डॉक सारांशित करण्यासाठी: लोकांनी त्यांचं नाव आणि त्यांच्याबद्दलची माहिती गुगलवर शोधण्याचा प्रयत्न अनेकदा केला आहे. लोकांची पुतीन यांच्याबद्दल असलेली ही उत्सुकता पाहून आम्ही देखील एक प्रयोग केला.

गुगलवर आम्ही पुतीन यांच्यापुढे गुगल सर्च स्वतःहून काय सजेस्ट करतं हे तपासलं. लोकांच्या मनात पुतीन यांच्याबद्दलचे कुठले प्रश्न आहेत याची यातून आम्हाला कल्पना आली.

लोक पुतीनबद्दल गुगलवर शोधत असलेल्या काही प्रश्नांची (यात काही अतरंगी प्रश्नही आहेत) खरी उत्तरं आम्ही तुमच्यासाठी देत आहोत.

1. व्लादिमीर पुतीन विवाहित आहेत का?

सध्या तरी नाही. आमच्या माहितीप्रमाणे, त्यांचा जून 2013मध्ये 30 वर्षीय लूडमिला यांच्यासोबत घटस्फोट झाला. घटस्फोटापूर्वी ते लूडमिला यांच्याबरोबर फार क्वचित एकत्र कार्यक्रमांमध्ये दिसले होते. पूर्वीच्या जिमनॅस्ट आणि सध्या राजकारणात असलेल्या अॅलिना काबाएवा यांचे आणि पुतीन यांचे प्रेमसंबंध असल्याची अफवा आहे. पण, पुरावे नसल्याने या अफवेबाबत शंकाच अधिक आहे.

2. पुतीन डावखुरे आहेत का?

नाही. जानेवारीमध्ये हा फोटो घेतल्यानंतर काही बदल झाला असेल तर माहीत नाही.

3. पुतीन श्रीमंत आहेत का?

निवडणुकीपूर्वी रशियातल्या केंद्रीय निवडणूक आयोगाला सादर केलेल्या माहितीनुसार, पुतीन यांना पगारापोटी वर्षाला 1,12,000 डॉलर म्हणजेच 72 लाख 83 हजार 920 रुपये मिळतात. पण, दोन वर्षांपूर्वी अमेरिकेच्या आर्थिक व्यवहार विभागाच्या एका अधिकाऱ्याने बीबीसीला पुतिन भ्रष्टाचारी असल्याचं सांगितलं. तसंच, पुतिन यांनी अनेक वर्षांपासून आपली मालमत्ता लपवली असल्याचंही या अधिकाऱ्यानं सांगितलं.

"त्यांनी अनेकदा आपल्या जवळच्यांना फायदा मिळवून दिला आहे. तर, त्यांच्या दृष्टीने जे त्यांचे मित्र नाहीत त्यांना अशा फायद्यांपासून त्यांनी दूर ठेवलं आहे," असं अॅडम झुबिन यांनी सांगितलं.

क्रेमलिनकडून मात्र या आरोपांचा साफ इन्कार करण्यात आला आहे. 2007मध्ये CIAकडे आलेल्या माहितीनुसार पुतिन यांची व्यक्तिगत मालमत्ता ही 40 बिलियन अमेरिकी डॉलरच्यावर गेली आहे. तर, डोनाल्ड ट्रंप यांच्या एका टीकाकारानं 2012मध्ये म्हटल्याप्रमाणे त्यांची व्यक्तिगत मालमत्ता 70 बिलियन अमेरिकी डॉलरच्यावर गेली आहे. असं असल्यास सध्या ते जगातले सगळ्यांत श्रीमंत व्यक्ती आहेत.

4. पुतीन यांचा मृत्यू झाला आहे का?

नाही. निवडणुकीत त्यांनी नुकताच मिळवलेला विजय ते जिवंत असल्याचा पुरावा आहे. त्यांच्या तब्येतीबद्दल...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पुतीन हे प्रसिद्ध नेते असले तरी त्यांच्याबद्दल अधिक जाणून घेण्याची अनेकांना इच्छा आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लोकांनी या बेकायदेशीर अॅप्सपासून सावध राहावं असा इशारा रिझर्व्ह बँकेनेही दिलाय. अनेक तक्रारी आल्यानंतर गुगलने आपल्या प्लेस्टोरमधून अशी अनेक अॅप्स काढून टाकली आहेत.

या अॅप्सनी दिलेल्या अटी आणि नियमांचं उल्लंघन केल्याचं कंपनीला आढळून आलं. बीबीसी प्रतिनिधी अरुणोदय मुखर्जी यांचा रिपोर्ट.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतीय तपासयंत्रणा कर्ज देणाऱ्या अॅप्सची चौकशी करतायत. कायद्यांचं उल्लंघन तसंच कर्ज वसूल करण्यासाठी छळवणूक, असे या अॅप्सवर आरोप आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लोकेश राहुल

बॉर्डर-गावस्कर करंडक स्पर्धेतील सिडनी आणि ब्रिस्बेन टेस्टसाठी राहुल उपलब्ध असणार नाही.

राहुल मायदेशी परतणार असून, बेंगळुरूस्थित नॅशनल क्रिकेट अकादमीत असेल.

भारतीय संघाच्या ऑस्ट्रेलिया दौऱ्यात, ऑस्ट्रेलियाने वनडे मालिका जिंकली तर भारतीय संघाने ट्वेन्टी20 मालिकेवर कब्जा केला. बॉर्डर-गावस्कर मालिकेत अडलेड कसोटीत भारतीय संघाचा 36 धावातच ऑलआऊट झाल्याने नामुष्की ओढवली.

या पराभवातूवन बोध घेत भारतीय संघाने मेलबर्न कसोटी जिंकत दमदार पुनरागमन केलं. चार सामन्यांच्या मालिकेत 1-1 बरोबरी झाली असून, दोन सामने बाकी आहेत.

तिसरी टेस्ट 7 जानेवारीपासून सिडनीमध्ये सुरू होत आहे.

या मालिकेसाठी दुखापतग्रस्त खेळाडूंची यादी वाढतच चालली आहे. मयांक अगरवाल आणि हनुमा विहारी यांना अडलेड आणि मेलबर्न टेस्टमध्ये लौकिकाला साजेशी कामगिरी करता न आल्याने राहुल उर्वरित टेस्टमध्ये खेळण्याची शक्यता होती. मात्र आता राहुल दोन्ही टेस्ट खेळू शकणार नसल्याचं स्पष्ट झालं आहे.

दीड महिन्यांपूर्वी आटोपलेल्या आयपीएल स्पर्धेत राहुलने सर्वाधिक रन्स करणाऱ्या बॅट्समनला देण्यात येणारा ऑरेंज कॅपचा पुरस्कार पटकावला होता.

सहा वर्षांपूर्वी राहुलने ऑस्ट्रेलियातच टेस्ट पदार्पण केलं होतं. 2015 मध्ये सिडनी इथे राहुलने टेस्टमधली पहिली शतकी खेळी साकारली होती.

राहुलने पाच वर्षांपूर्वी सिडनीत शतकी खेळी साकारली होती.

राहुलने 36 टेस्ट, 35 वनडे आणि 45 ट्वेन्टी-20 सामन्यात भारताचं प्रतिनिधित्व केलं आहे.

36 टेस्टमध्ये राहुलने 34.58च्या सरासरीने 2006 रन्स केल्या असून यामध्ये  5 शतकं आणि 11 अर्धशतकांचा समावेश आहे.

कोणत्याही क्रमांकावर बॅटिंग करण्याची क्षमता असलेला राहुल विकेटकीपिंगही करत असल्याने त्याची उपयुक्तता जास्त होती.

टीम इंडियाचा अनुभवी बॉलर इशांत शर्मा आयपीएल स्पर्धेदरम्यान दुखापतग्रस्त झाल्याने तो बॉर्डर-गावस्कर मालिकेत खेळू शकला नाही.

स्विंग बॉलिंगसाठी प्रसिद्ध भुवनेश्वर कुमार आयपीएल स्पर्धेदरम्यान दुखापतग्रस्त झाला होता. त्यामुळे तोही या मालिकेसाठी उपलब्ध नव्हता.

अडलेड कसोटीत पॅट कमिन्सचा उसळता चेंडू हातावर आदळल्यामुळे फास्ट बॉलर मोहम्मद शमी दुखापतग्रस्त झाला. शमीच्या हाताला फ्रॅक्चर झाल्याने तो मालिकेत खेळू शकणार नसल्याचं स्पष्ट झालं.

मेलबर्न टेस्टदरम्यान मांडीचे स्नायू दुखावल्याने दुसऱ्या इनिंग्जमध्ये फास्ट बॉलर उमेश यादवने...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

के. एल. राहुल दुखापतीमुळे बॉर्डर-गावस्कर करंडक स्पर्धेतील उर्वरित दोन सामन्यांमध्ये खेळू शकणार नाही. मेलबर्नमध्ये सरावादरम्यान राहुलच्या डाव्या मनगटाला दुखापत झाली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लोटीवर शस्त्रक्रिया यशस्वी झाली.

हे कुटुंब यूकेमधील चेशायर इथं राहतं. पॉल (64) आणि पॉलिन डेले (59) असं या जोडप्याचं नाव आहे. त्यांनी त्यांच्या लग्नाच्या 20व्या वाढदिवसासाठी जपून ठेवलेले पैसे या शस्त्रक्रियेसाठी वापरले. लोटी असं या कुत्रीचं नाव आहे. ही लॅब्रेडॉर प्रजातीची  कुत्री 11 महिन्यांची आहे.

रॉयल व्हेटेरिनरी कॉलेजमध्ये 30 जुलैला ही शस्त्रक्रिया करण्यात आली. सध्या या कुत्रीची प्रकृती सुधारत आहे. या कुत्रीला झालेला हा आजार दुर्मीळ प्रकारातील होता. ही शस्त्रक्रिया करण्यापूर्वी या डॉक्टरांनी काही बालरोग तज्ज्ञांकडूनही मार्गदर्शन घेतलं होतं.

पॉलिन म्हणाल्या, "शस्त्रक्रिया यशस्वी झाल्याचा आम्हाला आनंद झालं आहे. लग्नाचा वाढदिवस साजरा करण्यासाठी आम्ही ट्रिपवर जाणार नाही. पण लोटी आता सुटीवर जाऊ शकेल."

"लोटीने कधीही जीव सोडला असता. तिची अवस्था एखाद्या टाइम बाँबसारखी आहे, असं आम्हाला सांगण्यात आलं होतं."

ही शस्त्रक्रिया करण्यासाठी 4 तास लागले.

प्रा. डॅन ब्रोकमॅन आणि 10 डॉक्टरांनी ही शस्त्रक्रिया यशस्वी केली.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अनेकांचं त्यांच्या पाळीव कुत्र्यावर जीवापाड प्रेम असतं. मालक कुत्र्यांवर बराच खर्चही करतात. पण हा खर्च किती असेल? लंडनमधील एका कुटुंबाने त्यांच्या कुत्रीच्या हृदय शस्त्रक्रियेसाठी तब्बल 12 हजार पाऊंड म्हणजे जवळपास 11 लाख रुपये खर्च केले आहेत. तिच्यावर दुहेरी बायपास शस्त्रक्रिया करण्यात आली असून अशी शस्त्रक्रिया कुत्र्यावर केली जाण्याची पाहिलीच वेळ आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लोणार सरोवरचा नासानं काढलेला 10 जून रोजीचा फोटो

अवघ्या काही दिवसांच्या अंतरानं अमेरिकेच्या लँडसॅट या उपग्रहानं ही दृश्यं टिपली आहेत. नासाच्या लँडसॅट या उपग्रहानं घेतलेल्या 25 मे आणि 10 जूनच्या फोटोंमध्ये लोणार सरोवराच्या पाण्यातील फरक स्पष्टपणे दिसून आलाय.

वैज्ञानिकांनी या तलावातील पाण्याचे नमुने घेतले असून नेमका कशानं पाण्याचा रंग बदलला असावा याची तपासणी सुरू आहे. खाऱ्या पाण्यातील सूक्ष्मजीवांमुळे असं झालं असल्याचा त्यांचा अंदाज आहे.

लोणार सरोवरचा नासानं काढलेला 25 मे रोजीचा फोटो

ऑस्ट्रेलियाच्या लेक हिलियरलाही युनेलैला सलायना या प्रजातीच्या एकपेशीय शेवाळामुळे असा गुलाबी रंग चढत असल्याचं यापूर्वी दिसून आलं होतं. पाणी काहीसं शुद्ध असेल तर हे जीव हिरव्या रंगाचे असातात. पण पाणी खूप जास्त खारट झालं किंवा सूर्यप्रकाश खूप जास्त प्रमाणात मिळाला, तर ते बीटा-कॅरोटिनसारखे पदार्थ तयार करतात आणि पाणी गुलाबी होतं. पण लेक हिलियर कायम गुलाबी रंगाचं असतं.

लोणारमध्ये मात्र उष्णतेमुळे पाण्याची वाफ होण्याचं प्रमाण वाढून ते खारट बनलं असावं असा अंदाज आहे. इराणच्या लेक उर्मियामध्ये दरवर्षी उन्हाळ्यात असंच चित्र दिसून येतं.महाराष्ट्राच्या बुलढाणा जिल्ह्यातलं लोणार सरोवर हे एक नैसर्गिक आश्चर्य आहे. अशनीपातामुळे तयार झालेल्या विवरामुळे हे सरोवर बनलं असल्याचं 1970च्या दशकातील संशोदनातून स्पष्ट झालं होतं.

उल्कापातामुळे निर्माण झालेले लोणार सरोवर जगातील दुसऱ्या क्रमांकाचं सरोवर आहे. हे खाऱ्या पाण्याचं सरोवर आहे.

ऐरवी, इथलं पाणी हिरव्या रंगाचं असतं. अचानक पाण्याचा रंग गुलाबी झाल्याने सर्वजण आश्चर्यचकित झालेत. तर अनेकांच्या मनात याबाबत कुतुहुलही निर्माण झालं आहे.

पाण्याचा रंग बदलल्याचं लोणारच्या तहसीलदारांनीही मान्य केलं आहे.

"पाण्याने रंग कशामुळे बदलला, याचं संशोधन सुरू आहे. वनविभागाला या ठिकाणची सँपल्स घ्यायला सांगितलं असून तपासणीनंतरच यामागचं नेमकं कारण कळू शकेल," अशी माहिती तहसीलदार सैफन नदाफ यांनी दिली.

याबाबत सध्या अधिक संशोधन सुरू आहे. महाराष्ट्रातील सगळ्यांत छोटं पक्षी अभयारण्य म्हणूनही लोणार सरोवराची ओळख आहे.

लोणार शहरातील सांडपाणी आणि पावसाचं पाणी सरोवरात गेल्याने सरोवर गढूळ झालं असावे अशी शक्यता गावकऱ्यांकडून केली जात आहे.

मात्र शहरातील सांडपाणी आणि पावसाच्या पाण्यामुळे सरोवरातील पाण्याचा रंग बदलला नसल्याचे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

महाराष्ट्राच्या बुलडाणा जिल्ह्यातील खाऱ्या पाण्याचे सरोवर जगातील आश्चर्य म्हणून ओळखलं जातं. मात्र, या जगप्रसिद्ध लोणार सरोवराच्या पाण्याचा रंग गेल्या काही दिवसांपासून गुलाबी झाल्यानं आश्चर्य व्यक्त केलं जात आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लोबॉटमी ही विसाव्या शतकातील एक सर्वाधिक कुख्यात शस्त्रक्रिया म्हणून ओळखली गेली, असं क्लेअरे प्रेन्टिस लिहितात. पण या शस्त्रक्रियेचं सुधारित रूप एकदा उपयोगात आणून पाहिलेले चेताशल्यविशारद हेन्री मार्श म्हणतात की, डॉक्टरांची विभागणी नायक व खलनायक अशी करणं चुकीचं आहे.

आज हे अविश्वसनीय वाटतं, पण एकेकाळी लोबॉटमीला चमत्कारसदृश स्थान प्राप्त झालं होतं. डॉक्टर व प्रसारमाध्यमं या शस्त्रक्रियेचं वर्णन 'दातदुखीवरील उपचारापेक्षा सोपी' असं करत असत.

1940 च्या आरंभापासून 1970 च्या अखेरपर्यंत युनायटेड किंगडममध्ये 20 हजारांहून अधिक लोबॉटमी शस्त्रक्रिया पार पडल्या. विशेषतः छिन्नमनस्कता, गंभीर नैराश्य व ऑब्सेसिव्ह कम्पल्सिव्ह डिसऑर्डर (ओसीडी) यांच्या रुग्णांवर ही शस्त्रक्रिया पार पाडली जात असे. पण काही वेळा शिक्षणात अडचणी येणाऱ्या किंवा आक्रमकता नियंत्रणात ठेवण्यात अडचणी येणाऱ्या लोकांवरदेखील ही शस्त्रक्रिया केली जात असे.

लोबॉटमीनंतर थोड्याच लोकांच्या मानसिक लक्षणांमध्ये सुधारणा होत असे, काहींची मती गुंग होऊन जात असे, त्यांना संवाद साधणं शक्य व्हायचं नाही, स्वतःहून चालणं अथवा खाणंही शक्य व्हायचं नाही. या शस्त्रक्रियेचे नकारात्मक परिणाम तिच्या लाभदायकतेपेक्षा खूप जास्त आहे, हे कित्येक वर्षांनी वैद्यकीय क्षेत्राच्या लक्षात आलं. 1950च्या दशकात विकसित झालेली या संबंधीची औषधं अधिक परिणामकारक व अधिक सुरक्षित होती.

1949 साली लोबोटॉमीचं प्रात्यक्षिक दाखवताना डॉ. वॉल्टर फ्रिमन

लोबॉटमी शस्त्रक्रिया करणाऱ्या डॉक्टरांची पात्रं रंगवताना लेखकांनी व चित्रपटदिग्दर्शकांनी गडद छटांचाच वापर केलेला आहे. 'वन फ्ल्यू ओव्हर द कुकूज् नेस्ट', नेटफ्लिक्सची 'रॅचेड' ते 'सडनली लास्ट समर' इथपर्यंतच्या विविध कलाकृतींमध्ये असे डॉक्टर परपीडेमध्ये आनंद घेणारे आणि असुरक्षित घटकांमधील रुग्णांचा बळी घेणारे व लोकांना संवेदनाहीन करून सोडणारे दाखवले आहेत.

पण सत्य याहून गुंतागुंतीचं आहे. लोबॉटमी करणारे डॉक्टर बहुतेकदा प्रगतिशील सुधारकांपैकी होते. आपल्या रुग्णांचं जीवन सुधारण्याची त्यांची इच्छा होती.

प्रातिनिधिक चित्र

गंभीर मानसिक आजाराने ग्रासलेल्या लोकांसाठी 1940 च्या दशकात परिणामकारक उपचार नव्हते. डॉक्टरांनी इन्सुलीन शॉक थेरपी व इलेक्ट्रो-कॉन्व्हल्सिव्ह थेरपी यांचे प्रयोग करून पाहिले, पण त्यांना मर्यादितच यश मिळालं. मनोरुग्णालयं रुग्णांनी भरू लागली,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

एके काळी गंभीर मानसिक आजार असलेल्या लोकांना मेंदूतील काही जोडण्या कापण्याच्या शस्रक्रियेला सामोरं जावं लागत असे. अशा प्रकारच्या शस्त्रक्रियेला 'लोबॉटमी' (पूर्वललाटखंड विच्छेदन) असं म्हणतात.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लोया यांचा मृत्यू संशयास्पद असल्याचं द कॅराव्हॅन या मासिकानं त्यांच्या लेखात म्हटलं होतं. लोया यांच्या कुटुंबीयांशी बोलून ही बातमी प्रकाशित करण्यात आली होती.

हा लेख प्रसिद्ध झाल्यानंतर माजी न्यायाधीश, वकील तसंच दिल्लीचे मुख्यमंत्री अरविंद केजरीवाल यांनी लोया यांच्या मृत्यूची चौकशी करण्याची मागणी केली होती. मात्र सोमवारी इंडियन एक्स्प्रेसनं द कॅराव्हॅनमध्ये प्रसिद्ध लेखातील मुद्दे कागदपत्रांनिशी खोडून काढले आहेत.

लोया यांचा मृत्यू नागपूर शहरात 1 डिसेंबर 2014ला झाला होता. एका सहकाऱ्याच्या मुलीच्या लग्नाला उपस्थित राहण्यासाठी न्यायाधीश लोया नागपूरला रवाना झाले होते. ते लग्नसोहळ्यात सहभागी झाले. त्याचदिवशी रात्री त्यांना हृदयविकाराचा झटका आला होता.

द कॅराव्हॅननं दिलेल्या वृत्तानुसार, न्यायाधीश लोया यांना रिक्षातून हॉस्पिटलमध्ये नेण्यात आलं होतं. याव्यतिरिक्त हृदयविकाराचा झटका आलेल्या लोया यांची ECG चाचणी का करण्यात आली नाही? असा प्रश्न लोया यांच्या बहिणीनं उपस्थित केला होता.

