डॉक सारांशित करण्यासाठी: बारामती हा शरद पवारांचा बालेकिल्ला आहे.

1. बारामतीत गोडसेचा पुनर्जन्म होणार नाही, कमळ कधीच फुलणार नाही

बारामतीत गोडसेचा पुनर्जन्म होणार नाही, बारामतीत कमळ कधी फुलणार नाही अशा पोस्टर्ससह राष्ट्रवादी काँग्रेसने भाजपला प्रत्युत्तर दिलं आहे. बारामती शहरातील प्रशासकीय भवन, नगरपालिका, पंचायत समिती अशा वर्दळीच्या ठिकाणी हे पोस्टर्स झळकले आहेत. 'लोकसत्ता'ने ही बातमी दिली आहे.

 महाराष्ट्राच्या राजकारणात बारामतीचं एक वेगळं महत्व आहे आणि हा राष्ट्रवादीचा बालेकिल्ला आहे. त्यामुळे भाजपची नजर आता बारामतीवर आहे. गेल्या आठवड्यात पुण्यात झालेल्या भाजपच्या आढावा बैठकीत मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि भाजप अध्यक्ष अमित शहा यांनी बारामतीत कमळ फुलणार असल्याचं विधान केलं होतं. त्याला प्रत्युत्तर म्हणून हे पोस्टर्स लावण्यात आल्याची चर्चा राजकीय वर्तुळात रंगली आहे. यंदा भाजप राज्यात 43 जागा जिंकेल आणि 43वी जागा ही बारामतीची असेल असं भाकित मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी व्यक्त केलं होतं. लोकसभेच्या 48 जागांपैकी 45 जागा आपल्याला जिंकायच्या आहेत आणि त्यातील एक बारामतीची हवी असं अमित शहा म्हणाले होते.

2. निवडणुकांसाठी पैसा लागतो-सुशीलकुमार शिंदे

निवडणुका लढवण्यासाठी फार पैसा लागतो असं वक्तव्य माजी केंद्रीय गृहमंत्री सुशीलकुमार शिंदे यांनी सोलापूरमध्ये केलं. 'एबीपी माझा'ने यासंदर्भात बातमी दिली आहे. सुशीलकुमार शिंदे आणि आरपीआय नेते राजाभाऊ सरवदे हे प्रतिस्पर्धी एका कार्यक्रमाच्या निमित्ताने पाहायला मिळाले. त्यावेळी बोलताना शिंदे यांनी हे उद्गार काढले.

यावर सरवदे यांनी हजरजबाबीपणे उत्तर देताना आपणच ही सवय लावली असा टोलाही हाणला. हे विधान गंमतीनं केल्याचं स्पष्टीकरण शिंदे यांनी कार्यक्रम संपल्यानंतर दिलं.

अखिल भारतीय मराठी नाट्य परिषद सोलापूर शाखेच्या वतीने ज्येष्ठ नाटककार आणि 99व्या नियोजित मराठी संमेलनाचे अध्यक्ष प्रेमानंद गज्वी यांचा सत्कार कार्यक्रम आयोजित करण्यात आला होता.

3. नोटबंदीसंदर्भात मृतांची आकडेवारी नाही-पीएमओ

नोटबंदीवेळी झालेल्या मृत्यूसंदर्भात आकडेवारी उपलब्ध नसल्याचं पंतप्रधान कार्यालयाने केंद्रीय माहिती आयोगाला सांगितलं आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 8 नोव्हेंबर 2016 रोजी नोटबंदीची घोषणा केली होती. पीएमओचे मुख्य जनसंपर्क अधिकारी (सीपीआईओ) यांनी केंद्रीय माहिती आयोगासमोर हा उलगडा केला आहे. 'नवभारत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सर्व महत्त्वाच्या वर्तमानपत्र आणि वेबसाईटवर प्रकाशित झालेल्या पाच महत्त्वाच्या बातम्या पुढीलप्रमाणे:


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बारामतीमध्ये आज (14 मार्च) ते पत्रकारांशी बोलत होते. पश्चिम बंगाल, केरळ, तामिळनाडू, आसाम आणि पुद्दुचेरी या पाच राज्यातील निवडणुकांवर शरद पवार यांनी विधान केलं आहे.

ते म्हणाले, "पाच राज्यातील निवडणुकांवर आज सांगणे कठीण आहे पण लोक निर्णय घेत असतात.  त्या राज्यांची स्थिती मला माहीत आहे. त्यामध्ये माझ्या दृष्टीने केरळमध्ये राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षासह डावे एकत्र आले आहेत. राज्यही त्यांच्या हातात आहे. त्यामुळे केरळमध्ये आम्हाला स्पष्ट बहुमत मिळेल यात शंका नाही."

"तामिळनाडूमध्ये आजची परिस्थिती लोकांच्या मनाचा कौल हा स्टॅलिन, डीएमके यांच्या बाजूने आहे. ते राज्याचं सूत्रं हातात घेतील. लोक त्यांना मोठ्या संख्येने पाठिंबा देतील," असा अंदाज शरद पवार यांनी व्यक्त केला.

'ममता बॅनर्जींचे सरकार येणार'

पश्चिम बंगालमध्ये भाजप सत्तेचा गैरवापर करत असल्याचा आरोपही पवारांनी केला आहे.

मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांच्याविषयी बोलताना ते म्हणाले, "तिथे एकटी भगिनी आपल्या राज्यातील लोकांसाठी संघर्ष करत आहे. राजकीय हल्ला करण्याची भूमिका भाजपने घेतली आहे. बंगालमधील लोक स्वाभिमानी आहेत. त्यांच्या बंगाली संस्कृती व बंगाली मनावर कुणी आघात करण्याचा प्रयत्न केला तर संपूर्ण राज्य एकसंघ होते. पश्चिम बंगालमध्ये ममता बॅनर्जी यांच्या नेतृत्वाखाली सरकार येईल."

पुढे ते म्हणाले, "आसाममध्ये भाजपाचे राज्य आहे. त्यांची तुलनात्मक स्थिती चांगली आहे. त्यामुळे हे एक राज्य वगळता इतर राज्यात भाजपाचा पराभव होईल."

'संसद अस्वस्थ आहे'

दिल्लीच्या सीमेवर आजही शेतकऱ्यांचे आंदोलन सुरू आहे. नवीन कृषी कायदे मागे घेण्याची मागणीवर शेतकरी संघटना ठाम आहेत.

पण "शेतकऱ्यांच्या मागण्यांसंदर्भात केंद्र सरकारने सामंजस्यपणाची भूमिका घेतली नाही आणि संसद बंद पडली. दोन्ही सभागृह चालू शकली नाहीत. त्यामुळे सोमवारी (15 मार्च) काय होते हे पहावे लागेल," असंही शरद पवार म्हणाले.

ते पुढे सांगतात, "कृषी कायद्याच्या संदर्भातील प्रश्नांवर शेतकरी जसे अस्वस्थ आहेत तशीच संसदही अस्वस्थ आहे. त्यामुळे त्याची प्रतिक्रिया उद्या संसदेत उमटली तर चुकीचे ठरणार नाही."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"आसाम वगळता इतर राज्यात भाजपचा पराभव होईल, हा ट्रेंड असून पाच राज्यांचा हा ट्रेंड देशाला दिशा देणारा ठरेल," असं वक्तव्य राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांनी केलंय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बारावी पास होणाऱ्या मुलींचं प्रमाण 45 टक्क्यांच्या आसपास असतं.

देशाच्या विविध भागात इंजिनिअरिंग करणाऱ्या मुलींचं प्रमाण 28 टक्के आहे.

परंतू IITमधून बी.टेक करणाऱ्या मुलींचं प्रमाण फक्त 8 ते 10 टक्के एवढंच आहे.

जुलैमध्ये IIT खरगपूरमध्ये एका समारंभात राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद सहभागी झाले होते. ते म्हणाले, "एक गोष्ट माझ्यासाठी अजूनही कोडं आहे. बारावीत मुलींची प्रगती मुलांपेक्षा चांगली असते. परंतू  IITमध्ये त्यांचं प्रमाण चिंताजनक आहे. त्याबाबतीत आपण काहीतरी करायला पाहिजे."

म्हणजे हे जे आकडे आहेत ते राष्ट्रपती कोविंद यांच्या मनातल्या प्रश्नांचाच वेध घेतात.

तो प्रश्न म्हणजे IIT मध्ये मुली इतक्या कमी का आहेत?

आकडे काय सांगतात?

सरकारी आकड्यांनुसार 2017मध्ये देशातल्या 23 IITमध्ये 10,878 विद्यार्थांनी प्रवेश घेतला. त्यात केवळ 995 मुली आहेत.

या मुलींपैकी एक आहे IIT मद्रासमध्ये शिकणारी नित्या सेतुगणपती. तिनं केमिकल इंजिनिअरिंग ही शाखा निवडली आहे.

नित्या बीबीसीशी बोलताना म्हणाली, "तसं तर माझ्या घरी मला इंजिनिअर करण्याबाबत कोणाचंच दुमत नव्हतं. सगळ्यांनी माझ्या निर्णयाचं समर्थन केलं. परंतू मी जेव्हा कौन्सिलिंग नंतर जेव्हा ही शाखा निवडली तेव्हा माझ्या आईनं त्यावर आक्षेप घेतला होता."

नित्या सांगते, "माझ्या आईच्या मते ही शाखा मुलींसाठी नाही. मला IT किंवा कॉम्प्युटर ही शाखा निवडायला हवी होती असं तिचं मत होतं."

नित्याने मग तिच्या आईचं शिक्षकांशी आणि सिनिअर विद्यार्थ्यांशी बोलणं करवून दिलं. त्यानंतर त्यांनी नित्याची विषयाची निवड मान्य केली. हे सगळ्यांत महत्त्वाचं आहे.

IITमध्ये मुली का कमी आहेत?

या समस्येमुळे केंद्र सरकारही चिंतेत आहे. या प्रश्नाचा वेध घेण्यासाठी सरकारने IIT मंडीचे संचालक प्रा. तिमोथी गोन्साल्विस यांच्या अध्यक्षतेखाली एका समितीची स्थापना केली. या समितीने त्यांचा अहवाल मनुष्यबळ मंत्रालयाला सोपवला आहे.

अहवालाविषयी बीबीसीशी बोलताना गोन्साल्विस म्हणाले, "IITमध्ये मुली कमी असण्याची दोन कारणं आहेत. पहिलं म्हणजे समाजात असलेले पूर्वग्रह आणि दुसरं म्हणजे रोल मॉडेल्सचा अभाव."

श्रेया यांनी IITगांधीनगरहून इलेक्ट्रिकल इंजिनिअरिंगचा अभ्यासक्रम पूर्ण केला आहे. त्यांच्या वर्गात असलेल्या 170 विद्यार्थ्यांपैकी फक्त 15 मुली होत्या. जेव्हा त्यांना या बाबतीत विचारलं तेव्हा त्यांचेही विचार काहीसे असेच...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

देशाच्या लोकसंख्येत महिलांचं प्रमाण 48.5 टक्के आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बारावी बोर्डाचे निकाल जाहीर व्हायला सुरुवात झाल्यानंतर अशा प्रतिक्रिया सोशल मीडियावर दिसू लागल्या. साधारण 7-8 वर्षांपूर्वीपर्यंत आपल्या कुणाच्याही दहावी, बारावीच्या बॅचमध्ये इतक्या संख्येनं विद्यार्थ्यांना 90 टक्के गुण का मिळत नव्हते? असा प्रश्न आपल्याला अगदी सहज पडतो. याच प्रश्नाचे उत्तर शोधण्याचा प्रयत्न आपण करणार आहोत.

"मला दहावीच्या परीक्षेत 95.6 टक्के गुण मिळाले होते. मला प्रचंड आनंद झाला होता. माझ्या आई-बाबांनीही. माझे खूप कौतुक केले. पण, मग बारावी विज्ञान शाखेत प्रवेश घेतल्यानंतर मला 76 टक्के गुण मिळाले. बारावीत अभ्यासाचा आकार जास्त असल्याने गुण थोडे कमी होतात याची कल्पना मला होती. पण इतके कमी होतील याचा अंदाज नव्हता."

ही प्रतिक्रिया आहे पुण्याच्या फर्ग्यूसन महाविद्यालयात बीएससीच्या तिसऱ्या वर्षाला शिकत असलेल्या अगस्ती चासकर या विद्यार्थ्यांची.

2015 ला तो दहावी पास झाला आणि 2017 ला बारावी. त्याच्या मते, "शिक्षण व्यवस्थेनं माझी एकप्रकारे फसवणूक केली आहे. केवळ माझी नाही तर माझ्यासारख्या हजारो,लाखो विद्यार्थ्यांची ही फसवणूकच आहे."

 90 टक्क्यांचे सिक्रेट काय आहे?

सहा विषयांपैकी ज्या पाच विषयांना उत्तम मार्क मिळालेत, त्यांच्या बेरजेला पाचाने भागून गुणांची टक्केवारी काढली जाते. सीबीएसई बोर्डाच्या विद्यार्थ्यांची अकरावी प्रवेशातील सरशी पाहता आघाडी सरकारच्या काळात 'बेस्ट ऑफ फाईव्ह' हे पॅटर्न लागू करण्यात आले.

 शिवाय, पूर्वीप्रमाणे आता बोर्डाच्या सर्व विषयात केवळ लेखी परीक्षेच्या आधारे गुण दिले जात नाहीत, तर प्रत्येक विषयासाठी 20 गुणांची तोंडी परीक्षा घेतली जाते.

याविषयी बोलताना शिक्षक भाऊसाहेब चासकर सांगतात, "आता स्टेट बोर्डातही प्रत्येक विषयाचे अंतर्गत मूल्यमापनाचे 20 टक्के गुण शाळांच्या हातात असतात. शाळेत विज्ञानाची धड प्रयोगशाळा नसली, तरी विज्ञानात प्रात्यक्षिक परीक्षेत जवळजवळ सर्व विद्यार्थ्यांना पैकीच्या पैकी गुण मिळालेले पाहून ही किमया नेमकी कशाची, याचे राहून राहून नवल वाटत राहते."

शाळांमध्येच शिक्षकांकडून विद्यार्थ्यांना गुणांची खैरात वाटण्यात येते असं खुद्द शिक्षकच सांगतात. "ज्याची पात्रता 20 गुण मिळवण्याचीही नसते, त्याला हे गुण सहज मिळतात. तोंडी परीक्षेला कोणते प्रश्न विचारण्यात येतील याचीही साधारण कल्पना मुलांना असते. त्याचा रट्टा मारला की शिक्षक गुण देतात," मुंबईतल्या शाळेचे शिक्षक विलास...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"आपल्या काळात का नाही मिळाले आपल्याला 90 टक्के गुण? तेव्हा तर 80 टक्क्यांच्या घरात असलेला विद्यार्थी बोर्डात यायचा. त्याकाळी आम्ही फर्स्ट क्लास मिळवला हेच खूप होतं. मी त्याकाळी बोर्डाची परीक्षा पहिल्या प्रयत्नात पास झालो, हे आजही मी अभिमानाने सांगू शकतो."


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बारावी बोर्डाचे विद्यार्थी (प्रातिनिधिक फोटो)

मुंबईतील एका विद्यार्थीने सद्यपरिस्थितीबाबत दिलेली ही प्रतिक्रिया आहे. या विद्यार्थ्याप्रमाणेच राज्यातील हजारो विद्यार्थी याच द्विधा मनस्थितीत आहेत.

"मला डॉक्टर बनायचं आहे. त्यासाठी बारावी परीक्षेसोबत नीटची एन्ट्रान्स परीक्षा चांगल्या मार्कांनी पास होणं माझ्यासाठी अत्यंत गरजेचं आहे. पण परीक्षा कधी आणि कशी होईल? त्यात कोरोनासारखा जीवघेणा आजार या सगळ्याचा विचार करून आम्ही विद्यार्थी अस्वस्थ झालो आहोत," असं बारावीची विद्यार्थिनी सुजाता अंगारखे हीने बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं.

ती पुढे सांगते, "मला खूप टेन्शन आलंय. आता आमचं काय होईल? कमी मार्क्स मिळाले तर पालक आम्हालाच ओरडतील याची भीती वाटते. त्यांची निराशा होईल असंही वाटतं. हव्या त्या महाविद्यालयात प्रवेश मिळेल का याचंही टेन्शन आहे. तसं नाही झालं तर डोनेशनसाठी पैसेही नाहीत."

बारा महिने उलटले तरी राज्यातील शाळा आजही बंद आहेत. अकरावीपर्यंत सर्व विद्यार्थ्यांच्या परीक्षा रद्द करण्यात आल्या आहेत. पण दहावी आणि बारावी बोर्डाच्या विद्यार्थ्यांना महाविद्यालयीन प्रवेश परीक्षेची काळजी वाटत आहे.

कोरोना आरोग्य संकट, बोर्डाची परीक्षा, ऑनलाईन शिक्षण, अभ्यासक्रम, एन्ट्रान्स परीक्षा अशा अनेक आव्हानात्मक परिस्थितीला सामोरं जात असलेल्या विद्यार्थ्यांच्या मनात नेमकं काय चाललं आहे? ते मानसिक तणावातून जात आहेत का? त्यावर उपाय म्हणून विद्यार्थी आणि पालकांनी काय केले पाहिजे? अशा सर्व प्रश्नांची उत्तरं आपण या बातमीत पाहणार आहोत.

'आम्हाला काहीच कळत नाही'

परीक्षा जवळ आली की परीक्षेसंदर्भात एक सामान्य भीतीची भावना मनात घर करते असं मानसोपचारतज्ज्ञ सांगतात. पण यावर्षीची परिस्थिती अपवादात्मक आणि आव्हानात्मक आहे.

मुंबईत राहणाऱ्या जॉनसन जेकब याने बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं, "मला कळतच नाही मी काय करू? पूर्वीसारखा अभ्यास करता येत नाही. उजळणी करतो पण एकाग्रता नाही. एकीकडे कोरोना होण्याची भीती आणि दुसरीकडे मार्क्स कमी मिळण्याची. पुन्हा एन्ट्रान्स परीक्षांची तयारी करायची आहे."

ही भावना केवळ मोजक्या काही विद्यार्थ्यांची नाही. तर अनेक विद्यार्थी सध्या तणावात असल्याचे दिसून येते.

करिअरची चिंता, शाखा कोणती निवडावी, एन्ट्रान्स परीक्षा, निकाल, पालकांच्या अपेक्षा, मार्क्स कशाच्या आधारे मिळणार? अशा अनेक प्रश्नांनी विद्यार्थ्यांना घेरले...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

'मी अभ्यास करतो पण मन एकाग्रच होत नाही, एकीकडे कोरोना होण्याची भीती आहे तर दुसरीकडे कमी मार्क्स पडण्याची भीती.'


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बारावी विद्यार्थी

"लेखी परीक्षांऐवजी इतर पर्यायी परीक्षा पद्धतीचा विचार गेल्या वर्षभरात करता आला असता. मग अपवादात्मक परिस्थिती असताना शिक्षण विभागाने याचा विचार का केला नाही?"

असे अनेक प्रश्न दहावी-बारावीचे विद्यार्थी विचारत आहेत.

"आमचा परीक्षांना विरोध नाही पण लेखी परीक्षांसाठी घराबाहेर पडण्यापेक्षा इतर पर्यायांचा विचार करावा."

"राज्यात कडक निर्बंध आणि आठवड्याच्या शेवटी पूर्ण लॉकडॉऊन. मग फक्त आम्हीच का आमचा जीव धोक्यात घालायचा?"

एप्रिल महिन्याच्या तिसऱ्या आठवड्यापासून महाराष्ट्रात दहावी आणि बारावी बोर्डाच्या परीक्षा सुरू होणार आहेत. ही परीक्षा देणाऱ्या विद्यार्थ्यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना वरील सर्व प्रश्न उपस्थित केलेत.

दहावीची परीक्षा 29 एप्रिल ते 21 मे दरम्यान तर बारावीची परीक्षा 23 एप्रिल ते 20 मे दरम्यान होणार आहे.

राज्यातील वाढत्या कोरोना रुग्णांच्या पार्श्वभूमीवर सरकारने रविवारी (4 एप्रिल) कडक निर्बंध जाहीर केले. यात बोर्डाच्या म्हणजेच दहावी आणि बारावीच्या परीक्षा अपवाद असतील एवढाच उल्लेख करण्यात आला.

यंदा जवळपास 30 लाख विद्यार्थी बोर्डाची परीक्षा देणार आहेत. एप्रिल आणि मे महिन्यात या परीक्षा होणार असून पुन्हा जून महिन्यात परीक्षा देण्याची एक संधी काही अटींसह विद्यार्थ्यांना मिळणार आहे.

