डॉक सारांशित करण्यासाठी: लग्न झाल्यानंतर रत्नाच्या डोळ्यात सुखी संसाराची खूप स्वप्नं होती

लग्नानंतर सुरुवातीचे काही दिवस चांगले गेले. तिचा नवरा बी.टेक झालेला होता, तिची हौस पूर्ण करत होता, फक्त रात्री तिच्याजवळ आला की आडदांडपणा करायचा.

मोबाइलवर भलते सलते व्हीडिओ बघायचा. रत्नालाही जबरदस्ती दाखवायचा आणि व्हीडिओमधे जे दाखवलं आहे ते सगळं रत्नाने आपल्याला करू द्यायलाच हवं अशी मागणी करायचा.

सुरुवातीला रत्नाने हे सहन केलं, नवऱ्याचा आडदांडपणा हळूहळू कमी होईल अशी तिची अपेक्षा होती. पण तसं न होता त्याचा रानटीपणा वाढतच गेला. तो रात्रभर मोबाईलवर वेगवेगळे पॉर्न व्हीडिओ लावून ठेवायचा आणि तिच्यासोबत जबरदस्ती करायचा. सकाळपर्यंत रत्नाच्या सर्वांगावर जखमा असत.

तो उत्तेजक गोळ्याही घेई आणि जर रत्नाने हे सगळं करायला नकार दिला किंवा त्याच्या मते ती त्याला खुश ठेवण्यात कमी पडली तर तिला मारहाण ठरलेलीच!

घरामधे दोघंच राहात असल्याने तिला सोडवायलाही कोणी नसायचं. एके दिवशी पॉर्न व्हीडिओमध्ये दाखवल्याप्रमाणे त्याने रत्नाचे पाय वरती पंख्याला दोरीने बांधून ठेवले आणि तशा अवस्थेत तिच्याशी गुरासारखा सेक्स केला.

शेवटी हे सगळं सहनशक्तीच्या पलीकडे गेल्याने रत्नाने नवऱ्यापासून घटस्फोट घेतला. तिच्या सुखी संसाराचं स्वप्न भंगलं होतं. रत्ना सध्या तिच्या माहेरी राहते.

दारू किंवा इतर नशा आणि पॉर्न यामुळे बऱ्याच स्त्रियांना छळाला तोंड द्यावं लागतं आहे."

टाटा ट्रस्ट आणि राज्य सरकार यांच्या सहयोगाने स्थापन झालेल्या महिला व बाल सहाय्यता समितीच्या नांदेड जिल्हयातील समाजसेविका राधा गवरे सांगतात, "घरगुती हिंसाचाराच्या ज्या घटना घडतात त्यात पॉर्न पाहून तशा प्रकारच्या सेक्सची मागणी बायकोकडे करणं, तिने नकार दिल्यास तिला मारहाण करणं किंवा तिच्यावर जबरदस्ती करणं अशा घटनाच आजकाल जास्त समोर येत आहेत,"

त्या असंही सांगतात की, "यात सुशिक्षित- अशिक्षित, शहरी-ग्रामीण असला काही भेद नाही. सगळीकडे सारखीच परिस्थिती आहे. दारू किंवा इतर नशा आणि पॉर्न यामुळे बऱ्याच स्त्रियांना छळाला तोंड द्यावं लागत आहे."

स्वस्त इंटरनेटमुळे वाढते अत्याचार

व्हीडोली या व्हीडिओ ट्रॅकिंग साईटचे सहसंस्थापक सुब्रत कार यांच्या मते, स्वस्त स्मार्टफोन आणि जवळपास फुकट इंटरनेट यामुळे भारतात पॉर्न पाहण्याचं प्रमाण जवळपास दुपटीने वाढलं आहे. "आम्ही नुकताच एक सर्व्हे केला आणि त्यावेळी ही गोष्ट आमच्या लक्षात आली",...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मराठवाड्यात राहणारी रत्ना (नाव बदललं आहे) जेव्हा लग्न करून तिच्या नवऱ्याच्या घरी आली तेव्हा तिच्या डोळ्यात सुखी संसाराची बरीच स्वप्नं होती. हिंदी सिनेमाच्या हिरो-हिरोईन सारखं आपलंही आयुष्य रोमँटिक गोष्टींनी भरलेलं असेल असंच तिला वाटत होतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लग्न समारंभांवर अवलंबून असणाऱ्या अनेक उद्योगांनाही त्याचा फटका बसलाय, अब्जावधी रुपयांची उलाढाल होणाऱ्या उद्योगांना पुढल्या काळात सावरायला वेळ लागणार आहे.

बीबीसी प्रतिनिधी निखिल इनामदार यांचा रिपोर्ट पाहुया.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतातले भव्यदिव्य लग्नसोहळे हा जगभरात कुतूहलाचा विषय असतो. एरव्ही जागतिक मंदीचा फटका न बसणाऱ्या लग्नसोहळ्यांवर कोरोना संकटामुळे मोठा परिणाम झालाय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लग्न, बाळाचा जन्म अशा शुभप्रसंगी ती नाचगाणं करून बक्षीस मिळवून आपला उदरनिर्वाह चालवायची. तिच्या मृत्यूच्या काही दिवस आधीच ती प्रियकराला सोडून दुसऱ्या पुरुषासोबत रहायला गेली होती.

तिच्या पहिल्या प्रियकरानेच सूडाच्या भावनेने तिचा खून केल्याचा निर्वाळा तत्कालीन ब्रिटिश न्यायाधीशांनी दिला. या खटल्यादरम्यान न्यायाधीशांनी तृतीयपंथीयांचा उल्लेख 'भिन्नलिंगी वस्त्र परिधान करणारे', 'भिकारी' आणि 'अनैसर्गिक वेश्या' असं संबोधून केला होता.

एका न्यायाधीशाने आपल्या निकालात तृतीयपंथीयांना या 'ब्रिटिश वसाहतीवरचं ओझं' म्हटलं होतं. तर एकाने त्यांचं अस्तित्व ब्रिटिश सरकारसाठी ठपका असल्याचं म्हटलं.

एका तृतीयपंथीयाविषयी न्यायाधीशांकडून आलेल्या या प्रतिक्रिया आश्चर्यचकित करणाऱ्या होत्या. कारण या खटल्यात तीच पीडित होती.

इतिहासकार डॉ. जेसिका हिंची यांच्या मते या हत्याकांडाने ब्रिटिशांमध्ये तृतियापंथीयांविषयी असलेली 'नैतिक दहशत' उघड झाली.

डॉ. हिंची म्हणतात, "खरंतर ती या गुन्ह्यात पीडित होती. मात्र, तृतीयपंथीय गुन्हेगार आणि अनैतिक असतात, असा त्यातून अर्थ काढण्यात आला."

तृतीयपंथीय सांभाळ करण्यायोग्यच नसल्याचं ब्रिटिश अधिकाऱ्यांना वाटू लागलं होतं. तृतीयपंथीय म्हणजे 'घाण, आजार, संसर्ग, डाग' आहेत, अशीच त्यांची ओळख तयार करण्यात येत होती. 'पुरूषांशी शरीरसंबंध ठेवण्याचं व्यसन असलेल्या' व्यक्ती, अशीच त्यांची प्रतिमा तयार करण्यात येत होती. तृतीयपंथीय केवळ 'सामाजिक नैतिकेतला' धोका आहेत, असं नाही तर 'वसाहतवादी राजकीय सत्तेलाही धोका' असल्याचा तत्कालीन अधिकाऱ्यांचा समज होता.

सिंगापूरच्या नानयांग टेक्नॉलॉजिकल इन्स्टिट्यूटमध्ये इतिहासाच्या सहप्राध्यापक असलेल्या डॉ. हिंची यांनी जवळपास एक दशक भारतातील ब्रिटिश सरकारच्या काळातील तृतीयपंथीयांसंबंधीच्या ऐतिहासिक दस्तावेजांचा अभ्यास केला. या दस्तावेजातून त्यांना त्या काळात भारतात तृतियपंथीयांवर ब्रिटिश सरकारच्या कायद्यांचा काय परिणाम झाला, याचा सखोल अभ्यास करता आला. या अभ्यासाचं सार त्यांनी 'Governing Gender and Sexuality in Colonial India' या पुस्तकात दिलंय.

तृतीयपंथीय हे स्त्रियांसारखा वेश परिधान करतात. त्यांचे अंडकोष काढलेले असतात किंवा ते तसेच जन्माला आलेले असतात. त्यांच्यात गुरू-शिष्य परंपरा असते. वेगवेगळ्या संस्कृतींमध्ये त्यांना फार महत्त्व आहे. राजा-महाराजांच्या काळात जनानखान्याची राखण...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ऑगस्ट 1852 मधली ही गोष्ट. उत्तर प्रदेशातल्या मैनपुरीमध्ये 'बुरा' या तृतीयपंथीयाची निर्घृण हत्या करण्यात झाली. बुरा त्याकाळच्या वायव्य भारतात आपल्या दोन शिष्य आणि प्रियकरासोबत राहायची.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लग्नानंतर एखादी स्त्री कुमारिका नसेल तर तिला नवऱ्याने बेदखल करण्याची भीती असते. अगदी वाईट परिस्थितीत तिची हत्या होण्याचीही शक्यता असते.

त्यामुळेच अधिकाधिक महिला आपलं "कौमार्य परत मिळवण्याच्या" शस्त्रक्रियेचा आधार घेतात. त्याला हायमेनोप्लास्टी (Hymenoplasty) असं म्हणतात. या शस्त्रक्रियेत योनिमार्गाच्या प्रवेशद्वारावर असणारा कौमार्य पडदा पूर्ववत केला जातो.

मात्र इंग्लंडमधील काही कार्यकर्ते कौमार्य परत मिळवण्यासाठीच्या या शस्त्रक्रियेवर बंदी घालण्याची मागणी करत आहे. त्यांच्या मते या शस्त्रक्रियेचे वैद्यकीयदृष्ट्या काहीही फायदे नाहीत.

मात्र दुसऱ्या बाजूला बंदी आणली तर बायका ही शस्त्रक्रिया लपूनछपून करतील, अशीही भीती व्यक्त करण्यात येत आहे.

'दहशतीत जगणं'

हलालेह ताहेरी यांनी Middle Eastern Women and Society Organisationची स्थापना केली आहे. त्यांनी बीबीसीला सांगितलं की मोरोक्कोच्या एक मुलीने तिच्या वडिलांपासून लपून लंडनमध्ये आश्रय घेतला होता. कौमार्याच्या कारणावरून तिच्याच वडिलांनी तिला मारायची सुपारी कुणाला तरी दिली होती.

ती युकेमध्ये 2014 साली आली. ती एका व्यक्तीला भेटली आणि ते दोघं एकत्र राहू लागले. जेव्हा तिच्या वडिलांना या नात्याबद्दल कळलं, तेव्हा त्यांनी तिला मोरोक्कोला परत येण्यास सांगितलं. तिथे परतल्यावर त्यांनी तिला "कौमार्य चाचणीसाठी" डॉक्टरकडे नेलं. तेव्हा वैद्यकीय चाचणीत ती कुमारिका नसल्याचं लक्षात आलं.

ती लगेचच लंडनमध्ये परतली आणि तिला आता दहशतीत आहे की तिचे वडील तिला शोधतील. आज ती 26 वर्षांची आहे.

मोरोक्कोतील एका 40 वर्षीय शिक्षिकेने सांगितलं की वयाच्या विशीत त्यांना ही शस्त्रक्रिया करण्यास भाग पाडलं गेलं. त्यामुळे त्यांच्या मुलींना हा त्रास होणार नाही, याची त्या पूरेपूर काळजी घेत आहेत.

"मी कधीही माझ्या मुलींबरोबर होऊ देणार नाही. मी त्यांना मुक्त रहायला शिकवणार आहे."

'लग्नाची पहिली रात्र'

संडे टाइम्सच्या एका वृत्तानुसार सध्या युकेमध्ये 22 खासगी दवाखाने आहेत, जिथे कौमार्य पडदा "पूर्ववत" करण्याची शस्त्रक्रिया केली जाते. एक तासाच्या या शस्त्रक्रियेसाठी ते 3000 पौंडपर्यंत फी आकारतात.

महिला हक्क कार्यकर्त्यांच्या मते मुस्लीम महिलांमधील भीतीचा हे क्लिनिक फायदा घेत आहेत. लग्नानंतर त्यांच्या "पावित्र्यावर" प्रश्नचिन्ह निर्माण होऊ नये, या भीतीपोटी स्त्रिया या शस्त्रक्रिया करवून घेत आहेत.

अनेक...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

लग्नानंतरच्या पहिल्या रात्री कौमार्य पडदा त्याच्या मूळ रूपात असण्याला खूप महत्त्व दिलं जातं, जगभरात कोणत्याही संस्कृतीत तो तसा असणं म्हणजे पावित्र्याचं लक्षण समजलं जातं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लठ्ठ मुलांमध्ये अकारण चिंता तसंच भावनिक असंतुलन यांसारख्या मानसिक समस्या आढळून येत असल्याचं युकेमधील एका अभ्यासामधून समोर आलं आहे.

लठ्ठपणा आणि मानसिक आरोग्य या दोन्ही गोष्टी एकमेकांशी जोडलेल्या असतात, असं लिव्हरपूल येथील संशोधकांना आढळून आलं आहे. मुलं जशी मोठी होतात, तशा या समस्याही वाढत असल्याचं संशोधनातून समोर आलं आहे.

ज्या मुलींचा BMI (Body Mass Index) आवश्यकतेपेक्षा अधिक असतो, अशा मुलींना मुलांच्या तुलनेत नैराश्य लवकर ग्रासतं.

या समस्येमागची नेमकी कारणं काय आहेत, हे शोधण्याचा प्रयत्न मात्र संशोधनातून झाला नाही. लठ्ठपणा आणि मानसिक आजार या दोन्हीमागे दारिद्र्य हा एक घटक असल्याचं संशोधनातून मांडण्यात आलं आहे.

लठ्ठपणा आणि मानसिक आरोग्यावर केलेल्या या संशोधनातले निष्कर्ष हे ग्लास्गोमध्ये होणाऱ्या European Congress on Obesity मध्ये सादर करण्यात येतील.

संशोधकांनी 2000 ते 2002 या वर्षांत युकेमध्ये जन्मलेल्या 17 हजारांहून अधिक मुलांची माहिती गोळा करून त्याचं विश्लेषण केलं.

संशोधकांनी गोळा केलेल्या माहितीमध्ये मुलांची उंची आणि वजन यासोबतच त्यांना वयाच्या वेगवेगळ्या टप्प्यांवर भेडसावणाऱ्या भावनिक समस्यांची माहिती घेतली.

वयाच्या तिसऱ्या, पाचव्या, सातव्या, अकराव्या आणि चौदाव्या वर्षी या मुलांचं वर्तन नेमकं कसं होतं, याची माहिती पालकांकडूनच घेण्यात आली होती.

सातव्या वर्षापासून लठ्ठपणा आणि भावनिक समस्यांचा एकमेकांशी असलेला संबंध उघड व्हायला सुरूवात होते. त्यापूर्वी या दोन्हींमधला संबंध स्पष्टपणे दिसून येत नाही.

लठ्ठपणाचं दुष्टचक्र

आमच्या संशोधनातून लठ्ठपणा आणि भावनिक समस्यांचा संबंध स्पष्ट झाला, असं लिव्हरपूल युनिव्हर्सिटीमधील मानसशास्त्राच्या व्याख्याता डॉ. शार्लेट हार्डमन यांनी स्पष्ट केलं.

लठ्ठपणाच्या समस्येनं ग्रासलेल्या मुलांवर उपचार करणाऱ्यांसाठी ही नवीन माहिती उपयुक्त आहे. "बऱ्याचदा लोकांना असं वाटतं, की कमी खाल्लं आणि अधिक व्यायाम केल्यावर काहीच त्रास होणार नाही. पण हे इतकं सोपं नाहीये."

"वयाच्या सातव्या वर्षापासून ही मुलं लठ्ठपणा आणि मानसिक आजाराच्या दुष्टचक्रात अडकतात," असं डॉ. हार्डमन सांगतात.

लहान मुलांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर दिसून येणाऱ्या या समस्या सार्वजनिक आरोग्याच्या दृष्टिनं चिंतेचा विषय आहे. कारण मोठेपणीही आरोग्यावर याचे दुष्परिणाम दिसून येतात.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

वयाच्या सातव्या वर्षी जर तुमचं मुल लठ्ठ असेल तर ही धोक्याची घंटा आहे. कारण वयाच्या अकराव्या वर्षापर्यंत त्याला नैराश्य गाठू शकतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लठ्ठपणामुळे कॅन्सर होऊ शकतो हे सिद्ध झालेलं आहे. आणि अशा शर्करायुक्त पेयांनी वजन वाढू शकतं.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

शर्करायुक्त ज्यूस आणि शीतपेयांवर अनेकदा वाद होतात की ते आरोग्याला चांगले आहेत की वजन वाढवणारे?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लठ्ठपणामुळे मधुमेह आणि उच्च रक्तदाब यांसारख्या इतर आजारांची शक्यता अधिक असते, असे अमेरिकेतील संशोधकांचे म्हणणे आहे.

कमकुवत रोगप्रतिकारक क्षमतेमुळे अशा व्यकींना कोरोनाचा संसर्ग होण्याची शक्यता अधिक असते. तसेच लठ्ठ व्यक्तींना कोरोना व्हायरसची लस दिल्यास ती कमी प्रभावी ठरू शकते असाही दावा या संशोधकांनी केला आहे.

बॉडी मास इन्डेक्स (BMI) 30 पेक्षा जास्त असलेल्या लोकांमध्ये फ्लूसाठीच्या लशीचा प्रभावही कमी दिसून येतो. या तत्वावर हा दावा करण्यात येत असल्याचे ते सांगतात.

नॉर्थ कॅरोलिना विद्यापीठातील टीमने जगभरातील 75 संशोधनांच्या आकडेवारीचा अभ्यास केला. ज्यात जवळपास 4 लाख रुग्णांचा समावेश होता.

लठ्ठ असलेल्या व्यक्तींना कोरोनाची लागण झाल्यास त्यांना हॉस्पिटलमध्ये दाखल करावे लागण्याची शक्यता 50 टक्के होती. तर 74  टक्के अशा रुग्णांना अतिदक्षता विभागात उपचारासाठी दाखल करावे लागले. कोरोना विषाणूमुळे त्यांचा मृत्यू होण्याची शक्यताही होती.

यूकेमध्येही केलेल्या संशोधनातही ही बाब आढळून आली आहे. जास्त वजन असलेल्या लोकांना अधिक धोका असल्याने सरकारने वजन कमी करण्यासाठीही उपाययोजना सुरू केल्या.

लठ्ठ व्यक्तींसाठी कोव्हिड-19 जास्त धोकादायक?

"लठ्ठ लोकांना कोरोना व्हायरसची लागण होण्याचा धोका तुलनेनं जास्त असतो. लठ्ठ लोक कोरोनाची लागण झाल्यानंतर गंभीररित्या आजारी पडू शकतात. त्यांच्या मृत्यूची शक्यतासुद्धा वाढते," असं मत ब्रिटीश संशोधकांनी व्यक्त केलं आहे.

पब्लिक हेल्थ इंग्लंडकडून नुकताच याबाबतचा अहवाल प्रसिद्ध करण्यात आला.

ब्रिटीश आरोग्य विभागाच्या पब्लिक हेल्थ इंग्लंड संस्थेकडून करण्यात आलेल्या अभ्यासानुसार, "लठ्ठ आणि वजन जास्त असलेल्या लोकांना कोरोनाची लागण झाल्यास रुग्णालयात दाखल करण्याची आवश्यकता जास्त असते. तसंच त्यांना अतिदक्षता विभागात (आयसीयू) ठेवण्याची जास्त गरज पडते. वाढत्या वजनासह त्यांना असलेला धोका वाढत जातो."

पब्लिक हेल्थ इंग्लंडच्या मुख्य आहारातज्ज्ञ डॉ. एलिसन टेडस्टोन यांनी याबाबत अधिक माहिती दिली. त्या म्हणतात, "अधिक वजनामुळे इतर आजारांसह कोव्हिड-19 संसर्गामुळे आजारी पडणं तसंच मृत्यूची शक्यता जास्त असते. त्यामुळे वजन कमी केल्यास आरोग्याला तर फायदा आहेच. शिवाय कोव्हिड-19 चा धोकासुद्धा कमी होतो."

ब्रिटीश सरकार लोकांना लठ्ठपणा कमी करण्याबाबत मार्गदर्शन करणार आहे. युरोपियन देशांमध्ये ब्रिटनलाच लठ्ठपणाने...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

लठ्ठ व्यक्तींना कोरोना विषाणूची लागण झाल्यास इतरांच्या तुलनेत धोका दुप्पट असतो. मृत्यू होण्याचा धोका जवळपास 50 टक्के अधिक असतो, असे एका जागतिक संशोधनातून समोर आले आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लडाख भागात समुद्रसपाटीपासून तब्बल 5 हजार मीटर उंचीवर भारताची दौलत बेग ओल्डी ही धावपट्टी आहे. ही जगातली सर्वात उंच धावपट्टी मानली जाते.

