डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना विषाणूची लागण झाली आहे की नाही हे तपासण्यासाठी येणाऱ्या रुग्णांच्या संख्येत वाढ होत आहे. हा आजार काय आहे आणि नेमके कोणते उपचार घ्यावे लागतात हे जाणून घेण्यासाठी

कोरोना व्हायरसमुळे होणारा कोव्हिड-19 हा श्वसनमार्गाचा आजार आहे. ताप, सर्दी, खोकल्याचा त्रास जाणवल्यास तातडीने रुग्णालयात जावे, या  विषाणूला मारून टाकण्याचा उपाय नाही. पण त्रासापासून आराम मिळण्यासाठी बाकीच्या सपोर्टिव्ह ट्रिटमेंट करता येऊ शकतात.

म्हणून प्रतिबंधात्मक उपाय करणं गरजेचं आहे. विशेषतः रोगप्रतिकारशक्ती कमी असलेल्या लोकांनी, गर्भवती, कॅन्सर रुग्ण यांनी जास्त काळजी घेण्याची गरज आहे, असं मत डॉ. अविनाश भोंडवे यांनी बीबीसीशी बोलताना व्यक्त केलं.

डॉ. भोंडवे इंडियन मेडिकल असोसिएशनच्या महाराष्ट्र शाखेचे अध्यक्ष आहेत. त्यांनी आपल्या मुलाखतीत कोरोना व्हायरसशी संबंधित अनेक शंकांचं निरसन केलं.

कोरोना व्हायरस आणि त्याच्यामुळे होणारा आजार कोव्हिड-19 यांची चर्चा सध्या सगळीकडे सुरू आहे. चीनमध्ये याची सुरुवात झाली. तर आता जगभरातल्या अनेक देशांमध्ये कोरोना व्हायरस जाऊन पोहोचला आहे. सध्या यामुळे चिंतेचं वातावरण आहे, पुरेशी माहिती उपलब्ध नसल्यामुळे याविषयी अनेक गैरसमज लोकांमध्ये निर्माण झाले आहेत.

कोरोना व्हायरसबाबत अधिक माहिती मिळवण्यासाठी बीबीसीने डॉ. अविनाश भोंडवे यांची मुलाखत घेतली. डॉ. भोंडवे यांची मुलाखत प्रश्नोत्तराच्या स्वरुपात पुढीलप्रमाणे -

1. कोरोना व्हायरसचा नेमका उगम कसा झाला, त्याचा प्रसार कसा झाला?

कोरोना व्हायरस हा आधीपासूनच अस्तित्वात होता. फक्त तो माणसापर्यंत आलेला नव्हता. वटवाघळांमार्फत तो माणसापर्यंत येऊन पोहोचला, असा अंदाज आहे. असे बरेच आजार आहेत, जे प्राण्यांमध्ये होते आणि आता माणसांमध्ये आले आहे. याला मोठ्या प्रमाणात झालेलं नागरीकरण कारणीभूत आहे.

त्या प्राण्यांच्या भूमीवर माणसाने अतिक्रमण केलं. त्यामुळे या प्राण्यांशी माणसाचा जास्त संपर्क होत आहे. याची लागण सर्वप्रथम चीनमध्ये झाली. चीन लोकांनी वटवाघळासारख्या एखाद्या प्राण्याचे मांस खाल्यामुळे तो मानवी शरीरात दाखल झाला.

2. सध्या याचा संसर्ग कोणत्या माध्यमातून होत आहे?

या विषाणूचा संसर्ग श्वसनमार्गातून होतो. सर्वप्रथम विषाणू नाकात, घशात आणि फुफ्फुसात जातो. त्यानंतर तो संपूर्ण शरीरात पसरतो. याची लागण झालेल्या रुग्णाला खोकला येतो. लागण झालेली व्यक्ती आपल्या आजूबाजूला...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना व्हायरसचा प्रादुर्भाव चीनमध्ये सर्वत्र पसरल्याच्या बातम्या येत आहेत. त्याच बरोबर भारतात एकूण 30 जणांना कोरोना विषाणूची लागण झाल्याचं वैद्यकीय अधिकाऱ्यांनी सांगितलं आहे. तसेच प्राथमिक चाचणीमध्ये कोरोना व्हायरसची लागण झाल्याची लक्षणं दिसणाऱ्यांची संख्या 23 वर गेली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना विषाणूच्या जागतिक साथीने आर्थिक संकट तर निर्माण केलंच शिवाय या काळात जागतिक मतभेद आणि प्रतिस्पर्धाही अधिक तीव्र झाल्या. अमेरिका आणि चीनच्या संबंधांवरही त्याचा मोठा परिणाम दिसून आला.

यावर्षी नागार्नो-काराबाख सारखे काही जुने वाद पुन्हा उफाळले.

भारत-चीन सीमेवर 45 वर्षांतला सर्वांत मोठा संघर्ष झडला.

मात्र, केवळ मतभेदच झाले अशातला भाग नाही. या संकटकाळात काही देश जवळ आले आणि दिर्घकालीन परिणाम करणारे काही ऐतिहसिक करारही झाले.

1. अमेरिकेचा तालिबानसोबतचा शांतता करार

अफगाणिस्तानावर अमेरिकेच्या हल्ल्याच्या तब्बल 18 वर्षांनंतर राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी त्याच तालिबानसोबत शांतता करार केला ज्या तालिबानची राजवट अमेरिकेने नेस्तेनाबूत केली होती. अफगाणिस्तानातून सैन्य माघारी बोलावणं, ट्रंप यांच्या 2016 च्या निवडणुकीतल्या आश्वासनांपैकी एक होतं.

अफगाणिस्तान-अमेरिका युद्धात मोठी मानवी किंमत मोजावी लागली. एका अंदाजानुसार या युद्धात 1 लाख 57 हजार लोक मारले गेले. यात 43 हजारांहून अधिक सामान्य नागरिक होते. आता तर 25 लाख अफगाणी नागरिक शरणार्थी आहेत.

अमेरिका आणि सहकारी देशांनाही या युद्धात मोठी किंमत चुकवावी लागली. अमेरिकेचे 2400 हून जास्त जवान मारले गेले. तर नाटो सदस्य देशांचे 1100 हून अधिक जवान मारले गेले. एका अंदाजानुसार अमेरिकेने अफगाणिस्तान युद्धावर 2 अब्ज डॉलर्सहून अधिक खर्च केले.

अफगाणिस्तानातून अमेरिकी सैन्य माघारी बोलवण्यासाठी 2020 साली अमेरिका आणि तालिबान यांच्यात ऐतिहासिक करार झाला. या करारानुसार अफगाणिस्तान सरकार आणि तालिबान यांच्यातही चर्चा होणार आहे.

जाणकारांच्या मते तालिबान अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंपद्वारे देण्यात येणारे संकेत समजून घेण्यात यशस्वी ठरला आणि त्यांनी संधीचा पुरेपूर वापर केला.

2016 ते 2018 या काळात पेंटागॉनमध्ये अफगाणिस्तान विषयाचे संचालक असणारे जेसन कॅम्पबेल मात्र या कराराच्या यशस्वीतेबाबत साशंक आहेत. मात्र, आजचा तालिबान पूर्वीपेक्षा अधिक व्यवहार्य असल्याचंही ते म्हणतात.

कॅम्पबेल यांच्या मते आजचा तालिबान अमेरिका आणि पाश्चिमात्य राष्ट्रांशी उत्तम संबंध ठेवू इच्छितो. विशेषतः व्यापार आणि विकासाच्या मुद्द्यांवर. ते म्हणतात, "1990 च्या काळात अफगाणिस्तान एक अपयशी राष्ट्र होतं. त्यामुळे त्यांना परत त्या काळात परत जायचं नाही."

2. इस्राईलचे बहरीन आणि संयुक्त अरब अमिरातशी संबंध...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

2020 या वर्षाने केवळ मानवी मनावरच नाही तर जागतिक राजकारणावरही गहिरा ठसा उमटवला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना विषाणूमुळे जसं आरोग्य संकट गडद झालंय तसंच आर्थिक संकटही घोंघावतंय. लॉकडाऊनमुळं तर या आर्थिक संकटाला आणखीच बळ मिळालंय. त्यामुळं आपापल्या राज्यांमधील उद्योगधंदे, कारखाने सुस्थितीत ठेवण्यासाठी आणि उद्योगांना प्रोत्साहन देण्यासाठी उत्तर प्रदेश, गुजरात, मध्य प्रदेश या राज्यांनी मोठी पावलं उचलली आहेत. मात्र, ही पावलं आता वादाचे विषय बनलेत.

सर्वप्रथम आपण कामगारांशी संबंधित कायद्यांबाबत कुठल्या राज्यानं काय बदल केलेत, कुठले बदलाचे प्रस्ताव मांडलेत, हे पाहू. त्यानंतर त्यासंबंधी कामगार संघटनांची भीती आणि भूमिका काय आहे, हे जाणून घेऊ.

कोरोनाशी लढण्याचं कारण पुढे करत देशातील काही राज्यांनी कामगार कायद्यांमधील काही तरतुदींना तीन वर्षांसाठी स्थगिती दिलीय. म्हणजे या कालावधीत कामगारांच्या हक्कांसाठीच्या काही तरतुदींसाठी उद्योगपती, मालक बंधनकारक नसतील, असा याचा सरळ अर्थ याचा होतो.

उत्तर प्रदेशातून सुरुवात

याबाबतचा देशात सर्वात पहिल्यांदा निर्णय उत्तर प्रदेशातील योगी सरकारनं घेतला. 6 मे रोजी झालेल्या मंत्रिमंडळ बैठकीत योगी सरकरानं राज्यात गुंतवणुकीला प्रोत्साहन देण्याचा मानस व्यक्त केला आणि कामगारांशी संबंधित कायद्यांपैकी चार कायदे वगळता सर्व कायद्यांच्या अंमलबजावणीस स्थगिती दिली.

इमारत आणि इतर बांधकाम कायदा 1996, नुकसान भरपाई कायदा 1923, वेठबिगारी पद्धत (निर्मूलन) कायदा 1976 आणि वेतनाबाबतच्या कायद्यातील कलम-5, हे चार कायदे योगी सरकारनं कायम ठेवलेत.

मध्य प्रदेश सरकारनं काय निर्णय घेतलाय?

मध्य प्रदेशातील शिवराजसिंह चौहान सरकारनं तर कामगार करार कायदा थेट 1,000 दिवसांसाठी रद्द करून टाकला. शिवाय, औद्योगिक विवाद कायदा आणि औद्योगिक संबंध कायदाही रद्द केलेत.

50 पर्यंत कामगारसंख्या असलेल्या कंत्राटदाराला नोंदणीची गरज नाही, कारखान्याला तीन महिन्यांपर्यंत निरीक्षणाचं बंधन नाही, उद्योगाला एका दिवसात परवाना मिळणार, स्टार्टअप्सना एकदाच नोंदणी करण्याची मुभा, कामाचे तास 8 वरून 12 तास, सकाळी 6 पासून मध्यरात्रीपर्यंत दुकानं सुरू ठेवण्यास परवानगी, इत्यादी निर्णय मध्य प्रदेशनं घेतलेत.

1982 झालेल्या भोपाळ गॅस गळती अपघातानंतर मध्य प्रदेशात 'कामगार कल्याण निधी'ची स्थापना करण्यात आली होती. त्यात प्रत्येक वर्षी कंपन्यांनी कामगारांनुसार विशिष्ट रक्कम या निधीत जमा करणं अनिवार्य होतं. ही निधीची योजनाच मध्य प्रदेश सरकारनं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

औद्योगिक क्रांतीआधी जशी कामगारांची बिकट स्थिती होती, तशीच स्थिती आता निर्माण होण्याची भीती कामगार संघटनांना वाटतेय. या भीतीला कारण आहे उत्तर प्रदेश, मध्य प्रदेश आणि गुजरातसारख्या काही राज्यांनी कामगार कायद्याबाबत घेतलेले निर्णय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना व्हायरस

अधिकाऱ्यांच्या मते हा व्हेरिएंट वेगाने हवेतून पसरतो.

हा व्हेरिएंट धोकादायक असल्याचं व्हिएतनामचे आरोग्यमंत्री विएन थान लॉन्ग यांनी सांगितलं.

जानेवारी 2020 मध्ये कोरोना विषाणूची ओळख झाल्यापासून आतापर्यंत अनेक म्यूटेशन्स पाहायला मिळत आहेत.

विषाणू आपलं स्वरूप सातत्याने बदलतो म्हणजे म्युटेट होतो. बहुतांश व्हेरिएंट निष्प्रभ होतात. मात्र काही म्युटेशन नंतर अधिक जीवघेणे होतात.

लसीकरण

रॉयटर्स वृत्तसंस्थेने दिलेल्या बातमीनुसार, भारत आणि इंग्लंडमध्ये आढळणाऱ्या कोरोनाच्या दोन व्हेरिएंटच्या लक्षणं मिळून हा व्हेरिएंट तयार झाल्याचं व्हिएतनामच्या आरोग्यमंत्र्यांनी सांगितलं.

एका सरकारी बैठकीत ते म्हणाले, नवा व्हेरिएंट म्युटेशनसह भारतीय व्हेरिएंट आहे. हा मूळ रुपाने इंग्लंडचा व्हेरिएंट आहे. हा अतिशय धोकादायक आहे.

ते पुढे म्हणाले, "नवा व्हेरिएंट आधीच्या तुलनेत जीवघेणा आहे. हा हवेत वेगाने फैलावतो. नव्या रुग्णांच्या परीक्षणानंतर नवा व्हेरिएंट समोर आला आहे."

याचं जेनेटिक कोड लवकरच उपलब्ध होईल असं ते म्हणाले.

जागतिक आरोग्य संघटनेचं काय म्हणणं?

रॉयटर्सनुसार, जागतिक आरोग्य संघटना व्हिएतनामच्या व्हेरिएंटचा अभ्यास करत आहेत.

जागतिक आरोग्य संघटनेच्या तांत्रिक प्रमुख मारिया वॅन केरखोवा यांनी इमेलच्या माध्यमातून सांगितलं की, व्हिएतनामच्या व्हेरिएंटचा आम्ही अभ्यास करत आहोत.

तिथे आम्ही व्हिएतनामच्या आरोग्य मंत्रालयाच्या बरोबरीने काम करत आहोत. लवकरच यासंदर्भात अधिक तपशील गोळा करत आहेत.

भारतातला व्हेरिएंटही धोकादायक

भारतात गेल्या वर्षी ऑक्टोबरमध्ये कोरोनाचा व्हेरिएंट आढळला होता. B.1.617.2  असं त्याचं शास्त्रीय नाव आहे. इंग्लंडमध्ये आढळलेल्या B.1.1.7 पेक्षा हा धोकादायक असल्याचं स्पष्ट झालं.

संशोधनाच्या आधारे, फायझर आणि अस्ट्राझेनका लशीचे दोन डोस भारतात आढळलेल्या कोरोना व्हेरिएंटविरुद्ध परिणामकारक आहेत. मात्र लशीचा एक डोस परिणामकारक नाही.

तूर्तास कोरोना विषाणूच्या म्यूटेशनमुळे मोठ्या लोकसंख्येत गंभीर आजार पसरल्याचे पुरावे नाहीत.

कोरोना लसीकरण

कोरोना विषाणूचं मूळ स्वरूप ज्येष्ठ नागरिक म्हणजे सहव्याधी असणाऱ्या आणि वय जास्त असलेल्या नागरिकांसाठी धोकादायक मानलं गेलं.

ज्या ठिकाणच्या लोकांना लस मिळालेली नाही तिथे विषाणू वेगाने पसरतो आहे. त्यामुळे मोठ्या प्रमाणावर लोक जीव गमावत आहेत.

व्हिएतनाममध्ये...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

व्हिएतनाममध्ये कोरोना विषाणूचा एक नवा व्हेरिएंट सापडला आहे. भारत आणि इंग्लंड यांच्यात आढळणाऱ्या कोरोना विषाणूच्या व्हेरिएंटशी साधर्म्य साधणारा हा नवा व्हेरिएंट आहे. त्यामुळे याला हायब्रिड स्ट्रेन म्हटलं जात आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना व्हायरस

अनेकदा हा बदल अर्थहीन असतो तर काही वेळेस विषाणू स्वत:मध्ये असा काही बदल करतो की त्याचं स्वरूप आणखी विनाशकारी होतं. त्यातून आपल्याला संसर्ग होण्याचा धोका वाढतो.

त्याची त्रास देण्याची क्षमता म्हणजे आपल्याला बाधित करण्याची क्षमता वाढणं हे विषाणूसाठी विजयी होण्यासारखं आहे.

कोरोना विषाणूचा एक आणखी प्रकार विकसित झाला आहे का? याचे काही ठोस पुरावे नाहीत. आग्नेय इंग्लंडमध्ये अशी शक्यता वर्तवली गेली आहे. माणसांना आणखी सहजतेने तो संक्रमित करू शकतो. नव्याने विकसित झालेला कोरोना विषाणू माणसाच्या शरीरात शिरल्यास आणखी गंभीर लक्षणं दिसतात. या विषाणूच्या ताकदीपुढे लसही प्रभावहीन ठरू शकते.

शास्त्रज्ञांचं दोन गोष्टींकडे काटेकोर लक्ष आहे. कोरोना रुग्णांची संख्या जास्त आहे अशा ठिकाणी कोरोना विषाणूची पातळी वाढते आहे.

हा धोक्याचा इशारा आहे मात्र याचे दोन अर्थ असू शकतात. विषाणूची अंतर्गत संरचना बदलली आहे जेणेकरून कमीत कमी वेळात माणूस संक्रमित होईल.

विषाणू योग्य वेळी योग्य व्यक्तींच्या शरीरात गेला तर त्याचा मुक्त संचार सुरू होतो. उन्हाळ्यात सुट्टीवर असताना लोकांना त्याची लागण झाली. घरी परतताना ते संक्रमित झाले. याला स्पॅनिश स्ट्रेन म्हटलं गेलं.

कोरोना लस

प्रयोगशाळेतल्या प्रयोगांनंतर हे स्पष्ट होऊ शकेल की कोरोना विषाणूचा हा नवा प्रकार मूळ विषाणूइतकाच घातक आहे का त्यापेक्षा अधिक संसर्ग घडवू शकतो.

विषाणूची संरचना कशी बदलली हे वैज्ञानिकांनाही कोड्यात टाकणारं आहे.

"कोरोना विषाणूत सातत्याने बदल होत आहेत. आम्ही अपेक्षा केली होती त्यापेक्षाही बरेच जास्त. काही बदल अनोखे आहेत," असं युकेतील कोव्हिड19 जिनोमॅक्स प्राध्यापक निक लोमन यांनी सांगितलं.

कोरोना विषाणूच्या परिवर्तनाचे दोन प्रकार आहेत. त्यांच्या अगम्य नावांकरता क्षमस्व.

विषाणूंमध्ये दोन प्रकारे जनुकीय बदल होतात. त्यांच्या अवघड नावांमुळे मी तुमची माफीच मागायला हवी. हे दोन्ही जनुकीय बदल कोरोना विषाणूवरच्या वर आलेल्या म्हणजेच स्पाईक्समधल्या प्रथिनांमध्ये आढळतात.

याच्या सहाय्याने हा विषाणू मानवी शरीरात प्रवेश करतो आणि मानवी पेशींवर ताबा मिळवतो. हा जनुकीय बदल N 501 (मी तुम्हाला या नावाबद्दल आधीच सांगितलं होतं) यामुळे कोरोनाच्या स्पाईक्सच्या महत्त्वाच्या भागात बदल होतो. याला रिसेप्ट बाईडींग डोमेन म्हणतात.

इथे पहिल्यांदा आपल्या शरीराच्या पेशींच्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना संदर्भात बातमी करताना मी एक गोष्ट ध्यानात घेतो. कोरोना विषाणूचं वर्तन बदललं आहे का?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना व्हायरस

व्हायरसपासून बचावाचे अनेक चुकीचे सल्ले सध्या दिले जातायत. बीबीसी न्यूजने यापैकी काही सल्ल्यांची पडताळणी केली.

पेपर कपमध्ये चहा पिणं

चहाचा एक कप तुम्हाला या व्हायरसच्या संसर्गापासून रोखू शकतो, असा दावा सोशल मीडियावर केला जातोय. यामध्ये चीनच्या डॉक्टर ली वेन्लियांग यांचा दाखला देण्यात आलाय.

डॉ. ली हे यांनी जगाला सर्वांत आधी या व्हायरसचा धोका सांगितला होता आणि याच व्हायरसमुळे त्यांचा मृत्यू झाला, असंही या मेसेजमध्ये म्हटलं गेलंय.

चहामध्ये आढळणारा मिथाइलजेन्थाइन हा घटक व्हायरसची तीव्रता कमी करत असल्याचं डॉ. वेन्लियांग यांनी आपल्या केस फाईलमध्ये लिहिलं होतं, असा दावा या मेसेजमध्ये करण्यात आलाय. शिवाय या माहितीच्या आधारेच चीनच्या हॉस्पिटल्सनी कोव्हिड-19 च्या रुग्णांना दिवसातून 3-4 वेळा चहा द्यायला सुरुवात केल्याचं ही यात म्हटलंय.

बीबीसीने याविषयी तपासणी केली तेव्हा कळलं की मिथाईलजेन्थाइन नावाचा हा घटक चहासोबतच कॉफी आणि चॉकलेटमध्येही असतो. पण डॉ. वेन्लियांग याविषयी काही संशोधन करत होते, याविषयीचा कोणताही पुरवा मिळाला नाही. ते या व्हायरसविषयीचे तज्ज्ञ नव्हते. ते नेत्रतज्ज्ञ होते.

