डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनामुळे राज्यातील सर्व क्षेत्रांना मोठा फटका बसला असून एकटे कृषी क्षेत्र वगळता इतर सर्व क्षेत्रात घट दिसून येत आहे. आज विधानसभेत राज्याचा 2020-21 सालचा आर्थिक पाहणी अहवाल सादर झाला. या आर्थिक पाहणी अहवालात राज्यातील हे धक्कादायक वास्तव समोर आलं आहे. राज्यात उद्योग, सेवा अशा सर्वच क्षेत्रात कोरोनामुळे घट झालेली आहे. उद्योग क्षेत्रातील घट 11.3 टक्के, सेवा क्षेत्रातील घट 9 टक्के आहे. मात्र एकट्या कृषी क्षेत्रात 11.7 टक्के वाढ झाल्याचं आर्थिक पाहणी अहवालात समोर आलंय. उद्योग क्षेत्रापैकी वस्तुनिर्मिती क्षेत्रात 11.8 टक्के घट आहे, तर सर्वात जास्त घट बांधकाम क्षेत्रात असून ती 14.6 टक्के आहे. बांधकाम क्षेत्र हा सर्वात जास्त रोजगार देणारा उद्योग आहे. त्यामुळे त्याचा मोठा फटका बसला आहे. काय आहे आर्थिक पाहणी अहवालात यासंदर्भातला हा आढावा....

आर्थिक पाहणी अहवाल

सन 2020-21 च्या पुर्वानुमानानुसार राज्य अर्थव्यवस्थेत (-) 8.0 वाढ अपेक्षित आहे. (घट झाली आहे)

सन 2019-20 च्या तुलनेत 2020-21च्या सांकेतिक स्थूल उत्पन्नात 1,56925 कोटी घट अपेक्षित आहे.

सन 2020-21 चे दरडोई राज्य उत्पन्न 188784 अपेक्षित आहे.

चांगल्या मान्सूनमुळे कृषी आणि संलग्न क्षेत्रात 2020-21 मध्ये 11.7 वाढ अपेक्षित आहे.

2020-22 मध्ये उद्योग आणि सेवा क्षेत्रात अनुक्रमे (-) 11.3 टक्के आणि (-) 9.0 टक्के वाढ अपेक्षित

उद्योगक्षेत्राला फटका

वस्तूनिर्माण आणि बांधकाम क्षेत्रावर कोव्हीडचा मोठा फटका बसला आहे. त्यात अनुक्रमे (-) 11.8 टक्के आणि (-) 14.6 टक्के वाढ अपेक्षित आहे. ( परिणामी उद्योग क्षेत्राला फटका बसला आहे.)

स्थूल उत्पादनाचा वृद्धिदर (GDP) राज्याचा 5.7 % आणि देशाचा 5.0 % राहण्याचा अंदाज.

राज्याची सन 2021-21 अर्थसंकल्पीय अंदाजानुसार महसुली खर्चाचं प्रमाण 68.7 टक्के आहे.

वित्त आयोगाच्या शिफारशीनुसार 2020-21 ते 2025-26 करिता केंद्राकडून राज्यास 337252 कोटी पैसे अपेक्षित त्यापैकी 70375 कोटी सहाय्यक अनुदाने असतील.

वार्षिक कर भरणार्‍या मालवाहतूक, पर्यटन वाहने, खनिजे, खासगी सेवा वाहने  व्यवसायीक शिबिरे वाहने आणि शालेय विद्यार्थी वाहतूक वाहने यांना 2020-21 मध्ये वार्षिक कराच्या 50 टक्के कर माफ करण्यात मान्यता देण्यात आली आहे.

ऑक्टोबर 2020 पर्यंत 37,887 कोटींच्या प्रकल्पांची नोंद झाली.  2020-21 सप्टेंबरपर्यंत राज्यात 27143 कोटींची थेट परकीय...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

महाराष्ट्र विधिमंडळाचं अर्थसंकल्पीय अधिवेशन सध्या सुरू आहे. या अधिवेशनात आज (5 मार्च) राज्याचा आर्थिक पाहणी अहवाल अर्थमंत्री अजित पवार यांनी मांडला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनामुळे लागलेल्या लॉकडाऊनच्या काळात त्यात भरच पडली. कोरोनावर वेळीच नियंत्रण आणता आलं नाही तर कोट्यवधी तरुण नोकऱ्या गमवतील अशी चिंता काही आंतरराष्ट्रीय संस्थांनी व्यक्त केलीय.

भारतात रोजगाराची स्थिती काय आहे आणि मोदी सरकारने नोकरभरती थांबवल्याच्या दाव्याचं काय सत्य आहे याबद्दल जाणून घ्या सोपी गोष्ट 168 मध्ये.

 संशोधन- सिद्धनाथ गानू, बीबीसी फॅक्ट चेक टीम

लेखन-निवेदन- सिद्धनाथ गानू,

एडिटिंग- निलेश भोसले

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता. रोज रात्री 8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा )

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

नरेंद्र मोदी सरकारने सातत्याने नोकरीच्या संधी वाढवण्याचं आणि आर्थिक विकासाचं आश्वासन दिलंय. पण गेला काही काळ भारतात बेरोजगारी सातत्याने वाढत चाललीय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनामुळे लॉकडाऊन लागणार का?

दररोजचा कोरोनाबाधितांचा एकूण आकडा हा 25 हजारांच्या पुढेच आहे. देशाच्या एकूण रुग्णांपैकी 50 टक्क्यांहून अधिक रुग्ण एकट्या महाराष्ट्रात सापडत आहेत. त्यामुळे ही संख्या कमी करण्यासाठी राज्याच्या पातळीवर नवीन निर्बंधांवर चर्चा सुरु आहे. नागरिकांनी कोरोनाचे नियम पाळले नाहीत तर लॉकडाऊन करावा लागेल असं मुख्यंमंत्री उद्धव ठाकरे अनेकदा म्हणालेत. असं असलं तरी राज्यात पु्न्हा लॉकडाऊन खरंच शक्य आहे का ? याचा आढावा घेऊयात.

आकडे काय सांगतात?

राज्याच्या आरोग्य सर्वेक्षण विभागाच्या आकडेवारीनुसार राज्यामध्ये 24 मार्च रोजी 31,855 नवीन रुग्णांची नोंद झाली आहे. राज्यातल्या अॅक्टिव्ह रुग्णांची संख्या आता 2 लाख 47 हजार 299 एवढी झाली आहे.

महाराष्ट्रात आतापर्यंत कोरोना व्हायरसचा संसर्ग झालेल्या रुग्णांची संख्या आता 25 लाख 64 हजार 881 एवढी झाली आहे.

राज्यात बुधवारी (24 मार्च) 15,098 रुग्ण बरे होऊन घरी गेले. तर कोरोनामुळे 95 मृत्यूंची नोंद झाली. मुंबईमध्ये सोमवारी 5190 नवीन रुग्णांची नोंद झाली.

पुन्हा लॉकडाऊन करणं हा एक मार्ग

नंदुरबार दौऱ्यावर असताना 19 मार्चला राज्यातील वाढत्या रुग्णंसंख्येवर चिंता व्यक्त करताना मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी लॉकडाऊनबाबत भाष्य केलं होतं, मुख्यमंत्री म्हणाले की, "कोव्हिडचा धोका वाढला आहे. पुन्हा लॉकडाऊन करणं हा एक मार्ग आहे, पण मला जनतेच्या सहकार्याची अपेक्षा आहे. गेल्या वर्षी आपल्या हातात काही नव्हतं. आता लस आली आहे. लसीकरण वाढवणे आवश्यक आहे."

गर्दी अशीच कायम राहिली तर लॉकडाऊनला लावला जाऊ शकतो.

'मुख्यमंत्र्यांशी झालेल्या चर्चेत देखील वाढती रुग्णसंख्या पाहता आणखी कठोर पद्धतीने पुढे जावं लागेल' असं मुख्यमंत्र्यांचं मत असल्याचं राजेश टोपे यांनी 22 मार्च रोजी पुण्यात आयोजित पत्रकार परिषदेत सांगितलं होतं.

3 ते 4 आठवड्यांचा लॉकडाऊन आवश्यक

सध्या रुग्ण झपाट्याने वाढत आहेत. नागरिक खबरदारी घेत नाहीयेत. विविध ठिकाणी गर्दी केली जात आहे. त्यात प्रशासनाकडून देखील फारशी कारवाई होत नाहीये. त्यामुळे वाढती रुग्णसंख्या कमी करण्यासाठी 3 ते 4 आठवड्यांचा लॉकडाऊन आवश्यक असल्याचं इंडियन मेडिकल असोसिएशनचे राज्याचे माजी अध्यक्ष डॉ. अविनाश भोंडवे सांगतात.

"लसीकरण हा एक उपाय आहे परंतु सध्या सरसकट सर्वांना लस दिली जात नाहीये. त्याचबरोबर लस घेतल्यानंतर प्रतिकारशक्ती तयार होण्यासाठी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गेल्या काही दिवसांपासून मुंबई-पुण्यासह राज्यातील अनेक शहरांमध्ये कोरोनाच्या रुग्णांची संख्या झपाट्याने वाढत आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनामुळे सध्या महाविद्यालयं बंद असल्याने सर्व अभ्यासक्रम ऑनलाइन सुरू आहेत. पण गावामध्ये इंटरनेट नसल्यामुळे स्वप्नालीवर थेट डोंगरावर झोपडी बांधून राहण्याची वेळ आली आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवली तालुक्यातील दारिस्ते या दुर्गम भागात राहणारी स्वप्नाली पशुवैद्यकीय पदवीचा अभ्यास करत आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनाविरुद्धच्या युद्धात टेस्ट म्हणजे चाचणी हे एक मोठं शस्त्र असल्याचं जागतिक आरोग्य संघटनेनं अगदी सुरुवातीपासूनच सांगितलंय. इंडियन काऊन्सिल ऑफ मेडिकल रिसर्च (ICMR) नेही सुरुवातीपासून कोव्हिडच्या चाचण्यांसंबंधी नियम बनवून दिलेत.

कोरोना व्हायरस तुमच्या शरीरात शिरलाय की नाही हे तपासण्यासाठी तीन प्रकारच्या टेस्ट्स केल्या जाऊ शकतात.

पण या चाचण्यांमध्ये नेमके फरक काय आहेत आणि त्यांची अचूकता किती आहे हेही समजून घेणं तितकंच महत्त्वाचं आहे.

RT-PCR चाचणी म्हणजे काय?

 RT-PCR म्हणजे Real Time Reverse Transcription Polymerase Chain Reaction.

यालाच स्वॉब टेस्ट असंही म्हटलं जातंय. या टेस्टसाठी निर्जंतुक केलेला स्वॉब नाकात घालून सँपल घेतलं जातं आणि त्यावर चाचणी करण्यात येते.

प्रयोगशाळेतल्या या तपासणीसाठी 2 ते 5 तासांचा कालावधी लागू शकतो, पण एकूणच लॅब्सवरचा भार पाहता महाराष्ट्रात खासगी प्रयोगशाळांमध्ये साधारणपणे एका दिवसांत याचे निकाल येतायत, सरकारी हॉस्पिटल्सच्या प्रयोगशाळांमध्ये यालाच 2 दिवस लागतायत.

RT-PCR Test ही कोरोनाचा संसर्ग झालाय की नाही हे खात्रीशीर पद्धतीने सांगू शकते.

ICMR ने या चाचणीला टेस्टिंगचा गोल्ड स्टँडर्ड असं म्हटलंय. तुमच्या शरीरात कोरोनाचा संसर्ग कमी प्रमाणात किंवा जास्त प्रमाणात असला तरी तो या टेस्टमार्फत कळू शकतो.

कोरोना चाचणी

रॅपिड अँटीजेन टेस्ट म्हणजे काय?

शरीरात प्रवेश करणाऱ्या विषाणूंच्या पृष्ठभागावर अँटीजेन्स असतात. आपलं शरीर या अँटीजेन्सना बाहेरून आलेला घटक म्हणजेच फॉरेन बॉडी म्हणून ओळखतं. हा घटक शरीरातला नसल्याचं आपल्याला कळतं.

या चाचण्यांमध्ये सुद्धा RT-PCR प्रमाणेच स्वॉब सँपल घेतलं जातं. पण याचा सगळ्यात मोठा फायदा म्हणजे याचे निकाल साधारण अर्ध्या तासात मिळू शकतात. या स्वॉबमध्ये कोरोनाचे विषाणू आहेत किंवा नाही हे या अँटीजेन टेस्टमध्ये कळतं. कारण, अँटीजेन्स हे विषाणूंचा एक भाग असतात.

भारत सरकारचं म्हणणं आहे की देशात सध्या दररोज 10 लाख चाचण्या केल्या जातायत. यातलं मोठं प्रमाण रॅपिट अँटिजेन टेस्ट्सचं आहे.

या टेस्टचं सँपल तपासण्यासाठी प्रयोगशाळेत न्यावं लागत नाही. त्याची तिथल्या तिथे तपासणी करता येते. ही किट्स तुलनेने स्वस्त, लवकर निकाल देणारी आणि वापरायला सोपी असल्याने याचा जगभरात मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जातोय.

टेस्ट किट

पण या टेस्ट्समधून फॉल्स निगेटिव्ह म्हणजे चुकीचा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

एखाद्या व्यक्तीला कोरोनाचा संसर्ग झालाय की नाही हे शोधून काढण्यासाठी चाचणी हा एकमेव पर्याय आहे. आणि त्यासाठी वेगवेगळ्या चाचण्या उपलब्धही आहेत. पण यातली कोणती चाचणी सर्वाधिक अचूक निदान करते आणि तुमच्यासाठी कोणती चाचणी योग्य ठरेल हे कसं ओळखायचं?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनाविरोधात लढा देण्यासाठी घरात एकटं बसाव लागत आहे. कुणालाही भेटता येत नाही. तर कधी शहर, कधी राज्य तर कधी देश बंद ठेवला जात आहे. जगाच्या अशा चित्रामुळं आपल्या मनात निराशेचं वातावरण निर्माण होणं साहजिक आहे. पण यात एक आनंदाची बातमी आहे. अशा ताणतणावाच्या आणि काहीशा भीतीच्या वातावरणातही तुम्ही स्वत:ला ताजतवानं आणि चांगल्या मूडमध्ये ठेऊ शकता.

तसं बघितलं तर मानवी भावनेचं गणित खूप गुंतागुंतीचं आहे. पण आजवर त्याचा खोलवर जाऊन अभ्यासही केला आहे. बीबीसीने गेल्या काही वर्षांत याचा अभ्यास करणाऱ्या अनेक तज्ज्ञांशी चर्चा केली आहे. त्यांनी दररोजच्या जीवनातला ताणतणाव अगदी सहजरीत्या कसा कमी करता येईल याविषयी मुद्देसूद माहिती दिली आहे. त्यापैकीच काही टिप्स तुम्ही या लेखात वाचणार आहात. काही टिप्स तुम्हाला आश्चर्याचा अलगद धक्का देतील.

1. सरळ दुर्लक्ष करा

एखादा चिंतेचा मुद्दा सतत आपल्याभोवती घोंगावत राहणं साहजिक आहे. कोरोना व्हायरस, जागतिक तापमान बदल किंवा इतर मुद्देही असेच आहेत. आपल्या चिंता करण्यानं ते काही कमी होत नाहीत. तर त्याकडे तुम्ही दुर्लक्ष केलं तर तुमचा रक्तदाब सामान्य राहतो. विनाकारण होणारी घालमेल थांबते. यामुळे तुम्हाला नक्की बरं वाटेल.

2. ध्यान धारणेचा सगळ्यांनाच फायदा होत नाही

सध्याच्या काळात ध्यान धारणा केल्यानं काही लोकांना बरं वाटू शकेल. पण काहींना ध्यान केल्यानं कोणताही फरक जाणवणार नाही. यामागे एक कारण आहे. स्तब्ध राहिल्यानं एक गोष्ट मनात सारखी येऊ शकते.

मन शांत करताना किंवा निर्मळ करताना ताणतणावाच्या घटना मनात डोकावत राहू शकतात. अशा लोकांना ध्यान धारणेपेक्षा दुसऱ्या एखाद्या गोष्टीमध्ये मन अडकवण्याची गरज असते.

3.  परिस्थितीकडं बघण्याची मानसिकता बदला

आपण आपल्या भावनांना कशा प्रकारे हाताळतो, याचाही तुमच्या मनावर परिणाम होत असतो. २०१७मध्ये डेरेन ब्राऊन यांनी Happy हे पुस्तक लिहिलं होतं. त्यांच्याशी बीबीसीनं याआधी चर्चा केली. त्यावेळी त्यांनी दोन टेनिस खेळाडूचं उदाहरण दिलं होतं. एक जो "मी जिंकणारच" हा विचार घेऊन मैदानात उतरतो. जिंकणं हेच सर्वस्वी आहे असं त्याला/तिला वाटतं. पण खेळात हे लोक हरण्याच्या बेतात आले की ते त्यांच्या जिव्हारी लागतं. Mr./Ms Perfectionist साठी हा एक दु:खाचा सापळा बनतो. त्यामुळे त्यांना अधिक दु:ख, राग आणि अपराधी वाटतं. अशा कचाट्यात सापडल्यामुळं शेवटी हातात आलेला सामनाही हरून...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

असं वाटतं की आता सगळं संपत चाललंय. सगळीकडं ताणतणावाचं वातावरण आहे. तरी यात एक आशेचा किरण नक्की असतो. तो शोधणं आणि त्याबाबत सकारात्मक विचार करणं महत्त्वाचं आहे. पण अशा झाकोळलेल्या वातावरणात आनंदी राहायचं म्हणजे काय करायचं?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनाविरोधातल्या युद्धात ही गोळी निर्णायक ठरू शकते का असा प्रश्न विचारला जात आहे.

पण या औषधावर जितका आपण भरवसा ठेवत आहोत तितकं ते परिणामकारक आहे का? पाहूया सोपी गोष्टमध्ये.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोनावर अद्याप कोणतंही औषध किंवा लस निघालेली नाही पण हायड्रोक्सीक्लोरीक्विन औषधाने सर्वांच्या आशा वाढवल्या आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनासंसर्गावर आळा घालण्यासाठी राज्य सरकार विदर्भातील अमरावती, अकोला आणि यवतमाळमध्ये कठोर उपाययोजनाही करण्यात आल्या आहेत.

आज 21 फेब्रुवारी रोजी महाराष्ट्रात आज 6,971 नव्या रुग्णांची नोंद झाली आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.

महाराष्ट्रात शनिवारी (20 फेब्रुवारी) कोरोनाचे 6,281 रुग्ण आढळून आले, तर 40 कोरोनाबाधितांचा मृत्यू झाला.

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुंबई, पुणे आणि विदर्भातील काही जिल्ह्यात गेल्या काही दिवसांपासून कोरोनाचा संसर्ग मोठ्या प्रमाणावर पसरतोय. कोव्हिड-19 चा संसर्ग ग्रामीण भागात पसरत असल्याने राज्य सरकारची चिंता वाढलीये.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनासंसर्गावर आळा घालण्यासाठी राज्य सरकार विदर्भातील अमरावती, अकोला आणि यवतमाळमध्ये लॉकडाऊनचा विचार करत असल्याची माहिती उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांनी दिली आहे.

तर, वाशिम आणि वर्धा जिल्ह्यांमध्ये जमावबंदी लागू करण्यात आली आहे. मुंबईत गेल्या 12 फेब्रुवारीपासून 4,891 कोरोनाग्रस्त रुग्णांची नोंद झालीये.

कोरोनासंसर्ग वाढण्याची कारणं काय आहेत? हे आम्ही तज्ज्ञांशी बोलून जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला.

1. कॉन्टॅक्ट ट्रेसिंगमध्ये शिथिल पडलेली सरकारी यंत्रणा

कोव्हिड-19 हा संसर्गजन्य आजार आहे. एका व्यक्तीपासून दुसऱ्या व्यक्तीमध्ये झपाट्याने पसरणारा. त्यामुळे कोरोनाग्रस्तांच्या संपर्कातील लोकांच कॉन्टॅक्ट ट्रेसिंग महत्त्वाचं आहे.

कोरोनाच्या पहिल्या टप्प्यात आरोग्य यंत्रणेकडून मोठ्या प्रमाणावर हायरिस्क व्यक्तींच कॉन्टॅक्ट ट्रेसिंग करण्यात आलं होतं.

याबाबत IMA महाराष्ट्रचे माजी अध्यक्ष आणि अमरावतीत वैद्यकीय सेवा देणारे जनरल फिजीशिअन डॉ. टी. सी. राठोड बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगतात, "कोरोना रुग्णांच्या संपर्कातील हायरिस्क कॉन्टॅक्टना ट्रेस करणं फार महत्त्वाचं आहे. पण, अमरावतीत सरकारी यंत्रणा यात शिथिल झाल्याचं दिसून आलं. हे रुग्ण वाढण्याचं एक प्रमुख कारण आहे."

