डॉक सारांशित करण्यासाठी: जिम्नॅस्ट प्रियंका दासगुप्ता

भारताची प्रसिद्ध जिम्नॅस्ट दीपा कर्माकरप्रमाणे प्रियंकाही त्रिपुराचीच असून दोघींचे प्रशिक्षक बिशेस्वर नंदी हेच आहेत.

'खेलो इंडिया' युवा क्रीडास्पर्धांच्या तिसऱ्या पर्वात 17 वर्षाखालील वयोगटात जिम्नॅस्टिकच्या विविध प्रकारांमध्ये प्रियंकाने चार सुवर्णपदकं जिंकली. त्रिपुरासारख्या लहान राज्याच्या दृष्टीने हे मोठं यश मानलं जातं आहे.

10 जानेवारीपासून सुरू झालेल्या 'खेलो इंडिया' युवा क्रीडास्पर्धांमध्ये प्रियंकाचा अपवाद वगळता त्रिपुराच्या इतर कोणत्याही क्रीडापटूला अजून सुवर्णपदक मिळालेलं नाही.

प्रियंका या यशाचं श्रेय तिच्या पहिल्या प्रशिक्षिका सोमा नंदी, द्रोणाचार्य पुरस्कारप्राप्त प्रशिक्षक बिशेस्वर नंदी आणि विशेषतः तिची आई यांना देते.

गुवाहाटीतील भोगेश्वरी फुकनानी इन डोअर स्टेडिअममध्ये बीबीसीला दिलेल्या खास मुलाखतीत प्रियंका म्हणाली, "लहानपणी मी मस्तीखोर असल्यामुळे आणि धावपळ करायच्या स्वभावामुळे आईला मला स्पोर्ट्समध्ये टाकावंसं वाटलं. मग आईने मला जिम्नॅस्टिक शिकण्यासाठी अकॅडमीत पाठवलं. आता मला चांगली जिम्नॅस्ट म्हणून कामगिरी करायची आहे. त्यासाठी मी रोज सहा ते सात तास ट्रेनिंगमध्ये घालवते. आंतरराष्ट्रीय जिम्नॅस्टिक्स स्पर्धांमध्ये खेळून मेडल जिंकायचं, हे माझं लक्ष्य आहे. त्यानंतर मला ऑलम्पिकमध्ये खेळायचंय."

प्रियंका दासगुप्ता

दीपा कर्माकरपासून प्रेरणा घेतली का, या प्रश्नावर प्रियंका म्हणाली, "जिम्नॅस्टिकबाबत दीपाताईची समर्पणवृत्ती आणि जिममध्ये कष्ट घेण्याचा तिचा स्वभाव, आम्हा सर्वांनाच प्रेरणादायी आहे. मला खऱ्या आयुष्यात कोणी भाऊ-बहीण नाही. आई-बाबांची मी एकुलती एक लेक आहे, म्हणून दीपाताई माझं सर्वस्व आहे. ती माझा आदर्श आहे. 'खेलो इंडिया' युवा क्रीडास्पर्धांमध्ये सुवर्णपदकं जिंकल्यावर पहिल्यांदा ताईने माझं अभिनंदन केलं, ही माझ्यासाठी फार मोठी गोष्ट आहे. माझे प्रशिक्षक द्रोणाचार्य पुरस्कारविजेते नंदी सर यांनी माझं अभिनंदन केलं, यानेही मला खूप आनंद झालाय."

घरातील वातावरण आणि आईवडिलांचा पाठिंबा, याबद्दल प्रियंका म्हणते, "आमच्या कुटुंबात मुलगी किंवा मुलगा असा काही भेदभाव नाहीये. माझ्या आईवडिलांनी कायमच मला पाठिंबा दिला, त्यामुळे मला सातत्याने माझी कामगिरी उंचावता येतीये. आमची घरची परिस्थिती गरीबीची आहे. माझे वडील टॅक्सी चालवतात. बाबा खूप मेहनत करतात. अनेकदा ते पहाटे पाचला घर सोडतात...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

16 वर्षांची जिम्नॅस्ट प्रियंका दासगुप्ताने गुवाहाटीतील 'खेलो इंडिया' युवा क्रीडास्पर्धांमध्ये चार सुवर्णपदकं जिंकून उदयोन्मुख क्रीडापटू म्हणून लक्षणीय कामगिरी केली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जिलेबीचा उगम इराण आणि काही अरब देशांमध्ये झाला असं म्हणतात. जिलेबीच्या वेगवेगळ्या रेसिपींचा इतिहास शेकडो वर्षं जुना आहे.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतात आणि पाकिस्तान या दोन्ही देशांमध्ये जिलेबी लोकप्रिय आहे. कुठेही जिलेबी बनत असेल तर खवय्यांच्या रांगा लागतातच.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जिल्ह्यात आतापर्यंत 25 हजार 294 रुग्णांची नोंद झाली असून मृतांची संख्या 435 वर पोहचली आहे. अचानक वाढत्या कोरोना संक्रमनामुळं अमरावतीकरांमध्ये भीतीचे वातावरण पसरले आहे.

10 फेब्रुवारीपासून कोरोना संक्रमितांची संख्या 350 पार गेली आहे. त्यात 14 फेब्रुवारीला सर्वाधिक 399 कोरोना रुग्ण आढळून आले आहे.

वाढता कोरोनाचा प्रसार पाहता खबरदारी म्हणून प्रशासनाकडून 28 फेब्रुवारीपर्यंत संचारबंदीचे आदेश लागू करण्यात आले आहे.

जिल्ह्यातील आठ ठिकाणे कोरोनासाठी हॉटस्पॉट ठरत आहेत. यात शहरातील राजापेठ, साईनगर बेलपुरा, कॅम्प, रुक्मिणी नगर, दस्तूर नगर रहाटगाव व ग्रामीण भागातील अचलपूर, चांदूर बाजार, नांदगाव, खंडेश्वर हे ठिकाणं प्रशासनाने रडारवर घेतलेली आहे.

या भागात प्रशासन घरोघरी जाऊन तपासणी करणार आहे. जिल्ह्यात त्रिसूत्रीच्या पालनासाठी महानगरपालिका व जिल्हा प्रशासन मिळून काम करणार आहे.

खबरदारी म्हणून अमरावती जिल्ह्यातील महाविद्यालये 2 आठवडे उशिराने उघडण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. सार्वजनिक ठिकाणी मास्क न वापणाऱ्यावर दंडात्मक कारवाई केली जाणार आहे.

हवामानातील बदलांमुळ कोरोना वाढतोय- जिल्हाधिकारी शैलेश नवाल

हवामानातील बदल, थंडीचे वाढलेले प्रमाण यामुळे रुग्णांची संख्या वाढली असावी असं जिल्हाधिकारी शैलेश नवाल यांनी सांगितले.

यासंदर्भात अधिक माहिती देताना ते म्हणाले, "संसर्ग हा एक दुसऱ्यापुरता मर्यादित न राहता अख्खे कुटुंब संक्रमित झाल्याचेही दिसून येत आहे. त्यामुळे या काळात लागण होण्याचे प्रमाण, विषाणूच्या संसर्गक्षमतेत वाढ आदी शास्त्रीय कारणे जाणून घेण्यासाठी त्याचे नमुने पुणे येथील राष्ट्रीय विषाणू विज्ञान संस्थेला पाठविण्यात आले आहेत. त्याचा अहवाल दोन- तीन दिवसांत प्राप्त होईल.

"मास्क, सोशल डिस्टंन्स व स्वच्छतेचे नियम न पाळणाऱ्यांवर दंडात्मक कार्यवाहीसाठी पथके गठित करण्यात आली आहेत. त्यातून गेल्या काही दिवसांत मोठ्या प्रमाणावर दंडवसुली झाली आहे.

त्याचप्रमाणे मास्क नसलेल्यांना प्रवेश न देण्याबाबत शासकीय कार्यालये, निमशासकीय संस्था, मंडळे, एस. टी. व इतर महामंडळे व सर्व विभागांना सूचित करण्यात आले आहे. रिक्षा चालकांकडूनही पालन होत नसल्यास स्वतंत्र ड्राईव्ह घेतला जात आहे. नागरिकांनी दक्षता त्रिसूत्री पाळून प्रशासनाला सहकार्य करावे."

"कोरोनाबाबत लोकांमधली भीती संपल्यामुळे ही परिस्थिती निर्माण झाली आहे. लस आल्यामुळे आपण...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अमरावती जिल्ह्यात कोरोनाने पुन्हा डोकं वर काढलंय. त्यात रविवारी 399 नव्या कोरोना रुग्णांची भर पडली तर तिघांचा उपचारादरम्यान मृत्यू झाला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जिव्या मशे यांची कलाकृती.

ठाणे जिल्ह्यातल्या डहाणू तालुक्यातल्या गंजाड या गावातून भास्कर कुलकर्णी या अवलियानं जिव्या मशे हा हिरा शोधला आणि दुर्गम पाड्यांच्या भिंतीवर खितपत पडलेल्या वारली चित्रशैलीला जगाचा कॅनव्हास उपलब्ध करून दिला.

सुवासिनींनीच वारली चित्र काढण्याच्या आदिवासी प्रथेला जिव्या मशे यांनी वयाच्या तेराव्या वर्षीच छेद देत अखेरच्या श्वासापर्यंत वारली चित्रकलेच्या दुनियेत मनसोक्त मुशाफिरी केली.

मशे यांची कलाकृती.

मांजरपाटाच्या कापडावर शेणाचा लेप दिलेल्या कॅनव्हासवर लंगोटी घातलेले मशे तांदळाच्या पिठात बुडवलेला बाभळीचा टोकदार काटा किंवा बांबूची तासलेली काडी डाव्या हातात धरून चित्र काढताना तल्लीन होऊन जात असत.

आदिवासींच्या आयुष्यातले विविध प्रसंग आणि निसर्गाला कॅनव्हासवर उतरवताना त्यांनी प्राणी, पक्षी, फुलांनाही वारली चित्रकलेच्या साच्यात मोठ्या खुबीनं बसवलं.

एवढंच नव्हे तर पारंपरिक वारली चित्र संस्कृतीला नाविन्याची जोड दिली. म्हणूनच की काय वारली चित्र आज शहरांतल्या दिवाणखान्यात आणि उंची हॉटेलांच्या लॉबीमध्ये मोठ्या दिमाखात स्थिरावलेली दिसतात.

1973 साली भास्कर कुळकर्णी पहिल्यांदा गंजाडला गेले. तेव्हा मशे एका शेतात मजुरी करायचे. वेठबिगारीच होती ती. पैसे मिळाले तर मिळायचे नाहीतर उपाशीच राहायला लागायचं.

घरची परिस्थिती खूप वाईट होती. पण मशेंच्या हातात जादू होती. आदिवासींच्या लग्नात चित्र काढण्यासाठी मशेंना आवर्जून बोलावणं यायचं.

मशे यांचं राहतं घर.

चित्र काढण्याचं काम वेळखाऊ होतं पण त्याला फुटकी दमडीसुध्दा मिळत नसे. भास्कर यांनी हे सगळं पाहिलं आणि मशेंच्या हातात शहरातून आणलेला डांबरी ब्राऊन पेपरचा रोल, रंग आणि ब्रश दिला. मशेंना सांगितलं, आता तू भिंतींवर चित्र काढू नकोस, याच्यावर काढ.

इंदिरा गांधी यांनी देशभरातल्या पारंपरिक कलांचा शोध घेण्यासाठी 1975 मध्ये एक विशेष मोहीम राबवली. आदिवासींची कला जगासमोर यावी आणि त्यांच्या कलात्मक वस्तूंना आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठ उपलब्ध व्हावी हा त्याचा उद्देश होता.

भास्कर कुलकर्णी हे देखील या मोहिमेचा भाग होते. दिल्लीच्या प्रगती मैदानावर भरलेल्या प्रदर्शनासाठी कुळकर्णी मशेंना घेऊन गेले. तिथं मशेंनी काढलेल्या वारली चित्रांचं खूप कौतुक झालं आणि ही कला लोकप्रिय व्हायला सुरूवात झाली.

मातीच्या रंगाच्या पृष्ठभागावर पांढऱ्या रंगानं काढलेल्या चित्रांमधून आदिवासींचे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

वारली चित्रशैलीला आधुनिक कलेत मानाचं स्थान मिळवून देणाऱ्या जिव्या सोमा मशे यांचं मंगळवारी पहाटे वयाच्या 84 व्या निधन झालं. आणि वारली चित्रकलेला मानाचं स्थान मिळवून देणारा कलाकार काळाच्या पडद्याआड गेल्याची हळहळ अनेकांनी व्यक्त केली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जीएन पब्लिक स्कूलच्या शादाब खानम यांनी पाठवलेल्या या मेसेजमध्ये काही उदाहरणं अशी होती, जी बघून काही पालकांनी आक्षेप घेतला.

खानम यांनी पाठवलेलं उदाहरण याप्रकारचं होतं - 'Pakistan is our dear Motherland', 'I will join Pakistan Army', 'Rashid Minhaj was a brave soldier.'

या उदाहरणांवर फक्त पालकांनीच नव्हे, तर शाळेतील प्रबंधक समितीनं चिंता व्यक्त केली. त्यानंतर पोलिसांनी याप्रकरणाची चौकशी सुरू केली आहे.

उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांच्या गोरखपूर जिल्ह्यातील या शिक्षिकेला निलंबित करण्यात आलं आहे.

दरम्यान, हा प्रकार चुकून घडल्याचं सांगत या प्रकरणी आपण माफी मागितली असल्याचं संबंधित शिक्षिकेनं म्हटलं आहे.

'उदाहरणं गुगलवर सर्च करून'

शाळेचे प्रबंधक गोरक्ष प्रताप सिंह यांनी बीबीसीला सांगितलं, "या बाबीची माहिती मिळताच आम्ही शिक्षिकेला कारणे दाखवा नोटीस बजावली आहे आणि जोपर्यंत शिक्षिकेकडून उत्तर येत नाही, तोपर्यंत त्यांना वर्ग घेण्यास मनाई करण्यात आली आहे.

"या प्रकरणाच्या चौकशीसाठी आम्ही शाळेतल्या चार शिक्षकांची एक समिती बनवली आहे. तसंस याविषयी जिल्हा शिक्षण निरीक्षकांनाही माहिती दिली आहे."

तर आपण ही उदाहरणं गुगलवर सर्च करून दिली होती, पण काही पालकांनी आक्षेप घेतल्यानंतर ग्रूपवर माफी मागितली, असं शादाब खानम यांचं म्हणणं आहे.

बीबीसीला बोलताना शादाब म्हणाल्या, "Noun, Collective Noun आणि Proper Nounची काही उदाहरणं मला एकाच ठिकाणी सापडली आणि ती कॉपी करून मी ग्रूपवर पाठवली. काही पालकांनी आक्षेप घेतला तेव्हा पाकिस्तानऐवजी इंडिया लिहा, असं मी त्यांना सांगितलं.

"पण काही जणांनी त्यावर राग व्यक्त करायला सुरुवात केली, तर मी माझ्या चुकीची कबुली देत ग्रूपवरच माफी मागितली. त्यानंतर काही पालकांनी याविषयीची माहिती सोशल मीडियावर व्हायरल केली."

ऑनलाईन क्लास (प्रातिनिधिक छायाचित्र)

शाळेच्या प्रबंधक कमिटीनं नोटीस पाठवली आहे, पण अद्याप उत्तर द्यायच्या मनस्थितीत नसल्याचं शादाब सांगतात.

त्या सांगतात, "मला एका आठवड्याची मुदत देण्यात आली आहे. आता माझी मनःस्थिती नाही की, मी लगेच उत्तर देऊ शकेन. खरं तर मी माफीही मागितली आहे. एक-दोन दिवसांत मी शाळेला लेखी उत्तर पाठवून देईल."

शाळेचे प्रबंधक जीपी सिंह सांगतात, "शादाब आमच्या शाळेत जवळपास 10 वर्षांपासून शिकवत आहेत आणि त्यांच्याविषयी कधी काही तक्रार आलेली नाही."

स्थानिक...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

दोन दिवसांपूर्वी गोरखपूरमधल्या एका शिक्षिकेने चौथ्या वर्गातील विद्यार्थ्यांना ऑनलाईन क्लासदरम्यान Noun अर्थात नामाची काही उदाहरणं व्हॉट्सअॅपवर पाठवली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जीटी हॉस्पिटलमध्ये सध्या रविता हिच्यावर उपचार सुरू आहेत.

त्यांची आठ वर्षांची मुलगी रविता झाडावरून पडल्यानंतर तिच्या उपचारासाठी या पालकांची जी फरफट झाली, ती इतकी लांब पल्ल्याची होती की, रविता नेमकी पडली कधी याचा दिवस, तारीखही त्यांना आठवत नाही. हॉस्पिटल दफ्तरी नोंद 'दीड महिन्यांपूर्वी' अशीच आहे.

मुंबईच्या फोर्ट भागातल्या 'गोकुळदास तेजपाल' हॉस्पिटलमध्ये जेव्हा दोन दुभाषांच्या मदतीनं भिलोरी भाषा समजून घेत या आई वडिलांची कहाणी आम्ही ऐकत होतो, तेव्हा शेजारच्या ऑपरेशन थिएटरमध्ये रविताची शस्त्रक्रिया सुरू होती.

वळवी कुटुंबीय नंदुरबार जिल्ह्यातल्या धडगांव तालुक्याच्या खडक्या गावचे. सातपुड्याच्या रांगेतल्या या आदिवासीबहुल जिल्ह्यात आजही अनेक अशी गावं, तालुके आहेत ज्यांच्यापर्यंत रस्ते वा वाहतुकीची अन्य कोणतीही साधनं पोहोचत नाहीत.

वळवी कुटुंबीयसुद्धा भिल्ल समाजाच्या या भागातल्या बहुतांश कुटुंबीयांप्रमाणे स्वत:पुरती थोडीफार शेती करतात, गुरं पाळतात.

रविता झाडावरून पडली आणि...

त्या दिवशीही राजा आणि शांती वळवी गुरं चारायला गेले होते आणि दुसरीत शिकणारी रविता थोड्याच वेळात शाळेला जाणार होती. पण ती मैत्रिणींसोबत खेळायला गेली आणि जवळच्याच मोहाच्या झाडावर खेळता खेळता २५ फुटांवरून खाली पडली.

तिच्या मणक्याला तिथंच फ्रॅक्चर झालं आणि मज्जारज्जूलाही गंभीर धक्का बसला. बेशुद्धावस्थेतल्या रविताला राजा वळवी आणि गावकऱ्यांनी लगेच रुग्णालयात न्यायचा निर्णय घेतला आणि तिथंच वळवींचा 'जन्माचा फेरा' सुरु झाला.

"आम्ही तिला बांबूच्या झोळीत (ज्याला या भागात 'बैम्युलन्स' असंही म्हटलं जातं) घातली आणि अर्धा तास चालत डांबरी रस्त्यापर्यंत आणलं. पुढं प्रवासी जीपमध्ये बसवून धडगांवच्या प्राथमिक आरोग्य केंद्रात नेलं. तिथं फक्त ड्रेसिंग करण्यात आलं."

रविताची आई

"त्यांनी नंदुरबारच्या सिव्हिल हॉस्पिटलमध्ये जायला सांगितलं. मग त्या रात्रीच आम्ही गाडी करून तिला ८० किलोमीटर असलेल्या नंदुरबारला हलवलं. रविता अर्धवट बेशुद्धच होती, फक्त हात हलवत होती," राजा वळवी आठवून सांगतात.

दवाखान्यातून पुन्हा घरी आणलं

पुढचे १० दिवस रविता नंदुरबारच्या सिव्हिल हॉस्पिटलमध्ये होती. काही उपचार करण्यात आले, एक्स रे काढण्यात आले. पण तिच्या प्रकृतीत काही सुधारणा झाली नाही.

"तिथल्या डॉक्टरांनी आम्हाला सुरतला जायचा सल्ला दिला. पण तिकडे कोणी माझ्या ओळखीचं नव्हतं आणि इतके...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

राजा वळवी आणि त्यांची पत्नी शांती यांच्या मनात प्रचंड खदखद आहे, राग आहे. पण तो नेमका कोणाबद्दल आहे, हे त्यांनाही समजत नाही. जे त्यांच्यासोबत झालं, तसं इतर कोणाहीसोबत झालं असतं तर क्वचितच तो राग असा शांत चेहऱ्यामागे लपवला गेला असता.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जीडीपी देशाच्या आर्थिक स्थितीचं प्रतीक असतं.

जीडीपीचे आकडे जाहीर होण्यापूर्वी अनेक संस्थांनी 5 ते 10 टक्क घट होण्याचा अंदाज व्यक्त केला होता. गेल्या तिमाहित जीडीपी उणे 24 टक्क्यांपर्यंत घसरला होता. संपूर्ण लॉकडाऊननंतरच्या काळात हे आकडे समोर आले होते.

आताच्या तिमाहित उद्योग क्षेत्रात 2.1, उत्खनन क्षेत्रात 9.1, बांधकाम क्षेत्रात 8.6 टक्क्यांनी घट झाली आहे. कृषी क्षेत्रात 3.4 तर मॅन्यूफॅक्चरिंग क्षेत्रात 0.6 टक्क्यांनी वाढ झाली आहे.

भारताचे मुख्य आर्थिक सल्लागार के. व्ही. सुब्रमण्यम यांनी म्हटलं आहे की, कोव्हिड-19मुळे सध्या अशी आर्थिक स्थिती निर्माण झाली आहे.