असं असलं तरी राज्यात कोरोना रुग्णांची संख्या दररोज उच्चांक गाठत असताना जवळपास 30 लाख विद्यार्थ्यांची परीक्षा अशा काळात घेण्याचा निर्णय सरकारने का घेतला? राज्यात जमावबंदी लागू असून शनिवार आणि रविवार पूर्ण लॉकडॉऊन आहे. त्यामुळे सरकार परीक्षांवर का ठाम आहे? यांसारखे अनेक प्रश्न विद्यार्थी आणि पालकांनी उपस्थित केले आहेत.

परीक्षा घेण्यासंदर्भात सरकारचे आतापर्यंतचे नियोजन काय आहे?

राज्य शिक्षण मंडळाच्या नऊ विभागीय मंडळांअंतर्गत (मुंबई, पुणे, नाशिक, नागपूर, औरंगाबाद, कोल्हापूर, लातूर, कोकण, अमरावती) एप्रिल आणि मे महिन्यात दहावी आणि बारावी बोर्डाच्या परीक्षा होणार आहेत.

राज्यात नव्याने लागू केलेले कडक निर्बंध आणि आठवड्याच्या शेवटी असणारा लॉकडॉऊन यात बोर्डाच्या या परीक्षा अपवाद असतील असं राज्य सरकारने स्पष्ट केलं आहे. त्यामुळे उद्धव ठाकरे सरकार बोर्डाच्या परीक्षा घेण्याबाबत ठाम असल्याचे दिसते.

या परीक्षांच्या पार्श्वभूमीवर शैक्षणिक कर्मचारी म्हणजे शिक्षक आणि इतर कर्मचाऱ्यांना लस घेणे किंवा कोरोनाची आरटीपीसीआर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"केवळ 30 लाख विद्यार्थी नव्हे तर 30 लाख कुटुंबं तुम्ही धोक्यात घालत आहात. आम्हाला किंवा कुटुंबातील कोणालाही कोरोनाची लागण झाली तर सरकार जबाबदारी घेणार आहे का?"


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बारावीच्या निकालांप्रमाणे दहावीच्या निकालातही मुलींनी बाजी मारली. मुलींचा दहावीचा निकाल 96.91 टक्के लागला. तर मुलांचा निकाल 93.90 टक्के लागला.

यंदा दहावीच्या निकालात कोकण विभागाने बाजी मारली असून त्यांचा निकाल सर्वाधिक म्हणजे 98.77 टक्के लागला. तर औरंगाबाद विभागाचा निकाल सर्वात कमी 92 टक्के लागला.

गेले काही दिवस बोर्डाच्या विद्यार्थ्यांसाठी महत्त्वाचे ठरले. CBSE आणि HSC बोर्डाचे दहावी आणि बारावीचे निकाल जाहीर झाल्यामुळे पुढील शैक्षणिक वर्षाच्या प्रवेशाची लगबग सुरू झालीय.

यंदा कोरोनाच्या पार्श्वभूमीवर SSC बोर्डाचा निकाल विद्यार्थ्यांसाठी अधिक महत्त्वाचा ठरणार आहे. कारण कोरोना व्हायरसच्या संसर्गापासून खबरदारी म्हणून दहावीचा शेवटचा पेपर रद्द करण्यात आला होता. तेव्हा याचे सरासरी गुण विद्यार्थ्यांना देण्यात येणार आहेत.

याबाबतची अधिकृत माहिती तुम्हाला mahahsscboard.maharashtra.gov.in आणि mahresult.nic.in या वेबसाईट्सवर उपलब्ध होऊ शकेल.

राज्यातीलनिकालीची टक्केवारी

कोकण सर्वाधिक - 98.77 टक्के पुणे, कोल्हापूर - 97.64 टक्के, मुंबई 96.72 टक्के, अमरावती - 95.14 टक्के, लातूर -93.09 टक्के, नागपूर - 93.84 टक्के, नाशिक -92.16 टक्के, औरंगाबाद - 92 टक्के. अशाप्रकारे राज्याचा एकूण निकाल 95.30 टक्के लागला आहे.

यंदा दहावीच्या परीक्षेसाठी राज्यात 17 लाख 65 हजार 898 विद्यार्थ्यांनी परीक्षा दिली. यामध्ये 9 लाख 75 हजार 894 विद्यार्थी, तर 7 लाख 89 हजार 898 विद्यार्थिनी आहेत. यातल्या उत्तीर्ण झालेल्या विद्यार्थ्यांची एकूण संख्या 15 लाख 1 हजार 105 आहे. 3 मार्च 2020 ते 23 मार्च 2020 दरम्यान ही परीक्षा पार पडली होती.

निकाल कुठे पहायचा?

राज्य सरकारच्या शिक्षण विभाग आणि राज्य माध्यमिक आणि उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळाच्या वेबसाईटवर विद्यार्थ्यांना ऑनलाईन निकाल पाहता येणार आहे.

खालील लिंकवर तुम्हाला निकाल पाहता येईल.

mahresults.nic.in

results.mkcl.org

mahahsscboard.maharashtra.gov.in

निकाल कसा पहायचा?

बुधवार (29 जुलै) दुपारी नंतर तुम्हाला ऑनलाईन निकाल पाहता येईल. तुम्हाला या निकालाची प्रत ऑनलाईन उपलब्ध असेल.

वेबसाईटवर गेल्यानंतर SSC Result 2020 यावर तुम्हाला क्लिक करायचे आहे.

पुढील टप्प्यात तुम्हाला तुमचे नाव, रोल नंबर लिहायचे आहे. ही माहिती भरल्यानंतर तुम्हाला निकाल दिसू शकेल.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक आणि उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळातर्फे घेण्यात आलेल्या दहावीच्या परिक्षेचा राज्याचा निकाल आज (29 जुलै) जाहीर झाला. एकूण निकाल 95.30 टक्के लागला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बार्ली, बटाटे, सफरचंदाची शेती हे इथल्या लोकांच्या उत्पन्नाचं प्रमुख साधन. अनेक जणांकडे कारदेखील नाही. स्मार्टफोन नाहीत किंवा इंटरनेटही नाही. इतकंच काय हिवाळ्याच्या दिवसात तर या भागात वीजही नसते.

पण आता परिस्थिती बदलली आहे. याचं कारण आहे या गावची मशीद. ही मशीद गावाची ऊर्जेची गरज भागवते. गेल्या वर्षी टाडमामेट हे गाव चर्चेत आलं होतं. सौर ऊर्जेवर चालणारी मोरोक्कोतली पहिली मशीद होण्याचा बहुमान या गावातल्या मशिदीला मिळाला.

या मशिदीच्या छतावर 'फोटोव्होलाइक सोलर पॅनेल' बसवण्यात आले आहेत. केवळ मशीद आणि बाजूला राहणाऱ्या इमामांचं घरचं नव्हे तर गावातील अनेक घरं या मशिदीमुळं उजळतात.

जर्मन सरकारच्या सहकार्यानं मोरोक्कोमध्ये एक प्रकल्प राबवला जात आहे. या प्रकल्पाची अंमलबजावणी जर्मन कॉर्पोरेशन फॉर इंटरनॅशनल को-ऑपरेशनतर्फे केली जात आहे.

"सकारात्मक ऊर्जा असणारी ही मोरोक्कोतली पहिलीच मशीद आहे," असं जर्मन कॉर्पोरेशन फॉर इंटरनॅशनल को-ऑपरेशनचे अधिकारी यान-क्रिस्टोफ कुंट्झ अभिमानानं सांगतात.

51 हजार मशिदींमध्ये राबवला जाणार प्रकल्प

टाडमामेट मशीद अनोखी आहे. तीन वर्षांपूर्वी 'ग्रीन मॉस्क' हा प्रकल्प मोरोक्कन सरकारतर्फे सुरू करण्यात आला होता. या मशिदीप्रमाणेच इतर मशिदीही सौर ऊर्जेवर चालवण्याचा सरकारचा विचार आहे. मोरोक्कोत अंदाजे 51,000 मशिदी आहेत.

या मशिदीत शाळेतील मुलं अभ्यासाठी येतात.

मशिदीमध्ये सर्वाधिक वीज प्रकाशाव्यवस्थेसाठी वापरली जाते. दैनंदिन वापरासाठी तसंच स्वच्छतेसाठी विजेचा वापर होतो, असं कुंट्झ म्हणतात. मोरक्को हा मुस्लीम देश आहे. त्यामुळं इथं मशिदींना सामाजिक जीवनात महत्त्वाचं स्थान आहे.

ही मशीद गावातील सर्वात मोठी सार्वजनिक वास्तू आहे.  गावातील शाळेची सध्या दुरुस्ती सुरू आहे. त्यामुळं मशिदीतील जागेत लहान मुलांची शाळा भरते.

"केवळ शाळेच्याच वेळी नव्हे तर मुलं केव्हाही अभ्यासासाठी या ठिकाणी येतात," असं स्थानिक नेते इब्राहिम इब्दस्लाम म्हणतात.

तौली केबिरा या गावच्या रहिवाशी आहेत. त्यांच्या कुटुंबियांनी मशिदीसाठी जागा दान केली होती. त्या सांगतात, "अजूनही मला ते दिवस आठवतात जेव्हा लोक मेणबत्तीच्या उजेडात प्रार्थना करत असत."

"वारा आला की मेणबत्त्या विझत असत आणि सगळीकडं अंधार पसरत असे. मशिदीतल्या ऊर्जेवरच गावातल्या रस्त्त्यांवरचे दिवे चालतात. याआधी जेव्हा अंधार पडत असे तेव्हा गावातली सर्व कामं ठप्प होत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

टाडमामेट हे गाव मोरोक्कोमधील मर्राकेच शहरापासून जवळच आहे. पण हे गाव अतिशय वेगळं आहे. हाय अॅटलास माऊंटनच्या कुशीत वसलेली 400 जणांची ही वसाहत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बार्सिलोना शहराचं दृश्य

स्त्रियांच्या दृष्टीने विचार केला तर शहर उभारणीत सहसा स्त्रियांचा विचार केला जात नाही, अशीच स्थिती आहे. अगदी विकसित राष्ट्रांमध्येही हीच परिस्थिती पहायला मिळते.

अनेक पिढ्यांपासून शहर उभारणीचं काम पुरुषांच्याच हातात आहे. त्यामुळेही महिलांच्या समस्यांकडे दुर्लक्ष होत असतं. मात्र, स्पेनच्या बार्सिलोना शहरात 'स्त्रियांचा विचार करुन शहर' उभारणीसाठी काही वेगळे प्रयत्न सुरू आहेत.

नगररचनेच्या दृष्टीने बार्सिलोनाला जगातल्या सर्वाधिक यशस्वी शहरांपैकी एक मानलं जातं. याच बार्सिलोनामध्ये आता नव्याने काही प्रयोग सुरू आहेत.

गेल्या चार वर्षांपासून शहराला महिला महापौर आहेत आणि त्यांनी फेमिनिस्ट अजेंडा नेटाने लावून धरला आहे.

बार्सिलोनाच्या शहर रचनेत मोलाची कामगिरी बजावणाऱ्या अशाच काही महिलांशी बीबीसीच्या प्रतिनिधींनी संवाद साधला आणि शहरं स्त्रीसुलभ करण्याच्या दृष्टीने कोणती पावलं उचलायला हवी, याविषयी जाणून घेतलं.

1. चारचाकी वाहनांवर नियंत्रण (Kill the Car)

जॅनेट सॅन्झ बार्सिलोनाच्या शहरीकरण विभागाच्या सल्लागार आणि Kill the Car योजनेच्या जनक आहेत. शहरातल्या रंगीबेरंगी चित्र असलेल्या मोकळ्या रस्त्यावरून फिरत त्यांनी आमच्याशी बातचीत केली.

त्या सांगत होत्या, "बार्सिलोना शहरातली 60% सार्वजनिक जागा चारचाकी वाहनांनी व्यापली आहे. या जागेची पुनर्आखणी केल्यास ज्यांना आजवर या जागेचा वापर करता आला नाही किंवा ज्यांना या जागेत आजवर प्रवेश मिळाला नाही, अशा लोकांना ही जागा वापरायला मिळू शकते."

यासाठी बार्सिलोनाने 'सुपरब्लॉक' ही संकल्पना राबवली आहे. सुपरब्लॉक हे जुन्याच रस्त्यांची पुनर्रचना करून तयार करण्यात आलेलं वाहतुकीचं नवीन मॉडेल आहे.

बार्सिलोना शहरातल्या वसाहती चौकोनी आकारात उभारल्या आहेत. याला 'ग्रीड लेआउट' म्हणतात. या ग्रीड लेआउटमधले 9 ब्लॉक मिळून एक सुपरब्लॉक तयार केला जातो. सुपरब्लॉकमध्ये वाहनांना प्रवेश निषिद्ध आहे. वाहनांसाठी सुपरब्लॉकच्या बाहेरून रस्ता आहे. ज्या गाड्यांना या ब्लॉकमध्ये जायचं असतं, केवळ त्याच गाड्यांना आत प्रवेश दिला जातो. त्यातही ताशी दहा किमीची वेगमर्यादा पाळणं बंधनकारक आहे. इतकंच नाही तर या सुपरब्लॉकमध्ये अंडरग्राउंड पार्किंगची सोय आहे.

इथे स्पीड लिमिट 10 किलोमीटर आहे

अशापद्धतीने कधीकाळी वाहनांची गर्दी असलेले हे रस्ते आता पार्क, पिकनिक बेंचेस आणि प्ले-एरिया म्हणून वापरले...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

शहर तिथे राहणाऱ्या प्रत्येकाचं असतं. मात्र, खोलात जाऊन विचार केला तर ही शहरं खरंच प्रत्येकासाठी असतात का? असा प्रश्न पडतो.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बालसाहित्यातील समग्र योगदानासाठी त्यांना दोन वर्षांपूर्वी साहित्य अकादमीचा पुरस्कार जाहीर झाल्यानंतर त्यांच्याशी हा संवाद साधला होता.

प्रश्न : बालसाहित्यातील समग्र योगदानासाठी पुरस्कार जाहीर झाल्यावर आपली दखल काहीशी उशिरा घेतली गेली, अशी प्रतिक्रिया आपण व्यक्त केली आहे...

खरंच आहे. दखल घ्यायला खुपच उशीर झाला आहे. मी बालसाहित्याच्या क्षेत्रात प्रवेश करून 40-45 वर्षे झाली. त्यातील नंतरची 30 वर्षे बालरंगभूमीसाठीही दिलेली आहेत.

70च्या दशकातील कामाची आता दखल घेतली जात आहे म्हणून उशीर झाला, असं म्हणायचं. या गतीने दखल घ्यायची म्हटलं तर मग इतर सगळ्या साहित्याची दखल घ्यायला दीडशे-पावणेदोनशे वर्षे लागतील असं मला वाटतं.

1959-60 च्या आसपास 'मधुमंजिरी' आणि 'कळलाव्या कांद्याची गोष्ट' या दोन नाटकांच्या लेखनाने मी सुधा करमरकरांच्या संस्थेसाठी काम सुरु केलं. तोपर्यंत लहानमुलांसाठी फुल लेंग्थ म्हणावित अशी नाटकं केलीच नव्हती. सानेगुरुजींनी अनुवादित केलेल्या नाटकाचा आणि एखाददोन नाटकांचा अपवाद सोडला तर पूर्णवेळाच्या बालनाटकांसाठी नंतरही कोणी फारसं काम केलेलं नाही.

नाटिका वगैरेंचे प्रयोग होत राहिले. पण प्रौढांच्या नाटकासारखी मोठी पूर्ण वेळाची नाटकं झाली नव्हती. सुधा करमरकरांची बालनाट्याबद्दलची भूमिका थोडी वेगळी होती. त्यांना ही नाटकं रिअ‍ॅलिस्टिक व्हावीत असं वाटायचं पण माझ्यामते नाटकांमधून मुलांच्या नाटकाला चालना मिळाली पाहिजे. त्यांच्या कल्पनाशक्तीचा वापर होईल असं नाटक व्हावे असं मला वाटायचं त्यामुळे 1962 साली बालनाट्यसंस्थेची स्थापना झाल्यावर 'निम्माशिम्मा राक्षस' हे पूर्णवेळ नाटक  रंगभूमीवर आले. तत्पूर्वी मी काही नाटिकाही लिहिल्या होत्या. मात्र 'निम्माशिम्मा' नंतर पूर्णवेळ नाटकाचा प्रवास सुरू झाला.

प्रश्न :बालसाहित्य, लहान मुलांची नाटकं हा आपल्याकडे मोठ्या माणसांनी वाचायच्या साहित्याच्या आधी काढलेल्या पुस्त्या आहेत किंवा बालसाहित्य हे सुरुवातीला लिहायचे साहित्य आहे असा आरोप आपल्याकडे सर्रास केला जातो किंवा उपहासाने तसे बोलले जाते, याबाबत आपलं काय मत आहे?

हा अत्यंत चुकीचा आरोप आहे,  बालनाट्य लिहिताना, ती सादर करताना माझं इतरही काम सुरुच होतं. मुलांचं नाटक लिहिणं हे मोठ्या माणसांच्या नाटकापेक्षा कठीण काम आहे. कारण लहान मुलांचं नाटक लिहिण्यासाठी एक व्हीजन असावी लागते. मुलं कशी विचार करतात हे तुम्हाला माहिती असायला लागतं....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ज्येष्ठ साहित्यिक रत्नाकर मतकरी यांचं मुंबईत निधन झालं. सुमारे सात दशकं ते नाटक आणि लेखनाच्या क्षेत्रात कार्यरत होते. लहान मुलांसाठी, गावागावात, झोपडपट्टीतल्या मुलांपर्यंत नाटक जावं यासाठी त्यांनी प्रयत्न केले होते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बालाकोट इथं भारतीय वायुदलानं केलेल्या हवाई हल्ल्यात 250 कट्टरपंथीय ठार झाले असं विधान भाजपचे अध्यक्ष अमित शाह यांनी रविवारी गुजरातमधील एका कार्यक्रमात बोलताना केलं होतं. शरद पवार यांनी अमित शहांच्या या वक्तव्याचाही समाचार घेतला.

राजस्थान, मध्य प्रदेशमध्ये जे झालं, त्याचीच पुनरावृत्ती लोकसभेत होणार असल्याचं जाणवल्यानं आता जवानांच्या शौर्याचंही राजकारण केलं जात आहे, असं पवार यांनी म्हटलं.

संकट आल्यावर आम्ही एक आहोत असं सांगून नंतर त्याचा राजकीय फायदा घेण्याचा प्रयत्न केला तर त्याची किंमत तुम्हाला मोजावी लागेल, असा इशाराही शरद पवार यांनी भाजपला दिला.

सत्तेचा गैरवापर करून सत्ता राखायची हेच या सरकारचं धोरण असल्याचं पवार यांनी म्हटलं. शरद पवार यांनी मेळाव्यात बोलताना म्हटलं, की आपल्याला निवडणूक आयोगावर शंका नाही मात्र राज्य आणि केंद्र सरकारच्या निवडणूक यंत्रणेवर विश्वास नाही. आपला पराभव होणार याची जाणीव असल्यानं सत्ताधारी रडीचा डाव खेळणार, सत्तेचा दुरुपयोग करणार. त्यामुळेच तुम्ही जागरूक रहा, अशी सूचना पवारांनी आपल्या कार्यकर्त्यांना केली.

कर्जमाफीच्या नावाखाली शेतकऱ्यांची फसवणूक

कार्यकर्त्यांशी संवाद साधताना शरद पवार

"पूर्वीच्या सरकारनं काहीच काम केलं नाही, असा आरोप चुकीचा आहे. मी कृषीमंत्री असताना जेव्हा शेतकरी आत्महत्या झाल्या, तेव्हा मला दोन दिवस झोप लागली नाही. त्यानंतर मी माहिती घेत दहा दिवसांत 71 हजार कोटींची कर्जमाफी केली," असं शरद पवार यांनी सांगितलं. मोदी सरकारनं कर्जमाफीच्या नावाखाली शेतकऱ्यांची फसवणूक केल्याचा आरोपही शरद पवार यांनी केला.

"आमच्या काळात रोजगार हमी योजनेवर शेतकऱ्याला 300-350 रूपये मिळायचे. या सरकारनं 16-17 रुपये हातावर टेकवले. शेतमालाला भाव नाहीये. संपूर्ण कृषी अर्थव्यवस्था खड्ड्यात गेली आहे."

रफालची मूळ किंमत 530 कोटी

मनमोहन सिंह सरकारच्या काळात रफालची निवड करण्यात आली होती. यावेळेस या विमानांची किंमत 530 कोटी रुपये होती. आज हेच विमान 1600 कोटी रुपयांना घेण्यात येत आहे, असं सांगून शरद पवार यांनी रफालच्या व्यवहारावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केलं.

पाकिस्तानचा भूगोल बदलला

पंतप्रधान सतत एका परिवारावर टीका करतात. जे काही वाईट झालं, ते याच परिवारामुळं असं म्हणतात. पंतप्रधानांनी माजी पंतप्रधानांवर अशी टीका करणं योग्य नाही, असं पवारांनी म्हटलं.

