाहिली आहे. पण कोव्हिड-19 मुळे परिस्थिती पूर्णतः बदलली आहे.

लोक मृतदेह घेण्यास तयार का नाहीत?

सायन रुग्णालयाचा तो व्हीडिओ समोर आल्यानंतर रुग्णालयाच्या कारभारावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित झालं. पण नातेवाईकांनी मृतदेह नाकारणं, हे देखील या मागचं एक कारण असल्याचं समोर आलं.

याबाबत बोलताना सायन रुग्णालयातील निवासी डॉक्टरांची संघटना मार्डचे अध्यक्ष डॉ. अविनाश सकनुरे म्हणतात, "कोरोना झपाट्याने पसरणारा आजार असल्याने रुग्णाचा मृत्यू झाल्यानंतर नातेवाईक बॉडी नेण्यासाठी येत नाहीत. मग त्यांना शोधावं लागतं.

"नातेवाईक आले नाहीत तर, मृतदेह शवाघरात न्यावा लागतो. त्याला काही प्रोटोकॉल आहेत. हे पाळावेच लागतात, यात वेळ जातो. त्यामुळे मृतदेहाला जमिनीवर न ठेवता बेडवर ठेवला जातो. त्याचसोबत, वॉर्डमध्ये...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

काही दिवसांपूर्वी मुंबईतल्या एका रुग्णालयात उपचार घेत असलेल्या रुग्णांच्या शेजारी मृतदेह ठेवल्याचे व्हीडिओ व्हायरल झाले होते. त्यावरून विरोधकांनी सरकारवर कडाडून टीका केली होती. आपण पूर्ण तयारी करत आहोत, सर्वकाही अतिरिक्त प्रमाणात तयार करून ठेवतोय, असं सरकार सांगतंय. मग अशी परिस्थिती का ओढवली?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अॅलेक्स स्किल हा 22 वर्षांचा मुलाचा जॉर्डन वर्थ या 22 वर्षींय पार्टनरनं अनेकदा शारीरिक छळ केला. त्यामुळे अॅलेक्सला गंभीर दुखापती झाल्या. जॉर्डन वर्थनं त्याला खायला दिलं नाही आणि त्याच्या कुटुंबीयांपासून त्याला वेगळं केलं, असा आरोप त्यानं केला आहे.

सतत हक्क गाजवून शारीरिक छळ केल्याच्या आरोपाखाली तिला साडेसात वर्षांची शिक्षा ठोठावली आहे. दरम्यान अशा प्रकारचा छळ झालेल्या इतर व्यक्तींनी समोर यावं असं आवाहन त्यानं केलं आहे.

बेडफोर्डशायरमध्ये एखाद्या महिलेला अशा गुन्ह्यासाठी शिक्षा होण्याची ही पहिलीच वेळ असल्याचं स्थानिक पोलिसांनी सांगितलं.

छळानं गाठली होती परिसीमा

अॅलेक्स आणि जॉर्डन दोघंही 16 वर्षांचे असताना पहिल्यांदा भेटल्याचं त्यांनी न्यायालयाला सांगितलं.

सुरुवातीपासूनच जॉर्डन त्याच्यावर हक्क गाजवायची. अगदी काय कपडे घालायचे हेसुद्धा सांगायची. त्याला मारहाण करायची.

मागच्या नऊ महिन्यांत या मारहाणीत प्रचंड प्रमाणात वाढ झाली होती. इतकं की या मारहाणीमुळे त्याला अनेकदा रुग्णालयात दाखल करावं लागलं.

मागच्या जून महिन्यात त्यांच्या घरून किंचाळण्याचे आवाज आले तेव्हा शेजाऱ्यांनी हस्तक्षेप केला आणि हा धक्कादायक प्रकार उघडकीस आला.

अॅलेक्सला रुग्णालयात घेऊन जाताना अँब्युलन्सच्या कर्मचाऱ्यांना त्याच्या हातावरच्या जखमा दिसल्या. त्याच्या दंडावर आणि पायावर जळल्याच्या खुणा दिसल्या. त्या जखमांवर थातूरमातूर मलमपट्टी करण्यात आली होती.

जॉर्डननं त्याच्या अंगावर उकळतं पाणी टाकलं होतं. त्यामुळे त्याला गंभीर जखमा झाल्या होत्या. त्याच्या जखमांवर उपचार करू दिले गेले नव्हते, असं अॅलेक्सनं सांगितलं.

त्यावेळी "मी मृत्यच्या अगदी जवळ आहे," असं रुग्णालयानं कळवलं होतं.

कुटुंबाशी संपर्क करता येऊ नये म्हणून त्याचा मोबाईलसुद्धा फोडण्यात आला होता.

एकदा जॉर्डनच्या आईला अॅलेक्सचे आजोबा वारले असा मेसेज आलाय असं जॉर्डननं खोटंच त्याला सांगितलं. ते ऐकून अॅलेक्स रडायला लागला. दोन तास रडल्यावर मग जॉर्डननं हा सगळा प्रकार खोटा असल्याचं सांगितलं.

एकदा तो झोपला असताना तिनं त्याच्या डोक्यावर बीअरची बाटली मारली. नंतर त्याचा पाठलाग करत हातोडीनं त्याच्या हातावर आणि चेहऱ्यावर प्रहार केले.

या संपूर्ण प्रकरणाचे मुख्य चौकशी अधिकारी जेरी वॅट म्हणाले, "हक्क गाजवण्याची सीमारेषा धूसर असते. पीडित व्यक्तीला हा अत्याचार आहे हे कळायला वेळ लागतो आणि त्याचंच...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पार्टनरनं शारीरिक छळ केल्यामुळे "मी मृत्यूच्या अगदी जवळ होतो," असं वक्तव्य इंग्लंडमध्ये बेडफोर्डशायर इथं घरकाम करणाऱ्या एका पुरुषानं केलं आहे. आश्चर्य वाटलं ना?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अॅलेक्सी नवलनी रशियाचे अध्यक्ष ब्लादिमीर पुतीन यांचे कट्टर विरोधक म्हणून ओळखले जातात. 44 वर्षांचे नवलनी गेल्या महिन्यात सायबेरियाहून मॉस्कोला येत असताना विमानात अचानक त्यांची प्रकृती बिघडली. त्यामुळे विमानाचा मार्ग बदलून जवळच्या ओम्स्क शहरात इमरजंसी लँडिंग करण्यात आलं.

तिथून अॅलेक्सी यांना एअरलिफ्ट करून जर्मनीला नेण्यात आलं. जर्मनीत त्यांच्यावर उपचार सुरू आहेत.

बीबीसीने सायबेरियाहून मॉस्कोला निघालेल्या त्या विमानातला चालकदल आणि मेडिकल टिमच्या लोकांशी बोलून "त्या दिवशी नेमकं काय घडलं?" आणि अवघ्या दोन तासात इतक्या नाट्यमय पद्धतीने गोष्टी कशा बदलत गेल्या, हे जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला

त्या सकाळी काय घडलं?

20 ऑगस्टचा दिवस होता. अॅलेक्सी नवलनी रशियाच्या टॉम्स्क शहरातून मॉस्कोसाठी विमानाने रवाना झाले. S-7 एअरलाइंसचं ते विमान होतं.

त्या दिवशी सकाळी त्यांनी काहीही खाल्लेलं नव्हतं. मात्र, नवलनी यांच्या प्रेस सचिव कीरा यार्मिश यांचं म्हणणं आहे की फ्लाईटमध्ये बसण्याआधी त्यांनी एक कप चहा घेतला होता. टॉम्स्क विमानतळावरच त्यांनी हा चहा विकत घेतला होता.

अलेक्सी नावालनी

त्याच फ्लाईटमध्ये प्रवास करणाऱ्या आणखी एक प्रवासी इल्या अगीव यांनी टेक-ऑफच्या जवळपास तासभर आधी नवलनी यांना चहा पिताना पाहिलं होतं.

अगीव यांनी सांगितलं की नवलनी नॉर्मल दिसत होते. ते मजा-मस्करी करत होते आणि विमानतळावर त्यांना ओळखणाऱ्या लोकांकडे बघून ते स्माईलही करत होते.

Tomsk time (रशियन वेळेनुसार) 08:01 (01:01 GMT - ग्रीनविच मीन टाइम)

विमान उड्डाणाच्या अर्ध्या तासातच नवलनी यांना अस्वस्थ वाटू लागलं होतं.

विमानाच्या चालक दलाचे सदस्य प्रवाशांना पाणी देत होते. पण नवलनी यांनी पाणी घेतलं नाही. काही वेळातच ते आपल्या सीटवरून उठले आणि स्वच्छतागृहाकडे गेले.

 Tomsk time 08:30 (01:30 GMT)

फ्लाईटमधल्या आणखी एका प्रवाशाला स्वच्छतागृहात जायचं होतं. मात्र, नवलनी जवळपास 20 मिनिटांपासून आत होते.

काही वेळातच स्वच्छतागृहाबाहेर वाट बघणाऱ्या लोकांची गर्दी वाढू लागली आणि चालक दलाला कळलं की त्यांच्या एका प्रवाशाची प्रकृती बरी नाही.

Tomsk time 09:00 (02:00 GMT)

काही मिनिटातच विमानात कुणी डॉक्टर आहे का, अशी उद्घोषणा करण्यात आली. एव्हाना परिस्थिती गंभीर असल्याचं इतर प्रवाशांनाही कळून चुकलं.

चालक दलाने पायलटला याविषयी आधीच माहिती दिली होती. मात्र,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

रशियाचे विरोधी पक्षनेते अॅलेक्सी नवलनी सध्या बर्लिनमधल्या एका हॉस्पिटलमध्ये दाखल आहेत. ते अजूनही कोमात आहेत. अॅलेक्सी यांना 'नोविचोक नर्व्ह एजंट' हे विष देण्यात आल्याचं त्यांच्यावर उपचार करणाऱ्या डॉक्टरांचं म्हणणं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अॅलेक्सी नवालनी

आपण अनेक रात्र जागून काढल्याचं त्यांनी सांगितलं. अनेकदा साध्या-साध्या हालचाली करतानाही त्यात सुसूत्रता नसायची, असंही ते म्हणाले. मात्र, आता प्रकृती बरी असल्याचं आणि लवकरच रशियाला परतणार असल्याचं त्यांनी सांगितलं.

बर्लिनमधल्या कडेकोट सुरक्षा असणाऱ्या एका हॉटेलमध्ये बीबीसीच्या प्रतिनिधींनी त्यांची भेट घेतली. बर्लिनमधल्याच चॅरिट हॉस्पिटलमध्ये अॅलेक्सी तब्बल 32 दिवस भरती होते. यातला बराच काळ त्यांनी अतिदक्षता विभागातच काढला.

सुरुवातीला वेदना नव्हत्या. मात्र, थंडी वाजून अंग थरथरायचं. ते म्हणाले, "असं वाटायचं की आता शेवट जवळ आलाय."

"कसल्याच वेदना जाणवायच्या नाही. पॅनिक अटॅक सारखा प्रकार नव्हता. सुरुवातीला एवढंच जाणवतं की काहीतरी चुकतंय आणि नंतर डोक्यात एकच विचार येतो - आता मी मरणार आहे."

20 ऑगस्टला सायबेरियातल्या टॉम्स्कहून मॉस्कोला जात असताना ते विमानातच कोसळले होते. विमानाने ओम्स्कमध्ये इमर्जन्सी लँडिंग केल्यामुळे अॅलेक्सी यांना तात्काळ हॉस्पिटलमध्ये भरती करता आलं आणि त्यांचे प्राण वाचले.

यानंतर रशियातल्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांशी बोलून त्यांना बर्लिनला नेण्यात आलं. बर्लिनमध्येच त्यांच्यावर उपचार करण्यात आले. सुरुवातीला बरेच दिवस त्यांना औषध देऊन कोमामध्ये ठेवण्यात आलं होतं.

नोव्हिचोक विषाचा प्रयोग

44 वर्षांचे अॅलेक्सी नवालनी यांच्यावर 'नोव्हिचोक' या नर्व्ह एजंट म्हणजेच विषाचा प्रयोग झाल्यावर ऑर्गनायझेशन फॉर द प्रोहिबिशन ऑफ केमिकल वेपन (OPCW) या संस्थेनेही शिक्कामोर्तब केलं आहे.

अॅलेक्सी यांच्या मूत्राच्या आणि रक्ताच्या नमुन्यांमध्ये जो पदार्थ आढळला तो आणि रासायनिक अस्त्रांच्या यादीत समावेश असणाऱ्या पदार्थामध्ये साम्य आढळल्याचं या संस्थेने जारी केलेल्या पत्रकात म्हटलं आहे.

फ्रान्स आणि स्वीडनच्या प्रयोगशाळांमध्येसुद्धा तपासणी केली असता तिथल्याही शास्त्रज्ञांनी नवालीन यांच्यावर हाच विषप्रयोग झाल्याचं म्हटल्याचं जर्मनीचं म्हणणं आहे.

नवालनी यांना एअरलिफ्ट करण्यात आलं.

शीत युद्धाच्या काळात सोव्हिएतच्या शास्त्रज्ञांनी 'नोव्हिचोक विष' तयार केलं होतं. नोव्हिचोकचे अगदी काही थेंबसुद्धा एखाद्याला ठार करण्यासाठी पुरेसे असतात.

सप्टेंबरच्या शेवटच्या आठवड्यात हॉस्पिटलमधून डिस्चार्ज मिळाल्यानंतर अॅलेक्सी नवालनी यांनी एक व्हीडियो संदेश दिला होता. यात पुढच्या वर्षी होणाऱ्या सार्वत्रिक निवडणुकीत आपण...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

विषप्रयोगातून बाहेर येणं एक दीर्घकालीन आणि त्रासदायक प्रक्रिया असल्याचं रशियाचे कट्टर पुतीन विरोधक अॅलेक्सी नवालनी म्हणतात. बीबीसी रशियाला दिलेल्या विशेष मुलाखतीत ते बोलत होते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अॅलेक्सी नवालनी

ब्रिटन, फ्रान्स, जर्मनी आणि युरोपीय संघ यांनीही नवालनी यांच्यासंदर्भात चिंता व्यक्त केली आहे.

नवालनी यांच्या डॉक्टरांनी सांगितलं की,  त्यांना पाठदुखीचा गंभीर त्रास आहे. त्यांच्या पायाला लागलं आहे. या दोन्हीसाठी वैदयकीय उपचार मिळाले नाहीत तर काही दिवसात त्यांचा मृत्यू होऊ शकतो असं डॉक्टरांचं म्हणणं आहे.

लक्ष वेधून घेण्याचा नवालनी यांचा प्रयत्न आहे, असं ब्रिटनमधील रशियाचे राजदूत म्हणाले. त्यांना तुरुंगात मरू दिलं जाणार नाही असं त्यांनी सांगितलं.

44वर्षीय नवालनी हे रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांचे सगळ्यात मोठे विरोधक आहेत. फेब्रुवारीत भ्रष्टाचाराच्या एका जुन्या प्रकरणी त्यांना तुरुंगात टाकण्यात आलं होतं. मॉस्कोपासून 100 किलोमीटर अंतरावर पूर्वेकडील पोक्रोव शहरातील तुरुंगात त्यांना ठेवण्यात आलं आहे.

राजकीय वैमनस्यातून हा आरोप करण्यात आला असल्याचं नवालनी यांचं म्हणणं आहे.

स्वत:च्या वैद्यकीय पथकाला तब्येतीची पाहणी करू न दिल्याच्या विरोधात त्यांनी 31 मार्चला उपोषण सुरू केलं. त्यांच्या डॉक्टरांनी सांगितलं की, अलीकडेच त्यांच्या रक्ताच्या नमुन्यांचं परीक्षण करण्यात आलं. त्यानुसार त्यांची किडनी खराब होऊ शकते तसंच त्यांना केव्हाही हृदयविकाराचा झटका येऊ शकतो.

रशियातील तुरुंगात नवालनी यांच्यावर योग्य उपचार न झाल्याच्या विरोधात आंतरराष्ट्रीय पातळीवर अनेक देशांनी आवाज उठवला.

अमेरिकेचे राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार जॅक सलिवन यांनी सीएनएनशी बोलताना सांगितलं की, जर नवालनी यांचा मृत्यू झाला तर त्याचे परिणाम भोगावे लागतील. यासाठी आंतरराष्ट्रीय पातळीवरून रशियाला जबाबदार धरलं जाईल.

नवालनी यांच्यावर होणारे उपचार हे चुकीचे आणि समाधानकारक नसल्याचं अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष जो बायडन यांनी म्हटलं आहे.

जॅक यांनी ट्वीटमध्ये म्हटलं आहे की, नवालनी यांची तातडीने तुरुंगातून सुटका करण्यात यावी. त्यांच्यावर झालेल्या जीवघेण्या हल्ल्यातील अपराध्यांना शिक्षा देण्यात यावी. नवालनी यांच्यावर क्रेमलिन यांच्याकडून हल्ले हे केवळ मानवाधिकारांचं नाही तर रशियावासीयांचा देखील अपमान आहे.

अमेरिकेचा दबाव सुरुवातीपासूनच

रासायनिक हत्यारांचे एजंट नोवोचिक यांच्या माध्यमातून नवालनी यांना घातक असं विष देण्यात आलं, तेव्हापासून अमेरिकेने या मुद्यावर रशियाला धारेवर धरलं आहे.

राष्ट्राध्यक्ष पुतिन यांच्या आदेशानुसार नवालनी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

विरोधी पक्षनेते अलेक्सी नवालनी यांचा तुरुंगात मृत्यू झाला तर परिणामांना सामोरं जावं लागेल, असा इशारा अमेरिकेने रशियाला दिला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अॅशले बटरफिल्ड

एका हॉटेलमध्ये जेवण उरकताना एका भारतीय माणसाने हा प्रश्न माझ्यासमोर ठाकला. तो हॉटेलचा मालक होता, मध्यमवयीन असावा, आणि ते जेवणही त्यानेच बनवलं होतं.

बिल विचारताना अशा प्रकारच्या प्रश्नाला सामोरं जावं लागेल, ही माझी अपेक्षा नव्हती. पण मी शांत राहिले.

गेल्या सात वर्षांत कामासंदर्भात मी जवळजवळ 30 देश फिरले आहे. बहुतांश एकटीनं. पण एखाद्याच्या अशा प्रश्नावर काही दुरुत्तर करावं, असं मला कधीही वाटलं नाही. ना मी अस्वस्थ झाले, ना पुढच्याची कधी भीती वाटली.

अशा अनपेक्षित आणि विचित्र प्रश्नांना तोंड देण्याचा हा काही पहिला प्रसंग नव्हता.

एकदा उत्तर भारतातल्या कुठल्यातरी गावात जाण्यासाठी बसमध्ये बसले होते. डोळा लागला. जाग आली तेव्हा एक माणूस माझ्या अगदी जवळ येऊन व्हिडीओ शूट करत होता.

मी दचकले. "काय करतोय?" मी विचारलं.

"इस्न्टाग्राम," त्यानं शांतपणे उत्तर दिलं.

उदयपूरमध्ये एका हॉटेलमध्ये एक माणूस माझ्या जवळ येऊन सांगू लागला त्याला कृष्णवर्णीय लोक किती आणि कसे आवडतात. हळूहळू त्याची गाडी सभ्य संभाषणाच्या रुळावरून घसरली आणि अगदी घाणेरड्या भाषेवर गेली.