पहिल्या तिमाहीत GDPमध्ये उणे 24 टक्क्यांपर्यंत घसरण

यावर्षी भारतामध्ये 2 महिन्यांचा सक्त लॉकडाऊन लावण्यात आला आणि त्यामुळे अर्थव्यवस्थेचं कंबरडं मोडलं. आशियामधली ही अत्यंत उमेदीची बाजरपेठ एप्रिल ते जून या काळात 24% आकुंचन पावली. ही गेल्या 40 वर्षांतली सर्वांत मोठी घसरण आणि G20 देशांमधली सर्वांत वाईट कामगिरी आहे.

बांधकामासारख्या महत्त्वाच्या क्षेत्रात 50% तर उत्पादन क्षेत्रामध्ये 40% घसरण झाली. ही दोन क्षेत्रं भारतात सर्वांत जास्त रोजगार निर्मितीही करतात. म्हणूनच गेल्या जीडीपीच्या आकडेवारीमध्ये देशाला लॉकडाऊनमुळे मोजावी लागलेली प्रचंड मोठी मानवी हानीही दिसली.

कोणत्याही अर्थव्यवस्थेची वाढ होण्यासाठी वस्तूंना असलेल्या मागणी आणि खरेदीचा (Consumption) चा वाटा मोठा असतो. यामध्ये या काळात 60 टक्के घसरण झाली. कमी झालेलं उत्पन्न, अनेकांचे रोजगार गेल्याने वाढलेलं बेरोजगारीचं प्रमाण यामुळे लोकांनी खर्च कमी केले आणि उद्योगांनी गुंतवणुकीचं प्रमाण कमी केलं. आणि पडसादांचं चक्र सुरू राहिलं.

पण आधी ज्या बांधकाम आणि उत्पादन क्षेत्रांनी अर्थव्यवस्थेला खाली ओढलं होतं तीच क्षेत्रं जूनमध्ये अर्थव्यवस्थेतलं कामकाज पुन्हा सुरू व्हायला लागल्यानंतर वृद्धी घडवण्यात आघाडीवर होती.

बांधकाम विश्वातल्या घडामोडींचा निर्देशांकात काळजीपूर्वक अभ्यास केला जातो.

बांधकाम क्षेत्रातले दिग्गज आणि हिरानंदानी समूहाचे कार्यकारी संचालक निरंजन हिरानंदानी सांगतात, "वर्क फ्रॉम होम प्रचलित झाल्याने आपण जिथे राहतो ती जागा अधिक चांगली असावी, आपण चांगल्या घरात रहावं, याची जाणीव लोकांना झालीय. दुसरं म्हणजे गेल्या 2-3 वर्षांत दर न वाढल्याने घरांच्या किंमती नक्कीच कमी झालेल्या आहेत."

शिवाय...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जून ते सप्टेंबर 2020 या कालावधीसाठीचे भारतीय अर्थव्यवस्थेच्या जीडीपीचे आकडे जाहीर झालेत. त्यानुसार तांत्रिकदृष्ट्या भारतीय अर्थव्यवस्था मंदीत असल्याचं स्पष्ट झालं आहे. जून ते सप्टेंबर 2020 या दुसऱ्या तिमाहीत GDP उणे 7.5 टक्के राहीला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जीडीपी देशाच्या आर्थिक स्थितीचं प्रतीक असतं.

तेव्हा हा प्रश्न विचारला जात आहे की जीडीपी नक्की असतं तरी काय? तो कसा ठरवला जातो.

कोणत्याही देशाच्या आर्थिक आरोग्याचं सकल राष्ट्रीय उत्पन्न द्योतक आहे. एका विशिष्ट कालावधीत देशातल्या वस्तू आणि सेवांच्या उत्पादनाची किंमत म्हणजेच जीडीपी होय.

जीडीपीची आकडेवारी दर तिमाहीला प्रसिद्ध होते. देशांतर्गत झालेलं उत्पादन आणि सेवांचाच जीडीपीसाठी विचार होतो.

कृषी, उद्योग आणि सेवा या तीन आघाड्यांवर उत्पादन वधारलं किंवा घटण्याच्या सरासरीद्वारे जीडीपीचा दर ठरवला जातो.

जीडीपीचा दर देशाच्या आर्थिक प्रगतीचं प्रतीक असतं. सोप्या शब्दांत, जीडीपीचा दर वधारला असेल तर आर्थिक विकासाचा दर उंचावला असं म्हणता येतं. जीडीपीचा दर घटला असेल तर देशाची आर्थिक स्थिती खालावली असं म्हटलं जातं.

GDP चा दर कसा ठरवला जातो?

जीडीपी दोन पद्धतींनी निश्चित केला जातो. कारण चलनवाढीसह उत्पादन खर्चात घट होते. हे प्रमाण 'कॉन्स्ट्ंट प्राइज' अर्थात कायमस्वरुपी दर आहे. यानुसार जीडीपीचा दर आणि उत्पादनाचं मूल्य एका वर्षासाठीच्या उत्पादनासाठी येणाऱ्या खर्चानुसार ठरतं.

दर तिमाहीला जीडीपी जाहीर केला जातो.

म्हणजे 2010 वर्ष प्रमाण मानलं तर त्याआधारे उत्पादनाच्या मूल्यात वाढ किंवा घट होते.

दुसऱ्या पद्धतीनुसार करंट प्राइज अर्थात सध्याच्या मूल्यानुसार जीडीपीचा दर निश्चित केला जातो. त्याअंतर्गत उत्पादन मूल्यामध्ये महागाईचा दरही सामील असतो.

केंद्रीय सांख्यिकी संस्थेतर्फे उत्पादन आणि सेवा या दोन्हींच्या मूल्यांकनासाठी एक वर्ष निश्चित केलं जातं. त्या वर्षातल्या किंमतींना प्रमाण मानून उत्पादन आणि सेवांसाठीचे किमतींचं परीक्षण केलं जातं. त्याआधारे तुलनात्मक वाढ किंवा घट यांची गणना केली जाते.

प्रमाण वर्ष कोणतं?

भारतात कॉन्स्टंट प्राइस अर्थात कायमस्वरुपी दरांच्या गणनेसाठी 2011-12 हे वर्ष प्रमाण मानण्यात येतं.

उदाहरणार्थ 2011 मध्ये शंभर रुपये किमतीच्या तीन वस्तू तयार झाल्या तर एकूण जीडीपी 300 रुपये होतो. 2019 वर्षापर्यंत उत्पादन दोनवर आलं मात्र किंमत दीडशे रुपये झाली तर नॉमिनल जीडीपी तीनशे रुपये झाला. मात्र प्रत्यक्षात देशाची आर्थिक वृद्धी झाली का?

औद्योगिक उत्पादन देशासाठी नेहमीच महत्त्वाचं असतं.

अशावेळी प्रमाण वर्षाचा फॉर्म्युला कामी येतो. 2011 या प्रमाण वर्षानुसार कॉन्स्टंट किंमत 100 याप्रमाणे जीडीपी 200 रुपये...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोनामुळे निर्माण झालेल्या आर्थिक संकटाचा सामना करण्यासाठी पंतप्रदान नरेंद्र मोदींनी 20 लाख कोटी रुपयांचे आर्थिक पॅकेज जाहीर केले आहे. भारताच्या एकूण जीडीपीच्या 10 टक्के भागाइतकं पॅकेज देणार असल्याचं पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी म्हटलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जीतराई हंसदा

जीतराई हांसदा जमशेदपूर शहरातील कोऑपरेटिव्ह कॉलेजात शिकवतात. दिल्लीस्थित नॅशनल स्कूल ऑफ ड्रामा या प्रतिष्ठित संस्थेतून शिक्षण घेणाऱ्या मोजक्या आदिवासी विद्यार्थ्यांमध्ये हांसदा यांचा समावेश होतो.

आदिवासींच्या विस्थापनावर आधारित त्यांनी लिहिलेलं फेव्हिकोल नाटक चांगलंच गाजलं होतं. या नाटकाचे देशभर प्रयोग झाले होते. त्यावेळी या नाटकाला चांगला प्रतिसाद मिळाला होता.

झारखंड पोलिसांनी हांसदा यांच्या अटकेच्या वृत्ताला दुजोरा दिला आहे.

गेल्या अनेक दिवसांपासून हांसदा फरार होते. त्यांना घाघीडीह तुरुंगात न्यायालयीन कोठडीत ठेवण्यात आलं आहे, असं जमशेदपूरच्या साकची ठाण्याचे ऑफिसर राजीव कुमार सिंह यांनी सांगितलं.

"जीतराई हांसदा यांच्याविरुद्ध जून 2017मध्ये पोलिसात गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे. पोलिसांनी सव्वा वर्षांपूर्वी हांसदा यांना फरार घोषित करून त्यांच्याविरुद्ध चार्जशीट दाखल करण्यात आली होती. तेव्हापासून ते न्यायालयाच्या प्रक्रियेत सहभागी होत नव्हते. ते पोलिसांपासून पळ काढत होते. दोन समाजात धार्मिक तेढ पसरवण्याचा तसंच वैमनस्य घडवून आणण्याचा आरोप त्यांच्यावर आह", असं राजीव कुमार सिंह यांनी बीबीसीला सांगितलं.

असा झाला गुन्हा दाखल

पोलिसांच्या अहवालानुसार जीतराई हंसदा यांनी 29 मे 2017 रोजी आपल्या फेसबुक वॉलवर बीफ खाण्यासंदर्भात पोस्ट लिहिली होती. या पोस्टमुळे धार्मिक तेढ पसरवण्याची शक्यता होती.

ऑफ़िसर इंचार्ज राजीव कुमार सिंह

यानंतर साकची ठाण्याचे सब इन्स्पेक्टर अनिल कुमार सिंह यांच्याकडे तपास सोपवण्यात आला. त्यांनी चार दिवसात तपास पूर्ण केला. 2 जून 2017 रोजी हांसदा यांच्याविरुद्ध एफआयआर दाखल करण्यात आला. त्यावेळी ते जमशेदपूर ग्रॅज्युएट कॉलेज ऑफ वुमन या ठिकाणी अध्यापनाचं काम करत असत.

फेसबुक पोस्ट

सब इन्स्पेक्टर अनिल कुमार सिंह यांच्या रिपोर्टनुसार जीतराई हंसदा यांची फेसबुक पोस्ट अशी होती. आम्ही आदिवासी माणसं बीफ अर्थात गोमांस खातो. जाहेर डांगरी म्हणजे अंत्य संस्कारांच्या वेळी आम्ही वध करतो.

जीतराई हंसदा यांची फेसबुक पोस्ट

सणासुदीच्या वेळी गोमांस खातो. भारताच्या कायद्यासाठी आम्ही आमचं खाणंपिणं, परंपरा बंद करून हिंदू होऊन का राहावं? आदिवासीपण संपवून का टाकावं? हे कधी होऊ शकत नाही. आदिवासींना खऱ्या अर्थाने भारताचा भाग मानत असाल तर आदिवासींच्या हिताचं रक्षण करण्यासाठी अशा कायद्यावर बंदी घातली...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बीफबद्दलच्या दोन वर्षांपूर्वीच्या पोस्टसाठी एका प्राध्यापकांना झारखंड पोलिसांनी अटक केली आहे. जमशेदपूरमधील आदिवासी प्राध्यापक आणि रंगकर्मी जीतराई हांसदा असं त्याचं नाव आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जीन-पेरे सांगतो प्राथमिक शाळेचा अर्ज भरताना त्यात त्याच्या आई-वडिलांची नावं विचारण्यात आली होती. तेव्हा पहिल्यांदा जीनच्या मनात प्रश्न आला होता, त्याचे वडील आहेत तरी कोण?

तो सांगतो, "मी त्यांना ओळखत नाही, मला त्यांचं नाव माहीत नाही."

वैधानिक इशारा : या लेखातील काही मजकूर वाचकांना अस्वस्थ करणारा वाटू शकतो.

रवांडामध्ये 1994 साली भयंकर नरसंहार झाला होता. त्यात जवळपास 8 लाख लोकांचा मृत्यू झाला. यात अनेक मुलांनी आपले वडील गमावले. त्यामुळे घरी एखाद्याला वडील नसणं, हे तसं सामान्यच होतं.

गावातली लोकं जीन-पेरेविषयी दबक्या आवाजात बोलायचे, त्याला वेगवेगळ्या नावांनी हाक मारायचे. मात्र, या सगळ्यांमागचं सत्य समजण्यासाठी त्याला अनेक वर्षं लागली.

त्याची आई कॅरीन म्हणते, "ही एकदा सांगून टाकण्यासाठी गोष्ट नाही."

"त्याला वेगवेगळी माहिती मिळाली होती. त्याच्या कानावर अनेक अफवा येत होत्या. समाजातल्या सर्वांनाच माझ्यावर बलात्कार झाल्याचं माहिती होतं आणि त्याबाबत मी काहीच करू शकत नव्हते."

रवांडा हत्याकांडात मृत्युमुखी पडलेल्या लोकांचे कपडे एका स्मारकामध्ये ठेवण्यात आले आहेत.

त्या पुढे सांगतात, "माझा मुलगा सतत विचारायचा, माझे वडील कोण आहेत? मात्र, माझ्यावर जवळपास शंभर जणांनी बलात्कार केला होता. त्यामुळे त्याचे वडील कोण, हे मी नेमकं सांगू शकत नव्हते."

'मी पळून जाऊ शकत नव्हते'

1994 सालच्या त्या 100 दिवसांच्या नरसंहारादरम्यान झालेल्या बलात्कारातून किती मुलं जन्माला आली, याची नेमकी आकडेवारी उपलब्ध नाही.

संघर्षादरम्यान होत असलेला लैंगिक हिंसाचार थांबवण्याचा प्रयत्न संयुक्त राष्ट्रांकडून सुरू आहे. गेल्या वर्षी सीरिया, कोलंबियात, कांगो प्रजासत्ताक आणि म्यानमारमध्ये युद्धादरम्यान बलात्काराचा शस्त्र म्हणून वापर करण्यात आला.

संयुक्त राष्ट्रांच्या 'युद्धादरम्यान लैंगिक हिंसाचारविरोधी दिना'च्या निमित्ताने अनेक पीडित #EndRapeInWar हा हॅशटॅग वापरून त्यांच्यावर झालेला अन्यायाच्या कथा मांडत आहेत.

मात्र, ज्यांच्यावर हा प्रसंग ओढावला त्यांच्यासाठी 25 वर्षांनंतरही ते सगळं आठवणं सोपं नाही. कॅरीनची कहाणी ऐकल्यावर त्यांनी आपल्या मुलाला सत्य सांगण्यासाठी तो मोठा होण्याची वाट का बघितली, हे स्पष्ट होतं.

त्यांच्यावर पहिल्यांदा बलात्कार झाला तेव्हा त्या जवळपास जीनच्याच वयाच्या होत्या. हुतू वंशीय शेजारी, हल्लेखोर आणि जवानांनी हजारो तुत्सी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

रवांडातला 24 वर्षांचा तरुण बीबीसीला त्याच्या जन्माची कहाणी सांगत होता. रवांडामधल्या नरसंहारादरम्यान त्याच्या आईवर बलात्कार करण्यात आला होता. बलात्कार पीडितांना आजही नामुष्कीचा सामना करावा लागतो, त्यामुळे या सगळ्यांची नावं बदलण्यात आली आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जीवदानविरहित शतकी खेळी करण्यासाठी रोहित नक्कीच उत्सुक असेल.   रोहित शर्माने बांगलादेशविरुध्द यंदाच्या वर्ल्डकपमधलं चौथं शतक झळकावलं.

एका वर्ल्डकपमध्ये चार किंवा त्यापेक्षा जास्त शतकं झळकावणारा रोहित हा पहिला भारतीय खेळाडू ठरला.

याआधी असा विक्रम श्रीलंकेच्या कुमार संगकाराने केला होता.

कोणत्याही संघाला वर्ल्डकप जिंकायचा असेल तर एखाद्या खेळाडूने जबाबदारी स्वीकारून संघासमोर उदाहरण सादर करणं आवश्यक असतं.

सचिन तेंडुलकरने 2003 मध्ये अफलातून प्रदर्शनासह मॅन ऑफ द सीरिजचा पुरस्कार पटकावला होता. टीम इंडियाने तेव्हा अंतिम फेरीपर्यंत मजल मारली होती. 2011 मध्ये युवराज सिंगने बॅटिंग, बॉलिंग आणि फिल्डिंगमध्ये जबरदस्त प्रदर्शन करत मॅन ऑफ द सीरिज पुरस्कार पटकावला होता.

2015 वर्ल्ड कपमध्ये ऑस्ट्रेलियाच्या मिचेल स्टार्कने 22 विकेट्ससह संघाला वर्ल्डकप जिंकून देण्यात मोलाची भूमिका बजावली होती.

यंदाच्या वर्ल्ड कपमधे रोहित शर्मा भन्नाट फॉर्मात आहे. चार शतकांसह रोहित सर्वाधिक धावा करणाऱ्यांच्या यादीत अव्वल स्थानी आहे. वर्ल्ड कपमधे रोहितला नशिबाने मजबूत साथ दिली आहे. दक्षिण आफ्रिकेविरुध्द एकवर असताना रोहितला जीवदान मिळालं आणि त्याने 122 धावांची खेळी केली. ऑस्ट्रेलियाविरुध्द रोहितला दोनवर असताना जीवदान मिळालं, त्याने 57 धावांची खेळी केली.

कट्टर पारंपरिक प्रतिस्पर्धी पाकिस्तानविरुध्द रोहित 32वर रन आऊट मिस झाला आणि त्याने 140 धावांची मॅरेथॉन खेळी केली. इंग्लंडविरुध्द चारवर असताना रोहितचा झेल सुटला आणि त्याने 102 धावांची खेळी केली. बांगलादेशविरुध्द रोहितला नऊवर असताना तमीम इक्बालने त्याचा झेल सोडला आणि त्याने 104 धावांची खेळी केली.

कोशिश करनेवालोंकी हार नही होती ही उक्ती रोहितला यंदाच्या वर्ल्डकपमधे चपखल लागू ठरते आहे. खेळपट्टीवर नूर ओळखून, मैदानाचा आकार समजून घेत,  संघाची गरज काय हे उमगून रोहित खेळतो आहे.

शिखर धवन दुखापतग्रस्त झाल्याने रोहितवरची जबाबदारी वाढली आहे. नवीन सहकारी लोकेश राहुलच्या बरोबरीने मोठ्या धावसंख्येचा पाया रचण्याचं काम रोहित नेटाने करतो आहे. श्रीलंकेविरुध्दच्या मॅचनंतर टीम इंडियासमोर सेमी फायनलचं आव्हान असणार आहे.

जीवदानांवर विसंबून न राहता निखळ, खणखणीत खेळी करण्यासाठी रोहित आतूर आहे.

वनडेत तीन द्विशतकं नावावर असणाऱ्या या हिटमॅनला स्वबळावर संघाला वर्ल्डकप जिंकून देण्याची ताकद आहे.

हेही वाचलंत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

हिटमॅन रोहित शर्माला जीवदान देणं किती महागात पडू शकतं याचा प्रत्यय बांगलादेशच्या तमीम इक्बालला आला असेल.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जीवन सिंह यांच्याकडे शेकडो एकर जमीन होती मात्र आता ते दोन खोल्यांच्या घरात राहतात.

जीवन सिंह यांच्यापैकीच एक. मुजफ्फराबाद शहरात नदीच्या जवळ त्यांची आठ एकरापेक्षा जास्त शेतजमीन होती. याशिवाय शहराच्या आग्नेयाला तर आणखी मोठी शेतजमीन होती. त्या ठिकाणी नासपती, सफरचंद, गहू आणि मक्याची शेती करत होते. जीवन यांची अनेक दुकानंही होती.

पण आज जीवन सिंहांचा नातू तुटपुंज्या जमिनीवर शेती करतात तेही मजूर म्हणून.

जीवन सिंह ज्या जमिनीच्या तुकड्यासाठी झगडत आहेत तो तुकडा कायदेशीर लढाईत अडकला आहे. 1947 पासून ही कायदेशीर लढाई सुरूच आहे.

ब्रिटिशप्रशासित भारताच्या राजकीय फाळणीनंतर उफाळलेल्या धार्मिक हिंसाचारात दहा लाखांहून अधिक नागरिकांचा जीव गेला होता. सव्वा कोटीहून अधिक लोकांना स्वत:चं घरदार सोडावं लागलं होतं.

पाकिस्तानात राहात असलेले हिंदू आणि शीख भारतात रवाना झाले. या सगळ्यांच्या मागे राहिलेल्या जमिनींना 'खाली जमीन' म्हणून घोषित करण्यात आलं. भारतातून पाकिस्तानात गेलेल्या मुसलमानांच्या जमिनीसंदर्भात भारतानेही हेच केलं.

फाळणीनंतर अनेक वर्षांनंतरही या नागरिकांच्या समस्या कमी झालेल्या नाहीत.

बिगरमुस्लीम लोकसंख्या

फाळणीच्या वेळी काश्मीरमधल्या ज्या लोकांनी घरदार सोडलं त्यांच्यापैकी अनेकांनी ना भारत निवडला ना पाकिस्तान. ते केवळ भारत आणि पाकिस्तानच्या नियंत्रणात असलेल्या काश्मीर प्रांतात राहून शरणार्थी शिबिरांमध्ये भरती झाले.

