डॉक सारांशित करण्यासाठी: वर्ल्ड बँक आणि आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीने (IMF) त्यावेळी प्रत्येक सुविधा आणि मदत थांबवली होती. तब्बल 67 टन सोनं गहाण ठेवण्यात आलं. यापैकी 40 टन सोनं बँक ऑफ इंग्लंडकडे तर 20 टन सोनं युनियन बँक ऑफ स्वित्झर्लंडकडे गहाण ठेवण्यात आलं. आणि सहा कोटी डॉलर्स घेण्यात आले.

याच्या बदल्यात IMFकडून 22 लाख डॉलर्सचं कर्ज मिळालं. तेव्हा महागाईचा दर 8.4 टक्क्यांवर आलेला होता.

12 नोव्हेंबर 1991ला वर्ल्ड बँकेने प्रसिद्ध केलेल्या 'India - Structural Adjustment Credit Report' या अहवालानुसार यानंतरच भारतात सत्ता परिवर्तनानंतर पंतप्रधान झालेले पी. व्ही. नरसिंह राव यांनी IMF-वर्ल्ड बँकेची धोरणं स्वीकारायचं ठरवलं.

राव पंतप्रधानपदी असताना अर्थमंत्री होते डॉ. मनमोहन सिंग. उदारमतवादी अर्थव्यवस्थेच्या धोरणामार्फत त्यांनी तीन पावलं उचलली - जागतिकीकरण (Globalisation), बाजार अर्थव्यवस्था आणि निधीचं वितरण. या तिन्ही पावलांच्या आधारावरच वर्ल्ड बँक-IMFकडून भारताने मोठं कर्ज घेतलं.

भारतीय अर्थव्यवस्था मंदीच्या वाटेवर आहे का? पाहा व्हीडिओ

वर्ल्ड बँकेच्या सगळ्या अटी मान्य करण्यात आल्या आणि गुंतवणुकीत रचनात्मक बदल होऊ लागले. भारतात परदेशी गुंतवणूक येऊ लागली. लायसन्स राज संपवण्यासाठी उद्योगांना सूट देण्यात येऊ लागली.

औद्योगिक उदारमतवाद झपाट्याने पसरला. सरकारी कंपन्यांमध्ये निर्गुंतवणुकीला सुरुवात झाली आणि पाहता पाहता भारतीय अर्थव्यवस्थेची घोडदौड सुरू झाली.

आर्थिक सुधारणांच्या या पहिल्या टप्प्यानंतर आलेल्या सरकारनेही ही घोडदौड कायम ठेवली. भारतीय अर्थव्यवस्थेचा वृद्धी दर पाहिला तर तो 1991 पासून 2010 पर्यंत जगातल्या इतर देशांपेक्षा बराच चांगला होता. आर्थिक विकासाच्या या पद्धतीने भारतातल्या त्या वर्गालाही एक संजीवनी दिली जो वर्ग कर कक्षेत येत नाही.

जी क्षेत्रं असंघटित होती, मॉनिटायझेशपासून दूर होती, त्यामधल्या लोकांचीही बाजारातून खरेदी करण्याची क्षमता वाढली. विशेषतः पायाभूत सेवा क्षेत्रामधील कामगार वर्ग हा पूर्णपणे असंघटित होता. त्यांना काम मिळालं. आणि मजुरीमुळे GDP - अर्थव्यवस्थेच्या प्रगतीचा दर वाढायला मदत झाली.

इथे तीन पातळ्यांवर भारताचा आर्थिक विकास झाला. भारतीय कंपन्यांची गणना बहुराष्ट्रीय कंपन्यांमध्ये (मल्टीनॅशनल कंपनी) होऊ लागली. बहुराष्ट्रीय कंपन्यांनी भारतामध्ये पैसा गुंतवणं सुरू केलं. शहरातल्या मध्यमवर्गाच्या उत्पन्नामध्ये...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

तुम्हाला आठवत असेल की पंतप्रधानपदी चंद्रशेखर असताना अर्थव्यवस्थेची परिस्थिती बिघडल्याने रिझर्व्ह बँकेकडे असणारं सोनं गहाण ठेवण्यात आलं होतं. भारतीय अर्थव्यवस्था पूर्णपणे खिळखिळी झाली आहे का, असा प्रश्न तेव्हा विचारण्यात येत होता. कारण फेब्रुवारी 1991 मध्ये चंद्रशेखर यांना देशाचं बजेटही मांडता आलं नव्हतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वर्ल्ड बँकेच्या अहवालानुसार, सरकारी शाळांची दुरवस्था, जास्तीचं शुल्क, महिलांसाठी असुरक्षित वातावरण आणि शिक्षणाचा खालावलेला दर्जा अशा कारणांमुळे मुलींना शाळा सोडावी लागते.

देशातल्या एका नामवंत खासगी शाळेत खुलदा शिकते, या शाळेत शिकण्याचा हक्क तिला राइट टू एज्युकेशन म्हणजेच शिक्षण अधिकार कायद्यामुळे प्राप्त झाला आहे. पण पुढील शिक्षण घेणं तिच्यासाठी सोपं नाही.  तिच्या घरच्यांना तिला खासगी शाळेत शिकवणं परवडणारं नाही.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

2017 सालच्या अॅन्युअल सर्व्हे ऑफ एज्युकेशन रिपोर्टनुसार भारतात खुलदासारख्या 40 टक्के मुली 14 वर्षांनंतर शाळा सोडून देतात.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वर्ल्डकप 2019 मध्ये सहभागी झालेल्या संघांचे कर्णधार

सर्वाधिक रन्स

वर्ल्कपमध्ये सर्वाधिक धावांचा विक्रम भारताच्या सचिन तेंडुलकरच्या नावावर आहे. मास्टर ब्लास्टर सचिनने 1992, 1996, 1999, 2003, 2007 आणि 2011 अशा सहा वर्ल्डकपमध्ये खेळताना धावांचा विक्रम रचला. आजही हा विक्रम अबाधित आहे.

वर्ल्डकपमध्ये सर्वाधिक धावांचा विक्रम सचिन तेंडुलकरच्या नावावर आहे.

सर्वाधिक विकेट्स

ऑस्ट्रेलियाचा महान गोलंदाज ग्लेन मॅकग्रा या यादीत अव्वलस्थानी आहे. 'विकेट टू विकेट' गोलंदाजीसाठी मॅकग्रा प्रसिद्ध होता. धावा रोखणं आणि विकेट्स पटकावणं या दोन्ही आघाड्या मॅकग्राने वर्षानुवर्षे यशस्वीपणे सांभाळल्या.

वर्ल्डकपमध्ये सर्वाधिक विकेट्स ऑस्ट्रेलियाच्या ग्लेन मॅकग्राच्या नावावर आहे.

यंदाच्या वर्ल्डकपमध्ये सहभागी संघांची आतापर्यंतची कामगिरी

ऑस्ट्रेलियाच्या संघाने आतापर्यंत पाचवेळा वर्ल्डकपवर नाव कोरलं आहे. याची प्रचिती त्यांच्या कामगिरीतून येते. ऑस्ट्रेलियाचं विजयी होण्याचं प्रमाण 75 टक्के म्हणजे डिस्क्टिंशनसारखं आहे.

ऑस्ट्रेलियाची वर्ल्डकपमधली कामगिरी अचंबित करणारी आहे.

सर्वाधिक धावसंख्या आणि नीचांकी धावसंख्या

ऑस्ट्रेलियाने अफगाणिस्तानच्या मर्यादित अनुभवाचा फायदा उठवत चारशेची वेस ओलांडली होती. वर्ल्डकपमध्ये सर्वाधिक धावसंख्येचा विक्रम त्यांच्या नावावर आहे.

श्रीलंकेने कॅनडाचा 36 धावांत खुर्दा उडवला होता.

कॅनडाच्या नवखेपणाचा फायदा उठवत श्रीलंकेने त्यांचा 36 धावांत खुर्दा उडवला होता.

इनिंग्जमध्ये सर्वोत्तम प्रदर्शन

ग्लेन मॅकग्राने नामिबियाला सळो की पळो करून सोडलं.

सर्वाधिक शतकं

वर्ल्डकपमध्ये सर्वाधिक शतकांचा विक्रम सचिन तेंडुकरच्या नावावर आहे.

भागीदारीचे विक्रम (विकेट्सच्या क्रमाने)

ख्रिस गेल आणि मार्लन सॅम्युअल्स

वेगवान शतक

वर्ल्डकपमध्ये वेगवान शतक आयर्लंडच्या केव्हिन ओब्रायनच्या नावावर आहे. केव्हिनने 2011 वर्ल्डकपमध्ये इंग्लंडविरुद्ध 50 चेंडूत शतक पूर्ण केलं होतं.

सर्वाधिक षटकार

वर्ल्डकपमध्ये सर्वाधिक षटकारांचा विक्रम ख्रिस गेल आणि एबी डी'व्हिलियर्स यांच्या नावावर संयुक्तपणे आहे. या दोघांनी वर्ल्डकपमध्ये प्रत्येकी 37 षटकार लगावले आहेत. ख्रिस गेल यंदाच्या वर्ल्डकपमध्येही खेळणार असून, षटकारांच्या रकान्यात भर घालण्यासाठी तो उत्सुक आहे. वर्ल्डकपनंतर निवृत्त होणार असल्याचं गेलने जाहीर केलं आहे. षटकारांच्या भरघोस...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

क्रिकेट वर्ल्डकप 2019 अवघ्या काही तासांवर आला आहे. वर्ल्डकप म्हटलं की विक्रम ओघाने आलेच. वर्ल्डकपदरम्यान रचल्या गेलेल्या विक्रमांचा घेतलेला आढावा.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वर्ष 1642. अनुभवी डच नाविक अबेल तास्मन मोहिमेवर निघाला होता. मोठ्या मिशा नि हनुवटीवर दाढी असलेल्या तास्मनला तिथल्या तिथे न्याय देण्याची लहर येत असे- एकदा त्याने दारूच्या नशेत असताना त्याच्या जहाजावरील कर्मचाऱ्याला फाशी देण्याचा प्रयत्न केला होता. दक्षिण गोलार्धामध्ये एक विस्तृत खंड अस्तित्वात आहे, अशी त्याची खात्री होती आणि हा खंड शोधण्याचा त्याने निश्चय केला होता.

त्या वेळी जगाचा हा भाग युरोपीयांसाठी बहुतांशाने गूढ होता, पण या भागात मोठा जमिनीचा तुकडा असणार अशी त्यांची अढळ धारणा होती- या भागाला Terra Australis असं नावही देण्यात आलं होतं. उत्तरेकडील आपल्या खंडाचा समतोल साधण्यासाठी त्यांनी हे नामकरण केलं. प्राचीन रोमन काळापासून त्यांनी हा निर्धार केलेला होता, पण त्याची चाचणी आत्ताच होणार होती.

तर, 14 ऑगस्टला तास्मन इंडोनेशियातील जकार्ता इथल्या त्याच्या तळावरून समुद्री सफरीला निघाला. त्याच्या सोबत दोन लहान जहाजं होती. आधी ते पश्चिमेला गेले, मग दक्षिणेला गेले, मग उत्तरेला गेले आणि अखेरीस न्यूझीलंडमधील साउथ आयलँडवर जाऊन पोचले.

स्थानिक माओरी लोकांशी आलेला त्यांचा पहिला संपर्क सुखद नव्हता. दुसऱ्या दिवशी अनेक जण तराफे घेऊन समुद्रात आले आणि डच जहाजांमध्ये संदेशवहन करणारी एक छोटी होडी माओरी तराफावाहकांनी मोडून टाकली. यात चार युरोपीय मृत्युमुखी पडले. नंतर आणखी 11 तराफे आले, त्यांच्यावर युरोपीय नाविकांनी तोफेचा गोळा फेकला- यात माओरी लोकांचं काय झालं ते अज्ञात आहे.

इथे तास्मनची मोहीम संपली- या दुर्दैवी ठिकाणाला त्याने Moordenaers Bay (खुनशी उपसागर) असं नाव दिलं. यातला उपरोध त्याला जाणवला नसावा. या नवीन भूमीवर पायही न ठेवता तो अनेक आठवडे प्रवास करून पुन्हा माघारी गेला. आपण दक्षिणकडचा मोठा खंड शोधला, असं तास्मनला खरोखरच वाटत होतं, पण तिथे त्याला काही व्यापारी उद्दिष्ट गाठायचं नव्हतं. त्यामुळे तो तिथे परतला नाही.

अबेल तास्मन

(तोवर ऑस्ट्रेलियाबद्दलची माहिती मिळाली होती, पण आपण शोधत होतो तो दंतकथेची महती प्राप्त झालेला खंड हा नव्हे, असं युरोपीयांना वाटत होतं. मग त्यांचा विचार बदलला तेव्हा त्यांनी या खंडाचं नाव Terra Australis वरून ठेवलं).

आपला अंदाज आधीपासूनच योग्य होता, याची कल्पना तास्मनला नव्हती. एक खंड खरोखरच अज्ञात राहिलेला होता.

2017 साली भूगर्भशास्त्रज्ञांच्या एका गटाने झिलँडिया (Zealandia), माओरी भाषेत 'ते...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जगातील आठवा खंड शोधायला वैज्ञानिकांना 375 वर्षं लागली. असूनही सहज न दिसणाऱ्या या खंडाचं गूढ अजूनही कायम आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वर्ष 2018 हे आतापर्यंतच चौथ्या क्रमांकाचं उष्ण वर्ष होण्याच्या मार्गावर आहे. जागतिक हवामान संघटनेनं (World Meteorological Organization) ही माहिती दिली आहे.

2018मधील पहिल्या दहा महिन्यांचं तापमान 1850 ते 1900मधील तापमानाच्या पातळीपेक्षा 1 डिग्री सेल्सिअसने जास्त आहे.

The State of the Climate Report या अहवालात ही माहिती देण्यात आली आहे. गेली 22 वर्षं आतापर्यंतची 20 उष्ण वर्षं ठरली आहेत. यातील पहिल्या क्रमांकाची चार वर्षं 2015 ते 2018 ही आहेत.

असाच ट्रेंड सुरू राहिला तर 2100चं तापमान 3-5 डिग्रीने वाढलेलं असेल, असं या अहवालात म्हटलं आहे.

2018मधील वाढलेल्या 0.98 डिग्री सेल्सियस तापमानाला 5 जागतिक आकडेवारीचा आधार आहे.

2017शी तुलना करता 2018 थोडं थंड होतं. याच कारण म्हणजे La Niña प्रभाव हे आहे. यामुळे समुद्राच्या पृष्ठभागावरील तापमान कमी येतं. तर 2019मध्ये सुरुवातीला कमकुवत अशा El Niñoचा प्रभाव असणार आहे, त्यामुळे 2018शी तुलना करता हे 2018 जास्त गरम असणार आहे.

शास्त्रज्ञांचं मत असं आहे की तापमानामुळे होणारी वाढ समुद्राची वाढती पातळी, समुद्राची वाढती आम्लता आणि हिमनद्यांचं विरघळणं याकडे लक्ष वेधते.

WMOचे सरसचिव पेटेरी टलास म्हणाले, "तापमान नियंत्रणात ठेवण्यासाठी जी उद्दिष्ट ठेवली आहेत ती मार्गावर नाहीत. ग्रीनहाऊस वायूंचं केंद्रीकरण होण्याने उच्चांक गाठला आहे. असाच ट्रेंड राहिला तर या शतकाच्या अखेरीस जगाचं सरासरी तापमान 3-5 डिग्री सेल्सियस इतकं वाढलेलं असेल."

WMOच्या अहवालात म्हटलं आहे की 2009-2018मध्ये सरासरी तापमान वाढ 0.93 डिग्री इतकी होती. औद्योगिक क्रांतीच्या पूर्वी 1850 ते 1900च्या या कालावधीतील तापमानाची जी बेसलाईन ठरवण्यात आली आहे, त्याच्याशी ही तुलना करण्यात आली आहे. हीच तुलना गेल्या 5 वर्षांशी केली तर ही वाढ 1.04 डिग्री इतकी आहे.

WMOच्या उपसचिव एलेना मॅनिकनोव्हा म्हणाल्या, "ही फक्त आकडेवारी आहे, असं समजू नका."

"1 डिग्रीच्या काही प्रमाणात जरी तापमान वाढलं तरी त्याचा परिणाम माणसाचं आरोग्य, अन्न आणि पिण्याच पाण्याची उपलब्धता, प्राणी आणि वनस्पतींचं अस्तित्व, समुद्री जीवसृष्टी आणि प्रवाळ या सर्वांवर याचा परिणाम होतो," असं त्या म्हणाल्या.

"आर्थिक उत्पादकता, अन्नसुरक्षा, शहरं आणि पायाभूत सुविधा यांची नैसर्गिक संकटांशी सामना करण्याची क्षमता यावरही परिणाम होतो. याचा परिणाम हिमनद्यांचं वितळणं,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पोलंडमध्ये तापमान वाढ आणि हवामान बदल यांच्यावरील COP24 ही महत्त्वाची जागतिक परिषद होत आहे. पॅरिस कराराचा पुढचा टप्पा म्हणून या परिषदेकडे पाहिले जात आहे. 14 डिसेंबरपर्यंत चालणाऱ्या या परिषदेत विविध अहवालांचं सादरीकरण होईल. शिवाय पॅरिस कराराची पुढची दिशा ठरेल. जागतिक हवामान संघटनेचा Climate Reportही या परिषदेत सादर होईल. या अहवालातील हे ठळक मुद्दे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वर्षभरापूर्वी मोनिक यांनी मशरुमसंदर्भात एक टेड टॉक पाहिला. फंगी नावाच्या व्याख्यात्याने मशरुमच्या नेटवर्कविषयी सांगितलं. मशरुम हे खऱ्या अर्थाने वर्ल्ड वाईड वेब आहेत. जंगलाखाली त्यांचं स्वत:चं असं नेटवर्क असतं. झाडांना अडचण जाणवली तर ती एकमेकांना मदत करतात.

मोनिक यांना कोरोना होऊन आता 24 आठवडे उलटले आहेत. कोरोनाविरुद्धचा त्यांचा लढा अजूनही सुरूच आहे. मागे वळून आठवताना, मशरुमबाबतचा टेड टॉक त्यांना आठवतो.

मोनिक यांना प्रदीर्घ मुक्कामी राहणाऱ्या या विषाणूने ग्रासलं आहे. त्यांच्या केस स्टडीचा डॉक्टर अभ्यास करत आहेत. त्या मार्चमध्ये आजारी पडल्या. त्यांना कोरोनाची सौम्य लक्षणं जाणवत होती. पण ही लक्षणं त्यांच्या शरीरातून कधीच गेली नाहीत. पाच महिन्यांनंतरही आपल्या शरीरात काय होतंय हे त्यांना अद्याप समजू शकलं नाही.

मोनिक मोकळ्याढाकळ्या स्वभावाच्या आहेत. हायपरअॅक्टिव्ह असल्याचं त्या सांगतात. थाई बॉक्सिंग आणि जिऊ जित्सू हे त्या शिकलेल्या आहेत. सेंट्रल लंडनमधल्या आर्ट गॅलरीतल्या नोकरीसाठी दररोज 12 मैल सायकल चालवत जातात आणि येतात. मात्र गेल्या काही आठवड्यात त्यांचं आयुष्य पूर्णत: बदलून गेलं आहे. आता त्यांच्या बेडरुममधल्या भिंतीवर फ्रेश राहाण्यासाठी काय करायचं हे लिहून ठेवलं आहे.

मी आळशी नाही असं त्या सांगतात. काही दिवशी त्या जिना उतरून खाली जातात. त्यांचं शरीर त्यांना साथ देत नाही. त्यांच्या मनातली अस्वस्थता बाहेर काढायला त्यांना इन्स्टाग्रामचा आधार वाटतो. तिथे त्या कोरोनाची लक्षणं इलस्ट्रेशन फॉर्ममध्ये नोंदवून ठेवतात. डायरीच्या माध्यमातून त्या लोकांना आपल्याबद्दल सांगतात. आपल्याप्रमाणेच कोरोना ज्यांच्या शरीरात ठाण मांडून बसला आहे त्यांच्याशी कनेक्ट होण्याचा त्यांचा प्रयत्न असतो.

कोरोना विषाणूचा अभ्यास जगभर सुरू आहे. परंतु काहींच्या शरीरात मुक्कामी आलेल्या विषाणूने डॉक्टरांनाही पेचात टाकलं आहे. सौम्य लक्षणं आढळलेल्या लोकांच्या शरीरातला हा विषाणू औषधांनी जात का नाही?

मोनिक आणि त्यांची मैत्रीण साधारण एकाच वेळेस आजारी पडल्या. त्या दोघींनी एकत्र ट्रेन प्रवास केला होता. सुरुवातीला त्यांचा एकमेकींशी संपर्क असे. त्यांची लक्षणंही साधारण सारखीच होती. पण नंतर त्यांचा एकमेकींशी संपर्क तुटला. आमचं बोलणं बंदच झालं.

