डॉक सारांशित करण्यासाठी: इथल्या उत्तर भारतीयांच्या मतांसाठी उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांना भाजपनं प्रचारात उतरवलं. त्यामुळे इथल्या उत्तर भारतीयांना चुचकारण्यासाठी तसंच उत्तर भारतीय विरुद्ध मराठी असा संघर्ष उभा राहिल्यास, त्याचा फायदा कोणाला होऊ शकतो, याची चाचपणी बीबीसीनं केली. त्यासाठी आम्ही काही विश्लेषक, पत्रकार आणि अभ्यासकांशी चर्चा केली.

या मतदारसंघात उत्तर भारतीयांचं सर्वाधिक प्राबल्य असल्याने सर्व राजकीय पक्षांचं या मतदारसंघावर विशेष लक्ष आहे. म्हणून उत्तर भारतीयांना चुचकारण्यासाठीच उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांची विरारमध्ये सभा ठेवण्यात आली होती. महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि शिवसेना पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे यांनी देखील याच मतदारसंघात प्रचारसभा घेतली.

'शिवसेना अफझलखान'

योगी आदित्यनाथ यांनी देखील या सभेत शिवसेनेवर टीका केली. शिवसेना शिवाजी महाराजांचं नाव घेऊन अफजल खानाचं काम करत आहे. शिवसेनेनं वनगा यांना उमेदवारी देऊन भाजपच्या पाठीत खंजीर खुपसल्याचंही आदित्यनाथ सभेत म्हणाले. तर, आदित्यनाथ म्हणजे भाड्याचे प्रचारक असल्याचा पलटवार उद्धव ठाकरे यांनी त्यांच्या सभेत केला.

योगी आदित्यनाथ यांना निवडणूक प्रचारात उतरवण्यामागे भाजपची नेमकी कोणती रणनीती आहे? हा प्रश्न बीबीसीनं राजकीय विश्लेषकांपुढे उपस्थित केला. यावर बोलताना 'द हिंदू' वृत्तपत्राचे पत्रकार अलोक देशपांडे सांगतात की, "भाजपनं मतदारसंघानुसार जात आणि भाषेच्या आधारावर रणनीती आखली आहे. योगी आदित्यानाथ यांची सभा त्याच रणनीतीचा भाग होता. यातून मराठी आणि उत्तर भारतीय असा संघर्ष उभा राहून त्याचा फायदा भाजपला होऊ शकतो."

"भोजपुरी अभिनेते आणि दिल्ली भाजपचे अध्यक्ष मनोज तिवारी यांची प्रचारफेरी नालासोपारा येथील उत्तर भारतीयांच्या वस्तीतून आयोजित करण्यात आली होती. शिवाय सध्या उत्तर प्रदेशातील बनासर पट्ट्यातील आमदार आणि नेते शहरी मतदारसंघात ठाण मांडून बसले आहेत."

पालघर लोकसभा मतदारसंघाची विभागणी शहरी आणि ग्रामीण नव्हे तर शहरी आणि आदिवासी अशी होते. जास्तीत जास्त मतदार शहरी भागात असून त्यामध्ये उत्तर भारतीय आणि गुजराती मतदारांचा मोठ्या प्रमाणात समावेश होतो. या मतदारांना आपल्या बाजूने वळवण्याचा डाव भाजपने आखल्याचं मत आलोक देशपांडे यांनी नोंदवलं.

वनगा कुटुंबीयांना सापत्न वागणूक

चिंतामण वनगा यांच्या निधनानंतर कुटुंबीयांना दिलेली सापत्न वागणूक...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पालघर लोकसभा मतदारसंघातील पोटनिवडणुकीला चांगलाच राजकीय रंग चढलेला पाहायला मिळत आहे. भाजप आणि शिवसेना या दोन्ही पक्षांनी ही निवडणूक प्रतिष्ठेची केली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इथल्या एका गावातल्या मुस्लीम कुटुंबाने एक, दोन नव्हे तर तब्बल 40 वर्ष एका अनोळखी, मानसिकरित्या दुर्बल हिंदू महिलेला आपल्या घरात ठेवून त्यांचा सांभाळ केला आणि अखेर त्यांच्या कुटुंबाला शोधून काढलं.

17 जून रोजी दुपारी जवळपास अडीच वाजता कोटातला गावातल्या एका तीन खोल्यांच्या घरासमोर गर्दी जमली होती.

घरासमोरच्या जांभळाच्या झाडाखाली अनेकजण एक गाडी येण्याची वाट बघत उभे होते.

लाल रंगाच्या गाडीला महामार्गापासून जवळपास एक किलोमीटर दूर असलेल्या गावातलं हे घरं शोधायला वेळ लागला नाही आणि अडचणही आली नाही. गाडी गावात येताच गावकऱ्यांनीच त्या घराचा रस्ता दाखवला.

हे घर दिवंगत नूर खान यांचं आहे. नूर खान आधी दगड नेणारे ट्रक चालवायचे आणि गावात दोन खोल्यांच्या भाड्याच्या घरात रहायचे. पुढे त्यांनी हे घर बांधलं. इथे त्यांचा मुलगा इसरार आई आणि इतर कुटुंबीयांसोबत राहतात.

तिकडे गाडीतून उतरणाऱ्या प्रत्येकाकडे गावातल्यांचं लक्ष लागून होतं.

कारमधून नागपूरमधल्या वर्धमान नगरमध्ये रहाणारे पृथ्वी भैय्यालाल शिंगणे, त्यांच्या पत्नी आणि मित्र रवी उतरले आणि घरात गेले.

आता खोलीतही बरेच लोक होते. याच खोलीत 90 वर्षांच्या आजीही बसल्या होत्या. त्यांना त्यांची जन्मतारीखही आठवत नाही आणि कुटुंबातलंही कुणी आठवत नाही.

गावात त्यांना 'अच्छन मावशी' म्हणून सगळे ओळखतात. तब्बल 4 दशकांनंतर त्या त्यांच्या कुटुंबीयांना भेटणार होत्या.

ही कहाणी आहे 40 वर्षांपूर्वी नागपुरातून बेपत्ता झालेल्या पंचूबाई यांची.

फ्लॅश बॅक - जानेवारी, 1979

पुढची कहाणी ट्रक ड्रायव्हर नूर खान यांचे चिरंजीव इसरार यांच्याकडून ऐका.

"माझ्या जन्माच्या थोड्या दिवसांनंतरची ही गोष्ट आहे. एक दिवस अब्बा ट्रक चालवत दामोह बस स्टँड समोरून जात होते. तेवढ्यात त्यांचं लक्ष जमिनीवर बेशुद्धावस्थेत पडलेल्या एका महिलेकडे गेलं."

आपल्या अब्बांकडून ऐकलेली गोष्ट इसरार सांगत होते.

"जवळ गेल्यावर कळलं की त्या महिलेला मधमाशा चावल्या होत्या. ट्रकमध्ये बसलेल्या इतर मजुरांच्या मदतीने अब्बांनी त्यांना घरी आणलं. तेव्हापासून अच्छन मौसी आमच्यासोबतच आहेत."

पंचूबाईंना घरी घेऊन येणारे नूर खान

गेल्या 40 वर्षांत नूर खान यांनी पंचूबाई यांच्या कुटुंबाला शोधण्याचा प्रयत्न केला. मात्र, त्यांना मानसिक आजार होता. शिवाय, त्यांना फक्त मराठी बोलता येत होतं. त्यामुळे त्या घरचा पत्ताही नीट सांगू शकत नव्हत्या....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पुरातत्त्व विभागाच्या दृष्टीने महत्त्वाच्या असलेल्या मध्य प्रदेशातल्या बुंदेलखंडमधल्या दामोह जिल्ह्याने धार्मिक सलोख्याचं उत्तम उदाहरण घालून दिलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इथल्या धर्मगुरूंचा या महिलांच्या खेळण्याला विरोध आहे.

"लोक म्हणतात आम्ही चांगल्या घरातल्या मुली नाही आहोत कारण चांगल्या घरातल्या असतो तर आमच्या आईवडिलांनी आम्हाला असं बाहेर खेळू दिलं नसतं," फुटबॉल खेळाडू रान्या सांगते.

पण सततच्या विरोधाने या मुलींचं मनोधैर्य खचलेलं नाही.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सुदानमध्ये महिला फुटबॉलपटूंना विरोध होतोय. महिला खेळतात म्हणून त्यांना शिवीगाळही होतेय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इथल्या सरकारी दवाखान्यात 15 सप्टेंबरला या बाळाचा जन्म झाला होता. हे बाळ दोन दिवसांतच दगावल्याची माहिती या कुटुंबीयांच्या शेजाऱ्यांनी बीबीसीला दिली. "चार पायांसोबतच दोन लिंग असल्याने ते शी-शू करू शकत नव्हतं," अशी माहिती त्यांनी दिली. संबंधित आईचे सोनोग्राफी रिपोर्ट नॉर्मल होते, असंही त्यांनी सांगितलं.

आजार की आश्चर्य?

भारतात अशा बाळांना वेगवेगळ्या पद्धतीने बघितलं जातं. कुणी त्यांना शुभ मानतात कुणी अशुभ, तर कुणी त्याला दैवी मानतात. मात्र अशा बाळांचा जन्म खरंच काही दैवी प्रकार आहे की हा आजार आहे?

मॅक्स हॉस्पिटलचे बालरोगतज्ज्ञ डॉ. कपिल विद्यार्थी म्हणतात की यात काहीच आश्चर्य नाही.

खरंतर अशा घटना या जुळ्या मुलांशी संबंधित असतात. आईच्या गर्भात बीज आल्यानंतर अनेक समस्या उद्भवू शकतात. गर्भात जर जुळी मुलं असतील आणि ती पूर्ण विकसित होऊ शकली नाही, तर अशा समस्या निर्माण होतात.

"अशा प्रकारांमध्ये स्त्रीबीजाचा जेवढा भाग जोडलेला असतो तेवढा विकसित न होता उर्वरित भागाची वाढ होते आणि शरीराचे इतर अवयव तयार होतात. म्हणजेच स्त्रीबीज पूर्णपणे वेगळं झालं नाही तर बाळ जन्मल्यावर त्यांचे काही अवयव जोडले गेलेले असू शकतात."

ते म्हणतात, "आईच्या गर्भात एका स्त्रीबीजीचे दोन पूर्णपणे वेगळे भाग झाले तर जुळी मुलं होतात. आणि जर स्त्रीबीज पूर्ण विभाजित नाही झालं तर दोन प्रकारची जुळी मुलं होऊ शकतात."

दोन प्रकारची जुळी मुलं

मॅक्स हॉस्पिटलचे बालरोगतज्ज्ञ डॉ. पी. धर्मेंद्र म्हणतात की गोरखपूरमध्ये जन्माला आलेलं बाळ हे 'पॅरासेटिक ट्विन' आहे. सोप्या शब्दात समजून सांगताना डॉ. धर्मेंद्र म्हणतात, "जुळी मुलं होणार होती. मात्र काही कारणांमुळे त्यांची पूर्ण वाढ होऊ शकली नाही. त्यांच्या शरीरातील काही अवयवांचीच पूर्ण वाढ झाली. अशाप्रकारे पूर्ण वाढ न झाल्यमुळे एकाच बाळाचे जास्तीचे अवयव बनले."

याच पद्धतीचे 'कन्जाइंड ट्विन'सुद्धा असतात. अशा बाळांची वाढ तर पूर्ण होते. मात्र त्यांच्या शरीरातला एक भाग किंवा काही भाग जोडलेला असतो.

दोन्ही प्रकारच्या जुळ्या बाळांमध्ये ऑपरेशन करून त्यांना वेगळं करावं लागतं.

बाळांच्या शरीराच्या खालचा भाग जोडला गेला असेल तर ऑपरेशनने तो वेगळा करता येतो. पण पाठीच्या कण्याचा भाग जोडला असेल तर मात्र  ही शस्त्रक्रिया कठीण असते, असं ते सांगतात.

यावर उपचार काय?

आईच्या गर्भात असं बाळं वाढत असेल तर त्याची आधीच माहिती मिळू...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

उत्तर प्रदेशात चार पाय आणि दोन लिंग असलेलं बाळ जन्माला आलं होतं. मात्र जन्माच्या दोनच दिवसांत ते दगावलं. गोरखपूरमधील सहजनवा गावातली ही घटना आहे. पण असं का होतं? यामागं नेमकं विज्ञान काय आहे?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इथिओपियाच्या दुतावासाबाहेर या सगळ्या जणी ठाण मांडून बसल्या आहेत.

कोव्हिड-19 चा संसर्ग रोखण्यासाठी जाहीर केलेल्या लॉकडाऊनमुळे अर्थव्यवस्था खालावली आणि आता त्यांचे मालक त्यांना पगारच देऊ शकत नाहीयेत. त्यामुळे हातात काम नाही आणि आपल्या देशात परत जाऊ शकत नाही, अशी या महिलांची अवस्था झाली आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इथिओपियामधून बैरुतमध्ये घरकामासाठी आलेल्या महिलांची परिस्थिती सध्या बिकट झाली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इथिओपियातील या विद्यार्थिनीची कहाणी प्रचंड शोकात्म आहे.

एक सैनिक तिच्यावर बलात्कार करण्याच्या प्रयत्नात होता, तेव्हा स्वतःला वाचवण्याच्या खटपटीमध्ये तिला स्वतःचा हात गमवावा लागला, असं या विद्यार्थिनीने बीबीसीशी बोलताना सांगितलं. तिच्या आजोबांवर स्वतःच्या नातीशी शारीरिक संबंध ठेवण्यासाठी सक्ती केली गेली.

या विद्यार्थिनीचं वय साधारण 18 वर्षं आहे. तिचं नाव आम्ही इथे नोंदवत नाही आहोत. गेले दोन महिने ती इथिओपियाच्या उत्तरेतील टिग्रे प्रांतामध्ये एका रुग्णालयात उपचार घेते आहे. हळूहळू तिची तब्येत सुधारतेय.

टिग्रेमधील संघर्षाची सुरुवात नोव्हेंबर 2020मध्ये झाली. या प्रांतातील सत्तारूढ टीपीएलएफ या पक्षाला हटवण्यासाठी देशाचे पंतप्रधान अबी अहमद यांनी आक्रमक मोहीम सुरू केली. त्यानंतर टीपीएलएफच्या कार्यकर्त्यांनी सरकारी सैन्याचे तळ काबीज केले. ट्रिगेमध्ये सुरू झालेल्या या संघर्षामध्ये या 18 वर्षीय विद्यार्थिनीसह इतर अनेक विद्यार्थी-विद्यार्थिनींची स्वप्नं होरपळून गेली.

यातील बहुतांश मुलंमुली आपल्या गावातील दुसऱ्या लोकांसह डोंगराळ भागांकडे पळून गेली. यानंतर अबी अहमद यांनी टिग्रेची राजधानी मेकेल ताब्यात घेऊन आपल्या विजयाची घोषणा केली. सरकारी सैन्याने 29 नोव्हेंबरला इथे वर्चस्व प्रस्थापित केलं.

दरम्यान, टीपीएलएफच्या ज्या कार्यकर्त्यांनी शरण यायला नकार दिला, त्यांना लक्ष्य करणारी मोहीम सैन्यदलांनी उघडली. या मोहिमेमध्ये टिग्रेतील रहिवाशांच्या मानवाधिकारांचा भंग करणाऱ्या अनेक घटनाही समोर आल्या. परंतु, सरकारी अधिकारी हे आरोप फेटाळून लावतात.

वर उल्लेख आलेली शालेय विद्यार्थिनी आणि तिचे आजोबा अजूनही गावातील आपल्या घरात राहतात. त्यांचं घर अबीय अदी गावामध्ये आहे. हे गाव मेकेलच्या पश्चिमेला सुमारे 96 किलोमीटरांवर आहे. तिथून ते हलूही शकले नाहीत, कारण कुठेही दूर जाण्यासाठी प्रवास करणं अवघड होतं.

तीन डिसेंबर रोजी घडलेल्या घटनेबद्दल ही किशोरवयीन मुलगी म्हणाली- इथिओपियाई सैन्याचा गणवेश घातलेला एक सैनिक त्यांच्या घरात घुसला. तो सतत टिग्रेमधील बंडखोरांबद्दल प्रश्न विचारत होतो. यानंतर सैनिकाने त्यांच्या घराची छाननी केली आणि घरात कोणी सापडलं नाही तेव्हा या मुलीला पलंगावर झोपायचा आदेश दिला. त्यानंतर त्याने चारही दिशांना गोळीबार सुरू केला.

ही मुलगी सांगते, "त्याने माझ्या आजोबांना माझ्याशी शारीरिक जवळीक करायला सांगितली. हे ऐकल्यावर माझे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इशारा: हा वृत्तान्त आपल्याला विचलित करण्याची शक्यता आहे


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इथियोपिया इथं विमान कोसळल्यानंतर मदतकार्य राबवण्यात येत आहे.

हा अपघात स्थानिक वेळेनुसार रविवारी सकाळी 8.44 वाजता झाला. मृतांत 32 केनियन, 18 कॅनडेयिन, 8 अमेरिकन, 4 भारतीय आणि 6 ब्रिटिश नागरिकांचा समावेश आहे.

इथोपियन एअरलाइन्सचं बोइंग 737 Max 8 हे विमान इथियोपियाची राजधानी आदिस अबाबाहून केनियाची राजधानी नैरोबीकडं जात होतं. त्यावेळी राजधानीपासून 60 किलोमीटर अंतरावर असलेल्या बिशोफ्टू या शहरानजीक हे विमान कोसळलं.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

अपघात झालेलं इथियोपिया बोइंग 737 विमान हे अगदी नवीन होतं. विमान कंपनीनं ते विमान 4 महिन्यांपूर्वीच घेतलं होतं.

हवाई वाहतूक तज्ज्ञ अलेक्स माकेराश यांच्या मते विमानानं उड्डाण घेतल्यावर 6 मिनिटानंतर रडारवरून गायब झालं.

इथियोपियन एअरलाइन्सचे विमान कोसळल्यावर सर्व प्रश्नांचा रोख अमेरिकन विमान निर्मिती कंपनी बोइंगकडे वळला आहे. गेल्या पाच महिन्यांमधील विमान अपघाताची ही दुसरी घटना आहे.

कसा झाला अपघात?

इथियोपियन एअरलाइन्सने याबाबत सांगितलं, स्थानिक वेळेनुसार सकाळी 8.44 मिनिटांनी हे विमान कोसळले. अदिस अबाबा इथून सुटल्यावर केवळ 6 मिनिटांनी विमान कोसळले. राजधानीपासून आग्नेयेस 60 किमी अंतरावरील बिशोफ्तू गावाजवळ या विमानाला अपघात झाला. तसेच वैमानिकाने काही अडचणी कळवल्या होत्या आणि अदिस अबाबाला माघारी येण्याची परवानगी मागितली होती असंही या विमान कंपनीने सांगितलं आहे.

विमान अपघाताच्या कारणांचा विचार आता सुरू झाला आहे. याबाबत विमान कंपनीचे CEO तेवोल्ड गेब्रामरियम यांनी माध्यमांशी बोलता सांगितलं, "अशा स्थितीत कोणतीच शक्यता आम्ही नाकारू शकत नाही."

इथे दृश्यता ही चांगली होती, असं सांगण्यात येत असून पण विमानाची व्हर्टिकल स्पीड अस्थिर होता, असं एअर ट्रॅफिक मॉनिटरने सांगितलं. वरिष्ठ कॅप्टन यारेद गेटाचेव असं वैमानिकाचं नाव होतं. त्यांना विमान उडवण्याचा 8,000 तासांचा अनुभव होता, असं विमान कंपनीने स्पष्ट केलं आहे.

काय माहिती उपलब्ध आहे?

हा अपघात कसा घडला, याची माहिती उपलब्ध नाही. पण वैमानिकाने काही समस्या उद्भवल्याची माहिती दिली होती आणि राजधानीकडे परतावं लागेल, असं म्हटलं होतं. इथियोपियन एअरलाईन्सचे सीईओ टेवोल्ड जेब्रेमारियम यांनी सांगितलं की, "या क्षणी आपण कोणतीही शक्यता नाकारता येत नाही. आंतरराष्ट्रीय नियमांनाचा विचार करता तपास पूर्ण होईपर्यंत कोणताही निष्कर्ष काढता येणार नाही."...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इथियोपियातील अपघातग्रस्त विमानातील ब्लॅक बॉक्स शोधण्यात सोमवारी यश आलं आहे. रविवारी झालेल्या अपघातामध्ये 157 ठार झाले होते, यात 149 प्रवाशी आणि 8 कर्मचारी यांचा समावेश होता.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इथियोपिया म्हटलं, की तुमच्या नजरेसमोर काय येतं? एक प्राचीन संस्कृती, कॉफीचा शोध लागला तो देश आणि जगातलं कुठलंही मॅरेथॉन जिंकणारे धावपटू असं उत्तर अनेकजण देतील. पण पूर्व आफ्रिकेतला हा देश एक प्रादेशिक सत्ता आणि व्यापाराचं मोठं केंद्रही आहे.

