डॉक सारांशित करण्यासाठी: हिलरी क्लिंटन यांच्याविरुद्ध रशियन 'डर्ट' असल्याचं पापाडोपोलस यांनी सांगितलं.

जॉर्ज पापाडोपोलस यांनी ट्रंप यांच्यासाठी काम करताना रशियाशी चर्चा झाल्याचं कबूल केलं आहे. कोर्टाचे दस्ताऐवज समोर आल्यानं हे प्रकरण समोर आलं आहे.

हिलरी क्लिंटन यांच्याविरुद्ध 'डर्ट' म्हणजेच विरोधात जाणाऱ्या गोष्टी रशियाकडे असल्याचं त्यांना सांगण्यात आलं होतं, असं पापाडोपोलस यांनी स्पष्ट केलं आहे.

त्याचप्रमाणे माजी प्रचारप्रमुख पॉल मॅनफोर्ट यांनी 2016 च्या निवडणुकीदरम्यान आर्थिक घोटाळ्यांच्या आरोपांचा इन्कार केला आहे.

निवडणुकीदरम्यानच्या रशियाशी कथित संबंधांबद्दल चौकशी करणारे विशेष काउंसिल रॉबर्ट मुलर यांनी पापाडोपोलस यांच्यावर हा आरोप केला आहे.

ट्रंप यांच्यावर परिणाम

या घटनेचा थेट परिणाम अमेरिकेच्या सर्वोच्च नेत्यावर होणार आहे असं तज्ज्ञांचं म्हणणं आहे.

पापाडोपोलस हे शिकागो येथील वकील आहेत आणि ते ट्रंप यांचे निकटवर्तीय मानले जातात. (छायाचित्रात डावीकडून तिसरे) त्यांच्या सुरक्षा टीमचे ते महत्त्वाचे सदस्य होते. वरील छायाचित्र ट्रंप यांनी 1 एप्रिल 2016 रोजी ट्वीट केलं होतं.

कोर्टाच्या दस्ताऐवजानुसार ट्रंप यांच्या माजी परराष्ट्र सल्लागारांनी 5 ऑक्टोबर 2017 रोजी रशियाशी कथित संगनमत केल्याच्या प्रकरणात एफबीआयच्या चौकशीमध्ये जाणूनबुजून उशीर केल्याचं कबूल केलं आहे.

एफबीआयनं जेव्हा यावर्षी जानेवारीत त्यांची चौकशी केली, तेव्हा मार्च 2016 मध्ये रशियाशी संबंध असलेल्या दोन व्यक्तीना भेटल्याची बतावणी त्यांनी केली होती. पण, खरंतर प्रचाराचा भाग झाल्यानंतर ते या व्यक्तींना भेटले होते.

पापाडोपोलस यांच्या म्हणण्यानुसार त्यातील एक अज्ञात रशियन स्त्री होती, जिचे रशियन सरकारच्या अधिकाऱ्यांशी लागेबांधे होते.

डोनाल्ड ट्रंप यांचे प्रचार प्रमुख चौकशीच्या फेऱ्यात

त्याचप्रमाणे लंडनमधील एक प्राध्यापक ज्यांचं नाव अजून गुलदस्त्यात आहे, त्यांचे देखील रशियन अधिकाऱ्यांशी संबंध होते असं आता पुढे आलं आहे.

हे प्राध्यापक ट्रंप यांच्या प्रचाराचा महत्त्वपूर्ण भाग असल्यामुळेच पापाडोपोलस यांच्याशी संधान बांधल्याचं एका निवेदनात स्पष्ट केलं आहे.

याच प्राध्यापकांनी 26 एप्रिल 2016 रोजी लंडनमध्ये झालेल्या एका चहापानादरम्यान हिलरी क्लिंटन यांच्याविरुद्ध जातील असे हजारो ईमेल त्यांच्याकडे उपलब्ध असल्याचं सांगितलं.

या ईमेल्सची माहिती रशियाच्या अधिकाऱ्यांनी मॉस्को...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांच्या निवडणूक सल्लागारांनी रशियन मध्यस्थाला भेटण्याच्या वेळांची खोटी माहिती एफबीआयला सांगितल्याचं कबूल केलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: हिलरी रॉडहॅम-क्लिंटन

त्यानंतर सोशल मीडियावर चर्चेला उधाण आलं आहे. अमेरिकेतलं चॅनल CBS ला दिलेल्या मुलाखतीमध्ये हिलरी बोलत होत्या.

लैंगिक छळाचे आरोप असणारे ब्रेट कॅव्हानॉव्ह यांची सुप्रीम कोर्टाच्या न्यायाधीशपदी नेमणूक झाली त्याबदद्लही त्यांनी आपली मतं मांडली.

हिलरी म्हणाल्या की तेव्हा 49 वर्षांच्या असणाऱ्या बिल यांनी राजीनामा दिला नाही हे योग्यच केलं. मोनिका 'सज्ञान' होत्या असं ही त्या पुढे म्हणाल्या.

तेव्हा वादग्रस्त ठरलेल्या या प्रकरणावर हिलरी यांनी मोकळेपणानं आपली मतं मांडली आहेत. पण त्यांच्या वक्तव्याचा अर्थ आता #MeToo या चळवळीच्या अनुषगांनं लावला जात आहे. लैंगिक छळाचे आपोर झाल्यानंतर अनेक उच्चपदस्थ लोकांना यामुळे पायउतार व्हावं लागलं आहे.

अमेरिकचे माजी राष्ट्रपती बिल क्लिंटन यांच्यावर मोनिका लुईन्स्की प्रकरणात खोटं बोलण्यासाठी महाभियोग चालवण्यात आला होता. पण हिलरी यांनी या संबंधांचं ज्याप्रकारे वर्णन केलं आहे ते मोनिका यांनी केलेल्या वर्णनाशी मिळतं जुळतं नाही.

हिलरी यांचं स्पष्टीकरण सोशल मीडियावर अनेकांना मान्य नाही. त्यांचं म्हणणं आहे की हे प्रेमसंबंध जुळले तेव्हा बिल क्लिंटन राष्ट्राध्यक्ष होते तर मोनिका व्हाईट हाऊसमधल्या एक इंटर्न. या नात्यामध्ये सत्तेचा गैरवापर झाला नाही असं म्हणणं चुकीचं ठरेल.

"ती फक्त 22 वर्षांची इंटर्न होती तर ते अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष. हे नातेसंबंध म्हणजे सत्तेचा दुरूपयोग नाही असा विचार करणं खरंच खूप अवघड आहे," वकील असणाऱ्या लिंडसे बॅरेट यांनी ट्वीटरवर लिहिलं.

अमेरिकन स्तंभलेखक क्रिस्टीन पॉवर्स लिहितात, "हे काही तितकंस अवघड नाहीये. आपल्या पतीने जे केलं त्याला हिलरी जबाबदार नाहीत. पण बिल यांनी जे केलं तो सरळसरळ सत्तेचा दुरूपयोग होता एवढं तरी त्यांना कळायला हवं होतं."

मार्च महिन्यात मोनिका लुईन्स्की यांनी लिहिलं होतं की त्यांचे संबंधं म्हणजे, "मोठ्या प्रमाणावर झालेला सत्तेचा दुरूपयोग होता." त्यांनी पुढे असंही लिहिलं, "ते माझे बॉस होते. इतकंच नाही तर जगातली सगळ्यांत शक्तीशाली व्यक्ती होते."

आधी मात्र 'हे संबंध परस्पर सहमतीने' झाले होते आणि जर सत्तेचा दुरूपयोग झालाच तर तो या प्रकरणानंतर उठलेल्या राजकीय वादळ शमवण्यासाठी झाला होता असं त्यांनी म्हटलं होतं.

इतरांनी सोशल मीडियावर म्हटलं की हिलरी यांचं हे विधान ज्या चळवळीमुळे लैंगिक शोषण आणि छळाकडे गांभीर्यानं पाहिलं जाऊ...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पती बिल क्लिंटन यांचं 1998 साली 22 वर्षीय मोनिका लुईन्स्की यांच्याशी असणारे प्रेमसंबंध म्हणजे 'सत्तेचा दुरूपयोग' नव्हता असं विधान हिलरी क्लिंटन यांनी रविवारी केलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: हिवरे बाजारमधील उपाययोजना

अहमदनगर जिल्ह्याच्या ग्रामीण भागात कोरोनाचा वेगाने प्रसार होत असताना 1 मे पासून हिवरेबाजारमध्ये कोरोनाचा नवीन एकही रुग्ण आढळून आलेला नाही. त्यामुळे हिवरेबाजारचा कोरोनामुक्तीचा पॅटर्न कुठला आहे, ते जाणून घेऊयात.

हिवरेबाजारची लोकसंख्या साधारण 1700 च्या आसपास. दुसऱ्या लाटेत गावात 47 जणांना कोरोनाची लागण झाली. गेल्या लाटेत देखील काही जणांना कोरोनाची लागण झाली होती. परंतु त्यावेळी देखील गावाने कोरोनावर मात केली होती. दुसऱ्या लाटेत मार्चमध्ये पुन्हा कोरोनाचे रुग्ण आढळण्यास सुरुवात झाली. गावाने चार पथके तयार केली.

या पथकांमार्फत घरोघरी जाऊन नागरिकांचे तापमान आणि ऑक्सिजन लेव्हल तपासण्यात आली. या सर्वेमध्ये 49 लोकं संशयित वाटली. त्यांची तातडीने अॅंटिजन टेस्ट करण्यात आली. त्यातील 20 लोक पॉझिटिव्ह आले. परंतु निगेटिव्ह आलेल्या काहींमध्ये लक्षणे होती. त्यामुळे इतर संशयितांना क्वारंटाईन करण्यात आले तसेच त्यांची आरटीपीसीआर टेस्ट करण्यात आली. त्यात ते पॉझिटिव्ह आले. 1 मे पर्यंत गावात एकूण 47 लोक कोरोना पॉझिटिव्ह आले. त्यातील दोघांच निधन झालं.

गावाने कसं रोखलं कोरोनाला ?

एखाद्यामध्ये कोरोनाची लक्षणे दिसताच त्याचे सक्तीचे विलगीकरण करण्यात आले. त्यांच्या कुटंबाची जबाबदारी पथकांकडून घेण्यात आली. वाहने तयार करुन रुग्णांना हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आले.

ज्यांना सौम्य लक्षणे आहेत त्यांना क्वारंटाईन करण्यात आलं. बाहेरुन गावात येणाऱ्या व्यक्तीला देखील क्वारंटाईन करुन त्याची कोरोना चाचणी करण्यात आली. या उपाययोजनांमुळे कोरोनाची साखळी तोडण्यास मदत झाली.

हिवरेबाजारमध्ये करण्यात आलेल्या उपाययोजनांबाबत उपसरपंच पोपटराव पवार सांगतात, ''गावात केंद्र आणि राज्य सरकारच्या सर्व नियमांचे पालन करण्यात आले. राज्याचं जशी माझं कुटुंब माझी जबाबदारी अशी मोहीम होती, तशीच आम्ही माझी सुरक्षितता माझी जबाबदारी ही मोहीम राबविली. कोरोनाविरुद्ध लढा देण्यासाठी स्वयंसेवकांची चार पथके तयार करण्यात आली. आरोग्य विभागाचं एक पथक मदतीला घेतलं आणि संपूर्ण गावाचा सर्वे करण्यात आला. गावाने तातडीने उपाययोजना राबविल्यामुळे एक मेपासून गावात एकही कोरोनाचा नवा रुग्ण आढळला नाही.''

हिवरे बाजार

गावात आत्तापर्यंत 149 लोकांच लसीकरण करण्यात आलं आहे. त्यातही 70 नागरिाकंना दोनही डोस देण्यात आले आहेत. लशीचे डोस देत असताना जी व्यक्ती कामानिमित्त...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी नुकताच देशातील 11 राज्यातील 60 जिल्हाधिकाऱ्यांशी व्हीडिओ कॉन्फरंसिंगच्या माध्यमातून संवाद साधला. यात अहमदनगरचे जिल्हाधिकारी डॉ. राजेंद्र भोसले यांनी हिवरेबाजारने कशा पद्धतीने गाव कोरोनामुक्त केले याची माहिती दिली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: हिवाळा सुरू झाल्यापासून एखाद्या पोलिसाने कामासाठी पावती फाडली आणि त्या व्यक्तीवर कट रचणं, लोकांना चिथावणं, गद्दारी आणि देशद्रोहाचे आरोप लागले नाहीत तर ही व्यक्ती खरंच देशभक्त आहे का, याविषयी शंका निर्माण होते किंवा मग पोलीस आपल्या कामात तरबेज आहेत का, याविषयी शंका घेतली जाते.

बीबीसी इंडियन स्पोर्ट्सवुमन ऑफ द इयर

असं म्हणता येईल की आंदण मिळालेल्या 140 वर्षं जुन्या ब्रिटीश इंडियन पीनल कोडच्या कलम 124ए ची उधळपट्टी सुरू आहे.

हे कलम लावण्यात आल्यानंतर तुम्ही एखाद्या बंद खोलीमध्ये देशविरोध कट रचणे, हत्यारं मिळवणे किंवा शत्रूला गुपित विकत असताना रंगेहात पकडलं जाण्याची गरज नाही. हातांनी केलेला एखादा इशाराही तुम्ही गद्दार असल्याचं सिद्ध करायला पुरेसा आहे.

सत्तेत सध्या कोण आहे आणि तुम्ही यावेळी कोणत्या विचारांचे वा बाजूचे आहात आणि सध्याच्या देशभक्तीच्या लेटेस्ट फॅशनसोबत आहात की नाहीत, हे सध्या महत्त्वाचं आहे.

'ऊपरवाला' मेहरबान असेल तर गांधीजींवर टीका केली म्हणूनही तुमच्यावर कारवाई होणार नाही आणि जर तो वरचा मेहरबान नसेल तर जन गण मन एकत्र मोकळ्या जागेवर गाण्यामागेही देशद्रोहाचा संशय घेतला जाऊ शकतो.

हैदराबादच्या सिंध युनिव्हर्सिटीच्या विद्यार्थ्यांनी हॉस्टेलमध्ये पाणी येत नसल्याने व्हीसींच्या कार्यालयाबाहेर घोषणाबाजी केली तर त्यांच्यावर देशद्रोहाचा गुन्हा दाखल करण्यात आला.

याचप्रकारे गेल्या आठवड्यात पश्तून तहफ्फुज मूव्हमेंटचे अध्यक्ष मंजूर पश्तीन यांना देशद्रोहाच्या आरोपाखाली तुरुंगात टाकण्यात आलं. इतकंच नाही तर त्यांच्या सुटकेसाठी इस्लामाबाद प्रेस क्लबबाहेर जे 30-40 लोक जमा झाले त्यांच्यापैकी तीस जणांवरही देशद्रोहाचा आरोप लावण्यात आला.

देशद्रोह सिद्ध झाल्यास किमान शिक्षा आहे जन्मठेप.

इंग्रजांनी तयार केलेल्या डिफेन्स ऑफ इंडिया रूल्सना फाळणीनंतर डिफेन्स ऑफ पाकिस्तान रुल्स (DPR) म्हटलं जाऊ लागलं.

हे तेच नियम आहेत ज्यानुसार 'हिंदुस्तान छोड दो' आंदोलन दाबून टाकण्याचा प्रयत्न करण्यात आला होता.

याच डीपीआर नुसार पाकिस्तानात 1965पासून 1985 पर्यंत वीस वर्षं आणीबाणी लावण्यात आली होती.

यामुळेच सरकारला विरोधकांना 90 दिवसांपर्यंत तुरुंगात ठेवण्यासाठी गुन्हा दाखल करावा लागत नाही.

जर कोर्टाने त्या व्यक्तीला मुक्त केलं तरी त्या माणसाला लगेचच विजेची तार कापली किंवा म्हैस चोरी केली यासारख्या आरोपांखाली पुन्हा आत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारत असो वा पाकिस्तान सध्या दोन्हीकडे गद्दारी आणि अफरातफरीचा सीझन आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: हिवाळी अधिवेशनाच्या भाषणात बोलताना उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांनी "आमच्याकडून तुमच्याकडचे आलेले आमदार कधी परत येऊन निवडणूक लढवतील कळणारही नाही" असं म्हणत विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांना एकप्रकारे इशारा दिला.

स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकांमध्ये भाजपची झालेली पीछेहाट आणि भाजपचा गड मानला जाणार्‍या नागपूरमध्ये महाविकास आघाडीला मिळालेलं यश यावरून अजित पवार यांनी देवेंद्र फडणवीसांना टोमणे मारले.

यानंतर राष्ट्रवादीचे प्रदेशाध्यक्ष आणि मंत्री जयंत पाटील यांनीही भाजपचे अनेक आमदार नाराज आहेत आणि ते संपर्कात असल्याचं वक्तव्य केलं. याला भाजप नेत्यांनीही उत्तर दिलं. यावरून 'ऑपरेशन लोटस' विरूद्ध 'ऑपरेशन' वॉच असा सामना सुरू झाल्याचं चित्र आहे.

जयंत पाटील

तर... आम्ही पूर्ण ताकद देऊ!

भाजपमध्ये अंतर्गत नाराजी वाढत चालली आहे. राज्यातल्या नेतृत्वाबाबत फार चांगलं वातावरण नाही अशी चर्चा आहे. त्यात राज्यातली सत्ता हातून गेल्यामुळे अनेक पक्षांतर केलेल्या आमदारांचे भ्रमनिरास झाले. भाजपच्या एकहाती नेतृत्वखाली काम करणं आमदारांना जमत नसल्याचं राष्ट्रवादीच्या गोटातून सांगण्यात येतय.

पक्षांतर केलेले अनेक नेते आमच्याशी बोलत असल्याचं राष्ट्रवादी काँग्रेसचे प्रदेशाध्यक्ष जयंत पाटील यांनी म्हटलं. ते म्हणतात, "भाजपचे विधानसभेचे सदस्य त्यांच्या पक्षामध्ये नाराज आहेत. त्यांना पक्षाच्या व्यवस्थेची उबक आलेली आहे. बर्‍याचदा ते आमच्याशी मोकळेपणाने बोलतात. त्यामुळे भविष्यात अनेक आमदारांच्या राजीनाम्याचा निर्णय होऊ शकतो". पण या आमदारांनी घरवापसी केली तर त्याला निवडून आणण्यासाठी सर्व ताकद लावू अशी हमी उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांनी दिली आहे.

अजित पवार हे शरद पवारांचे राजकीय वारसदार आहेत का?

अजित पवार म्हणाले, " जो कोणी आमदार राजीनामा देऊन पक्षप्रवेश करेल तेव्हा निवडणूक लागेल. निश्चितपणे त्याच्या विरोधात भाजप उमेदवार उभा करेल. अशावेळी इतर दोन पक्षही त्या उमेदवाराला निवडून आणण्यासाठी मदत करतील. 'त्या' उमेदवाराचा प्रचारही करतील." अजित पवार त्यांनी हे विधान करून आमदारांना घरवापसीची साद घातली आहे. याला भाजपनेही जोरदार प्रत्युत्तर दिलं आहे.

विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांना याबाबत विचारले असता ते म्हणाले, "राजकारणात आपली प्रासंगिकता दाखवण्यासाठी असं म्हणावं लागतं. आता अजितदादांवर ती प्रासंगिकता दाखवण्याची वेळ आलेली आहे. मी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

राज्यातल्या महाविकास आघाडी सरकारला एक वर्ष पूर्ण झालं. या वर्षभरात अनेकदा 'ऑपरेशन लोटस' ची चर्चा होतेय. पण राष्ट्रवादी कॉंग्रेसच्या नेत्यांनी केलेल्या विधानानंतर भाजप आणि राष्ट्रवादी समोरासमोर येऊन 'ऑपरेशन वॉच' सुरू होणार का? या प्रश्न समोर येऊ लागला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: हिवाळी अधिवेशाच्या पूर्वसंध्येला घेतलेल्या पत्रकार परिषदेत मुख्यमंत्र्यांनी सांगितलं की राज्य मागासवर्गीय आयोगाने केलेल्या पुढील तीन शिफारशी मंत्रिमंडळाने मंजूर केल्या आहेत -

पण या प्रवर्गात समावेश केल्यामुळे मराठा आरक्षणासाठी लढणारे आंदोलक नाराज आहेत तर SEBCची व्याख्या OBCशी मिळती जुळती असल्यामुळे देखील संभ्रमाची स्थिती असल्याचं तज्ज्ञ सांगतात.

SEBC म्हणजे काय?

"Socially and Educationally Backword Class या प्रवर्गाचा उल्लेख राज्यघटनेतच आहे. घटनेच्या 16व्या कलमात राज्य शासनाला एखादा समाज सामाजिक आणि शैक्षणिक दृष्ट्या मागासलेला वाटला तर त्यांना आरक्षण देण्याचे अधिकार राज्य शासनाला आहे. या तरतुदीच्या आधारे मराठा समाजाला आरक्षण जाहीर झालं आहे," अशी माहिती वकील राकेश राठोड यांनी दिली.

