डॉक सारांशित करण्यासाठी: प्रीमॅच्युअर मूल जन्माला येण्याची अनेक कारणं आहेत. आधुनिक जीवनशैलीमुळे हे प्रमाण जास्त वाढलं आहे.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गर्भधारणेनंतर 40 आठवड्यात जन्माला आलेलं मूल नॉर्मल समजलं जातं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: प्रेम आणि प्रीतिशा

कुठल्याही पूर्वतयारीशिवाय, कुठलेही रीतीरिवाज न करता, अगदी साध्या पद्धतीनं हे लग्न पार पडलं. हे लग्न होतं प्रीतिशा आणि प्रेम यांचं. आता तुम्ही विचाराल की एवढं काय विशेष या लग्नात?

ही जोडी खास आहे - कारण प्रीतिशा जन्मावेळी एक मुलगा होती तर प्रेम जन्मावेळी एक मुलगी होता.

आंतरराष्ट्रीय महिला दिनी चेन्नईमध्ये हे दोघं 'आत्मसन्मान विवाह'मध्ये लग्नाच्या बंधनात अडकले. धार्मिक रीती रिवाजांना फाटा देऊन होणारी अशी लग्न 'आत्मसन्मान विवाह' नावानं ओळखली जातात. पुरोगामी विचारांचे तामीळ नेते आणि विवेकवादी कास धरली चपेरियार यांनी ही परंपरा सुरू केली होती.

सहा वर्षांपूर्वी प्रीतिशा आणि प्रेम यांची फेसबुकवर मैत्री झाली आणि नंतर या मैत्रीचं रूपांतर विवाहात झालं.

काय आहे तिची कहाणी?

तामिळनाडूतील तिरुनेलवेलीच्या कल्याणीपुरम गावात 1988 मध्ये प्रीतिशाचा जन्म झाला. प्रीतिशा हे आई-वडिलांचं तिसरं मूल.

शाळेत असताना प्रीतिशाला नाटकांमध्ये काम करणं आवडायचं. आज ती एक प्रोफेशनल स्टेज आर्टिस्ट आणि अॅक्टिंग ट्रेनर आहे.

प्रीतिशा

प्रीतिशा म्हणते, "ही 2004 किंवा 2005 मधली गोष्ट असेल, जेव्हा मी आपल्या एका नातेवाईकाला भेटण्यासाठी पुद्दुचेरीला गेले होते. तिथं सुधा नावाच्या एका ट्रांसजेंडरशी माझी ओळख झाली. त्यांच्या माध्यमातून मला कड्डलूरच्या पुंगोडीविषयी माहिती मिळाली."

ही पुंगोडीअम्मा काही ट्रांसजेंडर्ससोबत पुण्यात एका भाड्याच्या घरात राहत होती. नंतर पुंगोडी या प्रीतिशासाठी आईसारख्या झाल्या म्हणून ती त्यांना पूंगोडीअम्मा अशा नावानं बोलवू लागली.

तिला समजलं की त्या घरात राहणारे बहुतांश ट्रांसजेंडर हे एकतर भीक मागायचे किंवा देहविक्रय करायचे. पण प्रीतिशाला असं काहीच करायचं नव्हतं.

सुधाच्या सल्ल्याने तिने ट्रेनमध्ये कुलुपं, साखळ्या आणि मोबाईल फोनचं साहित्य विकायला सुरुवात केली. "अनेक ट्रांसजेंडर्सनी याचा तीव्र विरोध केला. ते भीक मागत असताना मी जर वस्तू विक्री केली तर लोक त्यांना प्रश्न विचारतील," प्रीतिशा सांगते.

लिंगबदलची सर्जरी केली

लोकल ट्रेनमध्ये वस्तू विकण्यास प्रतिबंध असतानाही ती आपला लहानसा व्यवसाय सुरू करण्यात यशस्वी ठरली. "यातून दररोज 300 ते 400 रुपये कमाईची सोय झाली."

प्रीतिशा

17व्या वर्षी तिने स्वःकष्टाच्या कमाईतून लिंग परिवर्तनाची सर्जरी केली. मुलगा म्हणून जन्मलेली प्रीतिशा आता मुलगी झाली होती.

या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

लग्न म्हटलं की कपडे-लत्ते, बँडबाजा आणि धूमधडाका! आणि एक 'तो' आणि 'ती'. पण चेन्नईमध्ये झालेल्या या लग्नामध्ये फक्त या 'तो' आणि 'ती'पलीकडेही बरंच काही होतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: प्रेमा यांनी पैसे उभे करण्यासाठी अखेर केस विकले.

तामिळनाडूमधल्या सेलम जिल्ह्यात 31 वर्षीय प्रेमा राहतात. त्यांना आपल्या मुलांना खायला प्यायला देण्यासाठी पुरेसे पैसे नाहीत. म्हणूनच त्यांना असहाय्य वाटतं आहे.

बीबीसी इंडियन स्पोर्ट्सवुमन ऑफ द इयर

3 जानेवारीला त्याच्याकडे शिधा संपला त्यामुळे त्यांनी स्वयंपाक केला नाही. एकामागोमाग एक घडलेल्या दु:खद घटनांमुळे त्यांच्यावर दु:खाचा डोंगर कोसळला.

'हृदयद्रावक प्रसंग'

प्रेमा मुलगा कलियाप्पन बरोबर

"माझ्याकडे देण्यासारखं काहीच नाही. त्याचं मला वाईट वाटतं. हृदय पिळवटून निघतं. माझ्या मुलांना जर मी जेवू-खावू घालू शकत नसेन तर माझ्या जगण्याचा काय उपयोग?" असं प्रेमा यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

प्रेमा यांच्याकडे कोणतीही मालमत्ता नाही, दागिने नाहीत, चीजवस्तू नाहीत. एवढंच नव्हे तर स्वयंपाकघरात वापरली जाणारी भांडीही नाहीत जी विकून पैसे उभे करता येतात.

"माझ्याकडे दहा रुपयांची नोटही नाही. माझ्याकडे फक्त प्लॅस्टिकच्या बादल्या आहेत."

आपल्याकडे विकून पैसे करण्यासारखं काहीही नाही असं त्यांच्या लक्षात होतं.

वजनावर केस विकले

मंदिरात भाविक केस दान करताना

एका दुकानात केस विकले जात असल्याचं मला आठवलं. त्या दुकानात मी गेले. डोक्यावरचे सगळे केस कापू दिले. त्या बदल्यात मला दीडशे रुपये मिळाले असं प्रेमा यांनी सांगितलं.

मानवी केसांची जगभर विक्री केली जाते आणि भारत हा त्याचा सगळ्यांत मोठा निर्यातदार देश आहे. विकलेल्या केसांचा उपयोग गंगावन आणि विग बनवण्यासाठी होतो.

काही हिंदू भाविक देवाकडे केलेला नवस पूर्ण झाला की आपले केस अर्पण करतात. विक्रेते हे केस विकत घेतात आणि परदेशात विकतात.

नवऱ्याची आत्महत्या

प्रेमा

प्रेमा यांना केस विकून जी तुटपुंजी रक्कम मिळालेय त्यातून एखाद्या मोठ्या शहरात फक्त एका वेळचं जेवण होऊ शकतं. मात्र गावात राहताना ही रक्कम बरीच मोठी आहे.

प्रत्येकी वीस रुपये या दराच्या तीन भाताच्या पॅकेट्स तीन मुलांसाठी मी विकत घेऊ शकले. प्रेमा यांनी तो भात मुलांना खाऊ घातला मात्र हा तात्पुरता दिलासा आहे.

हातातला शेवटचा पर्यायही निसटून गेल्याचं प्रेमा यांच्या लक्षात आलं आहे. आता कुटुंबासाठी पुढच्या जेवणाचं काय करायचं असा प्रश्न त्यांच्यापुढे आहे.

गेली अनेक वर्षं प्रेमा आपल्या नवऱ्याबरोबर वीटभट्टीत काम करत होत्या. त्यातून त्या जगण्याला आवश्यक पैसे  मिळवत असत.

त्यांच्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

माझा सात वर्षांचा मुलगा कलियाप्पन शाळेतून घरी आला. आल्यावर त्याने भूक लागली असं सांगितलं. खायला काही नसल्याने मग तो रडायलाच लागला असं प्रेमा सेल्वम यांनी सांगितलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: प्रेमाच्या या दिवसाने तरुणाईला वेड लावलं, असंही म्हटल्यास वावगं ठरणार नाही. अगदी ठरवून या दिवशी कुणी प्रेमात पडत नाही, मात्र तरीही वर्षभर याची तयारी सुरू असते. पण इतिहास काय हे जाणून घेणंही गरजेचं आहे.

१४७७ मध्ये इंग्रजी भाषेत लिहिलेला व्हॅलेंटाईन मेसेज.

व्हॅलेंटाइन डेचा इतिहास

रोम राज्यातून व्हॅलेंटाइन डे साजरा करण्यास सुरुवात झाली होती. प्रेमाची अभिव्यक्ती करणारा हा दिवस संत व्हॅलेंटाइन यांच्या बलिदानाचा दिवस म्हणून ओळखला जातो.

रोममध्ये केलेडियस द्वितीय राजाच्या साम्राज्यात रोमन सैनिकांना लग्न आणि प्रेम करण्यावर बंदी घातली होती. हा राजा प्रेम म्हणजे निव्वळ टाईमपास आहे, असं मानत होता. त्यामुळे प्रेम करणार्‍यांचाही त्याला राग यायचा.

संत व्हॅलेंटाइनने याला विरोध करून काही सैनिकांचा विवाह लावून दिला. केलेडियसला हे समजल्यानंतर त्याने व्हॅलेंटाइनला तुरुंगात डांबलं.

तुरुंगात असतानाच व्हॅलेंटाइनचा जीव जेलरच्या मुलीवर आला. प्रेम केल्याची शिक्षा म्हणून 14 फेब्रुवारीला व्हॅलेंटाइनला फाशी देण्यात आली होती.

फाशीच्या आदल्या दिवशी व्हॅलेंटाइनने प्रेयसीला पत्र लिहिले आणि पत्राचा शेवट 'युअर व्हॅलेंटाइन' असा केला. तेव्हापासूनच १४ फेब्रुवारीला हा दिवस साजरा केला जातो, अशी अख्यायिका आहे.

व्हॅलेंटाइन डे साजरा करण्याची सुरुवात कधीपासून झाली?

सर्वात पहिल्यांदा व्हॅलेंटाइन डे साजरा करण्याची सुरूवात झाली ४९६मध्ये.

प्रेमाचा दिवस साजरा करण्यासाठी एक विशिष्ट असा दिवस असण्याची प्रथा फार पूर्वीपासून होती. रोमन फेस्टिवलमधून याची खरी सुरुवात झाली.

रोमनमध्ये मध्य फेब्रुवारीमध्ये ल्युपर्सिया नावाचा सण साजरा केला जातो. म्हणजेच वसंत ऋतुची सुरुवात.

सेलिब्रेशनचा भाग म्हणून, मुलं मुलींच्या नावाची चिठ्ठी एका बॉक्समधून काढतात. त्यानंतर या फेस्टिवलदरम्यान, ते दोघं गर्लफ्रेंड बॉयफ्रेंड असतात, आणि नंतर त्यांना वाटलं तर ते एकमेकांशी लग्न देखील करू शकतात.

त्यानंतर चर्चने हा फेस्टिवल संत व्हॅलेंटाइन यांच्या स्मृतीत ख्रिचन धर्मात सामील करून घेण्याचा निर्णय घेतला.

पण कालांतराने, संत व्हॅलेंटाइनच्या नावाने लोकांनी आपल्या प्रिय व्यक्तींजवळ आपल्या भावना व्यक्त करायला सुरुवात केली.

मग आता तुम्ही कसली वाट पाहताय? घ्या संत व्हॅलेंटाइनचं नाव आणि करा आपल्या भावना व्यक्त. :)

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

असं म्हणतात, प्रेम, एक अशी भावना जी व्यक्त होताच चेहरा खुलतो, बहर येतो. तसं बघितलं तर प्रेमाची भावना व्यक्त करण्यासाठी कुठल्याही ठराविक वेळेची, जागेची, गरज नसते. ३६५ दिवस हे प्रेमाचेच असतात पण व्हॅलेंटाइन डे की बात ही कुछ और है!


डॉक सारांशित करण्यासाठी: प्रेमात असलेल्या तरुणाई या दिवसांची आतुरतेने वाट पाहत असतात.

व्हॅलेंटाईन डे साजरा करण्याचा इतिहासही फारच रोमांचक आहे. रोम राज्यातून व्हॅलेंटाइन डे साजरा करण्यास सुरुवात झाली होती. प्रेमाची अभिव्यक्ती करणारा हा दिवस संत व्हॅलेंटाइन यांच्या बलिदानाचा दिवस म्हणून ओळखला जातो.

पूर्वी हा दिवस एखादं फुल किंवा एखादी भेटवस्तू देऊन साजरा केला जायचा. पण आता त्याची परिभाषाच बदली आहे.

फेब्रुवारी महिन्याला सुरुवात झाली की, तरुणांमध्ये उत्सुकता असते ती 14 फेब्रुवारीची म्हणजेच 'व्हॅलेंटाईन डे' ची. पण या 'व्हॅलेंटाइन डे'ची सुरूवात एका आठवड्यापूर्वीच होते. काही लोक आपल्या पार्टनरला फुल, गिफ्ट देऊन प्रेम व्यक्त करतात. कुणी पार्टनरला रोमॅंटिक डेटला घेऊन जातं. चला जाणून घेऊ कोणत्या दिवशी कोणता डे साजरा केला जाणार आहे.

07 फेब्रुवारी: रोज डे

तर या वीकची सुरुवात होते 'रोज डे' ने. प्रेमाचं प्रतिक असलेला गुलाबाचं फूल देऊन आपल्या भावना व्यक्त केल्या जातात. लाल गुलाब हे प्रेमाचं प्रतिक आहे.

तर जो प्रेमात आहे, पण समोरच्या व्यक्तीला अजून जाणून घ्याचं असेल, तर अशा सिच्युएशनमध्ये गुलाबी रंगाचं गुलाब दिलं जातं. त्याशिवाय, पिवळा, नारंगी, पांढऱ्या रंगाच्या गुलाबाचींही वेगवेगळी महत्त्व आहे.

08 फेब्रुवारी: प्रपोज डे

दुसरा दिवस म्हणजे प्रपोज डे. या दिवशी तुम्ही तुमच्या आवडीच्या व्यक्तीकडे आपल्या भावना व्यक्त करू शकता. या दिवसाचे हेच महत्त्व आहे.

त्यामुळे हा दिवस आणखी खास आणि अविस्मर्णिय कसा करता येईल त्याचं नीट प्लॅन करायला विसरू नका.

09 फेब्रुवारी: चॉकलेट डे

व्हॅलेंटाईन वीकचा तिसरा दिवस हा चॉकलेट डे म्हणून साजरा केला जातो. चांगल्या कामाची सुरुवात नेहमी गोड खाऊन केली जाते. आणि त्यात चॉकलेट आवडत नाही, असा क्वचितच कोणी सापडेल.

बाजारात पण चॉकलेटचे अनेक पर्याय उपलब्ध आहेत. त्यामुळ चॉकलेटच्या गोडव्या प्रमाणे प्रेमाचा गोडवा वाढण्यासाठी तुम्ही आपल्या प्रिय व्यक्तीला चॉकलेट देवून हा दिवस साजरा करू शकता.

10 फेब्रुवारी - टेडी डे

प्रेमात पडल्यावर प्रिय व्यक्तीला टेडी बिअर भेट देण्याची पद्धत आहे. विशेषत: मुलांना. व्हॅलेंटाईन वीकमधील चौथा दिवस टेडी डे म्हणून साजरा केला जातो.

चॉकलेट्स प्रमाणे त्यातही अनेक ऑप्शन्स उपलब्ध आहेत. त्यामुळे आपल्या प्रियकराची आवड ओळखा, आणि एक छानसा टेडी भेट वस्तू म्हणून द्या.

11 फेब्रुवारी - प्रॉमिस डे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

'व्हॅलेंटाईन वीक' सुरू आहे. 14 फेब्रुवारीला साजरा केला जाणाऱ्या 'व्हॅलेंटाइन डे' पूर्वीचा हा आठवडा प्रेमाच्या विश्वात मोठ्या जल्लोषात साजरा केला जातो.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: प्रेमाला ना जाती-धर्माचं बंधन असतं, ना वयाचं. जगाने घालून दिलेली बंधनं तोडली नाहीत तर ते प्रेम कसलं? सर्वसाधारण प्रेमात आणि विवाहात मुलग्याचं वय जास्त आणि मुलीचं वय कमी असा जगाचा दंडक आहे.

वयाचं हे बंधन तोडणारं उदाहरण अधोरेखित झालं बॉलिवुड अभिनेत्री प्रियंका चोप्रा आणि अमेरिकन गायक निक जोनास यांच्या साखरपुड्याची बातमी आली तेव्हा.

या दोन्ही सेलिब्रिटीजवर जगभरातून अभिनंदनाचा वर्षाव झाला. अर्थात निक किंवा प्रियंकाने या बातमीला दुजोरा दिलेला नाही पण अभिनंदन करणाऱ्या संदेशांना नाकारलंही नाही.

पण त्यांच्या कथित साखरपुड्याने एका नव्या चर्चेला उधाण आलं आहे. निक प्रियंकापेक्षा दहा वर्षांनी लहान आहे. त्यामुळे कोणत्याही नात्यात वयाला किती महत्त्व आहे आणि मुख्य म्हणजे अशा नात्यात स्त्री पुरुषापेक्षा वयाने  मोठी असेल तर काय, असे प्रश्न चर्चेत आले.

स्त्री वयाने मोठी असेल तर?

गेल्या वर्षी इम्यानुअल मॅक्रॉन फ्रान्सचे राष्ट्राध्यक्ष झाले. त्यावेळी आणखी एक गोष्ट चर्चेत आली ती म्हणजे त्यांच्या पत्नीचं वय.

मॅक्रॉन यांच्या पत्नी आणि फ्रान्सच्या फर्स्ट लेडी ब्रिजेट मॅक्रॉन त्यांच्यापेक्षा 24 वर्षांनी मोठ्या आहेत. इम्यानुअल शाळेत असताना त्या तिथे शिक्षिका होत्या. त्याच वेळी त्यांचं प्रेम जमल्याचं सांगितलं जातं.

सर्वसाधारणपणे असं मानलं जातं की लग्नाच्या वेळी मुलीचं वय मुलापेक्षा कमी असलं पाहिजे. भारतात कायद्याने मुलीच्या लग्नाचं वय 18 आहे तर मुलाच्या लग्नाचं वय 21 आहे.

पण लग्नाच्या वेळी मुलीचं वय मुलापेक्षा जास्त असेल तर ते सामाजिक नियमांच्या विरुद्ध आहे का?

फोर्टिस आणि आईबीएस हॉस्पिटलमध्ये मॅरेज काऊन्सिलर म्हणून काम करणाऱ्या मनोवैज्ञानिक शिवानी मिस्री साढू बीबीसीशी यावर सविस्तरपणे बोलल्या.

त्या म्हणतात, "लहान वयाच्या पुरुषांशी लग्न करायचं की नाही किंवा त्यांच्याशी संबंध प्रस्थापित करायचे की नाही हे महिला पूर्वानुभवावरून ठरवतात. मोठ्या वयाच्या महिलांनी आपल्या आयुष्यात बरंच काही पाहिलेलं असतं. आपल्या अनुभवांवरून त्या बरंच शिकलेल्या असतात."

"वयाच्या एका टप्प्यावर पोहोचल्यानंतर त्यांना आयुष्यात असा पुरुष हवा असतो जो त्यांच्यावर प्रभृत्व गाजवणार नाही. म्हणूनच लहान वयाच्या पुरुषांबरोबर त्यांचं जास्त जमतं," असं त्या म्हणाल्या

समाज या नात्यांकडे कसं पाहातो?

'दिल चाहता है' या सिनेमात अक्षय खन्नाने वयाने मोठ्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जगजीत सिंग यांनी त्यांच्या अजरामर गझलमध्ये म्हटलंय की,

ना उम्र की सीमा हो, ना जन्म का हो बंधन

जब प्यार करे कोई, तो देखे केवल मन


डॉक सारांशित करण्यासाठी: प्रोटॉन बिम थेरपी असं या थेरपीचं नाव आहे.

काही विकसित देशांमध्ये ही थेरपी उपलब्ध आहे. ग्रेट ब्रिटनमध्ये या थेरपीचा पहिला प्रयोग लवकरच मेसन नावाच्या एका मुलावर होणार आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

लहान मुलांच्या मेंदूतली गाठ किंवा ब्रेन ट्युमर हा तसा जीवघेणा आजार. पण यावर आता एक सोपी आणि अद्ययावत शस्त्रक्रिया समोर आली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: प्रोफेसर पाशा सांगतात की पाँपेओंच्या भारत दौऱ्याचं महत्त्व दोन गोष्टींमुळे वाढलं आहे. एक म्हणजे नुकतंच इराणने अमेरिकेचं एक ड्रोन विमान पाडलं. यामुळे आखातात तणाव वाढला आहे आणि तिथली परिस्थिती गंभीर झाली आहे.

दुसरी गोष्ट अशी की संयुक्त अरब अमिरातींमध्ये तेल वाहून नेणाऱ्या जहाजावर हल्ला झाला होता, त्यामुळे तेलवाहतूकीवर परिणाम झाला आहे. तसंच तेलाच्या इन्शुरन्सचा प्रीमियम वाढल्यामुळे तेलाच्या किंमतीत वाढ झाली आहे.