इंडियन एक्स्प्रेसनं ECG अहवाल प्रसिद्ध केला आहे. लोया यांना दांडे रुग्णालयात दाखल करण्यात आलं होतं. दांडे रुग्णालयाच्या अधिकाऱ्यांनी न्यायाधीश लोया यांची ECG चाचणी झाल्याचं स्पष्ट केलं.

मात्र त्याचवेळी द कॅराव्हॅनचे राजकीय संपादक हरतोष सिंह बादल यांनी ट्वीटच्या माध्यमातून आपली भूमिका मांडली. 'इंडियन एक्स्प्रेसनं छापलेल्या ECG अहवालावर 30 नोव्हेंबर अशी तारीख आहे. न्यायाधीश लोया यांच्या मृत्यूच्या एक दिवस आधीची ही तारीख आहे', असे बादल यांनी सांगितलं.

इंडियन एक्स्प्रेसनं द कॅराव्हॅननं मांडलेल्या तथ्यांचं खंडन केलं आहे. एक्स्प्रेसनं मुंबई उच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश भूषण गवई आणि सुनील शुक्रे यांच्याशी बातचीत केली. या दोघांच्या मते न्यायाधीश लोया यांचा रुग्णालयात मृत्यू झाला तेव्हा ते उपस्थित होते.

न्या. लोया यांच्या मृत्यूच्या चौकशीची मागणी करण्यासाठी लातूरमध्ये वकिलांनी काढलेला मोर्चा.

लोया यांचा मृत्यू संशयास्पद नसल्याचं या दोन न्यायाधीशांचं म्हणणं आहे. न्यायाधीश लोया यांना रिक्षातून रुग्णालयात नेण्याचा प्रश्नच उद्भवत नाही. न्यायाधीश बरडे यांनी स्वत:च्या गाडीतून लोया यांना रुग्णालयात दाखल केलं. कॅराव्हॅननं दिलेल्या वृत्तानुसार लोया यांना रिक्षातून रुग्णालयात नेण्यात आल्याचं म्हटलं होतं.

लातूर बार असोसिएशनचा मोर्चा

लातूर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

केंद्रीय गुन्हे अन्वेषण विभाग अर्थात CBIच्या विशेष न्यायालयाचे न्यायाधीश ब्रजगोपाळ हरिकिशन लोया यांच्या मृत्यू प्रकरणाला वेगळं वळण मिळालं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लोवा विद्यापाठातील एका विद्यार्थ्याच्या या थंडीमुळे मृत्यू झाला आहे.

वेगवेळ्या दवाखान्यांमध्ये हिमबाधा झालेल्या रुग्णांवर उपचार सुरू आहे.

गुरुवारी थंडीची तीव्रता सर्वाधिक असण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे. USमधील जवळपास 9 कोटी लोक -17C तापमान अनुभवत आहेत.

जवळपास 25 कोटी लोकांनी polar vortex चा अनुभव घेतला आहे. पण फ्लोरिडा या राज्याची यापासून सुटका झाली आहे.

काय घडलं?

Polar vortex : अमेरिकेतली शहरं अंटार्क्टिकाहून जास्त गोठली

हवामान कसं आहे?

गुरुवारी अमेरिकेतल्या तिसऱ्या सर्वांत मोठ्या शहरात -32C तापमानाची नोंद होण्याची शक्यता आहे, असं हवामान विभागानं म्हटलं आहे. बोस्टन शहरातही ही लाट पोहोचण्याची शक्यता आहे.

गुरुवारी रात्रीपर्यंत Great Lakesचा परिसर गोठण्याची शक्यता आहे.

न्यूयॉर्कला प्रचंड बर्फवृष्टी होण्याची शक्यता आहे. प्रतितास 7cm-12cm एवढ्या वेगानं बर्फ पडण्याची शक्यता आहे.

पश्चिम आणि Great Lake भागात -40C आणि -53C हवामानाची नोंद झाली आहे. या तापमानात फक्त 5 मिनिटांत हिमबाधा होऊ शकते.

जवळपास 60 डिग्रीनं शिकागोच्या तापमानात बदल होणार आहे, असं National Weather Serviceच्या डेव्हिड हॅमरिक यांनी रॉयटर्सला सांगितलं आहे.

याशिवाय कॅनडाच्या Prairies, Quebec and Ontario to heavy snows in Alberta and Nova Scotia कडाक्याच्या थंडीचा इशारा देण्यात आला आहे.

हवामानाचा रोजच्या जीवनावर परिणाम?

या हवामानामुळे लोकांची लूट केली जात आहे, असं पोलिसांनी म्हटलं आहे. स्थानिक माध्यमांनुसार, 78,340 रुपयांचं Canada Goose जॅकेट घातलेल्या लोकांना टार्गेट करण्यात आलं आहे.

याशिवाय Hamilton या संगीत कार्यक्रमाचे तिकीट 4,500 रुपयांना म्हणजेच नेहमीच्या दरापेक्षा निम्म्या दरानं विकले जात आहेत.

तसंच गेल्या 85 वर्षांच्या इतिहासात बुधवारी आणि गुरुवारी असं चौथ्यांदा शहरातील Brookfield Zoo बंद ठेवण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे.

याशिवाय मंगळवारी USमध्ये येणाऱ्या अथवा बाहेर पडणाऱ्या 1,100हून अधिक फ्लाईट्स रद्द करण्यात आल्या आहेत. तसंच हजारो शाळा आणि सरकारी कार्यालयं बंद ठेवण्यात आली आहेत.

"अनेक पिढ्यांनंतर आलेला हा अनुभव आहे," असं मिल्वाकी शहराचे महापौर टॉम बॅरेट यांनी म्हटलं आहे.

USच्या अनेक शहरांत आश्रयगृह स्थापन करण्यात आले आहेत.

"बाहेर पडण्यासाठी कोणताही रात्र योग्य नाही," असं बॅरेट यांनी म्हटलं आहे.

हे वाचलंत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

USमध्ये कडाक्याच्या थंडीनं 8 जणांचा बळी घेतला आहे. अमेरिकन नागरिक अनेक वर्षांनंतर पुन्हा एकदा कडाक्याच्या थंडीचा अनुभव घेत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लौंगी भुइंया

बिहारची राजधानी पाटण्यापासून 200 किलोमीटरवर गया जिल्ह्यातील बांकेबाजार इथल्या बहुतांश लोकांसाठी शेती हेच उदरनिर्वाहाचं मुख्य साधन. पण इथली माणसं गहू किंवा धान्याची शेती करू शकत नाही कारण पाण्याची टंचाई.

या कारणामुळेच इथली तरुण मंडळी कामधंद्यासाठी शहरांची वाट धरतात.

कोठिलवा गावचे लौंगी भुइंया यांची मुलंही कामधंदा शोधण्यासाठी घराबाहेर पडली होती. गावाजवळच्या बंगेठा डोंगरावर बकऱ्यांना चरायला घेऊन गेलेलं असताना भुइंया यांच्या मनात एक विचार आला. गावात पाणी आलं तर तरुण मुलांचं उदरनिर्वाहासाठी शहरात जाणं कमी होईल. पीकं घेता येतील.

पाऊस पडतो तेव्हा बंगेठा डोंगराच्या कुशीत साठवलं जातं. त्यातूनच त्यांना आशेचा किरण दिसला.

त्यांनी सगळा परिसर पालथा घातला. साठलेलं पाणी शेतापर्यंत कसं नेता येईल याचा नकाशा त्यांनी तयार केला. डोंगर फोडून कालवा बनवण्याच्या कामाला ते लागले.

एक दोन वर्ष नव्हे, पाच नव्हे, दहा नव्हे तर तब्बल तीस वर्ष हे काम चाललं. तीस वर्षांच्या अथक परिश्रमानंतर डोंगरातलं पाणी त्यांनी गावातल्या तलावात आणलं. एकट्याने फावडं चालवत त्यांनी तीन किलोमीटर लांबीचा कालवा खणला. 5 फूट रुंद आणि 3 फूट खोल कालवा त्यांनी खोदला.

यंदा ऑगस्ट महिन्यात भुइंया यांचं काम पूर्ण झालं. पावसाळ्यात त्यांच्या मेहनतीला अर्थ प्राप्त झाला आहे. आजूबाजूच्या तीन गावांना भुइंया यांच्या मेहनतीचा फायदा होत आहे. लोकांनी यावेळी गहू-तांदळची पेरणी केली आहे.

बीबीसीशी फोनवर बोलताना भुइंया यांनी सांगितलं की, "एकदा एखादी गोष्ट ठरवली की आम्ही मागे हटत नाही. कामातून जेव्हा जेव्हा वेळ मिळायचा तेव्हा कालवा खोदण्याचं काम करत असे. तुमच्या एकट्याने होणार नाही असं बायको सांगत असे पण मला विश्वास होता एकदिवस हे काम पूर्ण होईल".

नवा 'माऊंटन मॅन' म्हणून प्रसिद्धी

माऊंटन मॅन म्हणून दशरथ मांझी सगळीकडे प्रसिद्ध आहेत. त्यांनी डोंगर फोडून रस्ता बनवला होता. आता लौंगी भुइंया यांनाही 'माऊंटन मॅन' ही बिरुदावली मिळाली आहे.

लौंगी त्याविषयी सांगतात, "दशरथ मांझी यांच्याबद्दल नंतर कळलं. जेव्हा कालवा खोदायचं ठरवलं तेव्हा माहिती नव्हतं. माझ्या डोक्यात एवढंच होतं की पाणी आलं तर शेती बहरेल. तरुण मुलांना कामधंद्याकरता बाहेर जावं लागणार नाही. धनधान्य असलं की पोटापाण्याची सोय होऊन जाते".

लौंगी भुइंया

लौंगी यांना चार मुलं आहेत. यापैकी तीन गावाबाहेर असतात....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बिहारमधल्या एका दुर्गम भागात लौंगी भुइंया यांनी तीस वर्षांपूर्वी कालवा खणायला सुरुवात केली. त्यांचं हे काम आता पूर्ण झालं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ल्युसी म्हणते, "सकाळी डोळे उघडण्याच्या आधीच मला माहीत झालेलं असायचं की सगळं बदलेलं असणार. माझ्यावर मोठं वजन ठेवलं आहे की काय असं वाटत असे. मी डॉक्टरांकडे जात होते आणि त्यांना सांगत असे की मला पिशाच्च बाधा झाली आहे."

वयात येण्यापूर्वी ल्युसी शांत, आनंदी आणि चिंतामुक्त मुलगी होती. पण वयाच्या 13व्या वर्षापासून तीव्र स्वरुपाचं नैराश्य, अस्वस्थ वाटणे आणि पॅनिक अटॅक यांच्याशी तिचा सामना सुरू झाला.

ती स्वतःला इजा करून घेऊ लागली होती आणि मूडमध्ये होणारे तीव्र बदल ती अनुभवत होती. त्यामुळे तिला वयाच्या 14व्या वर्षी तिला शाळेतून काढून किशोरवयीन मुलांच्या मनोविकार केंद्रात भरती करावं लागलं होतं.

ल्युसी या जुन्या आठवणी सांगत होती. "पोस्ट ट्रॉमॅटिक डिसऑर्डर आणि ऑब्सेसिव्ह कंपलसिव्ह डिसऑर्डर हे आजार झाल्याचे निष्पन्न झाले होते. डॉक्टर वारंवार बायपोलर डिसऑर्डरचाही उल्लेख करत असत."

पण तिच्या लक्षणांचं विशिष्ट चक्र मात्र कशातच बसत नव्हतं.

पण 16व्या वर्षी जेव्हा ती गरोदर होती आणि तिचा मुलगा टोबीचा जन्म झाला, त्यानंतर तिची परिस्थिती बदलली.

"दवाखान्यातून बाहेर पडताच मला दिसणारी ही लक्षण गायब झाली. मी आनंदी होते, मला छान वाटू लागलं होतं. मानसिकदृष्ट्या मला अगदी उत्तम वाटू लागलं होतं. माझ्यासाठीही हा धक्काच होता," असं ती म्हणाली.

गरोदरपणाच्या काळात आणि बाळ स्तनपान करत असे पर्यंत तिची स्थिती चांगली होती. पण पाळी सुरू होताचं तिच्यामधील आजारपणाच्या लक्षणांनी पुन्हा डोकं वर काढलं होतं.

काही वर्षांनंतर ल्युसीनं पुन्हा कॉलेजमध्ये प्रवेश घेतला. पण याचं कारणांमुळं तिला कॉलेज सोडावं लागलं. त्यानंतर तिनं टिचिंग असिस्टंट होण्यासाठी नॅशनल व्होकेशनल क्वॉलिफिकेशनसाठी प्रवेश घेतला. पण शेवटची दोन महिने तिला ही लक्षणं असह्य झाल्याने तिला पुन्हा अभ्यासक्रम सोडावा लागला.

ल्युसी वयाच्या 23व्या वर्षी पुन्हा गरोदर होती आणि तिला बेला नावाची मुलगी झाली. तिची मानसिक स्थिती पुन्हा सुधारली.

पण बेलाच्या जन्मानंतर मात्र तिची ही लक्षण पुन्हा सुरू झाली. इतकंच नव्हे तर या लक्षणांची तीव्रता अधिकच वाढली. तिची काही लक्षण शारीरिक स्वरूपाची होती. स्नायू आणि सांध्यांच्या वेदना, आवाज, गंध, स्पर्श अशा संवेदनांसाठीबद्दल अतिसंवेदनशील वाटणे, थकवा वाटणे अशा शारीरिक तक्रारी सुरू झाल्या होत्या. तर विसराळूपणा, आपण मूर्ख आहोत असं वाटणं, अविवेकी वृत्ती अशा,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

महिन्यांतील काही आठवडे ल्युसी मानसिक आणि शारीरिक व्याधींनी ग्रस्त असणारी वेगळी व्यक्ती वाटायची आणि तिला हे समजत नव्हते की हे का घडतयं. या प्रश्नाचं उत्तर शोधण्यासाठी ती अनेक वर्ष डॉक्टरचा शोध घेत होती. आणि तिला बरं करण्यासाठी वयाच्या 28व्या वर्षी तिचं गर्भाशय काढावं लागलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वंचित बहुजन आघाडीचे नेते प्रकाश आंबेडकर यांनी मराठा आरक्षण आंदोलनावरुन गुरुवारी (8 ऑक्टोबर) उदयनराजे भोसले आणि संभाजीराजे छत्रपती यांच्यावर टीका केली.

'एक राजा तर बिनडोक आहे. दुसरे संभाजी छत्रपती यांनी भूमिका घेतली आहे पण ते आरक्षणापेक्षा इतर गोष्टींवरच भर देत आहेत' असं ते म्हणाले.

त्यानंतर आता प्रकाश आंबेडकर यांच्या वक्तव्याचा निषेध केला जात आहे. एबीपी माझानं ही बातमी दिली आहे.

उदयनराजे यांच्या समर्थकांनी म्हटलं, "ज्या प्रकाश आंबेडकर यांनी सातारा शहरात सर्वसामान्य कार्यकर्त्याचं काम केलं नाही, त्यांनी आमच्या राजाबद्दल असे उद्गार काढणं योग्य नाही. त्यांच्यात धमक असेल तर त्यांनी वेळ आणि ठिकाण सांगावं, त्याठिकाणी आम्ही येऊ आणि राजेंच्या स्टाईलमध्ये त्यांना उत्तर देऊ."

2. महाविकास आघाडीतील पक्ष येणाऱ्या काळात विरोधी बाकावर - जे. पी. नड्डा

महाराष्ट्रात काय चाललंय, काहीच कळत नाही, कोरोना काळात काम करण्यास ठाकरे सरकार पूर्णपणे अपयशी ठरलं आहे, अशी टीका भाजपचे राष्ट्रीय अध्यक्ष जे. पी. नड्डा यांनी केली आहे.  लोकमतनं ही बातमी दिली आहे.

जे. पी. नड्डा

भाजपच्या नवनिर्वाचित राज्य कार्यकारणी बैठकीत ते बोलत होते.

ते म्हणाले,  राज्यात देवेंद्र फडणवीस यांनाच मुख्यमंत्री करायचं होतं, पण राजकारणात धोका होत असतो राज्यातील जनतेने मुख्यमंत्री म्हणून देवेंद्र फडणवीस यांनाच निवडून दिलं होतं, पण शिवसेनेनं धोका केला, हा धोका भाजपाशी नव्हे तर महाराष्ट्राच्या जनतेशी झाला आहे. येणाऱ्या काळात हे तिन्ही पक्ष विरोधात बसलेले दिसतील, सध्या आपण विरोधकांचे काम करू, येणाऱ्या काळात सत्ता आपलीच असेल.

3. 'आत्मनिर्भर भारत योजनेतून सरकारला काय साध्य करायचंय?'

काही महिन्यांपूर्वी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 'आत्मनिर्भर भारत'ची घोषणा केली होती. पण, "केंद्र सरकारच्या 'आत्मनिर्भर भारत' योजनेचे परिणाम संरक्षणवादाच्या रूपात होऊ नयेत," असं रिझर्व्ह बँकेचे माजी गव्हर्नर रघुराम राजन यांनी म्हटलं आहे.  लोकसत्तानं ही बातमी दिली आहे.

राजन म्हणाले, "आत्मनिर्भर भारत राबवताना स्वदेशी मालाच्या स्पर्धेत परदेशी माल उतरू नये यासाठी स्वदेशी मालास सरकारने दिलेले संरक्षण घातक ठरणार नाही याची काळजी घेतली पाहिजे.

"यापूर्वीही अशाप्रकारच्या धोरणांचा अवलंब केला गेला होता. परंतु त्याचा कोणताही फायदा झाला नाही. आत्मनिर्भर भारतातून सरकारला नक्की काय म्हणायचं आहे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आज सकाळी वृत्तपत्रं आणि वेबसाइट्सवर प्रसिद्ध झालेल्या बातम्यांपैकी 5 मोठ्या बातम्या थोडक्यात पाहूया.

1.  'प्रकाश आंबेडकर, धमक असेल तर समोर या,राजांच्या स्टाईलमध्ये उत्तर देऊ'


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वकील, स्वयंसेवी संस्था, सामान्य नागरिक अशा अनेक स्तरातून चष्म्यासाठी सरकारने लाखो रुपये खर्च करण्याबाबत नाराजी व्यक्त केली आहे.

या निर्णयावर वकील कल्याणी माणगावे यांनी आक्षेप घेत सरन्यायाधीश आणि मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांना पत्र लिहिलं आहे.

याप्रकरणी बीबीसी मराठीने राज्याचे विधी व न्याय विभागाचे सचिव राजेंद्र भागवत यांच्याशी संपर्क केला असता त्यांनी व्यग्र असल्याचं सांगत काही वेळाने प्रतिक्रिया देणार असल्याचे कळवलं. त्यांची प्रतिक्रिया मिळताच तिथं मांडली जाईल.

राज्य सरकारचं पत्रक

सर्वोच्च न्यायालयाने याप्रकरणात सु-मोटो दाखल करत हा निर्णय रद्द करावा अशीही मागणी माणगावे यांनी केलीय.

मुंबई उच्च न्यायालय तसंच औरंगाबाद आणि नागपूर खंडपीठ यामध्ये एकूण 67 न्यायाधीश असून त्यांना प्रत्येकी 50 हजार रुपये दिल्यास 33 लाख 50 हजारांचा वार्षिक बोजा सरकारी तिजोरीवर पडणार आहे.

हा खर्च न्यायाधीशांच्या अनिवार्य कार्यालयीन खर्चातून देण्यात येणार असल्याचंही परिपत्रकात स्पष्ट केलंय.

"कोरोनामुळे राज्य सरकारसमोर आर्थिक संकट असताना न्यायाधीशांना चष्मा खरेदीसाठी प्रत्येकी 50 हजार रुपये दिल्याने सरकारी तिजोरीवर ताण येईल. चष्मा विकत घेणे ही अतिशय व्यक्तिगत बाब असून अशा सर्व व्यक्तिगत बाबींकरिता न्यायाधीशांना वेतन देण्यात यें," अशी भूमिका कल्याणी माणगावे यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना मांडली.

 'ही तर जनतेच्या पैशांची उधळपट्टी'

अनेक वकिलांसह स्वयंसेवी संस्थांनीही याबाबत आक्षेप घेतला आहे.

महाराष्ट्र बार काऊंसिलचे सदस्य वकील विवेक घाटगे यांनीही या निर्णयावर टीका केलीय. बीबीसी मराठीशी बोलताना ते म्हणाले," कोरोना आरोग्य संकटात चष्म्यासारख्या गोष्टीसाठी प्रत्येकी तब्बल 50 हजारांचा खर्च सरकार का करत आहे? ही जनतेच्या पैशांची उधळपट्टी म्हणावी लागेल."

न्यायाललयाचं कामकाज कागदोपत्री चालते. त्यामुळे न्यायाधीशांसाठी चष्म्याला महत्व असले तरी त्यांच्या कुटुंबीयांच्या चष्म्याचा खर्च सरकार का उचलणार? असाही प्रश्न आता उपस्थित केला जातोय.

"न्यायालयीन कामाशी कुटुंबीयांचा काहीही संबंध नसून त्यांच्याही चष्म्याचा खर्च सरकारने उचलणं योग्य नाही. या पैशांतून कोरोनासाठी रुग्णांना वैद्यकीय सेवा देता येईल," असं मत कल्याणी माणगावे यांनी व्यक्त केलंय.

