डॉक सारांशित करण्यासाठी: काही दिवसांपूर्वी उत्तर प्रदेशचे राज्यपाल राम नाईक यांनी बाबासाहेबांच्या नावाचा योग्य उच्चार करण्याचा यूपी सरकारला सल्ला दिला होता. पण योगी सरकारनं त्यापुढे जाऊन बाबासाहेबांचे पूर्ण नाव 'भीमराव रामजी आंबेडकर,' असं लिहिण्याचा आदेश काढला. या निर्णयानंतर राजकीय वातावरण तापणार असल्याची पूर्वकल्पना योगी सरकारला नक्कीच असावी.

बाबासाहेबांचं पूर्ण नाव लिहिण्याचा आदेश काढण्याअगोदर मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांनी संपूर्ण राज्यघटना वाचावी अशी खोचक टीका समाजवादी पक्षाचे अध्यक्ष अखिलेश यादव यांनी केली आहे. बहुजन समाजवादी पक्षाच्या अध्यक्ष मायावती यांनी देखील या निर्णयावर कडाडून टीका केली आहे.

मायावती यांनी एक दिवसानंतर सविस्तर प्रतिक्रिया दिली आहेत. "भीमराव आंबेडकर यांना आदरानं बाबासाहेब म्हटलं जातं आणि सरकारी कामकाजात त्यांचं नाव भीमराव आंबेडकर, असंच लिहिलं जात आहे. पूर्ण नाव लिहिण्याची परंपरा सुरू करायची असेल तर महात्मा गांधी यांचंही नाव मोहनदास करमचंद गांधी असं लिहायला पाहिजे. सरकारी कामकाजात अजून सुधारणा करायची असेल तर पंतप्रधान नरेंद्र दामोदरदास मोदी असं लिहा," असं त्या पत्रकार परिषदेत म्हणाल्या.

आंबेडकर हे महाराष्ट्रीयन होते. महाराष्ट्रात स्वत:च्या नावानंतर वडिलांचं नाव लिहिण्याची परंपरा आहे. म्हणून काही ठिकाणी त्यांचं पूर्ण नाव लिहिलं जातं. पण ही फक्त परंपरा आहे, वडिलांचं नाव लिहिणं सक्तीचं नाही.

डॉ. आंबेडकर यांचे नातू प्रकाश आंबेडकर यांनीही पूर्ण नाव लिहिण्यावर आक्षेप घेतला आहे.

भाजप विरोधात सूर

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या वडिलांवर हिंदू परंपरेचा प्रभाव होता असा संदेश लोकांपर्यंत पोहोचावा या उद्देशातूनच हा बदल करण्यात आला असावा अशी एक चर्चा आहे.

हिंदुस्तान टाइम्सच्या लखनऊ अवृत्तीच्या संपादक सुनिता ऐरन सांगतात, "या निर्णयामागे नक्कीच राजकारण दडलं आहे. बाबासाहेबांच्या वडिलांचं आणि हिंदू परंपरेचं नातं कसं खोलवर रुजलेलं आहे. हे दलितांना दाखवून देण्याचा भाजपकडून प्रयत्न होत आहे. बहुतांश दलित लोकसंख्या अशिक्षित असल्यानं हा संदेश त्यांच्या मनावर बिंबवणं सोपं आहे."

विरोधी पक्षांनी हा निर्णय बेजबाबदार आणि राजकीय फायद्यासाठी घेतला असल्याची टीका केली आहे. या निर्णयावरून भाजपमध्येही नाराजीचे सूर उमटत आहेत. हा निर्णय विनाकारण घेतला गेला अशी टीका भाजपचे खासदार उदितराज यांनी केली.

बीबीसीशी बोलताना उदितराज...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी राज्यघटनेच्या पहिल्या प्रतीवर 'भीमराव रामजी आंबेडकर' अशी सही केली होती. त्याचाच हवाला देत उत्तर प्रदेश सरकारनं यापुढे बाबासाहेबांचं पूर्ण नाव लिहिण्याचा आदेश काढला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काही दिवसांपूर्वी एका गणेश मंडळाच्या कार्यक्रमात वारिस यांनी 'गणपती बाप्पा मोरया' म्हटलं होतं.

त्यासंदर्भात माफी मागितल्यानं वारिस वादाच्या भोवऱ्यात अडकले आहेत.

वारिस पठाण हे AIMIM पक्षाचे नेते असून ते भायखळा विधानसभा मतदारसंघाचे आमदार आहेत.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

"मी गणपती मंडळात जे काही बोललो तो व्हीडिओ आणि त्यानंतर आलेला व्हीडिओ असे दोन्ही व्हीडिओ उपलब्ध आहेत. मी आजारी असल्यानं अधिक बोलू शकत नाही," असं वारिस पठाण यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

पण व्हीडिओत तुम्ही माफी मागताना दिसत आहात. गणपती मंडळाच्या कार्यक्रमातील तुमच्या उपस्थितीबद्दलच ती माफी आहे काय, असं विचारल्यावर वारिस यांनी सांगितलं की, "होय तो व्हीडिओ त्यासंबंधीच आहे."

'मी स्वत: गणपती बाप्पा मोरया म्हणतो'

कोल्हापुरातल्या बाबुजमाल दर्ग्यात हिंदू-मुस्लीम दरवर्षी एकत्र येत गणेशोत्सव साजरा करतात. जावेद सय्यद या दर्ग्याचे मुजावर आहेत.

बाबुजमाल दर्ग्यातील यंदाचा गणेशोत्सव.

ते सांगतात, "मी मुसलमान असून दरवर्षी गणपती बसवतो आणि गणपती बाप्पा मोरया म्हणतो. वारिस पठाण यांची वर्तणूक पूर्णत: चुकीची आहे. त्यांचं हे असं वर्तन म्हणजे समाजात तेढ निर्माण करणारं आहे. प्रत्येक माणसानं मग तो राजकारणी असो की अन्य कुणी, स्वत:चा धर्म घरात ठेवला पाहिजे आणि घरातून ज्यावेळेला तो बाहेर पडतो त्यावेळेला त्यानं कुणाच्याही भावना दुखावू नये."

"वारिस यांनी सामाजिक एकोप्याचं भान ठेवलं पाहिजे. कोल्हापूर आणि महाराष्ट्रातली जनता राष्ट्रीय एकोप्यासाठी प्रयत्न करत असताना असं कुणीतरी उलट-सुलट वक्तव्य करणं चुकीचं आहे," वारिस यांच्या व्हीडिओबद्दल विचारल्यावर जावेद पुढे सांगतात.

"निर्माता हा एकच आहे. मग त्याला तुम्ही गणपती म्हणा, अल्ला म्हणा, गॉड म्हणा किंवा जीजस म्हणा, त्याने काही फरक पडत नाही. प्रत्येकाची प्रथा वेगळी असेल पद्धतही वेगळी असेल, शेवटी ज्याच्यासमोर नतमस्तक व्हायचं तो एकच आहे. त्यामुळे सगळ्यांनी एकत्र येत एकमेकांचे सण साजरे केले पाहिजेत," जावेद पुढे सांगतात.

वारिस पठाण गणपती बाप्पा मोरया कसं म्हणतात? - नौशाद उस्मान

यानंतर आम्ही मुस्लीम धर्माचे अभ्यासक नौशाद उस्मान यांच्याशी संपर्क साधला.

"इस्लाम सर्वमानवसमभाव मानतो, सर्वधर्मसमभाव नाही. वसुधैव कुटुंबकम ही संकल्पना इस्लाम मान्य करतो. पण त्यासाठी मतभेद असूच शकत नाही, भेद नाहीतच असा अतार्किकपणा इस्लामला मान्य...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"होय, माझ्याकडून चूक झाली आहे आणि मी पुन्हा अशी चूक करणार नाही. मी सुद्धा एक माणूस आहे आणि माणसाकडून चूक होत असते," असा वारिस पठाण यांचा व्हीडिओ सोशल मीडियावर व्हायरल होत आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काही दिवसांपूर्वी गायक सोनू निगम यानेही अझानमुळे झोपमोड होते असं म्हटलं होतं. काही दिवसांपूर्वी मराठी अभिनेता आरोह वेलणकरने याने यासंदर्भात फेसबुक लाईव्ह केलं होतं. आम्ही कोणत्याही धर्माच्या, प्रार्थनेच्या विरुद्ध नाही पण लाऊड स्पीकरवरून प्रार्थना कशाला? असा त्यांचा सूर होता.

कुलगुरू श्रीवास्तव यांनी अजानमुळे दैनंदिन झोपेत अडथळा येत असल्याचं म्हटलं आहे. याचा परिणाम कामावर होतो असंही त्यांनी म्हटलं आहे.

जिथे माझं नाक सुरू होतं तिथे तुमचं स्वातंत्र्य संपतं ही जुनी म्हणदेखील त्यांनी वापरली आहे. मी कोणत्याही धर्माच्या, जातीच्या विरोधात नाही. तुम्ही अजान लाऊड स्पीकरविनाही करू शकता. तसं झालं तर बाकीच्या नागरिकांची दिनचर्या प्रभावित होणार नाही असं कुलगुरू श्रीवास्तव यांनी म्हटलं आहे.

ईदपूर्वी सहरीची घोषणा पहाटे चारपूर्वी होईल. त्यामुळे इतरांच्या त्रासात भर पडेल. राज्यघटनेत सर्व पंथनिरपेक्ष आणि शांततापूर्ण सौहार्दाची संकल्पना मांडण्यात आली आहे याचा उल्लेख त्यांनी पत्रात केला आहे. अलाहाबाद उच्च न्यायालयाच्या जुन्या आदेशाच्या दाखल्याची प्रत त्यांनी पत्रासोबत जोडली आहे.

श्रीवास्तव यांच्याकडून पत्र मिळाल्याची माहिती डीआयजी सर्वश्रेष्ठ त्रिपाठी यांनी दिली. चौकशी करून कायदेशीर कारवाई करण्याचे आदेश त्यांनी दिले आहेत. जिल्हाधिकाऱ्यांनीही नियमानुसार कारवाई केली जाईल असं म्हटलं आहे.

दरम्यान अजानचा मुद्दा कर्नाटकताही गाजतो आहे. कर्नाटकात मशिदींमध्ये रात्री 10 ते पहाटे 6 लाऊडस्पीकर लावण्यास मनाई करण्यात आली आहे.

कर्नाटकातही अझान चर्चेत

कर्नाटक राज्य वक्फ बोर्डाने दर्गा आणि मशिदींमध्ये लाऊडस्पीकर लावण्यास निर्बंध घालणारं परिपत्रक जारी केलं आहे.

दिवसा लाऊडस्पीकर लावताना लाऊडस्पीकरचा आवाज हा एअर क्वालिटीच्या मानकांनुसार असावा, त्यादृष्टीने खबरदारी घेण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.

लाऊडस्पीकरवरून देण्यात येणाऱ्या अझानमुळे वाद निर्माण होत आहेत.

राज्यातली ध्वनी प्रदूषणाची समस्या रोखण्यासाठी कर्नाटक राज्य वक्फ बोर्डाने हा महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतला आहे. सलत, जुमा कुतबा, बयान आणि अन्य धार्मिक कार्यक्रमांच्या दरम्यान मशिदीतील लाऊडस्पीकरचा उपयोग करण्यात यावा असं परिपत्रकात म्हटलं आहे.

मशिदीच्या जवळपास कानठळ्या बसवणारे फटाके फोडण्यासही बंदी घालण्यात आली आहे. मशिदीच्या आत मुअज्जिनच्या अम्प्लीफायरचा वापर करण्याचं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

रोज सकाळी साधारण साडेपाच वाजता अझान होते. लाऊडस्पीकरवरून होणाऱ्या अझानमुळे झोपमोड होते. त्यानंतर प्रयत्न करूनही झोप येत नाही. त्यामुळे दिवसभर डोकेदुखीचा त्रास होतो. याचा परिणाम रोजच्या कामावरही होतो  अशी तक्रार  अलाहाबाद विद्यापीठाच्या कुलगुरू प्रा. संगीता श्रीवास्तव यांनी जिल्हाधिकारी भानू चंद्र गोस्वामी यांना पत्र देऊन केली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काही दिवसांपूर्वी चीनमध्ये कोव्हिड-19 आजाराचा एकही नवा रुग्ण आढळलेला नाही, असा दावा करण्यात आला होता. मात्र आता लॉकडाऊन उठवल्यानंतर अचानक रुग्ण पुन्हा पॉझिटिव्ह आढळू लागले आहेत.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

एकट्या रविवारी चीनमध्ये 108 नवे रुग्ण आढळले, जे बहुतांश बाहेर आलेले लोक असल्याचं सांगितलं जात आहे. त्यामुळे खरंच चीनने कोरोना व्हायरसचा प्रादुर्भाव अगदी शून्यापर्यंत आणला होता का, असा प्रश्न विचारला जातोय.

आणि त्यामुळेच चीनची ही कमी झालेली आकडेवारी आणि कोरोना संपवल्याचा दावा किती विश्वसनीय आहे, याबाबत सांगत आहेत बीबीसीचे प्रतिनिधी रॉबिन ब्रँट.

गेले अनेक महिने चीन पहाटे तीन वाजता त्यांच्याकडच्या कोरोना रुग्णांची आकडेवारी जाहीर करतो. 7 एप्रिल रोजी चीनने जाहीर केलेली आकडेवारी आहे एकूण रुग्ण 81,740 आणि मृत्यू 3,331.

ज्या देशातून हा विषाणू साऱ्या जगभर पसरला त्या देशाने ज्या सक्षमपणे विषाणू संक्रमणाला आळा घातला, त्याचं जगभर कौतुक झालं. चीनने ज्या 'वेगाने साथ आली असल्याचं शोधून काढलं' आणि चीनने दाखवलेली 'पारदर्शकता', याचं जागतिक आरोग्य संघटनेचे महासंचालक डॉ. ट्रेडोस अॅडहॅनॉम गेब्रेयेसूस यांनीही प्रशंसा केली.

खुद्द जागतिक आरोग्य संघटनेने चीनचं कौतुक केलं असलं तरी चीनकडून देण्यात येणारी अधिकृत आकडेवारी आणि संक्रमणाला आळा घातल्याचा चीनचा दावा, यावर सातत्याने संशय व्यक्त होत आहे.

गेल्या आठवड्यात ब्रिटिश सरकारमध्ये ज्येष्ठ मंत्री असलेले माइकल गोव्ह यांनी बीबीसीशी बोलातना सांगितलं होतं, "संसर्ग किती पसरलाय, तो किती पसरू शकतो, अशा काही प्रश्नांबाबत चीनचे अहवाल स्पष्ट नव्हते."

संसर्ग आणि मृत्यू याविषयी चीन देत असलेली आकडेवारी कमी असल्याचं जाणवतं, असं अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनीही गेल्या आठवड्यात म्हटलं होत. इतकंच नाही तर अमेरिकेच्या एका नेत्याने चीनवर आजारासंबंधीची माहिती दडवत असल्याचाही आरोप केला होता.

जगभरात कोव्हिड-19च्या रुग्णांची आणि या आजारामुळे होणाऱ्या मृत्यूची संख्या दिवसेंदिवस वाढत आहे. याबाबत अमेरिकेने चीनला खूप आधीच मागे टाकलं आहे. अशा परिस्थितीत ही आकडेवारी कमी कशी करता येईल, यावर चीनने उत्तर द्यावं, अशी अनेकांची अपेक्षा आहे.

मात्र, चीन प्रामाणिकपणे त्यांच्या देशातली आकडेवारी सांगत नसल्याबद्दल चिंता वाढतेय. चीनप्रती वाढत्या अविश्वासामागे काही प्रमाणात त्यांचा इतिहास आहे. तर काही...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

चीनमधल्या ज्या वुहान शहरातून कोरोना व्हायरसची साथ सुरू झाली होती, तिथे आता 11 आठवड्यांनंतर लॉकडाऊन उठवण्यात आलाय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काही दिवसांपूर्वी नवीन पिढीला संधी मिळावी म्हणून लोकसभा निवडणूक लढवणार नसल्याचं राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे अध्यक्ष शरद पवार यांनी पुण्यात झालेल्या पत्रकार परिषदेत सांगितलं आणि पुढे काही दिवसांतच मावळ लोकसभा मतदार संघातून पार्थ पवार यांच्या उमेदवारीची घोषणा झाली.

दरम्यान पार्थ पवार यांचे चुलत भाऊ रोहित पवार यांनी सोशल मीडियाच्या माध्यमातून पोस्ट लिहिली आणि आजोबांनी या निर्णयाचा पुन्हा विचार करण्याचं आवाहन केलं.

या सगळ्या घटनांवरून पार्थ पवारांमुळे पवार कुटुंबीयांमध्ये वाद आहेत का, यावर जोरदार चर्चा झाली.

'माझ्यामुळे माघार नाही'

शरद पवारांनी लोकसभा निवडणुकीतून पार्थ यांच्यामुळे माघार घेतली अशी चर्चा झाली. त्यावर बोलताना पार्थ म्हणाले, "साहेबांनी (शरद पवार) मला संधी द्यायला पाहिजे असा विचार केला असावा. तसंच ते  राज्यसभेत खासदार असून तिथं त्यांची अजून दोन वर्षं शिल्लक आहेत. त्यामुळे माझ्यामुळे त्यांनी निवडणुकीतून माघार घेतली असं नाही. मी त्यांच्याशी बोललो, तसं काही असेल तर मला काही उभं राहण्याची गरज नाही असं सांगितलं, तेव्हा त्यांनी निर्णय झाला असल्याचं मला सांगितलं."

एकाच कुटंबातून किती जणांना तिकीट द्यायचं' असं विधान राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांनी केलं होतं. यावर पार्थ पवार यांनी आजोबांचं म्हणणं बरोबर असल्याचं सांगितलं. "त्यांनी अनेक राज्यात एकाच घरातून पाच पाच जण उमेदवार असलेलं पाहिलं होतं, त्यांना हे चित्र पवार कुटुंबात नको होतं," असं पार्थ यांनी पुढे सांगितलं.

रोहित पवारांची पोस्ट

मावळमाधून राष्ट्रवादीचा उमेदवार ठरवताना रोहित पवार यांनी लिहिलेल्या एका पोस्टमुळे वेगळं वळण मिळालं. त्यावर ते सांगतात, " रोहित पवार यांनी लिहिलेली भावनिक पोस्ट ही नाराज झालेल्या कार्यकर्त्यांमुळे लिहिली होती, मी रोहितदादाशी स्वतंत्र बोललो तेव्हा त्यांनी मला सगळं स्पष्ट सांगितलं."

मीडियाने फेसबुक पोस्टचा चुकीचा अर्थ लावल्याचं ते म्हणाले. ही पोस्ट दुसऱ्या कोणी लिहिली असती तर एवढा प्रतिसाद मिळाला नसता असं त्यांना वाटतं.

मावळमध्ये राष्ट्रवादी पक्षात अनेक गटतट आहेत तसंच काही गटांनी शिवसेना भाजपला याआधी मदत केल्याचं पार्थ यांनी मान्य केलं. मात्र त्याचवेळी त्यांच्यासाठी हे सर्व एकत्र आल्याचा त्यांचा दावा आहे. "पवारांच्या नातवाला विजयी करायचं सर्वांनी ठरवलंय," असं ते म्हणाले.

पहिलं भाषण आणि ट्रोलिंग

पार्थ...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

राष्ट्रवादी काँग्रेसचे मावळ मधील उमेदवार पार्थ पवार हे नाव सध्या बरंच चर्चेत आहे. त्यांनी बीबीसी मराठीशी अनेक मुद्द्यांवर चर्चा केली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काही दिवसांपूर्वी पूनम महाजन यांनी राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे अध्यक्ष शरद पवार यांच्यावर टीका करताना त्यांना शकुनी मामा असं म्हटलं होतं. अजित पवार यांनी पूनम महाजनांच्या या विधानाचा समाचार घेतला. बारामतीमधील कुरणेवाडीतल्या विविध विकासकामांच्या उद्घाटन प्रसंगी आयोजित कार्यक्रमात ते बोलत होते.

आपलं वय काय, राजकीय कारकीर्द काय, स्वर्गीय प्रमोद महाजन आणि शरद पवार यांचे संबंध काय होते याचा विचार करायला हवा होता. आमचं दैवत असलेल्या पवारसाहेबांना शकुनी मामाची उपमा देणाऱ्या पूनम महाजन तुमची औकात काय? असं म्हणत अजित पवारांनी पूनम महाजन यांच्यावर निशाणा साधला.

"आपण कोणाबद्दृल आणि काय बोलतोय याचं भान ठेवायला हवं. तुमच्या वडिलांना तुमच्या चुलत्यानं का मारलं असं आम्ही विचारलं तर? सख्ख्या भावानं सख्ख्या भावाला मारलं. महाजन कुटुंबात हे एवढं महाभारत का घडलं याचं काय उत्तर आहे. तुम्हाला बोलता येतं, तसं आम्हाला पण बोलता येतं. पण पातळी सोडायला नको, हा विचार करून आम्ही बोलत नाही. मात्र तुम्ही काहीही बोलाल तर सहन करणार नाही," असं अजित पवार यांनी म्हटलं.

