डॉक सारांशित करण्यासाठी: अस असलं तरी सध्या सगळीकडे पब्जी गेमवर आलेल्या बंदीची सर्वांत जास्त चर्चा होत आहे. पब्जीवर आलेल्या बंदीमुळे तुम्ही हा गेम मोबाईलवर खेळू शकत नसलात, तरी डेस्कटॉपवर मात्र तो अजूनही खेळता येत आहे.

सरकारच्या या निर्णयामुळे मुलं नाराज असली, तरी त्यांच्या पालकांनी मात्र आनंद व्यक्त केला आहे. कारण मुलांच्या पब्जीच्या व्यसनामुळे पालकांना अधिक त्रास सहन करावा लागत होता.

पालक इतके वैतागले होते की, 2019मध्ये पंतप्रधान नरेंद्र मोदी जेव्हा विद्यार्थ्यांबरोबर परीक्षेबाबत चर्चा करत होते, तेव्हा एका प्रेक्षकानं त्यांना विचारलं, "माझा मुलना इयत्ता नववीत आहे. पूर्वी तो अभ्यासात हुशार होता. पण, गेल्या काही दिवसांपासून त्याला ऑनलाईन गेमचं वेड लागलं आहे. यामुळे त्याच्या अभ्यासावर परिणाम होत आहे. मी काय करायला हवं?"

हा प्रश्न पूर्ण होताच मोदींनी म्हटलं होतं की, "हा पब्जीवाला आहे काय?"

मोदींनी असं म्हणताच संपूर्ण मैदानात हशा पिकला. यामुळे भारतातली पब्जीची लोकप्रियता सगळ्यांना दिसून आली. प्रेक्षक असो की लहान मुलं असो की पंतप्रधान, असं कुणीही नाही ज्यानं पब्जीचं नाव ऐकलं नसेल.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी या चर्चेत म्हटलं होतं की, ही एक समस्या आहे आणि उपायही. पण, दीड वर्षांनंतर ही फक्त एक समस्या आहे, असं समजून मोदींच्या सरकारनं पब्जीवर बंदी आणली आहे.

ही बंदी लागू करण्यात आल्यानंतर पब्जीचे पोस्टर बॉय नमन माथूर यांनी यूट्यूबवर एक लाईव्ह केलं होतं. हे लाईव्ह एकाच वेळी 80 हजार लोक बघत होते. नमन यांनी ट्वीट करत म्हटलं, तुफान (संकट) आलं आहे. पब्जीवरील बंदीनंतरचा त्यांचा व्हीडिओ जवळपास 60 लाख लोकांनी पाहिला आहे.

भारत सरकारच्या या प्रयत्नांना चीनवर केलेली 'डिजिटल स्ट्राईक पार्ट-3' म्हणून संबोधलं जात आहे.

गेल्या 10 वर्षांमध्ये ऑनलाईन गेमिंग मार्केटचं जाळं इतक्या झपाट्यानं विस्तारत आहे की, आता भारताला गेमिंग क्षेत्रातील जगातलं सर्वांत वेगानं वाढणारं मार्केट म्हटलं जात आहे.

सोप्या शब्दांत गेमिंग बाजार समजण्यासाठी तुम्ही हे समजून घ्यायला हवं की, जेव्हा तुम्ही पैसे देऊन काही सामान खरेदी करता, तेव्हा तुम्ही खर्च करण्यापूर्वी पाच वेळेस विचार करता.

पण, ऑनलाईन मोबाईल गेम खेळत असाल, तर सुरुवातीच्या काळात त्यासाठी काही खर्च लागत नाही. त्यामुळे मग पैसे खर्च करायचं काम नाही, उलट मजा करता येते, असं लोकांना वाटतं. या तऱ्हेनं ऑनलाईन मोबाईल गेमचं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारत सरकारनं 118 मोबाईल अॅप्स बॅन केले आहेत. यामध्ये गेमिंग अॅपसोबतच डेटिंग, बिझनेस आणि इतर अॅपचाही समावेश आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: असं असतानाच चीनने एक नवा वाद उकरून काढला आहे. चीनने भूतानच्या पूर्वेकडे असलेल्या सकतेंग वन्यप्राणी अभयारण्यावर आपला दावा सांगितला आहे. इतकंच नाही तर भूतानच्या पूर्व सेक्टरलाही चीनने सीमावादात खेचलं आहे.

भूतान आणि चीनमधली सीमारेषा अजून निश्चित झालेली नाही आणि मध्य, पूर्व आणि पश्चिम सेक्टरमध्ये सीमारेषेवरून वाद आहेत, असं चीनचं म्हणणं आहे.

मात्र, हा वाद सोडवण्यासाठी चीनने 'पॅकेज तोडगा' देऊ केला आहे. त्यामुळे आता प्रश्न असा उपस्थित होतोय की भूतानला लागून असलेल्या सीमेवरून चीनने अचानक कठोर भूमिका घेतली आणि तेवढ्याच अचानकपणे नरमाईचीही भूमिका घेतली. असं का?

चीनने यापूर्वी असा दावा केलेला नाही

भूतानच्या पूर्व भागावर चीनने केलेला दावा नवा आहे. कारण यापूर्वी कधीही चीनने सकतेंग अभयारण्यावर दावा केलेला नाही.  हे अभयारण्य अरुणाचल प्रदेशच्या सीमेलगत आहे.

विशेष म्हणजे 1984 सालानंतर वादग्रस्त सीमेविषयी 24 वेळा चर्चा झाली आहे. तोवर चीनने असा कुठलाच दावा केला नव्हता.

मंगळवारी चीनच्या परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते वांग बेनविन पत्रकारांशी बोलताना सीमा निश्चितीविषयी म्हणाले, "चीनची भूमिका तटस्थ आणि स्पष्ट आहे. दोन्ही देशांमध्ये अजून सीमा निश्चिती झालेली नाही. मध्य, पूर्व आणि पश्चिम सेक्टरवरून वाद आहेत."

पत्रकारांशी बोलताना ते पुढे म्हणाले की दोन देशांमधल्या या मुद्द्याविषयी इतर व्यासपीठावर चर्चा होऊ नये, असं चीनला वाटतं.  चीनने केलेल्या दाव्यावर दिल्लीतल्या भूतानच्या दूतावासानेही प्रतिक्रिया दिली आहे.

पीटीआय या वृत्तसंस्थेने दिलेल्या माहितीनुसार चीनच्या दाव्याला भूतानने उत्तर दिलं आहे.

सामरिक विषयांचे जाणकार ब्रह्मा चेलानी म्हणतात, "चीनने यापूर्वी कधीही हा मुद्दा काढलेला नाही आणि अचानक गेल्या महिन्यात भूतानच्या पूर्वेकडच्या भागावर दावा केला. याचा सरळ सरळ अर्थ असा आहे की चीन कधीही कुठलाही नवीन दावा करू शकतो. चीनच्या शेजारील राष्ट्रांनाही कळणार नाही की चीन कधी कुठल्या प्रदेशावर दावा सांगेल."

गलवान खोऱ्यावर चीनने केलेल्या दाव्याचा उल्लेख करत चेलानी म्हणतात की चीनने यापूर्वी कधीही गलवान खोऱ्यावरही दावा सांगितलेला नव्हता.

ते म्हणतात, "निश्चितच ही चीनची रणनीती आहे. चीनची ही वर्तणूकही नवी नाही."

भारत-भूटान संबंध

एकीकडे चीनने भूतानच्या एका भागावर दावा सांगत हा वाद परस्पर चर्चेतून सोडवण्यावर भर दिला आहे तर दुसरीकडे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना विषाणू संसर्गाचा उद्रेक असो, हाँगकाँगमध्ये आणलेला नवीन राष्ट्रीय सुरक्षा कायदा असो, विगर मुस्लिमांचा कथित छळ असो किंवा भारताबरोबरचा सीमासंघर्ष. चीन सध्या आंतरराष्ट्रीय पातळीवर अनेक वादांमध्ये अडकला आहे..


डॉक सारांशित करण्यासाठी: असं असलं तरी जीडीपीचा विचार करता गेल्या 40 पेक्षा अधिक वर्षांमधली ही सर्वांत निचांकी कामगिरी आहे. तरीही आकड्यांचा विचार करता अर्थतज्ज्ञांना यातून काहीसा दिलासा नक्कीच मिळाला आहे.

आर्थिक वर्ष 2020-21 साठी जीडीपीमध्ये जवळपास 8 टक्के घसरण होईल असा अंदाज व्यक्त करण्यात येत होता. पण तो आकडा 7.3 टक्क्यांवर थांबला आहे. तर वर्षाच्या चौथ्या तिमाहीमध्ये म्हणजे जानेवारी ते मार्च मध्ये जीडीपी वृद्धीचा दर 1.3% असेल असा अंदाज असताना 1.6% वृद्धी नोंदवली गेली आहे.

वर्षाच्या पहिल्या दोन तिमाहींमध्ये मोठी घसरण झाल्यानंतर तिसऱ्या तिमाहीमध्ये म्हणजे ऑक्टोबर ते डिसेंबरदरम्यान भारताच्या जीडीपीमध्ये किरकोळ वृद्धी पाहायला मिळाली होती.

0.4% एवढी ही वृद्धी फार उत्साहवर्धक नव्हती, तरीही सलग तिसऱ्या तिमाहीमध्ये मंदी पाहायला मिळाली नाही याचं समाधान मात्र होतं. आता नव्या अंदाजानुसार हा आकडा 0.5% झाला आहे. म्हणजे त्यात आणखी सुधारणा झाली आहे. हाच भारतीय अर्थव्यवस्था मंदीतून सावरत असल्याचे संकेतही होता.

तज्ज्ञांना काय वाटत होतं?

बहुतांश तज्ज्ञांना अपेक्षा होती की, फेब्रुवारी 2021 पासून कोरोनाची दुसरी लाट सुरू झाली असली तरी गेल्या आर्थिक वर्षाच्या चौथ्या तिमाहीमध्ये म्हणजे 2021 च्या जानेवारी ते मार्च दरम्यान अर्थव्यवस्थेमध्ये नक्की सुधारणा दिसेल.

स्टेट बँक ऑफ इंडियाच्या नाऊकास्टिंग मॉडेल म्हणजेच भविष्यवाणी ऐवजी वर्तमानातील स्थितीचं वर्णन करणाऱ्या गणितानुसार या दरम्यान जीडीपीमध्ये 1.3% एवढी वृद्धी दिसायला हवी होती.

चांगलं चित्र समोर आहे हे स्पष्ट आहे. मात्र याच आकड्यांमध्ये काही अत्यंत चिंताजनक असंही लपलेलं आहे. विशेषतः चौथ्या तिमाहीमध्ये जो वृद्धी दर पाहायला मिळाला आहे तो अडचणी वाढवणार आहे.

लक्षात घ्या की, गेल्या वर्षी मार्चमध्ये लावलेला लॉकडाऊन जूनमध्ये संपला होता. त्यानंतर जुलैपासून अनलॉक म्हणजे पुन्हा एकदा काम, धंदे सुरू करण्यास सुरुवात झाली. त्यानंतर डिसेंबर येईपर्यंत सर्वकाही सुरू झालं होतं.

कोरोनाच्या दुसऱ्या लाटेचा कुठे लवलेशही नव्हता. परिस्थिती अगदी पूर्वीसारखी सर्वसामान्य झाली होती. किमान सर्वांनी तसं मान्य तरी करून घेतलं होतं की, आता सगळं ठिक झालं आहे. त्यात त्या तिमाहीमधली फक्त 1.6% जीडीपी वृद्धी ही अर्थव्यवस्था अत्यंत नाजूक स्थितीत असल्याचे संकेत आहेत.

किरकोळ दिलासा

जीडीपीचा आकडा समोर येण्याच्या काही वेळापूर्वीच सरकारनं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सगळ्यांच्या नजरा गेल्या अनेक दिवसांपासून ज्याकडं लागल्या होत्या ती बातमी अखेर आली आहे. गेल्या वर्षी भारताच्या जीडीपीमध्ये (सकल राष्ट्रीय उत्पादन) अपेक्षेपेक्षा कमी घसरण झाली आहे. तसंच चौथ्या तिमाहीमध्ये जेवढी सुधारणा अपेक्षित होती त्यापेक्षा काही आणखी चांगले आकडे समोर आले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: असं असलं तरी दक्षिणेकडे भाजपने प्रभाव टाकलाय आणि येणाऱ्या दिवसात पश्चिम बंगाल, तामिळनाडू आणि केरळ या राज्यांमध्ये भाजपच्या शक्तीत वाढ होईल, असं विश्लेषण ज्येष्ठ राजकीय विश्लेषक सुहास पळशीकर यांनी केलं आहे. बीबीसी मराठीला दिलेल्या मुलाखतीत त्यांनी या निवडणूक निकालाचं विश्लेषण केलं. बीबीसी मराठीचे संपादक आशिष दीक्षित यांनी ही मुलाखत घेतली आहे.

प्रश्न: पाच राज्यांच्या निवडणुकीचे निकाल लागले. अर्थातच सर्वांचं लक्ष लागून होतं पश्चिम बंगालकडे. तेव्हा पश्चिम बंगालपासून सुरुवात करूया. बंगालमध्ये ममता बॅनर्जींचा दणदणीत विजय होईल, असं वाटलं होतं का?

सुहास पळशीकर : या प्रश्नाचं उत्तर वेगवेगळ्या प्रकारे देता येईल. एखाद्याची हवा किंवा इम्प्रेशन कशा पद्धतीने तयार केलं जातं, याचं उत्तम उदाहरण म्हणजे प. बंगाल. 2019 साली लोकसभा निवडणुकीत जनतेने ममता बॅनर्जींऐवजी मोदींना मतं दिली. पण, त्यावेळीही मोदींना मतं देणाऱ्या मतदारांनी आम्ही केलेल्या सर्व्हेमध्ये मुख्यमंत्री म्हणून आम्हाला ममता बॅनर्जीच हव्या, हे सांगितलं होतं. भाजपला श्रेय द्यायचंच असेल तर ते याचं द्यावं लागेल की ते 10 टक्क्यांवरून 36 टक्क्यांपर्यंत गेलेत.

पश्चिम बंगालमधील ग्राफिटी

राज्याच्या पातळीवर ममता बॅनर्जींच्या विरोधात जाण्यासारखं आणि थेट त्यांना नाकारण्यासारखं तिथल्या जनतेला अजून काही वाटलेलं नव्हतं. भ्रष्टाचार आहे का? हो आहे. गैरकारभार होतो का? तर बरेचवेळा होतो आणि तरीसुद्धा आहे त्यातून निवड करण्यासाठी ममता बॅनर्जी आणि तृणमूल काँग्रेसची निवड करायला पश्चिम बंगालची जनता तयार होती. भाजप हा स्थानिक पातळीवरचा पर्याय म्हणून अजून उभा राहिलेला नव्हता. तो आता उभा राहतोय.

प्रश्न : पं. बंगाल निवडणुकीत भाजपने सगळी ताकद लावली. बाहेरच्या राज्यातून नेते, कार्यकर्ते, प्रचारक नेले, पैसा ओतला, धार्मिक ध्रुवीकरणाचा प्रयत्न केला, मोदी-शहांनी सभा घेतल्या. पण तरीही त्यांच्या जागा 100च्या पुढे जाऊ शकल्या नाही. त्यात ते कुठे कमी पडले?

सुहास पळशीकर: रणनीती म्हणून विचार केला तर ममता बॅनर्जी मुस्लिमांचं तुष्टीकरण करतात, अशी टीका करून हिंदू विरुद्ध मुस्लीम असं वातावरण राज्यभर निर्माण करायचं आणि तसं वातावरण निर्माण झालं की हिंदू मतांचं ध्रुवीकरण होऊन आपल्याला 100-125 जागा सहज पार करता येतील, असा कदाचित भाजपचा एकूण व्होरा असणार. त्यांची एकूण व्यूहनीती पाहिली तर मला असं वाटतं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाच राज्यांचे निवडणूक निकाल जाहीर झालेत. या निवडणुकांमध्ये केरळ आणि तामिळनाडू या राज्यांमध्ये भाजपच्या जागा जास्त निवडून आलेल्या नाही.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: असं असलं तरी हे करताना दूरगामी परिणाम करणाऱ्या अनेक प्रशासकीय आणि आर्थिक निर्णयांनाही त्यांनी हिरवा झेंडा दाखवला.

पंतप्रधानांनी चीफ ऑफ डिफेंस स्टाफ (CDS) यांच्या नियुक्तीची घोषणा केली. गेल्या अनेक वर्षांपासून ही प्रशासकीय मागणी करण्यात येतेय. माजी कॅबिनेट सचिव नरेश चंद्र यांच्या अध्यक्षतेखालील समितीने 1990 साली या मागणीचा पुनरुच्चार केला होता.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी सांगितलं की सीडीएस तिन्ही सैन्य दलांशी संबंधित मुद्द्यांवर समन्वयकाची भूमिका बजावेल. सीडीएसचं मॉडेल काय असेल, हे मात्र सांगितलं नाही.

विद्यमान इंटिग्रेटेड डिफेंस स्टाफची ही औपचारिकता असेल की सशस्त्र दलांमध्ये अधिकारांचं संतुलन बदलण्यास प्रभावी ठरेल असा पंतप्रधानांना संरक्षणविषयक सर्व मुद्द्यांवर सल्ला देणारा अंतिम बिंदू असेल, हे स्पष्ट केलेलं नाही.

पंतप्रधानांनी संरक्षण दलांसमोर असलेल्या नव्या आव्हानांचाही उल्लेख केला. विशेषतः त्यांनी दहशतवादाच्या आव्हानाचा उल्लेख केला. याविषयी बोलताना त्यांनी एकदाही पाकिस्तानचं नाव घेतलं नाही. मात्र, इतर शेजारील राष्ट्रं उदाहरणार्थ अफगाणिस्तान, बांग्लादेश, श्रीलंका यांच्याविषयी म्हणाले की शेजारील सर्व राष्ट्र कुठल्या ना कुठल्या प्रकारच्या दहशतवादाचे बळी ठरले आहेत.

पंतप्रधानांनी आर्थिक व्यवस्थापनाचा मुद्दाही मांडला आणि विकासावर भर देत म्हणाले की याच्याच बळावर सामाजिक समता प्रस्थापित केली जाऊ शकते.

त्यांनी आर्थिक योजना, शौचालय बांधणं, वीज, पाणी आणि इतर उपक्रमांचा हवाला देत गरिबांच्या आर्थिक सशक्तीकरणाच्या दिशेने सरकारने उचललेल्या पावलांचा उल्लेख केला.

मात्र, पंतप्रधान आपल्या भाषणात एखादं प्रोत्साहनपर पॅकेजची घोषणा करतील किंवा करात सवलत देतील, अशी अपेक्षा करणाऱ्या खाजगी व्यावसायिकांची निराशा झाली.

त्यांनी भारताच्या निम्म्या लोकसंख्येलाच पिण्याचं शुद्ध पाणी मिळत असल्याचं सांगत पिण्याच्या पाण्यासाठी सरकारी खर्चाची (3.5 लाख कोटी रुपये) घोषणा, जल संरक्षण आणि पाण्याच्या पुनर्वापराच्या योजनेची घोषणा केली.

आधुनिक पायाभूत सोयींसाठी 100 कोटी रुपयांचा निधी देण्याची घोषणाही त्यांनी केली. ते म्हणाले भारत गॅसवर चालणारी अर्थव्यवस्था असेल आणि त्यासाठी एक गॅस ग्रीड उभारण्याचं कामही सुरू आहे.

भविष्यात भारत निर्यात हब बनणार असल्याचंही ते म्हणाले. मात्र, गेल्या सात महिन्यात (जानेवारी ते जुलै) निर्यातीत गेल्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

राज्यघटनेतील परिच्छेद 370 किंवा 35-A रद्द करण्याचा उल्लेख असो, संपूर्ण भारतात वस्तू आणि सेवा कर (GST) आणि नॅशनल मोबिलिटी कार्ड लागू करणं असो की तीन तलाक रद्द करून मुस्लीम महिलांना इतर धर्मीय महिलांच्या बरोबरीत आणण्याचं उद्दीष्ट पूर्ण करण्याचा मुद्दा असो, लाल किल्ल्यावरून पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी संपूर्ण भारताला एका धाग्यात गुंफणारं राष्ट्रवादाने प्रेरित असं भाषण केलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: असं काही होईल, याची कुणी कल्पनादेखील केलेली नव्हती. मात्र, या बर्थडे पार्टीच्या दोन आठवड्याच्या आतच अनेकजण आजारी पडले. त्या पार्टीत सहभागी झालेल्या बहुतेक जणांकडे आता कोरोनाचे संशयित रुग्ण म्हणून बघितलं जात आहे.

ब्राझिलमधल्या साओ पाउलो शहरात एका कुटुंबाने आयोजित केलेल्या बर्थडे पार्टीत सहभागी झालेल्या 28 जणांपैकी तिघांचा मृत्यू झाला आहे. हे तिघेही एकाच कुटुंबातले होते.

या तिघांपैकी एकाचा कोरोना संसर्ग झाल्याने मृत्यू झाल्याचं प्रशासनाने म्हटलं आहे.