अमरावतीमध्ये 12 फ्रेब्रूवारीपासून 3 हजार कोरोनाग्रस्त रुग्ण आढळून आले आहेत. तर, 18 फेब्रुवारीला अमरावती शहरात 542 रुग्ण आढळले. जिल्ह्यातील काही ठिकाणं कोरोनाचा हॉटस्पॉट ठरत आहेत.

अमरावती जिल्हा प्रशासनाने कोरोना नियंत्रणासाठी जमावबंदीचे आदेश जारी केलेत. तर, शनिवार संध्याकाळपासून सोमवार सकाळपर्यंत लॉकडाऊन घोषित करण्यात आलाय.

"पूर्वी लोक सतर्क होते. नियम पाळायचे. मात्र आता लोक नियम पाळत नाहीत," हे देखील जिल्ह्यात कोरोनाग्रस्तांची संख्या वाढण्याचं कारण असल्याचं डॉ. राठोड सांगतात.

2. जोमात सुरू झालेले लग्न समारंभ

लॉकडाऊन उघडल्याने राज्यात मोठ्या संख्येने लग्न समारंभ होऊ लागलेत. लग्नात 50 लोकांना परवानगी असताना मोठ्या संख्येने लोकांची हजेरी दिसू लागली आहे.

तज्ज्ञांच्या मते, हे देखील कोरोनासंसर्ग पसरण्याचं एक प्रमुख कारण आहे.

राज्य सर्वेक्षण प्रमुख डॉ. प्रदीप आवटे सांगतात, "मराठवाडा, विदर्भात लग्न समारंभ पुन्हा जोमाने सुरू झालेत. कोव्हिड पूर्व काळासारखी गर्दी लग्नात पाहायला मिळत आहेत. हे टाळलं पाहिजे."

लग्न समारंभातील लोकांच्या मोठ्या संख्येने उपस्थितीवर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनासाठीची ही हर्ड इम्युनिटी कधी तयार होणार, कशी तयार होणार आणि यामार्गातले धोके काय आहेत? या सगळ्यामध्ये लसीचं महत्त्वं काय आहे? आजवर कोणते रोग या हर्ड इम्युनिटीमुळे आटोक्यात आले?

समजून घेऊयात आजच्या 'सोपी गोष्ट'मध्ये.

निर्मिती - अमृता दुर्वे

सादरीकरण - अमृता दुर्वे

एडिटिंग - निलेश भोसले

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना व्हायरसची साथ आटोक्यात आणण्याचा एक मार्ग म्हणजे - हर्ड इम्युनिटी. या संकल्पनेचा नेमका अर्थ काय?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोर्टाच्या प्रवक्त्यांनी एएफपी या एजन्सीला दिलेल्या माहितीनुसार, दोन महिला न्यायाधीश गाडीतून ऑफिसमध्ये जात असताना अज्ञात बंदूकधाऱ्यांनी त्यांच्यावर हल्ला केला.

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांच्या निर्णयानंतर अमेरिकन सैन्याला अफगाणिस्तानातून परत बोलावणं सुरू झालं आहे. त्यातच अफगाणिस्तानातील पत्रकार, सामाजिक कार्यकर्ते आणि राजकीय व्यक्तिंना लक्ष्य केलं जात आहे.

अफगाणिस्तानमध्ये सध्या अमेरिकन लष्कराचे 2500 जवान आहेत.

अफगाणिस्तानच्या उपराष्ट्रपतींनी याच आठवड्यात बीबीसीला दिलेल्या इंटरव्ह्यूमध्ये सांगितलं होतं, की अफगाणिस्तानसारख्या अस्थिर देशात अमेरिकन सैन्य हटवल्यामुळे मोठ्या प्रमाणात हिंसाचार वाढण्याची शक्यता आहे.

रविवारी काय झालं?

या महिलांवर पाळत ठेऊन हल्ला करण्यात आला. या हल्यात ड्रायव्हर जखमी झाला आहे.

ही घटना काबुलच्या कला-ए-फतुल्लाह या परिसरात घडली. आतापर्यंत कोणत्याही संघटनेने या हल्ल्याची जबाबदारी स्वीकारलेली नाही.

हा हल्ला तालिबानकडून झाला असल्याची शक्यता आहे. पण, त्यांनी या हल्ल्याची जबाबदारी स्वीकारलेली नाही.

तालिबानचे प्रतिनिधी आणि अफगाणिस्तान सरकार यांच्यात दोहामध्ये शांतता प्रस्थापित करण्यासाठी चर्चा सुरू आहे. या चर्चेदरम्यानच या हत्या झाल्या आहेत.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अफगाणिस्तानमध्ये दोन न्यायाधीशांची हत्या करण्यात आली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोर्टाबाहेर जामिनावर सुटलेल्या महिला

या अचानक आलेल्या "तात्काळ कारवाई"च्या मागणीमुळे इतिहासातलं एक प्रकरण ताजं झालं आहे आणि चर्चेत आलं आहे - ते म्हणजे नागपूरचं अक्कू यादव प्रकरण.

न्यायालयातील निवाड्याची वाट न पाहता स्वत:च न्याय करणं, अशीच घटना नागपुरात 15 वर्षांपूर्वी घडली होती. काय झालं होतं तेव्हा...?

नागपूरच्या कस्तुरबा नगरात कालिचरण यादव ऊर्फ अक्कू यादव याची दहशत होती. परिसरातील लोकांना धमकावणं, खंडणी मागणं आणि खुनांच्या गुन्ह्यांमध्येही आरोपी होता. यासोबतच परिसरातील महिलांची छेड काढणं, त्यांच्यावर अत्याचार करणं, बलात्कार, अशा जवळपास 10 वर्षांपासून चालत आलेल्या अक्कूच्या जाचाला  परिसरातील महिला कंटाळल्या होत्या.

पण तो या सर्व गुन्ह्यांमधून जामिनावर यायचा. 'पोलीस माझं काहीही बिघडवू शकत नाही,' असं परिसरातील लोकांना धमकावायचा.

त्यामुळे तो कुठल्याही महिलेची छेड काढणं असो वा चाकूच्या धाकावर त्यांचं शोषण करणं असो, अक्कु राजरोसपणे कायद्याचं उल्लंघन करायचा आणि आपली दहशत लोकांमध्ये कायम ठेवायचा.

परिसरातील अक्कूची दहशत बघता अनेकांना हा परिसर सोडून दुसरीकडे राहायला जावं लागलं, तर काही कुटुंबांनी आपल्या मुली आणि महिलांना नातेवाईकांकडे राहायला पाठवून दिलं होतं.

असं नाही की परिसरात पोलीस नव्हते. ते होते, मात्र पीडित महिलांच्या तक्रारींची दखल ते घ्यायचे नाही, अक्कू यादवला त्यांच्याकडूनच अभय प्राप्त होतं, असा आरोप पोलिसांवर वारंवार होत राहिला.

कधी त्याला अटक व्हायची तरी लगेचच जामिनावर त्याची सुटका व्हायची आणि मग त्या प्रकरणातली तक्रारकर्ती त्याचं पुढचं लक्ष्य असायची. हे जाचाचं चक्र कुठे थांबण्याचं चिन्ह या महिलांना दिसत नव्हतं.

त्यामुळे या वस्तीतील महिला आणखी चिडल्या होत्या आणि अखेर या अत्याचाराविरोधात अक्कूला स्वतःच धडा शिकवण्याचा निर्णय त्यांनी घेतला.

अक्कु यादव

...आणि त्याचा 'अक्कू यादव झाला'

स्थानिक पत्रकार योगेश मंडके यांनी बीबीसीला दिलेल्या माहितीनुसार अक्कू एका महिलेच्या अपहरणाच्या प्रयत्नात होता. त्यावरून परिसरातील महिला पेटून उठल्या. पोलिसांवर वाढता दबाव पाहता त्यांनी 12 ऑगस्ट 2004ला अक्कूला अटक केली आणि कोठडीत डांबलं.

दुसऱ्या दिवशी, म्हणजे 13 ऑगस्टला त्याला या प्रकरणात नागपूरच्या सेशन्स कोर्टात आणण्यात आलं. मात्र त्यापूर्वीच यशोधर नगरातील 200 महिला नागपूरच्या जिल्हा सत्र न्यायालयात ठाण मांडून...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

हैदराबाद बलात्कार प्रकरणातील संशियत आरोपींना पोलिसांनी चकमकीत ठार केल्यानंतर महिलांवर अत्याचार करणाऱ्यांना "तात्काळ शिक्षा" देण्याची मागणी होत आहे. अशा प्रकरणांमध्ये "आरोपींना फाशी द्या नाहीतर त्यांचा एन्काउंटर करा," अशी मागणी पीडितांच्या घरचे करत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोर्स संपल्यावर माझ्या एका विद्यार्थ्याने मला QQ ॲप डाऊनलोड करायला सांगितलं, म्हणजे आम्हाला एकमेकांच्या संपर्कात राहता आलं असतं. हे ॲप MSN मेसेंजरसारखंच डेस्कटॉपवर चालतं.

मी त्याला मला फेसबुकवर ॲड करायला सांगितलं आणि त्याचा ई-मेल ॲड्रेस मागितला. तोपर्यंत चीनमध्ये फेसबुक ब्लॉक करण्यात आलं नव्हतं.

काही मुलांनी मला त्यांचे ईमेल ॲड्रेस दिले तर खरे पण ते लक्षात ठेवणं कठीण होतं. कारण ते zwpzjg59826@126.com  असे काहीसे होते.

काही वर्षांनी मी चीनची राजधानी असणाऱ्या बीजिंग शहरात मी एक स्वतंत्र पत्रकार आणि कॉपीरायटर म्हणून काम करू लागलो. पण मी क्वचितच कोणा चिनी नागरिकासोबत ई-मेलवरून संवाद साधायचो.

बहुतेकदा मला स्मार्टफोनवरच चीनचं मेसेजिंग ॲप - वीचॅटवरून कॉपीरायटिंगचं काम यायचं.

काम पूर्ण झाल्यावर मी याच ॲपवरून काम पाठवून द्यायचो आणि त्यावरूनच मला माझे पैसे मिळत.

ही पूर्ण प्रक्रिया तिचा वेग आणि मोबाईलच्या प्रभावी वापरामुळे जादुई वाटायची.

अनेक पाश्चिमात्य देशांमध्ये ई-मेललाच प्राधान्य दिलं जातं. विशेषतः कामाच्या बाबतीत.

अमेरिका आणि ब्रिटन दोन्हीकडे ई-मेल लोकप्रिय आहे. अमेरिकेत 90.9 टक्के युजर्स आहेत आणि ब्रिटनमध्ये 86 टक्के.

इतरही अनेक देशांमध्ये ब्राऊजिंग, इंटरनेट बँकिंग, व्हिडिओ पाहणं किंवा सोशल मीडियाच्या वापरापेक्षा ईमेलचा वापर जास्त केला जातो.

पण चीनमध्ये असं नाही.

जगातल्या इतर युजर्सपेक्षा चिनी युजर्स त्यांचे ई-मेल्स 22 टक्के कमी चेक करत असल्याचं डिलॉईड कंपनीने 2018मध्ये केलेल्या मोबाईल कंझ्युमर सर्व्हेमधून समोर आलं.

जवळपास 79% चिनी स्मार्टफोन युजर्स वीचॅटचा नियमित वापर करतात आणि मेसेजिंग ॲप वापरणाऱ्या युजर्सपैकी 84.5 टक्के वीचॅट वापरतात.

वीचॅट तयार करणारी कंपनी टेनसेंटची रिसर्च टीम पेंग्विन इंटेलिजन्सच्या रिपोर्टनुसार 20 हजार लोकांच्या पाहणीमध्ये आपण रोजच्या कामकाजासाठी वीचॅट वापरत असल्याचं 88 टक्के लोकांनी सांगितलं.

तर 59.5% लोक फोन, SMS आणि फॅक्सचा वापर करतात. या सगळ्यानंतर ई-मेलचा नंबर लागतो. 22.6 टक्के लोकच ई-मेलचा वापर करतात.

ईव्हा सू एक डिजीटल ब्रँडिंग कंपनी चालवतात आणि त्यांनी अमेरिकेत बराच काळ वास्तव्य केलंय. गेली सहा वर्षं त्या शांघायमध्ये आहेत.

आपल्या परदेशी ग्राहकांशी संपर्क साधण्यासाठी आपण ई-मेल आणि लिंक्डइनचा वापर करत असलो, तरी चिनी ग्राहकांबाबत मात्र ही गोष्ट वेगळी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मे 2008मध्ये मी चीनच्या येंगशुओ नावाच्या एका लहानशा गावातल्या एका इंग्रजी शाळेत शिकवत होतो.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोलंबियन पत्रकार ज्युलियथ गोन्झालेझ

कोलंबियन पत्रकार ज्युलियथ गोन्झालेझ थेरेन रशियातल्या एका रस्त्यावरून 'डॉइश वेल स्पॅनिश'वर लाइव्ह रिपोर्टिंग करत होत्या. त्याचवेळी तेथे अचानक आलेल्या एका माणसाने त्यांच्या छातीवर हात ठेवून गालावर किस केलं आणि तिथून पळ काढला.

त्यावेळी ज्युलियथ यांनी कोणताही व्यत्यय येऊ न देता बातमी पूर्ण केली. लाइव्ह संपल्यानंतर त्यांनी सोशल मीडियावर लिहिलं की, "आम्ही प्रोफेशनल आहोत. आमचा आत्मसन्मान आहे. आमच्याशी असं कोणी वागता कामा नये."

डॉइशे वेलशी बोलताना त्या म्हणाल्या, "त्या ठिकाणी आम्ही दोन तास होतो. जेव्हा आम्ही लाईव्ह सुरू केलं तेव्हा त्या चाहत्यानं संधीचा फायदा घेतला. लाइव्ह संपल्यावर मी त्याला शोधण्याचा प्रयत्न केला, पण तो निघून गेला होता."

गेल्या आठवड्यात रशिया आणि सौदी अरेबिया यांच्यातल्या सामन्याआधी सरान्स शहरातील रस्त्यावर हा प्रकार घडला. 'डॉइशे वेले'नं या घटनेचं फुटेज सोशल मीडियावर टाकलं आणि हा 'हल्ला' तसंच 'सार्वजनिक ठिकाणी झालेला छळ' अशा शब्दांत या घटनेचा निषेध केला.

'डॉइशे वेले'च्या प्रवक्त्या क्रिस्टिना क्यूबस यांनी त्यावर ट्वीट केलं की, "ही मस्करी नाहीये. हे किसिंगही नाही. हा एक प्रकारचा हल्लाच आहे."

गोन्झालेझ यांच्या मते, "अनेकदा चाहते कौतुकानं अभिवादन करतात, आदर व्यक्त करतात. पण या माणसानं तर मर्यादा ओलांडली."

त्यावर सोशल मीडियावर उलटसुलट चर्चा सुरू झाली. काहींनी ही घटना अतिरंजित पद्धतीनं सांगितली जात असल्याचं म्हटलं. तर, एका गटानं त्यास 'उन्मादी स्त्रीवाद' म्हटलं.

महिला क्रीडा पत्रकारांच्या छळवणुकीच्या अनेक घटना यापूर्वीही घडल्या आहेत. मार्चमध्ये 52 ब्राझिलियन पत्रकारांनी एक मोहिम सुरू केली. त्यात खेळाडू आणि चाहत्यांनी किस करण्याच्या आणि मिठी मारण्याच्या घटनांची नोंद ठेवण्यास सुरुवात केली आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

रशियात सुरू असलेल्या फुटबॉल वर्ल्ड कपचं वार्तांकन करताना महिला पत्रकाराचा विनयभंग झाल्याची घटना समोर आली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोलंबियाजवळील प्रशांत महासागरचा फोटो

समुद्रात असे अनेक सजीव आहेत, जे दिवसा बाहेर न येता फक्त रात्रीच बाहेर येतात.

रात्री जेव्हा समुद्राच्या लाटा रोरावत किनाऱ्यावर धडकतात, तेव्हा त्यांसोबत निळ्या रंगाचे अगणित दिवे किनाऱ्यावर येतात.

प्रश्न असा पडतो की समुद्रात हा चमचमणारी निळी प्रकाशकिरणे येतात तरी कुठून?

किरणं सोडणारे बॅक्टेरिया

खरंतर समुद्रात असे अनेक जीव आहेत, ज्यांच्या शरीरात प्रकाश निर्माण होतो.

समुद्रात डाईनोफ्लॅगेट्स नावाचे जीव असतात. हे जीव रात्रीच्या अंधारात निळा प्रकाश फेकत असतात.

समुद्र किनारी चमकणारे डाईनोफ्लॅगेटस

हे जीव कॅरेबियन देशांतील समुद्र किनाऱ्यांवर मोठ्या प्रमाणावर दिसतात. रात्रीच्या वेळी यांची चमक दिसते.

विशेष करून रात्री समुद्रातून जहाज किंवा मोठा प्राणी जातो तेव्हा यांची चमक दिसते. काही वेळा डाईनोफ्लॅगेटसची संख्या वाढते.

त्यावेळी ते लालसर रंगाचे होतात. त्यावेळी त्यांना लाल ज्वर ही म्हणतात. यातील काही विषारीही असतात.

रात्रीच्यावेळी समुद्र काहीवेळा दुधी रंगाचा दिसतो. त्याला 'मिल्की सी' म्हटले जाते.  1915 ला मिल्की सी दिसला होता.

हिंदी महासागरात जावा आणि इंडोनेशियाच्या समुद्रकाठी हे दृश्य पाहता आलं होतं.

'मिल्की सी'चं रहस्य

याला मात्र डाईनोफ्लॅगेट्स जबाबदार नसतात. किरणं सोडणारे बॅक्टेरिया समुद्राच्या पृष्ठभागावर जमा होतात. त्यामुळे समुद्र सफेद रंगाचा दिसतो.

जेव्हा समुद्राच्या पृष्ठभागावर मोठ्या प्रमाणावर हे बॅक्टेरिया जमा होतात, तेव्हा समुद्राने जणू काही बर्फाची दुलई घेतली आहे, असा भास होतो.

ग्रेट व्हाईट शार्क रात्री शिकार करतात.

निर्सगाचा हा खेळ अभ्यासण्याची संधी संशोधकांना फार कमी वेळा मिळाली आहे.

 2005 ला संशोधकांना 'मिल्की सी'च्या काही सॅटेलाईट इमेज मिळल्या होत्या. हे दृश्य तीन दिवस टिपता आलं होते.

चमचमणारे मासे

खोल समुद्रात राहणाऱ्या अनेक जीवांत निळा प्रकाश निर्माण करण्याची क्षमता असते. काही जीवांची फक्त शेपूट चमकते, तर काही जीवांचं सारं शरीरच चमकत असते.

काही माशांचं पूर्ण शरीरच चकचकत असतं, तर काही माशांचे फक्त डोळे चमकतात. रात्रीच्या अंधारात समुद्राच्या खोलीत हा एकच प्रकाशाचा स्त्रोत असतो.

या जीवांमुळे समुद्राचा पृष्ठभाग चमकत असतो.

संशोधनानुसार ज्या जीवांत प्रकाश निर्माण करण्याची क्षमता नसते ते प्रकाश निर्माण करणाऱ्या जीवांशी जमवून घेतात. ...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

समुद्र जितका दिवसा सुंदर दिसतो, त्याहीपेक्षा तो रात्री जास्त मनमोहक असतो. समुद्राच्या पाण्यावर जेव्हा चंद्राची किरणं पडतात, तेव्हा तो समुद्र एखाद्या रुपगर्वितेसारखा भासतो.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोलंबोमध्ये पार पडलेल्या संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या प्रतिनिधी सोबतच्या बैठकीत राजपक्षे यांनी ही कबुली दिली. या सर्व लोकांच्या मरणाचे दाखले देण्याची प्रक्रिया सुरू केली जाईल, असं राजपक्षे यांच्या कार्यालयाकडून प्रसिद्ध करण्यात आलेल्या निवेदनात म्हटलं आहे.

बेपत्ता झालेल्या लोकांचे कुटुंबीय काही वर्षांपासून आपल्या प्रिय व्यक्ती कोठे आहेत, हे जाणून घेण्यासाठी धडपडत आहेत. त्यासाठी त्यांनी आंदोलनंही केली आहेत.

आपले नातेवाईक जिवंत आहेत, अशी आशा आजही अनेकांना आहे. बेपत्ता झालेले लोक हे लष्कराच्या ताब्यात आहेत, असाही त्यांचा समज आहे. हे सर्व लोक दररोज एकत्र येऊन आंदोलन करतात आणि त्यांच्या आप्तेष्टांच्या स्मृती जिवंत ठेवतात.

यादवी युद्धाची पार्श्वभूमी काय?

श्रीलंकन लष्करानं मे 2009 मध्ये तामिळ टायगर बंडखोरांचा बीमोड केला. लष्कर आणि बंडखोरांमधला संघर्ष हा जवळपास 26 वर्षं सुरू होता.

या संघर्षामुळे श्रीलंकेत वांशिक आधारावर उघडउघड दोन तट पडले होते- बौद्ध सिंहलींचा प्रभाव असलेलं सरकार विरुद्ध स्वतंत्र राज्याची मागणी करणारे तामीळ बंडखोर.