पहिल्या दोन आठवड्यांमध्ये त्यांना खूपच अशक्त वाटत असे. त्यांना एवढं बरं वाटत नसे की अंथरुणातून उठायचीही ताकद...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मोनिक जॅक्सन यांना कोरोनाच्या सुरुवातीच्या काळातच हा आजार झाला. सहा महिन्यांनंतरही या आजारातून त्या पूर्णपणे बऱ्या झालेल्या नाहीत. काही हजार लोकांना या आजाराने घातलेला विळखा अद्याप सुटलेला नाही. मोनिक त्यापैकीच एक आहेत. आपल्याला काय काय होतंय आणि उपचारांसाठीचे वृथा प्रयत्न याचं वर्णन मोनिक डायरीत लिहून ठेवतात.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वर्षा गायकवाड

मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे गेल्या दोन दिवसांपासून राज्यात लॉकडॉऊन लागू करण्यासंदर्भात बैठका घेत आहेत. 10 एप्रिल रोजी झालेल्या सर्वपक्षीय बैठकीत पुढील 8-14 दिवसांसाठी लॉकडॉऊन जाहीर केला जाऊ शकतो असे संकेत देण्यात आले.

रविवारी (11 एप्रिल) मुख्यमंत्री आणि कोव्हिड टास्क फोर्स समितीचीही बैठक पार पडली. या बैठकीत कोरोनाची रुग्णसंख्या आणि उपाययोजना याचा आढावा घेण्यात आला. संसर्गाची साखळी तोडण्यासाठी किती दिवसांचा लॉकडॉऊन आवश्यक आहे यावरही यावेळी चर्चा करण्यात आली.

लॉकडाऊन लागू झाल्यास राज्यातील जवळपास 32 लाख विद्यार्थ्यांच्या दहावी आणि बारावी बोर्डाच्या परीक्षांचे काय होणार? सीबीएसई आणि आयसीएसई या केंद्रीय बोर्डाच्या परीक्षांबाबत राज्य सरकार कसा निर्णय घेणार?  परीक्षा पुढे ढकलणार की परीक्षेसाठी काही वेगळा पर्याय राबवला जाणार? असे अनेक प्रश्न उपस्थित करण्यात येत आहेत.

बोर्डाच्या परीक्षा पुढे ढकलणार?

राज्य शिक्षण मंडळाच्या नियोजित वेळापत्रकानुसार दहावीची परीक्षा 29 एप्रिल ते 21 मे दरम्यान तर बारावीची परीक्षा 23 एप्रिल ते 20 मे दरम्यान होणार आहे.

शालेय शिक्षणमंत्री वर्षा गायकवाड यांनी 31 मार्च रोजी बीबीसी मराठीला दिलेल्या मुलाखतीत म्हटलं होतं की, लॉकडाऊन असलेल्या जिल्ह्यांत परीक्षा होणार नाहीत. त्या ठिकाणी जूनमध्ये परीक्षा देण्याची संधी मुलांना असेल असं स्पष्ट केलं होतं.

राज्य सरकारने नुकतीच महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगाची परीक्षा पुढे ढकलली आहे. 11 एप्रिल रोजी एमपीएससीची जी परीक्षा होणार होती ती झालेली नाही. परीक्षेच्या दोन दिवस आधी ती पुढे ढकलण्यात आली.

याच धर्तीवर बोर्डाच्या परीक्षांबाबत काय निर्णय घेतला जाणार? असा प्रश्न विद्यार्थी आणि पालकांच्याही मनात आहे.

पर्यटनमंत्री आदित्य ठाकरे यांनीही दहावी आणि बारावी बोर्डाच्या परीक्षांबाबत लवकरच निर्णय घेण्यात येणार असल्याची माहिती दिली आहे.

ते म्हणाले, "दहावी आणि बारावी विद्यार्थ्यांचे अनेक संदेश आमच्यापर्यंत पोहचत आहेत. शालेय शिक्षणमंत्री वर्षा गायकवाड यांच्यापर्यंत विद्यार्थ्यांच्या मागण्या पोहचवल्या आहेत. त्या सुद्धा विविध संबंधित घटकांशी चर्चा करत आहेत. विद्यार्थ्यांची सुरक्षा आणि करिअर धोक्यात येणार नाही."

पण परीक्षा पुढे ढकलणे हा काही उपाय नाही असंही काही विद्यार्थ्यांचं म्हणणं आहे.

सलोनी कांबळी मुंबईत बारावी विज्ञान शाखेत शिकते. बीबीसी मराठीशी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

महाराष्ट्रात सरकारकडून लॉकडाऊनचे संकेत देण्यात आलेत. याबाबत अंतिम निर्णयाची घोषणा आज (12 एप्रिल) केली जाऊ शकते. पण एप्रिल महिन्याच्या शेवटच्या आठवड्यापासून सुरू होणाऱ्या दहावी आणि बारावीच्या परीक्षा वेळापत्रकानुसार होणार की पुढे ढकलणार? याबाबत मात्र संभ्रम कायम आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वर्षा गायकवाड यांच्या माहितीनुसार, "पहिली ते दहावीच्या मराठी आणि उर्दू माध्यमाच्या विद्यार्थ्यांसाठी राज्य शैक्षणिक संशोधन व प्रशिक्षण परिषदेने चार यूट्यूब चॅनेल सुरू केले आहेत. लवकरच हिंदी आणि इंग्रजी माध्यमांसाठी सुद्धा सुरु होणार आहेत."

"इयत्ता तिसरी ते बारावीसाठी जिओ टीव्हीवर एकूण 12 चॅनेल सुरु करण्यात आले आहेत. महाराष्ट्र हे एकमेव असे राज्य आहे, ज्याने चार माध्यमांमध्ये शैक्षणिक चॅनेल सुरू केले आहेत," असेही गायकवाड यांनी सांगितलं.

काही दिवसांपूर्वी केंद्रीय मनुष्यबळ विकास मंत्रालयाकडून देशभरातील सर्व शाळांसाठी ऑनलाईन शिक्षणासंदर्भात नवीन नियम जाहीर करण्यात आले होते.हे नियम देशातील सर्व शिक्षण मंडळांना बंधनकारक असणार आहेत.

पण राज्य सरकारकडून यापूर्वीच जाहीर करण्यात आलेल्या नियमावली आणि केंद्राच्या आताच्या नियमावली यामध्ये तफावत असल्याने पदवी परीक्षांप्रमाणेच शालेय शिक्षणात नवीन संभ्रम निर्माण झाला आहे. त्यामुळे बीबीसी मराठीनं या सगळ्या गोष्टींचा आढावा घेतला होता. ते आपण सविस्तर पाहूया :

केंद्र सरकारच्या नियमावलीनुसार, प्ले ग्रुप ते सिनियर केजीपर्यंतचे ऑनलाईन वर्ग दर दिवशी 30 मिनिटांपेक्षा जास्त वेळ घेता येणार नाही.

पहिली ते आठवीच्या ऑनलाईन शिक्षणासाठी दिवसाला 30-45 मिनिटांच्या दोन तासिका तर नववी ते बारावीसाठी दिवसाला 30-45 मिनिटांच्या चार तासिका याहून अधिक काळ ऑनलाईन वर्ग चालवता येणार नाही अशा स्पष्ट सूचना नियमावलीमध्ये देण्यात आल्या आहेत.

केंद्र सरकारच्या या नियमावलीमुळे महाराष्ट्रात मात्र नव्याने संभ्रम निर्माण झालाय. कारण राज्य सरकारने यापूर्वीच 15 जून 2020 या तारखेला ऑनलाईन शाळांच्या तासिकांबाबतचा शासन निर्णय काढला आहे.

त्यानुसार पहिली ते दुसरी या दोन इयत्तांना ऑनलाईन वर्ग भरवण्याची परवानगी देण्यात आलेली नाही. तर तिसरी ते पाचवीसाठी एक तास, सहावी ते आठवी दोन तास आणि नववी ते बारावीपर्यंत तीन तास इतका वेळ शाळांना ऑनलाईन शिक्षणासाठी देण्यात आला आहे.

कुणाच्या नियमावलीचे पालन करायचे ? केंद्र सरकारच्या की राज्य सरकारच्या ?

सध्या महाराष्ट्रात सीबीएसई, आयसीएसई, केंद्रीय विद्यालय, एसएससी आणि एचएससी बोर्डाच्या शाळा ऑनलाईन शिक्षण देत आहेत. यामध्ये सीबीएसई, आयसीएसई आणि केंद्रीय विद्यालय या शाळा केंद्रीय बोर्डाच्या आहेत. तर एसएससी आणि एचएससी या राज्य शिक्षण मंडळाच्या शाळा आहेत.

15 जूनपासून राज्यातील...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोनाचा वाढता प्रसार लक्षात घेता, एवढ्यात प्रत्यक्ष शाळेत किंवा महाविद्यालयात शिक्षण पुरवणं शक्य नसल्याचं दिसून आल्यानं महाराष्ट्र सरकारनं ऑनलाईन शिक्षणासाठी पावलं उचलली आहेत. महाराष्ट्राच्या शिक्षणमंत्री वर्षा गायकवाड यांनी कुठल्या इयत्तेला कुठल्या प्लॅटफॉर्मवरून शिक्षण दिले जाईल, याबद्दल ट्विटरवरून माहिती दिली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वर्षा त्यांच्या टीमसोबत

या संकटाच्या काळात अपराजिता यांनी लखनौमध्ये मोफत शववाहन सेवा 'एक कोशिश ऐसी भी' सुरू केलेल्या वर्षा वर्मा यांना फोन केला. वर्षा आणि त्यांची टीम लगेच तिथं हजर झाल्या आणि त्यांनी अपराजिता यांच्या पतीचा मृतदेह स्मशामभूमीपर्यंत पोहोचवला.

अपराजिता एकट्याच आपल्या पतीचे अंत्यसंस्कार करण्यासाठी तिथं पोहोचल्या. पण वर्षा वर्मा यांनी अपराजिता यांना एकटं वाटू दिलं नाही.

अपराजिता यांनी सांगितलं, "वर्षा माझ्यासोबत होती. मग ते 30 सेकंदांसाठी का असेना पण त्याक्षणी वर्षानं मला एकटं वाटू दिलं नाही. शहरात माझे अनेक मित्र आणि नातेवाईक आहेत. पण त्यावेळी मी एकटीच माझ्या नवऱ्याच्या चितेसमोर उभी होती. आयुष्यात मी कधीच हे क्षण विसरू शकणार नाही."

6 दिवसांपूर्वीच वर्षा वर्मा यांची जवळची मैत्रीण मेहा श्रीवास्तव यांचं निधन झालं होतं. 38 वर्षीय मेहा यांचं कोरोनामुळे निधन झालं होतं.

मेहा श्रीवास्तव यांना वर्षा यांनी स्वत: अग्नी दिला आणि तेव्हाच गाठ बांधली की, कोरोनामुळे आपल्या जवळच्या व्यक्तींना गमावलेल्या लोकांना मदत करायची.

'मृतदेहाला कुणी हात लात नाही'

कोरोना व्हायरसचा भयानक हल्ला आणि संक्रमणाची भीती यामुळे कोरोना रुग्णांपासून त्यांचे कुटुंबीयही दूर राहणं पसंत करत आहेत.

वर्षा सांगतात, "याविषयी तुम्हाला काय सांगू, आम्ही तर त्या कुटुंबीयातल्या मृतदेहांनाही पाहिलं आहे, जिथं पूर्ण कुटुंब बाहेर थांबून आमचा व्हीडिओ बनवत होतं. पण पीपीई कीटमध्ये ठेवलेल्या मृतदेहाला हात लावायची कुणी हिम्मत केली नाही."

वर्षा यांनी गेल्या 2 वर्षांपासून बेवारस मृतदेहांवर अंत्यसंस्कार करण्याचं काम सुरू केलं होतं. पण कोरोनाच्या संकटामुळे त्यांच्या कामाची व्याप्ती वाढली आहे. असं असलं तरी सध्या वर्षा आणि त्यांच्या दोन सदस्यीय टीमकडे संसाधनांची कमतरता आहे. त्यांच्याकडे फक्त एक भाडेतत्वावर घेतलेली गाडी आहे. या गाडीची आसनं काढून तिथं स्ट्रेचर ठेवण्यासाठी जागा बनवण्यात आली आहे.

मेहा श्रीवास्तव यांच्या मृत्यूनंतर वर्षा आपली पीपीई कीट घालून दररोज सकाळी घराबाहेर पडतात. त्यांनी त्यांचा फोन नंबर सार्वजनिक केला आहे आणि मंगळवारी त्यांना वेगवेगळ्या ठिकाणांवरून 9 मृतदेह उचलण्यासाठीचे फोन आले होते.

बीबीसीसोबत बोलताना वर्षा लखनौच्या इंदिरा नगरस्थित सरकारी लोहिया हॉस्पिटलमध्ये पोहोचल्या होत्या. तिथं त्यांनी त्यांचा फोन डॉ. गुप्ता यांच्याकडे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सात दिवस कोरोनाशी झुंज दिल्यानंतर लखनौच्या 38 वर्षीय अपराजिता मेहरा यांच्या पतीचं निधन झालं. अपराजिता यांच्या कुटुंबीयातल्या सगळ्या सदस्यांना कोरोनाची लागण झाली होती आणि त्या, त्यांची सासू आणि 9 वर्षांचा मुलगा यांना घरात असुरक्षित वाटत होतं


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वर्षाच्या या काळात एरवी जगभरातून येणाऱ्या पर्यटकांनी गजबजणाऱ्या रस्त्यांवर आता तुरळक लोकच पाहायला मिळतात. कोरोना व्हायरसच्या वाढत्या प्रादूर्भावामुळे यंदा पर्यटकच नव्हते.

लेह हा लोकसंख्येची घनता कमी असलेला प्रदेश आहे. इथे प्रतिचौरस किलोमीटर 3 व्यक्ती अशी इथली लोकसंख्येची घनता आहे. पण 21 जूनपर्यंत इथे कोरोनाचे 212 रुग्ण आढळले होते.

कोरोनाच्या या चिंतेत लडाखमध्ये भारत-चीनदरम्यान झालेल्या चकमकीमुळे अजूनच भर पडली आहे.

गुरुवारी (18 जून) लडाख बुद्धिस्ट असोसिएशनच्या एका गटानं लेहमध्ये एका मार्चचं आयोजन केलं होतं. प्रत्यक्ष ताबारेषेवर (LAC) मृत्यूमुखी पडलेल्या सैनिकांना श्रद्धांजली अर्पण करण्यासाठी या मार्चचं आयोजन करण्यात आलं होतं. पण कोव्हिड-19 चा प्रादूर्भाव रोखण्यासाठी लादण्यात आलेल्या निर्बंधांमुळे त्यांना थांबविण्यात आलं.

गलवान खोरं आणि पँन्गॉगच्या परिसरात जाणारे रस्ते बाहेरच्या लोकांसाठी, ज्यामध्ये माध्यमांच्या प्रतिनिधींचाही समावेश आहे, बंद करण्यात आले आहेत.

लेहमधील अधिकाऱ्यांच्या मते हालचालींवरील हे निर्बंध कोरोना व्हायरसच्या संसर्गामुळे लादण्यात आले आहेत. मात्र लेह भाजपचे अध्यक्ष डोरजेय आंगचुक यांनी बीबीसीशी बोलताना म्हटलं, की कोणतीही माहिती शक्यतांच्या आधारे लोकांपर्यंत पोहचू नये, यासाठी माध्यमांवर इथे बंधनं घालण्यात आली आहेत.

लेहपासून गलवान खोरं अवघ्या 160 मैल अंतरावर आहे, पण तरीही लेहमधल्या स्थानिकांना इथली नेमकी परिस्थिती काय आहे, याची कल्पना नाहीये.

प्रत्यक्ष ताबारेषेच्या भारतीय बाजूकडील संपर्काची साधनं गेल्या काही आठवड्यांपासून बंद आहेत.

मोदींच्या वक्तव्यानंतर संभ्रम आणि संताप

'आपल्या भूभागात कोणतीही घुसखोरी झाली नाहीये,' या पंतप्रधान नरेंद्र मोदींच्या वक्तव्यानंतर लडाख आणि देशातील इतर भागातही संभ्रम निर्माण झाला.

नामग्याल डरबोक हे डरबोकचे माजी काऊन्सिलर आहेत. हा भाग गलवान खोऱ्याला लागूनच आहे. पंधरा दिवसांपूर्वीच ते आपल्या गावाकडून लेहला परतले होते. त्यांनी म्हटलं, "जर त्यांनी (चीनने) आपल्या प्रदेशात घुसखोरीच केली नाही, तर इतक्या मोठ्या प्रमाणावर सैन्य तैनात का करण्यात आलंय?"

त्यांनी पुढे म्हटलं, "पंतप्रधान भलेही घुसखोरी झाली नाही, असं म्हणत असतील. पण आम्हाला घुसखोरी झालीये हे कळतंय. आम्ही गलवान खोऱ्यातील कुरणांपैकी एका भागात आमच्या घोड्यांना चरायला सोडायचो. पण तो भाग आता चीनच्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

हिमालयाच्या सावलीत वसलेल्या लडाखमधील लेह शहरात विचित्र शांतता जाणवतीये. गलवान खोऱ्यात चीनसोबत झालेल्या चकमकीत 20 भारतीय सैनिकांचा मृत्यू झाल्यानंतर लडाखमधील नागरिकांमध्ये एक अनिश्चिततेची भावना निर्माण झालीये.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वर्सोवा किनाऱ्यावर गुरुवारी जवळपास ८० पिल्लांनी अंड्यातून बाहेर आल्या-आल्या समुद्राकडे धाव घेतली. 'वर्सोवा रेसिडेंट व्हॉलेंटिअर्स' या स्वंयंसेवी संस्थेचे अफ्रोज शाह आणि त्यांचे सहकारी या वेळी तिथे उपस्थित होते. त्यांचे सहकारी आणि वन खात्याच्या अधिकाऱ्यांनी समुद्राकडे जाणाऱ्या या कासवाच्या पिल्लांना सुरक्षित समुद्रात पोहोचवण्याची जबाबदारी घेतली.

मुंबईत कासवं आली कुठून?

मुंबईच्या किनाऱ्यावर ही कासवं कशी आली यामागे अनेक तर्क आणि कारणं ऐकवली जात आहेत. मुंबईतील वन अधिकाऱ्यांपासून ते पर्यावरणवादी, प्राणीतज्ज्ञांपर्यंत सगळेच या घटनेमुळे आश्चर्यचकित झाले आहेत. पण, मुंबईच्या सागरी जीवनाच्या दृष्टीने ही महत्त्वाची बाब मानली जात आहे. या कासवांचा मुंबईत जन्म होण्यामागची कारणं अस्पष्ट असल्याने त्यांच्या जन्मामागचं गूढ मात्र कायम राहिलं आहे.

ऑलिव्ह रिडले कासवं ही संकटग्रस्त प्राण्यांच्या यादीत असल्याने त्यांची काळजी घेण्याविषयीची मागणी आता मुंबईतील वन्यजीव प्रेमी आणि पर्यावरणवाद्यांकडून केली जात आहे.

वन्यजीव आणि पर्यावरण तज्ज्ञ आणि स्प्राऊट्स संस्थेचे संचालक आनंद पेंढारकर सांगतात, "या कासवांना हाताळणं किंवा त्यांचा जन्म होण्याच्या जागी माणसांनी गर्दी करणे चूकच आहे. त्यामुळे वन विभागाने तत्काळ या भागाच्या सुरक्षेची काळजी घेतली पाहिजे. तसंच ऑलिव्ह रिडले कासवांचा जन्म होण्याचा हा मोसम असल्याने अन्य ठिकाणीही त्यांची अंडी असण्याची शक्यता नाकारता येत नाही."

किनारे स्वच्छ झाल्यामुळे कासवांचा जन्म?

वर्सोवा किनारा स्वच्छतेची मोहीम स्थानिक नागरिकांनी उभी केली होती. मुंबईतल्या वर्सोवा इथे देखील टनावारी प्लॅस्टीकचा कचरा साठल्याने हा किनारा अस्वच्छ झाला होता. म्हणून वर्सोवा रेसिडेंट व्हॉलेंटिअर्स या संस्थेनं गेल्या १२६ आठवड्यांपासून या किनाऱ्याची शनिवार-रविवार या काळात मुंबई महानगरपालिकेच्या साथीने स्वच्छता केली. त्यानंतर आता हा किनारा स्वच्छ झाला आहे.

या किनाऱ्याची स्वच्छता झाल्यानंतर याठिकाणी ऑलिव्ह रिडले कासवांचा जन्म झाल्याने याबाबत कुतूहल निर्माण झालं आहे. किनारा स्वच्छतेसाठी पुढाकार घेणारे अफ्रोज शहा याबाबत सांगतात, "हा किनारा गेल्या काही वर्षांपासून अस्वच्छ होता. म्हणून आम्ही स्थानिकांनी हा किनारा स्वच्छ करण्याचा निर्धार केला. किनारा स्वच्छ करणे म्हणजे नुसतं प्लॅस्टिक काढणं नव्हे, तर त्या ठिकाणाचा मूळ आधिवासाचं रूप परत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुंबईतील वर्सोव्याच्या किनाऱ्यावर गुरुवारी सकाळी १०च्या सुमारास ऑलिव्ह रिडले कासवांची पिल्लं चालताना दिसली आणि सगळ्यांसाठीच हा कुतूहलाचा विषय ठरला. गेल्या 20 वर्षांत मुंबईच्या किनाऱ्यावर घडलेली ही पहिलीच घटना असल्याचं या निमित्तानं समोर आलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वल्लभगढमध्ये ही घटना घडली

ही या प्रकरणातील तिसरी अटक आहे. मारेकऱ्यांना पिस्तुल पुरवणाऱ्या व्यक्तीचं नाव अझरू आहे असं पोलिसांनी सांगितलं. पोलिसांनी अनेक ठिकाणी छापे मारले. त्यानंतर अझरू सापडला असं सांगण्यात आलं आहे.

