डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाऊस पडू लागल्यावर दोनच दिवसानंतर एनडीआरएफला बोलवण्यात आलं होतं. माझं हेलिकॉप्टर उतरण्याची देखील परवानगी दिली नव्हती. इतकी परिस्थिती गंभीर होती असं मुख्यमंत्री म्हणाले.

ब्रह्मनाळ दुर्घटनेसाठी जबाबदार असलेल्या लोकांवर कडक कारवाई करणार

ब्रह्मनाळच्या दुर्घटनेत 12 जण मृत्युमुखी झाले आणि 8 जण बेपत्ता आहेत तर 2 जण जखमी असल्याचं मुख्यमंत्र्यांनी सांगितलं.

ब्रह्मनाळच्या स्थानिक पत्रकाराने मुख्यमंत्र्यांना विचारलं गावच्या सरपंचाने वारंवार तहसीलदारांशी संपर्क साधण्याचा प्रयत्न केला पण तहसीलदारांकडून वेळेवर मदत पोहचली नाही. तुम्ही तहसीलदारांवर कारवाई करणार का? त्यावर मुख्यमंत्री म्हणाले ब्रह्मनाळ दुर्घटनेची चौकशी केली जाईल आणि जे दोषी असतील त्यांच्यावर कडक कारवाई केली जाईल.

पश्चिम महाराष्ट्रात आलेल्या पूरसंकटासाठी 153 कोटी रुपयांची मदत देण्यात आली असल्याचं मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी पत्रकार परिषदेत सांगितलं. प्रत्येक तालुक्याला 25 कोटी रुपये देण्यात आल्याचं मुख्यमंत्र्यांनी सांगितलं.

101 गावातले लोक विस्थापित झाले आहेत. आतापर्यंत 1 लाख 43 हजार लोक विस्थापित झाले आहेत. विविध ठिकाणी 117 कॅंप लावण्यात आले आहेत.

पावसामुळे शेतीचं मोठं नुकसान झालं आहे. 27,467 हेक्टरवरील पीकं खरडली गेली आहेत. बांधकाम विभागानं सांगितलं आहे की 484 किमीचे रस्ते पुरामुळे खराब झाले आहेत. महावितरणच्या अधिकाऱ्यांनी सांगितलं की त्यांचे 2615 रोहित्र (डीपी) खराब झाल्या आहेत.

याआधी मृतांच्या नातेवाईकाला 2 लाख रुपये दिले जायचे. आता 5 लाख रुपये दिले जातील, असं मुख्यमंत्री म्हणाले. जे अपंग होतील त्यांना 2 लाख रुपये दिले जातील.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जेव्हा धोक्याची पातळी वाढू लागली होती तेव्हाच प्रशासनाने कार्यवाही का केली नाही? असा प्रश्न पत्रकार परिषदेदरम्यान विचारला गेला असता मुख्यमंत्री म्हणाले सुरुवातीला पाऊस किती आहे याचा अंदाज न आल्यामुळे परिस्थिती गंभीर झाली, असं मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी सांगितलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तान आकाराने बांगलादेशपेक्षा पाचपट मोठा आहे. मात्र, पाकिस्तानची परकीय गंगाजळी बांगलादेशच्या तुलनेत पाचपट कमी आहे.

पाकिस्तानची परकीय गंगाजळी 8 अब्ज डॉलर आहे. तर बांगलादेशची परकीय गंगाजळी जवळपास 35 अब्ज डॉलर आहे. त्यामुळेच बांगलादेशला दक्षिण आशियाचा नवा 'वाघ' म्हणून संबोधलं जाऊ लागलं आहे.

बांगलादेशचा विकासदर 8 टक्के आहे. तर भारतीय अर्थव्यवस्थेचा विकासदर घसरून 5 टक्क्यांवर आला आहे. पाकिस्तानची अर्थव्यवस्थादेखील 5 आणि 6 टक्क्यांदरम्यान हेलकावे खात आहे. बांगलादेशमध्ये प्रती व्यक्ती कर्ज 434 डॉलर आहे. तर पाकिस्तानात प्रति व्यक्ती कर्ज 974 डॉलर आहे.

वर्ल्ड इकॉनॉमिक फोरमवर बांगलादेशच्या आयटी मंत्र्यांनी दावा केला आहे, की बांगलादेशातल्या 120 हून अधिक कंपन्या एक अब्ज डॉलरपेक्षाही जास्त किंमतीची माहिती-तंत्रज्ञान टेक्नॉलॉजी जगभरातल्या 35 देशांमध्ये निर्यात करतात.

1 अब्ज डॉलरची ही रक्कम 2021 पर्यंत 5 अब्ज डॉलरवर जाईल, असाही दावा त्यांनी केला.

बांगलादेशच्या पंतप्रधान शेख हसीना यांनी 2009 साली 'डिजिटल बांगलादेश' उपक्रमाची सुरुवात केली होती. या उपक्रमांतर्गत त्यांनी सरकारी सेवांना डिजिटल प्लॅटफॉर्मवर आणलं. शिवाय, इन्फॉर्मेशन टेक्नॉलॉजी इंडस्ट्रीचाही विस्तार केला.

बांगलादेशच्या पंतप्रधान शेख हसीना 3 ऑक्टोबरपासून चार दिवसांच्या भारत दौऱ्यावर आहेत. आर्थिक विकासाच्या ज्या क्षेत्रांमध्ये भारताचा दबदबा आहे, त्या क्षेत्रांमध्येही बांगलादेशने ठामपणे पाय रोवायला सुरुवात केली आहे.

बांगलादेश: भारताचा प्रतिस्पर्धी की मित्र?

बांगलादेश आणि पाकिस्तान यांच्यात सौहार्दाचे संबंध नाहीत. मात्र, भारताबरोबर सध्या उत्तम संबंध आहेत. भारत दौऱ्यापूर्वी बांगलादेशच्या पंतप्रधान शेख हसीना यांना पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान यांनी फोन केला होता.

पाकिस्तान काश्मिरच्या मुद्द्यावर सर्व इस्लामिक राष्ट्रांना एक करण्याचा प्रयत्न करत आहे. मात्र, बांगलादेशने काश्मिरमधून कलम 370 रद्द करण्याचा विरोध केलेला नाही आणि उघडपणे समर्थनही केलेलं नाही.

शेख हसीना भारत दौऱ्यात याविषयी काहीतरी बोलतील, असा अंदाज आहे.

आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी म्हणजेच IMF नुसार बांगलादेशची अर्थव्यवस्था सध्याच्या 180 अब्ज डॉलरवरून वाढून 2021 पर्यंत 322 अब्ज डॉलरपर्यंत मजल मारेल. याचाच अर्थ बांगलादेशचं दरडोई उत्पन्न पाकिस्तानहून अधिक आहे.

आणखी एक आश्चर्याची बाब म्हणजे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बांगलादेशच्या पंतप्रधान शेख हसीना या चार दिवसीय भारत दौऱ्यावर आल्या आहेत. निवडणुका जिंकल्यानंतर त्या प्रथमच भारत भेटीवर आल्या आहेत. त्यांच्या या दौऱ्याच्या निमित्तानं बांगलादेशनं गेल्या काही वर्षांत केलेल्या आर्थिक प्रगतीचा आढावा घेणारा हा लेख.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तान एअरलाईन्स

गेल्या 14 फेब्रुवारीला पुलवामामध्ये झालेल्या हल्ल्याचं प्रत्युत्तर म्हणून भारताने 28 फेब्रुवारीला पाकिस्तानाल्या बालाकोटवर हवाई हल्ला केला होता. त्यानंतर ही हवाई हद्द बंद करण्यात आली.

पाकिस्तानच्या नागरी विमान वाहतूक प्राधिकरणाने भारतीय वेळेनुसार 12.41 वाजता एअरमेन नोटीस (NOTAM) प्रसिद्ध केली. यामध्ये असं म्हटलंय की, "पाकिस्तानाची हवाई हद्द ताबडतोब सर्व प्रकारच्या नागरी उड्डाणांसाठी खुली करण्यात येत आहे."

पाकिस्तानने जारी केलेलं परिपत्रक

या निर्णयामुळे भारताची सरकारी उड्डाण कंपनी एअर इंडियाला मोठा दिलासा मिळणार आहे. कारण पाकिस्तानची हवाई हद्द बंद असल्याने एअर इंडियाला आंतरराष्ट्रीय उड्डाणांसाठी इतर मार्गांचा वापर करावा लागत होता. यामुळे कंपनीला कोटयवधींचा तोटा सोसावा लागत होता.

कोणाचं किती नुकसान?

पाकिस्तानी हवाई क्षेत्र वाहतुकीसाठी बंद करण्यात आल्याने भारतीय विमान कंपन्यांचं,स विशेषतः एअर इंडियाचं दररोज कोट्यवधींचं नुकसान होत होतं. 3 जुलै रोजी नागरी उड्डाण मंत्री हरदीप सिंह पुरी यांनी राज्यसभेमध्ये एक आकडेवारी सादर केली. यानुसार 2 जुलैपर्यंत एअर इंडियाला 491 कोटींचा फटका बसलेला आहे.

तर देशांतर्गत सेवा देणारी कंपनी स्पाईसजेटला 30.73 कोटी रुपये, इंडिगोला 25.1 कोटी रुपये आणि गोएअरला 2.1कोटी रुपयेचं नुकसान सोसावं लागलं आहे.

पाकिस्तानी हवाई हद्द बंद झाल्याने एअर इंडियाला युरोप आणि अमेरिकेतल्या शहरांसाठी लांबचा मार्ग अवलंबावा लागला आणि सोबतच काही आंतरराष्ट्रीय उड्डाणं रद्द करावी लागली.

इंडिगोने दिल्ली ते इस्तंबूल ही थेट विमानसेवा बंद केली होती. इथे जाण्यासाठी विमानाला कतारमधल्या दोहामध्ये थांबावं लागायचं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बालाकोट हल्ल्यानंतर बंद करण्यात आलेलं पाकिस्तानचं हवाईक्षेत्र पुन्हा खुलं करण्यात आल्याची घोषणा पाकिस्तानच्या नागरी विमान वाहतूक प्राधिकरणाकडून (CAA) मंगळवारी करण्यात आली. हवाई वाहतूक बंद असल्याने कोणाचं किती नुकसान झालं आहे?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तान टेलिव्हिजन कॉर्पोरेशन म्हणजेच PTV हे पाकिस्तानचं सरकारी न्यूज चॅनल आहे. पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान यांनी चीन दौऱ्यादरम्यान केलेल्या भाषणाचं थेट प्रक्षेपण या चॅनलवर सुरू होतं. त्यात 'बिजिंग'ऐवजी या वाहिनीने चुकून 'बेगिंग' असा शब्द लिहिला. बेगिंगचा अर्थ भीक मागणे असा होतो.

पाकिस्तान सध्या मोठ्या आर्थिक संकटातून जातोय. या संकटातून बाहेर पडण्यासाठी चीनकडून काही आर्थिक मदत मिळते का, यासाठी पंतप्रधान इम्रान खान चीनच्या दौऱ्यावर गेले. पैशांची मदत मिळवण्यासाठी गेलेल्या इम्रान खान यांच्या भाषणाच्या प्रक्षेपणातच बिजिंग ऐवजी 'बेगिंग' म्हणजेच भीक मागणे असा शब्द वापरल्याने PTV वर मोठी नामुष्की ओढावली आहे.

ट्विटरवर तर मोठा हशा पिकला आहे. इम्रान खान यांनी बिजिंगमधल्या सेंट्रल पार्टी शाळेत भाषण केलं. या भाषणाच्या थेट प्रक्षेपणावेळी ही चूक झाली.

या प्रकारानंतर PTVनं ट्विटरवर एक छोटं स्पष्टीकरण देत घडलेला प्रकार खेदजनक असल्याचं म्हटलं. तसंच संबंधितांवर योग्य कारवाई करण्यात येईल, असंही सांगितलं.

पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान आणि चीनचे पंतप्रधान ली केकीयांग यांच्यात झालेल्या बैठकीनंतर चीनने पाकिस्तानातल्या पायाभूत प्रकल्पांच्या उभारणीवर चीन ठाम असल्याचं म्हटलं आहे.

जगातल्या दुसऱ्या क्रमांकाची अर्थव्यवस्था असलेल्या चीनच्या दौऱ्यादरम्यान इम्रान खान यांनी चीनचे अध्यक्ष शी जिनपिंग यांचीही भेट घेतली.

चीन पाकिस्तानात अब्जावधी डॉलर्सची गुंतवणूक करून रस्त्यांची उभारणी करत आहे. चीनसाठी हा अत्यंत महत्वाकांक्षी प्रकल्प आहे. या प्रकल्पाच्या माध्यमातून चीनला आशियासोबतच युरोप आणि आफ्रिकेपर्यंत व्यापार विस्तार करणं सोप होणार आहे.

अर्थव्यवस्थेला रुळावर आणण्यासाठी पैशांची चणचण असलेल्या पाकिस्तानला मोठ्या आर्थिक संकटाचा सामना करावा लागतोय.

सौदी अरेबियाने गेल्याच महिन्यात पाकिस्तानला सहा अब्ज डॉलर्सचं बेलआऊट पॅकेज देण्याची घोषणा केली होती. मात्र ही मदत पुरेशी नसल्याचं अधिकाऱ्यांचं म्हणणं आहे.

त्यामुळेच आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीकडून बेलआऊट पॅकेज मागण्याची पाकिस्तानची योजना आहे. 1980च्या अखेरपासून आंतरराष्ट्रीय कर्जदात्या राष्ट्रांकडून पाकिस्तानला मिळालेलं हे तेरावं बेलआऊट पॅकेज आहे.

अशा परिस्थितीत पाकिस्तानच्या टीव्ही वाहिनीकडून झालेल्या उपरोधाला त्या टीव्ही वाहिनीसह तिथलं सरकार आणि सामान्य नागरिकांनी गांभिर्याने...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

'ध' चा 'मा' केल्याने किती अनर्थ घडू शकतो, हे आपण जाणतोच. अशीच काहीशी वेळ पाकिस्तानच्या सरकारी न्यूज चॅनलवर ओढावली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तान तेहरीक-ए-इंसाफ पक्षाचे प्रमुख इम्रान खान

पाकिस्तानच्या सार्वत्रिक निवडणुकांमध्ये (काही लोक या निवडणुकीला लष्करप्रमुखाच्या मर्जीतल्या माणसाची निवड असं देखील म्हणत आहे) यश मिळवल्यानंतर इम्रान खान हे पंतप्रधान होणार निश्चित झालं. त्यानंतर त्यांनी भाषण दिलं. ते भाषण एखाद्या कसलेल्या मुत्सद्द्याप्रमाणे होतं. भविष्यात आपण काय करणार आहोत हे सांगण्यावर त्यांचा भर होता.

पाकिस्तानला कोणते प्रश्न भेडसावत आहे? त्यांना पाकिस्तानात काय बदल हवे आहेत? पाकिस्तानच्या समस्यांची त्यांच्याकडे काय उत्तरं आहेत याबद्दल ते बोलले. त्यांच्या भाषणातून त्यांनी प्रशासन, काटेकोरपणा, सुधारणा अर्थव्यवस्था या गोष्टींकडे त्यांनी लक्ष वेधलं. त्याबरोबरच त्यांनी परराष्ट्र धोरणाबाबत पाकिस्तानला कोणत्या समस्यांचा सामना करावा लागत आहे त्याचा ओझरता उल्लेख देखील त्यांनी आपल्या भाषणात केला.

त्यांनी चीनपासून सुरुवात केली. गेल्या काही दशकांमध्ये चीननं जी प्रगती साधली आहे त्याच्यापासून आपण किती प्रेरणा घेतली याचा उल्लेख त्यांनी केला. त्यानंतर ते वळले अफगाणिस्तानकडे.

या देशाबाबत एखादा पाकिस्तानी नेता जे काही बोलू शकतो ते सर्व ते बोलले. अफगाणिस्तानसोबत संबंध सुदृढ हवेत, शांतता हवी, खुल्या सीमा हव्यात इत्यादी इत्यादी. त्यानंतर त्यांनी आपला रोख वळवला तो इराणकडे. या देशावर एक दोन वाक्यं बोलून ते वळले सौदी अरेबियाकडे.

कठीण परिस्थिती असताना सौदी अरेबियानं कसं पाकिस्तानला तारलं या विषयी ते बोलले. आखाती देशांमध्ये संघर्षाची स्थिती असताना त्यांना कसं मध्यस्थ व्हावं वाटत होतं याचा उल्लेख करून ते सर्वांत शेवटी भारताबद्दल बोलले. अगदी औपचारिकरीत्या त्यांनी भारताबद्दल आपलं मत व्यक्त केलं.

इम्रान खान जे बोलले त्यात काहीच नवीन नव्हतं. मांडणी नवी नव्हती, नवा प्रस्ताव नव्हता की नवा संदेश नव्हता. ते जे बोलले ते सगळं छान-आखीव-रेखीव प्रकारात मोडणारं भाषण होतं.

आम्हाला भारतासोबत बोलणी करायची आहे. जर भारतानं एक पाऊल पुढे टाकलं तर आम्ही दोन पाऊल पुढे येऊ. आम्हाला भारतासोबत व्यापार करायचा आहे, जो दोन्ही देशांसाठी फायदेशीर ठरेल. आपल्याला एकत्र बसून आपले प्रश्न सोडवण्याची गरज आहे असं ते बोलले.

अर्थात ते काश्मीरविषयी देखील पट्टी पढवल्याप्रमाणे बोलले. काश्मीर हा मुख्य मुद्दा आहे या सरळरेषेवर ते बोलत गेले. काश्मीरमध्ये होणाऱ्या कथित मानवी हक्क उल्लंघनाबद्दल ते...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तान निवडणुकीत जिंकल्यानंतर पंतप्रधानपदाचे दावेदार इम्रान खान यांनी भारताबरोबर संबंध सुधारण्यासाठी प्रयत्न केले जातील असे उद्गार काढले. पाकिस्तानचा सूत्रधार बदलल्यामुळे नेमके भारतावर काय परिणाम होतील याचं सुशांत सरीन यांनी केलेलं विश्लेषण.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तान लष्कर दहशतवाद्यांविरोधात कारवाई करताना स्थानिक अदिवासींवर विस्थापनाची वेळ आलीये, असं तिथल्या आदिवासी जमातीचं म्हणणं आहे. सरकारी यंत्रणांनी मात्र या कुटुंबांना IDP म्हणजेच देशांतर्गत विस्थापित झालेल्या लोकांमध्ये समावेश करण्यासंबंधी काहीही स्पष्टीकरण दिलं नाही.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानच्या खैबर पख्तुनख्वा प्रांतातल्या राजगल भागातल्या आदिवासींनी पेशावरपासून 5 किलोमीटरवर असलेल्या बाब-ए-खैबर इथे या धरणं आंदोलन सुरू केलंय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तान विमान अपघात

या अपघातासाठी एअर ट्रॅफिक कंट्रोलर (एटीसी) आणि वैमानिका यांची चूक कारणीभूत होती.

दुर्घटनेची चौकशी करण्यासाठी स्थापन करण्यात आलेल्या समितीने सुरुवातीच्या अहवालात हे म्हटलं आहे.

नियमावलीचं पालन करण्यात एटीसी आणि वैमानिक अपयशी ठरले, असं पाकिस्तानचे हवाई वाहतूक मंत्री गुलाम सरवर खान यांनी संसदेत जाहीर केलं.

विमानाचे वैमानिक आणि सहवैमानिक जगभरात पसरलेल्या कोरोनाविषयी बोलत होते. यामुळेच विमान भरकटलं. 22 मे रोजी कराची शहरातल्या निवासी भागात हे विमान कोसळलं होतं. या अपघातात केवळ दोन जणांचा जीव वाचू शकला.

पाकिस्तान इंटरनॅशनल एअरलाईन्सच्या एअरबस ए-320 मध्ये कोणतीही तांत्रिक अडचण नव्हती, असं गुलाम सरवर खान यांनी स्पष्ट केलं.

घटनास्थळाचे दृश्य

वैमानिकांनी एटीसीकडून मिळालेल्या सूचनांचं पालन केलं नाही. एटीसीने वैमानिकांना हे सांगितलं नाही की विमानाचं इंजिन टक्कर होण्याच्या बेतात आहे.

हे विमान लाहोरहून कराचीसाठी रवाना झालं होतं. कराचीच्या जिन्ना इंटरनॅशनल उतरण्याच्या काही मिनिटं आधी हे विमान निवासी भागातच कोसळलं.

वैमानिक लँडिंग गिअर योग्य पद्धतीने हाताळण्यात अपयशी ठरले. यामुळे लँडिंगचा पहिला प्रयत्न यशस्वी झाला नाही.

दुसऱ्या प्रयत्नावेळी वैमानिकांनी विमानाचं इंजिन अतिशय भीषण अवस्थेत असल्याचं एटीसीला सांगितलंच नाही.