एका कुटुंबात जर चार जण ग्राह्य धरले तर वर्षाला चष्म्यासाठी 50 हजार रुपये खर्च करायचे झाल्यास...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुंबई उच्च न्यायालयातील न्यायाधीशांना आणि त्यांच्या कुटुंबाला चष्मा खरेदीसाठी दरवर्षी 50 हजार रुपये देण्याचा निर्णय राज्य सरकारने घेतलाय. सरकारच्या विधी व न्याय विभागाकडून याबाबत 10 जुलै रोजी परिपत्रक काढण्यात आलं आहे. पण सरकारचा हा निर्णय आता वादाच्या भोवऱ्यात अडकला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वक्ते महाराज

हे विचार शिवप्रतिष्ठानचे अध्यक्ष संभाजी भिडे यांचे नाहीत, तर ते आहेत निवृत्ती महाराज वक्ते यांचे!

85 वर्षीय वर्षीय निवृत्ती महाराज वक्ते हे वारकरी संप्रदायातील ज्येष्ठ कीर्तनकार आहेत. मूळचे बुलढाणा जिल्ह्यातील असलेले वक्ते यांचं वास्तव्य पंढरपूरमध्ये असतं. गेली अनेक दशकं ते कीर्तन-प्रवचन करत आहेत.

अंधश्रद्धा निर्मूलन कायद्याला वारकरी संप्रदायातील ज्या व्यक्तींनी विरोध दर्शवला होता त्यापैकी वक्ते एक होते. राज्य सरकारने त्यांना गेल्या वर्षी ज्ञानोबा-तुकाराम पुरस्कारानं गौरवलं आहे. संत साहित्यावर लेखन किंवा संतांना अभिप्रेत मानवतावादी कार्य करणाऱ्या व्यक्तीला राज्य शासनाच्या वतीनं हा पुरस्कार दिला जातो.

खरं तर वारकरी संप्रदाय ही मनुस्मृतीतील विषमता नाकारणारी एक चळवळ म्हणून ओळखली जाते. जेव्हा याच वारकरी संप्रदायातील वक्ते यांच्यासारखा कीर्तनकार थेट मनुस्मृतीचं समर्थन करतो तेव्हा ती आश्चर्याची गोष्ट मानली जाते.

पण वारकरी संप्रदायातले सगळेच काही या भूमिकेचं समर्थन करत नाहीत. पंढरपूरच्या विठ्ठल मंदिरातून बडवे हटाव मोहिमेमध्ये अग्रभागी राहिलेले डॉ. भारत पाटणकर यांचं म्हणणं आहे की, वक्ते जे बोलत आहेत ते वारकरी संप्रदायात घुसलेल्या सनातनी हिंदुत्ववाद्यांचं प्रतीक आहे.

"वक्ते महाराज जे बोलत आहेत त्यावरुन कल्पना येते की सनातनी विचारांची मंडळीही वारकरी संप्रदायात कशाप्रकारे घुसलेली आहेत. वक्ते महाराज हे अशा प्रकारचे एकटे कीर्तनकार नाहीत. त्यांच्यासारखे इतरही काही सनातनी हिंदुत्ववादी कीर्तनकार वारकरी संप्रदायात आहेत. ते हाताच्या बोटावर मोजण्याइतकेच आहेत. पण ते आहेत हे नक्की. या मंडळींची भिस्त अर्थातच मनुस्मृतीवर आहे. खरं तर मनुस्मृतीत जे काही मांडलं आहे ते सगळं वारकरी परंपरेनं नाकारलं आहे," पाटणकर सांगतात.

पाटणकर पुढे सांगतात की, "वारकरी परंपरेत हिंदुत्ववाद्यांचा शिरकाव पहिल्यांदा बडव्यांच्या माध्यमातून झाला. ते केवळ विठ्ठल मंदिरात अस्पृशांना प्रवेश रोखून थांबले नाहीत तर विठ्ठलाबाबत अनेक कथा रचून पवित्र-अपवित्रतेच्या कल्पना त्यांनी पसरावल्या. शूद्र समजल्या जाणाऱ्या नामदेवांसोबत विठ्ठल जेवला म्हणून विठ्ठल अपवित्र झाला आणि त्याचे शुद्धीकरण करण्याची गरज आहे अशी कथा सांगत खुद्द विठ्ठलावरच एक प्रकारे मनुस्मृतीची अंमलबजावणी केली."

"विठ्ठल पूजेच्या वेळी ऋग्वेदातील पुरुषसूक्त म्हटले जाणे हे सुद्धा वारकरी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"मनुस्मृती हा वारकरी संप्रदायासाठी महत्त्वाचा ग्रंथ आहे. प्रत्येक संताने मनुस्मृतीचाच आधार घेतला आहे. संत तुकाराम महाराजांची गाथा हे मनुस्मृतीवरच आधारलेली आहे. मनुस्मृतीत जे लिहिलं गेलं तेच गाथेतून मांडलं गेलं आहे. भगवंताकडनं मनूला ज्ञान झालं आणि तेच मनूनं मानवाला सांगितलं. पण आपल्याकडे मनुस्मृती लोकांना समजलीच नाही. तिचा अर्थच अनेकांना समजत नाही."


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वटवाघूळ

शास्त्रीय भाषेत या Nipah व्हायरसला निपा असं उच्चारतात.

गेल्या पंधरा दिवसात निपाह व्हायरसची लागण झालेले तीन रुग्ण आढळल्याची माहिती अधिकाऱ्यांनी दिली. अन्य सहा जणांचे तपशील लवकरच मिळतील, असं त्यांनी सांगितलं.

केरळच्या कोळिकोड शहरात इन्फेक्शनची लागण झालेल्या अन्य 25 रुग्णांना हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आल्याचं आरोग्य अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केलं.

या व्हायरसची लागण झालेल्या रुग्णांवर उपचार करणाऱ्या एका नर्सचाही मृत्यू झाल्याचं केरळचे आरोग्य सचिव राजीव सदानंदन यांनी सांगितलं.

ते पुढे म्हणाले, "निपाह व्हायरसची कथित लागण झालेल्या तीन रुग्णांच्या रक्त आणि शरीरातील अन्य घटकांचे नमुने पुण्यातील नॅशनल इन्स्टि्यूट ऑफ व्हायरोलॉजी यांना पाठवले आहेत. तीन जणांचा मृत्यू निपाह व्हायरसमुळेच झाला आहे, यावर शिक्कामोर्तब झालं आहे."

"या व्हायरसची लागण होऊ नये, यासाठी काय उपाययोजना करता येतील यावर काम करत आहोत. लस नसल्याने उपचार मर्यादित आहेत पण तरी व्हायरस पसरू नये यासाठी पावलं उचलत आहोत," असं त्यांनी पुढे सांगितलं.

काय आहे निपाह?

निपाह व्हायरस (NiV) हा एक नव्याने निर्माण होत असलेला इन्फेक्शनरूपी आजार आहे. हा व्हायरस प्राण्यांकडून मानवी शरीरात संक्रमित होतो. यावर उपचार म्हणून सध्या कोणतीही लस उपलब्ध नाही.

जागतिक आरोग्य संघटनेच्या (WHO) 10 प्रमुख जीवघेण्या आजारांच्या यादीत निपाह व्हायरसचा समावेश आहे. या व्हायरसची लागण झाल्यास मृत्यूची शक्यता 70 टक्के असते.

याची कथित लागण होऊन मेलेल्या तीन जणांच्या घरात वघवाघुळांनी चावा घेतलेले आंबे आढळल्याचं आरोग्य अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केलं. त्यामुळे फ्रूट बॅट्स अर्थात फळं खाणारे वटवाघूळ या व्हायरसचे नैसर्गिक वाहक असल्याचं मानलं जात आहे.

1999 मध्ये मलेशिया आणि सिंगापूरमध्ये डुकरांशी संपर्क येणाऱ्या शेतकऱ्यांना मेंदू आणि श्वसनासंदर्भात गंभीर आजार झाले होते. त्यावेळी तीनशे माणसांना या आजाराने ग्रासलं होतं आणि शंभर जणांचा मृत्यू झाला होता.

या आजाराचा प्रसार रोखण्यासाठी त्या वेळी मलेशियात लक्षावधी डुकरांना मारण्यात आलं. यामुळे मलेशियातील शेतकरी उद्योजकांचं प्रचंड नुकसान झालं.

ताप, डोकं दुखणं, अशक्त वाटणं, श्वसनाचे आजार, मानसिक गोंधळ उडणं या आजाराच्या शक्यता आहेत. ही लक्षणं दोन दिवस कायम राहिल्यास रुग्ण कोमात जाऊ शकतो.

निपा (Nipah) व्हायरसवर उपचार म्हणन अद्याप लस नाही. तोवर आजारी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

केरळमध्ये निपाह नावाच्या एका जीवघेण्या व्हायरसने नऊ जणांचा बळी घेतल्याचं स्पष्ट झालं आहे. राज्यातील आरोग्य अधिकाऱ्यांनी या वृत्ताला दुजोरा दिला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वडिलोपार्जित संपत्तीच्या अधिकारासंदर्भात अनेक नियम आणि कायदे अस्तित्वात आहेत. प्रकरण इतकं साधं-सरळ नाही.

दिल्ली हायकोर्टात नुकतीच एक खटल्याची सुनावणी झाली. त्यावेळी कोर्टाने सांगितलं की वडिलांच्या मालमत्तेवर पूर्णपणे मुलाचाच हक्क नसतो. कारण आई अजून जिवंत आहे आणि मालमत्तेवर मुलीचाही तेवढाच हक्क आहे.

काय आहे प्रकरण?

दिल्लीच्या एका गृहस्थाच्या मृत्यूनंतर त्याच्या मालमत्तेची वाटणी झाली. कायदेशीररीत्या त्या संपत्तीचा अर्धा हिस्सा हा पत्नीला आणि अर्धा हिस्सा मुलांमध्ये (एक मुलगा आणि एक मुलगी) वाटण्यात येणं अपेक्षित होतं.

पण जेव्हा मुलीनं संपत्तीतला आपला हिस्सा मागितला, तेव्हा मुलानं (तिच्या भावानं) तो देण्यास नकार दिला. त्यानंतर मुलीनं कोर्टाचं दार ठोठावलं. आईनंही मुलीला पाठिंबा दिला. मुलानं म्हटलं की मलाच पूर्ण संपत्ती मिळायला हवी.

त्यानंतर दिल्ली उच्च न्यायालयाने हिंदू वारसाहक्क कायद्यांतर्गत निर्णय दिला. कोर्टानं निर्णय दिला की अजून आई जिवंत आहे आणि तुम्हाला बहीण देखील आहे.

त्याबरोबर न्यायालयानं मुलाला एक लाख रुपयांचा दंड ठोठावला. या खटल्यामुळं आईला मानसिक त्रास सहन करावा लागला त्याची नुकसान भरपाई देण्याचा निर्णय दिला.

आजच्या काळात असं प्रकरण होणं काही नवं नाही, असं भाष्य कोर्टानं केलं. पण यातून निष्कर्ष काय काढावा?

वडिलांच्या संपत्तीवर मुलीचा किती हक्क?

तसं पाहायला गेलं तर समाजात वडिलांच्या संपत्तीचा वारसदार हा मुलगाच मानला जातो. 2005 मध्ये या कायद्यात सुधारणा झाली, त्यानुसार मुलाचा आणि मुलीचा संपत्तीवर समान हक्क आहे, असं निश्चित झालं.

हिंदू कुटुंबांमध्ये मुलगा हाच घराचा कर्ता मानला जात असल्यामुळे 2005 आधी कायदा तसा होता.

जर वडिलोपार्जित संपत्तीची वाटणी 20 डिसेंबर 2004 पूर्वी झाली असेल तर त्यावर मुलीचा हक्क नाही. कारण या प्रकरणात संपत्ती वाटपात जुने नियम लागू होतील. ही वाटणी रद्द करता येणार नाही.

हा कायदा हिंदू, बौद्ध, जैन आणि शीख समाजाला लागू होतो.

वडिलोपार्जित संपत्ती म्हणजे काय?

संपत्ती दोन प्रकारची असते. एक म्हणजे तुम्ही कमावलेली आणि दुसरी वडिलोपार्जित.

कोणत्याही पुरुषाला आपल्या वडिलांकडून, आजोबाकडून किंवा पणजोबांकडून जी संपत्ती प्राप्त होते त्याला वडिलोपार्जित संपत्ती म्हणतात. जन्मानंतर त्या मुलाचा वडिलोपार्जित संपत्तीवर हक्क स्थापित होतो.

वडिलोपार्जित संपत्तीमध्ये कुणाकुणाचा वाटा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जर तुम्हाला वाटत असेल तुमच्या वडिलोपार्जित मालमत्तेवर केवळ तुमचाच अधिकार आहे तर थोडं थांबा! खरी परिस्थिती थोडी वेगळी आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वडिलोपार्जित संपत्तीवर मुलाप्रमाणेच मुलींचा समान वाटा असल्याचा निकाल सर्वोच्च न्यायालयाने दिला. या निर्णयाबद्दल बोलताना 'मिळून साऱ्याजणी या मासिकाच्या संपादक गिताली विनायक मंदाकिनी यांनी आपले मत मांडले.

हिंदू वारसा हक्क कायद्यामध्ये  2005 साली सुधारणा करण्यात आली. वडील किंवा मुलगी हयात असो वा नसो मुलींचा वडिलांच्या संपत्तीवर समान हक्क आहे, असे सर्वोच्च न्यायालयाने मंगळवारी (11 ऑगस्ट) पुन्हा एकदा स्पष्ट केले.

हा कायदा अस्तित्त्वात येऊन आता 15 वर्षे झाली. पण तरीही प्रत्यक्षात घरातल्या मुलींना आपल्या वडिलांच्या संपत्तीत समान वाटा मिळतो का ? कायद्याने मिळत असलेला वारसा हक्क मुली का नाकारतात? हा हक्क मागितल्याने माहेर तुटेल असे मुलीला का वाटते?

या आणि यासंबंधी विविध प्रश्नांची उत्तरं शोधण्याचा प्रयत्न आपण करणार आहोत.

माहेर तुटेल असे मुलींना का वाटते?

आज मुली शिक्षण घेत असल्या, नोकरी करत असल्या तरी प्रत्यक्षात संपत्ती विषयी बोलायला त्या अजूनही कचरतात. कारण हा विषय केवळ संपत्तीचा नसून नातेसंबंधांचाही आहे, असं त्यांना वाटतं.

ठाणे जिल्ह्यातल्या कल्याण येथे राहणाऱ्या सोनाली पवारचाही असाच एक अनुभव आहे. उच्च शिक्षण घेतलेली सोनाली स्वतःच्या पायावर उभी आहे.

ती सांगते, "माझ्या आई-वडिलांनी लहानपणापासून कोणत्याच गोष्टीत मला काहीच कमी पडू दिलं नाही. मला एक मोठा भाऊ आहे. आई-वडील आता गावी असतात. पण वडिलांनी काही वर्षांपूर्वी शेतीतल्या जमिनीचा काही वाटा माझ्या भावाला दिला. आमची एकूण शेतजमीन आता आई-वडील आणि माझ्या मोठ्या भावाच्या नावावर आहे. माझ्या नावावर काहीही नाही. मला याचं वाईट वाटतं. जर समान हक्क आहेत तर प्रत्यक्षात संपत्ती नावावर करताना ते कुठे जातात ?"

सोनालीचं लग्न झालं आहे. तिला चार वर्षांची मुलगी आहे. एका सुशिक्षित घरात तिने जन्म घेतला. आपले हक्क माहिती असणाऱ्या मुलींपैकी ती एक आहे. पण तरीही तिला संघर्ष करावा लागतोय

ती सांगते, "माझ्या बाबांना मी हा प्रश्न विचारते, तेव्हा तते म्हणतात, तुला काय हवं ते सांग मी देतो. पण ते कधीच मला गांभीर्याने घेत नाहीत. माझ्या भावाशीही माझे अत्यंत जिव्हाळ्याचे संबंध आहेत."

लग्न झाल्यावर मुलींसाठी माहेर हा संवेदनशील विषय असतो. "शिक्षण घेतल्यावर आपण समान हक्क, अधिकारांबाबत ठामपणे बोलत असलो तरी प्रत्यक्षात विषय जेव्हा आपल्या आई-वडिलांचा, भावाचा असतो तेव्हा थेट निर्णय घेता येत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"दिल्या घरी सुखी रहा..., 'मुलगी म्हणजे परक्याचं धन' ही मानसिकता समाजात आजही खोलवर रुजलेली आहे. मुळात आपण मुलींना वारसदार समजतच नाही. ही मानसिकता जोपर्यंत बदलणार नाही तोपर्यंत कितीही कायदे आले तरी समाजपरिवर्तन होणार नाही."


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वडील झुल्फिकार अली भुत्तो यांच्या छायाचित्रासह बेनझीर भुत्तो.

इंदोरे गावाचा एकंदर व्याप छोटेखानी असला तरी गावातील आठवणी मात्र निराळ्याच आहेत. या गावाचा इतिहास आणि गावातल्या एका बड्या व्यक्तीच्या वास्तव्याबद्दल बोलताना इथले जुने-जाणते नागरिक खंडेराव नामदेव दरगोडे आठवणींमध्ये हरवून गेले होते.

भुत्तोंच्या विहीरीमुळे गावाला संजीवनी

गावाच्या रम्य आठवणी सांगताना 93 वर्षीय वृद्ध दरगोडे म्हणाले की, "दुष्काळामुळे गावाची लोकसंख्या कमी होऊ लागली होती. गाव निर्मनुष्य व्हायला लागलं होतं. १९५२-५३ सालापर्यंत हे गाव चर्चेतही नव्हतं. तर ग्रामपंचायत आणि इतर सुविधा म्हणजे आमच्यासाठी मृगजळच होत्या."

भुत्तो कुटुंबीयांची इंदोरे गावातील विहीर

"अशावेळी गाव नामशेष होणार असं वाटत असताना एक विहीर गावाला बक्षीस म्हणून मिळाली आणि गावाचं चित्रच बदलून गेलं. त्या एका विहीरीनं 750 लोकसंख्या असलेलं दुष्काळी गाव आज 3000 लोकसंख्येचं बागायती शेतीसंपन्न गाव झालं आहे."

दरगोडे न थांबता आपल्या आठवणी सांगत होते. ते म्हणाले की, "ती विहीर होती झुल्फिकार अली भुत्तो यांची. भारत-पाकिस्तान फाळणीनंतर त्यांनी नाशिक सोडलं आणि ते पाकिस्तानात स्थायिक झाले. यावेळी ती विहीर त्यांनी गावाला बक्षीस म्हणून दिली."

हे सगळं वाचून वेगळं वाटत असलं तरी पाकिस्तानचे चौथे राष्ट्राध्यक्ष आणि 10वे पंतप्रधान झुल्फिकार अली भुत्तो नाशिक जवळच्या या इंदोरे गावात राहत असत. पाकिस्तानच्या पहिल्या महिला पंतप्रधान बेनझीर भुत्तो यांचे ते वडील.

या मातीच्या घराच्या शेजारील पडक्या जागेत कोणेएके काळी भुत्तो यांचा वाडा होता. वाडा रिकामा झाल्यावर ग्रामस्थांनी त्याचे दगड बांधून घरे उभारली.

त्यामुळे पाकिस्तानचे नेते झुल्फिकार अली भुत्तो आणि त्यांची कन्या आणि माजी पंतप्रधान बेनझीर भुत्तो यांचा महाराष्ट्रातल्या नाशिकशी वेगळाच ऋणानुबंध आहे.

झुल्फिकार यांचे वडील हे तत्कालीन जुनागढ संस्थानचे दिवाण होते. त्यांच्याकडे परंपरागतरित्या नाशिक भागातल्या जहागिरी होत्या. उच्चशिक्षित झुल्फिकार हे ब्रिटिश लष्करासाठी काम करत असत.

त्यावेळी त्यांचे वास्तव्य नाशिक मधील ब्रिटिश लष्करी छावणीत, देवळाली कॅम्प इथं होतं. तेव्हा त्यांनी इंदोरे गावात स्थायिक होण्याचा निश्चय केला. इथल्या रामशेज किल्ल्याच्या आसपासची सर्व गावं त्यांच्या परंपरागत जहागिरीचा भाग होती.

नाशिकमधल्या जमिनीवर भुत्तोंची मालकी

त्यांनी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

नाशिकजवळ तळेगाव फाट्यावरून 3 किलोमीटर आत गेल्यावर इंदोरे नावाचं गाव आहे. तसं, महाराष्ट्राच्या नकाशावर छोटासा ठिपका असलेल्या या गावाचा इतिहास मोठा आहे. कारण, पाकिस्तानातील माजी राष्ट्रप्रमुखांशी या गावाचा घनिष्ठ संबंध आहे. पाकिस्तानातील हे नेते आहेत झुल्फिकार अली भुत्तो आणि त्यांची मुलगी बेनझीर भुत्तो.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वनडे क्रिकेटमधील सर्वोत्तम फिनिशर अशी बिरुदावली पटकावलेल्या धोनीला त्या मॅचमध्ये भोपळाही फोडता आला नव्हता.

