डॉक सारांशित करण्यासाठी: खुद्द अमेरिकेतील अनेक राज्यांमध्ये या घटनेनंतर प्रदर्शनं, आंदोलनं सुरू झाली आहेत. शनिवारी (13 जून) ब्रिटनमध्ये लंडन इथे आणि फ्रान्सची राजधानी असलेल्या पॅरिसमध्ये वर्णद्वेषविरोधी आंदोलन पाहायला मिळालं.

कृष्णवर्णीय जॉर्ज यांचा मृत्यू एका गोऱ्या पोलीस अधिकाऱ्याच्या हातून झाला. जॉर्ज यांच्या मानेवर गुडघा रोवून बसलेल्या पोलीस अधिकाऱ्याचा व्हीडिओ जगभर व्हायरल झाला होता.

पॅरिस शहरात वर्णद्वेषविरोधी आंदोलनकर्ते आणि पोलीस यांच्यात वादावादी झाली. परिस्थिती नियंत्रणात आणण्यासाठी पोलिसांना अश्रूधुराचा प्रयोग करावा लागला.

लंडनमध्ये आंदोलनादरम्यान हिंसाचार, पोलिसांवर हल्ला, हत्यारं बाळगणं या आरोपांसाठी पोलिसांनी 100 लोकांना ताब्यात घेतलं. आंदोलनकर्त्यांशी झालेल्या झटापटीत सहा पोलीस जखमी झाल्याचं पोलीस अधिकाऱ्यांनी सांगितलं.

न्याय नाही तर शांतता नाही

अमेरिकेत सुरू असलेल्या 'ब्लॅक लाईव्हज मॅटर' या आंदोलनाच्या धर्तीवर पॅरिसमध्ये न्याय नाही तर शांतता नाही हे आंदोलन झालं. शनिवारी दुपारी पॅरिसमधल्या सेंट्रल पॅरिस प्लेस डे याठिकाणी आंदोलनकर्ते एकत्र आले होते. या आंदोलनाला एक स्थानिक किनारही आहे.

2016 मध्ये फ्रान्स पोलिसांच्या कोठडीत अडामा त्राओर नावाच्या कृष्णवर्णीय नागरिकाचा मृत्यू झाला होता. त्यामुळे शनिवारी झालेल्या आंदोलनावेळी 'जस्टीस फॉर अडामा' हे फलक झळकले होते. आंदोलनात अडामाची बहीणही सहभागी झाली होती.

सामाजिक भेदभाव, वर्णद्वेष आणि पोलिसांच्या क्रूर वागणुकीला विरोध करण्याचं अपील त्यांनी  केलं. जे अमेरिकेत होतंय तेच फ्रान्समध्ये होतंय. आपले बांधव जीव गमावत आहेत असं त्या म्हणाल्या.

पॅरिसमधल्या प्लेस डे रिपब्लिक याठिकाणी एकत्र येण्याची परवानगी पोलिसांनी आंदोलनकर्त्यांना दिली होती. मात्र तिथून ऑपेरा एरियापर्यंत मोर्चा काढण्याची परवानगी नाकारण्यात आली. मोर्चामुळे स्थानिक व्यावसायिकांचं नुकसान होऊ शकतं असं कारण देण्यात आलं.

आंदोलनकर्त्यांनी मोर्चा काढण्याचा प्रयत्न केला तेव्हा पोलिसांनी अश्रूधुराचा वापर करत परिस्थिती नियंत्रणात आणली.

फ्रान्समधल्या ल्योन आणि मार्सिले या भागांमध्येही अशापद्धतीची आंदोलनं पाहायला मिळाली.

फ्रान्सच्या पोलिसांविरोधात आंदोलन का?

फ्रान्समधील वॉचडॉग यंत्रणेच्या मते गेल्या वर्षी पोलीस अधिकाऱ्यांच्या विरोधात 1,500 तक्रारी दाखल करण्यात आल्या होत्या. यापैकी निम्म्याहून अधिक तक्रारी हिंसक...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अमेरिकेत मिनिपोलिस भागात आफ्रो-अमेरिकन वंशाच्या जॉर्ज फ्लॉइड यांच्या मृत्यूचे पडसाद युरोपात उमटू लागले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: खूश राहण्यासाठी मला मुलावर अवलंबून राहण्याची गरज नाही, असं दावा लॉरा मेसीने केला आहे. जगभरात स्वत:शीच लग्न करायचा सुरू झालेला ट्रेंडमध्ये सामील होणारी लॉरा पहिली इटालीय महिला आहे.

"आपण सगळ्यांनी सर्वांत पहिलं स्वत:वर प्रेम करायला हवं, असं मला वाटतं", असं 40 वर्षांची ही फिटनेट ट्रेनर लॉरा मेसी ठामपणे सांगते. "राजकुमारशिवायही तुमची परीकथा होऊ शकते", असंही ती सांगते.

ही आहे या लॉरा मेसीच्या लग्नाची गोष्ट.

लॉराच्या या लग्नाला कायदेशीररित्या महत्त्व नाही. पण मेसी आता जगभरात सुरू झालेल्या असलेल्या 'सोलोगमी लीग'मध्ये सामील झाली आहे.

जगभरात स्वत:शीच लग्न करण्याचा ट्रेंड सुरू झाला आहे. याला 'सोलोगमी' असंही म्हणतात.

स्वतःवर प्रेम करणं आणि एकट्यानं जगणाऱ्यांना समाजानं स्वीकारावं यासाठी असे समारंभ केले जातात, असं या ट्रेंडमध्ये सामील असणाऱ्या समर्थकांचं म्हणणं आहे. विवाहित जोडप्यांना मिळणारी समाजमान्यता एकट्यानं राहणाऱ्यांनाही मिळावी, असंही त्यांचं म्हणणं आहे.

"दोन वर्षांपूर्वी मला सोलो वेडिंगबद्दल समजलं. 12 वर्षांचं माझं रिलेशनशिप संपलं होतं", असं लॉरा सांगते.

स्वत:शी विवाह करण्यासाठी, तुमच्याकडे काही पैसे असण्याची गरज आहे, तुम्हाला यासाठी पाठिंबा देणारी माणसं आणि थोडा वेडेपणा करण्याची तयारी असणं गरजेचं आहे, असं ती सांगते.

ला रिपब्लिका वृत्तपत्राशी बोलताना तिनं सांगितलं, "मला माझ्या वयाच्या चाळिशीपर्यंत योग्य जोडीदार मिळाला नाही तर मी स्वतःशीच लग्न करणार असल्याचं मी घरच्यांना आणि मित्रांना सांगून ठेवलं होतं".

"जर पुढे कधी माझ्या अयुष्यात असा कोणी मुलगा आलाच ज्याच्यासोबत मी भविष्याचा विचार करू शकेन, तर त्याचा मला आनंदच आहे, पण मी आनंदी राहण्यासाठी त्याच्याशी होणाऱ्या लग्नावर अवलंबून राहणार नाही."

सोलो वेडिंगचा ट्रेंड

स्वत:शीच लग्न करणारी मी पहिलीच इटालियन स्त्री आहे, असं मेसी सांगते. यापूर्वी नेपल्समध्ये नेल्लो रुजिएरो नावाच्या व्यक्तीने मे महिन्यात स्वत:शीच लग्न केलं होतं.

जपानमध्ये, एका ट्रॅव्हल एजन्सीने 2014ला एकट्या महिलांचे विवाह सोहळे आयोजित करायला सुरुवात केली.

स्वतःशीच लग्न करणाऱ्यांच्या नोंदी 1993 पासून सापडतात. अनेक पुस्तकांमध्येही याचा उल्लेख आहे.

सेक्स अँड द सिटी आणि ग्ली या प्रसिद्ध टीव्ही शोमध्येही या सोलो वेडिंग संकल्पनेवर आधारित काही भाग रचलेले होते.

अमेरिकेत, 'आय मॅरीड टू मी'...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

एका इटालियन महिलेनं पांढरा ड्रेस, तीन-थरांचा वेडिंग केक, ब्राईड्समेड आणि 70 पाहुण्यांसह एकदम थाटामाटत स्वत:शीच विवाह केला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: खेळ म्हणजे केवळ मनोरंजनाचं साधन नव्हे. तर हे करियरही असू शकतं आणि अभिव्यक्तीचं माध्यमही. तामिळनाडूच्या संध्या रंगनाथनला एक सामान्य बालपण कधी मिळालंच नाही.

एका सरकारी हॉस्टेलमध्ये ती लहानाची मोठी झाली. पण फुटबॉलच्या रूपाने तिला स्वतःचं कुटुंब मिळालं आणि तिने देशासाठी बहुमानही मिळवले.

फुटबॉल जगात पहिलं पाऊल

तामिळनाडूमधल्या कड्डालोर जिल्ह्यात 20 मे 1998 रोजी संध्या रंगनाथनचा जन्म झाला. पण आई-वडील विभक्त झाल्याने अगदी बालवयातच तिची रवानगी सरकारी हॉस्टेलमध्ये झाली. वडिलांच्या अनुपस्थितीमध्ये संध्याचा सांभाळ करणं आईला आर्थिकदृष्ट्या परवडणारं नव्हतं.

हॉस्टेलमध्ये असताना संध्याचे काही सीनिअर्स फुटबॉल खेळायचे. या खेळाचा तिच्यावर प्रभाव पडला. ते खेळाडू स्पर्धांसाठी वेगवेगळ्या ठिकाणी जायचे. संध्यालाही त्यांच्यासोबत राहून वेगवेगळी ठिकाणं बघायची होती. फुटबॉलच्या विश्वात पदार्पण करण्यासाठी ही प्रेरणा पुरेशी होती. सहावीत असताना तिने फुटबॉल खेळायला सुरुवात केली.

सुरुवात अवघड होती आणि साधनंही अपुरी होती. कड्डलोरमध्ये फुटबॉल प्रॅक्टिससाठी चांगलं गवताळ मैदानही नव्हतं. मात्र, खबडबडीत मैदानावरच्या हिरव्या गवताची उणीव संध्याच्या प्रेमळ प्रशिक्षकांनी भरून काढली. त्यांनी तिचा स्वतःच्या मुलीप्रमाणे सांभाळ केला. पण तरीही स्वतःच्या आई-वडिलांच्या मायेच्या उबेची उणीव तिला जाणवतच राहिली.

अधून-मधून तिची आई हॉस्टेलमध्ये तिला भेटायला येई. मात्र, चारचौघींचं असतं तसं हे नातं नव्हतं. दुसरं म्हणजे तिच्या समवयस्कांना ज्या छोट्या-छोट्या गोष्टी मिळायच्या त्याही तिला मिळाल्या नाही. तिचं मनोरंजनाचं साधन एकच होतं - फुटबॉल. उरलेला सगळा वेळ अभ्यासासाठी असायचा. तिने तिलुवल्लूवर विद्यापीठातून कॉमर्समध्ये पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण केलं. सध्या ती कड्डलोरच्याच सेंट जोसेफ कॉलेजमधून समाजकार्य विषयात पदव्युत्तर शिक्षण घेत आहे.

ध्येयाकडे वाटचाल

बालपणापासूनच स्वतःच्या कुटुंबाला मुकलेल्या संध्यासमोर अनेक आव्हानं आली. असं असलं तरी फुटबॉलपटू म्हणून हॉस्टेलमधलं आयुष्य तिच्यासाठी वरदानच ठरलं. कुणाच्याही आडकाठीशिवाय ती मुक्तपणे खेळू शकली. स्वतःचं पॅशन जपण्यापासून आईने कधीही रोखलं नाही, असंही संध्या सांगते.

थिरुवल्लूवर विद्यापीठातल्या प्रशिक्षकांनी तिला उत्तम प्रशिक्षण दिलं. तर कड्डलोरमधल्या इंदिरा गांधी अॅकॅडमी ऑफ स्पोर्ट्स अँड एज्‌युकेशन या संस्थेनेही...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आघाडीची फुटबॉल खेळाडू संध्या रंगनाथन हिला कुटुंबाची ऊब कधी मिळालीच नाही. पण भूतकाळातल्या सर्व आव्हानांना फुटबॉलप्रमाणे किक मारत ती क्रीडा विश्वात दिमाखदार कामगिरी बजावत आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: खैबर पख्तुनख्वाह प्रांताच्या सरकारला आपला अहवाल न्यायालयात सादर करण्यास सांगण्यात आले आहे.

काही दिवसांपूर्वी खैबर पख्तुनख्वाह प्रांतातील कारक जिल्ह्यात स्थानिकांच्या संतप्त जमावाने हिंदू संत परमहंसजी महाराज यांची ऐतिहासिक समाधी उद्ध्वस्त केली होती.

सर्वोच्च न्यायालयाने या घटनेची दखल घेतली आणि सरन्यायाधीश गुलजार अहमद यांच्या अध्यक्षतेखालील त्रिसदस्यीय खंडपीठासमोर मंगळवारी (5 जानेवारी) सुनावणी पार पडली.

सुनावणीदरम्यान पोलीस महानिरीक्षक सनाउल्ला अब्बासी आणि खैबर पख्तूनख्वाह प्रांताचे मुख्य सचिव डॉ. काजीम नियाज न्यायालयात उपस्थित होते.

सर्वोच्च न्यायालयात काय झाले?

या प्रकरणात आतापर्यंत 92 पोलिसांना निलंबित करण्यात आल्याची माहिती पोलीस महानिरीक्षक सनाउल्ला अब्बासी यांनी कोर्टाला दिली. यात पोलीस अधीक्षक आणि पोलीस उप-अधीक्षकांचाही समावेश आहे.

ही घटना घडवून आणणाऱ्या 109 जणांनाही अटक करण्यात आली आहे. घटनास्थळी जवळपास शंभर पोलीस तैनात करण्यात आले आहेत.

मौलवी शरीफ यांनी जमावाला भडकवले अशीही माहिती त्यांनी न्यायालयात दिली.

सर्वोच्च न्यायालयाचे सरन्यायाधीश गुलजार अहमद म्हणाले की, पोलीस अधिकाऱ्यांचे निलंबन पुरेसे नाही.

सरन्यायाधीश गुलजार अहमद यांनी सांगितले, सरकारच्या आदेशाचे कोणत्याही परिस्थितीमध्ये पालन केले पाहिजे. या घटनेमुळे जगभरात पाकिस्तानची प्रतिमा खालावली आहे.

पाकिस्तानच्या सर्वोच्च न्यायालयाने दोन आठवड्यांत समाधी पुन्हा निर्माण करण्याचे आदेश दिले आहेत. याशिवाय सर्वोच्च न्यायालयाने मौलवी शरीफ आणि त्यांच्या 'टोळी'कडून बांधकामासाठी पैसे वसूल करण्यास सांगितले.

खैबर पख्तुनख्वाह इवैक्यू ट्रस्ट प्रॉपर्टी बोर्डाच्या अध्यक्षांनी न्यायालयाला सांगितले की, हिंदू समाजाकडून समाधीची काळजी घेतली जाते पण या समाधीच्या जवळपास हिंदू लोकसंख्या नसल्याने समाधी स्थळ बंद आहे. तसेच बोर्डाच्या कोणत्याही कर्मचाऱ्याची नेमणूक करण्यात आलेली नाही.

हिंदूंसाठी पवित्र स्थळ

पाकिस्तान हिंदू कौन्सिलचे अध्यक्ष रमेश कुमार यांनी न्यायालयाला सांगितले की, दरवर्षी शेकडो हिंदू समाधीला भेट देतात.

त्यांनी पुढे म्हटलं की, 1997 मध्ये मौलवी शरीफ यांनी हे मंदिर पाडले होते आणि त्यावेळी हिंदू आपल्या खर्चाने त्याठिकाणी मंदिर बांधत होते पण बोर्डाने नकार दिला असंही ते म्हणाले.

प्रॉपर्टी बोर्डाने संरक्षणासाठी जे करायला हवे होते ते केले नाही अशी तक्रार...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानच्या सर्वोच्च न्यायालयाने दोन आठवड्यांत हिंदू संत समाधीची पुनर्बांधणी करण्याचे आदेश दिले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ख्रिश्चन समुदायातले असूनही ट्रान्सजेंडर व्यक्तीला चर्चमध्ये भेदभावाला सामोरं जावं लागत होतं. गझाला शफीक या महिला पास्टरनी कराचीमध्ये आपल्या घराच्या आवारात हे चर्च सुरू केलं.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानात पहिल्यांदाच ट्रान्सजेंडर्ससाठी स्वतंत्र चर्च सुरू झालंय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ख्रिस ख्रिस्टी हे डोनाल्ड ट्रंप यांचे बऱ्याच काळापासूनचे समर्थक होते.

न्यू जर्सीचे माजी राज्यपाल ख्रिस ख्रिस्टी यांनी राष्ट्राध्यक्षांच्या लिगल टीमला "नॅशनल शेम" असे संबोधले आहे.

राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप यांनी निवडणुकीचे निकाल मान्य करण्यास नकार दिला असून निकालात फसवणूक झाल्याचा आरोप केला आहे.

रिपब्लिकन सदस्यांनी ट्रंप यांच्या कायदेशीर लढाईला पाठिंबाही दिला आहे.

लाखो मते अवैध ठरवण्याची मागणी करणारा ट्रंप यांचा खटला न्यायाधीशांनी फेटाळल्यानंतर  शनिवारी पेन्सलवेनियात  ट्रंप यांना आणखी एक मोठा धक्का बसला.

न्यायाधीश मॅथ्यू ब्रॅन यांनी निकाल देताना नमूद केले की, "खटल्याची सुनावणी होत असताना गुणवत्तेच्या आधारावार कायदेशीर युक्तिवाद करण्यात आला नाही तसंच वास्तवाच्या आधारावर आरोप करण्यात आले नाहीत."

या निकालामुळे सोमवारी (23 नोव्हेंबर)  बायडन यांचा विजय अधिकृत करण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे. डेमोक्रॅटिकचे अध्यक्ष याठिकाणी 80 हजारहून अधिक मतांनी आघाडीवर आहेत.

अमेरिका निवडणुकीत जो बायडन यांनी ट्रंप यांचा 306 ते 232 असा पराभव केला आहे असा अंदाज आहे. 270 हून अधिक जागांवर विजय मिळवलेला उमेदवार राष्ट्राध्यक्ष बनतो.

ख्रिस ख्रिस्टी नेमकं काय म्हणाले?

रविवारी (22 नोव्हेंबर) एबीसीच्या कार्यक्रमात बोलताना न्यू जर्सीचे माजी राज्यपाल ख्रिस्टी यांनी सांगितले, "खरं सांगायचं तर राष्ट्राध्यक्षांच्या कायदेशीर टीमचे वर्तन ही आता "नॅशनल शेम"ची गोष्ट बनतचालली आहे."

ते म्हणाले, "ट्रंप यांचा गट कोर्टाच्या बाहेर निवडणुकीतल्या फसवणुकीसंदर्भात चर्चा करतो पण जेव्हा कोर्टात बाजू मांडण्याची वेळ येते तेव्हा फसवणुकीसंदर्भात युक्तिवाद करत नाहीत.

"मी राष्ट्राध्यक्षांचा समर्थक आहे. मी दोनवेळा त्यांना मत दिले. निवडणुकीचे परिणाम येत असतात पण आपण जे झाले ते झालेच नाही अशी भूमिका घेऊ शकत नाही," असे मत ख्रिस्टी यांनी मांडले.

2016 मध्ये राष्ट्राध्यक्षपदाचे उमेदवार म्हणून ट्रंप यांना पाठिंबा देणारे ख्रिस्टी हे पहिले राज्यपाल होते. या वर्षाच्या सुरुवातीला त्यांनी ट्रंप यांना बायडन यांच्या डिबेटसाठी तयारी करण्यातही मदत केली.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

डोनाल्ड ट्रंप यांच्या सहकाऱ्यानेच आता त्यांना आपला पराभव मान्य करण्याचे आवाहन केले आहे. जो बायडन यांच्या बाजूने निकाल गेला असून तो बदलण्याचा प्रयत्न ट्रंप यांनी आता करू नये असंही ते म्हणालेआहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ख्रिस गेल

मिड सीझन ट्रान्सफर कधी होऊ शकतं?

हंगामाचा पूर्वार्ध झाल्यावर म्हणजे प्रत्येक संघाच्या सात मॅच खेळून झाल्या की मिड सीझन ट्रान्सफर प्रक्रिया सुरू होईल. रविवारी म्हणजे 11 ऑक्टोबरच्या दोन्ही मॅच झाल्यानंतर प्रत्येक टीमच्या सात मॅच खेळून होतील. त्यामुळे रविवारी रात्री ही प्रक्रिया सुरू होईल आणि पाच दिवस खुली असेल.

आर्थिक व्यवहार कसा होणार?

या प्रक्रियेसाठी खेळाडू आणि दोन्ही संघ यांच्यात परस्पर सामंजस्य असणं आवश्यक आहे. खेळाडूला लोनवर विकत घेणाऱ्या संघाला यासाठीचा खर्च लिलावासाठीच्या निर्धारित खर्चाच्या बाहेरचा असेल.

दोन फ्रँचाईजींदरम्यान या खेळाडूसंबंधात करार होईल. खेळाडूला लिलावात मूळ संघाने दिलेली रक्कम मिळेल. या रकमेपेक्षा अतिरिक्त रक्कम मूळ संघाच्या खात्यात जमा होईल.