पाकिस्तान नियंत्रित काश्मीरमधील काही हिंदूंनी तिथेच राहण्याचा निर्णय घेतला आणि त्यांनी इस्लाम धर्मही स्वीकारला. पण 70 वर्षांनंतरही पाकिस्तानात राहणाऱ्या मूळच्या काश्मिरी हिंदूंना त्यांची जमीन मिळालेली नाही.

लालफितीत अडकलेल्या न्यायालयीन लढाईनंतर जीवन सिंह यांच्या पदरी न्यायालयाच्या एका निर्णयाची प्रत आहे. त्यानुसार जीवन सिंह यांचा एक एकरापेक्षा अधिक जमिनीवर हक्क आहे.

1947 मध्ये पाकिस्तानच्या वायव्य प्रदेशात पश्तो आदिवासींनी काश्मीरला भारतापासून विलग होण्यासाठी हल्ला केला होता. त्यावेळी त्यांचं लक्ष्य मुस्लिमेतर नागरिक होते. या हल्ल्यांमध्ये अनेक हिंदू आणि शीख लोकांनी जीव गमावला होता.

पाकिस्तान प्रशासित काश्मीरातील लोकांच्या जमिनी लोकांमध्ये वितरीत करण्यात आल्या.

जे जिवंत राहिले, त्यांना पाकिस्तान सरकारने 'सिटीझन एक्सचेंज' योजनेअंतर्गत भारतात पाठवलं. त्यानंतर या लोकांच्या जवळपास दोन लाख एकरवर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गमावलेली मालमत्ता परत मिळवण्यासाठी पाकिस्तान प्रशासित काश्मीरमध्ये आजही  बरीच  कुटुंबं संघर्ष करत आहेत. 70 वर्षांपूर्वी भारताची फाळणी झाली होती. त्यावेळी या कुटुंबीयांची जमीन, घरं आणि दुकानं  सगळंच  मागे राहिलं. आणि आता मजूर म्हणून दुसऱ्यांच्या शेतीवर काम करून गुजराण करण्याची वेळ त्यांच्यावर आली असेल.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जीसी मुर्मू

राजीव महर्षी हे 7 ऑगस्टला निवृत्त झाले त्यांच्या जागी गिरीश चंद्र मुर्मू यांची नियुक्ती करण्यात आली आहे. सरकारी खात्यांचे ऑडिट करण्याची जबाबदारी कॅगवर असते. यापूर्वी कॅगच्या अहवालांनी देशात राजकीय वादळ उठल्याचं आपण पाहिलं आहे.

माजी केंद्रीय मंत्री मनोज सिन्हा यांची जम्मू-काश्मीरचे नायब राज्यपाल म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे. मनोज सिन्हा यांना जीसी मुर्मू यांच्या जागी जम्मू काश्मीरचे उपराज्यपाल म्हणून नियुक्त करण्यात आलंय.

बुधवारी (5 ऑगस्ट) अचानक मुर्मू यांनी आपल्या पदाचा राजीनामा दिला होता. जम्मू-काश्मीरला विशेष राज्याचा दर्जा देणारं कलम 370 रद्द करण्यात आलं, या घटनेला 5 ऑगस्टला एक वर्ष पूर्ण झालं. मुर्मू यांनी नेमका याच दिवशी राजीनामा दिला आहे.

मनोज सिन्हा मोदी सरकारच्या पहिल्या कार्यकाळात रेल्वे राज्यमंत्री होते. मात्र 2019 च्या लोकसभा निवडणुकीत ते पराभूत झाले. गाझीपूरमधून ते निवडणूक लढवत होते.

कोण आहेत जी. सी. मुर्मू?

साठ वर्षीय माजी आयएएस अधिकारी गिरीश चंद्र मुर्मू यांना गेल्या वर्षी 29 ऑक्टोबरला जम्मू-काश्मिरचे नायब राज्यपाल म्हणून नियुक्त करण्यात आलं.

गुजरात केडरचे अधिकारी असलेले मुर्मू नरेंद्र मोदी गुजरातचे मुख्यमंत्री असताना राज्याचे मुख्य सचिव होते.

गेल्या वर्षी 5 ऑगस्टला संसदेनं जम्मू काश्मिरला विशेष दर्जा देणारं कलम 370 रद्द केलं आणि त्याला केंद्रशासित प्रदेश बनवलं.

लडाखलाही वेगळं करून केंद्रशासित प्रदेशाचा दर्जा दिला.

31 ऑक्टोबरपासून जम्मू-काश्मीर आणि लडाख अधिकृतरित्या केंद्र शासित प्रदेश बनले. त्यानंतर दोन्ही ठिकाणी नायब राज्यपालांची नियुक्ती करण्यात आली.

राधाकृष्ण माथुर यांना लडाखचं नायब राज्यपाल बनवण्यात आलं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जम्मू काश्मीरच्या नायब राज्यपाल पदाचा राजीनामा दिल्यानंतर जी. सी. मूर्मू हे नवे कॅग म्हणजेच ऑडिटर अॅंड कम्प्ट्रोलर जनरल होतील अशी चर्चा होती. जी. सी. मूर्मू यांची कॅग म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जुनागड

जुनागडचं भारतात विलीनीकरण 15 ऑगस्ट 1947 रोजी नव्हे, तर 9 नोव्हेंबर 1947 रोजी झालं होतं. त्यामुळे जुनागडचा स्वातंत्र्य दिन 9 नोव्हेंबरला साजरा केला जातो.

भारत आणि पाकिस्तानच्या फाळणीनंतरही प्रलंबित राहिलेल्या जुनागडच्या स्वातंत्र्यासाठी हंगामी सरकारची स्थापना करण्यात आली होती. हंगामी सरकारच्या लढ्यानंतर जुनागड भारताचा भाग बनला.

पाकिस्ताननं नुकतेच जाहीर केलेल्या राजकीय नकाशात जुनागड आणि मनावदरला पाकिस्तानच्या हद्दीत दाखवलंय.

जुनागड आपल्या हद्दीत दाखवण्याचे पाकिस्तानचे निरर्थक प्रयत्न असल्याची प्रतिक्रिया भारतीय परराष्ट्र मंत्रालयानं दिली.

भारत आणि पाकिस्तानच्या इतिहासाची ज्या ज्या वेळी चर्चा होते, त्यावेळी जुनागडच्या स्वातंत्र्यलढ्याची चर्चाही होतेच. जेव्हा भारत स्वतंत्र झाला आणि संस्थानं भारतात विलीन झाली, तेव्हाही जुनागडमध्ये नवाब महाबत खान तिसरे यांची सत्ता होती.

15 ऑगस्ट 1947 साली ज्यावेळी भारत 'स्वातंत्र्य' साजरा करत होता, त्यावेळी जुनागडमधील लोक मोठ्या गोंधळात होते. कारण त्याच दिवशी जुनागड पाकिस्तानात विलीन करण्याचा निर्णय घेण्यात आला होता.

भारत स्वतंत्र झाला, त्यावेळी इंग्रजांनी भारतीय स्वातंत्र्य अधिनियम लागू केला होता. या अधिनियमानुसार लॅप्स ऑफ पॅरामाऊन्सीचा पर्याय देण्यात आला होता. म्हणजेच, इथला राजा संस्थान भारत किंवा पाकिस्तानला जोडू शकतो किंवा स्वतंत्र राष्ट्राची घोषणा करू शकतो.

लॅप्स ऑफ पॅरामाऊन्सीन्वये नवाब महाबत खान यांनी पाकिस्तानसोबत जाण्याची घोषणा केली.

जुनागडला पाकिस्तानात विलीन करण्यात मुख्य भूमिका बजावली ती जुनागडचे दिवाण शाहनवाज भुट्टो यांनी. जुनागडला पाकिस्तानात विलीन करण्याबाबत त्यांनीच सुचवलं होतं.

इतिहासकार आणि महात्मा गांधीजींचे नातू राजमोहन गांधी यांच्या मते, जुनागड पाकिस्तानात विलीन होण्यामागे मोहम्मद अली जिना होते.

राजमोहन गांधी यांनी 'पटेल : अ लाईफ' या पुस्तकात जुनागडच्या स्वातंत्र्य लढ्याविषयी लिहिलंय.

"जुनागडमध्ये तेव्हा सात लाख लोक राहायचे. त्यातील 80 टक्के लोक हिंदू होते. जुनागडचे नवाब ज्यावेळी युरोपात होते, त्यावेळी राजवाड्यात काही मतभेद सुरू झाले होते. 1947 च्या मे महिन्यात सिंधचे मुस्लीम लीगचे नेते शाहनवाज भुट्टो जुनागडचे दिवान बनले. भुट्टो आणि जिना हे निकटवर्तीय होते.

स्वत:च्या द्विराष्ट्रवादाच्या सिद्धांताला तिलांजली देत हिंदू बहुमत असणारं राज्य...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्ताननं नवा राजकीय नकाशा जाहीर केला आणि त्यात भारतातील जुनागडला पाकिस्तानचा भाग दाखवला. त्यावरून नव्या वादाला तोंड फुटलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जुनी प्रस्थापित समीकरणं मोडून महाराष्ट्राच्या पटलावर नवी गणितं लिहिली जाताहेत. महाराष्ट्रासाठी ही निवडणूक नवा राजकीय प्रवाह निर्माण करणारी ठरते आहे.

या निवडणुकीतली सर्वांत लक्षणीय घटना म्हणजे कित्येक पिढ्यांपासून कॉंग्रेसच्या विचारधारेशी वा तिच्यातूनच निर्माण झालेल्या शरद पवारांच्या राष्ट्रवादीशी जोडली गेलेली आणि सहकाराच्या आगमनापासून त्याच्या आधारानं राज्याच्या वेगवेगळ्या भागात रूजलेली मराठा राजकीय घराणी, आता या विचारधारेशी फारकत घेते आहेत.

त्यातून बाहेर पडते आहेत. त्यातले बहुतांश बंडखोर हे आतापर्यंत राजकीयदृष्ट्या शत्रू राहिलेल्या भाजपात प्रवेश करताहेत.

अहमदनगरचे विखे पाटील यांची नवी पिढी कॉंग्रेसमधून, अकलूजच्या मोहिते पाटील यांची नवी पिढी राष्ट्रवादी कॉंग्रेसमधून भाजपात प्रवेश करती झाली आहे.

ज्या सांगलीच्या वसंतदादा पाटीलांनी महाराष्ट्रातल्या कॉंग्रेसचा गाडा अनेक वर्षं हाकला त्यांची नवी पिढी कॉंग्रेसशी बंड पुकारती झाली आहे. साताऱ्याचे कॉंग्रेसचे जिल्हाध्यक्ष राहिलेले आणि शेती-सहकार उद्योगात असलेले रणजितसिंह निंबाळकर भाजपात दाखल झाले आहेत.

हे मोठ्या नावांचे ताजे दाखले, पण २०१४ पासूनच ही उदाहरणं स्थानिक पातळीवर पहायला मिळाली. स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकांच्या काळात सहकारी चळवळीतून तयार झालेलं, मूळच्या कॉंग्रेसच्या विचारधारेचं नेतृत्च भाजपाकडे मोठ्या प्रमाणात आलं आहे.

स्वातंत्र्यानंतर यशवतंराव चव्हाणांकडे महाराष्ट्राचं नेतृत्व आलं आणि त्यांनी सहकार महाराष्ट्रात रूजवला.

त्या सहकाराच्या वाढीसोबत साखर कारखाने, सहकारी बँका, दूध उत्पादक संघ असं जाळं विस्तारत गेलं आणि त्याच्याच आधारे स्थानिक पातळीवर बहुतांशानं मराठा नेतृत्व मोठं होत गेलं.

ही राजकीय मराठा घराणी आणि त्यांच्या पिढ्या मूळच्या या कॉंग्रेसच्या विचारधारेशी प्रामाणिक राहिली. त्याच विचारधारेतूनच नंतर वेगळ्या झालेल्या शरद पवारांच्या 'राष्ट्रवादी कॉंग्रेस'सोबत राहिली.

मराठा राजकारणाची ही कुठली समीकरणं?

पण मग आता ही मातब्बर घराणी त्या विचारधारेपासून लांब का जाताहेत? त्यांची नवी पिढी बंड का करते आहे? हा सहकाराच्या कालबाह्य होत चाललेल्या अर्थकारणाचा परिणाम आहे की काही नवी जातीय समीकरणं महाराष्ट्राच्या राजकारणात तयार होताहेत?

"हे निश्चितच लक्षणीय आहे आणि ही घराणी बाहेर का जाताहेत याची काही महत्वाची कारणं आहेत," कोल्हापूरच्या शिवाजी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

लोकसभा निवडणुकांचा कौल भारताच्या राजकारणावर दूरगामी परिणाम करेल असं भाकित वर्तवलं गेलं असलं तरीही महाराष्ट्राच्या राजकारणावर तिनं निकालाअगोदरच तसा परिणाम केला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जुन्या सोव्हियत संघराज्यातला हा सगळ्यांत लांबचा प्रदेश आहे. या भागात पर्यटक अगदी क्वचितच दिसतात. अझरबैजान देश आणि त्याचं हे नखचिवन राज्य या दोन्हीच्या मध्ये 80-130 किलोमीटरचा आर्मेनियाचा पट्टा आहे जो या राज्याला आपल्या देशापासून अलग करतो.

हा जगातला सगळ्यांत मोठा भूवेष्टीत प्रदेश आहे आणि इथली लोकसंख्या आहे अंदाजे साडेचार लाख.

या प्रदेशाचं क्षेत्रफळ बालीइतकं आहे. इथे जुन्या सोव्हिएत काळातल्या इमारती आहेत. सोन्याने मढवलेल्या घुमटांच्या मशिदी आहेत आणि लोखंडाचा गंज असतो ना, तशा लालसर रंगाचे डोंगर आहेत. डोंगरावर बनवलेल्या एका मध्ययुगीन किल्ल्याला लोनली प्लॅनेटने 'युरेशियाचं माचूपिचू' असं म्हटलं होतं. नखचिवनमध्ये प्रेषित नोहा यांना दफन केलेलं आहे.

स्वच्छ राजधानी

नखचिवनची राजधानी अतिशय स्वच्छ आहे. इथे दर आठवड्याला सरकारी कर्मचारी झाडं लावतात आणि सफाई करतात.

सोव्हिएत युनियनचे तुकडे झाले तेव्हा सगळ्यात आधी इथे स्वातंत्र्याची घोषणा केली होती. पंधरा दिवसांनी या देश अझरबैजानमध्ये समाविष्ट झाला. अझरबैजानची राजधानी बाकूइथून विमानाने नखचिवन सिटीमध्ये पोहोचेपर्यंत मला याविषयी काहीही माहिती नव्हतं.

बाहेरील जगासाठी अनोळखी दुनिया

नखचिवनची सीमा नाटोचा सदस्य देश तुर्कस्थानला लागून आहे. हा देश इराणलाही लागून आहे त्यामुळे हा प्रदेश सोव्हिएत संघाचा भाग असूनही सोव्हिएत संघाच्या नागरिकांना इथे पोहचणं सहजासहजी शक्य नव्हतं.

सोव्हिएत संघातून बाहेर पडून 30 वर्षांनीही रशियन भाषा बोलणारे काय किंवा इतर देशांमधले नागरिक काय, सगळ्यांसाठी ही एक अनोळखी जागा आहे.

अझरबैजानचा व्हीसा असेल तर कोणीही व्यक्ती इथे पोहचू शकते. तशी पर्यटकांसाठी ही जागा सुरक्षित आहे पण तरीही परदेशी व्यक्ती दिसल्या की इथले अधिकारी सतर्क होतात. मी आलो तेव्हा विमानतळावर अधिकाऱ्यांकडे बोट दाखवून सांगितलं, "ते कदाचित तुझ्याचविषयी बोलत आहेत."

नखचिवनच्या स्वच्छ विमानतळावरून बाहेर आल्यानंतर मी टॅक्सी पकडली आणि इथलं दुसरं मोठं शहर असणाऱ्या ऑडुबर्डच्या दिशेने निघालो.

चकचकीत मर्सिडीज चालवणारे मिर्झा इब्राहिमोव गाईडचं कामही करतात. शहरातल्या आरशासारख्या लख्ख रस्त्यांवरून जाताना त्यांनी म्हटलं की, "तुम्हाला इथे कचऱ्याचा लवलेशही दिसणार नाही."

रस्त्यातल्या एका अष्टकोनी मिनाराने माझं लक्ष वेधलं. इस्लामिक शैलीत बनलेल्या या मिनारावर संगमरवरी टाईल्स लावल्या आहेत....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

तुम्ही कदाचित नखचिवन हे नाव कधी ऐकलं ही नसेल. अझरबैजानचं हे स्वायत्त गणराज्य ट्रान्स कॉकेशियन पठारावर स्थित आहे. या देशाच्या आजूबाजूला आर्मेनिया, इराण आणि तुर्कस्थान हे देश आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जुलै 2016 कॉमन मित्राच्या मदतीनं दोघं ब्लाइंड डेटवर भेटले होते. त्यानंतर पुढे त्यांच्यामधील भेटीगाठी वाढत गेल्या.

लंडनमध्ये पहिल्यांदा मेगनला भेटण्यापूर्वी ती काय करते हे हॅरींना माहिती नव्हतं. तिचा टीव्ही शो सुद्धा त्यांनी पाहिला नव्हता.

नोव्हेंबर 2017 मध्ये प्रिन्स हॅरी आणि मेगनचा साखरपुडा पार पडला असून येत्या शनिवारी म्हणजेच 19 मेला हे 'लव्ह बर्ड्स' लग्नाच्या बंधनात अडकणार आहेत.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

प्रिन्स हॅरी आणि मेगन मार्कल यांच्या शाही लग्नाची जगभरात उत्सुकता आहे. 19 मे रोजी विंडसरमधल्या सेंट जॉर्ज चॅपेल इथं हे लग्न होणार आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जुलै पासून पाच कार्यकर्त्यांची हत्याही झाली आहे. अखेर स्थानिक प्रशासनाला नेत्यांच्या सुरक्षिततेसाठी काही पावलं उचलावी लागली. तर काहींना सुरक्षाही पुरवावी लागली. काश्मीरहून बीबीसी प्रतिनिधी आमीर पिरझादा यांचा खास रिपोर्ट...

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मागच्या दोन महिन्यात काश्मीरमध्ये भारतीय जनता पार्टीच्या कार्यकर्त्यांवर संशयित अतिरेक्यांकडून हल्ले झाले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जुलै महिन्यात सरासरी होणाऱ्या पावसापेक्षा तिप्पट पाऊस झाला आहे. धुवांधार पावसामुळे लाखो नागरिक विस्थापित होण्याची भीती आहे.

हे वाचतंल का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जपानच्या पश्चिम भागात आलेल्या विक्रमी पुरामुळे शंभरहून अधिकजणांचा जीव गेला आहे तर डझनभराहून अधिक लोक बेपत्ता आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जुलै महिन्यातही वाढवल्या गेलेल्या लॉकडाऊन बद्दल महाविकास आघाडी सरकारमध्ये मतभेद आहेत अशा आशयाच्या बातम्या गेल्या काही दिवसांत आल्या आहेत. तसा कोणताही विसंवाद नाही असा दावा करतांना केंद्र सरकारच्या धोरणांत स्पष्टता नसल्यानं हे चित्रं निर्माण होत आहे असं चव्हाण यांनी म्हटलं आहे.

"निर्णयप्रक्रियेमध्ये नवीन कायदा आहे जिथे अधिका-यांना खूप अधिकार दिलेले आहेत. राजकीय लोकांना कित्येकदा वाटतं की आम्हाला विचारलं नाही. अशा काही तक्रारी आहेत. पण हे सगळंच नवीन आहे. कोरोना आहे, तीन पक्षांचं नवीन सरकार आहे आणि एन. डी. एम. ए. च्या कायद्यामुळे सरकारी अधिका-यांना विशेष अधिकार दिले गेले आहेत. त्यामुळे मागच्या कोणत्याही राजवटीशी सध्याच्या सरकारशी आणि परिस्थितीशी थेट तुलना करता येणार नाही," असं पृथ्वीराज चव्हाण म्हणाले.

पृथ्वीराज चव्हाण

कोरोनाच्या या काळात कॉंग्रेसचं 'महाविकास आघाडी' सरकारमधलं नाराजीनाट्यही चर्चेत राहिलं. या सरकारमध्ये कॉंग्रेसला दुय्यम स्थान दिलं जातं अशा तक्रारी वरिष्ठ मंत्र्यांनीच केल्या.  त्यावर बोलतांना चव्हाण म्हणाले, "आमचा पक्ष सगळ्यांत या सरकारमध्ये आकड्यांनी कमी आहे.

आम्हाला कायम पहिल्या क्रमांकाचा पक्ष असण्याची सवय लागली आहे.  त्यामुळे आम्हाला दुय्यम स्थान किंवा छोटा भाऊ म्हणणं अशी खदखद आहे. त्यामुळे आम्हाला विचारलं का नाही, भेटलं का नाही असं होतं आहे. अशा गोष्टी होताहेत पण त्या सोडवल्याही जाताहेत. यामधे यावर चर्चा झाली, बैठका झाल्या. त्यातून परिस्थिती सुधारण्याची आशा निर्माण झाली आहे."

कोरोना व्हायरसचा सर्वाधिक फटका बसलेल्या देशांतील आकडेवारी-

2017 सालीच भाजपा आणि राष्ट्रवादी एकत्र येऊन सरकार स्थापन करण्याची शक्यता निर्माण झाली होती असा गौप्यस्फोट विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फणडवीस यांनी नुकताच एका मुलाखतीत केला होता. भाजपा आणि राष्ट्रवादीच्या या जवळीकीची कॉंग्रेसला चिंता नाही असं चव्हाण म्हणाले आहेत.

