डॉक सारांशित करण्यासाठी: चीनमध्ये लाखो प्रौढ मुस्लिमांनादेखील त्यांच्या कुटुंबांपासून वेगळ करत डांबून ठेवलं जातंय. या कोठड्या म्हणजे पुनर्शिक्षण केंद्र असल्याचं चीनकडून सांगितलं जातंय.

चीनमधल्या या प्रांतात बोर्डिंग शाळांची संख्याही झपाट्याने वाढतेय.

बीबीसीने सार्वजनिक स्वरुपात उपलब्ध असलेली कागदपत्रं पडताळली. तसंच या मुस्लिमांच्या परदेशांमध्ये राहणाऱ्या आप्तेष्टांच्या मुलाखतीही घेतल्या.

या सर्वांच्या आधारे बीबीसीने ठोस पुरावे गोळा केले आहेत. शिंजियांग प्रांतात मुस्लीम मुलांबाबत काय घडतंय, त्याची हकीगत या पुराव्यांवरून सिद्ध होते.

एकाच वस्तीतल्या चारशेहून अधिक मुलांना कुठल्या ना कुठल्या कारणाने ताब्यात घेण्यात आल्याने ती मुले त्यांच्या पालकांपासून दुरावल्याचं माहितीवरून सिद्ध होतं. या मुलांना कोठडीत किंवा तुरुंगात डांबून ठेवण्यात आलं आहे.

या मुलांना सेंट्रलाईज्ड केअर म्हणजेच देखभालीची गरज आहे का, याचा औपचारिक अभ्यास सुरू आहे.

शिंजियांग प्रांतातल्या प्रौढांची ओळख बदलण्यात येत आहे. इतकंच नाही तर मुलांना त्यांच्या मूळांपासून वेगळं करण्याचा व्यवस्थित कार्यक्रम आखण्यात आल्याचेही ठोस पुरावे हाती लागले आहेत.

शिंजियांग प्रांतात काम करणाऱ्या परदेशी पत्रकारांवर चोवीस तास लक्ष ठेवलं जातं. त्यांचा पाठलाग करण्यात येतो. यामुळे या प्रांतात राहणाऱ्या लोकांशी संवाद साधणं अशक्य आहे. मात्र, बीबीसीने टर्कीमध्ये राहणाऱ्या शिंजियांग प्रांतातल्या लोकांशी बातचीत केली आहे.

इस्तंबुलमधल्या एका मोठ्या हॉलमध्ये अनेक जण आपली व्यथा सांगण्यासाठी जमले आहेत. यातल्या अनेकांच्या हातात त्यांच्या मुलांचे फोटो होते. ही सर्व मुलं आता शिंजियांग प्रांतात बेपत्ता आहेत.

आपल्या तीन वर्षांच्या मुलीचा फोटो दाखवत तिची आई म्हणते, "आता कोण हिची काळजी घेत असेल, मला नाही माहीत. आमचा तिच्याशी कसलाच संपर्क नाही."

आम्ही 54 जणांच्या वेगवेगळ्या मुलाखती घेतल्या. प्रत्येकाची कहाणी हृदय पिळवटून टाकणारी आहे. हॉलमध्ये जमलेले पालक आणि आजी-आजोबा यांनी शिंजियांग प्रांतात बेपत्ता झालेल्या जवळपास 90 लहान मुलांची माहिती दिली.

हे सर्व शिंजियांगमधल्या विगर समाजाचे आहेत. हा चीनमधला मुख्य मुस्लीम समाज आहे. या समाजाचे टर्कीशी जवळचे संबंध आहेत.

 या समाजातले अनेक मुस्लीम शिक्षणासाठी किंवा व्यापार करण्यासाठी, आपल्या नातेवाईकांना भेटण्यासाठी किंवा चीनमध्ये धार्मिक अधिकारांच्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

चीनमधल्या शिंजियांग प्रांतात मुस्लीम मुलांना त्यांचं घर, धर्म, भाषा, संस्कृती यापासून वेगळं केलं जात असल्याचं एका नव्या शोधात उघड झालं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चीनला जागतिक नेता व्हायचंय तर अमेरिकेच्या हातातून 'जगाचे पोलीस' ही भूमिका निसटताना दिसून येतेय. खरंतर अख्ख्या जगासाठीच हा चांगला काळ नाहीये. त्यात चीन आणि अमेरिकेचे आपसातले संबंधही चांगले नाहीयेत.

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप वारंवार कोरोना व्हायरसला 'चीनी व्हायरस' म्हणत आहेत तर आक्रमक शैली असणारे त्यांचे परराष्ट्र मंत्री माईक पॉम्पेओ याला 'वुहान व्हायरस' म्हणत आहेत. अमेरिकेच्या अशा नाव ठेवण्याने साहजिकच चीन उखडला आहे.

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष आणि परराष्ट्र मंत्री दोघांनीही कोरोना व्हायरसच्या सुरुवातीलाच त्यावर नियंत्रण न मिळवू शकल्याने चीनवर टीका केली आहे. पण चीनच्या प्रवक्त्यांनी या सगळ्या आरोपांचं खंडन केलं आहे. त्यांचं म्हणणं आहे की या व्हायरससंदर्भात चीनने कोणतीही माहिती जगापासून लपवली नाही.

दुसरीकडे चीनच्या सोशल मीडियामध्ये अनेक सांगोवांगी गोष्टी फिरताहेत ज्यात म्हटलंय की हा रोग अमेरिकेच्या मिलीटरी जर्म वॉरफेअरमार्फत पसरवण्यात आला आहे. तर दुसरीकडे वैज्ञानिकांनी हेही दाखवून द्यायचा प्रयत्न केलाय की या व्हायरसची संरचना पूर्णपणे नैसर्गिक आहे.

अमेरिकेची चूक आणि चीनची हुशारी

चीन आणि अमेरिकेदरम्यान छेडलं गेलेलं हे युद्ध फक्त आरोप-प्रत्यारोपांपुरतच मर्यादित नाहीये. आणखीही काही महत्त्वाच्या गोष्टी या दरम्यान घडत आहेत.

या महिन्याच्या सुरुवातीला अमेरिकेने घोषणा केली की ते इटली आणि इतर युरोपियन देशांच्या नागरिकांसाठी आपल्या देशाच्या सीमा बंद करत आहेत.त्याचवेळेस चीनच्या सरकारने घोषणा केली की ते इटलीमध्ये आपली मेडिकल टीम आणि इतर गोष्टी पाठवणार आहेत. इटलीत सध्या कोरोना व्हायरसने थैमान घातलं आहे.

जगासमोर स्वतःचा मोठेपणा सिद्ध करण्याच्या दृष्टीने ही मोठी गोष्ट होती. पण यावरून हेही लक्षात आलं की दोन्ही देशांमध्ये पडद्याआड एक मोठी लढाई सुरू आहे. या अडचणीच्या काळात चीन आपण जगाचं नेतृत्व करू शकतो हे सिद्ध करण्यासाठी प्रयत्न करत आहे .आणि या लढाईत अमेरिका चीनच्या मागे पडली आहे हे दिसून येतंय.

या लढाईचा एक भाग म्हणून अमेरिकेने चीनला वैद्यकीय मदतीने भरलेलं एक छोटं विमान पाठवलं, पण ते इतक्या उशीरा पाठवलं की त्याकडे कुणाचंच लक्ष गेलं नाही.

संपूर्ण जगातल्या प्रशासकीय आणि राजकीय व्यवस्था किती सक्षम आणि स्वयंपूर्ण आहेत याची परीक्षा ते कोरोना व्हायरसच्या संकटाला कशा प्रकारे तोंड देत आहेत यावरुनच केली जात आहे.अशी परीक्षा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना व्हायरसच्या जागतिक प्रकोपादरम्यान चीन आणि अमेरिकेमध्ये एक युद्ध छेडलं गेलं आहे आणि दोन्ही देशांचं बरंच काही पणाला लागलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चीनविषयक घडामोडींचे तज्ज्ञ अँड्रियान जेंझ यांच्या वृत्तात ही बाब समोर आली असून त्यांनी संयुक्त राष्ट्र संघटनेकडे या प्रकरणाची चौकशी करण्याची मागणी केली आहे.

पण हे वृत्त बिनबुडाचे असल्याचं सांगत चीनने सर्व आरोप फेटाळून लावले आहेत.

यापूर्वीही वीगर मुस्लिमांना कारागृहात ठेवल्याच्या आरोपावरून चीनवर सातत्याने टीका होत आली आहे. सुमारे दहा लाख वीगर मुस्लीम आणि बहुतांश मुस्लीम अल्पसंख्याक नागरिकांना चीनने बंदीवासात पाठवल्याचं सांगण्यात येतं. पण चीनचं सरकार याला 'रिएज्युकेशन कँप' संबोधतं.

आपल्या देशात पूर्वीपासून अशा प्रकारचं कोणतंही कँप नसल्याचं चीन आधी सांगत होता. पण नंतर कट्टरवादी विचारसरणी थांबवण्यासाठीचं हे एक पाऊल असल्याचं सांगत त्यांनी या कँप्सचं समर्थन केलं.

काय आहे वृत्तामध्ये?

अँड्रियान जेंझ यांची बातमी स्थानिक आकडेवारी, धोरण आणि नियोजनसंबंधित कागदपत्रं तसंच शिनजियांग प्रांतातील अल्पसंख्याक महिलांच्या मुलाखतीवर आधारित आहे.

वीगर मुस्लीम आणि इतर अल्पसंख्याक समुदायातील महिला गर्भपातास नकार देत असल्यास तिला कँपमध्ये नजरकैदेत ठेवण्याची धमकी दिली जाते, असा आरोप या बातमीत करण्यात आला आहे.

शिवाय, ज्या महिलांना चीनमधील कायद्यानुसार दोनपेक्षा कमी अपत्यं होती, त्यांच्या शरिरात युटेराईन डिव्हाईस बसवण्यात आलं होतं. इतर महिलांना नसबंदी करण्यास भाग पाडण्यात आलं.

बातमीनुसार, 2016 वर्षाच्या शेवटच्या दोन महिन्यांपासून शिनजियांग प्रांतात अत्याचारास सुरुवात झाली. त्यानंतर राज्यात कडक पोलीस यंत्रणा लागू करण्यात आली. राज्यात सर्वत्रच मुलांना जन्म देण्याच्या विषयात सरकारी हस्तक्षेप वाढू लागला.

अँड्रियान जेंझ यांच्या विश्लेषणानुसार, गेल्या काही वर्षांत शिनजियांग प्रांतातील लोकसंख्या नाट्यमयरीत्या कमी होताना दिसत आहे. 2015 ते 2018 दरम्यान वीगरबहुल प्रांतातील लोकसंख्या वाढीच्या दरात 84 टक्के घट पाहायला मिळाली. 2019 मध्येही ही घट कायम होती.

जेंझ यांनी एपी वृत्तसंस्थेशी बोलताना म्हटलं, "याप्रकारची घट अनपेक्षित आहे. ही एक प्रकारची क्रूरता आहे. हा वीगर मुस्लिमांवर निर्बंध घालण्याच्या व्यापक मोहिमेचा एक भाग आहे."

शिनजियांगमधील कँपमध्ये कैदेत राहिलेल्या महिलांना मासिक पाळी बंद होण्यासाठी इंजेक्शन देण्यात आली. गर्भनिरोधक औषधांमुळे त्यांच्या रक्तस्त्राव अनियमित पद्धतीने होत होता, असं तिथल्या महिला...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

चीनच्या शिनजियांग प्रांतात राहणाऱ्या वीगर मुस्लिमांच्या लोकसंख्येवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी चीन सरकार या समुदायातील महिलांची जबरदस्ती नसबंदी करत असल्याचं किंवा त्यांच्या शरिरात गर्भनिरोधक उपकरण बसवत असल्याचं एका वृत्तात समोर आलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चीनशी सुरू असलेल्या बोलण्यांमध्ये भारताने काहीही गमावले नाही असे त्यांनी स्पष्टपणे सांगितले. चीन उर्वरित मुद्द्यांबाबत गांभीर्याने विचार करेल अशी अपेक्षा असल्याचं राजनाथ सिंह यांनी सांगितले.

राजनाथ सिंह म्हणाले, अत्यंत प्रतिकूल आणि भीषण हिमवर्षावातही शौर्य गाजवणाऱ्या आपल्या सैन्याची प्रशंसा केली पाहिजे अशी मी सभागृहाला विनंती करतो. चीन आणि भारतातील सीमाप्रश्न चर्चेद्वारे सोडवला जाऊ शकतो.

चीनबरोबर पेँगॉंगजवळील सैन्य तुकड्या दोन्ही देशांनी मागे घेण्याबाबत करार झाल्याचे राजनाथ सिंह यांनी सांगितले. चीनशी अनेक पातळ्यांवर चर्चा सुरू असून आपसातील सहकार्यानुसार सर्व निर्णय घेतले जाती.

चीनशी बोलणी करताना आम्ही काही मुद्दे अग्रक्रमाने ठेवले आहेत. त्यात एलएसीचा आदर दोन्ही देशांनी करावा, जैसे थे स्थितीत एका बाजूने बदल करू नये, सर्व समझोत्यांचं चीन आणि भारत दोन्ही देशांनी पालन करावं हे तीन मुद्दे आम्ही ठळकपणे मांडल्याचं राजनाथ सिंह यांनी सांगितले.

भारताचं संरक्षण करण्यासाठी सर्व देश एकत्र आहे आहे असंही त्यांनी सांगितले.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता. बीबीसी मराठीच्या फेसबुक पेजवर रोज रात्री 8.00 वाजता कोरोना पॉडकास्ट पाहायला विसरू नका.

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारताची एक इंच जमीनही कोणत्याही देशाला मिळू देणार नाही असे विधान संरक्षणमंत्री राजनाथ सिंह यांनी राज्यसभेत केले आहे. ते लडाख सीमेच्या स्थितीबद्दल माहिती देत होते. पँगाँग लेक भागामधून भारत आणि चीन दोन्ही देशांचे सैन्य मागे घेण्यास तयारी झाली आहे. यापूर्वी चीनने बुधवारी ही घोषणा केली होती.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चीनी अर्थव्यवस्थेचा वेग मंदावला आहे.

चीनची आर्थिक आघाडी कमकुवत असणं याचा अन्वयार्थ म्हणजे या देशाच्या डोक्यावर असलेल्या कर्जाचा बोजा आणखी तीव्र होणं.

चीनमध्ये कम्युनिस्ट पक्ष सत्ताधारी आहे. मात्र अर्थव्यवस्था तारण्यात त्यांना अपयश आलं आहे.

आकड्यांचा खेळ

चीनकडून प्रसिद्ध केली जाणारी अधिकृत आकडेवारी सावधपणे, नेहमी अभ्यास केल्यानंतरच स्वीकारावी. चीनची प्रत्यक्षातली प्रगती ही बीजिंगने केलेल्या दाव्यापेक्षा आणखी कमी असू शकते.

खऱ्या परिस्थितीचा अंदाज घेण्यासाठी सरकारने दिलेल्या आकडेवारीतून 100 बेसिस पॉइंट थेट वजा करावेत, असा सल्ला मला एका जाणकाराने दिला आहे.

याचाच अर्थ चीनने जाहीर केलेल्या नवीन आकडेवारीनुसार अर्थव्यवस्थे किमान 5.6 टक्क्यांनी तरी गेल्या वर्षात वाढली असेलच.

आशियाईवर परिणाम?

गेल्या दशकभरात चीन हा बहुसंख्य आशियाई देशांसाठी व्यापारी मित्र झाला आहे. इलेक्ट्रॉनिक्समध्ये लागणारे IC, कच्चे तेल, लोह तसंच तांबे अशा बहुविध घटकांच्या विक्रीत चीनची भूमिका मोलाची आहे.

चीनच्या आर्थिक प्रगतीचा दर घटण्याची परिणती चीनच्या बाकी देशांकडून कच्च्या तसंच पक्क्या मालाच्या खरेदीतही घट होणं स्वाभाविक आहे.

आशिया पॅसिफिक प्रदेशात आर्थिक प्रगतीचा दर 6.3 वरून 6 टक्के होण्याची शक्यता जागतिक बँकेने वर्तवली आहे. चीनमध्ये उद्भवललेल्या आर्थिक संकटसदृश परिस्थितीमुळे आशियाई खंडातील उदयोन्मुख अर्थव्यवस्थांचा वेगही परिणामकारक मंदावला आहे.

अमेरिका आणि चीन यांच्यातील व्यापारी युद्धाने परिस्थिती आणखी चिघळली आहे. या व्यापारी युद्धामुळे चीनमध्ये अर्थसंकट ओढवलेलं नाही, मात्र दोन्ही आघाड्यांवर प्रगती मंदावल्याने चीनची दुहेरी फुफाट्यात सापडला आहे.

चीनला अनेकविध वस्तूंचा पुरवठा करणाऱ्या तैवान, कोरिया, सिंगापूर, मलेशिया, व्हिएतनाम या देशांना सर्वाधिक फटका बसणार आहे.

आकडेवारी या गोष्टीला पुष्टी देते. चीनमध्ये आर्थिक संकटाचे ढग घोंगावू लागले तर तिथल्या ग्राहकांच्या खरेदी क्षमतेवर विपरीत परिणाम होण्याची शक्यता आहे.

नव्या वर्षात कंपन्यांसाठी चीनचं आर्थिक संकट मोठी डोकेदुखी ठरणार आहे.

भारतावर काय परिणाम?

पण यामुळे आशियासाठी सगळंच निराशाजनक आहे, असं नाही.

जगात सध्या सर्वांत वेगाने वाढणाऱ्या भारतीय अर्थव्यवस्थेवर चीनच्या आर्थिक संकटाचा इतका विपरीत परिणाम होणार नाही. आशिया विकास बँकेच्या (ADB) अभ्यासात ही गोष्ट स्पष्ट झाली...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जगाच्या व्यापाऱ्याच्या एक तृतीयांश हिस्सा चीनचा आहे. नोकऱ्या, निर्यात, वस्तूंची निर्मिती - जगातले अनेक देश चीनवर विविध कारणांसाठी अवलंबून आहेत. त्यामुळे चीनमध्ये आर्थिक प्रगतीचा वेग रोडावणं म्हणजे जगाचा आर्थिक प्रगतीचा वेग घटणं. आणि हे सर्वांसाठी चिंतेचं कारण बनू शकतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चीनी नववर्षासाठी गाओ टिंग हुबेई प्रांतातल्या वुहानमधून त्यांच्या गावी जायला निघाल्या, तेव्हा त्या उत्साहात होत्या. जुन्या मित्रमैत्रिणींना भेटणं, मेजवान्यांचा आस्वाद घेण्याचे बेत आखण्यात आले होते. तेव्हा त्यांच्या सहकाऱ्यांपैकी किंवा रस्त्यावरच्या लोकांपैकी फारसं कोणी चेहऱ्यावर मास्क लावत नसे. अगदी त्यांनीही कधी मास्क वापरला नव्हता.

ज्या हुबेई प्रांतामध्ये त्या काम करतात, तिथून त्या बाहेर पडल्या आणि त्यानंतर तीनच दिवसांत कठोर लॉकडाऊन लावण्यात आला. तारीख होती 23 जानेवारी. आता ज्याला कोव्हिड 19 म्हटलं जातंय, त्याचा प्रसार रोखण्यासाठी हे करणं गरजेचं होतं.

यानंतर पुढचे 68 दिवस गाओ वुहानच्या पश्चिमेकडे 300 किलोमीटरवर असणाऱ्या यिचँग शहरात त्यांच्या आई वडिलांसोबतच, त्यांच्या घरी अडकून पडल्या होत्या. "आम्ही फक्त घरीच राहू शकत होतो. आमचा ताप तपासण्यासाठी रोज लोक येत. कुटुंबासोबत जास्त वेळ घालवणं, एकत्र जेवणं, गप्पा मारणं चांगलं वाटत होतं. माझी बहीण, तिचा नवरा असे सगळे मिळून आम्ही कुटुंबातले 8 जण घरी होतो."

जवळपास दोन महिन्यांनी 29 मार्चला गाओ कामावर परतल्या. कामावर जाण्याच्या या पहिल्या प्रवासाबद्दल त्या सांगतात, "मेट्रोमध्ये खूप लोक होते. सगळ्यांनी मास्क घातला होता." इतकं सोडल्यास बाकी सगळं पूर्वीसारखंच होतं. लोक आपापल्या फोनमध्ये गढले होते. जणू काही घडलंच नव्हतं. पण कामाच्या बाबतीत खूप काही बदललं होतं.

अनंत अडचणी

वांडा ग्रूप या मोठ्या चिनी कंपनीच्या ऑपरेशन्स मॅनेजमेंट विभागात गाओ काम करतात. वुहानमधल्या शॉपिंगसाठी प्रसिद्ध भागात या कंपनीचं ऑफिस आहे. या लांबच लांब रस्त्यावर अनेक आंतराष्ट्रीय आणि स्थानिक ब्रँड्सची भरपूर दुकानं आहेत - पण फारसा व्यवसाय होत नाही. कंपनीने गुंतवणूक केलेल्या दुकानांमध्ये किती लोक येतात यावर लक्ष ठेवणं हा गाओंच्या कामाचा भाग आहे. 2019मध्ये दररोज साधारण 60,000 लोक दुकानांमध्ये येत. आता हे प्रमाण दररोज 10,000च्या आसपास आहे.