130 कोटींहून अधिक जनतेच्या देशातून टीम इंडियात स्थान मिळवणं ही दुर्मीळ गोष्ट आहे. त्यात पहिल्याच सामन्यात भोपळाही फोडता न आल्यावर धोनीचं असंख्य खोगीरभरती खेळाडूंप्रमाणे खेळाडूंप्रमाणे आलेले गेलेले सदरात जाणार असं चित्र होतं. 23  डिसेंबर 2004 रोजी एम.ए.अझिझ स्टेडियमवर धोनीला टीम इंडियाची कॅप देण्यात आली.

श्रीधरन श्रीराम आऊट झाल्यानंतर धोनी मैदानात अवतरला. धष्टपुष्ट शरीरयष्टीचा रांचीचा राजकुमार तोपर्यंत डोमेस्टिक क्रिकेटमध्ये चांगलंच नाव कमवून होता. केनियात झालेल्या तिरंगी स्पर्धेत धोनीच्या तडाखेबंद खेळींनी त्याच्या नावाची चर्चा सुरू झाली होती. याचा परिणाम म्हणजे बांगलादेशच्या मालिकेसाठी त्याची टीम इंडियात निवड झाली.

श्रीधरन श्रीराम आऊट झाल्यावर धोनी मैदानात अवतरला. बांगलादेशचा अनुभवी खेळाडू मोहम्मद रफीक बॉलिंग टाकत होता. ४२वी ओव्हर म्हणजे हाणामारीचा कालखंड. रफीकच्या बॉलिंगवर पहिलाच बॉल धोनीने स्वीप केला.

बॉल शॉर्ट फाईनलेगला तापाश बैश्यकडे गेला. मोहम्मद कैफने सिंगलला हो म्हटलं आणि धोनी धावू लागला. पण आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये पहिली धाव धोनीच्या नशिबात नव्हती. तापाश बैश्य आणि खालेद माशूद यांनी धोनीचा प्रयत्न संपवला.

काही कळायच्या आत नावावर भोपळ्यासह धोनी माघारी देखील परतला. हा माणूस पुढे टीम इंडियाचा आधारस्तंभ होईल, कर्णधार होईल असं कुणालाही वाटलं नाही. रनआऊट हा क्रिकेटमधला आऊट होण्याचा सगळ्यात दुर्देवी प्रकार. अशा पद्धतीने कारकीदीर्ची सुरुवात झालेला माणूस भारतीय क्रिकेटमधला लार्जर दॅन लाईफ होईल याचा सुगावा कोणालाही लागला नाही. १० जुलै 2019. साधारण वर्षभरापूर्वीचा दिवस. क्रिकेट एखाद्या धर्माप्रमाणे असणाऱ्या टीम इंडियाच्या चाहत्यांसाठी महत्त्वाचा दिवस. 50 ओव्हर वर्ल्ड कपची सेमी फायनल पावसामुळे दुसऱ्या दिवसावर गेलेली. न्यूझीलंडने ठेवलेलं लक्ष्य होतं 240, पण खेळपट्टी आणि वातावरण गोलंदाजांना साथ देणारं होतं.

चार शतकांसह रोहित शर्मा भन्नाट फॉर्मात होता, परंतु न्यूझीलंडच्या तिखट माऱ्यासमोर टीम इंडियाची 24/4 अशी अवस्था झाली. एवढी पडझड होत असतानाही टीम इंडियाचा माजी 'कॅप्टन कूल' आणि वनडे क्रिकेटमधल्या सर्वोत्तम फिनिशर्सपैकी एक धोनी बॅटिंगला का येत नाहीये, अशा शंका चाहत्यांच्या मनात येत होत्या.

पडझड...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

महेंद्रसिंग धोनी या आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधील दंतकथासदृश प्रवासाची सुरुवात रनआऊटने झाली होती आणि शेवटही रनआऊटनेच झाला. 2004 मध्ये बांगलादेशविरुद्ध धोनीने आंतरराष्ट्रीय पदार्पण केलं होतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वय आणि सन्मान या दोन्ही निकषांवर श्रेष्ठ असलेलं, कर्तव्य आणि जबाबदारी या दोन्ही गोष्टींशी निगडित असलेलं आणि देशाला पूजनीय बनवणारं संबोधन!

नव्या वर्षातला पहिला आठवडा आता सरतोय. पण 2018 मधल्या पहिल्या सकाळीच मला हे संबोधन थोडं खटकलं. याचं मुख्य कारण म्हणजे 2018 या वर्षात '18' आहे. असा आकडा जो, सज्ञान होणं, मतदानाचा अधिकार मिळणं, लग्न करणं, ड्रायव्हिंग लायसन्स मिळवणं आणि दारू पिण्याचा कायदेशीर अधिकार प्राप्त होणं, या आणि अशा अनेक गोष्टींशी निगडित आहे.

दुसरं कारण म्हणजे देशातली दर तिसरी व्यक्ती सध्या तरुण आहे.

2017मध्ये सरकारने 'युथ इन इंडिया' नावाचा एक अहवाल प्रसिद्ध केला. या अहवालानुसार लोकसंख्येच्या 34.8 टक्के लोकांचा वयोगट 15 ते 29 या दरम्यान आहे.

आता 'माते'च्या तुलनेत तरुण व्यक्तीची प्रतिमा नक्कीच वेगळी असते.

'तरुण भारता'तला तरुण आहे कसा?

तरुणाई नेहमी घाईत असते. त्यांचा पापड लवकर मोडतो, ते लवकर खूश होतात, त्यांची मैत्रीही लवकर होते, चटकन प्रेमातही पडतात, नोकऱ्याही पटापट बदलतात.

त्यांना तर श्वास घेण्याचीही फुरसत नसते. जरा वेळ मिळाला की, सोशल मीडियावर पटकन काहीतरी वाचतात आणि त्या गोष्टींवर विश्वासही ठेवतात.

हे तरुण बुद्धीपेक्षा भावनेला जास्त महत्त्व देतात. मनाची कवाडं उघडी ठेवली की, त्या कवाडांतून एखादं पाखरू सहज आत शिरतं. बिनधास्त प्रेम करतात. कवाडं बंद झाली की, दुस्वासही तेवढाच तीव्र होतो.

'अँटी रोमियो स्क्वॉड', 'बेरोजगारी', 'स्किल इंडिया', 'फेक न्यूज', आणि 'झुंडशाही' अशा परस्परविरोधी गोष्टींमध्ये हा तरुण थोडासा गडबडला आहे.

मुलांच्या तुलनेत मुलींची संख्या कमी

आपल्या या 'तरुण भारतात' मुलांच्या तुलनेत मुलींचं प्रमाण कमी आहे आणि येत्या दशकात ते आणखी कमी होण्याची चिन्हं आहे.

त्यामुळे माझ्या डोक्यात 'माता' ही प्रतिमा बदलली तेव्हा तरुण मुलीच्या जागी तरुण मुलाचं चित्र उमटलं.

मुलींमध्ये साक्षरतेचं प्रमाण वाढलं आहे. जास्तीत जास्त मुली कमावत्या झाल्या आहेत. पण त्याची तुलना मुलांशी केली की, लगेचच हे आकडे अगदीच निष्प्रभ वाटायला लागतात.

2011च्या जनगणेनुसार मुलींच्या साक्षरतेचा दर 64.6 टक्के एवढा आहे, तर मुलांच्या साक्षरतेचा दर 80.9 टक्के! मुली शिकल्या, तरी त्यातल्या एक तृतीयांश घराबाहेर पडून कामही करत नाहीत.

बाल विवाहांचं घटतं प्रमाण

2011-12च्या सरकारी आकडेवारीनुसार कोणत्या न कोणत्या काम करणाऱ्यांच्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आपल्या देशात स्त्रीला दुय्यम दर्जाची वागणूक मिळत असल्याची तक्रार सतत केली जाते. तरी आपण देशाला व्यक्तिरूप देऊन बघतो तेव्हा 'भारत' या शब्दाबरोबर 'माता' हेच संबोधन आपसूक येतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वय वाढलं की लोक निवृत्तीनंतरचं प्लॅनिंग करायला लागतात. आपलं आयुष्यही याच साच्यातून जातं ना... शिक्षण, नोकरी, आणि मग एक निवांत आयुष्य.

उत्तम रिटायरमेंट प्लॅन, बाजारात मिळणारं आरोग्यदायी खाणं, उत्तम आरोग्यसेवा आणि भरपूर बँक बॅलन्स.  हे सगळं असलं की 'श्रमसाफल्य' किंवा 'सावली' असं आपल्या घराचं नाव ठेवून वयस्कर लोक निवांत आयुष्य जगायला मोकळे असंच आपल्याला वाटतं.

हे सगळं गरजेच आहेच. पण कधी विचार केलाय की ज्येष्ठांचा 'त्या' गरजांचं काय ज्यांच्याबद्दल आजही चारचौघांत बोलणं म्हणजे पाप समजलं जातं?

ज्येष्ठांच्या लैंगिक गरजांविषयी सगळीकडे अळीमिळी गुपचिळीच पाळली जाते. आपले आजी-आजोबाही सेक्स करत असतील असा विचार किती जणांच्या मनात येतो?

काही दिवसांपूर्वी आलेला 'बधाई हो' चित्रपट अशाप्रकारच्या संबंधांवरती भाष्य करतो.

आपल्या संस्कृतीत आयुष्याच्या या टप्प्याला वानप्रस्थाश्रम म्हटलं आहे. या पुढचा टप्पा म्हणजे संन्यास. वानप्रस्थाश्रमात आपल्या जबाबदाऱ्या हळूहळू मुलांकडे सोपवायच्या. आपल्या संपत्तीचा योग्य विनियोग करायचा आणि संसारातून लक्ष काढून घ्यायचं आणि सरतेशेवटी सर्वसंगपरित्याग करून ईश्वराच्या आराधनेत वेळ घालवायचा.

सांकेतिक फोटो

म्हणजे आयुष्यातल्या साध्या साध्या इच्छांसाठीही स्कोप नाही, सेक्सची तर बातच नको.

पण ज्येष्ठांना लैंगिक भावनाच नसतात, असा समज का?

80 वर्षांच्या हॉलिवुडच्या अभिनेत्री ज्युडी डेंच एक मुलाखतीत म्हणतात, "सेक्स आणि खोडकरपणा आयुष्यात खूप गरजेचे आहेत. याची इच्छा कधीच कमी होत नाही."

प्लेबॉय मासिकाचे संस्थापक ह्यू हेफ्नर यांनी 86व्या वर्षी लग्न केलं. आपल्याकडे अशी किती लग्न दिसतात?

भारतीय समाजात ज्येष्ठांच्या कामेच्छांना हीन नजरेने पाहिलं जातं. चित्रपटांमध्येही प्रणय करताना फक्त तरुण जोडपीच दाखवली जातात. हिरो 55 वर्षांचा असेल तर केस रंगवून, चेहऱ्यावर मेक-अप थापून त्याला तरुण दाखवायचा प्रयत्न केला जातो.

वयस्कर हिरोईन ही तर कविकल्पनाच आहे.

अर्थात, 'वन्स अगेन' आणि 'चीनी कम' अशा चित्रपटांनी ज्येष्ठांच्या लैंगिक इच्छांच्या विषयाला हात घातला. पण समाजाने या चित्रपटांनाही सहजपणे स्वीकारलं नाही, मग खऱ्याखुऱ्या आयुष्यात हा विषय स्वीकारण्याचा प्रश्न लांबच राहिला.

ज्येष्ठांचे अनुभव काय?

चेन्नईत राहाणाऱ्या 64 वर्षांच्या गोविंदराजांच्या बोलण्यातून कडवटपणा झळकतो. ते म्हणतात, "सोशल मीडिया आणि डेटिंग साईटवर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पिकल्या पानांचा देठ की हो हिरवा...


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वयाची पन्नाशी गाठलेल्या आसमा यांच्यासाठी हे काम म्हणजे सेकंड इनिंग आहे.

या रेस्तराँमध्ये काम करणाऱ्या महिला घरच्यासारखं काम करतात. त्या सगळ्या पूर्वी आया म्हणून काम करायच्या.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आसमा खान आणि अन्य महिलावर्ग मिळून लंडनमध्ये दार्जिलिंग एक्स्प्रेस नावाचं रेस्तराँ चालवतात.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वयाच्या 14 वर्षी त्यांनी पियानो शिकायला सुरुवात केली, त्यानंतर त्यांना पियानोने कायमच साथ दिली. जवळपास अर्ध शतक म्हणजे पन्नास वर्षं त्यांनी शिक्षक या नात्याने अनेक विद्यार्थी घडवलेयत.

तर एका विद्यार्थ्यामुळेच ते कोरियाच्या युद्धभूमीवर जाता जाता राहिले. आता रिटायर्ड होऊन अनेक वर्षं झाली तरी ते रोज पियानोचा सराव करतात. का तर एखाद्या कार्यक्रमात संधी मिळाली तर ती हुकायला नको म्हणून.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

दक्षिण कोरियाचे पियानिस्ट जेगल सॅम गेली 82 वर्षं पियानो वाजवतायत आणि अजूनही त्यांच्या बोटांची जादू कायम आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वरळीत राहणाऱ्या डग्लस सल्डाना यांनी लावलेल्या ख्रिसमस ट्रीबद्दल आज बोलूया.

तसं तर याही पेक्षा मोठी आणि प्रचंड उंच ख्रिसमस ट्री भारतात असतील, पण नैसर्गिकरीत्या वाढवलेलं, आणि ख्रिसमससाठी पूर्ण सजवलेलं हे एकमेव झाड असावं, असा दावा सल्डाना यांनी केला आहे.

65 फूट उंचीचं हे झाड ते दरवर्षी आपल्या बहिणीच्या आठवणीत सजवतात. आणि त्यांच्या या झाडाची 2012 साली लिम्का बुक ऑफ रेकॉर्ड्स मध्येही नोंद झाली होती.

असं काय आहे या झाडात?

स्टोरी, शूटिंग आणि एडिटिंग - राहुल रणसुभे

आणखी वाचा -

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतात सर्वांत मोठं आणि सुंदर ख्रिसमस ट्री कुठे असेल? काश्मिरात, हिमाचल प्रदेशात की उत्तराखंडमध्ये? पण जर याचं उत्तर मुंबई आहे, असं सांगितलं तर तुमचा विश्वास बसेल का?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वरळीमध्ये एक पब रात्रभर सुरू होता यावरून देवेंद्र फडणवीसांनी सरकारवर निशाणा साधला आहे. राज्यपालांच्या अभिभाषणानंतर विधानभवन परिसरात फडणवीसांनी माध्यमांशी संवाद साधला.

देवेंद्र फडणवीस यांच्या टीकेनंतर पर्यटन मंत्री आदित्य ठाकरे यांनी पबवर कारवाई करण्याचे आदेश दिले आहेत.

"मुख्यमंत्र्यांचे सल्ले त्यांचे मंत्री ऐकत नाहीत," अशी टीका महाराष्ट्र विधानसभेचे विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांनी केली.

फडणवीस म्हणाले, "मुख्यमंत्री जनतेला आणि विरोधकांना सल्ला देतात. आपल्या मंत्रिमंडळातील मंत्र्यांना सल्ला दिला, तर ते अधिक उचित होईल. अनेक मंत्री स्वत:ला मुख्यमंत्री समजतात. म्हणून ते स्वत:चे निर्णय स्वत:च घेतात. मुख्यमंत्र्यांचे सल्ले त्यांचेच मंत्री धुडकावतात, अशी स्थिती आहे."

अर्थसंकल्पीय अधिवेशनाआधी महाराष्ट्र प्रदेश काँग्रेसकडून पेट्रोल-डिझेलच्या दरवाढीविरोधात आंदोलन करण्यात आलं. प्रदेशाध्यक्ष नाना पटोले आणि काँग्रेसचे इतर नेते सायकलवरून विधिमंडळात आले. काँग्रेसच्या या आंदोलनावरही फडणवीसांनी टीका केली.

"पेट्रोल-डिझेलवरील कुठलातरी सेस अजितदादा कमी करणार आहेत. त्यामुळे त्याचं श्रेय घेण्यासाठी नाना पटोले यांनी आंदोलन केला असण्याची शक्यता आहे. पेट्रोल-डिझेल दरवाढीविरोधातील सायकल मोर्चा हा मीडिया इव्हेंट आहे. तो केवळ फार्स आहे. जे स्वत:च्या हाती आहे, ते करायचं सोडून दुसऱ्याकडे बोट दाखवण्याचा हा प्रकार आहे," असं फडणवीस म्हणाले.

ते पुढे म्हणाले, "राज्यात विरोधी पक्षाची स्पेस काँग्रेसला घेता येणार नाही. कारण देशात काँग्रेस विरोधी पक्षात असतानाही अस्तित्व नाही. काँग्रेसची अवस्था केविलवाणी आहे. त्यात मीडिया इव्हेंट त्यांना करावा लागतो, ते करतायेत."

वीज बिलाचा मुद्दा

यावेळी पत्रकारांनी फडणवीसांना विचारलं की, कुठल्या मुद्द्यांवर सरकारला घेरणार आहात? त्यावेळी ते म्हणाले, "वीजबिलांचा मुद्दा सर्वात महत्त्वाचा आहे. भयानक मोठे वीज बिलं देण्यात आली आणि वीज कनेक्शन तोडण्याची मोहीम अशी कधीही महाराष्ट्रात घडली नव्हती. अभूतपूर्वी अशाप्रकारे कनेक्शन तोडण्याचं काम चालू आहे. ही मोगलाई आहे."

विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस

तसंच, "शेतकऱ्यांना घोषित केलेले पैसे मिळाले नाहीत, अतिवृष्टीचे पैसे दिले नाहीत, विम्याच्या एजन्सी नेमल्या नाहीत, खरेदी झालेली नाही. त्याचसोबत कायदा-सुव्यवस्थेबाबतही सरकारला घेरण्याचा प्रयत्न करू," असंही...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

विरोधी पक्ष नेते देवेंद्र फडणवीसांनी आदित्य ठाकरे यांचं नाव न घेता वरळीतील नाईट लाईफच्या अनुषंगाने टीका केली. ते म्हणाले, "वरळीच्या लोकप्रतिनिधीनीनेच नाईट लाईफ सांगितल्यानं, तिथं रात्रभर पब चालू आहेत, कुठलेही सोशल डिस्टंन्सिंग नाही. सोशल डिस्टंन्सिंग शिवजयंतीसाठी. यातून सरकारचा खरा चेहरा समोर येतोय."


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वरवरा राव

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

दुसरीकडे या प्रकरणी राष्ट्रीय तपास संस्थेनं दिल्ली विद्यापिठातील सहयोगी प्रध्यापक हनी बाबू मसलीयारवेट्टील तारायील यांना अटक केली आहे.  त्यांना उद्या मुंबईच्या NIAच्या विशेष न्यायालयात हजर केलं जाणार आहे.

वरवरा राव यांना कोव्हिडची लागण

वरवरा राव यांनी कोव्हिडची लागण झाल्यानंतर जे. जे. रुग्णालयात ठेवण्यात आलं होतं. त्यांना नंतर नानावटी रुग्णालयात हलविण्यात आले आहे.

वरवरा यांना सर्व सुविधा असलेल्या खासगी रुग्णालयात पाठवण्यात यावे, असं राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाने राज्य सरकारला म्हटलं आहे.

"वरवरा राव यांना वैद्यकीय तपासणीसाठी सर जे. जे. रुग्णालयात दाखल करण्यात आलं होतं. त्यांच्या विविध तपासण्यात करण्यात आल्या. कोव्हिड-19 तपासणी केली असता चाचणी पॉझिटिव्ह आली आहे. त्यांना कोरोनाचा संसर्ग झाल्याचं स्पष्ट झालं," असं रुग्णालय प्रशासनाने सांगितलं.

"सर जे.जे रुग्णालय कोव्हिड-19 रुग्णालय नाही. त्यामुळे राव यांना सेंट जॉर्ज रुग्णालयात कोव्हिड-19 च्या उपचारांसाठी दाखल करण्यात आलं आहे. राव यांची तब्येत स्थिर आहे. त्यांना कोणत्याही प्रकारची लक्षणं नाहीत," असं ते पुढे म्हणाले.

सोमवारी संध्याकाळी तब्येत खराब असल्याने वरवरा राव यांना जे जे रुग्णालयात दाखल करण्यात आलं होतं. राव यांना तळोजा जेलमध्ये ठेवण्यात आलं होतं.

कुटुंबीयांचा आरोप

जे जे रुग्णालयात वैद्यकीय तपासणीसाठी दाखल केल्यानंतर राव यांच्या कुटुंबीयांनी त्यांची भेट घेतली. वरवरा राव यांच्या कुटुंबीयांनी रुग्णालयात राव यांची योग्य पद्धतीने काळजी घेतली नसल्याचा आरोप केलाय. ह्युमन राईट्स डिफेंडर्स अलर्ट (Human Rights Defenders's Alert) या संघटनेनेही कुटुंबीयांच्या आरोपावरून राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाला पत्र लिहिलं आहे.