यावर ट्रंप यांचं म्हणणं आहे की ते इराणवर सैनिकी कारवाई करणार होते, पण शेवटच्या क्षणी काही कारणांमुळे त्यांनी हा हल्ल्याचा निर्णय रद्द केला. या सगळ्यामुळे तणाव दिवसेंदिवस वाढतच चालला आहे. इराणचं म्हणणं आहे की अमेरिकेने हल्लाबिल्ला केला तर ते कठोर प्रत्युत्तर देतील.

पाहा हे विश्लेषण

पाँपेओ ज्या हेतूने भारतात आले आहेत, त्यांच्याकडे लक्ष देणं महत्त्वाचं आहे, असंही पाशा सांगतात.

भारत 400 अॅन्टीबॅलिस्टिक मिसाईल रशियाकडून खरेदी करू इच्छितो. पण शस्त्रास्त्र विक्रीच्या बाबतीत, त्याच्या किमती ठरवण्याच्या चढाओढीत अमेरिकेला सगळ्यात शक्तिशाली देश बनायचं आहे.

नरेंद्र मोदी आणि माईक पाँपेओ यांच्यात काय चर्चा होणार?

एका बाजूला नरेंद्र मोदी अमेरिकेचे राष्ट्रपती डोनाल्ड ट्रंप आपले जवळेचे मित्र आहेत, असं सांगतात तर दुसऱ्या बाजूला दोन्ही देशांमध्ये अनेक गोष्टींवरून मतभेद आहेत. अशात हे दोन्ही नेते काय चर्चा करतील?

प्रोफेसर पाशा सांगतात की, "सगळ्यांनाच माहिती आहे की भारताला अमेरिकेबरोबरचे संबंध दृढ करायचे आहेत. संबंध सुधारण्याची सुरुवात माजी पंतप्रधान पी. व्ही. नरसिंह राव यांच्या काळात झाली. सध्या प्रत्येक क्षेत्रात अमेरिकेशी भारताचे गहिरे संबंध प्रस्थापित होत आहेत. आता तर शस्त्र खरेदीच्या बाबतीतही दोन्ही देशांमध्ये प्रगती झाली आहे.

अर्थात तरीही अशा अनेक बाबी आहेत ज्यात दोन्ही देशांमध्ये मतभेद आहेत. यात सगळ्यात महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे पाकिस्तान आणि काश्मीर. भारताची इच्छा आहे काश्मीर मुद्द्यावर पाकिस्तान तसंच कट्टरतावाद्यांवर दबाव आणावा. पण अमेरिकेने भारताच्या इच्छेप्रमाणे पावलं उचलली नाहीयेत.

प्रोफेसर पाशांना असंही वाटतं की अमेरिका भारत आणि चीन यांच्यात जे संबंध सुधारत आहेत त्याने खूश नाहीये. अमेरिका चीनला एकटं पाडायचे पुरेपूर प्रयत्न करत आहे.

चीन आणि पाकिस्तान तसंच रशिया आणि भारताच्या दरम्यान असलेल्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इराण आणि अमेरिकेमधला तणाव सध्या युद्धाच्या उंबरठ्यावर जाऊन पोहोचला आहे आणि नेमक्या अशाच वेळी अमेरिकेचे परराष्ट्र मंत्री माईक पाँपेओ भारताच्या दौऱ्यावर येत आहेत. भारताच्या परराष्ट्र मंत्र्यांखेरीज पाँपेओ पंतप्रधान नरेंद्र मोदींशी चर्चा करतील. त्यांच्या भारत दौऱ्याविषयी बीबीसीचे प्रतिनिधी दिलनवाज पाशा यांनी मध्य-पूर्वेतल्या घडमोडींचे तसंच आंतरराष्ट्रीय संबंधांचे जाणकार कमाल पाशा यांच्याशी बातचीत केली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: प्लाझ्मा थेरपी (प्रातिनिधिक फोटो)

भारतात संसर्ग क्षमता तीव्र असलेला 'डबल म्युटंट' आढळून आलाय. या म्युटेशनला रोगप्रतिकारशक्ती ओळखत नाही. त्यामुळे कोरोना रुग्णांची संख्या वाढलीये.

इंडियन काउंसिल ऑफ मेडिकल रिसर्चचे (ICMR) संचालक डॉ. बलराम भार्गव म्हणतात, "रोगप्रतिकारशक्तीचा व्हायरसवर प्रचंड दबाव असल्याने व्हायरस म्टुटेट होतात. वातावरण आणि उपचारपद्धत ही म्युटेशनची दोन प्रमुख कारणं आहेत."

कोरोना रुग्णांवर उपचारात 'प्लाझ्मा थेरपी' कायम चर्चेत राहिलीये. यामुळे जीव वाचत नाही, असं केंद्राने स्पष्ट केलंय. तर, 'प्लाझ्मा' म्युटेशनसाठी कारणीभूत आहे, असं काही तज्ज्ञांचं मत आहे.

'प्लाझ्मा' मुळे व्हायरसमध्ये म्युटेशन होतं?

भारतात रुग्णसंख्या वाढण्यासोबतच जीव वाचवण्यासाठी 'प्लाझ्मा' ला प्रचंड मागणी आहे. 'प्लाझ्मा' शोधण्यासाठी नातेवाईकांची धावपळ सुरू झालीये.

महाराष्ट्र सरकारच्या कोव्हिड टास्कफोर्सचे सदस्य डॉ. शशांक जोशी सांगतात, "आपल्याला माहित आहे, प्लाझ्मा म्युटंट तयार होण्यासाठी कारणीभूत आहे. पण, आपण अजूनही प्लाझ्मा वापरतोय."

कोरोनाचं म्युटेशन झालं आहे.

महाराष्ट्रात कोव्हिड टास्कफोर्सने, एप्रिल महिन्यात 'प्लाझ्मा थेरपी' उपचारपद्धतीमधून वगळण्याच्या सूचना जारी केल्या आहेत.

"मध्यम आणि तीव्र स्वरूपाच्या संसर्गात प्लाझ्माचा फायदा नाही. आजार सौम्य असेल तरच, संशोधनासाठी आणि सहानुभूतीच्या तत्वावर प्लाझ्माचा वापर करू शकतो, " असं डॉ. जोशी पुढे सांगतात.

तज्ज्ञ म्हणतात, अनेक रुग्णालयात प्लाझ्मावर अनावश्यक भर दिला जातोय. काहीवेळा, नातेवाईकांच्या आग्रहाखारतही प्लाझ्मा द्यावा लागतो असं कोरोना रुग्णांवर उपचार करणारे डॉक्टर सांगतात.

प्लाझ्मा थेरपी

डॉ. जोशी पुढे म्हणतात, "काही उपचारपद्धतीवर निर्बंध घालावे लागतील. नाहीतर जास्त म्युटंट तयार होतील आणि येणाऱ्या काळात नुकसान सोसावं लागेल."

सूक्ष्मजीवशास्त्रज्ञ काय म्हणतात?

तज्ज्ञांच्या माहितीनुसार, प्रत्येक व्हायरस आपलं रूप बदलत असतो. यालाच सोप्या शब्दात आपण म्युटेशन असं म्हणतो.

पुण्याच्या सरकारी रुग्णालयातील सूक्ष्मजीवशास्त्रज्ञ नाव न घेण्याच्या अटीवर सांगतात, "प्लाझ्मा थेरपीमुळे व्हायरसमध्ये म्युटेशन होणं शक्य आहे."

"प्लाझ्मामधील अँटीबॉडीज (रोगप्रतिकारशक्ती) रुग्णाच्या शरीरातील व्हायरसवर हल्ला करून त्यांना मारण्याचा प्रयत्न करतात. व्हायरसही स्वत:चा बचाव करण्याचा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना रुग्णांना आजाराशी लढायला मदत म्हणून देण्यात येणाऱ्या प्लाझ्मा थेरपीमुळे व्हायरसमध्ये म्युटेशन्स होत असल्याचं मत काही तज्ज्ञांनी मांडलंय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: प्लाझ्मा थेरपीचा फायदा नाही - एम्स हॉस्पिटल

ऑल इंडिया इन्स्टिट्यूट ऑफ मेडिकल सायंसेस म्हणजेच नवी दिल्लीतल्या AIIMS हॉस्पिटले म्हटलंय की, कोरोना बाधित रुग्णांवर प्लाझ्मा थेरपीच्या चाचण्या केल्यानंतर त्याचा विशेष फायदा होताना दिसत नाहीय.

एम्स हॉस्पिटलचे संचालक डॉ. रणदीप गुलेरिया यांनी ANI या वृत्तसंस्थेशी बोलताना आज (6 ऑगस्ट) ही माहीती दिली. मात्र, हा निष्कर्ष सुरुवातीच्या केसेमधून आल्याचंही त्यांनी स्पष्ट केलंय.

प्लाझ्मा थेरपीचा नेमका प्रभाव जाणून घेण्यासाठी 15 - 15 रुग्णांचे दोन गट बनवण्यात आले होते. यातल्या रुग्णांच्या एका गटाला कोरोनाचे सामान्य उपचार देण्यात आले होते. तर दुसऱ्या गटाला प्लाझ्मा थेरपीचा उपचार करण्यात आला होता.

याबद्दल डॉ. रणदिप गुलेरिया सांगतात, "दोन्ही गटातील रुग्णांचा मृत्यू दर हा समान होता आणि दोन्ही गटांना काही विशेष फायदा मिळाला नाही. मात्र, अंतिम निष्कर्ष काढण्यासाठी आम्हाला अजून पुरावे लागतील. पण, प्लाझ्मा थेरपीने रुग्णांना कोणताही त्रास होत नसल्याचं स्पष्ट झालंय."

प्लाझ्मा थेरपी अजूनही चाचण्यांच्या पातळीवर असून त्याचा अंतिम निष्कर्ष अद्यापही आलेला नाही. असं केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाने स्पष्ट केलंय.

टर्कीमध्ये प्लाझ्माचा पहिला डोनर

टर्कीमधले डॉ. कुर्सत डेमिर कोरोनातून बरे झालेले पहिले प्लाझ्मा डोनर ठरले आहेत.

महाराष्ट्रात कोरोनाग्रस्तांवर प्लाझ्मा थेरपी सुरू झाली आहे. मात्र प्लाझ्मा थेरपी किती यशस्वी ठरू शकते, याबद्दल अजून ठोस पुरावे मिळाले नसल्याचंही ICMRने यापूर्वीच म्हटलं आहे.

टर्कीमधील डॉ. कुर्सत डेमिर कोरोनातून बरे झालेले पहिले प्लाझ्मा डोनर ठरले आहेत.

अमेरिकेच्या अन्न आणि औषध प्रशासनानंही प्लाझ्मा थेरपीकडे एक प्रायोगिक उपचारपद्धती म्हणूनच पाहिल्याचं ICMR कडून सांगण्यात आलं होतं. त्यामुळे ही बातमी चांगली असली तरीसुद्धा अजून बरंच संशोधन यात होणं बाकी आहे.

पण ही थेरपी काय आहे? हिचा वापर भारतात होतोय का? यामुळे कोरोनाचं संकट दूर व्हायला मदत होईल का?  हे आपण समजून घेऊयात.

प्लाझ्मा थेरपी काय आहे?

रक्तातला प्लाझ्मा वेगळा काढून त्यावर अभ्यास सुरू आहे. हाच प्लाझ्मा आता इतर कोव्हिड रुग्णांचे जीव वाचवू शकणार आहे.

कोरोना विषाणूला हरवून जी व्यक्ती बरी झाली आहे, त्या व्यक्तीचं रक्त आता इतर पेशंट्चे जीव वाचवू शकेल.

हे नेमकं कसं शक्य आहे?

तर एखादा विषाणू शरीरात शिरला की आपलं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोव्हिडचा बरा झालेला पेशंट कोरोनाची लागण झालेल्या दुसऱ्या पेशंटला बरं करू शकतो? जगातल्या अनेक देशांमध्ये याप्रकारे रुग्णांवर उपचार सुरू झालाय. मात्र, या थेरपीचा फायदा होत नसल्याचं दिल्लीस्थित एम्स हॉस्पिटलने म्हटलंय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: प्लेगपासून संरक्षण व्हावे अशी मागणी करणारे लोक

यामुळे राजघराण्यांत उलथापालथ झाली, वसाहतवाद (Colonialism) वाढला आणि अगदी या सगळ्याचा वातावरणावरही परिणाम होतं तापमान काहीसं घसरलं.

14व्या शतकातील मृत्यूसत्र आणि पाश्चिमात्य युरोपाचा उदय

1350च्या सुमारास युरोपात झालेला प्लेगचा उद्रेक भीषण होता. एकूण लोकसंख्येच्या एक तृतीयांश संख्या यावेळी मारली गेली.

पण लाखो लोकांचा जीव गेल्याने युरोपातले अनेक देश आधुनिक व्हायला मदत झाली. आज हे देश जगातल्या श्रीमंत देशांपैकी आहेत.

गाठीच्या प्लेगमुळे युरोपातले लाखो लोक मृत्युमुखी पडले. परिणामी शेतात काम करणाऱ्या कामगारांची संख्या घटली आणि जमिदारांना मजूरांचा तुटवडा भासायला लागला.

याचा परिणाम म्हणून उरलेल्या कामगारांकडे जास्त पैसे मागण्याची शक्ती आली.

यापूर्वी सरंजामशाहीमध्ये या कामगारांना जमिनीदाराच्या जमिनीवर सक्तीने काम करावं लागत असे. पण प्लेगनंतर ही परिस्थिती बदलली.

आणि पश्चिम युरोपात आधुनिक, कमर्शियल म्हणजे व्यापारी आणि पैशांवर आधारित अर्थव्यवस्था उदयाला आली.

प्लेगपासून संरक्षण व्हावे अशी मागणी करणारे लोक

लोकांकडून काम करवून घेणं जसजसं महाग होत गेलं तसतसे उद्योगांनी लोकांना पर्याय देणाऱ्या तंत्रज्ञानात गुंतवणूक करायला सुरुवात केली.

पण प्लेगच्या या उद्रेकामुळे साम्राज्यवादाला खतपाणी मिळाल्याचंही म्हटलं जातं.

समुद्रमार्गे प्रवास करणं किंवा एकंदरीतच नवख्या वाटा धुंडाळणं तोपर्यंत मोठ्या धोक्याचं मानलं जाई. पण प्लेगमुळे घरातच इतक्या जणांचा मृत्यू झाला की  लोक लांबच्या प्रवासाला जायला अधिक इच्छुक झाले. युरोपीय साम्राज्य पसरायला यामुळे मदत झाली.

अर्थव्यवस्था आधुनिक झाली आणि त्यामुळे तंत्रज्ञानातली गुंतवणूक वाढली. इतर देशांवरचं युरोपियन देशांचं वर्चस्व वाढलं. आणि या सगळ्याचा परिणाम म्हणून पश्चिम युरोप हा जगातल्या सर्व शक्तीमान प्रदेशांपैकी एक झाला.

देवीमुळे अमेरिकेत झालेले मृत्यू आणि हवामान बदल

15 व्या शतकात उत्तर आणि दक्षिण अमेरिकन वसाहतींमध्ये इतक्या लोकांचा बळी गेला की त्याचा परिणाम जगाच्या वातावरणावर झाला.

ब्लॅक डेथमुळे संक्रमित झालेले कपडे जाळताना

युरोपियन देशांच्या या भागातल्या विस्ताराच्या काळात या भागातली लोकसंख्या 6 कोटी लोकांवरून (त्यावेळच्या जगाच्या लोकसंख्येच्या सुमारे 10%) पुढच्या शंभर वर्षांमध्ये केवळ 5० ते 6० लाखांवर आल्याचं युनिव्हर्सिटी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना व्हायरसमुळे जगभरातल्या कोट्यवधी लोकांच्या आयुष्यावर परिणाम झाला आहे. जगण्याची पद्धत बदलून गेली आहे. यातले अनेक बदल हे तात्पुरते असतील. पण रोगाच्या साथींनी  वर्षानुवषं आपल्या खाणाखुणा इतिहासात उमटवलेल्या आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: प्लेटो

तुम्ही जर दुसरा पर्याय निवडलात तर याचा अर्थ की यासारख्या परिस्थितीमध्ये एखाद्या विषयाची जाण असणं वा कौशल्यं असणं महत्त्वाचं ठरतं.

जीवन-मरणाचा प्रसंग आलेला असताना आता पुढे काय करायचं, असा विचार करत बसणाऱ्या नवशिक्याला अशा वेळी प्राधान्य दिलं जाणार नाही.

मग एक अशीच मोठी नाव, ज्याला राज्य म्हणतात, ती चालवणाऱ्यांविषयी तुमचं काय मत आहे?

निवडणुकीच्या माध्यमातून नेता निवडण्याऐवजी मग राज्याचं नेतृत्व करण्यासाठी एखाद्या अनुभवी व्यक्तीचा शोध घेणं हा चांगला पर्याय नाही का?

लोकशाहीचं जन्मस्थान म्हटल्या जाणाऱ्या अथेन्समधले तत्त्वज्ञ प्लेटो यांनी आजपासून 2400 वर्षांपूर्वी त्यांच्या ' द रिपब्लिक' या पुस्तकाच्या सहाव्या प्रकरणात हा सवाल केलाय. न्याय, मानवी स्वभाव, शिक्षण आणि सद्वर्तनासारख्या विषयांवरचं हे सगळ्या पहिलं आणि अत्यंत प्रभावी पुस्तक आहे.

सरकार आणि राजकारणाविषयीही या पुस्तकात सांगण्यात आलंय. गप्पांच्या स्वरूपात लिहीण्यात आलेल्या या पुस्तकामध्ये सॉक्रेटिस, प्लेटो आणि त्यांच्या मित्रमंडळींमधली राजकारणाविषयीची चर्चा आहे. एक सरकार दुसऱ्या सरकारपेक्षा चांगलं का असतं याविषयीची माहिती गुरू-शिष्याच्या चर्चेतून मिळते.

लोकशाहीविषयीचे प्लेटो यांचे विचार या पुस्तकातून स्पष्ट होतात. ग्रीक भाषेत लिहीलेल्या या पुस्तकात ते म्हणतात, "लोकांनी निवडून दिलेल्या सरकारचे निर्णय लोकोपयोगी नाहीत."

एखादा उमेदवार कसा दिसतो यासारख्या गोष्टींमुळे मतदार प्रभावित होऊ शकतात, आणि एखाद्या नेत्याला मत देणं आपल्याला कसं कठीण गेलं याविषयीही त्यांनी लिहीलंय. इतर गोष्टींमुळे मतदार प्रभावित झाले तर शासन चालवण्यासाठी कोणती पात्रता एखाद्या व्यक्तीत असणं गरजेचं आहे याची जाणीव मतदारांना होणार नाही, असंही ते लिहीतात.

विचारवंत नायजेल वॉरबर्टन बीबीसीच्या हिस्ट्री ऑफ आयडियाज या सीरिजमध्ये सांगतात, "जे तज्ज्ञ सत्तेच्या प्रमुख पदांवर असावेत, असं प्लेटोला वाटत होतं ते लोक विशेष प्रशिक्षण असणारे विचारवंत असावेत, असं त्यांना वाटत होतं. त्यांची इमानदारी, परिस्थितीची पूर्ण समज (सामान्यांपेक्षा कित्येक पटींनी जास्त) या आधारावर या लोकांची निवड व्हावी."

सत्तेचं स्वरूप

अॅरिस्टोक्रसी या शब्दाचा अर्थ - 'चांगल्या लोकांचं सरकार.' या प्रकारच्या सरकारमध्ये काही लोक आयुष्यभर चांगला नेता होण्यासाठीची तयारी करतात. प्रजासत्ताक चालवण्याची आणि बुद्धिमत्ता...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

तुम्ही भर समुद्रात एका बोटीवर असताना काय कराल?

1. होडी कशा पद्धतीने चालवायची हे ठरवण्यासाठी निवडणूक घ्याल?

2. की बोटीवर उपस्थित असणाऱ्या कोणाला नाव चालवता येते का, याचा शोध घ्याल?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फक्त पूर्व किनाऱ्यावरील राज्यांनाच हे वादळं का धडकतात? मुंबईला का नाही?

पर्यावरणतज्ज्ञ अभिजीत घोरपडे सांगतात की समुद्रावर सतत वादळं येत राहतात. तापमान, दाब, वाऱ्याच्या वेगावरून चक्रीवादळ तयार होणार की नाही, हे ठरतं. पण प्रत्येक वादळ चक्रीवादळात रूपांतर होणारच, असं नसतं.

घोरपडे सांगतात, "आपल्याकडे चक्रीवादळ तयार होण्यासाठी बंगालच्या उपसागरात कमी दाबाचा पट्टा निर्माण व्हावा लागतो. समुद्रातल्या तापमानवाढीमुळं समुद्राकडून जमिनीकडे वाहणाऱ्या वाऱ्याची गती अधिक असते."

समुद्रात कमी दाबाचा पट्टा तयार होण्यासाठी तापमानातील वाढ हा घटक सर्वाधिक कारणीभूत असतो. सागरात जेव्हा तापमानात वाढ होते तेव्हा तिथं कमी दाबाचा पट्टा निर्माण झालेले असतो. त्याचदरम्यान वाऱ्याचा वेगही वाढतो.

कमी दाबाचा पट्टा, उच्च तापमान आणि जोरानं वाहणारं वारं, असं त्रिकूट मिळून मग चक्रीवादळाला जन्म देतं.

पण सगळीच वादळं बंगालच्या उपसागरात तयार होत नाहीत. बहुतेक चक्रीवादळं पॅसिफिक महासागरात तयार होतात आणि विषुववृत्तीय वाऱ्यांबरोबर वाहत भारत आणि श्रीलंकेच्या पूर्व किनारपट्टीवर धडक देतात.