या धावपट्टीपर्यंतचा 'डारबुक-श्योक-दौलत बेग ओल्डी' (DSDBO) हा 255 किमी लांबीचा रस्ता भारताने गेल्यावर्षी पूर्ण केला. हा रस्ता तयार करण्यासाठी तब्बल दोन दशकांचा कालावधी लागला आहे. युद्ध किंवा संघर्षाच्या परिस्थितीत सीमेपर्यंत सैन्य आणि इतर युद्धसामुग्री लवकरात लवकर पोहोचवण्यासाठी या मार्गाचा उपयोग होणार आहे.

15 जून रोजी गलवान खोऱ्यात झालेल्या संघर्षामुळे येणाऱ्या काळातही या दोन राष्ट्रांमध्ये संघर्ष वाढू शकतो, याची शक्यता नाकारता येत नाही. भारत आणि चीन यांच्यात साडेतीन हजार किलोमीटरची सीमा आहे. मात्र, अनेक भागात ही रेषा निश्चित झालेली नाही. त्यामुळे जगातल्या या दोन मोठ्या सैन्यशक्ती यापूर्वीही अनेकदा अनेक ठिकाणी समोरासमोर आल्या आहेत.

 प्रत्यक्ष नियंत्रण रेषेपर्यंत रस्ते, रेल्वे लाईन आणि हवाईतळ उभारण्यासाठी या दोन्ही देशांनी बराच पैसा आणि मनुष्यबळ खर्ची घातलं आहे. तसंच या प्रदेशात सैन्य साधनसामुग्रीच्या आधुनिकीकरणासाठीही प्रयत्न सुरू आहेत.

भारताने नुकताच बांधून पूर्ण केलेला DSDBO मार्ग चीनच्या चांगलाच जिव्हारी लागला. मात्र, चीन सीमेच्या त्यांच्याबाजूला गेल्या अनेक वर्षांपासून वाहतूक सुविधांची उभारणी करत आहे.

 दोन्ही राष्ट्रं एकमेकांच्या पायभूत सुविधा उभारणीच्या प्रयत्नांकडे सामरिक लाभ मिळवण्याच्या दृष्टीने बघतात. त्यामुळे दोन्ही बाजूने जेव्हा-जेव्हा एखाद्या नवीन मोठ्या प्रकल्पाची घोषणा होते, तणाव वाढतो.

2017 सालच्या उन्हाळ्यातदेखील या दोन मोठ्या सैन्यशक्ती एकमेकांसमोर उभ्या ठाकल्या होत्या. डोकलाममध्ये त्यावेळी निर्माण झालेला तणावही एका बांधकामावरूनच होता.

भारत, चीन आणि भूटान या तीन राष्ट्रांच्या सीमेजवळच्या ट्राय-जंक्शनपर्यंत रस्ता वाढवण्याचा प्रयत्न चीनकडून सुरू होता आणि त्यावरून या दोन्ही राष्ट्रांमध्ये तणाव निर्माण झाला होता.

भारताकडून बांधकाम

लडाखमधला DSDBO हा रस्ता दौलत बेग ओल्डी या भारताच्या सर्वात उंचीवरच्या धावपट्टीपर्यंत जातो. 1962 सालच्या युद्धावेळी तयार करण्यात आलेली ही धावपट्टी युद्धानंतर बंद होती. मात्र, 2008 साली पुन्हा वापरासाठी खुली करण्यात आली आहे.

DSDBO रस्त्यामुळे या धावपट्टीपर्यंत सैन्य जवान आणि युद्ध सामुग्रीची वाहतूक जलद आणि सुलभ होणार आहे....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गेल्या महिन्यात लडाखच्या पूर्व भागातल्या गलवान खोऱ्यात भारत आणि चीन यांच्या जवानांमध्ये झालेल्या हिंसक चकमकीत भारताचे 20 जवान मृत्युमुखी पडले. भारताने आपल्या वायूदलाच्या तळासाठी केलेलं रस्त्याचं बांधकाम या वादाच्या अनेक कारणांपैकी एक आहे असं सांगितलं जातं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लडाखमध्ये चीनच्या सैन्याचं अतिक्रमण रोखण्यासाठी लष्कराकडे इतर काही पर्यायसुद्धा आहेत. पण लष्करी आणि राजनैतिक पातळीवरची चर्चा अपयशी ठरल्यानंतरच हे पर्याय वापरले जातील, असं रावत यांनी म्हटलं होतं.

पण सैन्यातून निवृत्त झालेल्या ज्येष्ठ अधिकाऱ्यांना मात्र या वक्तव्याबाबत काहीच आश्चर्य वाटत नाही.

लष्करात नॉदर्न कमांडचे प्रमुख राहिलेल्या लेफ्टनंट जनरल (निवृत्त) डी. एस. हड्डा यांनी म्हटलं, "लष्कराकडे पर्याय नाही, असं म्हणायला हवं होतं का? ते आहे तेच सांगत आहेत, असं मला वाटतं."

भारतीय हवाई दलातून उप-प्रमुख पदावरून निवृत्त झालेले एअर मार्शल अनिल खोसला यांच्या मते, "लष्करप्रमुखांनी काहीच चुकीचं सांगितलं नाही. ते एक मोजून-मापून केलेलं वक्तव्य होतं. हे वक्तव्य आधीच करायला हवं होतं."

लष्करप्रमुख रावत यांच्या वक्तव्याचा मथितार्थ काढण्यापूर्वी आपल्याला चीनची थोडी माहिती घ्यायला हवी.

चीनची इतर देशांना लागून असलेली सीमा 22 हजार किलोमीटर आहे. त्याशिवाय या देशाला 18 हजार किलोमीटरचा लांबलचक समुद्रकिनारा लाभललेला आहे.

याशिवाय इतर देशांमध्येही चीनने आपलं तळ उभं केलेलं आहे. यामध्ये जिबौतीचाही समावेश होतो.

भारतात संरक्षण विषयक बाबी गृह आणि संरक्षण या दोन मंत्रालयांकडून हाताळल्या जातात, तर चीनमध्ये सेंट्रल मिलिट्री कमिशनकडून (CMC) हे विषय हाताळले जातात.

CMC ला लष्कराचा प्रमुख विभाग मानलं जातं. याचं नेतृत्व समितीचे अध्यक्ष आणि उपाध्यक्ष करतात. चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग CMC चे अध्यक्ष आहेत.

चीनच्या प्रत्येक लष्करी दलावर CMC चं नियंत्रण आहे. यामध्ये पीपल्स लिबरेशन आर्मी (PLA), PLA नेव्ही, PLA एअर फोर्स, PLA रॉकेट फोर्स, PLA स्ट्रॅटेजीक सपोर्ट फोर्स (PLASSF) आणि PLA जॉईंट लॉजिस्टीक सपोर्ट फोर्स (PLAJLSF) यांचा समावेश आहे.

भारतात लष्कराचे वेगवेगळे कमांड आहेत, तर चिनी लष्कराचे भौगोलिक पद्धतीने केलेले पाच थिएटर कमांड आहेत.

चीनच्या संरक्षण मंत्रालयाने 2012 नंतर आपल्या धोरणात काही बदल केले आहेत. या बदलांबाबत 2019 मध्ये एक श्वेतपत्रिका काढली होती.

संयुक्त सैन्याची क्षमता 3 लाखांनी कमी करण्यात आली असून सक्रीय जवानांची संख्या 20 लाख आहे, असं या श्वेतपत्रिकेत म्हटलं होतं.

नौदलाने आपल्या जवानांची संख्या कमी केली असली तरी हवाई दलाने आपली क्षमता कायम ठेवली आहे.

नेव्ही आणि PLARF मध्ये जवानांची संख्या वाढवण्यात आली आहे....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारताचे लष्करप्रमुख बिपिन रावत यांनी 24 ऑगस्टला केलेल्या वक्तव्याची सध्या चांगलीच चर्चा आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लढतीपूर्वी प्रतिस्पर्ध्याला शाब्दिक आव्हान देण्याची सवय

1. अली यांनी 1960च्या रोम ऑलिम्पिकमध्ये लाईट हेविवेट गटात पहिल्यांदा सुवर्ण पदक जिंकलं. त्यानंतर त्यांचं विधान होतं, "अमेरिकेला महान देश बनवणं हे माझं लक्ष्य आहे. त्यासाठी मी रशियन खेळाडू पोलला हरवलं. अमेरिकेसाठी मी सोनं लुटून आणलं. ग्रीक तर म्हणतात, मी पुराणातल्या कॅशिअसपेक्षा वरचढ आहे."

2. 1960 मध्येच ऑलिम्पिक स्पर्धे दरम्यान अली यांनी तेव्हाचे चॅम्पियन फ्लॉईड पॅटरसन यांना म्हटलं होतं, "अरे फ्लॉईड, मी तुझा खेळ बघितला. पण तुला मी हरवेन. मी तुझ्यापेक्षा महान आहे हे विसरू नकोस."

ऑलिम्पिक नंतर लगेचच अली यांनी व्यावसायिक बॉक्सिंगकडे मोर्चा वळवला. तिथेही त्यांची आक्रमकता कधी लपली नाही. 1964च्या फेब्रुवारीत त्यांचा मुकाबला हेविवेट चॅम्पियन सोनी लिस्टॉनशी होता.

3. या लढतीपूर्वी अली यांनी लिस्टॉनला ललकारलं, "सोनी लिस्टन सामान्य आहे. तो नीट बोलू शकत नाही. तो लढू शकत नाही. त्याला चांगला धडा शिकवण्याची गरज आहे. त्याला बॉक्सिंग शिकवण्याची गरज आहे. तो माझ्याशी लढणार आहे. तेव्हा त्याने हरायला शिकलं पाहिजे."

लढतीपूर्वी अली म्हणाले, "मी लिस्टॉनला चहुबाजूंनी असे काही पंच मारेन की, तो माझ्या पंचेसनी घेरला जाईल."

लढत जिंकल्यानंतर अली यांचं म्हणणं होतं, "मी जग हादरून टाकलं आहे, मी जग हादरवलं."

4. 1965मध्ये तर फ्लॉईट पॅटरसनशी दोन हात करण्यापूर्वी अली म्हणाले होते, "मी त्याला असं हरवेन की त्याला डोक्यावर हॅट चढवायला शूहॉर्नची गरज पडेल."

5. 1966 मध्ये ग्रेट ब्रिटनच्या ब्रायन लंडनला हरवल्यानंतर अली यांनी उपहासात्मक टीका अशी केली होती - "त्यांना श्रेय द्यावंच लागेल. दीड राऊंडपर्यंत त्यांनी खिंड लढवली."

अली यांचे रिंग बाहेरचे पंच

6. 1967मध्ये एर्नी ट्रेल यानी त्यांना महम्मद अली असं संबोधण्याचं टाळलं. यावर अली यांनी मोठ्याने त्यांना विचारलं, "मूर्खा, माझं नाव काय आहे? काय आहे माझं नाव?"

1967 मध्ये एर्नी ट्रेल विरुद्धची लढत त्यांनी गमावली. त्यानंतरचं त्यांचं बोलणं मात्र मार्मिक होतं. "मी कधी हरण्याबद्दल विचारच नाही केला. पण आता तसंच घडलंय. आता जे घडलं ते दुरुस्त करायचं आहे. ज्यांनी आतापर्यंत माझ्यावर विश्वास दाखवला त्या सगळ्यांप्रती माझं एक कर्तव्य आहे. पराभव कधी ना कधी होतोच."

7. 1974मध्ये 'रम्बल इन द जंगल' असा मुकाबला रंगला होता. त्यांचा प्रतिस्पर्धी जॉर्ज फोरमन काही...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

महम्मद अली बॉक्सिंग रिंगचे दादा होते. तिथे त्यांचे जोरदार पंच प्रतिस्पर्ध्यांना गारद करायचे. पण 50 वर्षांच्या आपल्या कारकीर्दीत त्यांनी आपल्या वनलाईनर पंचेसनीही अनेकांना नॉकआऊट केलं. आज त्यांच्या 75व्या जन्मदिनी वाचा त्यांचे गाजलेले 15 जोरदार शाब्दिक पंच.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लता बोराडे यांनी समाजाच्या परंपरांना झुगारून विधवा तसंच सवाष्ण महिलांसाठी हळदीकुंकू सुरू केलं.

1973मध्ये माझा जन्म झाला आणि 19व्या वर्षी माझं लग्न झालं. पण नशिबात काही वेगळंच लिहिलं होतं. लग्नानंतर अवघ्या 25व्या दिवशीच नवरा अपघाती मृत्यूने सोडून गेला.

आपल्या रूढी परंपरेनुसार विधवा म्हणून माझ्या अंगावरचे 14 तोळे सोन्याचे दागिने उतरवले, कुंकू पुसलं गेलं, माझा हिरव्याकंच बांगड्यांचा चुडा फोडला गेला.

थोडक्यात काय, सौभाग्याची सगळी निशाणी पुसून टाकण्यासाठी सगळ्यांचे हात सरसावले. आजही त्या आठवणी फक्त वेदनाच देतात.

त्यावेळी क्षणभर सतीची प्रथा मला आपलीशी वाटली. 'माझा चुडा फोडू नका!' असं मी नातेवाईकांना ओरडून सांगत होते. कारण चितेच्या आगीपेक्षा समाजात जगताना मिळणारे चटके जास्त तीव्र आहेत, हे माझ्या लक्षात आलं होतं.

घरच्यांनी सती जाऊ दिलं नाही. पण सौभाग्याची लेणी उतरवण्याच्या माझ्या विरोधालाही त्यांनी जुमानलं नाही.

'विधवा होणं म्हणजे अपंगत्व येणं नाही'

त्यानंतर मी माहेरी राहू आले. अनेकदा आत्महत्या करण्याचा विचार आला. तसे प्रयत्नही केले, पण त्यातही नशिबानं साथ दिली नाही.

एक वर्ष अंथरुणाला खिळून होते, अंगावर गुंजभर सोनं नाही, नीटनेटकं राहणं नाही. पण आईवडिलांसाठी आनंदाने जगणं सुरू होतं.

शेवटी पुन्हा उठून उभी राहिले आणि डी. एडचं शिक्षण पूर्ण केलं. अखेर 13 वर्षानंतर 2014मध्ये तालुक्याच्या ठिकाणी जिल्हा परिषद शाळेत नोकरी मिळाली. आता स्थिरस्थावर झाल्यावर विधवांसाठी काम करायला सुरुवात केली.

10 जून 2015 ला 'विधवा महिला प्रतिष्ठान' सुरू केलं. प्रायोगिक तत्त्वावर सुरू असणाऱ्या या प्रतिष्ठानामधून विधवांना मदत केली जाते.

आपल्याकडे विधवा होणं म्हणजे जणू काही अपंगत्व येणं, असंच मला वाटतं. कारण समाजात सतत हेटाळणी होते.

मला घरात शुभकार्यात 'बाजूला बस' म्हणून सांगितलं जायचं. माझ्या भावजयीच्या डोहाळे जेवणाला 'लता, तू जरा मागे हो,' असं सांगणाऱ्या वयस्कर महिला होत्या. पण मी म्हणते शुभकार्यात विधूर चालतो पण विधवा चालत नाही?

विधवेला समाज का डावलतो, असा प्रश्न मला पडतो. हे थांबायला हवं म्हणून मी प्रयत्न करतेय. त्यासाठी मुख्यमंत्र्यांना पत्रदेखील लिहिलंय.

ज्याप्रमाणे बालविवाह कायदा झाल्याने बालविवाह प्रथा प्रमाण कमी झालं, त्याप्रमाणे विधवांना त्यांचे हक्क मिळवण्यासाठी कायदा होण्याची गरज आहे, असं मला वाटतं. त्यासाठी लोकप्रबोधन...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"लग्नानंतर 25व्या दिवशीचं नवरा अपघातात वारला. माझ्या अंगावरचे दागिने उतरवले,  कुंकू पुसलं गेलं. त्यावेळी मला सती प्रथेची आठवण झाली. पण चितेच्या आगीपेक्षा समाजात मिळणारे चटके जास्त त्रासदायक होते. पण नंतर मी ठरवलं विधवांना ताठ मानेने जगता आलं पाहिजे, यासाठी प्रयत्न करायचे."

सांगली जिल्ह्यातील आटपाडी तालुक्यातील आवळाई गावात काही दिवसांपूर्वी हळदीकुंकूचा कार्यक्रम झाला. पण हा कार्यक्रम वेगळा होता. विधवा असलेल्या लता बोराडे यांनी विधवा आणि सवाष्ण महिलांसाठी हा कार्यक्रम ठेवला होता.

समाजात अजूनही विधवांना स्वीकारलं जात नाही, म्हणूनच हा कार्यक्रम वेगळी वाट घालून देणारा ठरला. लता बोराडे यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना त्यांनी त्यांचं मन मोकळं केलं.  त्यांचा  वेदनेच्या वाटेवरचा प्रवास त्यांच्याच शब्दात.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लता मंगेशकर

लतादीदींचं बालपण

लतादीदींना गाण्याचा वारसा त्यांच्या वडिलांकडूनच मिळाला. मास्टर दिनानाथ मंगेशकर म्हणजे मराठी नाट्य-संगीतातलं मोठं नाव.

लतादीदी सांगतात, "घरात संगीताचंच वातावरण असायचं. आई गायची नाही. पण तिला गाणं समजायचं. वडील तर सकाळी साडेपाच वाजल्यापासूनच तानपुरा घेऊन बसायचे.

एकदा एका शिष्याला ते गाणं शिकवत होते. संध्याकाळी त्यांना कामानिमित्त बाहेर जावं लागलं, तर त्यांनी त्या मुलाला रियाज करायला सांगितलं.

मी बाल्कनीत बसून त्याचं गाणं ऐकत होते. त्याला म्हणाले, "तू ही बंदीश चुकीची गात आहेस. ही अशी गातात. मी त्याला ती बंदीश कशी गातात, हे दाखवलं. इतक्यात वडील आले आणि मी तिथून पळाले. त्यावेळी मी चार-पाच वर्षांची होते. तो मुलगा गेल्यावर बाबा आईंना म्हणाले, गायक इथे घरी आहे आणि मी परक्यांना शिकवतोय."

दुसऱ्या दिवशी सकाळी सहा वाजता वडिलांनी लतादीदींना तानपुरा दिला आणि तिथून या गानसम्राज्ञीच्या गाण्याची सुरुवात झाली.

कौंटुबिक आठवणी

आयुष्यभर संगीताची सेवा करणाऱ्या लतादीदींनी लग्न केलं नाही. याबद्दल त्या म्हणतात, 'ते राहून गेलं...'

त्या सांगतात, "घरातील प्रत्येकाची जबाबदारी माझ्यावर होती. अशात अनेक वेळा लग्नाचा विचार मनात आला तरी ते करू शकले नाही. खूप कमी वयात मी काम सुरू केलं. कामही भरपूर होतं. वाटलं लहान भावंडांना मार्गी लावावं, मग विचार करू. त्यानंतर बहिणीचं लग्न झालं. त्यांना मुलं झाली. त्यांना सांभाळायची जबाबदारी होती. आणि मग असं करतंच वेळ निघून गेली."

वडिलांच्या मृत्यूनंतर लतादीदींनीच त्यांच्या संपूर्ण घराची जबाबदारी उचलली होती. "मात्र आपण कठोर कधीच नव्हतो," असं त्या सांगतात.

"भावंडांसाठी मी आई आणि वडील दोन्ही भूमिका पार पाडल्या. मी त्यांना कधीच रागावले नाही. आमच्यामध्ये कधीच भांडण झालं नाही. सांगलीत आम्ही मोठ्या घरात राहायचो. आमच्या वडिलांनी ते घर बांधलं होतं," असं त्या सांगतात.

लहानपणीच्या आठवणी

लतादीदी लहानपणी फार खोडकर होत्या. या खोडकर स्वभावामुळे कधीकधी आईच्या हातचा मारही बसायचा.

त्या सांगतात, "आईने मारल्यावर मला राग यायचा आणि मी रागात आपले कपडे एका गाठोड्यात बांधून म्हणायचे मी जाते घर सोडून. मी खरंच घरातून निघून जायचे. घराजवळ एक तळं होतं. मी त्यात पडेल की काय म्हणून आईला भीती वाटायची आणि ती घरच्या गड्यांना मला बोलवायला पाठवायची."

एकदा अशीच घर सोडून जात होते. बाल्कनीत बाबा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गानसम्राज्ञी लता मंगेशकर यांचा आज 91वा वाढदिवस. लतादीदींनी केवळ भारतीय पार्श्वगायन क्षेत्रातच आपली मोहोर उमटवली नाही तर चाहत्यांच्या हृदयावरदेखील त्यांनी अधिराज्य केलं आहे. बीबीसी एशिया नेटवर्कला दिलेल्या मुलाखतीमध्ये त्यांनी आपल्या आयुष्याचे अनेक पैलू उलगडून दाखवले. त्या मुलाखतीवर आधारित हा लेख.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लता मंगेशकर गुरुवारी 87 वर्षांच्या झाल्या.