गाओंचं काम कठीण आहे, म्हणूनच अजूनही अनेकदा रात्री 9 वाजेपर्यंत त्या ऑफिसमध्ये असतात. विकेंड्सना त्या आधीचं राहिलेलं काम भरून काढण्यासाठी घरून काम करतात. यासोबतच इतर उद्योगांना फोन करून त्यांना कंपनीच्या रिकाम्या गाळ्यांमध्ये येण्यासाठी आकर्षित करायचं कामही गाओंकडे आहे. "ब्रँड्सचा सध्या या भागात चांगला व्यवसाय होत नाहीये. आम्ही त्यांना मदत करायचा प्रयत्न करतो. अनेक...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जगातली बहुसंख्य लोकसंख्या सध्या कोव्हिड-19चा प्रसार रोखण्यासाठी घरी बसलेली आहे. तर दुसरीकडे अनेक महिन्यांच्या लॉकडाऊननंतर चीनमध्ये आता लोकं कामावर परत येत आहे. कसं आहे आता इथलं आयुष्य?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चेतेश्वर पुजारा

2015- Unsold

2016- Unsold

2017- Unsold

2018- Unsold

ही कुठल्या मार्केटयार्डातली पाटी नाही. शेअर ट्रेडिंग नंबर्स नाहीत. लॉटरी-लोटो सदृश खेळांची आकडेवारी नाही. हे आकडे भाळी लिहिलेल्या माणसाचं नाव आहे चेतेश्वर पुजारा. IPL अर्थात इंडियन प्रीमिअर लीग स्पर्धेच्या लिलावात गेल्या चार वर्षात पुजाराचं नाव या बासनात गुंडाळलं गेलेल्या मंडळींमध्ये आहे.

2008 मध्ये IPL स्पर्धेचा नारळ फुटला. एप्रिल-मे हा साधारण शाळा-कॉलेजच्या मुलांचा सुट्यांचा कालावधी, संध्याकाळी 7 ते 10 अशी मॅचेसची चाहते बघू शकतील अशी प्रसारणाची हुकूमी वेळ. कोटीच्या कोटी उड्डाणं घेण्याची संधी देणारे लिलाव, टियर 2 किंवा टियर 3 सिटीतल्या जेमतेम पार्श्वभूमी असणाऱ्या मुलांना आंतरराष्ट्रीय खेळाडूंच्या बरोबरीने खेळण्याची संधी देणारी स्पर्धा.

या लीगने क्रिकेटच्या गाभ्याला धक्का लावला का, हा स्वतंत्र लेखाचा विषय. दीड महिन्यात वर्षभराची पुंजी खात्यात जमा करणारी ही स्पर्धा बघता बघता आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट कॅलेंडरचा अविभाज्य भाग झाली. हळूहळू IPLच्या धर्तीवर जगभरात ट्वेन्टी-20 लीगचं पेव फुटलं.

सुरुवातीच्या काही वर्षात पुजारा कोलकाता नाइट रायडर्स संघाचा भाग होता. मग विजय माल्ल्यांच्या रॉयल चॅलेंजर्स बंगळुरूच्या ताफ्यात गेला आणि तिथून प्रीती झिंटाच्या किंग्स इलेव्हन पंजाबच्या दलात सामील झाला.

त्यानंतर IPLने पुजाराला नाकारलं. तसं होणं स्वाभाविक.

पुजारा

IPLची एक मॅच तीन तास चालते - प्रत्येक इनिंग दीड तासाची. 11 खेळाडूंना मिळून 20 ओव्हर मिळतात, म्हणजे साधारणत: पहिल्या चार ते पाच बॅट्समनला खेळण्याची संधी जास्त.

बॉलर्सचं आयुष्य आणखी वाईट. प्रत्येक बॉलरला चार ओव्हर्स मिळतात. बॅट्समन पिचवर आला की त्याने बॉलच्या ठिकऱ्या करायला घेणं, हे प्रमुख काम. कमीत कमी बॉलमध्ये बॉलरला जेवढं तुडवता येईल तेवढं उत्तम. ज्याचा स्ट्राईक रेट जास्त त्याची पत जास्त. बॉलचा शेप बदलेल इतकं बदडलंत तर बेस्टच.

24 चेंडूतही किमया दाखवणारे बॉलर्स आहेत, पण एकूणात टोलेजंग फटकेबाजी मार्केट गणिताच्या दृष्टीने खपणीय.

पुजारा या सगळ्या कल्लोळापासून दूर लोटला जाणं अगदीच स्वाभाविक. क्रिकेटचा प्राण असलेली खेळपट्टी जोखण्यासाठी पुजारा तब्येतीत वेळ घेतो. अजिबात हयगय नाही.

ऑफस्टंपबाहेरचा बॉल बॅट वर करून सोडता येतो, यावर पुजाराची श्रद्धा आहे. 57 चेंडू आणि नावावर 2 धावा असं समीकरण त्याला...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतीय क्रिकेट संघाच्या ऑस्ट्रेलियातील पहिलावहिल्या कसोटी मालिका विजयात चेतेश्वर पुजाराची भूमिका निर्णायक ठरली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चेतेश्वर पुजारा सात वर्षांनंतर आयपीएल स्पर्धेत परतला आहे.

भारतीय कसोटी संघाचा आधारस्तंभ चेतेश्वर पुजारा आयपीएल स्पर्धेत मात्र उपेक्षित ठरतो. प्रत्येक बॉलवर चौकार-षटकार लगावेत अशी अपेक्षा असणाऱ्या फॉरमॅटमध्ये संयमी खेळासाठी ओळखल्या जाणाऱ्या पुजाराला स्थान मिळत नव्हतं. तब्बल सात वर्षांनंतर पुजाराचं या स्पर्धेत पुनरागमन होतं आहे.

पुजारा 30 सामने खेळला असून त्याच्या नावावर 390 रन्स आहेत. यामध्ये एका अर्धशतकाचा समावेश आहे. पुजारा कोलकाता नाईट रायडर्स, रॉयल चॅलेंजर्स बेंगळुरू आणि किंग्ज इलेव्हन पंजाबसाठी खेळला आहे. लिलावात चेन्नई सुपर किंग्सने पुजाराला ताफ्यात समाविष्ट करताच उपस्थित सर्वांनी टाळ्यांचा कडकडाट केला.

चेन्नई संघाच्या सरावादरम्यान पुजारा पल्लेदार षटकार लगावत असतानाचं चित्र काही दिवसांपूर्वी पाहायला मिळालं होतं.

2.अर्जुन तेंडुलकरचं पदार्पण

सचिन तेंडुलकर यांचा मुलगा अर्जुन तेंडुलकर यंदा पहिल्यांदाच आयपीएल स्पर्धेत खेळताना दिसणार आहे. अर्जुनसाठी 20 लाख रुपये ही बेस प्राईस लिलावात ठेवण्यात आली होती. त्याच किंमतीला मुंबई इंडियन्सने अर्जुनला आपल्या संघात घेतलं. 2020 हंगामात अर्जुन मुंबई इंडियन्स संघाचा नेट बॉलर होता.

मुंबईतल्या वेगवेगळ्या वयोगटातील स्पर्धेत तो खेळला आहे. भारतीय संघाच्या सरावादरम्यान नेट्समध्ये दिसला आहे. श्रीलंका दौऱ्यावर गेलेल्या भारताच्या U19 संघातही त्याने स्थान पटकावलं होतं.

डावखुरा फास्ट बॉलर असणारा उंचपुरा अर्जुन स्विंग बॉलिंगसाठी प्रसिद्ध आहे. तो उपयुक्त बॅटिंगही करतो.

अर्जुनने भारतीय U19 आणि मुंबई U19 संघांचं प्रतिनिधित्व केलं आहे. काही दिवसांपूर्वीच सय्यद मुश्ताक अली ट्वेन्टी-20 स्पर्धेत मुंबईच्या वरिष्ठ संघात अर्जुनचं पदार्पण झालं.

हरयाणाविरुद्धच्या मॅचमध्ये अर्जुनने एक विकेट मिळवली. त्याच्या तीन ओव्हर्समध्ये 34 रन्स कुटण्यात आल्या. पुद्दुचेरीविरुद्धच्या मॅचमध्ये अर्जुनने 33 रन्सच्या मोबदल्यात एक विकेट पटकावली.

मुंबई U19 संघातर्फे खेळताना 2017-18 हंगामात कूचबिहार करंडक स्पर्धेत 19 विकेट्स पटकावल्या होत्या. 2017 मध्ये बडोदा इथे झालेल्या जयंत लेले निमंत्रितांच्या स्पर्धेत अर्जुनने चांगली कामगिरी केली होती.

अर्जुन तेंडुलकर

क्रिकेटची पंढरी समजल्या जाणाऱ्या लॉर्ड्सच्या इनडोअर अकादमीत सरावाची संधी अर्जुनला मिळाली आहे. इंग्लंड संघ सराव करत असताना अर्जुनने बॉलिंग केली...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इंडियन प्रीमिअर लीग स्पर्धेचा चौदावा हंगाम अवघ्या काही दिवसांवर आला आहे. या हंगामात काय वेगळं असणार आहे?

1.   चेतेश्वर पुजारा परतणार


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चेन मोरय हा शिकारीमध्ये तरबेज मासा आहे. त्याचे मजबूत दात खेकड्याचं कवच सहज तोडतात. हा खेकड्याचा सर्वांत मोठा शत्रू आहे.

ऑक्टोपससुद्धा खेकड्यांची शिकार करतात. समुद्री शेवाळ खाण्यासाठी खेकड्यांना भरती आणि ओहोटीची वेळ साधून हा जीवघेणा प्रवास करावा लागतो.

पाहा हा चित्तथरारक व्हीडिओ.

तुम्ही हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पोट भरण्यासाठी एका खडकावरून दुसऱ्या खडकावर जाणं, समुद्रात पोहणं यादरम्यान स्वतःची शिकार होऊ नये याकरिता करावा लागणारा संघर्ष. ही कहाणी आहे ब्राझिलियन खेकड्यांची.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चेन्नई विमानतळावर तैनात असलेल्या CISF च्या महिला कॉन्स्टेबलनं कनिमोळी यांना हिंदीतून काही माहिती विचारली. कनिमोळी यांनी त्या महिला कॉन्स्टेबलला म्हटलं की, "मला हिंदी येत नाही. त्यामुळे तुम्हाला जे विचारायचं आहे, ते इंग्रजी किंवा तामिळमधून विचारा."

तेव्हा CISF च्या महिला कॉन्स्टेबलनं कनिमोळी यांना विचारलं, "तुम्ही भारतीय आहात का?"

कनिमोळी यांनी हा प्रसंग ट्विटरवरून सांगितला आहे आणि प्रश्नही उपस्थित केलाय की, "मला जाणून घ्यायचंय की, हिंदी येणं म्हणजे भारतीय असणं हे कधीपासून ठरलं?"

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

या ट्वीटसोबत कनिमोळी यांनी #hindiimposition हा हॅशटॅगही वापरला आहे.

कनिमोळी यांच्या ट्वीटखाली बऱ्याच जणांनी महिला कॉन्स्टेबलवर टीका केलीय.

 CISF कडून तातडीनं दखल

कनिमोळी यांच्याबाबत घडलेल्या घटनेची चौकशी करण्याच आदेश CISF नं दिले आहेत. विशिष्ट भाषेबाबत CISF चं कोणतेही धोरण नाही, असं CISF च्या मुख्यालयानं कनिमोळी यांच्या ट्वीटला उत्तर देताना म्हटलंय.

CISF नं तातडीने आपल्या ट्वीटची दखल घेतली, याबाबत कनिमोळी यांनी ट्विटरवरून आभारही मानले आहेत.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

द्रमुक पक्षाच्या खासदार कनिमोळी यांना चेन्नई विमानतळावर अजब प्रश्नांना सामोरं जावं लागलं आणि त्याबाबत त्यांनी ट्विटरवरून खंत व्यक्त केलीय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चेन्नई विमानतळावर तैनात असलेल्या CISF च्या महिला कॉन्स्टेबलनं कनिमोळी यांना हिंदीतून काही माहिती विचारली. कनिमोळी यांनी त्या महिला कॉन्स्टेबलला म्हटलं की, "मला हिंदी येत नाही. त्यामुळे तुम्हाला जे विचारायचं आहे, ते इंग्रजी किंवा तामिळमधून विचारा."

तेव्हा CISF च्या महिला कॉन्स्टेबलनं कनिमोळी यांना विचारलं, "तुम्ही भारतीय आहात का?"

कनिमोळी यांनी हा प्रसंग ट्विटरवरून सांगितला आहे आणि प्रश्नही उपस्थित केलाय की, "मला जाणून घ्यायचंय की, हिंदी येणं म्हणजे भारतीय असणं हे कधीपासून ठरलं?"

या घटनेनंतर हिंदी ही राष्ट्रभाषा आहे का, हिंदी येणं म्हणजेच भारतीय असणं ही चर्चा पुन्हा जोर धरू लागली आहे. पण खरंच हिंदी ही राष्ट्रभाषा आहे का याचा बीबीसी मराठीने घेतलेला आढावा.

शिक्षण मसुद्यावरून वादाला सुरुवात

नवीन राष्ट्रीय शिक्षण धोरणामध्ये मांडलेल्या गैरहिंदी भाषक राज्यांत हिंदी शिकविण्याच्या प्रस्तावाला दक्षिणेकडील राज्यांमधून विशेषतः तामिळनाडूमधून प्रचंड विरोध झाल्यानंतर सरकारने या धोरणाच्या मसुद्यात बदल केला आहे. नवीन मसुद्यामधून हिंदी भाषा शिकवण्याचा प्रस्तावच बदलण्यात आला.

सरकारने राष्ट्रीय शिक्षण धोरणाचा मसुदा मांडल्यानंतर मोठ्या प्रमाणावर वाद झाला होता. हा दाक्षिणात्य लोकांवर हिंदी भाषा थोपविण्याचा प्रयत्न असल्याची टीका माजी अर्थमंत्री पी. चिदंबरम, काँग्रेसचे नेते शशी थरूर, डीएमकेचे नेते एमके स्टॅलिन तसंच कर्नाटकचे मुख्यमंत्री एचडी कुमारस्वामी यांनी केली होती.

दक्षिणेतील राज्यांनी केलेल्या विरोधानंतर महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेनंही या शिक्षण धोरणावर भाष्य केलं होतं. मनसेचे नेते अनिल शिदोरेंनी हिंदी राष्ट्रीय भाषा नाहीये, ती आमच्यावर थोपवू नका असं ट्वीट केलं.

सर्वंच स्तरातून होणाऱ्या विरोधानंतर अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन आणि परराष्ट्रमंत्री एस. जयशंकर यांनी विविध क्षेत्रातील व्यक्तिंकडून प्रस्ताव मागवून, त्यावर विचार करूनच शिक्षण धोरणाची अंमलबजावणी केली जाईल. कोणतीही गोष्ट लादली जाणार नाही, असं आश्वासन दिलं.

पण मुळात गैरहिंदी भाषक राज्यांमध्ये हिंदी शिकवण्यावरून एवढा गदारोळ का झाला? हिंदीला विरोध होण्यामागची कारणं नेमकी काय आहेत? हिंदी आपली राष्ट्रभाषा आहे की नाही? असे प्रश्न या निमित्ताने उपस्थित होत आहेत.

दक्षिण भारतातून होणारा विरोध जुनाच

पण हिंदी भाषेला होणारा विरोध हा आजचा नाहीये. 1928 साली मोतीलाल...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चेन्नई सुपरकिंग्स

विशाखापट्टणममध्ये झालेल्या या सामन्यात चेन्नईने नाणेफेक जिंकत प्रथम फिल्डिंग करण्याचा निर्णय घेतला.

प्रथम फलंदाजी करताना दिल्लीने नऊ गडी गमावत 147 धावा केल्या. प्रत्युत्तरादाखल चेन्नईने 19व्या षटकात चार गड्यांच्या बदल्यात हे लक्ष्य पूर्ण केलं. आणि याबरोबरच तब्बल सात वर्षांनंतर आयपीएलच्या प्लेऑफ मध्ये खेळणाऱ्या दिल्लीचं अंतिम फेरीत जाण्याचं स्वप्न भंगलं.

दिल्लीचा कर्णधार श्रेयस अय्यरच्या मते कोणतीही मोठी भागीदारी न झाल्यामुळे दिल्लीला पराभव पत्करावा लागला.

दिल्लीची खेळी

प्रथम बॅटिंग करताना दिल्ली कॅपिटल्सने 20 षटकांत 9 गड्यांच्या मोबदल्यात 147 धावा केल्या.

दिल्लीच्या वतीने ऋषभ पंतने काही प्रमाणात चेन्नईच्या गोलंदाजांचा सामना केला. त्याने 25 चेंडूत दोन चौकार आणि एका षटकाराच्या मदतीने 38 धावा केल्या.

त्याशिवाय कोलिन मुनरोने 27 आणि शिखर धवनने 18 धावा केल्या. दिल्लीच्या संपूर्ण खेळीत ते चेन्नईच्या गोलंदाजांसमोर अतिशय दबावात होते, हे दिसत होतं.

12.5 षटकात अवघ्या 80 धावा काढत दिल्लीने पाच गडी गमावले. चेन्नईतर्फे दीपक चहर, हरभजन सिंह, रविंद्र जडेजा आणि डॅन ब्रावोने दोन दोन गडी बाद केले.

वॉटसन आणि डू प्लेसी

शेन वॉटसन आणि फॉफ डुप्लेसी यांनी संपूर्ण सामन्याचा चेहरामोहराच बदलला आणि सामना एकतर्फी झुकवत त्यांना विजय मिळवून दिला. या जोडीने मैदानात येताच दिल्ली कॅपिटल्सच्या गोलंदाजांचा समाचार घेण्यास सुरुवात केली.

या जोडीने पहिल्या विकेटसाठी 10.2 ओव्हरमध्ये 81 धावांची भागीदारी केली. या दोन्ही फलंदाजांनी स्वतःच्या 50-50 धावाही पूर्ण केल्या.

सामन्याच्या सुरुवातीलाच ही जोडी फोडण्याची चांगली संधी दिल्लीकडे चालून आली होती. दुसऱ्या षटकात दोन्ही फलंदाज चोरटी धाव घेण्याच्या प्रयत्नात एकाच दिशेने धावत सुटले. मात्र दिल्लीच्या खेळाडूंना या संधीचा फायदा घेता आला नाही.

शेन वॉटसन आणि डू प्लेसी

नंतर मात्र या दोघांनीही मागे वळून पाहिलं नाही. आधी त्यांनी योग्य चेंडू येण्याची वाट पाहिली आणि पाचव्या षटकापासून वेगाने धावा केल्या.

12व्या शतकात वॉटसनच्या तुफान फटकेबाजीमुळे दिल्लीच्या विजयाच्या आशा पूर्णपणे मावळल्या. कीमो पॉलच्या गोलंदाजीवर या षटकात वॉटसनने 25 धावा केल्या. या षटकात वॉटसनने तीन षटकार आणि एक चौकार लगावला.

त्यानंतर पुढच्या षटकात शेन वॉटसन आणि अमित मिश्राच्या गोलंदाजीवर ट्रेट बोल्टकडे अलगद...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

IPL 2019 मध्ये शुक्रवारी विशाखापट्टणमला झालेल्या क्वॉलिफायर-2 मध्ये चेन्नई सुपरकिंग्सने दिल्ली कॅपिटल्सचा सहा गड्यांनी पराभव केला. आता जेतेपदासाठी रविवारी चेन्नई सुपरकिंग्सचा सामना मुंबई इंडियन्सशी होईल.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चेन्नईच्या चेपॉक स्टेडियमवर खेळवण्यात आलेल्या या सामन्यात भारतासाठी फिरकीपटू रविचंद्रन अश्विन, अक्षर पटेल आणि कुलदीप यादव यांची भूमिका महत्त्वाची ठरली.

या त्रिकूटाने दुसऱ्या कसोटी सामन्यात 20 पैकी 17 गडी बाद केले. दुसऱ्या डावात भारताच्या फिरकीपटूंनी इंग्लंडचे सर्वच फलंदाज बाद केले.

या सामन्यात इंग्लंडच्या फिरकीपटूंची कामगिरीसुद्धा लक्षवेधी ठरली. जॅक लीच आणि मोईन अली यांनी मिळून दोन्ही डावांत भारताचे एकूण 14 बळी घेतले. जो रुटला धरल्यास एकूण 15 विकेट इंग्लंडच्या फिरकीपटूंनी घेतले.

हे पाहिलं तर चेन्नईच्या मैदानावर दोन्ही संघांच्या फिरकीपटूंना चांगलं यश मिळाल्याचं दिसून येईल. पण तरीही इंग्लंडने फक्त चारच दिवसांत हा सामना कसा गमावला?

खरं तर भारतीय फिरकीपटूंनी इंग्लंडच्या फिरकीपटूंच्या तुलनेत जास्त वेगाने आणि विविधतेने गोलंदाजी केली. क्रिकेटमध्ये फिरकीपटूंना परिस्थितीनुरूप आपल्या गोलंदाजीच्या वेगात बदल करावे लागतात.

भारतीय स्पिन गोलंदाजांमध्ये रविचंद्रन अश्विनला या कलेत पारंगत समजलं जातं. आश्विन परिस्थितीप्रमाणे ताशी 80 ते 90 प्रति कि.मी. वेगाने गोलंदाजी करतो.

खेळपट्टी चांगली आणि वेगवान असेल तर कमी वेगाने गोलंदाजी करण्याची आवश्यकता असते. तर फिरकीला साथ देणाऱ्या खेळपट्टीवर वेगाने गोलंदाजी करण्याची गरज असते.