हरियाणामधल्या फरिदाबाद जिल्ह्यात 28 ऑक्टोबरला 21 वर्षांच्या मुलीची गोळ्या झाडून हत्या करण्यात आली होती. या प्रकरणी दोन आरोपींना अटक केल्याचं हरियाणाचे गृहमंत्री अनिल वीज यांनी म्हटल्याचं वृत्त एएनआय या वृत्तसंस्थेने दिलं आहे.

फरिदाबाद जिल्ह्यातल्या अगरवाल कॉलेजबाहेर दुपारी तीन वाजण्याच्या सुमाराला ही घटना घडली.

निकिता तोमर असं मृत्यू झालेल्या मुलीचं नाव आहे. ती बीकॉमच्या तिसऱ्या वर्षात शिकत होती. परीक्षा देऊन कॉलेजमधून बाहेर पडल्यावर दोन तरुणांनी पिस्तुलाचा धाक दाखवत तिला गाडीत नेण्याचा प्रयत्न केला. तिने प्रतिकार केल्यावर त्यांनी तिच्यावर गोळ्या झाडल्या.

या हल्ल्यात निकिता गंभीर जखमी झाली. तिला तातडीने हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आलं. मात्र, उपचारादरम्यान तिचा मृत्यू झाला. महाविद्यालयाबाहेरचा सर्व प्रकार सीसीटीव्ही कॅमेऱ्यामध्ये कैद झाला.

घटनेनंतर हजारो लोक रस्त्यावर उतरले

या प्रकरणी फरिदाबाद पोलिसांनी तौसिफ आणि रेहान, नावाच्या दोन तरूणांना अटक केल्याचं वृत्त टाइम्स ऑफ इंडियाने दिलं आहे.

या प्रकरणातला तौसिफ हा आरोपी निकिताच्याच शाळेत शिकायचा.

गेले काही महिने तो निकिताला त्रास देत होता, असं तिच्या कुटुंबीयांचं म्हणणं आहे. आकसातून आपल्या बहिणीची हत्या करण्यात आल्याचं निकिताच्या भावाने पोलीस तक्रारीत म्हटलं आहे.

2018 सालीसुद्धा तौसिफविरोधात तक्रार दाखल केली होती. मात्र, नंतर सामोपचाराने प्रकरण मिटवण्यात आलं होतं.

तोमर कुटुंबीयांचा दावा आहे की तौसिफच्या कुटुंबीयांकडे राजकीय पाठबळ आहे त्यामुळे त्यांनी धमकावून आम्हाला हे प्रकरण मिटवायला लावलं होतं.

आरोपी निकिताला गेल्या कित्येक महिन्यांपासून त्रास देत होता असं निकिताच्या वडिलांनी तक्रारीमध्ये म्हटलं आहे.

वल्लभगडमध्ये रास्ता रोको

वल्लभगडमध्ये रास्ता रोकोदरम्यान, घटनेनंतर वल्लभगढमध्ये तणावाचं वातावरण आहे. घटनेचा निषेध करणाऱ्या संतप्त जमावाने दुकानाची तोडफोडही केल्याचं समजतं. यानंतर पोलिसांनी जमावाला शांत केल्यानंतर निदर्शकांनी रास्तारोको केला. ज्या ठिकाणी ही घटना घडली त्याच ठिकाणी निदर्शनं करण्यात आली. यात पीडित मुलीचे कुटुंबीय आणि...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

दिवसा-ढवळ्या 21 वर्षीय मुलीची हत्या झाल्यानंतर देशात खळबळ उडाली आहे. या प्रकरणात फरिदाबाद पोलिसांनी दोन जणांना अटक केली. निकिता तोमर असं या मुलीचं नाव होतं आणि ती कॉलेजमध्ये शिकत होती. तिच्या मारेकऱ्यांना पिस्तुल पुरवणाऱ्या व्यक्तीला पोलिसांनी अटक केली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वसंतपंचमीला विठ्ठल- रखुमाईचं लग्न झालं असं मानतात. पंढरपुरात वसंत पंचमीला हा देवाचा लग्नसोहळा रंगतो. यंदाही विठ्ठल- रखुमाईचा लग्नसोहळा पंढरपुरात रंगला. पांढऱ्याशुभ्र पोषाखात अलंकारानं नटलेला विठोबा आणि सालंकृत रखुमाईची मूर्ती यांच्यामध्ये आंतरपाट धरून लग्न लावलं जातं. वसंत पंचमी ते रंगपंचमीपर्यंत विठ्ठलाला शुभ्र पोषाख करून गुलाल उधळण्याची प्रथा आहे, असं म्हणतात.

देशातल्या काही भागात वसंत पंचमीला सरस्वतीची पूजा करण्याची पद्धत आहे. त्याच बरोबर अनेक ठिकाणी आजच्या दिवशी कामदेव आणि रती यांचं पूजन करण्याचीही प्रथा आहे.

याविषयी पंचांगकर्ते दा. कृ. सोमण म्हणाले, "भारतीय संस्कृतीत प्रेमाचं वेगळं महत्त्व आहे. आजचा दिवस प्रेमात, आनंदात घालवतात. भारतात अनेक ठिकाणी रती आणि कामदेव यांचं पूजन करण्याची प्रथा आहे. हा भारतीयांचा व्हॅलेनटाईन डे आहे असं म्हटलं तरी हरकत नाही."

पुराणाचे अभ्यासक आणि प्रसिद्ध लेखक देवदत्त पटनाईक सांगतात, "कालिदासाच्या काळात वसंत पंचमीला 'मदनोत्सव' असं म्हटलं जात असे. या दिवशी मदनदेवता म्हणजे कामदेवतेची पूजा करण्याची प्रथा होती. आपण आपल्या शरीराची पूजा करायचो. रतिक्रीडेची पूजा व्हायची. रस, भाव, शृंगार यांचा हा उत्सव आहे."

पुराणांमध्ये उल्लेख

पुराणांपेक्षा संस्कृत नाटकांमध्ये मदनोत्सवाचा उल्लेख आहे. 'मृच्छकटिक' किंवा कालिदासाच्या 'मालविकाग्निमित्र' या नाटकांत राजे-रजवाडे आपल्या राजवाड्यात मदनोत्सव साजरा करतात, असे उल्लेख आहेत. हळूहळू ही परंपरा लोप पावली, असं मुंबईत राहणारे पटनाईक सांगतात.

बंगालमध्ये अजूनही वसंत पंचमीला प्रेमाच्या उत्सवाचं रूप आहे. या दिवशी मुलं-मुली एकमेकांना प्रपोज करतात.

"पश्चिम बंगालमध्ये वसंत पंचमीच्या दिवशी सरस्वतीची पूजा करतात. हा प्रेमाचा दिवस म्हणून साजरा करण्याची परंपराही इथे जुनी आहे, पण गेल्या काही वर्षांत लोक दिवस प्रेमाचा दिवस 'व्हॅलेनटाईन डे'सारखाच साजरा करू लागले आहेत. आपल्या गर्लफ्रेंड किंवा बॉयफ्रेंडबरोबर वेळ घालवतात", असं कोलकत्यातले पत्रकार शुभम बोस सांगतात.

"पूर्वीच्या काळी सरस्वती पूजेच्या दिवशी मुली पहिल्यांदा साडी नेसत," अशी माहितीही शुभम बोस यांनी दिली.

वसंत पंचमी येते तो वसंत ऋतू प्रसन्न वातावरणाचा असतो. हवामान छान असतं. गुलाबी थंडी पडलेली असते. योगायोगाने व्हॅलेंटाईन डेही याच सुमारास येतो.

वसंत पंचमीला प्रेमासाठीचा शुभमुहूर्त आहे, असं अनेक जण...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अलीकडेच रिलीज झालेल्या एका हिंदी सिनेमात एक आजोबा एका आजीला वसंत पंचमीला प्रपोज करतात, असं दाखवलं आहे. मराठीतही 'हृदयी वसंत फुलताना प्रेमास रंग यावे' असं एक प्रेमळ गाणं आहे. वसंत पंचमी हा भारतीय व्हॅलेंटाईन डे आहे का? याबातची चर्चा दरवर्षी रंगत असते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वसिम जाफर

42वर्षीय जाफरने 31 टेस्टमध्ये भारताचं प्रतिनिधित्व केलं. टेस्ट मॅचेसमध्ये जाफरच्या नावावर 1944 धावा आहेत. टेस्टमध्ये जाफरने 34.10च्या सरासरीने 5 शतकं आणि 11 अर्धशतकं झळकावली. जाफरने 2 वनडे सामन्यात भारताचं प्रतिनिधित्व केलं.

फर्स्ट क्लास क्रिकेटमध्ये जाफरने 260 सामने खेळताना 19, 410 रन्स केल्या. फर्स्ट क्लास क्रिकेटमध्ये जाफरच्या नावावर 57 शतकं आणि 91 अर्धशतकं आहेत. जाफरने 314 धावांची सर्वोत्तम खेळी केली होती. जाफरने शेवटच्या मॅचमध्येही 57 धावांची खेळी केली होती.

"मी अल्लाचे आभार मानतो. त्यानेच मला हा खेळ खेळण्यासाठी प्रतिभा दिली. माझ्या घरचे, नातेवाईक यांचा या प्रवासात सिंहाचा वाटा आहे. प्रशिक्षक, निवडसमितीचे आभार मानतो. ज्या कॅप्टन्सच्या मार्गदर्शनाखाली मी खेळलो त्यांचे माझ्यावर ऋण आहेत. विविध संघांच्या सपोर्ट स्टाफची भूमिका उल्लेखनीय आहे. बीसीसीआय, मुंबई क्रिकेट असोसिएशन आणि विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन यांनी मला संधी दिली. इंडियन ऑईल कॉर्पोरेशनने 20 वर्षं माझी काळजी घेतली. अंजुमन-ए-इस्लाम शाळेत मी क्रिकेटची धुळाक्षरं गिरवली. सुधीर नाईक सरांचं मला मार्गदर्शन लाभलं. चंद्रकांत पंडित सरांनी माझ्यावर विश्वास ठेवला", असं जाफरने म्हटलं आहे.

वसिम जाफर

"भारताचं प्रतिनिधित्व करायला मिळणं, वेस्ट इंडिज आणि पाकिस्तानविरुद्ध द्विशतकी खेळी हे कारकीर्दीतील अविस्मरणीय क्षण राहतील. सचिन तेंडुलकर, राहुल द्रविड, सौरव गांगुली, वीरेंद्र सेहवाग, व्हीव्हीएस लक्ष्मण या दिग्गजांबरोबर खेळण्याची संधी मिळाली. मुंबई क्रिकेटने मला खडूस क्रिकेटर म्हणून ओळख दिली. मी भारतासाठी खेळावं अशी वडिलांची इच्छा होती. ही इच्छा प्रत्यक्षात साकारू शकलो याचा अभिमान आहे. निवृत्त झालो असलो तरी क्रिकेटशी ऋणानुबंध सदैव कायम राहतील", असं जाफरने सांगितलं.

जाफरच्या कारकीर्दीचा आढावा

ही गोष्ट आहे साधारण 3 वर्षांपूर्वीची. स्थानिक क्रिकेटमधली रणजी करंडक स्पर्धा सगळ्यांत प्रतिष्ठेची स्पर्धा. रणजी स्पर्धेत सर्वाधिक धावा नावावर असणाऱ्या वसिम जाफरचं नशीब रुसलं होतं. टीम इंडियासाठी सलामीवीराची भूमिका निभावलेला वसिम वर्षानुवर्षे मुंबई क्रिकेटचा आधारस्तंभ होता. वसिम एका सरकारी कंपनीसाठी करारबद्ध होता.

क्रीडापटूंना भरती करण्याचं अनेक कंपन्यांचं धोरण असतं. खेळत असताना या खेळाडूंना अन्य कर्मचाऱ्यांप्रमाणे दररोज येऊन विशिष्ट काम करण्याची सक्ती नसते,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

टीम इंडियाचा माजी ओपनर, फर्स्ट क्लास क्रिकेटमध्ये मुंबई आणि विदर्भ संघाचा आधारस्तंभ वसिम जाफरने सर्व प्रकारच्या क्रिकेटमधून निवृत्त होत असल्याची घोषणा केली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वसिम जाफर

भारतीय लोकांचा 'क्रिकेट हा धर्म' आहे असं आपण गंमतीने म्हणतो तेव्हा त्या मागे लोकांचं क्रिकेटवर असलेलं प्रेम अभिप्रेत असतं. त्या पलीकडे भारतीय क्रिकेटमध्ये आतापर्यंत ना कधी धार्मिक वाद निर्माण झाला ना कधी खेळाडूंच्या धर्मावर बोट ठेवलं गेलं.

सुनील गावसकरांच्या फोर इतकंच कौतुक फॅन्सना सलीम दुराणींच्या पॅव्हेलियनमधलं घड्याळ फोडणाऱ्या सिक्सवर होतं. नंतरही महम्मद अझरुद्दिनच्या कप्तानीखाली सचिन तेंडुलकर उदयाला आला आणि बहरला. भारतीय टीमला अझरुद्दिन आणि सचिन दोघांची गरज होती. भारतीय क्रिकेटच्या जवळजवळ शंभर वर्षांच्या इतिहासात कधीच धार्मिकतेचा उल्लेखही झाला नाही.

पण, सध्या मात्र उत्तराखंडच्या रणजी टीममध्ये निर्माण झालेल्या वादामुळे भारतीय क्रिकेटमध्ये धार्मिकता किंवा जातीयवाद घुसलेला किंवा तो घुसवण्याचा प्रयत्न झाल्याचं दिसतंय.

उत्तराखंड क्रिकेट टीमचे कोच वसिम जाफर यांच्यावर तिथल्या क्रिकेट असोसिएशनचे सचिव महिम वर्मा आणि रणजी टीमचे मॅनेजर नवनीत मिश्रा यांनी टीममध्ये जातीयवाद पसरवल्याचा आरोप केलाय.

त्यानंतर वसिम जाफर यांनी कोच पदाचा राजीनामा दिला असला तरी असोसिएशनला खरमरीत पत्र लिहून आपल्यावरचे सगळे आरोप फेटाळले आहेत.

उत्तराखंड क्रिकेटमध्ये नेमकं काय घडलं?

वसिम जाफर यांची ओळख क्रिकेट फॅन्सना वेगळी करून द्यायला नको. भारतीय रणजी क्रिकेटच्या इतिहासात सर्वाधिक दीडशे मॅचेस खेळण्याचा अनुभव त्यांच्याकडे आहे. तर आंतरराष्ट्रीय स्तरावरही भारतीय टीमचं प्रतिनिधित्व करताना 31 टेस्टमध्ये त्यांनी 1944 रन केले आहेत. विरेंद्र सेहवाग आणि गौतम गंभीरच्या उदयापूर्वी वसिम जाफर भारतीय टेस्ट टीमचे नियमित ओपनर होते.

क्रिकेटमधून निवृत्ती पत्करल्यावर ते आधी बांगलादेश राष्ट्रीय टीमचे बॅटिंग कोच होते. आणि त्यानंतर गेल्यावर्षी जून महिन्यात वसिम जाफर यांची नियुक्ती उत्तराखंड क्रिकेट टीमचे कोच म्हणून झाली. त्यानंतर मागच्या सहा महिन्यात घडलेलं हे सगळं नाट्य आहे.

उत्तराखंड टीमचे कोच असताना वसिम जाफर यांनी टीममध्ये गुणवत्ता डावलून मुस्लीम खेळाडूंना संधी दिली आणि टीम हडल दरम्यान खेळाडूंना 'रामभक्त हनुमान की जय' या घोषणा देण्यापासून रोखलं असे आरोप त्यांच्यावर झाले.

शिवाय कोरोना काळात अख्खी टीम लॉकडाऊनचे निर्बंध पाळत असताना बायो-बबलचे नियम धुडकावून एका शुक्रवारी जाफर यांनी नमाज पठणासाठी ड्रेसिंग रुममध्ये मौलवी आणल्याचा आरोपही...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुंबईचा माजी सलामीवीर वसिम जाफरवर उत्तराखंड क्रिकेट असोसिएशनच्या काही अधिकाऱ्यांनी जातीयवादाचे आरोप केल्यावर त्याने रणजी टीमचं कोचपद सोडलं. पण, मूळात जाफरवरील आरोपांत खरंच तथ्य आहे का?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वसिमाच्या घरात एकूण 6 भावंडं. 4 बहिणी, 2 भाऊ आणि आई-वडील. वडिलांचं मानसिक आरोग्य पहिल्यापासूनच बरं नसल्यानं त्यांच्याकडून कोणतंही काम होत नव्हतं. त्यामुळे मग वसिमाची आई मोलमजुरी करून, लोकांच्या इथं भांडीकुंडी करून घर सांभाळायच्या. मोठा भाऊ ऑटो रिक्षा चालवून आईला मदत करायचा.

काही वर्षांपूर्वीची गोष्ट. त्यांच्या घरात ना लाईटची सुविधा होती, ना पाणी वेळेवर यायचं. शाळेत जाणाऱ्या वसिमाला हे बघून एक चीड निर्माण झाली आणि व्यवस्थेत बदल करण्यासाठी त्यांनी व्यवस्थेतच जागा निर्माण करायचं मनाशी पक्कं केलं. याची सुरुवाती गावातल्या मराठी शाळेपासून झाली.

गावाच्या शाळेत शिक्षण

वसिमा यांचं दहावीपर्यंतचं शिक्षण गावातल्या शाळेत झालं. ती सांगते, "माझं 10 वीपर्यंतचं शिक्षण गावातच झालं. त्यानंतर 12 किमी अंतरावर कॉलेज होतं. त्यासाठी दररोज 6 किमी पायी चालत जावं लागायचं. अकरावीला नियमितपणे वर्षभर चालत जाऊन कॉलेज केलं मी."

"12वीला मात्र मी एकटीच कॉलेजला जायचे, बाकी मुलींना पालक पाठवायला तयार नव्हते. त्यामुळे मग मी माझ्या आजोळी कंधारच्या जवळ बासोटी गाव आहे, तिथं राहिले. बासोटीहून गावाहून कंधार 10 किमी आहे, तिथून बसनं डेली अपडाऊन करायचे."

यानंतर वसिमाने यशवंतराव चव्हाण मुक्त विद्यापीठातून बीए केलं आणि त्यानंतर स्पर्धा परिक्षांच्या तयारीची सुरुवात केली.

ती सांगते "2015ला माझं बीए कम्प्लीट झालं. 2015-16ला मी स्पर्धा परिक्षेचा अभ्यास सुरू केला. गावाकडे पुस्तकं, वर्तमानपत्रं नसायची त्यामुळे खूप अडथळा होता. लायब्ररीची सुविधा नव्हती. आमच्या समाजात मुलीवर खूप बंधनं असतात. नांदेडला होते तर तिथं पण लायब्ररीला जात येत नव्हतं. समाजातल्या खूप साऱ्या लोकांचा विरोध होत होता. कारण एक तर मी मुलगी होते हा पहिला मुद्दा, आमच्या समाजात मुलींच्या शिक्षणाला विरोध आहे. मुलींना शिकवण्याची मानसिकताच नाही लोकांची."

आणि दुसरं म्हणजे परंपरेनं लादलेली अनेक बंधनं जसं की पडदा पद्धती आहे, अशा स्थितीत लायब्ररीला जाणं, तिथं पंधरा- पंधरा तास अभ्यास करणं लोकांना पटणारं नव्हतं. त्यामुळे मला नांदेडला अभ्यास करता येत नव्हता."

आपल्या बहिणीची कुचंबना बघून वसिमा यांचा भाऊ शेख इम्रान यांनी त्याचं शिक्षण सोडलं आणि ऑटो रिक्षा चालवायला घेतली. वसिमाला शिक्षण थांबवायचं नव्हतं.

ती सांगते "माझा भाऊ मला म्हणाला की, तू पुण्यात जा, तिथं तुला अभ्यासासाठी चांगलं वातावरण मिळेल....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

शेख वसिमा मेहबूब शेख नांदेड जिल्ह्यातल्या लोहा तालुक्यातल्या जोशी सांगवी गावात राहते. महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगाच्या परीक्षेचा (MPSC) निकाल जाहीर झाला आणि वसिमा शेखने खुल्या प्रवर्गातून महिलांमध्ये तिसरा क्रमांक पटकावला. गावात वीजेची सुविधा नसलेल्या घरापासून ते आता उपजिल्हाधिकाऱ्याच्या खुर्चीपर्यंत वसिमाचा प्रवास कसा होता, हे जाणून घ्यायचा आम्ही प्रयत्न केला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वसुंधरा राजे

येत्या दहा महिन्यांत तिथे विधानसभेच्या निवडणुका होणार आहेत. त्या पार्श्वभूमीवर झालेल्या पोटनिवडणुकीत काँग्रेसचे उमेदवार विक्रमी मतांनी विजयी झाले आहेत.

