डॉक सारांशित करण्यासाठी: बिहारमधील एक सार्वजनिक स्वच्छतागृह

वास्तव - अनेक घरांमध्ये स्वच्छतागृहं बांधली आहेत ही बाब खरी आहे. मात्र ही स्वच्छतागृहं योग्य पद्धतीने वापरली जात नाहीत किंवा योग्य पद्धतीने काम करत नाही हेही तितकंच खरं आहे.

आज 90 टक्के घरात स्वच्छतागृहांची सोय आहे. 2014 मध्ये हे प्रमाण फक्त 40 टक्के होतं असा दावा नरेंद्र मोदींनी सप्टेंबर 2018 मध्ये केला होता.

मात्र काँग्रेसने या योजनेवर ताशेरे ओढले होते.

माजी पाणीपुरवठा स्वच्छता मंत्री जयराम रमेश गेल्या ऑक्टोबरमध्ये म्हणाले होते, "सरकार स्वच्छतागृह बांधण्यासाठी अतिशय घाई करत आहे त्यामुळे आरोग्यसुविधांचा विकास करण्याचा मुख्य उद्देश बाजूला पडला आहे."

स्वच्छ भारत अभियानाची दोन उद्दिष्टं आहे.

ग्रामस्वच्छता - खेडेगावात उघड्यावर प्रातःविधी करण्याची पद्धत बंद करणं आणि स्वच्छतागृहांची संख्या वाढवणं.

नागरी स्वच्छता - प्रत्येक घरात स्वच्छतागृहाची सोय करणं आणि तसंच शहरातील घनकचरा व्यवस्थापन आणि शहरात उघड्यावर प्रातःविधी रोखणं ही उद्दिष्टं आहेत. उघड्यावर प्रातःविधी केल्यामुळे गेल्या अनेक वर्षांपासून रोगराई पसरली आहे.

स्त्रिया अनेकदा अंधारात शौचास जातात. त्यामुळे त्यांच्या सुरक्षेला धोका निर्माण होतो.

विद्यमान सरकार ही परिस्थिती बदलण्यासाठी प्रयत्न करत असून सरकारच्या आकडेवारीनुसार 96.25 टक्के घरात स्वच्छतागृहं आहेत. ऑक्टोबर 2014 मध्ये हे प्रमाण 38.7% होतं.

या आकडेवारीचा आधार घेतल्यास असं लक्षात येतं की, आधीच्या सरकारपेक्षा दुप्पट वेगाने हे सरकार स्वच्छतागृह बांधत आहे.

ग्रामीण भागात नोव्हेंबर 2017 ते मार्च 2018 या काळात  एक सर्वेक्षण  करण्यात आलं. या सर्वेक्षणात असं लक्षात आलं की 77% घरांमध्ये स्वच्छतागृहं होती आणि त्यातील 93.4% लोक त्याचा नियमितपणे वापर करायचे. 6136 गावातील 92,000 गावांमध्ये हे सर्वेक्षण करण्यात आलं.

स्वच्छ भारत अभियानाच्या वेबसाईटवर उपलब्ध असलेल्या  माहितीनुसार 36 पैकी 27 खेड्यांमध्ये लोक आता उघड्यावर शौचाला जात नाहीत. 2015-16 मध्ये सिक्कीम राज्य हागणदारीमुक्त राज्य म्हणून जाहीर करण्यात आलं.

स्वच्छतागृह वापरण्यातल्या अडचणी

स्वच्छतागृह बांधण्याच्या आकडेवारीवर एक नजर टाकली तर ते किती वापरले जातात याबद्दल अनेक प्रश्न आहेत. याचाच अर्थ असा आहे की एखाद्या घरात स्वच्छतागृह आहे याचा अर्थ त्याचा वापर होईलच असं नाही.

2016 मध्ये नॅशनल सँपल सर्व्हे ने...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

दावा - भारत सरकारच्या अत्यंत प्रतिष्ठेच्या स्वच्छ भारत कार्यक्रमाअंतर्गत दहा लाख शौचालयं बांधण्याचा निर्णय सरकारने घेतला होता. 90 टक्क्यांपेक्षा जास्त लोकांना ही सुविधा मिळाली आहे, असा दावा पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी केला होता. 2014 मध्ये जेव्हा सरकार सत्तेवर आलं तेव्हा हे प्रमाण फक्त 40 टक्के होतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बिहारमधून आलेल्या शिवांगी यांनी अनेक संकटांवर मात करत आपलं पायलट होण्याचं स्वप्न पूर्ण केलं.

बीबीसीच्या प्रतिनिधी बुशरा शेख यांचा रिपोर्ट.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतीय महिलांसाठी आता खऱ्या अर्थाने गगनभरारीचं नवं क्षेत्र खुलं झालं. सब-लेफ्टनंट शिवांगी सिंग या भारतीय नौदलात पहिल्या महिला पायलट म्हणून आजपासून रूजू झाल्या आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बिहारमधून नवी मुंबईत आलेल्या आणि इथे घरकाम करणाऱ्या सोनी लक्ष्मी प्रसाद यांच्यासाठी लॉकडाऊन कसा होता, हे त्यांच्याच शब्दात ऐकूया.

लॉकडाऊनने आयुष्यात जी अनिश्चितता अनुभवली ती यापूर्वी कधीच अनुभवली नव्हती. गेले तीन महिने सारखी भीती वाटत आहे. पुढे काय होईल, काहीच कळत नाहीयं. एकतर या आजाराची भीती. त्यावर औषध नाही म्हणतात.

त्यात इथे नवी मुंबईत मी आणि माझी तीन मुलं आम्ही एकटेच आहोत. आमचं गाव बिहारमधलं. इथे नातेवाईक नाही.

आजवर कधी वाटलं नव्हतं, पण आता एकटं असल्यासारखं वाटतंय. त्याचीच जास्त भीती वाटते.

दुसरी भीती कामाचीही आहे. आतापर्यंत स्वतः हिमतीने कामं शोधली, कामं केली, पैसे कमावले. पण आता कामावरच जाता येत नाहीय. त्यामुळे पैसे नसतील तर काय करायचं, ही भीतीही आहे.

कुणी म्हणतं लॉकडाऊन पुन्हा होईल. तर कुणी म्हणतं आता सगळं खुलं झालं आहे. पण माझ्यासाठी तर काम सुरू होईल का, हा प्रश्न खूप महत्त्वाचा आहे.

तीन महिने तर उलटले. आणखी किती महिने हे असंच चालणार? सगळी कामं सुरू झाली नाही तर पैसेही कमी मिळणार.

बिहारमधून नवी मुंबईत

बिहारचं पाटणा जिल्ह्यातलं बिहटा गाव तुम्ही ऐकलं असेल. आताच भारत-चीन सीमेवर ज्या 20 भारतीय जवानांचा मृत्यू झाला, त्यातले हवालदार सुनिल कुमार बिहटाचे होते. तेच माझं गाव.

लग्न होऊन या गावात गेले. तिथून नवरा कामधंद्यासाठी नवी मुंबईत आला आणि त्याच्यासोबत मीही आले. जवळपास 20 वर्षं झाली. खूप कमी वयात माझं लग्न झालं. नवरा बांधकामावर जायचा. त्याला दारूचं व्यसन होतं. पाच वर्षांपूर्वी दारूच्या नशेत मॅनहोलमध्ये पडून डोक्याला जबर जखम झाली आणि त्यातच तो गेला. त्यानंतर घराची जबाबदारी माझ्यावर आली.

तीन मुलं आहेत मला. त्यांनी चांगलं शिकून मार्गी लागावं, एवढीच इच्छा होती. त्यामुळे मुलांना इथेच शिकवेन, असं ठरवलं. गावाकडे परत गेले नाही. घरकाम करायला सुरुवात केली.

एकटीने एवढ्या मोठ्या शहरात मुलांना घेऊन राहाणं, सोप नव्हतं. पण हिंमत केली आणि घरकामाला सुरुवात केली. बऱ्याच अडचणी आल्या. खचले नाही. पण कोरोनासारखं संकट कधी बघितलं नव्हतं.

कोरोनाचं संकट आणि लॉकडाऊन

मार्च महिन्यात मी पहिल्यांदा कोरोना व्हायरसबद्दल ऐकलं. चीनमधून एक व्हायरस आला आहे आणि कोरोना झालेल्या माणसाला हात लावला तर आपल्यालाही तो होतो, असं ऐकत होते. रोज त्याच बातम्या येत होत्या. कामावर जायचे तिथेही सगळे हेच बोलत होते. मग 22 मार्चलाला जनता कर्फ्यू...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना विषाणूने सर्वांच्याच आयुष्यावर कमी-अधिक प्रमाणात परिणाम केला. पण गरिबांना याचे जरा जास्तच चटके बसले. घरकाम करणाऱ्या मदतनीसांनाही मोठा फटका बसला आहे. त्यांच्यासाठी हा काळ आर्थिकदृष्ट्या कसोटीचा तर होताच. शिवाय, मानसिकदृष्ट्याही कमी थकवणारा नव्हता.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीकेसी अर्थात बांद्रा-कुर्ला कॉम्प्लेक्स हा प्रामुख्याने ऑफिस एरिया. बांद्रा आणि कुर्ला या शहरांच्या गुणवैशिष्ट्यापासून अगदीच फारकत घेऊन वसलेला पॉश एरिया. चकाचक काचेच्या उंचच उंच बिल्डिंग, खड्डेविरहित टापटीप रस्ते, या रस्त्यांवरून सुळसुळत जाणाऱ्या एसयुव्ही, कॉर्पोरेट वळणाचे लुक आणि भाषा बोलणारी देशांग्ल मंडळी.

काही वर्षांपूर्वी याच भागात रणजी करंडक स्पर्धेची मॅच पाहायला जाण्याचा योग जुळून आला. बस स्टॉपवर उतरल्यावर रणजी मॅच चाललेय ते स्टेडियम कुठे आहे हे विचारताच कुठला गावंढळ माणूस आलाय असा भाव नजरी पडू लागला. ये ऑफिस एरिया है, यहाँ ग्राऊंड कहाँ असंही एकाने सांगितलं.

एकेकाळी चीअरलीडर्स ही आयपीएलची ओळख होती.

रणजी मॅच- व्हॉट, सॉरी असं टिपिकल आंग्ल उत्तर मिळालं. नजरा, कटाक्ष, फेऱ्या, वळसे असं सगळं होऊन अस्मादिक मैदानसदृश परिसरात पोहोचले. आलिशान पॅलेससारखी वास्तू दिमाखात उभी होती. इथून एंट्री नाही असं सांगण्यात आलं.

वर्तुळाकार फेरा मारून दुसऱ्या गेटपाशी आलो तोपर्यंत उन्हाचा मारा होऊन शर्ट ओलाचिंब झाला होता. आजूबाजूला पाणी, वडापाव, चहा मिळेल असं काहीच नव्हतं. या गेटवरही प्रश्न विचारण्यात आले, पण एंट्री मिळाली. प्रवेश मिळाल्याच्या आनंदात भराभरा चालू लागलो आणि थबकलो.

महानगरांच्या पोटात काय सुरू असतं खरंच कळत नाही. अहोरात्र धावणाऱ्या मुंबईच्या या कप्प्यात एक रणजी मॅच अगदी सुशेगात सुरू होती. आजूबाजूच्या स्कायस्क्रॅपर्सच्या पंक्तीत, भर उन्हात हिरव्यागार कॅनव्हासवर बॅट किंवा बॉलने फटकारे ओढण्याची मैफल सुरू होती.

लोभसवाणी वाटावी अशी हिरवळ, हिरवळ संपत होती तिथे मुंबईचं वेगळंपण दर्शवणारी लाल माती, निळंशार आकाश आणि कल्लोळनगरीत असूनही श्वास ऐकू येईल अशी शांतता. रणजी मॅच म्हणजे भारताचं प्रारूप आहे. देशी आणि आब राखून जगणारं.

बीकेसी मैदानातलं दृश्य

याच मुंबईत आयपीएलची मॅच असली की सांगावं लागत नाही. मरीन ड्राईव्ह परिसरात निळ्या जर्सींची गर्दी दिसू लागते. जागोजागी होर्डिंग दिसू लागतात. ज्या दिवशी मॅच असते त्यादिवशी सीएसटी आणि चर्चगेट स्टेशनातून निळी जर्सीवाल्यांचे तांडे वानखेडेच्या दिशेने जाताना दिसतात. चणे फुटाणेवाले, वडापाववाले, बूट पॉलिशवाले, फुगेवाले, पिपाण्या विकणारे- प्रत्येकाचं आयपीएल जोरात असतं.

मुंबई नेमकी कशी आहे हे त्यादिवशी समजू शकतं. गर्भश्रीमंत, अतिश्रीमंत, नवश्रीमंत, अप्पर मध्यमवर्गीय, मध्यमवर्गीय,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इंडियन प्रीमिअर लीग आणि रणजी करंडक. भारतीय क्रिकेटची दोन रुपं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीकेसीत कोव्हिड रुग्णालय बांधण्यात आलं, त्यावेळेचे हे फोटो.

पहिल्या पावसातच बीकेसीतील कोव्हिड रुग्णालयात पाणी साठलं, असा आरोप भाजपचे माजी खासदार किरीट सोमय्या यांनी केलाय.

किरीट सोमय्या यांनी याबाबत मुंबई महापालिका आयुक्त इक्बालसिंह चहल आणि मुख्य सचिव अयोज मेहता यांना पत्र लिहून चौकशीची मागणी केली आहे. तर, दुसरीकडे मुंबई महापालिका आणि एमएमआरडीए प्रशासनाने कोव्हिड रुग्णालयात पाणी साचल्याचे आरोप फेटाळून लावले आहेत. त्यामुळे पुन्हा एकदा सत्ताधारी आणि विरोधकांमध्ये वादाची ठिणगी पडण्याची शक्यता आहे. किरीट सोमय्यांचे आरोपभाजपचे माजी खासदार किरीट सोमय्या यांनी गुरूवारी कोव्हिड रुग्णालयाची पाहणी केली. त्यानंतर किरीट सोमय्या म्हणाले, "बीकेसीतील कोव्हिड रुग्णालयाची पाहणी केली. रुग्णालयात अनेक ठिकाणी आतमध्ये पाणी साचलं आहे. अजूनतर पहिला नाजूक पाऊस आहे. पावसाळ्यात मुंबईत मोठी भरती आणि पाऊस चार वेळा एकत्र येतात. आणि इथे पाणी भरलं आहे. अशा परिस्थितीत रुग्णालय सुरू करण्याचा निर्णय म्हणजे गरीबांवर अत्याचार आहे.""अचानक २५० रुग्णांना या ठिकाणाहून शिफ्ट करण्यात आलं. रुग्णांना बरं-वाईट झालं असतं तर?" असा सवालही त्यांनी उपस्थित केला.

किरीट सोमय्या यांनी दिलेले फोटो

MMRDAने आरोप फेटाळलेमात्र, किरीट सोमय्या यांचे आरोप पालिका आणि MMRDA प्रशासनाने फेटाळून लावलेत. याबाबत बीसीसीशी बोलताना एमएमआरडीए आयुक्त आर. ए. राजीव म्हणाले, "बीकेसीतील कोव्हिड रुग्णालयात पाणी साचलं नाही. पाणी साचल्याची माहिती चुकीची आहे. रुग्णालयाला कोणत्याही स्वरूपाचं नुकसान झालेलं नाही. बीकेसीतील दुसऱ्या फेजच्या रुग्णालयाच्या बांधकामालाही सुरूवात करण्यात आली आहे.""या रुग्णालयाची क्षमता ८० किलोमीटर वेगाचे वारे झेलण्याची होती. त्यामुळे निसर्ग चक्रीवादळ आलं तर याची काय परिस्थिती होईल याची आम्हाला साशंकता होती. म्हणून दोन दिवसाआधीपासून मजबूतीकरणाचं काम पूर्ण केलं होतं," असं MMRDAचे आयुक्त पुढे म्हणाले.  तर, किरीट सोमय्यांच्या आरोपाबाबत बीबीसीच्या प्रश्नाला उत्तर देताना मुंबई महापालिका आयुक्त इक्बालसिंह चहल यांनी, सोमय्यांनी त्यांना कोव्हिड रुग्णालयाच्या अवस्थेबाबत पत्र पाठवल्याचं मान्य केलं. मात्र, पालिका आयुक्तांनी सोमय्यांच्या आरोपावर बोलणं टाळलं.

एमएमआरडीएने दिलेला फोटो

किरीट सोमय्यांनी काही दिवसांपूर्वी ट्विटरवर बीकेसीतील रुग्णालयाच्या कामाबाबत कौतुक...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुंबईच्या बीकेसीत बांधण्यात आलेलं कोव्हिड रुग्णालय पुन्हा एकदा वादाचा मुद्दा बनलं आहे. निसर्ग चक्रीवादळामुळे मुंबईत दोन दिवस सोसाट्याच्या वाऱ्यासह तुफान पाऊस झाला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीग बी अमिताभ बच्चन आणि अभिषेक बच्चन यांच्यावर मात्र अजूनही उपचार सुरूच आहेत.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

अभिनेते अमिताभ बच्चन यांना कोरोना व्हायरसची लागण झाली आहे. अमिताभ बच्चन यांनीच त्यांच्या अधिकृत ट्विटर हँडलवरून यासंदर्भात माहिती दिली होती. अभिषेक बच्चन यांनासुद्धा कोरोना व्हायरसची लागण झाली आहे.

या दोघांना याची लागण झाल्यानंतर ऐश्वर्या रॉय बच्चनची टेस्ट पॉझिटिव्ह आली होती.

ऐश्वर्याला कोरोनाची लागण झाल्याचं अभिषेक बच्चनने सांगितलं होतं. पण आधी ऐश्वर्याला होम क्वारंटाईनचा सल्ला देण्यात आला होता.

नानावटी हॉस्पिटलच्या क्रिटिकल केअर विभागाचे डायरेक्टर जनरल डॉ. अब्दुल अन्सारी यांनी अमिताभ आणि अभिषेक यांची प्रकृती स्थिर असल्याची माहिती दिली आहे.

कोरोना: अमिताभ बच्चन यांचे घर सॅनिटाइज करण्यात आले

शनिवारी (11 जुलै) रात्री मुंबईतील नानावटी हॉस्पिटलमध्ये अमिताभ बच्चन यांना दाखल करण्यात आलं.

"माझी कोव्हिड-19 ची चाचणी पॉझिटिव्ह आली आहे. मला हॉस्पिटलमध्ये भरती करण्यात आलं आहे. हॉस्पिटलकडून प्रशासनाला याबाबत माहिती दिली जात आहे. कुटुंबातील इतर सदस्य आणि कर्मचाऱ्यांचीही कोरोना चाचणी करण्यात आली आहे. मात्र, त्यांचे अहवाल येणं अजून बाकी आहेत," अशी माहिती अमिताभ बच्चन यांच्या अधिकृत ट्विटर हँडलवरून देण्यात आली होती.

त्याचसोबत, जे कुणी गेल्या 10 दिवसात माझ्या संपर्कात आले आहेत, त्यांनी कोरोनाची चाचणी करावी, अशी विनंतीही अमिताभ बच्चन यांनी केली .

अमिताभ आणि अभिषेक दोघांनाही कोरोनाची माइल्ड लक्षणं आहेत, अशी माहिती राज्याचे आरोग्य मंत्री राजेश टोपे यांनी बीबीसी मराठीला दिली. नानावटी रुग्णालयाला दोघांच्या आरोग्याची माहिती देण्यासाठी हेल्थ बुलेटीन जारी करण्याचे आदेश दिल्याचंही टोपे यांनी बीबीसीला सांगितलं.

केंद्रीय आरोग्यमंत्री हर्षवर्धन यांनी अमिताभ बच्चन यांना लवकर बरे होण्यासाठी सदिच्छा दिल्या.

महाराष्ट्राचे विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांनी अमिताभ बच्चन यांना लवकर बरे होण्यासाठी सदिच्छा दिल्या.

महाराष्ट्राचे महसूलमंत्री बाळासाहेब थोरात यांनी अमिताभ बच्चन यांच्या उत्तम प्रकृतीसाठी प्रार्थना केली.

सचिन तेंडुलकरनं ट्विटरवर म्हटलंय, "काळजी घ्या, अमितजी!"

बॉलिवूडमधून लवकर बरे होण्यासाठी सदिच्छा

अभिनेते रितेश देखमुख यांनी ट्वीट करत म्हटलं आहे की, अभिषेक लवकर बरे व्हा. मी तुमच्या कुटुंबीयांसाठी प्रार्थना...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अभिनेत्री ऐश्वर्या राय बच्चन आणि तिची मुलगी आराध्याला हॉस्पिटलमधून डिस्चार्ज देण्यात आला आहे. अभिषेक बच्चनने ट्विट करून याबाबतची माहिती दिली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीजिंग शहरात आयोजित कम्युनिस्ट काँग्रेसदरम्यान राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग

चीनवर राज्य करणाऱ्या कम्युनिस्ट पार्टीने राष्ट्रपती शी जिनपिंग यांच्या विचारांना देशाच्या संविधानात समाविष्ट करण्याचा निर्णय जाहीर केला आहे. चीनमधील सगळ्यांत महत्त्वाच्या कम्युनिस्ट पार्टी अधिवेशनात घेण्यात आलेल्या या निर्णयासह जिनपिंग यांचा राष्ट्राध्यक्ष म्हणून आणखी एक कार्यकाळ पक्का झाला आहे.