ज्या गावच्या बोरी असतात त्याच गावच्या बाभळी असतात. त्यामुळे जास्त शहाणपणा करू नये. संयम पाळावा, असा 'सल्ला' पवारांनी पूनम महाजनांना दिला.

काय होतं पूनम महाजनांचं वक्तव्य?

काही दिवसांपूर्वी भाजप युवा मोर्चाच्या सीएम चषक पारितोषिक वितरण समारंभाचे आयोजन मुंबईतील सोमैय्या मैदानावर करण्यात आले होते. यावेळी बोलताना पूनम महाजनांनी विरोधकांवर टीकास्त्र सोडलं.

त्यांनी शरद पवारांची तुलना रामायणातील मंथरा आणि महाभारतातील शकुनी मामाशी केली होती. स्वतःला मिळालं नाही की इकडंच तिकडे आणि तिकडंच इकडं करणाऱ्या मंथरा आणि शकुनी मामांसारखे आहेत, असं पूनम महाजनांनी म्हटलं होतं.

विरोधकांचं 'महागठबंधन' हे 'महाठगबंधन' आहे, अशी कोटी करून शकुनी मामासारखे नाक खुपसून सगळीकडे महाभारत सुरू करणारे शरद पवार या महाआघाडीत असल्याचंही पूनम महाजनांनी म्हटलं होतं.

पूनम महाजनांच्या या टीकेला राष्ट्रवादीचे नेते जितेंद्र आव्हाड यांनीही प्रत्युत्तर देताना प्रमोद महाजनांच्या हत्येचा मुद्दा उपस्थित केला होता.

प्रमोद महाजनांच्या हत्येचा वाद

प्रमोद महाजन

26 एप्रिल 2006 ला प्रमोद महाजन यांचे भाऊ प्रवीण महाजन यांनी पूर्णा इमारतीतल्या राहत्या घरी त्यांच्यावर गोळ्या झाडल्या. त्यानंतर त्यांनी स्वतः वरळी पोलीस...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

तुमच्या वडिलांना तुमच्या चुलत्यानं का मारलं, असा प्रश्न आम्ही तुम्हाला विचारला तर तुमच्याकडे काय उत्तर आहे, असा थेट प्रश्न राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते अजित पवार यांनी भाजपच्या खासदार पूनम महाजन यांना विचारला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काही दिवसांपूर्वी विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांनी एका मुलाखतीत दावा केला होता, की भाजप आणि राष्ट्रवादी काँगेस एकत्र येऊन महाराष्ट्रात सत्तास्थापन करणार होते. त्यावर या मुलाखतीत खुलासा करत पवार म्हणाले की, "सरकार स्थापनेबाबत भाजपशी कधीच चर्चा झाली नाही. देवेंद्र फडणवीस राष्ट्रीय स्तरावरील निर्णयप्रक्रियेत कधीच नव्हते. त्यांना काही माहिती नाही."

या मुलाखतीत शरद पवार यांनी राज्यातील कोरोना परिस्थिती, अर्थव्यवस्था, चीनसोबतचा सीमावाद अशा अनेक मुद्द्यांवर चर्चा केली. पाहू या या मुलाखतीच्या पहिल्या भागात पवार काय म्हणाले -

1.       "एक गोष्ट स्पष्ट झाली आहे की आपण सर्वांनी कोरोनासोबत जगायची तयारी ठेवली पाहिजे. कोरोना आपल्या दैनंदिन जीवनाचा भाग होतोय. त्यामुळे आता आपण हे स्वीकारायलाच हवं. प्रश्न आहे तो लॉकडाऊनचा, कारण लॉकडाऊन चिंताजनक परिस्थिती निर्माण करतो.

"पण लॉकडाऊनसोबत कायमस्वरूपी जगावं लागेल, असं नाही. मी काही तज्ज्ञांशी बोललो तर त्यांचं म्हणणं होतं, की जुलै महिन्याच्या तिसऱ्या आठवड्यापासून लॉकडाऊनचा ट्रेंड खाली जाईल. ऑगस्ट आणि सप्टेंबरमध्ये पूर्ण खाली जाईल आणि पुन्हा नॉर्मलसी येईल."

2.       लॉकडाऊनसंदर्भात माझे आणि मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांच्यात काहीएक मतभेद नाहीये, असं पवारांनी स्पष्ट केलं. "या सगळ्या काळात माझा मुख्यमंत्र्यांशी उत्तम संवाद होता आणि आजही आहे. प्रसिद्धी माध्यमांत काय आलंय ते येऊ द्या. दोन-तीन दिवसांत मी वाचतोय की, आमच्यात म्हणजे काँग्रेस-राष्ट्रवादी आणि शिवसेनेत मतभेद वाढताहेत, अशा बातम्या आहेत. त्यात यत्किंचितही सत्य नाही. पण बातम्या येताहेत. येऊ द्या."

मुख्यमंत्र्यांनी लॉकडाऊनचा निर्णय उशिरा घेतला, असं काहींना वाटत असेल, पण त्यांनी तो योग्य वेळी घेतला. मुख्यमंत्र्यांचा जो स्वभाव आहे, त्या स्वभावाला साजेसाच हा निर्णय आहे. म्हणजे निर्णय घ्यायचा पण सावधगिरीने. निर्णय घेताना दुष्परिणाम होणार नाही, याची खातरजमा करून घ्यायची आणि मग पाऊल टाकायचं. एकदा पाऊल टाकलं की मागे घ्यायचं नाही, ही त्यांची कार्यपद्धती आहे.

3.       "कोरोनाचं एवढं मोठं संकट असताना तीन विचारांचे पक्ष, पण सगळे जण एक विचारानं मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांच्या पाठीशी आहेत. त्यांच्या धोरणाच्या पाठीशी आहेत आणि या परिस्थितीला तोंड देत आहेत. हे घडू शकलं याचा अर्थ मला खात्री आहे, की एकदिलानं काम सुरू आहे. या तिन्ही...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

शिवसेनेचे मुखपत्र असलेल्या 'सामना'चे कार्यकारी संपादक आणि शिवसेनेचे नेते संजय राऊत यांनी राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांची मुलाखत घेतली आहे. या मुलाखतीचा पहिला भाग 'सामना'मध्ये शनिवारी प्रकाशित करण्यात आला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काही दिवसांपूर्वी शिवसेनेनेही गुजराती मतदारांना साद घालण्यासाठी 'मुंबई मा जिलेबी ने फाफडा उद्धव ठाकरे आपडा' ही मोहीम सुरू केली.

मनसे आणि शिवसेना या दोन्ही पक्षांनी आपल्या राजकीय कारकिर्दीची सुरुवात 'मराठी माणसाच्या हक्कासाठी लढणारे' राजकीय पक्ष म्हणून केली. मराठी माणसासाठी म्हणून उदयास आलेले हे राजकीय पक्ष आता मात्र उत्तर भारतीय, गुजराती मतदारांना आकर्षित करताना दिसतात.

आपल्या पक्षात शेकडो उत्तर भारतीय कार्यकर्त्यांचे प्रवेश करून मनसे आपली उत्तर भारतीय विरोधी प्रतिमा बदलण्याचा प्रयत्न करतेय का? आगामी मुंबई महानगरपालिका निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर शिवसेना आणि मनसे 'मुंबई फक्त मराठी माणसाची' या आपल्या मूळ भूमिकेला बगल देत आहेत का? मुंबईत मराठी मतदारांचा घसरलेला टक्का याला कारणीभूत आहे का? या प्रश्नांचा आढावा आपण या लेखात घेणार आहोत.

'आम्ही कोणाच्या प्रवेशासाठी जिलेबी-फाफड्याचे मेळावे नाही लावले'

साधारण दोन वर्षांपूर्वी मुंबईत उत्तर भारतीयांच्या एका कार्यक्रमाला उपस्थित राहत मनसे अध्यक्ष राज ठाकरे यांनी उत्तर भारतीयांवरच निशाणा साधला होता.

महाराष्ट्रात दररोज 48 रेल्वे उत्तर प्रदेश आणि बिहारमधून भरून येतात आणि रिकाम्या परत जातात असं ते म्हणाले होते. "इकडे गुन्हे करायचे आणि तिकडे पळून जायचे." असंही ते म्हणाले. पण याच भाषणात शेकडो उत्तर भारतीयांच्या उपस्थितीत त्यांनी उत्तर भारतीयांना सुधारा नाहीतर आम्ही आहोतच अशा इशाराही दिला.

"मला संघर्ष करण्याची गरज नाही. तुम्हाला तुमच्या लोकांमध्ये सुधारणा करण्याची गरज आहे. त्यांनी तुमचे ऐकले नाही तर आम्ही आहोतच," असं राज ठाकरे आपल्या भाषणात म्हणाले होते.

राज ठाकरे यांच्या उपस्थितीत आज (10 फेब्रुवारी) जवळपास 500 उत्तर भारतीय कार्यकर्त्यांनी मनसेत प्रवेश केला. उत्तर भारतीयांना महाराष्ट्रात टोकाचा विरोध करणारी मनसे उत्तर भारतीयांना साद घालण्याचा प्रयत्न का करत आहे? असा प्रश्न उपस्थित करण्यात येत आहे.

मनसेचे सरचिटणीस संदीप देशपांडे यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितले, "आमच्या पक्षात कार्यकर्ते स्वत:हून प्रवेश करत आहेत. आम्ही काय त्यांच्यासाठी जिलेबी-फाफड्याचे मेळावे नाही लावले."

"भाजपमध्ये मुस्लीम कार्यकर्ते प्रवेश करतात तेव्हा त्यांनी हिंदुत्वाचा मुद्दा धरला असा त्याचा अर्थ होत नाही. त्यामुळे महाराष्ट्रात मराठी भाषेचा सन्मान करणारे सगळेच आमच्यासाठी मराठी आहेत," असंही...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"उत्तर भारतीय लोंढे महाराष्ट्रात येण्यापासून रोखणं गरजेचं आहे," अशी टीका करणाऱ्या मनसे प्रमुख राज ठाकरेंच्या  महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेत बुधवारी (10 फेब्रुवारी) मोठ्या संख्येने उत्तर भारतीय कार्यकर्त्यांनी प्रवेश केला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काही दिवसांपूर्वी ही जाहिरात प्रसिद्ध झाली होती.

जाहिरातीत पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांना संबोधित करण्यात आलं होतं. कंपनीने असं म्हटलं होतं की, त्यांना भारतात पाचशे अब्ज डॉलरची गुंतवणूक करायची आहे. पाचशे अब्ज डॉलर म्हणजे 36 लाख कोटी रुपये.

ही रक्कम किती प्रचंड आहे याचा अंदाज तुम्हाला येऊ शकतो. गेल्या वर्षी अमेरिकेने भारतात सात अब्ज डॉलर्सची गुंतवणूक केली होती. सोप्या शब्दात सांगायचं तर एक कंपनी जिचं कोणी नावही ऐकलेलं नाही अशी कंपनी भारतात अमेरिकेने केलेल्या गुंतवणुकीपेक्षा 71 पटपेक्षा अधिक पैसे गुंतवू इच्छित आहे.

वर्तमानपत्रांच्या पहिल्या पानावर लाखो रुपये खर्चून जाहिरात देणाऱ्या या कंपनीचं नाव आहे- लँडमस रिअलिटी व्हेंचर इंक. या जाहिरातीत लँडमसचे चेअरमन म्हणून प्रदीप कुमार यांचं नाव देण्यात आलं होतं.

प्रचंड मोठी रक्कम, थेट पंतप्रधानांचा उल्लेख, नोटीसवजा जाहिरातीच्या माध्यमातून गुंतवणुकीचा प्रस्ताव सगळंच चक्रावून टाकणारं होतं. बीबीसीने या जाहिरातीची पडताळणी केली.

पडताळणीत काय आढळलं?

बीबीसीने कंपनीची वेबसाईट https://landomus.com तपासली. अब्जावधींची उलाढाल करणाऱ्या आणि तितक्याच मोठ्या गुंतवणुकीची तयारी केलेल्या कंपनीच्या वेबसाईटवर एकच पेज माहिती होती. हीच सगळी माहिती सोमवारी (24 मे) प्रसिद्ध झालेल्या जाहिरातीत होती.

साधारणत: कंपन्यांच्या वेबसाईटवर अबाऊट अस मध्ये कंपनीविषयी, संस्थापकांविषयी माहिती असते. कंपनी कोणत्या क्षेत्रात कार्यरत आहे, गेल्या आर्थिक वर्षात कंपनीची कामगिरी कशी आहे तेही लिहिलेलं असतं.

न्यू जर्सीच्या गगनचुंबी इमारती कंपनीच्या वेबसाईटवरच्या कव्हरपेजवर आहेत. दहा लोकांचे फोटो, नाव आणि पद लिहिलं आहे मात्र त्यांच्याविषयी अन्य कोणतीही माहिती देण्यात आलेली नाही.

वेबसाईटवर दिलेल्या माहितीनुसार, प्रदीप कुमार सत्यप्रकाश (चेअरमन सीईओ), ममता एचएन (संचालक), यशहास प्रदीप (संचालक), रक्षित गंगाधर (संचालक) आणि गुनाश्री प्रदीप कुमार

सल्लागारांमध्ये पामेला किओ, प्रवीण ऑस्कर, प्रवीण मुरलीधरन, एव्हीव्ही भास्कर आणि नवीन सज्जन.

कंपनीच्या वेबसाईटवर अमेरिकेतल्या न्यू जर्सीचा पत्ता देण्यात आला आहे मात्र फोन नंबर देण्यात आलेला नाही. कंपनीच्या वेबसाईटवर आधीच्या कोणत्याही प्रोजेक्टविषयी काहीही माहिती नाही. कंपनीचं व्हिजन यासंदर्भात सर्वसाधारणपणे माहिती दिलेली असती. तसलं काहीही वेबसाईटवर नाही.

पत्ता आहे, पण...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आर्थिक घडामोडींचं वृत्तांकन करणारं वर्तमानपत्र 'इकॉनॉमिक टाईम्स' तसंच 'टाईम्स ऑफ इंडिया' यांच्या सोमवारच्या (24 मे) अंकात एक जाहिरात प्रकाशित झाली. पहिल्याच पानावर ही जाहिरात होती. साधी वाटणारी ही जाहिरात खळबळजनक होती.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काही दिवसांपूर्वीच चीनचे परराष्ट्रमंत्री वांग यी यांनी तिबेट दौरा करुन भारत-चीन सीमेवरील बांधकामांची माहिती घेतली होती.

तिबेटविषयी बीजिंगमध्ये झालेल्या एका महत्त्वाच्या बैठकीत हे विधान केले आहे.

चीनची सरकारी वृत्तसंस्था शिन्हुआने दिलेल्या माहितीनुसार, 'तिबेटमधील प्रत्येक तरुणाच्या मनात चीनबाबत प्रेमाचे बीज पेरण्यासाठी तिथल्या शाळांमध्ये राजकीय आणि वैचारिक शिक्षणावर अधिक भर देण्याची गरज आहे,' असे चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांनी म्हटलंय.

शी जिनपिंग यांनी म्हटलं की, तिबेटमधील कम्युनिस्ट पक्षाची भूमिका मजबूत करण्याची आणि जातीय गटांना अधिक चांगल्या प्रकारे एकीकृत करण्याची गरज आहे.

 "एकसंध, समृद्ध, सुसंस्कृत, समंजस आणि सुंदर, आधुनिक, समाजवादी तिबेट उभारण्याचा संकल्प केला पाहिजे," असंही त्यांनी म्हटलं.

 "तिबेटी बौद्ध धर्माला समाजवाद आणि चिनी परिस्थितीशी जुळवून घेण्याचीही गरज होती." असं मत शी जिनपिंग यांनी बैठकीत मांडले.

 "शी जिनपिंग यांनी बैठकीत दावा केल्याप्रमाणे तिबेटला चीनचा इतका फायदा झाला असता, तर चीनला फुटीरतावादाची भीती वाटली नसती आणि तिबेटच्या लोकांमध्ये शिक्षणाच्या माध्यमातून 'नवे राजकीय चैतन्य' भरण्याविषयीची भूमिका चीनने मांडली नसती," असं टीकाकारांचं म्हणणं आहे.

भारत आणि चीन सीमावादाची व्याप्ती लडाख, डोकलाम, नथु ला पासून अरुणाचल प्रदेशच्या तवांग खोऱ्यापर्यंत आहे. अरुणाचल प्रदेशच्या तवांग प्रदेशावर चीनची नेहमी नजर असते. तवांगला ते तिबेटचा भाग मानतात. तिबेट आणि तवांगमध्ये सांस्कृतिक समानता आहे, असं चीन सांगत असतो.

तवांग बौद्ध धर्मियांचं प्रमुख धार्मिक क्षेत्रही आहे. तवांगमधील बौद्धमठाचा दौरा दलाई लामा यांनी केला होता, तेव्हा चीनने त्याला विरोध केला होता. इतकंच नाही तर पंतप्रधान नरेंद्र मोदी अरुणाचल प्रदेशच्या दौऱ्यावर गेले होते, तेव्हाही चीनने औपचारिक विरोध केला होता.

तिबेटबरोबरच चीन अरुणाचल प्रदेशावरही दावा करतो. ते त्याला दक्षिण तिबेट म्हणतात. भारत आणि चीन यांच्यामध्ये 3488 किमी लांबीची सीमा आहे. तिबेटला चीनने 1951 साली आपल्या ताब्यात घेतले. 1938 साली मॅकमोहन सीमेचे रेखांकन झाले होते. त्यानुसार अरुणाचल प्रदेश हा भारताचा हिस्सा आहे.

तिबेटचा इतिहास

तिबेटमध्यै बौद्ध लोक मोठ्या संख्येने राहातात. याला 'पृथ्वीचं छप्पर' असंही म्हटलं जातं. तिबेटचा चीनमध्ये स्वायत्त प्रदेश असा दर्जा आहे. इथले...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

लडाखच्या गलवान खोऱ्यात भारत आणि चीनच्या सैनिकांमध्ये हिंसक झटापट झाली. तीन वर्षांपूर्वी डोकलाममध्येही दोन्ही देशांचे सैन्य एकमेकांसमोर उभे ठाकले होते. आज चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांनी नव्या आधुनिक समाजवादी तिबेटची निर्मिती करु असं विधान केलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काही दिवसांपूर्वीच पक्षांतर करून भाजपवासी झालेल्यांना पहिल्याच यादीत स्थान दिलं असताना, दुसरीकडे पक्षातील दिग्गजांची नावं यादीतून गायब आहेत. त्यामुळं अनेकांच्या भुवया उंचावल्या आहेत.

शिवसेना-भाजप महायुतीच्या फॉर्म्युल्यानुसार शिवसेना 124, भाजप आणि मित्रपक्ष 164 जागा लढवणार आहेत.

1) एकनाथ खडसे पहिल्या यादीत नाहीत

भाजपचे ज्येष्ठ नेते आणि माजी महसूलमंत्री एकनाथ खडसे यांचं भाजपच्या पहिल्या यादीत नाव नाही. एकनाथ खडसे हे 1990 पासून 2014 पर्यंत सलग सहावेळा मुक्ताईनगर (जळगाव) विधानसभा मतदारसंघातून निवडून आले आहेत.

यादीत नाव जाहीर झालं नसतानाही एकनाथ खडसे यांनी मुक्ताईनगरमधून आपला उमेदवारी अर्ज दाखल केला आहे. यादीत नाव नसल्याबद्दल खडसेंनी उघडपणे नाराजीही  व्यक्त केली आहे.

2) विनोद तावडे, बावनकुळेंसारखे मंत्रीही वेटिंगवर

सांस्कृतिक मंत्री विनोद तावडे, ऊर्जामंत्री चंद्रशेखर बावनकुळे यांसारख्या विद्यमान मंत्र्यांनाही भाजपनं पहिल्या यादीत स्थान दिलं नाहीये.

विनोद तावडे हे मुंबईतील बोरिवली मतदारसंघातून 2014 साली विजयी झाले होते. सध्या राज्य मंत्रिमंडळातील महत्त्वाचे मंत्री असतानाही पहिल्या यादीत त्यांच्या नावाचा समावेश झाला नाहीये.

दुसरीकडे राज्याचे ऊर्जामंत्री आणि नागपुरातल्या कामठी मतदारसंघातून 2004 पासून विजयी होणाऱ्या चंद्रशेखर बावनकुळे यांनाही पहिल्या यादीत स्थान देण्यात आलं नाहीये.

काही महिन्यांपूर्वी मंत्रिमंडळ विस्तारात डच्चू मिळालेल्या गृहनिर्माण मंत्री प्रकाश मेहतांचीही उमेदवारी अद्याप जाहीर झाली नाहीये. मुंबईतल्या घाटकोपर पूर्व मतदारसंघातून प्रकाश मेहता 2014 साली जिंकले होते.