या निकालांमुळे आनंद झालेल्या काँग्रेसला राजस्थानमध्ये वनवास संपल्यासारखं वाटत आहे.

पोटनिवडणुकांमध्ये अलवर लोकसभा क्षेत्रात काँग्रेसच्या डॉ. कर्ण सिंह यांनी भाजपाचे उमेदवार आणि राज्यातील मंत्री जसवंत यादव यांचा मोठ्या फरकानं पराभव केला आहे.

अजमेरमध्ये काँग्रेसच्या रघू शर्मा यांनी भाजपचे उमेदवार रामस्वरुप यांना पराभूत केलं आहे.

भाजपला विश्वास

भिलवाडा जिल्ह्यात मांडलगढ विधानसभा जागेवर काँग्रेसचे विवेक धाकड यांनी भाजपच्या शक्तीसिंह यांचा पराभव केला.

भाजपचे प्रदेशाध्यक्ष अशोक परिणामी म्हणाले की, ते निकालांचा अभ्यास करत आहेत. तसंच, आगामी विधानसभा निवडणुकांत ताज्या दमानं उतरतील.

माजी मुख्यमंत्री अशोक गेहलोत म्हणाले, "भाजपनं शेवटच्या घटका मोजायला सुरुवात केली आहे."

राजस्थान काँग्रेसचे अध्यक्ष सचिन पायलट यांच्या मते, "भाजपबद्दल लोकांच्या मनात खूप राग आहे."

या निवडणुकांत भाजपला आपल्या नेतृत्वावर, बूथ लेवलचं व्यवस्थापन, जातींचं समीकरण, विकासकार्य आणि हिंदूत्वावर अतिशय विश्वास होता.

पण या गोष्टीमुळे भाजपाविरुद्ध उसळलेला जनक्षोभ थांबला नाही.

स्वाभाविक दावेदार

काँग्रेसनं निवडणुकांत नेतृत्वाचं एकीकरण आणि प्रस्थापितांविरुद्ध असंतोष या गोष्टींवर भर दिला. त्याचा त्यांना लाभ झाला.

दिल्लीतील नेत्यांनी, प्रदेशातल्या नेत्यांना एकजूट दाखवण्याचा आदेश दिला होता.

अजमेरमधील भाजप उमेदवार रामस्वरूप लांबा

म्हणून माजी मुख्यमंत्री गेहलोत, पायलट आणि माजी केंद्रीय मंत्री सी. पी. जोशी तिन्ही जागांवर उमेदवारी अर्ज दाखल करताना उपस्थित होते.

अलवरसाठी भंवर जितेंद्र सिंह आणि अजमेरसाठी सचिन पायलट यांना उमेदवार म्हणून पहिली पसंती होती.

पण या दोन्ही जागांवर जेव्हा वेगळी नावं आली. त्यावर, भाजपाचे प्रभारी अविनाश खन्ना यांनी, काँग्रेसच्या मुख्य नेतृत्वानं उमेदवारांना वाऱ्यावर सोडलं आहे, अशा शब्दात टीका केली होती.

अलवरची निवडणूक

निवडणुकीची प्रक्रिया जशीजशी पुढे सरकली तसं भाजपच अडचणीत सापडली. या निवडणुकांत मुख्यमंत्री वसुंधराराजे यांनी नेतृत्व हातात घेतलं होतं.

राजेंनी या मतदारसंघाचे दौरे केले. त्या सामान्य लोकांना भेटल्या.

मतदारांना आकर्षित करण्यासाठी वसुंधरा राजे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

राजस्थानमध्ये लोकसभेच्या दोन आणि विधानसभेच्या एका जागेवरील पोटनिवडणुकीत झालेल्या पराभवानं सत्ताधारी भाजप हैराण झाला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वसुंधरा राजे आणि सचिन पायलट

भाजपच्या तीन खासदारांचं निधन झाल्यामुळे इथे पोटनिवडणुका घ्याव्या लागल्या होत्या.

राजस्थानमध्ये मांडलगढ मतदारसंघातून काँग्रेसचे विवेक धाकड विजयी ठरले आहेत.  त्यांनी 12,976 मतांनी विवेक विजय मिळवत भाजपच्या शक्ती सिंग हाडा यांचा पराभव केला.

अलवर मतदारसंघात भाजपचे जसवंत सिंग यादव यांनी काँग्रेसच्या करण सिंग यादव यांना कडव्या झुंजीत धोबीपछाड केलं.

अजमेर मतदारसंघात काँग्रेसच्या रघू शर्मा यांनी भाजपच्या रामस्वरूप लांबा यांना हरवलं.

वसुंधरा विरुद्ध पायलट

राजस्थानमध्ये डिसेंबरमध्ये विधानसभा निवडणुका होणार आहेत. त्या पार्श्वभूमीवर या पोटनिवडणुकांकडे विधानसभेची रंगीत तालीम म्हणून पाहिलं जात आहे. भाजपच्या मुख्यमंत्री वसंधुरा राजे यांच्यासाठी या पोटनिवडणुका अग्निपरीक्षा होती.

राजस्थानमध्ये सचिन पायलट यांच्याकडे काँग्रेसची धुरा आहे. डिसेंबरमध्ये होणाऱ्या विधानसभा निवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर त्यांच्यासाठी हा विजय मोठा आहे.

काँग्रेस तसंच भाजपच्या राष्ट्रीय नेतृत्वाने पोटनिवडणूक प्रचाराच्या रणधुमाळीपासून दूर राहण्याचा निर्णय घेतला होता. त्यामुळे हा सामना वसुंधरा राजे विरुद्ध सचिन पायलट असाच रंगला.

'भाजपला नाकारलं'

लोकांनी भाजपला नाकारलं असल्याचं काँग्रेसचे नवनिर्वाचित अध्यक्ष राहुल गांधींनी म्हटलंय.

तर आम्ही अजून मेहनत करू, असं मुख्यमंत्री वसुंधरा राजेंनी म्हटलंय.

बंगालमध्ये तृणमूल

ममता बॅनर्जी

राजस्थानमध्ये सत्ताधारी भाजपला धक्का बसला असला बंगालमध्ये ममतांची घोडदौड कायम आहे. सत्ताधारी तृणमूल काँग्रेसने नाओपाडा ही विधानसभेची जागा काँग्रेसकडून हिसकावून घेतली आहे.

उलबेरिया या मुस्लीमबहुल लोकसभा मतदारसंघाच्या पोटनिवडणुकीत तृणमूलच्या साजीदा अहमद यांनी भाजपच्या अनुपम मलिक यांचा तब्बल साडे चार लाख मतांनी परभाव केला.

तृणमूलच्या सुलतान अहमद यांच्या निधनानंतर ही जागा रिकामी झाली होती. उलबेरियामध्ये 76 टक्के तर नोआपाडा मतदारसंघात 75 टक्के मतदान झालं होतं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भाजपची सत्ता असलेल्या राजस्थानमध्ये झालेल्या लोकसभेच्या पोटनिवडणुकीत काँग्रेसनं बाजी मारली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वस्तुनिष्ठ निकष पद्धतीने निकाल जाहीर करू असं सीबीएसई बोर्डाने स्पष्ट केलंय. यासाठी स्वतंत्र ऑनलाईन परीक्षा घेतली जाणार की यापूर्वी घेतलेल्या अंतर्गत परीक्षांच्या आधारे गुण देणार हे मात्र अस्पष्ट आहे.

दुसऱ्या बाजूला एसएससी बोर्डाने मात्र दहावीचा निकाल कसा जाहीर केला जाईल? याबाबत अंतिम निर्णय घेतलेला नाही. दहावीच्या विद्यार्थ्यांचे मूल्यांकन तोंडी परीक्षा, प्रात्यक्षिक किंवा इतर कोणत्या माध्यमातून केले जाईल याबाबत विद्यार्थी, पालक आणि शिक्षकांमध्ये संभ्रम कायम आहे.

याबाबत गोंधळ आणि भीतीचे वातावरण असण्याचे कारण म्हणजे अकरावी प्रवेशासाठी विद्यार्थ्यांमध्ये प्रचंड स्पर्धा असते. नामांकित महाविद्यालयात प्रवेश मिळावा यासाठी विद्यार्थ्यांसाठी एक-एक टक्का महत्त्वाचा मानला जातो. अशा परिस्थितीमध्ये गुण देताना नि:पक्षपात आणि एकसमान पद्धती अवलंबण्याचे आव्हान प्रशासनासमोर आहे.

तेव्हा दहावीचा निकाल कसा जाहीर करणार? अकरावीची प्रवेश प्रक्रिया कशी पार पडणार? सीबीएसईप्रमाणे एसएससी बोर्ड सुद्धा वस्तुनिष्ठ निकष पद्धती (ऑब्जेक्टिव्ह) वापरणार की परीक्षेचा नवीन पर्याय शोधणार? आताच्या अपवादात्मक परिस्थितीत शिक्षण विभागासमोर कोणते पर्याय आहेत?  याचा आढावा आपण या बातमीत घेणार आहोत.

एसएससी आणि सीबीएसई बोर्ड विद्यार्थ्यांना गुण कशाच्या आधारे देणार?

दहावीची परीक्षा रद्द केल्याने त्यांचा निकाल अंतर्गत मूल्यमापन करून किंवा इतर पर्यायी पद्धतीच्या आधारे करता येईल का याबाबत चर्चा करून आम्ही निर्णय घेऊ अशी माहिती शालेय शिक्षणमंत्री वर्षा गायकवाड यांनी दिली.

"ज्या विद्यार्थ्यांना जास्त गुण अपेक्षित असतील त्यासाठी त्यांना कशी संधी देता येईल याबाबतही लवकरच निर्णय जाहीर करू. एकसमान पद्धती राबवण्यासाठी इतर बोर्डांप्रमाणेच असेसमेंटचा निर्णय घेण्यात येईल," असंही वर्षा गायकवाड यांनी सांगितलं.

पण एसएससी बोर्डाच्या परीक्षा पद्धतीनुसार केवळ 20 गुणांसाठी अंतर्गत मूल्यमापन (तोंडी परीक्षा) केले जाते. त्यामुळे 20 गुणांच्या आधारे दहावीचा पूर्ण निकाल जाहीर केला जाऊ शकता का? असाही प्रश्न उपस्थित करण्यात येतोय.

सीबीएसई बोर्डासाठी मात्र अंतर्गत मूल्यमापन आणि ऑब्जेक्टिव्ह परीक्षेचा पर्याय तुलनेने शक्य आहे असं शिक्षणतज्ज्ञ सांगतात.

याविषयी बोलताना सीबीएसई बोर्डाच्या पोद्दार शाळेच्या मुख्याध्यापिका अवनीता बीर सांगतात, "वस्तुनिष्ठ निकषांच्या आधारावर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोनाच्या पार्श्वभूमीवर दहावीची एसएससी, सीबीएसई आणि आयसीएसई अशा तिन्ही बोर्डाची लेखी परीक्षा रद्द करण्यात आली. पण परीक्षा न घेता मूल्यमापन कसे करायचे? आणि सरसकट निकाल जाहीर केल्यास अकरावीचे प्रवेश नि:पक्षपाती कसे करायचे? असा नवीन पेच शिक्षण विभागासमोर आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वाईट गोष्टींचंही नावीन्य असतं, त्याप्रमाणे परिस्थिती वाईट असली तरी अनुभव थोडा वेगळा होता. मी मेट्रोतून उतरून घरी जायला निघालो. ऑटोवाल्याला बिचकत सांगितलं की "जरा हळू चालव". पण ग्राहकांचं ऐकतील ते ऑटोवाले कसले. त्यांनी ऑटो दामटला.

आम्ही ज्या रस्त्यावरून जात होतो, त्या रस्त्याच्या दोन्ही बाजूला नाला होता. अचानक धुरक्यातून एक म्हैस धावत ऑटोसमोर आली. आता आपलं काही खरं नाही, असं वाटत असतानाच ऑटोवाल्याने कसंतरी माझा जीव वाचवला! म्हैस निघून गेली.

आजही तो प्रसंग आठवला की अंगावर काटा येतो. साधं दिसणारं धुरकं किती प्रकारे धोकादायक असू शकतं, याचा प्रत्यय आला.

नवरात्र सुरू झाली की दिल्लीत थंडीची चाहूल लागते. वातावरणात गारवा पसरलेला असतो. जीवघेण्या उकाड्यातून सुटका मिळालेली असते. त्यामुळे दिल्लीकर सुखावले असतात. दिवाळीचे वेध लागले असतात आणि प्रदूषणाच्या बातम्या यायला सुरुवात होते.

दिवाळी जवळ आली की तमाम दिल्लीकरांच्या काळजात धडकी भरते. पंजाब आणि हरियाणात गहू वा अन्य पिकांचे बुडखे जाळून शेतजमिनीच्या भाजणीचा हंगाम सुरू होतो, तेव्हाच वायव्येकडून दिल्लीत येणारे थंड वारे वाढू लागतात. म्हणजे पंजाब- हरियाणातून आलेली हवा धूरच वाहून आणते.

त्याचवेळी दिल्लीत हलकं धुकं पसरण्यास सुरुवात झालेली असते. या सगळ्याचा परिणाम म्हणजे दिल्लीची हवा प्रचंड प्रदूषित होते. त्यात हौशी दिल्लीकर दिवाळीत प्रचंड फटाके फोडतात. त्यामुळे या त्रासात आणखी भर पडते. परिणामी दिल्लीचा श्वास कोंडला जातो.

दिवाळी सुरू झाली की दिल्लीकरांचा दिवस आधी हवेचा वेध घेऊन होतो. दिवाळी संपते तशी तशी हवा आणखी खराब होत जाते. वातावरणात धुरक्याची दाट चादर पसरल्यासारखी वाटते. ही चादर गडद होत जाते. अगदी समोरचंही नीट दिसत नाही. वातावरण उदास होतं. सूर्य उगवलेला असतो पण त्यावरही धुरकं दिसतं. त्यामुळे एखाद्या चित्रपटात फ्लॅशबॅकमध्ये दाखवतात तसं धुसर वातावरण दिल्लीत बघायला मिळतं.

हे प्रदूषण मोजतात कसं, याचा अंदाज दिल्लीबाहेरच्या लोकांना नसतो. फक्त आकडेवारी त्यांच्या डोळ्यावर आणि कानावर आदळत राहते.

प्रदूषण मोजतात कसं?

Air Quality Index या मापकाद्वारे हवेचा दर्जा ठरतो. विविध वायूंचं प्रमाण एकत्रित करून हा index काढला जातो. PM10, PM2.5 अशा धुळीच्या कणांमुळे वायुप्रदूषण होतं. या घटकांचं वाऱ्यात प्रमाण किती, यावरून धोक्याचा अंदाज येतो.

मुख्यत: PM 2.5 या घटकामुळे हवा प्रदूषित...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

2017 मधली एक दुपार. सगळीकडे धुरकं पसरलं होतं. सगळीकडे दिल्लीतल्या प्रदूषणाची चर्चा सुरू होती. श्वास कोंडल्यासारखा वाटत होता.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वाईल्ड पोलिओचं प्रमाण अफगाणिस्तान आणि पाकिस्तानात अजूनही आहे. आफ्रिकेतलं यश पोलिओ निर्मुलन मोहिमेतलं मैलाचा दगड मानलं जातंय. आफ्रिकेमध्ये नायजेरिया हा देश पोलिओमुक्त होण्यापासून राहिला होता.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जागतिक पातळीवर पोलिओचं उच्चाटन करण्याच्या प्रयत्न सुरू असताना आफ्रिकेने एक महत्त्वाचं पाऊल टाकलंय. नुकतंच आफ्रिकाने वाईल्ड पोलिओमुक्त झाल्याची घोषणा केली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वाघ आणि अस्वल सहसा एकमेकांशी संघर्ष टाळतात पण यावेळी अस्वलाच्या मादीने वाघाला चांगलंच आव्हान दिलं.

या संघर्षाचा शेवट काय झाला यासाठी पाहा हा व्हिडिओ.

(सौजन्य  : अनेश निकोडे)

तुम्ही ही क्विझ सोडवलीत का?

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ताडोबाच्या जंगलात वाघ आणि अस्वलाची तब्बल एक तास झुंज रंगली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वाघीण

वनाधिकारी या वाघिणीला जेरबंद करण्याचा प्रयत्न करतील, मात्र तसं न झाल्यास वनाधिकारी वाघिणीला मारण्याचा निर्णय घेऊ शकतात. आम्ही या प्रक्रियेत हस्तक्षेप करणार नाही, असं न्यायालयाने स्पष्ट केलं.

या वाघिणीने पाच जणांना ठार केल्याचं वनाधिकाऱ्यांचं म्हणणं आहे. मात्र यासाठी खरंच ही वाघीण जबाबदार आहे का, असा सवाल प्राणी हक्कांसाठी लढणाऱ्या कार्यकत्यांनी केला आहे.

T1 नावाच्या या वाघिणीला ताब्यात घेऊन गुगीचं इंजेक्शनने शांत करण्याचा आमचा प्रयत्न असेल, असं वनाधिकारी प्रदीप राहुरकर यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं.

पण वाघिणीला ताब्यात घेण्यात यश आलं नाही तरच तिला मारण्याचा निर्णय घेऊ, असं त्यांनी सांगितलं.

या वाघिणीचं शेवटचं दर्शन यवतमाळ जिल्ह्यात झालं होतं.

या वाघिणीचे दोन बछडे आणि T2 नावाच्या एका वाघालाही गुगीचं इंजेक्शनने शांत करण्याचा प्रयत्न असल्याचं अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केलं. याच परिसरात दिसलेला या वाघाने मात्र आजवर कुणावरही हल्ला केल्याची नोंद नाही.

सतत होणाऱ्या जंगलतोडीमुळे प्राण्यांच्या अधिवासावर मानवी आक्रमण झालं आहे. यामुळे प्राणी-मानव संघर्ष ऐरणीवर आला आहे.

गेल्या काही वर्षात देशभरातल्या वाघांची संख्या कमी होते आहे. मात्र शिस्तबद्ध प्रयत्नांमुळे 2006 नंतर वाघांची संख्या हळूहळू वाढताना दिसते आहे.

वाघिणीला जिवंतपणी ताब्यात घेण्यासाठीचं आवश्यक ज्ञान आणि कौशल्य वन खात्याकडे नाही. या प्रयत्नात ते वाघिणीला ठार करतील असा युक्तिवाद करत दोन याचिकाकर्त्यांनी न्यायालयात धाव घेतली होती.

"T1 वाघीण आणि तिच्या कुटुंबातील सदस्यांना वाचवण्याचा आमचा प्रयत्न आहे, कारण त्यांचा कोणताही दोष नाही. पर्यावरण आणि वनजीवनाचं संवर्धन करण्याच्या दृष्टीने वाघांना वाचवणं अत्यावश्यक आहे," असं याचिकाकर्ते अजय दुबे यांनी बीबीसीला सांगितलं.

नंतर कोर्टाने त्यांची याचिका फेटाळून लावली.

जगात असलेल्या एकूण वाघांपैकी 60 टक्के भारतात आहेत. 2014 मध्ये झालेल्या गणनेत वाघांची संख्या 2,226 असल्याचं स्पष्ट झालं होतं. 2011 मध्ये ही संख्या 1,706 होती, म्हणजेच ही वाढ 30 टक्के आहे.

वन्यजीव रक्षण करणाऱ्या संस्था, वाघांच्या संवर्धनासाठी सरकारने हाती घेतलेल्या मोहिमा तसंच गावागावात घेण्यात आलेल्या जनजागृती कार्यक्रमांमुळे ही वाढ झाल्याचं सांगण्यात आलं.

उसाच्या शेताला घर मानणारा बिबट्या

मात्र गेल्या काही वर्षांमध्ये पुन्हा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

नागपूरच्या जंगलातील एका नरभक्षक वाघिणीला मारण्यापासून वनाधिकाऱ्यांना रोखण्याची याचिका सुप्रीम कोर्टाने फेटाळून लावली आहे. या निर्णयामुळे अनेकांचा जीव घेणाऱ्या वाघिणीला संपवण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वाघीण, पांढरकवडा

पांढरकवडा वनविभागाअंतर्गत मुकुटबन परिक्षेत्रातील मांगुर्ला नियतक्षेत्रातील राखीव वन कक्षमध्ये वाघीण मृतावस्थेत आढळून आली.

रविवारी (25 एप्रिल) सकाळी सुमारे 10.30 वाजता गस्तीदरम्यान वनरक्षकाला वाघीण मृतावस्थेत आढळून आली.

वाघिणीचं वय 4 वर्ष असावे असं अंदाज आहे. वाघिणीच्या पुढच्या पायाचे पंजे तोडल्याचेही आढळून आले आहे.

शिकारीसाठी एका छोट्या गुहेजवळ फास लावण्यात आला होता. रानडुक्कराच्या शिकारीसाठी परिसरात फासे लावले जातात. वाघीण त्या फासात अडकली आणि गुहेत शिरली. त्यानंतर शिकाऱ्यांनी गुहेबाहेरील परिसर जाळला. त्यात गुदमरून वाघिणीचा मृत्यू झाला.