एखाद्या प्रस्थापित गायिकेला संगीतकारानं कोरसमध्ये गायला सांगितलं तर कसं वाटेल? आणि ती गायिका दुसरी कणी नसून साक्षात लता मंगेशकर असतील तर...?

दिग्गज संगीतकार अनिल विश्वास एकदा सुरिंदर कौर यांचं गाणं रेकॉर्ड करत होते. योगायोगाने त्या दिवशी लतादीदीही त्या ठिकाणी उपस्थित होत्या.

अनिलदांनी प्रेमानं आणि हक्कानं लतादीदींना बोलवलं, "लतिके! इकडे ये, तू कोरस (समूह गायन) मध्ये गाणं म्हणशील? त्यानं हे गाणं आणखी चांगलं होईल, असं मला वाटतं."

लतादीदींनी स्वतःहून ही आठवण सांगितलेली आहे.

''अनिलदांनी उत्साहानं मला हे काम सांगितलं होतं. म्हणून मीही ते काम मनापासून केलं. खरं म्हणजे तेव्हा समूह गायनामध्येही गातानाही मुख्य गायिकेप्रमाणेच आनंद व्हायचा," दीदी नम्रपणे सांगतात.

हा एका गायकाने दुसऱ्या गायकाचा सन्मानच केल्यासारखं आहे हे. कारण त्या वेळीही लतादीदी हिंदी चित्रपटसृष्टीत लोकप्रिय गायिका म्हणून प्रस्थापित झालेल्या होत्या. या आठवणी आहेत कवी आणि संगीतज्ज्ञ यतिंद्र मिश्रा 'लता - एक सुर गाथा' या पुस्तकातल्या.

संगीतकार अनिल विश्वास आणि लता मंगेशकर

या पुस्तकासाठी यतिंद्र यांनी तब्बल सहा वर्षं टप्प्याट्प्प्याने लतादीदींच्या आणि संगीत क्षेत्रातील संबंधित दिग्गजांच्या मुलाखती घेतल्या आहेत. संगीताच्या दुनियेतील लता नावाच्या आश्चर्याचा प्रवास शब्दबद्ध करण्यात आला आहे.

'महल' सिनेमातील 'आएगा आने वाला... आएगा' गाण्याविषयीचा एक गमतीशीर प्रसंग या पुस्तकात सांगितला आहे. तो 1948-49 चा काळ होता जेव्हा रेकॉर्डिंग स्टुडिओ उपलब्ध नव्हते. एकतर मोकळ्या स्टुडिओमध्ये किंवा झाडांखाली किंवा टेम्पोमध्ये गाणी रेकॉर्ड करावी लागत होती. सुपरहिट ठरलेलं 'आएगा आनेवाला' असंच बाहेर रेकॉर्ड केलेलं.

'आएगा आनेवाला... आएगा' हे गाणं सुरुवातीला खूप गाजलं. पण हे गाणं बाजारात येण्याअगोदर संगीतकार खेमचंद प्रकाश यांचं निधन झालं, ही गोष्ट अजूनही लतादीदींना सलते.

या गाण्याविषयीचा अजून एका अनुभव लताजी सांगतात.

लाहोर सिनेमाचं शूटिंग सुरू असताना गायिका-अभिनेत्री जद्दनबाई आणि त्यांची मुलगी नर्गिस दोघीही बॉंम्बे टॉकीजमध्ये आल्या होत्या. मी तिथेच गाणं रेकॉर्ड करायला सुरुवात केली. जद्दनबाई लक्ष देऊन ऐकत होत्या. शेवटी मला बोलावून म्हणाल्या, "इधर आओ बेटा. क्या नाम है तुम्हारा? (इकडे ये बेटा. तुझ नाव काय?)"

"मी लता मंगेशकर,"...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आज लता मंगेशकर यांचा वाढदिवस. मागील सात दशकं आपल्या आवाजानं मंत्रमुग्ध करणाऱ्या या 'गानसम्राज्ञी'च्या जीवनातले काही किस्से त्यांच्या वाढदिवशी बघूया.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लवाटे दांपत्य

इरावती लवाटे आणि त्यांचे पती नारायण लवाटे गेल्या अनेक वर्षांपासून इच्छामरणाची मागणी सरकारकडे करत आहेत. इच्छामरणाचा कायदा जर होत नसेल तर आम्हाला वैयक्तिक तरी मरणाची परवानगी द्या, अशी मागणी लवाटे दांपत्यानं राष्ट्रपतींकडे डिसेंबर 2017 मध्ये केली होती.

मात्र त्यावर काहीही उत्तर न आल्यानं आता इरावती लवाटेंनी आपल्या पतीसाठी एक पत्र तयार केलं आहे त्यात त्यांनी स्पष्टपणे म्हटलंय की, तुम्ही माझा गळा दाबून मला मारून टाका. 31 मार्चपर्यंत लवाटे दांपत्य सरकारच्या प्रतिक्रियेची वाट पाहणार आहे.

नारायण लवाटे हे एसटी महामंडळातून पर्सोनेल ऑफिसर म्हणून 1989 साली निवृत्त झाले. आता त्यांचं वय 88 वर्षं आहे. तर इरावती लवाटे गिरगावातील आर्यन शाळेतून मुख्याध्यापिका म्हणून निवृत्त झाल्या आहेत. दोघांनी ठरवून मूल होऊ दिलेलं नाही.

नारायण लवाटे सांगतात की, "इच्छामरणाचा विचार 1987 पासून माझ्या डोक्यात होता. माझी पत्नीही माझ्यासोबत इच्छामरणाला तयार होती. स्वित्झर्लंडमध्ये इच्छामरणाची सोय आहे. तिथं जाऊन इच्छामरण स्वीकारण्याचा आम्ही प्रयत्न केला. मात्र मला पासपोर्ट न मिळाल्यानं आम्ही जाऊ शकलो नाही."

"त्यानंतर आम्ही ठरवलं की आपल्याच देशात इच्छामरणाचा कायदा होण्यासाठी प्रयत्न करायचा आणि त्यासाठी आम्ही पत्रव्यवहार केला. मात्र त्याला काही प्रतिसाद मिळाला नाही. म्हणून अखेर आम्ही राष्ट्रपतींना पत्र लिहिले."

लवाटे पुढे सांगतात. "अरुणा शानबागच्या मृत्यूनंतर आम्ही इच्छामरणासाठी तीव्रतेनं प्रयत्न केले. अरुणाची काळजी घेण्यासाठी सरकारी हॉस्पिटल आणि तिच्या सहकारी नर्सेस तरी होत्या. मात्र सर्वसामान्य वृद्धांसाठी अशी दीर्घकाळ काळजी घेणारी व्यवस्था कुठे आहे?"

दुर्धर आजार नसतानाही इच्छामरण का हवं आहे यावर इरावती लवाटेंचे म्हणणं आहे की, "आम्हाला आम्ही धडधाकट असतानाच मरण हवं आहे. जर्जर होऊन विकल अवस्थेत आम्हाला मरण नको आहे. आम्ही रोग होण्याची वाट पाहत बसायची की काय?"

मुंबईतील वृद्ध दाम्पत्य इरावती आणि नारायण लवाटे यांनी इच्छामरणाची मागणी केली आहे.

नारायण लवाटे पुढे म्हणतात, "ज्या वृद्धांना इच्छामरण हवं त्यांना इच्छामरणाची परवानगी द्यायला हवी. वृद्ध म्हणजे एकप्रकारचं भंगार आहे. उद्या वृद्धांची संख्या 20-30 टक्क्यांवर जाईल तेव्हा गॅस चेंबरमध्ये टाकून वृद्धांना मारावं लागेल"

"हा सरकारला अल्टिमेटम आहे!"

"उद्या मी खरोखर हिचा गळा दाबला आणि...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"आम्ही गेल्या कित्येक वर्षांपासून मरण्यासाठी परवानगी मागतोय. मरायला जर आम्हाला परवानगी मिळत नसेल तर आता मी यांना सांगितलं आहे की तुम्ही माझा गळा दाबा. मी मरून जाईल. तुम्हाला फाशी होईल आणि तुमची इच्छा पूर्ण होईल. माझीही इच्छा पूर्ण होईल, त्यांचीही इच्छा पूर्ण होईल," हा इशारा आहे मुंबईच्या गिरगावात राहणाऱ्या 78 वर्षांच्या इरावती लवाटेंचा.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लव्ह जिहाद म्हणजे नेमकं काय? कोणत्या प्रकरणांवरून लव्ह जिहादची चर्चा यापूर्वी झाली होती? कायद्यात याविषयी काही उल्लेख आहे का?

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता. रोज रात्री 8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

राष्ट्रीय महिला आयोगाच्या अध्यक्षांनी राज्यपालांशी भेट घेऊन लव्ह जिहादच्या प्रकरणांविषयी चर्चा केल्याचं ट्वीट करण्यात आल्यानंतर पुन्हा एकदा चर्चेला सुरुवात झालेली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लशीच्या मोठ्या प्रमाणावरील वापराला परवानगी देणारा युके हा पहिला देश ठरला आहे.

फायझर - बायोएनटेक लस

फायजरची लस 95 टक्क्यांपर्यंत संरक्षण देते त्यामुळे ही लस व्यापक वापरासाठी योग्य असल्याचं ब्रिटिश नियामक MHRA ने म्हटलं आहे.

या लशीला मान्यता मिळाल्याने आता 'हाय प्रायॉरिटी' गटांसाठी म्हणजेच कोव्हिड होण्याचा धोका जास्त असणाऱ्यांसाठीची लसीकरण मोहीम युकेमध्ये काही दिवसांतच सुरू होऊ शकेल.

फायझर - बायोएनटेकच्या लशीचे 4 कोटी डोसेस युकेने यापूर्वीच ऑर्डर केलेले आहेत. या डोसेसच्या मदतीने 2 कोटी लोकांना ही लस देता येईल.

यापैकी 1 कोटी डोस येत्या काही दिवसांत युकेमध्ये उपलब्ध होणार आहेत.

10 महिन्यांच्या कालावधीत ही लस विकसित करण्यात आलीय.

औषध उत्पादक कंपनी मॉडर्नानेही कोरोना व्हायरसच्या लशीच्या व्यापक वापरासाठी अमेरिका आणि युरोपच्या नियामकांकडे मंजुरी मागितली आहे.

आपल्या लशीमुळे 90 टक्क्यांपर्यंत संरक्षण मिळत असल्याचा दावा फायझर - बायोएनटेकने काही दिवसांपूर्वी केला. फायझर कंपनीने अमेरिकेमध्ये मंजुरी मिळविण्यासाठी अर्ज केला होता.

ही लस -70 अंश सेल्शियस तापामानात साठवून ठेवावी लागेल. शिवाय ती एका ठिकाणाहून दुसरीकडे नेताना शुष्क बर्फात (Dry Ice) गुंडाळून एका विशिष्ट बॉक्समधून न्यावी लागेल. या बॉक्सवर जीपीएस ट्रॅकर लावलेला असेल.

ही RNA प्रकारची लस आहे. यामध्ये व्हायरसच्या जेनेटिक कोडमधला एक विशिष्ट लहानसा भाग लस तयार करण्यासाठी वापरला जातो. ही लस टोचल्यानंतर शरीरातली रोग प्रतिकारशक्ती जागृत होते आणि या आणि यासारख्या पेशींवर हल्ला करते.

यापूर्वी इतर कोणत्याही RNA प्रकारच्या लशींना माणसांसाठीच्या वापराची परवानगी मिळालेली नाही. पण इतर रोगांवर विकसित करण्यात आलेल्या RNA लशी काही ट्रायल्सदरम्यान लोकांना देण्यात आल्या होत्या.

फायझर आणि बायोNटेक या कंपन्यांनी विकसित केलेल्या लशीची अमेरिका, जर्मनी, ब्राझील, अर्जेंटिना, दक्षिण आफ्रिका आणि तुर्की या 6 देशांतल्या 43,500 लोकांवर चाचणी घेण्यात येतेय.

या लोकांना 3 आठवड्यांच्या अंतराने या लशीचे 2 डोस देण्यात आले. दुसरा डोस घेतल्यानंतर सात दिवसांमध्ये 90% संरक्षण मिळाल्याचं यामध्ये आढळलं. शिवाय यापैकी कोणामध्येही लशीच्या सुरक्षिततेविषयीची कोणतीही काळजीची बाब आढळली नाही.

या लशीविषयी अधिक वाचण्यासाठी क्लिक करा : कोव्हिडपासून 90 टक्के संरक्षण देणारी 'ही' नवीन लस...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

औषध उत्पादक कंपन्या फायझर आणि बायोएनटेकने तयार केलेल्या कोव्हिड 19वरच्या लशीला युकेमध्ये मान्यता देण्यात आलीय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लशीच्या साईड इफेक्टचा अभ्यास करण्यासाठी केंद्राने एक समिती गठित केली आहे. या समितीने आरोग्य मंत्रालयाला आपला रिपोर्ट सूपुर्द केलाय. लशीचे गंभीर आणि अत्यंत गंभीर दुष्प:रिणाम दिसून आलेल्या 498 प्रकरणांचा या समितीने तपास केला.

कोव्हॅक्सीन लस घेतलेल्यांमध्ये रक्ताची गाठ तयार होण्याचा प्रकार आढळून आला नसल्याची माहिती केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाने दिलीये.

कोरोनाविरोधी लस घेतल्यानंतर 20 दिवस लक्षणांवर नजर ठेवा, अशी सूचना आरोग्य मंत्रालयाने केली आहे.

AEFI समितीचा रिपोर्ट

तज्ज्ञांच्या मते, लस घेतल्यानंतर ताप येणं, अंगदुखी यासारखे साईड इफेक्ट होतात. हे साईड इफेक्ट फार गंभीर नसतात.

पण, Adverse Event Following Immunization समितीच्या अभ्यासात लस घेतलेल्यांमध्ये काही दुर्मिळ परिणाम झाल्याचं दिसून आलं.

केंद्रीय समितीने दिलेल्या रिपोर्टनुसार, कोव्हिशिल्ड लस घेतल्यामुळे शरीरात रक्ताची गाठ तयार होण्याची शक्यता अत्यंत कमी प्रमाणात असली तरी नाकारता येत नाही.

केंद्रीय आरोग्यमंत्रालय जाहीर करणार मार्गदर्शक सूचना

लस घेतल्यानंतर आरोग्य कर्मचारी आणि लस घेणाऱ्यांनी 20 दिवस सतर्क रहावं. शरीरात होणारे बदल आणि लक्षणांवर नजर ठेवावी अशी सूचना आरोग्यमंत्रालयाने केली आहे.

आरोग्यमंत्रालयाने या लक्षणांवर नजर ठेवण्यास सांगितलं आहे-

लस घेतल्यानंतर लक्षणं दिसून आल्यास, तात्काळ लसीकरण केंद्रावर जाऊन डॉक्टरांना भेटण्याची सूचना आरोग्य मंत्रालयाने केली आहे.

थ्रॉम्बोएबॉयलिक (Thromboembolic) म्हणजे काय?

केंद्रीय आरोग्यमंत्रालयाच्या माहितीनुसार, शरीरातील रक्तवाहिन्यात रक्ताची गाठ तयार होते. ही गाठ काहीवेळा आपलं ठिकाण बदलून रक्तासोबत वाहत जाऊन दुसऱ्या रक्तवाहिनीत जाऊन अडकते.

कोरोनारुग्ण आणि कोरोनामुक्त झालेल्यांच्या शरीरात रक्ताची गाठ कुठे तयार होऊ शकते, याबाबत काही दिवसांपूर्वी बीबीसीने सर गंगाराम रुग्णालयाचे व्हॅस्कुलरतज्ज्ञ डॉ. अंबरिश सात्विक यांच्याशी चर्चा केली होती.

"शरीरात दोन प्रकारच्या रक्तवाहिन्या असतात. एक हृदयाकडून शरीराच्या इतर अवयवांकडे रक्त नेते. दुसरी रक्त हृदयाकडे घेऊन येते. या दोन्ही रक्तवाहिन्यात गाठी तयार होऊ शकतात," अशी माहिती डॉ. अंबरिश यांनी दिली होती.

भारतात किती लोकांना देण्यात आली 'कोव्हिशिल्ड' लस?

भारतात आत्तापर्यंत कोव्हिडविरोधी लशीचे 18 कोटीपेक्षा जास्त डोस देण्यात आले आहेत. त्यातील 13 कोटींपेक्षा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोव्हिडविरोधी लस घेतल्यानंतर 26 लोकांच्या शरीरात रक्ताची गाठ तयार झाल्याची माहिती समोर आली आहे. ऑक्सफर्ड- अॅस्ट्राझेन्काची भारतात 'कोव्हिशिल्ड' म्हणून ओळखली जाणारी लस घेतलेल्यांमध्ये रक्ताची गाठ झाल्याचं दिसून आलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लशीच्या सुरक्षेबाबत गैरसमज पसरवणाऱ्या पोस्ट व्हायरल होतायत. अशाच एका पोस्टमध्ये या लशीचा मानवी डीएनएवर विपरित परिणाम होतो असा आरोप करण्यात आलाय. ऑक्सफर्डमध्ये तयार होणाऱ्या लशीबद्दल नेमके काय समज पसरले आहेत आणि ते खरे आहेत का यावरील हा सविस्तर रिपोर्ट...

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ऑक्सफर्ड विद्यापीठाकडून सुरू असलेल्या कोरोना लशीच्या मानवी चाचणीला मोठं यश मिळालं असलं तरी सोशल मीडियावर याबाबत उलट सुलट चर्चा सुरू आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लष्कर गाह शहर हे हेल्मंड प्रांतात आहे. तालिबानच्या ताब्यात नसलेल्या शहरांपैकी एक लष्कर गाह आहे.

पत्ते खेळणं किंवा रात्री एकत्र येणं यावर तालिबाननं बंदी घातली आहे तरी बरेच लोक इथं रात्री निवांत पत्ते खेळताना दिसतात.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अफगाणिस्तानमधल्या लष्कर गाह शहरातले लोक सध्या निवांत पत्ते खेळताना दिसत आहेत. पण ही परिस्थिती कधीही बदलू शकते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लष्कर, वायुदल आणि नौदल यांच्या कामकाजात समन्वय साधणं तसंच देशाची लष्करी ताकद वाढवणं, हे 'चीफ ऑफ डिफेन्स स्टाफ' यांचं प्रमुख काम असेल.

बिपिन रावत 31 डिसेंबर 2019 पासून या पदाचा कार्यभार सांभाळतील. बिपिन रावत 3 वर्षं लष्करप्रमुख होते.

लष्करप्रमुख होण्यापूर्वी रावत यांनी पाकिस्तान, चीन आणि ईशान्य भारताच्या सीमेवरील जबाबदारी सांभाळली होती. निवृत्तीचं वय 65 वर्षं केल्यामुळे आता ते पुढची 3 वर्षं CDS पदाचा कार्यभार सांभाळण्याची शक्यता आहे.

CDS : 'चीफ ऑफ डिफेन्स स्टाफ'च्या नियुक्तीनंतर पुढे काय?

'चीफ ऑफ डिफेन्स स्टाफ' पद नेमकं कसं असेल?

CDS म्हणून आपल्या कार्यकाळात बिपिन रावत अनेक कामं करू शकतात, पण काही कामं अशीही आहेत जी त्यांना करता येणार नाहीत.

रावत कोणती कामं करू शकतात?

1. संरक्षणमंत्र्यांचे प्रमुख सल्लागार असल्यामुळे लष्कराच्या तिन्ही विभागातील कामांवर त्यांचं लक्ष असेल. त्यांच्याकडे डिफेन्स एक्विजिशन कौन्सिल (डीएसी) आणि डिफेन्स प्लॅनिंग कमिशन (डीपीसी) या संरक्षण मंत्रालयातील महत्त्वपूर्ण विभागांची जबाबदारी असेल.

2. संरक्षण मंत्रालयात ते लष्कर विभागाचे सचिव (डीएमए) असतील. हा संरक्षण मंत्रालयाचा पाचवा आणि सगळ्यात नवा विभाग असेल.

3. त्यांचं वेतन आणि इतर सुविधा या इतर सेना प्रमुखांसारख्याच असतील. मात्र ते वयाच्या 65 व्या वर्षी निवृत्त होतील. लष्कराच्या तिन्ही दलांचे प्रमुख मात्र वयाच्या 62व्या वर्षी निवृत्त होतात.

4. ते लष्करातील खरेदी, प्रशिक्षण आणि रिक्त जागा भरण्यासाठी  प्रोत्साहन देतील.

5. जॉइंट/थिएटर कमांडची स्थापना करून लष्करातील कमांडोचं पुनर्गठन सुलभ करतील.

6. ते अंदमान-निकोबार, स्ट्रॅटेजिक फोर्स कमांड, अंतराळ, सायबर आणि स्पेशल फोर्स कमांड सारख्या ट्राय-सर्व्हिस एजन्सीचे प्रमुख असतील. तसंच 'चीफ ऑफ स्टाफ' कमिटीचे (सीओएससी) स्थायी अध्यक्ष असतील.

7. न्यूक्लियर कमांड अथॉरिटीचे सल्लागार म्हणून काम पाहतील.