चेन्नई कसोटीत इंग्लंडच्या जॅक लीच आणि मोईन अली या दोन्ही फिरकीपटूंनी गोलंदाजीची गती भारतीय गोलंदाजांप्रमाणेच ठेवली. पण गतीत बदल न केल्याने त्यांची गोलंदाजी खेळून काढण्यात भारतीय फलंदाजांना फारशी अडचण आली नाही.

याचा फायदा घेत भारतीय गोलंदाजांनी इंग्लंडच्या फलंदाजांना खेळपट्टीवर टिकू दिलं नाही.

सहा ते आठ इंचांचा फरक

भारतीय संघाचे माजी फिरकीपटू मनिंदर सिंह यांनी याबाबत सांगितलं, "गोलंदाजीच्या टप्प्यावरून दोन्ही संघांच्या फिरकीपटूंमधील फरक दिसून आला. भारतीय फिरकीपटूंना घरगुती मैदानांवरील खेळपट्ट्यांची चांगली माहिती आहे. त्यांना याठिकाणी किती वेगाने गोलंदाजी करावी, याची कल्पना आहे.

टर्निंग खेळपट्टीवर टप्पा सहा ते आठ इंच पुढे ठेवल्यास फलंदाजांना अडचणीत टाकता येऊ शकतं, हे भारतीय गोलंदाजांना माहिती होतं."

मनिंदर सिंह यांच्या मते, "टर्निंग खेळपट्टीवर गोलंदाजी करणं ही एक कला आहे. या कलेत इंग्लंडचे फिरकीपटू थोडे कमी पडले."

अक्षरच्या वेगाने रोखले स्वीप शॉट

अक्षर पटेल आपल्या पदार्पणाच्या सामन्यातील...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इंग्लंडविरुद्धच्या चार कसोटी सामन्यांच्या मालिकेतील दुसऱ्या सामन्यात भारताने दणदणीत विजय मिळवला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चेन्नईतला आर. के. नगर मतदारसंघ सतत चर्चेत असतो. आधी जयललिता इथून लढून पुन्हा मुख्यमंत्री झाल्या होत्या. पण त्यांच्या निधनानंतर गेल्या वर्षभरात या राज्यातल्या घडामोडींनंतर इथे पुन्हा निवडणुका झाल्या.

AIADMKच्या दोन गटांमध्ये बराच संघर्ष झाला.

पण यामुळे एक सिद्ध झालं, की जयललिता यांच्या मृत्यूनंतर AIADMKची वोट बँक ठीकठाक आहे. तुम्ही दिनाकरन यांना पक्षापासून वेगळं बघू नका. त्यांना पक्षाचाच एक भाग म्हणून बघता येऊ शकतं.

एकीकडे जयललिता यांचं निधन झालं आणि दुसरीकडे DMK प्रमुख करुणानिधी तब्येतीमुळे सक्रिय राजकारणातून निवृत्त झाले आहेत. अशातच तामिळनाडूमध्ये एक तिसरी शक्ती उदयाला येत आहे.

पण राजकारणात जायचं की नाही, याबद्दल रजनीकांत यांच्या मनात अजूनही काही स्पष्टता नाही. गेल्या एक वर्षात त्यांनी जी वक्तव्यं केली आहेत, त्यावरून तरी त्यांना विजयाची शाश्वती नाही, असं दिसत आहे.

ते सांगतात की राजकारणात जिंकणं फार महत्त्वाचं आहे. पण त्यांना भरवसा नाही. फक्त चाहत्यांच्या बळावर मतं मिळतील का?

बहुतांश लोक अभिनेता MGRचं उदाहरण देतात. त्यांनी कसं पक्ष स्थापन करून पाच वर्षांतच राज्यात सरकार स्थापन केलं, याचे दाखले देतात. पण लोक एक गोष्ट विसरतात की MGR हे DMKचे सदस्य आणि आमदारही होते.

1972 साली जेव्हा पक्षांनं त्यांना बाहेरचा रस्ता दाखवला, तेव्हा DMKचे अनेक नेते आणि पक्षाचे कार्यकर्ते त्यांच्याबरोबर बाहेर पडले. म्हणून MGR राजकारणात यशस्वी झाले.

जयललिता यांच्याकडे AIADMKचा आधार होता. त्यांनी या आधाराचा स्वत:साठी वापर केला. रजनीकांत आणि कमल हासन यांच्याकडे असा आधार नाही. त्यांचा आधार केवळ त्यांचे चाहते आहेत.

गेल्या 20 वर्षांपासून रजनीकांत सांगत आहेत की ते राजकारणात येणार, पक्ष काढणार. पण ते कधी, हे मात्र त्यांनाच माहिती नाही. असा फिल्मी डायलॉग लोकांची मतं आकर्षित करू शकत नाही.

कमल हासन तर राजकारणापासून दूरच होते. जयललितांच्या निधनापूर्वीच्या काळात त्यांनी कोणतंही वक्तव्य केलं नाही.

असं वाटतं की दोघांनाही राजकारणात यशस्वी होण्याचा विश्वास नाही. राजकारणाबद्दल दोघंही गंभीर आहे. पण हा विचार कसा पुढे घेऊन जाता येईल, हे माहिती नाही. जयललिता यांच्या मृत्यूनंतर एक जागा निर्माण झाली आहे याची त्यांना कल्पना आहे.

कमल हासन यांनी ते एक राजकीय पक्ष काढणार, असं म्हटलं होतं. मग म्हणाले की ते आधीपासूनच ते राजकारणात आहेत, जेव्हा ते तरुण...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

31 डिसेंबरला अख्खं जग 2018च्या स्वागताची पार्टी करत असताना, रजनीकांत नवीन पक्ष काढतील का? ते तामिळनाडूत जयललितांनंतर निर्माण झालेली राजकीय पोकळी भरून काढतील का?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चेहरा तुलनेने केसरहित असण्याचे काही उघड फायदे आहेत. उदाहरणार्थ, कमी केस म्हणजे परजीवींना लपण्यासाठी कमी जागा उपलब्ध असणं, आणि अधिक त्वचा मोकळी राहिल्याने घाम अधिक कार्यक्षमतेने आपलं शरीर थंड ठेवायचं काम करू शकतो.

तरी, त्वचा मुळात बहुतांशाने मोकळी असते, ही वस्तुस्थिती आहे. त्यामुळे आपल्याला स्वतःच्या भावभावना इतरांपर्यंत सहजपणे पोचवणं शक्य होतं, पण त्याचे काही तोटेही आहे: तुम्ही थकलेले असाल की कोणालाही ते चटकन कळू शकतं.

डोळ्यांखाली काळी वर्तुळं येण्यात वैद्यकीयदृष्ट्या चुकीचं काहीच नाही. किमान बहुतांश वेळा त्यात काही गैर नसतं. पण जर्नल ऑफ कॉस्मेटिक डर्मेटॉलॉजीमध्ये 2007 साली ब्राझिलियन संशोधनक फर्नांडा मॅगाग्निन फ्रेइटाग यांनी नमूद केल्यानुसार, काळी वर्तुळं "आपल्या शरीरशास्त्राच्या मर्यादेतच असली," तर अनेक रुग्णांना "त्याने बरीच चिंता वाटत राहते, काहींना तर डोळ्यांभोवतीची काळी वर्तुळं आपल्या जीवनमानाला बाधा पोचवतात असंही वाटतं." त्वचेशी संबंधित अवस्थांचे मानसिक वा भावनिक क्लेशाच्या रूपात होणारे परिणाम तपासण्यासारखे आहेत. रूढ अर्थाने यातून आरोग्याला धोका उत्पन्न होत नसला तरी असा शोध घेणं रोचक ठरेल.

"काळी वर्तुळं" ही अर्थातच वैद्यकीय संज्ञा नाही आणि अशाच प्रकारचा परिणाम साधणाऱ्या विविध घटकांना ती लागू होऊ शकते. या विशिष्ट परिणामासाठी वापरली जाणारी वैद्यकीय संज्ञा "periorbital hyperpigmentation" किंवा POH ही आहे. पूर्वीपासून त्वचाविज्ञानातील संशोधकांच्या प्राधान्यक्रमावर हा विषय न राहिल्यामुळे त्याबद्दल खूप कमी माहिती आहे.

पण एक गोष्ट आपल्याला नक्की माहिती आहे, ती अशी: आपल्या डोळ्यांखालची त्वचा विशेषत्वाने पातळ असते, त्यामुळे ती तितकीच पारदर्शकही राहते. त्यामुळे तिथल्या रक्तवाहिन्या अधिक ठळक होतात, त्याचा परिणाम म्हणून ती त्वचा अधिक गडद वाटू शकते.

"डोळ्यांखाली काळी वर्तुळं आल्याची तक्रार घेऊन कोणी माझ्याकडे आलं की, मला प्रत्यक्ष ते पाहून तपासणी करावीशी वाटते," असं यूसीएलएमधील त्वचाविज्ञानाच्या निवासी डॉक्टर हेली गोल्डबाख म्हणतात.

पीओएच होण्याच्या अनेक संभाव्य कारणांपैकी एक कारण ही त्वचा पातळ असणं हे आहे. "काळी वर्तुळं आहेत, म्हणजे त्यांच्या डोळ्यांखाली प्रत्यक्षात काळी वर्णक असू शकतात, त्यांच्या डोळ्यांपाशी छाया परिणाम दिसत असू शकतो, किंवा त्या भागातून जाणाऱ्या नसा अधिक ठळक झालेल्या असू शकतात."

यातील...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

रात्री उशिरापर्यंत जागं राहणं आणि पुरेशी झोप न घेणं, यातून डोळ्यांखाली काळी वर्तुळं येतात. पण इतरही काही गोष्टी यासाठी कारणीभूत ठरतात का?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चेहरे पाण्यात बुडालेला त्यांचा फोटो व्हायरल झाल्यानंतर त्यावरून राजकारणही सुरू झालंय. ट्रंप यांनी आपल्याला असे फोटो पाहणं बरं वाटत नसल्यचं म्हटलंय. पण विरोधक सीमाविषयक धोरणांवर आडकाठी करतायत असंही म्हटलं आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अमेरिकेत एका स्थलांतरित वडील-मुलीच्या फोटोमुळे प्रचंड हलकल्लोळ झाला आहे. मेक्सिकोतून नदी पार करत अमेरिकेत शिरण्याचा प्रयत्न हे वडील आणि मुलगी करत होते, पण यात त्यांचा मृत्यू झाला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चेहऱ्याच्या ठेवणीचे विश्लेषण करून त्यांचा लैंगिक कल ओळखता येईल, असा दावा संशोधकांनी केला आहे.

पण आर्टिफिशअल इंटेलिजन्सवर आधारित या फेस रिकग्निशन तंत्राच्या निर्मितीचा दावा करणारे संशोधक आणि एलजीबीटी (लेस्बियन, गे, बायसेक्शुअल, ट्रान्सजेंडर) हक्कांवर काम करणाऱ्या संस्था यांच्यात सध्या वाद सुरू आहे.

स्टॅनफर्ड युनिव्हर्सिटीतील संशोधकांनी या अल्गोरिदमची निर्मिती केली आहे. व्यक्तीच्या लैंगिक कलाशी संबंधित असणारी चेहरेपट्टीतील वैशिष्ट्यं, या सॉफ्टवेअरच्या लक्षात येतात, पण हे बारकावे मानवी निरीक्षणाच्या लक्षात येणारे नाहीत, असा या संशोधकांचा दावा आहे.

या अभ्यासावर 'धोकादायक' आणि 'जंक सायन्स' म्हणून टीका होत आहे. तर या संशोधकांनी ही टीका आततायी असल्याचं म्हटलं आहे.

डेटिंग साईटवरील फोटोंचा वापर

या संशोधकांनी 14000 अमेरिकन नागरिकांचे फोटो वापरून अल्गोरिदम विकसित केलं आहे. हे फोटो एका डेटिंग साईटमधून घेण्यात आले आहेत. या लोकांनी या साईट नोंदवलेला लैंगिक कल या अभ्यासासाठी वापरण्यात आला.

या अल्गोरिदममधून जन्मलेलं सॉफ्टवेअर समलिंगी आणि भिन्नलिंगी ओळखू शकतं, असा या संशोधकांचा दावा आहे.

LGBT हक्कांवर काम करणाऱ्या संस्थांनी या संशोधनावर आक्षेप नोंदवला आहे.

जेव्हा अल्गोरिदमला समलिंगी आणि भिन्नलिंगी पुरुषांचे एकेक फोटो दाखवण्यात आले, तेव्हा 81 टक्के वेळा अचूकपणे समलिंगी आणि भिन्नलिंगी पुरुष ओळखता आले. महिलांच्या बाबतीत ही अचूकता 71 टक्के होती.

या संशोधकांच्या मते, समलिंगी पुरुषांचे नाक लांब असते आणि जबडा निमुळता असतो, तर लेस्बियनचा जबडा रूंद असतो.

पण काही परिस्थितीत हा अल्गोरिदम नीट काम करू शकलेला नाही. या मॉडेलला जेव्हा 70 समलिंगी आणि 930 भिन्न लिंगी पुरुषांचे फोटो देऊन 100 समलिंगी पुरुष शोधण्यास सांगण्यात आले, त्यावेळी मात्र अल्गोरिदम यातील 23 समलिंगींना ओळखू शकले नाही.

'इकॉनिमिस्ट'मध्ये या संशोधनाचं वृत्त सर्वप्रथम प्रसिद्ध झालं होतं. यामध्ये या संशोधनात उणीवा असून, यात फक्त गौरवर्णीय अमेरिकन व्यक्तींवर लक्ष केंद्रित केल्याचं म्हटलं आहे.

एलजीबीटी संघटनांची टीका

या संशोधनावर एलजीबीटींच्या हक्कांवर काम करणाऱ्या संस्थांनी टीका केली आहे.

'हे संशोधन म्हणजे सायन्स किंवा बातमी नाही. हे संशोधन म्हणजे डेटिंग साईटवरील ब्युटी स्टँडर्ड आहेत. यात एलजीबीटीतील बराच समुदाय नाही. विविध वर्ण, ट्रान्सजेंडर,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

चेहराच्या ठेवणीवरून एखाद्या व्यक्तीचा लैंगिक कल कळू शकतो का? स्टॅनफर्ड युनिव्हर्सिटीतील काही संशोधकांनी तसा दावा केला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चॉय उन-ही या दक्षिण कोरियातील प्रथितयश अभिनेत्री होत्या. उत्तर कोरियाने त्यांचं अपहरण केलं

त्या दक्षिण कोरियातल्या प्रथितयश अभिनेत्री होत्या. पण 1970च्या दशकात त्यांना किम जाँग इल यांच्या हुकुमावरून उत्तर कोरियात पळवून आणण्यात आलं. आणि तिथे  आणल्यावर त्यांना तिथल्या चित्रपटांत काम करण्याची सक्ती करण्यात आली.

पुढे त्यांनी राष्ट्राध्यक्ष किम यांचा विश्वास संपादन केला, आणि संधी मिळताच तिथून निसटल्या. आधी त्या व्हिएन्नाला गेल्या आणि तिथून अखेर मायदेशी दक्षिण कोरियात आल्या.

चॉई उन ही यांची कहाणी एखाद्या चित्रपटाला शोभेल अशीच आहे - दक्षिण कोरियातले चित्रपट दिग्दर्शक आणि त्यांची अभिनेत्री पत्नी यांचं अपहरण करून त्यांना उत्तर कोरियात आणलं जातं. त्यांना तिथे ठेवून एक चित्रपट बनवण्याची सक्ती राष्ट्राध्यक्ष किम त्यांच्यावर करतात.

पण असं का केलं?

उत्तर कोरियाला चित्रपट क्षेत्रातली कौशल्यपूर्ण माणसं हवी होती. ती दक्षिण कोरियाकडे होती. मग उत्तर कोरियाच्या चित्रपटवेड्या अध्यक्षांनी काय करावं?

तर त्यांनी सरळ शेजारी देशातल्या कुशल लोकांनाच पकडून आपल्या देशात आणलं.

अपहरणाचा हा कट प्रत्यक्ष किम जाँग-इल यांनीच रचला. त्यांचे वडील तेव्हा राष्ट्राध्यक्ष होते आणि जाँग-इल यांच्यावर चित्रपट उद्योगाची जबाबदारी होती.

जाँग-इल चित्रपट वेडे होते, विशेषतः हॉलिवुडपटांचे चाहते. त्या स्टाईलचे चित्रपट उत्तर कोरियात बनावेत आणि ते जगभर पाहिले जावेत, अशी त्यांची इच्छा होती.

त्यासाठी मग त्यांनी हा अपहरणाचा मार्ग शोधला. पहिला डाव साधला तो चॉई यांच्यावर.

उत्तर कोरियातून सुटका झाल्यावर अभिनेत्री चॉई उन आणि शिन सँग-ओक

असं केलं अपहरण

स्वत:ला हाँगकाँग स्थित उद्योजक म्हणवून घेणारी एक व्यक्ती चॉई यांना भेटायला आली.

या तथाकथित उद्योजकाला एक चित्रपट निर्मिती संस्था स्थापन करायची होती. ही एक नवीन संधी आहे, जी चॉई यांच्या कारकीर्दीला नवी उभारी देईल, असं त्यांनी चॉईला पटवून दिलं.

'अ किम जाँग-इल प्रोडक्शन' या पुस्तकात याचं वर्णन आहे. चॉय यांना हाँगकाँगमध्ये येण्यासाठी उद्योजकानं गळ घातली. एकदा तिथे गेल्यावर त्यांना पकडण्यात आलं आणि काही दांडगट पुरुषांनी त्यांचा ताबा घेतला. त्यांना गुंगीचं औषधंही दिलं.

आठ दिवसांनंतर त्यांना जाग आली ती प्याँगयांगमधल्या एका सुसज्ज घरात. पण त्यांच्यावर अहोरात्र पहारा होता.

चॉई यांचा घटस्फोट झाला असला तरी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

उत्तर कोरियाचे माजी अध्यक्ष किम जाँग-इल यांच्या हुकुमावरून अपहरण करण्यात आलेल्या दक्षिण कोरियन अभिनेत्री चॉई उन ही यांचं काल वृद्धापकाळानं निधन झालं. त्या 92 वर्षांच्या होत्या.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चोवीस तासांऐवजी नऊ तास वीज मिळावी, अशी तेलंगणाच्या शेतकऱ्यांची मागणी आहे.

सरकारने 24 तास वीज पुरवली तर शेतात जास्त पाणी वापरलं जाईल, आणि त्यामुळं भूजल पातळी खालावेल, अशी शेतकऱ्यांना भीती आहे.

सिरिसिला जिल्ह्यातल्या गोरांताळा येथील शेतकऱ्यांनी नऊ तास वीज मिळावी असा निर्णय घेतला आहे. त्यासाठी त्यांनी जिल्ह्याचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या माहिती आणि तंत्रज्ञान व पंचायत राज्य मंत्री के. तारका रामा राव यांना पत्रंही पाठवली आहेत.

"आमच्या गावात पाण्याचे खूप कमी स्रोत उपलब्ध आहेत. शेतीसाठी आम्ही पूर्णत: बोअरवेलच्या पाण्यावर अवलंबून असतो. असं असताना जर सरकार 24 तास वीज पुरवणार असेल तर मोटार जमिनीखालचं पाणी जलदगतीनं ओढून घेईल आणि त्यामुळं बोअर कोरडे पडतील. आणि शेतीसाठी हे धोक्याचे आहे," असं येराम अंजीरेड्डी या स्थानिक शेतकऱ्यानं बीबीसीला सांगितलं.

शेतीसाठी आम्ही पूर्णत: बोअरवेलच्या पाण्यावर अवलंबून असल्याचं अंजीरेड्डी सांगतात.

"नऊ तास वीज मिळावी या मागणीची पत्रं आम्ही मंत्र्यांना पाठवली आहे," असं त्यांनी पुढे सांगितलं.

पण स्थानिक अधिकाऱ्यांच्या मते सध्यातरी ते 24 तास वीज पुरवठा करणार आहेत. नंतर त्यात तूट करण्यात येईल.

शेतकऱ्यांची मागणी काय?

अन्नेपारती गावच्या सरपंच वाय. पुष्पलता यांनी बीबीसीला सांगितलं की, "सरकारने 24 तास वीज पुरवली तर त्यामुळं भूजल पातळी खालावेल. त्यामुळंच आम्ही फक्त नऊ तासांसाठी वीजेची मागणी करत आहोत."

नालगोंडा जिल्ह्यातील बहुसंख्य शेतकरी शेतीसाठी बोअरवेलच्या पाण्यावर अवलंबून आहेत. बोअरला पाणी न लागल्यास त्यांतले अनेक जणांची अडचण होते.

यावर्षी झालेल्या पुरेशा पावसामुळं नालगोंडा जिल्ह्यातील पाण्याची पातळी बरीच वर आली आहे. पण अखंडित वीजपुरवठ्यामुळं पाण्याचा उपसा जास्त होण्याची भीती तेथील शेतकऱ्यांना आहे.

''नऊ तास वीज मिळावी या मागणीचे पत्र आम्ही उच्च अधिकाऱ्यांना दिले असून ते बारा तासापर्यंत वीज पुरवण्याचा विचार करत असल्याचं,'' अप्पाजीपेट गावातील शेतकरी सतिश यांनी बीबीसीला सांगितलं.

नऊ तास वीज मिळावी अशा मागणीचं पत्र शेतकऱ्यांनी अधिकाऱ्यांना लिहिलं आहे.