विमानात काय झालं?

पाकिस्तान एअरलाईन्चे मुख्य अधिकारी एअर व्हाईस मार्शल अर्शद मलिक यांनी दिलेल्या माहितीप्रमाणे वैमानिकांनी एटीसीला विमानाच्या इंजिनात तांत्रिक समस्या निर्माण झाल्याचं सांगितलं.

अपघात झाल्यानंतर काही तासातच वैमानिक आणि एटीसी यांच्यातील संभाषण पाकिस्तानमधील प्रसारमाध्यमांनी ऐकवलं होतं.

यामध्ये वैमानिक म्हणतो, विमानाच्या दोन्ही इंजिनाचं काम जवळपास थांबवलं आहे.

एटीसीतर्फे विचारण्यात आलं की, तुम्ही बेली लँडिंगसाठी तयार आहात का?

त्यावर वैमानिक म्हणाले, 'मे डे मे डे'

घटनास्थळाचं दृश्य

किरकोळ जखमांसह अपघातातून वाचलेले झुबैर यांनी सांगितलं, विमानाने एकदा लँडिंगचा प्रयत्न केला होता. मात्र त्यानंतर दहा-पंधरा मिनिटातच विमान कोसळलं. कोणालाही याची कल्पना नव्हती.

सगळे प्रवासी निवांत बसले होते. विमान कोसळताच सगळ्या बाजूंनी किंकाळ्या ऐकू येऊ लागल्या. लहान मुलं, ज्येष्ठ नागरिक. मला सगळीकडे आग दिसत होती. मला धूर आणि धुळीमुळे काहीही दिसत नव्हतं. लोकांचा आक्रोश ऐकू...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानमध्ये गेल्या महिन्यात विमान कोसळून झालेल्या दुर्घटनेत 97जणांचा मृत्यू झाला होता.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तान, बांगलादेश आणि अफगाणिस्तानातून या देशांमधून बेकायदेशीररीत्या आल्याचं हिंदू, शीख, बौद्ध, जैन, पारशी आणि ख्रिश्चन सिद्ध करू शकत असेल, तर त्यांना या कायद्यान्वये नागरिकत्व मिळणार आहे.

या तीन देशांमध्ये अल्पसंख्याकांची संख्या दिवसेंदिवस घटत आहे आणि धर्माच्या आधारे होणाऱ्या हिंसेचा त्यांना सामना करावा लागत आहे, असं सरकारचं म्हणणं आहे.

हे विधेयक भेदभाव करणारं आहे, असं म्हणत संसदेत यावर टीका करण्यात आली. कारण, यामुळे या 3 देशांतल्या इतर अल्पसंख्याकांना नागरिकत्व मिळणार नाही.

गृहमंत्री अमित शाह यांनी 9 डिसेंबरला लोकसभेत विधेयक मांडताना म्हटलं, "1950मध्ये दिल्लीत नेहरू-लियाकत करार झाला आणि दोन्ही देश आपापल्या देशांतील अल्पसंख्याकांची काळजी घेईल, असं निश्चित करण्यात आलं. पण, असं झालं नाही आणि हा करार बासनात गेला. पाकिस्तान, बांगलादेश आणि अफगाणिस्तान या देशांचा राजधर्म मुस्लीम असून तिथं हिंदू, शीख, बौद्ध, जैन, पारशी आणि ख्रिश्चन अल्पसंख्याक आहेत. 1947मध्ये पाकिस्तानात अल्पसंख्याकांची लोकसंख्या 23 टक्के होती आणि 2011मध्ये ती 3.7 टक्के झाली."

पाकिस्ताननं दावा फेटाळला

पाकिस्तानच्या परराष्ट्र मंत्रालयानं बुधवारी एक निवेदन प्रसिद्ध करत अमित शाह यांचा दावा खोटा असल्याचं म्हटलं आहे.

त्यात म्हटलंय, "1941मधील जणगणनेची आकडेवारी बघितल्यास दिसून येईल की, भारतानं जाणूनबुजून 1947मधील फाळणी आणि 1971मध्ये  पूर्व पाकिस्तानची निर्मिती (बांगलादेश) यादरम्यानच्या स्थलांतराची आकडेवारी त्यात समाविष्ट केलेली नाही. या दोन्ही घटनांमुळे पाकिस्तानातल्या अल्पसंख्याकांच्या लोकसंख्येवर मोठा फरक पडलेला आहे."

"पाकिस्तानमध्ये 1951च्या पहिल्या जनगणनेनुसार, पश्चिम पाकिस्तानमध्ये (आजचा पाकिस्तान) अल्पसंख्याकांची संख्या एकूण लोकसंख्येच्या 3.1 टक्के होती. 1998मध्ये ती 3.71 टक्के झाली. वेगवेगळ्या जनगणनेत पाकिस्तानच्या अल्पसंख्याकांच्या संख्येत वाढ झाल्याचं दिसून येतं. 1961च्या जनजणनेत अल्पसंख्याकांची संख्या 2.96, 1971मध्ये 3.25, 1981मध्ये  3.33, आणि 1998मधील पाचव्या जनगणनेत ती 3.72 टक्के होती."

1998च्या जनगणनेनुसार, 1951मध्ये पाकिस्तानातील हिंदूंची लोकसंख्या 1.5 टक्के होती, ती 1998मध्ये 2 टक्क्यांवर पोहोचली.

पाकिस्तानची नाराजी

पाकिस्तानच्या सरकारनं भारताच्या नागरिकत्व दुरुस्ती विधेयकावर नापंसती व्यक्त केलीय.

पाकिस्तानचे पंतप्रधान...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतीय संसदेनं पाकिस्तान, बांगलादेश आणि अफगाणिस्तानातून 31 डिसेंबर 2014पर्यंत भारतात आलेल्या बिगरमुस्लीम अल्पसंख्याक समूहांना नागरिकत्व देणारं विधेयक पारित केलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तानचं सुप्रीम कोर्ट

पाकिस्तानात जाणाऱ्या नद्यावर धरणं बांधून भारत त्यांचं पाणी अडवत आहे, म्हणून ही बंदी न्याय्य आहे, असं सरन्यायाधीश साकिब निसार म्हणाले.

भारत या धरणांचा वापर एखाद्या शस्त्रासारखा करत आहे, असं पाकिस्तानचं म्हणणं होतं. भारताने या आरोपांचा इन्कार केला आहे.

भारतीय टीव्ही चॅनेल आणि चित्रपट पाकिस्तानात लोकप्रिय आहेत. मात्र दोन्ही देशांमधल्या ताणतणावामुळे याधीही पाकिस्तानने अशा प्रकारची बंदी घातली होती.

लाहोर हायकोर्टाचा निर्णय फिरवताना निसार म्हणाले, "पाकिस्तानात येणाऱ्या नद्यांचं पाणी भारत रोखण्याचा प्रयत्न करतो आहे. मग आपण त्यांचे चॅनेल्स का बंद करू नये?"

पाकिस्तानातील 80 टक्के जमीन सिंधू नदी आणि तिच्या उपनद्यांवर अवलंबून आहे, ज्यांचा उगम हिमालयातून होतो.

1965 मध्ये झालेल्या भारत पाकिस्तान युद्धानंतर पाकिस्तानने पहिल्यांदा भारतीय चित्रपटांवर बंदी घातली होती. ती बंदी 2008 मध्ये उठवली. मात्र ही बंदी वेळोवेळी घातली गेली.

2016 मध्ये काश्मीर मधील वादग्रस्त प्रदेशात झालेल्या निदर्शनांवर भारताने कारवाई केली होती. त्यानंतर पाकिस्तानने भारतातील सर्व टीव्ही आणि रेडिओ चॅनेल्सवर बंदी घातली होती. त्यामुळे पाकिस्तानातील सर्व चित्रपटगृहांचं मोठं नुकसान झालं होतं. त्यानंतर काही काळानंतर ही बंदी उठवण्यात आली होती.

2016 मध्येच भारत प्रशासित काश्मीरच्या उरीमध्ये झालेल्या हल्ल्यात 18 जवानांचा बळी गेला होता. त्यानंतर पाकिस्तानी कलाकारांच्या भारतात काम करण्यावर अनेकांनी प्रश्न उपस्थित केले होते.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानच्या सुप्रीम कोर्टाने सर्व भारतीय टीव्ही चॅनेलवर पुन्हा एकदा बंदी घालून तिथल्या कनिष्ठ न्यायालयाचा निर्णय फिरवला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तानचा ड्रोन

शनिवारी सकाळी हेरगिरी करणारा पाकिस्तानचा ड्रोन भारतीय हद्दीत सुरक्षा यंत्रणांना दिसला. या ड्रोनच्या बरोबरीने शस्त्रास्त्रंही होती.

पहाटे 5 वाजून 10 मिनिटं झालेली असताना भारत-पाकिस्तान सीमेनजीकच्या 'एरिया ऑफ रिस्पॉसिबिलिटी' क्षेत्रात हा ड्रोन दिसला. सीमा सुरक्षा दलाच्या हिरानगर चेकपोस्टच्या अधिकाऱ्यांना अशी वस्तू दिसली.

देवेंदर सिंग यांनी 8 फैरी झाडत ड्रोनला भारतीय जमिनीवर, आंतरराष्ट्रीय सीमेपासून 250 मीटर आतमध्ये पाडलं असं सूत्रांनी सांगितलं.

हेक्सा कॉप्टर असं या ड्रोनचं नाव असून, 8*6 फूट याचा आकार आहे. चार बॅटरी असणाऱ्या या ड्रोनची क्षमता 22000 mah एवढी आहे. या ड्रोनला एक रेडिओ सिग्नल रिसिव्हर तैनात करण्यात आला होता.

या ड्रोनच्या बरोबर 7 ग्रेनेड्स, 2 काडतुसं, अमेरिकन बनावटीची बंदूक आणि बंदुकीच्या गोळ्या अशी शस्त्रास्त्रं होती.

ड्रोनच्या बरोबर असलेली शस्त्रं सीमा सुरक्षा दलाने ताब्यात घेतली आहेत.

काही दिवसांपूर्वी पंजाबमध्येही पाकिस्तानचा ड्रोन भारतातर्फे पाडण्यात आला. प्रत्यक्ष नियंत्रणरेषेजवळ पाकिस्तानकडून जोरदार फायरिंग होत आहे. जम्मू काश्मीरमधील कट्टरतावाद्यांचा खात्मा करण्यासाठी भारतीय लष्कराने मोहीम हाती घेतली आहे. यामुळे वातावरण संवेदनशील झालं आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जम्मू काश्मीरमधल्या कठुआजवळ शस्त्रास्त्रं घेऊन आलेल्या पाकिस्तानच्या ड्रोनला भारताच्या सीमा सुरक्षा दलाने पाडलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तानचा निवडणूक प्रचार आता दुसऱ्या टप्प्यात पोहोचला आहे. निवडणुकांत जितके उमेदवार आहेत त्यांनी आपली संपत्ती, जमीन, मालमत्ता यांची माहिती निवडणूक आयोगाला अगदी शपथेवर दिली आहे.

त्यावरून हे कळतं की, ज्यांना आपण श्रीमंत समजत होतो ते बिचारे आपल्यासारखे मध्यमवर्गीय किंवा उच्च मध्यमवर्गीय निघाले आणि ज्यांना आपण गरीब समजत होतो ते इतके श्रीमंत निघाले की त्यांची इच्छा असेल तर थेट IMFलासुद्धा कर्ज देऊ शकतील.

उदाहरणादाखल पंजाबमधील मुजफ्फरगढ मधले एक अपक्ष उमेदवार मोहम्मद शेख हुसैन यांनी घोषणापत्रात लिहिलं आहे की 4000 कोटीपेक्षा जास्त किमतीच्या जमिनीवर त्यांची मालकी आहे. असं असेल तर निवडणूक लढवणारे ते सगळ्यांत श्रीमंत उमेदवार असतील.

इम्रान खान यांना आपण ओळखतोच. त्यांच्या घराची किंमत 30 लाख आहे. त्यांची स्वत:ची गाडी नाही. आजोबा आणि वडिलांकडून त्यांना 14 घरं मिळाली आहेत. विमानाच्या तिकिटाचे पैसे त्यांचे मित्र देतात. ते इतके गरीब आहेत की त्यांनी मागच्या वर्षी फक्त 1 लाख 4 हजार इतका इन्कम टॅक्स भरला.

आसिफ झरदारी यांच्याबाबत तर अशी अफवा उडवली जाते की, सिंध भागात असलेले अर्धे अधिक साखर कारखाने त्यांच्याच मालकीचे आहेत. दुबई आणि ब्रिटनमध्ये त्यांची मोठी घरं आहेत. हजारो एकर जमिनी आहेत. कोट्यवधी रुपयांच्या बेहिशोबी गुंतवणुका आहेत. मात्र त्यांच्या घोषणापत्रांत असं काहीच नाहीये.

त्यांच्या संपत्तीची एकूण किंमत 75 कोटी आहे. म्हणजे भारताच्या हिशोबाने त्याची किंमत 38 कोटी आहे.

झरदारी यांचा मुलगा बिलावल भुट्टो कराची भागातील '4000 गज' एवढ्या जागेतल्या इतक्या घरात राहतो. त्या घराच्या समोरून जाणाऱ्या रस्त्यावर त्यांचीच गाडी असते. पण या घराची किंमत 30 लाख इतकी जाहीर करण्यात आली. पण आसपासच्या गल्लीत जितकी घरं आहे त्यांची किंमत 30-40 कोटींपेक्षा कमी नाही.

माझ्यासकट अनेकांनी सांगितलं आहे की, ते बिलावल यांचं 30 लाखाचं घर 60 लाख ते 1 कोटी रुपयांत घेण्यासाठी तयार आहेत. मात्र बिलावल ते विकायला तयार नाही.

नवाज शरीफ यांची परिस्थिती तर आणखी बिकट आहे. ते लाहोरला जातात तेव्हा आईकडे राहतात, मरी (पाकिस्तानातील एक गाव)  येथे जातात तेव्हा बायकोच्या घरात राहतात आणि लंडनला जातात तेव्हा ते आपल्या मुलाच्या घरी अंथरूण पसरणं पसंत करतात.

असिफ अली झरदारींबरोबर मुलगा बिलावल भुट्टो

ते कोणताही व्यवसाय करत नाही. त्यांची मुलं त्यांना खर्चासाठी पैसै...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानमध्ये नेत्यांच्या श्रीमंतीचं गणित सामान्यांच्या आकलनाबाहेरचं आहे. थेट पाकिस्तान निवडणुकींपूर्वीचा आँखो देखा हाल सांगणारा ब्लॉग.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तानचा माजी कॅप्टन आणि भारतीय टेनिस स्टार सानिया मिर्झाचा नवरा शोएब मलिकवर तर सर्वाधिक टीका होते आहे.

पाकिस्तानात ट्विटरवर शोएब मलिक ट्रेंडिंग विषयांमध्ये आहे. कोणी त्याला भारतीय म्हणतंय तर कुणी "भारताविरुद्ध खेळताना शोएब मलिकची डबल सेंच्युरी 200 धावांनी हुकली" अशा शब्दांत टीका केली.

ट्विटरवर शेअर करण्यात येत असलेल्या एका व्हिडिओमध्ये सानिया मिर्झाही त्याच्यासोबत आहे. या व्हिडिओमध्ये टेबलवर बाटल्या आहेत आणि एक व्यक्ती धुम्रपान करतेय.

भारताविरुद्धच्या मॅचच्या आधी शोएब मलिकने मेहनत घ्यायला हवी होती, असं रागावलेले पाकिस्तानी फॅन्स म्हणत आहेत.

हार्दिक पांड्याने शोएब मलिकला खातंही न उघडू देता क्लीन बोल्ड केलं. याआधीच्या दोन मॅचेसमध्येही शोएब अपयशी ठरला आहे.

टीमवर ओझं झालाय का?

पाकिस्तानी संघाचा माजी कर्णधार शोएब मलिकच्या करियरमधला शेवटचा आंतरराष्ट्रीय सामना होता, अशी चर्चा सुरू आहे.

2019च्या वर्ल्डकपमध्ये शोएब मलिक तीन सामने खेळला आहे आणि तिन्ही सामन्यात त्याची कामगिरी यथातथाच होती. त्याने इंग्लंड विरोधात 8 धावा केल्या. ऑस्ट्रेलिया आणि भारताविरुद्ध त्याला खातंही उघडता आलं नाही.

वर्ल्ड कपनंतर आंतरराष्ट्रीय वनडे क्रिकेटमधून निवृत्त होणार असल्याचं शोएब मलिकने आधीच जाहीर केलं आहे.

गेल्या 30 वनडे मॅचेसमध्ये शोएब मलिकने फक्त तीन अर्धशतकं केली आहेत. 2018च्या सुरुवातीपासून आतापर्यंत शोएब मलिकने 25.33च्या सरासरीने 608 धावा केल्या. यावरूनच शोएब टीमला फारसं काही देऊ शकला नाही, हे स्पष्ट होतं.

आपल्या करियरचा शेवटचा वर्ल्डकप खेळण्याची शोएबची इच्छा होती, पण तो आता टीमवर ओझं झाल्याचं पाकिस्तानच्या क्रीडा पत्रकारांचं म्हणणं आहे. आता यापुढच्या मॅचेसमध्ये शोएब मलिकच्या जागी आसिफ अली खेळण्याची शक्यता आहे.

शोएब मलिकने 287 वन डे मध्ये एकूण 7,534 धावा केल्या. शोएब अष्टपैलू खेळाडू असल्याने त्याला टीममध्ये स्थान मिळत राहिलं. मलिक आणि ख्रिस गेल हे दोघं 90च्या दशकापासून खेळत आहेत.

वर्ल्ड कप नंतर निवृत्त होणार असल्याची घोषणा शोएबने गेल्या वर्षीच्या जूनमध्ये केली होती. 2015मध्ये शोएब टेस्ट क्रिकेटमधून निवृत्त झाला होता आणि त्याने शारजामध्ये इंग्लंड विरुद्ध 245 धावांची केलेली खेळी, ही त्याच्या कारकिर्दीतली सर्वोत्तम होती.

सरफराझवर टीकेची झोड

पाकिस्तानच्या भारताविरुद्धच्या कामगिरीची पाकिस्तानाच खिल्ली उडवली जात आहे....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

रविवारी पुन्हा एकदा वर्ल्डकपमध्ये भारताकडून पराभूत झाल्यानंतर पाकिस्तानी खेळाडूंवर देशातील फॅन्सच्या टीकेची झोड उठली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तानची आर्थिक राजधानी मानल्या जाणाऱ्या कराचीमध्येही पारशी लोकांचा टक्का मोठा आहे. यातील अनेक पारशी लोकांचे भारताशी जुने संबंध आहेत. आज त्यांना भारताबद्दल काय वाटतं? क्वेट्टामधून सदाउल्लाह अख्तर यांनी हे जाणून घेतलंय.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारताप्रमाणेच पाकिस्तानातही पारशी समाज अल्पसंख्य आहे. इथल्या बलुचिस्तान प्रांताची राजधानी क्वेट्टामध्ये पारशी लोकांची मोठ्या प्रमाणात वस्ती आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तानची संसदीय निवडणूक बुधवारी पार पडली आणि संध्याकाळी 6 नंतर लगेचच मतमोजणीला सुरुवात झाली. इम्रान खान यांच्या PTI (पाकिस्तान तेहरीक-ए-इन्साफ) या पक्षाला 119 जागांसह आघाडी मिळाली मिळाल्याचं लक्षात आल्यानंतर त्यांच्या समर्थकांनी जल्लोष सुरू केला.

गुरुवारी संध्याकाळी इम्रान खान यांची पत्रकार परिषद त्यांच्या निवासस्थानी झाली. त्यात त्यांनी त्यांची भूमिका मांडली.

इम्रान खान काय म्हणाले?

इम्रान खान यांची पत्रकार परिषद त्यांच्या निवासस्थानी झाली. त्यात त्यांनी त्यांचा अजेंडा मांडला.

भारताबद्दल ते म्हणाले...

पक्षाच्या ट्विटर हॅण्डलनं या पत्रकार परिषदेची माहिती दिली होती.

पंजाब आणि सिंध

PTIनं पंजाबमध्ये सरकार स्थापन करत असल्याचं म्हटलं आहे. पक्षप्रमुख इम्रान खान यांच्या घराबाहेर झालेल्या पत्रकार परिषदेत पक्षाचे प्रवक्ते नईम-उल-हक यांनी ही माहिती दिली. आमचा पक्ष केंद्रात सत्तेवर येणारच आहे, पंजाबमध्येही आम्ही सरकार स्थापन करण्यात यशस्वी होऊ असं ते म्हणाले.

इम्रान खान

सिंघ प्रांतात त्यांचा पक्ष दुसऱ्या क्रमांकावर असून तिथे आम्ही प्रभावी विरोधी पक्ष म्हणून काम करू असंही ते म्हणाले. कराचीमध्ये त्यांनी एमक्यूएमचा पराभव केला असल्याचा दावाही त्यांनी केला.