शिवाय, चीनच्या कोणत्याही हॉस्पिटलमध्ये कोव्हिड 19च्या रुग्णांना आवर्जून चहादेखील दिला जात नाहीये.

चहाचं सेवन कोरोना व्हायरसचा संसर्ग रोखू शकतं, हा दावा चुकीचा आहे.

गोमूत्र आणि शेण

अनेक रोगांवरचा इलाज म्हणून भारतामध्ये गोमूत्र आणि शेण वापरण्याचे उपाय सूचवले जातात.

भाजप खासदार सुमन हरीप्रिया

भारतीय जनता पक्षाच्या खासदार सुमन हरीप्रिया यांनीही कोरोना व्हायरसवरचा उपाय म्हणून गोमूत्र आणि शेण वापरण्याचा सल्ला दिलाय. त्या म्हणाल्या, "गाईच्या शेणाचे अनेक फायदे आहेत. मला वाटतं की याने कोरोना व्हायरसही संपुष्टात आणता येईल. गोमूत्रही फायदेशीर ठरू शकतं."

गोमूत्राच्या तथाकथित 'अँटी बॅक्टेरियल' गुणधर्मांविषयी यापूर्वी संशोधन झालेलं आहे.

कोरोना व्हायरसवरचा इलाज म्हणून गोमूत्राचा प्रचार करण्यासाठी एका हिंदुत्त्ववादी गटाने दिल्लीमध्ये गोमूत्र प्राशनाचा कार्यक्रम आयोजित केला होता. पण इंडियन व्हायरोलॉजिकल सोसयटीच्या डॉ. शैलेंद्र सक्सेना यांनी बीबीसीला सांगितलं, "गोमूत्रामध्ये अँटी व्हायरल गुण असतात याचा कोणताही वैद्यकीय पुरावा नाही."

ते म्हणतात, "गाईच्या शेणाच्या वापराचा उलट परिणाम होऊ शकतो. कारण जर त्यामध्ये कोरोना विषाणू...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना व्हायरसचं संक्रमण रोखण्यासाठी पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी 21 दिवसांचा देशव्यापी लॉकडाऊन जाहीर केलेला आहे. पण या व्हायरसचा प्रसार रोखण्यासाठीचे उपाय आणि उपचार याबद्दलच्या इनेक गोष्टी ऐकायला मिळत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना व्हायरस

हे बोलता बोलता आरिफ यांच्या डोळ्यात अश्रू दाटून आले होते.

आरिफ मुंबई ते काश्मीरच्या राजौरीपर्यंतचा 2100 किलोमीटरचा प्रवास करण्यासाठी सायकलवरच निघाले होते. आपल्या वडिलांना जिवंत पाहू शकतो की नाही याबाबत त्यांच्या मनात शंका होती.

पण आता आरिफ यांचे वडील चंदिगढच्या पीजीआय हॉस्पिटलमध्ये दाखल आहेत. त्यांच्यावर उपचार सुरू असून आरिफसुध्दा त्यांच्यासोबत आहेत.

कोरोना व्हायरसचा प्रसार रोखण्यासाठी भारत सरकारने 25 मार्चपासून 21 दिवसांचं लॉकडाऊन केलं होतं. त्यामुळे 14 एप्रिलपर्यंत देशात सगळं काही बंद आहे.

पण यादरम्यान आरिफ यांना घरून फोन आला. त्यांचे वडील वजीर हुसेन यांची तब्येत बिघडल्याचं कळल्यानंतर आरिफ अस्वस्थ झाले होते.

घरी जाण्याची काही सोय होईल का, याची त्यांनी चाचपणी केली. पण कोणताच मार्ग उपलब्ध नसल्यामुळे त्यांनी मुंबई ते काश्मीर सायकलवर जाण्याचा निर्णय घेतला.

कोरोना व्हायरस

सीआरपीएफची मदत कशी मिळाली?

आरिफ यांनी आपल्या संपूर्ण प्रवासाचा घटनाक्रम बीबीसीला फोनवर सांगितला.

ते सांगतात, माझ्या वडिलांना हृदयविकाराचा झटका बसला होता. लॉकडाऊन असल्यामुळे जायची कोणतीच सोय नव्हती. मी प्रयत्न केला, पण काहीच मदत मिळू शकली नाही. म्हणून मग मी सायकल विकत घेतली आणि 2 एप्रिलला घरी काश्मीरला निघालो.

आरिफ रस्त्यावरून काश्मीरच्या दिशेने पुढे जात होते. लोक त्यांना पाहून विचारपूस करत होते. दीपेश नामक एका तरूणाने आरिफ यांचा व्हीडिओ बनवून सोशल मीडियावर शेअर केला.

काही लोकांनी आरिफ यांची कहाणी सीआरपीएफच्या हेल्पलाईवर शेअर केली. आरिफ यांच्याबद्दल माहिती मिळताच सीआरपीएफ तातडीने त्यांच्या मदतीसाठी पुढे आली.

जम्मू-काश्मीरमध्ये सीआरपीएफचे विशेष महासंचालक झुल्फिकार हसन यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं, आम्ही आरिफशी संपर्क साधला. त्यांना थांबवण्यासाठी प्रयत्न केले. दरम्यान आमचं पथक त्यांच्या वडिलांपर्यंत पोहोचण्यासाठी प्रयत्न करत होतं.

कोरोना व्हायरस

हसन सांगतात, राजौरीमध्ये आम्ही आरिफच्या पत्त्यावर गेलो. त्यांच्या वडिलांची तब्येत खूपच बिघडली होती. त्यांना तातडीने जिल्हा रुग्णालयात नेण्यात आलं. त्यांनी जम्मूला घेऊन जाण्याचा सल्ला दिला. तिथं त्यांना हेलिकॉप्टरने नेलं. पण जम्मूतल्या डॉक्टरांनी त्यांना चंदीगढला नेण्यास सांगितलं. त्यामुळे आरिफच्या वडिलांना पीजीआय हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आलं. सध्या इथंच त्यांच्यावर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

माझ्या वडिलांचे प्राण सीआरपीएफमुळेच वाचू शकले. मी आयुष्यभर त्यांचा ऋणी राहीन.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना व्हायरस आणि त्यामुळे लावण्यात आलेल्या निर्बंधांदरम्यान टेक्नॉलॉजीची मदत घेत सोनीने या शोची तयारी सुरू केली. यावेळी स्पर्धक या टीव्ही चॅनलच्या अॅपद्वारे ऑडिशन देतील आणि सुरुवातीच्या टप्प्यातला इंटरव्ह्यू  व्हीडिओ  कॉलद्वारे होईल.

याचा प्रोमोही कदाचित तुम्ही पाहिला असेल. अमिताभ बच्चन यांनी त्यांच्या घरूनच त्यांच्या कॅमेऱ्याने शूट करून हा प्रोमो पाठवला होता.

फिल्म असो, नाटकं, टीव्ही किंवा संगीत, येत्या काळात मनोरंजनाचं असं नवीन रूप आपल्याला पहायला मिळणार आहे.

डिजिटल आणि ओटीटी (OTT)

एखाद्या सिनेप्रेमीसाठी आवडता हिरो वा हिरोईन किंवा दिग्दर्शकाची फिल्म थिएटरमध्ये जाऊन पाहणं हा एक वेगळाच अनुभव असतो. त्यातही फर्स्ट डे फर्स्ट शो.

पण गेल्या आठवड्यात जेव्हा अमिताभ बच्चन यांचा गुलाबो सिताबो हा सिनेमा रिलीज झाल्यानंतर सिनेमागृहांच्या बाहेर रांग लागली नाही. रात्री 12 वाजता लोकांनी घरबसल्या अॅमेझॉन प्राईमवर हा सिनेमा पाहिला.

मी देखील रात्री 12 वाजता हा सिनेमा पाहून घरबसल्या यावर रिव्ह्यू लिहिला.

कोरोना व्हायरसच्या संसर्गामुळे आता चित्रपटगृह पुन्हा कधी सुरू होतील हे सांगता येणार नाही. गुलाबो सिताबोप्रमाणेच इतर अनेक सिनेमे आता ओव्हर द टॉप (OTT) प्लॅटफॉर्म्सवर रिलीज करण्यात येणार आहेत.

कोरोनानंतरच्या जगात गाडीत बसून मोठ्या पडद्यावर पाहावे लागणार नवे सिनेमे...

लवकरच विद्या बालनचा शकुंतला हा सिनेमा अॅमेझॉन प्राईमवर रिलीज होईल. तर तामिळ - तेलुगु फिल्म पेंग्विन शुक्रवारी अॅमेझॉनवर रिलीज झालाय.

ग्राहकांचा कल समजून त्यानुसार धोरणं आखण्यात येत असून ग्राहकांना घरातच सिनेमाचा चांगला अनुभव घडवण्याचं आपलं उद्दिष्टं असल्याचं अॅमेझॉन प्राईम व्हिडिओचे भारतासाठीचे कंटेन्ट हेड विजय सुब्रमण्यम सांगतात.

नेटफ्लिक्स पार्टी - दूर असूनही एकत्र

फिल्म्स वा सिनेमा हे भारतातलं कदाचित मनोरंजनासाठीचं सगळ्यात मोठं माध्यम आहे.

थिएटरला सगळ्यांनी एकत्र मिळून जाणं, एखाद्या विनोदी सीनवर सगळ्यांसोबत हसणं, उदास करणाऱ्या सीनदरम्यान थिएटरमधल्या अंधारात मूकपणे अश्रू गाळणं... त्या सिनेमागृहात अनेक अनोळखी लोकं एकत्र, एकाच प्रकारच्या भावभावना अनुभवत असतात.

पण कोरोना व्हायरसच्या सध्याच्या काळात चित्रपट तयार करणाऱ्यांनीच नाही तर चित्रपट पाहणाऱ्यांनीही मनोरंजनाची नवी माध्यमं धुंडाळली आहेत.

कोरोना व्हायरसमुळे झालेल्या लॉकडाऊनमुळे 21...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतातल्या टीव्हींवर आता लवकरच पुन्हा एका 'लॉक किया जाए' असा आवाज ऐकू येणार आहे. कारण लॉकडाऊन लावण्यात आल्यापासून ते उठवण्यात येण्यादरम्यानच्या काळात 'कौन बनेगा करोडपती' हा शो प्रेक्षकांचं पुन्हा मनोरंजन करायला सज्ज झालाय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना व्हायरस आणि लॉकडाऊनमुळे महाराष्ट्रातल्या राजकारणाने काही काळ विश्रांती घेतली होती. पण गेल्या काही दिवसांपासून या विधान परिषद निवडणुकीमुळे राज्यातल्या राजकीय हालचालींना पुन्हा वेग आलं होतं.

21 मे रोजी राज्यात विधानपरिषदेच्या 9 रिक्त जागांसाठी मतदान होणार आहे. उमेदवारी अर्ज भरण्याची शेवटची तारीख 11 मे आहे. 24 एप्रिल रोजी होणारी ही निवडणूक कोरोना संकटामुळे पुढे ढकलण्यात आली होती.

या 9 रिक्त जागांसाठी विधानसभेतील आमदार मतदान करतील. संख्याबळाचा विचार केल्यास भारतीय जनता पक्षाच्या 3 आणि महाविकास आघाडीच्या 5 जागा निवडून येणं सहज शक्य आहे. तर उर्वरित एका जागेसाठी भाजपला महाविकास आघाडीपेक्षा कमी मतांची गरज आहे. त्यानुसारच भाजपने 4 उमेदवार जाहीर केले आहेत.

महाविकास आघाडीच्या रणनीतीनुसार शिवसेना 2, राष्ट्रवादी काँग्रेस 2 आणि काँग्रेस एका जागेवर निवडणूक लढवण्याची शक्यता आधीच होती. पण काँग्रेसनेच महाविकास आघाडीतील इतर दोन पक्षांच्या आधीच दोन उमेदवारांची घोषणा केल्यामुळे राजकीय रंगत निर्माण झाली होती.

मात्र आता संजय राऊतांच्या या घोषणेनंतर चित्र बरंच स्पष्ट झालं आहे. यानंतर काँग्रेस प्रदेशाध्यक्ष बाळासाहेब थोरात यांनी बीबीसी मराठीच्या दिपाली जगताप यांच्याशी बोलताना सांगितलं, "कोरोना संकट मोठं आहे. अशा परिस्थितीमध्ये इलेक्शन मॅनेजमेंट सांभाळणं अवघड आहे. मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनीही आम्हाला विनंती केली. त्यामुळे एक अर्ज मागे घेण्याचा निर्णय घेतला आहे, आणि राजेश राठोड यांची उमेदवारी कायम ठेवण्यात आली आहे."

यादरम्यान, दोन्ही पक्षांमध्ये "नाराजी नाही," असंही त्यांनी स्पष्ट केलं. "राजकारणात चर्चा करून असे निर्णय घ्यावेच लागतात," असं थोरात यावेळी म्हणाले.

कोणत्या पक्षाकडून कुणाला उमेदवारी?

भाजपने सर्वप्रथम चार उमेदवार 8 मे रोजी जाहीर केले. यामध्ये प्रवीण दटके, गोपीचंद पडळकर, डॉ. अजित गोपछडे आणि रणजितसिंह मोहिते पाटील यांचा समावेश आहे.

त्यानंतर काँग्रेसने 9 मे रोजी आपल्या दोन उमेदवारांची घोषणा केली होती. राज्याचे महसूल मंत्री आणि काँग्रेसचे महाराष्ट्र प्रदेशाध्यक्ष बाळासाहेब थोरात यांनी ट्वीट करून राजेश राठोड आणि राजकिशोर उर्फ पापा मोदी यांना विधान परिषदेची उमेदवारी देत असल्याचं सांगितलं आहे.

मात्र 10 मे रोजी संध्याकाळी पापा मोदी यांची उमेदवारी मागे घेण्यात आली.

तर राष्ट्रवादी काँग्रेसकडून शशिकांत शिंदे आणि...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"राज्यातील करोना संकट आणि मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांची उमेदवारी याचा विचार करून कॉंग्रेस पक्षाने एक ऊमेदवार मागे घेण्याची भूमिका घेतली. मी प्रदेश अध्यक्ष ना. बाळासाहेब थोरात व ना.अशोक चव्हाण यांचा आभारी आहे," असं ट्वीट करत महाराष्ट्रात विधान परिषदेची निवडणूक बिनविरोध होईल, अशी घोषणा शिवसेनेचे नेते आणि खासदार संजय राऊत यांनी केली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना व्हायरस काळात चांगली कामगिरी बजावणाऱ्या पत्रकारांना कोव्हिड योद्धा पुरस्कारांचं वितरण करण्यात आलं, त्यावेळी उद्धव ठाकरे बोलत होते.

यावेळी उद्धव ठाकरे म्हणाले, "जेव्हा कोव्हिड आला तेव्हा मला प्रशासकीय अनुभव नव्हता. अर्थसंकल्पीय अधिवेशन होतं तेव्हाच वाटलं हॉस्पिटल कमी पडणार... असं एका क्षणी वाटलं लष्कराला तरी पाचारण करावं लागणार नाही ना...?

"कोरोनाच्या पहिले दोन महिने पहाटे पहाटे पर्यंत व्हीडीओ कॉन्फरन्सद्वारे सगळं ठरवत होतं. अनेक गोष्टी कळत कळत आपण इथपर्यंत आलो. जेव्हा 24 मार्चला लॉकडाऊन जाहीर झाला त्याआधी 17 तारखेपासून मजुरांसाठी केंद्राकडे ट्रेन मागत होतो. पण तेव्हा 'अभी नही' वगैरे झालं. मग नंतर ते चालत निघाले." असं म्हणत ठाकरे यांनी केंद्रावर टीका केली.रात्रीच्या संचारबंदीचं कारण काय या प्रश्नालाही ठाकरे यांनी उत्तर दिलं.

ते म्हणाले, "रात्रीची संचारबंदी... मग अनेकजण विचारतात दिवसा कोरोना येत नाही का? थोडी बंधन लोकांवर राहिली पाहिजेत. युकेमध्ये कोरोनाचा दुसरा प्रकार आला. आपण विमानं बंद केली. टेस्टींग वाढवलं.  पण विविध देशात विविध स्ट्रेन येतायत. आपण दरवाजे बंद केले आहेत. पण एखादी खिडकी उघडी राहिली तर काय? हा कोणी विचारच केला नाही. तेव्हाही ही त्रिसूत्री कामी येईल.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"कोरोनाची साथ सुरू झाली तेव्हा आपल्याला प्रशासकीय अनुभव नव्हता. रुग्णालयंही कमी पडणार असं वाटत असल्यामुळे राज्यात लष्कराला पाचारण तर करावं लागणार नाही ना, अशी भीती वाटली होती", असं वक्तव्य मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी केलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना व्हायरस जगातून नष्ट होण्यासाठी दोन वर्षांचा कालावधी लागू शकतो, असं वक्तव्य जागतिक आरोग्य संघटनेचे (WHO) प्रमुख डॉ. टेड्रोस अॅधेनॉम घेब्रेयेसूस यांनी केलं होतं.

त्यांच्या या वक्तव्याच्या पार्श्वभूमीवरच मार्क यांनी कोरोना आपल्यातून जाणार नसल्याचं म्हटलं आहे.

मार्क यांच्या मते लोकांनी वेळोवेळी लसीकरण करून घेणं हाच त्यावरचा एकमेव उपाय असेल.

शुक्रवारी (21 ऑगस्ट) जागतिक आरोग्य संघटनेच्या जिनिव्हा येथील मुख्यालयात माध्यमांशी बोलताना डॉ. टेड्रोस अॅधेनॉम घेब्रेयेसूस म्हणाले, "आशा आहे की दोन वर्षांच्या आत कोरोनाच्या संकटातून बाहेर येऊ."

1918 मध्ये आलेली स्पॅनिश फ्लूची साथ संपण्यासही दोन वर्षांचा काळ लागला होता, असंही डॉ. घेब्रेयेसूस यांनी म्हटलं होतं.

"1918 च्या तुलनेत जगाची लोकसंख्या कितीतरी पटीनं वाढली आहे. त्यामुळे ही जागतिक साथ रोखण्यासाठी लसीकरण हाच पर्याय आहे. अर्थात, लशीमुळे कोरोनाही देवीप्रमाणे नष्ट होईल, असं समजणं गैर आहे," असं मार्क यांनी म्हटलं.

कोरोना फ्लूप्रमाणे आपल्यामध्ये राहील आणि ठराविक काळानं लसीकरण करून घेणं आवश्यक असेल.

"सध्या जग पूर्वीपेक्षा जास्त एकमेकांशी जोडलेलं आहे. अशा स्थितीत व्हायरस पसरण्यासाठी जास्त वाव मिळतो. पण सध्या तंत्रज्ञानानेही प्रगती केली आहे, त्यामुळे कमी वेळेत कोरोना नष्ट करण्याची आपल्याकडे क्षमता आहे," असं घेब्रेयेसूस म्हणाले.

आपल्या भाषणादरम्यान घेब्रेयेसूस यांनी राष्ट्रीय एकता आणि जागतिक एकता या मुद्द्यांवर भर दिला.

1918 मध्ये पसरलेल्या स्पॅनिश फ्लूमुळे सुमारे 5 कोटी लोकांचा मृत्यू झाला. कोरोना व्हायरसमुळे आतापर्यंत 8 लाख जण मृत्यूमुखी पडले असून 2 कोटींहून जास्त लोकांना या विषाणूची लागण झालेली आहे.

PPE किट्सच्या भ्रष्टाचारासंबंधी प्रश्नानांही उत्तरं

डॉ. टेड्रोस यांनी आपल्या पत्रकार परिषदेदरम्यान पीपीई किट्सच्या भ्रष्टाचारसंबंधित प्रश्नांनाही उत्तरं दिली.

"आरोग्य कर्मचारी आपला जीव धोक्यात घालून लोकांची सेवा करत आहेत. ते आपल्या कामादरम्यान या पीपीई किटचा वापर करतात. पीपीई किटमध्ये भ्रष्टाचार होत असल्यास हा गंभीर गुन्हा आहे, माझ्या मते तर ही हत्याच आहे," असं ते म्हणाले.

दरम्यान, डॉ. घेब्रेयेसूस यांनी विविध देशांच्या कोरोना स्थितीचा आढावा घेऊन संबंधित प्रश्नांवर चर्चाही केली.

दक्षिण आफ्रिकेत पीपीई किटची समस्या मोठ्या प्रमाणावर दिसून येत आहे....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना व्हायरस पूर्णपणे नष्ट होणार नाही, तो आपल्यातच राहणार असल्याचं मत युके सरकारच्या सायंटिफिक अॅडव्हायजरी ग्रुप फॉर इमर्जन्सीजचे (SAGE) सदस्य सर मार्क वॉलपोर्ट यांनी नोंदवलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना व्हायरस प्राण्यांमधून पसरत नाही, असं जागतिक आरोग्य संघटनेनं सांगूनही चीनमधील लोक कुत्र्यांना घरात ठेवण्यास तयार नाहीत. किंवा ज्यांना कोरोना व्हायरसची लागण झालीय, असे लोक आपल्या पाळीव कुत्र्यांना सोबत ठेवू शकत नाहीत. त्यामुळं कुत्र्यांना रस्त्यावर सोडून दिलं जातंय.

मात्र, अशा स्थितीतही आपल्यातली संवदेनशील आणि माणुसकी जपणारी माणसंही काही कमी नाहीत.

अनेक समाजसेवी माणसं कुत्र्यांना जवळ करतायत, आसरा देतायत.