8. ते पंचवार्षिक 'माहिती अधिग्रहण योजना' (डीसीएपी) आणि द्विवार्षिक 'रोल ऑन वार्षिक अधिग्रहण योजना' (एएपी) यासोबतच तिन्ही दलांच्या प्राथमिकतेनुसार

नवीन संपत्ती अधिग्रहण करण्याच्या प्रस्तावाला मान्यता देतील.

9. वायफळ खर्चाला आळा घालून त्यात सुधारणा करतील.

10. वैयक्तिक आणि व्यवस्थेशी संबंधित प्रकरणांवर राजकीय नेतृत्वाला निष्पक्ष सल्ला देतील.

रावत करू शकणार नाहीत अशा 5 गोष्टी

1....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

लष्करप्रमुख म्हणून निवृत्त होत असलेल्या बिपिन रावत यांची देशातील पहिले 'चीफ ऑफ डिफेन्स स्टाफ' (CDS) म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लष्कर-ए-तैयबामध्ये सामील झालेल्या माजिदची 'घरवापसी.'

मूळ अनंतनागचा रहिवासी असलेला 20 वर्षांचा माजिद खान कॉमर्सचा दुसऱ्या वर्षाचा विद्य़ार्थी आणि त्याच्या क्लबचा एक लोकप्रिय फुटबॉलपटू आहे.

हिंदुस्तान टाइम्सनं दिलेल्या वृत्तानुसार गेल्या आठवड्यात तो लष्कर-ए-तोयबामध्ये भरती झाला होता. मग हातात AK-47 धरून असलेल्या माजिदचं एक छायाचित्र सोशल मीडियावर पसरल्यानंतर त्याच्या कुटुंबीयांना धक्काच बसला होता.

यानंतर माजिदच्या आईनं त्याला परतण्याची खूप विनवण्या केल्या. त्यांचं तसं एक व्हीडिओही सोशल मीडियावर व्हायरल झालं होतं.

अखेर आपल्या आईच्या हाकेला साद देत माजिद त्यानं शरणागती पत्करली.

पोलिसांसोबत झालेल्या संघर्षात माजिदच्या एका मित्राचा मृत्यू झाला होता. या घटनेनं चिडून तो लष्कर-ए-तोयबामध्ये गेला होता, असं भारतीय सेनेनं सांगितलं.

तर 'त्याला आपली चूक कळली आणि तो स्वत:च परतला. म्हणून त्याच्यावर कुठलाही खटला चालणार नाही', असंही सेनेनं पुढे म्हटलं आहे.

माजिदच्या परतण्यावर जम्मू आणि काश्मीरच्या मुख्यमंत्री मेहबुबा मुफ्ती यांनी आनंद व्यक्त केला आहे. "आईच्या प्रेमाचा विजय झाला," असं ट्वीट त्यांनी केलं आहे.

जयललिता यांच्या बंगल्यावर आयकर विभागाची धाड

तामिळनाडूच्या दिवगंत मुख्यमंत्री जे. जयललिता यांच्या पोज गार्डन येथील बंगल्यावर आयकर विभागाने काल रात्री धाड टाकली. त्यांच्या घरातील लॅपटॉप, एक कॉम्प्युटर आणि हार्डडिस्क्स जप्त करण्यात आली आहे, असं वृत्त 'द हिंदू'ने दिलं आहे.

जयललिता यांच्या निधनानंतर त्यांच्या निकटवर्तीय समजल्या जाणाऱ्या व्ही. के. शशिकला या याच बंगल्यामध्ये राहत होत्या. सध्या शशिकला बेहिशेबी मालमत्ता प्रकरणात दोषी आढळल्यावर तुरुंगात आहेत.

बंगल्यात असलेल्या कॉम्प्युटर्समधील पुरावे नष्ट करण्याचा कट शिजला आहे, अशी टिप आयकर विभागाला मिळाल्यानंतर त्यांनी ही कारवाई केली, असं द हिंदूने म्हटलं आहे.

शुक्रवारी रात्री पडलेल्या या धाडीनंतर थोड्याच वेळातच पोज गार्डनमध्ये अण्णा द्रमुक पक्षातील कार्यकर्त्यांची गर्दी जमली. काही कार्यकर्त्यांनी आयकर विभागाचा निषेध केला तर काही कार्यकर्त्यांनी आत्मदहनाचा प्रयत्न केला.

पोलिसांनी त्यांना थांबवून ताब्यात घेतलं आहे.

देशाची राजधानी नागपूर करा - श्री. श्री. रविशंकर

दिल्लीच्या वाढलेल्या प्रदूषणामुळे देशाची राजधानी नागपूर करण्यात यावी, अशी इच्छा आध्यात्मिक गुरु श्री...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

लष्कर-ए-तोयबा या अतिरेकी संघटनेत गेलेल्या एका काश्मिरी तरुणाने आपल्या आईच्या विनवणीवरून स्वत:ला सैन्याकडे सोपवलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लष्कराच्या प्रवक्त्यांनी योग दिनाच्या कार्यक्रमाची छायाचित्रं शेअर केली. त्यात लष्करातील जवानांबरोबरच लष्कराचे श्वानही योगा करताना दिसत आहेत. राहुल गांधींनी ही छायाचित्र आपल्या ट्विटरवरून शेअर केली आणि 'न्यू इंडिया' असं कॅप्शन दिलं.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

त्यांनी हे फोटो शेअर केल्यानंतर त्यांच्या टाइम लाइनवर संमिश्र प्रतिक्रिया आल्या आहेत. काही लोक म्हणत आहेत की 'जर श्वानही या कार्यक्रमात सहभागी झाले तर बिघडलं कुठे. उलट हा फोटो तर क्युट आहे.' पण काही लोकांनी मात्र राहुल गांधींचं समर्थन करत म्हटलं आहे की 'त्यांच्याकडून योगा करून घेण्याचा नेमका उद्देश तरी काय आहे.'

राहुल गांधी यांच्या ट्वीटला भारताचे संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांनी उत्तर दिलं आहे. राहुल गांधींनी लष्कराचा अवमान केल्याचं राजनाथ सिंह यांनी म्हटलं आहे. 'आपलं लष्कर सदैव आपलं रक्षण करत असतं. त्यांचा जे कोणी अपमान करतील देव त्यांना सद्बुद्धी देवो अशी मी प्रार्थना करतो,' असं राजनाथ सिंह म्हणाले.

भारताचे गृहमंत्री अमित शहा यांनी राहुल यांना प्रत्युत्तर दिलं आहे. ट्रिपल तलाकवरून संसदेत जे सत्र झालं त्यावेळी काँग्रेसची नकारत्मकता दिसली आणि आता ते आपल्या लष्कराची खिल्ली उडवत आहेत असं ट्वीट शहा यांनी केलं.

बॉर्डर सेक्युरिटी फोर्सने देखील त्यांच्या श्वान पथकासोबत योगा करतानाचा व्हीडिओ प्रसिद्ध केला आहे. हा व्हीडिओ तुम्ही या ठिकाणी पाहू शकता.

भारताच्या आर्मी युनिटचं छायाचित्र युनायटेड नेशन्सनेही शेअर केलं आहे. मानवाचा सर्वांत निकटचा मित्र असलेले श्वानही योगा करण्यात पाठीमागं नाहीत असं त्यांनी म्हटलं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

21 जून म्हणजेच आंतरराष्ट्रीय योग दिनानिमित्त भारतात अनेक ठिकाणी योगाची प्रात्यक्षिकं झाली. देशभरात विविध संस्थांनी योगाच्या कार्यक्रमाचं आयोजन केलं होतं. भारतीय लष्कराच्या श्वान पथकाने सुद्धा योग दिन साजरा केला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लष्करातील माजी महिला अधिकारी हा निर्णय ऐतिहासिक असल्याचं सांगतात. त्यांच्या मते, हा निर्णय म्हणजे समानतेच्या दिशेने एक पाऊल असून अशक्यप्राय स्वप्न सत्यात उतरण्यासारखं आहे.

लेफ्टनंट कर्नल डॉ. अनुपमा मुंशी या भारतीय लष्करातून सेवानिवृत्त झाल्या आहेत. त्यांनी इतर अकरा महिला अधिकाऱ्यांसोबत मिळून महिलांना पर्मनंट कमिशन देण्याच्या मागणीसाठी याचिका दाखल केली होती.

त्यांनी म्हटलं, "आम्ही 2008 मध्ये या लढाईला सुरुवात केली. आम्हाला हे यश पाहायला मिळेल, असा विचारसुद्धा आम्ही केला नव्हता. पण प्रयत्न करत राहिल्यास अशक्य गोष्टीसुद्धा शक्य होऊ शकतात, हे पुन्हा एकदा दिसून आलं. यामुळे महिलांचा आत्मविश्वास तर वाढेलच, सोबतच त्यांना नव्या संधी मिळू लागतील."

मुंशी आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी दाखल केलेल्या या याचिकेवर 17 फेब्रुवारी रोजी निकाल आला होता. महिला अधिकाऱ्यांना पर्मनंट कमिशन देण्यात यावं, असा निर्णय सर्वोच्च न्यायालयाने दिला होता.

पर्मनंट कमिशन म्हणजे काय?

शॉर्ट सर्व्हिस कमिशनअंतर्गत महिलांना केवळ 10 किंवा 14 वर्षांपर्यंत सेवा देता येऊ शकते. यानंतर त्यांना सेवानिवृत्त व्हावं लागतं.

पण आता त्यांना पर्मनंट कमिशनसाठी अर्ज करण्याची संधी मिळेल. त्यामुळे त्यांची लष्करातील सेवा पुढे चालू राहील. रँकनुसार ते सेवानिवृत्त होऊ शकतील. सोबतच त्यांना पेन्शन आणि इतर भत्तेही मिळतील.

सेवानिवृत्त अधिकारी अनुपमा मुंशी

लष्करात सर्वप्रथम 1992 मध्ये शॉर्ट सर्व्हिस कमिशनअंतर्गत महिलांची बॅच भरती झाली होती. तेव्हा त्यांची सेवा पाच वर्षांची होती. यानंतर हा कालावधी वाढवून 10 वर्षांचा करण्यात आला. 2006 मध्ये ही मर्यादा वाढवून 14 वर्षे करण्यात आली.

पुरुष अधिकारी शॉर्ट कमिशनचे 10 वर्षं पूर्ण झाल्यानंतर आपल्या पात्रतेनुसार स्थायी कमिशनसाठी अर्ज करू शकतात. पण यापूर्वी महिला अधिकारी यासाठी अर्ज करू शकत नव्हत्या.

सध्या भारतीय लष्करात महिलांची भरती शॉर्ट सर्व्हिस कमिशनअंतर्गतच केली जाते, तर पुरूष अधिकाऱ्यांना थेट पर्मनंट कमिशननुसारच भरती केलं जातं.

आता मंत्रालयाच्या नव्या निर्णयानंतर महिलांची थेट भरती होईल किंवा नाही, याबाबत वेगळा नियम बनवावा लागेल.

10 शाखांमध्ये मिळणार पर्मनंट कमिशन

महिलांना पर्मनंट कमिशन देण्याचा सरकारचा निर्णय महिला अधिकाऱ्यांसाठी अत्यंत फायदेशीर ठरणार आहे.

त्यांना लष्करात मोठी भूमिका वठवायला मिळेल. यातून त्यांचं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतीय लष्करातील महिलांची पाच वर्षांची शॉर्ट सर्व्हिस कमिशन ते पर्मनंट कमिशन हा प्रवास आता पूर्ण झाला आहे. केंद्र सरकारने नुकतंच या महिलांना पर्मनंट कमिशन देण्याच्या निर्णयावर शिक्कामोर्तब केलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लस

"ख्रिससमसपूर्वी या लसीच्या अंतिम चाचण्यांचे निकाल येतील," असं ऑक्सफोर्ड व्हॅक्सिन ग्रुपचे प्रा. अँड्रू पोलार्ड यांनी सांगितलं आहे. ते बीबीसी रेडियो-4 च्या टुडे प्रोग्राम या कार्यक्रमात बोलत होते.

ही लस कोव्हिड-19 ची लागण होण्यापासून रोखू शकेल का, याचं उत्तर आता लवकरच मिळणार असल्याचं त्यांनी म्हटलं. टुडे प्रोग्रामशी बोलताना प्रा. पोलार्ड म्हणाले, "लस संशोधनातली प्रगती बघता ख्रिसमसपूर्वी नक्कीच निकाल हाती येतील."

अंतिम चाचण्यांचे निकाल हाती आल्यानंतर लस निर्मितीच्या प्रक्रियेस गती येईल आणि लवकरच कोरोना आटोक्यात येऊ शकेल असा अंदाज आहे.

"याआधीच चाचण्यांचे निकाल हाती येणं अपेक्षित होतं. मात्र, उन्हाळ्यात कोरोनाग्रस्तांची संख्या घटली होती. त्यामुळे संशोधनाचा वेगही मंदावला होता.

अनेक लशी मिळून आपल्याला बरं करणार का?

"मात्र, गेल्या महिनाभरात केवळ युकेमध्येच नाही तर ऑक्सफोर्ड लसीची चाचणी सुरू असलेल्या इतरही अनेक देशांमध्ये कोरोनाग्रस्तांची संख्या वाढली आणि त्यामुळे संशोधनाला वेग आला आणि आता ख्रिसमसपूर्वी सर्व चाचण्यांचे निकाल हाती येतील आणि एका ठोस निष्कर्षापर्यंत पोहोचता येईल," असं प्रा. पोलार्ड यांचं म्हणणं आहे.

आतापर्यंतच जे निकाल हाती येत आहेत त्यावर समाधानी असल्याचंही त्यांनी सांगितलं.

या लसीविषयी सांगताना ते म्हणाले, "सर्वच वयोगटात या लसीचा प्रतिसाद सारखाच आहे. अगदी 70 वर्षांहून मोठ्या व्यक्तींमध्येसुद्धा. इतकंच नाही तर 55 वर्षांहून मोठ्या व्यक्तीसुद्धा या लसीला चांगला प्रतिसाद देत आहेत."

"शरीराने लसीला चांगला प्रतिसाद देणे म्हणजे लसीचे कुणावरही दुष्परिणाम दिसून आलेले नाही. सर्वच वयोगटातल्या व्यक्ती लसीला उत्तम प्रतिसाद देत असतील तर जगभरात लस पोहोचवण्याच्या दृष्टीने ही अत्यंत महत्त्वाची बाब आहे. शिवाय, यामुळे वृद्धांमधलं कोव्हिड-19 मुळे होणारं मृत्यूचं प्रमाणही कमी होईल," पोलार्ड सांगतात.

'ऑक्सफर्डची लस गेमचेंजर ठरेल'

ऑक्सफोर्डची लस 'गेम चेंजर' ठरेल, अशी आशा असल्याचं युके सरकारच्या विज्ञानविषयक सल्लागार गटाचे सदस्य डॉ. मिशेल टिल्डस्ले यांनी बीबीसी ब्रेकफास्ट कार्यक्रमात बोलताना सांगितलं.

"यूके सरकारने ऑक्सफोर्ड लसीचे 10 कोटी डोस आधीच बुक करून ठेवले आहेत. सर्व चाचण्यांमध्ये लस यशस्वी ठरली तर एवढ्या डोसने ब्रिटन हर्ड इम्युनिटीचा टप्पा गाठेल," असंही डॉ. टिल्डस्ले यांचं म्हणणं आहे.

ऑक्सफोर्डच्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोव्हिड-19 या संसर्गजन्य आजारावर लस शोधण्यासाठी जगभरात प्रयत्न सुरू आहेत. यातल्या सर्वाधिक अपेक्षा असलेल्या मोजक्या लसींपैकी एक असलेल्या ऑक्सफोर्डच्या लस संशोधनात संशोधक एका महत्त्वाच्या टप्प्यावर आले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लस उत्पादक कंपन्या आता त्यांच्या उत्पादनाच्या 50 टक्के साठा केंद्र सरकारला देतील, तर उर्वरित 50 टक्के साठ्याची विक्री राज्य सरकार आणि खासगी हॉस्पिटल्सना करण्यात येईल.

सरकारी दवाखाने आणि लसीकरण केंद्रांसाठी कोव्हिशील्डचा प्रत्येक डोस 400 रुपयांना मिळेल, तर खासगी दवाखान्यांना कोव्हिशील्डचा प्रत्येक डोस 600 रुपयांना विकत घेता येईल.

यानंतर खासगी दवाखाने यावर स्वतःची लसीकरणासाठीची फी आकारून, लसीकरणासाठीचे त्यांचे प्रत्येक डोसचे दर जाहीर करतील. त्यामुळे विविध खासगी दवाखान्यांचे लसीकरणासाठीचे दर वेगवेगळे असण्याची शक्यता आहे.

राज्य सरकार त्यांनी विकत घेतलेल्या डोसेसची विक्री कोणत्या दराने करणार, हे अजून स्पष्ट नाही.

जगभरामध्ये लसीच्या प्रत्येक डोससाठी मोजाव्या लागणाऱ्या किंमतीपेक्षा आपले दर कमी ठेवल्याचं सिरम इन्स्टिट्यूटने आपल्या पत्रकात म्हटलं आहे.

केंद्र सरकारकडे ज्या 50 टक्के लशी जातील त्यांचं वितरण केंद्राद्वारे विविध राज्यांना आणि केंद्रशासित प्रदेशांना केलं जाईल. त्या त्या भागातल्या संसर्गाची परिस्थिती आणि राज्य प्रशासनाचं लसीकरणाचं काम पाहून हा निर्णय घेण्यात येणार असल्याचं केंद्र सरकारने म्हटलं होतं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी न्यूज मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी आम्हाला YouTube, Facebook, Instagram आणि  Twitter वर नक्की फॉलो करा.

बीबीसी न्यूज मराठीच्या सगळ्या बातम्या तुम्ही Jio TV app वर पाहू शकता.

'सोपी गोष्ट' आणि '3 गोष्टी' हे मराठीतले बातम्यांचे पहिले पॉडकास्ट्स तुम्ही Gaana, Spotify, JioSaavn आणि Apple Podcasts इथे ऐकू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सिरम इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडियाने लशीचे दर जाहीर केले आहेत. 1 मेपासून देशामध्ये 18 वर्षांवरील सगळ्यांना कोव्हिड-19साठीची लस घेता येणार आहे. त्यासाठी 1 मे पूर्वी लशीचे दर जाहीर करावेत, असं सरकारने लस उत्पादक कंपन्यांना सांगितलं होतं. त्यानुसार सिरम इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडियाने त्यांच्या 'कोव्हिशील्ड' लशीचे दर जाहीर केले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लस म्हणजे काय? ती कशा प्रकारे काम करते? याबद्दल अनेकांना माहितीच नसते. त्यामुळे लस घेण्याला नकार दिला जाताना दिसतो. लसीकरण नाकारणाऱ्यांची संख्या खूप जास्त असल्याचं, निरीक्षण आरोग्य तज्ज्ञांनी नोंदवलं आहे.

जागतिक आरोग्य संघटनेनेही (WHO)  याविषयी चिंता व्यक्त केली आहे. 2019 साली जागतिक आरोग्याला असलेल्या दहा धोक्यांपैकी एक धोका म्हणून याची नोंद घेण्यात आली आहे.

त्यामुळेच लसीकरणाविषयी मूलभूत गोष्टींची चर्चा बीबीसी करत आहे.

लसीकरणाचा शोध कसा लागला?

लसीकरणापूर्वी प्रतिकार करता येण्यासारख्या आजारांमुळेही दरवर्षी लाखो लोकांचा जीव जात होता. दहाव्या शतकामध्ये लसीकरणाचं प्रारंभिक रूप शोधण्याचं श्रेय चिनी लोकांना जातं. आता 'व्हॅक्सिनेशन' म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या लसीकरणाचं प्रारंभिक स्वरुप हे 'व्हॅरिओलेशन' प्रकारातील होते.

एखाद्या रोगामुळे धरलेल्या खपलीतील लसीचा वापर करून सुदृढ लोकांमध्ये रोगप्रतिकार शक्ती निर्माण करण्याची ही प्रक्रिया होती.

देवीसारख्या रोगाने जेव्हा लोक मृत्यूमुखी पडत होते तेव्हा गवळणींना मात्र सौम्य प्रकारच्या देवीचीच लागण होत असल्याचं ब्रिटिश डॉक्टर एडवर्ड जेन्नर यांच्या लक्षात आलं. प्राणघातक देवीची लागण मात्र त्यांना अगदी क्वचितच व्हायची.

देवी हा वेगानं पसरणारा साथीचा रोग होता. लागण झालेल्यांपैकी 30 टक्के लोकांना प्राण गमवावे लागायचे. या रोगाला तोंड देऊन बरं झालेल्यांच्या शरीरावर देवीचे व्रण कायम राहत किंवा अशा व्यक्तिंना अंधत्वही यायचं.

लस कशी काम करते

जेन्नर यांनी 1796 साली आठ वर्षांच्या जेम्स फिप्स याच्यावर एक प्रयोग केला. गायीच्या आचळांना होणाऱ्या जखमेतील पू डॉक्टर जेन्नर यांनी या मुलाच्या शरीरात इंजेक्शनद्वारे सोडला. त्याच्या अंगावर लगेच त्यासंबंधीची लक्षणं दिसू लागली.