इम्रान ताहीर

उदाहरणार्थ, मुंबई संघाने लिलावात 2 कोटी रुपये खर्चून एका बॅट्समनला ताफ्यात समाविष्ट केलं. त्यांनी हा खेळाडू चेन्नईला संघाला मिड सीझन ट्रान्सफर प्रक्रियेद्वारे लोनवर दिला. यामध्ये मुंबई-चेन्नई फ्रँचाईज यांच्यात करार होईल.

संबंधित खेळाडूला लिलावात ठरलेली म्हणजे 2 कोटी रुपये मानधन मिळेल. चेन्नईने त्याखेळाडूसाठी 2 कोटीपेक्षा जास्त रक्कम अदा केल्यास ती मुंबईच्या खात्यात जमा होईल.

अन्य कुठे?

फुटबॉल लीग साधारणत: जून ते मे अशा कालावधीत चालतात. जानेवारी महिन्यात म्हणजे लीग वेळापत्रकाच्या मध्यावर मिड सीझन ट्रान्सफर विंडो खुली होते. पहिल्या सत्रात छाप पाडू न शकलेले, पहिल्या सत्रात खेळायच्या संधीच मिळू न शकलेले खेळाडू अन्य संघांकडे जाऊ शकतात.

कशी होते ही प्रक्रिया?

सातव्या मॅचपर्यंत साधारण कोणते खेळाडू अंतिम अकरात असतील आणि कोणते राखीव खेळाडू असतील याची चाचपणी झालेली असते. कोणत्या खेळाडूंना संधीच मिळू शकणार नाही हे स्पष्ट झालेलं असतं.

लॉकी फर्ग्युसन

एखादा संघ संघातल्या एखाद्याला खेळाडूला दुसऱ्या संघाला देऊ शकतो. लिलावात खरेदी करता न आलेल्या खेळाडूंना संघात सामील करून घेण्याची ही उत्तम संधी असू शकते. मात्र या प्रक्रियेसाठी खेळाडू ज्या संघात आहे आणि ज्या संघात जाणार आहे त्यांच्यात परस्पर सामंजस्य असणं अत्यंत आवश्यक आहे.

कोणत्या खेळाडूंची देवाणघेवाण होऊ शकते?

गेल्या वर्षी आयपीएल प्रशासनाने हंगामादरम्यान अनकॅप्ड खेळाडूंसाठी म्हणजे भारतासाठी न खेळलेल्या खेळाडूंसाठी ही प्रक्रिया राबवली होती. हंगामादरम्यान पाच...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

यंदाच्या आयपीएलमध्ये स्पर्धा सुरू असतानाच खेळाडूंची देवाणघेवाण पाहायला मिळू शकते. इंग्लिश प्रीमिअर लीगच्या धर्तीवर मिड सीझन ट्रान्सफर ही प्रक्रिया यंदा हंगामादरम्यान राबवण्यात येईल.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ख्रिस गेल अफगाणिस्तानविरुद्ध बाद झाल्यानंतर परतताना

वनडे क्रिकेटमध्ये 10,000 धावांचा टप्पा ओलांडणाऱ्या मोजक्या 14 बॅट्समनच्या यादीत गेलचा समावेश होतो. अशी कामगिरी करणारा गेल हा वेस्ट इंडिजचा केवळ दुसरा खेळाडू आहे.

मात्र अनुभवी खेळाडू असूनही गेलला एकाही वर्ल्ड कपमध्ये नेतृत्वाची जबाबदारी सोपवण्यात आली नाही.  कार्ल हुपर, ब्रायन लारा, जेसन होल्डर आणि डॅरेन सॅमी यांच्या नेतृत्वाखाली गेल खेळला.

"मी जगातला सर्वोत्कृष्ट खेळाडू आहे. अर्थातच मी युनिव्हर्स बॉस आहे. यात बदल होणे नाही. जग सोडतानाही ही गोष्ट कायमस्वरुपी माझ्याबरोबर राहील",हे शब्द आहेत धडाकेबाज फलंदाज ख्रिस गेलचे. हा माझा शेवटचा वर्ल्ड कप असेल असं गेल म्हणाला होता.

अफगाणिस्तानविरुद्धच्या मॅचमध्ये दावलत झाद्रानने वाईड लेंथचा बॉल टाकला. तो बॉल मैदानाबाहेर भिरकावून देण्यासाठी गेल सरसावला. मात्र हा प्रयत्न फसला आणि विकेटकीपर इक्रम अलिखिलने सोपा कॅच टिपला. 39 वर्षीय गेलला वर्ल्ड कपमध्ये पाहण्याची ही चाहत्यांची शेवटची संधी असेल.

50, 21, बॅटिंग केली नाही, 36, 0, 87, 6, 35, 7 -ही आहे गेलली यंदाच्या वर्ल्ड कपमधली आकडेवारी.

गेलची मात्रा चालली नाही आणि वेस्ट इंडिजसाठी हा वर्ल्ड कप दुस्वप्न ठरला. वेस्ट इंडिज आणि अफगाणिस्तान या दोन संघांनी पात्रता फेरीचा अडथळा पार करत वर्ल्ड कपसाठी पात्र होण्याचा मान मिळवला. मात्र प्रत्यक्ष स्पर्धेत वेस्ट इंडिजला फक्त पाकिस्तानला नमवता आलं.

गेलचा हा पाचवा वर्ल्ड कप. मात्र कोणत्याही वारीत गेल वेस्ट इंडिजचं जेतेपदाचं स्वप्न पूर्ण होऊ शकलं नाही.

चार वर्षांपूर्वी झालेल्या वर्ल्ड कपमध्ये कॅनबेरा इथं झिम्बाब्वेविरुद्ध गेलने 215 धावांची विक्रमी खेळी केली होती. गेलने 10 चौकार आणि 16 षटकारांसह ही खेळी सजवली होती.

गेलची वर्ल्ड कपमधली कामगिरी

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जगभरातल्या बॉलर्सची कत्तल करणाऱ्या ख्रिस गेलचा हा शेवटचा वर्ल्ड कप. विक्रमी पाचवा वर्ल्ड कप खेळणाऱ्या गेलला या वर्ल्ड कपमध्ये लौकिकाला साजेशी कामगिरी करता आली नाही.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ख्रिस गेलच्या नावावर आयपीएल स्पर्धेत असंख्य विक्रम आहेत.

सर्वाधिक सिक्सेस

एका इनिंग्जमध्ये सर्वाधिक सिक्सेस

सर्वाधिक वैयक्तिक स्कोअर

IPL स्पर्धेत सर्वाधिक धावांचा विक्रम विराट कोहलीच्या नावावर आहे.

सर्वाधिक धावा

सर्वाधिक शतकं

लसिथ मलिंगाच्या नावावर IPL स्पर्धेत सर्वाधिक विकेट्स आहेत.

सर्वाधिक विकेट्स

अल्झारी जोसेफ

सर्वोत्तम गोलंदाजी प्रदर्शन

प्रवीण कुमार

सर्वाधिक निर्धाव षटकं

सर्वोच्च धावसंख्या

नीचांकी धावसंख्या

सर्वाधिक धावा(विकेट्सनुसार भागीदारी)

विराट कोहली आणि एबी डीव्हिलियर्स जोडीच्या नावावर IPL स्पर्धेत असंख्य विक्रम आहेत.

सर्वाधिक धावांची भागीदारी

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इंडियन प्रीमिअर लीग अर्थात आयपीएल स्पर्धेचा बारावा हंगाम सुरू आहे. यानिमित्ताने आयपीएल विविध विक्रमांचा घेतलेला आढावा.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ख्रिस मॉरिसला लिलावात सर्वाधिक बोली लागली

दक्षिण आफ्रिकेच्या ख्रिस मॉरिससाठी सर्वाधिक बोली लागली. राजस्थान रॉयल्सने त्याच्यासाठी 16.25 कोटी रुपये मोजले. आतापर्यंतच्या आयपीएल लिलावात एका खेळाडूसाठी लागलेली ही सर्वाधिक बोली ठरली.

गेल्या हंगामातील खराब कामगिरीमुळे टीकेचे लक्ष्य ठरलेला ग्लेन मॅक्सवेल लिलावात मात्र यशस्वी ठरला. बेंगळुरूने 14 कोटी 25 लाख रुपये मोजून त्याला ताफ्यात समाविष्ट केलं.

इंग्लंडचा अष्टपैलू खेळाडू मोइन अलीला चेन्नईने संघात समाविष्ट केलं. पंजाबने झाय रिचर्डसन आणि रिले मेरडिथ या ऑस्ट्रेलियन जोडगोळीसाठी मोठ्या प्रमाणावर तिजोरी खर्च केली.

राजस्थानचे नेतृत्व संजू सॅमसनकडे असणार आहे. चौदाव्या हंगामाची सुरुवात 9 एप्रिलला होणार असून, 30मे रोजी फायनल रंगेल.

लिलावानंतर संघांची स्थिती कशी आहे ते जाणून घेऊया.

1.सनरायझर्स हैदराबाद

संघात कायम-डेव्हिड वॉर्नर, प्रियम गर्ग, अभिषेक शर्मा, अब्दुल समद, मोहम्मद नबी, मिचेल मार्श, केन विल्यमसन, वृद्धिमान साहा, मनीष पांडे, जॉनी बेअरस्टो, श्रीवत्स गोस्वामी, जेसन होल्डर, शाहबाझ नदीम, भुवनेश्वर कुमार, सिद्धार्थ कौल, संदीप शर्मा, विजय शंकर, विराट सिंग, बसिल थंपी, रशीद खान, टी.नटराजन, खलील अहमद.

डेव्हिड वॉर्नर आणि वृद्धिमान साहा

नवीन- केदार जाधव, जगदीश सुचिथ, मुजीब उर रहमान.

2. किंग्ज इलेव्हन पंजाब

संघात कायम- के.एल. राहुल, ख्रिस गेल, निकोलस पूरन, मोहम्मद शमी, ख्रिस जॉर्डन, मनदीप सिंग, मयांक अगरवाल, रवी बिश्नोई, प्रभसिमरन सिंग, दीपक हुडा, सर्फराझ खान, अर्शदीप सिंग, मुरुगन अश्विन, दर्शन नालकांडे, इशान पोरेल, हरप्रीत ब्रार.

नवीन- झाय रिचर्डसन, रिल मेरडिथ, शाहरुख खान, मॉइझेस हेन्रिके, डेव्हिड मलान, फॅबिअन अॅलन, जलाज सक्सेना, सौरभ कुमार, उत्कर्ष सिंग

3. मुंबई इंडियन्स

संघात कायम - रोहित शर्मा, क्विंटन डी कॉक, सूर्यकुमार यादव, ईशान किशन, ख्रिस लिन, अनमोलप्रीत सिंग, सौरभ तिवारी, आदित्य तरे, कायरन पोलार्ड, हार्दिक पांड्या, कृणाल पांड्या, अनुकुल रॉय, जसप्रीत बुमराह, ट्रेंट बोल्ट, राहुल चहर, जयंत यादव, धवल कुलकर्णी, मोहसीन खान

मुंबई इंडियन्सने 2020 हंगामाचं जेतेपद पटकावलं होतं.

नवीन- नॅथन कोल्टिअर नील, अॅडम मिलने, पीयुष चावला, जेम्स नीशाम, युधवीर चरक, अर्जुन तेंडुलकर, मार्को जेन्सन, अर्जुन तेंडुलकर

4. कोलकाता नाईट रायडर्स

संघात कायम-आयोन मॉर्गन...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इंडियन प्रीमिअर लीगच्या 14व्या हंगामासाठी आठही संघ सज्ज झाले आहेत. काही दिवसांपूर्वीच चौदाव्या हंगामासाठी लिलाव झाला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ख्रिस वोक्सचं कौतुक करताना इंग्लंडचे खेळाडू

14 जुलैला लॉर्ड्स इथं होणाऱ्या अंतिम लढतीत इंग्लंडचा सामना न्यूझीलंडशी होईल. या दोन्ही संघांनी एकदाही वर्ल्ड कपवर नाव कोरलेलं नाही. यानिमित्ताने वर्ल्ड कपला नवा विजेता मिळणार हे स्पष्ट झालं आहे.

ऑस्ट्रेलियाने स्टीव्हन स्मिथच्या 85 धावांच्या खेळीच्या जोरावर 223 धावांची मजल मारली. इंग्लंडने जेसन रॉयच्या 85 धावांच्या खेळीच्या बळावर ऑस्ट्रेलियाला धूळ चारली.

ऑस्ट्रेलियाने आतापर्यंत वर्ल्ड कप सेमी फायनल गमावली नव्हती. मात्र इंग्लंडने सर्वसमावेशक खेळाच्या जोरावर ऑस्ट्रेलियाचं संस्थान खालसा केलं.

जेसन रॉय

जगाला क्रिकेटची देणगी देणाऱ्या इंग्लंडने 1979, 1987 आणि 1992 मध्ये वर्ल्ड कपची अंतिम फेरी गाठली होती. मात्र जेतेपदाने त्यांनी हुलकावणी दिली होती.

ऑस्ट्रेलियाने पाचवेळा वर्ल्ड कप पटकावला आहे. यंदाही सेमी फायनलपर्यंत धडक मारत त्यांनी इरादे स्पष्ट केले होते. मात्र इंग्लंडच्या धडाकेबाज खेळासमोर ऑस्ट्रेलिया निरुत्तर ठरलं.

माफक मात्र आव्हानात्मक लक्ष्याचा पाठलाग करताना जेसन रॉय आणि जॉनी बेअरस्टो जोडीने सावध सुरुवात केली. खेळपट्टीवर स्थिरावण्यासाठी त्यांनी वेळ घेतला. मात्र त्यानंतर त्यांनी प्रत्येक ऑस्ट्रेलियन गोलंदाजाचा समाचार घेतला.

जेसन रॉय आणि जॉनी बेअरस्टो यांनी 124 धावांची भागीदारी केली. बेअरस्टो 34 धावांवर बाद झाला. बेअरस्टो बाद झाल्यावर रॉयने जोरदार आक्रमण करत ऑस्ट्रेलियाचं स्वप्न धुळीस मिळवलं.

शतकाच्या दिशेने वाटचाल करणारा जेसन रॉय 85 धावांवर बाद झाला. रिप्लेमध्ये रॉय याच्या बॅटला चेंडूचा स्पर्श झाल्याचं स्पष्ट झालं मात्र इंग्लंडकडे रिव्ह्यू शिल्लक नव्हता. रॉयने 9 चौकार आणि 5 षटकारांसह 85 धावांची दिमाखदार खेळी केली.

जेसन रॉय आणि जॉनी बेअरस्टो

रॉय बाद झाल्यानंतर जो रूट आणि इऑन मॉर्गन यांनी विजयाची औपचारिकता पूर्ण केली. रूटने ४९ तर मॉर्गनने ४५ धावांची खेळी केली.

बर्मिंगहॅम इथे झालेल्या महत्वपूर्ण लढतीत ऑस्ट्रेलियाचा कर्णधार आरोन फिंचने टॉस जिंकून बॅटिंगचा निर्णय घेतला. दुसऱ्याच ओव्हरमध्ये ख्रिस वोक्सच्या टप्पा पडून स्विंग झालेल्या बॉलवर फिंच एलबीडब्ल्यू झाला. त्याला भोपळाही फोडता आला नाही.

तिसऱ्या ओव्हरमध्ये वोक्सच्या टप्पा पडून उसळी घेतलेल्या चेंडूवर वॉर्नर यष्टीपाठी झेल देऊन बाद झाला. त्याने 9 धावा केल्या.

ऑस्ट्रेलियाला वॉर्नर-फिंच जोडीकडून खूप...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बेधडक आणि आक्रमक क्रिकेट खेळणाऱ्या इंग्लंडने पारंपरिक प्रतिस्पर्धी ऑस्ट्रेलियाला 8 विकेट्सने चीतपट करत वर्ल्ड कपच्या अंतिम फेरीत धडक मारली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ख्रिस्टिन व्हॅन लू प्रसिद्ध एरिअलिस्ट (मल्लखांबसारखा कसरतींचा प्रकार) आहे. त्यांच्या तरुणपणात त्या दशकातली सर्वोत्तम अॅथलिट आणि सर्वोत्तम स्त्री ऑलिंपियन ठरल्या होत्या. तसंच 7 वेळा अमेरिकेच्या अॅक्रो-जिमनॅस्ट चॅम्पियन होत्या.

हेही पाहिलंत का?

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

तुमच्या मनात असलेली वेदनांची भीती तुमच्या स्वप्नांना मारून टाकते असं ख्रिस्टिन व्हॅन लू यांना वाटतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ख्रिस्ताचं जीवन 'ख्रिस्तपुराण' या नावानं मराठीत आणलं, गोवा-वसई अशी भ्रमंतीही केली आणि त्यांनी अखेरचा श्वास गोव्यातच घेतला.

ख्रिस्तपुराणाबरोबच आणखी काही गोष्टींचा मानही फादर स्टीफन्स यांच्याकडे जातो. भारतात स्थायिक होणारे ते पहिले ब्रिटिश व्यक्ती मानले जातात. ख्रिस्तपुराणाबरोबर त्यांनी कोकणी भाषेचं व्याकरणही लिहिलं आहे.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

"जैसी पुष्पामांजि पुष्प मोगरी, कि परिमळांमाजि कस्तुरि तैसी भाषांमाजि साजिरी मराठिया पक्षिआंमध्ये मयोरू,वृक्षिआंमध्ये कल्पतरु भाषामधें मानु थोरु, मराठियेसीतारांमधें बारा राशी, सप्त वारांमाजि रवी शशीयां दीपिचेआं भाषामधें तैसी, बोली मराठिया," असं स्पष्ट कौतुक स्टीफन्सनी ख्रिस्तपुराणात केलं होतं. पण या चार-पाच ओळींच्यापलिकडे त्यांच्याबद्दल फारशी माहिती मराठी वाचकांनाच नसते.

इंग्लंड ते गोवा प्रवास

स्टीफन्स यांचं पूर्ण नाव थॉमस स्टीफन्स असं होतं. 1549 साली इंग्लंडमध्ये विल्टशायर परगण्यात क्लिफ पिपर्ड, बुश्टेन इथं त्यांचा जन्म झाला होता. त्यांच्या वडिलांचं नावही थॉमस असंच होतं आणि आईचं नाव जेन होतं.

विन्चेस्टर कॉलेजमध्ये शिक्षण घेतल्यावर ते रोमला गेले आणि 1575 साली त्यांनी जेसुईट संघात प्रवेश घेतला. त्यानंतर 4 एप्रिल 1579 पोर्तुगालची राजधानी लिस्बनमार्गे त्यांनी भारताकडे जलमार्गाने प्रावासाला सुरूवात केली.

स्टीफन्स यांनी केलेलं काम आणि त्यांचं लेखन पाहिलं की, त्यांचा स्वभाव मूलतः शोधकवृत्तीचा, नवं काहीतरी जाणून घेण्याचा आणि आत्मसात केल्यावर दुसऱ्यांना सांगण्याचा असावा असं जाणवतं.

गोव्याच्या प्रवासामध्ये त्यांनी आपल्याला भेटलेले लोक, आलेले अनुभव, प्रवासाचं वर्णन आपल्या वडिलांना पत्रं लिहून कळवलं होतं. 'केप ऑफ गुड होप'ला वळसा घालून 24 ऑक्टोबर 1579 रोजी ते गोव्यात पोहोचले. भारतात ते 39 वर्षं राहिले, त्यातलं एक वर्ष ते वसईलाही राहिले.

गोव्यात भाषांचा अभ्यास

धर्मप्रसाराच्या अभ्यासासाठी आलेल्या थॉमस स्टीफन्स यांनी गोव्यामध्ये आल्यावर कोकणी आणि संस्कृत या भाषा शिकून घेतल्या. मराठीशी त्यांचं नातं जुळलं आणि त्यांनी तीन ग्रंथ लिहून सिद्ध केले. ख्रिस्तपुराणाबरोबर त्यांनी आर्ते दि लिंगोआ कानारिम, दोत्रीना ख्रिस्तां एम् लिंगोआ ब्रमाना कानारिम ही पुस्तकं त्यांनी लिहिली.

पहिले पुराण-दुसरे पुराण

ख्रिस्तपुराण हा त्यांच्या आयुष्यातला महत्त्वाचा टप्पा. गोव्यात आल्यावर त्यांनी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ही गोष्ट आहे 16 व्या शतकातल्या एका ब्रिटिश धर्मगुरुची. आज चारशे वर्षांनीही त्याचं आयुष्य आपल्याला थक्क करायला लावणारं आहे. थॉमस स्टीफन्स नावाचे हे धर्मगुरु मुळचे इंग्लिश खरे. पण रोम आणि पोर्तुगाल मार्गे भारतात गोव्यामध्ये आले आणि इथलेच झाले.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ख्रुश्चेव यांनी अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष ड्वाईट आयसेनहॉवर यांची व्हाईट हाऊसमध्ये भेट घेतली. यावेळी त्यांनी आयसेनहॉवर यांना सोव्हिएत युनियनचं प्रतीक असणारी एक गोलाकार वस्तू भेट दिली.