मी असं नाही म्हणत की दरवेळी माझ्याकडेच वाईट नजरेनं बघितलं गेलं, किंवा मला वाईटच वागवलं गेलं. पण जर मी एखाद्या गोऱ्या प्रवाशाबरोबर असायचे किंवा कुणी आशियाई वंशाचा प्रवासी माझ्या सोबत असला, तेव्हाच्या लोकांच्या नजरा वळायच्या.

मी एकटी प्रवास करताना किंवा किणी कृष्णवर्णीय प्रवासी माझ्यासोबत असताना लोकांच्या नजरा आणि त्यांची वागणूक याहून खूप वेगळी असायची.

जेव्हा कोणी गोरा प्रवासी माझ्यासोबत असतो, तेव्हाही लोक माझ्याकडे बघतात. पण त्यांच्या नजरेत तितकी तुच्छता नसते. जणू गोरा प्रवासी सोबत असल्यानं माझी लायकी वाढते.

मी एकटी असताना किंवा एखाद्या कृष्णवर्णीय सोबतीबरोबर असताना मात्र लोक आमच्याकडे तुच्छतेनंच बघतात. त्यांची नजर आमच्यावर खिळलेली असते. ते आमच्याकडे बोटं दाखवतात, एकटक बघत बसतात. आमची टर उडवतात किंवा घाईनं आमच्यापासून दूर निघून जातात.

पदवी मिळवल्यानंतर, फिरण्याची, जग बघण्याची माझी खूप इच्छा होती. बऱ्याच तरुण मंडळींसारखं मलाही हिंडायचं होतं, जगाचा अनुभव घ्यायचा होता. वेगवेगळ्या प्रकारच्या संस्कृती आणि समाजांना समजून घ्यायचं होतं. बऱ्याच चाचण्या, परीक्षा पास केल्यानंतर Peace Corps साठी माझी निवड झाली. हा दोन वर्षांचा स्पर्धात्मक आंतरराष्ट्रीय...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"काळ्या लोकांबरोबर सेक्स करताना जास्त आनंद मिळतो का? यासाठी त्यांचा आहार कारणीभूत असतो की हे अनुवांशिक असतं?"


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अॅशेस मालिका राखल्यानंतर आनंद व्यक्त करताना टीम पेन

त्याच्या नावातच पेन आहे. पेन म्हणजे लेखणीरूपी अस्त्र नव्हे. पेन म्हणजे इंग्रजीतली वेदना. त्याचं आयुष्य रोलरकोस्टर राईडसारखं. गरागर वरखाली होतंय. कालचक्र फिरत राहतं. दिवस बदलतात. 17 नोव्हेंबर 2017 हा दिवस तो कधीच विसरणार नाही. फडताळातून जुनंपुराणं पितळी भांडं काढावं तसं क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाच्या सिलेक्टर्सनी प्रतिष्ठेच्या अॅशेस मालिकेसाठी संघ जाहीर केला. घाऊक बदलांमध्ये एक नाव होतं टिम पेन.

ही बातमी ऐकून त्यालाही धक्का बसला. राष्ट्रीय संघात पुनरागमन म्हटल्यावर चर्चा तर होतेच. पत्रकार टिमच्या घरी पोहोचले. त्याची प्रतिक्रिया खास होती- "माझी बॅगी ग्रीन (ऑस्ट्रेलियाच्या खेळाडूंना टेस्ट डेब्यूवेळी गडद हिरव्या रंगाची देण्यात येणारी टोपी) आईच्या घरी आहे. मला तिकडे जाऊन शोध घ्यावा लागेल. कपाटात कुठेतरी हरवली असेल. तिच्यावरची धूळ झटकायला हवी. बाकी किट पॅक करताना बॅगी ग्रीन नीट जपून न्यायला हवी. इतक्या वर्षांनी माझ्या नावाचा विचार झाला. मला दिलेली जबाबदारी निभावण्याचा मी पुरेपूर प्रयत्न करेन."

टीम पेन

नियमित कीपर्सना डावलून पेनला घेतल्याने टीकेला उधाण आलं. माजी खेळाडूंनी सिलेक्टर्सवर अश्लाघ्य भाषेत टीका केली. त्यांचंही काही फार चुकत नव्हतं. क्रिकेटच्या परिभाषेत 'स्कीम ऑफ थिंग्स' नावाचा प्रकार असतो. यामध्ये मोडणारे प्लेयर्स टीममध्ये येतात. टिम पेन या 'स्कीम ऑफ थिंग्स'पासून शेकडो किलोमीटर दूर होता. कारण टिम पेन शेवटची टेस्ट सात वर्षांपूर्वी खेळला होता.

2009-10 या दोन वर्षांमध्ये टिम पेननं टेस्ट आणि वनडेत पदार्पण केलं. अॅडम गिलख्रिस्ट नावाचं वादळ शमून जेमतेम वर्ष होत होतं. गिलख्रिस्टचा वारसदार ब्रॅड हॅडीन होता, त्याचं काम सुरूही झालं होतं. मात्र इंग्रजीत blonde या विशेषणाला साजेशा टिम पेननं आपल्या खेळाने लक्ष वेधून घेतलं. भुरभुरणारे ब्राऊन केस, निळेशार डोळे, काटक शरीरयष्टी, उत्तम कीपिंग आणि त्याला जोड म्हणजे चांगली बॅटिंग. अजून काय हवंय!

टीम पेन चाहत्यांसोबत फोटो काढताना

तेव्हाची ऑस्ट्रेलियन टिम म्हणजे ते फक्त जिंकत असत. जिंकण्याचं अति व्यसन असणारी टीम होती. टिम पेन स्थिरावत होता. पण लवकरच त्याच्या आयुष्यात तो दिवस आला. 21 नोव्हेंबर 2010.

ऑस्ट्रेलिया क्रिकेटर्स असोसिएशनच्या ऑल स्टार्स मैत्रिपूर्ण ट्वेंटी20 सामन्यात टिमच्या बोटाला गंभीर दुखापत झाली. अंगठ्याच्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ऑस्ट्रेलिया आणि इंग्लंड यांच्यातील पारंपरिक अॅशेस मालिका म्हणजे कडव्या द्वंद्व पर्व. टीम पेनच्या नेतृत्वाखाली खेळणाऱ्या ऑस्ट्रेलियाने तब्बल 18 वर्षांनंतर इंग्लंडमध्ये अॅशेस मालिका आपल्याकडेच राखण्याचा पराक्रम केला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अॅस्पराजीन हे शतावरी, पोल्ट्री, सीफूड आणि इतरही अनेक पदार्थांत आढळतो.

कॅन्सरवरील उपचार पद्धतीत सुधारणा करण्यासाठी या संशोधनाचा वापर होईल, असं संशोधकांना वाटते.

अॅस्पॅरिजीन एक प्रकारचे अॅमिनो अॅसिड आहे. अॅस्पॅरॅगसपासून त्याला हे नाव मिळालं आहे.

प्रसार

कॅन्सर रिसर्च यूके केंब्रिज इन्स्टीट्यूटमध्ये तीव्र स्वरूपाचा स्तनांचा कॅन्सर असलेल्या उंदरावर हा अभ्यास करण्यात आला आहे.  कॅन्सरग्रस्त उंदराच्या शरीरभर गाठी पसरतात आणि काही आठवड्यांतच ते मरण पावतात.

पण या उंदराला जेव्हा कमी अॅस्पॅरिजीन असलेलं अन्न आणि औषधं देण्यात आली तेव्हा त्यांच्या शरीरात कॅन्सरचा प्रसार होण्यास अडथळा निर्माण झाला.

"हा खूप मोठा बदल होता. कॅन्सर शोधणं खूप अवघडं होतं," असं प्राध्यापक ग्रेग हॅनॉन सांगतात.

सीरिन आणि ग्लायसिन हे अॅमिनो अॅसिड कमी प्रमाणात शरीरात गेल्यास लिम्फोमा आणि आतड्यासंबंधीचे कॅन्सर यांचा प्रसारात अडथळा निर्माण होतो, असं ग्लासगोव्ह विद्यापीठात झालेल्या संशोधनातून पुढं आलं होतं.

बीबीसीशी बोलताना हेनॉन म्हणाले, "विशिष्ट कॅन्सर हा जेवणातल्या विशिष्ट पदार्थांशी संबंधित असल्याच्या पुराव्यांत वाढ होत आहे."

"भविष्यात रुग्णाचा डाएट व्यवस्थित ठेवल्यास तसंच त्या पद्धतीची औषधं दिल्यास कॅन्सरच्या प्रसारात आळा घालता येऊ शकतो," असं ते म्हणाले.

कॅन्सर

कॅन्सरची गाठ प्राथमिक टप्प्यावर कमी प्राणघातक असतो. पण जेव्हा कॅन्सर सर्व शरीरभर पसरतो तेव्हा मात्र घातक ठरतो. शरीरभर कॅन्सरचा प्रसार होण्यासाठी कॅन्सरच्या पेशींना प्रचंड बदलांतून जावं लागतं. याच प्रक्रियेसाठी अॅस्पॅरिजीन महत्त्वपूर्ण असल्याचं संशोधकांना वाटतं.

पण या निष्कर्षांना पुष्टी मिळणं बाकी असून अॅस्पॅरॅगस प्रेमींनी चिंता करण्याचं कारण नाही.  शिवाय आहारात अॅस्पॅरिजिन टाळणं खूपच कठीण असतं, असं संशोधकांना वाटतं.

दीर्घ कालावधीकरता रुग्णांना अॅस्पॅरिजीन नसलेला संतुलित आहार द्यायला हवा, असं संशोधकांना वाटते.

कॅन्सर रिचर्स यूकेचे मुख्य तज्ज्ञ चार्ल्स स्वॅंटन सांगतात, "आश्चर्यकारक बाब म्हणजे एल- अॅस्पॅरिजिनेस हे औषध तीव्र लिम्फोबलास्टिक ल्युकेमियावर उपचार करण्यासाठी वापरलं जातं आणि ते अॅस्पॅरिजीनवर अवलंबून असतं. भविष्यात हे औषध स्तनाच्या कॅन्सरच्या रुग्णांना दिल्या  जाणाऱ्या या औषधात बदल केलं जाऊ शकतात."

यावर अधिक चाचण्या होणं आवश्यक आहे.

"या अभ्यासाच्या आधारावर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आपल्या जेवणातील काही अन्नघटक कॅन्सरची वाढ आणि प्रसार यावर प्रभावित करतात, असं संशोधन केंब्रिज विद्यापीठातील संशोधकांनी केलं आहे. हे संशोधन नेचर या जर्नलमध्ये प्रसिद्ध झालं आहे. प्राण्यांवर झालेल्या या संशोधनात असं दिसून आलं आहे की स्तनांतील गाठींना अॅस्पराजीन या अन्न-घटकाशिवाय वाढणं कठीण जातं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आँग साँग सू ची

म्यानमारच्या नागरिकांना संबोधून केलेल्या भाषणात त्यांनी हे मत व्यक्त केलं आहे.

राखिन प्रांताचा प्रश्न सोडवण्यासाठी संयुक्त राष्ट्राचं सहाय्य घेत असल्याचंही त्यांनी स्पष्ट केलं आहे.

बांगलादेशात आश्रय घेतलेल्या नागरिकांना देशात परत घेण्यासाठी तयार असल्याचं सू ची यांनी सांगितलं.

धर्म, वंशाच्या मुद्यावरून देशाची विभागणी होऊ नये यासाठी प्रयत्नशील असल्याचंही त्यांनी म्हंटलंय.

रोहिंग्या मुस्लिम आणि म्यानमार संघर्ष

म्यानमारच्या राखिन प्रांतातील चार लाखांहून अधिक रोहिंग्या मुस्लिमांनी बांगलादेशात आश्रय घेतला आहे. रोहिंग्या मुस्लिमांच्या प्रश्नावर आतापर्यंत आँग यांनी मौन बाळगलं होतं.

मंगळवारी पहिल्यांदाच सू ची यांनी रोहिंग्याप्रकरणी म्यानमार सरकारची भूमिका स्पष्ट केली.

सर्व मुस्लिमांनी म्यानमार सोडलेलं नाही. तसंच रोहिंग्याप्रकरणी देशात उसळलेला हिंसाचार आटोक्यात आला आहे असं सू चीा यांनी म्हंटलं आहे.

रोहिंग्या मुस्लिमांचा प्रश्न चुकीच्या पद्धतीनं हाताळल्याप्रकरणी सू ची यांच्यावर जगभरातून टीका होत आहे.

मला रोहिंग्या मुस्लिमांशी बोलायचं आहे. ते देश सोडून का जात आहेत यामागचं कारण समजून घ्यायचं आहे असं आँग यांनी स्पष्ट केलं आहे.

सू ची यांच्या भाषणातील प्रमुख मुद्दे

आँग साँग सू ची भाषणादरम्यान

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुकवर लाईक करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

रोहिंग्या मुस्लिम प्रश्नाच्या हाताळणीप्रकरणी आंतरराष्ट्रीय समुदायाकडून येत असलेल्या दबावाची भीती वाटत नाही असं मत म्यानमारच्या नेत्या आँग साँग सू ची यांनी व्यक्त केलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आँग सान सू ची

1991 मध्ये आँग सान सू ची  यांना नोबल शांती पुरस्कार देऊन गौरवण्यात आलं. त्यावेळी त्या नजरकैदेत होत्या.

सू ची यांनी 2015 मध्ये नॅशनल लीग ऑफ डेमोक्रसी पक्षाचं निवडणुकीत नेतृत्व केलं. त्यांच्या पक्षाने जबरदस्त विजय मिळवला. म्यानमारमध्ये 25 वर्षांत पहिल्यांदाच अशा पद्धतीने निवडणुका घेण्यात आल्या होत्या.

पण, 2021 च्या सुरूवातीलाच म्यानमारमध्ये लष्कराने उठाव केला. लष्कराने सू ची आणि त्यांच्या पक्षाशी जोडल्या गेलेल्या अनेक नेत्यांना अटक केली आहे.

म्यानमारमध्ये अल्पसंख्याक रोहिंग्या मुसलमानांबाबतच्या त्यांच्या प्रतिसादामुळे आंतरराष्ट्रीय पातळीवर त्यांची प्रतिमा खराब झाली. पण, म्यानमारमधील बौद्ध धर्मियांमध्ये सू की लोकप्रिय आहेत.

सत्तेचा मार्ग

आँग सान सू ची 1989 ते 2010 जवळपास 15 वर्ष अटकेत होत्या. म्यानमारमध्ये लष्करी राजवटीविरोधात लढा देऊन देशात लोकशाही प्रस्तापित करण्यासाठी त्यांचा लढा जागतिक पातळीवरही गाजला. जुलूमी राजवटीविरोधात शांतीपूर्ण मार्गाने त्यांनी आंदोलन केलं.

2015 च्या निवडणुकीत निर्विवाद विजय मिळवूनसुद्धा त्यांची मुलं परदेशी नागरिक असल्याने म्यानमारच्या राज्यघटनेनुसार त्यांना राष्ट्राध्यक्ष होता आलं नाही. पण, 75 वर्षांच्या सू ची यांच्याकडे म्यानमारचा नेता म्हणून पाहिलं गेलं.

आँग सान सू ची

म्यानमारमध्ये त्यांची ओळख स्टेट काउन्सिलर म्हणून होती. त्यांचे अत्यंत जवळचे सहकारी विन माईंट म्यानमारचे राष्ट्राध्यक्ष होते.

साल 2020 मध्ये झालेल्या निवडणुकीत, सू ची यांच्या पक्षाला 2015 पेक्षा जास्त मतं मिळाली.

पण, लष्कराने निवडणुकीत घोटाळा झाल्याचा आरोप केला. म्यानमार संसदेच्या पहिल्या अधिवेशनाच्या दिवशीच लष्कराने सू ची आणि इतर नेत्यांना अटक केली.

देशात आपात्कालीन परिस्थिती अंतर्गत एक वर्षासाठी सत्ता लष्कराकडे सूपूर्द करण्यात आली.

कोण आहेत सू ची?

सू ची म्यानमारच्या स्वातंत्र्य लढ्याचे हिरो जनरल अंग सान यांच्या कन्या आहेत.

सू ची फक्त दोन वर्षांच्या असताना जनरल अंग सान यांची हत्या करण्यात आली होती. म्यानमारला ब्रिटिशांपासून स्वातंत्र्य मिळण्याच्या अगोदर त्यांची हत्या झाली.

सू ची 1960 मध्ये आईसोबत भारतात आल्या. त्यांची आई भारतात म्यानमारच्या राजदूत होत्या.

त्यानंतर चार वर्षांनी त्या लंडनच्या ऑक्सफर्ड युनिव्हर्सिटीमध्ये गेल्या. त्यांनी फिलॉसॉफी, राजकारण आणि अर्थकारणाचा अभ्यास केला....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आँग सान सू ची यांची ओळख मानवी हक्कांसाठी लढणारा दीपस्तंभ म्हणून होती. सामाजिक कार्यकर्ता म्हणून आपलं स्वातंत्र्य झुगारून देत. त्यांनी म्यानमारवर वर्षानुवर्ष राज्य करणाऱ्या लष्करी राजवटीविरोधात बंड पुकारलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आंग थुरा

बीबीसीनं एक पत्रक जारी करत, या घटनेविषयी चिंता व्यक्त केली आहे आणि म्यानमारच्या अधिकाऱ्यांना बीबीसीच्या प्रतिनिधीचा शोध घेण्यास सांगितलं आहे.

म्यानमारमध्ये नुकत्याच झालेल्या एका निदर्शनात 8 जणांचा मृत्यू झाला आहे. देशातल्या अनेक शहरांमध्ये निदर्शन सुरू आहे.

आंग थुरा यांना स्थानिक पत्रकार समूह मिझिमाच्या पत्रकारासोबत ताब्यात घेण्यात आलं. म्यानमारच्या लष्करी सरकारनं याच महिन्यात मिझिमाचा परवाना रद्द केला होता.

दोन्ही पत्रकारांना ताब्यात घेण्यासाठी आलेली माणसं अनोळखी गाडीत आली आणि त्यांना गाडीत बसण्यास सांगितलं. या घटनेनंतर बीबीसीचा आंग थुरा यांच्याशी संपर्क होऊ शकला नाही.

बीबीसीनं म्हटलंय, "बीबीसी म्यानमारमधील आपल्या सगळ्या कर्मचाऱ्यांच्या सुरक्षेप्रती गंभीर आहे आणि आम्ही आंग थुरा यांना शोधण्यासाठी शक्य तेवढे प्रयत्न करत आहोत."

"आम्ही अधिकाऱ्यांना मागणी करतो की, आंग थुरा यांना शोधण्यासाठी आमची मदत करावी आणि ते सुरक्षित असल्याचं सांगावं. आंग थुरा हे बीबीसीचे अधिकृत पत्रकार आहेत आणि जे गेली अनेक वर्ष नेपिडाओत वार्तांकन करत आहेत," असंही बीबीसीनं पत्रकात म्हटलंय.

आतापर्यंत 40 पत्रकारांना अटक

म्यानमारमध्ये 1 फेब्रुवारीला झालेल्या लष्करी उठावापासून 40 पत्रकारांना अटक करण्यात आली आहे. यादरम्यान आंग सान सू ची यांच्यासहित अनेक लोकनियुक्त नेत्यांना अटक करण्यात आली आहे. यापैकी 16 जण अद्याप अटकेत आहेत. लष्करानं 5 माध्यम संस्थांचा परवाना रद्द केला आहे.