कमी दाबाचा पट्टा, उच्च तापमान आणि जोरानं वाहणारं वारं अशा परिस्थितीत चक्रिवादळ तयार होते

भारताला पूर्व आणि पश्चिम किनारपट्टी लाभली असली तरी चक्रीवादळं फक्त ओडीशा, आंध्रप्रदेश, तामिळनाडूतच येतात.

फक्त पूर्व किनाऱ्यावरील राज्यांनाच हे वादळं का धडकतात? गोवा, कर्नाटक किंवा महाराष्ट्राला का कधी अशी धोक्याची सूचना देण्यात येत नाही?

पश्चिम किनारपट्टीवर का नाही?

चक्रीवादळं तयार होण्यासाठी काही ठराविक परिस्थितीची आणि भौगोलिक रचनेची गरज असते.

मुंबई किंवा महाराष्ट्राला पश्चिम किनारपट्टी लाभली आहे. अरबी समुद्रात कमी दाबाचा पट्टा निर्माण होऊ शकतो. पण विषुववृत्तीय वारं पूर्वेकडून पश्चिमेकडं, म्हणजेच मुंबईकडून समुद्राकडं वाहतं. त्यामुळं आलेलं चक्रीवादळ पुढं सरकून गुजरातच्या किनारपट्टीवर आदळतं.

"याचं कारण उत्तर गोलार्धातील वारे पश्चिमेकडून पूर्वेकडे वाहत असतात. त्यामुळं अरबी समुद्रात चक्रीवादळाची परिस्थिती निर्माण झाली तरी अशी वादळ मुंबईपासून दूर जातात," असं घोरपडे सांगतात.

म्हणून कधीतरी गुजरातच्या किनारपट्टीवर अशी चक्रीवादळं धडकतात.

चेन्नईत आलेल्या वादळी पावसातून वाट काढताना लोक

म्हणजेच बंगालच्या उपसागरात आलेली वादळं भारताच्या पूर्व किनारपट्टीवर आदळतात तर अरबी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

तामिळनाडू आणि केरळला ओखी चक्रीवादळाचा तडाखा बसला आहे. आतापर्यंत या वादळात एकूण आठ लोकांचा मृत्यू झाला आहे. गेल्या वर्षीही तामिळनाडूला अशाच वादळाचा फटका बसला होता. मग प्रश्न पडतो - महाराष्ट्रालाही किनारपट्टी लाभली आहे. मग अशी वादळं मुंबईत किंवा कोकणात का येत नाहीत?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फक्त मुलामुलांच्या या ग्रुपमध्ये काही जणांनी हॅकिंगद्वारे प्रवेश मिळवला आणि या ग्रुपचे स्क्रीनशॉट्स सोशल मीडियावर शेअर केले. त्यानंतर हा खळबळजनक प्रकार समोर आला.

इन्स्टाग्रामच नव्हे तर आता ट्विटर, फेसबुकवरही प्रतिक्रियांचा पूर आला आणि ट्रेड झालं #BoysLockerRoom (#BoisLockerRoom). जर तुम्ही सोशल मीडियावर सक्रीय असाल तर सोमवारपासून सुरू असलेला हा ट्रेंड तुम्ही पाहिलाच असेल.

एक लक्षात घ्यायला हवं, की ही सर्व मुलं दक्षिण दिल्लीतल्या उच्चवर्गीय कुटंबांमधून आहेत, उच्चभ्रू शाळांमध्ये शिकलेले. ते ज्या मुलींबद्दल बोलत आहेत, त्याही त्यांच्याच शाळांमध्ये शिकलेल्या आहेत. आणि हे सर्व साधारण 15 ते 19 या वयोगटातले आहेत. म्हणजे अल्पवयीन.

मात्र सोमवारी दिवसभर ही घटना सोशल मीडियावर ट्रेड झाल्यानंतर, दिल्ली महिला आयोगाच्या अध्यक्ष स्वाती मलीवाल यांनी इन्स्टाग्राम आणि दिल्ली पोलिसांना नोटीस धाडली आहे.

'बॉईज लॉकर रूम'शी संबंधित असलेल्यांना तातडीनं अटक करावी, अशी मागणी त्यांनी केल्यानंतर मंगळवारीसुद्धा यावर चर्चा सुरू आहे.

स्वाती मलीवाल यांच्या ट्वीटनंतर तातडीनं पावलं उचलत, दिल्ली पोलिसांच्या सायबर क्राइम विभागानं या प्रकरणाचा तपास सुरू केला. आरोपींपैकी 15 वर्षीय मुलाला दिल्ली पोलिसांनी अटकही केलीय. स्वाती मलीवाल यांनीच याबाबत ट्विटरवरून माहिती दिली.

कायदा काय सांगतो?

'BoysLockerRoom'सारख्या प्रकरणामागे दोन हेतू असू शकतात - एक म्हणजे मुलींना फसवणं आणि दुसरा म्हणजे मुलींची प्रतिमा मलीन करणं.

असे गुन्हे भारतीय दंडसंहितेच्या कलम 468 आणि 469 अंतर्गत येतात. या प्रकरणात अल्पवयीन आरोपी असतील तर त्यांना बालसुधारगृहात पाठवलं जाण्याची शक्यता आहे.

पोलिसांना आता इन्स्टाग्रामकडून माहिती घ्यावी लागेल, जी पुरवणं इन्स्टाग्रामला तंत्रज्ञान कायद्यान्वये बंधनकारक आहे.

सायबर तज्ज्ञ पवन दुग्गल यांच्या म्हणण्यांनुसार, "लॉकडाऊनच्या काळात मुलं घराबाहेर पडत नाहीत आणि घरात राहून आई-वडिलांशीही बोलत नाहीत. अशा वेळी इंटरनेटवरच ते अधिक काळ घालवतात. गेल्या 40 दिवसात मुलं डार्क वेबसाईटवर वारंवार गेल्याची शक्यता अधिक आहे."

"Boys Locker Room शी संबंधित मुलं अल्पवयीन असल्याचे दिसतायत. पण ते प्रौढही असू शकतात. अशावेळी कायद्याचा अडसर नसतो. ज्यावेळी इंटरनेटवर महिलांच्या फोटोवरून अश्लील कंटेट तयार केला जातो, तेव्हा ते प्रकरण माहिती तंत्रज्ञान कायदा 67 च्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

काही अल्पवयीन मुलांनी त्यांच्या मैत्रिणींबद्दल अश्लील संभाषण करण्यासाठी एक इन्स्टाग्राम ग्रुप बनवला. तिथे त्यांच्याबद्दल नको-नको ते बोलले, त्यांचे आक्षेपार्ह फोटो टाकले, काही छेडछाड केलेलेसुद्धा, आणि अगदी त्यांच्यावर बलात्कार करायची अनेकांनी इच्छाही व्यक्त केली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फक्त याच नव्हे तर दलित किंवा महिलांबाबत असे अनेक श्लोक मनुस्मृतीमध्ये आहेत. ज्यावर वेळोवेळी हरकत घेण्यात आली. नुकतंच छगन भुजबळ यांना एक निनावी पत्र आलं. 'मनुस्मृतीबद्दल बोलू नका अन्यथा तुमचा दाभोळकर करू' अशी धमकी देण्यात आली त्या पत्रात आहे.

बीबीसी मराठीशी बोलताना भुजबळ म्हणाले, "अशा पत्रांना मी काही फारशी किंमत देत नाही. कुणी अशी धमकीची पत्रं दिल्यानं मी माझं काम थांबवणार नाही. बाबासाहेब आंबेडकरांनी तो मनुस्मृती ग्रंथ जाळला आणि देशाला संविधान देऊन सगळ्यांना समतेचा अधिकार दिला. मग 5 हजार वर्षं आमच्यावर अन्याय करणारा मनुस्मृती त्या विचारांना परत आणत असेल तर तो आम्ही परत परत जाळणार. त्यांच्या विरुद्ध बोलणार, मी कुणालाही घाबरत नाही."

याआधी, संत तुकाराम आणि ज्ञानेश्वर या संतांपेक्षाही मनू श्रेष्ठ असल्याचं वक्तव्य संभाजी भिडे यांनी केल्यानंतर वादाला तोंड फुटलं होतं.

मनुस्मृती हा ग्रंथ गेल्या कित्येक वर्षांपासून वादाच्या केंद्रस्थानी राहिला आहे. अधूनमधून हे वाद उफाळून येत असतात. पण मनुस्मृती वादग्रस्त का आहे?

मनुस्मृतीत नेमकं काय आहे?

"स्मृती म्हणजे धर्मशास्त्र. मनूने लिहिलेलं धर्मशास्त्र म्हणजेच मनुस्मृती. मनुस्मृतीमध्ये एकूण 12 अध्याय आहेत आणि त्यांची श्लोक संख्या 2684 आहे, काही प्रतींमध्ये श्लोकांची संख्या 2694 आहे," अशी माहिती इतिहासकार नरहर कुरुंदकरांनी दिली आहे.

नरहर कुरुंदकरांनी मनुस्मृतीवर तीन व्याख्यानं दिली होती. त्या व्याखानांच्या संग्रहात कुरुंदकरांनी मनुस्मृतीचं अंतरंग उलगडून दाखवलं आहे. "माझी भूमिका मनुस्मृती दहन करण्याचे स्वागत करणारीच आहे," असं कुरुंदकर स्पष्ट करतात.

मनुस्मृतीचं स्वरूप सांगताना कुरुंदकर लिहितात, "इसवी सनाच्या दुसऱ्या किंवा तिसऱ्या शतकापासून या ग्रंथाच्या निर्मितीला सुरुवात झाली. पहिल्या अध्यायात ग्रंथारंभ, सृष्टीची निर्मिती, चार युगे, चार वर्ण, त्यांची कामे, ब्राह्मणांचे मोठेपण हे विषय आले आहेत. दुसऱ्या अध्यायात ब्रह्मचर्य, गुरूसेवा इत्यादी संस्कारांची माहिती देण्यात आली आहे. तिसऱ्या अध्यायात विवाह प्रकार, विवाह विधी आणि श्राद्धाची माहिती आहे. चौथ्या अध्यायात गृहस्थधर्म, भक्ष्याभक्ष्य, 21 प्रकारचे नरक इत्यादी माहिती आहे."

"पाचव्या अध्यायात स्त्रीधर्म, शुद्धाशुद्ध इत्यादी माहिती पुन्हा देण्यात आली आहे. सहाव्या अध्यायात संन्यास आश्रम, सातव्या अध्यायात राजधर्म, आठव्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"लहानपणी मुलीनं तिच्या वडिलांच्या छत्राखाली असावं, लग्नानंतर पतीच्या, पतीचं निधन झाल्यानंतर तिनं तिच्या मुलांच्या कृपेवर राहावं. पण कोणत्याही परिस्थिती महिलेनं स्वतंत्र असू नये," मनुस्मृतीच्या पाचव्या अध्यायात अशा अर्थाचा 148 वा श्लोक आहे. महिलांच्या बाबतीत मनुस्मृती काय सांगते हे या श्लोकावरून स्पष्ट होतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फक्त हनीफच नाही तर ते मुश्ताक मोहम्मद आणि सादिक मोहम्मद यांचे मोठे भाऊ आहेत. आणि ते देखील क्रिकेटर होते. म्हणजे एकाच घरात चार व्यावसायिक क्रिकेटपटू.

हनीफ, मुश्ताक, सादिक आणि वजीर या चारही पाकिस्तानी क्रिकेटर भावंडांचा जन्म भारतात फाळणीपूर्वी झाला होता. गुजरातमधील जुनागढ हे त्यांचं जन्मगाव.

वजीर मोहम्मद तिन्ही भावांच्या तुलनेत कमी कसोटी सामने खेळले, मात्र खेळातील बारीक-सारीक गोष्टींवर ते इतर भावांपेक्षा जास्त लक्ष देत असत. यामुळेच 'अभ्यासू क्रिकेटर' म्हणून त्यांची ओळख निर्माण झाली होती.

वेस्ट इंडीजविरोधातील ज्या कसोटी मालिकेत हनीफ मोहम्मद यांनी 337 धावांची अविस्मरणीय खेळी करून विक्रमाची नोंद केली होती, त्याच मालिकेत वजीर मोहम्मद यांनी 189, 106 आणि 97 धावांची नाबाद खेळी केली होती.

वजीर मोहम्मद हे आता 89 वर्षांचे आहेत. वय वाढलं असलं तरी ते अजूनही सुदृढ आहेत.

ब्रिटनमधील बर्मिंगहॅम शहराच्या शोरगुलपासून काही अंतरावर असलेल्या सोलीहल येथील निवांत ठिकाणी वजीर मोहम्मद गेल्या 45 वर्षांपासून राहत आहेत. बागेत फिरणं, झाडांची देखभाल करणं आणि टीव्हीवर क्रिकेट पाहणं यातच सध्या ते रमतात.

"जेव्हा कधी एखाद्या क्रिकेटरची फलंदाजी पाहत असतो, त्यावेळी मी क्षेत्ररक्षण करणाऱ्या संघाचा कर्णधार बनतो आणि अमूक अमूक गोलंदाजासाठी असं क्षेत्ररक्षण लावून फलंदाजाला बाद केलं जाऊ शकतं, असा विचार करत असतो."

बीबीसीला दिलेल्या मुलाखतीत वजीर मोहम्मद यांनी आपल्या कारकीर्दीतील अनेक महत्त्वाच्या घटनांना उजाळा दिला.

फक्त माझ्यासाठी ट्रायल

वजीर मोहम्मद सांगतात, "मी ज्या काळात कसोटी क्रिकेट खेळत होतो, त्यावेळी माझ्यासाठी परिस्थिती फारशी सोपी नव्हती. कारण जेव्हा जेव्हा पाकिस्तानी संघाच्या निवडीची वेळ यायची, तेव्हा इतर सर्व खेळाडूंची नावं पटकन निश्चित व्हायची. ज्यावेळी माझं नाव समोर यायचं, तेव्हा मात्र मला म्हटलं जायचं की, तुझी निवड चाचणीतून होईल."

"संघात निवडीसाठी चाचण्या देऊन मानसिकरीत्या मी आणखी कणखर झालो होतो आणि तसेही चाचण्यांना मी घाबरत नव्हतो. उलट त्यासाठी नेहमीच तयार असायचो," असंही ते म्हणाले.

वजीर मोहम्मद यांच्या माहितीनुसार, त्यांनी कॉमनवेल्थ इलेव्हनविरोधात ढाक्यात शतक ठोकलं होतं, त्यानंतर दुसरा सामना कराचीत होता. तो सामना इंग्लंड दौऱ्यासाठी एखाद्या ट्रायलप्रमाणेच होता. मात्र, त्यावेळी वजीर मोहम्मद यांना खेळवलं गेलं नाही.

"तेव्हा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानचे माजी कसोटीवीर वजीर मोहम्मद यांची ओळख केवळ 'लिटल मास्टर' म्हणून ओळख असणाऱ्या हनीफ मोहम्मद यांचे मोठे भाऊ इतकीच नाहीय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फखर झमन

झिम्बाब्वेविरुद्धच्या बुलावयोमध्ये सुरू असलेल्या पाचव्या वनडेत फखरने हा रेकॉर्ड केला. या मॅचमध्ये फखरने 10 चौकार आणि एका षटकारासह 83 चेंडूत 85 धावांची खेळी केली.

या आधी कमीत कमी मॅचेसमध्ये 1000 धावा करण्याचा रेकॉर्ड व्हिव रिचर्डस (वेस्ट इंडिज), केव्हिन पीटरसन (इंग्लंड), जोनाथन ट्रॉट (इंग्लंड), क्विंटन डी कॉक (दक्षिण आफ्रिका), बाबर आझम (पाकिस्तान) यांच्या नावावर होता. या सगळ्यांनी 21 डावांत 1000 धावांचा पल्ला गाठला होता.

या यादीत आणखी पुढे गेलं की भारतातर्फे विराट कोहली आणि शिखर धवन यांची नावं सापडतात. कोहली आणि धवन यांनी आपापल्या 24व्या इनिंगमध्ये हजारवा रन केला होता.

28 वर्षांच्या या सलामी फलंदाजाने गेल्या वर्षी ICC चँपियन्स ट्रॉफीमध्ये पदार्पण करताच चार डावांमध्ये 252 रन केले होते. त्यावेळी अंतिम सामन्यात 106 बॉमध्ये 114 धावा करत झमनने पाकिस्तानला भारतावर विजय मिळवून दिला होता.झिंबाब्वेविरुद्धच्या या मालिकेत झमनचं झंझावत सुरूच आहे. एकूण पाच सामन्यात त्याने 60, 117*, 43*, 210* आणि 85 धावा करत एकून 515 रन जमवले आहेत.

शुक्रवारी झालेल्या झिम्बाब्वेविरुद्धच्या चौथ्या विक्रमी वनडेत फखरने नाबाद 210 धावांची मॅरेथॉन खेळी करून पाकिस्तानकडून पहिलं वनडे द्विशतक झळकवलं होतं.

फखर झमन आणि इमाम उल हक

या सामन्यात फखरने इमाम उल हकच्या साथीनं 304 धावांची तडाखेबंद सलामी दिली होती. वनडे क्रिकेटमध्ये पहिल्या विकेटसाठीची ही सर्वोच्च भागीदारी आहे.

या भागीदारीच्या बळावरच पाकिस्तानने आपली सर्वोच्च धावसंख्या 399 पर्यंत मजल मारली होती.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानच्या फखर झमनने वनडे क्रिकेटमध्ये कमीत कमी मॅचेसमध्ये हजार धावांचा पल्ला गाठण्याचा रेकॉर्ड आपल्या नावावर केला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फखर झमन आणि इमाम उल हक

सोबतच या वनडे सामन्यात आणखी दोन विक्रम रचले गेले.

फखर पाकिस्तानतर्फे द्विशतक झळकावणारा पहिलावहिला खेळाडू ठरला. आणि सलामीच्या भागीदारीत फखर झमनच्या या द्विशतकाच्या बळावर पाकिस्तानने 399 धावांची मजल मारली. हा पाकिस्तानचा सर्वोच्च सांघिक स्कोअर आहे.

फखर झमन

झिम्बाब्वेच्या बुलावेयो शहरात होत असलेल्या या चौथ्या वनडेत 40व्या षटकात वेलिंग्टन मासाकाटझाच्या गोलंदाजीवर फखरने चौकार लगावला आणि या जोडीने नवा विक्रम रचला.

या आधीची विक्रमी भागीदारी जयसूर्या आणि थरंगा यांनी इंग्लंडविरुद्ध लीड्स केला होती.

फखरचा भागीदार इमाम उल हकने 122 चेंडूत 8 चौकारांसह 113 धावा केल्या. इमामचं वनडे क्रिकेटमधलं हे पहिलंच शतक आहे.

इमाम उल हक

दरम्यान ब्लेसिंग मुझाराबानीच्या गोलंदाजीवर चौकार खेचत फखर झमनने पाकिस्तानकडून पहिलंवहिलं वैयक्तिक वनडे द्विशतक झळकावलं. एकंदर वनडे क्रिकेटमधलं हे आठवं द्विशतक आहे.

त्याने 156 चेंडूत 24 चौकार आणि 5 षटकारांच्या साह्याने नाबाद 210 धावांची मॅरेथॉन खेळी केली.

पण पाकिस्तानला आजही 400चा जादुई आकडा गाठता आला नाही. पण टीमची यापूर्वीची 385 ही वनडे क्रिकेटमधली सर्वोच्च धावसंख्या ओलांडत त्यांनी आज 399 रन केले. आता झिम्बाब्वेला 400 धावांचं आवाहन आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

फखर झमन आणि इमाम उल हक या पाकिस्तानच्या सलामी जोडीने वनडे क्रिकेटमध्ये पहिल्या विकेटसाठी 304 धावांची विक्रमी भागीदारी रचली. याआधी पहिल्या विकेटसाठीचा सर्वोच्च भागीदारीचा रेकॉर्ड 286 धावांचा होता, जो श्रीलंकेच्या सनथ जयसूर्या आणि उपुल थरंगा या जोडीच्या नावावर होता.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फडणवीस यांच्या नेतृत्वात भाजप आमदारांनी पहिल्याच सत्रात सभात्याग केला

उद्धव ठाकरे सरकारच्या विश्वासदर्शक ठरावावेळी फडणवीस यांनी तांत्रिक आणि कायदेशीर मुद्दे उपस्थित केले, हंगामी विधानसभा अध्यक्षांपुढे ते रेटून धरले आणि नंतर आघाडीची कोंडी करण्याचा प्रयत्न केला.

त्यामुळे पाच वर्षं सरकार चालवण्याचा अनुभव गाठीशी असलेल्या फडणवीसांनी पहिल्याच दिवशी महाविकास आघाडीला भविष्याची चुणूक कशी असेल, हे दाखवून दिलं.

काय म्हणाले देवेंद्र फडणवीस?

विधानसभेच्या पहिल्याच सत्रात पहिल्याच मिनिटापासून विरोधी पक्षनेते म्हणून फडणवीस आक्रमक दिसले.

पाहा देवेंद्र फडणवीस यांनी काय आक्षेप घेतले...

त्यांनी खालील मुद्दे आपल्या शैलीत उपस्थित केले -

'देवेंद्र यांच्या प्रतिमेला तडा'

मात्र पहिल्याच सत्रात जर विरोधी पक्षाने गदारोळ करून सभात्याग केला तर पुढची पाच वर्षं कामकाज कसं चालेल, हा प्रश्न साहजिकपणे पडणारच. याबद्दलच विचारलं असता 'दिव्य मराठी'चे संपादक संजय आवटे सांगतात, "'दीड महिन्याचा नाट्यमय घटनाक्रम बघता, सभागृहात (शनिवारी) जे घडलं ते साहजिक होतं. मुख्यमंत्री म्हणून देवेंद्र यांची कामगिरी समाधानकारक नसली तरी त्याआधी विरोधक म्हणून त्यांनी छाप उमटवली होती. पुन्हा एकदा ते विरोधी पक्षनेते होतील असं दिसतंय.

