डॉक सारांशित करण्यासाठी: मिलिंद देवरा आणि संजय निरुपम

 काँग्रेसचे राष्ट्रीय अध्यक्ष राहुल गांधी यांनी पदत्याग केल्यानंतर तीनच दिवसांमध्ये देवरा यांनीही मुंबई प्रदेश काँग्रेस अध्यक्षपद सोडण्याचा निर्णय घेतला. मात्र मुंबई प्रदेश काँग्रेसचे माजी अध्यक्ष संजय निरुपम यांनी मिलिंद देवरा यांचे नाव न घेता 'हा राजीनामा म्हणजे वरच्या पदावर जाण्याची शिडी असावी', अशी शंका उपस्थित केली आहे.

 मिलिंद देवरा यांनी राजीनामा देताना आगामी विधानसभा निवडणुकीत नेतृत्व करण्यासाठी तीन सदस्यांची स्थापना करण्यात यावी असेही सुचवले आहे.

हा निर्णय पक्षाचे सरचिटणिस मल्लिकार्जून खर्गे, के.सी. वेणूगोपाल आणि ऑल इंडिया काँग्रेस कमिटीकडेही पाठवल्याचेही देवरा यांच्या कार्यालयाने स्पष्ट केल्याचे एएनआय वृत्तसंस्थेने दिलेल्या बातमीत म्हटले आहे.

तर, "जनमताचा आदर करून आणि उत्तरदायीत्व स्वीकारून मी माझ्या काँग्रेस सरचिटणिसपदाचा राजीनामा राहुल गांधी यांच्याकडे सोपवला आहे", असे ट्वीट ज्योतिरादित्य सिंदिया यांनी केले आहे.

ही जबाबदारी आपल्याकडे सोपवल्याबद्दल आणि लोकांची सेवा करण्याची संधी दिल्याबद्दल त्यांनी ट्विटमध्ये राहुल गांधी यांचे आभारही मानले आहेत.

नुकत्याच झालेल्या लोकसभा निवडणुकीमध्ये काँग्रेसचा महाराष्ट्रात मोठा पराभव झाला. संपूर्ण राज्यात पक्षाला केवळ एकाच जागेवर विजय मिळाला. मुंबईमध्ये काँग्रेस-राष्ट्रवादी आघाडीला एकही जागा जिंकता आली नाही.

मिलिंद देवरा स्वतः दक्षिण मुंबई मतदारसंघातून निवडणूक लढवत होते. या मतदारसंघामधून शिवसेनेचे अरविंद सावंत सलग दुसऱ्यांदा विजयी होऊन लोकसभेत गेले आहेत.

राहुल गांधी यांनी पक्षाध्यक्षपदाचा राजीनामा दिल्यानंतर काँग्रेसच्या इतर अनेक पदाधिकाऱ्यांनी राजीनामे देऊ केले होते. आता मिलिंद देवरा यांनीही आपल्या पदाचा राजीनामा दिला आहे.

देवरा यांच्या राजीनाम्यानंतर संजय निरुपम यांनी राजीनाम्यात त्यागाची भावना अंतर्भूत असते पण इथं राष्ट्रीय पातळीवरचं पद मागितलं जात आहे. हा राजीनामा आहे की वर जाण्याची शिडी? अशा कर्मठ लोकांपासून पक्षानं सावध राहिलं पाहिजे असं त्यांनी ट्विट केलं आहे. इतकंच नव्हे तर देवरा यांनी सुचवलेली तीन सदस्यांच्या समितीची सूचनाही चुकीची आहे असं त्यांनी ट्विटरवर लिहिलं आहे. यामुळे पक्षाचं अधिक नुकसान होईल असं निरुपम यांनी म्हटलं आहे.

देवरा कुटुंबीय आणि मुंबई प्रदेश काँग्रेसचे राजकारण

देवरा कुटुंबाचा आणि मुंबईच्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुंबई प्रदेश काँग्रेसचे अध्यक्ष मिलिंद देवरा यांनी आपल्या पदाचा राजीनामा दिला आहे. देवरा यांच्याबरोबर काँग्रेसचे सरचिटणीस ज्योतिरादित्य सिंदिया यांनीही आपल्या पदाचा राजीनामा दिला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मिलिंद सोमण

मिलिंद सोमण यांनी काही दिवसांपूर्वी गोवा इथल्या बीचवर न्यूड फोटोशूट केलं होतं आणि तो फोटो सोशल मीडियावर टाकला होता.

बुधवारी (4 नोव्हेंबर) मिलिंद सोमण यांनी 55व्या वाढदिवसानिमित्त त्यांचा गोवा बीचवर विनावस्त्र धावतानाचा फोटो सोशल मीडियावर पोस्ट केला होता.

त्यांनी या फोटोला "55 and running!" असं शीर्षक दिलं होतं. त्यांच्या पत्नीनं हा फोटो काढला होता.

Instagram पोस्ट समाप्त, 1

"मिलिंद सोमण यांच्याविरोधात भारतीय दंड संहितेच्या कलम 294 आणि IT कायद्यातील कलम 67 अंतर्गत गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे," अशी माहिती दक्षिण गोव्याचे पोलीस अधीक्षक पंकज सिंग यांनी दिली आहे.

राजकीय संघटना गोवा सुरक्षा मंचच्या तक्रारीनंतर गुन्हा दाखल करण्यात आल्याचं सिंग यांनी सांगितलं आहे.

पूनम पांडेला जामीन

शुक्रवारी (9 नोव्हेंबर) अभिनेत्री पूनम पांडे हिला गोवा पोलिसांनी अटक केली होती. काही दिवसांपूर्वी पूनमने गोव्याच्या चापोली धरणावर न्यूड फोटोशूट आणि व्हिडियोशूट केलं होतं. याच प्रकरणात तिला अटक झाली होती. कॅनकोना पोलिसांनी तिला अगौदा इथल्या रिसॉर्टमधून अटक केली होती.

या फोटो शूटविरोधात गोव्याच्या फॉर्वर्ड पक्षाच्या महिला विंगने पोलिसात गुन्हा नोंदवला होता. हा अश्लिलता पसरवण्याचा प्रयत्न असल्याचं आणि अशाप्रकारचे व्हिडियो पॉर्न असल्याचं त्यांचं म्हणणं होतं.

दरम्यान, कॅनकोना इथल्या न्यायालयानं याप्रकरणी पूनम पांडेला जामीन मंजूर केला आहे.

पूनम पांडेचा हा व्हिडियो सोशल मीडियावर व्हायरल झाला होता. अनेकांनी ही अश्लीलता असल्याचं म्हटलं. गोव्यात विरोधी पक्षांनी यावरून आवाज उठवल्यावर अखेर पोलिसांनी कारवाई केली होती.

दरम्यान, मॉडेल आणि अभिनेता मिलिंद सोमण आणि पूनम पांडेच्या फोटोशूटमुळे सोशल मीडियावर वेगवेगळी मतं पाहायला मिळत आहेत.

फोटोशूटची तुलना

फिल्ममेकर अपूर्व असरानी यांनी पूनम पांडेच्या फोटोविषयी  ट्वीटमध्ये लिहिलं "पूनम पांडे आणि मिलिंद सोमण दोघंही आपल्या बर्थडे सूटमध्ये गोव्यात दिसले. पांडे हाफ न्यूड तर सोमण पूर्ण न्यूड. अश्लिलतेसाठी पांडेवर कायदेशीर कारवाई झाली. तर सोमण यांना 55 व्या वर्षी तंदुरुस्त शरीरयष्टीसाठी लोकांचं प्रेम मिळतंय. मला वाटतं आपण निर्वस्त्र स्त्रियांच्या तुलनेत निर्वस्त्र पुरूषांप्रती अधिक दयावान आहोत."

लेखक अमर वाणी लिहितात, "मिलिंद सोमण याने निर्वस्त्र धावणे आणि पूनम पांडेचं शूट यात फरक...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अभिनेता मिलिंद सोमणविरोधात गोवा पोलिसांनी गुन्हा दाखल केला आहे.  न्यूड फोटो प्रकरणामुळे हा गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मिळालेल्या माहितीनुसार, काही स्थानिक भारतीय भारतातून नेपाळमध्ये प्रवेश करण्याच्या प्रयत्नात होते. त्यांना पाहून नेपाळच्या सशस्त्र पोलीस दलाने गोळीबार केला. यात एक जण ठार तर दोन जखमी झाले आहेत.

पण हा गोळीबार कोणत्या कारणामुळे झाला, याबाबत स्पष्टता नाही.

नेपाळ पोलिसांच्या म्हणण्यानुसार, भारतीय नागरिकांनी त्यांच्याकडून शस्त्र हिसकावून घेण्याचा प्रयत्न केला. त्यांनी 5 भारतीयांवर गोळी झाडली. त्यात एकाचा मृत्यू झाला. विकेश उर्फ विकास असं मृत व्यक्तीचं नाव असल्याची माहिती मिळाली आहे. तर एक जखमी भारतीय नागरिक नेपाळ पोलिसांच्या ताब्यात असून त्याच्यावर उपचार करण्यात येत आहेत.

सदर व्यक्ती तस्करी करणारे लोक असून ते सुरुवातीला छोट्या संख्येने येतात. पण नंतर ते प्रचंड मोठ्या संख्येने येतात, असं नेपाळच्या सापतारी जिल्ह्याचे जिल्हाधिकारी मोहन बहादूर बी. सी. यांनी सांगितलं आहे. याप्रकरणी बिहार पोलीस लवकरच एक पत्रकार परिषद घेणार असल्याची माहिती मिळाली आहे.

सीमा सुरक्षा दलाचे डीजी कुमार राजेश चंद्र यांनी एएनआयशी बोलताना सांगितले, सकाळी 8 वाजून 40 मिनिटांनी एक कुटुंब नेपाळमध्ये जात होते. त्यांना नेपाळी संरक्षण दलाने थांबवले व माघारी जाण्यास सांगितले. वादावादी जाल्यानंतर नेपाळकडून गोळीबार करण्यात आला त्यात एका व्यक्तीचा मृत्यू झाला.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारताच्या सीमेवर नेपाळी पोलिसांनी केलेल्या गोळीबारात एक जण ठार तर दोन जण जखमी झाले आहेत. भारत-नेपाळ सीमेवर सीतामढी जिल्ह्यात ही घटना घडली. पीटीआय आणि एएनआय वृत्तसंस्थेने याबाबत माहिती दिली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मिशेल आणि बराक ओबामा

सिंगापूरमध्ये बोलत असताना ते म्हणाले की "महिला संपूर्णपणे दोषरहित नाहीत, पण पुरुषांपेक्षा नक्कीच सरस आहेत, यात वादच नाही. जगातले बहुतांश प्रश्न, पुरुषांनी, खासकरून म्हाताऱ्या पुरुषांनी, आपल्या हातात सत्ता एकवटून ठेवल्याने निर्माण झालेत."

राजकीय धृवीकरण आणि सोशल मीडियाद्वारे पसरत असलेल्या चुकीच्या मतांबद्दलही ते बोलले.

सिंगापूरमधल्या एका खासगी कार्यक्रमात बोलताना त्यांनी सांगितलं की राष्ट्राध्यक्ष असतानाही त्यांनी अनेकदा हा विचार केला की महिलांनी नेतृत्व केलं तर हे जग कसं असेल. "बायांनो, मला तुम्हाला हे सांगायचंय, तुम्ही परफेक्ट नाही आहात, हे खरंय. पण मी हे खात्रीने सांगू शकतो की आमच्यापेक्षा (पुरुषांपेक्षा) कित्येक पटींनी तुम्ही सरस आहात.

"मला पूर्ण विश्वास आहे की पुढची दोन वर्ष पृथ्वीवरच्या प्रत्येक देशाने आपला कारभार महिलेच्या हातात दिला तर चित्र पूर्णपणे बदलून जाईल. जगातल्या अनेक गोष्टी नुसत्या बदलणार नाही तर सुधारतीलही," ते म्हणाले.

तुम्ही परत सक्रिय राजकारणात पुन्हा जाल का, असा प्रश्न विचारल्यानंतर ते म्हणाले, वेळ आली की नेत्यांनी पायउतार होऊन इतरांना मार्ग मोकळा करावा, यावर माझा विश्वास आहे. "म्हातारे पुरुष सत्ता सोडत नाहीत हाच तर प्रश्न आहे ना," ते म्हणाले.

"राजकीय नेत्यांनी हे कायम लक्षात ठेवलं पाहिजे की विशिष्ट कामासाठी तुमच्याकडे सत्तेच्या चाव्या देण्यात आल्या आहेत. त्यावर तुमचा आयुष्यभराचा हक्क नाही. स्वतःच्या स्वार्थासाठी किंवा स्वतःचं महत्त्व वाढवून घेण्यासाठी त्याचा उपयोग करून घेऊ नका," असंही ते पुढे म्हणाले.

2009 ते 2017 या काळात बराक ओबामा अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष होते.

आपला कार्यकाळ पूर्ण झाल्यानंतर त्यांनी आणि त्यांच्या पत्नी मिशेल ओबामा यांनी जगभरातल्या तरुण नेत्यांना मार्गदर्शन करण्यासाठी एका फाऊंडेशनची स्थापना केली आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जर महिला जगातल्या प्रत्येक देशाचं नेतृत्व करायला लागल्या तर जगभरात लोकांचं राहणीमान उंचावेल, असं मत अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामा यांनी व्यक्त केलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मिशेल ओबामा

'स्वतःला ओळखणं' आणि 'आनंद देणाऱ्या गोष्टी करणं', यातून 'भावनिक चढ-उतार' यशस्वीपणे हाताळता येतात, असंही त्या म्हणाल्या आहेत.

दैनंदिन व्यायाम आणि झोप यांचं रुटीन बिघडल्याचं मिशेल ओबामा यांनी सांगितलं आहे.

त्या म्हणाल्या, "मी कसला तरी खूप विचार करते किंवा मनावर कसला तरी भार असल्यामुळे मला रात्री झोपेतून जाग येते."

मिशेल ओबामा यांनी नुकतंच त्यांचं पॉडकास्ट सुरू केलं आहे. या पॉडकास्टच्या दुसऱ्या भागात त्यांनी अमेरिकी पत्रकार मिशेल नॉरिस यांची मुलाखत घेतली.

या मुलाखतीत स्वतःच्या मानसिक अवस्थेविषयी बोलताना त्या म्हणाल्या, "हा काही खूप चांगला काळ नाही. मी सौम्य नैराश्याचा सामना करत असल्याचं मला जाणवतं."

"केवळ क्वारंटाईनमुळेच नाही तर वर्णद्वेषामुळेसुद्धा. शिवाय दिवसरात्र या प्रशासनाचा कारभार बघणं, त्यांचा दांभिकपणा हे सगळं निराश करणारं आहे."

त्या पुढे असंही म्हणाल्या, "रोज सकाळी उठून कुठेतरी कृष्णवर्णियांचा अपमान केल्याच्या, त्यांना जखमी केल्याच्या, ठार केल्याच्या किंवा खोटे आरोप ठेवण्यात आल्याच्या बातम्या बघणं थकवणारं आहे."

"या सगळ्यांचा एकप्रकारचा भार मला जाणवतो. जो मी यापूर्वी कधीही अनुभवला नव्हता."

मात्र, "वेळेचं नियोजन" ही या सगळ्या भावना नियंत्रणात ठेवण्याची गुरुकिल्ली असल्याचं त्या म्हणाल्या.

त्यामुळे कोरोनासारख्या जागतिक संकटाच्या काळात दिनक्रम कायम ठेवणं, आपल्यासाठी अधिक गरजेचं बनल्याचं त्यांनी सांगितलं.

पॉडकास्टच्या आपल्या पहिल्या भागात मिशेल ओबामा यांनी त्यांचे पती आणि अमेरिकेचे माजी अध्यक्ष बराक ओबामा यांची मुलाखत घेतली होती.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना संकट, वर्णद्वेष आणि ट्रंप प्रशासनाचा 'दांभिकपणा' यामुळे आपल्याला नैराश्य आल्याचं अमेरिकेच्या माजी फर्स्ट लेडी मिशेल ओबामा यांनी म्हटलं आहे. आपण सौम्य स्वरुपाच्या नैराश्याचा सामना करत असल्याचं त्यांनी सांगितलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मिष्टी मुखर्जींच्या प्रतिनिधीने दिलेल्या अधिकृत निवेदनात सांगण्यात आलंय, "विविध फिल्म्स आणि म्युझिक व्हीडिओमध्ये आपल्या अभिनय प्रतिभेचं दर्शन घडवणारी अभिनेत्री मिष्टी मुखर्जी आता जगात नाही. बंगळुरूमध्ये किटो डाएटमुळे त्यांची किडनी फेल झाली. त्यांना अतिशय त्रास होत होता, शुक्रवारी रात्री त्यांचं निधन झालं. ही हानी भरून येणारी नाही. देव त्यांच्या आत्म्याला शांती देवो. त्यांच्यामागे त्यांचे आई-वडील आहेत."

या अभिनेत्रीचा मृत्यू खरंच किटो डाएटमुळे झाला आहे का, याला बीबीसी दुजोरा देऊ शकत नाही. पण यामुळे किटो डाएटबद्दल चर्चा सुरू झाली आहे.

किटो डाएट कसं असतं?

किटो म्हणजेच किटोजेनिक डाएट. हे एक हाय फायबर डाएट आहे. या डाएटमध्ये शरीराला फॅट्समधून ऊर्जा मिळते. या डाएटमध्ये कर्बोदकं म्हणजेच कार्बोहायड्रेट्स आणि प्रथिनं म्हणजेच प्रोटीन्सचं सेवन अतिशय कमी किंवा नियंत्रित प्रमाणात केलं जातं.

न्यूट्रिशनिस्ट डॉ. शिखा शर्मा सांगतात, "शरीर जेव्हा किटॉन्सचा वापर ऊर्जा स्रोत म्हणून करतं, तेव्हा त्याला किटो डाएट म्हटलं जातं. या डाएटमध्ये फॅट्सच्या सेवनाचं प्रमाण जास्त असतं आणि कर्बोदकांचं सेवन केलं जात नाही. या डाएटमध्ये किटो शेक्स, काही निवडक भाज्या खाल्ल्या जातात. फळं खात नाहीत. प्रोटीन्स मिळण्यासाठी चिकन, मटण, मासे, नारळाच्या तेलाचा वापर केला जातो. हे डाएट करताना भारतात चीजचं सेवन मोठ्या प्रमाणात केलं जातं."

वजन कसं कमी होतं?

किटो डाएटचा परिणाम साधारण आठवड्याभरामध्ये शरीरावर दिसू लागत असल्याचं तज्ज्ञ सांगतात.

डॉ. शिखा शर्मा सांगतात, "अशाप्रकारचं डाएट करत असताना तुमचं शरीर हे जेवण पचवत नसतं. सगळ्या गोष्टी आतड्यांतून निघून जातात. आणि जे खाणं पचतं ते तुमच्या यकृतात (लिव्हर) आणि स्वादुपिंडात (गॉलब्लॅडर) साठत राहतं."

"शरीर अशावेळी सर्व्हावल मोडमध्ये जातं आणि आवश्यक असणारी ऊर्जा किटॉन्समधून मिळवतं. पण याचे दुष्परिणामवरही शरीरावर दिसू लागतात. दोन ते तीन दिवसांमध्ये किटो डाएटचा परिणाम तुमच्या शरीरावर दिसू लागतो."

जर तुम्हाला यकृत वा स्वादुपिंडाच्या तक्रारी आधीपासून असतील तर या डाएटचे दुष्परिणाम तुमच्यावर दोन - तीन दिवसांतच दिसू लागतात. पण जर तुम्हाला आधीपासून कोणताही त्रास नसेल तर मग हे दुष्परिणाम दिसायला तीन ते चार महिने लागू शकतात.

'सिंपल कार्ब्स'मुळे आपलं वजन वाढत असल्याचं डाएटिशियन्स सांगतात. साखर, मैदा, रवा आणि...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

हिंदी आणि बंगाली सिनेमांमध्ये काम करणारी अभिनेत्री मिष्टी मुखर्जीचं किडनी बंद पडल्याने निधन झालं. 27 वर्षांची ही अभिनेत्री किटो डाएट करत असताना तिची प्रकृती बिघडल्याचं सांगितलं जातंय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मिस अमेरिकेचा किताब जिंकणारी नीना दावुलूरी ही पहिली भारतीय-अमेरिकन आहे. तेलुगू आहे.

दावा : अमेरिकेत तेलुगू भाषिकांची संख्या झपाट्याने वाढते आहे.

निकाल : अमेरिकेत करण्यात आलेल्या एका सर्वेक्षणानुसार हा दावा खरा असल्याचं सिद्ध झालं आहे. अमेरिकेत गेल्या सात वर्षात तेलुगू बोलणाऱ्यांची संख्या 86 टक्क्यांनी वाढली आहे. अर्थात, असलं तरीही अमेरिकेत इंग्रजी वगळता सर्वाधिक बोलल्या जाणाऱ्या वीस भाषांमध्ये तेलुगूला अजून स्थान मिळालेलं नाही.

वर्ल्ड इकॉनॉमिक फोरमने ऑनलाईन टाकलेल्या एका व्हीडिओवरून हे सिद्ध होतं. या व्हीडिओनुसार 2010 ते 2017 या काळात तेलुगू बोलणाऱ्या अमेरिकन नागरिकांची संख्या 86% वाढली आहे.