तीन आठवड्यांमध्ये वाढली संख्या

13 मार्च रोजी साओ पाउलो शहरातल्या इटापेर्सिया डे सेरा भागात ही पार्टी झाली होती. ब्राझिलच्या आरोग्य मंत्रालयाच्या म्हणण्यानुसार तोवर देशात 98 लोकांना कोरोना संसर्गाची लागण झाली होती. मात्र, कोणाचाही मृत्यू झाला नव्हता.

ब्राझिलमधले 60% कोरोनाग्रस्त साओ पाउलो शहरातलेच आहेत. या शहराची लोकसंख्या तब्बल 2 कोटी आहे.

या घटनेच्या जवळपास तीन आठवड्यांनंतर 8 एप्रिलपर्यंत ब्राझिलमधल्या कोरोनाग्रस्तांची संख्या 16 हजारांच्याही वर गेली होती. तर 800 हून जास्त जणांचा या आजाराने मृत्यू झाला होता.

वेरा लुसिया परेरा यांना ब्राझिलमध्ये कोरोना विषाणुची साथ आल्याची माहिती होती. आपला 59 व्या वाढदिवसानिमित्त आयोजित करण्यात आलेला समारंभ रद्द करण्याचा विचारही त्यांच्या मनात येऊन गेला होता. मात्र, तरीही त्यांनी कार्यक्रम रद्द केला नाही.

वेरा लुसिया परेरा यांनी बीबीसीला सांगितलं, "आम्हाला शंका होती. तरीही पार्टी करायची, असं आम्ही ठरवलं. तोवर देशात कोरोनाग्रस्तांचं प्रमाण खूप जास्त नव्हतं."

तोवर ब्राझिलमध्ये लॉकडाऊनसुद्धा लागू करण्यात आलेलं नव्हता.

पार्टीला 28 जणांची उपस्थिती

वेरा लुसिया परेरा यांनी घराच्या अंगणातच बर्थडे पार्टी दिली होती. यात कुटुंबातलेच 28 जण सहभागी झाले होते. यात वेरा लुसिया यांचे पती पाउलो विएरा यांची बहीण आणि भाऊदेखील सहभागी झाले होते.

पाउलो, त्यांचे भाऊ क्लोविस आणि बहीण मारिया यांनी पार्टीत खूप मजा केली. मात्र, आपल्या तिघांचाही कोव्हिड-19 ने मृत्यू होईल, याची कल्पनाही त्यांना नव्हती.

पार्टीत वेरा लुसिया यांच्या बहिणीदेखील होत्या. या जोडप्याच्या भावंडांची मुलंही होती.

पार्टी झाल्यानंतर काही दिवसातच निम्म्याहून जास्त पाहुण्यांना सर्दी-खोकला, ताप आणि श्वास घेण्यात अडचणी, असा त्रास जाणवू लागला होता. ही सगळी कोव्हिड-19 ची...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ब्राझिलमध्ये बर्थडे पार्टी देणं एका कुटुंबासाठी फारच महागात पडलं. या कार्यक्रमात सहभागी झालेल्या तिघांचा मृत्यू झाला तर 10 जणांना कोरोनाची लागण झाली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: असं नाव असायला सरकारनं नकार देण्याचं काहीही कारण नाही, असं कायदेतज्ज्ञांचं मत आहे. राजवीर उपाध्याय हे अहमदाबादमध्ये रिक्षा चालवतात. भारतीय राज्यघटनेनुसार मिळणाऱ्या कोणत्याही सवलती आतापर्यंत घेतल्या नसल्याचं त्यांनी सांगितलं.

राजवीर इंदिरा गांधी राष्ट्रीय मुक्त विद्यापीठात (IGNOU) एम.ए. करत आहेत. RV155677820 हा त्यांच्या एम.ए विषयाचा नोंदणी क्रमांक आहे.

मे 2017 मध्ये राजवीर यांनी नाव बदलण्यासाठी केलेला अर्ज अहमदाबादच्या जिल्हाधिकाऱ्यांनी फेटाळला.

त्यांना या आधी त्यांना आपण नास्तिक आहोत, अशी नोंद करायची होती. 2003च्या सुधारणा कायद्यानुसार भारतीय नागरिकाला धर्मांतर करून नवा धर्म स्वीकारता येतो. पण कायद्यानुसार 'नास्तिक' (atheist) अशी नोंद करण्याची तरतूद नसल्यानं राजवीर यांचा अर्ज नाकारल्याचं सांगण्यात आलं.

त्यानंतर आपलं नाव बदल्यासाठी गुजरात सरकारच्या मुद्रण विभागाकडे प्रतिज्ञापत्र दिलं. मात्र या विभागाचे मॅनेजर पी. जी. शाह यांनी त्यांचं प्रतिज्ञापत्र माघारी पाठवलं.

सरकारी गॅझेटमध्ये आपलं नाव का बदललं नाही याची कारणं सरकारनं दिली नसल्याचा राजवीर यांचा दावा आहे.

मृद्रणालयाचे मॅनेजर शाह यांच्या मते, नाव बदलण्याचा अर्ज नाकारण्यासाठी ठराविक कारणांची यादी असते. नाकारलेला अर्ज माघारी पाठवताना त्यातील नेमक्या कारणावर खूण करुन तो अर्जदाराला परत पाठवला जातो.

गुजरात सरकारच्या सार्वजनिक माहिती विभागानं सरकारी गॅझेटमध्ये नाव बदलण्यासाठी मार्गदर्शक तत्त्वं दिली आहेत. पण त्यानुसार राजवीर यांना नावात बदल करता येणार नाही.

"मला वाटतं अशा प्रकारचा अर्ज पहिल्यांदाच आला असावा. त्यामुळेच याबाबत निर्णय घेणं सरकारला अवघड गेलं असणार. दरम्यान, सरकारी मार्गदर्शक तत्त्वंही लक्षात घेतली पाहीजेत," असं गुजरातच्या सार्वजनिक प्रशासन विभागाचे मॅनेजर व्ही. एम. राठोर यांनी बीबीसी गुजरातीशी बोलताना सांगितलं.

कायदेतज्ज्ञांच काय मत आहे?

कायदेतज्ज्ञांशी चर्चा केल्यानंतर या केसमध्ये बरीचशी अस्पष्टतता आहे, असं लक्षात आलं.

वरिष्ठ वकील क्रिशन वरारिया यांच्या मते, "भारतीय संविधानामध्ये नावावरून एखाद्या व्यक्तीची जात किंवा धर्म कळेल अशी कोणतीही तरतूद केली नाही."

कायदा आयोगाचे सदस्य अभय भारद्वाज सांगतात, "प्रत्येक नागरिकाची ओळख ही त्याच्या नावावरून किंवा पालकाचे नाव किंवा आडनावावरून व्हावी ही संबंधित व्यक्तीची घटनात्मक जबाबदारी आहे."

हे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

नावावरून धर्माची, जातीची किंवा गावाची ओळख कळते, असं राजवीर यांना वाटतं. म्हणून त्यांनी आपलं नाव RV155677820 ठेवण्याची परवानगी द्यावी अशी सरकारकडे मागणी केली होती. गुजरात सराकरनं मात्र त्यांची मागणी मान्य केली नाही.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: असं म्हटलं जातं की, राष्ट्रीय वाहिनीवरून देण्यात आलेला हा सर्वात लोकप्रिय पोषक आहार विषयक सल्ला होता.  पण खरोखरच रोज अंडी खाणं आपल्या आरोग्यासाठी चांगलं आहे की त्यामुळे हृदय रोगाचा धोका निर्माण होतो?

बीबीसी फ्युचरने याविषयात किती तथ्य आहे याची तपासणी केली.

आदर्श खाद्यपदार्थ असं बिरूद जर कोणत्या पदार्थाला लावायचं असेल, तर अंड्यांच्या बाबतीत तसं म्हणता येईल. अंडी सहज उपलब्ध असतात, शिजवायला सोपी असतात, परवडण्याजोगी असतात आणि त्यामधून भरपूर प्रथिनं मिळतात.

"एखाद्या जिवाचे पोषण करण्यासाठी आवश्यक त्या सगळ्या गोष्टी अंड्यामध्ये असतात. म्हणूनच त्यांचं पोषण मूल्य मोठं असतं," अमेरिकेतल्या युनिव्हर्सिटी ऑफ कनेक्टिकटचे पोषण विज्ञान विषयाचे सहाय्यक प्राध्यापक ख्रिस्तोफर ब्लेस्सो म्हणतात.

इतर पदार्थांसोबत अंडीही खाल्ल्याने शरीर अधिक जीवनसत्त्वं शोषून घेऊ शकतं. उदाहरणार्थ, एका संशोधनानुसार सॅलडमध्ये अंडं घातल्याने त्या सॅलडमधून आपल्या शरीराला मिळणाऱ्या ई जीवनसत्त्वाचं (Vitamin E) प्रमाण वाढतं.

पण अंड्यामध्ये मोठ्या प्रमाणात असणाऱ्या कोलेस्टेरॉलमुळे गेली अनेक दशकं अंडी खाण्यावरून वादही सुरू आहेत. अंड्यांच्या सेवनामुळे हृदयरोगाचा धोका वाढत असल्याचं काही संशोधनांमध्ये म्हटलं आहे.

अमेरिकेच्या पूर्वीच्या आहारविषयक मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार रोज जास्तीत जास्त 300 मिलीग्रॅम कोलेस्टेरॉलचं सेवन केलं जाऊ शकतं. तर अंड्याच्या एका पिवळ्या बलकामध्ये (Egg Yolk) सुमारे 185 मिलीग्रॅम कोलेस्टरॉल असतं. म्हणजे रोजच्या मर्यादेच्या निम्म्यापेक्षाही जास्त.

अंड्यांमुळे आपल्या शरीराला अपाय होतोय?

आपल्या शरीरात यकृत आणि आतड्यांमध्ये आढळणारी पिवळसर चरबी (Fat) म्हणजेच कोलेस्टेरॉल. प्रत्येकाच्याच शरीरात अशी चरबी असते. ही चरबी 'वाईट' असते, असाच विचार आपण नेहमी करतो. पण आपल्या पेशींचे पडदे (Cell Membranes) तयार करण्यासाठी हे कोलेस्टेरॉल महत्त्वाचं असतं. शिवाय 'ड जीवनसत्त्वं' (Vitamin D), टेस्टोस्टेरॉन (Testosterone) आणि इस्ट्रोजेन (Oestrogen) तयार करण्यासाठीही शरीराला याची गरज असते.

आपल्याला गरज असणारं कोलेस्टेरॉल शरीर स्वतःच तयार करतं. पण आपण सेवन करत असलेल्या प्राणीजन्य पदार्थांतून म्हणजे बीफ, कोळंबी, अंडी यासोबत चीज आणि बटरमधूनही हे कोलेस्टेरॉल मिळतं.

लिपोप्रोटीन रेणूंच्या (Lipoprotein Molecules) मार्फत हे कोलेस्टेरॉल शरीरभर वाहून नेलं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

1980च्या दशकामध्ये रंगीत टीव्हीच्या सुरुवातीच्या काळात ज्या जाहिराती लोकप्रिय झाल्या, त्यातली एक होती 'नॅशनल एग को-ऑर्डिनेशन कमिटी' (NECC)ची जिंगल - 'संडे हो या मंडे, रोज खाओ अंडे.'


डॉक सारांशित करण्यासाठी: असं म्हणतात की ज्यांच्यासाठी क्रिकेट हा धर्म आहे, त्यांचा सचिन तेंडुलकर हा देव होय.

सचिनला घडताना ज्यांनी जवळून पाहिलं आणि त्याच्या घडण्यात ज्यांचा मोलाचा वाटा आहे, अशा मुंबईकर क्रिकेटर्सना आम्ही सचिनविषयी बोलतं केलं. वयाच्या 14व्या वर्षी भारतीय नेट्समध्ये सचिनला बॅटिंगची संधी देणारे वासू परांजपे, त्याचे पहिले मुंबई रणजी कॅप्टन दिलिप वेंगसरकर, सचिनची इनिंग अन् इनिंग बारकाव्यानिशी टिपून ठेवणारे सुधीर वैद्य आणि BCCIचे माजी मीडिया मॅनेजर देवेंद्र प्रभूदेसाई यांनी सचिनबद्दलचे जे काही मजेदार किस्से सांगितले, ते आजवर कदाचित आपण कधीच ऐकले नसतील.

1. 300 रन, वर फास्ट आणि स्पिन मिळून 40 ओव्हर, आणि मग नेट्स

सचिनची विनोद कांबळीबरोबरची 662 रन्सची विक्रमी भागीदारी कुणाला माहीत नाही? एकीकडे ती मॅच सुरू होती तेव्हाच मुंबईच्या क्रिकेट वर्तुळात या दोन मुलांची चर्चा सुरू झालेली होती. दिलिप वेंगसरकर तेव्हा मुंबई रणजी टीमचे कॅप्टन होते. माजी कॅप्टन वासू परांजपे त्यांना आझाद मैदानावर ती मॅच बघायला घेऊन गेले. वेंगसरकर यांची जिमखाना मॅच सुरू होती. पण परांजपे यांनी ती मॅच सोडून त्यांना सचिनची बॅटिंग बघण्याची गळ घातली.

दोघं पोहोचले तोपर्यंत सचिनच्या शाळेची, शारदाश्रमची बॅटिंग संपलेली होती. सचिनने दोन दिवस खेळून 326 रन केले होते. वेंगसरकर यांनी जमलेल्या लोकांकडे सचिनची चौकशी केली. तर तिथल्या फिरत्या अन्न विक्रेत्यांनी त्यांना उत्तर दिलं, "सचिन-विनोदची बॅटिंग संपली. त्यानंतर सचिनने दहा ओव्हर ओपनिंग बॉलर म्हणून बॉलिंग केली आहे. पण तुम्ही थांबा. आता तो स्पिन टाकेल."

म्हणजे आधी दोन दिवस बॅटिंग, मग फास्ट आणि स्पिन मिळून 40 ओव्हर्सची बॉलिंग. आणि मॅचच्या पूर्वी आणि नंतर आचरेकर सरांच्या शिस्तीप्रमाणे नेट्स, असा 14 वर्षांच्या सचिनचा त्या टेस्ट दरम्यानचा कार्यक्रम होता.

2. 15 वर्षांच्या सचिनला भारतीय टीममध्ये घेतलं नाही कारण...

कांबळीसोबतच्या रेकॉर्डमुळे अजरामर झालेल्या या मॅचनंतर काही दिवसांनी वासू परांजपे यांनी दिलिप वेंगसरकर यांना आणखी एक आग्रह केला - 15 वर्षांच्या सचिनला भारतीय राष्ट्रीय टीमच्या नेट्समध्ये सराव करू देण्याचा.

1990 मध्ये ओल्ड ट्रॅफर्डमध्ये झालेल्या इंग्लंडविरुद्धच्या एका टेस्ट मॅचमध्ये सचिन

टीम मुंबईतच होती. कपिल देव आणि चेतन शर्मासमोर सचिनच्या हातात बॅट देण्याचं वेंगसरकर यांच्या जिवावर आलं होतं. पण परांजपे त्यांचे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"हॅपी बर्थ डे सचिन!" म्हणता म्हणता सचिन तेंडुलकरने क्रिकेटमधून निवृत्ती घेतली त्याला आता पाच वर्षं होत आली. पण क्रिकेटप्रेमींच्या मनातली त्याची जादू अजूनही ओसरलेली नाही. जगभरात चाहत्यांची संख्या कमी झालेली नाही. आज सचिनचा वाढदिवस त्याच्या उपस्थितीत मुंबई इंडियन्स टीमच्या ड्रेसिंग रूममध्ये साजरा होणार आहे. पण प्रत्येक सचिनप्रेमी आज त्याची आठवण काढून त्याचा वाढदिवस अप्रत्यक्षरीत्या साजरा करणार हे नक्की. अशा सचिनप्रेमींसाठी आम्ही वाढदिवसाची एक भेट आणली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: असं वक्तव्य मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी शुक्रवारी (2 एप्रिल) केलं. फेसबुक लाईव्हच्या माध्यमातून जनतेशी संवाद साधताना ठाकरे बोलत होते.

उद्धव ठाकरे यांचं फेसबुक लाईव्ह संपता-संपता राज्यातील कोरोना रुग्णसंख्येचा अहवालही प्रसिद्ध झाला. त्यानुसार, राज्यात शुक्रवारी एका दिवसात तब्बल 47 हजार 827 रुग्ण आढळून आल्याचं आकडेवारी सांगते.

हे आकडे नक्कीच काळजीत टाकणारे आहेत. गेल्या काही दिवसांपासून राज्यातील कोरोनाग्रस्तांच्या संख्येत दररोज 35 ते 40 हजार रुग्णांची भर पडत आहे. शुक्रवारी या संख्येने कळस गाठला.

शुक्रवारी राज्यातील कोरोनाग्रस्तांच्या संख्येत विक्रमी 47 हजार 827 रुग्णांची वाढ झाली. ही वाढ आजपर्यंतच्या इतिहासातील सर्वाधिक वाढ असल्याचं म्हटलं जात आहे.

या पार्श्वभूमीवरच उद्धव ठाकरे यांनी लॉकडाऊनचा इशारा पुन्हा एकदा दिलेला आहे. आरोग्यमंत्री राजेश टोपे यांच्या बोलण्यातही नेहमी हाच सूर दिसून येतो.

शुक्रवारीच पुण्यात उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्या अध्यक्षतेखाली एक बैठक झाली होती. यामध्ये पुण्यातील निर्बंध आणखी कठोर करण्यात आले. राज्यातील इतर भागातही हीच परिस्थिती आहे.

मात्र, लॉकडाऊन करण्याच्या निर्णयाला काही जणांकडून विरोध होताना दिसून येतं. सरकारने पुन्हा लॉकडाऊन करून राज्यातील जनतेला वेठीस धरू नये, अशी टीका विरोधकांकडून सातत्याने करण्यात येत आहे.

लॉकडाऊनमुळे कोरोना रुग्णांची संख्या आटोक्यात येत नाही, लॉकडाऊन हा काही शेवटचा पर्याय नाही, असं विरोधकांचं मत आहे. सरकारमध्ये सहभागी असलेल्या पक्षांतील नेत्यांनीही लॉकडाऊनला विरोध दर्शवला आहे.

एकूणच, एकीकडे रुग्णसंख्या वाढत असताना उद्धव ठाकरे यांनी म्हटल्यानुसार राज्य सरकार सध्या खरंच लॉकडाऊन करावं की नको या कात्रीत सापडलं आहे.

अशा स्थितीत लॉकडाऊनला विरोध करणाऱ्यांचं नेमकं काय म्हणणं आहे? त्यांच्याकडे लॉकडाऊनऐवजी कोणते पर्याय आहेत? याचीही चर्चा होणं महत्त्वाचं ठरतं.

राष्ट्रवादीची सावध भूमिका

राष्ट्रवादी काँग्रेसचे प्रवक्ते आणि मंत्री नवाब मलिक यांनी सुरुवातीला लॉकडाऊनला विरोध दर्शवला होता. पण आता त्यांनी सावध भूमिका घेत मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांचा निर्णय मान्य असल्याचं म्हटलं आहे.

दोन दिवसांपूर्वी लॉकडाऊन हे राज्याला परवडणारं नाही. त्याऐवजी आरोग्य सुविधा वाढवण्यावर भर देण्यात यावा अशी आमची भूमिका आहे, अशी प्रतिक्रिया मलिक यांनी दिली होती....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"लॉकडाऊन हवं की नको, या कात्रीत आपण अडकलो आहोत. एकीकडे जीव वाचवायचा आहे, दुसरीकडे अर्थचक्रही सुरू राहावं, याची काळजी घ्यावी लागणार आहे. लॉकडाऊन नको म्हणून लोक अनेक सल्ले देत आहेत. लॉकडाऊन हा काही शेवटचा पर्याय नाही, असं ते म्हणतात. पण या परिस्थितीवर कोणता पर्याय आहे? सध्यातरी मी फक्त लॉकडाऊनचा इशारा देत आहे. पण पुढच्या दोन दिवसांत लॉकडाऊन संदर्भात निर्णय जाहीर करेन. "


डॉक सारांशित करण्यासाठी: असं होऊ नये यासाठी लैंगिक हक्क कार्यकर्ते प्रयत्न करतायत. खासकरून मुलींना हा त्रास सहन करावा लागतोय.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बायसेक्शुअल म्हणजे पुरुष आणि महिला या दोघांबद्दल सारखंच आकर्षण वाटणारी व्यक्ती. पण बायसेक्शुअल लोकांना आपल्याच समुहात भेदभावाचा सामना करावा लागतोय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: असंच एक शेतकरी आंदोलन आता झालंय नेंदरलँड्समध्ये. पण हे आंदोलन अनोखं होतं. कारण हे शेतकरी रस्त्यावर उतरले खरे, पण आपले ट्रॅक्टर्स घेऊन.

या ट्रॅक्टरस्वार शेतकऱ्यांमुळे मंगळवारी सकाळी 1,136 किलोमीटर्सचा अभूतपूर्व ट्रॅफिक जॅम झाल्याचं ANWB या मॉनिटरिंग संस्थेने म्हटलंय.

देशातल्या नायट्रोजन ऑक्साईड उत्सर्जनाच्या समस्येला शेतकरी कारणीभूत असल्याचा आरोप करण्यात आल्याने नेदरलँड्समधले शेतकरी संतापले.

देशातलं प्रदूषण कमी करण्यासाठी अनेक ठिकाणची वाहनांसाठीची वेग मर्यादा कमी करण्यात आली असून योग्यरीतीने काम न करणारी 'कॅटल फार्म्स' बंद करण्यासाठी अहवला मागवण्यात आलेला आहे.