मृत्यूची खात्री पटण्यासाठी शिकाऱ्यांनी धारदार शस्त्राने वाघिणीला टोचले असावे, असाही अंदाज आहे. गुहेच्या तोंडाशी आग लावल्याचे जळालेल्या लाकडांवरून निदर्शनास आले आहे.

वाघिणीच्या मृत्यूप्रकरणी गुन्हा दाखल

वाघिणीच्या मृत्यूनंतर विभागीय वन अधिकारी सुभाष पुराणिक (वन्यजीव), पांढरकवडा, मुकुटबन वनपरिक्षेत्र अधिकारी व्ही.जी. वारे, प्रधान मुख्य वनसंरक्षक प्रकाश महाजन यांचे प्रतिनिधी तसेच मानद वन्यजीव रक्षक डॉ. रमजान विरानी, राष्ट्रीय व्याघ्र संवर्धन प्राधिकरण, दिल्ली यांचे प्रतिनिधी यांनी घटनास्थळी भेट दिली आणि वस्तुस्थितीचे पाहणी केली.

सदर जागेची तपासणी केली असता वाघ नाल्याला लागून असलेल्या गुहेत मृत अवस्थेत दिसून आला. गळ्यात तारेचा फास अडकल्याचे, धारदार हत्याराने मारल्याचे आणि गुहेच्या तोंडाशी आग लावल्याचे जाळलेल्या लाकडांवरून निदर्शनास आले आहे.

वन विभागाच्या पथकाने शवविच्छेदन केले असून अहवाल प्राप्त झाल्यानंतर मृत्यूचे नेमके कारण कळेल. सध्या प्रकरणाचा तपास केला जात आहे.

या प्रकरणी प्राथमिक वनगुन्हा जारी करून गुन्ह्याचा तपास सहायक वनसंरक्षक (जंकास व कॅम्पा), पांढरकवडा हे करीत आहेत.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी न्यूज मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी आम्हाला YouTube, Facebook, Instagram आणि  Twitter वर नक्की फॉलो करा.

बीबीसी न्यूज मराठीच्या सगळ्या बातम्या तुम्ही Jio TV app वर पाहू शकता.

'सोपी गोष्ट' आणि '3 गोष्टी' हे मराठीतले बातम्यांचे पहिले पॉडकास्ट्स तुम्ही Gaana, Spotify, JioSaavn आणि Apple Podcasts इथे ऐकू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

यवतमाळमध्ये गरोदर वाघिणीची शिकार करून, तिचे दोन पंजे कापून नेल्याची घटना घडली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वाचकांच्या मते, आधीच इंधनाचे दर खूप वाढलेले असताना फक्त 2 रुपयांनी दर कमी करणं पुरेसं नाही.

भाग्यश्री पाटोळे जगताप म्हणतात, GST मधून पेट्रोल, डिझेल आणि गॅसला बाहेर ठेवण्याचा हेतूच हा आहे की, या गोष्टींच्या दरात अनियंत्रित वाढ करता यावी. सरकार या गोष्टींच्या किमती खूप वाढवतं आणि मग एक दोन रुपयांनी कमी करतं.

सचिन चोभे म्हणतात, केंद्र व राज्य सरकारांनी पेट्रोलवर १३० टक्के कर घेऊन भारतीयांची लूट सुरुच ठेवली आहे.

काही वाचकांचं म्हणणं आहे की, इंधनाचे दर कमी झाले असले तरी ते कुठल्याही अर्थानं स्वस्त झालेले नाहीत. विराज कोकणे म्हणतात की, ही शुद्ध फसवणूक आहे.

आधी दहा रुपयांनी दर वाढवले आणि आता दोन रुपयांनी कमी केले यात काय तीर मारला? असं प्रवीण बाड यांनी फेसबुकवर लिहिलं आहे.

पेट्रोल-डिझेलचे भाव अजून कमी व्हायला हवेत. असा सर्वसाधारण सूर दिसून येत आहे.

भारताचा आर्थिक विकास का मंदावला आहे?

राकेश कुलकर्णींच्या मते दर अजून कमी व्हायला हवेत. अनिल पाटील म्हणतात पेट्रोलची किंमत सात रुपयांनी वाढवली आणि कमी करताना फक्त दोन रुपयांनी केली. तसंच सिलेंडरची किंमत दिड रुपयांनी वाढेल असं सांगून प्रत्यक्षात 50 रुपयांनी वाढवली आहे. हेच ते अच्छे दिन आहेत यात शंकाच नाही.

सरकारनं एक्साइज ड्युटी कमी करून जणू काही जनतेवर उपकार केले आहेत असं गिरीश पिसेंनी लिहीलं आहे.

आज 2 रुपये कमी केलेत उद्या चार रुपये वाढवतील. गेली 2 वर्ष इंधनावर दुष्काळ टॅक्स लावलेला आहे. आता तर दुष्काळही नाही आहे. सरकारनं सगळे छुपे खर्च कमी केले पाहिजेत. असं सुद्धा वाचकांचं म्हणणं आहे.

क्रुड ऑईलच्या किमती पाहिल्या तर पेट्रोल डिझेलच्या किमती अजून कमी व्हायला हव्यात. तसंच या गोष्टी GSTच्या अंतर्गत आल्या पाहिजेत असं याकुब सदलगे म्हणतात.

पेट्रोल-डिझेल चे भाव वाढल्यामुळे, जीवनावश्यक वस्तू महाग होतात. मात्र, पेट्रोल-डिझेल चे भाव कमी झाल्यास, त्या प्रमाणात जीवनावश्यक वस्तूंच्या किंमती कमी होतात का? असा सवाल अजितोव यांनी उपस्थित केला आहे.

२०१४ पासून जागतिक स्तरावर क्रूड ऑईलच्या किंमती फार कमी झाल्यात. मात्र भाजप-मोदी सरकारनं पेट्रोल-डिझेलचे भाव सतत वाढवले आहेत. साठ वर्षे काँग्रेस भ्रष्टाचार करीत रहाली. मात्र, मोदी अवाढव्य भ्रष्टाचार केवळ साठ महिन्यांत (पाच वर्षांत) करू इच्छित आहे.

किरण बावीस्कर मिश्कीलपणे म्हणतात की 2 रूपये म्हणजे खूपच झालं एवढी अपेक्षा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमती 2 रूपयांनी कमी झाल्या आहेत. या संदर्भात बीबीसी मराठीनं वाचकांची मते मागवली होती. एकदंरीत चर्चेचा सूर पाहाता लोक या दरकपातीनं खूश दिसत नाहीत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वाचा 12 जानेवारीचा पूर्ण घटनाक्रम -

10.00: राजकारण करतंय काँग्रेस - भाजप

हा सुप्रीम कोर्टाचा अंतर्गत मामला आहे, आणि यावर कुठलंही राजकारण व्हायला नको, असं भाजपचे प्रवक्ते संबित पात्रा यांनी म्हटलं आहे.

ते पुढे म्हणाले, "मला आश्चर्य वाटतं आणि दु:खही होतं की काँग्रेस, ज्यांना लोकांनी अनेकदा निवडणुकांमध्ये नाकारलं आहे, आता यातून राजकीय फायदा शोधत आहेत. ते याविषयावर उघडे पडले आहेत."

7.30 : न्या. लोया मृत्यूप्रकरणी योग्य चौकशी करावी - काँग्रेसची मागणी

काँग्रेसने पत्रकार परिषद बोलवून सांगितलं की, सुप्रीम कोर्टाच्या पूर्ण पीठानं चार न्यायमूर्तींनी आज जे काही प्रश्न उपस्थित केले आहेत, त्यांच्यावर मार्ग काढावा.

काँग्रेसचे अध्यक्ष राहुल गांधी म्हणाले, "या देशातल्या लोकांचा न्यायव्यवस्थेवर विश्वास आहे. सुप्रीम कोर्टाच्या न्यायमूर्तींनी उपस्थित केलेल्या मुद्द्यांकडं गांभीर्याने पाहण्यात यावं.

"न्या. लोया यांच्या मृत्यूची चौकशी योग्यरीतीने करण्यात यावी," असं गांधी यावेळी म्हणाले.

6.50 : अॅटर्नी जनरल बोलले

"सुप्रीम कोर्टाचे न्यायमूर्ती त्यांच्यातल्या मतभेदांचे मुत्सद्देगिरीनं पूर्ण निराकरण करतील," असं अॅटर्नी जनरल के. के. वेणूगोपाल म्हणाले.

5.00: 'सुप्रीम कोर्टात आज अनिष्ट घडलं'

निवृत्त न्यायमूर्ती नरेंद्र चपळगांवकर यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना या घटनेला 'अनिष्ट' म्हटलं आहे.

ते म्हणाले, "न्यायधीश कोर्टात आले की आपण उभे राहतो, हा लिखित नियम नसून केवळ एक संकेत आहे, जो आपण पाळतो. असे अनेक संकेत आहेत, जे सगळ्यांनी पाळायला हवेत."

"न्याय व्यवस्थेत मतभेद होतात आणि ते व्यक्त करण्याचे मार्गही असतात. पण त्याच्या पलीकडेही हे गेले, म्हणजे तेवढं गंभीर कारण असावं," असं ते म्हणाले.

पुढे काय? असं विचारल्यावर, "(आज ज्यांनी पत्रकार परिषद घेतली) त्या न्यायाधीशांनी आपसात एकत्र बसून मार्ग काढायला हवा. आज ना उद्या त्यांना तसं वाटेल, आणि त्यातच न्यायालयाची प्रतिष्ठा आहे," असं ते म्हणाले.

न्यायमूर्तींनी आज केलेल्या काही महत्त्वपूर्ण वक्तव्यांबद्दल मात्र चपळगांवकर यांनी बोलणं टाळलं. ते म्हणाले, "आपल्याला ज्या विषयाची माहिती नाही, त्याबददल मत देऊ नये. जे झालं त्याची जाहीर चर्चा बरोबर नाही. त्यामुळे इतरांना न्यायव्यवस्थेला गृहित धरून मतं व्यक्त करण्याची फूस मिळू नये, एवढीच माझी इच्छा आहे."

"न्यायव्यवस्था टिकली तर सामान्य माणूस...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारताच्या इतिहासात पहिल्यांदाच सुप्रीम कोर्टाच्या चार विद्यमान न्यायमूर्तींनी एकत्र येऊन एक पत्रकार परिषद घेतली आणि न्यायव्यवस्थेवर परखड शब्दांत नाराजी व्यक्त केली. त्यांच्या आरोपांचा रोख मुख्य न्यायमूर्तींकडे होता. त्यावर देशभरातून तीव्र प्रतिक्रिया उमटल्या.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वाजपेयी याचं सगळ्यात मोठं वैशिष्ट्य म्हणजे त्यांची सहृदयता. विरोधी विचारधारा असलेल्यांनाही शत्रू न मानणं आणि उत्कृष्ट वाक्चातुर्य. अर्थात, त्यांची सगळं वागणं म्हणजे सद्वर्तनच, असं मानण्याचं काही कारण नाही. त्यांची प्रतिमा अशी तयार झाली किंवा त्यापद्धतीने तयार करण्यात आली की ते एक राजकारणी आहेत हेही त्यांचे चाहते विसरून जातात.

राजकारणात प्रतिमेपेक्षा मोठं काहीच नाही. या प्रतिमेला 'जनसत्ता'चे माजी संपादक आणि ज्येष्ठ पत्रकार प्रभाष जोशी 'संघाचा मुखवटा' मानतात. वाजपेयी संघाचे आजीवन प्रचारक होते. प्रदीर्घ अशा राजकीय कारकीर्दीत संघासाठी ते संघाचे दूत म्हणून कार्यरत होते.

2001मध्ये प्रवासी भारतीयांसमोर भाषण करताना ते न्यूयॉर्कमध्ये म्हणाले होते, 'मी आज पंतप्रधान आहे. उद्या नसेन. मात्र संघाचा स्वयंसेवक आधीही होतो, नेहमीचा राहीन.'

त्यांचं हे बोलणं अगदी खरं, सच्चं आणि ठाशीव आहे. वाजपेयी राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे पूर्णवेळ प्रचारक होते. राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाने त्यांना जनसंघात काम करण्यासाठी पाठवलं होतं. मोरारजी देसाई यांच्या सरकारमध्ये ते परराष्ट्र मंत्री होते. त्यावेळी अडवाणी माहिती आणि प्रसारण मंत्री होते. 1977मध्ये जनसंघाचं जनता पार्टीत विलीनीकरण झालं.

एकाच वेळी दोन संघटनांचं सदस्य असू नये, असा असा मुद्दा थोड्या दिवसांनंतर समाजवादी पक्षानं विशेषत: जॉर्ज फर्नांडिस यांनी मांडला. जे लोक जनता पार्टीत आहेत त्यांनी राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघातही असावं, हे बरोबर नाही. असा तो मुद्दा होतो. वाजपेयी-अडवाणी यांनी सरकार सोडलं पण राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाशी प्रतारणा केली नाही. हा त्यांचा त्याग होता.

अटल बिहारी वाजपेयी

यानंतर 1980मध्ये जनसंघाची नव्याने मांडणी झाली. भारतीय जनता पक्ष असं त्याचं नामकरण झालं. महत्त्वाची गोष्ट अशी की भाजपचा जन्म होण्यापूर्वी वाजपेयी-अडवाणी संघाच्या आदेशानुसार एकमेकांच्या साथीने राजकारणात होते. 2004 मध्ये इंडिया शायनिंग या घोषणेसह वाजपेयी-अडवाणी जोडी मैदानात उतरली मात्र त्यांना पराभवाला सामोरं जावं लागलं. हिंदुत्वाचा मुद्दा बळकट करण्यात या जोडीची भूमिका निर्णायक होती.

भारताला हिंदू राष्ट्र बनवणं हे संघाने जाहीर केलेलं उद्दिष्ट होतं. हिंदू वर्चस्ववादी असं राष्ट्र घडवणं संघाचा मानस आहे. संघ कोणालाही आणि कोणत्याही पद्धतीने उत्तर देण्यास बांधील नाही. मात्र लोकशाही पद्धतीने निवड झालेला देशाचा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अटल बिहारी वाजपेयी यांना शत्रूही मान देत असत. वाजपेयींचा उल्लेख आला की अजातशत्रू, सर्वप्रिय, सर्वमान्य अशी विशेषणं ओघाने येतात.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वाजपेयींचे जवळचे मित्र अप्पा घटाटे यांनी जेव्हा त्यांना हे सांगितलं तेव्हा ते जोरात हसले आणि म्हणाले की, "असं असेल तर मग त्यांना बोलू का दिलं जात नाही?"

तेव्हा वाजपेयी संसदेत 'बॅक बेंचर' होते, पण तरी वाजपेयींनी उपस्थित केलेले मुद्दे नेहरू अगदी कान देऊन ऐकायचे.

किंगशुक नागा त्यांच्या 'Atal Bihari Vajpayee: A Man for All Seasons' या पुस्तकात लिहितात की, एकदा भारत दौऱ्यावर आलेल्या ब्रिटिश पंतप्रधानांची वाजपेयी यांच्याशी भेट घालून देतांना नेहरू म्हणाले, "हे विरोधी पक्षातलं उगवतं नेतृत्व आहे. माझ्यावर नेहमी टीका करतात पण यांचं भविष्य उज्ज्वल आहे."

नेहरूंचा फोटो गायब

एकदा एका परदेशी पाहुण्यांसमोर वाजपेयींचा परिचय नेहरूंनी भावी पंतप्रधान असा करून दिला. वाजपेयी यांच्या मनात नेहरूंबद्दल अतिशय आदर होता.

1977 साली परराष्ट्र मंत्री म्हणून वाजपेयी पदभार स्वीकारण्यासाठी साऊथ ब्लॉक येथील कार्यालयात गेले तेव्हा त्यांना असं लक्षात आलं की भिंतीवरचा नेहरूंचा फोटो गायब आहे.

किंगशुक नाग सांगतात की, त्यांनी सचिवांना विचारलं, नेहरूंचा इथे असलेला फोटो कुठे आहे. खरंतर वाजपेयी तो फोटो पाहून नाखूश होतील असा विचार करून अधिकाऱ्यांनी तो फोटो तिथून काढून टाकला होता. वाजपेयी यांनी तो फोटो पुन्हा मूळ जागी लावण्याचा आदेश दिला.

बीबीसीच्या स्टुडिओमध्ये किंगशुक नाग आणि रेहान फजल.

प्रत्यक्षदर्शी सांगतात की, नेहरू ज्या खुर्चीवर बसायचे त्या खुर्चीवर जेव्हा वाजपेयी बसले तेव्हा त्यांनी म्हटलं, "कधी स्वप्नात सुद्धा या खोलीत बसेन असं वाटलं नव्हतं." परराष्ट्र मंत्री झाल्यावर त्यांनी नेहरूंच्या परराष्ट्र धोरणात फारसा बदल केला नव्हता हे उल्लेखनीय.

शक्ती सिन्हा यांनी वाजपेयी यांचे खासगी सचिव म्हणून काम बघितलं होतं. ते सांगतात की, सार्वजनिक भाषणांच्या वेळी वाजपेयी फारशी तयारी करत नसत, पण लोकसभेतल्या भाषणासाठी मात्र ते कसून अभ्यास करत.

सिन्हा सांगतात,"वाजपेयी संसदेच्या ग्रंथालयातून पुस्तकं, मासिकं, आणि वर्तमानपत्र मागवून घेत आणि आपल्या भाषणावर काम करत. ते मुद्दे काढत आणि त्यावर विचार करत. ते कधीच आपलं पूर्ण भाषण लिहित नसत, पण दुसऱ्या दिवशी लोकसभेतल्या भाषणाचा आराखडा त्यांच्या डोक्यात असायचा."

अडवाणी यांना न्यूनगंड होता

मी शक्ती सिन्हा यांना विचारलं की, मंचावर इतकं सुंदर भाषण करणारे वाजपेयी 15 ऑगस्टचं लाल किल्ल्यावरचं भाषण का वाचायचे? सिन्हा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

माजी लोकसभा अध्यक्ष अनंतशायम अय्यंगार यांनी एकदा सांगितलं होतं की, लोकसभेत इंग्रजीत हिरेन मुखर्जी आणि हिंदीत अटलबिहारी वाजपेयी यांच्यासारखा उत्तम वक्ता शोधून सापडणार नाही.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वाझेंचा शिवसेनेशी असलेला संबंध लक्षात घेता विधिमंडळाच्या अधिवेशनापासून ते त्याबाहेरच्या राजकीय आरोप-प्रत्यारोपांमध्ये शिवसेना लक्ष्य आहे. राज्यातल्या 'महाविकास आघाडी' सरकारचं नेतृत्व करणारा हा पक्ष कोंडीत पकडला गेला आहे.

पण या प्रकरणावर, विशेषत: सचिन वाझेंच्या अटकेनंतर, या सरकारमध्ये समान वाटा असणाऱ्या कॉंग्रेस आणि राष्ट्रवादीची भूमिका अद्याप स्पष्ट नाही. विशेषत: राष्ट्रवादी काँग्रेसची प्रतिक्रिया महत्वाची आहे कारण गृहमंत्रालय त्यांच्या अखत्यारित आहे.

'राष्ट्रवादी'चे अध्यक्ष शरद पवार यांना रविवारी पत्रकार परिषदेत याबद्दल विचारलं असता त्यांनी उत्तर देणं टाळलं आणि इतर राज्यांमध्ये सध्या चालू असलेल्या निवडणुकांबाबतच बोलणं पसंत केलं.

याचा अर्थही असा काढला गेला की वाझे प्रकरण 'राष्ट्रवादी' आणि पर्यायानं आघाडी सरकारसाठीही सोपं राहिलेलं नाही आहे. भूमिका घेण्याची अडचण होत आहे.

'राष्ट्रवादी'ची तातडीचं बैठक

या पार्श्वभूमीवर आज शरद पवारांनी आज, सोमवारी, मुंबईत पक्षाच्या सगळ्या मंत्र्यांची बैठक दुपारी ४ वाजता बोलावली आहे.

या बैठकीत वाझे प्रकरणावर, 'राष्ट्रवादी'च्या ताब्यातील गृहमंत्रालयाच्या कामगिरीवर, अनिल देशमुख यांच्या कामावर चर्चा होण्याची शक्यता आहे.

देशमुख वगळता 'राष्ट्रवादी'च्या कोणत्याही बड्या नेत्यानं वा मंत्र्यानं अद्याप या प्रकरणावर प्रतिक्रिया दिलेली नाही आहे. विधिमंडळातही जेव्हा देवेंद्र फडणवीस आणि त्यांचे विरोधी पक्षातले सहकारी सरकारवर तुटून पडत होते तेव्हाही एकटे अनिल देशमुख त्याला तोंड देत होते.

शिवसेनेचे अनिल परब वगळता, 'राष्ट्रवादी' आणि शिवसेनेतले इतर कोणीही या विषयावर बोललं नाही. अधिवेशनानंतर झालेल्या पत्रकार परिषदेत उद्धव ठाकरे बोलले, पण सोबत असलेले अजित पवार त्यावर काहीही बोलले नाहीत.