"राज्यघटना तयार होताना संविधान समितीचे अध्यक्ष टी. टी. कृष्णामाचारी यांनी डॉ. आंबेडकर यांना 'मागासवर्ग म्हणजे नक्की काय?' असा प्रश्न विचारला होता. त्याच्या उत्तरदाखल डॉ. आंबेडकर म्हणाले, अनुसूचित जाती आणि जमातींशिवाय अनेक राज्यात असे घटक आहेत की जे त्यांच्याइतकेच मागासलेले आहेत. मात्र त्यांचा समावेश अनुसूचित जाती जमातींमध्ये करण्यात आलेला नाही," राठोड सांगतात.

OBC प्रवर्गात उपप्रवर्ग तयार करून मराठा समाजाला आरक्षण द्यावं, जेणेकरून ते कोर्टात टिकेल, अशी मागणी विधानसभेतील विरोधी पक्षनेते राधाकृष्ण विखे पाटील यांनी केली आहे.

व्होटबँकेचं राजकारण?

OBCमध्ये आरक्षण न देता SEBC प्रवर्गात आरक्षण दिलं म्हणून मराठा समाजाच्या आरक्षणासाठी लढणारे कार्यकर्ते बाळासाहेब सराटे यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना तीव्र शब्दात नाराजी व्यक्त केली.

"सरकार व्होट बँकेचे राजकारण खेळत आहे. आम्हाला हे अशा प्रकारचं बाहेरून आरक्षण देणं हे आमच्यासाठी दुर्दैवी आहे," असं ते म्हणाले.

या निर्णयामुळे मराठा समाजात निराशा असल्याचंही सराटे पुढे म्हणाले. "या निर्णयामुळे आमचं नुकसान झालं, आमच्यावर अन्याय झाला ही भावना मात्र सातत्याने आमच्या मनात राहील, हे मात्र नक्की. इतकं सगळं आम्ही लढलो, शेवटी आम्हांला काय मिळालं?"

'...तर OBC समाज देशोधडीला लागेल'

महाराष्ट्र OBC संघटनेचे उपाध्यक्ष श्रावण देवरे यांनी सरकारच्या या घोषणेमुळे भाजपची सत्ता धोक्यात येईल, असं म्हटलं आहे.

"SEBC ही वर्गवारी तयार करून सरकारनं मराठा समाजाला अप्रत्यक्षरीत्या OBCमध्येच टाकलं आहे. OBC...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मराठा समाजाला Socially and Educationally Backward Class (SEBC) या प्रवर्गात आरक्षण देण्यात येईल, अशी घोषणा मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी रविवारी केली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही इमारत राहणार का?

1913मध्ये या इमारती उभ्या राहिल्या. सैन्याचे कपडे बनवणाऱ्या विभागाचं कामकाज या इमारतींमधून चालत असे. यानंतर त्याचं वसतिगृहात रुपांतर करण्यात आलं. साहजिकच तिथे विद्यापीठात शिकणारे विद्यार्थी राहू लागले.

अणुबाँब हल्ल्यानंतर या इमारतींचा वापर तात्पुरतं रुग्णालय म्हणूनही केला गेला.

अणुबाँबचा हल्ला अनुभवलेल्या एका व्यक्तीने सांगितलं की, अणुहल्ल्यात वापरण्यात आलेल्या विस्फोटकांचा नायनाट आणि याच्या प्रसारासाठी या इमारतींचा वापर केला जाऊ शकतो.

या इमारतींनी अणुबाँबचा हल्ला झेलला.

अणुबाँब  हल्ल्यात 80 हजार लोकांचा मृत्यू झाला तर 35 हजार नागरिक जखमी झाले. या हल्ल्यांनी ही दोन्ही शहरं बेचिराख झाली.

या दोन इमारती अणुहल्ल्याच्या तडाख्यातही टिकून राहिल्या कारण त्यांच्या बांधकामात स्टीलचा वापर करण्यात आला होता. हल्ल्यात या इमारतीची दारं-खिडक्या उद्धवस्त झालं, हे आजही दिसतं. आता या दोन्ही इमारतींची मालकी जपान सरकारकडे आहे. शक्तिशाली भूकंप घडवून आणत या इमारती जमीनदोस्त करता येऊ शकतात असं दोन वर्षांपूर्वी जपानच्या अधिकाऱ्यांनी म्हटलं होतं.

सध्या या इमारतींमध्ये कोणीच राहत नाही किंवा कोणतंही कार्यालयही नाही. 2022 पर्यंत या इमारती भुईसपाट करण्याचा जपान सरकारचा इरादा आहे. या इमारतींच्या नजीकच आणखी एक वास्तू आहे. ही वास्तू जतन करण्याचा निर्णय सरकारने घेतला आहे. या इमारतीच्या भिंती आणि छताचं जतन केलं जाईल. भूकंपापासून बचाव व्हावा यासाठी आवश्यक उपाययोजनाही केल्या जातील.

ऐतिहासिक महत्त्व

1945मध्ये अमेरिकेने जपानवर अणूहल्ला केला तेव्हा इवाओ नाकानिशी यापैकी एका इमारतीत राहत होते. या इमारतीचं जतन व्हावं ही मागणी करणाऱ्या समूहाचं 89 वर्षीय इवाओ नेतृत्व करत आहेत. या इमारतींचं ऐतिहासिक महत्त्व आहे. आधीच्या पिढ्यांनी काय संहार भोगला हे नव्या पिढीला समजावं यासाठी या इमारतींचं जतन व्हायला हवं. या इमारती पाडून टाकणं आम्ही सहन करू शकत नाही. आम्ही या पाडकामाच्या निर्णयाचा विरोध करतो असं इवाओ यांनी स्थानिक वर्तमानपत्राशी बोलताना सांगितलं.

आण्विक निशस्त्रीकरण उपक्रमाला प्रोत्साहन देण्याकरता या इमारतींचा उपयोग केला जाऊ शकतो असं इवाओ यांना वाटतं.

दुसऱ्या महायुद्धादरम्यानची स्थिती

गेल्या काही वर्षांपासून या इमारतींमध्ये काहीच नाही मात्र स्थानिक नागरिक तिथे जाऊ शकतात.

या इमारतींना भेट दिलेल्या 69वर्षीय...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

हिरोशिमा आणि नागासकी या दोन शहरांनी अणुहल्ल्याचा संहार झेलला. हिरोशिमा शहरातल्या इमारती दोन इमारती अणुबाँब हल्ल्यातून शाबूत राहिल्या. इतक्या वर्षांनंतर जपानला आता या दोन इमारती पाडायच्या आहेत. मात्र स्थानिक लोकांना ऐतिहासिक ठेवा म्हणून या इमारतीचं जतन करायचं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही उठाठेव केल्यानंतर तुमचा पगार थोडाफार वाढतही असेल, पण त्यात कंपनीचा किंवा एकंदरच या प्रक्रियेत गुंतलेल्या लोकांचा वेळ तितका सार्थकी लागतो का?

हे मूल्यांकन "बहुतांशवेळी चुकीचंच" असण्याचीच शक्यता असते. अनेक कर्मचाऱ्यांसाठी तर ते अगदी 'मनाला तडा देणारं' असतं. मग दरवर्षी सुरू असलेल्या या परंपरागत विधीपेक्षा काही चांगला पर्याय असू शकतो का?

बिझनेस मॉडल कुठलंही असो, प्रत्येक कंपनी अखेर तिथे काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांवरच अवलंबून असते. हे प्रमाण कमी अधिक असू शकतं.

कंपनी लहान असो किंवा मोठी, प्रत्येकच कंपनीत काही लोक असे असतात ज्या कंपनीची उत्पादकता वाढवतात आणि कंपनीची कामगिरी सुधारतात. मात्र अशा व्यक्तींच्या पलीकडे बघितलं तर एक वेगळं चित्रही दिसतं.

बरेचदा कंपनीच्या 'ब्रेक रूम्समध्ये' हे चित्र पहायला मिळतं. ते काय तर कंपनीत अशाही काही व्यक्ती असतात ज्यांच्या खराब कामगिरीमुळे ते कंपनीला मागे खेचतात. कंपनीचं यश किंवा अपयश हे शेवटी तिथे काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांच्या गुणवत्तेवरच अवलंबून असतं.

जनरल इलेक्ट्रिकचे माजी अध्यक्ष जॅक वेल्च यांनी म्हटल्याप्रमाणे, "उत्तम खेळाडू असलेला संघच जिंकतो." मात्र आश्चर्याची बाब म्हणजे यशस्वी कंपनी उभारण्यासाठी झटणाऱ्या सीईओ आणि मॅनेजर्ससमोर एक मोठं आव्हान असतं. वाईट कर्मचाऱ्यांमधून चांगले कर्मचारी बाजूला करण्याचं आव्हान.

एखाद्या खेळाडूचं मूल्यमापन त्याने मिळवलेल्या अंकांवरून करता येते. मात्र एखाद्या सेल्समनचं मूल्यांकन करणं सोपं नाही. कंपन्या दरवर्षी लाखो रुपये आणि हजारो तास खर्च करून आपल्या कर्मचाऱ्यांच्या कामगिरीचं मूल्यमापन करतात. चेकलिस्ट तयार करतात. इतकंच नव्हे तर उद्योग विश्वातील जाणकारांनीही या मुद्द्याचा सखोल अभ्यास केला आहे.

मात्र या सर्वांचा परिणाम काय?

वर्जिनियामधल्या आर्लिंग्टनस्थित PDRI या मॅनेजमेंट कन्सल्टिंग कंपनीच्या CEO आणि मॅनेजमेंट एक्सपर्ट अॅलन पल्कोस यांच्या मते, उपलब्ध पुराव्यांच्या आधारे हे निश्चितपणे सांगता येतं की औपचारिक प्रयत्नांनी कर्मचाऱ्याचं मूल्यांकन करून त्यांच्या कामगिरीत सुधारणा होत नाही किंवा कंपनीला फायदाही होत नाही.

त्या सांगतात, "हे सर्व प्रयत्न खूप खर्चिक असतात आणि त्यांचा उत्पादकतेवर काही परिणामही होत नाही." Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior या मासिकाच्या 2018च्या अंकात पलकोस यांनी 'कर्मचाऱ्यांच्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जर तुम्हीही एका खासगी कंपनीत काम करत असाल तर ही वेळ तुमच्यावरही वर्षातून एकदा येतच असेल - तुमच्या वार्षिक मूल्यमापन किंवा अॅन्युअल असेसमेंटची.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही कथ आहे रमाची. रमाचं लग्न 12व्या वर्षीच झालं. मुलगा झाला नाही म्हणून सासरी तिचा छळ व्हायचा. या छळाला कंटाळून शेवटी तिनं माहेर गाठलं. पण तिथं मित्राच्या मित्राने धोका दिला अन् रमा मानवी तस्करी करणाऱ्यांच्या हाती सापडली.

अनेक प्रयत्नानंतर वर्षाभराने रमाने तिथून स्वतःची सुटका करून घेतली. पण आजही मानवी तस्करांवर कारवाई झालेली नाही.

भविष्यात अशा रमा आणि पुष्पांवर अशी वेळ येऊ नये, यासाठी महिला आणि बाल कल्याण मंत्रालयाने मानवी तस्करीच्या विरोधात नवा कायदा आणला आहे. केंद्रीय मंत्रिमंडळाने तस्करी (रोखथांब, सुरक्षा आणि पुनर्वसन) विधेयक 2018ला मंजुरीही दिली आहे.

या विधेयकात तस्करीशी संबंधित विविध पैलूंची व्याख्या पहिल्यांदाच करण्यात आली आहे. जबरदस्तीने मजुरी करायला लावणं, भीक मागायला लावणं, वेळेपूर्वी वयात येण्यासाठी एखाद्या व्यक्तीला हार्मोनची औषधं देणं, लग्नासाठी फसवणूक, लग्नानंतर मुलांची आणि महिलांची तस्करी, यासारख्या अनेक घटनांचा नव्या व्याख्येत समावेश आहे.

मुलांची तस्करी आणि बालमजुरीवर अनेक वर्षं काम करणारे कैलाश सत्यार्थी सांगतात की काळानुसार नव्या कायद्याची गरज होती. त्यांच्या मते गेल्या काही वर्षांपासून मानवी तस्करी हा संघटित स्वरूपात केला जाणारा गुन्हा बनल्याने त्याचं गांभीर्य अधिकच वाढलं आहे.

विधेयकातील तरतुदी

नव्या विधेयकात अनेक तरतुदींचा समावेश आहे. त्यातील काही तरतुदी -

1. पीडित आणि तक्रारदात्यांची ओळख गोपनीय ठेवणं

2. पीडितांच्या तक्रारींचं 30 दिवसांत तात्पुरतं निवारण आणि आरोपपत्र दाखल झाल्यानंतर 60 दिवसांत पूर्ण निवारण

3. एक वर्षात खटल्यावर सुनावणी पूर्ण झाली पाहिजे

4. दोषींवर 10 वर्षं ते जन्मठेपेच्या शिक्षेची तरतूद आणि 1 लाख रुपयांचा दंड

5. मानवी तस्करीत सहभागी असणाऱ्यांची संपत्ती जप्त होणार

6. राष्ट्रीय तपास संस्था मानवी तस्करी विरुद्ध ब्युरोची जबाबदारी पार पाडेल.

7. पीडितांच्या पुनर्वसनासाठी स्वतंत्र निधीची तरतूद करण्यात येणार आहे. त्यांचा वापर पीडितांना शारीरिक आणि मानसिक बळ देण्यासाठी आणि त्यांच्या निवाऱ्याच्या सोयीसाठी करण्यात येईल.

मानवी तस्करीच्या पीडितांसाठी काम करणाऱ्या वकील अनुजा कपूर यांच्या मते या तरतुदींची नीट अंमलबजावणी झाली पाहिजे. "जोपर्यंत समाजातील मोठा घटक पीडितांच्या पुनर्वसनासाठी पुढं येत नाही, तोपर्यंत असे कायदे कागदी तुकड्यांसारखे असतात."

त्या म्हणतात...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"मला आणि पुष्पाला एका महिलेने भिवंडीत 80 हजारांत विकलं. आम्हाला सोडून द्यावं म्हणून आर्जव करत होतो, पण आमच्यावर कुणीही दया दाखवली नाही. पुष्पा विकलांग होती पण एजंटांनी तिलाही सोडलं नाही. दररोज तिला पुरुषांची इच्छा पूर्ण करावी लागायची. नाही म्हणण्याची कुठेही जागा नव्हती. कारण नकार दिला तर आमच्या डोळ्यांत चटणी फेकली जायची."


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही कवटी 32 वर्षीय सैनिकाची आहे.

डॉ. वॅगनर क्वीन मेरी युनिव्हर्सिटीत ब्रिटीश साम्राज्याचा इतिहास शिकवतात. आमच्याकडच्या या कवटीचं काय करावं हे कळत नसल्याचं त्या दांपत्याचं डॉ. वॅगनर यांना सांगितलं.

त्या कवटीचा खालचा भाग मात्र उपलब्ध नव्हता. काही दात खिळखिळे झाले होते आणि त्या कवटीला एक जुन्या काळाची छटा होती. पण सगळ्यांत महत्त्वाचं म्हणजे डोळ्याच्या खोबणीत एक कागद अडकवला होता. ते हातानं लिहिलेलं एक मोठं टिपण होतं. या कागदावर कवटीची कथा होती.

उत्तर बंगाल इंन्फंट्रीच्या 46 व्या रेजिमेंटचे हवालदार आलम बेग यांना गोळ्या घालून मारण्यात आलं. त्यांच्या इन्फन्ट्रींच्या इतरअनेकांनाही असंच मारलं. ते 1857च्या बंडाच्या मुख्य सूत्रधारांपैकी होते. किल्ल्याकडे जाणाऱ्या एका रस्त्याचा त्यांनी ताबा घेतला. सर्व युरोपीय लोक तिथेच सुरक्षेसाठी लपण्याचा प्रयत्न करत होते. आधी  डॉ. ग्रॅहम यांच्या बग्गीवर त्यांनी गोळ्या घातल्या. ते मुलीबरोबर प्रवास करत होते. त्यांचा दुसरा बळी मिशनरी म्हणून काम करणारे रेव्हरंड हंटर होते. ते आपल्या पत्नी आणि मुलीबरोबर प्रवास करत होते. त्यांनी हंटर, त्यांची पत्नी आणि मुलीला रस्त्याच्या बाजूला घेऊन खून केला.

आलम बेग यांचं वय 32 वर्षं होते. त्यांची उंची पाच फूट साडेसात इंच होती आणि त्यांचं रूपइथल्या इतरांसारखं सामान्य नव्हतं.

ही कवटी कॅप्टन कोस्टेलो यांनी घरी आणली. आलम बेग यांना मृत्युदंडाची शिक्षा दिली गेली, तेव्हा ते ड्युटीवर होते.

हेच ते पत्र

या टिपणावरून हे स्पष्ट होतंय की, ही कवटी भारतीय सैनिक आलम बेग यांची आहे. ते बंगाल रेजिमेंटमध्ये होते. त्यांना 1858 मध्ये सियालकोटला तोफेच्या तोंडी देण्यात आलं. (सियालकोट सध्या पाकिस्तानात आहे.)  जी व्यक्ती या घटनेची साक्षीदार होती त्याने ही कवटी इंग्लंडमध्ये आणली. पण हे कथित हत्याकांड बेग यांनी का घडवलं याबाबत त्या नोटमध्ये उल्लेख नाही.

मूळचे हिंदू आणि मुस्लीम सैनिकांना इंग्रजसुद्धा सिपॉय म्हणजे शिपाई म्हणत असत. त्यांनी ब्रिटीश ईस्ट इंडिया कंपनीविरुद्ध उठाव केला होता. बंदुकीच्या काडतुसांत प्राण्यांची चरबी असल्याचा दावा हे या उठावाचं निमित्त होतं.

या दांपत्यांनी संपूर्ण इंटरनेट धुंडाळण्याचा प्रयत्न केला पण त्यांना या बेग यांच्याबद्दल कोणतीही माहिती मिळाली नाही. त्यांनी डॉ. वॅगनर यांच्याशी संपर्क साधला. डॉ वॅगनर हे इतिहासकार आहेत आणि भारतीयांच्या या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

2014 मधली ही गोष्ट आहे. इतिहासतज्ज्ञ किम वॅगनर लंडनमधल्या आपल्या कार्यालयात बसले होते तेव्हा त्यांना एक ईमेल आला. आमच्याकडे एक वस्तू आहे ज्यामुळे आम्ही अस्वस्थ आहोत, असं त्या मेल मध्ये लिहिलं होतं. आणि हा ईमेल एका दांपत्याने त्यांना पाठवला होता. ती वस्तू होती मानवी कवटी.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही क्षेपणास्त्रे कमी अंतरावर मारा करणारी होती, असा दक्षिण कोरियाच्या लष्कराने दावा केला आहे.

उत्तर कोरियाने दोन क्षेपणास्त्रांचीच चाचणी केल्याच्या दक्षिण कोरियाच्या दाव्याला दुजोरा मिळाल्यास, ही चाचणी संयुक्त राष्ट्राच्या सुरक्षा परिषदेच्या नियमांचं उल्लंघन ठरेल.

या चाचणीच्या काही वेळ आधीच अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी सांगितलं होतं की, 'त्यांना उत्तर कोरियाचे नेते किम जोंग उन यांच्याकडून एक सुंदर पत्र आलंय.'

अमेरिका आणि दक्षिण कोरियाच्या युद्ध सरावामुळे उत्तर कोरियाचे सर्वोच्च नेते किम जोंग उन नाराज होते, असंही डोनल्ड ट्रंप यांनी सांगितलं.

क्षेपणास्त्रांची चाचणी नेमकी कुठे झाली?

उत्तर कोरियाने पूर्वेकडील समुद्रात म्हणजे जपानच्या समुद्रात ही क्षेपणास्त्रं डागली. हे ठिकाण दक्षिण हॅमग्योंग प्रांतातील हॅमहंगजवळ आहे.

दोन्ही क्षेपणास्त्रांमध्ये सुमारे 400 किलोमीटरचं अंतर निश्चित करण्यात आलं होतं. हे अंतर या दोन्ही क्षेपणास्त्रांनी स्थानिक वेळेनुसार 5.34 वाजल्यापासून 5.50 वाजेपर्यंत पूर्ण केलं.

दक्षिण कोरियाने दिलेल्या माहितीनुसार, या क्षेपणास्त्रांनी मॅक 6.1 च्या तुलनेत अधिक गतीने कमाल 48 किलोमीटर इतकी उंची गाठली होती.

डोनाल्ड ट्रंप आणि किम जोंग उन यांच्यात जून महिन्यातच चर्चा झाली होती. अण्वस्त्र निशस्त्रीकरण करार पुन्हा सुरू करणं हा या चर्चेचा मुख्य विषय होता. मात्र, त्यानंतरही उत्तर कोरियाने एकामागोमाग एक क्षेपणास्त्रांच्या चाचण्या केल्या.

किम यांनी ट्रंपना पाठवलेल्या पत्रात काय म्हटलंय?