"विरोधी पक्षनेते म्हणून ज्या तयारीने काम करायला हवं तसं ते आज दिसले. सभागृहाच्या कामकाजाची तांत्रिकता त्यांनी सखोल माहिती आहे. देवेंद्र यांचा अभ्यास चांगला आहे. देवेंद्र फडणवीस विरोधी पक्षनेते असताना उद्धव ठाकरे यांना मुख्यमंत्रिपद भूषवणं सोपं जाणार नाही, अशी भाकितं वर्तवली जात आहेत. पहिल्याच सत्रात त्यांनी काही तांत्रिक मुद्दे उपस्थित केले. दबावतंत्राचा त्यांनी वापर केला. देवेंद्र यांनी आश्वासक सुरुवात केली आहे," असंही ते म्हणाले.

फडणवीस आता विधानसभेत विरोधी पक्षनेते आहेत.

मात्र काही मुद्दे हास्यास्पद होते, असं निरीक्षणही ते पुढे नोंदवतात. "रात्री समन्स आलं, याचा उल्लेख फडणवीसांनी केला. लपून-छपून बहुमत सिद्ध केलं, शपथविधी प्रोटोकॉलचा नमूद केला. मात्र त्यांनी दुसऱ्यांदा मुख्यमंत्रिपद स्वीकारलं तेव्हा राष्ट्रपती राजवट रात्रीतून उठवण्यात आली. एका रात्रीत एका आमदाराचा पाठिंबा मिळवून सरकार स्थापन केलं गेलं. शपथविधीचा प्रोटोकॉल याचा उल्लेख देवेंद्र फडणवीस यांनी केला, तेव्हा त्यांच्या पक्षाची माणसंही हसत होती.

"नव्या सरकारचं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

काही तासांच्या सरकारचे धनी ठरल्यानंतर देवेंद्र फडणवीस यांनी विरोधी बाकांवर बसण्याची तयारी केली. भाजपने त्यांची विरोधी पक्षनेते म्हणून निवड केली आणि सभागृहाच्या पहिल्याच दिवशी ते आक्रमक रूपात सर्वांना दिसले.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फडणवीस, अजित पवार

शनिवारी 23 नोव्हेंबरच्या पहाटे त्यांनी सही करताच... महाराष्ट्रातली राष्ट्रपती राजवट मागे घेण्यात आली. त्यामुळे नवं सरकार स्थापन होण्याचा मार्ग मोकळा झाला.

हे दिल्लीत घडत होतं तेव्हा मुंबई राजभवनात शपथविधीसाठी तयारी सुरू झाली होती. पण हा शपथविधी उद्धव ठाकरेंचा नव्हता. तो होता देवेंद्र फडणवीस आणि अजित पवारांचा!

बारा तासांपूर्वीच... म्हणजे आदल्या दिवशी संध्याकाळी शिवसेना, राष्ट्रवादी आणि काँग्रेसची बैठक झाल्यावर शरद पवार म्हणाले होते की उद्धव ठाकरेच मुख्यमंत्री होतील.

मग या 12 तासांत असं काय घडलं की राज्याचं राजकारण पूर्ण बदललं.. कर्नाटकात जसं भाजपने बहुमत नसतानाही दुसऱ्या पक्षाचे आमदार वळवले होते.. तसंच काहीसं महाराष्ट्रात घडलं का? कसं झालं महाराष्ट्राचं ऑपरेशन लोटस?

रात्री काय घडलं?

शुक्रवारी 22 नोव्हेंबरच्या रात्री 9.30 वाजता देवेंद्र फडणवीस राजभवनात दाखल झाले. त्यांनी आपल्याकडे 173 आमदार असल्याचं सांगितलं आणि सत्तास्थापनेचा दावा केला.

भाजपचे स्वत:चे 105, राष्ट्रवादीचे 54 आणि 14 अपक्ष असा त्यांच्या दाव्याचा अर्थ निघतो. पुढे राष्ट्रवादीने पाठिंबा असल्याचं नाकारलं असलं, तरी रात्री भाजपच्या सत्तास्थापनेच्या दाव्यात राष्ट्रवादीच्या आमदारांचीही मोजणी झाली असावी.

त्यानंतर मध्यरात्री 12 वाजता स्वत: अजित पवार राज्यपालांकडे गेले आणि राष्ट्रवादीच्या आमदारांच्या स्वाक्षऱ्या असणारं पत्र दिलं, असं एबीपी माझा वृत्तवाहिनीने म्हटलं आहे.

देवेंद्र फडणवीस यांच्याकडे बहुमत असल्याचं लक्षात येताच राज्यापाल भगतसिंह कोश्यारी यांनी रातोरात राष्ट्रपती राजवट हटवण्याची शिफारस करणारं पत्र दिल्लीत धाडलं.

राष्ट्रपतींनी कलम 356 (2) अन्वये राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांनी पहाटे पावणे 6 वाजता महाराष्ट्रातील 12 दिवसांपासून सुरू असलेली राष्ट्रपती राजवट हटवण्याची परवानगी दिली. त्यामुळे नव्या सरकारचा मार्ग मोकळा झाला.

मग शनिवारी सकाळी सहा ते 6.30 दरम्यान देवेंद्र फडणवीस आणि अजित पवार यांनी शपथविधी करण्याचे निवेदन राज्यपालांना दिलं.

त्यावेळी राष्ट्रवादीच्या आमदारांना धनंजय मुंडेंच्या बी4 बंगल्यावर तातडीने जमण्यासाठी फोन गेले. 11 आमदार सकाळी 7 पर्यंत तिथे पोहोचले. त्यांना राजभवनावर नेण्यात आलं.

त्यानंतर 8 वाजेच्या सुमारास देवेंद्र फडणवीस आणि अजित पवारांनी शपथ घेतली.

पण शपथविधीबद्दल आम्हाला काही सांगण्यात आलं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पहाटे 5 वाजून 47 मिनिटांची वेळ. महाराष्ट्र साखरझोपेत असताना... हजार किलोमीटर उत्तरेला नवी दिल्लीत एक महत्त्वाची गोष्ट घडत होती. हिवाळ्यातल्या या भल्या पहाटे राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद एका महत्त्वाच्या कागदावर सही करत होते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फराह आणि तिचे वडील

गेल्या वर्षी 25 जून रोजी फराह फैसलाबाद शहरातल्या तिच्या घरात होती. घरात तिचे आजोबा, तीन भाऊ आणि दोन बहिणीही होत्या. कुणीतरी दरवाजा ठोठावला. तिच्या आजोबांनी दार उघडलं. दार उघडताच तीन पुरूष आत घुसले. त्यांनी फराहला फरफटत बाहेर नेलं आणि बाहेर उभ्या व्हॅनमध्ये कोंबलं.

त्यावेळी फराहचे वडील आसिफ कामावर गेले होते. "मुलीला परत मिळवण्याचा प्रयत्न केला तर याद राखा, गाठ आमच्याशी आहे", अशी धमकी अपहरणकर्त्यांनी दिल्याचं ते सांगतात.

या घटनेची तक्रार द्यायला आसिफ जवळच्या पोलीस ठाण्यात गेले. फराहचे आजोबा त्या तिघांपैकी एकाला ओळखायचे. त्यांनी पोलिसांना त्या व्यक्तीचं नावही सांगितलं. पण, तक्रार नोंदवून घेण्यात आणि मदत करण्यात पोलिसांना रसच नव्हता, असं आसीफ सांगतात.

ते म्हणाले, "त्यांनी अजिबात सहकार्य केलं नाही. गुन्हा नोंदवून घ्यायलाही नकार दिला. इतकंच नाही तर त्यांनी मला ढकलून शिवीगाळही केली."

त्यानंतरही त्यांनी तक्रार नोंदवण्याचा बराच प्रयत्न केला. अखेर तीन महिन्यांपूर्वी त्यांची तक्रार नोंदवून घेण्यात आली. मात्र, कारवाई शून्य.

दरम्यान, इकडे 12 वर्षांच्या फराहला अपहरणकर्त्यांनी 110 किमी अंतरावर असलेल्या हफिझाबाद शहरातल्या एका घरात कोंडून ठेवलं. तिच्यावर बलात्कार केला. बेदम मारहाण केली. आपल्याला गुलामासारखी वागणूक मिळाल्याचं ती सांगते.

ती म्हणते, "दिवसातून बराच वेळ मला साखळीने बांधून ठेवलं जाई. इतर वेळी अपहरकर्त्याचं घर स्वच्छ करण्याचं, बाहेरच्या अंगणातल्या गुराढोरांची काळजी घेण्याचं काम मला करावं लागे."

"ते माझ्या पायात साखळी बांधत आणि मला दोरखंडाने बांधून ठेवत. मी तो दोर कापण्याचा आणि साखळीतून स्वतःला मुक्त करण्याचा खूप प्रयत्न करायचे. पण, ते कधीच शक्य झालं नाही. मी रोज रात्री देवाकडे यातून सुटका कर, अशी प्रार्थना करायचे."

 मागच्या जनगणेनुसार पाकिस्तानात जवळपास 20 लाख ख्रिश्चन लोकसंख्या आहे. पाकिस्तानच्या एकूण लोकसंख्येच्या तुलनेत हे प्रमाण जवळपास 1 टक्का आहे.

पाकिस्तानातील मानवाधिकार संघटनांच्या म्हणण्यानुसार पाकिस्तानात दरवर्षी एक हजार ख्रिश्चन, हिंदू आणि शीख मुलींचं अपहरण होतं. शरिया कायद्यानुसार मुलगा-मुलगी दोघंही मुस्लीम असतील तर 16 वर्षाखालील लग्नही कायद्याने वैध आहे. त्यामुळे अपहरण केलेल्या मुलींचं बळबजरीने धर्मांतर करतात. फराहच्या बाबतीतही हेच घडलं. तिलाही इस्लाम धर्म स्वीकारायला...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

12 वर्षांची ख्रिश्चन धर्मीय फराह सांगत होती...गेल्या उन्हाळ्यात तिला पाकिस्तानातल्या तिच्या घरून उचलून नेण्यात आलं, तिला बेदम मारहाण करण्यात आली, बळजबरीने इस्लाम धर्म स्वीकारायला लावला आणि तिच्या अपहरणकर्त्याशीच तिचं लग्न लावून देण्यात आलं. दरवर्षी पाकिस्तानातल्या शेकडो तरुण हिंदू, ख्रिश्चन, शीख मुलींच्या वाट्याला हे जीणं येतंय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फर्नांडिस आणि बंद हे नातं इतकं अतूट होतं की त्यांना 'बंद सम्राट' असंच म्हटलं जायचं.

राष्ट्रीय स्तरावर जॉर्ज फर्नांडिस यांच्या नावाची चर्चा तेव्हा सुरू झाली जेव्हा त्यांनी काँग्रेसचे दिग्गज नेते स. का. पाटील यांचा 1967साली लोकसभा निवडणुकीत पराभव केला. तेव्हापासून त्यांची ओळख 'जायंट किलर' अशी बनली.

स. का. पाटील हे तेव्हाचे मातब्बर नेते म्हणून ओळखले जात. 'देव सुद्धा मला हरवू शकणार नाही' हे त्यांचे तेव्हाचे उद्गार प्रसिद्ध आहेत. जॉर्ज फर्नांडिसचे निकटवर्तीय आणि ज्येष्ठ पत्रकार विक्रम राव याबाबतची एक आठवण सांगतात, "मी स. का. पाटील यांना विचारलं की तुम्ही तर मुंबईचे अनिभिषिक्त सम्राट आहात. पण असं ऐकलं आहे की कोणी नगरसेवक तुमच्या विरोधात निवडणूक लढत आहे. त्याचं नाव जॉर्ज फर्नांडिस आहे."

"त्यावेळी चिडून स. का. पाटील यांनी म्हटलं की कोण जॉर्ज फर्नांडिस. तो मला कसं हरवू शकणार? देव जरी आला तरी मला कुणी हरवू शकणार नाही."

विक्रम राव सांगतात, "दुसऱ्या दिवशीच्या सर्व प्रमुख वृत्तपत्रांची हेडलाईन हीच होती. पाटील म्हणतात देव आला तरी मला हरवू शकणार नाही. त्यांच्या या हेडलाइनला फर्नांडिस यांनी पोस्टर लावून उत्तर दिलं. फर्नांडिस यांचं पोस्टर असं होतं की, पाटील म्हणतात मला देव सुद्धा हरवू शकणार नाही, पण तुम्ही (जनता) त्यांना हरवू शकता."

ही मात्रा जनतेला योग्यरीत्या लागू झाली. जॉर्ज फर्नांडिस हे 42 हजार मताधिक्याने निवडून आले. पाटील यांचा अस्त हा जॉर्ज फर्नांडिस यांचा उदय ठरला.

बंद सम्राट जॉर्ज फर्नांडिस

कर्नाटकात धार्मिक कॅथॉलिक कुटुंबात त्यांचा जन्म 1930 साली झाला. त्यांनी धर्मोपदेशक बनावं, अशी त्यांच्या वडिलांची इच्छा होती, असं त्यांनी ईटीव्हीला दिलेल्या मुलाखतीत म्हटलं होतं. पण ते न पटल्यामुळे ते 1949 साली नोकरीच्या शोधात मुंबईत आले. तेव्हा ते 19 वर्षांचे होते.

मुंबईत काम करता करता ते युनियन लीडर्सच्या संपर्कात आले. त्यांच्यातल्या वक्तृत्व आणि नेतृत्व गुणांमुळे ते अल्पावधीत कामगारांचे नेते झाले.

"जॉर्ज फर्नांडिस यांचं 'बंद सम्राट' अलं लोकसत्ताचे पत्रकार अशोक पडबिद्री यांनी वर्णन केलं होतं. मुंबई महापालिका, बेस्ट, हॉटेल वर्कर्स, फेरीवाले यांच्या संघटनेचा ते नेता बनले. त्यांच्या मागण्यांसाठी ते बंद पुकारत, म्हणून त्यांना बंद सम्राट अशी पदवी देण्यात आली होती," असं ज्येष्ठ पत्रकार सुनील तांबे यांनी बीबीसी मराठीला...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

शिवसेना प्रमुख बाळ ठाकरे जेव्हा मुंबई बंदचं आव्हान करत, तेव्हा मुंबई ठप्प होत असे. पण शिवसेनेच्या आधी एक नेता पूर्ण मुंबई बंद करू शकत होता. जॉर्ज फर्नांडिस.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फलंदाजीसाठी अवघड अशा खेळपट्टीवर कशी फलंदाजी करावी याचा वस्तुपाठ रोहित शर्माने सादर केला. कर्णधार विराट कोहली बाद झाल्यानंतर टीम इंडियाची घसरण होईल अशी चिन्हं होती मात्र रोहितने पडझड टाळत चिकाटीने फलंदाजी केली.

दक्षिण आफ्रिकेने 228 धावांचा बचाव करताना भारताच्या शिखर धवनला झटपट बाद केलं. फलंदाजांसाठी अवघड अशा खेळपट्टीवर विराट कोहली आणि रोहित शर्मा जोडीने 41 धावांची भागीदारी केली. अँडिले फेलुकवायोचा ऑफस्टंपबाहेरचा बॉल खेळण्याचा प्रयत्न कोहलीने केला. स्टंप्सपाठी क्विंटन डी कॉकने उजवीकडे झेपावत अफलातून झेल टिपला. कोहलीने 34 चेंडूत 18 धावा केल्या. मात्र यानंतर रोहित शर्माने संयमी खेळी करत अर्धशतकी खेळी केली. राहुलने रोहितला साथ देण्याचा प्रयत्न केला. मात्र कागिसो रबाडाने लोकेश राहुलला बाद करत भागीदारी फोडली. राहुल बाद झाल्यानंतर महेंद्रसिंग धोनी आणि रोहित जोडीने चौथ्या विकेटसाठी 74 धावांची भागीदारी करत विजय सुकर केला. धोनीने 34 धावांची खेळी केली.

सलग तिसऱ्या पराभवासह दक्षिण आफ्रिकेसाठी बाद फेरीत पोहोचण्याचा अवघड झाला आहे. दक्षिण आफ्रिकेचा संघ इंग्लंड, बांगलादेश आणि भारताविरुद्ध पराभूत झाला आहे.

आयसीसी क्रमवारीत अव्वल स्थानी असलेल्या जसप्रीत बुमराहने लौकिकाला साजेसा खेळ करत टीम इंडियाला आफ्रिकेविरुद्ध धमाकेदार सुरुवात करून दिली. आयसीसीच्या बॉलर्सच्या क्रमवारीत अव्वल स्थानी असलेल्या जसप्रीत बुमराहने वर्ल्डकपमध्ये खेळण्याचं कोणतंही दडपण न घेता आक्रमक सुरुवात केली. हशीम अमला आणि क्विंटन डी कॉक या दोघांचीही भारताविरुद्धची कामगिरी चांगली आहे. या दोघांना चुका करायला भाग पाडत बुमराहने दक्षिण आफ्रिकेच्या डावाला सुरुवातीलाच खिंडार पाडलं.

जसप्रीत बुमराह आणि युझवेंद्र चहल

इंग्लंडविरुद्धच्या लढतीत जोफ्रा आर्चरच्या उसळत्या चेंडूवर अमला दुखापतग्रस्त झाला होता. या दुखापतीतून सावरलेल्या अमलाने भारताविरुद्धच्या लढतीत पुनरागमन केलं. मात्र गेले वर्षभर धावांसाठी झगडणाऱ्या अमलाला बुमराहने तंबूचा रस्ता दाखवला. उसळता चेंडू अमलाच्या बॅटची कड घेऊन स्लिपमध्ये उभ्या असलेल्या रोहित शर्माच्या हातात जाऊन विसावला. त्याने 6 धावा केल्या.

भारताविरुद्ध सातत्याने धावा करणाऱ्या क्विंटन डी कॉककडून दक्षिण आफ्रिकेला खूप अपेक्षा होत्या. मात्र बुमराहचा उजव्या यष्टीबाहेरचा चेंडू खेळण्याचा प्रयत्न अंगलट आला. कोहलीने दुसऱ्या स्लिपमध्ये त्याचा झेल...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

हिटमॅन रोहित शर्माच्या संयमी शतकाच्या बळावर टीम इंडियाने दक्षिण आफ्रिकेवर 6 विकेट्सनी मात करत वर्ल्ड कप अभियानाची विजयी सुरुवात केली. भेदक गोलंदाजीच्या बळावर टीम इंडियाने दक्षिण आफ्रिकेला 227 धावांतच रोखलं. रोहित शर्माच्या 23व्या वनडे शतकासह भारतीय संघाने विजयावर शिक्कामोर्तब केलं. रोहितने 13 चौकार आणि 2 षटकारांसह 122 धावांची खेळी केली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फवाद चौधरी

"पाकिस्तानचे पंतप्रधान आणि लष्कर प्रमुख या दोघांचंही मत असं आहे की, जोवर इथे शांतता प्रस्थापित होत नाही, तोवर कोणत्याही देशाला प्रगती करणं शक्य होणार नाही," असं चौधरी म्हणाले.

पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान यांनी शपथविधीसाठी तीन भारतीय खेळाडूंना आमंत्रण दिलं होतं. भाषणातही त्यांनी भारतानं एक पाऊल उचललं तर पाकिस्तान दोन पावलं उचलेलं असं पंतप्रधान म्हणाले होते. ते भारताच्या पंतप्रधानांशीही बोलले. मात्र, भारतानं त्यावर काहीच प्रतिक्रिया दिेलेली नसल्याचं चौधरी म्हणाले.

"भारताची अडचण अशी आहे की नरेंद्र मोदी यांनी त्यांच्या प्रचाराचा सगळा रोख पाकिस्तान विरोधावर बेतलेला होता. आता पुन्हा निवडणुका आहेत. अशा परिस्थितीमध्ये भाजपला त्यांचा व्होट बँकेची काळजी आहे. पाकिस्तानकडे दोस्तीचा हात पुढे केला तर मतं गमावण्याची त्यांना भीती असू शकते," अस आरोप पाकिस्तानच्या माहिती मंत्र्यांनी लावला आहे.

PTI सरकारचं परराष्ट्र धोरण कसं आहे, या प्रश्नावर फवाद चौधरी म्हणाले, "पूर्वी हे धोरण नवाझ शरीफ आणि जिंदाल आणि मोदी असं होतं. आता ते पाकिस्तान आणि भारत असं थेट आहे."

भारतासह शेजारी राष्ट्रांशी संबंध सुधारण्याबाबत सरकारला लष्कराचा पूर्ण पाठिंबा आहे, असंही चौधरी यांनी म्हंटलं आहे.

या मुद्द्यावर बीबीसीनं भारतीय परराष्ट्र मंत्रालयाशी प्रतिक्रियेसाठी संपर्क केला. पण त्यांच्याकडून कुठलीही प्रतिक्रिया मिळाली नाही.

करतारपूर येथील गुरूद्वारा

भारतातून करतारपूरच्या गुरूद्वारा साहेबमध्ये जाऊ इच्छिणाऱ्या शीख भक्तांना परवानगी दिली जाईल, असं पाकिस्तानचे माहिती मंत्री फवाद चौधरी यांनी म्हटलं आहे.

बीबीसीशी बोलताना फवाद चौधरी यांनी सांगितलं की, "करतारपूरची सीमा लवकरच खुली करण्यात येणार आहे. गुरूद्वारामध्ये येजा करण्यासाठी व्हीसाची आवश्यकता नसेल. तिथे जाण्यासाठी रस्ताही तयार करण्यात येईल. दर्शन घेऊ इच्छिणाऱ्यांना तिकिट घेउन जाता येईल. अशाप्रकारची यंत्रणा बनवण्याचा प्रयत्न सुरू आहे."