3) पुणे शहरातील सर्व 8 मतदारसंघ भाजपकडे

पुण्यात विधानसभेचे 21 मतदारसंघ आहेत. त्यातील वडगाव शेरी, शिवाजीनगर, कोथरूड, खडकवासला, पर्वती, हडपसर, पुणे कॅन्टोन्मेंट आणि कसबा पेठ हे 8 मतदारसंघ पुणे शहरात आहेत. विशेष म्हणजे या आठही जागा भाजप लढवणार आहे.

4) पुण्यातून विद्यमान महापौर रिंगणात

पुण्याच्या विद्यमान महापौर मुक्ता टिळक या विधानसभा निवडणुकीच्या रिंगणात उतरल्या आहेत. माजी संसदीय कामकाज मंत्री गिरीश बापट हे पुण्यातून खासदार म्हणून जिंकल्यनंतर त्यांचा कसबा पेठ मतदारसंघ रिक्त झाला होता. या मतदारसंघातून भाजपनं आता मुक्ता टिळक यांना उमेदवारी दिलीये.

मुक्ता टिळक या पुण्याच्या विद्यमान महापौर आहेत. शिवाय, बाळ गंगाधर टिळक यांचे पणतू...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

महाराष्ट्रातील विधानसभा निवडणुकीसाठी भाजपनं पहिली यादी जाहीर केलीये. 125 उमेदवारांच्या पहिल्या यादीनं राजकीय वर्तुळात अनेक चर्चा सुरू झाल्या आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काही दिवसांपूर्वीच फायजर कंपनीने दावा केला होता की त्यांची लस 90 टक्के परिणामकारक आहे. त्यानंतर मॉडर्नाने हा दावा केला आहे.

हा ऐतिहासिक दिवस आहे, असं मॉडर्नाने म्हटलं आहे. या लसीच्या उत्पादनासाठी पुढील परवानगी घेण्याची प्रक्रिया सुरू केली जाईल अशी माहिती कंपनीने दिली.

अद्याप मॉडर्नाचा डेटा पूर्ण उपलब्ध झालेल नाही. मॉडर्ना लसीच्या चाचणीत 30,000 जण सहभागी होते. त्यापैकी निम्म्या लोकांना चार आठवड्यांसाठी दोन डोस देण्यात आले होते तर इतरांना डमी इंजेक्शन देण्यात आले होते.

हे विश्लेषण कोव्हिड-19 ची लक्षणं दिसून आलेल्या पहिल्या 95 जणांवर आधारित आहे.

लस दिलेल्यांपैकी केवळ पाच जणांना कोव्हिडची लक्षणं दिसून आली, तर डमी इंजेक्शन दिलेल्यांपैकी 90 जणांना कोव्हिड-19 चा संसर्ग झाला. ही लस 94.5 टक्के सुरक्षित असल्याचं कंपनीनं म्हटलं आहे.

चाचणीमध्ये कोव्हिडचा तीव्र संसर्ग झालेले 11 रुग्ण होते, पण प्रतिबंधक लस दिलेल्यांना त्यामुळे लागण झाली नाही.

"एकूणच लशीची परिणामकारकता उल्लेखनीय आहे...हा खूप महत्त्वाचा दिवस आहे, मॉडर्नाचे चीफ मेडिकल ऑफिसर टॅल झॅक्स यांनी बीबीसी न्यूजशी बोलताना म्हटलं.

कोणते प्रश्न अनुत्तरित आहेत?

लशीमुळे निर्माण झालेली प्रतिकारशक्ती किती काळ टिकेल याचं उत्तर अजून मिळालेलं नाही. ते मिळविण्यासाठी चाचणीमध्ये सहभागी झालेल्या स्वयंसेवकांचं निरीक्षण करावं लागेल.

वृद्ध लोकांवर ही लस किती परिणामकारकपणे काम करते, हा प्रश्नही अनुत्तरित आहे. कोव्हिडमुळे मृत्यूमुखी पडण्याचा धोका वृद्धांमध्ये अधिक आहे.

मात्र झॅक्स यांनी बीबीसीशी बोलताना म्हटलं की, "आतापर्यंतच्या डेटावरून तरी वयपरत्वे लशीचा प्रभाव कमी होत असल्याचं दिसलं नाहीये."

ही लस लोकांना केवळ आजारी पडण्यापासून वाचवते की कोरोना व्हायरसचा संसर्ग थांबवते, हेही समोर आलेलं नाहीये.

ही लस सुरक्षित आहे?

आतापर्यंत तरी लशीच्या सुरक्षिततेबद्दल कोणतेही गंभीर प्रश्न उपस्थित झाले नाहीयेत. पण पॅरासिटामोलही 100 टक्के सुरक्षित नसते.

इंजेक्शन दिल्यानंतर काही रुग्णांमध्ये थोड्या काळासाठी येणारा थकवा, डोकेदुखी आणि वेदना अशी लक्षणं जाणवली होती.

"लस ही तिचं काम योग्य पद्धतीनं काम करत आहे आणि चांगली प्रतिकारशक्ती निर्माण करत आहे, यादृष्टिनं ही लक्षण महत्त्वाची आहेत," असं इंपीरिअल कॉलेज लंडनमधील प्राध्यापक पीटर ओपेनशॉ यांनी म्हटलं.

फायझरच्या तुलनेत ही लस कशी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मॉडर्ना कंपनीने विकसित केलेली लस ही 95 टक्के परिणामकारक असल्याचा दावा कंपनीने केला आहे. मॉडर्ना ही अमेरिकन कंपनी आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काही दिवसातच होळीचा सण साजरा केला जाणार आहे. बाजारात सध्या विविध रंग दिसत आहेत.

एकीकडं होळीची तयारी होत आहेत तर दुसरीकडं याच मुद्द्यावरून कपडे साफ करणारी पावडरची कंपनी Surf Excel चर्चेत आली आहे.

तसं पाहिलं तर होळीमध्ये कपडे रंगल्यानंतर या वाँशिंग पावडरची आठवण आली असती. पण यावेळेस मात्र हे उत्पादन आणखी एका कारणासाठी चर्चेत आलं आहे.

सोशल मीडियावर  #BoycottSurfExcel हा  हॅशटॅग चांगलाच ट्रेंड होत आहे.

यामागं या कंपनीनं प्रसिद्ध केलेली जाहीरात आहे.

काय आहे ही जाहिरात?

ही फक्त एका मिनिटाची जाहिरात आहे. यामध्ये एक छोटी मुलगी तिच्या सायकलीवरून जात असते. तेव्हा तिच्यावर काही मुलं रंगाच्या पाण्यानं भरलेले फुगे फेकतात.

ती मुलगी आनंदानं ते फुगे अंगावर घेते. जेव्हा त्या मुलांचे सगळे फुगे संपतात तेव्हा ती सायकल घेऊन एका घराबाहेर घेऊन जाते. मग ती मुलगी एका छोट्या मुलाला म्हणते, "आता बाहेर ये, सगळं संपलं आहे."

तो छोटा मुलगा पांढरा कुर्ता पायजामा घालून बाहेर येतो आणि मुलीच्या सायकलीवर बसून मशिदीकडे जातो. मशिदीत जाण्या आधी तो म्हणतो की नमाज पडून येतो.

त्यावर छोटी मुलगी म्हणते, "आल्यावर रंग पडणार आहे." तेव्हा तो हसत हसत हो अशी मान हलवतो. तिथंच ही जाहिरात संपते.

ही जाहिरात 90 लाखाहून अधिकवेळा पाहिली गेली आहे. या जाहिरातीसोबत #RangLayeSang असा हॅशटॅग लिहिला आहे.

या जाहिरातीवरून काय वाद आहे?

काही उजव्या विचारांच्या संघटनांनी या जाहिरातीला  विरोध केला आहे.

ही जाहिरात होळीच्या सणाला वेगळ्या पद्धतीनं मांडत आहे, असा त्यांचा आरोप आहे.

ही जाहिरात हिंदू-मुस्लीम समुदायातली दरी दाखवत आहे असं काही लोक सोशल मीडियावर लिहित आहेत. तसंच होळीमुळं इतर धर्मातल्या लोकांना अडचणी येतात, असाही संदेश या जाहिरातीतून जात आहे.

सिनेमा निर्माते विवेक अग्निहोत्री लिहितात, "तसं तर मी कल्पकतेची बाजू धरणारा आहे. पण भारतासारख्या धर्मनिरपेक्ष देशात असे कॉपीराइटर बंदी घालायला पाहिजे. गंगा-यमुना तहजीब मधील यमुनेला वेगळं करण्याचा हा प्रयत्न आहे."

बाबा रामदेव लिहितात, "आम्ही कोणत्याही धर्माच्याविरोधात नाही. पण जे काही चाललं आहे त्यावर गंभीरपणे विचार करायला पाहिजे. ज्या परदेशी सर्फने आपण कपडे धुतो त्याच्याच धुलाईचे दिवस आले आहेत?"

या जाहिरातीची तक्रार करत आकाश गौतम लिहितात की हिंदुस्थान युनिलिव्हर कंपनीनं जाहीर माफी मागायला पाहिजे.

संदीप देव...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

होळी रंगांचा उत्सव आहे. या रंगानं आपण नाराजी, द्वेष आणि भेदभावाला विसरून एकमेकांना प्रेमानं रंग लावतो.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काही धर्मातील विद्यार्थी असे आहेत जे दुसऱ्या धर्मांच्या तुलनेत पदवीचं शिक्षण पूर्ण करण्यात बाजी मारताना दिसतात.

सुप्रसिद्ध संशोधन संस्था प्यू रिसर्चनुसार पदवीचं शिक्षण पूर्ण करण्यात हिंदू सगळ्यात (77%) आघाडीवर आहेत. त्यानंतर युनिटेरियन युनिव्हर्सलिस्ट (67%) यांचा नंबर लागतो. युनिटेरियन युनिव्हर्सलिस्ट मुक्त विचारांचे आहेत.

यानंतर पदवीचं शिक्षण पूर्ण करण्यात यहुदींचा (59%) नंबर लागतो. तसंच अँजलिकन चर्च (59%) तर एपिस्कोपल चर्चचे (56%) टक्के विद्यार्थी पदवीचं शिक्षण पूर्ण करतात.

2014 च्या रिलिजियस लँडस्केप स्टडीच्या अहवालातून ही आकडेवारी समोर आलेली आहे. ज्यात शैक्षणिक योग्यतेच्या आधारावर अमेरिकेतील 30 धार्मिक समुदायांचा अभ्यास करण्यात आला आहे. यामध्ये अमेरिकेतील 35 हजार पदवीधारकांचा समावेश होता.

शिक्षण आणि आर्थिक प्रगती करण्यात अमेरिकेत हिंदू आणि यहुदी सर्वांत पुढे आहेत. त्यामुळे अमेरिकेत कौटुंबिक कमाई करण्यातही हे दोन्ही समुदाय सर्वांत पुढे आहेत.

2014 च्या अभ्यासानुसार 44% यहुदी आणि 36% हिंदू कुटुंबं अशी आहेत, ज्यांची कौटुंबिक कमाई कमीत कमी 1 लाख डॉलरपेक्षाही जास्त आहे.

इतर धर्मांमध्ये पदवीपर्यंतचं शिक्षण घेणाऱ्यांचं प्रमाण 27 टक्क्यांपेक्षा अधिक आहे. ज्यात बौद्ध, प्रेस्बाइटेरियन चर्च (अमेरिका) - दोन्ही 47% तर परंपरावादी इसाई (40%), मुसलमान (39%) आणि मोरमोंस (33%) यांचा समावेश आहे.

प्रत्येक 5 व्यक्तींमागे एक कॅथलिक माणूस वयस्कर आहे, त्यामुळे पदवीधारकांसोबतच त्यांच्या इतर सदस्यांची संख्याही सामान्य लोकांइतकीच अर्थात 26% च्या घरात आहे.

नॅशनल बाप्टिस्ट कन्व्हेंशनजवळ 19% आफ्रिकन मेथडिस्ट, एपिस्कोपल चर्चजवळ 21% आणि दक्षिणपंथी बाप्टिस्ट कन्व्हेंशनजवळ 19% लोकांनी पदवीचं शिक्षण घेतलेलं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अमेरिकेत तुम्हाला आर्थिकदृष्ट्या सक्षम व्हायचं असेल तर 4 वर्षाची कॉलेजची पदवी महत्त्वाची मानली जाते. पण धर्माच्या आधारावर कोण कोण पदवीपर्यंतचं शिक्षण घेतं, हे पाहिलं तर त्याची सरासरी आकडेवारी धर्मानुसार वेगवेगळी दिसते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काही महिन्यांपूर्वी कामानिमित्त इंडोनेशियाला जाणं झालं. इंडोनेशिया... सध्या भूकंप आणि त्सुनामीनं हादरलेला हा देश. पण हा आणखी एका कारणासाठी ओळखला जातो तो त्यांच्याकडे मिळणाऱ्या वेगवेगळ्या प्रकारच्या कॉफीमुळे. मलाही कॉफी मनापासून आवडते. त्यामुळे एका महिन्यात मी अनेक प्रकारच्या कॉफी ट्राय केल्या. कॉफीच्या टेस्टमध्ये इतकं वैविध्य असू शकतं हे मला पहिल्यांदाच जाणवलं. पण माझं कॉफीप्रेम संपलं नव्हतं. कारण मला टेस्ट करायची होती जगातील सर्वांत महाग कॉफीपैकी एक - लुवाक कॉफी.

आता तुम्ही म्हणाल यात काय आहे? अशा अनेक महागड्या कॉफी आहेत. पण थांबा, जर मी तुम्हाला म्हटलं की लुवाक कॉफी ही थेट कॉफीच्या बियांपासून नाही तर एका प्राण्याच्या 'शी'पासून म्हणजे विष्ठेपासून बनते असं सांगितलं तर? घाबरू नका. कॉफी बनवण्याची प्रक्रिया पूर्णपणे नैसर्गिक आहे. हा आहे ब्लॅक कॉफी पिणाऱ्यांसाठी एक छान ऑप्शन.

कॉफी लुवाक बनते कशी?

इंडोनेशियातील सुमात्रा, जावा, बाली आणि सुलावेसी या बेटांवर प्रामुख्याने कॉफी लुवाकचं उत्पादन होतं. या कॉफीला नाव दिलं गेलंय ते 'लुवाक' नावाच्या प्राण्यावरून.

लुवाक हा मांजरासारखाच प्राणी. आकारानं मांजरापेक्षा थोडा मोठा. या प्राण्यांचं वैशिष्ट्य म्हणजे हे प्राणी रात्री जागतात आणि दिवसा मस्त झोपा काढतात.

त्यामुळे लुवाक कॉफीची प्रक्रियाही सुरू होते ती रात्री. रात्री या लुवाक प्राण्यांना कॉफीची भरपूर फळं खायला दिली जातात. रात्रभर खाऊन ती फळं हे प्राणी पचवतात, पण बिया मात्र त्यांना पचवता येत नाहीत. परिणामी मग सकाळी त्यांच्या विष्ठेमधून बिया बाहेर पडतात.

मग काम सुरू होतं ते लुवाक कॉफी बनवण्याचं. लुवाकच्या शीमधून बाहेर पडलेल्या कॉफीच्या या बिया गरम आणि थंड पाण्यानं धुतल्या जातात आणि उन्हात सुकवल्या जातात. विशेष म्हणजे इंडोनेशियात ही कॉफी बनवण्यासाठी कुठेही मोठ्या मशिन्स वापरले जात नाहीत. कॉफी मेकिंग मशीन आहेत ते लुवाक प्राणीच. कॉफीच्या बिया सुकल्या की त्या निवडल्या जातात आणि तव्यावर किंवा पातेल्यात भाजल्या जातात.

बिया सुकवल्यामुळे त्यातलं पाणी निघून गेलेलं असतं आणि त्या भाजल्यानं कडक आणि टणकं होऊन कुरकुरीत बनतात. पण या बिया भाजताना त्या सतत परताव्या लागतात. बिया गोल्डन ब्राऊन झाल्या की बाहेर काढल्या जातात. इंडोनेशियात बहुतेक करून चुलीवर बिया भाजल्या जातात. मातीच्या पातेल्यात भाजलेल्या या बियांना त्यामुळे एक वेगळा स्वाद...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

चहा किंवा कॉफी नसती तर अनेकांचं काय झालं असतं या प्रश्नाचं उत्तर शोधण्यासारखं आहे. आपल्यातले अनेकजण 'टी टॉटलर' किंवा 'कॉफीहॉलीक' असतील. पण कॉफीच्या चाहत्यांसाठी एक विशेष सूचना. पुढे जे वाचणार आहात त्यामुळे तुमच्या कॉफी प्रेमाला फटका बसू नये इतकीच अपेक्षा.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काही महिन्यांपूर्वी त्यांना ग्लोबल टीचर पुरस्कार मिळाला आहे. त्यांना ऑनलाईल शिक्षण, मुलांच्या परीक्षा आणि शिक्षकांचे मुद्दे याबद्दल काय  वाटतं? हे जाणून घेण्यासाठी पाहा हा व्हीडिओ.

व्हीडिओ रिपोर्ट - गणेश पोळ, बीबीसी  मराठी प्रतिनिधी.

हेही पाहिलंय का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

शाळेतल्या शिक्षकांची आपल्या जीवनघडणीत मोठी भूमिका असते. चांगले शिक्षक भेटले तर मुलं यशाची उंच शिखरं गाठतात. तर सोलापूरचे रणजितसिंह डिसले गुरुजी हे पण अशाच शिक्षकांपैकी एक आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काही माध्यमांमध्ये सर्व सामान्य रेल्वेगाड्या 30 सप्टेंबर पर्यंत रद्द झाल्याच्या बातम्या प्रसिद्ध होत आहेत. ते चूक असल्याचे रेल्वे मंत्रालयाने एका ट्वीटद्वारे स्पष्ट केले आहे.

रेल्वेगाड्या रद्द होण्यासंदर्भात कोणतेही नवे परिपत्रक काढलेले नाही. सर्व विशेष गाड्या पूर्वीसारख्या सुरू राहातील असं मंत्रालयानं स्पष्ट केलं आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

अशी केली होती रेल्वे सुरू करण्याची घोषणा-

12 मे पासून पॅसेंजर ट्रेन हळूहळू सुरू करण्यात येईल, अशी माहिती रेल्वे मंत्री पीयूष गोयल यांनी दिली होती.

सुरुवातीला नवी दिल्लीतून काही स्पेशल ट्रेन्स धावतील देशातल्या 15  मुख्य शहरांपर्यंत प्रवास करतील आणि अडकलेल्या प्रवाशांची ने-आण करतील, असं गोयल यांनी ट्वीट करून म्हटलं होतं.

या 15 शहरांमध्ये दिब्रूगढ, आगरताळा, हावडा, पटना, बिलासपूर, रांची, भुवनेश्वर, सिकंदराबाद, बंगळुरू, चेन्नई, थिरुवनंतपुरम, मडगाव, मुंबई सेंट्रल, अहमदाबाद आणि जम्मू तावी यांचा समावेश असेल.

त्यानंतर टप्प्याटप्प्याने स्थलांतरित मजुरांसाठीच्या दररोज 300 श्रमिक स्पेशल ट्रेन्स आणि कोव्हिड केअर सेंटरसाठीचे 20  हजार डबे वगळून इतर उपलब्ध डब्यांनुसार नवीन मार्गांसाठी रेल्से सुरू केली जाईल.

11 मे रोजी दुपारी 4 वाजल्यापासून या ट्रेनसाठी बुकिंग सुरू होईल. रेल्वेचं तिकीट https://www.irctc.co.in/ या वेबसाईटवरच उपलब्ध असेल.

रेल्वे स्टेशन्सवरील काऊंटर तिकीट विक्रीसाठी बंदच राहतील, तिथं कोणतंही तिकीट मिळणार नाही.

प्रवास करताना काय करावं लागेल?

1.अधिकृत तिकीट असलेल्या प्रवाशांनाच रेल्वे गाडीत प्रवेश दिला जाईल.

2.प्रवाशांनी मास्क किंवा तोंडाला रुमाल बांधणं अनिवार्य असेल.

3.रेल्वे स्थानकावर मेडिकल तपासणी केली जाईल.

4.कोरोनाची लक्षणं नसलेल्या व्यक्तींनाचा प्रवासाची मुभा दिली जाईल.

5.या गाड्यांचं वेळापत्रक लवकरच जाहीर केलं जाईल.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

30 सप्टेंबरपर्यंत रेल्वेगाड्या रद्द झालेल्या नसल्याचे स्पष्टीकरण रेल्वे मंत्रालयाने दिले आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काही मुलींना छातीला अतिशय घट्ट पट्टा बांधावा लागतो.

या प्रथेत वयात येणाऱ्या मुलींच्या स्तनांना गरम वस्तूने, सहसा दगड किंवा लाकडी काठीने, दाबतात. यामुळे मुलींच्या स्तनांची वाढ थांबते आणि छाती सपाट राहाते.