क्षेपणास्त्र चाचणीआधी किम जोंग उन यांनी डोनाल्ड ट्रंप यांना एक पत्र पाठवलं होतं. हे पत्र सकारात्मक असल्याचं ट्रंप यांनी व्हाईट हाऊसमध्ये पत्रकारांशी बोलताना सांगितलं.

"मला वाटतंय, आम्ही पुन्हा एकदा भेटू. त्यांनी (किम) तीन पानांचं सुंदर पत्र लिहिलं आहे. म्हणजे, सुरुवातीपासून शेवटपर्यंत हे पत्र अत्यंत सुंदर आहे." असं ट्रंप पत्रकारांशी बोलताना म्हणाले.

अमेरिका आणि दक्षिण कोरियाचा संयुक्त युद्ध सराव

अमेरिका आणि दक्षिण कोरिया या दोन देशांमधील युद्ध सराव येत्या 11 ऑगस्टपासून सुरु होणार असून, त्यासाठीची तयारी सुरू झाली आहे. हा संयुक्त युद्ध सराव मुख्यत्वे कॉम्प्युटर-सिम्युलेटेड असेल.

अमेरिका आणि दक्षिण कोरियामध्ये याआधी झालेल्या युद्ध सरावांपेक्षा हा सराव वेगळा आणि महत्त्वपूर्ण आहे.

दुसरीकडे, हा युद्धसराव...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

उत्तर कोरियाने समुद्रात दोन क्षेपणास्त्रांची चाचणी केली आहे. गेल्या काही आठवड्यांमध्ये उत्तर कोरियाकडून एकूण पाच क्षेपणास्त्रांची चाचणी घेण्यात आली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही गोष्ट 2011 ची आहे. मायनिंग कंपनीशी संबंधित एका फर्मचे उपप्रमुख असलेल्या मोहम्मद हानी यांनी म्हटलं होतं की इथं सोनं आहे, पण पाणी नाही. आणि सोन्याप्रमाणेच इथं पाणीही महाग आहे.

16 व्या शतकातील कवी रहीम यांचा दोहा सौदी अरेबियासाठी अगदी चपखल आहे. रहिमन पानी राखिए, बिन पानी सब सून.

सौदी तेल विकून प्रचंड पैसा कमावतो आहे. पण यातला बराचसा हिस्सा समुद्राचं पाणी पिण्यालायक करण्यासाठी खर्च होतो आहे. इथं ना नदी आहे, ना तलाव. विहिरी आहेत, पण त्या तेलाच्या. पाण्याच्या विहिरी तर कधीच्याच कोरड्या पडल्या.

2011 मध्ये सौदीच्या तत्कालीन पाणी आणि वीज मंत्र्यांनी म्हटलं होतं, "सौदी अरेबियात पाण्याची मागणी प्रत्येक वर्षी 7 टक्क्याने वाढते आहे. आणि पुढच्या दशकभरात पाण्यासाठी किमान 133 अरब डॉलर गुंतवणूक करण्याची गरज पडेल."

सौदी अरेबिया वॉटर कन्वर्जन कॉर्प अर्थात एसडब्लूसीसी प्रत्येक दिवशी 30.36 लाख क्युबिक मीटर समुद्राचं पाणी पिण्यालायक बनवते.

अर्थात हा आकडा 2009 चा आहे, जो आता वाढला असेल. याचा रोजचा खर्च 80.6 लाख रियाल आहे. त्यावेळी एक क्युबिक मीटर पाण्यापासून मीठ वेगळं करण्याचा खर्च 2.57 रियाल होता. याशिवाय ट्रान्सपोर्टिंगचा खर्च 1.12 रियाल प्रति क्युबिक मीटर होता.

किती पाणी लागतं?

सौदीने 2015 मध्येच पाण्याच्या व्यावसायिक वापरावरील कर वाढवला होता. पाण्याचा बेहिशेबी वापर थांबवण्यासाठीच हा करवाढीचा उपाय शोधण्यात आला आहे.

काही संशोधकांच्या मते सौदी अरेबियाच्या जमिनीतलं पाणी पुढच्या 11 वर्षात पूर्णपणे संपून जाईल. सौदीचं अरबी वृत्तपत्र अल वतनच्या रिपोर्टनुसार खाडीच्या देशांमध्ये प्रति व्यक्ती पाण्याचा वापर जगभरात सर्वाधिक आहे. सौदीत प्रतिव्यक्ती 265 लीटर पाण्याचा वापर होतो, जो की युरोपिय युनियनच्या देशांपेक्षा दुप्पट आहे.

शुष्क वाळवंटात पाणी येतं कुठून?

सौदी अरेबियात एकही नदी किंवा तलाव नाहीए. हजारो वर्ष सौदीचे लोक पाण्यासाठी विहिरींवर अवलंबून राहिले. मात्र वाढत्या लोकसंख्येमुळे पाण्याचा वापर वाढला. मात्र पावसाअभावी जमिनीत तितकं पाणी साठू शकलं नाही. हळूहळू विहिरींची खोली वाढत गेली, आणि ती वेळही आली की जेव्हा सगळ्या विहिरी कोरड्या पडल्या.

सौदीत किती पाऊस पडतो? तर बघा.. तलमीज अहमद चार वर्ष सौदीचे राजदूत म्हणून भारतात होते. ते सांगतात "सौदीत दरवर्षी डिसेंबर-जानेवारीत वादळी वाऱ्यांसह जोरदार पाऊस पडतो. पण फक्त एखाद-दुसरा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सौदी अरेबिया म्हटलं की तेलाची चर्चा कायम होते, पण आता पाण्याची चर्चा सौदीसाठी जास्त महत्वाची आहे. अर्थात तेलाच्या उत्पादनामुळे सौदी गर्भश्रीमंत आहे. पण त्यामुळे इथली पाण्याची तहान भागत नाही. उलट ती वाढताना दिसते आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही गोष्ट आहे एका 31 वर्षांच्या एका भारतीय तरुणाची. ते लहान असताना एका धर्मगुरूनं त्यांचं लैंगिक शोषण केलं होतं. ती घटना, तो क्षण ते आजही विसरू शकलेले नाहीत. आणि 14 वर्षांत पहिल्यांदाच त्यांनी जगासमोर येऊन हा भयानक अनुभव व्यक्त केला आहे.

“त्यांने माझ्यावर आधीही दोनदा बलात्कार केला होता. त्यानं तिसऱ्यांदा बलात्कार केल्यानंतर मी, मला कमी दुखावं म्हणून दोन दिवस सतत स्वत:ला फिंगरिंग करत होतो.  हे सगळ इतकं वेदनादायक होतं, की दोन दिवस मला नीट चालताही येत नव्हतं,” ते सांगतात.

तरीही या मुलाला काही झालंय याची त्यांच्या परिवाराला, नातेवाईकांना, मित्रांना किंवा शिक्षकांना दुर्दैवानं शंकासुद्धा आली नाही.

त्यांचे कुटुंबीय अनेकदा त्या धर्मगुरूंकडे जायचे. त्यामुळे जवळपास वर्षभर त्या धर्मगुरूनी या तरुणाचं लैंगिक शोषण केलं.

“ते क्षण आता आठवले तरी संताप होतो, अंगावर काटा उभा राहतो. कधीकधी मी रात्रभर झोपू शकत नाही. भिंतीवर जोरजोरात मारत राहतो,” ते सांगतात आणि त्यांना अश्रू अनावर होतात.

“मला खूप असहाय्य, लाचार वाटायचं. माझी काहीच चूक नसतानाही गेली १४ वर्षं मी हे सहन करतोय लाज वाटायची. गेल्या १४ वर्षांपासून ही गोष्टं मी कोणालाच सांगितली नव्हती, कारण आपल्या समाजात मुलाचं लैंगिक शोषण हा एका सामाजिक कलंक मानला जातो.”

भारतात प्रत्येक 15व्या मिनिटाला एका मुलाचं लैंगिक शोषण होतं. 2016 मध्ये 36,022 मुलांवर अत्याचार झाल्याच्या घटना समोर आल्या आहेत.

ते पुढे सांगतात, “आपल्या समाजात पीडितालाच सगळा अपमान सहन करावा लागतो. माझी एवढीच इच्छा आहे, की मुलांना स्वत:ची सुरक्षितता जपण्याचं प्रशिक्षण देण्यात यावं, लहान वयात होणाऱ्या लैंगिक अत्याचाराला कसा विरोध करायचा, याची माहिती द्यायला हवी.”

लैंगिक अत्याचाराच्या अशाच एका केसमध्ये तो धर्मगुरू अडकला, तेव्हा या तरुणानंही तक्रार केली. मित्र-परिवाराकडून पाठिंबा मिळाला आणि ही गोष्ट सगळ्यांसमोर आली. त्यामुळे इतरांनाही व्यक्त होण्याचं बळ मिळालं.

पाहा त्याची कहाणी त्याच्या शब्दांतून.

निर्मिती - अमीर पीरझादा

शूटिंग आणि एडिटिंग - प्रेम भूमीनाथन

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

“ती एक काळी रात्र होती. मी तेव्हा फक्त १४ वर्षांचा होतो. ते माझ्या जवळ आले आणि कोणतंही प्रोटेक्शन न वापरता त्यांनी माझ्यावर बलात्कार केला.”


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही घटना 28 नोव्हेंबर रोजी घडली होती. पशूवैद्यक म्हणून काम करणाऱ्या 27 वर्षीय तरुणीला हैदराबादमध्ये कथितरित्या बलात्कार करून जिवंत जाळण्यात आलं होतं.

घटना घडली त्यावेळी मृत तरुणी गच्चीबावली भागामध्ये नोकरीसाठी जात होती. प्रवासासाठी ती स्कूटीचा वापर करायची. घटनेच्या दिवशी टोंडुपल्ली टोल प्लाझाजवळ स्कूटी पार्क करून ती टॅक्सीने पुढे गेली. पण ती परतली तेव्हा तिच्या स्कूटीचे टायर पंक्चर झालेले होते. म्हणून मग स्कूटी तिथेच टोल प्लाझाजवळ सोडून टॅक्सीने घरी परतण्याचं तिने ठरवलं.

पण त्याचवेळी टोल प्लाझाजवळच्या दोन जणांनी पंक्चर काढतो असे सांगत तिची स्कूटी नेली. मृत तरुणीनं आपल्या बहीण आणि भावाला फोनवरून याबाबत सांगितलं होतं. रस्त्यावर एकटं उभं रहायला भीती वाटतेय, अचानक काही लोक दिसू लागले आहेत आणि एक ट्रक आल्याचंही तिने फोनवर बोलताना सांगितलं होतं.

थोड्या वेळात परत फोन करते असं सांगून तिने बहिणीसोबतच संभाषण संपवलं, पण त्यानंतर फोन बंदच झाला.

मृत तरुणीच्या कुटुंबाने टोल प्लाझाजवळ तिचा शोध घेतला आणि त्यांनतर शमशाबाद पोलीस ठाण्यात ती बेपत्ता झाल्याची तक्रार दाखल केली.

त्यानंतर शमशाबाद पोलिसांच्या शादनगर पोलीस ठाण्याच्या हद्दीत बांधकाम सुरू असलेल्या एका पुलाखाली तरुणीचा अर्धवट जळलेला मृतदेह सापडला होता.

त्यानंतर हा मृतदेह गायब झालेल्या मुलीचाच असल्याचं तपासात समोर आलं होतं.

मृत तरुणीच्या घरच्यांनी सँडल, स्कार्फ आणि तिच्या अंतर्वस्त्रांवरून मृतदेहाची ओळख पटवली.

मृतदेहापासून 100 मीटरच्या अंतरावर तिची अंतर्वस्त्रं मिळाली होती.

सीसीटीव्ही फुटेज नुसार मृत तरुणीला टोल प्लाझा जवळच्याच निर्मनुष्य ठिकाणी नेण्यात आलं आणि कथितरित्या लैगिंक अत्याचार करण्यात आले.

या प्रकरणी नंतर पोलिसांनी 4 आरोपींना अटक केली होती.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

हैदराबाद बलात्कार प्रकरणातील 4 आरोपी पोलीस एन्काउंटरमध्ये ठार झाले आहेत. तेलंगाणाचे अतिरिक्त पोलीस महासंचालक (कायदा आणि सुव्यवस्था) जितेंद्र यांनी बीबीसीला ही माहिती दिली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही घटना आहे जालना शहरालगत असलेल्या पानशेंद्रा शिवारातील. इथं जमावानं केलेल्या बेदम मारहाणीत दोन सख्ख्या भावांचा मृत्यू झाला आहे, तर तिसरा भाऊ गंभीररीत्या जखमी झाल्याची घटना घडली आहे.

या खळबळजनक घटनेमुळे पानशेंद्रा गावात तणावपूर्ण शांतता पसरली आहे. जुन्या वादातून ही घटना घडल्याचं बोललं जात आहे.

पानशेंद्रा येथील बोरुडे बंधूंसोबत पोळ्याला गावातील काही लोकांसोबत वाद झाला होता. याप्रकरणी जालना पोलीस ठाण्यात परस्परविरोधी तक्रारीवरून गुन्हेही दाखल करण्यात आले होते.

दरम्यान, शुक्रवारी सकाळी बोरुडे बंधूंचं गावकऱ्यांसोबत याच वादातून भांडण झालं. पाहतापाहता या भांडणाचं पर्यवसान हाणामारीत झालं. जमावानं लाठ्या-काठ्या आणि लोखंडी रॉडनं केलेल्या बेदम मारहाणीत राहुल बोरुडे (25 वर्षे) यांचा जागीच मृत्यू झाला, तर गंभीर जखमी झालेल्या प्रदीप बोरुडे (23वर्षे ) यांच्यावर जिल्हा सामान्य रुग्णालयात उपचार सुरू असताना त्यांचा मृत्यू झाला.

या मारहाणीत तिसरा भाऊ रामेश्वर बोरुडे (वय-28) हा देखील गंभीररीत्या जखमी असून त्यांच्यावर जिल्हा सामान्य रुग्णालयात उपचार सुरू आहेत.

यानंतर जालन्याचे उपविभागीय पोलीस अधिकारी सुधीर खिरडकर यांनी घटनास्थळी जाऊन पाहणी केली.

न्यायालयानं याप्रकरणी 11 जणांना 3 दिवसांची पोलीस कोठडी सुनावली असून इतर आरोपींचा शोध सुरू आहे.

काय आहे प्रकरण?

रामेश्वर बोरुडे यांनी घडलेल्या प्रकाराबद्दल सांगताना म्हटलं, "मी, माझी आई, पत्नी, मुलगी आणि दोन भावांसह पानशेंद्रा शिवारातील वस्तीत राहतो. मिळालेल्या गायरान जमिनीवर आम्ही उदरनिर्वाह करतो. 18 ऑगस्ट म्हणजेच पोळ्याच्या दिवशी आम्ही आमचे बैल आमच्या घरासमोर सजवले. या बैलांना निळा रंग लावला. यानंतर शेजारीच राहत असलेल्या वाघ, पवार आणि गायकवाड कुटुंबीयांचेही बैल समोरून आले. या लगबगीत वाघ कुटुंबातील भगवान वाघ यांना प्रदीप बोरुडेच्या बैलाचा धक्का लागला आणि ते खड्ड्यात पडले आणि वादाला सुरुवात झाली."

यानंतर याप्रकरणी दोन्ही कुटुंबांनी एकमेकांच्या विरोधात तक्रारी दिल्या आणि स्थानिक पोलिसांनी दोन्ही कुटुंबीयांवर कलम 324 अंतर्गत प्रतिबंधात्मक कारवाई केली. यानंतर शमलेला हा वाद चार सप्टेंबर रोजी जीवघेणा ठरला.

याविषयी रामेश्वर पुढे सांगतात, "असं काही होईल याची कधीही कल्पना नव्हती. शेजारी राहत असलेल्या वाघ यांनी गुरुवारी म्हणजे 3 सप्टेंबर रोजी भंडारा घातला. यावेळी त्यांनी मोठ्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

28 वर्षांच्या रामेश्वर बोरुडे यांचं कुटुंब एका दिवसात उद्ध्वस्त झालं. त्यांना जमावानं केलेल्या हल्ल्यात आपल्या सख्ख्या तरुण भावांना गमवावं लागलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही घटना उत्तर प्रदेशातल्या हापुड जिल्ह्यातल्या मदापूर गावातली आहे. तिथं राहणाऱ्या मोहम्मद कासिम यांची गाय चोरल्याच्या कारणावरून हत्या झाली आहे. FIR मध्ये हा मृत्यू रस्त्यावर झालेल्या भांडणांमुळे झाल्याची नोंद आहे.

जमावानं 60 वर्षांच्या समीउद्दीन यांनासुद्धा मारहाण केली आहे. गेल्या दोन दिवसांपासून त्यांना रुग्णालयात दाखल केलं आहे.

ही घटना राजधानी दिल्लीपासून 65 किमी अंतरावर घडली आहे.

गाय चरण्यावरून जुनं भांडण

मोहम्मद वकील हे शेती आणि पशुपालन करणाऱ्या समीउद्दीन यांचे पुतणे आहे. ते सांगतात, "काका त्या दिवशी आपल्या शेतातून चारा आणायला गेले होते कासिम कुठूनतरी येत होते. कासिम काकांना ओळखत होते म्हणून त्यांच्याशी बोलण्यासाठी शेतात आले."

जवळच असलेल्या राजपूतबहुल बझैडा खुर्द गावातले लोक गाय चरवण्यासाठी तिथं जातात. मदापूर मुस्तफाबाद हे मुस्लीम बहुल गाव आहे. तिथं राहणाऱ्यांच्या मते गायी चरण्यासाठी त्यांना मुद्दाम तिथं पिटाळलं जातं.

दुसऱ्या बाजुला मदापूर मुस्तफाबादच्या लोकांच्या मते त्यांच्यावर गाय आणि वासरांना कापून खाण्याचा आरोप लावला जातो.

"शेतकऱ्याच्या शेताचं जेव्हा नुकसान होतं तेव्हा तो त्यांना हाकलणार की नाही? या लोकांनी असं सांगितलं की त्यांच्या जनावरांना आम्ही आमच्या शेतात बांधून ठेवलं आहे," समीउद्दीन यांचे भाऊ उद्वेगानं सांगत होते.

समीउद्दीन यांच्या पुतण्याच्या मते समीउद्दीन यांची म्हैस तिथं होती आणि त्यांच्याबरोबर गुरांचा व्यापार करणारे कासिमसुद्धा होते.

जवळच्याच शेतात आणखी दोन लोक काम करत होते. पण जेव्हा त्यांनी बझैडा खुर्दच्या जवळून जमावाला येताना पाहिलं तेव्हा ते घाबरून पळाले. पण कासिम आणि समीउद्दीन त्यांच्या हाती लागले.

लाल रंगाची तुटलेली चप्पल

मुस्लीमबहुल मदापूर आणि राजपुतांचं बझैडा खुर्द ही गावं जवळजवळ आहेत. गावात मंदिर, मशीद, दुकानं, शेतीवाडी सगळं जवळजवळच आहेत.

रुग्णालयात दाखल असेलेले समीउद्दीन.

मोहम्मद वकील आम्हाला समीउद्दीन यांच्या शेतात घेऊन गेले. तिथंच त्यांच्या काकांना आणि कासिम यांना बेदम मारहाण करण्यात आली होती. ज्यात 45 वर्षीय कासिम यांचा मृत्यू झाला.

शीसव आणि जांभळाच्या झाडांच्या मध्ये एका शेतातल्या मातीत रक्ताचे डाग अजूनही स्पष्ट दिसतात. त्याचबरोबर बंद तुटलेली एक लाल रंगाची चप्पल सुद्धा दिसते. कदाचित पळण्याचा प्रयत्न झाला असेल किंवा पाय दबल्यामुळे ती चप्पल तुटली असावी.

ही...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इथल्या मातीला लागलेल्या डागांमुळे कुणाचंतरी रक्त वाहिल्याचं स्पष्टपणे लक्षात येतं. जमावानं आणखी एका माणसाची हत्या केली, मृत व्यक्ती मुस्लीम आहे हेही तितकंच स्पष्ट आहे आणि गायीचं असणं किंवा नसणं या वादाच्या केंद्रस्थानी आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही घटना म्हणजे समोर आलेल्या अनेक प्रकरणांपैकी एक आहे.

इथल्या गावकऱ्यांना प्रश्न पडला आहे की कसं कुणी एका अडीच वर्षांच्या चिमुकलीचं अपहरण करून, तिच्या शरीराचे तुकडे करून, त्यावर अॅसिड टाकून तिची हत्या करू शकतं, तेसुद्धा काही हजार रुपयांच्या कथित उधारीसाठी.

पायल (नाव बदललं आहे) 30 मे पासून बेपत्ता होती. नातेवाईकांच्या गराड्यात बसलेली तिची आई सांगते, "ती सकाळी घराच्या बाहेर खेळायला गेली आणि थोड्याच वेळात ती बेपत्ता झाल्याचं लक्षात आलं."

ती अंगणात बसली होती. तिच्या डोक्यावर पदर होता आणि चेहरा भावशून्य... डोळ्यातले अश्रू वाळले होते.