पण या सगळ्या तपासातून हवाई उद्योगाला वगळण्यात येत असून आपल्याला लक्ष्य केलं जात असल्याचं शेतकऱ्यांचं म्हणणं आहे.

किती मोठा होता हा मोर्चा?

मंगळवारी पहाटे हे ट्रॅक्टर्स हायवेवर उतरले. यातले अनेक ट्रॅक्टर्स हायवेचं कुंपण पाडून तिथे आले. NOS या वृत्तसंस्थेने दिलेल्या बातमीनुसार याबद्दल 3 जणांना अटक करण्यात आलीय.

द हेग (The Hague)च्या मध्यावर असणाऱ्या एका शेतात झालेल्या आंदोलनात ट्रॅक्टरवर स्वार झालेल्या हजारो शेतकऱ्यांनी सहभाग घेतला. पोलिसांच्या आकडेवारीनुसार 2,200 शेतकरी या आंदोलनात होते.

हेगमध्ये असं आंदोलन झालं तर संपूर्ण नेदरलँड्समधले अनेक मुख्य रस्ते आणि हायवे ट्रॅक्टर्समुळे मंदावले.

संध्याकाळी जेव्हा आंदोलन संपल्यानंतर हे ट्रॅक्टर्स परतू लागले त्यावेळी पुन्हा एकदा दोन तास संध्याकाळच्या गर्दीच्या वेळी वाहतुकीचा खोळंबा झाला.

नेमकी समस्या काय आहे?

बांधकामासाठी वा शेतीउद्योगासाठीचे परवाने देण्याचे जे डच कायदे आहेत, त्यामुळे युरोपियन युनियनने घालून दिलेल्या निसर्ग संरक्षण कायद्याचं उल्लंघन होत असल्याचं नेदरलँड्सच्या सर्वोच्च कोर्टाने - काऊन्सिल ऑफ स्टेटने जाहीर केलं. अमोनिया आणि नायट्रोजन ऑक्साईडचं उत्सर्जन रोखण्यासाठीच्या या नियमांमुळे रस्ते आणि गृह बांधणी, विमानतळाच्या अनेक नवीन प्रकल्पांना ब्रेक लागला.

वायू प्रदूषण आणि जैवविविधतेवर नायट्रोजन ऑक्साईडचा मोठा परिणाम होतो आणि कार्बन डायऑक्साईडपेक्षाही या वायूमुळे मोठ्या प्रमाणता ग्रीनहाऊस इफेक्ट निर्माण होतो.

पशुधन संगोपनामुळेच नेदरलँड्समध्ये नायट्रोजन उत्सर्जनाची समस्या निर्माण झाली असल्याचा आरोप करण्यात आला. आणि हे उत्सर्जन कमी करण्यासाठी पशुधन संगोपन अर्ध्यावर आणण्यात यावं अशी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

महाराष्ट्रातले हजारो शेतकरी आपल्या विविध मागण्यांसाठी 2018च्या मार्च महिन्यात 'लाँग मार्च' करत मुंबईत दाखल झाले होते, तुम्हाला आठवत असेलच.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: असदउद्दीन ओवेसी आणि प्रकाश आंबेडकर

सोमवारी परभणीत झालेल्या एका कार्यक्रमात बोलताना अॅड. प्रकाश आंबेडकर यांनी ही भूमिका घेतली. MIMचा वंदे मातरमला विरोध आहे आणि आमचाही आहे, असं आंबेडकर यावेळी म्हणाले.

आतापर्यंत असदउद्दीन ओवेसी यांच्या MIM पक्षासह काही मुस्लीम संघटनांनी वंदे मातरम म्हणण्यास विरोध दर्शविला आहे. त्यात आता आंबेडकर यांचं नावही सामील झालं आहे.

काही आठवड्यांपूर्वी आंबेडकर यांच्या भारिप-बहुजन महसंघाने MIMबरोबर आघाडी केली होती. त्यामुळे त्यांच्या या भूमिकेला विशेष महत्त्व आहे.

पण त्यांनी अचानक ही भूमिका का घेतली?

बीबीसी मराठीने आंबेडकर यांच्याशी संपर्क साधल्यावर ते म्हणाले, "जन-गण-मन हे राष्ट्रगीत असताना वेळोवेळी वंदे मातरमचा आग्रह कशासाठी? भारताचं राष्ट्रगीत जन-गण-मन असावं की वंदे मातरम, ही चर्चा घटना समितीसमोर देखील झाली होती. घटना समितीनं सर्व सहमतीनं जन-गण-मनची निवड राष्ट्रगीत म्हणून केली. त्यानुसार आम्ही राष्ट्रगीताचा मान ठेवतो."

"राष्ट्रगीताचा आदर ठेवणं ही आमची कायदेशीर जबाबदारी आहे, शिवाय ते नैतिक कर्तव्यही आहे. त्यासाठी आम्ही कटिबद्ध आहोत. पण वंदे मातरम म्हणावंच, अशी घटनात्मक आणि कायदेशीर तरतूद नाही," असं ते पुढे म्हणाले.

वंदे मातरम आणि MIM बरोबर आघाडीचं कनेक्शन?

वंदे मातरमच्या सक्तीला MIMचा विरोध आधीपासून होता. मग आगामी निवडणुकांसाठी MIMशी भारिप-बहुजन महासंघाची आघाडी झाल्यामुळे आपण हे विधान केलं का, असं विचारलं असता आंबेडकर म्हणाले, "वंदे मातरमचा आग्रह नसावा, ही माझी सुरुवातीपासूनची भूमिका आहे. ज्या-ज्या वेळी काही लोक वंदे मातरमचा हट्ट धरून इतरांना लक्ष्य करतात, तेव्हा मी माझी स्पष्ट भूमिका मांडली आहे."

"वंदे मातरम् हे ऐच्छिक असावं. ज्यांना म्हणायचं आहे त्यांनी ते जरूर म्हणावं पण त्याच वेळी त्यांनी इतरांवर ते लादू नये," असं आंबेडकर म्हणाले.

"वंदे मातरमचा हट्ट धरणारे लोक दुटप्पी भूमिका मांडतात. एका बाजूला ते वंदे मातरमचा हट्ट धरतात, मग राज्यघटनेनं मान्यता दिलेल्या राष्ट्रगीताला ते विरोध का करतात? याचं स्पष्टीकरण त्यांनी द्यावं," असं आंबेडकर म्हणाले.

प्रकाश आंबेडकर यांच्या या वक्तव्यावर भाजपने असहमती दर्शवली आहे. वंदे मातरमला भारतीय राज्यघटनेनं मान्यता दिलेली आहे. त्यामुळे आंबेडकरांनी त्याचा योग्य सन्मान राखावा, असं भाजपनं म्हटलं आहे.

"वंदे मातरम् हे गीत स्वातंत्र्य चळवळीचं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"राज्यघटना समितीनं 'जन गण मन' हे राष्ट्रगीत म्हणून निवडलेलं आहे, मग वंदे मातरमचा हट्ट कशासाठी? 'वंदे मातरम' हे राष्ट्रगीत नाही, मग ते ऐच्छिक असावं. नाहीतर आधी हे स्पष्ट करा की तुम्हाला राष्ट्रगीत का नकोय."


डॉक सारांशित करण्यासाठी: असदुद्दीन ओवेसी

1. ओवेसींच्या व्यासपीठावरून तरुणीनं दिल्या 'पाकिस्तान जिंदाबाद'च्या घोषणा

AIMIMचे अध्यक्ष खासदार असदुद्दीन ओवेसी बोलण्यासाठी उभे असतानाच एका तरुणीनं व्यासपीठावर येऊन 'पाकिस्तान जिंदाबाद'च्या घोषणा दिल्याचा प्रकार समोर आला आहे.

यासंदर्भातील व्हीडीओ 'ANI'नं ट्वीट केला आहे. ओवेसी यांच्या बंगळुरूमधील सभेदरम्यान ही घटना घडली आहे. लोकसत्तानं ही बातमी दिली आहे.

CAA आणि NRC विरोधात AIMIMचे अध्यक्ष खासदार असदुद्दीन ओवेसी यांच्या नेतृत्वाखाली बंगळुरूमध्ये आंदोलन करण्यात आलं. यावेळी ओवेसी यांचं भाषणही झालं. मात्र, ओवेसीं भाषण करण्यासाठी उभे राहिल्यानंतर एका तरुणीनं व्यासपीठावर गोंधळ घातला.

अमुल्या नावाच्या तरुणीनं अचानक व्यासपीठावर येऊन माईक हातात घेतला आणि बोलण्यास सुरूवात केली. यावेळी AIMIMच्या कार्यकर्त्यांनी तिला थांबवण्याचा प्रयत्न केला. तिने तिचं बोलणं सुरूच ठेवलं.

त्यानंतर कार्यकर्त्यांनी तिच्या हातातील माईक हिसकावून घेतला. तसंच तिला बाजूला जाण्यास सांगितलं. मात्र, तरुणीनं व्यासपीठावर समोर येत पाकिस्तान जिंदाबाद, हिंदुस्थान जिंदाबाद फरक सांगते, असं सांगत पाकिस्तान जिंदाबाद, हिंदुस्थान जिंदाबाद अशा घोषणा दिल्या. तिने अशा घोषणा देण्यास सुरूवात केल्यानंतर ओवेसींनी तिला धावत जाऊन रोखण्याचा प्रयत्न केला. मात्र शांत होत नसल्यानं कार्यकर्त्यांनी तिला ओढत व्यासपीठावरून खाली नेलं.

2. वंचित आणि MIM  मोदींचे दलाल - प्रणिती शिंदे

आमदार प्रणिती शिंदे यांनी वंचित आणि MIM मोंदींचे दलाल असल्याचं म्हटलं आहे.  सकाळनं ही बातमी दिलीय.

सोलापूर शहरात गुरुवारी प्रणिती शिंदे यांच्या नेतृत्वात काँग्रेसनं 'भाजप हटावो,देश बचाओ' आंदोलन केलं.

काँग्रेस आमदार प्रणिती शिंदे

त्या म्हणाल्या, "देशात वेगवेगळे कायदे आणून धर्म-जातीच्या आधारे विभागणी केली जात आहे. जात ही देशाला लागलेली कीड आहे. देशातील प्रत्येक व्यक्तीच्या मनात प्रथम भारतीय असल्याची भावना येते. कितीही कायदे आणून विभाजन करण्याचा प्रयत्न केले, तरी देशाचं विभाजन होणार नाही."

"देशात CAA, NRC आणि NPR कायदे लागू होत असताना दलितांवरील अन्याय दिवसेंदिवस वाढत आहे. असं असताना वंचित-एमआयएम गप्प का आहेत. सर्व भाजपचेच बगलबच्चे आहेत. "वाह रे मोदी तेरी चाल, वंचित-एमआयएम तेरे दलाल" असंही त्यांनी म्हटलंय.

3. डॉ. पायल तडवी प्रकरण : 'शिक्षणाचा अधिकार हिरावून शकत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आज सकाळी वृत्तपत्रं आणि वेबसाइट्सवर प्रसिद्ध झालेल्या बातम्यांपैकी 5 मोठ्या बातम्यांचा थोडक्यात आढावा.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: असदुद्दीन औवेसी

MIM चे प्रमुख असदुद्दीन ओवेसी यांनी रविवारी (3 जानेवारी) अचानक पश्चिम बंगालचा दौरा केला. असदुद्दीन ओवेसी हुबळी जिल्ह्यातील श्रीरामपूरमध्ये पोहोचले. मुस्लिम धर्मियांची पवित्र जागा फुरफुरा शरीफला त्यांनी भेट दिली.

या ठिकाणी प्रार्थना (जिरायत) केल्यानंतर, ओवेसी यांनी पीरजादा अब्बास सिद्धिकी यांच्यासोबत बैठक केली. येणाऱ्या पश्चिम बंगाल विधानसभा निवडणुकीत त्यांच्यासोबत मैदानात उतरण्याचं ओवेसी यांनी स्पष्ट केलं.

पश्चिम बंगालमध्ये निवडणूक लढवणार असल्याचं स्पष्ट केल्यानंतर ओवेसी यांचा हा पहिला दौरा होता. मात्र, MIM ने पश्चिम बंगालमध्ये निवडणूक लढवण्याचं स्पष्ट केल्याने ममता बॅनर्जी यांच्या तृणमूल कॉँग्रेसच्या चिंतेत भर पडली आहे.

पश्चिम बंगालमधील 30 टक्के अल्पसंख्याक मतदार हे तृणमूल कॉँग्रेसची व्होट बँक मानली जाते. मात्र, ओवेसी निवडणुकीच्या रिंगणात उतरल्याने ही व्होट बॅंक तृणमूलपासून दूर जाण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.

ममता बॅनर्जींसमोरचं आव्हान वाढलं?

ममता बॅनर्जी यांच्या तृणमूल कॉँग्रेसकडून ओवेसींच्या MIM ला फारसं महत्त्व दिलं जात नाहीय. तृणमूलच्या नेत्यांनी तर MIM ला भाजपची 'बी टीम' म्हटलं आहे.

मात्र, राजकीय वर्तुळात ओवेसींची एन्ट्री ममता बॅनर्जींसाठी धोका असल्याची चर्चा सुरू झाली आहे. ओवेसी आणि सिद्धिकी यांच्या भेटीमुळे तर राजकीय चर्चांना चांगलंच उधाण आलं आहे.

धार्मिकस्थळ

बिहार विधानसभा निवडणुकीनंतर असदुद्दीन ओवेसी यांनी पश्चिम बंगाल विधानसभा निवडणुकीत उमेदवार उभे करणार असल्याचं स्पष्ट केलं होतं.

ओवेसींनी पश्चिम बंगाल निवडणूक लढवण्याची घोषणा केल्यानंतर, तृणमूल कॉँग्रेसने पश्चिम बंगालमधील MIM चे प्रदेशाध्यक्ष अन्वर पाशा यांनाच पक्षात घेत ओवेसींना धक्का दिला.

MIM मतांचं ध्रुवीकरण करून ममता बॅनर्जी यांना सत्तेतून बेदखल करण्यासाठी भाजपला मदत करत असल्याचा दावा पाशा यांनी केला होता. पाशा यांनी असदुद्दीन ओवेसी यांच्यावरही टीका केली होती.

फुरफुरा शरीफचं महत्त्व

हुबळी जिल्ह्यातील फुरफुरा शरीफ अल्पसंख्यांक समुदायाचं पवित्र प्रार्थनास्थळ आहे. फुरफुरामध्ये 1375 साली मुकलिश खानने एक मस्जिद बनवली होती.

ही मस्जिद बंगालच्या मुसलमानांसाठी प्रमुख स्थळ बनलं आहे. उर्सच्या वेळी देश-विदेशातील मुसलमान या ठिकाणी भेट देतात.

फुरफुरा शरीफमध्ये अबू बकर सिद्धिकी आणि त्यांच्या पाच मुलांची मजार आहे. अबू बकर एक...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पश्चिम बंगालच्या राजकारणात ऑल इंडिया मजलिस-ए-इत्तेहादुल मुसलमिन (AIMIM) म्हणजेच MIM च्या एन्ट्रीने राजकीय वादळ निर्माण होण्याची शक्यता आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: असा आहे जाहीर झालेला संघ -

विराट कोहलीच्या नेतृत्वाखालील भारतीय संघ इंग्लंडसाठी रवाना होणार आहे. 15 सदस्यीय संघाच्या बरोबरीने तीन नेट बॉलर भारतीय संघाबरोबर असतील. या संघाची बलस्थानं काय आणि हा संघ एकत्र बलाढ्य ठरू शकतो का, याचं सविस्तर विश्लेषण तुम्ही इथे वाचू शकता.

पण चार वर्षांपूर्वी झालेल्या वर्ल्डकप स्पर्धेत भारतीय संघात असलेल्या आणि आज पॅकअप झालेल्या खेळाडूंची ही कहाणी -

1. अंबाती रायुडू

संघरचनेत चौथ्या क्रमांकासाठी विचार झालेला अंबाती रायुडू हा वर्ल्डकप संघातून बाहेर झालेलं धक्कादायक नाव आहे. प्रशिक्षक रवी शास्त्री आणि कर्णधार विराट कोहली यांनी रायुडूचा चौथ्या स्थानासाठी विचार करून त्याला संधी दिला होती.

अंबाती रायुडू

रायुडूने चांगली कामगिरी केली होती. मात्र गेल्या वर्षी आशिया चषकानंतर रायुडूच्या कामगिरीत घसरण झाली आणि त्याचा त्याला फटका बसला.

चौथ्या महत्त्वपूर्ण स्थानासाठी रायुडूचं नाव चर्चेत होतं. IPL स्पर्धेत चेन्नईसाठी खेळतानाही रायुडूला समाधानकारक कामगिरी करता आली नाही. वर्ल्डकपमध्ये खेळण्याचा अनुभव गाठीशी असतानाही रायुडूचं नाव अंतिम यादीत आलं नाही.

2. सुरेश रैना

चार वर्षांपूर्वी झालेल्या वर्ल्डकपमध्ये झिम्बाब्वेविरुद्धच्या प्राथमिक फेरीच्या लढतीत 287 धावांचा पाठलाग करताना भारतीय संघाची अवस्था 4 बाद 92 अशी झाली होती. मात्र रैनाने महेंद्रसिंग धोनीच्या बरोबरीने पाचव्या विकेटसाठी 196 धावांची भागीदारी करत भारतीय संघाच्या विजयावर शिक्कामोर्तब केलं. त्याने नाबाद 110 धावांची खेळी केली.

वर्ल्डकपमध्ये रैनाने 56.80च्या सरासरीने 284 धावा केल्या आहेत. गंमत म्हणजे यशस्वी वर्ल्डकपनंतर रैनाने चार वर्षांत केवळ 11 वनडे खेळल्या.

सुरेश रैना

एकेरी-दुहेरी धावांचा रतीब घालतानाच चौकार-षटकारांची खैरात करणारा रैना मधल्या फळीत उपयुक्त होता. मात्र नव्या खेळाडूंच्या आगमनासह रैना निवडसमिचीच्या स्कीम ऑफ थिंग्समधून बाहेर फेकला गेला.

स्थानिक क्रिकेटमध्ये उत्तर प्रदेश, IPL स्पर्धेत चेन्नई सुपर किंग्ससाठी रैना खेळत आहे. मात्र यंदाच्या वर्ल्डकपसाठीच्या योजनेत त्याच्या नावाचा विचार होण्याची शक्यता नाही.

3. अजिंक्य रहाणे

टीम इंडियाचा मधल्या फळीतील आधारस्तंभ, अशी ओळख मुंबईकर अजिंक्य रहाणेने निर्माण केली. चार वर्षांपूर्वी झालेल्या वर्ल्डकपमध्ये रहाणे आठही सामने खेळला होता आणि 34च्या सरासरीने 208 धावा केल्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सोमवारी वर्ल्डकप स्पर्धेसाठी BCCIच्या निवडसमितीने पंधरा सदस्यीय संघ जाहीर केला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: असा परिणाम व्हावा, याच हेतूने कुटुंब नियोजन कार्यकर्त्या मार्गारेट सॅंगर यांनी संशोधकांना गर्भनिरोधक गोळ्या विकसित करायची विनंती केली होती.

स्त्रियांनी लैंगिकदृष्ट्या तसंच सामाजिकदृष्ट्या स्वतंत्र असावं हा त्यामागचा हेतू होता. स्त्रियांना पुरुषांच्या बरोबरीला आणायचं होतं.

पण गर्भनिरोधक गोळ्यांनी फक्त सामाजिक क्रांती आणली असं नाही तर आर्थिक क्रांतीदेखील घडवून आणली. गर्भनिरोधक गोळ्यांनी कदाचित विसाव्या शतकातील सगळ्यात मोठा आर्थिक बदल घडवून आणला. कारण या गोळ्या प्रभावी होत्या.

शतकानुशतकं प्रेमी युगुलांनी नको असलेली गर्भधारणा रोखण्यासाठी सगळ्या प्रकारच्या गोष्टी करून पाहिल्या.

यात प्राचीन इजिप्तमध्ये वापरली जाणारी मगरीची विष्ठा होती, अॅरिस्टॉटलने सांगितलेलं देवदार वृक्षाचं तेल होतं आणि कॅसानोव्हाची अर्धं लिंबू गर्भाशयाच्या मुखाशी ठेवण्याची पद्धतही होती.

 पण यातून गर्भधारणा शंभर टक्के रोखू शकेल असं ठोस काहीच हाती आलं नाही.

गर्भनिरोधकाचा सगळ्यात आधुनिक अवतार - काँडमदेखील कधीकधी दगा देतं.

1916 मध्ये गर्भनिरोधकं आणि गर्भपात बेकायदेशीर होते, तेव्हा मार्गारेट सॅंगर यांनी न्यूयॉर्कमध्ये पहिलं कुटुंब नियोजन केंद्र सुरु केलं.

कारण ते ज्याप्रकारे वापरायला हवं त्याप्रकारे लोक वापरत नाहीत. कधी कधी काँडम फाटतात तर कधी निसटतात.

त्यामुळे वर्षभरात 100 काँडम वापरणाऱ्या स्त्रियांपैकी 18 स्त्रियांना नको असणाऱ्या गर्भधारणेला सामोरं जावं लागतं. गर्भनिरोधक स्पंज आणि डायफ्रॅम अपयशी ठरण्याचा दरही जास्त आहे.