स्थानिक माध्यमं आणि अंत्यसंस्कार करणाऱ्या एका अधिकाऱ्याच्या मते, शुक्रवारी (19 मार्च) ज्या 8 जणांचा मृत्यू झाला होता, त्यांच्यावर सुरक्षादलानं ऑन्गबान शहरात गोळ्या झाडल्या होत्या.

एका प्रत्यक्षदर्शीनं वृत्तसंस्था रॉयटर्सला सांगितलं, "सुरक्षादल बॅरियर हटवण्यासाठी आलं होतं, पण लोकांनी विरोध केल्यानंतर त्यांनी गोळीबार केला."

यंगूनमधील काही वृत्तांनुसार, "हिंसेमुळे अनेक जण शहर सोडून चालले आहेत आणि त्यामुळे रस्त्यावर वाहतूककोंडी झाली आहे."

असं म्हटलं जात आहे की, आंदोलनकर्त्यांनी लावलेले बॅरिकेड्स हटवण्यासाठी पोलीस लोकांवर दबाव टाकला जात होता.

एक आंदोलनकर्ती संस्था असिस्टंस असोसिएशन फॉर पॉलिटिकल प्रिझनर नुसार, म्यानमारमधील लष्करी उठावानंतर तिथं कमीतकमी 232 जणांचा मृत्यू झाला आहे.

14 मार्चला सर्वाधिक हिंसा झाली, यादिवशी 38 जणांची हत्या करण्यात आली होती.

हे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बीबीसीचे प्रतिनिधी आंग थुरा यांना म्यानमारची राजधानी नेपिडाओमध्ये ताब्यात घेण्यात आलं आहे. ते न्यायालयाबाहेरून वार्तांकन करत असताना ही कारवाई करण्यात आली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आंग सान सू ची

सकाळी इथल्या संसद भवनासमोर चित्रित करण्यात आलेला हा व्हीडिओ व्हायरल झाला. यात एक तरुण फिटनेस इन्स्ट्रक्टर दिसत आहेत.

मास्कने झाकलेला चेहरा, पार्श्वभूमीवर वाजणारं गीत आणि गाण्याच्या तालावर थिरकणारे पाय…

हवेत पंच करताना त्या इतक्या हरखून गेल्या होत्या की मागचं बदणारं चित्र त्यांच्या लक्षातही आलं नाही.

त्यांच्या मागून काळ्या रंगाची SUV आणि सशस्त्र गाड्यांचा ताफा जात होता. यातल्या काही गाड्यांच्या छतावर मशीनगन्स होत्या. या गाड्या संसद भवनाकडे जाताना दिसत होत्या.

या फिटनेस  इन्स्ट्रक्टरप्रमाणेच म्यानमारच्या तमाम जनतेला अवघ्या काही मिनिटांनंतर देशात सत्ताबदल होईल आणि लष्कर बंड करून उठाव करेल, याची पुसटशी कल्पनाही नव्हती.

लष्कराने म्यानमारच्या लोकशाही मार्गाने निवडून आलेल्या नेत्या आँग सान सू ची यांना अटक केली. लष्कराच्या या कारवाईचे तीव्र पडसाद उमटले आणि जनतेने उत्स्फूर्त निदर्शनांना सुरुवात केली. मात्र, ही निदर्शनं मोडून काढण्यासाठी लष्कराने बळाचा वापर केला.

चार आठवड्यांनंतरही म्यानमारमधली परिस्थिती जैसे थे आहे.

जनता उतरली रस्त्यावर

निदर्शनांमध्ये भाग घेणाऱ्या मे प्यू म्हणतात, "जनता बरीच सक्रीय आहे. अनेक प्रकारच्या क्रिएटिव्ह आयडिया वापरत आहे. संपूर्ण देशात जनता रस्त्यावर उतरून लष्कराचा विरोध करत आहे."

मे प्यू काही आठवड्यांपूर्वीपर्यंत म्यानमारमध्ये स्त्री-पुरूष समानतेविषयी जनजागृतीचं काम करायच्या. सत्ताबदलानंतर लोक सार्वजनिक ठिकाणी एकत्र येत होते. मात्र, आता मोठ्या शहरातली सार्वजनिक ठिकाणं सुरक्षित नाहीत आणि म्हणूनच विरोधाची रणनीतीही बदलत असल्याचं त्या सांगतात.

मे प्यू म्हणतात, "आंदोलक एका ठिकाणी एकत्र येण्याऐवजी शहरभर फिरतात. लष्कर आणि सुरक्षादल दूतावासांसमोर शांत बसतील, याची त्यांना पुरेपूर कल्पना आहे. त्यामुळे लोक गटागटाने एका दूतावासाकडून दुसऱ्या दूतावासाकडे जाऊन आंतरराष्ट्रीय समुदायाला मदतीचं आवाहन करत आहेत."

नवनवीन क्लृप्त्या लढवणारे आंदोलक सार्वजनिक वाहतुकीसोबतच ऑफिसला जाणाऱ्या लोकांनाही रोखू इच्छितात. लष्कराची कठोर कारवाई आणि इंटरनेटवर बंदी असूनही लोक एकमेकांशी संपर्क साधून निदर्शनं आयोजित करत आहेत.

ताज्या परिस्थितीविषयी सांगताना प्यू म्हणतात, "लष्कराने इतर शहरांमध्ये अटकसत्र सुरू केलं आहे. लोकांवर बळाचा वापर सुरू आहे. केवळ रबराच्या नाही तर जिवंत काडतुसांचा वापर सुरू...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

स्थान : म्यानमारची राजधानी नेपिटो, दिनांक : 1 फेब्रुवारी 2021, दिवस : सोमवार


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आंतरराष्ट्रीय स्की फेडरेशननं तुर्कस्तानात आयोजित केलेल्या अल्पाइन एडर 3200 या स्पर्धेत आंचलनं ब्राँझ मेडल जिंकलं आहे.

बीबीसी हिंदीशी बोलताना आंचलनं सांगितलं की, तिच्यासाठी हा अविश्वसनीय विजय होता.

"मी स्पर्धक म्हणून उतरले तेव्हाच टर्कीमध्ये आश्चर्याने अनेकांनी विचारलं होतं की, भारतात हिमवर्षाव तरी होतो का? त्यांना मी उत्तर दिलं की, भारतात हिमालय आहे, तर हिमवर्षाव होणारच!..." पदक जिंकल्यानंतर बीबीसीशी बोलतना मनालीची रहिवासी असलेली आंचल सांगत होती.

स्कीइंगसारख्या हिवाळी खेळांना भारतात फार महत्त्व मिळत नाही, कारण फार थोड्या भागात बर्फ पडतं.

पंतप्रधानांनी ट्विटरद्वारे सर्वप्रथम आंचलचं कौतुक केलं. आंचलच्या ऐतिहासिक कामगिरीचा संपूर्ण देशाला अभिमान आहे, असं त्यांनी म्हटलं आहे.

बुधवारपासून आंचल ठाकूर हे नाव ट्विटरवर ट्रेंड करत होतं. केंद्रीय क्रीडा मंत्री राजवर्धन राठोडसहित हजारो भारतीयांनी सोशल मीडियावरून तिचं अभिनंदन केलं आहे.

आंचलच्या कामगिरीमुळं देशात हिवाळी क्रीडा प्रकारांना वाव मिळेल, असं तिचे वडील रोशन ठाकूर यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

"पंतप्रधान आणि केंद्रीय क्रीडामत्र्यांनी ट्वीट करून अभिनंदन केल्याचं मी पाहिलं आहे. ही खूपच सकारात्मक बाब आहे. यामुळं अधिक लोक हिवाळी खेळात भाग घेतील," असं ते म्हणाले.

रोशन ठाकूर विंटर गेम्स फेडरेशन ऑफ इंडियाचे (WGFI) सरचिटणीस म्हणून काम पाहतात.

आणखी वाचा -

स्विमिंगमध्ये आंतरराष्ट्रीय पल्ला गाठणाऱ्या मोईनची असामान्य कहाणी.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

हिमाचल प्रदेशच्या आंचल ठाकूर आंतरराष्ट्रीय स्कीइंग स्पर्धेत भारताला पदक मिळवून देणारी पहिली व्यक्ती ठरली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आंदोलकांना रोखण्यासाठी पोलिसांनी पाण्याचा मारा केला.

म्यानमारमध्ये लोकशाही पूर्ववत करण्याची मागणी करण्यासाठी हजारो आंदोलक रस्त्यावर उतरले आहेत. पोलिसांनी त्यांना रोखण्यासाठी पाण्याचा मारा आणि अश्रूधुराच्या नळकांड्याही फोडल्या.

बीबीसी बर्मिसला दिलेल्या माहितीनुसार, पोलिसांच्या संघर्षात दोन आंदोलक जखमी झाले आहेत. 8 फेब्रुवारीला 'नवीन नियम' जाहीर केले असले तरी म्यानमारच्या राजधानीत आज (9 फेब्रुवारी) चौथ्या दिवशीही आंदोलन सुरू आहे.

काही शहरांमध्ये सार्वजनिक ठिकाणी एकत्र येण्यावर बंदी घालण्यात आली असून रात्रीच्या वेळी कर्फ्यू लागू केला आहे. कायद्यापेक्षा कोणीही मोठं नाही असा इशारा लष्करी नेतृत्त्व मिन आँग हलिंग यांनी दिला. बर्मिस टीव्हीवर प्रदर्शित करण्यात आलेल्या भाषणात त्यांनी कायदा हातात घेणाऱ्यांवर कारवाई केलीच पाहिजे, असंही म्हटलं आहे.

लोकप्रतिनिधी आँग सान सू ची यांच्यासह नॅशनल लीग फॉर डेमोक्रसी (NLD) पक्षातील ज्येष्ठ नेत्यांना सोडण्याची मागणी आंदोलकांनी केली आहे.

म्यानमारमध्ये लष्कराने उठाव केल्यानंतर सू ची यांना अटक करण्यात आली आहे. निवडणुकीत कोणतीही फसवणूक झाल्याचा पुरावा नसताना लष्कराने त्यांना ताब्यात घेतलं आहे. तसंच वर्षभरासाठी लष्कारने आणीबाणी जाहीर केली आहे.

परिस्थिती चिघळली

9 फेब्रुवारीला सकाळपासूनच पोलिसांनी आंदोलकांवर पाण्याचा मारा सुरू केला. रॉयटर्स न्यूज एजन्सीने दिलेल्या माहितीनुसार, तरीही आंदोलकांनी निदर्शनं सुरू ठेवली आणि आंदोलन मागे घेण्यास नकार दिला.

"लष्करी हुकूमशाही संपवा," अशा घोषणा देण्यात आल्या.

रबरी गोळ्या आंदोलकांवर झाडण्याआधी त्यांना इशारा देण्यात आला होता. एएफपी न्यूज एजन्सीला एका रहिवाशाने सांगितलं, "पोलिसांनी आधी हवेत दोन वेळा गोळीबार केला आणि त्यानंतर आंदोलकांवर रबराच्या गोळ्या झाडल्या."

एका वैद्यकीय अधिकाऱ्याने बीबीसी बर्मिसला दिलेल्या माहितीनुसार, या संघर्षात दोन आंदोलक गंभीर जखमी झाले आहेत. त्यांच्या डोक्याला आणि छातीला मार लागला आहे. ते कशामुळे जखमी झालेत याचं कारण अद्याप स्पष्ट होऊ शकलेलं नाही.

रबरी गोळ्या लागल्याने इतर तीन आंदोलक जखमी झाल्याचा संशय असल्याचं आपत्कालीन कक्षातील एका डॉक्टरांनी सांगितलं. जखमींना आता हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आलं आहे.

काही ठिकाणी पोलिसांनीही निदर्शनात सहभाग घेतल्याच्या बातम्या येत आहेत. त्याची पुष्टी अद्याप होऊ शकलेली नाही. काही...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

म्यानमारमध्ये सध्या लष्करी राजवटीविरुद्ध ठिकठिकाणी आंदोलनं सुरू आहेत. मंगळवारी (9 फेब्रुवारी) मात्र आंदोलक आणि पोलिसांमध्ये मोठा संघर्ष दिसून आला. म्यानमारची राजधानी नेपिटोमध्ये आंदोलनबंदीचा निषेध करणाऱ्या हजारो आंदोलकांवर पोलिसांनी रबराच्या गोळ्या झाडल्या.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आंदोलकांनी सरकारी इमारतींच्या आसपासचे महत्त्वाचे रस्ते रोखून धरले असून पोलिसांवर विटा आणि इतर गोष्टी भिरकावण्यात आल्या आहेत.

सरकार अजूनही हे विधेयक पास करण्याच्या प्रयत्नात आहे. या विधेयकामुळे चीनच्या मुख्य भूमीकडे लोकांचं प्रत्यार्पण करणं शक्य होईल. 20 जून रोजी या विधेयकाला अंतिम दुजोरा मिळण्याचा अंदाज आहे.

पण आता विधीमंडळाने (लेजिस्लेटिव्ह काऊन्सिल) आता या विधेयकावरची दुसरी चर्चा पुढे ढकलली आहे.

बुधवारी होऊ घातलेली ही चर्चा आता ''नंतर कधीतरी'' होणार असल्याचं विधीमंडळाने सांगितलं आहे. हे विधीमंडळ बीजिंग धार्जिणं असल्याचा आरोप होतोय.

काय घडतंय?

हजारो आंदोलक रस्त्यावर उतरूनही हे आंदोलन बहुतांशरित्या शांततेत पार पडत होतं. या विधेयकावर होणाऱ्या चर्चेआधी या आंदोलकांनी सरकारी इमारतींकडे जाणारे रस्ते रोखून धरण्याचा प्रयत्न केला.

पण बुधवारी आंदोलन अधिक तीव्र झालं. या आंदोलकांनी सरकारी इमारतींमध्ये घुसण्याचा प्रयत्न केल्यावर त्यांच्यावर अश्रुधूर आणि कमी तीव्रतेच्या "बीनबॅग राऊंड्स" (रबर बुलेट्स)चा मारा करण्यात आला.

बीबीसीचे गॅब्रियल गेटहाऊस या लेजिस्लेटिव्ह काऊन्सिल म्हणजेच विधीमंडळाच्या इमारतीमध्ये आहेत जिथे पोलिसांनी बॅरीकेड्स लावलेले आहेत. एक अधिकारी जखमी झाला असून त्याला दवाखान्यात नेण्यात आल्याचं वृत्त त्यांनी दिलंय. या इमारतीचे दरवाजे आतून लावून घेण्यात आलेले आहेत.

पाण्याच्या माऱ्यापासून स्वतःचा छत्र्यांनी बचाव करणारे आंदोलक सोशल मीडियावर शेअर करण्यात आलेल्या फोटोंमध्ये पाहायला मिळतात. तर रबर बुलेट्सनी भरलेली बंदूक घेऊन सज्ज असलेल्या पोलिस अधिकाऱ्यांची दृश्यं टीव्हीवर पहायला मिळाली आहेत.

आंदोलकांना रोखून धरण्यासाठी पोलिसांकडे हत्यारं वापरण्याखेरीज पर्याय नव्हता, असं पोलिस कमिश्नर स्टीफन लो वाय-चुंग यांनी म्हटलं आहे.

"या बेजबाबदार वर्तनाचा आम्ही निषेध करतो. स्वतःचं मत मांडण्यासाठी निरपराध लोकांना इजा पोहोचवण्याची गरज नाही."

हा कायदा रद्द करेपर्यंत आम्ही इथून हलणार नाही, असं काळा मुखवटा आणि ग्लोव्ह्ज घातलेल्या एका तरूण आंदोलकांने एएफपी वृत्तसंस्थेला सांगितलं.

चीनच्या न्याय व्यवस्थेमध्ये छळाचा वापर, स्वैर धरपकड आणि जबरदस्तीने कबुलीजबाब घेतला जात असल्याचं प्रत्यापर्ण कायद्यामधल्या सुधारणांना विरोध करणाऱ्यांचं म्हणणं आहे.

लोकांच्या या भीतीचं निरसन करण्यासाठी कायद्यानुसार मानवी हक्कांचं संरक्षण...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

हाँगकाँगमध्ये निदर्शनं करणाऱ्यांवर पोलिसांनी रबर बुलेट्स आणि अश्रूधुराचा मारा केला असून नवीन प्रत्यार्पण विधेयकाला असणाऱ्या विरोधाचं हिंसेत रूपांतर झालं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आंदोलनकर्त्या शेतकऱ्यांसाठी दररोज हे आयोजन केलं जातं. मोबाईल चार्जिंग आणि औषधांची व्यवस्थाही इथे करण्यात आली आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

दिल्लीच्या बॉर्डरवर सुरू असलेल्या शेतकरी आंदोलनात खाण्या-पिण्याची संपूर्ण सोय करण्यात आली आहे. अनेक संस्था शेतकऱ्यांसाठी लंगरची व्यवस्था करत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आंदोलनात पुरुष सहभागी असले तरी महिलांचाही सहभाग अभूतपूर्व होता. स्वतंत्र भारतात धर्माच्या नावाखाली छेडलेल्या या आंदोलनात महिला रस्त्यावर उतरल्या होत्या.

या आंदोलनातून पुढे आलेल्या नेत्यांमुळे आणि राजकीय बदलांमुळे भारताच्या राजकारणाला कलाटणी मिळाली. बीबीसी प्रतिनिधी दिव्या आर्या यांनी काही महिलांना भेटून त्यांच्या नजरेतून हे रामजन्मभूमीचं आंदोलन समजून घ्यायचा प्रयत्न केला आहे.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

रामजन्मभूमी आंदोलनाच्या माध्यमातून भारतात हिंदूंना संघटित करण्यासाठी काही दशक प्रयत्न सुरू होते, त्याचाच परिणाम म्हणून 6 डिसेंबर 1992 या दिवशी बाबरी मशीद पाडण्यात आली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आंदोलनात सहभागी झालेले शेतकरी सिंघू बॉर्डरजवळ चपात्या शेकताना.

साईन बोर्डचा वापर धुतलेली भांडी वाळवण्यासाठी

शिखांचे पहिले गुरू आणि संस्थापक गुरुनानक यांच्या 551व्या जयंतीनिमित्त प्रार्थना करताना एक शेतकरी आंदोलक

रस्त्यांवर लावण्यात आलेल्या ट्रकमध्ये बसलेले काही शेतकरी

मास्क घातलेला रॅपिड अॅक्शन फोर्सचा जवान. हे शेतकरी दिल्लीत शिरू नयेत, म्हणून मोठा बंदोबस्त लावण्यात आला होता.

या शेतकरी आंदोलनात महिलाही सहभागी झालेल्या आहेत.

आंदोलक शेतकरी जेवणासाठीचं सामान सोबत घेऊन आलेत आणि इथे सगळ्यांसाठी लंगर सुरू आहे.

सिंघू बॉर्डरजवळ कृषी विधेयकांच्या विरोधात घोषणा देणारे शेतकरी.

दिल्लीच्या सिंघू बॉर्डरजवळ आपल्या मागण्यांसाठी धरणं आंदोलन करणारे शेतकरी

आंदोलक शेतकरी रस्त्यावरच झोपतायत.

आंदोलन स्थळी एका शेतकऱ्याच्या सांगण्यावरून त्याचे हातपाय ओढणारे शेतकरी

रस्त्यावर ठाण मांडून बसलेल्या या शेतकऱ्यांचे रोजचे सगळे व्यवहार इथेच पार पडतायत.