"पाकिस्तानने जेव्हा आगळीक केली,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

देशाच्या जवानांमुळं जगात भारताची प्रतिष्ठा वाढली. पण दुर्दैवानं भाजपनं याचंही राजकारण केलं आहे, अशी टीका राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे अध्यक्ष शरद पवार यांनी केली. नाशिक येथे आयोजित केलेल्या कार्यकर्ता संवाद मेळाव्यात ते बोलत होते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बालाकोट इथलं दृश्य

1. भारताच्या हल्ल्यात 300 दहशतवाद्यांचा खात्मा; पाकिस्तानच्या माजी अधिकाऱ्याची कबुली

पुलवामा दहशतवादी हल्ल्यानंतर भारताने थेट बालाकोटमध्ये  जैश-ए-मोहम्मदच्या तळावर एअर स्ट्राइक केला होता. भारताच्या मिराज फायटर विमानांमधून दहशतवादी तळांवर बॉम्बफेक करण्यात आली होती. या हल्ल्यात मोठया प्रमाणावर दहशतवादी मारले गेले, पण पाकिस्तानने हे मान्य केलं नव्हतं.

26 फेब्रुवारी 2019 ला भारताने केलेल्या या स्ट्राइकमध्ये काहीही जीवितहानी झाली नाही असे पाकिस्तानी लष्कराचे म्हणणे आहे. पण पाकिस्तानच्या माजी राजनैतिक अधिकाऱ्याने एअर स्ट्राइकमध्ये झालेल्या नुकसानीची कबुली दिली आहे. 'लोकसत्ता'ने ही बातमी दिली आहे.

आगा हिलाली या पाकिस्ताच्या माजी राजनैतिक अधिकाऱ्याने, टीव्हीवर दिलेल्या मुलाखतीत भारताच्या एअर स्ट्राइकमध्ये 300 दहशतवादी मारले गेल्याची माहिती दिली. पुलवामा हल्ल्यात सीआरपीएफचे 40 जवान शहीद झाल्यानंतर भारताने ही कारवाई केली होती.

"भारताने आंतरराष्ट्रीय सीमा ओलांडून युद्धाची कृती केली. ज्यात 300 जण ठार झाले. त्यांच्या लक्ष्यापेक्षा आपले लक्ष्य वेगळे होते. आपण त्यांच्या हाय कमांडला लक्ष्य केले" पाकिस्तानी उर्दू चॅनलवर बोलताना आगा हिलाली यांनी हे सांगितलं. भारताने बालाकोटमध्ये  हल्ला करण्यासाठी स्पाइस 2000 अस्त्राचा वापर केला होता.

2. 'दिल्लीचे राज्यकर्ते शहराच्या सीमेवरील शेतकऱ्यांना भेटायला जात नाहीत'

स्वातंत्र्याचे हनन परकीयांकडून होते असं नाही. स्वातंत्र्यासाठी घामही न गाळणारे राज्यकर्ते म्हणून येतात तेव्हा ते स्वातंत्र्यावरच सगळ्यात निर्घृण हल्ला करतात. आजारी कर्मचाऱ्याला भेटण्यासाठी रतन टाटा मुंबईहून पुण्याला जातात. पण दिल्लीचे राज्यकर्ते शहराच्या सीमेवरील शेतकऱ्यांना भेटायला जात नाहीत.

बादशहाच्या टोपीला मुजरा करणाऱ्यांनी देश खराब केला. दुसरं काय? असं सामनातल्या रोखठोक सदरात संजय राऊत यांनी म्हटलं आहे.

शेतकरी आंदोलन

कोरोना संसर्गाच्या भीतीमुळे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी भारताबाहेर गेलेले नाहीत. पण देशातल्या जनतेचे किती प्रश्न या काळात सुटले? वर्षभरापूर्वी डोनाल्ड ट्रंप नमस्ते ट्रंप कार्यक्रमासाठी अहमदाबादेत अवतरले. 50 लाख लोकांनी त्यांचं स्वागत केलं. ट्रंप आणि त्यांच्याभोवती असलेल्या अमेरिकन मंडळींनी कोरोनाचा प्रसार केला. ट्रंप आता सत्ता गमावून बसले आहेत. त्यांच्या समर्थकांनी झुंडशाहीचं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

विविध वर्तमानपत्रं आणि वेबसाईट्स यांचा घेतलेला आढावा.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बालाकोटच्या हवाई हल्ल्याची माहिती मिळवणे आणि प्रश्न विचारणे ही मूलभूत कामे सोडून माध्यमांनी देशात अनाठायी उत्कंठा आणि युद्धज्वर निर्माण करण्यात एकमेकांशी स्पर्धा केली.

तरीही अनेकांनी त्याचे कौतुक केले. त्या शब्दवापरामध्ये खरोखरीच काही तरी उपयुक्त आणि अर्थवाही असं होतं. केवळ चलाख शब्दकळेच्या पलीकडे ते निवेदन आणि ज्या कारणाने ते केले गेले ते हवाई हल्ले, या दोन्हीमध्ये दुहेरी दावा होता.

एक म्हणजे बालकोटवरील हल्ल्यामधून आणि परराष्ट्र सचिवांच्या निवेदनातून भारत सरकारच्या कठोर भूमिकेचे सूचन केले गेले. म्हणजे सरकार पुलवामाला कडक प्रतिसाद देत आहे हा संदेश त्यात होता.

पूर्वापार अशा प्रसंगी भारताचा प्रतिसाद खूपच संयमित राहिला आहे आणि आता प्रतिसादाची पातळी बदलते आहे, हे दाखविणार्‍या या कृती होत्या. याचा परिणाम म्हणून देशांतर्गत राजकरणात सरकारला फायदा मिळणार, ही बाब अगदी उघड अशीच आहे.

पण त्याच बरोबर, आंतरराष्ट्रीय समुदायाला यात एक संदेश होताच — जर नित्याच्या राजनयाच्या मार्गाने पाकिस्तानला वेसण घालता येत नसेल तर भारताची व्यूहरचना बदलू शकते हा तो संदेश होता.

भारत-पाकिस्तान

मात्र अधिकृत निवेदनात आणखी एक मुद्दा होता. भारताने भूमिका बदलायचे ठरवले हे तर ठीकच आहे, पण त्या बदलाची मर्यादा या निवेदनात नमूद केली होती. पुलवामाचा प्रतिसाद थेट लष्करी संघर्षात रूपांतरित होऊ नये, ही ती मर्यादा होती आणि अर्थातच, ही अपेक्षा फोल आहे याची आधीच परराष्ट्र खात्याला कल्पना असणार.

पुलवामासारख्या घटनेत समाजावर मानसिक आघात करण्याची ताकद असते; केवळ शहीद जवानांच्याच नव्हे तर अनेकांच्या आयुष्यात संताप आणि शोकाचा अनुभव देण्याची क्षमता अशा घटनेत असते. त्याच्या पलीकडे, अशा घटनेचे रूपांतर एखाद्या अंधार्‍या बोगद्यातील प्रवासामध्ये करायचे की नाही, हा धोरणात्मक निवडीचा मुद्दा असतो.

बालाकोटच्या माध्यमातून भारताने अशा अज्ञात आणि अनिश्चित प्रवासाची निवड केली. प्रत्यक्षात जेव्हा हवाई हल्ले झाले तेव्हा असा क्षणिक भास झाला की या प्रवासातल्या अंधाराला न जुमानता प्रकाशाची दोन किरणे साथ करतील - एक म्हणजे बाहेरच्या जगाच्या संदर्भात मुत्सद्दीपणामुळे भारताचे हितरक्षण होईल आणि दुसरे म्हणजे देशांतर्गत संदर्भात हा क्षण अनियंत्रित राष्ट्रवादात रूपांतरित होणार नाही, याची काळजी राजकीय नेतृत्वाच्या धोरणीपणामुळे — म्हणजे मुत्सद्दी नेतृत्वाच्या मार्फत घेतली जाईल....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

परराष्ट्र संबंध राबवणारे अधिकारी हे शब्दप्रभू असतात तेव्हा जास्त चांगले असते. त्यामुळेच भारताचे परराष्ट्र सचिव विजय गोखले यांनी परवा जेव्हा "non-military" (म्हणजे बिगर-लष्करी) "pre-emptive strike" (प्रतिबंधात्मक कारवाई) हे शब्दप्रयोग केले, तेव्हा ते आश्चर्यकारक नव्हते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बाल्फोर जाहीरनाम्याची शतकपूर्ती आणि पॅलेस्टिनींची ब्रिटनकडून माफीची मागणी

2 नोव्हेंबर 1917ला बाल्फोर  यांनी बनवलेला जाहीरनामा 'बाल्फोर डिक्लरेशन' म्हणून ओळखला जातो. तसंच शालेय विद्यार्थ्यांच्या इतिहासाच्या अभ्यासक्रमातही त्याचा समावेश करण्यात आला आहे.

हा जाहीरनामा म्हणजे दोन वेगळ्या राष्ट्रांच्या वेगवेगळ्या कथांचा एक अध्याय आहे. अरब आणि इस्त्रायल यांच्या वादाचा आरंभबिंदू म्हणूनही या जाहीरनाम्याकडं बघता येतं.

ज्यूंनी 1925 साली जेरुसलेममध्ये बाल्फोर यांचं जंगी स्वागत केलं होतं.

"ज्यूंना पॅलेस्टाईनची भूमी घर म्हणून मिळावी यासाठी ब्रिटननं पाठिंबा दिला होता," असं हा जाहीरनामा सांगतो.

त्याचवेळी, "ज्यूंव्यतिरिक्त इतर समुदायांच्या नागरी आणि धार्मिक अधिकारांबाबत पूर्वग्रह निर्माण होतील, असं काही करायला नको," असंही जाहीरनामा सांगतो.

पॅलेस्टिनी मात्र या जाहीरनाम्याकडं विश्वासघात म्हणून बघतात.

बाल्फोरच्या जाहीरनाम्यातील महत्त्वाचे 67 शब्द.

यावरुन असं दिसतं की, ऑटोमन साम्राज्यातील बहुतांश देशांमध्ये स्वातंत्र्यासाठी ब्रिटन परत संघर्ष करेल, ज्यामध्ये मध्यपूर्वेतील बहुतेक भागांचा समावेश होतो. प्रत्यक्षात उल्लेख केलेला नसला, तरी यात पॅलेस्टाईनचाही समावेश आहे हे अरबांना समजलं आहे.

"पॅलेस्टिनी नागरिकांबाबत ब्रिटनचं चुकलं असं तुम्हाला वाटतं का? ब्रिटननं गुन्हा केला आहे का?" असा प्रश्न शिक्षकांनी पॅलेस्टीनच्या वेस्ट बँकमधील रामाल्लाह इथल्या शाळेतील विद्यार्थ्यांना  विचारला.

पॅलेस्टिनी बेल्फोर जाहीरनाम्याला ऐतिहासिक अन्याय म्हणून संबोधतात.

उत्तरादाखल सर्वच विद्यार्थ्यांनी हात वर केले. 'हो' असं 15 वर्षीय मुलगी म्हणाली.

"हा जाहीरनामा बेकायदेशीर होता. कारण, पॅलेस्टीन ऑटोमन साम्राज्याचा भाग होते आणि ब्रिटिशांनी त्यावर नियंत्रण मिळवलं नाही," असं ती सांगते.

"अरब हे संख्येने 90 टक्क्यांपेक्षा जास्त होते, तरी ब्रिटनने त्यांना अल्पसंख्य समजलं," असं ती पुढं सांगते.

आशावाद कायम

इस्त्रायली विद्यार्थी मात्र बेल्फोर जाहीरनाम्याकडं सकारात्मक दृष्टीनं बघतात.

नोगा येहेझेकेली ही नऊ वर्षीय मुलगी इस्त्रायलच्या बाल्फोरिया गावात राहते. या जाहीरनाम्याचा हिब्रू अनुवाद तिला अक्षरश: तोंडपाठ आहे.

"या जाहीरनाम्यामुळं लोकांमध्ये एक मोठी आशा निर्माण झाली आणि झायोनिस्ट चळवळीनं जोर धरला," असं तिचे वडील नीव सांगतात.

"लोकांना वाटलं, ब्रिटीश...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ब्रिटीश अधिकारी  ऑर्थर बाल्फोर ब्रिटनच्या शालेय पाठ्यपुस्तकांत क्वचितच झळकत असेल, पण इस्त्रायल आणि पॅलेस्टाईनचे अनेक विद्यार्थी तुम्हाला त्यांच्याबद्दल माहिती सांगू शकतात.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बाळाच्या जन्मानंतर 6 आठवडे रजा घेण्याचा निर्णय त्यांनी घेतला आहे. त्याची माहिती आर्डन यांनी पत्रकारांना दिली.

पंतप्रधानपदावर असताना प्रसूती होणाऱ्या त्या दुसऱ्या नेत्या ठरतील.

यापूर्वी पाकिस्तानच्या पंतप्रधान बेनझीर भुत्तो यांना 1990ला पदावर असताना बाळ झालं होतं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

न्यूझीलंडच्या पंतप्रधान जेसिंडा आर्डन गरोदर आहेत. जूनमध्ये त्यांची प्रसूती अपेक्षित आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बाळासाहेब आणि प्रणव मुखर्जी

शिवसेना आणि भाजप या महायुतीतल्या मुख्य पक्षांमधील वाद आपल्या पथ्यावर पडेल का, याची चाचपणी विरोधकांकडून होताना दिसतेय.

काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते आणि राज्यसभा खासदार हुसैन दलवाई यांनी थेट काँग्रेस अध्यक्षा सोनिया गांधी यांना पत्र लिहिलंय.

"भाजप आणि शिवसेनेत फरक आहे. शिवसेनेचं राजकारण आता सर्वसमावेशक झालंय. त्यामुळे आपण त्यांना पाठिंबा देण्यास हरकत नाही. प्रतिभाताई पाटील आणि प्रणव मुखर्जी यांना काँग्रेसनं राष्ट्रपतिपदासाठी उमेदवारी दिली होती, तेव्हा शिवसेनेनं आपल्याला पाठिंबा दिला होता," असं दलवाईंनी या पत्रात म्हटलंय.

काही दिवसांपूर्वी महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री आणि काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते पृथ्वीराज चव्हाण यांनीही राज्यात शिवसेनेला पाठिंबा देण्याबाबत संकेत दिले होते.

काँग्रेसकडून सातत्यानं आलटून-पालटून विधानं येत असली, तरी काँग्रेस-शिवसेना यांचं आजवरचं नातं जरा वेगळं राहिलं आहे. शिवसेना हा पक्ष स्थापनेपासूनच काँग्रेसचा विरोधक राहिला असला तरी गेल्या पन्नास वर्षांच्या काळात अनेकदा असे प्रसंग आले, ज्यावेळी शिवसेना आणि काँग्रेस यांच्यात जवळीक साधली गेली.

एक नजर अशाच काही प्रसंगांवर.

1) जेव्हा शिवसेनेला 'वसंतसेना' म्हणायचे

महाराष्ट्रात साठच्या दशकात कामगारांचा संप, 'मुंबई बंद'ची हाक यामधून केवळ गिरणीच नव्हे; तर सर्व कामगारांची एकजूट झाल्याने डाव्या पक्षांची ताकद वाढत होती. जॉर्ज फर्नांडिस यांचा दबदबा वाढत चालला होता. ही काँग्रेसपुढील डोकेदुखी होती अन् त्यावर उताराही सापडला. तो म्हणजे, शिवसेनेचा उदय.

वसंतराव नाईक

बाळासाहेब ठाकरे यांनी 1966 मध्ये मुंबईत शिवसेनेची स्थापना केली. शिवसेना डाव्या पक्षांना शह देईल म्हणून काँग्रेसही शिवसेनेला खतपाणी घालत असल्याचा त्यावेळी आरोप झाला. वसंतराव नाईक उघडपणे शिवसेनेची पाठराखण करत आहेत, अशी टीका करत शिवसेनेला 'वसंतसेना' म्हटलं गेलं.

पत्रकार सुजाता आनंदन सांगतात की, "त्याकाळी विनोदानं शिवसेनेला वसंत सेना म्हटलं जायचं. महाराष्ट्राचे तत्कालीन मुख्यमंत्री वसंतराव नाईक यांच्याशी असलेल्या जवळीकीमुळं सेनेला हे टोपण नाव मिळालं होतं."

'सत्तासंघर्ष' या पुस्तकात ज्येष्ठ राजकीय विश्लेषक सुहास पळशीकर सांगतात, "काँग्रेसच्या विविध गटांकडून वा नेत्यांकडून वेळोवेळी शिवसेनेला प्रत्यक्ष-अप्रत्यक्ष पाठिंबा मिळाला. अगदी सुरुवातीच्या काळात रामराव आदिक आणि...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीचा निकाल 24 ऑक्टोबर रोजी लागला, पण अद्याप कुणाचं सरकार येईल हे ठरत नाहीये. शिवसेना-भाजप युतीला स्पष्ट बहुमत जनतेनं दिलं असतानाही, विविध कारणांवरून या दोन्ही पक्षात सुरू असलेल्या कलगीतुऱ्यामुळे सत्तास्थापनेलाही विलंब होतोय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बाळासाहेब ठाकरे

शिवसेना प्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांनी हे वक्तव्य त्यांनी 2004मध्ये बीबीसी हिंदीशी बोलताना केलं होतं.

राज्याचे मुख्यमंत्री आणि शिवसेनेचे सध्याचे पक्ष प्रमुख उद्धव ठाकरे यांनी राम मंदिराच्या बांधणीसाठी 1 कोटी रुपयांचा निधी राम जन्मभूमि तिर्थक्षेत्र ट्रस्टकडे RTGS द्वारे जमा केल्याची माहीती शिवसेनेच्या फेसबुक पेजवर देण्यात आली आहे.

मात्र, सध्या बाळासाहेब ठाकरेंना आणि उद्धव ठाकरेंना कार्यकर्ते धन्यवाद देत असले तरी राम मंदिराच्या जागेबद्दल बाळासाहेब ठाकरे यांनी वेगळं विधान बीबीसीशी बोलताना व्यक्त केलं होतं.

राम मंदिराच्या जागेचं भूमिपूजन आज (5 ऑगस्ट) झालं आहे. त्या पार्श्वभूमीवर राम मंदिर आणि बाबरी मशिदीच्या बाबतीत बाळासाहेब ठाकरेंनी केलेलं हे विधान आम्ही वाचकांसाठी पुन्हा देत आहोत.

बीबीसी हिंदीचे रेहान फझल यांनी बाळासाहेब ठाकरे यांची 2004 मध्ये मुलाखत घेतली होती. त्यावेळी मंगल पांडेबद्दल बाळासाहेब स्वतः त्यांना म्हणाले होते. हा प्रसंगच रेहान फझल यांनी त्यांच्या या लेखात पुढे मांडला आहे.

राम मंदिराच्या जागी मंगल पांडेचं स्मारक हवं

मला 2004 साली बाळासाहेब ठाकरेंना भेटण्याची संधी मिळाली होती. त्यांची मुलाखत घेण्यासाठी मी 'मातोश्री'वर गेलो होतो. ते एका खोलीत सिंहानासारख्या खुर्चीवर बसले होते.

जेव्हा आपण मुलाखत घेतो, तेव्हा साधारण एकांतात भेटतो. पण मी गेलो तेव्हा खोलीत काही लोक होते. ही गोष्ट मला थोडीशी खटकली होती.

आपण या सर्वांसमोरच बोलणार का, असं मी त्यांना दबकत-दबकतच विचारलं. त्यावर बाळासाहेबांनी सांगितलं, की त्यांना कोणतीही गोष्ट एकांतात करायला आवडत नाही. मी सर्वांसमोर मोकळेपणानं बोलणं पसंत करतो.

त्यांनी भगवे कपडे घातले होते. त्यांच्या गळ्यात आणि मनगटावर रुद्राक्षांच्या माळा होत्या आणि खोलीतही त्यांनी काळा चष्मा घातलेला होता. त्यांचा बेदरकारपणा आणि नजरेला नजर देऊन बोलण्याच्या लकबीनं माझं लक्ष खेचून घेतलं होतं.

मुलाखतीच्या दरम्यान त्यांना असं विचारलं, की तुमच्या मते बाबरी मशीदीबद्दल विचारलं.

बाळासाहेबांनी जे उत्तर दिलं ते अनपेक्षित आणि पक्षाच्या भूमिकेपासून हटकून होतं. त्यांनी म्हटलं, "खरं तर भारताच्या पहिल्या स्वातंत्र्य लढ्याचे नायक मंगल पांडे यांचं स्मारक तिथं बनवायला हवं."