लाहोर आणि रावळपिंडीच्या रस्त्यावर पीटीआय समर्थकांचा जल्लोष सुरू आहे.  #JeetayGaKaptaan हा हॅशटॅग पाकिस्तानात ट्रेंड होतोय.

अधिकृतपणे निकाल येण्याआधीच इम्रान खान यांच्या पक्षाच्या कार्यकर्त्यांनी जल्लोष सुरू केला.

मतमोजणीचं काम उशीरापर्यंत सुरू होतं. निकालाला होणाऱ्या विलंबामुळे त्यामुळे निवडणूक आयोगाला टीकेचा सामना करावा लागला.

आता आलेल्या माहितीनुसार, 49 टक्के मत केंद्रांवर मोजणी पूर्ण झाली आहे. त्यात इम्रान खान यांच्या पक्षाची PTI (पाकिस्तान तेहरीक-ए-इन्साफ) आघाडीवर कायम आहे. पाकिस्तान मुस्लीम लीग - नवाझ (PML-N) दुसऱ्या स्थानावर आहे. बहुमतासाठी कोणत्याही पक्षाला 137 जागा मिळणं आवश्यक आहे.

निकालांना होणारा विलंब जाणीवपूर्वक रचलेलं कारस्थान आहे. घोटाळ्याची शक्यता आहे, असे आरोप होऊ लागल्यानंतर साधारण पहाटे 4.30च्या सुमारास पहिला निकाल जाहीर करण्यात आला. रावळपिंडीतून तहरीक ए इन्साफ पार्टीचे उमेदवार चौधरी मोहम्मद अदनान जिंकल्याची घोषणा निवडणूक आयोगाने केली.

मुख्य निवडणूक अधिकारी सरदार रझा खान यांनी घोटाळ्याचा आरोप फेटाळून लावत हा विलंब तांत्रिक कारणांमुळे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतातल्या माध्यमांनी माझी प्रतिमा बॉलिवूडच्या खलनायकासारखी रंगवली. त्याचं वाईट वाटतं, असं इम्रान खान यांनी पाकिस्तान निवडणुकीनंतर घेतलेल्या पहिल्या पत्रकार परिषदेत सांगितलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तानचे क्षेपणास्त्र

1947 मध्ये अखंड भारताच्या फाळणीनंतर पाकिस्तानची निर्मिती झाली. तेव्हापासून अनेकदा भारत आणि पाकिस्तान यांच्यातील संबंध दुरावले आहेत.

दोन्ही देशातले संबंध तणावपूर्ण असतांना पाकिस्ताननं अनेकदा क्षेपणास्त्रांची चाचणी घेतली आहे. पाकिस्तानच्या ताफ्यातल्या क्षेपणास्त्रांचा घेतलेला हा आढावा.

हत्फ 1

पाकिस्तानचं हे पहिलं क्षेपणास्त्र आहे. कमी अंतरावरचं लक्ष्य गाठणारं हे बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र आहे. बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रात दिशादर्शक उपकरणाचा समावेश असतो.

तसंच क्षेपणास्त्र सोडल्यानंतर ते गुरुत्वाकर्षण नियमांनुसार जातं आणि विशिष्ट लक्ष्याचा वेध घेतं.

याची क्षमता ताशी 70 ते 100 किलोमीटर अंतरावर मारा करण्याची आहे. यामध्ये 500 किलोग्रॅम स्फोटकं वाहून नेली जाऊ शकतात.

1989 मध्ये पाकिस्ताननं या क्षेपणास्त्राच्या निर्मितीची घोषणा केली होती. यशस्वी चाचणीनंतर 1992 मध्ये हत्फ 1चा पाकिस्तानी सैन्यात समावेश करण्यात आला.

या क्षेपणास्त्राची एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी नेआण करणं सोपं आहे.

हत्फ 2

अब्दाली या टोपणनावानं हे क्षेपणास्त्र प्रसिद्ध आहे. 180 ते 200 किलोमीटरवरील लक्ष्याचा हे क्षेपणास्त्र वेध घेऊ शकतं.

250 ते 450 किलो स्फोटकं यात सामावली जाऊ शकतात. 2005 मध्ये हत्फ2ला पाकिस्तानी सैन्यात समाविष्ट करण्यात आलं.

याची लांबी 6.5 मीटर आहे तर व्यास 0.56 मीटर आहे. या क्षेपणास्त्रात आण्विक अस्त्रं घेऊन जाण्याची क्षमता असल्याचा दावा पाकिस्ताननं 2013 मध्ये केला होता.

हत्फ 3

हे क्षेपणास्त्र गजनवी नावानंही ओळखलं जातं. कमी अंतरावरील लक्ष्याचा भेद घेण्यासाठी या क्षेपणास्त्राची निर्मिती करण्यात आली.

290 किलोमीटरपर्यंतच्या लक्ष्याचा हे क्षेपणास्त्र वेध घेऊ शकतं. 700 किलो स्फोटकं वाहून नेण्याची या क्षेपणास्त्राची क्षमता आहे.

हत्फ 4

पाकिस्तानी क्षेपणास्त्रं

शाहीन असं या क्षेपणास्त्राचं दुसरं नाव आहे. कमी अंतरावरचं लक्ष्य भेदण्याचं उदिष्ट असलेलं हे क्षेपणास्त्र 750 किलोमीटरपर्यंत जाऊ शकतं.

हजार किलो स्फोटकं वाहून नेण्याची शाहीनची क्षमता आहे. 1993 मध्ये याच्या निर्मितीला सुरुवात झाली.

1997 मध्ये चाचण्या घेण्यात आल्या. 1999 मध्ये पहिल्यांदा हे क्षेपणास्त्र सार्वजनिक ठिकाणी मांडण्यात आलं.

2003 पासून शाहीन पाकिस्तानी सैन्याचा भाग झालं. 12 मीटर लांबी आणि एक मीटर व्यास असा याचा पसारा आहे.

हत्फ...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सख्खे शेजारी असलेल्या पाकिस्ताननं 1980च्या दशकात क्षेपणास्त्र निर्मितीचा कार्यक्रम हाती घेतला. लोकसंख्या, क्षेत्रफळ आणि साधनसंपत्तीच्या बाबतीत आघाडीवर असूनही भारताच्या तुलनेत पाकिस्तान क्षेपणास्त्र निर्मित्तीत अग्रेसर आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तानचे जुळे भाऊ

पाकिस्तानातील पंजाब प्रांतात गुजरात जिल्ह्यातील सोनबडी गावात द्वितीय वर्ष पदवीचं शिक्षण घेणाऱ्या वालिद आबिद याचं हे मनोगत.

लिंगबदल शस्त्रक्रिया करण्यापूर्वी वालिदचं नाव बुशरा आबिद होतं.

त्याचा लहान भाऊ मुराद आबिद. नववीत शिकतो. त्याचं नाव शस्त्रक्रियेपूर्वी वफिया आबिद असं होतं.

मुराद आणि आबिद दोघेही पंजाबमधील एका सुखवस्तू कुटुंबातले आहेत.

डॉक्टरांसाठी वेगळं प्रकरण

वालिद आणि मुराद यांच्या आई-वडिलांचं लग्न 1993 साली झालं. लग्नानंतर त्यांच्या घरात एकामागून एक नऊ मुलींचा जन्म झाला. त्यांच्यापैकी दोन मुलींना लिंगबदल शस्त्रक्रिया करून घेतली. आता त्यांना सात मुली आणि दोन मुलं आहेत.

सर्व भावंडांमध्ये वालिद पाचव्या तर सहाव्या क्रमांकाचे अपत्य आहे.

डॉक्टरांसाठीही ही शस्त्रक्रिया आव्हानात्मक होती.

दोन्ही बहिणींची लिंगबदल शस्त्रक्रिया इस्लामाबादच्या पाकिस्तान इंस्टिट्यूट ऑफ मेडिकल सायन्सच्या चिल्ड्रन हॉस्पिटलमध्ये झाली.

या दरम्यान 12 डॉक्टरांच्या पथकाचं नेतृत्व डॉ. अमजद चौधरी यांनी केलं.

बीबीसीशी बोलताना डॉ. अमजद चौधरी म्हणाले, "मी यापूर्वी अनेक लिंगबदल शस्त्रक्रिया केल्या आहेत. पण हे प्रकरण वेगळं होतं. दोन्ही भाऊ दोन वर्षांपासून यासंबंधित उपचार घेत होते."

दोन सख्ख्या भावंडांचं अशा प्रकारचं ऑपरेशन आपण कधीच केलं नसल्याचं डॉ. चौधरी यांनी सांगितलं.

शस्त्रक्रियेपूर्वी वलीद आणि मुराद

डॉ. चौधरी सांगतात, "दोन्ही भावंडांची ऑपरेशन वेगवेगळ्या दिवशी झाली. वालिदचं ऑपरेशन 20 सप्टेंबरला झालं. त्यानंतर त्याला काही दिवस ICU मध्ये ठेवण्यात आलं होतं. त्याच्यावरची शस्त्रक्रिया यशस्वी झाल्याची खात्री केल्यानंतर आम्ही 10 ऑक्टोबरला मुराद आबिदवरची शस्त्रक्रिया केली."

डॉ. अमजद यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, "हे ऑपरेशन सहा तास चाललं. यामध्ये वेळोवेळी वेगवेगळे डॉक्टर सहभागी होत गेले. दोन्ही भावंडांना 21 ऑक्टोबर रोजी रुग्णालयातून घरी परतण्याची परवानगी देण्यात आली."

लिंगबदल शस्त्रक्रिया कशामुळे?

अबोटाबादमधील अय्युब टीचिंग हॉस्पिटलमधील डॉक्टर जुनैद सांगतात, "काही मुलांचं लिंग जन्मावेळी स्पष्ट होऊ शकत नाही. यामुळे अशा मुलांमध्ये त्यांचं लिंग पूर्ण आकार घेऊ शकत नाही. अशा मुलांमध्ये दोन्ही लिंगांची वैशिष्ट्य असतात. अशा प्रकरणांमध्ये मुलांना एटिपिकल जेनेटेलिया नामक आजार होण्याची शक्यता असते."

"हा आजार जन्मतःच...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"मी इस्लामाबादमध्ये मुलगा बनून गावी पोहोचलो आहे. या गोष्टीचा मला किती आनंद वाटतो, ते मी शब्दांत व्यक्त करू शकत नाही. मला लहानपणापासूनच मुलींचे कपडे आवडत नव्हते. माझं राहणं आणि सवयी मुलांसारख्या होत्या. माझ्या सात बहिणींना आता दोन भाऊ मिळाले आहेत. त्यांना आता खूप आनंद होतोय. माझा भाऊ मुराद आबिदसुद्धा प्रचंड खुश आहे."


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तानचे तत्कालीन पंतप्रधान लियाकत अली खान और भारताचे पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू

पाकिस्तान (या करारावेळी बांगलादेश अस्तित्वात आला नव्हता) अल्पसंख्याकांचं रक्षण करण्याचं आपलं कर्तव्य बजावण्यात अपयशी ठरला आणि म्हणून CAB गरजेचं आहे, असं शाह म्हणाले.

विधेयकावरील चर्चेवेळी अमित शाह म्हणाले की भारत आणि पाकिस्तान या नव्याने निर्माण झालेल्या दोन्ही राष्ट्रांमध्ये स्थलांतरितांना हाल-अपेष्टा सोसाव्या लागल्या असतानाच, 1950 साली दिल्लीत 'नेहरू-लियाकत करार' झाला होता.

काय आहे नेहरू-लियाकत करार?

8 एप्रिल 1950 रोजी भारत आणि पाकिस्तान यांच्यात झालेला हा करार 'दिल्ली करार' म्हणूनही ओळखला जातो. हा करार दोन्ही देशांमध्ये सहा दिवस चाललेल्या लांबलचक चर्चेचं फलित होतं.

आपापल्या सीमांमध्ये असलेल्या अल्पसंख्याकांना पूर्ण संरक्षण देणं, त्यांना सर्व अधिकार प्रदान करणं, हा या कराराचा उद्देश होता.

हा करार करण्यासाठी पाकिस्तानचे तत्कालीन पंतप्रधान लियाकत अली दिल्लीत आले होते. त्यावेळी जवाहर लाल नेहरू भारताचे पंतप्रधान होते.

कराराची गरज का होती?

1947 साली झालेल्या फाळणीनंतर लाखो स्थलांतरित इकडून तिकडे जात होते, तिकडून इकडे येत होते. पूर्व पाकिस्तान (सध्याचा बांगलादेश), पंजाब, सिंध आणि इतर अनेक भागातून मोठ्या संख्येने हिंदू आणि शीख भारतात आले होते.

पश्चिम बंगाल, बिहार आणि पंजाबचा जो भाग भारताकडे आला होता तिथून आणि देशाच्या इतर भागातून मोठ्या संख्येने मुस्लीम पाकिस्तानात गेले. अनेक इतिहासकारांच्या मते जगाच्या इतिहासातील हे सर्वात मोठं स्थलांतर होतं.

फाळणीनंतर अनेक भागांमध्ये दंगली उसळल्या. यात मोठ्या संख्येने हिंदू आणि मुस्लीम मारले गेले. या दरम्यान एक देश सोडून दुसऱ्या देशात जाणाऱ्या अनेकांच्या जमीन-जुमल्यावर कब्जा करण्यात आला. त्याची लूट झाली. लहान मुलं, स्त्रियांचं अपहरण करून बळजबरीने त्यांचं धर्मांतर करणं सुरू होतं.

स्थलांतर करायला नकार देणाऱ्या अल्पसंख्याकांवरही अत्याचार सुरू होते. म्हणजेच पाकिस्तानातून भारतात जायला तयार नसलेले हिंदू किंवा भारतातून जे मुस्लीम पाकिस्तानात जायला तयार नव्हते, अशा दोन्ही धर्मांच्या लोकांवर सीमेच्या दोन्हीकडे अनन्वित अत्याचार होत होते. त्यामुळे दोन्ही देशातील अल्पसंख्याक दहशतीत वावरत होते.

त्यातच 1948 साली पाकिस्तानने काश्मीरवर हल्ला केला. प्रत्युत्तरादाखल भारतानेही कारवाई केली. यामुळे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सोमवारी नागरिकत्व दुरुस्ती विधेयक (CAB) 2019 वर लोकसभेत चर्चेदरम्यान केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह म्हणाले, की नेहरू-लियाकत कराराचा काहीही उपयोग झाला नाही.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तानचे पंतप्रधान इमरान खान (फाईल फोटो)

पाकिस्तान सरकारचे आर्थिक सल्लागार अब्दुल हफीज शेख यांनी सरकारी टीव्ही चॅनेलवर ही माहिती देण्यात आली आहे.

"आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीच्यासोबत आम्ही एक करार केला आहे. येत्या 3 वर्षांत IMFकडून 6 अब्ज डॉलरचं कर्ज घेण्यात येणार आहे. या पैशाचा कधी आणि कुठं वापर करायचा यावर विचार केला जात आहे. कमी उत्पन्न असणाऱ्या लोकांवर या कर्जाचा कमी भार पडेल असा प्रयत्न केला जाईल," असं अब्दुल हफीज शेख यांनी सांगितलं.

"पाकिस्तान सरकारनं महागाई, मोठं कर्ज आणि विकासाची मंदगती या समस्यांशी दोन हात करण्याचं ठरवलं आहे," असं IMFनं सांगितलं आहे.

IMFच्या मते, पाकिस्तानला आर्थिक सुधारणांची गरज आहे. त्यासाठी IMF पाकिस्तानला मदत करत आहे.

पाकिस्तानचं चलन

आर्थिक मदतीशिवाय पाकिस्तानची व्यापारी तूट भरून निघणार नाही, असं हफीज यांचं म्हणणं आहे.

गेल्या वर्षापासून पाकिस्तान आर्थिक संकटाच्या खाईत ओढला गेला आहे. देशातली परदेशी चलनाची गंगाजळी कमी झाल्यानं पाकिस्तान काही महिनेच आयात करू शकणार आहे.

दरम्यान, निधी गोळा करण्यात पाकिस्तानचे पंतप्रधान इमरान खान उशीर लावत आहेत, असा आरोप विरोधी पक्षनेते करत आहेत. सत्तेवर आल्यानंतर खान यांनी केवळ निधी जमवण्यात जवळजवळ 9 महिने घालवले आहेत, असं ते म्हणाले.

सौदी अरेबिया, संयुक्त अरब आणि चीनकडून आर्थिक मदत मिळेल अशी अपेक्षा इमरान खान यांना होती. पण अजून पाकिस्तानला या देशांकडून मोठ्या प्रमाणात मदत मिळाली नसल्यानं नाईलाजानं खान यांना IMFचे दार ठोठवावे लागले आहे.

वरील तीन देशांनी पाकिस्तानला आर्थिक मदत केली आहे पण त्यानंतरही देशाची अर्थव्यवस्था सुधारू शकली नाही. याच कारणांवरून गेल्या महिन्यात पाकिस्तानचे अर्थ मंत्री असद उमर यांनी राजीनामा दिला. त्यांची जागा अब्दुल हाफीज शेख यांनी घेतली आहे.

माजी अर्थमंत्री उमर यांनी निधी मिळवण्यात उशीर केला आणि मदतीसाठी मित्र राष्ट्रांच्या भरवशावर राहिले, असं सांगण्यात येत आहे.

अर्थ विषयक विश्लेषकांच्या मते, पाकिस्तानला रुपयाच्या विनिमय दरात free-floating mechanism राबवल्यामुळं निधी मिळत होता.  पण 2017पासून रुपयाचं 34 टक्के अवमूल्यन करण्यात आलं आहे.

"बाजार दराने रुपयाचा विनिमय दर केला तर पाकिस्तानातल्या वित्तीय क्षेत्राला चालना मिळेल. अर्थव्यवस्थेतली संसाधनं अधिक चांगल्या प्रकारे विभागता येतील. तसंच पाकिस्तान स्टेट बँकचं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तान आणि आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी संस्था (IMF) यांच्यात कर्जाविषयी करार झाला आहे. IMFनं पाकिस्तानला 6 अब्ज डॉलरचं अर्थसहाय्य देण्याची तयारी दर्शवली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान

जम्मू काश्मीरमधून कलम 370 हटवण्यासंदर्भात पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान यांनी पाकिस्तानी जनतेला संबोधित केलं.

भारताने जम्मू काश्मीर राज्याला असणारा विशेष दर्जा काढून ऐतिहासिक चूक केली आहे. या निर्णयाने काश्मीरच्या लोकांना स्वातंत्र्याची एक मोठी संधी प्राप्त झाली आहे, असं इम्रान म्हणाले.

भारताच्या निर्णयाने काश्मीर हा आंतरराष्ट्रीय मुद्दा झाला आहे असं इम्रान यांनी सांगितलं. आपल्या भाषणात त्यांनी सत्ताधारी भाजप पक्षावर टीका करण्याऐवजी भाजपची मातृसंस्था असलेल्या राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघावर टीकास्र सोडलं.

राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या विचारधारेमुळे काश्मीरप्रश्नी पाकिस्तानशी चर्चा करण्याचं टाळलं जात आहे. कारण राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाला भारताला हिंदूराष्ट्र करायचं आहे, असं इम्रान म्हणाले.

राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ ही कट्टरतावादी संघटना आहे असं पाकिस्तानचं म्हणणं आहे. राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ मुस्लिमांविरुद्ध आहे, असं पाकिस्तानला जगाला सांगायचं आहे.

इम्रान खान यांना भारतात एक खलनायक हवा आहे, ज्याच्यावर सगळा दोषारोप करता येईल. नरेंद्र मोदी सरकारला काश्मीरमध्ये शांतता नांदावी असं वाटत नाही, असं याद्वारे पाकिस्तानला म्हणता येईल.

इम्रान खान यांची रणनीती नेमकी काय आहे?

इम्रान खान यांनी भारतात लोकसभेच्या निवडणुकांच्या आधी नरेंद्र मोदी जिंकतील, असं भाकीत वर्तवलं होतं. मोदी पुन्हा पंतप्रधानपदी विराजमान झाले तर भारत-पाकिस्तान संबंध सुधारतील असा आशावाद त्यांनी व्यक्त केला.

म्हणूनच इम्रान मोदींच्या भारतीय जनता पक्षाचा उल्लेख करत नाहीत, ते राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाला लक्ष्य करतात. असं करून ते पाकिस्तानात ते राजकीय फायदा उठवू इच्छितात. त्यांच्या बोलण्याने राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ कट्टरतावादी संघटना आहे हे जगाला मान्य होईल असं त्यांना वाटतं.

इम्रान खान

लक्ष विचलित करण्याचा प्रयत्न

पाकिस्तान आर्थिक तंगीला सामोरा जात आहे. या प्रश्नाला बगल देण्यासाठी इम्रान खान जाणीवपूर्वक काश्मीर आणि कलम 370चा मुद्दा रेटत आहेत. जेणेकरून सरकारवर होणारी टीका कमी होईल.