कृषी विधेयकांविरोधातल्या आंदोलनातली एक सभा

दिल्लीच्या टिकरी बॉर्डरजवळ कपडे धुणारा एक आंदोलक शेतकरी

टिकरी बॉर्डरजवळचं शेतकरी आंदोलन

टिकरी बॉर्डरजवळच्या शेतकरी आंदोलनात सहभागी झालेल्या महिला

पोलिसांनी लावले्या बॅरिकेडसमोर उभा असलेला एक शेतकरी

आंदोलनस्थळी ट्रॅक्टरच्या खाली विश्रांती घेणारा एक शेतकरी

दिल्लीच्या सिंघू बॉर्डरजवळ कृषी विधेयकांच्या विरोधात सुरू असलेलं आंदोलन

आंदोलक दिल्लीमध्ये शिरू नयेत म्हणून 27 नोव्हेंबरला त्यांच्यावर वॉटर कॅननने पाण्याचा मारा करण्यात आला.

सिंघू बॉर्डरजवळ आंदोलन करणाऱ्या एका शेतकऱ्याना पकडून नेताना पोलिस

सिंघू बॉर्डरजवळ आंदोलकांवर लाठीचार्ज करण्यात आला.

सिंघू बॉर्डरजवळ आंदोलकांना पकडून नेणारे पोलिस

सिंघू बॉर्डरजवळ आंदोलकांना पांगवण्यासाठी अश्रुधुराचा वापर करण्यात आला.

अश्रुधूर सोडण्यात आल्यानंतर पळणारे आंदोलक

आंदोलकांना सिंघू बॉर्डरवर रोखून धरण्यासाठी करण्यात आलेलं बॅरिकेडिंग

शेतकऱ्यांना रोखण्यासाठी वापरण्यात आलेल्या अश्रुधुराच्या नळकांड्यातून निघणाऱ्या ठिणग्या

सिंघू बॉर्डरजवळची आंदोलक आणि पोलिसांतली झटापट

सिंघू बॉर्डरवर घोषणा देणारे शेतकरी

सिंघू बॉर्डरजवळ आंदोलन करणारे शेतकरी

सिंघू बॉर्डरजवळचं आंदोलनातलं एक दृश्यं

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कृषी कायदे रद्द करावेत यासाठी राजधानी दिल्लीच्या सीमेवर गेले 17 दिवस शेतकरी आंदोलन सुरू आहे. पंजाब, हरियाणासह देशभरातून आलेले शेतकरी आपल्या मागण्यांसाठी इथे ठाण मांडून आहेत.

या शेतकरी आंदोलनात टिपलेले हे काही क्षण -


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आंदोलनाने पेट कसा घेतला, हा हल्ला कुणी केला आहे, हे अजूनही स्पष्ट झालेलं नाही. पण हा हल्ला सत्ताधारी पक्षाशी संबंधित एका विद्यार्थी गटानं केला आहे, असा आरोप स्थानिक मीडियानं केला आहे.

निदर्शनादरम्यान लोकांनी रस्ते वाहतूक ठप्प केली होती.

गेल्या रविवारी भरधाव वेगानं येणाऱ्या एका बसने एक मुलगा आणि एका मुलीला टक्कर दिली होती. या अपघातात त्या दोघांचा मृत्यू झाला होता. या घटनेनंतर ढाकामध्ये ही निदर्शनं सुरू झाली आहेत.

सरकार काय म्हणतं?

निदर्शनांमुळे बांगलादेश सरकारनं देशातली इंटरनेट सेवा 24 तासांसाठी बंद ठेवण्याचा निर्णय घेतला आहे. सरकारनं निदर्शन करणाऱ्या विद्यार्थ्यांना परत वर्गांमध्ये जाण्याचं आवाहन केलं आहे.

यापूर्वी एका मंत्र्यानं विद्यार्थी हा फक्त दिखाऊपणा करत आहेत, अशी टीका केली होती. यानंतर खूप गोंधळ उडाला होता. यानंतर त्या मंत्र्यांनी माफी मागितली होती.

अनेक जण जखमी

विद्यार्थ्यांचा जमाव आटोक्यात आणण्यासाठी पोलिसांनी अश्रुधूर आणि रबराच्या गोळ्यांचा वापर केला, असं काही माध्यमांनी म्हटलं आहे. पोलिसांनी मात्र ही बाब नाकारली आहे.

निदर्शनादरम्यान जखमी झालेल्या लोकांची संख्या जवळपास 100 इतकी आहे, असं प्रत्यक्षदर्क्षी डॉक्टर अब्दुस शब्बीर यांनी AFP या वृत्तसंस्थेला सांगितलं.

"जखमींपैकी काही लोकांची स्थिती खूपच वाईट होती आणि काहींना रबराच्या गोळ्याही लागल्या होत्या," असं शब्बीर यांनी सांगितलं आहे.

कोण होते हल्लेखोर?

निदर्शकांवर हल्ला करणारे बांगलादेश छात्र लीग या संघटनेचे सदस्य होते, असं एका स्थानिक पत्रकारानं बीबीसीला सांगितलं. बांगलादेश छात्र लीग ही एक विद्यार्थी संघटना आहे आणि सत्ताधारी पक्षाशी निगडित आहे. या संघटनेचे लोक निदर्शनाला विरोध करत आहेत.

रस्त्यांवर लैंगिक शोषणासारख्या घटना घडत आहे, असं काही बातम्यांमध्ये म्हटलं आहे. एका महिला पत्रकारानं सोशल मीडियावर पोस्ट केलं, "जेव्हा मी निदर्शनं कव्हर करायला गेले, तेव्हा माझी छेड काढण्यात आली."

'आम्हाला न्याय हवाय,' अशा घोषणांसह विद्यार्थी गेल्या 7 दिवसांपासून निदर्शन करत आहेत.

रस्ते वाहतुकीचे नियम अधिक कडक करण्यात यावे, अशी त्यांची मागणी आहे.

"जोपर्यंत आमच्या मागण्या होत नाहीत तोवर आम्ही इथून हटणार नाही. आम्हाला सुरक्षित रस्ते आणि सुरक्षित चालक हवेत," असं एका निदर्शकानं म्हटलं आहे.

निदर्शकांमध्ये 13 वर्षीय किशोरवयीन मुलंसुद्धा सहभागी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

रस्ते वाहतूक सुरक्षित करा, अशी मागणी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांचं आंदोलन गेल्या 7 दिवसांपासून बांगलादेशची राजधानी ढाकामध्ये सुरू आहे. पण शनिवारी या आंदोलनाला हिंसक वळण लागलं, ज्यात जवळपास 25 विद्यार्थी जखमी झाल्याचं वृत्त आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आंदोलनामुळे हाँगकाँग एअरपोर्टवर सलग दुसऱ्या दिवशी उड्डाणं रद्द करावी लागत आहे किंवा उशीरानं होत आहेत. आंदोलकांनी एअरपोर्टला जाणाऱ्या रस्त्यांची अशा प्रकारे नाकाबंदी केली आहे की प्रवाशांना एअरपोर्टवर जाणं मुश्किल झालं आहे.

आंदोलनाची स्थिती पाहाता चीनी सरकारनं या भागात सैन्य पोलीस आणण्याची तयारी सुरू केल्याचं स्थानिक मीडियात छापून आलं आहे, असं बीबीसीचे प्रतिनिधी स्टीफ़न मैकडॉनल्ड यांनी सांगितलं आहे.

यावर डोनाल्ड ट्रंप यांनी ट्वीट करून "आम्हाला गुप्तचर यंत्रणांची माहिती मिळाली आहे की चीन हाँगकाँगच्या सीमेवर सैन्य तैनात करत आहे. सर्वांनी शांत आणि सुरक्षित रहावं," असं म्हटलं आहे.

हाँगकाँगमधून चीनच्या मुख्य भूमीवर प्रत्यार्पणाचा अधिकार देणाऱ्या विधेयकावरून ही निर्दशनं सुरू झाली होती. नंतर हा प्रत्यार्पण प्रस्ताव रद्द करण्यात आला. पण आता लोकाभिमुख बदलांच्या मागण्यांसाठी ही निदर्शनं होत आहेत.

पण हे सगळं अचानक घडायला लागलेलं नाही. यातल्या काही गोष्टींचे संदर्भ काही दशकं जुने आहेत.

हाँगकाँगचा विशेष दर्जा

चीनमधल्या इतर शहरांपेक्षा हाँगकाँग शहर वेगळं आहे. ते का वेगळं आहे, हे समजून घेण्यासाठी इतिहासावर नजर टाकणं गरजेचं आहे.

१५० वर्षांपासून ब्रिटीश साम्राज्याचा हिस्सा असणाऱ्या हाँगकाँग बेटाचं हस्तांतर १८४२मध्ये यूकेकडे करण्यात आलं. नंतर चीनने हाँगकाँगचा इतर भागही ब्रिटीशांना ९९ वर्षांसाठी भाड्याने दिला.

व्यापारी बंदर म्हणून हाँगकाँग नावारूपाला आलं. उत्पादन केंद्र म्हणून १९५०च्या दशकामध्ये इथल्या अर्थव्यवस्थेने वेग घेतला.

चीनच्या मुख्य भूमीतील अस्थिरता, गरीबी आणि छळापासून पळ काढणऱ्या अनेक स्थलांतरित आणि असंतुष्ट लोकांनी इथे आसरा घेतला.

त्यानंतर १९८०च्या दशकाच्या सुरुवातीला ब्रिटीशांकडील या ९९ वर्षांच्या भाडेकराराचा कालावधी संपण्याचा अवधी जवळ आल्यानंतर ब्रिटन आणि चीनमध्ये बोलणी सुरू झाली. हाँगकाँग चीनकडे परत देण्यात यावं असं चीनच्या कम्युनिस्ट सरकारचं म्हणणं होतं.

'एक देश, दोन प्रणाली' या धोरणाखाली हाँगकाँग चीनकडे १९९७मध्ये परत देण्यात येईल, अशी तडजोड दोन्ही देशांमध्ये १९८४मध्ये केली.

यामुळे चीनचा भाग असूनही हाँगकाँगला ५० वर्षं मोठ्या प्रमाणात स्वायत्तता मिळणार होती. फक्त परराष्ट्र आणि संरक्षण विषयक मुद्दे सोडून इतर सर्व बाबींची स्वायत्तता हाँगकाँगकडे देण्यात आली होती.

परिणामी हाँगकाँगचे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गेले अनेक आठवडे हाँगकाँगमध्ये सुरू असलेली निदर्शनं थांबवण्याची चिन्हं दिसत नाहीयेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आंदोलनासाठी येणाऱ्या पंजाबमधील शेतकऱ्यांची सोय खरावड येथील गावकरी करत असल्यामुळे त्यांचं कौतुक होत आहे. 35 वर्षांपूर्वी देखील त्यांनी शेतकऱ्यांची अशीच मदत केली होती. या आंदोलनामुळे 35 वर्षांपूर्वीच्या आठवणी ताज्या झाल्या असं गावकऱ्यांचं म्हणणं आहे.

साल -  1985. इंदिरा गांधी यांची हत्या होऊन एक वर्ष लोटलं होतं. हत्येनंतर उसळलेल्या दंगली आणि शिखांविरोधातल्या हिंसेच्या जखमा ताज्याच होत्या.

हरियाणातील रोहतक जिल्ह्यातल्या खरावड गावातल्या रेल्वे स्टेशनवर एका सकाळी पंजाब मेल पॅसेंजर ट्रेन बिघाड झाल्याने थांबली होती.

ट्रेनमध्ये मोठ्या संख्येने सरदार, महिला आणि लहान मुलं होती.

शिखांविरोधात वातावरण तापलं होतं. अशावेळी एका हिंदूबहुल भागात इतका वेळ थांबणं योग्य ठरेल का, याची चिंता प्रवाशांना लागून होती.

आणि आज शेतकरी आंदोलनात सहभागी होण्यासाठी पंजाब-हरियाणातून दिल्लीला जाणारे अनेक शीख बांधव थोडी विश्रांती घेण्यासाठी याच गावात थांबतात.

इथलेच रहिवासी निवृत्त कॅप्टन जयवीर सिंह मलीक विश्रांतीसाठी थांबणाऱ्या या शेतकऱ्यांच्या चहा, पाणी आणि नाश्त्याची व्यवस्था करतात.

पंजााबमधून आलेल्या या शीख शेतकऱ्यांना चहा-पाण्यासोबतच 35 वर्षांपूर्वी याच गावात बिघाड झाल्याने थांबलेल्या त्या ट्रेनचा प्रसंगही ते सांगतात.

बीबीसीशी बोलताना ते म्हणाले, "पंजाबचे शेतकरी आभार मानतात तेव्हा आम्ही त्यांना 35 वर्षांपूर्वी घडलेला प्रसंग सांगतो. पंजाबी आमचा संबंध 35 वर्षं जुना आहे."

"त्यावेळी मी लष्करातून रजा घेऊन गावी आलो होतो. एक दिवस आम्हाला कळलं की पंजाब मेल ज्यात बरेच शीख सरदार, महिला आणि लहान मुलं आहेत, ती बराच वेळपासून रेल्वे स्टेशनवर उभी आहे. ट्रेन कधी सुटेल, याचीही कुणाला कल्पना नव्हती. आम्ही सगळे गावकरी एकत्र जमलो आणि ट्रेनमधल्या प्रवाशांना आमच्या हाताने चहा, नाश्ता, भाजी-पोळी बनवून खावू घातली."

गावकऱ्यांना बघून धास्तावलेले चेहेरे

त्याच गावात राहणारे सतबीर सिंह सांगतात जेव्हा मी ट्रेनजवळ गेलो तेव्हा इतके सगळे गावकरी एकत्र बघून ट्रेनमधले प्रवासी घाबरले होते.

ते सांगतात, "मग आम्ही काही सरदारांशी बोललो आणि त्यांना सांगितलं आम्ही इथे सेवा-भावाने आलेलो आहोत. जोवर ट्रेन रवाना होत नाही तोवर प्रवाशांना सुरक्षित वाटावं आणि त्यांच्या खाण्या-पिण्याची सोय व्हावी, या हेतूने आलोय."

जयवीर सिंह मलिक

"त्याच ट्रेनमध्ये अकाली दलाचे तत्कालीन...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गेल्या महिन्याभरापासून पंजाबचे शेतकरी दिल्लीच्या सिंघू आणि टिकरी बॉर्डरवर आंदोलन करत आहेत. आज सरकार आणि शेतकऱ्यांमध्ये चर्चा होणार आहे. ही चर्चा फलदायी होईल का याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आंध्र प्रदेशच्या 'दिशा' कायद्याच्या धर्तीवर 'शक्ती' नावाचे हे दोन कायदे असतील. राज्य मंत्रिमंडळाची मंजुरी मिळालेलं हे विधेयक हिवाळी अधिवेशनात मांडलं जाणार आहे.

या कायद्यात प्रमुख्याने सोशल मीडियावरील गुन्ह्यांचाही समावेश करण्यात आलाय. त्याचबरोबर कठोर शिक्षेच्या तरतुदीसुद्धा आहेत. पण हा प्रस्तावित शक्ती कायदा नेमका आहे तरी काय?

महिला आणि लहान मुलांवर होणाऱ्या अत्याचारांच्या तक्रारींवर प्रभावीपणे कारवाई करता यावी, यासाठी प्रस्तावित कायद्यांची चौकट अधिक बळकट करण्यासाठी महाराष्ट्र शक्ती क्रिमिनल लॉ (महाराष्ट्र अमेंडमेंट) ॲक्ट 2020 आणि स्पेशल कोर्ट ॲड मशिनरी फॉर इंप्लिमेंटेशन ऑफ महाराष्ट्र शक्ती क्रिमिनल लॉ 2020 अशी दोन विधेयकं विधिमंडळासमोर मांडण्यात येणार आहेत.

सार्वजनिक बांधकाम मंत्री अशोक चव्हाण अध्यक्षतेखाली यासाठी एक उपसमिती नेमण्यात आली होती. या समितीमध्ये अनिल देशमुख, एकनाथ शिंदे, जयंत पाटील, यशोमती ठाकूर आणि वर्षा गायकवाड या मंत्र्यांचा समावेश होता.

आंध्र प्रदेशातील 'दिशा' कायद्याचा अभ्यास करून त्यानंतर हे विधेयक तयार करण्यात आलंय. त्यामुळे सगळ्यात आधी आपण पाहूया की, या कायद्यात नेमकं असेल तरी काय?

प्रस्तावित 'शक्ती' कायद्यानुसार,

याचबरोबर फौजदारी प्रक्रियेमध्येही या कायद्याअंतर्गत काही बदल सुचवले गेलेत.

प्रक्रियांमध्ये बदल करत असतानाच इतरही व्यवस्थांमध्ये म्हणजे न्यायालयीन, पोलीस आणि सामाजिक व्यवस्थांतही काही प्रस्ताव सूचवण्यात आलेत.

पण हाही प्रश्न निर्माण होतो की महिला अत्याचाराविरोधात अनेक कायदे अस्तित्वात असतानाही या नवीन कायद्याची नेमकी गरज का पडली?

याविषयी महिला विकासमंत्री यशोमती ठाकूर सांगतात, "सध्या देशातच नाही तर जगभर महिलावरील अॅट्रोसिटी वाढल्या आहेत. तसंच, सोशल मीडिया आणि इतर गोष्टीमुळे हा कायदा करणं गरजेच होतं. क्रूर घटना घडल्यास गुन्हेगाराला फाशीची शिक्षा ठोठावण्याची तरतूद या कायद्यात आहे. पोस्कोमध्ये आणि सीआरपीसीमध्ये काही दुरुस्ती करण्यात आली आहे. अन्याय झालेल्या महिलांना न्याय मिळवून देण्याच्या दृष्टीने समतोल आणि चांगला कायदा आहे."

या कायद्यात ज्या दुरुस्त्या करण्यात आल्या आहेत, त्यांची अमलबजावणी व्हावी म्हणून फास्ट ट्रॅक कोर्टची व्यवस्था सुद्धा यामध्ये करण्यात आली आहे. यासोबतच महिलांचं पुनर्वसन व्हावं यासाठी पण खुप मोठा भर टाकण्यात आला आहे.

पण सामाजिक कार्यकर्त्या वर्षा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

महिला आणि लहान मुलांवर होणाऱ्या अत्याचारांच्या तक्रारींवर जलद करवाई करता यावी आणि लवकरात लवकर गुन्हेगाराला शिक्षा देता यावी यासाठी महाराष्ट्र सरकार दोन कायदे करणार आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आंध्र प्रदेशच्या रायलसीमा भागाला 'हिऱ्यांची जमीन' असं म्हटलं जातं, कारण इथल्या जमिनीत मुबलक प्रमाणात हिरे असू शकतील अशी खनिजं सापडतात.

जिओलॉजिकल सर्व्हे ऑफ इंडियाच्या (GSI) अधिकाऱ्यांचं म्हणणं आहे की, वजराकरूर, पाग दी राई, पेरावली, तुग्गाली सारख्या भागांना हिऱ्यांचा खजिना समजतात.

आसपासच्या राज्यांतूनही लोक इथे हिरे शोधायला येतात. कोणत्याही तंत्रशुद्ध पद्धतीचा वापर न करता हे लोक हिरे शोधत राहतात.

अनंतपूर जिल्ह्यातल्या गावांमध्ये मोकळ्या मैदानांत आणि शेतांमध्ये हिरे शोधणाऱ्या लोकांशी बीबीसीने बातचीत केली.