सध्या मात्र हा देश चर्चेत आहे, तो तिथल्या अंतर्गत संघर्षामुळे. या संघर्षाच्या दोन टोकांशी आहेत इथियोपियाचे पंतप्रधान अ‍ॅबी अहमद अली आणि तिग्रेमधली तिग्रे पिपल्स लिबरेशन फ्रंट ही संघटना.

 इथियोपियात नेमकं काय होत आहे, सगळं जग या संघर्षावर का नजर ठेवून आहे आणि भारतासाठी तिथली शांतता महत्त्वाची का आहे?

नोबेल पुरस्कार ते यादवी युद्धाचं सावट

अ‍ॅबी अहमद अली 2018 साली इथियोपियाचे पंतप्रधान बनले, तेव्हापासूनच त्यांनी शेजारील देश एरिट्रियाशी इथियोपियाचे संबंध सुधारण्यावर भर दिला. परिणामी दोन्ही देशांमधला वीस वर्षांपासूनचा संघर्ष मिटवण्यात त्यांना यश आलं. याच कामगिरीसाठी अ‍ॅबी अहमद यांना 2019 साली नोबेल शांतता पुरस्कारानं गौरवण्यात आलं होतं.

अ‍ॅबी अहमद अली

फक्त एरिट्रियाच नाही, तर या प्रदेशातल्या आंतरराष्ट्रीय संबंधांमध्ये इथियोपिया तेव्हापासून इथियोपियाचं महत्त्व वाढलं आहे.

देशांतर्गत वेगवेगळ्या गटांमधले संघर्ष मिटवण्यासाठीही अ‍ॅबी अहमद यांनी काही राजकीय सुधारणा आणल्या. पण काही गटांनी त्याला विरोध केला आहे. याच विरोधाची परिणती तिग्रेमधल्या सशस्त्र संघर्षात झाली आहे.

तिग्रे संकट काय आहे?

इथियोपियात संघराज्य पद्धतीची व्यवस्था आहे, आणि त्या अंतर्गत देशातले महत्त्वाचे समुदाय त्यांच्या स्वतःच्या प्रांतांचा कारभार पाहतात.

तिग्रे हा इथियोपियाच्या उत्तर भागातला प्रांत असून, तिथे तिग्रे पीपल्स लिबरेशन फ्रंट (TPLF) या संघटनेची सत्ता आहे. 2018 साली ओमाहा समुदायाचे अ‍ॅबी अहमद पंतप्रधान होईपर्यंत इथियोपियाच्या केंद्र सरकारमध्ये आणि सैन्यातही काळ TPLFचं वर्चस्व होतं.

पण अ‍ॅबींनी आणलेल्या बदलांचा या संघटनेवरही परिणाम झाला. त्यात तिग्रेमधल्या निवडणुकीवरून निर्माण झालेल्या मतभेदांची भर पडली.

अ‍ॅबी अहमद ज्या आघाडीचं नेतृत्व करतात, ती पाच वर्ष सत्तेत असून, देशात यंदा ऑगस्टमध्ये सार्वत्रिक निवडणुका होणार होत्या. पण कोव्हिडच्या साथीचं कारण देत, अ‍ॅबी अहमद यांनी देशातल्या सगळ्या निवडणुका पुढे ढकलल्या.

तिग्रे संकट

पण अहमद यांचा कार्यकाल संपला असल्याची भूमिका TPLF नं घेतली आणि त्यांचा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गेले काही आठवडे इथियोपियाच्या उत्तर भागातल्या तिग्रे प्रांतात गृहयुद्धासारखी परिस्थिती आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इथून दोन किलोमीटर दूर नक्षलग्रस्त गडचिरोली जिल्ह्यातल्या वडसा गावावर दुःखाचं सावट आहे. याच गावात प्रमोद भोयर यांचं घर आहे. घरात बरीच गर्दी जमलीय.

1992च्या सप्टेंबर महिन्यातही कुरखेडामध्ये नक्षलवाद्यांनी अशाच प्रकारचा एक स्फोट घडवून आणला होता. त्या स्फोटात या गावाने प्रदीप भोयर यांना गमावलं होतं.

प्रदीप महाराष्ट्र पोलिसात शिपाई होते आणि प्रमोदसुद्धा.

2 वर्षांपूर्वी झालं होतं लग्न

योगायोग म्हणजे प्रदीप हे प्रमोद यांचे काका होते. ही करुण कथा इथंच संपत नाही. प्रमोद यांच्या कुटुंबात दोन वर्षांपासून एकामागोमाग एक मृत्यू होत आहेत. आधी त्यांचे वडील महादेवजी आणि त्यानंतर भाऊ रवींद्र यांचा मृत्यू झाला.

प्रमोद यांचं दोन वर्षांपूर्वीच लग्न झालं होतं. तीन महिन्यांपूर्वी त्यांना जुळी मुलं झाली. पण, त्यातलं एक बाळ जन्मताच दगावलं.

1 मे रोजी ते नेहमीप्रमाणे घरून कामावर जायला निघाले. मात्र, यानंतर ते घरी कधीच परत येणार नाहीत, याची त्यांना कल्पनाही नव्हती.

प्रमोद भोयर यांची पत्नी.

गुरूवारी त्यांच्या पार्थिवावर अंत्यसंस्कार करण्यात आले. त्यादिवशी वडसा गावातल्या शोकाकुल गावकऱ्यांनी आपली सर्व दुकानं बंद ठेवली आणि अंत्यदर्शनासाठी गर्दी केली.

घरी प्रमोद यांच्या आईवर तर दुःखाचा डोंगर कोसळलाय. आधी पती आणि त्यानंतर दोन तरणीताठी पोरं गमावल्याचं दुःख आता त्यांच्या सहनशक्तीच्या पलीकडे गेलंय.

त्यांना काही विचारण्याची माझीही हिम्मत झाली नाही. काही वेळाने स्वतःला थोडं सावरून त्या म्हणाल्या, "आता आमचं काय होणार? आमच्या घरात आता कुणीच कमावणारं नाही."

आत स्वयंपाकघरात प्रमोदच्या पत्नीला शेजारपाजारच्या बायकांनी गराडा घातला होता. त्या त्यांना धीर देत होत्या. त्यांच्या मांडीतलं तीन महिन्यांचं बाळही मोठमोठ्याने रडत होतं. त्यांना राहून राहून चक्कर येत होती.

...मग चूक कुणाची?

घरी प्रमोद यांचे मित्रही आले होते. ते सांगत होते, "आदल्या दिवशीच आम्ही प्रमोदला म्हटलं होतं, पम्या बरेच दिवस झाले तू सुट्टी घेतलेली नाही. आता महिनाभराची सुट्टी घे. दुसऱ्या दिवशी रजेचा अर्ज करणार असल्याचं तो म्हणाला होता. पण, आमचा पम्या आता कधीच परत येणार नाही. त्याने या जगातूनच कायमची सुटी घेतलीय."

प्रमोद भोयर यांचे मित्र.

विजय मेश्राम प्रमोद यांचे भावोजी आहेत आणि जवळच राहतात. घाटावर ते आणि प्रमोदच्या गल्लीतली मंडळी जमली आहेत. ते एकमेकांशी बोलत आहेत....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

प्रमोद आता कधीच परतणार नाहीत. शुक्रवारी त्यांच्या मित्रांनी त्यांच्या अस्थी वैनगंगा नदीत विसर्जित केल्या. घाटावर जमलेले मित्र आणि आप्तेष्ट प्रमोद भोयर यांना अखेरचा निरोप देत होते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इथून पुढे इराण, अमेरिका संबंध आणखी बिघडतील का? पश्चिम आशियात युद्धाचे ढग जमतील का? आणि महत्त्वाचं म्हणजे आंतरराष्ट्रीय बाजारात तेलाच्या किमती वाढून भारतावर याचा विपरित परिणाम होईल का? जाणून घेण्यासाठी पाहा हा व्हीडिओ...

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अमेरिका आणि इराण संघर्ष पुन्हा एकदा भडकलाय. अमेरिकेनं केलेल्या हवाई हल्ल्यात इराणचे लोकप्रिय लष्करी कमांडर कासिम सुलेमानी ठार झालेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इथून सुटका झालेले आणि कझाकस्तानमध्ये परत आलेले मुस्लीम लोक सांगतात की त्यांचा छळ आणि बुद्धीभेद केला गेला. कझाक, विगर आणि इतर मुस्लीम अल्पसंख्याक गेली अनेक शतकं चीन-कझाकस्तानच्या सीमेवरच्या प्रदेशांमध्ये राहतायत.

पण आता चीनवर आरोप होतोय की ते आपल्या कझाक शेजाऱ्यांना डांबून ठेवतायत. बीबीसी वर्ल्ड सर्व्हिसचा हा रिपोर्ट.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

बीबीसी इंडियन स्पोर्ट्सवुमन ऑफ द इयर

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

2017 पासून चीनच्या कुप्रसिद्ध रिएज्युकेशन कॅम्प्समध्ये हजारो कझाक मुस्लिमांना डांबून ठेवलं गेलंय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इथे गेल्या 33 वर्षांपासून काम करणारे जॉर्ज आजही या दफनभूमीची देखभाल करतात. मेक्सिकोमध्ये ड्रग्जच्या आहारी गेल्यामुळे अनेकांच्या हत्या झाल्या आहेत. यातल्या अनेकांचं दफन इथे करण्यात आलं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मेक्सिकोमधल्या कुलिआकॅनमध्ये सरकार मान्यता नसलेली एक दफनभूमी आहे. ही दफनभूमी अत्याधुनिक असून त्यांना बुलेटप्रुफ काचा, आतमध्ये AC आणि सॅटेलाईट TV आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इथे दाखल करण्यात आलेल्या रुग्णांचं म्हणणं आहे की 12 एप्रिलआधी कोरोनाग्रस्त सर्व रुग्णांना एकाच वॉर्डमध्ये ठेवलं होतं. मात्र, आता हिंदू आणि मुस्लीम रुग्णांना वेगवेगळ्या वॉर्डमध्ये पाठवण्यात आलं आहे.

 या हॉस्पिटलच्या C4 वॉर्डात आता केवळ मुस्लीम रुग्णं आहेत. मात्र, 12 एप्रिलआधी आलेल्या सर्व रुग्णांना A4 वॉर्डमध्ये ठेवलं होतं, असं इथं दाखल करण्यात आलेल्या एका 19 वर्षीय रुग्णानं सांगितलं

तर, 12 एप्रिलच्या रात्री मुस्लिम रुग्णांना दुसऱ्या वॉर्डात अधिक चांगल्या सोयी असल्याचं सांगत तिकडे शिफ्ट व्हायला सांगितलं. मात्र, हिंदू रुग्णांना तिथेच ठेवलं, असं दुसऱ्या एका रुग्णानं बीबीसीशी फोनवर माहिती देताना सांगितलं.

C4 वॉर्डमधल्या एका रुग्णाने फोनवरून बोलताना सांगितलं की त्यांनी आणि इतरही काही रुग्णांनी याचं कारण विचारलं. मात्र, समाधानकारक उत्तर मिळालं नाही.

C4 वॉर्डमध्ये एकही हिंदू रुग्ण नव्हता. त्यामुळे हा निर्णय धर्माच्या आधारावर घेण्यात आल्याचं आपल्याला नंतर कळल्याचं या रुग्णांचं म्हणणं आहे.

याच वॉर्डातल्या आणखी एका रुग्णाने बीबीसीला सांगितलं, "संपूर्ण C4 वॉर्डात केवळ मुस्लीम रुग्ण आहेत."

मात्र, अहमदाबाद सिव्हिल हॉस्पिटलचे मेडिकल सुप्रिटेंडंट डॉ. जी. एच. राठोड यांनी धर्माच्या आधारावर रुग्णांना वेगळं ठेवण्यात आल्याच्या बातमीचं खंडन केलं आहे. उपचार करणाऱ्या डॉक्टरांनी रुग्णांच्या आरोग्याची स्थिती बघून हा निर्णय घेतल्याचं त्यांचं म्हणणं आहे.

याआधी डॉ. राठोड यांनी इंडियन एक्सप्रेस वृत्तपत्राला एक मुलाखत दिली होती. त्यात ते म्हणाले आहेत की सरकारी आदेशानंतर हिंदू-मुस्लीम वॉर्ड बनवण्यात आले आहेत.

मुस्लिम कार्यकर्ते दानिश कुरैशी यांनी हॉस्पिटलमध्ये दाखल असलेल्या त्यांच्या एका मित्राने दिलेल्या माहितीच्या आधारे सांगितलं की हॉस्पिटलमधल्या काही हिंदू रुग्णांनी आरोग्य कर्मचाऱ्यांकडे तक्रार केली होती की त्यांना मुस्लीम रुग्णांसोबत राहाणं सुरक्षित (कम्फर्टेबल) वाटत नाही.

आणखी एक मुस्लीम नेते इकराम मिर्जा यांनी सांगितलं की असं होण्यामागचं कारण म्हणजे, 'लोकांना आमच्यासोबत रहायचं नाही आणि सरकार अशा घटनाविरोधी आणि लोकशाहीविरोधी मार्गाने लोकांना वेगळं करून त्यांची बाजू घेत आहे.'

डॉ. राठोड यांनी मात्र, हे आरोप बिनबुडाचे असल्याचं म्हटलं आहे. गुजरात सरकारच्या आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण विभागानेही त्यांच्या ट्वीटर हँडलवरून...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

धर्माच्या आधारावर कोरोनाच्या रुग्णांना वेगवेगळ्या वॉर्डमध्ये ठेवण्यात येत आहे, असा आरोप अहमदाबाद सिव्हिल हॉस्पिटलवर करण्यात आला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इथे परतणाऱ्या कासवांची संख्या तर वाढली आहे, पण काही प्रश्नही आहेत.

दर 1,000 अंड्यांपैकी एखाद्याच कासवाची पूर्ण वाढ होत आहे.

भटकी कुत्री, पक्षी यांचा या अंड्यांवर डोळा असतो, शिवाय इतरही अनेक अडचणी येऊ लागल्या आहेत.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ओडिशामध्ये ऋषीकुल्य नदीच्या मुखाजवळचा किनारा ही ऑलिव्ह रिडले जातीच्या कासवांची अंडी घालण्याची जगातली सर्वांत मोठी जागा आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इथे मुलांना ताज्या भाज्या मिळाव्यात म्हणून शाळेच्या परसबागेच भाज्या लावल्या आहेत. इथल्या प्रशासनाचं म्हणणं आहे की यामुळे इथलं कुपोषणही कमी झालं आहे.

रिपोर्टर - नितेश राऊत

एडिट - अरविंद पारेकर

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

लहान मुलांना चांगलं मध्यान्ह भोजन मिळालं तर त्यांची शाळेत उपस्थिती वाढते, हे सिद्ध केलंय गडचिरोली जिल्ह्यातल्या मुलाचेरामधल्या अंगणवाडीने.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इथे राहणारे मोहन लाल मोहर्रमच्या दिवशी होणाऱ्या मातमच्या काफिल्यात सहभागी होतात. तसंच ते मातमसाठी येणाऱ्या नागरिकांच्या जेवणाची तयारीही सकाळपासून करतात. इथले मुस्लीम लोक देखील हिंदूना आपलं समजतात. ते देखील हिंदूंच्या सणांमध्ये सहभागी होतात.

 पाकिस्तानहून बीबीसी प्रतिनिधी शुमाइला जाफरी यांचा रिपोर्ट.

हे पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानातला मिठ्ठी जिल्हा हिंदूबहुल आहे. या जिल्ह्यातल्या मुसलमान नागरिकांसोबत इथले हिंदू नागरिकही मोहर्रम हा सण साजरा करतात.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इथे राहते. डान्समुळे तिला एक वेगळी ताकद मिळालीय त्यामुळे रोजची कामे करण्यात तिला मदत होते. तिच्या यशामुळे इतरांसाठी ती आता रोल मॉडेल बनली आहे.

हेही पाहिलंय का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

व्हिटोरियाला जन्मत:च तिला हात नाहीत. पण तिला नृत्याचं वरदान मिळालं आहे. ती ब्राझीलमधल्या साओ पावलो


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इथे लोक Monday Blues चं Shining Monday करण्याचा प्रयत्न करत आहेत, तेही चक्क सोमवारी सुट्टी देऊन. तुम्ही म्हणाल काय मस्करी करता राव?

पण नाही. हे खरंय!

जपानच्या सरकारने कर्मचाऱ्यांना महिन्यातल्या एका सोमवारी सुट्टी घेण्यासाठी प्रोत्साहित करण्याचा निर्णय घेतला आहे. Shining Monday या योजनेखाली अर्थमंत्रालयाने ओव्हरटाईमची वेळ कमी करून वैयक्तिक आणि व्यावसायिक आयुष्याचं संतुलन राखण्याच्या दिशेनं हे पाऊल उचललं आहे.

Shining Monday हा मागच्या वर्षीच्या Premium Friday या योजनेचाच पुढचा भाग आहे. Premium Friday या उपक्रमाअंतर्गत प्रत्येक महिन्याच्या शेवटच्या शुक्रवारी दुपारी 3 वाजेपर्यंतच काम करण्याची मुभा होती, जेणेकरून नंतरचा वेळात लोक फिरायला, खरेदी करायला जाऊ शकतील.

ग्राहकांनी जास्तीत जास्त खरेदी करावी, हा या उपक्रमामागचा आणखी एक हेतू होता.

प्रायोगिक पुरावा

मंत्रालयाने केलेला हा प्रयोग त्यांच्याच एका प्रयोगातून समोर आला आहे. हा प्रयोग 27 जुलैला करण्यात आला होता. या दिवशी 30%  कर्मचाऱ्यांना सोमवारी सकाळी सुट्टी घ्यायला सांगितलं. त्यातून समोर आलेल्या निष्कर्षातून ही योजना सरकार कॉर्पोरेट कंपन्यांसमोर ठेवणार आहे.

पण Premium Friday सारखंच Shining Monday ही योजनासुद्धा पर्यायी असणार आहे. म्हणजे ती राबवायची की नाही, हे कंपन्यांना ठरवायचं आहे.

शुक्रवारी आणि सोमवारी सुट्टी दिली तर लोकांच्या खरेदी करण्याच्या प्रमाणात वाढ होईल अशी सरकारला आशा आहे.

अर्थमंत्रालयाच्या मते Premium Friday या संकल्पनेला आधी थंड प्रतिसाद मिळाला होता. अनेक दुकानदारांनी आणि हॉटेल व्यावसायिकांनी काही विशेष योजना जाहीर केल्या होत्या. आणि फक्त 11% कर्मचाऱ्यांनीच या योजनांचा लाभ घेतला होता.

त्याचं स्पष्टीकरण देताना असं सांगण्यात आलं की महिन्याच्या शेवटच्या शुक्रवारी सगळ्या कंपन्यांवर प्रचंड दबाव असतो, कारण काही अकाउंट्स आणि प्रोजेक्ट्स त्यांना बंद करायचे असतात.

Shining Monday मुळे मात्र पुढील सोमवारी सुट्टी घेता येईल. त्यामुळे हा दबाव कदाचित कमी होईल, अशी आशा आहे.

कामाचा ताण

सार्वजनिक आरोग्यावर होणाऱ्या परिणामांमुळे कामाचा आठवडा कमी करण्याची मोहीम सुरू करण्यात आली आहे. 2016 मध्ये 10,000 कर्मचाऱ्यांचं सर्वेक्षण करण्यात आलं होतं. त्यात असं लक्षात आलं 20 टक्क्यांपेक्षा जास्त लोक दर महिन्याला 80 तासांपेक्षा जास्त ओव्हरटाईम करतात.

20...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

तुम्ही Monday Blues ही संज्ञा ऐकली असेलच. शनिवार-रविवारच्या सुटीनंतर सोमवारी शाळा-कॉलेज किंवा ऑफिसला न जाण्याचं जे मूड असतं, त्याला ही मिलेनियल युगातली रंगीत संज्ञा. पण जपानमध्ये काहीतरी वेगळंच चाललंय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इथे संचारबंदीसदृश स्थिती होती. निमलष्करी दलाच्या अनेक तुकड्या आणि वीसहून अधिक पोलीस ठाण्यांमधले पोलीस कर्मचारी इथे तैनात करण्यात आले होते.

याला कारणीभूत ठरली एका टू-व्हीलर पार्किंगवरून काही मुलांमध्ये झालेला वाद. या वादाला धार्मिक रंग मिळाला आणि परिसरात तणाव निर्माण झाला. त्याचदरम्यान एका मंदिरावर दगडफेकीची घटना घडली. त्यावरून बरंच राजकारणही झालं.

मंदिरावर झालेल्या दगडफेकीच्या घटनेनंतर बीबीसीने प्रत्यक्ष घटनास्थळी जाऊन एक बातमी केली होती. बीबीसीला आढळलं की एका घटनेने कशा प्रकारे या परिसरातल्या माणसा-माणसातलं अंतर वाढवलं.