कुटुंबीय, मित्र मैत्रिणी आणि नातेवाईकांनी टप्पल आणि आसपासच्या परिसरात पायलाचा शोध घेण्याचा प्रयत्न केला. मात्र तिचा शोध लागला नाही.

पोलिसांनी तक्रार दाखल केली मात्र पायलचा शोध थांबला नाही.

एका घरातली चिमुकली हरवली आहे याची कल्पना आतापर्यंत गावातील सर्वांनाचा आतापर्यंत आली होती.

कुत्री तिचा मृतदेह ओढत होती

30 मे रोजी मुलगी बेपत्ता झाली. 2 जूनला सकाळी सात वाजता छाया (नाव बदललं आहे) लोकांच्या घरातला कचरा उचलून डोक्यावर ठेवून निघाली होती.

जिथे कचरा साठला होता, तिथे तीन कुत्री एका लहान बालकाचा मृतदेह ओढत घेऊन जाताना दिसले. हा कचऱ्याचा ढीग पायलच्या घरापासून फक्त 200 मीटर अंतरावर होता.

टप्प्लमधील वाल्मिकी वस्तीत राहणाऱ्या छाया सांगतात, "हा कोणत्यातरी बालकाचा मृतदेह आहे, असं म्हणत मी जोरात ओरडले आणि अख्खं गाव गोळा झालं."

ज्या-ज्या व्यक्तींनी पायलला त्या अवस्थेत पाहिलं, त्यांचे डोळे पाणावले. पायलच्या एक काकू म्हणाल्या, "तिच्या मृतदेहाची विटंबना केली होती. तिच्या शरीरावर अॅसिड टाकलं होतं. मी तिच्याकडे पाहू शकले नाही."

"तिला ओळखणं शक्य नव्हतं. तिने पिवळ्या रंगाची अंडरवेअर घातली होती. आम्ही त्यावरून तिला ओळखलं."

बलात्काराला दुजोरा नाही

पायलची काकू आणि आजीला शेजारच्या महिला आणि नातेवाईक धीर देण्याचा प्रयत्न करत होते. खाली जमिनीवर बसलेली पायलची आजी भिंतीवर वारंवार डोकं आपटत होती. ती धाय मोकलून रडत होती आणि रडत-रडतच ती बोलत होती.

"ती खूप खोडकर होती. ती हळू आवाजात बोलायची, पण खूप बोलायची. 'बाबा, मला चहा द्या. बिस्किटं द्या,' असं बोलायची. तिच्या येण्याची आम्ही पाच वर्षं वाट पाहिली होती."

वर्षा (नाव बदललं आहे) आणि मुकेश (नाव बदललं आहे) यांनी पायलच्या जन्मासाठी बरेच वर्षं प्रार्थना...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

दिल्लीहून जवळजवळ 100 किमी अंतरावर असलेल्या अलीगढ जिल्ह्यातील टप्पल गावात सध्या लोकांमध्ये प्रचंड राग आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही घटना म्हणजे समोर आलेल्या अनेक प्रकरणांपैकी एक आहे.

काही खात्रीलायक माहिती सध्या उपलब्ध झाली आहे, पण प्रसारमाध्यमांच्या बातम्यांच्या आधार घ्यायचा झाला तर ही मुलगी काही पदार्थ घेण्यासाठी घरून निघाली होती. तेव्हाच ती बेपत्ता झाली.

नंतर तिच्या कुटुंबीयांना ती बेशुद्धावस्थेत आढळली. तिच्या शरीरावर जळल्याच्या खुणा होत्या. नंतर तिला स्थानिक रुग्णालयात नेण्यात आलं. पुढे तिला लाहोरमध्ये प्रोव्हिन्शिअल हॉस्पिटलमध्ये भरती करण्यात आलं. पण अखेर 9 एप्रिलला तिचा मृत्यू झाला.

"ती संपूर्णपणे जळली. सगळं नष्ट झालं होतं. तिचा प्रचंड छळ झाला होता," असं नूरची आई अमिना बीबी यांनी BOI TV ला दुसऱ्या दिवशी एका मुलाखतीत सांगितलं.

शवविच्छेदनाच्या अहवालात तिच्यावर बलात्कार झाल्याचं सांगण्यात येतं. काही माध्यमांच्या मते तिच्या शरीरावर जळाल्याच्या खुणा एका अपघातातून आल्या असाव्यात. पण दोन्ही बाजूंनी खात्रीलायक वृत्त आलेलं नाही.

यादरम्यान स्थानिक पोलिसांनी खुनाचा गुन्हा दाखल केला आहे आणि संशयिताला अटक केली आहे. न्यायवैद्यक चाचण्यांनंतर बलात्काराचा गुन्हा दाखल केला जाईल अशा बातम्या प्रसारमाध्यमात आल्या आहेत.

पंजाबचे मुख्यमंत्री शाहबाज शरीफ यांनी या घटनेचा तीव्र शब्दांत निषेध केला आहे. साहिवाल येथील मोठ्या प्रमाणावर लोक निदर्शनं करत आहेत.

लाहोरमधील पाकिस्तान टुडे या वृत्तपत्रात आलेल्या बातमीनुसार मुलीच्या अंत्यसंस्काराच्या वेळी लोक "मुलीला न्याय हवा, आरोपींना फासावर लटकवा," अशी मागणी करणारे बॅनर आंदोलक घेऊन जात असल्याचं या बातमीत पुढे म्हटलं आहे.

ट्विटरवर उद्रेक

"JusticeForNoorFatima"  हा हॅशटॅग पाकिस्तानमध्ये टॉप ट्रेंड होता. अनेक लोकांनी या घटनेची तुलना सहा वर्षांच्या झैनब अमीन या मुलीच्या खुनाशी केली. तिचा मृतदेहसुद्धा यावर्षाच्या सुरुवातीला पंजाबच्याच कौसर जिल्ह्यात सापडला होता.

"हो, ती फक्त आठ वर्षांची आहे. आणखी एक झैनाब, बलात्कार करून, जाळून तिचा चिचावटणी येथे खून करण्यात आला. आम्ही आमच्या मुलांचं रक्षण करण्यासाठी असमर्थ आहोत," असं आयेशा नावाची एक युजर म्हणते.

मुलींच्या लैंगिक अत्याचाराच्या घटनेत वाढ होत असल्याबद्दल अनेकांनी सरकारला प्रश्न विचारले आहेत. सय्यदा हुरेन म्हणतात, "हे अत्यंत लाजिरवाणं आहे. सरकार कुठे आहे? या गुन्ह्यांत वाढ का होत आहे?"

16,000 फॉलोअर्स असलेल्या सेहरिश खान यांनी ट्वीट केलंय - "पहिली गोष्ट...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानमध्ये आठ वर्षांच्या एका मुलीच्या मृत्यूमुळे पाकिस्तानात संतापाची लाट आहे. या मुलीवर बलात्कार करून तिला जाळण्यात आल्याचं सांगण्यात येत आहे. रस्त्यांवर आणि सोशल मीडियावर निषेधाचे सूर उमटत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही घटना रेल्वेतील सीटवरून वाद होऊन झाल्याचं प्राथमिकदृष्ट्या सांगितलं जात आहे. मात्र आता त्याला धार्मिक रंग देण्याचा प्रयत्न काही सोशल मीडिया पोस्ट्सद्वारे होतो आहेत. नेमकं खरं काय?

PTIवृत्तसंस्थेच्या बातमीनुसार कल्याणचे राहणारे 26 वर्षांचे सागर मारकड हे त्यांची पत्नी, आई आणि दोन वर्षांच्या मुलीला घेऊन कुर्डूवाडी इथे नातेवाईकांच्या अंत्यसंस्कारासाठी जात होते.

रात्रीचे सुमारे पाऊण वाजता ते पुणे स्थानकावर मुंबई-बिदर एक्स्प्रेसच्या जनरल कंपार्टमेंटमध्ये चढले. सागर यांच्या पत्नीने पोलिसांत दिलेल्या तक्रारीनुसार, डब्यात गर्दी होती आणि बसायला जागा नव्हती.

सागर यांनी एका महिलेला थोडं सरकून लहान बाळ असलेल्या पत्नीसाठी जागा देण्याची विनंती केली. मात्र त्या महिलेने जागा देण्याऐवजी सागर यांना शिवीगाळ करण्यास सुरुवात केली, असं त्यांच्या पत्नीने म्हटलं आहे. त्यानंतर वादावादी सुरू झाली.

तेव्हा वाद शिगेला पोहोचला आणि 12 जणांनी मिळून सागर यांना मारहाण केली. सागर यांच्या कुटुंबीयांनी त्यांना रोखण्याचा प्रयत्न केला, मात्र त्यांनी दौंड स्टेशन येईपर्यंत मारहाण सुरूच ठेवली.

दौंड स्टेशनात पोहोचल्यावर पोलिसांनी सागर यांना हॉस्पिटलमध्ये दाखल केलं, मात्र त्याआधीच त्यांनी प्राण सोडला होता, असं रेल्वे पोलिसांनी स्पष्ट केलं. हा प्रसंग गुरुवारी पहाटे पुणे आणि दौंड रेल्वे स्टेशनांदरम्यान घडल्याचं रेल्वे पोलिसांनी सांगितलं.

प्रातिनिधिक चित्र

सागर यांना जीवे मारहाण केल्याप्रकरणी 12 जणांवर भारतीय दंड संहितेच्या कलम 302 अंतर्गत गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे. यात सहा महिलांचा समावेश असून या संशयित आरोपींना पोलिसांनी अटकही केली आहे.

दरम्यान, सोशल मीडियावर या प्रकरणाला धार्मिक वळण मिळालं.

12 मुस्लिमांनी एका हिंदू व्यक्तीला मारहाण केली, असे मेसेज सोशल मीडियावर फिरू लागले.

सोशल मीडियावर पसरलेल्या बातम्या

असे ट्वीट फिरू लागल्यावर मध्य रेल्वेने स्पष्ट केलं की हा वाद बसण्याच्या जागेवरून झाला आणि दोन धर्मांमधला तो वाद नाही. "या प्रकरणाला धार्मिक वळण देऊ नका. फेक न्यूज आणि चुकीची माहिती पसरवू नका," असं आवाहन करण्यात आलं.

मध्य रेल्वे

मध्य रेल्वेने यासंदर्भात सर्व कथित आरोपींची नावं ट्विटर हँडलवरून जाहीर केली आहेत.

आरोपींचीं नावं

तुम्हालाही जर असा खोटा दावा करणाऱ्या पोस्ट कुठे दिसल्या तर आवर्जून ही बातमी तिथे शेअर करा आणि ते फेक पोस्ट...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

दोन दिवसांपूर्वी दौंड स्टेशनवर एका तरुणाला काही लोकांनी मारहाण करून त्याला ठार केल्याची घटना घडली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही चर्चा 'आंदोलनजीवी' म्हणजे कोण इथपासून ते लोकशाहीतलं आंदोलनांचं महत्त्व असा विस्तारलेला आवाका असलेली आहे. केवळ भारताचाच नव्हे तर जगभरातला इतिहास हा अनेक आंदोलनांचा इतिहास आहे.

तो इतिहास हेही सांगतो की राजेशाही असो वा लोकशाही, शासकांच्या मनात त्यांच्या जनतेनं केलेल्या आंदोलनांबद्दल कायमच अढी राहिलेली आहे. अनेक आंदोलनांनी प्रचलित व्यवस्था मोडीत काढलेली आहे आणि ती बदलांची नांदी ठरलेली आहेत. ज्या आंदोलनांमध्ये राजकीय मागण्या अंतर्भूत आहेत, त्यातली अनेक सत्तांतराला कारणीभूत ठरलेली आहेत.

भारतालाही अशा आंदोलनांचा इतिहास आहे ज्यांच्यामुळे राजकीय उलथापालथ झाली, सरकारं बदलली. काही आंदोलनांचा उद्देश हा सत्ता बदलण्याचा होता, पण काहींचा दृश्य उद्देश हा अराजकीय होता. तरीही त्याचा राजकीय परिणाम हा अपेक्षित होता आणि तो झालाही.

ब्रिटिश सत्तेचा अंत करणारे महात्मा गांधींचे 'चले जाव' आंदोलन

स्वातंत्र्य पूर्वकाळ हा अनेक सत्ताधारी ब्रिटिशांविरोधातल्या अनेक आंदोलनांचा असला आणि शतकभराच्या लढ्यानंतर स्वातंत्र्य भारताच्या पदरात पडलं असलं, तरीही महात्मा गांधींनी 8 ओगस्ट 1942 ला दिलेल्या 'चले जाव' अथवा 'Quit India' या घोषणेनं सुरु झालेल्या आंदोलनानं ब्रिटिशांची भारतातली सत्ता संपुष्टात आणली.

कॉंग्रेसची सूत्रं ताब्यात घेतल्यापासून जवळपास चार दशकं गांधींनी पुकारलेल्या वेगवेगवेगळ्या आंदोलनांनी त्यांना ब्रिटिशांचा शत्रू बनवलंच होतं. सत्ता ब्रिटिशांची होती, पण राजकीय सुधारणांच्या कार्यक्रमांतून स्थानिक निवडणुका घेऊन लोकशाही प्रशासनव्यवस्था हळूहळू भारतात रुजवली जात होती.

पण आज ज्याला आपण लोकशाहीतली शांततापूर्ण आंदोलनं म्हणतो, त्यांची सवय भारतीय मानसिकतेला गांधींच्या अहिंसात्मक आंदोलनांनी स्वातंत्र्याअगोदरच लावली.

8 ऑगस्ट 1942 रोजी मुंबईतल्या गवालिया टॅंक मैदानावर (आताचं ऑगस्ट क्रांती मैदान) महात्मा गांधींनी 'चले जाव'चा नारा दिला. त्याअगोदर जुलैमध्ये वर्ध्यात झालेल्या कॉंग्रेस कार्यकारणीच्या बैठकीत अशा आंदोलनाचा ठराव करण्यात आला होता.

हा ब्रिटिश सत्तेला निर्वाणीचा इशारा असेल असं गांधींच्या मनात होतं आणि म्हणूनच या अखेरच्या आंदोलनाचा नारा काय असेल याबाबत त्यांनी बराच खल केला होता.

'चले जाव: 8 ऑगस्ट 1942च्या ठरावावरील भाषणे' या 'साधना प्रकाशना'तर्फे प्रकाशिक पुस्तिकेच्या प्रास्ताविकात संपादक विनोद शिरसाठ लिहितात: "ब्रिटिशांना...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सध्या देशात चर्चा आंदोलनांची आहे. कृषी कायद्यांविरोधात हजारो शेतकरी दोन महिन्यांहून अधिक काळ राजधानी दिल्लीच्या सीमांवर आंदोलन करत आहेत. हे आंदोलन आणि त्याबद्दल केंद्र सरकारची असलेली भूमिका याबद्दल राज्यसभेत बोलतांना पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 'आंदोलनजीवी' या शब्दाचा प्रयोग केला. त्यावरुन संसदेपासून समाजमाध्यमांपर्यंत मोठी चर्चा देशभरात सर्वत्र रंगलेली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही तारीख महत्त्वपूर्ण आहे. अल-कायदा संघटनेनं अमेरिकेवरील 9/11 च्या हल्ल्याला अफगाणिस्तानच्या धरतीवरून पूर्णत्वास नेलं होतं. त्यानंतर अत्यंत नियोजनबद्धपणे अफगाणिस्तानातून तालिबानला सत्तेतून हटवण्यात आलं आणि अल-कायदाला बाहेर काढण्यात आलं.

वीस वर्षांपर्यंत अमेरिकेच्या सैन्याला मोठी किंमत यासाठी मोजावी लागली. पैसे आणि आयुष्य अशा दोन्ही स्वरूपात. अमेरिकेच्या सैन्यातील 2300 हून अधिक पुरुष आणि महिला सैनिकांना आपला जीव गमवावा लागला, तसंच 20 हजारांहून अधिक सैनिक जखमी झाले. त्याशिवाय, ब्रिटनच्या 450 सैनिकांसह इतर देशांचे शेकडो सैनिकही मृत्युमुखी पडले, जखमी झाले.

मात्र, सर्वात जास्त नुकसान अफगाणी सैनिकांचंच झाला. त्यांचे 60 हजारांहून अधिक सुरक्षारक्षक यादरम्यान मृत्युमुखी पडले आणि या संख्येच्या दुप्पट नागरिकांचा जीव गेला.

अमेरिकेच्या करदात्यांच्या डोक्यावर या सगळ्यामुळे 1 ट्रिलियन डॉलर इतकं ओझं वाढलं.

चांगलं की वाईट - नेमकं काय आणि कसं ठरवायचं?

आता प्रश्न असा उपस्थित होतो की, हे सर्व योग्य नि आवश्यक होतं? याचं उत्तर यावर अवलंबून आहे की, तुम्ही या सगळ्या गोष्टींचे अर्थ कसे काढता आणि तुलना कशी करता.

काही क्षणांसाठी आपण थोडं मागे जाऊ आणि पाश्चिमात्य जगतातील या फौजा तिथं का गेल्या आणि काय मिळवू पाहत होत्या?

मैराब इथं अमेरिकन दुतावासावर झालेला हल्ला

1996 ते 2001 या पाच वर्षात ओसामा बिन लादेन याच्या नेतृत्त्वात कट्टरतावादी अल-कायदा संघटनेनं अफगाणिस्तानात पाय रोवलं होतं. कट्टरतावादाचं प्रशिक्षण देणारी शिबिरं उघडली होती. कुत्र्यांवर विषप्रयोग करण्यासारख्या गोष्टी तिथं केल्या जात असत.

त्यानंतर जगभरातील जवळपास 20 हजार जिहादींची भरती केली गेली आणि त्यांना प्रशिक्षण दिलं गेलं. त्यांनी 1998 साली केनिया आणि तंजानियामधील अमेरिकेच्या दूतावासांवर हल्ला केला. या हल्ल्यात 224 लोकांचा जीव गेला. या हल्ल्यात अधिकाधिक आफ्रिकन नागरिक बळी ठरले होते.

अल-कायदा अफगाणिस्तानात सहज काम करू शकत होता. कारण त्यावेळी तालिबानी सरकार त्यांना संरक्षण देत होतं. सेव्हिएत रेड आर्मी परतल्यानंतर, तसंच गृहयुद्धाच्या नंतरच्या वर्षात तालिबाननं 1996 साली पूर्ण देशावर नियंत्रण मिळवलं होतं.

अमेरिकेनं सौदी मित्रांच्या माध्यमातून अल-कायदाला बाहेर काढण्यासाठी तालिबानला समजावण्याचा प्रयत्न केला होता. मात्र, सौदी मित्रानंही त्यास नकार दिला.

तालिबानला सत्तेतून...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

वीस वर्षे अफगाणिस्तानात राहिल्यानंतर अमेरिका आणि ब्रिटनच्या सैन्यानं अफगाणिस्तान सोडलं आहे. अफगाणिस्तानात असलेले उर्वरीत 2500-3500 अमेरिकन सैनिक 11 सप्टेंबरपर्यंत परत येतील, अशी घोषणा अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष जो बायडन यांनी केली आहे. ब्रिटननेही त्यांच्या उर्वरीत 750 सैनिकांना मायदेशी परत बोलावलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही त्यांची 2018 सालची सगळ्यांत मह्त्त्वाची गोष्ट असल्याचं त्यांनी सांगितलं. ते म्हणाले, "जगात ब्राझील, भारत, हंगेरी आणि पाकिस्तान या देशांत निवडणुका आहेत. या निवडणुका नि:पक्षपातीपणे व्हाव्यात यासाठी शक्य ते सगळं आम्हाला करायचं आहे. आम्ही हे सगळं योग्य प्रकारे करू असा आम्हाला विश्वास आहे."

2016 साली अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षपदाच्या निवडणुकीत रशियाच्या कंपनीने कोट्यवधी लोकांना राजकीय जाहिराती पाठवल्या होत्या. या प्रकाराची पुनरावृत्ती भारतात होऊ नये यासाठी फेसबुक नक्की काय करणार आहे?

नक्की काय उपाययोजना?

या आठवड्यात फेसबुकनं साडेपाच लाख भारतीय युजर्सना एक नोटिफिकेशन पाठवायला सुरुवात केली आहे. त्यांच्या माहितीचा ब्रिटीश  कंपनी केंब्रिज अनालिटिकाकडून गैरवापर झाला असण्याची शक्यता आहे, अशा आशयाचं हे नोटिफिकेशन आहे. डोनाल्ड ट्रंप यांच्या 2016 मधल्या निवडणूक प्रचारामध्ये या कंपनीचा सहभाग होता. या कंपनीने प्रचारात महत्त्वाची भूमिका बजावली असा त्यांचा दावा आहे.

या कंपनीने काँग्रेस आणि भाजपसाठीसुद्धा संशोधन केल्याची माहिती आहे. पण कोणत्याही राजकीय पक्षासाठी फेसबुकच्या भारतीय युजर्सच्या माहितीचा गैरवापर झाल्याचा कोणताही पुरावा सध्या तरी उपलब्ध नाही.