2012 मध्ये राष्ट्राध्यक्षपदी निवड झाल्यापासून जिनपिंग यांनी सत्तेवरची पकड घट्ट केली. म्हणूनच संविधानात शी जिनपिंगचे यांचे विचार सामील करण्यात यावेत, यावर कम्युनिस्ट पार्टी काँग्रेसमध्ये झालेल्या निवडणुकीत एकमत झाले.

शी जिनपिंग यांच्या विचारांचा समावेश चीनच्या राज्यघटनेत करण्यात येणार आहे.

पुढच्या पाच वर्षांसाठी देशाची सूत्रं कोणाच्या हाती असावीत, हे ठरवण्यासाठी हे अधिवेशन आयोजित केलं जातं, म्हणून चीनच्या राजकारणात याला फार महत्त्व आहे.

बीजिंगमध्ये झालेल्या या गुप्त परिषदेला यंदा दोन हजारहून अधिक प्रतिनिधी उपस्थित होते.

काय आहेत शी जिनपिंग यांचे विचार

18 ऑक्टोबरपासून सुरू झालेल्या या अधिवेशनाच्या पूर्वार्धात जिनपिंग यांनी तीन तासांचे प्रदीर्घ भाषण केलं होतं. भाषणादरम्यान जिनपिंग यांनी नव्या युगात चीनच्या गुणवैशिष्ट्यांसह समाजवादाची संकल्पना मांडली.

कम्युनिस्ट पार्टीचे मुख्य पदाधिकारी आणि प्रसारमाध्यमांनी 'शी जिनपिंग विचारधारा' संविधानात समाविष्ट होईल, असे संकेत दिले होते. तेव्हाच जिनपिंग यांचं वाढतं प्रस्थ सिद्ध झालं होतं.

संविधानात जिनपिंग यांच्या विचारांचा समावेश झाल्यास कम्युनिस्ट पार्टी नियमांच्या संदर्भाविना प्रतिस्पर्धी जिनपिंग यांना आव्हान देऊ शकणार नाहीत, असं बीबीसी चीनचे संपादक कॅरी ग्रेसी यांनी सांगितलं.

बीजिंग येथे आयोजित कम्युनिस्ट पार्टी काँग्रेस

कम्युनिस्ट पार्टीच्या नेत्यांचे स्वत:चे विचार होते. मात्र माओत्से तुंग यांचे विचार वगळता संविधानात कोणत्याही नेत्याच्या विचारांना स्थान देण्यात आलेलं नाही. माओ आणि डेंग जियाओपिंग या दोघांच्या विचारांना घटनेत समाविष्ट करण्यात आलं आहे.

जिनपिंग यांच्या विचारांसह चीनमध्ये नव्या धाटणीचा समाजवादाचं पर्व सुरू झालं आहे. शालेय मुलं, महाविद्यालयीन विद्यार्थी, सरकारी कर्मचारी यांच्यासह नऊ कोटी कम्युनिस्ट पार्टीचे सदस्य शी जिनपिंग यांच्या विचारांचा अभ्यास करतील.

कम्युनिस्ट पार्टीने तर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

चीनच्या सर्वकालीन महान देशप्रमुखांमध्ये दिग्गज कम्युनिस्ट नेते माओत्से तुंग यांच्याबरोबरीने आता शी जिनपिंग यांचाही समावेश झाला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीड जिल्ह्यातल्या हटकरवाडीमध्ये ते राहतात. गेली 3 वर्षं बेलदार त्यांच्या अंधाऱ्या एका खोलीच्या घरात एकटेच राहतात. दुष्काळामुळे त्यांची बायको आणि तीन मुलं गावाबाहेर निघून गेले आहेत.

जमीन भेगाळली आहे आणि विहिरी आटून गेल्यात. प्यायला आणि आंघोळ करायला अगदी थोडं पाणी उरलंय. बेलदार कुटुंबाचं बाजरीचं शेत ओसाड पडलंय.

दगडू बेलदारांच्या दोन मुलांना 400 किलोमीटर दूर सांगलीमध्ये साखर कारखान्यात नोकरी मिळाली. शाळेत जाणाऱ्या तिसऱ्या मुलाची काळजी घेण्यासाठी आईही तिथेच राहतेय. हटकरवाडीबद्दलच्या फक्त वाईट आठवणीच आता त्यांच्या मनात राहिलेल्या आहेत.

वयानुसार दगडू बेलदारांना आता कमी ऐकू येऊ लागलंय. दिवसाचा बहुतेक वेळ ते अंधाऱ्या खोलीत बसून असतात.

''ते अगदी एकटे पडलेयत. तीन वर्षं झाली ते कुटुंबाला भेटलेले नाहीत. हे सगळं पाण्यामुळे झालं,'' शेजारी राहणारे गणेश सदगर सांगतात.

हटकरवाडी

शेजारच्याच गल्लीतल्या 75 वर्षांच्या किसन सदगरांचा एकुलता एक मुलगा 10 वर्षांपूर्वी साखर कारखान्यात काम करायला म्हणून घराबाहेर पडला. ते आता बायको आणि एका पाळलेल्या कुत्र्यासोबत गावात राहतात. ''माझा मुलगा क्वचितच येतो घरी. आणि जेव्हा येतो तेव्हा 2-3 दिवसांतच त्याला परत जायचं असतं. कारण इथे पाणी नाही.'' ते सांगतात.

काही घरं पुढे सागाबाई त्यांच्या 14 वर्षांच्या मूकबधीर मुलीसोबत, पार्वतीसोबत राहतात. त्यांचा मुलगा अप्पा, फॅक्टरीमध्ये काम करण्यासाठी काही वर्षांपूर्वीच गाव सोडून गेलाय. ''तो फारसा घरी येत नाही. पाऊस पडला तरच येईन म्हणतो,'' सागाबाई सांगतात.

गावातले एकमेव पदवीधर असलेल्या गणेश सदगर यांना लग्नासाठी मुलगी मिळत नाही कारण ''पाणी नसलेल्या गावात यायला कोणीही मुलगी तयार नाही.''

हटकरवाडी जिथे आहे तो बीड जिल्हा कमी पर्जन्यमानासाठीच ओळखला जातो. काही वर्षांपूर्वीपर्यंत इथल्या 125 घरांमध्ये 1200पेक्षा जास्त माणसं रहात होती. त्यापैकी अर्ध्यापेक्षा जास्त त्यातही बहुतांशी पुरुष गाव सोडून गेलेले आहेत.

आता मागे राहिली आहेत कड्याकुलुपं लावलेली बंद घरं. पाण्यामुळे गाव सोडून गेलेल्या या सगळ्यांना दूरच्या शहरात नोकऱ्या मिळाल्या. ऊसतोडणी, साखर कारखाने, बांधकामं किंवा अगदी टॅक्सी चालवण्याचं काम हे सगळे करतात.

पाणी नसल्यामुळे दगडू बेलदार यांच्या कुटुंबातील लोकांनी गाव सोडलं आहे.

''इथे पाणी नाही. का कोणी रहावं इथे?'' गावचे सरपंच असणारे 42 वर्षांचे भीमराव...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

75 वर्षांचे दगडू बेलदार रोज सकाळी उठून त्यांच्या गावच्या घरी डाळ-भात शिजवतात. त्यानंतर त्यांच्याकडे करण्यासारखं फारसं काहीच नसतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीड जिल्ह्यातील दीपक नागरगोजे बीबीसी मराठीशी बोलताना काहीशा हतबल स्वरात हे सांगत होते.

धावणं म्हणजे स्पर्धा आली आणि या स्पर्धेत आमची वाडी-वस्ती-तांड्या-पाड्यावरची मुलं टिकतील तरी कशी? असा प्रश्न ते डिजिटल शिक्षणाची चर्चा करणाऱ्यांना करतात.

दीपक नागरगोजे बीडमधल्या दुर्गम भागात 'शांतीवन' नावाची संस्था चालवतात.

पारधी समाजाचे तांडे, भटक्या-विमुक्तांचे पाडे, आत्महत्याग्रस्त शेतकऱ्यांची मुलं, अनाथ मुलं, रायरण, नामजोशी, भिल्ल, कोल्हाटी या मुलांना गोळा करून निवासी शिक्षणाचं काम दीपक नागरगोजे करतात.

त्यांच्याशी बातमीनिमित्त बोलतानाही दोन-तीनदा फोनच्या नेटवर्कमध्ये अडथळा आला. अशावेळी 'गावगाड्यात डिजिटल शिक्षण शक्य आहे का?' हा प्रश्नही त्यांना विचारताना माझं मन धजावत नव्हतं. तरीही ते आवर्जून यावर बोलले.

पारधी पाड्यांवर इंटरनेट नसतं, एकल पालकांकडे साधनं नसतात, असं सांगत नागरगोजे पुढे म्हणतात, "मुळात शाळेत आणण्यासाठी आम्हाला या मुलांच्या घरच्यांना समाजवण्यासाठी परिश्रम घ्यावे लागतात. शिक्षणाबद्दल उदासीनता असणार्‍या अशा कुटुंबांना आपण स्मार्टफोन, लॅपटॉप वगैरे गोष्टींचा उल्लेख तरी कसा करायचा?"

"जी मुलं शाळेत येऊ शकत नाही, शिक्षणाची व्यवस्थाच त्यांना माहित नाहीय, पोटाचाच संघर्ष ज्यांचा चालू आहे, त्या मुलांपर्यंत आपण कसे पोहोचणार आहोत? शाळेचा रस्ताच माहित नसलेल्यांपासून ऑनलाईन शिक्षण लाखो किलोमीटर दूर आहे," असं नागरगोजे म्हणतात.

दीपक नागरगोजे बीडमधल्या दुर्गम भागात 'शांतीवन' नावाची संस्था चालवतात.

भटक्या-विमुक्तांसाठी स्वखर्चानं किंवा देणगीदारांच्या मदतीतून शाळा चालवणाऱ्या अनेकांशी बोलताना, दीपक नागरगोजे यांच्यासारखीच हतबलता जाणवली.

मुळात ज्या मुलांना शिक्षणाची गोडी लावणं आणि शाळेपर्यंत आणणं, हेच आव्हान आहे, त्यांना डिजिटल शिक्षण काय आणि कसं देणार, असाच प्रश्न सगळीकडून ऐकू येतो.

'पोट भरल्याशिवाय शिक्षणाचा विचार होत नाही'

तमाशात काम करणाऱ्यांच्या मुलांसाठी 'सेवाश्रम' नावाचा उपक्रम चालवणाऱ्या सुरेश राजहंस यांनी मांडलेल्या अडचणी आणखी गंभीर आहेत.

सुरेश राजहंस सांगतात, "फेब्रुवारीच्या अखेरीस कोरोनाची चर्चा झाली. मार्च, एप्रिल आणि मेच्या 15 तारखेपर्यंत महाराष्ट्राच्या ग्रामीण भागात जत्रा असतात. इथं तमाशे होतात. यंदा सर्व जत्राच रद्द झाल्या, त्यामुळे तमाशेही होऊ शकले नाहीत. त्यामुळे यांच्या घरात आर्थिक चणचण मोठी आहे....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"खूप चाललो, आता थोडं धावून पाहूया, असं आपण म्हणतो ना, तसं डिजिटल शिक्षणाचं आहे. त्यात कधी-कधी धावणं ठीक आहे, सारखंच धावणं बरोबर नाही. चालताना सगळे सोबत असतात, तसं धावताना होत नाही. चालणं आणि धावणं यातला जो फरक आहे ना, तोच डिजिटल शिक्षणाबाबत आहे."


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीड जिल्ह्यातील भोजगावमध्ये राजेंद्र संत यांचं कुटुंब राहतं. दोन मुलांच्या शिक्षणासाठी संत दाम्पत्य 15 वर्षांपासून उसतोडणीला जातं. अहमदनगर जिल्ह्यातील निवासी शाळेत अभिषेक आणि रामेश्वर शिकत होते. लॉकडाऊननंतर ते घरी आले होते.

कोरोना संकटामुळे ऑनलाईन शिक्षणासाठी त्याने वडिलांकडे टॅब मागितला होता. भोजगावात इंटरनेट नेटवर्क मिळत नाही.

गावात जोडणारा रस्ताही योग्य स्थितीत नाही.

ग्रामिण भागात असे अभिषेक आहेत ज्यांच्यासमोर ऑनलाईन शिक्षण कसं मिळवायचं हा प्रश्न आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अभिषेक राजेंद्र संत याने नुकतीच दहावीची परीक्षा दिली होती. ऑनलाईन शिक्षणासाठी टॅब घेण्याची ऐपत नाही म्हणून त्याने आत्महत्या केली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीडमध्ये आयोजित त्यांच्या मतदारसंघातील विकास कामाच्या भूमिपूजन कार्यक्रमात बोलताना त्यांनी ही टीका केली आहे.

पंकजा मुंडे नेमकंकाय म्हणाल्या?

"मी एवढं दिलं न मागता, मग मला तुम्ही मतांसाठी हात पसरायला लावणार आहे? मला नाक घासायला लावणार आहे? मला वंदन करायला लावणार आहे? ह्या साल्या लुच्चा-लबाड्या लोकांना मुंडे साहेबांचा मृत्यूदेखील एक संधी वाटत आहे.

अरे मी मुंडे साहेबांची लेक आहे. मुंडे साहेबांना काही झालं हे मला माहिती असेल तर ज्यानं केलं त्याचा जीव घ्यायची ताकद माझ्या लोकांमध्ये आहे. मला कुठल्या Investigation Agencyची गरज नाही. माझ्या बापाला काही झालं असेल तर जीव घेऊन त्या माणसाचा स्वत:चा जीव माझा जागच्या जागी जाईल.

शोभतंय हे जयंत पाटलांना? ते म्हणताहेत की, पंकजा मुंडेंनी राजीनामा द्यायला पाहिजे , कारण मुंडे साहेंबाची हत्या झाली. मुंडे साहेबांची हत्या झाली की नाही हा विषय तुमचा नाही महोदय.

आणि तुम्ही जर छातीठोकपणे सगळे जर राष्ट्रवादीचे नेते आणि जे कोणी बोलतात, तर चौकशीची सुरुवात तुमच्यापासून करावी लागणार आहे.

तुम्हाला 4 वर्षांनंतर माझ्या बापाच्या मृत्यूमध्ये राजकारण दिसतं आणि तुम्हाला त्या राजकारणात एकच गोष्ट पाहिजे, ती म्हणजे पंकजा मुंडेंचा राजीनामा पाहिजे, एवढी का पंकजा मुंडेंची तुम्हाला भीती आहे?

अरे पंकजा मुंडेंनी जर एक आवाज दिला तर देशाच्या राजधानीपर्यंत हे लोकं स्वत:च्या जीवाची परवा न करता आल्याशिवाय राहणार नाही. माझे लोकं रस्त्यावर यावं, त्यांनी लाठ्याकाठ्या खाव्या, त्यांची बरबादी व्हावी, त्यांनी जेलमध्ये जावं, याच्यासाठी कितीही त्यांनी तुम्हाला चेतवलं, तरी तुम्ही माझ्या आवाजाची वाट बघताय, हे मला माहिती आहे.

तुमची काळजी माझ्या जीवापेक्षा मला जास्त आहे आणि म्हणून तुम्ही कुणीही असल्या फालतू भूलथापांना बळी पडायचं नाहीये.

मी सीबीआय ऑफिसर आहे? मी हॅकर आहे? नाहीये. मी अशी राजकारणी आहे का की, मुंडे साहेबांच्यावर भाषणं बनवून, भाषणं देऊन मला कुणाचे मतं हाडपायचे आहेत. मी एक लेक आहे लेक. एका लेकीवर असा आरोप करता, तुम्हाला काळ कधीही क्षमा करणार नाही. एवढ्या खालच्या पद्धतीचं, एवढं घाणेरडं राजकारण, या महाराष्ट्राच्या इतिहासानं पाहिलं नाही.

तुम्ही जे बोलता, तुमचे जे बोलवते धनी आहेत, ते कोण आहेत, हेपण सगळ्या जगाला माहिती आहे. आज तुमच्या पायाखालची जमीन सरकली आणि गोपीनाथ मुंडेंच्या नावाचं तुम्ही राजकारण...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गोपीनाथ मुंडेंना ईव्हीएम हॅकिंगची कल्पना असल्यामुळेच त्यांची हत्या झाल्याचा खळबळजनक आरोप सय्यद शुजा या सायबर एक्सपर्टनं केला. यानंतर पंकजा मुंडेंनी राजीनामा द्यावा, अशी मागणी राष्ट्रवादी काँग्रेसचे प्रदेशाध्यक्ष जयंत पाटील यांनी केली. त्यांच्या या मागणीला उत्तर देताना पंकजा यांनी राष्ट्रवादी काँग्रेसवर सडकून टीका केली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीडमध्ये महावितरणच्या लाईनवूमन म्हणून उषा काम करतात. लहानपणापासूनच एक कुशल खेळाडू राहिलेल्या उषा यांनी राष्ट्रीय पातळीवर खो-खो स्पर्धेत तब्बल 11 सुवर्णपदकं पटकावली आहेत.

आज त्या महावितरणच्या लाईनवुमन म्हणून काम करतात आणि वीजखांबांवर चढून दुरुस्त करणारी

व्हीडिओ – मनोज सातपुते

एडिटिंग – राहुल रणसुभे

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आजवर तुम्ही विजेच्या खांबांवर पुरुषांनाच चढताना पाहिलं असेल. पण उषा जगदाळे यांनी सिद्ध केलंय की महिला कुठेही कमी नाहीत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीनलला ग्रामीण भागात शिकण्याचा न्युनगंड आहे.

बीनल, 18 वर्षांची ही गुजराती मुलगी म्हणजे उत्साहाचा खळाळता झरा आहे. तिच्या वयाला शोभेलसा खेळकरपणाही तिच्यात दिसतो.

मी गुजरातमधल्या तिच्या गावी गेले होते ती येणाऱ्या निवडणुकीत कोणत्या मुद्द्यांवर मतदान करणार हे जाणून घ्यायला.

आम्ही भरपूर गप्पा मारल्या. तिने मला तिचं आवडतं आईस्क्रीम कोणतं ते सांगितलं, कॉलेज संपलं की तिला कुठे भटकावंस वाटतं ते सांगितलं, तिच्या भावाने तिला वाढदिवसाला दिलेला नवा मोबाईल दाखवला, तिच्या आयुष्याबद्दल सांगितलं आणि तिच्या मनातली भीतीही बोलून दाखवली.

तिला कॉलेजला जायला, मैत्रिणींबरोबर फिरायला जायला, तिचं मनपसंत चाट खायला खूप आवडतं, पण तिला वर्गात मात्र बांधल्यासारखं होतं.

शिक्षकांनी काही प्रश्न विचारला आणि उत्तर द्यायचं म्हटलं तर तिच्या पोटात गोळा येतो, कारण तिचं शिक्षण खेड्यात झालंय आणि तिला इंग्लिश बोलता येत नाही.

"मला माहितेय हा न्युनगंड आहे, पण मी काय करू? असं वाटतं माझा स्वतःशीच झगडा सुरू आहे. मी एक शब्दही बोलत नाही वर्गात, अगदी शिक्षकांनी एखादा प्रश्न विचारला आणि त्याचं उत्तर मला येत असलं तरी."

इतकी बोलघेवडी मुलगी कधी गप्प बसत असेल यावर विश्वास बसत नाही. पण तिच्या वाटेला तोच त्रास आहे जो खेड्यातल्या होतकरू तरुणांना सहन करावा लागतो.

ते शिक्षणासाठी आणि चांगल्या संधीच्या शोधात शहरात येतात खरे पण इंग्लिश न बोलता आल्यामुळे किंवा तिथल्या वातावरणात जुळवून न घेता आल्यामुळे मागे पडतात.

बीनल म्हणते की ग्रामीण भागातल्या मुलांना चांगल्या दर्जाचं शिक्षण मिळत नाही.

Annual Status of Education Report 2018 (ASER) या अहवालानुसार खासगी शाळा शैक्षणिक दर्जाच्या बाबतीत गेल्या दहा वर्षांपासून सरकारी शाळांच्या पुढे आहेत.

"मी गुजराती माध्यामच्या सरकारी शाळेत शिकले. शाळेत सगळे म्हणायचे की मुलगी हुशार आहे. पुढे मी Bachelor of Business Administration कोर्सला अॅडमिशन घेतली. नडियादला जायला यायला लागले आणि माझं सगळं विश्वच बदलून गेलं. खूप गोष्टी नव्याने कळाल्या, मी स्मार्ट नाही, शहरातल्या मुलांसारखं मला चांगलं बोलता येत नाही, त्यांच्या आणि आमच्या शिक्षणाच्या दर्जात प्रचंड फरक आहे," बीनल म्हणते.