लाल कुआँ बाजारातील 2 जुलै 2019 रोजीचं चित्र

या मंगळवारी मंदिराची डागडुजी आणि मूर्तीची प्राणप्रतिष्ठा करण्यात आली होती. मात्र सोशल मीडियावर बऱ्याच अफवा उठत होत्या.

त्यामुळे आम्ही पुन्हा एकदा जुन्या दिल्लीचा दौरा केला. त्यावेळी स्थानिकांनी तिथली परिस्थिती सामंजस्याने सांभाळल्याचं आमच्या लक्षात आलं.

मंदिरात नवी सजावट

संध्याकाळच्या आरतीच्या आधी सुमारे पाच वाजता मूर्तींवरून पडदे हटवण्यात आले. मंदिरातले सगळे दरबार नव्याने सजवल्याचं स्थानिकांनी सांगितलं.

जवळपास 15 फूट रुंद 'गली दुर्गा मंदिरात' जाताच उजव्या भिंतीवर दुर्गा, शंकर आणि राम दरबारसह इतर हिंदू देवी-देवतांच्या मूर्ती आहेत आणि याच गल्लीत राहणाऱ्या लोकांच्या येण्या-जाण्याचा मार्ग आहे. निमलष्करी दलाचे अनेक जवान अजूनही इथे तैनात आहेत.

हे जवान 15 ऑगस्टपर्यंत इथेच तैनात असतील, असं बोललं जातंय.

मंदिरात नव्या मूर्ती आणताना दुर्गा मंदिर कमिटीचे सदस्य

'गली दुर्गा मंदिर' प्रामुख्याने हिंदू हलवायांची गल्ली आहे. इथे मोठमोठ्या कॅटरर्ससह रोजंदारीवर काम करणारे मजूरही राहतात.

ताराचंद सक्सेना (बिट्टू) या गल्लीचे प्रमुख आहेत आणि दुर्गा मंदिर ट्रस्टचे अध्यक्षसुद्धा. त्यांनीच मंदिर समितीतर्फे मंगळवारी जुनी दिल्ली परिसरात 'शोभा यात्रा' आयोजित केली होती आणि महाप्रसादाचं आयोजन केलं होतं.

ताराचंद सांगतात, "सगळं शांततेत पार पडल्याने गल्लीतले रहिवासी आनंदी आहेत. मंदिराची दुरुस्ती झाल्याने आम्ही समाधानी आहोत. अमन समितीच्या लोकांनी आमच्या सर्व कार्यक्रमांमध्ये भाग घेतल्याने आम्हाला आनंद झाला. आमच्याकडे जे लोक छोटी-मोठी कामं करतात, ते परिस्थिती सामान्य होण्याची आतुरतेने वाट बघत होते."

त्यांनी सांगितलं, "अनेक प्रकारच्या अफवा उठल्यामुळे बाहेरच्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

'पुरानी दिल्ली'च्या चावडी बाजार चौकातून हौजी काझी मार्गे लाल कुंवा बाजारापर्यंत जाणारा मुख्य रस्ता. खांद्याला खांदा खेटून जाणारी गर्दी, वेगवेगळे आवाज आणि बाजाराचा स्वतःचा असा एक विशिष्ट गंध. हे इथलं रोजचंच दृश्य असल्याचं इथे राहणारे सांगतात. मात्र आठवडाभरापूर्वी या बाजारातली परिस्थिती अशी नव्हती.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इथे सुमारे 500 झाडांची लागवड करुन इथे नंदनवन फुलवलं आहे. आपलं कुटुंब उद्धवस्त झाल्यानंतर त्यांच्या मनात आत्महत्येचे विचार येऊ लागले, ते दूर सारुन त्यांनी स्मशानभूमीला आपली कर्मभूमी बनवली.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 )

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गुजरातच्या रावियाना गावच्या  85 वर्षांच्या देवूमां स्मशानभूमीत राहतात. गेल्या 18 वर्षांपासून त्या स्मशानभूमीची देखभाल करतायत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इथेच अजित पवार यांनी काही आमदारांना महत्त्वाची चर्चा करण्यासाठी बोलावलंआणि इथूनच ते त्यांना राजभवनावर घेऊन गेले असा त्या आमदारांचा दावा आहे.

राजभवनावर शपथविधी पार पडताच त्यातले काही आमदार तडक राष्ट्रवादीचे अध्यक्ष शरद पवार यांना भेटण्यासाठी गेले. त्यानंतर त्यातल्या 3 आमदारांना शरद पवार थेट पत्रकार परिषदेतच घेऊन आले. त्यातल्या डॉ. राजेंद्र शिंगणे यांनी घडलेला सगळा घटनाक्रम पत्रकारांसमोर उलगडून सांगितला.

या घटनाक्रमात धनंजय मुंडे यांचं नाव सातत्यानं येत राहिलं. मग शोध सुरू झाला तो धनंजय मुंडे कुठे आहेत याचा. प्रसारमाध्यमांमध्ये ते नॉट रिचेबल असल्याचं वृत्त आलं. त्यांच्याबरोबर काही आमदार असल्याच्याही चर्चा मीडियात सुरू झाल्या.

या नाट्यामध्ये त्यांनी नेमकी काय भूमिका बजावली असेल याची चर्चा सुरू झाली. गायब असलेल्या आमदारांच्या गाड्या धनंजय मुंडेंच्या बंगल्याच्या बाहेरच पार्क असल्यानं ते धनंजय मुंडे यांच्याच बरोबर आहेत असं बोललं जाऊ लागलं.  मात्र रविवारी मुंडे यांनी आपण राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्येच आहोत असं ट्वीट केलं आहे त्यामुळे या सर्व शक्यतांवर पडदा पडला असं म्हणता येईल.

संध्याकाळी 5 पर्यंत धनंजय मुंडे यांच्याबाबत बऱ्याच वावड्या उठल्या. मात्र संध्याकाळी पाचनंतर अचानक ते मुंबईतल्या वाय. बी. चव्हाण सेंटरवर दाखल झाले. त्यावेळी इथे उपस्थित असलेल्या राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या कार्यकर्त्यांनी त्यांच्याविरोधात घोषणाबाजी केली. त्यावेळी तिथं एवढी गर्दी होती की धक्काबुक्कीचं वातावरण निर्माण झालं होतं. त्यातून कशीतरी वाट काढत धनंजय मुंडे सेंटरच्या इमारतीत शिरले.

दरम्यानच्या काळात बीबीसी प्रतिनिधी मयुरेश कोण्णूर यांनीसुद्धा धनंजय मुंडे यांच्याशी संपर्क करण्याचा प्रयत्न केला. त्यांचा फोन त्यावेळी नॉट रिचेबल होता. तसंच त्याच्या स्वीय सहाय्यकांकडून फोन कट केला जात होता.

धनंजय मुंडे यांची सक्रिय भूमिका?

पण खरंच धनंजय मुंडे यांनी या सर्व घडामोडींमध्ये काही भूमिका बजावली आहे का?

धनंजय मुंडे हे अजित पवार यांच्या जवळचे मानले जातात, त्यामुळे त्यांची यामध्ये भूमिका असण्याची शक्यता राजकीय विश्लेषक संजय मिस्कीन व्यक्त करतात.

ते सांगतात, "धनंजय मुंडे अजित पवार यांच्याजवळचे आहेत. त्यांच्याबरोबर अजित पवार यांनी सल्लामसल्लत केली असू शकते. किंवा त्यांना याची कल्पना असू शकते. कारण आमदार त्यांच्या घरी बोलावण्यात आले...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

राज्यात ज्या वेगवान घडामोडी घडल्या त्यात एक महत्त्वाचं केंद्र होतं ते नरिमन पॉइंटमधला B4 हा बंगला. विधान परिषदेचे विरोधी पक्षनेते धनंजय मुंडे यांचा हा बंगला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इनक्लोव्हतर्फे आयोजित उपक्रमातील एक दृश्य

भारताची लोकसंख्या अवाढव्य अशी आहे. या लोकसंख्येत विकलांग व्यक्ती बऱ्याच आहेत. मात्र घरातून बाहेर पडल्यानंतर साध्या साध्या गोष्टींमध्ये येणाऱ्या अडथळ्यांमुळे त्यांचं अस्तित्व जाणवतच नाही.

मनातलं सांगण्याकरता कोणाला दारुची आवश्यकता आहे?

राजधानी दिल्लीतल्या उच्चभ्रूंचा वावर असलेल्या 'किट्टी स्यू' नाइटक्लबमध्ये गमती गमतीत हा प्रश्न विचारण्यात आला.

थोड्याच वेळात अवघडलेपण दूर झालं आणि उपस्थित सगळ्यांनी मनमोकळेपणी आपल्या भावना व्यक्त केल्या. इंटरनेटवर आपण काय सर्फिंग करतो याची कबुली काही जणांनी दिली. काहींनी प्राण्यांचे आवाज काढून दाखवत नैपुण्याची झलक सादर केली.

थोड्याच वेळानंतर डीजेने ठेका वाढवला आणि बॉलीवूड तसंच इंग्रजी पॉप गाण्यांवर मंडळी थिरकू लागली. व्हीलचेअर आणि क्रचेस एरव्ही वावरताना अडथळा ठरतात पण इथे तसं झालं नाही. डान्स फ्लोअर सर्वांसाठी खुला होता.

इनक्लोव्ह अॅपची निर्मिती करणाऱ्या मंडळींचा सोशल स्पेस हा उपक्रम 'इन्क्लुसिव्ह लव्ह' या सूत्रावर आधारित आहे. विकलांग व्यक्तींसाठी हे अॅप तयार करण्यात आलं आहे. मात्र विकलांगता नसणारी माणसंही या अॅपचा वापर करू शकतात.

'किट्टी स्यू' अर्थात नाइटक्लबला भेट देण्याची अनेकांसाठी ही पहिलीच वेळ होती.

कोलकाता शहरात फ्रेंडशिप डे साजरा करण्यासाठी मित्रमैत्रिणींबरोबर पबमध्ये जायचं होतं. पण जाता आलं नाही. तुमच्या व्हीलचेअरमुळे पबमधल्या अन्य लोकांना अवघडल्यासारखं वाटू शकतं असं पबवाल्यांनी सांगितलं, असं 34 वर्षीय मनीष राज यांनी स्पष्ट केलं. सोशल स्पेस सारख्या उपक्रमाला जाण्याची त्यांची ही सातवी किंवा आठवी वेळ असेल असं त्यांनी सांगितलं. अगदी सहजतेने त्यांनी हे सांगितलं.

कुठल्याही स्वरूपाची विकलांगता असणाऱ्या व्यक्ती आपल्या देशात लहानपणापासूनच बाहेर जाणं कमी करतात किंवा टाळतात. त्यांना बाहेर जायचं नसतं असं नाही पण साध्या सोप्या गोष्टी मिळवणं किंवा करणं अत्यंत त्रासदायक ठरू शकतं असं शंकर श्रीनिवासन यांनी सांगितलं. शंकर आणि त्यांची कॉलेज मैत्रीण कल्याणी खोना यांनी एकत्र येऊन इनक्लोव्ह हे अॅप सुरू केलं आहे.

इनक्लोव्हच्या एका सेशनमधलं दृश्य

आपल्या देशात सार्वजनिक व्यवस्था विकलांगांसाठी अनुकूल नाहीत. पायाभूत यंत्रणा, दृष्टिकोन, धोरणं अशा सगळ्याच आघाड्यांवर अनास्था जाणवते. विकलांगता असणारी मुलंमुली आहेत असे पालक त्यांना घेऊन...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

विकलांग व्यक्तींच्या गरजा, अडचणी लक्षात घेऊन त्यांच्यासाठी खास अॅप तयार करण्यात आलं आहे. विकलांग व्यक्तींना समाजात सहजतेने वावरता यावं, त्यांना मनाजोगता जोडीदार मिळावा या हेतूने अॅपची निर्मिती करण्यात आली आहे. या अॅपचं नाव इनक्लोव्ह (Inclov). इनक्लोव्ह अॅप विकलांगांना डेटिंगची संधी देतं. इनक्लोव्हतर्फे देशभरात विविध ठिकाणी अनौपचारिक कार्यक्रम आयोजित केले जातात.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इनजेनिटी नावाचे हे ड्रोन एका मिनिटापेक्षाही कमी काळ हवेत राहिले, पण हे एक मोठे यश असल्याचं नासाने सांगितलं आहे.

कारण जगात पहिल्यांदाच एखाद्या दुसऱ्या ग्रहावर विमानाद्वारा चालवले जाणारे आणि नियंत्रित केलेले पहिले उड्डाण होते. याची पुष्टी मंगळ ग्रहावरील एका उपग्रहाने केली. हेलिकॉप्टरचा डेटाही या उपग्रहाने पृथ्वीवर पाठवला.

आगामी काळात अशीच साहसी उड्डाणं पहायाला मिळतील असंही नासाने सांगितलं आहे.

अभियंत्यांनी या तंत्रज्ञानाचे अधिक संशोधन केल्यानंतर इनजेनिटीला अधिक उंचीवर उड्डाण करण्याच्या सूचना दिल्या जातील असंही नासाने स्पष्ट केलं.

अमेरिकेतील पासाडेना येथील नासाच्या जेट प्रोपल्शन लॅबोरेटरीतील इंजेनिटीचे प्रकल्प व्यवस्थापक मिमी आँग म्हणाले, "माणसाने दुसऱ्या ग्रहावर एक रोटरक्राफ्ट उडवले असं आपण आता म्हणू शकतो."

मंगळ ग्रहावर उड्डाण घेणे कठीण का आहे?

मंगळ ग्रहावर हवेत उड्डाण घेणे खूप कठीण आहे. कारण तिथल्या वातावरणाची कक्षा पृथ्वीच्या तुलनेत अत्यंत पातळ आहे. पृथ्वीच्या वातावरणाच्या केवळ एक टक्के आहे.

झेप घेण्यासाठी रोटरक्राफ्टच्या ब्लेडला खूप जोर लावावा लागतो. त्यामुळे इनजेनिटीचा अग्रभाग अतिशय हलका करून त्या ब्लेड्सना प्रति मिनिट 2,500 हून अधिक फिरण्याची क्षमता प्राप्त करण्यात आली.

Nasa Ingenuity: मंगळावर जेव्हा हेलिकॉप्टर उड्डाण घेतं

या यशामुळे दूरच्या जगाचा शोध घेण्याचा मार्ग बदलू शकतो अशी आशा नासाला आहे.

भविष्यातील रोव्हर्ससाठी ड्रोनचा उपयोग होऊ शकतो, तसंच मंगळ ग्रहावर पोहचल्यानंतर अंतराळवीरही त्याचा वापर करू शकतात.

नासाने यापूर्वीच शनी ग्रहाचे उपग्रह टायटनसाठी हेलिकॉप्टर मिशनसाठी मंजुरी दिली आहे.

या मोहिमेला 'ड्रॅगनफ्लाय' असे नाव देण्यात आले आहे. 2020 दशकाच्या मध्यात ते टायटनपर्यंत पोहोचण्याची अपेक्षा आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी न्यूज मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी आम्हाला YouTube, Facebook, Instagram आणि  Twitter वर नक्की फॉलो करा.

बीबीसी न्यूज मराठीच्या सगळ्या बातम्या तुम्ही Jio TV app वर पाहू शकता.

'सोपी गोष्ट' आणि '3 गोष्टी' हे मराठीतले बातम्यांचे पहिले पॉडकास्ट्स तुम्ही Gaana, Spotify, JioSaavn आणि Apple Podcasts इथे ऐकू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अमेरिकेची अंतराळ संस्था नासाने मंगळ ग्रहावर एक छोटे हेलिकॉप्टर उडवण्यात यश मिळवले आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इनारसूटच्या जवळ असलेलं एक मोठं हिमनग

ग्रीनलँडच्या सीमेवर इनारसूट नावाचं हे गाव आहे. इथले अधिकारी सांगतात की इतका मोठा हिमनग या गावानजीक पूर्वी कधीच पाहण्यात आला नव्हता.

पण हा हीमनग जमिनीत रुतला असून तो लगेच पुढं सरकण्याची भीती नाही. तरीही या किनाऱ्यानर राहणाऱ्या 169 नागरिकांना सुरक्षित हलवण्यात आलं आहे, अशी माहिती रिटझाऊ या वृत्तसंस्थेनं दिली आहे.

गेल्या उन्हाळ्यात वायव्य ग्रीनलँडमध्ये आलेल्या भूकंपात चार जणांचा बळी गेला होता.

इनारसूट ग्राम परिषदेच्या सदस्य सुझन इलिसेन यानी स्थानिक वृत्तपत्राला सांगितलं, "या हिमनगाला तडे गेले आहेत, त्याला छिद्रही दिसतय. तो कधीही तुटेल, अशी आम्हाला भीती वाटते."

या गावाचं वीजनिर्मिती केंद्र समुद्रकिनाऱ्यावर आहे.

ग्रीनलँडमधील हिमविस्तार

अंटार्क्टिकावरील बर्फाचं एकूण वस्तुमान - 2 कोटी 65 लाख घन किलोमीटर इतकं आहे.

काही तज्ज्ञांनी हवामान बदलामुळे हिमनग तुटण्याच्या घटना वाढतील, असा इशारा यापूर्वीच दिला आहे. यामुळे त्सुनामीचा धोका वाढू शकतो.

जून महिन्यात न्यूयॉर्क युनिव्हर्सिटीच्या संशोधकांनी पूर्व ग्रीनलँडमधील हिमनदीतून भला मोठा हिमखंड तुटल्याचा व्हीडिओ प्रसिद्ध केला होता.

हे पाहिलं का?

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पश्चिम ग्रीनलॅंडमध्ये एक महाकाय हिमनग एका गावापर्यंत वाहून आला आहे. हा हिमनग तुटून निर्माण होणाऱ्या लांटाचा धोका लक्षात घेऊन या गावातील काही नागरिकांना सुरक्षितस्थळी हलवण्यात आलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इन्सेल्डस

इन्सेल्डस या शनीच्या उपग्रहावरील पाण्यात शास्त्रज्ञांना कार्बनवर आधारीत काही रेणूंचा शोध लागला आहे.

ही कार्बन संयुगं यापूर्वी पृथ्वी काही अशनींवर सापडली आहेत.

या उपग्रहाच्या पृष्ठभागावरील महासागरातलं पाणी आणि गरम खडक यांच्यात प्रक्रिया झाल्यानं ही संयुगं बनली असावीत असं शास्त्रज्ञांना वाटतं.

अर्थात ही संयुगं असणं म्हणजे जीवसृष्टीचा पुरावा नाही. पण त्याचं अस्तित्व म्हणजे इन्सेल्डस जीवसृष्टीला पुरक ठरू शकतो, असं मानलं जात आहे.

कॅसिनी या अवकाश यानानं मिळवलेल्या माहितीतून ही बाब समोर आली आहे.

हा अभ्यास करणारे संशोधक डॉ. फ्रॅंक पोस्टबर्ग म्हणतात, "एक मोठा रेणू फार जटिल असतो. अनेक रेणूंपासून तो बनलेला असतो."

पृथ्वी बाहेरील पाण्याच्या जगातून असा शोध लागण्याची ही पाहिलीच घटना आहे. पृथ्वीवर हे रेणू जैविक प्रक्रियेतून बनतात. पण इन्सेल्डसबद्दल असंच घडलं असेल असं काही नाही. पण जीवसृष्टीसाठी हे आवश्यक असतं.

ते म्हणाले, "या उपग्रहावरील ही संयुगं जीवसृष्टीच्या अनुषंगानं किती संयुक्तिक आहे, तिथं काही जीवन आहे का किंवा काही प्रिबॉयोटिक केमिस्ट्री आहे का, हे सांगता येण कठीण आहे."

जीवसृष्टीसाठी काय काय लागतं

1. द्रव रूपातील पाणी

2. उर्जा

3. कार्बन असणारी संयूगं

4. काही ठराविक मूलद्रव्यांचा गट (कार्बन, हायड्रोजन, नायट्रोजन, ऑक्सिजन, फॉस्फरस आणि सल्फर)

इन्सेल्डसवर फॉस्फरस आणि सल्फर आहे का हे तपासण्यात आलेलं नाही, पण या उपग्रहावर बाकीच्या इतर बाबी आहेत.

पुढं काय?

द कॅसिनी मिशन गेल्या सप्टेंबरमध्ये संपलं. शनीच्या वातावरणात कोसळल्यानंतर या मिशनचा शेवट झाला. पण शनीवर जीवसृष्टी शोधण्यासाठी हे मिशन बनवण्यात आलं नव्हतं.

शनीचा उपग्रह इन्सेल्डस आकारानं लहान आहे.

इन्सेल्डसच्या दक्षिण धृवावर पाण्याचे झरे आहेत, हे संशोधकांना या मोहिमेपूर्वी माहीत नव्हतं. 2005मध्ये कॅसिनीनं हे झरे शोधले होते.