2019 च्या निवडणुकांपर्यंत 50 कोटी लोकांपर्यंत इंटरनेट पोहोचण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे आपली राजकीय भूमिका मतदारांपर्यंत पोहोचवण्यासाठीस  इंटरनेटचा मोठ्या प्रमाणावर वापर होण्याची शक्यता आहे.

अमेरिका किंवा जगातल्या कोणत्याही इतर देशांपेक्षा भारतात जास्त फेसबुक युजर्स आहे. त्यामुळे 2016 सालची पुनरावृत्ती होऊ नये, कोणत्याही परदेशी कंपनीने गैरवापर करू नये यासाठी फेसबुकनं ठोस पावलं उचलण्याची गरज आहे.

फेसबुक कोणत्या उपाययोजना करणार याची माहिती झुकरबर्ग यांनी अमेरिकन सिनेटलादिली

त्यामुळे राजकीय पक्षांना आपले विचार लोकांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी फेसबुक हे खात्रीलायक माध्यम असेल का? याचं उत्तर जवळजवळ नाही असंच आहे. इथे दिसणारे अनेक व्हीडिओ किंवा मीम्स कोणत्या तरी एका राजकीय पक्षाने प्रकाशित केलेली असतात. तरी प्रत्येक पक्ष त्यांच्या कार्यकर्त्याच्या माध्यमातून त्यांचे विचार कायदेशीर पद्धतीनं पोहोचवू शकतात.

न्यूजफीडमध्ये फेसबुकनं केलेल्या बदलामुंळेसुद्धा राजकीय पक्षांना फायदा होऊ शकतो. अनेक काँमेंट आणि शेअर्स (राजकीय पक्षाचे समर्थक उत्साहात काँमेंट करत असतातच) युजर्सच्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

फेसबुकचे संस्थापक मार्क झुकरबर्ग यांनी अमेरिकेच्या सिनेटसमोर एक साक्ष दिली. येत्या काळात अनेक देशात निवडणुका होणार आहेत. या निवडणुकीत किंवा भविष्यातील कोणत्याही निवडणुकीत फेसबुकच्या अपरोक्ष युजर्सच्या माहितीची चोरी होऊ नये यादृष्टीने कोणती पावलं उचलली जाणार आहेत याचं स्पष्टीकरण त्यांनी दिलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही दुर्मीळ पर्वणी पाहण्याचा योग 152 वर्षांनी आला आहे.

चंद्र पृथ्वीच्या छायेत असल्यानं लालसर रंगाचा दिसेल. त्याचा हा रंग पूर्व आशिया आणि ऑस्ट्रेलियात पाहता येईल.

हे पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

चंद्र ग्रहण, सुपर मून, ब्लू मून या चंद्राशी संबंधित 3 खगोलीय घटना 31 जानेवारीला घडणार आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही नेमकी कोणती केस आहे? आणि इतर प्रकरणांमध्ये हाच तर्क वापरला जातोय का? देशद्रोह आणि अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य यांच्याबद्दल आज आपण बोलूया अगदी सोप्या शब्दांमध्ये.

संशोधन : अमृता दुर्वे

लेखन,निवेदन : अमृता दुर्वे

व्हीडिओ एडिटिंग : निलेश भोसले

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गेल्या काही महिन्यांमध्ये अनेक जणांवर देशद्रोहाचा गुन्हा दाखल करण्यात आलाय. सरकारविरोधी मत असणं म्हणजे देशद्रोह नाही, असं सुप्रीम कोर्टाने म्हटलंय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही नैसर्गिक आपत्ती अंटार्क्टिक खंडाच्या वेडल समुद्रात 2016 साली आली होती.

संशोधकांच्या मते ब्रंट नावाच्या हिमखंडांच्या टोकावरचा एक हिमनग कोसळल्याने तिथल्या पिल्लांचा मृत्यू झाला. मोठ्या पेग्विंनांचं त्या पिल्लांकडे दुर्लक्ष झाल्याचंही त्यांना वाटतं. पण लक्ष देऊनही फायदा नव्हता, कारण ही नैसर्गिक आपत्ती येणार असा वयस्कर पेग्विंन्सला अंदाज होताच.

ब्रिटिश अंटार्क्टिका सर्व्हेच्या (BAS) टीमने याविषयी पहिल्यांदा शोधून काढलं.

डॉ. पीटर फ्रेटवेल आणि डॉ फिल ट्रॅथन यांनी सगळ्यांत आधी हॅली बे कॉलनी म्हटली जाणारी पेंग्विनची वसाहत गायब झाल्याचं पाहिलं. उपग्रहानं काढलेल्या फोटोत त्यांना ही वसाहातच नाहीशी झाल्याचं दिसलं.

अगदी 800 किलोमीटर अंतरावरूनही पांढऱ्या शुभ्र बर्फात प्राण्याच्या विष्ठेचा ठावठिकाणा लावणं शक्य आहे. याच्यावरून तिथे असणाऱ्या प्राण्याच्या संख्येचा अंदाज बांधता येतो.

पण ब्रंट हिमखंडावरची पेंग्विनच्या नवीन जन्माला येणाऱ्या पिल्लांची संख्या, जी अनेक दशकं सरासरी वर्षाला 14,000 ते 25,000 होती ती एका रात्रीत नाहीशी झाली. ही संख्या, जगातल्या एकूण पेंग्विनच्या संख्येंच्या 5 ते 9 टक्के आहे.

एम्परर प्रजातीचे पेंग्विन हे सगळ्यांत उंच आणि सगळ्यांत वजनदार पेंग्विन आहेत. त्यांना प्रजननसाठी सागरी हिमनगाची गरज असते. हे हिमखंड एप्रिल, जेव्हा पेंग्विन या हिमखंडांवर प्रजननासाठी येतात तेव्हापासून ते डिसेंबर, जेव्हा त्यांची पिल्लांचे पंख पोहण्यालायक होतात, तोपर्यंत टिकले पाहिजेत.

एम्परर पेंग्विन

हे सागरी हिमनग जर लवकर तुटले किंवा वितळले, तर या पिल्लांचे पंख तयार नसतात त्यामुळे ते पोहू शकत नाहीत.

2016मध्ये बहुतेक असंच झालं असावं.

सोसाट्याच्या वाऱ्यांनी एम्परर पेंग्विनची पिल्ल असलेल्या हिमनगाला पोकळ केलं आणि मग हा हिमनग ब्रंट हिमखंडाच्या जास्त जाडीच्या बाजूला घासला गेला. त्यामुळे त्याला तडे गेले आणि ब्रंटच्या कोपऱ्यात असलेला हा हिमनग तुटून पडला.

त्यानंतर हा हिमनग पुन्हा पुर्णपणे बनू शकलेला नाही. 2017 मध्येही नाही आणि 2018 मध्येही नाही.

"2016 नंतर बनलेला हा हिमनग तितका मजबूत नाही. पूर्वी ऑक्टोबर-नोव्हेंबरमध्ये येणारी वादळं आता लवकर येतात. वातावरणाचं चक्र बदललं आहे. पूर्वी जे हिमनग किंवा हिमखंड स्थिर आणि विश्वासार्ह होते, त्यांचा आता काही भरोसा नाही," डॉ. फ्रेटवेल सांगतात.

BAS टीमच्या मते, तिथे पिल्लांना...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

एम्परर पेंग्विनच्या हजारो पिल्लांचा अंटार्क्टिकात मृत्यू झाला आहे. ते राहत असलेला हिमनग अत्यंत वाईट हवामानामुळे उद्धवस्त झाल्यामुळे असं झालं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही परिस्थिती आता 4 महिन्यांनंतर नियंत्रणात असल्याचे समोर येत आहे. पुण्यातील कोरोनाच्या रुग्णांची संख्या कमी होत असून आता केवळ 2678 इतकेच रुग्ण उपचार घेत आहेत. त्यामुळे पुण्यातील कोरोनाचा संसर्ग खरंच आटोक्यात आलाय का ?

सप्टेंबर महिन्यात बेड्स लवकर मिळत नसल्याने अनेक कोरोना रुग्णांना वेळेत उपचार मिळू शकले नाहीत. पत्रकार पांडुरंग रायकर यांना देखील वेळेत उपचार न मिळाल्याने त्यांचा सीओईपी येथील जम्बो कोव्हिड सेंटरमध्ये मृत्यू झाला.

सप्टेंबरमध्ये पुण्यात कोरोनाचा प्रसार वेगाने होत होता, तर आरोग्य व्यवस्था अपुरी पडत होती. 7 सप्टेंबरला पुण्यात 2053 इतके नवीन कोरोनाबाधित रुग्ण आढळले होते. या दिवशी 3354 इतक्या चाचण्या करण्यात आल्या होत्या. याच दिवशी तब्बल 37 रुग्णांचा मृत्यू देखील झाला होता, तर 16830 इतके अॅक्टिव्ह रुग्ण होते.

चार महिन्यानंतर पुण्यात काय परिस्थिती?

पुण्यातील वाढती रुग्णसंख्या लक्षात घेता पुण्यात जंम्बो कोव्हिड सेंटर्स उभारण्यात आले. सीओईपी मैदानावर आणि पिंपरीतील मगर महाविद्यालयाच्या मैदानावर ही सेंटर्स उभारण्यात आली. सुरुवातीला सीओईपी येथील कोव्हिड सेंटरमधील अपुऱ्या सुविधांमुळे त्यावर टीका देखील करण्यात आली. योग्य उपचार मिळत नसल्याने येथील कॉन्ट्रक्टर बदलण्यात आला.

आता चार महिन्यानंतर पुण्यातील परिस्थिती बदलताना दिसत आहे. पुणे महापालिकेने दिलेल्या आकडेवारीनुसार 7 जानेवारीला 202 इतके नवीन रुग्ण आढळून आले. या दिवशी 1911 इतक्या चाचण्या करण्यात आल्या. 336 रुग्णांना उपचारानंतर घरी सोडण्यात आले तर 9 रुग्णांचा मृत्यू झाला. या दिवशी पुण्यातील अॅक्टिव्ह रुग्णांची संख्या ही 2678 इतकी होती.

रुग्णसंख्या कमी होण्याची कारणं कोणती?

पुण्यातल्या गणेशोत्सवासाठी मोठी गर्दी होत असते. यंदा हा गणेशोत्सव अत्यंत साधेपणाने साजरा करण्यात आला. त्याचबरोबर इतर अनेक सण देखील घरी राहूनच नागरिकांनी साजरे केले.

नाताळ आणि 31 डिसेंबरच्या पार्श्वभूमिवर पुण्यात संचारबंदी देखील लागू करण्यात आली होती. सरकारने वेळोवेळी केलेल्या आवाहनाला नागरिकांनी सकारात्मक प्रतिसाद दिला त्याचाच परिणाम रुग्णसंख्या कमी होण्यात दिसून येतोय, असं निरीक्षण अनेकांनी नोंदवलं आहे.

मास्कचा वापर

सार्वजनिक ठिकाणी मास्क न घालणाऱ्यांवर कारवाई करण्याचा निर्णय पालिकेने घेतला. त्यानुसार 500 रुपये दंड आकारण्यात येतो. सुरुवातील पालिकेच्या आरोग्य...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सप्टेंबरमध्ये राज्यातील सर्वाधिक कोरोना रुग्ण असलेलं शहर म्हणून पुण्याचं नाव घेतलं जात होतं. वाढणारी रुग्ण संख्या आणि बेड्सची कमतरता यामुळे पुण्याच्या आरोग्य व्यवस्थेवर प्रश्न देखील उपस्थित करण्यात आले होते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही परिस्थिती कशामुळे ओढवली? इतकं नुकसान टाळता आलं असतं का? ही केवळ नैसर्गिक आपत्ती आहे की त्यासाठी आणखी कोणी जबाबदार आहे? असे प्रश्नही उभे राहिले आहेत. कृष्णेला आलेला हा पूर आणि कृष्णा खोऱ्यातली धरणं यांविषयीचा एक अहवाल याच प्रश्नांची उत्तर शोधण्याचा प्रयत्न करतो.

South Asia Network on Dams, Rivers and People (SANDRP) या संघटनेनं प्रकाशित केलेला हा अहवाल नदी आणि धरणांसंदर्भातले अभ्यासक हिमांशू ठक्कर आणि परिणीता दांडेकर यांनी तयार केला आहे. अतिवृष्टी आणि धरणांच्या व्यवस्थापनात नसलेला समन्वय या दोन्ही गोष्टींमुळे कोल्हापूर आणि सांगलीतलं पूरसंकट अधिक गहिरं झाल्याचं हा अहवाल सांगतो.

अभूतपूर्व अतिवृष्टी

सह्याद्री पर्वतरांगेत, विशेषतः कृष्णा खोऱ्यातल्या नद्या उगम पावतात त्या महाबळेश्वर परिसरात पावसानं यंदा अनेक रेकॉर्डस मोडले आहे. सातारा, कोल्हापूर आणि सांगली या तीन जिल्ह्यात आठ ऑगस्टपर्यंत सरासरीपेक्षा साठ ते सत्तर टक्के अधिक पावसाची नोंद झाली.

परिणीता दांडेकर सांगतात, "वारणा खोऱ्यात पाटणजवळ पाथरपुंज गाव आहे, तिथं यंदाच्या मोसमात 6,500 मिमी पाऊस झाला आहे. खुद्द महाबळेश्वरमध्येच 5,500 मिमी पाऊस झाला आहे. हा किती वर्षांतला उच्चांक आहे हे पाहावं लागेल, पण मान्सूनचा काळ अर्धाही संपलेला नाही आणि एवढा पाऊस नोंदवला जाणे, हे अभूतपूर्व आहे."

पूर टाळता आला असता का?

इतक्या अतिवृष्टीमुळं साहजिकच या परिसरातल्या नद्यांना पूर आले आणि त्या HFL ओलांडून वाहू लागल्या. HFL म्हणजे highest flood level अर्थात ज्ञात इतिहासात जिथवर पुराचं पाणी चढलं होतं, ती सर्वोच्च पूर पातळी रेषा. SANDRP च्या अहवालात नमूद केल्याप्रमाणे कृष्णा खोऱ्यात तीनच दिवसांत आठ ठिकाणी HFL ओलांडली गेली.

ही परिस्थिती का वेगळी होती, ते परिणीता सांगतात. "अनेकदा नद्यांची खोरी दुर्गम भागांत असतात, तिथे जुनी माहिती उपलब्ध नसते. पण कृष्णा खोऱ्याच्या बाबतीत जुने रेकॉर्डस, जुन्या पूररेषांच्या नोंदी उपलब्ध आहेत. सामान्यतः पूर येतो, तेव्हा मुख्य नदीला आणि तिच्या काही उपनद्यांना पूर आलेला असतो. पण आत्ता कृष्णेच्या सगळ्याच उपनद्यांनाही खूप मोठ्या प्रमाणात पूर आला आहे. त्यामुळं महाराष्ट्रातल्या आणि कर्नाटकातल्या मलप्रभा, घटप्रभा या उपनद्यांनी पूररेषा ओलांडली."

एरवी पूररेषा ओलांडल्यावर पाणी काही तासांत ओसरू लागतं, पण कृष्णा, पंचगंगा नद्यांच्या बाबतीत तसं झालं नाही....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

प्रलयाचं रूप किती भीषण असतं, याचा अनुभव महाराष्ट्र आणि कर्नाटकाला पुन्हा एकदा आला. कृष्णा खोऱ्यात नद्यांना आलेल्या महापुरामुळं पश्चिम महाराष्ट्र आणि बेळगाव-कारवार परिसरात अनेक ठिकाणी पाच ऑगस्टपासून जनजीवन विस्कळीत आहे. कोल्हापूर आणि सांगली जिल्ह्यातले अनेक भाग सहा-सात दिवस पाण्याखाली होते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही परीक्षा पुढे ढकलण्यासाठी राज्य सरकारने कोरोनाचं कारण पुढे केलं आहे. कुणाच्याही दबावाखाली सरकारने पुढे ढकलली, असं समजू नये, हे स्पष्टीकरण सरकारने दिलं असलं तरी याची वेगळी कारणं आहेत.

11 ऑक्टोबरची MPSC पुढे ढकलण्याची मागणी सर्वप्रथम राज्यसभा खासदार संभाजीराजे यांनी केली होती. मुंबई येथे आयोजित मेळाव्यात MPSC पुढे न ढकलल्यास राज्य सरकारला वाईट परिणाम भोगावे लागतील, अशा इशारा संभाजीराजे यांनी दिला होता.

या सर्व गोष्टींमुळे सध्या संभाजीराजे छत्रपती यांचं नाव चर्चेत आहे. या पार्श्वभूमीवर त्यांचं म्हणणं जाणून घेण्याचा प्रयत्न बीबीसी मराठीने या मुलाखतीच्या माध्यमातून केला. यावेळेस त्यांनी भाजप आणि त्यांच्या भूमिकेबद्दलचे मतही स्पष्ट केले.

प्रश्न - MPSC परीक्षा पुढे ढकलल्यामुळे इतर विद्यार्थ्यांचं नुकसान झालं आहे. यावर इतर काही तोडगा निघाला नसता का?

उत्तर - मागच्यावर्षी एमपीएससीच्या ज्या नियुक्त्या केल्या त्यांना सरकारने अजून का रुजू करून घेतलं नाही. वयोमर्यादा वाढवण्यासाठी आपण प्रयत्न करतोय.

मराठा समाजातही अनेक गरीब विद्यार्थी आहेत. त्यांचाही विचार करणं गरजेचं आहे. म्हणून आपण परीक्षा पुढे ढकलण्याचा आग्रह आम्ही धरला आणि दोन-तीन महिन्यांचा प्रश्न आहे. मी बहुजन समाजाचं नेतृत्व करतोय. हा प्रवास वेगळा आहे.

प्रश्न - मराठा आंदोलनात एकवाक्यता नाही. यासाठी शरद पवार,  उदयनराजे भोसले अश्या नेत्यांनी एकत्र येऊन हे काम केलं पाहीजे असं वाटतं?

उत्तर - जसं 58 मोर्चांसाठी सर्व एकसंघ होते तसं सर्वांनी एकत्र यावं अशी मी विनंती करतो. या सगळ्याचा पुढाकार घेणं, हे कितपत प्रॅक्टीकल असेल मला माहिती नाही. पण जे सकल 58 मोर्चे निघाले होते. त्या सर्व संघटनांनी एकत्र यावं अशी माझी विनंती आहे.

प्रश्न - मराठा समाजाचं आरक्षण कोर्टात टिकवण्यासाठी राज्य सरकार कमी पडलं असं भाजपच्या नेत्यांना वाटत आहे. तुम्हालाही असचं वाटतय की सरकार बाजू मांडायला कमी पडलं?

उत्तर - मराठा आरक्षण हे राजकारणाच्या पलिकडचं आहे. एकदा मुख्यमंत्री आणि माजी मुख्यमंत्री यांनी एकत्र यावे आणि समाजाला दिशा द्यावी. कोर्टाची स्थगिती कशी थांबवता येईल हे बघितलं पाहीजे. दोघांनी वेगवेगळ्या व्यासपीठावरून बोलण्यापेक्षा एकत्र येऊन मार्ग काढावा.

प्रश्न - प्रकाश आंबेडकरांनी तुमच्यावर टीका केली आहे, त्याबाबत काय सांगाल?

उत्तर - मला त्यांना काहीही उत्तर द्यायचं नाही.

प्रश्न -...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

एकीकडे कोरोना व्हायरस आणि दुसरीकडे मराठा आरक्षणाच्या मुद्द्यावर राज्यातील वातावरण तापलेलं आहे. या सगळ्यां घडामोडींदरम्यान 11 ऑक्टोबर रोजी नियोजित असलेली MPSC परीक्षाही राज्यसरकारने पुढे ढकलली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही प्रतिमा आकारास आणणारं अल्गोरिदम तयार करणाऱ्या 29 वर्षीय वैज्ञानिकेचं सध्या जगभर कौतुक होतंय. केटी ब्युमन असं त्यांचं नाव. कृष्णविवराचं छायाचित्र तयार करण्यासाठी ज्या कॉम्प्युटर प्रोगामची मदत झाली, तो तयार करणाऱ्या टीमचं त्यंनी नेतृत्व केलं.

या प्रतिमेमुळे पूर्वी जे अशक्य वाटायचं त्यासाठी घेतलेले परिश्रम फळाला आले आहेत, असे डॉ. ब्युमन यांना वाटतं.

आपल्या फेसबुक पेजवर कृष्णविवराचा फोटो पोस्ट करत त्याखाली ब्युमन लिहितात, "कृष्णविवराचं पहिलं चित्र तयार करताना मी त्याकडे अविश्वासने बघत होते. पण तेव्हा ती प्रतिमा आकार घेत होती."

तीन वर्षांपूर्वी मॅसच्युसेट इन्स्टिट्युट ऑफ टेक्नॉलॉजीमध्ये पदवी अभ्यासक्रम करत असतानात त्यांनी या कार्यक्रमासाठी अल्गोरिदम तयार करायला सुरवात केली. तिथे त्यांनी या प्रकल्पाचं नेतृत्व केलं. त्यांच्यासोबत MITच्या Computer Science and Artificial Intelligence Laboratory, Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics आणि MIT Haystack Observatoryचे सहकारी होते.