त्यांचं हे उत्तर ऐकल्यानंतर पूर्ण खोलीत शांतता पसरली. ते काय बोलताहेत यावर लोकांचा क्षणभर विश्वासच बसला...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

राम मंदिराचं आज (5 ऑगस्ट) भूमिपूजन होत आहे. याप्रसंगी महाराष्ट्रात शिवसेना आणि शिवसैनिक बाळासाहेब ठाकरे यांना धन्यवाद देत आहेत. मात्र, याच बाळासाहेब ठाकरेंनी राम मंदिराच्या जागी मंगल पांडेंच स्मारक व्हावं अशी भूमिका घेतली होती.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बाळासाहेब ठाकरे यांचं बालपण अनोखं होतं.

1995 मध्ये जेव्हा शिवसेना भाजपच्या युतीची पहिल्यांदा सत्ता आली तेव्हा बाळासाहेब ठाकरे मुख्यमंत्री झाले नव्हते. पण 2019 मध्ये मात्र महाविकास आघाडीची सत्ता स्थापन करताना उद्धव ठाकरे यांनी मुख्यमंत्रिपद स्वीकारलं. या दोन्ही घटनांची कारणंही तितकीच रंजक आहेत. त्याचाच आढावा आपण घेणार आहोत.

'बॅरिस्टर मोहनलाल करमचंद गांधीचा महात्मा गांधी होऊ शकतो तर कार्टूनिस्टचा शिवसेनाप्रमुख का होऊ शकत नाही?' आप की अदालत या प्रसिद्ध कार्यक्रमात एका प्रश्नाचं उत्तर देताना बाळासाहेब ठाकरे यांनी हा उलट प्रश्न विचारला होता.

बाळासाहेब ठाकरे शिवसेनाप्रमुख तर झाले पण ते कधीही मुख्यमंत्री झाले नाहीत. त्यांनी कधीही कुठलीही निवडणूक लढवली नाही. कुठलंही वैधानिक पद त्यांनी भूषवलं नाही. असं का?

'माझ्या हातात सत्तेचा रिमोट कंट्रोल आहे,' असं मात्र बाळासाहेब ठाकरे सतत म्हणत.

1995 साली जेव्हा शिवसेना आणि भाजपच्या युतीची सत्ता आली तेव्हाही बाळासाहेब ठाकरे यांनी मनोहर जोशी यांना मुख्यमंत्री केलं.

खरंतर तेव्हा शिवसेनेवर त्यांची संपूर्ण पकड होती, भाजपबरोबरच्या युतीतही तेव्हा त्यांचाच शब्द अंतिम ठरत होता. अशी स्थिती असतानाही त्यांनी मुख्यमंत्रिपद का स्वीकारलं नाही?

प्रबोधनकार ठाकरेंसोबत बाळ ठाकरे.

'मी कुठलीही निवडणूक लढवणार नाही किंवा माझ्या कुटुंबातलं कुणी निवडणूक लढवणार नाही. ठाकरे घराणं कुठल्याही सत्तेचं लोभी नाही, आम्ही सत्तेच्या पलिकडे लोकांची सेवा करण्यासाठी राजकारणात आहोत,' या भूमिकेवर बाळासाहेब ठाकरे शेवटपर्यंत ठाम राहिले. 2019 पर्यंत ठाकरे कुटुंबीयसुद्धा या भूमिकेवर ठाम राहीले.

2014च्या विधानसभा निवडणुकांआधी मे 2014 मध्ये राज ठाकरेंनी स्वतः निवडणूक लढवण्याची घोषणा केली. मुख्यमंत्रिपद स्वीकरण्यासाठी आपण तयार असल्याचं सुद्धा अप्रत्यक्ष मान्य केलं. पण त्यांची ही घोषणा फक्त घोषणाच राहीली

कारण पुढच्या 4 महिन्यातच म्हणजेच ऑगस्टमध्ये त्यांनी नागपुरात पत्रकारांशी बोलतांना आपण निवडणूक लढवणार नसल्याचं स्पष्ट केलं.

त्यावेळी त्यांनी कारण दिलं ते "ठाकरे कुटुंबात यापूर्वी कुणीही निवडणूक लढवलेली नाही. संपूर्ण महाराष्ट्र हा आमचा मतदारसंघ असल्याचं आम्ही मानत आलो आहोत. त्यामुळे कुणा एका मतदारसंघापुरते आम्ही मर्यादित राहिलेलो नाही."

पुढे मात्र 2019ला आदित्य ठाकरे थेट निवडणुकीच्या रिंगणात उतरले आणि...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बाळासाहेब ठाकरे यांच्या पूर्णाकृती पुतळ्याचे आज मुंबईत उद्घाटन झाले.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बाळासाहेब ठाकरे यांच्या जीवनावर आधारित 'ठाकरे' हा चित्रपट काही महिन्यांपूर्वीच आला होता. या सिनेमात बाळासाहेबांची भूमिका नवाजुद्दीनने साकारली होती. तर बाळासाहेबांच्या पत्नीच्या अर्थात मीनाताई ठाकरे यांच्या भूमिकेत अमृता राव होती.

पण नवाजनं बाळासाहेबांची व्यक्तिरेखा नेमकी कशी साकारली आहे, याबद्दल तमाम सिनेप्रेमींना उत्सुकता आहे.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

याबाबत बीबीसीचे प्रतिनिधी समीर हाश्मी यांनी घेतलेल्या मुलाखतीत नवाजने सांगितलं की "ही भूमिका स्वीकारताना मनात कुठलीच शंका नव्हती. हा चित्रपट फक्त दोन तासांचा असेल, मी तर 52 वर्षांचा चित्रपट पाहिला आहे."

पुढं नवाज म्हणतो "मी एक अभिनेता आहे आणि मला सगळ्या प्रकारच्या भूमिका करायला आवडतात. मग ती गणेश गायतोंडे असो, वा मंटो असो किंवा ठाकरे असो.. ज्या प्रेरणेनं आणि श्रद्धेनं मी मंटोची भूमिका केली. तेवढीच मेहनत मी ठाकरेंसाठीही केली आहे."

शिवसेनेचे खासदार आणि निर्माते संजय राऊत यांनी या चित्रपटाची पटकथा लिहिली आहे. तर अभिजीत पानसे यांनी चित्रपटाचं दिग्दर्शन केलं आहेत.

NDTVने दिलेल्या वृत्तानुसार या चित्रपटाच्या सिक्वलचाही विचार सुरू असल्याचं संजय राऊत यांनी स्पष्ट केलं होतं.

"बाळासाहेब ठाकरेंचा जीवनप्रवास एका चित्रपटात दाखवू शकत नाही. त्यामुळे या बायोपिकच्या सिक्वलचाही विचार केला असून त्याच्यावरही काम सुरू केलं आहे," असं ते म्हणाले होते.

दरम्यान, सिनेमाचा ट्रेलर लाँच होताच अनेकांनी याबद्दल आपलं मत व्यक्त केलं आहे.

ट्रेंड एनलिस्ट तरण आदर्श यांनी 'ठाकरे' चित्रपटाचा ट्रेलर जबरदस्त असल्याचं म्हटलं आहे.

अभिजीत मजुमदार यांनी नवाज यांच्या कामाचं कौतुक केलं आहे.

तर ट्रेलर लाँच होताच, त्यावर मीम्स देखील यायला सुरुवात झाली आहे.

दरम्यान, या चित्रपटातील काही संवाद आणि दृश्यांना सेन्सॉर बोर्डाने आक्षेप घेतला आहे. त्यावर अंजली यांनी ट्विट करत, यात फार कट्स नसावेत अशी आशा व्यक्त केली आहे. तसंच त्यांनी नवाजच्या कामाचं देखील यात कौतुक केलं आहे.

तर विशाल यांना हा ट्रेलर अजिबात आवडलेला दिसत नाही आहे. ते लिहितात, "बाळासाहेबांची खरी ओळख त्यांचा आवाज आहे. या ट्रेलरमध्ये आपल्याला नवाज दिसतोय, बाळासाहेब नाही. बाळासाहेबांच्या चाहत्यांना हे आवडणार नाही."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आपल्या अभिनयाच्या जोरावर सिनेसृष्टीत स्वत:ची वेगळी ओळख निर्माण करणाऱ्या नवाजुद्दीन सिद्दीकीचा आज वाढदिवस.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बाळासाहेब ठाकरे, श्रीकांत ठाकरे यांच्यापासून, किंबहुना प्रबोधनकार ठाकरेंपासून सिनेजगताशी संबंध आलाय.

प्रबोधनकार ठाकरे यांनी आचार्य अत्रे यांच्या 'श्यामची आई' सिनेमात काम केलं होतं. तसंच, महात्मा फुलेंवरील सिनेमात प्रबोधनकार ठाकरेंनी कर्मठ ब्राह्मणाची भूमिका केली होती.

प्रबोधनकार स्वत: ब्राह्मणेतर चळवळीतले होते. त्यामुळे त्या भूमिकेची खूप चर्चा झाली होती, असं सिनेमाचे अभ्यासक आणि पत्रकार हेमंत देसाई सांगतात.

ठाकरे कुटुंबाच्या या सिनेइतिहासाचा बीबीसी मराठीनं आढावा घेतला आहे.

'सोंगाड्या'मुळे बाळासाहेबांचा सिनेक्षेत्रात पहिल्यांदा हस्तक्षेप

शिवसेनेची स्थापना होऊन चार वर्षं झाली होती. मराठीचा मुद्दा घेत शिवसेना विविध क्षेत्रात शिरकाव करत होती. मात्र, सिनेक्षेत्राकडे बाळासाहेब ठाकरेंची अजून नजर गेली नव्हती.

तोच 1971 साली अभिनेते दादा कोंडके यांचा 'सोंगाड्या' प्रदर्शित झाला आणि तुफान चालू लागला. याच सिनेमाच्या अनुषंगाने घडलेल्या एका घटनेनं शिवसेनेला आणि पर्यायाने बाळासाहेबांना सिनेक्षेत्रात पहिल्यांदा हस्तक्षेप करण्याची 'संधी' दिली.

'सोंगाड्या'च्या प्रदर्शनावेळीही वाद झाला. कारण होतं अभिनेते देवानंद यांच्या 'तेरे मेरे सपने'चं. देव आनंद यांचा हा सिनेमाही नेमका त्याचवेळी प्रदर्शित झाला होता. त्यामुळे मुंबईतल्या दादरमधल्या कोहिनूर थिएटरने दादा कोंडकेंचा 'सोंगाड्या' सिनेमा लावायला नकार दिला.

दादांनी चित्रपटाच्या प्रदर्शनासाठी बाळासाहेब ठाकरेंना मदतीची विनंती केली. मराठी चित्रपटाला जागा देत नाही म्हणून शिवसेनेनेही थिएटर मालकाविरुद्ध दादांची बाजू घेतली. लेखिका अनिता पाध्ये यांनी लिहिलेल्या 'एकटा जीव' पुस्तकात हा किस्सा सांगितला आहे.

याबाबतच्या आठवणी सांगताना शिवसेनेचे माजी खासदार मोहन रावले म्हणाले, "बाळासाहेबांनी यात स्वतः लक्ष घातलं आणि सगळे शिवसैनिक त्यात सहभागी झाले. हा चित्रपट थिएटरमध्ये लागावा यासाठी मोठं आंदोलन झालं."

"सेनेच्या आंदोलनामुळे अखेर थिएटर मालकाला ऐकावं लागलं आणि 'सोंगाड्या' कोहिनूरमध्ये प्रदर्शित झाला. हा चित्रपट भरपूर चालला. दादांच्या स्टारडममध्ये बाळासाहेबांकडून कारकिर्दीच्या सुरुवातीलाच मिळालेल्या या मौल्यवान मदतीचा मोठा हात होता," असंही रावले म्हणाले.

बाळासाहेब ठाकरे यांना पक्षाची 'मराठी' प्रतिमा ठाम करण्यासाठी या घटनेचा मोलाचा वाटा होता. मात्र, हा काही एकमेव किस्सा नाही. पुढे जवळपास...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अभिनेत्री कंगना राणावत हिने महाराष्ट्राचे पर्यटन मंत्री आदित्य ठाकरे यांच्यावर टीका केली आणि आदित्य ठाकरे आणि सिनेमाजगत यांच्या संबंधाची चर्चा सुरू झाली. मात्र, ठाकरे कुटुंबीय आणि सिनेमाजगताचे संबंध काही आजचे नाहीत. त्यालाही मोठा इतिहास आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बाळासाहेब ठाकरेंच्या अटकेच्या मुद्द्यावरून अजित पवार हे छगन भुजबळ यांना कोंडीत पकडण्याचा प्रयत्न करत आहेत. तर अजित पवार यांनी दिलेल्या त्यांच्या आमदारकीच्या राजीनाम्याच्या मुद्द्यावरून छगन भुजबळ त्यांना खिंडीत गाठण्याचा प्रयत्न करत आहेत.

बीबीसी मराठीला दिलेल्या मुलाखतीत छगन भुजबळ यांनी अजित पवारांच्या आमदारकीच्या राजिनाम्याच्या मुद्द्यावर म्हटलंय.

"मला असं वाटतं, की त्यांनी आपल्या भावना दोन दिवस दाबून ठेवायला पाहिजे होत्या. त्यामुळं पुढचे दोन दिवस महाराष्ट्रात फक्त EDची आणि पवारांवरच्या अन्यायाची चर्चा झाली असती. ते वातावरण निवडणुकीला जास्तीत जास्त पोषक झालं असतं. परंतु त्याच दिवशी राजिनाम्याची घोषणा केल्यामुळे एकदम फोकस तिकडे वळला. त्यामुळं शरद पवार बाजूला पडले, ईडी बाजूला पडली."

तिकडे अजित पवार यांनी मात्र यामुद्द्यावर सावध प्रतिक्रिया दिलीय. ते म्हणतात, "मला वाटलं तेव्हा म्हणून माझ्या सद्सद्विवेक बुद्धीला पटलं म्हणून राजीनामा दिला. मी काही टायमिंग बघून ते केलं नाही. भुजबळांचं मत त्यांचं आहे. प्रत्येकाची वेगळी मतं असू शकतात."

तर "बाळासाहेबांच्या अटकेवेळेस आम्ही ज्युनियर होतो. मला काही सगळं माहीत नाही. मी जे त्रयस्थ म्हणून वाटलं ते बोललो. भुजबळांनी कदाचित वेगळं उत्तर दिलं असतं," असं अजित पवारांनी म्हटलंय.

खरंतर या दोन्ही नेत्यांमध्ये असलेल्या या वादाला अनेक किनार आहेत. तसाच तो वाद तितकाच जुना सुद्धा आहे. त्याची पाळंमुळं ही थेट राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या स्थापनेपर्यंत जातात.

वादाला सुरुवात कशी झाली?

राष्ट्रवादी काँग्रेस स्थापन झाल्यानंतर छगन भुजबळ हे राज्यातले दुसऱ्या क्रमांकाचे नेते होते. पण कालांतरानं त्यांची जागा अजित पवार यांनी घेतली. हा नेतृत्व बदल होण्याच्या काळातच दोन्ही नेत्यांमध्ये वितुष्ट येत गेलं असं राजकीय जाणकार सांगतात.

राजकीय विश्लेषक पद्मभूषण देशपांडे याबाबत सांगतात, "राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या स्थापनेनंतर छगन भुजबळ राज्यात क्रमांक दोनचे नेते होते. त्यांची त्याआधीची कारकीर्द आणि अनुभव पाहात ते पहिले प्रदेशाध्यक्ष आणि उपमुख्यमंत्री झाले. पण त्यानंतर शरद पवार जेव्हा खासदार म्हणून दिल्लीला गेले, त्यावेळेपासून अजित पवार यांचं पक्षातलं स्थान वाढलं. पक्षाचा कारभार हळूहळू त्यांच्या हाती जाऊ लागला. त्यानंतर शरद पवार स्वतः इतर कामांसाठी लोकांना अजित पवार यांच्याकडे पाठवायला लागले. आजही...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अजित पवार आणि छगन भुजबळ या राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या दोन बड्या नेत्यांमध्ये सध्या चांगलीच जुंपली आहे. दोन्ही नेते एकाच पक्षात आहेत पण एकमेकांवर टीका करण्याची एकही संधी सोडत नाहीयेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बाळासाहेब थोरात काँग्रेस प्रदेशाध्यक्ष

महाविकास आघाडीतली तिसरा घटक पक्ष असलेला काँग्रेस नाराज असल्याची चर्चा पुन्हा एकदा सुरू झाली आहे. निमित्त ठरलं शिवसेनेने सुरू केलेल्या जॉब महाजॉब्स पोर्टलच्या जाहिरातीत एकाही काँग्रेस नेत्याचा फोटो नसल्याचं.

युवक काँग्रेसचे प्रदेशाध्यक्ष सत्यजित तांबे यांनी याविषयी ट्वीट केलं आहे.

महाजॉब्स पोर्टलच्या जाहिरातीत शिवसेना आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या नेत्यांचे फोटो आहेत. मात्र, काँग्रेसच्या एकाही नेत्याचा त्यावर फोटो नाही. यावर सत्यजित तांबे ट्वीटमध्ये लिहिलंय, "#महाजॉब्ज ही योजना महाविकास आघाडी सरकारची आहे की फक्त शिवसेना आणि राष्ट्रवादीची?"

महाविकास आघाडीची स्थापना होताना जे काही किमान समान कार्यक्रम ठरले, त्या शिष्टाचारांची अंमलबजावणी का होत नाही, असा सवाल करत तांबे यांनी एकप्रकारे काँग्रेसची खदखद व्यक्त केली आहे.

यानंतर महाविकास आघाडी सरकारचे अगदी सुरुवातीपासून विरोधक असलेले आणि पक्षविरोधी कारवायांचा ठपका असलेले काँग्रेसचे माजी खासदार संजय निरुपम यांनीही यानिमित्ताने पुन्हा एकदा काँग्रेसला घरचा आहेर दिला आहे.

त्यांनी केलेल्या ट्वीटमध्ये ते म्हणतात, "महाराष्ट्रातल्या सरकारमध्ये काँग्रेसही सहभागी असल्याचं ऐकलं आहे ना. मग तरुणांना रोजगार देण्यासंबंधीच्या सरकारी जाहिरातीत काँग्रेस का नाही?"

इतकंच नाही तर ज्या काँग्रेस नेत्यांना शिवसेनेवर प्रचंड प्रेम उफाळून आलं आहे, अशांना मला विचारायचं आहे की शिवसेनेसमोर लोटांगण घालण्यापेक्षा याच्याशी लढा. नाहीतर पक्ष संपेल, असा घणाघातही केला.

विधानसभा निवडणुकीपासूनच संजय निरुपम यांनी काँग्रेसविरोत उघड उघड नाराजी व्यक्त करत आहेत. त्यामुळे त्यांच्यावरही शिस्तभंगाची टांगती तलवार आहे. मात्र, तरीही महाविकास आघाडीमध्ये काँग्रेसला डावललं जात असल्याची जी भावना ते बोलून दाखवतात तशीच भावना काँग्रेस पक्षातल्याच इतरही अनेक नेत्यांच्या आहेत.

काँग्रेस खासदार राजीव सातव यांनीसुद्धा महाजॉब्ज पोर्टलच्या जाहिरातीवरून योजना चांगली आहे आणि आमचं सहकार्य आहे. पण सरकार आघाडीचे आहे याची काळजी लोकांसमोर जाताना सर्वांनीच घ्यायला हवी, अशी प्रतिक्रिया दिली होती.

काँग्रेसमधली नाराजी

महाविकास आघाडीत काँग्रेस नाराज असल्याची चर्चा काही नवीन नाही. जवळपास महिनाभरापूर्वी एका ऑनलाईन पत्रकार परिषदेत बोलताना स्वतः काँग्रेस उपाध्यक्ष राहुल गांधी यांनी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

राजस्थानच्या निमित्ताने काँग्रेस पक्षातले मतभेद पुन्हा एकदा चव्हाट्यावर आले असताना, महाराष्ट्र प्रदेश काँग्रेसमधली खदखदही वाढताना दिसतेय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बाळासाहोब थोरात

1. विखे निष्ठावान आहेत का हे पाहायचंय: बाळासाहेब थोरात

"राधाकृष्ण विखे हे काँग्रेसशी निष्ठावान आहेत का, हे पाहण्याची सर्वांनाच उत्सुकता आहे," असं वक्तव्य काँग्रेस नेते बाळासाहेब थोरात यांनी केलं आहे. महाराष्ट्र टाइम्सनं ही बातमी दिली आहे.

"काँग्रेस पक्षानं विखे-पाटील कुटुंबाला भरभरून दिल. बाळासाहेब विखेंना खासदार, राधाकृष्ण विखेंना मंत्री, विरोधीपक्ष नेते, शालिनीताई विखे यांना जिल्हा परिषद अध्यक्ष केलं. त्यामुळं सुजय विखे यांनी भाजपमध्ये प्रवेश करायला नको होता. खरंतर सुजय यांच्या या निर्णयाचा राधाकृष्ण विखे यांनी सर्वप्रथम निषेध करायला हवा," असं थोरात यांनी म्हटलं आहे.