मग मोटर बंद का नाही करत?

शेतीसाठी तेलंगणातील शेतकरी मुख्यत्वे बोअरवेलच्या पाण्यावर अवलंबून असतात. तसंच नालगोंडा जिल्ह्यातही तीन लाख बोअरवेल घेतलेले आहेत.

"राज्य सरकारने मेडक, नालगोंडा आणि करीमनगर या तीन जिल्ह्यांत प्रायोगिक तत्त्वावर 24...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

तेलंगणा सरकार शेतीसाठी 24 तास वीज पुरवण्याचा प्रयत्न करत असताना इथल्या शेतकऱ्यांनी राज्य सरकारकडे वीज पुरवठा कमी करण्याची मागणी केली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: चौदा जुलैला, रविवारी झालेला हा ऐतिहासिक सामना जोकोविचनं 7-6 (7-5), 1-6, 7-6 (7-4), 4-6, 13-12 (7-3) असा जिंकला आणि विजेतेपदाची ट्रॉफी आपल्याकडेच कायम ठेवली. विंबल्डन पुरुष एकेरीत जोकोविचचे हे सलग दुसरं आणि आजवरचं पाचवं विजेतेपद ठरलं. तसंच ग्रँड स्लॅम स्पर्धांमधलं जोकोविचचं हे एकेरीतलं सोळावं विजेतेपदही ठरलं.

पण हा विजय जोकोविचला काही अगदी सहज मिळाला नाही, तर त्यासाठी त्याला फेडररनं बराच घाम गाळायला लावला.

विंबल्डनच्या सेंटर कोर्टवर चार तास सत्तावन्न मिनिटं चाललेला हा सामना विंबल्डन पुरुष एकेरीच्या इतिहासातला सर्वांत लांबलेला अंतिम सामना ठरला. ही लढाई चुरशीची होईल अशी सर्वांनाच अपेक्षा होती, आणि ती पूर्णही झाली.

जोकोविचचा लढाऊ खेळ

खरं तर वय आणि सध्याची कामगिरी पाहता या सामन्याआधी बहुतेक समीक्षकांनी जोकोविचचं पारडं जड असल्याचं म्हटलं होतं.

पण प्रत्यक्ष सामन्यात फेडररची सर्व्हिस भेदण्यासाठीही त्याला अडीच तासांहून अधिक काळ वाट पाहावी लागली. फेडररनं डावावर वारंवार पकड मिळवली, त्यामुळं नोवाक अनेकदा बचावात्मक खेळताना, झगडताना दिसला.

या विजयासाठी जोकोविचला बराच घाम गाळावा लागला.

पण झगडण्याची हीच वृत्ती आणि निर्णायक क्षणी घाव घालण्याची क्षमता जोकोविचच्या कामी आली. सामन्यातल्या तीन्ही टायब्रेकरमध्ये जोकोविचनं बाजी मारली.

इतकंच नाही, तर त्यानं दोन मॅच पॉइंट्सही वाचवले. पाचव्या सेटमध्ये फेडरर ८-७ असा आघाडीवर होता, तेव्हा सामना जिंकण्याच्या दोन संधी फेडररकडे चालून आल्या होत्या. पण दोन्ही पॉइंट्स जिंकून जोकोविचनं तो गेमही जिंकला आणि ८-८ अशी बरोबरी साधली. पुढे १२-१२ अशी बरोबरी झाली तेव्हा नव्या नियमानुसार टायब्रेकर खेळवण्यात आला. तिथेच जोकोविचनं बाजी मारली.

जोकोविचचा यशाचा मंत्र

"अशा क्षणी मी फक्त स्वतःवरचा विश्वास कायम ठेवण्याचा प्रयत्न करतो, शांत राहतो, बॉल खेळण्यावर लक्ष केंद्रीत करतो. सर्वांत महत्त्वाच्या क्षणी, टायब्रेकरमध्ये मी माझा सर्वोत्तम खेळ केला," असं जोकोविचनं सामन्यानंतर म्हटलं.

दुसरीकडे फेडरर ऐन मोक्याच्या क्षणी आणि टायब्रेकरमध्ये दबावाखाली येताना दिसला. कारकीर्दीतलं नववं विंबल्डन विजेतेपद मिळवून ग्रँड स्लॅम एकेरीत विजेतेपद मिळवणारा सर्वांत वयस्कर पुरुष खेळाडू ठरण्याची संधी त्याच्याकडे होती.

पण सामना जिंकण्याच्या गमावलेल्या दोन्ही संधींची बोच फेडररला आणखी काही काळ लागत राहील. सामना...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अविस्मरणीय, अनाकलनीय आणि अतुलनीय. नोवाक जोकोविच आणि रॉजर फेडररमधल्या यंदाच्या विंबल्डन फायनलचं वर्णन करायला अशी अनेक विशेषणं अपुरी ठरतील.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: च्युंग काँग सेंटर या 68 मजल्यांच्या गगनचुंबी इमारतीवर चढून शांततेचं आवाहन करणारं बॅनर लावत, अॅलन रॉबर्ट यांनी चीन आणि हाँगकाँगचे झेंडेही फडकावले.

विशेष म्हणजे, अॅलन रॉबर्ट यांनी यावेळी दोरी किंवा सुरक्षापट्ट्यांचा वापर केला नव्हता.

अॅलन रॉबर्ट हे जगप्रसिद्ध गिर्यारोहक आहेत. उंच उंच इमारतींवर कुठल्याही आधारविना चढाई करण्यात ते वाकबगार मानले जातात. 'स्पायडरमॅन' म्हणून जगभर ते प्रसिद्ध आहेत. ते आता 57 वर्षांचे आहेत.

"मी जे करतोय, त्याने कदाचित वातावरण थोडं निवळेल आणि लोकांच्या चेहऱ्यावर हसू उमटेल, अशी मला आशा आहे," असं अॅलन रॉबर्ट माध्यांशी संवाद साधताना म्हणाले.

सरकारशी संवाद साधत हाँगकाँगमधील जनतेने त्वरित शांतता प्रस्थापित करावी, असा उद्देश अॅलन यांचा होता.

अॅलन रॉबर्ट यांच्या या धाडसी कृतीनंतर सोशल मीडियावर मिश्र प्रतिक्रिया पाहायाला मिळाल्या.

ऑस्ट्रोलियात राहणारे चिनी कलाकार बॅडिएत्झाओ यांनी ट्विटरवर म्हटलं, "हाँगकाँग आणि चीनबद्दल पाश्चिमात्य देश किती अनभिज्ञ आहेत, हेच या झेंड्यावरून दिसून येतं. तुम्हाला कसाई आणि हुकूमशहांसोबत हातमिळवणी करायचीय का?"

अॅलन रॉबर्ट हे कुठलीही पूर्वसूचना न देता किंवा परवानगी न घेता असे धाडसी प्रयोग करत असतात.

याआधीही त्यांनी हाँगकाँगमधील च्युंग काँग सेंटरसह इतर गगनचुंबी इमारतींवर चढाई केली होती.

गेल्या वर्षी ऑगस्ट महिन्यात हाँगकाँग कोर्टाने अॅलन रॉबर्ट यांच्यावर 365 दिवसांची बंदी आणली होती. त्या बंदीची मुदत संपली की अजून आहे, हे अद्याप कळू शकलं नाही.

यंदाच फिलिपाईन्सची राजधानी मनिलामध्ये 47 मजल्यांच्या इमारतीवर चढाई केल्याने अॅलन रॉबर्ट यांना अटक करण्यात आली होती.

याआधी अॅलन रॉबर्ट यांनी जगातील सर्वांत उंच इमारत अर्थात दुबईतील बुर्ज खलिफा टॉवर, क्वालालंपूरमधील पेट्रोनस टॉवर, तैवानमधील तैपाई 101 इमारत आणि लंडनमधील हेरॉन इमारतीवर यशस्वी चढाई केलीय.

अॅलन रॉबर्ट ज्या इमारतीवर चढले होते, ते च्युंग काँग सेंटर ही इमारत ली का शिंग यांच्या मालकीची आहे.

ली का शिंग यांनी शुक्रवारी वेगवेगळ्या वृत्तपत्रांमध्ये जाहिराती देऊन, हिंसा रोखण्याचं आवाहन केलं. 'चीनवर प्रेम करा, हाँगकाँगवर प्रेम आणि स्वत:वर प्रेम करा', 'रागाला प्रेमाने आळा घाला' आणि 'हिंसा थांबावा' अशी आवाहनं त्यांनी वृत्तपत्रांमधून केली.

ली का शिंग यांनी एक पत्रकही जारी केलं. त्यात ते म्हणतात, 'एक देश, दोन यंत्रणा'...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गेल्या काही महिन्यांपासून प्रत्यार्पण विधेयकावरून हाँगकाँग धुमसतंय. अशांत हाँगकाँगमध्ये शांतता प्रस्थापित व्हावी म्हणून फ्रेंच 'स्पायडरमॅन' अॅलन रॉबर्ट यांनी पुढाकार घेतलाय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: छगन भुजबळ

"अशा पत्रांना मी काही फारशी किंमत देत नाही. कुणी अशी धमकीची पत्रं दिल्यानं मी माझं काम थांबवणार नाही. बाबासाहेब आंबेडकरांनी तो मनुस्मृती ग्रंथ जाळला आणि देशाला संविधान देऊन सगळ्यांना समतेचा अधिकार दिला. मग 5 हजार वर्षं आमच्यावर अन्याय करणारा मनुस्मृती त्या विचारांना परत आणत असेल तर तो आम्ही परत परत जाळणार. त्यांच्या विरुद्ध बोलणार, मी कुणालाही घाबरत नाही," असं छगन भुजबळ यांनी म्हटलं आहे.

नेमकं प्रकरण काय?

माजी उपमुख्यमंत्री छगन भुजबळ यांना ठार मारणाच्या धमकीचं तीन पानी पत्र आलं आहे. "शिवप्रतिष्ठानचे भिडे गुरुजी यांच्या विषयी कोणतीही टिपण्णी करू नका अन्यथा तुमचा दाभोळकर, पानसरे होईल," असा पत्रातील मजकुराचा आशय आहे. यासंदर्भात नाशिकमध्ये पोलिस तक्रार दाखल करण्यात आली आहे. रविवारी सकाळी भुजबळ यांच्या नाशिकमधल्या भुजबळ फार्मच्या पत्त्यावर हे पत्र आलं. या तीन पानी टाईप केलेल्या पत्रात शिवराळ भाषेचा वापर करण्यात आला आहे

'भिडे गुरुजींबद्दल वाक्‍यही तोंडातून काढू नये अन्यथा तुमचा दाभोळकर-पानसरे झालाच म्हणून समजा,' अशा आशयाची धमकी त्यात देण्यात आली आहे.

या पत्रात मनुस्मृतीविरोधात न बोलण्याचा इशारा सुद्धा भुजबळ यांनी देण्यात आला आहे.

पोलीसांनी घेतली पत्राची दखल

यासंदर्भात रविवारी दुपारी माजी आमदार जयंत जाधव यांनी नाशिक पोलीस आयुक्तांकडे लेखी तक्रार दाखल केली.

या धमकीची गंभीर दखल घ्यावी. संबंधितांवर कारवाई करावी अशी मागणी त्यांनी पोलिसांकडे केली आहे.

पोलीस उपायुक्त लक्ष्मीकांत पाटील यांनी या प्रकरणी तपास सुरू केल्याची माहिती दिली आहे.

शिवप्रतिष्ठानने फेटाळले आरोप

दरम्यान, भिडे यांच्या शिव प्रतिष्ठान हिंदुस्थाननं निनावी पत्राकडे लक्ष देऊ नये असं म्हटलं आहे.

"अशा निनावी पत्राची कुणीही दखल घेऊ नये. अशी प्रेमपत्रं आम्ही किंवा आमचे कार्यकर्ते कुणाला पाठवत नाहीत. आमच्या कार्यकर्त्यांना देव, देश, धर्म या कामात रस आहे, अशा पत्रात नाही. भुजबळांनी निवांत राहावं," अशी प्रतिक्रिया शिवप्रतिष्ठान हिंदुस्थानचे प्रवक्ते नितीन चौगुले यांनी प्रतिक्रिया दिली.

भुजबळांनी व्यासपीठावरून केलेल्या टीकेला आम्ही व्यासपीठावरूनच उत्तर देऊ, असं बीबीसी मराठीशी बोलताना चौगुले म्हणाले.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

धमकीचं पत्र आल्याच्या वृत्ताला छगन भुजबळ यांनी दुजोरा देत आपण कुणाला घाबरत नसल्याची प्रतिक्रिया दिली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: छगन भुजबळ

1. CAA : जन्माचा दाखला मी सुद्धा देऊ शकत नाही : छगन भुजबळ

नागरिकत्व दुरुस्ती कायदा (CAA) विषयी बोलताना अन्न व नागरी पुरवठा मंत्री छगन भुजबळ यांनी म्हटलंय की, नागरिकत्व सिद्ध करण्यासाठी मी सुद्धा जन्माचा दाखला देऊ शकत नाही. लोकमतनं ही बातमी दिली आहे.

"आसाममध्ये मुस्लिमांपेक्षा जास्त हिंदूंना नागरिकत्व सिद्ध करता आले नाही. मला जर विचारलं की तुमच्या आई-वडिलांचा जन्म दाखला दाखवा, तर ते मी देऊ शकत नाही. तसंच माझ्याकडेसुद्धा खरा जन्म दाखला नसून, घरच्यांनी जबरदस्तीनं शाळेत टाकलं आणि तेव्हा शाळेच्या शिक्षकांनी माझी जन्म तारीख स्वत:च्या मनाने टाकून दिली. त्याच्यापलीकडे काहीच नाही," असं भुजबळ म्हणाले यांनी म्हटलंय. ते मुंबईत बोलत होते.

ते पुढे म्हणाले, "मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे हे CAA बाबत बोलले असतील, पण त्यांनी NRCला पाठिंबा दिला नाही. आमच्या पक्षाचा मात्र या तिन्ही गोष्टींना विरोध आहे. आदिवासी भागातील नागरिकांकडे कोणतेही कागदपत्रे नाहीत. तर अनेक समाजातील लोक भटकंती करत असतात. त्यांचे राहण्याचे कोणतेही एक ठिकाण नाही. त्यामुळे त्यांच्याकडे कागदपत्रे कुठून येणार?"

2. 'मोदी सरकारने राजकारणावरच भर दिल्याने घसरला अर्थव्यवस्थेचा आलेख'

मोदी सरकारनं फक्त राजकारणावर भर दिल्यानं अर्थव्यवस्थेचा आलेख घसरला आहे अशी टीका आरबीआयचे माजी गव्हर्नर रघुराम राजन यांनी केली आहे. लोकसत्तानं ही बातमी दिलीय.

रघुराम राजन

"लोकसभा निवडणुकीत यश मिळवल्यानंतर मोदी सरकारनं राजकीय अजेंडा राबवण्यावर जास्त भर दिला. अर्थव्यवस्थेत येणाऱ्या समस्या सोडवण्याऐवजी सोशल अजेंड्याला जास्त महत्त्व दिलं. त्यामुळेच अर्थव्यवस्थेचा आलेख घसरला. सध्या भारतीय अर्थव्यवस्थेची स्थिती दुर्दैवी आहे. केंद्र सरकारला फक्त राजकारणात रस आहे. त्याचा परिणाम अर्थव्यवस्था ढासळण्यात होतो आहे, " असंही रघुराम राजन यांनी म्हटलं आहे.

3. बोन्सायमध्ये जगातील पहिली डॉक्टरेट मराठी महिलेची

बोन्सायमध्ये जगातील पहिली डॉक्टरेट मिळवण्याचा मान पुण्यातील प्राजक्ता काळेंना प्राप्त झाला आहे, सकाळनं ही बातमी दिली आहे.

फ्रान्समधल्या पॅरिसमधील युरोपियन आंतरराष्ट्रीय विद्यापीठाकडून काळेंना डॉक्टरेट प्रदान करण्यात आली आहे.

प्राजक्ता काळे

बोन्साय कलेच्या वाढीसाठी प्रयत्न करण्याची जबाबदारी माझ्यावर आली आहे. आज इंडोनेशिया, तैवान, चीन, जपान, बेल्जियम, इटली या देशांमध्ये बोन्सायकडे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आज सकाळी वृत्तपत्रं आणि वेबसाइट्सवर प्रसिद्ध झालेल्या बातम्यांपैकी 5 मोठ्या बातम्या थोडक्यात पाहूया.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: छगन भुजबळ सध्या केईएममध्ये उपचार घेत आहेत. तिथून डिस्चार्ज मिळाल्यावर ते आर्थर रोड जेलमध्ये जातील. तिथे सर्व कायदेशीर प्रक्रिया पूर्ण केल्यानंतर त्यांची तुरूंगातून सुटका होईल.

"छगन भुजबळ यांच्यावर उपचार सुरू आहेत. कोर्टानं जामीन मंजूर केला असला तरी आमच्याकडे अद्याप कोर्टाची कोणतीच ऑर्डर आलेली नाही. ती येईपर्यंत त्यांच्यावर उपचार सुरू राहतील आणि ऑर्डर आल्यावर त्यांना डिस्चार्ज दिला जाईल," असं केईएमच्या प्रभारी डीन डॉ. धनगौरी शेणवी यांनी स्पष्ट केलं.

केईएम रुग्णालय

भुजबळ यांना केईएम रूग्णालयातील नवीन इमारतीत दुसऱ्या मजल्यावर रूम नं. 43 मध्ये ठेवण्यात आलं आहे.

गुरुवारी मुंबई उच्च न्यायालयानं यावरचा निर्णय राखून ठेवला होता. मात्र शुक्रवारी झालेल्या सुनावणीवेळी भुजबळांना जामीन मंजूर करण्यात आला.

71 वर्षांचे भुजबळ गेल्या 2 वर्षांपासून जेलमध्ये बंद आहेत. या प्रकरणी तपासही पूर्ण झाला असल्यानं त्यांच्या तब्येतीचा विचार करता त्यांना जामीन देण्यात यावा, अशी मागणी भुजबळ यांच्या वकिलांकडून करण्यात आली होती. तसंच, सर्वोच्च न्यायालयानं PMLA कायद्याचं 45(1) हे कलम नुकतंच रद्दही केलं होतं, त्या आधारावरही त्यांच्याकडून जामिनाची मागणी करण्यात आली होती.

भुजबळांच्या अटकेनंतर मोठी राजकीय खळबळही माजली होती. त्यांचे पुतणे समीर भुजबळ यांना देखील अटक करण्यात आली होती. आता छगन भुजबळ यांना जामीन मंजूर झाल्यानंतर नाशिकमध्ये त्यांच्या समर्थकांनी मिठाई वाटून आनंद साजरा केला.

भुजबळांना जामीन मिळाल्यावर या प्रकरणी तक्रार केलेल्या अंजली दमानिया यांनी ट्वीट करत आपलं मत मांडलं. भुजबळांना जामीन मिळाला असला तरी त्यांची निर्दोष मुक्तता झालेली नाही. त्यांच्यावर लवकरच आरोप निश्चित होतील आणि ते पुन्हा तुरुंगात जातील असा दावा त्यांनी केला.

आम आदमी पार्टीच्या नेत्या प्रीती मेनन शर्मा यांनी दावा केलाय की भुजबळांना दोषी ठरवता येईल, एवढे पुरावे आहेत.

राष्ट्रवादीचे नवे प्रदेशाध्यक्ष जयंत पाटील यांनी म्हटलंय की भुजबळांना जामीन यापूर्वीच मिळायला हवा होता.

राष्ट्रवादीच्या खासदार सुप्रिया सुळे यांनी म्हटलंय की भगवान के घर में देर होती है, अंधेर नहीं.

"छगन भुजबळ आता लवकरच सक्रिय राजकारणात परत येतील अशी मी आशा व्यक्त करतो," असं राष्ट्रवादीचे नेते अजित पवार यांनी म्हटलंय. त्यानंतर त्यांनी ट्वीटही केलं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते आणि माजी उपमुख्यमंत्री छगन भुजबळ यांना काही वेळा पूर्वीच मुंबई उच्च न्यायालयाने अखेर जामीन मंजूर केला आहे. महाराष्ट्र सदन बांधताना पैशांची अफरातफर केल्याच्या आरोपांवरून 14 मार्च 2016 पासून भुजबळ मुंबईतल्या आर्थर रोड जेलमध्ये होते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: छगन भुजबळ हे 2004 पासून येवला-लासलगाव विधानसभा मतदारसंघाचं नेतृत्त्व करत आहेत. यंदा येवल्यातून भुजबळांच्या विरोधात शिवसेनेकडून संभाजी पवार यांच्या रूपानं तगडं आव्हान आहे.

निवडणुकीतील उमेदवार म्हणून येवला हा छगन भुजबळांचा मतदारसंघ असला, तरी त्यांचं मतदान नाशिक पश्चिम मतदारसंघात आहे. सिडको भागातल्या ग्रामोदय मतदान केंद्रावर दरवर्षी भुजबळ कुटुंबीय मतदान करतात आणि दौऱ्यावर निघतात. यंदा मात्र हे चित्र दिसलं नाही.

विशेष म्हणजे, छगन भुजबळांचे पुत्र आणि नांदगाव मतदारसंघाचे राष्ट्रवादीचे उमेदवार पंकज भुजबळ यांनीही मतदान केलं नाही. तेही नांदगावमध्येच तळ ठोकून होते.

अगदी मतदानाची वेळं संपेपर्यंत भुजबळ नाशिक पश्चिममध्ये फिरकले नाहीत आणि मतदानाचा हक्कही बजावला नाही.