बीबीसीनं चीनमधील वुहान शहरातील अशाच एका स्वयंसेवी व्यक्तीशी संवाद साधला. वुहान हे कोरोना व्हायरसचं केंद्र बनलंय. इथूनच जगभरात कोरोना व्हायरस पसरला.

ती व्यक्ती म्हणाली, "या एका महिन्यात मी अनेक कुत्र्यांची सुटका केलीय. यातले अनेक कुत्र्यांना त्यांच्या मालकांनी सोडून दिलं होतं."

कुणा व्यक्तीला कोरोना व्हायरसची लागण झाल्याचं लक्षात आल्यास, त्या व्यक्तीला इतरांपासून वेगळं ठेवलं जातं. परिणामी त्यानं समजा कुत्रा किंवा इतर प्राणी पाळला असेल, तर त्याच्यावर बेघर होण्याची वेळ येते.

अशा पाळीव प्राण्यांना एका महिलेनी आश्रय दिला आहे. त्यांना आपली ओळख जाहीर करायची नाही.

आपली ओळख उघड झाली तर आपल्या समस्या वाढतील अशी भीती त्या व्यक्तीला वाटत असल्यामुळे बीबीसीने त्याची ओळख जाहीर न करण्याचा निर्णय घेतलाय.

त्यांच्याकडे 35 कुत्री आणि 28 मांजरी आहेत. त्यांच्या अपार्टमेंटमध्येच त्यांननी 'रेस्क्यू होम' (निवारा केंद्र) बनवलं आहे.

"इथं खूपच वाईट स्थिती आहे. आम्हाला बाहेर पडू दिलं जात नाहीय. प्राण्यांसाठीचे खाद्यपदार्थ संपण्याची मला भिती वाटतेय. शिवाय, जर मी किंवा माझ्या कुटुंबातील कुणाला कोरोना व्हायरसची लागण झाली, तर या प्राण्यांना पोलीस सरळ मारूनच टाकतील."

"आता तर स्थिती अशी आहे की, नियमित पगाराशिवाय माझ्याकडे कमाईचं दुसरं कुठलंच माध्यम उरलं नाहीय. त्यामुळं काही दिवसांनी प्राण्यांसाठी गोळा केलेले पैसेच वापरण्याची वेळ येईल," असंही ती सांगते.

प्राण्यांना सोडवणं, सांभाळणं फार खार्चिक गोष्ट आहे. त्यामुळं कोरोना व्हायरसचं संकट टळलं, तर तातडीनं या सर्व प्राण्यांना दत्तक घेण्यासाठी आवाहन केलं जाणार आहे.

अनेकांच्या घरात कुत्रे, मांजरं अडकून पडली

चीनमध्ये कोरोना व्हायरसचा उद्रेक डिसेंबर 2019 मध्ये झाला. लोक नववर्षासाठी वेगवेगळ्या शहरात आपापल्या नातेवाईकांना भेटण्यासाठी गेले. याच दरम्यान म्हणजे जानेवारीच्या सुरूवातीलाच...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना व्हायरसने आतापर्यंत 2000हून अधिक लोकांचा बळी घेतला आहे. अनेक जण भीतीच्या सावटाखाली जगत आहेत पण आता कोरोना व्हायरसचा फटका इतर प्राण्यांनाही बसू लागलाय. चीनमध्ये शेकडो कुत्रे रस्त्यावर सोडून दिले जातायत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना व्हायरस विरोधातील लढाईत रुग्णांवर उपचारांसाठी पीपीई किट्स, मास्क, गॉगल आणि इतर वस्तूंचा वापर दररोज केला जातो.

या गोष्टींच्या संपर्कात आल्यानेही आजाराचा संसर्ग होण्याचा धोका आहे. त्यामुळे एकदा वापरल्यानंतर या वस्तूंची योग्य  विल्हेवाट लावावी लागते.

त्यामुळे, कोरोनाच्या संकटात राज्यात निर्माण होणाऱ्या जैविक वैद्यकीय कचऱ्याच्या संख्येत हजारो किलोंनी वाढ झाल्याचं पाहायला मिळतंय.

राज्यातील जैविक कचऱ्याची परिस्थिती

मार्चमध्ये राज्यात लॉकडाऊन घोषित करण्यात आला. त्यानंतर कोरोनाच्या वाढत्या संसर्गामुळे मोठ्या प्रमाणात जैविक कचरा निर्माण होण्यास सुरूवात झाली.

कोरोनानंतर राज्यात निर्माण होणाऱ्या जैविक कचऱ्याच्या प्रमाणात लक्षणीय वाढ झाली आहे. राज्य प्रदूषण मंडळाने याबाबत जुलै महिन्यात एक रिपोर्ट प्रसिद्ध केला आहे.

राज्य प्रदूषण नियंत्रण बोर्डाच्या आकडेवारीनुसार, कोव्हिड-19 पूर्वी राज्यात प्रतिदिन 62.3 टन (62300 किलोग्रॅम) जैविक कचरा तयार व्हायचा  तर कोरोनाकाळात जैविक कचऱ्याची संख्या 90.6 टन (90600 किलो) वर पोहोचली.

जैविक कचरा निर्मिती 45 टक्क्यांनी वाढली

लॉकडाऊनमध्ये वाढलेली जैविक कचरा निर्मिती...

(स्त्रोत-राज्य प्रदूषण मंडळ रिपोर्ट)

कोव्हिड-19 मुळे अचानक वाढलेल्या जैविक वैद्यकीय कचऱ्याची विल्हेवाट लावणं महापालिका आणि जिल्ह्यांसाठी येणाऱ्या काळात अत्यंत महत्त्वाचं आहे, असं या रिपोर्टमध्ये नमूद करण्यात आलं आहे.

मुंबईत जैविक कचऱ्याची समस्या

मुंबईतही कोरोनाच्या काळात जैविक कचऱ्याची संख्या अचानक वाढली आहे. शहरात निर्माण होणाऱ्या जैविक कचऱ्याचं नियोजन मुंबई महापालिकेच्या घनकचरा व्यवस्थापन विभागाकडे आहे.

घनकचरा व्यवस्थापन विभागाचे मुख्य अभियंता अशोक यमगर यांनी बीबीसीला सांगितलं, "कोव्हिड-19 मुळे मुंबईत निर्माण होणाऱ्या जैविक वैद्यकीय कचऱ्याची संख्या हजारो किलोंनी वाढली आहे."

"यात मोठ्या प्रमाणावर पीपीई किट्स, मास्क, गाऊन्सचा समावेश आहे. याआधी मुंबईत प्रतिदिन 16-17 मॅट्रीक टन (16 ते 17 हजार किलो) कचरा तयार होत असे. मात्र, कोरोनाकाळात हे प्रमाण 23-24 मॅट्रीक टनापर्यंत जाऊन पोहोचलं आहे. हॉस्पिटलमधून गोळा गेला जाणारा कचरा विल्हेवाट लावण्यासाठी ट्रीटमेंट फॅसिलिटीमध्ये नेण्यात येतो," यमगर सांगतात.

मुंबईतील कोव्हिड-19 जैविक कचऱ्याची माहिती

तर, 13 सप्टेंबरला 11,719 किलो जैविक कचरा गोळा करण्यात आला....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोव्हिड-19 च्या काळात राज्यभरात निर्माण होणाऱ्या जैविक वैद्यकीय कचऱ्याची (Bio Medical Waste) समस्या मोठी गंभीर बनण्याची शक्यता आहे. दररोज निर्माण होणाऱ्या हजारो किलो जैविक वैद्यकीय कचऱ्याची योग्य पद्धतीने विल्हेवाट लावणं राज्य सरकारसमोर मोठं आव्हान आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना व्हायरस सध्या भारतातल्या ग्रामीण भागात हळुहळू शिरकाव करतोय. आरोग्य मंत्रालयाने दिलेल्या माहितीनुसार भारत सध्या तो स्टेज 2 आणि स्टेज 3च्या मध्ये आहे.

स्टेज 3 म्हणजे कम्युनिटी स्प्रेड, ज्यात कधी कोणाला कुठे संसर्ग होईल, हे सांगता येणार नाही. यामुळे फक्त परदेशातून प्रवास करून आलेल्यांना किंवा त्यांच्या संपर्कात आलेल्यांनाच संसर्गाचा धोका नसेल तर पूर्ण लोकसंख्येलाच कोरोनाचा आजार होण्याची भीती असेल.

देशाची जवळपास 60 टक्के लोकसंख्या गावांमध्ये राहाते आणि ती कोरोना व्हायरसच्या प्रादुर्भावाला रोखण्यासाठी ग्रामीण भागातील प्राथमिक आरोग्य केंद्र, उपकेंद्र, आशा वर्कर्स आणि अंगणवाडी सेविकांवर अवलंबून आहे.

WHO मधल्या भारतीय शास्त्रज्ञ डॉ सौम्या स्वामीनाथन यांनी माध्यमांशी बोलताना सांगितलं होतं की, देशातल्या ग्रामीण भागात कोरोना व्हायरसच्या संसर्गाचा स्फोट होण्याची शक्यता आहे, आणि सध्या अस्तित्वात असणारी ग्रामीण आरोग्य व्यवस्था त्याचा सामना करायला पुरेशी नाही.

शहरात असलेल्या कोरोना व्हायरसच्या धोक्यांमुळे लाखो लोक ग्रामीण भागात स्थलांतर करत आहेत, पण दुसरीकडे ग्रामीण भागात ज्या प्रमाणात टेस्टिंग व्हायला हवं, तसं होताना दिसत नाहीये.

ग्रामीण महाराष्ट्र किती तयार?

महाराष्ट्रात 1,200 प्राथमिक आरोग्य केंद्र आहेत, ज्यापैकी 387 ग्रामीण, 81 उपजिल्हा आणि 23 जिल्हा हॉस्पिटल्स आहेत. पण येणाऱ्या संकटासाठी त्यांची कितपत तयारी आहे? तिथे काम करणाऱ्यांना आवश्यक त्या गोष्टी मिळाल्यात का? म्हणजेच उंबरठ्यावर असणाऱ्या कोव्हिड-19 ला परतावून लावण्यासाठी आपली सरकारी ग्रामीण आरोग्य व्यवस्था कितपत सज्ज आहे, या प्रश्नांची उत्तरं जाणून घेण्यासाठी आम्ही यात गुंतलेल्या सगळ्यांशी बोललो.

खासगी की सरकारी?

डॉ. अभय बंग सार्वजनिक आरोग्य विषयातले तज्ज्ञ आहेत. त्यांची 'सर्च' ही संस्था ग्रामीण भागात आरोग्यसेव पुरवण्याचं, त्यावर अभ्यास करण्याचं काम करते.

ते सांगतात की गेली दोन दशकं वाद चालू आहे की आरोग्यसेवा कोण चांगल्या प्रकारे पुरवू शकतं - प्रायव्हेट सेक्टर की पब्लिक सेक्टर. आणि या रोगाच्या साथीमुळे पब्लिक सेक्टर म्हणजेच सरकारी दवाखान्यांचं महत्त्व पुन्हा एकदा अधोरेखित झालं आहे.

"फ्री मार्केटवाले म्हणतात की शासन आरोग्यसेवा चांगल्या पद्धतीने डिलिव्हर करू शकत नाही, आणि त्यात काही अंशी तथ्यही आहे. शासनाच्या ग्रामीण भागात...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

नाशिक जिल्ह्यामधलं लासलगाव, उत्तर प्रदेशमधल्या गोरखपूर जिल्ह्यातलं बस्ती, गुजरातच्या सुरतेतलं चौरासी आणि आसाममधल्या करीमगंज जिल्ह्यातलं छोटसं गाव श्रीगौरी... देशातल्या वेगवेगळ्या कोपऱ्यांमधल्या या गावखेड्यांमधला समान दुवा काय? तर या गावांमध्ये कोव्हिड-19चे रुग्ण आढळले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना व्हायरस हा साध्या फ्लूसारखा आहे असं ते म्हणत. तसेच त्यांनी राज्यांच्या गव्हर्नरला लॉकडाउन शिथील करण्याचे आदेश दिले होते.

ते नेहमीच सोशल डिस्टन्सिंगकडे नकारात्मकतेनं पाहत आले आहेत. त्यांनी याआधी एक वक्तव्य केलं होतं त्यामुळे अनेकांना धक्काच बसला होता.

ब्राझीलमध्ये दिवसेंदिवस कोरोनामुळे मृत्यूंची संख्या वाढत असताना राष्ट्राध्यक्ष बोल्सोनारो यांनी परिस्थितीचं वर्णन मग काय झालं, अशा शब्दांत केलं होतं.

ब्रासिलियामध्ये रविवारी (3 मे) झालेल्या रॅलीत राष्ट्राध्यक्षांनी ब्राझीलच्या जनतेला कामावर परत जाण्याचा, हँडशेक करण्याचा सल्ला दिला. तसंच अनुयायांना सेल्फी काढण्याची परवानगीही दिली.

जेव्हा त्यांनी हे वक्तव्य केलं होतं तेव्हा ब्राझीलमध्ये कोरोना रुग्णांची संख्या 1 लाखांहून अधिक होती, तर कोरोनामुळे तोपर्यंत 7  हजारांहून अधिक जणांचा जीव गेला होता. आता ब्राझिलमध्ये कोरोनाच्या रुग्णांची संख्या 16 लाखांहून अधिक आहे तर आतापर्यंत ब्राझिलमध्ये कोरोनाने 65 हजाराहून अधिक जणांचा बळी घेतला आहे.

याविषयी एका पत्रकारानं विचारल्यानंतर बोल्सोनारो यांनी म्हटलं, "मग काय झालं? इतके लोक मेले तर मी काय करणार आहे? मी काही चमत्कार नाही करू शकत."

'थोडी सर्दी झाल्यासारखं वाटेल'

बोल्सोनारो यांनी यापूर्वी कोरोनाचा उल्लेख "a bit of a cold" असा केला होता आणि माध्यमं याविषयी फेक न्यूज पसरवत असल्याचा आरोप केला होता.

हे सुरू असतानाच बोल्सोनारो यांच्या अनुयायांनी सोशल मीडियावर शवपेटीचे खोटे फोटो टाकायला सुरुवात केली. देशातील कोरोनाच्या रुग्णांचा आकडा फुगवून सांगण्यासाठी रिकाम्या शवपेट्या दफन करण्यात येत आहेत, असं त्यांचं म्हणणं होतं.

ब्राझीलमध्ये कोरोनामुळे मृत्यू होणाऱ्यांचं प्रमाण वाढत चाललं आहे.

बोल्सोनारो यांच्या रविवारच्या रॅलीत तीन पत्रकारांवर हल्ले झाले आणि सर्वोच्च न्यायालय बंद ठेवण्याची मागणी करण्यात आली.

O Estado de S. Paulo या वर्तमानपत्राच्या एका पत्रकाराला शिडीवरून खाली ढकलण्यात आलं आणि त्याला लाथा घालण्यात आल्या, असं रॉयटर्सनं दिलेल्या वृत्तात म्हटलं आहे.

"माझ्यासारख्या स्पोर्ट्सची पाश्वर्भूमी असणाऱ्या माणसाला  कोरोना झालं तरी काही वाटणार नाही. फक्त थोडी सर्दी झाली, असं वाटेल," असं मागे बोल्सोनारो यांनी म्हटलं होतं.

छायाचित्रकाराला समर्थक फोटो काढण्यापासून परावृत्त करताना

पण मार्चमध्ये अमेरिकेच्या अधिकृत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ब्राझीलचे राष्ट्राध्यक्ष जेइर बोल्सोनारो यांनी कायमच कोरोना व्हायरसला गांभीर्यानं घ्यायचं टाळलं आहे. त्याचा फटका त्यांना बसला आहे. बोल्सोनारो यांची कोव्हिड-19ची चाचणी पॉझिटिव्ह आली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना व्हायरसचं उगमस्थान हे नव्हतंच असा प्रचार चीनमध्ये केला जातो. नेमकं खरं काय?

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना व्हायरसचा प्रसार जिथून सुरू झाला असं मानतात त्या वुहानच्या मांस बाजारात आज काय स्थिती आहे?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना व्हायरसचा प्रसार टाळण्यासाठी गेल्या चार-पाच महिन्यांपासून देशात आणि राज्यात लॉकडाऊन सुरू आहे. गेल्या काही दिवसांपासून लॉकडाऊनमधून काही गोष्टी वगळल्या असल्या तरी राज्यातील सर्व मंदिरं अद्याप बंद आहेत.

या पार्श्वभूमीवर वंचित बहुजन आघाडीचे नेते यांनी पंढरपूरचं विठ्ठल मंदिर पुन्हा उघडण्यात यावं अशी मागणी केली आहे. या मागणीसाठी 31 ऑगस्ट रोजी विश्व वारकरी सेना 1 लाख वारकऱ्यांसोबत मिळून मंदिर प्रवेश आंदोलन करेल, याचे नेतृत्व प्रकाश आंबेडकर करतील, अशी माहिती पक्षाचे प्रवक्ते आनंद चंदनशिवे यांनी दिली.

या मुद्द्यावर सोलापूरचे जिल्हाधिकारी, विश्व वारकरी सेना आणि वंचित आघाडीच्या पदाधिकाऱ्यांमध्ये बैठक होणार असल्याच प्रांताधिकारी सचिन ढोले यांनी सांगितलं. ही बातमी द लोकमतने दिली आहे.

2. वंदे भारत एक्सप्रेसच्या 44 रेल्वेगाड्यांचा करार रद्द

केंद्र सरकारने हायस्पीड वंदे भारत एक्सप्रेसच्या 44 रेल्वेगाड्यांबाबत चीनच्या एका कंपनीसोबत करार केला होता. हा करार भारतानं रद्द केल्याची माहिती रेल्वे मंत्रालयाने दिली आहे.

या रेल्वेसंदर्भात पुढील आठवड्यात नवं कंत्राट काढण्यात येणार असून यामध्ये 'मेक इन इंडिया' अंतर्गत कराराला प्राधान्य दिलं जाईल, असं मंत्रालयाने स्पष्ट केलं आहे. ही बातमी लोकसत्ताने दिली आहे.

44 सेमी हायस्पीड रेल्वेगाड्यांचा पुरवठा करण्यासाठीचं कंत्राट मिळवण्यासाठी चीनची भागीदारी असलेल्या CRRC Pioneer PVT. Ltd कंपनीने प्रस्ताव ठेवला होता. 10 जुलै रोजी याबाबतची निविदा चेन्नई इंटेग्रल कोच फॅक्टरीकडून पाठवण्यात आली होती.

 त्यात इतर कंपन्यांसोबतच्या स्पर्धेत CRC कंपनी पुढे असल्याचं लक्षात आल्यानंतर हे पूर्ण कंत्राट रद्द करण्यात आलं आहे. ही बातमी लोकसत्ताने दिली आहे.

3. दोन दिवसांत छत्रपती शिवाजी महाराजांचा पुतळा न बसवल्यास कर्नाटकात घुसण्याचा इशारा

बेळगाव जिल्ह्यातील मनगुत्ती गावातील छत्रपती शिवाजी महाराजांचा पुतळा कर्नाटक सरकारने अचानक हटवला होता. हा पुतळा 24 ऑगस्टच्या संध्याकाळपर्यंत पुन्हा न बसवल्यास कर्नाटकात घुसण्याचा इशारा शिवसेनेने दिला आहे.

पुतळा न बसवल्यास कवळी कट्टी ते मनगुत्तीपर्यंत दांडी मार्च काढण्यात येईल असं शिवसेनेने म्हटलं आहे.

शिवाजी महाराजांच्या मनगुत्ती येथील पुतळ्याचं अनावरण काही दिवसांपूर्वी करण्यात आलं होतं. पण पंधरा दिवसांपूर्वी कर्नाटक सरकारने हा पुतळा हटवल्यानंतर इथलं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आज विविध वृत्तपत्र आणि वेबसाईटवर प्रकाशित झालेल्या बातम्यांपैकी पाच महत्त्वाच्या बातम्यांचा थोडक्यात आढावा...

1. विठ्ठल  मंदिर  उघडण्याच्या मागणीसाठी 1 लाख वारकऱ्यांसह आंदोलन करणार - प्रकाश आंबेडकर


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना व्हायरसचा प्रादूर्भाव रोखण्याच्या दृष्टिनं ही खबरदारी घेण्यात आलीये. मुसलमानांनी अशाप्रकारे एकत्रित येणं टाळलं पाहिजे, असं परिषदेनं म्हटलं आहे.

भारतात रमजान 24 एप्रिलपासून सुरू होत आहे. एका महिन्यानंतर ईद साजरी केली जाते. ईदच्या निमित्ताने लोक एकमेकांच्या घरी जातात आणि गळाभेट घेत शुभेच्छा देतात.

कोरोनामुळे भारतात लॉकडाऊन जाहीर करण्यात आलाय आणि देशभरातील धार्मिक स्थळं बंद आहेत, ज्यामध्ये मशिदींचाही समावेश आहे.

केवळ भारतातच नाही तर सौदी अरबमध्येही मशिदी बंद करण्यात आल्या आहेत. जगभरातील मुस्लिम धर्मियांचे श्रद्धास्थान असलेल्या मक्का मशिदीचाही यात समावेश आहे.

इराणमधील इस्लामी सरकारनं म्हटलं आहे, की लॉकडाऊनमुळे जर कोणी मुसलमान रमजानमध्ये रोजे पाळू शकला नाही तरी हरकत नाही.

भारतातील काही मान्यवर मुसलमान नागरिकांनीही रमजानच्या दरम्यान मशिदीमध्ये जाऊन नमाज पढू नये, असं आवाहन मुस्लिम समुदायाला केलं आहे.