मात्र असं करून आर्थिक मुद्यावरचं लक्ष विचलित होईल असं मला वाटत नाही. कारण पाकिस्तान या समस्येने दररोज व्हिवळतो आहे.

मला असं वाटतं की ते पाकिस्तानला आशा दाखवून काश्मीरचा मुद्दा सहज सोडणार नाही असं ते सांगू पाहत आहेत.

त्यांनी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

काश्मीरचा मुद्दा रेटत, देशाच्या डबघाईला आलेल्या अर्थव्यवस्थेच्या मुद्याला बगल देण्याची खेळी पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान खेळत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान

पाकिस्तानचे माजी क्रिकेटपटू असलेल्या इम्रान खान यांनी आठ महिन्यांपूर्वी पंतप्रधानपदाची सूत्रं हाती घेतली. आण्विक अस्त्रधारी असणारे हे शेजारी देश एकमेकांविरुद्धचे मतभेद सनदशीर चर्चेच्या माध्यमातून सोडवू शकतात, असं त्यांनी सांगितलं.

भारतात सार्वत्रिक निवडणुकां सुरू आहेत. काश्मीरमध्ये हिंसाचाराच्या घटनांची नोंद काही दिवसांपूर्वीच झाली आहे. त्या पार्श्वभूमीवर इम्रान यांनी हे उद्गार काढले आहेत.

पुलवामामध्ये सीआरपीएफ जवानांच्या तुकडीवर झालेल्या हल्ल्यात चाळीसहून अधिक जवानांनी जीव गमावला होता. यानंतर दोन्ही देशांनी एकमेकांवर हवाई कारवाई केली होती.

भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्यासाठी तुमचा काय संदेश आहे? या प्रश्नावर इम्रान म्हणाले, "काश्मीरप्रश्नी लवकरात लवकर तोडगा निघायला हवा. काश्मीरचा प्रश्न धगधगता ठेऊन चालणार नाही. गरिबी कशी कमी करणार हे दोन्ही देशांसमोरचं आव्हान आहे. दोन्ही देशांदरम्यानचे मतभेद चर्चेच्या माध्यमातून सोडवायला हवेत. खरंतर दोन्ही देशांदरम्यान वादाचा मुद्दा एकच आहे, तो म्हणजे काश्मीर."

इम्रान खान

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी निवडणूक प्रचारादरम्यान राष्ट्रीय सुरक्षेचा मुद्दा अधोरेखित केला आहे. पाकिस्तान विरोधाचा मुद्दा त्यांनी रेटला आहे.

हिंदुत्ववादी विचारसरणीच्या भारतीय जनता पक्षाने ध्रुवीकरण केलेल्या निवडणुका असं अनेकजण या निवडणुकीचं वर्णन करत आहेत. मतदानाचा पहिला टप्पा गुरुवारी आहे तर 23 मे रोजी अंतिम चित्र स्पष्ट होणार आहे.

दोन देशांदरम्यान झालेल्या आक्रमणांबाबतही खान यांनी भूमिका मांडली आहे.

कोणत्याही देशाने हल्ला केल्यानंतर, पुढे काय होईल हे सांगता येत नाही. भारताने पुन्हा हल्ला केला तर पाकिस्तानला प्रत्युत्तर देण्यावाचून पर्याय नाही. अशा परिस्थितीत दोन आण्विक अस्त्रधारी देशांसाठी हे खूपच बेजबाबदार आहे.

निवडणुकांच्या तोंडावर मैत्रीचा हात

पंतप्रधान म्हणून पदभार स्वीकारल्यानंतर इम्रान खान यांनी खूपच कमी मुलाखती दिल्या आहेत. बीबीसीसह अन्य काही इंग्रजी तसेच अमेरिकन माध्यम प्रतिनिधींना खान यांनी भेटीचं आमंत्रण दिलं. भारतातील निवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर खान यांना मोदी आणि पर्यायाने भारताला काही संदेश द्यायचा आहे.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी

खान यांनी भारतासमोर मैत्रीचा हात पुढे केला आहे. आपले सामाईक प्रश्न सोडवण्यासाठी एकत्र काम करूया, असं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

काश्मीरच्या वादग्रस्त मुद्यावरून भारताशी शांततामय मार्गाने चर्चा होणं आवश्यक आहे. हा प्रश्न धगधगता ठेऊन चालणार नाही. आशियाई उपखंडाच्या दृष्टीने शांततामय मार्गाने वाटचाल महत्त्वाची आहे, असं पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान यांनी सांगितलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान यांनी ट्वीटरवर कोव्हिड-10च्या रुग्णांमध्ये वाढ झाल्याचं म्हटलंय. गेले काही आठवडे व्हेंटिलेटरवरील रुग्णांची संख्या वाढतेय आणि मुल्तान, पेशावर सारख्या शहरांमध्ये रुग्णांचे आकडे 200 टक्क्यांनी वाढले आहेत, अशी माहितीही त्यांनी दिली आहे. बीबीसीच्या प्रतिनिधी शुमेएला जाफरी यांचा हा रिपोर्ट.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोनाची पहिली लाट थोपवून कोरोनाग्रस्तांचे आकडे कमी करण्यात पाकिस्तानने आपल्या शेजारी देशांपेक्षा चांगली कामगिरी केली आहे. पण आता पाकिस्तानने देशात कोरोनाची दुसरी लाट असल्याचं मान्य केलंय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान यांनी बुधवारी राष्ट्रीय सुरक्षा समितीची बैठक घेतली. पंतप्रधान कार्यालयात या बैठकीचं आयोजन करण्यात आलं होतं.

यावेळी पाकिस्तानचे परराष्ट्रमंत्री, संरक्षणमंत्री, गृहमंत्री, यांच्यासह महत्वाच्या संस्थांचे प्रमुख आणि इतर वरिष्ठ अधिकारी उपस्थित होते.

राष्ट्रीय सुरक्षा समितीने भारत सरकारने घेतलेल्या निर्णयाची चर्चा केली. जम्मू-काश्मीरसह प्रत्यक्ष ताबारेषेवरील परिस्थितीबाबतही यावेळी चर्चा करण्यात आली. समितीने पाकिस्तानातील भारतीय उच्चायुक्तांना परत भारतात पाठवण्याचा निर्णय घेतला. तसेच भारतातील पाकिस्तानी उच्चायुक्तांना परत बोलवण्याचा निर्णय घेतला.

एआरआय टीव्ही या वृत्तवाहिनीशी बोलताना पाकिस्तानचे परराष्ट्र मंत्री शाह मोहम्मद कुरेशी यांनी म्हटलं की ते आपल्या उच्चायुक्तांना लवकरच पुन्हा बोलावतील आणि भारतीय उच्चायुक्तांना पुन्हा भारतात जाण्यास सांगतील.

या मुद्द्याला संयुक्त राष्ट्र आणि सुरक्षा परिषदेत उपस्थित करण्याचा निर्णयही पाकिस्तानने घेतला आहे.

पाकिस्तानचा स्वातंत्र्यदिन 14 ऑगस्टला साजरा होता. हा दिवस काश्मिरी जनतेसोबत ऐक्य दाखवण्यासाठी साजरा करण्याचा निर्णय पाकिस्तानते घेतला आहे. तर 15 ऑगस्ट रोजी भारतीय स्वातंत्र्य दिन पाकिस्तान काळा दिवस म्हणून साजरा करणार आहे.

'उच्चायुक्तांना परत बोलावणे ही काही नवी गोष्ट नाही'

पाकिस्तानच्या या निर्णयावर प्रतिक्रियेसाठी पाकिस्तानात भारताचे उच्चायुक्त राहिलेले जी. पार्थसारथी यांच्याशी बीबीसीने संवाद साधला.

पार्थसारथी म्हणाले, "ही काही नवी गोष्ट नाही. जेव्हा भारताच्या संसदेवर हल्ला झाला होता. त्यामध्ये जैश ए मोहम्मदचा हात असल्याचं समोर आलं होतं. तेव्हा आपणही आपल्या उच्चायुक्तांना परत बोलावलं होतं. त्यांनीही हे केलं. पण संपर्क असतो. उप -उच्चायुक्त तिथं असतात. दुसरेही माध्यमं आहेत संपर्क साधण्यासाठी."

"ही सगळी ड्रामेबाजी आहे. ते काहीच करू शकले नाहीत. त्यांच्यावर प्रतिबंध लावण्यात आलेले आहेत. फायनान्शियल अॅक्शन टास्क फोर्ससमोर पुन्हा त्यांच्यावर सँक्शन लावण्यात येणार आहेत म्हणून ते घाबरलेले आहेत. त्यांची अर्थव्यवस्था वाईट स्थितीत आहे. अमेरिका असो किंवा सौदी अरेबिया किंवा अरब अमिरात अशा देशांकडून तसंच जगभरातून मदत मागत आहेत."

ते पुढे म्हणाले, "यूएनमध्ये जाण्याबाबत तर मागच्या तीस वर्षांपासून बोलत असतात. त्यांनी प्रयत्न करावा....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कलम 370 हटवण्याचा निर्णय झाल्यानंतर पाकिस्तानने भारतीय उच्चायुक्तांची हकालपट्टी केली असून भारतासोबतचे व्यापारी संबंध तोडण्याचा निर्णय घेतला आहे. तसंच भारतीय विमानांसाठी त्यांच्या हवाई हद्दीचा एक कॉरिडोअर बंद केला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान यांनी सौदी राजकुमारासाठी स्वतः गाडी चालवली.

यामध्ये ग्वादरजवळ एका तेल शुद्धीकरणासाठी 8 अब्ज डॉलरची गुंतवणूक समाविष्ट आहे.

पाकिस्तानात पोहोचल्यावर राजकुमार म्हणाले, "पाकिस्तानचं भविष्य उज्ज्वल आहे. गेल्या वर्षीसुद्धा पाकिस्तानने पाच टक्के गतीने आर्थिक प्रगती केली आणि सध्याच्या नेतृत्त्वाखाली पाकिस्तानचं भविष्य सोनेरी असेल."

ते म्हणाले, "त्यासाठीच आपण पाकिस्तानशी 20 अब्ज डॉलरचे करार केले असून हे पाकिस्तानातील सौदी गुंतवणुकीचे पहिले पाऊल आहे."

सौदी राजकुमारांचं स्वागत करण्यासाठी पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान आणि सेनाध्यक्ष कमर जावेद बावजा विमानतळावर उपस्थित होते.

इम्रान खान यांनी राजकुमारांना आपल्या गाडीत बसवून पंतप्रधान निवासस्थानी नेलं. ही गाडी ते स्वतः चालवत होते.

राजकुमारांच्या सन्मानासाठी पंतप्रधान निवासस्थानी खास भोजनाचे आयोजनही करण्यात आलं होतं. सौदी अरेबियात काम करणाऱ्या पाकिस्तानी मजुरांच्या समस्यांवरही इम्रान खान यांनी चर्चा केली.

पाकिस्तान आणि सौदी अरेबिया यांच्यामध्ये 20 अब्ज डॉलरचे करार करण्यात आले.

इम्रान खान म्हणाले, "सौदी अरेबियामध्ये 25 लाख पाकिस्तानी नागरिक काम करतात. हे लोक आपले कुटुंब सोडून मेहनत करण्यासाठी सौदी अरेबियाला जातात आणि मोठा काळ आपल्या कुटुंबापासून दूर राहातात."

"हे लोक मला अगदी जवळच्या लोकांसारखे आहेत", असं सांगून इम्रान यांनी "या मेहनती लोकांसमोर अनेक प्रकारच्या समस्या आहेत आणि राजकुमारांनी त्याकडे लक्ष द्यावे" अशी अपेक्षा व्यक्त केली.

मजुरांच्या समस्यांबरोबरच हज यात्रेदरम्यान पाकिस्तानी नागरिकांना येणाऱ्या समस्यांचा मुद्दाही इम्रान यांनी चर्चेत आणला.

यावर सौदी राजकुमार म्हणाले, "आपल्याला पाकिस्ताननं सौदीमधील त्यांचा 'प्रतिनिधी'च समजावं. त्यांच्या सर्व समस्या सोडवण्यासाठी आपण काम करु."

तत्पुर्वी राजकुमार रविवारी संध्याकाळी पाकिस्तानात पोहोचले तेव्हा त्यांचं थाटात स्वागत करण्यात आलं. जेव्हा त्यांचं विमान पाकिस्तानच्या हवाई हद्दीत आलं तेव्हा लढाऊ विमानांनी त्याची सोबत केली.

पाकिस्तानी लढाऊ विमानं त्यांच्या विमानाच्या उजव्या डाव्या बाजूला येऊन शिस्तबद्ध रचनेमध्ये त्यांना रावळपिंडीच्या नूर खान हवाईतळावर घेऊन आले.

यानंतर राजकुमार मोहम्मद बिन सलमान आणि पंतप्रधान इम्रान खान यांच्या अध्यक्षतेखाली सर्वोच्च समन्वय परिषदेची बैठक झाली.

अशा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानमध्ये दोन दिवसांच्या दौऱ्यावर आलेल्या सौदी अरेबियाचे राजपुत्र मोहम्मद बिन सलमान यांनी पाकिस्तानशी 20 अब्ज डॉलरचे करार जाहीर केले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तानचे परराष्ट्र मंत्री शाह महमूद कुरेशी हजयात्रेसाठी मक्केला गेले आहेत.

सरकारच्या या निर्णयावर जगभरातून प्रतिक्रिया येत आहेत. पाकिस्तानलाही या निर्णयाचा धक्का बसला आहे.

पाकिस्तानचे परराष्ट्र मंत्री शाह महमूद कुरेशी हजयात्रेसाठी मक्केला गेले आहेत. त्यांनी पाकिस्तानच्या दुनिया न्यूजला फोनवरून प्रतिक्रिया दिली. ते म्हणाले, "भारताची ही धोकादायक खेळी आहे ज्याचे गंभीर परिणाम होतील. याने शांतताप्रक्रियेला खीळ बसेल. पाकिस्तानचे पंतप्रधान अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांची मदत घेऊन या भागातला प्रश्न सोडवू पाहात होते, पण भारताने आज या प्रश्न आणखी गुंतागुंतीचा केला आहे."

या कठीणसमयी पाकिस्तान आपल्या काश्मिरी बांधवांसोबत आहे, आणि त्यांची साथ कधीही सोडणार नाही, असंही ते पुढे म्हणाले. "आम्ही काश्मिरी लोकांना राजकीय आणि मुत्सदी पाठिंबा देत राहू. मी जगभरातल्या मुस्लीम समाजाला आवाहन करतो की त्यांनी एकमुखाने भारताच्या कृतीचा विरोध करावा."

पाकिस्तानमधलं वृत्तपत्र अखबार एक्सप्रेसने लिहिलंय की भारत प्रशासित काश्मीरचा विशेष दर्जा आता रद्द.

"कलम 370 रद्द केल्यामुळे काश्मीरची अवस्था आता पॅलिस्टाईनसारखी होणार आहे. काश्मिरींनाही आता स्वतःची जमीन राहाणार नाही कारण आता काश्मीरमध्ये कोट्यावधी गैर-काश्मिरी स्थलांतरित होतील आणि त्यांची जमीन, साधनसंपत्ती आणि नोकऱ्यांवर कब्जा करतील."

काश्मीरप्रश्नी इतिहास तुम्हाला चुकीचे ठरवेल - चिदंबरम

काश्मीरः कलम 370 आणि इतर 3 महत्त्वाच्या घोषणा

कलम 370: काश्मीरला विशेष दर्जा देणारी तरतूद आहे तरी काय?

भारत सरकारच्या या निर्णयामुळे काश्मीरची लोकसंख्या, भौगोलिक आणि धार्मिक परिस्थिती या सगळ्यावर परिणाम होईल.

पाकिस्तानमधलं दुसरं वृत्तपत्र डॉनने लिहिलं आहे, "भारत सरकारने संसदेत मोठ्या प्रमाणावर विरोध होत असतानाही काश्मीरचा विशेष दर्जा रद्द करण्यासाठी प्रस्ताव सादर केला आहे. आता काश्मिरी लोकांना भीती आहे की या भाग मुस्लिमबहुल न राहाता हिंदूबहुल होईल.

पाकिस्तान टुडेने लिहिलं आहे, "अमित शाह यांच्या घोषणेनंतर जम्मू-काश्मीरमध्ये तणाव पसरला आहे."

सशस्त्र सैनिक

पाकिस्तान पीपल्स पार्टीचे अध्यक्ष बिलावल भुट्टो यांनी #KashmirBleeds हा हॅशटॅग वापरून ट्वीट केलं की, "भारत प्रशासित काश्मिरातल्या लोकांवर सतत अत्याचार होत आहे. या सरकारचे मनसुबे साफ दिसत आहेत. काश्मिरात जे होतंय ते पाहून...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारत सरकारने जम्मू-काश्मीरला स्वायत्तता देणारं कलम 370 रद्द केलं आहे. गृहमंत्री अमित शाह यांनी राज्यसभेत प्रचंड गोंधळाच्या दरम्यान ही घोषणा केली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तानचे माजी हॉकीपटू मंसूर अहमद

हॉकीच्या मैदानावर पाकिस्तानच्या जर्सीत भारताविरुद्ध विजयासाठी जिवाचं रान करणारा एक खेळाडू निवृत्तीनंतर आयुष्याच्या लढाईसाठी भारताकडून मदतीच्या प्रतीक्षेत आहे.

हा खेळाडू म्हणजे पाकिस्तानचा माजी हॉकीपटू मंसूर अहमद. उपचारांचा भाग म्हणून ह्दयात पेसमेकर बसवण्यात आलेले 49 वर्षांचे मंसूर ह्दय दात्याच्या प्रतीक्षेत आहेत. भारतात त्यांना असा एक दाता मिळण्याची आशा आहे.

आणि या ह्रदय प्रत्यारोपणासाठी भारतात यायचं असल्याने त्यांनी भारत सरकारकडून व्हिसा मिळवण्यासाठी विनंती केली आहे.

युट्यूबवर शेअर केलेल्या व्हीडिओमध्ये मंसूर यांनी आपल्या भावना व्यक्त केल्या. "मला ह्रदय दात्याची गरज आहे आणि मला भारत सरकारकडून मदतीची आवश्यकता आहे," असं मंसूर सांगताना दिसतात. त्यांचा हा व्हीडिओ सोशल मीडियावर व्हायरल झाला आहे.

भारत आणि पाकिस्तानचे संबंध दुरावलेले असले तरी मेडिकल व्हिसासाठी पाकिस्तानचे नागरिक भारताकडे विनंती करू शकतात.

"हॉकीच्या मैदानावर पाकिस्तानचं प्रतिनिधित्व करत असताना मी अनेक भारतीय चाहत्यांची मनं दुखावली आहेत," असं मंसूर यांनी 'स्पोर्ट्स टॉक' या न्यूज चॅनेलशी बोलताना सांगितलं.

मेडिकल व्हिसाचा विनंती अर्ज मान्य करावा यासाठी मंसूर यांनी भारताच्या परराष्ट्र मंत्री सुषमा स्वराज यांना विनंती केली आहे.

पाकिस्तानच्या महान हॉकीपटूंमध्ये मंसूर यांची गणना होते. एक गोलकीपर म्हणून त्यांनी 300 हून अधिक आंतरराष्ट्रीय सामन्यांमध्ये पाकिस्तानचं प्रतिनिधित्व केलं आहे.

1992 ऑलिम्पिक स्पर्धेत कांस्यपदकविजेत्या पाकिस्तान संघाचा ते भाग होते. 1994 मध्ये सिडनीत झालेल्या हॉकी विश्वचषकविजेत्या पाकिस्तान संघातही मंसूर होते.

मी भारतात अनेक सामने खेळलो आहे आणि पाकिस्तानला जिंकवून दिलं आहे. भारतीय हॉकी संघाचा माजी कर्णधार धनराज पिल्ले याला भेटण्यासाठी उत्सुक आहे, असं मंसूर यांनी सांगितलं.

हे वाचलंत का?

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारत आणि पाकिस्तान! हे शब्द एकत्रित उच्चारले तरी वातावरण तापतं. खेळाच्या मैदानावर हे दोन देश एकमेकांसमोर उभे ठाकले की मुकाबला कट्टर होणार हे नक्की. भारत-पाकिस्तान हॉकीचे सामने अशाच कडव्या द्वंद्वांची प्रचिती देतात. पण मैदानाबाहेरचं सौहार्द अनेकदा एक उदाहरण घालून देतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तानच्या कराचीमध्ये शुक्रवारी झालेल्या प्रवासी विमान अपघातात बचावलेल्या दोन जणांपैकी ते एक आहेत. त्यांना किरकोळ जखमा झाल्या आहेत.

लाहोरहून कराचीसाठी निघालेल्या पाकिस्तान इंटरनॅशनल एअरलाईन्सच्या (PIA) या विमानात 91 प्रवासी आणि 8 क्रू मेंबर असे एकूण 99 लोक होते.