ही भेटवस्तू ऐतिहासिक तर होतीच, पण त्यातून एक प्रकारे अमेरिकेची थट्टाही उडवण्यात आली होती. कारण ही गोलाकार वस्तू म्हणजे चंद्रावर उतरणाऱ्या लुना-2 या पहिल्या अंतराळयानाची प्रतिकृती होती.

अमेरिकेचं अपोलो 11 अंतराळयान 1969 मध्ये यंत्रावर उतरलं आणि अमेरिका चंद्रावर माणूस उतरवणारा पहिला देश ठरला. पण त्याआधी या स्पर्धेमध्ये रशियानं अमेरिकेला दोनदा मागे टाकलं होतं.

अंतराळ स्पर्धेची सुरुवात

चंद्रावर सर्वांत आधी पोहोचत सोव्हिएत युनियननं या स्पर्धेमध्ये आघाडी घेतली. पण ही स्पर्धा सोव्हिएत संघानेच सुरू केली होती.  1957मध्ये त्यांनी पहिला कृत्रिम उपग्रह - स्पुटनिकचं प्रक्षेपण केलं.

त्यानंतर लुना 9 या अंतराळयानानं फेब्रुवारी 1966मध्ये चंद्रावर यशस्वीरित्या सॉफ्ट लँडिंग केलं आणि मॉस्कोला पुन्हा एकदा आघाडी मिळाली. चंद्राच्या पृष्ठभागाचा पहिला फोटोही सोव्हिएत युनियननेच काढला.

नासाचे वैज्ञानिक जॉन ह्युबोल्ट

दोन महिन्यांनंतर लुना 10 चंद्राच्या कक्षेमध्ये प्रदक्षिणा घालणारं पहिलं अंतराळयान ठरलं. चंद्राच्या पृष्ठभागाचा अभ्यास करण्यासाठी याचा मोठा फायदा झाला. चंद्रावर थेट उतरण्याचा प्रयत्न करण्याआधी अप्रत्यक्षपणे चंद्राच्या अभ्यासाचा प्रयत्न करणं जास्त योग्य असेल असा विचार दोन्ही देशांच्या अंतराळ वैज्ञानिकांनी केला होता.

1961मध्ये नासाचे वैज्ञानिक जॉन ह्युबोल्ट यांनी एक कल्पना मांडली. ती होती - लुनार ऑर्बिट राँदेवू (LOR). चंद्राच्या कक्षेत फिरत राहणारं एक मदरशिप (मुख्य यान) असेल आणि त्याच्यासोबत लहान अंतराळयान असेल, जे वेगळं होत चंद्राच्या पृष्ठभागावर उतरेल, अशी ह्युबोल्ट यांची कल्पना होती.

रशियाचे अध्यक्ष निकिता ख्रुश्चेव्ह आणि संशोधक (उजवीकडून पहिले.)

यामुळे वेळ आणि इंधन दोन्हींची बचत होईल असं ह्युबोल्ट यांचं मत होतं. तसंच मिशन डेव्हलपमेंट, चाचणी, निर्मिती, अंतराळ यान उभारणं, काऊंटडाऊन आणि प्रक्षेपण या सगळ्या गोष्टीही त्यामुळे सोप्या होणार होत्या.

हीच पद्धत अवलंबून अमेरिकेनं चंद्रावर उतरण्यात यश मिळवलं. खरंतर सोव्हिएत संघ 1966 मध्ये चंद्रावर उतरण्याच्या अगदी जवळ पोहोचलेला होता.

अमेरिकेची आघाडी

लंडनमधील सायन्स म्युझियमचे स्पेस...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

15 सप्टेंबर 1959. सोव्हिएत युनियनचे (सध्याचा रशिया) तत्कालीन राष्ट्रपती निकिता ख्रुश्चेव्ह ऐतिहासिक अमेरिका दौऱ्यासाठी वॉशिंग्टनला पोहोचले होते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: गंभीररित्या भाजलेल्या या तरुणीवर नागपूरमधील ऑरेंज सिटी रुग्णालयात उपचार सुरू होते. मात्र आठवडाभर या मुलीने मृत्यूशी दिलेली झुंज अपयशी ठरली. सोमवारी (10 फेब्रुवारी) उपचारादरम्यान या तरुणीचा मृत्यू झाला.

एकतर्फी प्रेमातून या तरुणीवर हा हल्ला झाल्याचं पोलिसांकडून सांगण्यात येत आहे. महाराष्ट्रात यापूर्वीही एकतर्फी प्रेमातून अनेक तरुणींना प्राण गमवावा लागला आहे.

त्यातील काही प्रकरणात कौर्याची परिसीमा गाठली गेली होती, ज्यामुळे संपूर्ण महाराष्ट्र हादरला होता.

1. रिंकू पाटील हत्याकांड

30 मार्च 1990ला उल्हासनगरमध्ये रिंकू पाटीलला 10 वीच्या परीक्षा केंद्रातच पेट्रोल टाकून जाळण्यात आलं होतं.

30 मार्च 1990 या दिवशी दहावीची परीक्षा सुरू असतानाच परीक्षा केंद्रात आगडोंब उसळला. हातात तलवार, पिस्तूल आणि पेट्रोलचा कॅन घेऊन 4 जण परीक्षा केंद्रात घुसले, त्यांनी बंदोबस्तासाठी असलेल्या पोलिसांवरही हल्ला केला.

त्यानंतर एका वर्गात शिरून त्यांनी दरवाजा आतून बंद केला आणि रिंकू पाटील या 16 वर्षांच्या मुलीला इतरांपासून वेगळं करून तिच्यावर पेट्रोल ओतलं.

रिंकू जिवंतपणी जळत होती, जागेवरच तिचा कोळसा झाला, अशा बातम्या त्यावेळी माध्यमांमध्ये आल्या होत्या.

रिंकूच्या शेजारी राहणाऱ्या 22 वर्षांच्या हरेश पटेलनं हे कृत्य घडवून आणलं होतं. त्याचं रिंकूवर एकतर्फी प्रेम होतं. रिंकूनं लग्नास नकार दिला म्हणून त्यानं असा सूड उगवला होता.

या घटनेनंतर हरेशनं रेल्वेखाली येऊन आत्महत्या केली होती.

2. विद्या प्रभूदेसाई हत्याकांड

2000 साली मुंबई सेंट्रल येथे विद्या प्रभुदेसाई या तरुणीची अमानुष हत्या करण्यात आली. भरदिवसा तिला रस्त्यात जाळण्यात आलं.

23 जून 2000ला ही घटना घडली होती.

विद्या रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियामध्ये काम करायच्या. त्या त्यांचे कपडे रसिक सोलंकी या टेलरकडून शिवून घेत असत. रसिकचं विद्यावर एकतर्फी प्रेम जडलं होतं. तो विद्याला लग्नासाठी गळ घालत होता. पण तिनं लग्नाला नकार दिला.

23 जून 2000 या दिवशी विद्या ऑफिसला जाण्यासाठी बसची वाट पाहत उभी होती. त्याचवेळी रसिकनं तिच्या अंगावर केरोसीन टाकून तिला जिवंत जाळलं. याप्रकरणी न्यायालयानं रसिकला जन्मठेपेची शिक्षा सुनावली होती.

3. मोनिका किरणापुरे हत्याकांड

नागपूरमध्ये 2011 साली मोनिका किरणापुरे या विद्यार्थिनीची हत्या करण्यात आली.

नंदनवनमधील श्रीमती राजश्री मुळक महिला अभियांत्रिकी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

वर्धा जिल्ह्यातील हिंगणघाटमधील नंदोरी चौकात 25 वर्षीय प्राध्यापिकेवर पेट्रोल टाकून पेटविण्यात आलं. 3 फेब्रुवारीला ही घटना घडली होती.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: गंमत म्हणजे आपल्या विरुद्ध झालेल्या अन्यायाची दाद व्यवस्थेकडे न मागणाऱ्या स्त्रियांनी फेसबुक आणि ट्विटरलाच समांतर व्यवस्था बनवून टाकलं.

हे कितपत योग्य-अयोग्य यावर चर्चा होत राहील. पण यंदाचं वर्ष 'कजाग' (मागच्या वर्षी हिलरी क्लिंटन यांना डोनाल्ड ट्रंप यांनी nasty woman म्हणणं आणि त्यानंतर #iamnastywoman ही चळवळ उभी राहणं याचा या लेखाशी संदर्भ आढळल्यास निव्वळ योगायोग समजू नये.) बायकांनी गाजवलं. कधी स्टेटस अपडेट करून तर कधी फोटो अपलोड करून.

एवढंच नाही तर, फेमिनिझम हा शब्द यंदाचा 'वर्ड ऑफ द इयर' ठरला. बीबीसीनं दिलेल्या एका वृत्तानुसार फेमिनिझम या शब्दानं ऑनलाइन सर्चमध्ये एवढी उचल घेतली की मेरियम-वेबस्टर डिक्शनरीनं त्याला 'वर्ड ऑफ द इयर-2017'चा बहुमान दिला.

या शब्दाच्या ऑनलाईन सर्चमध्ये यंदा 70 टक्क्यांनी वाढ झाली. याचं कारण होतं जगभरात सोशल मीडियावर चाललेल्या स्त्रीवादी चळवळी.

म्हणूनच या वर्षाच्या शेवटी तुमच्यासाठी घेऊन आलो आहोत ते स्त्रीवादी हॅशटॅग्स ज्यांनी वर्षभरात सोशल मीडिया दणाणून सोडला.

1) #MeToo

हा या वर्षातला सगळ्यांत गाजलेला स्त्रीवादी हॅशटॅग. हॉलिवुड अभिनेत्री अलिसा मिलानो यांनी लैंगिक छळाविरूद्ध आवाज उठवण्याचं महिलांना आवाहन केलं.

त्यांनी ट्वीटमध्ये लिहीलं की, तुम्ही जर कधी लैंगिक छळवणुकीचा सामना केला असेल तर फक्त दोन शब्द लिहा. #MeToo. तेव्हा हा हॅशटॅग 2017 मधला सगळ्यांत मोठी स्त्रीवादी चळवळ बनेल असं कोणालाच वाटलं नसावं.

अल्पावधीच अनेक महिलांच्या टाईमलाईनवर हा हॅशटॅग दिसायला लागला. इतकंच कशाला, ज्यांनी लैंगिक छळवणुकीचा सामना केला आहे अशा पुरुषांनी देखील हा हॅशटॅग वापरून त्यांच्या भावना व्यक्त केल्या.

एका हॅशटॅगमुळे जगभरातल्या स्त्रियांना व्यक्त व्हायला उद्युक्त करण्याची ताकद कुठून आली?

दिल्लीच्या मुनमुन चौधरी एका प्रॉडक्शन कंपनीत प्रोड्युसर म्हणून काम करतात. त्यांनी नुस्ता हा हॅशटॅग शेअर केला नाही तर त्यांचा एक अनुभवही शेअर केला.

"लैंगिक छळवणुकीबाबतचा मी सगळ्यांत पहिला अनुभव सोशल मीडियावर शेअर केला. मी नऊ वर्षांची होते तेव्हा. इतकी खासगी गोष्ट शेअर करायची की नाही याबद्दल मी खूप विचार केला. पण मग असं वाटलं की, जर मीही फक्त कॉपी-पेस्ट केलं तर काय उपयोग? निदान माझ्या पोस्टकडे बघून कोणाला तरी प्रेरणा मिळाली पाहिजे."

कदाचित जगभरातल्या हजारो महिला एकमेकींना सांगत होत्या, तू एकटीच नाही आहेस,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सरतं 2017 हे वर्ष तसं महिलांचं ठरलं. निदान व्हर्च्युअल जगात तरी. यावर्षी जगभरातल्या महिलांनी आपली मतं मांडण्यासाठी सोशल मीडियाचा चांगला वापर केला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: गगन आणि प्रीती आज घरच्यांच्या धाकामुळे एका अज्ञात ठिकाणी राहात आहेत. धडक चित्रपटाच्या निमित्तानं ते बीबीसी मराठीशी बोलत होते.

नगर जिल्ह्यातलं एक गाव. पाटोळे आणि पाटील कुटुंबीय एकमेकांच्या शेजारी राहत. अशातच पाटील कुटुंबीयांची लेक प्रीती आणि पाटोळे कुटुंबातला मुलगा गगन यांची नजरानजर झाली.

इतरांच्या नजरा चुकवून ते एकमेकांकडे बघायला लागले, एकमेकांकडे पाहून हसायला लागले. नंतर याचं रुपांतर प्रेमात झालं आणि आयुष्य सोबत घालवण्याची त्यांनी खूणगाठ बांधली. पण मध्येच माशी शिंकली.

"लग्नाचा विषय निघाला की मी घरच्यांना आमच्याबद्दल सांगायचं ठरवलं होतं. पण मी सांगायच्या अगोदरच कुणीतरी माझ्या वडिलांना आमचं सुरू आहे म्हणून सांगितलं. हे ऐकून वडिलांनी मला त्यांच्या गावाबाहेरच्या फॅक्टरीत डांबून ठेवलं," घरच्यांना प्रेमप्रकरणाची कुणकुण लागल्यानंतर काय घडलं, ते प्रीती सांगतात.

"तुला काय करायचं आहे? असं मला घरच्यांनी विचारलं. मी म्हटलं, मला गगन आवडतो. माझं त्याच्याशी लग्न लावून द्या. मी दुसऱ्या कुणाशीही लग्न करणार नाही. त्यावर त्यांचं म्हणणं होतं की, तू असं केलं तर आम्ही त्याला मारून टाकू. तू आमची मुलगी आहेस म्हणून तुला समजावून सांगत आहोत. तुझ्यासाठी आम्ही त्याच्यापेक्षा चांगला मुलगा शोधू," प्रीती पुढे सांगतात.

ताटातूट

नंतर प्रीती यांना काही दिवस मामांकडे पाठवण्यात आलं. मग त्यांची रवानगी पुण्यातल्याच त्यांच्या मावशीकडे करण्यात आली. त्यांचा मोबाईल काढून घेण्यात आला.

"मावशीच्या घरचे मला तिच्या नणंदेच्या मुलाशी बळजबरीनं बोलायला लावायचे. तो मुलगा पुण्यात नोकरीला होता आणि मी त्याच्याशी लग्न करावं म्हणून घरचे मागे लागले होते. माझी इच्छा नसतानाही घरचे त्याला फोन करायचे आणि मला त्याच्याशी बोलायला लावायचे," प्रीती मावशीकडल्या दिवसांबद्दल सांगतात.

"मामाच्या घरी गेले तर आजीनं सणकन माझ्या कानाखाली लावली. 'गगनचं नाव परत काढलंस तर तुला विष पाजू,' अशी धमकीही तिनं मला दिली," प्रीती सांगतात.

प्रीती तिकडे अडकलेल्या असताना गगन नगरमध्ये स्पर्धा परीक्षेची तयारी करत होते. प्रीती यांचा फोन लागत नाही म्हटल्यावर त्यांचं मन लागेना.

प्रीतीच्या शोधात...

शेवटी प्रीती मुंबईच्या मावशीकडे असल्याचं गगन यांना कळलं. प्रीतीच्या मैत्रिणीनं त्यांना ही बातमी दिली होती.

"प्रीती मुंबईला आहे आणि आता तिचं लग्न ठरलं आहे. तिला नोकरीवाला नवरा मिळाला आहे आणि ती...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"आजही भीती वाटते की बायकोच्या घरचे आमचं 'सैराट' करतील. कारण तिच्याकडची मंडळी स्ट्राँग आहे. त्यामुळे केव्हा काय होईल सांगता येत नाही," कापऱ्या आवाजात गगन सांगत होते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: गजानन मारणे

1) गजा मारणे याला सातारा पोलिसांनी केली अटक

गजानन मारणे उर्फ गजा मारणे याला सातारा पोलिसांनी अटक केली आहे. गेल्या अनेक दिवसांपासून गजानन मारणे पोलिसांना गुंगारा देत होता. महाराष्ट्र टाइम्सनं ही बातमी दिली आहे.

मेढा पोलिसांनी फिल्मी स्टाईलनं पाठलाग करत गजा मारणेला बेड्या ठोकल्या. गजानन मारणे याच्यावर याआधी देखील खून, खुनाचा प्रयत्न, मोक्का असे अनेक गंभीर स्वरुपाचे गुन्हे दाखल करण्यात आले आहेत. परंतु या गुन्ह्यांमधून त्याची सुटका झाली.

पुणे पोलिसांना गुंगारा देत गजा मारणेनं साताऱ्यात प्रवेश केला होता. अनेक दिवसांपासून पुणे पोलीस त्याच्या मागावर होते. अखेर साताऱ्यातील जावळी तालुक्यात त्याल पकडण्यात आलं.

गजानन मारणे याची 2014 सालच्या एका खुनाच्या गुन्हातून सुटका झाल्यानंतर त्याला नवी मुंबईतील तळोजा कारागृहातून 15 फेब्रुवारी रोजी सोडण्यात आले. त्यानंतर त्याची जंगी मिरवणूक काढण्यात आल्याचे व्हीडीओ सोशल मीडियावर व्हायरल झाले होते.

गजानन मारणे

त्यानंतर गजानन मारणे आणि त्याच्या समर्थकांवर तळेगाव दाभाडे आणि कोथरुड पोलीस स्टेशनमध्ये गुन्हे दाखल करण्यात आले. न्यायालयाने 15 हजारांच्या जातमुचलक्यावर मारणे आणि त्याच्या साथीदारांची सुटका केली. याच घटनेच्या अनुषंगाने आता वारजे माळवाडी आणि हिंजवडी पोलीस स्टेशनमध्ये देखील गुन्हे दाखल करण्यात आले आहेत.

2) मराठा आरक्षण : अशोक चव्हाणांमुळे आमचं नुकसान - नरेंद्र पाटील

मराठा आरक्षणावरून अण्णासाहेब फाऊंडेशनचे अध्यक्ष नरेंद्र पाटील यांनी मराठा आरक्षण मंत्रिमंडळ उपसमितीचे प्रमुख आणि काँग्रेस नेते अशोक चव्हाण यांच्यावर निशाणा साधला आहे. अशोक चव्हणांमुळेच आमचं नुकसान झाल्याचा आरोप त्यांनी केलाय. टीव्ही 9 मराठीनं ही बातमी दिली आहे.

अशोक चव्हाणांवर टीका करताना नरेंद्र पाटील म्हणाले, "अशोक चव्हाण यांना खासदार छत्रपती संभाजी महाराज आणि विनायक मेटे यांच्यासह इतर समन्वयक वेळोवेळी भेटून सांगत होते. पण तरी गडी ऐकायलाच तयार नाही. आमचं खरं नुकसान मंत्रिमंडळाच्या उपसमितीचे प्रमुख अशोकराव चव्हाण यांच्या योग्य पद्धतीने काम न केल्यामुळे झालंय."

"सभागृहात मुख्यमंत्र्यांनी मराठा आरक्षणाबद्दल चर्चा केली. मात्र, राज्यपालांच्या अभिभाषणावर बोलताना अजित पवारांनी मराठा समाजाबद्दल एक शब्दही काढला नाही," आरोप नरेंद्र पाटील यांनी केला.

3) महाराष्ट्र सरकारविरोधात 20 हजार सभा घेणार -...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आज विविध वृत्तपत्र आणि वेबसाईटवर प्रसिद्ध झालेल्या बातम्यांपैकी पाच मोठ्या बातम्यांचा थोडक्यात आढावा...


डॉक सारांशित करण्यासाठी: गजानन मारणे आणि त्याच्या साथीदारांना शोधण्यासाठी वारजे माळवाडी पाोलीस स्टेशन, कोथरुड पोलीस स्टेशन आणि गुन्हे शाखेची स्वतंत्र पथके तयार करण्यात आली असून त्यांच्याकडून ठिकठिकाणी छापेमारी करण्यात येत आहे.

काय आहे प्रकरण?

खुनाच्या गुन्ह्यातून मुक्तता झाल्यानंतर नवी मुंबई येथील तळोजा कारागृहातून गजानन मारणेची सोमवारी (15 फेब्रुवारी) सुटका करण्यात आली. यावेळी मारणेच्या स्वागतासाठी कारागृहाबाहेर त्याचे शेकडो कार्यकर्ते जमले होते. त्यानंतर तळोजा ते पुणे अशी मारणेची मिरवणूक काढण्यात आली.

साधारण तीनशेच्या आसपास चारचाकींचा ताफा मारणे याच्यासोबत पुण्यात आला. याचे व्हीडीओ सोशल मीडियावर व्हायरल झाले.

यादरम्यान, कोरोनाचे सर्व नियम धुडकावून लावून दिल्याचे समोर आले. याप्रकरणी आता मारणे आणि त्याच्या साथीदारांवर दहशत पसरविल्याचा गुन्हा तळेगाव दाभाडे पाोलिसांनी गुन्हा दाखल केला आहे.

गजानन मारणे कोण आहे?

गेल्या काही वर्षांमध्ये पुणे शहर आणि आसपासच्या जमिनींना भाव आला. मुंबईचे अनेक बांधकाम व्यावसायिक पुण्याकडे वळू लागले. त्यातून जमीन - खरेदीच्या व्यवहारातून टोळ्या तयार होऊ लागल्या.