भुजबळांसमोर येवल्यात तळ ठोकून राहण्याएवढं आव्हान?

भुजबळ नाशिक पश्चिममध्ये जाऊन मतदान न करता, येवल्यात तळ ठोकून का बसले, हा साहजिक प्रश्न या निमित्तानं उपस्थित होतोय.  2014 च्या विधानसभा निवडणुकीत छगन भुजबळ यांनी सकाळी नाशिकमध्ये मतदान केले आणि त्यानंतर ते मतदारसंघात गेले होते.

'सकाळ'चे उत्तर महाराष्ट्र आवृत्तीचे कार्यकारी संपादक श्रीमंत माने म्हणतात, "येवल्यात छगन भुजबळांसमोर नक्कीच आव्हान आहे. लोकसभेत समीर भुजबळांचा पराभव झाल्याने ते आता विधानसभेला रिस्क घेऊ इच्छित नसल्याचे दिसतात."

"माणिकराव शिंदे यांच्यासारखे भुजबळांचे निकटवर्तीय नेते दूर गेलेत. शिवाय गेल्या तीन वर्षात विविध संकटं त्यांना आली. वातावरण प्रतिकूल असल्यानं मतदारसंघात थांबले असावेत," असा अंदाज श्रीमंत माने व्यक्त करतात.

तर वरिष्ठ पत्रकार दीप्ती राऊत सांगतात, "नरेंद्र दराडे आणि किशोर दराडे शिवसेनेकडून विधानपरिषदेवर निवडून गेलेत, 15 वर्षे भुजबळ आमदार असल्यानं प्रस्थापितविरोधी जनभावना, तुरूंगात जाऊन आल्यानं प्रतिमा मलीन इत्यादी अनेक प्रतिकूल गोष्टी भुजबळांसमोर असल्यानं आव्हान मोठं आहे."

भुजबळ मतदान करून येऊ शकले नसते का?

छगन भुजबळ यांचं मतदान नाशिक पश्चिममधील सिडको भागातील ग्रामोदय मतदान केंद्रात असतं. येवला ते नाशिक पश्चिम हा अंतर सुमारे 100 किलोमीटर एवढा आहे. त्यामुळे कारने हा अंतर दीड-दोन तासात कापता येणं शक्य आहे. मात्र, रस्त्यांची दुरावस्था पाहता कमाल अडीच तास लागू शकतात.

दुसरीकडे, येवल्यातून स्वत: छगन भुजबळ आणि शेजारच्या नांदगावमधून मुलगा पंकज भुजबळ हे उमेदवार होते. मनमाड गाव...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते छगन भुजबळ यांनी विधानसभा निवडणुकीसाठी मतदान केलं नाही. दरवर्षी सकाळी मतदान करून मग मतदारसंघात फिरणाऱ्या भुजबळांनी यंदा मात्र मतदानाकडे पाठ फिरवली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: छटपूजेवेळी हिंदू भाविक.

माणसाचे आयुष्य मृत्यूनंतर पूर्णपणे संपते, यावर जगभरातील लाखो लोकांचा विश्वास आहे. अशा लोकांची संख्या आता वाढते आहे - ज्यांना या जगात देव नाही, पुनर्जन्म नाही किंवा कुठलीही अध्यात्मिक अवस्था नाही, असं ठामपणे वाटते. या विचारधारेला आता गती मिळू लागली आहे, मोठ्या प्रमाणावर नसला तरी या विचाराला पाठिंबा मिळू लागला आहे. काही देशांमध्ये तर कधी नव्हे तो इतक्या उघडपणे निरीश्वरवादाचा स्वीकार होताना दिसतो आहे.

"आज आजूबाजूला दिसतात तेवढे नास्तिक याआधी जगात कधीच नव्हते, संख्येनेही आणि मानवतेच्या एकूण प्रमाणातही," असं प्रा. फिल झुकरमन यांना वाटतं. झुकरमन हे समाजशास्त्र आणि धर्मनिरपेक्ष अभ्यास या विषयांचे कॅलिफोर्नियातील क्लेरमाउंट येथील पिट्झर कॉलेजमध्ये प्राध्यापक आहेत तसेच 'लिविंग द सेक्युलर लाइफ' या पुस्तकाचे ते लेखकही आहेत.

गॅलप इंटरनॅशनलने 57 देशातल्या 50 हजाराहून अधिक लोकांमध्ये केलेल्या सर्वेक्षणानुसार, 2001 ते 2005 मध्ये धार्मिक असणाऱ्यांचं प्रमाण 77 टक्क्यांहून 68 टक्क्यांवर आलं. तर स्वतःची ओळख नास्तिक अशी सांगणाऱ्यांचं प्रमाण तीन टक्क्यांनी वाढलंय. त्यामुळे जगभरातल्या कट्टर निरीश्वरवाद्यांचं प्रमाण अंदाजे 13 टक्क्यांवर पोहोचलं आहे.

जरी परमेश्वराचं अस्तित्व नाकारणाऱ्यांचं हे प्रमाण बहुमतात नसलं तरी भविष्यातल्या परिस्थितीची ही नांदी असेल का? जागतिक विचारधारेतला हा ट्रेंड असाच चालू राहणार असल्याचं गृहित धरलं तर एक दिवस धर्माचं अस्तित्वच पूर्णपणे संपुष्टात येईल का?

भविष्याबद्दलचं भाकीत आताच वर्तवणं अशक्य आहे. पण धर्म, धर्माचा उगम आणि काही लोकांना धर्माविषयी इतकी आत्मीयता का वाटते किंवा काहींना धर्माचा इतका तिटकारा का वाटतो, यासारख्या माहितीच्या आधारावर येणाऱ्या दशकात किंवा शतकात देव आणि माणसातलं नातं कसं असेल, याचा थोडाबहुत अंदाज लावत येऊ शकतो.

एखाद्या व्यक्तीला वा देशाला निरीश्वरवादाचा पुरस्कार करण्यासाठी असा कोणता ठाम मुद्दा कारणीभूत ठरतो का, याचा अभ्यास अजूनही जाणकार करत आहेत. पण याबाबतचे काही मुद्दे साधारणपणे लक्षात येतात.

सध्याच्या अनिश्चित वातावरणात धर्माचं आवाहन केल्यानं मिळणाऱ्या सुरक्षेची भूमिका. म्हणूनच ज्या देशांमध्ये निरीश्वरवाद्यांची संख्या अधिक आहे, त्या देशांमध्ये नागरिकांना उच्चदर्जाचं आर्थिक, राजकीय आणि मूलभूत गरजांचं स्थैर्य मिळाल्याचं दिसून आलं आहे. यात आश्चर्य...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

निरीश्वरवाद अर्थात देवाचे अस्तित्व नाकारणारी विचारधारा जगात अनेक ठिकाणी मूळ धरू लागली आहे. त्यामुळे अध्यात्म आता इतिहासजमा होणार का? या प्रश्नाचं उत्तर फार क्लिष्ट आणि गुंतागुंतीचं आहे. रेचल न्यूवर यांनी केलेला उहापोह.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: छत्तीसगड दिवसभरात केवळ राज्यातल्याच हॉस्पिटल्सना नव्हे तर देशभरातल्या इतर राज्यांनाही ऑक्सिजन पुरवत आहे.

छत्तीसगडचे मुख्यमंत्री भूपेश बघेल यांनी बीबीसीला सांगितलं, "छत्तीसगड ऑक्सिजन उत्पादक राज्य आहे. इथून मध्य प्रदेश, महाराष्ट्र, ओडिशा तसंच इतर राज्यांमध्ये ऑक्सिजन पाठवला जात आहे. छत्तीसगडमध्ये सध्या दररोज 386.92 मेट्रिक टन ऑक्सिजनचं उत्पादन होत आहे. यापैकी राज्यात केवळ 160 मेट्रिक टन इतका वापर होत आहे. उर्वरित ऑक्सिजन इतर राज्यांना पाठवला आहे."

छत्तीसगडमध्ये ऑक्सिजनची निर्मिती करणारे 29 यंत्र आहेत. यापैकी 27 स्प्रिंग असोर्प्शन संयंत्र आहेत. यात 176.92 मेट्रिक टन ऑक्सिजनचं उत्पादन केलं जातं. याचा वापर उद्योग आणि दवाखान्यांमध्ये केला जातो.

पण ऑक्सिजनचं सर्वाधिक उत्पादन राजधानी रायपूरपासून 30 किलोमीटर अंतरावरच्या भिलाई स्टील प्लांटमध्ये केलं होतं.

स्टील प्लांटमधून पुरवठा

भिलाई स्टील प्लांटमध्ये 1959पासून उत्पादन सुरू झालं आहे आणि आज देशातील 260 मीटर लांबीच्या रेल्वेच्या सगळ्यात लांब पटरीसाठी इथून पुरवठा केला जातोय. या कारखान्याची वार्षिक उत्पादन क्षमता 31 लाख 53 हजार टन आहे. याशिवाय या कारखान्यात ऑक्सिजनचही उत्पादन होतं.

गेल्या वर्षी कोरोना आल्यानंतर दवाखान्यांना ऑक्सिजनची गरज पडू लागली तेव्हा इथलं ऑक्सिजन उत्पादन वाढवण्यात आलं.

गेल्या वर्षी ऑगस्ट ते मार्च 2021पर्यंत भिलाईच्या कारखान्यातून 13,002 मेट्रिक टन लिक्विड मेडिकल ऑक्सिजनचा पुरवठा करण्यात आला आहे. याचा देशातल्या वेगवेगळ्या राज्यांतील लोकांना उपयोग झाला आहे.

या काळात सर्वाधिक 5921 मेट्रिक टन लिक्विड मेडिकल ऑक्सिजनची पूर्तता तेलंगणाला करण्यात आली.

मध्यप्रदेश 2640, छत्तीसगड  1955, महाराष्ट्र 999, आंध्रप्रदेश 665, उत्तरप्रदेश 389, ओडिशा 190, गुजरात आणि कर्नाटकला 89 मेट्रिक टन लिक्विड मेडिकल ऑक्सिजनचा पुरवठा करण्यात आला.

गरजेनुसार वाढता पुरवठा

1 एप्रिलला भिलाई कारखान्यातून  279.35 मेट्रिक टन इतकं उत्पादन करण्यात आलं होतं. तर पुरवठा फक्त 75.60 मेट्रिक टन इतका होता. एका आठवड्यानंतर मात्र पुरवठ्याचा आकडा 142.35 मेट्रिक टन इथपर्यंत पोहोचला.

देशभरात ऑक्सिजनची मागणी जसजशी वाढत गेली, तसतसं पुरवठ्याचा आकडाही वाढत गेला. 10 एप्रिलला भिलाईहून 293.12 मेट्रिक टन ऑक्सिजनचा पुरवठा करण्यात आला.

21 एप्रिलला भिलाईहून 364.82 मेट्रिक टन ऑक्सिजनचा पुरवठा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना व्हायरसच्या संकटात देशभरात ऑक्सिजनची कमतरता जाणवत असताना छत्तीसगड अनेक राज्यांना ऑक्सिजनचा पुरवठा करणारं केंद्र बनलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: छत्तीसगडच्या महिला आयोगाच्या अध्यक्ष किरणमयी नायक

महिला आयोगाच्या अध्यक्ष किरणमयी नायक यांनी बिलासपूरमध्ये आयोजित पत्रकार परिषदेत म्हटलं की, "मुलींनी प्रेमात पडण्याअगोदर विचार करायला हवा."

किरणमयी नायक यांना महिलांविषयी विचारलेल्या एका प्रश्नावर त्यांनी उत्तर देताना म्हटलं, "बहुतेक प्रकरणांमध्ये महिला संमतीनं संबंध ठेवतात. लिव्ह-इन-रिलेशनशिपमध्येही राहतात. त्यानंतर मग एफआयआर करतात, बलात्काराचा गुन्हा नोंदवतात. त्यामुळे मी सगळ्यांना विनंती करेल की आपले नातेसंबंध, प्रतिष्ठा याकडे आधी पाहावं. अशाप्रकारचं कोणतंही नातं तुम्ही ठेवणार असाल तर त्याचे परिणाम नेहमीच वाईट होतात."

विरोधी पक्ष भाजपनं महिला आयोगाच्या अध्यक्षांनी आपलं वक्तव्य मागे घ्यावं आणि माफी मागावी, अशी मागणी केली आहे. तर मुख्यमंत्री भूपेश बघेल यांनी आयोगाच्या अध्यक्षांचा बचाव करत म्हटलंय की, महिला आयोगाच्या अध्यक्षांनी त्यांच्या अनुभवाच्या आधारे वक्तव्य केलं असेल.

बघेल यांनी म्हटलं, "महिला आयोगाच्या अध्यक्षाच्या वक्तव्यावर मी टिप्पणी करणार नाही. ते एक घटनात्मक पद आहे आणि त्यांनी काही म्हटलं असेल तर त्यांच्या अनुभवाच्या आधारावर म्हटलं असेल. आकड्यांच्या आधारे म्हटलं असेल."

रायपूर शहराच्या माजी महापौर किरणमयी नायक वकिलीच्या पेशात होत्या आणि 12 वर्षांपूर्वी त्यांनी 'शरीरासंबंधीच्या कायद्यांचा टीकात्मक अभ्यास' या विषयावर पीएचडी केली आहे.

प्रेम, धोका आणि खटला

किरणमयी नायक सांगतात, "मी माझ्या वक्तव्यावर ठाम आहे. ज्या दिवशी मी हे वक्तव्य केलं त्यादिवशी एका पोलीस कॉन्स्टेबलविरोधात एक महिला तक्रार घेऊन आली होती.  त्या महिलेला माहिती होतं की, ती ज्या पोलीस कर्मचाऱ्यासोबत राहत आहे तो आधीच विवाहित आहे आणि त्याला तीन मुलंही आहेत. पण त्यानं आपल्या बायकोशी फारकत घ्यावी आणि आपल्यासोबत राहावं, अशी या महिलेची इच्छा होती."

गेल्या काही दिवसांपासून आपल्याकडे यापद्धतीचे 18 ते 20 प्रकरणं आल्याचा किरणमयी यांचा दावा आहे.

पण, कबीरधाम जिल्ह्यातील 29 वर्षीय संयुक्ता (बदलेलं नाव) यांचं म्हणणं आहे की, "अंधारात ठेवून घेतलेल्या संमतीला महिलेची अधिकृत संमती समजायला हवं का?"

त्यांनी काही दिवसांपूर्वीच आपल्या प्रियकराविरोधात लैंगिक शोषणाची तक्रार दाखल केली होती.

त्या म्हणतात, "मी ज्या माणसावर प्रेम करत होते, त्यानं माझ्याशी लग्न करण्याचं वचन दिलं होतं. हे मला दोन...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

छत्तीगडमध्ये सध्या राज्य महिला आयोगाच्या अध्यक्षांनी केलेल्या एका वक्तव्यावर जोरात चर्चा सुरू आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म नक्की कोणत्या तारखेस झाला, त्या दिवशी कोणती तिथी होती, जयंती तारखेने साजरी करायची की तिथीने यावरही अनेक मत-मतांतरे आहेत. त्यामुळेच प्रत्येक वर्षी शिवजयंतीच्या तारखेबाबत वेगवेगळे विचारप्रवाह दिसून येतात.

या अशा विचारप्रवाहांमुळे शिवाजी महाराजांची सध्याची जन्मतारीख कशाप्रकारे ठरवण्यात आली याचा विचार करण्याचा प्रयत्न येथे करू.

सध्याच्या 19 फेब्रुवारी 1630 या तारखेच्या म्हणजेच फाल्गुन वद्य तृतिया, शके 1551 शुक्ल संवत्सर या तिथीच्या ऐवजी पूर्वी छ. शिवाजी महाराजांच्या जन्माची तारीख वैशाख शुद्ध द्वितिया शके 1549 मानली जात असे. इंग्रजी कॅलेंडरप्रमाणे हा दिवस होता 6 एप्रिल 1627.

(त्यामुळे जेथे शके 1549 येते तेथे इसवी सन 1627 आणि शके 1551 येते तेथे इसवी सन 1630 साल स्मरणात ठेवावे. शालीवाहन शक आणि इसवी सन यांच्यामध्ये 78 वर्षांचा फरक आहे.)

लोकमान्य टिळकांचे योगदान

छ. शिवाजी महाराजांच्या जन्मतिथीबाबत सुरुवातीच्या काळात प्रयत्न करणाऱ्यांमध्ये लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळकांचे आणि वि. का. राजवाडे यांचे नाव आधी घेतले जाते.

टिळकांनी शिवाजी महाराजांच्या जन्मतिथीबाबत विशेष प्रयत्न करुन काही मते मांडली होती. 14 एप्रिल 1900 च्या दिवशी केसरीमध्ये छापलेल्या लेखात त्यांनी याचा सविस्तर ऊहापोह केला होता.

शिवाजी महाराजांच्या जन्मतारखेबाबत निश्चित माहिती उपलब्ध होत नसल्याबद्दल त्यांनी खंत आणि नाराजी व्यक्त केली होती.

बखरकारांनी वेगवेगळ्या नोंदी केल्यामुळे शिवाजी महाराजांची जन्मतारीख नक्की कोणती असावी यावर एकमत नव्हते.

डी. व्ही. आपटे आणि एम. आर. परांजपे लिखित 'Birth Date of Shivaji' पुस्तक

डी. व्ही. आपटे आणि एम. आर. परांजपे यांनी 'Birth Date of Shivaji' नावाने लिहिलेल्या पुस्तकात हे नमूद केले आहे. आपटे आणि परांजपे यांचे पुस्तक 'द महाराष्ट्रा पब्लिशिंग हाऊस लिमिटेडटने 1927 साली प्रकाशित केले आहे.

टिळकांनी काही मुद्द्यांचा विचार तेथे केला होता.

ते लिहितात,

1) कवी भूषण यांनी 'शिवभूषण' या काव्यात शिवाजी महाराजांच्या जन्मतारीख दिलेली नाही.

2) सभासद बखर ही शिवाजी महाराजांच्या मृत्यूनंतर सुमारे पंधरा वर्षांनी लिहिली गेली. त्यामध्येही तारखेचा उल्लेख नाही.

केवळ एके ठिकाणी वयाचा उल्लेख येतो ते म्हणजे जिजाबाई शहाजी महाराजांना भेटायला बंगळुरूला गेल्या तेव्हा शिवाजी महाराज 12 वर्षांचे होते.

3)...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गेले अनेक दशके महाराष्ट्रात शिवजयंती नक्की कोणत्या तारखेने साजरी करायची याबाबत वाद-प्रतिवाद केले जात आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: छत्रपती शिवाजी महाराजांचे वंशज आणि भाजपचे नेते उदयनराजे भोसले यांनी केलेल्या या विधानावरून सध्या चर्चा सुरू झालीये.

'इंडियन एक्सप्रेस' या इंग्रजी वृत्तपत्रात मंगळवारी (15 ऑक्टोबर) उदयनराजे भोसले यांची मुलाखत छापून आली. 'शिवकालीन किल्ले लग्न आणि इतर कार्यक्रमांना देण्याबाबत सरकारच्या नव्या धोरणाबाबत गोंधळ दिसून येतो. याबाबत तुमचं मत काय,' असा प्रश्न मुलाखतीदरम्यान उदयनराजे यांना विचारण्यात आला होता.

या प्रश्नाचं उत्तर देताना उदयनराजेंनी म्हटलं, "यात चुकीचं काय आहे? माध्यमांनी या प्रकरणाला चुकीचं वळण दिलं आहे. मी पर्यटनमंत्री जयकुमार रावल यांच्याशी बोललो. त्यांनी मला त्यांची योजना समजून सांगितली आहे. किल्यांवरची मंदिरं लग्नासमारंभासाठी भाड्याने देण्याचा सरकारचा विचार आहे. या काही चुकीचं असल्याचं मला वाटत नाही. आपण मंदिरामध्ये लग्न ठेवतोच ना. खरं तर ही आपली परंपरा आहे. तसंच काही देशांची अर्थव्यवस्था पर्यटन व्यवसायावर अवलंबून आहे. आपण आपले किल्ले पर्यटनासाठी भाडेतत्वावर दिल्यास देशाची अर्थव्यवस्था सुधारण्यासाठी आपल्याला मदतच होईल."

वक्तव्यावर स्पष्टीकरण

उदयनराजेंची मुलाखत प्रसिद्ध झाल्यानंतर दुर्गप्रेमींनी त्यावर तीव्र नाराजी व्यक्त केली. तसंच या प्रकरणावरून उदयनराजेंना सोशल मीडियावरही प्रचंड ट्रोल करण्यात आलं. यानंतर उदयनराजे यांनी आपल्या वक्तव्याबाबत स्पष्टीकरण दिलं.

त्यांनी म्हटलं, "प्रत्येक गडकिल्ल्यावर असलेल्या मंदिरात त्या परिसरात राहणारे लोक साध्या पद्धतीने विवाह सोहळे आयोजित करत असतात. त्यामुळे तिथं विवाहसोहळे आयोजित करण्यात काही गैर आहे, असं मला वाटत नाही."

"माझ्या बोलण्याचा चुकीचा अर्थ काढला गेला. बोलण्याला वेगळा अँगल दिला गेला. गडकिल्ल्यांवर पर्यटन वाढलं पाहिजे. पण तिथं बार, रेस्टॉरंटसारख्या संस्कृतीला माझा काय सर्वांचाच विरोध असेल," असं उदयनराजे यांनी स्पष्ट केलं.