"भाजपचं कमळ हातात येताच सुजय विखेंचे सूर बदलले आहेत. भाजपवर टीका करणारे आता त्या पक्षाची विचारधारा आवडल्याचं सांगत आहेत. खरंतर मुलानं हट्ट केला होता तर वडिलांनी त्याला समजावायला हवं होतं," असंही थोरात यांनी म्हटलंय.

2. कॉल मी राहुल....असं राहुल यांनी म्हटलं आणि...

"कायद्याची अंमलबजावणी निवडकपणे व्हायला नको. रॉबर्ट वाड्रा यांची चौकशी होऊ शकते, त्याप्रमाणे रफालप्रकरणी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या भूमिकेचीही चौकशी व्हायला हवी," असं काँग्रेस अध्यक्ष राहुल गांधी यांनी म्हटलं आहे. हिंदुस्तान टाइम्सनं ही बातमी दिली आहे.

चेन्नई येथील विद्यार्थिनींशी राहुल गांधी यांनी संवाद साधला. त्यावेळी ते बोलत होते.

"काँग्रेस सत्तेवर आल्यास महिला आरक्षण विधेयक मंजूर केलं जाईल," असं आश्वासनही राहुल गांधी यांनी दिलं आहे.

दरम्यान, राहुल गांधी यांना एक तरुणी प्रश्न विचारत असताना तिनं राहुल सर... अशी सुरुवात केली. तेव्हा तिला मध्येच थांबवत राहुल यांनी मला सर म्हणून नकोस, फक्त राहुल म्हण. मला जास्त कंफर्टेबल वाटेल, असं म्हटलं.

यानंतर त्या तरुणीनं 'ओके राहुल,' असं म्हणत तिचा प्रश्न विचारला.

3. पक्षानं जबाबदारी द्यावी, बारामती जिंकून दाखवेल : गिरीश महाजन

"पक्षानं जबाबदारी द्यावी, माझ्याकडे स्किल आहे, बारामती जिंकून दाखवेल," असा दावा जलसंपदा मंत्री गिरीश महाजन यांनी केला आहे. एबीपी माझानं ही बातमी दिली आहे.

महाजन म्हणाले की, "आज अशक्य काहीच नाही. कुणाची मक्तेदारी कुठेच नाही. आम्ही ज्या ठिकाणी काहीच नव्हतो त्या ठिकाणी सत्ता प्राप्त केली आहे."

दरम्यान, गिरीश महाजन यांचा पळवापळवी हाच धंदा असून ईव्हीएममध्ये घोटाळा झाला तरच हे लोक बारामती...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आज सकाळी वृत्तपत्रं आणि वेबसाइट्सवर प्रसिद्ध झालेल्या बातम्यांपैकी 5 मोठ्या बातम्या थोडक्यात पाहूया.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बाहेर जमलेल्या चाहत्यांचे आभार मानण्यासाठी हा त्यांच्या छोटेखानी दौरा होता. पण, वैद्यकीयदृष्ट्या तसं करणं सुरक्षित नाही आणि त्यांनी बरोबरच्यांचा जीवही धोक्यात घातला, अशी टीका आता अनेकांनी केली आहे.

शुक्रवारी डोनाल्ड ट्रंप आणि त्यांच्या पत्नी वॉल्टर रिड मिलिटरी मेडिकल सेंटरमध्ये उपचारांसाठी दाखल झालेत. इथल्या डॉक्टरांनी ट्रंप यांची तब्येत सुधारत असल्याचं सांगितलं आहे. आणि २४ तासांत त्यांना घरी सोडण्यात येईल अशी आशाही त्यांनी व्यक्त केली आहे. डोनाल्ड ट्रंप यांची ती कारची रपेट आणि त्यांच्यावर सुरू असलेले उपचार यांचा हा आढावा.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अमेरिकन राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी रविवारी स्वत: कोरोनाग्रस्त असताना रुग्णालयाबाहेर कारमधून एक फेरफटका मारला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बाहेरच्या देशातून आलेल्या कंपन्या अवैध पद्धतीने कचरा टाकत असत किंवा पुरत असत. यामुळे पर्यावरणाचं नुकसान होतं.

प्लॅस्टिक वितळल्यानंतर भयंकर असा दर्प येतो. या वासामुळे एक लढा उभा राहिला.

प्रशासनाकडे तक्रार मांडण्याआधी त्यांनी कंपन्यांचे प्रताप रीतसर रेकॉर्ड करून घेतले.

हे वाचलंत का?

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कचऱ्यासाठी मलेशियातल्या नागरिकांना एल्गार करावा लागला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बिग बॅश स्पर्धेतलं एक दृश्य

बिग बॅश लीग

आयपीएलच्या धर्तीवर क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाने सुरू केलेली स्पर्धा. 2011 मध्ये सुरू झालेल्या या स्पर्धेचा ढाचा आयपीएलसारखाच आहे. डिसेंबर ते फेब्रुवारी या कालावधीत दरवर्षी ही स्पर्धा होते. अॅडलेड स्ट्रायकर्स, ब्रिस्बेन हिट, होबार्ट हरिकेन्स, मेलबर्न रेनेगेड्स, मेलबर्न स्टार्स, पर्थ स्क्रॉचर्स, सिडनी सिक्सर्स, सिडनी थंडर अशा आठ टीम्स या स्पर्धेत खेळतात. पर्थ स्क्रॉचर्स संघाने सर्वाधिक तीन जेतेपदं पटकावली आहेत.

बिग बॅश स्पर्धेतलं एक दृश्य

ज्या शहरांचे संघ आहेत तिथल्या प्रमुख स्टेडियममध्ये रात्रीच्या वेळेस लीगच्या मॅचेस खेळवण्यात येतात. लीगमध्ये सर्वाधिक रन्स ऑस्ट्रेलियाच्याच ख्रिस लिनच्या नावावर आहेत तर श्रीलंकेचा लसिथ मलिंगा सर्वाधिक विकेट पटकावणाऱ्यांच्या यादीत टॉपवर आहे.

प्रत्येक टीमला अंतिम अकरात केवळ दोनच विदेशी खेळाडूंना खेळवता येतं. दक्षिण आफ्रिका, न्यूझीलंड, वेस्ट इंडिज, बांगलादेश, पाकिस्तान, श्रीलंका, इंग्लंड, अफगाणिस्तान अशा विविध देशातील खेळाडू बिग बॅश स्पर्धेत नियमितपणे खेळतात. विजेत्या संघाला 4,50,000 डॉलर्स बक्षीस रकमेने गौरवण्यात येतं.

2015 पासून महिला क्रिकेटमध्येही बिग बॅश सुरू झाली आहे. त्यातही याच नावांचे संघ असतात.

पाकिस्तान सुपर लीग

पाकिस्तानचे खेळाडू पहिल्यावहिल्या इंडियन प्रीमिअर लीग स्पर्धेत खेळले होते. मात्र त्यानंतर भारत-पाकिस्तान संबंध दुरावल्याने पाकिस्तानी खेळाडूंसाठी आयपीएलची दारं बंद झाली. पाकिस्तान क्रिकेट बोर्डाने 2016 मध्ये ही लीग सुरू केली. दरवर्षी फेब्रुवारी-मार्च महिन्यात सहा संघांमध्ये लीगचे सामने होतात.

पाकिस्तान सुपर लीग

इस्लामाबाद युनायटेड, कराची किंग्स, लाहोर कलंदर्स, मुलतान सुलतान्स, पेशावर झाल्मी, क्वेटा ग्लॅडिएटर्स अशा संघांमध्ये मुकाबला होतो. इस्लामाबाद संघाने दोनदा तर पेशावर आणि क्वेटा संघाने प्रत्येकी एकदा जेतेपद पटकावलं आहे. स्पर्धेत सर्वाधिक रन्स कामरान अकलमच्या तर सर्वाधिक विकेट्स वहाब रियाझच्या नावावर आहेत. सुरक्षेच्या कारणास्तव पाकिस्तान सुपर लीगचे सामने युएईत खेळवण्यात आले होते.

या स्पर्धेत सातत्याने चांगलं खेळून वेस्ट इंडिजच्या डॅरेन सॅमीने पाकिस्तानच्या चाहत्यांची मनं जिंकली. यामुळेच सॅमीला पाकिस्तानचं नागरिकत्व देण्यात आलं आहे.

कॅरेबियन प्रीमिअर लीग

इंडियन प्रीमिअर लीगमध्ये दरवर्षी वेस्ट इंडिजचे असंख्य...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इंडियन प्रीमिअर लीग स्पर्धेने जगभरातल्या क्रिकेट बोर्डांना ट्वेन्टी-20 लीग सुरू करायला बळ दिलं. आयपीएलच्या धर्तीवर जगभरात सुरू झालेल्या लीग हे या स्पर्धेचं यश म्हणावं लागेल. आयसीसीची मान्यता असलेल्या जगभरातल्या अशा लीग स्पर्धांचा घेतलेला आढावा.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बिग बॉस मराठीच्या पहिल्या पर्वाची विजेती ठरली मेघा धाडे

मेघाला 'कलर्स चॅनल'वर सुरू असलेल्या हिंदी 'बिग बॉस' सीझन-12मध्ये वाईल्ड कार्ड एन्ट्री मिळाली आहे. आज, सोमवारी होणाऱ्या एपिसोडमध्ये ती बिग बॉसच्यामध्ये 'गृहप्रवेश' करणार आहे. त्यामुळे, मराठी प्रमाणेच हिंदी बिग बॉसमध्ये मेघा काय धम्माल करणारे याच्याबद्दल तिच्या चाहत्यांमध्ये उत्सुकता आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

खडतर प्रवास

"सुरुवातीला घरच्यांचा माझ्या करियरला प्रचंड विरोध होता. घरातल्यांचा पाठिंबा नसेल तर त्या वयात आपल्या हातून अनेक चुका होता. तशीच एक चूक माझ्याकडूनही झाली. मी कुमारी माता झाले. मी आई झाल्यावर चार महिन्यातच माझे वडील वारले. 'माझ्यामुळे त्यांना हार्ट अटॅक आला,' असं सगळे मला बोलू लागले."

बिग बॉस मराठीच्या पहिल्या पर्वाची विजेती मेघा धाडेनं सिझनच्या तिसऱ्याच भागात आपल्या आयुष्याचा सगळ्यांत महत्त्वाचा भाग निडरपणे सगळ्यांसमोर सांगितला.

"माझ्या माथी तो कलंक लागला आहे. माझ्या भावानं माझ्याशी बोलणं टाकलं, पण आईनं मला साथ दिली. माझ्या पोरीला तिनं पदरात घेतलं. तू खुशाल करिअर कर, असं मला तिनं सांगितलं."

मेघा बिग बॉसच्या घरात जितकी वादळी ठरली तितकंच तिचं खासगी आयुष्यसुद्धा वादळी आहे.

ती कुमारी माता झाली. या काळात घरच्यांच्या तीव्र विरोधाला आणि आरोपांना तिला सामोरं जावं लागलं. पण यातून तिनं जिद्दीनं मार्ग काढला नि पुढे आली.

'मी जिंकले यावर अजूनही विश्वास बसत नाही'

"मी अनेक वर्षांपासून पाहिलेलं स्वप्न आज पूर्ण झालं, याचा मला खूप आनंद आहे. बिग बॉस मराठीच्या पहिल्या पर्वाचा भाग होण्याची संधी मिळाली आणि आता मी हे पर्व जिंकले आहे, यावर मला विश्वासच बसत नाहीये," असं मेघा मीडियाशी बोलताना सांगते.

"या प्रवासामध्ये मी बऱ्याच गोष्टी शिकले, बरचं काही कमावलं आहे. हे 100 दिवस मी कधीच विसरू शकणार नाही. या प्रवासात मला तीन जीवाभावाचे मित्र भेटले - पुष्कर, सई आणि शर्मिष्ठा. हा प्रवास अप्रतिम होता असंच मी म्हणेन."

शोच्या सुरुवातीपासूनच मेघा वेगवेगळ्या कारणांमुळे चर्चेत राहिली आणि हेच तिच्या विजेतेपदासाठी कारणीभूत ठरलं, असं म्हणता येईल.

तिच्या रोखठोक बोलण्यामुळे 'बिग बॉस'च्या घरात तिच्यावर अनेकदा टीका झाली. प्रत्यक्ष आयुष्यातही मेघा याच स्पष्टोक्तेपणासाठी ओळखली जाते.

शाळेत होती, तेव्हापासूनच मेघाला अभिनयात रस होता. शाळेतल्या अनेक नाटकात ती भाग...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मराठी बिग बॉसचं पहिलं पर्व गाजवणारी आणि शो जिंकणारी मेघा धाडे पुन्हा एकदा प्रेक्षकांच्या भेटीला येत आहे. यावेळीही ती 'बिग बॉस'च्याच घरात दिसणार आहे. पण थेट हिंदी 'बिग बॉस'मध्ये.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बिजिंगच्या रस्त्यांवर आणि चौकात पूर्वीसारखी गर्दी पाहायला मिळतेय. जूनमध्ये बिजिंगमध्ये होलसेल मार्केट संबंधित कोव्हिड रुग्णांची संख्या झपाट्याने वाढल्याचं लक्षात आलं होतं.

त्यानंतर यंत्रणांनी ताबडतोब रुग्णांच्या संपर्कातील लोकांना क्वारंटाईन केलं, जवळपासचा परिसर लॉकडाऊन केला आणि मोठ्या प्रमाणात तिथल्या रहिवाशांची तपासणी केली.

अशा पद्धतीने यंत्रणांनी तातडीचे उपाय केल्याने परिस्थिती आटोक्यातही आली. पण कोरोनाच्या उद्रेकाची शक्यता असल्याने जोपर्यंत लस उपलब्ध होत नाही तोपर्यंत वारंवार लॉकडाऊन करण्याला पर्याय नसल्याचं दिसतंय. बीबीसीचे प्रतिनिधी स्टीफन मॅकडोनेल यांचा बिजिंगमधून रिपोर्ट.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

चीनमध्ये प्रशासनाने लॉकडाऊनचे निर्बंध शिथिल केल्यावर धीम्या गतीने व्यवहार सुरू होतायत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बिटकॉईनमध्ये गुंतवणूक करणारे टेलर आणि कॅमेरून विंकेलवोस.

विंकेलवोस बंधुंनी त्यावेळी खरेदी केलेल्या एका बिटकॉईनची किंमत १२० डॉलर होती. मात्र, ही किंमत वाढून आता जवळपास प्रत्येकी १६ हजार डॉलर म्हणजे साडेदहा लाख रुपये झाली आहे. जवळपास एका वर्षातच बिटकॉईनच्या मूल्यात २१०० टक्क्यांपेक्षा जास्त घसघशीत वाढ झाली आहे.

झुकरबर्गवर दाखल केला होता खटला

विंकेलवोस हे दोन भाऊ खरंतर २००९ मध्ये प्रथम चर्चेत आले होते. जेव्हा त्यांनी फेसबुकचा संस्थापक मार्क झुकरबर्गवर त्यांची कल्पना चोरल्याचा आरोप करत त्यावर खटला दाखल केला होता.

या दोघांनीही असा दावा केला होता की, हार्वर्ड युनिर्व्हसिटीमध्ये शिकत असताना त्यांनी एक सोशल नेटवर्क (हार्वर्ड कनेक्शन, ज्याला नंतर कनेक्ट यू असं म्हटलं गेलं.) बनवण्याचा विचार केला होता.

हे नेटवर्क तयार करण्यासाठी त्यांनी मार्क झुकरबर्गला नोकरीवर ठेवलं होतं. पण, याच्या दोन महिन्यांनंतर झुकरबर्गनं फेसबुकची स्थापना केली.

झुकरबर्गसोबत 'समझोता'

नुकसान भरपाई पोटी विंकेलवोस बंधुंनी झुकरबर्गकडे १०० मिलियन डॉलरची म्हणजेच १० कोटी रुपयांची मागणी केली होती. अमेरिकी माध्यमांच्या हवाल्यानुसार त्यांना ही भरपाई काही मिळाली नाही. मात्र, २०११ मध्ये त्यांनी झुकरबर्गसोबत कोर्टाबाहेर प्रकरण मिटवून टाकलं.

बिटकॉईन हे आभासी चलन आहे.

हे प्रकरण मिटवण्यासाठी त्यांना झुकरबर्गनं ६५ मिलियन डॉलर म्हणजेच साडेसहा कोटी एवढी मोठी रक्कम दिली.

२०१३ मध्ये विंकेलवोस बंधुंनी या मिळालेल्या पैशातून ११ मिलियन अमेरिकी डॉलरची बिटकॉईनमध्ये गुंतवणूक केली. त्याची किंमत आज ११०० मिलियन डॉलर म्हणजे १००० कोटींहून अधिक झाली आहे.

जेव्हा बिटकॉईनमध्ये या भावांनी गुंतवणूक केली तेव्हा या वर्च्यूअल करन्सीबद्दल फार कमी लोकांना माहिती होती. पण या नव्या प्रकराच्या वर्च्यूअल करन्सीमध्ये भविष्यात वाढ होईल अशी विंकेलवोस बंधुंना आशा होती. ते बिटकॉईनच्या मुख्य प्रवर्तकांपैकी एक होते.

त्यांचा दावा आहे की, त्यांनी आजपर्यंत एकही बिटकॉईन विकलेला नाही. बिटकॉईनचं वितरण एका ब्लॉकचेन सॉफ्टवेअरमार्फत नियंत्रित केलं जातं. या सॉफ्टवेअरला हॅक करणं खूप अवघड असल्याचं बोललं जातं.

जगातल्या सगळ्यात मोठ्या विद्यापीठात अर्थशास्त्राचा अभ्यास करणारे विंकेलवोस बंधी हे उत्तम अॅथलीटही होते. त्यांनी  एक एक्सचेंज रेट 'जेमिनी' आणि आपला स्वतःचा विंकेलवोस कॅपिटल हा गुंतवणूक...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बिटकॉईनचा २०१३ मध्ये १ टक्के हिस्सा खरेदी करणारे विंकेलवोस बंधू आता कोट्यधीश झाले आहेत. टेलर आणि कॅमेरून विंकेलवोस या दोन भावांनी २०१३ मध्ये ९० हजार बिटकॉईनची खरेदी केली होती.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बिटकॉईन्स मधली तेजी किती खरी?

हे एक बिटकॉईन स्कॅम आहे.

याद्वारे बराक ओबामा, जो बायडन, कान्ये वेस्ट यांच्या ऑफिशल अकाऊंट्सकडेही क्रिप्टोकरन्सीमध्ये देणगी मागण्यात आली.

यानंतर बिल गेट्स यांच्या अकाऊंटवरून करण्यात आलेल्या ट्वीटमध्ये म्हटलंय, "समाजाची परतफेड करण्यास मला प्रत्येकजण सांगत असतो, आता ती वेळ आली आहे. तुम्ही मला 1000 डॉलर् पाठवला, मी तुम्हाला 2000 डॉलर्स परत पाठवीन."

टेस्लाचे प्रमुख इलॉन मस्क यांच्या ट्विटर हँडलवरूनही अशाच प्रकारचं ट्वीट करण्यात आलं होतं. पुढच्या ३० मिनिटांत आपल्याला बिटकॉईनमध्ये पाठवण्यात आलेले पैसे दुप्पट करून देणार असल्याचं यात म्हटलं होतं.

बिटकॉईनची लिंक देत या ट्वीटमध्ये म्हटलं होतं, "कोव्हिडच्या जागतिक साथीमुळे मी हे दान देत आहे."

पोस्ट करण्यात आल्याच्या काही मिनिटांमध्येच ही ट्वीट्स डिलीट करण्यात आली.

मस्क यांच्या अकाऊंटवरचं पहिलं ट्वीट डिलीट करण्यात आल्यानंतर काही वेळातच दुसरं ट्वीट आलं, मग तिसरंही आलं.

हॅक झालेल्या या अकाऊंट्सवरून करण्यात आलेली ट्वीटस थोडा वेळच ऑनलाईन होती. तरीही या काळात या अकाऊंटसकडे 1,00,000 अमेरिकन डॉलर्सपेक्षा जास्त पैसे लोकांनी पाठवल्याचं ब्लॉकचेनच्या उपलब्ध रेकॉर्ड्सवरून दिसून येतंय.

हॅक करण्यात आलेल्या या सगळ्या ट्विटर अकाऊंट्सचे लाखो फॉलोअर्स आहेत.

याबाबत आपण तपास करत असून लवकरच याविषयी अधिक माहिती देण्यात येणार असल्याचं ट्विटरने म्हटलंय.

अर्थातच बिटकॉईनबद्दल अचानक इतकं कुतूहल निर्माण झालं असताना धोक्याची घंटाही आहेच.

जवळ जवळ सगळेच शेअर बाजार नियामक संस्थांकडून चालवले जातात. म्हणजे व्यवहारांवर नियामक मंडळाचं लक्ष असतं. पण इथं तसं नाही.