पण गर्भनिरोधक गोळीचा अयशस्वी ठरण्याचा दर 6 टक्के आहे. म्हणजेच त्या काँडमपेक्षा तिप्पटीनं जास्त सुरक्षित आहेत. जर गर्भनिरोधक गोळ्या नीट वापरल्या तर हाच दर एक बारांशानं कमी होतो.

आर्थिक क्रांती

काँडम वापरणं म्हणजे आपल्या पार्टनरशी वाटाघाटी करणं आलं. गर्भनिरोधक स्पंज आणि डायफ्रॅमचा उपयोग कमी आणि त्रासच जास्त होता.

पण गर्भनिरोधक गोळ्या घेण्याचा निर्णय हा सर्वस्वी स्त्रीचा होता, तो खासगी होता आणि यात कोणाचा हस्तक्षेप नव्हता. स्त्रियांना या गोळ्या जवळच्या वाटल्या नसत्या तरच नवल!

1960 मध्ये गर्भनिरोधक गोळ्यांना सर्वप्रथम अमेरिकेत मान्यता मिळाली. त्यानंतरच्या पाच वर्षांत जवळपास अर्ध्याअधिक विवाहित स्त्रिया ज्यांना संतती नियमनाची साधनं वापरायची आहेत, त्या या गोळ्या वापरायला लागल्या.

खरी क्रांती घडली ती अविवाहित...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गर्भनिरोधक गोळ्यांनी आपल्या समाजावर मोठा परिणाम केला, एक प्रकारची सामाजिक क्रांती झाली. या वाक्यावर कोणाचाच आक्षेप नसेल.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: असांज यांची मानसिक स्थिती आणि आत्महत्येची भीती यामुळे कोर्टाने त्यांच्यासाठी करण्यात आलेल्या प्रत्यार्पण अपिलाला फेटाळलं आहे.

2010-11 साली हजारो गुप्त दस्तावेज प्रसिद्ध केल्याबद्दल 49 वर्षीय असांज यांचा तपास सुरू आहे.

दस्तावेज प्रसिद्ध करून असांज यांनी आपले कायदे मोडले आहेत असा अमेरिकेचा दावा आहे तसंच त्यामुळे अनेक लोकांचं आयुष्य धोक्यात आलं आहे असं अमेरिकेचं म्हणणं आहे.

या प्रत्यार्पण मागणीला विरोध करत हे आरोप राजकीय हेतूने प्रेरित असल्याचं असांज सांगत आहेत.

कोर्टाच्या निर्णयाविरोधात आपण अपील करू, असं अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी सांगितलं आहे.

जिल्हा न्यायाधीश वॅनेसा बरायटसर यांनी म्हटलं, "अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीकडे पाहिलं तर असांज आत्महत्या करू शकतात. त्यामुळे त्यांच्या प्रत्यार्पणाला परवानगी दिली जाऊ शकत नाही."

जर अमेरिकेत ते दोषी आढळले तर त्यांना 175 वर्षांपर्यंत कारावास होऊ शकतो. परंतु अमेरिकन अधिकाऱ्यांच्यामते त्यांना 4 ते 6 वर्षांपेक्षा जास्त शिक्षा होणार नाही.

इराक आणि अफगाणिस्तान युद्धाशी संबंधित गुप्त दस्तावेज उघड केल्याचा आरोप असांज यांच्यावर आहे. त्यातून अमेरिकन सैनिकांनी तेथे शोषण केल्याचं स्पष्ट होतं असं असांज सांगतात.

असांज यांनी जामिनाच्या अटींचा भंग केला म्हणून मे 2019मध्ये त्यांना 50 आठवड्यांची शिक्षा झाली. 2012 ते 2019 ते लंडनमधील इक्वेडोरच्या दुतावासात राजकीय आश्रित म्हणून राहिले होते.

एप्रिल 2019मध्ये त्यांना अटक झाली होती.

त्यांच्यावर एका महिलेच्या लैंगिक छळाचा आरोप होता, त्यामुळे अटक होऊन त्यांना स्वीडनकडे त्यांना प्रत्यार्पित करावं लागलं असतं, असे होऊ नये म्हणून त्यांनी एक्वेडोरच्या लंडनस्थित दूतावासात आश्रय घेतला.

पण आता त्यांच्याविरोधातला लैंगिक छळाचा आरोप मागे घेण्यात आला आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

लंडनच्या एका कोर्टाने विकिलिक्सचे संस्थापक ज्युलियन असांज यांना अमेरिकेत नेण्यास मज्जाव केला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: असाउद्दीन ओवेसी

गेल्यावर्षी नोव्हेंबर महिन्यात आलेल्या सर्वोच्च न्यायालयाच्या निकालानंतर अयोध्येत बुधवारी (5 ऑगस्ट) भूमिपूजनाचा कार्यक्रम पार पडला.

या कार्यक्रमात पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ सहभागी झाले. अनेक राजकीय नेते आणि खासदार भूमिपूजनाचे स्वागत करत असताना काही ठिकाणी मात्र उघड विरोध केला जातो आहे.

बुधवारी सकाळी ओवेसी यांनी ट्विट करत सांगितलं- बाबरी मशीद होती, आहे आणि राहणार. इंशाअल्लाह. #BabriZindaHai या हॅशटॅगचा उल्लेखही त्यांनी या ट्विटमध्ये केला.

ऑल इंडिया मुस्लिम पर्सनल लॉ बोर्डाने एका दिवसापूर्वीच प्रेसनोट जाहीर करत आपली भूमिका पुन्हा एकदा मांडली. बाबरी मशीद कायम एक मशीद राहील असं बोर्डानं म्हटलंय. ॉ

बोर्डाकडून याविषयी ट्विटही करण्यात आलंय. ते म्हणतात, 'हाया सोफिया आपल्यासाठी एक मोठं उदाहरण आहे. अन्याय करून, लज्जस्पदरीत्या जमिनीवर आपला हक्क दाखवून आणि बहुसंख्य लोकांच्या समाधानाला महत्त्व देऊन त्याचा दर्जा बदलू शकत नाही. तुम्ही नाराज राहू नका. परिस्थिती नेहमी एकसमान राहत नाही.'

ऑल इंडिया मुस्लिम पर्सनल लॉ बोर्डाने बाबरी मशिदीची तुलना हाया सोफियासोबत केल्याने त्यांच्यावर टीकाही केली जातेय. हा सर्वोच्च न्यायालयाचा अपमान असल्याचंही म्हटलं जातंय.

शरयू तीरावरील अयोध्या नगरी

काही दिवसांपूर्वीच तुर्कस्तानचे राष्ट्राध्यक्ष रेचेप तैय्यप अर्दोआन यांनी इस्तंबूलमध्ये ऐतिहासिक हाया सोफियाचं मशिदीत रुपांतर करण्याची घोषणा केली होती.

जवळपास 1500 वर्षांपूर्वी हाया सोफियाची एक ख्रिश्चन चर्च म्हणून स्थापना झाली होती. 1453 मध्ये इस्लाम धर्माच्या पुरस्कर्त्या ऑटोमन साम्राज्याने तिथं विजय मिळवल्यानंतर याचं रुपांतर मशिदीत करण्यात आलं.

1934 मध्ये आधुनिक तुर्कस्तानचे शिल्पकार मानले जाणाऱ्या मुस्तफा केमाल पाशा (आता तुर्क) यांनी देशाला धर्मनिरपेक्ष घोषित केल्यानंतर हाया सोफियाचं रुपांतर एका संग्रहालयामध्ये करण्यात आलं होतं.

सर्वोच्च न्यायालयाचा निर्णय

सर्वोच्च न्यायालयाने अयोध्येवर दिलेल्या निकालानंतर ऑल इंडिया मुस्लिम पर्सनल लॉ बोर्डाने न्यायालयात पुनर्विचार याचिका दाखल केली होती. ही याचिका सर्वोच्च न्यायालयाने फेटाळली होती.

अयोध्येत मशीद बांधण्यासाठी सर्वोच्च न्यायालयाने केंद्र सरकारला पाच एकर जागा देण्याचे निर्देश दिले होते. मात्र, याच ठिकाणी वेगळ्या जमिनीचा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"बाबरी मशीद होती, आहे आणि राहणार," असं वक्तव्य ऑल इंडिया मजलिस-ए-इत्तेहादुल मुस्लिमीन पक्षाचे प्रमुख आणि खासदार असदुदीन ओवेसी यांनी केलंय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: असाच एक व्हीडिओ व्हॉट्सअॅपवर व्हायरल होतोय, ज्यामध्ये हैदराबादमधील एका डीमार्टमधून एका अतिरेक्याला ताब्यात घेण्यात आल्याचं दाखवण्यात आलं आहे. पण त्याची सत्यता कुणीही पडताळून न पाहता तो सर्रास शेअर केला जातोय. पण या व्हीडिओमागचं नेमकं वास्तव काय आहे?

मुळात हा व्हीडिओ हैदराबादमधला नाहीये. या व्हीडिओमध्ये जे पोलीस दिसत आहेत, ते खरे आहेत मात्र ते हैदराबादचे नाहीत तर महाराष्ट्र पोलीस आहेत.

आणि त्यांची ही कारवाईसुद्धा खरी नसून ती हा व्हीडिओ एका मॉक ड्रिलचा आहे... तोही मुंबईजवळचा.

कुठे...केव्हा...कसं?

हा व्हीडिओ मुंबईनजीकच्या विरारमधल्या एका डी-मार्ट सुपरमार्केटचा आहे. इथे पालघर जिल्हा पोलिसांनी 14 फेब्रुवारीला संध्याकाळी 5 वाजता दंगलविरोधी पथक आणि शीघ्र कृती दलाच्या सहकार्यानं एक मॉक ड्रिल केलं होतं.

'टाईम्स ऑफ इंडिया'च्या वेबसाइटवर त्याच दिवशी आणि 'मिड डे'नं दुसऱ्या दिवशी या मॉक ड्रीलचं वृत्तही प्रसिद्ध केलं होतं.

या ड्रिलदरम्यान पोलिसांचं एक पथक अचानकपणे डी-मार्टमध्ये आलं आणि त्यांनी सुपरमार्केट सील केलं. त्यानंतर त्यांनी बॉम्ब बाळगणाऱ्या एका संशयित अतिरेक्याचा शोध घ्यायला सुरुवात केली आणि अर्ध्या तासानंतर पोलिसांनी एका अतिरेक्याला ताब्यात घेतलं, अशी माहिती वेबसाइटवर प्रसिद्ध करण्यात आली होती.

अचानक झालेल्या या कारवाईनं मार्केटला आलेले ग्राहक भांबावून गेले होते. मात्र पोलिसांनी हे मॉक ड्रिल असल्याचं स्पष्ट केलं. तोपर्यंत अनेकांनी आपल्या मोबाईलमध्ये हा सर्व प्रकार चित्रित करून सोशल मीडियावर अपलोडही केला होता.

'लोकमत'चे फोटोग्राफर हनीफ पटेल यांनी या कारवाईचे फोटो काढले होते. त्यांनी त्याच दिवशी आपल्या फेसबुक पेजवरही हे फोटो टाकले होते. हनीफनं फेसबुक पोस्टमध्ये हा मॉक ड्रिलचा व्हीडिओ असल्याचं स्पष्ट केलं होतं.

पण हा व्हीडिओ कुणीतरी मुंबईऐवजी तो हैदराबादमधला आहे, असं सांगून पुन्हा पोस्ट केला आणि काही वेळातच तो व्हायरल झाला.

महाराष्ट्र पोलिसांकडूनही दुजोरा

बीबीसीनं या कारवाईचं तथ्यं जाणून घेण्यासाठी पालघर जिल्हा पोलिसांशीही संपर्क साधला. त्यांनी देखील डी-मार्टमधील कारवाई केवळ मॉक ड्रिल असल्याचं  स्पष्ट केलं.

सर्वांत महत्त्वाचं म्हणजे, या व्हीडिओमध्ये पोलिसांच्या युनिफॉर्म लोगो नीट दिसत नसला, तरी पोलिसांच्या गाडीवरचा लोगो महाराष्ट्र पोलीसचा आणि त्यावरील अक्षरं देवनागरी लिपीमधील असल्याचं दिसत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जम्मू-काश्मीरच्या पुलवामामध्ये CRPF जवानांवर झालेल्या हल्ल्याच्या पार्श्वभूमीवर अनेक व्हीडिओ सोशल मीडियावर शेअर केले जात आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: असाच एक सामना रविवारी मुंबई इंडियन्स आणि चेन्नई सुपरकिंग्स यांच्यात झाला, जेव्हा अगदी सेंकदासेंकदाला सामना कधी चेन्नई सुपरकिंग्सच्या तर कधी मुंबईच्या बाजूने झुकत होता.

चेन्नईला जिंकण्यासाठी 150 रनांची आवश्यकता होती. शेवटच्या काही ओव्हर्समध्ये टीमची स्थितीही भक्कम होती. त्यांना 12 बॉलमध्ये 18 रन हवे होते आणि 6 विकेट हातात होत्या.

शेन वॉटसन आधीच्या क्वॉलिफायर मॅचसारखाच फॉर्मात होता आणि असं वाटतं होतं की या हंगामातल्या मुंबईविरुद्धच्या 3 पराभवांचा बदला चेन्नई सुपरकिंग्स घेणार.

19व्या ओव्हरमध्ये मुंबईचा विकेटकीपर क्विंटन डीकॉकने हातात आलेला सोपा डॉट बॉल सोडून दिला आणि तो बॉल गेला थेट बाऊंड्री लाईनच्या पलीकडे. यामुळे चेन्नई सुपरकिंग्सला अजून ताकद मिळाली.

आता त्यांना 6 बॉलमध्ये 9 रन बनवायचे होते आणि शेन वॉटसन अजूनही क्रीझवर होता.

शेवटची ओव्हर मलिंगाला

यानंतर जे सहा बॉल टाकले गेले त्यांची कल्पनाच केली जाऊ शकते. 20व्या ओव्हरच्या शेवटच्या बॉलवर चेन्नईला जिंकायला 2 रन हवे होते.

तेव्हा लसिथ मलिंगाने थेट स्टंपवर बॉल टाकला आणि चेन्नईच्या शार्दूल ठाकूरला तो खेळणं जमलं नाही. परिणामी LBW आऊट झाला.

IPL मध्ये सर्वाधिक विकेट घेणाऱ्या लसिथ मलिंगाने या स्पर्धेत आतापर्यंत 100 पेक्षा जास्त मॅचेस खेळल्या आहेत. अर्थात तुमच्यात कितीही टॅलेंट असलं तरी शेवटच्या ओव्हरचा दबाव कोणत्याही बॉलरवर असतोच.

या मॅचमध्ये मलिंगाचा काळ आतापर्यंत फारसा चांगला नव्हता. शेन वॉटसन आणि ब्राव्होने मलिंगाला जाम धुतलं. शेवटच्या तीन ओव्हर्समध्ये मलिंगाने 42 रन दिले.

अनेक फॅन्सना वाटत होतं की शेवटचा ओव्हर मलिंगाऐवजी दुसऱ्या कुणाला तरी दिला जाईल. काहींना तर खात्री होती की पंड्या बंधूपैकी एकाला शेवटच्या ओव्हरमध्ये बॉलिंग दिली जाईल.

पण कॅप्टन रोहित शर्माने बॉल पुन्हा मलिंगाच्याच हाती सोपवला आणि पुढे जे घडलं ते सगळ्यांनाच माहीत आहे.

या हंगामाच्या 12 मॅचेसच्या शेवटच्या ओव्हर्समध्ये मलिंगाने 16 विकेट घेतल्या आहेत. खरंतर यावेळेची मलिंगाची कामगिरी, घेतलेल्या विकेट, सरासरी आणि इकॉनॉमी रेट 2017 पेक्षा जरासा चांगला आहे.

मलिंगाने फायनल मॅचमध्ये एकूण 4 ओव्हर टाकल्या आणि 49 रन देऊ फक्त एक विकेट घेतली. जर त्याने शेवटच्या बॉलवर विकेट घेतली नसती तर मलिंगाला सोशल मीडियावर जाम ट्रोलिंग झालं असतं. फॅन्सकडून जोरदार टीका झाली असती. पण नशिबाने साथ दिली आणि...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

क्रिकेटला अनिश्चिततेचा खेळ असंही म्हणतात. कधीही आश्चर्याचे धक्के बसू शकतात, अशक्य वाटणाऱ्या गोष्टी शक्य होऊ शकतात आणि नशिबाने साथ दिली तर शेवटच्या क्षणी अख्खा सामना फिरू शकतो.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: असाच काहीसा प्रकार सध्या वादात सापडलेल्या केंब्रिज अॅनालिटिका या कंपनीनं केला आहे. अमेरिकेतील राष्ट्राध्यक्ष पदाच्या निवडणुकीत फेसबुकच्या युजर्सचा गैरवापर केल्यावरून डेटा रिसर्च कंपनी केंब्रिज अॅनालिटिका वादात सापडली आहे. यावरून जगभरातील सोशल मीडियाच विश्व ढवळून निघालं आहे. युजर्सनी आपली माहिती सुरक्षित कशी ठेवायची, हा आता कळीचा मुद्दा बनला आहे.

रिसर्च फर्म केंब्रिज अॅनालिटिकावर आरोप आहे की त्यांनी 5 कोटी फेसबुक युजर्सच्या डेटाचा (वैयक्तिक माहिती) गैरवापर केला. सोशल नेटवर्कवर उपलब्ध माहिती कुणासोबत आणि कशापद्धतीनं शेअर केली जावी, हा मुद्दा चर्चेत आला आहे.

फेसबुकसाठी युजर्सचा डेटा हा इंधन आहे. त्यामुळे जाहिरातदार या व्यासपीठावर येतात. त्याबदल्यात फेसबुकला पैसे मिळतात.

फेसबुकजवळ आपल्या युजर्सचे लाइक्स, डिसलाइक्स, लाइफस्टाइल आणि राजकीय कल यासंदर्भात विस्तृत प्रोफाइल तयार करण्याची क्षमता आहे, याविषयी कुणालाच शंका नाही.

आता सर्वात मोठा प्रश्न हा आहे की, फेसबुक इतरांबरोबर कुठली माहिती शेअर करतं आणि फेसबुक युजर आपली वैयक्तिक माहिती सुरक्षित ठेवण्यासाठी काय करू शकतो?

'तुम्ही कुठल्या हॉलिवूड स्टार सारखे दिसतात? इथं क्लिक करा'

यासारखे अनेक क्विझ आपण फेसबुकवर पाहिले आहेत. भारताच्याबाबतीत बोलायचं झाल्यास तुम्ही कुठल्या बॉलिवूड स्टार सारखे दिसतात? असला प्रश्न असतो. यामध्ये तुमच्या IQ पडताळून पाहण्याची गोष्ट सांगितली जाते. तुमच्या व्यक्तिमत्वाचा शोध घेण्याविषयी सांगितलं जातं किंवा तुम्ही एक  अॅक्टर म्हणून कसे दिसाल? याविषयी सांगितलं जातं.

केंब्रिज अॅनालिटिकाचे बॉस अलेक्झांडर निक्स

म्हणायला तर ती एक फेसबुक क्विझ आहे. पण ही क्विझ देऊन तुम्ही तुमचं डिजिटल जीवन कुणाच्यातरी हाती सोपवत असता.

अशाच फेसबुक क्विझच्या माध्यमातून केंब्रिज अॅनालिटिकाने कोट्यावधी लोकांचा डेटा मिळवला आहे.

अशा अनेक क्विझमध्ये तुमचा डेटा सुरक्षित असल्याचा विश्वास आपल्याला दिला जातो. असे अनेक गेम आणि क्विझ हे फेसबुक युजर्सला आकर्षित करण्यासाठीच तयार केलेले असतात. त्यांचा मुख्य उद्देश हा तुमचा वैयक्तिक डेटा गोळा करणं हाच असतो. हे फेसबुकच्या नियमांत बसतं.

ज्या प्रकारे क्विझच्या माध्यमातून लोकांचा डेटा मिळविला जात होता, त्यावरून फेसबुक सेवांसाठीच्या त्यावेळी अटी आणि नियम कसे होते ते लक्षात येतं, असं मत गोपनीयतेवर काम करणाऱ्या 'इलेक्ट्रॉनिक...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

तुम्ही कोणत्या बॉलिवूड स्टार सारखे दिसता, तुम्ही कितीवेळा प्रेमात पडला, तुमचा सर्वांत जवळचा मित्र कोण, अशा प्रकारच्या क्विझ तुम्ही फेसबुकवर दिली असले. वरवर ही क्विझ तुम्हाला अगदीच निरुपद्रवी वाटत असेल, पण यातून तुम्ही तुमच्या फेसबुक प्रोफाईलची माहिती कुणाला तरी देत असता आणि तुमची ही माहिती पुढं कशी वापरली जाणार हे तुम्हाला माहीत नसतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: असाच काहीसा प्रकार सध्या वादात सापडलेल्या केंब्रिज अॅनालिटिका या कंपनीनं केला आहे. अमेरिकेतील राष्ट्राध्यक्षपदाच्या निवडणुकीत फेसबुकच्या युजर्सचा गैरवापर केल्यावरून डेटा रिसर्च कंपनी केंब्रिज अॅनालिटिका वादात सापडली आहे. यावरून जगभरातील सोशल मीडियाच विश्व ढवळून निघालं आहे. युजर्सनी आपली माहिती सुरक्षित कशी ठेवायची, हा आता कळीचा मुद्दा बनला आहे.