फिप्स यातून बरा झाल्यावर जेन्नर यांनी देवीचा संसर्ग त्याच्या शरीरात घातला, परंतु त्याच्यावर त्याचा परिणाम झाला नाही, तो सुदृढ राहिला. गायीच्या आचळांना झालेल्या देवीसदृश जखमेतील द्रवामुळे या मुलाचं शरीर देवीच्या रोगाला प्रतिकारक बनलं होतं.

जेन्नर यांच्या प्रयोगांचे निष्कर्ष 1798 साली प्रकाशित झाले आणि गायीसाठी वापरल्या जाणाऱ्या 'vacca' या लॅटिन शब्दावरून 'vaccine' (व्हॅसिन) हा शब्द रूढ झाला.

लसीकरणामुळं मिळालेलं यश

गेल्या शतकात अनेक आजारांमुळे होणारी हानी प्रचंड प्रमाणात कमी करण्यात लसीकरणाला यश आलं.  गोवरमुळं दर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

लसीकरणामुळं दरवर्षी वेगवेगळ्या आजारांपासून लाखोंचे प्राण वाचतात. गेल्या शतकात लसीकरणामुळे कोट्यवधी जीव वाचले आहेत, तरीही अनेक देशांमध्ये लसीकरणाबाबतची साशंकता कायम दिसून येते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लसीकरणाची मोहिम राबवण्यात अमेरिकेतल्या काही राज्यांनी चांगल्या उपाययोजना सुचवल्या आहेत. कॅलिफोर्नियाचे गव्हर्नर गेवीन न्यूसॉम यांनी राज्यातल्या वंचित समुहातील लोकांसाठी 40 टक्के लस राखीव ठेवण्याचा निर्णय घेतलाय. या निर्णयामुळे कोरोना संसर्गाचा वेग मंदावला जाईल आणि निर्बंध उठवून व्यवहार लवकरात लवकर सुरु करता येतील, असं त्यांनी म्हटलंय.

हेही पाहिलंय का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष जो बायडन यांनी येत्या मे महिन्यापर्यंत अमेरिकेतील प्रत्येक प्रौढ व्यक्तीला कोरोनाविरोधातली लस मिळेल, असं आश्वासन दिलंय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लसीकरणाच्या अंमलबजावणीच्या दृष्टीने पूर्व तयारीचा आढावा घेण्यासाठी टास्क फोर्सचे अध्यक्ष तथा अतिरिक्त महानगरपालिका आयुक्त सुरेश काकाणी यांच्या अध्यक्षतेखाली मुंबई महानगरपालिका मुख्यालयात आज दुपारी कृती दलाची पहिली बैठक पार पडली.

यावेळी काकाणी म्हणाले, "शासनाच्या मार्गदर्शक सूचनेनुसार कोविड-19 ची लस उपलब्ध झाल्यानंतर त्याची अंमलबजावणी योग्य तयारीसह आणि पूर्व नियोजनानं करणं आवश्यक आहे. सिटी टास्क फोर्सप्रमाणे क्षेत्रीय स्तरावरील (विभाग कार्यालय स्तर) समिती गठीत करण्याची कार्यवाही देखील लवकर पूर्ण करायची आहे. मोहिमेतील सहभागी मनुष्यबळास आवश्यक ते प्रशिक्षण देण्यासाठी मुख्य प्रशिक्षकांना प्रशिक्षण दिले जात आहे."

"प्रत्यक्ष लसीकरण करण्यासाठी पाच जणांचे एक, याप्रमाणे मुंबईत सुमारे 500 पथकं नेमली जातील. लसीकरणाच्या लाभार्थ्यास नोंदणीकृत भ्रमणध्वनी क्रमांकावर संदेश प्राप्त होईल. या सर्व कार्यवाहीसाठी व्यवस्थापन प्रणाली तयार करण्यात आली आहे. सर्वांत आधी आरोग्य सेवक, त्यानंतर फ्रंटलाईन वर्कर्स, नंतर वय वर्षं 50 पेक्षा अधिक आणि इतर नागरिक या क्रमाने लसीकरण करण्याचे नियोजित आहे. सर्व यंत्रणांनी प्रत्येक टप्प्यावर नेमून दिलेल्या कार्यपद्धतीप्रमाणे काटेकोर पालन करणं गरजेचं आहे. त्यासाठी सिटी टास्क फोर्सच्या माध्यमातून संपूर्ण देखरेख केली जाईल."

सहाय्यक आरोग्य अधिकारी (लसीकरण) डॉ. शीला जगताप यांनी सिटी टास्क फोर्स आणि कोविड-19 लसीकरण अंमलबजावणीबाबत सादरीकरण करुन तपशीलवार माहिती दिली.

त्यांनी सांगितलं, "मुंबई महानगरपालिका क्षेत्रातील एस विभागात कांजूरमार्ग येथील एका इमारतीमध्ये पहिल्या मजल्यावर कोविड-19 प्रतिबंधात्मक लस साठवणुकीची पूर्व तयारी करण्यात आली आहे. सुमारे 5,000 चौरस फूट क्षेत्राची ही जागा प्रादेशिक लस भांडार (Regional Vaccine Store) म्हणून निर्देशित करण्यात आली आहे.

"शासन तसेच जागतिक आरोग्य संघटना यांनी लस वाहतूक, साठवणूक, लसीकरण केंद्रातील व्यवस्था, लसीकरणाचे प्राधान्य इत्यादी सर्व बाबींचे निर्देश ठरवून दिले आहेत. लसीकरण कार्यक्रमात सर्व सांख्यिकी माहिती संकलित करुन त्याचे व्यवस्थापन करण्यासाठी डिजिटल प्लॅटफॉर्म देखील शासनाकडून तयार करण्यात आला आहे. पूर्व तयारी आणि प्रत्यक्ष अंमलबजावणी या दोन्ही टप्प्यांमध्ये महानगरपालिकेसह सर्व सहभागी यंत्रणांना जबाबदारी नेमून देण्यात आली आहे."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना प्रतिबंधासाठी केंद्र शासनाच्या मार्गदर्शक सुचनेनुसार कोविड-19 लसीकरण मोहीम राबवण्यात येणार आहे. त्यासाठी महाराष्ट्र शासनाच्या आरोग्य विभागाने दिलेल्या निर्देशानुसार मुंबई महानगरपालिका क्षेत्रासाठी कृती दल (सिटी टास्क फोर्स) गठीत करण्यात आला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लसीकरणासाठी नोंदणी भारत सरकारच्या कोविन अॅपवर करता येणार आहे. 24 एप्रिलला कोविन अॅप 18 वर्षांच्या पुढील व्यक्तींसाठी तयार करून ठेवण्यात येणार आहे. पण नोंदणी 28 एप्रिलपासून खुली होणार आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी कोरोनाबाबतची आढावा बैठक घेतली. या बैठकीत त्यांनी उच्चपदस्थ अधिकारी आणि डॉक्टरांशी चर्चा केली. या बैठकीनंतर 18 वर्षांवरील लोकांच्या लसीकरणाचा निर्णय जाहीर करण्यात आला.

18 वर्षांवरील सर्वांचं लसीकरण मोफत करणार असल्याचं छत्तीसगड, मध्य प्रदेश, उत्तर प्रदेश, आसाम, केरळ आणि सिक्कीम या राज्यांनी जाहीर केलंय.

16 जानेवारीपासून भारतात कोव्हिड 19साठीच्या लसीकरणाला सुरुवात झाली आणि 1 मार्चपासून 60 वर्षांवरील नागरिक आणि सहव्याधी असणारे 45 वर्षांवरील नागरिकांना लस देण्यात येत होती. त्यानंतर 1 एप्रिलपासून देशातील 45 वर्षं वयाच्या पुढील सर्व व्यक्तींना कोव्हिडची लस देण्याचा निर्णय घेण्यात आला होता.

सरकारनं आज जाहीर केलेल्या नव्या घोषणांमध्ये 18 वर्षांवरील लोकांच्या लसीकरणावेळी असंही सांगितलंय की, सरकारचे नियम पाळून आणि आधीच्या नियमावलीनुसारच ही लसीकरण मोहीम पुढे नेली जाईल.

उपलब्धतेनुसार खासगी रुग्णालयातही लस मिळू शकेल. ही लस पूर्वनियोजित किमतीनुसार उपलब्ध होईल. त्याच बरोबर सरकारची जी लसीकरणाची मोहीम आहे ती देखील सुरू राहणार आहे.

नवीन नियमांनुसार राज्य सरकार आणि खासगी हॉस्पिटल्स आता लस उत्पादकांकडून थेट साठा विकत घेऊ शकतील, आणि यासाठीच्या किंमती लस उत्पादकांना आधीच जाहीर कराव्या लागतील.

सिरम इन्स्टिट्यूटने त्यांच्या कोव्हिशील्ड लसीचे दर जाहीर केले आहेत. उत्पादन करण्यात आलेल्या लशींचा 50 टक्के साठा केंद्र सरकारला पूर्वीच्याच 150 रुपये प्रति डोस दराने देण्यात येईल. तर उर्वरित 50 टक्के उत्पादनाची विक्री राज्य सरकारांना 400 रुपये आणि खासगी हॉस्पिटल्सना 600 रुपयांनी करण्यात येईल.

तर आपण आता पाहूया की, 18 वर्षांवरील लोकांना लस मिळवण्यासाठी काय करावं लागेल, कुठं नाव नोंदवावं लागेल?

लसीकरण मोहीमेसाठी भारत सरकारनं को-विन (Co-WIN) नावाचा डिजीटल प्लॅटफॉर्म विकसित केलाय. हा प्लॅटफॉर्म लसीकरण मोहीम राबवणारी यंत्रणा, लस देणारी आरोग्य सेवा आणि लस घेणाऱ्या व्यक्ती या सगळ्यांना वापरता येतो.

कोविन (Co-WIN) अॅप काय आहे?

कोविन (Co-WIN) हे अॅप म्हणजे कोव्हिड 19साठीची लसीकरण मोहीम राबवण्यासाठीचा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतातील कोरोनाचा वाढता प्रादुर्भाव लक्षात घेऊन, 1 मे 2021 पासून 18 वर्षे वयाच्या वरील सर्वांचं लसीकरण सुरू करण्यात येणार आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लसूण महोत्सवातील दृश्य

हा गोळीबार करणाऱ्या एकाला पोलिसांनी ठार केलं असून आणखी एखादी बंदुकधारी व्यक्ती इथे आहे का, याबद्दल खात्रीशीर माहिती मिळू शकलेली नाही.

कॅलिफोर्नियमधला गिलरॉय गार्लिक फेस्टिव्हल (लसूण महोत्सव) रविवार संध्याकाळी संपत असतानाच इथे गोळीबार करण्यात आला.

"पस्तीशीच्या आसपासच्या एका गोऱ्या माणसाने रायफलच्या फैरी झाडल्या," असं तिथे हजर असणाऱ्या जुलिस्सा काँट्रेरस यांनी NBCला सांगितलं.

सोशल मीडियावर पोस्ट करण्यात आलेल्या व्हिडिओमध्ये सॅन होजेच्या 48 किलोमीटर दक्षिणेला सुरू असलेल्या या फूड फेस्टिव्हलच्या जागेपासून लोक दूर पळताना दिसत आहेत.

या व्हिडिओत एक महिला "काय चाललंय कळेना! अशा लसूण महोत्सवात कुणी का गोळीबार करेल?" असं विचारताना ऐकू येतेय. या ठिकाणी अजूनही घडामोडी घडत असल्याचं पोलिसांनी म्हटलंय.

"हे फार भयंकर आहे " कॅलिफोर्नियाचे गर्व्हनर गेव्हिन न्यूसम यांनी ट्वीट केलंय.

अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनीही याविषयी ट्वीट करत लोकांना 'काळजी घेण्याचं आणि सुरक्षित राहण्याचं' आवाहन केलं आहे.

यामध्ये तीन जण ठार झाल्याची माहिती गिलरॉयचे सिटी काऊन्सिलर डायन ब्राको यांनी अमेरिकन मीडियाला दिली.

तर 11 जखमींवर उपचार करण्यात येत असून त्यातल्या काहींची तब्येत गंभीर असल्याचं सँटा क्लारा व्हॅली पब्लिक हेल्थ सिस्टीमच्या प्रवक्यांनी सांगितलं.

CBSन्यूजने दिलेल्या माहितीनुसार सँटा क्लारा काऊंटी मेडिकल सेंटरमध्ये आतापर्यंत 5 जणांना दाखल करण्यात आलं आहे. तर दोन जणांवर स्टँनफर्ड विद्यापीठाच्या मेडिकल सेंटरमध्ये उपचार सुरू असल्याचं CNNने म्हटलंय.

...आणि लोक सैरावैरा पळू लागले

या खाद्यमहोत्सवामध्ये हॅट् विकणाऱ्या 72 वर्षांच्या मायकल पाझ यांनी सॅन फ्रान्सिस्को क्रॉनिकलला सांगितलं की त्यांनी रॅपिड फायर असॉल्ट रायफलने गोळीबार करणाऱ्या या हल्लेखोराला पाहिलं.

"तो गोळीबार करण्याच्या तयारीनेच आला होता कारण त्याने संरक्षक जॅकेट घातलं होतं. कुठलाही नेम न धरता तो इतस्ततः गोळीबार करत होता."

पोलिसांनी या हल्लेखोरावर चाल करत गोळ्या झाडल्यावर या फेस्टिव्हलसाठी आलेल्या लोकांनी स्वतःचा बचाव करण्यासाठी जमिनीवर लोळण घेतल्याचं मायकल पाझ सांगतात.

लसूण महोत्सवात गोळीबाराची घटना घडली.

"जोरदार गोळीबार होत होता. त्याला चहुबाजूंना फैरी झाडताना मी पाहिलं. तो कुणावरही नेम धरून गोळ्या झाडत नव्हता," जुलिस्सा काँट्रेरस...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कॅलिफोर्नियामधील एका फूड फेस्टिव्हलमध्ये झालेल्या गोळीबारात तीन जण ठार तर 15 जण जखमी झाले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लसून खाऊन खरंच कोरोना व्हायरस टाळता येतो का?

लसूण खाल्ल्याने कोरोना व्हायरसचा संसर्ग होणार नाही, असं फेसबुकवरच्या अनेक पोस्टमध्ये म्हटलंय.

लसूण हा एक 'आरोग्याला पोषक पदार्थ असून त्यामध्ये सूक्ष्म विषाणूंचा प्रतिरोध' करण्याचे गुण काही प्रमाणात असले तरी लसूण खाल्याने कोरोना व्हायरसपासून संरक्षण मिळत असल्याचा कोणताही पुरावा नाही.

अनेकदा या अशा उपचारांमुळे अपाय होत नाही. पण हे उपचार करत असल्याने जाणवणाऱ्या आरोग्यविषयक तक्रारींसाठी वैद्यकीय सल्ला घेणं टाळू नये.

दक्षिण चीनमध्ये एका महिलेने तब्बल दीड किलो कच्चा लसूण खाल्याने तिच्या घशाला सूज आली आणि तिच्यावर हॉस्पिटलमध्ये उपचार करण्याची पाळी आल्याची बातमी साऊथ चायना मॉर्निंग पोस्टने दिली आहे.

फळं आणि भाज्यांचा आहारात समावेश आणि भरपूर पाणी पिण्याचा एकूण निरोगी आरोग्यासाठी फायदा होतो, हे आपल्या सर्वांनाच माहीत आहे.

पण एखादी विशिष्ट गोष्ट खाल्याने कोरोना व्हायरसशी लढा देतो याचा कोणताही पुरावा अद्याप मिळालेला नाही.

2.मिरॅकल मिनरल्स

कोरोना व्हायरस निपटून काढण्यासाठी MMS म्हणजेच मिरॅकल मिनरल सप्लीमेंट उपयुक्त असल्याचं युट्यूबर जॉर्डन सेथर याने म्हटलंय. विविध सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म्सवर जोनाथनचे हजारो फॉलोअर्स आहेत.

या मिरॅकल मिनरल सप्लिमेंटमध्ये - क्लोरीन डायऑक्साईड हा एक ब्लीचिंग घटक आहे.

सेथर आणि इतरांनी कोरोनाव्हायरसचा उद्रेक होण्यापूर्वीच या उत्पादनाची जाहिरात करणं सुरू केलं होतं. जानेवारीत सेथरने ट्वीट केलं होतं, "क्लोरीन डायऑक्साईड (MMS)मुळे कॅन्सरच्या पेशी तर नष्ट होतातच, पण कोरोनाव्हायरस नष्ट करण्याची क्षमताही यात आहे."

कोरोना व्हायरस

MMSच्या सेवनाचे धोके काय असू शकतात याविषयी अमेरिकेच्या फूड अँड ड्रग अॅण्ड ड्रग अॅडमिनिस्ट्रेशनने गेल्यावर्षी इशारा दिला होता. इतर देशांतल्या आरोग्य मंत्रालयांनीही याविषयी धोक्याची सूचना दिलेली आहे.

"या उत्पादनामध्ये कोणताही आजार बरा करण्याची क्षमता आहे किंवा ही उत्पादनं सुरक्षित आहेत का, याविषयीच्या कोणत्याही पाहणीची आपल्याला कल्पना नसल्याचं" एफडीएने म्हटलंय.

MMSच्या सेवनाने मळमळणं,उलट्या, जुलाब आणि मोठ्या प्रमाणात डीहायड्रेशन (शरीरातलं पाणी कमी होणं) असे त्रास होऊ शकतात.

3.घरगुती हँड सॅनिटायजर

कोरोना व्हायरसचा संसर्ग टाळण्यासाठीचा एक प्रभावी उपाय म्हणजे हात स्वच्छ ठेवणं.

पण यामुळे हँड सॅनिटायजरचा तुटवडा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना व्हायरस जगभरातल्या अनेक देशांमध्ये पोहोचलाय आणि अजून तरी यावरचं औषध सापडलेलं नाही. पण असं असूनही अनेक प्रकारचे सल्ले सोशल मीडियावरून पसरतायत. खरंच या गोष्टी कोरोनाव्हायरसची बाधा टाळू शकतील का? संशोधक याबाबत काय म्हणतात?

1. लसूण


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लहान असो वा मोठ्या सर्वच पक्षांनी एखाद्या आघाडीला स्पष्ट बहुमत मिळालं नाही तर काय करायचं? याचा विचार सुरू केला आहे. केवळ विचारच नाही तर त्यांनी आघाडीच्या निर्मितीत होणाऱ्या देण्या-घेण्याच्या शक्यतांबाबत विचार सुरू केला आहे.

मोदी-शाह आणि राहुल हे निकाल स्पष्ट झाल्यावर आघाडीच्या निर्मितीला सुरूवात करतील असं समजणं चुकीचं ठरेल.

केवळ चंद्राबाबू नायडू आणि के. चंद्रशेखर राव यांच्यासारखेच नेते सक्रिय आहेत असं नाही तर यूपीएप्रमुख सोनिया गांधी यांच्या नावानं भेटीची आमंत्रणंही जाऊ लागली आहेत.

चंद्राबाबू नायडू काँग्रेस आणि राहुल गांधी यांच्याबाजूने जोड-तोड, समीकरण आणि सरकारचा अजेंडा ठरवण्याबाबत प्रयत्न करत आहेत. तर तेलंगणचे मुख्यमंत्री केसीआर आपल्याला महत्त्वाची भूमिका मिळावी यासाठी प्रयत्न करत आहेत. त्यांना काहीजणांनी स्पष्ट उत्तरंही कळवली आहेत.

परदेशात असलेले वायएसआर काँग्रेसचे नेते जगनमोहन रेड्डी यांच्याशीही काँग्रेसने संपर्क केल्याचंही सांगण्यात येत आहे.

येत्या लोकसभेमध्ये एखाद्या आघाडीला स्पष्ट बहुमत न मिळण्याची शक्यता गृहीत धरून प्रयत्न होत आहेत असं याकडे पाहिल्यावर वाटत होतं.

लोकमताचा कल

निवडणुकांना सामोरे जाणारे तसेच लोकांची नस ओळखणारे जेव्हा अशा प्रकारचे प्रयत्न सुरू करतात तेव्हा पत्रकार सतर्क होतातच.

जेव्हा सोनिया गांधी यांच्या नावानं आमंत्रणं वाटली जाणं आणि तारखेत अदलाबदल होण्याची बातमी आली तेव्हा त्याला त्रिशंकू लोकसभा होणं आणि त्यापुढच्या तयारीला सुरूवात होण्याचा संकेतच मानले गेले.

तसं पाहायला गेलं तर काही संकेत नरेंद्र मोदी यांनीही दिले आहेत. पण नेता, मजबूत नेता आणि पाकिस्तानला धूळ चारून दिग्विजयी मोहिमेला निघालेल्या नेत्यासमोरही काही पेच होते आणि आहेतही.

जेव्हा सर्व निवडणूक त्यांच्या नावावर झाली असेल आणि त्यांनाही स्वतः विरुद्ध इतर पक्ष अशा विभागणीमुळे मजा वाटत असेल तर ते निवडणुकीनंतर आघाडीकडे कसे जाऊ शकतात.