सेंटर फॉर इमिग्रेशन स्टडी या अमेरिकास्थित संस्थेने केलेल्या अभ्यासासाठी हा व्हीडिओ देण्यात आला आहे. अमेरिकेत किती भाषा बोलल्या जातात हे जाणून घेण्यासाठी केलेल्या अभ्यासात जनगणनेच्या माहितीचं विश्लेषण करण्यात आलं.

तेलुगू झपाट्याने वाढण्यामागचं कारण काय?

दक्षिण भारतातल्या आंध्र प्रदेश आणि तेलंगणा या दोन राज्यात तेलुगू भाषा बोलली जाते. या दोन्ही राज्याची एकत्र लोकसंख्या जवळपास 8 कोटी 40 लाख एवढी आहे. 2011च्या जणगणनेनुसार भारतात सर्वाधिक बोलल्या जाणाऱ्या भाषेत तेलुगूचा चौथा क्रमांक लागतो.

अमेरिकेत वापरल्या जाणाऱ्या भाषेविषयीच्या या अभ्यासासाठी अमेरिकन कम्युनिटी सर्व्हिसकडून मिळालेल्या माहितीचा आधार घेण्यात आला. यात 2010 ते 2017 दरम्यान अमेरिकन नागरिक घरी इंग्रजीशिवाय कोणती भाषा बोलतात, याची तुलना करण्यात आली.

गेल्यावर्षी अमेरिकेत जवळपास चाळीस लाख तेलुगू भाषिक होते. 2010च्या तुलनेत ही संख्या दुप्पट आहे.

अमेरिकेत झपाट्याने वाढणाऱ्या पहिल्या दहा भाषांमध्ये सात भाषा या दक्षिण आशियातील आहेत.

अमेरिकेत झपाट्याने वाढणाऱ्या भाषा(2010 ते 2017)

तेलुगूच का?

अमेरिकेत तेलुगू पीपल फाउंडेशन या स्वयंसेवी संस्थेचे संस्थापक प्रसाद कुनीसेट्टी यावर अधिक प्रकाश टाकतात. त्यांच्या मते हैदराबाद शहर आणि अमेरिकेतील इंजिनिअरिंग आणि टेक्नॉलॉजी कंपन्या यांच्यात तयार झालेले संबंध, यामागचं प्रमुख कारण आहे. स्वतः कुन्नीसेट्टी 2001 साली आयटी क्षेत्रात करिअर करण्यासाठी अमेरिकेत गेले होते.

ते सांगतात, 1990च्या मध्यात माहिती-तंत्रज्ञान क्षेत्रात मोठी क्रांती झाली. त्यामुळे अमेरिकेत सॉफ्टवेअर इंजिनिअर्सची मागणी मोठ्या प्रमाणावर वाढली....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अमेरिकेत इंग्रजी वगळता कुठली भाषा सर्वाधिक बोलली जाते, याचा अभ्यास केला तेव्हा समोर आली ती तेलुगूबद्दलची आकडेवारी.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मी 26 वर्षांची झाले होती आणि आईला वाटायला लागलं की, माझं लग्न झालं पाहिजे.

तो विकलांग नव्हता. त्याला कुठलीही मुलगी मिळू शकली असती. पण तो माझ्याबरोबर होता. एकाच घरात लग्न न करता सोबत राहून आम्हाला एक वर्ष झालं होतं. परंतु लग्नाआधी सोबत राहण्याचा घेतलेला निर्णय एवढा सोपाही नव्हता.

हे सगळं सुरू झालं ते एका मॅट्रिमोनिअल साईटच्या माध्यमातून. माझ्या लग्नाबद्दल माझ्या आईला नेहमी काळजी वाटायची. यातून मी या मॅट्रिमोनिअल साईटवर माझं एक प्रोफाईल तयार केलं होतं.

माझं वय 26 वर्षं झालं होतं आणि आईला वाटतं होतं की, मी आता लग्न केलं पाहिजे.

लहान असताना एका अपघातात माझा एक हात गेला होता. त्यामुळे माझ्या आईची चिंता ही रास्तच होती.

एक दिवस मॅट्रिमोनिअल साइटवर मला रिक्वेस्ट आली. थोडी वेगळी वाटली. मुलगा इंजिनीअर होता आणि माझ्यासारखाच बंगाली होता. पण दुसऱ्या शहरात राहात होता.

मी काही ठरवू शकत नसल्यानं मी लग्नासाठी तयार नसल्याचं उत्तर त्याला पाठवून दिलं. त्यावर त्याच्याकडून तातडीने उत्तर आलं, "किमान आपण बोलू तर शकतो ना?"

#HerChoice ही मालिका आहे १२ भारतीय स्त्रियांच्या आयुष्यांवरील खऱ्याखुऱ्या कहाण्यांची. आधुनिक भारतीय स्त्रीच्या समोरील आव्हानं आणि तिच्या जगण्याचा विस्तारलेला परीघ उलगडण्याचा हा प्रयत्न आहे. या कहाण्यांच्या केंद्रस्थानी आहेत, तिच्या जगण्याचा वेध घेणारं तिचं निवड स्वातंत्र्य, आकांक्षा आणि इच्छा.

मी दोन मैत्रिणींबरोबर एका फ्लॅटमध्ये राहात होते. त्यांना भीती वाटत होती की तो फ्रॉड तर नसेल ना?

माझे दोन ब्रेकअप झालेले होते आणि जुन्या प्रेम संबधांनी मला किमान हे शिकवलं होतं की, मला नात्यात काय हवंय आणि काय नको.

मी नव्या नात्यासाठी अजून तयार तर नव्हते. पण एकटं जगायची इच्छाही नव्हती.

यामुळं मी त्याच्याशी बोलणं सुरूच ठेवलं. त्याचा नंबर मी 'टाईमपास' या नावानं 'सेव्ह' करून ठेवला होता. एक दिवस आम्ही भेटण्याचा निर्णय घेतला.

मी त्याला आधीच सांगितलेलं होत की, मला एक हात नाही. तरीसुद्धा मला पाहून त्याची प्रतिक्रिया काय असेल, याची मला भीती होतीच.

फेब्रुवारीतला हलकासा गारवा होता. त्या दिवशी मी आपल्या ऑफिसच्या ड्रेसमध्येच होते. फक्त काजळ आणि लिपस्टिक जरा चांगल्या पद्धतीनं लावलेलं होतं.

रस्त्याच्या कडेने चालत चालत आम्ही गप्पा मारत होतो. आमच्या बऱ्याच आवडीनिवडी मिळत्याजुळत्या होत्या. आम्ही लगेचच मित्र झालो.

तो फार कमी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अनेकवेळा तो विसरून जायचा की मला एक हात नाही. जर तुम्ही स्वतःला जसं आहे तसं स्वीकारत असाल तर तुमच्या आजूबाजूचे लोकही तुम्हाला सहजतेनं स्वीकारतात, हे मी अनुभवत आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मी गेल्या वर्षभर कोव्हिडचं वार्तांकन केलं. आता माझं मिशन होतं जगभरातले नेते आणि आरोग्य अधिकाऱ्यांकडून या विषाणूला आळा घालण्यासाठी त्यांनी कुठल्या गोष्टींना प्राधान्य दिलं, हे जाणून घेणं.

या सर्व माहितीचा अभ्यास केल्यानंतर विषाणूचा प्रसार आणि विषाणूचा संसर्ग झाल्याने होणाऱ्या मृत्यूला आळा घालण्यासाठी चार गोष्टी महत्त्वाच्या असल्याचं मला जाणवलं.

आम्ही सर्व योग्य उपाय योजले, असा दावा कुणीही केलेला नाही. मात्र, जगभरात प्रभावी आणि परिणामकारक ठरलेली काही प्रमुख धोरणं आम्ही खाली देत आहोत. हे सर्व एकत्र केल्यास भविष्यात उद्भवणाऱ्या साथरोगांच्या नियंत्रणासाठीची ब्लूप्रिंट ज्याला 'पॅन्डेमिक प्लेबुक' म्हणतात, आपसूकच तयार होईल.

स्टेप 1 : तयारी (Prepration)

स्टॅनले पार्क दक्षिण कोरियाची राजधानी सेऊलमध्ये राहतात. जू येऑन त्यांची मुलगी. जूला घेण्यासाठी ते एअरपोर्टवर गेले, त्यावेळी त्यांनी नेहमीप्रमाणे गळाभेट घेतली नाही. यावेळी त्यांच्या हातात मास्क आणि स्टॅनेटायझिंग स्प्रे होता.

दक्षिण कोरियामधल्या सेऊलमधलं यांगजीसारखं हॉस्पिटल पूर्णपणे कोव्हिडसाठी राखीव ठेवण्यात आलं.

स्टॅनले सांगतात, जागतिक साथरोगचा हा त्यांचा पहिला अनुभव नाही. याआधी 2015 साली पूर्व आशियात मर्सची साथ पसरली होती. त्यावेळी मर्सचा उद्रेक आणि त्यामुळे पसरलेली भीती त्यांच्या आजही स्मरणात आहे.

मर्सच्या त्या साथीतून केवळ स्टॅनलेच नाही तर त्यांच्या देशानेही धडा घेतला आणि सार्वजनिक आरोग्याला धोका ठरणारी आणीबाणी उद्भवल्यास त्याचा सामना करण्यासाठी 48 सुधारणा केल्या. दक्षिण कोरियाने मर्सच्यावेळी केलेल्या या तयारीचा त्यांना कोव्हिड काळात फायदा झाला. कुठल्याही प्रकारचा देशव्यापी लॉकडाऊन किंवा उद्योग-व्यवसाय बंद न करता दक्षिण कोरियाने कोव्हिडचा आलेख खाली आणला.

जू येऑन अॅटलांटावरून परतल्या होत्या. मायदेशी परतल्यावर त्या दोन आठवडे वडिलांच्या घरी क्वारंटाईन होत्या. त्यांनी कोव्हिड ट्रॅकिंग अॅपही डाऊनलोड केलं. या अॅपमुळे त्या कुठे-कुठे गेल्या याची माहिती सरकारला मिळाली. अॅप डाऊनलोड केल्यानंतर पुढच्या दोन आठवड्यात आरोग्य प्रशासनाकडून त्यांना 6 वेळा चेकअप कॉल्सही आले. त्यांनी क्वारंटाईनची काटेकोर अंमलबजावणी केली. त्या घरातून अजिबात बाहेर पडल्या नाही. गार्डनमध्येही गेल्या नाही.

दक्षिण कोरियाचे पंतप्रधान चुंग साय-क्युन म्हणाले होते, "इतिहासाची पुनरावृत्ती होतेय -...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना विषाणूच्या प्रसाराला आळा घालण्यासाठी गेल्या वर्षभरात वेगवेगळ्या देशांनी वेगवेगळे उपाय योजले जात आहेत. त्यापैकी काही उपाय परिणामकारक ठरल्याचं दिसतं. कोरोना विषाणूला आळा घालण्यासाठी सर्वोत्तम उपाय कोणते ठरलेत, याचा बीबीसी पॅनोरमाच्या जेन कॉर्बिन यांनी घेतलेला हा आढावा...


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मी चार वर्षांचा होतो तेव्हा पहिल्यांदा विमानाचा प्रवास केला होता. आम्ही भारतातून ब्रिटनला स्थलांतरित झाल्यानं मी माझ्या आईसोबत मुंबई ते लंडन प्रवास करत होतो. माझे काका, काकू, चुलत भाऊ यांच्याबरोबर माझे वडील लंडनच्या हीथ्रो विमानतळावर आमच्या आगमनाची प्रतीक्षा करीत होते. मी फार लाजाळू होतो, त्यामूळं संपूर्ण विमानप्रवासात आईला चिटकून बसलो होतो.

मी विमानात काहीच खाल्लेलं नव्हतं. त्या वेळेस माझ्या रोजच्या आहारात बोर्नविटा हॉट चॉकलेटचा एक कप असायचा. पण एअर इंडियाच्या फ्लाईटमध्ये असे कुठलेही पदार्थ माझ्यासाठी नव्हते.

एका प्रेमळ एअर होस्टेसला माझी कीव आली आणि तिने साथीदारांकडे शोध घेत एक बरबन चॉकलेट क्रीम बिस्कीटचा पुडा माझ्यासाठी आणला. मी मनसोक्त तो बिस्कीटचा पुडा संपवला.

35 वर्षांपूर्वी एअर इंडियाबरोबर उड्डाण करण्याचा तो माझा पहिलाच अनुभव होता. म्हणून भारत सरकारने जेव्हा या राष्ट्रीय एअरलाईन्सचं विभाजन चार स्वतंत्र कंपन्यांमध्ये करण्याचा निर्णय घेतल्याची बातमी आली, तेव्हा माझ्यासह अनेक मित्रांना, नातेवाईकांना मनात एअर इंडियाविषयीच्या अनेक कडू-गोड आठवणी तरळून गेल्या.

प्रातिनिधिक छायाचित्र

माझ्या ओळखीतल्या ब्रिटन आणि अमेरिकेतल्या अनिवासी भारतीयांमध्ये एअर इंडिया नेहमीच उपहासाचा आणि लाजिरवाणाचा विषय असतो. काय करू, गेल्या कित्येक वर्षांमध्ये त्यांच्या सेवेबद्दलच्या कहाण्याच इतक्या रंजक ठरल्या आहेत.

कधी फ्लाईटमध्ये मर्यादेपेक्षा जास्त प्रवासी असतात, तर कधी प्रवासी तासनंतास ताटकळत राहिलेले. काही लोकांनी चेक-इन काऊंटरवरची भांडणं पाहिली आहेत,  तर काहींना तुटलेल्या आणि डागाळलेल्या खुर्च्या, अस्वच्छ प्रसाधनगृह आणि चिडचिड्या एअरहोस्टेसचा सामना करावा लागला आहे. काहींना तर विमानत उंदीरही दिसले आहेत. पण सुदैवाने माझ्यावर असं काही बघण्याची परिस्थिती नाही ओढवली.

मी सोशल मीडियावर माझ्या मित्रांना त्यांनी अनुभवलेले असे काही भयानक किंवा रंजक प्रसंग शेअर करायला सांगितलं. त्यांच्यापैकी हे काही भारी एपिसोड -

1. माझ्या एका मैत्रिणीनं हा किस्सा सांगितला : एकदा एअर इंडियानं एकटीच प्रवास करताना मी विमानाच्या स्टाफला 'अल्कोहिलिक ड्रिंक आहे का?' असं विचारलं. त्या स्टाफने माझ्याकडे असं पाहिलं जणू मी काही गुन्हाच केला आहे.

2. आणखी एका मित्राच्या नशिबी आलेला हा प्रसंग - दिल्ली ते लंडन प्रवासादरम्यान विमानात सर्वांना एक चित्रपट...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

एअर इंडियाच्या विभाजनाचा प्रस्ताव सरकारने ठेवला असल्याच्या बातम्या आल्यानंतर अनेक चांगले-वाईट किस्से मनात तरळून गेले.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मी चीनच्या आन्हुई प्रांतातल्या एका गावात गेलो होतो. तिथे जेवत असताना एका सात वर्षांच्या मुलानं मला सांगितलं की त्यानं 'दंगल' सिनेमा पाहिला आणि त्याला तो खूप आवडला.

तो मुलगाच नाही तर जेवणाच्या टेबलापाशी असलेल्या बहुतांश लोकांनी सिनेमा पाहिला होता आणि त्यांना तो आवडलाही होता.

'दंगल', 'हिंदी मीडियम', '3 इडियट्स', 'पीके', 'टॉयलेट' या सिनेमांनी चीनच्या शहरांत, गावांमध्ये बॉलीवुड आणि भारताची अशी काही प्रतिमा तयार केली आहे की, ती तशी करणं परराष्ट्र धोरण ठरवणाऱ्यांनाही कठीण आहे.

शांघायच्या एका उद्यानात मी आमिर खानचा चाहत्या कॅरन छन यांना भेटलो. हिंदी गाणं म्हणशील, या माझ्या फर्माईशीवर त्यांनी 'सिक्रेट सुपरस्टार' या सिनेमातलं 'मैं चांद हूँ…' हे गाणं म्हटलं.

छन यांना हिंदी भाषेचं ज्ञान नाही. पण त्यांना या गाण्याचा अर्थ माहिती होता. 'दंगल'मुळे त्यांचा फक्त हिंदी सिनेमांशी परिचय झाला एवढंच नाही, तर त्या सिनेमानं त्यांच्या व्यक्तिगत आयुष्यावरही प्रभाव पाडला.

"दंगल पाहिला तेव्हा माझं वय 98 किलो होतं. सिनेमा पाहिल्यावर मी स्वत:लाच म्हटलं की, मी वजन कमी करू शकते. आता मी कशी दिसतेय बघ!" छन म्हणाल्या.

त्यांच्या सोबत असलेल्या टीना आणि लीफ म्हणाल्या की, त्यांनी सीडीज किंवा वेबसाईटवर भारतीय सिनेमे पाहणं सुरू केलं आहे.

लीफ म्हणाल्या, "भारतीय सिनेमे मी भारतीय संस्कृतीसाठी पाहते. त्यातली नृत्य, देवाची पूजा, हे सगळं मला खूपच भावतं."

दंगलमधल्या गाण्यांवर नाचणारे आमिर खानचे चाहते.

2011मध्ये आलेल्या 3 इडियट्सचेही खूप चाहते आहेत. कॉलेजच्या कित्येक विद्यार्थ्यांनी हा सिनेमा ऑनलाइन पाहिला. त्यातून त्यांची हिंदी सिनेमाशी ओळख झाली.

चित्रपट विषयाच्या जाणकारांच्या मते 2014मध्ये आलेल्या धूम-3ने चीनमध्ये 20 कोटी रुपयांचा व्यवसाय केला. पण असं मानलं जातं की 2015मध्ये आलेल्या 'पीके'मुळे हिंदी सिनेमातला रस वाढला.

त्यानंतर आलेल्या 'दंगल'सारख्या सिनेमानं सगळे विक्रम तोडले.

कॅरन छन, आमिर खानची चाहती.

हिंदी सिनेमांप्रमाणेच दाक्षिणात्य सिनेमांची चाहती असलेल्या व्हिवियन यांनी पीके पाठोपाठ बाहुबली-2 हा सिनेमाही पाहिला. तो सिनेमा त्यांना इतका आवडला की त्यानी सिनेमाची पोस्टर्स जपानहून मागवली.

जपानी भाषेच्या अनुवादक व्हिवियन म्हणतात, "बाहुबली-2ची कथा, गाणी, डान्स हे सगळं पाहून मी हरखूनच गेले. सिनेमाचे दिग्दर्शक एस. एस. राजमौली यांनी भारतीय...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

चीनमध्ये भारतातल्या सिनेमांबद्दल खूप उत्सुकता असते. सध्या दोन्ही देशांमध्ये तणाव असला तरीही, चीनमध्ये आमिर खानचे चाहते प्रचंड मोठ्या प्रमाणावर आहेत. ऑगस्ट 2018मध्ये चीन दौऱ्यावर गेलेले बीबीसी प्रतिनिधी विनीत खरे सांगतायत  त्यांच्याच शब्दात तिथला 'आँखो देखा हाल'...


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मी जेव्हा सोल (दक्षिण कोरियाची राजधानी) इथल्या हॅन नदीच्या जवळ बाईकवर एका मैत्रिणीसोबत जात होते. मला एका सार्वजनिक स्वच्छतागृहात जायचं होतं.

"तिथे कॅमेरा नाहीये ना हे एकदा तपासून बघ," ती ओरडली. मी तिच्याकडे वळून पाहिलं आणि हसायला लागले. पण ती विनोद करत नव्हती.

दक्षिण कोरियात गेल्यावर अनेक स्त्रियांनी सांगितलं आहे की त्या प्रसाधनगृहात गेल्यावर तिथे छुपं छिद्रं किंवा कॅमेरा आहे का हे आधी तपासतात.

कारण या देशात अशा छुप्या कॅमेरे बसवण्याची जणू साथच पसरली आहे.

हे छुपे कॅमेरे महिलांच्या आणि कधी पुरुषांच्या हालचाली टिपतात. कधी कपडे काढताना, कधी प्रसाधनगृहात जाताना, कपड्यांच्या दुकानात ट्रायल रूममध्ये जाताना, जिम आणि स्विमिंग पूलमध्ये जाताना हालचाली टिपल्या जातात. नंतर हे व्हीडिओ पॉप अप पॉर्न साईटवर टाकले जातात.

छुपे कॅमेरे आणि पॉर्न हा आजार आणखी न पसरण्यासाठी काही केलं नाही तर हा धोका आणखी वाढेल आणि ते रोखणं कठीण जाईल, असा इशारा इथल्या कार्यकर्त्यांनी दिला आहे.

दरवर्षी अशा जवळपास 6000 तक्रारी पोलिसांकडे येतात. या पीडितांमध्ये 80 टक्के महिला आहेत.

असं असलं तरी हजारो लोक अजूनही आपली व्यथा सांगण्यासाठी पुढे येत नाही, असंही सांगितलं जातं. काही प्रकरणांत मित्रांनी किंवा जवळच्या व्यक्तींनीच छुप्या कॅमेऱ्यांनी हालचाली टिपण्याचे प्रकार उघडकीला आले आहेत.

सार्वजनिक ठिकाणी महिला छुपे कॅमेरे सतत तपासत असतात.