आणि म्हणूनच येत्या निवडणुकांमध्ये बीनल त्याच प्रतिनिधींना मत देणार आहे जो ग्रामीण आणि शहरी भागातल्या शिक्षणाचा दर्जा एकसारखा करेल.

तिला वाटतं ग्रामीण...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"I can talk English, I can walk English, because English is a very funny language," आरशात बघत ती अमिताभच्या डायलॉगची नक्कल करते आणि खळखळून हसते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसी HardTalk मध्ये काय बोलले रविशंकर प्रसाद?

भारतासारख्या धार्मिक विविधता असलेल्या देशात जातीय तणाव, घृणा, द्वेष यांच्याविषयी देशी आणि परदेशी निरीक्षकांनी चिंता व्यक्त केली आहे, याविषयी प्रसाद बीबीसीच्या 'HardTalk' मध्ये स्टीफन सॅकर यांच्या प्रश्नांना सामोरे गेले.

"पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या नेतृत्वाखालील सरकार 'सबका साथ, सबका विकास' या तत्त्वावर काम करते आहे," असं रविशंकर प्रसाद म्हणाले.

तर मग भाजपच्या 282 लोकसभा सदस्यांपैकी एकही खासदार मुस्लीम का नाही? त्यावर रविशंकर प्रसाद म्हणाले, भाजपला मुसलमानांकडून जास्त मतं मिळालेली नाहीत.

भाजपला मुसलमान मतदान का करत नाहीत? की त्यांनाच मुसलमानांची मतं नकोत? भाजपला मुसलमानांच्या समर्थनाची गरज नाही का? मुसलमानांची लोकसंख्या सुमारे 20 कोटी आहे, एवढ्या मोठ्या लोकसंख्येकडे दुर्लक्ष करण्याचं कारण काय?

"मुसलमानांनी आम्हाला मतं दिली नसतील तरीही आमचं सरकार नेहमीच मुसलमानांच्या विकासासाठी काम करत आहे," असं कायदा मंत्री प्रसाद म्हणाले. "पक्षाच्या विरोधात चालवण्यात आलेल्या मोहिमांमुळेच मुसलमान भाजपला मतदान करत नाहीत."

'सत्ता दानात मिळालेली नाही'

रविशंकर प्रसाद म्हणाले, "जनतेच्या भरघोस पाठिंब्यामुळेच केंद्रात भाजप सत्तेवर आलेला आहे. चार राज्यं वगळता भाजपनं आतापर्यंत सगळ्या राज्यांमध्ये निवडणुका जिंकल्या आहेत. आम्हाला हे सगळं दानात मिळालेलं नाही. जनतेचं प्रेम आणि पाठिंब्यामुळेच आम्हाला हे सगळं शक्य झालं."

रविशंकर प्रसाद यांनी असा दावा केला की, विकासाच्या मुद्द्यावर जनतेनं आम्हाला नेहमी विजयी केलेलं आहे. त्यांनी सरकारनं सुरू केलेल्या योजनांचाही पुनरुच्चार केला.

परंतु नुकत्याच झालेल्या कर्नाटक निवडणुकांत भाजपच्या एका नेत्यानं त्यांच्या या दाव्यावरच प्रश्नचिन्हं उभं केलं. एका निवडणूक प्रचारसभेत भाजपचे नेते संजय पाटील म्हणाले होते की, "या निवडणुकीत रस्ते, पाणी यासारख्या मुलभूत सुविधांचा नव्हे तर हिंदू विरुद्ध मुसलमान हाच मुद्दा आहे."

त्याबद्दल विचारलेल्या प्रश्नाच्या उत्तरात रविशंकर म्हणाले की," पक्षातल्या एका व्यक्तीच्या या विधानाला पूर्ण पक्षाची विचारधारा म्हणणं योग्य ठरणार नाही. आमचं सरकार विकास करण्यासाठी आहे आणि लोकांनी आम्हाला त्याचसाठी निवडून दिलं आहे."

त्या मुसलमानांना न्याय कधी?

मानवी हक्कांसाठी काम करणाऱ्या अॅम्नेस्टी इंटरनॅशनलच्या ताज्या अहवालात गोहत्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भाजपला मुसलमानांकडून जास्त मतं मिळालेली नाहीत कारण मुसलमान भाजपला मतदान करत नाहीत, अशी कबुली नरेंद्र मोदी सरकारमध्ये कायदा आणि माहिती तंत्रज्ञान खाती सांभाळणारे मंत्री रविशंकर प्रसाद यांनी बीबीसीशी बोलताना दिली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसी अरेबिक आणि पॅनोरमा प्रोग्राम यांनी केलेल्या सगळ्या तपासानंतर असं ठामपणे म्हणता येईल की सप्टेंबर 2013 पासून आतापर्यंत सीरियामध्ये किमान 106 रासायनिक हल्ले झाले आहेत. किंबहुना या हल्ल्यांमुळेच अध्यक्ष असाद यांचा विजय शक्य झाला असं म्हणायलाही वाव आहे.

या व्हीडिओतली काही दृश्य तुम्हाला विचलित करू शकतील.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सीरियामधल्या युद्धात रासायनिक शस्त्रांचा वापर कसा आणि किती प्रमाणात झाला यावर बीबीसीने काही काळ संशोधन केलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसी उर्दूच्या प्रतिनिधींनी अशाच एका गे जोडप्याशी संवाद साधला. पाकिस्तासारख्या देशात धर्माच्या चौकटीपलिकडे जाऊन स्वतःची लैंगिकता स्वीकारणं, गे असताना मूल दत्तक घेण्याचा विचार करणं किती अवघड आहे, या प्रश्नांची उत्तर शोधण्याचा प्रयत्न केला.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानमध्ये समलैंगिकतेकडे अजूनही मोकळेपणानं पाहिलं जात नाही. पण काही गे जोडप्यांनी समाजाच्या टीकेची कोणतीही तमा न बाळगता आपलं आयुष्य आपल्या पद्धतीनं जगणं पसंत केलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसी चीनच्या संपादक कैरी ग्रेसी यांनी संपादक पदाचा राजीनामा दिला आहे.

बीबीसीमध्ये पुरुष कर्मचाऱ्यांच्या तुलनेत महिला कर्मचाऱ्यांना कमी वेतन दिलं जातं, असं त्यांचं मत आहे.

गेली 30 वर्षं बीबीसीसोबत काम करणाऱ्या ग्रेसी यांनी बीबीसीवर 'गुप्त आणि बेकायदेशीर वेतन संस्कृती'चा आरोप केला आहे.

त्यांनी म्हटलं आहे की, "दीड लाख पौंडापेक्षा अधिक पगार घेणाऱ्या कर्मचाऱ्यांत दोन तृतीयांश कर्मचारी पुरुष असल्याचं समोर आल्यानंतर बीबीसीसमोर विश्वासाचं संकट उभं आहे."

तर बीबीसीचं मत आहे की संस्थेत महिलांबाबत कोणताही भेदभाव केला जात नाही.

ग्रेसी संस्थेसोबत राहतील

ग्रेसी यांनी म्हटलं आहे की त्यांनी बीबीसीच्या चीनच्या सेवेचा राजीनामा गेल्याच आठवड्यात दिला आहे. पण त्या संस्थेसोबतच राहणार आहेत. त्यांनी म्हटलं आहे की, "त्या टीव्ही न्यूजरूममध्ये त्यांच्या जुन्या भूमिकेत परत येतील. याठिकाणी त्यांना पुरुष कर्मचाऱ्यांच्या बरोबरीचं वेतन मिळेल, अशी अपेक्षा त्यांनी व्यक्त केली आहे."

बझ फीडवर प्रसिद्ध करण्यात आलेल्या खुल्या पत्रात त्यांनी म्हटलं आहे की, "बीबीसी ही लोकांची सेवा असून लोक त्यासाठी लायसन्स फी देत असतात."

त्यांनी म्हटलं आहे की, "माझं असं मत आहे की लोकांना हे माहीत करून घेण्याचा अधिकार आहे की बीबीसी समानतेचा कायदा मोडत आहे. तसंच पारदर्शक आणि निःपक्ष वेतन प्रणालीसाठी जो दबाव टाकला जात आहे, त्याला बीबीसी विरोध करत आहे."

7 जुलै 2017ला बीबीसीला दरवर्षी दीड लाख पौंडापेक्षा अधिक पगार घेणाऱ्या सर्व कर्मचाऱ्यांचं वेतन सार्वजनिक करावं लागलं होतं.

ग्रेसी म्हणतात की, बीबीसीमधल्या 2 आंतरराष्ट्रीय संपादकांना महिलांच्या तुलनेत 50 टक्के अधिक वेतन आहे.

बीबीसी अमेरिकेचे संपादक जोन सोपेल यांना 2 ते 2.5 लाख पाऊंड इतकं वेतन मिळत होत. तर बीबीसी मध्यपूर्वच्या संपादक जेरेमी बावेन यांना दीड ते 2 लाख पाऊंड इतकं वेतन मिळत मिळतं होतं. या यादीमध्ये कैरी ग्रेसी यांचं नाव नव्हतं. याचाच अर्थ त्यांचा वार्षिक पगार दीड लाख पाऊंडपेक्षा कमी होतं.

खुल्या पत्रात ग्रेसी म्हणतात की, समान काम करणाऱ्या महिला आणि पुरुषांना समान वेतन मिळालं पाहिजे. त्यांनी असंही म्हटलं आहे की त्यांना वेतनवाढ नको असून त्यांना समान वेतन हवं आहे.

बीबीसी मीडियाचे संपादक अमोल रंजन यांनी ग्रेसी यांचा राजीनामा म्हणजे बीबीसीसाठी डोकेदुखी ठरणार आहे. रंजन म्हणतात, "बीबीसीनं समान...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बीबीसीच्या चीनी सेवेच्या संपादक कॅरी ग्रेसी यांनी त्यांच्या पदाचा राजीनामा दिला आहे. बीबीसीमधल्या असमान वेतनाच्या मुद्द्यावरून त्यांनी हा राजीनामा दिला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसी तामिळने पलानी यांचे भाऊ इथयाक्कानी यांच्यीशी संपर्क साधला.  इथयाक्कानी देखील भारतीय लष्करातच आहेत. ते म्हणाले, "माझा मोठा भाऊ माझ्यासाठी प्रेरणास्थान होता. गेल्या 22 वर्षांपासून ते भारतीय सैन्यात काम करत होते."

पलानी हे तामिळनाडूतील रामनाथपूरम जिल्ह्यातले होते. त्यांचं वय 40 वर्षं होतं.

पलानी यांचे भाऊ इथायाक्कानी हे देखील भारतीय सैन्यातच आहेत. इथायाक्कानी यांचं पोस्टिंग राजस्थानमध्ये आहे. आपल्या भावाच्या निधनाची बातमी ऐकल्यावर ते तामिळनाडूला निघाले आहेत.

पलानी

पलानी यांच्या निधनावर तामिळनाडूचे मुख्यमंत्री इ. पलानीस्वामी यांनी शोक व्यक्त केला आहे.

काल मला एका वरिष्ठ अधिकाऱ्यांचा फोन आला आणि त्यांनी सांगितलं की लडाख भागात झालेल्या चकमकीत माझ्या भावाचं निधन झालं. आता त्याच्या अंत्यविधीसाठी मी तामिळनाडूला निघालो आहे असं इथयाक्कानी यांनी बीबीसी तामिळला सांगितलं.

माझ्या मोठ्या भावाशी मी अवघ्या दहा दिवसांपूर्वी बोललो होतो असं इथयाक्कानी यांनी बीबीसीला सांगितलं. माझ्या भावाकडून प्रेरणा घेऊनच मी लष्करात आलो. त्याच्या निधनाने आमच्या कुटुंबाला खूप मोठा धक्का बसला आहे. माझी वहिनी आणि दोन पुतणे यांच्यावर किती मोठा आधात झाला असेल याची तर मला कल्पनाच करता येत नाहीये असं इथयाक्कानी यांनी म्हटलं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारत आणि चीनच्या सैनिकांमध्ये सोमवारी चकमक झाली. त्यात भारतीय सैन्याचे तीन सैनिक मृत्यूमुखी पडले. त्यापैकी एक पलानी देखील होते. बाकीच्या दोन जणांची ओळख भारतीय सैन्याने सांगितलेली नाही.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसी न्यूज गुजरातीचं टीव्ही बुलेटिन सोमवारपासून (16 जुलै) सुरू होत आहे. बीबीसी न्यूज गुजरातने गुजरातच्या GSTV या टीव्ही चॅनेलबरोबर रोज अर्ध्या तासाच्या बातमीपत्रासाठी टायअप केला आहे.

गुजराती लोकांना त्यांची संध्याकाळ अतिशय प्रिय आहे. अर्थात बाहेरच्या लोकांना हे ऐकायला कदाचित विचित्रही वाटू शकतं वाटेल कारण जगात अनेकांसाठी संध्याकाळ म्हणजे त्यांची आवडत्या वाईनचा ग्लास घेऊन बसण्याचं एक निमित्त असतं. पण या 'ड्राय स्टेट'मध्ये संध्याकाळचं एक खास महत्त्वा आहे.

गुजराती लोकांसाठी संध्याकाळ म्हणजे आपल्या प्रियजनांबरोबर फरसाण आणि कडक चहा घेऊन गप्पा मारण्याचं निमित्त असतं. कोलकात्यासारखी कॉफीचा अड्डा जमवून 'मन्ना डे'ची परंपरा गुजरातमध्ये नाही.

पण 'चाय पे चर्चा' कशी करायची हे आम्हाला चांगलंच माहीत आहे. आता नवीन विषय आणि नवीन रंगाढंगांसह ही चर्चा आणखी कडक होणार आहे. या चर्चेत आणखी नवीन शब्द असतील, हृद्य संवाद असतील, उत्तम बातम्या असतील आणि अर्थातच नवा दृष्टिकोन असेल.

गुजराती लोकांसाठी हे बुलेटिन तयार करण्यात आलं आहे. आजपासून हे बातमीपत्र सुरू होईल. तीस मिनिटांचं हे बातमीपत्र बीबीसी समाचार नावानं ओळखलं जाईल. GSTV या चॅनेलवर दररोज रात्री 8 वाजता हे बुलेटिन सादर केलं जाणार आहे.

गुजरात : विविधतेची आणि विरोधाभासाची भूमी

एका बाजूला समुद्र आणि एका बाजूला वाळवंट अशी गुजरातची विविधांगी भूमी आहे.

हिंदू-इस्लामिक-जैन वास्तुरचनेमुळे अहमदाबाद शहराला हेरिटेज शहराचा दर्जा मिळाला आहे. तसंच अनेक समुदाय एकत्र राहत असल्यामुळे शहर कायम गजबजलेलं असतं.

एका बाजूला महिलांची यशस्वी चळवळ इथंच उभी राहिली आहे तर दुसऱ्या बाजूला अत्यंत बिघडलेलं लिंग गुणोत्तरही याच राज्यात आढळतं. इथल्या काही खेड्यांत तर हे लिंग गुणोत्तर 1000 पुरुषांमागे 400 महिला इतकं कमी आहे.

पॉप संगीताचा राजा फ्रेडी मर्क्युरी उर्फ फारुख बुलसारा यांनी समलैंगिकांसाठी एक गाणं तयार केलं ते याच भूमीत. पण याच राज्यात मानवेंद्र सिंग गोहील या राजाला आपली लैंगिक ओळख उघड केल्यामुळे सत्ता गमवावी लागली.

लक्ष्मी विलास पॅलेस वडोदरा

बीबीसी गुजराती वेबसाईट आणि बातमीपत्र हे सर्व विरोधाभास समजून घेऊन जबाबदार पत्रकारितेच्या माध्यमातून या विषयांवर प्रकाश टाकण्याचा प्रयत्न करेल.

दुभंगलेला समाज, लिंगभेद, वैचारिक फतवे, राजकीय अस्थिरता, लादलेली नैतिकता आणि तुमच्या आमच्यासाठी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

रात्री 8 वाजताची वेळ आता गुजरातसाठी अनोखी असेल.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसी न्यूज पॉप अप @ कर्नाटक

12 मे रोजी राज्यात मतदान पार पडणार आहे.

कर्नाटकमधून कोणत्या प्रकारच्या बातम्या बीबीसीनं कव्हर कराव्यात हे विचारण्यासाठी #BBCNewsPopUp टीम कर्नाटकमध्ये पोहोचली आहे.

पारंपरिकरीत्या प्रसारमाध्यमं त्यांच्या निवडणूक कव्हरेजचा संपादकीय अजेंडा ठरवतात. पण आम्ही बीबीसीच्या वाचकांना त्यांचे प्रश्न आमच्या माध्यमाद्वारे मांडण्याची संधी देत आहोत.

यंदा कर्नाटकच्या युवकांकडून आम्ही तिथले स्थानिक प्रश्न जाणून घेतले.

बेंगळुरू शहराला 'भारताची सिलिकॉन व्हॅली' म्हटलं जात असलं तरी ते प्रामुख्यानं पाण्याची कमतरता, कचऱ्याचा प्रश्न, ट्रॅफिक, प्रदूषण आणि खराब रस्त्यांसारख्या मुद्द्यांमुळे बातम्यांत झळकत असतं.

1 कोटी 10 लाख लोकसंख्या आणि आपल्या क्षमतेपेक्षा अधिक प्रमाणात विस्तारणाऱ्या बेंगळुरूवरचा दिवसेंदिवस भार वाढत आहे.

अस्तित्वाच्या राजकारणासोबतच या शहराचा तामिळनाडूसोबत असलेला पाण्याचा वाद, कायदा आणि सुव्यवस्था, भ्रष्टाचार आणि शेती संकट, हे प्रश्न निवडणुकीवर प्रभाव टाकत आहेत.

काँग्रेस आणि भाजप दोन्हीही पक्ष राज्यातल्या लाखो युवा मतदारांना आकर्षित करण्याचा प्रयत्न करत आहेत. पण त्यांची मतं कुणाच्या पारड्यात पडतील. हे आत्ताच सांगणं अवघड आहे.

कर्नाटकच्या तरुण मतदारांच्या मनात काय?

13 एप्रिल रोजी इंदिरा नगरच्या 'द हमींग ट्री बार' आयोजित केलेल्या आमच्या 'टाऊन हॉल इव्हेंट'मध्ये सहभागी व्हा. तुमच्या कल्पना आमच्यासोबत शेअर करा. संध्याकाळी 6 ते 8 या वेळेत हा कार्यक्रम होणार आहे.

बीबीसी न्यूजच्या वेबसाईटवर तुमची स्टोरी आयडिया प्रत्यक्षात आण्ण्यासाठी ही तुमची संधी आहे.

#BBCNewsPopUp आणि #KarnatakaElections2018 हे हॅशटॅग वापरून तुम्ही फेसबुक, इन्स्टाग्राम आणि ट्विटरवर आमच्या संपर्कात राहू शकता.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कर्नाटकमधल्या निवडणुकांचा बिगूल वाजला असून राज्यात निवडणुकीचं वारं जोरात वाहत आहे. डोसा आणि फिल्टर कॉपीभोवती फिरणारी चर्चा आता काँग्रेस सत्ता कायम राखेल काय, याचा अंदाज लावण्याकडे सरकली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसी न्यूज मराठीने या जीवघेण्या प्रवासाची बातमी दाखवल्यानंतर मुंबईच्या बांदेकरवाडी गणेशोत्सव मंडळाने गावाला सुरक्षित तराफे आणि साधनं उपलब्ध करून दिली आहेत. बीबीसी मराठीसाठी शाहिद शेख यांचा रिपोर्ट.

कॅमेरा - शाहिद शेख

व्हीडिओ एडिटर - निलेश भोसले

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बीड जिल्ह्यातल्या पाटोदा तालुक्यातील सौताडा ग्रामपंचायतीमध्ये शिंदेवाडीचे गावकरी गेले दोन दशकं जीव धोक्यात घालून प्रवास करत होते. थर्माकॉलच्या तकलादू बोटी बनवून त्यावरून ते प्रवास करायचे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसी न्यूजच्या उस्मान झहिद यांनी या भेटीचं व्हीडिओ चित्रीकरण केलं. यावेळी मदरशाची पक्की इमारत जशीच्या तशी उभी असल्याचं दिसून आलं. तसंच मदरशात 100-150 मुलं धार्मिक शिक्षण घेत असल्याचंही समोर आलं आहे.

त्यामुळे कट्टरवाद्यांना प्रशिक्षण देणारा 'तो' मदरसा नष्ट केल्याचं भारत सरकारच्या जे म्हणणं आहे, त्यावर प्रश्नचिन्हं उपस्थित झालं आहे.

दरम्यान आंतरराष्ट्रीय माध्यमांना बालाकोटमध्ये नेऊन काहीच झालं नसल्याचं दाखवणाऱ्या पाकिस्तानला भारतानं उत्तर दिलंय.