इव्हेन्ट हॉरिझॉन दुर्बिणीने (EHT) हे छायाचित्र काढलं आहे. EHT ही एक दुर्बिण नसून आठ दुर्बिणींचा संच आहे. या आठही दुर्बिणींमध्ये कृष्णविवराची जी प्रतिमा टिपण्यात आली, तिला डॉ. ब्युमनच्या अल्गोरिदमने रेंडर करण्यात आलं.

जगभरातील वेगवेगळ्या वैज्ञानिक संस्थांमध्ये एकाचवेळी ही प्रतिमा प्रसिद्ध करण्यात आली. यानंतर लगेच डॉ. केटी ब्युमन हे नाव जगभर ट्विटरवर ट्रेंड होऊ लागलं.

MIT आणि स्मिथसॉनियनेदेखील ट्विटरवर डॉ. ब्युमन यांचा सत्कार केला. MIT च्या Computer Science and Artificial Intelligence Laboratory ने ट्विट केले, "3 वर्षांपूर्वी MITच्या विद्यार्थी केटी ब्युमन यांच्या नेतृत्त्वाखाली कृष्णविवराची पहिली प्रतिमा तयार करण्यासाठीचे अल्गोरिदम विकसित करण्यास सुरवात झाली. आज ती प्रतिमा प्रसिद्ध करण्यात आली."

डॉ. ब्युमन या सध्या कॅलिफोर्निया इन्स्टिट्युट ऑफ टेक्नॉलॉजीमध्ये कॉम्प्युटिंग अँड मॅथेमॅटिकल सायंसेसच्या सहाय्यक प्राध्यापक आहेत. त्या मात्र या यशाचं श्रेय आपल्या संपूर्ण टीमला देतात.

कृष्णविवराची हे छायाचित्र तयार करण्यासाठी अंटार्क्टिका ते चिलीपर्यंत वेगवेगळ्या ठिकाणी दुर्बिणी ठेवून त्यांनी टिपलेल्या प्रतिमा एकत्र करून हे छायाचित्र तयार करण्यात आले आहे. या कामी दोनशेहून अधिक वैज्ञानिकांनी हातभार लावला आहे.

डॉ. ब्युमन म्हणतात,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पृथ्वीपासून तब्बल पाच कोटी प्रकाशवर्ष अंतरावर असलेला काळा गाभा आणि त्याभोवती धूळ आणि वायूंचं आवरण असलेल्या कृष्णविवराचं पहिलं छायाचित्र नुकतंच प्रसिद्ध करण्यात आलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही बातमी आहे नायजेरियात प्रचलित असलेल्या कैद्यांना दिल्या जाणाऱ्या शिक्षेची. खरंतर तिथे छळवणूक विरोधी कायदा अस्तित्वात आहे.

पण, बीबीसी आफ्रिका आयने केलेल्या एका शोध मोहिमेतून असं बाहेर आलंय की, पोलिसांच्या ताब्यात असलेल्या कैद्यांचा अनन्वित छळ होतो.

आणि त्यासाठी अत्यंत भयानक आणि क्रूर अशी 'ताबे' पद्धत वापरली जाते. कायदा अस्तित्वात असला तरी त्याची अंमलबजावणी होत नाही, त्यामुळे 'ताबे'सारखी शिक्षा सर्रास सुरू आहे. बीबीसीला एक प्रकरण तर असं सापडलं जिथे नायजेरियन पोलिसात एका अती वरिष्ट पदावर असलेली व्यक्तीवर अशा क्रूर शिक्षेचा वापर केल्याचा आरोप आहे.

मायेनी जोन्स यांचा हा रिपोर्ट पाहूया...

प्रेक्षकांना सूचना आहे की यातली काही दृश्य तुम्हाला विचलित करू शकतात.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

बीबीसी इंडियन स्पोर्ट्सवुमन ऑफ द इयर

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

या व्हीडिओतील काही दृश्यं तुम्हाला विचलित करू शकतील.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही बातमी खोलात जाऊन वाचली तेव्हा लक्षात आलं की भाजीपाल्याच्या किंमती उलट दीड टक्क्यांनी कमी झाल्या होत्या. पण, पेट्रोल, डिझेल, इंधनं, तेल आणि उर्जा या क्षेत्रातली महागाई एप्रिल महिन्यात तब्बल 20%नी वाढली होती. म्हणजेच या वस्तूंचे दरही एका महिन्यात किमान 20%नी वाढले होते.

पेट्रोल आणि डिझेलच्या दरांनी शंभरी गाठलीच आहे. त्यात आता भर पडलीय ती खाद्यतेलाची. किंबहुना हे दरही मागचं वर्षभर वाढतच आहेत.

आता याच आठवड्यातल्या ताज्या आकड्यांनुसार मागच्या 11 वर्षांतला उच्चांक खाद्यतेलांच्या किमतीने गाठला आहे. अन्न आणि सार्वजनिक वितरणाच्या वेबसाईटवर नुकतेच ताजे आकडे प्रसिद्ध झाले आहेत.

आपण घरगुती स्वयंपाकासाठी प्रामुख्याने शेंगदाणा तेल, सोयाबीन तेल, सूर्यफूल तेल, मोहरीचं तेल, वनस्पती तेल आणि पाम तेल वापरतो. आणि मंगळवारी (25 मे) रोजीचे आकडे पाहिले तर गेल्यावर्षीच्या तुलनेत या सगळ्या तेलांमध्ये किमान 40%ची वाढ झालेली स्पष्ट दिसते आहे.

खाद्यतेलाच्या किमती का वाढल्या?

कोरोना काळात आधीच लोकांवर बेरोजगारी किंवा पगार कपातीची टांगती तलवार आहे. अशावेळी खाद्यतेलाच्या किमती वाढल्यामुळे घराचं बजेटही कोलमडलं आहे.

विशेष म्हणजे देशात खाद्यतेलाची खरी मागणी ऑगस्ट महिन्यापासून सुरू होणाऱ्या सणांच्या हंगामात खरी वाढते.

मागणी जास्त तेव्हा भाववाढ जास्त या न्यायाने तेलाच्या किमतीही तेव्हाच वाढतात. पण, यंदा फेब्रुवारी- एप्रिल महिन्यापासूनच ही दरवाढ सोसावी लागत आहे. काही तज्ज्ञांशी बोलून बीबीसी मराठीने याची कारणं शोधण्याचा प्रयत्न केला.

1. आंतरराष्ट्रीय बाजारात तेलाच्या किमती वाढल्या

जे पेट्रोल आणि डिझेलचं आहे तेच खाद्यतेलाचं. भारतीय स्वयंपाक घरात तेलाला मानाचं स्थान आहे. पण, मागणीच्या 70% तेल आपण आयात करतो. त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात खाद्यतेल किंवा तेलबियांचे जे दर आहेत त्यावर आपण सर्वस्वी अवलंबून आहोत.

त्यातही सध्या अमेरिका, युरोप आणि खासकरून चीनमध्ये कोव्हिड परिस्थिती नियंत्रणात आली आहे. तिथे हॉटेल्स आणि फूड जॉइंट्स (सर्वाधिक तेलाची मागणी इथंच असते) सुरू झाली आहेत. अशावेळी तिथे खाद्यतेलाची मागणी नियमित किंवा नेहमीपेक्षा जास्त आहे. चीन ही तेलासाठीही जगातील सगळ्यात मोठी बाजारपेठ आहे. कारण, खाद्यतेलासाठी जवळ जवळ एक तृतियांश मागणी एकट्या चीनमधून येते.

अशावेळी आंतरराष्ट्रीय बाजारात तेलाची मागणी अचानक वाढली आणि तेवढा पुरवठा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मागच्या आठवड्यात एक बातमी तुम्ही वाचली असेल ज्यात म्हटलं होतं की, एप्रिल महिन्यात भारतात घाऊक व्यवहारांसाठीचा महागाई दर चक्क 10.49% नी वाढला. त्यापूर्वी मार्च महिन्यात तो साडे सात टक्क्यांनी आणि फेब्रुवारी महिन्यात तो सव्वा चार टक्क्यांनी वाढला होता.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही बाब ऐकून तुम्हाला धक्का बसला असेल कारण बहुतेक सर्वजण पावडर लावतात. पण या पावडरमुळे कॅन्सर होऊ शकतो, असा विचार कुणी करण्याची शक्यता कमीच आहे.

जॉन्सन आणि जॉन्सन कंपनीच्या बेबी पावडरशी संबंधित असे अनेक दावे करण्यात आले आहेत की, या पावडरच्या वापरामुळे गर्भाशयाचा कॅन्सर होऊ शकतो.

जॉन्सन आणि जॉन्सन कंपनीची पावडर वापरल्यामुळे मला गर्भाशयाचा कॅन्सर झाला आहे, असा आरोप एका अमेरिकन महिलेनं केला आहे.

यानंतर कॅलिफोर्नियाच्या एका न्यायालयानं या कंपनीला जवळपास 27 अब्ज रुपयांचा दंड ठोठावला आहे.

या प्रकरणी निकाल देताना न्यायाधीशांनी म्हटलं आहे की, "या पावडरमध्ये अॅस्बेस्टॉसचा वापर केला जातो. पण कंपनीनं याच्या दुष्परिणामाबद्दल वापरकर्त्यांना सांगितलं नाही."

हजारो महिलांचे आरोप

पण हे काही एकमेव प्रकरण नाही.

न्यूजर्सीमधल्या जॉन्सन आणि जॉन्सनच्या मुख्यालयात अनेक महिलांनी दावा केला आहे की, ही पावडर लावल्यामुळे त्यांना गर्भाशयाचा कॅन्सर झाला आहे.

गुप्तांगांमधील घामाला सुकवण्यासाठी त्या ही पावडर वापरत होत्या. त्यानंतर त्यांना या समस्येला समोर जावं लागलं, असा या महिलांचा दावा आहे.

कंपनीनं मात्र या सर्व आरोपांना फेटाळलं आहे. पण आता भारतातही पावडरच्या वापराचे परिणाम दिसून येत आहेत.

केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाच्या निर्देशानुसार, जॉन्सन आणि जॉन्सन कंपनीच्या पावडरची गुणवत्ता तपासण्यासाठी 100हून अधिक ड्रग्स इन्स्पेक्टरची नेमणूक करण्यात आली आहे.

हे इन्स्पेक्टर कंपनीची देशभरातील कार्यालयं, होलसेलर्स आणि वितरकांकडून पावडरचे नमुने गोळा करतील. नंतर या नमुन्यांची तपासणी करण्यात येणार आहे, असं टाइम्स ऑफ इंडिया आणि इतर मीडिया रिपोर्ट्समध्ये म्हटलं आहे.

या प्रकरणी आम्ही केंद्रीय औषधी मानक नियंत्रण संघटनेकडे विचारणा केली तेव्हा त्यांनी हे मान्य केलं की, संबंधित प्रकरण त्यांना माहिती आहे. पण त्यांनी कारवाईबद्दल बोलण्यास नकार दिला.

न्यूज एजन्सी रॉयटर्सनं चौकशी संबंधित रिपोर्टमध्ये म्हटलं आहे की, पावडरमध्ये अॅस्बेस्टॉस आहे हे गेल्या कित्येक दशकांपासून जॉन्सन आणि जॉन्सनला माहिती होतं.

खरंच कॅन्सर होऊ शकतो का?

टॅल्कम पावडर गुप्तांगांना लावल्यामुळे गर्भाशयाचा कॅन्सर होतो, ही बाब अनेक वर्षांपासून चिंतेचा विषय बनली आहे. पण या बाबीची पुष्टी करण्यासाठी सबळ पुरावे नाहीत.

आंतरराष्ट्रीय संशोधन संस्थानांनुसार, गुप्तांगांवर टॅल्कम...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पावडर लावल्यानं आपण गोरं होतो ना? मग कॅन्सरचा विषय आला कुठून?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही मर्यादा 16 डिसेंबरपर्यंत निश्चित करण्यात आली आहे. तोपर्यंत बँकेचे खातेदार एका खात्यातून किमान 25 हजार रुपये काढू शकतात.

केंद्र सरकारनं हा निर्णय रिझर्व्ह बँकेच्या शिफारशीनंतर घेतला आहे.

लक्ष्मी विलास बँकेच्या आधी पीएमसी आणि येस बँकेतून रक्कम काढण्यासंबंधी निर्बंध लागू केले होते.

लक्ष्मी विलास बँक ही एक व्यावसायिक बँक आहे. या बँकेच्या 563 शाखा आहेत आणि जवळपास 974 एटीएम आहेत.

खाजगी क्षेत्रातील लक्ष्मी विलास बँकेच्या संचालक मंडळाच्याऐवजी आता रिझर्व्ह बँकेनं प्रशासकाची नियुक्ती केली आहे.

काही विशिष्ट परिस्थितीमध्ये खातेदार 25 हजारांपेक्षा जास्त रक्कम काढू शकतात. पण त्यासाठी त्यांना रिझर्व्ह बँकेकडून परवानगी घ्यावी लागेल. आजारपणावरील उपचार, उच्च शिक्षण किंवा लग्नासारख्या प्रसंगासाठी खर्च करण्यासाठी रिझर्व्ह बँकेकडून परवानगी घेता येईल.

रिझर्व्ह बँकेनं म्हटलं आहे, "लक्ष्मी विलास बँक लिमिटेडच्या आर्थिक परिस्थितीत सातत्यानं घसरण होत आहे. गेल्या तीन वर्षांपासून या बँकेला तोटाच होत आहे. कोणत्याही योग्य नियोजनाअभावी आणि वाढणाऱ्या नॉन परफॉर्मिंग असेटमुळे बँकेच्या तोटा अजून वाढण्याचीच शक्यता आहे."

बँक खातं वापरताना...

पीएमसी बँक

सर्टिफाईड फायनान्शियल प्लानर असणारे गणेश शानबाग याविषयी सांगतात, "कधीही एकाच बँक खात्यावर अवलंबून राहू नये, वा एकाच खात्यातून सर्व व्यवहार करू नयेत. प्रत्येकाची किमान दोन वेगवेगळ्या बँकांमध्ये खाती असावीत. यामधलं एक खातं हे मोठ्या सार्वजनिक बँकेत वा मोठ्या खासगी बँकेत असावं. आणि दुसरं खातं सहकारी बँकेमध्ये असायला हरकत नाही."

पण एखादी बँक वा संस्था देत असलेला जास्त व्याजदर पाहून तिथे गुंतवणूक करू नये, असं शानबाग सांगतात.

"बहुतेकदा सहकारी बँकांमध्ये व्याजदर जास्त असल्याने तिथे अनेकजण गुंतवणूक करतात. पण जर मोठ्या बँकांना चढा व्याजदर देणं शक्य होत नसेल, तर एखाद्या लहान बँकेला वा क्रेडिट सोसायटीला हे करणं कसं शक्य होतंय, याचा विचार गुंतवणूकदारांनी करायला हवा.

"ठेवीदारांना जास्त व्याजदर देणाऱ्या संस्था या सहसा कर्जही इतरांपेक्षा चढ्या व्याजदराने देतात. आणि ज्यांचा सिबिल (CIBIL) स्कोअर चांगला नसतो, ज्यांना इतर ठिकाणांहून स्वस्त कर्ज मिळणं शक्य नसतं, तेच लोक चढ्या दराने कर्ज घेण्याची तयारी दाखवतात. म्हणजे ही कर्ज बुडण्याची शक्यताही जास्त असते. म्हणून गुंतवणूकदारांनी त्या बँकेचा NPA...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

केंद्र सरकारनं लक्ष्मी विलास बँकेतून पैसे काढण्यासाठी मर्यादा निश्चित केली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही माहिती मिळताच मुंबई अग्निशमन दलानं घटनास्थळी अग्निशमन वाहनं रवाना केली. मोठ्या प्रमाणावर आग पसरल्याने, पहाटे 2 वाजून 41 मिनिटांनी ही आग ब्रिगेड कॉल स्तराची अग्निशमन दलाने घोषित केली.

सिटी सेंटर मॉल तळमजला अधिक तीन मजले स्वरूपाची इमारत आहे. या ठिकाणी प्रारंभी दुसऱ्या मजल्यावर आग लागली. या मजल्यावर मोबाईल, प्रिंटर, स्टेशनरी, फर्निचर आणि इतर साहित्यांचे गाळे आहेत.

या गाळ्याना ही आग लागल्याचं निदर्शनास आलं. त्यानंतर ही आग तिसऱ्या मजल्यावरही पसरली असल्याचं लक्षात आलं.

आग विझवण्यासाठी 24 फायर इंजिन, 16 जंबो टँक यांच्यासह एकूण 50 अग्निशमन वाहनं तैनात आणि कार्यरत आहेत. 250 अधिकारी आणि कर्मचारी आग विझवण्यासाठी सातत्याने प्रयत्न करत आहेत.

घटनास्थळी मुंबईच्या महापौर किशोरी पेडणेकर, आमदार अमीन पटेल, महानगरपालिकेचे स्थायी समितीचे अध्यक्ष यशवंत जाधव, अतिरिक्त महानगरपालिका आयुक्त (पश्चिम उपनगरे) सुरेश काकानी यांनी रात्री उशिरा भेट देऊन प्रत्यक्ष परिस्थितीची माहिती जाणून घेतली.

सिटी सेंटर मॉलला अगदी लागून असलेल्या ऑर्किड एन्क्लेव या सुमारे 55 मजली इमारतीमधल्या अंदाजे 3500 रहिवाशांची सुरक्षा लक्षात घेऊन जवळच असलेल्या मैदानामध्ये त्यांना स्थलांतिर करण्यात आलं आहे.

मुंबई अग्निशमन दलाच्या कार्यामध्ये वाहतूक आणि इतर बाबींमध्ये मदतीसाठी पोलिसांची देखील मदत घेतली जात आहे. सिटी सेंटर मॉल आगीची तीव्रता लक्षात घेता बेलासिस रोडवरील दोन्ही बाजूंची वाहतूक बंद करण्यात आली आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुंबई सेंट्रलमधल्या मुंबई सेंट्रल बस स्थानकाच्या जवळ असलेल्या सिटी सेंटर मॉलला काल (22 ऑक्टोबर) रात्री सुमारे 8 वाजून 53 मिनिटांनी आग लागली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही माहिती सातबारा, फेरफार, खाते उतारे यांच्या स्वरुपात तहसिल आणि भूमी अभिलेख कार्यालयात 1880 पासून उपलब्ध आहे.

आता हीच माहिती सरकारनं ऑनलाईन उपलब्ध करून देण्यास सुरुवात केली आहे.

ई-अभिलेख या कार्यक्रमाद्वारे महाराष्ट्र सरकार जवळपास 30 कोटी जुने अभिलेख उतारे उपलब्ध करून देणार आहे.

पण, हे उतारे कसे पाहायचे याचीच माहिती आपण पाहणार आहोत.

जुने अभिलेख कसे पाहायचे?

जुने अभिलेख काढण्यासाठी सगळ्यात आधी तुम्हाला aapleabhilekh.mahabhumi.gov.in असं सर्च करावं लागेल.

त्यानंतर तुमच्यासमोर महाराष्ट्र सरकारच्या महसूल विभागाची वेबसाईट ओपन होईल.

या पेजवरील e-Records (Archived Documents) या पर्यायवर तुम्हाला क्लिक करायचं आहे.

त्यानंतर एक नवीन पेज तुमच्यासमोर ओपन ही, उजवीकडील भाषा या पर्यायावर क्लिक करून तुम्ही मराठी भाषा निवडू शकता.

तुम्ही जर आधीच या वेबसाईटवर नोंदणी केली असेल, तर लॉग-इन आयडी आणि पासवर्ड वापरून तुम्ही या साईटवरील सेवांचा लाभ घेऊ शकता.

पण, जर तुम्ही पहिल्यांदाच इथं आला असेल, तर सगळ्यात अगोदर तुम्हाला इथं नवीन वापरकर्ता नोंदणी या पर्यायावर क्लिक करायचं आहे.

एकदा का तुम्ही इथं क्लिक केलं की एक नवीन फॉर्म तुमच्यासमोर ओपन होईल. यामध्ये तुम्हाला सुरुवातीला वैयक्तिक माहिती द्यायची आहे.

यामध्ये तुमचं नाव, मधलं नाव आणि आडनाव. त्यानंतर जेंडर (मेल आहे की फिमेल), नॅशनलिटी म्हणजेच राष्ट्रीयत्व, त्यानंतर मोबाईल नंबर द्यायचा आहे.

त्यानंतर तुम्ही  व्यवसाय काय करता ते सांगायचं आहे, जसं की business, service कि other म्हणजेच यापैकी वेगळं काही करता ते सांगायचं आहे.

यानंतर मेल-आयडी आणि जन्मतारीख लिहायची आहे.

वैयक्तिक माहिती भरून झाल्यानंतर पत्त्याविषयीची माहिती सांगायची आहे.

यामध्ये  घर क्रमांक, मजला क्रमांक (कितव्या मजल्यावर राहता), इमारत किंवा घरावर काही नाव असेल तर ते लिहायचं आहे.