दुपारी एक वाजता लाहोरहून हे विमान कराचीच्या दिशेनं झेपावलं. मात्र, कराची विमानतळावर उतरण्याआधीच विमानतळापासून अगदी जवळच असलेल्या जिना गार्डन या रहिवाशी भागात कोसळलं.

या अपघातानंतर मोहम्मद झुबैर बेशुद्ध पडले. "मी शुद्धीवर आलो तेव्हा मला फक्त कोलांच्या किंकाल्या ऐकू येत होत्या. मुलांच्या, मोठ्या लोकांच्या... मला समोर फक्त आग दिसत होती. मला लोक दिसतच नव्हते... फक्त त्यांच्या किंकाळ्या ऐकू येत होत्या," ते सांगत होते.

आतापर्यंत यात 97 जणांचा मृत्यू झाल्याची बातमी आहे. या अपघाताची दृश्यं सीसीटीव्हीमध्ये कैद झाली आहेत. विमान कोसळताना इंजिनाला आग लागलेली नसल्याचं बीबीसी ऊर्दूचे जीशान हैदर यांनी म्हटलं आहे. विमान कोसळल्यानंतर कराचीच्या त्या भागाला धूर, धूळ, आगीने वेढलं.

कसा झाला अपघात?

PK8303 नावाचं हे पाकिस्तान इंटरनॅशनल एअरलाईन्सचं (PIA) विमान होतं. दुपारी एक वाजता लाहोरहून हे विमान कराचीच्या दिशेनं झेपावलं. मात्र, कराची विमानतळावर उतरण्याआधीच विमानतळापासून अगदी जवळच असलेल्या जिना गार्डन या रहिवाशी भागात कोसळलं.

कराची एअरपोर्टच्या आधी म्हणजेच 3.2 किलोमीटर अंतरावर हे विमान जिन्ना गार्डन मॉडेल कॉलनीत कोसळलं. अपघातापूर्वी वैमानिकाने एअर ट्रॅफिक कंट्रोलरला इंजिनात तांत्रिक बिघाड झाल्याचं कळवलं होतं. वैमानिक आणि एअर ट्रॅफिक कंट्रोलर यांच्यातील संभाषणाची क्लिप उपलब्ध असल्याचं पाकिस्तानमधील न्यूजचॅनेल दुनिया न्यूजने म्हटलं आहे.

विमान कोसळल्यानं या भागातील काही घरांचंही मोठ्या प्रमाणात नुकसान झालंय. अनेक गाड्यांनाही आग लागली. मात्र हे विमान क्रॅश का झालं, हे अद्याप स्पष्ट नाही.

मात्र एका नागरी उड्डाण अधिकाऱ्याच्या मते, विमानाची चाकं लँडिंगच्या वेळी बाहेर निघाली नव्हती. सोशल मीडियावर टाकण्यात आलेल्या काही फोटोंमध्येही विमानाची चाकं दिसत नाहीय आणि दोन्ही इंजिनला बाहेरून गंभीर नुकसान झालं आहे.

हे रेकॉर्डिंग मॉनिटरिंग वेबसाईट liveatc.net या वेबसाईटवर पोस्ट करण्यात आलं आहे. वैमानिकाचे शब्द ऐकू येतात- "विमानाची दोन्ही इंजिनं बंद पडली आहेत, मे डे! मे डे!"...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"कुणालाच माहिती नव्हतं की विमान क्रॅश होणार आहे. सगळंकाही सुरळीत चाललं होतं," मोहम्मद झुबैर सांगत होते. "मी माझा सीटबेल्ट काढला आणि मला प्रकाश दिसला - मी त्याच दिशेने गेलो. मला तिथून वाचून निघण्यासाठी साधारण 10 फूट उंचीवरून उडी घ्यायची होती," झुबैर म्हणाले.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तानच्या दहशतवाद विरोधी पथकाने लखवीला दहशतवादाला पैसे पुरवण्याच्या आरोपाखाली अटक केली आहे.

येत्या काही आठवड्यातच FATF ची पुढची बैठक होणार आहे. या बैठकीत पाकिस्तानला ग्रे लिस्टमध्ये ठेवावं की नाही, याबाबत निर्णय घेण्यात येणार आहे. या पार्श्वभूमीवर जकी-उर-रहमान लखवी याला अटक करण्यात आली आहे.

फायनान्शियल अॅक्शन टास्क फोर्स म्हणजेच FATF ही एक आंतरराष्ट्रीय संस्था आहे. या संस्थेचा प्रमुख उद्देश आर्थिक गैरव्यवहार रोखण्यासाठी धोरण निश्चित करणं हा असतो.

वर्ल्ड ट्रेड सेंटरवर हल्ल्यानंतर कट्टरतावादाला होणारा पैशांचा पुरवठा रोखण्यासाठीचा उद्देशही यामध्ये समाविष्ट करण्यात आला आहे.

पाकिस्तानच्या दहशतवाद विरोधी पथकाच्या प्रवक्त्यांनी लखवीच्या अटकेबाबत अधिक माहिती दिली.

लखवीवर एक औषधालयाच्या माध्यमातून दहशतवादासाठी पैसा जमा करण्याचा आरोप आहे. त्याने औषधालयातून निधी गोळा करून त्याचा वापर दहशतवादी कारवायांना पैसा पुरवण्यासाठी तसंच खासगी उपयोगासाठीही केला.

संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेने (UNSC) लखवीला प्रतिबंधित दहशतवाद्यांच्या यादीत टाकलेलं आहे. त्यामुळे विना-परवानगी तो कोणत्याही निधीचा वापर करू शकत नाही, असंही प्रवक्त्यांनी दिलेल्या प्रतिक्रियेत म्हटलं आहे.

या प्रकरणाची सुनावणी लाहोरच्या दहशतवादविरोधी कोर्टात केली जाणार आहे.

'द हिंदू'ने दिलेल्या एका बातमीनुसार, भारतीय अधिकाऱ्यांनी या कारवाईच्या गांभीर्यावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केलं आहे. FATF बैठकीच्या समोर दहशतवादी चेहऱ्यांना फक्त दाखवण्यासाठी अटक केली जाते. हे आता नेहमीचंच झालं आहे, असं भारताने म्हटलं.

एप्रिल 2015 मध्ये मुंबई हल्ल्याचा कथित मास्टरमाईंड जकी-उर-रहमान लखवी याला अडियाला तुरुंगातून सोडण्यात आलं होतं. त्यावेळी लाहोर हायकोर्टाने लखवीची नजरकैद संपवली. लखवीला 10 लाखांच्या दोन जातमुचलक्यांवर मुक्त करण्याचे आदेश त्यावेळी कोर्टाने दिले होते.

लखवी हाच 2008 च्या मुंबई हल्ल्याचा मास्टरमाइंड असल्याचं भारताचं म्हणणं आहे. या हल्ल्यानंतर 7 डिसेंबर 2008 ला लखवीला पाकिस्तानात अटकही झाली होती.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा..)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुंबई येथे 26 नोव्हेंबर 2008 रोजी झालेल्या हल्ल्याचा मास्टरमाइंड मानला जाणारा लष्कर-ए-तोयबाचा कमांडर जकी-उर-रहमान-लखवी याला पाकिस्तानात अटक करण्यात आली आहे. याबाबतचं वृत्त रॉयटर्स वृत्तसंस्थेने दिली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तानच्या दहशतवादी विरोधी न्यायालयानं हाफिज सईदला बेकायदेशीर मार्गानं पैसा पुरवल्याच्या दोन खटल्यांमध्ये 10 वर्षांची ठोठवली. जुलै 2019 मध्ये हाफिजला अटक करण्यात आली होती.

26 नोव्हेंबर 2008 रोजी मुंबईमध्ये दहशतवादी हल्ला करण्यात आला होता. या हल्ल्याने संपूर्ण देश हादरला होता. समुद्राच्या मार्गाने 10 दहशतवादी मुंबईत घुसले होते आणि त्यांनी मुंबईतील मोक्याच्या ठिकाणी हल्ले केले होते. या हल्ल्या हेमंत करकरे, अशोक कामटे आणि विजय साळासकर यांच्यासह अनेक पोलीस दहशतवाद्यांकडून ठार झाले होते.

तब्बल 60 तासांहून अधिक काळ दहशतवादी आणि पोलीस यांच्यात चकमक चालली. हेड कॉन्स्टेबल तुकाराम ओंबळे यांनी एका हल्लेखोराला पकडण्यासाठी आपल्या जीवाची बाजी लावली. त्या हल्लेखोराचे नाव अजमल कसाब आहे आणि तो पाकिस्तानातून आला आहे अशी माहिती तपासात मिळाली.

या हल्ल्याचे धागेदोरे पाकिस्तानमध्ये असल्याचं कळाल्यानंतर भारताने या हल्ल्याचा सूत्रधार हाफिज सईद आहे असं म्हटलं होतं. हाफिज सईद याला अटक करावी अशी मागणी लावून धरली होती.

जमात-उद-दावा आणि लष्कर-ए-तोएबा या अतिरेकी संघटनेचा म्होरक्या हाफिज सईदला शिक्षा होण्याची ही पहिलीच वेळ नाही. गेल्या वर्षीसुद्धा सईद आणि त्याच्या काही साथीदारांना अतिरेकी कारवायांना निधी पुरवल्या प्रकरणी शिक्षा सुनावण्यात आली होती.

पाकिस्तानातल्या व्यावसायिक कर विभागाने जमात-उद-दावाच्या नेत्यांविरोधात एकूण 41 गुन्हे दाखल केले आहेत. यापैकी 24 प्रकरणांचा निकाल लागला आहे. तर हाफिज सईदविरोधात आतापर्यंत 4 प्रकरणांमध्ये आरोप निश्चित करण्यात आले आहेत.

ऑगस्टमध्ये पाकिस्तानातल्या दहशतवादविरोधी न्यायालयाने हाफिज सईदच्या तीन सहकाऱ्यांना तुरुंगवासाची शिक्षा सुनावली होती. लाहोरमधील मलिक जफर इकबाल आणि शेखपुरा येथील अब्दुल सलाम यांना प्रत्येकी 16 वर्षांची शिक्षा सुनावण्यात आली होती.

हाफिज सईद कोण आहे?

हाफिज सईद लश्कर-ए-तोएबा या अतिरेकी संघटनेचा संस्थापक आहे. पाकिस्तानात तो जमात-उद-दावा ही समाजसेवी संघटनाही चालवतो.

2008 साली 26 नोव्हेंबर रोजी मुंबईत झालेल्या साखळी बॉम्बस्फोटाचा तो मास्टरमाईंड आहे असं म्हटलं जातं. या हल्ल्यात पाकिस्तानातून आलेल्या 10 दहशतवादी 166 जणांना ठार केलं होतं. तर शेकडो लोक या दहशतवादी हल्ल्यात जखमी झाले होते.

हाफिज सईद याला संयुक्त राष्ट्र आणि अमेरिकेने 'आंतरराष्ट्रीय दहशतवादी' घोषित केलं आहे....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

26/11 मुंबई हल्ल्याचा कथित मास्टर माइंड आणि जमात उद दावाचा म्होरक्या हाफिज सईदला पाकिस्तानच्या कोर्टाने 10 वर्षांची शिक्षा सुनावली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तानच्या दोन उच्चपदस्थ जनरल दरम्यान झालेलं एक संभाषण रेकॉर्ड करण्यात आल्याचं त्यांनी जनरल मलिक यांना सांगितलं.

त्यातला एक जनरल बीजिंगमधून या चर्चेत सामील झाला होता. मग त्यांनी या संभाषणाचा काही भाग जनरल मलिक यांना वाचून दाखवला आणि यातली माहिती आपल्यासाठी महत्त्वाची ठरू शकते असं मलिक यांना सांगितलं.

त्या फोन कॉलची आठवण जनरल मलिक यांनी बीबीसीला सांगितली, "खरंतर दवेंना तो फोन थेट जनरल मिलिट्री इंटेलिजन्सला करायचा होता. पण त्यांच्या सचिवांनी चुकून मला फोन लावला. जेव्हा त्यांच्या लक्षात आलं की फोनवर डीजीएमआय नसून मी आहे, तेव्हा ते ओशाळले. मी त्यांना या संभाषणाचं ट्रान्सस्क्रिप्ट (लिखित संभाषण) ताबडतोब पाठवायला सांगितलं."

जनरल मलिक पुढे सांगतात, "पूर्ण ट्रान्सस्क्रिप्ट वाचून मी अरविंद दवेंना फोन केला आणि सांगितलं, की माझ्या मते सध्या चीनमध्ये असणारे जनरल मुशर्रफ आणि एका अतिशय वरिष्ठ जनरल दरम्यान झालेलं हे संभाषण आहे. या टेलिफोन नंबर्सचं संभाषण रेकॉर्ड करत राहण्याचा सल्ला मी दवेंना दिला. त्यांनी तसंच केलं."

"तीन दिवसांनंतर 'रॉ'ने या दोघांच्या दरम्यान झालेलं आणखी एक संभाषण रेकॉर्ड केलं. पण यावेळी डायरेक्टर जनरल मिलिट्री इंटेलिजन्स (लष्करी गुप्तचर विभागचे संचालक) किंवा मला सांगण्याऐवजी त्यांनी ही माहिती थेट राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार ब्रजेश मिश्र आणि पंतप्रधान अटल बिहारी वाजपेयी यांना पाठवली. पंतप्रधान वाजपेयी आणि ब्रजेश मिश्र यांच्यासोबत नौदलाच्या एका कार्यक्रमात सहभागी होण्यासाठी मी २ जूनला मुंबईला गेलो होतो. परतताना पंतप्रधानांनी मला ताज्या 'इंटरसेप्ट'विषयी विचारलं."

"तेव्हा मला याविषयी काहीच माहिती नसल्याचं ब्रजेश मिश्र यांच्या लक्षात आलं. परतल्यानंतर त्यांनी लगेचच ही चूक सुधारली आणि मला या संभाषणाची ट्रान्सस्क्रिप्ट पाठवण्यात आली."

अगदी युद्धाच्या वेळीही आपल्या गुप्तचर यंत्रणा सगळ्यांना माहिती न देता फक्त निवडक उच्चपदस्थांना माहिती पुरवत 'टर्फ वॉर'मधला आपला दबदबा कायम ठेवण्याचा प्रयत्न करत असल्याचं यावरून लक्षात येतं.

संभाषण नवाज शरीफ यांना ऐकवण्याचा निर्णय

हे संभाषण 1 जूनपर्यंत पंतप्रधान वाजपेयी आणि सुरक्षा विषयक घडामोडींसाठीच्या मंत्रिमंडळ समितीला ऐकवण्यात आलं होतं.

भारताने 4 जूनला संभाषणाच्या या टेप त्यांच्या ट्रान्सस्क्रिप्टसह पाकिस्तानी पंतप्रधान नवाज शरीफ यांना ऐकवण्याचा निर्णय घेतला....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानचे माजी राष्ट्रा ध्यक्ष  आणि लष्कर प्रमुख जनरल परवेज मुशर्रफ यांना देशद्रोह करण्याप्रकरणी लाहोर हायकोर्टाने  सुनावलेली  मृत्युदंडाची शिक्षा  आता रद्द करण्यात आली आहे.

26 मे 1999...रात्री साडे नऊची वेळ होती. भारतीय लष्कर प्रमुख जनरल वेदप्रकाश मलिक यांचा सिक्युअर्ड इंटर्नल एक्स्चेंज फोन खणखणला. भारतीय गुप्तचर संस्था - 'रॉ'चे सचिव अरविंद दवे फोनवर होते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तानच्या निर्मितीला 72 वर्षं उलटूनही तिथला सगळ्यांत मोठा प्रांत असणाऱ्या बलुचिस्तानला पाकिस्तानातला सर्वांत तणावग्रस्त भाग मानलं जातं.

बंडखोरी, हिंसा आणि मानवी हक्कांचं उल्लंघन

बलुचिस्तानाची कहाणी ही बंडखोरी, हिंसा आणि मानवी हक्कांच्या उल्लंघनाची कहाणी आहे.

प्रसिद्ध पत्रकार नवीद हुसैन म्हणतात, "बलुचिस्तानमध्ये जातीय आणि फुटीरतावादी हिंसा ही कढईत असल्यासारखी आहे. जी कधीही उकळू शकते."

पण बलुच फुटीरवादामागचं कारण काय? आणि याची सुरुवात झाली कुठून?

'द बलुचिस्तान कोननड्रम' या पुस्तकाचे लेखक, राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार बोर्डाचे सचिव आणि कॅबिनेट सचिवालयातले विशेष सचिव असणारे तिलक देवेशर सांगतात, "1948मध्येच याची सुरुवात झाली होती. ज्या प्रकारे त्यांच्यावर पाकिस्तानात सामील होण्याची जबरदस्ती करण्यात आली ते बेकायदा होतं, असं बहुतेक बलुच नागरिकांना वाटतं."

"ब्रिटिश गेल्यानंतर बलुचांनी आपलं स्वातंत्र्य घोषित केलं आणि पाकिस्ताननेही ही गोष्ट कबूल केली होती. पण यानंतर त्यांनी आपलं म्हणणं फिरवलं. बलुचिस्तानाच्या संविधानामध्ये संसदेच्या दोन सदनांची तरतूद होती. आपल्याला काय करायचं आहे याविषयीचा निर्णय कलातच्या खान पदावर असणाऱ्यांनी त्या दोन सदनांवर सोडला. "

"पाकिस्तानासोबत आपला देश विलीन करण्याची बाब दोन्ही सदनांनी नामंजूर केली. मार्च 1948मध्ये पाकिस्तानी सेना तिथे आली आणि खान यांचं अपहरण करून त्यांना कराचीला नेण्यात आलं. त्यांच्यावर दबाव टाकून पाकिस्तानात विलीन होण्यासाठी त्यांच्याकडून सही घेण्यात आली."

नेपाळप्रमाणेच स्वतंत्र होता कलात

बलुचिस्तानाला पूर्वी कलात या नावाने ओळखलं जाई. ऐतिहासिकरीत्या कलातची कायदेशीर स्थिती भारतातल्या इतर संस्थानांपेक्षा वेगळी होती.

1876मध्ये झालेल्या करारानुसार ब्रिटिशांनी कलातला एका स्वतंत्र राष्ट्राचा दर्जा दिला होता आणि भारत सरकार आणि कलात दरम्यानचे संबंध यावर आधारीत होते.

1877 मध्ये कलात के खाँ म्हणजेच खुदादाद खाँ पदावर एक संप्रभु राजकुमार होते. त्यांच्या राज्यावर ब्रिटनचा कोणताही अधिकार नव्हता.

560 संस्थानांना ब्रिटिशांनी 'अ' यादीत ठेवलं असताना कलातला नेपाळ, भूतान आणि सिक्कीमसोबत 'ब' यादीत ठेवलं होतं.

विशेष म्हणजे 1946मध्ये कलातच्या खान यांनी आपली भूमिका स्पष्ट करण्यासाठी समद खान यांना दिल्लीला पाठवलं होतं. पण कलात एक स्वतंत्र देश असल्याचा दावा नेहरू यांनी फेटाळून...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानमधले क्रांतिकारक आणि व्यवस्थेला विरोध करणाऱ्या कवी हबीब जालिब यांनी खूप पूर्वी लिहिलं होतं...

मुझे जंगे - आज़ादी का मज़ा मालूम है,

बलोचों पर ज़ुल्म की इंतेहा मालूम है,

मुझे ज़िंदगी भर पाकिस्तान में जीने की दुआ मत दो,

मुझे पाकिस्तान में इन साठ साल जीने की सज़ा मालूम है. ..


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तानच्या पंजाब प्रांतांत बऱ्यापैकी जम असलेल्या 'तहरीके लब्बैक या रसूल अल्लाह' या संघटनेनं कोर्टाच्या निकालाविरोधात आंदोलन पुकारलं आहे.

शुक्रवारी लाहोर आणि इस्लामाबाद शहरातल्या वाहतुकीचा आढावा घेतला असता या दोन्ही शहरांतले सर्व प्रमुख रस्ते बंद असल्याचं सांगण्यात आलं.

लाहोर शहरातली सकाळची स्थिती

तहरीके लब्बैक या संघटनेचं म्हणणं आहे की जोवर पाकिस्तानचं सुप्रीम कोर्ट आसिया बीबी प्रकरणात निकाल बदलत नाही, तोवर हे आंदोलन सुरूच राहील.

आसिया बिबी नावाच्या ख्रिश्चन महिलेला पाकिस्तानी सुप्रीम कोर्टानं ईशनिंदा प्रकरणी निर्दोष मुक्त केलं आहे. शेजाऱ्यांशी भांडतांना प्रेषित मोहम्मदांचा अपमान केल्याचा त्यांचावर आरोप होता.