"एअरस्ट्राईकच्या घटनेला तब्बल दीड महिना उलटून गेल्यानंतर माध्यमांना बालाकोटमध्ये नेणं आणि परिस्थिती दाखवणं हेच बोलकं आहे. शिवाय 26 फेब्रुवारीला वायुदलानं दिलेल्या प्रत्युत्तरात आम्ही आमचं लक्ष्यं साध्य केलं आहे. आणि दहशतवादाला चोख उत्तर देण्यासाठी, निर्णायक कारवाई करण्यासाठी आम्ही सज्ज असल्याचं यातून दिसून आलं आहे." असं भारताच्या परराष्ट्र खात्यानं बीबीसीला सांगितलं आहे.

14 फेब्रुवारी 2019 रोजी भारत प्रशासित काश्मीरमधल्या पुलवामात CRPFच्या तुकडीवर आत्मघातकी हल्ला झाला होता. त्यात 40 हून अधिक भारतीय जवान मारले गेले होते.

त्यानंतर 12व्या दिवशी म्हणजे 26 फेब्रुवारीला पहाटे भारतीय वायुदलानं बालाकोटच्या खैबर पख्तुनख्वा राज्यातील मदरशावर हवाई हल्ला केला. हा दहशवादी तळ आहे, असं त्यावेळी भारताने सांगितलं. या हल्ल्यात इमारत नष्ट केल्याचं, तसंच 'अनेक दहशदवादी' मारल्याचं भारताचे परराष्ट्र सचिव विजय गोखले यांनी म्हटलं होतं.

लोकसभेच्या पहिल्या टप्प्यातील 91 जागांसाठी उद्या भारतात मतदान होत आहे. त्याआधी 24 तास बालाकोटमधील 'त्या' मदरशाला आंतरराष्ट्रीय माध्यमांना भेट देण्याची मुभा देण्यात आली. पाकिस्तान सरकारनं आयोजित केलेल्या या भेटीदरम्यान लष्कराचे अधिकारीही मोठ्या संख्येनं उपस्थित होते.

बीबीसी न्यूजच्या उस्मान झहिद यांनी या भागातील सद्यस्थिती कथन केली. हा व्हीडिओ तुम्ही बीबीसी मराठीच्या यूट्यूब चॅनलवर पाहू शकता. या भेटीदरम्यान झहिद यांनी केलेली लाईव्ह कॉमेंट्री:

"मी आता या क्षणाला बालाकोटच्या नवाई भागातील जाबामध्ये आहे. इथे जो मदरसा आहे, त्यावर हल्ला केल्याचा दावा भारतीय वायुदलानं केला होता. तिथं मी पोहोचलो आहे. या इमातीचं कुंपण इथं दिसतं आहे. आम्ही हेलिपॅडवर उतरल्यानंतर दीड तास पायपीट केल्यानंतर इथं पोहोचलो आहोत. आता आम्ही या मदरशात जाऊन नेमकं काय सुरू आहे हे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बालाकोटमध्ये भारतीय वायुदलाने केलेल्या हवाई हल्ल्यानंतर 43 दिवसांनी पाकिस्तान सरकारने आंतरराष्ट्रीय माध्यमांना थेट 'त्या' मदरशाची भेट घडवून आणली. यावेळी पाकिस्तानी लष्कराचे अधिकारी आणि इतर देशांचे राजनयिक अधिकारीही सोबत होते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसी पर्शियन सेवेच्या वीसपेक्षा अधिक पत्रकारांना धमक्या मिळाल्या आहेत.

धाकदपटशा, धमक्या, नातेवाईकांच्या अटकेचं सत्र, प्रवासावर बंदी, अशा विविध मार्गांनी इराणने बीबीसी पर्शियन सेवेच्या कर्मचाऱ्यांना त्रास देण्याचं सत्र अवलंबलं आहे.

2009 मध्ये इराणध्ये झालेल्या राष्ट्राध्यक्षांच्या निवडणुकीनंतर इराणचा बीबीसी पर्शियन सेवेप्रती दृष्टिकोन बदलला आहे. या निवडणुकीत परकीय शक्तींचा हस्तक्षेप होता, असं कारण देत त्यांनी बीबीसी पर्शियन सेवेला लक्ष्य केलं आहे.

जिनिव्हामध्ये होणाऱ्या संयुक्त राष्ट्रांच्या मानवाधिकार परिषदेत बीबीसीतर्फे अपील केले जाणार आहे.

दरम्यान, इराण सरकारने सगळे आरोप चुकीचं असल्याचं म्हटलं आहे. इराण सरकारला सत्तेतून उलथावून टाकण्यात यावं, याउद्देशाने बीबीसी पर्शियन सेवा चुकीची माहिती जनतेसमोर मांडत आहे, असं इराण सरकारनं म्हटलं आहे.

अटकेची भीती

गेल्या वर्षी ऑक्टोबर महिन्यात बीबीसी पर्शियन सेवेचे पत्रकार एका स्मृतिस्तंभानजीक एकत्र आले होते. ते ज्यांच्यासाठी एकत्र आले होते त्यांना अनेक जण भेटलेही नव्हते.

वर्षभरापूर्वी इराणमध्ये वडील गमावलेल्या त्या सहकाऱ्याला पाठिंबा देण्यासाठी ते सगळेजण जमले होते. आठवडाभरापूर्वी आपले वडील आजारी असल्याचा फोन त्या सहकाऱ्याला आला होता.

सर्वसामान्य परिस्थितीत तो सहकारी वडिलांना भेटण्यासाठी त्वरेने मायदेशी इराणला परतला असता. मात्र हा सहकारी अटकेच्या भीतीने आजारी वडिलांना भेटण्यासाठी जाऊ शकला नाही. अखेर त्याने स्काइपच्या माध्यमातून वडिलांशी संपर्क साधला.

आठवडाभरात सहकाऱ्याच्या आजारी वडिलांचे निधन झाले. मात्र तो सहकारी वडिलांच्या अंत्यविधी तसंच शोकसभेसाठी मायदेशी परत जाऊ शकला नाही. आपल्या सहकाऱ्यांच्या साथीने त्यांनी वडिलांना श्रद्धांजली वाहिली.

इराण सरकारच्या समर्थकांनी बीबीसी पर्शियन सेवेविरोधात निदर्शनं केली.

बीबीसी पर्शियन सेवेच्या कर्मचाऱ्यांसाठी ही परिस्थिती नवीन नाही. बीबीसी पर्शियन सेवेच्या 30 कर्मचाऱ्यांनी आपल्या पालकांना अशाच पद्धतीने गमावलं आहे आणि त्यांना पालकांच्या शेवटच्या दिवसांमध्ये भेटताही आलेलं नाही.

याचं कारण इराण सरकारनं विदेशी वृत्तपत्रं, वृत्तवाहिन्या तसंच वृत्तसंस्थांना परकीय संस्थांचे हेर ठरवलं आहे. म्हणून बीबीसी पर्शियन सेवेचे पत्रकार त्या भीतीदायक दूरध्वनीच्या छायेत जगत आहेत, तो फोन कॉल ज्याने एक संदेश मिळतो की तुमचे पालक, जवळचं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बीबीसी पर्शियन सेवेच्या लंडनस्थित कर्मचाऱ्यांचं होणारं शोषण आणि इराणमधील त्यांच्या कुटुंबीयांना इराण सरकारकडून देण्यात येणाऱ्या त्रासासंदर्भात बीबीसीने संयुक्त राष्ट्रांकडे दाद मागितली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसी प्रतिनिधी रेहान फजल यांनी करण थापर यांच्याशी खास बातचीत केली आणि त्या दिवशी नक्की काय झालं होतं हे जाणून घेतलं.

थापर यांनी सांगितलं की त्यावेळेस नरेंद्र मोदी त्यांनी विचारलेल्या एका प्रश्नानं वैतागले आणि मुलाखत अर्धवट सोडून निघून गेले. त्यांनी मग मंत्री आणि पक्षनेत्यांनाही मुलाखत द्यायची नाही, असं फर्मान काढलं.

अर्थात ते हेही सांगतात की मोदींनी त्यांच्या प्रश्नांची उत्तरं आक्रस्ताळेपणा न करता संयमाने दिली.

"तीन मिनिटांची मुलाखत झाली आणि मग मोदी उठून निघून गेले."

मोदींना नीरो म्हटलं

थापर पुढे सांगतात, "मला आठवतं की माझा पहिला प्रश्न होता की निवडणूकीला सहा आठवडे बाकी आहेत. तुम्ही मुख्यमंत्री म्हणून दुसऱ्यांदा उभे आहात. इंडिया टुडे आणि राजीव गांधी फाऊंडेशननं तुम्हाला सगळ्यांत चांगला मुख्यमंत्री म्हटलं आहे, तर दुसरीकडे हजारो मुसलमान तुमच्याकडे खूनी म्हणून बघतात. तुमच्यासमोर इमेजचा प्रश्न उभा आहे का?"

याचं उत्तर देताना मोदी म्हणाले की, फार कमी लोकांना त्यांच्याबद्दल असं वाटतं. बहुतांश लोक त्याच्याबद्दल असा विचार करत नाहीत.

यावर प्रत्युत्तर देताना थापर म्हणाले की हो, पण असं मानणाऱ्यांची संख्याही कमी नाही.

दुसऱ्यांदा मुलाखतीला मोदींचा नकार

थापर म्हणाले, "सुप्रीम कोर्टचे मुख्य न्यायमूर्ती तुम्हाला आधुनिक काळातले नीरो म्हणाले. तो नीरो ज्याने निष्पाप मुलं आणि स्त्रियांची हत्या होत असताना तोंड फिरवलं होतं."

एकूण 4500 केसेसपैकी जवळपास 2600 केसेस गुजरातच्या बाहेर पाठवल्या याकडेही थापर यांनी नरेंद्र मोदींचं लक्ष वेधलं.

"सुप्रीम कोर्टाने अशा प्रकारची अनेक मतं व्यक्त केली आहेत. या गोष्टी हेच दाखवून देतात की तुम्हाला गुन्हेगार मानणारे कमी नाही तर बरेच लोकं आहेत."

तेव्हा नरेंद्र मोदी म्हणाले की जे लोकं असं म्हणतात ते खुश राहोत. यानंतर त्यांनी पाणी मागितलं.

"पण पाणी तर त्यांच्या शेजारीच ठेवलेलं होतं. तेव्हा माझ्या लक्षात आलं की पाणी तर एक बहाणा आहे. त्यांना मुलाखत संपवायची होती. त्यांनी माईक काढून टाकला आणि मुलाखत संपली."

मुलाखत पुन्हा सुरू करण्यासाठी थापर यांनी नरेंद्र मोदींची खूप समजूत काढण्याचा प्रयत्न केला, पण त्यांनी मुलाखत पुन्हा सुरू करायला नकार दिला.

थापर सांगतात, "मोदींचं आदरातिथ्य खूप छान होतं. त्यांनी मला चहा, मिठाई आणि ढोकळे यांचा आग्रह केला. पण मुलाखतीला साफ नकार दिला."

एका तासाच्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ज्येष्ठ पत्रकार करण थापर यांनी 2007 साली नरेंद्र मोदींची मुलाखत घेतली होती. ही मुलाखत बरीच गाजली कारण मोदी त्या मुलाखतीतून अर्ध्यातच उठून गेले होते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसी प्रतिनिधी शुमैला जाफरी यांनी घेतलेल्या मुलाखतीमध्ये हा वाद आणि भारतात काम करण्याच्या अनुभवावर तिनं मत व्यक्त केलं आहे.

“शांत राहण्यासाठी जास्त शक्ती लागते,” ती म्हणाली. “नक्कीच मी यावर बोलणार आहे. आताही मी काहीही बोलले तर त्यातील एक शब्द उचलून बातमी केली जाते. मला वाटतं की यावर बोलण व्यर्थ आहे.”

“भारतात काम करण्याचा अनुभव फारच छान होता. एकतर मी शाहरूख खान सोबत काम करत होते. मी मनात ठरवलं होतं की काम केलं तर शाहरूख बरोबरच,” असंही ती म्हणाली.

सध्या काही नवीन भारतीय सिनेमे हातात आहेत का, असं विचारल्यावर ती म्हणाली, “सध्यातरी हातात काही नाही. सध्या वातावरण तसं नाही.”

अशा देवाण-घेवाणीला विरोध करणारे दोन्हीकडे आहेत, या बद्दल तिला काय वाटतं? “मला असं वाटतं की कलेला सीमा असू नयेत.”

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बॉलीवूड अभिनेता रणबीर कपूर सोबत तिचे फोटो प्रसिद्ध झाल्यानंतर पाकिस्तानी अभिनेत्री माहिरा खान मध्यंतरी चर्चेत आली होती. रणबीर कपूरसोबत धुम्रपान करताना तिच्या फोटोवरून सोशल मीडियावर तिला ट्रोलिंगला सामना करावा लागला होता.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसी मराठीचे प्रतिनिधी नीलेश धोत्रे यांना दिलेल्या मुलाखतीत त्यांनी वेगवेगळ्या मुद्द्यांवर मनमोकळी उत्तरं दिली आहेत. त्यांच्या मुलाखतीचा हा संपादित अंश :

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

प्रश्न -  सरकारी वकील उशिरा पोहोचले, सरकार गंभीर नाही, सक्षमपणे भूमिका मांडत नाही, असे आता सरकारवर आरोप होत आहेत. तुम्ही याकडे कसं पाहाता?

उत्तर -  प्रामुख्याने या 20-25 दिवसांमध्ये मुख्यमंत्र्यांशी माझी चर्चा झाली आहे. अशोकरावांशी माझं बोलणं झालेलं आहे. वेळोवेळी मी स्पष्टपणे हीच भूमिका मांडली आहे की आपलं नियोजन व्यवस्थित होणं गरजेचं आहे. कोऑर्डिनेशन नीट असलं पाहिजे. सामान्य प्रशासनाच्या सचिवांनी हे कोऑर्डिनेशन केलं पाहिजे. आणि ज्याची मला भीती होती, तेच आज झालं आहे. कोऑर्डिनेशन नीट झालं नाही त्याचे बरेच फटके आज आपल्याला पाहायला मिळाले.

प्रश्न - पण, सुप्रीम कोर्टाने सरकारला आता संविधान पीठाकडे जाण्याची परवानगी दिली आहे. संविधान पीठाकडे हा मुद्दा जाणार असेल तर तो लवकर निकालात निघेल असं नाही का वाटत तुम्हाला?

उत्तर  - तिथं विषय जायलाच पाहिजे, त्यात काही दुमत नाही. माझं सरकारला तेच म्हणणं होतं. पण जेव्हा 18 तारखेला एक वर्षासाठी स्थिगिती मिळाली तेव्हा सरकारनं कोर्टात पत्र काय दिलं की ऍप्रोप्रिएट बेंच द्यावं. आता ऍप्रोप्रिएट बेंच म्हणजे काय? आता कालच माजी मुख्यमंत्री म्हणतात ही के घटनापीठाकडे जावं ही चांगली बाब आहे. पण माझा प्रश्न आहे की जी भूमिका सर्वोच्च न्यायालयामध्ये सरकारनं मांडायला पाहिजे त्याच्याआधीच तुम्ही काल हे जाहीर करून टाकलीत. हा एक मुद्दा आहे आणि त्यापेक्षा जेव्हा ऍप्रोप्रिएट बेंचचा मुद्दा तुम्ही मांडलात तेव्हाच हा विषय मांडायला हवा होता ना की लार्जर बेंचकडे हा विषय जायला पाहिजे. प्लॅनिंगच नाही ना कुठल्या बाबतीत.

प्रश्न -  तुम्ही आक्रमकपणे मराठा आंदोलनाचं नेतृत्व हाती घेतलं आहे. तुम्ही चेहरा झाला आहात आंदोलनाचा. प्रकरण सुप्रीम कोर्टात आहे. मराठा आरक्षणाला सर्वांचा पाठिंबा आहे, ते झालं पाहिजे ही सर्वांची भूमिका आहे. मग आताची आंदोलनं कुणावर दबाव टाकण्यासाठी आहेत. सुप्रीम कोर्टावर दबाव टाकण्याचा प्रयत्न आहे का? पण त्यांनी हे प्रकरण संविधान पीठाकडे ऑलरेडी दिलं आहे.

उत्तर - नाही ते आज सांगितलं असेल, पण विषय हा न्यायप्रविष्ट असल्यामुळे सर्वोच्च न्यायालयावर प्रेशर टाकण्याचा काही विषयच नाही. प्रेशर कुणावर टाकायला...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मराठा आरक्षणाच्या मुद्द्यावर चर्चा करण्यासाठी आतापर्यंत पंतप्रधान नरेंद्र मोदींना 3 पत्र पाठवली आहेत, त्यांची उत्तरं अपेक्षित आहेत, असं खासदार सभाजीराजे छत्रपती यांनी म्हटलं आहे. कोरोनाच्या काळामुळे मोदी भेट टाळत असावेत, असं सुद्धा त्यांनी पुढे म्हटलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसी मराठीचे प्रतिनिधी नीलेश धोत्रे यांनी घेतलेल्या त्यांच्या मुलाखतीतला संपादित अंश येथे देत आहोत.

केंद्रानं पुढाकार घ्यावा आणि रेल्वे सुरू कराव्यात या तुमच्या मागण्या मान्य झालेल्या नाहीत, तुम्ही केंद्राच्या या निर्णयावर खूष आहात का?

राज्यात अडकलेल्या स्थलांतरित कामगारांची घरी जाण्याची इच्छा होती. त्यामुळे त्याच्या गाईडलाईन्स तयार करण्याची मागणी आम्ही केंद्राकडे केली होती. सातत्यानं महाराष्ट्रासह इतर राज्यांनी आग्रह केल्यानंतर केंद्राने मार्गदर्शक सूचना दिल्या आहेत. त्यामुळे राज्य सरकारने त्याचं स्वागत केलं आहे.

पण तुमची रेल्वे सोडण्याची मागणी केंद्रानं मान्य केलेली नाही.

केंद्राने नोडल ऑफिसरची नियुक्ती करण्याचे आदेश दिले आहेत. बरेचसे कामगार हे यूपी आणि बिहारचे आहेत. स्थलांतरीत करणारं आणि स्थलांतर करून घेणारं अशा दोन राज्यांच्या नोडल ऑफिसरला याबाबत सर्व ठरवायचं आहे, पण मजुरांचं स्थलांतर करताना मध्य प्रदेशमधून होणार आहे. मग त्यांची परवानगी घ्यवी लागणार आहे. त्यामुळे यात काही त्रुटी आहेत.

दोन राज्यांनी एकमेकांशी करार करून हे सगळं करायचं आहे, असं केंद्र सांगतं. बिहार सरकारनं कोटामधले त्यांचे विद्यार्थी घेण्यास नकार दिलाय. मग त्यांनी मजूर नाकारले तर काय?

नितीशकुमार यांनी या निर्णयाचं स्वागत केलं आहे. आता लाखोच्या संख्येने हे मजूर आहेत त्यामुळे त्यांच्यासाठी कुणी गाड्या पाठवायच्या याबद्दल राज्यांचे मुख्य सचिव निर्णय घेतील. आता लोकांनी आम्हाला विचारायला सुरुवात केली आहे की कधी आणि कुठे गाड्या सुटणार आहेत. बसमध्ये एका सीटवर एकच माणूस बसवून पाठवावा लागेल, एका बसमध्ये साधारण तीस माणसं जातील. त्यासाठी किती गाड्या लागतील वगैरे हे सर्व ठरवायला वेळ लागू शकतो. पण त्यामुळे आता लोकांच्या मनात निर्माण झालेली चलबिचलसुद्धा आम्हाला अडचणीची ठरू शकते.

याचा खर्च राज्य सरकार करणार आहे का? पण, राज्याच्या तिजोरीत खडखडाट आहे, असं वेगवेगळे मंत्री वारंवार म्हणत आहेत

हा खार्चिक विषय आहे. लाखोंच्या संख्येने हे मजूर बसने पाठवणे शक्य होणार नाही. केंद्रानं यासाठी विशेष ट्रेन सोडण्याचा कार्यक्रम जाहीर केल्याशिवाय हे अडचणीचं राहिल असं आम्हाला वाटतं.

तसंच आर्थिक अडचण असताना आणखी आर्थिक बोजा पडणार आहे हे नाकारता येत नाही. केंद्रानं आमचे आधीचेच पैसे दिलेले नाहीत. यावर आता जेव्हा बैठका सुरू होतील तेव्हा हे चर्चेला येईलच.

नबाव...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

देशभरात वेगवेगळ्या ठिकाणी अडकून पडलेल्या स्थलांतरीत मजुरांना त्यांच्या मूळ गावी परत पाठवण्यासाठी केंद्र सरकारनं एक आदेश प्रसिद्ध केला आहे. राज्यांना त्यामध्ये काही सूचना करण्यात आल्या आहेत. या सूचनांमध्ये त्रूटी असल्याचं राज्याचे अल्पसंख्याक आणि कौशल्य विकास मंत्री नवाब मलिक यांनी म्हटलं आहे. तसंच रेल्वे सोडल्या नाहीत तर मजुरांचे स्थलांतर शक्य होणार नाही असंही त्यांना वाटतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसी मराठीचे प्रतिनिधी नीलेश धोत्रे यांनी घेतलेल्या या मुलाखतीत अनिल देशमुख यांनी कोरोनाची राज्यातील परिस्थिती, देवेंद्र फडणवीसांनी केलेले शरद पवार यांच्यासंदर्भात केलेले राजकीय गौप्यस्फोट यावरदेखील भाष्य केलं आहे.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

त्यांना अभिनेता सुशांत सिंह राजपूत याच्या आत्महत्येप्रकरणीही काही प्रश्न विचारले. यासंदर्भातलाच मुलाखतीमधला हा संपादित अंश.