पाकिस्तानमध्ये मात्र इमाम आणि मौलवींनी आपल्याच सरकारविरोधात बंडाचा झेंडा रोवला आहे. मौलवींच्या एका परिषदेनं घोषणा केलीये, की मुसलमान रमजानच्या दरम्यान मशिदीमध्ये जाऊन नमाज पढतील.

रमजानसाठी गाइडलाइन्स

भारतातील बुद्धिजीवींनी मौलवींसोबत चर्चा करून भारतीय मुसलमानांसाठी काही गाइडलाइन्स प्रसिद्ध केले आहेत. त्यापैकी काही महत्त्वाच्या गोष्टी खालीलप्रमाणे-

अजून बरीच आव्हानं

याशिवाय देशभरातील अनेक मशिदींमधून रमजानच्या महिन्यातही लॉकडाऊनचं पालन केलं जावं, अशी घोषणा करण्यात येत आहे.

दिल्लीतील महारानी बाग भागात एक जुनी मशीद आहे. या मशिदीच्या गेटला कुलूपच आहे. या मशिदीची देखभाल करणाऱ्या मोइनुल हक यांनी सांगितलं, की मशीद अजून बंद असली तरी पाच वेळा लाउड स्पीकरवरून अजान दिली जाते.

मुस्लिमधर्मीयांनी रमजानची तयारी सुरू केली आहे. मात्र लोकांशी बोलल्यावर जाणवलं, की यावेळी खाण्या-पिण्याच्या तयारीपेक्षाही आध्यात्मिक गोष्टींवर अधिक भर आहे.

हैदराबादमधील एक व्यापारी फरीद इकबाक यांच्या मते, ही वेळ मशिदींमध्ये गर्दी करण्याची नाहीये. घरामध्येच राहून मनापासून ईश्वराची प्रार्थना करण्याची संधी आपल्याला या लॉकडाऊनमुळे मिळाली आहे.

रमजानचा महिना मुसलमानांसाठी सर्वाधिक पवित्र आहे. या महिन्यात मुस्लिम लोक तीस दिवस मशिदीमध्ये जाऊन नमाज आणि कुराण पठण करतात.

माजी मुख्य निवडणूक आयुक्त एस वाय कुरैशी यांनी सांगितलं, की जे लोक...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सौदी अरबमधील सर्वोच्च धार्मिक परिषदेनं जगभरातील मुसलमानांना रमजानच्या पवित्र महिन्यात मशिदींमध्ये जाऊन नमाज न पढण्याचं आवाहन केलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना व्हायरसचा प्रादूर्भाव रोखण्यासाठी 24 मार्चला देशव्यापी लॉकडाऊन जाहीर करण्यात आला. सुरूवातीला हा लॉकडाऊन 21 दिवसांसाठी असेल, असं सांगण्यात आलं. मात्र कोरोनाचा वाढता संसर्ग पाहता लॉकडाऊनची मुदत तीन मे पर्यंत वाढविण्यात आली आहे. सध्याच्या परिस्थितीत कोरोनाला रोखण्यासाठी लॉकडाऊन हाच पर्याय आहे असं सरकारतर्फे वारंवार सांगण्यात येत आहे. पण यामुळे अनेक स्तरांवर अनिश्चितताही निर्माण झाली आहे.

दहावी आणि बारावी ही विद्यार्थ्यांची भविष्यातली शैक्षणिक वाटचाल ठरविण्याच्या दृष्टीनं महत्त्वाची वर्षं मानली जातात. पण दहावी-बारावीच्या निकालावर कोरोनामुळे अनिश्चिततेचं सावट आहे. निकाल लांबल्यामुळे प्रवेश प्रक्रिया कधी पार पडणार, बारावीनंतर वेगवेगळ्या शाखांमध्ये प्रवेश घेण्यासाठीच्या परीक्षांचं काय आणि त्या नाही झाल्या तर पुढचे अॅडमिशन कसे होणार असे अनेक प्रश्न सध्या विद्यार्थी आणि पालकांसमोर आहेत.

यावर्षी 3 मार्चला दहावीची परीक्षा सुरू झाली. दहावीचा शेवटचा पेपर हा भूगोलाचा होता. 23 मार्चला होणारा हा पेपर आधी पुढे ढकलण्यात आला, तर नंतर तो रद्दच करण्यात आला. बारावीची परीक्षा 21 फेब्रुवारी ते 20 मार्च या कालावधीत पार पडली. यंदा राज्यभरातून 17 लाख 65 हजार 898 विद्यार्थी दहावीची परीक्षा दिली, तर 15 लाख 5 हजार 27 विद्यार्थी बारावीची परीक्षा दिली.

परीक्षा संपल्यानंतर लगेचच लॉकडाऊन जाहीर झाल्यामुळे त्याचा परिणाम पेपर तपासण्याच्या प्रक्रियेवर झाला, ज्यामुळे आता निकाल आणि सर्वच प्रवेश प्रक्रिया लांबणीवर पडण्याची शक्यता आहे.

निकालाबद्दल आताच काही सांगणं कठीण

लॉकडाऊनमुळे पेपर कधी तपासून होतील आणि निकाल कधीपर्यंत लागेल, हे सांगणं खरंच कठीण असल्याचं राज्य शिक्षण मंडळाच्या अध्यक्षा डॉ. शकुंतला काळे यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं.

कोरोनाच्या संकटाने दहावीची परीक्षा प्रक्रिया विस्कटली आहे.

अनुचित प्रकार टाळण्यासाठी दहावी-बारावीच्या उत्तरपत्रिका शिक्षकांना घरी तपासण्यासाठी दिल्या जाणार नसल्याचं सुरूवातीला स्पष्ट करण्यात आलं होतं. इतर पर्याय काय असू शकतात, याची चाचपणीही करण्यात आली होती. मात्र कोरोनाचा वाढता प्रादूर्भाव आणि लॉकडाऊनचा लांबणारा कालावधी लक्षात घेऊन शिक्षकांना घरून उत्तरपत्रिका तपासण्याचीही परवानगी देण्यात आली आहे.

शकुंतला काळे यांनी याबद्दल बोलताना सांगितलं, "काही पेपर तपासले गेले आहेत, तर काही पेपर तपासणं बाकी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

लॉकडाऊनचे आर्थिक-सामाजिक परिणाम तर आहेतच, पण शैक्षणिक पातळीवरही लॉकडाऊनमुळे विद्यार्थ्यांसमोर प्रश्नचिन्ह निर्माण झालं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना व्हायरसचा फटका बसलेली ही एकच स्पर्धा नाही. चीनच्या वुहान शहरातून या विषाणूच्या उद्रेकाची सुरुवात झाली होती. पण आज जगभरातील अनेक देशांमध्ये या विषाणूची लागण झालेले रुग्ण आढळून आले आहेत. त्यामुळं क्रीडा स्पर्धांवरही अनिश्चिततेचं सावट आहे. आयपीएल आणि ऑलिंपिकचाही त्याला अपवाद नाही.

आयपीएलवर कोरोना व्हायरसचं सावट

29 मार्चला मुंबईच्या वानखेडे स्टेडियमवर मुंबई आणि चेन्नईच्या संघांमधल्या सामन्यानं आयपीएलच्या तेराव्या मोसमाची सुरुवात होणार आहे. ही स्पर्धा ठरल्याप्रमाणेच पार पडेल असं बीसीसीआयचे अध्यक्ष सौरव गांगुली यांनी काही दिवसांपूर्वी इंडिया टुडेशी बोलताना म्हटलंय. "बीसीसीआय कोरोना व्हायरससंदर्भातली आवश्यक ती सगळी काळजी घेईल" अशी माहितीही त्यांनी दिली.

आयपीएलमध्ये गुंतलेली आर्थिक गणितं पाहता ही स्पर्धा रद्द करावी लागणं बीसीसीआयला परवडणारं नाही. पण क्रिकेट मोजक्याच देशांत खेळलं जातं, आणि सध्यातरी त्यातल्या कुठल्या देशात कोरोनाव्हायरसची साथ पसरलेली नाही. त्यामुळं थायलंडमध्ये आयर्लंडच्या महिला संघाचे सामने वगळता क्रिकेटचे बहुतेक आंतरराष्ट्रीय सामने रद्द झालेले नाहीत.

तरीही खबरदारी म्हणून बीसीसीआय स्पर्धेदरम्यान चाहत्यांसोबत हात मिळवणं टाळा, किंवा दुसऱ्यांचे फोन हातात घेऊन सेल्फी काढणं टाळा, अशा सूचना खेळाडूंना देण्याची शक्यता मात्र आहे.

भारत दौऱ्यावर आलेली दक्षिण आफ्रिकेची क्रिकेट टीमही अशाच स्वरुपाची काळजी घेणार असल्याचं त्यांचे प्रशिक्षक मार्क बाऊचर यांनी सांगितलं. येत्या 12 मार्चपासून त्यांची टीम भारतात धर्मशाला, लखनऊ आणि कोलकाता इथे तीन वन डे सामने खेळणार आहे.

सध्या श्रीलंका दौऱ्यावर असलेले इंग्लंडच्या क्रिकेटर्सही विषाणूपासून सुरक्षिततेची काळजी घेतायत. तिथल्या अध्यक्षीय संघासोबतच्या सामन्यानंतर खेळाडू शेकहँडऐवजी 'फिस्ट पम्प' करतानाचा फोटोही प्रसिद्ध झाला आहे.

क्रीडा जगताची सावध भूमिका

पण कोरोना व्हायरसविषयी क्रीडा जगतात इतकी सावधानता का दिसून आहे?  कारण खेळ फक्त मैदानापुरते मर्यादित नसतात.

खेळांचे सामने अनेकदा मोठ्या स्टेडियम्समध्ये भरवले जातात, जिथे हजारो लोक एकत्र येतात. अशा गर्दीच्या जागी विषाणूंचा प्रसार अधिक वेगानं होत असल्यानं तिथं जाणं टाळावं असं जगभरातल्या तज्ज्ञांनी सांगितलं आहे. तसंच अनेकदा हे सामने पाहण्यासाठी लोक एका देशातून दुसऱ्या देशात जातात, आणि त्यांच्याद्वारा विषाणूंचा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इंडियन वेल्स ओपन म्हणजे टेनिसच्या जगतात ग्रँड स्लॅम स्पर्धांखालोखाल महत्त्वाच्या स्पर्धांपैकी एक. अमेरिकेच्या कॅलिफोर्नियात होणाऱ्या या स्पर्धेला कुणी पाचवी ग्रँड स्लॅम स्पर्धाही म्हणतात. पण कोरोना व्हायरसच्या साथीच्या पार्श्वभूमीवर 46 वर्षांत पहिल्यांदाच ही स्पर्धा अनिश्चित काळासाठी पुढे ढकलण्यात आली आहे आणि कदाचित ती रद्दच होण्याची शक्यता आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना व्हायरसचा संसर्ग झालेल्या रुग्णांचे हे नवीन आकडे समोर आल्यानंतर आता या विषाणूची लागण झालेल्या रुग्णांचा एकूण आकडा 7711 (29 जानेवारीपर्यंत) इतका झाला आहे. संशयित रुग्णांची संख्या 12 हजार 167 असल्याचं सांगण्यात येत आहे.

हा व्हायरसची लागण इतर 16 देशातील लोकांनाही झाली आहे. या विषाणूच्या प्रादुर्भावामुळे जागतिक आरोग्यविषयक आणीबाणीची परिस्थिती निर्माण झाली आहे का, याचा आढावा घेण्यासाठी जागतिक आरोग्य संघटनेनं गुरूवारी (30 जानेवारी) बैठक बोलावली आहे.

"गेल्या काही दिवसांमध्ये या विषाणूचा संसर्ग ज्यापद्धतीनं होत आहे, ते चिंताजनक आहे," असं जागतिक आरोग्य संघटनेचे महासंचालक टेड्रोस एडहेनोम यांनी म्हटलं आहे. त्यांचा रोख हा जर्मनी, व्हिएतनाम आणि जपानमध्ये कोरोना व्हायरसचा संसर्ग झालेले रुग्ण आढळले, त्याकडे होता.

"चीनच्या बाहेर या विषाणूचा संसर्ग तुलनेनं कमी असला तरी त्याचा धोका अधिक आहे," असंही त्यांचं म्हणणं आहे.

कोरोना व्हायरसने चीनमध्ये शेकडो लोक आजारी आहेत आणि अनेक लोकांचा जीव गेला आहे.

श्वासाचा त्रास वाढवणारा हा  विषाणू सर्वप्रथम वुहान शहरात आढळला. वेगाने पसरणाऱ्या या रोगाची लक्षणं न्युमोनियासारखी आहेत.

चीन प्रशासनाने संसर्ग थांबवण्यासाठी रोगाची साथ पसरलेल्या काही शहरांना इतर भागांपासून वेगळं करण्यात आलं आहे.

सध्या चीनमध्ये नवीन वर्षांचा उत्साह आहे. मात्र बदललेल्या परिस्थितीमुळे सर्व कार्यक्रम रद्द करण्यात आले आहेत.

1. बहुतांश प्रकरणं चीनमध्येच

चीनमध्ये कोरोना व्हायरसचा संसर्ग शेकडो जणांना झाला आहे. देशाच्या मध्यभागी असणाऱ्या हुवेई प्रांताला या विषाणूचा सर्वांत जास्त फटका बसला आहे. येत्या काही दिवसांत या विषाणूचा संसर्ग वाढण्याचा इशारा जागतिक आरोग्य संघटनेने दिला आहे.

चीन प्रशासनाने कोरोना व्हायरसचा प्रभाव रोखण्यासाठी अनेक प्रकारच्या उपाययोजना केल्या आहेत. हुवेई शहरात प्रवासावर निर्बंध घातले आहेत. सार्वजनिक ठिकाणी मास्क घालून जाण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे.

चीन सरकारने शांघायच्या फॉरबिडन सिटी आणि ग्रेट वॉल चायना आणि इतकंच काय तर काही बौद्ध मंदिरंही बंद केली आहेत.  सध्या तेथील लोक चिनी नवीन वर्ष साजरे करत आहेत. तिथे आठवडाभर सुट्ट्या आहेत. लाखो लाख घरी जाण्याच्या तयारीत आहेत.

अशा वेळी निर्बंधांची यादी दिवसेंदिवस वाढतच आहे. सध्या जागतिक आरोग्य संघटनेने या संकटाला आंतरराष्ट्रीय आपत्तीचा दर्जा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

चीनमध्ये कोरोना व्हायरसमुळे मृत्यूमुखी पडणाऱ्यांची संख्या 170 वर पोहोचली आहे. त्याचबरोबर कोरोना व्हायरसचा संसर्ग झालेले 1700 नवीन रुग्णही समोर आले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना व्हायरसचा संसर्ग रोखण्यासाठी चीनमधील प्रतिबंध अधिक कठोर करण्यात आले आहेत. चीननं आपल्या नागरिकांना परदेश यात्रा न करण्याची सूचना केली आहे.

अमेरिकेनंही आपल्या नागरिकांना चीनमध्ये न जाण्याची सूचना केली आहे.

ज्या हुबेई प्रांतातल्या वुहान शहरामधून या व्हायरसला सुरुवात झाली, तिथे अजूनही सर्व व्यवहार ठप्प असून अनेक शहरांनी दळणवळण बंद ठेवलेलं आहे.

हुबेई प्रांतातल्या बळींची संख्या 56 वरून वाढून 76 झाल्याचं आरोग्य अधिकाऱ्यांनी सोमवारी सांगितलं. इतर ठिकाणी 4 मृत्यू झालेले आहे.

चीनमध्ये 2,744 जणांचा याची बाधा झाल्याचं नक्की झालंय. तर 300 जणांची प्रकृती गंभीर असल्याचं चिनी  सरकारी मीडियाने म्हटलंय.

जगभरात इतरत्र कोरोना व्हायरसच्या केसेस आढळल्या असून यामध्ये थायलंड, अमेरिका आणि ऑस्ट्रेलियाचा समावेश आहे. पण चीन बाहेर आतापर्यंत या विषाणू बाधेमुळे कोणाचाही मृत्यू झालेला नाही.

कोरोना व्हायरसमुळे श्वसन यंत्रणेला गंभीर संसर्ग होतो. आणि यावर कोणतंही औषध वा लस उपलब्ध नाही.

मृत्यू झालेल्यांमध्ये ज्येष्ठांचं आणि ज्यांना श्वसन यंत्रणेचे विकार आधीपासूनच होते, अशांचं प्रमाण जास्त आहे.

वुहानमध्ये काय घडतंय?

1.1 कोटी लोकसंख्येच्या या शहराचं दळणवळण पूर्णपणे बंद करण्यात आलेलं आहे. प्रवासावर निर्बंध घालण्यात आले असून अत्यावश्यक वाहनांखेरीज इतर कोणत्याही वाहनांना रस्त्यावर उतरण्याची परवानगी नाही.

हुबेई प्रांताच्या सीमेवर लोकांची तपासणी करण्यात येत असून या प्रांतात येण्याची परवानगी देण्याआधी त्यांच्या शरीराचं तापमान तपासलं जात आहे.

आणीबाणीच्या या परिस्थितीमुळे वुहानमधली रुग्णालयं भरलेली आहे. संपूर्ण हुबेई प्रांतामध्ये 5 लाखांपेक्षा जास्त वैदयकीय कर्मचारी हा विषाणू रोखण्यासाठी, आटोक्यात आणण्यासाठी आणि उपचारांसाठी प्रयत्न करत आहेत.

हुबेई प्रांताची राजधानी असणाऱ्या वुहानमध्ये दोन नवीन तात्पुरती हॉस्पिटल्स उभारण्यात येत असून कंपन्या मास्क आणि संरक्षण देणाऱ्या कपड्यांची निर्मिती करत आहेत.

कोरोना बाधित लोकांचं प्रमाण वाढत राहण्याची भीती असून शहरातून प्रवास करण्याची बंदी घालण्याआधीच नवीन वर्ष साजरं करण्यासाठी इथे आलेले साधारण 50 लाख प्रवासी इथून बाहेर पडले असल्याचं शहराचे महापौर झू शिनवँग यांनी सांगितलं.

चीनमधली परिस्थिती

कोरोना व्हायरस परसल्यामुळे चिनी नव-वर्षासाठीचे कार्यक्रम आटोपते घ्यावे लागले. बीजिंग, शांघाय,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना व्हायरसच्या चीनमधल्या बळींची संख्या आता 100 वर गेलेली आहे. खूबे प्रांतातील प्रशासनानं दिलेल्या माहितीनुसार मंगळवारपर्यंत (28 जानेवारी) कोरोना व्हायरसचा संसर्ग झालेले 1300 नवीन रुग्ण समोर आलेले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना व्हायरसची दुसरी लाट गेल्या वर्षीच्या पहिल्या लाटेपेक्षाही मोठी असल्याचं गेल्या काही दिवसांत दिसून आलं. संपूर्ण देशाला कोरोनाच्या दुसऱ्या लाटेने कवेत घेतलं आहे. सध्या प्रतिदिन सुमारे साडेतीन लाख नवे कोरोनाबाधित रुग्ण देशात आढळून येत आहेत.

गेल्या वर्षी कोरोनाच्या पहिल्या लाटेचा फटका देशात महाराष्ट्राला सर्वाधिक बसला होता. यंदाही महाराष्ट्र कोरोनाची दुसरी लाट थोपवू शकला नाही. राज्याच्या सार्वजनिक आरोग्य विभागाने दिलेल्या माहितीनुसार, गेल्या काही दिवसांपासून राज्यात प्रतिदिन सरासरी 65 हजारांच्या आसपास नव्या कोरोनाग्रस्त रुग्णांची नोंद होताना दिसते.

देशात सर्वाधिक कोरोनाबाधित पहिल्या 10 जिल्ह्यांमध्ये महाराष्ट्रातील 9 जिल्ह्यांचा समावेश असल्याचा अहवाल केंद्र सरकारच्या आरोग्य मंत्रालयाने गेल्या महिन्यात दिला होता.

हा अहवाल येऊन एक महिना उलटून गेला तरी राज्यातील परिस्थिती बदललेली नाही. राज्यातील शहरी भागासह ग्रामीण भागातही कोरोनाने मोठ्या प्रमाणावर हातपाय पसरले आहेत. राज्यातील कोरोना लाटेचा सर्वोच्च बिंदू कधी येईल, याबाबत विविध संस्थांनी विविध प्रकारचे अहवाल प्रकाशित केलेले आहेत. याबाबत बीबीसीने केलेली बातमी तुम्ही येथे वाचू शकता.

2 मे रोजीचा अंदाज

सार्वजनिक आरोग्य विभागाने आपल्या 20 एप्रिल रोजीच्या अहवालात 2 मे रोजीचा अंदाज व्यक्त केला होता. राज्यात प्रतिदिन सरासरी 65 हजार रुग्ण आढळून येत असताना याच वेगाने रुग्णवाढ राहिल्यास 2 मे रोजी काय परिस्थिती असू शकेल याची आकडेवारी आरोग्य विभागाने दिलेली आहे.

अहवालातील अंदाजानुसार, मुंबईत 2 मे रोजी 1 लाख 46 हजार 065 सक्रिय रुग्ण असू शकतात. या काळात सौम्य लक्षणं असलेल्या रुग्णांकरिता 3837 आयसोलेशन खाटा उपलब्ध असतील. पण ऑक्सिजन, ICU आणि व्हेंटिलेटरयुक्त खाटा मिळवण्यात रुग्णांना अडचणी येऊ शकतील. यादरम्यान, ऑक्सिजनच्या 6433, ICU 1477 तर 121 व्हेन्टिलेटर बेडचा तुटवडा जाणवू शकतो.