याबाबत बीबीसीशी बोलताना ह्युमन राईट्स डिफेंडर्स अलर्ट (Human Rights Defenders's Alert) संघटनेचे राष्ट्रीय सचिव हेन्री टिफांगे म्हणाले, "राव यांच्या तब्येतीबाबत आम्ही राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाला पत्र लिहिलं आहे. वरवरा राव यांना खासगी रुग्णालयात दाखल करावं अशी आमची मागणी आहे. मला आशा आहे की राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोग याबाबत लवकरच आदेश देईल."

कुटुंबीयांच्या आरोपावरून ह्युमन राईट्स डिफेंडर्स अलर्ट (Human Rights Defenders's Alert) संघटनेने 15 जुलैला एक निवेदन जारी केलं होतं.

ह्युमन राईट्स डिफेंडर्स अलर्टची...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भीमा कोरेगाव प्रकरणात अटकेत असलेले कवी वरवरा राव यांच्या आरोग्याची माहिती देणारा अहवाल सादर करण्याचे आदेश मुंबई उच्च न्यायालयानं नानावटी रुग्णालयाला दिले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वरवरा राव

मुंबई उच्च न्यायालयाने राव यांच्या जामीन अर्जावर सुनावणी करताना त्यांना सहा महिन्यांसाठी जामीन मंजूर केला आहे.

या दरम्यान त्यांना मुंबईतच राहावं लागणार आहे, तसंच त्यांना पासपोर्ट जमा करण्याचे आदेश कोर्टानं दिले आहेत.

शिवाय या प्रकणातील इतर कुठल्याही आरोपींशी संपर्क न करण्याची अट कोर्टानं घेतली आहे.

तसंच जामीनाची मुदत संपल्यानंतर पुन्हा सरेंडर करायचं किंवा जामीन वाढवून मिळण्यासाठी कोर्टात अर्ज करावा, असं कोर्टानं जामीन मंजूर करताना म्हटलं आहे.

याआधी मुंबई उच्च न्यायालयाने त्यांना वैद्यकीय उपचारांसाठी रुग्णालयात दाखल करण्याचे आदेश राज्य सरकारला दिले होते.

जेलमध्ये राव यांचे वकील आणि कुटुंबीयांना कोव्हिड-19चं कारण देत, प्रशासन भेटू देत नसल्याचा आरोप राव यांच्या वकीलांना कोर्टात सुनावणी दरम्यान केला होता.

त्यावर कोर्टाने राव यांच्या 15 दिवसांच्या उपचाराचा खर्च सरकारने करावा तसंच रुग्णालयाच्या नियमानुसार नातेवाईकांना भेटू द्यावं असे आदेशही दिले होते.

कोण आहेत वरवरा राव?

वरवरा हे रिवॉल्यूशनरी रायटर्स असोसिएशनशी संलग्न आहेत. वरवरा यांना हैदराबाद इथं अटक करण्यात आली आणि त्यांना पुण्याला आणण्यात आलं.

सामाजिक कार्यकर्त्या सुधा भारद्वाज, नागरी हक्कांसाठी काम करणारे गौतम नवलखा, सामाजिक कार्यकर्ते अरुण फरेरा, लेखक आणि सामाजिक कार्यकर्ते व्हर्नोन गोन्सालव्हिस यांनाही अटक करण्यात आली. या सगळ्यांनी मिळून पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हत्येचा कट रचला असा त्यांच्यावर आरोप आहे. वरवरा यांनी त्यांना आर्थिक मदत पुरवली, असा त्यांच्यावर आरोप आहे.

पुण्यातल्या विश्रामबाग पोलीस स्थानकात वरवरा यांच्याविरोधात भारतीय दंड संहितेच्या 153 (ए), 505 (1) (B), 117, 120 (B) आणि बेकायदेशीर घडामोडी रोखण्यासाठीची कलमं 13, 16, 17, 18(B), 20, 38, 39, 40 गुन्हे दाखल करण्यात आले.

भीमा कोरेगाव प्रकरणात हिंसा भडकवणारे संभाजी भिडे आणि मिलिंद एकबोटे यांच्यापासून लक्ष दूर हटावं यासाठी पोलीस कपोकल्पित आरोप लावत आहेत, असं वरवरा यांनी तेव्हा बीबीसीशी बोलताना सांगितलं होतं.

या पाचही कार्यकर्त्यांच्या अटकेला सर्वोच्च न्यायालयात आव्हान देण्यात आलं.

न्यायालयाने गेल्या वर्षी आदेश देताना या सगळ्यांना घरीच नजरकैदेत ठेवण्याचा आदेश दिला.

माओवाद्यांशी संबंध असल्याच्या मुद्यावरून वरवरा यांना याआधीही अटक करण्यात आली होती. दरम्यान...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भीमा-कोरोगाव प्रकरणी अटकेत असलेले 82 वर्षांचे तेलगू कवी वरवरा राव यांना वैद्यकीय उपचारांसाठी जामीन मंजूर झाला आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वरवरा राव

मुंबई उच्च न्यायालयाने राव यांच्या जामीन अर्जावर सुनावणी करताना बुधवारी (18 नोव्हेंबर) त्यांना वैद्यकीय उपचारांसाठी रुग्णालयात दाखल करण्याचे आदेश सरकारला दिले आहेत.

राव यांना दोन आठवड्यांसाठी वैद्यकीय उपचार आणि तपासणीसाठी नानावटी रुग्णालयात दाखल करण्यात येणार आहे.

कोर्टाच्या आदेशानुसार, राव यांच्या वैद्यकीय तपासणीचे रिपोर्ट कोर्टात सादर करावे लागणार आहे.

"वरवरा राव यांची तब्येत ठीक नाही. जेलमध्ये त्यांच्यावर योग्य उपचार केले जात नाहीत. राव यांना कोरोनाचा संसर्ग होऊन गेलाय. ते डायपरवर आहेत. त्यांचा कॅथेटर तीन महिने बदलण्यात आला नाहीये. जेल प्रशासन त्यांच्या उपचारात हलगर्जीपणा करत आहे," असे आरोप राव यांच्या वकीलांनी कोर्टात केले.

"एक व्यक्ती खूप आजारी आहे. त्याला वैद्यकीय उपचारांची गरज आहे. अशा परिस्थितीत राज्य सरकार आम्ही तळोजा जेलमध्ये उपचार करू, असं कसं म्हणू शकतं," असा सवाल कोर्टाने सुनावणी दरम्यान सरकारला विचारला.

सरकारी वकीलांनी राज्य सरकारसोबत झालेल्या चर्चेनंतर राव यांना 15 दिवस उपचार आणि तपासणीसाठी नानावटी रुग्णालयात दाखल करण्याबाबत सरकारची हरकत नसल्याची माहिती कोर्टाला दिली.

जेलमध्ये राव यांचे वकील आणि कुटुंबीयांना कोव्हिड-19 च कारण देत, प्रशासन भेटू देत नसल्याचा आरोप राव यांच्या वकीलांना कोर्टात सुनावणी दरम्यान केला.

कोर्टाने राव यांच्या 15 दिवसांच्या उपचाराचा खर्च सरकारने करावा तसंच रुग्णालयाच्या नियमानुसार नातेवाईकांना भेटू द्यावं असे आदेशही दिले आहेत.

कोण आहेत वरवरा राव?

वरवरा हे रिवॉल्यूशनरी रायटर्स असोसिएशनशी संलग्न आहेत. वरवरा यांना हैदराबाद इथं अटक करण्यात आली आणि त्यांना पुण्याला आणण्यात आलं.

सामाजिक कार्यकर्त्या सुधा भारद्वाज, नागरी हक्कांसाठी काम करणारे गौतम नवलखा, सामाजिक कार्यकर्ते अरुण फरेरा, लेखक आणि सामाजिक कार्यकर्ते व्हर्नोन गोन्सालव्हिस यांनाही अटक करण्यात आली. या सगळ्यांनी मिळून पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हत्येचा कट रचला असा त्यांच्यावर आरोप आहे. वरवरा यांनी त्यांना आर्थिक मदत पुरवली, असा त्यांच्यावर आरोप आहे.

पुण्यातल्या विश्रामबाग पोलीस स्थानकात वरवरा यांच्याविरोधात भारतीय दंड संहितेच्या 153 (ए), 505 (1) (B), 117, 120 (B) आणि बेकायदेशीर घडामोडी रोखण्यासाठीची कलमं 13, 16, 17, 18(B), 20, 38, 39, 40 गुन्हे दाखल करण्यात आले.

भीमा कोरेगाव...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भीमा-कोरोगाव प्रकरणी तुरुंगात असलेले 82 वर्षांचे तेलगू कवी वरवरा राव यांना वैद्यकीय उपचारांसाठी मुंबईच्या नानावटी रुग्णालयात दाखल करण्यात येणार आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वरवरा राव, गौतम नवलखा आणि सुधा भारद्वाज

'कुणीतरी आपल्या विरोधी विचारधारेचं आहे म्हणून त्यांना अटक करणं म्हणजे अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याची पायमल्ली असल्याचंही' त्यांनी या पत्रात म्हटलं आहे.

भीमा कोरेगाव प्रकरणात पुणे पोलिसांनी जून 2018 मध्ये पाच जणांना अटक केली आहे. त्यानंतर ऑगस्टमध्ये चार जणांना अटक झाली.

दुसरीकडे या प्रकरणातल्या पहिल्या अटकसत्राला एक वर्ष पूर्ण होत असताना पोलिसांनी या प्रकरणी झारखंडच्या रांचीमध्ये फादर स्टेन स्वामी यांच्या घरावर छापा मारला आणि इलेक्ट्रॉनिक वस्तू ताब्यात घेतल्या.

गेल्या वर्षीही फादर स्टेन स्वामी यांच्या घरावर छापे टाकण्यात आले. मात्र तेव्हा देखील त्यांना अटक झाली नव्हती. दरम्यान याचप्रकरणी अटक झालेल्या मिलिंद एकबोटे यांना मात्र जामीन मिळाला आहे.

भीमा कोरेगाव प्रकरणी अनिता सावळे आणि तुषार दामगुडे यांनी परस्पर विरोधी तक्रार दाखल केल्या आहेत.

नेमकी कुणाकुणाला अटक?

सुरुवातीला पोलिसांनी जूनमध्ये पाच जणांना अटक केली. यात सुधीर ढवळे, वकील सुरेंद्र गडलिंग, सामाजिक कार्यकर्ते महेश राऊत, प्रोफेसर शोमा सेन आणि सामाजिक कार्यकर्ते रोना विल्सन यांचा त्यात समावेश आहे.

तर ऑगस्ट 2018 मध्ये वरावरा राव, सुधा भारद्वाज, वरनॉन गोंसाल्विस आणि अरुण फरेरा यांना अटक करण्यात आली.

या सर्वांवर UAPA कायद्यांतर्गत गुन्हे दाखल करण्यात आले. बंदी असलेल्या नक्षलवादी संघटनांशी सबंध ठेवत पुण्यात झालेल्या एल्गार परिषदेला नक्षलवादी संघटनांचा पैसा पुरविल्याचा गुन्हा या सर्वांवर दाखल करण्यात आला.

या प्रकरणात सर्व आरोपींच्या जामीनासंदर्भातली प्रक्रिया वर्षभर सुरू आहे. पुणे पोलिसांनी या प्रकरणी प्रत्येकी 3000 आणि 5000 पानांच्या दोन चार्जशीट दाखल केलेल्या आहेत.

पुणे पोलिसांनी हा तपास केवळ एल्गार परिषदे पुरताच मर्यादित राहिला नसल्याचं चार्जशीटमध्ये  म्हटलं आहे. हा तपास माओवादी संघटनांच्या देशभरातील कारवायांपर्यंत पोहोचला असल्याचं पुणे पोलिसांनी चार्जशीटमध्ये नमूद केलं आहे.

भिडे आणि एकबोटेंवरील आरोपांचं काय झालं?

शिवप्रतिष्ठानचे संभाजी भिडे आणि समस्त हिंदू आघाडीचे मिलिंद एकबोटे यांच्या विरोधात अनिता सावळे यांनी दिलेल्या तक्रारीनुसार पुणे ग्रामीण पोलिसांनी गुन्हा दाखल केला होता.

संभाजी भिडे

यानंतर मिलिंद एकबोटे यांना पोलिसांनी अटक केली. त्यानंतर त्यांना जामीन मंजूर झाला. तसंच त्यांच्यावरील भाषण बंदी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भीमा कोरेगाव प्रकरणी अटकेत असलेल्या ९ जणांनी महाराष्ट्राच्या राज्यपालांना खुलं पत्र लिहिलं आहे. ज्यात त्यांनी त्यांच्या सुटकेची मागणी केली आहे. त्यांच्यावर लावण्यात आलेले आरोप खोटे आहेत, तसंच ही 'मीडिया ट्रायल' आहे असा दावा त्यांनी त्या पत्रात केला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वरवरा राव, गौतम नवलखा आणि सुधा भारद्वाज

अतिरिक्त पोलीस महासंचालक (कायदा व सुव्यवस्था) परमवीर सिंह आणि या प्रकरणाची चौकशी करणाऱ्या पुणे पोलिसांच्या काही अधिकाऱ्यांनी शुक्रवारी ही पत्रकार परिषद घेतली होती. या पत्रकार परिषदेत त्यांनी काही कागदपत्रं सादर केली आणि अटक करण्यात आलेल्या संशयितांविरोधात पुरावे असल्याचा दावा केला.

या वर्षांच्या सुरुवातील भीमा कोरेगाव इथं झालेल्या हिंसाचार प्रकरणी पुणे पोलिसांनी वरावरा राव, अरुण फरेरा, वर्नोन गोन्साल्व्हिस, सुधा भारद्वाज आणि गौतम नवलखा यांना भीमा कोरेगाव हिंसाचार प्रकरणात अटक केली आहे. सुप्रीम कोर्टाने या सर्वांना 6 सप्टेंबरपर्यंत नजरकैदेत ठेवण्याचे आदेश दिले. अटक केलेल्या या कार्यकर्त्यांवर बंदी असलेल्या माओवादी संघटनांशी संबंध असल्याचा आरोप पोलिसांनी केला आहे.

सतीश गायकवाड यांनी या संपूर्ण प्रकरणाची चौकशी राष्ट्रीय तपास संस्थेकडे (NIA) सोपवण्याबाबत याचिका दाखल केली आहे. "हे प्रकरण न्यायप्रविष्ट असताना प्रसारमाध्यमांसमोर पुरावे सादर करण्याच्या निर्णयाबद्दल आम्ही प्रश्न उपस्थित केले होते. उच्च न्यायालयाने हे प्रकरण न्यायप्रविष्ट असतानाही पत्रकार परिषद घेतल्याबद्दल तीव्र नाराजी व्यक्त केली," असं याचिकाकर्त्यांचे वकील नितीन सातपुते यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

न्यायमूर्ती एस. एस. शिंदे आणि न्यायमूर्ती मृदुला भटकर यांच्या खंडपीठापुढे या प्रकरणाची सुनावणी झाली.

महाराष्ट्राचे अतिरिक्त पोलीस महासंचालक परमवीर सिंह

या प्रकरणाची सुनावणी 7 सप्टेंबरपर्यंत स्थगित करण्यात आली आहे.

सरकार पक्षाचे वकील दीपक ठाकरे यांना न्यायालयाने या प्रकरणांत तपास संस्थानी पुन्हा पत्रकार परिषद घेऊ नये असे आदेश दिले आहेत.

पत्रकार परिषदेत पोलीस काय म्हणाले?

शुक्रवारी मुंबईत झालेल्या या पत्रकार परिषदेत पोलिसांना तपासादरम्यान अनेक पत्रं मिळाल्याचा दावा केला. तसंच काही पत्रांतील मजकूर वाचून दाखवला. हा पत्रव्यवहार सुधा भारद्वाज, मिलिंद तेलतुंबडे आणि रोना विल्सन यांच्यामध्ये झाला आहे, असा दावाही पोलिसांनी केला.

भीमा कोरेगावमध्ये कार्यक्रम आयोजित करण्यासाठी माओवादी संघटनांकडून पैसै देण्यात आल्याचंही सिंह यांनी पत्रकार परिषदेत सांगितलं.

तसंच रोना विल्सन यांच्या कॉम्प्युटरचा पासवर्ड संरक्षित पत्र पोलिसांच्या हाती लागलं. विल्सन यांनी बंदुकींच्या 4 लाख गोळ्या, ग्रेनेड आणि 8 कोटी रुपयांचा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

एल्गार परिषद आणि भीमा कोरेगाव हिंसाचारासंदर्भात अटक करण्यात आलेल्या कार्यकर्त्यांबद्दल माहिती देण्यासाठी आयोजित केलेल्या पत्रकार परिषदेवर मुंबई उच्च न्यायायालयाने तीव्र नाराजी व्यक्त केली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वरवरा राव, गौतम नवलखा आणि सुधा भारद्वाज

भीमा कोरेगाव प्रकरणी पुणे पोलिसांनी देशभरातील सामाजिक चळवळीतील पाच कार्यकर्त्यांना 28 ऑगस्टला अटक केली होती. पण, पुढील सुनावणी होईपर्यंत या पाच जणांना घरातच नजरकैदेत ठेवण्यात आलं आहे. या कारवाईसंदर्भात हा गौप्यस्फोट पोलिसांनी केला आहे.

मूळचे तेलंगणाचे असलेले वरावरा राव, अरुण फरेरा, सुधा भारद्वाज, गौतम नवलखा आणि वर्होन गोन्सालविस यांच्याविरोधात ठोस पुरावे हाती लागल्याचं सिंह यांनी सांगितलं.

अटकेतील सगळ्यांचे नक्षलवाद्यांशी संबंध होते आणि तसे संबंध असल्याची पत्रं पोलिसांना मिळाली आहेत. या पत्रांमध्ये नक्षलवाद्यांना मदत, पैसा, हत्यारे पुरवण्याचा उल्लेख असल्याचं सिंह यांनी या पत्रकार परिषदेत स्पष्ट केलं.

पोलिसांच्या पत्रकार परिषदेतील महत्त्वाच्या 9 गोष्टी पुढीलप्रमाणे -

1. पोलिसांना तपासादरम्यान हाती लागलेल्या पत्रांचं या पत्रकार परिषदेत वाचन करण्यात आलं. यात सुधा भारद्वाज, मिलिंद तेलतुंबडे आणि रोना विल्सन यांची पत्र होती. नक्षलवादी चळवळीसाठी योजना आखणं, पैशाची उभारणी आणि मागणी, हत्यारं यांचा उल्लेख या पत्रांमध्ये आहे.

2. अशी हजारो पत्र मिळाली आहेत. ज्यामध्ये नक्षलवाद्यांना मदत होत असल्याचं स्पष्ट करण्यात आलं आहे.

3. फरार झालेल्या मिलिंद तेलतुंबडे यांनी रोना विल्सन यांना लिहीलेल्या पत्रात नक्षली कारवायांचा थेट उल्लेख केल्याचं पोलिसांनी सांगितलं.

4. भीमा कोरेगावमध्ये कार्यक्रम आयोजित करण्यासाठी सुधीर ढवळे यांना माओवादी संघटनांकडून प्रथम 5 लाख आणि नंतर 10 लाख असे एकूण 15 लाख रुपये देण्यात आल्याचं सिंह यांनी बोलताना स्पष्ट केलं.

महाराष्ट्राचे अतिरिक्त पोलीस महासंचालक परमवीर सिंह

4. काही पत्रांमध्ये आरोपींनी जम्मू-काश्मीरमध्ये भूमिका बजावल्याचा उल्लेख आहे. काश्मीर खोऱ्यात दगडफेक करणाऱ्यांना एकत्र कसं आणलं जातं, तशी कल्पना देशात राबवता येईल, असंही पत्रांत लिहीलं आहे. अटकेतील आरोपींचा मणिपूर, जम्मू-काश्मीर इथल्या फुटीरतावाद्यांशी संबंध आहे.

5. नक्षली कारवाया करण्यासाठी विविध स्तरावरून पैशाचा पुरवठा करण्यासंदर्भातही पत्रं असल्याचं परमवीर सिंह यांनी स्पष्ट केलं.

6. दिल्लीमधील JNUमधून विद्यार्थ्यांना वळवून त्यांना जंगलात पाठवण्याचा यांचा विचार असल्याचं सिंह यांनी सांगितलं.

कॉम्रेड प्रकाश यांना लिहीलेलं पत्र. या पत्रात राजीव गांधी यांच्या हत्येसारखा प्रकार...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"माओवाद्यांनी सरकारविरुद्ध युद्ध पुकारलं असून त्यांचा सरकार उलथवून लावायचा कट होता. तसंच JNU आणि TISSच्या विद्यार्थ्यांना जंगलात लष्करी प्रशिक्षण देण्याची योजना होती," अशी माहिती राज्याचे अतिरिक्त पोलीस महासंचालक (कायदा आणि सुव्यवस्था) परमवीर सिंह यांनी शुक्रवारी मुंबईत झालेल्या पत्रकार परिषदेत दिली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वरावरा राव, गौतम नवलखा आणि सुधा भारद्वाज

जेव्हा एखादी राजवट वैचारिक प्रभुत्व स्थापण्याचा जिवापाड प्रयत्न करू लागते तेव्हा दोन परस्परविरोधी क्षेत्रांवर ती आपली सगळी शक्ती एकवटते-एकीकडे ती निवडक प्रतिपक्षीयांवर दमनाचा प्रयोग करते आणि दुसरीकडे स्वतःकडे वैचारिक पुढाकार यावा म्हणून नवनव्या कल्पना आणि शब्दप्रयोग यांचे फुगे हवेत सोडून देते-विरोधकांसाठी शेलक्या शाब्दिक लेबलांचा वापर प्रचलित करते.