एनडीए नेत्यांची परेड

जेव्हा उत्तर प्रदेश आणि बिहारमध्ये होत असलेलं नुकसान बंगाल-ओडिशामध्ये भरून निघत नसल्याचं मोदींना दिसून आलं तेव्हा एकेकाळी एनडीएमध्ये राहिलेल्या ममता बॅनर्जींनी कुर्ता आणि रसगुल्ले पाठवण्याच्या गोष्ट सर्वांना सांगितली.

बीजू जनता दलाविरोधातलं आक्रमणही त्यांनी मंदगतीवर आणलं. चक्रीवादळानंतरच्या पुनर्वसनासाठी मदतीच्या नावाखाली पटनाईक यांच्याबरोबरचे फोटो प्रसिद्ध केले. मात्र...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

एक्झिट पोलच्या अंदाजांनुसार एनडीएला बहुमत मिळत असल्याचा कल दिसत आहे. मात्र त्याचं रूपांतर निकालात झालं तर....


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लहान मुलं आणि टीव्ही

अॅडल्ट कंटेंट म्हणजेच फक्त प्रौढांसाठीचे कार्यक्रम अर्थात लहान मुलांच्या दृष्टीने आक्षेपार्ह मजकूर सकाळी 6 ते रात्री 10 पर्यंत भारतात दाखवू नये, असं या परिपत्रकात म्हटलं आहे.

यामुळे सरकारी नियंत्रण आणि 'आक्षेपार्ह' मजकुराची व्याख्या याबाबत नव्याने चर्चा सुरू झाली.

जगातल्या इतरही काही देशांमध्ये 'केवळ प्रौढांसाठी' असलेला मजकूर टीव्हीवर दाखवण्याबद्दल वेगवेगळे नियम आहेत. त्यावर एक नजर...

'यूके'ची वॉटरशेड

ज्या वेळेनंतर केवळ प्रौढांसाठी असलेला मजकूर टीव्हीवर दाखवण्याची परवानगी आहे त्या वेळेला 'यूके'त वॉटरशेड असं म्हणतात.

फ्री-टू-एअर चॅनल्सना लहान मुलांनी पाहू नये असा मजकूर रात्री 9 वाजेपासून ते सकाळी 5:30 वाजेपर्यंत दाखवता येतो. खाजगी चॅनल्ससाठी ही वेळ रात्री 8 ते सकाळी 6 अशी आहे.

युकेतल्या वेळेच्या बंधनाला वॉटरशेड म्हंटलं जातं.

उग्र भाषा, शिवीगाळ तसंच हिंसाचार असणाऱ्या कार्यक्रमांना हा निकष लागू होतो.

'यूके'तल्या ऑफकॉम या संस्थेने केलेल्या सर्वेक्षणानुसार 74% लोक आणि 78% पालक रात्री 9ची वेळ ही योग्य वॉटरशेड असल्याचं मानतात असं दिसून आलं आहे.

सार्वजनिक माध्यम असलेल्या बीबीसीचंसुद्धा याबाबत स्वतंत्र धोरण आहे. 'यूके'तल्या सर्व बीबीसी चॅनल्सवर रात्री ९ वाजेपर्यंत दाखवले जाणारे कार्यक्रम लहान मुलांना पाहता यावेत असेच असले पाहिजेत. हे धोरण पुढे असंही म्हणतं की, "प्रेक्षकांना आकर्षित करण्याचा उपाय म्हणून अॅडल्ट कार्यक्रम वॉटरशेड वेळेनंतर लगेचच दाखवले जाऊ नयेत."

जाहिरातदारांना सार्वजनिक संवेदनशीलतेचं भान राखतच जाहिराती कराव्या लागतात. अॅडव्हर्टायजिंग स्टँडर्ड्स एजन्सी ही संस्था आक्षेपार्ह जाहिरातींसंदर्भातल्या तक्रारी हाताळते. जाहिरातींचा मजकूर अश्लील स्वरुपाचा असल्यास त्याबाबतची तक्रार ही संस्था हाताळेल.

अमेरिकेचे 'सेफ हार्बर'

अमेरिकेच्या फेडरल कम्युनिकेशन्स कमिशनने (FCC) टीव्हीवर दाखवण्यात येणाऱ्या कार्यक्रमांसंदर्भात नियम घालून दिले आहेत.

FCCच्या नियमांनुसार अनुचित किंवा असभ्य मजकूर असलेला कोणताही कार्यक्रम सकाळी 6 ते रात्री 10 या वेळेत टीव्हीवर दाखवला जाऊ नये. या तासांना सेफ हार्बर अवर्स असं म्हणतात.

अमेरिकेतल्या वेळेच्या बंधनाला सेफ हार्बर अवर्स म्हंटलं जातं.

लैंगिक संदर्भ असणारा कोणताही मजकूर असभ्य मजकुराच्या व्याख्येत बसतो. अमेरिकेच्या सुप्रीम कोर्टाने असं मानलं आहे की,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

रविवारी माहिती आणि प्रसारण मंत्रालयाने एक परिपत्रक काढून कंडोमच्या जाहिराती टीव्हीवर रात्री 10 ते सकाळी 6 वाजेदरम्यानच दाखवता येतील असं जाहीर केलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लहान मुलांची न्यूड चित्रं आपोआप ओळखता येतली, असं सॉफ्टवेअर यासाठी बनवण्यात आलं आहे. गेल्या वर्षीपासू या सॉफ्टवेअरचा वापर सुरू करण्यात आलं,असं फेसबुकनं म्हटलं आहे.

याचा उपयोग करून मुलांच्या लैंगिक शोषणाशी संबंधित संभाव्य घटनांचा शोध घेण्यात येईल, असंही फेसबुकनं  म्हटलं आहे.

87 लाख फोटोंपैकी 99 टक्के फोटो कोणत्याही वापरकर्त्यानं तक्रार दाखल करण्यापूर्वीच काढून टाकण्यात आले आहेत, असंही फेसबुकनं म्हटलं आहे.

फेसबुकवर मुलांच्या लैंगिक शोषणाशी संबंधित सामग्रीचा प्रसार होत असल्यानं Commons media committeeच्या अध्यक्ष डॅमियन कॉलिन्स यांनी फेसबुकवर टीकेची झोड उठवली होती.

Pedophilia व्यक्ती मुलांचे अश्लील फोटो फेसबुकवरील सिक्रेट ग्रुपमध्ये शेयर करत असल्याचं 2016मध्ये बीबीसीच्या तपासात समोर आलं होतं.

"चाइल्ड न्यूडिटीला आळा घालण्यासाठी फेसबुक आता प्रयत्न करत आहे," असं फेसबुकचे सुरक्षा प्रमुख अँटिगॉं डेव्हिस यांनी म्हटलं आहे.

या संबंधीची घटना आढळ्यास वापरकर्ते तिची तक्रार फेसबुककडे नोंदवत असत. आता मात्र मुलांच्या लैंगिक शोषणाशी संबंधित सामग्रीला फेसबुक स्वतंत्र पद्धतीनं आळा घालणार आहे

"अनोळखी फोटो आणि नवीन फोटो यांना प्रतिबंध घालण्यासाठी आमचे अधिकारी प्रयत्न करत आहेत," असं डेव्हिस यांनी म्हटलं आहे.

फेसबुक यासंबंधीच्या प्रकरणांची नोंद  National Center for Missing and Exploited Children (NCMEC)कडे करत आहे.

"मुलांच्या लैंगिक शोषणाशी संबंधित किती अकाउंटची माहिती फेसबुकला माहिती आहे अथवा या अकाउंटची फेसबुक कशापद्धतीनं पडताळणी करत आहे, हे फेसबुकनं आम्हाला सांगितलं नाही," असं NSPCCचे बालक सुरक्षा प्रमुख टोनी स्टोवर यांनी सांगितलं.

"आणि स्पष्टच सांगायचं तर पोलिसांनी आम्हाला सांगितलं आहे की फेसबुकच्या मालकीचे अॅप्स वापरून हे लोक मुलांना लक्ष्य करत आहेत," स्टोवर सांगतात.

विविध सोशल नेटवर्किंग साइटमुळे मुलांच्या लैंगिक शोषणाबद्दलचा सविस्तर अहवाल स्टोवर यांना हवा आहे.

मुलांच्या लैंगिक छळाला ऑनलाईन प्रतिबंध घालणं खूपच महत्त्वाचं आहे, असं त्यांनी सांगितलं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गेल्या 3 महिन्यांत लहान मुलांची 87 लाख न्यूड फोटो काढून फेसबुकवरून काढण्यात आल्याची माहिती फेसबुकनं दिली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लहान मुलांच्या खाण्यातील साखरेचं प्रमाण गरजेपेक्षा दुप्पट झाल्याचं UK मध्ये झालेल्या एका सर्वेक्षणात दिसून आलं आहे. पब्लिक हेल्थ इंग्लंडने 2018साठी हा सर्व्हे केला आहे. वैशिष्ट्य म्हणजे हे वर्ष अजून अर्धच संपलेलं आहे.

या सर्व्हेनुसार 4 ते 10 वर्षं वयोगटातील मुलांनी जितकी साखर खाणं आवश्यक आहे, त्याच्या दुप्पट साखर ते खात आहेत.

या अभ्यासानुसार या वर्षांच्या अखेरीस एका मुलाने साखरेचे 4,800 क्युब्ज खाल्लेली असतील. यामध्ये साखरयुक्त सॉफ्ट ड्रिंक, केक आणि पेस्ट्रीज हे मुख्य कारण आहे.

1000 मुलं आणि पालकांची पाहणी करून हा अहवाल बनवण्यात आला आहे.

अनावश्यक साखर

पब्लिक हेल्थ इंग्लंड ही संस्था पालकांनी मुलांना कमी किंवा साखर नसलेल्या पर्यायी पदार्थांचा स्वीकार करण्यासाठी प्रोत्साहन देत असते. संस्थेने म्हटलं आहे की, स्नॅक्स आणि विविध प्रकारची पेयं यामुळे मुलांच्या आहारातली साखर अनावश्यक वाढत आहे. आपल्या नकळत हे होत आहे.

मुलांच्या जेवणातील साखरेचे मुख्य स्रोत

1. साखरयुक्त सॉफ्ट ड्रिंक - 10%

2. बन्स, केक्स, पेस्ट्रीज, काही फळांचे पदार्थ - 10%

3. साखर, स्वीटस्प्रेड - 9%

4. बिस्किट - 9%

5. ब्रेकफास्ट सीरिअल्स - 8%

6. चॉकलेट  - 7%

7. साखरयुक्त कन्फेशनरी, गोळ्या, कँडीज  - 7%

8. योगर्ट, फ्राईज, डेझर्टस  - 6%

9. आईसक्रीम - 5%

10. पुडिंग - 4%

साखर न घातलेले फळांचे ज्युस हे सॉफ्टड्रिंकला उत्तम पर्याय आहेत. पण जर हे जास्त प्रमाणात घेतले तर त्यानेही मुलांच्या खाण्यातील साखरेचं प्रमाण वाढतं.

त्यामुळे मुलांच्या जेवणात दिवसाला 150 मिलीपर्यंत फ्रुटज्युस किंवा स्मुथी असावी असं या संस्थेने म्हटलं आहे.

मुलांच्या जेवणात दररोज 5 किंवा 6 पेक्षा जास्त क्युब्जपेक्षा जास्त साखर असू नये असं या संस्थेने म्हटले आहे. जर साखरेचं प्रमाण वाढल ते वजन वाढणे, स्थुलता, दात किडणे अशा समस्या निर्माण होतात, असं या संस्थेने म्हटले आहे.

शाळेत जाणाऱ्या मुलांत स्थुलता आणि वजन वाढण्याचं प्रमाण वाढलं आहे, असं नव्या आकडेवारीत दिसून आलं आहे. पाच वर्षांच्या 25 टक्के मुलांत दात किडण्याची समस्या दिसून आली आहे.

एप्रिल महिन्यात युनायटेड किंगडममध्ये सॉफ्ट ड्रिंकवर शुगर टॅक्स लावण्यात आला आहे. त्यामुळे काही मोठ्या कंपन्यांनी त्याच्या पेयांतील साखरेचं प्रमाण कमी केलं आहे.

या टॅक्समुळं पेयांमध्ये अतिसाखर असेल तर कंपन्यांना जादा कर द्यावा लागतो....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इंग्लंडमध्ये लहान मुलांच्या खाण्यातील साखरेचं प्रमाण गरजेपेक्षा वाढलं असल्याचं दिसून आलं आहे. आपल्याकडेही हा धोका येऊ घातला आहे का?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लहान मुलांना कोरोनाच्या नव्या प्रकाराचा धोका आहे का?

त्यातच या स्ट्रेनचा लहान मुलांवर काही वेगळा परिणाम होतोय का, याची चाचपणी करण्यास संशोधकांनी सुरुवात केली आहे.

कारण जर यातून काही निष्पन्न झालं, तर कोरोनाचा प्रसार ज्या वेगाने युकेमध्ये होतोय, त्याचं एक मुख्य कारण म्हणून या नवीन स्ट्रेन किंवा कोरोना व्हायरसच्या बदललेल्या रूपाकडे पाहिलं जाईल.

नुकतेच पंतप्रधान बोरिस जॉन्सन म्हणाले होते की त्यांची इच्छा आहे की जर शक्य असेल तर जानेवारीमध्ये ब्रिटनमधल्या शाळा खुल्या केल्या जाव्यात. पण युके सरकारच्या कोव्हिड सल्लागार समिती Nervtagने आता या नवीन प्रकाराबद्दल चिंता व्यक्ता केल्याने शाळा उघडण्याचा निर्णय घेणं आणखी अवघड होऊन बसेल.

काही दिवसांपासून युकेमध्ये या नवीन कोरोना प्रकारावरून बरीच खळबळ माजली आहे. एवढी की भारतासह जगभरातल्या अनेक राष्ट्रांनी युकेतून येणाऱ्या फ्लाईट्स रद्द केल्या आहेत. तर काही देशांनी प्रवाशांवर विशेष निर्बंध लादले आहेत.

आतापर्यंत तरी या नवीन व्हायरसचा लहान मुलांवर काही वेगळा परिणाम होतो, असं सांगणारे कुठलेही पुरावे आढळलेले नाहीत. मात्र जर तसं काही असेल, तर त्यामुळे आजवर कोरोनाच्या प्रसारात मुलं आणि शाळांची जी भूमिका राहिली आहे, त्यात बराच मोठा बदल होऊ शकतो.

कोरोना टेस्ट

सामान्यतः मुलांची प्रतिकारशक्ती पाहता ते अशा प्रकारच्या व्हायरसशी अधिक चांगल्या पद्धतीने सामना करताना दिसले आहेत. आणि यापूर्वीच्या कोरोना व्हायरसच्या इतर स्ट्रेन्सचासुद्धा लहान मुलांवर फारसा मोठा परिणाम झालेला दिसला नाही.  मात्र शाळा खुल्या केल्यावर हे चित्र बदलू शकतं, यात दुमत नाही.

Nervtag समितीच्या सद्स्या आणि इम्पिरिअल कॉलेज लंडनच्या प्राध्यापिका वेंडी बारक्ले सांगतात की आजवर या व्हायरसचा शाळकरी मुलांवर फारसा परिणाम दिसलेला नाही. पण हा नवीन प्रकार आधीच्या सर्व प्रकारांपेक्षा जास्त वेगाने पसरत असल्याने त्याचा मुलांनाही आता तितकाच धोका असू शकतो. त्यामुळे पूर्वीपेक्षा लहान मुलांना संसर्ग होण्याचं प्रमाणही आता वाढू शकतं.

तापमान चाचणी

मात्र त्याचा मुलांना अधिक धोका असल्याचे पुरावे अजूनही अस्पष्ट असल्याचं मत लिव्हरपूल विद्यापीठाचे प्रा. जुलियन हिस्कॉक्स व्यक्त करतात.  येऊ घातलेल्या नाताळ सणामुळे यावर अधिक बारकाईने लक्ष ठेवलं जाईल, असंही ते म्हणाले.

या नवीन व्हायरसबद्दल अजूनही बरंच काही ठाऊक नाही. एक मात्र आतापर्यंत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ख्रिसमसच्या तोंडावर युनायटेड किंगडममध्ये सापडलेल्या कोरोना व्हायरसच्या नवीन स्ट्रेन अर्थात प्रकाराने जगभरात चिंता पुन्हा एकदा वाढवली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लहान मुलांमध्येही सुपारी खाण्याची सवय दिसते.

पूर्वी शुभकार्यावेळीच सुपारी खाण्याचा प्रघात या देशात होता. पण सध्या पापुआ न्यू गिनीची निम्म्यापेक्षा अधिक लोकसंख्या सुपारीच्या व्यसनात गुरफटली आहे.

अगदी सहा वर्ष वयाची लहान मुलं सुद्धा दिवसभर सुपारी खातानाच चित्र इथं सर्रास पाहायला मिळतं.

आशिया आणि प्रशांत महासागरातील काही देशांमध्ये सुपारी चघळणं हे सामान्य मानलं जातं.

पापुआ न्यू गिनीमध्ये सुपारीला स्थानिक लोकं 'बुआय' म्हणतात. इथं घुसळलेल्या चुन्यामध्ये मोहरीच्या काड्या बूडवून त्या सुपारीसोबत खाल्या जातात.

सुपारी विक्री हा सर्वसामान्य व्यवयास आहे.

हे मिश्रण चघळल्यानंतर शरीरात उत्साह आणि सतर्कता संचारते, असं इथले लोक सांगतात.

प्रथा बनली व्यसन

या देशातील पूर्व न्यू ब्रिटन प्रांतातील वार्षिक सांस्कृतिक महोत्सवामध्ये सुपारी चघळणं ही सामान्य गोष्ट आहे. रस्त्यावर सगळीकडे सुपारीची टरफलं आणि सुपारीची पिंक इथं जागोजागी दिसते.

इथं सगळीकडेच महिला, लहान मुलं आणि वृद्धांचे ओठ आणि दात लालेल झालेले असतात.

या कार्यक्रमात बेनींग पर्वतरांगेतून आलेल्या एका जमातीत फिलोमेना तिच्या आठ ते 18 वर्षं या वयोगटातील पाच मुलांसह सहभागी झाल्या होत्या. ते सर्वच सुपारी चघळत होते.

"हे एक प्रकारचं उत्तेजक आहे. यामुळं तुम्हाला हवेत असल्यासारखं वाटतं. जेव्हा तुम्हाला कंटाळा येतो, तेव्हा हेच मदतीला येतं," असं त्या सांगतात.

त्यानंतर ती जमिनीच्या दिशेनं तोंडातून लाल रंग मिश्रीत पिंक टाकते.

हाताचे हावभाव करत ती मोठ्यानं बोलते, "आता मी सुपारी चघळत आहे. मला उत्साह वाटतोय."

या देशात कमी वयातच अनेकांना सुपारीचं व्यसन जडतं.

"जर माझ्या मुलांना सुपारी खायची असेल तर ते खाऊ शकतात. मात्र त्याआधी त्यांनी काहीतरी जेवायला हवं. न जेवता तुम्ही सुपारी खाल्ली तर चक्कर येऊ शकते," असं फिलोमेना सांगतात.

त्यांची मुलगी सोपीया 18 वर्षांची आहे. तिला दहाव्या वर्षांपासूनच सुपारीचं व्यसन आहेत. ती जेव्हा बोलायला लागते, तेव्हा तिच्या तोंडातून लाल रंगाची लाळ बाहेर येते.

"सुपारी खाण्यामुळं मला आनंद मिळतो. मला माझे काम पूर्ण करण्यासाठी अधिकची उर्जाही मिळते. सुपारी खाल्ली नाही तर थकल्यासारखं होतं. हे आता आमच्या संस्कृतीचा एक भाग झाला आहे. कुटुंबातील प्रत्येकजण सुपारी खातो," असं फिलोमेना सांगतात.

चहा पिण्यासारखचं!

सुपारी मिश्रणातील सक्रीय अर्कोलिन हे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पापुआ न्यू गिनीमसमोर नागरिकांत असलेलं सुपारीचं व्यसन हे मोठं संकंट बनलं आहे. या व्यसनामुळे या देशात तोंडाच्या कर्करोगाचं प्रमाणही वाढू लागलं आहे. त्यामुळे या व्यसनावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी देशात विविध पातळीवर उपययोजना केल्या जात आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लहान मुलांसाठी आतापासूनच काळजी घेण्यात येत आहे.

हा संभाव्य धोका लक्षात घेता मुंबई, पुणे, नागपूर आणि औरंगाबादसारख्या महानगरात लहान मुलांसाठी कोव्हिड सेंटर उभारण्याचं काम सुरू झालंय. या सेंटरमध्ये ऑक्सिजन, व्हेन्टिलेटर आणि अतिदक्षता विभाग (NICU) असणार आहेत.

कोरोनाग्रस्त लहान मुलांवर उपचार कसे करायचे, याबाबत मार्गदर्शनासाठी सरकारने नऊ बालरोगतज्ज्ञांची टास्कफोर्स तयार केलीय.