सुशांत सिंह प्रकरणात तुम्ही 15 जूनला एक स्टेटमेंट दिलंकी, पोलीस यामध्ये व्यावसायिक स्पर्धेच्या अनुषंगानेही तपास करतील. खरंच असं काही आहे का? आत्महत्येमागची नेमकी कारणं कळू शकली आहेत का?

या प्रकरणी सविस्तर चौकशी सुरू आहे. गेल्या 8 दिवसांपासून वरिष्ठ अधिकारी चौकशी करत आहेत. ज्यांना त्यांना बोलवायचं आहे, त्यांना बोलवून चौकशी सुरू आहे.

आमच्याकडे व्यावसायिक स्पर्धेतून त्यानं आत्महत्या केल्याच्या तक्रारी आल्या होत्या. त्यापद्धतीनं पोलीस खातं तपास करत आहे. अनेकांना बोलावून त्यांचे जबाब घेण्यात आले आहेत.

बॉलिवूडमधील काही निर्माते आणि अभिनेते सुशांतच्या आत्महत्येसाठी जबाबदार आहेत, असं सोशल मीडियावर बोललं जातंय. अशी काही नावं पुढे आली आहेत का?

मी आपल्याला इथे नावं सांगणार नाही, पण अनेक नावं समोर आली आहेत ज्यांचा तपास करणं अतिशय गरजेचं आहे. त्यांना बोलावलं जाईल, त्यांची चौकशी केली जाईल. त्यांच्याकडून माहिती घेतली जाईल. त्याने खरंच व्यावसायिक स्पर्धेतून आत्महत्या केली आहे का याची चौकशी सुरू आहे.

पण मीडियामध्ये फारच कळतंय-समजतंय, सूत्रांच्या हवाल्याने बातम्या येत आहेत. तुम्हाला नाही वाटत कीया प्रकरणी अधिकृत माहिती जाहीर करणं गरजेचं आहे.

जोपर्यंत संपूर्ण तपास पूर्ण होत नाही तोपर्यंत सांगणं योग्य नाही. या सगळ्या गोष्टी गुपित ठेवाव्या लागतात. त्याची चौकशी आपण जाहीर करू शकत नाही. कुणी काय सांगितलं यावरून संपूर्ण तपासाअंती जो निष्कर्ष काढू तेव्हा आम्ही जाहीररित्या सर्व सांगू. सध्या चौकशी व्यवस्थित सुरू आहे. ज्यांना बोलवायची आवश्यकता आहे, ज्यांच्याकडून माहिती घेणं आवश्यक आहे त्यांना बोलावून त्यांच्याकडून माहिती घेणं सुरू आहे.

या प्रकरणाच्या CBI चौकशीची मागणी केली जात आहे. खरंच त्याची गरज आहे का?

महाराष्ट्राचं पोलीस खातं या चौकशीसाठी सक्षम आहे.

संजय लीला भन्सालींचीही चौकशी होण्याची शक्यता

सुशांत सिंह राजपूत आत्महत्या प्रकरणात मुंबई पोलिसांनी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सुशांत सिंह राजपूत आत्महत्या प्रकणी अनेक नावं समोर आली आहेत, ज्यांचा तपास करणं अतिशय गरजेचं आहे, असं गृहमंत्री अनिल देशमुख यांनी बीबीसी मराठीला दिलेल्या एक्सक्लुझिव्ह मुलाखतीत सांगितलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसी मराठीचे प्रतिनिधी मयुरेश कोण्णूर यांना दिलेल्या मुलाखतीत राजेश टोपे म्हणाले की, "मला अंदाज वाटतो की ऑक्टोबर संपेपर्यंत ट्रेन सुरू करण्यास काही हरकत नसावी. हा तसा केंद्राचा विषय आहे, पण राज्याचाही आहे आणि दोन्ही सरकारांनी मिळून ठरवायचं आहे."

पण लोकल सुरू झाल्या तरी, गर्दीवर कसं नियंत्रण ठेवणार? फिजिकल डिस्टंसिंगचे नियम कसे पाळणार? हे प्रश्न कायम आहेत. तसंच लोकल ट्रेन सुरू झाल्यावर कोरोना विषाणूचा प्रसार वाढेल अशी चिंताही तज्ज्ञांना वाटतेय.

लॉकडाऊन सुरू झाल्यावर 23 मार्चपासून मुंबईतली लोकल सेवा पूर्णपणे बंद होती. जूनमध्ये काही प्रमाणात ट्रेन्स सुरू झाल्या, मात्र त्यातून फक्त अत्यावश्यक सेवेतील लोकांनाच प्रवास करता येतो आहे.

पण सर्वसामान्यांनाही लोकलनं प्रवास करू द्यावा अशी मागणी जोर धरतेय. काही दिवसांपूर्वी उच्च न्यायालयानेही सरकारने तशी परवानगी द्यावी अशी सूचना केली होती. तसंच मुंबईचे पालकमंत्री आदित्य ठाकरे यांनीही हिंदुस्थान टाईम्सला दिलेल्या मुलाखतीत सरकार या महिन्यात लोकल सुरू करण्याचा विचार करत असल्याचं म्हटलं होतं.

लोकलच्या ज्यादा सेवा, डबेवाल्यांना परवानगी

अनलॉक-5 ची घोषणा झाल्यावर राज्यांतर्गत प्रवासासाठी ट्रेन सुरू झाल्या आहेत.  मध्य रेल्वेने एक ऑक्टोबरपासून लोकल ट्रेनच्या फेऱ्या वाढवल्या आहेत. तसंच आता डबेवाल्यांनाही ट्रेन प्रवासाची परवानगी मिळाली आहे.

लोकलअभावी सर्वसामान्यांना प्रवास करणं कठीण बनलं असल्याची जाणीव सरकारलाही असल्याचं टोपे मान्य करतात.

"लोकल ट्रेन ही मुंबईची लाईफलाईन आहे. जोपर्यंत लोकल ट्रेन पूर्णपणे सुरू होत नाही, तोवर मुंबई सुरू झाली असं खऱ्या अर्थानं म्हणता येणार नाही. आम्हीही मंत्रालयात शंभर टक्के कर्मचारी बोलवू शकत नाही, कारण तेवढ्या ट्रेन्स सुरू नाहीत."

पण जेवढ्या ट्रेन्स सुरू आहेत, त्यातही प्रवास करणं कठीण झालंय.

लोकलमधल्या गर्दीचं काय?

तृषा सावंत रोज मुलुंडहून मध्य रेल्वेने छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनसपर्यंत प्रवास करतात. स्टेशनवर गर्दीत अंतर राखणं कठीण असल्याचं त्या सांगतात.

"अगदी सकाळची वेळ असल्याने ट्रेनमध्ये चढायला गर्दी नसते आणि उतरताना सीएसटीला रांगेनं बाहेर पडतात. पण बाहेर पडताना जिन्यात सगळी गर्दी एकच होते आणि एकमेकांचे धक्के एकमेकांना लागतातच."

एका सीटवर एकानेच बसलं पाहिजे असं नियमावली सांगते, पण चौथी सीटही रिकामी नसल्याचं प्रवासी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुंबईतल्या लोकल ट्रेन्स या महिनाअखेर सर्वांसाठी सुरू होऊ शकतील, असे संकेत राज्याचे आरोग्य मंत्री राजेश टोपे यांनी दिले आहेत. मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे याविषयी अंतिम निर्णय घेतील असंही ते म्हणाले.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसी मराठीचे मयुरेश कोण्णूर यांच्याशी बोलताना जावडेकर यांनी भाजपमधल्या वरिष्ठ नेत्यांचं राजकारण, 'मैं भी चौकीदार' मोहीम आणि नेत्यांच्या पक्षांतराबद्दल बोलले. मात्र पुलवामा हल्ला आणि स्ट्राइक्सवरील काही प्रश्नांची उत्तरं देताना ते आपला संताप लपवू शकले नाहीत.

तुम्ही आपला प्रश्न एका विशिष्ट अजेंड्याने विचारत आहात, असा प्रतिहल्ला त्यांनी बीबीसी प्रतिनिधीवर बोलताना केला. अखेर त्यांनीच या मुलाखतीचा आवाका मर्यादित केला आणि 'शेवटचा प्रश्न' म्हणत संवादही थोडक्यात संपवला.

पाहा संपूर्ण मुलाखत

प्रकाश जावडेकर यांची बीबीसी विशेष मुलाखत: पुलवामा, बालाकोट, काँग्रेस आणि राहुल गांधी

या मुलाखतीचा संपादित आणि संक्षिप्त भाग -

प्रश्न: आधी अडवाणी यांच्या गांधीनगरच्या मतदारसंघातून भाजप अध्यक्ष अमित शाह यांना तिकीट देण्यात आलं. नंतर मुरली मनोहर यांनीही आपल्या मतदारांना सांगितलं की ते यंदाची निवडणूक लढवणार नाहीयेत?

यात बाजूला सारण्याचा मुद्दा मुळीच नाही. साधारणतः आमच्या विचार परिवाराची अशी एक मान्यता आहे की वयाच्या 75 वर्षांनंतर राजकारणात काम करावं, पण निवडणुकीच्या राजकारणात काम करू नये. त्यामुळे कलराज मिश्र, नजमा हेपतुल्ला यांनीही हे ते स्वीकारलं आणि आपापले राजीनामे दिले.

हा एक पायंडा आहे, जो सर्वांनी स्वीकारला आहे.

त्यामुळे वाजपेयी-अडवाणींचा काळ मागे चालून नवा काळ येत आहे, असं म्हणता येईल का?

पक्ष हा एक प्रवाह असतो आणि प्रवाह नेहमी पुढे जात असतो. पक्षात नवे तरुण येत राहणं, नवीन नेतृत्व तयार होणं, यातून हा पक्ष आज इतका वाढला आहे. नाहीतर तुम्ही कम्युनिस्टांकडे पाहा - 70-70 वर्षांखाली कुणीच नाहीये त्यांच्याकडे.

टीकेच्या भाषेत बोलायचं झालं तर जुने जे-जे अडथळे होते, ते ते बाजूला निघतायत?

मला वाटतं तुम्ही एका अजेंड्याने प्रश्न विचारत आहात, म्हणून मी याला उत्तर देणार नाही. तुम्ही तुमची कमेंट करायला मोकळे आहात.

या निवडणुकीत मुद्दा आहे की देशाला सुरक्षित कोण बनवेल? देशाची प्रगती कोण करेल? आणि देशाचं समर्थ नेतृत्व कोण करेल? आणि या तिन्ही प्रश्नांची उत्तरं आहेत नरेंद्र मोदी, नरेंद्र मोदी, नरेंद्र मोदी.

मग जावडेकर यांनी 2008 साली मुंबई दहशतवादी हल्ल्यांनंतर UPA सरकारने दिलेल्या प्रतिक्रियेची तुलना मोदी सरकारच्या सर्जिकल स्ट्राईक्सबरोबर केली.

पुलवामाचा हल्ला आणि त्यानंतर बालाकोटमध्ये भारतीय वायुदलाने केलेल्या एअर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

राहुल गांधीच्या नेतृत्वाखाली काँग्रेस पक्ष टिकणारच नाही. लोकांना आता फक्त भाजपमध्ये आशा दिसत आहे, म्हणून भाजपमध्ये इतके नेते प्रवेश करत आहेत, असं केंद्रीय मंत्री आणि ज्येष्ठ भाजप नेते प्रकाश जावडेकर यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना म्हणाले.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसी मराठीच्या या निवडणूक विशेष कार्यक्रमात राज्यातील प्रमुख राजकीय नेते आपापली मतं आणि येत्या निवडणुकांमधली स्वतःची, स्वतःच्या पक्षाची भूमिका मांडत आहेत.

वंचित बहुजन आघाडी, दलित नेते, जातीचं राजकारण अशा अनेक विषयांवर भारिप बहुजन महासंघाचे प्रकाश आंबेडकर यांनी बीबीसी मराठीच्या अभिजित कांबळे यांच्याशी बातचीत केली.

काँग्रेस आणि असदउद्दिन ओवेसी यांच्या AIMIM या दोन पक्षांपैकी MIM बरोबर जाण्याचा विचार बहुजन वंचित आघाडीने केल्याबद्दल ते म्हणाले, "आम्ही MIMला बरोबर घेतलं नाही. आम्हाला काँग्रेससोबत समझोता करायचा होता. मात्र काँग्रेसनं आमची उपेक्षा केली, त्यानंतर ओवेसींशी बोलणं झालं. आमच्या गरिबांच्या चळवळीला ओवेसींनी पाठिंबा दिला आहे."

'दाऊदची शरणागतीची तयारी होती...'

"मुंबईमध्ये बॉम्बस्फोट झाल्यानंतर काही महिन्यांनी दाऊदने शरण येण्याची तयारी दाखवली होती, असं राम जेठमलानी यांनी सांगितलं होतं. तेव्हा संबंधितांनी ही माहिती तत्कालीन पंतप्रधान आणि गुप्तचर संस्थांना द्यायला हवी होती. त्यानंतर झालेल्या दहशतवादी हल्ल्यांमध्ये कुठेना कुठे त्याचा संबंध आहे.

"आज परराष्ट्रमंत्री 'दाऊदला आमच्या पदरात घाला, अशी विनवणी जगभरात करत असतात. त्याऐेवजी तेव्हाच निर्णय घ्यायला हवा होता," असं मत प्रकाश आंबेडकर यांनी व्यक्त केलं.

भीमा कोरेगाव प्रकरणाबाबत बोलताना ते म्हणाले, "भीमा कोरेगावप्रकरणानंतर लोकांनी केलेला हिंसाचार दिसतो. मात्र पोलिसांची निष्क्रियता लोकांना दिसत नाही. लोकांच्या हिंसेला पोलिसांची निष्क्रियता कारणीभूत असते."

पाहा संपूर्ण मुलाखत इथे

'निवडणूक लढविण्याचा निर्णय अद्याप नाही'

लोकसभा निवडणूक सोलापूरातून लढणार की अकोल्यातून असं विचारताच "अद्याप मतदारसंघाचा निर्णय झालेला नाही" असं उत्तर त्यांनी दिलं. किंबहुना "मी निवडणूक लढवायची की नाही, याबाबत निर्णय घेतलेला नाही."

निवडणूक लढवण्याने आघाडीला फायदा होईल की माझ्या सर्वत्र प्रचाराने होईल, याचा अंदाज घेऊनच निर्णय घेतला जाईल. मात्र वंचित बहुजन आघाडीचे निकाल आश्चर्यकारक असतील, असा विश्वासही त्यांनी यावेळेस बोलून दाखवला.

वंचित बहुजन आघाडी इतर दलित चळवळीतील पक्षांशी युती करणार का, असं विचारताच आम्ही कुणाशी युती करायची नाही, असा सामूहिक निर्णय घेतला आहे, असं आंबेडकर यांनी उत्तर दिलं. "वंचित बहुजन आघाडीची चळवळ निवडणुकीनंतरही कायम राहील," असा विश्वासही त्यांनी व्यक्त...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"कोणत्याही परिस्थितीत आपण शिवसेना आणि भाजप या पक्षांबरोबर जाणार नाही. सेक्युलर विचारांच्या पक्षांना आमचा अजेंडा मान्य असेल तर त्यांच्याबरोबर जाऊ," असं मत भारिप-बहुजन महासंघाचे अध्यक्ष आणि वंचित बहुजन आघाडीचे प्रणेते प्रकाश आंबेडकर यांनी बीबीसी मराठीच्या 'राष्ट्र महाराष्ट्र' कार्यक्रमात व्यक्त केलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसी मराठीच्या या निवडणूक विशेष कार्यक्रमात राज्यातील प्रमुख राजकीय नेते आपापली मतं आणि येत्या निवडणुकांमधली स्वतःची, स्वतःच्या पक्षाची भूमिका मांडत आहेत. तेव्हा रामदास आठवले भाजपशी युती,प्रकाश आंबेडकर यांची वंचित बहुजन आघाडी, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांची भूमिका अशा अनेक विषयांवर बीबीसी मराठीच्या नीलेश धोत्रे यांच्याशी बातचीत केली.

प्रकाश आंबेडकर यांनी रिपब्लिकन ऐक्यासाठी जर तयारी दाखवली असती तर मी त्यांच्याबरोबर काम केलं असतं, तसंच मायावती रिपब्लिकन पार्टीमध्ये आल्या तर मी त्यांना पक्षाचं अध्यक्षपद द्यायला तयार आहे, असं सांगत रामदास आठवले यांनी "आजही आपण दलित पक्षांच्या ऐक्यासाठी तयार आहोत," असं सांगितले.

भारिप बहुजन महासंघाचे अध्यक्ष प्रकाश आंबेडकर यांनी AIMIMच्या असदउद्दिन ओवेसी यांच्याबरोबर महाराष्ट्रात वंचित बहुजन आघाडी स्थापन केली आहे, जी महाराष्ट्रात लोकसभा निवडणूक लढवणार आहे.

रिपब्लिकन ऐक्याबाबत बोलताना रामदास आठवले पुढे म्हणाले,  "मी ज्या पक्षांबरोबर जातो त्या पक्षांना सत्ता मिळते. काँग्रेस-राष्ट्रवादी आघाडी असो वा भाजपा-सेना युती, सर्व पक्षांना दलितांच्या मतांची गरज आहे. परंतु आम्हाला स्वबळावर यशस्वी होता येत नाही.

पाहा संपूर्ण मुलाखत इथे

"1986 साली सर्वांनी एकत्र येण्याचा प्रयत्न केला होता. मात्र तेव्हा यश आलं नाही. आज प्रकाश आंबेडकरांच्या सभांना गर्दी होत आहे, तिचं रूपांतर मतांमध्ये होईल की नाही, हे सांगता येत नाही. वंचित बहुजन आघाडीची एकही जागा येणार नाही. मात्र त्यांच्या निवडणूक लढवण्याने भाजपा-शिवसेना युतीचा फायदा होणार हे मात्र नक्की," असं ते म्हणाले.

"काँग्रेसबरोबर असताना माझा अपमान झाला, मला पराभूत करण्यात आलं. माझं दिल्लीतल्या घरातलं साहित्य रस्त्यावर फेकण्यात आलं. त्यामुळं मी भारतीय जनता पक्ष आणि शिवसेना यांच्या युतीबरोबर जाण्याचा निर्णय घेतला," असं सांगायलाही ते विसरले नाहीत.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आंबेडकरवादी

रा. स्व. संघ आणि भाजपबरोबर कसं जुळवून घेतलं, हे सांगताना आठवले म्हणाले, "भारतीय जनता पक्षासोबत मी सध्या रुळलेलो आहे, कारण त्यांना डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे विचार कळलेले आहेत. रा. स्व. संघाशी आमचे अजून थोडे मतभेद आहेत.

केंद्रीय सामाजिक न्याय राज्यमंत्री रामदास आठवले यांच्याशी चर्चा करताना बीबीसीचे नीलेश धोत्रे

"परंतु पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आंबेडकरवादी विचारांचे आहेत. जर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मी रिपब्लिकन ऐक्यासाठी तयार आहे, परंतु प्रकाश आंबेडकर नाहीत. जर ते आमच्याबरोबर आले तर मी त्यांच्या नेतृत्त्वाखाली काम करायला तयार आहेत, असं विधान केंद्रीय सामाजिक न्याय राज्यमंत्री रामदास आठवले यांनी बीबीसी मराठीच्या राष्ट्र महाराष्ट्र कार्यक्रमात केलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसी मराठीने अपर्णा रामतीर्थकर यांच्याविषयीची प्रसिद्ध केलेल्या बातमीची लिंक

अपर्णा रामतीर्थकर फक्त महिलांनाच का देताहेत उपदेशाचे डोस?

ही बातमी वाचून सोशल मीडियावर अनेक मुली, महिला उत्स्फुर्तपणे व्यक्त झाल्या. अनेकांनी त्यांच्यावर टीकास्त्र सोडलं. काहींनी रामतीर्थकर बाईंची बाजू घेतली आहे. त्यांचं म्हणणं योग्यच आहे असं काहींना वाटतं.

कल्पना सानप इंगळे यांनी फेसबुकवरील पोस्टमध्ये म्हटलंय की, "आपल्या सगळ्यांच्या आयुष्यात किमान एक तरी रामतीर्थकर बाई असतेच. कधी शेजारी ,कधी कामाच्या ठिकाणी, कधी ओळख पाळख नसलेली, पण तरी नजरेनं देखील टोमणे मारणारी असते. क्वचित आपल्या मनात सुद्धा ! इतर मुलींना कधी आपण मनातून जरी उगाच नावे ठेवली, तरी ही मनातील रामतीर्थकर बाई मोठी होते.