गेल्या चार वर्षांत आपण 'राष्ट्रद्रोही' हे घनघोर वर्णन, 'सिक्युलर' हा टवाळीवजा शब्दप्रयोग (हा शब्द नव्या राजवटीला बौद्धिक कुर्निसात करणार्‍या खास स्वतंत्र बाण्याच्या विचरवंतांचा!), एका थोर सुसंस्कृत सेनानींनी प्रचलित केलेला 'प्रेस्टिट्यूट' हा शेलका शब्द, अशी वैचारिक संपत्तीची कितीतरी उधळण पाहिली आहे.

त्याच पठडीतला आणि अगदी अलीकडे प्रचारात आणला गेलेला शब्दप्रयोग म्हणजे 'शहरी माओवादी' किंवा 'शहरी नक्षली'. बराच काळ चिकाटीनं बिनखात्याचे मंत्री राहिलेल्या एका बुद्धिमान मंत्र्यांनी हा शब्दप्रयोग प्रथम वापरला असे म्हणतात.

सध्या त्याच्या वापराचा घाऊक परवाना चित्रपट क्षेत्रातील एक लेखक-दिग्दर्शक विवेक अग्निहोत्री यांच्याकडे आहे.

इतका, की त्यांनी देशविघातक अशा शहरी नक्षलींची यादी करून खाजगीत आपल्याला कळवावी असे जाहीर आवाहन ट्विटरवरून केले आहे! त्या यादीतल्या लोकांची नावे ते पुणे पोलिसांना कळवणार की काय हे माहीत नाही.

शहरी नक्षली ही काय भानगड आहे?

मुळात नक्षलवादी (आणि आता माओवादी) हे कम्युनिस्ट विचारांच्या, पण भारतातल्या कम्युनिस्ट पक्षांशी मतभेद होऊन बाजूला झालेल्या, अनेक गटांचे एक ढोबळ नाव आहे.

१९६०च्या दशकात (१९६७) पश्चिम बंगालमधील नक्षलबारी भागात शेतकर्‍यांचा सशस्त्र उठाव करण्याचा प्रयत्न काही मार्क्सवाद्यांनी केला आणि त्या मुद्द्यावरून कम्युनिस्ट पक्षात फूट पडून हे सशस्त्र उठाववाले कम्युनिस्ट वेगळे झाले.

त्यांच्यापासून प्रेरणा घेऊन पुढे देशाच्या अनेक भागांमध्ये - पण जास्त करून आदिवासी प्रदेशांत आणि दुर्गम वन्य प्रदेशांमध्ये - असे अनेक गट अस्तित्वात आले.

त्यांचा भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष आणि मार्क्सवादी कम्युनिस्ट पक्ष या दोघांवर अतोनात राग राहिला, कारण त्यांच्या मते हे दोन्ही पक्ष संसदीय राजकारणाच्या नादी लागून क्रांतीच्या रस्त्यापासून दूर गेले आहेत.

तेव्हा नक्षलबारीच्या उठवापासून स्फूर्ती घेणारे ते सगळे 'नक्षलवादी'...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गेल्या चार वर्षांत आपण 'राष्ट्रद्रोही' हे घनघोर वर्णन, 'सिक्युलर' हा टवाळीवजा शब्दप्रयोग, 'प्रेस्टिट्यूट' हा शेलका शब्द आणि आता त्याच पठडीतला आणि अगदी अलीकडे प्रचारात आणला गेलेला शब्दप्रयोग म्हणजे 'शहरी माओवादी' किंवा 'शहरी नक्षली' अशी शब्दांची उधळण पाहिली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वरावरा राव, गौतम नवलखा आणि सुधा भारद्वाज

पुणे, हैदराबाद, दिल्ली, मुंबई आणि रांची या शहरांमध्ये मंगळवारी सकाळी या धाडी टाकण्यात आल्या, असं एका पोलीस अधिकाऱ्याने बीबीसी मराठीला सांगितलं.

या धाडसत्राशी निगडित एका अधिकाऱ्याने बीबीसीला सांगितलं की मुंबईत व्हर्नोन गोन्साल्विस आणि अरुण फरेरा, दिल्लीचे मानवाधिकार कार्यकर्ते आणि पत्रकार गौतम नवलखा, नागरी हक्कांच्या वकील सुधा भारद्वाज, हैदराबादचे चळवळवादी आणि कवी वरावरा राव तसंच रांची येथील स्टेन स्वामी यांच्या घराची झडती घेण्यात आली.

त्यानंतर स्टेन स्वामी वगळता इतर पाच जणांना अटक करण्यात आली.

पुण्याच्या विश्रामबाग पोलीस ठाण्यात एल्गार परिषदेविरुद्ध बेकायदेशीर कारवाया रोखण्यासाठी तयार केलेल्या कायद्याअंतर्गत FIR दाखल केला होता. ही एल्गार परिषद 31 डिसेंबर 2017 ला पुण्याच्या शनिवार वाड्यासमोर आयोजित करण्यात आली होती. पोलिसांचा दावा आहे की या परिषदेत देण्यात आलेल्या भाषणांमुळे दुसऱ्या दिवशी पुण्याजवळच्या भीमा कोरेगावात मोठ्या प्रमाणात हिंसाचार झाला होता.

पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार, जूनमध्ये अटक झालेल्या पाच कार्यकर्त्यांची चौकशी केल्यावर ही नावं समोर आली, म्हणून त्यांच्या घरांवर हे धाडसत्र झालं.

सुधा भारद्वाज यांची मुलगी अनुषा भारद्वाज यांनी बीबीसीला सांगितलं की पोलिसांनी त्यांच्या घरी सकाळी सात वाजता धाड टाकली आणि सुधा भारद्वाज यांचा फोन आणि लॅपटॉप जप्त केला आहे. सुधा भारद्वाज यांनाही हरियाणाच्या सुरजकुंड येथील पोलीस ठाण्यात घेऊन गेले आहेत.

सुधा भारद्वाज नॅशनल लॉ युनिव्हर्सिटीमध्ये गेस्ट फॅकल्टी आहेत.

गौतम नवलखा

'...मग भिडेंना अटक का नाही?'

मुंबईतील 60 वर्षीय व्हर्नोन गोन्सालवीस यांच्या घरी आज सकाळी 6 वाजता पोलीस आले. दुपारपर्यंत चौकशी सुरू होती. दुपारी पावणे दोन वाजता पोलीस त्यांना अटक करून घेऊन गेले, असं त्यांच्या मुलाने सांगितलं. "त्यांनी आमचं अख्खं घर धुंडाळून काढलं, आमचे पेन ड्राईव्ह चेक केले आणि आमच्या काँप्युटरमधली हार्ड डिस्क आणि मोबाईल फोन घेऊन गेले. त्यांनी काही अशी पुस्तकंही नेली, जी बाजारात सहज उपलब्ध आहेत," असं सुनील गोन्साल्वेस यांनी सांगितलं.

हिंदू संस्थांशी संबंधित लोकांना झालेल्या अटकसत्रावरून लक्ष विचलित करण्यासाठीच ही कारवाई केली जात आहे, असा आरोप व्हर्नोन गोन्सालवीस यांच्या पत्नी सुझन अब्राहम यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना केला....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पुण्याच्या एल्गार परिषदेनंतर भीमा कोरेगावात झालेल्या हिंसाचाराप्रकरणी पोलिसांनी देशभरात धाडी टाकून पाच कार्यकर्त्यांना अटक केली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वरावरा राव, गौतम नवलखा आणि सुधा भारद्वाज

मुंबईतील व्हर्नोन गोन्साल्विस आणि अरुण फरेरा यांच्या घरावर पहाटे धाडी टाकून त्यांना दुपारी अटक करण्यात आली आहे. यांच्याशिवाय नागरी हक्कांच्या वकील सुधा भारद्वाज यांना हरियाणातील फरिदाबादहून, मानवाधिकार कार्यकर्ते आणि पत्रकार गौतम नवलखा यांनी दिल्लीतून आणि तेलुगू चळवळवादी आणि कवी वरवरा राव यांना पुण्याहून अटक करण्यात आली आहे.

यांच्याबरोबरीनं रांचीचे स्टेन स्वामी, पत्रकार क्रांती तेकुला आणि K. V. कुर्मनाथ यांच्या घरांवरही धाडी टाकण्यात आल्या असून काही वस्तू जप्त करण्यात आलं आहे. पण त्यांना अटक झालेली नाही.

दरम्यान, मंगळवारी झालेल्या अटकसत्रात योग्य प्रक्रिया अवलंबलेली नाही, असं निरीक्षण प्रसारमाध्यमांत आलेल्या बातम्यांच्या आधारे केंद्रीय मानवाधिकार आयोगाने  बुधवारी नोंदवलं. तसंच महाराष्ट्राचे मुख्य सचिव आणि पोलीस महासंचालक यांना आयोगानं नोटीस बजावली आहे. या संपूर्ण प्रकरणाचा अहवाल चार आठवड्याच्या आत सादर करण्याचे आदेश दिले आहेत.

अटकेत असलेले वकील आणि चळवळीतले कार्यकर्ते नेमके कोण?

1. गौतम नवलखा

गौतम नवलखा हे चळवळीतले ज्येष्ठ कार्यकर्ते असून त्यांनी यापूर्वी नागरी हक्क, मानवी हक्क आणि लोकशाही हक्कांसाठी कार्य केलं आहे.

तसंच सध्या ते Economic and Political Weekly (EPW) या इंग्रजी मासिकाचे संपादकीय सल्लागार आहेत. डेमोक्रॅटीक राईट्स ग्रुप, पीपल्स युनियन फॉर डेमोक्रॅटीक राईट्स (PUDR) या संघटनांशी ते संबंधित आहेत.

गौतम नवलखा

नवलखा यांनी PUDR या संस्थेचं सचिव पद अनेकदा भूषवलं आहे. तसंच International People's Tribunal on Human Rights and Justice in Kashmir या संस्थेचे समन्वयक म्हणूनही त्यांनी काम पाहिलं आहे.

काश्मीर आणि छत्तीसगडमध्ये अनेक घटनांमधलं तथ्य शोधण्यात त्यांनी बराच वेळ दिला आहे. काश्मीरमध्ये सार्वमत घेण्यात यावं, याबद्दल ते आग्रही असून मे 2011मध्ये त्यांना श्रीनगरमध्ये प्रवेश नाकारण्यात आला होता.

PUDRचे हरीश धवन यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं, "नवलखा गेल्या अनेक दशकांपासून आमच्या संस्थेशी संबंधित आहेत. कामगार, दलित, आदिवासींच्या समस्या, जातीय दंग्यांचे प्रश्न यावर ते प्रामुख्याने काम करतात."

हरीश पुढे सांगतात, "काश्मीरप्रश्नी त्यांनी सखोल अभ्यास केला असून याविषयी त्यांचं चांगलं योगदान आहे. नागरिकांवर जेव्हा लष्कराकडून कारवाई सुरू झाली तेव्हाच्या काळात ते...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पुणे पोलिसांनी मंगळवारी सकाळपासून देशातील विविध ठिकाणी छापे टाकून पाच मोठ्या कार्यकर्त्यांना अटक केली आहे. या छाप्यांमागचं कोणतंही सुस्पष्ट वेगळं कारण पोलिसांनी दिलेलं नाही. फक्त 1 जानेवारीला पुण्याजवळच्या भीमा-कोरेगावमध्ये उसळलेल्या दंगलीच्या तपासासाठी हे छापे टाकल्याची माहिती त्यांनी दिलेल्या प्रसिद्धीपत्रकात दिली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वरिष्ठ अधिवक्ता सुनील मनोहर यांनी फडणवीस यांची बाजू मांडली.

"हा गुन्हा जामीनपात्र स्वरूपाचा आहे. देवेंद्र फडणवीस हे नागपूरचे रहिवासी आहेत. ते विरोधी पक्षनेते आहेत. ते कुठेही पळून जाण्याची शक्यता नाही. माननीय कोर्टाने दिलेल्या आदेशाचा ते तंतोतंत पालन करतील. त्यामुळे यांना वैयक्तिक जातमुचलक्यावर सोडण्यात यावं, अशी मागणी कोर्टाकडे केली होती. दोन्ही बाजूंचे युक्तिवाद ऐकून घेतल्यानंतर न्यायाधीशांनी फडणवीस यांना वैयक्तिक जातमुचलक्यावर सोडलं आहे. तर पुढची तारीख 30 मार्च देण्यात आली आहे." अशी माहिती त्यांच्या सहकाऱ्यांनी दिली.

माजी मुख्यमंत्री आणि विद्यमान विरोधी पक्षनेते यांनी वैयक्तिक केस नसल्याचं सांगत सर्व गुन्हे सार्वजनिक आंदोलनात दाखल असल्याचं स्पष्टीकरण दिलं आहे.

ते म्हणाले, "1995 ते 1998 दरम्यान एक झोपडपट्टी काढण्याच्या संदर्भात कारवाई चालू असताना एक आंदोलन आम्ही केलं होतं. त्यावेळी दोन खासगी तक्रारी माझ्याविरुद्ध दाखल झाल्या होत्या. पण ते खटले मी प्रतिज्ञापत्रात नोंद केले नाही, याप्रकरणी केस दाखल होती. यात मला पीआर बाँड देऊन पुढील तारीख दिली आहे."

"माझ्याविरुद्धच्या सगळ्या केसेस सार्वजनिक जीवनात लोकांसाठी केलेल्या आंदोलनादरम्यानच्या आहेत. त्यामुळे निवडणूक जिंकण्यासाठी खटले लपवण्याचा कोणताही फायदा मला होणार नव्हता. त्यांची नोंद न करण्याचं कुठलंही कारण नव्हतं. माझ्यावर एकही वैयक्तिक केस नाही, यामागे कोण आहे, हे मला माहीत आहे, योग्य वेळी बाहेर येईल," असंही फडणवीस म्हणाले.

दरम्यान याचिकाकर्ते सतीश उइके यांनीही सुनावणीनंतर माध्यमांना प्रतिक्रिया दिली. "चारवेळा अनुपस्थित राहिल्यामुळे आज देवेंद्र फडणवीस यांना उपस्थित राहावं लागलं. केजरीवाल यांनाही तुरूंगात जावं लागलं होतं. ही केस याच पद्धतीची असल्यामुळे आम्ही समानतेच्या कायद्यानुसार सुनावणी करण्याची मागणी केली. त्यानंतर त्यांना 15 हजारांच्या जातमुचलक्यावर जामीन मंजूर केला आहे. पण जामीन मिळाला असला तरी दर महिन्याला कोर्टात हजर राहावं लागेल. फडणवीस यांची पार्श्वभूमीच गुन्हेगारी स्वरूपाची आहे. याच्या मागे कोणतंही षडयंत्र नाही," असं उइके म्हणाले.

काय आहे प्रकरण?

माजी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी 2014ची विधानसभा निवडणूक लढवताना त्यांच्यावरील गुन्ह्यांची माहिती निवडणूक प्रतिज्ञापत्रात दिली नाही, त्यामुळे त्यांची आमदारकी रद्द करण्यात यावी, अशी याचिका सतीश...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

2014च्या निवडणुकीत प्रतिज्ञापत्रात 2 फौजदारी गुन्ह्यांची माहिती न दिल्याप्रकरणी सुरू असलेल्या खटल्यात नागपूरच्या प्रथम श्रेणी न्यायदंडाधिकाऱ्यांनी विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांना जामीन मंजूर केला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वरील कागदपत्रावर स्टीफन हॉकिंग्ज यांचं हस्ताक्षर दिसून येतं.

1966 साली स्टीफन हॉकिंग यांनी या प्रबंधावर काम केलं होतं.

केंब्रिज विद्यापीठाच्या संकेतस्थळावर हा प्रबंध प्रकाशित करण्यात आला आहे. आणि त्यावर इतके 'हिटस्' आले की केंब्रिज विद्यापीठाच्या प्रकाशन विभागाची वेबसाइट क्रॅश झाली.

'प्रॉपर्टीज ऑफ एक्स्पांडिंग यूनिवर्स' असं शीर्षक असलेला हा प्रबंध पाच लाखांहून अधिक लोकांनी डाउनलोड करण्याचा प्रयत्न केला आहे.

वयाच्या 75व्या वर्षी सुद्धा स्टीफन हॉकिंग केंब्रिज विद्यापीठात काम करत आहेत.

विद्यापीठातील डॉ. ऑर्थर स्मिथ यांनी या आकड्याला विस्मयकारक म्हटलं आहे.

'सर्वांत जास्त पाहिला गेलेला प्रबंध'

"विद्यापीठाच्या अपोलो संग्रहालयातला हा प्रबंध इतर दस्तावेजांपेक्षा सर्वांत जास्त प्रमाणात अभ्यासकांनी पाहिला आहे," असं स्कॉलर्ली विभागाचे उपप्रमुख डॉ. स्मिथ यांनी सांगितलं.

"जगातील कोणत्याही संग्रहालयाचा विचार केल्यास स्टीफन हॉकिंग यांचा प्रबंध हा इतर कोणत्याही गोष्टीपेक्षा सर्वांत जास्त प्रमाणात वाचण्यात आणि पाहण्यात आल्याचा माझा अंदाज आहे," असं स्मिथ म्हणतात.

कोण आहेत स्टीफन हॉकिंग्स

1963 साली स्टीफन हॉकिंग यांना 'मोटर न्यूरॉन' हा रोग असल्याचं निदान झालं.

एका दिवसात 20 लाख हिट्स!

वयाच्या चोवीसाव्या वर्षी स्टीफन हॉकिंग यांनी 134 पानांचा एक दस्तावेज लिहिला होता. त्यावेळी हॉकिंग केंब्रिजच्या ट्रिनिटी हॉलमध्ये पोस्टग्रॅज्युएशन करत होते.

1962 पासून हॉकिंग केंब्रिज विद्यापीठात खगोलतज्ज्ञ म्हणून काम करत आहेत. पुढे त्यांनी 'अ ब्रीफ हिस्टरी ऑफ टाईम' हे पुस्तक लिहिलं जे विज्ञान क्षेत्रातील आजवरचं सर्वांत प्रभावी पुस्तक मानलं जातं.

सोमवारी मध्यरात्री स्टीफन हॉकिंग यांचा प्रबंध सार्वजनिक करण्यात आला. त्यानंतर जगाभरातल्या आठ लाख युनिक ब्राऊजर्सनी हा प्रबंध जवळपास 20 लाख वेळा पाहिला आहे.

स्टीफन हॉकिंग्स यांच्या प्रबंधाचं ओपनिंग पेज.

2017 मध्ये आतापर्यंत दुसरा सर्वाधिक वाचला गेलेला प्रबंध फक्त 7,960 वेळा डाउनलोड करण्यात आला आहे.

इतरही प्रबंध सार्वजनिक होणार?

यापूर्वी स्टीफन हॉकिंग यांचा प्रबंध वाचण्यासाठी लोकांना 65 पौंड एवढी रक्कम विद्यापीठाला शुल्क म्हणून द्यावी लागत होती.

हॉकिंग यांच्याप्रमाणेच विद्यापीठाच्या इतर माजी संशोधकांनी त्यांचे कार्य सार्वजनिक करावं, यासाठी केंब्रिज विद्यापीठ त्यांना प्रोत्साहित...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

प्राध्यापक स्टीफन हॉकिंग यांच्या PhDचा प्रबंध नुकताच ऑनलाइन प्रसिद्ध करण्यात आला. त्यानंतरच्या अवघ्या एका दिवसात हा प्रबंध तब्बल 20 लाख वेळा पाहण्यात आला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वरुण चक्रवर्ती आणि संदीप वॉरियर यांना कोरोनाची लागण झाली आहे.

देशभरात दररोज आढळणारे कोरोनाचे लाखो रुग्ण आणि लॉकडाऊनसदृश परिस्थिती असतानाही इंडियन प्रीमिअर लीग स्पर्धा सुरू होती. मात्र आता आयपीएलमध्येही कोरोनाने शिरकाव केल्याचं स्पष्ट झालं आहे.

कोलकाता संघातील दोन खेळाडूंना कोरोनाचा संसर्ग झाल्याचं स्पष्ट झालं आहे. आयपीएलच्या वेळापत्रकानुसार सोमवारी कोलकाता आणि बेंगळुरू यांच्यात अहमदाबाद इथल्या पंतप्रधान नरेंद्र मोदी स्टेडियमवर मुकाबला होणार होता. मात्र कोलकाताचे दोन खेळाडू कोरोना पॉझिटिव्ह आढळल्याने बेंगळुरूचा संघ सामना खेळण्यास अनुत्सुक असल्याने आयपीएल प्रशासनाने ही लढत रद्द केली आहे. आता हा सामना नंतर खेळवण्यात येईल.

कोलकाता संघातील फिरकीपटू वरुण चक्रवर्ती आणि वेगवान गोलंदाज संदीप वॉरियर यांना कोरोना संसर्ग झाल्याचं स्पष्ट झालं.