पोस्टबर्ग म्हणाले, "खरं तर पुढचा टप्पा म्हणजे इन्सेल्डसवर मोहीम आखणं आणि तिथं जीवसृष्टी आहे का हे पाहणं हाच आहे."

हे पाहिलं का?

13 वर्षानंतर कॅसिनी यान शनीच्या वातावरणात नामशेष होणार.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

माणसाला इतर कोणत्या तरी ग्रहावर वसती करायची असेल तर काय पर्याय आहेत? मंगळावरील वातावरण मानवी जीवनाला पोषक आहे का यावर संशोधन सुरू असताना शास्त्रज्ञांना दुसरा एक आशेचा किरण सापडला आहे. तो म्हणजे शनीचा उपग्रह इन्सेल्डस.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इन्स्टाग्रामवरचा हा फोटो जगभर प्रचंड व्हायरल झाला आहे. G7 परिषदेत व्यापार हा गाभा होता. या फोटोत कोण आहे, ते व्यापारासंदर्भात काही बोलत आहेत का आणि व्यापाराच्या क्षेत्रात ते कोणत्या स्थानावर आहे हे बघू या.

1.डोनाल्ड ट्रंप, अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष

ट्रंप यांनी युरोपीयन महासंघ, मेक्सिको, कॅनडा या देशातून स्टीलच्या आयातीवर 25 टक्के आणि अॅल्युमिनिअमच्या आयातीवर 10 टक्के आयात कर घोषित करून धक्का दिला. आता या घोणषेचा सूड उगवण्याच्या तयारीत बाकीचे आहेत. या तणावाची छाया परिषदेवर होती. त्यामुळे अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष थोडे एकटे पडले होते. ट्रंप सगळ्या नेत्यांच्या आधी परतले. अमेरिका एका पिगी बँकेसारखी आहे आणि सगळ्यांना ती लुटायची असते अशी तक्रार त्यांनी केली.

त्यानंतर त्यांनी कॅनडाचे पंतप्रधान जस्टिन ट्रुडोंचे ट्वीट्च्या माध्यमातून वाभाडे काढले. त्यांनी ट्रुडो यांना अत्यंत अप्रामाणिक आणि दुर्बळ असं संबोधलं. एका पत्रकार परिषदेत ट्रुडो यांनी वाढलेल्या आयात करावर टीका केली. तेव्हा त्यांनी केलेल्या खोट्या वक्तव्यांचा ट्रंप यांनी समाचार घेतला.

2.जॉन बॉल्टन, अमेरिकेचे राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार

बॉल्टन यांची नियुक्ती होऊन जेमतेम तीन महिने झालेत पण त्यांनी आपला करिष्मा दाखवण्यास सुरुवात केली आहे. आयात कर वाढवणं हे सुरक्षेच्या दृष्टीनं महत्त्वाचं आहे या बॉल्टन यांच्या दाव्याला ट्रंप यांनी पाठिंबा दर्शवला आहे.

3.कझुकी यामाझाकी, जपानचे परराष्ट्र विभागाचे ज्येष्ठ उपमंत्री

जुलै 2017मध्ये त्यांची या पदावर नियुक्ती झाली. त्यांनी पाकिस्तानला गेलेल्या एका शिष्टमंडळाचं नेतृत्व केलं तसंच जपान, चीन, दक्षिण कोरिया यांच्यात मुक्त व्यापारासंदर्भात झालेल्या चर्चेत त्यांनी सहभाग घेतला.

4. शिंझो आबे, जपानचे पंतप्रधान

अमेरिकेच्या वाढलेल्या आयातकराला विरोध करावा म्हणून आबे यांच्यावर सातत्याने दबाव येत आहे.  त्यामुळे त्यांची अवघड अवस्था झाली आहे. त्यांनी ट्रंप यांच्याबरोबर सौहार्दाचे संबंध प्रस्थापित करण्याचा प्रयत्न केला. ट्रंप राष्ट्राध्यक्ष झाल्यापासून आबे यांनी ट्रंप यांची दहा वेळा भेट घेतली आहे.

5.यासुतोशी निशिमोरा, जपानचे उपमुख्य सचिव

निशिमोरा हे जपानच्या सत्ताधारी पक्षाचे खासदार आहेत. त्यांनी आंतरराष्ट्रीय व्यापार आणि उद्योग मंत्रालयात काम केलं आहे.

6. अँगेला मर्कल

या परिषदेत व्यक्त झालेल्या मतभेदांना मिटवण्यासाठी मर्कल...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

G7 परिषदेत काही अवघड क्षण येतील अशी अपेक्षा होतीच आणि जर्मनीच्या चॅन्सेलर अँगेला मर्कल यांच्या इन्स्ट्राग्रामवरच्या फोटोने अनेकांना तो क्षण हाच अशी खात्री पटली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इन्स्टाग्रामवरच्या एका ग्रुप चॅटमधले काही स्क्रीनशॉट्स 4 आणि 5 मे रोजी ट्विटरवर शेअर करण्यात आले आणि या सगळ्या प्रकरणावरून वाद सुरू झाला.

बॉईज लॉकर रूम या ग्रुपमध्ये मुलं काही अल्पवयीन मुलींचे फोटो टाकून त्यावर अश्लील टीका-टिप्पणी करत होती. इतकंच नव्हे तर मुलींवर बलात्कार करण्याविषयीही चर्चा झाली होती.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

पहिल्या दिवशी हे प्रकरण चांगलंच गाजलयानंतर दुसऱ्या दिवशी #GirlsLockerRoom हा हॅशटॅग ट्रेंड होऊ लागला. मुलींच्या काही तथाकथित ग्रुपवर काही मुलांचे फोटो शेअर करून त्यावर अश्लील कमेंट्स करण्यात आल्या होत्या.

हे स्क्रीनशॉट्स आदल्या दिवशीच्या घटनेमुळे चिडलेल्या मुलांकडूनच शेअर झाल्याचं सांगितलं जात आहे, त्यामुळे ते किती खरे याबाबत सांगणं कठीण आहे.

'बॉईज लॉकर रूम' ग्रुपचे स्क्रीनशॉट व्हायरल होताच सगळीकडे हीच चर्चा सुरू झाली. मुलींच्या सुरक्षेचा विषय असल्याने दिल्ली महिला आयोगानेही या प्रकरणाची तात्काळ दखल घेतली.

दिल्ली पोलिसांनीही तातडीने हालचाल करत ग्रुपमधल्या एका मुलाला अटक केली, तर ग्रुप अॅडमिन आणि इतर काही मुलांचीही चौकशी झाली.

या ग्रुप्समधली बहुतांश मुलं-मुली 16-17 वर्षांची आहेत. त्यामुळे पालकवर्गामध्ये विशेष काळजी व्यक्त होत आहे.

सोशल मीडियावर अनेक क्लोज ग्रुप्समध्ये अश्लील गप्पा होत असतात. त्यामुळे आपल्या पाल्यांना या दिशेने जाण्यापासून कसं रोखावं, हा पालकांसमोर मोठा प्रश्न असतो. मात्र, पौगंडावस्थेतली मुलं-मुली अशा गुन्हेगारी स्वरूपाच्या कारवायांकडे कशी वळतात, हा प्रश्नही महत्त्वाचा आहे.

एक नव्हे तर अनेक कारणं

दिल्लीतल्या सफदरजंग हॉस्पिटलमधले मानसोपचारतज्ज्ञ डॉ. पंकज कुमार सांगतात की, पौगंडावस्थेतली मुलं-मुली अशा अश्लील ग्रुपमध्ये सहभागी होण्यामागे आणि इथून पुढे चुकीच्या मार्गावर जाण्यामागे अनेक कारणं असू शकतात.

ते म्हणाले, "मुलं ज्या वातावरणात वाढतं, त्यातूनच शिकतात. मुलांसाठी तीन ठिकाणं अत्यंत महत्त्वाची आहेत. - घर, शाळा आणि मित्र (पिअर ग्रुप). यापैकी घर सर्वात महत्त्वाचं आहे. घरातच भांडण-तंटे, अपमान, शिवीगाळ होत असेल तर लहान मुलांसाठी ही सामान्य बाब होऊन जाते."

"उदाहरणार्थ, घरात बरेचदा नकळत स्त्रियांचा अपमान होईल, अशा प्रकारे बोललं जातं. यामुळे मुलांच्या मनात स्त्रियांची तशीच प्रतिमा तयार होते. अशी मुलं स्त्रियांकडे आदाराने बघत नाहीत."

पीअर प्रेशर

शाळेत गेल्यावर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सोशल मीडियावर गेल्या काही दिवसांपासून #BoisLockerRoom आणि #GirlsLockerRoom हॅशटॅग ट्रेंड होत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इब्तिहाज मोहम्मद या अमेरिकी तलवारपटूच्या गौरवार्थ हिजाब घातलेली बार्बी डॉल तयार करण्यात आली आहे. या हिजाबसह नव्या रुपातल्या बार्बी डॉलचं अनावरण खुद्द इब्तिहाज हिच्या हस्ते करण्यात आलं.

इब्तिहाज मोहम्मद ही हिजाब परिधान करुन ऑलिम्पिक स्पर्धेत सहभाग नोंदवणारी अमेरिकेतली पहिली स्त्री ठरली.  इब्तिहाजनं रिओ ऑलिम्पिक स्पर्धेत तलवारबाजीच्या खेळात कांस्य पदक मिळवलं होतं.

तिच्या गौरवार्थ तयार करण्यात आलेल्या बार्बी डॉलचा चेहरा इब्तिहाजसारखाच आहे.

'या बाहुलीकडं बघून लहानपणचं स्वप्न सत्यात उतरल्याची भावना मनात येते,' असं इब्तिहाज सांगते.

Ibtihaj Muhammad with the Barbie doll that is modelled on her

बार्बी बनवणाऱ्या मॅटल या कंपनीवर या अगोदर अनेक वेळा टीका झाली होती.

बार्बी डॉल म्हणजे शिडशिडित, गोरी, निळ्या डोळ्यांची आणि सौंदर्याच्या ठोकळेबाज कल्पनांना चालना देणारी बाहुली म्हणून ती टीकाकारांचं लक्ष्य झालेली होती.

आता पुढील वर्षापासून प्रेरणादायी महिला व्यक्तिमत्वांवर आधारित बाहुल्यांची डिझाईन करणार असल्याचं या बाहुल्यांचे निर्माते मॅटल सांगतात.

'ग्लॅमर विमेन ऑफ द इयर'परिषदेमध्ये या बाहुलीचं अनावरण करण्यात आलं.

बाहुली इतरांना प्रेरणा देईल

"एक मुलगी आणि त्यातही मुस्लीम मुलगी आहे म्हटल्यावर मी तलवारबाजी करु शकणार नाही, असं अनेकांना वाटलं होतं," तिच्या प्रवासाबद्दल इब्तिहाज सांगते.

बार्बी डॉलसोबत इब्तिहाज मोहम्मद

"ज्या लोकांनी माझ्यावर विश्वास दाखवला नाही, त्या सर्वांसाठी ही बाहुली आहे," असं ती सांगते.

इब्तिहाजची बाहुली ही चित्ताकर्षक आहे. या बाहुलीचा चेहरा इब्तिहाजसारखाच आहे. तिच्या हातात तलवार आहे.  पायात बूट आहेत आणि डोक्यावर हिजाब घातलेला आहे.

'आपलं स्वप्न पूर्ण करण्यासाठी ही बाहुली मुलींना प्रेरित करेल,' असं इब्तिहाज सांगते.

"हिजाब घालणाऱ्या आणि न घालणाऱ्या दोन्ही प्रकारच्या मुली आता हिजाबवाल्या बार्बीशी खेळणार याचा मला अभिमान आहे," असं इब्तिहाज सांगते.

न्यूजर्सीला राहणारी इब्तिहाज लहान असताना बार्बी डॉलच्या डोक्यावर टिश्यू पेपर गुंडाळून बाहुलीला हिजाब घालत असे.

"असं केल्यानं ती बार्बी माझ्यासारखी आणि माझ्या बहिणींसारखी दिसायची", असंही तिनं या नव्या बार्बीच्या अनावरणप्रसंगी सांगितलं.

नवी बार्बी एक कणखर महिलेसारखी असेल. ती तलवारबाजीत सक्षम आहे. तसंच ऑलिम्पिक पदक मिळवण्यासाठी अनेक वर्षं मेहनत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

हिजाब घालून ऑलिंपिक स्पर्धेत सहभागी होणारी अमेरिकेतली स्त्री म्हणून प्रसिद्ध झालेली इब्तिहाज मोहम्मद आता पुन्हा एकदा चर्चेत आली आहे. कारण आहे बार्बी डॉल.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इमरान खान यांच्या नेतृत्त्वाखालच्या सरकारच्या कॅबिनेटने हा निर्णय घेतल्यानंतर बीबीसीने बलात्कार पीडित, त्यांचे नातवाईक, सामाजिक कार्यकर्ते आणि कायदेतज्ज्ञांशी चर्चा केली.

'बलात्कार प्रकरणी कठोर शिक्षा लागू करणं हे सरकारसाठी चांगलं असू शकतं पण फक्त शिक्षा कठोर केल्याने सगळं नीट होणार नाही.'

मुलीवर झालेल्या बलात्कार प्रकरणी कोर्टासमोर बोलणाऱ्या एका आईचे हे शब्द. अमीमा (नाव बदलण्यात आलं आहे) सांगतात, "कठोर शिक्षा असूनही न्याय होत नाही, किंवा बलात्काराच्या घटनाही कमी झालेल्या नाहीत."

मुलीवरच्या बलात्काराची केस कमकुवत असल्याचं पोलीस आपल्याला सांगत होते, असं अमीमा यांनी सप्टेंबरमध्ये बीबीसीशी बोलताना सांगितलं होतं.

आपल्या ओळखीतल्याच एका तरुणाने सहा महिन्यांपूर्वी मुलीवर बलात्कार केल्याचं अमीमा सांगतात. त्यानंतर या तरुणाने या मुलीचं लग्न अमीमांनी आपल्याशी लावून द्यावं म्हणून समाजाकडून दबाव आणला, पण अमीमांना त्यांच्या लेकीचं लग्न या मुलाशी करायचं नव्हतं.

बलुच शहरातल्या एका 6 वर्षांच्या बलात्कार पीडित मुलीशीहीही बीबीसीने संवाद साधला. या घटनेनंतर समाजाचा आपल्याकडे पाहण्याचा दृष्टीकोन बदलला आणि आपल्या बोलण्यावर कोणीच विश्वास ठेवत नसल्याचं तिने सांगितलं होतं.

पाकिस्तान कॅबिनेटच्या निर्णयानंतर तिच्याशी आम्ही पुन्हा संवाद साधला. शिक्षा कठोर करण्यात आल्याने अपराध थांबणार नसल्याचं तिचं म्हणणं आहे.

तर सरकारने उचललेलं पाऊल चांगलं असल्याचं 24 वर्षांच्या बलात्कार पीडितेचे वडील म्हणतात. बीबीसीशी बोलताना ते म्हणाले, "एखाद्याला नपुंसक करण्यात आलं तर ते आयुष्यभर त्याच्यासाठी लाजिरवाणं असेल. बाकीच्यांसाठी हे उदाहरण ठरेल. अशा माणसाला समाजाकडून टोमणे ऐकावे लागतील आणि असा गुन्हा करणाऱ्यांचं आय़ुष्य कठीण होईल. अशा अपराध्यांना फाशी देऊन त्याचा फायदा होईल असं मला वाटत नाही. यापेक्षा त्यांना जिंवत ठेवून शिक्षा देणं आणि इतरांसमोर उदाहरण निर्माण करणं चांगलं आहे."

यावर्षी पाकिस्तानात आतापर्यंत 2000 पेक्षा अधिक लहान मुलांवर लैंगिक अत्याचार झाल्याचं मनाजे बानो सांगतात. त्या लहान मुलांच्या सुरक्षिततेसाठी काम करणाऱ्या एका बिगर सरकारी संस्थेत काम करतात.

नपुंसक करण्याची शिक्षा ही लोकांच्या मनात निश्चितच भीती निर्माण करेल, असं त्यांना वाटतं. पण सोबतच ही समस्या संपण्यासाठीचा हा तोडगा नसल्याचंही त्या म्हणतात.

पुरुषप्रधान संस्कृती...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बलात्काराचा आरोप सिद्ध झालेल्या व्यक्तीला नपुंसक करण्यात येण्याच्या शिक्षेला पाकिस्तानातल्या इमरान खान सरकारने मंजुरी दिलीय. पण अशी कठोर शिक्षा वा कायद्यामुळे महिलांवरचे बलात्कार कमी होतील का?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इमाम मुफ्ती अमलाकुर्रहमान

पोलिसांनी मात्र हा केवळ मारहाणीचाच प्रकार असल्याचं म्हटलं आहे.

मेरठ जिल्ह्यातल्या सरधना गावातील एका मशिदीचे इमाम मुफ्ती अमलाकुर्रहमान यांनी हा आरोप केला आहे. शनिवारी गावी परतत असताना काही अनोळखी तरुणांनी अडवून आपल्यावर हल्ला केला, असा आरोप त्यांनी केला आहे.

इमलाकुर्रहमान सांगतात, "मी सरधनामधल्या मशिदीमध्ये इमाम आहे. दोन दिवसांपूर्वी साडेपाचच्या सुमारास मी बाईकवरून गावी जात होतो. मी बाईक हळू चालवत होतो. रस्त्यात काही तरुणांनी माझी बाईक थांबवून माझ्यावर हल्ला केला."

"आठ-दहा तरुण होते. काही न बोलता त्यांनी मला मारायला सुरुवात केली. दाढी ओढली आणि टोपी पाडली. त्यांनी मला 'जय श्रीराम'च्या घोषणा द्यायला सांगितल्या. मी नकार दिल्यावर त्यांनी मला मारहाण केली."

पण बागपतचे पोलीस अधीक्षक शैलेश कुमार पांडेंनी हा आरोप फेटाळून लावला आहे.

"हे फक्त मारहाणीचं प्रकरण आहे. याला जो धार्मिक रंग दिला जातोय, तसं घडलेलं नाही. या घटनेनंतर आम्ही लगेच गुन्हा दाखल केला आहे. तपास सुरू आहे. आतापर्यंतच्या तपासामध्ये काही धार्मिक दृष्टिकोन समोर आलेला नाही," असं शैलेश कुमार पांडेंनी सांगितलं.

पांडेंनी सांगितलं, की मारहाण करणाऱ्यांची ओळख पटवण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत आणि लवकरच पुढील कारवाई केली जाईल.

गावात तणावाचं वातावरण

पीडित आणि हल्लेखोर एकमेकांना ओळखत नसल्याचं पोलिसांचं म्हणणं आहे. यामागे काही हेतू होता का याचा तपास करण्यात येत आहे. पण ही पूर्णपणे धार्मिक हिंसाचाराची घटना असल्याचं इमलाकुर्रहमान यांचं म्हणणं आहे.

ते म्हणतात, "हा पूर्णपणे एक धार्मिक हल्ला होता. त्यांनी मला लांबूनच पाहिलं होतं आणि माझी बाईक थांबवली. माझी दाढी ओढली आणि 'जय श्रीराम'च्या घोषणा द्यायला लावल्या. मी घोषणा दिल्या नाहीत म्हणून मारहाण केली. मी माझी मोटरसायकल तिकडेच टाकून कसाबसा जीव वाचवून पळालो."

इमलाकुर्रहमान यांना मारहाण होत असताना तिथे अनेक लोक हजर होते, पण कुणीही त्यांना वाचवण्यासाठी मध्ये पडलं नाही.

ते म्हणतात, "मला मारहाण होताना लोक पाहत होते. पण वाचवायला कोणी आलं नाही. मी कसाबसा निसटलो आणि तिथून पळ काढला. जीव वाचवण्यासाठी मी माझ्या मोटरसायकलचीही पर्वा केली नाही."

इमलाकुर्रहमान यांच्यावर हल्ला झाल्याची बातमी आल्यापासून त्यांच्या गावात तणावाचं वातावरण असून लोक गोळा व्हायला सुरुवात झाली आहे.

अब्दुल जलील कासमी

स्थानिक...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

काही अनोळखी तरुणांनी आपल्याला मारहाण करत 'जय श्रीराम'च्या घोषणा द्यायला लावल्याचा आरोप उत्तर प्रदेशातल्या मुझ्झफरनगरच्या एका इमामांनी केला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इमारत कोसळल्यानंतर पोलीस, स्थानिक प्रशासन, NDRF, अग्निशमन दल यांसाह विविध सरकारी यंत्रणा मदतीसाठी धावून येतात. मात्र मोठ्या संख्येत जीवितहानी करणाऱ्या या घटना घडण्याआधीच का थांबवता येत नाही? त्यासाठी काय करता येईल? काळजी घेता येईल, कोणत्या गोष्टी करता येतील?

1. लोकांना विश्वासात घेण्याची गरज

इमारतींचा पुनर्विकास करत असताना रहिवाशांना विश्वासात घेण्याची गरज आहे. म्हाडा किंवा तत्सम विभागांवर रहिवाशांचा विश्वास उरला नसल्याने पुनर्विकासाच्या प्रक्रियेला कुणी सामोरं जाण्याचं धाडस करत नाही, असं डॉ. अमिता भिडे सांगतात.