मुलीचं शरीर भरलं नाही तर तिच्याकडे पुरुष आकर्षित होणार नाहीत आणि ती पुरुषी नजरांपासून लपून राहील, या धारणेतून असं केलं जातं.

या अनिष्ट प्रथेचं मूळ पश्चिम आफ्रिकेत आहे. मात्र युरोपातल्या काही देशातही ही प्रथा पोचली आहे, अगदी ब्रिटनमध्येसुद्धा.

त्यामुळे वयात येऊ घातलेल्या मुली या अनिष्ट प्रथेला बळी पडू नये, यासाठी शालेय अभ्यासक्रमात याविषयाची माहिती देणं अनिवार्य करण्याचा निर्णय ब्रिटनच्या नॅशनल एज्युकेशन युनियनने घेतला आहे.

'रडायचीही परवानगी नाही'

'किनाया' (नाव बदललं आहे) ब्रिटनमध्ये राहते. तिचे वाडवडील पश्चिम आफ्रिकेत राहात होते. सध्या ती ब्रिटनमध्ये राहात असली तरी तिलाही या प्रकाराचा सामना करावा लागला, तोही वयाच्या दहाव्या वर्षी!

ती सांगते, तिच्या आईने तिला सांगितलं, "तू तुझ्या स्तनांना इस्त्री करून छाती सपाट केली नाहीस तर पुरुष तुझ्याकडे सेक्स करण्यासाठी येतील."

लहानपणी मुलीचे स्तन सपाट करण्याचं काम सहसा आईच करते. यासाठी दगड, लाकडी काठी, मोठा चमचा तापवून त्याने स्तनांवर अक्षरशः इस्त्री केली जाते. या गरम वस्तूंनी स्तनांना मालीश करतात किंवा ते दाबतात.

हा अघोरी प्रकार अनेक महिने सुरू राहू शकतो.

अशा प्रकारचा दगड ब्रेस्ट आयर्निंगसाठी वापरला जातो.

"कितीही काळ लोटला, तरी लहानपणी भोगलेल्या त्या वेदना विसरता येत नाहीत," किनया सांगते.

"तुम्हाला रडताही येत नाही. कारण तुम्ही रडलात तर तो तुमच्या कुटुंबाचा अपमान समजला जातो. तुम्ही रडताय म्हणजे तुम्ही कमजोर आहात," किनाया सांगते.

ती आता मोठी झाली आहे आणि तिलाही मुली आहेत. तिची मोठी मुलगी जेव्हा दहा वर्षांची झाली तेव्हा तिचेही स्तन सपाट करण्याचा सल्ला किनायाच्या आईने दिला होता.

"मी सरळ सांगितलं, अजिबात नाही. मी अजूनही त्या धक्क्यातून सावरलेले नाही. मी जे सहन केलं ते माझ्या मुलींना सहन नाही करू देणार."

किनाया आता आपल्या घरच्यांबरोबर राहात नाही. पण तिला भीती आहे की तिच्या मर्जीविरुद्ध तिच्या घरचे तिच्या मुलींवर जबरदस्ती करून हे अघोरी कृत्य करू शकतात.

किनाया आणि तिची मुलगी

एकट्या ब्रिटनमध्ये जवळपास एक हजार मुली या अनिष्ट प्रथेला बळी पडल्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

स्तनांना इस्त्री करणे - वाचून आश्चर्य वाटेल. मात्र एकविसाव्या शतकातलं हेही एक वास्तव आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काही राजकीय लोकांनी त्याच्याविरुद्ध प्रचाराची मोहीम उघडल्याचं हाफिज सईदनं बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

पाकिस्तानचे संरक्षण मंत्री खुर्रम दस्तगीर यांनी बीबीसीशी बातचीत करताना सांगितलं होतं की, हाफिज सईद विरुद्धची कारवाई ही 'ऑपरेशन रद्द- उल- फसाद'चा भाग आहे.

बीबीसी उर्दूचे प्रतिनिधी शफी नई जामई यांनी हाफिज सईदला यासंदर्भात विचारलं की, ऑपरेशन रद्द उल फसाद कट्टरवाद्यांविरुद्ध होतं, याचा अर्थ सरकारनं जमात उद दावाला कट्टरवादी संघटना म्हटलं आहे का?

या प्रश्नाला उत्तर देताना हाफिज सईदनं सांगितलं की, त्याच्याकडे अशी कोणतीही नोटीस आलेली नाही आणि या म्हणण्याला कोणताही आधार नाही.

पाकिस्तान भारत आणि अमेरिकेच्या दबावाखाली

बीबीसी उर्दूशी बोलताना हाफिज सईद म्हणाला, "मी तर स्पष्टपणे सांगतो की, अमेरिकेच्या दबावामुळे सर्व गोष्टी होत आहेत. भारत हे सगळं करत आहे आणि आता आमचे संरक्षण मंत्रीसुद्धा त्यांच्या बाजूनेच बोलत आहेत."

त्यानं सांगितलं की, "न्यायालयानं माझी नेहमीच निर्दोष मुक्तता केली आहे, पण काही राजकीय लोक त्यांच्या अजेंड्यावर काम करत आहेत आणि म्हणून माझ्याविरोधात मोहीम सुरू आहे."

सईदनं सांगितलं, "आम्ही काय आहोत, हे साऱ्या जगाला माहिती आहे. जेव्हा पेशावरमध्ये लहान मुलांवर हल्ला झाला तेव्हा सगळ्यांत आधी आम्ही तिथे आम्ही पोहोचलो होतो."

"अशाच प्रकारे आमच्या प्रदेशात आम्ही दहशतवाद संपवण्यासाठी साहित्य छापलं. जागोजागी काम केलं. मला नाही माहीत हे लोक आता कोणत्या अजेंड्यावर काम करत आहेत."

'अमेरिकेशी भांडण नाही'

अमेरिका हाफिज सईदवर ड्रोन हल्ला करणार आहे, अशा आशयाच्या बातम्यांविषयी बीबीसीनं हाफिज सईदला विचारलं तेव्हा त्यानं या बातम्यांचं खंडन केलं.

हाफिज सईदनं सांगितलं, "अमेरिकेबरोबर आमचं कोणतंच भांडण नाही. आमच्यात काही वैमनस्य नाही. आमच्या विरोधात कोणी असेल तर तो भारत आहे आणि भारत अमेरिकेला उद्युक्त करू शकतो."

जमात- उद- दावाच्या हक्कानी नेटवर्कच्या बरोबर संबंधांच्या प्रश्नावर हाफिज सईद म्हणाला की, जमात उद दावाचा हक्कानी नेटवर्क आणि अफगाणिस्तानातील परिस्थितीशी कोणताही संबंध नाही. अमेरिकेनं अफगाणिस्तानातून निघून जावं असं मत मात्र त्यानं व्यक्त केलं.

हक्कानी नेटवर्कबरोबर त्यांचं नाव जोडल्याच्या मुद्दयावर सईदनं सांगितलं, "हा हक्कानी लोकांचा प्रश्न आहे."

"ते अफगाणिस्तानात आपल्या स्वातंत्र्याची लढाई लढत आहेत. जे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जमात -उद- दावाचा प्रमुख हाफिज सईदचं म्हणणं आहे की, त्याच्या पक्षाच्या विरुद्ध सुरू असलेली कारवाई अमेरिका आणि भारताच्या दबावाखाली होत आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काही राज्यात काँग्रेसला खातंही उघडता आलं नाही अशी परिस्थिती आहे.

या निकालावर चर्चा करण्यासाठी शनिवारी काँग्रेस कार्यकारिणीच्या बैठकीत राहुल गांधी आणि सोनिया गांधी उपस्थित होते.

या पराभवाने राहुल गांधींच्या नेतृत्वावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित झालं होतं. अशावेळी प्रश्न उपस्थित होतो की काँग्रेसचं भविष्य काय आहे? पक्ष आपल्या पराभवातून वर येणार आहे का? जर त्यांना पुनरागमन करायचं असेल तर त्यांची काय रणनीती असेल?

काँग्रेससाठी अस्तित्वाचा प्रश्न

काँग्रेससमोर मोठं आव्हान निर्माण झालं आहे.

2014 मध्ये हे कळत होतं की 10 वर्षांपर्यंत यूपीएचं सरकार अस्तित्वात होतं. भ्रष्टाचाराचे आरोप होते आणि नेतृत्वाचीही समस्या मोठ्या प्रमाणात होती. यावेळी काँग्रेस पक्ष पाच वर्षं विरोधीपक्षात होता. त्याचा काहीतरी फायदा व्हायला हवा होता.

निवडणुकीत राहुल गांधी आणि प्रियंका गांधींनी प्रचार केला होता. काँग्रेसने चांगल्या पक्षांशी युती केली होती. ज्या राज्यात काँग्रेसचं सरकार आहे तिथे कमीत कमी तीस जागा येतील, अशी अपेक्षा होती. मात्र तसं काही झालं नाही.

काँग्रेसच्या नऊ माजी मुख्यमंत्र्यांचा पराभव झाला. अमेठी हा तर पक्षाचा बालेकिल्ला होता. तिथेही पक्षाचा पराभव झाला. त्यामुळे काँग्रेसच्या समोर एक मोठं संकट उभं राहिलं आहे. पुढे काय करावं हे त्यांना समजत नाही.

आव्हानं काय आहेत?

नेहरू-गांधी कुटुंबीयांमधले सर्व सदस्य प्रभावहीन ठरले ही काँग्रेससमोरची सगळ्यांत मोठी समस्या आहे. मात्र त्यांच्याकडून राजीनामा घ्यावा अशा स्थितीत सध्या काँग्रेस नाही.

प्रियंका आणि राहुल गांधी दोघंही सक्रिय राजकारण सोडू इच्छित नाही. मोदी सरकारच्या काळात त्यांच्यावर काही आरोप लागले तर त्यांच्या बचाव करण्यासाठी निदान एका राजकीय पक्षाची गरज आहे.

सध्या काँग्रेसमध्ये ज्या घडामोडी सुरू आहेत त्यावरून मला असं वाटतं की येणारा काळ काँग्रेससाठी अत्यंत कठीण आहे.

दुसरी गोष्ट म्हणजे काँग्रेसमध्ये महत्त्वाच्या पदावर असलेल्या व्यक्तींकडे कोणत्याही प्रकारचा जनाधार नाही. आपल्या स्थानाला धक्का लागू नये यासाठी ते नक्कीच प्रयत्नशील असतील. त्यामुळे राहुल गांधींनी राजीनामा द्यावा अशी त्यांची मुळीच इच्छा नाही. त्यामुळे हे संपूर्ण प्रकरण गुंतागुंतीचं आहे आणि त्याचा कोणताच तोडगा सध्या दिसत नाही.

आता राहुल गांधीच जर पक्षाध्यक्षपदी राहणार असतील तर प्रश्न कुणाला आणि किती विचारायचे हा प्रश्न...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

नुकत्याच पार पडलेल्या निवडणुकीत काँग्रेसची कामगिरी 2014 च्या तुलनेत चांगली होईल, अशी अपेक्षा केली जात होती. मात्र त्यांना केवळ 52 जागांवर विजय मिळवता आला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काही लोक जीव जाईपर्यंत काम करत आहेत. त्यांना जपानमध्ये कारोशी म्हणतात. कर्मचाऱ्यांनी जास्त वेळ काम करू नये, म्हणून काही कंपन्यांनी ड्रोन बसवले आहेत.

तुमची कामाची वेळ संपली की हा ड्रोन तुम्हाला घरी जाण्याची आठवण करून देतो. अतिकाम करणाऱ्यांवर डोळा ठेवण्यासाठी आणखी काय काय उपाय योजना जपानमध्ये होत आहेत, हे जाणून घेण्यासाठी हा व्हीडिओ पाहा.

हे पाहिलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

तुम्ही अतिकाम तर करत नाहीत ना? किंवा कामाच्या ठिकाणी खूप वेळ बसत तर नाही ना? जपानमध्ये अतिकाम करणं ही गंभीर समस्या बनली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काही लोक त्यांना 'गोब्राह्मण प्रतिपालक' (ब्राह्मण आणि गायींचे रक्षक) म्हणतात. काही जण सांगतात की लोक त्यांना 'कल्याणकारी राजा' म्हणायचे.

शिवाजी मुस्लीमविरोधी होते, असाही एक मतप्रवाह आहे.

काही वर्षांपूर्वी मिरज-सांगली भागात गणेशोत्सवाच्या वेळी एका देखाव्यावर शिवाजी अफजलखानाला मारताना दाखवलं होतं. एक हिंदू राजा एका मुसलमानाला मारत आहे, अशी प्रतिमा निर्माण करण्यात आली. ते पोस्टर संपूर्ण महाराष्ट्रात पोहोचलं आणि नंतर जातीय हिंसाचार झाला.

जाणता राजा नाटकातील एक दृष्य

अशा प्रकारचा प्रचार मुसलमानांना भडकवण्यासाठी होत असतो. काही हिंदुत्ववादी कार्यकर्त्यांनी प्रतापगडाजवळची अफजलखानची कबर तोडण्याचा प्रयत्नसुद्धा केला.

शिवाजी महाराजांनी कबर उभारली होती, असं जेव्हा सांगितलं तेव्हा हा उपद्रव थांबला होता.

मुस्लिमांबद्दल धोरण काय होतं?

शिवाजी सर्व धर्मांचा सन्मान करायचे. त्यांची धोरणं, लष्करं आणि प्रशासनिक नियुक्त्यांमध्ये या धोरणाची झलक दिसून येते.

शिवाजींचे आजोबा मालोजीराजे भोसले यांनी सुफी संत शाह शरीफ यांच्या सन्मानाप्रित्यर्थ आपल्या मुलांची नावं शहाजी आणि शरीफजी ठेवली होती.

शिवाजी औरंगजेबाविरुद्ध आणि स्थानिक हिंदू राजांविरुद्धही लढले.

जाणता राजामधील एक दृष्य

गमतीची गोष्ट अशी की औरंगजेबविरोधातल्या युद्धात औरंगजेबच्या सेनेचं नेतृत्व करण्यासाठी राजा जयसिंह होता. तो रजपूत होता आणि औरंगजेबच्या दरबारात उच्चाधिकारी होता.

शिवाजींनी आपल्या प्रशासनात मानवतेचं जे धोरण अवलंबलं होतं, ते कोणत्याही धर्मावर आधारित नव्हतं.

लष्कर आणि नौसेनेत सैनिकांच्या नियुक्तीसाठी धर्म हा निकष नव्हता आणि त्यातले एक तृतीयांश सैनिक मुस्लीम होते.

शिवाजी महाराजांच्या नौसेनेची धुरा सिद्दी संबलच्या हाती होती आणि त्यांच्या नौसेनेत सिद्दी मुस्लीम मोठ्या संख्येने होते.

जेव्हा शिवाजी आग्र्यात नजरकैदेत होते, तेव्हा तिथून पलायन करण्यासाठी ज्या दोघांनी त्यांना मदत केली होती, त्यांच्यात मदारी मेहतर नावाचे मुस्लीम होते.

त्यांच्या गुप्तहेर प्रकरणांचे सचिव मौलाना हैदर अली होते आणि त्यांच्या शस्त्रागाराची कमान इब्राहिम खानच्या हातात होती.

जाणता राजामधील एक दृश्य

शिवाजींनी हजरत बाबा याकुत थोरवाले यांना आजन्म निवृत्ती वेतन देण्याचा आदेश दिला होता. त्याचवेळी गुजरातमध्ये असलेल्या चर्चवर हल्ला झाला, तेव्हा फादर एंब्रोज यांची मदत केली होती.

शिवाजी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

महाराष्ट्रात छत्रपती शिवाजी सगळ्यांत लोकप्रिय राजे आहेत. मुंबई विमानतळ आणि रेल्वे स्थानकाला त्यांचं नाव आहे. अरबी समुद्रात त्यांचं भव्य स्मारक करण्याची योजना आहे. त्यांच्या राजकीय विचारसरणीची सर्वजण आपापल्या पद्धतीने आठवण करत असतात.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काही वर्षांपूर्वी उत्खनन करत असताना टोंब ऑफ टॅहम्समध्ये एक फुटलेली बरणी सापडली होती. या बरणीत पांढऱ्या रंगाचा पदार्थ गोठलेल्या अवस्थेत सापडला होता.

हा पदार्थ खाण्याचाच पदार्थ असावा अशी शक्यता त्यावेळी वाटली होती. आता त्या पदार्थाचा अभ्यास पूर्ण झाला असून हा पदार्थ चीज होता असं शास्त्रज्ञांनी सांगितलं आहे. हे चीज किमान 3200 वर्षांपूर्वीचं असावं असं त्यांनी म्हटलं आहे.

हा महत्त्वपूर्ण शोध असल्याचं म्हटलं जात आहे. कारण इजिप्तमध्ये चीजचं उत्पादन होत असावं याबद्दल काहीच माहिती उजाडात आली नव्हती. त्यामुळे हे संशोधन महत्त्वपूर्ण मानलं जात आहे. हे संशोधन जर्नल ऑफ अॅनालिटिकल केमिस्ट्रीमध्ये प्रकाशित करण्यात आलं आहे.

आम्ही ज्या पदार्थाचा अभ्यास केला तो पदार्थ चीज आहे. कदाचित हे जगातलं सर्वांत पुरातन चीज असावं, असं डॉ. एनरिको ग्रेको यांनी म्हटलं. ग्रेको हे कॅटनिया विद्यापीठाशी संलग्न आहेत. या प्रकल्पात त्यांना कैरो विद्यापीठाच्या संशोधकांचं साहाय्य मिळालं आहे.

हे चीज बकरीच्या किंवा मेंढीच्या दुधापासून तयार करण्यात आलेलं असावं पण त्याचा फ्लेवर कसा होता हे अद्याप आम्हाला समजलं नाही. प्राचीन काळातलं, 'इजिप्शिएन चीज हे खूप खूप आंबट' असावं असं चीज हिस्टोरियन पॉल किंडस्टेड यांनी न्यूयॉर्क टाइम्सला सांगितलं.

या चीजमध्ये बॅक्टेरियाचे अवशेष सापडले आहेत. जर अनपाश्चराइज (निर्जंतुकीकरण न केलेलं) पदार्थ खाल्ल्यानंतर ब्रुसेलॉसिस हा रोग होऊ शकतो. हे बॅक्टेरिया ब्रुसेलॉसिसला कारणीभूत ठरू शकतात. ताप येणं, घाम येणं आणि अंगदुखी ही या आजाराची लक्षणं आहेत. हा आजार अजूनही अस्तित्वात आहे.

प्राचीन इजिप्शिएन शहर मेमफीसचे महापौर टेहम यांच्या कबरीत हे चीज सापडलं होतं.

कैरोजवळच्या सक्कारा भागात ही कबर आहे. 1885 साली पहिल्यांदा या जागेचा शोध लागला होता. नंतर ही जागा वाळूखाली दबली गेली होती. त्यानंतर 2010ला पुन्हा या जागेची माहिती जगासमोर आली होती.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

प्राचीन इजिप्शियन कबरीचं उत्खनन करत असताना पुरातत्त्व शास्त्रज्ञांना सापडलेला पदार्थ चीज आहे असं जाहीर करण्यात आलं आहे. हे चीज जगातलं सर्वांत पुरातन चीज असावं असं तज्ज्ञ म्हणत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काही वर्षांपूर्वी एका भारतीय माणसाने मला खास अत्तराविषयी सांगितलं होतं. एखाद्या द्रव्याला उष्णता देऊन थंड करून त्याला शुद्ध करण्याच्या प्रक्रियेतून हे अत्तर तयार होतं. मान्सूनच्या अर्थात पहिल्या पावसाचा गंधाची झलक या अत्तरामध्ये अनुभवायला मिळते.

मला हे अत्तर अगदीच हवं होतं. सिथेंटिक प्रणालीतून तयार होणारी सेंट्स, परंपरागत अत्तरं, तेलआधारित परफ्युम या सगळ्यामध्ये मृद्गंधाचं फील देणारं अत्तर शोधून सापडणं कठीण होतं. जुन्या दिल्लीतल्या 'गुलाब सिंग जोहरीमल' या ठिकाणी हे खास अत्तर मिळतं अशी माहिती मला मिळाली होती.

गुलाब सिंग यांचे कुटुंबीय 200 वर्षांपासून अत्तर निर्मित्तीच्या क्षेत्रात कार्यरत आहेत. सकाळी दुकान उघडल्यापासून विविध स्तरातली माणसं त्यांच्या दुकानात सुगंधी अत्तरांसाठी गर्दी करतात. चांगले कपडे लेवून वावरणाऱ्या महिला, आंग्ल भाषा आणि देहबोली असणारी देशी मंडळी, आपल्या प्रेमासाठी अत्तरं धुंडाळणारी तरुण मंडळी अशी सगळ्या प्रकारची माणसं जोहरीमल यांच्या दुकानात येत असतात. बावनकशी सुगंधांचं घर म्हणजे गुलाब सिंग यांचं दुकान.