"आपण काय कपडे घालतो? काय करतो? कुणाशी बोलतो, आपले मित्र मैत्रिणी कोण आणि किती आहेत ? आपले आपल्या फॅमिली बरोबर संबंध कसे आहे? आपले लग्नानंतरचं आयुष्य कसं चालू आहे? ह्या एक ना अनेक गोष्टीत त्या रामतीर्थकर बाईंना भयंकर इंटरेस्ट असतो. स्त्री ही एक स्वतंत्र विचार करणारी व्यक्ती असू शकते, तिला भावना आहेत, ती चूका करू शकते, त्या सुधारू ही शकते, ती आपली काळजी घेऊ शकते, ह्या गोष्टींवर रामतीर्थकर बाईंना अजिबात विश्वास नाही."

"समाजात एक वर्ग असा असतो, ज्याला कुजट विचार म्हणजे खरंच संस्कृती आणि कुटुंब टिकवण्यासाठी गरजेचे वाटतात किंवा ते गरजेचे आहेत हे त्यांच्यावर बिंबवलं जातं आणि मग त्यांचा त्या वर्गातल्या स्त्रियांवर ते विचार लादण्याची सक्ती सुरू होते," अशी फेसबुक पोस्ट स्मिता गायकवाड यांनी केली आहे.

शीलभद्र शेळके यांनी म्हटलंय, "घरंदाज मराठी कुटुंबात हेच शिकवलं जातं. त्या वेगळं काय सांगत आहेत. आता या व्यवहारिक गोष्टी सांगणं गुन्हा आहे का? ज्यांना पटतं त्यांनी अनुसरण करावं, पटत नसेल तर करू नये."

डॉ. अश्विनी अहिरे यांनी लिहिलंय, "बाई तुमच्या पिढीत काय करत होतात, त्याचं ज्ञान आमच्यासमोर पाजळू नका. आमच्या पिढीतल्या मुली अंतराळात गेल्यात. स्त्री डॉक्टर कडे जर पुरुष पेशंट emergency मध्ये आला, तर काय त्याला बिना हात न लावताच तपासायचे कोणती पद्धत असेल ते ती सांगा. बाई जग कुठे चाललंय आणि तुम्ही परत कुठल्या दरीत घेऊन जाताय? बापाचं प्रेम आणि मुलगी त्याच्यासाठी त्याच्या काळजापेक्षा जास्त प्रिय असते."

कैलास पाटील यांनी म्हटलंय, "महाराष्ट्रात घटस्फोटाच्या सर्वात...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बीबीसी मराठीनं व्याखात्या अपर्णा रामतीर्थकर यांच्या महिलांविषयक वक्तव्यांची बातमी प्रसिद्ध केल्यानंतर सोशल मीडियावर त्यांच्यावर अनेकांनी जोरदार टीका केली. रामतीर्थकर यांच्या विचारांवर काहींनी तीव्र भाषेत तोंडसुख घेतलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसी मराठीने मराठवाड्यातील पाणीटंचाईचा ग्राऊंड रिपोर्ट करताना याचा सर्वाधिक त्रास सोसणाऱ्या महिलांच्या व्यथा जाणून घेतल्या. शेतमजुरी करणाऱ्या सीताबाईंना दिवसांतून तीन वेळेस एक ते दीड किलोमीटर लांबून पाणी आणावं लागतं. विहिरीतून पाणी शेंदताना दम लागतो, हातपायाला गोळे येतात असं त्यांनी सांगितलं.

पाणीटंचाईत कोठुनही पाणी मिळवणं एवढंच फक्त नसतं. यातून महिलांना आरोग्याच्याही समस्या भेडसावतात. पण त्याकडे नेहमी दुर्लक्ष होत असल्याचं महिलांशी बोलताना जाणवलं.

रिपोर्टिंग/शुटिंगः निरंजन छानवाल

एडिटिंगः गणेश पोळ

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सलग चार वर्षं दुष्काळ बघणाऱ्या मराठवाड्यात आजही पाणीटंचाई जाणवते. बहूतांश ठिकाणी सरकारी यंत्रणेच्या ढिसाळ नियोजनामुळे महिलांची पायपीट अजुनही थांबलेली नाही.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसी मराठीने राखी पौर्णिमेबद्दल एक लेख प्रसिद्ध केला, ज्यात फेमिनिस्ट कार्यकर्त्यांनी या सणाबद्दल काही आक्षेप व्यक्त केले होते.

"एकीकडे आपण रक्षाबंधन बहीण-भावाच्या प्रेमाचं प्रतीक आहे, असं म्हणतो. पण परंपरेच्या नावाखाली हे पुरुषी सत्तेचं बळकटीकरण आहे," असं स्त्रीवादी कार्यकर्त्या वंदना खरे यांनी या लेखात म्हटलं आहे. हा सण कालबाह्य ठरला आहे, असंही त्या म्हणाल्या.

या बातमीवर सोशल मीडियावर अक्षरशः प्रतिक्रियांचा पाऊस पडला. त्यातल्या अनेकांनी या विचारांशी आपली असहमती व्यक्त केली. कुणी म्हटलं की स्त्रिया अजूनही परावलंबीच आहे. कुणी म्हटलं की आता या सणाचं स्वरूप रक्षेच्या पलीकडे गेलंय आणि लोक केवळ गेट-टुगेदर करतात. कुणी म्हटलं की बहीणच आमचं रक्षण करते.

पाहूया अशाच काही महत्त्वाच्या आणि प्रातिनिधिक 11 प्रतिक्रिया:

1. रेवती गोरे - 'बधिर दुराग्रही विचार'

"असले बधिर दुराग्रही विचार मांडून अत्यंत आनंदी अशा प्रेमळ सणाची बदनामी करणं असलं पुरोगामीत्व पसरवून काय साध्य होणार? उलट यांच्या नाकावर टिच्चून आजच्या झुक्याच्या फेसबुकवर बहीण भावांच्या प्रेमळ हळूवार नात्यांच्या सेल्फीने फेसबुक पेज भरून गेलं आहे."

2. विनीता तेलंग - 'सणाचं स्वरूप बदललं आहे'

"राखी बांधण्यामागचा केवळ भावानं बहिणीचं रक्षण करणं, हा हेतू कधीच मागे पडला. आम्ही परंपरा पाळतोय, ते दोन कारणांसाठी. एक, यामुळे घरदार नातेवाईक एकत्र येतात. भावा बहिणींना भेटायला एक छान निमित्तं मिळतं.

दुसरं कारण म्हणजे, या सणांचं स्वरूप बदलायला हवं का? तर, तेही सूज्ञ व पुरोगामी भारतीय हिंदूंनी कधीच केलं आहे. आता आम्ही रक्षाबंधन विविध मार्गांनी साजरा करतो. सैनिकांना, पोलिसांना, रिक्षाचालकांना, अगदी वृक्षांनासुद्धा राख्या बांधून आमचा स्नेह, कृतज्ञता व्यक्त करतो."

"दुसऱ्या कुणी आम्हाला आमच्या परंपरांविषयी सांगायची गरज नाही. आम्ही काळानुसार बदलतो म्हणून टिकून आहोत आणि राहू.

3. उदय गांधी - 'स्त्रिया परावलंबीच आहेत'

"स्त्रिया बहुतांशी परावलंबीच आहे. (सर्व भारताचा विचार करता!) आणि त्यांच्या रक्षणीची जबाबदारी कुटुंबातल्या वडील, भाऊ, मुलगा, नवरा इत्यादी पुरुषांवार असते.

त्यामुळे रक्षाबंधन हा एक अतिशय चांगला पारंपरिक सण आहे आणि भारतभर हा सण अतिशय उत्स्फूर्तपणे सर्व बहिणभाऊ आनंदाने व प्रेमाणे साजरा करतात. त्यामुळे ही परंपरा आपण डोळे झाकून पुढे चालवतो, असं म्हणणं बेअकली आणि...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

हिंदू संस्कृतीमध्ये राखी पौर्णिमा म्हणजेच रक्षाबंधनला विशेष महत्त्व आहे. हा सण पुरुष प्रधान संस्कृतीचं प्रतीक आहे की बहिण भावांच्या प्रेमाचं यावर बीबीसी मराठीने दोन लेखांमधून चर्चा घडवून आणली होती. ही या वादाची दुसरी बाजू आहे. या वादाची पहिली बाजू तुम्ही  या ठिकाणी वाचू शकता.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसी मराठीला दिलेल्या मुलाखतीत त्यांनी आपला कोरोना आरोग्य संकटावर, जागतिक आरोग्य संघटनेवर आणि सरकारवर विश्वास नसल्याचे म्हटले आहे.

विश्व वारकरी सेवा आणि वंचित बहुजन आघाडीकडून मंदिरं सुरू करण्यासाठी हजारो समर्थकांच्या उपस्थितीत आज (31 ऑगस्ट ) आंदोलन करण्यात आले.

प्रकाश आंबेडकर यांनी मंदिरात जाऊन विठ्ठलाचं दर्शन घेतलं. यावेळी 15 जणांना त्यांच्यासोबत जाण्याची परवानगी देण्यात आली.

राज्य सरकारने आठ दिवसांत मंदिरं सुरू करू असे आश्वासन दिल्याचे सांगत प्रकाश आंबेडकरांनी तुर्तास आंदोलन मागे घेतले. पण आश्वासन पूर्ण केले नाही तर पुन्हा आंदोलन करू असा इशारा त्यांनी दिला.

या निमित्त वंचित बहुजन आघाडीचे प्रमुख प्रकाश आंबेडकर यांची मुलाखत बीबीसी मराठीने घेतली. पाहूयात ते काय म्हणाले आहेत.

प्रश्न - धार्मिक स्थळं खुली करण्यामागे तुमची नेमकी भूमिका काय आहे? गर्दी होऊ नये असे प्रयत्न केले जात असताना अशी मागणी का केली जात आहे ?

प्रकाश आंबेडकर -सरकारला कोरोनाविषयी काहीही कल्पना नाही असे मला वाटते. दुकानं सुरू करण्यासाठी, एसटी सुरू करण्यासाठी, प्रत्येक गोष्टीसाठी आंदोलन करावे लागत आहे. आज मंदिरं उघडा यासाठी आंदोलन केले. हे शासन कोरोनाच्या नावावर लोकांना फसवत आहे. कोरोना आहे यावर माझा विश्वास नाही.

प्रश्न - महाराष्ट्रात दररोज दोनशे ते अडीशे लोकांचा मृत्यू कोरोनामुळे होत असताना तुम्हाला असे का वाटते की सरकार कोरोनाच्या नावाखाली लोकांची फसवणूक करत आहे?

प्रकाश आंबेडकर -जो माणूस जन्माला आला त्याचा मृत्यू एकेदिवशी होणारच. जर दहा कोटी लोकांमध्ये 200-250 लोकांचा मृत्यू झाला तर त्यात नवीन काय आहे? भारतीय स्वत:शी तर लढत असतात पण निसर्गाशी लढण्याचा आव आणत असतो. यापेक्षा मोठ्या प्रमाणात लोकांचा मृत्यू झाला तर मी मान्य करेल. कोरोनामुळे हे मृत्यू होत नाहीत. सर्व मृत्यू नैसर्गिक आहेत.

प्रश्न - कोरोनामुळे लोकांचा मृत्यू होतोय हे तुम्हाला का मान्य नाही?

प्रकाश आंबेडकर - कोरोना विषाणूच्या संसर्गामुळे व्यक्तीचा मृत्यू होत असल्याचा काय पुरावा आहे? पोस्टमॉर्टम रिपोर्ट आहे का की कोरोनामुळे मृत्यू झाला आहे? माझा यावर आजिबात विश्वास नाही. कारण मी माणसं जगताना बघतोय.

लॉकडॉऊन पूर्णपणे खुलं करावं ही आमची मागणी आहे. आम्ही सरकारला राज्य चालवण्यासाठी पाच वर्षे दिली आहेत. आमच्या आयुष्यावर नियंत्रण मिळवण्याचा सरकारला अधिकार नाही. मला कुठे जाता...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"कोरोना विषाणूच्या संसर्गामुळे व्यक्तीचा मृत्यू होत असल्याचा काय पुरावा आहे? पोस्टमॉर्टम रिपोर्ट आहे का, की कोरोनामुळे मृत्यू झाला आहे? माझा यावर आजिबात विश्वास नाही. कारण मी माणसं जगताना बघतोय. " वंचित बहुजन आघाडीचे प्रमुख प्रकाश आंबेडकर यांनी हे वक्तव्य केले आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसी मराठीला दिलेल्या मुलाखतीदरम्यान त्यांनी उद्धव ठाकरेंचं आणि कोरोना व्हायरसची परिस्थिती हाताळण्याच्या त्यांच्या कार्यशैलीचं कौतुक केलंय.

"मुख्यमंत्री कसा असावा, त्याने कपडे कसे परिधान करावे, त्याची बॉडी लँग्वेज काय असावी, त्याने किती व्यक्त व्हावं, त्यांनी सतत दिसावं याविषयी लोकांच्या कल्पना असतात. त्याच्यापेक्षा ते थोडे वेगळे दिसतायत हे मात्र नक्की. त्यांचा पेहराव किंवा ते सोशल मीडियावर स्वतः फार अॅक्टिव्ह नाहीत, पण CMO अॅक्टिव्ह आहे. देवेंद्र फडणवीस स्वतः सोशल मीडियावर अॅक्टिव्ह होते. ते स्वतः ट्वीट करायचे. पण उद्वव ठाकरेंचा कल वेगळा दिसतोय. मला वाटतं ते एक नवीन पायंडा पाडू शकतात. मी त्यांना पूर्ण पाठिंबा देईन कारण लोकांना त्रास होऊ नये म्हणून त्यांची चांगलं काम करावं असं मला वाटतं."

"आताची परिस्थिती ही फक्त महाराष्ट्रावर वा उत्तर प्रदेशवर आलेली नसून जगावर आलेली आहे. आणि आता जग हे एक 'कम्युनिटी' झालंय. अमेरिकेची गरज पूर्ण केली म्हणून डोनाल्ड ट्रम्प यांनी ट्वीट करून मोदींजींचे आभार मानले आहेत. हे यापूर्वी आपण पाहिलं नव्हतं. आतापर्यंत आपल्याला काही हवं असल्यास आपण जगाकडे बघत होतो. पण आता आपण सगळे किती छोटे आहोत, हे जाणवतं. म्हणून आता उद्धव ठाकरेंनी असं का केलं, त्या पक्षाने असं का केलं अशा दृष्टीने बघणार नाही," असं पंकजा मुंडेंनी सांगितलं.

सध्याच्या परिस्थितीत आपण सगळ्या गोष्टींकडे सकारात्मक दृष्टीने पाहत असल्याचं पंकजा मुंडेंनी सांगितलंय.

त्या म्हणाल्या, "मी याकडे पक्षाच्या दृष्टीतून पाहत नाही. मला वाटतं आता जे चालू आहे ते चांगलं चालू आहे आणि त्यासाठी आपण सहकार्य केलं पाहिजे आणि जे वाईट चालू आहे त्याच्यावर बोट दाखवलं पाहिजे. परिस्थिती आटोक्यात आणण्याचे सध्याचे प्रयत्न ठीक आहेत, त्याच्यासाठी आम्ही त्यांना सहकार्य करू."

'जे स्वतःच्या घरापासून दूर, त्यांची काळजी घेण्याची गरज'

असंघटित क्षेत्रातल्या कामगारांविषयीची चिंताही बीबीसी मराठीशी बोलताना त्यांनी मांडली.

"ऊसतोड कामगार वा जे कामगार आज रस्त्यांवर आहेत, हे आपल्यासाठी मोठं आव्हानन ठरू शकतं. दिल्लीत जो प्रकार घडला तसं महाराष्ट्रात घडू नये याची खबरदारी सरकारने घेण्याची आवश्यकता आहे. नाहीतर जे लोक आता स्वतःच्या घरापासून वंचित आहेत ते थोडेसे आक्रमक होण्याची शक्यता असू शकते."

अनेक ऊस तोडणी कामगार बाहेरच्या राज्यांमध्ये अडकलेले आहेत. याविषयी आपण शरद...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"महाराष्ट्राचे कुटुंबप्रमुख म्हणून मी उद्धव ठाकरेंना शुभेच्छा देई. ते परिस्थिती व्यवस्थित हाताळत असल्याचं मला दिसतंय. टीका-टिप्पणी करण्यापेक्षा सूचना करणं हे आता माझं कर्तव्य आहे," अशा शब्दांमध्ये भाजप नेत्या पंकजा मुंडेंनी मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरेंचं कौतुक केलंय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसी मराठीला दिलेल्या मुलाखतीमध्ये प्रकाश आंबेडकरांनी विधानसभा निवडणुकीची तयारी, त्यांच्यावर होणारे आरोप आणि राज ठाकरे यांच्याविषयी चर्चा केली.

येणारी विधानसभा निवडणूक तुम्हाला शेवटची निवडणूक ठरवायची आहे का, असं म्हणत त्यांनी शिवसेनेला टोला हाणला आहे. तर मनसेला 'अच्छे दिन' आले असल्याचं सांगितलं.

डॉ. प्रकाश आंबेडकर म्हणाले, "भाजपने स्पष्टपणे सांगितलं आहे, की आम्ही शिवसेनेला विधानसभेच्या 135 जागा देणार आहोत. म्हणजे उरल्या 153 जागा. या 153 मतदारसंघांमध्ये शिवसेनेचं संघटन आहे, हे मी कबूल करतो. राज ठाकरे यांनी जर स्वतःला पुनर्स्थापित करायचं ठरवलं या 153 मतदारसंघातला शिवसैनिक हा भाजपला मत देणार नाही. तर राज ठाकरेंना देईल."

"राज ठाकरे निवडणुकीत उभे राहिले तर शिवसेनेची मतं त्यांच्याकडे वळतील. ही राज ठाकरेंसाठी सुवर्णसंधी आहे. एवढ्या वर्षांत त्यांना अशी संधी मिळालेली नाही. स्वतंत्रपणे उभं राहण्यासाठी त्यांना स्पेस आहे. लोकसभा निवडणुकीतही शिवसेनेच्या शाखाप्रमुखांना वाटायचं की ही युती आता करू नये आणि विधानसभेसाठीही त्यांचं हे मत आहे, अशी माझी तरी माहिती आहे. राज ठाकरे यांनी हिंदुत्ववादी मतांची स्पेस निर्माण केली तर ती जेवढी भाजपचं नुकसान करणारी आहे. तेवढीच उद्धव ठाकरेंचंही नुकसान करणारी आहे."

राज ठाकरेंना येत्या विधानसभा निवडणुकीत कधी नव्हे इतकी चांगली संधी असली तरी त्यांची मतं ही हिंदुत्ववादी मतं आहेत आणि आपल्याला मिळणारी मतं ही धर्मनिरपेक्ष हिंदुंची आहे. त्यामुळे एकत्र येण्याचा प्रश्नच नसल्याचं डॉ. प्रकाश आंबेडकर यांनी स्पष्ट केलंय.

या आधी प्रकाश आंबेडकरांनी राज ठाकरेंवर बोचरी टीका केली होती. लग्न कुणाचं आणि कोण नाचतंय हेच कळत नाही असं त्यांनी राज यांना म्हटलं होतं.

'महाराष्ट्रातील सर्व मतदारसंघात ईव्हीएमच्या मतमोजणीत तफावत'

'लोकसभा निवडणुकीत महाराष्ट्रातल्या 48 मतदारसंघांमध्ये झालेलं एकूण मतदान आणि प्रत्यक्ष मोजणी केलेली मतं यामध्ये तफावत आहे. निवडणूक आयोगाने यावर स्पष्टीकरण द्यावं,' अशी मागणी वंचित बहुजन आघाडीचे प्रमुख डॉ. प्रकाश आंबेडकर यांनी केली आहे.

महाराष्ट्रातल्या 48 पैकी 22 जागांवर जास्त मतदान झालं तर 26 जागांवर कमी मतदान झालं. ही निवडणूक आयोगाचीच माहिती आहे. त्यामुळे हॅकिंग झालं आहे, असा दावा आंबेडकर यांनी केला आहे.

बीबीसी मराठीला दिलेल्या मुलाखतीत आंबेडकर म्हणाले, "माझा या निकालावर अजिबात...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आगामी विधानसभा निवडणुकीत राज ठाकरे यांच्या नवनिर्माण सेनेला चांगली संधी आहे असं वक्तव्य प्रकाश आंबेडकर यांनी केलं आहे. जिथं शिवसेनेचं संघटन आहे ज्या मतदारसंघात शिवसेनेचे उमेदवार उभे राहणार नाहीत तिथं राज ठाकरेंना मतं पडतील असं प्रकाश आंबेडकर म्हणाले.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसी मराठीला दिलेल्या विशेष ऑनलाईन मुलाखतीत त्यांनी हे संकट हाताळताना ठाकरे सरकारच्या काय गोष्टी चुकत आहेत आणि त्या कशा करायला हव्या, याबद्दल सल्लेही दिले आहेत.