हे प्रकरण उघडकीस आल्यानंतर झुकरबर्ग यांनी पहिल्यांदाच आपलं मौन सोडलं आहे. "या प्रकरणात विश्वासघात झाला आहे," असं त्यांनी एका प्रसिद्धिपत्रकात म्हटलं आहे.

"तुमच्या डेटाच्या संरक्षणाची जबाबदारी आमची आहे. जर आम्ही त्याचं संरक्षण करू शकलो नाही तर तुम्हाला सेवा देण्यास आम्ही पात्र नाही, असं समजू. मी फेसबुकची स्थापना केली, म्हणून या प्लॅटफॉर्मवर जे काही होईल, त्यासाठी मी जबाबदार आहे," असं ते म्हणाले.

या पार्श्वभूमीवर बीबीसी मराठीने त्यांच्या वाचकांना प्रश्न विचारला होता की, तुम्हाला फेसबुक किती सुरक्षित वाटतं? वाचकांच्या अनेक प्रतिक्रिया आल्या. त्यातल्याच काही निवडक प्रतिक्रिया इथे देत आहोत.

धीरज बेळे लिहितात,"आम्ही सामान्य माणस आहोत, आमच्याकडे हाय प्रोफाईल डेटा नाही, त्यामुळे आम्हाला कोणतेही टेन्शन नाही. माझ्या डेटामध्ये काहीही इंपॉर्टंट नाही. मी फेसबुकचा वापर करणार."

मकरंद ननावरे यांनी काहीसी मिश्कील प्रतिक्रिया देत म्हटलं आहे की, "कसला डेटा? मला पाणीपुरी आवडते हे माहीत करून कोणाला काय फायदा?"

पण त्यांना सविस्तर उत्तर देत कपिल कांबळे यांनी कमेंट दिली आहे. ते लिहितात, "याचा नक्कीच फायदा आहे. तुमच्यासारखे लाखो असतील ज्यांना पाणीपुरी आवडते. त्यांच्या एकत्रित डेटा, जे पाणीपुरी बनवतात त्यांना पुरवला जातो."

भरत माने तर फेसबुकच्या इतक्या प्रेमात आहेत की, त्यांनी सरळ 'लुट गये हम तेरी मोहब्बत में' असं लिहून टाकलंय.

शाम ठाणेदार यांनाही असंच काहीसं वाटतं. "फेसबुक लोकांच्या जीवनाचा अविभाज्य भाग झाला आहे. फेसबुकवर कितीही आरोप झाले तरी कोणी स्वतःहून फेसबुक डिलीट करेल असं वाटत नाही."

"आता डिलीट करून फायदा नाही. जी माहिती जायची ती गेलीये," असं मत मांडलं आहे गौरव पवार यांनी.

तर आपली कोणती माहिती फेसबुकवर द्यायची हे आपण ठरवावं असं भूषण खटावकर यांना वाटतं.

अमोल तेली यांचं म्हणणं आहे की, "जी लोक EVM मध्ये घोटाळा करू शकतात, ते फेसबुक ट्विटरवर काहीही करू शकतात.

हे वाचलंत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

तुम्ही कोणत्या बॉलिवूड स्टार सारखे दिसता, तुम्ही किती वेळा प्रेमात पडला, तुमचा सर्वांत जवळचा मित्र कोण, अशा प्रकारच्या क्विझ तुम्ही फेसबुकवर खेळल्या असतील. वरवर ही क्विझ तुम्हाला अगदीच निरुपद्रवी वाटत असेल, पण यातून तुम्ही तुमच्या फेसबुक प्रोफाईलची माहिती कुणाला तरी देत असता आणि तुमची ही माहिती पुढे कशी वापरली जाणार हे तुम्हाला माहीत नसतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: असादुद्दिन ओवेसी आणि प्रकाश आंबेडकर

या पत्रकामध्ये एमआयएमनं गेले दोन महिने आपण वंचित बहुजन आघाडीच्या प्रकाश आंबेडकर यांच्याशी चर्चा करत होतो, मात्र दोन्ही पक्षांमध्ये कोणत्याही प्रकारे जागावाटपावर योग्यप्रकारे एकमत झालं नाही असं लिहिलं आहे.

वंचित बहुजन आघाडीनं आपल्याला केवळ आठ जागा देऊ केल्या. हे आजिबात स्वीकारार्ह नाही आणि 'औरंगाबाद मध्य' ही जागाही त्या यादीत समाविष्ट केली नव्हती त्यामुळे ते अन्यायकारक आहे असंही जलील यांनी या पत्रकात म्हटलं आहे.

इम्तियाज जलील

या पत्रकात जलील पुढे म्हणतात, "आमचे नेते डॉ. गफ्फार कादरी यांनी बाळासाहेब (प्रकाश आंबेडकर) यांची अनेकदा भेट घेतली . तसंच शेवटची भेट 5 सप्टेंबर रोजी घेतली. वंचित बहुजन आघाडीचा निर्णय बाळासाहेब आणि त्यांच्या संसदीय बोर्डाचे सदस्य अण्णाराव पाटील यांनी त्यांना कळवला तसंच एमआयएमला केवळ आठ जागा देण्यात येतील असं ओवेसी यांना इमेलद्वारे कळवलं.

जलील पुढे म्हणतात, "एमआयएमनं 2014 साली झालेल्या महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत 24 जागा लढवल्या होत्या. त्यातील औरंगाबाद आणि भायखळा जागा पक्षानं जिंकल्या होत्या. तसेच 9 जागांवर अनुक्रमे दुसऱ्या आणि तिसऱ्या जागांवर आमचा पक्ष होता. आज पक्षाच्या राज्यभरात विविध जातींचे आणि समुदायांचे 150 नगरसेवक आहेत.

औरंगाबाद पालिकेत आमचे 26 नगरसेवक आहेत. पालिकेतील आमचे विरोधीपक्षनेत्या सरिता अरुण बोर्डे आणि  गटनेते गंगाधर ढगे दोन्हीही अनुसुचित जातींचे आहेत."

"आता औरंगाबादमध्ये आपल्या पक्षाच्या संभाव्य उमेदवारांच्या होणाऱ्या मुलाखतींचे वेळापत्रक प्रसिद्ध करू", असेही जलील यांनी पत्रकात म्हटलं आहे.

प्रकाश आंबेडकरांबद्दल आमच्या मनात आदर

"बाळासाहेब आंबेडकर यांच्याबद्दल आमच्या मनात आदर आहे. तो कायम राहिल. त्यांना आणि वंचित बहुजन आघाडीला आम्ही शुभेच्छा देतो. आता आघाडी होत नसली तरी समाजातील दुर्बल घटकांच्या प्रश्नांसाठी काम करत राहू", असं जलील यांनी पत्रकात लिहिलं आहे.

प्रकाश आंबेडकर काय म्हणाले होते?

गेल्या आठवड्यात प्रकाश आंबेडकर यांनी बीबीसी मराठीला दिलेल्या मुलाखतीमध्ये एमआयएमशी सुरू असलेल्या चर्चेत कोणतीही अडचण नसल्याचं म्हटलं होतं.

ते म्हणाले होते, "असदुद्दीन ओवेसींशीच जागावाटपाची बोलणी होणार. इतर कुणाशी होणार नाही, असं ठरलंय. माझं आणि त्यांचं बोलणं सुरू आहे. तिथं अडचणी नाहीत. मी ओवेसींशी फोनवरून बोललो. त्यांच्यात आणि माझ्यात...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

महाराष्ट्र विधानसभेच्या निवडणुकीचे पडघम वाजायला सुरूवात झाल्यावर नव्या आघाड्यांची बांधणी आणि मोडतोडही सुरू झाली आहे. एमआयएम पक्षानं शुक्रवारी वंचित बहुजन आघाडीतून बाहेर पडण्याचा निर्णय घेतला आहे. एमआयएमचे महाराष्ट्रातील खासदार इम्तियाज जलील यांनी प्रसिद्धी पत्रकाद्वारे ही घोषणा केली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: असायला नको खरं तर. कुठल्याही कंपनीत, सरकारी ऑफिसात, व्यवसायात कर्मचारी आणि महिला कर्मचारी, खेळाडू आणि महिला खेळाडू  असे भेद असू नयेत.

पण तसं होत नाही. खेळाडू, व्यावसायिक, कर्मचारी यांच्या नावापुढे महिला लागलं की त्यांचं सामाजिक स्थान बदलतं, त्यांचे प्रश्न बदलतात.

आदर्श जगात महिला आणि पुरुषांचे प्रश्न वेगवेगळे नसतात, कारण तिथे सर्वांगिण समानता असते. पण आपण आदर्श जगात राहात नाही, त्यामुळे असमानता, पितृसत्ताक परंपरा आणि लैंगिक भेदभाव आपल्याला टाळता येत नाहीत. म्हणूनच शिक्षणात, कामाच्या ठिकाणी आणि घरातही महिलांच्या समान हक्कांचे लढे उभे राहतात. मग महिला शेतकऱ्यांनाच का मागे ठेवायचं?

आपल्या देशात शेतकऱ्यांची परिस्थिती भीषण आहे. शेतकऱ्यांच्या समस्येचा अभ्यास असणारे ज्येष्ठ पत्रकार पी. साईनाथ म्हणतात, "भीषण कृषिसंकट आपल्या सगळ्यांच्या डोक्यावर घोंघावतंय आणि यावर लवकरच तोडगा काढला नाही तर यातून कुणाचीच सुटका नाही."

म्हणूनच शेतकरी आपल्या हक्कांसाठी आक्रमक होत आहेत. मुंबई, दिल्ली आणि वेगवेगळ्या ठिकाणांच्या सरकारांना जागं करायला शेतकरी मोर्चे काढत आहेत. पण या सगळ्यांत महिला शेतकऱ्यांच्या प्रश्नांविषयी कुणीच बोलताना दिसत नाही.

महिला शेतकऱ्यांचे प्रश्न पुरुष शेतकऱ्यांपेक्षा फार वेगळे नाहीत, पण त्यांच्यापेक्षा जास्त नक्कीच आहेत.

कर्जमाफी, हमीभाव याच्या पलीकडेही त्यांचे प्रश्न आहेत, याची दखल सरकार, शेतकरी आंदोलनं आणि देशातली स्त्रीवादी चळवळ कधी घेणार?

दिल्लीत शुक्रवारी निघालेल्या किसान मुक्ती मोर्चात माझी भेट किसान महिला अधिकार मंचच्या (मकाम) पदाधिकारी सीमा कुलकर्णी यांच्याशी झाली. या मोर्चामध्येही महिला शेतकऱ्यांना महिला म्हणून असणारे त्रास, समस्या, अडचणी यांवर चर्चा झाली नाहीच.

"महिला शेतकऱ्यांच्या प्रश्नांकडे आपण स्त्रीवादी नजरेतून पाहातच नाही. इतर क्षेत्रातल्या महिलांसारखा त्यांचाही लढा समानतेसाठी आहे, लैंगिक छळवणुकीच्या विरोधात आहे, निर्णयप्रक्रियेत सहभागासाठी आहे. मग त्यांना का वगळलं जातं? दुर्दैव असं की या प्रश्नांबद्दल मीडियामध्येही चर्चा होत नाही," सीमा यांनी मला सांगितलं.

एका अभ्यासानुसार देशातल्या 78% महिला शेतकऱ्यांना लैंगिक भेदभावाला सामोरं जावं लागतं. घरगुती हिंसा, समान हक्क नसणं या प्रश्नांविषयी तर कुणी बोलतच नाही.

Seema Kulkarni

काही दिवसांपूर्वी मी मराठवाड्यातल्या एका महिलेशी बोलले....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

शेतकरी आणि महिला शेतकरी असं काही वेगळं असतं का हो?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: असे फलक कोरोना काळात सर्रास दिसू लागले.

जानेवारी संपेपर्यंत आपण गेल्या वर्षीचेच चाकरमानी बनून राहतो. मर्त्य माणसांच्या मनाचे हिंदोळे साकळत असताना एका विषाणूने एंट्री घेतली होती. तो काय संकल्प करून अवतरला माहिती नाही पण आपल्या आयुष्यात पूर्वीसारखं काही राहणार नाही याची दक्षता त्याने पुरेपूर घेतली. मिस्टर इंडिया रुपात वावरणाऱ्या त्याने आपलं आयुष्य कातरायला सुरुवात केली. या कातरण्यातून सुरेख नक्षी चितारली गेली नाही, आपलं आयुष्य उसवलं गेलं. कोरोना नावाच्या तीन अक्षरी अदृश्य दैत्यामुळे काय काय बदलत गेलं याचा घेतलेला आढावा.

1.डेली सोपचा साबण संपला?

घरातल्या प्रत्येकाला स्वतंत्र खोल्या असूनही मध्यमवर्गीय म्हणवणारं कथानक, मेकअपच्या पुटासह झोपेतून उठणारी माणसं, मुलगा-मुलगीची ओळख होताच त्यांना थेट लग्नाच्या बोहल्यावर चढवणारी प्रेमकहाणी अशा आशयाच्या डेली सोप्स अर्थात टीव्हीच्या पडद्यावर संध्याकाळी सात ते दहा वेळेत लागणाऱ्या मालिका पाहणं हे अनेकांसाठी आद्य कर्तव्य होतं. कोरोनाने लॉकडाऊन आणला, तो वाढतही गेला आणि डेली सोप्सचे बँक केलेले एपिसोड संपले.

कोरोनाने टीव्ही पाहणं एकदम कमी केलं.

त्याच मालिकेचे जुने भाग बघायचा कंटाळा आल्यावर मंडळी ओटीटीकडे वळली. टीव्ही बघणं सामूहिक अॅक्टिव्हिटी होती. कोरोनाने ते पाहणं मोबाईल, लॅपटॉप, डेस्कटॉप, टॅबकडे सरकवलं. पेड बुस्टर लावूनही जे जमलं नसतं ते कोरोनाने करून दाखवलं. काही पाहण्यासाठी अमुक वेळी टीव्हीपुढे बसायला हवं या पद्धतीला हात घातला गेला. आपल्याला हवं त्या वेळेला, हवं ते बघता येतं याचा सुगावा अनेकांना लागला.

 2.एकट्याची गर्दी

गर्दीत खूप कचकचाट असतो. त्या गोंगाटात काय चाललंय समजत नाही असं अनेकजण म्हणतात. आजूबाजूला ढिगावरी माणसं असूनही हरवल्यासारखं वाटतं. शेकडो दुष्परिणाम असले तरी गर्दीच्या ठिकाणी गर्दी करणं हे आपलं व्यवच्छेदक लक्षण होतं. शोभायात्रांपासून लोकप्रिय हिलस्टेशनपर्यंत आणि जॉगिंग ट्रॅक असलेल्या गार्डनपासून गर्दीने ओसंडून वाहणाऱ्या बाजारात जाऊन घासाघीस करत वस्तू घेणं अनेकांना पराक्रमी वाटतं.

कोरोना काळातली परिस्थिती

कोरोनाने गर्दीचा सोस लयाला नेला. गर्दीत गेलं की सुरक्षित वाटतं, एकटं वाटत नाही या विचारांना अलगीकरण-विलगीकरण या द्वयीने गुंडाळून टाकलं. गर्दीचा भाग होणं म्हणजे मुख्य प्रवाहाचा भाग होणं, ट्रेंडच्या लाटेवर स्वार होणं. कोरोनाने घराबाहेर तर काहींना...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

नवीन वर्षाचे पडघम वाजू लागले की रेझोल्युशन आणि संकल्पांच्या फैरी हवेत झडू लागतात. 31 डिसेंबरच्या रात्री ते आणखी तडतडतात. एक तारखेच्या दुपारी जडशीळ डोळ्यांनी जाग येते तेव्हा अनेक संकल्प भवतालातल्या अस्ताव्यस्ततेत विखरून गेलेले असतात. आठवडा सरतो तसं आपण गेल्या वर्षीचंच टू बी कंटिन्यूड जगतोय याची जाणीव होते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: असेही काहीजण आहेत, ज्यांनी आकर्षक ऑफर पाहून ऑनलाईन ऑर्डर नोंदवली. पण या वस्तू त्यांच्यापर्यंत पोहोचल्याच नाहीत. तर अनेकांनी इंटरनेटवर स्कॅमला बळी पडत आपले पैसे गमावले आहेत.

कोरोना व्हायरसचा संसर्ग नियंत्रणात आणण्यासाठी संपूर्ण देशामध्ये 25 मार्चपासून देशात लॉकडाऊन लावण्यात आलाय आणि अर्थातच याचा परिणाम रोजच्या आयुष्यावर झालेला आहे. मजूर शहरं सोडून गावाकडे निघालेत. दुकानं बंद आहेत. कारखान्यांमधलं काम ठप्प आहे.

मात्र, आता लॉकडाऊनच्या चौथ्या टप्प्यात काही गोष्टींबाबत नियम शिथील करण्यात आलेले आहेत आणि अनेक ठिकाणी काही अटींवर दुकानं आणि कारखाने काम करू लागले आहेत.

या सगळ्यांसोबतच आणखी काही जणही कामाला लागले आहेत. हे सगळे इंटरनेटवर सापळे रचतायत. कोणी स्वस्त सामानाची ऑफर देत ऑनलाईन पेमेंट घेतंय पण या वस्तू ग्राहकांपर्यंत पोहोचत नाहीय.

काहींनी बोगस वेबसाईट्स तयार करत लोकांकडून देणग्या घेतल्या, तर काहीजण बाजारात उपलब्ध नसणाऱ्या सॅनिटायजरसारख्या गोष्टी स्वस्तात देण्याचं प्रलोभन देत लोकांना जाळ्यात अडकवतायत.

फसवणूक करणाऱ्या या लोकांविषयी सध्या पोलीस आणि ग्राहक हक्कांसाठी लढणाऱ्या संस्था, लोकांना सावधानतेचा इशारा देत आहेत.

स्वस्त ऑफर्स मागचा धोका लोकांना सांगितला जातोय. पण तरीही फसवणुकीचे प्रकार सुरूच आहेत.

यापैकीच काही प्रकार पाहिले, तर त्यातून काही बोध घेता येईल.

सायबर गुन्हेगार लोकांना आपल्या जाळ्यात फसवण्यासाठी नेहमी एखाद्या मोठ्या आंतरराष्ट्रीय घडामोडीचा वापर करतात, असं तज्ज्ञांचं म्हणणं आहे. पण कोरोना व्हायरसच्या साथीच्या या काळात नेहमीपेक्षा अधिक वेगाने हे सायबर गुन्हे घडत आहेत.

सायबर अॅनालेटिक्स फर्म CYFIRMA चे संस्थापक आणि चीफ एक्झिक्युटिव्ह कुमार रितेश यांनी बीबीसीला सांगितलं, "सायबर हल्ल्यांचं वाढलेलं प्रमाण ही सर्वांत मोठी चिंतेची बाब आहे. मालवेअरचं प्रमाण अतिशय वाढलेलं आहे. फसवणुकीसाठी विविध मार्ग वापरले जात आहेत आणि हे गुन्हेगार अगदी निर्दयीपणे लोकांना लुटतायत. त्यांच्यात थोडीही दया नाही. बनावट लस आणि बोगस औषधांचा थेट लोकांच्या आयुष्यावर परिणाम होऊ शकतो. या प्रकारची चुकीची माहिती पसरल्याने समाजात अशांतता निर्माण होऊ शकते."

देणगीच्या निमित्ताने फसवणूक

पंतप्रधान नरेंद्र मोदींच्या कार्यालयाच्या PMO कडून स्थापन करण्यात आलेल्या मदत फंडासाठी एका फेक मोबाईल अॅड्रेसवर पैसे भरल्याने आपली फसवणूक...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना व्हायरसचा प्रादुर्भाव वाढत असल्याने अडचणीत आलेल्या मदत करणाऱ्यांच्या ऑनलाईन फसवणुकीची प्रकरणं सध्या वाढताहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अस्लम शेख यांना लागण झाल्यानंतर राज्यातल्या महाविकास आघाडीच्या चौथ्या मंत्र्याला कोरोनाची लागण झाली आहे. यापूर्वी सार्वजनिक बांधकाम मंत्री अशोक चव्हाण, गृहनिर्माण मंत्री जितेंद्र आव्हाड, सामाजिक न्याय मंत्री धनंजय मुंडे यांना कोरोनाची लागण झाली होती.

मात्र, या तिघांनीही मुंबईतल्या खासगी रुग्णालयांमध्ये उपचार घेऊन कोरोनावर मात केली आहे. अस्लम शेख मात्र घरीच राहणार असून त्यांना रुग्णालयात भरती करण्यात आलेलं नाही.

मुंबईचे पालकमंत्री कोरोना पॉझिटिव्ह

अस्लम शेख यांनी केलेल्या ट्वीटमध्ये म्हटलं आहे की, "मी कोरोना पॉझीटिव्ह झालो आहे. मात्र, सध्या कोरोनाची कोणतीही लक्षणं माझ्यात आढळलेली नाहीत. मी स्वतः विलगीकरणात असून माझ्या संपर्कात आलेल्यांनी आपापली कोरोनाची चाचणी करून घ्यावी. मी राज्यातील लोकांची घरीच राहून सेवा करणार आहे."