डॉ. अमिता भिडे या टाटा सामाजिक विज्ञान संस्थेत (TISS) प्राध्यापिका आहेत. नगररचना या विषयाच्या त्या अभ्यासक आहेत.

म्हाडाने विश्वास गमावल्याचा आरोप काँग्रेसचे प्रवक्ते डॉ. राजू वाघमारे यांनीही केला. मात्र ते पुढे सांगतात की, "ज्या इमारतीचा पुनर्विकास करायचा असेल, तेथील रहिवाशांना जर ट्रान्झिट कँपमध्ये पाठवण्याचा करार योग्य प्रकारे केला आणि रहिवाशांना त्यांचं मूळ घर पुन्हा मिळेल याचा विश्वास दिला, तर नक्कीच पुनर्विकासासाठी ते तयार होतील. मात्र ही प्रक्रियाच विश्वासात घेऊन केली जात नसल्याने रहिवाशी तयार होत नाहीत."

डॉ. राजू वाघमारे हे काँग्रेसचे प्रवक्ते आहेत. त्याचसोबत, मुंबईतीली बीडीडी चाळीच्या पुनर्विकासासाठी डॉ. वाघमारे स्वत: लढा देत आहेत.

2. ट्रान्झिट कँपची भीती

कुठल्याही इमारतीचा पुनर्विकास करण्याचा म्हाडाने ठरवल्यास रहिवाशांना ट्रान्झिट कॅम्पमध्ये स्थलांतरित केलं जातं. मात्र अनेकदा रहिवाशी ट्रान्झिट कँपमध्ये जाण्यास इच्छुक नसतात. कारण म्हाडाकडून ट्रान्झिट कँपबाबतचा करार योग्यप्रकारे केला जात नाही, अशी अनेकांची खंत आहे.

उपकर भरणाऱ्या मुंबईतल्या धोकादायक इमारतींमधील रहिवाशांना पर्यायी जागा म्हणून काही इमारती बांधल्या. त्यांनाच ट्रान्झिट कँप म्हटलं जातं. म्हाडाच्या इमारत दुरुस्ती आणि पुनर्बांधणी मंडळाने साधारण 70च्या दशकात या कँपची सुरुवात केली.

"आमची इमारत एका टोकावर असते आणि ट्रान्झिट कँप दुसऱ्या टोकावर असतं. दक्षिण मुंबईतल्या लोकांना मानखुर्द वगैरे भागात पाठवाल तर आम्ही कसं जाणार? मुलांच्या शाळा इकडे असतात, आमच्या नोकऱ्या इकडे असतात. मग आम्हाला कसं शक्य आहे?" अशी व्यथा जितेंद्र ढेबे व्यक्त करतात.

ट्रान्झिट कँपमध्ये गेल्यावर पहिल्या इमारतीत पुन्हा जागा मिळेल याचीही खात्री नसते. नवीन...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुंबईतील डोंगरी भागात केसरबाई नावाची चार मजली इमारत कोसळली. या इमारतीच्या ढिगाऱ्याखाली 40 ते 50 जण अडकल्याची भीती व्यक्त होतेय. केसरबाई इमारत सुमारे 100 वर्षं जुनी असल्याची माहिती प्रशासनाकडून देण्यात आली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इम्तियाज जलील

या अभिनंदन प्रस्तावाच्या निमित्ताने दोन्ही पक्षातील मतभेद पुन्हा एकदा समोर आले आहेत. काय आहे त्यामागचं राजकारण?

इम्तियाज जलील खासदार म्हणून निवडल्यानंतर औरंगाबादमधील MIM आणि शिवसेना या दोन्ही पक्षात सातत्यानं खटके उडत आहेत.

याचाच प्रत्यय गुरुवारी (13 जून) औरंगाबाद महापालिकेची सर्वसाधारण सभा सुरू असताना आला.

या सभेत औरंगाबादचे नवनिर्वाचित खासदार इम्तियाज जलील यांचा सत्कार करण्यात यावा, असा प्रस्ताव MIMच्या नगरसेवकांनी सभेत मांडला.

पण शिवसेनेचे महापौर नंदकुमार घोडेले यांनी या प्रस्तावाला विरोध दर्शवला. यातच MIMच्या एका नगरसेवकानं राजदंड पळविण्याचा प्रयत्न केला.

यामुळे मग गोंधळ घालणाऱ्या MIMच्या 6 नगरसेवकांचं सदस्यत्व 1 दिवसासाठी निलंबित करण्यात आलं.

जलील काय म्हणतात?

"गेल्या 30 वर्षांपासून औरंगाबादमध्ये शिवसेनेची सत्ता आहे. लोकसभा निवडणुकीतील माझा विजय शिवसेनेला पचत नाहीये. 2014च्या मोदी लाटेतही मी आमदार म्हणून निवडून आलो होतो. ही सल आजही शिवसेनेच्या मनात आहे. म्हणून मुख्य मुद्द्यांपासून लक्ष विचलित करण्याचा या पक्षाचा प्रयत्न आहे," असं खासदार जलील यांनी सांगितलं.

MIMच्या नगरसेवकांना पाणी प्रश्न महत्त्वाचा नसून, जलील यांच्या अभिनंदनाचा प्रस्ताव महत्त्वाचा वाटतो, असा आक्षेप शिवसेनेच्या नगरसेवकांनी व्यक्त केला आहे.

यावर ते सांगतात, "खरं तर नवनिर्वाचित खासदाराच्या अभिनंदनाचा प्रस्ताव पारित करण्याची प्रथा पहिल्यापासून आहे. यासाठी 15 ते 20 सेकंद इतका वेळ लागतो, पण शिवसेनेला गोंधळ घालून प्रमुख मुद्द्यांपासून लक्ष भटकवायचं आहे."

बछड्यांच्या नामकरणावरून वाद

औरंगाबादमधल्या सिद्धार्थ प्राणी संग्रहालयात काही दिवसांपूर्वी वाघिणीनं 4 बछड्यांना जन्म दिला होता.

त्या बछड्यांच्या नामकरणावरूनही बराच वाद झाला होता.

चंद्रकांत खैरे

बछड्यांच्या नामकरण सोहळ्याचे प्रमुख म्हणून औरंगाबाचे माजी खासदार चंद्रकांत खैरे यांना निमंत्रण देण्यात आलं होतं. कार्यक्रमाच्या निमंत्रण पत्रिकेवर इम्तियाज जलील यांचं नाव नव्हतं.

त्यामुळे या सोहळ्याला MIMच्या कार्यकर्त्यांनी विरोध दर्शवला होता. 8 जूनला हा नामकरण सोहळा खैरेंच्या उपस्थितीत पार पडला. पण, इम्तियाज जलील यांना निमंत्रण न दिल्यानं MIMच्या कार्यकर्त्यांनी सिद्धार्थ प्राणीसंग्रहालयाबाहेर आंदोलन करत निषेध नोंदवला होता.

'इम्तियाज यांना सरळ करणार'

लोकसभा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

MIMचे नवनिर्वाचित खासदार इम्तियाज जलील यांच्या अभिनंदन प्रस्तावावरून औरंगाबाद महानगर पालिकेत गदारोळ झाला. एकीकडे MIM म्हणत आहे की आम्ही जिंकलो हे शिवसेनेला पचतच नाहीये तर दुसरीकडे शिवसेना नेते म्हणताय MIM ला पाणीप्रश्नापेक्षा अभिनंदन करणं महत्त्वाचं वाटतं?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इम्तियाज जलील मजलिस-ए-इत्तेहादुल-मुस्लिमीन (AIMIM) पक्षाचे औरंगाबादचे खासदार आहेत. आपल्या पक्षाच्या नेत्याचं नाव घेऊन ते विचारतात, "यांच्या व्यतिरिक्त दुसरं कोणी असेल तर तुम्ही सांगा. इतकं ठाम बोलणाऱ्या, संसदेत मुस्लिमांचे प्रश्न मांडणाऱ्या कोणत्याही राज्यातल्या, शहरातल्या दुसऱ्या नेत्याचं नाव सांगा."

इम्तियाज यांच्या मते त्यांचा पक्षही त्यांच्या नेत्यासारखा मुस्लिमांच्या हक्कांसाठी लढणारा एकमेव पक्ष आहे.

बिहार विधानसभा निवडणुकीत पाच जागा जिंकल्यानंतर हे म्हटलं जातंय की AIMIM मुस्लिमांसाठी राष्ट्रीय पातळीवरचा पक्ष म्हणून समोर आला आहे. याचे अध्यक्ष असदुद्दीन ओवेसी या समुदायाचे सगळ्यात मोठे नेते म्हणून समोर आले.

या पक्षाची स्थापना 1927 साली झाली होती. सुरुवातीला या पक्षाचा आवाका फक्त तेलंगणपुरताच मर्यादित होता. 1984 पासून हा पक्ष सतत हैदराबाद लोकसभेची जागा जिंकत आहे.

2014 च्या तेलंगण विधानसभा निवडणुकीत या पक्षाने 7 जागा जिंकल्या तर 2014 च्याच महाराष्ट्र विधानसभेच्या निवडणुकांमध्ये 2 जागा जिंकल्या. या विजयामुळे त्यांनी आपली एक लहान शहरी पक्ष म्हणून असणारी ओळख पुसून काढत स्वतःला राज्यस्तरीय पक्ष म्हणून ओळख दिली.

बिहारच्या निवडणुकीत मिळालेल्या यशानंतर पक्षाच्या आशा उंचावल्या आहेत आणि म्हणूनच AIMIM ने आता पश्चिम बंगालमध्ये आपलं नशीब अजमावून पाहायचं ठरवलं आहे. बिहारच्या तुलनेत इथे मुस्लिमांचं संख्या कितीतरी जास्त आहे. तसंच उत्तर प्रदेशमध्ये अनेक जागांवर डिपॉझिट जप्त झालेलं असतानाही पक्ष 2022 च्या उत्तर प्रदेश निवडणुकांमध्ये भाग घेण्याचं म्हणत आहे.

इम्तियाज जलील यांचं म्हणणं आहे की पक्षाच्या यशामागे ओवेसींवर लोकांचा वाढणारा विश्वास हे कारण आहे. ते म्हणतात, "लोकांना आता याची जाणीव होतेय की ओवेसी तिखट बोलतील, थोडं तिरकस बोलतील पण जे बोलतील ते खरं बोलतील."

मुसलमानांसाठी एमआयएम पक्ष संकट की संधी?

मुस्लीम समाजात सध्या एका मुद्द्यावरून वाद-प्रतिवाद होताहेत की एमआयएम मुस्लिमांसाठी एक संधी आहे की संकट?

हैदराबादचे जैद अंसार पक्षाच्या कट्टर समर्थकांपैकी एक आहेत. ते म्हणतात, "मुस्लिमांना देशाचं राजकारण आणि सत्तेपासून लांब ठेवण्याचा प्रयत्न केला जातोय. आम्हाला वाटतं की आम्ही अनाथ आहोत, आमच्यासाठी बोलणारं कोणी नाही. जे पक्ष आमची मतं मिळवतात तेही आमच्या मुद्द्यांवर मूग गिळून बसतात. अशा स्थितीत ओवेसी साहेबांनी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सध्या भारतीय मुस्लिमांचे नेते कोण? या प्रश्नाला इम्तियाज जलील एकच उत्तर देतात - एमआयएमचे नेते असदुद्दिन ओवेसी हेच भारतीय मुस्लिमांचे एकमेव नेते आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इम्रान खान

FATF ची तीस दिवसीय व्हर्च्युअल बैठक बुधवारी (21 ऑक्टोबर) सुरू झाली होती. त्यानंतर शुक्रवारी यामध्ये पाकिस्तानबाबत निर्णय घेण्यात आला. कोरोना साथीमुळे ही बैठक ऑनलाईन झाली होती.

FATF च्या निर्णयामुळे पाकिस्तान फेब्रुवारी 2021 पर्यंत ग्रे लिस्टमध्येच कायम राहणार आहे. FATF च्या सहा अटींची पूर्तता करेपर्यंत पाकिस्तान ग्रे लिस्टमध्येच असेल

यंदाच्या बैठकीत पाकिस्तान कट्टरवाद्यांना होणारी फंडिंग आणि आर्थिक गैरव्यवहार (मनी लाँड्रिंग) रोखण्यात किती यशस्वी ठरला, याचं समीक्षण करण्यात आलं.

गेल्या काही दिवसांपासून ही बैठक आणि त्यासाठी पाकिस्तानने केलेली तयारी याकडे भारतासह इतर अनेक देशांचं लक्ष होतं.

फेब्रुवारी 2020 रोजी झालेल्या FATF च्या बैठकीत पाकिस्तान 27 पैकी फक्त 14 अटी पूर्ण करू शकला होता. बाकीच्या अटींची पूर्तता करण्यासाठी पाकिस्तानला चार महिन्यांची मुदत देण्यात आली होती.

या आधारे पाकिस्तानला ग्रे लिस्ट किंवा ब्लॅक लिस्ट यांपैकी कोणत्या यादीत ठेवण्यात येईल, याचा निर्णय घेण्यात येणार असल्याचं FATF ने म्हटलं होतं.

11 ऑक्टोबर रोजी एशिया पॅसिफिक ग्रुपने (APG) यााबाबत एक अहवाल दिला. त्यांनी पाकिस्तानला राखीव फॉलो-अप लिस्टमध्ये ठेवलं होतं.

पाकिस्तानमधील आर्थिक गैरव्यवहार आणि कट्टरतावाद्यांना रोखण्यासाठी फंडिंग थांबवण्यात अपयशी ठरल्या कारणानेच APG यांनी असा निर्णय घेतला होता.

पाकिस्तानने 27 अटींची पूर्तता करण्याचे प्रयत्न केले होते, त्यांनी टेरर फंडिंग रोखण्यासाठी 15 कायदेही बनवले, असंसुद्धा या अहवालात म्हटलं होतं. पण काही गोष्टींवर बिलकुल कारवाई करण्यात आली नाही. त्यामुळे पाकिस्तानकडून करण्यात आलेल्या उपाययोजनांबाबत FATF समाधानी नव्हती.

तत्पूर्वी, पाकिस्तानने 27 पैकी 21 अटींची पूर्तता शंभर टक्के केली आहे. इतर सहा अटींची पूर्तता करण्यासाठी पाकिस्तान प्रयत्नरशील आहे, असं पाकिस्तानचे परराष्ट्र मंत्री शाह महमूद कुरेशी यांनी म्हटलं होतं.

FATF काय आहे? ही संघटना कशी काम करते?

FATF ही एक आंतरराष्ट्रीय संघटना आहे. याची स्थापना जी-7 देशांच्या पुढाकाराने 1989 मध्ये करण्यात आली. या संस्थेचं मुख्यालय पॅरिसमध्ये आहे.

FATF चा प्रमुख उद्देश जगभरात आर्थिक गैरव्यवहारांशी (मनी लाँड्रिंग) निपटण्यासाठी धोरण बनवणं, हा आहे. वर्ल्ड ट्रेड सेंटरवर झालेल्या हल्ल्यानंतर कट्टरवाद्यांची फंडिंग रोखण्याचा उद्देश...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

फायनान्शियल अॅक्शन टास्क फोर्स म्हणजेच FATF ने कट्टरतावादी कृत्यांना फंडिंग रोखण्यात अपयशी ठरल्याने पाकिस्तानला ग्रे लिस्टमध्येच कायम ठेवण्याचा निर्णय घेतला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इम्रान खान

दुसरीकडे काश्मीरच्या मुद्द्यावरून भारत आणि पाकिस्तानमधील संबंध ताणले गेले आहेत.

भारत सरकारनं जम्मू-काश्मिरची स्वायत्तता रद्द केल्यानंतर पाकिस्ताननं जगभरातल्या प्रत्येक व्यासपीठावर हा मुद्दा उपस्थित केला. पण पाकिस्तानला यात म्हणावं तसं यश मिळालं नाही.

इम्रान खान यांना त्यांचे विरोधक 'यू-टर्न' पंतप्रधान म्हणतात. निवडणुकीत त्यांनी नवीन पाकिस्तान घडवण्याचं आश्वासन दिलं होतं. मात्र प्रत्यक्षात काहीच ठोस काम दिसत नाही.

"काश्मीरचा मुद्दा लक्षात घेतल्यास भारताविरोधात युद्ध होऊ शकतं," असं अल-जझीरा या वाहिनीला दिलेल्या मुलाखतीत इम्रान खान यांनी म्हटलं.

भारत आणि पाकिस्तान या दोन देशांमध्ये युद्ध होऊ शकतं का? दोन्ही अण्वस्त्रधारी देशांमध्ये मोठा संघर्ष उद्भवण्याची शक्यता आहे का? असा प्रश्न इम्रान खान यांना विचारण्यात आला. या प्रश्नाला उत्तर देताना त्यांनी म्हटलं, "होय, दोन्ही देशांमध्ये युद्ध होऊ शकतं."

पाकिस्तानचे चीनशी अगदी जिव्हाळ्याचे संबंध आहेत. पण भारतासोबतचे संबंध तणावाचे आहेत.

या मुलाखतीमध्ये काश्मिरसंबंधी बोलताना इम्रान खान यांनी म्हटलं,"काश्मीरमध्ये गेल्या 6 आठवड्यांपासून 80 लाख मुस्लीम कैदेत आहेत. पाकिस्तानवर दहशतवादाचा आरोप करून भारत जगाचं लक्ष या मुद्द्यावरून विचलित करत आहे. पाकिस्तान स्वत:हून कधीच युद्धाची सुरुवात करणार नाही. याबाबत माझी भूमिका स्पष्ट आहे. मी शांतताप्रिय माणूस आहे. मला युद्ध आवडत नाही. युद्ध कोणत्याच समस्येचं समाधान नाही, असं मला वाटतं."

'आम्हाला दिवाळखोर बनवण्याचे प्रयत्न'

त्यांनी म्हटलं, "दोन अण्वस्त्रधारी देश एकमेकांना भिडले तर काय होईल याची कल्पनाही आपण करू शकत नाही. त्यामुळेच आम्ही संयुक्त राष्ट्राकडे गेलो. जगातल्या सगळ्या प्रमुख व्यासपीठांवर आम्ही हा मुद्दा उपस्थित करत आहोत. आम्हाला यावर राजकीय तोडगा हवा आहे. पण युद्ध झालं तर हे प्रकरण भारतीय उपखंडापुरतं मर्यादित राहणार नाही. संपूर्ण जगावर याचा परिणाम होईल."

"आम्ही भारताशी संवाद साधण्याचा प्रयत्न केला, पण भारतानं आम्हाला फायनान्शियल अॅक्शन टास्क फोर्सच्या काळ्या यादीत टाकण्याचे प्रयत्न केले. पाकिस्तानचा काळ्या यादीत समावेश झाला असता तर आमच्यावर अनेक निर्बंध लागले असते. भारत आम्हाला दिवाळखोर घोषित करण्यासाठी प्रयत्न करत आहे," असा आरोप इम्रान खान यांनी केला.

"भारत सरकारनं स्वत:च्या राज्यघटनेतील कलम 370...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानच्या पंतप्रधानपदाची सूत्रे हाती घेतल्यापासून इम्रान खान यांना अनेक अडचणींचा सामना करावा लागत आहे. आर्थिक आघाडीवर दिवाळखोर देशांच्या यादीत समावेश होण्यापासून पाकिस्तान थोडक्यात बचावला आहे. मात्र अजूनही हे संकट पूर्णपणे दूर झालेलं नाहीये.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इम्रान खान

पाकिस्तान प्रशासित काश्मीरमधील कोटली शहरात एका रॅलीदरम्यान इम्रान खान यांनी म्हटलं, "जगानं काश्मीरच्या लोकांना 1948मध्ये एक वचन दिलं होतं. संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेच्या प्रस्तावानुसार काश्मीरमधल्या लोकांना आपल्या भविष्याचा निर्णय घेण्यासंबंधी अधिकार मिळणार होता."

"काश्मीरच्या लोकांना जे वचन देण्यात आलं होतं, ते पूर्ण करण्यात आलं नाही, याची जगाला आठवण करून द्यावी लागणार आहे. याच सुरक्षा परिषदेनं ईस्ट तिमोर जे मुस्लीम देश इंडोनेशियाचा एक भाग होता, जिथं ख्रिश्चन जास्त होते, तोच अधिकार ईस्ट तिमोरला दिला होता. जनमत चाचणी घेऊन त्यांना लगेच स्वातंत्र्य देण्यात आलं. मी संयुक्त राष्ट्राला आठवण करून देऊ इच्छितो की, त्यांनी पाकिस्तानला दिलेलं वचन पूर्ण केलेलं नाही."

"काश्मिरी लोकांना पाकिस्तानात सहभागी व्हायचं की स्वतंत्र राहायचं, हे ठरवण्याचा अधिकार असेल," असं इम्रान यांनी म्हटलं.