"देवेंद फडणवीसांनी जे वक्तव्य केलं ते खरं होतं की खोटं हे ते फडणवीस स्वत: सांगू शकतील किंवा राष्ट्रवादी कॉंग्रेस सांगू शकेल ज्यांच्यासोबत त्यांच्या तथाकथित बैठका झाल्या. आम्हाला यातलं काही माहित नाही. पण तोडफोड करुन राजकीय समीकरणं करण्याचे प्रयत्न होत राहतात.

आताही चाललेले आहेत. भाजपा पाहतं आहे की कोणी गळाला लागतो आहे का मासा. त्यांना कर्नाटक, मध्यप्रदेशपासून ती सवय...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

लॉकडाऊन उठला पाहिजे, ट्रेन सुरु झाल्या पाहिजेत, व्यवसाय सुरु झाले पाहिजेत अशी लोकांकडून आग्रहाची मागणी आहे हे मान्य आहे, पण इथे आरोग्याचाही प्रश्न आहे हे पाहून सुवर्णमध्य शोधला पाहिजे असं मत ज्येष्ठ कॉंग्रेस नेते आणि माजी मुख्यमंत्री पृथ्वीराज चव्हाण यांनी 'बीबीसी मराठी'ला दिलेल्या मुलाखतीत मांडलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जुलैमध्ये सुटीवर असतानाच ती त्यांना भेटून आली होती. आणि आता ते सगळे कसे आहेत हे जाणून घेण्यासाठी ती अस्वस्थ आहे.

"किती भयानक काळ आहे आहे हा," काळ्या रेघांवर नीट हस्ताक्षरांत ती लिहिते.

"पहाट होण्याआधी काळामिट्ट अंधार असतो आणि अजून पहाट झालेली नाही."

पत्राच्या शेवटी नाव लिहिण्यापूर्वी ती लिहिते "अतिशय व्यथित असणारी"

तिच्या या दुःखाचं कारण उघड आहे.

'ब्लॅक होल'

पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी काश्मीरचा विशेष दर्जा काढून घेतल्यानंतर काश्मिर खोऱ्यामध्ये 5 ऑगस्टपासून सारंकाही बंद आहे. सुमारे 1 कोटी लोक काश्मीर खोऱ्यात राहतात.

लँडलाईन फोन्स, मोबाईल्स आणि इंटरनेट अशा दळणवळणाच्या सर्व साधनांवरही बंदी आल्याने सगळाच संपर्क तुटला आणि स्थानिकांच्या अडचणीत वाढ झाली.

या सगळ्या संपर्क यंत्रणा अजूनही बंद आहेत.

दिल्लीमध्ये आलेल्या काश्मिरमधल्या एका मुक्त पत्रकाराची फेसबुक पोस्ट पाहिल्यानंतर या महिलेने आपला निरोप पोहोचवण्यासाठी पत्र लिहिलं.

इंटरनेट वापरण्यासाठी आणि काही वृत्तसंस्थांसोबत बातम्यांविषयी चर्चा करण्यासाठी 27 वर्षांचे विकार सायेद दिल्लीमध्ये आले होते.

सहज सुचलं म्हणून त्यांनी फेसबुकवर मेसेज पोस्ट केला. काश्मीरमधल्या त्यांच्या जिल्ह्यातल्या लोकांनी त्यांच्या कुटुंबासाठीचे संदेश पत्त्यासह आपल्याला इनबॉक्समध्ये पाठवावेत असं त्यांनी लिहिलं. 'प्रत्येक पत्त्यावर हे निरोप पोहोचवण्याचा मी माझ्यापरीने पूर्ण प्रयत्न करीन' असंही त्यांनी लिहिलं.

सायेद दोन दिवसांनी श्रीनगरला परतले तेव्हा त्यांच्या मार्फत जगभरातल्या 17 लोकांनी पाठवलेले संदेश होते. दक्षिण काश्मिरमधल्या तीन जिल्ह्यांमध्ये राहणाऱ्या कुटुंब आणि मित्रमंडळींकरता हे निरोप होते. मुस्लीम बहुल काश्मीर खोऱ्यांतल्या सर्वांत तणावग्रस्त भागांमध्ये हे जिल्हे येतात.

अनेकांनी डिजिटल संदेश पाठवले होते. इतरांनी कागदावर लिहून काढून त्याचे फोटो काढून पाठवले.

ही दिल्लीस्थित महिला त्यांच्यापैकीच एक. ती काश्मिरी नाही. काश्मीरमध्ये कोणाशीही संपर्क होत नसल्याने आलेलं दडपण तिच्या पत्रातून स्पष्ट होतं. 'काश्मीरमधले फोन नंबर पुन्हा पुन्हा दाबून बोटं सुन्न झाली आहेत', 'मी रात्री घाबरून उठते आणि मेसेज चेक करते. काही नंबर डायल करून पाहते, काश्मीरमध्ये घालवलेल्या सुटीचे फोटो पुन्हा पुन्हा पाहते' असं तिने तिच्या पत्रात लिहिलंय.

काश्मीरमध्ये पोचल्यानंतर सायेदनं फिरत्या दूताचं काम...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

छान वळणदार अक्षरांमध्ये दिल्लीतल्या एका महिलेने गेल्या महिन्यात तिच्या काश्मीरमधल्या मित्रमैत्रिणींना पत्र लिहिलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जून 2020 मध्ये गलवान खोऱ्यात भारतीय आणि चिनी सैनिकांदरम्यान हिंसक झटापट झाली होती. त्यानंतर चारच महिन्यात मुंबईतला वीजपुरवठा ठप्प झाला होता.

महापारेषणच्या 400 KVच्या कळवा-पडघा GIS केंद्रात सर्किट-1ची देखभाल-दुरुस्ती सुरू होती. यावेळी सर्व भार सर्किट-2 वर होता. मात्र सर्किट-2 मध्ये अचानक तांत्रिक बिघाड झाल्याने मुंबई आणि ठाण्यातील बहुतांश भागांमध्ये वीज गेली होती.

कोरोना काळात वीजपुरवठा बंद झाल्यामुळे हॉस्पिटल्सवर प्रचंड ताण आला होता. लोकल ट्रेनही बंद पडल्या होत्या.

मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे आणि ऊर्जामंत्री डॉ. नितीन राऊत यांनी या घटनेच्या चौकशीचेही आदेश दिले होते.

आता न्यूयॉर्क टाइम्सनं दिलेल्या बातमीनुसार ही घटना चीनकडून नियोजित केल्या गेलेल्या एका सायबर हल्ल्याचा भाग होती. भारतातील पॉवर ग्रिड ठप्प करणं हा या हल्ल्यामागचा उद्देश होता. गलवानमध्ये भारताकडून अधिक तीव्र हालचाल झाली तर संपूर्ण देशात पॉवर कट घडवून आणण्याचीही चीनची योजना होती.

अमेरिकन सायबर फर्म रेकॉर्डेड फ्युचरनं चिनी सायबर हल्ल्याचा खुलासा केला आहे. अर्थात, चीनचे बहुतांश मालवेअर सक्रीय झालेच नसल्याचंही रेकॉर्डेड फ्युचरच्या अभ्यासातून समोर आलं आहे.

रेकॉर्डेड फ्युचरचे चीफ ऑपरेटिंग ऑफिसर स्टुअर्ट सोलोमन यांनी स्पष्ट केलं की चिनी कंपनी रेड इकोनं सायबर हल्ल्याच्या अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा आधार घेऊन एक डझनहून अधिक पॉवर ग्रिड कंट्रोल करण्याचा प्रयत्न केला होता.

महाराष्ट्र सरकारनं न्यूयॉर्क टाइम्समधील बातमीची दखल घेतली असून गृहमंत्री अनिल देशमुख यांनी सायबर विभागाकडून त्यासंबंधीचा अहवाल मागवला आहे, असं वृत्त एएनआयनं दिलं आहे.

नेमकं काय घडलं होतं?

12 ऑक्टोबर 2020 सकाळीच मुंबई शहरातल्या बहुतेक भागातली वीज गायब झाली होती. 10 वाजून 15 मिनिटांनी वीज पुरवठा बिघाडाच्या या प्रकरणाची नोंद शहराला वीज पुरवठा करणाऱ्या बाँबे इलेक्ट्रिक सप्लाय अँड ट्रान्सपोर्ट या कंपनीने घेतली होती.

तोपर्यंत मुंबई महानगर, पश्चिम आणि मध्य उपनगरं त्याचबरोबर ठाणे, डोंबिवली, कल्याण, भिवंडी या शहरांपर्यंत वीज पुरवठा खंडित झालेला होता आणि त्याचा फटका उपनगरी रेल्वेसेवा, शहरातील अत्यावश्यक सेवा, रस्त्यांवरील सिग्नल यंत्रणेलाही बसला होता.

पुढच्या दोन तासांमध्ये वीज पुरवठा पुन्हा सुरू करण्यात महावितरणला यश आलं. पण, मुंबईसारख्या औद्योगिक राजधानीत घडलेल्या या प्रकारामुळे काही तास...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गेल्यावर्षी 12 ऑक्टोबरला मुंबई आणि उपनगरातला वीजपुरवठा काही तासांसाठी ठप्प झाला होता. ही तांत्रिक समस्या नव्हती, तर चीननं भारतावर केलेला सायबर हल्ला होता, असा दावा  न्यू यॉर्क टाइम्स  या वृत्तपत्रातील एका बातमीत करण्यात आला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जून महिन्यात केंद्र सरकारनं कृषी क्षेत्रातील सुधारणांसंबंधित 3 अध्यादेश जारी केले होते.  यातल्या एका अध्यादेशाची महाराष्ट्रात अंमलबजावणी करण्याचे आदेश राज्याच्या पणन संचालनालयानं ऑगस्टमध्ये काढले होते.

पण, गेल्या आठवड्यात केंद्र सरकारनं यासंबंधीची विधेयक संसदेत मांडली आणि तिथं ती मंजूर करण्यात आली. राष्ट्रपतींनी या विधेयकांवर स्वाक्षरी केल्यानं या विधेयकांना कायद्याचं स्वरुप प्राप्त झालं.

त्यानंतर मात्र ही विधेयकं शेतकरीविरोधी असल्याचं सांगून विरोधी पक्षांनी या विधेयकांना विरोध केला आहे.

या विधेयकांची महाराष्ट्रात अंमलबजावणी होणार नाही, असं महाराष्ट्र काँग्रेसचे प्रदेशाध्यक्ष आणि महसूल मंत्री बाळासाहेब थोरात यांनी जाहीर केलं.

त्यानंतर महाराष्ट्र सरकारनं आता केंद्र सरकारच्या अध्यादेशाची अंमलबजावणी करण्याच्या परिपत्रकाला स्थगिती दिली आहे.

महाराष्ट्र सरकारचा नवीन निर्णय

मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांच्या अध्यक्षतेखाली 30 सप्टेंबर रोजी राज्य मंत्रिमंडळाची बैठक आयोजित करण्यात आली.

या बैठकीत केंद्र सरकारनं संमत केलेल्या कृषीविषयक कायद्यांची महाराष्ट्रात अंमलबजावणी करायची की नाही, यासंदर्भात मंत्रिमंडळ उपसमिती स्थापन करण्याचा निर्णय घेण्यात आला.

बाळासाहेब पाटील

याविषयी महाराष्ट्राचे सहकार आणि पणन मंत्री बाळासाहेब पाटील यांनी बीबीसी मराठीला सांगितलं, "केंद्र सरकारनं कृषी क्षेत्राशी निगडित तीन कायदे आणले आहेत. यातला एक कायदा (एक देश, एक बाजार) सहकार आणि पणन विभागाशी निगडित आहे. या कायद्याची अंमलबजाणी करण्यासंदर्भात परिपत्रक विभागानं काढलं होतं, त्याला तात्पुरती स्थगिती देण्यात आली आहे. केंद्र सरकारनं आणलेल्या कायद्याचा अभ्यास करण्यासाठी मंत्रिमंडळाची उपसमिती स्थापन करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. त्यानुसार कायद्यात योग्य ते बदल केले जातील."

मंत्रिमंडळाच्या उपसमितीत कोण कोण असेल आणि तिची कार्यकक्षा काय असेल, याविषयी 12 ऑक्टोबरला निर्णय घेण्यात येईल, असंही पाटील यांनी सांगितलं.

कायदा काय सांगतो?

शेती हा राज्य सरकारच्या अखत्यारितला विषय असल्यानं केंद्र सरकार कृषी क्षेत्राशी संबंधित नवीन कायदे राज्यावर लादू शकत नाही, अशीही चर्चा सध्या ऐकायला मिळत आहे. याविषयी कृषी मंत्री नरेंद्र सिंग तोमर यांनी ट्वीट करून केंद्र सरकारची भूमिका स्पष्ट केली आहे.

त्यांनी म्हटलं, "भारतीय राज्यघटनेच्या सातव्या परिशिष्टात या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

केंद्र सरकारच्या कृषी (पणन) अध्यादेशाची राज्यात अंमलबजावणी करणाऱ्या परिपत्रकाला राज्य सरकारनं तात्पुरती स्थगिती दिली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जूनपासून सुरू असलेलं हे आंदोलन आता हाँगकाँगच्या एका मोठ्या विद्यापीठ प्रांगणात येऊन पेटलं आहे, जिथे पोलीस आणि शंभरहून अधिक आंदोलक विद्यार्थ्यांमध्ये धुमश्चक्री झाल्याचं वृत्त आहे.

पॉलीटेक्निक विद्यापीठात आंदोलकांनी पोलिसांवर पेट्रोल बाँब टाकले आणि धनुष्यबाणांचा वर्षाव केला. हे थांबलं नाही तर आंदोलकांना रोखण्यासाठी शस्त्रं हाती घ्यावे लागतील, असा इशारा पोलिसांनी दिला. त्यानंतर काही पांगले, मात्र काहीशे आंदोलक विद्यापीठाच्या फाटकावर अजूनही तळ ठोकून आहेत.

गेल्या अनेक महिन्यांपासून हाँगकाँगमध्ये चीनविरोधी आंदोलनाचं लोण पसरलं आहे. बऱ्यापैकी स्वायत्ता असलेला चीनचा हा भाग एका प्रत्यर्पणासाठीच्या विधेयकावरून तणावपूर्ण राहिला आहे. मुख्य भूमी चीनमधल्या शी जिनपिंग सरकारविरोधात आंदोलन करताना आंदोलक पोलिसांना लक्ष्य करत आहे.

रविवारी रात्रीही आंदोलकांनी पॉलीटेक्निक विद्यापीठात ठाण मांडला आहे. पोलिसांनी आंदोलकांना रोखण्यासाठी अश्रुधूर आणि पाण्याचा मारा केला. या धुमश्चक्रीत एक पोलीस अधिकारी जखमी झाला आहे.

उंदीर-मांजरांचा खेळ

बीबीसीचे गॅब्रिएल गेटहाऊस पहाटे चार वाजता पॉलीटेक्निक विद्यापीठाच्या आवारात होते. तिथे त्यांना काय दिसलं?

विद्यापीठ हे शिक्षणाचं केंद्र असतं, मात्र सध्या विद्यापीठाला अक्षरशः छावणीचं स्वरूप आलं आहे. सैनिकांनी याला चहुबाजूंनी याला वेढा घातला आहे. त्यामुळे चौकाचौकात, नाक्यानाक्यांवर बॅरिकेड्स उभी दिसतात, जिथे विद्यार्थी पाहारा देत आहेत. कोणत्याही क्षणी ठिणगी पडेल, असं वातावरण दिसतं.

रात्री दहा वाजता पोलीस हाळी घालतात, "समर्पण करा, अन्यथा बळाचा वापर करावा लागेल."

पोलिसांच्या या इशाऱ्यानंतर निषेधाचा रंग असलेल्या काळ्या कपड्यातली माणसं मास्क भिरकावून, रात्रीच्या काळोखात दिसेनासे होतात. काहींना अटक होते, काही पळून जातात, मात्र साधारण शंभर कट्टर डावे आंदोलक मागे उरतात.

आणि मग विद्यापीठाच्या आवारात उंदीर-मांजरांचा खेळ सुरू होतो.

विद्यापीठाच्या मुख्य प्रवेशाद्वारापाशी उरलेले आंदोलक तळ ठोकून बसतात. तर रस्त्याच्या दुसऱ्या बाजूला पोलिसांची सशस्त्र तुकडी सज्ज असते.

आंदोलकांना थोपवण्यासाठी अश्रूधुरांच्या नळकांड्या आणि पाण्याचा मारा करतात, कधी निळ्या द्रव्याचा फवारा आंदोलकांवर करतात. या द्रव्याने त्वचेला स्पर्श केला की खूप झोंबतं.

म्हणून मग आंदोलक छत्र्यांआडून प्रतिकार करण्याचा प्रयत्न करतात. ते...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

चीनने प्रस्तावित वादग्रस्त विधेयक मागे घेतल्यानंतरही हाँगकाँगमध्ये सुरू असलेलं आंदोलन संपण्याची चिन्हं नाहीत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जॅक डॉर्सी यांनी नुकतीच काही भारतीय महिला पत्रकार, लेखिका आणि विचारवंतांबरोबर एक बैठक घेतली, ज्यात काही चर्चा झाली आणि त्या बैठकीनंतर काढलेला हा फोटो समोर आला.

ब्राह्मण्यवाद आणि पितृसत्ताक हे दोन अवजड असे वाटणारे शब्द जिथेही वापरले जातात, तिथे हमखास काही ना काही वाद होतोच. नुकतंच अशाच एका वादाला निमित्त ठरले ट्विटरचे CEO जॅक डॉर्सी, ज्यांनी याच आशयाचं एक पोस्टर हातात धरून फोटो काढला आणि ट्विटरवर तो शेअर करण्यात आला.

जॅक डॉर्सी यांनी नुकतीच काही भारतीय महिला पत्रकार, लेखिका आणि विचारवंतांबरोबर एक बैठक घेतली, ज्यात काही चर्चा झाली आणि त्या बैठकीनंतर काढलेला हा फोटो समोर आला.

मग Brahmanical Patriarchy या शब्दावर मोठा वाद निर्माण झाला आणि सोशल मीडियावरील अनेकांनी आरोप केला की हा सगळा प्रकार ब्राह्मणांच्या विरोधात किंवा त्यांच्याप्रतिच्या द्वेषातून आला आहे. वाद इतका वाढला की #Brahmins आणि #Brahmnicalpatriarchy हा हॅशटॅग वापरून हजारो लोकांनी ट्वीट केले आणि त्यानंतर ट्विटरला त्याबद्दल स्पष्टीकरणही द्यावं लागलं.

ट्विटर इंडियाने एक निवेदन जारी करून म्हटलं की, "ट्विटरवर स्त्रियांना येणारे अनुभव समजून घेण्यासाठी आम्ही नुकतंच काही महिला पत्रकारांबरोबर बंद दाराआड चर्चा केली. चर्चेत भाग घेणाऱ्या एका दलित कार्यकर्तीने हे पोस्टर जॅक यांना भेट म्हणून दिलं होतं."

"त्यामुळे या पोस्टरवरील विधान हे ट्विटरचं किंवा ट्विटरच्या CEOचं निवेदन नाही तर ट्विटरसारख्या सार्वजनिक मंचावर होणाऱ्या चर्चेत प्रत्येक पक्षाला पाहण्याची, ऐकण्याची आणि समजण्याची संधी मिळेल, याचा आम्ही प्रयत्न करतो."

त्यानंतर ट्विटरच्या कायदा आणि धोरण प्रमुख विजया गड्डे यांनीही माफी मागितली. "मला याबद्दल फार वाईट वाटतंय. हे खरं म्हणजे आमचे विचार नाहीत. आम्हाला तो फोटो भेट म्हणून मिळाला होता आणि आम्ही त्याबरोबर एक खासगी फोटो काढला होता. आम्हांला थोडं सतर्क रहायला हवं होतं. ट्विटर सर्व लोकांसाठी एक निष्पक्ष व्यासपीठ होण्यासाठी पूर्ण प्रयत्न करत आहोत. आम्ही त्या प्रकरणी अयशस्वी ठरलो आहोत. भारतीय युजर्सना चांगली सेवा देण्यासाठी आम्ही नक्की यापेक्षा चांगलं करायला हवं."

ट्विटरच्या कायदा आणि धोरण प्रमुख विजया गड्डे यांनीही माफी मागितली.

पण यावरच प्रकरण शांत होत नाहीये. लोकांच्या ट्वीट्सचा ओघ सतत सुरूच आहे. त्यामुळे ब्राह्मण्यवादी पितृसत्ताक पद्धत म्हणजे नेमकं काय,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

Smash Brahmanical Patriarchy म्हणजे ब्राह्मण्यवादी पितृसत्ताक व्यवस्थेला हाणून पाडा.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जॅकी चॅन आणि ऑफ्रा विन्फ्रे तिसऱ्या क्रमांकावर आहेत. राणी एलिझाबेथ आणि शी जिनपिंग हे राष्ट्रप्रमुख चौथ्या नंबरवर आहेत.

महिलांच्या यादीत मनोरंजनाच्या क्षेत्रातल्या 14 जणी आहेत. त्यात अभिनेत्री, गायिका, टीव्ही प्रेझेंटर्सचा समावेश आहे. तर पुरुषांच्या यादीत अनेक राजकारणी किंवा राष्ट्रप्रमुख आहेत.