बीबीसीने किम नावाच्या एका स्त्रीशी संपर्क साधला. हॉटेलच्या एका टेबलखाली ठेवलेल्या कॅमेऱ्याने तिचं शुटिंग केलं होतं. तिचा स्कर्टचा आतला भाग दिसेल अशा पद्धतीने तो कॅमेरा लावला होता. त्यांना तो दिसला आणि त्यांनी त्याचा फोन हिसकावला. फोनमध्ये त्यांना तिचे इतर फुटेज दिसले आणि इतर पुरुष त्यावर चर्चा करत होते.

"मी जेव्हा ती चॅटरूम पाहिली तेव्हा मला प्रचंड धक्का बसला आणि मी रडायला लागले," किम म्हणाल्या.

त्यांनी पोलिसात जाऊन तक्रार केली. पण त्यानंतर त्या जास्तच अस्वस्थ झाल्या.

"लोक काय म्हणतील याचा मी विचार करत बसले. माझे कपडे खूपच तंग होते असं पोलिसांना वाटणार नाही का? मी फार उथळ आहे का?" असे अनेक प्रश्न त्यांच्या मनात निर्माण झाले होते.

"मला पोलीस ठाण्यात एकटं वाटत होतं. सगळे पुरुष मी एखादा मांसाचा गोळा असल्यासारखे किंवा एखादी लैंगिक उपभोगाची वस्तू असल्यासारखं माझ्याकडे बघत होते," असं त्या म्हणतात.

"मी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

दक्षिण कोरियातील छुप्या कॅमेऱ्याबद्दल जेव्हा पहिल्यांदा ऐकलं तेव्हाचा प्रसंग मला अजूनही आठवतो.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मी पत्रकार परिषदांना घाबरत नव्हतो, असं वक्तव्य माजी पंतप्रधान मनमोहन सिंग यांनी केलं आहे. हिंदुस्तान टाइम्सनं ही बातमी दिली आहे.

मनमोहन सिंग यांनी लिहिलेल्या चेंजिंग इंडिया या पुस्तक प्रकाशन सोहळ्यादरम्यान ते बोलत होते.

"लोक मला सायलेंट पंतप्रधान म्हणायचे. पण मला वाटतं, पत्रकार परिषदांना घाबरणारा पंतप्रधान मी नव्हतो. मी मीडियाला नियमितपणे सामोरं जायचो आणि विदेश दौऱ्याहून आल्यानंतर पत्रकार परिषद घ्यायचो.

मला अपघातानं झालेले पंतप्रधान असं म्हटलं जात आहे, पण मी अर्थमंत्रीसुद्धा अपघातानच झालो होतो," असंही सिंग यांनी म्हटलं आहे.

"देशाला मजबूत आणि स्वतंत्र अशा केंद्रीय बँकेची गरज आहे. जेणेकरून बँक आणि केंद्र सरकार यांना एकत्रितरित्या काम करता येईल," असंही सिंग यांनी म्हटलं आहे.

2. वाटलं नव्हतं संघाला असे दिवस येतील - मोहन भागवत

"आणीबाणीच्या काळात निवडणुकांमध्ये आम्ही सपाटून आपटत होतो. नंतर काम करण्यासाठी पुन्हा उभे राहत होतो. राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाला असे दिवस येतील, असं कुणी सांगितलं असतं तर विश्वासही ठेवला नसता," असं वक्तव्य राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे सरसंघचालक मोहन भागवत यांनी केलं आहे. लोकसत्तानं ही बातमी दिली आहे.

पुणे येथे गीता धर्म मंडळाच्या एका कार्यक्रमात ते बोलत होते.

मोहन भागवत

"भारतीय व्यक्तीनं जीवन कशा प्रकारे व्यतीत करावं, याचं निर्देशन भगवद्गीता करते. त्यामुळे गीतेचा अभ्यास आणि आचरण आवश्यक आहे. भगवद्गीता घराघरात पोहोचली तर भारत आताच्या शंभरपट सामर्थ्यासह विश्वगुरू म्हणून पुढे येईल," असंही भागवत यांनी म्हटलं आहे.

3. मराठवाड्यात सातशेहून अधिक टँकर

आतापर्यंत मराठवाड्यातील पाच जिल्ह्यांमध्ये टँकरने सातशेचा आकडा पार केला आहे. महाराष्ट्र टाइम्सनं ही बातमी दिली आहे.

विभागातील 568 गावे आणि 73 वाड्यांमधील 16 लाख 22 हजार नागरिकांची तहान 705 टँकरद्वारे भागविण्यात येत आहे.

यामध्ये औरंगाबादमध्ये 463, बीडमध्ये 139, जालनामध्ये 95, उस्मानाबादमध्ये 6 आणि नांदेडमध्ये 2 टँकर सुरू आहेत.

4. लिओनेल मेस्सीला पाचव्यांदा 'गोल्डन शू' पुरस्कार

फुटबॉलपटू लिओनेल मेस्सीनं पाचव्यांदा गोल्डन शू पुरस्कार पटकावला आहे. डेली मेलनं ही बातमी दिली आहे.

लिओनेल मेस्सी

मेस्सीनं बार्सिलोनासाठी 68 सामन्यांत 34 गोल नोंदवले. लिव्हरपूलचा मोहम्मद सलाह आणि टॉटेनहॅमच्या हॅरी केनला मागे टाकत मेसीनं हा पुरस्कार पटकावला आहे....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आज सकाळी वृत्तपत्रं आणि वेबसाइट्सवर प्रसिद्ध झालेल्या बातम्यांपैकी 5 मोठ्या बातम्या थोडक्यात पाहूया.

1. मी पत्रकार परिषदांना घाबरणारा पंतप्रधान नव्हतो - मनमोहन सिं ग


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मी महाराष्ट्र बँकेच्या संचालक मंडळात नसताना माझ नाव घेण्यात आलं. मी पुढच्या महिन्यात नाही मला आताच या संदर्भात सूचना द्यावी म्हणून जाणार होतो. मला ईडीकडून पत्र आलं. आता येण्याची आवश्यकता नसल्याचं सांगितल, जर गरज असेल तर सूचना देऊ असं म्हणाले.

महाराष्ट्र राज्य सहकारी बँक गैरव्यवहारप्रकरणी गुन्हा दाखल झालेले राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार आज अंमलबजावणी संचालनालयासमोर स्वतःहून हजर होणार होते. पण त्यांना ईडीच्या कार्यालयात प्रवेश मिळणार किंवा नाही यावरून तर्कवितर्क लावले जात होते. अखेर दुपारी शरद पवार यांनी आपली भूमिका स्पष्ट करण्याचा निर्णय घेतला.

दिवसभरात काय घडलं?

12.36: शरद पवार माध्यमांशी बोलताना म्हणाले, "24 तारखेला माध्यमांच्या प्रतिनिधींना भेटलो, तेव्हा मी ईडीच्या कार्यालयात जाऊन विनंती करणार असं सांगितलं होतं. राज्य सहकारी बँकेच्या संदर्भात गुन्हा ईडीनं दाखलं केला आहे, मी त्या बँकेशी संबंधित नसताना माझ्यावर गुन्हा दाखल केला. मात्र निवडणुकीमुळे मी राज्यभरात व्यग्र असेन म्हणून मी माजी बाजू मांडायला येईन असं सांगितलं. मी चौकशीला सामोरे जायला तयार नाही असं कोणालाही वाटू नये म्हणून मी जाण्याचा निर्णय घेतला होता. मात्र ईडी आणि पोलिसांनी आता चौकशीला येऊ नये अशी विनंती केली. पोलीस आयुक्तांनी कायदा सुव्यवस्थेचा प्रश्न तयार होण्याची शक्यता आहे असं मला सांगितलं. त्यामुळे मी ईडी कार्यालयात न जाण्याचा निर्णय घेतला आहे."

यावेळेस शरद पवार यांनी माजी पंतप्रधान डॉ. मनमोहनसिंह, काँग्रेस नेते राहुल गांधी आणि शिवसेना नेते संजय राऊत यांचे आभार मानले.

1.25: शरद पवार यांनी ईडीच्या कार्यालयाकडे जाऊ नये अशी विनंती करण्यासाठी  मुंबई पोलीस आयुक्त संजय बर्वे शरद पवार यांच्या निवासस्थानी पोहोचले.  पोलीस आयुक्त आणि शरद पवार यांच्यामध्ये बैठक सुरू असल्याची माहिती जितेंद्र आव्हाड यांनी दिली.

12.45: शरद पवार यांनी चौकशीसाठी ईडीच्या कार्यालयात येण्याची गरज नाही असा ई-मेल ईडीनं पाठवल्याचं राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते नवाब मलिक यांनी माध्यमांशी बोलताना सांगितलं आहे. ईडीनं ई-मेल केला असला तरी आम्ही कार्यालयातच जाणार असं मलिक यांनी स्पष्ट केलं आहे. आम्ही उत्तर द्यायला नाही तर प्रश्न विचारायला जात आहोत अशी भूमिका नवाब मलिक यांनी मांडली आहे.

12.40: निवडणुकीच्या तोंडावर अशा घटनांचा शरद पवारांसारखे बडे नेते राजकीय फायदा करून...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ईडीची गुन्हे दाखल करण्यात येत असल्याबद्दल तुमचं काय मत आहे असं शरद पवारांना विचारण्यात आलं. त्यावेळी ते म्हणाले मी योद्धा आहे आणि मी त्यांच्याविरोधात लढणारच. मी काही चूक केलं नाही मी घाबरणार नाही.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मी माझ्या पालकांना जेव्हा सांगितलं की मी ट्रान्सजेंडर व्हायचं आहे तेव्हा त्यांची पहिली प्रतिक्रिया होती, "पण, तुला किती केस आहेत! स्त्री होण्यासाठी तुला हे सगळे केस काढावे लागतील आणि ते खूप त्रासदायक आहे. तेव्हा तू हा नाद सोडून दे." माझ्या स्त्री होण्याच्या मार्गात माझ्या शरीरावरचे केस अडसर असल्याचं त्यांना वाटत होतं.

लोकांना अजूनही लैंगिकतेविषयी फारशी माहिती नाही. ते स्त्री किंवा पुरूष या दोनच स्वरूपात लोकांना बघतात. ट्रान्सजेंडर म्हणजे फक्त स्त्री किंवा पुरूष असणं नव्हे. एखादी व्यक्ती ट्रान्सजेंडर आहे म्हणजे तिला स्त्री किंवा पुरूष व्हायचं आहे, असाच लोकांचा समज असतो. मात्र, लैंगिक ओळखीच्या इतरही काही शक्यता असू शकतात, याबद्दल ते विचारच करत नाही.

मला जेव्हा माझ्या लैंगिकतेविषयी कळू लागलं तेव्हा मी ट्रान्स सपोर्ट ग्रुपमध्ये जाऊ लागलो. तिथे स्वतःचे अनुभव मांडणं, इतरांना कोणत्या सर्वनामाने हाक मारावी आणि इतर अनेक बाबतीत मोकळेपणाने बोलता येत होतं. मी तिथे पुरूषांसारखे कपडे घालून जायचो तेव्हा तिथले लोक गोंधळून जायचे. ते मी पुरूष आहे, असं समजून माझ्याशी बोलायचे आणि जेव्हा मी स्त्रियांसारखे कपडे घालून जायचो तेव्हा मला स्त्री समजून माझ्याशी बोलायचे.

त्या ग्रुपमधले काही जण म्हणायचे, "तू ट्रान्सजेंडर आहेस, हे इतरांनी गांभीर्याने घ्यावं, असं तुला वाटत असेल तर तू तुझ्या शरीरावरचे अनावश्यक केस काढ आणि स्त्री होण्यासाठीचे वैद्यकीय उपचार घे."

अशा प्रतिक्रिया त्रासदायक होत्या. कारण माझ्या आयुष्यात आधीच मी खूप अनावश्यक सूचना आणि सल्ले ऐकले होते. आणि अशा केंद्रांमध्ये जे ट्रान्सजेंडरच्या मदतीसाठी असल्याचं सांगितलं जातं तिथेही तुमची लैंगिकता आणि बाह्यरूपावरून तुम्हाला सल्ले मिळतात. जणू स्त्रीत्व आणि केस एकाचवेळी असू शकत नाही.

माझ्या सोशल मीडियावर अजूनही मला 'काळजीपोटी ट्रोल' केलं जातं. लोकांना खरंच असं वाटतं की ते मला मदत करत आहेत. मात्र, मला वाटतं त्यांनी हा विचार करायला हवा की, "त्या व्यक्तीला माझ्याकडून काय हवं, हे त्यालाच का विचारू नये?"

मला माझ्या शरीरावरच्या केसांची पहिल्यांदा घृणा वाटली ती मी दहा वर्षांचा असताना. माझी मोठी बहीण 13 वर्षांची होती. तिच्या हातावर थोडे केस येत होते. थोड्याच दिवसात तिला सगळे सल्ले देऊ लागले की तिने हे केस काढले पाहिजे. माझ्या काकू, मावशा तिला वॅक्सिंग आणि भुवया कोरायला सांगू...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आलोक वैद्य-मेनन कवी आणि कलाकार आहे. ते ट्रान्सजेंडरच्या बाह्य रूपाविषयी सोशल मीडियावर अतिशय रंगीत आणि सक्षमपणे मोहीम राबवतात. मात्र, त्यांच्या दिसण्यावरून बरेचदा त्यांना ट्रोल केलं जातं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मी माझ्या स्टाफला व्हिलचेअरमध्ये बसलेल्या आजीला आत पाठवायला सांगितलं. त्या आत येत असताना आमच्याच हॉस्पिटलमधल्या डायलिसिस विभागात काम करणाऱ्या नर्सने त्यांना थांबवलं आणि विनवू लागल्या, "मॅडम प्लीज, खूप महत्त्वाचं आहे. आधी आम्ही आत गेलो तर चालेल का?"

व्हिलचेअरमध्ये बसलेल्या आजी तयार झाल्या. त्या म्हणाल्या, "ठिक आहे. मी जवळपास तासभर वाट बघतेय. आणखी 15 मिनिटं वाट थांबेन. तुम्ही जा आत."

मी बघितलं. नर्ससोबत एक तरूण मुलगी मला दिसली. यांना एवढं काय तातडीचं काम आहे? असा विचार करत मी म्हणाले, "मी आधी त्या आजींना तपासते. तुम्ही 10 मिनिटं थांबा." त्या तरुण मुलीने होकारार्थी मान हलवली आणि खाली बघतच खांद्यावरची बॅग पुन्हा मांडीवर ठेवली. तिचा चेहरा कोमेजला होता आणि ती खूप अशक्त दिसत होती. तिला घेऊन येणाऱ्या नर्सला मात्र माझं म्हणणं पटलेलं नव्हतं. ती तशीच उभी होती. तिच्या मनातली अस्वस्थता तिच्या चेहऱ्यावर स्पष्ट दिसत होती. त्या आजीला तपासेपर्यंत ती नर्स अस्वस्थपणे येरझरा मारत आपला नंबर कधी येतो, याची वाट बघत होती.

मी त्यांना आत यायला सांगितल. ती जवळपास धावतच माझ्या रूममध्ये आली आणि आर्जवाच्या स्वरात बोलू लागली. "आम्ही खूप आशा घेऊन आलोय. मॅडम प्लीज. आता तुम्हीच काहीतरी करा."

ही नर्स तिच्या भावाच्या बायकोला म्हणजे तिच्या वहिनीला घेऊन माझ्याकडे आली होती. तिला दिवस जात नव्हते.

"त्याने काल दिवसभर पाण्याचा एक घोटही घेतला नाही. तोच नाही तर आम्हा सगळ्यांनाच खूप काळजी लागून आहे."

"काय झालं?"

"वंध्यत्व मॅडम. घरी कुणीच खुश नाही. तुम्हीच काहीतरी करा ना. चांगल्यात चांगली औषधं द्या. गरज असेल तर परदेशातल्या औषधी द्या. पण सगळ्यात आधी तिला काय झालं ते तपासा", नर्स न थांबता बोलत होती.

मी विचारलं, "तुझं नाव काय?"

पण नर्सनेच उत्तर दिलं. "वर्धनी मॅडम. माझ्या आईचं ऑपरेशनही तुम्हीच केलं होतं. आईनेच मला हिला तुमच्याकडे घेऊन यायला सांगितलं."

मी त्या तरुण मुलीकडे बघत होते. ती खाली मान घालून बसली होती. ती वहिनी असली तरी वयाने खूप लहान वाटत होती. छान, कोरलेलं नाक, निमुळती हनुवटी, लिप्स्टिक लावायचीही गरज नाही इतके लाल ओठ. पण, डोळे मात्र निस्तेज होते.

मी तिला विचारलं, "तू बरी आहेस ना?"

तिने मान वर करून माझ्याकडे बघितलं. किती निष्पाप डोळे होते. तिच्या वेदना मला कळत आहेत की नाही, याबद्दलची साशंकता तिच्या डोळ्यात जाणवली. कधीकधी शब्दांपेक्षाही...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"त्या दिवशी मला सकाळीच ऑपरेशन थिएटरमध्ये जायचं होतं. ऑपरेशन थिएटरमधून बाहेर पडले आणि बघितलं तर ओपीडीमध्ये जरा जास्तच गर्दी दिसली. माझ्या रूमसमोर चार ते पाच पेशंट्स वाट बघत बसले होते. "


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मी लगेचच खाली गेलो. त्यावेळी सोनल तिच्या चुलत भावडांबरोबर गप्पागोष्टींत मग्न होती. मी सोनलकडे डायपर मागितलं. सोनमनंसुद्धा तितक्याच तत्परतेनं माझ्या हातावर डायपर ठेवलं. ते घेऊन मी वर जातच होतो तेवढ्यात माझ्या सासूबाई आल्या आणि त्यांनी मला रोखलं.

माझ्या हातातून डायपर हिसकावून ते त्यांनी सोनलच्या हातात दिलं. आणि 'तू थांब जरा,' असं दरडावल्याच्या स्वरात त्या मला म्हणाल्या. 'नवऱ्याला डायपर बदलायला सांगते, तुला बदलता येत नाही का,' असं त्यांनी सोनलला खडसावलं. काय सुरूय हे मला कळतच नव्हतं. आतापर्यंत स्वराचं डायपर मीच बदलत होतो आणि मी नवीन काहीच करणार नव्हतो.

मग सासूबाईंनी मला जरा बाजूला घेऊन समजावलं. 'हे लग्नाचं घर आहे. नवा जावई असल्यानं सर्वांच्या नजरा तुझ्याकडेच आहेत. तुझं लक्ष नसेल पण वेगवगेळ्या ठिकाणांवरून लोकं तुला पारखत असतात. आज जर तू हे डायपर बदललं असतं तर गावात बातमी पसरायला वेळ नसता लागला की सोनलचा नवरा आनंद तर त्याच्या मुलीचं डायपरसुद्धा बदलतो.'

आधीच आमचा विवाह आंतरजातीय आणि त्यात मी हाऊस हसबंड. त्यामुळे मामला तसा नाजुकच. सोनलच्या घरच्यांना माझ्या घरी राहण्याविषयी माहीत होतंच, नातेवाईकांमध्येसुद्धा याची दबक्या आवाजात चर्चा सुरू होती.

#HisChoice ही बीबीसीची विशेष सीरिज आहे. भारतातल्या 10 पुरुषांच्या जीवनात प्रत्यक्ष घडलेल्या घटनांवर आधारित ही सीरिज आहे.

या कथा 'अधुनिक भारतीय पुरुषां'चे विचार आणि त्यांच्या आशा-आकांक्षा, प्राधान्यक्रम आणि त्यांच्या आवडीनिवडींवर प्रकाश टाकतात.

गेली सहा वर्ष मी हाऊस हसबंड आहे. त्यामुळे तुम्ही काय करता, या प्रश्नाचं उत्तर देण्यात आता मी पटाईत झालो आहे. पण प्रश्न विचारणाऱ्यांच्या चेहऱ्यावरचे आश्चर्याचे भाव आणि त्या उपप्रश्न काही कमी झालेले नाहीत.

लोकांचं आणि कित्येकदा स्वतःचसुद्धा मन राखण्यासाठी मी 'घरून काम करतो,' असं उत्तर लोकांना देतो.

पण त्यापुढे त्यांचे प्रश्न असतात - 'आजकाल घरून काम करून भागतं? बायको कामाला जाते का मग?'

एक छोटासा किस्सा सांगतो. आमच्या घराजवळच एक गार्डन आहे. रोज सायंकाळी मी स्वराला खेळायला घेऊन तिथं जातो. सर्व मुलं एकतर त्यांचे आजीआजोबा किंवा त्यांच्या आईबरोबर आलेली असतात. तिथं मुलीला घेऊन येणारा मी एकटाच बाप असतो.

तिथं येणाऱ्या बायका मला सुरुवातीला विचारायच्या, 'हिची आई नाही आली?' असं विचारताना, 'तुम्हाला नोकरी नाही का? तुम्ही इथे या क्षणी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

लग्न झाल्यानंतर मी पहिल्यांदाच माझ्या सासरी एका मोठ्या कार्यक्रमासाठी गेलो होतो. माझ्या मेव्हणीचं लग्न होतं. सोनल म्हणजेच माझ्या बायकोकडची सर्व पाहुणे आले होते. साधारण वर्षभराच्या आमच्या मुलीला घेऊन मी गच्चीवर काही पाहुण्यांसह बसलो होतो. त्याचवेळी मुलीनं शी केली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मी विचारल्यावर त्यांनी त्यांचं नाव रूपिंदर सिंग संधू असं सांगितलं. त्या 48 किलो गटात ऑस्ट्रेलियाचं प्रतिनिधित्व करत आहेत. गेल्या वर्षीच ऑस्ट्रेलियाची राष्ट्रीय चॅम्पियनशिप त्यांनी जिंकली होती आणि काही दिवसांपूर्वी जोहान्सबर्गमध्ये झालेल्या राष्ट्रकुल कुस्ती स्पर्धेत त्यांनी ऑस्ट्रेलियासाठी कांस्यपदक देखील जिंकलं होतं.