दुकान चालवणारी सातवी पिढी

गच्च वस्ती, वायरींचीं जंजाळ म्हणजे जुनी दिल्ली. चांदणी चौक या भागाची खास ओळख. चांदणी चौकाच्या लगतच असलेल्या दारिबा कलन नावाचा चिंचोळा रस्ता अत्तरविश्वाचं माहेरघर. 1659मध्ये वसवण्यात आलेली दिल्ली मुघल साम्राज्याची राजधानी होती. त्यावेळच्या चांदणी चौकाचं रूप वेगळं होतं. रुंद ऐसपैस रस्ते, कालवे आणि आखीवरेखीव वास्तू असा चांदणी चौक देखणा होता.

पण आता चांदणी चौक गर्दी आणि गच्चगोळ वस्तीचा झाला आहे. एका सकाळी गुलाब सिंग यांच्या सुगंधी द्रव्यांच्या दुकानात दहा वाजता मी पोहोचले. गाड्या, बस आणि रिक्षा यांच्या आवाजाने परिसर निनादला होता. माणसं आपापल्या नोकरी-व्यवसायात दंग होती. घोडे आणि बकऱ्यांचा आवाजही परिसरात घुमत होता.

या भाऊगर्दीत गुलाबजींचं दुकान नक्की कुठे आहे लक्षातच येत नाही. दुकानाची आतली रचना साधीशीच भासते. काही मोजकी माणसं ग्राहकांच्या प्रतीक्षेत काऊंटरच्या पल्याड बसलेली असतात. नीट पाहिलं तर नक्षीकामाच्या अनेक खुणा दिसू लागतात. लाकडी शिसवी फर्निचर, काळ दर्शवणारं जुनं भलंथोरलं घडयाळ यांच्या बरोबरीने एक फलक आपलं लक्ष वेधून घेतो. त्यावर 1816 असे आकडे असतात. दुकानाची स्थापना कधी झाली हे स्पष्ट करण्याचं काम हा फलक करतो.

वडील आणि काकांच्या बरोबरीने प्रफुल्ल...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आज रो डे आहे. गुलाबापासून अत्तर किंवा गुलाब जल तयार करण्याची भारतात जुनी परंपरा आहे. उत्तर भारतातले अनेक परिवार अत्तर बनवण्याचं काम करतात. गुलाबाचेच नाही तर पहिला पाऊस पडल्यावर जसा मातीचा सुगंध येतो तसं म्हणजेच मृद्गंधाचं अत्तर तयार केलं जातं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काही वर्षांपूर्वी दिल्ली उच्च न्यायालयाने पुराणकालीन विचार मांडणाऱ्या या कायद्याला रद्दबातल ठरवलं होतं. हा कायदा निश्चितच राज्यघटनेनं दिलेल्या मूलभूत अधिकारांची पायमल्ली करणारा आहे.

केंद्र सरकारने या निर्णयाविरोधात अपील केलेलं नाही. मात्र भारतीय संस्कृती आणि हिंदू धर्माच्या स्वयंघोषित संरक्षकांनी या निर्णयाविरोधात सुप्रीम कोर्टात दाद मागितली आहे.

दोन न्यायमूर्तींच्या पीठाने यापूर्वी उच्च न्यायालयाने दिलेला निर्णय रद्द केला. कायदा निर्मितीचा अधिकार संसद आणि विधानसभांना आहे, त्यांनीच हा जुना कायदा बदलण्यासाठी पुढाकार घ्यावा, असं या निर्णयामागील तर्क होता.

पण हा तर्क तोकडा आहे, याचं कारणं म्हणजे कोणताही कायदा मग तो नवा असो की जुना- तो  राज्यघटनेने आखून दिलेल्या चौकटीत बसतोय की नाही याचे सर्वाधिकार सुप्रीम कोर्टालाच आहेत.

समलैंगिकतेसंदर्भातील वादविवादांची लय नेहमीच दांभिकता आणि दुटप्पी मानसिकतेमुळे भरकटते. यावेळीही हाच धोका संभवतो.

सगळे धर्म समलैंगिक संबंधांकडे विकृत व्यभिचार किंवा पाप म्हणून पाहतात हे गृहीतकच मुळात चुकीचं आहे. ख्रिश्चन मिशनरी आणि कट्टरपंथी मुसलमान मौलवी यांचा भारतात प्रवेश होण्यापूर्वी हिंदूधर्मीय त्यांच्या कामजीवनाबद्दल बोलताना अवघडून जात नसत.

महादेव अर्थात शंकराचं एक रूप अर्धनारीनटेश्वर आहे. आजच्या काळातील एंड्रोजीनस सेक्श्युअलिटीचाच हा प्रकार म्हटल्यास वावगं ठरू नये.

पौराणिक आख्यायिकांनुसार विष्णूने मोहिनीचं रूप घेणं कोणत्याही भक्ताला अनैसर्गिक किंवा विकृत स्वरूपाचा वाटत नाही.

महाभारतात अर्जुनाचं पौरुषत्व बृहन्नडा होण्याने कलंकित होत नाही. शिखंडीचं लिंगपरिवर्तन सेक्स रिअसाइनमेंटचं बहुतेक पहिलं उदाहरण असावं.

कामसूत्रातही उल्लेख

गुप्त काळात रचलेल्या वात्सायनलिखित कामसूत्रामध्ये देखणे पुरुष सेवक तसंच मालिश तसंच हजामत करणाऱ्या पुरुषांसह पुरुषांच्याच संबंधाचं तपशीलवार वर्णन करण्यात आलं आहे. या संभोग सुखाचे प्रकारही विषद करण्यात आले आहेत.

बायकी हावभाव असणाऱ्या पुरुषांना पापी किंवा अपराधी ठरवण्यात येत नसे. स्त्रियांच्या एकमेकींच्या रतिक्रीडेचंही सहजतेनं वर्णन करण्यात आलं आहे. खजुराहो किंवा ओडिशातील मंदिरांमध्ये हाच विचार खुलेपणाने मांडलेला दिसतो. मध्य काळातील सखी भाव परंपरेला समलैंगिकतेचं उद्दातीकरण मानलं जाऊ शकतं.

या सगळ्याचा सारांश हाच की यहुदी, ख्रिश्चन आणि इस्लाममध्येच...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सुप्रीम कोर्टाने कलम 377 संदर्भात पुनर्विचार करण्याचा निर्णय घेतल्यापासून भारतीय संस्कृती आणि हिंदू धर्मातील समलैंगिकतेबाबत होणाऱ्या चर्चेमुळं वातावरण सध्या तापलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काही वर्षांपूर्वी फेसबुक, व्हॉट्सअॅपवर या कवितेनं धुमाकूळ घातला होता. बायकांनी कसं वागावं, आताच्या काळात त्या कशा बिघडल्या आहेत आणि सोशल मीडियापायी आपल्या जबाबदाऱ्या कशा टाळत आहेत, असं म्हणणाऱ्या लोकांनी हिरीरीनं ही कविता शेअर केली होती.

येता-जाता ही कविता ऐकवून आसपासच्या पोरींना टोमणे मारणं तर नित्यकर्मच झालं होतं. तुम्ही स्त्री असाल तर शक्यता आहे की असा एखादा टोमणा तुम्हालाही बसला असणार.

आजही अधूनमधून ही कविता सोशल मीडियावर दर्शन देतेच. हे सगळं आज आठवायचं कारण म्हणजे गेल्याच महिन्यात उत्तर प्रदेशातल्या एका कुटुंबानं आपल्या मुलाचं लग्न मोडलं. कारण काय तर होणारी सून सतत व्हॉट्सअॅपवर असते.

उत्तर प्रदेशातल्या अमरोहा जिल्ह्यातल्या नौगाव सदत गावात मुलगी आणि तिचे घरचे वरातीची वाट बघत बसले, पण ना नवरा मुलगा आला ना वरात.

मुलाच्या वडिलांनी फोनवरूनच कळवलं की मुलगी व्हॉट्सअॅपवरचा अतिवापर करते म्हणून आम्ही लग्न मोडत आहोत. "मुलगी लग्नाआधीही सासरच्यांना मेसेज पाठवत राहायची. सतत व्हॉटस अॅपवर राहायची म्हणून हे लग्न नको, अशी भूमिका मुलाकडच्यांनी घेतली," अमरोहाचे पोलीस अधीक्षक विपिन ताडा यांनी मीडियाला सांगितलं.

कदाचित लग्न मोडायची कारणं वेगळीही असतील. मुलीच्या वडिलांचं म्हणणं आहे की त्यांनी हुंड्यावरून लग्न मोडलं.

पण तरीही मुलगी व्हॉट्सअॅप वापरते हे कारण जाहीरपणे सांगून लग्न मोडण्याचं धाडस मुलाकडच्यांना होतं यावरूनच आपल्याकडे अजूनही सोशल मीडिया, विशेषतः व्हॉट्सअॅप वापरणाऱ्या मुलींकडे कसं पाहिलं जातं हे समजतं.

मुलींना काय करायचं व्हॉट्सअॅप?

अगदी लग्न मोडण्यापर्यंत गोष्टी जात नसल्या तरी घरोघरींच्या सासुरवाशिणींना व्हॉट्सअॅपपायी होणारे त्रास कमी नाहीत.

"एक वेळ अशी आली होती की मला मोबाईल उचलायचीही भीती वाटत होती," शीतल (नाव बदललं आहे). शीतलच लग्न झालंय आणि तिला एक मुलगीही आहे.

"माझे मिस्टर तसे उच्चशिक्षित आहेत, पण त्यांना माझं व्हॉट्सअॅप वापरणं अजिबात आवडत नाही. त्यावरून ते सतत माझ्याशी भांडण करायचे.

माझ्या सासूबाईही म्हणायच्या की, त्याला आवडत नाही तर कशाला वापरतेस मोबाईल. परिस्थिती अशी होती की ते घरात असताना ते मोबाईल पाहतील पण मी मोबाईलला अजिबात हात लावलेला चालायचा नाही. व्हॉट्सअॅप पाहाणं तर फारच लांबची गोष्ट.

बायकांना मुळात व्हॉट्सअॅपची गरजच काय असं त्यांचं म्हणणं. त्यावरून मला खूप त्रास झाला. पण एक दिवस...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"पाया पडते सुनबाई, बंद कर तुझी चाल

पहिलं तुझं वाटसप चुली मंधी जाळ

रोज नवीन नवीन ड्रेस

नवं काढतीस फोटू...

र डून रडून उपाशीच

झोपून घेतो छोटू

डिपी का फीपी बदलण्याच्या नादात

करपून जाते डाळ

पहिलं तुझ वाटसप चुली मंधी जाळ…"


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काही वर्षांपूर्वीचे हे फोटो आताचे भासवून व्हायरल केले जात आहेत.

पाकिस्तानमध्ये खैबर पख्तुनख्वाह राज्यात बालाकोटमध्ये जैश-ए-मोहम्मद या कट्टरतावादी संघटनेचं सगळ्यात मोठं प्रशिक्षण केंद्र आम्ही लक्ष्य केलं, असं भारतानं स्पष्ट केलं होतं. या हल्ल्यात या संघटनेचे काही प्रमुख नेते ठार झाल्याचं भारतानं म्हटलं होतं.

14 फेब्रुवारी रोजी जम्मू काश्मीरमधील पुलवामा येथे CRPF जवानांवर हल्ला झाला होता. या हल्ल्यात 40 सैनिकांनी जीव गमावला.

जैश-ए-मोहम्मद संघटनेने या हल्ल्याची जबाबदारी स्वीकारली होती. या घटनेनंतर जैश-ए-मोहम्मद संघटना भारतात आणखी काही ठिकाणी हल्ले घडवणार असल्याचं भारताने सांगितलं. त्यामुळे प्रतिबंधात्मक कारवाई म्हणून बालाकोट इथे आक्रमण केल्याचं भारताने एका पत्रकार परिषदेत सांगितलं.

मात्र भारतीय अधिकाऱ्यांनी या आक्रमणाचे कोणतेही फोटो शेअर केले नाहीत.

दुसरीकडे, भारताच्या या हल्ल्यात कोणतीही जीवितहानी झालेली नाही, फक्त एका खुल्या जागेतील काही झाडं मोडली गेली, अशा आशयाचे फोटो पाकिस्तानतर्फे शेअर करण्यात आले.

म्हणजे दोन्ही देशांतर्फे परस्परविरोधी दावे करण्यात आले. पाकिस्तानात करण्यात आलेल्या हवाई आक्रमणाचे आणि झालेल्या प्रचंड नुकसानाचे कथित फोटो अनेक शेअर करण्यात आले.

हे फोटो फेसबुक, व्हॉट्सअॅप, ट्विटरच्या माध्यमातून हजारो वेळा शेअर करण्यात आले. मात्र हे फोटो खोटे असल्याचं बीबीसीच्या पडताळणीनंतर स्पष्ट झालं आहे.

फोटो क्रमांक 1

भारताने बालाकोट येथे केलेल्या हवाई आक्रमणात प्रचंड नुकसान झाल्याचा हा कथित फोटो आहे. घरं आणि इमारती भुईसपाट झाल्याचं या फोटोत दिसत आहे. मात्र सध्याच्या भारत-पाकिस्तान धुमश्चक्रीशी याचा संबंध नसल्याचं स्पष्ट झालं आहे.

हा फोटो 2005 मधला आहे.

2005 मध्ये पाकिस्तान प्रशासित काश्मीरमध्ये झालेल्या भूकंपात नुकसान झालेल्या घरांचा हा फोटो आहे. या भूकंपात पाकिस्तान प्रशासित काश्मीरमध्ये 75,000 जणांचा मृत्यू झाला होता.

AFP वृत्तसंस्थेनं 10 ऑक्टोबर 2015 रोजी हा फोटो प्रसिद्ध केला होता.

फोटो क्रमांक 2

"I Support Amit Shah" नावाच्या एका व्हॉट्सअॅप ग्रुप तसंच फेसबुक पेजेसवर एक फोटो वेगाने शेअर केला जात आहे. हे सगळे फोटोही त्याच भूकंपाचे आहेत. या फोटोतही प्रचंड नुकसान दिसत आहे.

हाही भूकंपाचाच फोटो आहे.

पौला ब्रॉन्स्टीन यांनी टिपलेला हा फोटो आजही गेटी इमेजेसवर उपलब्ध आहे.

फोटो क्रमांक...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारताने पाकिस्तानमध्ये ज्या ठिकाणी हवाई हल्ला केला, त्या ठिकाणचे कथित फोटो सोशल मीडियावर व्हायरल होत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काही विश्लेषकांनी या दौऱ्याचं समर्थन केलं आहे. पण अनेकांच्या मते या खासदारांना काश्मीरला येण्याचं आमंत्रण देऊन भारत सरकारनं आपल्याच पायावर धोंडा मारून घेतला आहे. युरोपियन महासंघातील खासदारांचा हा दौरा भारत सरकारसाठी 'सेल्फ गोल' ठरू शकतो असं विश्लेषकांचे मत आहे.

जम्मू-काश्मीरला विशेष राज्याचा दर्जा देणारं कलम 370 पाच ऑगस्टला हटवण्यात आलं. त्यानंतर परदेशी प्रतिनिधींची काश्मीर खोऱ्याला ही पहिलीच भेट आहे. केंद्र सरकारनं आतापर्यंत केवळ भारतीय खासदारांनाच नाही, तर परदेशी मीडिया आणि राजदूतांनाही काश्मीरमध्ये जाण्याची परवानगी नाकारली होती.

या 23 विदेशी खासदारांनी मंगळवारी भारतीय लष्कराच्या अधिकाऱ्यांची भेट घेतली. त्यांनी दल लेकला भेट दिली. या दौऱ्यावेळी मोठ्या प्रमाणावर सुरक्षाव्यवस्था तैनात करण्यात आली होती.

या शिष्टमंडळाने प्रसारमाध्यमांशी संवाद साधला. "आम्ही आंतरराष्ट्रीय शिष्टमंडळाचा भाग आहोत. दहशतवादाचा बीमोड करत शांतता प्रस्थापित करण्यासाठी भारत प्रयत्नशील आहे. आमचा या प्रयत्नांना पाठिंबा आहे. भारत सरकार आणि स्थानिक प्रशासनाच्या आदरातिथ्याबद्दल त्यांना धन्यवाद देतो," असं यावेळी बोलताना या खासदारांनी म्हटलं.

काश्मीरमध्ये दहशतवाद ही एक गंभीर समस्या असल्याचं काही परदेशी खासदारांनी सांगितलं. 'काश्मीरमध्ये अडचणी आहेत. मात्र, भारत सरकार त्या सोडवेल,' असा विश्वास या खासदारांनी व्यक्त केला.

फ्रान्सचे खासदार हेन्री मालोसेंनी म्हटलं, "कलम 370 हटवणं हा भारताचा अंतर्गत विषय आहे. आमची चिंता दहशतवाद आहे आणि ही वैश्विक समस्या आहे. या मुद्यावर आम्ही भारताच्या बाजूने भक्कमपणे उभे आहोत. कारण भारताची दहशतावादाविरुद्धची लढत सुरू आहे. कोणत्याही स्वरुपातील दहशतवादाचा आम्ही निषेध करतो'.

ब्रिटनच्या न्यूटन डन यांनी आपली भूमिका मांडली. त्यांनी म्हटलं, 'आम्ही युरोपचं प्रतिनिधित्व करत आहोत. अनेक वर्षांच्या संघर्षांनंतर इथे शांतता प्रस्थापित झाली आहे. भारत जगातला शांततापूर्ण देश व्हावा असं मला वाटतं. आम्हाला भारताला पाठिंबा द्यायला हवा. कारण भारताची दहशतवादाची लढाई सुरू आहे. हा दौरा नवीन गोष्टी उलगडून दाखवणारा होता'.

दिल्लीतील जर्मनी दूतावासातील राजदूत वॉल्टर जे लिंडनर यांनी एएनआयशी बोलताना सांगितलं, की मला वर्तमानपत्रांमध्ये या दौऱ्याविषयी कळलं. युरोपियन युनियनची बाजू ऐकली. हा खाजगी दौरा असल्याचं त्यांनी सांगितलं.

युरोपियन...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

युरोपियन महासंघातील खासदारांच्या प्रतिनिधी मंडळाने काश्मीरचा दौरा केला. मात्र या दौऱ्यावर राजकीय विश्लेषकांनी कठोर टीका केली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काही विषाणू शरीराला संसर्ग करण्यासाठी एकमेकांमध्ये स्पर्धा करत असल्याचं समोर आलं आहे. ग्लासगो विद्यापीठाच्या संशोधकांचं म्हणणं आहे की, सर्दी-पडशाचा ऱ्हायनो व्हायरस कोरोना व्हायरसशी स्पर्धा करताना जिंकतो.

याचे फायदे फार काळ टिकणारे नसले तरी रायनो व्हायरस इतका जास्त पसरलेला आहे की त्यामुळे कोव्हिडला आळा घालण्यास मदत होऊ शकते. कल्पना करा की तुमचं नाक, घसा आणि फुप्फुसं म्हणजे एका रांगेतली घरं आहेत. एकदा का एखादा व्हायरस आत गेला की एकतर तो व्हायरस इतर व्हायरससाठी दरवाजा उघडू शकतो किंवा कडी कोयंडे लावून, खिळे ठोकून दार घट्ट बंद करू शकतो म्हणजे सगळी घर त्या व्हायरसला मिळतील आणि दुसरं कोणाला आत येता येणार नाही.

इन्फ्लुएन्झा हा सगळ्यात स्वार्थी व्हायरस आहे. हा व्हायरस नेहमीच एकटाच शरीर संसर्गित करतो. अडिनो व्हायरससारखे विषाणूंना घरात इतरही व्हायरस आले तर चालतं.

कोव्हिडला कारणीभूत असणारा Sars-CoV- 2 हा विषाणू कसं काम करतो याबद्दल अनेक तर्कवितर्क लढवले जात आहेत. खासकरून या विषाणूचे 'इतर विषाणूंबरोबर संबंध' कसे असतील याबद्दल तर्क लढवले जात आहेत.

पण संशोधकांना विषाणूंचा असा अभ्यास करण्यात अडचणी येत आहेत.

वर्षभराच्या सोशल डिस्टन्सिंगमुळे सगळ्या विषाणूंचा फैलाव बऱ्यापैकी मंदावला आहे आणि त्यांचा अभ्यास करणं खूप अवघड झालं आहे. ग्लासगो विद्यापीठाच्या अभ्यासकांनी आपल्या श्वासनलिकेची त्यातल्या पेशींसह प्रतिकृती बनवली आणि त्या श्वासनलिकेला Sars-CoV-2 आणि ऱ्हायनो व्हायरसचा संसर्ग केला.

जर Sars-CoV-2 आणि ऱ्हायनो व्हायरस एकाच वेळेत शरीरात सोडले गेले तर फक्त ऱ्हायनो व्हायरस शरीराला संसर्गित करण्यात यशस्वी होऊ शकतो. जर ऱ्हायनो व्हायरस Sars-CoV-2 च्या 24 तास आधी शरीरात गेला तर Sars-CoV-2 ला शरीरात प्रवेशही करता येत नाही. समजा Sars-CoV-2 ऱ्हायनो व्हायरसच्या 24 तास आधी शरीरात गेला तरीही एकदा शरीरात प्रवेश केल्यानंतर ऱ्हायनो व्हायरस Sars-CoV-2 ला पळवून लावतो.