आसिया बीबी

2010 साली त्यांना हायकोर्टानं दोषी ठरवलं होतं. त्यानंतर त्यांनी त्याविरोधात अपील केलं होतं. त्यांना आठ वर्षं तुरुंगात आणि एकांतवासात काढावी लागली. मी निर्दोष आहे, असं त्या सुरुवातीपासून म्हणत होत्या.

कोर्टाच्या या निकालाच्या विरोधात बंदचं आवाहन करताना तहरीके लब्बैक संघटनेचे खादिम हुसैन रिझवी यांनी म्हटलं की, "आसिया यांनी तिच्या गुन्ह्यांची जाहीर कबुली दिलेली आहे. पण नऊ वर्षांनी कोर्टानं तिला निर्दोष सोडलं. याचा अर्थ न्यायव्यवस्थेत काही तरी गडबड आहे. त्यामुळे या निकालावर प्रश्न तर उठणारच."

तेव्हापासून तहरीके लब्बैकनं पाकिस्तानच्या मोठ्या शहरात रस्तारोको आणि निदर्शनं सुरू केली. ते आंदोलन अजूनही सुरूच आहे.

कोण आहेत हे खादिम हुसैन रिझवी?

'तहरीके लब्बैक या रसूल अल्लाह' या संघटनेचे संस्थापक खादिम हुसैन रिझवी याच्याविषयी काही वर्षांपूर्वीपर्यंत कोणालाच काही माहिती नव्हतं.

खादिम हुसैन रिझवी

खादिम हुसैन रिझवी यांना अर्थपुरवठा कसा होतो, यावरून पाकिस्तानच्या सुप्रीम कोर्टानं याच वर्षी मार्च महिन्यात आयएसआय या गुप्तचर संस्थेची कानउघडणी केली होती. "त्यांच्या व्यवसाय काय, त्यांना देणगी कोण देतं, या सगळ्याबद्दलची माहिती कोणाकडेच का नाही," असा सवाल कोर्टानं केला होता.

2017मध्ये लाहोरच्या पीर मक्की मशीदीतले धर्मोपदेशक असलेल्या 52 वर्षीय खादिम हुसैन रिझवी यांना ईशनिंदा कायद्यातल्या सुधारणेच्या विरोधात केलेल्या कायदेशीर लढाईमुळे चांगलीच प्रसिद्धी मिळाली.

त्याआधी 4 जानेवारी 2011 रोजी हत्या करण्यात आलेले पंजाब प्रांताचे राज्यपाल सलमान तासीर यांचा मारेकरी मुमताज कादीरला फाशीची शिक्षा झाली. या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आसिया बीबीला निर्दोष मुक्त करण्यात आल्यामुळे नाराज असलेल्या 'तहरीके लब्बैक या रसूल अल्लाह' या धार्मिक संघटनेनं शुक्रवारपासून रस्ता रोको आंदोलन तीव्र केलं आहे. ही संघटना आणि आयएसआय यांच्यातली चर्चा फिस्कटली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तानच्या परराष्ट्र मंत्रालयच्या प्रवक्त्या आयशा फारूकी

सलग दुसऱ्या वर्षी पाकिस्तानला या यादीत समाविष्ट करण्यात आलं आहे म्हणून पाकिस्तानसाठी हा दावा चिंतेचा विषय बनला आहे.

पाकिस्तानच्या परराष्ट्र मंत्रालयानं याविषयी म्हटलंय की, अमेरिकेचा हा दावा वास्तवाचा विपर्यास करणारा आहे. भारतात अल्पसंख्याकांना अडचणीत आणलं जात असतानाही भारताचा या यादीत समावेश नाही.

पाकिस्ताननं म्हटलं, "भारतात NRC आणि CAA यांसारखे कायदे आणले जात आहेत, जेणेकरून अल्पसंख्याकांवर निशाणा साधला जाईल. असं असतानाही या यादीत भारताचा समावेश नाही. याचा अर्थ या संपूर्ण प्रक्रियेत एकतर्फी धोरण अवलंबण्यात आलं आहे."

"गाईंच्या मुद्द्यावरून भारतात मुस्लिमांच लिंचिंग करण्यात आलं.  काश्मीरमध्ये अनेक महिन्यांपासून लोक बंदिस्त आहेत आणि नुकताच धर्माच्या आधारावर नागरिकता देण्याचा कायदा आणण्यात आला आहे. इतकं सगळं असतानाही अमेरिकेनं या यादीत भारताचा समावेश केलेला नाही."

अमेरिकेच्या परराष्ट्र मंत्रालयाच्या यादीत पाकिस्तानसहित 9 देशांचा सलग दुसऱ्यांदा समावेश आहे. सूदान या देशाला मात्र या यादीतून वगळण्यात आलं आहे.

अमेरिकेचे परराष्ट्र मंत्री माईक पॉम्पियो यांनी ही यादी प्रसिद्ध केली होती. या यादीत नाव आल्यास अमेरिका संबंधित देशांवर निर्बंध लादतं.

पाकिस्तानच्या परराष्ट्र मंत्रालयानं मंगळवारी म्हटलं, "पाकिस्तानला काळ्या यादीत टाकणं म्हणजे वास्तवाचा विपर्यास करणं आहे. यामुळे या यादीच्या विश्वासार्हतेविषयी साशंकता आहे काही देशांना या यादीत समाविष्ट करताना त्यांच्यासोबत भेदभाव करण्यात आला आहे. पाकिस्तानमध्ये विविध धर्मांचे लोक राहतात आणि सगळ्यांना आपापल्या धर्मांचं पालन करण्याचं स्वातंत्र्य आहे. भारत मात्र धार्मिक स्वातंत्र्याला नाकारणारा देश आहे, त्यामुळे भारताला या यादीतून वगळणं या प्रक्रियेविषयी शंका उपस्थित करतं."

18 डिसेंबर 2019ला अमेरिकेच्या परराष्ट्र मंत्रालयानं म्यानमार, चीन, इरिट्रिया, इराण, उत्तर कोरिया, पाकिस्तान, सौदी अरेबिया, ताझिकिस्तान आणि तुर्कमेनिस्तान या देशांना सलग दुसऱ्यांदा या यादीत समाविष्ट केलं आहे. 'इंटरनॅशनल रिलिजियस फ्रीडम अॅक्ट 1998' अंतर्गत या देशांना ब्लॅकलिस्ट करण्यात आलं आहे.

अमेरिकेच्या धार्मिक स्वातंत्र्य आयोगानं 2015च्या वार्षिक अहवालात भारतातील धार्मिक स्वातंत्र्य आणि अल्पसंख्याक समुदायाविरोधातील हिंसेवर टीका केली होती....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अमेरिकेनं पाकिस्ताला धार्मिक स्वातंत्र्याच्या बाबतीत काळ्या यादीत टाकलं आहे. ज्या देशांमध्ये धर्माच्या आधारे भेदभाव केला जातो, त्या देशांच्या वार्षिक यादीत अमेरिकेनं पाकिस्तानचा समावेश केला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तानच्या बालाकोटमध्ये केलेली कारवाई, मिशन शक्ती अशा वेगवेळ्या मुद्द्यांवर पंतप्रधानांनी भाष्य केलं.

काँग्रेस अध्यक्ष राहुल गांधी यांनी राफेल व्यवहारातील त्रुटींवर बोट ठेवत 'चौकीदार चोर है' असं म्हटलं होतं. काँग्रेसच्या या टीकेला प्रत्युत्तर देताना भाजपने 'मैं भी चौकीदार' ही मोहिम सुरू केली. या मोहिमेला निवडणूक प्रचाराचं स्वरूप देण्यासाठी पंतप्रधानांनी रविवारी संध्याकाळी दिल्लीतील तालकटोरा स्टेडिअमवरून चौकीदार संमेलनाला संबोधित केलं.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

या संमेलनामधून त्यांनी व्हीडिओ कॉन्फरन्सिंगद्वारे देशभरातील 500 हून अधिक ठिकाणच्या कार्यकर्त्यांशीही संवाद साधला.

चौकीदार संमेलनातील पंतप्रधानांच्या भाषणातील महत्त्वाचे मुद्देः

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"चौकीदारी हा महात्मा गांधींचा सिद्धांत आहे. गांधीजींच्या विचारातूनच आपल्याला प्रेरणा मिळाली आहे," असं पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी म्हटलं आहे. 'मैं भी चौकीदार' या अभियानांतर्गत पंतप्रधानांनी व्हीडिओ कॉन्फरन्सिंगद्वारे कार्यकर्त्यांशी संवाद साधला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तानच्या राजकारणाचं केंद्र देशातल्या काही प्रमुख घराण्यांच्याच भोवती राहिल्याचं मत 'दुनिया' या चॅनेललं व्यक्त केलं आहे. यावेळी देखील परिस्थिती फारशी वेगळं नाही.

पाकिस्तानमधल्या पाच राजकीय घराण्यातील तरुण मैदानात सर्व शक्तिनिशी उतरले आहेत. या तरुण रक्ताच्या नेत्यांची ओळख आपण करून घेऊया.

बिलावल भुत्तो झरदारी

पाकिस्तानच्या राजकारणात भुत्तो हे घराण्याला विशेष महत्त्व आहे. बिलावल भुत्तो झरदारी हे तीन ठिकाणाहून निवडणूक लढवणार आहेत. ते पहिल्यांदाच सार्वत्रिक निवडणूक लढवत आहेत. 2016मध्ये त्यांनी पोटनिवडणूक लढवली होती आणि ते जिंकले होते.

बिलावल यांची आई बेनझीर भुत्तो यांनी पाकिस्तानचं पंतप्रधानपद दोनदा भूषवलं होतं. बिलावल यांचे वडील असिफ अली झरदारी हे 2008-2013 या काळात राष्ट्रपती होते. बिलावल हे 19व्या वर्षीच पाकिस्तान पीपल्स पार्टीचे अध्यक्ष झाले होते. बेनझीर यांची 2007मध्ये हत्या झाल्यानंतर त्यांच्याकडे पक्षाची सूत्रं आली होती.

2013मध्ये ते निवडणुकीला उभे राहिले नाहीत. निवडणुकीस उभे राहिल्यास तालिबानकडून त्यांच्यावर हल्ला होण्याची शक्यता होती. पण यावेळी मात्र ते निवडणुकीत सहभागी झाले आहेत आणि प्रचाराची धुरादेखील त्यांच्याकडे आहे.

मरियम नवाझ शरीफ

पाकिस्तानमध्ये निवडणूक लढवणाऱ्या महिलांची संख्या अत्यल्प आहे. मरियम नवाझ शरीफ या निवडणूक लढवणार होत्या. पण त्या भ्रष्टाचाराच्या गुन्ह्यात दोषी आढळल्यानंतर त्यांना निवडणुकीसाठी अपात्र ठरवलं गेलं. त्या निवडणूक लढवणार नसल्या तरी त्यांची चर्चा माध्यमात आहे.

मरियम यांच्याकडे त्यांचे पिता नवाझ शरीफ यांच्या राजकीय वारसदार म्हणून पाहिलं जातं. भ्रष्टाचार प्रकरणात दोषी आढळल्यानंतर 2017 सुप्रीम कोर्टानं नवाझ शरीफ यांना कोणत्याही सरकारी पदावर राहता येणार नाही असं घोषित केलं होतं.

मरियम या 2011मध्ये सक्रीय राजकारणात उतरल्या. 2013मध्ये त्या प्राइम मिनिस्टर युथ प्रोग्रॅमच्या प्रमुख बनल्या. या पदाचा वर्षभरानंतर त्यांनी राजीनामा दिला. पण पाकिस्तान मुस्लीम लीग (नवाझ) या पक्षात त्यांची भूमिका महत्त्वपूर्ण राहिली.

विरोधकांवर टीका करण्यासाठी त्या प्रसिद्ध आहेत. पाकिस्तान तेहरीक ए इन्साफचे अध्यक्ष इमरान खान यांना मरियम यांनी लक्ष्य केलं होतं. नवाझ शरीफ यांचे एकेकाळचे जवळचे मित्र चौधरी निसार अली खान म्हणाले होते की, मरियम यांच्या बोलण्यामुळे पक्षावर नामुष्कीची वेळ...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गेल्या सात दशकांपासून पाकिस्तानच्या राजकारणावर काही शक्तिशाली घराण्यांचं वर्चस्व आहे. या काळात पाकिस्तानच्या राजकारणात अनेक चढउतार आले. पण त्या घराण्यांचा पाकिस्तानच्या राजकारणावरचा प्रभाव कायम आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्ताननं त्याला मानवतवादाचा हवाला दिला. पण हे काही एका दिवसाच्या प्रक्रियेचं फलित नव्हतं.

याबाबत पाकिस्तान फार विचारपूर्वक पावलं उचलत आहे. जाधव यांना फाशीची शिक्षा देऊन पाकिस्तानच्या हातात काहीच पडणार नाही.

जाधव हे काही कसाबसारखे दहशतवादी नाहीत.

अर्थात, पाकिस्तानमधल्या दहशतवादी प्रकरणांमध्ये त्यांचा सहभाग होता आणि ते भारतीय गुप्तचर यंत्रणा 'रॉ'साठी काम करतात, हे त्यांनी मान्य केल्याचा पाकिस्तानचा दावा आहे.

जाधव हे जिवंत राहणं पाकिस्तानच्याच हिताचं आहे.

भारतानं बलूचिस्तानमध्ये अशी एक व्यक्ती पाठवली होती, याची जगाला आणि भारताला सतत आठवण करून देण्याची संधी जाधव यांच्यामुळे पाकिस्तानला मिळते.

जाधव यांनी आपल्या पत्नीला भेटण्याची केलेली विनंती, हे या भेटीमागचं दुसरं एक मोठं कारण होतं.

पाहा व्हीडिओ : कुटुंबीयांसोबतच्या भेटीनंतर कुलभूषण यांचा व्हीडिओ जारी

या प्रकरणात पाकिस्तान वेगळ्यापद्धतीनं वागलं आहे.

जगात असं कुठं घडलं आहे का की, एक गुप्तचर पकडला जातो. त्यानंतर तो आपला गुन्हा कबूल करतो शिवाय त्याला चांगली वागणूक ही दिली जाते.

कुलभूषण जाधव यांचं प्रकरण इंटरनॅशलन कोर्ट ऑफ जस्टीसपर्यंत (ICJ) पोहचलं आहे.

पाकिस्तानातल्या भारतीय उच्चायुक्तांना जाधव यांना भेटण्याची परवानगी पाकिस्ताननं दिली नाही. त्यावर जाधव त्या श्रेणीत मोडत नाहीत. तसंच ते काही राजकिय व्यक्ती नाहीत, असं स्पष्टीकरण पाकिस्ताननं दिलं होतं.

असं असलं तरी या भेटीच्या आधी पाकिस्तानचे परराष्ट्रमंत्री ख्वाजा आसिफ यांनी म्हटलं होतं की, पाकिस्तान त्यांना ती सुविधाही उपलब्ध करून देऊ शकेल.

वास्तवात, पाकिस्तान जाधव यांचं उदाहरण संपूर्ण जगाला दाखवण्याचा प्रयत्न करत आहे.

जाधव यांची पत्नी आणि आई

जेव्हा जाधव यांच्या पत्नीनं सांगितलं की, त्या एकट्या पाकिस्तानला जाऊ इच्छित नाही. तेव्हा अधिकाऱ्यांनी विचारपूर्वक त्यांच्यासोबत आणखी एका महिलेला म्हणजेच कुलभूषण यांच्या आईलाही पाकिस्तानात येण्याची परवानगी दिली. सन्मानपूर्वक या दोघींना पाकिस्तानात आणण्यात आलं आणि भेट घडवून आणली गेली.

विशेष म्हणजे, पाकिस्तान या प्रकरणात मोठ्या आत्मविश्वासात वावरतं आहे.

लहान मोठे एजंट दोन्ही देशांमध्ये पकडले जातात. पण पाकिस्तानच्या हातात पहिल्यांदाच एवढी मोठी व्यक्ती लागली आहे.

पाकिस्तानची गुप्तचर यंत्रणा दोन वर्षं जाधव यांच्यावर लक्ष ठेऊन होती. संधी मिळताच त्यांना अटक करण्यात...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पकिस्तानमध्ये फाशीची शिक्षा सुनावण्यात आलेल्या कुलभूषण जाधव यांची सोमवारी इस्लामाबादमध्ये आई आणि पत्नीशी भेट घडवून आणण्यात आली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तानने भारतावर काही आरोप केले होते.

एका 'डोसिअर'चा आधार घेऊन 'आमच्याकडे पाकिस्तानात घडणाऱ्या दहशतवादी कारवायांमागे भारतीय गुप्तचर यंत्रणा असल्याचा' दावा पाकिस्तान सरकारने केलाय.

गेल्या काही दिवसांपासून 'लाइन ऑफ कंट्रोल' वर भारत आणि पाकिस्तान यांच्यात गोळीबाराच्या घटना घडत आहेत. सीमेवर भारत आणि पाकिस्तानी सैन्यात झालेल्या गोळीबाराच्या घटनेनंतर, शनिवारी पाकिस्तानचे परराष्ट्रमंत्री शहा मेहमूद कुरेशी आणि पाकिस्तानी सैन्यदलाचे प्रवक्ते मेजर जनरल बाबर इफ्तिखार यांनी हा आरोप केला आहे.

पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान यांनी देखील या संदर्भात एक ट्विट करत भारतावर आरोप केलेत. इम्राम खान यांनी आंतरराष्ट्रीय समुदायाला या प्रकरणी भारतावर दबाव आणण्याची विनंती केली आहे.

पाकिस्तानकडून पत्रकार परिषदेत करण्यात आलेल्या आरोपांना भारत सरकारने प्रत्युत्तर दिलं आहे.

परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते अनुराग श्रीवास्तव पाकिस्तानकडून करण्यात आलेल्या आरोपांबद्दल म्हणतात, "आम्हाला मीडिया रिपोर्टमध्ये पाकिस्तानकडून करण्यात आलेल्या पत्रकार परिषदेबाबत माहिती मिळाली आहे. हा निरर्थक आणि भारताविरोधी प्रचार सुरू आहे."

अनुराग श्रीवास्तव यांच्या सांगण्यानुसार, "भारताविरोधात कथित पुरावे असल्याचे आरोप पूर्णत: खोटे आहेत. या आरोपात तथ्य नाही. मुद्दाम करण्यात आलेल्या त्यांच्या या आरोपांवर कोणीही विश्वास ठेवणार नाही. याचं कारण, आंतरराष्ट्रीय समुदायाला त्यांची चाल माहिती आहे. दहशतवाद्यांना इस्लामाबादकडून प्रोत्साहन मिळतं, ही गोष्ट त्यांच्याच नेतृत्वाने स्वीकारली आहे."

अनुराग श्रीवास्तव

"आतरराष्ट्रीय दहशतवादाचा चेहरा ओसामा बिन लादेन पाकिस्तानात रहात होता. ओसामाला पाकिस्तानच्या संसदेत पंतप्रधानांनी "शहीद" असा दर्जा दिला. त्यांनी स्वत: पाकिस्तानात 40 हजारपेक्षा जास्त दहशतवादी असल्याची गोष्ट मान्य केली आहे. विज्ञान आणि तंत्रज्ञान मंत्र्यांनी पुलवामा हल्ल्यात पाकिस्तानचा हात आणि पंतप्रधानांच्या नेतृत्वाची गोष्ट स्वीकारली होती. पुलवामा हल्ल्यात 40 भारतीय जवान मृत्यूमुखी पडले होते," असं अनुराग श्रीवास्तव पुढे म्हणाले.

परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते अनुराग श्रीवास्तव पुढे सांगतात, "शांती आणि स्थिरता कायम ठेवण्यासाठी 2003 मध्ये शस्त्रसंधी करण्यात आली. मात्र, पाकिस्तान दहशतवाद्यांना भारतात शिरकाव करण्यासाठी नेहमीच प्रोत्साहन देत असतो. दहशतवादी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानात घडणाऱ्या 'दहशतवादी घटनां'मागे, भारतीय गुप्तचर यंत्रणांचा हात असल्याचा आरोप पाकिस्तान सरकारकडून करण्यात आला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तानपासून अमेरिकेपर्यंतच्या व्यक्तींनी पुतिन यांच्याबद्दलच्या भावना वेगवेगळ्या आहेत. कुणाला ते रुबाबदार वाटतात, कुणाला खरा माणूस तर कुणी त्यांचा उल्लेख माफिया नेता असाही करतो.