या संघर्षात जवळपास लाखभर लोकांनी प्राण गमावले आणि 20 हजार जण बेपत्ता झाले.

राष्ट्राध्यक्ष राजपक्षे हे तेव्हा संरक्षण सचिव होते आणि बंडखोरांचा बीमोड करण्यामध्ये त्यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली होती. अनेक सिंहलींसाठी ते 'हिरो' होते, पण तामीळ समुदाय मात्र त्यांच्या पाठीशी नव्हता.

तमीळ लोकांसाठी स्वतंत्र राज्याची मागणी करत LTTE ने श्रीलंका सरकारविरोधात संघर्ष सुरू केला होता.

युद्ध संपल्यानंतर संयुक्त राष्ट्रांनी दोन्ही बाजूंना संघर्षातील हिंसाचारासाठी जबाबदार धरलं होतं. शरण आलेल्या किंवा ताब्यात घेतलेल्या तामीळ बंडखोरांच्या हत्येच्याही अनेक घटना घडल्या होत्या. यासंबंधीचे अनेक व्हीडिओ प्रसिद्ध झाल्यानंतरही सरकारनं हे आरोप फेटाळून लावले होते.

हळूहळू राजपक्षे आणि त्यांचे भाऊ महिंदा, जे तेव्हा राष्ट्राध्यक्ष होते, यांना विरोध करणारे उद्योजक, पत्रकार आणि सामाजिक कार्यकर्तेही युद्धकाळात 'गायब' झाले होते.

राजपक्षे यांनी अर्थातच यामध्ये सरकारचा हात असल्याचं नाकारलं होतं. यावर्षी गोटाभाया राजपक्षे यांनी बीबीसीला दिलेल्या मुलाखतीत सांगितलं होतं, की त्यांच्याविरोधातील युद्ध गुन्ह्यांचे आरोप हे पूर्णपणे निराधार आहेत.

सरकारचं काय आहे म्हणणं?

राष्ट्राध्यक्ष गोटाभाया राजपक्षे यांच्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

श्रीलंकेतील यादवी युद्धादरम्यान बेपत्ता झालेले 20 हजारांहून अधिक लोक मरण पावले, असं श्रीलंकेचे राष्ट्राध्यक्ष गोटाभाया राजपक्षे यांनी प्रथमच मान्य केलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोलकाताचा नऊ विकेटने पराभव झाला आणि या पराभवामुळे सनरायजर्स हैदराबादसाठी प्लेऑफ्सचं दार उघडलं. पराभवानंतरही कोलकाताच्या 14 सामन्यात सहा विजयांसह 12 गुण तर होते, मात्र नेट रनरेटमध्ये ते हैदराबादपेक्षा कमी पडले.

आता होणाऱ्या प्लेऑफ्सच्या पहिल्या क्वालिफायरमध्ये मंगळवारी चेन्नईचा सामना मुंबईशी होईल तर बुधवारी दिल्लीचा सामना हैदराबादशी होईल.

पंजाबने केला चेन्नईचा पराभव

रविवारी झालेल्या पहिल्या सामन्यात नाणेफेक जिंकून चेन्नई सुपर किंग्सने पहिले फलंदाजी केली. फॉफ डू प्लेसीच्या 96 आणि सुरेश रैनाच्या 53 धावांच्या जोरावर चेन्नईने 20 षटकात 170 धावा केल्या.

किंग्स इलेव्हन पंजाबने विजयासाठी 171 धावांचं लक्ष्य 18 षटकात चार गड्यांच्या मोबदल्यात पूर्ण केलं. सलामीचा फलंदाज के.एल. राहुलने 36 चेंडूत सात चौकार आणि पाच छटकारांच्या मदतीने 71 धावा केल्या. तर निकोलस पुरनने 36 आणि ख्रिस गेलने 28 धावा केल्या.

हरभजन सिंहने 57 धावात तीन गडी बाद केले.

पण या विजयानंतरही पंजाबचा संघ प्लेऑफमध्ये स्थान पटकावू शकला नाही.

'करो या मरो'

कोलकातासाठी रविवारचा सामना 'करो या मरो' अशी परिस्थिती होती. नाणेफेक जिंकून पहिल्यांदा फलंदाजी केल्याचाही त्यांना फायदा झाला नाही.

कोलकाताचे फलंदाज सातत्याने मुंबईच्या गोलंदाजाच्या दबावाखाली होते आणि निर्धारित 20 षटकात फक्त 133 धावाच करू शकले. सलामीचा फलंदाज क्रिस लिनने 29 चेंडूत दोन चौकार आणि चार षटकारांच्या मदतीने 47 धावा केल्या.

दुसऱ्या बाजूला रॉबिन उथप्पाने 47 चेंडूत अवघ्या 40 धावा केल्या. त्यांच्या या संथ खेळीमुळे कोलकाताचा प्लेऑफचा मार्ग हळूहळू बंद होत गेला.

क्रिस लिन आणि रॉबिन उथप्पाशिवाय नीतीश राणाने केवळ 13 चेंडूत 26 धावा केल्या. यांच्याशिवाय कोलकाताचा एकही फलंदाज मुंबईच्या गोलंदाजीपुढे टिकला नाही. त्यांनी अगदी दहाचा आकडाही पूर्ण केला नाही.

मुंबईकडून लसिथ मलिंगाने 35 धावात तीन, बुमराहने 31 धावात दोन आणि हार्दिक पांड्याने 20 धावा देऊन दोन गडी बाद केले.

मुंबईसमोर विजयासाठी 134 धावांचं लक्ष्य होतं. सलामीचा फलंदाज रोहित शर्माच्या नाबाद अर्धशतकी खेळीच्या भरवशावर मुंबईने 16.1 षटकांत त्यांनी निर्धारित लक्ष्य पूर्ण केलं. रोहित शर्माने 48 चेंडूत आठ चौकारांच्या मदतीने 55 धावा केल्या.

त्याचा साथीदार क्विंटन डी कॉकने 23 चेंडूत एक चौकार आणि तीन षटकारांच्या मदतीने 30 धावा केल्या आणि कोलकाताच्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

रविवारी वानखेडे स्टेडिअमवर झालेल्या दुसऱ्या सामन्यावर सगळ्यांची नजर होती, कारण कोलकाताने मुंबईचा पराभव केला असता तर त्यांना प्लेऑफ म्हणजे अंतिम चार मध्ये जाण्याची संधी होती. मात्र असं घडलं नाही.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोलकात्याच्या विद्यासागर कॉलेजमधील विद्यासागर यांची प्रतीमा.

पश्चिम बंगालची राजधानी कोलकात्यात सातव्या आणि अंतिम टप्प्यातील मतदानाच्या आधी भाजप अध्यक्ष अमित शहा यांच्या रोडशोदरम्यान झालेल्या गोंधळात आणि तोडफोडी दरम्यान ईश्वरचंद्र विद्यासागर एका रात्रीत राजकीय मुद्दा झाला आहे.

या गोंधळादरम्यान अखिल भारतीय विद्यार्थी परिषदेच्या कथित समर्थकांनी कॉलेज स्ट्रीट भागात असलेल्या विद्यासागर कॉलेजमध्ये घुसून तोडफोड केलीच मात्र तिथे असलेल्या ईश्वरचंद्र विद्यासागर यांचा पुतळाही फोडला.

मुख्यमंत्री आणि तृणमूल काँग्रेसच्या अध्यक्ष ममता बॅनर्जी यांनी लगोलग या मुद्द्याला बंगालच्या लोकांच्या भावनेशी जोडलं आणि त्याचा मुद्दा केला.

त्यांनी भाजपवर बंगालच्या महापुरुषांचा अपमान केल्याचा आरोप लावला आणि पुतळा फोडणाऱ्यांची गय केली जाणार नाही, असं सांगितलं.

ममता बॅनर्जी यांनी मंगळवारी रात्री शिक्षणमंत्री पार्थ चॅटर्जी यांच्याबरोबर घटनास्थळाची पाहणी केली. त्या म्हणतात, "भाजप बंगालच्या महापुरुषांचा अपमान करत आहे. लोक निवडणुकीच्या माध्यमातून या अपमानाचं योग्य ते उत्तर देतील. ही अतिशय लाजिरवाणी घटना आहे. आता पाणी डोक्यावरून गेलं आहे."

ममता बॅनर्जी यांच्या मते जो लोक महापुरुषांचा अशा प्रकारे अपमान करतात त्यांना राजकारणात राहण्याचा अजिबात अधिकार नाही. या घटनेचा निषेध म्हणून ममता बॅनर्जी यांनी फेसबुकवर ईश्वरचंद्र विद्यासागर यांचा फोटो लावला आहे.

हा मुद्दा तापू लागताच भाजपने याबाबतीत लगेच स्पष्टीकरण दिलं आहे भाजपाचे प्रदेशाध्यक्ष दिलीप घोष म्हणतात, "पुतळा फोडण्यात भाजपचा हात नाही. कॉलेजमध्ये असलेल्या समाजकंटकांचं हे काम आहे."

त्यांनी ममता बॅनर्जींवर विनाकारण राजकारण करण्याचा आरोप लावला आहे.

या तोडफोडीत सहभाग असल्याच्या आरोपाचा भाजपने इन्कार केला आहे. पोलिसांनी या प्रकरणी 26 लोकांना अटक केली आहे. पुतळा फोडणाऱ्या लोकांचा शोध घेतला जात आहे.

दुसऱ्या बाजूला विद्यासागर कॉलेजचे मुख्याध्यापक गौतम कुंडू म्हणतात, "ही अतिशय लाजिरवाणी घटना आहे. कॉलेजच्या आवारात येऊन असं नुकसान कुणी कसं करू शकतं? भाजपच्या लोकांनी फर्निचर आणि विद्यासागरांचा पुतळाही फोडला आहे.

मुख्याध्यापकांनीही पोलिसात या प्रकरणी तक्रार दिली आहे, कुंडू यांचा आरोप आहे की, हल्लेखोर एक लॅपटॉप आणि एका महिलेची पर्स घेऊन पळाले.

ईश्वरचंद्र विद्यासागर कोण होते?

ईश्वरचंद्र...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

प्रसिद्ध शिक्षणततज्ज्ञ आणि समाजसुधारक ईश्वरचंद्र विद्यासागर यांनी कधी कल्पनाही केली नसेल की त्यांच्या मृत्यूनंतर 128 वर्षांनंतर त्यांच्याच राज्यात ते निवडणुकीचा मुद्दा होतील.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोलकात्यातील महिला (साल 1870)

शरीरसंबंधातून पसरणारे आजार रोखण्यासाठी ब्रिटिश राजवटीत संसर्गजन्य आजार कायदा आणण्यात आला होता. या कायद्यांतर्गत देहविक्री करणाऱ्या महिलांना नोंदणी अनिवार्य करण्यात आली होती. त्याचसोबत या महिलांना वैद्यकीय तपासणी करुन घेणं बंधनकारक करण्यात आलं होतं.

सुकीमोनी रौर यांनी आपल्या अटकेला आव्हान देत कोर्टात सुटकेसाठी याचिका दाखल केली होती.

"मी महिन्यातून दोन वेळा होणारी वैद्यकीय तपासणी केली नाही. याचं कारण मी देहविक्री करत नाही," असं त्यांनी आपल्या याचिकेत सांगितलं होतं.

नाचणाऱ्या महिलांनाही वेश्या मानलं जाई

सुकीमोनी यांनी म्हटलं होतं, "पोलिसांनी चुकीने माझं नाव देहविक्री करणाऱ्या महिलांच्या यादीत समाविष्ट केलं आणि आपण कोणत्याही पद्धतीचं तसं काम केलेलं नाही."

मार्च 1869 मध्ये कलकत्ता हायकोर्टाने आपला निकाल सुकीमोनी यांच्या बाजूने दिला होता.

कोर्टाने आपल्या निकालात स्पष्ट केलं की, "सुकीमोनी नोंदणीकृत देहविक्री करणाऱ्या नाहीत. देहविक्री करणाऱ्या महिलेला नोंदणी करण्यासाठी जबरदस्ती केली जाऊ शकत नाही. ही नोंदणी स्वेच्छेनुसार करण्यात आली पाहिजे."

हॉर्वर्ड विद्यापीठात लिंग, महिला औणि लैंगिकता यासंदर्भातील विषयाच्या प्रोफेसर दरबा मित्रा यांनी ब्रिटिश काळातील काही कागदपत्रांचा अभ्यास केला आहे. त्यांच्या असं लक्षात आलं की, ब्रिटिश काळामध्ये हजारो महिलांना आपल्या जननेंद्रियांची तपासणी न करण्याच्या आरोपाखाली अटक करण्यात आली होती.

प्रोफेसर मित्रा यांच्या 'इंडियन सेक्स लाइफ' या पुस्तकाचं प्रकाशन प्रिंसटन युनिव्हर्सिटी प्रेसद्वारे करण्यात आलं.

भारतातील वेश्याव्यवसाय करणाऱ्या महिलांबाबत ब्रिटीश अधिकाऱ्याचा लेख

मित्रा यांच्या माहितीनुसार, "ब्रिटिश सरकारी अधिकारी आणि समाजातल्या उच्चशिक्षित वर्गातील लोकांनी भारतात आधुनिक समाजाला नियंत्रित करण्यासाठी महिलांची कामेच्छा नियंत्रित करण्याबाबत विचार सुरू केला."

महिलांची सेक्स वर्कर किंवा देहविक्री करणारी महिला म्हणून नोंदणी करणं, जननेंद्रियांची तपासणी करणं ही महिलांची कामेच्छा नियंत्रित करण्याचाच एक भाग होता.

जुलै 1869 मध्ये कोलकात्यातील काही सामाजिक कार्यकर्त्यांनी जननेंद्रियांची वैद्यकीय तपासणी, देहविक्री करणाऱ्या महिलांची नोंदणी याविरोधात याचिका दाखल केली होती. हे महिलांच्या स्त्रीत्वाच्या भावनेला  आहे असं त्यांचं म्हणणं होतं....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कलकत्त्यातील (आता कोलकाता) ब्रिटिश पोलिसांनी साल 1868 मध्ये सुकीमोनी रौर नावाच्या एका देहविक्री करणाऱ्या महिलेला वैद्यकीय तपासणी न केल्याच्या आरोपाखाली जेलमध्ये टाकलं होतं. त्यावेळी देहविक्री करणाऱ्या नोंदणीकृत महिलांना जननेंद्रियांची तपासणी अनिवार्य करण्यात आली होती.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोल्हापुरात भाजपचे प्रदेशाध्यक्ष चंद्रकांत पाटील यांनी शुक्रवारी (22 मे) आंदोलन केलं, तर विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांनी मुंबईतल्या भाजप कार्यालयाबाहेर आंदोलन केलं.

यावेळी भाजपचे नेते विनोद तावडे, मंगलप्रभात लोढा आणि इतर कार्यकर्ते काळे कपडे घालून उपस्थित होते. चेहऱ्यावर काळे मास्क आणि हातात पोस्टर दाखवून त्यांनी राज्य सरकार विरोधात 'महाराष्ट्र वचाव'चा नारा दिला. महाराष्ट्राचे राज्यशिष्टाचार मंत्री आदित्य ठाकरे यांनी भाजपवर टीका करुन कोरोना विसरुन भाजपाला राजकारण प्रिय आहे का असा प्रश्न त्यांनी विचारला आहे. आदित्य ठाकरे यांनी एक ट्वीट करुन त्यात लहान मुलांनी तोंडावरुन मास्क काढल्याचे लक्षात आणून दिले. या स्थितीमध्ये मुलांना घरात ठेवणं गरजेचं असताना त्यांना संकटात लोटलं आहे अशी टीका त्यांनी भाजपवर केली आहे.

सोशल डिस्टसिंगचं पालन करत भाजपच्या नेत्यांनी हे आंदोलन केलं आहे.

चंद्रकांत पाटील यांनी त्यांच्या घराबाहेर आंदोलन केलं. 'मेरा आंगन, मेरा रणांगण' असा नारा यावेळी त्यांनी दिला. राज्यासाठी 50 हजार कोटींच्या पॅकेजची भाजपची मागणी आहे.

माजी मुख्यमंत्री आणि सध्याचे विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणावीस यांनी मंगळवारी राज्यपालांना निवेदन दिलं होतं. त्यानंतर 'महाराष्ट्र बचाओ' असं आंदोलन पुकारत भाजपाचे राज्यातले वेगवेगळ्या ठिकाणचे नेते जिल्हाधिकारी, तहसिलदार, आयुक्त यांना भेटत आहेत आणि निवेदन देत आहेत.

सुरुवातीला कोरोना संकटाच्या काळात विरोधी पक्ष राजकारण करतो आहे या आरोपाच्या भीतीनं सरकारवर मर्यादित टीका करणाऱ्या भाजपानं आता अधिक आक्रमक भूमिका घेतल्याचं चित्र आहे.

कोरोना संकट हाताळणीत राज्य सरकार सपशेल अपयशी ठरले आहे असं म्हणत देवेंद्र फडणवीस काल विनोद तावडे, आशिष शेलार या नेत्यांसह राज्यपाल भगतसिंग कोश्यारी यांना जाऊन भेटले.

"कोरोनामुळे जे संकट उभे ठाकले आहे त्याचा सामना करण्यासाठी जी प्रभावी पावले टाकण्याची गरज होती ती टाकलेली दिसत नाहीत.  त्यामुळेच महाराष्ट्रात देशातील सर्वाधिक कोरोना रुग्ण आणि मृतांची संख्या आहे आणि ही संख्या दररोज वाढते आहे," असा आरोप फडणवीस यांनी केलेला आहे.

सोबतच राज्यात आणि राज्याबाहेर जाणाऱ्या मजुरांचे होणारे हाल, शेतकरी आणि इतर वर्गांना राज्य सरकारनं अद्याप जाहीर न केलेलं आर्थिक पॅकेज यावरूनही त्यांनी ठाकरे सरकारला टीकेचं लक्ष्य केलं आहे. "राज्यात सरकार नावाची...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

महाराष्ट्र आणि मुंबईतल्या कोरोना संसर्गाच्या वाढत्या आकड्यांच्या पार्श्वभूमीवर राज्यातली आरोग्य व्यवस्था कोसळली आहे असा आरोप करत महाराष्ट्र भाजपाने आता राज्य सरकारविरुद्ध आंदोलनाचा पवित्रा घेतला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोल्हापुरी मिसळ

जोरदार थंडी आणि तिखटजाळाची मिसळ हे समीकरण कोल्हापूरकरांना आवडलं.

'Continental of Hotel Management' च्या वतीनं शेफ दिग्विजय भोसले यांनी बनवलेल्या कोल्हापूरी मिसळवर अनेकांनी ताव मारला.

मिसळीचा रटरटणारा रस्सा

सकाळच्या गुलाबी थंडीत, कोवळ्या उन्हात आबालवृद्ध मिसळ खाण्यासाठी रंकाळा तलावाकाठी असलेल्या पदपथ उद्यानात आवर्जून आले होते.

या चविष्ट उपक्रमाची नोंद लिम्का बुक ऑफ World Record मध्ये करण्यात आली आहे.

सर्व वयोगटातल्या व्यक्तींनी मिसळीवर ताव मारला

कोल्हापूर म्हटलं की खवय्यांच्या डोळ्यासमोर येतो तो तांबडा पांढरा रस्सा, कोल्हापुरी गूळ, कोल्हापुरी मटण. त्यातही मिसळ म्हटलं तर तोंडाला पाणी सुटलं नाही तरच नवल.

तरुण मंडळी मिसळीचा आस्वाद घेताना

खवय्यांची ही आवडीची कोल्हापुरी मिसळ world record मध्ये गेलीय. कारण म्हणजे 2500 हून अधिक लोकांनी मिसळ खाण्याचा हा उपक्रम...

पर्यावरण पूरक ताटामध्ये मिसळचा चिवडा, कांदा, कोथिंबीर, लिंबू, लालभडक कट, आणि ब्रेड slice असा भन्नाट बेत रविवारी पूर्ण झाला. मिसळ खाण्याच्या या उपक्रमात कोल्हापूरकर हौसेने सहभागी झाले आणि त्यांनी झणझणीत मिसळीवर ताव मारला.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

खाद्यसंस्कृती जगतात कोल्हापूर जिल्ह्याची एक वेगळी ओळख आहे. ही ओळख आज पुन्हा एकदा अधोरेखित झाली. निमित्त होतं मिसळ खाण्याच्या उपक्रमाचं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोल्हापूर जिल्ह्यातील पंचगंगा नदीची पाणी पातळी 36.9 इतकी आहे, तर कृष्णा नदीच्या पाणी पातळीत वाढ होऊन ही पाणी पातळी 32 फुटांवर गेली आहे.

राधानगरी, कोयना, वारणा धरणांमधून मोठया प्रमाणात विसर्ग सुरू आहे. राधानगरी धरणाचे 4 दरवाजे सुरू आहेत. यातून होणाऱ्या विसर्गामुळे पंचगंगा नदीची पाणी पातळी झपाट्याने वाढत आहे.