पाहा संपूर्ण मुलाखत इथे -

1. इतर अनेक देशांच्या अजूनही मोठ्या प्रमाणात कोव्हिड पॉझिटिव्ह रुग्ण भारतात, महाराष्ट्रात आढळत नाहीयेत. आपण सुरक्षित आहोत, असं वाटतं का धोका काय आहे?

पूर्णपणे सुरक्षित आहोत असं अजूनही म्हणता येणार नाही. पण पंतप्रधान मोदींनी वेळीच लॉकडाऊन केल्यामुळे आपण कम्युनिटी स्प्रेड थांबवू शकलो.

महाराष्ट्र कम्युनिटी स्प्रेडच्या दारावर असून दार ठोठावतोय. अजूनही स्प्रेड झाला नाहीये, पण आत्ता सोशल डिस्टन्सिंग पूर्ण ताकदीने पाळलं पाहिजे.

जीवनावश्यक गोष्टी लोकांपर्यंत पोहोचवायला पाहिजे. त्यांचं विकेंद्रीकरण करायला हवं.

आताची वेळ टीका करण्याची नाही. मी सल्ले देतोय आणि अपेक्षा व्यक्त करतोय. मोठ्या प्रमाणात साठेबाजी होतेय. त्यामुळे किमती वाढल्या आहेत. सरकारने कडक भूमिका घेतली पाहिजे.

रेशनच्या बाबती महाराष्ट्रात गोंधळ झालाय. केंद्र सरकारने कुठलीही अट न घातला राज्यांकडे अन्नधान्य पाठवलंय. पण राज्य सरकारने अटी घातल्यामुळे लोकांना धान्य मिळू शकत नाहीये. सरकारने प्रॅक्टकली विचार करायला हवा.

2. तुम्ही म्हणताय टीका नाही करायची, पण मग सरकारच्या कामगिरीवर तुम्ही समाधानी आहात की नाही?

मी मुख्यमंत्र्यांना फोन करून सांगितलं की भाजप त्यांच्या पाठीशी आहे आणि कठोर निर्णय घेतले तरी आम्ही पाठिंबा देऊ. आज मूल्यमापन करण्याची वेळ नाही. पण सरकारने घेतलेले निर्णय पुरेसे नाही. सरकारने धाडसी पावलं उचलण्याची गरज आहे.

दुर्दैवाने महाराष्ट्रातले काही मंत्री केंद्र सरकारकडे बोटं दाखवतात. एकत्र टीम म्हणून काम करायचं सोडून नकारात्कमता पसरवताय. सरकारच्या कामाचं मूल्यमापन कोविडची साथ गेल्यानंतर करू.

3.     मुंबईत आकडा वाढतोय. त्याला जबाबदार कोण?

मुंबईत होणारी वाढ गंभीर. सोशल डिस्टन्सिंग जेवढ्या ताकदीने लागू करायला हवं, तेवढं होत नाहीये. बाजारांमध्ये अजूनही गर्दी आहे. अनेक मोहोल्ल्यांमध्ये लॉकडाऊनचं पालन होत नाही. मतांची लाचारी सोडून अशा मोहल्ल्यांमध्ये गरज पडल्यास सक्तीने लॉकडाऊन लागू करा. SRPFचा मार्च करा. काही मंत्री मोदींना सदैव विरोध करतात. अशा मोहोल्ल्यांमध्ये हे मंत्री बोलत नाही. त्यांची हिंमत नाही. मतांच्या राजकारणातून बाहेर यावं लागेल. अन्यथा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना व्हायरस संकटाचा सामना करण्यासाठी उद्धव ठाकरे सरकार करत असलेले प्रयत्न, घेत असलेले निर्णय अपुरे आहेत, अशी टीका विरोधी पक्षनेते आणि माजी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी केली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसी मराठीला नारायण राणे यांनी सर्वप्रथम मुलाखत दिली. यामध्ये स्वाभिमान पक्षाचे उमेदवार हे भाजपविरोधात न देता  शिवसेनेविरोधात देणार असल्याचा मोठा खुलासा नारायण राणे यांनी केला आहे.

त्याचबरोबर भाजप हा सहयोगी पक्ष असला तरी जी कामं फडणवीस सरकारने केली नाहीत त्यावर निश्चितच भाजपला टीकेचं लक्ष्य करणार असल्याचही ते म्हणाले.

नारायण राणे यांचे पुत्र आणि कॉंग्रेसचे आमदार नितेश राणे योग्यवेळी राजीनामा देऊन स्वाभिमान पक्षातून निवडणूक लढविणार असल्याचं त्यांनी सांगितलं.

निवडणूकीमध्ये नारायण राणेंच्या भूमिकेकडे सर्वांचं लक्ष लागलंय. काय असणार नारायण राणेंची भूमिका?

या लोकसभा निवडणुकीत महाराष्ट्र स्वाभिमान पक्ष काही जागा लढवेल. किती जागा लढवणार हे आम्ही लवकरच जाहीर करू. आम्ही रत्नागिरी सिंधुदुर्गमधून निलेश राणेंच्या नावाची घोषणा केलेली आहे. लवकरच बाकी उमेदवारांचीही घोषणा करू

शिवसेना भाजपचं प्रेम आता वाढताना दिसतंय. नारायण राणेंचं मात्र भाजपवर एकतर्फी प्रेम बघायला मिळतंय.

एकतर्फी प्रेम वगैरे काही नाही. सगळ्यांशीच वाईटपणा घेण्यापेक्षा कोणीतरी मित्र असावा म्हणून मी भाजपशी जुळवून घेतलय. मी भाजपचा सहयोगी पक्ष म्हणून राहणार

स्वाभिमान पक्षाकडून तुम्ही उमेदवार उभे करताय. भाजपच्या विरोधात तुम्ही उमेदवार देणार?

शक्यतो नाही! बहुतांश उमेदवार शिवसेनेच्या विरोधात असतील.

स्वाभिमान पक्षाला भाजपकडून शिवसेनेच्या विरोधात वापरलं जातय?

असं नाहीये. आता निवडणुकीत प्रचार सुरू झाला की सर्वांच्याच विरोधात बोललं जाईल. फक्त शिवसेनाच टार्गेट आहे असं नाही कॉंग्रेस, राष्ट्रवादीवरही बोललं जाईल.

नारायण राणे यांनी नवीन पक्षाची घोषणा केली

मग भाजप तुमचं टार्गेट नसेल?

भाजप टार्गेट नसेल. सरकारवर टीका करणार नाही असं नाही सरकारवर पण टीका राहील. जिथं कामं झाली नाहीत, जी आश्नासनं दिली पूर्ण झाली नाहीत त्यावर टीका राहील.

देवेंद्र फडणवीस सरकारच्या कामावर तुम्ही खूश आहात?

खूश जरी नसलो तरी नाराजही नाही. काही गोष्टी झालेल्या नाहीत. राज्य आर्थिक संकटात आहे. राज्य दिवळखोरीत जायला नको हे मी वारंवार त्यांना सांगितलंय. याकडे त्यांनी लक्ष दिलं पाहीजे. कोकणातले जे प्रकल्प जाहीर केले होते ते प्रकल्प सुरू झालेले नाहीत.

कोकणातले पाटबंधारे प्रकल्प बंद आहेत. शेतकऱ्यांकडे दुर्लक्ष करून चालणार नाही आणि मराठा आरक्षणाचा प्रश्न वार्‍यावर सोडला तर आम्ही सहन करणार नाही....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

लोकसभा निवडणुकांची घोषणा अगदी काही तासांवर आली आहे. सर्वच नेते निवडणुकीच्या मैदानात उतरण्यासाठी सज्ज झाले आहेत. शिवसेना भाजप युतीनंतर  खासदार नारायण राणे यांची भूमिका काय याची उत्सुकता वाढली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसी मराठीशी काही दिवसांपूर्वी बोलताना मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी स्पष्टपणे म्हटलं होतं की, "माझं सरकार अडचणीत आलं तर अनेक ठिकाणचे अदृश्य हात मदतीला येतील आणि सरकार वाचवतील." माझं सरकार पाच वर्षांचा कार्यकाळ पूर्ण करेल आणि मीच मुख्ममंत्री राहीन, असंही ते म्हणाले.

शिवसेनेसोबत तुमचं रिलेशनशिप स्टेटस काय आहे, असं विचारल्यावर ते म्हणाले की सध्या तरी आम्ही 'मॅरिड' आहोत. शिवसेनेच्या आरोपांवर उत्तर द्यायचं टाळत ते म्हणाले की काही जणांचे खायचे आणि दाखवायचे दात वेगळे असतात.

राष्ट्रवादी NDAमध्ये येण्याचा सध्या कोणताही प्रस्ताव नाही, असं स्पष्ट करतानाच ते हे सांगयला विसरले नाहीत की राजकारणात काहीही अशक्य नसतं.

मुख्यमंत्री फडणवीस यांच्या मुलाखतीतले ठळक मुद्दे:

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि राष्ट्रवादीचे अध्यक्ष शरद पवार यांच्यात गुप्त बैठक झाल्याच्या बातम्या अनेक वृत्तपत्रांनी दिल्या आहेत. राणे कॅबिनेटमध्ये आले आणि शिवसेनेने पाठिंबा काढला, तर संभाव्य परिस्थितीबद्दल त्यांची चर्चा केल्याचं या बातम्यांमध्ये म्हटलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसी मराठीशी बोलताना भाजपचे नेते एकनाथ खडसे यांनी सांगितले, "मी उद्या मुंबईत येत नाहीय. 22 तारीख ठरली नाहीय. हे सर्व मीडिया ठरवत आहे. काही असेल तर मी स्वत:हून जाहीर करेन. ज्या अर्थी मी गावात आहे त्याचा अर्थ काय? गुरुवारी प्रवेश आहे असा कोणताही विषय नाही." असं म्हणत राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये गुरुवारी प्रवेश करण्याचे वृत्त त्यांनी फेटाळून लावले.

भाजपात नाराज असलेले एकनाथ खडसे गुरुवारी राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये प्रवेश करणार अशी चर्चा आज (20 ऑक्टोबर) सकाळपासून होऊ लागली. मुक्तानगरमधून कार्यकर्ते मुंबईच्या दिशेने रवाना झाले अशाही बातम्या येत होत्या. पण खडसेंनी सध्यातरी असे काही नाही सांगितले आहे.

राष्ट्रवादी काँग्रेसचे प्रदेशाध्यक्ष जयंत पाटील यांनीही यांसदर्भात सूचक प्रतिक्रिया दिली. ते म्हणाले, "एकनाथ खडसे यांच्याबाबत मी दोन दिवसांत बोलेन." यामुळे येत्या काही दिवसांतच खडसेंचा राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये प्रवेश होईल अशी शक्यताही वर्तवली जात आहे.

18 ऑक्टोबरला खडसेंनी पक्षाच्या सदस्यत्वाचा राजीनामा दिल्याचीही चर्चा सुरू झाली होती मात्र बीबीसी मराठीशी बोलताना स्वतः खडसे यांनी यासंबंधीचं वृत्त फेटाळून लावलं.

खडसे यांनी म्हटलं की, "मी राजीनामा दिला ही फेक न्यूज आहे. यात काहीही तथ्य नाही. आमच्या प्रदेशाध्यक्षांनीही या बातमीचं खंडन केलं आहे. प्रदेशाध्यक्षांपेक्षा कोण मोठं आहे?"

राष्ट्रवादी काँग्रेसमधल्या प्रवेशाबाबत विचारले असता ते म्हणाले, "मीडिया माझ्या प्रवेशाच्या तारखा ठरवत आहे. यामध्ये काही तथ्य नाही. मी मीडियाला स्वत:हून सांगेन. तारीखही सांगेन आणि काय असेल तेही मांडेन."

तेव्हा एकनाथ खडसे राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या प्रवेशाबाबत संभ्रम कायम का ठेवत आहेत हा प्रश्न उपस्थित केला जात आहे. त्यांच्या प्रवेशाच्या मुहूर्ताला विलंब का होतोय असाही प्रश्न आहे. भाजपवर दबाव टाकण्याचा हा प्रयत्न आहे की अद्याप प्रवेशासाठी राष्ट्रवादी काँग्रेसकडूनच हिरवा कंदील मिळाला नाही? की महाविकास आघाडीमध्ये यावरून नव्याने मतभेद निर्माण झाले आहेत?

राजकीय विश्लेषकांचं मत

खडसेंच्या राष्ट्रवादी कांग्रेसमधील प्रवेशाबाबतच्या चर्चांवर बीबीसी मराठीशी बोलताना ज्येष्ठ पत्रकार आणि दिव्य मराठीचे संपादक जयप्रकाश पवार म्हणाले, "गेल्या सहा महिन्यांपासून खडसे राष्ट्रवादीत प्रवेश करणार अशी चर्चा सुरू आहे. पण, प्रवेशाला मुहूर्त मिळालेला नाही. याचं एक...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भाजप नेते एकनाथ खडसे यांच्या राष्ट्रवादी काँग्रेसमधील प्रवेशाबाबत चर्चेला उधाण आले आहे पण एकनाथ खडसे यांनी आपण राष्ट्रवादीत जात नसल्याचं सांगितलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसी वर्ल्ड सर्व्हिसवरील द बिग आयडियाच्या एपिसोडमधली ही मनी मंकी नावाची कथा आहे. तिचं सादरीकरण डेव्हिड एममाँड्स यांनी केलेलं आहे आणि तिची निर्मिती बेन कूपर यांची आहे. सराह केटिंगनी याचं रुपांतर केलेलं आहे.

पुर्टो रिकोलगतच्या एका बेटावर माकडांवर एक वेगळाच प्रयोग करण्यात आला. या प्रयोगामुळे आपल्याला अर्थयंत्रणेतील आपली वागणूक, जोखमीच्या वेळची मानसिकता याबाबत अधिक सखोलतेनं समजून घेता आलं, याबरोबरच आपली आर्थिक घडी काही काळापुरती का विस्कटून जाते, हेही स्पष्ट झालं.

यात सहा कॅपुचीन माकडांचा समावेश होता, त्यांना जेम्स बॉण्डच्या कॅरॅक्टर्सची नावं ठेवण्यात आली होती.

या प्रयोगासाठी संशोधकांनी माकडांना अन्नाच्या बदल्यात धातूचं टोकन देण्याचं प्रशिक्षण दिलं. जिथं हा प्रयोग सुरू होता तिथं संशोधकांनी एक लहानशी बाजारपेठ उभारली, इथे माकडांना वेगवेगळ्या किमतीत विविध खाद्यपदार्थ देण्यात आले.

यात एक आश्चर्यकारक गोष्ट लक्षात आली, अगदी थोडक्या प्रशिक्षणानंतर माकडांनी या प्रयोगात, बाजारात स्वस्त अन्न देणाऱ्याकडून खरेदी केली.

माकडांनी स्वस्त खाद्यपदार्थ देणाऱ्याकडून खरेदी केली.

लॉरीन सँटोस या येल विद्यापीठातील विज्ञान आणि मानसशास्त्राच्या प्राध्यापिकेबरोबर माकडांनी अर्थव्यवहार केला. ``माकडं खरोखरंच पैशांसारख्या गोष्टींकडे लक्ष देऊ शकतात का - त्यांच्याकडील पैशांचा जास्तीत जास्त वापर करू शकतात का? हे पाहाण्यासाठीच आम्ही हा सगळा घाट घातला होता,'' त्या म्हणाल्या.

``आम्हाला यात आश्चर्यकारक गोष्ट आढळली, ती म्हणजे अगदी थोड्याशा प्रशिक्षणानंतर माकडांनी अधिक स्वस्त खाद्यपदार्थ देणाऱ्या प्रयोगकर्त्यांकडून खरेदी केली. प्रयोगकर्त्यांकडून त्यांना एका टोकनच्या बदल्यात दुप्पट खाद्यपदार्थ मिळाले, तर त्यांनी तिथूनच वारंवार खरेदी केली.''

माकडांवर प्रयोग, पैशांचे!

संधीचा लाभ घेण्याचा मानवाचा गुण माकडांनीसुद्धा या प्रयोगात दाखवला. खाली टोकन पडलेलं असेल, तर वैज्ञानिकांचे लक्ष नसताना ते उचलण्याचा प्रयत्न माकडांनी केला. एखाद्या वस्तूतील गुंतवणूक हा माकडांमधील प्रमुख गुणधर्म आहे, यात शंका नाहीच. परंतु दिलेलं टोकन मूल्यवान आहे हे जाणण्याची क्षमता माकडांकडे आहे हे यातून दिसून येते.

माकडांच्या जोखीम हाताळण्याच्या पद्धतीनं माणसाला एक धडाच मिळाला आहे.

संशोधकांनी आपल्या प्रयोगातून पर्याय निवडीचा एक घटक सादर केला आहे. यात माकडं दोनपैकी एका...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

माणसं ठराविक परिस्थितीत जसा निर्णय घेतात तशाच प्रकारे माकडंही काही `आर्थिक' निर्णय घेतात, असं एका प्रयोगात सिद्ध झालं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसी विश्व आज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅपवर

'बीबीसी विश्व' या बुलेटिनचं थेट प्रक्षेपण संध्याकाळी 7 ते 7.20 या कालावधीत होईल.

JioTV वर भारतीय भाषांमध्ये कार्यक्रम प्रसारित करणारी बीबीसी ही एकमेव आंतरराष्ट्रीय वृत्तसंस्था आहे. जिओच्या माध्यमातून बीबीसी न्यूज मराठीला देशातल्या सगळ्यांत मोठ्या 4G नेटवर्कवरून प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचण्याची ही सर्वोत्तम संधी असेल.

बीबीसी वर्ल्ड सर्व्हिसचे कार्यक्रम मोबाईल प्रेक्षकांपर्यंत नेणारा हा पहिलाच अभिनव प्रयत्न आहे. या समन्वयातून ट्रेंडिंग विषय, राजकारण, युवा, खेळ, मनोरंजन, व्यापार, आरोग्य, शिक्षण अशा विविधांगी विषयांवरचं दर्जेदार वृत्तांकन नियमितपणे पाहता येईल.

'बातमीच्या पल्याड जात सर्वसमावेशक विश्लेषण' ही डिजिटल विश्वातल्या अनोख्या अशा 'बीबीसी विश्व' बातमीपत्राची ओळख असेल. देशभरातील तसंच जगभरातल्या बीबीसी प्रतिनिधींच्या विश्वासार्ह आणि आशयघन बातम्या आणि विश्लेषण पाहण्याची, ऐकण्याची संधी मराठी प्रेक्षकांना या निमित्ताने मिळणार आहे.

"महाराष्ट्रातील तरुण मंडळी हल्ली बातम्यांसाठी डिजिटल माध्यमांना पसंती देऊ लागली आहेत. हे लक्षात घेऊनच आम्ही मराठीतलं पहिलं डिजिटल बुलेटिन घेऊन आलो आहोत. जागतिक घडामोडींची जाण असणाऱ्या मराठी तरुण-तरुणींना बीबीसीच्या विश्वासार्ह बातम्या आणि उत्तमोत्तम कथा पाहता येतील," असं बीबीसी न्यूज मराठीचे संपादक आशिष दीक्षित यांनी सांगितलं.

"सध्याच्या जगात प्रेक्षकांपर्यंत नव्या संकल्पना, नवीन रूपात घेऊन जाण्याचा आमचा नेहमीच प्रयत्न असतो. डिजिटल फॉरमॅटमध्ये भारतीय भाषांमध्ये बातम्या आणि कार्यक्रम तयार करणं महत्त्वपूर्ण ठरणार आहे. देशातल्या तरुणांना एका क्लिकवर अव्वल दर्जाचे डिजिटल कार्यक्रम पाहता यावेत या उद्देशाने JioTV अॅपच्या प्रयत्नांचा 'बीबीसी विश्व' हे बातमीपत्र निर्णायक असणार आहे. जिओच्या लक्षावधी मराठी प्रेक्षकांना त्यांच्या लाडक्या मातृभाषेत कार्यक्रम देता येणं खूपच समाधान देणारं आहे," असं रिलायन्स इंडस्ट्रीज लिमिटेडचे ज्योतिंद्र ठाकर म्हणाले.

बीबीसी वर्ल्ड सर्व्हिसने गेल्या वर्षभरात विस्तारीकरणाचा भाग म्हणून जगभरात 12 विविध भाषांमध्ये डिजिटल तसेच टीव्ही वृत्तसेवा देण्यास सुरुवात केली. यापैकी भारतात बीबीसीने हिंदी आणि तामिळच्या बरोबरीने मराठी, तेलुगू, पंजाबी आणि गुजराती या चार नव्या भाषांमधील वेबसाइट्स आणि टीव्ही बुलेटिन सुरू केले आहेत....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बीबीसी वर्ल्ड सर्व्हिस पहिल्यांदाच भारतात मोबाईल प्रेक्षकांसाठी बातमीपत्र घेऊन येत आहे. 'बीबीसी विश्व' हे बीबीसी न्यूज मराठीचं बातमीपत्र आजपासून रिलायन्स JioTV अॅपवरच्या 24 तास व्हीडिओ स्ट्रीमिंगद्वारे बघता येईल.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसी सर्व्हिस चार नव्या भाषांत सुरू होते आहे.