'राष्ट्रवादी'ची भूमिका काय आहे याविषयी कुतूहल यासाठीही आहे की केवळ वाझे यांच्या अटकेवर मुंबई पोलिसांसाठी हे प्रकरण थांबेल अशी चिन्हं नाही आहेत. वाझे यांच्या नंतर मुंबई पोलिस दलातील त्यांच्या काही सहकाऱ्यांची आणि काही अधिकाऱ्यांचीही चौकशी होईल असे संकेत मिळताहेत.

तसं झालं आणि वाझेंसारखी कारवाई झाली, तर ते गृहमंत्रालयासाठी नामुष्कीचं ठरेल. शिवाय देवेंद्र फडणवीसांच्या नेतृत्वातील भाजप याचा सातत्यानं राजकीय मुद्दा बनवत आहे. त्यामुळेच 'राष्ट्र्रवादी'नं घेतलेलं मौन हे त्यांचं गृहमंत्रालय ज्यात अडकलं आहे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुंबई पोलीस दलातले अधिकारी सचिन वाझे यांना 'राष्ट्रीय तपास यंत्रणे'नं (NIA) अटक केल्यावर महाराष्ट्राच्या राजकारणात त्याचे पडसाद उमटणं स्वाभाविक आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वाढत्या रुग्णसंख्येसोबत इथे मृत्यूचा आकडाही लक्षणीय आहे. आतातर ब्राझिलला कोरोनाच्या दुसऱ्या लाटेचा तडाखा बसतोय. ब्राझिलमध्ये लसीकरणाला सुरुवात झाली असली तरी परिस्थिती बिकट आहे.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ब्राझिलमध्ये अॅमेझॉन प्रांतात सापडलेल्या कोरोना व्हायरसच्या नव्या स्ट्रेनवर शास्त्रज्ञ अभ्यास करतायत. तर मानॉस शहरातले डॉक्टर कोव्हिडच्या रुग्णांना वाचवण्यासाठी संघर्ष करताना दिसतायत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वाढदिवसाच्या निमित्ताने विराट कोहलीनं अॅप लाँच केलं आहे. या अॅपच्या प्रमोशनसाठी रेकॉर्ड केलेल्या व्हीडिओत केलल्या या वक्तव्यावरून सोशल मीडियावर कोहलीला ट्रोल केलं जात आहे. यावर बीबीसी मराठीने 'होऊ द्या चर्चा'मध्ये वाचकांच्या प्रतिक्रिया जाणून घेतल्या.

त्यातील काही निवडक आणि संपादित प्रतिक्रिया इथं देत आहोत.

अनिकेत देशमुख म्हणतात, "भारतात कमावलेला पैसा इटलीत जाऊन उधळणाऱ्यांनी देशभक्ती शिकवू नये. भारतात फॅसिस्टवादाने उच्चांक गाठला आहे. राजकारण्यांनंतर खेळाडूसुद्धा त्यांच्या फायद्यासाठी लोकांच्या देशप्रेमाचा गैरफायदा घेत आहेत."

सुहास बच्छाव म्हणतात, "लग्न इटलीला केलं. आवडता खेळाडू दक्षिण आफ्रिकेचा हर्षल गिब्ज. एवढंच देशप्रेम आहे तर विजय माल्याच्या टीमकडून का खेळतो? 200 शतकं जरी केली तरी तुझं देशप्रेम सचिनपेक्षा जास्त नसणार."

दया पवार म्हणतात, "खेळाडू म्हणून या गोष्टींकडे दुर्लक्ष केलं पाहिजे. कोणाला कुठले खेळाडू आवडायला हवेत हे तू कसं सांगू शकतोस? तिथं पाकिस्तानात तू स्वत: प्रसिद्ध आहेस हे विसरलास का? दुसरी गोष्ट परवेझ मुशर्रफ यांना सचिन तेंडुलकर आवडतो, त्याचं काय?"

गजानन शिंदे यांच्या मते, "फक्त आपल्या देशातील व्यक्ती, कलाकार, क्रिकेटर, लेखक यांचे फॅन असावं हे चुकीचे आहे. कारण कोणाचे फॅन असणं हे विनाकारण नसतं. त्यांच्यातील एखादा गुण आवडतो, योग्य वाटतो मग संबंधित व्यक्ती आवडायला लागते. त्यामुळे विराट कोहलीचं हे वक्तव्य चुकीचे वाटतं. आवड देश बघून नसते."

श्याम ठाणेदार म्हणतात, "विराटचे हे वक्तव्य अखिलाडू आहे. विराटने आपलं लक्ष फक्त क्रिकेटवर केंद्रित करावं. विनाकारण वादग्रस्त वक्तव्य करू नयेत. देशभक्तीचे प्रमाणपत्र वाटण्याचे काम राजकारणी करतात तेच खूप झालं. अशा वक्तव्यांनी विराट विषयी आदर कमी होईल."

विकास इंगळे महाजन यांना विराटचं बरोबर आहे, असं वाटतं. ते म्हणतात, "आपल्या देशात प्रगती करणाऱ्यांवर जळणारे खूप आहेत. जे विराटच्या विरोधात लिहीत आहेत ते सगळे त्याची प्रसिद्धी, पैसा, कला याचा मत्सर करणारे आहेत. तो असं का बोलला?  त्याला काय प्रश्न विचारला गेला होता? याची माहिती करून घ्या आणि मगच त्याच्या विरोधात बोला."

आदित्य कदम म्हणतात, "विराटने या प्रश्नाचं उत्तर द्यायला नको होतं. जो विराटला 'ओव्हररेटेड' म्हणाला त्याची कमाल वाटते. विराटने सगळ्या फॉर्मॅटमध्ये धावा केल्या आहेत. इंग्लंड किंवा ऑस्ट्रेलियामध्ये...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

'परदेशी बॅट्समन आवडत असतील तर भारतात राहू नका,' या विराट कोहलीच्या वक्तव्याचा क्रिकेटप्रेमींनी समाचार घेतला आहे. 'कोणाला कोणता खेळाडू आवडतो हे विराटने ठरवू नये, त्याने फक्त खेळावर लक्ष द्यावं,' अशा प्रतिक्रिया 'होऊ द्या चर्चा'मध्ये वाचकांनी व्यक्त केल्या. विराटला अनेकांनी 'सचिन तेंडुलकर आणि महेंद्र धोनीकडून धडे घ्यावेत,' असा सल्ला दिला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वातावरणातील बदलांमुळे अमेरिकेतलं तापमान -53 अंश सेल्सियसपर्यंत खाली जाण्याची शक्यता आहे. लोकांनी घरातून बाहेर पडल्यानंतर खोल श्वास घेऊ नये, तसंच कमीत कमी बोलावं असा सल्ला लोवा राज्यातील हवामान विभागातील अधिकाऱ्यांनी दिला आहे.

जवळपास 5.5 कोटी लोक शून्याहून कमी तापमान अनुभवण्याची शक्यता आहे.

यामुळे विस्कॉन्सिन, मिशिगन, इलिनॉय, अलाबामा आणि मिसिसीपी राज्यांत आणीबाणीची स्थिती जाहीर करण्यात आली आहे.

"सध्याच्या थंड हवेची तीव्रता इतकी जास्त आहे की, अशी परिस्थिती पिढ्यानपिढ्यांमध्ये एकदाच येते, असं मी म्हणेन," असं National Weather Service (NWS) चे हवामानतज्ज्ञ जॉन गॅगन यांनी म्हटलं आहे.

केवळ 10 मिनिटं या तीव्र वातावरणात काढल्यास हिमबाधा होऊ शकते, अशी सूचना NWSनं जारी केली आहे.

मंगळवार ते गुरूवार या कालावधीत सर्वाधिक थंड तापमानाची नोंद होण्याची शक्यता आहे. या काळात शिकागो शहर अंटार्क्टिकाहून अधिक थंड राहण्याची शक्यता आहे.

इलिनॉयमधील तापमान -33C राहण्याची शक्यता आहे. विस्कॉन्सिनमध्ये 2 तर इलिनॉयमध्ये 6 फूट बर्फवृष्टीचा अंदाज आहे. अलाबामा आणि जॉर्जिया या राज्यांतही हिमवृष्टीची शक्यता आहे.

राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप यांनी वाद कसा सुरू केला?

'सामान्य माणूस हवामान बदलासाठी कारणीभूत आहेत का,' असा प्रश्न अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी उपस्थित केला आहे.

"हवामान बदलानं हे काय आक्रित घडत आहे?" असं त्यांनी ट्वीट केलं आहे.

सरकारच्या National Oceanic and Atmospheric Administrationनं ट्वीट करत म्हटलं आहे की, हवामानात बदल होतोय, असं या हिमवृष्टीमुळे सिद्ध होत नाही.

"उत्तर ध्रुवाच्या वरील हवामानात अचानक बदल झाल्यामुळे ही स्थिती निर्माण झाली," असं विभागाचं म्हणणं आहे. याला कारण म्हणून गेल्या वर्षी मोरोक्कोत गरम हवेमुळे झालेला स्फोट सांगितला जात आहे.

वातावरणातील बदल मानवप्रेरित आहे आणि यामुळे हिवाळा अधिक प्रकर्षानं जाणवू शकतो, असं जगातल्या अग्रगण्य शास्त्रज्ञांनी म्हटलं आहे.

हवामानाचा काय परिणाम?

या हवामानामुळे लोकांची लूट केली जात आहे, असं पोलिसांनी म्हटलं आहे.  स्थानिक माध्यमांनुसार, 78,340 रुपयांचं  Canada Goose  जॅकेट घातलेल्या लोकांना टार्गेट करण्यात आलं आहे.

याशिवाय Hamilton या संगीत कार्यक्रमाचे तिकीट 4,500 रुपयांना म्हणजेच नेहमीच्या दरापेक्षा निम्म्या दरानं विकले जात आहेत.

तसंच गेल्या 85...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अमेरिकन नागरिक अनेक वर्षांनंतर पुन्हा एकदा कडाक्याच्या थंडीचा अनुभव घेत आहेत. अनेक भागांमध्ये तापमान इतकं घटलं आहे की, काही भाग गोठण्याची भीती हवामान विभागाने व्यक्त केली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वातावरणातील मिथेन वायूच्या अतिरिक्त प्रमाणासाठी गायी म्हशींचे ढेकर आणि त्यांच्या पोटातून निघणारा गॅस जबाबदार आहे.

मिथेनचं अतिरिक्त उत्सर्जन थांबवण्यासाठी गायींच्या आहारात सुधारणा आणण्याचा प्रयत्न वैज्ञानिक करत आहेत. त्यांना लसूण, ओरेगॅनो, केशर आणि अन्य भाज्या खायला घालून त्यांचा परिणाम तपासण्याचा प्रयत्न सुरू आहे.

गायीच्या पोटातून निघणारा गॅस कमीत कमी धोकादायक व्हावा यासाठी कॅलिफोर्निया विद्यापीठातल्या वैज्ञानिकांनी संशोधनाद्वारे नुकताच तोडगा काढला आहे.

वैज्ञानिकांच्या मते, गायीला सागरी शेवाळं खाऊ घातलं तर मिथेनचं प्रमाण कमी होऊ शकतं आणि त्यामुळे पर्यावरणाचं रक्षण होण्यास मदत होते.

या संशोधनाअंतर्गत वैज्ञानिकांनी एक डझन दुभत्या गायींना खाण्यासाठी सागरी शेवाळ खाऊ घातलं. त्यानंतर त्यांच्या पोटात तयार होणाऱ्या मिथेनचं प्रमाण तीस टक्क्यांनी कमी झाल्याचं त्यांच्या लक्षात आलं.

या संशोधनात सहभागी असलेले पशुतज्ज्ञ अरमिया केब्रियाब म्हणतात, "संशोधनाचे निकाल पाहून मला आश्चर्य वाटलं. सागरी शेवाळामुळे असा परिणाम होऊ शकतो याची मला कल्पना नव्हती."

त्यांच्या मते या संशोधनाचा आधारावर त्यांची टीम सहा महिन्यांपर्यंत गायींचा सागरी शेवाळाचा आहार वाढवून त्याचा परिणाम पाहू इच्छितात. हे संशोधन यावर्षी ऑक्टोबर महिन्यात सुरू होईल.

या संशोधनात सहभागी असलेले पशूतज्ज्ञ मायकेल  हुचेन्स सांगतात, "आपण जर खाण्यात थोडासा बदल करून वातावरणात असलेल्या मिथेनचं प्रमाण कमी करू शकलो तर कार्बन उत्सर्जनावर सकारात्मक परिणाम होईल."

गाय पर्यावरणासाठी धोका?

संयुक्त राष्ट्रांच्या फूड अँड अॅग्रिकल्चर ऑर्गनायझेशनच्या 2014 च्या अहवालानुसार गाय, बकरी, मेंढी हे प्राणी दिवसभर रवंथ करतात आणि ढेकर देतात.

पोटात अनेक प्रकारचे जीवाणू असतात. गवत आणि पानासारख्या फायबरयुक्त पदार्थांना छोट्या तुकड्यात तोडून ते पदार्थ पचण्यासाठी मदत करतात. या प्रक्रियेत पोटातून मिथेन गॅस बाहेर निघतो.

नोव्हेंबर 2006 मध्ये आलेल्या संयुक्त राष्ट्राच्या एका अहवालानुसार जागतिक हवामानबदलासाठी जबाबदार असलेल्या कार्बन डायऑक्साईडचं जितकं उत्सर्जन गाडीच्या धुरामुळे होतं त्यापेक्षा कितीतरी अधिक प्रमाणात गायीच्या पोटातून होतं. या अहवालानुसार वातावरणाला सगळ्यात जास्त धोका गाय आणि म्हशीमुळे आहे.

वाहनांमधून कार्बन डायऑक्साईडचं उत्सर्जन होतं तर गायीच्या शरीरातून मिथेनचं उत्सर्जन होतं....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जागतिक तापमानवाढीमुळे चिंतेत असलेल्या वैज्ञानिकांना आणि पर्यावरणवाद्यांना बऱ्याच काळापासून गाय आणि म्हशीचे 'ढेकर' हा विषय सतावतो आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वाद घाला, पण भांडण नको

"एखाद्या संभाषणादरम्यान आपले जेव्हा दुसऱ्याशी मतभेद होत असले तरीही आपण आपल्या भाषेतून, शब्दातून, हावभावांमधून दुसरी व्यक्ती दुखावणार नाही, याची काळजी घेत असतो. आपण काही तडजोड करायचा प्रयत्न करतो. आपण दुसऱ्याशी काय आणि कसं बोलतोय, याकडे आपलं सतत लक्ष असतं. त्यांना आपलं म्हणण पटावं, तेही न वाद घालता, यासाठी हा सगळा खटाटोप चाललेला असतो," त्या सांगतात.

तुम्हीही अनेकदा असेच वागत असाल, हो ना?

कामाच्या ठिकाणी खटके उडू नये, हा आपला सगळ्यांचाच प्रयत्न असतो. ज्या व्यक्तीच्या शेजारी जवळजवळ दररोज आठ तास बसायचं आहे, तिच्याशी कुणाला वाद घालवासा वाटेल.

जर तुमचे मतभेद तुमच्या बॉसशी असतील तर मग तुमचे वाद घालण्याचे चान्सेस अजूनच कमी होतील. पण कामाच्या ठिकाणी वाद टाळणं योग्य नाही, असं Harvard Business Review Guide to Dealing with Conflict at Work च्या लेखिका एमी गॅलो सांगतात.

"सगळ्यांनाच वाटतं की आपलं कामाचं ठिकाण एकदम आदर्श असावं, जिथे कुणाचंच कुणाशीच भांडण नाही, कुठलाही वाद नाही. पण जर आपण वाद घातला नाही, मतभेद व्यक्त केले नाहीत तर आपण चांगलं काम करूच शकत नाही. ते शक्यच नाहीये," असं त्या सांगतात.

वेगवेगळ्या विचारसरणीची माणसं एकत्र आली की त्यांच्यात मतभेद असणारच.

गॅलो पुढे सांगतात, "अनेक संस्था सर्वसमावेशक धोरणाविषयी बोलतात. त्यांना वेगवेगळ्या विचारसरणीची माणसं हवी असतात. पण जेव्हा त्या संस्था कर्मचाऱ्यांमधल्या मतभेदांना महत्त्व देत नाहीत, तेव्हा असा संदेश जातो की आम्हाला वेगवेगळी मतं ऐकायची नाहीत."

आता विज्ञानाचंच उदाहरण घ्या. नवनवे सिद्धांत फक्त प्रयोगांनीच सिद्ध होतात, असं नाही. कधीकधी दुसऱ्या एका संशोधकाने त्यांना आव्हान दिलं तरीही काही थिअरीज सिद्ध होतात, किंवा काही नवीन संशोधन पुढे येतं.

ऑफिसमध्ये वाद घाला, पण पुढच्याचा आदर ठेवा

कोलंबिया विद्यापीठातले प्राध्यापक स्टुअर्ट फायरस्टीन यांना वाटतं की अशी आव्हानं आवश्यक आहेत, अगदी ज्याला आव्हान दिलं गेलं त्याच्यासाठीही.

"माझ्या प्रयोगशाळेत असे अनेक प्रसंग घडलेत, जेव्हा मी एखादं संशोधन प्रसिद्धीला देण्यापूर्वी त्याचा पहिला मसूदा कुणाला तरी वाचायला दिला आणि त्या आढावा घेणाऱ्याने त्यातल्या काही मोठ्या चुका माझ्या लक्षात आणून दिल्या. यावरून मी नाराज तर होणार नाहीच, उलट मी त्या माणसाचे आभार मानले पाहिजेत. नाहीतर ते तसंच प्रसिद्ध झालं असतं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"आपल्यापैकी सगळ्यांनाच वाद टाळायचे असतात. बहुतांश वेळा आपण लोकांशी आपलं कसं पटेल हे पाहतो," असं एका UKच्या विद्यापीठात संवाद विश्लेषणाच्या प्रोफेसर असलेल्या लीझ स्टोको सांगतात.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वादग्रस्त जागा

कांजूरमार्गची जागा मेट्रो कारशेडसाठी देण्याच्या जिल्हाधिकाऱ्यांच्या आदेशाला मुंबई उच्च न्यायालयाने स्थगिती दिली आहे. मुंबई उच्च न्यायालयाने कांजूरमार्गच्या जागेवर सुरू असलेलं काम तात्काळ थांबवण्याचे आदेश दिले आहेत.

बुधवारी मुंबई उच्च न्यायालयात कांजूरमार्गच्या मेट्रो कारशेडसाठी दिलेल्या जागेबाबत सुनावणी झाली. उद्धव ठाकरेंनी कांजूरमार्गची जागा मेट्रोसाठी हस्तांतरित केल्यानंतर महेश गरोडिया यांनी या जागेवर दावा सांगत याविरोधात उच्च न्यायालयात याचिका दाखल केली होती.

या याचिकेवर सुनावणी करताना मुंबई उच्च न्यायालयाने काम थांबवण्याचे आदेश दिले आहेत. त्या जागेची परिस्थिती 'जैसे थे' ठेवण्याचे आदेश कोर्टाने MMRDA ला  दिले आहेत.

कांजूरमार्गच्या जागेचा वाद कोर्टात प्रलंबित असतानाही राज्य सरकारनं ती कारशेडसाठी दिला. वारंवार खोटी कागदपत्र पुढे करत राज्य सरकारनं दिशाभूल केली, असा आरोप याचिकाकर्त्यांनी केला आहे.

जिल्हाधिकाऱ्यांचा आदेश रद्द करून MMRDAनं ती जागा रिकामी करावी, कारशेडचं काम थांबवावं, मग नव्यानं सुनावणी घ्यावी, अशी मागणी जागेवर ताबा सांगणाऱ्या गरोडिया यांनी कोर्टात केली आहे.

तर जिल्हाधिकाऱ्यांचा निर्णय कायद्याच्या चौकटीत बसणारा नाही, त्यामुळे तो रद्द करण्याची मागणी केंद्र सरकारतर्फे अतिरिक्त सॉलिसिटर जनरल अनिल सिंह यांनी कोर्टाकडे केली.

या प्रकरणी आता अंतिम सुनावणी फेब्रुवारीमध्ये होणार आहे.

भाजप-काँग्रेसमध्ये जुंपली

दरम्यान कोर्टाच्या आदेशाची प्रत हाती आल्यानंतर पुढे काय कराचं याचा निर्णय घेतला जाईल, असं मुंबईचे पालकमंत्री आदित्य ठाकरे यांनी ट्वीट करून म्हटलं आहेत.

तसंच या कारशेडमुळे राज्य सरकारचे 5500 कोटी वाचणार आहेत आणि तब्बल 1 कोटी लोकांचा प्रवास सुकर होणार असल्याचा दावा आदित्य ठाकरे यांनी केला आहे.

"या निर्णयावर मुख्यमंत्री हे अधिकारी, महाराष्ट्र सरकारचे वकील, विधी विभागाचे अधिकारी आणि सहकाऱ्यांसोबत चर्चा करतील. त्यानंतर पुढील निर्णय घेतला जाईल," असं उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांनी म्हटलं आहे.