कोयना धरणाचे 6 दरवाजे 10 फुटांवर उघडण्यात आलेत. त्यातून 55 हजार क्युसेक विसर्ग सुरू आहे. अलमट्टी धरणातून 2 लाख 22 हजार क्युसेक विसर्ग सुरू आहे. पण सततच्या पावसामुळे सातारा, कोल्हापूर, सांगली जिल्ह्यातील नद्यांच्या पाणी पातळीत झपाट्याने वाढ होत आहे.

दरम्यान, नदीकाठच्या लोकांना सतर्कतेचा इशारा देण्यात आला आहे. जिल्ह्यातील सर्व नद्या नाले दुथडी भरून वाहत आहेत.

राधानगरीचे 4 दरवाजे उघडले

कोल्हापूर जिल्ह्यात चंदगड तालुक्यातही मुसळधार पाऊस सुरू आहे. तिलारीनगर, हेरे, कानुर या भागात रात्री अतिवृष्टी झाली आहे. त्यामुळे शेतीचं मोठं नुकसान झालं आहे.

कोल्हापूर जिल्ह्यातल्या आजरा तालुक्यातील जवळपास चार बंधारे पाण्याखाली गेलेत. साळगाव बंधारा पाण्याखाली गेल्याने सहा गावांचा अंशतः संपर्क तुटला आहे.

बेळगाव वेंगुर्ला राज्यमार्गावर दाटे या गावाजवळ दुसऱ्यांदा पुराचं पाणी आल्याने वाहतूक पूर्णपणे बंद आहे

राधानगरी धरणातून27112 क्युसेक पाण्याचा विसर्ग सुरू आहे. धरणाचे 4 स्वयंचलित दरवाजे खुले झाले आहेत. धरणाला एकूण 7 दरवाजे आहेत. सतत पाऊस सुरू असल्याने आणखी दरवाजे उघडण्याची शक्यता आहे.

सांगलीत कृष्णा नदीने 31 फुटाची पाणी पातळी ओलांडली आहे. तर कोयना धरणातून विसर्ग सुरुच असल्याने आज आणखी पाणी पातळी वाढण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. कृष्णा नदीची इशारा पाणी पातळी 40 फुटांची आहे.

या भागात नदी काठच्या लोकांचं स्थलांतर सुरू करण्यात आलं आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोल्हापूर आणि सातारा जिल्ह्यात आज 'रेड अलर्ट' घोषित करण्यात आला आहे. कोल्हापूर, सातारा आणि सांगली या जिल्ह्यात मुसळधार पाऊस सुरू आहे. या पार्श्वभूमीवर प्रशासनानं सतर्कता बाळगली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोल्हापूर- पुराचे संग्रहित छायाचित्र

गेल्यावर्षी कोल्हापूर शहर आणि आजूबाजूच्या तालुक्यांना पुराचा मोठा फटका बसला होता. यावर्षीही ऑगस्ट महिन्यातल्या चार दिवसांच्या पावसामुळे पुन्हा पाण्याची पातळी झपाट्याने वाढली आहे.

कोल्हापूरमध्ये पूर का येतो, गेल्या काही वर्षांमध्ये कोल्हापूरमध्ये नक्की कोणते बदल झाले आहेत?  कोल्हापुरातला पूर आणि अलमट्टी धरण यांचा काही संबंध आहे का, असे अनेक प्रश्न उपस्थित होतात. त्यांची उत्तरे शोधण्याची गरज निर्माण झाली आहे.

कोल्हापूर जिल्ह्याची रचना आणि नद्या

कोल्हापूर शहर आणि करवीर, हातकणंगले, शिरोळ या पूर येणाऱ्या तीन तालुक्यांचा विचार करता कोल्हापूर जिल्ह्यातील तुळशी, कुंभी, कासारी, भोगावती या नद्यांच्या थेट संबंध दिसून येतो.

2005 च्या पूरक्षेत्राचे अवलोकन

कोल्हापूर जिल्ह्याची रचना पाहिल्यास पश्चिमेस उंच प्रदेश आणि हळूहळू त्याची उंची पूर्वेस कमी होताना दिसते. त्यामुळे जिल्ह्याच्या पश्चिम भागातून पूर्वेस वाहाणाऱ्या या नद्या पावसाचं पाणी वेगाने घेऊन खाली येतात.

पन्हाळा, शाहूवाडी, गगनबावडा, राधानगरी, भुदरगड हे तालुके पश्चिमेला आहेत. या तालुक्यांमध्ये पावसाचे प्रमाण पूर्वेच्या तालुक्यांच्या तुलनेत फारच जास्त आहे. राधानगरी, काळम्मावाडीसारखी मोठी धरणं आणि इतर लहान पाटबंधारे प्रकल्प याच भागात आहेत.

पावसाचं प्रमाण आणि त्यातले बदल

कोल्हापुरात येणाऱ्या पुराचा विचार करता पावसाच्या बदललेल्या प्रमाणाकडेही पाहिलं पाहिजे. कोल्हापूरमध्ये कमी दिवसांमध्ये जास्त पाऊस पडण्याचं प्रमाण वाढलेलं दिसून येतं. यामुळे धरणांची पाणी साठवण्याची क्षमता लवकर संपते आणि त्यांचे दरवाजे उघडावे लागतात.

राधानगरीपेक्षा गगनबावडा येथे पावसाचं प्रमाण जास्त आहे, तेथून येणारं तसंच इतर तालुक्यांमधलं पाणी कुंभी-कासारी नद्यांमधून पंचगंगा नदीमध्ये वेगानं येतं.

शिवाजी विद्यापीठातील भूगोल विभागातील प्राध्यापक डॉ. सचिन पन्हाळकर यांच्या निरीक्षणानुसार कुंभी आणि कासारी खोऱ्यामधील पाटबंधारे प्रकल्पांची क्षमता कमी असल्यामुळे तेथे पाणी साठवून ठेवणं अशक्य आहे. त्याचप्रमाणे या नद्यांमधील पाणी राधानगरीमधून सोडलेल्या पाण्यापेक्षा कमी वेळात कोल्हापूरपर्यंत येऊन पोहोचतं.

कोल्हापूर- पुराचे संग्रहित छायाचित्र

कोल्हापूरच्या पूर येणाऱ्या प्रदेशातले पाणी चटकन का ओसरत नाही याबद्दल सांगताना डॉ. पन्हाळकर म्हणाले, "कोल्हापूर शहर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

साधारणपणे प्रत्येक पावसाळ्यात कोल्हापूर जिल्ह्याच्या पश्चिम भागात जोरात पाऊस सुरू झाला की कोल्हापूर शहरासह आजूबाजूच्या गावांना पुराचा विळखा पडतो. त्याची चर्चा सुरू होते, पुरामुळे नुकसान होतं, थोड्या दिवसांनी पाणी ओसरलं की ही चर्चाही ओसरून जाते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोल्हापूरचा शाही दसरा आणि त्याचं महत्वं

शारदीय नवरात्री नंतर दशमीला येणारा सण म्हणजे दसरा. छत्रपती घराण्यांचा परंपरागत असलेला हा सण प्राचीन काळापासून साजरा केला जातो. पूर्वी छत्रपती शिवाजी महाराजांनी दक्षिण दिग्विजयाच्या मोहिमेची सुरूवात विजयादशमीच्या मुहूर्तावर केली होती.

पावसाळ्यात असलेली शेतीची कामं उरकून पूर्वी सैन्य आपल्या प्रदेशाची सीमा ओलांडून मोहिमेवर जायचं. मोहिमेवर लागणाऱ्या साहित्याची तयारी करून सज्ज व्हायचं. त्यामुळे खंडेनवमीच्या दिवशी शस्त्रपूजन केलं जातं  आणि दशमीला विजय साजरा करण्यासाठी सीमोलंल्घन केलं जात असे.

त्यानंतरच्या काळात या सणाला प्रतिकात्मक स्वरूप मिळालं. त्यात गावाची सीमा ओलांडून आपट्याची पानं म्हणजे सोनं लुटण्याचा कार्यक्रम व्हायचा. संस्थान काळात सीमोलंल्घनासाठी मिरवणूक काढली जायची. ही मिरवणूक गावाच्या बाहेर गेल्यानंतर सोनं लुटण्यासाठी लोक गर्दी करायचे.

देशात म्हैसूर आणि कोल्हापूर संस्थानचा शाही दसरा लक्षवेधी

 कोल्हापूर संस्थानाचे मुख्यस्थान 1788 पर्यंत पन्हाळगडावर होते. त्यावेळी हा सण गडावर साजरा केला जायचा. त्यानंतरच्या काळात शिवाजी महाराजांनी ही गादी कोल्हापूरमध्ये आणली. तेव्हापासून हा सण करवीरनगरीत साजरा केला जाऊ लागला.

त्यावेळी कोटातून बाहेर येऊन म्हणजे तटबंदीच्या बाहेर येऊन गावाच्या बाहेर गंजीमाळ इथं हा सण साजरा व्हायचा. त्यानंतर नवीन राजवाडा बांधला गेला. राजर्षी शाहू महाराज नव्या राजवाड्यात राहायला गेल्यानंतर हा दसरा सण चौफाळा माळ इथं साजरा केला जाऊ लागला. त्यावरुनच या परिसराला दसरा चौक असे नाव पडलं.

राजर्षी शाहू महाराजांच्या काळात जुना राजवाडा ते दसरा चौक अशी भव्य मिरवणूक निघायची. या मिरवणुकीत छत्रपती घराण्याकडून सरदार, जहागीरदार यांना आमंत्रण दिलं जायचं. ही सगळी मंडळी आपल्या लवाजम्यासह या मिरवणुकीत सहभागी व्हायची.

यात सर्वोत्तम घोडे, उंट, शिकारखान्यातील वाघ, चित्ते यासह लष्करी दल, पायदळ सहभागी व्हायचं. छत्रपती घराण्याचं पारंपरिक वाद्य 'पी ढबाक' वाजवलं जायचं. हत्तीवर राजघराण्याचं निशाण आणि जरिपटका असायचा. पारंपरिक वेषात सैन्य सहभागी व्हायचे. अशी भव्य स्वरुपातील मिरवणूक पाहायला आजूबाजूच्या गावातून खूप लोक यायचे.

पुढे संस्थानकाळातील लवाजम्याचं स्वरुप बदलत गेलं, पण या मिरवणुकीचा थाट आजही कायम आहे.

जर्मनीतून मागवण्यात आलेली मेबॅक कार

1936 मध्ये राजाराम...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ऐतिहासिक महत्त्व आणि परंपरा असलेला कोल्हापूरचा शाही दसरा यावर्षी कोरोना व्हायरसच्या साथीमुळे रद्द करण्यात आलाय. याआधी प्लेगची साथ असताना हा सोहळा साजरा झाला नव्हता. त्यानंतर आता 100 वर्षांनी पुन्हा हा सोहळा रद्द करावा लागतो आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोल्हापूरच्या ऐश्वर्या डाळे आणि शर्वरी सूर्यवंशी यांनीही मोठ्या पगाराची नोकरी सोडून स्वतःचा कॅफे सुरू केलाय.

इंजिनिअर असताना असा व्यवसाय सुरू करणं सोपं नव्हतं असं त्या सांगतात.

व्हीडिओ - प्रवीण ठाकरे, स्वाती राजगोळकर-पाटील, अरविंद पारेकर

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

नाशिकमधल्या सायखेड्याच्या रूपाली शिंदेने इंजिनिअरिंगनंतर चांगली नोकरी मिळत नव्हती म्हणून चहाचं दुकान सुरू केलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोल्हापूरच्या हातकणंगले इथे दोन एकरात ही पाण्यावरची शेती केली जात आहे.

मयांक गुप्ता आणि ललित झंवर यांनी एप्रिल 2019 मध्ये हा प्रयोग सुरू केला.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

देशातला हा पहिला अॅक्वाफोनिक म्हणजे पाण्यावरच्या तरंगत्या शेतीचा प्रयोग आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोळसा खाण हे या लोकांसाठी उत्पन्नाचं साधन असलं तरी तेच त्यांच्या जीवावर बेतलं आहे.

स्थानिकांनी पूर्णतः बंद न झालेल्या कोळसा खाणींविरोधात आंदोलन सुरू केलं आहे.

बीबीसी प्रतिनिधी सलमान रावी यांचा रिपोर्ट.

शूट एडिट - दीपक जस्रोटीया

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

झरियातील खाणी नागरिकांना आणि त्यांच्या घरांना गिळंकृत करत आहेत. आगी न रोखल्यानं झरियातले ५ लाख नागरिक दररोज भीतीच्या छायेखाली जगत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोळोशी गावच्या रितीका सावंतही त्यातल्यात. पण याही परिस्थितीत त्यांनी मार्ग काढला. कोरोनाच्या संकटांत महिलांचे नेतृत्वगुण प्रकर्षांने पुढे आले असं त्यांना मनापासून वाटतं. आंतरराष्ट्रीय पातळीवर महिला नेत्यांनी कोरोनाला सक्षमपणे हाताळल्याचं चित्र आपण 2020 मध्ये पाहिलं.

पण स्थानिक पातळीवर गावखेड्यातल्या महिला नेत्याही कुठे कमी पडल्या नाहीत.  म्हणूनच बीबीसी घेऊन आलंय कोरोनाशी लढा देणाऱ्या काही महिला सरपंचांच्या प्रेरणादायी कहाण्या.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

लॉकडाऊनमध्ये आणि नंतरही कोकणातल्या अनेक गावांनी आपल्या सीमा शहरातल्यांसाठी. विशेषतः मुंबईकरांसाठी बंद केल्या. गावात राहाणारेही आपलेच आणि मुंबईतून येणारेही आपलेच अशा कात्रीत अनेक गावांचे सरपंच अडकले.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोव्हिड - 19 च्या जगभर पसरलेल्या साथीचा जगभरातल्या सर्वात मोठा फटका बसणाऱ्या 15 अर्थव्यवस्थांची यादी युनायटेड नेशन्स कॉन्फरन्स ऑन ट्रेड अँड डेव्हलपमेंट - UNCTAD ने जाहीर केलीय. यामध्ये भारताचाही समावेश आहे.

चीनमधल्या मंदावलेल्या अर्थव्यवस्थेचा परिणाम व्यापारावर झालेला आहे आणि यामुळे भारताला 34.8 कोटी डॉलर्सपर्यंतचा तोटा होण्याचा अंदाज आहे.

ऑर्गनायझेशन फॉर इकॉनॉमिक कोऑर्डिनेशन अँड डेव्हलपमेंट (OECD)ने देखील भारतीय अर्थव्यवस्थेच्या वृद्धीचा अंदाज वर्ष 2020च्या 6.2% वरून घटवून आर्थिक वर्ष 2020-21 साठी 5.1% वर आणलेला आहे.

घाबरून जाण्याची गरज नसल्याचं एकीकडे भारतीय सरकार वारंवार सांगतंय तर दुसरीकडे विरोधकांनी कोरोना व्हायरसच्या अर्थव्यवस्थेवर होणाऱ्या परिणामांविषयी प्रश्न विचारायला सुरुवात केलेली आहे.

तेलगू देसम पक्षाचे खासदार जयदेव गल्ला लोकसभेत बोलताना म्हणाले, "कोरोना व्हायरसचा आपल्या देशावर काय आर्थिक परिणाम होणार आहे, हे आपण जाणून घेणं गरजेचं आहे."

कोणत्या क्षेत्रांवर सर्वाधिक परिणाम?

औषध उत्पादक कंपन्या

औषधांचं उत्पादन करणाऱ्या फार्मा कंपन्यांच्या महसुलावर तर परिणाम झालेलाच आहे. पण याचा आपल्या आयुष्यावरही परिणाम होणार आहे.

औषधांच्या दुकांनांमधला साठा संपतोय. देशभरातल्या मोठ्या शहरांमधले केमिस्टसनी सॅनिटायझर्स आणि मास्कसाठीची नवीन मागणी नोंदवलेली आहे, पण त्यांना गेले आठवडाभर या गोष्टींचा पुरवठा मिळालेला नाही.

लोकं आपल्याकडे गोष्टी साठवून ठेवत असल्याने आता किंमतीपेक्षा जास्त भावाने या वस्तूंची विक्री व्हायला लागली आहे.

मुंबईच्या मालाडमधील जे. के. मेडिकल स्टोअरच्या हेमंत येवलेंनी बीबीसीला सांगितलं, "आम्ही गेल्या आठवड्यातच N95 मास्कची मागणी नोंदवलेली आहे, पण ते आम्हाला अजून मिळालेले नाहीत. सॅनिटायजर्सचीही तीच स्थिती आहे. आमच्याकडे लहान बाटल्या नाहीत. सॅनिटायजर्स आणि मास्कसाठीची मागणी या आठवड्यात वाढलेली आहे आणि ती आणखीन वाढेल असं आम्हाला वाटतंय."

खारमधल्या नोबल प्लस फार्मसीचे बिचेंद्र यादव यांचंही हेच म्हणणं आहे, "आमच्याकडे मास्क आहेत पण त्यावर ते N95 आहेत असं लिहिलेलं नाही. पण तरीही लोकं ते घेत आहेत. आमच्याकडे सॅनिटायजर्सच्या फक्त 500 बाटल्या आहेत आणि नवीन स्टॉक येत नाहीये. आमचा भरपूर स्टॉक विकला गेलाय आणि तरीही मागणी कायम आहे," यादव सांगतात.

वांद्य्रातल्या मेडिकल स्टोअर्समध्ये कुठे मास्क...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना व्हायरसमुळे भारतासमोरच्या अडचणी वाढल्या आहेत का? या प्रश्नाचं थोडक्यात उत्तर आहे - हो.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोव्हिड 19साठीची लस साऱ्या जगामध्ये देणं हे जगण्या-मरण्यातला फरक ठरवणारं आहे.

लसीकरणाची ही प्रक्रिया गुंतागुंतीची आहे. त्यात अनेक देशांमधल्या कंपन्यांचा सहभाग आहे, जगभरातल्या सरकारांनी याविषयीची वेगवेगळी वक्तव्यं केलेली आहेत आणि देशांच्या नियामक संस्था आणि अधिकाऱ्यांचा या प्रक्रियेत महत्त्वाचा सहभाग आहे. म्हणूनच लस उपलब्ध होणं, तिला मान्यता मिळणं आणि जगामध्येच लसीकरण मोहीम राबवली जाणं, ही सरळसोपी प्रक्रिया नाही.

द इकॉनिमिस्ट इंटेलिजन्स युनिट (EIU) मधले ग्लोबल फोरकास्टिंग विभागाचे संचालक अगाथे डेमरैस यांनी याविषयी सखोल संशोधन केलंय.

लशीसाठीची जगातली एकूण उत्पादन क्षमता, ही लस लोकांपर्यंत पोहोचण्यासाठी आवश्यक आरोग्यव्यवस्था, त्या देशाची एकूण लोकसंख्या आणि या देशाला किती लस परवडणार आहे यांचा अभ्यास करण्यात आला.

या संशोधनातून निष्पन्न झालेल्या गोष्टी या श्रीमंत विरुद्ध गरीब या फरकानुसार काहीशा अपेक्षित आहेत. सध्याच्या घडीला युके आणि अमेरिकेमध्ये लशींचा चांगला पुरवठा आहे. कारण लशीच्या विकास प्रक्रियेमध्ये भरपूर पैसे गुंतवणं या देशांना शक्य होतं आणि परिणामी लस मिळवण्याच्या शर्यतीत हे देश आघाडीवर होते.

कॅनडा आणि युरोपातले काही श्रीमंत देश या दोघांच्या पाठोपाठ आहेत.

कमी उत्पन्न गटामधल्या बहुतांश देशांमध्ये अद्याप लसीकरणाला सुरुवात झालेली नाही. पण याला काही अपवाद आहेत.

जगभरातल्या विविध देशांमध्ये लसीकरण कशा पद्धतीने सुरू आहे यावर एक नजर टाकूया.

जागतिक लसीकरण मोहीम

स्त्रोत: Our World in Data, ONS, gov.uk dashboard

जगभरातील लसीकरण मोहीम

                        दर 100 लोकांमागे देण्यात आलेले डोस

                            संपूर्ण मजकूर नीट पाहण्यासाठी तुमचा ब्राउजर अपडेट करा

                    सूचना : ही माहिती नियमितपणे अपडेट केली जाते. पण यामध्ये प्रत्येक देशाची ताजी आकडेवारी असेलच असं नाही. एकूण लसीकरण म्हणजे एकूण किती डोस देण्यात आले याची संख्या असून किती लोकांना लस देण्यात आली याची आकडेवारी नाही. त्यामुळे 100 लोकांमागे 100पेक्षा जास्त डोस देण्यात आले असण्याची शक्यता आहे.