आरोग्यमंत्री राजेश टोपे सांगतात, "लहान मुलांचे बेड्स, वॉर्ड, व्हेन्टिलेटर आणि औषध वेगळी असतात. त्यामुळे टास्सफोर्सच्या सूचनेनुसार निर्णय घेतला जाईल."

टास्कफोर्सने सरकारला केलेल्या सूचना

कोरोनासंसर्गाच्या दुसऱ्या लाटेत लहान मुलांमध्ये संसर्गाचं प्रमाण वाढलंय.

1 मार्च ते 19 एप्रिल दरम्यान राज्यात 0 ते 20 वयोगटातील दीड लाखांपेक्षा जास्त मुलांना कोरोनासंसर्ग झालाय.

बालरोगतज्ज्ञांच्या टास्कफोर्सने उपाययोजनांच्या गरजेबाबत सरकारला मार्गदर्शक सूचना दिल्या आहेत. यात बालरोगतज्ज्ञ, औषध, प्रशिक्षित कर्मचाऱ्यांची गरज हे प्रमुख मुद्दे आहेत.

लहान मुलांना कोरोना झाला तर त्यासाठी उपाययोजना आखण्यात येत आहेत.

मुंबईतील बालरोगतज्ज्ञ डॉ. सुहास प्रभू या टास्कफोर्सचे प्रमुख आहेत.

ते सांगतात, "90 टक्के मुलांना लक्षणं दिसून येत नाहीत किंवा अत्यंत सौम्य आजार होतो. एक-दोन दिवसात ही मुलं घरच्या-घरी बरी होतात."

कोव्हिडग्रस्त लहान मुलांची काळजी घेण्याचे तीन प्रमुख टप्पे डॉ. प्रभू अधोरेखित करतात.

1. फिव्हर क्लिनिक

जिल्हा आणि तालुका स्तरावर फिव्हर क्लिनिक (Fever Clinic) तयार करावे लागतील. याठिकाणी 90 टक्के लहान मुलांवर उपचार शक्य होतील. ज्यांना अत्यंत सौम्य आजार आहे.

2. रुग्णालयात उपचारांची गरज

उरलेल्या 10 टक्के मुलांना रुग्णालयात ऑक्सिजन, सलाईनची गरज लागेल. यासाठी कोव्हिड केअर सेंटर तयार करावे लागतील.

3. ICU ची गरज

गंभीर स्वरूपाचा आजार असलेल्यांसाठी ICU लागतील. हे नवीन तयार करणं कठिण आहे. त्यामुळे उपलब्ध सुविधांमध्ये अतिदक्षता कक्ष तयार करावे लागतील.

आई आणि मुलगी

डॉ. प्रभू पुढे म्हणतात, "शहरात घरीच उपचार घेणाऱ्या मुलांचं मॉनिटरिंग शक्य आहे. पण, ग्रामीण भागात हे शक्य होणार का? त्यांच्याकडे स्मार्टफोन, पल्स ऑक्सिमीटर असणार का? हा देखील एक प्रमुख मुद्दा आहे."

तज्ज्ञांच्या मते, कोव्हिड सेंटरमध्ये मुलं एकटी राहणार नाहीत. त्याच्यासोबत कोणीतरी रहावं लागेल....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोनो संसर्गाच्या तिसऱ्या लाटेत लहान मुलांना कोव्हिड-19 ची लागण होण्याची भीती तज्ज्ञांनी वर्तवली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लहानपणी आईवडिलांनी त्यांना ना चालायला शिकवलं, ना शाळेत घातलं. पण त्या स्वत:हून चालायला शिकल्या. गावात कुणी काळजी घेणार नव्हतं म्हणून त्यांनी सरळ ढाका गाठलं. त्याठिकाणी  बानू कपडे शिवायला शिकल्या. तसंच त्या कलाकुसरीच्या वस्तू बनवायलाही शिकल्या. आता त्या सक्षमपणे स्वतःच्या पायावर उभ्या राहिल्या आहेत.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बांगलादेशातील बानू अक्तर यांना जन्मत:च दोन्ही हात नाहीत. अनेक संघर्षांना तोंड देत आता त्या कुशल कारागीर झाल्या आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लहानपणी आपल्यापैकी जवळपास प्रत्येकानेच 'दूध पी, दूध प्यायल्यानं हाडं बळकट होतात' हे ऐकलं असेल. काहीअंशी ते बरोबरही आहे. कारण दूधात कॅल्शिअम असतं आणि कॅल्शिअममुळे हाडांची 'मिनरल डेन्सिटी' वाढते.

मात्र तरीही दूध पिणं आणि हाडं बळकट होणं, यात निश्चित संबंध मांडणं वाटतं तेवढं सोपं नाही. यावर प्रभावी संशोधन करायचं असेल तर जास्तीत जास्त लोकांना सहभागी करून घेऊन त्यांचे दोन गट करावे लागतील.

 एका गटातल्या प्रत्येक व्यक्तीला काही वर्षं भरपूर दूध प्यायला सांगावं लागेल आणि दुसऱ्या गटातल्या लोकांना दुधासारखं दुसरं एखादं पेय द्यावं लागेल. मात्र, प्रत्यक्षात असा प्रयोग करणे अवघड आहे.

मात्र, हाच प्रयोग दुसऱ्या पद्धतीनेही करता येईल. यातही हजारो लोकांचा अभ्यास करावा लागेल. प्रत्येकाकडून ती व्यक्ती कधीपासून दूध पिते तसंच किती दूध पिते, याची माहिती घ्यायची आणि पुढचं किमान एक दशक त्यांच्यावर लक्ष ठेवून जास्त दूध पिणाऱ्यांना पुढच्या आयुष्यात हाडं ठिसूळ होण्याचा किंवा मोडण्याचा त्रास कमी झाला का, हे तपासावं लागेल.

हॉर्वर्ड विद्यापीठानेही असाच एक प्रयोग केला होता. या संशोधनाचे निष्कर्ष 1997 साली प्रसिद्ध करण्यात आले होते. या संशोधनात 77 हजार नर्सेसचा तब्बल 10 वर्ष अभ्यास करण्यात आला. यात आठवड्यातून एक ग्लास दूध पिणाऱ्या आणि आठवड्यातून दोन ग्लास किंवा त्यापेक्षा जास्त दूध पिणाऱ्या नर्सेसमध्ये हात किंवा मांडीचं हाड मोडण्याच्या प्रमाणात फारसा फरक जाणवला नाही.

हाच प्रयोग जेव्हा 3 लाख 30 हजार पुरूष आरोग्य कर्मचाऱ्यांवर करण्यात आला, तेव्हा त्यांच्यातही हाड मोडण्याच्या प्रमाणात फारसा फरक दिसला नाही.

यानंतर एक रँडम कंट्रोल्ड चाचणी करण्यात आली. या प्रयोगात सहभागी होणाऱ्यांना कॅल्शिअमयुक्त आहार देण्यात आला. कॅल्शिअमसाठी कधी दूधही देण्यात आलं. 2015 मध्ये न्यूझीलंडमधल्या संशोधकांच्या एका गटाने या प्रयोगाच्या निष्कर्षांचा अभ्यास केला. इतर 15 प्रयोगांचाही एकत्रितपणे अभ्यास करण्यात आला.

यात त्यांना असं आढळलं की 'बोन मिनरल डेन्सिटी' दोन वर्षांसाठी वाढली होती. मात्र, दोन वर्षांनंतर ही वाढ थांबली.

कॅल्शिअम सप्लिमेंट दुधाला पर्याय म्हणून वापरले जातात. मात्र, या सप्लिमेंटचा शरीरावर दीर्घकालीन दुष्परिणाम होतो का हे जाणून घेण्यासाठी न्यूझीलंडच्या संशोधकांनी 51 रँडम कंट्रोल्ड प्रयोगांचा डेटा एकत्रित करून त्यांचा अभ्यास केला आणि कॅल्शिअम...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतातच नाही तर जगभरात वर्षानुवर्षे हेच सांगण्यात येतंय की, दूध प्यायल्याने हाडं मजबूत होतात. मात्र, याला काही शास्त्रीय आधार आहे का?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लहानपणीची किरण

नयनरम्य स्वीडनच्या पर्वतराजींच्या कुशीत वसलेल्या घरात किरण गुस्ताफसोन आपल्या भावंडांबरोबर खेळत असते. लहान बहीण एलन आणि भाऊ बियोर्न या भावंडांचं गुळपीठ जास्त असल्याचं किरणच्या लक्षात आलं.

अतिशय प्रेमळ आणि काळजी घेणारे आईवडील किरणच्या नशिबात होते. सगळ्या सुखसोयी आपल्या मुलीला मिळवून देण्यासाठी ते प्रयत्नशील असत. मात्र तरी किरणला कसली तरी उणीव भासत होती.

स्वीडनपासून खूप दूर असलेल्या भारत नावाच्या देशातल्या गुजरात राज्यातल्या सूरतमधून तुला आम्ही दत्तक घेतलं आहे, असं किरणच्या आईवडिलांनी तिला सांगितलं.

दत्तक म्हणजे काय? हे कळण्याचं तिचं वयही नव्हतं.

"मी तीन वर्षांची असताना स्वीडनला गेले. भारताविषयी मला काहीही आठवत नाही. स्वीडनच्या एअरपोर्टवर मला आईबाबा भेटले. तो दिवस होता 14 मार्च 1988. एक वकील आणि त्यांची पत्नी स्वीडनपर्यंत माझ्याबरोबर होते. कोर्टात दत्तक घेण्याबाबत सगळी कार्यवाही त्यांनीच पूर्ण केली होती. आम्ही गोथेनबर्गच्या लँडव्हेटर एअरपोर्टच्या दिशेनं निघालो. तिथे पहिल्यांदा माझी आईवडिलांची भेट झाली," असं किरण यांनी स्वीडनहून बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

जन्मदात्या आईच्या शोधात किरण स्वीडनहून भारतात आल्या.

किरण यांचं बालपण सुखाचं होतं. मला कधीही परक्यासारखं वाटलं नाही असं किरण सांगतात. किरण यांच्या आई मारिया वरनॅन्ट या निवृत्त शिक्षिका आहेत तर वडील चेल ओक्या गुस्ताफसोन हे उद्योगपती आहेत. याव्यतिरिक्त ते फोटोग्राफीही करतात.

"माझ्या पालकांनी कधीच परक्यासारखं वागवलं नाही. तू जशी आहेस तशीच रहा असे ते मला सांगत. त्यांनी मला काहीही कमी पडू दिलं नाही," असं किरण यांनी सांगितलं.

मात्र तरी किरण यांना आईवडिलांशी जिव्हाळा वाटत नसे. आपल्या आयुष्यात काहीतरी रितेपण आहे अशी जाणीव त्यांना होत असे. गेल्या दोन वर्षात हे उणेपण आणखी तीव्र झालं.

आणि शोध सुरू झाला

आपले खरे आईवडील कोण हा अनुत्तरित प्रश्न किरण यांना अस्वस्थ करत असे. याच प्रश्नाच्या उत्तरासाठी किरण यांनी 2000मध्ये स्वीडनमधील आपल्या पालकांसह सुरत गाठलं.

किरणनं जन्मदात्या पालकांचा शोध घ्यावा यासाठी स्वीडनच्या या पालकांचा तिला पाठिंबा होता.

हिऱ्यांचं शहर म्हणून प्रसिद्ध असलेल्या सुरत शहरातल्या रेसकोर्स रस्त्यावरच्या नारी संरक्षण गृहाला भेट दिली. याच ठिकाणाहून स्वीडनच्या दांपत्यानं किरणला दत्तक घेतलं होतं.

माझं मूळ समजून घेण्यासाठी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

किरण स्वीडनमध्ये आणि त्यांच्या आई भारतात. त्या कुठे आहेत, कशा आहेत ठाऊक नाही. त्या जिवंत आहेत की नाही हेही ठाऊक नाही. पण किरण यांचा जन्मदात्रीचा शोध सुरूच आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लांबून येणाऱ्या एखाद्या व्यक्तिलाही लोकांचे सुतकी चेहरे पाहून काय घडले असेल, याचा अंदाज येऊ शकतो.

मात्र रविवारी (8 डिसेंबर) सकाळी जेव्हा रानी झांसी रस्त्यावरील अनाज मंडीच्या अरुंद गल्ल्यांमधील एका कारखान्यात आग लावली, तेव्हा तिथे मृत्यूनंतर रेंगाळणारी शांतता नव्हती. या आगीत आतापर्यंत 43 जणांनी आपले प्राण गमावले.

जवळच्या रस्त्यावरून नेहमीप्रमाणे वाहनांची रहदारी सुरुच होती. या दुर्घटनेत मृत्यूमुखी पडलेले लोक नेमके कोण होते, त्यांचं काम काय होतं आणि ते कुठे रहायचे याची कल्पना तिथे असलेल्या आणि तिथून जाणाऱ्या कोणत्याही व्यक्तिला याची कल्पना नव्हती.

कारण या दुर्घटनेत जे तरूण मृत्यूमुखी पडले ते आपल्या घरापासून हजारो किलोमीटर लांब रोजी-रोटी कमावण्यासाठी आले होते आणि या अरुंद गल्ल्यांमध्ये आपली गुजराण करत होते. लहान मुलांसाठी खेळणी आणि शाळेची दप्तरं बनविण्याच्या कारखान्यात ही मुलं काम करत होती.

घटनास्थळी अग्निशमन दलाच्या गाड्या, पोलिस आणि NDRF चे जवान पोहोचले होते. टीव्ही चॅनेलचे पत्रकारही इथं होते. मात्र या आगीच्या भक्ष्यस्थानी जे लोक पडले, त्यांचे कुटुंबीय इथं नव्हते.

कारखान्यात काम करणारी मुलं तिथंच राहायची

घटनास्थळी मी काही काळ होतो. आग आटोक्यात आल्यानंतर काही वेळानं जवळपास 500 मीटर अंतरावर मी काही कामगार एकत्र जमल्याचं पाहिलं.

यातील बरेचसे कामगार हे अग्निकांडात मृत्यूमुखी पडलेल्या लोकांप्रमाणेच बिहारवरूनच आले होते.

तिथेच आरिफ नावाचा एकजण मला भेटला. अगदी दीड महिन्याआधीपर्यंत तो आग लागलेल्या इमारतीतच काम करत होता. आरिफ बिहारमधील मोतीहारी जिल्ह्यातील आहे.

आरिफ, मजूर

आरिफने सांगितले, "या इमारतीत माझ्या ओळखीचे अनेक जण काम करत होते. कोणी सीतामढीचा होता, कोणी मोतीहारीचा तर कोणी कटिहारचा होता. हे लोक कारखान्यात काम करायचे आणि तिथेच रहायचे.

"ही मुलं दिवसभर काम करायची आणि रात्री त्याच ठिकाणी जागा मिळेल तिथे अंग टाकायची. प्लास्टिक आणि इतर सगळा कच्चा माल तिथेच असायचा. पायऱ्यांवर तयार झालेला माल पॅक करण्यासाठीचं सामान पडलेलं असायचं," असं आरिफ यांनी सांगितलं.

इथं काम करणाऱ्या मुलांचं वय 17 ते 22 वर्षांदरम्यान होतं. हे सगळे माझे मित्र होते आणि आता त्यांच्यापैकी कोणीच राहिलं नाही. आम्ही आत जाण्याचा प्रयत्न करत होतो. कारण कोण-कोण जिवंत आहे, हे तरी कळेल. मात्र पोलिस आम्हाला आत जाऊ देत नव्हते. आम्हीही याच...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मृत्यू कधी कोणाला सांगून येत नाही. मृत्यू म्हणजे भयाण शांतता. एखादी व्यक्ती गेल्यानंतर त्याच्या घरात, गल्लीत आणि आजूबाजूलाही अशीच भयाण शांतता पसरते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लाखांमध्ये एखाद-दोन जण असे असतात जे देश आणि जनतेसाठी स्वप्न पाहतात, ब्युरोक्रॅट म्हणजे प्रशासकीय अधिकारी होतात, त्यांना मोठी पदं मिळतात.

पण आपण जे करतोय ते पटत नाही म्हणून किंवा देश ज्या दिशेने जातोय त्या प्रवाहासोबत वाहून जायचं नाही म्हणून एक दिवस आपलं सारं भविष्य पणाला लावत राजीनामा देत म्हणतात - 'ही घ्या तुमची नोकरी.'

राजीनामा देणारे आयएएस अधिकारी कन्नन गोपीनाथन

किती असाधारण आहे हे.

आमचं नाव वापरून तुम्ही जे करत आहात, ते करू नका असं म्हणत जंतर मंतरवर एक लहानसा गट घोषणा देतो,

किंवा सीमेपारच्या वर्तमानपत्रांमध्ये सगळ्या चिथावणीखोर बातम्या असताना 'दोन आण्विक शक्तींमधला संघर्ष आपल्याला नरकाकडे नेईल' असं म्हणणारा लेख प्रसिद्ध होतो,

तेव्हा ही बातमी सध्याच्या वातावरणात कुठेतरी दिलासा देणारी वाटते.

सध्याच्या या वातावरणात काश्मीरचा प्रश्न सुटलेला नसला तरी करतारपूर कॉरिडोरची प्रक्रिया व्यवस्थित सुरू आहे, ही गोष्ट आशादायक आहे.

सध्या भारतासोबतचे पाकिस्तानचे सगळे व्यवहार बंद असले तरी जीव वाचवणाऱ्या औषधांसाठी वापरण्यात येणारा कच्चा माल पाकिस्तानात आणण्यावर कोणतीही बंदी नाही.

सध्याच्या काळात दोन्ही बाजू एकमेकांवर आग ओकतायत. मीडिया 'तांडव नाचाची' तयारी दाखवतायत. एकमेकांना सगळ्या शिव्या देऊन झाल्या आहेत, आंतरराष्ट्रीय पातळीवर एकमेकांवर सगळे आरोप लावून झाले आहेत.

एकमेकांवर टोमणे मारण्याची एकही संधी सोडली जात नाही. चांद्रयानाला चंद्रावर उतरण्यात अपयश आल्यानंतर ट्विटरवरही टोमणे मारण्यात आले. पाकिस्तानचे विज्ञान - तंत्रज्ञान मंत्री फवाद चौधरींनी ट्वीट केलं, "जे काम करता येत नाही, त्याची जोखीम घेऊ नये, डिअर इंडिया."

ही शिवीगाळ सुरू असताना जर मोजक्याच पाकिस्तानींनी ट्विटर किंवा फेसबुकवर लिहिलं की भारत विज्ञान - तंत्रज्ञानात आमच्यापेक्षा भरपूर पुढे आहे, किंवा मग 'वाईट वाटून घेऊ नका, पुढच्या प्रयत्नांत यश मिळेल' किंवा 'पाकिस्तानने चंद्रावर नाही पण किमान अंतराळाततरी एखादं रॉकेट सोडून दाखवावं आणि नंतर फवाद चौधरींनी असं ट्वीट करावं.'

काश्मीर प्रश्नावरून तणाव असतानाही या ट्विटवरून असं वाटतं की उशीर झाला असला तरी अजून आशा मावळलेली नाही. प्रकाशमय जग वेगळंच असतं. आता इथं पोहोचण्यासाठी वेळ न घालवता निघावं की विनाशाचा लांबलचक मार्ग अवलंबून निघावं हे ठरवायला हवं. पण इथे यावं तर लागेलच.

मग शहाणपण कशात आहे? याचं उत्तरही...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सगळीकडे दहशतीचं वातावरण असताना भीतीने थरथरणारा हात धरून अचानक कोणी म्हणावं, "मी आहे ना..."


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लाखो लोक तिला वेगवेगळे पदार्थ खाताना बघतात. त्यामुळे ती कोट्यधीश झाली आहे.

"यूट्यूबनं आम्हाला मालामाल केलंय. मी वर्षभरात लाखो रुपये कमावते. ब्रँड्सचे करार आणि इतर कामांमधून येणारी कमाई वेगळी," असं ती सांगते.

तिचे व्हीडिओ Meokbang या कलाप्रकारात मोडतात. नेमका काय आहे हा प्रकार?

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बेथानी गास्कीन ही यूट्यूबर आहे. तिला लोक ब्लोव्ह या नावानं ओळखतात.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लाखो समलैंगिकांच्या मनातली ही भावना सुप्रीम कोर्टाचे सरन्यायाधीश दिपक मिश्रा यांनी बोलून दाखवली.

मुखवट्याशिवाय आयुष्य जगण्याची परवानगी वर्षानुवर्ष दडपल्या गेलेल्या समाजाला मिळाली आणि भारतात सप्तरंगी आनंदाची लहर पसरली.

पण 377 कलम काही अंशी रद्द झालं आणि समलैंगिक संबंधांना कायदेशीर मान्यता मिळाली म्हणजे LGBTQ समुदायाचा लढा संपला का?

हा विजय आहे की विजयाची सुरुवात? इथून पुढे काय? यासारखे अनेक प्रश्न घेऊन आम्ही बोललो समलैंगिक चळवळीतले कार्यकर्ते बिंदूमाधव खिरे यांच्याशी. त्या मुलाखतीचा सारांश इथे देत आहोत.