"जेव्हा तुम्हाला हा अधिकार मिळेल आणि जेव्हा काश्मीरचे लोक पाकिस्तानच्या बाजूनं निर्णय घेतील तेव्हा पाकिस्तान तुम्हाला पाकिस्तानचा भाग बनायचंय की स्वतंत्र राहायचं, हे ठरवण्याचा अधिकार देईल. तो तुमचा अधिकार असेल."

ते पुढे म्हणाले, "तुमच्यासोबत फक्त पाकिस्तानच नाही, तर पूर्ण मुस्लीम जग आहे. जर मुस्लीम राजवटी आज काही कारणास्तव तुम्हाला पाठिंबा देत नसतील, तर मी तुम्हाला विश्वास देऊ इच्छितो की, सगळ्या मुस्लीम जगतातील जनता स्वतंत्र काश्मीरच्या लोकांसोबत आहे."

त्यांनी म्हटलं, "जे लोक मुस्लीम नाही, पण ज्यांना न्याय पसंत आहे, अशी माणसंही म्हणतात की संयुक्त राष्ट्रानं वचन दिल्याप्रमाणे काश्मीरच्या लोकांना अधिकार द्यायला पाहिजे. तुमच्यावर जे अन्याय झालेत आणि होत आहेत आणि त्यामुळे तुम्हाला किती त्रास होत असेल, याची कल्पना आम्हा सगळ्यांना आहे. मी सगळ्या व्यासपीठांवर तुमचा आवाज बुलंद करेल आणि करतही आहे. जोपर्यंत कश्मीर स्वतंत्र होत नाही, तोपर्यंत मी तुमचा आवाज बुलंद करेल."

भारताचा उल्लेख करत त्यांनी म्हटलं, "आमची सत्ता आली तेव्हा आम्ही त्यांना मैत्रीचा संदेश देण्याचा पूर्ण प्रयत्न केला. काश्मीरचा प्रश्न अत्याचारानं सोडवला जाऊ शकत नाही, असं आम्ही त्यांना समजावलं. जगातील कोणतीही शक्तिशाली सैन्य एका समुहाविरुद्ध जिंकू शकत नाही. जोपर्यंत पूर्ण समाज एकत्र आहे, तोपर्यंत मोठ्यातलं मोठं सैन्य अयशस्वी ठरेल."

इतिहासाचा उल्लेख करत त्यांनी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"संयुक्त राष्ट्रानं दिलेल्या वचनानुसार, जेव्हा काश्मीरच्या लोकांना त्यांचा अधिकार मिळेल, तेव्हा पाकिस्तानचा भाग बनून राहायचं की स्वतंत्र राहायचं, याबाबतचं स्वातंत्र्य पाकिस्तान सरकार काश्मिरी लोकांना देईल," असा विश्वास पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान यांनी काश्मीरच्या लोकांना दिला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इम्रान खान

या रकमेचा वापर अमेरिका इतर आवश्यक कामांसाठी करेल, असं अमेरिकेच्या संरक्षण विभागाचे प्रवक्ते लेफ्टनंट कर्नल कोनी फॉकनर यांनी सांगितलं.

पाकिस्तानने आपल्या मदतीचा गैरवापर केल्याचा आरोप राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी केला होता. पाकिस्तान गेल्या 17 वर्षांपासून अफगाणिस्तानात युद्ध छेडणाऱ्या कट्टरवादी गटांना आश्रय देतोय, असा आरोप ट्रंप प्रशासनाने सातत्याने केला आहे.

अमेरिकेच्या अधिकाऱ्यांच्या मते जर पाकिस्तानने आपली भूमिका बदलली तर अमेरिका त्यांना पुन्हा पाठिंबा देऊ शकतो.

अमेरिकेचे परराष्ट्र मंत्री माईक पाँपेओ यांच्या नियोजित पाकिस्तान भेटीच्या आधी या घडामोडी घडल्या आहेत.

तत्पूर्वी, अमेरिकेने सुरक्षेच्या क्षेत्रात गुंतवणूक कमी करणार असल्याचं जानेवारीमध्ये जाहीर केलं होतं. या निर्णयाला अमेरिकेच्या संसदेची मंजुरी अद्याप मिळालेली नाही.

अमेरिकेच्या या निर्णयाने नवनिर्वाचित पंतप्रधान इम्रान खान यांच्या अडचणी वाढणार आहेत. इम्रान खान यांनी गेल्याच महिन्यात पाकिस्तानची सूत्र हाती घेतली आहेत आणि आर्थिक आघाडीवर त्यांना झुंजावं लागत आहे.

पाकिस्तानची परकीय चलनाच्या गंगाजळीत सातत्याने घट होत आहे. मे 2017 मध्ये पाकिस्तानची परकीय गंगाजळी 16.4 कोटी डॉलर होती. ती आता 10 कोटी डॉलरपेक्षा कमी झाली आहे. परकीय गंगाजळीत गुंतवणूक कमी झाल्याने संकट आणखी गहिरं झालं आहे.

ट्रंप यांचा झटका

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी या वर्षाच्या अगदी पहिल्याच दिवशी केलेल्या एका ट्वीटमध्ये पाकिस्तानवर खोटं बोलण्याचा आणि कट्टरवाद्यांना थारा दिल्याचा आरोप लावला होता. ट्रंप म्हणाले की कोट्यवधी रुपयांची मदत देऊनसुद्धा पाकिस्तान कट्टरवाद्यांना आसरा देत आहे.

ते म्हणाले होते, "अमेरिकेने पाकिस्तानला गेल्या 15 वर्षांत 33 कोटी डॉलर पेक्षा जास्त मदत केली आहे. त्या बदल्यात छळ आणि खोटेपणा याशिवाय पाकिस्तानने काहीही दिलेलं नाही. त्यांना असं वाटतं की अमेरिकेचे नेते मूर्ख आहे. आम्ही अफगाणिस्तानच्या ज्या अतिरेक्यांना शोधतो आहे, त्यांना पाकिस्तानने आसरा दिला आहे."

लेफ्टनंट कोनी फॉकनर म्हणाले, "अमेरिकेच्या दक्षिण आशियासाठीच्या लष्करी धोरणात पाकिस्तानने सहकार्य न केल्याबद्दल त्यांना उरलेली 30 कोटी डॉलरची मदत रद्द करण्यात आली आहे."

पाकिस्तान कुणाला आश्रय देतंय?

हकानी नेटवर्क ही संस्था अफगाणिस्तानमध्ये कट्टरवादी कारवाया करण्यात...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अमेरिकेच्या लष्कराने पाकिस्तानला दिली जाणारी प्रस्तावित 2100 कोटी रुपयांची मदत रद्द केली आहे. कट्टरवादी गटांवर पाकिस्तान कारवाई करण्यात अपयशी ठरल्याचं कारण देत ही मदत रद्द केल्याचं अमेरिकेच्या लष्कराने स्पष्ट केलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इम्रान खान आणि डोनाल्ड ट्रंप व्हाईट हाऊसमध्ये पत्रकारांशी बोलताना

भारताने ही प्रतिक्रिया दिल्यानंतर इम्रान खान यांनी आश्चर्य व्यक्त केलं आहे. त्यांनी ट्वीट केलं आहे की "भारताने अमेरिकेची मध्यस्थी नाकारणं हे धक्कादायक आहे. गेल्या 70 वर्षांपासून हा गुंता सुटत नाहीये. काश्मीरच्या जनतेच्या अनेक पिढ्यांना याची झळ सोसावी लागली आहे. हा प्रश्न सुटणं महत्त्वाचं आहे."

अमेरिका दौऱ्यावर असलेले पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान यांची सोमवारी व्हाईट हाऊसमध्ये भेट घेतली. त्यानंतर दोघांची संयुक्त पत्रकार परिषद पार पडली. यावेळी ट्रंप म्हणाले, "दोन आठवड्यांपूर्वीच नरेंद्र मोदींशी माझी चर्चा झाली. त्यांनी मला विचारलं होतं की 'तुम्ही मध्यस्थ होणार का?' मी विचारलं, 'कुठे?' तर ते म्हणाले, 'काश्मीर प्रश्नी'."

"मी म्हणालो, जर माझी काही मदत होणार असेल तर मला नक्कीच आनंद होईल," असं ट्रंप यावेळी पत्रकारांना सांगत होते.

मात्र, त्यांच्या या पत्रकार परिषदेच्या काही वेळानंतरच भारताच्या परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते रवीश कुमार यांनी सोमवारी मध्यरात्री ट्वीट करून स्पष्ट केलं की पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी कधीही भारत आणि पाकिस्तान यांच्यात मध्यस्थी करण्याची विनंती अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षांना केली नाही.

"भारताची ही ठाम भूमिका आहे की भारत आणि पाकिस्तानमधल्या सर्व प्रलंबित विषयांवर फक्त द्विपक्षीय चर्चाच होईल. सीमेपार दहशतवाद संपवल्याशिवाय या चर्चांना सुरुवात होणार नाही. दोन्ही देशांमधल्या सर्व विषयांवर तोडगा काढण्यासाठीच्या आवश्यक तरतुदी याआधीच शिमला करार आणि लाहोर करारात नमूद आहेत," असंही ते म्हणाले.

मात्र यामुळे भारत, पाकिस्तान आणि अमेरिका अशा तिन्ही देशात चर्चांना उधाण आलं आहे.

इम्रान खान यांच्याकडून स्वागत

ट्रंप हे बोलले तेव्हा पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान बाजूलाच बसले होते. ट्रंप यांनी विचारल्यावर त्यांनीच सांगितलं की काश्मीरचा वाद जवळजवळ 70 वर्षांपासून आहे.

मात्र काश्मीर मुद्द्यावर मध्यस्थी करण्याच्या डोनाल्ड ट्रंप यांच्या प्रस्तावाचं त्यांनी स्वागत केलंय.

पंतप्रधान मोदी आणि डोनाल्ड ट्रंप

इम्रान खान म्हणाले, "अमेरिका जगातील सर्वांत शक्तिशाली देश आहे. त्यामुळे तो आशियात शांतता प्रस्थापित करण्यात महत्त्वाची भूमिका बाजावू शकतो. काश्मीरच्या प्रश्नामुळे एक अब्जाहून अधिक लोक त्रस्त आहेत. डोनाल्ड ट्रंप दोन्ही देशांमध्ये समन्वय...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

काश्मीरप्रश्नी मध्यस्थी करण्याची विनंती भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी आपल्याला केली होती. जर हा प्रश्न सोडवण्यात मदत होईल तर मला नक्कीच मध्यस्थी करायला आवडेल, असं अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप म्हणाले आहेत. भारताच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने मात्र ट्रंप यांचा दावा फेटाळला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इम्रान खान आणि नरेंद्र मोदी

पाकिस्तानचं नाव न घेता मोदी वैश्विक शांतता आणि कट्टरतावाद यावर बोलले. भारताने विकासाच्या क्षेत्रात कशी वाटचाल केली आहे याचं वर्णन त्यांनी जगासमोर केलं. दुसरीकडे इम्रान यांनी संयुक्त राष्ट्रांसारख्या व्यासपीठावर भारताला कोंडीत पकडण्याचा प्रयत्न केला.

इम्रान यांनी आंतरराष्ट्रीय पटलावर काश्मीरचा मुद्दा मांडला. दोन्ही देशांदरम्यान युद्ध झालं तर दोन्ही देशांचं तसंच आंतरराष्ट्रीय पातळीवरही किती नुकसान होईल, हे त्यांनी सांगितलं.

मोदी पाकिस्तानचं नाव न घेता आंतरराष्ट्रीय मुद्दे आणि देशाच्या प्रगतीबद्दल का बोलले?

इम्रान यांनी याच्या बरोबर उलट कृती केली. त्यांनी देशाचे मुद्दे न मांडता थेट काश्मीरच्या विषयाला हात घातला. त्यांनी काश्मीरवर का लक्ष केंद्रित केलं?

दोन्ही देशांच्या भाषणाचा सूर समजून घेण्यासाठी अमेरिकास्थित डेलावेयर विद्यापीठाचे प्राध्यापक मुक्तदर खान आणि अमेरिकेत भारताचे राजदूत म्हणून काम पाहिलेल्या नवतेज सरना तसंच पाकिस्तानचे ज्येष्ठ पत्रकार हारुन रशीद यांच्याशी आम्ही बातचीत केली. या तीन विश्लेषकांना या घडामोडीबद्दल काय वाटतं?

मोदींच्या भाषणावर मुक्तदर खान यांचं मत

मोदींनी तीन ते चार विषयांवर महत्वपूर्ण मत मांडलं. भारत ही जगातली सगळ्यात मोठा लोकशाही प्रणाली असणारा देश आहे याची त्यांनी जगाला आठवण करून दिली. नुकत्याच झालेल्या निवडणुकांमध्ये मोदी आणि त्यांच्या सरकारने प्रचंड बहुमत मिळवलं होतं. मात्र प्रचंड मताधिक्याने निवडून आलेला नेता असल्याची जाणीव त्यांना जागतिक नेत्यांना करून दिली.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी

गरिबी कशी हटवायची आणि जलवायू परिवर्तन या विषयांसंदर्भात भारताने केलेलं काम जगासाठी प्रेरणादायी आणि अनुकरणीय आहे हे मोदींनी ठसवलं.

काश्मीरच्या मुद्यावर आंतरराष्ट्रीय व्यासपीठांवर जी चर्चा होते आहे त्याबद्दल मोदी काहीच बोलले नाहीत. काश्मीरमध्ये 370 कलम हटवण्यात आल्यानंतर जे प्रतिबंध लागू करण्यात आले आहेत त्याबद्दल ते काहीच बोलले नाहीत.

मानवाधिकार उल्लंघनासंदर्भात भारतावर अनेक आरोप होत आहेत, त्याविषयीही ते काहीच बोलले नाहीत.

वैश्विक शांतता, बंधुभाव, कट्टरतावादाविरुद्ध लढण्यासाठी जगातल्या देशांनी एकत्र यायला हवं असं आवाहन त्यांनी केलं. मात्र त्यांच्याच पक्षाशी निगडीत काही लोक अल्पसंख्याकांना ज्या पद्धतीने वागणूक देत आहेत त्याबद्दल त्यांनी एकही शब्द काढला नाही....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान यांनी संयुक्त राष्ट्र संघटनेच्या महासभेच्या 74व्या अधिवेशनाला संबोधित केलं. हे दोघं काय बोलणार याकडे जगभरातले नेते, आंतरराष्ट्रीय विषयांचे जाणकार यांचं लक्ष लागलं होतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इम्रान खान म्हणाले, "पाकिस्तानात सत्तेत आल्यानंतर भारताशी संबंध सुधारण्यासाठी हात पुढे केला, मात्र भारताकडून कुठलाच सकारात्मक प्रतिसाद मिळाला नाही."

"भारतात निवडणुका होणार होत्या. त्यामुळं मोदी सरकारची भूमिका समजू शकत होतो. मात्र, निवडणुकांच्या प्रचारादरम्यान आणि पुन्हा सत्तेत आल्यानंतरही नरेंद्र मोदी यांनी शांततेसाठी पाकिस्तानच्या सर्व प्रयत्नांना नकार दिला."

इम्रान खान म्हणाले, "भारतानं काश्मीरचा विशेष राज्याचा दर्जा काढला आणि 80 लाख लोकांवर सर्व बाजूंनी बंदी आणली, तेव्हा लक्षात आलं की, यामागे मोदी सरकारचा खास अजेंडा आहे."

भारतानं शिमला करार आणि त्यांच्यात राज्यघटनेविरोधात पाऊल उचललं आहे, असंही इम्रान खान म्हणाले.

'काश्मीरमध्ये रक्तपात होईल'

काश्मीरमधील बंदी हटेल तेव्हा तिथं रक्तपात होण्याची शक्यता आहे. 80 लाख काश्मिरी लोक जनावरांसारखं आयुष्य जगत आहेत, असं इम्रान खान म्हणाले..

"काश्मीरमध्ये होणाऱ्या अतिरेकावर जग गप्प आहे, कारण भारत एक मोठी बाजारपेठ आहे." असा आरोप इम्रान खान यांनी केला.

भारतातल्या हिंसेत काश्मिरी युवक सहभागी होतील आणि भारताकडून पाकिस्तानला जबाबदार ठरवले जाईल, अशीही शंका आहे, असं इम्रान खान म्हणाले.

इम्रान खान म्हणाले, "जर भारत आणि पाकिस्तानमध्ये युद्ध झालं, तर एक लहान देश असल्या कारणानं अण्वस्त्राच्या वापराशिवाय पाकिस्तानकडे कोणताच पर्याय शिल्लक नसेल."

संयुक्त राष्ट्राच्या महासभेतून इम्रान खान यांनी जगाला इशारा दिलाय की, जर असं झालं, तर त्याचा परिणाम केवळ भारत-पाकिस्तानपर्यंत मर्यादित राहणार नाही.

संयुक्त राष्ट्राला आपल्या जबाबदारीची आठवण करून देत इम्रान खान म्हणाले, भारत आणि पाकिस्तान आज अशा ठिकाणी आहे, जिथं 1939 साली युरोप होतं.

"1939 साली युरोपने हिटलरचं लांगूलचालन केलं. परिणामी जगाला दुसऱ्या महायुद्धाला सामोरं जावं लागलं. काश्मीरमध्ये सध्या हीच स्थिती आहे आणि जगानं यात हस्तक्षेप करायला हवा." असं इम्रान खान म्हणाले.

50 मिनिटांचं लांबलचक भाषण

इम्रान खान म्हणाले, "भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी ज्या राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे आजीवन सदस्य आहेत, ती संघटना हिटलर आणि मुसोलिनीला आपलं आदर्श मानते. संघाच्या विचारांनीच महात्मा गांधीजींची हत्या केली."

संयुक्त राष्ट्राने आपली जबाबदारी पार पाडायला हवी आणि काश्मीर प्रकरणी आपल्या प्रस्तावांना लागू केलं पाहिजे, असंही इम्रान खान...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान यांनी संयुक्त राष्ट्राच्या महासभेत केलेल्या भाषणात काश्मीरचा उल्लेख केला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इम्रान खान यांच्या भाषणाची क्लिप सध्या सोशल मीडियावर व्हायरल होत आहे. पाकिस्तानमधील विरोधी पक्ष PML-N चे नेते ख्वाजा आसिफ यांनी संसदेत म्हटलं, "इम्रान खान यांनी ओसामा बिन लादेनचा उल्लेख शहीद असा केला. ओसामा आमच्या देशात कट्टरवाद घेऊन आला. तो कट्टरवादी होता आणि तुम्ही त्याला शहीद म्हणता?"

ख्वाजा यांनी म्हटलं, "ओसामा एक दहशतवादी होता. त्यानं आपल्या देशाला बरबाद केलं आणि तुम्ही त्याला शहीद म्हणत आहात? ज्यापद्धतीनं मी इम्रान खान यांचं म्हणणं ऐकलं आहे, त्याच पद्धतीनं तुम्ही माझं आणि बिलावल भुट्टोंचं म्हणणं ऐकण्याची क्षमता ठेवायला हवी. आपल्यावरील टीका  ऐकण्यासाठी निधडी छाती पाहिजे. पाकिस्तानच्या संसेदत सगळ्यांत कमी वेळ देणारे पंतप्रधान इम्रान खान आहेत. ते फक्त त्यांचं म्हणणं तेवढं मांडतात. इतरांना मात्र बोलू देत नाहीत."

पंतप्रधानांच्या या वक्तव्यावर वाद सुरू झाल्यानंतर त्यांचे विशेष सचिव डॉ. शाहबाज गिल यांनी ट्वीट करत म्हटलं, "अतिशय अयोग्य पद्धतीनं पंतप्रधानांच्या वक्तव्याला वादग्रस्त ठरवलं जात आहे. पंतप्रधान इम्रान खान हे कट्टरवादाविरोधात आहेत. त्यांनी दोनदा आपल्या भाषणात ओसामा किल्ड (ओसामाला ठार केल्याचा) असा उल्लेख केला आहे."

गुरुवारी इम्रान खान यांनी संसदेतल्या भाषणात म्हटलं होतं, "आम्ही दहशतवादाविरोधातल्या युद्धात अमेरिकेला पाठिंबा दिल्यानंतर अपमान अनुभवला आहे. अमेरिका अफगाणिस्तानात अयशस्वी झाल्यानंतर आम्हाला दोष देण्यात आला. अमेरिकेनं एबोटाबादमध्ये येऊन ओसामाचा खात्मा केला, त्याला शहीद केलं. त्यानंतर जगभरात आमची काय स्थिती झाली, प्रत्येक देश आमचा तिरस्कार करायला लागला आहे."

इम्रान खान यांचं वक्तव्य हिंसक कट्टरवादाच्या पाठिंब्यासाठी आहे, असं पाकिस्तानातील विरोधी पक्ष पाकिस्तान पीपल्स पार्टीचे नेते बिलावल भुट्टो यांनी म्हटलं आहे.