                    स्त्रोत: Our World in Data, ONS, gov.uk dashboard

                    शेवटचा अपडेट २२...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोनासाठीची लस आपल्याला कधी मिळणार? हा प्रश्न सध्या जगातल्या बहुतेकांना पडलाय. जगातल्या काही देशांमध्ये कोव्हिड 19साठीच्या लसीकरणाची मोहीम सुरू झालेली आहे आणि काही मोजक्याच देशांनी त्यासाठीची विशिष्टं उद्दिष्टं ठरवली आहेत. पण एकूणच जगामध्ये लसीकरणाची परिस्थिती काय आहे?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोव्हिड काळात विमान प्रवासासाठीचे नवे नियम चीनच्या विमान वाहतूक मंत्रालयाने नुकतेच जाहीर केले. त्यामध्ये नॅपी वापरण्याच्या नव्या नियमाचा समावेश करण्यात आला आहे.

कोव्हिडचा प्रसार मोठ्या प्रमाणात झालेल्या ठिकाणी जाणाऱ्या चार्टर विमानांसाठी ही नियमावली लागू असेल, असं विभागाने म्हटलं आहे.

जगभरात सर्वत्रच विमान वाहतुकीच्या प्रक्रियेत बदल करण्यात आला आहे. लोकांचा प्रवास थांबू नये तसंच कोरोनाचा प्रसार रोखावा, असं दुहेरी आव्हान विमान कंपन्यांसमोर आहे.

त्यामुळे कोरोना रोखण्यासाठी विमान कंपन्यां तसंच विमान वाहतूक मंत्रालयाकडून विविध प्रकारचे निर्बंध लावण्यात येत आहेत.

त्या पार्श्वभूमीवर चीनच्या विमान वाहतूक प्रशासनाने एक 49 पानी नियमावली विमानप्रवासासाठी प्रसिद्ध केली आहे.

कोरोना रुग्णांची संख्या प्रति दशलक्ष 500 पेक्षा जास्त असलेल्या देशात प्रवास करायचा असल्यास केबिन क्रूच्या कर्मचाऱ्यांना विमानातील स्वच्छतागृहाचा वापर करता येणार नाही.

प्रातिनिधिक छायाचित्र

केबिन क्रूमधील कर्मचाऱ्यांनी प्रवासादरम्यान मास्क, हातमोजे, टोपी, गॉगल, फेसशिल्ड, कपडे आणि शूज झाकले जातील अशी डिस्पोजेबल आवरणं तर वापरावीतच, शिवाय त्यांनी डायपरही वापरावेत, अशी सूचना चीनच्या विमान वाहतूक मंत्रालयाने केली आहे.

सध्याच्या कोरोना संकटाचा मोठा फटका विमान वाहतूक क्षेत्राला बसला आहे. विस्कटलेली घडी बसवण्याच्या प्रयत्न या कंपन्यांकडून केला जात आहे.

विमान प्रवास सुरू राहावा यासाठी अनेक निर्बंध प्रवासी तसंच कर्मचाऱ्यांवरही घालण्यात आले आहेत.

नव्या नियमांनुसार, परदेशप्रवास करणाऱ्या विमानांसाठीचं धोरण आणखी कठोर आहे. काहींनी दोन प्रवाशांमधील एक जागा कठोरपणे रिकामी ठेवण्याचा नियम ठरवला आहे. तर काही विमानांमध्ये मास्क वापरणं अनिवार्य आहे. तसंच दोन प्रवाशांच्या मध्ये बसलेल्या प्रवाशाने पीपीई किट किंवा डिस्पोझेबल आवरण वापरावं, असा नियमही आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना व्हायरसचा प्रसार रोखण्यासाठी विमानातील कर्मचाऱ्यांनी स्वच्छतागृहांचा वापर न करता चक्क डायपर (नॅपी) वापरावेत, अशी सूचना चीनच्या विमान वाहतूक मंत्रालयाने केली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोव्हिड काळातही ऑक्सिजनचा पुरवठा हा इंडस्ट्रियल भागाला जास्त प्रमाणात केला जात असल्याचा आरोप काही खासगी रुग्णालयांच्या डॉक्टरांकडून तसेच व्यवस्थापनाकडून करण्यात येत आहे. त्यामुळे पुण्याचे जिल्हाधिकारी डॉ. राजेश देशमुख यांनी ऑक्सिजन उत्पादकांसोबत बैठक घेऊन 80 टक्के ऑक्सिजनचा पुरवठा हा रुग्णालयांसाठी करण्याचे आदेश दिले आहेत.

प्रत्यक्ष परिस्थिती

पुण्यात ऑक्सिजनचा पुरवठा योग्य प्रमाणात होत नसून त्यामुळे कोव्हिडचे रुग्ण दगावण्याची शक्यता असल्याची भीती डॉक्टरांकडून व्यक्त करण्यात येत आहे. औंध भागात श्वास कोव्हिड केअर चालविणारे डॉ. आनंद यन्नावार याबाबत म्हणाले, ''गेल्या आठवड्यापासून कोव्हिडच्या रुग्णांसाठी लागणारे ऑक्सिजन सिलेंडर मिळविण्यास आम्हाला अनेक अडचणींचा सामना करावा लागत आहे."

"आमच्याकडे दाखल असलेल्या रुग्णांपैकी 80 टक्के रुग्णांना सध्या ऑक्सिजनची गरज आहे. आम्ही ऑक्सिजन सिलेंडर भाडेतत्त्वावर घेतो. आम्हाला जेवढ्या ऑक्सिजन सिलेंडरची गरज आहे, त्याच्या पन्नास टक्केच पुरवठा केला जात आहे. सात सप्टेंबरला ऑक्सिजनचा मोठा तुटवडा जाणवला. ऑक्सिजन सिलेंडरची ने आण करणाऱ्या गाड्या या ऑक्सिजन प्लॅन्टच्या बाहेर आठ तास उभ्या होत्या. परंतु त्यात सिलेंडर भरले गेले नाहीत,'' यन्नावार सांगतात.

''इंडस्ट्रियल भागाला ऑक्सिजनचा जास्त पुरवठा करण्यात येत असल्याने हॉस्पिटलसाठी ऑक्सिजनच्या तुटवडा भासत असल्याचे आम्हाला पुरवठा करणाऱ्या काही पुरवठा दारांकडून सांगण्यात आले. याबाबत खरी माहिती घेणे आवश्यक आहे. गेल्या आठवड्यापासून ऑक्सिजन न मिळण्याची समस्या मोठ्या प्रमाणावर वाढली आहे. आम्हाला वेळेवर ऑक्सिजन मिळाला नसता तर आम्हाला आमच्या इकडे येथे दाखल असलेले रुग्ण दुसरीकडे पाठवावे लागले असते,'' यन्नावार सांगतात.

सात सप्टेंबर रोजी पुण्याचे जिल्हाधिकारी डॉ. राजेश देशमुख यांनी ऑक्सिजन उत्पादकांसोबत बैठक घेतली. सार्वजनिक आरोग्य विभागाच्या आदेशानुसार ऑक्सिजन उत्पादकांनी एकूण उत्पादनाच्या 80 टक्के ऑक्सिजन वैद्यकीय उपचारासाठी तर 20 टक्के ऑक्सिजन औद्योगिक उत्पादनासाठी उपलब्ध करुन द्यावा, अशा सूचना त्यांनी ऑक्सिजन उत्पादकांना केल्या.

ऑक्सिजन सिलेंडर भरणाऱ्या उत्पादकांनी त्यांच्याकडे भरण्यात आलेले सिलेंडर केवळ वैद्यकीय उपचारासाठी वितरित करावेत. रुग्णालय व ऑक्सिजन सिलेंडर भरणाऱ्या छोट्या उत्पादकांपर्यंत टँकर जलदगतीने पोहोचवण्यासाठी द्रवरुपातील...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पुण्यात कोव्हिडचा पहिला रुग्ण सापडल्याच्या घटनेला सहा महिने पूर्ण झाले. सहा महिन्यात परिस्थिती आटोक्यात येण्याऐवजी रुग्णांचा आकडा 2 लाखांच्या वर गेला. कोरोना व्हायरसचा प्रभाव पुण्यातून अजिबात कमी होताना दिसत नाही. त्यातच ऑक्सिजनचा तुटवडा असल्याच्या वारंवार तक्रारी येत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोव्हिड काळातील ही पहिलीच परीक्षा आहे. त्यामुळे परीक्षा देतानाची मार्गदर्शक तत्त्वंही बदलली आहेत. आयोगाने जारी केलेल्या ओळखपत्रात त्यांचा उल्लेख आहेच. मात्र उल्लेख नसलेल्या बाबी सुद्धा लक्षात घेणं तितकंच गरजेचं आहे.

केंद्रावर जाताना

केंद्रावर जाताना एकाच वाहनाने शक्यतो जावं. स्वत:ची गाडी असल्यास उत्तम. कॅबने जात असल्यास वेगवेगळ्या लोकांबरोबर जाणं टाळावं. म्हणजे जाताना एक गट आणि येताना वेगळा गट असं करू नये. एकटं गेल्यास उत्तम. साधारणत: परीक्षेच्या आदल्या दिवशी परीक्षा केंद्र पाहून यावं असा संकेत असतो. मात्र सध्या तसं करू नये.

गुगल मॅपचा आधार घेऊन साधारण अंदाज घ्यावा आणि तसं नियोजन करावं. केंद्रावर जाताना बाहेरचं खाणं आणि पिणं शक्यतो टाळावं. सध्या अनेक भागात निर्बंध आहेत. त्यामुळे पोलिसांनी अडवल्यास त्यांना नम्रपणे परिस्थितीची जाणीव करून द्या. त्यांच्याशी हुज्जत घालू नका.

केंद्रावर पोहोचल्यावर

केंद्रावर गेल्यावर परिस्थितीचा आढावा घ्या. घोळक्यात जाणं अर्थातच टाळावं.  आपले जुने अगदी जिवाभावाचे मित्र मैत्रिणी भेटल्यावर त्यांना अलिंगन देणं टाळा. त्यांच्याशी अंतर ठेवून बोला. कमी बोललं तर अगदीच उत्तम (मास्कच्या आड ते दिसण्याची शक्यता कमी आहे.)

आपला वर्ग कुठे आहे, याची नोंद उमेदवार घेतातच. सोशल डिस्टन्सिंगचं पालन कटाक्षाने करावं. तिथलं वॉशरुम वापरताना काळजी घ्यावी. आयोगाने सांगितल्याप्रमाणे आरोग्य सेतू अॅप फोनवर असू द्या.

परीक्षा हॉलमध्ये गेल्यावर...

परीक्षा हॉलमध्ये गेल्यावर आपल्या जागेवर सॅनिटायझरचा फवारा मारा. मगच बसा. आपल्या हॉलमध्ये योग्य सुविधा आहेत किवा नाही याची काळजी घ्या. नसल्यास लक्षात आणून द्या.

मास्क सतत तोंडावर असू द्या. आयोगाने ग्लोव्हज घालणं अनिवार्य केलं आहे. ते उपलब्ध करून देणार असल्याचंही आयोगाने म्हटलं आहे. सध्या उन्हाळा आहे. तसंच परीक्षेचा ताण असतो. त्यामुळे हाताला घाम येणं स्वाभाविक आहे. तेव्हा ग्लोव्हज ओला होण्याची शक्यता आहे. तेव्हा एक अतिरिक्त ग्लोव्ह्ज असल्यास उत्तम, तसं पर्यवेक्षकांना लक्षात आणून द्या.

एकदा पेपर सुरू झाला की कोव्हिडचा फारसा विचार करू नका. कारण तुमच्यासारखी सगळ्यांनाच ती काळजी आहे. फक्त प्रश्नांवर लक्ष केंद्रित करा. एखादा शिंकला किंवा खोकलला तर त्याच्याकडे जळजळीत कटाक्ष टाकणं, मास्क लावण्याच्या सूचना करणे हे प्रकार टाळावेत.

दोन पेपरच्या मध्ये...

परीक्षेत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मोठ्या प्रतिक्षेनंतर येत्या रविवारी 21 तारखेला महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगातर्फे घेतली जाणारी राज्य सेवा पूर्व परीक्षा घेण्यात येणार आहे. त्यात आयोगाने ओळखपत्र जारी केले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोव्हिड निवारणासाठी नेमलेल्या कार्यकारी गटाचे प्रमुख डॉ. एन के अरोरा यांनी एका संशोधनात तशी शिफारस आरोग्य मंत्रालयाकडे केली होती. हे अंतर वाढल्यामुळे लशीची परिणामकारकता वाढते, असं संशोधनात म्हटलं होतं.

सध्या भारतात लशीच्या तुटवड्यामुळे अनेकांना दुसरा डोस मिळवण्यात अडचणी येत आहेत. अशा लोकांसाठी हा मोठा दिलासा म्हणावा लागेल. लशीचा दुसरा डोस उशिरा घेतल्यामुळे नेमका काय फरक पडणार आहे हे जाणून घेऊया.

कोव्हिशिल्ड लशीच्या दोन डोसमधील अंतर का वाढवलं?

बहुतेक कोरोना लशींचे दोन डोस घ्यायचे असतात. लशींमुळे तुमच्या शरीरात त्या आजाराशी लढा द्यायला अँटीबॉडीज तयार होऊ लागतात.

पहिल्या डोसनंतर सावकाश म्हणजे 2-3 आठवड्यात काही प्रमाणत अँटीबॉडीज निर्माण होतात. पण दुसरा डोस घेतल्यावर या प्रक्रियेला गती मिळते.

लशीच्या या दुसऱ्या डोसला बुस्टर डोस असं म्हटलं जातं. म्हणजे पहिल्या डोसला पूरक आणि वर त्याची ताकद वाढवणारा डोस.

भारतात कोव्हिड निवारणासाठी नेमलेल्या कार्यकारी गटाचे प्रमुख डॉ. एन के अरोरा यांनी अलीकडेच सरकारला शिफारस केली होती की, कोव्हिशिल्ड लशीच्या दोन डोसमधलं अंतर वाढवण्यात यावं.

ऑक्सफर्ड विद्यापीठातच मार्च 2021मध्ये यावर संशोधन झालं होतं. आणि त्यानंतर असा निष्कर्ष काढण्यात आला की, दोन डोसमधलं अंतर 12 ते 16 आठवडे असेल तर लशीची परिणामकारकता वाढते.

युके, ब्राझील आणि दक्षिण आफ्रिकेतल्या 17187 लोकांवर यासाठी लशीचे प्रयोग करण्यात आले. सहा आठवड्यांपेक्षा कमी अंतराने दुसरा डोस दिला असेल तर परिणामकारकता 55.1% आणि किमान 12 आठवड्यांचं अंतर असताना हीच परिणामकारकता 81.3% असल्याचं दिसून आलं.

भारत सरकारने सुद्धा आता या अहवालावर आधारित भारतीय सल्लागार समितीचे निष्कर्ष मान्य करून डोसमधलं अंतर अधिकृतरित्या वाढवलं आहे.

परिणामकारकता आणि लशीपासून मिळणारं संरक्षण

कोव्हिशिल्डच्या दोन डोसमधलं अंतर दुसऱ्यांदा वाढलंय. यापूर्वी मार्च महिन्यात केंद्रसरकारने आधीच्या 4 आठवड्यांच्या अंतरावरून दोन डोसमधलं अंतर 6 ते 8 आठवडे करा असं राज्यांना कळवलं होतं.

आता काल काल केंद्र सरकारने जे अधिकृत पत्रक काढलंय त्यात त्यांनी स्पष्ट केलंय की डोसमधलं अंतर वाढवण्याचा निर्णय रियल लाईफ एक्स्पिरियन्स म्हणजे लस दिली जात असताना येणारे अनुभव आणि ताजा डेटा बघून घेण्यात आलाय.

लस शरीरावर कसं काम करते यासाठी दोन निकष वापरता येतात एक म्हणजे लशीची...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ऑक्सफर्ड विद्यापीठात संशोधन झालेल्या कोव्हिशिल्ड लशीचा दुसरा डोस आता 12 ते 16 आठवड्यांनी देण्यात यावा, असं केंद्र सरकारने जाहीर केलं आहे. यापूर्वी दोन डोसमधलं हे अंतर 6 ते 8 आठवड्यांचं होतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोव्हिड बरा झालेल्या काही रुग्णांमध्ये डोळे आणि नाकाच्या इन्फेक्शनच्या तक्रारीमध्ये वाढ झाली आहे. प्रसंगी काही जणांना आपला डोळा देखील गमवावा लागला आहे. एका बुरशीमुळे होणाऱ्या संसर्गामुळे अनेकांच्या मनात चिंता निर्माण झाली आहे.

बुरशीमुळे होणाऱ्या या आजाराला 'म्युकर मायकॉसिस' म्हणतात. काळी बुरशी म्हणूनही ही ओळखली जाते.

कोरोना संसर्गाचा सर्वाधिक धोका हा सहव्याधी म्हणजेच मधुमेह, उच्च-रक्तदाब, हृदयरोग असलेल्या लोकांना अधिक आहे. कोव्हिड-19 ची लागण झालेल्यांपैकी 70 टक्क्यांपेक्षा जास्त रुग्ण सहव्याधीने ग्रस्त आहेत. त्यापैकी अनेकजणांचा कोव्हिड बरा होत आहे पण तरीदेखील त्यांना या व्याधींचा त्रास होत आहे.

कोव्हिड बरा झाल्यावर काही रुग्णांना आणखी एका आजाराचा धोका आहे, तो म्हणजे म्युकर मायकॉसिस. आम्ही तज्ज्ञांकडून जाणून घेतलं हा आजार काय आहे, आणि कोणाला या आजाराचा जास्त धोका आहे.

काळ्या बुरशीचा फटका बसलेल्या रुग्णांना मोफत उपचार कसे मिळतील, याबाबत राज्य सरकारने काय म्हटले आहे हे देखील आपण पाहाणार आहोत. त्या आधी हा आजार नेमका काय आहे हे समजून घेऊत.

काय आहे 'म्युकर मायकॉसिस'?

राज्यात फेब्रुवारी महिन्यात कोरोना संसर्गाची दुसरी लाट येऊन धडकली. तज्ज्ञांच्या मते, दुसऱ्या लाटेत कोरोनामुक्त झालेल्यांमध्ये डोळे आणि नाकामध्ये होणाऱ्या संसर्गाच्या तक्रारीत वाढ झालीये.

मुंबईच्या सर जे.जे रुग्णालयाचे नाक-कान घसातज्ज्ञ विभागप्रमुख डॉ. श्रीनिवास चव्हाण सांगतात, "सोप्या शब्दात सांगायचं झालं. तर, म्युकर मायकॉसिस हा बुरशीमुळे होणारा आजार आहे."

तज्ज्ञ सांगतात, बुरशीच्या (Fungus) संसर्गाचा धोका अनेकांना असतो. सायनसमध्ये (Sinus) नाकाभोवती असलेल्या मोकळ्या जागेत ही बुरशी साठून राहाते. "ही बुरशी हवेतून पसरते. ज्या व्यक्तीला याचा संसर्ग झाला आहे, अशा व्यक्तीकडून दुसऱ्याला संसर्ग होण्याची शक्यता असते," असं डॉ. चव्हाण पुढे सांगतात.

'म्युकर मायकॉसिस' आजाराची लक्षणं?

तज्ज्ञांच्या सांगण्यानुसार, देशभरात या आजाराचे रुग्ण वाढत आहेत. यासाठी रुग्णांनी आजाराची लक्षणं वेळीच ओळखणं गरजेचं आहे.

नवी मुंबईच्या अपोलो रुग्णालयाचे नाक-कान घसातज्ज्ञ डॉ. शरद भालेकर या आजाराची चार प्रमुख लक्षणं सांगतात.

·      नाकातून रक्त येणं

·      मेंदूत संसर्ग झाल्यास तीव्र डोकेदुखी

·      डबल व्हिजन म्हणजे, एखादी गोष्ट दोन दिसून येते

'म्युकर मायकॉसिस' ची...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोव्हिड बरा झालेल्या रुग्णांमध्ये काळ्या बुरशीचा संसर्ग झाल्याच्या तक्रारीमध्ये वाढ झाल्यानंतर अशा रुग्णांना राज्य सरकारकडून मोफत उपचार दिले जातील अशी माहिती राज्याचे आरोग्यमंत्री राजेश टोपे यांनी दिली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोव्हिड वॉर्ड मधील गंभीर आजार असणाऱ्या रुग्णांना एकटं वाटू नये म्हणून कोव्हिडमधून पूर्णपणे बरे झालेले स्वयंसेवक मदत करतायत.

त्यांना चहापाणी, हवं-नको ते पाहणं, त्यांचं म्हणणं ऐकून घेणं हे सारं ते करतायत. रुग्णांच्या नातेवाईकांना आणि मित्र-मैत्रिणींना फोनवरून गप्पा मारण्यासाठी मदतही करतायत. हॉस्पिटलमध्ये कोरोना वॉरियर्सना या व्हॉलिंटिअर्सची चांगली साथ मिळतेय.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जेरुसलेमच्या हदासाह कोव्हिड रुग्णांसाठी एक पायलट प्रोजेक्ट नुकताच सुरू करण्यात आला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोव्हिड-19 आजारावर नेमके उपचार करण्यासाठी सध्या जगभरात मोठ्या पातळीवर संशोधन आणि चाचण्या सुरू आहेत.

उपचारांवर नेमकं काय काम सुरू आहे?