जमीन मालक आणि बांधकाम व्यवसायिक यांच्यातील मिडल मॅन म्हणून या टोळ्या काम करू लागल्या. त्यासाठी त्यांनी टक्केवारी ठरवली होती. या व्यवहारांमधील वर्चस्वातूनच पुढे निलेश घायवळ आणि गजानान मारणे यांची टोळी निर्माण झाली. या दोन टोळ्यांमध्ये वर्चस्व प्रस्थापित करण्यातून अनेक संघर्ष झाले. त्यातूनच खुनाची अनेक प्रकरणं समोर आली.

पप्पू गावडे आणि अमोल बधेच्या खूनाच्या गुन्ह्यात पुणे पोलिसांनी गजानन मारणे आणि त्याच्या साथीदारांवर मोक्का कायद्याअंतर्गत कारवाई केली. परंतु त्यांच्याविरोधात सबळ पुरावे आणि साक्षीदार उभे करु न शकल्याने न्यायालयाने मारणे आणि त्याच्या साथीदारांची मुक्तता केली.

पप्पू गावडे याच्या खून प्रकरणात गजानन मारणे आणि त्याच्या अन्य साथीदारांवर पौड येथे गुन्हा दाखल करण्यात आला होता. सबळ पुराव्यांअभावी पुण्यातील विशेष मोक्का न्यायालयाने 12 फेब्रुवारीच्या सुनावणीत मारणे आणि त्याच्या साथीदारांची मुक्तता केली.

2014 साली मारणे आणि त्याच्या साथीदारांना अटक झाली होती.

3 नोव्हेंबर 2014 रोजी लवाळे गावाच्या हद्दीतील गावडे वस्तीजवळ पूर्वीच्या गुन्ह्याचा बदला घेण्यासाठी पप्पू उर्फ संतोष हिरामण गावडे याचा खून झाला होता.

गजानन मारणे आणि निलेश घायवळ...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बेकायदा जमाव जमवून मिरवणूक काढल्याप्रकरणी जामीन मिळाल्यानंतर गजानन मारणे आणि त्याच्या साथीदारांवर वारजे माळवाडी पोलीस स्टेशनमध्ये गुन्हा दाखल करण्यात आला होता बेकायदा जमाव जमवला, सरकारी कामात अडथळा आणला तसेच आपत्ती व्यवस्थापन कायद्याचे उल्लंघन केल्याचा गुन्हा दाखल करण्यात आला होता. याप्रकरणी अटकेच्या भीतीने मारणे फरार झाल्याचे पोलिसांनी काढलेल्या प्रसिद्धी पत्रकात म्हटले आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: गजानन मारणे आणि त्याच्या साथीदारांना साथ प्रतिबंधक कायद्याचे नियम धुडकावून लावल्याबद्दल अटक करण्यात आली आहे.

खुनाच्या गुन्ह्यातून मुक्तता झाल्यानंतर नवी मुंबई येथील तळोजा कारागृहातून गजानन मारणेची त्याच्या समर्थकांकडून मिरवणूक काढण्यात आली होती. ही मिरवणूक वादात सापडल्यानंतर पोलिसांनी कारवाई केली.

साधारण तीनशेच्या आसपास चारचाकींचा ताफा मारणे याच्यासोबत पुण्यात आला. याचे व्हिडीओ आता सोशल मीडियावर व्हायरल झाले आहेत.

कोरोनाचे सर्व नियम धुडकावून लावून दिल्याचे समोर आले. याप्रकरणी आता मारणे आणि त्याच्या साथीदारांवर दहशत पसरविल्याचा गुन्हा तळेगाव दाभाडे पाोलिसांनी गुन्हा दाखल केला आहे.

पप्पू गावडे याच्या खून प्रकरणात गजानन मारणे आणि त्याच्या अन्य साथीदारांवर पौड येथे गुन्हा दाखल करण्यात आला होता. सबळ पुराव्यांअभावी पुण्यातील विशेष मोक्का न्यायालयाने 12 फेब्रुवारीच्या सुनावणीत मारणे आणि त्याच्या साथीदारांची मुक्तता केली.

2014 साली मारणे आणि त्याच्या साथीदारांना अटक झाली होती.

3 नोव्हेंबर 2014 रोजी लवाळे गावाच्या हद्दीतील गावडे वस्तीजवळ पूर्वीच्या गुन्ह्याचा बदला घेण्यासाठी पप्पू उर्फ संतोष हिरामण गावडे याचा खून झाला होता.

गजानन मारणे आणि निलेश घायवळ यांच्या टोळ्यांमध्ये पूर्वीपासून कोथरुड व मुळशी तालुक्यातील जमिनीचे खरेदी विक्रीचे जुने वाद आहेत. या वादातून त्यांनी एकमेकांवर खुनी हल्ले केले आहेत.

याआधी देखील 2008 साली नीलेश घायवळ आणि संतोष गावडे यांच्यावर गजानन मारणे, पप्पू कुडले व त्यांच्या साथीदारांनी फायरिंग करुन व कोयत्याने वार करुन जीवे मारण्याचा प्रयत्न केला होता.

पप्पू गावडे याने दिलेल्या फिर्यादीवर कोथरुड पोलीस ठाण्यात गुन्हा दाखल करण्यात आला होता. या गुन्ह्यात साक्ष दिल्यास संपवून टाकण्याची धमकी पप्पू गावडे याला दिली होती. त्यातूनच पप्पू गावडेचा खून करण्यात आला होता.

2 फेब्रुवारीला देखील पुण्यातील मोक्का न्यायालयाने अमोल बधेच्या खून प्रकरणातून गजानन मारणे आणि त्याच्या 20 साथीदारांची पुराव्याअभावी मुक्तता केली. याप्रकरणी संतोष कांबळे यांनी विश्रामबाग पोलीस ठाण्यात तक्रार दिली होती. कांबळे आणि खून झालेला बधे हे रेकॉर्डवरील गुन्हेगार आहेत.

दोघेही निलेश घायावळ टोळीचे सदस्य आहेत. 29 नोव्हेंबर 2014 रोजी नवी पेठेतील वैकुंठ स्मशानभूमी रस्त्यावरील कलावती मंदिराजवळ टोळीयुद्धातून बधेचा खून झाला...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

दोन खुनांच्या खटल्यातून सुटल्यानंतर गजानन मारणेच्या कार्यकर्त्यांनी जल्लोष केला. तळोजा ते पुणे अशी चारचाकी वाहनांची मिरवणूक देखील काढली. त्याच मिरवणुकीने पुन्हा मारणेला तुरुंगाची हवा खावी लागली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: गजानन मारणे याच्यावर याआधी देखील खून, खुनाचा प्रयत्न, मोक्का असे अनेक गंभीर स्वरुपाचे गुन्हे दाखल करण्यात आले आहेत. परंतु या गुन्ह्यांमधून त्याची सुटका झाली. गजानन मारणे याच्यावर गंभीर गुन्हे दाखल झाल्यानंतरही त्याची सुटका कशी होते, याचा शोध घेण्याचा प्रयत्न आम्ही केला.

गजानन मारणे याची 2014 सालच्या एका खुनाच्या गुन्हातून सुटका झाल्यानंतर त्याला नवी मुंबईतील तळोजा कारागृहातून 15 फेब्रुवारी रोजी सोडण्यात आले. त्यानंतर त्याची जंगी मिरवणूक काढण्यात आल्याचे व्हीडीओ सोशल मीडियावर व्हायरल झाले होते.

त्यानंतर गजानन मारणे आणि त्याच्या समर्थकांवर तळेगाव दाभाडे आणि कोथरुड पोलीस स्टेशनमध्ये गुन्हे दाखल करण्यात आले. न्यायालयाने 15 हजारांच्या जातमुचलक्यावर मारणे आणि त्याच्या साथीदारांची सुटका केली. याच घटनेच्या अनुषंगाने आता वारजे माळवाडी आणि हिंजवडी पोलीस स्टेशनमध्ये देखील गुन्हे दाखल करण्यात आले आहेत.

नक्की काय कमी पडतं ?

गजानन मारणे प्रकरणासारख्या खटल्यांमध्ये पोलिसांचा फॉलोअप कमी पडत असल्याचे मत पुण्यातील क्राईम रिपोर्टर नितीन पाटील यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना व्यक्त केले.

पाटील म्हणाले, "अमोल बधे खून प्रकरणामध्ये गजानन मारणे याची सुटका झाली. ही घटना वैकुंठ स्मशानभूमीजवळील एका मंदीराजवळ घडली होती. यात बधे याचा गोळ्या घालून खून करण्यात आला होता. याचं सीसीटीव्ही फुटेज पोलिसांनी न्यायालयात सादर केले होते. या घटनेत मोक्का दाखल करण्यात आला होता. या खटल्यात पोलिसांचा फॉलोअप कमी पडल्याचे दिसून आले.

मोक्काचा तपास हा सहाय्यक पोलीस आयुक्त दर्जाच्या अधिकाऱ्याकडे दिला जाते. त्यांचे वय साधारण 55 च्या पुढे असते. अनेकदा पोलीस अधिकारी निवृत्त झाल्यानंतर या खटल्यांचा फॉलोअप घेतला जात नाही. त्यामुळे अशा खटल्यांमध्ये गुन्हेगाराची पुराव्यांअभावी मुक्तता होते".

"या गुन्ह्यामध्ये ज्या गोष्टी जप्त केल्या होत्या त्याचे काय झाले, असा प्रश्न देखील निर्माण होतो. त्याचा अभ्यास केला गेला नाही. यामध्ये पोलिसांचे अपयश आहे.

अनेकदा साक्ष फिरवल्याचे दिसले आहे. या गुन्हांमध्ये आरोपीची दहशत अधिक असल्याने न्यायालयात साक्षीदार आपली साक्ष फिरवतात. त्यामुळे आरोपीची दहशत कमी करण्यात पोलीस अकार्यक्षम ठरले आहेत. पोलिसांनी जबाब नोंदवताना त्याचे अॅफिडेव्हिट करुन घेतले तर साक्षीदाराने कोर्टात साक्ष फिरवली तर त्याच्यावर गुन्हा देखील दाखल होऊ शकतो....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गजानन मारणे उर्फ गजा मारणे याची कारागृहातून बाहेर आल्यावर काढलेल्या मिरवणुकीच्या खटल्यात नुकताच जामीनावर सुटका करण्यात आली. या आधी देखील दोन खुनाच्या गुन्ह्यांमध्ये सबळ पुराव्याअभावी त्याची मुक्तता करण्यात आली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: गडकरी यांचं नाव पंतप्रधानपदासाठी समोर केलं जात असल्याचं वक्तव्य शरद पवार यांनी केलं. पवार यांच्या या वक्तव्यानंतर सोशल मीडियावर पवार यांच्या वक्तव्याचा नेमका अर्थ काय अशी चर्चा सुरू झाली आहे.

लोकसभा निवडणूक 2019मध्ये गडकरींची भूमिका काय असेल याकडे सर्वांचं लक्ष लागलं आहे. या पार्श्वभूमीवर गडकरी येत्या निवडणुकीत काय भूमिका बजावतील याचा वेध बीबीसी मराठीनं घेतला आहे.

गडकरी यांची लोकप्रियता पाहता सध्या भाजपमध्ये पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्यानंतर प्रचारसभेसाठी नेता म्हणून गडकरी यांना जास्त मागणी येऊ शकते असं नागपूरस्थित ज्येष्ठ पत्रकार यदू जोशी यांना वाटतं.

गडकरींचा प्रवास

गडकरी यांचा प्रवास हा सामान्य कार्यकर्ता ते भाजप सरकारमधील एक महत्त्वपूर्ण मंत्री असा झाला आहे, त्यांच्या या प्रवासाविषयी जोशी सांगतात, "त्यांनी आपल्या राजकीय कारकीर्दीची सुरुवात अखिल भारतीय विद्यार्थी परिषद या राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या विद्यार्थी संघटनेपासून केली. त्यांच्या मार्गदर्शनात नागपूर महाविद्यालयातल्या अनेक निवडणुका झाल्या आहेत. त्यांच्यातली नेतृत्वक्षमता पाहून पक्षानं त्यांना संधी दिली."

"एकदा ते विधानसभेची निवडणूक हरले होते. पुढे ते विधान परिषदेवर निवडून गेले. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांचे वडील गंगाधर फडणवीस हे विधान परिषदेचे आमदार होते. त्यांचं निधन झाल्यावर त्यांच्या जागी गडकरी उभे राहिले. पुढे ते अनेक वर्षं पदवीधर मतदारसंघातून विधान परिषदेवर निवडून गेले. त्यानंतर ते युतीच्या काळात मंत्री झाले," जोशी सांगतात.

2009मध्ये नितीन गडकरी हे भाजपचे राष्ट्रीय अध्यक्ष बनले. गडकरी यांच्या गळ्यात अध्यक्षपदाची माळ दुसऱ्यांदा गळ्यात पडणार होती पण पूर्ती घोटाळ्याच्या वृत्तामुळे ते दुसऱ्यांदा अध्यक्ष बनू शकले नाही, असं ज्येष्ठ पत्रकार प्रदीप सिंह यांनी बीबीसी हिंदीसाठी लिहिलेल्या लेखात म्हटलं आहे.

गडकरींचं संघटन कौशल्य

बहुजन समाजाला आणि ब्राह्मणेतर समाजाला भाजपशी जोडण्यात गडकरींचा मोठा वाटा आहे. बहुजन समाजातल्या कार्यकर्त्यांना त्यांनी सोबत घेतलं. विदर्भातले अनेक नेते त्यांनी तयार केलेले आहेत. ते एक कुशल संघटक आहेत, असं राजकीय विश्लेषक सांगतात.

गडकरी यांची ओळख विकासपुरुष किंवा विकासाला महत्त्व देणारा नेता अशी आहे. मोदी सरकारच्या मंत्रिमंडळातले सर्वांत यशस्वी मंत्री असा देखील त्यांचा उल्लेख केला जातो असं यदू जोशी सांगतात....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

नितीन गडकरी हे भाजपचे एक महत्त्वाचे नेते मानले जातात. राष्ट्रवादीचे प्रमुख शरद पवार यांनी म्हटलं की नितीन गडकरी यांची काळजी वाटते कारण त्यांना पंतप्रधान नरेंद्र मोदींचा पर्याय समजला जात आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: गडचिरोली हल्ल्याला चोख प्रत्युत्तर देणार

या हल्ल्याला चोख प्रत्युत्तर दिलं जाईल असा इशारा पोलीस महासंचालक सुबोध जयस्वाल यांनी दिला आहे. सध्या त्या भागात पोलिसांची पथकं पोहोचली असून यापुढे काही अनुचित प्रकार घडू नये याबाबत दक्षता घेतली जाईल असं जयस्वाल यांनी सांगितलं आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

हल्ल्याची माहिती गुप्तहेर यंत्रणांना मिळाली नसल्यामुळे हा हल्ला झाला, हा आरोप जयस्वाल यांनी फेटाळला आहे. "हा भ्याड हल्ला होता. भविष्यात असे हल्ले होणार नाहीत याची पूर्णपणे काळजी घेतली जाईल," असं जयस्वाल यांनी सांगितलं.

मुख्यमंत्र्यांनी व्यक्त केला शोक

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी या हल्ल्या बद्दल शोक व्यक्त केला आहे. गडचिरोली येथे झालेला हल्ला हा संतापजनक आहे. हा भ्याड हल्ला आहे असं देखील मुख्यमंत्री फडणवीस म्हणाले. शहीदांच्या कुटुंबीयांच्या दुःखात आम्ही सहभागी आहोत, असं मुख्यमंत्र्यांनी म्हटलं आहे.

C-60 या दलाचे 16 जवान या हल्ल्यात मृत्युमुखी पडले आहेत असं फडणवीस यांनी म्हटलं. या हल्ल्याचा निषेध करताना फडणवीस म्हणाले की अशा प्रकारचे हल्ले सहन केले जाणार नाहीत. या हल्ल्यांचा अधिक तीव्रतेने प्रतिकार केला जाईल असं फडणवीस म्हणाले.

या आधी, नक्षलवाद्यांनी कुरखेडा तालुक्यातील दादापूर गावाजवळ महामार्गाच्या कामावरील तब्बल २७ ते ३० वाहनांसह मिक्सर प्लांटला आग लावून दिल्याचीही घटना घडली आहे. 30 एप्रिलला मध्यरात्री १२ वाजताच्या सुमारास ही घटना घडली.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी देखील या हल्ल्याचा निषेध केला. या हल्ल्यात मृत्युमुखी झालेल्या जवानांचं बलिदान कधीही विसरलं जाणार नाही असं ते म्हणाले.

महाराष्ट्र दिनानिमित्त आयोजित करण्यात येणारं चहापान रद्द

महाराष्ट्र दिनानिमित्त राज्यपाल सी. विद्यासागर राव यांनी चहापानाचा कार्यक्रम ठेवला होता. तो रद्द करण्यात आला आहे. गडचिरोली येथे पोलिसांवर झालेल्या हल्ल्याच्या पार्श्वभूमीवर हा कार्यक्रम रद्द करण्यात आल्याचे मुख्यमंत्र्यांनी सांगितले.

सी-60 पथक म्हणजे काय?

नक्षलवाद्यांच्या गनिमी काव्यामुळे मेटाकुटीला आलेल्या महाराष्ट्र पोलिसांनी गडचिरोलीत 1992मध्ये विशेष कृती दलाची स्थापना केली. या दलासाठी स्थानिक आदिवासींना भरती करण्याचं धोरण स्वीकारण्यात आलं.

त्यावेळी, 60 जणांच्या पथकाला मान्यता देण्यात आली होती. त्याचं C-60 असं नामकरण झालं. पुढे त्यात भर पडत गेली आणि...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गडचिरोलीमध्ये जांभूरखेडा या ठिकाणी नक्षलवाद्यांनी C-60 दलाच्या जवानांवर हल्ला केला. या हल्लात 15 जवानांचा मृत्यू झाला आहे. C-60 दलाच्या जवानांबरोबरच एक नागरिक ठार झाल्याचं सांगण्यात आलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: गडचिरोलीत बुधवारी झालेल्या हल्ल्यात 15 जवानांचा मृत्यू झाला. C-60 दलाच्या या जवानांबरोबरच एक ड्रायव्हरही ठार झाला आहे.

त्यानंतर या जवानांचे मृतदेह त्यांच्यात्याच्या गावी पाठवण्याची सोय करण्यात आली. मात्र काही फोटो व्हायरल होत आहेत, ज्यामध्ये पुठ्ठ्यांचे बॉक्स एका रांगेत दिसत आहेत. "हे कचऱ्याचे डब्बे नाहीयेत. हे गडचिरोलीत माओवादी हल्ल्यात मृत्यू झालेल्या CRPF जवानांचे पार्थिव देह आहेत. बघा, स्वत: राष्ट्रवादाच्या बढाया मारणारे भाजप सरकार आपल्या सैनिकांना कशी वागणूक देत आहे," अशा मथळ्याखाली हे फोटो सोशलवर शेअर केले जात आहेत.

जवानांची अशी स्थिती होण्यामागे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी जबाबदार आहेत, असा आरोप सोशल मीडियावर होत आहे. पण सोशल मीडियावर केलेले दावे खरे नाहीत आणि  हे फोटो महाराष्ट्रातले नसल्याचं बीबीसीच्या पडताळणीत दिसून आलं आहे.

गडचिरोलीत काय घडलं?

गडचिरोलीत नक्षली हल्ल्यात मृत्यू पावलेल्या CRPF जवानांना पूर्ण शासकीय इतमामात श्रद्धांजली देण्यात आली आहे.

जवानांच्या श्रद्धांजलीचे क्षण अनेक मीडियाने लाईव्ह दाखवले आहेत.

श्रद्धांजलीचा व्हीडिओ आणि हे फोटो पाहिले तर सोशल मीडियावर केलेला तो दावा खोटा असल्याचं दिसून येतं.

व्हायरल फोटोंचं सत्य

Google reverse image search द्वारे या फोटोंची तपासणी केला असता हे फोटो 2017 मधले असल्याचं आढळलं. पाहा ही लिंक

6 ऑक्टोबर 2017 रोजी अरुणाचल प्रदेशमधल्या तवांग येथे भारतीय वायु सेनेचं MI-17 हेलिकॉप्टरला अपघात झाला होता. त्यावेळी PTIनं दिलेल्या बातमीनुसार वायुदलाच्या 5 जवानांसह 7 जणांचा मृत्यू झाला होता.

त्या अपघातानंतर जवानांचे पार्थिव असलेले पुठ्ठ्यांचे बॉक्सचे फोटो समोर आले होते. भारतीय सैन्याचे माजी लेफ्टनंट जनरल हरचरणजीत सिंह पनाग यांनी त्यावेळी हे फोटो सोशल मीडियावर प्रसिद्ध केले होते.

"भारत मातेची सेवा करताना 7 भारतीय जवानांनी त्यांचे प्राण गमावले. त्यानंतर त्यांचे पार्थिव अशाप्रकारे घरी पाठवण्यात आले," असं त्यांनी लिहिलं होतं.