गुरुद्वारा श्री. करतारपूर साहेब भारतीय सीमेपासून पाकिस्तानात चार किलोमीटर दूर आहे. तिथं दर्शनासाठी रस्ता खुला करण्याची मागणी बऱ्याच काळापासून प्रलंबित आहे.

शीख धर्मियांमध्ये या गुरुद्वाराला विशेष महत्त्व आहे. रावी नदीच्या किनाऱ्यावर असलेला हा गुरूद्वारा डेरा दरबारसाहेब रेल्वे स्टेशनपासून चार किमी अंतरावर आहे.

पंजाबचे मंत्री नवज्योतसिंह सिद्धू...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बीबीसीला दिलेल्या एक्सक्लिझिव्ह मुलाखतीत पाकिस्तानचे माहिती मंत्री फवाद चौधरी यांनी भारत-पाकिस्तान संबंधांवर भाष्य केलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फ़वाद चौधरी

"विंग कमांडर अभिनंदन यांना सोडलं नसतं तर रात्री नऊ वाजेपर्यंत भारताने पाकिस्तानवर हल्ला केला असता, असं परराष्ट्र मंत्री शाह मेहमूद कुरेशी यांनी एका बैठकीत म्हटलं होतं," असा दावा सादिक यांनी पाकिस्तानच्या संसदेत केला होता.

ते म्हणाले, "शाह मेहमूद कुरेशी त्या बैठकीत होते, ते मला आठवतं. या बैठकीत येण्यास पंतप्रधान इम्रान खान यांनी नकार दिला होता. बैठकीत लष्करप्रमुख होते. पण त्यांचे हातपाय कापत होते आणि कपाळाला घाम फुटला होता. कृपा करून अभिनंदनला परत जाऊ द्या, नाही तर रात्री नऊ वाजेपर्यंत भारत पाकिस्तानवर हल्ला करेल. भारताने कोणताही हल्ला केला नसता, पण अभिनंदन प्रकरणात यांनी भारतासमोर गुडघे टेकले. आम्हाला हे सगळं सांगायला भाग पाडू नका."

अयाज सादिक यांच्या भाषणाचा हा व्हीडिओ भारतात सोशल मीडियावर प्रचंड व्हायरल झाला.

तर सादिक यांच्या वक्तव्याचा निषेध करणारं भाषण पाकिस्तान सरकारमधील मंत्री फवाद चौधरी यांनी संसदेत केलं.

'हमने हिंदुस्तानको घुसके मारा है...' असं म्हणत पुलवामा हल्ल्यातल्या पाकिस्तान सरकारच्या सहभागाविषयी फवाद चौधरी या क्लिपमध्ये बोलताना दिसतात.

फवाद चौधरी पुढे म्हणाले सादिक यांनी असं विधान करणं अपेक्षित नव्हतं. ते एका जबाबदार पदावर आहेत. सत्य लोकांना समजलं पाहिजे की पाकिस्ताननेच भारताला आतमध्ये घुसून मारलं आहे.

सादिक यांना आता सारवासारव केली आहे. 'आपल्या भाषणाचा भारतीय माध्यमांनी विपर्यास केला,' असं सादिक यांनी आता म्हटलं आहे.

"भारतीय माध्यमांनी माझं वक्तव्य पूर्णपणे उलटं दाखवलं. अभिनंदन पाकिस्तानात मिठाई वाटण्यासाठी आले नव्हते. ते पाकिस्तानवर हल्ला करण्यासाठी आले होते. पाकिस्तानने त्यांचं विमान पाडलं, तेव्हाच पाकिस्तानचा विजय झाला होता."

अयाज़ सादिक़

सादिक यांच्या मते, "इम्रान खान यांनी कुणाच्या दबावाखाली निर्णय घेतला, त्यांचा काय नाईलाज होता, याबाबत काहीच सांगितलं नाही. आम्ही अभिनंदनला परत पाठवण्याबाबत सहमत नव्हतो. त्याची काही घाई नव्हती, थोडी वाट पाहाता आली असती. भलेही नेतृत्वाने राष्ट्रीय हिताचा उल्लेख करून हा निर्णय घेतला असेल. पण यामध्ये त्यांचा कमकुवतपणा दिसून आला."

पाकिस्तानातील दुनिया न्यूज या वृत्तवाहिनीशी बोलताना अयाज सादिक म्हणाले, "मला वैयक्तिक टीका करायची नव्हती. पण सध्या सत्तेत असलेले लोक आम्हाला चोर आणि मोदींचा मित्र म्हणून संबोधतात. त्यांना उत्तर देणं भाग...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानच्या संसदेतील विरोधी पक्ष मुस्लीम लीग (नवाज) चे खासदार आणि अयाज सादिक यांनी 28 ऑक्टोबरला पाकिस्तानच्या संसदेत एक वक्तव्य केलं ज्यावरून खळबळ माजली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फ़ैज़ अहमद फ़ैज़

तत्कालीन पंतप्रधान इंदिरा गांधींच्या हत्येनंतर (1984) पाश यांनी लिहीलं होतं, 'आज उसके शोक में सारा देश शरीक है तो उस देश से मेरा नाम काट दो. अगर उसका अपना कोई भारत है तो उस भारत से मेरा नाम काट दो.'

पण विचित्र योगायोग म्हणजे इंदिरा गांधींविषयी अशी कविता लिहीणाऱ्या पाश यांची 23 मार्च 1988ला खलिस्तानी अतिरेक्यांनी गोळी घालून हत्या केली. ते कविता म्हणत असतानाच त्यांची हत्या करण्यात आली. त्यावेळी ते फक्त 38 वर्षांचे होते. कदाचित म्हणूनच नामवर सिंह यांनी त्यांना शापित कवी म्हटलं असावं.

20वीं सदी के सबसे प्रभावी पंजाबी कवि माने जाने वाले पाश की कविताओं में विद्रोह के स्वर साफ सुनाई पड़ते हैं

पाश आणि फैज

ऊर्दू मधले प्रसिद्ध कवी फैज अहमद फैज (1911-1984) यांची एक प्रसिद्ध कविता 'हम देखेंगे' विषयी आयआयटी कानपूरने एका चौकशी समितीची स्थापना केली आहे. ही कविता हिंदू विरोधी आहे का, हे ही समिती ठरवणार आहे.

नागरिकत्व दुरुस्ती कायद्याच्या विरोधात देशभर निदर्शनं होत आहेत. दिल्लीच्या जामिया भागामध्ये 15 डिसेंबरला या कायद्याच्या विरोधात निदर्शनं झाली होती. यामध्ये जामिया मिलिया इस्लामिया म्हणजेच जामिया विद्यापीठाचे काही विद्यार्थीही सहभागी झाले होते. यावेळी पोलिसांनी विद्यापीठाच्या लायब्ररी आणि हॉस्टेलमध्ये जात विद्यार्थिनींसह अनेकांना मारहाण केली होती.

जनरल ज़िया उल हक़

आयआयटी व्यवस्थापनाने तपास का सुरू केला?

जामिया विद्यापीठातल्या घटनेनंतर या विद्यार्थ्यांना पाठिंबा देण्यासाठी देशातल्या अनेक शिक्षण संस्थांमध्ये निदर्शनं झाली. आयआयटी कानपूरच्या विद्यार्थ्यांनी 17 डिसेंबरला संस्थेच्या परिसरात निदर्शनं केली. यादरम्यान काही विद्यार्थ्यांनी फैज अहमद फैज यांची नज्म - 'हम देखेंगे' गायली.

संस्थेच्या परिसरामध्ये एका अशा कवितेचं वाचन करण्यात आलं ज्याने हिंदूंच्या भावनांना ठेच लागू शकते, अशा स्वरूपाची लेखी तक्रार यानंतर आयआयटीच्या संचालकांकडे केल्याचं आयआयटी कानपूरचे उपसंचालक मणिंद्र अगरवाल यांचा दाखला देत वृत्त संस्थांनी म्हटलं आहे. यानंतर आयआयटी व्यवस्थापनाने याविषयी तपास समिती स्थापन केली आहे.

फैज हे कम्युनिस्ट विचारसरणीचे होते हे जगजाहीर आहे. त्यांच्या ज्या 'हम देखेंगे...' या सुप्रसिद्ध कवितेचा उल्लेख होतोय, ती त्यांनी 1979मध्ये लिहीली होती. पाकिस्तानचे तेव्हाचे हुकुमशहा जनरल झिया-उल-हक यांच्या विरोधात...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अवतार सिंह संधू ऊर्फ कवी पाश (1950-1988) यांना श्रद्धांजली वाहताना हिंदी साहित्यातले प्रसिद्ध टीकाकार, लेखक आणि विचारवंत डॉ. नामवर सिंह यांनी म्हटलं होतं की पाश हे एक शापित कवी होते. क्रांतिकारक पंजाबी कवी असणाऱ्या पाश यांनी 'सबसे खतरनाक होता है हमारे सपनों का मर जाना' सारख्या कविता लिहील्या होत्या. अमृता प्रीतम यांच्या नंतरचे पाश हे दुसरे असे कवी आहेत ज्यांना हिंदी रसिकही आपलं मानतात जेवढं पंजाबी रसिक.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फाईल फोटो

'Becoming' असं या पुस्तकाचं नाव आहे. या पुस्तकात स्वतःच्या गर्भपातावर सविस्तर लिहिलं आहे. गर्भपातामुळे मलिया आणि साशा या दोन्ही मुलींच्या जन्मासाठी आयव्हीएफ (In Vitro Fertilisation) उपचार पद्धतीची मदत घ्यावी लागली होती, असा खुलासा मिशेल ओबामा यांनी केला आहे.

20 वर्षांपूर्वी जेव्हा गर्भपात झाला होता त्यानंतर आपल्याला 'हरवून गेल्यासारखं आणि खूप एकटं' वाटायला लागलं होतं, असं मिशेल ओबामा यांनी ABC न्यूज चॅनलच्या Good Morning America या कार्यक्रमात बोलताना सांगितलं.

शिवाय 'माझ्या कुटुंबाची सुरक्षा धोक्यात आणल्याचं' म्हणत त्यांनी अमेरिकेचे विद्यमान राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्यावर जोरदार टीकाही केली आहे.

मिशेल ओबामा आणि अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामा या दोघांनी त्यांचं लग्नं टिकवण्यासाठी 'कपल थेरपी' म्हणजेच समुपदेशन घेतलं होतं. स्वतः मिशेल ओबामा यांनी या पुस्तकाच्या माध्यमातून पहिल्यांदाच ही बाब उघड केली आहे. 426 पानांचं हे पुस्तक येत्या मंगळवारी प्रकाशित होणार आहे.

या पुस्तक प्रकाशनानंतर मिशेल ओबामा लंडनसह दहा शहरांचा दौरा करणार आहेत.

गरोदरपणाविषयी

माजी वकील आणि हॉस्पिटल प्रशासक असलेल्या मिशेल ओबामा यांनी अमेरिकेच्या ABC न्यूज चॅनलला मुलाखत दिली आहे. गर्भपाताविषयी सांगताना त्या म्हणाल्या, "मला वाटलं होत मी अपयशी ठरले. कारण गर्भपात किती सामान्य बाब आहे, हे मला माहितीच नव्हतं. याबद्दल आपण बोलतच नाही."

"आपण आपल्याच दुःखात असतो. मात्र गर्भपात होतात, हे नव्याने आई होणाऱ्या तरुणींना सांगितलं पाहिजे. ते महत्त्वाचं आहे."

त्या म्हणाल्या, "34 वर्षांची झाले होते. आपलं जैविक घड्याळ बरोबर असतं. त्यामुळे बिजांडांची निर्मिती मर्यादितच असते, याची जाणीव झाली होती.  त्यामुळे आई होण्यासाठी इन-व्हिट्रो फर्टिलायझेशनची (IVF) मदत घेण्याचा निर्णय घेतला."

ABCच्या Good Morning America कार्यक्रमात सूत्रसंचालक रॉबिन रॉबर्टशी बोलताना त्या म्हणाला, "एक स्त्री म्हणून आपण एकमेकींशी आपल्या शरीराविषयी आणि शरीराच काम कसं चालतं यावर बोलत नाही. हे सर्वांत वाईट आहे."

लग्नाविषयी

स्वतःच्या वैवाहिक आयुष्यात काहीवेळा अडचणी आल्याचा खुलासाही त्यांनी केला.  "बराक राजकारणात सक्रीय झाले त्यावेळी मला एकटीलाच घरी आयव्हीएफचे इन्जेक्शन्स घ्यावी लागायची. तो काळ दोघांच्या नात्यातला फार नाजूक काळ होता," असं त्यांनी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अमेरिकेच्या माजी फर्स्ट लेडी मिशेल ओबामा यांचं आत्मचरित्र वाचकांच्या भेटीला येत आहे. पुस्तकात त्यांनी त्यांच्या वैवाहिक आयुष्यातल्या आणि मुलं होण्यात आलेल्या अडचणींविषयीही लिहिलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फाईल फोटो

WHOच्या बैठकीत आंतरराष्ट्रीय पातळीवर 'सार्वजनिक आरोग्य आणीबाणी' घोषीत करायची की नाही? या बाबत निर्णय घेतला जाणार आहे. असं झालं तर इबोला आटोक्यात आणायला मोठी तयारी केली जाईल.

काँगोत कमीत कमी 44 लोकांना इबोलाचा संसर्ग झाल्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. त्याचबरोबर इथं 23 जणांचा मृत्यू नेमका कशानं झाला याची चौकशी केली जाणार आहे.

काँगोच्या ग्रामिण भागात उद्भवलेला इबोला आता एमबंडाका शहरात परसला असल्याचं सांगितलं जात आहे.

काँगोमधल्या एका वेगळ्या हॉस्पिटलमध्ये इबोला रुग्णांवर उपचार केला जात आहे.

काँगो नदीच्या काठावर असलेल्या एमबंडाका शहराची लोकसंख्या ही 10 लाखाच्या आसपास आहे. त्यामुळे काँगोची राजधानी किन्शासा आणि शेजारच्या देशात इबोलाचा प्रसार होऊ शकतो.

इबोला हा संसर्गजन्य आजार असून त्यामुळे शरीरांतर्गत रक्तस्त्राव झाल्यानं मृत्यू ओढावू शकतो. या रोगाची लागण झाल्यावर एक वेगळ्या प्रकारची सर्दी होते.

2014 ते 2016 दरम्यान पश्चिम आफ्रिकेतल्या इबोलाच्या उद्रेकात 11,000 लोकांचा मृत्यू झाला होता. हा रोग आटोक्यात आणण्यासाठी आम्ही तेव्हा कमी पडलो असं जागतिक आरोग्य संघटनेनं मान्य केलं आहे.

ही चिंतेची बाब का आहे?

एमबंडाका शहरात इबोलाची लागण झाली तर तो मोठ्या प्रमाणावर पसरू शकतो, अशी माहिती WHO चे वरिष्ठ अधिकारी पीटर सलामा यांनी बीबीसीला दिली.

"या घटनेमुळे इबोलाचा मोठा उद्रेक होऊ शकतो. ग्रामिण भागापेक्षा शहरी भागात पसरलेला इबोला हा भयानक आहे. शहरात त्याचा वेगानं प्रसार होऊ शकतो," असं त्यांनी सांगितलं.

सलामा पुढे सांगतात, "एमबंडाका शहर हे काँगो नदीच्या काठावर आहे. त्यामुळे काँगो-ब्राझाविल भाग, सेंट्रल आफ्रिकन रिपब्लिक देश आणि काँगो नदीवरच्या किन्शासा शहरात याचा प्रसार होण्याची दाट शक्यता आहे. किन्शासा शहराची लोकसंख्या 10 लाख आहे."

"ही समस्या काळजीपूर्वक हाताळावी लागणार आहे. त्यासाठी एमबंडाका शहरातला इबोलाचा प्रसार लवकर थांबवण्यासाठी ताबडतोब योजना आखाव्या लागणार आहेत," असंही ते सांगतात.

2014-16 मधला पश्चिम आफ्रिकेतला इबोलाचा उद्रेक हा सिएरा लिओन, गिनी आणि लायबेरिया देशात पसरल्यानं हा रोग जिवघेणा ठरला होता.

इबोला आटोक्यात आणण्यासाठी काय केलं जात आहे?

WHOनं दिलेल्या माहितीनुसार, आतापर्यंत इबोलाच्या 44 केसेसची नोंद झाली आहे. त्यापैकी 3 लोकांना प्रत्यक्ष इबोलाची लागण झाली आहे. आणखी 20 रुग्णांचं निदान...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

डेमोक्रॅटीक रिपब्लिक ऑफ काँगोमध्ये पुन्हा इबोलाची लागण झाल्यानं जागतिक आरोग्य संस्थेनं (WHO) तातडीची बैठक बोलावली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फाईल फोटो

समोरासमोर आल्यानंतर दोन्ही नेत्यांनी एकमेकांना अभिवादन केलं. पण त्यांच्यात कोणतीही चर्चा झाली नाही.

बालाकोटच्या हवाई हल्ल्यानंतर दोन्ही नेत्यांमधली ही पहिली भेट आहे. नरेंद्र मोदींनी इम्रान खान यांना यंदाच्या शपथविधीसाठी आमंत्रण दिलं नव्हतं.

तसंच बिश्केकला जाण्यासाठी मोदींनी पाकिस्तनच्या हवाई हद्दीतून जाणं सुद्धा टाळलं होतं.

दोन्ही नेत्यांमध्ये SCO म्हणजेच म्हणजेच शांघाय को-ऑपरेशन ऑर्गनायझेशनच्या या बैठकीमध्ये कुठलीही अधिकृत भेट ठरली नव्हती. तसंच मोदींनी या परिषदेत भाषण करताना दहशतवादाच्या मुद्द्यावर पाकिस्तानचं नाव न घेता टीका केली होती.

लोकसभा निवडणुकांमध्ये पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचा विजय झाल्यानंतर इम्रान खान यांनी नरेंद्र मोदी यांचं फोन करून अभिनंदन केलं होतं. तसंच दोन्ही देशांमध्ये पुन्हा चर्चा सुरू करण्याची इच्छा व्यक्त केली होती.

इम्रान यांचा फोन आणि पत्रानंतर दोन्ही नेत्यांमध्ये यंदाच्या  शांघाय को-ऑपरेशन ऑर्गनायझेशनच्या वार्षिक बैठकीत दोन्ही नेत्यांमध्ये चर्चा होईल अशी शक्यता व्यक्त केली जात होती.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

किर्गिस्तानची राजधानी बिश्केकमध्ये नरेंद्र मोदी आणि इम्रान खान यांची भेट झाल्याची सुत्रांनी बीबीसीला माहिती दिली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फाईल फोटो - सौदी स्पेशल फोर्सचे हेलिकॉप्टर

सौदी अरेबियाच्या सरकारी न्यूज चॅनलनुसार प्रिंस मंसूर बिन मुकरीन असं मृत राजकुमाराचं नाव आहे. ते असीर प्रांताचे गवर्नर होते. प्रिंस मंसूर यांचे वडील मुकरीन अल सऊद सौदी अरेबियाचे माजी राजकुमार होते.

सौदी अरेबियाच्या दक्षिणेत आभा शहराजवळ झालेल्या या अपघाताचं कारण अजून स्पष्ट झालेलं नाही.

या अपघातात कुणीच वाचलं नाही, असं सौदी न्यूजने म्हटलं असून या भागावर सध्या हवाई निगराणी ठेवली जात आहे.

सौदी अरेबियात लागोपाठ घडामोडी

एक दिवसाआधीच या भागात सौदी अरेबियानं एक क्षेपणास्त्र पाडलं होतं. शनिवारी संध्याकाळी येमेनमधून सोडण्यात आलेल्या या क्षेपणास्त्राचा राजधानी रियाधवर असतानाच सौदी अरेबियानं वेध घेतला आणि ते पाडलं होतं.

रियाध विमानमतळाचा परिसर

रियाध विमानतळाजवळ याचा जोरदार स्फोटा ऐकू आला आणि त्या क्षेपणास्त्राचे काही तुकडे विमानतळ परिसरात पडल्याची माहिती अधिकाऱ्यानी दिल्याचं सौदीच्या अधिकृत वृत्तसंस्थेनं म्हटलं आहे.

हे क्षेपणास्त्र किंग खालीद आतंरराष्ट्रीय विमानतळाच्या दिशेनं डागण्यात आल्याचं येमेनमधील हौदी बंडखोरांशी निगडित वृत्तवाहिनीनं सांगितलं आहे.

भ्रष्टाचारविरोधी कारवाई

सौदी अरेबियात नव्यानं स्थापन करण्यात आलेल्या भ्रष्टाचार विरोधी एजंसीनं 11 राजकुमारांसह चार मंत्री आणि डझनभर पूर्व मंत्र्यांना ताब्यात घेतलं आहे.

सौदी अरेबियामध्ये गेल्या काही काळापासून अनेक घडामोडी घडत आहेत.

माध्यमांनी दिलेल्या माहितीनुसार शाही आदेशांवरून देशाचे युवराज मोहम्मद बिन सलमान यांच्या नेतृत्वात एक भ्रष्टाचारविरोधी समिती स्थापन करण्यात आली. या समितीची स्थापना झाल्याच्या काही तासांतच सौदी अरेबियातील नेत्यांची धरपकड सुरू झाली.

सौदीचे अरबपती राजकुमार अलवलीद बिन तलत यांनाही ताब्यात घेण्यात आलं. त्यांनी ट्विटर आणि अॅपल सारख्या कंपन्यांमध्ये गुंतवणूक केलेली आहे.