बिटकॉईनमधली तेजी कशामुळे

बिटकॉईनचे व्यवहार ऑनलाईन चालतात. आणि हे व्यवहार एका ब्लॉकचेन नेटवर्कवर असलेल्या फक्त दोन व्यक्तींमध्ये होतात. आणि त्यावर इतर कुणाचंही नियंत्रण नसतं.

शिवाय, बिटकॉईनचे दर अचानक वाढले आहेत. त्याची नेमकी कारणं अजूनही कळलेली नाहीत. त्यामुळे हे दर वाढले तसे खाली येऊ शकतात, अशी भीती तज्ज्ञ व्यक्त करतच आहेत.

बिटकॉईन म्हणजे काय?

भारतात जिथे आर्थिक साक्षरता मूळातच कमी आहे, तिथे बिटकॉईन ही संकल्पना तशी अगदीच नवीन आहे.

बिटकॉईन इंडिया सारख्या जवळपास 25 साइट्स आहेत जिथं तुम्ही हे व्यवहार करू शकता. पण बिटकॉईनला कायदेशीर मान्यता नसल्यानं भारतात त्याला फारसा उठाव नाही.

पण अमेरिका...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बिल गेट्स, जेफ बेझोस, इलॉन मस्क यांच्यासारख्या अब्जाधीशांसोबतच अमेरिकेतल्या अनेक दिग्गजांचे ट्विटर अकाऊंट्स एका सायबर हल्ल्याद्वारे हॅक करण्यात आले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बिटल्सच्या भारतवारीचा सुवर्ण महोत्सव : उत्तराखंड पर्यटन विभागाचा खास उपक्रम

पडद्यामागे असतात जगप्रसिद्ध बँड 'बिटल्स'चे कलाकार. खरेखुरे नाही तर त्यांना आदरांजली वाहणारे! पण भारतीय पर्यटनाची जाहिरात करण्यासाठीच्या या मेळ्यामध्ये 'बिटल्स' का?

यावर्षीच्या वर्ल्ड ट्रॅव्हल मार्टमध्ये उत्तराखंडने सहभाग घेतला आहे. 'बिटल्स'चे दिग्गज कलाकार आणि भारत यांच्यातलं नात्याची पुन्हा आठवण करून देण्यासाठी आणि जास्तीत जास्त लोकांनी हिमालयाच्या कुशीतल्या या राज्यात यावं, यासाठी हे प्रयत्न आहेत.

महर्षी महेश योगी यांच्या ऋषिकेशमधल्या आश्रमात आलेले 'बिटल्स'चे कलाकार

जॉन लेनन, जॉर्ज हॅरिसन, पॉल मकार्टनी आणि रिंगो स्टार, हे 'बिटल्स'चे कलाकार ऋषिकेशला येऊन महर्षी महेश योगी यांच्या आश्रमात राहिले होते. योगा आणि ध्यानधारणा शिकणं हा त्यांचा उद्देश होता. 'ऑल यू नीड इज लव्ह' हे 'बिटल्स' चं गाणं प्रसिद्ध आहे. हे कलाकारही अशाच प्रेमाच्या शोधात होते.

'बिटल्स'च्या कलाकारांसाठी भारताचा दौरा म्हणजे एक अध्यात्मिक यात्राच होती.

त्याकाळी युरोपमधल्या भौतिकवादाचा उबग येऊन पाश्चिमात्य देशातले तरुण भारतात येत होते. याला 'हिप्पी ट्रेल' म्हणतात. त्यांचा हा दौरा या हिप्पी ट्रेलचाच एक भाग होता.

उत्तराखंड पर्यटन विकास महामंडळाचे CEO आर. मीनाक्षी सुंदरम सांगतात, "बिटल्स इथे येऊन योगा शिकले आणि इथं त्यांनी गाण्याचे कार्यक्रम सादर केले. ते ऋषिकेशला आले होते त्याला आता 50 वर्षं होतील. त्या दिवसांना उजाळा देण्यासाठी आम्ही काही खास कार्यक्रम आयोजित केले आहेत."

'बिटल्स'च्या भारतवारीनंतर ऋषिकेश हे जागतिक पर्यटनाचं ठिकाण बनलं.

पण आता काळ बदलला आहे आणि काळानुसार भारतही. अशा काळात भारताचं अध्यात्मिक पर्यटनाचं ब्रँडिंग कितपत यशस्वी ठरेल?

ट्रॅव्हल ब्लॉगर ख्रिस्टियन फ्रेअर यांना वाटतं, "काही प्रमाणात याला यश येईल, कारण योग, ध्यान हे अध्यात्मिक मार्गातले काही घटक लोकांना आजही आकर्षित करतात. मात्र यात अध्यात्म आणि धार्मिक बाबींची गल्लत होण्याची भीती आहे."

भारतात दरवर्षी 85 लाख परदेशी पर्यटक येतात. पर्यटनाच्या बाबतीत भारताचा जगात 25वा क्रमांक लागतो. परदेशी पर्यटकांवर होणारे हल्ले, महिला पर्यटकांवर होणारे अत्याचार आणि त्यासोबतच स्वच्छता, या सगळ्या मुद्द्यांमुळे भारतावर टीकाही होत असते.

'बिटल्स' भारतवारीला पुढच्या वर्षी 50 वर्षं होतील.

ताजमहालच्या जवळ...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

लंडनच्या ट्रॅव्हल मार्टमध्ये अनिवासी भारतीय, पर्यटन व्यावसायिक आणि भारत सरकारचे अधिकारी यांच्यात जोरदार चर्चा रंगल्या आहेत... तेवढ्यातच पडदा उघडतो.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बिदर येथे जमावाने व्हॉट्सअप व्हीडिओवर विश्वास ठेवून तरुणांना मारहाण केली.

मोहम्मद आझम आणि त्याचे मित्र मुरकी गावात लहान मुलांना चॉकलेट वाटत होते. त्यावेळी जमावाने त्यांच्यावर हल्ला केला. आझम आणि त्याच्या मित्रांचं पुढे काय झालं? जमावाने का केला हल्ला? हे सगळं जाणून घेण्यासाठी बीबीसीच्या प्रतिनिधी दीप्ती बाथिनी मुरकी गावात पोहोचल्या.

तिथल्या परिस्थितीचा हा ग्राऊंड रिपोर्ट.

वीकेंड ट्रिप ठरली काळरात्र

आझम, सलमान, सलम, नूर, अफरोझ या दोस्तांनी वीकेंडला लाँग ड्राइव्हचा बेत आखला. यासाठी नवी कोरी गाडी काढायचं ठरवलं. राज्यातल्या काही नातेवाईकांना भेटायचं, दोन दिवस निवांत घालवायचे आणि परत यायचं असं त्यांच्या डोक्यात होतं. 13 जुलैला हे सगळे हैदराबादपासून साधारण 200 किलोमीटर अंतरावर असलेल्या हंडिकेरा गावात पोहोचले.

हंडिकेरा गाव हिरव्यागार शेतांनी बहरलं आहे. गावात 20 मुस्लीम कुटुंबं आहेत. लिंगायत समाजाच्या दीडशे कुटुंबांसह काही आदिवासी घरं आहेत.

जीवघेण्या हल्ल्यात वाचलेल्या अफरोझने त्या कटू आठवणीबद्दल सांगितलं.

"आम्ही नातेवाईकांच्या घरी पोहोचलो. स्वयंपाकघरात जेवणाची तयारी सुरू झाली. जेवण तयार होईपर्यंत आम्ही शेताकडे जाण्याचा निर्णय घेतला. ते साधारण सहा किलोमीटर अंतरावर आहे. तिकडे जाताना आम्हाला लहान मुलं शाळेतून घरी जाताना दिसली. सलम कतार देशाचा आहे. तो नुकताच तिकडून आला होता. त्याच्याकडे चॉकलेट्स होती. त्याने ती चॉकलेट्स लहान मुलांना वाटली. त्यानंतर आम्ही तलावाच्या दिशेने गेलो. नयनरम्य तलावाच्या परिसरात थांबण्याचा आम्ही निर्णय घेतला. आमच्याकडे फोल्ड होणाऱ्या खुर्च्या होत्या. त्या टाकून आम्ही निवांत बसलो होतो. आम्हाला काही समजण्याच्या आत गावकरी एकत्र जमले. त्यांनी आमच्या गाडीच्या टायरची हवा काढून घेतली. 'तुम्ही लहान मुलांना पळवून नेता' असा आरोप ते करू लागले. आम्ही कोण आहोत आणि कशासाठी हे त्यांना समजावण्याचा प्रयत्न केला. पण त्याचा काहीही उपयोग झाला नाही. मदतीसाठी आम्ही नातेवाईकांना कॉल केला," असं तो म्हणाला.

जमावाच्या हल्ल्यातून आझम बचावला.

अफरोझचे काका मोहम्मद याकुब यांनी घटनास्थळी धाव घेतली. मात्र गावकऱ्यांनी त्यांचंही ऐकलं नाही.

"आमच्यात जी झटापट झाली त्याचा व्हीडिओ अमर पाटीलने रेकॉर्ड केला. गावकऱ्यांच्या बरोबरीने तो तिथे उपस्थित होता. त्याने हा व्हीडिओ 'मदर मुरकी' नावाच्या व्हॉट्सअप ग्रुपवर शेअर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

हैदराबादमधील मित्रांनी वीकेंडसाठी फिरायला जायचं ठरवलं. पण ही मुशाफिरी जीवावर बेतणारी ठरेल असं त्यांच्या स्वप्नातही आलं नसेल. लहान मुलांना पळवून नेणाऱ्या माणसांबाबतचा एक व्हीडिओ कर्नाटकतल्या बिदर जिल्ह्यातल्या गावात व्हायरल झाला होता. लहान मुलांचं अपहरण करणारी टोळी असल्याच्या गैरसमजातून मोहम्मद आझम या सॉफ्टवेअर इंजिनिअरची हत्या झाली. त्याचे अन्य मित्र या हल्ल्यात गंभीर जखमी झाले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बिनल म्हणते, भारत आणि इंडिया एकमेकांपासून अतिशय वेगळे आहेत. त्यांची वाटचाल एकत्र व्हायला हवी. त्यांचा विकास एकत्र व्हायला हवा.

2019 मध्ये मी अशा लोकांना मत देणार आहे जे ग्रामीण आणि शहरी शिक्षण एका पातळीवर आणतील. पुढच्या 5 वर्षांत मला UPSC परीक्षा उत्तीर्ण होऊन पोलीस अधिकारी व्हायचं आहे. मला खेड्यातल्या विद्यार्थ्यांसाठी काहीतरी करायचं आहे जेणेकरून ते आपली स्वप्नं पूर्ण करतील आणि उत्तम आयुष्य जगतील.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गुजरातमधील नडियादच्या बिनलला का असं वाटतं की, भारत आणि इंडिया एकमेकांपासून अतिशय वेगळे आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बिन्यामिन नेतन्याहू आणि पंतप्रधान नरेंद्र मोदी

अर्थात, भारतातला सत्ताधारी पक्ष भाजपचे अनेक नेते आणि उजव्या विचारसरणीचे समर्थक सतत इस्रायलची पाठ थोपटत आहेत आणि इस्रायलच्या समर्थनार्थ सोशल मीडियावर पोस्ट करत आहेत.

नेतन्याहू यांनी आपल्या ट्वीटमध्ये सर्वात आधी अमेरिका, मग अल्बेनिया, ऑस्ट्रेलिया, ऑस्ट्रिया, ब्राझील, कॅनडा, कोलंबिया, सायप्रस, जॉर्जियास जर्मनी, हंगेरी, इटली, स्लोव्हेनिया आणि युक्रेन यांच्यासह एकूण 25 देशांचा उल्लेख केला आहे.

त्यांनी आपल्या ट्वीटमध्ये लिहिलं, "अतिरेकी हल्ल्यांच्या विरोधात स्वसरंक्षणाच्या आमच्या अधिकारांचं समर्थन केल्याबद्दल आणि इस्रायलच्या बाजूने ठामपणे उभं राहिल्याबद्दल तुमच्या सगळ्यांचे धन्यवाद."

भारताने मात्र या संघर्षात पॅलेस्टाईनची बाजू घेतली आहे.

इस्रायल पॅलेस्टाईन या संघर्षावर बोलताना संयुक्त राष्ट्रांमधले भारताचे दूत टीएस तिरूमूर्ती यांनी सुरक्षा परिषदेच्या बैठकीनंतर म्हटलं की, भारतला जेरूसलेम आणि गाझातल्या हिंसाचाराबदद्ल चिंता वाटतेय.

त्यांनी पॅलेस्टाईनला समर्थन देत म्हटलं की, "भारत पॅलेस्टाईनच्या न्याय्य मागण्यांचं समर्थन करतो. व्दिराष्ट्र नीतीव्दारे या संघर्षावर उत्तर शोधण्यासाठी आम्ही कटिबद्ध आहोत."

पण त्यांनी असंही म्हटलं की, "भारत सगळ्या प्रकारच्या हिंसेची निंदा करतो, आणि तात्काळ तणाव संपवण्याचं आवाहन करतो. गाझा पट्टीतून जे रॉकेट हल्ले होतायत त्याचा आम्ही निषेध करतो पण इस्रायलकडून जे प्रत्युत्तरादाखल कारवाई होतेय त्यात मोठ्या प्रमाणावर सर्वसामान्य नागरिक, ज्यात लहान मुलं आणि महिलांचा समावेश आहे, मारले गेलेत. हे अतिशय दुःखद आहे."

एका भारतीय नागरिकाचा मृत्यू

टीएस तिरूमूर्ती यांनी पुढे असंही म्हटलं की, "या हल्ल्यांमध्ये एका भारतीय नागरिकाचा मृत्यू झाला आहे. अश्कलोनमध्ये परिचारिका असणाऱ्या या महिलेच्या मृत्यूने आम्हाला अतिशय दुःख झालं आहे."

इस्रायल-पॅलेस्टाईन यांच्यातल्या या ताज्या संघर्षात भारताने पहिल्यांदाच जाहीर भूमिका घेतली आहे. याआधी भारताकडून कोणतंही अधिकृत वक्तव्यं केलं गेलं नव्हतं.

"जेरूसलेम लाखो लोकांचं श्रद्धास्थान आहे. भारतातून हजारो लोक जेरूसलेमला येतात, कारण इथल्या एका गुहेत भारताचे सुफी संत बाबा फरीद ध्यान करायचे. या गुहेचं भारताने संरक्षण केलेलं आहे. या शहरातल्या धार्मिक स्थळांवर ऐतिहासिक काळापासून चालत आलेल्या जैसे थे परिस्थितीचं पालन केलं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इस्रायलचे पंतप्रधान बिन्यामिन नेतन्याहू यांनी रविवारी (16 मे) सकाळी एक ट्वीट केलं ज्यात त्यांनी सध्याच्या परिस्थितीत इस्रायलचं समर्थन करणाऱ्या 25 देशांचे आभार मानले. पण यात भारताचं नाव नव्हतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बिबट्याच्या दोन पिढ्या या उसात वाढल्या आहेत. उसामधील बिबट्याची प्रजाती, अशी नवीन प्रजातीच उदयास आली आहे. आजूबाजूला सहजपणे भक्ष मिळत असल्यानं दिवसेंदिवस उसामध्ये राहून पिढी वाढवण्याकडे त्यांचा कल वाढला आहे, असं गावाकडचे पोलीस सांगतात.

पण जंगलं कमी झाल्याने बिबटे गाव परिसरात आश्रयाला आले. आणि त्यातूनच बिबटे आणि मानवात संघर्ष उडायला लागला.

माणसांनी बिबट्यासोबतचं सहजीवन स्वीकारण्याची वेळ आली आहे का?

वाचा पूर्ण बातमी इथे - बिबट्यांनी शोधलं नवीन घर कारण...

शूटिंग - प्रविण ठाकरे

एडिटिंग आणि निर्मिती - निरंजन छानवाल

तुम्ही हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

महाराष्ट्राच्या काही भागात बिबट्यांनी उसाच्या शेतीलाच आपला अधिवास बनवलं आहे. उसात वावरणाऱ्या बिबट्यांची ही तिसरी पिढी ज्यांना दुसरं जंगल माहीतच नाही.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बिल क्लिंटन आणि मोनिका लिवेन्स्की

हिलरी क्लिंटन यांनी 2016 यांनी अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षपदाची निवडणूक लढवली होती. त्यांच्या सार्वजनिक आयुष्यावर हिलरी नावाचा एक माहितीपट तयार करण्यात आला आहे. त्यात बिल क्लिंटन यांनी हे वक्तव्य केलं आहे.

मोनिका लिवेन्स्की यांच्यासोबत असलेले नातं चौकशी अधिकाऱ्यांपासून लपवल्याबाबत त्यांच्यावर 1998 मध्ये महाभियोगाची कारवाई करण्यात आली होती. सिनेटच्या कारवाईतून त्यांची मुक्तता करण्यात आली होती.

क्लिंटन आणि लिवेन्स्की यांचे प्रेमसंबंध होते तेव्हा ती 22 वर्षांची होती.

हुलू या माहितीपटाची निर्मिती करणाऱ्या कंपनीशी बोलताना ते म्हणाले, "मी जे केलं ते वाईट होतं. पण चला आता मूर्खपणा करून पाहूया आणि तो केला अशातला भाग नाही."

"कधीकधी असं वाटतं की तुम्ही एखाद्या धक्क्यात आहात. 15 फेऱ्यांचा एखादा खेळ मग 30 फेऱ्यांचा होतो. त्यामुळे तिथून मन वळवण्यासाठी असं काही मिळतं. प्रत्येकाला आयुष्यात प्रचंड ताणतणाव असतात, भीती असते, नैराश्य येतं. अशा वेळी त्यातून बाहेर निघण्याचा हा एकच मार्ग असतो. म्हणूनच मी पुढची अनेक वर्षं मी काळजीमुक्त झालो."

1990 च्या दशकात बिल क्लिंटन आणि मोनिका लिवेन्स्की यांच्या प्रेमप्रकरणाच्या बातम्या प्रचंड गाजल्या होत्या. आधी त्यांनी या प्रेमप्रकरण नसल्याचं सांगितलं होतं. त्यानंतर मात्र तिच्याशी शारीरिक संबंध असल्याची कबुली दिली होती.

1998 मध्ये प्रसारमाध्यमांत आलेल्या बातम्यांना, "माझे त्या स्त्रीशी लैंगिक संबंध नाहीत." असं वक्तव्य करून प्रतिसाद दिला होता. अमेरिकेच्या राजकीय इतिहासात ते वाक्य फार गाजलं होतं.

बिल क्लिंटन यांच्याबरोबरचे संबंध परस्परसंमतीने असल्याचं लिवेन्स्की यांचं म्हणणं होतं. मात्र तो पदाचा गैरवापर असल्याचंही त्यांनी सांगितलं होतं.

मोनिका लिवेन्स्की

मला त्यांच्या हातचा बाहुला केलं असं त्यांनी व्हॅनिटी फेअरला दिलेल्या मुलाखतीत म्हटलं होतं.

या प्रेमप्रकरणाचे काय परिणाम होतील याची त्यांना कल्पना नव्हती आणि नंतर त्याचा प्रचंड पश्चाताप झाल्याचं त्यांनी सांगितलं.

लिवेन्स्कीच्या आयुष्याची व्याख्या म्हणजे आमचं नातं अशी करण्यात आली आहे. याचं मला प्रचंड वाईट वाटतं असं बिल क्लिंटन या मुलाखतीत म्हणाले.

"गेल्या अनेक वर्षांपासून तिचं आयुष्य सुरळीत व्हावं म्हणून मी प्रयत्न करत आहे. पण आता सुरळीत शब्दाची व्याख्या काय आहे हेही महत्त्वाचं आहे." ते...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मोनिका लिवेन्स्कीबरोबरचं प्रेमप्रकरण म्हणजे त्यावेळी ताण घालवायचा एक मार्ग होता असं वक्तव्य अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष बिल क्लिंटन यांनी केलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बिलाल हे सातत्याने धार्मिक कट्टततावाद आणि सरकारच्या कारभारावर सोशल मीडियावरून टीका करत असतात. 18 सप्टेंबरला त्यांनी दोन ट्वीट केले. पाकिस्तानात शिया मुस्लिमांविरुद्ध द्वेष पसरवणाऱ्या भाषणांबाबत हे दोन्ही ट्वीट आहेत.

बिलाल यांनी आपल्या ट्वीटमध्ये इस्लामाबादमध्ये शियाविरोधी सभेचा एक व्हीडिओ पोस्ट करताना लिहिलं, "द्वेष पसरवणारे हे मुल्ला पाकिस्तानच्या राजधानीत शिया मुस्लिमांचा बहिष्कार करण्यासाठी सभा घेत असताना मी शांत बसून राहू शकत नाही. याआधीही एक शियाविरोधी सभा झाली होती. यात त्यांना काफीर संबोधण्यात आलं. पाकिस्तानची काळजी असणाऱ्यांना यातील धोका लक्षात येईल. जाणूनबुजून धार्मिक तणाव वाढवण्याचा प्रयत्न केला जात आहे. या सभेत सहभागी संघटना गृहमंत्रालयाच्या प्रतिबंधित यादीत आहेत. असं असतानाही त्यांना इतकी मोकळीक कशी मिळते?"