कोव्हिड-19 आजारावर जगभरात 150 हून अधिक औषधांवर संशोधन करण्यात आलं आहे. यातली बरीच औषधं चलनात आहेत आणि कोव्हिड-19 च्या उपचारांमध्येही त्यांचा वापर केला जातोय. तसंच, काही औषधं आणि लशींची निर्मितीही अंतिम टप्प्यात आली आहेत.

कुठल्या प्रकारचं औषधं उपयोगी ठरू शकेल?

कोव्हिड-19 आजारात आतापर्यंत तीन प्रकारची औषधं वापरली जात आहेत.

'डेक्सामेथासोन आणि रेमडिसिव्हर औषधं प्रभावी'

डेक्सामेथासोन, हे औषध सध्या कोरोनाग्रस्तांवर उपचार करताना सर्वाधिक प्रभावी ठरतंय. कोव्हिड-19 झालेल्या रुग्णांचे प्राण वाचवण्यात या औषधाने महत्त्वाची भूमिका महत्त्वाची बजावली आहे.

अत्यंत स्वस्त दरात मिळणाऱ्या या स्टिरॉईडमुळे व्हेंटिलेटरव असलेल्या दर तिसऱ्या रुग्णाची आणि ऑक्सिजनवर असणाऱ्या दर पाचव्या रुग्णाचे जीव या औषधामुळेच वाचले आहेत. कोरोना व्हायरसशी लढताना शरीरांतर्गत सूज वाढते. कारण, आपली रोगप्रतिकारक शक्ती कोरोना व्हायरसशी लढत असते. रोगप्रतिकारक शक्तीचा जास्तीचा प्रतिकार आपल्याच शरीराला घातक ठरू शकतो.

डेक्सामेथासोन औषध नेमकं रोगप्रतिकारक शक्तीचा असा जास्तीचा प्रतिकार कमी करतं. डेक्सामेथासोनबद्दल WHO सुद्धा आशादायी आहे.

 तसंच जागतिक आरोग्य संघटनेचे डॉ. ब्रूस आइलवर्ड यांचं म्हणणं आहे की चीन भेटीनंतर त्यांच्या लक्षात आलं की रेमडेसिवीर हे औषधही कोव्हिड-19 वर प्रभावी असल्याचं दिसतं.

इबोलावर उपचार म्हणून हे औषध तयार करण्यात आलं होतं. मात्र, या औषधाचा प्राण्यांवर ट्रायल केल्यानंतर इतर अनेक प्राणघातक विषाणुंपासून उत्पन्न होणाऱ्या आजारांवरही हे औषध उपयोगी असल्याचं दिसलं.

उदा. मर्स किंवा श्वसनाशी संबंधित इतर आजारांवर. हेच औषध कोव्हिड-19 आजारावरही उपयुक्त ठरेल, अशी आशा व्यक्त होतेय.

अमेरिकेत रेमडिसिव्हर औषधाची चाचणी 1 हजार रुग्णांवर घेण्यात आली. या औषधाने त्या रुग्णांची कोरोनाची 15 दिवसांची लक्षणं 11 दिवसांवर आणली. काही रुग्णांना हेच औषध दिलं गेलं तर काही रुग्णांना वेगळ म्हणजेच प्लासिबो उपचार पद्धतीचं औषध देण्यात आलं.

जागतिक आरोग्य संघटना सॉलिडॅरिटी ट्रायलअंतर्गत ज्या औषधांवर संशोधन करतंय त्यात या औषधाचाही समावेश आहे. हे औषध तयार करणाऱ्या गिलीड कंपनीनेसुद्धा स्वतः एक स्वतंत्र संशोधन करायला सुरुवात केली...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोव्हिड-19 आजारावर अजून ठोस  लस किंवा औषध  सापडलेलं नाही. जगभरात यासाठीचे प्रयत्न सुरू आहेत. औषध शोधण्याचे हे प्रयत्न कुठवर आले आहेत? सध्या कोण-कोणत्या उपचार पद्धतींचा वापर सुरू आहे? या सर्व प्रश्नांची उत्तरं आपण या लेखात जाणून घेणार आहोत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोव्हिड-19 चा संसर्ग झाल्यास गर्भपाताची शक्यता?

मुंबईतील एका महिलेचा गरोदर असताना अचानक गर्भपात झाला. संशोधनानंतर स्पष्ट झालं, या महिलेचा गर्भपात कोव्हिड-19च्या संसर्गामुळे झाला. मुंबईच्या राष्ट्रीय प्रजनन आरोग्य संशोधन संस्थेने केलेल्या संशोधनात ही धक्कादायक गोष्ट समोर आली आहे.

का करण्यात आलं संशोधन?

मुंबईत राहणारी ही महिला दोन महिन्यांची गरोदर असताना एका कोव्हिड-19 पॉझिटिव्ह व्यक्तीच्या संपर्कात आली. या महिलेची कोरोना तपासणी करण्यात आली. या महिलेला कोरोनाची लक्षणं दिसून येत नव्हती. पण, तिचा रिपोर्ट पॉझिटिव्ह आला. 14 दिवस आयसोलेशनमध्ये राहून औषधोपचारांनंतर ही महिला कोरोनामुक्त झाली.

डॉक्टरांकडून मिळालेल्या माहितीनुसार, कोरोनामुक्त झाल्यानंतर 13 व्या आठवड्यात ही महिला रुटीन तपासणीसाठी रुग्णालयात सोनाग्राफी करण्यासाठी गेली. तेव्हा गर्भ मृत असल्याचं डॉक्टरांच्या लक्षात आलं. याचं कारण काय असावं? याबाबत माहिती घेत असताना, गर्भपातास COVID-19 चा संसर्ग कारणीभूत असल्याचा संशय डॉक्टरांना आला.

कांदिवलीच्या ईएसआईसी (ESIS) रुग्णालयातील डॉक्टरांनी संशोधनासाठी राष्ट्रीय प्रजनन आरोग्य संशोधन संस्थेकडे संपर्क केला. ज्यानंतर या महिलेच्या गर्भपातास कोव्हिड-19 चा संसर्ग कारणीभूत आहे का? या दिशेने संशोधन सुरू झालं.

'कोव्हिड-19 मुळे झाला गर्भपात'

कोरोनाची लागण झाल्यामुळे गर्भपात झाल्याची घटना समोर आली नव्हती. राष्ट्रीय प्रजनन आरोग्य संशोधन संस्थेच्या संशोधकांच्या माहितीनुसार, कोव्हिड-19 मुळे गर्भपात झाल्याची ही बहुदा पहिलीच घटना आहे.

याबाबत बीबीसीशी बोलताना संस्थेच्या मॉलिक्युलर आणि सेल्युलर बायलॉजी विभागाचे शास्त्रज्ञ डॉ. दिपक मोदी सांगतात, "आम्ही या महिलेची पुन्हा कोरोना तपासणी केली. ही महिला कोरोनामुक्त होती. मात्र, गर्भपाताचे कारण शोधण्यासाठी आम्ही प्लॅसेंटा, गर्भाशयातील अॅमनिऑटीक फ्लूईड आणि गर्भाची कोरोना चाचणी केली. धक्कादायक म्हणजे, या तिन्हीमध्ये कोव्हिड-19 व्हायरस असल्याचं आम्हाला आढळून आलं. याचा अर्थ, आईच्या गर्भाशयात गर्भाला कोरोनाची लागण झाली होती. कोरोना व्हायरस गर्भाच्या मृत्यूला कारणीभूत आहे."

कोरोनामुळे गर्भपाताची शक्यता निर्माण होते का?

खरंतर, प्लॅसेंटा आईपासून गर्भाला कोणताही संसर्ग होऊ नये यासाठी एक मजबूत भिंत म्हणून काम करते. मग असं का व्हावं? प्लॅसेंटाला छेद देवून कोव्हिड-19 व्हायरस...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आत्तापर्यंत आपल्याला कोरोना व्हायरसचा संसर्ग गरोदर मातेकडून बाळाला होण्याची शक्यता असते हे माहिती होतं. पुण्यात आईच्या गर्भातच बाळाला कोरोनाची लागण झाल्याची घटना समोर आली होती. मात्र, कोव्हिड-19 च्या संसर्गामुळे मिस-कॅरेज म्हणजेच गर्भपात होऊ शकतो का?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोव्हिड-19 च्या प्रादूर्भावाचा विचार करता अमेरिका आणि ब्राझीलनंतर भारत तिसऱ्या क्रमांकावर आहे.

कोरोना व्हायरसच्या आकड्यांच्या बाबतीत भारतासाठी सप्टेंबर महिना सर्वात वाईट ठरला. या महिन्यात देशात दररोज सरासरी 1100 मृत्यूंची नोंद झाली. काही राज्यांमध्ये मृत्यूंची संख्या दिवसांगणिक वाढत चालली आहे. तज्ज्ञांच्या मते, कोरोना व्हायरसने भारतात आपले हातपाय खोलवर पसरले आहेत.

कोरोना व्हायरसच्या प्रसाराच्या संदर्भात भारताची परिस्थिती सध्या काय आहे, याचा आढावा बीबीसीने घेतला आहे.

महाराष्ट्रात सर्वाधिक प्रसार

कोरोनाच्या प्रसारात महाराष्ट्र भारतात सर्वात पुढे आहे. राज्यात आतापर्यंत 13 लाख जणांना कोरोनाची लागण झाली असून त्यापैकी 36 हजार रुग्णांचा मृत्यू झाला आहे.

कोरोनाने पहिल्या टप्प्यातच राज्यात प्रवेश केला. सुरुवातीच्या काळात महानगरं आणि नंतर ग्रामीण भागात कोरोनाने हातपाय पसरले.

राज्यात सप्टेंबर महिन्यात दररोज सरासरी 300 ते 500 मृत्यूंची नोंद होत होती. ही संख्या देशातील इतर राज्यांपेक्षा कित्येक पटीने जास्त आहे.

सुरुवातीच्या काळात मुंबईला कोरोनाने घेरलं होतं. नंतर पुण्याकडे कोरोनाचा केंद्रबिंदू वळला. राज्यात मुंबईमध्येच सर्वाधिक कोरोना मृत्यू झाले असून त्यानंतर पुण्यात 5 हजार 800 मृत्यूंची नोंद झाली आहे.

डॉ. अर्णब घोष यांच्या मते, "मुंबई हे कोरोनाव्हायरसचं भारतातलं प्रवेशद्वार ठरलं. डॉ. घोष यांनी राज्यात अँटीबॉडीच्या सिरो सर्व्हे करणाऱ्या पथकातही काम केलं आहे. प्रशासनाने केलेल्या सिरो सर्व्हेमध्ये पुण्यात तब्बल 50 टक्के लोकांच्या शरीरात कोरोना व्हायरसच्या अँटीबॉडी आढळून आल्या."

डॉ. घोष सांगतात, "सर्वांचं लक्ष मुंबईकडे होतं, त्या काळात पुणे आणि परिसरात तसंच ग्रामीण भागातही हळूहळू कोरोनाचा प्रसार झाला."

एकीकडे, रुग्णांची संख्या वाढत असताना पुण्यातील जम्बो कोव्हिड सेंटरमधील गैरसोयीबाबत मोठ्या प्रमाणात आरोप आणि चर्चा झाली.

पंजाबमधील परिस्थिती बिकटच

पंजाबमध्ये कोरोना मृत्यूंचं प्रमाण 3 टक्क्यांच्या आसपास आहे. देशातील मृत्यूंच्या प्रमाणापेक्षा पंजाबमधील मृत्यूंचं प्रमाण जवळपास दुप्पट आहे.

देशात कोरोना मृत्यूंच्या बाबतीत पंजाब नवव्या क्रमांकावर आहे. पण राज्यातील इतर काही जिल्ह्यांमध्ये मृत्यूचं प्रमाण 4 टक्क्यांपर्यंतही गेल्याचं दिसून येईल.

पंजाबमधील परिस्थितीबाबत आम्ही ब्रुकिंग इन्स्टिट्यूशनच्या डॉ. शमिका...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना व्हायरसमुळे झालेल्या मृत्यूंच्या बाबतीत भारताने एक लाखांचा आकडा गाठला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोव्हिड-19 च्या विषाणूचा प्रसार रोखण्यासाठी भारतात 24 मार्चपासून लॉकडाऊन लागू करण्यात आला. त्यानंतर दोन-तीन दिवसांनी म्हणजे 27 मार्च 2020 रोजी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 'प्राईम मिनिस्टर्स सिटिझन असिस्टन्स अँड रिलीफ इन इमर्जन्सी सिच्युएशन फंड'ची सुरुवात केली. 'PM केअर्स फंड' म्हणून तुम्हा-आम्हाला हे एव्हाना माहीत झालंय.

"सर्व भारतीयांना मी विनंती आहे की, PM केअर फंडमध्ये देणगी द्या," असं आवाहन करणारं पंतप्रधान मोदींनी ट्वीटही केलं होतं. या निधीमुळे कोरोनाविरुद्धच्या लढाईसह अशाच तणावाच्या स्थितींशी लढण्यासाठी बळ मिळेल. तसंच निरोगी भारत बनवण्यासाठी हे सर्व महत्त्वाचं असेल, असंही मोदी म्हणाले होते.

मोदींच्या आवाहनानंतर उद्योजक, सेलिब्रेटी, कंपन्या आणि सर्वसामान्य लोकांकडून शक्य तितकी भरघोस मदत देण्यास सुरुवात झाली. जवळपास आठवड्याभरातच PM केअर्स फंडातील देणग्यांची रक्कम 65 अब्जांवर पोहोचली. आता ही रक्कम 100 अब्जांच्या वर गेली असेल, असा अंदाज आहे.

PM केअर्स फंड सुरुवातीपासून वादात अडकला होता. 1948 सालापासून सुरू असलेला पंतप्रधान मदतनिधी म्हणजेच PM नॅशनल रिलीफ फंड (PMNRF) असताना PM केअर्स फंडाची गरज काय, असा प्रश्न उपस्थित केला गेला.

PM केअर्समध्ये जमा झालेला निधी PMNRF मध्ये वळवला पाहिजे, अशी मागणी काँग्रेस अध्यक्ष सोनिया गांधी यांनी केली. शिवाय, हा सर्व निधी स्थलांतर करणाऱ्या मजुरांच्या कल्याणासाठी वापरला गेला पाहिजे, अशीही काँग्रेसनं मागणी केली.

PM केअर्स फंड स्थापन झालं त्या काळात, भारतातील आजवरचं सर्वाधिक मोठं स्थलांतर सुरू झालं होतं. वेगवेगळ्या राज्यात कामधंद्यासाठी गेलेले मजूर आपापल्या राज्यात परतत होते. कुणी शेकडो किलोमीटर उन्हा-तान्हातून उपाशीपोटी पायी चालत परतत होतं, तर कुणी मिळेल त्या गाडीने घरी पोहोचण्याचा प्रयत्न करत होतं. या स्थलांतरादरम्यान 100 हून अधिक नागरिकांचा मृत्यूही झाला.

त्यामुळे PM केअर्समधील रक्कम स्थलांतरित मजुरांच्या प्रवासासाठी खर्च करावी, अशी मागणी पुढे आली होती. मात्र, तसं प्रत्यक्षात सरकारी पातळीवरून घडलं नाही. विरोधी पक्षाच्या एका खासदारानं तर सरकारचा निष्काळजीपणा पाहून PM केअर्स फंडाला नाव ठेवलं - 'PM डज नॉट रिअली केअर'.

जगभरातील आकडेवारी -

कोरोना व्हायरसचा सर्वाधिक फटका बसलेल्या देशांतील आकडेवारी-

PM केअर्स फंडाची सुरुवात झाल्याच्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी कोरोनाशी लढण्यासाठी जाहीर केलेला निधी आता वादात आडकला आहे. शिवाय, या निधीच्या पारदर्शकतेबाबतही शंका व्यक्त केली जात आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोव्हिड-19 देशभरात त्सुनामीसारखा पसरतोय. एका दिवसातच 3 लाखांपेक्षा जास्त रुग्ण आढळल्याने, देशभरात हाहा:कार उडालाय. कोरोनासंसर्गाच्या दुसऱ्या लाटेत कुटुंबच्या-कुटुंब बाधित होत आहेत. प्रत्येकाच्या मनात मला कोरोना संसर्ग होईल, किंवा झाला असेल ही भीती घर करून बसलीये.

बाजूला जरा कोणी खोकलं किंवा शिंकलं तर, लगेच आपण त्या व्यक्तीकडे संशयानं पहातो. त्या व्यक्तीपासून लांब जाण्याचा प्रयत्न करतो. अनेकांना सारखं वाटतं मला दम लागतोय. खोकला नाहीये, पण बेचैन वाटतंय. सतत एक भीती मनात रहाते, मला कोरोनासंसर्ग तर झाला नाही?

तुमच्यासोबत कधी असं घडलंय? हो ना! तुम्ही असा विचार नक्कीच केला असेल. डॉक्टरांच्या माहितीनुसार, '6 मिनिट वॉक टेस्ट' ही तुमच्या मनातील सर्व प्रश्नांचं सोपं उत्तर आहे.

'6 मिनिट वॉक टेस्ट' काय आहे?

कोरोनाव्हायरस फुफ्फुसांवर आघात करतो. ज्यामुळे श्वास घेण्यास अडथळा निर्माण होतो. कोव्हिड-19 संसर्ग झाल्यामुळे फुफ्फुसांची कार्यक्षमता कमी होते, असं तज्ज्ञ सांगतात.

महाराष्ट्राच्या आरोग्य विभागाच्या माहितीनुसार, "कोव्हिड-19 काळात फुफ्फुसांचं आरोग्य किंवा कार्यक्षमता चांगली आहे का नाही. याची तपासणी करणारी सहज आणि सोपी पद्धत म्हणजे '6 मिनिट वॉक टेस्ट' किंवा '6 मिनिटं चालण्याची चाचणी."

फोर्टिस रुग्णालयाच्या इंटेन्सिव्ह केअर विभागाचे संचालक डॉ. राहुल पंडीत सांगतात, "6 मिनिट वॉक टेस्ट, व्यायामानंतर हृदय आणि फुफ्फुसांची सहनशीलता किती आहे हे शोधण्यासाठी विकसित करण्यात आली. आता याचा वापर कोव्हिडग्रस्त रुग्ण, ज्यांची ऑक्सिजन लेव्हल आराम करताना 94 पेक्षा जास्त आहे. जे लोक हाय-रिस्क आहेत. ज्यांना हृदयरोगासारखे इतर आजार आहेत. त्यांच्यासाठी केला जातोय."

महाराष्ट्राच्या आरोग्य विभागाने लोकांना 6 मिनिट वॉक टेस्टबद्दल माहिती देण्यासाठी एक परिपत्रक जारी केलंय.

आरोग्य विभागाच्या माहितीनुसार, '6 मिनिट वॉक टेस्ट'च्या माध्यमातून रक्तातल्या ऑक्सिजनची लपलेली कमतरता (Happy Hypoxia) जाणून घेण्यास मदत होते. जेणेकरून गरजू रुग्णांना वेळीच रुग्णालयात दाखल करता येईल.

हॅप्पी हायपॉक्सिया म्हणजे काय?

तज्ज्ञांच्या माहितीनुसार, रुग्णाच्या शरीरातील ऑक्सिजनची पातळी कमी झाली, तरी रुग्ण सामान्यच दिसत असतो. रुग्णाला श्वास घेण्यास अडथळा होण्याची कोणतीही लक्षणं दिसून येत नाहीत. वैद्यकीय भाषेत याला 'हॅप्पी हायपॉक्सिया' (Happy Hypoxia)...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

महाराष्ट्रात कोरोना संसर्गाचा प्रादुर्भाव दिवसेंदिवस वाढत असताना, '6 मिनिट वॉक टेस्ट'ची सध्या सर्वत्र चर्चा सुरू आहे. आपण याबाबतच जाणून घेणार आहोत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोव्हिड-19 मधून बरे झालेल्या रुग्णांना रुग्णालयातून घरी पाठवण्याबाबतचे नियम बदलून यात अधिक मोकळीक देण्याचा निर्णय केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाने शनिवारी घेतला आहे. त्यानुसार, अतिसौम्य-सौम्य आणि मध्यम तीव्रतेच्या रुग्णांमध्ये सलग तीन दिवस ताप नसेल तर नमुना चाचणी न करताही त्यांना घरी पाठवता येईल, असं केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाने स्पष्ट केलं.

पण गंभीर रुग्णांना सोडण्यापूर्वी नमुना चाचणी तसेच अन्य वैद्यकीय चाचणी करावी लागणार आहे.

सध्या देशात दररोज 95,000 टेस्ट करण्याची क्षमता आहे. यामध्ये वाढ करून रोज 1 लाख 20 हजार टेस्ट करण्यात येतील. गंभीर स्वरूपाच्या रुग्णांसाठी टेस्ट किट उपलब्ध होण्यासाठी फक्त गरज असेल तेव्हाच याचा वापर करण्याची सूचना देण्यात आली आहे. या धोरणात अतिसौम्य, सौम्य व मध्यम तीव्रतेच्या रुग्णांना विनाचाचणी घरी सोडण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. ही बातमी लोकसत्ताने दिली.