त्यानंतर Pincode टाकायचा आहे. पिन कोड टाकला की जिल्हा आणि राज्याचं नाव आपोआप फॉर्मवर येऊन जातं.

पुढे गल्लीचं नाव, गावाचं नाव आणि तालुक्याचं नाव टाकायचं आहे.

ही सगळी माहिती भरून झाल्यानंतर तुम्हाला लॉग इन -आयडी तयार करायचा आहे.

समजा मी Shrikant@1996 हा लॉग-इन आयडी टाकला, तर त्यानंतर उपलब्धता तपासा या पर्यायावर क्लिक करून तो आयडी ऑलरेडी अस्तित्वात आहे की नाही, ते बघायचं आहे.

तो जर नसेल, तर त्यानंतर तुम्हाला पासवर्ड टाकायचा आहे....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जमिनीसंबंधी कोणताही व्यवहार करायचा असल्यास आपल्याला त्या जमिनीचा इतिहास माहिती असणं आवश्यक असतं. म्हणजे ती जमीन मूळ कुणाची होती, त्यात वेळोवेळी काय बदल होत गेले याची माहिती असावी लागते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही मोहीम शाहिस्तेखानाची शास्ता करण्याची नव्हती, तर लाल महालातून दादोजी कोंडदेव यांचा पुतळा हटवण्याची होती. जेम्स लेन यांच्या वादग्रस्त पुस्तकानंतर संभाजी ब्रिगेडने आक्रमक पवित्रा घेत हा पुतळा हटवण्याची मागणी केली होती.

या विषयावरून राज्यात 2010 मध्ये वादंग माजला होता आणि अखेर पुणे महापालिकेने हा पुतळा हटवण्याचा ठराव मंजूर करत ही कारवाई रातोरात केली.

कोण होते दादोजी कोंडदेव?

दादोजी कोंडदेव कोण होते, याबाबत इतिहासकारांमध्ये दोन टोकाची मतं आहेत. पण दोन्ही पक्षांना मान्य असलेलं असं दादोजी कोंडदेव यांचं ऐतिहासिक व्यक्तिमत्त्वही आहे.

शहाजी राजे निजामशहाकडून आदिलशाहीत गेले, तेव्हा कर्नाटकात जाताना त्यांनी पुण्याची व्यवस्था दादोजी कोंडदेव यांच्याकडे सोपवली, याबाबत दोन्ही पक्षांमध्ये एकमत आहे.

"दादोजी कोंडदेव यांचा ऐतिहासिक उल्लेख टाळणं चुकीचं आहे. ती इतिहासाशी प्रतारणा होईल. पण त्याचबरोबर त्यांना शिवाजी महाराजांचे गुरू म्हणणंही ऐतिहासिकदृष्ट्या असत्य आहे," असं इतिहास तज्ज्ञ जयसिंग पवार सांगतात.

दादोजी कोंडदेव

याबाबत पुणे विद्यापीठातील इतिहासाचे प्राध्यापक राजा दीक्षित यांना विचारलं असता ते म्हणतात की दादोजी कोंडदेव गुरू होते की नाही, याबाबत पुरावा नाही. पण शिवाजी महाराज पुण्यात आल्यानंतर इथली घडी व्यवस्थित बसवण्यासाठी त्यांना दादोजी कोंडदेव यांची मदत झाली, यात दुमत होऊ शकत नाही.

मुंबईतील SNDT महिला विद्यापीठातील इतिहास विभागाच्या प्रमुख प्राध्यापिका डॉ. वर्षा शिरगांवकर यांनी त्या काळच्या सामाजिक परिस्थितीकडे लक्ष वेधतात. "त्या वेळी कोणत्याही कार्यासाठी ब्राह्मण पंडितांची मान्यता असणं म्हणजे धर्माची मान्यता असणं, असं मानायचे. राज्यसत्तेला धर्मसत्तेची मान्यता मिळवणं हे भारतातच नाही तर जगभरात सगळीकडे होत होतं. त्यातूनच दादोजी कोंडदेव यांना हे स्थान देण्यात आलं असावं."

तत्कालीन ऐतिहासिक कागदपत्रांनुसार दादोजी कोंडदेव हे शहाजी राजेंच्या विश्वासातले आणि कर्तबगार होते, याबद्दल दोन्ही गटांमध्ये एकमत आहे.

गुरू हा उल्लेख कधी?

दादोजी कोंडदेव हे शिवाजी महाराजांचे गुरू होते, हा उल्लेख साधारणपणे शिवाजी महाराजांच्या मृत्यूनंतर 100-125 वर्षांनी लिहिलेल्या बखरींमध्ये आढळत असल्याचं इतिहासकार सांगतात.

"उत्तरकालीन बखरकारांनी शिवाजी महाराजांच्या जडणघडणीत दादोजी कोंडदेवांचं गुरू म्हणून चित्रण करताना दादोजींना अवास्तव...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

26 डिसेंबरची रात्र... पुण्यातल्या लाल महालात सगळीकडे अंधाराचं साम्राज्य पसरलं होतं. दूर कुठेतरी दोन दिवे लुकलुकत होते. त्या अंधारात या कानाची खबर त्या कानाला लागू न देता काही जणांचं पथक लाल महालात घुसलं. महाल त्यांच्या माहितीचाच होता. मध्यरात्री दोन-अडीचच्या सुमारास त्यांनी कारवाईला सुरुवात करत अवघ्या काही वेळातच 'मोहीम' फत्ते केली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही यूट्युब व्हीडिओची मालिका कशी सुरु झाली हे तिनं या व्हीडिओत सांगितलं आहे.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गुजरातमधली ही पाच वर्षांची मुलगी तिच्या व्हीडिओमुळे प्रसिद्ध झाली आहे. तिच्याबरोबर फोटो काढून घेण्यासाठी झुंबड उडते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही योजना राहुल गांधींची गरिबांना वर्षाला 72 हजार देण्याची योजना खरंच गरिबी हटवू शकेल? अर्थतज्ज्ञांना याबाबत काय वाटतं, याचा आढावा तुम्ही इथे वाचू शकता.

महत्त्वाचे मुद्दे

काँग्रेसनं यंदा सत्तेत आलो तर गरिबांसाठी The minimum income guarantee scheme म्हणजेच 'किमान उत्पन्न हमी योजना' आणू असं वचन दिलं आहे.

गरिबांचं उत्पन्न जर दरमहा 12 हजारांच्या खाली असेल तर ते 12 हजारांपर्यंत आणण्याचा प्रयत्न करू असं, राहुल गांधी यांनी म्हटलंय.

त्यासाठी साधारण 72 हजार रुपये मदत दिली जाईल असं राहुल गांधी यांनी म्हटलं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सत्तेमध्ये आलो तर गरिबांना दरवर्षी 72 हजार रुपये देणार असल्याचं वचन राहुल गांधी यांनी दिलं आहे. देशातल्या 20 टक्के गरिब कुटुंबांना याचा लाभ दला जाईल असं राहुल गांधी यांनी म्हटलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही रिंग पवित्र समजली जाते आणि पारंपरिक रुढीनुसार, जपानमध्ये स्त्री अपवित्र समजली जाते. म्हणून त्यांना या कथित पवित्र रिंगमध्ये प्रवेशबंदी आहे.

जपानमधील मयेझुरू शहराचे महापौर रयोझो टाटामी या रिंगमध्ये भाषण देताना कोसळले. त्यांच्यावर उपचार करण्यासाठी  ही स्त्री प्रथमोपचार करण्यासाठी गेली होती.

"रिंगमधून बाहेर जाण्याचा आदेश रेफ्रीने दिला. स्त्री तिथे येण्यामुळे ते प्रचंड चिडले. पण एखाद्या व्यक्तीच्या जीवनमरणाचा प्रश्न असताना हे कृत्य करणं वाईट होतं," सुमो असोसिएशनचे प्रमुख नोब्युशी हकाऊ यांनी एका निवेदनात सांगितलं.

"आम्ही माफी मागतो." असं त्यांनी सांगितलं.

ती बाई निघून गेल्यावर तिथे मीठ शिंपडल्याचं प्रत्यक्षदर्शींनी सांगितल्याच्या बातम्या स्थानिक प्रसारमाध्यमांनी दिल्या आहेत.

स्त्री अपवित्र असल्यामुळे तिला रेसलिग रिंगमध्ये प्रवेश नसतो

जपानी संस्कृतीत कुस्ती सुरू होण्याच्या आधी रिंगमध्ये मीठ घालून ती पवित्र करण्याची प्रथा आहे. बाईच्या येण्यामुळे रिंग अपवित्र होते असं मानलं जातं. या घटनेमुळे सोशल मीडियावर प्रतिसाद उमटले.

"एखादी बाई तिथे गेल्यावर मीठ टाकणं हे किती वाईट आहे,"  असं जपानमधील एका ट्विटर युजरचं मत आहे.

तर "एखाद्याचं जीव वाचवण्याचं हे फळ आहे?" असा प्रश्न दुसरा एक जपानी युजर विचारतो. त्यापेक्षा असोसिएशनच्या प्रमुखाच्या डोक्यावर मीठ शिंपडायला हवं." अशा शब्दात दुसऱ्या एक युजरनं आपली प्रतिक्रिया दिली.

सुमो रिंगमुळे वाद होण्याची ही पहिलीच वेळ नाही. 2000 मध्ये ओसाका फुसाई ओटा यांनी रिंगमध्ये जिंकलेल्या सुमो रेसलरला ट्रॉफी देण्यासाठी रिंगमध्ये जाण्याची परवानगी मागितली होती. पण त्यांना परवानगी नाकारण्यात आली.

हेही  वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जपानमध्ये सुमो रिंगमध्ये प्रथमोपचार करण्यासाठी गेलेल्या बाईला रेफ्रीनं रिंगच्या बाहेर जायला सांगितलं. कारण या रिंगमध्ये येण्याची स्त्रियांना परवानगी नाही.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही लस 95 टक्के सुरक्षितता प्रदान करते म्हणून ही लस व्यापक वापरासाठी योग्य असल्याचं ब्रिटिश नियामक MHRA ने म्हटलं आहे.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

फायजर एन बायोटेकने विकसित केलेल्या लशीला युकेनी परवानगी दिली आहे. त्यामुळे ही लस आता वितरणासाठी पुढील आठवड्यापासून उपलब्ध होणार आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही लस टोचून घेतल्यानंतर तुम्ही सगळ्यात आधी काय कराल?

लस मिळाली की मास्कपासून सुटका होईल, हवं तिथं भटकता येईल आणि या वर्षभरात लॉकडाऊनमुळे ज्यांना भेटता आलं नाही त्यांना भेटता येईल असं तुम्हाला वाटतंय का?

तर तसं होणार नाहीये.

लस आलेली असली तरी आयुष्य इतक्या लवकर पूर्वीसारखं होणार नसल्याचं डॉक्टर्स आणि साथीच्या आजारांचे तज्ज्ञ सांगतायत.

पेशाने बायोलॉजिस्ट असणाऱ्या नतालिया पस्टर्नक या ब्राझीलमधल्या क्वेश्चन्स ऑफ सायन्स इन्स्टिट्यूटच्या अध्यक्ष आहेत. त्यांच्या मते, "लस घेतल्यानंतर तुम्ही घरी परतून सोशल आयसोलेशन पाळणं गरजेचं आहे. दुसरा डोस घेण्यासाठी वाट पहा आणि दुसरा डोस घेतल्यानंतर पुढच्या 15 दिवसांमध्ये व्हॅक्सिन पूर्णपणे प्रभावी होण्याचा अंदाज आहे."

त्या पुढे सांगतात, "यानंतर तुम्ही लोकसंख्येतल्या बहुसंख्य जणांना लस मिळून त्यांची रोग प्रतिकारशक्ती वाढण्याची वाट पाहणं गरजेचं आहे. तेव्हाच आयुष्य पूर्वपदावर येऊ शकेल."

तीन कारणांमुळे सावधगिरी बाळगणं गरजेचं आहे -

शरीरावर होणारी प्रतिक्रिया

लशीची काम करण्याची एक ठराविक पद्धत असते. यामध्ये शरीरामध्ये अँटीजेन नावाचा घटक सोडण्यात येतो.

हा अँटीजेन एक निष्क्रिय (मृत) व्हायरस, कमकुवत व्हायरस (ज्यामुळे कोणीही आजारी पडणार नाही), व्हायरसचा एखादा हिस्सा, व्हायरससारखं दिसणारं प्रोटीन किंवा मग न्यूक्लिक एडिट (RNA प्रकारची लस) या पैकी एका पद्धतीचं असू शकतं.

साओ पाअलो विद्यापीठातले प्राध्यापक डॉ. जॉर्ज कलील सांगतात, "अँटीजेनमुळे शरीरातल्या रोग प्रतिकारशक्तीला चालना मिळते. यामुळे शरीर व्हायरसशी लढण्यासाठी सज्ज होतं. यामुळे शरीराला विषाणू ओळखून त्याच्याशी लढण्यासाठी अँटीबॉडीज तयार करता येतात."

पुढच्या वेळी व्हायरसच्या संपर्कात आल्यास त्याच्याशी कसं लढायचं हे शरीराच्या लक्षात राहतं आणि त्याच्याशी लगेचच प्रभावी पद्धतीने शरीर लढू शकतं.

या प्रतिक्रियेला अॅडॉप्टिव्ह इम्युन रिस्पॉन्स म्हटलं जातं आणि ही प्रतिक्रिया प्रत्येक व्हायरससाठी वेगळी असते.

नतालिया पस्टर्नक सांगतात, "या प्रतिक्रियेचा शरीरावरचा परिणाम दिसण्यासाठी किमान दोन आठवड्यांचा कालावधी लागतो."

लस टोचल्यानंतर शरीरामध्ये पहिली प्रतिक्रिया उमटते ती अँटीबॉडीज तयार करण्याची. या अँटीबॉडीज व्हायरसला चिकटतात आणि विषाणूला शरीरातल्या पेशींमध्ये शिरण्यापासून थांबवतात.

चांगली प्रतिकारशक्ती असणाऱ्या व्यक्तीच्या शरीरात...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

फायझर - बायोएनटेकच्या लशीच्या मदतीने युकेमध्ये कोव्हिड 19साठीची लसीकरण मोहीम सुरू झालीय. अमेरिकेत या लशीसोबतच मॉर्डनाच्या लशीलाही परवानगी मिळालेली आहे. कॅनडातही लसीकरण सुरू झालंय, तर भारतामध्ये जानेवारीपासून लसीकरण सुरू होण्याचा अंदाज व्यक्त करण्यात येतोय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही वर्तुळं पृथ्वीपासून काही प्रकाशवर्षं दूर असावीत, असा त्यांचा अंदाज आहे. पण, या नव्या शोधामुळे खगोल शास्त्रज्ञ उत्साहित झाले आहेत.

त्यांची धडपड आहे ती वर्तुळांच्या उगमाचा शोध लावून एकाद्या अज्ञात तारका मंडळापर्यंत पोहोचण्याची.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ऑस्ट्रेलियात एका निर्जन प्रदेशात बसवलेल्या अवाढव्य दुर्बिणीतून तिथल्या खगोल शास्त्रज्ञांना अंतराळातील विचित्र आकार असलेल्या रेडिओ वर्तुळांचा शोध लागलाय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही वृक्षतोड थांबवण्यासाठी 15 ऑगस्टला अनेक गांधीवादी कार्यकर्त्यांनी झाडांना चिपकून कत्तलीचा विरोध केला.

मात्र प्रशासनाचं म्हणणं आहे की ही वृक्षतोड या परिसराच्या विकासासाठी अपरिहार्य आहे.

बीबीसी मराठीसाठी नितेश राऊत यांचा रिपोर्ट

एडिटिंग – राहुल रणसुभे

निर्मिती – गुलशनकुमार वनकर

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

वर्ध्याकडून महात्मा गांधींच्या सेवाग्राम बापूकुटी आश्रमाकडे जाणाऱ्या रस्त्यांचे काम सुरू आहे. रस्ते बांधकामासाठी रस्त्याच्या कडेला असणाऱ्या सुमारे 170 झाडांची कत्तल सुरू आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही शाळा चालवणाऱ्या एका व्यक्तीने ही शाळा जैश-ए-मोहम्मदच्या वतीने चालवण्यात येते असं सांगितलं. काही दिवसांपूर्वी पुलवामा हल्ल्याची जबाबदारी याच गटाने घेतली होती.

मात्र तिथल्या धर्मगुरूने या आरोपांचा इन्कार केला असून ती एक साधारण इस्मालिक शाळा होती असं त्यांचं मत आहे.

त्यांच्या पाठीमागे एक पोस्टर होतं. त्या पोस्टरमध्ये विविध बंदुकांचं वर्गीकरण केलेलं दिसत होतं. तसंच इस्लामच्या इतिहासातील एका युद्धातील घोषणा तिथे लावली होती. बाहेर धुळीने माखलेल्या एका रस्त्यावर एक पोस्टर लागलं होतं. त्यावर काश्मीरच्या प्रश्नाचा उल्लेख होता. त्यावर जैश-ए-मोहम्मदचा झेंडा होता.

कारवाईचं स्वरूप संशयास्पद

गेल्या काही दिवसांत पाकिस्तानच्या कट्टरवाद्यांवर कारवाईचा एक भाग म्हणून या गटांशी निगडित अनेक इमारती, धर्मगुरूंची प्रशिक्षण स्थळं आणि काही व्यक्तींना  ताब्यात घेण्यास सुरुवात झाली आहे.

'जैश ए मोहम्मद'चा संस्थापक मसूद अजहर याला प्रतिबंधात्मक कारवाई म्हणून ताब्यात घेण्यात आलं आहे. त्याबरोबर त्याच्या अनेक नातेवाईकांनाही ताब्यात घेतलं आहे. मात्र इस्लामाबादच्या या मदरशाकडे फारसं कोणाचं लक्ष गेलेलं नाही. 2016 पासून मसूद अजहर पाकिस्तानच्या सुरक्षित कैदेत आहे. एवढं असूनही तो आपल्या समर्थकांसाठी ऑडिओ मेसेज जारी करतो.

"आमच्या भूमीचा अशा पद्धतीच्या कारवायांसाठी वापर करू दिला जाणार नाही," असं पाकिस्तानचे गृहमंत्री शहरियार खान म्हणाले. ते गेल्या आठवड्यात माध्यमांशी बोलत होते. तसंच ही प्रतिबंधात्मक कारवाई कोणाच्याही दबावाला पडून केलेली नसून ही नियोजित कारवाई आहे असंही ते म्हणाले.

जेव्हा पाकिस्तान आंतरराष्ट्रीय पातळीवर प्रकाशझोतात येतो तेव्हा अशा अनेक गटांवर ही कारवाई झाल्याचं सांगण्यात येतं. प्रत्यक्षात मात्र मशिदी आणि मदरशांवर कारवाई करण्यात येते. त्यांची मालकी प्रत्यक्ष मालकांकडे दिली जाते आणि ज्यांना अटक करतात त्यांची सुटका पुराव्याअभावी झाली असं सांगण्यात येतं.

त्यामुळे आता जी कारवाई झाली त्यामुळे भारताच्या विरोधातील पाकिस्तानातील कट्टरवाद्यांच्या कारवायांना खीळ बसेल का, अशी शंका अनेकांकडून उपस्थित करण्यात येत आहे. "या गटांना तेथील गुप्तचर संस्थेचा पाठिंबा आहे, आम्ही हे सगळं आधी पाहिलेलं आहे," असं भारतीय अधिकाऱ्यांनी बीबीसीला सांगितलं.

1999च्या कंदाहर अपहरणनाट्यानंतर मौलाना मसूद अजहरची सुटका झाल्यानंतर त्याने जैश ए मोहम्मदची...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इस्लामाबादच्या बाहेर एका मदरशाच्या बाहेर एक तरुण उभा होता. त्या तरुणाने एक डोळा गमावला होता आणि त्याच्या हातात एक ऑटोमॅटिक रायफल होती.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही संख्या लक्षात घेऊन सरकारने 1 सप्टेंबरपासून सिगरेटच्या पाकिटवर एक हेल्पलाईन नंबर लिहिण्याचा निर्णय घेतला आहे. हा नंबर आहे 1800-11-2356.

केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाच्या निर्देशानुसार पुढच्या महिन्यापासून सिगरेट पाकिटावर लिहिलं असेल - आजच सोडा. कॉल करा 1800-11-2356 वर.

नव्या पाकिटावर चित्र आणि इशारा दोन्ही आता बदलतील. हेल्पलाईनच्या नंबरबरोबरच पॅकेटवर 'तंबाखूने कॅन्सर होतो' किंवा 'तंबाखूने हालहाल होऊन मृत्यू येतो' असं लिहिणं आवश्यक असेल.

सिगरेट ओढण्याचं व्यसन कसं सोडणार?

सरकारच्या या आदेशामुळं आणि  हेल्पलाईन नंबरमुळे धुम्रपान करणाऱ्यांचं सिगरेटचं व्यसन सुटेल का, असा प्रश्न विचारला जात आहे.

हेच जाणून घ्यायला आम्ही राष्ट्रीय तंबाखू मुक्ती सेवा केंद्रावर फोन केला.