शिया मुस्लिमांच्या बहिष्काराचं आवाहन

बिलाल यांनी ट्विटरवर पोस्ट केलेल्या व्हीडिओत एका मोठ्या व्यासपीठावरून शिया मुस्लिमांचा बहिष्कार करण्याचं आवाहन केलं जात आहे.

शिया मुस्लिमांसोबत सौहार्दतेने वागणाऱ्या लोकांनाही परिणाम भोगावे लागतील, अशी धमकीसुद्धा व्हीडिओत देण्यात आली आहे.

बिलाल यांच्या या ट्वीटवर पाकिस्तानच्या स्त्रीवादी कार्यकर्त्या इस्मत राजा शहाजहाँ यांनीही प्रतिक्रिया दिली.

त्या म्हणतात, "माझ्या मते, चीन-इराणमध्ये 400 अब्ज डॉलरचा करार आणि इराणच्या पोर्ट सिटी बंदार अब्बासला महत्त्व दिल्याने अमेरिका-सौदीसोबत आखाती देश संतापले आहेत. पाकिस्तानच्या शियांविरुद्ध जनरल बाजवा, ISI प्रमुख रियाद दौरे आणि परराष्ट्र मंत्री शाह महमूद कुरेशी यांच्या वक्तव्यानंतर सुरू झाला."

इस्मत यांच्या प्रतिक्रियेनंतर राजकीय विश्लेषक आयेशा सिद्दिकी यांनी म्हटलं, "याची अनेक कारणं आहेत. पण 400 कोटींचा करार हा एक मुद्दा असू शकतो."

ईशनिंदेचा आरोप

शियांविरुद्धच्या या सभा मोहरमच्या मिरवणुकीनंतर घेण्यात येत आहेत. कट्टरपंथी सुन्नी गटांनी शियांवर ईशनिंदेचा आरोप लावला आहेत. तेव्हापासून त्यांच्यावर निशाणा साधला जात आहे.

AFP वृत्तसंस्थेच्या माहितीनुसार, आता आणखी ईशनिंदा सहन केली जाणार नाही, असं 11 फेब्रुवारी रोजी कराचीच्या शियाविरोधी रॅलीत इस्लामिक जमिअत उलेमा-ए-इस्लामच्या कारी उस्मान यांनी म्हटलं होतं.

या सभेत सिपाह-ए-सहाबा या शियाविरोधी संघटनेचे कार्यकर्ते बॅनर घेऊन उभे होते. या संघटनेवर अनेक शिया नागरिकांच्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानात 'द एक्सप्रेस ट्रिब्यून'चे पत्रकार बिलाल फारूखी यांना गेल्या आठवड्यात लष्करावर टीका आणि धार्मिक द्वेष पसवरवण्याच्या आरोपांवरून अटक करण्यात आलं. फारूखी यांच्या अटकेनंतर पाकिस्तानात सोशल मीडियावर इमरान खान सरकारवर जोरदार टीका झाली. काही तासांनंतर फारूखी यांना सोडण्यात आलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बिलावल भुत्तो झरदारी, नवाझ शरीफ, इम्रान खान

रात्री 11.30 - बहुतम हुकण्याची शक्यता

सध्याची स्थिती: (हे कल आहेत, निकाल नाहीत. मतमोजणी रात्रभर सुरू राहील.)

रात्री 10 - इम्रान खान यांची घोडदौड

दुनिया, आज न्यूज, ARY न्यूज आणि बोल या वृत्तवाहिन्यांनुसार सध्या इम्रान खान यांच्या PTI पक्षाने 90च्या पुढे जागांवर आघाडी प्रस्थापित केली आहे. आतपर्यंत या वाहिन्यांनी दिलेले कल खालीलप्रमाणे -

रात्री 9.20 - इम्रान यांचा पक्ष पुढे

इम्रान खान यांच्या पक्षाला सुरुवातीला आघाडी मिळाली आहे. PTI 90 जागांवर आघाडीवर आहे असं ARY न्यूजने म्हटलं आहे. तर डॉन न्यूजनुसार ते 65 जगांवर पुढे आहेत.

रात्री 8 - पहिले कल हाती आले

सुरुवातीला जे कल हाती आले आहेत, त्यानुसार इम्रान खान यांच्या पक्षाला PTI 54 जागांवर आघाडीवर आहे. तर नवाझ शरीफ यांचा पक्ष PML-N (पाकिस्तानी मुस्लीम लीग) 40 जागांवर आघाडीवर आहे.

मतमोजणीला सुरुवात

संध्याकाळी 6.30 - मतमोजणीला सुरुवात

यावेळी मुख्य लढत सत्ताधारी PML-N आणि इम्रान खान यांच्या PTI या पक्षांत आहे, असं जाणकार मानतात. बिलावर भुत्तो झरदारी यांच्या नेतृत्वाखाली असलेल्या PPP (पाकिस्तान पीपल्स पार्टी) तिसऱ्या क्रमांकावर जाऊ शकते, असा अंदाज माध्यमांनी व्यक्त केला आहे. PPP सध्या 24 जागांवर आघाडीवर आहे.

इम्रान खान यांनी प्रचारादरम्यान बीबीसीला दिलेली मुलाखत इथे पाहा -

मतदानाला हिंसेचं गालबोट लागलं. मतदान सुरू असताना क्वेटा शहरात झालेल्या हल्ल्यात 31 जणांचा मृत्यू झाला. एका मतदान केंद्रानजीक हा स्फोट झाला.

या निवडणुकीच्या प्रचारातही अनेक हिंसक हल्ले झाले होते. त्यात बलुचिस्तानमध्ये 13 जुलैला केलेल्या हल्ल्यात 150 लोकांचा मृत्यू झाला होता. IS ने केलेल्या या हल्ल्याची जबाबदारी घेतली होती.

पाकिस्तान निवडणुकांशी संबंधित बातम्या -

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानमध्ये राष्ट्रीय निवडणुकांच्या मतमोजणीला सुरुवात झाली असून पहिले कल हाती येत आहेत. इम्रान खान यांचा पक्ष PTI (पाकिस्तान तेहरीक-ए-इन्साफ) सध्या आघाडीवर आहे. स्थानिक वेळेनुसार संध्याकाळी 6 वाजता मतदान संपल्यानंतर मतदान केंद्रांवरच मतमोजणीला देशभरात सुरुवात झाली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बिल्कीस बानो

अतिशय प्रतिष्ठेच्या अशा या मांदियाळीत चार भारतीय महिलांनी स्थान पटकावलं आहे. यापैकी काहीजणी प्रसिद्धीच्या शिखरावर आहेत तर काही प्रसिद्धीपरान्मुख राहून नेटाने आपलं काम करत आहेत.

कोरोना संकटामुळे यंदाचं वर्ष अतिशय खडतर ठरतं आहे. अशा स्थितीत परिस्थितीला शरण न जाता जिद्दीने काम करणाऱ्या महिलांची नोंद बीबीसीने घेतली आहे. या यादीत शास्त्रज्ञ आहेत, सार्वजनिक आरोग्य क्षेत्रातील धुरीण आहेत, आरोग्यसेविका आहेत.

आपापल्या क्षेत्रात कार्यरत राहून समाजाच्या भल्यासाठी योगदान देणाऱ्या महिलांचा या यादीत अंतर्भाव करण्यात येतो. राजकारणी, वकील, लेखिका, क्रीडापटू, गायिका अशा विविध क्षेत्रातील महिला मान्यवर या यादीत झळकल्या आहेत.

या यादीत विराजमान चार भारतीय महिलांबद्दल जाणून घेऊया.

बिल्कीस बानो

82वर्षीय बानो नागरिकत्व दुरुस्ती कायद्याविरोधात आंदोलनाचा चेहरा ठरल्या. या विधेयकाविरोधात त्यांनी सहकाऱ्यांसह शांततामय मार्गाने आंदोलन केलं. राजधानी दिल्लीतील शाहीन बाग याठिकाणी प्रदीर्घ काळ चाललेल्या आंदोलनाचं त्या प्रतीक ठरल्या.

इसाइवानी

देशातल्या अग्रगण्य गायिका आहेत. तामिळनाडू राज्यात उत्तर चेन्नईत कामगारांच्या माध्यमातून निर्माण झालेल्या गाना संगीताच्या त्या पाईक आहेत.

पुरुषांची मक्तेदारी असणाऱ्या या क्षेत्रात इसाइवानी यांनी स्वतंत्र स्थान निर्माण केलं. वर्षानुवर्षे चालत आलेल्या परंपरेला त्यांनी कष्टाच्या जोरावर मोडून काढलं. इसाइवानी यांनी आखून दिलेल्या मार्गावर अनेक युवा गायिका चालत आहेत.

मानसी जोशी

मानसी जोशी ही भारतीय पॅराअथिलट आणि सध्याच्या घडीला पॅरा बॅडमिंटन वर्ल्ड चॅम्पियन आहे. जून 2020 मध्ये जागतिक बॅडमिंटन संघटनेने SL3 प्रकारात मानसी द्वितीय स्थानी असल्याचं जाहीर झालं.

मानसी जोशी

मानसीने इंजिनियरिंगचं शिक्षण पूर्ण केलं असून तिने स्वत:च्या उदाहरणातून बदल घडवून आणला आहे. देशात पॅराअथलिट्सकडे बघण्याचा दृष्टिकोन बदलण्यासाठी मानसी कार्यरत आहे.

रिद्धीमा पांडे

पर्यावरण कार्यकर्ती. हवामान बदलासंदर्भात भारत सरकारने कार्यवाही न केल्याने रिद्धिमाने नवव्या वर्षी याचिका दाखल केली होती. 2019 मध्ये अन्य 15 लहान मुलांसह रिद्धिमाने संयुक्त राष्ट्रातील पाच देशांविरोधात याचिका दाखल केली होती.

बीबीसी 100 महिलांच्या यादीत, पाकिस्तानची अभिनेत्री महिरा खान, अमेरिकेतील अभिनेत्री जेन फोंडा, फिनलंडच्या पंतप्रधान...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आपापल्या क्षेत्रात साचेबद्ध परंपरांना छेद देत प्रेरणादायी काम करणाऱ्या बीबीसी 100 वुमनची यादी जाहीर झाली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बिल्डिंग बांधण्यासाठी खोदकाम करताना याचा शोध लागला. बेलारूसमधल्या ब्रेस्ट शहरातल्या नरसंहारात ज्यूंची घरं उद्ध्वस्त झाली होती.

जर्मनीच्या राजवटीत या शहराच्या काही भागात ज्यूंचा घेटो होता. अंदाजे 18 हजार ज्यूंना या छळछावणीत डांबलं आणि नंतर मारलं.

त्या जागेवर स्मारक बांधावं अशी ज्यू संघटनांनी मागणी केली आहे. पण बेलारूसकडून कोणतंही आश्वासन मिळालं नाही.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बेलारूसमध्ये ज्यू लोकांची सामूहिक कबर सापडली आहे. दुसऱ्या महायुद्धच्या काळातल्या 1000 ज्यूंचे हे अवशेष आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बिल्डिंगभोवती झाडं-वेली, झुडपं यांची लागवड करण्याचा प्रयोग केला जात आहे.

निवासी प्रकल्पांभोवती झाडांची लागवड करण्यात येत आहे. यामुळे शांत वाटतं असा स्थानिकांचा अनुभव आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जागतिक तापमान वाढ ग्लोबल वॉर्मिंग ही जगासमोरची समस्या आहे. वाढतं प्रदूषण रोखण्यासाठी आता व्हर्टिकल फॉरेस्टचा प्रयोग होताना दिसतो आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बिस्लामाचं मूळ वसाहतपूर्व काळात आहे.

दुपारचा प्रहर जवळ येत होता; मी जसजशी 'तन्ना'च्या पूर्वेकडील किनाऱ्याजवळच्या रस्त्यावर चालू लागले तसे माझ्या पाठीवर घर्मबिंदू उमटू लागले. तन्ना हे वॅन्युआतूच्या ८३ दिव्पांपैकी एक द्वीप आहे. नेहमीसारखंच, रस्त्याच्या किनाऱ्याला पालापाचोळ्याच्या पातळ थरामधून निळाशार समुद्र दिसत होता आणि समुद्राकाठच्या मासेमारीच्या लाकडी बोटीसुद्धा दिसत होत्या. उंच माडाच्या झाडांमधून जिथून सूर्यप्रकाश पोहोचत होता तिथं गवताचे पुंजके उगवले होते; इतरत्र जमीन मोकळी होती.

धारदार पातीची हत्यारं घेऊन पुरुष मंडळी झपाट्यानं चालत होती. त्यांच्या मळलेल्या टी-शर्टवरून असं वाटत होतं की मी झोपले असतानाच त्यांची सकाळची शेतीची कामं उरकली होती. 'मदर हबाडर्स' नावाचे व्हिक्टोरियन-शैलीतील कपडे परिधान केलेल्या स्त्रिया, कडकडीत उन्हात वाळलेले कपडे गोळा करता करता क्षितिजावर एकत्रित होणाऱ्या ढगांकडे उत्सुकतेने पाहात होत्या.

लेनाकेल या गावाच्या बाजारात पोहोचल्यावर, तन्नीझी लोकांच्या एका घोळक्यानं स्मितहास्य करत माझं स्वागत केलं आणि पिजीन म्हणजे वॅन्युवातूमध्ये बोलल्या जाणाऱ्या मिश्र भाषेत प्रश्नांचा भडिमार करू लागले. त्यांची ही बोलीभाषा 'बिस्लामा' नावानं ओळखली जाते.

"वानेम नेम ब्लाँग यू?" त्यांनी विचारलं.

ब्लाँग म्हणजे इंग्रजीतलं बिलाँग.

आत्मविश्वासाने मी म्हणाले, "माझं नाव ज्युलिया."

"यू ब्लाँग वी?"

"मी इंग्लंडहून आले आहे."

तान्ना बेट

मी इंग्लंडची रहिवासी आहे हे समजताच, त्यांच्या प्रिन्स फिलीप यांच्याबद्दलच्या चौकशा सुरू झाल्या. कारण 1974मध्ये प्रिन्स फिलीप यांनी 'ब्रिटानिया' या त्यांच्या रॉयल यॉट मधून वॅन्युआतूला भेट दिली होती.

तत्कालीन स्थानिक नेते आणि वॉरिअर किंवा योद्धा म्हणून ओळखले जाणारे जॅक नाइवा यांनी तन्नाच्या दुर्गम खेड्यांवर एके काळी राज्य केलं होतं. त्यांनी प्रिन्स फिलिप यांना 'तन्नीझी पर्वत आत्म्याचा अंश' म्हणून घोषित केले होते. हा मोठा सन्मान समजला जातो इथे. तन्नीझी पर्वतआत्म्याच्या आशीर्वादानेच इथे भरभराट होते, असा विश्वास आहे. प्रिन्स फिलीप यांच्या बाबतीत म्हणूनच त्यांचा  असा विश्वास आहे की, ते एक दिवस पुन्हा परतील आणि या बेटावर विपुल शेती, संपत्ती निर्माण होईल आणि बेट समृद्ध होईल.

जसं संभाषण अधिक वाढत गेलं तसतसं मला ते चालू ठेवणं जड जाऊ लागलं. कारण त्यांची भाषा गुंतागुंतीची व्हायला...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

वॅन्युआतू हा ८३ बेटं मिळून बनलेला दक्षिण पॅसिफिक महासागरातला एक देश. या देशात शंभरपेक्षा जास्त भाषा बोलल्या जातात. बिस्लामा ही भाषा ही इथल्या संवादासाठीचा सर्वोत्तम मार्ग आहे - परंतु ही भाषा शिकणं सोपं नाही. कारण या भाषेने इंग्रजीलाच बदलायला लावलंय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बिहाच्या राजकारणात गेल्या काही दशकातील निवडणूक निकालांचं आकलन करता, कॉंग्रेसचा हा निकाल धक्कादायक म्हणावा लागेल.

2015 च्या विधानसभा निवडणुकीत कॉंग्रेसने नितीश कुमारांच्या जनता दल युनायटेड आणि राष्ट्रीय जनता दलासोबत युती करून 41 जागा लढल्या होत्या. यातील 27 जागांवर त्यांचे उमेदवार निवडून आले होते.

तर, 2010 मध्ये कॉंग्रेस पक्षाने निवडणुकीत सर्व 243 जागा लढवल्या होत्या. मात्र फक्त चार जागांवर कॉंग्रेसला समाधान मानावं लागलं होतं. 2005 साली बिहारमध्ये दोन वेळा निवडणूक झाली. फेब्रुवारी 2005 मध्ये आणि विधानसभा विसर्जित झाल्यानंतर ऑक्टोबरमध्ये.

फेब्रूवारी 2005 मध्ये झालेल्या निवडणुकीत कॉंग्रेसने 84 जागांवर निवडणूक लढवून 10 जागा जिंकल्या होत्या. तर, ऑक्टोबरमध्ये झालेल्या निवडणुकीत 51 जागांवर लढून काँग्रेसच्या पदरात फक्त 9 जागा पडल्या होत्या.

वर्ष 2000 मध्ये बिहारचं विभाजन झालं नव्हतं. सध्याचं झारखंड राज्य बिहारचाच एक हिस्सा होतं. 2000 च्या निवडणुकीत कॉंग्रेस पक्षाने 324 जागांवर उमेदवार उभे केले. मात्र, पदरी निराशाच पडली.

कॉंग्रेसचे फक्त 23 उमेदवार विधानसभेत पोहोचू शकले. तर, 1995 च्या विधानसभा निवडणुकीत कॉंग्रेसने 320 जागांवर आपले उमेदवार दिले होते. मात्र, बिहारच्या जनतेने फक्त 29 कॉंग्रेस उमेदवारांना आमदार म्हणून विधानसभेत पाठवलं.

1990 च्या आकडेवारीनुसार, कॉंग्रेसने लढलेल्या 323 जागांपैकी त्यांना फक्त 71 जागा जिंकता आल्या होत्या.

बिहारच्या निवडणुकीत कॉंग्रेसला स्पष्ट बहुमत मिळालं होतं 1985 साली. 323 पैकी 196 जागा जिंकून कॉंग्रेसने बिहारमध्ये आपली सत्ता स्थापन केली होती. त्यानंतर तब्बल 35 वर्ष बिहारमध्ये कॉंग्रेसला सत्ता स्थापन करता आलेली नाही.

गेली 35 वर्ष भारतातील एकेकाळचा सर्वात मोठा पक्ष कॉंग्रेस बिहारमध्ये आपलं अस्तित्व शोधण्याचा प्रयत्न करतोय.

तेजस्वी यांनी का दिल्या कॉंग्रेसला 70 जागा?

वरिष्ठ पत्रकार मणिकांत ठाकूर सांगतात, कॉंग्रेसच्या पराभवाला निवडणुकीसाठी त्यांनी अजिबत न केलेली तयारी काराणीभूत आहे.

ते म्हणतात, "सर्वांना दिसत होतं, संपूर्ण राज्यात कॉंग्रेसची तयारी कुठेच नव्हती. संघटनात्मक स्तरावर पार्टी कुठेच नव्हती. पक्षाकडे निवडणूक लढवण्यासाठी सक्षम उमेदवार नव्हते. महागठबंधनकडून 70 जागा घेणाऱ्या कॉंग्रेसला निवडणुकीत 40 उमेदवार उभे करताना नाकीनऊ आले होते."

बिहार निवडणुकीत कॉंग्रेसच्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बिहार निवडणुकीत लालू प्रसाद यादव यांच्या राष्ट्रीय जनता दलासोबत मित्रपक्ष म्हणून निवडणूक लढवताना कॉंग्रेसने 70 जागांवर आपले उमेदवार उभे केले. मात्र, कॉंग्रेसचे फक्त 19 उमेदवार आमदार म्हणून विधानसभेत निवडून आले आहेत. बिहार निवडणुकीत कॉंग्रेसचा स्ट्राइक रेट त्यांच्या अपेक्षांपेक्षा फार कमी आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बिहार निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर ॲड. प्रकाश आंबेडकर हे सध्या बिहारमध्ये आहेत. मागासवर्गीयांच्या मुद्द्याबाबत बोलातना प्रकाश आंबेडकर यांनी हे वक्तव्य केलं.