पंजाबचे मुख्यमंत्री कॅप्टन अमरिंदर सिंह यांनी 8 ऑक्टोबर 2017ला हे फोटो शेअर केले होते. "तवांग क्रॅशमध्ये मृत्यू पावलेल्या 7 जवानांचे पार्थिव पुठ्ठ्यांमध्ये भरले गेले आहेत. आपल्या सैनिकांना अशी वागणूक द्यावी का?" असं त्यांनी लिहिलं होतं.

या टीकेनंतर भारतीय सैन्याचे प्रवक्त्यांनी सैन्याच्या अधिकृत ट्विटर हँडल त्याविषयी स्पष्टीकरण दिलं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गडचिरोली हल्ल्यात मृत्यू पावलेल्या जवानांना पुठ्ठ्यांच्या बॉक्समध्ये ठेवण्यात आलं होतं, असा मेसेज सोशल मीडियावर पसरवला जात आहे. फेसबुक, ट्विटर आणि शेअरचॅट या मोबाईल अॅप्सवर असे फोटो मोठ्या प्रमाणात शेअर केले जात आहेत. पण खरंच असं घडलं का?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: गडहिंग्लज तालुक्यात हुसूर सासगिरी गावात नाभिक नाही म्हणून शांताबाईंचे पती या गावात व्यवसायाची संधी शोधत आले. मात्र काही वर्षांतच त्यांच्या पतीचं हृदयविकारानं निधन झालं.

तेव्हा शांताबाईंच्या पदरात चार मुली होत्या. शांताबाईंना काय करावं कळेना. जोगवा मागूनसुद्धा त्यांनी दिवस काढले. परंतु असं किती दिवस जगणार हा विचार करून शांताबाईंनी हातात वस्तरा घ्यायचा धाडसी निर्णय घेतला.

शूटिंग - राहूल रणसुभे

एडिटिंग - शरद बढे

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गडहिंग्लजच्या पंचक्रोशीत शांताबाई आजीचा वस्तरा फेमस आहे. दोन दशकांपूर्वी त्यांनी पुरुषांच्या या मक्तेदारीला सुरुंग लावत नाभिक व्यवसाय सुरू केला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: गणपती बनवताना नैसर्गिक रंग वापरतात, शिवाय त्यात काही लोक माशांसाठी पिठाचे गोळे वगैरे भरतात. यातूनच पुढे आली ती फिश फूड गणेशाची कल्पना.

फिशफूड गणपती बनवण्यासाठी आधी शाडूच्या मातीचा गणपती साच्यातून बनवून मग त्या मूर्तीचे दागिने आणि कोरीवकाम केलं जातं. यानंतर मूर्तीला हळद, कुंकू, मुलतानी माती आणि गेरू असे नैसर्गिक रंग लावले जातात. हे रंग सुकल्यानंतर मूर्तीच्या पोटात फिश फूड भरतात आणि त्याला कागदानं खालून बंद केलं जातं. म्हणजे विसर्जन करताना फक्त कागद काढून त्या मूर्तीचं विसर्जन केलं जातं, जेणेकरून मूर्ती विरघळताच त्यातलं फिश फूड माशांना खायला मिळतं.

व्हीडिओ - राहुल रणसुभे आणि प्रशांत ननावरे

हे पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

दरवर्षी गणेशोत्सव आला की इको फ्रेंडली गणपतीची मागणी धरली जाते. त्यासाठी वेगवेगळी शक्कल लढवली जाते. त्यातच आणखी एक म्हणजे फिशफूड गणपती.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: गणेश युट्यूबच्या माध्यमातून शेतकऱ्यांचे प्रश्न मांडतो तसेच त्यांना मार्गदर्शनही करतो. आता युट्यूबवर गणेशचे एक लाख वीस हजार सबस्क्रायबर आहेत.

शेतकरी व्हीडिओखाली त्यांचे प्रश्न, त्यांच्या अडचणी मांडतात. त्या प्रश्नांची उत्तरं व्हीडिओच्या माध्यमातून देण्याचा मी प्रयत्न करतो, असं गणेश सांगतो.

रिपोर्ट - राहुल रणसुभे

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गेवराई तालूक्यातील सुशी वडगावचा गणेश फरताडे हा शेतकऱ्यांचे विषय मांडणारा टिकटॉकर म्हणून प्रसिद्ध होता. पण भारतात टिकटॉक बॅन झाल्यानंतर तो आता युट्यूबकडे वळलाय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: गणेश विसर्जन सोहळ्यात डीजेवरील बंदी उठवावी अशी याचिका 'पाला' या संघटनेनं केली होती.

मुंबई हायकोर्टानं ती फेटाळली आहे. एएनआयनं यासंबंधी ट्वीट केलं आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

ध्वनी प्रदूषणाच्या मुद्यावर परवानगी देण्यास राज्य सरकारनं यापूर्वीच डीजेवरील बंदी उठवण्यास नकार दिला होता.

येत्या 4 आठवड्यात त्यावर सखोल सुनावणी होणार आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गणेश विसर्जन सोहळ्यादरम्यान डॉल्बी आणि डीजेवरील बंदी मुंबई उच्च न्यायालयानं कायम ठेवली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: गणेशोत्सव साजरा करण्यासाठी ही जाहिरात करण्यात आली होती.

'तुम्ही गाढवाची पूजा करणार की हत्तीची? निवड तुम्हाला करायची आहे,' असा राजकीय मेसेज या जाहिरातीसोबत देण्यात आला होता.

USमध्ये गाढव हे डेमोक्रेटिक पक्षाचं तर हत्ती हे रिपब्लिकन पक्षाचं राजकीय चिन्ह आहे.

रिपब्लिकन पक्षाच्या टेक्सासमधील फोर्ट बेंड काउंटी शाखेनं ही जाहिरात स्थानिक वर्तमानपत्रात दिली.

या जाहिरातीवर टीकेची झोड उठल्यानंतर पक्षानं या शाखेकडून खुलासा मागितला होता.

"रिपब्लिकन पक्षाच्या टेक्सास इथल्या शाखेनं हिंदू सणानिमित्तानं हिंदू मतदारांपर्यंत पोहोचण्याचा केलेला प्रयत्न आम्ही समजू शकतो. पण जाहिरातीत गणपतीची तुलना राजकीय पक्षांशी संबंधित प्राण्यांशी करणं आक्षेपार्ह आहे," असं Hindu American Foundationचे सदस्य ऋषी भुतडा यांनी निवेदनात म्हटलं आहे.

अनेकांनी या जाहिरातीवर टीका केली आणि ती मागे घ्यायला लावली.

पक्षानं मागितली माफी

हिंदू रीतिरिवाज किंवा परंपरा यांचा अपमान करणं हा या जाहिराती मागचा उद्देश नव्हता, असं पक्षानं म्हटलं आहे.

"या जाहिरातीमुळे कोणाच्या भावना दुखावल्या असतील तर आम्ही माफी मागतो. कोणाला दुखावण्याचा आमचा उद्देश नव्हता," असं रिपब्लिकन पक्षाच्या टेक्सासमधील फोर्ट बेंड काउंटी शाखेचे अध्यक्ष जेसी जेटन  यांनी स्थानिक पत्रकारांना सांगितलं आहे.

पक्षानं माफी मागितल्यानंतर Hindu American Foundationनं ती स्वीकारली आहे.

"हिंदू समाजात पक्षाचा प्रचार करताना भविष्यात अशी चूक होऊ नये यासाठी काय योजना आखणार, हाच मोठा प्रश्न आहे," असं भुतडा यांनी म्हटलं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अमेरिकेतल्या रिपब्लिकन पक्षाला त्यांच्या एका जाहिरातीमुळे हिंदुंची माफी मागावी लागली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: गफूर म्हणाले की पाकिस्तानने तात्काळ उत्तर दिल्यामुळे भारताला माघार घ्यावी लागली. त्यानंतर भारताने दावा केला की पाकिस्तानच्या बालाकोटमध्ये भारताच्या वायूसेनेनं कट्टरवाद्यांची ठिकाणं उद्धवस्त केली आहेत.

यावेळी पाकिस्तानने स्वत:च स्वीकार केलं आहे की भारताची लढाऊ विमानं पाकिस्तानच्या हद्दीत आली होती. सर्जिकल स्ट्राईकच्या वेळी पाकिस्तानने त्या हल्ल्याचं खंडन केलं होतं.

अशा परिस्थितीत प्रश्न उपस्थित होतो की भारताची लढाऊ विमानं पाकिस्तानात घुसली आणि हल्ला करून परतलीसुद्धा तरी पाकिस्तान काहीच कसं करू शकला नाही?

इतकंच काय तर पाकिस्तानी लोकसुद्धा आपल्या लोकांना प्रश्न विचारत आहेत की त्यांच्या लष्कराने भारतीय विमानांवर आक्रमण का केलं नाही?

पाकिस्तानी नागरिक फवाद जावेद यांनी पाकिस्तानी लष्कराला प्रश्न विचारला आहे की, भारतीय विमान सीमा ओलांडून कसे आले?

जावेद यांनी ट्वीट करून विचारलं, "ते आमच्या क्षेत्रात घुसले आणि आमचे सैनिक काहीही करू शकले नाही. आता तुम्ही फक्त ट्विटरवर गोळीबार करा."

भारतीय सैन्याने हल्ला केला आहे पाकिस्तानच्या एअर सर्व्हिलन्स सिस्टिमला खरंच कळलं नसेल का? पाकिस्तान कोणतीच कारवाई का करू शकला नाही?

शस्त्रास्त्रांचा अभाव

'द इन्स्टियूट फॉर डिफेन्स स्टडीज अँड अॅनालिसिस'चे संचालक लक्ष्मण कुमार बहेरा सांगतात की भारताच्या वायूसेनेच्या तुलनेत पाकिस्तानची वायूसेना फारच कमकुवत आहे.

बहेरा सांगतात, "पाकिस्तानचं वायूदल अशा प्रकारच्या हल्ल्यांचं प्रत्युत्तर देण्यासाठी सक्षम नाही. भारतीय वायू दलाची इतकी तयारी होती की पाकिस्तानला या हल्ल्याचा अंदाज लावणंच शक्य झालं नाही. भारताने अत्यंत कमी वेळात हा हल्ला केला. पाकिस्तानची हवाई देखरेख व्यवस्था अगदीच कमकुवत आहे. इतक्या कमी वेळात अशा हल्ल्यांना तोंड देणं सद्यपरिस्थितीत पाकिस्तानला शक्य नाही."

भारतातील प्रसारमाध्यमं दावा करत आहे की 12 लढाऊ विमानं सीमारेषा ओलांडून गेले होते. 19 मिनिटांत हल्ला करून ते परत आले. 1971 नंतर गेल्या पाच दशकांत भारतने पाकिस्तानच्या सीमेत जाऊन पहिल्यांदाच हल्ला केला आहे.

भारताने रशियाकडून दोन A-50 AWAC (एयरबॉर्न वॉर्निंग अँड कंट्रोल) विमानं खरेदी केली होती. ही विमानं रडार आणि इलेक्ट्रॉनिक पद्धतीने देखरेखीच्या दृष्टीनं अतिशय महत्त्वाची आहेत.

भारताने जेव्हा ही विमानं खरेदी केली होती तेव्हाच पाकिस्तानचे रिटायर्ड एअर मार्शल अयाज अहमद खान...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

26 फेब्रुवारीला जेव्हा लोक सकाळी जागे झाले तेव्हा पाकिस्तान लष्कराचे प्रवक्ते असिफ गफूर यांनी ट्वीट करून माहिती दिली की भारताची लढाऊ विमानं नियंत्रण रेषेच्या पलीकडे मुजफ्फराबाद परिसराच्या तीन चार किलोमीटर आत घुसली होती.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: गरीब घरातल्या कित्येक मुलींसाठी तर कोरोनाचा काळ घातकच ठरलाय.

याच काळात बालविवाहाच्या घटना पुढे आलेल्या दिसतात. बालविवाहांची संख्या गेल्या वर्षीच्या तुलनेत दुप्पट झालेली दिसतेय.

महाराष्ट्रात वेगवेगळ्या ठिकाणी हे 214 बालविवाह थांबवण्यात सरकारी यंत्रणांना यश आलंय. लॉकडाऊनमध्ये बालविवाहातून सोडवलेल्या मुलींची कहाणी.

रिपोर्ट- मयांक भागवत

कॅमेरा- नितीन नगरकर

व्हिडिओ एडिटर- निलेश भोसले

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना आणि लॉकडाऊनमुळे खेड्या-पाड्यातली आर्थिक घडी विस्कटलेली दिसतेय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: गरुडा एरोस्पेस कंपनीनं हे ड्रोन विकसित केले आहेत. एका ड्रोनसोबत २.५ किलो वजनाचा स्पीकर जोडलेला असतो. त्यातून माशांच्या घोंगावण्याचा किंवा सिंहाच्या डरकाळीचा आवाज येतो. त्यामुळे हत्ती घाबरुन मागे वळतात.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता. रोज रात्री आठ वाजता बीबीसी मराठीच्या फेसबुक पेजवर कोरोना पॉडकास्ट पाहायला विसरू नका.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

तामिळनाडूत जंगलातून शहरांत येणाऱ्या हत्तींना पळवून लावण्यासाठी ड्रोन्सचा वापर केला जातो. हे ड्रोन्स सिंहाच्या डरकाळीचा आवाज निर्माण करत असल्याने हत्ती घाबरतात.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: गरोदरपणाच्या नऊ महिन्यात एखादा पदार्थ खूप आवडत असतो. कुणाला आंबट खायची इच्छा होते, तर कुणाला गोड. काही स्त्रियांना तर झणझणीत ठेचाच खावासा वाटतो. कुणाला गारेगार आईसक्रीम आवडतं, तर कुणाला एखाद्या विशिष्ट ब्रँडचं चॉकलेट.

पाणीपुरी, बर्फाचा गोळा अगदी कशाचेही डोहाळे लागू शकतात. इतकंच कशाला काही विचित्र आणि गमतीशीर डोहाळेसुद्धा असतात. काहींना माती, खडू, अगदी सिगारेटी ओढण्याचेही डोहाळे लागल्याचं तुम्ही ऐकलं असेल.

बरं डोहाळे काही जेवणाच्या वेळातच लागतात, असंही नाही. अगदी वेळी-अवेळी, अपरात्रीसुद्धा एखाद्या गरोदर बाईला काहीतरी खाण्याची अतीव इच्छा होते. मग नवरा दुकानांमध्ये चकरा मारून तो पदार्थ आणून देतो आणि ते खाल्यावर त्या स्त्रिला अगदी मनापासून तृप्ती मिळत असते.

पोटातल्या बाळाला एखादा पदार्थ खाण्याची इच्छा झाली आणि म्हणून ती आईला जाणवते, असं आपल्याच नाही तर जगातल्या इतरही अनेक संस्कृतींमध्ये मानलं जातं. तर काहींच्या मते आई आणि तिच्या पोटातल्या बाळाला एखादं पोषणतत्त्व मिळत नसेल, तर ते पोषणतत्त्वं असणाऱ्या पदार्थाचे डोहाळे लागतात. यातून एखाद्या विशिष्ट पोषकद्रव्याची कमतरता भरून निघत असते. काही जण असंही सांगतात की गरोदरपणात शरीरात होणाऱ्या हार्मोनल बदलांमुळे डोहाळे लागतात.

मात्र, डोहाळ्यांसंबंधी झालेल्या शास्त्रीय संशोधनावर नजर टाकली तर डोहाळे लागण्यामागचं कारण समजू शकेल.

प्रत्येक संस्कृतीतले डोहाळे वेगवेगळे असतात. उदाहरणार्थ-अमेरिका आणि ब्रिटनसारख्या इंग्रजी संस्कृतीतल्या स्त्रियांना जे डोहाळे लागतात ते बिगर इंग्रजी संस्कृतीतल्या स्त्रियांना लागत नाहीत.

भारतीय संस्कृतीत महिलांना चिंच, लोणचं, पाणीपुरी अशा खास भारतीय आणि आंबट पदार्थांचे डोहाळे लागतात, तर जपानमध्ये बहुतांशी स्त्रियांना भाताच्या पदार्थांचे डोहाळे लागतात.

डोहाळे लागलेल्या पदार्थातून पोषकतत्त्वं मिळतात?

होणाऱ्या आईला ज्या पदार्थांचे डोहाळे लागतात त्यातून गरोदरपणात आवश्यक असलेली काही विशिष्ट पोषकतत्त्वं मिळतात का? यावर संशोधन करण्यात आलं. प्रयोगाअंती या प्रश्नाचं उत्तर नकारार्थी मिळालं. उलट सर्वसाधारणपणे ज्या पदार्थांचे डोहाळे लागतात ते खाल्ल्याने गरजेपेक्षा जास्त वजन वाढतं आणि बाळंतपणात अडचणी उद्भवू शकतात, असं संशोधकांचं म्हणणं आहे.

डोहाळे लागण्यामागे बायोकेमिकल गरजेव्यतिरिक्त आणखीही कारणं असू शकतात. अल्बेनीमधल्या स्टेट युनिव्हर्सिटी ऑफ...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

एखाद्याला एखादा विशिष्ट पदार्थ खायची तीव्र इच्छा झाली की आपण सहज म्हणून जातो - डोहाळे लागले का? खरंतर डोहाळे लागतात गर्भवती स्त्रीला...


डॉक सारांशित करण्यासाठी: गरोदरपणात त्यांनी योग्य आहार, व्यायाम केल्यामुळे त्यांची नॉर्मल डिलिव्हरी झाली. या डिलिव्हरीनंतर त्यांचं आयुष्य सुकर झालं आहे.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सीमा गुप्ता यांनी नुकताच तिसऱ्या अपत्याला जन्म दिला. आधी सिझेरियन झाल्यामुळे त्यांना आता काय होईल ही भीती होती.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: गर्दी टाळून त्यांना काम करता येईल का? यासाठी बेंगळुरूमधल्या 'कार्डियाक डिझाइन लॅब'ने एक नवीन सिस्टीम विकसित केली आहे. याला 'टेलिमेट्रिक पेशंट मॉनिटरिंग सिस्टिम' म्हटलं जातंय. याद्वारे अनेक रुग्णांवर एकाच ठिकाणावरुन देखरेख ठेवणं आणि आजारावर निदान करणं शक्य होणार आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोनामुळे हॉस्पिटलमधील गर्दी वाढतेय. अशा परिस्थितीत डॉक्टर आणि नर्स यांना काम करावं लागत आहे. त्यामुळे त्यांच्या आरोग्याला धोकाही पोहोचतोय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: गर्दी- चोर है

जनतेच्या वतीने चांगली प्रतिक्रिया मिळाल्यावर त्या व्यासपीठाच्या एका बाजूपासून दुसऱ्या बाजूला जातात आणि सांगतात, "मी दोन मिनिटं शांत रहाते. आता जोरात बोला, चौकीदार.."

पुढचा आवाज 'चोर है' पुढच्या दोन मिनिटांपर्यंत घुमत राहातो.

पश्चिम बंगालमध्ये शेवट्च्या टप्प्याच्या निवडणुकीचा माहोल अतिशय गरमागरमीचा आहे. इथं तृणमूल काँग्रेस आणि इतर पक्षांच्या सभा होत आहे.

मात्र तृणमूल काँग्रेसच्या अध्यक्षा आणि पश्चिम बंगालच्या मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी सर्वांधिक सभा घेत आहेत आणि रोडशो करत आहेत.

तज्ज्ञांच्या मते ज्या पद्धतीने त्या नरेंद्र मोदींवर निशाणा साधत आहे त्यावरून निश्चितच त्यांनी नरेंद्र मोदींची धास्ती घेतली आहे.

प्रत्येक रॅलीत ममता बॅनर्जी 'चौकीदार चोर है'च्या घोषणा देत आहेत.

त्या कोणत्याही सभेत सरासरी एक तास भाषण देतात त्यात अर्धाधिक वेळ नरेंद्र मोदींवर टीका करतात.

हा निवडणुकीचा अंतिम टप्पा आहे. शेवटच्या टप्प्यात जागा जिंकण्यासाठी ममता बॅनर्जी संपूर्ण ताकद पणाला लावत आहेत.

त्या रोज तीन ते चार सभा आणि रोड शो करतात. त्या प्रत्येक भाषणात रफाल, नोटाबंदी, बेरोजगारी आणि जीसएटीचा मुद्दा उपस्थित करतात.

त्या नरेंद्र मोदी आणि भाजपवर समाजात फूट पाडण्याचा आरोप करतात. त्यांच्या समर्थकांमध्ये उत्साहाचं वातावरण आहे.

सभेत आलेले लोक त्यांच्या प्रत्येक मुद्द्यावर होकार देतात आणि नेत्यांच्या सूरात सूर मिसळतात.

कोलकात्यापासून 100 किलोमीटर दूर असलेल्या आदमपूर गावाची लोकसंख्या 200च्या आसपास आहे. हा बसिरहाट मतदारसंघाचा एक भाग आहे. तिथे अभिनेता नुसरत तृणमूलतर्फे मैदानात आहे.

इथे कोणी उमेदवार मतं मागायला येतो का, असं विचारल्यावर तिथल्या गावकऱ्यांनी नकारार्थी उत्तर दिलं. असं असलं तरी लोकांनी तृणमूलला मत देण्याचा निर्णय घेतला आहे.