गेल्या वर्षी देशातील कोरोना रुग्णांच्या वाढत्या संख्येमुळे तेरावा हंगाम युएईत आयोजित करण्यात आला होता. मात्र यंदाचा हंगाम भारतातच होत आहे. देशभरात लाखो कोरोना रुग्ण आढळत असताना आणि हजारो देशवासीयांना ऑक्सिजन, बेड, औषधं यांच्यासाठी वणवण करावी लागत असताना ही स्पर्धा सुरू असल्याने जोरदार टीकाही करण्यात आली होती.

यंदाचा हंगाम सुरू होण्यापूर्वी दिल्ली संघातील अक्षर पटेलला कोरोनाचा संसर्ग झाला होता. काही दिवसांपूर्वीच तीन निगेटिव्ह चाचण्यांनंतर तो मैदानात खेळायला उतरला. कोलकाता संघाच्या नितीश राणालाही कोरोना झाला होता. मात्र त्याने क्वारंटीन प्रक्रिया पूर्ण केली.

निगेटिव्ह निकालानंतर तो सरावात सहभागी झाला. मुंबईतल्या वानखेडे स्टेडियममध्ये कार्यरत ग्राऊंडस्टाफपैकी दहाजण कोरोना पॉझिटिव्ह आढळले होते. मात्र तरीही मुंबईत दहा सामन्यांचं यशस्वी आयोजन करण्यात आलं.

केकेआर संघ

स्पर्धेच्या आताच्या टप्प्यात राजधानी दिल्लीत आणि अहमदाबाद इथे सामने होत आहेत.

दरम्यान घरात आणि नात्यात कोरोना पॉझिटिव्ह रुग्ण असल्याने अव्वल फिरकीपटू आणि अष्टपैलू रवीचंद्रन अश्विनने यंदाच्या हंगामातून बाहेर पडण्याचा निर्णय घेतला होता.

ऑस्ट्रेलियाचे केन रिचर्डसन, अडम झंपा आणि अँड्यू टाय यांनी मायदेशी परतण्याचा निर्णय घेतला होता. ऑस्ट्रेलियाचे पंच पॉल रायफेल हेही परतणार होते मात्र ऑस्ट्रेलियाला जाणारी विमानसेवा स्थगित असल्याने ते भारतातच आहेत. घरातील सदस्यांना कोरोना झाल्याने पंच नितीन मेमन स्वगृही परतले आहेत....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोलकाता संघाचे दोन खेळाडू कोरोना पॉझिटिव्ह आढळल्यामुळे इंडियन प्रीमिअर लीग स्पर्धेचा आज कोलकाता-बेंगळुरू सामना पुढे ढकलण्यात आला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वरुण सरदेसाई

"माझे वडील मेकॅनिकल इंजिनियर आहेत. माझे आजोबा एमएसससी केमिकल इंजिनियर आहेत. सुशिक्षित सुसंस्कृत कुटुंबाची माझी पार्श्वभूमी आहे. आजचे आरोप घाणेरडे आहेत. असलं काम करण्याची मला गरज नाही", असं सरदेसाई म्हणाले.

"ज्यांनी माझ्यावर आरोप केले त्या राणे कुटुंबाची पार्श्वभूमी सर्वश्रुत आहे. त्यांची गँग असो. मर्डर, किडनॅपिंग असे गंभीर गुन्हे दाखल आहेत. माजी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनीच सगळ्या गुन्ह्यांचा पाढा विधानसभेत वाचला आहे. राणे कुटुंबीय आज भाजपमध्ये आहेत तेव्हा ते सेना नेत्यांवर असे आरोप करायचे.  राणे कुटुंबीयांना महाराष्ट्रात कोणी गांभीर्याने घेत नाही" असं सरदेसाई म्हणाले.

"पत्रकार परिषदेच्या खालच्या कमेंट्स वाचा. भाजप आमदार नितेश राणे यांनी माझ्यावर अतिशय घाणेरडे आरोप. तथ्यहीन असून, मी आमदार नितेश राणे क्रिमिनल डिफेमेशन दाखल करणार असून, त्यांनी आरोप सिद्ध करावेत किंवा कायदेशीर प्रक्रियेला सामोरं जावं", असं सरदेसाईंनी सांगितलं.

उभरती राजकीय कारकीर्दाला धक्का लागू नये यासाठी खटला दाखल करणार आहे. कोणी काय बोलायचं यावर माझं नियंत्रण नाही. विरोधी पक्षाच्या नेत्यावर बेछूट आरोप करायचे. आजचे आरोप चुकीचे आहेत, वेदना देणारे आहेत.

मला एक्स दर्जाची सुरक्षा पुरवण्यात आली आहे. यामध्ये एक पोलीस काँस्टेबल अधिकारी माझ्यासोबत असतात.

भाजप आमदार नितेश राणे यांनी काय आरोप केले होते?

सचिन वाझे यांना अटक आणि निलंबित केल्यानंतर आता हे प्रकरण अधिकच गुंतागुंतीचं होत असल्याचं दिसत आहे. भारतीय जनता पक्षानं आज या प्रकरणी नवे आरोप केले आहेत.

भाजपचे नेते नितेश राणे, राम कदम यांनी आज नवे आरोप उपस्थित केले आहेत. महाराष्ट्र सरकार काही बडे नेते आणि अधिकाऱ्यांना वाचवण्याचा प्रयत्न केले आहेत असा आरोप भाजपचे आमदार राम कदम यांनी केला आहे. त्याचप्रमाणे नितेश राणे यांनीही शिवसेनेवर घणाघाती आरोप केले आहेत.

वरुण सरदेसाई आणि सचिन वाझे यांच्यात काय संबंध आहे, त्यांचे सीडीआर तपासावेत अशी मागणी आदार नितेश राणे यांनी केली आहे. वाझे यांच्याबरोबर शिवसेना नेत्याचे टेलिग्राम चॅटही आहेत अशी माहिती राणे यांनी दिली आणि ते तपासण्याची मागणीही राणे यांनी केली.

नितेश राणे म्हणाले, 'एका पोलीस अधिकाऱ्याच्या संरक्षणासाठी मुख्यमंत्री, शिवसेनेचे नेते, सामनाचे संपादक पुढे येतात तेव्हा त्यामागे काही कारणे आहेत.' तसेच, 'काय आहे असं सचिन...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

राणे कुटुंबीयांनी केलेले बेछूट आरोप सिद्ध करावेत अन्यथा कायदेशीर कारवाईला सामोरं जावं असा इशारा वरुण सरदेसाई यांनी म्हटलं आहे. भाजप आमदार नितेश राणे यांनी केलेल्या आरोपांच्या पार्श्वभूमीवर ते बोलत होते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वरुण सरदेसाई

वरुण सरदेसाई आणि सचिन वाझे यांच्यात काय संबंध आहे, त्यांचे सीडीआर तपासावेत अशी मागणी आमदार नितेश राणे यांनी केली आहे. वाझे यांच्याबरोबर शिवसेना नेत्याचे टेलिग्राम चॅटही आहेत, अशी माहिती राणे यांनी दिली आणि ते तपासण्याची मागणीही राणे यांनी केली.

नितेश राणे, आशीष शेलार आणि वरुण सरदेसाई यांच्यामध्ये वेळोवेळी ट्वीटरवर आरोप-प्रत्यारोपांचं युद्ध पाहायला मिळतं. इतकच नव्हे तर मनसेचे नेते संदीप देशपांडे आणि वरुण सरदेसाई यांच्यामध्येही ट्वीटरवर चकमकी झडत असतात. यासर्व आरोप-प्रत्यारोपांमध्ये वरुण सरदेसाई शिवसेनेची बाजू लावून धरताना दिसतात. 2019 सालच्या लोकसभा आणि विधानसभा निवडणुकांच्या प्रचारापासून वरुण सरदेसाई यांचं नाव त्यांच्या पक्षामध्ये आणि माध्यमांमध्ये आणि सोशल मीडियावर झळकताना दिसून येतं.

आदित्य ठाकरे यांच्या निकटच्या वर्तुळात त्यांचा समावेश असल्यामुळे आणि ते आदित्य यांचे थेट नातेवाईक असल्यामुळे त्यांच्याबद्दल चर्चाही होत असते. नुकत्याच संपलेल्या विधिमंडळाच्या अधिवेशनामध्ये भाजपचे आमदार नितेश राणे यांनी सरदेसाई यांचं थेट नाव घेऊन आरोप केले होते. कोणत्याही पदावर नसताना ही व्यक्ती मंत्रालयात का फिरते? त्यांना वाय प्लस दर्जाचं संरक्षण का मिळालं आहे असे प्रश्न विचारुन वांद्र्यामधील एका इमारतीचा उल्लेखही केला होता. मात्र त्यावेळेस या आरोपांची फारशी चर्चा झाली नाही.

मात्र 15 मार्च 2020 रोजी सचिन वाझे- मनसुख हिरेन प्रकरण तापलेले असताना त्यांनी या आरोपांचा उल्लेख परत एकदा केला. इतकेच नव्हे तर वरुण सरदेसाई आणि वाझे यांच्यामध्ये संभाषण व्हायचं असा आरोपही केला.

मावसभाऊ ते स्टार प्रचारक

वरुण सरदेसाई शिवसेना पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे यांच्या पत्नी रश्मी ठाकरेंच्या बहिणीचे पुत्र आहेत. म्हणजेच ते आदित्य ठाकरे यांचे मावसभाऊ आहेत.

वरुण सरदेसाई यांच्याकडे शिवसेनेच्या युवासेनेची सचिवपदाची जबाबदारी आहे.  तसंच वरुण यांच्याकडे शिवसेनेच्या आयटी सेलचीही जबाबदारी आहे. त्यांनी सिव्हिल इंजिनिअरिंगची पदवी संपादन केली आहे.

वरुण सरदेसाई

आदित्य ठाकरे यांनी विधानसभा निवडणूक लढवावी अशी जाहीर मागणी सर्वप्रथम वरुण यांनीच केली होती. लोकसभा निवडणुकीच्या वेळी वरुण सरदेसाई हे शिवसेनेचे स्टार प्रचारक होते. आदित्य ठाकरेंच्या जन आशीर्वाद यात्रेच्या नियोजनात वरुण सरदेसाई यांचा मोठा सहभाग होता.

2017 मधील कल्याण डोंबिवली महापालिका...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

नितेश राणे यांनी केलेल्या आरोपानंतर वरुण सरदेसाई यांचं नाव चर्चेत आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वरुण सुभाष चंद्रन

पण या अपयशासमोर त्यांनी हार न मानता जोमाने चौथ्या परीक्षेची तयारी सुरू केली आणि 3 जूनला पूर्वपरीक्षा द्यायला ते परीक्षा केंद्रावर गेले. पण त्यांना माहीत नव्हतं की आजचा दिवस हा त्यांच्या जीवनातील शेवटचा दिवस ठरेल.

पण परीक्षा केंद्रावर 4 मिनिटं उशीरा पोहोचल्यामुळे गेटवरल्या अधिकाऱ्यानं त्यांना परीक्षा केंद्रात प्रवेश दिला नाही. परीक्षा केंद्रावर प्रवेश न मिळालेल्या वरुणने अखेर आत्महत्येचा मार्ग स्वीकारला.

वरुण यांच्यासोबत काय झालं, हे जाणून घेण्यासाठी आम्ही पहाडगंजला पोहोचलो. इथंच त्यांचं परीक्षा केंद्र होतं. सर्वोदय बाल विद्यालय असं या शाळेचं नाव. वरुण ओल्ड राजेंद्र नगरमध्ये राहत होते.

तिथून हे सर्वोदय बाल विद्यालय 5 किलोमीटरवर आहे.

वरुण यांना परीक्षा केंद्रावर पोहोचण्यास उशीर का झाला?

पहाडगंज परिसरात एक नव्हे तर 3 सर्वोदय बाल विद्यालय आहेत. एक ओल्ड राजेंद्र नगर पोलीस स्थानकाजवळ,  दुसरं 'रानी झांसी' परिसरात आणि तिसरं कसेरुवालानमध्ये. वरुणचं परीक्षा केंद्र शोधत असताना ही बाब आमच्या लक्षात आली.

वरुणच्या फ्लॅटमध्ये मिळालेल्या सुसाईड नोटमध्ये त्यांनी लिहिलंय की, "3 जूनच्या सकाळी ते  8.45ला घरातून निघालो होतो आणि चुकून दुसऱ्याच सर्वोदय बाल विद्यालयात पोहोचलो."

वरुण यांचं परीक्षा केंद्र कसेरुवालानमधील सर्वोदय बाल विद्यालय होतं. या विद्यालयाचे मुख्याध्यापक सुनील कुमार श्रीवास्तव त्या दिवशी UPSC परीक्षेसाठी सेंटर सुपरिटेंडंट म्हणून काम पाहात होते.

"UPSCच्या नियमानुसार सकाळी 9.20च्या नंतर कुणालाही परीक्षा केंद्रामध्ये प्रवेश दिला जात नाही. 9 वाजून 21 मिनिटांनी आम्ही गेट बंद केलं आणि परीक्षा वर्गात पेपर वाटपासाठी आम्ही निघून गेलो," श्रीवास्तव परीक्षेच्या दिवसाबद्दल सांगतात.

"गेट बंद झाल्यानंतर त्याची जबाबदारी दिल्ली पोलिसांना सोपवली जाते. त्या दिवशी 9 वाजून 24 मिनिटांनी वरुण आला आणि दिल्ली पोलिसांच्या 5 शिपायांनी त्याला परीक्षा केंद्रात प्रवेश देण्यास मनाई केली. ते UPSCनं दिलेल्या निर्देशांचं पालन करत होते," श्रीवास्तव पुढे सांगतात.

परीक्षा केंद्रावर UPSCकडून इन्स्पेक्टर म्हणून नियुक्त करण्यात आलेल्या अधिकारी अभी रामी यांच्याशी बोलण्याचा आम्ही प्रयत्न केला. पण त्यांनी बोलण्यास नकार दिला.

सुनील कुमार श्रीवास्तव

वेळेच्या नियमांविषयी आम्ही UPSCची तयारी करणाऱ्या काही विद्यार्थ्यांची...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कर्नाटकातल्या कोटा गावचे वरुण सुभाष चंद्रन यांचं वय फक्त 28 वर्षं होतं. आतापर्यंत त्यांनी 3 वेळा UPSCची परीक्षा दिली पण त्यांना यश मिळालं नाही.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वर्क फ्रॉम होमचा पर्याय तुम्ही निवडलात का?

कर्मचाऱ्यांना कोरोना व्हायरसची लागण होऊ नये म्हणून अनेक कॉर्पोरेट कंपन्यांनी 'वर्क फ्रॉम होम'चा पर्याय निवडला आहे.

गुगल, मायक्रोसॉफ्ट, ट्विटर, हिताची, अपल, अॅमेझॉन, शेवरॉन, सेल्सफोर्स किंवा स्पॉटीफाय यांसारख्या काही कंपन्यांनी गेल्या काही दिवसांपासून त्यांच्या कर्मचाऱ्यांना घरातून काम करण्यास सांगितलं आहे.

जागतिक आरोग्य संघटनेनेही बुधवारी कोरोना व्हायरस पँडेमिक असल्याचं जाहीर केलं होतं. त्यामुळे येणाऱ्या काही कालावधीसाठी प्रत्येक देशातील घरातून काम करण्याची सवय लोकांनी लावून घ्यावी लागेल.

भारतात वर्क फ्रॉम होमचा पर्याय चालेल का?

पण भारतात वर्क फ्रॉम होमचा पर्याय कितपत चालू शकतो, याबाबत बीबीसी मराठीने आयटीसह इतर क्षेत्रांतील लोकांशी बातचीत केली. वर्क फ्रॉम होमबाबत लोकांची मत-मतांतरे आहेत.

त्यामुळे कोरोना व्हायरसने निर्माण झालेली परिस्थिती नियंत्रणाखाली आणण्यासाठी लोकांना घरातून काम करावं लागलं तर अशा वेळी काय करावं आणि काय करु नये, या प्रश्नांचं उत्तर शोधण्याचा बीबीसी मराठीने प्रयत्न केला.

आयटी कंपन्यांचं लवचिक धोरण

कौस्तुभ इतकूरकर पुण्याच्या खराडी परिसरातील एका आयटी कंपनीत सॉफ्टवेअर इंजिनियर आहेत.

त्यांच्या मते, "आयटी क्षेत्रात वर्क फ्रॉम होमबाबत लवचिक धोरण असतं. पूर्वीपासूनच या क्षेत्रातील कर्मचाऱ्यांना वर्क फ्रॉम करण्याची सोय उपलब्ध असते."

"एखाद्या कर्मचाऱ्याला विशिष्ट कारणासाठी घरातून काम करायचं असेल, तर त्यांनी आपल्या मॅनेजरकडे अर्ज करावा लागतो. योग्य कारण असेल तर मॅनेजर त्यांना परवानगी देतात. पण ते कारण तितकं महत्त्वाचं असलं पाहिजे."

"कोरोना व्हायरसच्या उद्रेकामुळे बहुतांश आयटी कंपन्यांनी आधीपासूनच त्यांच्या कर्मचाऱ्यांना मेल केले आहेत. घरातून काम करण्याची तयारी ठेवण्यास त्यांनी सांगितलं आहे. यामध्ये वेगवान इंटरनेट, लॅपटॉप यांची उपलब्धता तपासून पाहिली जात आहे. कधी कधी कंपन्या या गोष्टी पुरवतात. पण कर्मचाऱ्यांनीही या सर्व सोयींनी सुसज्ज राहावं," असं कौस्तुभ यांनी सांगितलं.

'कामाचा वेग मंदावण्याची शक्यता'

ऑफिसमध्ये असताना कर्मचारी आपल्या मॅनेजरची कधीही भेट घेऊ शकतात. कोणत्याही विषयावर चर्चा करण्याची संधी याठिकाणी भेटते. पण घरून काम करताना या गोष्टी शक्य नसतात. त्यामुळे संपर्क तुटू शकतो.

प्रतीकात्मक छायाचित्र

याबाबत बोलताना खराडी परिसरातील एका...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना व्हायरसचा प्रसार जगभरात होत असल्यामुळे याला आटोक्यात आणण्यासाठी सर्वच देशांनी प्रयत्न सुरू केले आहेत. खासगी कंपन्यांनीही कोरोना व्हायरसचा प्रसार टाळण्यासाठी पुढाकार घेतल्याचं दिसून येत आहे. पण यामुळे कामाच्या उत्पादकेतवर परिणाम जाणवू शकतो असा देखील सूर उमटत आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वर्णद्वेष किंवा वर्णभेदाविषयी कुठलीही चर्चा आपल्या मुलाच्या समोर अद्याप झाली नाही. तो शाळेत नुकताच जायला लागलाय, मग त्याला असं पांढरं क्रीम फासून गोरं व्हावं असं का वाटलं? ब्राऊन स्किन त्याला का नकोशी झाली? याचं अॅलिसन यांना नवल वाटलं.

हा विषय त्यांनी पालक म्हणून कसा हाताळला... पाहा व्हीडिओ

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

शाळा सुरू झाल्यानंतर चार वर्षांच्या लिऑननं आपल्या आईला त्याचा चेहरा पांढऱ्या रंगानं रंगवण्याची विनंती केली. त्याला गोरं व्हायचंय असं त्यानं त्याची आई अॅलिसनला सांगितलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वर्धा आणि गडचिरोलीनंतर चंद्रपूर जिल्ह्यात पाच वर्षांपूर्वी म्हणजेच 20 जानेवारी 2015 रोजी फडणवीस सरकारने दारुबंदी घोषित केली होती.

त्यानंतर आता ठाकरे सरकारने मंत्री झालेले विजय वडेट्टीवार यांनी चंद्रपूरच्या पालकमंत्रिपदाची सूत्र हाती घेतल्यानंतर गेल्या आठवड्यात प्रथमच जिल्ह्याला भेट दिली. तेव्हा माध्यमांशी बोलताना वडेट्टीवार म्हणाले, "जगातील 46 देशांना पर्यटनामधून महसूल मिळतो. चंद्रपूरमधला महसूल वाढवण्यासाठी राज्य सरकार प्रयत्न करणार आहे. आता पर्यटकांना बिअर उपलब्ध करून देण्याचाही विचार केला जात आहे."

चंद्रपूर जिल्ह्यात ताडोबा व्याघ्र प्रकल्प पाहायला येणारे पर्यटक दारूबंदीमुळे त्यांचा मुक्काम जिल्ह्याबाहेर करतात. "त्यामुळे चंद्रपूर, वर्धा आणि गडचिरोलीच्या दारूबंदीच्या फायद्या-तोट्यांचा अभ्यास केला पाहिजे," असंही पालकमंत्री म्हणाले.

"जर अशी मागणी झाली तर सरकार समिती स्थापन करू दारुबंदीच्या फायद्या-तोट्यांचा अभ्यासही करेल," असं त्यांनी सांगितलं.

मात्र, वडेट्टीवारांच्या या वक्तव्यावर सामाजिक कार्यकर्ते आणि 'सर्च' संस्थेचे संस्थापक डॉ. अभय बंग यांनी सरकारने "चांगल्या मार्गाने उत्पन्न वाढवावं, पापाचा कर नको," अशी प्रतिक्रिया दिली.