2. कर्जदार 411 कोटी बुडवून पळाले, स्टेट बँकेची सीबीआयकडे तक्रार

सहा बँकांची सुमारे 411 कोटी रुपयांची फसवणूक केल्याप्रकरणी सीबीआयने गुन्हा दाखल केलेले 'राम देव इंटरनॅशनल'चे तीन संचालक देशाबाहेर पळून गेल्याची माहिती स्टेट बँक ऑफ इंडियाच्या अधिकाऱ्यांनी दिली आहे. त्यांनी याप्रकरण सीबीआयकडे तक्रार दाखल केली आहे.

त्यानुसार संचालक नरेश कुमार, सुरेश कुमार आणि संगीता यांच्याविरोधात सीबीआयने गुन्हा दाखल केला आहे. या प्रकरणात बँकेचं 173 कोटी रुपयांचे नुकसान झालं आहे.

राम देव इंटरनॅशनल ही कंपनी पश्चिम आशिया आणि युरोपातील देशांत बासमती तांदूळ निर्यात करते. कर्नाल जिल्ह्यात त्यांच्या तीन राइस मिल, आठ निवड आणि प्रतवारीचे युनिट आहेत. सौदी अरेबिया आणि दुबईत कार्यालये आहेत, असे स्टेट बँकेने दाखल केलेल्या तक्रारीत म्हटलं आहे. ही बातमी महाराष्ट्र टाईम्सने दिली आहे.

3. मुंबईतून उत्तर प्रदेशसाठी जाण्यासाठी 10 ट्रेन सुटणार

मुंबईतून उत्तर प्रदेशला 10 रेल्वेगाड्या जाणार असल्याची माहिती विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांनी दिली आहे. ही बातमी झी 24 तासने दिली आहे.

देवेंद्र फडणवीस यांनी रेल्वेमंत्री पीयूष गोयल यांच्याशी चर्चा केली. मुंबईत काम करणाऱ्या उत्तर प्रदेशातील स्थलांतरीत मजुरांसाठी विशेष ट्रेन उपलब्ध करण्याची विनंती केली.

याला प्रतिसाद मिळाला देत पीयूष गोयल यांनी तात्काळ उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांच्याशी संपर्क साधला आहे....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आज विविध वृत्तपत्र आणि वेबसाईटवर प्रसिद्ध झालेल्या बातम्यांपैकी पाच मोठ्या बातम्यांचा थोडक्यात आढावा.

1. कोरोना  व्हायरस : सौम्य, मध्यम तीव्रतेचे रुग्ण विनाचाचणी घरी


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोव्हिड-19 रुग्णांच्या उपचारासाठी या औषधाची क्लिनिकल ट्रायल सध्या सुरू आहे, ‘आपत्कालीन उपयोगासाठी’ डॉक्टर हे औषध रुग्णांना देऊ शकतात, असंही प्रशासनाने मान्य केलं आहे. पण हे औषध मिळवणं शर्मांसाठी अशक्यप्राय गोष्ट होऊन बसली – रेमडेसिव्हिर कुठेही मिळत नव्हतं.

शर्मांनी अनेक लोकांना फोन केले, सर्वत्र विचारपूस केली, पण त्यांच्या काकांची प्रकृती खालावत चालली होती. “मला अश्रू अनावर झाले होते. एकीकडे माझे काका मृत्यूशी झुंजत होते, आणि दुसरीकडे त्यांना आवश्यक असलेलं औषध मिळवायला मला संघर्ष करावा लागत होता.

“अनेक कॉल केल्यानंतर अखेर मला ते औषध मिळालं, पण त्यासाठी मला सात पट जास्त पैसे मोजावे लागले,” अभिनव म्हणाले. “मला खरंच खूप वाईट वाटतं त्या लोकांसाठी ज्यांना हे परवडणारं नसेल.”

औषधीचा धंदा अन् जुगाड

हा प्रत्यय एकट्या अभिनव शर्मांना आला असं नाही. दिल्लीत अनेक कुटुंबांना कोरोनावरच्या आवश्यक औषधींसाठी काही पट जास्त पैसे मोजावे लागत आहेत. त्यांना ही औषधं उपलब्ध होतायत पुरानी दिल्लीतील एका बाजारातून.

या बाजारात काम करणाऱ्या काही लोकांना बीबीसीने फोनवरून गाठलं, तेव्हा त्यांनी सांगितलं की योग्य तो मोबदला मिळाला तर औषधीचा जुगाड होऊन जाईल.

“मी तुमच्यासाठी तीन बाटल्यांचा जुगाड करतो, पण प्रत्येक बाटलीचे 30 हजार रुपये. आणि हो, आत्ताच्या आत्ता यावं लागेल,” एकाने आम्हाला सांगितलं. तो “औषधींचा धंदा” करत असल्याचं त्याने सांगितलं.

दुसऱ्या एकाने आम्हाला एका बाटलीचा भाव 38 हजार रुपये सांगितला. या बाटलीची अधिकृत किंमत आहे 5,400 रुपये. आणि प्रत्येक रुग्णाला सरासरी पाच ते सहा डोस लागतात.

काय असतं रेमडेसिव्हिर?

जगात जेव्हा सार्स आणि इबोलाची साथ आली होती, तेव्ही रेमडेसिव्हिर या औषधाची निर्मिती केली गेली. हे एक अँटी-व्हायरल ड्रग आहे.

अमेरिकेची औषध कंपनी गिलियाडनं हे औषध बनवलं होतं. तज्ज्ञांच्या मते खरं तर सार्स, मर्स आणि इबोलासारख्या साथीच्या रोगांमध्ये याचा उपयोग झाला खरा, पण ते तितक्या प्रमाणावर यशस्वी ठरलं नव्हतं.

पण आता SARC-CoV-2 या कोरोना व्हायरसविरोधात याचा सध्या फायदा होत असल्याचं समोर आलंय. रुग्णाच्या शरीरात जाऊन ते अशा एन्झाईम्सवर हल्ला करतं जे व्हायरसला एकाचे दोन व्हायला मदत करतात. त्यामुळे विषाणूंची शरीरात वाढ रोखता येते आणि रुग्णाचे वाचण्याची शक्यता बळावते.

जगभरात विविध रुग्णालयांमध्ये चाललेल्या क्लिनिकल...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अभिनव शर्मा यांच्या काकांना खूप ताप आणि श्वास घेण्यास त्रास होऊ लागल्यानंतर दिल्लीच्या एका रुग्णालयात दाखल करण्यात आलं. त्यांची कोरोना व्हायरसची चाचणी पॉझिटिव्ह आढळली आणि त्यानंतर डॉक्टरांनी त्यांना रेमडिसिव्हिर आणायला सांगितलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोव्हिड-19 विरुद्ध लढण्यासाठी आपली प्रतिकारक्षमता वाढविण्याच्या दृष्टिनं व्हिटॅमिन डी उपयुक्त ठरू शकतं का, याची चाचणी घेण्यासाठी शास्त्रज्ञ स्वयंसेवकांच्या शोधात आहेत.

आधी या चाचणीत सहभागी होणाऱ्यांच्या रक्ताची चाचणी घेतली जाईल. त्यांच्यात व्हिटॅमिन डीची कमतरता असेल तर त्यांना सहा महिने दररोज व्हिटॅमिन डीची गोळी दिली जाईल.

लंडनमधील क्वीन मेरी विद्यापीठातील संशोधकांकडून ही चाचणी घेतली जाणार आहे. या चाचणीत नेहमीच्या सप्लिमेंटपेक्षा अधिक तीव्रतेचा व्हिटॅमिन डीचा डोस वापरला जाईल. प्रमुख संशोधक डेव्हिड जोलिफ यांनी म्हटलं आहे की, या चाचणीतून काही प्रश्नांची ठोस उत्तरं मिळू शकतील. व्हिटॅमिन डी कोव्हिडविरोधात लढण्यासाठी किती प्रभावी ठरू शकतं, हे स्पष्ट होईल.

व्हिटॅमिन डी सप्लिमेंटची किंमत कमी असते, त्या वापरण्यामध्ये धोका नसतो आणि त्या सहज उपलब्धही होतात. जर व्हिटॅमिन डी परिणामकारक असेल तर कोरोना व्हायरसविरुद्धच्या या लढाईत त्याचा वापर करून घेता येईल, असं डेव्हिड जोलिफ यांनी म्हटलं.

व्हिटॅमिन डी सप्लिमेंट सुरक्षित असल्या तरी रोज शरीराला जेवढा पुरवठा आवश्यक आहे, त्यापेक्षा अधिक प्रमाणात व्हिटॅमिन डीचं सेवन हे हानीकारक ठरू शकतं.

ब्रिटिश सरकारमध्ये आरोग्य आणि आहाराशी निगडीत काम करणाऱ्या सायंटिफिक अॅडव्हायझरी कमिशन ऑन न्यूट्रिशन इन्स्टिट्यूट ऑफ हेल्थ अँड केअर एक्सलेंस या संस्थेनेही कोरोनासंदर्भात व्हिटॅमिन डीच्या भूमिकेबाबत एक अहवाल तयार केला आहे.

व्हिटॅमिन डीबद्दल कोणता सल्ला?

कोरोना व्हायरस साथीच्या काळात बहुतांश लोक घरांमध्ये बसून आहेत. यामुळे शरिरात व्हिटॅमिन डीची कमतरता निर्माण होणं स्वाभाविक आहे. सामान्यपणे इतर वेळी लोक घराबाहेर जास्त वेळ घालवतात.

यादरम्यान त्वचेवर पडणाऱ्या उन्हामुळे व्हिटॅमिन डी आपल्याला नैसर्गिकपणे मिळतं. हे व्हिटॅमिन आपल्या शरीरासाठी उपयोगी मानलं जातं.

व्हिटॅमिन डी

ब्रिटनच्या नॅशनल हेल्थ सर्व्हिस संस्थेनुसार, सध्याच्या काळात लोकांनी प्रतिदिन 10 मायक्रॉन व्हिटॅमिन डी घेतलं पाहिजे. विशेषतः घरातच बहुतांश वेळ घालवणाऱ्या लोकांनी हे व्हिटॅमिन घेतलं पाहिजे.

ब्रिटनमध्ये ऑक्टोबर ते मार्च महिन्यापर्यंत व्हिटॅमिन-डी घेण्याचा सल्ला पूर्वीपासूनच दिला जातो. किंबहुना, पब्लिक हेल्थ इंग्लंड (PHI) संस्थेने तर पूर्ण वर्षभर व्हिटॅमिन-डी सप्लिमेंट घेण्याचा सल्ला दिलेला आहे.

PHI च्या मते...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना व्हायरसने जगभरात थैमान घातलेलं असताना यावर उपाय शोधण्यासाठी शर्थीचे प्रयत्न सुरू आहेत. यासंदर्भात वेगवेगळे प्रयोग करण्यात येत आहेत. आता कोरोना व्हायरसविरुद्ध लढण्यासाठी व्हिटॅमिन डीचा कितपत उपयोग होऊ शकतो, याच्या शक्यता तपासण्यात येत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोव्हिड-19 विरोधातील युद्ध जिंकल्यानंतर, खरी लढाई सुरू होते पूर्ववत आयुष्य जगण्याची. पुन्हा नव्या उमेदीने उभं राहण्याची. म्हणूनच शारीरिक आरोग्यासोबत मानसिक आरोग्य चांगलं ठेवणं महत्त्वाचं आहे.

ऑक्सिजन आणि व्हेंटिलेटरवर अधिक काळ राहून कोरोनामुक्त झालेल्या रुग्णांच्या फुफ्फुसांना इजा होण्याची प्रकरणं वाढली आहेत. या रुग्णांना दम लागणे, श्वास घेण्यास अडथळा यांसारखे त्रास सुरू झाले आहेत. त्यामुळे मुंबईतील काही कोव्हिडमुक्त रुग्णांना पुन्हा ऑक्सिजनवर ठेवावं लागत आहे.

डॉक्टरांच्या मते, कोरोनामुक्त झालो म्हणजे गाफिल राहून चालणार नाही. कोरोनामुक्त झालेल्यांनी स्वत:ची विशेष काळजी घेतली पाहिजे.

कोव्हिडमुक्त रुग्णांनी काय काळजी घ्यावी?

जागतिक आरोग्य संघटनेच्या माहितीनुसार, रुग्णालयात राहिल्यानंतर श्वास घेण्यास अडथळा निर्माण होणं आणि आजारामुळे शरीरातील ताकद कमी होणं साहजिक आहे. त्यामुळे श्वास घ्यायला खूप त्रास होतो.

त्यामुळे खालील गोष्टी करणं आवश्यक आहे-

1) झोपताना डाव्या कुशीवर झोपावं. डोकं आणि मानेला आधारासाठी डोक्याखाली उशी घ्यावी. पाय गुडघ्यातून थोडे दुमडून घ्यावेत.

2) टेबलवर बसून काम करत असताना श्वास घेण्यास त्रास झाला, तर कमरेतून पुढे वाकून डोकं आणि मान टेबलवर ठेवलेल्या उशीवर ठेवावेत. हात टेबलवर आरामात ठेवावेत. उशी घेतली नाही तरी चालेल.

3) खुर्चीवर बसल्यावर त्रास झाल्यास, थोडं पुढे वाकावं आणि हात मांड्यांवर ठेवावेत

श्वास कसा घ्यावा?

एका ठिकाणी शांत बसावं. एक हात छातीवर आणि दुसरा पोटावर ठेवून डोळे बंद करून शांत बसावं. हळूवर नाकाने श्वास घ्यावा आणि तोंडाने सोडावा. नाकाने श्वास घेण्यास अडथळा होत असेल तर तोंडाने श्वास घ्यावा. शक्यतो श्वास हळूवार घेण्याचा प्रयत्न करावा.

रुग्णालयातून घरी आल्यानंतर करण्याचे व्यायाम

व्यायामामुळे श्वास घेण्यास होणारा अडथळा कमी होतो. स्नायू मजबूत होण्यास मदत होते. मानसिक ताण कमी होतो. आत्मविश्वास वाढतो. रुग्णालयात ऑक्सिजनवर ठेवण्यात आलं असेल, तर व्यायाम करताना कोणालातरी सोबत ठेवावं. व्यायाम करताना त्रास झाला तर तात्काळ डॉक्टरांना माहिती द्यावी.

सोपे व्यायाम - खांदे पुढे-मागे रोल करावेत. उभं राहून किंवा खुर्चीवर बसून डाव्या आणि उजव्या बाजूस थोडं वाकावं. पाय गुडघ्यात वाकवून उचलण्याचा प्रयत्न करावा. याला 'वॉर्मअप' असं म्हणतात.

थोडे कठीण व्यायाम- जागच्या जागी चालण्याचा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आतापर्यंत भारतात लाखो लोकांनी कोव्हिड-19 वर यशस्वीरित्या मात केली आहे. योग्यवेळी निदान, औषधोपचार आणि सकारात्मक दृष्टिकोनाच्या बळावर लोकांनी कोरोनावर विजय मिळवलाय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोव्हिड-19 विरोधातील लढाईत रुग्णांचा जीव वाचवण्यासाठी 'रेमडेसिवीर' सामान्यांना आशेचा किरण वाटतंय. पण, कोव्हिड-19 टास्क फोर्सचे सदस्य डॉ. शशांक जोशी यांच्या सांगण्यानुसार, रेमडेसिवीरमुळे रुग्णांचा जीव वाचतो याचा कोणताच पुरावा नाही.

महाराष्ट्रात कोव्हिड-19 ची दुसरी लाट त्सुनामीसारखी पसरतेय. ज्यामुळे आरोग्यसेवा कोलमडून पडलीये.

रुग्णांना बेड मिळवण्यासाठी धावाधाव करावी लागतेय. ऑक्सिजन, ICU आणि व्हेन्टिलेटर बेड्स उपलब्ध नाहीयेत. काही ठिकाणी बेड न मिळाल्याने, तर, काही ठिकाणी ऑक्सिजनच्या अभावी रुग्णांना प्राण गमवावे लागेत आहेत.

एकीकडे बेड्सचा प्रश्न गंभीर बनलाय. तर, दुसरीकडे रेमडेसिवीरसाठी रुग्णांच्या नातेवाईकांची धडपड सुरू आहे. कोरोनाविरोधातील लढाईत रेमडेसिवीर फायदेशीर आहे? कोणत्या रुग्णाला दिलं पाहिजे? महाराष्ट्राच्या टास्क फोर्सचे सदस्य डॉ. शशांक जोशी यांच्याशी बीबीसीने बातचीत केली.

प्रश्न 1. - रेमडेसिवीरमुळे कोरोना रुग्णाचा जीव वाचतो?

डॉ. शशांक जोशी- रेमडेसिवीर जीव वाचवणारं औषध अजिबात नाही. हे व्हायरसला मारणारं, अॅन्टी व्हायरल औषध आहे. याचा वापर 'इबोला' व्हायरसविरोधात केला जात होता. आता आपण याचा वापर कोव्हिडविरोधात करतोय.

कोरोना उपचार: रेमडेसिवीर कोव्हिड-19 उपचारांसाठी जादूची कांडी नाही - डॉ शशांक जोशी

या औषधाचा दुरुपयोग होऊ नये यासाठी इंडियन मेडिकल असोसिएशन, देशभरातील टास्क फोर्स आणि तज्ज्ञांनी एक पत्रक जारी केलंय.

रेमडेसिवीरला आपात्कालीन परवानगी देण्यात आली आहे. प्रायोगिक तत्त्वावर याचा वापर करण्यात येतोय.

प्रश्न 2. - रेमडेसिवीरचा फायदा काय?

डॉ. शशांक जोशी- योग्य वैद्यकीय सल्ल्याने रेमडेसिवीर घेतलं तर कोरोना रुग्णाचे रुग्णालयात राहाण्याचे दिवस कमी होतात. रेमडेसिवीरमुळे कोरोनाबाधितांची रिकव्हरी लवकर होण्यास मदत होते.

एक ते तीन दिवस रुग्णालयातील स्टे कमी होईल आणि रुग्ण लवकर बरा होण्यास मदत मिळेल.

प्रश्न 3. - रुग्णालयात दाखल झाल्यानंतर किती दिवसात रेमडेसिवीर फायदेशीर ठरतं?

डॉ. शशांक जोशी- कोरोनाग्रस्त रुग्णाला रुग्णालयात दाखल केल्यानंतर पहिल्या 10 दिवसातच हे औषध काम करतं. फक्त पाच दिवस हे औषध द्यावं लागतं. याबद्दल अजिबात दुमत नाही. जगभरातील वैद्यकीय तज्ज्ञांनी याबाबत स्पष्टीकरण दिलं आहे.

नाशिकमध्ये रेमडेसिविर मिळवण्यासाठी झालेली गर्दी

प्रश्न 4. - कोणत्या रुग्णाला रेमडेसिवीर द्यावं?

डॉ. शशांक जोशी-...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"रेमडेसिवीर जीव वाचवणारं औषध नाही. लोकांच्या मनात भ्रम पसरलाय. हे औषध म्हणजे जादूची कांडी आहे. ही जादूची कांडी नाही."


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोव्हिड-19 व्हायरस संक्रमणाची चेन ब्रेक करण्यासाठी लसीकरण एकमेव प्रभावी पर्याय आहे. लशीमुळे घरात संसर्ग पसरण्याची शक्यता कमी झाल्याचं संशोधनातून स्पष्ट झालंय.

लस घेतल्याने आजाराची तीव्रता कमी होऊन, मृत्यूदर कमी होण्यास मदत होईल, असं तज्ज्ञ म्हणतात. भारतात 15 कोटीपेक्षा जास्त लोकांना लस देण्यात आलीये. 18 ते 44 वयोगटासाठी लसीकरण खुलं करण्यात आलं.

केंद्रांच्या सूचनेनुसार, गर्भवती महिला आणि स्तनदा मातांनी सद्यस्थितीत लस घेऊ नये. त्यामुळे या महिलांना लस देण्यात यावी, अशी मागणी करत स्त्रीरोगतज्ज्ञांनी सरकारचं लक्ष वेधण्याचा प्रयत्न केलाय.

स्त्रीरोगतज्ज्ञांच्या संघटनेचं मत?

'फॉग्सी' (Federation of Obstetric and Gynecological Society of India) देशभरातील स्त्रीरोगतज्ज्ञांची सर्वात मोठी संघटना आहे. गर्भवती महिला आणि स्तनदा मातांच्या लसीकरणाबाबत 'फॉग्सी'ने एक पत्रक जारी केलंय.

त्या पत्रकात खालील मुद्दे आहेत -

स्त्रीरोगतज्ज्ञांची संघटना फॉग्सीचे अध्यक्ष डॉ. अल्पेश गांधी सांगतात, "कोरोनाची लाट येण्यापासून प्रतिबंध करायचा असेल. तर लसीकरण प्रभावी आणि दिर्घकाळ उपाय आहे. त्यामुळे गर्भवती महिला आणि स्तनदा मातांना लशीची सुरक्षा मिळाली पाहिजे."