'आम्ही टोपी घालून थाटात फिरू शकतो'

सत्तावीस वर्षांचा एक युवक म्हणाला, "ममता दीदींनी शाळेत जाणाऱ्या मुलींना सायकल दिली आहे. आम्हाला तांदूळ मिळतो. आमच्या गावापर्यंत येणारा रस्ता पूर्ण झाला आहे. आमचं आयुष्य सुखकर आहे. सीपीएमच्या काळात आम्ही दु:खात होतो."

आदमपूर जवळ असलेल्या एका गावाच्या बाहेर असलेल्या एका मुख्य रस्त्यावर काही मुस्लीम लोक बसले होते. ते सर्वजण एकमुखाने ममता बॅनर्जींच्या बाजूने बोलत होते.

मी विचारलं तर लोक सांगतात की, ममता पश्चिम बंगालच्या 30 टक्के मतदारांचा व्होट बँक...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ममता बॅनर्जी- चौकीदार


डॉक सारांशित करण्यासाठी: गर्भपात कायद्याने मान्य असावं की नाही?

"सविताचा गर्भपात घडवून आणण्याशिवाय कोणताही पर्याय नव्हता, मात्र हॉस्पीटलने त्यासाठी नकार दिला अन् सविताची प्रकृती गंभीर झाली," प्रविण हलप्पनावार बीबीसीला सांगतात.

"त्यातच बाळाचा मृत्यू झाला आणि त्यानंतर सविताची प्रकृती अधिकच बिघडली. यातून सविता बाहेर आलीच नाही आणि तिचे काही अवयव काम करण्याचे थांबले. अखेर 28 ऑक्टोबर 2012 ला सविताचा मृत्यू झाला." त्या 31 वर्षांच्या होत्या.

गर्भपाताची परवानगी नाकारल्यामुळे सविता यांचा मृत्यू झाल्याची बातमी आंतरराष्ट्रीय स्तरावर पोहोचली आणि आयर्लंडमध्ये गर्भपातावरील बंदी उठवण्याची मागणीही जोर धरू लागली.

भारतीय वंशाच्या सविता हलप्पनावार या 31 वर्षीय महिलेला 2012मध्ये गर्भपाताला नकार देण्यात आला. सविता यांची प्रकृती गंभीर झाली आणि त्यांचा आयर्लंडमध्ये मृत्यू झाला.

त्यानंतर आयर्लंड सरकारनं गर्भपातावरील कायद्यात बदल करावा, अशी मागणी करत जवळपास 2,000 आंदोलकांनी डब्लिनमधल्या आयर्लंडच्या संसदेबाहेर निदर्शनं केली. लंडनमध्येही आयर्लंडच्या दूतावासाबाहेर निदर्शनं झाली.

आता आयर्लंडमध्ये गर्भपातावरील कायद्यान्वये घालण्यात आलेल्या बंदीवर उघड चर्चा होऊ लागली आहे. गर्भपातावर बंदी असावी आणि बंदी असू नये, हा वाद आहेच आणि या वादात दोन्ही मतांचे गट आजही देशात आहेत.

येत्या 25 मेला आयर्लंडमध्ये गर्भपाताभोवतीचा सध्याचा कायदा बदलावा की नाही, यासाठी सार्वमत घेतलं जाणार आहे. आयर्लंडच्या राज्यघटनेतील आठव्या कलमानुसार गर्भापत करणं हा कायद्याने गुन्हा आहे आणि यासाठी 14 वर्षांची शिक्षा होऊ शकते.

म्हणून आजही आयर्लंडमधल्या तरुणींना काही कारणास्तव गर्भपात करण्याची वेळ आली तर इंग्लंड गाठावं लागतं. त्यामुळे गर्भपात करण्यावरच्या अशा बंधनांना आयर्लंडमधल्या महिलांकडूनच विरोध होताना दिसतो आहे.

'लंडनला जाऊन गर्भपात'

गर्भपातावरील बंदी उठवण्याची मागणी लावून धरणारी एक व्यक्ती म्हणजे लुसी. दोन वर्षांपूर्वी लुसी गरोदर राहिली.

ज्या व्यक्तीमुळे लुसी गरोदर झाली होती, तिला लुसीने सगळं सांगितलं होतं. पण त्याच्यासोबत ती कायमस्वरूपी राहणार नसल्यानं तिला बाळ नको होतं. अखेर तिने गर्भपात करण्याचं ठरवलं. पण आयर्लंडमध्ये ते शक्य नव्हतं, हे तिला ठाऊक होतं.

मग तिने इंटरनेटवर याविषयीची माहिती गोळा करण्यास सुरुवात केली. पण कुणालाही कळू नये म्हणून ती न चुकता हिस्टरी डिलीट...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मूळ कर्नाटकच्या सविता हलप्पनावार या आयर्लंडमध्ये डेंटिस्ट म्हणून काम करत होत्या. 2012 साली गरोदरपणात त्यांना त्रास सुरू झाला. पती प्रविण हलप्पनावार यांनी त्यांना इथल्या युनिव्हर्सिटी हॉस्पिटल गॉलवेमध्ये नेलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: गर्भाला जगण्याचा अधिकार असतो यासंदर्भात न्यायालय विचाराधीन आहे.

मुंबई हायकोर्टाने एका बलात्कार पीडितेची गर्भपाताची याचिका फेटाळली आहे. 18 वर्षांच्या पीडितेचा गर्भ 27 आठवड्यांचा झाला आहे आणि डॉक्टरांच्या म्हणण्यानुसार गर्भपात केल्यास आईच्या जीवाला धोका होऊ शकतो.

याआधी न्यायालयानं हेही म्हटलं आहे की अशा घटनांमध्ये गर्भाच्या अधिकारांची समीक्षा करायला हवी.

कलम 21 नुसार कायद्याचं उल्लंघन करत नाही तोवर प्रत्येकाला स्वातंत्र्यानं जगण्याचा अधिकार आहे.

प्रश्न हा आहे की गर्भाला व्यक्तीचा दर्जा दिला जाऊ शकतो की नाही? जगभरात यावर एकमत नाही.

भारतीय दंड संहिता म्हणजेच इंडियन पिनल कोड अर्थात आयपीसीनुसार दोन दशकांपूर्वीपर्यंत गर्भाची परिभाषाच नव्हती.

भ्रूण म्हणजे काय?

1994 मध्ये जेव्हा गर्भचा कायदा करण्यात आला तेव्हा पहिल्यांदा भ्रूणाची व्याख्या मांडण्यात आली.

स्त्रीच्या गर्भात वाढणाऱ्या एम्ब्रियोला आठ आठवड्यांनंतर म्हणजे 57व्या दिवसापासून बाळ जन्माला येईपर्यंत कायद्याच्या परिभाषेत 'फीटस' म्हणजे 'भ्रूण' समजलं जातं.

गर्भाला अधिकार देण्यासंदर्भात न्यायालय विचाराधीन आहे.

मुलींच्या तुलनेत मुलांना पसंती देण्याच्या वृत्तीमुळे गर्भलिंग निदान करून गर्भपात केला जायचा.

आंतरराष्ट्रीय मेडिकल मासिक लॅनसेटच्या संशोधनानुसार 1980 ते 2010 दरम्यान भारतात एक कोटींपेक्षा जास्त गर्भपात यासाठी झाले कारण गर्भलिंग निदान चाचणीत त्या मुली असल्याचं समजलं.

अशा भ्रूणहत्यांना रोखण्याच्या उद्देशानं आणलेल्या PCPNDT कायद्यानुसार लिंग निदान चाचणी केल्यास डॉक्टर आणि कुटुंबीय सर्वांना तीन वर्षांची शिक्षा आणि दंड होऊ शकतो.

गर्भाच्या जगण्यावर निर्णय घेण्याचा अधिकार कुणाला आहे?

मुलगी नको म्हणण्याव्यतिरिक्त गर्भपाताची इतरही कारणं असू शकतात. उदाहरणार्थ बलात्कारामुळे गर्भवती झालेल्या किंवा गर्भ निरोध न वापरल्यामुळे गर्भवती झालेल्या स्त्रीला बाळ नको असल्यास.

मात्र काही वर्षांपूर्वीपर्यंत भारतात गर्भपात पूर्णपणे बेकायदा होता. फक्त एकाच कारणांमुळे गर्भपात केला जाऊ शकत होता - बाळामुळे आईच्या जीविताला धोका असेल तर.

त्यामुळेच 1971मध्ये गर्भपातासाठी नवीन कायदा म्हणजेच एमटीपी कायदा अस्तित्वात आला आणि यात गर्भधारणा झाल्यावर 20 आठवड्यांपर्यंत गर्भपात करायला कायदेशीर परवानगी देण्यात आली.

या परवानगीची अट होती की बाळाच्या जन्मामुळे आईला शारीरिक...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

देशाच्या नागरिकांना घटनेनुसार विविध अधिकार मिळतात. मात्र माणूस जन्माला येण्यापूर्वीच्या स्थितीत म्हणजे गर्भाचे काही अधिकार असतात का? याविषयी मंथन सुरू झालं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: गर्भाशयाच्या प्रत्यारोपणानंतरचं गरोदरपण अवघड असतं

'मी केवळ 28 वर्षांची आहे. या वयात माझे तीन गर्भपात झाले आहेत. एक मुलगा जन्मताक्षणी गेलेला आढळला. डॉक्टरांनी सांगितलं की मला आता मुलाला जन्म देता येणार नाही. मला स्वत:चं मूल हवं आहे. मला सरोगसीद्वारे मूल नकोय आणि मला मूल दत्तकही घ्यायचं नाहीये. तुम्हीच सांगा- काय होऊ शकतं?' आई होण्यासाठी आतूर मीनाक्षी वलांड सांगतात.

गुजरातमधल्या भरूचच्या मीनाक्षी वलांड यांनी डॉ. शैलेश पुणतांबेकर यांची भेट घेतली. त्यावेळी मीनाक्षी खूपच निराश होत्या.

ते वर्ष होतं 2017 आणि महिना होता एप्रिल. प्रचंड अशा उकाड्यात मीनाक्षी आपल्या आई आणि घरच्यांसह डॉ. शैलेश यांच्या हॉस्पिटलमध्ये पोहोचल्या.

गर्भाशयाच्या प्रत्यारोपणासाठी डॉ. शैलेश पुणतांबेकर संपूर्ण देशभरात प्रसिद्ध आहेत. पुण्यातल्या गॅलेक्सी हॉस्पिटलमध्ये ते कार्यरत आहेत.

अशर्मान सिंड्रोम काय आहे?

मीनाक्षीच्या गर्भात मूल राहत नव्हतं. कारण त्यांना अशर्मान सिंड्रोम नावाचा आजार होता. या आजारात मासिक पाळी न आल्याने अडचणी निर्माण होतात. गर्भाशय अनेक वर्ष काम करत नाही. एकामागोमाग एक गर्भपात झाल्याने हा आजार होतो. याव्यतिरिक्त पहिल्या गरोदरापणानंतर गर्भाशयाला जखम झालेल्या या स्त्रियांना हा आजार होतो.

International Journal of Applied Research या शोधपत्रिकेत प्रसिद्ध झालेल्या अहवालानुसार, जगात 15 टक्के महिला वेगवेगळ्या कारणांमुळे आई होऊ शकत नाहीत. यापैकी 3 ते 5 टक्के महिलांना गर्भाशयाचे आजार झालेले असतात.

दोन वर्षांपूर्वी मीनाक्षी गरोदर होत्या. तो एक क्षण होता आणि आज हा दिवस आहे.

आई होण्याचं माझं स्वप्न सत्यात साकारणार आहे. नोव्हेंबरचा पहिला आठवडा कधी एकदा उजाडतो असं मला झालं आहे. हॉस्पिटलात दाखल झाल्यानंतर तिथल्या नर्स आणि डॉक्टरांना मीनाक्षी रोज सांगत असतात.

मीनाक्षी यांच्या गर्भाशय प्रत्यारोपणाची शस्त्रक्रिया झाली आहे.

गेल्या पाच महिन्यांपासून मीनाक्षी हॉस्पिटलमध्ये आहेत. त्या 21 आठवड्यांच्या गरोदर आहेत. मे 2017मध्ये त्यांच्या आईच्या गर्भाशयाचं त्यांच्या शरीरात प्रत्यारोपण करण्यात आलं आहे.

गर्भाशय प्रत्यारोपण- आकडेवारी काय सांगते?

जगभरात गर्भाशयाचं प्रत्यारोपण जवळपास होत नाही. डॉ. शैलेश यांच्या मते जगात केवळ 26 महिलांत गर्भाशय प्रत्यारोपण झालं आहे. ज्यापैकी फक्त 14 प्रत्यारोपण शस्त्रक्रिया यशस्वी झाल्या आहेत.

संपूर्ण...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गर्भाशय प्रत्यारोपण आणि त्यानंतरचं गरोदरपण हे विज्ञानासमोरचं आव्हान मानलं जातं. डॉ. शैलेश पुणतांबेकर आणि त्यांच्या चमूने हे आव्हान पेललं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: गलवान खोऱ्यात चीनविरुद्धच्या संघर्षात जखमी झालेल्या सैनिकांची मोदींनी इथल्या एका लष्करी रुग्णालयात विचारपूस केली. मात्र पंतप्रधान मोदींची ही हॉस्पिटल भेट सोशल मीडियावर वादाच्या भोवऱ्यात सापडली आहे.

संजय दत्तच्या 'मुन्नाभाई MBBS' चित्रपटात अगदी आयत्या क्षणी असलेल्या जागेतच हॉस्पिटल उभारण्यात येतं. अगदी तसंच पंतप्रधान मोदींच्या भेटीसाठी लेहमध्ये हे हॉस्पिटल तयार करण्यात आलं, असा आरोप काही लोक सोशल मीडियावर करत आहेत. त्यामुळे अगदी #MunnaBhaiMBBS हा हॅशटॅगही वापरला जातोय.

सरकार तसंच लष्कराने मात्र हे 'तथ्यहीन' आरोप फेटाळले आहेत.

काय आहे या फोटोंमध्ये?

मोदींच्या या फोटोंमध्ये हॉस्पिटल दिसतंय, बेड्स दिसत आहेत, परंतु ना तिथे ड्रिपची व्यवस्था आहे ना बेडशेजारी औषधं. डॉक्टरांच्या जागी फोटोग्राफर आहे, आणि पिण्याच्या पाण्याची बाटलीसुद्धा नाही, अशा काही गोष्टी नेटिझन्सनी लक्षात आणून दिल्या आहेत. त्यामुळे हा सगळा बनावटीपणा मोदी फक्त फोटोंसाठी करत आहेत, असे आरोप होत आहेत.

"तुम्ही हॉस्पिटलमध्ये प्रोजेक्टर, माईक, प्रेझेंटेशनसाठी स्क्रीन पाहिला आहे का?" असा सवाल नेटिझन्सनी केला आहे.

पंतप्रधान मोदी भेट देणार म्हणून लष्कराच्या कॉन्फरन्स हॉलचं हॉस्पिटलमध्ये रूपांतर करण्यात आलं, असं काहींनी म्हटलं आहे. हॉस्पिटल आहे आणि तरीही एवढी स्वच्छता कशी, असा सवालही काहींनी केला आहे. बेडशीट पांढऱ्याशुभ्र आहेत, कचऱ्याचं कपटही नाही. असं हॉस्पिटल कुठे असतं असंही काहींनी म्हटलं आहे.

मग सत्य काय?

पंतप्रधान मोदींनी भेट दिलेल्या हॉस्पिटल वॉर्डला काही दिवसांपूर्वी म्हणजेच 23 जून रोजी लष्करप्रमुख जनरल एम. एम. नरवणे यांनी भेट दिली होती. त्यावेळी लष्कराच्या ट्विटर हँडलवर ते फोटो प्रसिद्ध करण्यात आले होते.

23 जून रोजी लष्करप्रमुख जनरल एम. एम. नरवणे यांनी अशाच किंवा याच रुग्णालयाला भेट दिली होती.

पंतप्रधान मोदी यांनी भेट दिलेल्या वॉर्डाचे फोटो आणि लष्करप्रमुख नरवणे यांनी भेट दिलेल्या वॉर्डाचे फोटो सारखेच असल्याचं स्पष्ट होतं आहे. दोन्ही फोटोंमध्ये दिसणारे वॉर्डातील तपशीलही तसेच आहेत. त्यामुळे हे आयत्यावेळी उभारण्यात आलेलं हॉस्पिटल नाही हे सिद्ध होतं आहे.

लष्करातर्फे जारी केलेल्या प्रसिद्धीपत्रकानुसार, "पंतप्रधान मोदींनी 3 जुलै रोजी लेह इथल्या हॉस्पिटलला भेटीबाबत प्रतिमा मलीन करण्याच्या हेतूने तथ्यहीन आणि संदर्भाविना आरोप करण्यात येत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारत चीन तणावादरम्यान पंतप्रधान नरेंद्र मोदी शुक्रवारी सकाळी लेहला पोहोचले. तिथे त्यांनी सैनिकांची भेट घेत त्यांचं मनोधैर्य वाढवलं. "तुमच्या शौर्याची जाण संपूर्ण देशाला आहे," असं त्यांनी सैनिकांना सांगितलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: गलवान खोऱ्यामध्ये भारत-चीन सीमेवर तैनात असणाऱ्या भारतीय जवानांकडे शस्त्रं होती परंतु जुन्या एका करारानुसार त्यांनी त्यांचा वापर केला नाही. शस्त्राविना भारतीय जवानांना चीनसमोर कसं पाठवलं होतं असा प्रश्न राहुल गांधी यांनी विचारला होता.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

त्यावर परराष्ट्रमंत्री एस. जयशंकर यांनी ट्वीट करुन उत्तर दिले आहे. सीमेवर सर्व जवानांकडे शस्रं असतात. 15 जून रोजी गलवानमध्ये तैनात असणाऱ्या जवानांकडेही हत्यारं होती. मात्र 1996-2005 या काळातील करारानुसार अशा प्रसंगी बंदुकांचा वापर होत नाही.

15 आणि 16 जूनच्या रात्री गलवान खोऱ्यामध्ये भारत आणि चीन यांच्यातील सैनिकांमध्ये हिंसक संघर्ष झाला. त्यात 20 भारतीय जवान मृत्युमुखी पडले. राहुल गांधी यांनी त्यावर काही प्रश्न उपस्थित केले होते. जयशंकर यांनी त्याला उत्तर दिले असले तरी त्यावर लोक संतुष्ट नसल्याचे दिसून येते. सोशल मीडियावर लोक त्या उत्तरावर प्रतिक्रिया देत आहेत.

राहुल पंडिता यांनी,  "या जवानांकडे जर शस्त्रं होती. तसेच कराराचं कारणही मी समजू शकतो. पण शस्त्रं असून त्याचा वापर करु शकत नाही याला काय अर्थ आहे. कमांडिंग ऑफिसरला काटेरी तारांनी मारलं जात असताना ती न वापरण्यात काय अर्थ आहे." असं ट्वीट केलं आहे.

पत्रकार आशुतोष यांनीही जयशंकर यांच्यावर टीका केली आहे. परराष्ट्रमंत्र्यांचे ट्वीट जितकी माहिती देतात त्याहून जास्त माहिती लपवतात. स्वरक्षणासाठी जवानांनी शस्त्रं का वापरली नाहीत याचं उत्तर मंत्र्यांनी द्यावं असं मत त्यांनी ट्वीटमध्ये व्यक्त केलं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

परराष्ट्रमंत्री एस. जयशंकर यांनी काँग्रेसचे नेते राहुल गांधी यांच्या प्रश्नांना उत्तरे दिली आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: गवंडी काम करणारे नजीम राजा खान हे त्या गावात शिव मंदिर बांधत होते. तेव्हा त्यांच्या मनात मशिदीचाही विचार आला.

40 वर्षीय राजा खान मुस्लीम आहेत. ते हिंदूचं मंदिर बांधत होते. पण त्यांना स्वत: प्रार्थना करायची असल्यास आसपास मशीद नाही.

"नमाज पढण्यासाठी इथे जागाच उपलब्ध नव्हती. नातेवाईक यायचे तेव्हा प्रार्थनेसाठी जागा नसल्यानं गैरसोय व्हायची," असं खान सांगतात.

ही गोष्ट त्यांनी त्यांच्या मूम गावातल्या 400 मुस्लीम कुटुंबीयांसमोर मांडली. पण ही सर्वच मंडळी गरीब असल्यानं मशिदीसाठी जागा विकत घेण्याची त्यांची क्षमता नव्हती.

आम्हाला थोडी जागा द्याल?

या भागातले बहुसंख्य मुस्लीम हे अकुशल मजूर असून ते बांधकामाच्या साईटवर काम करतात. तर उर्वरित 400 हिंदू आणि 4000 शीख समुदायातील लोक हे त्यांच्या तुलनेनं सुस्थितीत आहेत.

मंदिराचं काम सुरू होऊन 18 महीने झाले होते. बांधकाम पूर्ण व्हायला आलं तेव्हा राजा यांनी एक विचार मांडला.