रोजंदारीवर काम करणाऱ्या एक मजूर जेहराबी म्हणतात, "हिरे सापडतील या आशेने आम्ही आमची रोजंदारी सोडून आलेलो आहोत. अजूनपर्यंत तरी आम्हाला काही सापडलेलं नाही. उद्या दुपारपर्यंत काही सापडलं नाही तर आम्ही परत जाऊ."

गुंटूरहून हिऱ्याच्या शोधात आलेले बालू नाईक सांगतात की, मागच्या वर्षी त्यांच्या ओळखीच्या एका व्यक्तीला हिरा सापडला होता. त्यामुळे यंदा ते आपलं नशीब आजमावयला आले आहेत.

कसे शोधतात हिरे ?

हिरे शोधायला इथे येणाऱ्या लोकांना ते कसे शोधायचे यांचं कोणतंही तंत्रशुद्ध ज्ञान नाही. ते फक्त नेहमीपेक्षा वेगळे वाटणारे दगड उचलून दलालांना विकण्यासाठी आपल्या पिशवीत ठेवून घेतात.

पण कोणत्या ठिकाणी हिरे शोधायचं हे कसं ठरतं? याविषयी वन्नुरुसा सांगतात की, "जमिनीवर पडणाऱ्या सूर्याच्या किंवा चंद्राच्या किरणांवरून कळतं की कुठे हिरे शोधायचे."

कार्बन डायऑक्साईड म्हटला जाणारा एक दगड दाखवत ते पुढे बोलू लागतात, "या प्रकारचे दगड जिथे दिसतात, तिथे हिरे सापडतात. म्हणूनच त्या भागाच्या आसपास हिरे शोधतो."

याच दगडाच्या आधारावर इंग्रजांनीही इथे या हिऱ्यांच्या शोधार्थ खाणी खोदल्या होत्या.

वन्नुरुसांना याआधीही इथे एक छोटा हिरा सापडला होता. पुढेही हिरे सापडतील या आशेने ते अजूनही इथे येतात.

या सापडलेल्या हिऱ्यांचं काय होतं?

हिरे शोधणाऱ्यांपैकी एकाने सांगितलं की, हिरा सापडला की आम्ही तो दलालाला विकतो. ते दलाल हिरे शोधणाऱ्यांना हिऱ्याच्या किमतीचा एक लहानसा हिस्सा मेहनताना म्हणून देतात.

अर्थात या हिऱ्यांविषयी तऱ्हेतऱ्हेच्या कहाण्या ऐकायला मिळतात.

असं म्हणतात की, राजा कृष्णदेवरायांच्या राज्यात व्यापारी हिरे आणि इतर मौल्यवान खड्यांची विक्री खुल्या बाजारात करायचे. म्हणजे या प्रदेशात हिरे आणि मौल्यवान खडे मुबलक सापडायचे.

लोक...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मान्सून आला की, देशभरातल्या शेतकऱ्यांना वेध लागतात ते शेतीच्या कामांचे. पण आंध्र प्रदेशातल्या करनूल आणि अनंतपूर जिल्ह्यातल्या शेतांमध्ये लगबग असते ती हिरे शोधण्याची.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आंध्र प्रदेशच्या विधानसभेने सोमवारी विकेंद्रीकरण विधेयक संमत केलं आणि प्रादेशिक विकास विधेयक 2020 संमत केलं. मंगळवारी हे विधेयक विधान परिषदेत अर्थमंत्री बुगाना राजेंद्रनाथ रेड्डी यांनी मांडलं.

मात्र तेलुगू देसम पार्टीने या विधेयकाचा विरोध केला आणि नियम क्र. 71च्या अंतर्गत नोटीस बजावली.

तेलुगू देशम पार्टीचे विधान परिषदेत 34 आमदार आहेत, त्यामुळे विधान परिषद बरखास्त करण्याचा प्रस्ताव सरकार आणण्याच्या विचारात आहे.

एक राज्य, तीन राजधान्या कशासाठी?

या विधेयकाचा सरळ अर्थ असा आहे की विद्यमान सरकार अमरावतीहून राज्याच्या ईशान्येकडे असलेल्या विशाखापट्टणमला जाईल. सचिवालय, राज्यपाल यांचा कारभार विशाखापट्टणमवरून हाकला जाईल.

अमरावती शहरात विधानसभेची अधिवेशनं होतील आणि कर्नुल शहरात उच्च न्यायालय स्थापन करण्यात येईल.

याआधी जगनमोहन रेड्डी यांच्या सरकारने Andhra Pradesh Capital Region Development Authority ही संस्था बरखास्त केली. तसंच राजधानीचं विकेंद्रीकरण करणाऱ्या समितीचीही स्थापना केली.

नेमका वाद काय?

2 जून 2014 ला आंध प्रदेशमधून तेलंगणा राज्य वेगळं झाल्यावर हैदराबाद ही दोन्ही राज्यांची 10 वर्षं संयुक्त राजधानी असेल, अशी तरतूद करण्यात आली.

तसंच आंध्र प्रदेशसाठी राजधानीचं शहर शोधण्याचा प्रस्तावही शिवराम कृष्णन समितीने दिला होता. विजयवाडा आणि गुंटूर या दोनपैकी एक राजधानी असावी, अशी सूचना करण्यात आली होती, कारण हे दोन्ही भाग पिकांच्या दृष्टीने अत्यंत योग्य होते.

मात्र चंद्राबाबू नायडू यांनी हे दोन्ही प्रस्ताव धुडकावले आणि अमरावती आंध्र प्रदेशची राजधानी म्हणून जाहीर केलं. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी राजधानीचं भूमिपूजनही केलं. त्यादृष्टीने मोठ्या प्रमाणावर कामंही सुरू झाली होती.

अमरावती ही जागतिक दर्जाची राजधानी होईल, असं त्यांनी जाहीर केलं.

2019 मध्ये या सर्वं गोष्टी बदलल्या. नायडू यांच्या टीडीपीचा पराभव झाला आणि जगनमोहन रेड्डी यांचं सरकार सत्तेवर आलं. नवनिर्वाचित सरकारने सर्व कामं थांबवली आणि नवीन राजधानीचे संकेत दिले. त्यासाठी जी. एन. राव यांच्या अध्यक्षतेखाली समिती नेमली. त्यांनी तीन राजधान्या निर्माण करण्याचा प्रस्ताव मांडला.

तीन राजधान्यांच्या प्रस्तावाविरोधात माजी मुख्यमंत्री चंद्राबाबू नायडू यांनी ठिय्या आंदोलन केलं.

जगनमोहन रेड्डी यांनी सत्तेत आल्यापासूनच आधीच्या सरकारच्या कामांवर टीका करायला...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

शेजारी राज्य आंध्र प्रदेशच्या आता तीन राजधान्या असणार आहेत - अमरावती ही विधिमंडळ, विशाखापट्टणम प्रशासकीय आणि कर्नुल न्यायव्यवस्थेशी निगडीत प्रकरणांसाठी राजधानी झाली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आंध्र प्रदेशमध्ये अनेक जणांचं म्हणणं आहे की, आम्ही गाढविणीचं दूध शारीरिक ताकद तसंच सेक्स करण्याची क्षमता वाढवण्यासाठी पितो आहोत.

आंध्र प्रदेशच्या कृष्णा, गुंटूर, प्रकाशम्, कुर्नुल, पूर्व गोदावरी, पश्चिम गोदावरी, विशाखापट्टणम, श्रीकाकुलम आणि विजयनगर या जिल्ह्यांमध्ये गाढवाचं मांस आणि दुधाची मागणी वाढली आहे.

काकीनाडातल्या एका प्राणी वाचवणाऱ्या संस्थेनुसार या भागात गाढवांची तस्करीसुद्धा वाढली आहे.

पण तज्ज्ञांचं म्हणणं आहे की गाढविणीचं दूध जरी आरोग्याला चांगलं असलं तरी गाढवांचं मांस खाल्याने लैंगिक क्षमता वाढते याचे कोणतेही पुरावे नाहीत.

"आंध्र प्रदेशमध्ये महाराष्ट्र, राजस्थान, उत्तर प्रदेश, तामिळनाडू आणि कर्नाटकच्या तुलनेत कमी गाढवं आहेत त्यामुळे त्यांची तस्करी होते आहे. इथे गाढवाच्या मांसाची मागणी मोठ्या प्रमाणात वाढली आहे," संस्थेच्या एका सदस्याने, गोपालने सांगितलं.

गाढवाची किंमत किती?

गोपालच्या मते आंध्र प्रदेशात सध्या एका गाढवाची किंमत 15 ते 20 हजार रुपये आहे. ही गाढवं शेजारच्या राज्यातून आणून इथे विकली जातात.

असंच चालत राहिलं तर येत्या काही वर्षांत गाढवं फक्त प्राणी संग्रहालयात पाहायला मिळतील अशी भीतीही गोपाल यांनी व्यक्त केली.

गाढवाचं मांस खाता येऊ शकतं? तज्ज्ञ काय म्हणतात?

गाढवांचं मांस आणि दूध वेगवेगळ्या ठिकाणी विकलं जातं. दूध विकणारे ग्राहकांच्या घराजवळ गाढवं आणून दूध विकतात तर गाढवांचं मांस विकायला खास जागा आहेत. काही ठिकाणी वर्षभर गाढवाचं मांस मिळतं तर काही ठिकाणी ठराविक काळात मिळतं.

गोपाल सांगतात, "अन्न सुरक्षा आणि मानकं 2011 नुसार गाढवाचं मासं मानवी खाण्यासाठी नाही. गाढवाचं मांस विकणं हा गुन्हा आहे. या नियमांचं उल्लंघन केलं तर IPC च्या कलम 428 आणि 429 अंतर्गत शिक्षा होऊ शकते."

राज्यात फक्त 5000 गाढवं शिल्लक आहेत आणि सरकारने त्यांचं मांस विकण्यावर बंदी घातली नाही तर संपूर्ण प्रजातीच धोक्यात येऊ शकते, असा इशाराही गोपाल देतात.

राज्याच्या अन्नसुरक्षा विभागात काम करणारे अन्न निरीक्षक अप्पाराव यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं की, "गाढवाचं दूध आणि मांस मानवी आहाराचा भाग समजले जात नाहीत. या मांसाचे तसंच दुधाचे गुणधर्म काय याचा शास्त्रीय अभ्यास केल्याशिवाय त्यांचं सेवन करणं चांगलं नाही.

चिकन किंवा मटन आपण खातो, त्याचे दुष्परिणाम होत नाहीत. पण गाढवाच्या मांसाबद्दल तसं सांगता येणार...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आंध्र प्रदेशमध्ये सध्या गाढवाच्या मांसाची मागणी वाढलीये. गाढविणीचं दुध गाय, म्हैस किंवा बकरीच्या दुधापेक्षा अनेक पटीने महागलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आंध्र प्रदेशमध्ये सध्या तीन राजधान्या स्थापन करण्याच्या मुद्द्यावरून मोठा गदारोळ माजला आहे. त्यातच आंध्र प्रदेश विधानसभेने  विधान परिषद बरखास्त करण्याचा ठराव संमत करून या नाट्यात एक नवी भर पडली आहे.

आंध्र प्रदेशात सध्या काय सुरू आहे?

आंध्र प्रदेशात सध्या व्हायएसआर काँग्रेसच्या जगनमोहन रेड्डींच्या नेतृत्वात सरकार अस्तित्वात आहे. 2014 मध्ये आंध्र प्रदेश आणि तेलंगणा ही दोन वेगळी राज्यं झाल्यावर आंध्र प्रदेशची राजधानी म्हणून अमरावती शहराला मान्यता मिळाली. मात्र जगनमोहन रेड्डी सत्तेवर आल्यावर त्यांनी राज्याची राजधानी अमरावती, विशाखापट्टणम, आणि कुर्नुल अशा तीन ठिकाणी विभाजित करण्याचा निर्णय घेतला.

कॅबिनेटने या निर्णयावर शिक्कामोर्तब केल्यानंतर विधानसभेतही या विधेयकाला मान्यता मिळाली. मात्र विधानपरिषदेत तेलुगू देसम पार्टी या विरोधी पक्षाचं बहुमत आहे. त्यामुळे तिथे हे विधेयक संमत होणार नाही या भीतीने  या सरकारने आणखी एक ठराव संमत केला आणि त्यानुसार विधान परिषदच बरखास्त केली. सामान्य माणसांसाठी कायदे करणाऱ्या या महत्त्वाच्या सभागृहांचा राजकीय फायद्यासाठी उपयोग होतो आहे का, या प्रश्नाचा आम्ही धांडोळा घेण्याचा प्रयत्न केला.

दोन सभागृहं का?

विधानसभा आणि विधान परिषद ही दोन सभागृहं भारतातील 30 राज्यांपैकी महाराष्ट्र, बिहार, उत्तर प्रदेश, ओडिशा, तेलंगणा आणि आंध्र प्रदेशात आहेत. घटनेच्या 370 कलमाअंतर्गत तरतुदी काढण्यात आल्यावर कलम 3A अंतर्गत जम्मू काश्मीरच्या क्षेत्रात आणि सीमेत बदल केल्यानंतर जम्मू काश्मीर आता केंद्रशासित प्रदेश म्हणून ओळखला जातो. त्यापूर्वी जम्मू काश्मीर मध्येही विधानसभा आणि विधान परिषद ही दोन सभागृहं अस्तित्वात होती.

अमरावती शहर

भारतीय राज्यघटनेच्या कलम 169 (1) नुसार विधानसभेने सभासदांच्या एक तृतीयांश सभासदांच्या उपस्थितीने बहुमताने ठराव मंजूर केल्यास संसद राज्यात विधान परिषदेची स्थापना करू शकते.

विधान परिषदेची सदस्य संख्या किती असावी हे निश्चित नसलं तरी कलम 171 नुसार विधान परिषदेत किमान 40 आणि विधानसभेच्या एकूण सभासद संख्येच्या एक तृतीयांश पेक्षा जास्त सदस्य नसावेत अशी तरतूद आहेत.

विधान परिषद तांत्रिक दृष्ट्या ज्येष्ठ सभागृह आहे. तरी व्यवहारात ते कनिष्ठ सभागृह आहे. या सभागृहाला सर्वच बाबतीत कमी अधिकार आहेत. विधान परिषदेतील सभासदाचा कार्यकाळ सहा वर्षांचा असतो. दर दोन वर्षांनी दोन तृतीयांश...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

विधानसभा आणि विधान परिषद ही काही घटक राज्यातील कायदेमंडळातील सभागृहं आहेत. तिथे कायदे तयार होण्याचं महत्त्वपूर्ण काम होतं. मात्र आंध्र प्रदेशात एक प्रस्ताव संमत होण्यासाठी कायद्याचं एक सभागृहच थेट बरखास्त करण्याचा घाट घातला गेला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आंध्र प्रदेशात आणि तामिळनाडूत काही व्हॉट्सअॅप मेसेज आणि व्हीडिओ व्हायरल झालेत. या मेसेजमुळे आंध्र प्रदेश आणि तामिळनाडूमधल्या निरपराध लोकांवर हल्ले होत आहेत.

आंध्र प्रदेशातल्या विशाखापट्टणममध्ये आणि तेलंगणामधल्या चोटुप्पल, रचकोंडा आणि एजपल्ली या ठिकाणी मागच्या आठवड्यात पाचपेक्षा अधिक लोकांवर हल्ले झाले आहेत. विशाखापट्टणममध्ये झालेल्या हल्ल्यात एका व्यक्तीचा मृत्यू झाला आहे.

व्हॉट्स अॅपवर फिरणाऱ्या या व्हीडिओमध्ये बिहार आणि राजस्थानमधून येणाऱ्या टोळ्या लहान मुलांचं अपहरण करून त्यांचा मेंदू खात असल्याचं सांगितलं जात आहे.

त्यातला एक मेसेज काहीसा असा आहे, "पोलिसांनी पाच लोकांच्या टोळीला अटक केली आहे. त्यांच्याकडे चाकू आणि ब्लेड्स आढळून आल्या आहेत. ते त्यांच्या संस्कृतीप्रमाणे काळी त्वचा असलेल्या लोकांचा मेंदू खातात. असे काही लोक तुम्हाला दिसले तर त्यांना पोलिसांच्या हवाली करा आणि मुलांना घराबाहेर पडू देऊ नका."

काही मेसेजमध्ये लोकांनी काय काळजी घ्यायची याची यादी आहे आणि ते पोलिसांच्या नावावर खपवत आहेत. पोलिसांनी मात्र अशा सूचना दिल्याचा इन्कार केला आहे.

लोकांवर हल्ला

"आम्हाला कोणावर विश्वास ठेवावा आणि कोणावर नाही हे कळत नाहीये. उत्तर प्रदेशातल्या काही टोळ्यांबदद्ल व्हॉट्स अॅपवर मेसेज फिरत आहेत आणि त्यामुळे आम्ही गोंधळून गेलोय. कोणताही नवीन व्यक्ती आला की आम्हाला भीती वाटते," असं तेलंगणातील एका खेड्यात राहणाऱ्या 50 वर्षीय अंदलाम्मा सांगत होत्या.

तेलंगणातील चोटुप्पल भागातल्या मल्कापुरम खेड्यात लोकांनी एका माणसावर संशयातून हल्ला केला.

"तो माणूस सकाळी माझ्या दुकानात आला. त्याला काय हवंय हे विचारल्यावर त्यानं उत्तर दिलं नाही. त्याची देहबोली संशयास्पद होती म्हणून आम्ही त्याची बॅग तपासली. त्यात एक ब्लेड आणि खोबऱ्याच्या तेलाची बाटली सापडली. जेव्हा खेड्यातल्या लोकांनी विचारलेल्या प्रश्नांचं उत्तर तो माणूस देऊ शकला नाही तेव्हा त्या व्यक्तीला पोलिसांच्या हवाली केलं," या भागातल्या एका दुकानाचे मालक सांगत होते.

पोलिसांच्या मते भाषेच्या अडथळ्यामुळे हा व्यक्ती गावातल्या लोकांच्या प्रश्नांचं उत्तर देऊ शकला नाही. त्या व्यक्तीला चोटुप्पलच्या अम्मा नन्ना या अनाथश्रमात पाठवलं असं पोलीस अधिकारी वेकंटय्या यांनी सांगितलं.

या व्हॉट्स अॅप मेसेजेसमुळे रात्र रात्र झोप येत नसल्याचं आणखी एका रहिवाशानं सांगितलं.

फेक...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

परप्रांतीयांवर याआधी महाराष्ट्रात हल्ले झाले आहेत. त्यावेळी रोजगार हे मुख्य कारण होतं. पण, तेलंगणा आणि आंध्र प्रदेशात मात्र परप्रांतीयांवर एका भयंकर अफवेमुळे हल्ले होत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आंध्र प्रदेशात कुरनूल जिल्ह्यात असंच एक गाव आहे, जिथे प्रत्येक घराच्या समोर एक कबर आहे. त्यामुळे जेव्हा तुम्ही या गावात जाल तेव्हा तुम्हाला नक्की हा प्रश्न पडेल, की आपण एखाद्या स्मशानात उभे आहोत जिथे अनेक घरं बांधली गेली आहेत, की एखाद्या भरवस्तीत ही स्मशानभूमी आहे.

कुरनूल शहरापासून 66 किमी दूर गोनेगंदल मंडलात एका टेकडीवर अय्याकोंडा गाव वसलं आहे. मालासदारी समुदायातील एकूण 150 कुटुंब या गावात राहतात. पण या या गावात कोणतीच स्मशानभूमी नाही, म्हणून इथले लोक आपल्या नातेवाईकांच्या मृतदेहाचं घरासमोरच दफन करतात.