इतर क्षेत्रांपेक्षा मनोरंजनातल्या महिलांना जास्त पसंती आहे. शोबिझमधल्या महिला प्रशंसनीय आहेत की राजकारण आणि उद्योग जगातल्या? की या क्षेत्रांमध्ये पुरेसं महिला नेतृत्वच नाही, हे वास्तव आहे?

तुम्हाला काय वाटतं?

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जगातल्या सर्वांत लोकप्रिय 20 लोकांची यादी YouGov या कंपनीनं जाहीर केली आहे. त्यांच्या एका सर्वेक्षणानुसार अॅंजलिना जोली आणि बिल गेट्स जगातले सर्वांत लोकप्रिय लोक आहेत, तर ओबामा दांपत्य दुसऱ्या नंबरवर.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जॅकी डेव्हिस

ही कथा चित्रपटातील नाही. हे खरोखर घडलं आहे. ही डॅशिंग महिला आहे जॅकी डेव्हिस. युरोपमधील पहिली महिला बॉडीगार्ड. जी महिला इतकं थ्रिलिंग आयुष्य जगली आहे, तिच्यावर सिनेमा बनला नाही तरच नवल.

जॅकीने या क्षेत्रात त्यांनी 30 वर्षं काम केलं आहे. या कार्यकाळात त्यांनी राजघराण्यातील अतिमहत्त्वाच्या व्यक्ती आणि अनेक सेलेब्रिटींसाठी अंगरक्षक म्हणून काम केलं आहे.

शिवाय त्यांनी अपहरण झालेल्यांची सुटका आणि हेरगिरीही केली आहे. त्यांच्या आयुष्यावरूनच प्रेरणा घेत नेटफ्लिक्स नवा सिनेमा घेऊन येत आहे. त्यात नोमी रॅपेस यांची मुख्य भूमिका आहे.

त्या सांगतात, "जेव्हा मी या व्यवसायात आले त्यावेळी इथे पुरुषांची मक्तेदारी होती. ते माझ्यावर महिला अधिकारी किंवा लहान मुलांची जबाबदारी सोपवायचे. हे फारच विचित्र होतं. कारण त्यातले अनेक जण स्वतः वडील होते आणि मी तर आईही झालेले नव्हते."

जॅकी आधी पोलीस खात्यात होत्या. मात्र कामात वैविध्य असल्याने 1980मध्ये त्यांनी खाजगी सुरक्षा सेवेत जाण्याचा निर्णय घेतला. त्या म्हणतात, "मला अधिक जोखीम असलेलं काम हवं होतं. हेरगिरी आणि तपासही करायचा होता."

त्याकाळी बीबीसीवर 'बॉडीगार्ड' नावाची मालिका खूप लोकप्रिय झाली होती. ही मालिका इतकी लोकप्रिय झाली की त्याकाळी अंगरक्षक असण्याला खूप हाय-प्रोफाईल समजलं जावू लागलं. या मालिकेतील कथानक खूपच साहसी, नाट्यपूर्ण वळणं असलेलं आणि दोन मुख्य पात्रांमधील प्रेमसंबंध दाखवणारं होतं.

बीबीसीची बॉडीगार्ड सीरिज

"तांत्रिकदृष्ट्या मालिका उत्कृष्ट होती. चांगलं नाट्य होतं. मात्र या मालिकेत दाखवलेले प्रेमसंबंध प्रत्यक्षात दुर्मीळ असतात. खऱ्या आयुष्यात असं काही घडलं तर तुम्हाला घरी पाठवलं जातं," जॅकी सांगतात.

आपल्या व्यवसायाच्या निमित्ताने त्या जगभर फिरल्या. पंचतारांकित हॉटेल्समध्ये राहिल्या. मात्र त्या म्हणतात, "दिवसातले 12 ते 16 तास उभे राहून सतत विचार केल्यानंतर या गोष्टी ग्लॅमरस वाटत नाहीत. यात आणखी भर म्हणजे या व्यवसायाचा खासगी आयुष्यावरही फार परिणाम होतो. अनेकदा तुम्हाला आठ-दहा आठवडे घरीसुद्धा जाता येत नाही."

या क्षेत्रातील सर्वांत जास्त धोकादायक काम म्हणजे 'हेरगिरी आणि बचाव मोहीम'.

यात जॅकी यांनी प्राविण्य मिळवलं आहे. एकदा तर काही मजुरांच्या सुटकेसाठीच्या एका मोहिमेत त्यांना बुरखा घालून इराकच्या रस्त्यांवर भीकदेखील मागावी लागली होती.

या व्यवसायात...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

यूकेतील एका तरुणीला पाकिस्तानात फसवून नेण्यात आलं आहे. ती 3 महिन्यांची गरोदर आहे. एका खोलीत तिला पलंगाला बांधून ठेवण्यात आलं आहे. बलात्कार, मारहाण यांना ती रोज समोर जात आहे. एक दिवस एक कार अचानक गेट तोडून आत घुसते. या कारमधील एक डॅशिंग महिला या तरुणीला सोडवते. दोघी या ठिकाणाहून बाहेर पडतात. तोच पाकिस्तानचं सैन्य पाठलाग करत येतं. थरारक पाठलाग सुरू होतो. सैनिकांना मागे टाकून ही कार भारत-पाकिस्तान सीमेजवळ येते. हिमालयातील जंगलात, डोंगररांगात ही डॅशिंग महिला आणि ही तरुणी धावत आहेत. तोवर भारत आणि पाकिस्तानच्या सैनिकांत गोळीबार सुरू होतो. गोळ्यांना गुंगारा देत, दोघी जंगल तुडवत धावत सुटतात. अखेर ही महिला, या तरुणीला घेऊन भारताच्या हद्दीत पोहोचते आणि नंतर सुरक्षितपणे तिला घरी पोहोचवते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जॅन करबाट असं या डॉक्टरांचं नाव आहे. त्यांचं दोन वर्षांपूर्वी निधन झालं. बिजड्रॉप या शहरात त्यांचं क्लिनिक होतं. DNA चाचणीत हा सगळा प्रकार उघडकीला आला आहे.

न्यायाधीशांनी या चाचण्यांचे अहवाल सार्वजनिक करण्याचा आदेश दिल्यानंतर या प्रकाराची माहिती कळली.

या मुलांपैकीच एक होता जोई. ही माहिती समोर आल्यावर तो म्हणाला, "करबाट माझे वडील आहे, हे अखेर मला कळलं. म्हणून आता हा विषय माझ्यासाठी संपलाय."

"11 वर्षं शोध घेतल्यानंतर आता मी निवांतपणे जगू शकतो. माझ्यासमोर सगळं चित्र स्पष्ट झालं याचा मला आनंद आहे," असं तो NOS या डच वाहिनीशी बोलताना म्हणाला.

या 49 मुलांचं कोर्टात प्रतिनिधित्व करणारे टिम ब्युटर्स म्हणाले, त्यांना आनंद झालाय की अनेक वर्षांच्या अनिश्चिततेनंतर अखेर हे सत्य समोर आलंय.

"याचाच अर्थ असा आहे की ज्या मुलांची चाचणी झाली आहे, ते आता सुटकेचा नि:श्वास टाकू शकतात," त्यांनी NOSला सांगितलं.

बहुतांश मुलांचा 1980 च्या दशकात जन्म झाला होता.

करबाट यांना पहिल्यांदा 2017 मध्ये काही पालकांनी कोर्टात खेचलं होतं, कारण त्यांच्या मुलांचं या डॉक्टरांशी नातं आहे, असा संशय त्यांना आला होता.

एका मुलाच्या शरीराची रचना डॉक्टरशी अगदी मिळतीजुळती होती, असं त्यांनी  कोर्टात सांगितलं होतं. मात्र वयाच्या 89व्या वर्षी डॉक्टरचा मृत्यू झाल्यानंतर एप्रिल 2017मध्ये त्यांच्या घरून काही वस्तू जप्त करण्यात आल्या होत्या.

दाट शंका

2017 मध्येच न्यायाधीशांनी DNA चाचणीला परवानगी दिली. मात्र या प्रकरणातले सर्व अहवाल येईपर्यंत DNA चाचणीचे निकाल गुप्त ठेवावे, असं कोर्टाने सांगितल्याची बातमी स्थानिक प्रसारमाध्यमांनी दिली आहे.

यावर्षी फेब्रुवारीत रोटरडॅम जिल्हा न्यायालयाने हे अहवाल सार्वजनिक करण्याचा आदेश दिला.

यातून करबाट यांनी आपल्या क्लिनिकमध्ये स्वतःचंच वीर्य वापरल्याचा दाट संशय आता खरा ठरलाय, असं वक्तव्य 'रेक्स अडव्होकेट' या विधी संस्थेच्या वेबसाईटवर जारी करण्यात आलं आहे.

करबाट स्वतःची ओळख वंध्यत्व निवारणच्या क्षेत्रातील प्रणेते म्हणून करून द्यायचे. 2009 मध्ये त्यांचं क्लिनिक बंद करण्यात आलं होतं.

त्यांच्यावर रुग्णांच्या माहितीत फेरफार केल्याचा, डोनरची आणि तसंच त्यांच्या अहवालांची खोटी माहिती देण्याचा आरोप होता. तसंच एक डोनरकडून सहा मुलांसाठीच वीर्य घेण्याच्या नियमाचंही उल्लंघन केल्याचा त्यांच्यावर आरोप होता.

हेही वाचलंत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

नेदरलँडच्या एका वंध्यत्वरोग तज्ज्ञाने त्याच्याकडे येणाऱ्या रुग्णांसाठी त्यांच्या परवानगीशिवाय स्वत:चं वीर्य वापरल्याची बाब उघडकीस आली आहे. अशा पद्धतीने तो डॉक्टर आज 49 मुलांचा बाप आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जे निवडणूक लढवू शकत नाही, त्यांचा मी आवाज होणार, असं सब्चोक म्हणतात.

सोब्चोक या स्वतःला योग्य उमेदवार मानत नाहीत आणि आपला विरोधी पक्षनेते अलेक्से नवॉलनी यांना पाठिंबा असल्याचं सांगतात. अलेक्से नवॉलनी यांना निवडणूक लढविण्यास बंदी घातली आहे.

असं असलं तरी त्यांनी तिला निवडणूक न लढविण्याचा इशारा दिला होता. आता यावरून विरोधकांमध्ये फूट पडेल, असं विश्लेषकांना वाटतं.

क्रेमलिनने मात्र या उमेदवारीचं स्वागत करत ही लोकशाही असल्याचं म्हटलं आहे.

बेकायदेशीररित्या आंदोलन केल्याबद्दल नवॉलनी हे सध्या वीस दिवसांच्या तुरुंगवासात आहेत.

एका फसवणुकीच्या प्रकरणाचा ठपकाही त्यांच्यावर आहे आणि म्हणूनच निवडणूक लढवण्यास त्यांच्यावर बंदी घालण्यात आली आहे. हा त्यांच्याविरुद्ध रचलेला एक कट असल्याचं त्यांचं म्हणणं आहे.

पुतीन यांना तगडे प्रतिस्पर्धी म्हणून नवॉलनी ओळखले जातात.

पत्रकार आणि वृत्त निवेदिका सोब्चोक म्हणतात, "जे उमेदवार होऊ शकत नाहीत, जे निवडणूक लढवू शकत नाही त्यांच्यासाठी मी आवाजाचं काम करेन."

"मी क्रांतीविरोधात असले तरी मी एक चांगली मध्यस्थ आणि संयोजक आहे," असं सोब्चोक यांनी वेडमोस्टी या बिझनेस वृत्तपत्राच्या वेबसाईटवर प्रसिद्ध झालेल्या पत्रात लिहलं आहे.

रशियाचा निवडणूक प्रचार सात डिसेंबरच्या आसपास सुरू होईल. याच काळात राजकीय पक्षांनी आपल्या उमेदवाराचं नाव जाहीर करण्यासाठी महासभा घेणं अपेक्षित असतं.

कुठल्याही राजकीय पक्षाचा पाठिंबा नसलेल्या रशियन नागरिकाला अपक्ष उमेदवारी जाहीर करता येते. अट फक्त एकच आहे की, त्याने त्यासाठी पाठिंबा दर्शवणाऱ्या तीन लाख सह्या जमा केल्या पाहिजेत.

2000 मध्ये पहिल्यांदा अध्यक्षपदावर विराजमान झालेले पुतीन यांनी अद्याप ते उमेदवार असतील किंवा नाही हे जाहीर केलेलं नाही.

सोब्चोक

सेनिआ सोब्चोक कोण आहेत?

क्रेमलिनचा ठग म्हणून नाकारलं

साराह रेंसफर्ड, बीबीसी न्यूज, मॉस्को, यांचं विश्लेषण

ही घोषणा अनेक दिवसांपासून अफवा समजली जात होती. म्हणून अलेक्से नवॉलनी यांनी गेल्या महिन्यात त्यांच्या अटकेआधी त्यांचे विचार स्पष्ट केले होते.

पण भ्रष्टाचारविरोधी लिहिणारे ब्लॉगर असलेल्या नवॉलनी यांनी सेनिआ सोब्चोक यांना क्रेमलिनची ठग म्हणत नाकारलं आहे.

"त्या उदारमतवाद्यांसाठी विरोधी पक्षातले हास्यास्पद व्यक्तिमत्त्व असून केवळ सोशल मिडीयावर लाईक्स आणि फॉलोअर्स मिळवण्यासाठी देखावा करणाऱ्या एक सेलिब्रिटी आहेत",...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

रशियातील प्रभावशाली व्यक्तींमध्ये नाव असलेल्या सेनिआ सोब्चोक या मार्चमध्ये होणाऱ्या अध्यक्षपदाच्या निवडणुकीत उभ्या राहणार आहेत. दुसरीकडे व्लादिमीर पुतीन यांची अध्यक्षपदी पुन्हा निवडून येण्यासाठी तगडी तयारी सुरू आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जेएनयूवर झालेला हल्ला

विद्यार्थ्यांना मारहाण करण्याची घटना सुनियोजित होती आणि एका व्हॉट्सअॅप ग्रुपवरून यासाठीचं प्लानिंग करण्यात आल्याचा दावा केला जातोय.

सोशल मीडियावर व्हायरल झालेल्या या स्क्रीन शॉट्समध्ये अनेक मेसेज पहायला मिळतायत. जेएनयूमध्ये शिरकाव कसा करायचा, यानंतर काय करायचं, कुठे जायचं याविषयीची चर्चा यात आहे.

यातले काही मेसेज असे आहेत :

"कशी झाली आजची मॅच?"

"खूप मजा केली आम्ही जेएनयूमध्ये. त्या देशद्रोह्यांना मारून मजा आली."

"अजूनतरी छान. गेटवर काहीतरी करायला हवं. सांगा काय करायचं."

"काय करायचं आहे?"

"जेएनयूच्या समर्थनार्थ लोकं मेन गेटवर येत आहेत. तिथे काही करायचं आहे का?"

"करू शकतो."

"पोलीस तर आले नाहीत ना."

"भाई, या ग्रुपमध्ये लेफ्टिस्ट आले आहेत."

"नाही, व्हीसींनी नकार दिलाय. व्हीसी आपले आहेत."

अशा अनेक व्हायरल व्हॉट्सअॅप चॅटचे स्क्रीनशॉट्स पहायला मिळत आहेत.

तर अभाविपनेही एक व्हॉट्सअॅप स्क्रीनशॉट शेअर केलाय.

यामध्ये काही लोक हिंसाचाराविषयी चर्चा करत आहेत. हे लोक एकमेकांना 'कॉम्रेड' म्हणून संबोधत असून त्यांच्या नावासोबत डाव्या विचारसरणीच्या संघटनांचं नाव लिहीलेलं आहे.

व्हॉट्सअप मेसेज

पण या चॅटमध्ये कोणताही नंबर दिसत नाही. फक्त मेसेज करणाऱ्यांचं नाव दिसतं. म्हणूनच बीबीसीला यांच्याशी संपर्क साधता आला नाही.

पण व्हायरल झालेल्या काही व्हॉट्सअॅप चॅट्सच्या स्क्रीन शॉट्समध्ये नंबरही पहायला मिळत आहेत.

True Callerच्या मदतीने बीबीसीने स्क्रीन शॉट्समध्ये दिसणारे फोन नंबर तपासून पाहिले. स्कीनशॉट्समध्ये दिसणाऱ्या नावांनीच हे फोन नंबर रजिस्टर्ड आहेत.

तपासलेल्यांपैकी 7 जणांची नावं योग्य होती. तर स्क्रीनशॉटवर नावापुढे अभाविप लावलेल्या व्यक्तींपैकी तपासल्यानंतर INC असल्याचं आढळलं. जर कोणी नाव बदलून तुमचा नंबर सेव्ह केला, तर असं होऊ शकतं.

स्क्रीनशॉट्समध्ये दिसत असलेल्या या मोबाईल नंबरवर संपर्ककरून हे लोक कोण आहेत हे आणि या घटनेशी असणारा त्यांचा संबंध तपासण्याचा प्रयत्न केला.

चॅटमध्ये दोन प्रकारचे नंबर

या चॅटमध्ये दोन प्रकारचे नंबर आहेत. एक प्रकारचे लोक ग्रुपमध्ये मेसेज करत असून हे मेसेजेस वाचल्यानंतर ते सक्रीय असल्याचं आणि योजना आखत असल्याचं वाटतं.

दुसरीकडे असे काही नंबर आहेत ज्यांच्यापुढे ते 'इनव्हाईट लिंक द्वारे ग्रुपमध्ये सहभागी' झाल्याचं दिसतंय.

व्हॉट्सअॅप स्क्रीनशॉटमध्ये...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

रविवारी संध्याकाळी दिल्लीच्या जवाहरलाल नेहरू विद्यापीठामध्ये (JNU) हल्ला झाल्यानंतर व्हॉट्सअॅपचे काही स्क्रीनशॉट्स व्हायरल होत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जेणेकरून लोक पायाकडे पाहण्याऐवजी हवेत गोल-गोल फिरणाऱ्या त्या रंगबेरंगी पाच चेंडूंकडे पाहत राहतील आणि त्यांची मान कधी पूर्व, तर कधी पश्चिमेकडे वळत राहील.

जेव्हा ते थकून जातील, तेव्हा त्यांना गाढ झोप लागेल. दुसऱ्या दिवशी उठल्यावर पुन्हा हा खेळ पाहण्यासाठी ते उत्सुकत असतील.

त्यातला एक चेंडू कुणा बनावट शत्रूच्या नावाचा, एक इतिहासातल्या एखाद्या प्रसांगाचा, एक कथित देशद्रोह्यांच्या नावाचा, एक रंगबेरंगी भविष्याचा आणि एक अशा भीतीचा, जो सांगत राहील, आम्ही नसू तर तुम्हीही नसाल!

या सगळ्याचा सारांश असा की, जनता एकाच कुठल्यातरी गोष्टीवर फार विचार करत राहू नये आणि त्यासाठी एखाद्या मालिकेसारख्या घडामोडी प्रत्येकवेळी एक नवा प्रश्न समोर आणून ठेवतात, की आता पुढे काय होईल? पुढच्या एपिसोडमध्ये सीमा विजयला सोडेल की विजय अजयच्या हातून मारला जाईल?

एका एपिसोडमध्ये काळा पैसा आणतील, दुसऱ्या एपिसोडमध्ये 'सबका साथ, सबका विकास', नंतर नोटाबंदी, नंतर पाकिस्तानच्या कुरापती, नंतर कलम 370 रद्द, नंतर नागरिकत्व कुणाला मिळेल कुणाला नाही, नंतर दिल्ली दंगल, नंतर चीन आक्रमण, नंतर रफाल विमान, नंतर राम मंदिराचं उद्घाटन, नंतर सुशांत सिहं राजपूत आत्महत्या आणि नंतर अभिनेता-अभिनेत्री ड्रग्ज घेतात की नाही, याचा शोध.

म्हणजेच, लोकांना श्वासही घेऊ देऊ नका. अन्यथा लोक वास्तवातल्या मुद्द्यांवर विचार करायला लागले तर..!

'आमच्या इथेही असंच सुरू आहे'

गेल्या चार वर्षांचंच बोलायचं झाल्यास, एकामागोमाग एक 'ड्रामा' आहे. इम्रान खान यांचं धरणं, नंतर पनामा लिक्स, नंतर नवाज शरीफनंतर कोण हा प्रश्न, नंतर तौहीने-रिसालत, नंतर इम्रान खान यांचं 'नवीन पाकिस्तान', नंतर बिकट अर्थव्यवस्थेला सांभाळण्यासाठी भ्रष्टाचाराच्या नावाने विरोधकांची धरपकड आणि खटले, नंतर माध्यमांवर व्हॉट्सअप किंवा फोनच्या माध्यमातून नियंत्रण, नंतर देशद्रोह नेते आणि पत्रकारांची ट्रोलिंग, नंतर सेनापतींना रात्री कोण भेटतो किंवा नाही याचा ड्रामा, नंतर कराची प्रांत बनेल की नाही याच्या चर्च आणि गिलगीट-बाल्टिस्तानला निवडणुकीआधी की नंतर राज्य बनवावं याच्या चर्चा.

औषधांच्या किंमती अचानक अडीचशे टक्क्यांची का वाढल्याचं कुठल्याच चॅनेलवर दाखवलं जात नाही. वीज गरजेपेक्षा जास्त बनतेय, मग विजेचे दर आभाळाला का टेकले आहेत? आणि सहा-सहा तास वीज का जाते?