नजीम राजा खान (उजवीकडे)

त्यांनी मंदिर प्रशासनाकडे म्हणणं मांडंलं. ते म्हणाले, "तुम्हाला तुमचं नवीन मंदिर लवकरच मिळेल. तसंच एक जुनं मंदिरही आहे. पण आम्हा मुस्लिमांकडे मात्र प्रार्थना करण्यासाठी मशीद नाही. ती बांधण्यासाठी जागा विकत घ्यायची म्हटली तर त्यासाठी पैसेही नाहीत. तुम्ही आम्हाला थोडीशी जागा द्याल का?"

एका आठवड्यानंतर राजा यांना त्यांच्या प्रश्नाचं उत्तर मिळालं. मंदिर प्रशासनानं मंदिरासमोरील जवळपास 900 स्क्वेअर फूट इतकी जागा त्यांना देण्याचं ठरवलं.

"माझं मन आनंदानं भरून आलं होतं. कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी माझ्याकडे शब्दच नव्हते," राजा त्यावेळच्या परिस्थितीचं वर्णन करतात.

मंदिर व्यवस्थापन समितीतील पुरषोत्तम लाल यांनी सांगितलं की, "ती मागणी अत्यंत मनापासून करण्यात आली होती. आम्ही सर्व एकत्र येऊन आनंद आणि दु:ख वाटून घेतो. असं असताना मुस्लिमांकडे त्यांची मशीद नसणं, ही अयोग्य गोष्ट होती."

दोन महिन्यांपासून राजा आणि इतर गवंडी यांनी एकत्र येऊन मशीद बांधण्याचं काम सुरू केलं आहे.

मशीद उभारण्याकरता लागणाऱ्या निधीसाठी शीख समुदाय मदत करत आहे, तसंच या मशिदीची भिंत गुरुद्वाराला लागूनच आहे. अल्पसंख्याक समाज अनेकदा पक्षपातीपणा झाल्याची तक्रार करताना दिसतो. पण इथे मात्र देशातल्या तीन धर्मांमधील सांप्रदायिक सौहर्दाचं हे एक दुर्मीळ उदाहरण पाहायला मिळतं.

मर्यादा आहेत का?

अलिकडच्या काळात, मानवी हक्क...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतातले धार्मिक गट अनेकदा एकमेकांशी भिडतात. त्यातून हिंसाचारही होतो. पण पंजाबमधल्या एका गावात धार्मिक सलोखा टिकवून ठेवणारी एक उल्लेखनीय गोष्ट घडत आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: गव्याला पकडताना अनेक अडचणींचा सामना वनविभागाला करावा लागला. लोकांच्या गर्दीमुळे आणि आरडाओरड्यामुळे गवा बिथरला आणि इतरत्र धावू लागला. यात तो गंभीर जखमी देखील झाला. या घटनेनंतर आता अनेक प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत.

वन्यप्राणी शहरात आल्यावर काय करायचं?

"वन्यप्राणी मानवी वस्तीत येण्याची ही पहिली वेळ नाही. या आधी अनेकदा बिबट्या शहरांमध्ये आल्याच्या घटना घडल्या आहेत. असे प्राणी जर मानवी वस्तीत आले तर लोकांनी गोंधळ करु नये," असं माजी वनाधिकारी प्रभाकर कुकडोलकर सांगतात.

"लोकांनी आरडाओरडा केला, त्याच्या जवळ जाण्याचा प्रयत्न केला तर तो प्राणी हल्ला करण्याची शक्यता असते. हे प्राणी त्यांच्या अधिवासापासून बाहेर आलेले असल्याने ते घाबरेलेले आणि बिथरलेले असतात. त्यांना स्वतःच्या जीवाची काळजी असते. यामध्ये ते आक्रमक होण्याची शक्यता असते. त्यामुळेच नागरिकांनी गोंधळ न करता संबंधित यंत्रणांना प्राण्याची माहिती देणं आवश्यक असतं," कुकडोलकर सांगतात.

यंत्रणांनी कुठली पाऊलं उचलायला हवीत?

एखादा वन्यप्राणी मानवी वस्तीत आला तर काय करायचं याबाबात प्रत्येक राज्याने मार्गदर्शक सूचना तयार केल्या आहेत. त्याचं पालन होणं अत्यंत आवश्यक आहे.

कुकडोलकर म्हणतात, ''वन्यप्राणी मानवी वस्तीत आल्याची माहिती मिळाल्यानंतर त्याला पकडण्याची पूर्वतयारी करणं आवश्यक असतं. त्याला पकडण्यासाठी लागणारं साहित्य, वाहनं, प्रशिक्षित मनुष्यबळ हे उपलब्ध आहे की नाही हे पाहणे अत्यंत आवश्यक असते. त्याचबरोबर पोलीस, महापालिका, वनविभाग यांनी समन्वय साधून काम करणं गरजेचं आहे.

"पोलिसांनी ज्या भागात वन्यप्राणी आला आहे त्या भागात कलम 144 लागू करुन तो भाग क्वारंटाईन करायला हवा. वनविभागाने त्या प्राण्याला पकडण्याची योजना आखायला हवी आणि तशी अंबलबजावणी करायला हवी. त्याचबरोबर त्या प्राण्याला पकडताना त्या प्राण्याची, नागरिकांची आणि कर्मचाऱ्यांची सुरक्षा घेणं अत्यंत आवश्यक असतं," कुकडोलकर सांगतात.

वन्यप्राणी मानवी वस्तीत कसे येतात ?

शहरालगत नैसर्गिक अधिवास असल्याने वन्यप्राणी शहरांमध्ये येण्याची शक्यता असते. पुण्याच्या जवळ सह्याद्रीच्या पर्वतरांगा आहेत. त्यात अनेक प्राण्यांचा अधिवास आहे. या प्राण्यांचा अधिवासाता लोकांनी हस्तक्षेप केल्याने या प्राण्यांचं क्षेत्र कमी होत गेलं.

महाराष्ट्रातील अनेक गावं ही वनांवर अवलंबून आहेत. त्यामुळेसुद्धा या प्राण्यांच्या अधिवासाची प्रत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पुण्यातील कोथरुड भागात 9 डिसेंबरला रानगवा आल्याने सर्वच यंत्रणांची तारांबळ उडाली. सात तासाच्या थरारनाट्यानंतर त्याला बेशुद्ध  करुन पकडण्यात वन विभागाला यश आले. परंतु नंतर या गव्याचा मृत्यू झाला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: गस्तीमधील या त्रुटी आता प्रकर्षाने जाणवायला लागल्याचं चौधरी यांनी बीबीसी प्रतिनिधी जुगल पुरोहित यांच्याशी बोलताना सांगितलं. ही संवेदनशील आहे आणि तिथला प्रश्न हाताळण्यात केंद्रसरकार कमी पडत असल्याचं त्यांचं म्हणणं आहे. त्याचवेळी इंडो-तिबेटन पोलीस दल भारतीय सैन्यदलाबरोबर कसं काम करतं हे ही चौधरी यांनी समजून सांगितलं. पाहा ही सविस्तर मुलाखत...

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारत आणि चीन दरम्यानच्या प्रत्यक्ष नियंत्रण रेषेवर भारताची गस्त कमी पडतेय, असा आरोप इंडो-तिबेटन सीमा पोलीस दलाचे माजी उपमहानिरीक्षक जयवीर चौधरी यांनी बीबीसीशी बोलताना केला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: गांधींजींच्या हत्येच्या 10 दिवस आधी नथुराम गोडसे आणि त्याच्या साथीदारांनी गांधींजीवर हल्ला केला होता.

'जर 20 जानेवारीच्या घटनेनंतर जर पुरेशी दक्षता घेतली असती तर आजचा इतिहास काही वेगळा असता,' असं गांधीजींचे पणतू तुषार गांधी यांनी बीबीसीला सांगितलं.

नवी दिल्लीतील बिर्ला हाऊसमध्ये महात्मा गांधींना ठार मारण्याचा प्रयत्न झाला होता. या घटनेनंतर अवघ्या दहाच दिवसांनी पुन्हा एकदा नथुराम गोडसेनी गांधीजींवर हल्ला केला होता. त्यात गांधीजींचा मृत्यू झाला.

भारताला स्वातंत्र्य मिळून काही महिनेच झाले होते. आणि देशात ठिकठिकाणी धार्मिक तणावाचं वातावरण होतं.

'हिंदू, शीख आणि मुस्लिमांमध्ये एकेकाळी बंधुभाव होता. आता ते राहिलं नाही, हे पाहून माझ्या मनाला यातना होत आहे,' असं गांधी म्हणाले होते. ऑक्सफर्ड युनिव्हर्सिटी प्रेसने प्रकाशित केलेल्या आणि स्टॅनेले वॉलपर्ट यांनी लिहिलेल्या 'गांधीज मिशन' या पुस्तकात अस म्हटलं आहे.

"सर्वांनी एकत्र यावं यासाठी मी आमरण उपोषण करणार आहे," अशी घोषणा महात्मा गांधींनी 12 जानेवारीला केली होती आणि दुसऱ्याच दिवशी त्यांनी उपोषण सुरू केलं.

'तुम्ही तुमचं उपोषण सोडा,' अशी विनंती करण्यासाठी देशभरातून लोक येत असत. या लोकांसमवेत महात्मा गांधी नित्यनेमाने प्रार्थना करत. पण त्यांनी आपलं उपोषण सोडलं नाही.

"जेव्हा मला खात्री होईल की सर्व धर्मांच्या लोकांमध्ये सलोखा निर्माण झाला आहे, तेव्हाच मी माझं उपोषण सोडणार आहे, असं त्यांनी निग्रहानं सांगितलं," अशी नोंद वॉलपर्ट यांच्या पुस्तकात  आहे.

"जर माझ्या अकार्यक्षमतेमुळं या देशातील हिंसाचार नियंत्रणात येत नाही, असं बापूंना वाटत असेल तर मी माझ्या पदाचा राजीनामा देतो," असं सरदार वल्लभभाई पटेल यांनी म्हटलं होतं. पण गांधींनी त्याही गोष्टीला नकार दिला.

100हून अधिक नेत्यांनी महात्मा गांधींना उपोषण सोडण्यासाठी विनंती केली होती. आम्ही शपथ घेऊन सांगतो की आम्ही धार्मिक सलोखा ठेऊ, असं आश्वासन त्यांनी वारंवार दिलं. त्यानंतर 18 जानेवारीला त्यांनी आपलं उपोषण सोडलं. त्यावेळी पं. जवाहरलाल नेहरू, सरदार वल्लभभाई पटेल, मौलाना आझाद असे प्रमुख नेते उपस्थित होते.

"आम्ही या पुढं बंधुभावाने राहू, असं सात कलमी आश्वासन सर्व गटांच्या नेत्यांनी लिहून दिलं. कोणत्याही स्थितीत आम्ही ही प्रतिज्ञा मोडणार नाही, असं ही त्यात म्हटलं होतं," अशी नोंद या पुस्तकात आहे.

20 जानेवारीला...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

30 जानेवारी 1948 ला नथुराम गोडसेने महात्मा गांधी यांची गोळ्या झाडून हत्या केली होती. गांधींजींची हत्येसाठी नथुराम गोडसेनी अनेक वेळा प्रयत्न केले होते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: गांधीजींना भारत म्हणजे इथले सर्व धर्मपंथांचे, सर्व प्रदेशातले, सर्व भाषिक आणि सर्व जातीचे लोक अभिप्रेत होते. समानता, बंधुत्व आणि मानवीय प्रतिष्ठेच्या कल्पनेने भारलेल्या स्त्री-पुरुष आणि अगदी लहान मुलांनीही या राष्ट्र उभारणीत हातभार लावायचा होता. यातूनच धर्मनिरपेक्ष भारत घडवायचा होता. संपूर्ण जगासाठी हा एक आदर्श ठरला असता.

मात्र आज या आघाड्यांवर भारत कुठे आहे? आज गांधीजी असते आणि त्यांनी देशाची परीक्षा घेतली असती तर आपल्याला किती गुण मिळाले असते? भारताने स्वतःच स्वतःला किती गुण दिले असते? हे काही प्रश्न आहेत.

खरं तर सगळ्या जगासमोरच आज अनेक समस्या आ वासून उभ्या आहेत. मात्र त्या सर्व व्यापक समस्यांचा एकजुटीने सामना करण्याऐवजी भारतीय समाजातले काही घटक आज स्वतःच भारतासाठी समस्या निर्माण करत आहेत.

वरवर पाहता या समस्या राजकीय, आर्थिक आणि सामाजिक स्वरूपाच्या वाटत असतील. मात्र वास्तवात त्या वैचारिक आणि अस्तित्ववादी संकटाचं रूप घेत आहेत.

काश्मिरमध्ये सर्व शांत आहे. भारतीय समाजाला ही जबरदस्तीनं लादलेली शांतताच खरी वाटू लागली आहे. पूर्वी इथले पत्रकार म्हणायचे, की परिस्थिती नियंत्रणात, मात्र तणाव आहे. पण 'तणावपूर्ण' म्हटल्यानं ब्रँडिंग नीट होत नाही, असं सत्ताधाऱ्यांना वाटू लागलं. त्यामुळे त्यांनी सरळ सांगितलं की परिस्थिती पूर्णपणे 'नियंत्रणा'त आहे असंच म्हणा. काश्मिरी लोकांना बळाचा वापर करून तात्पुरतं का होईना नियंत्रणात ठेवलं आहे. उर्वरित देशातील जनतेवर प्रसारमाध्यमांचं नियंत्रण आहे.

अशा परिस्थिती गांधी असते तर त्यांनी काय केलं असतं, कुणास ठाऊक. मात्र गांधीजी काश्मीरला गेले होते. इंग्रज किंवा काश्मीरच्या राजाशी कागदी करार करून विलीनीकरण होऊ शकतं, अशी भावना जेव्हा काश्मिरी जनतेच्या मनात होती, तेव्हा गांधीजी काश्मीरला गेले होते.  .

काश्मीर म्हणजे तिथली जनता.

राज्य-व्यवस्थेला अशाच पद्धतीने विचार करण्याची सवय असते. ही एक दूरगामी चूक ठरेल, हे गांधींच्या लक्षात आलं होतं. त्यामुळेच त्यांनी म्हटलं होतं, की काश्मीर म्हणजे केवळ तिथला भूभाग किंवा तिथला राजा नाही. काश्मीर म्हणजे तिथली जनता.

ज्या गांधींनी देशातल्या जनतेला सोबत घेऊन शक्तिशाली ब्रिटिश राजवटीला हादरा दिला, त्यांना लोकांच्या भावनांचा आदर ठेवणं आणि त्यांची मनं जिंकणं हे अधिक आवश्यक वाटलं.

आपल्या ऐतिहासिक काश्मीर यात्रेच्या दोन दिवसांपूर्वी 29 जुलै 1947ला...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

महात्मा गांधींनी स्वतंत्र आणि स्वावलंबी भारताचं स्वप्न पाहिलं होतं. हे स्वप्न कुठल्या सैद्धांतिक किंवा तात्त्विक आधारावर पाहिलं नव्हतं. ते एखाद्या व्यावहारिक योजनेसारखं होतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: गाईचं रक्षण करण्याबद्दल संघ आग्रही आहे, पण त्यामुळे होणाऱ्या हिंसेचं मात्र तो समर्थन करत नाही, असं भागवत यांनी म्हटलं आहे.

त्यांना भारताची राज्यघटना मान्य आहे, धर्मनिरपेक्षता मान्य आहे, राजकारणात विरोधी पक्षांच्या भूमिकेचं ते समर्थन करतात आणि सर्वांना सोबत घेऊन जाण्याची गोष्ट करतात.

भारतीय जनता पक्षाच्या काँग्रेसमुक्त भारताच्या भूमिकेचं संघ समर्थन करत नाही, असंही त्यांनी म्हटलं आहे. समर्थक असो अथवा विरोधक ते सर्वांनाच आपलं मानतात.

असं वाटत आहे की, आरएसएस स्वत:ला मुख्य प्रवाहात आणू पाहत आहे आणि त्याद्वारे प्रतिमा बदलण्याचा प्रयत्न करत आहे.

संघ असं का करत आहे आणि याच वेळेला का करत आहे, हे वेगळे प्रश्न आहेत आणि त्यावर चर्चा करता येऊ शकते.

'भारतात राहणारे सर्वच लोक हिंदू'

भारतात राहणारे सर्वच लोक हिंदू आहेत आणि मुस्लीमही हिंदूच आहेत, असं संघ म्हणत आला आहे.

भारतात लोक हिंदू शब्दाकडे धर्म म्हणून पाहतात. यामुळे संघानं मुस्लिमांना हिंदू म्हणण्याऐवजी भारतीय म्हटलं पाहिजे होतं.

मुस्लीमही हिंदू शब्दाकडे एक धर्म म्हणून पाहतात. त्यामुळे मोहन भागवतांनी हिंदू शब्दाचा केलेला वापर हा त्यांच्या जुन्याच भूमिकेचा पुनरुच्चार ठरतो.

असं असलं तरी काही दिवसांपूर्वी एकदम रोखठोक बोलणाऱ्या मोहन भागवत यांच्या भाषेत सध्या बदल झाला आहे.

यात लक्षात घ्यायची बाब म्हणजे हे सर्व बोलण्यासाठी हीच वेळ का निवडली गेली.

या दोन्ही बाबींवर नजर टाकल्यास तुमच्या लक्षात येईल की संघाची नजर आता उदारमतवादी हिंदूंवर आहे. उदारमतवादी विचारधारा असणाऱ्या हिंदूंना आपल्या बाजूनं ओढण्याची संघाची इच्छा आहे.

हेच उदारमतवादी हिंदू लिंचिंग आणि लव्ह जिहाद यासारख्या घटनांपासून नाराज होते. तसंच भाजपच्या काँग्रेसमुक्त भारत या संकल्पनेवर ही मंडळी नाराज होती. कारण लोकशाहीत विरोधकांची गरज आहे आणि देशात एकच पक्ष सत्तेवर असण्यात त्यांना कमी विश्वास आहे, असं या उदारमतवादी हिंदूंना वाटतं.

'आधुनिकता, धर्मनिरपेक्षता आणि लोकशाहीवर संघाचा विश्वास'

आधुनिकता, धर्मनिरपेक्षता आणि लोकशाहीवर संघाचा विश्वास आहे, असा मेसेज या नाराज मंडळीला द्यायचा मोहन भागवत यांनी प्रयत्न केला.

भाजप नेतृत्वापासून अंतर ठेवायची संघाची इच्छा आहे, असा दुसरा मेसेज द्यायचा प्रयत्न होता. तसंच विद्यमान सरकारच्या बाबतीत संघ पुरेशा प्रमाणात खूश नाही, असंही त्यांनी सांगायचा प्रयत्न केला....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या दिल्लीतल्या तीन दिवसीय चर्चासत्रात संघाशी संबंधित सर्व मुद्द्यांवर राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे सरसंघचालक मोहन भागवत यांनी मतं मांडली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: गाजलेले बँक घोटाळे

नीरव मोदी आणि त्याच्या कंपन्यांनी आपली परदेशी कर्जं फेडण्यासाठी पंजाब नॅशनल बँकेला चुना लावल्याने देशाचं आर्थिक वातावरण ढवळून निघालं आहे.

त्याचवेळी केंद्रीय माहिती आणि प्रसारण मंत्री रवीशंकर प्रसाद यांनी लोकसभेत प्रश्नोत्तराच्या तासाला दिलेलं विवेचन आणखीच धक्कादायक आहे.

त्यांनी सदनाला दिलेल्या माहितीनुसार, मागच्या चार वर्षांत म्हणजेच 2012पासून ते 2016 या कालावधीत घोटाळ्यांमुळे सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांचं 22 हजार 743 रुपयांचं नुकसान झालं आहे.

बंगळुरुच्या इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेंट या संस्थेनं देशातल्या बँक घोटाळ्यांचा एक विस्तृत अहवाल तयार केला आहे.

घोटाळ्यांमुळे अर्थव्यवस्थेचं मोठं आर्थिक नुकसान झालं आहे.

2017मध्ये पहिल्या 9 महिन्यात स्टेट बँक ऑफ इंडियात 429, आयसीआयसीआय बँकेत 455 तर एचडीएफसी बँकेत 244 प्रकरणं उघड झाली. हे सगळे घोटाळे एक लाखांपेक्षा जास्त रकमेचे होते.

या घोटाळ्यांमध्ये मुख्य सहभाग बँकेच्या कर्मचाऱ्यांचा असल्याचंही या अहवालात म्हटलं आहे.

स्टेट बँकेतून 60, एचडीएफसीमधून 49 तर एक्सिस बँकेतून 35 जणांना घोटाळ्यांच्या आरोपांवरुन नारळ देण्यात आला आहे.

आता नीरव मोदी प्रकरणात पंजाब नॅशनल बँकेतही20 कर्मचारी निलंबित झाले आहेत.

एक नजर टाकूया देशातल्या लक्षात राहिलेल्या 5 महत्त्वाच्या बॅंक घोटाळ्यांवर...

2011 - सीबीआयने केलेल्या तपासात 1500 कोटींचा कर्ज घोटाळा उघड झाला. महाराष्ट्र बँक, ओरिएंटल बँक ऑफ कॉमर्स आणि आयडीबीआयमधल्या अधिकाऱ्यांनी मिळून 10 हजारच्या वर बनावट खाती उघडली. या खात्यांना 1500 कोटी रुपयांची कर्जं वितरित केली. हा खटला अजून सुरू आहे.