ग्लासगोमध्ये त्यांना नशिबाची साथ मिळाली नाही. त्यांना 48 किलोच्या गटात खेळायचं होतं. पण त्यांचं वजन 200 ग्रामनं जास्त भरलं म्हणून त्यांना त्यांची इच्छा नसताना 53 किलोच्या गटात खेळावं लागलं. तिथं त्यांना त्यांच्या पेक्षा जास्त ताकदीच्या पहलवानांसोबत लढावं लागलं. त्यामुळं त्यांचं प्रदर्शन फारसं चांगलं नाही.

रूपिंदर कौर

33 वर्षांच्या रूपिंदर दहा वर्षांपूर्वी अमृतसरहून ऑस्ट्रेलियाला गेल्या. त्यावेळी त्यांची मुलगी साहिबा 15 महिन्यांची होती.

2004 साली त्यांनी पहिल्यांदा जालंधरजवळच्या परसरामपूरच्या आखाड्यात आपल्या कारकिर्दीला सुरुवात केली. दोन वर्षांनंतर त्यांनी तुर्कस्तानात झालेल्या स्पर्धेत भारताचं प्रतिनिधित्व केलं आणि सुवर्णपदक जिंकलं.

दंगल फेम 'फोगाट सिस्टर्स' यांच्याशी रूपिंदर यांची चांगली मैत्री आहे. त्या शुद्ध शाकाहारी आहेत आणि त्या फक्त दूध, दही आणि भाज्यांवरच आपलं काम भागवतात.

हॉकीचे महान खेळाडू ऑस्ट्रेलियाचे ध्वजवाहक

गोल्ड कोस्टच्या लोकांची इच्छा होती की त्यांची स्थानिक स्टार खेळाडू सॅली पिअरसन यांनी उद्घाटन समारंभावेळी ऑस्ट्रेलियाचा ध्वज हाती घ्यावा. पण हॉकीचे प्रसिद्ध खेळाडू आणि ऑस्ट्रेलियन हॉकी संघाचे कॅप्टन मार्क नोलेस हे नेतृत्व करतील असं ठरलं. त्यांनी अॅथेन्स ऑलम्पिक आणि गेल्या तीन राष्ट्रकुल स्पर्धांमध्ये सुवर्णपदक पटकावलं आहे.

पण स्थानिक खेळाडू सॅली उद्घाटन समारंभात पिअरसन यांना देखील महत्त्वपूर्ण जबाबदारी दिली जाईल, असे संकेत अधिकाऱ्यांनी दिले आहेत. करारा स्टेडियमजवळच असलेल्या एका घरात पिअरसन यांचा जन्म झाला होता. आतापर्यंत त्यांनी राष्ट्रकुल खेळात 100 मीटर अडथळा शर्यतीत तीन सुवर्णपदकं जिंकली आहेत.

भारतात आणि ऑस्ट्रेलियासह जगभरात अनेक देशांमध्ये फुटबॉल आणि क्रिकेटच्या खेळाडूंच्या तुलनेत हॉकीच्या खेळाडूंना कमी पैसे मिळतात. नोलेस यांनाही त्यांच्या तोडीच्या फुटबॉलपटूला त्यांच्यापेक्षा 20 पट अधिक पैसे मिळत असावेत.

त्यांच्या कुटुंबीयांच्या नसानसांत हॉकीचं रक्त वाहतं असं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मी राष्ट्रकुल स्पर्धा ज्या ठिकाणी होत आहेत त्या ठिकाणी पाय ठेवला, तेव्हा माझ्या नजरेस ट्रॅक सूट घातलेली एक भारतीय महिला पडली. त्यांच्या हातात ऑस्ट्रेलियाचा झेंडा होता.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मी सतरा वर्षांची होते तेव्हा मला कळलं की मी गे आहे.

परस्परसंमतीने लैंगिक संबंध वैध ठरवणारा दिल्ली उच्च न्यायालयाचा 2008चा निर्णय 2013 साली रद्दबातल  ठरवला होता. या निर्णयाच्या विरोधात अनेक पुनर्विचार याचिका सर्वोच्च न्यायालयात दाखल झाल्या होत्या.

या याचिकांवर निर्णय देताना सर्वोच्च न्यायालयानं कलम 377चा पुनर्विचार करण्याचा निर्णय सरन्यायाधीश दीपक मिश्रा यांच्या अध्यक्षतेखाली तीन न्यायाधीशांना दिला असून हे प्रकरण न्यायालयाच्या घटनापीठाकडे वर्ग करण्यात आले आहे.

"निवडीचा अधिकार हा कायद्याच्या चौकटीच्या बाहेर जायला नको पण त्याचवेळी संविधानाच्या कलम 21 नुसार एखाद्या व्यक्तीला मिळालेल्या हक्काची पायमल्ली देखील करता येणार नाही", असं मत न्यायालयानं यावेळी नोंदवलं.

न्यायालयाचा निर्णय काही जरी आला तरी समलैंगिक म्हणून वावरणं तितकंसं सोपं नाही. त्यासाठी अनेक बंधनांचा सामना करावा लागतो, आजही समलैंगिकांना समाजाच्या मुख्य प्रवाहात सामावून घेतलं जात नाही.  ही व्यथा मांडणाऱ्या एका अमेरिकन मुस्लीम मुलीची कथा.

अरूज आणि ग्रेसन

ही कथा आहे अमेरिकेतल्या अरूज आणि ग्रेसनची. ग्रेसन ही ट्रान्सजेंडर आहे तर अरूज स्वत:ला गे समजते. दोन वर्षांपासून दोघी एकमेकांच्या प्रेमात आहेत.

अरूज सतरा वर्षांची असताना तिच्या घरच्यांना ती गे असल्याचं समजलं. पहिल्यांदा अरूजनी आपल्या भावाला हे सांगितलं. भावानं गोंधळून जाऊन पालकांना सांगितलं.

हे कळल्यावर त्यांना खूप धक्का बसला. तिचे पालक हे वास्तव स्वीकारायला तयार नव्हते. इतकंच काय अरूजसुद्धा पालकांना ही गोष्ट सांगायला मानसिकदृष्ट्या तयार नव्हती. पण त्यांच्या पालकांनी कुराणची शपथ घातल्यानं तिला सांगावंच लागलं.

त्यांच्या भावानं आधीच सांगितल्यामुळे अरूज यांना आपल्या पालकांना सांगणंदेखील भाग पडलं. अरूज यांची आई त्यांना इस्लामच्या मार्गावर परतण्याचं आवाहन करत असत.

अरूजच्या आईनं आता हे वास्तव स्वीकारलं आहे. त्या ग्रेसनलाही भेटणार आहेत. समलैंगिकतेला विरोध असला तरी अरूजच्या भावना समजू शकते असं त्यांच्या आईचं मत आहे.

लैंगिक कल काहीही असला तरी अरूजवर तितकंच प्रेम असल्याचं त्यांच्या आईचं म्हणणं आहे. अर्थात हे सगळं एका रात्रीत झालेलं नाही. हे वास्तव स्वीकारायला जवळजवळ 20-22 वर्षं जावी लागली. "आता मी तिच्याबरोबर माझ्या नातेसंबंधाबद्दल बोलू शकते", असं सांगताना अरूजच्या चेहऱ्यावर समाधान झळकत होतं.

पाहा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

समलैंगिक संबंधांना गुन्हा ठरवणाऱ्या भारतीय दंड संहितेच्या 377व्या कलमाचा पुनर्विचार करण्याचा सर्वोच्च न्यायालयानं निर्णय घेतला आहे. न्यायालयाच्या घटनापीठाकडे हे प्रकरण वर्ग करण्यात आलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मी हे करायला तयार नव्हते.

"शुक्रवारची संध्याकाळ होती. मी मध्य लंडनमध्ये एका 25 वर्षांच्या मुलासमोर बसले होते. तो मला पूर्व लंडनमध्ये असलेली त्याची बेडरूम शेअर करण्याची ऑफर देत होता. कोणतंही भाडं न घेता. एवढी उदारता कशासाठी? त्याची एकच अट : मला माझ्या डोक्यावर छप्पर पाहिजे असेल तर त्याच्याबरोबर नियमित शारीरिक संबंध ठेवावे लागले लागतील.

UK मध्ये 'Rent for Sex' या अगदी नव्या संकल्पनेचा कितपत प्रसार झालेला आहे, हे जाणण्यासाठी मी ओळख लपवून BBC Three साठी एक डॉक्युमेंटरी करायचं ठरवलं. मला जाणून घ्यायचं होतं की खरंच किती घरमालक लैंगिक संबंधांच्या बदल्यात अगदी मोफत राहण्याची ऑफर देतात.

मी ज्या माणसाशी बोलत होते त्याला मी सांगितलेलं की मी 24 वर्षांची नर्सिंगची विद्यार्थिनी आहे, जिला सध्या कुठलेही 'पर्याय' उपलब्ध नाही.

एली फ्लीन एका घरमालकाला भेटून अशा व्यथित झाल्या

तो लंडनमध्ये एक घर काही जणांबरोबर शेअर करतो आणि म्हणाला की त्याच्यासोबत राहणाऱ्यांना माझी काही अडचण होणार नाही, कारण मी त्याची गर्लफ्रेंड बनून त्याच्यासोबत राहू शकते.

मी हे करायला तयार नव्हते. तो मला मग समजावण्याचा प्रयत्न करतो की कसा सेक्सच्या बदल्यात "आश्रय देणाऱ्या म्हाताऱ्यांपेक्षा" तो जास्त 'चांगला पर्याय' ठरू शकतो.

"खरंच मज्जा येईल, ट्रस्ट मी," तो म्हणतो.

अशी माणसं अशा ऑफर्स

सेक्सची मागणी करणारा तो एकटाच नव्हता. काही लोकप्रिय वेबसाइट्सवर लॉग-इन केल्यावर मला कळलं की 'विशिष्ट सोयींच्या' बदल्यात अशा अनेक खोल्या उपलब्ध आहेत.

अशा जाहिराती संपूर्ण यूकेमधून येत असतात. अगदी ब्राईटनपासून एडिनबर्रापर्यंतच्या मोठ्या शहरात आणि छोट्या शहरातसुद्धा हे प्रकार आढळतात. मी एकेक करून या जाहिरातींना प्रतिसाद द्यायला सुरुवात केली.

लगेच मला अगदी उघडपणे लैंगिक संबंधाची मागणी करणारे मेसेज येऊ लागले. एका घरमालकानं लगेचच माझ्या शरीरबांधणीविषयी विचारलं, माझ्या ब्राचा साईज विचारला. आणखी एक म्हणाला, "तुला हे पटेपर्यंत आपण व्हॉटसअॅपवर चॅट करू शकतो."

अनेक बेघर लोक नाईलाजामुळे हे सगळं करायला तयार असतात.

मी अनेक घरमालकांना भेटले. वेगवेगळ्या स्वभावाची माणसं बघून मी स्तंभित झाले. त्यातला एक 24 वर्षांचा होता तर दुसरा कुणी त्याच्या मुलीचं बेडरूम भाड्याने द्यायला तयार होता. कारण ती विद्यापीठात शिकायला गेलेली. एका मालक म्हणाला की जर मी त्याच्याबरोबर सेक्स करायला तयार असेल...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"मी फक्त भाड्याऐवजी सेक्सची मागणी केली."


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मी होम आयसोलेशनमध्ये आहे, माझ्या आसपास शब्दशः कोणी माणूस नाहीये, तसं माझं बरं चाललंय, पण रोज उठल्या-उठल्या मला कोव्हिड-19 चं एकतरी लक्षण माझ्यात आहे असं वाटतं. वाटतं यासाठी म्हणतेय की दिवस चालू होतो तसं ते लक्षणही गायब होतं.

तीन दिवस मला रोज वाटलं की मला ताप आलाय का? सुदैवाने ते तपासायची सोय होती,मी चेक केलं तर नॉर्मल. मग मला वाटलं आपल्याला खोकला येतोय, पण तो कदाचित धुळीमुळे आलेला ठसका होता.

अचानक वाटायचं आपलं डोक दुखतंय, मग वाटायचं विकनेस आलाय, पण यातलं काहीच दोन तासांच्या वर टिकायचं नाही. रात्री झोपताना पण तेच विचार यायचे. सततच्या कानावर पडणाऱ्या बातम्या आणि आपण केलेला आंतरराष्ट्रीय प्रवास यामुळे अस्वस्थता वाढली होती.

मी आले त्याच दरम्यान यूकेहून आलेल्या एका सहकाऱ्याशी बोलले, त्यालाही असंच होत होतं. त्याला रोज वाटायचं आपला घसा खवखवतो आहे. पण तसं नसायचं.

जसंजसं लोकांशी बोलायला लागले तसं तसं कळालं की मी एकटी नाहीये, आपल्यात कोरोना व्हायरसची लक्षणं नक्कीच दिसताहेत असं अनेकांना वाटत होतं. काही जणांना खात्री होती की त्यांना इन्फेक्शन झालंय.

एका व्यक्तीने नाव न सांगण्याच्या अटीवर सांगितलं की त्यांनी कोरोना व्हायरसची टेस्ट करून घेतली. त्यांना काही झालं नव्हतं. पण तरीदेखील त्यांना रोज बारीक ताप यायचा. पण टेस्टनंतर कळालं की त्यांच्या आरोग्यात काहीही बिघाड झालेला नाही, त्यांना साधा सर्दी खोकलाही नाही आणि गंमत म्हणजे एकदा टेस्टचा निकाल आल्यानंतर पुढे त्यांना ताप आला नाही.

हे असं का होतं?

आपल्याला नक्कीच एखादा रोग झालाय असं का वाटतं, जेव्हा प्रत्यक्षात तो झालेला नसतोच. यालाच मेडिकल टर्ममध्ये सायकोसमॅटिक सिम्प्टम असं म्हणतात.

लंडनच्या रॉयल हॉस्पिटलमध्ये कार्यरत असणाऱ्या डॉ सुझन ओ'सलिव्हन यांनी बीबीसीच्या डेव्हिड रॉबिसन यांच्याशी बोलताना सांगितलं, "अशा परिस्थितीमध्ये ती व्यक्ती खोटं बोलत नसते. त्यांच्या शरीरात खरंच ती लक्षणं आढळून येत असतात, फक्त त्यांना कोणताही आजार झालेला नसतो."

मग प्रश्न असा आहे की जर अशा लोकांना कोणाताही आजार झालेला नसतो तर त्यांच्या शरीरात ही लक्षणं कशी आढळून येतात?

"अनेकदा आपल्या सबकॉन्शस मनात काही गोष्टी घर करून असतात. त्यांचा प्रभाव इतका तीव्र असतो की, त्यामुळे आपल्या शरीराला काहीही आजार नसला तरी त्याची लक्षणं दिसतात.मनातली अस्वस्थता, अँग्झायटी, मानसिक दडपण किंवा फोबिया अशा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अकराव्यांदा मला थर्मामीटरने 37.5 डिग्री सेल्सिअस तापमान दाखवलं आणि मी स्वतःला सांगितलं, याचा नक्कीच आपल्याला ताप नाहीये. 5 दिवसांपूर्वी आंतररराष्ट्रीय प्रवास करून आल्यानंतर मला हा नवा छंद लागलाय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मी, एक पुरुष असूनसुद्धा त्या निळ्या-गुलाबी बल्बवाल्या कोठीत स्वतःला विकायला उभा होतो.

मी म्हणालो, "हो, मला दिसतंय. पण मी पैशांसाठी काहीही करायला तयार आहे."

माझ्यासमोर एक वयस्क महिला... नव्हे तर एक ट्रान्सजेंडर उभी होती. पहिल्यांदा जेव्हा मी तिला बघितलं तेव्हा घाबरलोच. म्हटलं, ही कोण आहे?

ती म्हणाली, "खूप अॅटिट्यूड आहे तुझ्यात. इथे चालणार नाही."

दिवसाचे नऊ-दहा तास एका आयटी कंपनीत नोकरी करणारा मी त्यावेळी घाबरलो होतो. माझा आत्मा मरतोय असं मला वाटलं. मी अशा कुटुंबातून आलोय जिथे मी असं काही करेन असा कोणी स्वप्नातही विचार करू शकत नाही. पण माझ्या गरजांनी मला असं करायला भाग पाडलं.

मी विचारलं, "मला कधीपर्यंत थांबावं लागेल. उद्या मला ऑफिस आहे."

"मग ऑफिसमध्येच जा. इथे काय करतोस?" हे उत्तर ऐकताच मी गप्प झालो.

काही मिनिटांतच मी या बाजारासाठी नवीन माल, नवीन छैला झालो.

ती ट्रान्सजेंडर अचानक थोडी शांत होत म्हणाली, "तुझा फोटो पाठवावा लागेल. नाही पाठवला तर कुणी बोलणार नाही."

हे ऐकल्यावर मी हादरलोच. माझा फोटो पब्लिक होणार होता. मी विचार करत होतो, एखाद्या नातेवाईकाने तो फोटो बघितला तर माझं काय होईल?

समोरून, उजवीकडून, डावीकडून माझे फोटो काढण्यात आले. दोन चांगले फोटोही मागितले.

माझ्या समोरच ते फोटो कुणालातरी व्हॉट्सअॅपवर पाठवण्यात आले.

फोटोखाली लिहिलं होतं, 'नवीन माल आहे. रेट जास्त लागेल. कमी पैशात हवा असेल तर दुसऱ्याला पाठवते.'

माझा लिलाव सुरू होता. आठ हजारांपासून सुरुवात झाली आणि सौदा पाच हजारांमध्ये झाला.

यात मला क्लायंटसाठी सगळं करायचं होतं. हे सगळं कुठल्या सिनेमात नाही तर माझ्याबरोबर प्रत्यक्ष घडत होतं. सगळं खूप विचित्र होतं.

एका पिवळ्या टॅक्सीत बसून मी त्याच दिवशी कोलकात्याच्या पॉश भागातल्या घरात गेलो. घरात एक मोठा फ्रीज होता. त्यात दारूच्या खूप बाटल्या होत्या. घरात भलामोठा टीव्ही होता.

ती कदाचित 32-34 वर्षांची लग्न झालेली मुलगी होती. बातचीत सुरू झाली आणि ती म्हणाली, "मी चुकीच्या ठिकाणी अडकले. माझा नवरा गे आहे. अमेरिकेत राहतो. त्याला काही करता येत नाही. घटस्फोट देऊ शकत नाही. घटस्फोट झालेल्या मुलीशी कोण लग्न करणार? माझंही मन आहे. सांग काय करू?"

कामापुरता मामा

आम्ही दोघंही दारू प्यालो. ती हिंदी गाण्यावर डान्स करू लागली. आम्ही दोघं डायनिंग रुममधून बेडरुममध्ये गेलो.

आतापर्यंत ती माझ्याशी गोड बोलली...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"तुला कळतंय का तू कुठे उभा आहेस ते? इथे शरीराचा बाजार भरतो."


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मीडियाच होता ज्याने स्वप्नं दाखवली, कहाण्या रचल्या. अमेरिकन कॉमिक्समधल्या रोशैख या नायकाप्रमाणे (जो अन्यायाविरोधात लढतो आणि गुन्हेगारांना कुठल्याही परिस्थितीत शिक्षा करतो) चित्र रंगवलं. यामुळे लोकांची भावना झाली की आता काँग्रेसमध्ये काहीच उरलं नाही आणि त्यांना पर्याय फक्त मोदी आहेत.

मीडियानं एक अशी व्यक्तीरेखा बनवली, जी सक्रिय, धाडसी, निर्णायक, सक्षम आणि कणखर होती. ते एका 'इंप्रेशनिस्ट पेंटरप्रमाणे' हळूहळू त्यांचं एक जिवंत चित्र रंगवत गेले.

दोन दशकांपूर्वी मोदींचं नाव एखाद्या अफवेसारखं होतं. ते हळूहळू चर्चेचा विषय बनले आणि मग मीडियानं त्यांची एक प्रतिमा बनवली. नंतर त्यांना एक आयकॉन म्हणजेच आदर्श बनवून टाकलं. नरेंद्र मोदी हे मीडियाचाच आविष्कार आहेत. मोदी हे मीडियाचीच निर्मिती आहे.

मीडियाच्या गराड्यात पंतप्रधान नरेंद्र मोदी.

मीडियाचा मोदींशी संबंध काय, हा प्रश्न वेगळ्या प्रकारे विचारण्याची गरज आहे. प्रश्न हा आहे की मीडिया त्यानेच तयार केलेल्या या व्यक्तीरेखेकडे कसा बघतो, जी आता पंतप्रधानपदी आहे. याचं उत्तर काळजीत टाकणारं आहे. मीडियाने समीक्षक असावं, वास्तव मांडणारं आणि संतुलित असावं, अशी जनतेची अपेक्षा असते.

पण मीडिया मोदींचा फॅन ही दु:खाची गोष्ट आहे. मीडियानं आत्मपरीक्षण करणं सोडून दिलं आहे. मीडियानं जिथं लोकांपर्यंत सत्य पोहोचवायला हवं होतं आणि समीक्षकाची भूमिका बजावायला हवी होती तिथं कट्टर राष्ट्रवादाच्या नादात ते मोदींची व्यक्तीपूजा करू लागलेत.