एका महिन्यापूर्वी महाराष्ट्र सरकारनं गडकिल्ल्याच्या पर्यटनाबाबत एका नवीन धोरणाची घोषणा केली होती. त्यावेळीही या मुद्द्यावर बरीच चर्चा झाली. सोशल मीडियावरही उलट-सुलट प्रतिक्रिया पहायला मिळल्या.

उदयनराजे यांचं वक्तव्य आणि महाराष्ट्र सरकारचं पर्यटन धोरण याबद्दल लोकांचं मत काय आहे, हे जाणून घेण्याचा आम्ही प्रयत्न केला.

'गडकिल्ले ही महाराष्ट्राची अस्मिता'

दुर्ग संशोधक भगवान चिले यांनी उदयनराजेंच्या वक्तव्याचा विरोध केला....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"गडकिल्ले लग्नसमारंभासाठी भाडेतत्त्वावर देण्यात काही चुकीचे वाटत नाही. आपण मंदिरांमध्ये लग्न लावत नाही का? गडकिल्ले भाडेतत्वावर दिल्यास देशाची अर्थव्यवस्था सुधारेल."


डॉक सारांशित करण्यासाठी: छत्रपती संभाजी महाराज यांचं चित्र (डॉ. कमल गोखले यांच्या पुस्तकातून)

'लोकसत्ता'चे संपादक आणि लेखक गिरीश कुबेर यांचं 'रेनेसाँ स्टेट: द अनरिटन स्टोरी ऑफ मेकिंग ऑफ महाराष्ट्र' हे इंग्रजी भाषेतील पुस्तक अलीकडेच प्रकाशित झालं. महाराष्ट्राची जडण-घडण उलगडून दाखवताना त्यांनी 'डेक्कन आफ्टर शिवाजी' या प्रकरणामध्ये छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या मृत्यूनंतर काय झालं, याची मांडणी केली आहे.

कुबेर लिहितात: 'अखेर वारशाचा वाद संपुष्टात आणण्यासाठी संभाजींनी सोयराबाई आणि त्यांच्याशी निष्ठा असणाऱ्यांना ठार केलं. त्यांपैकी काही जण शिवाजींच्या अष्टप्रधान मंडळातील होते. या रक्तपातामुळे शिवाजींनी तयार केलेल्या मौल्यवान अशा कतृत्ववान मंडळीच्या फळीचा अंत झाला. नंतर संभाजींना याची मोठी किंमत चुकवावी लागली.'

पुस्तकात छत्रपती संभाजी यांच्याविषयीचं लिखाण "खोडसाळपणाचं" असल्याचा आरोप करत भाजपने पुस्तकावर बंदीची मागणी केली आहे. राष्ट्रवादीच्या अमोल कोल्हेंनी पुस्तकातून हा भाग वगळण्याची मागणी केली आहे. तर गिरीश कुबेरींनी माफी मागावी, असं काँग्रेसचे प्रदेशाध्यक्ष नाना पटोलेंनी म्हटलं आहे. संभाजी ब्रिगेड आणि इतर मराठा संघटनांनी आक्रमक भूमिका घेतल्या आहेत.

पण या गोंधळात मूळ मुद्द्यांबद्दल बोलणं आवश्यक आहे. संभाजी महाराज आणि सोयराबाईंचं नातं नेमकं कसं होतं? शिवाजी महाराजांच्या मृत्यूनंतर रायगडावर काय नाट्य घडत होतं? सोयराबाईंनी संभाजी महाराजांविरोधात कट रचले होते का? सोयराबाईंचा मृत्यू नेमका कसा झाला? याबद्दल इतिहासात काय पुरावे आहेत? इतिहासकारांची काय मतं-मतांतरं आहेत? आणि त्याबद्दल कुबेरांचं काय म्हणणं आहे? या प्रश्नांची उत्तरं ऐतिहासिक पुराव्यांच्या आधारे शोधण्याचा प्रयत्न करत आहोत.

'पट्टराणी' सोयराबाई आणि 'युवराज' संभाजी

शिवाजी महाराजांची पट्टराणी म्हणून मान मिळालेल्या सोयराबाई या मोहिते घराण्यातल्या. धाराजी मोहिते आणि संभाजी मोहिते या मातब्बर लढवय्यांनी शहाजी राजेंच्या सैन्यात पराक्रम गाजवला. त्यातील संभाजी मोहिते यांची मुलगी सोयराबाई. शिवाजी महाराजांसोबत त्यांचा विवाह झाल्याची निश्चित तारीख सापडत नाही. त्यांना पुढे बाळीबाई उर्फ दीपाबाई आणि राजाराम ही दोन अपत्ये झाली.

रायगड

6 जून 1674 या दिवशी रायगडावर झालेल्या शिवराज्याभिषेक सोहळ्यात सोयराबाईंना पट्टराणीचा मान मिळाला. त्यावेळी सोयराबाईंखेरीज महाराजांच्या इतर तीन पत्नी हयात...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

शिवाजी महाराजांच्या पत्नी सोयराबाई यांची हत्या शिवाजी महाराजांचे पुत्र संभाजी महाराज यांनीच केल्याचं कथन अलीकडेच प्रकाशित झालेल्या एका पुस्तकात करण्यात आलं. त्यामुळे राजकीय प्रतिक्रिया तर उमटल्याच, पण मराठा इतिहासाच्या काळजावरची ही जखम पुन्हा भळभळू लागली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: छात्र भारतीच्या मुलांची जुहू पोलीस स्टेशनच्या आवारात निदर्शनं केली.

सकाळी या परिसराला पोलीस छावणीचं स्वरूप आलं होतं. पोलिसांनी भाईदास हॉल येथे कार्यक्रमासाठी आलेल्या शंभरहून अधिक विद्यार्थ्यांना खबरदारीचा उपाय म्हणून पोलिस व्हँनमध्ये भरून विलेपार्ले रेल्वे स्टेशनला सोडलं.

जुहू पोलिस स्टेशनमध्ये सुमारे 200 तरुण-तरुणी पोलीस स्टेशनच्या आवारात जमिनीवर बसून गाणी गात होती. या आंदोलकांना व्हॅनमध्ये भरून पोलिसांनी नजीकच्या पोलिस ठाण्यात नेलं आणि दुपारी उशीरा सर्वांना सोडून देण्यात आलं.

छात्रभारती कार्यकर्ता अनुप संखे यांनी बीबीसीला सांगितलं, "आजच्या कार्यक्रमाला तीन महिन्यांपूर्वीच पोलिसांनी परवानगी दिली होती. परंतु कालच्या महाराष्ट्र बंदच्या पार्श्वभूमीवर कायदा-सुव्यवस्थेचा प्रश्न निर्माण होऊ नये म्हणून आज परवानगी नाकारण्यात आली."

पोलिसांनी भाईदास हॉल येथून 125 विद्यार्थ्यांना गाडीत भरून विलेपार्ले रेल्वे स्टेशनला सोडलं. तिथून विद्यार्थी ठिकठिकाणी निघून गेले.

परिसराला पोलीस छावणीचं स्वरूप

राष्ट्रीय छात्र संमेलनात बोलण्यासाठी आमंत्रित करण्यात आलेल्या अलाहाबादच्या रिचा सिंग आणि हरयाणाचे प्रदीप नरवाल या विद्यार्थी नेत्यांनादेखील सांताक्रूज पोलिसांनी ताब्यात घेतलं होतं. मात्र दुपारी उशीरा त्यांनादेखील सोडून देण्यात आलं.

पुण्यात गुन्हा दाखल

दरम्यान,  जिग्नेश मेवाणी आणि उमर खालिद यांच्यावर 31 डिसेंबर रोजी पुण्यात शनिवारवाडा इथं केलेल्या भाषणात तेढ निर्माण करणारे विधान केल्याचा गुन्हा दाखल झाला आहे.

विश्रामबाग पोलीस ठाण्यात अक्षय बिक्कड यांनी केलेल्या तक्रारीवरुन गुन्हा नोंदवण्यात आल्याची माहिती पोलिसांनी दिली.

भीमा-कोरेगाव येथे झालेल्या कार्यक्रमापूर्वी पुण्यात शनिवारवाडा इथं 31 डिसेंबर रोजी एल्गार परिषद झाली होती. त्यात केलेल्या भाषणात या दोघांनी केलेल्या वक्तव्यामुळे दोन समाजात तेढ आणि द्वेषाची भावना निर्माण झाली, अशी तक्रार करण्यात आली होती.

या विधानांमुळे अज्ञात व्यक्तींनी भीमा-कोरेगाव विजयस्तंभ परिसरात दगडफेक आणि जाळपोळ केली, असं तक्रारीत म्हटलं होतं. त्यावरून पोलीसांनी गुन्हा दाखल केला आहे.

हे पाहिलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुंबईच्या भाईदास सभागृहात गुरुवारी आयोजित छात्र भारतीच्या सभेला परवानगी नाकारण्यात आली. गुजरातचे दलित नेते आणि आमदार जिग्नेश मेवाणी आणि दिल्लीच्या जवाहरलाल नेहरू विद्यापीठाचे विद्यार्थी उमर खालिद या सभेत भाषण करणार होते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: छायाचित्रकार आणि टीव्ही वार्ताहरांना कोरोनाचा सर्वाधिक फटका बसला आहे.

35 वर्षांच्या या कॅमेरामनचा रिपोर्ट पॉझिटिव्ह आला. पण त्यांना ना कोणता त्रास होत होता, ना कोरोनाची काही लक्षणं त्यांच्यात दिसत होती.

"हा आम्हा सगळ्यांसाठीच एक मोठा धक्का होता. कामाशिवाय ते इतर कारणांनी घराबाहेरही पडलेले नव्हते," जय महाराष्ट्र न्यूज चॅनलचे संपादक प्रसाद काथे सांगतात.

तेव्हापासून या 7 वर्षं जुन्या न्यूज चॅनलमधल्या 15 जणांचे रिपोर्ट पॉझिटिव्ह आले आहेत. यातले बहुतेक रिपोर्टर्स आणि कॅमेरामन आहेत. तीन आठवड्यांपूर्वी या न्यूज चॅनलने पत्रकारांना वार्तांकनासाठी बाहेर म्हणजेच 'फील्डवर' पाठवणं थांबवलं. यातले बहुतेकजण आता घरीच विलगीकरणात आहेत.

अंधेरीच्या गजबजलेल्या भागात एका 8 मजली इमारतीतली या न्यूज चॅनलची 12,000 चौरस फुटांची, 2 स्टुडिओ असणारी न्यूजरूम आता बंद आहे. एक इलेक्ट्रिशियन आणि प्रॉडक्शन कन्ट्रोल रूमचा एक तंत्रज्ञ, असे दोनच जण आता या न्यूजरूममध्ये असतात.

चॅनलच्या 120 कर्मचाऱ्यांपैकी बहुतेकांची म्हणजे पत्रकारांपासून तंत्रज्ञ ते वाहन चालकांपर्यंत सगळ्यांची कोव्हिडसाठी चाचणी करण्यात आलेली आहे. हळूहळू या चाचण्यांचे अहवाल येतायत.

"व्हायरसच्या संसर्गामुळे आता एक लाईव्ह न्यूज चॅनल चालवणं एक आव्हान झालंय. म्हणूनच चॅनल सुरू ठेवण्यासाठी आम्ही वेगळी आखणी केली," काथेंनी माझ्याशी बोलताना सांगितलं.

गेल्या तीन आठवड्यांपासून 'जय महाराष्ट्र' ही वृत्तवाहिनी 28 मिनिटांची 6 बातमीपत्रं एका दिवसात प्रसारित करत आहे. पूर्वी याच वाहिनीवर एकूण 18 लाईव्ह बातमीपत्रं व्हायची. उरलेल्या वेळात रेकॉर्डेड बातम्या आणि सध्याच्या घडामोडींविषयीचे कार्यक्रम दाखवण्यात येतायत.

घरून प्रसारण सुरू

कोरोना व्हायरसच्या संसर्गाचा फटका बसलेली ही एकमेव वृत्तसंस्था नाही. जवळपास 100 पत्रकारांना या विषाणूची लागण झालेली आहे.

म्हणूनच आता अनेक न्यूज चॅनल्सचे अँकर्स नेहमीच्या भव्य स्टुडिओऐवजी त्यांच्या घरी बसून बातम्या देताना दिसतात. त्यांच्यापाठी त्यांच्या नेटवर्कचं ब्रँडिंग वा लोगो असतो. घरचं ब्रॉडबँड वा 4G मोबाईल हॉटस्पॉट वापरून याचं प्रसारण होतं.

आता अनेक न्यूज चॅनल्सचे अँकर्स नेहमीच्या भव्य स्टुडिओ ऐवजी त्यांच्या घरी बसून बातम्या देताना दिसतात.

"अनेकदा ग्लिच येतात. कधी कधी बुलेटिन सुरू असताना मध्येच अँकरच्या घरातली वीज जाते. कधी कधी इंटरनेट डिस्कनेक्ट होतं....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

काही दिवसांपूर्वी मुंबईतले अनेक पत्रकार कोरोना व्हायरससाठीची चाचणी करून घ्यायला रांगेत उभे होते. यातच एका मराठी वृत्तवाहिनीच्या स्टुडिओमधले एक कॅमेरामन होते .


डॉक सारांशित करण्यासाठी: छेड काढणाऱ्या मुलांचा प्रतिकार करण्याची जगावेगळी पद्धत.

अनेकदा महिला त्याकडे दुर्लक्ष करतात किंवा त्याची तीव्रता जर अधिक असेल तर प्रतिकार करतात. पण अॅमस्टरडॅममधल्या एका विद्यार्थिनीने एक जगावेगळा मार्ग शोधून काढला आहे.

तिची छेड काढणाऱ्या व्यक्तीसोबत ती सेल्फी घेते आणि कॅटकॉलर या तिने तयार केलेल्या इन्स्टाग्राम अकाउंटवर टाकते. 20 वर्षांच्या नोआ जानसामाने गेल्या काही दिवसांपासून आपली छेड काढणाऱ्यांसोबत सेल्फी घ्यायला सुरुवात केली आहे.

ती सेल्फी घेते आणि कॅटकॉलर या इंस्टाग्रामवर अकाउंटवर टाकते.

तिनं बीबीसीला सांगितलं की ती जेव्हा रस्त्यावरुन फिरत असताना तिची नेहमीच छेड काढली जायची. काही जण तर तिला शारीरिक संबंधांची मागणी देखील करायचे.

"जर माझी कुणी छेड काढली, तर काय करावं हे मला सुचतचं नव्हतं. जर मी प्रतिकार केला तर परिस्थिती आणखी बिघडेल, ही भीतीदेखील मला सतावत होती."

"या गोष्टीकडं दुर्लक्ष करण्याची पण माझी इच्छा नव्हती. काही लोक छेडछाड करून सहीसलामत सुटतात आणि त्यांच्यावर काही कारवाईही होत नाही, हे पाहून मला दुःख वाटलं.

तेव्हापासून मी छेड काढणाऱ्यांना सेल्फी काढण्याची विनंती करू लागले. ते लोक लगेच तयार होत असत. काहींना तर अभिमानदेखील वाटतो," ती सांगते.

'छेड काढणाऱ्यांकडं दुर्लक्ष करून चालणार नाही.'

"सेल्फी घेण्यामागचा उद्देश काय, असं मला त्यांच्यापैकी फारसं कुणी विचारत नाही. त्यामुळं मी त्यांना सांगत नाही. आतापर्यंत फक्त एकाच व्यक्तीनं मला विचारलं की हे नेमकं कशासाठी आहे. मी त्याला याबद्दल सांगितले. पण त्याने तरीदेखील सेल्फी घेऊ दिला," नोआ सांगते.

तिला हा प्रकल्प महिनाभर चालवायचा आहे.

नोआ म्हणते, "माझ्या मित्रांना ही कल्पनादेखील नसते की महिलांना कोणत्या त्रासाचा सामना रोज करावा लागतो."

'समाजात जागरुकता निर्माण व्हावी म्हणून मी हे सेल्फी घेते.'

"जगातल्या 50 टक्के समाजाला रोज कोणत्या ना कोणत्या त्रासाला सामोरं जावं लागतं. पण उरलेल्या अर्ध्या समाजाच्या हे गावी देखील नसतं, हे जरा मला विचित्रच वाटतं."

"मला या पुरुषांचा अपमान करायचा नाही. तर मला फक्त या गोष्टीबद्दल जागरुकता निर्माण करायची आहे," असं ती म्हणते.

"जर या पुरुषांनी मला म्हटलं की आमची छायाचित्रं काढून टाका तर मी ती जरूर काढून टाकेन. मला त्यांचं आयुष्य उद्ध्वस्त करायचं नाहीये," अशी ती पुस्ती जोडते.

तिला अनेक लोकांचं समर्थन मिळत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जगात असा एकही कोपरा नसेल जिथे महिलांची छेड काढली जात नाही. छेड काढणे, शिटी मारणे, अश्लील शेरेबाजी करणे या गोष्टींचा त्रास महिलांना जगभर सहन करावा लागतो.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जंक फुडमुळे मासिक पाळी नियंत्रित करणाऱ्या हार्मोन्सवर परिणाम होतो आणि त्यामुळे पाळी उशीरा येणं किंवा वेळेपेक्षा जास्त लांबणं असे प्रकार घडू शकतात.

अन्नात हिमोग्लोबिनची कमतरता असेल पाळीच्या वेळी कमी रक्तस्राव होऊन त्रास होऊ शकतो.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

समतोल आहारामुळे पाळीचं चक्र नियमित राहातं. पाळीमध्ये अगोदरपासूनच गुंतागुंत असेल तर आहारात योग्य बदल केल्यानं फायदा होऊ शकतो.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जंक फूड विरुद्ध पौष्टिक आहार?

मेंदूसाठी चार व्यायाम केल्याने तुमचा संकल्प पूर्ण होऊ शकतो, असा दावा येल विद्यापीठातील शास्त्रज्ञांनी केला आहे.

एका संशोधनानुसार काही सोप्या टिप्स तुम्हाला पोषक आहार निवडण्यासाठी मदत करू शकतात. मानसिक प्रशिक्षणाच्या काही सोप्या टिप्स पाळून अनेकांची पोषणशून्य अन्नपदार्थांप्रतिची ओढ कमी झाली आहे आणि त्यांनी पोषक आहाराला पसंती दिली आहे.

मनोनिग्रहाच्या या टिप्स तुम्ही अंगीकारल्यास काय खावं, याचा विचार करतानाच तुमचा कल आपोआपच पौष्टिक पदार्थांकडे असेल.

गरजेपेक्षा जास्त खाणं ही हानिकारक आणि दिवसेंदिवस वाढत असलेली समस्या आहे. जागतिक आरोग्य संघटनेच्या माहितीनुसार जगभर 1.9 अब्ज लोक ओव्हरवेट म्हणजे अतिवजनी आहेत आणि 1975 पासून जगभरात लठ्ठपणा तिप्पटीने वाढला आहे.

मात्र अन्नपदार्थाविषयी आपण जो विचार करतो, त्यामुळे आपल्या खाण्यापिण्याच्या सवयी बदलू शकतात आणि यातून वजन वाढण्याच्या समस्येचा आपण सामना करू शकतो, असं अमेरिकेतील येल विद्यापीठातील संशोधकांना वाटतं.

तर या संशोधकांनी परीक्षण केलेल्या आणि परिणामकारक ठरलेल्या चार मानसिक कसरती बघूया:

1.. जेवणापूर्वी जंक फूडविषयी नकारात्मक विचार करा

या संशोधनात लोकांना काही विशिष्ट पदार्थ केवळ सहा सेकंदांसाठी दाखवण्यात आले. मात्र त्या सहा सेकंदांसाठी त्यांना त्या पदार्थाच्या नकारात्मक बाजूंवर लक्ष केंद्रित करायला सांगण्यात आलं.

यात केवळ त्या पदार्थाचा आरोग्यावर होणाऱ्या दुष्परिणामांचा विचार करावा, असं नाही, तर त्या पदार्थाची चव, त्याचा स्पर्श कशाबद्दलही विचार करण्याचं स्वातंत्र्य होतं.

पोषणशून्य आहाराला पर्याय निवडू शकता का?

यानंतर संशोधनात सहभाही सर्वांना त्या पदार्थाला गुण द्यायला सांगण्यात आलं. तेव्हा ज्यांनी असं प्रशिक्षण घेतलं आहे, त्यांची त्या पदार्थाविषयीची इच्छा किंवा क्रेव्हिंग इतर लोकांपेक्षा 20 टक्क्यांनी कमी झालेली आढळली.

एखाद्या पदार्थाप्रति तुमची इच्छा कमी करणं महत्त्वाचं ठरू शकतं, कारण पोषणशून्य आहार जसं की जंक फूड खाण्याची इच्छाच पुढे लोकांच्या खाण्यापिण्याच्या सवयी आणि वजन ठरवत असते.

2.जेवणापूर्वी पौष्टिक आहाराविषयी सकारात्मक विचार करा

यानंतर शास्त्रज्ञांनी उलट प्रयोग केला. त्यांनी लोकांना तेवढ्याच वेळेसाठी पोषक पदार्थाविषयी सकारात्मक विचार करायला सांगितलं.

पौष्टिक आहार आकर्षक दिसतो

याचाही चांगला परिणाम दिसला....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

दरवर्षी हजारो लोक वजन कमी करण्याचा, फिट राहण्याचा  संकल्प करतात. पण फक्त शरीर मेहनत न घेता तुम्ही तुमच्या मेंदूला हॅक करून वजन कमी करू शकलात तर?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जंगलात कॉफीच्या जवळपास 100 प्रकारच्या प्रजाती आढळतात. त्यापैकी केवळ दोन प्रकारची कॉफी आपण पेय म्हणून वापरतो.