डॉ पाब्लो मुर्शिया यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं की, "Sars-CoV-2 ला आपले हातपाय पसरायची संधीच मिळत नाही. ऱ्हायनो व्हायरस त्याला दाबून टाकतो."

"हे फारच रंजक आहे कारण जर ऱ्हायनो व्हायरसची मोठी साथ आली असेल तर तो Sars-CoV-2 चे नवे इन्फेक्शन्स थांबवू शकतो," ते पुढे सांगतात.

यासारखेच परिणाम याआधीही पाहिले गेले आहेत. 2009 साली आलेल्या ऱ्हायनो व्हायरसच्या मोठ्या साथीमुळेच...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

साध्या सर्दी-पडशाला जबाबदार असणारा विषाणू शरीरातल्या कोव्हिड-19 च्या व्हायरसला पळवून लावू शकतो, असं अभ्यासकांचं म्हणणं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काही वेळातच पिस्तुलातून सुटलेल्या गोळ्यांचा आवाज आला आणि सगळेच काही क्षण थबकले. कानठळ्या बसवणारी ती शांतता संपल्यावर लोक भानावर आले.

महात्मा गांधी खाली कोसळले होते आणि नथुरामच्या पिस्तुलातून अजूनही धूर येतच होता...

नथुरामला तात्काळ पकडण्यात आलं आणि लोकक्षोभापासून दूर ठेवण्यासाठी एका बाजूला नेण्यात आलं. पोलिसांना दिलेल्या जबानीत 'माझं पिस्तुल लोकांमध्ये फिरत असताना मला दिसलं म्हणून ते पिस्तुल ताब्यात घ्या, त्याचं सेफ्टी कॅच उघडा आहे, लोक कदाचित एकमेकांवर गोळ्या झाडतील,' असं नथुरामनं सांगितल्याची नोंद आहे.

त्यानंतर त्याला तुघलक रोड पोलीस स्टेशनला नेण्यात आलं. तिथं डीएसपी सरदार जसवंत सिंह यांनी एफआयआर नोंदवून घेतला.

महात्मा गांधी यांच्या हत्येचे पडसाद देशातच नव्हे तर जगभरात उमटत होते. नथुरामला पकडल्यानंतर इतर आरोपींची धरपकड करण्याची धावपळ सुरू झाली.

या खटल्यातील बहुतांश आरोपी पुणे-नगर आणि मुंबईशी संबंधित असल्यामुळे तपासात दिल्लीइतकंच मुंबई प्रांताला महत्त्व आलं होतं.

सुरुवातीच्या काळामध्ये बॉम्बे सिटी पोलीस, बॉम्बे प्रॉव्हिन्शिअल पोलीस आणि दिल्ली पोलीस अशा तीन पोलीस दलांनी हा तपास सुरू केला.

त्यानंतर तपासामध्ये सुसूत्रता येण्यासाठी जे. डी. नगरवाला यांना सुपरिटेंडंट ऑन स्पेशल ड्युटी या पदावर नेमण्यात आलं. नगरवाला यांना जिमी नावानंही ओळखलं जायचं.  मुंबईमध्ये ते डेप्युटी कमिश्नर या पदावर कार्यरत होते.

गोडसेनं वापरलेलं पिस्तुल

जे. डी. नगरवाला यांच्याकडे सगळी सूत्रं देण्याचं कारण म्हणजे, त्यांचा मुंबई-पुण्याचा त्यांचा पक्का असलेला अभ्यास. महाराष्ट्र पोलिसांच्या इतिहासाचा अभ्यास करणाऱ्या दीपक राव यांनी नगरवाला यांच्याबद्दल बीबीसीला माहिती दिली.

नगरवाला यांच्याकडे तपासाची सूत्र आल्यामुळं त्यांच्याकडे सर्व अधिकार आले. गांधीहत्येनंतर नथुरामचे सहकारी नारायण आणि विष्णू करकरे फरार झाले होते.

स्पेशल ब्रँचचे अधिकारी भालचंद्र हळदीपूर यांना या दोघांचा माग काढण्यास सांगितले होते. मुंबईत रिगल सिनेमाजवळ आपटे आणि करकरे येताच नगरवाला आणि हळदीपूर यांनी दोघांनाही पकडले. याबाबत प्रसिद्ध लेखक मनोहर माळगांवकर यांनी 'द मेन हू किल्ड गांधी' या पुस्तकात लिहून ठेवले आहे.

मुंबईत नथुरामला कोठे ठेवलं?

महात्मा गांधी यांची हत्या केल्यानंतर लोक अत्यंत प्रक्षुब्ध झाले होते. मध्य प्रांतात आणि तत्कालीन बाँबे प्रांतात त्याची...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

30 जानेवारी 1948. दिल्लीतल्या बिर्ला भवनमध्ये संध्याकाळी 5.10 वाजता महात्मा गांधी त्यांच्या खोली बाहेर पडले. महात्म्याला पाहायला, भेटायला, गाऱ्हाणं मांडायला, चर्चा करायला त्या दिवशी जरा जास्तच लोक आले होते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काही साथीचे रोग या डासांच्या माध्यमातून पसरतात, त्यामुळं अनेकांचा असा समज झालाय की, कोरोना व्हायरसही डासांमुळं पसरत असावा. त्यामुळं इतर खबरदारीच्या उपयांसोबतच डासांपासून बचाव करण्याचेही उपाय लोक करू लागलेत.

अर्थात, डासांपासून आपण काळजी घेतलीच पाहिजे. डास चावणं हे आपल्या आरोग्यासाठी हितकारक नाहीय. पण डास चावल्यानं कोरोना व्हायरस पसरतो, हे मात्र खरं नाहीय. असं WHO म्हणजेच जागतिक आरोग्य संघटनेनंच स्पष्ट केलंय.

WHO नं काय म्हटलंय?

कोरोना व्हायरस डासांच्या माध्यमातून पसरतो, याबाबत अद्याप कुठलीच माहिती मिळाली नाही किंवा पुरावा सापडला नाही, असं स्पष्ट शब्दात WHO नं सांगितलं होतं, मात्र आता याबाबत नवी माहिती प्रसिद्ध झाली आहे.

सायंटिफिक रिपोर्ट्स जर्नलमध्ये नवे संशोधन प्रसिद्ध झाले आहे. यामध्ये SARS-CoV-2 हा विषाणू डासांमार्फत माणसामध्ये पसरत नाही असं म्हटलं आहे. हा व्हायरस डासांच्या तीन प्रमुख  प्रजातींमध्ये वाढू शकत नाही असं या अभ्यासात दिसून आलंय. डास चावला तरी त्या व्यक्तीला संसर्ग होऊ शकत नाही. WHO  ने या संशोधनाच्या आधारे कोरोनाचा संसर्ग डासांमार्फत होत नाही असे जाहीर केले आहे.

WHO च्या माहितीनुसार, कोरोना व्हायरस हा श्वसन विषाणू आहे. कोरोना व्हायरस बाधित व्यक्ती ज्यावेळी खोकते किंवा शिंकते, त्यावेळी तिच्या तोंडातून उडणाऱ्या थेंबांमधून कोरोना व्हायरसचे विषाणू पसरतात.

त्यामुळं कोरोना व्हायरसच्या विषाणूंपासून स्वत:चा बचाव करण्यासाठी खोकणाऱ्या किंवा शिंकणाऱ्या व्यक्तींपासून काही अंतर दूर राहा. महत्त्वाचं म्हणजे गर्दी टाळा.

याबाबत आम्ही इंडियन मेडिकल असोसिएशनचे महाराष्ट्र अध्यक्ष डॉ. अविनाश भोंडवे यांच्याशी बातचीत केली.

त्यांनी या गैरसमजावर अधिक प्रकाश टाकला. डॉ. अविनाश भोंडवे म्हणतात, कोरोना व्हायरस डासांच्या माध्यमातून पसरत नाहीत.

"आजारांचा प्रसार होण्याची वेगवेगळी माध्यमं असतात. काही आजार हवेतून पसरतात, काही पाण्यातून पसरतात, तर काही वाहक किटकातून पसरतात. मलेरिया, डेंग्यू इत्यादी आजार वाहक किटकातून पसरतात," अशी माहिती देत डॉ. भोंडवे कोरोना व्हायरसबाबत सांगतात, "कोरोना व्हायरस हा एअरबॉर्न (Airborne - हवेतून पसरणारा विषाणू) आहे. नाक, डोळे, तोंड यातून शरीरात जातो आणि त्यातून मग फुफ्फुसात शिरतो."

कोरोना व्हायरसचा विषाणू शरीरात कसा पसरत जातो? कोव्हिड-19 या आजाराची नेमकी उपचार पद्धती कशी आहे? यावरही आपण...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना व्हायरसनं जगभर थैमान घातलं आहे. ज्या वेगानं कोरोना व्हायरस जगभरात पसरतोय, त्याच वेगानं त्यासंबंधी अफवा आणि गैससमजही पसरतायत. अशाच एका समजाबद्दल जाणून घेऊया.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काही स्थानिक कंपन्यांची कर्ज फेडण्याच्या चिंतेने तसंच इराण आणि अमेरिकेमधल्या वाढत्या तणावामुळे लिराच्या मूल्यातही ऐतिहासिक घट झाली आहे. शिवाय, अमेरिकेने तुर्कस्तानमधून आयात होणाऱ्या पोलाद आणि अॅल्युमिनियमवर वाढीव कर लादले आहेत.

'चिंता नको'

यामुळे गुंतवणूकदार आता भारतासारख्या विकसनशील अर्थव्यवस्थेत गुंतवणूक करण्याऐवदी डॉलमध्ये गुंतवत आहेत. त्यासाठी ते त्यांच्याकडील रुपयांच्या ठेवी विकत आहेत.

मात्र यामुळे चिंता करण्याची गरज नाही, असं येस बँकेचे वरिष्ठ अर्थतज्ज्ञ विवेक कुमार सांगतात.

"हे यापुढेही चालू राहील, असं वाटत नाही. पण तसं झाल्यास भारतीय रिझर्व्ह बँकेने पुरेशी व्यवस्था करून ठेवली आहे, जेणेकरून आपल्यावर एकदम भार येणार नाही. ते सातत्याने व्याज दर वाढवत आहेत आणि गरज पडल्यास ठेवीही कमी करत आहेत," असं ते म्हणाले.

व्यापारातली वाढती दरी

तुर्कस्तानात लिराची परिस्थिती आणखी बिघडली असली तरी भारतात रुपया गेल्या काही काळापासून थोडा मंदावलाच आहे. त्याचं एक प्रमुख कारण म्हणजे व्यापारातली वाढती दरी.

भारताची व्यापारी तूट जूनमध्ये 16.6 अब्ज डॉलरवर पोहोचली, जी गेल्या पाच वर्षांतील सर्वोच्च आहे. याचं आणखी एक कारण म्हणजे अमेरिकेच्या अर्थव्यवस्थेची वाढती शक्ती ज्यामुळे डॉलरच्या किमती वधारल्या आहेत.

तेल किमती वाढल्या

आणखी एक कारण म्हणजे भारतात येणारं तेल. भारत जगातला तिसरा सर्वांत मोठा तेल आयातदार आहे, जो आपल्या गरजेच्या 80 टक्के तेल आयात करतो.

नुकतंच अमेरिकेने इराणवर लादलेल्या निर्बंधांमुळे जागतिक बाजारात तेल किमती प्रचंड वाढल्या. यामुळे तेलतुटवडा निर्माण होण्याची भीती व्यक्त करण्यात आली, शिवाय भारताचा तेलावर होणारा एकूण खर्चही प्रचंड वाढला.

पण या सगळ्यामुळे एकंदर प्रश्न हाच की तुमच्या-आमच्या खिशावर काय परिणाम होणार?

"पारंपरिकरित्या पाहिलं तर जेव्हा जेव्हा रुपया असा थोडा मंदावतो, तेव्हा महागाई थोड्या प्रमाणात वाढते. यामुळे काही गोष्टी निर्यात करणं खर्चिक होऊन बसतं. पण यातून एक चांगली गोष्ट अशीही होते की आपण अधिक स्पर्धात्मक किमतीत निर्यात करू शकतो," कुमार सांगतात.

साहजिकपणे कुणाला तरी फटका बसणारच. या सगळ्यात गोची होणार ती त्या भारतीयांची जे परदेशी गेले आहेत, विशेषतः अमेरिकेला.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आंतरराष्ट्रीय बाजारात रुपयाने सोमवारी नीचांक गाठला. डॉलरची किंमत 69.93 रुपयांवर पोहोचली. या घसरणीसाठी काही प्रमाणात तुर्कस्तानचं चलन लिरावर आलेलं संकटही जबाबदार आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काही हिंदुत्ववादी ग्रुप हे फोटो शेअर करत आहेत. पंतप्रधान मोदींना 'हिंदू सिंह' संबोधणाऱ्या काही जणांनी राहुल गांधी यांच्यावर देखील निशाणा साधला आहे. स्वतःला जानवंधारी हिंदू म्हणवणारे राहुल गांधी गंगेमध्ये डुबकी घेणार आहेत का, असा सवाल ट्विटरवर विचारला जात आहे.

उत्तर प्रदेशच्या प्रयागराज (अलाहाबाद) कुंभमेळ्याला सुरुवात झाली आहे. या मेळाव्याला हिंदूंचं सर्वांत मोठे धार्मिक संमेलन म्हटलं जात.

49 दिवस चालणाऱ्या कुंभ मेळ्याचं पहिलं शाही स्नान हे मकर संक्रातीच्या दिवशी म्हणजे 15 जानेवारीला झालं. त्यानंतर सहा मुहूर्तांवर शाही स्नान होणार आहे.

कुंभमेळा सुरू होण्यापूर्वी नरेंद्र मोदी प्रयागराजला गेले होते आणि त्याठिकाणी तयारी कशी सुरू आहे याची पाहणी त्यांनी केली. पण मोदींनी या कुंभमेळ्यात स्नान केलं का याची अधिकृत माहिती मिळत नाही.

2016चे फोटो

रिव्हर्स इमेजचा वापर करून हे समजलं आहे की सध्या सोशल मीडियावर जे फोटो फिरत आहेत ते 2016चे आहेत. 2016मध्ये उज्जैनमध्ये जो कुंभमेळा झाला होता त्यावेळी हे फोटो 'शेअर' करण्यात आले होते. पण हे फोटो त्यावेळी देखील घेतले गेलेले नाहीत.

2016मध्ये 22 एप्रिल ते 21 मे मध्ये सिंहस्थ कुंभाचं आयोजन करण्यात आलं होतं आणि अंतिम शाही स्नानाच्या मुहूर्तावर ते या उज्जैनला गेले होते. जुन्या रिपोर्टनुसार भाजपचे दिवंगत खासदार अनिल माधव दवे यांच्याकडे या आयोजन समितीची सूत्रं होती. त्यांनी म्हटलं होतं की पंतप्रधान मोदी कुंभमेळ्यात येतील पण ते क्षिप्रा नदीमध्ये स्नान करणार नाहीत. म्हणजेच हे फोटो 2016चे देखील नाहीत. तर प्रश्न हा येतो की हे फोटो कधी घेण्यात आले आहेत.

तर त्याचं उत्तर असं आहे की हे फोटो 2004 सालचे आहेत.

बीबीसीच्या फॅक्ट चेक टीमनं केलेल्या अभ्यासात त्यांना हे आढळलं आहे की हे फोटो 2004चे आहेत. काही रिपोर्टनुसार 2004मध्ये सिंहस्थ कुंभावेळी मोदींनी  राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या वैचारिक महाकुंभामध्ये सहभाग घेतला होता. त्यानंतर त्यांनी क्षिप्रा नदीत स्नान केलं होतं.

2004 साली लोकसभा निवडणुकीचा प्रचार संपल्यानंतर मोदींनी उज्जैन दौरा केला होता असं या रिपोर्टमध्ये म्हटलं आहे.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचे काही फोटो सोशल मीडियावर फिरत आहेत, ज्यामध्ये त्यांनी कुंभमेळ्यात स्नान केलं आहे, असा दावा काही जण करत आहेत. पंतप्रधानांनी त्यांच्या अधिकृत ट्विटर हॅंडलहून ही माहिती दिली नाही पण काही जण असा दावा करत आहेत की पंतप्रधान मोदी यांनी गंगेमध्ये स्नान केलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काहींनी आपल्या जवळच्यांना वेड्यात काढून तर काहींनी सोशल मीडियावर मीम्स शेअर करून हा दिवस साजरा केला.

लोकांना मुर्ख बनवण्याच्या या खेळात मीडियाही मागे नव्हता. अनेक मोठ्या मीडिया हाऊसेस आणि पत्रकारांनी वाचकांना मुर्खात काढणाऱ्या बातम्या दिल्या आणि त्याबरोबरीने लगेचच 'जराशी गंमत' असं स्पष्टीकरणही दिलं.

आजकला खऱ्या बातम्या आणि फेक न्यूजमध्ये फरक करणारी रेघ अस्पष्ट होत चालली आहे. त्यामुळे कशावर विश्वास ठेवावा आणि कशावर नाही हे वाचकांना कळणं अवघड आहे.

पण गेल्या काही वर्षांत काही अश्या बातम्या प्रसिद्ध झाल्या आहेत ज्या खऱ्या होत्या पण ज्यांना वाचून लोकांनी मात्र प्रतिक्रिया दिल्या, 'येडा झाला काय!'

1. अब्जाधीश एलॉन मस्क यांनी रॅप गायलं

स्पेस एक्स आणि इलेक्ट्रिक कार टेस्ला सारख्या कंपन्यांचे मालक असणाऱ्या एलॉन मस्क यांनी 'RIP हराम्बी' असं रॅप गाणं प्रसिद्ध केलं आहे.

एलॉन मस्क

हराम्बी अमेरिकेच्या सिनसिनाटीमधल्या एका प्राणीसंग्रहालयातलं गोरिला अस्वलं होतं. ज्याला 2016 मध्ये गोळी घातली गेली होती. त्याच्या मृत्यूनंतर 'हराम्बी तुला शांतता लाभो' अशा आशयाचं गाण मस्क यांनी गायलं होतं.

2. युक्रेनच्या राष्ट्रपतीपदाच्या निवडणुकीत कॉमेडियन आघाडीवर

युक्रेनमध्ये राष्ट्राध्यक्षपदासाठीच्या निवडणुकीत कोणताही राजकीय पार्श्वभूमी नसणारा कॉमेडियन आघाडीवर आहे. एक्झिट पोलमध्ये ही बाब स्पष्ट झाली आहे.

व्होलोड्यमर झेलनस्कीय या कॉमेडियनने टीव्हीवरील एका कार्यक्रमात राष्ट्राध्यक्षाची भूमिका निभावली होती. या कलाकाराला 30.4 टक्के मतं मिळाल्याचं एक्झिट पोलमध्ये उघड झालं आहे. विद्यमान राष्ट्राध्यक्ष पेट्रो पोरोशेन्को हे दुसऱ्या क्रमांकावर आहेत. त्यांना 17.8 टक्के मतं आहेत.

3. इलेक्ट्रॉनिक म्युझिक ऐकलं तर डास चावत नाहीत

जर तुम्ही इलेक्ट्रॉनिक म्युझिक ऐकत असाल तर तुम्हाला डास चावणार नाहीत, विशेषतः तुम्ही जर स्क्रीलेक्स या अमेरिकन गायकाचं संगीत ऐकत असाल तर असं नक्कीच शक्य आहे.

एका नव्या अभ्यासानुसार ध्वनी लहरी अनेक प्राण्यांच्या प्रजननात आणि लोकसंख्येच्या नियंत्रणात महत्त्वाची भूमिका बजावतात.

4. 'नायजेरियन लोक लंडनहून पिझ्झा मागवतात'

नायजेरियाचे कृषी मंत्री अदु ओगबेह यांनी दावा केला की "नायजेरियन लोक आपला मोबाईल वापरून ब्रिटिश एअरवेजव्दारे लंडनहून पिझ्झा मागवत आहेत."