मोहम्मद बिन सलमान यांनी राष्ट्रीय सुरक्षेचे प्रमुख मंत्री प्रिंस मितब बिन अब्दुल्ला आणि नौदल प्रमुख अब्दुल्ला बिन सुल्ताम बिन मोहम्मद अल-सुल्तान यांनाही बडतर्फ केलं आहे.

सौदी प्रेस एजंसीनुसार, या नव्या समितीला कुणाच्याही विरोधात अटक वाँरट काढण्याचा अधिकार असून प्रवासावर बंदीही घालण्याचा अधिकार आहे. अद्याप हे स्पष्ट झालेलं नाही की ताब्यात घेतलेल्या लोकांवर कुठले आरोप लावण्यात आले आहेत.

कोण आहेत युवराज सलमान?

जानेवारी 2015 मध्ये...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

येमेनच्या सीमेजवळ झालेल्या हेलिकॉप्टर अपघातात सौदी अरेबियाच्या एका राजकुमारासह काही उच्चपदस्थ अधिकाऱ्यांचा मृत्यू झाला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फादर फ्रान्सिस दिब्रिटो हे ख्रिश्चन धर्मगुरू आहेत त्यामुळे त्यांची निवड आक्षेपार्ह ठरते असं मत व्यक्त करत ठाणे, मुंबई, पुणे, परळी अशा शहरातून महाराष्ट्र साहित्य परिषदेच्या पदाधिकाऱ्यांना फोन येऊ लागले होते.

विश्व हिंदू परिषदेचे पुणे जिल्हामंत्री नितीन वाटकर यांनी दिब्रिटो यांना विरोध केला आहे. दिब्रिटो यांची निवड करणे म्हणजे साहित्यिकांच्या दिवाळीखोरीचे लक्षण असल्याचं ते म्हणाले आहेत.

दिब्रिटोंच्या धर्मगुरू असण्यावरून सुरू झालेल्या या वादावर सोशल मीडियातून काही प्रतिक्रिया उमटल्या असल्या तरी साहित्यिकांनी मात्र या निवडीचं समर्थन केलंय.

"फादर दिब्रिटो यांनी मराठी भाषा आणि साहित्य यांची जी सेवा केली आहे ती लक्षात घेता साहित्य संमेलनाच्या अध्यक्षपदी झालेली त्यांची निवड योग्य आणि अभिनंदनीय आहे," असं निवृत्त न्यायमूर्ती नरेंद्र चपळगावकर यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं.

'फादर दिब्रिटो हे लेखक म्हणून येतील'

दिब्रिटोंची निवड योग्य असल्याचं सांगत माजी संमेलनाध्यक्ष नागनाथ कोतापल्ले म्हणाले, "महामंडळाची भूमिका सर्वसमावेशक आहे. दिब्रिटो मराठीतले मान्यवर लेखक आहेत, त्यांना साहित्य अकादमी पुरस्कार मिळालेला आहे. अशा धमक्या येणं दुर्दैवी आणि निषेधार्ह आहे. या लोकांचा मी निषेध करतो. आतापर्यंत जे लोक अध्यक्ष झाले त्यामध्ये धर्माभिमानी कोणीच नव्हतं, जातीयवादी कोणीच नव्हतं असं म्हणता येऊ शकतं का? असं म्हणता येणार नाही. फादर दिब्रिटो या संमेलनाला धर्मगुरू म्हणून येणार नाहीत तर लेखक म्हणून, अध्यक्ष म्हणून येतील."

"दिब्रिटोंच्या निवडीला झालेला विरोध हा सोशल मीडियावर झालेला असून त्याबाबत कोणीही अधिकृत भूमिका घेतली नसल्याने त्याला फारसं महत्त्वं देऊ नये," असं मत संतसाहित्याचे अभ्यासक आणि माजी संमलेनाध्यक्ष सदानंद मोरे यांनी बीबीसी मराठीला सांगितलं.

फादर फ्रान्सिस दिब्रिटो यांच्या आत्मचरित्राचं प्रकाशन करणाऱ्या राजहंस प्रकाशनाचे संचालक दिलीप माजगांवकर म्हणाले, "फादर दिब्रिटोंची अध्यक्षपदी निवड झाली याचा आनंदच आहे. त्यांचं वेगळेपण असं की त्यांनी त्यांचं फादर असणं चर्चच्या चार भिंतींत कोंडून न ठेवता ज्या समाजाशी त्यांचा संबंध आहे, त्याच्याशी जोडून घेतलं. ख्रिश्चन परिसरामध्ये मराठीचा प्रसार - प्रचार त्यांनी केला. ज्ञानेश्वर-तुकारामांच्या संत परंपरेतून त्यांनी त्यांचं अध्यात्म, त्यातला रसाळपणा अगदी अलगदपणे उचलला आणि...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

फादर फ्रान्सिस दिब्रिटोंची साहित्य संमेलनाचे अध्यक्ष म्हणून निवड झाल्यानंतर त्यांच्या निवडीचा निषेध करणारे, धमक्यांचे फोन महामंडळाच्या पदाधिकाऱ्यांना आल्याचं वृत्तही आलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फादर स्टेनली आणि कथित हल्लेखोर यांचा श्रीलंकेतल्या मट्टकाल्लापू भागातील सियोन चर्चमध्ये सामना झाला. या चर्चमध्ये झालेल्या बाँबस्फोटात 26 जणांचा मृत्यू झाला. यात बहुतांश मुलं होती.

'मी त्याच्याशी बोललो होतो'

फादर स्टेनली सांगतात, "आमचे पेस्टर (पादरी) परदेशात आहेत. असिस्टंट पेस्टरही नव्हते. त्यामुळे त्यांनी माझी अनेकांशी भेट घालून दिली. कदाचित त्या हल्लेखोराशीदेखील ज्याने तो स्फोट घडवला."

"मी त्याच्याशी बोललो होतो. मी त्याला चर्चच्या आत बोलावलं. त्याने नकार दिला आणि म्हणाला त्याला एक फोनकॉल येणार आहे. कॉल आल्यावर त्याला बोलायचं आहे."

'त्याने सर्विस सुरू होण्याची वेळ विचारली'

फादर स्टेनली सांगतात, "आमचं ऑफिस चर्चच्या समोर आहे. तो तिथेच उभा होता. त्याने मला विचारलं की सर्विस कधी सुरू होणार. मी त्याच्या प्रश्नाचं उत्तर दिलं आणि त्याला पुन्हा चर्चमध्ये बोलावलं. आम्ही नेहमीच सर्वांचं स्वागत करतो."

"त्याच्या खांद्यावर एक बॅग होती. समोर कॅमेरा बॅगेसारखी दुसरी बॅग होती. त्यावेळी मला त्याच्या हेतूची कल्पना नव्हती. हे काम त्यानेच केलं आहे, असं अनेक मुलं म्हणत आहेत."

"सर्विस सुरू झाल्यावर मी आत गेलो. त्यानंतर दोन-तीन मिनिटातच त्याने बाहेर स्फोट घडवला. चर्चच्या आत बाँम्बस्फोट झाला नाही. अनेक मुलं संडे क्लासनंतर चर्चबाहेर पाणी पिऊन नंतरच चर्चमध्ये येतात. ती मुलं आणि इतर अनेक माणसं चर्चच्या आत येत होती. त्याचवेळी बाँबस्फोट झाला."

स्फोटांनंतर काय?

फादर स्टेनली सांगतात की चर्चबाहेर बाँबस्फोट झाल्यानंतर सगळीकडे कोलाहल सुरू झाला.

ते सांगतात, "स्फोटानंतर गाड्या आणि जनरेटरला आग लागली. आगीमुळे स्फोटात जखमी झालेल्या अनेकांना आम्हाला मदत करता आली नाही. केवळ काही मुलांना बाहेर काढलं."

'पुन्हा एक स्फोट झाला'

फादर स्टेनली यांच्या मते त्यांच्या चर्चमध्ये दोन बाँबस्फोट झाले.

ते सांगतात, "आम्ही लोकांना वाचवण्याचा पूर्ण प्रयत्न केला. आम्हाला स्फोटाचा आवाज ऐकू आला आणि सगळं आगीच्या भक्षस्थानी पडलं. कोण जिवंत आहे, कोण ठार झालं, याकडे आमचं लक्षच नव्हतं. आम्ही फक्त पळत होतो. या धावपळीत माझी पत्नी आणि मुलगाही हरवला. मी त्यांना शोधू लागलो. ते एका हॉस्पिटलमध्ये सापडले. या हल्ल्यात अनेक निर्दोष आणि लहान मुलांचा मृत्यू झाला आहे. एवढंच आम्हाला ठाऊक आहे."

इस्लामिक स्टेटने त्यांच्या 'अमाक' या पोर्टलवर हल्ल्याची जबाबदारी घेतली आहे....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

श्रीलंकेत रविवारी झालेल्या बाँबस्फोटात जीव गमावणाऱ्यांची संख्या 349 झालीय. पीडित कुटुंबीयांनी हल्ल्यात मृत्यूमुखी पडलेल्या आपल्या आप्तेष्टांच्या अंत्यविधीची तयारी सुरू केली आहे. दुःखाच्या या वातावरणात एका चर्चचे पादरी फादर स्टेनली यांनी हल्ल्याच्या आधी संशयित हल्लेखोराशी त्यांचं जे बोलणं झालं त्याविषयी बीबीसीशी बातचित केली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फायजर आणि मॉडर्नाची लस 95 टक्के परिणामकारक असल्याचे सांगण्यात आल्यानंतर हे निकाल थोडेसे निराशजनक असल्याचं म्हटलं जात आहे पण ऑक्सफर्डची लस स्वस्त आहे आणि जास्त काळ साठवून ठेवता येते असं संशोधकांनी सांगितलं आहे.

जर ही लस प्रमाणित करण्यात आली तर कोरोनावर विजय जिंकण्याच्या दृष्टीने महत्त्वाचं पाऊल ठरणार आहे.

ज्या प्रक्रियेला साधारणतः दशक लागतं ती प्रक्रिया ऑक्सफर्डच्या संशोधकांनी 10 महिन्यांतच पूर्ण केली आहे.

या घोषणेमुळे या विषाणूमुळे झालेला विध्वंस संपविण्याच्या दृष्टिनं आपण अजून एक पाऊल पुढे टाकलं आहे, असं या लशीवर संशोधन करणाऱ्या प्रोफेसर सारा गिल्बर्ट यांनी म्हटलं.

युकेनं या लशीचे 100 दशलक्ष डोस मागवले आहेत. या लशीमुळे 50 दशलक्ष लोकांमध्ये प्रतिकारक्षमता निर्माण करण्यासाठी पुरेशी आहे.

चाचणीमधून काय आलं समोर?

कोरोना लशीच्या चाचणीत 20 हजार स्वयंसेवक सहभागी झाले होते. त्यापैकी निम्मे स्वयंसेवक युकेमध्ये होते, तर उर्वरित ब्राझीलमध्ये होते.

ज्या स्वयंसेवकांना लशीचे दोन डोस देण्यात आले होते, त्यांपैकी 30 जणांमध्ये कोरोनाची लक्षणं पहायला मिळाली, तर ज्यांना डमी इंजेक्शन दिले होते, त्यांपैकी 101 जणांना कोरोनाचा संसर्ग झाला.

ही लस 70 टक्के सुरक्षित असल्याचा दावा संशोधकांनी केला आहे.

जेव्हा स्वयंसेवकांना या लशीचे दोन 'हाय डोस' देण्यात आले, तेव्हा कोरोनापासून संरक्षण मिळण्याचं प्रमाण 62 टक्के होतं. ज्यांना या लशीचा एक लो डोस आणि नंतर एक हाय डोस देण्यात आला, तेव्हा मात्र कोरोनापासून संरक्षणाचं प्रमाण हे 90 टक्के एवढं झालं.

या चाचण्यांचे प्रमुख संशोधक प्रोफेसर अँड्य्रू पोलार्ड यांनी बीबीसीशी बोलताना म्हटलं की, आम्ही या निष्कर्षांवर खूप खूश आहोत.

लस कधीपर्यंत उपलब्ध होईल?

युकेमध्ये चार दशलक्ष डोस आधीच तयार आहेत. युकेनं अजून 96 दशलक्ष डोसची मागणी केली आहे.

पण जोपर्यंत नियंत्रकांकडून लशीला मान्यता मिळत नाही, तोपर्यंत पुढे काही होणार नाही. नियंत्रकांकडून लशीची सुरक्षितता, परिणामकारकता आणि ती उच्च मानकांचा पालन करून तयार केली जाते की नाही याचं मूल्यमापन केलं जातं. ही सर्व प्रक्रिया येत्या काही आठवड्यात पार पडेल.

अर्थात, युकेनं सर्वांना ही लस कशी देता येईल यासंबंधीची तयारी सुरू केली आहे. पण याचा परिणाम हा फ्लूच्या लशीच्या वितरणावर किंवा लहान मुलांच्या लसीकरण कार्यक्रमावर होऊ शकतो.

लस देण्यासाठी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सर्व जगाचं लक्ष ज्या लसीकडे लागलेलं आहे ती ऑक्सफर्ड विद्यापीठाची कोरोनाची लस 70 टक्के परिणामकारक असल्याचं संशोधकांनी सांगितलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फायझर कंपनीने सरकारकडे लशीसंदर्भात परवानगी मागितली आहे.

फायझरने गेल्या आठवड्यात ब्रिटन आणि बहरिनच्या सरकारकडून कोरोनाविरोधी लशीच्या आपात्कालीन वापराची मागणी मिळवली आहे.

फायझर इंडियाने याबद्दल भारतातील औषध नियंत्रकांना (DCGI) पत्र पाठवलं आहे. या पत्रात फायझरने, कोव्हिड-19 विरोधातील लशीची भारतात आयात, विक्री आणि वितरण करण्याची परवानगी मागितली आहे.

वृत्तसंस्था PTIनं दिलेल्या माहितीनुसार, "फायझर इंडियाने 4 डिसेंबरला औषध नियंत्रकांकडे (DCGI) कोरोनाविरोधी लशीच्या आपात्कालीन वापरासाठी प्रस्ताव पाठवला आहे."

ब्रिटनच्या सरकारने सर्वात पहिल्यांदा फायझर-बायोएनटेक (Pfizer-BioNTech) ने विकसित केलेल्या कोव्हिड-19 विरोधी लशीला मान्यता दिली. Pfizer-BioNTech ने कोरोनाविरोधी लस व्हायरसपासून 95 टक्के सुरक्षा देत असल्याचा दावा केला आहे. ब्रिटिश सरकारने ही लस सामान्यांना देण्यासाठी सुरक्षित असल्याचं सांगितलं आहे.

बहरिनच्या सरकारने शुक्रवारी Pfizer-BioNTech ने विकसित केलेल्या कोरोनाविरोधी लशीला मान्यता दिल्याची माहिती दिली होती.

फायझर

Pfizer-BioNTech ने विकसित केलेली कोरोनाविरोधी लस, उणे 70 अंश तापमानात ठेवावी लागणार आहे. त्यामुळे ही लस भारतात लोकांपर्यंत पोहोचवण्याचं मोठं आव्हान सरकारसमोर असणार आहे. भारतातील ग्रामीण भागात आणि लहान शहरांमध्ये ही लस ठेवण्यासाठी उणे 70 अंश तापमानाची 'कोल्डचेन' तयार करणं खूप कठीण असल्याचं भारत सरकारच्या अधिकाऱ्यांचं म्हणणं आहे.

फायझरने दिलेल्या माहितीनुसार, भारतात या लशीच्या वापरासाठी भारत सरकारसोबत चर्चा सुरू आहे. कंपनी विविध पर्यायांवर विचार करत आहे.

"कोरोना संकटाच्या काळात सरकारकडून आपात्कालीन वापरासाठी परवानगी मिळाल्यानंतर, करण्यात आलेल्या करारांनुसारच ही लस दिली जाईल," असं कंपनीने स्पष्ट केलं आहे.

भारतात सद्यस्थितीत कोरोना विरोधातील पाच लशी अंतिम टप्प्यात आहेत. सीरम इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडिया आणि भारत बायटेक-आयसीएमआरकडून विकसित करण्यात येणाऱ्या लशींची तिसऱ्या टप्प्यातील चाचणी सुरू करण्यात आली आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतात कोव्हिड-19 विरोधी लशीला आपात्कालीन परिस्थितीत वापरासाठी मान्यता द्या, अशी मागणी औषध बनवणारी कंपनी फायझरने भारत सरकारकडे केली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फायझर-बायोएन्टेक लशीच्या क्लिनिकल चाचण्या घेण्यात आल्या. मात्र ज्या व्यक्तींवर या चाचण्या झाल्या त्यामध्ये गरोदर बायका किंवा स्तनपान करणाऱ्या महिलांचा समावेश नव्हता.

लशीमुळे गरोदर स्त्रियांना किंवा स्तनपान देणाऱ्या महिलांना धोका निर्माण होऊ शकतो का हे सांगण्यासाठी आता हाताशी असलेली आकडेवारी पुरेशी नाही असं कंपनीने म्हटलं आहे.

समाधानकारक आकडेवारी नसल्याने युकेत गरोदर बायका आणि स्तनपान देणाऱ्या महिलांना लसीकरण मोहिमेतून वगळण्यात आलं आहे. अमेरिकेत हा निर्णय गरोदर बायका तसंच स्तनपान करणाऱ्या महिलांवरच सोपवण्यात आला.

लसीकरण सुरू झालेल्या दोन देशांच्या भूमिकांमध्ये असा फरक का? गरोदर महिलांच्या दृष्टीने कोरोना लशीची परिणामकारकता किंवा दुष्परिणाम काय असू शकतात?

आकडेवारी काय सांगते?

आतापर्यंतची आकडेवारी ठोस काहीच सांगत नाही.

यासंदर्भात काहीही आकडेवारी नाही असं गरोदर महिलांचे हक्क आणि आरोग्य यासंदर्भात जॉन हॉपकिन्स विद्यापीठात कार्यरत डॉ. रुथ फाडेन यांनी सांगितलं.

लशीचा डोस गरोदर महिला किंवा स्तनपान देणाऱ्या स्त्रियांसाठी धोक्याचा ठरू शकतो असं कुठलंही शास्त्रोक्त प्रमाण समोर आलेलं नाही. यासंदर्भात पुरेशी माहिती समोर आलेली नाही.

अमेरिकेच्या अन्न आणि औषध प्रशासनाच्या नियमावलीचं आम्ही पालन करत आहोत असं फायझर कंपनीने सांगितलं. त्यामुळे लसीकरण मोहिमेत तसंच क्लिनिकल ट्रायल प्रक्रियेत गरोदर महिला आणि स्तनपान देणाऱ्या स्त्रिया यांचा समावेश करण्यात आलेला नाही.

कंपनी डार्ट स्टडीज प्रक्रिया पूर्ण करत नाही तोपर्यंत या स्त्रियांचा क्लिनिकल ट्रायल प्रक्रियेसाठी विचार केला जाणार नाही. सामान्यत: ही प्रक्रिया प्राण्यांवर अंगीकारण्यात येते.

तज्ज्ञांच्या मते ही नेहमीची प्रक्रिया आहे.

कोरोनासारखा संकटाचा काळ नसतानाही, नव्या लशीचा जेव्हा विचार केला जातो तेव्हा गरोदर महिला आणि त्यांच्या पोटात वाढणाऱ्या बाळाच्या आरोग्याचा विचार करुन त्यांचा क्लिनिकल ट्रायलसाठी किंवा लसीकरणासाठी विचार केला जात नाही असं डॉ. फाडेन यांनी सांगितलं. सुरुवातीच्या टप्प्यात त्यांना सहभागी करून घेतलं जात नाही.

बायोएथिक्सनुसार, गरोदर महिलांची नोंद लोकसंख्येतील संवेदनशील अर्थात गुंतागुंतीचं शरीर असलेल्या व्यक्तींमध्ये केली जाते. अन्यत्र कुठेही एकाच शरीरात दोन माणसं नसतात. दोन्ही व्यक्ती सुरक्षित राहणं अत्यंत महत्त्वाचं आहे.

सर्वसाधारपणे आईएवढी बाळाची काळजी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

2020 हे अख्खं वर्ष ग्रासून टाकणाऱ्या कोरोनावरची लस आता टप्प्याटप्याने आपल्यापर्यंत पोहोचणार आहे. मात्र ही लस सरसकट सगळ्यांना उपलब्ध होणार नाही. गरोदर स्त्रिया आणि स्तनपान करणाऱ्या महिला यांना ही लस मिळणार का हे त्या कुठे राहतात यावर अवलंबून असणार आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फायरबॉलचं रेखाचित्र

याला फायरबॉल म्हटलं जातं. अशी घटना शतकातून दोन किंवा तीन वेळा घडते, अशी माहिती नासातील प्लॅनेटरी डिफेन्स अधिकारी लिंडली जॉन्सन यांनी बीबीसीशी बोलताना दिली.

सहा वर्षांपूर्वी रशियातील चिलॅबिंक्स इथं घडलेल्या घटनेपेक्षा हा स्फोट मोठा होता.

आतापर्यंत आपल्याला काय माहिती आहे?

18 डिसेंबरला स्थानिक वेळेनुसार ही घटना घडली. जवळपास 32 किलोमीटर प्रतितास वेगाने ही उल्का पृथ्वीच्या वातावरणात आली. 7 अंशाच्या कोनात ही उल्का पृथ्वीच्या वातावरणात आली. पृथ्वीच्या पृष्ठभागापासून 25.6 किलोमीटर इतक्या उंचीवर या उल्केचा स्फोट झाला. ही इम्पॅक्ट एनर्जी 173 किलोटन इतकी मोजली गेली आहे. या उल्केची लांबी काही मीटर होती.