लागवडीखालील कॉफीच्या पिकासाठी जंगली कॉफी टिकणे गरजेचे आहे आणि त्यामुळेच सध्याची परिस्थिती गंभीर असल्याचे शास्त्रज्ञांचे म्हणणे आहे.

जगात पाचपैकी एक वनस्पती धोक्यात आहे आणि 60% ही संख्या "खूपच जास्त" आहे.

क्यूच्या रॉयल बॉटोनिक गार्डनचे डॉ. अॅरॉन डेव्हिस म्हणतात, "जंगली कॉफी नसती तर आज आपण जी कॉफी पितो ती मिळाली नसती."

"कॉफी लागवडीचा इतिहास बघितला तर कॉफीची पैदास करण्यासाठी जंगली कॉफीचाच वापर करण्यात आलेला आहे."

यासंदर्भात 'Science Advances' या मासिकात एक संशोधन छापून आलेले आहे. त्यानुसार दीर्घकालीन जागतिक कॉफी उत्पादनासाठी 'महत्त्वाच्या' असलेल्या कॉफीसह जंगली कॉफीच्या संवर्धनासाठी करण्यात आलेले उपाय 'अपुरे' पडत आहेत.

आज माहिती असलेल्या जंगली कॉफीपैकी 75 प्रकारच्या प्रजाती नामशेष होण्याचा धोका आहे. तर 35 प्रकारच्या कॉफींना धोका नाही. उर्वरित 14 प्रजातींबाबत अजून पुरेशी माहिती मिळालेली नाही.

याशिवाय, 28% जंगली कॉफीचे उत्पादन मळ्यांमध्ये होत नाही आणि केवळ निम्म्या जाती बियाण्यांच्या बँकेत संरक्षित ठेवल्या जातात.

ग्लोबल चेंज बायोलॉजीने केलेल्या दुसऱ्या एका अध्ययनात असे आढळले आहे की वातावरण बदल लक्षात घेता IUCN रेड यादीच्या नामांकनानुसार जंगली अरॅबिका जातीची कॉफीदेखील लोप पावण्याच्या मार्गावर आहे.

केवळ वातावरण बदलामुळे या कॉफीचे उत्पन्न 50% घटण्याचा धोका असल्याचे या अभ्यासात आढळले आहे.

कॉफीच्या लागवडीसाठी कॉफी अरॅबिकाच्या बियाण्यांचा वापर होतो.

इथियोपियाला अरॅबिया कॉफीचे माहेरघर मानले जाते. तेथील वर्षावनात ही कॉफी नैसर्गिकरित्या वाढते.

आदिस अबाबमधील इन्वॉरमेंट अँड कॉफी फॉरेस्ट फोरमचे डॉ. तॅडेसे वोल्डेमारियम गोले सांगतात, "अरॅबिका कॉफीचे महत्त्व लक्षात घेता जंगलात या कॉफीला उद्भवलेला धोक्याचा अभ्यास करण्यासाठी आपण सर्वतोपरी प्रयत्न करायला हवे."

जंगली कॉफी आणि तिचे महत्त्व

जगात कॉफीचे अनेक प्रकार आहेत. मात्र कॉफीप्रेमींपैकी फारच थोड्यांना माहिती असेल की हे सर्व प्रकार कॉफिया अरॅबिका आणि कॉफिया रोबस्ट या कॉफीच्या केवळ दोनच जातींपासून तयार होतात.

खरेतर या दोन जातींशिवाय जंगलात नैसर्गिकरित्या वाढणाऱ्या कॉफीच्या तब्बल 122 जाती आहेत.

या जंगली कॉफींपैकी बऱ्याचशा चवीला चांगल्या नसतात....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जगभरात कॉफीच्या जवळपास 124 प्रजाती आढळतात. यापैकी 60% प्रजाती लवकरच नामशेष होण्याची भीती आहे. नुकताच याविषयीचा सखोल अभ्यास प्रसिद्ध करण्यात आला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जंगलात जाऊन वनौषधी गोळा करणं आणि गावोगाव फिरून ती औषधं म्हणून विकणं हा या वैदू समाजाचा पारंपारिक व्यवसाय. पण काळ बदलत गेला, औषधांचं विज्ञान बदललं, पण भटका वैदू समाज शिक्षणापासून लांब राहिल्यानं जुन्याच कामात अडकून राहिला आहे.

शैक्षणिक आणि आर्थिक परिस्थितीत जुन्या रूढी परंपरा, अंधश्रद्धा समाजावर आपला प्रभाव बळकट करतात, जात पंचायती आपला वचक बळकट करतात. आणि जेव्हा दुर्गा सारख्या स्वातंत्र्याची जाणीव झालेल्या व्यक्तीच्या त्या आड येतात, तेव्हा लढा अटळ असतो. आज दुर्गा गुडिलु या महाराष्ट्रातल्या जातपंचायतीविरोधातल्या लढ्याच्या चेहरा बनल्या आहेत.

त्या राज्यभर फिरतात आणि ज्या ज्या भागात वैदू समाजातले लोक आहेत तिथपर्यंत हे काम पोहोचवण्याचा प्रयत्न करतात. दुर्गा गुडिलुंचं संस्थात्मक कार्य आता आकार घेऊ लागलं आहे.

पण हा सगळा संघर्ष करण्याची आणि पुढे जाण्याची प्रेरणा कोण आहे? दुर्गा यांचं उत्तर असतं की त्यांची प्रेरणा डॉ बाबासाहेब आंबेडकर आहेत.

वाचा - ’बाबासाहेबांमुळेच मी जातपंचायतीविरुद्ध लढले’

शूट/एडिट - शरद बढे, बीबीसी प्रतिनिधी

हे पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

दुर्गा गुडिलु या महाराष्ट्रातल्या जातपंचायतीविरोधातल्या लढ्याच्या चेहरा बनल्या आहेत. भटक्या वैदू समाजातल्या बालविवाह आणि जातपंचायत सारख्या प्रथा या तरुणीने मोडून काढल्या आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जंगली प्राण्यांचं मांस खाल्ल्यानेचे कोरोना व्हायरसचा प्रसार सुरू झाल्याचं सांगण्यात येतंय, यादृष्टीनेच हे पाऊल उचलण्यात आलंय.

जंगली प्राण्यांचं मांस खाण्यावर चीन सरकारने बंदी घातली होती. पण याच्याही एक पाऊल पुढे जात शेंजेंन शहरामध्ये कुत्रे आणि मांजरीचं मांस खाण्यावरही बंदी घालण्यात आलीय.

चीनमध्ये दरवर्षी तीन कोटी कुत्र्यांची मांसासाठी कत्तल होत असल्याचं ह्युमेन सोसायटी इंटरनॅशनल नावाच्या संस्थेने म्हटलंय.

कोरोना व्हायरसच्या संसर्गानंतर शरीरात काय बदल होतात?

मांजरीचं मांस खाणं ही गोष्ट चीनमध्येही सामान्य नाही. तिथल्या बहुतांश लोकांनी या प्राण्यांचं मांस पूर्वी कधी खाल्लं नव्हतं, किंवा आता खायची त्यांची इच्छाही नाही.

रॉयटर्स वृत्तसंस्थेने दिलेल्या बातमीनुसार शेंजेंन सरकारने सांगितलंय, "कुत्रे आणि मांजरी पाळीव प्राणी म्हणून माणसाच्या जवळचे आहेत. आणि पाळीव प्राण्यांचं मांस खाण्यावर विकसित देशांमध्ये आणि हाँगकाँग आणि तैवानमध्ये बंदी आहे. ही बंदी मानवतेला धरून आहे."

प्राण्यांसाठी काम करणाऱ्या ह्युमन सोसायटी इंटरनॅशनलने शेंजेनच्या या निर्णयाचं स्वागत केलंय.

या संस्थेचे तज्ज्ञ डॉ. पीटर ली यांनी सांगितलं, "या निर्णयामुळे हा क्रूर व्यापार थांबण्याच्या दृष्टीने आपण पहिलं पाऊल टाकू. हे ऐतिहासिक ठरेल. कारण चीनमध्ये दरवर्षी एक कोटी कुत्रे आणि 40 लाख मांजरींची मांसासाठी कत्तल होते."

पण या उपाययोजनांसोबतच चीनने कोरोनाच्या रुग्णांवरच्या उपचारांसाठी अस्वलाचं पित्त वापरायलाही परवानगी दिलेली आहे. अस्वलाच्या पित्तात असणाऱ्या अॅसिडचा वापर चीनमध्ये मूतखडा आणि यकृताच्या विकारांवरच्या देशी उपचारांसाठी केला जातो. मग हे पित्त कोरोना व्हायरससाठीही परिणामकारण ठरत असल्याचे पुरावे अद्याप मिळालेले नाहीत.

अॅनिमल एशिया फाऊंडेशन नावाच्या संस्थेचे प्रवक्ते ब्रायन डेली यांनी AFP वृत्तसंस्थेला सांगितलं, "या धोकादायक व्हायरसच्या उपचारांसाठी आपण जंगली प्राण्यांवर अवलंबून रहायला नको, कारण या आजाराचा स्रोत जंगली प्राणीच आहेत."

जंगली प्राण्यांचा बाजार

जंगली प्राण्यांची विक्री आणि त्यांचं मांस खाण्यावर चीन सरकारनने फेब्रुवारीमध्ये बंदी घातली होती.

जंगली प्राणी आणि मांसाची विक्री होणाऱ्या वुहानमधल्या बाजारपेठेतून कोरोना व्हायरस पसरायला सुरुवात झाल्यानंतर हे पाऊल उचलण्यात आलं होतं.

जंगली प्राण्यांद्वारेच हा व्हायरस माणसांत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

चीनच्या शेंजेंन शहरामध्ये कुत्रे आणि मांजरींचं मांस खाण्यावर आता बंदी लावण्यात आली आहे. असं करणारं चीनमधलं हे पहिलं शहर आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जग अमेरिकेकडे कसं पहातं?

अमेरिका हा 'जगातला सर्वात महान देश' असल्याचं राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप यांनी वारंवार बोलून दाखवलेलं आहे. पण प्यू रिसर्च सेंटरने नुकत्याच केलेल्या 13 देशांच्या पाहणीमध्ये अमेरिकेची जगभरातली प्रतिमा सुधारण्यासाठी ट्रंप यांनी फारसा प्रयत्न  केला नसल्याचं आढळलंय.

युरोपातल्या अनेक देशांमधल्या सामान्यांमध्ये अमेरिकेबद्दल सकारात्मक भावना असण्याचं प्रमाण सध्या गेल्या 20 वर्षांत सर्वात कमी असल्याचं या पाहणीत आढळलंय. युकेमध्ये 41टक्के जणांचं अमेरिकेबद्दलचं मत चांगलं होतं. तर फ्रान्समध्ये हे प्रमाण होतं 31 टक्के. 2003पासूनची ही सर्वात कमी पातळी आहे. जर्मनीत हे प्रमाण फक्त 26 टक्के आहे.

अमेरिकेने कोरोना व्हायरसच्या साथीला दिलेला प्रतिसाद हे या मागचं मुख्य कारण आहे. अमेरिकेने साथीची ही परिस्थिती योग्य रीतीने हाताळली, असं या पाहणीतल्या प्रश्नांना उत्तरं देणाऱ्यांपैकी फक्त 15 टक्के जणांना वाटतं.

हवामान बदलाविषयीची भूमिका

हवामान बदलाविषयी राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप यांचं नेमकं मत काय आहे, हे सांगणं कठीण आहे. कारण हवामान बदल हे 'महागडं थोतांड' आहे असंही ते म्हणाले होते, आणि 'हा अतिशय गंभीर विषय असून माझ्यासाठी अत्यंत महत्वाचा आहे,' असंही त्यांनी म्हटलं होतं.

पण एक गोष्ट खरी आहे, ती म्हणजे पदावर आल्याच्या सहा महिन्यांतच त्यांनी अमेरिका पॅरिस हवामान करारातून बाहेर पडत असल्याचं जाहीर करत संशोधकांना धक्का दिला होता. 200 देशांनी पृथ्वीचं तापमान 2 अंश सेल्शियसपेक्षा वाढू न देण्यासाठी प्रयत्न करण्याचं या करारानुसार ठरवलेलं आहे.

ग्रीन हाऊस वायूंचं उत्सर्जन करण्यामध्ये चीन पाठोपाठ अमेरिकेचा नंबर लागतो. आणि जर ट्रंप पुन्हा निवडून आले, तर ग्लोबल वॉर्मिंगवर नियंत्रण ठेवणं अशक्य होईल, असा इशारा संशोधकांनी दिलेला आहे.

'पॅरिस करारामुळे अनेक अमेरिकन उत्पादकांवर आलेल्या अधिकच्या निर्बंधांमुळे त्यांना उद्योग बंद करावा लागला असता,' असं ट्रंप यांनी म्हटलं होतं. कोळसा, तेल आणि गॅस निर्मितीसाठी येणारा खर्च कमी करण्यासाठी ट्रंप यांनी प्रदूषणासाठीचे अनेक निर्बंध उठवताना हेच सांगितलेलं आहे.

पण असं असलं तरी तुलनेने स्वस्तात मिळणारा नैसर्गिक वायू आणि अक्षय्य ऊर्जेसाठी करण्यात आलेले प्रयत्न यामुळे अमेरिकेतल्या अनेक कोळसा खाणी बंद झालेल्या आहेत.

अमेरिकन सरकारच्या आकडेवारीनुसार 2019मध्ये अपारंपरिक ऊर्जा स्रोतांद्वारे झालेली...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष हे फक्त त्या देशाचे नेते नसतात. कदाचित ते जगातली सर्वात सामर्थ्यवान व्यक्तीही असतात. ते काय निर्णय घेतात याचा परिणाम आपल्या सगळ्यांच्याच आयुष्यावर होतो. डोनाल्ड ट्रंपही याला अपवाद नाहीत. डोनाल्ड ट्रंप यांच्या कार्यकाळात जग कसं बदललंय?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जग त्यांना 'रॉकेट वुमन' वा 'मंगळावरून आलेली स्त्री' म्हणून ओळखतं. चार वर्षांपूर्वी भारताच्या अवकाश संशोधन केंद्राच्या मंगळ यानानं यशस्वी प्रक्षेपण केल्याचं घवघवीत यश साजरं करणाऱ्या साडी परिधान केलेल्या महिलांचा सूचक फोटो प्रसिद्ध झाला.

यातून देशाच्या अवकाश कार्यक्रमात महिलांचा असलेला महत्त्वपूर्ण सहभाग अधोरेखित झाला होता, बी. पी. दाक्षयणी त्यांच्यापैकीच एक होत्या. त्यांनी एका अशा चमूचं नेतृत्व केलं ज्या गटानं उपग्रहाच्या उड्डाणाबाबत महत्त्वपूर्ण जबाबदारी पेलली, उपग्रहानं नेमक्या कोणत्या दिशेनं उड्डाण करायचं, ते सुनिश्चित करत, मूळ मार्गापासून तो भरकटू नये याची खात्री देण्याचं जोखीमेचं काम त्यांच्याकडे होतं.

त्यांच्या एका सहकारी मैत्रिणीनं या कामाचं अगदी चपखल वर्णन केलं- त्या म्हणाल्या, हे म्हणजे असं आहे की भारतातून गोल्फ बॉल मारायचा आणि लॉस एंजेलिसमधल्या एका होलमध्ये तो अचूक गेला पाहिजे, अशी अपेक्षा करायची. ते होलसुद्धा असं की जे अखंडपणे फिरतं आहे.

हे नक्कीच अवघड काम होतं, त्यात एका भारतीय पत्नीनं ते पार पाडावयाचं म्हणजे तिच्यासाठी ती तारेवरची कसरतच. पण प्रचंड इच्छाशक्तीच्या जोरावर, खूप वर्षांपूर्वीच एका 'पारंपारिक, जुन्या विचारांच्या आणि कर्मठ' घरातल्या मुलीनं विज्ञान शाखेत करियर करण्याचा निर्णय घेतला होता. तेव्हाच ही दिशा सुस्पष्ट झाली होती.

कर्नाटकमधल्या भद्रावती शहरात 1960च्या दशकात त्यांचं बालपण गेलं, सुरूवातीला वडिलांनीच त्यांच्या आवडीला प्रोत्साहन दिलं आणि पुढे त्याची चांगली भरभराट झाली. त्याकाळी त्यांच्या शहरात, फक्त एकच स्त्री अभियांत्रिकी शाखेतून शिक्षण घेतलेली होती, त्याचं एवढं अप्रुप होतं की ती जेव्हा जेव्हा यांच्या घराच्या आजूबाजूनं जात असे, तिला पाहण्यासाठी दाक्षयणी धावत जात असत.

त्यावेळी मुलींना शिक्षण देण्याला तितकेसं प्राधान्य नव्हतं आणि शिकल्या तरी विद्यापीठात वगैरे जाणं हा खूपच दुर्मिळ मामला असे. पण मुलीनं शिक्षण घेण्याची त्यांच्या वडिलांची खूप इच्छा होती. गणितात उत्तम गती असणारे त्यांचे वडील लेखापाल होते. त्यांच्या प्रोत्साहनामुळेच दाक्षयणी यांनी अभियांत्रिकी शाखेचं शिक्षण घेण्याची इच्छा दर्शवली.

मात्र त्यानंतर मतभेदाची ठिणगी पडली. दाक्षयणी यांना पदव्यूत्तर पदवीचं शिक्षण घ्यायचं होतं. तर त्यांच्या वडिलांना बीएस.सी पर्यंतचं शिक्षण पुरेसं वाटलं.

अखेरीस दाक्षयणीला तिचा मार्ग...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

घर चालवणं ही एक पूर्णवेळ जबाबदारी आहे. एखाद्या नोकरीपेक्षाही ती फार मोठी असते. पण हे सर्वं करत असताना जेव्हा एखादी महिला नोकरीसुद्धा करते तेव्ह तिनं एक उंची सुरुवातीलाच गाठलेली असते. पण हीच उंची तेव्हा 'मंगळझेप' ठरते जेव्हा ती माऊली इस्रोसारख्या संस्थेत मंगळयानाची गणितं निश्चित करते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जगजीत सिंग या होस्टेलमध्ये राहत असत. जगजीत सिंग पहाटे 5 वाजता उठून 2 तास रियाज करायचे. त्यामुळं इतर मुलं त्यांच्या रूमच्या जवळपास राहणं टाळत असत.

ते स्वतः ही झोपत नसत आणि इतरांनाही झोपू देत नसत.

ऑल इंडिया रेडिओनं त्यांना उपशास्त्रीय गायनात नापास केलं होतं, तर शास्त्रीय गायनात बी ग्रेडचे गायक म्हणून दर्जा दिला होता, हे फार कमी जणांना माहीत आहे.

प्रसिद्ध दिग्दर्शक सुभाष घई आणि जगजीत सिंग आपापल्या कॉलेजकडून बेंगलुरू इथे झालेल्या एका अंतरराज्य युवा महोत्सवात सहभागी झाले होते.

जगजीत सिंग यांच्यावर पुस्तक लिहिणारे सत्या सरन यांनी घई यांचा संदर्भ देत ही आठवण सांगितली आहे.

जगजीत सिंग (मागच्या रांगेत मध्यभागी) यांचा कॉलेज काळातील फोटो. उजवीकडे पुरुषोत्तम लाल आणि डावीकडे जोगिंदर सिंह. खुर्चीवर मध्यभागी प्राचार्य सूरज भान

"घई यांना हा दिवस चांगलाच लक्षात आहे. ते म्हणतात, रात्री 11 वाजता जगजीतचा नंबर आला. निवेदकानं पंजाब विद्यापीठाचा विद्यार्थी शास्त्रीय गायन गाणार, अशी घोषणा करताच उपस्थित हसू लागले. त्यांच्या दृष्टीनं पंजाब भांगडासाठी प्रसिद्ध होतं."

ते जेव्हा स्टेजवर आले, तेव्हा लोक शिट्या वाजवू लागले. जगजीत फ्लॉप होतो की काय असं घईंच्या मनात आलं होतं. त्या कोलाहलात ते गाऊ लागले. डोळे बंद करून त्यांनी आलाप सुरू केला.

30 सेकंदांनंतर त्यांनी गायला सुरुवात केली. हळूहळू जादूच झाली. उपस्थित श्रोते शास्त्रीय गायनाचे दर्दी होते. थोड्याच वेळात सभागृहात टाळ्या वाजू लागल्या. थांबून थांबून वाजणाऱ्या टाळ्यांनी नंतर सभागृहच डोक्यावर घेतलं.

"जेव्हा त्यांनी गायन थांबवलं तेव्हा टाळ्यांचा पाऊस पडत होता. इथे जगजीत सिंग यांना पहिला पुरस्कार मिळाला," असं घई म्हणाले.

1965 ला जगजीत सिंह मुंबईत आले. तेव्हा त्यांची ओळख त्यावेळची उद्योन्मुख गायिका चित्रा सिंग यांच्याशी झाली.

चित्रा सिंग म्हणतात, "जेव्हा मी पहिल्यांदा जगजीत सिंगना बाल्कनीत पाहिलं, तेव्हा त्यांनी टाईट पॅंट परिधान केली होती. त्यामुळं त्यांना चालताना अडचण होत होती."