2016पासून केंद्र सरकार दिल्लीमध्ये ही हेल्पलाईन चालवते. हेल्पलाईनवर फोन केल्यावर आधी एक रेकॉर्डेड आवाज ऐकू येतो, 'तुम्ही तंबाखू सोडण्याचा निर्णय घेतला आहे, याबद्दल अभिनंदन. आमचे समुपदेशक लवकरच तुमच्याशी संवाद साधतील.'

बऱ्याचदा समुपदेशक बिझी असल्यामुळे त्यांच्याशी बोलणं होऊ शकत नाही.

या हेल्पलाईनवर तीन वेळा फोन करण्याच्या अयशस्वी प्रयत्न केल्यावर चौथ्या वेळी मात्र आमचा फोन लागला. फोनवर महिलेचा आवाज ऐकून समुपदेशक थोडी चकित झालेली दिसल्या.

त्यांच्या आश्चर्याचं कारणं विचारलं तर त्यांनी सांगितलं की देशात केवळ तीन टक्के महिला तंबाखूचं सेवन करतात.

सिगरेट सोडण्यासाठी हेल्पलाईनला फोन करणारे बहुतांश पुरुष असतात. महिलांनी फोन केला तर त्या सहसा भाऊ, पती किंवा इतर पुरुष नातेवाईकांसाठी करतात, अशी माहिती आम्हाला देण्यात आली.

यानंतर आमचं बोलणं सुरू झालं. त्या समुपदेशिकेने विचारलं, तुम्ही कधीपासून सिगरेट ओढत आहात? तुम्हाला ही सवय कशी लागली? एका दिवसात किती सिगरेट ओढता? वगैरे वगैरे.

त्यांच्या मते हे जाणून घेणं गरजेचं आहे म्हणजे त्या सिगरेट ओढणाऱ्या माणसाचं व्यसन सोडवणं अवघड आहे की सोपं हे लक्षात येईल.

एवढं सगळं जाणून घेतल्यावर समुपदेशक सिगरेट ओढणाऱ्यालाच विचारतात, सिगरेट सोडण्याची डेडलाईन काय आहे?

हेतू हा की सिगरेट पिणाऱ्या माणसाला ते व्यसन सोडण्याची किती तीव्र इच्छा आहे आणि त्यासाठी तो काय करायला तयार आहे, हे समजावं.

सल्ला क्रमांक 1 - सकाळी उठल्याबरोबर कोमट पाण्यात लिंबू पिळून प्या. तुम्ही या पाण्यात मधही घालू शकता.

सल्ला क्रमांक 2 -...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सरकारच्या मते भारतात दरवर्षी 10 लाख लोक सिगरेटच्या व्यसनामुळे मृत्युमुखी पडतात तर ग्लोबल अॅडल्ट टोबॅको सर्व्हेनुसार भारतात सिगरेट ओढणाऱ्या लोकांची संख्या 10 कोटींहून जास्त आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही संस्था मुलींना सॅनेटरी पॅड पुरवण्याचं काम करते. या संस्थेच्या पुढाकाराने आता मुली पाळीच्या विषयावर मोकळेपणानं बोलायला लागल्या आहेत.

पाळीच्या वेळी मुलींच्या गैरहजेरीचं प्रमाण वाढतं. ते कमी करायचं असेल तर त्यांचा आत्मविश्वास वाढवायला हवा आणि त्यांना आवश्यक त्या सोयी देण्यात यावा, असं या संस्थेला वाटतं.

पाळीबद्दल मुलींना उत्सुकता असते. त्या गुगलवरही याबाबत सर्च करतात. "मला एकटीलाच पाळी येत नाही, हे मला गुगलमुळेच कळलं," असं एक विद्यार्थिनी म्हणते.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

शाळेतील मुलींना पाळीच्या वेळी त्रास होतो. त्यांचं अवघडलेपण घालवण्यासाठी 'पीरियड पॉवर' ही संस्था काम करत आहे. 28 मे या मेन्स्ट्रुअल हायजिन डेच्या निमित्ताने हा उपक्रम बघा.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही साथ रोखण्यासाठी जगभरात लॉकडाऊनचा पर्याय अवलंबला गेला. लोक घरांमध्ये कैद झाले. बाहेरचं जग पूर्णपणे बंद झाल्याचं पाहायला मिळालं.

उत्पादन थांबल्यामुळे पुरवठ्यावर विपरीत परिणाम झाला. अन्नपदार्थांच्या पुरवठ्याची साखळी तर कोलमडून पडली होती. अशा स्थितीत आपल्या घरांपासून लांब, पेईंग गेस्ट किंवा हॉस्टेलमध्ये राहत असलेल्या लोकांसाठी डबाबंद जेवण किंवा 'रेडी टू ईट' जेवण हाच एक पर्याय होता. याच्या मदतीनेच त्यांनी कठीण प्रसंगांवर मात केली. पण हे अन्नपदार्थही खराब झाले असते, तर काय घडलं असतं?

तज्ज्ञांच्या मते, अन्नपदार्थ चांगल्या पद्धतीने साठवण्यात आले, तर वर्षानुवर्षे ते चांगले आणि खाण्यायोग्य राहू शकतात. या काळात त्यांच्या पोषक घटकांवरही काही परिणाम होत नाही.

कोणतेही अन्नपदार्थ त्यामध्ये जीवजंतूंची वाढ झाल्यामुळे खराब होतात. जर अन्नपदार्थांमध्ये बॅक्टेरिया (जीवाणू) निर्माणच होऊ दिले नाहीत तर ते अगदी कधीही वापरता येऊ शकतं.

अन्नपदार्थ कसे सुरक्षित ठेवावेत?

मानव अनेक युगांपासून फूड प्रिझर्व्हेशन म्हणजेच खाण्यापिण्याचे पदार्थ बराच काळ साठवून ठेवण्यासाठी प्रयत्न करत आला आहे.

उदाहरणार्थ- अन्नपदार्थ सुकवून, त्याला मीठ किंवा साखर लावून ते ठेवले जातात. एखादं रसायन किंवा हवाबंद डब्यात त्यांचा साठा केला जातो.

युनिव्हर्सिटी कॉलेज ऑफ लंडनमधील फूड एक्सपर्ट मायकल सुलू यांच्या मते, अन्न पदार्थ साठवण्याची सर्वात उपयुक्त पद्धत म्हणजे ते सुकवून ठेवणं. पदार्थ सुकवून ठेवल्याने त्यामध्ये बॅक्टेरिया तयार होण्याची शक्यता नष्ट होते.

हवाबंद डब्यात पदार्थ ठेवल्यानंतरही त्यामध्ये इतर अनेक बॅक्टेरिया निर्माण होऊ शकतात. काही जीवाणू हे अत्यंत कमी हवेच्या परिस्थितीतही निर्माण होऊ शकतात. उदाहरणार्थ- मांस एनोरोबिक गटातील जीवाणू खराब करतात. कमी ऑक्सिजनच्या स्थितीत या जीवाणूंची वाढ होऊ शकते.

अन्नपदार्थांना मीठ लावूनही त्यांचा साठा केला जातो. पण ही पद्धत सर्वच प्रकारच्या पदार्थांसाठी उपयोगी ठरत नाही.

मांसाच्या बाबतीत विचार केला तर मांस सुकवून त्याला मीठ लावून ठेवल्यास बराच काळ ते साठवून ठेवता येऊ शकतं.

साखरेचा जाड थर लावूनसुद्धा अन्नपदार्थ खराब होण्यापासून वाचवले जाऊ शकतात.

शुद्ध साखर कोणत्याही प्रकारच्या जीवाणूला निर्माण होऊ किंवा वाढू देत नाही. यामुळेच टॉफी, चॉकलेट किंवा जास्त गोड वस्तू बराच काळ टिकून राहतात.

मात्र, साखरेसोबत इतर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोव्हिड-19 ची साथ आपल्या सर्वांसाठी आव्हानात्मक आहे. दुसऱ्या महायुद्धानंतर जगावर ओढावलेली ही सर्वात वाईट परिस्थिती असल्याचं म्हटलं जात आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही सुमारे 97 टक्के माणसं बरी होतात ती त्यांच्या अंगात असलेल्या रोगप्रतिकारक क्षमतेमुळे. ही क्षमता काय असते आणि ती वाढवता येते का, हे आता पाहूया.

जेव्हा आपल्या शरीरावर सूक्ष्मजीव हल्ला करतात, तेव्हा आपण आजारी पडतो. हे हल्ले आपल्यावर सतत होत असतात. या हल्ल्यांना रोखण्यासाठी आपल्या शरीराने एक यंत्रणा तयार केली आहे. त्यालाच रोग प्रतिकारक क्षमता म्हणतात. इंग्रजीत याला इम्युनिटी असं म्हणतात.

ही यंत्रणा पावरफुल असेल तर आपण हल्ला झाला तरी आजारी पडत नाही. पण ही यंत्रणा कमकुवत असेल किंवा हल्ला करणारा सूक्ष्मजीव खूप जास्त पावरफुल असेल तर आपण आजारी पडतो. हे नेमकं कसं होतं ते जाणून घ्या आजच्या सोपी गोष्टमध्ये.

#CoronaVirus #Covid19 #कोरोनाव्हायरस #सोपीगोष्ट

व्हीडिओ - विनायक गायकवाड

संहिता - तुषार कुलकर्णी

शूट-एडिट - निलेश भोसले

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना व्हायरसची लागण झाल्यानंतर मृत्यूचं प्रमाण साधारण 3 टक्के आहे. म्हणजे 100 जणांना कोरोनाची लागण झाली तर 3 जणांचा जीव जातो, पण 97 माणसं बरी होऊन घरी जातात.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही सेवा आल्यानंतर इंटरनेटचा स्पीड 10 पटीनं वाढणार आहे. 5G आल्यानंतर आपल्या आयुष्यात काय फरक पडू शकतो? जसं 3G आणि 4Gच्या वेळी करावं लागलं होतं, तसं लोकांना पुन्हा नवे फोन विकत घ्यावे लागतील का?

गावागावांत इंटरनेट पोहोचेल का? या प्रश्नांची उत्तरं शोधण्यापूर्वी आपल्याला हे तंत्रज्ञान काय आहे, हे आधी समजून घ्यावं लागणार आहे. या तंत्रज्ञानाला मोबाइल इंटरनेटची पाचवी पिढी मानलं जात आहे. 5Gचा स्पीड 4Gपेक्षा अनेक पटींनी जास्त असणार आहे. हे तंत्रज्ञान रेडिओ स्पेक्ट्रमच्या उत्तम वापराचं एक उदाहरण ठरेल आणि यामुळे अनेक डिव्हाइस एकत्र जोडता येतील.

"हे तंत्रज्ञान आल्यावर इंटरनेटचा वापर प्रभावीरीत्या करता येईल आणि जलदगतीने आपली कामं पूर्ण होतील," असं मोबाइल डेटा अॅनालिटिक्स कंपनी ओपन सिग्नलचे अधिकारी लॅन फॉग यांनी म्हटलं आहे. ते म्हणतात, "हायस्पीड इंटरनेटमुळे शहरं स्मार्ट होतील. अजून बरंच काही करता येईल ज्याचा अजून आपण विचार पण करू शकत नाहीत."

कल्पना करा की, आपल्याला एखाद्या ठिकाणी आपत्ती निवारणाचं कार्य करायचं आहे. त्या ठिकाणचा अंदाज घेण्यासाठी आपण ड्रोन्सचा वापर करत आहोत किंवा एखाद्या इमारतीला आग लागली आहे त्या ठिकाणी ड्रोन्सचा वापर करून परिस्थिती समजून घेत आहोत. हे ड्रोन्स एकमेकांसोबत वायरलेस तंत्रज्ञानाने जोडलेले आहेत आणि त्याचबरोबर कंट्रोल रूमसोबत देखील त्यांचा संपर्क आहे.

स्वयंचलित कारदेखील एकमेकांशी संपर्क साधू शकतील आणि मॅप्सशी संबंधित डेटा लाइव्ह शेअर करू शकतील. आरोग्य सुविधांमध्ये सुधारणा होतील. त्याने नक्कीच आपल्या आयुष्यात बदल होऊ शकेल.

हे कसं शक्य आहे?

अद्याप 5Gचा निश्चित प्रोटोकॉल तयार करण्यात आलेला नाही. 5G हाय फ्रिक्वेन्सी बॅंडवर काम करण्याची शक्यता आहे. 3.5GHz से 26GHz या बॅंडवर किंवा याहून अधिक क्षमतेच्या बॅंडवर काम 5G चालेल. या फ्रिक्वेन्सी बॅंडमध्ये वेव्हलेंथ छोट्या असतात. अडचण ही आहे की, छोट्या वेव्हलेंथला आरामशीर थांबवता येऊ शकतं.

असं होऊ शकतं की, मिलिमीटर वेव्हला प्रसारित करण्यासाठी कमी उंचीचे टेलिफोन टॉवर लावावे लागतील, जे एकमेकांपासून जवळ असतील.

4Gपासून कसं वेगळं आहे?

हे तंत्रज्ञान 4Gपासून पूर्णपणे स्वतंत्र असेल. हे नव्या रेडियो टेक्निकवर काम करू शकेल. सुरुवातीला ते ओरिजनल स्पीडवर काम करू शकेल की नाही याबाबत शंका आहे, कारण ज्या टेलिकॉम कंपन्या यामध्ये गुंतवणूक करणार आहे त्यांच्यावर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

येणारा काळ हा 5Gचा असणार आहे. पुढच्या वर्षाच्या सुरुवातीला अनेक देशांमध्ये हायस्पीड इंटरनेट सेवेची सुरुवात होण्याची चिन्हं आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही स्फोटकं स्थानिक पातळीवरच बनवली जातात. बऱ्याचदा घरातीलच साहित्यापासून किंवा सणांवेळी आणलेल्या फटाक्यांपासून ही स्फोटकं बनवतात.

वन्यजीव तज्ज्ञांच्या मते, प्राण्यांना शेतातून हुसकावून लावण्यासाठी स्फोटकं किंवा इतर विविध प्रकारांचा वापर केवळ केरळमध्ये होत नाही, तर संपूर्ण भारतात होतो.

वाईल्डलाईफ सायन्स कॉलेज ऑफ फॉरेस्ट्रीचे माजी प्राध्यापक डॉ. जेकब चिरन यांनी बीबीसीशी बोलताना म्हटलं, “ही स्फोटकं हत्तीसाठी नसतात.  रानडुकरांसाठी असतात. रानडुक्कर शेतात घुसून पार नासधूस करतात. आणि हे काही नवीन नाहीय.”

केरळच्या पल्लकड जिल्ह्यातील मन्नारकडमध्ये स्फोटकांनी भरलेलं अननस खाल्ल्यानं एका गरोदर हत्तिणीचा मृत्यू झाला. त्यानंतर देशभरातली प्राणीमित्रांनी संताप व्यक्त केला.

केरळचे मुख्यमंत्री पिनराई विजयन यांनी ट्वीट करून सांगितलं की, या प्रकरणाची चौकशी सुरू आहे आणि तीन संशयितांवर चौकशीचा रोख आहे.

एका अधिकाऱ्याने नाव न उघड करण्याच्या अटीवर सांगितलं की, “सध्या आम्ही दोन संशयितांची चौकशी करत आहोत. आतापर्यंत कुणालाच अटक केलेली नाही.”

पीक वाचवण्यासाठी उपाय काय?

पल्लकड जिल्ह्यात जशी घटना घडलीय, तशाच घटनेत 18 वर्षांपूर्वी एक हत्ती पूर्णपणे जखमी झाला होता. त्याच्या चेहऱ्याला गंभीर दुखापत झाली होती. डॉ. चिरन यांनीच त्याचं ऑपरेशन केलं होतं.

त्यावेळी डॉ. चिरन यांच्यासोबत अनुभवी पशूचिकित्सक प्रा. केसी पणिक्कर आणि डॉ. पीबी गिरीदास होते. या दोघांनी हत्तीला ट्रंक्विलाइज केलं होतं.

डॉ. चिरन सांगतात, “आम्ही हत्तीला वाचवू शकलो नव्हतो. कारण त्या हत्तीच्या जबड्याच्या वरच्या आणि खालच्या अशा दोन्ही भागांना गंभीर जखम झाली होती. अशा जखमा झाल्या असल्यास कुठलाच प्राणी वाचू शकत नाही.”

अशीच स्फोटकामुळे हत्ती जखमी झाल्याची शेवटची घटना एप्रिल महिन्यात घडली होती. आठ ते नऊ वर्षांचा हत्ती कोल्लम जिल्ह्यातील पुनालूर फॉरेस्ट डिव्हिजनमधील पठानपूरजवळ स्फोटकांच्या संपर्कात आला होता.

केरळचे माजी मुख्य वन्यप्राणी अधिकारी डॉ ईके ऐस्वरन यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं की, “अशा प्रकारे हत्तीचा मृत्यू  साधा सोपा नाहीये. लोक रानडुकरांना पळून लावण्यासाठी विविध शकली लढवतात. साधारणत: हत्ती कॉफी किंवा इतर झाडांना नुकसान पोहोचवत नाहीत. हत्ती फक्त धान्य आणि केळीच्या पिकांना तुडवतात.”

डॉ. ऐस्वरन सांगतता, “रानडुकरं सगळीकडेच आहेत. मात्र, ही डुकरं जखमी झाल्याच्या घटना...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

केरळमध्ये शेतात वन्यप्राण्यांना येण्यापासून रोखण्यासाठी कमी तीव्रतेची स्फोटकं मांस किंवा अननसमध्ये टाकून खायला घालणं, हे नियमित होत असतं. त्यात नवीन असं काहीच नाहीय. या प्रकाराला मल्याळममध्ये ‘पन्नी पडकम’ म्हटलं जातं.’पिग क्रॅकर’ असा या त्याचा अर्थ आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ही हत्तीण 14-15 वर्षांची असावी असा अंदाज वनाधिकाऱ्यांनी व्यक्त केलाय. स्फोटकांमुळे या हत्तीणीला इतक्या वेदना झाल्या की ती तीन दिवस वेलियार नदीत उभी होती आणि मदतीसाठी आलेलं पथक तिच्यापर्यंत पोहोचू शकलं नाही. या हत्तीणीने सोंड आणि तोंड पूर्णवेळ पाण्यात बुडवून ठेवलं होतं.

पाण्यात उभ्या या हत्तीणीचा 27 मेला मृत्यू झाला. तिचा मृतदेहाचं जवळच्याच एका ठिकाणी नेऊन पोस्टमॉर्टेम करण्यात आलं. ही हत्तीण गर्भार असल्याचं त्यावेळी अधिकाऱ्यांच्या लक्षात आलं. त्यावरचाच हा रिपोर्ट.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)ॉ

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

फटाके भरलेलं अननस खाऊ घातल्याने एका गर्भार हत्तीणीचा केरळमध्ये मृत्यू झालाय. माणूस आणि प्राण्यांतला संघर्ष पुन्हा एकदा यामुळे समोर आलाय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: हीच ती आजी

होजी बर्ड नावाची आजी आयुष्यभर अतिशय छान वागली. आता आयुष्याच्या संध्याकाळी तिला काहीतरी खोडकरपणा करायची इच्छा झाली आणि तिची रवानगी थेट तुरुंगात झाली.

शनिवारी हा सगळा प्रकार झाला. मात्र त्यांची नात पाम स्मिथ यांच्या मते पोलिसांनी तिला तुरुंगात टाकताना एक लक्ष्मणरेषा आखली.

म्हणजे काय तर प्रत्यक्ष तुरुंगात टाकण्याऐवजी तिची कसून चौकशी केली. इतकंच नाही तर तिला चहा आणि केकही खायला दिलं.

या होजी आजीला सहा मुली, 20 नातवंडं, 28 पतवंडं, 2 खापरपतवंडं आहेत. या आजीवर चोरीचा आळ होता.

"आजीवर एका किराण्याच्या दुकानातून वस्तू चोरल्याचा आरोप होता." त्यावर "मी तिथून कधीच वस्तू घेत नाही." असं उत्तर तिने दिलं.

आजीची कसून चौकशीही करण्यात आली

"पोलिसांनी तिला बेड्या घातल्या आणि व्हॅनमध्ये बसवून घेऊन गेले आणि तिची कसून चौकशी केली. तिला तुरुंगातही जायचं होतं मात्र तिथे पोलिसांनी मर्यादारेषा आखून दिली. त्याऐवजी तिला चहा आणि केक दिले."

या अनुभवामुळे आजी फारच उत्साहित होती. ती आपला अनुभव रविवारी सगळ्यांना सांगत होती असं तिच्या नातीने सांगितलं.

हा अनुभव दिल्याबद्दल आम्हाला आनंद झाला असं ट्विट मँचेस्टर पोलिसांनी केलं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आयुष्यात काहीतरी अतरंगी गोष्टी करण्याची सगळ्यांची इच्छा असते. मँचेस्टरमध्ये एक खापरपणजी आहे. तिनेही एक इच्छा व्यक्त केली, तुरुंगात जाण्याची आणि ती काही अंशी पूर्णही झाली.