प्रत्येक घराच्या समोर एक-दोन कबरी दिसतात. गावातल्या लोकांना आपली रोजची कामं उरकण्यासाठी या कबरींना ओलांडून जावं लागतं.

कधी महिला या कबरी ओलांडून पाणी भरायला जातात तर कधी मुलं या कबरींच्या भोवताल खेळताना दिसतात.

या गावातल्या लोकांची म्हणणं आहे की या कबरी त्यांच्या पूर्वजांच्या आहेत, ज्यांची ते रोज पूजा करतात, त्यांना प्रसाद अर्पण करतात आणि आपापल्या प्रथांचं पालन करतात.

इतकंच काय तर जोवर घरी शिजवलेल्या अन्नाचा नैवेद्य ते आपल्या पूर्वजांना दाखवत नाहीत, तोवर घरातले कुणीही त्या अन्नाला हात लावत नाही.

कबरींची कहाणी

गावाचे सरपंच श्रीनीवासुलू या प्रथेबद्दल बीबीसीला अधिक माहिती देतात, "अध्यातमिक गुरू नल्ला रेड्डी आणि त्यांच्या शिष्या माला दशारी चिंतला मुनिस्वामी यांनी गावाच्या विकासासाठी आपलं पूर्ण सामर्थ्य आणि पैसा खर्च केला होता. त्यांनी केलेल्या या कामांसाठी एका मंदिराची स्थापना करण्यात आली आणि त्यांची पूजा करण्यास सुरुवात केली. त्याच प्रमाणे लोक आपापल्या पूर्वजांची कबर आपल्या घरासमोर तयार करू लागले."

ही प्रथा फक्त पूजा करण्यापुरती किंवा नैवेद्य दाखवण्यापर्यंतच मर्यादित नाही. कुणी काही नवीन वस्तू घेतली, एखादा फोन किंवा टीव्ही तरी आधी तो कबरीच्या समोर ठेवला जातो. नंतरच त्याला ऑन केलं जातं, असं गावकरी सांगतात.

गावकऱ्यांमध्ये असलेली ही अंधश्रद्धा मुळापासून दूर करणं खूप कठीण आहे, असं श्रीनिवासुलू सांगतात. म्हणून आता ते गावातल्या लहान मुलांना याबद्दल योग्य ते शिक्षण देत आहेत, कारण तेच भविष्यात बदल घडवून आणू शकतात, असा त्यांना विश्वास आहे.

कुपोषण हा सुद्धा या गावात चिंतेचा विषय असल्याचं श्रीनिवासुलू सांगतात. अंगणवाडी केंद्रांसाठी आणि डोंगराळ भागात घर बांधण्यासाठी जमीन अधिग्रहण करावी, अशी विनंती...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कबर म्हटलं की अनेकांना थोडी भीती वाटू शकते. काहींना कब्रस्तान म्हटलं की भुताच्या गोष्टी डोळ्यांसमोर येतात. मग अशीच एखादी कब्र आपल्या घरासमोर असेल तर? आणि आपल्याच नव्हे तर शेजारच्याही आणि बहुदा गावात प्रत्येक घरासमोर असेल तर?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आंध्र प्रदेशात दारुची दुकानं बंद असल्यानं पर्याय म्हणून सॅनिटायझर पिणारे 10 जण दगावल्याची घटना घडलीय. प्रकाशम जिल्ह्यातील कुरीचेदु या निमशहरात ही घटना घडली. न्यूज 18नं ही बातमी दिलीय.

कोरोनाचा प्रसार रोखण्यासाठी आंध्र प्रदेशात लॉकडाऊन लागू करण्यात आला आहे. त्याअंतर्गत दारुची दुकानंही बंद ठेवण्यात आली आहेत.

"लॉकडाऊन असल्यानं दारुची दुकानं बंद आहेत. त्यामुळे दारुचं व्यसन असलेल्या काहीजणांनी सॅनिटायझर प्राशन केलं आणि त्यात 10 जण दगावले," अशी माहिती प्रकाशम जिल्ह्यातील वरिष्ठ पोलीस अधिकारी सिद्धार्थ कौशल यांनी दिली.

सॅनिटायझर प्यायल्यानं मृत्यू झालेल्यांना आधीपासूनच आरोग्यविषयक काही ना काही त्रासही होता, असंही कौशल यांनी सांगितलं.

दरम्यान, दारुऐवजी सॅनिटायझर पिणाऱ्यांमधील आणखी काहीजणांवर अजूनही हॉस्पिटलमध्ये उपचार सुरू आहेत.

2) आणीबाणीतील बंदीवानांसाठीची पेन्शन योजना महाराष्ट्र सरकारकडून रद्द

आणीबाणीवेळी तुरुंगात गेलेल्या बंदीवानांसाठी फडणवीस सरकारनं पेन्शन योजना आणली होती. मात्र, महाविकास आघाडीनं ही योजना रद्द केली आहे. डेक्कन हेरॉल्डनं ही बातमी दिलीय.

1975 ते 1977 या काळात माजी पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांनी भारतात आणीबाणी लागू केली होती. त्यावेळी अंतर्गत सुरक्षा कायद्यान्वये देशातील अनेकांना तुरुंगात डांबण्यात आलं होतं.

या बंदीवानांसाठी फडणवीस सरकारनं पेन्शन योजना आणली. या योजनेसाठी महाराष्ट्रातील जवळपास 3,200 हून अधिक जण पात्र झाले होते.

आणीबाणीत तुरुंगात गेलेल्यांना महिन्याकाठी 10 हजार रुपये आणि त्यांच्या पश्चात त्यांच्या पत्नीस-कुटुंबीयांना पाच हजार रुपये देण्याची ही पेन्शन योजना होती.

सध्या कोरोनामुळे सरकारी तिजोरीत येणारा पैसा कमी झालाय. त्यामुळे सरकारनं ही पेन्शन योजनाच बंद करून टाकली.

3) लॉकडाऊन करणे हा उपाय नाही - नितीन गडकरी

कोरोनाचं संकट आहे, पण लॉकडाऊन सुरु ठेवणे बंद केलं पाहिजे, असं मत केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी यांनी व्यक्त केलं. एबीपी माझाच्या विशेष कार्यक्रमात त्यांनी हे मत मांडलं.

गडकरी म्हणाले, "आज लॉकडाऊनमुळे अनेक समस्या उद्भवत आहेत. लोकांचा पोटापाण्याचा प्रश्न निर्माण होत आहे. त्यामुळे कोरोनापासून बचावाचे नियम पाळून आपण जनजीवन सुरळीत केलं पाहीजे."

"लॉकडाउन वाढवला गेला तर मोठ्या प्रमाणावर आर्थिक संकट येतील. कोरोनावरची लस मिळेपर्यंत तारेवरची कसरत करावीच लागेल. सोशल डिस्टन्सिंग,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आज विविध वृत्तपत्र आणि वेबसाईटवर प्रकाशित झालेल्या बातम्यांपैकी पाच मोठ्या बातम्यांचा थोडक्यात आढावा...

1) दारू नसल्यानं सॅनिटायझर प्यायल् यामुळे  10 जण दगावले


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आंध्र प्रदेशात विजांचा तडाखा बसला

हा आकडा अतिरंजित वाटू शकतो, मात्र हवेच्या दाबांमध्ये अचानक मोठ्या प्रमाणावर बदल झाल्यानं आंध्र प्रदेशात विजांचं तांडव पाहायला मिळालं. आंध्र प्रदेश राज्यातील आपत्कालीन व्यवस्थापन यंत्रणांनी या आकडेवारीला दुजोरा दिला आहे.

विजेच्या तडाख्यात नऊजणांनी जीव गमावला आहे. देशात मान्सूनच्या हंगामात विजा कडाडणं, गडगडणं सर्वसामान्य आहे, मात्र एवढ्या प्रचंड प्रमाणावर विजा पडणं दुर्मीळ आहे.

पावसाचा हंगाम जूनमध्ये सुरू होऊन सप्टेंबरपर्यंत चालतो. आंध्र प्रदेशात पावसाचा हंगाम सुरू होण्यापूर्वी विजांचा कडकडाट होतो असं आंध्र प्रदेशच्या आपत्कालीन केंद्राचे प्रमुख किशन संकू यांनी सांगितलं.

गेल्या वर्षी आंध्र प्रदेशात याच सुमारास वीज पडण्याच्या साधारण 30,000 घटना घडल्या होत्या.

ग्लोबल वॉर्मिंगमुळे वीज कडाडणे तसंच वीज पडण्याच्या घटनांमध्ये वाढ झाली असल्याचं शास्त्रज्ञांचं म्हणणं आहे.

वीज पडण्याच्या घटना का वाढत आहेत?

आंध्र प्रदेशच्या उत्तर किनाऱ्यावर वीज पडण्याच्या घटना घडत आहेत. या भागातून तुफान पाऊस पडतो.

"या भागात वीज पडण्याच्या घटना घडतातच मात्र यंदा यामध्ये वाढ झाली आहे. अरबी समुद्रातून येणारे थंड वारे आणि उत्तरेकडून येणारे उष्ण वारे यांच्या एकत्रीकरणामुळे वातावरणात बदल घडून येऊन मोठ्य़ा प्रमाणावर ढग निर्माण झाले. एरव्हीच्या तुलनेत या ढगांची संख्या खूप असल्याने वीज पडण्याच्या घटनांमध्ये वाढ झाली," असं संकू यांनी सांगितलं.

ते पुढे म्हणाले, "पाण्यानं भरलेल्या ढगांनी 200 किलोमीटरपर्यंतचा परिसर व्यापला होता. साधारणत: अशा ढगांची व्याप्ती 15-16 किलोमीटरपर्यंत असते. म्हणूनच मंगळवारी विजांनी दिलेला तडाखा दुर्मीळ आहे."

वीज पडल्यानं किती मृत्यू होतात?

नॅशनल क्राइम रेकॉर्ड्स ब्युरोच्या आकडेवारीनुसार, 2005 नंतर वीज पडण्याच्या घटनांमध्ये दरवर्षी सुमारे 2,000 नागरिकांनी जीव गमावला आहे.

बिहार, झारखंड, उत्तर प्रदेशसह मध्य प्रदेशात वीज पडण्याच्या घटनांमुळे 2016 मध्ये 93 लोकांचा मृत्यू झाला.

विकसित देशांच्या तुलनेत वीज पडण्याच्या घटनांमुळे जीव गमावण्याचं प्रमाण भारतात तुलनेनं खूप जास्त आहे. अमेरिकेत वीज पडून दरवर्षी 27 लोकांचा मृत्यू होतो.

वीज पडण्यासंदर्भात विश्वासार्ह अशी सार्वजनिक उद्घोषणेची यंत्रणा नसल्यानं मृत्यूचं प्रमाण वाढतं. अन्य देशांच्या तुलनेत, भारतात बंदिस्त क्षेत्राबाहेर काम...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आंध्र प्रदेशात मंगळवारी निसर्गाचा प्रकोप अनुभवायला मिळाला. वातावरणात झालेल्या अभूतपूर्व बदलांमुळे या राज्यात तब्बल 36,000 हून अधिक विजा पडल्याचं स्पष्ट झालं आहे. अवघ्या 13 तासात 36,749 विजा जमिनीवर पडल्याची अविश्वसनीय आकडेवारी समोर आली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आंध्रप्रदेशच्या जगनमोहन रेड्डी यांच्या नेतृत्वाखालील सरकारने Employment of Local Candidate in Industries / Factories Act 2019 सोमवारी विधानसभेत मंजूर करून घेतला.

याअंतर्गत आंध्रप्रदेशातले सर्व प्रकारचे उद्योग, कारखाने कंपन्या आणि शासन-जनता भागीदारीतले मोठे प्रकल्प यांच्यामध्ये 75 टक्के भूमिपुत्र आरक्षण लागू असेल.

या उद्योगांसाठी आवश्यक असलेले कुशल मनुष्यबळ उपलब्ध नसेल तर त्यांना प्रशिक्षित करून कामावर घेण्याची तरतूद यामध्ये करण्यात आली आहे.

सरकारने एखाद्या उद्योगाला आर्थिक अथवा जमिनी देऊन मदत केलेली असो किंवा नसो, त्यांना स्थानिक भूमिपुत्रांसाठी 75 टक्के आरक्षण देणं बंधनकारक आहे. तसंच या कंपन्यांना दर तीन महिन्यांच्या अंतराने स्थानिकांना दिलेल्या रोजगाराबाबतचा अहवाल संबंधित सरकारी अधिकाऱ्याला द्यावा लागणार आहे.

कायदा करून अशा प्रकारचं आरक्षण देणारं आंध्र प्रदेश हे देशातलं पहिलंच राज्य ठरलं आहे. याआधी मध्य प्रदेश सरकारने भूमिपुत्रांना 70 टक्के आरक्षण देण्याची घोषणा केली होती. मात्र त्या घोषणेची अंमलबजावणी झालेली नाही.

महाराष्ट्रासह कर्नाटक आणि गुजरात या राज्यांमध्येही नोकऱ्यांमध्ये स्थानिक भूमिपुत्रांना देण्याची मागणी वारंवार होत असते.

आंध्र प्रदेशने याबाबत निर्णय घेतल्यानंतर आता महाराष्ट्रात याबाबत विविध प्रकारच्या प्रतिक्रिया उमटत आहेत.

महाराष्ट्र सरकारने अशा प्रकारचा निर्णय घेतल्यास त्याचं स्वागत करू, अशी भूमिका महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेने घेतली आहे.

बीबीसी मराठीशी बोलताना महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेचे प्रवक्ते संदीप देशपांडे म्हणाले, "जगनमोहन रेड्डी यांनी अशा प्रकारचा निर्णय घेतला याबाबत त्यांचं अभिनंदन. त्यांना त्यांच्या राज्याबद्दल प्रेम असल्याचं यातून दिसून येतं. सगळ्याच नेत्यांना त्यांच्या राज्याबद्दल प्रेम असायला पाहिजे. पण दुर्दैवाने महाराष्ट्रातील नेत्यांना आपल्या राज्याबाबत प्रेम नाही."

"राज ठाकरे गेली कित्येक वर्षं हेच सांगत होते. ही गोष्ट संपूर्ण देशाला पटली आहे, असं मला वाटतं. परंतु महाराष्ट्रात अजून कुणाला हे पटत नाही. राज ठाकरेंनी म्हटल्याप्रमाणे जातीचं आरक्षण ठेवण्यापेक्षा भूमिपुत्रांना आरक्षण ठेवलं पाहिजे. महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेची हीच भूमिका यापुढेही कायम असणार आहे," असंही ते म्हणाले.

'महाराष्ट्रात असा कायदा 1980 पासूनच'

खासगी नोकऱ्यांमध्ये स्थानिकांना आरक्षण देणारं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आंध्रप्रदेश सरकारने खासगी नोकऱ्यांमध्ये स्थानिक भूमिपुत्रांना 75 टक्के आरक्षण देण्याचा आदेश दिला आहे. महाराष्ट्रात वेळोवेळी स्थानिकांना रोजगारासाठी प्राधान्य देण्यात यावं, अशी मागणी केली जात असते. त्या मागण्यांचं काय होतं?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आंध्रप्रदेशच्या दिशा कायद्याच्या धर्तीवर 'शक्ती' नावाचे हे दोन कायदे असतील. हिवाळी अधिवेशनात सरकारकडून हे विधेयक मांडलं जाईल आणि त्याला मंत्रिमंडळाचीही मंजुरी मिळाली आहे. या कायद्यांत प्रमुख्याने सोशल मीडियावरील गुन्ह्यांचाही समावेश करण्यात आलाय. आणि त्याचबरोबर कठोर शिक्षेच्या तरतुदीसुद्धा आहेत. पण हा प्रस्तावित शक्ती कायदा नेमका आहे तरी काय? पहा या सोपी गोष्टमध्ये.

संशोधन - कैलास पिंपळकर

निवेदन - विनायक गायकवाड

एडिटिंग - शरद बढे

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आईच्या गर्भाशयात बाळाला कोरोना व्हायरसचं संक्रमण झाल्याची घटना पुण्यात समोर आली आहे. पुण्याच्या ससून रुग्णालयात जन्माला आलेल्या बाळाला गर्भाशयात कोरोनाची लागण झाल्याचं डॉक्टरांचं म्हणणं आहे. डॉक्टरांच्या माहितीनुसार, गर्भाशयात बाळाला कोरोना संक्रमण झाल्याची ही देशातील पहिली घटना आहे.

डॉक्टरांच्या सांगण्यानुसार, 22 वर्षीय महिलेने 27 मे ला, ससून रुग्णालयात बाळाला जन्म दिला. जन्मानंतर आई आणि बाळाची वैद्यकीय तपासणी करण्यात आली. ज्यात बाळाला आईच्या गर्भाशयात कोव्हिड-19 ची लागण झाल्याचं स्पष्ट झालं.

डॉक्टर काय म्हणतात?

याबाबत बीबीसीशी बोलताना पुण्याच्या ससून रुग्णालयातील बालरोग विभागप्रमुख (Paediatric) डॉ. आरती किणीकर म्हणाल्या, "प्रसूतीपूर्वी बाळाच्या आईला ताप होता. मात्र, कोणत्याही उपचाराविना ताप बरा झाला.

इंडियन काउंसिल ऑफ मेडिकल रिसर्चच्या सूचनेप्रमाणे महिलेची कोरोना तपासणी करण्यात आली. या महिलेचे रिपोर्ट निगेटिव्ह आले. जन्मानंतर प्रोटोकॉलप्रमाणे बाळाच्या नाकातून, नाळेतून आणि प्लॅसेंटाचे नमुने घेऊन तपासणी करण्यात आली. बाळाचे तीनही रिपोर्ट पॉझिटिव्ह आले."

"आईच्या शरीरातील रक्त प्लॅसेंटामधून नाळेत पोहोचतं आणि त्यानंतर बाळापर्यंत जातं. त्यामुळेच बाळाला कोरोनाचं इंन्फेक्शन झालं," असं डॉ. किणिकर म्हणाल्या.

याबाबत पीटीआयशी बोलताना पुण्याच्या ससून रुग्णालयाचे अधिष्ठाता डॉ. मुरलीधर तांबे म्हणाले, "गर्भाशयात आईकडून बाळाला कोरोना व्हायरस इन्फेक्शनची लागण होण्याचं हे पहिलं प्रकरण आहे. आई आणि बाळावर उपचार करणाऱ्या ससून रुग्णालयाच्या डॉक्टरांचं मी अभिनंदन करतो."

बाळाला धोका होता

डॉ. किणीकर यांच्या माहितीनुसार, जन्मानंतर बाळाची तब्येत गंभीर होती. शरीरात सायटोकाईन स्टॉर्म निर्माण झालं होतं. 8 दिवस बाळ ऑक्सिजनवर होतं. 2 आठवड्यांनी तब्येत सुधारल्यानंतर, तिसऱ्या आठवड्यात स्तनपान देण्यात आलं. या बाळावर उपचार खूप आव्हानात्मक होते.