पावसात देशातील सर्वांत मोठं शहर असणारं कराची पाण्याखाली का गेलं? आणि...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आजच्या कुठल्याही सरकारला भले लोकांच्या समस्यांवर उपाय सापडत नसो किंवा लोकांचे प्रश्न त्यांना सोडवता येत नसोत, पण एकाचवेळी पाच चेंडू हवेत भिरकावण्याचं कसब त्यांच्याकडे हवं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जेनेरिक औषधांचा जगातला सर्वात मोठा पुरवठादार असणाऱ्या भारताने 26 घटक पदार्थ आणि त्यापासून तयार करण्यात येणाऱ्या औषधांच्या निर्यातीवर निर्बंध घातले आहेत.

यामध्ये पॅरासिटमॉल या जगात सर्वात जास्त वापरल्या जाणाऱ्या वेदनाशामकाचाही समावेश आहे.

औषधनिर्मितीसाठी आवश्यक घटकांचं उत्पादन करणाऱ्या चीनमधल्या उत्पादकांनी उत्पादन कमी केल्याने वा थांबवल्याने हा निर्णय घेण्यात आलाय.

भारतातले औषध उत्पादक त्यासाठी लागणाऱ्या घटकांसाठी चीनवर 70 टक्के अवलंबून आहेत. आणि जर कोव्हिड-19 आजार असाच पसरत राहिला तर या औषधघटकांचा तुटवडा निर्माण होण्याचा इशारा या क्षेत्रातल्या तज्ज्ञांनी दिलाय.

"चीनमध्ये उत्पादन न होणाऱ्या औषधांतले मूळ घटकही चीनमधून येतात. जर चीन आणि भारत या दोघांनाही याचा फटका बसला तर जगभरात तुटवडा निर्माण होईल," चायना मार्केट रिसर्च ग्रुपचे तज्ज्ञ शॉन रीन यांनी सांगितलं.

भारतीय फार्मास्युटिकल कंपन्यांद्वारे करण्यात येणाऱ्या निर्यातीच्या जवळपास 10% घटक आणि औषधं या निर्बंधांच्या यादीत आहेत. यामध्ये टिनीडॅझॉल (Tinidazole), एरिथ्रोमायसिन (Erythromycin), प्रोजेस्टेरॉन हार्मोन (Progesterone) आणि व्हिटामिन B12चा समावेश आहे.

घटकांच्या तुटवड्यामुळे किंमती वाढण्याची चिन्हं दिसत असल्याचं ऑक्सफर्ड इकॉनॉमिक्सचे प्रमुख अर्थतज्ज्ञ स्टीफन फोरमन यांनी सांगितलं. ते म्हणाले, "भारताला होणारा पुरवठा कमी झाल्याने तिथल्या किंमती बऱ्यापैकी वाढल्याचं दिसून आलं होतं."

या घोषणेनंतर भारत सरकारने लोकांना घाबरुन न जाण्याचं आवाहन केलंय. 3 महिने पुरेल इतका साठा आपल्याकडे असल्याचं सरकारने म्हटलंय.

अमेरिकेच्या फूड अॅण्ड ड्रग अॅडमिनिस्ट्रेशननुसार 2018 साली अमेरिकेने भारतातून केलेल्या एकूण आयातीपैकी 25% ही औषधं होती आणि 30 टक्क्यांपेक्षा जास्त आयात ही औषधं तयार करण्यासाठीच्या घटकांची होती.

आता भारताने घातलेल्या या निर्बंधांचा अमेरिकेतल्या औषध पुरवठ्यावर आणि अत्यावश्यक औषधांवर काय परिणाम होईल याचा अंदाज घेण्यात येत असल्याचं अमेरिकेचे FDA कमिशनर स्टीफन हान यांनी मंगळवारी अमेरिकन सिनेटर्सना सांगितलं.

तर आपण आपल्या इतर पुरवठादारांवर लक्ष ठेवून असल्याचं अमेरिकेतल्या प्रमुख औषध उत्पादक कंपन्यांनी म्हटलंय.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोनाव्हायरसमुळे भारताने काही औषधांच्या निर्यातीवर मर्यादा आणल्याने जगभरात काही औषधांचा तुटवडा निर्माण होण्याची भीती निर्माण झालीय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जेमतेम पाचवीपर्यंत शिक्षण झालेल्या इंदूरच्या वाजिद खान यांनी आपल्या चित्रकलेच्या जोरावर जागतिक ख्याती कमवली आहे.

घर सोडल्यानंतर फुटपाथवर राहून, कपडे विकूनही दिवस काढले. त्यांचा त्यांच्या कलेवर पूर्ण विश्वास होता. त्यांच्या चित्रकलेच्या जोरावर त्यांनी 32 विश्वविक्रम नोंदवले आहेत. पाहा त्यांचा हा प्रवास त्यांच्याच शब्दांत.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

वाजिद खान यांना शालेय अभ्यासात कधीच रस नव्हता आणि गतीही नव्हती. त्यांनी शालेय शिक्षणापासून आणि घरातून पळ काढला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जेम्स अँडरसन

2003 मध्ये झिम्बाब्वेविरुद्ध लॉर्ड्स इथे अँडरसनने पदार्पण केलं होतं. अँडरसनच्या पहिल्या ओव्हरमध्ये झिम्बाब्वेच्या बॅट्समननी 17 धावा कुटल्या. परंतु तिसऱ्या ओव्हरमध्ये अँडरसनने मार्क व्हरम्युलेनला आऊट करत खातं उघडलं. पहिल्याच टेस्टमध्ये अँडरसनने डावात पाच विकेट्स घेण्याची करामत केली.

अँडरसनने ऑस्ट्रेलियाच्या पीटर सिडलला तब्बल 11 वेळा आऊट केलं आहे. परंतु सिडल हा तळाचा बॅट्समन असल्याने ही विकेट मिळवणं तितकंसं आनंददायी नाही. अँडरसनने 9 वेळा मास्टर ब्लास्टर सचिन तेंडुलकरला आऊट केलं आहे.

अँडरसनने इंग्लंडच्या चार अॅशेस विजयात निर्णायक भूमिका बजावली आहे.

टप्पा पडून स्विंग होऊन आत येणारा किंवा बाहेर निघणारा बॉल हे अँडरसनचं हुकूमी अस्त्र आहे.

ढगाळ वातावरण, स्विंगला पोषक खेळपट्यांवर अर्थात घरच्या मैदानावर अँडरसनचा सामना करणं भल्याभल्या बॅट्समनला कठीण जातं. इंग्लंडमध्ये खेळताना अँडरसनचं बॉलिंग सरासरी 23.76 आहे. मात्र अन्य देशात खेळताना अँडरसनला बॅट्समनच्या बॅटचा तडाखा बसला आहे. कारण विदेशात त्याची बॉलिंग सरासरी 32.63 आहे.

इंग्लंडमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या ड्यूक बॉल कुकाबुरा चेंडूच्या तुलनेत अधिक स्विंग होतो. अँडरसनच्या यशात ड्यूक बॉलचा वाटा मोठा आहे.

क्रिकेटची पंढरी असलेल्या लॉर्ड्स इथं अँडरसनच्या नावावर 103 विकेट्स आहेत. लॉर्ड्स इथे 23 टेस्टमध्येच अँडरसनने विकेट्सची शंभरी ओलांडली आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

टेस्ट क्रिकेट इतिहासातला सगळ्यांत यशस्वी फास्ट बॉलर होण्याचा मान जेम्स अँडरसनने पटकावला आहे. पाकिस्तानच्या अझर अलीला आऊट करत जेम्स अँडरसनने 600व्या विकेट्सची नोंद केली. हा विक्रम करणारा अँडरसन हा टेस्ट क्रिकेटच्या इतिहासातला पहिला फास्ट बॉलर आहे. सर्वाधिक विकेट्स पटकावणाऱ्यांच्या यादीत अँडरसन चौथ्या स्थानी आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जेम्स बाँडच्या 'यू ओन्ली लिव्ह ट्वाइस'मध्ये माउंट शिन्मोडेक या ज्वालामुखीचं चित्रिकरण करण्यात आलं होतं. तेव्हापासून या ज्वालामुखीला 'जेम्स बाँड' ज्वालामुखी असं म्हटलं जातं.

या भागातील लोकांनी सुरक्षित स्थळी स्थलांतर करावं असं आवाहन करण्यात येत आहे.

गेल्या काही दिवसांपासून या ज्वालामुखीतून राख बाहेर पडत आहे, पण शनिवारी या ज्वालामुखीने रौद्र रूप धारण केलं होतं. या ज्वालामुखीचं हे रूप निदान काही महिने तरी असंच राहील, असं तज्ज्ञांचं म्हणणं आहे.

1967मध्ये जेम्स बाँडच्या 'यू ओन्ली लिव्ह ट्वाइस'मध्ये माउंट शिन्मोडेक दाखवला गेला होता. तेव्हापासून याला 'जेम्स बाँड' ज्वालामुखी असं म्हटलं जातं.

स्थानिक वेळेनुसार शुक्रवारी सायंकाळी 5.00 वाजता आणि शनिवारी सकाळी 4.30 वाजता ज्वालामुखीचा उद्रेक झाला. या उद्रेकानंतर 4,500 मीटर उंचीचा धूर निर्माण झाला, असं जपानच्या हवामान खात्यानं म्हटलं आहे.

या उद्रेकामुळं परिसरातल्या इमारती हलल्या आणि लाव्हादेखील बाहेर पडू लागला आहे. 2011मध्ये जेव्हा ज्वालामुखीचा उद्रेक झाला होता तेव्हा शेकडो जणांना स्थलांतर करावं लागलं होतं.

जपानमध्ये 110 हून अधिक सक्रिय ज्वालामुखी आहेत.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जपानमध्ये क्युशू बेटांवर असलेला माउंट शिन्मोडेक ज्वालामुखी फुटण्याची शक्यता असल्याची सूचना अधिकाऱ्यांनी दिली आहे. ज्वालामुखीचा उद्रेक झाल्यानंतर 4 किमीच्या परिघात दगड उडून येऊ शकतात, असं अधिकाऱ्यांनी म्हटलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जेम्स वॅटसन

जेम्स वॅटसन DNA अभ्यासाचे आद्य अभ्यासक मानले जातात. 1953 साली डीएनएच्या दुहेरी हेलिक्स संरचनेचा शोध वॅटसन, मॉरिस विल्किन्स आणि फ्रान्सीस क्रीक यांनी लावला होता. त्याबद्दल 1962 साली त्यांना नोबेल मिळाले होते.

"बुद्ध्यांक चाचणीमध्ये कृष्णवर्णिय आणि श्वेतवर्णिय यांच्यामध्ये वंशामुळे पडणारा फरक दिसून येतो," असे वक्तव्य त्यांनी एका टीव्ही कार्यक्रमात केले होते.

वॅटसन यांची ही शेरेबाजी असंबद्ध आणि अयोग्य असल्याचे मत कोल्ड स्प्रिंग हार्बर लॅबोरेटरीने म्हटले आहे. 2007 सालीही वॅटसन यांनी अशीच शेरेबाजी केली होती आणि माफीही मागितली होती.

आपण वंशासंदर्भात केलेल्या टिप्पणीनंतर वैज्ञानिकांच्या समुदायाच्या वागण्याने आपण अस्वस्थ झालो असं सांगत वॅटसन यांनी 2014मध्ये आपलं नोबेलचं सुवर्णपदक विकलं होतं. कार अपघातात जखमी झाल्यामुळे ते नर्सिंग होममध्ये उपचार घेत आहेत. आजूबाजूच्या घटनांबद्दल त्यांना अत्यंत कमी माहिती आहे, असे सांगण्यात येते.

2007मध्ये टाइम्स वर्तमानपत्राला दिलेल्या मुलाखतीत आपल्याला आफ्रिकेच्या भविष्याबाबत स्वाभाविकपणे दूःख होतं असं ते म्हणाले होते, "त्यांची बुद्धिमत्ता 'आपल्या'सारखीच असते अशा गृहीतकावर आपली सामाजिक धोरणं बेतलेलं आहे. मात्र चाचण्यांमधून ती सारखी नसल्याचं दिसून आलं आहे."

जे लोक कृष्णवर्णियांबरोबर काम करतात त्यांना हे गृहीतक खोटं असल्याचं दिसून येतं, असंही वॅटसन म्हणाले होते.

या शेऱ्यानंतर डॉ. वॅटसन यांना चॅन्सलर पदावरून तसंच सर्व प्रशासकीय कार्यातून मुक्त करण्यात आले होते. त्यांनी माफी मागितल्यावर त्यांना चॅन्सलर एमिरटस, ऑलिव्हर आर ग्रेस प्रोफेसर एमिरटस आणि ऑनररी ट्रस्टी ही मानद पदं परत मिळाली होती.

अमेरिकेतील वृत्तवाहिनी पीएसबीवर दाखवलेल्या 'डिकोडिंग वॅटसन' या माहितीपटामध्ये आपली मतं कायम असल्याचं वॅटसन यांनी म्हटलं आहे. त्यामुळे त्यांची सर्व मानद पदं काढून घेत आहोत असं कोल्ड स्प्रिंग हार्बर लॅबोरेटरीनं जाहीर केलं आहे.

वॅटसन यांचं वक्तव्य निंदनीय आणि अशास्त्रीय असल्याचं लॅबोरेटरीनं दिलेल्या निवेदनात म्हटलं आहे.

डॉ. वॅटसन 1968 साली कोल्ड स्प्रिंग हार्बरचे संचालक झाले. त्यानंतर 1994 साली संस्थेचे अध्यक्ष व 2004मध्ये चॅन्सेलर झाले. त्यांच्या नावाने लॅबोरेटरीमध्ये अध्यासनाचीही स्थापना करण्यात आली आहे, अशी माहिती असोसिएटेड प्रेसनं दिली आहे.

वृत्तसंस्थेला दिलेल्या मुलाखतीमध्ये...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

वंश आणि बुद्धिमत्ता यांच्या संबंधावर टिप्पणी केल्यामुळे नोबेल विजेते शास्त्रज्ञ जेम्स वॅटसन यांची पदं आणि सन्मान काढून घेण्यात आले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जेरुसलेम शहर

ख्रिश्चन, इस्लाम आणि ज्यू या तिन्ही धर्मांसाठी हे शहर एवढं महत्त्वाचं का आहे, याचा आढावा घेतला आहे बीबीसीच्या एरिका चेर्नोफस्की यांनी.

जेरुसलेम म्हटलं की ख्रिश्चन, इस्लाम आणि ज्यू या तिन्ही धर्मांच्या अनुयायांच्या मनात अनेक गोष्टी येतात. अनेक शतकांपासून सुरू असलेल्या वादाचीही त्याला जोड असते.

जेरुसलेमला हिब्रू भाषेत येरुशलायीम तर अरेबिक भाषेत अल-कड्स म्हणतात. हे जगातल्या सगळ्यांत जुन्या शहरांपैकी एक आहे.

या शहरावर अनेक आक्रमणं झाली, ते उद्धवस्त करण्यात आलं, पुन्हा उभं राहिलं. इतिहासाच्या पानांमध्ये या शहराच्या भूतकाळाचे अनेक पदर सापडतील.

इस्राईल आणि अरब राष्ट्रं यांच्यात जेरुसलेमवरून नेहमीच वाद राहिला आहे.

वेगवेगळ्या धर्मांच्या अनुयायांमध्ये असलेले वाद, त्यातून निर्माण होणारा संघर्ष यावरच सगळ्यांचं लक्ष असतं. पण या शहराच्या पावित्र्याविषयी कोणाचंच दुमत नाही.

जुन्या शहराच्या मध्यवर्ती, छोट्या गल्ल्या आणि ऐतिहासिक वास्तूंचा समावेश असलेले चार भाग आहेत. हे चार भाग म्हणजेच, ख्रिस्ती, इस्लाम, ज्यू आणि अर्मेनियन यांची पवित्र ठिकाणं.

या चारही भागांना इतर शहरापासून वेगळं करणारी किल्लेवजा तटबंदी सुद्धा आहे.

पवित्र स्थळं दर्शवणारा नकाशा.

प्रत्येक भाग हा त्या त्या धर्माचं प्रतिनिधित्व करतो. अर्मेनियमन ख्रिस्ती धर्माचाच एक भाग असल्यानं ख्रिस्ती धर्माकडे दोन विभाग आहेत. अर्मेनियन या धर्माचं हे जगातलं सगळ्यात जुनं केंद्र आहे.

सेंट जेम्स चर्चच्या अंतर्गत येणाऱ्या या पंथानं त्यांचं वेगळेपण कायम ठेवलं आहे.

चर्च

ख्रिस्ती भागात अवघ्या ख्रिश्चनांच्या जिव्हाळ्याचं सेप्लकर चर्च आहे. येशू ख्रिस्तांना वधस्तंभावर नेणं, त्यांचा मृत्यू आणि पुनरुत्थान या सगळ्या घडामोडींच्या केंद्रस्थानी ही जागा आहे.

पवित्र चर्च

बहुतांश ख्रिस्ती परंपरांनुसार, येशूंना इथंच गोल्गोथावर किंवा कॅलव्हरी या टेकडीवर वधस्तंभावर बांधण्यात आलं. येशूचं थडगं सेप्लकर चर्चमध्येच आहे. हेच त्याच्या पुनरुत्थानाचंही ठिकाणं मानलं जातं.

या चर्चचं व्यवस्थापन वेगवेगळ्या ख्रिस्ती संप्रदायांच्या प्रतिनिधींमार्फत केलं जातं. त्यात ग्रीक आर्थोडॉक्स पीठ, रोमन कॅथॉलिक चर्च आणि अर्मेनियन पीठाचे फ्रान्सिस्कॅन फ्रायर्स यांचा समावेश आहेच. शिवाय, इथियोपीयन्स, कॉप्टीक्स आणि सीरियन आर्थोडॉक्स चर्च यांचेही प्रतिनिधी त्यात आहेत.

जगभरातील कोट्यवधी ख्रिश्चनांसाठी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जेरुसलेमला इस्राईलची राजधानी म्हणून मान्यता मिळण्याची शक्यता निर्माण झाल्यानं वादाला नव्यानं तोडं फुटलं आहे. इस्राईल-अरब वादातील कारणांपैकी जेरुसलेम हा सुद्धा एक महत्त्वाचा मुद्दा आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जेली फिशपासून सावध राहण्याचा इशारा मुंबई महापालिकेसह मरीन लाईफ ऑफ मुंबई या संस्थेनं मुंबईच्या किनाऱ्यांवर ठिकठिकाणी फलक लावून दिला आहे.

शूटिंग - प्रशांत ननावरे,  प्रदीप पाताडे

एडिटिंग - गणेश पोळ

प्रोड्युसर - संकेत सबनिस

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुंबईच्या समुद्र किनाऱ्यांवर वाळूत दिसणाऱ्या जेली फिशना स्पर्श करू नये, असं सांगण्यात येत आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जेवढी जास्त डोक्याला डोकी लागतील तेवढं उवांचं प्रमाण वाढतं. तरुण मुलांमध्ये डोक्याला डोकं भिडण्याचं प्रमाण जास्त असतं.

मोठे केस किंवा घट्ट बांधलेले केस यामुळे उवांचा धोका वाढतो. उवा आणि स्मार्टफोनचं नातं माहिती आहे का, नाही ना... मग हा व्हीडिओ पाहाच.

उवांना उडता येत नाही, उडी मारता येत नाही. त्या केसाद्वारेच प्रवास करतात.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

डोक्यात खाज येतेय? म्हणजे उवा झाल्यात का? डोक्यात उवा होतात तरी कशा?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जेवण बनवण्यासाठी आवडीनुसार वरीलपैकी कोणत्याही तेलाचा तुम्ही वापर करू शकता.

पण यापैकी कोणतं तेल आरोग्यासाठी सर्वात फायदेशीर आहे?

जेवण आणि खाद्यपदार्थांबाबत जागरूक असलेले लोक हा प्रश्न नेहमीच विचारताना दिसतात.

तेलामध्ये फॅटचं प्रमाण खूप जास्त असतं. यामध्ये सॅच्युरेटेड फॅट, मोनोसॅच्युरेटेड फॅट आणि पॉलीसॅच्युरेटेड फॅटी अॅसिड यांचा समावेश आहे.

काही वर्षांपर्यंत खोबरेल तेल आरोग्याच्या दृष्टिनं सर्वोत्तम मानलं जात होतं. अनेकांनी तर हे सुपरफुड असल्याची घोषणा केली.

या तेलामुळे शरीरात चरबी जमा होण्याचं प्रमाण अत्यंत कमी आहे, असा दावा काहीजण करताना दिसायचे.

पण खोबरेल तेल म्हणजू शुद्ध विष असल्याचं हॉर्वर्ड युनिव्हर्सिटीच्या एका संशोधनात म्हटलं आहे.

मानवी शरीर जास्त फॅट पचवू शकत नाही. जास्तीचे फॅट आपल्या शरीरात जमा व्हायला सुरुवात होते. यांमुळे हृदयविकार आणि रक्तदाब यांच्यासारख्या आजारांना आमंत्रण मिळतं.

ब्रिटनमध्ये सरकारच्या गाईडलाईन्सनुसार, पुरुषाला दिवसभरात 30 ग्रॅम तर महिलेला दिवसभरात फक्त 20 ग्रॅमपेक्षा अधिक तेल खाणं टाळलं पाहिजे. याचं कारणही तसंच आहे. तेलामधील फॅट हे फॅटी अॅसिडच्या कणांनी बनलेलं असतं.