त्यांनी एका रॅलीमध्ये म्हटलं होतं की लोक मोठ्या प्रमाणावर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

एप्रिल फूल डे नुकताच साजरा झाला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काहींनी न राहवून सोशल मीडियावर तक्रारी केल्या. पण राज ठाकरेंनी या विषयाला वाचा फोडल्यानंतर मात्र आता सगळे जण या विषयावर जाहीर मतप्रदर्शन करू लागले आहे. पण राज ठाकरे म्हणतात तसं खरंच दारूच्या विक्रीतून राज्याला मोठा महसूल मिळतो का? दारू काही जणांसाठी अत्यावश्यक गोष्ट असू शकते का? दारूविक्री सुरू केल्यानंतर लॉकडाऊनमध्ये नवे प्रॉब्लेम्स तर येणार नाहीत ना? पाहूया गोष्ट दारूच्या उत्पन्नाची.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

लॉकडाऊन सुरू झाल्यापासून दबक्या आवाजात अनेकांची चर्चा सतत सुरू असते. की वाईन शॉप कधी उघडणार?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काहीशी धोनीसारखीच परिस्थिती रैनाच्याही बाबतीत आहे. रैना जुलै 2018 नंतर आंतरराष्ट्रीय वन डे किंवा ट्वेन्टी20 क्रिकेट खेळलेला नाही. तो अखेरचा कसोटी सामना 2015 मध्ये खेळला होता. रैनाचं वयही 33 आहे.

या पार्श्वभूमीवर धोनी आणि रैनानं आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधून निवृत्तीचा निर्णय घेतला, त्याचं आश्चर्य वाटत नाही. पण खेळाची चाहती आणि पत्रकार म्हणून या दोघांना निळ्या जर्सीत अखेरचा सामना खेळण्याची संधी मिळायला हवी होती असं वाटतं. म्हणजे चाहत्यांनाही त्यांना सन्मानानं निरोप देता आला असता. पण आता कोरोना व्हायरसनं हिरावून घेतलेली ही आणखी एक गोष्ट ठरली आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आज महेंद्र सिंग धोनीने निवृत्ती जाहीर केली आहे. त्याच्या निवृत्तीबद्दल सोशल मीडिया आणि सर्वत्र चर्चा होत आहे. त्याने आज निवृत्ती का जाहीर केली असावी याबद्दल अनेक मतं व्यक्त होत आहेत. त्यापैकी काही शक्यता अशा आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काहीही झालं तरी महाराष्ट्रात भाजपा युती आणि हरयाणामध्ये भाजपा तीन-चतुर्थांश मतांनी विजयी होतील अशी खात्रीही त्यांनी आपल्या भाषणातून व्यक्त केली. मुंबईत ते 'कलम 370: एक मंथन' या विषयावर बोलत होते. या भाषणामध्ये अमित शाह यांनी देवेंद्र फडणवीस यांचं कौतुकही केलं. फडणवीस यांच्या नेतृत्वाखालील सरकारनं शेती, शिक्षण अशा क्षेत्रांमध्ये मोठी प्रगती केली असंही ते म्हणाले.

ते पुढे म्हणाले, "'एक देश में दो विधान, दो प्रधान, दो निशान नहीं चलेगा' या श्यामाप्रसाद मुखर्जींच्या घोषणेनुसारच आम्ही वाटचाल करत आहोत. त्यामुळेच आम्ही नवे सरकार स्थापन झाल्यावर पहिल्याच महिन्यात कलम 370 रद्द करण्याचा निर्णय घेतला. आमच्या तीन पिढ्यांनी हे कलम रद्द करण्यासाठी प्रयत्न केले. असं असतानाही विरोधी पक्षांना या निर्णयात राजकारण दिसत आहे."

'पं. नेहरूंच्या चुकीमुळे पाकव्याप्त काश्मीरचा प्रश्न'

"काश्मीरचा प्रश्न सरदार पटेल यांच्या हातामध्ये नव्हता. सरदार पटेल यांनी इतर सर्व संस्थाने विलिन करून घेतली. मात्र काश्मीरचे प्रकरण तेव्हाचे पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू यांच्याकडे होता. ते मात्र विलीन होऊ शकलं नव्हतं.

"पाकिस्तानच्या सैन्याला भारतीय फौजांनी मागे ढकलत नेलं होतं. परंतु अचानक हा प्रश्न युनोमध्ये नेण्याचा निर्णय घेतला. त्यानंतर युद्धविरामाचा निर्णय घेतला गेला. त्यामुळेच पाकव्याप्त काश्मीर आपल्या ताब्यात आजवर आलं नाही. पाकव्याप्त काश्मीरचा प्रश्न पं. जवाहरलाल नेहरू यांच्या चुकीमुळेच उद्भवला आहे," अशा शब्दांमध्ये अमित शाह यांनी पं. नेहरू आणि काँग्रेसच्या सरकारवर टीका केली.

ते पुढे म्हणाले, "कलम 370 हटवल्यामुळे काश्मीरचा फायदा झाला आहे. तेथे दहशतवाद संपून जाईल. तिथल्या अनुसुचित जाती-जमातींच्या लोकांना आरक्षणाचा फायदा होईल. तिथली सफरचंदं देशभरात जातील. अॅट्रोसिटीविरोधी कायदा लागू होईल. सफाई कर्मचारी आयोग, मानवाधिकार आयोग कायदा काश्मीरमध्ये लागू होईल. बालविवाहविरोध कायदा लागू झाल्यामुळे तेथिल मुलींचं संरक्षण करेल. काश्मीरमधील दिव्यांग बंधूंनाही मदत होणार आहे. तीन कुटुंबांनी या राज्यात भ्रष्टाचारविरोधी कोणताही कायदा केला नव्हता तेथे अॅंटी करप्शन ब्युरोही नव्हता. आता भ्रष्टाचारी लोकांना काश्मीरच्या थंडीतही घाम फुटायला सुरुवात झाली आहे. महाराष्ट्रात कलम ३७० नसूनही इथली भाषा, संस्कृती सुखरूप आहे. तसंच इतर राज्यातही आहे. परंतु काश्मीरमध्ये संस्कृतीचं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतीय जनता पार्टीचे अध्यक्ष आणि गृहमंत्री अमित शाह यांनी देवेंद्र फडणवीसच महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री होतील अशी घोषणा केली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: किंग कँप जिलेट यांनी शोधलेले रेझर ब्लेड.

1894 मध्ये लिहिलेल्या एका पुस्तकात त्यांनी म्हटलं की सध्याची स्पर्धा केवळ व्यवस्था गरिबी, गुन्हेगारी आणि उधळपट्टीला पोषक आहे.

समता, सद्गुण आणि आनंद या तत्वांवर आधारित एकच कंपनी असावी, जी किफायतशीर जीवनावश्यक वस्तूंची कमी किमतीत निर्मिती करणार, अशी कल्पना त्यांनी या पुस्तकात मांडली आहे.

उत्तर अमेरिकेतील सर्वजण मेट्रोपोलिस नावाच्या एकाच शहरात राहतात, अशी कल्पना या पुस्तकात मांडण्यात आली आहे. त्या शहरात असे महाकाय अपार्टमेंट आहेत, ज्यांचा कोणात्याही संस्कृतीने विचार केला नसेल. ते अपार्टमेंट एकमेकांशी पार्कने जोडलेले आहेत, आणि त्यांच्यावर काचेचे आकर्षक घुमट आहेत.

ही एक न संपणारी सुंदर गॅलरी असेल, अशी कल्पना त्यांनी या पुस्तकात मांडले होती. अर्थातच त्यांची ही कल्पना काही आकारास आली नाही.

पण पुढच्याच वर्षी त्यांना सूचलेल्या आणखी एका कल्पनेनं मात्र खरोखर जग बदललं. एकदाच वापरून टाकून देता येणाऱ्या रेझर ब्लेडचा शोध त्यांनी लावला.

पण दाढी करण्यापलीकडंही या शोधानं बरंच काही बदललं.

टू पार्ट प्राईसिंग मॉडेलचा जन्म

जिलेट यांनी शोधलेल्या रेजर आणि ब्लेडनं आर्थिक गणितंही बदलली

हे करताना त्यांनी उभं केलेल्या व्यावसायिक मॉडेलला विश्वव्यापी स्वरूप प्राप्त झालं. हे मॉडेल म्हणजे 'टू पार्ट प्राईसिंग'चं.

तुम्ही कधी इंकजेट प्रिंटरचं कार्ट्रिज विकत घेतलं आहे का? कार्ट्रिजची किंमत ही जवळपास प्रिंटरइतकीच असते, हे कळल्यावर रागच येतो. कधी कधी तुम्हाला हे निरर्थकही वाटू शकते.

प्रिंटरही तशी मोठी वस्तू आहे आणि त्यातील तंत्रज्ञानही किचकट आहे. मग केवळ एका प्लास्टिकच्या डबीतील थोड्याश्या शाईची किमती इतकी जास्त का, असाही प्रश्न तुम्हाला पडेल.

खरंतर याचं उत्तर कठीण नाही.

प्रिंटर स्वस्तात विकल्यावर मग शाई महागात विकणं हे व्यवसायाचं मॉडेल मात्र अर्थपूर्ण आहे.

नाहीतरी तुमच्याकडं दुसरा पर्याय तरी काय असतो?

दुसऱ्या कंपनीचा प्रिंटर विकतं घेणं? जोपर्यंत तुमच्या आताच्या प्रिंटरच्या शाईपेक्षा नवीन प्रिंटर जरा महाग आहे, तो पर्यंत तुम्ही शाईसाठी अनिच्छेने किंमत मोजतच राहता.

असं चालतं किमतीचं रेझर ब्लेड मॉडेल

या 'टू पार्ट प्राईसिंग मॉडेल'ला 'रेझर ब्लेड मॉडेल'ही म्हणतात, कारण याचा मॉडेलचा उगम तिथूनच झाला होता.

प्रथम कमी किंमतीत मिळणाऱ्या रेझरकडे लोकांना आकर्षित करायचं आणि नंतर बदलाव्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जिलेट कॉर्पोरेशनची स्थापना करणारे किंग कँप जिलेट यांच्याकडे काही भन्नाट तात्विक कल्पना होत्या.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: किंग्ज इलेव्हन पंजाबची सहमालक आणि अभिनेत्री प्रीती झिंटा

दरवर्षी नवी विटी-नवा दांडू पद्धत अवलंबणाऱ्या पंजाबची पराभव गाथा क्रिकेटच्या दृष्टीने तसंच व्यवस्थापन, मानसशास्त्रीयदृष्ट्या अभ्यासण्यासारखी आहे.

आयपीएल स्पर्धेचं हे तेरावं वर्षं आहे. तेराही हंगाम खेळणाऱ्या संघांची संख्या कमी आहे. चेन्नई, राजस्थान संघांवर बंदीची कारवाई झाल्याने ते दोन वर्षं खेळू शकले नाही. पुणे, कोची, गुजरात हे संघ निर्माण झाले आणि रद्दबातलही झाले. पंजाबचा संघ तेराच्या तेरा हंगाम खेळला आहे. ते दरवर्षी खेळतात मात्र एक तपानंतरही त्यांच्या खात्यात जेतेपद नाही.

बदल हा सृष्टीचा नियम आहे. काळानुरुप बदलावं लागतं. तसं केलं नाही कर्मठ राहिलं तर नुकसान होतं. परंतु पंजाबच्या बाबतीत बदलानेच त्यांचा घात केला आहे. खेळाडू आणि सपोर्ट स्टाफच्या बाबतीत दरवर्षी घाऊक बदल करणारा संघ अशी पंजाबची ओळख झाली आहे. 13 वर्षांत पंजाबने तब्बल 12 कर्णधार केले. याकाळात त्यांनी 9 विविध प्रशिक्षकांवर जबाबदारी सोपवली.

के.एल.राहुल

एकीकडे चेन्नईसाठी धोनी, बेंगळुरूसाठी विराट, मुंबईसाठी रोहित हे कर्णधारपदी फिट झालेले असताना पंजाबला नेताच गवसला नाही. युवराज सिंग, कुमार संगकारा, महेला जयवर्धने, अॅडम गिलख्रिस्ट, डेव्हिड हसी, जॉर्ज बेली, वीरेंद्र सेहवाग, डेव्हिड मिलर, मुरली विजय, ग्लेन मॅक्सवेल, रवीचंद्रन अश्विन, लोकेश राहुल अशा डझनभर खेळाडूंनी पंजाबचं नेतृत्त्व केलं.

या यादीपैकी जयवर्धने आणि संगकारा जोडगोळीने प्रदीर्घ काळ श्रीलंकेचं नेतृत्व केलं. बॅटिंगमध्ये नवनवी शिखरं गाठत असताना या दोघांनी कर्णधारपदाचा काटेरी मुकूटही सांभाळला.

अॅडम गिलख्रिस्ट पंजाबचा कर्णधार होता.

गिलख्रिस्टकडे ऑस्ट्रेलियाचं नेतृत्व रुढार्थाने फार काळ नसलं तरी लीडरशिप गटाचा तो भाग होता. संघातला अनुभवी खेळाडू, सलामीवीर आणि विकेटकीपर म्हणून गिलख्रिस्ट ऑस्ट्रेलियाच्या संघाचा अविभाज्य भाग होता. जॉर्ज बेलीनेही ऑस्ट्रेलियाचं नेतृत्व केलं. डेव्हिड हसी जगभरातील ट्वेन्टी-20 लीग खेळतो. त्याच्याकडेही ही जबाबदारी देण्यात आली होती.

विदेशी खेळाडूंनी आयपीएल संघाचं नेतृत्व करणं अनोखं नाही. पण त्यासाठी भारतासाठी खेळणारे खेळाडू, युवा खेळाडू, सपोर्ट स्टाफ, व्यवस्थापन यांच्याशी समन्वय असावा लागतो. भाषेचाही मुद्दा महत्त्वाचा ठरतो.

वर उल्लेखलेल्या मंडळींपैकी बहुतांशजण कारकीर्दीच्या अंतिम टप्प्यात असताना पंजाबचे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अभिनेत्री आणि उद्योगपती प्रीती झिंटाची टीम म्हणून प्रसिद्ध असलेली पंजाबची टीम सलग तेराव्या वर्षी रित्या हातानेच आयपीएलमधून परतली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: किंत्सुगी ही तुटलेल्या भांड्याला सोनेरी झळाळी देण्याची कला आहे. लहानपणी अपघात झाल्यावर इसाबेला किंत्सुगी ही जपानी कला शिकल्या. चेहऱ्यावरचे व्रण हे किंत्सुगी या कलेच्या आधार कसे अधिक सुंदर करता येतात याविषयी त्या चर्चा करतात.

त्या सांगतात, "खूप दिवसांपासून हे व्रण माझ्याकडून काहीतरी हिरावून  घेत अल्यासारखं वाटत होतं. हा एक कलंक असल्यासारखं वाटत होतं. माझी दररोज छळवणूक होत असल्यासारखं वाटायचं. मी आरशात पाहायचे पण काहीच बदलायचं नाही.

"मलाच माझ्या मनात बदल करून घ्यावा लागला. आयुष्यात घडणारे असे अपघात समजून घ्यावे लागतात. दु:खद घटना या नैसर्गिक आहेत आणि त्या आपल्या आयुष्याचाच भाग आहेत.

किंत्सुगीविषयी इसाबेला इतर लोकांना सांगते. तेव्हा ते 'वा हे किती भारी आहे,' असं म्हणतात.

अधिक माहितीसाठी पाहा हा व्हीडिओ.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इसाबेला सांता मारिया यांना इन्स्टाग्रामवर 60 हजाराहून जास्त फॉलोवर्स आहेत. लघू उद्योगापासून ते फॅशन आणि त्वचा सौंदर्य या सगळ्यांविषयी त्या इंन्स्टाग्रामावर चर्चा करतात.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: किंवा सर्दी झाली की ब्रॅंडी किंवा रम घे असा सल्ला देणारेही असतात. 'संतुलित प्रमाणात मद्यपान करणं हे चांगलं असतं,' असं बऱ्याचदा म्हटलं जातं. पण त्यात किती प्रमाणात तथ्य आहे याचा आपण विचार केला आहे का?

'दिवसातून एखादा ग्लास वाइन पिणं हे आरोग्यासाठी लाभदायी आहे,' असं तुम्हाला वाटतं का? जर तसं वाटत असेल तर तुमच्यासाठी ही वाईट बातमी आहे.

लॅन्सेटनं प्रसिद्ध केलेल्या नवीन संशोधनात असं म्हटलं आहे की कोणत्याही परिस्थितीत मद्यपान करणं हे आरोग्यासाठी घातकच आहे. याआधी झालेल्या संशोधनात देखील मद्यपान हे आरोग्यास घातक असल्याचं म्हटलं आहे तो अभ्यास योग्यच असल्याचं लॅन्सेटनं म्हटलं आहे.

"जर संतुलित प्रमाणात मद्यपान केलं तर हृदयरोगापासून संरक्षण मिळू शकतं पण कॅन्सर आणि इतर रोगांच्या धोक्याचं प्रमाण संरक्षणाहून जास्त आहेत," असं त्यांनी म्हटलं आहे.

थोडक्यात, रोगापेक्षा इलाज भयंकर ठरण्याचा इशारा लॅन्सेटनं दिला आहे.

संतुलित मद्यपान करणं आरोग्यास कसं अपायकारक आहे?

आतापर्यंत या विषयावर झालेल्या संशोधनांपैकी हे संशोधन सर्वांत महत्त्वपूर्ण असल्याचा दावा या प्रकल्पातील संशोधकांनी केला आहे. हे संशोधन करताना अनेक घटकांचा अभ्यास करण्यात आल्याचं त्यांनी म्हटलं आहे.

या अभ्यासाची व्याप्ती प्रचंड मोठी आहे. 1990 ते 2016 या काळात जगातील तब्बल 195 देशातल्या नागरिकांचा विचार या अभ्यासादरम्यान केला आहे. मद्यपानामुळं लोकांवर काय परिणाम होतात याचे निष्कर्ष आपल्याला 'द ग्लोबल बर्डन ऑफ डिसिज स्टडी'मध्ये वाचायला मिळतील.

अभ्यासासाठी 15 ते 95 वर्षं वयोगटातील व्यक्तींचा विचार करण्यात आला. या गटातील मद्यपान करणाऱ्या व्यक्तींची (दिवसाला एक ड्रिंक घेणारे) बिल्कुल मद्यपान न करणाऱ्या व्यक्तींबरोबर तुलना करण्यात आली.

मद्यपान न करणाऱ्या एक लाख लोकांपाठीमागे 914 जणांना कॅन्सर किंवा इतर रोगांचा धोका असतो. पण दिवसाला एक ड्रिंक घेणाऱ्यांमध्ये हेच प्रमाण 4 नं वाढतं.

दिवसाला दोन ड्रिंक करणाऱ्या लोकांमध्ये वर्षभरात हेच प्रमाण 63नं वाढतं. दिवसाला पाच ड्रिंक करणाऱ्यांमध्ये हे प्रमाण 338नं वाढतं.

सोनिया सक्सेना या इंपेरियल कॉलेज लंडनमध्ये प्राध्यापक आहेत आणि त्या जनरल प्रॅक्टिशनर देखील आहेत.

संशोधकांच्या टीममधल्या सक्सेना सांगतात, "एका ड्रिंकमुळं देखील आरोग्याला अल्प प्रमाणात का होईना धोका संभवतो हेच या अभ्यासातून दिसतं. अभ्यासात असलेला आकडा हा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जर तुम्ही पार्टीला गेलात आणि दारुला नाही म्हणालात तर कुणीतरी एखादी व्यक्ती तिथं असते जी चटकन म्हणते "अरे, एका ड्रिंकनं काही होणार नाही. नाहीतर वाईन घे. वाईन हृदयासाठी चांगली असते. घे थोडी."


डॉक सारांशित करण्यासाठी: किडनी निकामी झाल्यानंतर आलेलं नैराश्य झटकून आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांमध्ये भारताचं प्रतिनिधित्व करण्याची संधी मिळवलेल्या किशोर यांचा हा प्रवास अत्यंत संघर्षपूर्ण राहिला आहे.

नैराश्यामुळे शिक्षण सोडलं...

जून-जुलै 2005चे दिवस. जळगावमधून नुकतेच BBA पदवीधर झाल्यानंतर MBAसाठी त्यांनी काही ठिकाणी अर्ज केला होता. एक दोन ठिकाणच्या मेरिट लिस्टमध्ये त्यांचा नंबरसुद्धा लागला होता. पण अॅडमिशन घेणार नाही, असं त्यांनी ठरवलं.

अगदी महिनाभरापूर्वी कॉलेजमध्ये अर्ज करण्याचा हुरूप, मेरिट यादीची उत्सुकता, फी किती असेल आणि कशी भरावी, या सगळ्या गोष्टींचा विचार ते उत्साहाने करत होते.

पण अचानक त्यांची तब्येत ढासळली. सुरुवातीला घाम फुटणं, छातीत धडधडणं, कमी दिसणं, चेहरा सुजणं, उलट्या होणं असा त्रास जाणवू लागला होता. जेवल्यानंतर लगेचच उलट्या होत असल्यामुळे अशक्तपणाही आला होता.

डॉक्टरांकडे उपचारासाठी गेल्यानंतर किशोर यांना उच्च रक्तदाबाचा त्रास असल्याचं आढळलं. आणि याच्याच उपचारादरम्यान किडनी निकामी असल्याची लक्षणं दिसली. त्यांनी किशोरच्या कुटुंबीयांना किडनी तज्ज्ञ डॉक्टरांकडे जाण्याचा सल्ला दिला.