गर्भाशयात इन्फेक्शन झाल्याचं कसं कळलं

डॉ. आरती पुढे म्हणाल्या, " चौथ्या आठवड्यात आम्ही आई आणि बाळाची अँटीबॉडी टेस्ट केली. आईच्या शरीरात मोठ्या संख्येने अँटीबॉडी तयार झाल्या होत्या. याचा अर्थ आईला कोरोनाची लागण झाली होती. त्याचप्रमाणे बाळाच्या शरीरातही कोव्हिड-19 विरोधात अँटीबॉडी तयार होण्यास सुरूवात झाली होती. त्यामुळे आईच्या गर्भाशयात बाळाला कोरोना व्हायरसची लागण झाल्याचं स्पष्ट...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आईच्या पोटात बाळाला कोव्हिड-19 किंवा कोरोना व्हायरसची ची लागण झाल्याचं तुम्ही कधी ऐकलंय? किंवा गेल्या तीन-चार महिन्यात वाचलं आहे? नाही?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आईला शेती करू देणार नाही, असं पूजा सांगते.

इथे एका शेतात उभारलेल्या खोलीवजा घरात 65वर्षांच्या लक्ष्मीबाई राहतात. त्यांच्याकडे एक शेळी आणि दोन कोंबड्यां आहेत. या भागात गेल्या दोन दशकांपासून सुरू असलेल्या शेतकरी आत्महत्येचं सत्र सुरू आहे आणि त्यातच लक्ष्मीबाईंच्या संपूर्ण कुटुंबाची वाताहत झाली.

या जिल्ह्यात बऱ्याच शेतकऱ्यांनी कर्जबाजारीपणामुळे जीवन संपवलं आहे. लक्ष्मीबाईंच्या नवऱ्याने कर्जामुळे मृत्यूला कवटाळले. कर्जाने पिचलेल्या त्यांच्या नवऱ्याने विहिरीत उडी घेऊन आत्महत्या केली. वडिलांच्या मृत्यूनंतर लक्ष्मीबाईंचा मुलगा शिवाजी शेतात मजुरी करू लागला. पण त्याचाही अपघातामध्ये मृत्यू झाला. शिवाजी यांच्या मृत्यूनंतर त्यांची सून नंदा एकेदिवशी अचानक आपल्या तिन्ही मुलांना सोडून निघून गेली.

मात्र ही कथा लक्ष्मी, त्यांचे पती किंवा मुलाची नाही.

शांतीवन - आशेचा किरण

ही कहाणी आहे स्वतःच्या घराची अशी राखरांगोळी होताना बघितलेल्या नंदाच्या तीन मुलांची. तसंच ही कहाणी आहे मराठवाड्यात शेतीकर्ज फेडता आले नाही म्हणून आत्महत्या केलेल्या कुटुंबातील मुलांची.

लक्ष्मीबाईंचा 14 वर्षांचा नातू सूरज आपल्या दोन छोट्या जुळ्या बहिणींसोबत बीडमधील अरवी गावातील याच शाळेत शिकतो.

आई गेल्यानंतर भावाच्या मुलांचा सांभाळ करणाऱ्या सूरजच्या आत्या जीजाबाई सांगतात, "आत्महत्येच्या दुष्टचक्रात अडकलेल्या कुटुंबांसाठी 'शांतीवन' आशेचा किरण आहे."

 "सुरुवातीला मुलं खूप रडायची. त्यांच्या आजोबांनी आत्महत्या केली होती. वडील अपघातात दगावले होते. आई सोडून गेली होती. मात्र हे सर्व कळायला ते खूप लहान होते. सूरज सात वर्षांचा होता आणि त्याच्या बहिणी तर चार वर्षांच्या होत्या. ही मुलं गावभर फिरत आपल्या आई-वडिलांना शोधायचे. दारोदारी जाऊन विचारायचे, माझी आई कुठे आहे? काय करावं, काहीच कळत नव्हतं. तेव्हा आम्हाला शांतीवन या निवासी शाळेबद्दल कळलं आणि आम्ही तात्काळ मुलांना तिथे शिकायला पाठवून दिलं," जीजाबाई सांगतात.

सूरजला भेटण्यासाठी आम्ही थलसेरा गावापासून 45 किलोमीटर दूर असलेल्या अरवी गावातील शांतीवन शाळेत गेलो. इथे नवव्या वर्गात शिकणाऱ्या सूरजसोबतच आम्हाला शांतीवनचे संस्थापक आणि शाळेचे मुख्याध्यापक दीपक नागरगोजेसुद्धा भेटले.

बाबा आमटेंकडून प्रेरणा घेऊन दीपक नागरगोजे यांनी 18 वर्षांपूर्वी आपल्या साडेसात एकर जमिनीवर ही शाळा सुरू केली.

ते सांगतात, "मी 18...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

राज्यातील बीड जिल्ह्यात यावर्षीही मान्सून उशिराच दाखल झाला. काळ्या मातीच्या शेतांना मागे टाकत आम्ही इथल्या बालाघाटच्या डोंगरांमध्ये वसलेल्या थलसेरा गावात पोहोचलो.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आखाती देश असो, अफ्रिका असो किंवा आशियातली मोठी राष्ट्र, वेगवेगळ्या स्तरावर अनेक देशांकडून युरोपीय देशांना सातत्यानं आव्हानं मिळत आहेत.

अमेरिकेपाठोपाठ अनेक युरोपीय देशांची आर्थिक स्थिती खालावली आहे. त्यात जहालवाद्यांच्या हल्ल्यांनी युरोपासमोर मोठं आव्हान उभं केलं आहे. म्हणूनच प्रश्न पडतो...

पाश्चिमात्य संस्कृतीचा किल्ला ढासळतो आहे का?

एकेकाळी समृद्धीच्या उत्तुंग शिखरावर असलेल्या देशांचं एकाएकी पतन सुरू होतं. इतिहासात अशी अनेक उदाहरणं सापडतील.

रोमन साम्राज्य, इजिप्तची संस्कृती किंवा भारतातील सिंधू संस्कृती. सर्व मानवजातीच्या प्रगतीची उत्तम उदाहरणं आहेत. पण, या संस्कृतींचा ऱ्हास झाला.

महान मुघल साम्राज्याचा देखील अस्त झाला. जिथं कधी सूर्य मावळत नव्हता, अशा ब्रिटीश साम्राज्याचाही अंत झाला.

अमेरिकेचंही अगदी तसंच झालंय. त्यांच्या पाठीशी उभे राहणारे देश सुद्धा कुठल्या न कुठल्या आव्हनांना तोंड देतच आहेत.

पाश्चात्य संस्कृतीचा डोलारा कमकुवत झाला आहे. त्याच्या ऱ्हासाला सुरुवात झाली आहे असं चित्र सध्या दिसत आहे.

समृद्धीच्या शिखरावर असलेल्या देशांचंही पतन झालं आहे.

अमेरिकी अर्थतज्ज्ञ बेंजामिन फ्रिडमन यांनी आधुनिक पाश्चात्य समाजाची तुलना सायकलशी केली होती.

युरोपात आर्थिक संपन्नता कायम राहील असं ते म्हणाले होते. पण, नव्या संशोधनातून ही गोष्ट नाकारली जात आहे. युरोपीय राष्ट्रांची आर्थिक स्थिती तशी नाजूकच आहे.

पण, त्याचबरोबर लोकशाही, नागरिकांचं स्वातंत्र्य आणि सहिष्णुता या मूल्यांवरही हे देश समाधानकारक प्रगती करत नसल्याचं संशोधनात दिसून आलं आहे.

सध्या अनेक पाश्चात्त्य देशांमध्ये राष्ट्रवादी पक्षांची सत्ता आहे. या देशांचे प्रमुख जगासाठी त्यांच्या देशाचे दरवाजे बंद करत आहेत.

मुक्त आणि भांडवलशाही अर्थव्यवस्थेमध्ये आता देशांच्या समुहांपेक्षा दोन देशामधील परस्पर आर्थिक संबंधांना जास्त महत्त्व प्राप्त होत आहे.

कोणताही समाज कितीही प्रगत का असेना, पण एक वेळ अशी येते की त्या समाजाचा ऱ्हास सुरू होतो. त्या ऱ्हासापासून ते स्वतःला वाचवण्यास असमर्थ ठरतात.

भविष्यात या देशांचं काय होईल, हे सांगणं कठीण आहे. पण, आपल्या गाठीशी असलेला इतिहासाचा अनुभव आणि विज्ञानाधारित मॉडेल्सच्या साहाय्यानं आपण काही अंदाज घेऊ शकतो.

जेव्हा एखाद्या देशात गृहयुद्ध सुरू होतो तेव्हा तेथील लोक स्थलांतर करतात.

नैसर्गिक साधनसंपत्तीवरील...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाश्चिमात्य संस्कृतीचा महान किल्ला ढासळतोय का? हा प्रश्न विचारण्याचं कारण आहे युरोपवर सतत होणारे जहालवाद्यांचे हल्ले.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आखिल भारतीय तृणमूल काँग्रेसचे सोशल मीडिया समन्वयक दिप्तांशू चौधरी यांच्या अधिकृत ट्विटर हँडलवरून ट्वीट करण्यात आलं. ईश्वरचंद्र विद्यासागर यांचा पुतळ्याची विटंबना करण्याचं कारस्थान भाजपने आधीच रचलं होतं? अमित शाह यांच्या रोड शोदरम्यान लाठ्यांसह हजर राहा असा मेसेज भाजप बंगालच्या क्लोज्ड ग्रुपमध्ये का देण्यात आला? मला लक्ष्य करण्यात आलं असं म्हणून अमित शाह सहानुभूती मिळवण्याचा प्रयत्न करत होते का? द्वेष पसरवणाऱ्या शाह यांना कोण लक्ष्य करेल? असं या ट्वीटमध्ये दिप्तांशूंनी विचारलं आहे.

हा व्हीडिओ सोशल मीडियावर 60,000 पेक्षा जास्त वेळा बघितला आणि शेअर केला गेला आहे.

व्हीडिओत एक माणूस बोलताना दिसत आहे. त्या व्यक्तीने भगव्या रंगाचं 'नमो' लिहिलेलं शर्ट घातलेलं दिसत आहे. ती व्यक्ती सांगते, "फाटाफाटी (व्हॉट्सअप ग्रुप) सदस्यांना काय करायचं आहे ते नेमकं ठाऊक आहे. उद्या रोडशोदरम्यान काही अडचणी निर्माण होऊ शकतात. उद्याच्या रोडशोला उपस्थित न राहणाऱ्या सदस्यांना ग्रुपमधून काढून टाकण्यात येईल."

"फाटाफाटी ग्रुप सदस्यांनी उद्याच्या रोड शोला यावं आणि गोंधळ घालावा असं मी आवाहन करतो. तुमच्या सगळ्यांचं मनापासून स्वागत. अमित शाह यांच्या रोड शोमध्ये तुम्हाला महत्त्वाची भूमिका बजावायची आहे. 8 फूट लांब स्टीक्स आपल्याकडे असतील आणि त्यांच्या साहाय्याने आपण तृणमूलच्या गुंडांचा आणि पोलिसांचा प्रतिकार करू," असं ती व्यक्ती सांगते.

भाजप अध्यक्ष अमित शाह यांच्या रोड शोदरम्यान हिंसाचार उफाळल्यानंतर हा व्हीडिओ सोशल मीडियावर फिरू लागला आहे.

निवडणूक आयोगाने सर्व राजकीय पक्षांना निर्धारित मुदतीच्या एक दिवस आधीच प्रचार थांबवण्याचे आदेश दिले आहेत. निवडणुकांच्या निमित्ताने उसळणाऱ्या हिंसाचाराच्या घटनांच्या पार्श्वभूमीवर सावधानतेचा उपाय म्हणून निवडणूक आयोगाने हा निर्णय घेतला.

भाजपने निवडणूक आयोगाच्या निर्णयाचं स्वागत केलं आहे. पश्चिम बंगालमध्ये मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांच्या नेतृत्वात राज्यातली परिस्थिती हाताबाहेर गेली असून, इथे अराजक माजलं आहे असा युक्तिवाद भाजपने केला होता.

दरम्यान निवडणूक आयोगाचा निर्णय लोकशाहीवादी नाही असा आरोप ममता बॅनर्जी यांनी केला. हा निर्णय म्हणजे बंगालमधील जनतेचा अपमान आहे असंही त्या म्हणाल्या होत्या.

बंगालमध्ये निवडणूक प्रचारादरम्यान उफाळलेला हिंसाचार

हिंसाचाराला सुरुवात कोणी केली यावरून दोन्ही पक्षांमध्ये...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पक्षाध्यक्ष अमित शाह यांच्या रोड शोदरम्यान तृणमूल काँग्रेसच्या सहकाऱ्यांना मारहाण करण्यासाठी स्टीक्ससह तयार राहा असं एक भाजप समर्थक पक्ष सहकाऱ्यांना सांगत असल्याचा 53 सेकंदांचा व्हीडिओ सोशल मीडियावर चांगलाच व्हायरल होतो आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आग का लागली?

ब्राझीलमधील पत्रकार सिलो बोकनेरा यांच्या मते देशातील जंगलाला काही ठिकणी आग लागणं सामान्य असतं मात्र अॅमेझॉनमध्ये सध्याची वनांला लागलेली आग जाणीवपूर्वक आहे.

ब्राझीलचे राष्ट्राध्यक्ष बोलसोनारो यांनी जंगलांची वृक्षतोड रोखली नाही. शेती तसंच खाणकामासाठी जंगलं ओसाड करण्याला त्यांनी प्रोत्साहनच दिलं.

मोठ्या उद्योगसमूहांऐवजी छोट्या गटांनीच आग लावण्याचं काम केलं आहे. जाणीवपूर्वक लावण्यात आलेल्या आगी हा पारंपरिक प्रश्न आहे. मात्र तो एवढा उग्र रुप धारण करेल असं वाटलं नव्हतं.

आग नक्की किती पसरलेय?

गेल्या वर्षीच्या तुलनेत यंदा आगीचं प्रमाण 84 टक्क्यांनी वाढलं. एकंदरीत 74,000 किरकोळ आगीच्या घटना आपण विचारात घेत आहोत. आगीनं नेमकं किती क्षेत्रफळ व्यापलं आहे याची आकडेवारी अद्याप उपलब्ध नाही.

कारण अनेक ठिकाणी अजूनही आग धुमसते आहे. आम्ही हा प्रश्न युरोपियन युनियनच्या कोपर्निकस या उपक्रमाला विचारला. आग लागल्यानंतर किती प्रमाणात कार्बन डायऑक्साईड यावरून आगीची दाहकता लक्षात येऊ शकेल.

अॅमेझॉनचं जंगल

कोपर्निकस मॉनिटरिंग सर्व्हिसनुसार आगीमुळे 228 मेगाटन कार्बनडाय ऑक्साईडचं उत्सर्जन झालं आहे.

आगी पूर्णपणे निवळल्यानंतर आगीमुळे झालेलं नुकसान स्पष्ट होऊ शकेल.

आग रोखण्यासाठी काय केलं?

आग रोखण्यासाठीच्या उपायांवरून ब्राझीलचे राष्ट्राध्यक्ष बोलसोनारो टीकेच्या लक्ष्यस्थानी आहेत. मॅक्रॉन यांनी आगीचं कारण देत ब्राझीलशी होणार असलेला एक महत्वपूर्ण व्यापारी करार रोखण्याची धमकी दिली आहे. जंगलतोड थोपवणं आवश्यक आहे.

अॅमेझॉन वाचवण्यासाठीची चळवळ

आग लागल्याचं जगाला कसं कळलं?

अॅमेझॉन जंगलांना लागलेल्या आगीची तीव्रता Prayforamazonas आणि Prayforamazonia या हॅशटॅगमुळे कळली असं म्हटलं जातं. बीबीसीसह अन्य संघटनांनी आग दुर्घटनेचं वृत्तांकन केलं. अमेझॉन जंगलांची होणारी धूप यावरही आम्ही वाचकांचं लक्ष वेधलं आहे.

 2 जुलै ते 20 जुलै या काळात आम्ही अनेक बातम्या प्रसिद्ध केल्या. 2 ऑगस्टलाही याविषयी बातमी दिली.

आगीची ठिकाणं

साओ पाऊलो शहराला या आगीची झळ बसली तेव्हा खऱ्या अर्थाने आगीचं गांभीर्य लक्षात आलं.

बीबीसी ब्राझील सर्व्हिससने सातत्याने आगीच्या प्रश्नावर वार्तांकन केलं.

सदाहरित वने पुन्हा उभी राहण्यास किती वेळ जातो?

आगीत भस्मसात झालेलं जंगल पुन्हा उभं राहण्यासाठी 20 ते 40 वर्षांचा कालावधी लागेल. मात्र अजूनही अनेक ठिकाणी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अॅमेझॉनच्या जंगलाला लागलेल्या आगीविषयी या महत्त्वाच्या गोष्टी तुम्हाला माहिती आहेत का ?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आगामी काही दिवसांत कोरोना रुग्णांची संख्या मोठ्या प्रमाणात वाढण्याची चिन्हं दिसत आहेत. या पार्श्वभूमीवर भारतात लशीची मोठ्या प्रमाणात गरज भासू शकते. त्यामुळे स्वतःच्या देशात लशीचा पुरवठा करणं अत्यावश्यक असल्याचं कारण सांगण्यात येत आहे.

लशीच्या निर्यातीवर तात्पुरती स्थगिती घालत असल्याचं प्रशासनाने म्हटलं आहे. पण ही स्थगिती एप्रिल अखेपर्यंत राहू शकते, असं सांगण्यात येत आहे.

 भारताच्या या निर्णयाचा फटका जगभरातील लसीकरण मोहिमेला बसू शकतो. कोव्हॅक्स स्किममधील जगभरातील 190 देशांना यामुळे लशीची कमतरता जाणवू शकते.

कोरोना लस जगभरातील सर्व देशांमध्ये योग्य त्या प्रमाणात पुरवण्यात यावी, यासाठी जागतिक आरोग्य संघटनेकडून (WHO) कोव्हॅक्स स्किम तयार करण्यात आली होती.

भारत हा सर्वात मोठा लस उत्पादक देश आहे. भारतातील सीरम इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडिया (SII) या प्रयोगशाळेत ऑक्सफर्ड-अॅस्ट्राझेनिकाची ही लस बनवण्यात येत आहे.

गेल्या काही दिवसांत सीरमकडून जगभरातील देशांना होणारा लस-पुरवठा संथगतीने होत आहे.

भारताने आतापर्यंत 76 देशांना 6 कोटींपेक्षा जास्त लशींचे डोस पाठवले आहेत. त्यामध्ये ऑक्सफर्ड-अॅस्ट्राझेनिका लस बहुतांश प्रमाणात होती.

भारताने हा निर्णय का घेतला?

गेल्या काही दिवसांत कोरोना रुग्णसंख्येत मोठी वाढ पाहायला मिळत आहे. बुधवारी भारतात सुमारे 47 हजार नवे कोरोना रुग्ण आढळून आले. तर 275 नागरिकांचा कोरोनामुळे मृत्यू झाला.

येत्या 1 एप्रिलपासून भारतात 45 वर्षांच्या वरील नागरिकांचंही लसीकरण केलं जाणार आहे. त्यामुळे भारतात लशीची मागणी वाढू शकते, असं प्रशासनाला वाटतं.

पण लस निर्यातीवर स्थगिती हा तात्पुरता निर्णय आहे. पण देशांतर्गत मागणीला आपल्याला प्रथम प्राधान्य द्यावं लागणार आहे, अशी माहिती परराष्ट्र मंत्रालयातील एका सूत्राने बीबीसी प्रतिनिधी सौतिक बिस्वास यांना दिली.

एप्रिल अखेरपर्यंत ही परिस्थिती दिसू शकते. पण मे महिन्यात आणखी एखाद्या लशीला परवानगी मिळू शकते.