अंदाजानुसार पुण्यात 2 मे रोजी 1 लाख 85 हजार 162 रुग्ण असू शकतात. मात्र इतक्या क्षमतेने कोणत्याच प्रकारचे बेड उपलब्ध नसतील, अशी शक्यता प्रशासनाने व्यक्त केली आहे. यादरम्यान पुण्यात 34 हजार 528 आयसोलेशन खाटा, 13 हजार 118 ऑक्सिजन बेड, 2240 ICU बेड तर 518 व्हेन्टिलेटर बेड कमी पडू शकतात.

हीच परिस्थिती नागपूर, नाशिकसह नांदेड, लातूर आणि इतर ग्रामीण भागात पाहायला मिळू शकते.

रुग्णवाढीच्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोनाच्या दुसऱ्या लाटेचा फटका महाराष्ट्राला मोठ्या प्रमाणात बसला आहे. राज्यात सर्वाधिक रुग्णसंख्या मुंबई-पुण्यात आहे पण त्याच बरोबर ठाणे, नागपूर, नाशिक, बुलडाणा आणि उस्मानाबादमध्ये बिकट परिस्थिती आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना व्हायरसची लागण झाल्याच्या भीतीनेच त्यांनी आत्महत्या केली असल्याचं त्यांच्या कुटुंबीयांचं म्हणणं आहे.

चित्तूर जिल्ह्यातील शेषय्या नायडू गावात राहणाऱ्या बालक्रिश्नय्या यांनी सोमवारी आत्महत्या केली होती.

या प्रकरणी अधिक माहिती जाणून घेण्यासाठी बीबीसी न्यूजचे पत्रकार हृदया विहारी यांनी त्यांच्या कुटुंबीयांची भेट घेतली.

बालक्रिश्नय्या यांच्या पत्नी लक्ष्मीदेवी यांनी त्यांच्या पतीबाबत माहिती सांगितली. कोरोना व्हायरसची लागण झाल्याच्या संशयातून ते तणावात होते. कुटुंबीयांना त्यांच्यापासून दूर राहण्याची सूचना ते वारंवार करत होते, असं त्यांनी सांगितलं.

त्या सांगतात, "आम्ही त्यांच्या जवळ जाण्याचा प्रयत्न केला पण त्यांनी आम्हाला जवळ न येण्याचा इशारा दिला. सोमवारी पहाटे ते सकाळी लवकर घरातून बाहेर पडले. त्यांच्या आईच्या शेताजवळ फाशी घेऊन त्यांनी आत्महत्या केली."

बालक्रिश्नय्या यांना पोटदुखी आणि घसादुखीची समस्या होती. वेगवेगळी माध्यमं तसंच सोशल मीडियावरील कोरोना व्हायरसच्या बातम्यांमुळे ते संभ्रमावस्थेत होते, असं कुटुंबीय सांगतात.

"बालक्रिश्नय्या हे 5 फेब्रुवारी रोजी आपल्या तिरूपतीतील रुईया हॉस्पिटलमध्ये दाखल असलेल्या एका नातेवाईकाला भेटण्यासाठी गेले होते. त्यावेळी बालक्रिश्नय्या यांनासुद्धा बरं वाटत नव्हतं. त्यामुळे त्यांनी तिथेच वैद्यकीय तपासणी केली. त्यानंतर 8 फेब्रुवारीला ते तिथून परतले," असं बालक्रिश्नय्या यांच्या मृत्यूपर्यंतच्या घटनाक्रमाची माहिती देताना त्यांचे चिरंजीव बालामुरली यांनी सांगितलं.

डॉक्टरांनी बालक्रिश्नय्या यांच्या मूत्राशयात संसर्ग आणि तोंडात अल्सर असल्याचं निदान केलं. त्यांना त्यानुसार औषधं लिहून देण्यात आली.

त्यांना लिहून देण्यात आलेली औषधांची चिट्ठी स्थानिक प्रशासनाने आंध्र प्रदेश सरकारला पाठवली आहे. त्यामध्ये बालक्रिश्नय्या यांची तब्येत अधिक बिघडू नये यासाठी मास्क घालण्याचा सल्ला दिल्याचा उल्लेख आहे.

अल्सर, मास्क, इंफेक्शन यांसारखे शब्द ऐकून आपल्याला कोरोना व्हायरसची लागण झाली आहे, असं बालक्रिश्नय्या यांना वाटू लागलं होतं, असं कुटुंबीय सांगतात.

"माझे बाबा दिवसभर कोरोना व्हायरसशी संबंधित बातम्या विविध टीव्ही चॅनेलवर पाहत होते. त्यांच्यात दिसून आलेली लक्षणं कोरोना व्हायरसचीच असल्याचा त्यांचा समज झाला होता."

बालक्रिश्नय्या यांचा अंत्यविधी

"त्यांना कोरोना व्हायरसची लागण...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आंध्रप्रदेशमधील चित्तूर जिल्ह्यातील 50 वर्षीय एका व्यक्तीने आत्महत्या केल्याची घटना नुकतीच घडली. बालक्रिश्नय्या असं आत्महत्या केलेल्या व्यक्तीचं नाव आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना व्हायरसचे जगभरात 3 कोटींपेक्षा जास्त रुग्ण आणि जवळजवळ 9.65 लाख मृत्यू झालेले असताना कोरोनातून बाहेर पडण्यासाठी काय करण्याची गरज आहे यावर डॉ. टेड्रोस यांनी भाष्य केलं.

संयुक्त राष्ट्रांच्या 75व्या वर्धापन दिनानिमित्त बोलताना त्यांनी सुरक्षा परिषदेतील सर्व देशांसाठी तीन मुख्य संदेश दिले.

पहिला म्हणजे या जागतिक आरोग्य संकटामुळे आपण निर्धारित केलेल्या शाश्वत विकासाची उद्दिष्ट गाठण्यापासून दूर जायला नको. उलट, आपण त्या दिशेने आपले प्रयत्न द्विगुणित करायला हवेत.

दुसरा म्हणजे आपण भविष्यात अशा प्रकारच्या जागतिक आरोग्य संकटासाठी अधिक सक्षमतेने तयार राहायला हवं.

तिसरा म्हणजे आपण रोगनिदान, उपचार आणि लसीकरण समाजातील प्रत्येकापर्यंत पोहोचवण्याचे सर्वतोपरी प्रयत्न करायला हवेत.

"आम्ही सर्व राष्ट्रांना आव्हान करतो की, त्यांनी सर्व त्या उपाययोजना करून संसर्ग रोखण्याचे, लोकांचे जीव वाचवण्याचे प्रयत्न करावेत," असं डॉ. डॉ. घेब्रेयेसुस यांनी म्हटलं.

जगभरात लसींच्या कामाला वेग मिळत असून 2021 पर्यंत दोन अब्ज लशी उपलब्ध करून देण्याचा मानस त्यांनी बोलून दाखवला.

त्यांनी म्हटलं की, "लस कुणाकुणाला द्यायची, कोणत्या प्राधान्यक्रमाने द्यायची, लसीच्या चाचणींचे नियम काय आणि त्यांचं पालन होत आहे की नाही, या सर्व गोष्टींची मार्गदर्शक तत्त्वं WHOने आधीच तयार केली आहे. त्यासाठी त्यांनी COVAX ही एक जागतिक केंद्रीय यंत्रणा स्थापन केली आहे.

"जगभरात लसींवर सुरू असलेलं संशोधन पाहता COVAX मुळे सर्वांना सर्व प्रकारच्या लसी उपलब्ध होऊ शकतील. सर्व देशांना एकाच वेळी योग्य प्रमाणात लस उपलब्ध होईल, हा त्याचा उद्देश आहे. तसंच ज्यांना याची सर्वांत जास्त गरज आहे, उदाहरणार्थ- आरोग्य सेवक आणि अधिकारी, ज्येष्ठ नागरिक यांना लस आधी लस देणं हा उद्देश आहे," असं डॉ. टेड्रोस यांनी म्हटलं.

"पण आम्हाला याची अजूनही शाश्वती नाही की, सध्या विकसित होत असलेल्यांपैकी कोणती एक लस काम करेलच. जितक्या जास्त लसींची चाचणी होईल, तितकीच एक सुरक्षित आणि प्रभावी लस सापडण्याची शक्यता बळावेल," ही बाब त्यांनी ठळकपणे सांगितली.

भारतातील लसींच्या बाबतीतही WHO सकारात्मक असल्याचे मुख्य संशोधक डॉ. सौम्या स्वामिनाथन म्हणाल्या. जागतिक लस पुरवठा साखळीत भारत सर्वांत मोलाची भूमिका बजावणार असल्याचं त्यांनी अधोरेखित केलं.

"जगभरात सध्या 200च्या आसपास लस निर्मिती आणि चाचण्यांच्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"आम्हाला अजूनही शाश्वती नाही की सध्या विकसित होत असलेल्या लसींपैकी कोणतीही एक लस यशस्वी होईलच. जितक्या जास्त वेगवेगळ्या लसींची चाचणी होईल, तितकीच एक सुरक्षित आणि प्रभावी लस सापडण्याची शक्यता वाढेल," असं जागतिक आरोग्य संघटना (WHO)चे महासंचालक डॉ. टेड्रोस अॅडहॅनम घेब्रेयेसुस यांनी सोमवारी (21 सप्टेंबर) एका फेसबुक लाईव्हदरम्यान सांगितलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना व्हायरसचे तुमचे काही प्रश्न आहेत?

देशभरात 6 मेच्या आकडेवारीनुसार सुमारे 46 हजार रुग्ण पॉझिटिव्ह आढळले असल्याने काळजी करण्याचं कारण नक्कीच आहे. पण काळजी घ्यायची म्हणजे काय?

बीबीसी मराठी तुमच्या सर्व प्रश्नांची थेट आणि अचूक उत्तर जगभरातल्या तज्ज्ञांनी दिलेल्या माहितीनुसार देण्याचा प्रयत्न करतच आहेत. देशात लॉकडाऊन 3.0 सुरू असतानाच मात्र काही मूलभूत प्रश्नांची उत्तरं देण्याचा हा एक प्रयत्न -

1. माझा जिल्हा कोणत्या झोनमध्ये? ते कसं ठरलं?

कोरोना व्हायरसची देशभरातील जिल्हानिहाय स्थिती दर्शविणारी यादी केंद्र सरकारने 1 मे रोजी जाहीर केली आहे. ही यादी दर आठवड्याला अपडेट केली जाणार आहे.

प्रत्येक जिल्ह्यात असलेल्या रुग्णांची संख्या, ती संख्या किती दिवसांत दुप्पट होतेय (डबलिंग रेट), टेस्टिंगचं प्रमाण आणि व्याप्ती तसंच तज्ज्ञांचं निरीक्षण, या निकषांद्वारे सर्व जिल्ह्यांची रेड, ऑरेंज आणि ग्रीन झोनमध्ये विभागणी करण्यात आली आहे.

1 मेनुसार राज्यातले झोन्स

रेड झोन म्हणजे असा जिल्हा, तालुका किंवा महापालिका क्षेत्रात मोठ्या संख्येने कोरोनाचे रुग्ण आढळून आले असतील. या जिल्ह्यांमध्ये कोरोनाबाधितांची संख्या 4 दिवसांपेक्षा कमी कालावधीत दुप्पट होतेय.

ऑरेंज झोन म्हणजे असे जिल्हे, ज्यात गेल्या 14 दिवसात एकही नवीन कोरोनाबाधित रुग्ण आढळून आलेला नाही.

तर ग्रीन झोन म्हणजे असे जिल्हे, ज्यामध्ये कोरोनाचा एकही रुग्ण नाही किंवा गेल्या 21 दिवसात एकही नवीन रुग्ण आढळून आलेला नाही.

याबद्दल तुम्ही सविस्तर इथे वाचू शकता माझा जिल्हा कोणत्या झोनमध्ये?

2. मोलकरणीला बोलवू का?

लॉकडाऊनच्या तिसऱ्या टप्प्यात काय सुरू राहणार आणि काय बंद राहणार, याबाबत राज्य सरकारने दिलेल्या यादीत मोलकरणीचा समावेश नसल्याने त्या घरकामारसाठी जाऊ शकतात की नाही, याबाबत जरा संभ्रम आहे.

पण कंटेनमेंट (प्रतिबंधित) झोन वगळता इतर ठिकाणी घरकामासाठी जाण्याकरिता मोलकरणींना परवानगीची आवश्यकता नाही, अशी माहिती मुख्यमंत्री कार्यालयाने बीबीसी मराठीला दिली आहे.

जर मोलकरीण घरमालकांच्या घरात राहणारी असेल तर परवानगीची आवश्यकता नाही, असंही त्यांनी सांगितलं.

मात्र हाऊसिंग सोसायटीला जर एखाद्याला आतमध्ये येण्याची परवानगी द्यायची नसेल तर त्यासंबंधी ते स्वतंत्र निर्णय घेऊ शकतात, पण परवानगी नाकारताना त्यांच्याकडे ठोस कारण हवं, असंही गगराणी यांनी स्पष्ट केलं.

याबाबतीत सविस्तर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जगभरात 200 हून अधिक देशांमध्ये मृतांचा आकडा सध्या अडीच लाखांवर पोहोचला आहे. भारतातही या रोगाने 1500हून अधिक बळी घेतले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना व्हायरसच्या उद्रेकामुळे लॉकडाऊनची परिस्थिती उद्भवली. त्यातून मुख्यत्वे नुकसान झालं ते मजूर वर्गाचं. लाखो लोकांचा रोजगार गेला. आपलं कुटुंबं तसंच मुलांचं पोट भरणंही त्यांच्यासाठी अवघड बनलं. त्यातूनच आता या वर्गात कुपोषणाचा धोका निर्माण झाला आहे.

बीबीसीच्या प्रतिनिधी दिव्या आर्य यांचा रिपोर्ट...

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतातील सुमारे तीन लाख मुलांचा तीव्र कुपोषणामुळे पुढच्या सहा महिन्यात मृत्यू होईल असं जॉन हॉपकिन्स विद्यापीठाचा एक अहवाल सांगतो.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना व्हायरसच्या पहिल्या लाटेदरम्यान लहान मुलं किंवा कुमारवयीन मुलांमध्ये कोव्हिड- 19 चं प्रमाण फारसं नव्हतं. पण दुसऱ्या लाटेदरम्यान मात्र 18 वर्षांपर्यंतच्या वयोगटातल्या रुग्णांची संख्या वाढलेली दिसते.

कोरोना व्हायरसमध्ये बदल घडून झालेले नवीन स्ट्रेन, रुग्णसंख्या कमी झाल्याने मुलांनी खेळायला घराबाहेर पडणं, घरातल्या मोठ्यांची सुरू झालेली ऑफिसेस आणि त्यानिमित्ताने होणारा प्रवास ही कारणं या रुग्णसंख्येमागे असल्याचं तज्ज्ञांचं म्हणणं आहे.

लहान मुलांमध्ये कोरोना व्हायरसची कोणती लक्षणं आढळतात?

कोरोना व्हायरसचा संसर्ग झालेल्या मुलांमध्ये नेहमीच्या ताप, घसा खवखवणं यासोबतच इतर काही लक्षणं आढळून येत आहेत. लहान मुलांना नेहमी होणाऱ्या पोट बिघडणं, उलट्या होणं याच्याशी या लक्षणांचं साधर्म्य असल्याचं बालरोगतज्ज्ञांचं म्हणणं आहे. म्हणून मुलांचं पोट बिघडलं वा दुखू लागलं, उलट्या झाल्या तर त्याचा संबंध कोरोनाशीही असू शकतो, हे लक्षात असू द्या.

बोलू न शकणारी मुलं सतत चिडचिड करत असतील, न थांबता रडत असतील, त्रागा करत असतील, तर हे त्यांचं अंग दुखत असल्याचं लक्षण असू शकतं.

बॉम्बे हॉस्पिटलचे कन्स्लटिंग पीडिआट्रिशियन डॉ. मुकेश संकलेचा यांचा लहान मुलांमधल्या संसर्गजन्य रोगांविषयी अभ्यास आहे. लहान मुलांमध्ये आढळणाऱ्या लक्षणांबाबत बीबीसी मराठीशी बोलताना  डॉ. संकलेचा म्हणाले, "मुलांना त्यांचे पालक वा कुटुंबातल्या कोणाकडून तरी कोरोनाचा संसर्ग होण्याची शक्यता असते. बहुतेक मुलांमध्ये अगदी सौम्य लक्षणं दिसून आली आहेत. काहींना जास्त ताप भरल्याचंही आढळलं. यासोबतच काही वेगळी लक्षणंही आढळून आली आहेत.

तोंडाची चव गेल्याचं वा वास येणं थांबल्याचं लहान मुलांना सांगता येणार नाही. पण मुलांची अन्नावरची वासना अचानक जाणं, त्यांनी खाणं कमी करणं हे याचं लक्षण असू शकतं. पण मुलं लवकर बरी होतात. मोठ्यांप्रमाणे लहान मुलांवर आयसीयूमध्ये अॅडमिट करायची पाळी येत नाही."

सामान्य लक्षणं

दुसऱ्या लाटेत लहान मुलांमध्ये आढळलेली वेगळी लक्षणं

मुलांची कोव्हिड चाचणी कधी करायची?

डॉ. संकलेचा सांगतात, "जर पालकांपैकी कोणी पॉझिटिव्ह असेल तर ते मूल पॉझिटिव्ह असण्याची शक्यता दाट असते. कारण अगदी लहान मुलं आई-वडिलांच्या आजूबाजूलाच असतात. विशेषतः आईच्या. आपण मोठ्यांच्या टेस्टिंगवर भर देतो, कारण त्यांची तब्येत बिघडल्यास त्यांच्यावरच्या उपचारांमध्ये तसे बदल करावे लागू...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोव्हिड 19च्या दुसऱ्या लाटेमध्ये लहान मुलांनाही कोरोना व्हायरसचा संसर्ग होण्याचं प्रमाण वाढलेलं आहे. या लाटेतल्या संसर्गादरम्यान मुलांमध्ये लक्षणं दिसून येतायत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना व्हायरसच्या पार्श्वभूमीवर त्यांनी बीबीसी मराठीचे संपादक आशिष दीक्षित यांच्याशी संवाद साधला, तेव्हा कोरोनाचं महाराष्ट्रातलं संकट, लॉकडाऊन आणि एकंदर भविष्यातील परिस्थितीबाबत चर्चा केली.

पाहा संपूर्ण मुलाखत -

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

मुलाखतीचा संपादित अंश इथं देत आहोत.

महाराष्ट्रात कोरोनाग्रस्तांची संख्या सर्वाधिक आहे. ही संख्या आणखी वाढण्याची भीती आहे. त्यासाठी महाराष्ट्र सरकार प्रयत्नही करताना दिसतं आहे. महाराष्ट्र राज्य सरकारच्या प्रयत्नांबद्दल तुम्हाला काय वाटतं?

महाराष्ट्रातली परिस्थिती चिंता करण्यासारखी आहे, असं वक्तव्य केंद्रीय आरोग्यमंत्री डॉ. हर्षवर्धन यांनी पण केलं आहे. विशेषतः मुंबई आणि पुण्यातली परिस्थिती वाईट आहे. महाराष्ट्र सरकार प्रयत्न करतंय आणि त्यांच्या प्रयत्नांमध्ये आमच्या सगळ्यांचं समर्थन आहे. आम्ही सर्वजण त्यांच्याबाजूने उभे आहोत.

नितीन गडकरी

माझाही त्यांच्याशी समन्वय आहे. काही त्रुटी आढळली तर मी मुख्यमंत्री किंवा मुख्य सचिवांना फोन करून सांगतो. ही परिस्थिती त्या त्रुटींची जाहीरपणे चर्चा करण्याची नाही आणि तसं करणं योग्यही होणार नाही.

यात राजकारण न करता आम्ही सगळ्यांनी मिळून या परिस्थितीचा सामना करायला पाहिजे. राज्य सरकार पूर्ण प्रयत्न करत आहे. भारत सरकार त्यांच्या मागे उभं आहे आणि सगळ्यांनी मिळून कोरोनाविरोधातली लढाई जिंकली पाहिजे, हाच यात भाव आहे.

यात राजकारण करणं, टीकाटिप्पणी करणं, एकमेकांची उणीदुणी काढणं, दोष काढणं हे बरोबर होणार नाही. ते या काळात काढू नये. एकदा ही लढाई संपल्यानंतर प्रत्येकाला आपापलं राजकारण करण्याचा अधिकार आहे, स्वातंत्र्य आहे.

तुम्ही मुख्यमंत्र्यांच्या संपर्कात आहात, हे मुख्यमंत्र्यांनीही सांगितलं होतं. राजकारण करू नये, असं तुम्ही म्हटल्यांचं त्यांनी त्यांच्या संदेशातही सांगितलं होतं. पण दुसरीकडे तुमच्याच पक्षातले देवेंद्र फडणवीस, आशिष शेलार, किरीट सोमय्या यासारखे नेते राज्य सरकारवर टीका करत आहेत. बीबीसी मराठीशी बोलतानाही देवेंद्र फडणवीस यांनी राज्य सरकारवर स्पष्ट शब्दांमध्ये टीका केली होती. याबद्दल तुम्हाला काय वाटतं? आणि तुम्ही म्हणाला होतात की देवेंद्र फडणवीस तुमच्या धाकट्या भावासारखे आहेत. तर तुम्ही देवेंद्र फडणवीसांना काय सल्ला द्याल?