"ते माझ्या शेजारी गाण्यासाठी आले होते. माझे शेजारी म्हणाले होते, काय सुंदर गातात ते! काय सुरेख आवाज मिळाला आहे!," चित्रा सांगतात.

त्या म्हणतात, "जेव्हा मी पहिल्यांदा ऐकलं तेव्हा मला त्यांचा आवाज आवडला नाही. एका मिनिटांतच मी टेप बंद करण्यास सांगितलं."

2 वर्षांनंतर जगजीत आणि चित्रा योगायोगानं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जालंधरमधील डीएव्ही कॉलेज त्यावेळी जालंधर टाऊनशिपच्या बाहेर होतं. या कॉलेजचं होस्टेल कॉलेजच्या समोरच्या रस्त्यावर होतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जगतारसिंग जोहल

काही मिनिटांतच हे विमान लाहोरच्या धावपट्टीवर उतरलं. विमान होतं शेजारच्या देशातल्या इंडियन एअरलाइन्सचं! जम्मू-नवी दिल्ली मार्गावरच्या या विमानाचं अपहरण करून ते थेट पाकिस्तानमध्ये उतरवण्यात आलं होतं.

यामागे कोणत्याही दहशतवादी संघटनेचा हात नव्हता. हे कृत्य होतं स्वतंत्र खलिस्तानची मागणी करणाऱ्या शीख जहालवादी तरुणांचं! या घटनेला ३६ वर्षं उलटून गेल्यानंतर पुन्हा स्वतंत्र खलिस्तान, शीख जहालवाद आणि शीख-हिंदू समाजातली दरी, हे प्रश्न चर्चेत आले आहेत.

निमित्त आहे पंजाबमध्ये घडणाऱ्या जगतारसिंग जोहल प्रकरणाचं!

नेमकं झालं काय?

ब्रिटनमधून भारतात लग्नासाठी आलेल्या जगतारसिंग जोहल या ३० वर्षांच्या ब्रिटीश नागरिकाला पंजाब पोलिसांनी अटक केली. पंजाबमध्ये झालेल्या सहा हत्यांमागे जगतारसिंगचा सक्रीय हात असल्याचा आरोप पोलिसांनी लावला आहे.

पंजाब पोलिसांच्या ताब्यात जगतार सिंग

ही अटक झाल्यानंतर पंजाब पोलीस जगतारचा छळ करत आहेत, त्याचे हातपाय बांधून त्याला मारहाण केली जात आहे, त्याला विजेचा शॉक दिला जात आहे, अशा अनेक गोष्टी बाहेर येत आहेत.

विशेष म्हणजे, जगतारसिंग जोहल हा ब्रिटीश नागरिक असल्याने या गोष्टीचे पडसाद ब्रिटनमध्येही उमटत आहेत.

इंग्लंडमध्ये शीख समुदायाचा टक्का मोठा आहे. जगतारसिंगच्या भावांना पंजाब पोलिसांनी दाद न दिल्याने आता इंग्लंडमधील शीख समुदायानं निदर्शनं सुरू केली आहेत.

गेल्या गुरुवारी लंडनच्या व्हाइटहॉल इथं जगतारसिंग जोहलच्या सुटकेची मागणी करत अनेक शीख रस्त्यावर उतरले होते. इंग्लंडमधल्या काही खासदारांनीही या मागणीला पाठिंबा दिला आहे.

जगतारसिंगचं कुटुंबीय कोर्टाच्या बाहेर प्रतीक्षा करताना.

पंजाबमधल्या शिखांचीही नेमकी हीच भावना असल्याचं दिसतं.

पंजाबमध्ये हिंदू आणि शीख या दोन समुदायांमध्ये गेल्या अनेक वर्षांपासून अविश्वासाचं वातावरण आहे. त्यामुळेच या घटनेची चर्चा करणं आवश्यक आहे.

हिंदू-शीख समुदायातली दरी

या सगळ्या वादाला किनार आहे ती पंजाबमधल्या हिंदू आणि शीख या दोन्ही समाजांमधली दरीची! या दरीची मुळं इतिहासात आहेत. हा इतिहास साधारण स्वातंत्र्यानंतर सुरू होतो.

स्वातंत्र्यपूर्व काळात 1940 मध्ये मुस्लीम लीगच्या लाहोर अधिवेशनात मुस्लिमांसाठी स्वतंत्र पाकिस्तानचा ठराव मंजूर करण्यात आला. मग हिंदूंसाठी आणि मुस्लिमांसाठी तयार झालेल्या वेगवेगळ्या देशांमध्ये शिखांना स्वतंत्र स्थान मिळणार नाही, अशी भावना...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

३० सप्टेंबर १९८१ची सकाळ! पाकिस्तानच्या लाहोरच्या विमानतळाच्या वाहतूक नियंत्रण कक्षात (ATC) अचानक गडबड सुरू झाली. प्रवासी वाहतूक करणारं एक विमान कोणत्याही परवानगीविना पाकिस्तानच्या हद्दीत घुसलं होतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जगती कॅम्पमध्ये राहणाऱ्या काश्मिरी पंडित - अनिता कुमारी

जम्मूमध्ये विस्थापितासांठी तयार करण्यात आलेल्या शिबिरांमध्ये 30 वर्षांसाठी राहिल्यानंतर ही कुटुंब आता या टाऊनशिपमध्ये येऊन स्थिरावली आहेत.

या टाऊनशिपचं उद्घाटन माजी पंतप्रधान डॉ. मनमोहन सिंग यांनी 4 मार्च 2011 रोजी केलं होतं.

काश्मीर खोऱ्यामध्ये1980-90 दरम्यान निर्माण झालेल्या परिस्थितीमुळे मोठ्या संख्येने काश्मिरी हिंदू कुटुंब आपली घरं सोडून निघून आली होती. 19 जानेवारी 1990 रोजी खोऱ्यातून काश्मिरी पंडितांचं सर्वांत मोठं विस्थापन झालं होतं.

त्या काळामध्ये दहशतवादी संघटना जाहिरातींद्वारे काश्मिरी पंडितांना काश्मीर सोडण्याची धमकी देत असत. काश्मिरी पंडितांना मोठ्या प्रमाणावर लक्ष्य करण्यात आलं. यामुळे लोकांच्या मनात भीती निर्माण झाली. काश्मीरमधून विस्थापित झाल्यानंतर ही कुटुंब जम्मू आणि देशातल्या तर शहरांमध्ये स्थायिक झाली.

केंद्र सरकारने कलम 370 आणि 35A हटवून राज्याचं दोन केंद्र शासित प्रदेशांमध्ये विघटन केल्यापासून विस्थापित काश्मिरी पंडितांच्या 'घरवापसी' विषयीची चर्चा पुन्हा नव्याने सुरू झाली आहे.

सुरक्षेची हमी कोण देणार?

काश्मिरी पंडितांना आपापल्या घरी परतायचं नाही, अशातली गोष्ट नाही. पण जगती टाऊनशिपमध्ये राहणारी कुटुंब विचारतात - आमच्या सुरक्षेची हमी कोण देणार? आणि परतल्यानंतर आमच्या पोटापाण्याचं काय?

या विस्थापित कुटुंबांच्या मनातला राग अजूनही धुमसतोय आणि सरकारने घेतलेल्या या निर्णयामुळे पुन्हा एकदा एक नवी उमेद आकार घेत आहे. त्यांना वाटतंय की कदाचित आता त्यांना आपल्या भूमीवर परतता येईल.

जगती टाऊनशिपमध्ये राहणाऱ्या अनिता यांनी बीबीसी हिंदीला सांगितलं 'हा निर्णय घेऊन सरकारने सुरुवात तर चांगली केली आहे. पण आम्ही तिथे सुरक्षित असू की नाही हे आम्हाला माहीत नाही. जर आता केंद्र सरकार आम्हाला आश्वासन देत असेल तर आम्ही घरी परत जायचा विचार करू. आमचं स्वतःचं नाव असेल, स्वतःची वेगळी ओळख असेल. आमची ओळख आमच्या भूमीवरून आहे. जेव्हा आम्ही काश्मीरला जातो तेव्हा आमच्या बोलीमध्ये बोलतो."

विस्थापित होण्याचं दुःख सांगताना अनिता म्हणतात, "याक्षणी आम्ही कुठलेच नाहीत. आम्हाला सांगा, आमचं असं काय आहे? जर आता सरकारने आता आम्हाला उचलून दुसरीकडे न्यायचं ठरवलं तर आम्ही करणार? आमच्याकडे रेसिडन्स प्रुफ नाही. आम्हाला एक रेसिडन्स प्रुफ देण्यात यावं म्हणजे आम्हाला जगता...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

विस्थापित काश्मिरी पंडितांची हजारो कुटुंब सध्या जम्मू शहरापासून 25 किलोमीटर दूर असणाऱ्या टाऊनशिपमध्ये राहत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जगनमोहन रेड्डी

1) आंध्र प्रदेश: अडीच लाखांहून अधिक टॅक्सी चालकांना प्रत्येकी 10 हजार रुपये

कोरोना व्हायरसला रोखण्यासाठी देशव्यापी लॉकडाऊन जारी करण्यात आलाय. मात्र, या लॉकडाऊनमुळे अनेक व्यवसाय ठप्प झालेत. रिक्षा आणि टॅक्सी वाहतुकीलाही मोठा फटका बसलाय.

मात्र, आंध्र प्रदेशातील वायएस जगनमोहन रेड्डी सरकारनं तब्बल 2 लाख 62 हजार 495 टॅक्सी आणि रिक्षा चालकांना प्रत्येक 10 हजार रुपये देण्याचा निर्णय घेतलाय. इंडिया टुडेनं ही बातमी दिली.

वायएस जगनमोहन रेड्डी यांनी निवडणूक प्रचारादरम्यान वायएसआर वाहन मित्र योजनेचं आश्वासन दिलं होतं आणि त्यानंतर 4 ऑक्टोबर 2019 ला योजना प्रत्यक्षात आली होती.

काल आंध्र प्रदेशातील 13 जिल्हाधिकाऱ्यांच्या व्हीडिओ कॉन्फरन्सिंगद्वारे वायएस जगनमोहन या योजनेबाबत माहिती दिली. यासाठी सरकारला 262 कोटी रुपयांचा खर्च येणार आहे.

कोरोनाच्या काळात अशा प्रकारची मदत खूप उपयोगाची ठरणार असल्याची भावना रिक्षा आणि टॅक्सी चालकांनी व्यक्त केली.

2) अशोक चव्हाणांची कोरोनावर मात, रुग्णालयातून डिस्चार्ज

सार्वजनिक बांधकाम मंत्री अशोक चव्हाण यांनी कोरोना व्हायरस आजारावर मात केलीय. त्यांना रुग्णालयातून घरीही सोडण्यात आलं आहे, मात्र, 14 दिवस त्यांना होम क्वारंटाईन होण्याचा सल्ला देण्यात आलाय. टीव्ही 9 मराठीनं ही बातमी दिलीय.

अशोक चव्हाण यांना 25 मे रोजी कोरोना व्हायरसची लागण झाल्याचे निष्पन्न झाले होते. त्यानंतर त्यांना नांदेडमधून मुंबईत उपचारासाठी आणण्यात आलं. त्यानंतर 10 दिवसांची अशोक चव्हाणांची कोरोनाची टेस्ट निगेटिव्ह आली.

आता मुंबईतील निवासस्थानी अशोक चव्हाण 14 दिवस होम क्वारंटाईन झालेत.

दरम्यान, यापूर्वी महाविकास आघाडी सरकारमधीलच गृहनिर्माण मंत्री जितेंद्र आव्हाड यांनीही कोरोनावर मात केली होती.

3) किमती कमी करून फ्लॅट विका, पियुष गोयल यांचा बिल्डरांना सल्ला

किंमती कमी करून फ्लॅटची विक्री करण्याचा सल्ला केंद्रीय वाणिज्य मंत्री पियुष गोयल यांनी बिल्डरांना दिलाय. मुंबई मिररनं ही बातमी दिली.

कोव्हिड-19 चं संकट संपल्यावर रेडी रेकनरचे दर कमी करण्याबाबतही विचार केला जाईल, असंही पियुष गोयल म्हणाले.

पियुष गोयल यांनी केंद्रीय वणिज्य मंत्र्याच्या नात्यानं देशातील काही निवडक बिल्डरांसोबत वेबिनार केला.

बाजाराची स्थिती सुधारण्याची वाट पाहत बसण्यापेक्षा किंमती कमी करून फ्लॅट विकण्याचा सल्ला गोयल यांनी दिला.

4)...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

वेगवेगळी वृत्तपत्रं आणि वेबसाइटवर प्रसिद्ध झालेल्या बातम्यांपैकी पाच महत्त्वाच्या बातम्यांचा आढावा.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जगभरात आणखी काही काळ लोकांना लॉकडाऊनचा सामना करावा लागणार आहे. यापूर्वी साथीचे रोग आले आणि अनेकांचा जीव घेतला. पण, कोव्हिड-19 झपाट्यानं पसरतोय.

इटली, अमेरिका हे देश तर हॉटस्पॉट झाले आहेत.  सध्या फक्त अत्यावश्यक सेवा सुरू ठेवण्यात येत आहेत.

कोरोनाची लस यावर्षी जरी तयार झाली तरी  जून 2021 पर्यंत ती उपलब्ध होणार नाही.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

दररोज तुम्ही कोरोना व्हायरसविषयक बातम्या पाहत असाल. तेव्हा हे संकट कधी संपेल असा विचार तुमच्या मनात येत असेल.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जगभरात करण्यात येत असलेल्या वेगवेगळ्या अभ्यासातून असं आढळून येतं की पौगंडावस्थेत घेतलेली भरपूर, गाढ आणि शांत झोप ही वर्तमान आणि भविष्यात व्यक्तीच्या उत्तम मानसिक आरोग्यासाठी गरजेची आहे.

झोपेची कमतरता किंवा गाढ झोप न येणे, हे कुमारावस्थेतील नैराश्याचं अगदी सामान्य लक्षण आहे. तुम्हाला कितीही झोप आली असेल, पण कसली तरी चिंता लागून असेल तर तुम्ही झोपूच शकणार नाही, हे स्वाभाविक आहे. अगदी प्रौढांच्या बाबतीतही असंच घडतं. नैराश्यग्रस्त असलेल्या 92% लोकांना झोपेचा त्रास असतो.

याहूनही अधिक महत्त्वाचं हे की अनेकांना झोपेचा त्रास हा नैराश्यापूर्वीच सुरू झालेला असतो आणि त्यामुळे भविष्यात मानसिक आरोग्याशी संबंधित आजारांचा धोका वाढू शकतो.

या सर्वांचा अर्थ असा लावायचा का की किशोरवयीन मुलांची झोप गांभीर्याने घेण्याचा विषय आहे? आणि यामुळे भविष्यात नैराश्याचा धोका कमी होऊ शकतो का?

युनिव्हर्सिटी ऑफ ससेक्समधले मानसशास्त्रज्ञ फेद ऑर्केड यांनी 15 ते 24 वयोगटातल्या मुला-मुलींच्या डेटाचा अभ्यास केला. 2020 साली हा अभ्यास प्रकाशित करण्यात आला आहे. या अभ्यासात असं आढळून आलं की 15 वर्ष वयाच्या किशोरवयीन मुला-मुलींना ज्यांना नैराश्य किंवा ताण नाही मात्र त्यांची झोप नीट नाही, अशांना त्यांच्याच वयाच्या गाढ आणि पुरेशी झोप घेणाऱ्या इतर मुला-मुलींच्या तुलनेत वयाच्या 17, 21 किंवा 24 व्या वर्षी नैराश्य किंवा ताणाचा त्रास होण्याची शक्यता अधिक आहे.

प्रौढांमध्येदेखील पुरेशी झोप न येणं हे भविष्यातील नैराश्याचं प्रारंभिक लक्षण असू शकतं. आणखी एक संशोधन झालं आहे. यात वेगवेगळ्या 34 अभ्यासांचं एकत्रित विश्लेषण करण्यात आलं. यात तब्बल दीड लाख लोकांचा 3 महिने ते 34 वर्षांपर्यंतच्या अभ्यासाचा डेटा होता. या एकत्रित विश्लेषणात असं आढळलं की ज्यांना झोपेचा त्रास आहे त्यांना भविष्यात नैराश्याचा आजार जडण्याची शक्यता दुप्पट असते.

पुरेशी झोप मिळाली नाही तर त्याचा आपल्यावर नकारात्मक परिणाम होत असतो. यामुळे आपण कुटुंब, मित्र यापासून एकटे राहू लागतो, अलिप्तता वाढते, उत्साह मावळतो, चिडचिड वाढते. या सर्व गोष्टी व्यक्तीच्या नातेसंबंधावर वाईट परिणाम करतात आणि यामुळे नैराश्य येण्याचं धोका मोठ्या प्रमाणावर वाढतो.

या व्यतिरिक्त काही बायोलॉजिकल घटकांचाही विचार करायला हवा. झोपेच्या कमतरतेमुळे शरीराचा दाह (इन्फ्लमेशन) वाढतो. याचाही मानसिक आरोग्याच्या अडचणीत हातभार...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सकाळ होऊन गेलेली असेल. घरातली सगळी माणसं उठून आपापल्या कामाला लागली असतील. पण घरातली कुशोरवयीन मुलं-मुली अजूनही अंथरूणात लोळत पडली असतील. तर तुम्ही काय कराल? थेट खोलीत जाऊन त्यांना गदागदा हलवून उठवाल? तुमच्यापैकी अनेकांना असंच वाटत असलं तरी या प्रश्नाचं उत्तर 'नाही' असं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: जगभरात कोरोना व्हायरसचे विविध स्ट्रेन म्हणजेच प्रकार आढळले आहेत.

बहुतेक वेळा हे छोटे-छोटे बदल, ज्याला म्युटेशन असं म्हणतात, फारसे अपायकारक नसतात आणि त्यामुळे विषाणूच्या एकंदरित प्रकृतीमध्ये फारसा फरकही पडत नसतो.

मात्र, काही म्युटेशन विषाणूच्या स्पाईक प्रोटीनमध्ये बदल घडवून आणतात. या स्पाईक प्रोटीनच्या मदतीने विषाणू मानवी पेशीमध्ये प्रवेश करत असतात.

अशा प्रकारे बदल होऊन तयार झालेला विषाणूचा नवीन प्रकार (स्ट्रेन किंवा व्हेरियंट) कधी कधी घातक ठरू शकतो. नवा व्हेरियंट मूळ विषाणूपेक्षा अधिक वेगाने पसरू शकतो, त्यामुळे अधिक गंभीर आजार होऊ शकतो किंवा त्यावर लस प्रभावी ठरत नाही. युके, दक्षिण आफ्रिका आणि ब्राझिलमध्ये असे व्हेरियंट आढळले आहेत आणि तिथून ते इतर देशांमध्येही पसरले आहेत.

अत्यंत संसर्गजन्य व्हेरियंटच्या प्रसारामुळे अमेरिकेत 'आजाराच्या चौथ्या लाटेची' शक्यता असल्याचं गेल्या आठवड्यात अमेरिकेच्या एका ज्येष्ठ आरोग्य अधिकाऱ्याने  म्हटलं होतं.

शास्त्रज्ञांच्या मते ब्राझिलमधला व्हेरियंट अधिक संसर्गजन्य आहे आणि कोरोनाचा एकदा संसर्ग झाल्यामुळे निर्माण झालेली रोगप्रतिकारक शक्ती या व्हेरियंटवर प्रभावी न ठरण्याचीही शक्यता असते. तिकडे ब्रिटनमधल्या व्हेरियंटची अमेरिका आणि युरोपमधल्या काही लोकांना लागण झाली आहे.

विषाणूच्या जिनोमचा अभ्यास करणारे जगभरातले संशोधक सध्या कोरोना विषाणूमध्ये होत असलेल्या अशा गंभीर बदलांचा शोध घेत आहेत. कोरोनाची लागण झालेल्या रुग्णाच्या नमुन्यात आढळणाऱ्या विषाणूचा जिनोम सिक्वेन्स लावून विषाणूमध्ये काही बदल झाला आहे का, हे तपासलं जातं. शास्त्रज्ञ विषाणूचा जेनेटिक कोड काढून त्यात होणारे बदल ट्रॅक करतात.

कोरोना विषाणूचा जिनोम शोधून काढणारा भारत जगातला पाचवा देश आहे. भारतात कोरोना विषाणूची लागण झालेला पहिला रुग्ण गेल्या जानेवारीत केरळमध्ये आढळला होता. तेव्हापासून आजवर भारतात एक कोटींहून अधिक जणांना याची लागण झालीय. कोरोनाग्रस्तांच्या आकडेवारीत भारताचा क्रमांक दुसरा आहे. पहिला क्रमांक अमेरिकेचा आहे. भारतात कोरोनामुळे दीड लाखांहून अधिक जणांचा मृत्यू झाला आहे.

देशभरातली कोव्हिड रुग्णांची संख्या कमी होताना दिसत असली तरी काही राज्यांतली रुग्णसंख्या वाढू लागली आहे.

कोव्हिड-19 आजार पसरवणाऱ्या कोरोनाच्या Sars-CoV-2 विषाणूच्या स्थानिक नमुन्यांच्या जेनेटिक्सची माहिती ट्रॅक करून ती साठवून...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोव्हिड-19 ची जागतिक साथ पसरवणारा कोरोना विषाणूदेखील इतर विषाणूंप्रमाणेच एका व्यक्तीमधून दुसऱ्या व्यक्तीमध्ये जाताना स्वतःमध्ये काही छोटे-छोटे बदल करत असतो.