"महाराष्ट्रातील मागासवर्गीय अधिकाऱ्यांची आरक्षणांतर्गत किती पदं भरण्यात आली असून किती पदं राहिली आहेत. शिवाय किती मागासवर्गीय अधिकाऱ्यांना आरक्षणाच्या आधारे प्रमोशन देण्यात आले आहे, याची माहिती सर्वोच्च न्यायालयाने महाराष्ट्र सरकारकडे मागितली आहे. मात्र ही माहिती उपलब्ध असूनही महाराष्ट्र सरकार सर्वोच्च न्यायालयात द्यायला तयार नाही," असा गंभीर आरोप प्रकाश आंबेडकर यांनी केला आहे.

दोनच दिवसांपूर्वी महाराष्ट्र सरकारने एका समितीचं गठन केलं असून ही समिती मागासवर्गीयांच्या आरक्षण संदर्भात माहिती घेणार आहे, असं सांगत प्रकाश आंबेडकर पुढे म्हणाले, "असं असले तरी हा सर्व प्रकार फसवा असून मागासवर्गीय अधिकाऱ्यांना प्रमोशन मिळू नये म्हणून काही श्रीमंत मराठे प्रयत्नशील आहेत."

यावेळी महाराष्ट्रातील प्रमोशनच्या यादीमध्ये असणाऱ्या सर्व मागासवर्गीय अधिकाऱ्यांना प्रकाश आंबेडकर यांनी विनंती केली आहे की, आपण आपल्या कुटुंबासह सर्व जिल्ह्यांमध्ये आंदोलन उभं करा.

राज्य सरकार किंवा महाराष्ट्रातील मराठा संघटनांची यावर अजून कुठलीही प्रतिक्रिया आलेली नाही. ती आल्यनंतर अपडेट केली जाईल.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मागासवर्गीय अधिकाऱ्यांना प्रमोशन मिळू नये म्हणून काही श्रीमंत मराठे प्रयत्नशील असून अशा लोकांचा आम्ही निषेध करतो, असं वंचित बहुजन विकास आघाडीचे अध्यक्ष ॲड. प्रकाश आंबेडकर यांनी म्हटलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बिहार निवडणूक निकाल: ओवेसींमुळे MIM ला मुस्लिमांशिवायही पाठिंबा मिळाला का?

निवडणुकीच्या आधी राजकीय विश्लेषकांना वाटत होतं की सीमांचलच्या भागात मुस्लीम मतदार ओवेसींच्याऐवजी धर्मनिरपेक्ष प्रतिमा असणाऱ्या महागठबंधन म्हणजे तेजस्वी यादव आणि काँग्रेसच्या पारड्यात मत टाकतील. पण तसं झालेलं नाही.

बिहारमधले वरिष्ठ पत्रकार मणिकांत ठाकूर असं का झालं याचं विश्लेषण करताना सांगतात, "ओवेसी मतदारांना हे पटवण्यात यशस्वी झाले की राष्ट्रीय जनता दल असो किंवा महागठबंधन, हे फक्त तुमची मतं मिळवतात पण तुम्हाला त्याबदल्यात काहीही मिळत नाही. त्यामुळे मुस्लीम मतदारांनी सीमांचल भागात एकगठ्ठा मतं ओवेसींच्या पारड्यात टाकली."

हिंदू-मुस्लीम ध्रुवीकरण होत असताना ते दोन्ही बाजूंना होऊ शकतं हाही मुद्दा ते मांडतात. "भाजप जसा हिंदूचं ध्रुवीकरण करण्यात यशस्वी झाला तसंच ओवेसींनी सतत कलम 370, ट्रिपल तलाकला विरोध अशा मुद्द्यांवरून भाजपचा विरोध करत बरोबर उलटं ध्रुवीकरण केलं. त्यामुळे मुस्लिमांना ते आपलेसे वाटले, याचाही फायदा त्यांना झाला. म्हणून ओवेसींच्या पक्षाला जागा मिळाल्या. पण यात फायदा झाला तो भाजपचा. कारण महागठबंधनच्या वाटेच्या जागा ओवेसींना गेल्या."

अनेक वर्षांपासून आमदार असलेले उमेदवार हरले

पूर्णियाच्या अमौर जागेवर गेल्या 36 वर्षांपासून अब्दुल जलील मस्तान आमदार होते. यंदा त्यांना फक्त 11 टक्के मतं मिळाली आहेत. दुसरीकडे एमआयएमचे अख्तर-उल-ईमान यांनी 55 टक्के मतं मिळावून त्यांनी या जागेवर विजय मिळवला आहे.

बहादुरगंजच्या जागेवरून काँग्रेसचे तौसीफ आलम गेल्या 16 वर्षांपासून आमदार होते. यंदा त्यांना फक्त 10 टक्के मतं मिळाली आहेत आणि एमआयएमच्या अंजार नईमी यांनी 47 टक्क्यांहून अधिक मतं मिळवली आहेत. विश्लेषक हसन जावेद म्हणतात की, "महागठबंधनला वाटत होतं की सीमांचलमध्ये आरामात जागा मिळतील आणि ते राज्यात सरकार बनवू शकतील. पण निकाल याच्या बरोबर विरूद्ध आहेत."

'मुस्लिमांना स्वतःची वेगळी ओळख हवीये'

निवडणूक प्रचारात सीमांचलचा दौरा करणारे मुक्त पत्रकार पुष्य मित्र म्हणतात की, "मुस्लीम मतदारांना स्वतःची वेगळी ओळख हवीये. भाजपला हरवणारी व्होट बँक इतकीच आपली ओळख असावी असं त्यांना वाटत नाही. त्यांना आपल्या भागात बदल हवाय, विकास हवाय."

सीमांचल भागात अजूनही हवा तसा विकास झालेला नाही या गोष्टीकडे ते लक्ष वेधतात. "इथे अजून लोकांसाठी धड पूल नाहीत, लोक...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बिहारच्या सीमांचल भागात 24 जागा आहेत ज्यातल्या जवळपास अर्ध्या जागांमध्ये मुस्लीम मतदारांची संख्या अधिक आहे. असदुद्दीन ओवेसी यांच्या एमआयएम पक्षाने 5 जागांवर विजय मिळवला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बिहार सरकारने कच्च्या लिची खाल्ल्यामुळे हे मृत्यू होत असल्याचं जाहीर केलं होतं. मात्र, कुपोषण हे देखील यामागचं एक कारण असल्याचं आता पुढे आलं आहे.

या सगळ्याचा बीबीसीच्या प्रतिनिधी प्रियांका दुबे यांनी आढावा घेतला आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बिहारमधल्या मुझफ्फरपूर इथल्या श्री कृष्णा मेडीकल कॉलेजमध्ये 100 हून अधिक लहान मुलांचा अॅक्युट इनसेफिलायटीस सिंड्रोममुळे मृत्यू झाला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बिहार, आसाम, आंध्र प्रदेश, गोवा, गुजरात, हिमाचल प्रदेश, कर्नााटक, केरळ, महाराष्ट्र, मणिपूर या राज्यांचा यात समावेश आहे. सर्व्हेच्या दुसऱ्या भागात मध्य प्रदेश आणि उत्तर प्रदेशसह इतर काही राज्यांची आकडेवारी जारी केली जाईल.

ही आकडेवारी चिंताजनक असल्याचं कुषोपण निर्मूलनासाठी दीर्घकाळापासून काम करणाऱ्या तज्ज्ञांचं म्हणणं आहे.

गेल्या 5 वर्षांत कुपोषणाने भारताच्या 17 राज्यांमध्ये पुन्हा पाय पसरायला सुरुवात केल्याचं या सर्व्हेच्या निष्कर्षावरून दिसून येतं.

उदाहरणार्थ 2015 ते 2019 या काळात बिहारमध्ये कमी वजनाच्या बाळांच्या संख्येत मोठी वाढ झाली.

6 ते 59 महिने वयाच्या रक्त कमी असणाऱ्या म्हणजेच अॅनेमिक बाळांची संख्या 63.5 टक्क्यांवरून 69.4 टक्क्यांपर्यंत वाढली आहे.

गुजरातमध्येही अॅनेमिक बाळांच्या संख्येत मोठी वाढ झाली आहे. गुजरातमध्ये ही संख्या 62.6 टक्क्यांवरून 79.7 टक्क्यांपर्यंत वाढली आहे.

या लिंकवर तुम्हाला प्रत्येक राज्यांमधील आकेडवारी पाहता येईल.

कुपोषणाचं प्रमाण वाढण्यामागची कारणं काय, हा महत्त्वाचा प्रश्न आहे.

आकडेवारी काय सांगते?

गेल्या पाच वर्षात लोकांना स्वच्छतागृहं, पिण्याचं पाणी आणि इंधनाच्या सोयी उपलब्ध होण्याचं प्रमाण वाढल्याचं राष्ट्रीय कुटुंब आरोग्य सर्वेक्षण-5 वरून स्पष्ट होतं. मात्र, तरीही कुपोषणात झालेली वाढ अनेक प्रश्न उपस्थित करते.

आकडेवारी खूप चिंताजनक असल्याचं बिहारमध्ये कुपोषणाविरोधात संघर्ष करणारे डॉ. शकील यांचंही म्हणणं आहे.

ते म्हणतात, "कुपोषणाविरोधात काम करणाऱ्या सरकारी आणि संयुक्त राष्ट्रांसारख्या आंतरराष्ट्रीय संस्थांचं लक्ष मायक्रोन्युट्रियंट्सवर आहे. आयोडिन, लोह किंवा व्हिटामिन ड्रॉप देण्यावर या संस्थांचा भर असतो. अशात त्यांचं लक्ष मायक्रोन्युट्रियंट्सवर आहे. मात्र, समस्या यापुढची आहे. युनिसेफ गेल्या 50 वर्षांपासून लोहाच्या टॅबलेट्स पुरवते. तरीही 63% मुलांमध्ये अॅनिमिया आहे. याचाच अर्थ या समस्येवर तांत्रिक उपाय नाही. त्याला काही मर्यादा आहेत."

हा प्रश्न खाद्यान्न सुरक्षेशी जोडून बघायला हवा. बिहारसारख्या राज्यात खाद्यान्न सुरक्षेची परिस्थिती अत्यंत बिकट आहे. कोव्हिडने ही बाब प्रकर्षाने समोर आणली आहे.

ते पुढे म्हणतात, "खाद्यान्न सुरक्षा आणि पदार्थांमधली विविधता कुपोषण दूर करण्यासाठी गरजेची आहे. या दोन्ही गोष्टींचा उत्पनाशी थेट संबंध असतो. पुरेसं उत्पन्न नसेल तर पोषक...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

राष्ट्रीय कुटुंब आरोग्य सर्वेक्षण-5 च्या पहिल्या भागात काही महत्त्वाच्या आणि भारताची चिंता वाढवणाऱ्या बाबी समोर आल्या आहेत. गेल्या 5 वर्षांत भारतातील 17 राज्यं आणि 5 केंद्र शासित प्रदेशांमध्ये अशक्तपणासोबतच लठ्ठपणाही वाढला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बिहारची स्थिती 2014 च्या तुलनेत 2020 मध्ये सुधारली असली तरी एकूण चित्र हे चिंतेचं आहे. महाराष्ट्रातही गेल्या 5 वर्षांत परिस्थिती काही अंशी बिघडली आहे तर काही बाबतीत चित्र जैसे थे आहे.

महासत्ता होण्याची मनीषा बाळगणाऱ्या भारताची पुढची पिढी कुपोषित का आहे? या अवघड प्रश्नाची ही सोपी गोष्ट.

संशोधन- बीबीसी मराठी

लेखन, निवेदन- सिद्धनाथ गानू

एडिटिंग- अरविंद पारेकर

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा..)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

केंद्र सरकारने प्रसिद्ध केलेल्या अहवालानुसार 2014 ते 2019 या काळात भारतातली कुपोषणाची परिस्थिती अधिक चिंताजनक झाली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बिहारच्या सात मुलांनी एक मुलीचे जबरदस्ती फाडले आणि तसं करतानाचा व्हीडिओ शूट करून सोशल मीडियावर टाकला

त्या व्हीडिओवर शेम असं लिहून पोस्ट केलं असेल. कदाचित राग आणि दु:खसुद्धा व्यक्त केलं असेल. पण तोच व्हीडिओ जर ते एखाद्या फक्त पुरुषांच्या किंवा फक्त स्त्रियांच्या ग्रुपवर आला असेल तर तो काही न लिहिताच पोस्ट केला असेल.

पॉर्नच्या छोट्या छोट्या क्लिप व्हॉट्सअॅपवर पोस्ट केल्या जातात. या क्लिप कधी एक मिनिटाच्या असतात तर कधी दोन मिनिटाच्या तर कधी अगदी तीस सेकंदाच्या.

मोबाईलची किमया

बिहारच्या सात मुलांनी एक मुलीचे जबरदस्ती कपडे फाडले आणि तसं करतानाचा व्हीडिओ शूट करून सोशल मीडियावर टाकला. तोही व्हीडिओ असाच पॉर्न क्लिपसारखा शेअर झाला असेल.

मोबाईलमुळे खासगीपणाला बराच वाव असतो. आपण हवं तेव्हा हवं ते बघू शकतो. इंटरनेटने पाठवल्या जाणाऱ्या व्हीडिओची माहिती गोळा करणाऱ्या विडुली या संस्थेच्या  एका अहवालानुसार 2016 मध्ये मोबाईल डेटाचे दर घसरले तेव्हापासून पॉर्न व्हीडिओ पाहण्यात आणि शेअर करण्याच्या प्रमाणात 75 टक्क्यांनी वाढ झाली आहे.

विडुलीच्या या अहवालानुसार 80 टक्के व्हीडिओ छोटे असतात आणि हे व्हीडिओ पाहणारे 60 टक्के लोक छोट्या शहरांमधले असतात. स्मार्टफोन स्वस्त झाले आहेत तसंच 3G आणि 4Gचे दरसुद्धा आता बरेच कमी झाले आहेत.

स्वस्त स्मार्टफोन आणि जवळपास फुकट इंटरनेट यामुळे भारतात पॉर्न पाहण्याचे प्रमाण प्रचंड वाढलं आहे.

बिहारच्या जहानाबादमध्ये उजाड दिसणाऱ्या एका शेतात जी मुलं जमली होती त्यांच्याकडे स्मार्टफोनही होता आणि इंटरनेटवर काहीही अपलोड करण्यासाठी डेटा प्लॅनही होता.

पण त्यांचा व्हीडिओ पुढे पाठवण्याची ताकद फक्त आपल्यातच होती.

व्हीडिओ का शेअर होतात?

मग हा व्हीडिओ आपण का पाहिला आणि का शेअर केला? त्यात काय मजा आहे? मुलगी ओरडताना आणि मुलांना तिचे कपडे फाडताना बघण्यात कोणता आनंद मिळतो का?

खराब क्वालिटीच्या अशा व्हीडिओमध्ये आपली नजर खरंच काय शोधत असते? शरीराचे कोणते अवयव पाहण्याची ही हाव आहे का? ही मुलं किती मर्यादेपर्यंत जाणार हा कुतूहलाचा विषय आहे का?

या व्हीडिओला हिंसक पॉर्न म्हणणं कदाचित चुकीचं होणार नाही.

अनेकदा पॉर्नमध्ये अशी हिंसा दाखवली जाते आणि असं भासवलं जातं की मुलीला ते सगळं आवडतंय. त्या पॉर्नमधला माणूस तिला मारणार, जबरदस्तीने तिचं चुंबन घेणार, तिच्यावर थुंकणार, तिचे केस ओढणार, तरी या सगळ्यातून तिला...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

तुम्हाला हा व्हीडिओ कदाचित व्हॉट्सअॅप वर आला असेल, कुठल्याही फॅमिली ग्रुपवर नाही किंवा कुठल्याही मोठ्या लोकांच्या ग्रुपवरसुद्धा नाही. तुमच्या शाळा, कॉलेज, ऑफिसच्या मित्र-मैत्रिणींचा तो ग्रुप असू शकतो.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बिहारमधल्या पाटणा शहरात बीबीसीची टीम पोहोचली तेव्हा तिथल्या तरुणींची मतं आमच्या टीमनं जाणून घेतली. यात बळजबरीनं केल्या जाणाऱ्या विवाहाबद्दल अनेक तरुणींनी त्यांची मतं मांडली.

बिहारमध्ये 'पकडौआ शादी' म्हणजे बळजबरीनं विवाह लावण्याचे प्रकार घडतात. मुलीचे कुटुंबीय तरुणाला पळवून नेतात आणि बळजबरीनं त्यांच्या मुलीशी लग्न लावतात. या घटनांचा आढावा बीबीसीच्या टीमनं घेतला आहे.

दिव्या आर्य यांचा रिपोर्ट.

प्रोड्यूसर - विकास पांडे, सिटू तिवारी

शूट-एडिट - कासिफ सिद्दिकी

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

#BBCSheच्या माध्यमातून बीबीसीची टीम संपूर्ण देशाचा दौरा करत आहे. या दौऱ्यात बीबीसीची टीम महिलांना कोणते विषय महत्त्वाचे वाटतात हे जाणून घेणार आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बिहारमधल्या मुझफ्फरपूर जिल्ह्यातला 20 वर्षांचा नसीम अहमद एका दलालामार्फत राजस्थानातल्या संगमरवरासाठी (मार्बल) प्रसिद्ध असलेल्या किशनगढमधल्या एका कारखान्यात कामाला लागला.

 दिवसाला 80 रुपये मजुरी आणि एक पैसाही न घेता, कारखान्याच्या आवारात राहण्याची व्यवस्था होणार म्हणून खूशही झाला. पण कालांतराने त्याच्या हे लक्षात येऊ लागलं, की गावाकडे काम नव्हतं, पण किमान मोकळा श्वास तरी घेता येत होता.

किशनगढला आल्यानंतर कारखान्यापलीकडे आयुष्यच उरलं नाही. दिवसाला 14 तास काम करायचं. काम संपलं, की कारखान्याच्या आवारात असलेल्या पत्र्याच्या छोट्याशा खोलीत परतायचं.

खोलीत एक बल्ब सोडला, तर कोणतीच सुविधा नाही. शौचालय सार्वजनिक, अंघोळी हातपंपाजवळ उघड्यावरच करायच्या. तिथलंच पाणी प्यायलाही वापरायचं. छोट्या खोलीतच, तिथेच इतरांसोबत आळीपाळीने स्वयंपाक करायचा. तिथेच जागा करुन झोपी जायचं.

दिवसभर संगमरवराच्या कटाईमुळे उडणाऱ्या असह्य धुळीत काम करायचं. वजनदार दगड उचलायचे. अजस्त्र यंत्रात सरकवायचे. याचा नसीमला सुरुवातीला खूप त्रास झाला, पण आजारपणामुळे 'निकम्मे' ठरलेल्या कामगारांना मालकाने कामावरुन काढून टाकल्याचं, कितीतरी सहकारी कामगारांना अजस्त्र यंत्रांमध्ये हात अडकून अपघात झाल्याचं त्यानं स्वतःच्या डोळ्यांनी पाहिलंय.

सुदैवाने त्याला आजपर्यंत अपघात झालेला नाही, पण उद्या कदाचित आपलीही तीच अवस्था होईल आणि आपल्याला असहाय अवस्थेत गावाकडे पाठवून दिलं जाईल, ही भीती त्याचा पिच्छा सोडत नाही.

किशनगडमधल्या एक हजाराहून अधिक मार्बल कारखान्यांमधून नसीमसारखे जवळपास 12 हजार कामगार काम करताहेत. त्यांचीही अवस्था थोड्याफार फरकाने नसीमसारखीच आहे. रोज जवळपास 400 ट्रक भरुन वेगवेगळ्या आकाराचा मार्बल इथून सबंध देशभरात पाठवला जातो.

इथे मालकांची 'किशनगढ मार्बल असोसिएशन' आहे. पण कामगारांची एकही संघटना अस्तित्वात नाही. किंबहुना, मालक अशी संघटना उभीच राहू देत नाहीत. कारखान्यात मालकांच्या हजेरीत बोलता येणार नाही, म्हणून एका चहाच्या टपरीवर आठ-दहा कामगार भेटले.

भेटायला आलेले सगळे कामगार बिहारच्या दरभंगा, मुजफ्फरपूर, सितामढी, छाप्रा, आदी जिल्ह्यांतून स्थलांतरित झालेले. म्हणाले, 'गाव में रोजगार नहीं है.' शहर में मालिक खून चुसता है...' म्हटलं , आजारी पडला तर काय करता? यावर नसीम म्हणाला, 'छोटी-मोटी बिमारी है, तो मालिक पैसा देता है, मगर तनख्वाहसे काट भी लेता है......\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

स्थलांतरित कामगारांचे हक्क आणि त्यांच्या कुटुंबाला संरक्षण देण्यासाठी संयुक्त राष्ट्रांच्या सर्वसाधारण सभेने 18 डिसेंबर हा दिवस आंतरराष्ट्रीय स्थलांतरित दिन म्हणून जाहीर केला. त्यानिमित्ताने भारतातल्या स्थलांतरितांच्या आयुष्याचा आणि त्यांच्या योगदानाचा पत्रकार शेखर देशमुख यांनी मांडलेला लेखाजोखा.