मुंबईत मोठ्या प्रमाणात कोरोनाचे रुग्ण आहेत. अस्लम शेख यांनी मुंबईतल्या कोरोना बाधित भागांचा पाहणी दौरा यापूर्वी केला होता. त्यामुळे त्यांना कोरोनाची बाधा झाली असावी अशी चर्चा आहे. मात्र, याला अस्लम शेख यांनी दुजोरा दिलेला नाही.

मुंबईत रविवारी (19 जुलै) कोरोनाचे 1 हजार 38 रुग्ण आढळले आणि 64 जणांचा मृत्यू झाला आहे. मुंबईची एकूण रुग्णसंख्या 1 लाखांच्यावर पोहोचली असून मृतांचा आकडा 5 हजार 714 झाला आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना व्हायरसच्या तडाख्यातून सामान्यांसह राज्याचे मंत्रीही वाचत नाहीयेत. कापड उद्योग आणि मत्स्य व्यवसाय मंत्री आणि मुंबईचे पालकमंत्री अस्लम शेख यांना कोरोना व्हायरसची लागण झाली आहे. याबद्दल स्वतः शेख यांनी ट्वीट करून माहिती दिली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अहमद उमर सईद शेख

हे डॅनियल पर्ल हत्या प्रकरण नेमकं काय आहे, ते आधी पाहूया.

पाकिस्तानच्या सुप्रीम कोर्टाने अमेरिकन पत्रकार डॅनियल पर्ल हत्येतील आरोपी कट्टरतावादी अहमद उमर सईद शेख याच्यासह चार जणांची सुटका केलीय. वॉल स्ट्रीट जर्नलचे ब्युरो चीफ डॅनियल पर्ल यांची 2002 साली हत्या करण्यात आली. ते पाकिस्तानातील कट्टरतावादी गटांवर बातमी करण्यासाठी गेले होते. खालच्या कोर्टानं उमर सईदसह चार जणांना अपहरण आणि हत्येप्रकरणी दोषी ठरवून फाशीची शिक्षा सुनावली होती.

मात्र, 2020 च्या एप्रिल महिन्यात सिंध कोर्टाने शेख आणि त्याच्या साथीदारांना डॅनियल पर्लच्या केवळ अपहरणासाठीच दोषी ठरवलं आणि शिक्षाही कमी केली. मात्र, हे चारही जण अपहरणाची शिक्षा आधीच भोगले होते. त्यामुळे कोर्टाने त्यांच्या सुटकेचे आदेश दिले होते.

डॅनियल पर्लच्या कुटुंबीयांनी या कोर्टाच्या या आदेशाला विरोध केल्यानंतर पाकिस्तानी सरकारने या निर्णयाला सुप्रीम कोर्टात आव्हान दिलं. मात्र, पाकिस्तानी सुप्रीम कोर्टाने 29 जानेवारीला दिलेल्या निर्णयाविरोधात दाखल याचिका फेटाळत सुप्रीम कोर्टाने आरोपींच्या सुटकेचे आदेश दिले.

जंग या वृत्तपत्रातील वृत्तानुसार, अमेरिकेचे परराष्ट्र मंत्री अँटोनी ब्लिंकेन यांनी म्हटलंय की, अमेरिका उमर शेखविरोधात अमेरिकेत कारवाई करण्यासाठी तयार आहे. ते पुढे म्हणाले, उमर शेख आणि त्याच्या साथीदारांना शिक्षा देण्यासाठी पाकिस्तानच्या परराष्ट्र मंत्र्यांसोबत चर्चा झालीय. ब्लिंकेन यांनी उमर शेखच्या सुटकेच्या निर्णयाला पाकिस्तानसह जगभरात दहशतीचे शिकार बनणाऱ्यांचा अपमान म्हटलंय.

सिंधमधील राज्य सरकारने उमर शेखच्या सुटकेच्या निर्णयाविरोधात सुप्रीम कोर्टात पुनर्विचार याचिका दाखल केल्याचेही जंग वृत्तपत्राने म्हटलंय.

पाकिस्तानचे अॅटर्नी जनरलने एक निवेदन जारी केलं आणि त्यात म्हटलंय की, या प्रकरणी सिंध सरकार आणि केंद्र सरकार पूर्णपणे सोबत आहे. सिंधमध्ये पाकिस्तान पिपल्स पार्टीचं सरकार, तर केंद्रात इम्रान खान यांच्या पाकिस्तान तहरिक-ए-इन्साफ पक्षाचं सरकार आहे.

नवा-ए-वक्त या वृत्तपत्रानुसार, पाकिस्तानचे परराष्ट्रमंत्री शाह महमूद कुरैशी यांनी शुक्रवारी (30 जानेवारी) अमेरिकेच्या नव्या परराष्ट्रमंत्र्यांशी पहिल्यांचा चर्चा केली. शाह महमूद कुरैशी यांनी त्यांना सदिच्छा दिल्या आणि दोन्ही देशांमधील संबंध अधिक चांगले करण्यावर भर देण्याचा विश्वास व्यक्त केला, असंही...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानमधील उर्दू वर्तमानपत्रांमध्ये या आठवड्यात सरकार आणि विरोधकांमधील आरोप-प्रत्यारोपांसह अमेरिकन पत्रकार डॅनियल पर्ल हत्या प्रकरणातला आरोपी सईद शेख याच्या सुटकेच्या बातम्या चर्चेत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अहमदनगर इथं शुक्रवारी मोदी यांची सभा झाली. या सभेत त्यांनी राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते शरद पवार यांना पुन्हा एकदा टीका केली.

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस, केंद्रीय राज्यमंत्री रामदास आठवले, दक्षिण नगरमधील भाजपचे उमेदवार डॉ. सुजय विखे पाटील, शिर्डीतील उमेदवार सदाशिव लोखंडे आदी उपस्थित होते.

मोदी म्हणाले,"काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी अशा लोकांबरोबर आहे, जे जम्मू काश्मीर भारतापासून तोडण्याची भाषा करत आहेत. काँग्रेसच एक वेळ ठीक आहे, कारण हे पाप त्यांनीच जन्माला घातलं आहे. पण शरदराव तुम्हाला काय झालं आहे? देशासाठी तुम्ही काँग्रेस सोडली होती. आता देशात दोन पंतप्रधान असण्याची भाषा होत असताना तुम्ही गप्प का आहात? तुम्हीही देशाकडे विदेशी चष्म्यातून पाहात आहात का? काश्मीरमधून सैन्य हटवण्याची आणि सैनिकांचे अधिकार काढून घेण्याची भाषा होते. तुम्ही स्वत: छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या भूमीतील आहात. तुम्हाला रात्री झोप कशी येते? "

मोदी म्हणाले, "देशाच्या सुरक्षेच्या प्रश्नावर भारत आता जगाकडे मदत मागत नाही. दहशतवाद्यांना घरात घुसून मारण्याची परवानगी आम्ही सैन्याला दिली आहे. युपीएच्या काळात सतत कुठे ना कुठे बाँब स्फोट होत होते. पण पाच वर्षं हा चौकीदार सजग राहिला. आता दहशतवाद्यांच्या डोक्यात ही भीती आहे की ते कुठेही लपले तरी त्यांना शोधून शिक्षा केली जाईल."

महाराष्ट्राच्या भूमीने जे संस्कार दिले आहेत ते आम्ही मजबूत करत आहोत. देशाकडे आज जग महाशक्ती म्हणून पाहात आहे. मतदान करताना 'इमानदार चौकीदार हवा की भ्रष्ट नामदार हवा, हिंदुस्तानचे हिरो हवेत की पाकिस्तानची भलावण करणारे हवेत, हा विचार करा. 21व्या शतकातील भारत कमजोर हवा की बळकट हवा, हा विचार यावेळी पहिल्यांदा मतदान करणाऱ्या युवकांनी करावा.

23 मे रोजी मोदी सरकार पुन्हा सत्तेत येईल, त्यानंतर PM किसान योजना सर्व शेतकऱ्यांना लागू केली जाईल असं ते म्हणाले. कोकणात समुद्रात वाहून जाणारे पाणी वापरात आणण्यासाठी योजना आखली जाईल, देशात पाण्यासाठी स्वतंत्र जलशक्ती मंत्रालय स्थापन करणार आहोत, असं ते म्हणाले. उज्ज्वला योजना, स्वयंरोजगारसाठी विनातारण कर्ज, रस्ते बांधणी आदी योजानांवर त्यांनी भाष्य केलं.

'काँग्रेस हटाव, गरिबी हटाव,'  असा नारा त्यांनी यावेळी दिला. काँग्रेसने देशाला आतापर्यंत लुटले आहे, काँग्रेस आणि मित्रपक्षांना शिक्षा द्या, असं ते म्हणाले.

मध्य प्रदेशात मुलांसाठीच्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"शरदराव तुमच्या पक्षाचं नाव राष्ट्रवादी आहे. हीसुद्धा धुळफेक आहे का," असा सवाल पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी अहमदनगर इथं आयोजित सभेत केला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अहमदनगर जिल्ह्यातल्या कर्जत तालुक्यातल्या इवल्याशा बंडगर वस्तीवर. आणि शाळेत ही मज्जा आणली आहे या शाळेतील शिक्षक विक्रम अडसूळ आणि कविता बंडगर या दोन प्रयोगशील शिक्षकांनी. बीबीसी मराठीने या शाळेला भेट दिली. शिक्षक दिनानिमित्त या दोन आगळ्यावेगळ्या शिक्षकांची ही कहाणी...

व्यंकटेश माडगूळकरांच्या बनगरवाडीची आठवण यावी अशीही बंडगर वस्ती आहे. उघड्या बोडक्या माळरानावर वसलेली ही वस्ती. बनगरवाडी प्रमाणेच या वस्तीवर आणि आजूबाजूच्या वस्त्यांमध्ये मेंढपाळ मंडळी राहतात. या वस्त्यांमध्ये राहणाऱ्या चिमुकल्यांसाठी ही शाळा आहे.

खरं तर जिथे ही शाळा आहे तो भाग अत्यंत दुर्गम आहे. शाळेपर्यंत पोहोचण्यासाठी डांबरी रस्ता सुद्धा नाही. बहुतेक मंडळी ही मेंढीपालन करणारी असल्यामुळे वर्षातील काही महिने बाहेरच असतात. तर काही लोक पुण्यात राहून मोलमजुरी करतात.

अशाच मुलांच्या शिक्षणाकडे विशेष लक्ष देणे शक्य होत नाही. मात्र अशा प्रतिकूल परिस्थितीतही विक्रम अडसूळ आणि कविता बंडगर यांनी केवळ शाळा चालवलीच नाही तर तिला राज्यातील एक महत्त्वाची प्रयोगशील शाळा म्हणून पुढे आणली आहे.

पहिली ते चौथीपर्यंत सध्या एकूण 27 मुलं मुली या शाळेत शिकतात. बहुतेकांचे आई-वडील बाहेर असल्यामुळे ते आपल्या आजी-आजोबांसोबत राहतात. दगडधोंडे, काट्या-कुपाट्या यातून मार्ग काढत, मात्र अत्यंत उत्साहाने ही मुले शाळेत येतात.

ज्ञानरचनावादाची संकल्पना

ही शाळा खरंतर मूळची वस्तीशाळा. काही वर्षांपूर्वी या शाळेला औपचारिक शाळेचा दर्जा मिळाला. बंडगर वस्तीवर राहणाऱ्या कविता बंडगर वस्तीशाळा असल्यापासून येथे शिकवत आल्या आहेत. वस्तीशाळा शिक्षिका म्हणून सुरुवात केलेल्या कविता बंडगर यांनी शिकवता शिकवता डीएडचा अभ्यासक्रम पूर्ण करून त्या आता पूर्णवेळ शिक्षिका म्हणून काम करत आहेत.

येथे औपचारिक शाळा झाल्यानंतर विक्रम अडसूळ या शाळेवर रुजू झाले. दोघांचाही प्रयत्न होता की मुलांना रंजक पद्धतीने कसं शिकवता येईल? यातूनच विविध कल्पना जन्माला आल्या.

सध्या आपल्या शिक्षण पद्धतीमध्ये ज्ञानरचनावादाचा मोठा बोलबाला आहे. पण या दोघांनी या दुर्गम भागातल्या शाळेत 2013 मध्येच ज्ञानरचनावाद पद्धतीने मुलांना शिकवायला सुरुवात केली आहे.

शिकवण्यासाठी हे दोघे जे काही प्रयोग करत आहेत त्याचा पाया ज्ञानरचनावादातच आहे. मुलांनी स्वतःच आपल्या कृतीमधून शिकायचे आणि शिक्षकांनी या कृतिशील शिकण्यासाठी मुलांना मदत करायची असा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कल्पना करा की तुम्ही एका शाळेत जाताय त्या शाळेमध्ये गणिताचा तास सुरू आहे आणि मुलं कॅरम खेळता खेळता गणित शिकतायत, सापशिडी खेळता-खेळता गणित शिकतायेत. मज्जा येईल ना?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अहमदनगरच्या सारोळा कासार या गावातल्या सुमन धामणे आणि त्यांचा नातू यश यांनी गेल्या वर्षी 'आपली आजी' हे युट्यूब चॅनेल सुरू केलं. 'आपली आजी कशी लोकप्रिय होत गेली त्याची ही कहाणी.

कॅमेरा आणि रिपोर्टर- शाहिद शेख

व्हिडिओ एडिटींग- शरद बढे

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

नमस्कार बाळांनो...’ असं म्हणत व्हीडिओतून रेसिपी दाखवणाऱ्या आजी-नातवाची जोडी एकदम भारी आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अहमदनगरमधल्या पारनेर तालुक्यातील निघोज गावात घडलेल्या या घटनेमुळं 'ऑनर किलिंग'चा मुद्दा पुन्हा ऐरणीवर आला आहे.

सहा महिन्यांपूर्वी रुक्मिणी आणि मंगेश रणसिंग यांचं लग्न झालं होतं. या लग्नाला रुक्मिणीच्या वडिलांचा आणि नातेवाईकांचा विरोध होता. मंगेशच्या कुटुंबियांनी मात्र या नात्याचा स्वीकार केला होता.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

लग्नाला रुक्मिणीकडून केवळ तिची आईच आली होती, असं तिचा दीर महेश रणसिंगनं बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं.

लग्नानंतरही विरोध कायम

महेशनं सांगितलं, "लग्न झाल्यानंतरही रुक्मिणीच्या नातेवाईकांचा विरोध कायम होता. ते रस्त्यात अडवून रुक्मिणी आणि मंगेशला धमकी द्यायचे. त्यांच्या धमक्यांना कंटाळून फेब्रुवारी महिन्यात रुक्मिणी तसंच मंगेशनं पारनेर पोलिस ठाण्यात तक्रारही केली होती."

अशा ताण-तणावातच 30 एप्रिलला रुक्मिणीच्या आई-वडिलांनी तिला घरी बोलावून घेतलं. माहेरी आल्यानंतर त्यांनी तिला मारहाण केली. रुक्मिणीनं मध्यरात्री मंगेशला फोन करून 'मला इथून घेऊन जा. मला घरातल्या लोकांनी मारलंय,' असं सांगितलं.

दुसऱ्या दिवशी म्हणजेच 1 मे रोजी मंगेश रुक्मिणीच्या घरी गेला. रुक्मिणीचे काका आणि तिचे मामाही उत्तर प्रदेशवरून त्यांच्या घरी आले होते. यावेळी मंगेश आणि रुक्मिणीच्या लग्नावरून भांडणं आणि वादावादी झाली.

रुक्मिणीच्या काका आणि मामांनी तिला तसंच मंगेशला मारहाण केली. नंतर बांधून ठेवलं आणि त्यांच्या अंगावर पेट्रोल टाकून पेटवलं आणि कुलूप लावून घराबाहेर जाऊन थांबले.

मदतीसाठी आवाज येऊ लागल्यानं शेजारी घरी आले. त्यांनी अँब्युलन्स बोलावली आणि या दोघांनाही पुण्याला नेलं. उपचारासाठी रुक्मिणी आणि मंगेशला ससून हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आल्याचं महेश रणसिंगनं सांगितलं.

तीन दिवस मृत्यूशी झुंज दिल्यानंतर 5 मे रोजी रुक्मिणीचा मृत्यू झाला. हॉस्पिटलमध्ये दाखल केलं तेव्हा रुक्मिणीची प्रकृती गंभीर होती. ती 60 ते 65 टक्के भाजली होती.

मंगेशवर उपचार सुरू आहेत. मात्र त्याची प्रकृतीही अत्यवस्थ आहे. तो 40 ते 45 टक्के भाजला आहे, असं ससून हॉस्पिटलमधील डॉक्टर अजय तावरे यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं.

महेश रणसिंग

"आम्ही दोन-तीन घरं सोडून बाजूलाच राहतो. दुपारच्या वेळेस घरातून आरडाओरडा ऐकू आला म्हणून धावत गेलो. घरातून धूर येत होता आणि दरवाजाही बंद होता. आम्ही दरवाजा तोडला आणि अॅम्ब्युलन्स बोलावली," असं रुक्मिणीच्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

रुक्मिणी रणसिंग ही 19 वर्षांची मुलगी. सहा महिन्यांपूर्वीच तिनं प्रेमविवाह केला होता. घरच्यांना हे लग्न मान्य नव्हतं आणि तोच राग मनात धरून तिच्या वडिलांनी तसंच काका आणि मामानं तिला आणि तिच्या नवऱ्याला जिवंत जाळण्याचा प्रयत्न केला. घरच्यांच्या रागाची किंमत रुक्मिणीला आपला जीव गमावून मोजावी लागली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अहमदनगरमधल्या संगमनेर इथं शुक्रवारी (30 ऑगस्ट) झालेल्या पत्रकार परिषदेत न्यूज 18 लोकमतचे पत्रकार हरिष दिमोटे यांनी राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांना हा प्रश्न विचारला.

या पत्रकाराचा रोख राष्ट्रवादीचे नेते आणि शरद पवारांचे जवळचे नातेवाईक असलेल्या पद्मसिंह पाटील आणि राणा जगजितसिंह पाटील यांच्याकडे होता. हा प्रश्न विचारल्यावर एरवी पत्रकारांच्या प्रश्नांना उत्तरं देणारे शरद पवार संतापले.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

पत्रकार परिषदेतून उठून जाण्यासाठी निघालेल्या शरद पवारांना उपस्थितांनी समजावलं खरं, पण संबंधित पत्रकारानं माफी मागावी असा आग्रह त्यांनी धरला. असे प्रश्न विचारणं हे सभ्यतेला धरून नाही असंही त्यांनी या पत्रकाराला सुनावलं.

पवारांच्या या त्राग्यानंतर अनेक चर्चा सुरू झाल्या. असा प्रश्न विचारणं योग्य होतं का? एवढं संतापण्याएवढं या प्रश्नात काय होतं? असे प्रश्न उपस्थित होऊ लागले. पण सर्वांत कळीचा प्रश्न होता, की पवार आता हतबल झाले आहेत? भाजपच्या आक्रमक रेट्यापुढे शरद पवार एकाकी पडू लागले आहेत का?

काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसमधून भाजपमध्ये सध्या मेगाभरती सुरू आहे. भाजपच्या या आयातीचा फटका राष्ट्रवादी काँग्रेसला तुलनेनं अधिक बसला आहे.

भाजपची मेगाभरती, राष्ट्रवादीमध्ये मेगागळती

माजी मंत्री मधुकर पिचड आणि त्यांचे पुत्र वैभव पिचड, राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या माजी महिला प्रदेशाध्यक्ष चित्रा वाघ, शिवेंद्रराजे भोसले, रणजितसिंह मोहिते-पाटील, धनंजय महाडिक, राणा जगजितसिंह पाटील राष्ट्रवादी काँग्रेसला सोडून भाजपत गेलेल्या नेत्यांची यादी वाढतच आहे. विजयसिंह मोहिते पाटील आणि पद्मसिंह पाटील यांनी अधिकृतपणे भाजपमध्ये प्रवेश केला नसला तरी राष्ट्रवादीकडे त्यांनी पाठ फिरवली आहे.

राष्ट्रवादीतून भाजपमध्ये वेटिंग लिस्टवर असलेल्यांची संख्याही इतकी मोठी आहे, की भाजपने आपली दारे पूर्णपणे उघडली तर शरद पवार आणि पृथ्वीराज चव्हाण यांच्याशिवाय काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये कुणीच शिल्लक राहणार नाही, असा टोला भाजप अध्यक्ष अमित शाह यांनी लगावला.

यातील अनेक जण पक्षाच्या स्थापनेपासून राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांच्यासोबत होते. आघाडी सरकारमध्ये यातील अनेक जणांनी मंत्रिपदं किंवा महत्त्वाची पदं उपभोगली होती. मात्र भाजप लाटेत आपलं अस्तित्व टिकवण्यासाठी विरोधक धडपडत असताना पडत्या काळात या नेत्यांनी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"इतर नेते पक्ष सोडतच आहेत, पण तुमचे नातेवाईकही तुम्हाला सोडून चालले आहेत त्याबद्दल काय सांगाल?"


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अहमदनगरमधील केडगावच्या सुवर्णनगर भागात शनिवारी सांयकाळी शिवसेनेचे शहर उप-प्रमुख संजय कोतकर आणि पक्षाचे जेष्ठ कार्यकर्ते वसंत ठुबे यांची गोळ्या झाडून हत्या करण्यात आली.