हे फॅटी अॅसिड सिंगल बाँडने जोडलेले असतील तर त्याला सॅच्युरेटेड फॅट संबोधलं जातं किंवा डबल बाँडने ते जोडलेले असल्यास त्याला अनसॅच्युरेटेड फॅट म्हणून ओळखलं जातं.

छोट्या साखळीत बांधलेले फॅटी अॅसिड रक्तात थेट विरघळतात, मिसळू शकतात आणि शरीराची उर्जेची गरज त्यांच्यामार्फत पूर्ण केली जाते. पण लांब साखळीचे फॅटी अॅसिड थेट यकृतामध्ये जातात. यामुळे आपल्या रक्तातील कोलेस्टेरॉलचं प्रमाण वाढतं.

खोबरेल तेल आणि हृदयविकाराचा थेट संबंध?

खोबरेल तेलावर झालेल्या संशोधनानुसार, यामुळे आपल्या शरीरात लो डेन्सिटी लिपोप्रोटीन (LDL) चं प्रमाण वाढतं. LDL हृदयविकाराशी थेट संबंधित आहे. तसंच खोबरेल तेलात हाय डेन्सिटी लिपोप्रोटीनसुद्धा (HDL) आढळून येतं. हे रक्तातील LDL खेचून घेतं.

व्हर्जिनियातील जॉर्ज मॅसन युनिव्हर्सिटीचे प्राध्यापक टेलर वॉलेस सांगतात, "HDL मध्ये लॉरिक अॅसिड नामक केमिकल असतं. याला C12 फॅटी अॅसिड संबोधतात. हे लांब साखळीचं फॅटी अॅसिड असतं. ते यकृतात जमा होत राहतं. यामुळे आरोग्यविषयक समस्या निर्माण होत जातात."

त्यामुळेच सॅच्युरेटड फॅटचं प्रमाण कमी असलेलं तेलच खायला हवं, असं तज्ज्ञांचं मत आहे.

या तेलाचं सेवनसुद्धा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

शेंगदाणा तेल, सोयाबीन तेल, सूर्यफुलाचं तेल, खोबरेल तेल, पाम तेल, ऑलिव्ह ऑईल, मोहरी तेल किंवा अॅव्होकॅडो तेल... यादी लांबलचक आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जेव्हा 78 वर्षांचे मिर्झा आजोबा (अमिताभ बच्चन) त्यांच्या वकिलांना असं सांगतात, तेव्हाच त्यांच्या लोभी मनाचं दर्शन होतं. पण सध्या ती 'फातिमा मंझिल' हवेली त्यांच्याच म्हाताऱ्या बेगमच्या नावावर आहे. आता मात्र ते इतके आसुसलेले आहेत की कधी ही म्हातारी जगाचा निरोप घेते अन् कधी ती हवेली आपली होते, असं त्यांना झालंय.

त्यांच्या याच हवेलीत सहकुटुंब राहतो बांके रस्तोगी (आयुष्मान खुराना), जो त्या खोलीचं फक्त 30 रुपये भाडं देतो, तेही जमेल तसं. पीठाची गिरणी चालवून स्वतःचं आणि कुटुंबाचं पोट भरतो. त्याच्यावर तीन बहिणी आणि एका आईची जबाबदारीसुद्धा आहे.

एवढा सगळा व्याप असताना जेव्हा त्याची प्रेयसी फौजिया लग्नाचं विचारते, तेव्हा तो बोलतो - "10 बाई 10 के कमरे में पाँच लोग हैं सोने वाले, कोने में पर्दे के पीछे लोटा और बाल्टी पड़ी रहती है, जिससे सब नहाते हैं, लैट्रिन जाना हो तो मिश्रा जी की फ़ैमिली के साथ ज्वाइंट टॉयलेट. तुम्हीं बताओ कैसे कर लें शादी."

आयुष्मान त्याच्या पात्रात इतका सेट झालेला दिसतो की त्याचा हा डायलॉग थेट हृदयाला जाऊन भिडतो... हे आपलंही दुःख आहे, असं कुठेतरी वाटतं.

मात्र मिर्झा आणि बांके यांच्यातलं वैर हे कट्टर शत्रूंनाही लाजवेल आणि याच शत्रुत्वाची कहाणी आहे 'गुलाबो-सिताबो.'

'गुलाबो-सिताबो' ही कहाणी फक्त या दोन पात्रांपुरती, त्यांच्यातल्या शत्रुत्वापुरती मर्यादित नाही. ही कहाणी आहे लखनौची, तिथल्या चिंचोळ्या गल्ल्यांची आणि जुन्या वाड्या-हवेलींची ज्यांना सिनेमॅटोग्राफर अविक मुखोपाध्याय यांनी खूपच मस्स्तपैकी कॅमेऱ्यात कैद केलंय.

वेगळं काय आहे सिनेमात?

 अमिताभ आणि आयुष्मान यांच्यात सतत उडणारे खटके, त्यांनी एकमेकांसाठी ठेवलेली काही टोपणनावं - चूसी हुई गुठली का चेहरा, दीमक, लीचड़; आणि एकंदरच लखनौच्या अस्सल बोलीभाषेतला त्यांच्यातला संवाद या कहाणीला उत्तमरीत्या रंगवतो.

एकीकडे हा त्रस्त आणि जबाबदारीच्या ओझ्याखाली दबलेला बांके आयुष्मान अतिशय प्रामाणिकपणे साकारताना दिसतो. तिकडे दुसरीकडे अत्यंत खडूस, लोभी आणि भांडकुदळ असा म्हातारा मिर्झा अमिताभने आजवर केलेल्या सर्व पात्रांना मागे टाकतो. मिर्झाची सतत बडबड सुरू असते, तो सापडेल त्याच्या वाटी जातो. हे पात्र तुम्ही-आम्ही आपल्या शेजारी कुठे ना कुठे नक्कीच पाहिलं असेल.

अनेकांना अमिताभच्या चेहऱ्यावरील प्रॉस्थेटिक्स आणि मेकअप आवडलेला दिसतोय, पण मला तो फार असा खास वाटला...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"मैंने बच्चे इसलिए पैदा नहीं किए कि हवेली मेरी ही रहे",('ही हवेली फक्त माझी आणि माझीच राहावी, म्हणून तर मी मूलबाळ जन्माला घातलं नाही.)


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जेव्हा असा सल्ला देशाच्या सर्वोच्च न्यायालयाच्या सरन्यायाधीशाकडून येतो, तेव्हा त्याचा परिणाम आणखी मोठा असतो.

सोमवारी सरन्यायाधीश एस. ए. बोबडे यांच्या अध्यक्षतेखालील तीन न्यायाधीशांच्या खंडपीठानं महाराष्ट्रात एका शालेय विद्यार्थिनीवरील बलात्काराच्या आरोपीला विचारलं, की त्याला पीडितेसोबत लग्न करायचं आहे का?

कोर्टानं असा निर्देश दिलेला नाही, पण आरोपीच्या वकिलाकडे तशी विचारणा जरूर केली. तो आरोपी विवाहित असतानाही. त्यासोबतच कोर्टानं आरोपीला चार आठवडे अटक न करण्याचा आदेशही दिला.

बलात्कारच्या अनेक घटनांमध्ये कायद्याची लढाई लढणाऱ्या दिल्लीतल्या वकील सुरभी धर यांना ही टिप्पणी धक्कादायक आणि चिंताजनक वाटते. त्या म्हणतात, "असा सल्ला देणं हा पीडितेचा अपमान आहे. त्याच्यासोबत झालेल्या हिंसेकडे केलेलं हे दुर्लक्ष अमानवी आहे."

सुरभी यांच्या मते न्यायाचं काही चांगलं उदाहरण लोकांसमोर यावं असं गरजेचं नाही. पण अशा पद्धतीची टिप्पणी व्यापक परिणाम करणारी ठरते. कारण त्यामुळे बलात्कार झालेली व्यक्ती पोलीस आणि न्यायालयांची वाट धरण्यास घाबरतील.

सुरभी सांगतात, "पीडिताचं कमी वय, कुटुंबाची आर्थिक परिस्थिती आणि आरोपीचं प्रभुत्व या सगळ्या गोष्टी बलात्काराची तक्रार करण्याच्या मार्गात अडथळे ठरतात. हे अडथळे पार करून एखादी मुलगी न्यायासाठी पाऊल उचलत असेल आणि मग सर्वोच्च न्यायालय असा सल्ला देत असेल, तर ही गोष्ट तिला आणि तिच्यासारख्या इतर मुलींना नाउमेद करू शकते."

लग्नानंतरही सुरू राहते हिंसा

ही पहिलीच घटना नाही. गेल्या वर्षी मद्रास हायकोर्टानंही बलात्काराच्या एका घटनेत आरोपीला या आधारवर जामीन दिला की त्यानं अल्पवयीन मुलीला ती सज्ञान झाल्यावर लग्न करण्याचं वचन दिलं होतं.

असेच निर्णय गेल्या वर्षी केरळ, गुजरात आणि ओडिशातल्या हायकोर्टानंही दिले होते, ज्यात अल्पवयीन मुलीवर बलात्कारानंतर तिच्याशी लग्न करण्याची तयारी दाखवल्यावर एकतर आरोपीला जामीन देण्यात आला किंवा ते एफआयआरच रद्द करण्यात आलं.

बलात्कार पीडिता आणि त्यांच्या कुटुंबांशी बोलून न्यायप्रक्रियेत त्यांना येणाऱ्या अनुभवांवर संशोधन करणाऱ्या गरिमा जैन यांना ही बाब भयानक आणि दुःखी करणारी वाटते.

त्या एका अशा महिलेच्या संपर्कात आल्या, जिच्यावर बॉयफ्रेंडनं 16 वर्षांच्या वयात बलात्कार केला होता. दीड वर्ष खटला चालल्यावर न्यायाधीशांनी दोघांना लग्नाचा सल्ला दिला.

गरिमा सांगतात,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

न्यायालये जेव्हा बलात्काराच्या गुन्ह्यावर लग्नाचा पर्याय सुचवतात, तेव्हा तीन गोष्टी घडतात.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जेव्हा कर्मचाऱ्यांनी पार्थिवाचा चेहरा दाखवला तेव्हा ती आपली आई नाहीये हे त्यांना कळलं. या सर्व काळात मून कुटुंबीयांना कोणत्या परिस्थितीतून जावे लागले असेल याची कल्पना न केलेलीच बरी.

नागपुरातील 'कोविडालय' या खासगी केव्हिड केअर सेंटरनं उपचार सुरू असलेल्या रुग्णाच्या मृत्यूची नोंद केली आणि नातेवाईकांना दुसराच मृतदेह सोपवला.

नातेवाईकांनी मृतदेहाचा चेहरा पाहण्याची विनंती केल्यानंतर हा प्रकार उघडकीस आला. दरम्यानच्या काळात नातेवाईकांनी अंत्यसंस्काराचीही तयारी केली होती.

10 एप्रिल रोजी हा प्रकार नागपूरच्या जामठ्यातील 'गायकवाड-पाटील कोविडालय' इथं घडला. या हॉस्पिटलविरोधात हिंगणा पोलीस ठाण्यात तक्रार नोंदवण्यात आली आहे.

हिंगणा पोलीस ठाण्याचे पोलीस निरीक्षक सरिन दुर्गे यांनी बीबीसी मराठीला दिलेल्या माहितीनुसार, "अजय मून यांनी शनिवारी (10 एप्रिल) दुपारी दोन वाजता आमच्याकडे तक्रार दाखल केली. या तक्रारीत त्यांनी त्यांची आई आशा मून (वय वर्षे 63) यांना कोरोनाची बाधा झाल्याने जामठा येथील कोविडालय या हॉस्पिटलमध्ये काल दाखल केल्याचे सांगितले. पण आज त्यांना हॉस्पिटलमधून सकाळी  फोन आला आणि  त्यांच्या आईचा हृदयविकाराने मृत्यू झाल्याने मृतदेह घेण्यासाठी येण्यास सांगण्यात आले.  हॉस्पिटलमध्ये आल्यावर त्यांना त्यांच्या आई आशा मून यांचा मृत्यू झाल्याचे प्रमाणपत्रही देण्यात आले."

"हॉस्पिटलमध्ये मृतदेह ताब्यात घेतल्यावर मृतदेहाचा चेहरा पाहिल्यावर त्यांना हा मृतदेह त्यांच्या आईचा नसल्याचं कळलं. यावर त्यांनी हॉस्पिटल प्रशासनाला माहिती विचारल्यावर कर्मचाऱ्यांच्या चुकीने हा प्रकार झाल्याचं त्यांना सांगण्यात आले," असं दुर्गेंनी बीबीसी मराठीला सांगितलं.

या प्रकरणात हॉस्पिटलच्या कर्मचाऱ्यांनी काय चूक केली आणि हा प्रकार कसा घडला, याची चौकशी हिंगणा पोलिसांनी सुरू केली आहे. या प्रकरणात वरिष्ठ पोलिस अधिकाऱ्यांशी बोलून कोणता गुन्हा दाखल करता येईल हे सुद्धा पडताळून पाहत असल्याचं दुर्गेंनी सांगितलं.

आशा मून यांचे पुत्र अजय मून यांच्याशीही बीबीसी मराठीनं बातचीत केली.

"आम्हाला जेव्हा हॉस्पिटलमधून फोन आला आणि आईचा मृत्यू झाल्याचं सांगितलं, तेव्हा आमच्यावर दुख:चा डोंगर कोसळला. मी घरच्यांना तातडीनं कळवलं. नंतर आम्ही सगळेजण कोविडालय हॉस्पिटलकडे निघालो," असं अजय सांगतात.

ते पुढे म्हणतात, "आमच्या घरच्यांनी आईच्या अंत्यसंस्काराची तयारी करून ठेवली...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आपल्या आईच्या मृत्यूची बातमी ऐकून अजय मून यांच्यावर दुःखाचा डोंगर कोसळला. आईला निरोप देण्याचीही त्यांनी तयारी सुरू केली. मृतदेह समोर आल्यावर ते भावनाविवश झाले आणि आपल्या आईचे अंत्यदर्शन घेण्याची ईच्छा त्यांनी बोलून दाखवली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जेव्हा जगभरात सगळ्याच ठिकाणी एकाच गोष्टीमुळे मृत्यू होत असतील तेव्हा अशा पद्धतीचा अवलंब करत मृत्यूंचा आकडा ठरवला जातो.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

'एक्सेस डेथ' म्हणजेच जास्तीचे मृत्यू मोजण्याची पद्धत सध्या कोरोनामुळे मृत झालेल्यांचे आकडे मोजले जात आहेत. युकेमध्ये सध्या ही पद्धत प्रचलित झाली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जेव्हा टीव्हीवर म्हणतात हे घरी करून पाहू नका तेव्हा ते उगंच नाही.

अमेरिकेतही एका व्यक्तीनं टीव्हीवर बघून घरी चक्क तलवार बनवण्याचा प्रयत्न केला. आणि तो प्रयत्न असा फसला की पूर्ण इमारतच जळून भस्मसात झाली.

अमेरिकेतील न्यूयॉर्क प्रांतात कोहोस नावाचं एक छोटं शहर आहे. तिथल्या जॉन गोम्स नावाच्या एका 'हौशी लोहारानं' टीव्हीवर 'फोर्ज्ड इन फायर' नावाची एक मालिका पाहिली.

फोर्ज्ड इन फायर हा हिस्टरी चॅनेलवर येणारा एक रिअॅलिटी टीव्ही शो आहे, ज्यात इतिहासातून प्रेरणा घेऊन जगातली सर्वोत्तम तलवार बनवण्याची स्पर्धा होते.

टीव्हीवर बघितल्याप्रमाणं या व्यक्तीनं तलवार बनवण्यासाठी प्रथम धातू वितळवण्याचा प्रयत्न केला. त्यातच इमारतीला आग लागली आणि बघता बघता पूर्ण इमारत जळून खाक झाली.

कोहोसचे महापौर शॉन मॉर्स सांगतात की ही शहराच्या इतिहासातील सर्वांत भयंकर दुर्घटना आहे.

या दुर्घटनेमध्ये तीन इमारती उद्ध्वस्त झाल्या आणि अन्य 18 इमारतींचं नुकसान झालं.

अग्निशमन दलाच्या तीन तासांच्या प्रयत्नानंतर आग आटोक्यात आली पण एका तासानंतर पुन्हा आग सुरू झाली, असं CBS वृत्तवाहिनीनं म्हटलं आहे.

सुदैवानं या आगीमध्ये मनुष्यहानी झाली नाही. अग्निशमन दलातील एका अधिकारी आणि 20 लोकांना रुग्णालयात नेण्यात आलं.

पोलिसांनी जॉनला ताब्यात घेतलं असून त्याच्यावर निष्काळजीपणामुळं इतरांचा जीव धोक्यात घालणं आणि मालमत्तेला आग लावण्याचे गुन्हे नोंदवले आहेत.

महापौर मॉर्स म्हणतात, "आम्ही लोकांना नेहमी सांगत असतो की आगीशी खेळ करू नका. पण लोक ऐकतच नाहीत. ते म्हणतात 'होऊन होऊन काय वाईट होईल?'. मग हे असं काही घडतं. बघितलं ना आगीशी खेळ केल्यामुळं कोट्यवधी डॉलर्सचं नुकसान झालं, अर्ध शहर जळालं."

जॉन गोम्सच्या मुलाने मात्र आपल्या वडिलांच्या या कृतीचा फेसबुकवरून बचाव केला आहे. "माझ्या वडिलांचा घर जाळण्याचा उद्देश नव्हता. पण ही दुर्घटना घडली," असं त्यानं फेसबुकवर लिहिल्याचं अल्बनी टाइम्सनं म्हटलं आहे.

पोलिसांनीही या पोस्टला दुजोरा देत म्हटलं आहे की आग लावण्याचा जॉनचा उद्देश नव्हता, ती एक दुर्घटना होती.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

टीव्हीवर खाना खजाना किंवा मास्टर शेफ पाहून आपण अनेकदा घरी खाद्य पदार्थ बनवण्याचा प्रयत्न करतो. कधीकधी हे पदार्थ बिघडतात तर कधीकधी ते चांगले झाले म्हणून कौतुक होतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जेव्हा पाणी ओसरतं तेव्हा बाहेर स्थायिक झालेले या गावातले लोक एका महिन्यासाठी का होईना आपल्या मूळ गावी येतात. गाव डोळे भरून पाहतात आणि पुन्हा आपापल्या वाटेनं परततात.

कुर्डी हे गाव पश्चिम घाटातल्या दोन टेकड्यांच्या मधोमधं वसलं आहे. या गावातून साळावली नदी वाहते. ही गोव्यातल्या महत्त्वाच्या नद्यांपैकी एक आहे.

एकेकाळी हे गोव्यातलं गजबजलेलं गाव होतं. पण 1986 साली गावकऱ्यांना आपल्या गावातलं हे चैतन्य फार काळ टिकणारं नाही, याची कल्पना आली होती. गोव्यातलं पहिलं धरण याच वर्षी बांधलं गेलं आणि त्याचा परिणाम म्हणून कुर्डी पाण्याखाली गेलं.

पण दरवर्षी मे महिन्यात इथलं पाणी ओसरतं आणि मागे राहिलेल्या खुणा पुन्हा उघड होतात. भेगा पडलेल्या जमिनी, घरांचे-मंदिराचे अवशेष, पाण्याचे मोडके कालवे आणि मैलो न् मैल ओसाड पडलेली जमीन दिसायला लागते.

इथली जमीन खरं तर सुपीक. नारळ, काजू, आंब्याच्या बागा, भातशेतीवरच इथली बहुतांश कुटुंबं अवलंबून होती. कुर्डीची लोकवस्ती साधारणपणे तीन हजारांच्या आसपास होती. हिंदू, मुसलमान आणि ख्रिश्चन अशा तिन्ही धर्मांचे लोक इथं राहत होते. प्रसिद्ध गायिका मोगुबाई कुर्डीकर यांचं हे जन्मगाव.

विकासासाठी कुर्डीचा त्याग

1961 साली गोवा पोर्तुगीजांच्या ताब्यातून स्वतंत्र झाला आणि कुर्डीचं चित्र हळूहळू बदलायला लागलं. गोव्याचे पहिले मुख्यमंत्री दयानंद बांदोडकर यांनी गोव्याला भेट दिली आणि राज्यात बांधल्या जाणाऱ्या पहिल्या धरणाबद्दल सांगितलं. या धरणामुळं दक्षिण गोव्याला कसा फायदा होईल, याची माहिती दिली.

"धरणामुळं आमचं गाव पाण्याखाली जाईल, याची कल्पना त्यांनी आम्हाला दिली होती. मात्र आमच्या त्यागामुळे इतरांसाठी फायदेशीर ठरेल, असंही त्यांनी आम्हाला म्हटलं," 75 वर्षांचे गजानन कुर्डीकर सांगत होते. त्यांना मुख्यमंत्र्यांनी गावाला दिलेली भेट अंधुक आठवत होती.

कुर्डीकरांप्रमाणेच गावातील 600 कुटुंबांवर आसपासच्या गावांमध्ये जाऊन स्थायिक होण्याची वेळ आली. त्यांना जमीन आणि नुकसान भरपाई मात्र दिली गेली.

साळावली नदीवरचा हा प्रकल्प अतिशय महत्त्वाकांक्षी होता. साळावली जलसिंचन प्रकल्प असं त्याचं नामकरण करण्यात आलं होतं. या प्रकल्पामुळं पिण्यासाठी, सिंचनासाठी तसंच उद्योगधंद्यासाठी पाणी उपलब्ध होईल, असं आश्वासन दिलं गेलं.