'चिलॅबिंक्स इथं झालेल्या घटनेशी तुलना करता 40 टक्के जास्त ऊर्जा यातून बाहेर पडली. पण ही घटना समुद्रावर घडल्याने ती फार प्रसिद्धीच्या झोतात येऊ शकली नाही," असं नासाच्या अधिकारी केली फास्ट यांनी म्हटलं आहे. त्या नासाच्या निअर-अर्थ ऑब्जेक्टस ऑब्जर्व्हेशन कार्यक्रमाच्या व्यवस्थापक आहेत.

"पृथ्वीवर मोठ्या प्रमाणावर पाणी आहे. हे एक प्रकारे सुरक्षा पुरवतं," असं त्या म्हणाल्या. फास्ट  टेक्सासमधील 50th Lunar and Planetary Science Conferenceमध्ये बोलत होत्या.

लष्करी उपग्रहांनी या स्फोटाची माहिती नोंदवली आणि ती नासाला दिली. ही घटना जिथं घडली त्या भागात उत्तर अमेरिका आणि आशिया असा प्रवास करणाऱ्या विमानांची संख्या जास्त आहे. यातील विमानांना ही घटना नोदंवता आली की याची माहिती घेतली जात आहे.

या घटनेचं महत्त्व काय आहे?

2005मध्ये अमेरिकेच्या संसदेने नासाला पृथ्वीच्या जवळपास फिरणाऱ्या अशा उल्कांचा शोध घेण्यास सांगितलं होतं. जर अशी एखादी उल्का पृथ्वीवर कोसळली तर त्या जागेचं मोठं नुकसान होऊ शकतं. पण संसदेने दिलेल्या या सूचना अंमलात येण्यासाठी पुढची 30 वर्षं लागतील, असं नासानं म्हटलं आहे.

पृथ्वीच्या वातावरणात असा अशनी आला तर त्याचा पृथ्वीवर किती प्रभाव पडू शकतो, याचा नासा अंदाज बांधू शकतं.

पण या घटनेतून एक लक्षात आलं आहे, ते म्हणजे अशा मोठ्या अशनी कोणत्याही पूर्वकल्पनेशिवाय पृथ्वीवर कोसळू शकतात. म्हणजेच अवकाशातील लक्ष ठेवण्याची व्यवस्था अधिक बळकट करावी लागणार आहे. यासाठी फक्त पृथ्वीवरील दुर्बिण उपयोगी पडणार नाहीत, त्यांना अवकाशातील वेधशाळाही लागतील.

यासाठी जी मोहीम आखली आहे, त्यात नीओ-कॅम ही टेलेस्कोप...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

डिसेंबर महिन्यात पृथ्वीच्या वातावरणात उल्कास्फोट झाल्याचं नासानं म्हटलं आहे. या स्फोटातून निर्माण झालेली ऊर्जा हिरोशिमावर टाकण्यात आलेल्या अणुबाँबपेक्षा 10 पट जास्त होती. रशियातील बेरिंग समुद्रावर हा स्फोट झाल्यानं तो फारसा कुणाच्या लक्षात आला नाही, असं नासानं म्हटलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फाळणीनंतर अनेक महिलांची सक्तीने लग्नं लावण्यात आली.

वर्ष होतं 1947. रावळपिंडीच्या पठाण कुटुंबातील इस्मतचं वय त्यावेळी 15 होतं. अमृतसरच्या लालाजी कुटुंबातील जीतू 17 वर्षांचा होता.

त्याआधीच्या काही वर्षांमध्ये सुट्टीच्या निमित्ताने दोन्ही कुटुंबीयांची श्रीनगरमध्ये एकमेकांशी भेट झाली होती.

इस्मत आणि जीतू यांच्यातल्या मैत्रीचं रुपांतर प्रेमात झालं होतं. मात्र फाळणीने त्या दोघांना तसंच त्यांच्या कुटुंबीयांना वेगळं केलं.

इस्मतला कळलं होतं की आता जीतू आपला आयुष्यभराचा साथीदार होणं कठीण आहे.

जीतूच्या प्रेमात आकंठ बुडालेली इस्मत घरातून पळून हिंदूधर्मीय निर्वासितांच्या छावणीत दाखल झाली.

तिथे गेल्यावर ती म्हणाली, "मी एक हिंदू मुलगी आहे. आईवडिलांपासून ताटातूट झाली आहे. मला कृपा करून भारतात पाठवा."

फाळणीनंतरच्या काही महिन्यांमध्ये दोन्ही देशांतल्या हजारो महिलांचं अपहरण झालं होतं. अनेकजणींचा त्यांच्या मर्जीविरुद्ध धर्म बदलण्यात आला. सक्तीने त्यांची लग्नंही लावण्यात आली.

याकारणासाठीच भारत आणि पाकिस्तान या दोन्ही देशांच्या सरकारने बेपत्ता झालेल्या स्त्रियांना शोधून काढून त्यांना त्यांच्या कुटुंबीयांपर्यंत पोहोचवण्याचं काम हाती घेतलं. या मोहिमेला 'ऑपरेशन रिकव्हरी' हे नाव देण्यात आलं होतं.

भारत आणि पाकिस्तान या दोन्ही देशांतील निर्वासितांच्या छावण्यांमधील महिलांना आपापल्या देशात पाठवण्याकरता सामाजिक कार्यकर्त्या कमला पटेल यांची नियुक्ती करण्यात आली.

इस्मत कमल यांना भेटली. फाळणी झाल्यानंतर लगेच पंजाब प्रांताचे हिंदू आणि मुस्लीम यांची बोलीभाषा आणि पोशाख एकसारखे होते.

इस्मतच्या बोलण्यावर विश्वास ठेवत तिला हिंदू मानण्यात आलं. शिबिरातील बाकी निर्वासितांच्या बरोबरीने तिला रावळपिंडीहून अमृतसरला पाठवण्यात आलं.

अमृतसरला पोहोचल्यानंतर इस्मतने जीतूच्या घरच्यांना निरोप पाठवला. जीतू ताबडतोब शिबिरात पोहोचला.

जीतू अमृतसरचा तर इस्मत रावळपिंडीचा होते.

जीतूच्या आईवडिलांच्या परवानगीने अल्पवयीन असूनही इस्मतचं जीतूशी लग्न लावून देण्यात आलं. अमृतसरच्या प्रसिद्ध सुवर्णमंदिरात हे लग्न झालं.

त्याचवेळी देशांची सीमा पार करून फळलेल्या या प्रेमकहाणीच्या नात्यात एक कठीण क्षण आला.

इस्मतच्या कुटुंबीयांनी आमच्या मुलीचं अपहरण झालं आहे अशी तक्रार केली. पाकिस्तान सरकारने तिला शोधून काढावं असंही त्यांचं म्हणणं होतं.

फाळणीवेळी बेपत्ता...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ही फाळणीच्यावेळची प्रेमकहाणी आहे. प्रेम मिळवण्यासाठी धर्म आणि देशही सोडला. मात्र त्यानंतरही सरकारशी संघर्ष कराव्या लागणाऱ्या युगुलांची ही गोष्ट आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फाशी टाळण्यासाठी चौघांनीही वारंवार याचिका दाखल केल्या होत्या. त्यांच्या याचिका तब्बल तीनवेळा फेटाळण्यात आल्या. याच आठवड्यात मुकेश सिंह याने दिल्लीच्या एका न्यायालयात दाखल केलेली याचिका फेटाळली गेली. यामुळे दोषींसमोर फाशी टाळण्यासाठीचे सर्व कायदेशीर मार्ग आता बंद झाले आहेत.

20 मार्चच्या सकाळी साडेपाच वाजता दोषींना फाशी देण्यात येईल. यासोबतच डिसेंबर 2012नंतर संपूर्ण भारतामध्ये संतापाच्या उद्रेकास कारणीभूत ठरलेलं हे प्रकरण अंताकडे जाईल.

देशात सध्या प्रत्येक पंधरा मिनिटांत बलात्काराची एक घटना नोंदवली जाते. अशा स्थितीत देशातील महिलांविरुद्धच्या लैंगिक अत्याचाराशी अनेक प्रश्न आपल्यासमोर आहेत.

भारतातील अनेक मोठ्या शहरांमध्ये या घटनेनंतर आवाज उठवण्यात आला. हा आवाज उठवण्यात देशातील युवावर्ग मोठ्या प्रमाणात पुढे होता. पण या प्रकरणानंतर महिला सुरक्षेच्या बाबतीत आपण किती पुढे गेलो?

महिलांविरुद्ध होत असलेल्या लैंगिक अत्याचारांचा अभ्यास करण्यासाठी 2013 मध्ये नेमलेल्या न्यायमूर्ती वर्मा समितीचा अहवाल किती उपयोगी ठरला?

तसंच निर्भया प्रकरणातील दोषींना फाशी दिल्यानंतर देशातील महिलांविरुद्धचे गुन्हे किती प्रमाणात कमी होतील, हा सुद्धा प्रश्न आहे.

या प्रश्नाचं उत्तर शोधण्यासाठी बीबीसीने महिला अधिकारांबाबत कार्य करणाऱ्या सामाजिक कार्यकर्त्या आणि वकिलांशी चर्चा केली. या चर्चेतून सोप्या उत्तरापेक्षाही अनेक पदरांच्या आड लपलेल्या गोष्टी प्रामुख्याने समोर येतात.

"उशीराने घेतलेला एक सुयोग्य निर्णय"

गुन्हे मानसोपचारतज्ज्ञ आणि वकील अनुजा चौहान यांना दोषींना होणारी फाशी म्हणजे उशीराने होत असलेला एक सुयोग्य निर्णय असल्याचं वाटतं.

फाशी देण्यात आल्यानंतर यापुढे 20 मार्च हा दिवस बलात्कारविरोधी दिवस या स्वरुपात पाहायला हवा, असं त्या सांगतात.

हैदराबाद प्रकरणात जे झालं तो त्वरीत न्याय होता. पण निर्भया प्रकरणात कायदेशीर प्रक्रिया पूर्ण करून शिक्षा देण्यात येत आहे. क्रूरतेचा विचार जरी केला तरी ही घटना दुर्मिळातील दुर्मिळ अशी होती. हे आपण विसरता कामा नये. त्या हिशोबाने कायद्यातील सर्वात कठोर अशी शिक्षा दोषींना दिली जात आहे.

पोलिसांची कारवाई आणि कायदेशीर प्रक्रियेबाबत एक पूर्वाग्रह आहे. यातून गुन्हेगार सुटतात, जामीन मिळतो. पुरावे नष्ट केले जातात इत्यादी.

ही शिक्षा त्यांचा पूर्वाग्रह चुकीचा ठरवेल. जनतेच्या मनात न्यायव्यवस्थेबाबत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

2012 साली डिसेंबर महिन्यात दिल्लीत घडलेल्या निर्भया प्रकरणात दोषी सिद्ध झालेल्या मुकेश सिंह, पवन गुप्ता, विनय शर्मा आणि अक्षय ठाकूर यांना फाशी होण्यासाठी काही तासांचाच वेळ उरला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फास्टटॅग

टोल नाक्यावर वाहतूक कोंडी टाळण्यासाठी आणि महामार्गावर विनाअडथळा वाहतुकीसाठी 'फास्ट टॅग'  प्रणालीला मुदतवाढ दिली जाणार नाही, असं केंद्रीय रस्ते वाहतूक मंत्री नितीन गडकरी यांनी स्पष्ट केलं आहे.

फास्ट टॅग नसलेल्या वाहनांना आता 15 फेब्रुवारी मध्यरात्रीपासून टोल नाक्यावर दुप्पट टोल भरावा लागेल.

फास्ट टॅगसाठी यापूर्वी दोन-तीन वेळा मुदतवाढ दिली. आता मुदत वाढवणार नाही. सर्व टोल नाक्यावर व अन्य ठिकाणी फास्ट टॅग आहे. त्यामुळे वाहनधारकांनी तात्काळ फास्ट टॅग घ्यावेत, असं आवाहनही नितीन गडकरी यांनी केलं.

देशातल्या सगळ्या राष्ट्रीय महामार्गांवर भरला जाणारा टोल हा 1 डिसेंबर 2019 नंतर फास्टॅगद्वारे भरण्यात यावा, असं वाहतूक आणि महामार्ग मंत्रालयाने म्हटलं होतं . पण आता ही मुदत वाढवून आधी 15 डिसेंबर केली. नंतर पुन्हा फास्ट टॅगला मुदतवाढ देण्यात आली.

हा फास्टॅग एखाद्या स्टिकरसारखा आहे. कारच्या पुढच्या काचेवर हा टॅग लावावा लागेल. या टॅगच्या मार्फत 'कॅशलेस' म्हणजे रोख व्यवहार न करता टोल भरण्याकडे लोकांचा कल वाढवण्याचा प्रयत्न सरकार करतंय.

फास्टटॅग काय आहे?

फास्टटॅग म्हणजे एक डिजिटल स्टिकर. रेडिओ फ्रिक्वेन्सी आयडेंटिफिकेशन टेक्नॉलॉजी - RFID तंत्रज्ञानावर हे स्टिकर काम करतं.

रोख पैशांचे व्यवहार न करता टोल भरण्यासाठी या फास्टॅगचा वापर होईल.

सध्या रोख पैसे देऊन वा कॅशलेस अशा दोन्ही पद्धतींनी टोल भरता येतो.

फास्टॅग स्टिकर

पण नवीन नियमांनुसार हा फास्टॅग असणाऱ्या गाड्यांना टोल नाक्यावर थांबावं लागणार नाही. या व्यक्तीच्या टोलची रक्कम टॅगशी जोडलेल्या प्री-पेड अकाऊंट वा बँक अकाऊंटमधून कापली जाईल.

टोलनाक्यांवर लोकांची अडचण होऊ नये, म्हणून सरकारने राष्ट्रीय महामार्गांवरील टोल नाक्यांच्या सगळ्या लेन्स या फास्टॅग लेन्स करण्याचं ठरवलंय. इतर प्रकारांनी टोल भरायचा असेल तर त्यासाठी दोन्ही बाजूची प्रत्येकी एक लेन राखीव ठेवली जाईल. या लेनला 'हायब्रिड लेन' असं म्हटलं जाईल.

फास्टॅगमुळे होणारा सगळ्यात मोठा फायदा म्हणजे यामुळे टोलनाक्यांवरची गर्दी कमी होईल. गाड्या न थांबता टोल नाका पार करतील. यामुळे प्रवाशांचा वेळ वाचेल आणि गाड्या खोळंबून राहिल्याने होणाऱ्या धुराचं प्रमाण कमी झाल्याने प्रदूषणही काहीसं कमी होईल.

याशिवाय सरकारकडे फास्टटॅगमुळे प्रत्येक गाडीचा डिजिटल रेकॉर्ड तयार होईल. म्हणजे गरज भासल्यास एखादी गाडी ट्रॅक...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

तुम्ही नॅशनल हायवेवरून प्रवास करत असाल आणि तुम्हाला टोल भरायचा असेल तर आता फास्ट टॅग गरजेचा आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फास्टॅगचा वापर प्रवाशांसाठीच उपयोगी ठरणार आहे. फास्टॅगच्या माध्यमातून टोलची रक्कम थेट बँक खात्यातून ट्रान्सफर केली जाते. त्यामुळे प्रवाशांना टोल नाक्यांवर रोख पैसे देण्यासाठी रांगेत थांबण्याची गरज पडणार नाही, त्यामुळे त्यांचा वेळही वाचेल, असं नितीन गडकरी म्हणाले, अशी माहिती ANI वृत्तसंस्थेने दिली आहे.

नितीन गडकरी यांनी रस्ते वाहतुकीच्या पद्धतीत बदल घडवण्याचा निर्णय घेतला आहे. त्या अनुषंगाने पुढच्या दोन वर्षांत भारतातील रस्ते टोल नाकामुक्त होतील, अशी घोषणा गडकरी यांनी काही दिवसांपूर्वी केली होती.

टोलनाकामुक्त रस्ते म्हणजे काय?

टोल नाकामुक्त म्हणजे तुम्हाला टोल तर द्यावा लागेल. पण रस्त्यावर त्यासाठी लांबलचक रांग लावावी लागणार नाही. रस्त्यावर टोल नाकानसेल. त्याऐवजी ग्लोबल पोझिशनिंग सिस्टीमच्या (GPS) मदतीने टोल वसुली केली जाणार आहे.

केंद्र सरकारने GPS आधारित टोल वसुली प्रक्रियेलाही अंतिम स्वरूप दिलं आहे.

GPS च्या मदतीने भारतातील रस्ते 2 वर्षांत टोल नाकामुक्त कसे होणार?

यामुळे टोल प्लाझावर गाडी थांबवण्याची यापुढे आवश्यकता नाही. यादरम्यान अधिक इंधनही लागत होतं. त्याचीही आता बचत होणार आहे.

केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी यांनी सांगितल, "मार्च 2021 पर्यंत टोल वसुलीतून सरकारला 34 हजार कोटी रुपयांची कमाई झाली आहे. पुढे GPS च्या मदतीने टोल वसुली केल्यानंतर पुढच्या पाच वर्षांत 1.34 लाख कोटींची होईल."

GPS च्या मदतीने टोल वसुली करण्याचं कारण

रस्त्यावर वाहनांची वाहतूक कोंडी होऊ न देणं आणि वाहनांचा वेग कमी होऊ न देणं हे केंद्र सरकारच्या या योजनेमागचं सर्वात मोठं कारण आहे.

याशिवाय, टोल वसुलीमध्ये होणारी अफरा-तफर रोखण्याचाही केंद्र सरकारचा उद्देश आहे. GPS च्या मदतीने टोल वसुली केल्यास यामध्ये अधिक पारदर्शकता येईल, असं सरकारला वाटतं.

ही पारदर्शकता वाढवण्यासाठी भारताच्या राष्ट्रीय महामार्गांवर यापूर्वी 'फास्टॅग' अनिवार्य करण्यात आले होते.

15 डिसेंबर 2019 पासून हे तंत्रज्ञान वापरलं जात होतं. फास्टॅग म्हणजे इलेक्ट्रॉनिक टोल वसुलीचं तंत्रज्ञान आहे. यामध्ये RFID च्य़ा माध्यमातून टोल वसुली केली जाते.

RFID म्हणजे रेडिओ फ्रिक्वेन्सी आयडेंटीफिकेशन होय.

यामध्ये टोल प्लाझावर गाडी आल्यानंतर थेट वाहन मालकाच्या बँक खात्यातून टोलचे पैसे कापले जातात. पण या प्रक्रियेतही काही सेकंद गाडी टोल प्लाझावर थांबवायची असते. पैसे कट...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

1 जानेवारी 2021 पासून सर्वच वाहनांना फास्टॅग अनिवार्य असेल, अशी घोषणा केंद्रीय परिवहन मंत्री नितीन गडकरी यांनी केली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फिकट गुलाबी साडीतल्या त्या महिलेचं नाव होतं सुधा सुंदरी नारायणन. भारतातून आलेल्या सुधा या सॉफ्टवेअर डेव्हलपर होत्या. त्यांनी अमेरिकेचं नागरिकत्व मिळाल्याचं सर्टिफिकेट मोठ्या अभिमानानं स्वीकारलं.

25 ऑगस्टला रिपब्लिकन नॅशनल कन्व्हेन्शन दरम्यान या कार्यक्रमाचं प्रसारण करण्यात आलं. त्यानंतर अमेरिकेत या कार्यक्रमावर 'पक्षपात करणारा स्टंट' असं म्हणत टीका करण्यात आली.

भारतीय माध्यमांमध्ये मात्र याकडे अभिमानास्पद घटना म्हणून पाहिलं गेलं. एका भारतीय व्यक्तीचं स्वागत राष्ट्राध्यक्षांनी स्वतः केलं याकडे गौरवाची बाब म्हणून पाहिलं गेलं.

अमेरिकेतील इमिग्रेशनसंबंधीची धोरणं भारतीयांसाठी अतिशय महत्त्वाची ठरतात. भारतातून टेक्नॉलॉजी क्षेत्रातील अनेकजण अमेरिकेला जातात- त्यांपैकी अनेकजण H1B व्हिसावर येतात आणि नंतर अमेरिकेचं नागरिकत्व घेतात.

सुधा नारायणन यांना नागरिकत्वाचं सर्टिफिकेट देताना ट्रंप

राष्ट्राध्यक्षांनी सार्वजनिक व्यासपीठावरून स्वागत करणं या गोष्टीकडे भारतीय-अमेरिकन लोकांनी सकारात्मकतेनं पाहिलं. पारंपरिकरीत्या डेमोक्रॅट्सना पाठिंबा देणाऱ्या या समुदायासाठी हा कार्यक्रम रिपब्लिक पक्षाकडे झुकण्याची सुरूवात ठरेल, असाही अंदाज लावला गेला.

राष्ट्राध्यक्षांच्या या प्रतीकात्मक कृतीनं एक चांगली भावना रुजवण्यास निश्चितच मदत झाली आणि त्यामुळे दोन्ही देशांतील सामरिक-राजकीय संबंधांनाही एक वेगळा आयाम मिळाला.

भारतीय अमेरिकन्स राष्ट्राध्यक्षपदाच्या निवडणुकीत मतं देतील, पण निवडून येणारे राष्ट्राध्यक्ष- मग ते ट्रंप असोत की बायडन- भारतासाठी काय करणार हा प्रश्न आहे.

चीन आणि लडाख

भारत आणि चीन यांनी एप्रिल-मे पासून सीमेवर जवळपास 50 हजार सैनिक तैनात केले आहेत. काही ठिकाणी दोन्ही देशांमधील सैनिकांमधलं अंतर हे 200 मीटरपेक्षाही कमी आहे.