पाच ते सहा जणांनी त्यांच्यावर हल्ला केला. कोतकर यांच्यावर गोळ्या झाडण्यात आल्या तर ठुबे यांच्यावर कोयत्याने वार करण्यात आले.

महापालिकेच्या एका जागेसाठी केडगावला झालेल्या निवडणुकीचा निकाल शनिवारी लागला. ही पार्श्वभूमी या हत्येमागे आहे का? याविषयी चर्चा होत आहे.

या जागेवर काँग्रेसचे विशाल कोतकर हे विजयी झाले. तर शिवसेनेचे विजय पठारे पराभूत झाले. कोतकर आणि ठुबे यांच्या हत्येमागे या निवडणुकीची पार्श्वभूमी असल्याचं म्हटलं जातं.

मृत वसंत ठुबे

घटनेमागे राजकीय पार्श्वभूमी

बीबीसी मराठीसाठी नाशिकहून काम करणारे प्रवीण ठाकरे यांनी पोलीस अधीक्षक रंजनकुमार शर्मा यांच्याशी संपर्क साधला. शर्मा यांनी अहमदनगरच्या घटनेबाबत माहिती दिली. या घटनेमागे राजकीय पार्श्वभूमी असल्याचं ते म्हणाले.

रंजन कुमार शर्मा

"केडगाव महापालिका निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर काँग्रेस आणि शिवसेनेच्या कार्यकर्त्यांमध्ये धुसफूस होती. याच वादातून शनिवारी दोन शिवसेना पदाधिकाऱ्यांची हत्या करण्यात आली."

"या प्रकरणी विद्यमान आमदारांसह इतर संशयितांवर गुन्हा दाखल करण्यात आला. रविवारी पहाटे एका आमदारासह 22 जणांना अटक करण्यात आली. त्यांना न्यायालयात हजर करण्यात येणार आहे", ते म्हणाले.

"या प्रकरणात आमदार संग्राम जगताप यांच्यासह 47 कार्यकर्त्यांची नावं निष्पन्न झाले असून काही आरोपी ताब्यात घेतले आहेत. बाकी आरोपींचा शोध चालू आहे," असं रंजनकुमार शर्मा म्हणाले.

न्यायालयाने आमदार संग्राम जगतापसह इतर आरोपींना चार दिवसांची पोलीस कोठडी सुनावली.

केडगाव आणि राजकारण

महापालिकेच्या केडगाव वॉर्डाच्या पोटनिवडणुकीत अशी घटना घडण्या इतकं या पोटनिवडणुकीचं महत्त्व का आहे? हे जाणून घ्यायचा प्रयत्न आम्ही केला.

मृत संजय कोतकर

याविषयी दिव्य मराठीचे ब्युरो चिफ मिलिंद बेंडाळे यांना विचारले असता त्यांनी केडगावची पार्श्वभूमी सांगितली.

"केडगावच्या पोटनिवडणुकीत विशाल कोतकर हे विजयी झाले. कोतकरांचं या भागावर आधीपासून वर्चस्व आहे. केडगाव हे ग्राम पंचायतमध्ये असल्यापासून ते आता महापालिकेत समाविष्ट होईपर्यंत स्थानिक राजकारणाच्या केंद्रस्थानी राहिलं आहे."

"महापालिकेत आल्यावर या भागातून सहा नगरसेवक निवडून येऊ लागले....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अहमदनगरमध्ये शनिवारी संध्याकाळी शिवसेनेच्या 2 कार्यकर्त्यांचा गोळ्या झाडून खून करण्यात आला. अहमदनगरमध्ये राजकारणाचं गुन्हेगारीकरण होऊ लागलं आहे का? एका पोटनिवडणुकीत खून होतो, का आहे केडगाव इतकं प्रतिष्ठेचं?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अहमदाबादमधील झायडस बायोटेक पार्क, पुण्यातील सिरम इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडिया आणि हैदराबाद येथील भारत बायोटेक या कंपन्यांमध्ये लशीचं उत्पादन करण्यात येत आहे.

लस निर्माणाच्या कामाची प्रगती आणि मोठ्या प्रमाणात याचं उत्पादन करण्याबाबतच्या तयारीचा पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आढावा घेतील.

जगभरातील इतर देशांप्रमाणेच भारतातही कोरोना लशीची प्रतीक्षा आहे. पण जगात लशींचं सर्वाधिक उत्पादन करणारा भारत देश कोरोना लशीच्या बाबतीत किती पुढे आहे, हा प्रश्न विचारला जाऊ लागला आहे. भारत कोरोनाची स्वदेशी लस कधी बनवेल, हा प्रश्नही उपस्थित होतो.

स्वदेशी लशीची अपेक्षा

भारत बायोटेक इंटरनॅशनलचे अध्यक्ष डॉ. कृष्णा ईला यांनाही स्वदेशी लस बनवण्याची अपेक्षा आहे.

भारत बायोटेक इंटरनॅशनल कोव्हॅक्सिन नावाने स्वदेशी लस विकसित करत आहेत. या लशीचे तिसऱ्या टप्प्यातील चाचणीचे निष्कर्ष उमेद वाढवणारे आहेत.

हैदराबादमध्ये असणाऱ्या डॉ. कृष्णा ईला यांनी बीबीसीशी फोनवरून बोलताना सांगितलं, "भारतात वैद्यकीय चाचणी करणं हे अतिशय अवघड काम आहे. मी स्वयंसेवकांना शुभेच्छा देतो. भारतात प्रभावी चाचणी करणारी आमची एकमेव कंपनी आहे. या कामात वेळ लागेल पण आम्ही जागतिक मानकांचं पालन करत आहोत."

कोणत्याही लशीसाठी प्रभावी चाचणीचा अर्थ म्हणजे ज्या समूहाला ही लस देण्यात आली त्यांच्यात आजाराचं प्रमाण कमी आढळून येणं.

तज्ज्ञांच्या मते, अनुवंशिक आणि जातीय पार्श्वभूमीनुसारे हे प्रमाण वेगवेगळं असू शकतं. यामुळे मोठ्या औषध उत्पादक कंपन्या वेगवेगळ्या देशांमध्ये एकाचवेळी चाचण्या करतायत.

यामुळेच डॉ. रेड्डी यांच्या प्रयोगशाळेत रशियाच्या स्पुटनिक-5 लशीचीसुद्धा चाचणी करण्यात येत आहे. त्याचप्रमाणे युकेच्या ऑक्सफर्ड युनिव्हर्सिटीच्या पथकाने पुण्यातील सिरम इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडियासोबत चाचणीसाठी करार केला आहे.

नोझल स्प्रे व्हॅक्सीन

भारतासमोरचं दुसरं सर्वात मोठं आव्हान म्हणजे कमकुवत वाहतूक व्यवस्था आणि कोल्ड स्टोरेज - म्हणजे ठराविक थंड तापमानामध्ये लस साठवून ठेवण्यासाठीची सोय.

पण डॉ. कृष्णा ईला यांच्या मते, त्यांचं पथक या प्रश्नाचं उत्तर स्थानिक पातळीवर शोधण्याचा प्रयत्न करत आहेत.

ते सांगतात, "आम्ही इंजेक्शनसारख्या अवघड गोष्टींवर काम करत आहोत. त्यामुळे सोबतच दुसरा एक पर्याय शोधण्याचाही आमचा प्रयत्न आहे. म्हणूनच नाकावाटे घेता येऊ शकणारी लस बनवण्याचा आमचा विचार आहे. याचा केवळ एकच डोस...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

देशामध्ये लस विकसित करणाऱ्या तीन ठिकाणांना पंतप्रधान नरेंद्र मोदी शनिवारी (28 नोव्हेंबर) भेट देत आहेत. ते अहमदाबाद, पुणे आणि हैदराबाद या शहरांचा दौरा करतील.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अहमदाबादमधील नवरंगपुरा भागातील रुग्णालयात पहाटे तीन वाजता आग लागली, अशी माहिती अहमदाबादचे अतिरिक्त मुख्य अग्निशमन अधिकारी राजेश भट्ट यांनी बीबीसीला दिली.

आग शॉर्ट सर्किटमुळे लागल्याचं अग्निशम दलाच्या अधिकाऱ्यांनी सांगितलं. आग लागली तेव्हा हॉस्पिटलमधील कर्मचारी पीपीई किट घालून काम करत होते.

आगीवर एका तासातच नियंत्रण मिळविण्यात आलं होतं, मात्र आग लागल्यानंतर जो गोंधळ उडाला त्यामध्ये आठ रुग्णांचा मृत्यू झाला.

या दुर्घटनेनंतर रुग्णालयातील 40 रुग्णांना एसपीव्ही हॉस्पिटलमध्ये हलवण्यात आलं. सर्व रुग्ण कोरोना पॉझिटिव्ह होते.

बचाव कार्यात सहभागी झालेल्या अग्निशमन दलाच्या सर्व कर्मचाऱ्यांना क्वारंटाइन करण्यात आलं होतं. कारण ते कोरोना रुग्णांच्या संपर्कात आले होते.

पोलिसांनी याप्रकरणी दुर्घटनेमध्ये मृत्यूचं प्रकरण नोंदवलं असून पुढील तपास सुरू आहे.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी या घटनेबद्दल दुःख व्यक्त केलं असून मुख्यमंत्री विजय रुपाणींशी संवादही साधला आहे.

मुख्यमंत्री विजय रुपाणी यांनी आग लागण्याच्या घटनेची तात्काळ तपास करण्याचा आदेश दिला आहे. तीन दिवसात दोषींवर कारवाई करण्याचाही आदेश त्यांनी दिला आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गुजरातच्या अहमदाबाद शहरातील कोरोना रुग्णालयात आग लागण्याची घटना घडली आहे. या दुर्घटनेत आठ रुग्णांचा मृत्यू झाला आहे. मृतांमध्ये तीन महिलांचा समावेश आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अहमदाबादमधून दिसणारं ग्रहण

या सूर्यग्रहणाला कंकणाकृती सूर्यग्रहण किंवा 'ॲन्युलर इक्लिप्स' असं म्हटलं जातं. ग्रहणाच्या या स्थितीतल्या सूर्याला 'रिंग ऑफ फायर' असंही म्हटलं जातं.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

सकाळी 10. 50 मिनिटांनी

नाशिकमध्ये ग्रहणात पुण्य कमवण्यासाठी अनेक भाविकांनी गोदावरीत स्नान केलं. अनेकांनी गोदावरी तटावर ध्यानधारणाही केली,

सकाळी 10.20 मिनिटांनी

सकाळपासून ढगाळ वातावरण आणि काही शहरांमध्ये झालेला पाऊस यामुळे राज्यात सूर्यग्रहण दिसायची शक्यता कमी होती. अनेक खगोलप्रेमी, विद्यार्थी आणि सामान्य नागरिक ग्रहण दिसण्याच्या अपेक्षेत होते, पण त्यांचा अपेक्षाभंग होतातना दिसून येत होता. पण अखेर आता महाराष्ट्राच्या काही भागांमध्ये खंडग्रास सूर्यग्रहण दिसले आहे.

सकाळी 9.50 मिनिटांनी

देशातल्या अनेक ठिकाणी सूर्यग्रहम स्पष्ट दिसत असलं तरी महाराष्ट्रात मात्र ढगाळ वातवरणामुळे ग्रहण पाहायला अडचणी येत आहे. दक्षिण भारतातल्या अनेक ठिकाणहून रिंग ऑफ फायरचं विहगंम दृश्य दिसलं आहे.

सकाळी 9 वाजून 3 मिनिटांनी

सूर्यग्रहण पाहाण्यासाठी पुण्यातल्या झेड ब्रीजवर लहान मुलं तसंच तरूण मंडळी जमली आहेत. पण सकाळपासूनच पाऊस आणि ढगाळ वातावरण असल्यामुळे इथे ग्रहण दिसू शकलेलं नाही.

सकाळी 8 वाजून 33 मिनिटांनी

सूर्यग्रहणाला सुरुवात पण अनेक ठिकाणी ढगाळ वातावरणामुळे ग्रहण दिसण्यास अडचणी येत आहेत. देशातल्या अनेक मोठ्या मंदिरांचे दरवाजे ग्रहणकाळात बंद ठेवण्याचा निर्णय मंदिर प्रशासनाने घेतला आहे. तिरुपती बालाजी मंदिराचे दरवाजे 13 तास तर शिर्डीच्या साईबाबा मंदिराचे दरवाजेही बंद ठेवण्यात येणार आहेत.

या ग्रहणाचा कालावधी सकाळी 8 वाजून 17 मिनिटांपासून ते दुपारी 1.30 वाजेपर्यंत असणार आहे. हे सूर्यग्रहण दक्षिण भारतात बहुतेक ठिकाणी दिसणार आहे. हे सूर्यग्रहण कोची, कोझीकोडे, तिरुअनंतपूरम, कोइंबतूर, ऊटी, त्रिची, मदुराई या ठिकाणी स्पष्टपणे दिसेल.

कंकणाकृती सूर्यग्रहण म्हणजे काय?

ग्रहणं तीन प्रकारची असतात. खग्रास, खंडग्रास आणि कंकणाकृती. ग्रहणाच्या स्थितीत सूर्य, चंद्र आणि पृथ्वीमधलं अंतर किती आहे? ते नेमके सरळ रेषेत आहेत का? आणि तुम्ही पृथ्वीवर नेमके कुठे आहात? या तीन गोष्टींवर ग्रहणाचा प्रकार अवलंबून असतो.

पृथ्वीवरून पाहताना सूर्य पूर्णपणे झाकला जातो त्याला 'खग्रास सूर्यग्रहण' असं म्हणतात. सूर्याचा केवळ काही भाग झाकलेला दिसतो, त्याला...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आजचा दिवस हा खगोलशास्त्र प्रेमींसाठी विशेष आहे. आज तुम्हाला कंकणाकृती सूर्यग्रहण पाहायला मिळणार आहे. हे या वर्षाचं शेवटचं सूर्यग्रहण असेल.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अॅंटिगा न्यूज सर्व्हिसने मेहुल चोकसीचा फोटो प्रसिद्ध केला आहे.

कॅरेबियन बेटावरील अँटिग्वा या देशातून ते बेपत्ता झाले होते. ते अवैधरित्या अँटिग्वामधून डोमिनिकला पळून गेले असावे, असं अँटिग्वाच्या पंतप्रधानांचं म्हणणं आहे..

अँटिग्वा सोडून मेहुल चोकसी यांनी घोडचूक केल्याचं म्हणत अँटिग्वाचे पंतप्रधान गॅस्टन ब्राऊन यांनी आता चोकसीला स्वीकारणार नसल्याचं म्हटलं आहे. त्यामुळे डोमिनिकाला मेहुल चोकसींना थेट भारताच्या स्वाधीन करावं लागणार आहे. मात्र, त्यांना भारतात आणण्याच्या मार्गात तांत्रिक अडचणी येऊ शकतात, असं तज्ज्ञांचं म्हणणं आहे.

चोकसीला भारतात आणतीलही, पण त्यांच्याकडून बुडालेले पैसे परत मिळण्याची शक्यता वाटत नसल्याचं पीएनबी घोटाळ्यातील पीडितांचं म्हणणं आहे.

मेहुल चोकसी यांचे पुतणे नीरव मोदी यांनी पंजाब नॅशनल बँकेला 14 हजार कोटी रुपयांचे बनावट लेटर ऑफ अंडरस्टँडिग (LOU) दिल्याचा आरोप आहे.

नीरव मोदी सध्या ब्रिटनमध्ये आहेत. त्यांच्या प्रत्यार्पणासाठी आतापर्यंत अनेकवेळा अर्ज करण्यात आले. मात्र, हे अर्ज आजवर फेटाळण्यात आले आहेत.

चोकसी यांच्या नागरिकत्वावरून संभ्रम

एएनआय या वृत्तसंस्थेला दिलेल्या प्रतिक्रियेत अँटिग्वाचे पंतप्रधान गॅस्टन ब्राऊन म्हणाले होते, "आम्ही मेहुल चोकसीला पुन्हा स्वीकारणार नाही. त्यांनी हा देश सोडून घोडचूक केली आहे. डोमिनिकाचं सरकार आणि अधिकारी आम्हाला सहकार्य करत आहेत. आम्ही भारतालाही सर्व माहिती दिली आहे. त्यांना भारताच्या स्वाधीन केलं जाईल."

"अँटिग्वामध्ये मेहुल चोकसीला नागरिक म्हणून कायदेशीर आणि घटनात्मक संरक्षण लाभलेलं आहे. त्यामुळे त्यांना इथे परत पाठवू नका, असं आवाहनही आम्ही डोमिनिकाच्या प्रशासनाला केलंय. आम्ही विनंती केलीये की त्यांना ताब्यात घेऊन भारतात पाठवण्याची व्यवस्था करावी. त्यांनी डोमिनिकाचं नागरिकत्व घेतलं आहे. त्यामुळे त्यांचं भारताकडे प्रत्यर्पण करण्यात काही अडचण येईल, असं मला वाटत नाही."

मेहुल चोकसी यांचे भारतातील वकील विजय अगरवाल यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं, "संयुक्त राष्ट्रांच्या युनिव्हर्सल डिक्लेरेशननुसार एखादी व्यक्ती जिथून आली असेल तिला तिथेच परत पाठवलं जावं. त्यामुळे त्यांना डोमिनिकाहून भारतात पाठवण्याचा प्रश्नच नाही. कारण माझ्या अशिलाकडे अँटिग्वाचा पासपोर्ट आहे. त्यांनी भारतीय नागरिकत्त्वाचा त्याग केला आहे."

"डोमिनिकाचा कायदादेखील एखादी व्यक्ती जिथून...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

(मेहुल चोकसी यांना डोमिनिका सरकारने ताब्यात घेतल्यानंतर प्रथमच त्यांचा फोटो प्रसिद्ध करण्यात आला आहे. मेहुल चोकसी कोण आहेत या विषयावरील त्यांचा लेख पुन्हा शेअर करत आहोत.)

पंजाब नॅशनल बँकेत (PNB) 13 हजार कोटींहून जास्त रकमेच्या घोटाळ्याचे आरोपी मेहुल चोकसी यांना कॅरेबियन बेटावरील डोमिनिका सरकारने ताब्यात घेतलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अॅटर्नी जनरल के. के. वेणुगोपाल यांनी तातडीने कुणाल कामरा यांच्याविरोधात न्यायालयाचा अवमान केल्याप्रकरणी खटला चालवण्याची परवानगी दिली. त्यामुळे पुन्हा एकदा प्रश्न उपस्थित झालाय की, न्यायालयाचा अवमान म्हणजे नक्की काय आणि न्यायालयाचा अवमान कोणत्या परिस्थितीत होतो?

काही दिवसांपूर्वी एका वकिलांनी आंध्रप्रदेशचे मुख्यमंत्री जगनमोहन रेड्डी यांनी सर्वोच्च न्यायालयाचे सरन्यायाधीश शरद बोबडे यांना लिहिलेलं पत्र सार्वजनिक करण्याची मागणी अॅटर्नी जनरल यांना केली होती.

या पत्रात आंध्रप्रदेशच्या मुख्यमंत्र्यांनी सुप्रीम कोर्टाचे काही न्यायाधीश आंध्रप्रदेश हायकोर्टातील कारवायांवर प्रभाव टाकण्याचा प्रयत्न करत असल्याचा आरोप केला होता. अटर्नी जनरल यांनी ही मागणी फेटाळून लावली होती.

न्यायालयाचा अवमान म्हणजे नक्की काय? या कलमांतर्गत कधी कारवाई होऊ शकते? या प्रकरणी काय शिक्षा दिली जाते? न्यायालयाचा अवमान या प्रकरणी कारवाई कोण करू शकतं? कायदा काय म्हणतो? सध्यस्थितीत सुरू असलेला वाद नेमका काय आहे? हे जाणून घेण्याचा आम्ही प्रयत्न केला.

रिपब्लिक न्यूजचे मुख्य संपादक अर्णब गोस्वामी यांना रायगड पोलिसांनी 2018 च्या अन्वय नाईक यांच्या आत्महत्या प्रकरणी अटक केली. रायगड पोलिसांची चौकशी योग्य आहे असं म्हणत, बॉम्बे हायकोर्टाने गोस्वामी यांना अंतरिम जामीन देण्यास नकार दिला. हायकोर्टाच्या आदेशाविरोधात अर्णब गोस्वामी यांनी सुप्रीम कोर्टात याचिका दाखल केली.

सुप्रीम कोर्टाचे न्यायाधीश चंद्रचूड आणि न्यायमूर्ती इंदिरा बॅनर्जी यांच्या खंडपीठासमोर अर्णब गोस्वामी यांच्या अंतरिम जामीन अर्जावर सुनावणी झाली.

"या प्रकरणी जामीन दिला नाही तर, न्यायाची थट्टा होईल" असं निरीक्षण नोंदवत सुप्रिम कोर्टाने गोस्वामी यांना जामीन मंजूर केला. मात्र, त्यानंतर स्टॅंडअप कॉमेडीयन कुणाल कामरा यांनी सुप्रिम कोर्ट आणि वकिलांवर टीका करणारं वक्तव्य ट्विटरवर केलं. कामरा यांनी सुप्रीम कोर्टाबद्दल अपशब्द वापरल्याचा आरोप आहे.