ते माझ्या भावासारखेच आहेत. माझ्या पक्षातले आहेत आणि महाराष्ट्राचे नेते आहेत. पण मी आजकाल घरीच असल्याने कोणी काय...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सध्याची वेळ आणि संकट पाहता राजकारण करणं योग्य नाही, असा सल्ला केंद्रीय वाहतूक मंत्री नितीन गडकरी यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना दिला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना व्हायरसच्या प्रकोपामुळे महाराष्ट्र सरकारने अजूनही धार्मिक प्रार्थनास्थळं उघडण्यासाठी परवानगी दिली नाहीये. या निर्णयाच्या विरोधात दोन जैन मंदिर ट्रस्टनी जनहित याचिका दाखल केली होती. या याचिकेवर सुनावणी करताना मुंबई हायकोर्टाने 102 मंदिर उघडण्याची परवानगी नाकारत फक्त ज्या ट्रस्टनी याचिका दाखल केली होती त्यांची मुंबईतली दोन जैन मंदिर, धनत्रयोदशी ते भाऊबीज या काळात अतिशर्तींसह खुली करायला परवानगी दिली.

परवानगी मिळालेली जैन मंदिर दादर आणि भायखळा या भागात आहेत. इतर मंदिरांनी स्वतंत्रपणे कोर्टात याचिका दाखल करावी असंही कोर्टाने म्हटलं.

जैन मंदिरं उघडण्यासाठी परवानगी कशी मिळाली?

मुंबई हायकोर्टाच्या न्या. एस. जे. काठेवाला आणि न्या अभय अहुजा यांच्या खंडपीठासमोर या याचिकेची सुनावणी झाली. याचिकाकर्त्यांच्या बाजूने अॅड प्रफुल्ल शाह यांनी बाजू मांडली. ते म्हणाले की दिवाळी हा सण जैनांसाठी अतिशय शुभ समजला जातो, त्यामुळे त्यांना या काळात मंदिरांत जाता आलं पाहिजे म्हणूनच मंदिरं खुली करावीत.

याआधी ऑगस्ट महिन्यात पर्युषण पर्वात जैन मंदिरं खुली करण्याची परवानगी हायकोर्ट आणि सुप्रीम कोर्टाने दिली होती, असं वृत्त मुंबई मिररमध्ये आलं होतं. याचा दाखलाही अॅड शाह यांनी कोर्टाला दिला.

सुप्रीम कोर्टाने पर्युषण पर्वात मुंबईतली तीन जैन मंदिर दोन दिवसांसाठी खुली करण्याचा निर्णय दिला होता. त्यावेळी मुख्य न्यायमूर्ती एस. ए. बोबडे यांनी म्हटलं होतं की, "अशी परवानगी गणपती किंवा तत्सम सणांसाठी देता येणार नाही कारण त्यावेळी मोठ्या संख्येन लोक जमा होतात."

आताही खुल्या करण्यात आलेल्या मंदिरांना कठोर अटीशर्तींचं पालन करावं लागणार आहे. ही मंदिरं दिवाळीच्या काळात पाच दिवसांसाठी सकाळी 6 ते दुपारी 1 आणि संध्याकाळी 6 ते रात्री 9 या काळात खुली राहाणार आहेत. मंदिरात दर पंधरा मिनिटांना फक्त 15 भाविक आत सोडले जातील.

राज्य सरकारच्या वतीने महाधिवक्ता आशुतोष कुंभकोणी यांनी बाजू मांडली. त्यावर दिवाळी हा फक्त जैन बांधवांचा सण नसून समस्त हिंदूंसाठी महत्वाचा आणि मोठा सण आहे. त्यामुळे दिवाळीचे पाच दिवस जैन समुदायासाठीच फक्त महत्वाचे आहेत, असा याचिकाकर्त्यांचा दावा निराधार असल्याचं त्यांनी म्हटलं.

"हिंदू, ख्रिश्चन आणि मुसलमान या सर्वच धर्मातील भाविक, श्रद्धाळू, त्यांच्या धार्मिक स्थळांना भेट देण्यास उत्सुक आहेत. मात्र, राज्य सरकारला कोरोना...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

दिवाळीच्या काळात मुंबई आणि राज्यातली 102 जैन मंदिरं उघडण्यासाठी मुंबई हायकोर्टात याचिका दाखल केली होती. या याचिकेत म्हटलं होतं की दिवाळी हा जैनांसाठी मोठा सण असून या काळात जैन मंदिरं उघडण्याची परवानगी देण्यात यावी.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना व्हायरसच्या संसर्गानंतर आढळणाऱ्या लक्षणांबाबत अजूनही लोकांच्या मनात विविध शंका आहेत.

सर्दी ताप, फ्लू किंवा कोव्हिड-19 हे आजार वेगवेगळ्या विषाणूंमुळे होतात. पण या सर्वांची लक्षणं समान असू शकतात.

त्यामुळे अशा स्थितीत कोरोना व्हायरसची लागण झाली किंवा नाही, हे कळणं थोडं अवघड होऊ शकतं.

पण कोरोनाची लागण होऊन आजारी पडलेल्या झालेल्या रुग्णांना खालीलपैकी किमान एक लक्षण तरी हमखास आढळून येतं.

याशिवाय, इतरही काही गोष्टी आहेत, त्याच्या मदतीने आपण कोव्हिड-19,  फ्लू, किंवा साधी सर्दी, ताप यांच्यातील फरक ओळखू शकतो.

ताप आला म्हणजे कोरोनाची लागण?

मानवी शरीराचं सरासरी तापमान 36 अंश सेल्सियसच्या आसपास असतं. पण हे तापमान 37.8 किंवा त्याच्या वर गेल्यास त्याला ताप असं संबोधलं जातं.

आपलं शरीर एखाद्या संसर्गाशी लढत असेल तर शरीराचं तापमान वाढू लागतं, अशावेळी आपल्याला ताप आला असं आपण म्हणतो.

ताप मोजण्यासाठी थर्मामीटरचा चांगला उपयोग होऊ शकतो. पण तुमच्याकडे थर्मामीटर नसला तरी हरकत नाही.

तुमच्या छातीला किंवा पाठीला स्पर्श करून तुम्हाला शरीर तापल्याची जाणीव होत असेल, तर तापाचा अंदाज आपल्याला येऊ शकतो.

कोरोनाची लागण झाल्याचं ताप हे ठळक लक्षण आहे. पण ताप फ्लू किंवा इतर संसर्गामुळेही येऊ शकतो. त्यामुळे शरीरात ताप असेल तर घाबरून जाऊ नका. परंतु, तापासोबत सातत्याने खोकला येत असल्यास हा दुर्मिळ प्रकार आहे, हे कोरोनाचं ठळक लक्षण आहे.

तुम्हाला ताप आल्यास तुम्ही कोरोना व्हायरची चाचणीही करून घेऊ शकता, त्यासाठी जवळच्या रुग्णालयांशी संपर्क साधू शकता.

ताप कसा तपासावा?

जागतिक आरोग्य संघटना आणि आरोग्य मंत्रालयाच्या सूचनेनुसार, शरीराचं तापमान 37.8 अंश सेल्सियसपेक्षा जास्त असलेल्या व्यक्तींना अलगीकरणात राहणंच योग्य आहे.

तुम्हाला ताप आहे किंवा नाही हे तुम्ही थर्मामीटरच्या मदतीने तपासू शकता. त्यासाठी तीन पद्धती वापरता येऊ शकतात.

खोकल्याबद्दल थोडंसं...

तुम्हाला सर्दी-खोकला किंवा फ्लू झालं असेल तर तुम्हाला इतर लक्षण दिसण्यासोबतच खोकलाही येऊ शकतो.

साधारणपणे, फ्लूची लागण झाल्यानंतर रुग्णामध्ये स्नायूंचं दुखणं, डोकेदुखी, थकवा, घसा खवखवणे आदी लक्षणं दिसू शकतात. तसंच नाक गळणे, चोंदणे आणि सोबत खोकला अशी ही लक्षणं असू शकतात. साध्या सर्दी-खोकल्यापेक्षा ही लक्षणं थोडीफार तीव्र असतात.

साध्या सर्दी-खोकल्यातसुद्धा तुम्ही आजारी पडता हे खरं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतामध्ये सध्या कोव्हिडचे 4 लाखांपेक्षा जास्त रुग्ण आहेत. तर राज्यातल्या आतापर्यंतच्या कोव्हिड रुग्णांची एकूण संख्या 18 लाखांपेक्षा जास्त झालीय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना व्हायरसच्या साथीत दारू न पिण्याचा सल्ला जागतिक आरोग्य संघटनेने दिला आहे.

हा प्रश्न सध्या संपूर्ण पृथ्वीवरच्या किमान 25 टक्के लोकसंख्येला सध्या सतावतोय. अनेक लोकांना मद्याचा भरलेला प्याला या एकांतावासावरचं उत्तर वाटतं.

नील्सन या कंपनीच्या सर्व्हेप्रमाणे, गेल्या वर्षीच्या तुलनेत अमेरिकेत यंदा 21 मार्चपर्यंतच्या एका आठवड्यांत दारूचा खप 55 टक्क्यांनी वाढला. याचप्रमाणे युके आणि फ्रान्समध्येही दारूच्या विक्रीत वाढ झालीये.

या वाढत्या आकड्यांमुळे दारूत शांतता शोधणाऱ्यांच्या आजारपणात वाढ होण्याची भीती व्यक्त होतेय. आधीच रोगामुळे ओढवलेल्या या जागतिक आरोग्य संकटाच्या काळात येणारा तणाव कसा हाताळायला हवा, याचे स्पष्ट निर्देश जागतिक आरोग्य संघटनेनं (WHO) दिलेत.

यात स्वतःच्याच भावविश्वात रममाण होऊन दारू पिणे, धुम्रपान करणे हे चुकीचं असल्यचं मत WHOने नोंदवलंय.

पूर्ण बंदी

तर जगाच्या दुसऱ्या कोपऱ्यांतल्या भारत, दक्षिण आफ्रिकासारख्या काही देशांमध्ये गर्दी टाळण्यासाठी दारूच्या विक्रीवर पूर्णतः बंदी घालण्यात आलीये. आसाम सरकारने आता कुठे जाऊन अंशतः विक्री सुरू करण्यास सुरुवात केली आहे.

मात्र मद्यविक्री सुरू करण्याचा आता तरी काही विचार नसल्याचे संकेत केंद्र सरकारने दिले आहेत. यामुळे केरळमध्ये राहणाऱ्या रथीश सुकुमारन यांच्यासारख्या लोकापुढे चांगलंच आव्हान निर्माण झालंय.

रथीश सांगतात, "मी दारू नियमित घेतो. पण आता दारू प्यायचीच नाही आणि घरातून बाहेर पडायचंच नाही. यामुळे माझी पंचाईत झाली आहे."

फिल्म आणि टीव्ही क्षेत्रात काम करणारे हे 47 वर्षीय लेखक मात्र स्वतःला अजिबात दारू पिणारा समजत नाहीत. पण ते सांगतात, "मी दारू खरंच प्यायची इच्छा होतेय."

दारू सोडण्याची अपूर्व संधी

देशातल्या या तीन आठवड्यांच्या लॉकडाऊनमुळे नेहमीच्या दारू पिण्यावर किंती अवलंबून असल्याचं त्यांना जाणवलं. त्यामुळे हे दारू पिणं आता कमी करायचं त्यांनी ठरवलंय. रथीश केरळची राजधानी थिरुअनंतपुरममध्ये राहतात. इथली जीवनावश्यक वस्तंची दुकानं वगळता इतर दुकानं बंद आहेत. संपूर्ण देशातही हेच चित्र आहे.

त्यामुळे आता दारूशिवाय जीवन व्यतित करणं हा रथीश यांच्यासाठी नवा अनुभव आहे. ते गेल्या 25 वर्षांपासून दारूचं सेवन करताहेत. "आठवड्यांत रोज मी सूर्यास्तानंतर दारू प्यायचो. पण सुट्टीच्या दिवशी मात्र मी दुपारूच बसायचो."

अमेरिकेत दारूचा खप वाढला...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

लॉकडाऊनच्या या काळात येणाऱ्या तणावाशी झगडत आपण असे किती दिवस घरात बसून काढणार आहोत?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना व्हायरसच्या साथीमुळे IPL साठी खबरदारीचे सर्व उपाय लागू करण्यात आलेले आहेत. यामध्ये खेळाडूंना सुरक्षित अशा बायो-बबलमध्ये ठेवण्यापासून इतर प्रकारच्या उपाययोजनांचा समावेश आहे.

कोव्हिड-19 संकटादरम्यान खेळाडूंसमोर इतर अनेक अडचणी असणार आहेत.

अबु धाबी, शारजा आणि दुबई या तीन शहरांमधलं उष्ण व दमट वातावरण खेळाडूंसाठी अडचणीचं ठरणार आहे. खेळाडूंना या भागात अनेक ठिकाणी 40 अंश सेल्सियसपेक्षाही जास्त तापमानात खेळावं लागणार आहे.

या अडचणींचा उल्लेख रॉयल चॅलेंजर्सचा स्टार खेळाडू एबी डिव्हिलियर्स याने ट्विटरवर पोस्ट करण्यात आलेल्या व्हीडिओत केला आहे.

डिव्हिलियर्स म्हणाला, "प्रामाणिकपणे सांगायचं तर या प्रकारच्या परिस्थितीत खेळण्याचा मला अनुभव नाही. इथं प्रचंड ऊन आहे. या वातावरणामुळे मला जुलै महिन्यात खेळलेल्या एका कसोटी सामन्याची आठवण येत आहे. त्या सामन्यात विरेंद्र सेहवागने आमच्याविरुद्ध त्रिशतक ठोकलं होतं. आयुष्यात त्यापेक्षा जास्त उष्णतेचा अनुभव आम्हाला कधीच आला नव्हता."

संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये बऱ्याच काळापासून एका  स्पोर्ट्स चॅनलमध्ये काम करत असलेले ज्येष्ठ पत्रकार नीरज झा तिथल्या अडचणींबाबत सांगतात, "इथं तापमान 40 डिग्रीपेक्षा जास्त असतं. सोबतच स्टेडियमबाहेरील वाळूच्या मैदानांमुळे जास्त अडचण होते. वाळूतील उष्णतेमुळे आजूबाजूच्या परिसरातील उष्णताही प्रचंड वाढते. या परिस्थितीशी जुळवून घेणं, खेळाडूंसाठी मोठं आव्हान असणार आहे.

उष्णतेसोबतच समुद्रकिनाऱ्यावर ही शहरं असल्यामुळे याठिकाणी आर्द्रतेची पातळीही जास्त असते.

तिन्ही शहरांमध्ये आर्द्रतेची पातळी 70 टक्के असू शकते, असा अंदाज वर्तवण्यात आला आहे. या परिस्थितीत खेळाडूंना डिहाड्रेशन होण्याचा धोका आहे.

भारतीय खेळाडूंवर परिणाम नाही

ज्येष्ठ क्रीडा पत्रकार विजय लोकापल्ली यांच्या मते संयुक्त अरब अमिरातीमधील या परिस्थितीचा भारतीय खेळाडूंवर कोणताच परिणाम होणार नाही.

ते सांगतात, "IPL चं आयोजन भारतात एप्रिल-मेच्या उन्हाळ्यात केलं जातं. अशीच स्थिती दुबईमध्येही असेल. शिवाय आर्द्रतेचा विचार केल्यास भारतात मुंबई, कोलकाता किंवा चेन्नई या शहरांमध्ये अशीच परिस्थिती असते."

संयुक्त अरब अमिरातीचे स्टेडियम गेल्या दहा-बारा वर्षांपासून पाकिस्तानी क्रिकेट संघाचं घरचं मैदान म्हणून वापरण्यात आले आहेत.

2009 मध्ये श्रीलंका क्रिकेट संघावर झालेल्या दहशतवादी हलल्यानंतर सुरक्षेच्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इंडियन प्रीमिअर लीडच्या 13 व्या हंगामाची सुरुवात सर्वाधिक यशस्वी ठरलेल्या मुंबई इंडियन्स आणि चेन्नई सुपर किंग्स संघातील सामन्याद्वारे अबु धाबी येथे होणार आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना व्हायरसच्या सावटाखाली होणारी ही अमेरिकन राष्ट्राध्यक्षपदाची निवडणूक आतापर्यंतची सर्वात अनोखी निवडणूक ठरतेय.

2016 च्या निवडणुकीच्या तुलनेमध्ये यावर्षी मतदानाच्या दिवसाच्या आधीच मतदान करणाऱ्या म्हणजे - अर्ली व्होटिंग करणाऱ्या मतदारांची संख्या जास्त होती. कोव्हिड रुग्णांची वाढती संख्या पाहात अनेक मतदारांनी यावेळी पोस्टाद्वारे मत पत्रिका पाठावयाचा पर्याय स्वीकारलेला आहे.

ज्या व्यक्तींची कोव्हिड चाचणी पॉझिटिव्ह आलेली आहे, असे लोकही मतदान केंद्रावर जाऊन मतदान करू शकतात, असं CDCने म्हटलंय. अशा रुग्णांसाठीच्या काही सूचना अमेरिकेच्या सेंटर फॉर डिसीज कंट्रोल अँड प्रिव्हेंशन - CDC ने दिल्या आहेत.

अमेरिकेतल्या ह्यूस्टनमध्ये काही ठिकाणी 'ड्राईव्ह थ्रू' मतदान केंद्र उभारण्यात आलेली आहेत, जिथे मतदारांना गाडीतून न उतरताही मतदान करता येतंय.

तर न्यूयॉर्कच्या ब्रुकलिनमधल्या अनेक मतदान केंद्रांवर 3 नोव्हेंबरच्या सकाळी अजिबात गर्दी नव्हती. पण न्यूयॉर्कमधून तब्बल 11 लाख लोकांनी 'अर्ली व्होटिंग' याआधीच केलेलं आहे.

अमेरिकेत मतदानाचा शेवटचा टप्पा सुरू असताना भारतात मात्र रात्र असेल.

भारत आणि अमेरिकेच्या वेळेत जवळपास 12 तासांचं अंतर आहे. त्यामुळे अमेरिकेत जेव्हा 3 नोव्हेंबरला सकाळी मतदान सुरू झालं, तेव्हा भारतात मंगळवारची संध्याकाळ झालेली होती.

त्यामुळे अमेरिकेतलं मतदान संपेपर्यंत भारतात बुधवार उजाडलेला असेल.

केव्हा लागणार निकाल?

अमेरिकेत सहसा मतदानाच्या रात्रीच चित्र स्पष्ट झालेलं असतं. पण कोरोना संसर्गामुळे यंदाच्या निवडणुकीत बहुसंख्य नागरिकांनी या आधीच मतदान केलं आहे. यामुळे निवडणूक मतमोजणीत उशीर होण्याची शक्यता आहे.

अमेरिकेतल्या 50 राज्यांमध्ये 9 वेगवेगळे टाईम झोन्स आहेत. म्हणूनच विविध राज्यांत मतदानाची वेळ वेगळेगळी असते.

सर्वांत आधी पूर्वेकडील किनारपट्टीच्या शहरात मतदान होतं. या शहरात यंदा संध्याकाळी सात वाजता मतदान बंद होईल. तेव्हा भारतात बुधवार (4 सप्टेंबर)  पहाटेचे साडेपाच वाजले असतील.

मतदान संपल्यानंतर विविध राज्यांतल्या मतमोजणीला सुरूवात होईल.

अनेकदा ही मतमोजणी मतदानाच्या दिवशी पूर्ण होत नाही. पण कोणी आघाडी घेतलेली आहे, हे समजण्याइतपत मतांची गणना करून झालेली असते.

पण मतमोजणी पूर्ण झालेली नसल्याने याला निकाल न म्हणता 'कल' म्हटलं जातं.

यावर्षीची निवडणूक वेगळी का?

यंदा कोव्हिड-19 च्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

व्हाईट हाऊसमध्ये डोनाल्ड ट्रंप यांचाच मुक्काम राहणार की जानेवारी महिन्यात जो बायडन व्हाईट हाऊसमध्ये प्रवेश करणार यासाठीचा कल अमेरिकन मतदार आज देत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना व्हायरसने चीनमध्ये शेकडो लोक आजारी आहेत आणि अनेक लोकांचा जीव गेला आहे.

कोरोना व्हायरसच्या प्रादुर्भावामुळे जागतिक आरोग्यविषयक आणीबाणीची परिस्थिती निर्माण झाली आहे का, याचा आढावा घेण्यासाठी जागतिक आरोग्य संघटनेची काल म्हणजे 30 जानेवारी 2020 रोजी बैठक झाली. त्यानंतरच सार्वजनिक आरोग्य आणीबाणीचा निर्णय जाहीर करण्यात आला.

"सार्वजनिक आरोग्य आणीबाणी जाहीर करण्याचं कारण केवळ चीनमध्ये काय घडतंय हे नाहीय, तर इतर देशामध्ये काय होतंय, हे आहे," असं जागतिक आरोग्य संघटनेचे महासंचालक टेड्रोस एडहेनम यांनी म्हटलंय.

जागतिक आरोग्य संघटनेचे महासंचालक टेड्रोस एडहेनम

ज्या देशांमध्ये आरोग्य व्यवस्था अत्यंत कमकुवत आहे, अशा देशांमध्ये कोरोना व्हायरस पसरण्याची भीती व्यक्त केली जातेय.

एकट्या चीनमध्ये कोरोना व्हायरसमुळं आतापर्यंत 213 जणांच्या मृत्यूंची नोंद झालीय.