त्यावर, "दारुपासून मिळणाऱ्या कराचा पैसा हा पापाचा आहे तर मग संपूर्ण महाराष्ट्रातच दारूबंदी करायला हवी," असं मत विजय वडेट्टीवार यांनी व्यक्त केलं.

विजय वडेट्टीवार

"राज्यात भाजप सरकार असताना बंग यांना हे पाप दिसले नाही, कारण तेव्हा त्यांचा मुलगा मुख्यमंत्र्यांसमवेत सहाव्या मजल्यावर बसून काम करीत होता," अशी टीका वडेट्टीवार यांनी केली.

डॉ. बंग यांचे चिरंजीव डॉ. आनंद बंग हे माजी मुख्यमंत्री देवेंद फडणवीस यांचे सार्वजनिक आरोग्यविषयक सल्लागार होते.

दारुबंदीची मागणी लोकांचीच- डॉ. अभय बंग

चंद्रपूरची दारुबंदी आणि विजय वडेट्टीवार यांनी केलेल्या विधानावरती डॉ. अभय बंग यांची प्रतिक्रिया बीबीसी मराठीने जाणून घेतली. त्याबद्दल बोलताना डॉ. बंग म्हणाले, "चंद्रपुरात दारुबंदीची मागणी जिल्ह्यातल्या लोकांनीच केली होती. दोन तृतीयांश ग्रामपंचायती आणि जिल्हा परिषदेने तशी  मागणी केली होती. तसंच या जिल्ह्यातल्या 5 लाख महिलांनीही दारुबंदीची मागणी केली होती."

दारुबंदीमुळे महसूल बुडतो, असं जे मत सर्वत्र मांडलं जातं, याबाबत बोलताना ते म्हणाले, "चंद्रपूरच्या दारुबंदीच्या निर्णयाआधी तेथे आम्ही सॅंपल...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

चंद्रपूरचे पालकमंत्री विजय वडेट्टीवार यांनी जिल्ह्यात दारुबंदी उठवण्याबाबत विधान केल्यानंतर महाराष्ट्रात दारुबंदीबद्दल नव्याने चर्चा सुरू झाली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वर्ध्याचे अतिरिक्त पोलीस अधीक्षक निखिल पिंगळे यांनी बीबीसी मराठीला ही माहिती दिली.

पुलगावमध्ये भारतीय लष्करासाठीच्या दारूगोळ्याचं भांडार आहे. या भांडाराच्या बाजूला असलेल्या खुल्या मैदानात हा स्फोट झाला. जुनी स्फोटक नष्ट करण्यासाठी भांडाराच्या मालकीची स्वतंत्र जागा आहे.

सकाळी 7 वाजून 10 मिनिटांनी हा स्फोट झाला अशी माहिती संरक्षण विभागाच्या जनसंपर्क अधिकाऱ्यांनी  दिली आहे. स्फोटक उतरवताना हा स्फोट झाला असल्याचं सांगितलं जात आहे. घटनास्थळी लष्कराच्या तज्ज्ञाचं पथक रवाना झालं आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे :

1. खमारिया आणि जबलपूर इथली जुनी स्फोटकं नष्ट करताना हा स्फोट झाला.

2. जखमी आणि मृतांतील काही लोक प्रशिक्षित तर काही अप्रशिक्षित कामगार होते.

3. स्फोटकं नष्ट करण्यासाठी खड्डा खणून त्यात स्फोटक ठेवली जातात. त्यानंतर त्यावर वाळूची पोती ठेवलेली जातात. हे काम अप्रशिक्षित कामगारांकडे असते.

4. हा स्फोट स्फोटक उतरवत असताना झाला अशी माहिती स्फोटावेळी तिथं असणाऱ्या व्यक्तीने दिली आहे.

सोनगाव इथलं ग्रामस्थ राजेश टेकाम म्हणाले, "स्फोटकं निकामी करण्याचं काम खासगी कंत्राटदारांकडे आहे. त्यांनी गावातील काही लोकांना या कामावर घेतलं होतं. स्फोटकं उतरवताना हा स्फोट झाला."

जनसंपर्क अधिकारी कॅप्टन बी. बी. पांड म्हणाले, "मृतांमध्ये एक व्यक्ती शस्त्र भांडारातील कर्मचारी आहे. तर इतर सर्व खासगी कंत्राटदाराचे कर्मचारी आहेत. चंद्रपूर ऑर्डन्स फॅक्टरीतील तज्ज्ञांचं पथक पुलगावला येत असून त्यांनी पाहाणी केल्यानंतर स्फोट नेमका कसा झाला ते सांगता येईल."

जुनी आणि निरुपयोगी स्फोटक निकामी करताना हा स्फोट झाला असं ते म्हणाले. या प्रक्रियेसाठी खड्डा खोदण्याचं आणि खड्ड्यात स्फोटकं ठेवल्यानंतर त्यावर वाळूचे पोती ठेवली जातात, हे काम कंत्राटदारांच्या कामगारांकडे होते, असं ते म्हणाले.

2016चा स्फोट

पुलगाव इथल्या दारूगोळा भांडारात 31 मे 2016ला झालेल्या स्फोटात 17 जण ठार झाले होते. या भीषण स्फोटानंतर आजूबाजूच्या गावातील लोकांना सुरक्षित स्थळी हलवावे लागले होते.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

वर्धा येथील पुलगावमधील लष्कराच्या शस्त्र भांडाराजवळ झालेल्या स्फोटात 6 ठार झाले आहेत. यातील 4 जाणांचा जागीच तर 2 जणांचा उपचारासाठी नेताना मृत्यू झाला आहे. या घटनेतील जखमींची संख्या 10 इतकी आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वर्ध्यामध्ये रामदास तडस आणि चारुलता टोकस यांच्यामध्ये लढत होत आहे. रामटेक मतदारसंघात कृपाल तुमाणे यांच्याविरोधात काँग्रेसचे किशोर गजभिये, नागपूरमध्ये केंद्रीय मंत्री नितिन गडकरी यांच्याविरोधात नाना पटोले, भंडारा-गोंदियामध्ये सुनील मेंढे आणि नाना पंचबुद्धे, गडचिरोली-चिमूरमध्ये अशोक नेते आणि नामदेव मुसंडी, चंद्रपूरमध्ये हंसराज अहिर यांच्याविरोधात सुरेश धानोरकर आणि यवतमाळ-वाशिममध्ये भावना गवळी यांच्याविरोधात माणिकराव ठाकरे असे उमेदवार निवडणूक लढवत आहेत.

शिवसेनेच्या भावना गवळी यवतमाळ-वाशिम मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व करत आहेत. शिवसेनेच्या भावना गवळी यांनी 1999 साली झालेल्या निवडणुकीत विजय मिळवून लोकसभेत प्रवेश केला. त्यानंतर 2004मध्ये त्यांनी पुन्हा एकदा विजय मिळवून या मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व केले.

2009 साली मतदारसंघ पुनर्रचनेमध्ये यवतमाळ-वाशिम मतदारसंघ तयार झाला. त्या निवडणुकीतही विजय मिळाल्यावर भावना गवळी यांनी या मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व केले. 2014 साली त्या पुन्हा विजयी झाल्या. आता त्या पाचव्यांदा निवडणुकांना सामोरे जात आहेत. त्यांच्याविरोधात काँग्रेसने माजी प्रदेशाध्यक्ष माणिकराव ठाकरे यांना तिकीट दिले आहे.

'दोन्ही नेत्यांना पक्षांतर्गत विरोध'

वाशिम-यवतमाळ मतदारसंघाबाबत बोलताना नागपूर तरूण भारतचे पत्रकार विवेक कवठेकर म्हणाले, "भावना गवळी आणि माणिकराव ठाकरे या दोन्ही नेत्यांना पक्षांतर्गत विरोध होतो आहे. शिवसेनेत संजय राठोड आणि भावना गवळी यांच्यामधील मतभेद गेल्या दोन वर्षांमध्ये अधूनमधून दिसले आहेत. तसेच सलग चारवेळा निवडून गेल्यामुळे त्यांच्याविरोधात प्रस्थापितांविरोधात असलेल्या जनमताचेही आव्हान त्यांच्यासमोर आहे.

तर माणिकराव ठाकरे यांच्याबाबतही परिस्थिती फारशी वेगळी नाही. त्यांचं प्रदेशाध्यक्षपदी काम केलेलं असणं, विधानपरिषदेत जाणं या जमेच्या बाबी असल्या तरी यवतमाळ-वाशिम मतदारसंघात शिवाजीराव मोघे आणि वसंतराव पुरके यांचे पक्षांतर्गत आव्हान त्यांच्यासमोर आहेच. भावना गवळी आणि माणिकराव ठाकरे हे दोघेही कुणबी समाजाचे आहेत. कदाचित एखाद्या पक्षाने बंजारा समाजाला उमेदवारी दिली असती जातीय समीकरणांचाही मतदानावर प्रभाव दिसला असता."

माणिकराव ठाकरे यांना होणाऱ्या पक्षांतर्गत विरोधाबाबत लोकमतचे औरंगाबाद आवृत्तीचे निवासी संपादक प्रेमदास राठोड यांनी सांगितले, "काँग्रेसमधील अंतर्गत विरोधाचा फायदा भावना गवळी यांना होईल...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

लोकसभा निवडणुकीसाठी 11 एप्रिल रोजी पहिल्या टप्प्यातलं मतदान होत आहे. पहिल्या टप्प्यामध्ये महाराष्ट्रातील वर्धा, रामटेक, नागपूर, भंडारा-गोंदिया, गडचिरोली-चिमूर, चंद्रपूर, यवतमाळ-वाशिम मतदारसंघांमध्ये मतदान होणार आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वर्ल्ड कप प्रवेशाची अंतीम फेरी जिंकल्यानंतर जल्लोष करताना टीम

अफगाणिस्तानच्या क्रिकेट टीमचंही तसंच आहे. असगर स्टानिकझाईच्या नेतृत्वाखाली हा संघ आज 14 जून रोजी बंगळूरूच्या चिन्नास्वामी स्टेडिअमवर भारताविरुद्ध खेळायला उतरला आहे.

क्रिकेटच्या इतिहासात अफगाणिस्तानचा हा पहिलावहिला कसोटी सामना आहे. सगळ्या क्रिकेटविश्वाची उत्सुकता वाढवणाऱ्या याच सामन्याची एक भारतीय तर गेली दोन वर्ष फार आतुरतेनं वाट पाहत होता.

भारताचे माजी कसोटीवीर आणि 2007 सालच्या T20 विश्वचषक विजेत्या भारतीय संघाचे प्रशिक्षक लालचंद राजपूत यांचं अफगाणिस्तानशी खास नातं आहे.

जून 2016 ते ऑगस्ट 2017 या दरम्यान राजपूत हे अफगाण क्रिकेट संघाचे प्रशिक्षक होते. त्यांच्याच कार्यकाळात अफगाणिस्ताननं कसोटीचा दर्जा मिळवला. म्हणूनच या ऐतिहासिक सामन्याच्या पार्श्वभूमीवर आम्ही राजपूत यांना बोलतं केलं.

अफगाण खेळाडूंचे भारतीय गुरू

"मी प्रशिक्षक झालो, तेव्हा अनेकांना माहितच नव्हतं की अफगाणिस्तानचा संघ जगातल्या आघाडीच्या संघांना टक्कर देतो आहे." लालचंद राजपूत त्या दिवसांबद्दल सांगतात.

अफगाणिस्तानात क्रिकेटची लोकप्रियता वाढत आहे.

"लोक प्रश्न विचारत होते, तुम्हाला हे कसं जमेल? मलाही खात्री नव्हती... मला त्यांच्या संस्कृतीविषयी माहिती नव्हतं, आणि संवाद कसा साधणार? ते हिंदी बोलतात की नाही, त्यांना इंग्लिश समजतं की नाही. काहीच माहीत नव्हतं."

अर्थात बहुतेक खेळाडूंना हिंदी समजत असल्यानं त्यांची ही पहिली अडचण दूर झाली.

मग राजपूत यांच्या कार्यकाळात मर्यादित षटकांच्या (वन डे आणि ट्वेन्टी20) क्रिकेटमध्ये अफगाणिस्तानं दहापैकी सहा मालिका जिंकल्या आणि वेस्ट इंडिजला वेस्ट इंडिजमध्ये एका सामन्यात हरवण्याचा पराक्रम गाजवला. अखेर ICCनं आयर्लंडसोबत अफगाणिस्तानलाही कसोटीचा दर्जा दिला.

खडतर वाटा, अपार कष्ट

राजपूत म्हणतात, "आयुष्यात एकदा तरी कसोटी खेळता यावी, हे प्रत्येक क्रिकेटरचं स्वप्न असतं. ही गोष्ट लक्षात आल्यावर अफगाण खेळाडूंनी खूप मेहनत घेतली."

"अफगाणिस्तानचे खेळाडू मेहनतीत कमी नाहीत. ते म्हणायचे, आमच्या देशवासीयांकडे काही नाही, पण क्रिकेटनं आम्हाला त्यांचं प्रेम मिळवून दिलं आहे. आम्ही मेहनत घेतली तर त्यांना आनंद देऊ शकतो."

याच निर्धारानं या खेळाडूंना वेळोवेळी बळ दिलं आणि त्यांच्या संघासाठी कसोटी क्रिकेटचं दारही उघडलं.

लालचंद राजपूत

अफगाण क्रिकेटवीरांचा प्रवास...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

काही खेळाडू मैदानात उतरतात, तेव्हा खेळ फक्त खेळ राहत नाही. त्यांचं केवळ मैदानात असणं हाच एक विजय ठरतो आणि त्यांच्या पावलागणिक एका अख्ख्या देशाला नवी उमेद मिळते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वर्ल्ड कप स्पर्धेत पाच सामन्यात पाच पराभव पदरी पडलेल्या अफगाणिस्तानने टीम इंडियाला 224 धावांवरच रोखलं. छोट्या पण आव्हानात्मक लक्ष्याचा पाठलाग करताना अफगाणिस्तानचा निम्मा संघ माघारी परतला आहे. त्यांची 5 बाद 130 अशी अवस्था आहे.

गुलबदीनने 27 तर हझरतुल्ला झाझाईने 10 धावा केल्या. रहमत शाह आणि हशमतुल्ला शाहिदी यांनी पडझड थांबवत सनसनाटी विजयासाठी पायाभरणी केली आहे.

जसप्रीत बुमराहने एका ओव्हरमध्ये दोन विकेट्स मिळवत अफगाणिस्तानला अडचणीत टाकलं. युझवेंद्र चहलने अशगर अफगाणला पॅव्हेलियनचा रस्ता दाखवला.

कर्णधार विराट कोहलीने 67 तर केदार जाधवने 52 धावांची खेळी केली आहे. अफगाणिस्तानतर्फे गुलबदीन नईब आणि मोहम्मद नबी यांनी प्रत्येकी 2 विकेट्स घेतल्या.

प्रत्युत्तरादाखल खेळताना मोहम्मद शमीने हझरतुल्ला झझाईला त्रिफळाचित केलं. त्याने 10 धावा केल्या. रशीद खान, मोहम्मद नबी, रहमत शाह आणि मुजीब उर रहमान या फिरकी चौकडीने टीम इंडियाच्या बॅटिंगला वेसण घातली.

अफगाणिस्तानने सातत्याने विकेट्स मिळवत टीम इंडियाला अडचणीत टाकलं आहे. रशीद खानने महेंद्रसिंग धोनीला बाद केलं. 52 चेंडूत 28 धावांची संथ खेळी करून धोनी परतला. कोहली बाद झाल्यानंतर धोनीकडून टीम इंडियाला अपेक्षा होत्या. टीम इंडियाने दोनशे धावांचा टप्पा ओलांडला आहे.

अफगाणिस्तानने दमदार वाटचाल केली आहे.

भारत आणि अफगाणिस्तान सामन्याला सुरुवात झाली आहे. भारताने टॉस जिंकत प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला आहे. कर्णधार विराट कोहलीने अर्धशतकी खेळी करत टीम इंडियाच्या डावाला आकार दिला. मात्र मोहम्मद नबीने त्याला बाद केलं. विराटने 67 धावांची खेळी केली.

रशीद खानच्या गोलंदाजीवर एकेरी धाव घेत कोहलीने अर्धशतक पूर्ण केलं. रहमत शहाच्या गोलंदाजीवर स्विप करण्याचा विजयचा प्रयत्न फसला. त्याने 29 धावा केल्या.

मुजीब उर रहमानने रोहित शर्माला बाद केलं. आफ्ताब आलमच्या गोलंदाजीवर लोकेश राहुलला जीवदान मिळालं. याचा फायदा उठवत राहुलने सावधपणे खेळण्याचा निर्णय घेतला. मोहम्मद नबीच्या गोलंदाजीवर रिव्हर्स स्वीप करण्याचा राहुलचा प्रयत्न हझरतुल्ला झाझाईच्या हातात जाऊन विसावला.

मोठी खेळी करण्याची संधी असताना राहुलने विकेट गमावली.

पहिल्यावहिल्या विजयासाठी संघर्ष करणाऱ्या अफगाणिस्तानसमोर भन्नाट फॉर्मात असलेल्या टीम इंडियाचं आव्हान आहे.

टीम इंडियाने 4 मॅचेस खेळल्या असून त्यापैकी तीन जिंकले आहेत तर एक...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अफगाणिस्तान विरोधात झालेल्या सामन्यात भारताचा 11 धावांनी विजय झाला. मोहम्मद शमीने शेवटच्या ओव्हरमध्ये हॅट्रिक घेतली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वर्ल्ड ट्रेड सेंटरच्या कोसळलेल्या टॉवर्सचा ढिगारा साफ करण्यासाठी मदत करणाऱ्या एका कामगाराने हे फोटो क्लिक केलेले आहेत. पण या व्यक्तीची नेमकी ओळख आतापर्यंत पटू शकलेली नाही.

या सीडीजची दुर्दशा झाली होती पण त्याला डेटा मिळवणं अखेरीस शक्य झालं.

या संग्राहकाने हे सगळे फोटो फ्लिकरवर अपलोड केले आहेत.

या डिजिटल अल्बममध्ये ग्राऊंड झिरोचे प्रत्यक्ष घटनास्थळावरून काढलेले फोटो आहेत आणि उंचीवरून काढलेले फोटोही आहेत. याशिवाय ढिगारा साफ करणारे कामगार, या टॉवर्सच्या आजूबाजूच्या इमारतींमध्ये आतमधून झालेली नासधूस याचेही फोटो आहेत.

हायजॅक करण्यात आलेल्या 4 विमानांपैकी दोन वर्ल्ड ट्रेड सेंटरला धडकली, एक पेंटागॉनजवळ तर एक पेन्सलव्हेनियामधल्या शेतात कोसळलं. यामध्ये जवळपास 3000 जणांचा मृत्यू झाला.

"सेलदरम्यान सहसा या गोष्टींकडे दुर्लक्ष होतं. आम्ही जर या सीडीज घेतल्या नसत्या तर त्या कचऱ्यात टाकून देण्यात आल्या असत्या, "डॉ. जोनाथन बर्गेस सांगतात. त्यांचा सहकारी जेसन स्कॉटने या सेलमधून सीडीज विकत घेतल्या होत्या."

"या सीडीज मधून डेटा मिळवता आला, हेच आश्चर्यकारक आहे. त्या काळच्या सीडीज आता खूपच खराब झालेल्या असतात. "

यातले काही फोटो रिकव्हर करण्यासाठी त्यांनी 'सीडी रिकव्हरी सर्व्हिस'ची मदत घेतली.

पण या फोटोग्राफरला किंवा त्याच्या नातेवाईकांना शोधून काढण्यात आपल्याला किंवा स्कॉट यांना यश आलं नसल्याचं डॉ. बर्गेस सांगतात.

9/11च्या नंतरच्या हाहाःकारादरम्यान ज्यांनी काम केलं त्या सर्वांना नंतर व्याधींनी ग्रासलं. 'सेंटर फॉर डिसिज कंट्रोल अॅंड प्रिव्हेंशननुसार (सीडीसी) तब्बल 4 लाख लोक हे विषारी गोष्टींच्या संपर्कात आले किंवा त्यांना इजा झाली किंवा त्यांना या सर्व गोष्टींचा मानसिक त्रास झाला.

हे सगळे फोटो शेअर करणं हे मानवतेच्या दृष्टीने योग्य असल्याचं डॉ बर्गेस म्हणतात. हे फोटो पाहून एखाद्या व्यक्तीला मानवतेसाठी काही काम करण्याची प्रेरणा मिळाली तर नक्कीच चांगली गोष्ट ठरेल असं बर्गेस म्हणतात.

फ्लिकरवरील त्यांच्या कलेक्शनमधले हे काही फोटो.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

एका संग्राहकाने घराच्या 'क्लिअरन्स सेल'मध्ये विकत घेतलेल्या सीडीजमध्ये त्याला ग्राऊंड झिरोचे तब्बल 2400 फोटो सापडले आहेत. 2001मध्ये न्यूयॉर्कमध्ये झालेल्या 9/11च्या हल्ल्यांनंतरचे हे फोटो आहेत.