कामरा यांच्या ट्वीट्सवरून वाद सुरू झाला. वकीलांनी अॅटर्जी जनरल के. के. वेणुगोपाल यांना, ही भाषा म्हणजे न्यायालयाचा अवमान आहे, असं मानण्याची विनंती केली.

"प्रत्येक गोष्टीला एक सीमा असते." "कुणाल यांनी कोर्टाबद्दल वापरलेली भाषा ही आक्षेपार्ह आणि तीक्ष्ण आहे. हा न्यायालयाचा अवमान आहे" असं वेणुगोपाल म्हणाले.

ते पुढे म्हणाले, "ही टिप्पणी फक्त...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

रिपब्लिक न्यूजचे मुख्य संपादक अर्णब गोस्वामी यांना अन्वय नाईक आत्महत्या प्रकरणी सर्वोच्च न्यायालयाने जामीन दिल्यानंतर, स्टॅंडअप कॉमेडीयन कुणाल कामरा यांनी न्यायालयाचा तीव्र शब्दात निषेध केला. कुणाल कामरा यांनी सुप्रीम कोर्टाबद्दल केलेल्या वक्तव्यानंतर देशभरात मोठा वाद सुरु झाला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अॅटलास सायकल

पण आता ते हे काम करू शकणार नाहीत. कारण उत्तर प्रदेशच्या साहिबाबादमधील अॅटलास सायकलच्या कारखान्यातील काम थांबवण्यात आलं आहे. आपल्या स्थितीविषयी सांगताना बलवीर सिंग यांना रडू कोसळलं.

बीबीसीशी बोलताना बलवीर सिंग म्हणाले, "मी 30 वर्षांपासून या कारखान्यात काम करतो. हा कारखाना म्हणजे आमचं घर होतं. पण आता काम थांबवण्यात आलं आहे. मला तीन मुलं आहेत. मुलीचं तीनदा ऑपरेशन झालं आहे. घरात मी एकटाच कमावतो. आता मुलांचं शिक्षण आणि त्यांच्या लग्नासाठी पैसे कुठून आणणार?"

शेवटच्या यूनिटमधील काम बंद

साहिबाबादमध्ये अॅटलास कंपनीचं शेवटचं यूनिट होतं. आर्थिक संकटामुळे तिथलं कामही बंद करण्यात आलं आहे. यामुळे अॅटलास सायकलीचं उत्पादन पूर्णपणे थांबलं आहे.

यासोबत इथं काम करणाऱ्या एक हजार जणांचं आयुष्य थांबलं आहे. तीन जून हा दिवस जणू काही त्यांना अनाथ करून गेला.

बलवीर सिंग सांगतात, "लॉकडाऊननंतर एक जूनला काम सुरू होणार होतं. त्यामुळे आम्ही सगळे खूप आनंदी होतो. दोन दिवस आम्ही कामावरही गेलो. पण तीन जूनला पोहोचलो, तेव्हा कंपनीचं काम बंद आहे, अशी नोटीस बाहेर लागलेली होती. ते पाहून आम्हाला धक्काच बसला. असं काही होईल याची आम्ही कल्पनाही केली नव्हती.

आता पैसे नसल्यामुळे कारखाना चालवता येणार नाही, असं कंपनीनं म्हटलं होतं. ते पाहून आम्ही सगळे निराश होऊन घरी परतलो."

नोटीसमध्ये नेमकं काय लिहिलंय?

कारखान्याच्या बाहेर 2 जूनच्या तारखेला एक नोटीस लागली आहे. त्यात लिहिलंय, "गेल्या काही वर्षांपासून कंपनी आर्थिक संकटात आहे, हे सगळ्या कर्मचाऱ्यांना माहिती आहे. कंपनीनं उपलब्ध सगळा निधी खर्च केला आहे आणि आता स्थिती अशी आहे की, इतर कोणताही उत्पन्नाचा स्रोत शिल्लक राहिलेला नाही.

जोपर्यंत पैशांची व्यवस्था होऊ शकत नाही, तोवर कच्चा माल खरेदी करण्यासही कंपनी असमर्थ आहे. अशात कारखाना चालवणं शक्य नाही. जोवर पैशांची व्यवस्था होत नाही, तोवर ही स्थिती कायम राहिल. त्यामुळे 3 जून 2020पासून सगळे कर्मचारी ले-ऑफ (बैठी अवस्था) घोषित केले जातात. ले-ऑफच्या कालावधीत कर्मचाऱ्यांना कारखान्याच्या गेटवर नियमानुसार हजेरी लावावी लागेल."

पण कारखान्यात काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांसाठी ही नोटीस म्हणजे एखाद्या वाईट स्वप्नापेक्षा वेगळं नाही. इथं वर्षानुवर्षं काम करून आता त्यांचं वय 50 ते 55 झालं आहे. नवीन कामं शोधणंही त्यांच्यासाठी जिकिरीचं आहे.

इथं 30 वर्षांपासून...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बलवीर सिंग 30 वर्षांपासून अॅटलास सायकलच्या कारखान्यात काम करतात. सायकलच्या समोरच्या भागावर काम करण्याची जबाबदारी त्यांच्याकडे असायची. आतापर्यंत कित्येक सायकलींना त्यांचा हात लागला असेल.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अॅडलिन कॅस्टलिनो

या स्पर्धेत भारताच्या अॅडलिन कॅस्टलिनो तिसऱ्या रनर-अप होत्या.

मिस युनिव्हर्सचा किताब पटकवण्याचं स्वप्न अपुरं राहिल्याचं अॅडलिन सांगतात. त्या म्हणाल्या, "मला याचा अतिशय आनंद आणि समाधान आहे की इतक्या अडचणींचा सामना करूनही आपण तब्बल 20 वर्षांनंतर टॉप-5 मध्ये स्थान मिळवलं."

भावनिक प्रवास

बीबीसी हिंदीशी बोलताना अॅडलिन कॅस्टलिनो म्हणाल्या, "लोकांनी मला खूप प्रेम आणि आदर दिला, याचा मला अतिशय आनंद आहे. सौंदर्य स्पर्धेच्या या प्रवासात लोकांनी मला खूप सहकार्य केलं."

अॅडलिन कॅस्टलिनो विजेती ठरली तो क्षण

त्या पुढे म्हणाल्या, "अनेकांनी मला सांगितलं की आम्ही तुझ्यासोबत आहोत. माझ्या संपर्कात असणारे अनेकजण त्यांच्या स्वतःच्या आयुष्यात अनेक अडचणींचा सामना करत होते.

कुणाला कोव्हिडची लागण झाली होती तर कुणाचे प्रियजन त्यांना सोडून गेले होते. हा माझ्यासाठी अत्यंत भावनिक प्रवास होता आणि मी माझ्या मित्रांच्या आयुष्यात थोडा आनंद आणि आशेचा किरण आणू शकले, याचा मला आनंद आहे."

स्पर्धेआधी कोरोनाची लागण

मिस युनिव्हर्सची 69 वी स्पर्धा अमेरिकेतील फ्लोरिडामध्ये पार पडली. जगभरातील 74 सौंदर्यवतींनी यात सहभाग घेतला.

अॅडलिन सांगतात, "इथपर्यंत येण्यासाठी मला अनेक अडचणींचा सामना करावा लागला. इतक्या दूर आल्यावर ऐन स्पर्धेच्या तोंडावर मला कोरोनाची लागण झाली आणि त्यामुळे मानसिकदृष्ट्या मी खूप तणावात होते."

"या कारणामुळे मी निराश होते आणि लवकरात लवकर बरं व्हावं, यासाठी प्रार्थना करत होते. बरी होताच मी अमेरिकेला रवाना झाले. त्यामुळे मला पुरेशी विश्रांतीही घेता आली नाही. अजूनही मला पूर्णपणे बरं होण्यासाठी वेळ लागणार आहे."

बिकिनी राउंडमुळे वडिलांपासून लपवलं

अॅडलिन कॅस्टेलिनो यांनी 'मिस दिवा युनिव्हर्स 2020' चा किताब जिंकला होता. मात्र, सौंदर्य स्पर्धात भाग घेतल्याचं त्यांनी वडिलांपासून लपवून ठेवलं होतं.

अॅडलिन कॅस्टलिनो

याचं कारण सांगताना अॅडलिन सांगतात, "कपड्यांबाबत माझे वडील फार कडक शिस्तीचे होते. स्पर्धेतला बिकनी सेगमेंट त्यांना अजिबात आवडला नसता. त्यामुळे मला वडिलांपासून हे लपवून ठेवावं लागलं. त्यांना न सांगताच मी या स्पर्धेत भाग घेतला. पण, मी जिंकले तेव्हा त्यांना खूप आनंद झाला होता."

"आज मी आंतरराष्ट्रीय पातळीवरही देशाचं नाव मोठ करत असल्याने ते मला कधीच मागे वळून बघायला सांगत नाहीत. आता तर मी जेव्हा-जेव्हा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मिस युनिव्हर्सच्या 69 व्या आंतरराष्ट्रीय स्पर्धेचा निकाल लागला आणि मॅक्सिकोच्या अँड्रिया मेजाने यांनी 'मिस युनिव्हर्स 2020' चा किताब जिंकला तर 'मिस इंडिया' अॅडलिन कॅस्टलिनो टॉप-4 ठरली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अॅडले प्रोक्टोर यांना त्यांचा मुलगा IS विरोधात लढण्यासाठी जात आहे याची कसलीही कल्पना नव्हती.

ISविरोधात लढणाऱ्या मुलाची आई असणं म्हणजे काय दिव्य असेल?

अॅडेल प्रॉक्टरच्या घरी चला. त्यांच्या घराच्या हॉलमध्ये फोटोंची टाईमलाईनच आहे. जॉशचे वेल्श कॅसलमध्ये तलवारीसोबतचे फोटो, आईसोबत भारताच्या ट्रिपला आला होता त्याचे फोटो, तो 18 महिन्यांचा असताना आई पापा घेतानाचा फोटो... असे बरेच फोटो इथे आहेत.

पण ही फोटोंची टाईमलाईन दीड वर्षांपूर्वीपर्यंत येऊन थांबते. तेव्हा जॉश ISविरोधात लढण्यासाठी स्वतःहून सहभागी झाला होता.

अॅडेल म्हणाल्या, "मला वाटलं होतं तो सुटीसाठी टर्कीमध्ये गेला आहे." अॅडेल ब्रिस्टलमध्ये ललित कला शिक्षक आहेत. "मी वर्गात शिकवत होते. तेव्हा एका मुलानं इस्तंबूलमध्ये विमानतळावर बाँबहल्ला झाल्याचं सांगितलं. त्यावेळी जॉश तिथूनच निघणार होता. बाँबहल्ल्यांची बातमी ऐकून मला रडूच फुटलं", त्या सांगतात.

"मी वर्गातून बाहेर पडले आणि त्याला फोन केला. त्याचा मोबाईल लागत नव्हता," मुलगा कथित इस्लामिक स्टेटविरोधात लढण्यासाठी गेल्याचं त्या दिवशीच त्यांना पहिल्यांदा कळणार होतं.

घाबरलेल्या अॅडेल यांच्या मनात वाईट विचार येत होते. त्या नारबर्थ येथील प्रेम्ब्रोकशायर इथल्या आहेत. त्या अवस्थेतच त्यांनी जॉशच्या संपर्कात असलेल्या सर्वांना फोन केले.

अॅडेल यांचे पूर्वाश्रमीचे जोडीदार आणि जॉशचे वडील यांच्याशी फोन झाला, तेव्हा परिस्थितीचा उलगडा झाला. त्यांनी सांगितलं की जॉश कुर्दिश बंडखोर गट असलेल्या कुर्दिश पिपल्स प्रोटेक्शन युनिटमध्ये स्वेच्छेनं सहभागी झाला आहे.

त्यांनी मला सांगितलं की, जॉश तुर्कस्तानात नाही तर कुर्दिस्तानात आहे. तो बाँबहल्ल्यात अडकलेला नाही, तो मारला गेलेला नाही, या विचारानं मला समाधान वाटलं.

"नंतर मी कुर्दिस्तान आहे तरी कुठं आहे, याचा शोध घेऊ लागले. उत्तर सीरिया आणि इराकच्या मध्ये हा भाग आहे."

"त्यानंतरचे काही दिवस मी जॉशचं काय झालं असेल, याचा विचार करण्यात घालवले. आणि मी त्याबद्दल काहीच करू शकतं नाही, याचीही जाणीव तेव्हाच झाली," अॅडेल प्रॉक्टर सांगतात.

फॉरेन अॅंड कॉमनवेल्थ ऑफिसने सीरियातील परिस्थित अत्यंत धोकादायक आणि अस्थिर असल्याच्या सूचना वारंवार दिल्या होत्या. तिथे न जाण्याचा सल्लाही त्यांनी दिला होता.

यूकेतील ISसोबत लढण्यासाठी गेलेले सहा जण मारले गेल्याचं मानलं जात होतं. अशा स्थितीमध्ये अॅडेल...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अॅडेल प्रॉक्टर त्यावेळी शिक्षिका होत्या. एक दिवस त्यांच्या लक्षात आले की, त्यांचा मुलगा जॉश वॉकर सुटीसाठी तुर्कस्तानाला नाही तर कथित इस्लामिक स्टेट (IS) विरोधात लढण्यासाठी सीरियात गेलेला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अॅडा हेगरबर्ग पुरस्कारासह

मात्र पॅरिसमध्ये झालेल्या या पुरस्कार वितरण सोहळ्यात जे घडलं ते स्त्रीने कितीही उत्तुंग भरारी घेतली तरी क्रीडा क्षेत्रात आपण तिला कोणतं स्थान देतो, या कटू वास्तवाची जाणीव करून देणारं होतं.

त्या सोहळ्यात तिनं भाषण संपवल्यानंतर सोहळ्याचे आयोजक फ्रान्सचे डी. जे. मार्टिन सोल्वेग यांनी या 300 गोल केलेल्या फुटबॉलपटूला विचारलं, तुला ट्वर्क (twerk) करता येतो का? ट्वर्क म्हणजे कामभावना उत्तेजित करणारं एकप्रकारचं अश्लील नृत्य. तिने तेवढ्याच दृढतेने उत्तर दिलं 'नाही' आणि ती स्टेजवरून निघून गेली.

हा व्हिडिओ इंटरनेटवर व्हायरल झाला आणि फुटबॉल जगतातून सोल्वेग यांच्यावर बरीच टीका झाली.

स्त्रियांना बऱ्याच वेळा पुरुषी अंहकार आणि स्त्री-पुरुष भेदभावाचा सामना करावा लागतो, अशी क्रीडा क्षेत्रातल्या किंवा एखाद्या खेळाची चाहती असणाऱ्या महिलांची नेहमीची तक्रार आहे.

वेबसाईट किंवा वृत्तपत्रांच्या क्रीडा पानावर बहुतांशी पुरुष खेळाडूंचेच फोटो, त्यांच्या कथा, त्यांचे डावपेच आणि त्यांच्या कामगिरीचं विश्लेषण असतं.

मात्र तेवढं महत्त्व महिला क्रीडापटूंना दिल्याचं आपण किती वेळा बघतो? 'सौंदर्य', 'करीअर' आणि 'वैयक्तिक आयुष्यात घातलेला मेळ' अशा शब्दांशिवाय त्यांच्याविषयीच्या बातम्या पूर्णच होत नाहीत.

अॅडा हेगरबर्ग आणि डी. जे. मार्टिन सोल्वेग

महिला क्रीडापटू होणं, हे माझ्या मते शहरी, निम-शहरी भारतातल्या अनेक मध्यमवर्गीय तरुण मुलींचं स्वप्न आहे. मात्र क्रीडापटू सोडा एखाद्या खेळाची आवड असणंसुद्धा संघर्ष करण्यासारखं आहे. यात स्त्री किंवा पुरुष दोघांसाठीही दोन गोष्टी महत्त्वाच्या असतात. आपल्या आवडीला मान्यता मिळणे आणि तिचा स्वीकार होणे.

मला लहानपणी क्रिकेट खूप आवडायचं. त्यातलीच माझ्याकडे दोन उदाहरणं आहेत, ज्यावरून माझं म्हणणं अधिक स्पष्ट होईल.

1999 सालची गोष्ट आहे. आम्ही जम्मू-काश्मीरच्या सहलीवरून परत आलो होतो. माझ्या वडिलांनी जम्मूवरून माझ्यासाठी आणलेल्या खेळण्याची मला खूप उत्सुकता लागून होती. ते खेळणं म्हणजे क्रिकेट बॅट.

त्या भागातल्या प्रसिद्ध विलो लाकडापासून ती बनवलेली होती. जम्मूमध्ये उत्कृष्ट दर्जाच्या बॅट बनवल्या जातात. एम. एस. धोणी, विराट कोहली यांसारख्या मोठ्या क्रिकेटपटूंनीही आपल्या बॅट जम्मूतून बनवून घेतल्या आहेत.

लवकरच ती बॅट माझी सोबती झाली. गुळगुळीत आणि चमकणारी अशी ती पिवळसर पांढरी बॅट होती....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

3 डिसेंबर 2018 या दिवशी नॉर्वेची महिला फुटबॉलपटू अॅडा हेगरबर्ग हिनं इतिहास रचला. फुटबॉल जगतातला सर्वांत मोठा वैयक्तिक पुरस्कार समजला जाणारा मानाचा बॅलॉन डी'ओर हा पुरस्कार तिला देण्यात आला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: अॅपलचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी टीम कूक

इंटरनॅशनल कन्सॉर्शियम ऑफ इन्व्हेस्टिगेटिव्ह जर्नलिस्ट्स (ICIJ) म्हणजेच शोधपत्रकारांच्या आंतरराष्ट्रीय समूहानं पॅरडाईज पेपर्स लीक केले.

त्यात बहुराष्ट्रीय कंपन्या आणि अतिश्रीमंत व्यक्तींनी टॅक्स हॅव्हन्समध्ये आपला पैसा गुंतवला अशी माहिती समोर आली आहे.

या यादीमध्ये तंत्रज्ञान क्षेत्रात अग्रगण्य असणाऱ्या अॅपलचंही नाव समोर आलं आहे.

त्यांनी एक गुंतागुंतीची रचना तयार केली आहे. त्यातून त्यांनी कर चुकवण्यासाठी पळवाट तयार करून कोट्यवधी रुपयांचा कर बुडवला ही बाब समोर आली आहे.

2013 मध्ये वादग्रस्त 'दुहेरी कर' कायद्याला वेसण घातल्यानंतर, अॅपलने आपला पैसा टॅक्स हेव्हन्समध्ये गुंतवला अशी माहिती समोर आली आहे.

'दुहेरी कर' पद्धतीवर निर्बंध लागू झाल्यानंतर अॅपलनं आपल्याकडील 252 बिलियन डॉलर्स (अंदाजे 23,000 कोटी रुपये) जर्सी येथील चॅनेल आयलॅंडमध्ये गुंतवले होते.

"नवीन संरचना लागू झाल्यानंतर आमच्या कराचं प्रमाण कमी झालं नाही," असं अॅपलनं आपल्या प्रसिद्धिपत्रकामध्ये सांगितलं आहे.

"आम्ही अजुनही जगात सर्वांत जास्त कर भरणारी कंपनी आहोत," असं त्यांनी म्हटलं आहे.

"गेल्या तीन वर्षांमध्ये आम्ही 35 अब्ज डॉलर कर भरला आहे. आम्ही कोणत्याही कायद्याचं उल्लंघन केलं नाही. तसेच कोणत्याही देशातला कर आम्ही बुडवला नाही," असं त्यांनी म्हटलं आहे.

"नवा कायदा आणल्यानंतर आम्ही आयर्लंडमधला व्यवसाय किंवा गुंतवणूक कमी केली नाही," असं अॅपलनं म्हटलं.

पॅरडाईज पेपर्स नावानं लीक झालेल्या माहितीमध्ये टॅक्स हॅव्हनमध्ये झालेल्या गुंतवणुकीवर मोठे गौप्यस्फोट झाले आहेत.

 दुहेरी आयरिश कर संरचना म्हणजे काय?

आयर्लंडमध्ये स्थापन करण्यात आलेल्या उपकंपन्यांना तांत्रिकदृष्ट्या कर भरावा लागत नाही. याचा गैरफायदा अॅपलसारख्या कंपन्यांनी 2014 पर्यंत घेतला.

अमेरिकेतील अनेक कंपन्यांनी रिपब्लिक ऑफ आयर्लंडमध्ये उपकंपन्यांची स्थापना करून अमेरिकेत घेतल्या जाणाऱ्या अतिरिक्त करापासून आपली सुटका करून घेतली.

अॅपलला अमेरिकेबाहेरून 55 टक्के महसूल मिळतो. अॅपलने आयर्लंडमध्ये काही उपकंपन्यांची स्थापना केली.

तांत्रिकदृष्ट्या त्या आयर्लंडमध्ये स्थापित झालेल्या असल्यामुळं त्यांना जास्त कर द्यावा लागत नसे.

आयर्लंडमध्ये 12.5 टक्के आणि अमेरिकेत 35 टक्के पूर्ण कर भरण्याऐवजी त्यांनी नफ्यावर किमान कर भरला.

अमेरिकेबाहेर केलेल्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जगातील सगळ्यांत जास्त नफा कमावणारी कंपनी अशी ख्याती असलेली अॅपल कंपनी कोट्यवधी डॉलर्सचा कर चुकवत आहे, असं पॅरडाईज पेपर्समध्ये उघड झालं आहे.