बातमी आणि जाहिरातीतील अंतर

वर्तमानपत्रांमधे मोदींवर छापून आलेले लेख आणि जाहिराती सारख्याच वाटतात. यावरून वाटतं मोदी भारताचे किम इल संग बनलेत, जे उत्तर कोरियाचे पहिले सर्वोच्च नेते होते. असे नेते ज्यांना कुणीही प्रश्न विचारत नसे.

मीडिया मोदीभक्ती करत असल्याचं शिव विश्वनाथन यांना वाटतं.

नरेंद्र मोदींबद्दल सुरुवातीला कुणालाही सहानुभूती वाटू शकते. कारण मीडियानं त्यांना एक अशी व्यक्ती म्हणून दाखवली जी बाहेरची आहे आणि एक साधारण चहावाला असूनही दिल्लीच्या ल्युटेन्स किल्ल्यात दाखल झाली आहे.

आता या काल्पनिक गोष्टीचं आकर्षण कायम रहावं यासाठी काही बाबींवर वारंवार जोर दिला जातो.

मीडिया परस्परविरोधी अशा दोन्ही बाजूनं बोलतो. एकीकडे म्हणतात मोदी नवखे आहेत, म्हणून त्यांचे स्वागत करा, तर दुसरीकडे त्यांना काळाची गरज सांगितलं जातं.

असं वाटतं जणू 2019च्या निवडणुकांची...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पंतप्रधान नरेंद्र मोदींबाबत मीडियाचं कुठलंही मूल्यमापन हे मोदी यांना मीडियानेच बनवलं आहे, याच आधारावर सुरू होतं. नरेंद्र मोदी ही राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या प्रयत्नांची परिणती नाही.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मीडियामध्ये या एअर स्ट्राईकची बातमी आल्यानंतर #Surgicalstrike2, #IndianAirForce आणि #Balakot सारख्या हॅश टॅगसह हा व्हीडिओ ट्वीट केला जात आहे. पाकिस्तानी सोशल मीडियानुसार हा व्हीडिओ 22 सप्टेंबर 2016 चा आहे.

सप्टेंबर 2016मध्ये यूट्यूबवर टाकण्यात आलेला हा व्हीडिओ पाकिस्तानची राजधानी इस्लामाबादमधला असल्याचं सांगितलं जात आहे.

व्हीडिओमध्ये काही विमानं इस्लामाबाद शहरावर गस्त घालताना दिसत आहेत. तसंच त्यापैकी एक विमान 'लाईट प्लेअर' सोडताना दिसत आहे.

ज्येष्ठ पाकिस्तानी पत्रकार हामीद मीर यांच्या 22 सप्टेंबर 2016च्या ट्वीटवरून पाकिस्तानी वायू सेनेनं इस्लामाबादच्या आकाशात ही गस्त घातल्याचं स्पष्ट झालं आहे.

सप्टेंबर 2016मध्ये आलेल्या मीडिया रिपोर्ट्स नुसार जेव्हा 18 सप्टेंबर 2016च्या दिवशी उरी हल्ल्यानंतर दोन्ही देशांमध्ये तणावाची स्थिती निर्माण झाली तेव्हा पाकिस्तानी विमानानी इस्लामाबादमध्ये फायटर विमानांच्या लँडिंगचा अभ्यास केला होता.

यावेळी पाकिस्तानी वायू सेनेनं त्यांची विमानं लाहोर-इस्लामाबाद हायवेवर उतरवण्याचीसुद्धा प्रॅक्टीस केली होती.

दुसरा व्हिडिओ

पाकिस्तानचे माजी राष्ट्रपती मोहम्मद जिया उल हक यांचा मुलगा इजाज़ उल-हक यांनी 24 फ्रेब्रुवारी 2019 ला सकाळी 10 वाजता एक ट्वीट केलं. "गेल्या रात्री फोर्ट अब्बास भागात मी सव्वा दोनच्या सुमारास फायटर विमानांचा आवाज ऐकला त्यामुळे खळबळ निर्माण झाली. ती सीमा ओलांडून आलेली भारतीय विमानं होती की त्यांचा पिच्छा करणारी पाकिस्तानी विमानं?"

इजाज़ उल-हक यांनी हे ट्वीट हारुनाबादमधून केलं आहे. जे बालाकोटपासून खूपच दूर दक्षिणेला आहे.

इजाज़ यांच्या ट्वीटला उत्तर देताना असद नावाच्या एका व्यक्तीनं एक व्हीडिओ ट्वीट केला. पण हा व्हीडिओ 25 फेब्रुवारीला पहाटे 1.21 वाजता पोस्ट करण्यात आला म्हणजेच एअर स्ट्राईकच्या दाव्याच्या एक रात्री आधी.

पाकिस्तानी सोशल मीडियावर याला पाकिस्तानी वायू सेनेचं शौर्य म्हणून शेअर केलं जात आहे.

तसंच काही फेक फोटो सुद्धा सोशल मीडियावर व्हायरल होत आहेत. त्यातलं नेमकं तथ्य काय?

भारताने पाकिस्तानमधील बालाकोट येथील जैश ए मोहम्मदच्या सगळ्यांत मोठ्या कट्टरवादी तळांवर हल्ला केल्याचं भारताचे परराष्ट्र सचिव विजय गोखले यांनी सांगितलं.

मात्र या हल्ल्यासंदर्भात कोणतीही छायाचित्रं त्यांनी जारी केली नाहीत. मात्र उजव्या विचारसरणीच्या अनेक पेजेसवर हवाई...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सोशल मीडियावर व्हायरल झालेला आणि अनेक भारतीय न्यूज चॅनेल्सवर दाखवला जाणारा भारतीय वायुसेनेच्या एअर स्ट्राईकचा व्हीडिओ 26 फ्रेब्रुवारीच्या पहाटेचा नसून जुना आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मीदा होजाब्री

मीदा होजाब्री नावाच्या एका टीनएजरने आपल्या इराणी आणि पाश्चिमात्य संगीतावर डान्स करतानाचे अनेक व्हीडिओ आपल्या इन्स्टाग्राम अकाऊंटवर शेअर केलेत. विशेष म्हणजे इन्स्टाग्रावर हजारोंच्या संख्येने लोक तिला फॉलो केलं जातंय.

हे व्हीडिओ आपणच पब्लिश केल्याचं मीदा होजाब्रीनं शुक्रवारी कबुल केलं आणि तिची ही कबुली सरकारी टीव्ही चॅनलने प्रसारित केली.

या तरुणीच्या अटकेनंतर सोशल मीडियावर लोकांनी तिचं समर्थन करायला सुरू केलं आहे.

होजाब्रीच्या समर्थनार्थ अनेक जणी आता आपापले डान्सिंग व्हीडिओ शेअर करत आहेत.  '#dancing_isn't_a_crime' सारखे हॅशटॅग वापरत आहे.

इराणमध्ये काही अपवाद वगळता, महिलांच्या कपड्यांबाबत आणि पुरुषांसोबत नाचण्यावर अनेक कडक नियम आहेत.

हाजोब्रीच्या डान्स व्हीडिओमध्ये तिने ना हिजाब घातलाय ना स्कार्फ घातलेला दिसत आहे.

होजाब्री सारख्या अनेक डान्स कलाकरांना नुकतीच अटक करण्यात आली होती.

ब्लॉगर हुसेन रोनाघी यांनी यांदर्भात प्रतिक्रिया दिली आहे. "जगातल्या कुणालाही असं सांगितलं की, 17 - 18 वर्षांच्या मुली नाचल्यामुळे, खुश राहिल्यामुळे किंवा सुंदर दिसल्यामुळे समाजात अश्लीलता पसरते आणि म्हणून आम्ही त्यांना अटक करतोय तर तुमचंच हसू होणार आहे.  बलात्कार करणारे आणि अन्य आरोपी मोकाट फिरत असताना कुणाला डान्स करते म्हणून अटक होत असेल तर हे अविश्वसनीय आहे."

या मुद्द्यावर एका ट्विटर यूजर लिहितात, "अधिकाऱ्यांनी मला बघावं म्हणूनच मी नाचते आहे. होजाब्रीसारख्या तरुणींना अटक करून ते आमच्याकडून आमचं सुख आणि आशा हिरावून घेऊ शकत नाही."

इराणमध्ये डान्स करणाऱ्यांना अटक करण्याची ही काही पहिली वेळ नाही.

याआधी मशाद इथल्या एका मॉलमध्ये महिला आणि पुरुषांनी एकत्र नृत्य सादर केल्याच्या व्हीडिओमुळे एका अधिकाऱ्याला अटक करण्यात आली होती.

तर 2014ला सहा इराणी नागरिकांनी इंग्रजी गाण्यांवर डान्स करतानाचा व्हीडिओ शेअर केला, म्हणून त्यांना एक वर्षाचा तुरुंगवास आणि 91 चाबकाच्या फटक्यांची शिक्षा सुनावण्यात आली होती.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इराणमध्ये अनेक तरुणी सोशल मीडियावर आपला डान्स करतानाचा व्हीडिओ शेअर करत आहेत. एका तरुणीला झालेल्या अटकेच्या निषेधार्थ ही मोहिम सुरू करण्यात आली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मीनल डाखवे-भोसले

भारतात कोरोना विषाणुच्या पुरेशा चाचण्याच होत नाहीत आणि म्हणून इथली कोरोनाग्रस्तांची खरी आकडेवारी अजून समोर आलेली नाही, अशी टीका होते आहे. मात्र, आता हे चित्र पालटणार अशी शक्यता निर्माण झाली आहे. पुण्यातील Mylab या कंपनीने कोव्हिड 19 आजाराचं निदान करणारी चाचणी किट यशस्वीरित्या तयार केली आहे. यामागे कष्ट आहेत पुणेकर व्हायरोलॉजिस्ट ज्यांनी गरोदरपणात, बाळंतपणाच्या अगदी काही तास आधीपर्यंत ही किट तयार करण्यासाठी प्रयत्न केले.

या पहिल्या मेड इन इंडिया टेस्टिंग किट गुरुवारी मार्केटमध्ये दाखल झाल्या. पुणे, मुंबई, दिल्ली, गोवा आणि बंगळुरूमधल्या लॅबमध्ये एकूण 150 किट वितरित करण्यात आल्या आहेत. कोव्हिड-19 चाचणीची किट तयार करणे आणि त्याच्या विक्रीची परवानगी मिळवणारी Mylab Discovery Solutions पहिली भारतीय संस्था बनली आहे.

Mylab चे संचालक डॉ. गौतम वानखेडे यांनी शुक्रवारी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं, "आमचा उत्पादन विभाग वीकएंडलाही काम करणार आहे आणि या किटची दुसरी बॅच सोमवारपर्यंत बाजारात रवाना होईल."

ही कंपनी HIV, हिपॅटायटीस A आणि B आणि इतरही आजारांच्या चाचण्यांसाठीच्या किट तयार करते. आम्ही दर आठवड्याला 1 लाख कोव्हिड 19 डायग्नोस्टिक किट्सचा पुरवठा करू शकतो आणि गरज पडली तर 2 लाख किट्स तयार करण्याचीही कंपनीची क्षमता असल्याचं वानखेडे यांनी सांगितलं.

एक किट 100 नमुने तपासू शकते. या एका किटची किंमत जवळपास 1,200 रुपये आहे. परदेशातून आयात केलेल्या एका कोव्हिड 19 चाचणी किटसाठी आपल्याला तब्बल 4,500 रुपये मोजावे लागतात. त्या तुलनेत संपूर्णपणे भारतीय बनावटीची Mylab कंपनीची ही किट जवळपास 70 ते 75 टक्क्यांनी स्वस्त आहे.

आधी किटची डिलिव्हरी, नंतर दिला बाळाला जन्म

Mylab मध्ये रिसर्च अँड डेव्हलपमेंट प्रमुख असणाऱ्या मीनल दाखवे-भोसले यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं, "आमची किट अडीच तासात चाचणीचा रिपोर्ट देते. याउलट परदेशातून मागवलेल्या किट्सचा अहवाल येण्यासाठी सहा ते सात तास लागतात."

मीनल यांच्या नेतृत्त्वाखालील टीमने या किटचं डिझाईन तयार केलं आहे. त्या सांगतात की अशी किट तयार करण्यासाठी साधारणपणे तीन ते चार महिने लागतात. मात्र, त्यांच्या कंपनीने सहा आठवड्यांमध्ये म्हणजे विक्रमी वेळेत ही किट तयार करून दाखवली आहे.

विशेष म्हणजे लवकरात लवकर किट तयार करणं जेवढं देशासाठी गरजेचं होतं तेवढंच ते स्वतः मीनल दाखवे-भोसले...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मातृत्वाची जबाबदारी हा कोणत्याही स्त्रीच्या आयुष्यातील अवघड टप्पा. पुण्याच्या मीनल दाखवे-भोसले यांनी गरोदर असतानादेखील कोरोनाची चाचणी करणाऱ्या किटच्या निर्मितीत मोलाची भूमिका बजावली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मीनाक्षी कुलकर्णी यांचं घर

सुरुवातीला तीन आठवडे त्यांना गावात येताच आलं नाही. आणि गावात आल्या ते सगळं होत्याचं नव्हतं झाल्याचं त्यांच्या लक्षात आलं. पुरामुळे त्यांचं घरच कोसळलं नाही तर ते सर्वांनाच खचवणारंही होतं.

कोल्हापूरच्या शिरोळ तालुक्यातील खिद्रापूरसारखी अनेक गावं आताशा पुराच्या तडाख्यातून सावरत आहेत. कोल्हापूरपासून तासाभराच्या अंतरावर असलेल्या खिद्रापूरला कृष्णा नदीनं तिन्ही बाजूंनी वेढलं आहे. सुपीक मातीच्या वरदानाबरोबर गावाला पुराचा धोकाही कायमचाच असतो.

2005 साली पुरामुळं झालेलं नुकसान लोकांच्या स्मरणात होतंच मात्र गेल्यावर्षीच्या पुरामुळे मात्र संपूर्ण पंचक्रोशीला तडाखा बसला.

नदीपासून अगदी काही फुटांच्या अंतरावर असलेल्या प्राचीन कोपेश्वर मंदिराच्या आवारात मीनाक्षी कुलकर्णी यांचं घर आहे. दोन दिवसांच्या कार्यक्रमासाठी त्या गावाबाहेर गेल्या होत्या. पावसाच्या आणि पुराच्या बातम्या त्यांना समजत होत्या. परंतु 2005 साली पुराचं पाणी त्यांच्या घराच्या जोत्यापर्यंत आलं होतं. यावर्षीही तसंच होईल असं त्यांना वाटलं. पण 2019च्या पुरानं सर्वांचेच अंदाज चुकवले.

गेल्या पावसात सगळ्या घराची वाताहत झाली.

खिद्रापूर गावातल्या लोकांनी 2005 च्या पुराला प्रमाण मानणं चुकीचं ठरलं. मीनाक्षी यांच्याबरोबर आजूबाजूची सगळी घरं पाण्याखाली गेली. पुढे तीन आठवडे त्यांना गावात येताही आलं नाही की घराची काय अवस्था झाली असेल हे पाहाताही आलं नाही.

यावेळेस कृष्णामाईनं मुक्काम वाढवला आणि घर पूर्णच कोसळलं. मीनाक्षीताईंच्या घरातल्या वस्तूंबरोबर त्यांच्या घरी शेजाऱ्यांनी ठेवलेलं धान्यही भिजून गेलं.

मीनाक्षीताई खिद्रापूरमध्ये अंगणवाडी चालवतात.

मीनाक्षीताई खिद्रापूरमध्ये अंगणवाडी सेविका म्हणून काम पाहातात. इतकी वर्षं केलेलं काम आता केवळ घर नाही म्हणून सोडणं त्यांच्या जीवावर येऊ लागलं. पण घर नसल्यामुळे त्यांच्या कुटुंबीयांना आता कोल्हापुरातच राहाणं भाग होतं. त्यामुळे मीनाक्षीताईंच्या राहाण्याचा प्रश्न निर्माण झाला. शेवटी त्यांनी शेजाऱ्यांच्या घरात राहाण्याचा निर्णय घेतला.

गेले चार पाच महिने त्या शेजारच्या कुटुंबात राहात आहेत. "घरातले बाकीचे सगळे दुसरीकडे आणि मी एकटीच इकडे ही भावना त्यांच्याबरोबर कुटुंबीयांनाही त्रास देणारी आहे", असं त्या सांगतात.

आयुष्याच्या वेगवेगळ्या वळणांवर प्रत्येक स्त्रीला कठीण प्रसंगांना सामोरं जावं लागतं....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मीनाक्षी कुलकर्णी... गेल्या अनेक पिढ्या खिद्रापुरात राहणाऱ्या कुटुंबापैकीच त्यांचंही एक कुटुंब. ऑगस्ट महिन्यात दोन दिवसांसाठी कार्यक्रमाला गावाबाहेर गेल्या आणि आपलं गाव पुराच्या पाण्याखाली गेल्याचं त्यांना समजलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मीर उस्मान अली खान

धाराशीव या उस्मानाबादच्या पूर्वीच्या नावाविषयी अनेक कथा सांगितल्या जातात. स्कंद पुराणातील एका कथेनुसार, पूर्वी या गावात धारासूर नावाचा एक असुर (राक्षस) राहत असे. त्याच्या नावावरून गावाचे नाव धारासूर म्हणून ओळखले जायचे.

धारासूरानं शंकराची आराधना करून प्रचंड शक्तीचं वरदान मिळवलं. त्यानंतर उन्मत्त होऊन त्याने लोकांना त्रास द्यायला सुरवात केली. जेव्हा सरस्वती देवीनं धारासूराचा वध केला तेव्हा तिचं नाव 'धारासुरमर्दिनी' झालं. अशाप्रकारे तिच्या नावावरूनच गावाचं नाव धाराशिव पडल्याची आख्यायिका आहे.

राष्ट्रकूट राजवंश हा मराठवाडा-विदर्भ या भागात उदयाला आला. या राजवंशात गोविंद-तृतीय हा पराक्रमी राजा होऊन गेला. त्यावेळेच्या ताम्रपटांमध्ये धाराशीव हे नाव आढळल्याचा संदर्भ 'धाराशिव ते उस्मानाबाद' या पुस्तकात ज्येष्ठ पत्रकार व लेखक भारत गजेंद्रगडकर यांनी इतिहास संशोधक ब्रह्मानंद देशपांडे यांच्या मुलाखतीतून मिळाल्याचं नमूद केलं.

1972 साली शासनाने प्रकाशित केलेल्या उस्मानाबाद जिल्ह्याच्या प्रथम गॅझेटियरमध्ये देखील धाराशिव नावाचा उल्लेख आढळतो.

महानुभाव साहित्यापासून भारत इतिहास संशोधन मंडळाने प्रसिद्ध केलेल्या साहित्यापर्यंत धाराशीवच्या नावाचा उल्लेख असल्याचं प्राध्यापक देशपांडेंचा संदर्भ देत लेखक गजेंद्रगडकर सांगतात.

उस्मानाबाद हे नाव आणि तत्कालीन कारणे

हैदराबादमधील 7 वे मीर उस्मान अली खान यांच्या नावावरून शहराला उस्मानाबाद हे नाव मिळालं, असं प्रामुख्यानं प्रचलित असलं तरी मूळ धाराशीवचं नाव उस्मानाबाद कसं झालं, याविषयी देखील अनेक मतभेद असल्याचे दाखले भारत गजेंद्रगडकर यांच्या पुस्तकात आढळतात.

नगर परिषदेच्या सुधारित नगर विकास योजनेच्या प्रकरण एक मध्ये उस्मान अली खान यांनी सन 1900 साली धाराशीव हे नाव बदलून उस्मानाबाद केलं, असा उल्लेख आहे.

 तर 1998 मध्ये औरंगाबाद खंडपीठात दाखल झालेल्या याचिकेत, 1904 साली तत्कालीन लोकप्रिय राजा तिसरे खलिफा हजरत उस्मान राझी अल्लाह यांच्या नावावरून नामांतर केलं असल्याचं नमूद केलेलं आहे. तेव्हापासून म्हणजेच 1904 पासून आजतागायत या गावाचे नाव उस्मानाबाद असल्याचा उल्लेख आहे.

शासनाच्या गॅझेटियरमध्ये पान क्रमांक 119 वर म्हटल्यानुसार, निजाम महेबूब अली खानच्या निधनानंतर 29 ऑगस्ट 1911 रोजी उस्मान अली खान सत्तेवर आल्याचा उल्लेख आहे. जर असं असेल तर उस्मान अली खान 1904 मध्ये राजा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुख्यमंत्र्यांच्या अधिकृत ट्विटर हॅन्डलवरून उस्मानाबादचा "धाराशीव" असा उल्लेख झाल्यानं नामांतराचा मुद्दा परत चर्चेत आला आहे. अशावेळी या शहराच्या नावाचा इतिहास आणि त्यामागील राजकारण याविषयी घेतलेला हा संक्षिप्त आढावा.