कुर्डीकरांच्या आठवणी

"आम्ही कुर्डी सोडून आलो, तेव्हा आमच्याकडे काहीच नव्हतं," इनाशिओ रॉड्रिगेज सांगत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कुर्डी...गोव्यातलं एक छोटेखानी गाव. पण या गावाचं एक आगळंवेगळं वैशिष्ट्यं आहे. वर्षातले 11 महिने हे गाव पाण्याखाली असतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जेव्हा मुलींना पहिल्यांदा पाळी येते तेव्हा तिला घरात वेगळं बसवलं जातं. तिच्यासाठी भांडी वेगळी ठेवली जातात आणि तिला वेगळं प्रसाधनगृह वापरायला सांगितलं जातं.

पुढचे पाच ते अकरा दिवस तिला अंघोळ करायची परवानगी नसते. नातेवाईक आणि मित्रमैत्रिणींच्या उपस्थितीत एक कार्यक्रम केला जातो.

हेही  वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

'बीबीसी शी पॉप अप' या उपक्रमाअंतर्गत आंध्र प्रदेश विद्यापीठातल्या विद्यार्थिनींनी मासिक पाळी आल्यावर त्यांच्या आयुष्यावर काय परिणाम झाला ते सांगितलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जैविक घड्याळासंदर्भातल्या संशोधनाला नोबेल पुरस्कार जाहीर झाला आहे.

जेफ्री हॉल (72), मायकेल रॉसबॅश (73) आणि मायकेल यंग (68) अशी या तिघांची नावं आहेत.

क्रोनोबायॉलॉजी नावानं ओळखल्या जाणाऱ्या या विज्ञानशाखेत शरीराच्या जैविक घड्याळाचा अभ्यास केला जातो.

शरीराचं जैविक घड्याळ कार्यरत असल्यानं आपल्याला विशिष्ट वेळी झोप येते. शरीराचं चलनवलन आणि आपलं वागणं हे जैविक घड्याळानुसार बदलतं.

माणसाचं आरोग्य चांगलं राहण्याच्या दृष्टीनं हे संशोधन निर्णायक असल्याचं नोबेल समितीनं म्हटलं आहे.

जेफ्री हॉल, मायकेल रॉसबॅश आणि मायकेल यंग यांना यंदाचं औषधशास्त्रातील नोबेल जाहीर झालं आहे.

मानवी शरीर, झाडं, प्राणी, कीटक, बुरशीजन्य पेशी हे सगळं जैविक घड्याळानुसार कार्यरत असतात.

स्वभावात दररोज होतो बदल

आपला स्वभाव, हॉर्मोनची पातळी, शरीराचं तापमान आणि पचनप्रक्रिया या सगळ्यांमध्ये दररोज बदल होत असतो.

सकाळी हद्यविकाराच्या झटका येण्याची शक्यता जास्त असते. कारण रोज शरीर नव्या दिवसासाठी तयारी करत असतं.

जैविक घड्याळ शरीरातल्या हालचालींना नियंत्रित करतं. यामध्ये कोणत्याही स्वरूपाचा बदल झाला तर आपल्या शरीरावर मोठा परिणाम होतो.

जेट लॅग अर्थात दोन विभिन्न टाइमझोनमधून प्रवास केल्यानंतर उडणारा गोंधळ आणि थकवा याचं सर्वोत्तम उदाहरण आहे.

जैविक घड्याळाच्या कामकाजात बिघाड झाला तर गंभीर आजारांची शक्यता वाढते.

प्रदीर्घ काळ पोकळीसदृश वातावरणातून प्रवास केल्यानं प्रवास संपल्यानंतर बाहेरच्या वातावरणाशी जुळवून घेणं कठीण होतं.

मधुमेह, कर्करोग आणि हद्यविकाराचा धोका

जैविक घड्याळाचं समीकरण बदललं तर स्मरणशक्ती संदर्भात अडचणी निर्माण होतात. मात्र याचा सगळ्यांत मोठा दुष्परिणाम म्हणजे मधुमेह, कर्करोग आणि हद्यविकार.

ऑक्सफर्ड विद्यालयाचे वैज्ञानिक आणि अध्यापक रसेल फोस्टर यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं, "जैविक घड्याळाच्या कामकाजात अडथळा आणला तर आपल्या पचनावर विपरीत परिणाम होतो."

मानवी आरोग्याच्या दृष्टीनं जैविक घड्याळ महत्त्वाचं असतं.

"अमेरिकेच्या तीन वैज्ञानिकांना हा पुरस्कार मिळणं अत्यंत आनंददायी आहे. शरीराचं काम कसं चालतं याबद्दलचं हे सखोल संशोधन आहे. हे त्रिकुट या पुरस्काराचे योग्य मानकरी आहेत."

 संशोधन

जेफ्री हॉल आणि मायकेल रॉसबॅश यांनी डीएनएच्या एका तुकड्याला विलग करून जैविक घड्याळात बसवलं. याला पीरियड जीन म्हटलं जातं.

प्रोटीन अर्थात...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

शरीरातील जैविक घड्याळ अर्थात बॉडी क्लॉक या प्रणालीवर मूलभूत संशोधनाबद्दल अमेरिकेतील त्रिकुटाला औषधशास्त्रातील नोबेल पुरस्कार जाहीर झाला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जैश-ए-मोहम्मद ही संघटना मोठा हल्ला करू शकते अशी सूचना 12 फेब्रुवारी रोजीच देशातल्या सर्व सुरक्षा यंत्रणांना पाठवण्यात आली होती, अशी माहिती एका मोठ्या अधिकाऱ्याने बीबीसीला दिली आहे.

जम्मू काश्मीरचे पोलीस महासंचालक दिलबाग सिंग यांनी राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागारांना हल्ल्यानंतर लगेचच याची आठवण करून दिली असल्याचं बीबीसीला खात्रीलायक सुत्रांनी सांगितलं आहे.

पुलवामामध्ये जो हल्ला झाला आहे त्यासारखा हल्ला अफगाणिस्तानमध्ये झाला होता. त्या घटनेनंतर जैश-ए-मोहम्मदनं एक व्हीडिओ प्रसिद्ध केला होता तो गुप्तहेर संघटनेला मिळाला होता. आमच्यावर झालेल्या अत्याचाराचा बदला म्हणून आम्ही हल्ला करू असं त्या व्हीडिओत म्हटलं होतं.

जर राज्य गुप्तहेर खात्याने ही माहिती केंद्र सरकारकडे आधीच सुपूर्त केली होती तर हा हल्ला म्हणजे सुरक्षेच्या बाबतीत हलगर्जीपणा झाल्याचंच उदाहरण आहे, असं त्या अधिकाऱ्याने नाव न सांगण्याच्या अटीवर बीबीसीला सांगितलं.

जैश-ए-मोहम्मद आणि लष्कर-ए-तोयबानं यापूर्वी काश्मीरमध्ये अनेक आत्मघातकी हल्ले केले होते. त्यानंतर 1998मध्ये कारगील युद्ध झालं.

अशा हल्ल्यात बहुतेक वेळा पाकिस्तानी नागरिक सहभाग घेत, पण यावेळी पहिल्यांदा स्थानिक तरुणाचा सहभाग होता असं जैश-ए-मोहम्मदनं म्हटलं. पुलवामा जिल्ह्यातल्या आदिल उर्फ वकास कमांडोनं हा आत्मघाती हल्ला केला.

गृहमंत्री राजनाथ सिंह हे काश्मीरमध्ये परिस्थितीचा आढावा घेण्यासाठी शुक्रवारी जाणार आहेत.

नेमकं काय झालं?

"जवानांच्या ताफ्यात एकूण 70 गाड्या होत्या. यातल्या एका बसवर हल्ला झाला. जवानांचा ताफा जम्मूहून श्रीनगरला चालला होता."

हा मोठा ताफा होता. वेगवेगळ्या वाहनांमधून अडीच हजार जवान प्रवास करत होते. जवानांच्या गाड्यांवर गोळीबारही करण्यात आला, अशी माहिती CRPF चे महासंचालक आर. आर. भटनागर यांनी पीटीआय या वृत्तसंस्थेशी बोलताना दिली.

जवानांचा ताफा पहाटे साडेतीन वाजता जम्मूहून निघाला होता. संध्याकाळपूर्वी हे जवान श्रीनगरला पोहोचणं अपेक्षित होतं, अशी माहिती अधिकाऱ्यांनी दिली.

खराब हवामानामुळे गेल्या दोन-तीन दिवसांत या महामार्गावर फारशी वाहतूक नसल्यानं तसंच इतरही काही प्रशासकीय कारणांमुळे जवान मोठ्या संख्येने श्रीनगरकडे जात होते, असं लष्करातील अधिकाऱ्यांनी सांगितलं.

एरवी कोणत्याही ताफ्यात 1 हजार जवान असतात. मात्र यावेळी एकूण 2547 जवान प्रवास करत होते. या ताफ्यात रस्ते...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जम्मू आणि काश्मीरमधील पुलवामा जिल्ह्यात CRPFच्या ताफ्यांवर झालेल्या हल्ल्यात किमान 34 जवान मृत्युमुखी पडले आणि काही जखमी झालेत. हा हल्ला रोखता आला असता असं जम्मू आणि काश्मीरच्या गुप्तहेर खात्यातील अधिकाऱ्यांना वाटतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जैश-ए-मोहम्मदचा संस्थापक मौलाना मसूद अझर

जैशचा म्होरक्या मौलाना मसूद अझहर याच्यावर शस्त्रबंदी आणि प्रवासबंदी लादण्यात यावी तसंच त्याची संपत्ती जप्त करण्यात यावी, असं या 15 सदस्यीय सुरक्षा परिषदेसमोर मांडण्यात आल्याचं रॉयटर्स वृत्तसंस्थेच्या या बातमीत म्हटलं आहे.

जैश-ए-मोहम्मदनं 14 फेब्रुवारीला काश्मीरच्या पुलवामामध्ये CRPF जवानांच्या एका बसवर हल्ला घडवून आणला होता. यात 40 हून अधिक जवानांचा जीव गेला होता.

या हल्ल्यानंतर भारतानं 26 फेब्रुवारीला पाकिस्तानमधील बालाकोट इथं हवाई हल्ला करून जैशचा तळ उदध्वस्त केल्याचा दावा केला होता.

दुसरीकडे भारत आंतरराष्ट्रीय समुदायासमोरही सातत्यानं दहशतवादाविरुद्ध आपली बाजू मांडली आहे. भारताच्या या प्रयत्नांना आंतरराष्ट्रीय स्तरावर यश मिळताना दिसत आहे.

सुरक्षा परिषद ही सहमतीच्या आधारे निर्णय घेते. अमेरिका, ब्रिटन आणि फ्रान्स यांच्या प्रस्तावावर कुणाला आक्षेप असेल तर अन्य सदगस्यांना मार्च 13 पर्यंत ते नोंदविता येतील.

काय असेल चीनची भूमिका?

या प्रस्तावावर चीनची भूमिका काय असेल, हे पाहणं आता महत्त्वाचं आहे. 14 फेब्रुवारीला पुलवामा इथं झालेल्या हल्ल्याचा निषेध करणारं निवेदन सुरक्षा परिषदेनं गेल्या आठवड्यात जाहीर केलं होतं. बरीच चर्चा झाल्यानंतर या निवेदनातील मजकूर तयार करण्यात आला होता.

चीननं सुरुवातीला निवेदनातील जैश-ए-मोहम्मदच्या उल्लेखाला आक्षेप घेतला होता. मात्र नंतर या निवेदनामध्ये जैश-ए-मोहम्मदनं या हल्ल्याची जबाबदारी घेतली आहे, असा उल्लेख करण्यात आला.

चीननं यापूर्वीही मौलाना मसूद अझहरला काळ्या यादीत टाकण्यास विरोध केला होता. 2017 साली सुरक्षा परिषदेनं मसूद अझहरला काळ्या यादीत टाकण्याचा विचार केला होता.

एखादी व्यक्ती किंवा गटाला कट्टरपंथी म्हणून घोषित करण्याचे काही नियम आहेत आणि संयुक्त राष्ट्रांची संबंधित समिती नियमांनुसार वस्तुनिष्ठपणे निर्णय घेईल, असं विधान त्यावेळेस चीनच्या परराष्ट्र मंत्र्यांनी केलं होतं.

त्यामुळे सुरक्षा परिषदेत नकाराधिकार असलेला चीन यावेळेस कोणता निर्णय घेणार यावर या प्रस्तावाचं भवितव्य अवलंबून असेल.

दरम्यान, भारताच्या परराष्ट्र मंत्री सुषमा स्वराज मंगळवारी चीन, रशियाच्या परराष्ट्रमंत्र्यांसोबत त्रिपक्षीय चर्चेसाठी या चीनमध्ये आहेत. वुझेनमध्ये झालेल्या एका चर्चेनंतर "कट्टरतावाद आणि दहशतवादाचं समूळ उच्चाटन करण्यासाठी चीन पूर्ण सहकार्य...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पुलवामा हल्ल्याची जबाबदारी स्वीकारणाऱ्या जैश-ए-मोहम्मद या कट्टरतावादी संघटनेवर बंदी घालण्यात यावी, असा प्रस्ताव अमेरिका, ब्रिटन आणि फ्रान्सने बुधवारी संयुक्त राष्ट्रांच्या सुरक्षा परिषदेमध्ये मांडला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जॉन हॉपकिन्स ब्लूमबर्ग स्कूल ऑफ पब्लिक हेल्थमध्ये साथीचे रोग आणि लिंगभाव याविषयी अभ्यास करणाऱ्या सब्रा क्लेन म्हणतात, "कोरोना व्हायरसला बळी पडणाऱ्यांसाठी पुरुष असणं जितकं धोकादायकं आहे तितकंच वृद्ध असणं धोकादायक आहे."

पण भारतातली परिस्थिती मात्र गोंधळात टाकणारी आहे.

भारत आणि अमेरिकेतल्या शास्त्रज्ञांनी मिळून केलेल्या एका अभ्यासात नव्या गोष्टी समोर आल्या आहेत. भारतात कोरोना व्हायरसची लागण होणाऱ्या पुरुषांची संख्या जास्त असली तरी त्यामुळे मृत्यू होण्याचा धोका महिलांना जास्त आहे. या संशोधानात भारतात 20 मे पर्यंत झालेल्या मृत्यूंचा अभ्यास करण्यात आला आहे.

यात असं दिसून आलं की, लागण झालेल्या एकूण महिलांपैकी 3.3 टक्के महिलांचा कोव्हिड-19 ने मृत्यू झाला तर लागण झालेल्या एकूण पुरुषांपैकी 2.9 टक्के पुरुषांचा मृत्यू झाला. हा अभ्यास केला तेव्हा भारतात कोव्हिड-19च्या एक लाख दहा हजार केसेस होत्या तर 3,433 लोकांचा मृत्यू झाला होता. म्हणजेच एकूण मृत्यूदर 3.1 टक्के इतका होता.

पुढे असंही लक्षात आलं की, 40-49 या वयोगटातील कोरोनाची लागण झालेल्या एकूण महिलांपैकी 3.2 टक्के महिलांचा मृत्यू झाला पण त्या तुलनेत याच वयोगटातल्या 2.1 टक्के पुरुषांचा मृत्यू झाला होता, तर 5-19 या वयोगटात फक्त महिलांचाच मृत्यू झाला होता.

या संशोधनाचे मुख्य अभ्यासक आणि हार्वर्ड विद्यापीठातले लोकसंख्या आरोग्य अभ्यासक एस व्ही सुब्रम्हण्यम यांच्याशी मी यासंबंधी अधिक चर्चा केली.

त्यांनी मला सांगितलं की, कोरोना व्हायरसचा धोका फक्त मृत्यूदराने मोजल्याने दोन गोष्टी एकत्र झाल्यात - एक म्हणजे मृत्यूचा धोका आणि दुसरं म्हणजे मृत्यूतला वाटा.

मृत्यूचा धोका म्हणजे कोणत्याही एका विशिष्ट गटात, मग ठराविक गटातल्या महिला असोत वा पुरुष,मृत्यू होण्याची शक्यता किती आहे ते. सोप्या शब्दात सांगायचं झालं तर एकूण लागण झालेल्या लोकांपैकी मृत्यू झालेल्या महिलांचा आकडा आणि त्याची टक्केवारी. तर मृत्यूतला वाटा म्हणजे एकूण मृत्यू झालेल्या लोकांपैकी त्या विशिष्ट गटातल्या मृत्यूमुखी पडलेल्या लोकांची संख्या.

प्रो सुब्रम्हण्यम यांच्या मते एकूण मृत्युमुखी पडलेल्या लोकांपैकी पुरुषांचं प्रमाण (जवळपास 63 टक्के) जास्त आहे याकडे लक्ष केंद्रित केलं गेलं पण महिलांच्या गटातला मृत्यूंच्या टक्केवारीकडे कमी लक्ष दिलं गेलं.

"एकंदर आमच्या अभ्यासावरून लक्षात येतं की, एकदा लागण झाली की निदान भारतात...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जगभरात कोव्हिड-19मुळे महिलांपेक्षा पुरुषांच्या मृत्यूचं प्रमाण जास्त आहे. इटली,चीन आणि अमेरिकेत कोरोना व्हायरसची लागण होणाऱ्या पुरुषांचा टक्का जास्त आहे तसंच त्यामुळे मृत्यूमुखी पडणाऱ्या पुरुषांची संख्याही जास्त आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जॉनी बेअरस्टो

जेसन रॉय (17), जॉनी बेअरस्टो (36), जो रूट (7), इऑन मॉर्गन (9) यांच्यापैकी एकालाही मोठी खेळी करता आली नाही.

बेन स्टोक्स आणि जोस बटलर खेळत आहेत.

पाऊस पडून गेल्यामुळे ढगाळ वातावरण आहे. खेळपट्टीवर गवत ठेवण्यात आल्याने गोलंदाजांना साथ मिळेल अशी शक्यता वर्तवण्यात आली होती. मात्र केन विल्यमसनमुळे कोणताही धोका न पत्करता बॅटिंगचा निर्णय घेतला.

दोन्ही संघांनी सेमी फायनलमध्ये खेळवलेल्या संघात कोणताही बदल केलेला नाही.

इंग्लंड आणि न्यूझीलंड या दोन्ही संघांनी वर्ल्ड कप जिंकलेला नाही. त्यामुळे वर्ल्ड कप नवा विजेता मिळेल.

न्यूझीलंडचा कर्णधार केन विल्यमसनने टॉस जिंकून बॅटिंगचा निर्णय घेतला.

दरम्यान ख्रिस वोक्सने मार्टिन गप्तीलला एलबीडब्ल्यू केलं. स्पर्धेत धावांसाठी झगडणाऱ्या गप्तीलचा संघर्ष वोक्सने संपुष्टात आणला. त्याने 19 धावा केल्या.

न्यूझीलंडने सेमी फायनलच्या लढतीत भारतीय संघाला नमवलं तर इंग्लंडने पारंपरिक प्रतिस्पर्धी ऑस्ट्रेलियाचा धुव्वा उडवला होता.

15 गुणांसह अव्वल स्थानी असूनही, भारतीय संघाने सेमीफायनलच्या सामन्यात अत्यंत खराब कामगिरी केली आणि न्यूझीलंडच्या संघाने भारतीय संघाला विश्वचषकातून पॅकअप करण्यास भाग पाडलं.

पाकिस्तानचेही न्यूझीलंडइतकेच 11 गुण होते, म्हणजे सेमीफायनलसाठी त्यांनीसुद्धा आपलं तिकीट जवळपास पक्कं केलं होतं. पण कमी नेट रनरेटमुळे ते पॉइंट्स टेबलमध्ये पहिल्या चारमध्ये येऊ शकले नाहीत आणि त्यांना आपला गाशा गुंडाळावा लागला.

दुसरीकडे, दहा दिवसांपूर्वी यजमान इंग्लंड विश्वचषकातून बाहेर पडण्याच्या मार्गावर होती. मात्र, आता तोच संघ विश्वचषकाच्या अंतिम सामन्यात चषक जिंकण्याच्या इच्छेने लॉर्ड्स मैदानात उतरणार आहे.

असंच किवीजच्या बाबतीत घडलंय. त्यांनी विश्वचषकाच्या मध्यापासून चांगली खेळी करण्यास सुरुवात केली आणि आता ते विजयापासून अवघा एक पाऊल दूर आहेत. मात्र, न्यूझीलंडला हे चांगलं ठाऊक आहे की, आपण इंग्लंडच्या विरुद्ध खेळणार आहोत आणि सामना काही सहजसोपा नसेल.

न्यूझीलंडने काय करायला हवं?

ज्या संघाच्या सलामीवीर जोडीने धडाकेबाज खेळी केली, त्या संघाने बहुतांश सामने जिंकले, असं या विश्वचषकाने पुन्हा एकदा सिद्ध केलं. अर्थात, समोरील संघाचे गोलंदाज फॉर्ममध्ये असताना, एखाद्या खेळाची सुरुवात थरारक आणि धडाकेबाज करण्याची आवश्यकता नाहीय.

याचं कारण इंग्लंडचे गोलंदाज सर्वांत घातक ठरू शकतात....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

क्रिकेट वर्ल्ड कप 2019च्या अंतिम लढतीत न्यूझीलंडने दिलेल्या 242 धावांच्या लक्ष्याचा पाठलाग करताना इंग्लंडची अवस्था 89/4 अशी झाली आहे.