कोर्टानं स्थगिती दिल्यानंतर भाजपनं उद्धव ठाकरे सरकारवर टीका केली आहे. या प्रकरणी आता आदित्य ठाकरे यांनी राजीनामा द्यावा आणि उद्धव ठाकरेंनी माफी मागावी अशी मागणी भाजप नेते किरीट सोमय्या यांनी केली आहे.

तर भाजप झारीतील कमळाचार्य आहे, त्यांना महाराष्ट्रातली विकासकामं नको आहेत,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुंबई मेट्रो-3च्या कांजूरमार्गमधल्या कारशेडच्या कामावर मुंबई उच्च न्यायालयानं स्थगिती आणली आहे. सध्या परिस्थिती जैसे थे ठेवण्याचे आदेश मुंबई उच्च न्यायालयाने दिले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वादग्रस्त जागा

मेट्रो कारशेडच्या मुद्यावरून सुरू असलेल्या ठाकरे-फडणवीस वादात आता मोदी सरकारने उडी घेतली आहे.

मेट्रो कारशेडसाठी निवडलेल्या कांजुरमार्गच्या जागेचा विषय केंद्राच्या दरबारी पोहोचल्याने राज्यात ठाकरे विरुद्ध मोदी-देवेंद्र वादाचा नवा अंक सुरू झालाय.

कांजुरच्या जागेवरील काम थांबवा- केंद्राची सूचना

केंद्रीय उद्योग संवर्धन आणि देशांतर्गत व्यापार विभागाने (Department for Promotion of Industry and Internal Trade)  मेट्रो कारशेडसाठी निवडलेल्या कांजुरच्या जागेवरून ठाकरे सरकारला पत्र लिहिलं आहे.

या पत्रात सचिव डॉ. गुरूप्रसाद मोहापात्रा यांनी महाराष्ट्र सरकारला कांजुरमार्गच्या जागेवर सुरू असलेलं काम थांबवण्याची सूचना केली आहे

1)मुंबई महानगर विकास प्राधिकरण (MMRDA) ला या ठिकाणी पुढे काम करण्यापासून मज्जाव करा.

2)केंद्र सरकारचं हित जपण्यासाठी जिल्हाधिकाऱ्यांनी दिलेले आदेश तात्काळ मागे घ्या.

अशी विनंती या पत्रात करण्यात आली आहे.

केंद्राच्या पत्रावर राज्य सरकारची भूमिका

महाविकास आघाडी सरकारच्या निर्णयावर मोदी सरकारने कुरघोडी केल्यामुळे येणाऱ्या काळात ठाकरे सरकार विरुद्ध मोदी सरकार असं राजकीय युद्ध छेडलं जाण्याची चिन्ह आहेत.

याबाबत बीबीसी मराठीशी बोलताना अल्पसंख्यांक मंत्री नवाब मलिक म्हणाले, "आधी भाजपकडून ही जागा खासगी मालमत्ता असल्याचं सांगण्यात आलं. आता ही मिेठागरांची जागा केंद्राच्या मालकीची आहे, असं सांगण्यात येतंय. हे सर्व पाहून असं दिसतय की भाजपला मेट्रोमध्ये अडथळा निर्माण करायचा आहे.

कांजुरमार्गमध्ये बनणारी कारशेड दोन मेट्रो लाईनला एकत्र करेल. यामुळे 20 लाख लोकांचा फायदा होईल. यासाठीच भाजपकडून कट-कारस्थान सुरू करण्यात आलंय." असा आरोप नवाब मलिक यांनी केला आहे.

महाविकास आघाडी सरकार केंद्र सरकारला कांजुरमार्गच्या जागेवरून निश्चितच येणाऱ्या काळात उत्तर पाठवेल, असं मलिक पुढे म्हणाले.

मेट्रोचं काम सुरूच राहणार - आदित्य ठाकरे

ही जागा राज्य सरकारचीच असल्याचा दावा पर्यावरण आणि मुंबईचे पालकमंत्री आदित्य ठाकरे यांनी केला आहे. त्यासाठी त्यांनी ट्वीट केलं आहे.

राज्य सरकारच्या महसूल विभागातील नोंदींनुसार ही राज्य सरकारचीच जागा आहे. मुंबई उपनगरच्या जिल्हाधिकाऱ्यांनी त्याची सर्व कायदेशीर पूर्तता केली आहे. त्यामुळे मेट्रोचं काम सुरूच राहणार असल्याचं आदित्य यांनी म्हटलं आहे.     ...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुंबई मेट्रो-3 कारशेडच्या मुद्यावरून मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे आणि विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांच्यात सुरू झालेलं राजकीय युद्ध संपण्याची चिन्ह दिसत नाहीयेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वादग्रस्त धर्मोपदेशक नित्यानंद यांनी शनिवारी (22 ऑगस्ट) 'कैलास'च्या नाण्यांचं अनावरण केलं. कैलास हा स्वतंत्र देश निर्माण केल्याचा दावा त्यांनी यापूर्वी केला आहे.

गणेश चतुर्थीला कैलासची नाणी जारी करण्यात येईल, असं त्यांनी एका व्हिडिओद्वारे जाहीर केलं होतं. ते म्हणाले की, देशांतर्गत व्यवहारासाठी स्वतंत्र चलन आणि विदेशी व्यापारासाठी वेगळं चलन अस्तित्वात आणलं जाईल.

नित्यानंद यांनी गणेश चतुर्थीला प्रसिद्ध केलेल्या व्हिडिओमध्ये म्हटलं आहे की, कैलाश बँकेचं कामकाज सांभाळण्यासाठी त्यांच्या देशानं दुसऱ्या एका देशाबरोबर सामंजस्य करार केला आहे. या कराराला 'हिंदू गुंतवणूक आणि रिझर्व्ह बँक' असं नाव देण्यात आलं आहे.

स्वामी नित्यानंद यांनी दक्षिण अमेरिका खंडातील इक्वाडोरमध्ये खासगी भूखंड खरेदी केला होता. या भूखंडाचं नाव  'कैलास' असं  ठेवण्यात आलं होतं. नित्यानंद यांनी या भूखंडाला 'हिंदूराष्ट्र' म्हटलंय.

'महान हिंदूराष्ट्र कैलासा'साठी देणग्यांचं आवाहनही नित्यानंद यांनी वेबसाईटवरून केलं होतं.

स्वत:ला ईश्वराचा अवतार मानणाऱ्या नित्यानंदांवर दोन मुलींच्या कथित अपहरणाचा आणि त्यांना कैद करण्याचा आरोप आहे. या प्रकरणी अहमदाबाद ग्रामीण पोलीस ठाण्यात गुन्हाही नोंदविण्यात आला आहे.

पोलिसांनी या प्रकरणात नित्यानंद यांच्या 'सर्वाज्ञपीठम' आश्रमातील प्राणप्रिया आणि तत्त्वप्रिया या दोन संचालिकांना ताब्यात घेतलं. या प्रकरणात बालमजुरी, अपहरण, आणि छळवणुकीचे गुन्हे दाखल करण्यात आल्याची माहिती चौकशी अधिकारी के. टी. कमारिया यांनी दिली होती.

2016 मध्ये हे प्रकरण उजेडात आलं. त्यानंतर नित्यानंद फरार आहेत. ते भारतात आहेत की परदेशात याबाबत चौकशी सुरू आहे.

संपूर्ण प्रकरण काय?

बेपत्ता मुलींच्या पालकांकडून गुजरात उच्च न्यायालयात खटला दाखल करण्यात आला आहे. मुलींच्या पालकांच्या मते 2012 मध्ये नित्यानंद यांच्या शैक्षणिक आश्रमाकडून एका शैक्षणिक कार्यक्रमाचं आयोजन करण्यात आलं होतं. त्या कार्यक्रमाला त्यांनी आपल्या चार मुलींना पाठवलं होतं. तेव्हा त्यांचं वय सात ते पंधराच्या दरम्यान होतं.

त्यानंतर या मुलींना अहमदाबादच्या आश्रमात परस्पर पाठवण्यात आल्याचा आरोप या दाम्पत्यानं केला.

ही शाखा अहमदाबाद मधील दिल्ली पब्लिक स्कुलमध्ये आहे. पोलिसांच्या मदतीने जेव्हा त्यांच्या मुलीला शोधण्यासाठी हे दाम्पत्य गेलं, तेव्हा आश्रमात फक्त दोनच मुली आल्याचं त्यांना...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

एकेकाळी सेक्स सीडीच्या प्रकरणात अडकलेले दक्षिण भारतातले 'स्वामी' नित्यानंद पुन्हा एकदा चर्चेत आले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वादग्रस्त व्हीडिओमधील दृश्यं

राज्य कृषी मूल्य आयोगाचे अध्यक्ष पाशा पटेल, खासदार रामदास तडस तसंच अभिनेते मकरंद अनासपुरे, भारत गणेशपुरे यांनी या परिषदेचं उद्घाटन केलं. स्थानिक भाजप आमदार अनिल बोंडे या परिषदेचे आयोजक होते.

उद्घाटनाच्या दिवशी सायंकाळी 6 वाजता रामपाल महाराज यांचा ग्राम कृषी सप्तखंजिरी प्रबोधनाचा कार्यक्रमही झाला. मात्र 9 फेब्रुवारीला दंडार लोककला उत्सवामध्ये नृत्य सादर करण्यात आलं. या नृत्याचे व्हीडिओ 'अश्लील सादरीकरण' अशा मजकुरासह सोशल मीडियावर व्हायरल झाले. या व्हीडिओमध्ये एका स्त्रीसह सेवानिवृत्त नायब तहसीलदार ठेका धरताना दिसून येत आहे.

ही खरंच शेतकऱ्यांसाठीची परिषद होती की काही बिभत्स प्रदर्शन आयोजकांनी मांडलं होतं, अशी टीका नेटिझन्सकडून होत आहे. यात माजी खासदार नाना पाटोले यांचाही समावेश आहे.

"शेतकरी परिषदेमध्ये सांस्कृतिक कार्यक्रम अपेक्षित आहेत. तुम्ही सांस्कृतिक परिषद म्हटली होती, मग दंडार लोककलेच्या नावाखाली आयोजकांनी कृषी परिषदेत मुली नाचवल्या. शेतकऱ्यांच्या नावाने डान्स कशाला करता?" अशी टीका पटोले यांनी बीबीसीशी बोलताना आयोजकांवर केली आहे.

दरम्यान, सोशल मीडियावरही चौफेर टीका होत असताना आयोजक आमदार अनिल बोंडे यांनी 'या दंडार नृत्याकडे कलेच्या दृष्टीने बघावं,' असं म्हटलं आहे.

बीबीसी मराठीशी बोलताना अनिल बोंडे म्हणाले, "दंडार ही लोककला आहे आणि गेल्या अनेक वर्षांपासून शेतकऱ्यांच्या मनोरंजनासाठी या लोककलेचं आयोजन करण्यात येतं. दंडार कलेच्या सादरीकरणात पुरुष स्त्रीच्या वेशात नृत्य करतात. त्यात गौळण, लावणी असे प्रकार आहेत. शेतकऱ्यांची दैनंदिन तणावातून मुक्तता व्हावी, विरंगुळा व्हावा, मनोरंजन व्हावे या उद्देशाने या कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यात आले होते."

पण पटोले यांनी यावरही आक्षेप घेतला आहे.

राष्ट्रीय कृषी विकास परिषद

"दंडार गोंधळ आमच्याच भागातील आहे. त्यांनी आम्हाला दंडार शिकवू नये. भंडारा जिल्ह्यात दंडार नावाच्या लोककलेत स्त्रीच्या वेशात पुरुष कला सादर करतात. वरूडच्या परिषदेत स्त्री आणि पुरुष दोघेही होते. बोडे सांगतात की, तो पुरुष होता. आमच्या निरीक्षणात ती बाई वाटत होती," असं ते म्हणाले.

शिवाय, "कृषी परिषदेत शेतकऱ्यांच्या अडचणी, त्यांना काय बियाणं देता येतं, पीकपद्धती, बाजारपेठ कशी असावी, शेतमालाला भाव कसा मिळाला पाहिजे, कमी पैशात शेती कशी करावी, या सगळ्या गोष्टी असायला...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

8 ते 11 फेब्रुवारीदरम्यान अमरावती जिल्ह्यातील वरूडमध्ये राष्ट्रीय कृषी विकास परिषदेचे आयोजन करण्यात आलं होतं. कृषी परिषदेद्वारे कृषी संस्कृती दर्शन आणि नवतंत्रज्ञानाविषयी माहिती शेतकऱ्यांना मिळणार, हे याचं उद्दिष्ट. पण परिषद बातम्यांमध्ये आली भलत्याच कारणांमुळे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वादळ, लेटर बॉम्ब असे शब्द उचित नाहीत, असं मला वाटतं. हे काँग्रेसमधल्या 23 ज्येष्ठ लोकांनी, ज्यात माजी केंद्रीय मंत्री, कार्यकारिणी समितीचे माजी सदस्य आणि माजी मुख्यमंत्री यांचा समावेश आहे, अशा 23 जणांनी हे पत्र खाजगीरितीने काँग्रेस अध्यक्षांना पाठवलं होतं.

काँग्रेस कार्यकारिणीची बैठक या पत्रावर चर्चा करण्यासाठी होती. ती बैठक आधी ठरली होती. मग पत्र देण्यात आलं, असं नाही. नेमकं बैठकीच्या 2-3 दिवस आधी हे पत्र सार्वजनिक झालं. पण, पूर्ण पत्र आलं नाही. त्या पत्रातले काही अंश एका पत्रकाराला दिले गेले. एकाच वर्तमानपत्रामध्ये, इंग्रजी दैनिकामध्ये काही तुटक-तुटक भाग आले.

मला मुळात हे सांगायचं आहे की पत्र सार्वजनिक करायचं असतं तर आम्ही 7 ऑगस्टलाच पत्रकार परिषद घेऊन पत्र सार्वजनिक केलं असतं. मात्र, आम्ही हे ठरवलेलं होतं की काँग्रेस अध्यक्ष सोनिया गांधी यांना चर्चेकरिता काही मुद्दे मांडलेले आहेत.

ते स्वीकारावे किंवा न स्वीकारावे, हा त्यांचा अधिकार आहे आणि ही पक्षांतर्गत चर्चा खुलेआम होऊ नये, असा आमचा सर्वांचाच आग्रह होता. मात्र, कार्यकारिणी बैठकीतले काही मुद्दे मिळावे, असा काहीतरी उद्देश असेल. पण, ते नेमकं 2-3 दिवसांपूर्वी प्रकट झालं.

तुम्ही म्हणताय की हे पत्र 23 जणांपैकी कुणीही फोडलं नाही. मग पत्र लिक कसं झालं?

हे बघा, इंडियन एक्स्प्रेसच्या पत्रकाराला कुणी पत्र दिलं, याची चौकशी करावी लागेल. काँग्रेसच्या अस्थाई आणि अंतिम स्वरुपाच्या व्यवस्थेला 1 वर्ष होऊन गेलं होतं. राहुल गांधी यांनी राजीनामा दिल्यानंतर ते काँग्रेस पक्षाचे अध्यक्ष नसल्याचं वारंवार लोकांना सांगत. ज्या-ज्या वेळी कुणी वेळ मागितली त्यावेळी ते म्हणायचे की मी काही अध्यक्ष नाही. तुम्ही अध्यक्षांना म्हणजे सोनिया गांधी यांना भेटा.

मात्र, त्यांच्या भेटण्यामध्ये थोड्या मर्यादा होत्या. कारण तुम्हाला माहिती आहे की कोव्हिड सुरू आहे. पण, नेट रिझल्ट काय होता तर काँग्रेस पक्ष एक प्रभावी विरोधी पक्ष म्हणून जे काम केलं पाहिजे किंवा लोकांची तशी अपेक्षा आहे, ते होत नव्हतं. एकापाठोपाठ एक निर्णय काही होत होते, काही होत नव्हते. त्यामुळे मणिपूर, गोवा, कर्नाटक, मध्य प्रदेश अशा एक-एक घटना घडत गेल्या. लोकांनी काँग्रेसवर विश्वास टाकला.

काँग्रेसला निवडून दिलं. पण, आम्हाला ते यश टिकवता आलं नाही. मग हे कशामुळे होत आहे. योग्य वेळी निर्णय न घेतल्यामुळे किंवा योग्यवेळी निर्णय...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

काँग्रेसमध्ये नुकतंच एक नवीन वादळ उठलं आहे. काँग्रेसमधल्याच 23 महत्त्वाच्या नेत्यांनी पक्षाध्यक्ष सोनिया गांधी यांना पत्र लिहलं आहे. या पत्रावर काँग्रेसचे माजी मुख्यमंत्री पृथ्वीराज चव्हाण यांचीही स्वाक्षरी आहे. या सर्व वादासंदर्भात बीबीसी मराठीचे प्रतिनिधी मयुरेश कोण्णूर यांनी पृथ्वीराज चव्हाण यांची मुलाखत घेतली आहे.

काँग्रेस पक्षाला वादळाचं नाविन्य नाही. असंच एक वादळ म्हणजे 'लेटर बॉम्ब'. या पत्राकडे बघून एक प्रश्न उपस्थित होतो की काँग्रेसच्या पुनरु ज्जीवना संदर्भातलं हे पत्र होतं. यातला पहिलाच मुद्दा अध्यक्ष निवडीचा होता. ही राहुल गांधीवर केलेली टीका होती का?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वादळानंतर छप्पर उडालेलं गावातील घर

कोकणाला धडकलेल्या चक्रीवादळाचा हा मला 1400 किमी दूर दिल्लीत राहून बसलेला फटका.

ज्या गावांना प्रत्यक्ष वादळाचा फटका बसला, अशा समुद्रकिनाऱ्यावरील आणि किनाऱ्यापासून काही अंतरावरील गावांमध्ये आता काय स्थिती असेल, याची कल्पना करूनच अंगावर शहारा येतो. कदाचित माझं गाव या वादळाच्या तडाख्यात सापडल्यानं हे सारं अधिक जाणवत असेल.

तीन जूनला निसर्ग चक्रीवादळानं कोकण किनाऱ्यावर धडक दिली आणि दिवसभर धुमाकूळ घातला. चक्रीवादळाच्या तडाख्यात माझं गावही सापडलं.

ज्यांच्या घरांवर पत्रे होते, त्यांचं मोठं नुकसान झालंय.

रायगडच्या रोहा तालुक्यातील बारशेत हे माझं गावं. रोहा शहरापासून 15-20 किलोमीटर दूर डोंगरात. डोंगरउतारावर मध्यभागी गाव असल्यानं वादळाचा तडाखा जोरदार बसला. घरांवरील कौलं, पत्रे वाऱ्यानं उडाली. कमी-अधिक प्रमाणात, किंबहुना अधिकच, माझ्या आजूबाजूंच्या गावांमध्ये सुद्धा अशीच स्थिती.

चक्रीवादळाचं थैमान तीन जूनला दिवसभर माझ्याभोवती क्रूरपणे बातम्यांच्या रुपात वावरत होतं. बातम्यांच्याच जगात काम करत असल्यानं दिवसभर वेगवेगळ्या व्हॉट्सअप ग्रुपवर दिवसभर मेसेज धडकत होते.

जिथं जिथं रोह्यातील स्थितीचा उल्लेख होत होता, तिथं लक्ष वेगानं जात होतं आणि काळजात आणखी धस्स होत होतं. आता निघावं आणि गावी जावं आणि किमान आपल्या माणसांसोबत राहावं, असंही वाटत होतं.

साधा फोनही लागत नसल्यानं काहीच करू शकत नसल्याची आणि नेमकी स्थिती कळत नसल्याची हतबलता तीव्र होत होती.

आई गावी एकटी असते. त्यामुळे या वादळाचं बातम्यांमधून दिसणारं विदारक चित्र पाहिल्यावर काळजीची तीव्रत आणखीच वाढत होती. नको नको ते विचार मनात डोकावत होते.

गाव सोडून आधी मुंबई आणि आता दिल्लीत आल्यानंतर रोज रात्री नऊ-साडेनऊ दरम्यान फोन करायचा आणि आईशी बोलायचं, असा प्रघात गेल्या नऊ-दहा वर्षांपासून आयुष्यात पडला होता. त्यात क्वचितच कधी खंड पडला असेल. किंवा खंड पडला, तरी तेव्हा गावी सर्व ठीक आहे, हे माहीत असायचं. पण अशा संकटकाळात फोन लागला नाही, तर सुचेनासं होतं.

गेल्या आठवडाभरापासून फोन न लागल्यानं हतबल होण्याला कदाचित हेही एक कारण असावं. पण त्यात भरीस भर म्हणजे, इतकं मोठं संकट गावावर कोसळलंय आणि आपल्याला काहीच कळत नाहीय.

मला आठवतंय, चक्रीवादळ कोकणात धडकलं त्या दिवशी म्हणजे, तीन जूनला दिवसभर गावी फोन करण्याचा प्रयत्न केला. पण काहीच संपर्क झाला नाही....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आता हे तुम्ही वाचत असताना माझं आईशी शेवटचं बोलणं झाल्याला सात दिवस पूर्ण होतील. अजून पुढे किती दिवस बोलू शकणार नाही, काहीच कल्पना नाहीय. गावात नेटवर्क यायला कदाचित आणखी आठवडा जाईल किंवा दोन-तीन आठवडे सुद्धा.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वादळी पावसानं कोस्टारिकातील नद्यांना पूर आला आहे.