पाहा हा व्हीडिओ -

हे पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन हे अनेकांसाठी गूढ व्यक्तिमत्व आहे. पण जगाच्या कानाकोपऱ्यातल्या माणसांना त्यांच्याविषयी काय वाटतं याचा घेतलेला आढावा.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तानमधल्या हैद्राबाद जवळ असलेल्या मिठी गावानं त्यांचं वेगळेपण जपलं आहे. हे गाव हिंदुबहूल आहे.  हिंदू मुस्लिम ऐक्याचं प्रतीक म्हणून या गावाची पाकिस्तानात ओळख आहे. या गावात सर्व सण दोन्ही धर्मातील लोक एकत्र साजरे करतात, असं लोक सांगतात.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बीबीसी प्रतिनिधी फरान राफी यांचा रिपोर्ट


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तानमधील टीव्ही अँकर किरण नाझने आपल्या मुलीला घेऊन बातम्यांची सुरुवात करताना म्हटलं- "आज मी किरण नाझ नाही, तर आज मी आई म्हणून इथे आहे. म्हणूनच मी माझ्या मुलीसोबत बसले आहे."

पाकिस्तानातही TRP रेटिंगच्या नादात संपादकीय भान घसरतं. म्हणूनच जेव्हा पाकिस्तानी न्यूज अँकर किरण नाझ आपल्या 7 वर्षांच्या मुलीला समोर बसवून बलात्काराची बातमी वाचते तेव्हा त्याचीच बातमी होते. नाझच्या या बातमीला भारतीय टेलिव्हिजन चॅनेल्सही उचलून धरतात.

मध्यमवर्गाला दिखाऊपणा करण्याची खूप हौस असते. घर, गाडी आणि वस्तूंचाच नाही तर स्वतःच्या पोटच्या मुलांचाही देखावा करतात. रोजच्या गरजांसाठी झगडा आणि सुखासीन आयुष्याची स्वप्नं पाहणाऱ्या कुटुंबांसाठी मुलं म्हणजे सर्वांत मोठा ऐवज असतो.

बालपणी आपल्यापैकी अनेकांना पाहुण्यांसमोर अमुक अमुक सादर कर, असं सांगितलं जायचं. त्यावेळी लाज वाटायची तेही आठवत असेल. आपल्या मुलांना आवडतं गाणं, कविता किंवा नाच सादर करताना पाहून कित्येक आई-वडिलांच्या चेहऱ्यावरचा अभिमानही तुम्ही पाहिला असेल.

खरं तर हा अभिमान आणि मुलांविषयीच्या अपेक्षा बालमनावर बंधनं टाकतात. लहान शहरं आणि वस्त्यांमधल्या मुलांना आजही निखळ बालपणात तुलनेने अधिक स्वातंत्र्य आहे.

अजूनही काही ठिकाणी एकत्र कुटुंब पद्धती आहे. अशा ठिकाणी प्रत्येक वेळी स्वतःला अव्वल सिद्ध करणं फारसं महत्त्वाचं नाही.

TRPचा खेळ

रिअॅलिटी टीव्हीच्या जमान्यात खरं तर सगळं झपाट्याने बदलतंय. देशाच्या कानाकोपऱ्यातल्या आणि समाजातल्या दुर्लक्षित घटकांमधून आलेले आंचल ठाकूर आणि बुधिया सिंग टीव्हीवर चमकायला फारसा वेळ लागत नाही. इतकं सगळं वेगाने सुरू आहे.

जोरदार TRP कमवणाऱ्या कार्यक्रमांना वर्ग, जात, जमात, वर्ण किंवा रंग यांच्याशी काही देणं-घेणं नसतं. मनोरंजनाच्या या व्यापारात प्रतिभेच्या कहाण्या काही कमी नसतात. आणि असे कार्यक्रम पाहणारे प्रेक्षक दूरदूरपर्यंत असतात. पण प्रेक्षक टिकवून TRPची शर्यत जिंकण्यासाठी कार्यक्रमांना सनसनाटी आणि भावनांची फोडणी देत राहावी लागते.

चकचकीत चेहरे आणि भावनिकता विकणाऱ्या या कार्यक्रमांचा लहान मुलंही एक हिस्सा आहेत. म्हणूनच टॅलेंट कार्यक्रमांमध्ये अनेकदा मुलांची कला आणि त्यांचं बोलणं याचा त्यांच्या वयाशी ताळमेळ नसतो. त्यांचे गुण असामान्य वाटतात.

आता तर ऑनलाईन शॉपिंगचा फायदा सांगण्यासाठी मोठ्यांच्या पेहरावात आणि आविर्भावात लहान मुलांना वापरलं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जवळपास 400 न्यूज चॅनेल्सचा समावेश असणाऱ्या भारतीय टेलिव्हिजनच्या मार्केटमध्ये TRP टिकवण्यासाठी जितका दबाव असतो, तितका जगभरात कुठेही नाही. याबाबतीत पाकिस्तानही भारतापेक्षा वेगळा ठरत नाही.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तानला मिळालेले JF17

त्यावेळेस जिन्ना म्हणाले होते, "पाकिस्तानने आपलं वायुदल शक्य तितक्या लवकर तयार केलं पाहिजे. तसंच ते एक सक्षम वायुदल असलं पाहिजे. पाकिस्तानच्या संरक्षणासाठी नौदल आणि लष्कराबरोबर ते सज्ज राहिलं पाहिजे."

त्यांच्या या वक्तव्यानंतर जवळपास 70 वर्षांनी पाकिस्तानचं वायुदल (पीएएफ) चर्चेत आलं आहे.

भारत आणि पाकिस्तान यांच्या वायुदलांची चर्चा सध्या सर्वत्र होत आहे. बालाकोटमध्ये भारताने केलेला हल्ला आणि भारताची दोन विमानं पाकिस्ताननं पाडली आहेत. त्यानिमित्तानं पाकिस्तानच्या वायूदलावर टाकलेला हा दृष्टीक्षेप.

जगातील चौथ्या क्रमांकाचं मोठं संरक्षण दल म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या भारतीय वायूदलात फायटर विमानांचे 31ताफे आहेत (प्रत्येक ताफ्यात 17  फायटर विमानं असतात).

पाकिस्तानच्या वायूदलामध्ये 20 ताफे आहेत. पण अशा प्रकारच्या तुलनेमुळे खरी स्थिती समोर येत नाही.

पाकिस्तानी वायूदल हे सध्या त्यांच्या सुरूवातीच्या काळातील अवघड परिस्थितीमध्येच असल्याचं आता दिसून येत आहे.

फाळणीनंतरची स्थिती आणि वर्तमान

या वायूदलाच्या इतिहासात लिहून ठेवलं आहे, "त्यांनी (भारतानं) शस्त्र आणि विमानांचा इंग्रजांनी ठरवलेला वाटाही पाकिस्तान वायुदलाला दिला नाही. भारतानं जो वाटा दिला तो अत्यंत अयोग्य होता. तसंच उपकरणं म्हणून फक्त भंगारच दिलं होतं."

1947-48मध्ये भारताविरुद्ध संघर्ष झाल्यावर या नवजात वायुदलानं पहिल्यांदा उड्डाण केलं.

F16

1965 आणि 1971च्या युद्धामध्ये भारत आणि पाकिस्तान यांच्या वायुदलांनी यात सहभाग घेतला होता. त्यामध्ये सहभागी झालेल्या लोकांच्या अनुभवांवरून त्यावेळेस ही दोन्ही वायुदलं तेव्हा किती व्यग्र होती याचा अंदाज येईल.

सध्या पाकिस्तानच्या वायुदलामध्ये दोन प्रकारची विमानं आहेत. यामध्ये अमेरिकन बनावटीची F-16 आणि नुकतीच चीन-पाकिस्तान संबंधांना गती आल्यावर JF-17 थंडर विमानं समाविष्ट करण्यात आली आहेत.

सिंगल इंजिन फोर्थ जनरेशन असणाऱ्या आणि F-16 पीएएफ अशी अक्षरं रंगवलेली ही विमानं 1982 साली पाक वायुदलात सामिल झाली होती. त्या तुलनेत JF-17 विमानं हलकी, सर्व प्रकारच्या वातावरणात काम करणारी आहेत.

कामरा येथील पाकिस्तान एरोनॉटिकल कॉम्प्लेक्स (पीएसी) आणि चीनमधील चंग्दू एअरक्राफ्ट इंडस्ट्री कॉर्पोरेशन (सीएसी)ने ते विकसित केलं आहे.

पण गेल्या अनेक वर्षांपासून पाकिस्तानच्या वायुदलाची मदार सिंगल इंजिन F-16 वरच आहे....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

तो दिवस होता 13 एप्रिल 1948. पाकिस्तानातल्या रिसालपूरमध्ये मोहम्मद अली जिन्ना रॉयल पाकिस्तान आर्मी फोर्सच्या म्हणजेच RPFच्या सदस्यांना भेटले.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तानसोबत त्यांनी तब्बल 20 अब्ज डॉलर्सचे सामंजस्य करार केले आहेत. त्यामुळे भारतासोबत आता कुठले व्यावसायिक आणि धोरणविषयक करार होतात याकडे सर्वांचं लक्ष लागलं आहे.

अर्थात भारत आणि सौदी अरेबियाच्या मैत्रीत परस्परांचा फायदा आहे. ज्यात पाकिस्तानशी असलेली सौदीची जवळीकता, काश्मीरबाबत सौदीचं असलेलं धोरण, कट्टरवाद्यांना असलेला पाठिंबा यासारखे मुद्दे भारत आणि सौदीच्या मैत्रीत अडथळे निर्माण करू शकतात का? हा प्रश्न आहे.

या प्रश्नावर मध्य पूर्वेतील राजकारणाचे जाणकार कमर आगा सांगतात की, "सौदी अरेबिया आणि भारताच्या यंत्रणांमध्ये मोठा फरक आहे. भारत लोकशाही आणि कायद्यावर विश्वास ठेवणारा देश आहे. तर सौदी अरेबियात मुस्लीम राजवट आहे. तिथं कट्टरवाद्यांचं सरकार आहे. आणि ते कट्टरवादी लोकांना कायम प्रोत्साहन देत असतं.

आगा पुढे म्हणतात की, "ही गोष्ट भारत आणि त्यासारख्या लोकशाही देशांसाठी मोठी अडचण आहे. ज्यात युरोपातल्याही काह देशांचा समावेश आहे."

किमान सध्या तरी भारत आणि सौदी अरेबियाचे संबंध उत्तम आहेत. व्यावसायिक संबंधही वेळोवेळी वृद्धिंगत होताना दिसत आहेत. 25 लाखांहून अधिक भारतीय सौदी अरेबियात काम करतात.

काश्मीर मुद्द्यावर सौदीची भूमिका

काश्मीर मुद्द्यावर सौदीची जी भूमिका आहे, ती पाहता भारतानं वेळोवेळी नाराजी व्यक्त केली आहे.

पुलवामा हल्ला

इस्लामिक कॉन्फरन्स ऑर्गनायझेशनमध्ये काश्मीर हा पाकिस्तानचा भाग असल्याच्या प्रस्तावाचा सौदी अरेबिया आणि आखाती देश कायम समर्थन करताना दिसतात. कमर आगा म्हणतात ही खरंतर मोठी गोष्ट आहे.

तर सौदी अरेबियात भारताचे राजदूत म्हणून काम केलेले तलजीम अहमद सांगतात की 2001 जेव्हा भारताचे तत्कालीन परराष्ट्र मंत्री जसवंत सिंग सौदी भेटीवर होते, तेव्हा सौदीनं काश्मीर मुद्द्यावर एक विस्तृत प्रस्ताव दिला होता. आणि ज्यावर भारतानं समाधान व्यक्त केलं होतं.

याशिवाय अफगाणिस्तानात तालिबान प्रश्नावरही भारत आणि सौदी अरेबियात मतभेद आहेत.

सौदी अरेबिया आणि संयुक्त अरब अमिरात हे पाकिस्तानशिवायचे असे दोन देश आहेत ज्यांनी तालिबानला सत्तेत आल्यानंतर मान्यता दिली होती. इतकंच नाही तर तालिबानला मदतही पुरवली होती.

आताही सौदी अरेबिया आणि पाकिस्तानचे तालिबानशी उत्तम संबंध आहेत. अर्थातच भारतासाठी तालिबान एक कट्टरवादी संघटना आहे. त्यामुळे भारत अफगाणिस्तानच्या लोकशाही सरकारला समर्थन करतो.

कट्टरवादी ताकदींचं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानचा पाहुणचार घेतल्यानंतर सौदी अरबचे राजपुत्र प्रिन्स मोहम्मद बिन सलमान मंगळवारपासून दोन दिवसाच्या भारत दौऱ्यावर आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तानाच्या फेडरेल सेंसॉर बोर्डाला या सिनेमाच्या केंद्रस्थानी असलेला मासिक पाळीचा विषय इतका तिटकाऱ्याचा होता की त्यांनी सिनेमा रिलीज करण्यास परवानगी देणं तर दूरचं, हा सिनेमा बघण्याचे कष्टसुद्धा घेतले नाही.

"यासारख्या विषयांवरच्या सिनेमांना आम्ही स्क्रीनिंगची परवानगी देऊ शकत नाही. हा आमच्या सिनेमा, धर्म, समाज आणि संस्कृतीचा भाग नाही," असं पाकिस्तानी सेंसॉर बोर्डाचे सदस्य म्हणाले.

सेंसॉर बोर्डाच्या या निर्णयामुळे पाकिस्तानातील जनता, विशेषतः महिला, फारच नाराज झाल्या आहेत. फेसबुक आणि ट्विटरवर त्या आपली नाराजी उघडपणे व्यक्त करत आहेत. या निर्णयाला विरोध म्हणून त्या महिलांना सोशल मीडियावर पिरियड्सविषयी लिहावं, असं आवाहन करत आहेत.

व्यवसायाने वकील असलेल्या शुमाइला हुसेन या नाराज महिलांपैकीच एक आहेत.

बीबीसीशी बोलताना त्यांनी सांगितलं, "सिनेमावर बंदी आणणं चुकीचंच आहे, पण त्याहीपेक्षा सर्वांत चुकीचं म्हणजे सेंसॉर बोर्डानं हा सिनेमा बघितलासुद्धा नाही."

त्या म्हणाल्या, "सिनेमावर बंदी आणून ते जगाला कदाचित हे सांगू इच्छित असणार की पाकिस्तानमधील महिला इतक्या पवित्र आहेत की त्यांना पिरियड्ससुद्धा येत नाही."

शुमाइला हसून सांगतात, "जर पुरुषांना पीरियड्स असते तर त्यांनी याला पौरुषत्वाचं प्रतीक मानलं असतं. लोक यावर अभिमानाने बोलले असते. पण हे फक्त महिलांशीच निगडीत असल्यानं हा विषय 'टॅबू सब्जेक्ट' झाला आहे."

शुमाइला हुसैन

पाकिस्तानच्याच 'गर्ल्स अॅट ढाबाज' नावाच्या एका फेसबुक ग्रुपनेही एका पोस्टद्वारे सेंसॉर बोर्डाच्या निर्णयाचे धिंडवडे काढले आहेत. त्यांनी हातात पॅड घेतलेल्या एका मुलीचं छायाचित्र प्रसिद्ध केलं असून त्यासोबत लिहिलं आहेः

"हॅलो सेंसॉर बोर्ड! मुस्लीम महिलांना पण पिरियड्स असतात. ज्या मुस्लीम नाहीत, त्या महिलांना पण पिरियड्स होत असतात. पॅडमॅनमध्ये असं काहीही नाही जे आमच्या इस्लामिक पंरपरांच्या विरोधात जाईल. सिनेमावर बंदी आणून तुम्ही महिलांना सांगू इच्छिता की त्यांच्या मासिक पाळीचं रक्त हे लज्जास्पद आहे."

"आपल्या पिरियड्सशी संबधित गोष्टी तुम्ही आमच्यासोबत शेअर करा. कधीतुम्हाला पिरियड्ससाठी वाईटसाईट बोललं गेलं, केव्हा-केव्हा तुम्ही पुराणमतवादी समजुतींनातोंड दिलं आणि त्यांवर विजय मिळवला."

या पोस्टमध्ये पुढं हेही विचारण्यात आलं आहे की, "पिरियड्समध्ये होणाऱ्या त्रासाला तुम्ही कसं सामोरं जाता, आणि जीवनात...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अनेक समाजांमध्ये निषिद्ध मानल्या जाणाऱ्या मासिक पाळी आणि सॅनिटरी नॅपकिन्ससारख्या मुद्द्यांवर बनलेल्या 'पॅडमॅन' सिनेमाला पाकिस्तानात प्रदर्शनास परवानगी मिळालेली नाही. सेंसॉर बोर्डाच्या या निर्णयामुळे पाकिस्तानातल्या महिलांनी सोशल मीडियावर आपली नाराजी व्यक्त केली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तानात 26 जुलैला निवडणुका होणार आहेत.

पाकिस्तानच्या विकासासंदर्भात अनेक गोष्टी या जाहीरनाम्यांमध्ये मांडण्यात आल्या होत्या. परंतु सुरक्षा आणि परराष्ट्र धोरण या महत्त्वाच्या मुद्द्यांबाबत मोजकाच उल्लेख आहे.

पाकिस्तान मुस्लीम लीग, पाकिस्तान पीपल्स पार्टी तसंच पाकिस्तान तेहरीक-इ-इन्साफ या पक्षांनी आर्थिक विकास, नोकऱ्या, परवडणाऱ्या दरात आरोग्य व्यवस्था, पाणी आणि ऊर्जेची टंचाई, डिजिटल डिव्हाइड कमी करणं अशा स्वरुपाची आश्वासनं दिली आहेत.

मात्र देशाशी निगडीत अतिसंवेदनशील अशा सुरक्षा आणि परराष्ट्र धोरणासंदर्भात राजकीय पक्षांकडे सांगण्यासारखं फार काही नाही. देशातल्या शक्तिशाली लष्करासाठी हे मुद्दे गुणवैशिष्ट्य होतं.

पाकिस्तानमधील प्रमुख राजकीय पक्षांच्या जाहीरनाम्यातला परराष्ट्र धोरणाविषयीचा सामाईक मुद्दा म्हणजे सर्व पक्षांनी लष्करानं आखून दिलेल्या मार्गावर चालण्याचं पक्कं केलं आहे.

पाकिस्तान मुस्लीम लीगचा जाहीरनामा

सिंधू नदीच्या पाण्याचा पुरवठा भारताकडून कमी होईल हे लक्षात घेऊन चीनशी जिव्हाळ्याचे संबंध प्रस्थापित करणं हेही एक प्रमुख उद्दिष्ट आहे.

काश्मीर प्रश्न

मागच्या निवडणुकांमध्ये म्हणजे 2013मध्ये काश्मीरप्रश्नी ठोस तोडगा काढण्याच्या आश्वासनासह माजी क्रिकेटपटू इम्रान खान यांनी राजकारणात प्रवेश केला.

पाच वर्षांनंतर इम्रान यांच्या पक्षाच्या जाहीरनाम्यात काश्मीरचा मुद्दा तळाला गेला आहे. 9 जुलै रोजी 'द रोड टू नया पाकिस्तान' या शीर्षकासह प्रसिद्ध झालेल्या जाहीरनाम्यात हा मुद्दा स्पष्ट झाला आहे.

काश्मीरच्या प्रश्नासाठी संयुक्त राष्ट्र संघटनेच्या सुरक्षा परिषदेच्या मार्गदर्शक तत्वांनुसार कृती आराखडा तयार करण्यासाठी प्रयत्नशील आहोत, असं या जाहीरनाम्यात नमूद करण्यात आलं आहे.

पाकिस्तान पीपल पार्टीचा जाहीरनामा

काश्मीरमधल्या शोषित जनतेपाठी भक्कमपणे उभं राहण्याचं वचन पाकिस्तान मुस्लीम लीग पक्षानं एका वाक्यात जाहीरनाम्यात दिलं आहे. राष्ट्रीय सुरक्षेसंदर्भात धोरण आखण्यासाठीही कटिबद्ध आहोत असंही म्हटलं आहे.

पाकिस्तान पीपल पार्टीने पाकिस्तान प्रशासित काश्मिरातल्या जनतेच्या राजकीय आणि आर्थिक विकासासाठी प्रयत्न करणार असल्याचं म्हटलं आहे. मात्र फाळणीपासून चिघळत गेलेल्या आणि भारत-पाकिस्तान संबंध दुरावण्याचं कारण ठरलेल्या काश्मीर प्रश्नाबाबत पीपीपीने काहीही भाष्य केलेलं नाही.

तेहरीक-इ-लबैक या पारंपरिक...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानात निवडणुकीचा ज्वर शिगेला पोहोचला आहे. पाकिस्तानमधल्या प्रमुख राजकीय पक्षांनी आपापले जाहीरनामे प्रसिद्ध केले आहेत. पण यातून काश्मीरचा मुद्दा बाजूला पडला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तानात नामांतराची ही लाट फाळणीपासून सुरू झाली होती. नव्याने निर्माण झालेल्या या देशाने स्वतःला भारतीय वारशापासून वेगळं केलं. खरंतर या राष्ट्राने दक्षिण आशियापासून दूर अरब राष्ट्रांच्या जवळ जाणारी स्वतःची नवी ओळख, मुस्लीम ओळख तयार करण्याचा प्रयत्न केला.