धाराशीव  नावाचा इतिहास


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मीर उस्मान अली खान सिद्दिकी, हैदराबादचे सातवे निजाम

ब्रिटनच्या पाकिस्तान उच्चायुक्तालयामध्ये हबीब इब्राहिम रहिमतुल्लाच्या लंडनच्या बँक खात्यात हे दहा लाख पाऊंड (साधारण 89 कोटी रुपये) जमा करण्यात आले होते, ही रक्कम आता तब्बल 350 लाख पाऊंड (साधारण 3.1 अब्ज रुपये) इतकी झाली आहे. ही सर्व रक्कम अद्याप त्याच्या नावे नेटवेस्ट बँक खात्यात जमा आहे.

या रकमेवरूनम निजाम आणि पाकिस्तानचे अधिकारी यांच्यात खूप काळापासून तणाव आहे. लंडनच्या रॉयल कोर्ट ऑफ जस्टीसमध्ये हे प्रकरण अद्याप प्रविष्ट आहे.

या प्रकरणी न्यायमूर्ती मार्क्स स्मिथ यांनी दोन्ही पक्षांचं म्हणणं ऐकून घेतलं आहे, या वर्षी ऑक्टोबर महिन्यात ते यावर निर्णय देतील.

3.5 कोटी पाऊंड नक्की कोणाकडे जातील, यावर आता न्यायमूर्तीच निर्णय देतील.

बीबीसीने सातवे निजाम आणि पाकिस्तान यांच्यातील न्यायालयीन लढाई आणि पैशांचं हस्तांतरण यामागील कहाणी जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला.

हैदराबादची भारतातील विलिनीकरणाची गोष्ट

15 ऑगस्ट 1947 रोजी भारताला स्वातंत्र्य मिळाले खरं, परंतु दक्षिण भारतातल्या तेलंगणा राज्याची राजधानी असलेल्या हैदराबाद आणि इतर काही राज्यांना या दिवशी स्वातंत्र्यांचा आस्वाद घेता आला नाही.

17 सप्टेंबर 1948 पर्यंत हैदराबाद निजामाच्या प्रशासनाअंतर्गत होतं. यानंतर `ऑपरेशन पोलो' मोहीम राबवून भारतीय सैन्यानं हा प्रदेश भारतात विलिन केला.

हैदराबाद भारतात विलिन होत असतानाच्या काळातच 10 लाख पाऊंडांचं हस्तांतरण करण्यात आलं होतं.

त्या काळी आसफ जाह वंशाचे सातवे वंशज नवाब मीर उस्मान अली खान सिद्दिकी हैदराबादवर राज्य करत होते. या काळात ते सर्वांत धनवान व्यक्ती मानले जायचे.

सातव्या निजामाचा नातू युवराज मुकर्रम जाह आठवा याचं प्रतिनिधित्व विदर्स वर्ल्डवाइड लॉ फर्म करत आहे, या फर्मचे पॉल हेविट्ट सांगतात की, "ऑपरेशन पोलो मोहीम राबवली जात असताना पैसे सुरक्षित राहावेत म्हणून हैदराबादच्या निजामाच्या अर्थमंत्र्यांनी तब्बल दहा लाख पाऊंड पाकिस्तानी उच्चायुक्तांच्या लंडनमधील बँकेत हस्तांतरीत केली होती.''

1948 साली हस्तांतरीत करण्यात आलेल्या या रक्कमेवरूनच सातव्या निजामाचे अधिकारी आणि पाकिस्तान यांच्यात तणाव वाढला आहे आणि यांच्यात न्यायालयीन प्रक्रिया सुरू आहे.

पैसे परत मिळवण्यासाठी लढाई

पॉल हेविट्ट सांगतात की, "हैदराबादच्या सातव्या निजामाला पैशांच्या हस्तांतरणाबद्दल कळलं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

हैदराबादचा सातवा निजाम मीर उस्मान अली खान सिद्दिकीच्या दरबारातील अर्थमंत्री नवाब मोईन नवाब जंगने त्या काळी ब्रिटनच्या पाकिस्तान उच्चायुक्तालयातील बँक खात्यात तब्बल दहा लाख पाऊंड जमा केले होते, आजच्या घडीला ही रक्कम 35 पटींनी वाढली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मुंडेच्या गाडीला झालेल्या अपघाताचे तपशील समोर आल्यानंतर अनेकांनी त्यांचा मृत्यू हा अपघात होता की घातपात अशी शंका उपस्थित करायला सुरूवात केली. मुंडेंच्या मृत्यूबद्दलचा हाच वाद पुन्हा नव्यानं उफाळून आला आहे. गोपीनाथ मुंडेंना ईव्हीएम हॅकिंगची कल्पना असल्यामुळं त्यांची हत्या केल्याचा खळबळजनक आरोप सय्यद शुजा या सायबर एक्सपर्टनं केला.

शुजानं लाइव्ह प्रेस कॉन्फरन्समध्ये ईव्हीएम हॅकिंग आणि मुंडेंच्या हत्येचा संबंध जोडल्यानं गोपीनाथ मुंडे यांच्या मृत्यूबद्दल पुन्हा संशय निर्माण झाला आहे. त्यामुळेच साडेचार वर्षे मागे जात मुंडेंच्या अपघाताचं गूढ तेव्हाही का कायम होतं, हे जाणून घेण्याचा प्रयत्न आम्ही केला.

अपघाताच्या वेळेची परिस्थिती संशयास्पद

गोपीनाथ मुंडे यांच्या मृत्यूबद्दल बीबीसी मराठीशी बोलताना ज्येष्ठ पत्रकार सुनील चावके यांनी म्हटलं, "ज्या परिस्थितीत मुंडे यांचा अपघात झाल्याचं सांगितलं गेलं, त्यावर अनेकांचा विश्वास बसला नाही, डॉक्टरानी अंतर्गत रक्तस्त्राव हे त्यांच्या मृत्यूचं कारण असल्याचं म्हटलं होतं. मात्र या अपघातात त्यांच्या ड्रायव्हर किंवा पीएला कोणतीही इजा झाली नाही. त्यामुळेत लोकांच्या मनात त्यांच्या अपघाताबद्दल संशय निर्माण झाला. आता ईव्हीएम हॅकिंगचा मुंडे यांच्या मृत्यूशी संबंध जोडला गेल्यामुळे त्यासंबंधीच्या चर्चांना नवीन अँगल मिळाला आहे."

ज्येष्ठ पत्रकार व्यंकटेश केसरी यांनी गोपीनाथ मुंडेचा अपघात हा अनपेक्षित असल्यानं त्याबद्दल संशय निर्माण झाल्याचं म्हटलं.

केसरी यांनी सांगितलं, " 2014 च्या लोकसभा निवडणुकांचे निकाल लागल्यानंतर गोपीनाथ मुंडे हे केंद्रात मंत्री होणार का, असा प्रश्न उपस्थित होत होता. कारण काही महिन्यांतच महाराष्ट्रात विधानसभेच्या निवडणुका होणार होत्या आणि मुंडे हे मुख्यमंत्रीपदाचे प्रबळ दावेदार मानले जात होते. पण त्याचवेळी दिल्लीत अशी चर्चा होती, की मोदींना गोपीनाथ मुंडेंना मंत्रिमंडळात स्थान द्यायचे नव्हते. मात्र नितीन गडकरी यांनी मुंडेंच्या नावासाठी आग्रह धरला. मुंडेंचा मंत्रीमंडळात समावेश न झाल्यास महाराष्ट्रात चुकीचा संदेश जाईल असं गडकरींचं म्हणणं होतं. अशा परिस्थितीत गोपीनाथ मुंडेंचा मंत्रिमंडळात समावेश झाला होता. आणि मंत्रिपदाची शपथ घेतल्यानंतर ते पहिल्यांदाच महाराष्ट्रात चालले होते. तिथे त्यांच्या स्वागताचा कार्यक्रम आयोजित केला होता. मात्र मुंबईला जाण्यासाठी निघाले...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

3 जून 2014 चा दिवस उजाडला तोच भाजपसाठी अशुभ बातमी घेऊन. पक्षाचे ज्येष्ठ नेते आणि केंद्रीय मंत्री गोपीनाथ मुंडे दिल्लीवरून मुंबईला जाण्यासाठी विमानतळाकडे निघाले होते. मुंडेचं दिल्लीतील शासकीय निवासस्थान आणि विमानतळ हा अवघा अर्ध्या तासाचा प्रवास. पण तेवढ्या वेळात होत्याचं नव्हतं झालं आणि गाडीला झालेल्या अपघातात गोपीनाथ मुंडे यांना आपले प्राण गमवावे लागले.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मुंबई

आपल्याकडे जसं अंबानी किंवा टाटा-बिर्ला ही नावं घेतली जातात, अगदी तसंच हाँगकाँगमध्ये ली का-शिंग यांचं नाव आहे. 90 वर्षांचे हे उद्योजक जगातील 23वे सर्वांत श्रीमंत व्यक्ती आहेत. त्यांची संपत्ती 37.7 अब्ज डॉलर्स एवढी आहे.

परिवहन सेवा, वित्त सेवा ते अगदी ऊर्जा क्षेत्रापर्यंत त्यांच्या व्यवसायाचा विस्तार आहे. म्हणजे प्रत्येक स्थानिकाने कुठल्या ना कुठल्या प्रकारे त्यांच्या संपत्तीत योगदान दिलं असेल.

आणि चीनच्या या स्वायत्त प्रदेशातील संपत्तीच्या हिमनगाचं हे केवळ एक टोक आहे. कारण 'WealthX' या आंतरराष्ट्रीय वित्तीय संस्थेच्या World Ultra Wealth Reportच्या ताज्या वार्षिक अहवालानुसार न्यूयॉर्कनंतर हाँगकाँगमध्ये सर्वाधिक अब्जाधीश राहतात.

2016 साली हाँगकाँगमध्ये 72 अब्जाधीश होते, आणि 2018मध्ये ही संख्या आता 93 झाली आहे, म्हणजे गेल्या दोन वर्षांत अब्जाधीशांची संख्या 21ने वाढली आहे.

ली का-शिंग यांचा पुतळा सिंगापूरमधल्या एका निदर्शनादरम्यान सैतानाच्या रूपात दाखवला होता.

या नवअब्जाधीशांमुळे जगात एकूण श्रीमंतांची संख्याही वाढते आहे. पण या सर्वेक्षणात हेही आढळलं आहे की जगातील सर्वाधिक अब्जाधीश असलेल्या 10 शहरांपैकी निम्मी शहरं ही सर्वाधिक सामाजिक विषमता असलेल्या विकसनशील राष्ट्रांमधली आहेत.

2017मध्ये केलेल्या या सर्वेक्षणानुसार जगात एक अब्ज डॉलर किंवा त्यापेक्षा जास्त संपत्ती असणारे एकूण 2,754 जण आहेत. त्यांची एकूण संपत्ती आहे 9.2 हजार अब्ज डॉलर्स. जर्मनी आणि जपान या दोन देशांच्या सकल राष्ट्रीय उत्पन्नापेक्षा (GDP) ही संपत्ती अधिक आहे.

सर्वाधिक अब्जाधीश असलेली शहरं

'चांगली' विषमता?

अब्जाधीशांच्या वाढत्या संख्येच्या सामाजिक परिणामांविषयी तज्ज्ञांमध्ये दोन मतप्रवाह आहेत. तज्ज्ञांचा एक गट उत्पन्नाची दरी वाढल्याने निर्माण होणाऱ्या नैतिक समस्यांकडे बोट दाखवतो आहे.

OxFam या गैरसरकारी संस्थेच्या गरिबीविषयक वार्षिक अहवालातही हाच मुद्दा अधोरेखित करण्यात आला आहे. ही समस्या सोडवण्यासाठी अतिश्रीमंतांवर अधिक कर लावण्यासारखे उपायही या संस्थेने सुचवले आहेत.

मुकेश अंबानींना त्यांच्या वडिलांकडून उद्योग आणि संपत्ती वारसहक्काने मिळाली, पण विकसित देशात अशा कहाण्या कमी ऐकायला कमी मिळतात.

तर तज्ज्ञांच्या दुसऱ्या गटाला हे अब्जाधीश सकारात्मक बदलाचे दूत वाटतात, किमान त्यातले काही अब्जाधीश तरी.

जागतिक बॅंकेच्या अर्थतज्ज्ञ कॅरोलीन...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

एका अहवालानुसार या पृथ्वीतलावर अतिश्रीमंतांच्या आकड्याने ऐतिहासिक उच्चांक गाठला आहे. विकसनशील राष्ट्रांमध्ये सामाजिक दरी खूप मोठी आहे. तिथे संपत्तीत वाढ झाल्याने अनेकांकडे पैशाचा पूर आलेला आहे. या अमाप संपत्तीचा तिथल्या सामान्य जनतेवर काय परिणाम होतो?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मुंबई

देशाच्या आर्थिक राजधानी, मुंबईत, कोरोनाचा धोका दिवसेंदिवस वाढू लागलाय. हा व्हायरस, आता मुंबईच्या झोपडपट्यांमध्ये जाऊन पोहोचला आहे. दाटीवाटीने, एकमेकांना खेटून हजारोंची वस्ती असलेल्या या झोपडपट्यांमध्ये कोरोनाचा संसर्ग पसरण्याचा धोका लक्षात घेऊन हे पाऊल उचलण्यात आलं आहे.

मुंबईच्या गोवंडी, चीता कॅंप, एलफिस्टन आणि कलिना यासाख्या परिसरात झोपडपट्टी, आणि चाळीत राहणाऱ्यांना कोरोनाची लागण झाल्याचं स्पष्ट झालंय. कलिना आणि अंधेरी भागात आरोग्यसेवा देणाऱ्या दोन डॉक्टरांनाही कोरोनाची लागण झाली आहे. या डॉक्टरांनी कोरोनाची तपासणी पॉझिटिव्ह येण्याआधी रुग्णांची तपासणीही केली आहे. त्यामुळे लोकांमध्ये हा व्हायरस पसरू नये याची खबरदारी घेण्यासाठी "क्लस्टर कंटेनमेंट प्लान" वेळीच आणि योग्य पद्धतीने अंमलात आणणं गरजेचं आहे.

मुंबईतील झोपडपट्यांमध्ये मोठ्या संख्यने लोकं राहतात. या परिसरात लोकांची मोठ्या संख्येने वर्दळ सुरू असते. त्यामुळे या ठिकाणी सोशल डिस्टन्सिंग राबवणं कठीण जातं. त्यामुळे, मुंबईतील ज्या झोपडपट्यांमध्ये कोरोनाबाधित रुग्ण आढळून आला आहे. त्याठिकाणी "क्लस्टर कंटेनमेंट प्लान" राबवण्यात येणार आहे.

याबाबत बोलताना महाराष्ट्राचे आरोग्य संचालनालय आयुक्त डॉ. अनुपकुमार यादव म्हणाले, "क्लस्टर कंटेनमेंट प्लॅन"ची योग्य अंमलबजावणी कोरोनाचा प्रसार रोखण्यासाठी खूप महत्त्वाची आहे. केंद्राकडून याबाबत सूचना आल्यानंतर आम्ही महापालिकांना याबाबत माहिती दिली आहे. यामुळे कोरोनाबाधित रुग्ण आढळून आलेल्या लोकवस्तीतील सर्व घरांची योग्य तपासणी करण्यात येईल. घरोघरी जाऊन ही तपासणी होईल. जेणेकरून कोरोनाचा प्रसार पुढे पसरण्यापासून थांबवता येईल."

असा असेल "क्लस्टर कंटेनमेंट प्लान"

"सद्य स्थितीत मुंबई महापालिकेच्या १५०० टीम्स शहरभर काम करत आहेत. घरोघरी तपासणी सुरू करण्यात आली आहे. याचा फायदा कोरोनाचा प्रसार रोखण्यासाठी निश्चित होईल," असंही डॉ. अनुपकुमार यादव म्हणाले.

मुंबई

महाराष्ट्रात सद्य स्थितीला कोरोनाबाधितांची संख्या १६७ वर जावून पोहोचली आहे. सुत्रांच्या माहितीनुसार, कलिना आणि अंधेरी परिसरातील कोरोनाबाधित डॉक्टरांनी रुग्णांची तपासणी केली आहे. एका डॉक्टरने जवळच्याच रुग्णालयात जाऊनही रुग्णांची तपासणी केली आहे. त्यामुळे, वरिष्ठ अधिकाऱ्यांच्या बैठकीतही "क्लस्टर कंटेनमेंट प्लान"बाबत चर्चा करण्यात आलीये. याची काटेकोर अंमलबजावणी आणि...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

महाराष्ट्र सरकारने मुंबई, पुणे महापालिकेसह जिल्हाधिकाऱ्यांना कोरोनाचा संसर्ग रोखण्यासाठी "क्लस्टर कंटेनमेंट प्लॅन" राबवण्याच्या सूचना दिल्या आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मुंबई

महाराष्ट्रात सध्या रुग्णांचा आकडा जवळपास 1,900 आहे, मात्र त्यापैकी एकट्या मुंबई महानगर क्षेत्रातून आतापर्यंत हजारहून अधिक रुग्ण सापडले असून रुग्णांची ही संख्या तर दिवसागणिक लक्षणीयरीत्या वाढतेय.

त्यामुळे आरोग्य सेवकांसह पोलीस कर्मचाऱ्यांनाही खबरदारीचा उपाय म्हणून असं सॅनिटाईझ करण्याचं काम सुरू आहे. दहिसर पोलीस स्टेशनमध्ये रविवारी मुंबई पोलीस एका निर्जंतुकीकरण टनलमधून जातानाचं हे दृश्यं.

थायलंड

कोरोना व्हायरसची लागण टाळण्यासाठी दोन नवजात बालकांना एका नर्सने असे चेहऱ्यावर शिल्ड लावले आहेत.

थायलंडच्या सुवर्णभूमी भागातील प्रिन्स हॉस्पिटलमध्ये हा फोटो काढण्यात आला.

युक्रेन

युक्रेनमधल्या राहिवका गाव परिसरातील चर्नोबिल आण्विक केंद्राजवळचं हे दृश्य. परिसरातील जंगलात वणवा लागून अशा प्रकारे धूर पसरला होता.

ब्राझील

ब्रझिलियाच्या कॅथेड्रलमध्ये होणाऱ्या पाम संडे मासमध्ये लोकांना भाग घेता आला नाही. त्यामुळे हा कार्यक्रम लोकांशिवायच घेऊन सोशल मीडियावर प्रसारित करण्यात आला.

मॅसेडोनिया

नॉर्थ मेसेडोनियातल्या स्कोप्जेजवळच्या झानिसिनो गावातलं हे मनमोहक दृश्य. एप्रिल महिन्यातल्या पौर्णिमेच्या दिवशी हा फोटो घेण्यात आला.

चीन

चीनमधल्या वुहानमध्ये, जिथून या साथीचा उद्रेक झाला, तिथे 8 एप्रिल रोजी लॉकडाऊन जवळजवळ 11 आठवड्यांनंतर उठवण्यात आला. मात्र आता चीनमध्ये नवे रुग्ण सापडत असल्यामुळे लोकांची चिंता वाढली आहे.

मास्क घातलेले हे लोक वुहान परिसरातील डाँगफेंग होंडाच्या कारखान्यात काम करत आहेत.

लॉकडाऊन संपवण्यात आल्यानंतर लोक आता कामावर परतू लागली आहेत. मास्क घातलेले हे लोक वुहान परिसरातील डाँगफेंग होंडाच्या कारखान्यात काम करत आहेत.

वेस्ट बँक

इजरायल-प्रशासित वेस्ट बँक परिसरातील हेब्रॉनमधला हा फोटो. पॅलेस्टिनमध्ये कोरोना व्हायरसमुळे घरात अडकलेल्या लहान मुलांचं मनोरंजन करण्यासाठी जोकर रस्त्यावर उतरले आहेत.

ब्रिटन

युकेचे पंतप्रधान बोरीस जॉन्सन यांना कोरोना व्हायरसची लक्षणं दिसून आल्यानंतर आयसीयूमध्ये भरती करण्यात आलं होतं. त्यानंतर वेस्टमिन्स्टर भागात सर विंस्टन चर्चिल यांच्या पुतळ्याच्या चबुतऱ्याला 'गेट वेल सून'चं पोस्टर चिकटवण्यात आलं आहे.

जॉन्सन यांना रविवारी हॉस्पिटलमधून सुटी देण्यात आली.

इक्वेडॉर

स्मशानभूमीसमोर मृतदेह ठेवून हे लोक अंत्यविधीसाठी वाट पाहात आहेत.

इक्वाडोर देशातील गायाक्विल शहरात कोरोना...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना व्हायरसचा उद्रेक जगभरात झाल्यानंतर लोकांचं आयुष्य बदललं आहे. गल्लीपासून दिल्लीपर्यंत, आणि व्हाईट हाऊसपासून डाऊनिंग स्ट्रीटपर्यंत, सर्वांनाच हादरवून सोडणाऱ्या या आरोग्य संकटामुळे गेल्या आठवड्यात काही भन्नाट तर काही कल्पनासुद्धा केली नव्हती, असे क्षण पाहायला मिळाले. अशाच काही क्षणांवर एक नजर या फोटोंच्या माध्यमातून...


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मुंबई : माहीम बीचसाठी 'हे' नवरा-बायको ठरले स्वच्छतादूत

कारण बीचवर जमा होणारा कचरा कदाचित तुमची डोकेदुखी ठरू शकेल. असंच काहीसं घडलं इंद्रनील सेनगुप्ता आणि राबिया तिवारी या दांपत्यासोबत. मात्र या दांपत्यानं या समस्येमुळे चिडचिड केली नाही, की कोणावर राग व्यक्त केला नाही.