दोन्ही देशांमध्ये आणीबाणी जाहीर करण्यात आली असून 20 पेक्षा अधिकजण बेपत्ता आहेत.

या वादळामुळे तुफान पाऊस सुरू झाला. त्यातच दरड कोसळल्याने तसंच पूर आल्याने रस्ते बंद आहेत. काही ठिकाणी पूल कोसळले आहेत, घरांचंही मोठं नुकसान झालं आहे.

कोस्टारिकामध्ये घरांचंही मोठं नुकसान झालं आहे.

कोस्टा रिकामध्ये सुमारे चार लाख लोकांना पिण्याचं पाणी उपलब्ध नाही, तर हजारो लोकांना सुरक्षित ठिकाणी हलवण्यात आल्याची माहिती राष्ट्रीय आपत्ती निवारण आयोगानं दिली.

वादळामुळे कोस्टा रिकामध्ये सहा जणांनी प्राण गमावले आहेत, तर उत्तरेला सरकलेल्या वादळानं निकारगुवामध्ये किमान 11 जण ठार झाले आहेत.

निकारगुवामध्ये सर्वाधिक नुकसान किनारी भागात झालं आहे.

गुरूवारी कोस्टारिकात सर्व रेल्वे गाड्या थांबवण्यात आल्या आणि किमान डझनभर विमानांची उड्डाणं रद्द करण्यात आली.

सुरक्षेचा उपाय म्हणून राष्ट्रीय उद्यानं पर्यटकांसाठी बंद ठेवण्यात आली आहेत.

रविवारपर्यंत नैट वादळाची तीव्रता वाढत जाऊन ते अमेरिकेच्या दक्षिण किनारपट्टीवर धडकेल, असा इशारा हवामानखात्यानं दिला आहे.

मेक्सिकोच्या आखातात असलेल्या तेल कंपन्यांनी कर्मचारी हलवण्यास सुरुवात केली आहे.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

उत्तर अमेरिकेकडे सरकत असलेल्या उष्णकटिबंधीय वादळानं वाटेत कोस्टा रिका आणि निकारगुवा या दोन देशांनाही तडाखा दिला आहे. त्यात आतापर्यंत 20 जण ठार झाले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वायनाडमधील राहुल गांधी यांच्या निवडणूक प्रचारादरम्यान पाकिस्तानी झेंडे फडकवण्यात आले आणि केरळमधील काँग्रेस कार्यालयाला 'इस्लामी रंगात' रंगवण्यात आल्याच्या पोस्ट सध्या व्हायरल होत आहेत.

वायनाड मतदारसंघातील मतदारांच्या संख्येवरूनदेखील बऱ्याच अफवा पसरवण्यात आल्या आहेत. लोकांनी हिंदू आणि मुस्लिम मतदारांच्या संख्येवरून वेगवेगळी माहिती टाकली. बीबीसीने याचीच पडताळणी करून गुरुवारी एक बातमी प्रसिद्ध केली होती.

आम्ही वायनाडमधील राहुल गांधींच्या प्रचार रॅलीविषयीच्या काही पोस्ट पडताळून पाहिल्या आणि त्या पोस्ट चुकीच्या असल्याचं आम्हाला आढळलं.

पहिली अफवा

2009 साली मतदारसंघ पुनर्रचनेनंतर उत्तर केरळमधील वायनाड लोकसभा मतदारसंघ अस्तित्वात आला. राहुल गांधी या मतदारसंघातून उमेदवारी अर्ज दाखल करण्यासाठी पोहोचले, तेव्हा लोकांनी 'पाकिस्तानी झेंडे' फडकावून त्यांचे स्वागत केलं.

बॉलिवुड अभिनेत्री कोयना मित्रा यांनीदेखील याच मजकुरासह हा फोटो ट्वीट केला आहे.

ट्विटर, फेसबुक आणि शेअरचॅटवर शेकडो वेळा शेअर करण्यात आलेला हा फोटो राहुल गांधींच्या वायनाड रॅलीचा असल्याचा दावा करण्यात आला आहे. मात्र हा फोटो 28 जानेवारी 2016चा आहे.

2016 सालच्या जानेवारी महिन्याच्या शेवटच्या आठवड्यात इंडियन यूनियन मुस्लीम लीगने केरळमधील कोझिकोड आणि मल्लापूरम जिल्ह्यात अनेक रॅली काढल्या होत्या. हा फोटो त्यातीलच एका रॅलीचा आहे.

इंडियन युनियन मुस्लीम लीगचे सरचिटणीस पी. के. कन्यालीकुट्टी यांच्या नेतृत्त्वाखाली या रॅली काढण्यात आल्या होत्या.

कन्यालीकुट्टी यांनी केरळ राज्य सरकारमध्ये अनेक मंत्रिपदं भूषविली आहेत तर 2017 साली मल्लापूर लोकसभा मतदारसंघात झालेली पोटनिवडणूक जिंकून ते खासदारही झाले होते.

वायनाडमध्ये पाकिस्तानी झेंडे?

राहुल यांच्या वायनाड रॅलीचे काही फोटो आणि व्हिडियो शेअर करत काही लोकांनी दावा केला आहे की या रॅलीत पाकिस्तानी झेंडे फडकवण्यात आले.

सोशल मीडियावर राहुल गांधी यांच्या रॅलीतील व्हीडियोजमध्ये जे हिरवे झेंडे दिसत आहेत तो पाकिस्तानचा असल्याचा सांगत व्हॉट्सअॅप आणि ट्विटरवर शेअर होत आहे.

मात्र या रॅलीमध्ये चंद्र आणि चांदणी असलेला जो हिरवा झेंडा दिसत आहे तो पाकिस्तानचा नाही तर इंडियन युनियन मुस्लीम लीगचा आहे.

भारतीय निवडणूक आयोगाने इंडियन युनियन मुस्लीम लीगला मान्यता दिलेली आहे. याच लीगचे काही कार्यकर्ते राहुल गांधी यांच्या रॅलीत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

काँग्रेस अध्यक्ष राहुल गांधी यांनी केरळमधील वायनाड मतदारसंघातून अर्ज दाखल केल्यापासून अफवांचा ऊत आला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वायव्य इंग्लंडचं प्रतिनिधित्व करणारे खासदार क्रिस डेव्हिस यांच्या म्हणण्यानुसार या दौऱ्यासाठी त्यांनी भारतीय प्रशासनासमोर एक अट ठेवली होती. 'काश्मीरमध्ये फिरण्याचं आणि स्थानिकांची बातचीत करण्याचं स्वातंत्र्य असावं', ही ती अट होती.

डेव्हिस यांनी बीबीसीला विशेष मुलाखत दिली. या मुलाखतीत ते म्हणाले, "काश्मीरमध्ये मला जिथे जावसं वाटेल तिथं जाता यावं आणि ज्यांच्याशी बातचीत करावीशी वाटेल, त्यांच्याशी बोलता यावं, याचं स्वातंत्र्य मला असावं, असं मी म्हटलं होतं. माझ्यासोबत सैन्य, पोलीस किंवा सुरक्षा दल नाही तर स्वतंत्र पत्रकार आणि टीव्हीचं पथक असावं. आधुनिक समाजात माध्यम स्वातंत्र्य अत्यंत महत्त्वाचं आहे. कुठल्याही परिस्थितीत बातम्यांमध्ये फेरफार केलेली आम्हाला मान्य होऊ शकत नाही. जे काही घडतंय त्याचं प्रामाणिकपणे वार्तांकन व्हायला हवं."

डेव्हीस सांगतात की त्यांच्या या विनंतीनंतरच त्यांना पाठवण्यात आलेलं काश्मीर दौऱ्याचं आमंत्रण मागे घेण्यात आलं.

मोदी समर्थक संघटनेने दिलं होतं आमंत्रण

डेव्हिस सांगतात की, त्यांना काश्मीर दौऱ्याचं आमंत्रण पंतप्रधान नरेंद्र मोदी समर्थित कथित 'वुमेन्स इकॉनॉमिक अँड सोशल थिंक टॅंक' या संस्थेकडून मिळालं होतं.

या दौऱ्याची तयारी भारतीय प्रशासनाच्या मदतीने करण्यात येत असल्याचं या आमंत्रणात स्पष्ट करण्यात आलं होतं. या संस्थेला मिळणाऱ्या देणग्यांचा स्रोत काय, याची माहिती आपल्याला नसल्याचं डेव्हिस यांनी सांगितलं आहे.

ते म्हणाले, "सुरुवातीला आयोजकांनी सांगितलं की 'थोडी सुरक्षा' गरजेची असेल. मात्र, दोन दिवसांनंतर मला सांगण्यात आलं की पथकाची सदस्यसंख्या पूर्ण झाल्याने माझा दौरा रद्द करण्यात येत आहे आणि मला देण्यात आलेलं आमंत्रण पूर्णपणे मागे घेण्यात येत आहे."

आमंत्रण का मागे घेण्यात आलं, यावर क्रिस डेव्हिस म्हणाले की कदाचित आयोजकांना त्यांच्या अटी योग्य वाटल्या नसाव्या.

ते म्हणाले, "मोदी सरकारच्या पीआर स्टंटमध्ये सहभागी होऊन सर्वकाही आलबेल आहे, हे दाखवायला मी तयार नव्हतो. मी माझ्या ई-मेलमधून हे स्पष्ट केलं होतं. काश्मीरमध्ये लोकशाहीच्या मूल्यांना चिरडलं जात असेल तर जगाला ते कळलं पाहिजे. भारत सरकार काय लपवू इच्छितं? ते पत्रकार आणि दौऱ्यावर आलेल्या नेत्यांना स्थानिकांशी मोकळेपणाने बातचीत का करू देणार नाहीत? त्यांच्या उत्तरावरून वाटतं की त्यांना माझी विनंती आवडली नाही."

खासदार क्रिस डेव्हिस...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

युरोपातल्या खासदारांचं एक पथक भारत प्रशासित काश्मीरच्या दौऱ्यावर आहे. युरोपीय संसदेचे सदस्य क्रिस डेव्हिस यांना देखील या दौऱ्यावर यायचं होतं. मात्र, आपल्याला देण्यात आलेलं आमंत्रण मागे घेण्यात आलं, असा दावा त्यांनी केला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वायव्य सीरियामध्ये शनिवारी (26 ऑक्टोबर) रात्री अमेरिकन सैन्यानं केलेल्या कारवाईदरम्यान बगदादीनं  स्वतःला आत्मघातकी जॅकेच्या स्फोटानं उडवल्याचं अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी सांगितलं.

स्वतःला 'खलिफा इब्राहिम' असं संबोधणाऱ्या बगदादीवर 25 दशलक्ष डॉलर्सचं इनाम होतं. पाच वर्षांपूर्वी इस्लामिक स्टेटचा उदय झाल्यापासून अमेरिका आणि मित्र राष्ट्र बगदादीचा शोध घेत होते.

पश्चिम सीरिया ते पूर्व इराकपर्यंतचा 88 हजार स्क्वेअर किलोमीटरचा टापू इस्लामिक स्टेटनं आपल्या नियंत्रणाखाली आणला होता. 80 लाख लोकांवर इस्लामिक स्टेटची सत्ता होती. तेलविहीरी, खंडणी आणि अपहरणातून या संघटनेनं अब्जावधी डॉलर्सचा निधी उभा केला होता.

इस्लामिक स्टेटची ही 'सत्ता' आणि त्यांच्या म्होरक्याला जरी संपविण्यात आलं असलं तरी ही संघटना आजही तितकीच शिस्तबद्ध आणि लढवय्यी आहे. त्यामुळे त्यांचा हा पराभव तात्पुरता आहे की इस्लामिक स्टेटचा बीमोड झालाय, हे सांगता येणं कठीण आहे.

इस्लामचा पालनकर्ता

बगदादीचं खरं नाव हे इब्राहिम अव्वाद इब्राहिम अल-बद्री असं होतं. त्याचा जन्म 1971 साली मध्य इराकमधील सामरा शहरात एका अत्यंत धार्मिक अशा सुन्नी अरब कुटुंबात झाला होता.

आपण प्रेषित मोहम्मद यांच्या जमातीतील आहोत असा बगदादीच्या कुटुंबीयांचा दावा होता. खलिफा म्हणून स्वतःला घोषित करण्यासाठी नव-आधुनिक सुन्नी अभ्यासकांकडून ही गोष्ट अतिशय महत्त्वाची मानली जाते.

तरुण बगदादीला त्याचे नातेवाईक 'आस्तिक' किंवा 'श्रद्धाळू' म्हणूनच ओळखायचे. कारण त्याचा बराचसा वेळ हा मशिदीमध्ये कुराणचं पठन करण्यातच जायचा. जे लोक इस्लामिक कायदा किंवा शरियाचं पालन करण्यात कसूर करायचे, त्यांची तो खरडपट्टी काढायचा.

90 च्या दशकाच्या सुरुवातीला बगदादीनं शालेय शिक्षण पूर्ण केलं आणि तो इराकची राजधानी बगदादला पोहोचला. इस्लामिक स्टडीजमध्ये त्यानं पदव्युत्तर पदवी घेतली आणि नंतर इस्लामिक युनिव्हर्सिटी ऑफ बगदादमधून पीएचडीही पूर्ण केली. बगदादीच्या समर्थकांकडून प्रसिद्ध करण्यात आलेल्या चरित्रात ही माहिती देण्यात आली आहे.

विद्यार्थीदशेत तो बगदादच्या वायव्येकडील तोबची जिल्ह्यातील एका सुन्नी मशिदीत रहायचा. त्यावेळी तो अतिशय शांतपणे, एकटाच रहायचा. जेव्हा कुराण शिकवायचा आणि मशिदीच्या क्लबसाठी फुटबॉल खेळायचा, तेव्हा मात्र तो खुलायचा. याच काळात बगदादी सलाफी पंथ आणि जिहादी विचारधारेकडे ओढला गेल्याचं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जिहादी संघटना इस्लामिक स्टेटचा म्होरक्या आणि जगातील 'मोस्ट वाँटेड' अशी ओळख असलेला अबु बक्र अल्-बगदादीनं स्वतःला संपवलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वाराणसीतील मा आनंदमयी कन्यापीठ मुलींसाठी एक मठ आहे. या गुरुकूलमध्ये विद्यार्थिनी त्यांच्या शिक्षिकांसोबतच राहतात. या विलक्षण पारंपारिक शाळेला फोटोग्राफर पारोमीता चॅटर्जींनी भेट दिली.

'हिंदूंची धार्मिक राजधानी' अशी ओळख असलेल्या वाराणसीमध्ये ६९ वर्षांपूर्वी या शाळेची स्थापना करण्यात आली. दररोज हजारो भाविक वाराणसीतून वाहणाऱ्या पवित्र गंगेत स्नान करायला येतात.

या शाळेची स्थापना आध्यात्मिक गुरू मा आनंदमयी यांनी केली होती. त्यांचा जन्म बांगलादेशमध्ये झाला होता. भाविक म्हणून त्या भारतात आल्या, आणि त्यांनी देशभरात प्रवास केला.

पहाटे चार वाजता इथं राहणाऱ्या विद्यार्थिनी आणि शिक्षिकांचा दिवस सुरू होतो. संपूर्ण दिवसात विद्यार्थिनींना वेगवेगळ्या विषयांसह धर्मिक गोष्टीही शिकवल्या जातात.

पाच वर्षांवरील मुलींना या शाळेत प्रवेश दिला जातो. आणि मुली वयात येईपर्यंत त्यांचा मुक्काम या आश्रमशाळेतच असतो. सकाळी १० वाजल्यापासून संध्याकाळी ४ वाजेपर्यंत त्यांना शाळेत शिकवलं जातं.

इथं विद्यर्थीनींना दिवसातून दोनदा वेद आणि अन्य हिंदू धार्मिक ग्रंथातले धडे दिले जातात. त्यासोबतच संस्कृत व्याकरण, इंग्रजी, हिंदी, गणित, इतिहास, भूगोल, समाजशास्त्र आणि अर्थशास्त्रसुद्धा शिकवलं जातं.

या फोटोमध्ये दिसत असलेल्या मुली दिवसातल्या पहिल्या वर्गाची तयारी करत आहेत.

शाळा सुटल्यानंतर या मुलींना दोन तास खेळायला वेळ दिला जातो. शाळेच्या वेबसाईटवर देण्यात आलेल्या माहितीनुसार मा आनंदमयी कन्यापीठात संगीत, पाककला, घरकाम, शिलाईकाम आणि क्राफ्टदेखील शिकवलं जातात.

शाळेतील विद्यार्थिनी इथल्याच वसतिगृहात राहतात आणि झोपतात. या मठाच्या बोर्डिंगमध्ये शिस्त खूप महत्त्वाची आहे.

इथल्या शाळेतील विद्यार्थिनींसाठी खास ड्रेस कोड आहे. आणि मोठं झाल्यावर त्यांना पांढरी साडी नेसावी लागते. या सगळ्या मुलींचे केसही अगदी छोटे कापलेले असतात.

इथल्या शिक्षिका सागतात की विद्यार्थिनींचं इथं शिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर त्या स्वेच्छेने आपला मार्ग निवडू शकतात.

शाळेत राहणाऱ्या काही विद्यार्थिनी शिक्षण पूर्ण झाल्यावरही इथेच राहून काही काम करणे पसंत करतात.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

वाराणसीमध्ये मुलींसाठी पारंपारिक निवासी शाळा आहे, जिथं शिक्षणाला आध्यात्माची जोड आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: वारेमाप कर्जवाटपामुळं YES बँक संकटात आली असून, RBI नं महिनाभरासाठी निर्बंध लादले आहेत. YES बँक भारतातील चौथ्या क्रमांकाची सर्वात मोठी खाजगी बँक आहे.

SBI चे चेअरमन रजनीश कुमार यांनी शनिवारी (7 मार्च) पत्रकार परिषद घेऊन माहिती दिली की, YES बँकेशी संबंधित RBI च्या पुनर्गठन योजनेवर SBI ची टीम काम करते आहे.

रजनीश कुमार यांनी सांगितलं, YES बँकेतील 49 टक्के भाग SBI खरेदी करू शकते. RBI च्या योजनेअंतर्गत YES बँकेत 2,450 कोटींची गुंतवणूक केली जाईल.

"YES बँकेत गुंतवणूक करण्यास आणखीही गुंतवणूकदार तयार असून, त्यांनी आमच्याशी संपर्कही केलाय. गुंतवणूक करण्यास इच्छुक असलेले गुंतवणूकदार पाच टक्क्यांपेक्षा जास्त गुंतवणूक करू शकतात," असंही त्यांनी सांगितलं.

केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांच्याप्रमाणेच रजनीश कुमार यांनीही YES बँकेच्या ग्राहकांना उद्देशून म्हटलं की, तुमचे पैसे सुरक्षित असून, काळजी करू नये.

SBI का गुंतवणूक करतेय?

YES बँकेवर आर्थिक संकट कोसळल्यानंतर RBI नं निर्बंध लादले आणि ग्राहकांना आपल्या खात्यातून 50 हजार रूपयांपर्यंतची रक्कमच काढण्याची परवानगी दिलीय. 3 एप्रिल 2020 पर्यंत म्हणजे जवळपास महिनाभर तरी सध्या हे निर्बंध लागू असतील.

रजनीश कुमार

RBI नं YES बँकेला वाचवण्यासाठी एक योजनाही मांडली आहे. या योजनेत SBI नं रस दाखवलाय. त्यामुळं अनेकांना हाच प्रश्न पडलाय की, SBI ला YES बँकेत गुंतवणूक करण्यास एवढा रस का आहे?

केंद्र सरकारनं सांगितल्यानं SBI नं YES बँकेत गुंतवणूक करण्यात रस दाखवल्याचं आर्थिक विषयांचे जाणकार आलोक जोशी सांगतात.

आलोक जोशी पुढे म्हणतात, "SBI नं गुंतवणुकीस दाखवलेली उत्सुकता हा काही व्यावसायिक निर्णय नाहीय, जो बँकेच्या व्यवस्थापनानं घेतलाय. YES बँकेची आर्थिक स्थिती वाईट आहे. अगदीच कठोर शब्दात सांगायचं तर, बँक बुडालीय. RBI नं YES बँकेला आधार देण्यासाठी जो प्रस्ताव ठेवलाय, त्यात स्पष्ट म्हटलंय की, गुंतवणूकदार बँकच असेल."

RBI आणि सरकार

"RBI नं YES बँकेवर काही अचानक निर्बंध आणले नाहीत. सरकारला अंदाज होताच की, YES बँकेची स्थिती वाईट आहे आणि त्यामुळेच बँकेच्या व्यवस्थापनाला बाजूला करुन सरकारनं आपली माणसं तिथं नियुक्त केलीत. YES बँक एखादी छोटी बँक असती, तर कुठल्यातरी मोठ्या बँकेत विलीनही केलं गेलं असतं," असं आलोक जोशी म्हणतात.

बिझनेस स्टँडर्डचे कंसल्टिंग एडिटर शुभमय भट्टाचार्य हेही आलोक...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

YES बँकेला आर्थिक संकटातून सावरण्यासाठी स्टेट बँक ऑफ इंडिया (SBI)नं आपलं धोरण सादर केलं आहे.