परराष्ट्र मंत्रालयाच्या बेवसाईटमधील माहितीनुसार गुरुवारपासून लशीची निर्यात बंद राहील. भारतातील परिस्थिती नियंत्रणात येईपर्यंत ही स्थगिती कायम राहील, अशी माहिती परराष्ट्र मंत्रालयातील अधिकाऱ्यांनी रॉयटर्स वृत्तसंस्थेला दिली होती.

पण याबाबत भारत सरकार किंवा सीरम इन्सिट्यूट कुणीही अधिकृतपणे काहीही सांगितलेलं नाही.

सीरम इन्स्टिट्यूट यंदाच्या वर्षात अल्प आणि...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ऑक्सफर्ड-अॅस्ट्राझेनिका यांच्याकडून भारतातील प्रयोगशाळेत लसनिर्मिती सुरू आहे. पण या लशीच्या निर्यातीवर भारतातने तात्पुरती स्थगिती  दिली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आगामी विधानसभा निवडणुकांच्या पार्श्वभूमी लक्षात घेता सरकारसाठी हा अर्थसंकल्प महत्त्वाचा आहे. त्यामुळेच या अर्थसंकल्पात काही लोकप्रिय घोषणा करण्यात आल्या.

पाहा अर्थसंकल्पीय भाषण इथे

मजकूर उपलब्ध नाही

Facebook पोस्ट समाप्त, 1

अर्थराज्यमंत्री दीपक केसरकर हे विधानपरिषदेत अर्थसंकल्प मांडतील.

मुनगंटीवारांच्या भाषणातील प्रमुख मुद्दे -

दरम्यान, सभागृहात अर्थसंकल्प सादर होण्याआधीच तो फुटल्याचा आरोप करत विरोधकांनी सभात्याग केला. त्यानंतर मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांना स्पष्टीकरण द्यावं लागलं.

काय झालं नेमकं सभागृहात?

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

देवेंद्र फडणवीस सरकारचा निवडणुकीपूर्वीचा अखेरचा अर्थसंकल्प अर्थमंत्री सुधीर मुनगंटीवार विधानसभेत सादर केला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आगामी विधानसभा निवडणुकीपूर्वी राजकीय पक्ष स्थापन करणार असल्याची घोषणा रजनीकांत यांनी रविवारी सकाळी  केली.

गेली दोन दशकं रजनीकांत यांच्या राजकारण प्रवेशाची चर्चा होती. अखेर, चेन्नई येथील राघवेंद्र कल्याण मंडप इथं रविवारी सकाळी त्यांनी समर्थकांच्या उपस्थितीत राजकारण प्रवेशाची घोषणा केली.

तामिळनाडू विधानसभेच्या सर्व 234 जागा त्यांचा पक्ष लढवणार आहे. लगेचच होऊ घातलेल्या स्थानिक स्वराज्य संस्थेच्या निवडणुका मात्र एवढ्या कमीवेळात लढवता येणार नाहीत, असंही त्यांनी सांगितलं.

या भाषणात काय म्हणाले रजनीकांत -

रजनीकांतच्या भाषणावेळी उत्साही दिसणारे कार्यकर्ते

रजनी फॅन

आणखी वाचा -

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सुपरस्टार रजनीकांत यांनी राजकारणात सक्रिय व्हायचं ठरवलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आगीचं नेमकं कारण अद्यापही समजू शकलेलं नाही. मात्र चर्चमध्ये नूतनीकरणाचं काम सुरू होतं, आणि यामुळेच आग लागलेली असू शकते अशी शक्यता अधिकाऱ्यांनी वर्तवली आहे.

विशेष म्हणजे नोत्र दाम कॅथेड्रलची इमात 850 वर्ष जुनी होती.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

अग्नीशमन दलाकडून आग विझवण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत, मात्र आगीमुळे प्रार्थनास्थळाचा हॉल आणि कळस कोसळला आहे.

मात्र सुदैवानं मुख्य इमारत आणि दोन टॉवर्स वाचवण्यात अग्नीशमनल दल आणि पोलिसांना यश आलं आहे.

प्राचीन वास्तू असलेलं चर्च मोडकळीस आलं होतं. त्याची अवस्था जीर्ण झाली होती. त्यामुळे गेल्यावर्षी लोकांनी ही वास्तू वाचवण्यासाठी आर्थिक मदत करावी असं आवाहन करण्यात आलं होतं.

फ्रान्सचे राष्ट्रपती इमॅन्युएल मॅक्रॉन यांना घटनेची माहिती मिळताच ते तातडीनं चर्चकडे रवाना झाले. "या दुर्घटनेमुळे कॅथलिक समाजाच्या आणि पूर्ण फ्रान्सच्या भावना दुखावल्या आहेत, त्यांना वेदना झाल्या आहेत. या दु:खद क्षणी मी कॅथलिक लोकांसोबत आहे. हे नोत्र-दाम  कॅथिड्राल (आम्ही पुन्हा उभारू. सगळे एकत्र येऊन. हे आमच्या फ्रेन्च प्रारब्धाचा भाग आहे. मी वचन देतो, उद्यापासून एक राष्ट्रीय मोहिम सुरू होईल आणि ती फक्त आपल्या सीमेपुरती मर्यादित राहणार नाही. " असं त्यांनी म्हटलं आहे.

"सगळ्या देशवासियांप्रमाणे मीसुद्धा आज मनातून प्रचंड दु:खी आहे. आपल्या जगण्याचा एक भाग जळून खाक होत असताना बघून प्रचंड वेदना होत आहेत." असं मॅक्रॉन यांनी म्हटलंय.

"आम्ही ही वास्तू पुन्हा बांधू कारण आमच्या इतिहासात या वास्तूचं अमूल्य स्थान आहे. हे चर्च पुन्हा बांधलं जाईल." अशी ग्वाही त्यांनी दिली." हे बोलताना ते अतिशय भावनिक झाले होते. "ही अतिशय दुर्दैवी घटना आहे." असं ते म्हणाले.

इमॅन्युएल मॅक्रॉन आज देशाला संबोधित करणार होते, मात्र प्राचीन चर्चला आग लागल्याची बातमी समजल्यानंतर त्यांनी हा कार्यक्रम रद्द केला आहे,  राष्ट्रपती भवनाच्या अधिकाऱ्यांनी सांगितलं.

प्रार्थनास्थळाच्या एका प्रवक्त्याने सांगितलं की, पूर्ण चर्चला आगीनं जणू वेढा घातला आहे.

"आता तिथं काही शिल्लक आहे असं वाटत नाही. आता एवढंच बघायचंय की चर्चला घुमट सुरक्षित आहे किंवा नाही."

पॅरिसचे महापौर एन हिडाल्गो घटनास्थळावर आहेत. त्यांनी सांगितलं की "आगीचं स्वरूप भयानक होतं. सामान्य लोकांनी अग्नीशमन दलानं आखून दिलेल्या सीमेनजीक जाऊ नये, तसंच नियमांचं पालन करावं."

दरम्यान...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पॅरिसच्या सर्वात प्राचीन आणि जगभरात प्रसिद्ध असलेल्या नोत्र दाम कॅथेड्रलला आग लागून अख्खी इमारत भस्मसात झाल्याची घटना घडली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आगीत रुग्णालयाच्या आयसीयू विभागाची झालेली अवस्था

आयसीयू विभागात ही आग लागल्याचं रुग्णालय अधिकाऱ्यांनी सांगितलं. काही रुग्णांवर व्हेंटिलेटरच्या माध्यमातून उपचार सुरू होते.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

आग लागून संपूर्ण आयसीयू विभागात पसरली असं बीबीसीच्या गुजराती सेवेचे भरूच प्रतिनिधी साजिद पटेल यांनी सांगितलं.

रुग्णालयाला आग लागल्याचं कळताच स्थानिकांनी घटनास्थळी धाव घेतली. आगीत आयसीयू विभागाचा दरवाजा वेढला गेल्याने खिडक्या तोडून अडकलेल्या माणसांची सुटका करण्यात आली.

आतापर्यंत या दुर्घटनेत 18 जणांचा मृत्यू झाल्याचं स्पष्ट होतं आहे. मृतांचा आकडा वाढण्याची शक्यता आहे.

भरूच शहरात कोव्हिड हॉस्पिटलला आग लागली

या दुर्घटनेतून सुटका करण्यात आलेल्या रुग्णांना अल महमूद रुग्णालय, भरूच सिव्हिल रुग्णालय, सेवाश्रम रुग्णालय, गुजरात हॉस्पिटल अशा ठिकाणी हलवण्यात आलं.

कोव्हिडची सर्वसाधारण लक्षणं जाणवणाऱ्या रुग्णांवरही उपचार सुरू झाले आहेत.

आयसीयू विभाग जळून खाक

आगीचं वृत्त कळताच अग्निशमन दलाचे जवान घटनास्थळी पोहोचले. अथक मेहनतीनंतर अग्निशमन विभागाने आग आटोक्यात आणली. मात्र या दुर्घटनेत आयसीयू विभाग जळून खाक झाल्याचं स्पष्ट झालं आहे.

दुर्घटनेची बातमी कळताच भरूच जिल्हा प्रशासनाचे अधिकारी घटनास्थळी दाखल झाले.

आगीचं नेमकं कारण अद्याप समजू शकलेलं नाही मात्र प्राथमिक अंदाजानुसार शॉर्ट सर्किटमुळे आग लागली असावी असा अंदाज आहे.

या रुग्णालयाला आग लागली

भरूचचे पोलीस अधीक्षक राजेंद्रसिंह चुडासमा यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, आतापर्यंत या दुर्घटनेत 18 जणांचा मृत्यू झाला आहे. यासंदर्भात तपास सुरू आहे असं त्यांनी सांगितलं.

रुग्णालयात दाखल असलेल्या सर्व रुग्णांची माहिती घेतल्यानंतरच मृतांचा आकडा कळू शकेल असं रुग्णालय प्रशासनाने सांगितलं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी न्यूज मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी आम्हाला YouTube, Facebook, Instagram आणि  Twitter वर नक्की फॉलो करा.

बीबीसी न्यूज मराठीच्या सगळ्या बातम्या तुम्ही Jio TV app वर पाहू शकता.

'सोपी गोष्ट' आणि '3 गोष्टी' हे मराठीतले बातम्यांचे पहिले पॉडकास्ट्स तुम्ही Gaana, Spotify, JioSaavn आणि Apple Podcasts इथे ऐकू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गुजरातमधल्या भरूच शहरातल्या कोव्हिड रुग्णालयात लागलेल्या आगीत 18 जणांचा मृत्यू झाला आहे. रात्री साडेबाराच्या सुमारास पटेल वेल्फेअर रुग्णालयात आग लागली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आगीममुळे ब्राझीलचं 2700 किमी क्षेत्र प्रभावित झालं आहे. अॅमेझॉनमध्ये लागलेल्या भीषण आगीबाबत फ्रान्सचे राष्ट्रपती इम्यान्युएल मॅक्रॉन यांनी चिंता व्यक्त केली आहे. ते म्हणाले, "अॅमेझॉनच्या जंगल जगासाठी वरदान आहेत असं म्हटलं जातं. पृथ्वीच्या पर्यावरणातला 20 टक्के ऑक्सिजन या जंगलातील झाडांमुळे तयार होतो त्याच ठिकाणी आग लागली आहे," असं ते म्हणाले.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अॅमेझानच्या जंगलात तीन आठवड्यांपूर्वी लागलेली आग अजूनही तशीच आहे. या आगीमुळे अॅमेझॉन, रोडांनिया आणि साओ पाओलोमध्ये भरदिवसा अंधार झाला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आघाडी सरकारचं नेतृत्व करणाऱ्या फिनलंडच्या पंतप्रधान सना मरीन, नवीन अवतार आणि मार्व्हल सीरीजमधल्या सिनेमांच्या स्टार मिशेल योह आणि ऑक्सफर्डच्या कोरोना व्हायरसवरच्या लशीच्या संशोधनाचं नेतृत्व करणाऱ्या सारा गिल्बर्ट यांचा या यादीत समावेश आहे.

बीबीसीच्या 2020 मधल्या 100 Women

अनामिक नायिका

या विलक्षण वर्षात, जगभरातील असंख्य स्त्रियांनी इतरांना मदत करण्यासाठी त्याग केला आहे. त्यांच्या कार्याची आठवण म्हणून आणि बदल घडवताना ज्यांनी आपले जीवन गमावले त्यांना आदरांजली म्हणून या यादीतील पहिले स्थान मुक्त ठेवण्यात आले आहे.

जगभरात आपला खारीचा वाटा उचलणाऱ्या प्रत्येक स्त्रीचं नाव बीबीसीच्या 100 महिलांच्या यादीत घेता येणार नाही. म्हणूनच 2020 या वर्षात तुमच्या आयुष्यातील, तुमच्यावर थेट प्रभाव टाकणाऱ्या व्यक्तींविषयी तुम्ही विचार करावा, यासाठी ही पहिली जागा मोकळी सोडली आहे.

रीना अख्तर

जागतिक साथीच्या संकटादरम्यान ढाका इथल्या सेक्स वर्कर्सकडे गिऱ्हाईकं येणं बंद झालं, तेव्हा त्यांच्यावर उपासमारीची वेळ आली. त्यावेळी रीना आणि तिच्या सहाय्यकांनी भाज्या,अंडी आणि मांसाहारासह दर आठवड्याला सुमारे 400 जणांना जेवण दिले.

> लोक आमच्या व्यवसायाकडे अपमानास्पद म्हणून पाहतात, पण आम्ही हे काम पोट भरण्यासाठी करतो आहोत. या व्यवसायातील महिला उपाशी राहू नयेत आणि भविष्यात त्यांच्या मुलांना हे काम करावे लागू नये, यासाठी मी प्रयत्न करीत आहे.

मिहो  इमादा

सााके हे जपानी मद्य तयार करणं हे शतकानुशतकं पुरुषांचं काम मानलं जातं आणि महिलांना साके तयार करणाऱ्या कारखान्यात (ब्रूअरी) जाण्यासही मनाई होती.

आपल्या कौटुंबिक मद्यगृहात पुरुष प्रमुखानं निवृत्ती स्वीकारल्यावर मिहो यांनी साके बनवण्याचं प्रशिक्षण घेतलं आणि त्या जपानमधल्या मोजक्या महिला साके निर्माता बनल्या. जपानमध्ये सध्या केवळ 20 साके ब्रूअरी स्त्रिया चालवतात.

> आपलं आयुष्य झोकून द्यावं असं काम मिळालं, तर त्यात बुडून जा. तुम्ही निवडलेल्या व्यवसायाचा आदर केला आणि प्रामाणिकपणे वागला तर तुम्ही तुमचं लक्ष्य साध्य करू शकाल.

इसैवानी

इसैवानी तामिलनाडूमधली गाना गायिका आहे. उत्तर चेन्नईच्या कामगार वस्तीतून ती उदयास आली. पुरुषांचं वर्चस्व असलेल्या या क्षेत्रात तिनं आपल्या गायन आणि कलेनं अनेक वर्ष ठसा उमटवला आहे.

इतर पुरुष गायकांप्रमाणे त्यांच्याचसोबत मंचावरून गाणं हे एक मोठं यश मानले जाऊ शकते....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

वर्ष 2020साठीच्या जगभरातल्या प्रेरणादायी आणि प्रभावशाली अशा 100 महिलांची यादी बीबीसीने जाहीर केलीय. सध्याच्या अवघड काळामध्ये बदल घडवून आणण्यासाठी झटणाऱ्या आणि नेतृत्व करणाऱ्या महिलांना यावर्षीच्या 100 महिलांच्या यादीत स्थान देण्यात आलंय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: आचार्य बाळकृष्ण

"पतंजलीने असा दावा केला नाही की कोरोनिल हे औषध कोरोनावरचा इलाज आहे की त्यामुळे कोरोना नियंत्रित होतो. आम्ही असं म्हणालो होतो की आम्ही या औषधाची चाचणी घेतली आणि त्यात असं आढळलं की कोरोनाचे रुग्ण बरे झाले. यात काही संभ्रम असण्याचा प्रश्नच नाही," असं पंतजली आयुर्वेदचे मुख्यकार्यकारी अधिकारी आचार्य बालकृष्ण यांनी स्पष्ट केलं आहे.

रामदेव बाबांनी पत्रकार परिषद घेऊन कोरोनाबाबत दावा केल्यानंतर कोरोनिल हे औषध वादाच्या भोवऱ्यात अडकलं होतं.

आम्ही पतंजलीला रोगप्रतिकारक क्षमता, ताप आणि खोकल्यासाठी औषध बनवण्याचं लायसन्स दिलं होतं. त्यांनी आमच्याकडे कोरोनासंबंधी कोणताही उल्लेख केला नव्हता, असा खुलासा उत्तराखंड आयुर्वेद विभागाचे लायसन्स अधिकाऱ्यांनी केला आहे. ANI या वृत्तसंस्थेनं ही बातमी दिली होती.

त्यामुळे आम्ही कोरोनावर औषध शोधलं आहे, या रामदेव बाबांच्या दाव्यावर प्रश्नचिन्ह निर्माण झालं आहे.

तर महाराष्ट्राचे गृहमंत्री अनिल देशमुख यांनी या औषधाबाबत जयपूर एम्स सर्व तपासणी करत आहे. योगी रामदेव यांना बनावट औषधांच्या विक्रीला महाराष्ट्रात परवानगी मिळणार नाही अशी पुरेशी सूचना दिलेली आहे. असं ट्वीट केलं आहे.

कोरोनाचे थैमान रोखण्यासाठी रामदेव बाबा यांनी कोरोनिल, श्वासारी ही आयुर्वेदीक औषधं शोधून काढल्याचं मंगळवारी (23 जून) पत्रकार परिषेदत जाहीर केलं. या दोन्ही गोळ्या असून यामुळे कोरोनाचे रुग्ण सात दिवसांत बरे होतील, असा दावा रामदेव बाबा यांनी यावेळी केला.

रामदेव बाबा आणि त्यांचे सहकारी आचार्य बाळकृष्ण यांनी एक आठवड्यांपूर्वी आम्ही कोरोनावर औषध शोधून काढलं असल्याचा दावा केला होता. लवकरच या औषधांच्या क्लिनिकल ट्रायलसह आम्ही जनतेपुढे येऊ असं त्यांनी त्यावेळी स्पष्ट केलं होतं. त्यांनी मोठी पत्रकार परिषद घेत याबद्दल माहिती दिली.

दरम्यान, रामदेव बाबांनी कोरोनावर औषधं शोधल्याचा हा दावा केल्यानंतर आयुष मंत्रालयानं त्याची गंभीररित्या नोंद घेतली.

या औषधांबद्दल आपल्यापर्यंत कोणतीही माहिती पोहोचली नसल्याचं आयुष मंत्रालयाने म्हटलं आहे. अशाप्रकारची औषधं शोधल्याचा दावा करण्याची जाहिरात करणं हे ड्रग्स अँड मॅजिक रेमेडीज (आक्षेपार्ह जाहीरात) 1954 या कायद्याचा भंग आहे. तसंच, कोव्हिड-19 उद्रेकानंतर केंद्र सरकारने जाहीर केलेल्या नियमांचाही यातून भंग करण्यात आला आहे.

औषधांच्या निर्मितीचा दावा करणाऱ्या कंपनीला याबद्दल...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोनाचे थैमान रोखण्यासाठी  औषधं शोधून काढल्याचं रामदेव बाबांनी जाहीर केलं होतं पण असा दावा आपण कधीच केला नव्हता असं त्यांचे सहकारी आचार्य बालकृष्ण यांनी केला आहे.