2014 - 3 वर्षांनंतर मुंबई पोलिसांनी फिक्स्ड डिपॉझिट किंवा मुदत ठेवींचा घोटाळा उघडकीला आणला. 700 कोटी रुपयांचा चुना त्यात बँकेला बसला. तर कोलकात्यातला एक उद्योजक बिपिन व्होरा याने सेंट्रल बँकेला फसवून 1400 कोटी रुपयाचं कर्ज उचललं होतं.

याच वर्षी सिंडिकेट बँकेचे एस के जैन याला पकडण्यात आलं होतं. त्यांच्यावर 8000 कोटी रुपयांचं कर्ज मंजूर करण्यासाठी लाच घेतल्याचा आरोप आहे.

याच वर्षी मद्यसम्राट विजय माल्या याने युनियन बँकेचं कर्ज भरता येणार नाही असं सांगून टाकलं होतं. बँकेनं त्याला कर्जबुडवा जाहीर केलं.

2015 - हे वर्ष परकीय चलन घोटाळ्यामुळे गाजलं. काही बँकांच्या कर्मचाऱ्यांनी एकत्र येऊन 6000 कोटी रुपये अवैधरित्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

दोनच दिवसांपूर्वी पंजाब नॅशनल बँक या देशातील दुसऱ्या क्रमांकाच्या सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकेत 11,400 कोटी रुपयांचा घोटाळा समोर आला. पण गेल्या चार वर्षांत देशातील सार्वजनिक क्षेत्रातील बॅंकाचे घोटाळ्यांमुळे 22 हजार 743 रुपयांचे नुकसान झालं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: गाझापट्टीमध्ये सुरू असणारा संघर्ष आता वेस्ट बँकपर्यंत पोहोचला आहे.

अमेरिकी राजदूत हॅडी आम्रा हे इस्रायल, पॅलेस्टाईन आणि संयुक्त राष्ट्रांच्या अधिकाऱ्यांसोबत चर्चा करून युद्धबंदीसाठी प्रयत्न करतील. शनिवारी सकाळीही इस्रायलने हवाई हल्ले केले तर उत्तरादाखल पॅलेस्टाईनच्या लोकांनी रॉकेट हल्ले केले.

इस्रायलने शनिवारी पहाटे गाझाच्या पश्चिमेकडे असलेल्या शरणार्थी शिबिरावर केलेल्या हवाई हल्ल्यात कमीत कमी 7 पॅलेस्टाईन नागरिकांचा मृत्यू झाल्याचं आणि यात महिला आणि लहान मुलांचाही समावेश असल्याचं पॅलेस्टाईनच्या आरोग्य मंत्र्यांनी म्हटलं आहे.

गाझातील अतिरेक्यांनीही रॉकेट हल्ला करत इस्रायलच्या बीरशेबा शहराला लक्ष्य करून इस्रायलच्या हवाई हल्ल्यांना प्रत्युत्तर दिलं. शुक्रवारी हा संघर्ष वेस्ट बँकपर्यंत पोहोचला. ज्यात कमीत कमी 10 पॅलेस्टाईन नागरिकांचा मृत्यू झाला आहे तर शेकडो जखमी झालेत.

रविवारी संयुक्त राष्ट्रांच्या सुरक्षा परिषदेची बैठक होत आहे. या बैठकीआधी अमेरिकेचे राजदूत हॅडी आम्रा तेल अविवमध्ये दाखल झालेत. "शाश्वत शांततेसाठी काम करण्याची गरज दृढ करणे", हा हॅडी यांच्या दौऱ्याचा उद्देश असल्याचं इस्रायलमधल्या अमेरिकी दूतावासाने म्हटलं आहे.

मात्र, इस्रायल आणि पॅलेस्टाईन दोघांनाही युद्धबंदीसाठी आतापर्यंत करण्यात आलेल्या आवाहनाला प्रतिसाद मिळालेला नाही. इस्रायलने गाझामध्ये हमासवर सुरू केलेल्या हवाई हल्ल्यामुळे पश्चिम आशिया हा विषय अमेरिकेचे अध्यक्ष जो बायडन यांच्या अजेंड्यावर आला आहे. त्यामुळे बायडन प्रशासनाची संपूर्ण टीम तयार नसतानाही त्यांना या मुद्द्यावरून डिप्लोमॅटिक आघाडीवर तातडीने काम करावं लागतंय. बायडन प्रशासनाने अजून इस्रायलच्या राजदूतांचीही नेमणूक केलेली नाही.

हॅडी आम्रा हे मध्यम-स्तरावरचे दूत आहेत आणि अमेरिकेच्या पूर्व प्रशासनात विशेष राजदूतांना जो दर्जा असायचा तो त्यांना नाही, अशी माहिती बीबीसीच्या बारबरा प्लेट अशर यांनी दिली आहे.

इस्रायलमध्ये गृहयुद्धाची शक्यता

इस्लायल आणि पॅलेस्टाईन यांच्यात सुरू असलेला संघर्ष आता गाझापट्टीनंतर पॅलेस्टाईनच्या ताब्यात असलेल्या वेस्ट बँकेच्या बहुतांश भागात पसरला आहे.

वेस्ट बँकच्या वेगवेगळ्या भागात झालेल्या हिंसाचारात कमीत कमी 10 पॅलेस्टाईन नागरिकांचा मृत्यू झाला आहे तर शेकडो जखमी झाले आहेत.

इस्रायलचं सैन्य अश्रूधुराचे गोळे आणि रबर बुलेट्सचा वापर करत आहे. तर पॅलेस्टाईनने...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इस्रायल आणि पॅलेस्टाईन यांच्यातला संघर्ष कमी व्हावा, यासाठी अमेरिकेचे राजदूत तेल अविवमध्ये दाखल झालेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: गाझियाबाद मधील 'त्या' सिग्नलवर डोरीस वाहतूकीचे स्वयं प्रेरणेनं नियंत्रण करतात.

पण त्या असं का करतात?

2009 मध्ये याच ठिकाणी त्यांची मुलगी निक्की चा अपघात झाला होता. त्यात ती दगावली.

मनावर त्याचं कुठलंही दडपण न येऊ देता फ्रान्सिस तिथंच वाहतुकीचं नियोजन करतात. या ठिकाणी यापुढे कुठलाही अपघात होऊ नये आणि कुणाचा जीव जाऊ नये, म्हणून त्यांची ही फरपट.

"तिच्या बाबतीत काय घडलं आहे, हे मला माहित आहे. तिच्याएवढं धैर्य मी इतर कुणातही पाहिलं नाही. ज्या जागेवर तिनं आपली मुलगी गमावली, तिथं ती रोज नव्या आत्माविश्वासानं कशी काय येते? कुणास ठाऊक...", असं पोलीस हवालदार कुमारपाल सिंग यांनी बीबीसीला सांगितलं.

'ती गेली अन् मी वाचले'

त्या प्रवास करत असलेल्या रिक्षेला एका भरधाव कारनं धडक दिल्याचा प्रसंग फ्रान्सिस यांना आजही लख्ख आठवतो.

बेदरकार वाहन चालकांना डोरीस वेळप्रसंगी दंडुक्याचा धाक दाखवतात.

"अपघातात निक्की गेली मात्र मी वाचले, त्या दिवशी वाहतुकीचं नियोजन योग्य झालं असतं तर हा अपघातच नसता झाला," अशा भावना बीबीसीकडे व्यक्त करताना फ्रान्सिस यांना अश्रू अनावर झाले होते.

गाड्यांची सतत वर्दळ असलेल्या या ठिकाणी अनेकदा चालक बेदरकारपणे गाडी चालवत होते.

पण हल्ली फ्रान्सिस वाहतूकीचं नियोजन करत असल्यानं चालक वाहनं सावकाश चालवतात. मुजोर वाहन चालकांना त्या कधी-कधी दंडुक्याचा धाकही दाखवतात.

मुलगी निक्की हिच्या फोटोसोबत डोरीस.

"गेल्या सहा वर्षांपासून मी वाहतुकीचं नियोजन करत आहे. लोकांचे प्राण वाचवणं हेच माझं ध्येय आहे. कोणत्याच आईपासून तिचं मूल आणि पती अपघातानं हिरावू नये, अशी मी प्रार्थना करते. म्हणून जोवर शक्य आहे तोवर मी हे काम करत राहीन," असं फ्रान्सिस म्हणतात.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

दिल्लीजवळच्या गाझियाबादमध्ये एक महिला रस्त्यावर वाहतूक नियंत्रित करतांना दिसतात. त्या पोलीस कर्मचारी नाहीत तर गाझियाबादच्या 'ट्राफिक हिरोईन' म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या डोरीस फ्रान्सिस आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: गाडी 20 सेकंद लवकर आली म्हणून कंपनीने माफी मागावी ही एक अद्भूत घटना आहे.

या 20 सेकंदाच्या 'मोठ्या गैरसोयीमुळे' मागितलेली 'मन:पूर्वक माफी' हा सगळ्या प्रवाशांना एक मोठा धक्का होता. कारण इतर देशांत 20 सेकंद लवकर नव्हे, तर यापेक्षा कितीतरी उशीर झाल्यामुळे प्रवाशांची गैरसोय झालेली आपण पाहतो.

जपानमध्ये हाय स्पीड बुलेट ट्रेन शेवटच्या थांब्यावर निर्धारित वेळेपेक्षा सर्वसाधारणपणे 54 सेकंद उशीरा येऊ शकते. त्यात कोणाचंही नियंत्रण नसलेल्या नैसर्गिक आपत्तीमुळे झालेल्या विलंबाचाही समावेश आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

जर जपानमध्ये ट्रेनला पाच मिनिटं किंवा त्यापेक्षा जास्त उशीर झाला तर प्रवाशांना एक प्रमाणपत्र देण्यात येतं. हे प्रमाणपत्र ते आपल्या बॉसला किंवा शिक्षकांना उशीरा येण्याचं कारण म्हणून सादर करू शकतात.

पण जर इतर देशांना जपानच्या रेल्वे नेटवर्कचं अनुकरण करायचं असेल तर?

तुम्ही कल्पना करत आहात त्यापेक्षा हे कठीण आहे.

ट्रेन वेळेवर कधी असते?

जगातील बहुसंख्य देश त्यांच्या देशातल्या ट्रेन किती वेळेवर असतात याची आकडेवारी जाहीर करतात.

तुम्ही विचार करत असाल की, ट्रेन 'वेळेवर' आली म्हणजे तिला उशीर झाला नाही. पण हे गणित एवढं साधं नाही.

विश्वास ठेवा अगर ठेवू नका पण वेळेवर म्हणजे काय यावर कोणाचंच एकमत नाही आणि हीच खरी अडचण आहे.

आता हे उदाहरण बघा.

स्वीस रेल्वे सर्वांत जास्त वक्तशीर असल्याचा दावा करते.

ते सांगतात की, जानेवारी ते ऑक्टोबर या काळात त्यांच्या 89.7% ट्रेन वेळेवर होत्या.

पण ग्रेट ब्रिटनचा असा नावलौकिक नाही. गेल्या 12 महिन्यात त्यांच्या देशात 88.3% ट्रेन्स वेळेवर होत्या.

याचा अर्थ ब्रिटीश हे स्वीस लोकांसारखे वक्तशीर आहेत असा होतो का? असंच काही नाही. एवढ्या लगेच निष्कर्षावर येऊ नका.

स्वित्झर्लंडमध्ये वक्तशीरपणाचे वेगळे नियम आहेत.

सर्वप्रथम, वेळेवर म्हणजे नक्की काय याबाबत दोन्ही देशांच्या वेगवेगळ्या कल्पना आहेत.

स्वित्झर्लंडमध्ये जर निर्धारित वेळेपेक्षा ट्रेन तीन मिनिटापेक्षा जास्त उशीरा आली तर ते ट्रेन लेट झाली, असं समजलं जातं. ग्रेट ब्रिटनमध्ये हेच प्रमाण पाच मिनिटं आहे. म्हणजे ट्रेन पाच मिनिटं उशीरा आली तरी ती वेळेवर आली असं समजतात. (मोठ्या प्रवासासाठी हे प्रमाण 10 मिनिटं इतकं असतं.)

ग्रेट ब्रिटनमध्ये जास्तीत जास्त तीन मिनिटं उशीर झालेल्या ट्रेनचं प्रमाण 83.7% असतं.

दुसरी गोष्ट म्हणजे दोन्ही देश...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जपानच्या रेल्वे कंपनीने 20 सेकंद गाडी आधी सोडल्याने माफी मागितल्याची बातमी मागच्या आठवड्यात गाजली होती.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: गाणी आपल्या डोक्यात बसतात

हा ठेका अगदी काही महिनेही ठाण मांडून राहू शकतो बरं. लेडी गागाची किंवा कोल्डप्लेची एखादी ट्यून सतत अगदी सतत मनात घोळवण्यापासून तुम्ही स्वतःला नाही थांबवू शकत नाही. अलीकडेच नापसंती मिळालेल्या अमेरिकन आयडॉलचं भयंकर गाणंही आपल्या डोक्यात फिट्ट बसूच शकतं.

एक मानसोपचारतज्ज्ञ - किंवा या बाबतीतला मानसोपचारतज्ज्ञ म्हणून - या इयरवॉर्म्सबद्दल एक छान गोष्ट सांगतो, नियंत्रणाबाहेर गेलेला आपल्या मनाचा भाग, या मनात रुतलेल्या गाण्याच्या निमित्तानं आपल्याला दिसतो. हा ठेका मनात, ओठांवर अगदी घट्ट बसण्यासाठी कुठलीही परवानगी मागत नाही. आपण त्याला जा सांगितल्यानं तो जातही नाही. तेवढ्या काळापुरता आपल्या आयुष्याचा भागच होतो हा ठेका जणू!

आपली आपण तालीम केल्यासारखा वाजत राहतो, बस्स.

लंडन युनिव्हर्सिटीच्या गोल्डस्मिथच्या टीमनं, तब्बल 5,000 इयरवॉर्म्सची माहिती गोळा केली आहे आणि या माहितीनुसार, आपल्या सर्वांकडे अशी सांगीतिक आठवण असतेच. फार तर प्रकार वेगळा असतो, असं मांडण्यात आलं आहे.

खरंय ते, एखाद्या साध्या आणि पुन्हा पुन्हा म्हणता येतील अशा गाण्यांच्या ओळींपाशीच आपण अडकतो, परंतु एकाच वेळेस आपण सगळेच जण तेच गाणं तितक्याच वेळा गुणगुणत असतो, असंही काही नाही.

संगीतात हरवून जाणं

न्यूरोलॉजिस्ट ऑलिव्हर सॅक्स आपल्या म्युझिकोफिलिया या पुस्तकात म्हणतात, की इयरवॉर्म्स म्हणजेच अशा प्रकारे गाणं आपल्या मनात बसणं, हे उत्कट भावनांमुळे होतं, आपल्याला हताश वाटणं किंवा आपला मेंदू संगीतासाठी संवेदनशील असणं, यामुळे हे होतं,''पुन्हा पुन्हा येणाऱ्या लयींमुळे आपल्या मनात त्या घट्ट बसतात आणि विशेष अशा किंवा ठराविक सांगीतिक आठवणी तयार होतात. पूर्ण गाण्यापेक्षा, पुन्हा पुन्हा येणारी लय वा गाण्यांचा काही भाग यात प्रामुख्यानं समावेश असतो.

आपल्या मनात उमटणारं गाणं ओठांवाटे बाहेर पडू दिलं, तर या इयरवॉर्ममधून बाहेर पडता येतं, असंही काहीजण म्हणतात (परंतु, नैराश्यात त्याचाही काही उपयोग होत नाही, असंही मत काही लोक व्यक्त करतात.)

गाण्यांची जादू आपल्या मनावर कायम असते. (प्रातिनिधिक छायाचित्र)

याबरोबरच, गाणं किंवा लय जरी तीच ऐकली, तरी प्रत्येक वेळेस भाव मात्र वेगळे असू शकतात. उदाहरणार्थ, कुंपण नजरेला एकसारखं दिसतं, पण प्रत्येक वेळेस आपण कुंपणाकडे वेगळ्याच दृष्टीकोनातून किंवा वेगळ्या परिस्थितीतून पाहात असतो. तुमच्या स्टिरिओवर एखादं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

``इयरवॉर्म्स'' म्हणजेच एखादं गाणं जसं कानात, मनात बसतं आणि पुढले काही दिवस त्या गाण्यानं आपल्या मनात ठाण मांडलेलं असतं, तेच ते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: गायक राहुल वैद्य फर्स्ट रनर अप ठरला. याआधीही इंडियन आयडॉल या गाण्याच्या रिअलिटी शोमध्येही तो उपविजेता ठरला होता.

रूबीनाव्यतिरिक्त राहुल वैद्य, राखी सावंत, निक्की तांबोळी आणि अली गोनी हे पण बिग बॉसच्या फायनलपर्यंत पोहोचले होते.  विशेष म्हणजे पाच फायनलिस्टपैकी राहुल, राखी आणि निक्की हे तीन फायनलिस्ट मराठी होते.

कार्यक्रमाचा सूत्रसंचालक सलमान खाननं फायनलपर्यंत पोहोचलेल्या सर्व स्पर्धकांना 14 लाख रुपये घेऊन कार्यक्रमातून बाहेर पडण्याचा पर्याय दिला होता. यावर विचार करण्यासाठी स्पर्धकांना अवघा 30 सेकंदांचा वेळ दिला गेला. राखी सावंत हिने 14 लाख रुपये घेऊन शो सोडण्याचा निर्णय घेतला.

त्यानंतर कमी व्होट मिळाल्यामुळे अली गोनीही स्पर्धेतून बाहेर पडला. निक्की तांबोळीलाही नंतर बाहेर पडावं लागलं आणि शेवटी रुबीना आणि राहुलच उरले. निक्की आणि राहुल या दोन मराठी स्पर्धकांना हरवत रुबीना बिग बॉस 14 ची विजेती ठरली.

कार्यक्रमाची विजेती असलेली रुबीना दिलैक ही तिचा पती आणि अभिनेता अभिनव शुक्लासोबत कार्यक्रमात सहभागी झाली होती. मात्र अभिनव फायनलपर्यंत पोहोचू शकला नाही.

राखी सावंतसोबतचा वाद

काही दिवसांपूर्वी रूबीना बिग बॉसच्या घरातील स्पर्धक राखी सावंतसोबतच्या कडाक्याच्या भांडणामुळे चर्चेत आली होती. रुबीना दिलैकच्या रागाचं कारण होतं, राखी सावंतचं अभिनेता आणि रुबीना दिलैकचा पती अभिनव शुक्लासोबतचं वर्तन.

'बिग बॉस'च्या चौदाव्या सीझनमध्ये अभिनव आणि रुबीना स्पर्धक म्हणून घरात आले. पहिल्या दिवसापासून हे कपल 'बिग बॉस'च्या घरात होतं, तर राखी सावंत वाइल्ड कार्ड एन्ट्रीद्वारे घरात आली होती.

घरात आल्यानंतर राखीने अभिनव शुक्लासोबत 'फ्लर्ट' करायला सुरूवात केली. सुरूवातीला हे सगळं गमतीत आणि हसत-खेळत सुरू होतं.

मात्र एकदा राखीने लिपस्टिकने आपल्या अंगभर 'I love ABhinav' लिहिलं आणि घरभर फिरत होती. आपल्याला अभिनव आवडतो असंही ती सातत्यानं सांगायला लागली.

एका टास्कदरम्यान तर तिने अभिनवच्या शॉर्ट्सची नाडीच ओढली. हा प्रकार अभिनव आणि रूबीनाला आवडला नाही. इतकंच नाही एका टास्कमध्ये मदत केली नाही, म्हणून घरात जाऊन राखीने अभिनवची अंतर्वस्त्रच कात्रीने कापली.

राखीच्या या वर्तनामुळे रुबीनाने 'एन्टरटेन्मेंटच्या नावाखाली असं वर्तन खपवून घेतलं जाणार नाही. एका मर्यादेत राहणं चांगलं' असं तिला बजावलं होतं. एकदा तिने राखीच्या अंगावर पाणीही फेकलं होतं....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

रिअलिटी शो बिग बॉसचा 14 वा सीझन अभिनेत्री रुबीना दिलैकनं जिंकला आहे. या विजयाबरोबरच तिला बक्षीसाची रक्कम म्हणून 36 लाख रुपयेही मिळाले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: गायतोंडेंचं एक चित्र 11 मार्च 2021 रोजी सॅफ्रन आर्टनं मुंबईत आयोजित केलेल्या लिलावात तब्बल 39.98 कोटी रुपयांना विकलं गेलं. गायतोंडेंची चित्रं सध्या एवढी चर्चेत का असतात आणि ती इतकी मौल्यवान का आहेत?

व्हीडिओ - जान्हवी मुळे | एडिटिंग - अरविंद पारेकर

हेही पाहिलंय का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

चित्रकार वासुदेव गायतोंडे जिवंतपणीच भारतीय चित्रकलेतील एक दंतकथा बनले होते. आणि त्यांच्या मृत्यूपश्चात तर त्यांनी काढलेली चित्रं दरवर्षी नवनवे विक्रम रचत आहेत.