तज्ज्ञ डॉक्टरांनी किशोरसाठीवर डायलिसिस किंवा अवयव प्रत्यारोपण हे दोन उपचार असल्याचं कळवलं. या घडामोडींनी 24 वर्षांचे किशोर सूर्यवंशी खचून गेले.

"तो काळ खूप कठीण होता," ते सांगतात. "MBA करून चांगलं करिअर करण्याचं मी ठरवलं होतं. पण किडनी निकामी झाल्यामुळे मी शिक्षण सोडून द्यायचा निर्णय घेतला. माझ्या शिक्षकांना याबाबत माहिती नव्हती. मी शिक्षण सोडल्यामुळे ते प्रचंड रागावले होते. पण त्यामागचं कारण कळल्यानंतर ते मला भेटायला आले."

बहिणीने दिलं जीवदान

पुढच्या उपचारांसाठी किशोरला मुंबईला KEM रुग्णालयात हलवण्यात आलं. तिथं डायलिसिस सुरू करण्यात आलं. पूर्णपणे ठीक व्हायचं असेल तर किडनीची गरज असल्याचं डॉक्टरांनी सांगितल्यानंतर कुटुंबीयांनी अवयवदात्याचा शोध घेण्यास सुरुवात केली.

मरणोत्तर अवयवदान करणाऱ्यांची संख्या त्यावेळी कमी असल्यामुळे किशोर यांच्या किडनी सँपलशी मॅच करणारं सँपल मिळण्यात त्यांना अडचणी येत होत्या.

किशोर यांची तब्येत दिवसेंदिवस ढासळत चालली होती. अखेर त्यांच्या मोठ्या बहिणीनेच त्यांना किडनी देण्याचं ठरवलं.

जळगावात खासगी नोकरी करणारे विश्वनाथ सूर्यवंशी आणि गृहिणी असलेल्या इंदू यांची छाया, संजय, अरुण, किशोर, विनोद आणि माधुरी अशी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

17 ते 24 ऑगस्ट दरम्यान वर्ल्ड ट्रांसप्लांट गेम्स स्पर्धा इंग्लंडमध्ये होणार आहे. जगभरातील विविध अवयव प्रत्यारोपण शस्त्रक्रिया झालेले खेळाडू या स्पर्धेत भाग घेतात. या स्पर्धेत सहभागी होत असलेल्या भारतीय संघात महाराष्ट्रातील एकमेव खेळाडू किशोर सूर्यवंशी यांचा समावेश आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: किती धोकादायक आहे हा बर्ड फ्लू? नेमका कोणाला आणि कसा होतो आणि आता अंडी किंवा चिकन खाणं बंद करायचं का?

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मध्य प्रदेश, राजस्थान, पंजाब, हिमाचल प्रदेश, झारखंड आणि केरळ या राज्यांमध्ये पक्ष्यांमध्ये बर्ड फ्लूचा संसर्ग झाल्याचं आढळून आलंय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कितीतरी कवी आणि साहित्यिकांच्या रचना या मृद्गंधांने भारून गेली आहेत. पावसाला हा गंध दिला तरी कुणी आणि तो संपत कसा नाही, असा प्रश्न विचारण्याचा मोह मात्र अनेकांना होतो.

हा प्रश्न जसा तुम्हा आम्हाला, कवी, साहित्यिकांना पडतो तसाच हा प्रश्न संशोधकांनाही पडतो. हा प्रश्न पडलेल्या संशोधकांनी विज्ञानाच्या आधारे या मृद्गंधाचा शोध घेतला आहे. अत्तराच्या व्यवसायात कार्यरत असणाऱ्यांनीही गंधाचं मूळ शोधण्याचा प्रयत्न केला आहे.

मन मोहरून टाकणाऱ्या या सुगंधामागे थोडं रसायनशास्त्रही आहे. वादळी वाऱ्यानंतर स्वच्छ हवा आणि ओल्या मातीला येणाऱ्या या सुगंधामागे जीवाणू, वनस्पती आणि वीजांचाही वाटा असतो.

मृद्गंध

रणरणत्या उन्हात जमीन सुकून गेलेली असते. अशा जमिनीवर जेव्हा पाऊस पडतो, तेव्हा मृदगंध दरवळतो. हा सुगंध जीवाणूंपासून निर्माण होतो. ऑस्ट्रेलियातील 2 शास्त्रज्ञांनी 1960च्या दशकात यावर संशोधन केलं आहे.

जॉन इन्स सेंटरमधील मॉलिक्युलर बायॉलॉजीचे प्रमुख प्रा. मार्क बटरनर म्हणाले, "असे जीवाणू मातीमध्ये मोठ्या प्रमाणावर असतात. जेव्हा आपण म्हणतो आपल्याला ओल्या मातीचा सुगंध येत आहे, तेव्हा प्रत्यक्षात आपण या मातीतील विशिष्ट प्रकारच्या जीवाणूंमुळे निर्माण झालेल्या रेणूंचा सुगंध येत असतो."

चांगल्या प्रकारच्या मातीमध्ये स्ट्रेम्प्टोयाईस नावाचा जीवाणू असतो त्यातून जिओस्मिन नावाचा रेणू मिळतो. याचा उपयोग काही प्रतिजैविकं बनवण्यासाठी होत असतो.

जेव्हा पाणी जमिनीवर पडतं तेव्हा जिओस्मिन मोठ्या प्रमाणावर निर्माण होतं. पावसानंतर तर हे प्रमाण फारच जास्त असतं.

बटनर म्हणतात मनुष्य आणि इतर अनेक प्राणी या सुगंधाला संवेदशील असतात.

1960च्या दशकात इसाबेल बीअर आणि आर. जी. थॉमस यांनी या सुगंधाला 'पेट्रीकोर' असं नाव दिलं. भारतात उत्तर प्रदेशमध्ये या सुगंधाचं अत्तर मिळतं. याला 'मिट्टी का अत्तर' असं नाव आहे.

सुगंधी द्रव्य बनवण्याच्या उद्योगात सध्या जिओस्मिनाचा वापर मोठ्या प्रमाणावर अत्तर बनवण्यासाठी होतो.

अत्तरतज्ज्ञ मरिना बार्सेनिला म्हणाल्या, "पाऊस पडल्यानंतर मातीचा जो सुगंध असतो, तसाच सुगंध जिओस्मिनला असतो. हा अगदी प्राथमिक सुगंध असतो. हा सुगंध किती जरी सौम्य केला तर आपण तो ओळखू शकतो."

याचा सुगंध जसा मोहक असतो, त्या उलट या रेणूची चव मात्र अनेकांना आवडत नाही.

डेन्मार्क इथल्या अलब्रोग विद्यापीठातील संशोधक प्रा. जेप नेल्सन म्हणाले, "हा रेणू विषारी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

वैशाख वणव्याच्या तडाख्यात एक दिवस आकाशात काळ्या ढगांची गर्दी जमू लागते. वारा वाहू लागतो आणि पावसाचे टपोरे थेंब अलगद जमिनीवर उतरू लागतात आणि मृद्गंधाचा दरवळ सुरू होतो. तो दरवळ तुम्हाला घेऊन जातो पहिल्या पावसाच्या आठवणीत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: किनारपट्टीवर मोठमोठ्या लाटा येऊन धडकत आहेत.

जेबी चक्रीवादळामुळे पश्चिम भागात जमीन धसल्याची घटना घडली आहे. 172 किलोमीटर प्रतितास वेगानं वाऱ्यासह मुसळधार पाऊस पडत आहे.

ओसाका खाडी परिसरात एक ट्रक उलटला तर क्योटोमध्ये रेल्वेस्टेशनच्या छताचा काही भाग कोसळला आहे.

या चक्रीवादाळात अजूनपर्यंत कोणाचा मृत्यू झाल्याची माहिती समोर आलेली नाही. तसंच हे चक्रीवादळ जसजसं पुढे सरकेल तशी त्याची तीव्रता आणखी कमी होत जाण अपेक्षित आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

या वादळामुळे शिकोकू बेटावर मंगळवारी दुपारी जमीन धसल्याची घटना घडली. त्यानंतर हे वादळ जपानमधलं सर्वांत मोठं बेट होन्शूकडे सरकलं.

या वादळामुळे समुद्राला उधाण येण्याबरोबरच किनारपट्टीवर उंच लाटा धडकू शकतात. पूर परिस्थिती निर्माण होऊ शकते. तसंच भूस्खलनाच्या घटना घडू शकतात. असा इशारा देण्यात आला आहे.

याआधीच काही भागात वीज पुरवठा खंडीत झाला असून प्रशासनानं लोकांना सुरक्षितस्थळी जाण्याचे निर्देश दिले आहेत.

जोरदार वादळामुळे सार्वजनिक वाहतूकीवर परिणाम झाला आहे.

याचा परिणाम वाहतूकीवरही झाला आहे. शेकडो विमानं, फेरी बोट आणि ट्रेन रद्द करण्यात आल्या आहेत. ओसाकातल्या कान्साई आंतरराष्ट्रीय विमानतळाच्या धावपट्टीवर पुराचं पाणी साचलं आहे.

जपानमधील ओसाकाचा जगप्रसिद्ध युनिर्व्हसल स्टुडिओ बंद करण्यात आला आहे.

जोरदार वाऱ्यामुळे ट्रक पलटी झालेत.

पंतप्रधान शिंजो आबे यांनी तातडीची बैठक बोलावत लोकांनी सुरक्षित ठिकाणी स्थलांतरीत व्हावं, असं आवाहन केलं आहे.

किनारपट्टीवर धडकणाऱ्या लाटांमूळे भूस्खलन आणि राडारोडा उडत असल्याचं फुटेज समोर आलं आहे.

जुलै महिन्यात गेल्या दशकातल्या सर्वांत भयंकर पुरामुळे आणि भूस्खलनामुळे दोनशे लोकांना आपला जीव गमावावा लागला होता. त्यानंतर उष्माघाताची लाट आली होती आणि आता हे चक्रीवादळ आलं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गेल्या 25 वर्षांतलं सर्वांत भयंकर असं चक्रीवादळ जपानच्या किनारपट्टीवर धडकलं आहे. या पार्श्वभूमीवर दहा लाखांपेक्षा अधिक लोकांना सावधगिरीचा इशारा प्रशासनातर्फे देण्यात आला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: किम इल संग

सोव्हिएत अधिकाऱ्यांच्या गराड्यात किम इल संग यांनी त्या दिवशी पहिल्यांदा भाषण केलं. त्यावेळी त्यांचं वय होतं फक्त 33 वर्षं.

दोन्ही हातांनी भाषणाचा कागद पकडून असलेले किम इल संग आतून घाबरल्याचं त्यांच्या चेहऱ्यावर स्पष्ट दिसत होतं. त्यांचे केस अगदी बारीक कापलेले होते आणि त्यांनी निळ्या रंगाचा सूट घातला होता. सूट इतका घट्ट होता की त्यांनी तो कुणकडून तरी मागितला असावा, हे स्पष्ट जाणवत होतं. तिथे उभ्या असलेल्या एका व्यक्तीला ते 'एखाद्या चिनी ढाब्यावरचा डिलिव्हरी बॉय' वाटले.

भरीस भर म्हणजे त्यांना कोरियन भाषाही नीट बोलता येत नव्हती. कारण 33 वर्षांच्या आयुष्यातली 26 वर्ष त्यांनी विजनवासात घालवली होती आणि कोरियाचं नेतृत्त्व करण्यासाठी सोव्हिएतची त्यावेळी पहिली पसंती चो मान सिक यांना होती.

किम इल संग यांचं पहिलं भाषण फ्लॉप ठरलं. मात्र, किमच्या भाग्याने त्यांची साथ सोडली नाही. कारण स्टॅलिनला हे लवकरच कळून चुकलं की चो कम्युनिस्टही नव्हते आणि त्यांना कळसूत्री बाहुलीप्रमाणे नाचवताही येणार नव्हतं.

चो यांनी कोरियाचा राज्यकारभार चालवण्यासाठी रशियाकडे अनेक अशा मागण्या केल्या ज्या रशियाला पसंत पडल्या नाही. त्यामुळे किम इल संग आपल्यासाठी कितीतरी जास्त फायदेशीर आणि म्हणणं ऐकणारे आहे, असं रशियाला वाटू लागलं.

अशाप्रकारे 9 सप्टेंबर 1948 रोजी डेमोक्रेटिक पिपल्स रिपब्लिक ऑफ कोरियाची स्थापना झाली आणि किम इल संग यांच्या हाती नेतृत्त्वाची कमान देण्यात आली.

दक्षिण कोरियावर आक्रमण

किम इल संग यांनी देशाची सूत्रं हाती येताच जपानविरोधी संघर्षात सहभागी झालेल्यांना घेऊन कोरियन पिपल्स आर्मीची स्थापना केली. मॉस्कोला जाऊन त्यांनी दक्षिण कोरियावर आक्रमण करण्यासाठी रशियाची मदत मिळवण्याचे प्रयत्न सुरू केले. मात्र, उत्तर कोरियावर हल्ला झाला तरच प्रतिहल्ला करावा, असं स्टॅलिन यांनी स्पष्ट केलं.

सोविएत संघाचे जोसेफ स्टॅलिन

'Under the Loving Care of the Fatherly Leader' या पुस्तकात लेखक ब्रॅडली मार्टिन लिहितात, "किम यांनी प्रस्ताव सादर केल्यावर जवळपास वर्षभरानंतर स्टॅलिन आक्रमणासाठी राजी झाले. मात्र, माओने होकार दिलाच तरच आपण होकार देऊ, अशी त्यांची अट होती."

"किम 1950 साली बीजिंगला गेले आणि हल्ल्यासाठी माओंना तयार केलं. 25 जून 1950 रोजी पहाटे उत्तर कोरियाचे जवान दीडशे T-34 रशियन टँक घेऊन दक्षिण कोरियात घुसले. काही दिवसातच उत्तर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

14 ऑक्टोबर 1945 रोजी उत्तर कोरियातील प्योंगयांग शहरातल्या स्टेडियममध्ये रेड आर्मीचं स्वागत करण्यासाठी एक मोठी सभा आयोजित करण्यात आली होती.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: किम जाँग उन आणि अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांची भेट व्हावी अशी पूर्ण जगाची इच्छा होती. पण ट्रंप यांनी घेतलेला निर्णय हा जगाच्या इच्छेनुसार नाही, असं उत्तर कोरियाच्या सरकारी वृत्तसंस्थेनी म्हटलं आहे.

ट्रंप यांची भेट व्हावी म्हणून उत्तर कोरियाने खूप प्रयत्न केले होते. आम्ही अमेरिकेबरोबर चर्चा करून कोणताही प्रश्न सोडवण्यासाठी तयार आहोत, असं उत्तर कोरियानं म्हटलं आहे.

सिंगापूर चर्चेतून माघार घेऊन ट्रंप यांनी किम यांना फसवलंय का? याविषयी चर्चा सुरू आहे. काल संध्याकाळपासून नेमकं काय घडलं याचे अपडेट्स या वरच्या बातमीत वाचता येतील.

उत्तर कोरियानं याआधी अनेक वचनं पाळली नाहीत त्यामुळं त्यांच्यासोबतच्या चर्चेतून माघार घेण्यात आली असं अमेरिकेच्या अधिकाऱ्यांनी म्हटलं आहे.

गेल्या आठवड्यामध्ये सिंगापूर येथे नियोजित केलेल्या चर्चेची तयारी देखील उत्तर कोरियाला करता आली नाही असं अमेरिकेच्या अधिकाऱ्यांचं म्हणणं आहे.

उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा किम जाँग उन यांना लिहिलेल्या पत्रात ट्रंप यांनी आपली भूमिका स्पष्ट केली. व्हाईट हाऊसने प्रसिद्ध केलेल्या या पत्रात ट्रंप म्हणाले, "आण्विक नि:शस्त्रीकरणासंदर्भात तुमची लवकरात लवकर भेट घ्यायची होती. मात्र तुम्ही प्रसिद्ध केलेल्या निवेदनात प्रचंड राग आणि द्वेष खुलेपणाने दिसत होता. आताच्या घडीला भविष्याचा विचार करून तुमची भेट घेणं रास्त ठरणार नाही."

ट्रंप यांचं किम यांना पत्र

याआधी उत्तर कोरियाने अणुचाचण्यांसाठी वापरण्यात येणारे बोगदे उद्धवस्त केल्याचं म्हटलं होतं. अमेरिकेच्या आग्रहानुसार उत्तर कोरियाच्या आण्विक निःशस्त्रीकरणाच्या दिशेने हे एक मोठं पाऊल मानलं जात होतं.

किम जाँग-उन आणि डोनाल्ड ट्रंप

अमेरिका आणि दक्षिण कोरिया यांच्याशी डावपेचात्मक चर्चा सुफळ होण्यासाठी उत्तर कोरियाने यंदाच्या वर्षीच पुंगे-रीचा अण्वस्त्र प्रकल्प बंद करण्याची तयारी दर्शवली होती.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा किम जाँग-उन यांच्यासोबत होणाऱ्या चर्चेतून अमेरिकेनी माघार घेतल्यानंतर उत्तर कोरियाने नाराजी व्यक्त केली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: किम जाँग उन आणि डोनाल्ड ट्रंप

संयुक्त राष्ट्रानुसार, उत्तर कोरियातील लोक हे "व्यवस्थित, व्यापक आणि सर्रास मानवी हक्क उल्लंघनाच्या छायेत राहत आहेत". पण हे दोन नेते जेव्हा भेटतील तेव्हा या आणि अशा अनेक मुद्द्यांवर चर्चा होण्याची शक्यता कमीच आहे.

हे आहेत असेच काही मुद्दे जे कदाचित या भेटीत चर्चेला येणार नाही.

1. सरकारचं संपूर्ण नियंत्रण

जगापासून आधीपासूनच अलिप्त राहिलेल्या उत्तर कोरियावर किम जाँग-उन यांचं कुटुंब तीन पिढ्यांपासून सत्ता करत आहे. लोकांना किम परिवार आणि किम जाँग-उन यांच्याप्रती संपूर्ण श्रद्धा दाखवावी लागते.

इथं सरकारचं प्रत्येक बाबीवर नियंत्रण आहे. सर्वसामान्यांच्या प्रत्येक हालचालीवर कडक नजर ठेवली जाते.

अर्थव्यवस्थेवर पण सरकारचं नियंत्रण आहे. देशात खाद्य, इंधन आणि इतर दैंनदिन गरजांची टंचाई असताना सरकार आण्विक आणि मिसाइल कार्यक्रमावर भरपूर खर्च करतं.

अनेक लहान मुलांना मध्येच शिक्षण सोडून कुटुंबाला हातभार लावावा लागतो.

उत्तर कोरिया हा एकहाती राज्यकारभार करणारा देश असल्यानेच ते हा खर्चिक आण्विक कार्यक्रम राबवू शकले. सरकारने गरिबांच्या पोटातला घास हिरावून घेत हा कार्यक्रम चालवला आहे, असं 'Human Rights Watch'चे आशिया संचालक ब्रॅड अॅडम्स यांनी बीबीसीला सांगितलं.

2. मीडियावर नियंत्रण

उत्तर कोरियाची मीडिया हा जगातील सर्वाधिक नियंत्रित मीडिया असल्याबद्दल कुठलीच शंका नाही. 'Reporters Without Borders' संस्थेनं उत्तर कोरियाला प्रसारमाध्यम स्वातंत्र्याच्या जागतिक यादीत शेवटच्या क्रमांकावर ठेवलं आहे.

सरकारी मीडिया

बातम्या, माहिती आणि मनोरंजनासाठी उत्तर कोरियातील लोक पूर्णपणे सरकारी चॅनल 'Korean Central News Agency' अर्थात KCNA वरच अवलंबून असतात. तोच एकमेव मार्ग आहे. हे चॅनल दिवसरात्र नेत्याच्या कौतुकात लागलेलं असतं.

'Reporters Without Borders'च्या माहितीनुसार, आंतरराष्ट्रीय मीडिया संस्थाची बातम्या किंवा सामग्री बघितल्यास किंवा ऐकल्यास लोकांना थेट तुरुंगात डांबलं जातं.

उत्तर कोरियामध्ये लोकांकडे मोबाईल मिळणं हा सर्वसामान्य प्रकार आहे. पण आंतरराष्ट्रीय कॉल करणं वाटतं तेवढं सोपं नाही.

अॅमनेस्टी इंटरनॅशनलचे अभ्यासक आर्नोल्ड फँग म्हणतात, "आंतरराष्ट्रीय कॉल करायचा असेल तर तुम्हाला ब्लॅक मार्केटमधून एखादा चीनी बनावटीचा फोन विकत घ्यावा लागेल. नंतर चीनच्या सीमेजवळ जाऊन तुम्हाला कॉल करावा लागेल, हे सगळं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अमेरिकन राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप आणि उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा किम जाँग-उन यांच्यातील 12 जून रोजीची प्रस्तावित भेट प्रत्यक्षात झाली तर हे दोन जागतिक नेते प्रथमच इतिहासात एकमेकांसमोर असतील.