त्यांनी या समस्येवर जो उपाय शोधला त्यामुळे केवळ तेच नाही तर त्यांच्यासोबत समुद्र किनारी राहाणारे इतरी लोक आज खूप आनंदी आणि समाधानी झाले आहेत.

हा नेमका उपाय काय आहे हे पाहण्यासाठी आम्ही इंद्रनील आणि राबिया यांची भेट घेण्याचं ठरवलं. त्यांच्याशी संपर्क साधल्यावर या दांपत्यानं आम्हाला एका शनिवारी सकाळी ७.३० वाजता माहीम बीचवर भेटायला बोलावलं.

शनिवारी जेव्हा आम्ही त्या ठिकाणी पोहोचलो. तेव्हा हे जोडपे स्वतः बीचवर उतरून कचरा गोळा करताना दिसलं. एवढंच नव्हे तर त्यांच्यासोबत अनेक तरुण तसंच वयस्कर मंडळीही या कामात त्यांना हातभार लावताना दिसली.

या सर्व प्रकाराबाबत अधिक माहिती घेण्यासाठी आम्ही त्यांच्याशी बोलण्याचा प्रयत्न केला तेव्हा जी माहिती मिळाली ती आश्चर्यचकित करणारी होती. राबिया या सर्व घटनेबद्दल सांगताना प्रचंड उत्सुक दिसत होत्या.

त्या म्हणाल्या की, "माझी नणंद माहीम बीचजवळील एका सोसायटीमध्ये राहात होती. जेव्हा केव्हा आम्ही त्यांना त्यांच्या घरी भेटायला यायचो. तेव्हा लाटांचा आवाज, समुद्राकडून येणारा थंड वारा अनुभवायला मिळायचा. एवढंच नाही तर वांद्रे-वरळी सी लिंकचा व्ह्यूसुध्दा खूप छान दिसायचा."

"तेव्हा वाटायचं की बीचच्याजवळ राहायला किती छान वाटत असेल. काही दिवसांनंतर माझी नणंद मुंबईहून दुसऱ्या शहरात शिफ्ट झाली. त्यामुळे हे घर रिकामंच होतं. मग आम्हाला इथं राहाण्याची संधी मिळाली. जेव्हा आम्ही इथं राहायला आलो तेव्हा पाहिलं की, या बीचवर किती कचरा आहे.

"एक-दोनदा बीएमसीचे जेसीबी येऊन गेले, मात्र चांगल्या प्रकारे स्वच्छता होत नव्हती. एक-दीड महिना वाट पाहिल्यानंतर आम्हालाच वाटलं की, आपणच काही तरी करायला हवं. मी माझ्या पतीला सांगितलं की, आपणच बीचवर जाऊन कचरा काढायला सुरुवात करू. आपल्याला पाहून इतर लोकही आपल्या मदतीला येतील.

राबिया यांनी त्यांचे पती इंद्रनील यांना या गोष्टीसाठी तयार केलं आणि मग हे दांपत्य बीचच्या स्वच्छतेसाठी धडपडायला लागलं.

सुरुवातीच्या दिवसांबद्दल माहिती देताना इंद्रनील सांगतात, "आम्ही पावसाळ्यात इथं राहायला आलो होतो. तेव्हा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुंबईच्या समुद्रकिनारी कोणाला घर नको आहे? प्रत्येकाच्या मनात ही इच्छा असते. मात्र मुंबईच्या समुद्रकिनारी राहणं एवढं सोपं नाहीये.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मुंबई आणि उरण याच्यामध्ये असलेल्या एलिफंटा बेटावर वर्षभरात लाखो पर्यटक येतात. त्यातले बहुतांश हे परदेशी असतात. सगळीकडे सुरू असलेला प्रचार, मतदानाची धामधुम हे वातावरण इथे कुठेच दिसत नाही.

"इथे अमेरिकेवरून चारवेळा लोक येतील, पण आमचे आमदार, खासदार पाच वर्षांत फिरकत नाहीत," एलिफंटा बेटावरच्या राजबंदर गावात राहणाऱ्या यशवंत म्हात्रेंचे हे शब्द. गेल्या ६७ वर्षांत मूलभूत गरजा पुरवणारा विकासही त्यांनी पाहीला नाही.

यशवंत म्हात्रे इकडे ५० वर्षांपासून कॅन्टीन चालवतात. त्यांना निवडणुकांबाबत विचारल्यावर ते पुढे सांगतात "देशाला स्वातंत्र्य मिळून ७० वर्षं झाली. पण आमच्याकडे गेल्यावर्षी लाईट आली. इतकी वर्षं आम्ही अंधारातच काढली. पिण्याचं पाणी नाही, शौचालय, शाळा, दवाखाना तर दूरच."

पण हा संघर्ष एकट्या यशवंत म्हात्रेंचा नाही. तो इथे राहणाऱ्या जवळपास १२०० मतदारांचा आहे.

मूलभूत गरजांचा संघर्ष

एलिफंटा हे मावळ मतदारसंघात येत. इकडे तीन गावं आहेत. शेतबंदर, मोराबंदर आणि राजबंदर.

त्यातल्या शेतबंदर गावात गेल्यावर आम्हाला राधाबाई भोईर भेटल्या. राधाबाईंचा मुलगा गाईडचं काम करतो.

राधाबाई त्यांचा एक मुलगा आणि सून असा त्यांचा परिवार शेतबंदर गावात राहतो. त्यांची दोन मुलं ही उरणला राहायला गेलीयेत. याचं कारण राधाबाई सांगतात, गावात जिल्हापरिषदेची शाळा आहे. पण त्यात १-२ च मुलं आहेत त्यामुळे ती बंद पडायला आली आहे.

"दवाखाना नाही. गावातले लोक आजारी पडले तर त्यांना बोटीने उरणला किंवा मुंबईला न्यावं लागतं."

राधाबाईंच्या एका सुनेचं बाळंतपण हे बोटीतच झालं. पण फक्त राधाबाईंच्या सुनेचच नाही तर गावातल्या अनेक महिलांची बाळंतपणं दवाखान्यात नेताना बोटीतच झाली आहेत. रात्रीच्यावेळी कोणी खूप आजारी पडलं तर त्यांना दवाखान्यात नेण्याचीही सुविधा नसल्याचं त्या सांगतात.

अशा परिस्थितीत खासगी बोट असलेल्या गावातल्या सावकारांकडे मदत मागावी लागते. चारही बाजूने समुद्र असलेल्या या गावात पिण्याच्या पाण्याची मोठी टंचाई आहे.

एलिफंटाच्या लेण्यांपासून पुढे राजबंदर गावं आहे. या गावांत दोन विहिरी आहेत. याच विहीरीच्या पाण्यावर तीनही गावं जगतायेत.

शेतबंदरपासून दररोज १२० पायर्‍या चढून गावातल्या महिलांना पिण्याचं पाणी भरावं लागतं.

शौचालयाबाबत जेव्हा इथल्या महिलांना विचारसं तेव्हा गावातल्या महिला पुढे काही बोलल्याच नाहीत.

सरकारला आमच्या जीवाची किंमत नाही का?...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

लोकसभा निवडणुकीचं चौथ्या टप्प्यातलं मतदान अवघ्या काही तासांवर येऊन ठेपलंय. राज्यभरात विकासाचे हिशोब मांडले जातायेत. मुंबईपासून १० किलोमीटरचा बोटीने प्रवास करून आम्ही एलिफंटा बेटावर पोहचलो.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मुंबई आणि पुण्यात कोरोनाचा कहर सुरु असताना राज्याची उपराजधानी नागपुरातील स्थिती नियंत्रणात आहे. आता ही स्थिती नियंत्रित ठेवण्याच्या श्रेय कोणाला हा वादाचा मुख्य विषय आहे.

नागपुरात आतापर्यंत 597 कोरोनाचे रुग्ण आढळले. त्यापैकी 394 रुग्ण बरे झाले तर 11 रुग्णांचा मृत्यू झाला आहे.

महाराष्ट्राची उपराजधानी असलेल्या नागपूरची लोकसंख्या 30 लाखांच्या घरात आहे. असे असून देखील कोरोनाचा प्रसार थांबवण्यात महापालिका प्रशासनाला चांगले यश आले आहे. आता ही परिस्थिती असताना हे यश नेमके प्रशासनाचे की राजकीय नेत्यांचे  यातूनच राजकारण सुरू झालं आणि त्यातून वाद निर्माण होऊन आरोप प्रत्यारोपाच्या फैरीही सुरू झाल्या.

तुकाराम मुंढेंचा पॅटर्न काय?

नागपुरात 11 मार्च 2020 रोजी परदेशातून आलेल्या एका व्यक्तीला कोव्हिड 19 ची लागण झाल्याचं पुढे आलं. पुढे 25 मार्चपर्यंत सहा रुग्ण नागपुरात आढळले. पण संशयित व्यक्तींना घरीच क्वारंटाईन होण्यास सांगण्यात येत असे. मात्र, हातावर होम क्वारंटाईनचा शिक्का मारल्यानंतरही अनेक संशयित बाहेर फिरत असत.

कोरोनाचा उद्रेक होण्यासाठी हे कारणीभूत ठरलं असतं. त्यामुळे प्रत्येक संशयिताला संस्थात्मक क्वारंटाईन राहावे लागेल, असा आदेश काढला गेला. या आदेशासोबतच नागपुरातील आमदार निवास, पोलिसांसाठी बांधलेल्या वसाहती, राज्य सरकारचे वनामती, सिंबायोसिस कॉलेज यासह अनेक संस्था क्वारंटाईन सेंटर म्हणून घोषित केलं.

तुकाराम मुंढे यांनी बीबीसी मराठीला दिलेल्या माहितीनुसार, नागपुरात आतापर्यंत फक्त तीन ते चारच कोरोनाच्या रुग्णांना व्हेंटिलेटर लावून उपचार करावे लागले. केंद्र सरकारच्या एम्सने नेमलेल्या समितीनेच हा अहवाल दिल्याचं ते सांगतात.

"मी माझ्या नावाने कुठलाही पॅटर्न राबवलेला नाही. केंद्र सरकारच्या ICMR आणि राज्य सरकारच्या आदेशानेच मी काम करत आहे. डिटेक्शन, आयसोलेशन, ट्रीटमेंट आणि ट्रँकिंग असा पॅटर्न आहे," असं तुकाराम मुंढे सांगतात.

संस्थात्मक विलगीकरण (इंस्टिट्युशनल क्वारंटाईन) ठेऊन थांबलो नाही तर शहरात हायपरटेंशन डायबिटीज असलेले हृदयविकाराचे किती रुग्ण आहेत, याची माहिती काढली. नियमित पाठपुरावा केला आणि कोणती लक्षणं आढळतायेत का, हे तपासलं.

नागपुरात 2250 टीबी रुग्ण आहेत, त्यांच्या घरी गेलो आणि त्यांना तपासलं. लोकांना ताप आहे का, हे आशा वर्कर्सच्या माध्यमातून तपासल्याचंही ते सांगतात.

राजकारण्यांना राग का...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

नागपूर महापालिकेचे आयुक्त तुकाराम मुंढे कायम या ना त्या कारणाने चर्चेत असतात. सध्या कोरोनाच्या प्रादुर्भावाच्या काळात नागपूर महापालिकेचे आयुक्त म्हणून त्यांनी कसं काम केलं किंवा करत आहेत, याबद्दल विविध चर्चा आणि वाद आहेत. त्यावरून मुंढेना काहींनी हिरो तर काहींनी व्हिलन ठरवण्याचा प्रयत्न केला आहे. सोशल मीडियावरही या विषयावर चर्चेला उधाण आलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मुंबई आणी मुंबईला लागून असलेल्या गुजरातच्या परिसरात मोठ्या पावसाची शक्यता आहे. हवामान विभागाचे उपसंचालक के. एस. होसाळीकर यांनी ट्विट करून त्याची माहिती दिली आहे. तसंच त्यांनी या भागाचं उपग्रहाद्वारे काढलेलं चित्रही जारी केलं आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

सायन, किंग्ज सर्कलमधल्या सखल भागात आज सकाळी बरंच पाणी साचलं होतं. त्यामुळे वाहतुकीवर परिणाम झाला आहे. काही ठिकाणची वाहतूक वळवण्यात आली आहे.

सकाळी लवकर शाळेत जाणाऱ्या मुलांना त्या पाण्यातून मार्ग काढत जावं लागलं.

मुंबईत रात्री साडेअकरा ते सकाळी साडेपाच या सहा तासांमध्ये तब्बल 63 मिलीमीटर पाऊस झाल्याचं स्कायमेटनं म्हटलं आहे.

कर्जत- खंडाळ्यादरम्यान मालगाडीचे घरसलेले डबे आणि पावसाची संततधार यामुळे मुंबईतली उपनगरीय रेल्वे वाहतूक सुद्धा उशीरानं सुरू आहे.

माटुंगा आणि सायन स्थानकामध्ये रेल्वे रुळांवर पाणी आलं आहे.

पालघरमध्ये सुद्धा जोरदार पाऊस सुरू आहे.

मध्य महाराष्ट्र आणि कोकणात जूनमध्ये सामान्य स्वरुपाचा पाऊस झाल्याचं हवामान खात्यानं स्पष्ट केलं आहे. तर मराठवाडा आणि विदर्भात मात्र अजून पुरेशा पावसानं हजेरी लावलेली नाही.

मुंबईचा 'वेग' पावसामुळे मंदावला

मुंबई आणि उपनगरांमध्ये आज पहाटेपासूनच मुसळधार पावसाला सुरूवात झाली. मुंबईतील हिंदमाता, सायन, किंग्ज सर्कल, परळमध्ये पाणी साचण्यास सुरूवात झाली आहे. तसंच जोगेश्वर, कुर्ला, अंधेरी, वाकोला, पालघर येथेही पावसाने चांगलाच जोर धरला आहे.

आज आठवड्यातील पहिलाच दिवस सोमवार असल्याने मुंबईकर आपापल्या कामांवर निघाले होते. मात्र रेल्वे रुळांवर पाणी साचल्यामुळे रेल्वे लोकलसेवा विस्कळीत झाली. मध्य रेल्वे १५ ते २० मिनिटे, हार्बर रेल्वे १०-१५ मिनिटे उशीराने सुरू आहे. घाटकोपर ते कुर्ला या स्थानकांदरम्यान लोकल्स सुमारे २० मिनिटे थांबत होत्या.

पावसामुळे वांद्रे टर्मिनस-सुरत, बोरिवली-सुरत, वसई रोड-बोईसर-वसई रोड, वांद्रे-जयपूर, वलसाड-वापी, डहाणू-बोरिवली या गाड्या रद्द करण्यात आल्या आहेत. तर सुरत मुंबई गाडी नवसारी येथे थांबवण्यात आली आहे. सुरत-विरार गाडी बिलिमोरिया येथे थांबवण्यात आली तर वलसाड- मुंबई सेंट्रल गाडी उदवाडा येथे थांबवण्यात आली आहे.

ओव्हरहेड वायर तुटली

पश्चिम रेल्वेवरील प्रवाशांची चांगलीच तारांबळ उडाली. जोरदार पाऊस आणि वारा यांमुळे मरीनलाईन्स लोहमार्गाजवळ सुरू असलेल्या बांधकामाचे बांबू ओव्हरहेड वायरवर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुंबईत पावसाची संततधार सुरू आहे. रविवार मध्यरात्रीपासून दादर, मुलुंड, ठाणे आणि परिसरात पाऊस पडत आहे. मुंबई आणि परिसरात येत्या 24 तासांत मुसळधार पावसाची शक्यता हवामान विभागानं व्यक्त केली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मुंबई इंडियन्स आणि चेन्नई सुपर किंग्स यांच्यातील IPL 2020ची पहिली मॅच होणार आहे.

IPL च्या नव्या वेळापत्रकानुसार, 19 सप्टेंबरला मुंबई इंडियन्स आणि चेन्नई सुपरकिंग्स दरम्यान पहिली मॅच होणार आहे. त्यानंतर 6 नोव्हेंबपर्यंत प्रत्येक संघाचे एकमेकांबरोबर सामने होतील. या सामन्यांचं वेळापत्रक आम्ही पुढे दिलं आहे.

उपांत्यपूर्व फेरीतले सामने झाल्यानंतर 10 नोव्हेंबरला अंतिम सामना रंगेल. प्राथमिक फेरीपासून अंतिम सामन्यापर्यंत सगळ्या सामन्यांची वेळी ही भारतीय प्रमाणवेळेनुसार संध्याकाळी 7.30 वाजताची असेल.

IPL च्या लिलावानंतर सर्वच संघांचा चेहरामोहरा बदलला आहे. मुंबई इंडियन्सच्या नावावर सर्वाधिक चार तर चेन्नई सुपर किंग्स तीन जेतेपदं आहेत.

मुंबई इंडियन्स संघाने आयपीएल 2019चं जेतेपद पटकावलं होतं.

ऑस्ट्रेलियाचा फास्ट बॉलर पॅट कमिन्सला यंदाच्या लिलावात 15.5 कोटी एवढी प्रचंड बोली लागली होती. सर्वाधिक बोली लागणारा विदेशी खेळाडू ठरण्याचा मान आता कमिन्सच्या नावावर आहे.

IPL 2020 वेळापत्रक - प्राथमिक फेरी

IPL विजेते संघ

IPL 2020 संघ

चेन्नई सुपर किंग्स- महेंद्रसिंग धोनी (कर्णधार), इम्रान ताहीर, लुंगी एन्गिडी, ऋतुराज गायकवाड, शेन वॉटसन, अंबाती रायुडू, हरभजन सिंग, मुरली विजय, केदार जाधव, रवींद्र जडेजा, दीपक चहर, पीयुष चावला, नारायण जगदीशन, सुरेश रैना, मिचेल सँटनर, केएम आसिफ, शार्दूल ठाकूर, आर.साई किशोर, फॅफ डू प्लेसिस, मोनू कुमार, ड्वेन ब्राव्हो, जोश हेझलवूड, सॅम करन, करण शर्मा

दिल्ली कॅपिटल्स- श्रेयस अय्यर (कर्णधार), कागिसो रबाडा, मार्कस स्टोनिअस, संदीप लमाचीने, इशांत शर्मा, अजिंक्य रहाणे, ख्रिस वोक्स, रवीचंद्रन अश्विन, शिखर धवन, शिमरोन हेटमेयर, अॅलेक्स कॅरे, जेसन रॉय, मोहित शर्मा, पृथ्वी शॉ, ललित यादव, अवेश खान, अक्षर पटेल, तुषार देशपांडे, ऋषभ पंत, हर्षल पटेल, कीमो पॉल, अमित मिश्रा.

किंग्ज इलेव्हन पंजाब- लोकेश राहुल (कर्णधार), अर्षदीप सिंग, ख्रिस गेल, दर्शन नालकांडे, कृष्णप्पा गौतम, हार्डुस व्हिलजोन, हरप्रीत ब्रार, जगदीश सुचिथ, करुण नायर, मनदीप सिंग, मयांक अगरवाल, मोहम्मद शमी, मुजीब उर रहमान, मुरुगन अश्विन, निकोलस पूरन, सर्फराज खान, ग्लेन मॅक्सवेल, शेल्डॉन कॉट्रेल, दीपक हुडा, इशान पोरेल, रवी बिश्नोई, जिमी नीशाम, ख्रिस जॉर्डन, ताजिंदर सिंग, सिमरन सिंग.

कोलकाता नाईट रायडर्स - दिनेश कार्तिक (कर्णधार), शिवम मावी, संदीप...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

IPL 2020 चा 13 वा हंगाम 19 सप्टेंबरपासून संयुक्त अरब अमिराती म्हणजेच (UAE) मध्ये सुरू होणार आहे. ही स्पर्धा 10 नोव्हेंबपर्यंत चालेल. कोव्हिड-19 उद्रेकामुळे ही स्पर्धा मार्चऐवजी सप्टेंबरमध्ये होत आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मुंबई इंडियन्स आणि रॉयल चॅलेंजर्स बेंगळुरू यांच्यात सलामीची लढत होणार आहे.

बहुचर्चित इंडियन प्रीमिअर लीग स्पर्धेचं वेळापत्रक जाहीर झालं असून, यंदा ही स्पर्धा भारतात होणार आहे आणि पहिली मॅच 9 एप्रिल रोजी होणार आहे.

मुंबई, अहमदाबाद, बेंगळुरू, चेन्नई, दिल्ली, कोलकाता इथे मॅचेस रंगणार आहेत.

9 एप्रिलला चेन्नईत मुंबई इंडियन्स आणि रॉयल चॅलेंजर्स बेंगळुरू यांच्यातील लढतीने हंगामाची सुरुवात होणार आहे.

अहमदाबाद इथल्या नरेंद्र मोदी स्टेडियममध्ये प्लेऑफ्स आणि फायनल रंगणार आहे. काही दिवसांपूर्वीच भारत-इंग्लंड डे नाईट टेस्ट या मैदानावर खेळवण्यात आली होती.

लीग स्टेजमध्ये प्रत्येक संघ चार ठिकाणी सामने खेळणार आहे. 56 लीग मॅचेसपैकी चेन्नई, मुंबई, कोलकाता आणि बेंगळुरू इथे प्रत्येकी दहा मॅच खेळवण्यात येतील. अहमदाबाद आणि दिल्ली इथे प्रत्येकी आठ मॅच होतील.

यंदाच्या हंगामाचं वैशिष्ट्य म्हणजे सगळ्या मॅचेस तटस्थ अर्थात न्यूट्रल ठिकाणी खेळवण्यात येतील. कोणताही संघ घरच्या मैदानावर खेळणार नाही.