"गर्भवती महिला, स्तनदा मातांना लस दिल्यामुळे होणारे फायदे, सौम्य धोक्यांपेक्षा अधिक जास्त मोलाचे आहेत," असं डॉ. गांधी पुढे म्हणतात.

गर्भवती, स्तनदा मातांच्या लसीकरणाबाबत केंद्राची भूमिका?

केंद्र सरकारच्या माहितीनुसार, "गर्भवती महिला आणि स्तनदा मातांचा लशीच्या चाचणीत सहभाग नव्हता. त्यामुळे, गर्भवती आणि ज्यांना आपण गर्भवती आहोत का नाही. याची खात्री नसेल त्यांनी सद्य स्थितीत लस घेऊ नये. स्तनदा मातांनी सद्यपरिस्थितीत कोरोनाविरोधी लस घेऊ नये."

कोरोनाविरोधी लसीचे गर्भवती महिला आणि स्तनदा मातांवर प्रतिकुल परिणाम होऊ शकतात, असं केंद्राचं मत आहे. त्यामुळे स्त्रीरोगतज्ज्ञांनी याकडे सरकारचं लक्ष वेधण्यासाठी पत्रक जारी केलंय.

फॉग्सीच्या माजी अध्यक्ष डॉ. नंदिता पालशेतकर सांगतात, "केंद्र सरकारला मत बदलण्यासाठी आम्ही विनंती केलीये. आमची सरकारसोबत चर्चा सुरू आहे."

दुसऱ्या लाटेत गर्भवती महिलांना संसर्ग जास्त?

देशभरात कोरोनासंसर्गाच्या दुसऱ्या लाटेने हाहा:कार माजवलाय. गर्भवती महिलांनाही कोरोनासंसर्गाचा मोठा फटका बसलाय.

"कोरोनाच्या पहिल्या लाटेच्या तूलनेत, दुसऱ्या लाटेत गर्भवती...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतात 18 वर्षांवरील सगळ्यांचं लसीकरण आजपासून (1 मे 2021) सुरू होत आहे. मात्र, गर्भवती महिला आणि स्तनदा मातांना यातून वगळण्यात आलंय. त्यांना लस कधी मिळणार? हा प्रश्ना सर्वांना पडलाय. बीबीसी मराठीनं याच प्रश्नाचं उत्तर शोधण्याचा प्रयत्न केला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोव्हिड-19ची साथ आटोक्यात ठेवण्यासाठी 24 मार्चपासून देशात लॉकडाऊन घोषित झाला आहे. त्यानंतर पहिले काही दिवस शेतकऱ्यांचा गोंधळ उडाला. कारण, शेतमाल विकण्याची जुनी साखळी विस्कळीत झाली होती. त्यामुळे भाज्या आणि फळं शेताच्या बांधावर सडू लागले होते.

त्यामुळे काही शेतकऱ्यांचं आवसान गळालं होतं. तर काहींनी सावरत वेगळे मार्ग काढले. त्यांनी स्वत: शहरात आणि शेजारच्या गावात जाऊन सरळ ग्राहकांना शेतमाल विकायचं ठरवलं. शेतकरी यासाठी मोबाईल फोन आणि इंटनेटचा वापर करतायेत. लॉकडाऊन संपल्यावरही शेतकरी ते ग्राहक हे 'थेट विक्रीचं मॉडेल' यशस्वी होईल, असा तरूण शेतकऱ्यांना विश्वास वाटतोय.

'ट्रॅक्टर भरून खरबूज विकायला गेलो'

"लॉकडाऊननंतर शेतातला माल विकण्यासाठी काही शेतकरी व्यापाऱ्यांवर अवलंबून राहत नाहीयेत. ते स्वत: भाजीपाला आणि फळं विकत आहेत, असं मी बातम्यांत पाहिलं होतं. पण माल विकायचा कसा? हेच मला माहीत नव्हतं. एक दिवस मी धडा केला. टू व्हीलरवर एक कॅरेट खरबूज ठेवले आणि शेजारच्या गावात विकायला गेलो. माल कुणी घेईल की नाही याची मनात धाकधूक होती. पण तासाभरातच सगळे खरबूज विकले. दुसऱ्या दिवसापासून मग मी ट्रॅक्टर भरून खरबूज घेऊन जायला सुरुवात केली. सकाळी 8 ते 12च्या दरम्यान सगळी विकून यायचो," असं जालना जिल्ह्यातील जाफ्राबाद तालुक्यातल्या डोलखेडा बु. गावचा अभय राऊत हा तरूण शेतकरी सांगतो.

शेतकरी आणि ग्राहक यांच्यातलं अंतर कमी झालं आहे का?

अभयने एका एकरातून तब्बल 60 क्विंटल खरबूज विकत एक लाख रुपयांहून अधिक कमाई केली आहे.

आतापर्यंत शेतकऱ्याने शेतीत पिकवायण्यापुरतंच स्वत:ला मर्यादित ठेवलं होतं. पण शेतमाल विकायचा कसा? याचा आत्मविश्वास आणि कौशल्य शेतकऱ्यांकडे नव्हतं. पण येत्या काळात त्यांना हे शिकून घ्यावंच लागणार आहे, असं अभय सांगतो.

सध्या शेतकरी दोन पातळ्यांवर शेतमाल विकताना दिसत आहेत. एका बाजुला स्वत: फिरून माल विकत आहेत. तर दुसऱ्या बाजुला शेतकरी उत्पादक कंपनीचा (FPC) सभासद होऊन शेतमाल विकत आहेत. यापैकी शेतमाल उत्पादक कंपनीद्वारे विकण्याचं प्रमाण वाढतंय, असं दिसून येत आहे.

गुगल फॉर्म, व्हॉट्सअप मेसेज, मोबाईल अॅप्स

शेतमालाची थेट विक्री ही इंटरनेट आणि मोबाईल फोनमुळे आणखी सोपी झाली आहे. पुणे जिल्ह्यातल्या अनेक शेतकरी उत्पादक कंपन्या आधी ऑनलाईन ऑर्डर घेतात. त्यासाठी गुगल फॉर्म, व्हॉट्सअप मेसेज, फोन कॉल्स, SMS यांचा वापर करतात आणि नंतर थेट...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

शेतकरी आजपर्यंत त्यांचा शेतमाल शहरातल्या मार्केटयार्डापर्यंत घेऊन जायचे. तिथं अडतदार मध्यस्थी करायचे आणि तो माल घाऊक/किरकोळ व्यापाऱ्यांना विकायचे. अलीकडच्या काळात व्यापारी बांधावर येऊन शेतमाल विकत घेऊन शहरातल्या ग्राहकांना विकू लागले होते. पण लॉकडाऊननंतर हे सगळंच बंद झालं. मग सुरू झाली शेतमालाची थेट विक्री.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोव्हिडची साथ, दररोज येणारे मृत्यूचे आकडे, लॉकडाऊनमुळे थांबलेलं अर्थचक्र आणि नैसर्गिक आपत्तींमुळे भीतीच्या सावटाखालीच हे वर्ष गेलं. पण मानवाच्या इतिहासात हे वर्ष सर्वाधिक मृत्यूंचं आणि सर्वात विध्वंसक ठरलं का?

संशोधन – मयुरेश कोण्णूर

लेखन, निवेदन – जान्हवी मुळे

एडिटिंग – निलेश भोसले

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

2020 हे वर्ष अनेकांच्या मते सर्वात वाईट वर्ष होतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोव्हिडची सौम्य लक्षणं असणाऱ्यांनी काळजी घ्यायला हवी.

यूकेतल्या नॅशनल इन्स्टिट्युट ऑफ हेल्थ रिसर्चने लाँग कोव्हिडवर एक अहवाल सादर केला आहे. या अहवालातल्या निष्कर्षानुसार लाँग कोव्हिडचे लोकांवर चार प्रकारे परिणाम होऊ शकतात.

तसंच लाँग कोव्हिडचा सामना करत असलेल्या व्यक्तींवर मोठा मानसिक परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे अशा व्यक्तींना अधिक आधाराची गरज असते आणि आरोग्य कर्मचाऱ्यांनाही लाँग कोव्हिडविषयी परिपूर्ण माहिती असायला हवी.

कोरोनाने बदललं आयुष्य

कोव्हिड-19 चा सौम्य संसर्ग झालेले दोन आठवड्यात तर गंभीर संसर्ग झालेले रुग्ण तीन आठवड्यात बरे होतात, असं सांगितलं जातं.

मात्र, हजारो लोकांना लाँग कोव्हिडचा सामना करावा लागत असल्याचं या अहवालात म्हटलं आहे.

कोरोना रुग्णांच्या वाढत्या संख्येबरोबरच भविष्यात लाँग कोव्हिड रुग्णांची संख्याही वाढत जाणार, हे नक्की.

फेसबुकवरच्या लाँग कोव्हिड सपोर्ट ग्रुपच्या 14 सदस्यांच्या मुलाखती आणि ताज्या संशोधनावरून हा अहवाल तयार करण्यात आला आहे. कोरोनातून बरं होत असताना बरीच लक्षणं अधून-मधून दिसत असतात. याला 'रिकरिंग सिम्पटम्स' (recurring symptoms) म्हणतात. श्वासोच्छास, मेंदू, हृदय, रक्तवाहिन्या ते किडनी, आतडे, यकृत आणि त्वचेपर्यंत शरीरातल्या अनेक अवयवांवर रिकरिंग सिम्प्टम्सचा परिणाम दिसून येत असल्याचं अहवालात म्हटलं आहे.

चार वेगवेगळ्या सिंड्रोम्समुळे ही लक्षणं असू शकतात :

लाँग कोव्हिड असणाऱ्यांपैकी काही रुग्णांना गंभीर स्वरुपाची लागण झाल्याने त्यांना हॉस्पिटलमध्ये दिर्घकाळ उपचार घ्यावे लागले होते. मात्र, काही जण असेही होते की त्यांना कोव्हिड-19 ची अतिशय सौम्य लक्षणं होती आणि त्यांनी कोरोना चाचणीही केली नव्हती.

'लाँग कोव्हिडच्या क्रियाशील निदानामुळे (working dignosis)' लोकांना मदत होईल, असं या अहवालात म्हटलेलं आहे. वर्किंग डायग्नोसीस म्हणजे दोन किंवा त्यापेक्षा अधिक संभाव्य रोगनिदानांपैकी अधिक प्रभावी पद्धत.

काही रुग्णांसाठी कोव्हिड-19 एक दीर्घकाळ टिकणारा आजार असल्याचं स्पष्ट होत आहे.

अहवालात म्हटलेलं आहे, "काही रुग्ण हॉस्पिटलमधून डिस्चार्ज मिळाल्यानंतर घरी योग्य खबरदारी घेतल्यावर पूर्णपणे बरे होताच. मात्र, काहींसाठी हा अनुभव आयुष्य बदलून टाकणारा ठरतो. अनेक रुग्ण असे आहेत की ज्यांना सौम्य संसर्ग झाल्याने ते कधीच हॉस्पिटलला गेले नाही. मात्र, पुढे त्यांना अधिक गंभीर लक्षणं दिसून...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जगभरात कोरोना विषाणूची बाधा होऊन गेलेल्या अनेकांना दीर्घकाळ या आजाराची लक्षण कायम असल्याचं दिसून येतंय. यालाच 'लाँग कोव्हिड' म्हणतात.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोव्हिडच्या या भयावह परिस्थितीत कुणीही पुढे येत नसल्याने त्यांनी हा निर्णय घेतला. घरी लहान मुलगी असताना हे जोखमीचं काम करणं सोपं नव्हतं. पण पतीच्या पाठिंब्यामुळे हे शक्य झाल्याचं त्या सांगतात. पाहा त्यांची ही प्रेरणादायी गोष्ट.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पुण्याच्या सगाई नायर या मार्चपासून ख्रिश्चन मृतदेहांवर अंत्यसंस्कार करत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोव्हिडने मरणाऱ्या लोकांचे आकडे रोज समोर येतात, थोडं हळहळून, चुकचुकून सोडून देतो आपण, कामाला लागतो. दुसऱ्या दिवशी परत आकडे येतात. तेच घडतं, तोपर्यंत जोपर्यंत ही काळाची चाहूल तुमच्या घरात लागत नाही.

अचानक आकडे फक्त आकडे न राहाता आपल्या जगण्याची धावपळ बनते. काहीतरी शाप असावा माणसाला की आपला माणूस मरत नाही तोवर काही सिरीयसली घ्यावंसच वाटत नाही. तशीच गर्दी बाहेर वाढत असते.

आभाळच फाटलं त्याला कुठे कुठे ठिगळं लावणार असं माझी आजी म्हणायची.

कोरोनाने मरणारा माणूस कसा मरतो माहितेय? श्वास कोंडून, की शेवटी त्याला जगण्यासाठी एक श्वास घेणं मुश्कील व्हावं. जो/जी गेले ते तर सुटतात, मागे राहिलेल्यांचं काय?

जे कोरोनाने जातात ना त्यांचे जवळचे, रक्ताच्या नात्याचे सहसा त्याच आजाराने ग्रस्त असतात. काही तर हॉस्पिटलमध्येच असतात. आपल्या माणसाला शेवटचा निरोप द्यायलाही त्यांना येता येत नाही. मरण स्वस्त तर झालंच आहे, एकटंही झालंय.

मी पाहिलंय स्मशानभूमीत. एकाशेजारी एक सहा-सात चिता जळत असतात आणि दर तिसऱ्या मिनीटाला एक बॉडी येत असते. माझ्या नात्यातली व्यक्ती गेली तेव्हा माझ्या शहरात कोरोनाने 40 मृत्यू झाले होते.

सविस्तरच सांगायला हवं कसं होतं ते. तुमचं शहर मोठं असेल आणि तुम्ही शहरात दोन स्मशानभूमी असण्याइतके लकी (!) असाल तर एक स्मशानभूमी कोव्हिडसाठी राखीव असते. दिवसभरात गेलेल्या लोकांच्या बॉडी दुपारनंतर रिलीज व्हायला सुरूवात होते आणि आग धगधगायला लागते.

शववाहिका येत असतात, चिता पेटत असतात. जो मेलाय त्याच्या जवळचं स्मशानभूमीत कोणीच नसतं. ते ऑलरेडी एकतर अॅडमिट असतात नाहीत क्वारंटाईन असतात. मेलेल्याला आग लावायला रक्ताचं नसतं कोणी.

नवरा, बायको, संसार, मुलं कोणीच नसतात. माझ्या नातेवाईकाच्या बाबतीत असंच झालं. लांबची चार माणसं सोडून कोणीच नव्हतं. अग्नी कोणी दिला, कोणाच्या लक्षातही नाही. तरी जी माणसं आली त्यांचं कौतुक मानायला पाहिजे की ती आली तरी. नाहीतर महानगरपालिकेची माणसं कुठे जाळतात, कशी जाळतात पत्ता नाही लागत. त्यांना तरी का दोष द्यावा? संपत नाहीये मृत्यूचा खेळ.

मेलेल्या माणसाला प्लास्टिकमध्ये गुंडाळलेलं असतं, घरी आणण्याचा प्रश्नच नसतो. थेट स्मशानात नेतात. जाळण्यासाठीही टोकन घ्यावं लागतं. काही ठिकाणी 24-36 तासांचा वेटिंग पीरियड आहे म्हणे. आमच्या माणसाला निदान स्मशानात आणल्या आणल्या आग नशिबी आली.

हॉस्पिटलमध्ये माणूस गेला रे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

महाराष्ट्रातल्या कोणत्याही शहराची, खरंतर परिस्थिती पाहाता देशातल्या कोणत्याही शहराची सद्यस्थिती आहे. तुम्ही अहमदनगरचा तो व्हीडिओ पाहिला असेल जिथे एकाच चितेवर सहा जणांना अग्नी दिला. किंवा देशाच्या कोणत्यातरी नदीच्या किनारी जमिनीवरच मृतदेह ठेवून त्याभोवती लाकडं रचून पेटवलेलंही पाहिलं असेल, अगदी परवा समोर आलेला लखनऊच्या स्मशानातला अनेक मृतदेह जळतानाचा व्हीडिओही नजरेसमोरून गेला असेल. तसाच माझा एक अनुभव.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोव्हिडमुळे रुग्णालयात भरती झालेल्यांचा आकडा आत्ता सर्वोच्च पातळीवर आहे. बीबीसीने लंडनमधल्या सर्वांत मोठ्या अतिदक्षता विभागांपैकी एक अशा रॉयल लंडन हॉस्पिटलमधल्या परिस्थितीचं चित्रीकरण केलं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोव्हिडच्या दुसऱ्या लाटेमुळे युकेच्या नॅशनल हेल्थ सर्व्हिसवर म्हणजे NHS वर कमालीचा ताण पडतोय. हॉस्पिटलमध्ये अतिदक्षता विभागातील खाटा अपुऱ्या पडत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोव्हिडशी युद्धपातळीवर लढण्यासाठी बायडन यांनी 10 निर्णय घेतले आहेत.

यानुसार लसीकरणाचा वेग वाढवण्यात येणार आहे सोबतच कोव्हिड चाचण्यांचं प्रमाणही वाढवण्यात येईल. मास्कसारख्या अत्यावश्यक वस्तूंचं उत्पादन वाढवण्यासाठीही तातडीचे निर्णय घेण्यात आले आहेत.

या साथीवर मात करण्यासाठी काही महिन्यांचा कालावधी लागणार असला तरी सगळेजण एकत्र आल्यास आपण नक्कीच यातून बाहेर पडू, असं बायडन यांनी हे 10 निर्णय जाहीर करताना म्हटलंय.

अमेरिकेचे 46वे राष्ट्राध्यक्ष म्हणून शपथविधी झाल्याच्या दुसऱ्याच दिवशी बायडन यांनी हे निर्णय घेतले आहेत.

माजी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांच्या धोरणांशी नवीन प्रशासनाने फारकत घेतली आहे. राज्यांनी स्वतःसाठीचे निर्णय घेण्याऐवजी आता एक राष्ट्रीय उपाययोजना वा कार्यपद्धती ठरवण्याचं धोरण असेल.

ट्रंप प्रशासनाने ज्याप्रकारे कोव्हिडच्या साथीचा प्रश्न हाताळला, त्यावर मोठी टीका झाली होती.

जगभरात अमेरिकेला कोरोना व्हायरसचा सर्वांत मोठा फटका बसला असून आतापर्यंत यामुळे 4 लाख 6 हजारांपेक्षा जास्ती जीव गेल्याचं जॉन्स हॉपकिन्स विद्यापीठाची आकडेवारी सांगते. आतापर्यंत तब्बल 2.45 कोटी अमेरिकन नागरिकांना कोरोनाचा संसर्ग झालेला आहे.

'युद्धजन्य परिस्थिती'

आपण घेत असलेल्या 'ठोस व्यवहारी निर्णयांसाठी' मोठी किंमत मोजावी लागणार असल्याचं बायडन यांनी म्हटलंय.

"एक गोष्ट मी स्पष्ट करतो - परिस्थिती आणखी चिघळेल आणि मग त्यात सुधारणा होईल," असा इशारा बायडन यांनी दिलाय. पुढच्या महिन्यापर्यंत अमेरिकेतल्या कोव्हिड बळींची संख्या 5 लाखांवर जाण्याचा अंदाज असल्याचं त्यांनी म्हटलंय.

'ही युद्धजन्य परिस्थिती आहे,' ते म्हणाले. दुसऱ्या महायुद्धाच्या तुलनेत या साथीदरम्यान अधिक अमेरिकन नागरिकांचा मृत्यू झाल्याचं त्यांनी म्हटलंय.

आपल्य कार्यकाळाच्या पहिल्या 100 दिवसांमध्ये 10 कोटी लोकांना लस देण्याची आपली योजना असून 'हे आपल्या देशाने स्वीकारलेलं आतापर्यंतच सर्वांत मोठं प्रशासकीय आव्हान' असल्याचं बायडन म्बणाले आहेत.

परिस्थिती सुधारण्याआधी आणखीन बिघडेल, असं राष्ट्राध्यक्ष बायडन यांनी म्हटलंय.

अस्तित्वात असणाऱ्या लसीकरण योजनेची क्षमता आणि आवाका बायडन प्रशासन वाढवत असल्याचं मुख्य वैदयकीय सल्लागार अँथनी फाऊची यांनी म्हटलंय.

अपेक्षेनुसार जर उन्हाळा संपेपर्यंत 70 ते 85 टक्के लोकसंख्येला लस देता आली तर हिवाळा येईपर्यंत आयुष्यं काहीसं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अमेरिकेमध्ये थैमान घालणाऱ्या कोव्हिड 19विरुद्धचा लढा प्रखर करण्यासाठी राष्ट्राध्यक्ष जो बायडन यांनी 10 महत्त्वाचे निर्णय घेतले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोव्हिडशी लढणाऱ्या फ्रंटलाईन वॉरियर्समधले  मुस्लीम धर्मीय कसा पाळतायत रमजान याचा हा खास रिपोर्ट.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

रमजानचा महिना सुरू आहे. मुस्लीमधर्मीय या काळात रोजे पाळत असतात.