WHO च्या माहितीनुसार, चीन वगळता जगातील इतर देशांमध्ये कोरोना व्हायरसची लागण झालेले 98 रुग्ण आढळले आहेत. मात्र, चीनबाहेर अद्याप कुठल्याही रुग्णाचा मृत्यू झाला नाहीय.

चीनमधील वुहान शहरात कोरोना व्हायरसचा विषाणू सर्वप्रथम आढळला. चीनबाहेरील ज्या देशांमध्ये कोरोना व्हायरसचे रुग्ण आढळले, ते वुहान शहरातून प्रवास करुन आल्याचं दिसून आलंय. मात्र, त्याचवेळी जर्मनी, जपान, व्हिएतनाम आणि अमेरिकेत असेही काही रुग्ण आढळले, ज्यांना इतर रुग्णांपासून झालेल्या संसर्गातून लागण झाली. असे जवळपास आठ रुग्ण आढळलेत.

याआधी कधी कधी सार्वजनिक आरोग्य आणीबाणी जाहीर झाली होती?

अत्यंत टोकाची स्थिती असेल, तेव्हाच जागतिक आरोग्य संघटना 'जागतिक आरोग्य आणीबाणी' जाहीर करते. गेल्या काही वर्षात तीन ते चारवेळा अशी आणीबाणी जाहीर करण्यात आली होती.

बहुतांश प्रकरणं चीनमध्येच

चीनमध्ये कोरोना व्हायरसचा संसर्ग शेकडो जणांना झाला आहे. देशाच्या मध्यभागी असणाऱ्या हुवेई प्रांताला या विषाणूचा सर्वांत जास्त फटका बसला आहे. येत्या काही दिवसांत या विषाणूचा संसर्ग वाढण्याचा इशारा जागतिक आरोग्य संघटनेने दिला आहे.

चीन प्रशासनाने कोरोना व्हायरसचा प्रभाव रोखण्यासाठी अनेक प्रकारच्या उपाययोजना केल्या आहेत. हुवेई शहरात प्रवासावर निर्बंध घातले आहेत. सार्वजनिक ठिकाणी मास्क घालून जाण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे.

चीन सरकारने शांघायच्या फॉरबिडन सिटी आणि ग्रेट वॉल चायना आणि इतकंच काय तर काही बौद्ध मंदिरंही बंद केली आहेत. सध्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना व्हायरसमुळं मृत्यूमुखी पडणाऱ्यांची वाढती संख्या लक्षात घेता जागतिक आरोग्य संघटनेनं (WHO) 'सार्वजनिक आरोग्य आणीबाणी' जाहीर केलीय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना व्हायरसमुळे अमेरिकेत आतापर्यंत दोन लाख जणांचा मृत्यू झाला आहे. तसंच लाखो जणांच्या नोकऱ्याही गेल्या आहेत. सध्याच्या काळात अमेरिका राजकीय आणि सामाजिक दृष्टीने विभागलेला दिसत आहे.

ब्लॅक लाईव्ह्स मॅटर्सचं आंदोलन सुरू आहे. अनेक ठिकाणी या मुद्यावरून दंगली घडल्या होत्या.

3 नोव्हेंबर रोजीच राज्यांची निवडणूकसुद्धा होऊ घातली आहे.

या निवडणुकीत अनेक भारतीय आणि पाकिस्तानी महिला आपलं नशीब आजमावणार आहेत. या महिलांशी बीबीसीने बातचीत केली.

सबीना जफर

पाकिस्तानी वंशाच्या सबीना जफर सॅन रेमनच्या महापौर पदासाठी मैदानात आहेत.

सॅन रेमन हे शहर पश्चिम कॅलिफोर्निया राज्यातील सॅनफ्रॅन्सिस्को शहरापासून पूर्वेच्या दिशेने 35 किलोमीटर अंतरावर आहे.

सबीना जफर सध्या उपमहापौर असून त्या महापौरपदासाठी निवडणूक लढवत आहेत.

त्यांचे वडील राजा शाहिद जफर बेनझीर भुट्टो सरकारमध्ये केंद्रीय मंत्री होते.

झूमवर बोलताना सबीना म्हणाल्या, "मी माझ्या वडिलांच्या कामाचं कौतुक होताना पाहून मोठी झाले आहे."

लग्नानंतर त्या अमेरिकेला आल्या. इथं सॅन रेमन शहरात त्या वास्तव्यास आहेत.

वैविध्यपूर्ण अशा या शहराची लोकसंख्या 82 हजार इतकी आहे. यामध्ये वेगाने वाढ होत आहे. सदर शहरात 52 टक्के कृष्णवर्णीय असून सबीना इथल्या सिटी कौन्सिलमध्ये निवडून आलेल्या पहिल्या आशियाई महिला आहेत.

सबीना सांगतात, "सात-आठ वर्षांपूर्वी खासदार एरिक स्वालवेल यांच्यासोबत काम केल्यानंतर सामाजिक सेवेत उतरण्याची इच्छा झाली.

एका परिचिताने डेमोक्रॅट महिलांना निवडणुकीत उतरवण्यासाठी इमर्ज कॅलिफोर्नियाच्या अभियानाबाबत माहिती दिली.

या प्रशिक्षणात वेगवेगळ्या पार्श्वभूमीतील महिला सहभागी झाल्या होत्या.

तुम्ही एका मोठ्या व्यवस्थेचा भाग होऊन जाता. निवडणूक कशी लढवायची, महिलांचा पाठिंबा कसा मिळवायचा आदी गोष्टी इथं शिकायला मिळतात, असं त्या सांगतात.

त्यानंतर 2018 मध्ये सबीना यांनी शहराच्या सिटी काऊंसिलमध्ये विजय मिळवून प्रवेश केला. 2019 मध्ये त्यांची उपमहापौरपदी निवड करण्यात आली.

कॉर्पोरेट तसंच तंत्रज्ञान क्षेत्रातील अनुभवाचा उपयोग झाल्याचं त्या सांगतात.

त्यां सांगतात, "आवाज उठवण्यापूर्वी शिकणं आणि ऐकणं महत्त्वाचं आहे. सुरक्षा, वाहतूक, जलवायू परिवर्तन अशा विषयांवर काम करायला मला आवडेल.

राधिका कुन्नेल

राधिका कुन्नेल या भारतीय वंशाच्या आहेत. त्या नेवाडा राज्यातच्या असेंब्लीमध्ये...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अमेरिकेत 3 नोव्हेंबर 2020 ला राष्ट्राध्यक्षपदाची निवडणूक होणार आहे. आजपर्यंतच्या इतिहासात ही निवडणूक अत्यंत महत्त्वाची असेल, असं सांगण्यात येत आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना व्हायरसमुळे आलेल्या या लॉकडाऊनच्या काळात आपल्या कुटुंबाला पोसण्यासाठी त्यांना हे रोजंदारीचं काम करावं लागत आहे. गेल्या 12 वर्षांपासून दिनेश महानगरपालिकेच्या बस सेवेमध्ये कंडक्टर म्हणून काम करत होते.

मात्र, गेल्या तीन महिन्यांत त्यांनी एकदाही कंडक्टरचा युनिफॉर्म घातलेला नाही. लॉकडाऊनमुळे इथली बससेवा थांबलेली असून तेव्हापासून आतापर्यंत दिनेश यांना पगार मिळालेला नाही. महापालिकेची बससेवा पुन्हा सुरू होईल आणि पुन्हा कंडक्टरचं काम करता येईल अशी आशा दिनेश परमार यांना आहे. दिनेश यांच्या सद्यस्थितीवरचा बीबीसी प्रतनिधी तेजस वैद्य यांचा रिपोर्ट.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना उद्रेकामुळे लॉकडाऊन झाल्यानंतर गुजरातमधल्या दिनेश परमार यांना बस कंडक्टर असूनही रोजंदारीवरचं काम स्वीकारावं लागलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना व्हायरसमुळे फुफ्फुसांची कार्यक्षमता कमी होते. त्यामुळे रुग्णांना ऑक्सिजन दिला जातो. महाराष्ट्रातील सरकारी, खासगी आणि जंबो रुग्णालयात आजमितीला हजारो कोरोनाग्रस्त रुग्ण ऑक्सिजनवर आहेत.

रुग्णालयात ऑक्सिजनचा तुटवडा

राज्यातील कोरोनाग्रस्तांची संख्या आता 10 लाखांपार पोहोचली आहे. महाराष्ट्र हळूहळू अनलॉक होत असल्याने गेल्या 15 दिवसात कोरोनाग्रस्तांच्या संख्येत 2.5 लाखांनी वाढ झालीये. रुग्णांच्या वाढत्या संख्येमुळे ऑक्सिजनची मागणी वाढली आहे. त्यातच राज्यात ऑक्सिजनचा तुटवडा असल्याच्या तक्रारी येवू लागल्या आहेत.

डोंबिवलीत वैद्यकीय सेवा देणारे 'आस्था' रुग्णालयाचे डॉ. मंगेश पाटे यांची परिस्थिती काही वेगळी नाही. डॉ. पाटे यांना देखील गेल्या काही दिवसांपासून ऑक्सिजनच्या तुटवडा भासत आहे.

बीबीसीशी बोलताना डॉ. पाटेंनी सांगितलं, "रुग्णांना ऑक्सिजन मिळतो का नाही? याची चिंता सतत असते. रुग्णांना ऑक्सिजन पुरवणं म्हणजे तारेवरची कसरत झाली आहे. काहीवेळा रुग्ण ऑक्सिजनसाठी अक्षरक्षा: पाया पडायला लागतात. ऑक्सिजनसाठी ऑर्डर दिल्यानंतर कधीकधी 8 दिवसांनीही ऑक्सिजन मिळतो. राज्यातील परिस्थिती अत्यंत भयानक झालीये."

इंडियन मेडिकल असोसिएशनच्या हॉस्पिटल बोर्डचे अध्यक्ष असलेले डॉ. पाटे पुढे म्हणतात,  "सरकार डॉक्टरांना धमक्या देतं. कोव्हिड-19 रुग्णांवर उपचारांसाठी दबाव आणतं. पण, रुग्णांचा जीव वाचवणारा ऑक्सिजन योग्य प्रमाणात उपलब्ध होईल यासाठी सरकारने काय उपाययोजना केल्या? छोट्या रुग्णालयांकडे सरकार का दुर्लक्ष करतं? काहीवेळी मी स्वत: ट्रक घेऊन ऑक्सिजन आणण्यासाठी गेलो आहे. यावर सरकार काही ठोस उपाययोजना करणार का नाही?"

केवळ पुण्या-मुंबईतच नाही, सगळीकडेच सारखी परिस्थिती

फक्त पुणे, मुंबई महानगर प्राधिकरच नाही तर उत्तर महाराष्ट्रातही ऑक्सिजनचा तुटवडा मोठ्या प्रमाणावर दिसून येत आहे. याबाबत बीबीसीशी बोलताना इंडियन मेडिकल असोसिएशनचे माजी अध्यक्ष आणि धुळे जिल्ह्यात वैद्यकीय सेवा पुरवणारे डॉ. रवी वानखेडकर सांगतात, "ऑक्सिजनची समस्या खूप गंभीर बनू लागली आहे. येत्या काही दिवसात रुग्णांची संख्या वाढली तर ही परिस्थिती आणखी गंभीर बनेल. ऑक्सिजनचा माल येत नाहीये. 300 रूपयांना मिळणाऱ्या सिलेंडरची किंमत आता 450 रूपयांपर्यंत पोहोचली आहे. सरकारी रुग्णालय असो किंवा खासगी, लिक्विड ऑक्सिजन कुठेच उपलब्ध नाही."

धुळे जिल्ह्यात सद्य स्थितीत 250 ते 300...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

राज्यभरात कोव्हिड-19 ग्रस्त गंभीर रुग्णांच्या उपचारात ऑक्सिजनची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची आहे. कोणतंही औषध किंवा लस उपलब्ध नसल्याने रुग्णांना उपचारांसाठी ऑक्सिजनचाच आधार आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना व्हायरसमुळे विज्ञान, गणित, कला आणि स्वप्नं हे सारं हादरून गेलंय. कोरोना संकटामुळे भारतातल्या शिक्षणाच्या भवितव्यावर काय परिणाम होऊ शकतो, ते पाहू.

रेखाटनं- पुनित बर्नाला

व्हिडिओ प्रोड्युसर- निकिता मंधानी

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

शिक्षण हे भविष्यासाठीचा पासपोर्ट आहे, असं म्हटलं जातं. पण कोरोनामुळे शिक्षण देण्याची पद्धत बदलतेय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना व्हायरसमुळे होणाऱ्या मृत्यूचा दर दोन आठवड्यात वाढू शकतो, असं ट्रम्प यांनी सांगितलं. कोरोनाचा संसर्ग झपाट्याने वाढल्यामुळे हॉस्पिटल यंत्रणेवर ताण पडू शकतो असंही त्यांनी सूचित केलं.

दरम्यान, कोरोनाच्या संसर्गामुळे दोन लाख अमेरिकन नागरिकांना जीव गमवावा लागू शकतो, असा इशारा व्हाईट हाऊसचे वैद्यकीय सल्लागार डॉ. अँथनी फाऊची यांनी दिला होता. लाखो अमेरिकन नागरिकांना याचा संसर्ग होऊ शकतो हे सत्य आहे, अशा शब्दांत डॉ. फाऊची यांनी इशारा दिला होता.

कोरोनामुळे मृत्यू होणाऱ्यांची संख्या एक लाखापर्यंत नियंत्रणात ठेवली तर आपण समाधानकारक कामगिरी केली असं म्हणता येईल, असं ट्रंप यांनी म्हटलं.

अमेरिकेत कोरोना व्हायरसने घातलेलं थैमान लक्षात घेऊन ट्रंप प्रशासनाने कोरोनासंदर्भातील नियमावली 30 एप्रिलपर्यंत लागू केली जाईल, असं स्पष्ट केलं आहे.

काही दिवसांपूर्वी इस्टरपर्यंत म्हणजेच 12 एप्रिलपर्यंत हे निर्बंध असतील, असे संकेत ट्रंप यांनी दिले होते. मात्र आता एप्रिलअखेरीपर्यंत अमेरिकेच्या नागरिकांना सोशल डिस्टन्सिंगसह अन्य नियम पाळावे लागतील असंही ट्रंप यांनी म्हटलं.

अमेरिकेत कोरोनाबाधितांची संख्या एक लाख चाळीस हजाराच्या पुढे गेली आहे. अमेरिकेत कोरोनामुळे मृत्यू झालेल्यांची संख्या 2, 493 एवढी आहे. जॉन हॉपकिन्स विद्यापीठाने ही माहिती दिली आहे.

कोरोनाचा संसर्ग झालेल्या रुग्णांची संख्या सर्वाधिक आहे.

ट्रंप यांनी काय म्हटलं?

कोरोना व्हायरस टास्क फोर्स प्रेस ब्रिफिंगवेळी राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप बोलत होते. सोशल डिस्टन्सिंग हाच कोरोनावरचा उतारा आहे. जूनपर्यंत अमेरिका कोरोना संकटातून सावरलेला असेल असंही त्यांनी सांगितलं.

येत्या दोन आठवड्यात अमेरिकेत कोरोना मृत्यूदराचं प्रमाण टोकाला जाऊ शकतं, असा इशाराही त्यांनी दिला. "या आजारावर संपूर्णपणे मात करेपर्यंत आपण जिंकलो असं जाहीर करणं वेडेपणाचं ठरेल. या आजाराचा समूळ बीमोड करायला हवा," असं ट्रंप यांनी म्हटलं.

विश्लेषकांच्या मते, मृत्यूदर वाढण्याचा इशारा म्हणजे कोरोनाचा संसर्ग होणाऱ्यांच्या संख्येत वाढ होऊ शकते असं ट्रंप यांना म्हणायचं असावं.

सोशल डिस्टन्सिंगसह अन्य नियमावलीचं पालन केलं नाही तर कोरोनामुळे 2.2 दशलक्ष नागरिकांचा मृत्यू ओढवू शकतो हे लक्षात आल्यानंतर 30 एप्रिलपर्यंत निर्बंध लागू करण्याचा निर्णय घेतल्याचं ट्रंप यांनी स्पष्ट केलं.

काही दिवसांपूर्वी इस्टर सणाचा काळ...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अमेरिकेत कोरोना व्हायरसच्या उद्रेकामुळे परिस्थिती गंभीर झाली आहे. अमेरिकेत 1 लाख 40 हजारहून अधिक लोकांना कोरोनाचा संसर्ग झाला आहे तर 2200 रुग्णांचा मृत्यू झाला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना व्हायरससंबंधित अनेक मेसेज आणि व्हीडिओ सोशल मीडियावर शेअर केले जात आहेत. यापैकी एक व्हीडिओ मध्य प्रदेशातल्या इंदूर जिल्ह्यातील आहे.

1 मिनिट 12 सेकंदांचा हा व्हीडिओ इंदूरमधल्या सिलावटपूरा भागातील असल्याचं सांगितलं जात आहे.

या  हॅमजेट सूट घातलेले आरोग्य कर्मचारी एका गल्लीतून धावत बाहेर येताना दिसतात. त्यांच्या मागे दगड घेऊन लागलेले काही युवक येतात आणि त्यांच्यावर दगडफेक करतात.

हा व्हीडिओ उंचीवरून बनवण्यात आला आहे. व्हीडिओत बराच आवाज ऐकायला येतो.

व्हीडिओची पडताळणी

इंदूरमधल्या या भागात आरोग्य कर्मचारी एका व्यक्तीची कोव्हिड-19ची चाचणी करण्यासाठी आले होते. पण, जमावानं त्यांच्यावर हल्ला केला. सोशल मीडियावर फिरणारा व्हीडिओ याबद्दलचाच आहे.

बीबीसीनं या व्हीडिओची पडताळणी केली.

आम्ही इंदूरचे पोलीस महासंचालक हरिनारायण चारी मिश्रा यांच्याशी संपर्क साधला.

त्यांनी सांगितलं, "टाटपट्टी बाखल परिसरातील हे प्रकरण आहे. या प्रकरणी दाखल झालेल्या एफआयरमध्ये 8 जणांची नावं आहेत, त्यापैकी 7 जणांना अटक करण्यात आली आहे."

यानंतर आम्ही इंदूरचे पोलीस अधीक्षक महेश चंद यांच्याशी संपर्क साधला.

त्यांनी सांगितलं, "बुधवारी दुपारी दीडच्या सुमारास टाटपट्टी बाखल भागात कोव्हिड-19ची तपासणी करण्यासाठी आरोग्य कर्मचाऱ्यांची एक टीम पोहोचली."

"इथं एका व्यक्तीमध्ये कोरोनाची लक्षण आढळल्याची बातमी मिळाली होती. जेव्हा ही टीम संबंधित व्यक्तीच्या घरी पोहोचली, तेव्हा तिथं फक्त त्यांची आई होती. आरोग्य कर्मचारी त्यांच्यासोबत चर्चा करत असताना तिथं जमलेल्या लोकांना वाटलं, की कर्मचारी त्या वृद्ध महिलेला सोबत घेऊन जातील."

जमावाकडून दगडफेक

त्यानंतर काही लोकांनी डॉक्टरांसहित इतर कर्मचाऱ्यांवर दगडफेक सुरू केली. आरोग्य कर्मचाऱ्यांनी धावत तिथून पळ काढला. आरोग्य कर्मचारी जमावापैकी कुणालाही ओळखत नसल्यानं आम्ही आयपीसीच्या कलम 353 अंतर्गत अज्ञातांविरुद्ध एफआयआर दाखल केली. त्यानंतर सीसीटीव्ही फुटेजच्या माध्यमातून 8 ते 10 जणांची ओळख करण्यात आली. त्यातील 8 जणांना अटक करण्यात आलं.

इंदूरचे आरोग्य अधिकारी डॉ. प्रवीण जाडिया यांनी सांगितलं, "जवळपास 6 आरोग्य कर्मचारी टाटपट्टी बाखल भागात गेले होते. यात 2 डॉक्टर, 2 मेडिकल स्टाफ, तसंच आशा आणि अंगणवाडी सेविकासुद्धा होत्या. या हल्ल्यात 2 डॉक्टरांच्या पायाला जखम झाली आहे. या भागात आतापर्यंत 2 कोरोना पॉझिटिव्ह...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

देशातील कोरोनाग्रस्त रुग्णांची संख्या दोन हजारपर्यंत पोहोचली आहे. कोरोनामुळे आतापर्यंत 50 जणांचा मृत्यू झाला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना संकट

जागतिक बँकेच्या एका अहवालानुसार, ज्या विकसनशील देशांच्या अर्थव्यवस्थांना कोरोनाचा तडाखा बसला आहे त्यामध्ये भारत दुसऱ्या स्थानी आहे. ऑक्सफोर्ड इकॉनॉमिक्सनुसार, कोरोनाचा सगळ्यांत मोठा परिणाम भारताच्या अर्थव्यवस्थेवर झाला आहे.

वादाचा, चर्चेचा मुद्दा हा नाही की कोरोनामुळे ज्या अर्थव्यवस्थांना फटका बसला आहे त्यामध्ये भारत पहिल्या की दुसऱ्या क्रमांकावर आहे. आपल्या अर्थव्यवस्थेची एवढी दुर्दशा झाली कशी? अर्थव्यवस्था एवढी रसातळाला कशी गेली?

संक्षेपात सांगायचं तर कोरोनाचं संकट आणि त्यामुळे प्रदीर्घ काळ लागू करण्यात आलेला लॉकडाऊन आणि त्यानंतर घाबरून आर्थिक घडामोडी स्थगित झाल्याने अर्थव्यवस्थेची ही अवस्था झाली आहे.

आर्थिक वाताहतीचं कारण फक्त कोव्हिड19 आहे का?