मराठी, गुजराती, पंजाबी आणि तेलुगू अशा चार नव्या भारतीय भाषांमध्ये आता 'बीबीसी'ची सेवा सुरू झाली आहे.

इंग्रजी, हिंदी, तमिळ, बंगाली, उर्दू या  भाषांतील बीबीसीच्या सेवा अस्तित्वात आहेतच. त्यामुळे बीबीसी भारतात आता एकूण नऊ भाषांमध्ये बघायला मिळेल. चारही नव्या सेवा आठवड्याचे सात दिवस आणि दिवसाचे सोळा तास कार्यरत असतील.

आजपासून बीबीसी न्यूज सेवेचा मोठ्या प्रमाणावर विस्तार होत असून यासोबतच 'बीबीसी दुनिया' हे रात्री प्रसारित होणारे हिंदी टीव्ही बुलेटिन आजपासून 'इंडिया न्यूज' या चॅनेलवर नव्या स्वरूपात दिसेल.

दिल्ली ब्युरोचा विस्तार

नव्याने सुरू होणाऱ्या या चारही सेवा ऑनलाईन आणि सोशल मीडियावर उपलब्ध असणार आहेत.

आज रात्रीपासून तेलुगू भाषेतील टीव्ही बुलेटिन 'प्रपंचम' सुरू होत आहे. हे बुलेटिन ईनाडू टीव्ही आंध्र प्रदेश आणि ईनाडू टीव्ही तेलंगणा या चॅनेलवर प्रसारित करण्यात येणार आहे.

या नव्या सेवा म्हणजे 'बीबीसी'च्या भारतामधील लक्षणीय गुंतवणीचा हा एक भाग आहेत. या अंतर्गत 'बीबीसी'च्या दिल्ली ब्युरोचाही विस्तार करण्यात आला आहे.

बीबीसीच्या दिल्लीतील ब्युरोमध्ये दोन नवीन टीव्ही स्टुडिओ स्थापन करण्यात आले आहेत. त्यामुळे आता दिल्ली ब्युरो हा 'बीबीसी'चा 'यूके'बाहेरील सर्वात मोठा ब्युरो असेल.

 तसंच दिल्ली ब्युरो आता संपूर्ण दक्षिण आशियासाठी व्हीडिओ, टीव्ही आणि डिजिटल कण्टेण्ट निर्माण करणारं केंद्र ठरणार आहे.

भारतीय भाषांबरोबरच आफ्रिका आणि उत्तर कोरियातील सात भाषांमध्ये बीबीसीची सेवा सुरू होणार आहे.

आशियाई भाषा

आफ्रिकन भाषा

नव्याने सुरू होणाऱ्या भारतीय भाषांतील या सेवांच्या प्रारंभासाठी 'बीबीसी'चे डायरेक्टर जनरल लॉर्ड हॉल ऑफ बर्कनहेड भारतात आले आहेत.

दिल्लीतून या सेवांच्या आरंभाची घोषणा करताना ते म्हणाले, "बीबीसीसाठी मैलाचा दगड ठरणाऱ्या या विस्ताराच्या आरंभासाठी भारतात असल्याचा मला आनंद आहे. गेल्या कित्येक दशकांपासून भारतीयांनी निष्पक्ष आणि स्वतंत्र बातम्यांबद्दल बीबीसीवर विश्वास ठेवला आहे आणि आता लाखो भारतीयांना बीबीसी त्यांच्या भाषेत उपलब्ध होणार आहे."

बीबीसीचं हे लंडनमधलं मुख्यालय. बीबीसी वर्ल्ड सर्व्हिस हा बीबीसीच्या शिरपेचातील मानाचा तुरा आहे.

"आम्हाला माहिती आहे की, भारतभर बीबीसीवर प्रेम करणारे लाखो लोक आहेत. आता आम्हाला बीबीसी न्यूज नवीन प्रेक्षकांपर्यंत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बीबीसी वर्ल्ड सर्व्हिसने आजपासून मराठीसह चार भारतीय भाषांमध्ये सेवा सुरू केली आहे. 1940 नंतर बीबीसीच्या सेवांचा हा सगळ्यात मोठा विस्तार आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसी हिंदीने 19 जूनला हा प्रकार उघडीस आणणारं सविस्तर वृत्त दिलं होतं. या वृत्ताची सरकारी पातळीवर तसेच विविध क्षेत्रात पडसाद उमटले. हे वृत्त प्रसिद्ध झाल्यानंतर बहराईच पोलिसांनी संशयिताला अटक केल्याचं म्हटलं आहे. तसेच पीडितेला आवश्यक ती सर्व कायदेशीर सहकार्य केलं जात आहे, असंही पोलिसांनी म्हटले आहे.

काय आहे घटना?

जून 2016मध्ये बलात्कार झालेल्या या मुलीच्या वडिलांनी रिसिया इथल्या पोलीस स्टेशनमध्ये तक्रार नोंदवली होती. पण पोलिसांनी या प्रकरणात कोणतीच कारवाई केली नाही. कारवाई तर सोडाच या प्रकरणात 2 वर्षांत चार्जशीटसुद्धा दाखल झाली नाही.

बीबीसीच्या प्रतिनिधी सर्वप्रिया सांगवान यांनी बहराईच इथं जावून या संदर्भात वार्तांकन केल. बलात्काराच्या या घटनेमध्ये सर्वच सरकारी यंत्रणांची भूमिका उदासीन असल्याचं यावेळी लक्षात आलं.

या प्रकरणात बलात्कार पीडितेचं वय 14 आहे. बलात्कारानंतर ही मुलगी गरोदर राहिली आणि तिनं या मुलाला जन्मही दिला आहे. गेली दीड वर्ष ती या मुलाचा सांभाळ करत आहे. या प्रकरणातील संशयिताचं वय 54 वर्षं आहे. ही मुलगी आणि तिचे वडील अशिक्षित असून मुलीच्या आईचे निधन झालं आहे. हे कुटुंब दारिद्र्य रेषेच्या खाली जगत आहे.

पीडित मुलगी 2 वर्षं न्यायासाठी याचना करत आहे.

वडिलांना मुलीच्या लग्नाची चिंता होती. या प्रकरणातील संशयिताने त्यांना सांगितलं की लखनऊ इथं गरीब मुलींच्या लग्नासाठी सरकार मदत करतं. त्यानंतर त्यांनी मदत मिळावी म्हणून आपल्या मुलीला या व्यक्ती बरोबर पाठवलं. पण या व्यक्तीने चाकूचा धाक दाखवून मुलीवर बलात्कार केल्याचं तिच्या वडिलांनी बीबीसीला सांगितलं. घरी परत आल्यानंतरही या व्यक्तीने मुलीवर बलात्कार केला. या मुलीने घाबरून हा प्रकार कुणाला सांगितला नव्हता.

सहा महिन्यांनंतर हा प्रकार तिनं तिच्या वडिलांना सांगितला. त्यानंतर त्यांनी 24 जून 2016ला पोलीस स्टेशनमध्ये तक्रार नोंद केली. पीडित अनुसूचित जातींतील आहे. कायद्यानुसार अनुसूचित जमातींतील व्यक्तींवरील अत्याचांराच्या प्रकरणात अटकपूर्व जामीन मिळत नाही. पण या प्रकरणात अटकेची कारवाईही झालेली नाही.

पोलिसांच म्हणणं होतं की जन्माला आलेल्या मुलाच्या डीएनए चाचणीचा अहवाल आल्यानंतर पुढील कारवाई केली जाईल.

पीडितीने 11 विविध सरकारी संस्थांकडे मदतीची याचना केली होती. पण तिला कसलीही मदत मिळू शकली नाही.

सोशल मीडियावर प्रतिसाद

बीबीसीच्या या वृत्ताला सोशल...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बलात्कार पीडितांवर व्यवस्थाही कसा अन्याय करते, याचं उदाहरण उत्तर प्रदेशातील बहराईच जिल्ह्यात पुढं आलं आहे. यामध्ये बलात्काराची घटना घडल्यानंतर 2 वर्षांनी संशयिताला अटक करण्यात आली. बीबीसी हिंदीने या संदर्भात वृत्त दिल्यानंतर पोलिसांनी ही कारवाई केली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसी हिंदीने अमरजीत बहल यांच्याशी 2012 साली बातचीत केली होती. युद्धाला त्या वर्षी बरोबर 50 वर्षं झाली होती. 62च्या युद्धाची सुरुवात 19 ऑक्टोबरला झाली.

62च्या ऑक्टोबरच्या त्या आठवणी जागवताना अमरजीत बहल यांनी हे थरारक अनुभव ऐकवले.

'खूप खोलवर रुतलेलं ते दु:ख आहे. युद्धकैदी झाल्याचा खेद आहेच, पण चिनी सैनिकांशी चांगल्या प्रकारे मुकाबला करता आला याचा अभिमान आहे.' असं ते सांगतात.

भारत चीन युद्धाला 50 वर्षं झाल्याच्या दिवशी ते बोलत होते. चंदीगढहून बीबीसीशी बोलताना त्यांच्या आवाजातला भारदस्तपणातून लक्षात येत होतं की, सेकंड लेफ्टनंट असताना त्यांच्यात किती जोश असेल!

अमरजीत बहल सात महिन्यानंतर मायदेशी परतले होते.

वरिष्ठांनी युद्धात भाग घेण्याचा आदेश दिल्यानंतर बगल यांना आनंद गगनात मावेनासा झाला होता. 17 पॅराशूट फिल्ड रेजिमेंटबरोबर आग्र्यामध्ये कार्यरत असलेले बहल 30 सप्टेंबर 1962 रोजी आग्ऱ्याहून नेफासाठी रवाना झाले.

अनेक चढ-उताराना तोंड दिल्यानंतर तेजपूर येथे थांबल्यानंतर  बहल तंगधारला पोहोचले.  पण पुढचा काळ किती कसोटीचा असणार आहे याची त्यांना कल्पना नव्हती.

19 ऑक्टोबरची ती सकाळ

19 ऑक्टोबरची ती सकाळ बहल अजूनही विसरले नाहीत. एकाएकी चिनी सैनिकांकडून हल्ला करण्यात आला आणि त्यानंतर तुफान गोळीबार सुरू झाला. चिनी लोकांच्या रणनीतीपुढे भारत मागे राहिला होता.

संपर्काची सगळी साधनं तुटली होती. आपल्या चाळीस सहकाऱ्यांबरोबर सेकंड लेफ्टनंट बहल यांनी जे धैर्य दाखवलं त्याची दखल अनेक वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी आपल्या पुस्तकात घेतली होती.

डकोटा विमानाने सीमेवर असलेल्या सैनिकांसाठी हत्यारं पाठवली जायची. पण घनदाट जंगलामुळे हत्यारं शोधणं अतिशय कठीण होतं. तरीसुद्धा बहल आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांकडे मोठ्या संख्येनं हत्यारं होती.

19 ऑक्टोबरला सकाळी चार वाजता हल्ल्याला सुरुवात झाली. बहल सांगतात की, नऊ वाजता त्यांना आभाळ फाटल्यासारखं वाटत होतं.

या युद्धात बहल यांचे दोन साथीदार गंभीर जखमी झाले होते. पण विपरित परिस्थितीत कोणत्याही प्रसंगाला तोंड देण्यास तयार असलेल्या सैनिकाप्रमाणे लेफ्टनंट बहल यांनी ब्रँडी लावून जखमी सैनिकांची मलमपट्टी केली.

बहल आणि त्यांचे साथीदार हल्ल्याला उत्तर देत होते, पण त्यांचा कोणाशीच संपर्क होऊ शकला नव्हता.

युद्धकैद्याचे दिवस

शेवटी ज्याची भीती होती तेच झालं. सेकंड लेफ्टनंट बहल आणि त्यांच्या साथीदारांचा शस्त्रसाठा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

1962च्या युद्धाच्या वेळी सेकंड लेफ्टनंट असलेले आणि निवृत्तीच्या वेळी ब्रिगेडिअर असलेले अमरजीत बहल 50 वर्षांनंतर युद्धाच्या आठवणींबद्दल फोनवर बोलत होते. त्यांना हुंदके आवरत नव्हते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसी हिंदीला इमेलद्वारे दिलेल्या एका मुलाखतीत टेलिग्राफ या वृत्तपत्राचे ज्येष्ठ पत्रकार मिक ब्राऊन म्हणाले की वेगवेगळे प्रश्न विचारूनदेखील मोदींनी प्रत्येक प्रश्नाला No Comment  एवढंच उत्तर दिलं.

लंडनच्या ऑक्सफर्ड स्ट्रीटवर ब्राऊन आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी मोदीचं चित्रीकरण केलं.

"मी तिथे गेल्यावर खरंतर त्याला धक्का बसला. एखाद्या व्यक्तीने सातत्याने प्रश्नाला उत्तर द्यायला नकार देत आहे आणि तुम्ही फारसं काही करू शकत नाही अशा परिस्थितीत चिडचिड होते," असं ब्राऊन या भेटीबाबत म्हणाले.

या भेटीच्या व्हीडिओत मोदी लंडनच्या रस्त्यावर चालताना दिसत आहे. त्यांच्या प्रत्यापर्णाची स्थिती, लंडनमध्ये किती दिवस राहणार, त्यांचे बिझनेस पार्टनर कोण या सगळ्या प्रश्नांना नीरव मोदी यांनी Sorry, No Comment  इतकंच उत्तर त्यांनी दिलं.

छोट्या चणीचे आणि लठ्ठ प्रकृतीच्या मोदींनी मिशा वाढवलेल्या व्हीडिओत दिसतात. टेलिग्राफने ट्वीट केलेल्या व्हीडिओत प्रश्नांची उत्तरं देताना ते दिसत आहेत.

ब्राऊन त्यांचा पाठलाग करत असताना मोदी टॅक्सी थांबवण्याचा प्रयत्न करत होते. "दुपारी जेवणाच्या वेळी या रस्त्यावर टॅक्सी मिळणं नेहमीच त्रासदायक असतं," असं ब्राऊन यांनी बीबीसीला सांगितलं.

दोन मिनिटं आणि तेरा सेकंदाचा हा व्हीडिओ सोशल मीडियावर आणि मुख्य माध्यमांमध्ये व्हायरल झाला. राहुल गांधींसह अनेक विरोधी पक्षांनी हा व्हीडिओ रिट्वीट केला.

"खरं सांगायचं तर भारताकडून मिळालेल्या प्रतिसादामुळे मला आश्चर्य आणि समाधान वाटलं. नीरव मोदींची ही बातमी भारतासाठी खूप मोठी आहे याची मला कल्पना आहे. मात्र त्याला इतका प्रतिसाद मिळेल असं वाटलं नव्हतं," ते म्हणाले.

निव्वळ योगायोग नाही

हा व्हीडिओ तयार करण्यापूर्वी नीरव मोदीचं लंडनला राहण्याचं काय उद्दिष्ट आहे याची नीट चौकशी करण्यात आली होती. ही भेट म्हणजे निव्वळ योगायोग नव्हती.

ब्राऊन यांनी बीबीसीला सांगितलं की ते डिसेंबरपासून मोदींचा ठावठिकाणा शोधत होते. त्यांनी गेल्या वर्षी डिसेंबरमध्ये टेलिग्राफ मॅगझीनसाठी नीरव मोदींवर लेख लिहिला होता.

मोदी लंडनमध्ये आहेत हे याआधी कळलं होतं. मात्र त्यांना शोधणं इतकं सोपं नव्हतं. "आम्हाला त्यांना शोधायचं होतंच. गेल्या काही दिवसात ते एक विशिष्ट दिनचर्या पाळत आहेत. त्यांचं घर आणि ऑफिसदरम्यान ये जा करत असतात. याच कार्यालयातून त्यांचा सध्या व्यापार सुरू आहे असा आमचा कयास आहे,"...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इंग्लंडस्थित ज्येष्ठ पत्रकार मिक ब्राऊन यांनी गुरुवारी एका व्यक्तीला पाहिलं. त्या व्यक्तीवर भारतात 13 हजार कोटींचा घोटाळा केल्याचा आरोप आहे. तो दुसरा तिसरा कोणी नसून भारतातून पळालेले हिरे व्यापारी नीरव मोदी होते. ब्राऊन त्याच्याकडे गेले. मात्र मोदी यांनी दिलेल्या एकसुरी आणि एक प्रकाच्या उत्तराने त्यांना आनंद होण्याऐवजी वैताग आला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसीचे प्रतिनिधी आमीर पीरजादा हे सध्या काश्मीरमध्ये आहे. मोदींच्या भाषणावर तुमची काय प्रतिक्रिया आहे असं पीरजादा यांनी विचारलं असता लोकांनी त्यांनाच प्रश्न केला, मोदीजी हमें ये बताइ की कर्फ्यू के रहते हम ईद कैसे मनायें? (मोदीजी आम्हाला हे सांगा की कर्फ्यू असताना आम्ही ईद कशी साजरी करावी.

सोमवारी ईद आहे आणि अद्यापही काश्मीरमध्ये कर्फ्यू आहे. लोकांना रोजच्या वापरातल्या वस्तू आणण्यासाठी सुद्धा बाहेर पडता येत नाहीये, असं पीरजादा सांगतात.

इथले लोक कर्फ्यूने त्रस्त झाले आहेत. काल एकाने आम्हाला विचारलं की जर सर्व काही ठीक आहे तर मग कर्फ्यू कशासाठी लावण्यात आला आहे.

मोदींचे आजचे भाषण हे भारतीयांची दिशाभूल करणारे आहे अशी प्रतिक्रिया एका स्थानिकाने बीबीसीला दिली.  मोदींनी भारतीयांना हे दाखवण्याचा प्रयत्न केला आहे की या ठिकाणी सर्व काही ठीक आहे पण तसं काही नाही, असं त्या व्यक्तीने बीबीसीला म्हटलं.

मोदींनी आपल्या भाषणात काय म्हटलं?

आता देशातल्या नागरिकांचे हक्क आणि जबाबदारी समान आहे, असं नरेंद्र मोदींनी देशाला संबोधित करताना म्हटलं.

जम्मू-काश्मीरच्या विकासातला अडसर आता दूर झाला आहे. ज्या सुविधा देशातल्या लोकांना मिळत होता पण जम्मू काश्मीरच्या लोकांना ते अधिकार मिळत नव्हते. देशातल्या अन्य राज्यांतल्या मुलींना जे हक्क मिळत होते ते हक्क आता मिळतील.

देशातल्या इतर राज्यांमध्ये अनुसूचित जाती-जमातींच्या लोकांसाठी आरक्षण लागू आहे. त्यांच्यावर अत्याचार होऊ नये म्हणून कडक कायदे आहेत पण जम्मू काश्मीरमध्ये दलितांना हे अधिकार नव्हते. आता त्यांना ते अधिकार मिळतील.

जम्मू काश्मीरच्या सरकारी नोकरांना अनेक सुविधा मिळतील, एलटीसी, महागाई भत्ता, मुलांच्या शिक्षणासाठी सवलत देण्यात येतील.

ज्या जागा रिकाम्या आहेत त्याठिकाणी भरतीची प्रक्रिया सुरू करण्यात येईल. त्यामुळे स्थानिकांना रोजगार मिळेल.

जेव्हापासून काश्मीरमध्ये राज्यपाल राजवट लागू करण्यात आली आहे तेव्हापासून तिथं विकासाला चालना मिळाली आहे. भ्रष्टाचाराला आळा बसला आहे, प्रशासन सुरळीत चालू आहे असं पंतप्रधान म्हणाले.

जम्मू काश्मीरमध्ये जे लोक फाळणीनंतर आले होते त्यांना राज्यात नगरपालिका आणि विधानसभेसाठी मतदान करू शकत नव्हते पण आता ते मतदान करू शकतील, असं पंतप्रधान म्हणाले.

राज्यात विधानसभेची निवडणूक होईल. पूर्वी प्रमाणेच तुम्हाला मुख्यमंत्री आणि मंत्रिमंडळ मिळेल....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

देशाला संबोधित करताना पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी म्हटलं की लवकरच ईद येत आहे. काश्मिरी जनतेसाठी ही ईद सुख-समृद्धीची जावो या शुभेच्छा त्यांनी दिल्या.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसीचे रिपोर्टर रौनक कोटेचा यांनी दुबईतील क्रिकेट फॅन्स, प्रायोजक आणि रेस्टॉरंट मालकांशी संवाद साधला. तिथे नेमकी काय तयारी सुरू आहे याविषयीचा हा रिपोर्ट.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतात कोरोनाचा वेगाने होणारा प्रसार पाहता यंदा युएईमध्ये आयपीएलच्या मॅचेस होणार आहेत. 19 सप्टेंबर ते 10 नोव्हेंबर दरम्यान शारजा, अबू धाबी आणि दुबईमध्ये या मॅचेस होतील.