पाकिस्तानमधले खासदार मुस्तफा नवाझ खोखर पाकिस्तान पीपल्स पार्टीचे प्रवक्ते आहेत.

त्यांनी म्हटलंय, "इम्रान खान यांच्या वक्तव्यामुळे मला दु:ख झालं आहे. कुणाच्या हातांमध्ये हा देश सोपावला आहे, असा प्रश्न मनात येतोय. त्यांच्या वक्तव्यातून असं वाटतं की ते स्वत:च देशाच्या सुरक्षेसाठी धोका बनले आहेत."

मुस्तफा यांनी म्हटलं, "आज ते ओसामाला शहीद म्हणत आहेत. पण, जे अल्-कायद्याच्या हल्ल्यात शहीद झालेत, त्यांना आम्ही काय उत्तर द्यावं? आमच्या तरुण पीढीला आम्ही काय सांगावं की ओसामानं जो...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान यांनी नॅशनल असेंब्लीमध्ये गुरुवारी (25 जून) ओसामा बिन लादेनचा उल्लेख शहीद म्हणून केला होता. त्यानंतर त्यांच्यावर बरीच टीका करण्यात आली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इम्रान खान यांनी सरकारी उधळपट्टी आणि दिखाऊपणा यावर सातत्याने टीका केली आहे. सत्ता स्वीकारल्यानंतर त्यांनी आता या उधळपट्टीस चाप लावण्याच्या दिशेने प्रयत्न सुरू केले आहेत.

वृत्तसंस्था पीटीआयनं माहिती मंत्री फवाद चौधरी यांच्या हवाल्याने याबद्दलचं वृत्त दिलं आहे.

"राष्ट्रपती, पंतप्रधान यांच्यासह सर्व अधिकारी, मुख्य न्यायाधीश, सिनेटचे सभापती, नॅशनल असेंब्लीचे सभापती, मुख्यमंत्री क्लब किंवा बिझनेस क्लासने प्रवास करतील," असं त्यांनी म्हटलं आहे.

पाकिस्तानची अर्थव्यवस्था सध्या कठीण प्रसंगातून जात आहे, शिवाय देशावर कर्जाचं ओझं वाढत आहे.

देशाची आर्थिक स्थिती सुधारणे हे पाकिस्तानातल्या नवीन सरकार समोरचं सर्वांत मोठं आव्हान आहे.

पाकिस्तानातील सर्वसाधारण निवडणुकांचा निकाल लागल्यानंतर इम्रान खान यांनी देशाला उद्देशून केलेल्या पहिल्या भाषणातच सरकारी खर्चात कपात करण्याचं मनोदय जाहीर केला होता.

ते म्हणाले होते, "सरकारमध्ये साधेपणा होता. इथं निवडलेले नेते स्वतःवरच खर्च करतात. टॅक्स देणाऱ्या जनतेचा पैसा निर्दयीपणे उडवला जातो. मी देशाच्या कराच्या पैशाचं संरक्षण करीन."

माहिती मंत्री चौधरी म्हणाले, "पाकिस्तानच्या लष्करप्रमुखांना यापूर्वीही फर्स्ट क्लासने प्रवास करायला परवानगी नव्हती. ते नेहमीच बिझनेस क्लासने प्रवास करतात."

पाकिस्तानच्या कॅबिनेटने पंतप्रधान, राष्ट्रपती आणि इतर अधिकारी यांचा निधी संदर्भातील विशेषाधिकारालाही चाप लावला आहे.

चौधरी यांनी दावा केला आहे की पाकिस्तानचे माजी पंतप्रधान नवाज शरीफ यांनी विशेषाधिकारात 51 अब्ज रुपये खर्च केले आहेत.

निवडणूक जिंकल्यानंतर इम्रान खान यांनी लहान घरात राहण्याचा आणि पाकिस्तानाची आर्थिक परिस्थिती लक्षात घेत सरकारची कामगिरी सुधारण्याचं आश्वासन दिलं होतं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान यांनी पदभार स्वीकारल्यानंतर सरकारी खर्चात कपात करायला सुरुवात केली आहे. देशांतर्गत आणि परदेशात प्रवास करताना खास विमानाचा वापर न करण्याचा निर्णय त्यांनी घेतला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इम्रान ताहीर

बॉल थांबून वळला आणि बेअरस्टोच्या बॅटची कड घेऊन कीपरच्या ग्लोव्ह्जमध्ये विसावला. बॉल कीपरने टिपला हे बघताच ताहीरने हात फैलावले, विधात्याचे आभार मानले आणि तो धावत सुटला. आणि नेहमीप्रमाणे जगभरातल्या चाहत्यांना ताहीरचं अतरंगी असं विकेटचं सेलिब्रेशन अनुभवायला मिळालं.

इम्रान ताहिरचं विकेटनंतरचं सेलिब्रेशन अनोखं असतं.

विकेट मिळाल्याच्या आनंदात ताहीर मैदानाच्या कुठल्याही टोकाला धावत सुटतो. शोऑफ पेक्षा आनंदातिरेकात तो बेभान होतो. ताहीरचं वय आहे ४० पण एखाद्या शाळकरी मुलाच्या उत्साहाने तो आजही प्रत्येक विकेट साजरी करतो.

धावणं म्हणजं एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी जाणं. कदाचित धावणं ताहीरच्या आयुष्याचं प्रतीक आहे.

जन्म लाहोर अर्थात पाकिस्तानचा. लहानाचा मोठाही तिथेच झाला. क्रिकेटच्या शोधात आठ वर्षं इंग्लंड. आणि मग प्रेमाच्या पूर्ततेसाठी दक्षिण आफ्रिका. ताहीरच्या मैदानावरच्या यशाइतकंच तीन विभिन्न देशांची संस्कृती आपलीशी करण्याचं कौशल्य अचंबित करणारं.

ताहीरने क्रिकेटची धुळाक्षरं पाकिस्तानातच गिरवली. मोठं कुटुंब होतं आणि परिस्थिती बेतास बेत अशी. स्विंग ऑफ सुलतान असं पाकिस्तानच्या फास्ट बॉलर्सना म्हटलं जातं. पण ताहीरला फिरकीची जादू जवळची वाटली. प्रतिभाशाली खेळाडूंची खाण असं पाकिस्तानला म्हटलं जातं.

एकापेक्षा एक सरस खेळाडू तिथे जन्माला येतात. अनेकजण नैसर्गिक प्रतिभेला मेहनतीची जोड देऊन कर्तृत्ववान होतात. वयोगट स्पर्धांमध्ये ताहीर स्वत:ला सिद्ध करू पाहत होता.

इम्रानचे चाहते जगभरात पसरले आहेत.

१९९८ साली U19 वर्ल्डकपच्या निमित्ताने ताहीर पाकिस्तानच्या संघाचा भाग म्हणून ताहीर दक्षिण आफ्रिकेत गेला. मॅच सुरू असताना त्याने स्टेडियममध्ये तिला पाहिलं. तिनेही त्याला पाहिलं. दुसऱ्या दिवशी विमानतळावर भेट झाली. तेव्हा मोबाईलचा जमाना नव्हता परंतु इमेल होते. इमेल आयडींची देवाणघेवाण झाली.

प्रेमांकुर डिजिटल माध्यमातून विहरू लागले. ताहीर पाकिस्तानात परतला. पाकिस्तान संघात स्थान मिळवणं इतकं सोपं नाही हे त्याच्या लक्षात आलं. घरातला मोठा या नात्याने कमावण्याची जबाबदारी होती. जगण्यासाठी पैसा आणि आवडीसाठी क्रिकेट यासाठी त्याने इंग्लंड गाठलं.

फॅक्टरीमध्ये बारा तास काम केलं. स्वत:चं जेवण स्वत: तयार करू लागला. हळूहळू त्याच्या फिरकीची किमया इंग्लंडमध्ये काऊंटी क्रिकेटमध्ये दिसू लागली. दूरवरच्या आफ्रिकेत प्रेमाच्या आणाभाका...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

वर्ल्ड कपचा तो केवळ दुसराच बॉल होता. नव्या वर्ल्ड कपची नवलाई मनात ताजी होती. ओव्हलच्या मैदानावरचे प्रेक्षक आपापली जागा पटकावून सज्ज होत होते. निरभ्र आकाशाच्या पार्श्वभूमीवर दक्षिण आफ्रिकेच्या इम्रान ताहीरने इंग्लंडचा धडाकेबाज बॅट्समन जॉनी बेअरस्टोला अक्षरक्ष: चकवला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इम्रान, मोदी

पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान यांनी पाकिस्तानी नागरिकांना उद्देशून भाषण केलं, तेव्हा त्यांनी हे आवाहन केलंय. 27 सप्टेंबरला इम्रान खान हे संयुक्त राष्ट्राच्या सुरक्षा परिषदेत भाषण करणार आहेत. तोपर्यंत काश्मीरमधील खरी परिस्थिती जगापुढे मांडायची आहे, असं इम्रान खान यावेळी म्हणाले.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

त्यांच्या भाषणातील महत्त्वाचे मुद्दे खालीलप्रमाणे -

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"काश्मीरचे लोक आपल्याकडं आशेनं पाहतायत. आपण त्यांच्या बाजूनं उभे राहत नाही, तोपर्यंत त्यांना विश्वास मिळणार नाही. त्यामुळं 27 सप्टेंबरपर्यंत प्रत्येकानं अर्धा तास सर्वकाही थांबवून घराबाहेर पडा."


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इयन ग्रीन यांनी वेगवेगळ्या शेतात चड्ड्या पुरल्या.

एल्गीन शहराच्या उत्तरेस असणाऱ्या कॉर्स्की फार्म्सचे मालक इयन ग्रीन यांनी त्यांच्या 2800 एकराच्या शेतीत वेगवेगळ्या ठिकाणी चड्ड्या पुरल्या आहेत.

त्यांची अशी थेअरी आहे की, कापडाचं जितकं जास्त विघटन होईल तितकी मातीची गुणवत्ता चांगली.

क्वालिटी मीट स्कॉटलंड (QMS) आणि अॅग्रीकल्चर अँड हॉर्टिकल्चर डेव्हलपमेंट बोर्ड (AHDB) यांच्या सहकार्यानं या चाचण्या केल्या गेल्या.

''मातीत असणारे जिवाणू या सुती कापडावर तुटून पडतात, त्यामुळे त्याचं जितकं जास्त विघटन होईल तितकं चांगलं,'' असा विचार 'सॉईल माय अँडीज' या टेस्टमागे होता, असं इयन ग्रीन सांगतात.

''आम्ही वेगवेगळ्या शेतांमध्ये या चड्ड्या पुरल्या. काही ठिकाणची माती चांगली होती, काही ठिकाणची नाही,'' असंही ते म्हणाले.

पुरलेल्या चड्ड्यांचं काय झालं हे पाहण्यासाठी स्पे नदीच्या उगमाजवळ असलेल्या इयन ग्रीन यांच्या शेतात अनेक अधिकारी आणि इतर शेतकरी जमले होते.

'आश्चर्याची गोष्ट'

ग्रीन म्हणाले, ''अनेक शेतकरी आश्चर्यचकित झाले होते, आता ते ही हा प्रयोग करुन पाहात आहेत.''

''या प्रयोगाचे निकाल पाहण्यासारखे होते. इथल्या जमिनीत आर्द्रता खूप आहे, ऑक्सिजनची कमतरता आहे, साहजिकच या चड्ड्यांवर काहीच परिणाम झाला नाही'' असं ग्रीन म्हणाले.

''पण आम्ही आमच्या शेतांत खूप पीक घेतो, इथे चड्ड्या पुरताना आम्ही त्यावर भरपूर चिखल लावला होता आणि त्यांचं पूर्ण विघटन झालं होतं.''

''ह्या चड्ड्या सुती आहेत हे महत्त्वाचं आहे,'' असंही त्यांनी सांगितलं.

संपूर्ण स्कॉटलंडमधले शेतकरी या चाचणीच्या मदतीनं मातीची गुणवत्ता आणि इतर बाबी तपासून पाहतील, अशी आशा QMSच्या प्रवक्त्यांनी व्यक्त केली.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

स्कॉटलंडच्या मरी काउंटीमधला एक शेतकरी सुती अंतर्वस्त्रं मातीत पुरून त्याच्या शेतातल्या मातीची उत्पादकता तपासतो.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इरफान आणि युसुफ पठाण सय्यद मुश्ताक अली ट्रॉफीसह

इंडियन प्रीमिअर लीग या स्पर्धेचं स्वरुप ग्लोबल असलं तरी ही स्पर्धा स्थानिक आहे. मात्र आयपीएलच्या छायेत होणारी एक स्पर्धा खऱ्या अर्थाने भारतव्यापी असते. आयपीएलमध्ये चमकणारे अनेक खेळाडू पहिल्यांदा या स्पर्धेच्या व्यासपीठावर छाप उमटवतात. आयपीएलसारखा जनाधार नसला तरी ट्वेन्टी-20 फॉरमॅटकरता नवनवीन खेळाडू समोर आणणाऱ्या या स्पर्धेचा घेतलेला आढावा.

स्पर्धेचं स्वरुप कसं असतं?

बीसीसीआयने 2006-07 मध्ये या स्पर्धेची सुरुवात केली. त्यावेळी 27 रणजी संघ 5 गटात विभागण्यात आले होते.  गटवार अव्वल आणि दुसऱ्या क्रमांकावरील संघ बाद फेरीत जातात.

2012-13 मध्ये नॉकआऊट फेरीचं रुपांतर सुपरलीग फेरीत करण्यात आलं. 2015-16 मध्ये सर्व संघांना चार गटांमध्ये विभागण्यात आलं. 2016-17 हंगामात एकत्रित संयुक्त झोन तयार करण्यात आलं.

सय्यद मुश्ताक अली स्पर्धेदरम्यानचं दृश्य

2018-19 हंगामात नव्या संघांची भर पडली. झोनल सिस्टम रद्द करण्यात आली. सर्व संघ पाच गटांमध्ये विभागण्यात आले. गटवार अव्वल आणि दुसऱ्या क्रमांकाचे संघ सुपर लीग स्टेजसाठी पात्र ठरतील. सुपर लीगचे गटाच्या विजेत्यांमध्ये अंतिम मुकाबला होतो.

किती संघ सहभागी होतात?

देशभरातले तब्बल 38 संघ या स्पर्धेत सहभागी होतात. देशाच्या कानाकोपऱ्यात मॅचेस होतात.

संघांची आणि मॅचेसची संख्या प्रचंड असल्याने सगळ्याच मॅचचं थेट प्रक्षेपण शक्य नसतं. मात्र नॉकआऊट राऊंडच्या मॅचेस टीव्हीवर पाहायला मिळतात.

सय्यद मुश्ताक अली स्पर्धेदरम्यान

गेल्या वर्षी नोव्हेंबर-डिसेंबर ही स्पर्धा झाली होती. आंतरराष्ट्रीय वेळापत्रक, देशांतर्गत बाकी स्पर्धा, हवामान, मैदानांची उपलब्धता हे सगळं लक्षात घेऊन स्पर्धेचं नियोजन केलं जातं. साधारण महिनाभर ही स्पर्धा चालते.

सय्यद मुश्ताक अली कोण आहेत?

सय्यद मुश्ताक अली हे भारताचे माजी क्रिकेटपटू. 11 टेस्टमध्ये त्यांनी भारताचं प्रतिनिधित्व केलं. अल्प कारकीर्दीतही त्यांनी 612 रन्स करताना 2 शतकं 3 अर्धशतकं झळकावली.

विदेशी भूमीवर कसोटीत शतक झळकावणारे ते पहिले भारतीय फलंदाज ठरले. त्यांनी 1936 मध्ये इंग्लंडविरुद्ध ओल्ड ट्रॅफर्ड इथं 112 रन्सची खेळी केली होती.

फर्स्ट क्लास क्रिकेटचा त्यांच्याकडे दांडगा अनुभव होता. दहाहून अधिक संघांचं प्रतिनिधित्व करताना त्यांनी 226 मॅचमध्ये 13,213 रन्स केलया. यामध्ये 30 शतकं आणि 63 अर्धशतकांचा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

देशातल्या सगळ्यात मोठ्या ट्वेन्टी-20 स्पर्धेविषयी तुम्हाला माहितेय का?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इरफान खानच्या पब्लिक रिलेशन टीमने प्रसिद्धीपत्रकाद्वारे ही बातमी कळवली आहे.

"2018 साली इरफान खान यांना एका दुर्मिळ कॅन्सरचं निदान झालं होतं. तेव्हापासून ते या आजाराशी झुंजत होते. त्यांच्या सानिध्यात जे पण आले त्यांना देखील इरफान यांच्या लढ्यातून प्रेरणा मिळाली होती. अतिशय दुःखद अंतःकरणाने ही बातमी आम्ही तुम्हाला सांगत आहोत," असं या प्रसिद्धीपत्रकात म्हटलं आहे.

पाहा त्यांचा जीवनप्रवास

त्यांना व्हर्सोव्ह्यातील कब्रस्तानात दुपारी तीन वाजता दफन करण्यात आलं. यावेळी त्यांच्या घरचे काही निवडक लोक आणि मित्रमंडळी उपस्थित होते, असंही पुढे सांगण्यात आलं.

इरफान खान यांनी हासील, मकबूल, पानसिंह तोमर, द लंच बॉक्स, सलाम बाँबे, हैदर, हिंदी मीडियम अशा अनेक दर्जेदार हिंदी काम केलं होतं. फेब्रुवारीत आलेला अंग्रेजी मीडियम हा त्यांचा अखेरचा प्रदर्शित सिनेमा ठरला.

ऑस्कर विजेत्या स्लमडॉग मिलिनेयर या सिनेमात त्यांनी मुंबईच्या एका पोलिसाची भूमिका साकारली होती.

एवढंच नव्हे तर लाईफ ऑफ पाय, ज्युरासिक वर्ल्ड आणि स्लमडॉग करोडपती या हॉलिवुडपटांमध्येही त्यांनी काम केलं होतं.

इरफान खान यांच्या अभिनय क्षेत्रातील योगदानासाठी त्यांनी आतापर्यंत अनेक पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आलं होतं. 2011 साली त्यांना भारत सरकारकडून कला क्षेत्रातील पद्मश्री पुरस्कार देण्यात आला.

2013 साली आलेल्या पानसिंग तोमर चित्रपटासाठी त्यांना राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारांमध्ये सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्याचा पुरस्कार मिळाला. तर 2018 मध्ये प्रदर्शित झालेल्या हिंदी मीडियम चित्रपटातील भूमिकेसाठी त्यांना सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्याचा फिल्मफेअर पुरस्कार देण्यात आला.

याशिवाय त्यांना आयफा, झी सिने अवॉर्ड्स, स्क्रिन अवॉर्ड्स यांच्यासह इतर अनेक पुरस्कार देण्यात आले होते.

इरफान खान अंग्रेजी मीडियम सिनेमामध्ये

5 मार्च 2018ला इरफान यांनी त्यांना गंभीर आजार झाला असल्याचं सांगितलं होतं. त्यानंतर सगळेच जण इरफान यांना नेमका कोणता आजार झाला याचा अंदाज लावत होते.

पण नंतर इरफान खान यांनी स्वतः त्याला 'न्युरोएंडोक्राईन ट्यूमर' झाल्याचं ट्वीट करून स्पष्ट केलं. या रोहगाविषयी तुम्ही अधिक इथे वाचू शकता - इरफान खान यांना झालेला दुर्मीळ आजार नेमका काय होता?

सतत नवं करण्याचा प्रयत्न

इरफान खान यांनी 2017 मध्ये बीबीसी साऊंड्सला एक मुलाखत दिली होती. अभिनय क्षेत्रात सातत्याने नवं काहीतरी करण्याचा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

प्रसिद्ध अभिनेता इरफान खान यांची कॅन्सरशी झुंज अपयशी ठरली. मुंबईतील कोकिळाबेन रुग्णालयात इरफान खान यांचं निधन झालं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इरफान यांना न्यूरोएंडोक्राईन ट्यूमर हा आजार झाल्याचं त्यानं ट्विटरद्वारे सांगितलं होतं. हा आजार दुर्मिळ समजला जातो. शरीराच्या कोणत्याही भागात हा ट्युमर होऊ शकतो.

5 मार्च 2018ला इरफान यांनी त्यांना गंभीर आजार झाला असल्याचं सांगितलं होतं. त्यानंतर सगळेच जण इरफान यांना नेमका कोणता आजार झाला याचा अंदाज लावत होते.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

पण नंतर इरफान खान यांनी स्वतः त्याला 'न्युरोएंडोक्राईन ट्यूमर' झाल्याचं ट्वीट करून स्पष्ट केलं.