समलैंगिक संबंध आता गुन्हा नाही. 377 कलमाविरुद्धच्या लढ्याला यश आलं, मग हा लढा संपला आहे का?

377 कलम फक्त समलैंगिकांशीच संबंधित होतं हा गैरसमज आहे. ज्यातून प्रजनन होत नाही, असे सगळे सेक्स या कलमाअंतर्गत गुन्हा ठरवण्यात आले होते. हे भिन्नलिंगी जोडप्यांनाही लागू होतं. मी अशा अनेक केसेस पाहिल्या आहेत ज्यात घटस्फोटाची केस फाईल झाल्यानंतर वकील महिला पक्षकारांना 377 कलमदेखील लावायला सांगतात.

पण समलैंगिकांच्या बाबतीत बोलायचं झालं तर आमच्यासमोर असणारी सगळ्यांत पहिली अडचण दूर झाली. पहिली तटबंदी ढासाळली म्हणा ना. पण बालेकिल्यापर्यंत पोहचायला आम्हाला बरीच लढाई लढायची आहे.

यापुढच्या लढ्यातले टप्पे काय? आणि ते कोण आणि कसे लढणार?

समलिंगी चळवळ म्हणजे 377 कलमाची चळवळ इतकं सोपं समीकरण नाहीये. आता पुढच्या लढाया सुरू होतील. पुढचे टप्पे म्हणाल तर लग्नाचा हक्क.

लग्न नाही तर सिव्हिल युनिअन्स किंवा सेम सेक्स पार्टनरशिप म्हणायला हवं. कारण लग्न म्हटलं की तिथे धर्माचा संबंध येतो. तर धर्माचा हस्तक्षेप न होता समलिंगी जोडप्यांनाही भिन्नलिंगी जोडप्यांसारखे कायदेशीर हक्क मिळावेत हा पुढचा टप्पा आहे.

हे हक्क कोणते तर घरगुती हिंसाचारापासून संरक्षण, घटस्फोट, पोटगीचा हक्क, मालमत्तेसंबंधी अधिकार वगैरे वगैरे. काही जणांना या हक्कांपेक्षा पालकत्वाचा अधिकार जास्त महत्त्वाचा वाटेल. तर तोही एक टप्पा आहे.

नव्या सरोगसी विधेयकानुसार अविवाहित किंवा सिंगल व्यक्ती सरोगसीसाठी अर्ज करू शकणार नाहीत. या विधेयकानुसार तुमचं कायद्याने लग्न झालेलं असावं, त्यानंतर पाच वर्ष प्रयत्न करून तुम्हाला मुलं झालं नसेल तरच तुम्हाला सरोगसीची परवानगी मिळेल.

आता ज्या जोडप्यांना संबंधातून मूल होणार नाहीये त्यांना सरोगसीचा पर्याय नाकारणं म्हणजे त्यांच्यावर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

'मी आहे ही अशी आहे किंवा असा आहे आणि मला माझ्या खऱ्या स्वरूपात स्वीकारा.'


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लाजताना तुम्हाला  दुसऱ्याच्या मताची जाणिव होते. ते मत तुम्हाला महत्त्वाचं वाटतं.

ही एकूणच स्वत:ची जाणिव  करून देणारी भावना असते सर्वांसमोर लहानसे अपघात होतात तेव्हा सहसा लोक लाजतात.

जेव्हा तुम्ही दुसऱ्याच्या शर्टवर कॉफी सांडता तेव्हा तुम्ही लाजता. जे घडलं ते बरोबर नव्हतं हे दाखवून देता. लाजण्यातून खरंतर तुम्ही  माफीचा सिग्नल देता.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आपण जेव्हा लाजतो तेव्हा आपली मज्जासंस्था उत्तेजित होऊन आपली 'लढा किंवा पळा' ही स्थिती होते. अॅड्रेनलाईन हे संप्रेरक स्रवते, हृदयाची धडधड वाढते आणि चेहऱ्यावरच्या रक्तवाहिन्या फुगतात.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लाडक्या सरांच्या अंत्यविधीवेळी सचिन तेंडुलकर भावुक झाला होता.

मुंबईतील दादरच्या शिवाजी पार्क स्मशानभूमीत आचरेकर सरांना अखेरचा निरोप देण्यासाठी आला. त्यावेळी सचिनसह विनोद कांबळी, चंद्रकांत पंडित, प्रवीण आमरे, बलविंदर सिंग संधू असे आचरेकरांचे शिष्यगण आणि अन्य आजी-माजी क्रिकेटर्स उपस्थित होते. सर्वांनाच अतीव दुःख झाल्याचं दिसून येत होतं.

सकाळी दहाच्या सुमारास आचरेकर सरांची अंत्ययात्रा सुरू झाली. आचरेकर सरांचे शेजारी आणि मनसे अध्यक्ष राज ठाकरेही त्यावेळी घराबाहेर उभे होते.

ज्या शिवाजी पार्कच्या मैदानावर सरांनी मुंबईतल्या अनेक क्रिकेटपटूंकडून खेळाचे धडे गिरवून घेतले होते, त्याच मैदानात आचरेकर सरांचं पार्थिव काही काळासाठी आणण्यात आलं. मैदानातून निघताना युवा क्रिकेटपटूंनी बॅट उंचावून आचरेकर सरांना मानवंदना दिली. त्यावेळी सगळं वातावरण भावुक झालं होतं.

अंत्ययात्रा स्मशानभूमीपाशी पोहोचली तेव्हा सचिन, विनोद कांबळी आणि अन्य शिष्यगणांनी सरांच्या पार्थिवाला खांदा दिला.

शिवाजी पार्क मैदानावर खेळणाऱ्या लहान मुलांनी रमाकांत आचरेकर यांना गार्ड ऑफ ऑनरद्वारे मानवंदना दिली.

आचरेकर सरांच्या आठवणीनं सर्वांचेच डोळे पाणावले. "आचरेकर सर म्हणजे अतिशय चांगल्या मनाची निर्मळ व्यक्ती. त्यांचं क्रिकेटवर आणि क्रिकेटपटूंवर प्रेम होतं. त्यांना प्रतिभावंत खेळाडूंना घडवण्यासाठी निस्वार्थपणे काम केलं.

आम्ही आचरेकरांच्या तालमीत तयार झालो आणि पुढे प्रशिक्षकही बनलो. प्रशिक्षण देताना आम्ही त्यांचीच तत्त्वं पाळली." अशी प्रतिक्रिया त्यांच्याच तालमीत तयार झालेले माजी कसोटीवीर बलविंदर सिंग संधू यांनी दिली आहे.

शासकीय इतमामात नाही, तर साधेपणानं अंत्यसंस्कार

दरम्यान, पद्म पुरस्कार प्राप्त आचरेकर सरांच्या पार्थिवावर शासकीय इतमामात अंत्यसंस्कार न झाल्यानं स्थानिक क्रिकेटरसिकांनी नाराजी व्यक्त केली. सरांच्या अंत्यसंस्काराच्या वेळेस सरकारचे प्रतिनिधी म्हणून केवळ गृहनिर्माण खात्याचे मंत्री प्रकाश मेहता उपस्थित होते. आचरेकर सरांवर शासकीय इतमामात अंत्यसंस्कार व्हायला हवे होते, पण ते का होऊ शकले नाहीत याची चौकशी व्हायला हवी असं मत त्यांनी मांडलं आहे. "क्रीडा खात्याचे मुख्यमंत्री विनोद तावडे मुंबईत नाहीत, प्रोटोकॉल मिनिस्टर नसल्यानं सरकारकडून प्रतिनिधी म्हणून मंत्रालयातून मला जाण्याची विनंती करण्यात आली" अशी माहिती त्यांनी दिली.

"आचरेकर सरांनी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सचिन तेंडुलकरचे गुरू आणि ज्येष्ठ क्रिकेट प्रशिक्षक रमाकांत आचरेकर यांच्यावर गुरुवारी शोकाकुल वातावरणात अंत्यसंस्कार करण्यात आले.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लातूर जिल्ह्यातील भिसे वाघोलीचे अल्पभूधारक शेतकरी गुरलिंग बाबूराव मोदी यांनी सोसायटीचं 80,000 रुपये पीक कर्ज काढलं. सरकारने आता फक्त 38,000 रुपये कर्जमाफी केली.

ही कर्जमाफी केल्याचं फक्त ऐकलं आहे, असं ते म्हणतात. "मी कर्जातून कधीच मुक्त होऊ शकणार नाही," अशी चिंताही ते व्यक्त करतात.

रिर्पोटर- मयुरेश कोण्णूर

शूटिंग आणि एडिटिंग- शरद बढे

निर्मिती- जान्हवी मुळे

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"महाराष्ट्र सरकारनं सरसकट कर्जमुक्ती द्यावी. मुख्यमंत्र्यांनी निस्ता कोपराला गुळ लावलायं," असं म्हणणं आहे मोदी यांचं. असं का बरं वाटतं असावं मोदी यांना?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लातूरमध्ये आज नरेंद्र मोदींची सभा होत आहे. त्या पार्श्वभूमीवर आम्ही त्यांच्याशी पुन्हा एकदा चर्चा केली आहे.

जवळपास दीड वर्ष उलटल्यावरही त्यांना कर्जमाफी मिळालेली नाही. त्यात यंदा दुष्काळानं त्यांच्या अडचणींत भर घातली आहे.

खरिपाच्या गेल्या मोसमात सोयाबीन थोडंफार हाताशी लागलं, त्याला 2700 रुपयेच भाव मिळाला. आता पाण्याअभावी रब्बीची पेरणीही झालेली नाही.

प्यायच्या पाण्यासाठीही उन्हातान्हात वणवण होत असल्याचं त्यांनी म्हटलं आहे. लातूरमध्ये नरेंद्र मोदींच्या सभेच्या पार्श्वभूमीवर आम्ही गुरलिंग मोदींना त्यांची प्रतिक्रिया विचारली.

तेव्हा 'सरकारनं कर्जमाफी दिली असती, आमचे प्रश्न सोडवले असते, तर मोदींना प्रचाराचीही गरज पडली नसती', अशी टिप्पणी त्यांनी केली आहे.

महाराष्ट्र सरकारने घोषित केलेल्या कर्जमाफीची वाट राज्यातले अनेक शेतकरी पाहत आहेत. कर्जमाफीची प्रक्रिया सुरळीत चालू असल्याचा आणि निकषांमध्ये बसत असलेला कोणीही शेतकरी वंचित राहणार नाही, असा दावा सरकार करत असलं, तरीही प्रत्यक्षात परिस्थिती तशी नाही.

कर्जाखाली दबलेले शेतकरी अर्जाची शर्यत पार करूनही अद्याप कर्जमुक्तीच्या प्रतीक्षेत आहेत.

"सोसायटीचं पीककर्ज काढलं त्याला तीन-चार वर्ष झाली. 80 हजार रुपयांचं कर्ज काढलं, तर त्याच्यात सरकारनं 38 हजार रुपयांची कर्जमाफी दिली आहे, पण अजून तुम्हाला पोहोचली नाहीअसं बँकवाले म्हणतात. कोपराला नुसता गूळ लावलाय मुख्यमंत्र्यानं, काय चाटू पण देईना आणि माफी पण करेना," गुरलिंग मोदी डोळ्यांत पाणी आणून सांगत होते.

पाच एकराला दोन गुंठे कमी असलेल्या शेतात मोदींनी सोयाबीन लावलं होतं. "जमीन पेरली, सोयाबीन काढलं, तेव्हा तीन हजार क्विंटल रुपये भाव होता. आता 2500 आणि 2600 ने ओतून घेताहेत. कसं काय कर्ज फिटायचं?" मोदींचा सवाल आहे.

गुरलिंग मोदी शेतात काम करताना

आणि तो केवळ त्यांचाच नव्हे तर मराठवाडा-विदर्भातल्या कोरडवाहू जमिनीवर सोयाबिन घेणाऱ्या हजारो शेतकऱ्यांचा आहे. सरकार तीन हजारापेक्षा अधिक हमीभावाविषयी आश्वस्त करतं, पण बाजारात भाव पडतात.

मराठवाडा-विदर्भाच्या या कोरडवाहू पट्ट्यात शेतकरी तुरीवर अवलंबून होते, पण तेव्हाही भाव गडगडले आणि शेतकरी कोसळले. "दहा हजार तुरीला भाव होता, तो पाच हजारांवर टेकला. कसं काय कर्ज फिटावं?" तूर घेणारे गुरलिंग मोदी विचारतात. तुरीपेक्षा सोयाबिन साथ देईल असं वाटलं, तर यंदा त्यानंही दगा केला....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

लातूर जिल्ह्यातल्या भिसे वाघोलीचे शेतकरी गुरलिंग मोदी यांची आम्ही नोव्हेंबर 2017 मध्ये मुलाखत घेतली होती. शेतकऱ्यांवर कर्जबाजारी होण्याची वेळ का आली, याविषयी त्यांनी आपलं मत मांडलं होतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लालकृष्ण अडवाणी

भाजपने 182 उमेदवारांची पहिली यादी जाहीर केली. त्यात लालकृष्ण अडवाणी यांचं नाव नाही. राजकीय तज्ज्ञांच्या मते पुढील याद्यांमध्ये अडवाणी यांचं नाव असण्याची शक्यता खूपच कमी आहे.

भाजपला राजकीय पक्ष म्हणून बळकटी मिळवून देणारे शिलेदार लालकृष्ण अडवाणी गेल्या काही वर्षांत पक्षाच्या मुख्य प्रवाहातून बाजूला झाल्याचं चित्र आहे.

अडवाणी यांना तिकीट न मिळणं, त्यांच्या जागी गांधीनगरमधून अमित शहा यांना उमेदवारी घोषित होणं यामागचा अर्थ समजून घेण्याचा केलेला प्रयत्न.

गांधीनगर-अडवाणींचा बालेकिल्ला

गुजरातमधील गांधीनगर हा लालकृष्ण अडवाणींचा मतदारसंघ. 1991 मध्ये त्यांनी पहिल्यांदा या मतदारसंघातून निवडणूक लढवली. त्यानंतर 1998, 2004, 2009 आणि 2014 मध्ये त्यांनी याच मतदारसंघातून निवडणूक लढवून जिंकली. पाच वेळा म्हणजे साधारण पंचवीस वर्ष गांधीनगर आणि लालकृष्ण अडवाणी हे समीकरण पक्कं झालं होतं. मात्र आता या मतदारसंघातून अमित शहा नशीब आजमवणार आहेत.

अडवाणींना याची कल्पना होती

''निवडणुकांच्या उमेदवारीसंदर्भात घोषणा गुरुवारी झाली असली तरी लालकृष्ण अडवाणींना पक्षाने त्याचे संकेत आधीपासून दिले होते'', असं एमएस विद्यापीठातील राज्यशास्त्र विभागाचे प्राध्यापक अमित ढोलाकिया यांनी सांगितलं. मोदी-शहा जोडीने अडवाणींच्या कारकीर्दीला पूर्णविराम दिला का? या प्रश्नाला ढोलाकिया होकारार्थी उत्तर देतात. मात्र अडवाणी यांनी स्वत:हूनच बाजूला व्हायला हवं होतं. गेले अनेक वर्ष पक्षात ते एकाकी पडले आहेत. दिल्ली तसंच गुजरातमध्ये भाजप नेते अथवा कार्यकर्ते त्यांच्या संपर्कात नाही. त्यामुळे त्यांचा राजकीय प्रवास कोणत्या दिशेने जाणार हे स्पष्ट झालं होतं.

नरेंद्र मोदी आणि अमित शहा

ते पुढे म्हणतात, ''अमित शहा सध्या राज्यसभेचे खासदार आहेत. मात्र आता ते गांधीनगरसारख्या भाजपचा बालेकिल्ला असणाऱ्या महत्त्वपूर्ण मतदारसंघातून निवडणूक लढवणार आहेत. त्यांची सार्वजनिक लोकप्रियता वाढली याचं हे प्रतीक आहे. या मतदारसंघातून भाजपचा उमेदवार 1989 पासून निवडून येत आहे. त्यामुळे भाजपसाठी हा सुरक्षित मतदारसंघ आहे''.

मात्र अडवाणी यंदा निवडणूक लढण्यासाठी उत्सुक नव्हते. त्यांचं वयही झालं आहे. त्यामुळे निवडणूक न लढवणं अपेक्षित होतं असं टाईम्स ऑफ इंडियाचे माजी राजकीय संपादक राजीव शाह यांनी सांगितलं.

2014 निवडणुकांवेळी अडवाणी यांच्या राजकीय भवितव्याविषयी जे चित्र दिसत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

लोकसभा निवडणुकांसाठी भारतीय जनता पक्षाने पहिली यादी जाहीर केली. गुजरातमधील गांधीनगर या मतदारसंघातून भाजपचे राष्ट्रीय अध्यक्ष अमित शाह निवडणूक लढवणार आहेत. हा मतदारसंघ भाजपचे नेते लालकृष्ण अडवाणी यांचा बालेकिल्ला. अडवाणींना गांधीनगरमधून तिकीट नाकारून पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि अमित शाह जोडीने त्यांच्या राजकीय कारकीर्दीला पूर्णविराम दिला आहे का?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: लालकृष्ण अडवाणी, कल्याण सिंग, उमा भारती यांच्यावर बाबरी मशीद पाडण्याचा कट केल्याचा आरोप आहे. कारसेवकांनी 6 डिसेंबर 1992 रोजी बाबरी मशीद पाडली होती.

अयोध्येतील रामजन्मभूमी आणि बाबरी मशीद प्रकरणावर सुप्रीम कोर्टाने निकाल दिल्यानंतर 5 ऑगस्टला पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी राम मंदिराचं भूमिपूजन केलं. मात्र, या संपूर्ण आंदोलनात महत्त्वाची भूमिका बजावलेल्या अनेकांना राम मंदिर भूमिपूजनाला उपस्थित राहाता आलं नाही.

राम मंदिर आंदोलनात उमा भारती, लाल कृष्ण आडवाणी आणि मुरली मनोहर जोशी यांनी महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली होती पण त्यांना या भूमीपूजन सोहळ्याचं निमंत्रण देण्यात आलं नव्हतं . उमा भारती यांनी ट्वीट करून सांगितलं होतं की त्या या सोहळ्याला नसतील. मात्र, ऐनवेळी त्या या सोहळ्याला उपस्थित राहिल्या.

सर्वोच्च न्यायालयाने 9 नोव्हेंबर 2019 रोजी निकाल दिल्यानंतर भाजपते नेते सुब्रमण्यम स्वामी यांनी एक ट्वीट करुन विहिंपचे दिवंगत नेते अशोक सिंघल यांना भारतरत्न पुरस्कार द्यावा अशी मागणी केली होती.

राम मंदिर आंदोलनाचे ते एक प्रमुख नेते होते, चार वर्षांपुर्वी त्यांचे निधन झाले.

त्यांच्याबरोबरच भाजपचे ज्येष्ठ नेते लालकृष्ण अडवाणी यांनी या आंदोलनामध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावली होती.

सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्णयानंतर शिवसेनेचे पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे यांनी अडवाणी यांचे अभिनंदन केले आणि आपण अडवाणी यांना भेटून त्यांचे आशीर्वाद घेणार असल्याचं सांगितलं होतं.

तसेच भाजपा नेत्या उमा भारतीसुद्धा अडवाणी यांना भेटायला गेल्या होत्या. त्यानंतर माध्यमांशाी बोलताना 'आज अडवाणीजी के सामने माथा टेकना जरुरी है' असे त्यांनी विधान केलं होतं.

लालकृष्ण अडवाणी यांनी सोमनाथ ते अयोध्या अशी रथयात्रा काढली होती. त्यांना बिहारचे तत्कालीन मुख्यमंत्री लालूप्रसाद यादव यांनी समस्तीपूर जिल्ह्यात अटक करण्याचे आदेश दिले होते.

मुरली मनोहर जोशीसुद्धा 6 डिसेंबर 1992 रोजी अयोध्येतील वादग्रस्त परिसरात उपस्थित होते. त्यांनी वाराणसी, अलाहाबाद आणि कानपूरमधून संसदेत प्रतिनिधित्व केले आहे. ते सध्या भाजपच्या मार्गदर्शक मंडळात आहेत.

6 डिसेंबर 1992 रोजी मशीद पडली तेव्हा उत्तर प्रदेशच्या मुख्यमंत्रिपदी कल्याण सिंह होते. त्यांनी आणि पोलीस-प्रशासनाने कार सेवकांना जाणूनबुजून रोखले नाही असा त्यांच्यावर आरोप आहे.

कल्याणसिंह काही काळ भाजपमधून बाहेर पडले होते. त्यानंतर ते...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बाबरी मशीद खटल्याच्या सुनावणीसाठी भाजपचे ज्येष्ठ नेते लालकृष्ण आडवाणी, मुरली मनोहर जोशी, उमा भारती यांना न्यायलयात हजर राहण्याचा आदेश सर्वोच्च न्यायालयाने दिला आहे. 30 सप्टेंबरला सर्वोच्च न्यायालय यासंदर्भात निकाल देणार आहे.