तज्ज्ञांच्या मते अगदी अनवधानाने जरी सीमारेषेसंबंधीच्या नियमांचा भंग झाला, तरी गंभीर लष्करी पेच उद्भवू शकतो.

जून महिन्यात लडाखमध्ये भारत आणि चिनी सैन्यादरम्यान झालेल्या हिंसक झटापटीनंतर या दोन अण्वस्त्रधारी शेजाऱ्यांमध्ये अजूनही तणाव आहे.

अमेरिकेनं या संघर्षात भारताला मदत करण्याची तयारी वेळोवेळी दर्शवली आहे.

"त्यांनी (भारतानं) या लढाईत अमेरिकेला साथीदार आणि मित्र बनवावं," असं अमेरिकेचे परराष्ट्र मंत्री माइक पॉम्पियो यांनी या महिन्याच्या सुरूवातीला म्हटलं होतं.

काही भारतीय राजनयिक...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

व्हाईट हाऊसमधल्या त्या कार्यक्रमामध्ये पाच नवीन भारतीय चेहरे दिसत होते. पण त्यातल्या एका चेहऱ्यानं लक्ष वेधून घेतलं...


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फिफा U-17 वर्ल्डकप शुक्रवारपासून सुरू झाला आहे. या स्पर्धेचं यजमानपद भारत पहिल्यांदाच भूषवत आहे. इतकंच नाही, तर या स्पर्धेत भारत पहिल्यांदाच खेळत आहे.

या स्पर्धेचं आयोजन केल्यानं आपल्या देशात फुटबॉल संस्कृती रूजायला मदत होईल का असा प्रश्न बीबीसी मराठीनं वाचकांना विचारला होता. त्यावर वाचकांनी मिश्र प्रतिक्रिया दिल्या आहेत.

नम्रता माळी पाटील यांच्या मते या स्पर्धेचा फायदा भारतीय खेळाडूंना नक्कीच होणार आहे.

या स्पर्धेमुळे भारतातल्या फुटबॉल संस्कृतीला लगेच चालना मिळणार नाही पण त्यासाठी आवश्यक असणाऱ्या पायाभूत सुविधा मात्र नक्कीच निर्माण होतील, असं विजय कारवारकर यांच म्हणण आहे.

नीरज कोकाटे म्हणतात या स्पर्धेमुळे सगळ्या क्रीडाप्रेमींना फुटबॉलचा आनंद घेता येणार आहे तसंच अनेक खेळाडूंना संधी मिळणार आहे.

फुटबॉलचा प्रचार आणि प्रसार करायचा असेल तर तो अगदी स्थानिक पातळीवर व्हायला हवा. आपल्याकडे गुणवत्तेची कमतरता नाही, मात्र, पुरेशा पायाभूत सुविधा मिळायला हव्यात. अगदी शालेय पातळीवर स्पर्धा व्हायला हव्यात, असं सचिन चव्हाण यांनी म्हटलं आहे.

विशाल मोकळ म्हणत आहेत की फुटबॉलला चालना मिळेल की नाही माहित नाही. पण, त्यामुळे रस्ते मात्र चकाचक झाले आहेत.

आकाश बडवे म्हणत आहेत की या स्पर्धेमुळे खेडोपाडीच्या तरूणांमध्ये या खेळाविषयी जागरूकता वाढीला लागेल.

हेमंत बोरकर म्हणत आहेत की यामुळे क्रिकेटचा प्रभाव कमी होण्यास मदत होईल.

मात्र हर्षल हेडे यांना असं काही वाटत नाही. फुटबॉलची काही गरज नाही आपलं क्रिकेटच बरं आहे असं ते पुढे म्हणतात.

सुरज मोहिते यांनाही फिफा U-17 वर्ल्डकपमुळे भारतात फुटबॉलला चालना मिळणार नाही, असं वाटत आहे.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

फिफा U-17 वर्ल्डकपमुळे क्रिकेटवेड्या भारतात फुटबॉल संस्कृती रुजेल असं आजच्या तरुणाईला वाटतं आहे. काहींना मात्र आपलं क्रिकेटच बरं वाटत आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फिफा वर्ल्ड कपमध्ये भारताच्या सहभागाबद्दल नेहमीच चर्चा होत आली आहे. पण यामागे कारण काय आहे? उच्च कोटीचे व्यावसायिक खेळाडू निर्माण करण्यासाठी काय करावं लागतं? भारत असे खेळाडू निर्माण करू शकेल का?

व्यावसायिक फुटबॉलपटू होण्यासाठी बरेच कष्ट घ्यावे लागतात. शारीरिक, मानसिक आणि तांत्रिकदृष्ट्या तगडं असावं लागतं. पण या तगडेपणासाठी उत्तम प्रशिक्षण, सोयी-सुविधा आणि हजारो तासांचा सराव पाठीशी असावा लागतो.

फिफाचे माजी अध्यक्ष सेप ब्लॅटर यांनी एकदा भारताला फुटबॉलचा 'स्लीपिंग जायंट' असं संबोधलं होतं. म्हणजे भारतात फुटबॉल फुलायला एवढी क्षमता आहे. पण तरीही भारत फुटबॉलमध्ये जगाच्या नकाशावर अद्याप नाही.

गेल्या 4 वर्षांत भारतीय पुरुष फुटबॉल टीमचं रँकिंग काहीसं सुधारलं आहे. 2014मध्ये 170व्या क्रमांकावर असलेला भारतीय फुटबॉल संघ 2018मध्ये 97व्या क्रमांकावर आला आहे.

ISL, आय-लीग आणि यूथ लीग या स्पर्धा भारतात फुटबॉलला प्रमोट करत आहेत. पण इतकंच पुरेसं आहे का? फिफा वर्ल्ड कपमध्ये आपल्या देशाला खेळताना बघण्यासाठी भारतीयांना अजून किती काळ वाट पाहावी लागेल?

यासंबंधी जाणून घेण्यासाठी बीबीसीनं या क्षेत्रातल्या तज्ज्ञांशी संपर्क साधला.

फुटबॉलसाठीची शारीरिक तयारी

फुटबॉल या खेळात चपळतेला महत्त्व असतं. यासाठी प्रत्येक खेळाडूचा स्टॅमिना, लेग पॉवर, फूटवर्क, दिशा बदलण्याचं कसब, त्यासाठीचा वेग यासारख्या बाबी यशासाठीच्या पायऱ्या मानल्या जातात.

धावणं हा फुटबॉलचा आत्मा आहे. काही खेळाडू तर एका सामन्यात 14.5 किलोमीटर धावू शकतात आणि त्यांचा वेग ताशी 35 किलोमीटर असतो.

ख्रिस्तियानो रोनाल्डो

डॉ. विजय सुब्रमण्यम हे आंतरराष्ट्रीय खेळाडूंचे फिटनेस तज्ज्ञ. ते सांगतात, "सॉकरसाठी तुम्हाला विशिष्ट प्रकारची शारीरिक तंदुरुस्ती लागते.  पाठ, पोट आणि मांडीचे स्नायू मजबूत लागतो. चेंडूला ताकदीनं किक मारण्यासाठी तुमच्या शरीराचे सगळेच सांधे आणि स्नायू मजबूत असावे लागतात."

"खेळाडूंसाठी विशिष्ट उंची असावी असं काही नाही. खेळाडूची उंची कमी असेल तरी ते चेंडूसोबत चांगल्या प्रकारे खेळू शकतात. उंच खेळाडू चांगलं धावू शकतात आणि चेंडूला हवेत उडवू शकतात. कमी उंचीच्या खेळाडूचं उत्तम उदाहरण म्हणजे अर्जेंटिना आणि बार्सिलोनाचा स्टार खेळाडू मेस्सी," डॉ. विजय सांगतात.

मेस्सी याच्याप्रमाणे अनेक दक्षिण अमेरिकन खेळाडू उंचीनं कमी आहेत आणि त्यामुळे त्यांना बॉलवर ताबा ठेवून तो...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जगभरात जवळपास 7.6 अब्ज इतके लोक राहतात. 2018 फिफा वर्ल्ड कपमध्ये खेळणाऱ्या खेळाडूंची संख्या आहे 736 आणि यात किती भारतीय खेळाडू आहेत, तर शून्य.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फिरोजा सुरेश आणि तिच्या सहकाऱ्यांनी प्रदूषणमुक्त शहर आणि फिटनेसचा मंत्रही दिला. "आम्हा सर्वांचे जाती- धर्म वेगवेगळे आहेत. पण भारतात आपण सर्व एक आहोत," असंही फिरोजा म्हणतात.

गिरगावच्या रस्त्यांवरून नऊवारी साडी नेसून निघालेल्या महिल्या सायकलिस्ट सर्वांचं लक्ष वेधून घेत होत्या.

(व्हीडिओ स्टोरी - जान्हवी मुळे, प्रशांत ननावरे)

तुम्ही हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

नऊवारी साडी नेसून बाईक रायडिंग करणाऱ्या तरुणी हे दृश्य गिरगावच्या शोभायत्रेत हमखास पाहायला मिळतं. पण यंदा पहिल्यांदाच बायक रायडर महिलांच्यासोबतीला महिला सायकलिस्टही या शोभायात्रेत सहभागी झाल्या होत्या.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फिलिपिन्सची राजधानी मनिला इथे सिंगापूरला हरवून त्यांनी कांस्य पदक पटकावलं आणि इतिहास रचला.

आपल्या यशाविषयी सांगताना रग्बी टीमची खेळाडू सुमित्रा नायक सांगते की, "आधी मला खूप भीती वाटत होती. स्वतःवर विश्वास नव्हता. पण कोचने माझा आत्मविश्वास वाढवला."

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतीय महिला रग्बी टीमने एक नवा विक्रम केला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फिलिपिन्सचे अध्यक्ष रॉड्रिगो डुटर्टे

अॅडम आणि इव्ह स्वर्गातून आले आहेत, या बायबलमधल्या दंतकथेचा, तसंच ख्रिश्चन धर्मात असलेल्या पापाच्या संकल्पनेचा त्यांनी फोनवर दिलेल्या एका भाषणातून चांगलाच समाचार घेतला.

राष्ट्राध्यक्षपदाची सूत्रं हाती घेण्याआधी ज्या दवाओ शहराचे ते महापौर होते, त्याच शहरात त्यांनी हे वक्तव्य केलं.

चर्चने आणि अनेक नागरिकांनी त्यांच्या या वक्तव्याचा निषेध केला आहे. स्थानिक धर्मगुरू आर्ट्युरो बेस्टिस यांनी राष्ट्राध्यक्षांना मॅडमॅन म्हटलं आहे. डुटर्टे यांच्या ईश्वरनिंदा आणि हुकुमशाहीच्या विरोधात प्रार्थना करावी, असं आवाहन त्यांनी केलं आहे.

डुटर्टे चर्चवर कायम टीका करतात. फिलिपिन्सची 90 टक्के जनता ख्रिश्चन आहे आणि त्यातले बहुतांश कॅथलिक आहेत.

दरम्यान डुटर्टे त्यांची वैयक्तिक मतं मांडत होते, असं निवेदन त्यांच्या कार्यालयातर्फे देण्यात आलं.

पण अशी वादग्रस्त वक्तव्य करण्याची डुटर्टे यांची ही काही पहिलीच वेळ नाही. उलट, ते त्यांच्या अशा वक्तव्यांसाठीच आणि विरोधकांवर बेछूट टीकेसाठीच जगभर जास्त ओळखले जातात. त्यांच्या अशाच काही वक्तव्यांवर नजर टाकूया.

1. हिटलरची प्रशंसा

राजकीय नेत्यांनी हिटलरची प्रशंसा करणं तसं गैरसोयीचं आहे. मात्र डुटर्टे त्याला घाबरत नाहीत. फिलिपिन्समध्ये त्यांनी ड्रग विक्रेते आणि ड्रग्स घेणाऱ्यांविरुद्ध एक मोहीम उघडली होती. या मोहिमेची तुलना त्यांनी नाझी जर्मनीमधल्या छळछावण्यांशी केली.

"हिटलरने जसं ज्यूंना मारलं तसंच नशा करणाऱ्या लोकांना मारू," असं वक्तव्य त्यांनी केलं होतं.

या वक्तव्यामुळे त्यांच्यावर जगभरातून टीका झाली. त्यांनी वार्ताहरांना सांगितलं की त्यांच्या या वक्तव्यामुळे टीकाकार त्यांना जणू ते काही हिटलरचे नातेवाईकच आहेत, असं भासवत आहेत.

"हिटलरने 30 लाख ज्यूंचा जीव घेतला. आता इथे 30 लाख व्यसनाधीन आहेत. मला त्यांची कत्तल करायला आवडेल," असं ते म्हणाले.

"जर्मनीकडे किमान हिटलर होता, फिलिपिन्सकडे तेही नाही," असंही ते पुढे म्हणाले.

2. ओबामांचा अपमान

चीन आणि फिलिपिन्समध्ये जेव्हा दक्षिण चिनी समुद्रावरून वाद सुरू होता, तेव्हा फिलिपिन्सने जवळचा मित्रराष्ट्र असलेल्या अमेरिकेशी चांगले संबंध ठेवणं साहजिक होतं. पण असं न करता लाओस येथे झालेल्या एका बैठकीत त्यांनी तत्कालीन राष्ट्राध्यक्ष ओबामा यांना वेश्येचा मुलगा म्हटलं होतं.

बराक ओबामा

फिलिपिन्समध्ये मानवी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

देव मूर्ख आहे, असं फिलिपिन्सचे राष्ट्राध्यक्ष रॉड्रिगो डुटर्टे यांनी म्हटलं आहे. त्यामुळे कॅथलिक समुदायात प्रचंड संताप उफाळून आला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फिल्ड मार्शल सॅम मानेकशॉ

या शूर महिलांच्या स्मृतीला अभिवादन म्हणून गुजरात सरकारने 'शौर्य वन' नावाचं एक विशेष वन तयार करण्याचा निर्णय घेतला आहे.

बंगालचा उठाव

1971 साली पूर्व पाकिस्तानात पश्चिम पाकिस्तानविरुद्ध, म्हणजे आताच्या पाकिस्तानविरुद्ध असंतोष इतका वाढला होता की पाकिस्तान सरकारला तो शमवणं कठीण होत चाललं होतं.

25 मार्च 1971 : पाकिस्तानचे हुकूमशाह याह्या खान यांनी पूर्व पाकिस्तानातल्या बंगाली जनतेच्या उठावाचा बिमोड करण्याचे आदेश लष्कराला दिले. बंगबंधू शेख मुजिबुर रेहमान यांना अटक झाली आणि भारतात निर्वासितांचे लोंढे धडकू लागले.

एकीकडे पाकिस्तानी लष्कराकडून बंगाली जनतेवर होणाऱ्या अत्याचारांच्या बातम्या जशा वाढू लागल्या, तसा दुसरीकडे लष्करी हस्तक्षेप करण्यासाठी भारतावर दबावही वाढू लागला.

कच्छवर बाँबवर्षाव

3 डिसेंबर 1971 : पाकिस्तानी हवाई दलाची सेबर जेट विमानं आणि स्टार फायटर विमानं भारतीय अवकाशात संध्याकाळी 5:40च्या सुमारास झेपावू लागली.

पाकिस्तानच्या लढाऊ विमानांनी पठाणकोट, श्रीनगर, अमृतसर, जोधपूर आणि आग्रा इथल्या हवाई दलाच्या तळांवर बाँबहल्ले सुरू केले यानंतर भारताकडे युद्धात उतरण्याव्यतिरिक्त कुठलाच पर्याय उरला नव्हता.

भारताच्या पूर्व सीमेवर युद्ध सुरू होतं, त्याचवेळी पाकिस्तानने भारताच्या पश्चिम सीमेवरही हल्ला केला.

पाकिस्तानच्या सेबर जेट विमानांनी कच्छवर नापामसारखे अत्यंत ज्वलनशील पदार्थ असणारे बाँब टाकायला सुरुवात केली. पाकिस्तानी हवाई दलानं भूज विमानतळावर 63 बाँब टाकले आणि धावपट्टी उद्ध्वस्त केली.

वायुसेनेला मदत करणाऱ्या महिला

भारतीय लष्कराचा तळ असलेल्या भूजमधल्या विमानतळावर पाकिस्ताननं हल्ला करून तिथली धावपट्टी उद्ध्वस्त केली. बाँबिंगनंतर धावपट्टीवर भलामोठा खड्डा पडला होता. तो दुरुस्त केल्याशिवाय भारतीय विमानं उड्डाण करूच शकत नव्हती.

यापूर्वी इतकं मोठं नुकसान कधीच झालं नव्हतं त्यामुळे कुणालाच ते कसं भरून काढायचं याची कल्पना नव्हती.

धावपट्टी दुरुस्त करणाऱ्या महिला.

हवाई दलाचे अधिकारी आणि भूज विमानतळाचे तत्कालीन प्रमुख विजय कर्णिक यांनी कच्छच्या जिल्हाधिकाऱ्यांकडे यासाठी मदत मागितली.

भारताचे माजी मुख्य निवडणूक अधिकारी एन. गोपालस्वामी 1971 मध्ये भूजचे जिल्हाधिकारी होते. धावपट्टी दुरुस्त करण्यासाठी मनुष्यबळ पुरवण्याची जबाबदारी त्यांनी घेतली.

बीबीसीशी बोलताना गोपालस्वामी म्हणाले, "8 आणि 9...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इतिहासाकडे पाहिलं तर भारत आणि पाकिस्तानमध्ये झालेल्या युद्धांच्या अनेक सुरस कथा पाहायला मिळतील. 1971 साली भारत आणि पाकिस्तानदरम्यान झालेलं युद्ध 13 दिवसांत संपलं. या युद्धात वायुदलाला मदत करून कच्छच्या महिलांनी इतिहासात आपलं नाव कोरलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फुटबॉल वर्ल्डकपचे पडघम वाजू लागल्यानंतर ब्राझील, अर्जेंटिना, पोर्तुगाल, जर्मनी या जेतेपदासाठी प्रबळ दावेदार असणाऱ्या संघांबद्दल चर्चांना उधाण आलं. मात्र जसजसा वर्ल्डकपचा मेळा पुढे सरकू लागला तसं एकेक करून या बलाढ्य संघांना गाशा गुंडाळावा लागला.

वर्ल्डकपचा हिरो म्हणून तुम्ही कोणत्याही एका खेळाडूला निवडा. मात्र जेतेपद तोच संघ पटकावतो जे एकोप्याने एकत्र येऊन खेळतात. लिओनेल मेस्सी आणि ख्रिस्तियानो रोनाल्डो या दोघांनाही आपला करिश्मा दाखवता आला नाही. मेस्सीचा अर्जेंटिना संघ आणि रोनाल्डोचा पोर्तुगाल दोन्ही संघ जेतेपदापासून हजारो मैल दूरच राहिले.

सेमी फायनलमध्ये बेल्जियमला चीतपट करने फ्रान्सने अंतिम फेरीत धडक मारली. बचाव आणि आक्रमण या दोन्ही आघाड्यांवर मजबूत खेळ करत अंतिम मुकाबल्यात फ्रान्सला हरवणं सोपं असणार नाही हे पक्कं झालं आहे.  फ्रान्सला आता क्रोएशिया टक्कर देणार आहे.

फक्त 40 लाखांची लोकसंख्या असलेल्या क्रोएशियातील फुटबॉलप्रेमींसाठीही त्यांच्या संघाचं यश आश्चर्यचकित करणारं आहे. इतिहास घडवण्यापासून क्रोएशियाचा संघ केवळ एकच विजय दूर आहे याचीही त्यांच्या चाहत्यांना जाणीव आहे.

क्रोएशियाचं युरोपातलं स्थान

इंग्लंड असो की क्रोएशिया दोन्ही संघांसाठी सेमी फायनलचा मुकाबला अत्यंत प्रतिष्ठेचा होता. एकेकाळी त्यांच्या साम्राज्यावरचा सूर्य मावळत नाही अशी चर्चा असं इंग्लंडबद्दल म्हटलं जात असे. त्यामुळे इंग्लंडबाबत अनेकांना बरीच माहिती आहे मात्र क्रोएशिया आजही अनेकांसाठी अज्ञात आहे.

स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर क्रोएशियाने सहापैकी पाच वर्ल्डकपमध्ये खेळण्याचा मान मिळवला. यापैकी 1998 वर्ल्डकपमध्ये क्रोएशियाने सेमी फायनलपर्यंत धडक मारण्याची किमया केली होती. मात्र या सातत्यपूर्ण वाटचालीचा गुरुमंत्र काय? याचं उत्तर क्रोएशियाकडेही नाही.

'द सन' वृत्तपत्राने क्रोएशियाच्या वाटचालीचं मर्म जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला. पूर्वीच्या युगोस्लाव्हियाचा भाग असणाऱ्या क्रोएशियाचं यशाचं गुपित आधीच्या देशातल्या फुटबॉलसाठीच्या शिस्तबद्ध यंत्रणेत आहे. म्हणूनच देश म्हणून बाळसं धरत असतानाच फुटबॉलच्या पटावर क्रोएशियाची वाटचाल दमदार होती.

1987 मध्ये क्रोएशियानं चिलीत झालेल्या अंडर20 चॅम्पियनशिप स्पर्धेचं जेतेपद पटकावत दणका उडवून दिला होता. स्वतंत्र देश म्हणून पहिला सामना खेळायला क्रोएशियाला सात वर्ष लागली.

युगोस्लाव्हियाचा कालखंड

चिली,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

प्रसिद्धीपासून, चर्चेपासून दूर असलेल्या क्रोएशियाने कुणाच्याही नजरेत न येता वर्ल्डकपची फायनल गाठली आणि स्वतंत्र छाप उमटवली आहे.