या नामांतराची अनेक उदाहरणं आहेत. उदाहरणार्थ लाहोरपासून 50 किलोमीटरवर असलेल्या एका छोट्या शहराचं नाव 'भाई फेरू' होतं. एका शीख भक्ताच्या नावावर हे नाव ठेवलं होतं. शिखांचे सातवे गुरू या ठिकाणी गेले असताना तिथल्या भाई फेरुच्या भक्तीने ते भारावून गेले आणि या शहराला त्यांचं नाव दिलं. या शहराचं नाव आता 'फूल नगर' ठेवण्यात आलं आहे.

लाहोरमध्येही अनेक भागांची नावं हिंदू किंवा शीख आहेत. जसे एका भागाचं नाव कृष्ण नगर होतं. त्याला इस्लामपुरा नाव देण्यात आलं. जैन मंदिर चौकाचं नाव अधिकृतपणे 'बाबरी मशीद चौक' करण्यात आलं.

भारतात बाबरी मशीद पाडल्याची प्रतिक्रिया म्हणून पाकिस्तानात जैन मंदिर पाडण्यात आलं होतं. बलुचिस्तानातल्या 'हिंदू बाग' भागाचं नाव बदलून 'मुस्लीम बाग' करण्यात आलं.

नावं बदलली असली तरी रोजच्या वापरात जुन्याच नावांचा उल्लेख होतो. शिवाय पाकिस्तानात अजूनही अनेक ठिकाणांना हिंदू किंवा शीख नावं आहेत.

लाहोरमध्ये दयाल सिंह महाविद्यालय, गुलाब देवी आणि गंगाराम हॉस्पिटल, किला गुज्जर सिंह भाग, लक्ष्मी चौक, संतनगर आणि कोट राधा कृष्ण अजूनही आहेत.

कराचीत गुरू मंदिर चौरंगी, आत्माराम प्रितमदास रोड, रामचंद्र मंदिर रोड आणि कुमार रोड, बलुचिस्तानात हिंग्लज आणि खैबर पख्तुनख्वा प्रांतात हरीपूर नावं आजही दिसतात.

आणि आता भारत आपल्या धर्मनिरपेक्ष मार्गावरून भरकटून 'नवीन पाकिस्तान' बनत असताना पाकिस्तान मात्र आपल्या इतिहासातून धडा घेताना दिसतोय. पण त्यासाठी नरसंहार आणि कट्टरतावादासारखी मोठी किंमत त्याला चुकवावी लागली आहे.

पाकिस्तानात आता मात्र विविधतेचा स्वीकार होताना दिसतोय. गेल्या काही वर्षांत धार्मिक अल्पसंख्याकांमध्ये पाकिस्तान त्यांचाही आहे, ही भावना रुजवण्यासाठी प्रयत्न होत आहेत.

त्यांना सैन्य आणि मुख्य प्रवाहाच्या राजकारणात सामावून घेतलं जातंय. त्यांचा धार्मिक वारसा आणि धार्मिक स्वातंत्र्य जपण्याचेही प्रयत्न होत आहेत.

पाकिस्तानला अजून बराच पल्ला गाठायचा आहे. मात्र खूप वर्षांनंतर पाकिस्तान योग्य दिशेने वाटचाल करतोय.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

उत्तर प्रदेशात योगी सरकारने शहरांची मुस्लीम नाव बदलून हिंदू करण्याचा जणू सपाटाच लावला आहे. त्यावरून बरीच टीका, विनोद आणि त्याचं समर्थनही होतंय. मात्र अशा नामांतरात आपला शेजारी पाकिस्तानही मागे नव्हता. पाकिस्तानातही मुस्लिमेतर भाग आणि शहरांची नावं बदलून मुस्लीम नावं ठेवलेली आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तानातलं ग्वादर पोर्ट

वेगवेगळ्या द्विपक्षीय करारांतर्गत चीनने पाकिस्तानवर आतापर्यंत 55 अब्ज डॉलर खर्च केले आहेत. हे करार काही कारणास्तव सार्वजनिक केले जात नसले तरी या रकमेचा बराच मोठा भाग पाकिस्तानला कर्ज म्हणून देण्यात आला आहे, असं आंतरराष्ट्रीय अभ्यासाच्या विश्लेषकांचं म्हणणं आहे.

दरम्यान, यावरून वेगवेगळे तर्क लावले जात आहेत. अशी भीती व्यक्त करण्यात येत आहे की जर श्रीलंकेप्रमाणेच पाकिस्तानलाही कर्जाची परतफेड करता आली नाही तर त्यांचं ग्वादार बंदर आणि अन्य प्रकल्प चीनच्या ताब्यात जाऊ शकतात.

दिल्लीच्या जवाहरलाल नेहरू विद्यापीठात दक्षिण आशिया अध्ययन केंद्रातल्या प्राध्यापक सविता पांडे यांच्या मते, "पाकिस्तानातली गुंतवणूक चीनच्या फायद्याची आहे. कारण त्यामुळं चीन भारतावर नजर ठेऊ शकणार आहे."

त्या पुढं सांगतात, "श्रीलंकेतल्या हंबनटोटाची परिस्थिती ही ग्वादरपेक्षा वेगळी आहे, पण कर्जाचे नियम सारखेच आहेत. चीन आपल्या आर्थिक हितसंबंधाशी कधीही तडजोड करणार नाही. 'चीन-पाकिस्तान इकॉनॉमिक कॉरिडॉर (CPEC) संयुक्त समिती'च्या सातव्या बैठकीत ही माहिती समोर आली आहे."

पाकिस्तानातल्या मीडियानुसार, पाकीस्तानने दियामेर-बशा धरण बांधण्यासाठी चीनचं 14 अब्ज डॉलर कर्ज घेण्यास नकार दिला आहे. तसंच इकॉनॉमिक कॉरिडॉरअंतर्गत धरण बांधण्याची आणखी एक योजना माघारी घेतली आहे.

चीनने कडक निर्बंध लादल्यामुळं पाकिस्तानने हा निर्णय घेतला आहे. चीनने बंदर आणि इतर प्रकल्पावर मालकीचा हक्क मागितला असल्याचं काही वृत्तांवरून समजतं.

त्याचबरोबर चीनने ग्वादर शहरात आपलं चलन वापरू देण्याची मागणी केली होती. पण दोन्हीही मागण्या पाकिस्तानने नाकारल्या आहेत. पाकिस्तानमधील बलूच प्रांतानेही या योजनेला विरोध केला आहे.

साउथ चायना मॉर्निंग पोस्ट या चीनी वृत्तपत्रानुसार पाकिस्तानने मागण्या रद्द केल्यामुळं चीननेही आपल्या धोरणात बदल केला आहे.

नोव्हेंबरमध्ये झालेल्या इकॉनॉमिक कॉरडॉर संयुक्त समितीच्या बैठकीनंतर चीनने तीन महत्त्वाच्या महामार्गांचा निधी रोखला आहे. हे महामार्ग उत्तर आणि पश्चिम पाकिस्तानात उभारण्यात येणार होते. चीनचा फायदा उठवण्यासाठी पाकिस्तान अशी रणनीती आखत आहे, असं या वृत्तपत्रात म्हटलं आहे.

ग्वादर बंदरातल्या आर्थिक भागीदारी आणि मालकी हक्क याबाबत दोन देशांत 40 वर्षांचा करार करण्यात आला आहे. यातून मिळणाऱ्या 91 टक्के महसुलावर चीनचा अधिकार असणार...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

डिसेंबर महिन्यात श्रीलंकेमधलं हंबनटोटा बंदर चीनच्या ताब्यात देण्यात आलं. कर्जाची परतफेड करता न आल्याने श्रीलंकेला हे सामरिक दृष्टया महत्त्वाचं बंदर चीनला भाडे तत्त्वावर द्यावं लागलं. त्याचप्रामाणं पाकिस्तानातलं ग्वादर बंदरही चीनच्या ताब्यात जाण्याची चिन्हं विश्लेषकांना दिसतं आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तानातील मंगोफिर वस्तीतले शीदी लोक मगरींना पवित्र मानतात. म्हणून या वार्षिक उत्सवात मगरींना हार घातले जातात.

सात वर्षांच्या खंडानंतर यंदा हा उत्सव नुकताच गेल्या महिन्यात पार पडला.

शीदी समुदायाचे हे लोक मूळ आफ्रिकन वंशाचे समजले जातात. या समुदायाचे मुख्य धर्मगुरू सुफी संत मंघो पीर यांच्या कराचीमधल्या स्मृतिस्थळी हा उत्सव दरवर्षी आयोजित केला जातो.

या मगरींमध्ये संतांची दिव्य शक्ती आहे, अशी शीदींची श्रद्धा आहे. या मगरी संतांच्या काळातील मगरींच्या वंशज असल्याचं ते मानतात.

तुम्ही हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानात एका उत्सवात लोक मगरींना हार घालत आहेत. पण का?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तानातील विरोध पक्षांनी इमरान खान यांच्या या वक्तव्याचा तीव्र शब्दात विरोध केला.

दक्षिण आशियातील भू-राजकीय घटनांवर लक्ष ठेवणारे तज्ज्ञदेखील या वक्तव्याकडे गांभीर्याने बघत आहेत.

इमरान खान यांचं वक्तव्य म्हणजे पाकिस्तानच्या काश्मीरविषयी बदलत्या धोरणाचे संकेत आहेत का, असा प्रश्न यानिमित्ताने उपस्थित होत आहे.

काय म्हणाले इमरान खान?

पाकिस्तान प्रशासित काश्मीरच्या कोटलीमध्ये आयोजित एकता रॅलीला संबोधित करताना इमरान खान म्हणाले, "जगाने 1948 साली काश्मिरी जनतेला एक आश्वासन दिलं होतं. संयुक्त राष्ट्रांच्या सुरक्षा परिषदेच्या एका प्रस्तावानुसार काश्मिरच्या जनतेला स्वतःच्या भविष्याचा निर्णय करण्याचा अधिकार मिळायला हवा होता."

ते पुढे म्हणाले, "काश्मिरी जनतेला जे आश्वासन दिलं होतं ते अजूनही पूर्ण झालेलं नाही, याची आठवण जगाला करून द्यायची आहे. इंडोनेशिया या मुस्लीम राष्ट्राचं बेट असलेल्या ईस्ट तिमोरमध्ये ख्रिश्चनांची संख्या जास्त होती. संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेने ईस्ट तिमोराला हा हक्क दिला. सार्वमत घेऊन त्यांना स्वातंत्र्य बहाल करण्यात आलं. मी संयुक्त राष्ट्रांना आठवण करून देऊ इच्छितो की तुम्ही पाकिस्तानला दिलेलं आश्वासन पूर्ण केलेलं नाही."

याच रॅलीत इमरान खान यांनी केलेल्या एका वक्तव्यावरून वाद निर्माण झाला आहे.

ते म्हणाले, "मी काश्मिरी जनतेला सांगू इच्छितो की तुम्हाला जेव्हा हा अधिकार मिळेल आणि काश्मीरचे लोक पाकिस्तानच्या बाजूने मत देतील त्यावेळी तुम्हाला पाकिस्तानात रहायचं आहे की स्वतंत्र, हा निर्णय घेण्याचा अधिकार पाकिस्तान तुम्हाला देईल. हा तुमचाच अधिकार असेल."

वाढता राजकीय विरोध

पाकिस्तानच्या मुख्य विरोधी पक्षासोबतच पाकिस्तान डेमोक्रेटिक मूव्हमेंटनेही (PDM) या वक्तव्याचा निषेध केला आहे.

पाकिस्तान डेमोक्रेटिक मूव्हमेंट पाकिस्तानातील 11 विरोधी पक्षांची आघाडी आहे. भारत प्रशासित काश्मीरबाबत इमरान खान आणि भारताचे पतंप्रधान नरेंद्र मोदी यांची भूमिका सारखी असल्याचं या आघाडीचं म्हणणं आहे.

काश्मिरी जनतेला पाकिस्तानपासून वेगळं करण्याचा प्रयत्न करणाऱ्यांना इतिहास कधीही माफ करणार नाही, असं पीडीएमचे प्रमुख मौलाना फजलुर्रहमान यांनी म्हटलं आहे.

पीडीएमने पाकिस्तान प्रशासित काश्मीरची राजधानी मुजफ्फराबादमध्ये एक रॅली आयोजित करून पंतप्रधान इमरान खान यांना घेरण्याचा प्रयत्न केला.

या रॅलीत मु्स्लीम लीग...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भविष्यात काश्मीरमध्ये सार्वमत घेण्यात आलं आणि त्यात काश्मिरी जनतेने पाकिस्तानची निवड केली तर पाकिस्तान त्यांना (काश्मिरी जनतेला) त्यांच्या भविष्याचा निर्णय घेण्याचा अधिकार देईल, असं वक्तव्य पाकिस्तानचे पंतप्रधान इमरान खान यांनी केलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तानी लढाऊ विमानांनी आज नियंत्रण रेषा (LoC) ओलांडून भारतीय हवाई क्षेत्रात घुसण्याचा प्रयत्न केला, असा दावा भारतीय अधिकाऱ्यांनी केला आहे. तसंच भारताच्या दोन विमानांना पाडल्याचा दावा पाकिस्तानने केला आहे.

भारतीय वायुदलाने पाकिस्तानमधल्या बालाकोट इथे 26 फेब्रुवारीच्या पहाटे हवाई हल्ला केला. या हल्ल्याचं प्रत्युत्तर देण्याची संधी आम्ही राखून ठेवतो, असं पाकिस्तानने म्हटलं होतं. त्यामुळे आज सकाळी झालेल्या या प्रतिहल्ल्यामुळे दोन्ही देशांमधला तणाव तसंच सीमेवर तणाव वाढला आहे.

पाहूया आज सकाळी काय काय झालं:

यातील काही वृत्त वेगवेगळ्या वृत्तसंस्थांच्या हवाल्यानं देण्यात आली आहेत. बीबीसीनं त्यांची वैधता तपासून पाहिलेली नाही.

संध्याकाळी 6 - लष्कराच्या शौर्याचं राजकारण नको - राहुल गांधी

या परिस्थितीवर चर्चा करण्यासाठी नवी दिल्लीमध्ये सर्वपक्षीय बैठक बोलावण्यात आली होती. या बैठकीत विरोधी पक्षांनी लष्कराच्या शौर्याचं भाजप राजकारण करत असल्याचा आरोप केला आहे.

या बैठकीनंतर राहुल गांधी यांनी पत्रकारांशी संवाद साधला.

ते म्हणाले, "14 फेब्रुवारी रोजी जम्मू काश्मीरमधल्या पुलवामामध्ये सीआरपीएफ जवानांवर हल्ल्याचा सर्वपक्षीय बैठकीत निषेध करण्यात आला. या हल्ल्याला भारतीय लष्कराने दिलेलं प्रत्युत्तर अतुलनीय शौर्याचं प्रतीक आहे. बुधवारी पाकिस्तानच्या आक्रमणाला उत्तर देताना आपला एक वैमानिक बेपत्ता झाला आहे. आपला वैमानिक सुखरुप परतेल अशी खात्री आहे. या अवघड काळात भारतीय लष्कराच्या आम्ही भक्कमपणे पाठिशी आहोत. पुलवामा हल्ल्यात आपल्या सैनिकांनी जीव गमावले. त्यांच्या शौर्याचा, बलिदानाचा राजकारणासाठी उपयोग करून घेणं दुर्देवी आहे. त्याप्रती बैठकीत तीव्र नाराजी व्यक्त करण्यात आली. भारतीय वायू सेनेनं दाखवलेलं धाडस सर्वोच्च दर्जाचं आहे."

दुपारी 4 -  इम्रान खान यांचा चर्चेचा प्रस्ताव

पाकिस्तानी पंतप्रधान इम्रान खान यांनी राष्ट्राला उद्देशून केलेल्या भाषणात भारतासमोर चर्चेचा प्रस्ताव ठेवला आहे.

ते म्हणाले "आज मी भारताशी बोलणार आहे. आता आपण विचार करून कृती करायला हवी. पहिलं महायुद्ध काही महिन्यांत संपेल असं वाटलं होतं, पण ते अनेक वर्षं चाललं. अमेरिकेला वाटलं नव्हतं की दहशतवादाविरोधातला लढा 17 वर्षं चालेल. मी भारताला म्हणतो की वेळेची अशी गणितं चुकली तर आपल्याला मोठी किंमत मोजावी लागेल. युद्ध सुरू झालं तर ते थांबवणं माझ्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारत-पाकिस्तान संघर्ष आता चिघळण्याची चिन्हं आहे. भारताने केलेल्या हवाई हल्ल्याला पाकिस्तानने प्रत्युत्तर देण्याचा प्रयत्न केला आहे. त्याचा भारताने प्रतिकार करण्याचा प्रयत्न केला आहे. या प्रतिकारात 2 भारतीय वैमानिकांना पकडल्याचा दावा पाकिस्तानने केला आहे. तर भारतानं एक वैमानिक बेपत्ता असल्याचं सांगितलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पाकिस्तानी संसद 'नॅशनल असेम्बली'मध्ये डॉ. वांकवानी यांनी धर्मांतरासंबंधी विधेयकं मांडली आहेत. या विधेयकांसंदर्भात त्यांनी बीबीसीसोबत संवाद साधला.

त्यांनी सांगितलं, की यातील एक विधेयक हे मुलींचं लग्नाचं वय किमान 18 वर्षं करण्याबाबत आहे तर दुसरं विधेयक जबरदस्ती धर्मांतर थांबवण्यासाठी आहे.

पाकिस्तानमध्ये सध्या मुलींसाठी विवाहाचं कायदेशीर वय हे 16 वर्षं आहे. सिंध प्रांतात मात्र मुलींसाठी लग्नाचं किमान वय हे 18 वर्षं आहे.

यापूर्वीही पाकिस्तानमध्ये मुलींचं लग्नाचं वय वाढविण्यासंबंधी प्रयत्न करण्यात आले आहेत. मात्र काही राजकीय नेत्यांनी तसंच पाकिस्तानच्या 'कौन्सिल ऑफ इस्लामिक आयडिऑलॉजी' या संस्थेनं लग्नाचं वय कमी करणं हे इस्लामविरोधी असल्याचं मत मांडलं.

नव्याने होत आहेत प्रयत्न

काही दिवसांपूर्वी रीना आणि रवीना नावाच्या दोन हिंदू मुलींच्या कथित अपहरण आणि जबरदस्तीनं धर्मांतराच्या घटनेनंतर पाकिस्तानात खळबळ उडाली. यानंतरच 'इस्लामिक आयडिऑलॉजी कौन्सिल'चे अध्यक्ष डॉ. किबला अयाज यांनी बालविवाह रोखण्यावर भर दिला आहे.

रमेश कुमार वांकवानी

दुसऱ्या विधेयकाबद्दल बोलताना रमेश कुमार वांकवानी यांनी म्हटलं, "दोन किंवा तीन मदरसे हे धर्मांतरासाठी ओळखले जातात. यामध्ये बारछूंदी शरीफच्या मियां मिठ्ठूचाही समावेश आहे. हे मोठे मदरसे इतर लहान मदरशांनाही मदत करतात."

डॉक्टर रमेश यांनी दिलेल्या माहितीनुसार या मदरशांमध्ये वयस्कर महिला किंवा पुरुषांपेक्षाही मुलींच्या धर्मांतराला महत्त्व दिलं जातं. काही लोक आपण एका वर्षांत हजारो मुलींचं धर्मांतर केल्याचा दावाही करतात, असं वांकवानी यांनी म्हटलं. काही लोकांनी 200 मुलींचं धर्मांतर केल्याचाही दावा केला होता. ही एक प्रकारची पद्धतच बनली असल्याचंही वांकवानींनी म्हटलं.

धर्मांतरानंतर मुलींचा विवाह अशा एखाद्या व्यक्तीसोबत केला जातो, जो आधीपासूनच विवाहित आहे. अशा मुलींना लग्नानंतर वेश्याव्यवसायात ढकललं जातं, असा आरोप डॉ. वांकवानी यांनी केला.

त्यांनी सांगितलं, हे विधेयक अशा प्रकारे धर्मांतर करणाऱ्या मदरशांचं नियमन करू शकेल आणि त्यांच्यावर निर्बंध लादत शिक्षाही सुनावू शकेल.

स्वेच्छेनं होत आहे धर्मांतर?

काही दिवसांपूर्वी बीबीसीशी बोलताना पीर अब्दुल हक (हक मियां मिठ्ठू या नावानं प्रसिद्ध आहेत) यांचा मुलगा मियां मोहम्मद असलम कादरींनी सांगितलं होतं, की या सर्व प्रकरणांमधील महिला स्वतः सर्वोच्च...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानमधील हिंदू खासदार डॉक्टर रमेश कुमार वांकवानी यांनी जबरदस्तीने करण्यात येणाऱ्या धर्मांतराविरोधात दोन विधेयकं मांडली आहेत. डॉ. वांकवानी हे इम्रान खान यांच्या तहरिक-ए-इन्साफ या पक्षाचे खासदार आहेत.