'...तुमचे संदेश पाठवत राहा'

इरफान खान यांनी तेव्हा ट्वीट केलं होतं की, "जीवनात आलेले अनपेक्षित बदल तुम्हाला पुढे जायला शिकवतात. गेल्या काही दिवसांत माझ्याबाबतीत हेच घडलं आहे. मला न्यूरोएंडोक्राईन ट्यूमर झाला आहे आणि हे स्वीकारणं फार कठीण आहे. पण माझ्या आजूबाजूला जे लोक आहेत, त्यांच्या प्रेम आणि आशीर्वादामुळे मला शक्ती मिळाली आहे. त्यामुळे मला आशेचा किरण दिसतो आहे. सध्या, या आजाराच्या उपचारासाठी मला दुसऱ्या देशात जाऊन उपचार करावे लागणार आहेत. पण, माझी इच्छा आहे की तुम्ही तुमचे संदेश मला पाठवत राहा."

हा मेंदूशी निगडीत आजार आहे का?

आपल्या या आजाराबद्दल इरफान पुढे सांगितलं होतं की, "आजाराच्या नावात न्यूरो ऐकून लोकांना वाटतंय की हा आजार डोक्याशी संबंधित आहे. पण, असं नाही. या आजाराबद्दल अधिक माहिती तुम्हाला गूगलवर नक्की मिळेल. ज्यांनी या आजाराबद्दल माझ्याकडून जाणून घेण्यासाठी वाट पाहिली त्यांच्यासाठी अनेक वेगळ्या कथा घेऊन मी परतणार आहे."

काय होतं या आजारात?

एनएचएस डॉट युके यांच्याकडील माहितीनुसार, न्यूरोएंडोक्राईन ट्यूमर हा एक दुर्मीळ प्रकारचा ट्यूमर असून तो शरीराच्या विविध भागात निर्माण होऊ शकतो.

हा ट्यूमर जास्तकरून आतड्यांमध्ये होतो. रक्तामध्ये हार्मोनचे वहन करणाऱ्या रक्ताच्या पेशींवर या ट्यूमरचा सुरुवातीला परिणाम होतो. हा आजार बऱ्याचदा मंद गतीने वाढतो. प्रत्येक प्रकारात असं होईलच असंही नाही.

या ट्यूमरची लक्षणं काय?

रुग्णाच्या शरीरातल्या कोणत्या भागात ट्यूमर आहे, यावरून लक्षणं कोणती आहेत हे ठरतं. जर ट्यूमर पोटात असेल तर पोटाच्या तक्रारी सतावतात. फुप्फुसात असल्यास कफाचा त्रास जाणवत राहतो. तसंच, हा आजार झाल्यानंतर रुग्णाचे ब्लड प्रेशर आणि रक्तातली साखर यांचे प्रमाण वाढतं किंवा घटत राहतं.

आजाराची कारणं काय?

या आजाराची नेमकी कारणं काय आहेत याच्या निष्कर्षाप्रत अद्यापही डॉक्टर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अभिनेते इरफान खान यांचं बुधवारी मुंबईत निधन झालं. मंगळवारी त्यांची तब्येत बिघडल्यामुळे त्यांना मुंबईच्या कोकीलाबेन रुग्णालयात दाखल करण्यात आलं होतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इराक सैन्य

काही दिवसांपूर्वीच कुर्दिस्तानमध्ये जनमत चाचणी घेण्यात आली होती. इराकपासून विलग होण्याचा कौल इथल्या नागरिकांनी दिला होता. यानंतर तीन आठवड्यांनंतर इराकचं सैन्य किरकुकमध्ये दाखल झालं आहे.

कुर्द भागातून इस्लामिक स्टेटला हुसकावून लावल्यानंतर कुर्दांचं नियंत्रण असलेल्या या प्रदेशावर ताबा मिळवण्याच्या दृष्टीनं इराकचं सैन्य पुढे जात आहे.

मोहीम नक्की काय?

25 सप्टेंबरला घेण्यात आलेल्या जनमत चाचणीत किरकुकसहित कुर्द नियंत्रणात असलेल्या प्रांतांनी इराकपासून विलग होण्यासाठी मतदान केलं होतं.

किरकुक कुर्दिस्तानमध्ये येत नाही. मात्र इथं राहत असलेल्या कुर्द लोकसंख्येला जनमत चाचणीत मतदान करण्याची संधी देण्यात आली होती.

इराकचे पंतप्रधान हैदर अल अबादी यांनी या मतदानाला अवैध ठरवलं होतं. मात्र कुर्दिस्तानच्या सरकारनं हे मतदान वैध असल्याचा दावा केला होता.

या प्रदेशातील वातावरण निवळावं यासाठी इराक सरकार आणि कुर्द सरकारशी चर्चा करत असल्याचं अमेरिकेच्या अधिकाऱ्यांनी सांगितलं.

जनमताचा कौल देशाच्या एकतेला दुभंगणारा आहे. हे टाळण्यासाठी सैन्यानं किरकुकमध्ये कारवाई केली आहे असं पंतप्रधान अबादी यांनी सांगितलं.

के-1 सैन्याचा तळ, बाबा गुरगुर तेलक्षेत्र, गॅस क्षेत्र आणि सरकारी तेल कंपनीच्या कार्यालयावर सैन्यानं नियंत्रण मिळवलं आहे असं इराक सैन्याच्या अधिकाऱ्यांनी सांगितलं.

किरकुकच्या दिशेने जाणारं इराकचं सैन्य

प्रतिकाराविना किरकुकमधील सैन्यानं माघार पत्करली आहे असं इराकच्या सरकारनं सांगितलं.

मात्र किरकुकच्या दक्षिणेकडच्या भागात दोन्ही सैन्याच्या तुकड्यांमध्ये संघर्ष झाल्याचं वृत्त आहे. बीबीसीच्या कॅमेरामननं एका सुरक्षा चौकीजवळ गोळीबाराचा आवाज ऐकल्याचं कळवलं आहे.

सोमवारी दुपारी दोन्ही सैन्यांकडून होणाऱ्या कारवाईपासून वाचण्यासाठी हजारो लोक किरकुक सोडून जात असताना इराक सैन्य शहरात दाखल होत होतं.

सोशल मीडियावर प्रसिद्ध झालेल्या छायाचित्रात इराकचं सैन्य गर्व्हनरच्या कार्यालयात असल्याचं उघड झालं होतं.

रॉयटर्स या वृत्तसंस्थेनं दिलेल्या वृत्तानुसार इराक सैन्यानं कुर्द झेंडा काढून घेतल्याचंही स्पष्ट झालं आहे. इराक सैन्य वेगानं दाखल झाल्यानंतर कुर्द नेते आणि सैन्यानं एकमेकांवर धोका दिल्याचा आरोप केला.

कटाचा आरोप

सत्ताधारी कुर्दिस्तान डेमोक्रॅटिक पार्टीचे राष्ट्राध्यक्ष मसूद बर्जानी यांच्या नेतृत्वाखालील पशमर्गा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इराक सैन्यानं वादग्रस्त किरकुक शहरातल्या मुख्य ठिकाणांवर कब्जा मिळवला आहे. इराक सैन्यानं शहराचा ताबा मिळवण्यापूर्वीच हजारो नागरिकांनी शहर सोडले होतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इराकमधल्या आपल्या सैन्याधिकाऱ्यांशी चर्चा करून याबाबतची अधिकृत घोषणा केली जाईल, असं त्यांनी स्पष्ट केलं आहे.

ते आयएसविरोधात लढणाऱ्या अमेरिकाप्रणित आघाडीच्या 80 देशांच्या प्रतिनिधींसमोर बोलत होते.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इस्लामिक स्टेटचा जवळपास 100 टक्के बिमोड केल्याचं अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी जाहीर केलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इराकमध्ये यापूर्वीही सामूहिक कबरी मिळाल्या आहेत.

संयुक्त राष्ट्रांनी केलेल्या तपासात या कबरी सापडल्या.

या कबरींमध्ये जवळपास 12000 लोकांचे मृतदेह असण्याची शक्यता संयुक्त राष्ट्रांनी व्यक्त केली आहे.

2014मध्ये इराकच्या बऱ्याच भागावर इस्लामिक स्टेटने ताबा मिळवला होता. विरोध करतील त्या सर्वांना मारून टाकण्याचा सपाटा इस्लामिक स्टेटने लावला होता.

अमेरिका, इराक आणि मित्रराष्ट्रांच्या फौजांसमोर इस्लामिक स्टेटचा पाडाव झाला. सध्या इराकमधील फारच कमी भूप्रदेश इस्लामिक स्टेटच्या ताब्यात आहे.

संयुक्त राष्ट्रांच्या अहवालात म्हटले आहे की, आतापर्यंत 212 सामूहिक कबरी मिळून आल्या आहेत. त्यातील 95 कबरी निनेवाहत, 37 किरकूकमध्ये आणि 36 कबरी सलाह अल-दिनमध्ये आणि 24 कबरी अनबारमध्ये मिळाल्या आहेत.

या कबरींमध्ये महिला, वृद्ध, अपंग, परदेशी नागरिक, इराकचे सैनिक आणि मुलांचे मृतदेहही मिळाले आहेत.

इराकमधील संयुक्त राष्ट्रांचे विशेष प्रतिनिधी असलेले जान कुबीस म्हणाले, "आमच्या अहवालातून या प्रदेशांतील वेदना, कौर्य दिसून येतं. ज्या कुटुंबाचा याचा फटका बसला त्यांना न्याय मिळण्यासाठीही एक पायरी आहे."

जे बेपत्ता आहेत, त्यांना भेडसावत असलेल्या समस्या यातून दिसल्या आहेत.

इस्लामिक स्टेटने 2014ला इराकच्या मोठ्या भूभागावर कब्जा केला. 2017मध्ये इराकच्या पंतप्रधानांनी इस्लामिक स्टेट विरुद्धचं युद्ध संपल्याची घोषणा केली.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इराकमधील एका प्रदेशात 200 सामूहिक कबरी सापडल्या आहेत. या कबरींमध्ये हजारो मृतदेह सापडले आहेत. या प्रदेश इस्लामिक स्टेट्च्या ताब्यात होता.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इराण अण्वस्त्र निर्मिती करण्याचा प्रयत्न करत आहे, त्याबाबत आमच्याकडे पुरावे आहेत असा दावा इस्राईलनं केला आहे. हा दावा इराणनं फेटाळून लावला आहे.

इस्राईलच्या दाव्यामध्ये तथ्य आहे, अशी माहिती आमच्या गुप्तहेर खात्यानं दिल्याचं अमेरिकेनी म्हटलं आहे.

2015 साली अमेरिका, यूके, रशिया, फ्रान्स, चीन आणि जर्मनी या सहा देशांनी इराणसोबत अणू करार केला होता. त्यानंतर इराणवर असलेले निर्बंध हटवण्यात आले होते.

आम्हाला केवळ अणू ऊर्जा हवी आहे, अण्वस्त्र निर्मितीमध्ये आम्हाला रस नाही असं म्हणत इराणनं अमेरिका आणि इस्राईलचा दावा फेटाळला आहे.

"इराण आपल्या वचनाशी बांधील आहे की नाही याची स्वतंत्ररीत्या पडताळणी करण्यासाठी आम्ही एका विशेष निरीक्षकाची नियुक्ती केली आहे. त्यांच्या हालचालीवर आमचं लक्ष आहे," असं यूके सरकारच्या प्रवक्त्यानं म्हटलं आहे.

फ्रान्स, ब्रिटन आणि जर्मनीनं इराणबरोबरच्या अणू करारात कायम राहण्याचा निर्णय घेतला आहे.

ब्रिटन, जर्मनी आणि फ्रान्सचं या कराराला समर्थन आहे.

इराणनं अण्वस्त्र निर्मितीचा एकदा प्रयत्न केला आहे. त्याबाबत आमच्या हाती पुरावे लागले आहेत. आमच्या हाती गुप्त फाइल्सची हजारो पानं आहेत. त्या आधारावर आम्ही हा दावा केला आहे, असं इस्राईलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेत्यानाहू यांनी म्हटलं आहे.

इस्राईलचा हा दावा 'बालिश' आहे असं इराणनं म्हटलं. अणू करारात राहायचं की नाही यावर अमेरिका लवकरच निर्णय घेणार आहे. "डोनाल्ड ट्रंप यांच्या निर्णयावर प्रभाव टाकण्यासाठी इस्राईलनं ही खेळी केली," असं इराणनं म्हटलं आहे.

12 मे रोजी डोनाल्ड ट्रंप अणू कराराबाबत निर्णय घेणार आहेत.

"या करारात ज्या काही त्रुटी आहेत त्या दुरुस्त करण्यात याव्यात अन्यथा मी इराणवरील निर्बंधांबाबत पुनर्विचार करेन," असं डोनाल्ड ट्रंप यांनी या करारात सहभागी असलेल्या देशांना म्हटलं आहे.

"इस्राईलनं पुरवलेली माहिती नाविन्यपूर्ण आणि महत्त्वाची आहे," असं व्हाईट हाऊसनं म्हटलं आहे.

"इराणकडून गुप्तपणे अणू चाचण्या केल्या जातात. ही बाब अमेरिकेच्या गुप्तहेर खात्यानं आधीच सांगितली होती. इस्राईलनं केलेला दावा हा अमेरिकेच्या गुप्तहेर खात्यानं पुरवलेल्या माहितीशी साधर्म्य साधणारा आहे," असं अमेरिकेनं म्हटलं आहे.

"ट्रंप हे योग्य निर्णय घेऊन अणू करारात राहतील अशी आशा मी बाळगतो," असं वक्तव्य इराणचे अणू ऊर्जा संस्थेचे प्रमुख अली अकबर सालेही यांनी म्हटलं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इराणच्या हालचाली या अण्वस्त्र निर्मितीच्या दिशेनं सुरू असल्याची टीका अमेरिका आणि इस्राईलनं केल्यानंतरही यूकेनं इराण अणू कराराची पाठराखण केली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इराण सरकारच्या स्वतःच्या अहवालात 20 जुलैपर्यंत देशात कोरोनासदृष्य लक्षणांमुळे 42 हजार लोकांचा मृत्यू झाल्याचं म्हटलं आहे. मात्र, कोरोना विषाणू संसर्गाने केवळ 14,405 लोकांचा मृत्यू झाल्याचं इराणच्या आरोग्य मंत्रालयाचं म्हणणं आहे.

इराणमध्ये कोरोनाचे मृत्यू सरकारी आकडेवारीपेक्षा 3 पटीनं जास्त?

मृतांच्या आकडेवारीप्रमाणेच कोरोना रुग्णांच्या आकडेवारीतही घोळ आहे. कोरोनाग्रस्तांच्या सरकारी आकडेवारीपेक्षा प्रत्यक्ष आकडेवारी त्यापेक्षा दुप्पट आहे. इराणमध्ये जवळपास 2 लाख 48 हजार जणांना कोरोनाची लागण झाल्याची माहिती सरकारतर्फे देण्यात आली आहे. मात्र, सरकारच्या अहवालात ही संख्या दुप्पट म्हणजे जवळपास 4 लाख 51 हजार एवढी आहे.

कोरोना विषाणूने ज्या देशांमध्ये थैमान घातलं त्यात इराणचाही समावेश आहे. गेल्या काही आठवड्यात इराणमध्ये कोरोना संसर्गाची दुसरी लाट आल्याने कोरोनाग्रस्तांच्या संख्येत मोठी वाढ झाली आहे.

इराणमध्ये फेब्रुवारीच्या तिसऱ्या आठवड्यात पहिला कोरोनारुग्ण आढळला होता. मात्र, बीबीसी फारसी सेवेच्या हाती जी यादी आणि वैद्यकीय अहवाल लागला आला आहे त्यानुसार इराणमध्ये कोव्हिड-19 आजाराने पहिला मृत्यू 22 जानेवारी रोजी झाला होता.

कोरोना विषाणूचा उद्रेक झाल्यापासूनच अनेकांनी इराण सरकारतर्फे सार्वजनिक करण्यात येत असलेल्या माहितीवर साशंकता व्यक्त केली होती.

राष्ट्रीय आणि प्रादेशिक पातळीवरच्या आकडेवारीत तफावत आहे. शिवाय संख्याशास्त्रज्ञांनीही आपापली वेगवेगळी आकडेवारी दिली आहे.

टेस्टिंगच्या मर्यादा बघता संपूर्ण जगभरातच कोरोनाग्रस्तांची संख्या वास्तविक संख्येपेक्षा कमीच आहे. मात्र, बीबीसीला मिळालेल्या माहितीवरून हे स्पष्ट होतं की इराण सरकारकडे मृतांची संपूर्ण आकडेवारी उपलब्ध असूनही त्यांनी कोरोनाग्रस्तांची दररोज प्रसारित होणारी आकडेवारी कमी सांगितली. याचाच अर्थ जाणिवपूर्वक कमी आकडेवारी सांगण्यात आली.

अहवाल कुठून मिळाला?

इराण सरकारमधल्या एका सूत्राने नाव उघड न करण्याच्या अटीवर हा वैद्यकीय अहवाल बीबीसी फारसी सेवेला दिला आहे.

यात हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आलेल्या सर्व रुग्णांचा संपूर्ण तपशील आहे. यात रुग्णाचं नाव, वय, लिंग, लक्षणं, हॉस्पिटलमध्ये दाखल झाल्याची तारीख, किती दिवस हॉस्पिटलमध्ये उपचार घेतले, रुग्णाला पूर्वीच एखादा आजार होता का, असा सर्व तपशील आहे.

'सत्य सर्वांसमोर यावं' आणि 'जागतिक आरोग्य संकटावरून सुरू...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इराण सरकारने कोरोना विषाणूमुळे झालेल्या मृत्यूची संख्या लपवल्याचं बीबीसी फारसी सेवेने केलेल्या तपासात उघड झालं आहे. इराण सरकारने मृतांची जी आकडेवारी दिली प्रत्यक्षात त्यापेक्षा तिप्पट मृत्यू झाल्याचं बीबीसीला मिळालेल्या वैद्यकीय अहवालावरून स्पष्ट होतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इराणचं चलन रियालच्या मूल्यात खूप घसरण झाली आहे

आंदोलक संसदेकडे जात असताना पोलिसांनी जमावाला पांगवण्यासाठी अश्रुधुराचा वापर केला.

2012नंतर तेहरानमध्ये झालेलं हे सर्वांत मोठं आंदोलन आहे. 2012ला आंतरराष्ट्रीय निर्बंधांमुळे इराणची अर्थव्यवस्था मोडकळीस आली होती, त्या विरोधारात नागरिकांनी मोठी निदर्शनं केली होती.

बीबीसीच्या कसरा नाजी म्हणतात, "या आंदोलनामुळे सरकारच्या भूमिकेत लगेच बदल झाला असून सरकारनं अण्विक धोरणावर जागतिक शक्तींशी चर्चा करण्याची भूमिका घेतली आहे."

इराणवरील निर्बंध 2016मध्ये उठवण्यात आले होते. पण अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी मे महिन्यात या करारातून अमेरिका बाहेर पडणार असल्याची घोषणा केली.

इराणची राजधानी तेहरान इथं झालेली व्यापाऱ्यांची निदर्शन.

अमेरिकेच्या या नव्या निर्बंधांचे परिणाम ऑगस्टपासून दिसण्यास सुरुवात होईल. शिवाय हा अण्विक करार कोलमडण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे इराणचं चलन रियालचं डॉलरच्या तुलनेतलं मूल्य घटलेलं आहे. अनधिकृत चलन बाजारात तर मोठीच किंमत मोजावी लागत आहे. एका डॉलरची किंमत 90 हजार रियाल इतकी खाली उतरली आहे.

ट्रंप यांनी अण्विक करारातून बाहेर पडण्याचा निर्णय घेण्यापूर्वी 1 डॉलरची किंमत 65 हजार रियाल इतकी होती. तर 2017च्या अखेरीस हे मूल्य 42,890 रियाल इतकं होतं.

मोबाईल विक्रीचा व्यवसाय करणाऱ्या तेहरानमधल्या 2 शॉपिंग सेंटरच्या व्यापाऱ्यांनीही संप केला.

माहिती आणि संवाद तंत्रज्ञान मंत्री मोहंमद जावेद अझारी जहरोमी म्हणाले, "व्यापाऱ्यांना निर्यातीसाठी चलन उपलब्ध करून देण्याचं आश्वासन देण्यात आल्यानंतर व्यापाऱ्यांनी आंदोलन मागे घेतलं."

इराणच्या सरकारनं रियालचं ढासळणारं मूल्या रोखण्यासाठी प्रयत्न केले. पण व्यापाऱ्यांचा असा दावा आहे की इराणच्या सरकारला रोख चलनाची मागणी पूर्ण करता आलेली नाही.

इराणमधल्या आर्थिक समस्यांमुळे गेल्या डिसेंबरमध्ये आणि जानेवारी महिन्यात सरकार विरोधात आंदोलनं झाली होती. पण ही आंदोलनं ईतर प्रांतातील शहरांत झाली होती.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इराणची राजधानी तेहरानमधील ग्रँड बझारमधल्या व्यापाऱ्यांनी वाढत्या किंमती आणि इराणचं चलन असलेल्या रियालच्या  ढासळणाऱ्या मूल्याविरोधात निदर्शनं केली. व्यापार पूर्ण बंद ठेवून हजारो व्यापाऱ्यांनी या मोर्चात भाग घेतला.