तर त्याचं उत्तर नाही असं आहे.

भारतीय अर्थव्यवस्थेचा वेग कोरोना संकटाच्या आधीपासूनच संथ होऊ लागला होता. 2019-20 आर्थिक वर्षात सकल राष्ट्रीय उत्पन्न अर्थात जीडीपी घसरून 4.2 टक्क्यांवर आला होता. गेल्या अकरा वर्षांतली ही सगळ्यात मोठी घसरण आहे.

मार्च 2018मध्ये जीडीपीचा विकासदर 8.2 टक्के होता. मार्च 2020 मध्ये तो घटून 3.1 टक्क्यांवर आला. सलग आठ तिमाही जीडीपीची घसरणच झाली.

कोरोनामुळे अनेक निर्बंध आलेत

देशात 2017-18 या कालावधीत बेरोजगारीचा दर 6.1 टक्के एवढा होता. गेल्या 45 वर्षांतला हा सगळ्यांत जास्त दर होता.

इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेंट, कोलकाता इथं कार्यरत प्राध्यापक पार्थ राय यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं की, "कोरोना संकटाच्या आधीच तीन वर्षांपासून भारतीय अर्थव्यवस्था कूर्म गतीने चालत होती. दीर्घकालीन योजना असणाऱ्या जीएसटी तसंच नवीन दिवाळखोरी कायद्यांमुळे अर्थव्यवस्थेला झळ बसलेली असण्याची शक्यता आहे.

कोरोना संकटावेळी खराब झालेल्या जागतिक आर्थिक परिस्थितीमुळेही आपली स्थिती आणखी बिघडली. याच काळात कोरोनाने हाहाकार माजवला. कोरोनाला रोखण्यासाठी लॉकडाऊन लागू करण्यात आलं. त्यामुळे मागणी-पुरवठ्याचं गणितच कोलमडून गेलं. खपावर विपरीत परिणाम झाला.

परिस्थिती एवढी वाईट का झाली?

विश्लेषकांच्या मते, सरकारने अचानक ध्येयधोरणांमध्ये केलेल्या बदलामुळे अर्थव्यवस्था आणखीनच गाळात रुतली. 2016मध्ये सरकारने नोटबंदी जाहीर केली. 2017मध्ये जीएसटी लागू करण्यात आलं.

यानंतर रिअल इस्टेट क्षेत्राशी निगडीत रेरा कायद्यासह अनेक नियमांमध्ये मोठ्या प्रमाणात बदल करण्यात...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना संकटाने भारतासह जगातल्या सगळ्या देशांची अर्थव्यवस्था कोलमडून गेलीय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना संकटामुळे 2020 हे वर्ष लोकांना कायम स्मरणात राहील. आतापर्यंतचं सर्वांत वाईट वर्ष म्हणून हे वर्ष आगामी कित्येक वर्षांत ओळखलं जाऊ शकतं. पण इतिहासात अशी अनेक वर्षे येऊन गेली आहेत. त्यांच्या तुलनेत सध्याचा काळ इतकाही वाईट म्हणावा असा नाही.

2020 मध्ये कोव्हिड-19 ने झालेले मृत्यू

जॉन्स हॉपकिन्स युनिव्हर्सिटीच्या आकडेवारीनुसार 17 डिसेंबर 2020 पर्यंत जगभरात 7.45 कोटी जणांना कोरोनाची लागण झाली. आतापर्यंत जगभरात 16 लाख जणांचा कोरोनामुळे मृत्यू झाला आहे.

पण जगातली ही सर्वांत मोठी साथ नाही. यापेक्षाही वाईट साथीच्या संकटांना जगाने तोंड दिलं आहे.

या सगळ्या साथीच्या रोगांमध्ये ब्लॅक डेथचं नाव समाविष्ट आहे. युरोपात या 1346 सालात या साथीला सुरुवात झाली. त्यानंतर या आजाराने युरोपात अडीच कोटी तर जगभरात 20 कोटी जणांचा मृत्यू झाला.

स्पॅनिश आणि पोर्तुगीज प्रवासींमुळे 1520 सालादरम्यान अमेरिकेत देवी रोग पसरला. यामुळे अमेरिकेतील मूळ निवासींपैकी 60 ते 90 टक्के नागरिकांचा मृत्यू झाल्याची नोंद आहे.

पहिल्या महायुद्धातून परतणाऱ्या सैनिकांमुळे 1918 मध्ये स्पॅनिश फ्लू पसरला. त्या काळात स्पॅनिश फ्लूमुळे पाच कोटी मृत्यू झाले. हा आकडा त्यावेळच्या जगाच्या लोकसंख्येच्या तीन ते पाच टक्के होता.

तसंच 1980 पासून सुरू झालेल्या एड्स या रोगाने आतापर्यंत 3.2 कोटी लोकांचा जीव घेतला आहे.

2020 मध्ये अनेकांनी आपली नोकरी गमावली

कोरोना साथीमुळे अर्थव्यवस्थेला मोठा फटका बसला. जगभरातील लोकांच्या उदरनिर्वाहाचा प्रश्न निर्माण झाला. अनेकांच्या तोंडचा घास या साथीने पळवला.

पण जगातील सध्याचा बेरोजगारीचा दर इतकाही वाईट नाही. 1929 ते 1933 दरम्यान आतापर्यंतची सर्वांत मोठी मंदी होती. 1933 हे वर्ष बेरोजगारीच्या बाबतीत सर्वांत वाईट वर्ष मानलं जातं.

जर्मनीत तीनपैकी एक व्यक्ती त्यावेळी बेरोजगार होता. याच परिस्थितीत लोकांना आकर्षित करणारी आश्वासनं देणाऱ्या अडॉल्फ हिटलर यांचा उदय झाला होता.

आप्तस्वकियांचा विरह

या वर्षातला सर्वाधिक काळ आपण घरातच घालवला ही वस्तुस्थिती आहे. आपण आपल्या आप्तस्वकियांना भेटू शकलो नाही. पण इ. स. 536 मध्येही बहुतांश लोक आपल्या घरातून बाहेर पडू शकले नव्हते.

हॉर्वर्ड युनिव्हर्सिटीमधील मध्यकालीन इतिहास विषयाचे तज्ज्ञ मायकल मॅककॉर्मिक यांच्या मते, "युरोप, मध्य-पूर्व आणि आशियातील बहुतांश परिसरात एक गूढ धुकं सलग 18 महिने कायम...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आपल्या आतापर्यंतच्या आयुष्यात सध्याचं वर्ष अतिशय आव्हानात्मक होतं. अनेक अडचणी, निराशा यांनी भरलेलं हे वर्ष होतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना संसर्ग राज्यभरात झपाट्याने पसरतोय. महाराष्ट्रात कोव्हिड-19 व्हायरसमध्ये दोन म्युटेशन (बदल) आढळून आल्याचं आरोग्य मंत्रालयाने मान्य केलंय. कोरोनाची दुसरी लाट महाभयंकर असल्याचं दिसून येत आहे.

तज्ज्ञांच्या मते, संसर्गजन्य आजारात पहिल्या लाटेपेक्षा दुसऱ्या लाटेत संसर्ग पसरण्याचा वेग जास्त असतो. त्यामुळे राज्यातील शहरी आणि ग्रामीण भागात कोरोना थैमान घालताना पहायला मिळतोय.

पण, कोव्हिड-19 संसर्गाच्या पहिल्या आणि दुसऱ्या लाटेत एक गोष्ट तज्ज्ञांना प्रकर्षाने जाणवतेय. ती म्हणजे, लहान मुलांमध्ये वाढलेला कोरोनाचा संसर्ग.

महाराष्ट्रात लहान मुलांमध्ये वाढला कोरोना संसर्ग?

महाराष्ट्रात फेब्रुवारीच्या दुसऱ्या आठवड्यात कोरोना रुग्णांची संख्या झपाट्याने वाढू लागली. कुटुंबच्या कुटुंब कोरोनाग्रस्त झाली. सद्य स्थितीत देशातील कोरोनाग्रस्तांच्या संख्येच्या 60 टक्के केसेस एकट्या महाराष्ट्रात आढळून येत आहेत.

तज्ज्ञांच्या सांगण्यानुसार, कोरोनाच्या दुसऱ्या लाटेत युवा आणि कामानिमित्त बाहेर पडणाऱ्यांसोबत लहान मुलांमध्ये संसर्गाचं प्रमाण जास्त आढळून आलंय.

शून्य ते 10 वयोगटातील रुग्णसंख्या

(रिपोर्ट- वैद्यकीय शिक्षण आणि औषधी द्रव्य विभाग)

11 ते 20 वयोगटातील कोरोनाबाधितांची संख्या

(रिपोर्ट- वैद्यकीय शिक्षण आणि औषधी द्रव्य विभाग)

मुंबई महापालिकेच्या माहितीनुसार,

'लहान मुलांमध्ये वाढलाय कोरोना संसर्ग'

 डॉ. देवीप्रसाद राव जनरल फिजीशिअन आहेत. मुंबईच्या विलेपार्ले भागात वैद्यकीय सेवा देतात. बीबीसीशी बोलताना त्यांनी सांगितलं, "मार्चच्या सुरूवातीपासून आत्तापर्यंत कोरोना संसर्ग झालेल्या 20 लहान मुलांवर उपचार केले आहेत. कोव्हिड-19 चा संसर्ग लहान मुलांमध्ये झपाट्याने पसरताना दिसून येतोय. सहा वर्षापेक्षा मोठ्या मुलांमध्ये इंन्फेक्शन आढळून आलंय."

"मुलांना खोकला, सर्दी आणि कफसारखी सौम्य स्वरूपाची लक्षणं दिसून येत आहेत. संसर्गानंतर दोन-तीन दिवसात ही मुलं बरी होतात. मुलांचा आजार फार तीव्र स्वरूपाचा नसतो," असं डॉ. राव पुढे म्हणतात.

कोव्हिड-19 चा प्रसार राज्यातील शहरी आणि ग्रामीण भागात पसरत असल्याचं दिसून येत आहे. मुंबई महापालिकेच्या माहितीनुसार, मुंबईत सर्वांत जास्त केसेस मध्यम आणि उच्च-मध्यम वर्गात इमारतींमध्ये आहेत.

टाईम्स ऑफ इंडियाशी बोलताना दिल्लीच्या एम्सचे संचालक डॉ. रणदीप गुलेरिया म्हणतात, "लहान मुलांमध्ये संसर्ग वाढला आहे. या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मार्च महिन्याच्या दुसऱ्या आठवड्यात केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाने महाराष्ट्रात कोव्हिड-19 संसर्गाची दुसरी लाट आल्याचं स्पष्ट केलं. देशातील कोरोना हॉटस्पॉट 10 जिल्ह्यांपैकी महाराष्ट्रातील 8 जिल्हे आहेत. एकट्या मार्च महिन्यातच महाराष्ट्रात तब्बल 6 लाख 18 हजार नवीन कोरोना रुग्ण आढळून आले.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना संसर्गाची दुसरी लाट राज्यात त्सुनामीसारखी पसरतेय. सद्यस्थितीत महाराष्ट्रात 6 लाखांपेक्षा जास्त अॅक्टिव्ह रुग्ण आहेत. यातील 80 टक्के रुग्णांना कोणतीही लक्षणं नाहीत. मात्र, रुग्णालयात दाखल गंभीर रुग्णांची संख्याही दिवसेंदिवस वाढतेय.

राज्यात कोरोना संसर्गाचा स्फोट होण्यामागे कोरोना व्हायरसमध्ये झालेलं 'डबल म्युटेशन' कारणीभूत आहे का? हा प्रश्न पुन्हा उपस्थित झालाय. याचं कारण, कोरोना रुग्णांच्या 'जिनोम सिक्वेंसिंग' चा रिपोर्ट धक्कादायक आहे.

नॅशनल इंनस्टिट्युट ऑफ व्हायरोलॉजीने (NIV) महाराष्ट्रातील कोव्हिड-19 ग्रस्त रुग्णांच्या 'जिनोम सिक्वेंसिंग'च्या रिपोर्टबाबत राज्य सरकारला माहिती दिली आहे.

काय आहे NIV चा रिपोर्ट?

पुण्याच्या नॅशनल इंनस्टिट्युट ऑफ व्हायरोलॉजीमध्ये (NIV) कोरोनाग्रस्त रुग्णांचं 'जिनोम सिक्वेंसिंग' करण्यात येतं आहे.

पीटीआय या वृत्तसंस्थेच्या माहितीनुसार, महाराष्ट्रातील 361 कोरोनाग्रस्तांच्या नमुन्यांचं NIV मध्ये 'जिनोम सिक्वेंसिंग' करण्यात आलं. यातील 61 टक्के नमुन्यात 'डबल म्युटेशन' आढळून आलं आहे.

जानेवारी ते मार्च या महिन्यात कोरोनाबाधितांचे नमुने 'जिनोम सिक्वेंसिंग' साठी गोळा करण्यात आले होते.

केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाने 24 मार्चला महाराष्ट्रात 'डबल म्युटेशन' आढळून आल्याची माहिती दिली होती.

कोरोना व्हायरसमध्ये E484Q आणि L452R ही दोन म्युटेशन आढळून आली आहेत.

महाराष्ट्रातून गोळा करण्यात आलेल्या 15 ते 20 टक्के नमुन्यात हे म्युटेशन सापडलं होतं. पण केंद्र सरकारने दुसऱ्या लाटेत पसरणाऱ्या संसर्गाला हे म्युटेशन कारणीभूत असल्याचे ठोस पुरावे नसल्याचं सांगितलं होतं.

'डबल म्युटेशन' मुळे पसरला संसर्ग?

महाराष्ट्रात कोव्हिड-19  संसर्गाची दुसरी लाट झपाट्याने पसरण्यास फेब्रुवारी महिन्यात सुरूवात झाली. कोरोना व्हायरस इतक्या तीव्रतेने का पसरतो आहे? याचा शोध घेण्यासाठी 'जिनोम सिक्वेंसिंग' करण्यात आलं.

मुंबईतील संसर्गजन्य रोगतज्ज्ञ डॉ. इश्वरीप्रसाद गिलाडा म्हणतात, "हे 'डबल म्युटेशन' खूप जास्त संसर्गजन्य आहे. यामुळे 3 आठवड्यात कोरोना संसर्गाचा प्रसार चार ते आठ पटींना वाढण्याची शक्यता आहे. राज्यासह देशभरात संसर्ग मोठ्या प्रमाणात वाढल्याचं दिसून येतंय."

विदर्भाच्या अमरावती, अकोला, यवतमाळ, नागपूर, पुणे, वर्धा या जिल्ह्यात कोरोना व्हायरसमध्ये म्युटेशन झाल्याचं आढळून आलं होतं.

राज्याच्या कोव्हिड-19...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

महाराष्ट्रात कोव्हिड-19  संसर्गाचा झपाट्याने प्रसार होतोय. राज्यात 14 एप्रिलला 58 हजारपेक्षा जास्त कोरोना रुग्णांची नोंद झाली. गेल्या काही दिवसांपासून, दररोज राज्यात 50 हजारपेक्षा जास्त कोरोना रुग्णांची नोंद होत आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना संसर्गाच्या जोडीने आर्थिक मंदीचा सामना जगाला करावा लागतोय. आणि त्याचाच आणखी एक परिणाम म्हणून कालचा असाधारण दिवस उगवला, जेव्हा अमेरिकन बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमती शून्य डॉलर प्रती बॅरलच्याही खाली गेल्या. म्हणजे एक बॅरल तेलासाठी तेल उत्पादक कंपनी तुम्हाला उलट पैसे देणार. तुम्हाला तेलही फुकट मिळणार, वर पैसे मिळणार.

आजतागायत जागतिक स्तरावर असं घडलेलं नाही. तेलाच्या किंमती या अर्थव्यवस्थेची तब्येत कशी आहे त्याचा एक मापदंड आहे. आणि त्या शून्याखाली जाणं म्हणजे अर्थव्यवस्था व्हेंटिलेटरवर असल्यांचं निर्देशक असणं असा आपला समज झाला असणं स्वाभाविक आहे.

कालच्या घटनेचा नेमका अर्थ काय? जगभरात त्याचे आणखी काय पडसाद उमटणार आहेत? भारतावर याचा काय परिणाम होईल? आणि एकंदरीतच कोरोना उद्रेक आणि लॉकडाऊनची परिस्थिती भारताने योग्य पद्धतीने हाताळली आहे का?

याविषयी बीबीसी मराठीने ज्येष्ठ पत्रकार आणि 'लोकसत्ता' दैनिकाचे मुख्य संपादक गिरीश कुबेर यांच्याशी चर्चा केली. त्या मुलाखतीचा हा विस्तृत अंश.

प्रश्न - सर, सगळ्यात आधी तेलाच्या गडगडलेल्या किंमती गडगडण्या मागे नेमकं काय कारण आहे? जागतिक इतिहासातील एक असाधारण घटना म्हणून याकडे बघितलं जातंय. काल नेमकं काय घडलं आम्हाला सोप्या शब्दात सांगा?

गिरीश कुबेर - मला वाटतं तेलाच्या इतिहासात पहिल्यांदा असा प्रकार घडला असावा. आणि तसा तो घडण्यासाठी या क्षणाला तीन महत्त्वाची कारणं आहेत. एक म्हणजे मागच्या महिन्यात जेव्हा तेल उत्पादन करणाऱ्या म्हणजे ओपेक (OPEC - Organisation of Oil Producing Countries) देशांची एक बैठक झाली, तेव्हा सर्वानुमते एक निर्णय झाला तेलाचं उत्पादन कमी करण्याचा. दिवसाला दहा लाख बॅरल तेल उत्पादन कमी करण्याचा हा निर्णय होता. म्हणजे तेवढं तेल बाजारातच कमी आलं असतं. पण, झालं असं की, हे उद्दिष्ट ठेवून सुद्धा एकाही देशानं त्याप्रमाणे आपल्या उत्पन्नात घट केली नाही.

यामुळे झालं असं की, एका बाजूला मागणीच नाहीए. बाजारात असलेलं तेल खरेदी करणारं कुणी नाहीए. पण, त्याचवेळी उत्पादन मात्र होतंय, हा दुसरा मुद्दा.

आणि तिसरं महत्त्वाचं कारण म्हणजे अशावेळी तेल साठवून ठेवण्याची जी एक व्यवस्था असते, किंवा असायला हवी ती अपुरी प़डली. सध्याच्या घडीला जगाची तेल साठवण्याची क्षमता साधारण 1.6 बिलियन म्हणजे 160 कोटी बॅरल तेल जगात सगळीकडे साठवता येतं.

पण, आता असा विचित्र योगायोग निर्माण...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना व्हायरसचा जगभर झालेला उद्रेक आणि त्यातून निर्माण झालेली आरोग्यविषयक आणीबाणी याचा अनुभव आपण सगळेच मागचा महिनाभर घेत आहोत. या उद्रेकातून बचावासाठी अख्ख्या जगाने लॉकडाऊनचा मार्ग अनुसरला. आणि त्यातून जागतिक अर्थविषयक व्यवहारही ठप्प झाले आहेत. आणि थोड्याफार फरकाने सगळेच देश याचा प्रतिकूल परिणाम भोगत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना संसर्गाच्या पार्श्वभूमीवर कोणत्याही धार्मिक उत्सवांना प्रशासनाने परवानगी नाकारली असतानाही तरीही एवढी गर्दी जमली.

सातारा जिल्ह्यात कलम 144 लागू करण्यात आले आहे. असं असतानाही या बगाड यात्रेसाठी हजारो लोक एकत्र जमले.

बगाड यात्रेला 350 वर्षांची परंपरा आहे. महिन्याभरापासून बावधन ग्रामस्थ, ग्रामपंचायत आणि जिल्हा प्रशासन यांच्यात बैठका सुरू होत्या.

परवानगी नाकारलेली असताना ही यात्रा झाल्याने आता पोलिसांनी कारवाई सुरू केली आहे. पोलिसांनी शेकडो लोकांवर गुन्हे दाखल करत कारवाईचा बडगा उगारला आहे.

"बगाड यात्रा काढू नये यासाठी प्रशासनानं निर्देश दिले होते. पण तरीही ही यात्रा काढण्यात आली. निर्देशांचं पालन करण्यात आलं नाही. याबद्दल संबंधितांवर गुन्हा दाखल करून त्यांच्यावर कारवाई करण्यात येईल," असं साताऱ्याचे पोलीस उपअधीक्षक धीरज पाटील यांनी सांगितलं आहे.

तर लग्न सोहळे, राजकीय कार्यक्रमांना परवानगी दिली जाते मात्र धार्मिक कार्यक्रम होऊ दिले जात नाही, ही हिटलरशाही आहे, असा आरोप करत या गर्दीला प्रशासन जबाबदार असल्याचं ग्रामस्थांनी म्हटलंय.

प्रशासन कारवाई करेल - पालकमंत्री

बगाडची यात्रा काही लोकांनी पुढाकार घेऊन पार पाडली. खरं तर याठिकाणी गर्दी जमवता येणार नाही, अशा सूचना प्रशासनानं ग्रामस्थांना दिल्या होत्या. लोकांनीही ते कबुल केलं होतं. पण आज सकाळी या सर्व मंडळींनी नियमांचं उल्लंघन केलं. प्रशासन निश्चितपणे कारवाई करेल, असं साताऱ्याचे पालकमंत्री बाळासाहेब पाटील यांनी म्हटलं आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सातारा जिल्ह्यातील वाई तालुक्यातील बावधन इथं बगाड यात्रा आज पार पडली. या यात्रेसाठी हजारो जण एकत्र आले.