11 डबल हेडर्स म्हणजे एकाच दिवशी दोन सामने असतील. दुपारचे सामने साडेतीन वाजता सुरू होतील तर रात्रीचे सामने साडेसात वाजता सुरू होतील.

कोरोनाचा वाढता प्रादुर्भाव लक्षात घेऊन, स्पर्धेचं वेळापत्रक आखण्यात आलं आहे. खेळाडू बायोबबलमध्येच राहतील. प्रत्येक संघ स्पर्धेदरम्यान तीनवेळा प्रवास करणार आहे.

कोरोना रुग्णांची संख्या लक्षात घेऊन, सुरुवातीचे सामने प्रेक्षकांविना खेळवले जाणार आहेत. परिस्थिती सुधारल्यास, प्रेक्षकांना मॅचेस मैदानात पाहण्याची मुभा मिळू शकते. यासंदर्भात नंतर निर्णय घेतला जाईल.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मुंबई इंडियन्सचा संघ गतविजेता आहे

या लिलावात 332 खेळाडू सहभागी होतील. यामध्ये भारताचे 186 खेळाडू आहेत तर विदेशी खेळाडूंची संख्या 143 आहे. असोसिएट देशांच्या तीन खेळाडूंची लिलावासाठी निवड झाली.

कोणकोणते संघ या लिलावात सहभागी होत आहेत यावर एक नजर टाकू

1. चेन्नई सुपर किंग्स

संघाकडे शिल्लक रक्कम- 14.60 कोटी

किती खेळाडू घेऊ शकतात- 5

किती खेळाडू रिलीज केले- 5

चेन्नई सुपर किंग्स

महेंद्रसिंग धोनी, सुरेश रैना, अंबाती रायुडू, केएम आसिफ, दीपक चहर, ड्वेन ब्राव्हो, फॅफ डू प्लेसिस, हरभजन सिंग, इम्रान ताहीर, जगदीशन नारायण, करण शर्मा, केदार जाधव, लुंगी एन्गिडी, मिचेल सँटनर, मोनू सिंग, मुरली विजय, रवींद्र जडेजा, ऋतुराज गायकवाड, शेन वॉटसन, शार्दूल ठाकूर.

2. दिल्ली कॅपिटल्स

संघाकडे शिल्लक रक्कम- 27.85 कोटी

किती खेळाडू घेऊ शकतात- 11

किती खेळाडू रिलीज केले- 9

पृथ्वी शॉ, ऋषभ पंत, श्रेयस अय्यर आणि शिखर धवन

अजिंक्य रहाणे, पृथ्वी शॉ, ऋषभ पंत, अमित मिश्रा, अवेश खान, अक्षर पटेल, हर्षल पटेल, इशांत शर्मा, कागिसो रबाडा, कीमो पॉल, रवीचंद्रन अश्विन, संदीप लमाचीने, शिखर धवन , श्रेयस अय्यर

3. किंग्ज इलेव्हन पंजाब

संघाकडे शिल्लक रक्कम- 42.30 कोटी

किती खेळाडू घेऊ शकतात- 9

किती खेळाडू रिलीज केले- 7

ख्रिस गेल किंग्ज इलेव्हन पंजाबसाठी खेळतो.

अर्शदीप सिंग, ख्रिस गेल, दर्शन नालकांदे, के.गौतम, हार्डुस व्हिलऑन, हरप्रीत बार, जगदीश सुचिथ, करुण नायर, लोकेश राहुल, मनदीप सिंग, मयांक अगरवाल, मोहम्मद शमी, मुजीब उर रहमान, मुरुगन अश्विन, निकोलस पूरन, सर्फराझ खान

4. कोलकाता नाईट रायडर्स

संघाकडे शिल्लक रक्कम-  35.65 कोटी

किती खेळाडू घेऊ शकतात- 11

किती खेळाडू रिलीज केले- 10

दिनेश कार्तिक

आंद्रे रसेल, दिनेश कार्तिक, हॅरी गुर्ने, कमलेश नागरकोट्टी, कुलदीप यादव, लॉकी फर्ग्युसन, नितीश राणा, प्रसिद्ध कृष्णा, रिंकू सिंग, संदीप वॉरियर, शिवम मावी, शुभमन गिल, सिद्धेश लाड, सुनील नरिन

5. मुंबई इंडियन्स

संघाकडे शिल्लक रक्कम-  13.05 कोटी

किती खेळाडू घेऊ शकतात- 7

किती खेळाडू रिलीज केले- 10

मुंबई इंडियन्स

रोहित शर्मा, अनमोलप्रीत सिंग, अनुकूल रॉय, धवल कुलकर्णी, हार्दिक पंड्या, कृणाल पंड्या, इशान किशन, जसप्रीत बुमराह, जयंत यादव, कीरेन पोलार्ड, लसिथ मलिंगा, मिचेल मक्लेघान, क्विंटन डी कॉक, राहुल चहर, शेरफन रुदरफोर्ड, सूर्यकुमार यादव, ट्रेंट...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इंडियन प्रीमिअर लीगच्या 13व्या हंगामासाठी लिलाव कोलकाता इथं 19 डिसेंबरला होणार आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मुंबई इंडियन्सने टॉस जिंकून प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला आणि चेन्नईसमोर 150 धावांचं लक्ष्य ठेवलं. चेन्नईकडून शेन वॉटसनने सर्वाधिक 80 धावा केल्या, पण त्याच्या या दमदार अर्धशतकानंतरही चेन्नई सुपर किंग्ज संघ पराभूत झाला.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

हा सामना शेवटपर्यंत चुरशीचा झाला. कधी चेन्नईचं पारडं जड होत होतं तर कधी मुंबईचं.

शेवटच्या बॉलवर चेन्नईला दोन धावा हव्या होत्या. लसिथ मलिंगाने शेवटचा बॉल टाकला आणि शेवटच्या बॉलवर शार्दुल ठाकूरची विकेट घेतली. आणि आयपीएलचा 12 सिझन मुंबईच्या नावे करून दिला.

असे होते संघ

मुंबई इंडियन्स- रोहित शर्मा (कर्णधार), इल्विन लुईस, क्विंटन डी कॉक, सूर्यकुमार यादव, इशान किशन, युवराज सिंग, मिचेल मक्लेघान, लसिथ मलिंगा, जसप्रीत बुमराह, कायरन पोलार्ड, हार्दिक पंड्या, कृणाल पंड्या, मकरंद मार्कंडेय, जयंत यादव, बरिंदर स्राण, राहुल चहर, अनमोलप्रीत सिंग, बेन कटिंग, ब्युआन हेन्ड्रिंक्स, पंकज जैस्वाल, सिद्धेश लाड, रसीख सलाम, अनुकूल रॉय, आदित्य तरे.

चेन्नई सुपर किंग्स- महेंद्र सिंग धोनी, शेन वॉटसन, फॅफ डू प्लेसिस, अंबाती रायुडू, सुरेश रैना, मुरली विजय, शार्दूल ठाकूर, हरभजन सिंग, इम्रान ताहीर, दीपक चहर, ड्वेन ब्राव्हो, केएम आसिफ, चैतन्य बिश्नोई, ऋतुराज गायकवाड, रवींद्र जडेजा, नारायण जगदीशन, स्कॉट कुलेजिन, मोनू कुमार, मिचेल सँटनर, करण शर्मा, मोहित शर्मा, ध्रुव शोरे.

मुंबईचा डाव

मुंबई इंडियन्सने नाणेफेक जिंकून प्रथम फलंदाजी करून मोठी धावसंख्या उभारण्याचा प्रयत्न केला. सुरुवातीपासूनच क्विंटन डी कॉक आणि रोहित शर्मा यांनी तुफानी फटकेबाजीचा बेत केला होता.

पण त्यांना लगेचच चेन्नईच्या गोलंदाजांनी माघारी धाडलं. क्विंटन डी कॉकने 29 धावा केल्या तर कॅप्टन रोहित शर्माने 15.

यानंतर मुंबईच्या विकेट्स सातत्याने पडत होत्या पण अखेर किरन पोलार्डच्या 41 धावा केल्या आणि ईशान किशनच्या 23 धावांच्या भरवशावर मुंबईने 149पर्यंत मजल मारली.

चेन्नईकडून बॉलिंग आणि क्षेत्ररक्षणादरम्यान झालेल्या चुका नंतर त्यांनाच एका धावेने सामना हरल्यावर महाग पडल्या.

मुंबईकडून दीपक चहरने तीन विकेट तर शार्दुल ठाकूर आणि इम्रान ताहिर यांनी प्रत्येकी दोन विकेट घेतल्या.

मुंबईने 149 धावसंख्या उभारून चेन्नईसमोर 150 धावांचं उद्दिष्ट ठेवलं.

चेन्नईचा डाव

चेन्नईच्या डावात सातत्यपूर्ण खेळ केला तो शेन वॉटसनने. त्याने या सामन्यात 59...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

IPLच्या 12व्या हंगामाचा फायनल सामना - मुंबई इंडियन्स विरुद्ध चेन्नई सुपर किंग्स. विजयासाठी चेन्नईला शेवटच्या बॉलवर एक दोन रन्सची आवश्यकता होती. परिस्थिती अशी होती की जर या दोन धावा काढल्या तर चेन्नईचं चौथं IPL जेतेपद आणि जर त्यांना नाही जमलं तर मुंबईचं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मुंबई उच्च न्यायालयाच्या नागपूर खंडपीठात 27 नोव्हेंबरला या घोटाळ्याची चौकशी करणा-या राज्याच्या लाचलुचपत प्रतिबंधक विभागानं सादर केलेल्या प्रतिज्ञापत्रात असं म्हटलं आहे की 'विदर्भ सिंचन विकास महामंडळाच्या अध्यक्षांना वा जलसंपदा खात्याच्या मंत्र्यांना या कार्यकारी विभागांनी घेतलेले निर्णय वा कृतीसाठी जबाबदार धरता येणार नाही आणि ते कायदेशीरदृष्ट्या या पदावरील व्यक्तीला बांधिल नाही.' महाराष्ट्राच्या लाचलुचपत विभागाच्या नागपूर विभागाच्या अधिक्षक रश्मी नांदेडकर यांनी हे 16 पानी प्रतिज्ञापत्र खंडपीठासमोर सादर केलं आहे.

कॉंग्रेस-राष्ट्रवादी कॉंग्रेस यांच्या आघाडीचं सरकार सत्तेवर असतांना जेव्हा अजित पवार यांच्याकडे जलसंपदा खात्याची धुरा होती आणि ते विदर्भ सिंचन विकास महामंडळाचे अध्यक्षही होते, त्यावेळेस हा सिंचन घोटाळा घडल्याचे आरोप झाले होते.

कथितरित्या 72 हजार कोटींचा असणा-या या घोटाळ्याची लाचलुचपत प्रतिबंधक विभागाने चौकशी सुरु केल्यावर त्याचे राजकीय पडसादही उमटले आणि ते 2014मध्ये आघाडीची सत्ता जाण्याचे प्रमुख कारण मानले गेले.

भाजपाची सत्ता आल्यानंतर ही चौकशी सुरु राहिली आणि भाजपाच्या नेत्यांनी त्यांचे राजकीय विरोधक अजित पवार या चौकशीवरून कधीही तुरुंगात जाऊ शकतात अशा आशयाची विधानं सातत्यानं केली.  पण आता 27 नोव्हेंबरला सरकारच्या वतीनं प्रतिज्ञापत्र लिहून देण्यात आलेल्या क्लिनचिटनंतर पुन्हा वादंग निर्माण झाला आहे. 24 नोव्हेंबरल, फडणवीस-पवार सरकार काही तासांसाठी अस्तित्वात असतांना या घोटाळ्याशी संबंधित 9 प्रकरणांची चौकशी थांबवण्याचा निर्णय लाचलुचपत प्रतिबंधक विभागाने घेतला होता. त्यावरूनही असाच वाद निर्माण झाला होता.

नागपूर खंडपीठात दाखल करण्यात आलेल्या या प्रतिज्ञापत्रात असं म्हटलं आहे की, "या प्रकरणाच्या चौकशीदरम्यान जी तथ्यं आणि पुरावे समोर आले त्यानुसार, टेंडरची किंमत वाढवून देणे वा ठेकेदारांना आगाऊ रक्कम देण्याबद्दल विदर्भ सिंचन विकास महामंडळाच्या अध्यक्षांचे (जे जलसंपदा मंत्री आहेत) कोणतेही गुन्हेगारी स्वरूपाचे उत्तरदायित्व बनत नाही असे आढळून आले आहे.''

नागपूरची 'जनमंच' या संस्थेनं या घोटाळ्याप्रकरणी याचिक दाखल केली होती. या याचिकेच्या सुनावणीदरम्यान हे प्रतिज्ञापत्र दाखल करण्यात आलं आहे.

'पुराव्यांनुसार निकाल लागेल'

'जनमंच' संस्थेने दहा वर्षांपूर्वी राज्यातील सिंचन प्रकरणातील कामांमध्ये 70 हजार कोटींचा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

26 नोव्हेंबरला देवेंद्र फडणवीस-अजित पवार सरकार पायउतार झाल्याच्या दुसऱ्या दिवशी आणि 28 नोव्हेंबरला उद्धव ठाकरे यांनी मुख्यमंत्रीपदाची शपथ घेतल्याच्या आदल्या दिवशी अजित पवारांना कथित सिंचन घोटाळ्यात क्लिन चीट मिळाल्याची माहिती समोर येते आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मुंबई उच्च न्यायालयाच्या नागपूर खंडपीठानं लहान मुलीचा हात पकडणं किंवा पॅंटची चेन उघडणं ही गोष्ट लैंगिक शोषणाअंतर्गत येत नाही, असं म्हटलं आहे. लोकसत्तानं ही बातमी दिली आहे.

लैंगिक अत्याचारापासून बालकांचे संरक्षण अधिनियम 2012 (पोक्सो) अंतर्गत लहान मुलीचा हात पकडणं किंवा पॅंटची चेन उघडणं या गोष्टींना लैंगिक शोषण म्हणता येणार नाही, असं न्यायालयानं म्हटलं आहे.

पण, या दोन्ही गोष्टी भारतीय दंड विधान (IPC) कलम 354 अ (1) (i) अंतर्गत लैंगिक शोषण म्हणून ग्राह्य धरल्या जाऊ शकतात असंही स्पष्ट केलं आहे.

न्यायालयाच्या एकल खंडपीठाने हा निर्णय दिला आहे. न्यायमूर्ती पुष्पा गनेडीवाला यांनी एका 50 वर्षीय व्यक्तीनं 5 वर्षीय मुलीवर केलेल्या लैंगिक शोषणाच्या प्रकरणामध्ये हा निकाल दिला आहे.

उच्च न्यायालयाने लैंगिक शोषणाची व्याख्या पोस्को कायद्यातील कलम सातमध्ये नमूद करण्यात आल्याचं म्हटलं आहे.

"कोणीही एखाद्या मुलाच्या गुप्तांगाला, छातीला हात लावल्यास किंवा मुलांवर गुप्तांगाला अथवा छातीला हात लावण्यास दबाव आणल्यास किंवा थेट शरीरसंबंध ठेवण्याचा प्रयत्न केल्यास त्याला लैंगिक अत्याचार असं म्हणता येईल," अशी व्याख्या न्यायालयानं स्पष्ट केली आहे.

काही दिवसांपूर्वीच कपडे न काढता अंगाला स्पर्श केला तर लैंगिक अत्याचार ठरत नाही असा निर्वाळा नागपूर खंडपीठाने दिला होता त्यानंतर देशभरातून तीव्र प्रतिक्रिया उमटल्या होत्या. त्यानंतर या निर्णयाला सुप्रीम कोर्टाने स्थगिती दिली होती.

2. आता फार काळ विरोधी पक्षात राहायचं नाही-  देवेंद्र फडणवीस

आपल्याला फार काळ विरोधी पक्षात राहायचं नाही. फक्त जोपर्यंत विरोधी पक्षामध्ये आहात तोपर्यंत विरोधकांची भूमिका निभावत राहू, असं वक्तव्य विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांनी केलं आहे. टीव्ही 9 मराठीनं ही बातमी दिलीय.

देवेंद्र फडणवीस

ते गुरुवारी (28 जानेवारी) प्रवीण दरेकर यांच्या कारकिर्दीचा आढावा घेणाऱ्या 'वर्षभराचा लेखाजोखा' या पुस्तकाच्या प्रकाशन समारंभात बोलत होते.

यावेळी त्यांनी कोरोना संकटाची हाताळणी, मेट्रो कारशेड आणि अन्य मुद्द्यांवरुन मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांना लक्ष्य केले.

काही लोकांच्या इगोमुळे पुढची चार वर्षे मेट्रो सेवा सुरु होणार नाही, असंही त्यांनी म्हटलं.

शेतकरी आंदोलन

3. पश्चिम बंगाल विधानसभेत कृषी कायद्याविरोधात प्रस्ताव संमत

केंद्र सरकारनं मंजूर केलेल्या कृषी कायद्याविरोधात...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आज सकाळी वृत्तपत्रं आणि वेबसाईट्सवर प्रसिद्ध झालेल्या बातम्यांपैकी 5 मोठ्या बातम्या थोडक्यात पाहूया.

1.'पॅंटची  चेन  उघडणं, लहान मुलीचा हात पकडणं हा लैंगिक अत्याचार नाही'


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मुंबई ते ठाणे हा 32 किलोमीटरचा प्रवास या रेल्वेनं 57 मिनिटांत पूर्ण केला.

पहिल्या रेल्वे प्रवासात तत्कालीन गव्हर्नर लॉर्ड फॉकलंड यांची पत्नी लेडी फॉकलंड यांच्यासह 400 प्रवासी होते. त्यात ब्रिटीश अधिकारी, स्थानिक जमीनदार, मुंबईतील प्रतिष्ठित नागरिक यांचा समावेश होता.

या रेल्वेतल्या एका कंपार्टमेंटला फुलांनी सजवलं होतं. यात बसण्याचा मान मोजक्याच लोकांना होता, त्यातले एक होते - जगन्नाथ शंकरशेट मुरकुटे उर्फ 'नाना शंकरशेट'.

महाराष्ट्रातील महाविकास आघाडी सरकारनं 'मुंबई सेंट्रल' या रेल्वेस्थानकाला 'नाना शंकरशेट रेल्वेस्थानक' असं नाव देण्यासाठी केंद्रीय रेल्वेमंत्रालयाकडे प्रस्ताव पाठवला आणि नाना शंकरशेट यांचं नाव पुन्हा एकदा चर्चेत आलं.

याच निमित्तानं बीबीसी मराठीनं नाना शंकरशेट यांचा भारतीय रेल्वे आणि मुंबईच्या उभारणीतल्या योगदानाचा आढावा घेतला.

इंडियन रेल्वे असोसिएशनच्या स्थापनेसाठी प्रयत्न

सप्टेंबर 1830 मध्ये इंग्लंडमधील लिव्हरपूल ते मँचेस्टर या रेल्वेमार्गाच्या उद्घाटनाची माहिती नाना शंकरशेट यांना समजली आणि त्यांनी अशी गाडी आपल्या शहरातही हवी, असा ध्यास घेतला. त्यासाठी त्यांनी पुढाकार घेत जोमानं काम करण्यास सुरुवात केली.

त्यांनी मुंबईत रेल्वे सुरू करण्याची संकल्पना पहिल्यांदा त्यांचेच मित्र जमशेटजी जिजिभोय यांच्याकडे मांडली.

या दोघांनी मिळून 1845 साली 'इंडियन रेल्वे असोसिएशन'ची स्थापना केली. या माध्यमातून ते तत्कालीन ब्रिटिश सरकारला रेल्वे सुरू करण्यासाठी विविध प्रकारे समजवू लागले. त्याचाच परिपाक म्हणजे, 1 ऑगस्ट 1849 रोजी 'द ग्रेट इंडियन पेनिनसुला रेल्वे' (GIP रेल्वे) ची स्थापना झाली.

GIP रेल्वेमध्ये तेव्हा दोनच भारतीय होते, त्यातले एक जमशेटजी जिजिभोय आणि दुसरे होते, नाना शंकरशेट.

या GIP रेल्वेच्या माध्यमातूनच भारतातील, नव्हे आशियातील पहिली रेल्वे मुंबईत धावली. खरंतर मुंबई हे काही राजधानीचं शहर नव्हतं, पण नाना शंकरशेट यांच्या प्रभावामुळं तो मान मुंबईला मिळाला, असं सतिश पितळे लिहितात.

पहिल्या रेल्वेचं काम सुरू असताना नाना शंकरशेट अत्यंत बारकाईनं कामावर लक्ष ठेवून होते. लागेल ती मदत ते करत असत. तिकीट बुकिंग आणि इतर कार्यालयीन कामांसाठी त्यांनी स्वत:च्या बंगल्यातीलच काही जागा दिली होती. नाना शंकरशेट यांच्या पाचव्या पिढीचे वंशज विलास शंकरशेट यांनी ही माहिती डीएनएला दिली.

'मुंबई सेंट्रल'...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

167 वर्षांपूर्वी, 16 एप्रिल 1853 रोजी, दुपारी साडेतीन वाजता 21 तोफांची सलामी स्वीकारत मुंबईतील बोरिबंदरहून (आताचं CSMT) ठाण्याच्या दिशेनं भारतातील पहिली रेल्वेगाडी ट्रॅकवरून धावली.