डॉक सारांशित करण्यासाठी: महिलांच्या हत्या का होत आहेत

"स्त्रियांची हत्या होण्याची सर्वाधिक शक्यता घरातच असते," असं या अहवालात म्हटलं आहे.

2017 साली हत्या झालेल्या 87,000 महिलांपैकी अर्ध्याहून अधिक महिलांची हत्या त्यांच्या सर्वांत जवळच्या व्यक्तींकडून झाली. या आकडेवारीतील सुमारे 30,000 महिलांची हत्या त्यांच्या सर्वांत जवळच्या साथीदारानेच केली, तर 20,000 जणींची हत्या नातेवाईकाकडून झाली.

या आकडेवारीमागील स्त्रियांविषयी जाणून घेण्याचा प्रयत्न 'बीबीसी 100 Women'ने केला. त्यामुळे ऑक्टोबर महिन्याच्या पहिल्या दिवशी आम्ही काही अशा बातम्या तपासल्या ज्यात लिंगभेदामुळे महिलांची हत्या झाली होती. त्यातील काही जणींच्या कहाण्या खाली आहेत. तसंच त्यांच्या हत्येचं वार्तांकन कसं झालं, याबद्दल अधिक शोध घेण्याचाही प्रयत्न आम्ही केला आहे.

 पुरुष-हत्यांचा दर जास्तच

"घरातल्याच किंवा साथीदाराकडून होणाऱ्या हत्यांमध्ये स्त्रियांपेक्षा पुरुषांचा जीव जाण्याची शक्यता सुमारे चार पटींनी जास्त आहे," असं UNODCच्या आकडेवारीमधून अधोरेखित होतं.

जगभरातील अशा हत्यांमध्ये बळी गेलेल्या सरासरी 10 जणांपैकी आठ जण पुरुष असतात, असं या अहवालात सूचित केलं आहे.

परंतु, अत्यंत घनिष्ठ साथीदाराने केलेल्या हत्यांचा विचार केला तर सरासरी 10 मृतांपैकी आठहून अधिक व्यक्ती स्त्रिया असतात, असंही याच अहवालात नमूद केलेलं आहे.

"जिव्हाळ्याच्या साथीदाराकडून होणाऱ्या हिंसाचाराला स्त्रिया अजूनही मोठ्या प्रमाणात बळी पडत आहेत," असं हा अहवाल सांगतो.

सत्तेचाळीस महिला, २१ देश, एक दिवस

संयुक्त राष्ट्रांचा हा अहवाल 2017 सालातील सरकारी स्त्रोतांकडून पुरवण्यात आलेल्या मनुष्यहत्येच्या आकडेवारीचा एक सारांश मांडतो. निकटच्या साथीदाराकडून/नातेवाईकाकडून झालेल्या हत्यांसंबंधीचे निकष वापरून 'महिलांच्या आणि मुलींच्या लिंगभेदातून झालेल्या हत्या' किंवा 'स्त्रीहत्यां'ची  (Femicide) आकडेवारी गोळा करण्यात आली आहे.

या आकडेवारीतल्या काही घटनांमध्ये बळी ठरलेल्या काही महिलांविषयी अधिक जाणून घेण्याचा प्रयत्न 'बीबीसी 100 Women' आणि 'बीबीसी मॉनिटरिंग'ने केला.

एखाद्या व्यक्तीकडून हत्या झालेल्या महिलांविषयी 1 ऑक्टोबर 2018 रोजी जगभरात प्रसिद्ध झालेल्या बातम्यांचं आम्ही निरीक्षण केलं. त्या दिवशी 21 भिन्न देशांमधील 47 महिलांची हत्या कथितरीत्या लिंगभेदातून झाल्याचा निष्कर्ष आमच्या त्यात्या भागांमधील तज्ज्ञांनी काढला. यातील...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जगभरामध्ये दर दिवशी सरासरी १३७ महिलांची हत्या त्यांच्या साथीदाराकडून किंवा कुटुंबातल्या कुणाकडून होते, असं संयुक्त राष्ट्रांच्या अंमली पदार्थ आणि गुन्हेगारी कार्यालयाने (United Nations Office of Drugs and Crime किंवा UNODC) प्रसिद्ध केलेल्या ताज्या आकडेवारीवरून स्पष्ट झालं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महिलांना अपवित्र मानलं जातं. त्यांना कुस्ती रिंगमध्ये प्रवेश दिला जात नाही परंतु तरीही कोनी यांनी सुमो कुस्ती सोडलेली नाही.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जपानमध्ये फक्त पुरुषांना सुमो कुस्तीपटू होण्याची संधी आहे. परंतु हियोरी कोनी यांनी नवा पायंडा पाडला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महिलांना आरक्षण मिळून 20 वर्ष झाली पण अजूनही महिलांचं नेतृत्व स्थानिक पातळीपुरतंच मर्यादित राहिलं. त्यांना राज्याच्या राजकारणात म्हणावी तशी संधी मिळत नाही किंबहुना अनेकदा डावललं जातं, असं का?

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

स्थानिक स्वराज्य संस्थामध्ये महिलांना 50% आरक्षण देणाऱ्या काही पहिल्या राज्यांमध्ये महाराष्ट्राचा समावेश होतो.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महिलांना त्यांच्या हक्कांबद्दल जागृत करण्यासाठी चंद्रप्रभा यांनी संपूर्ण राज्यात सायकल यात्रा केली.असं करणाऱ्या त्या राज्यातल्या पहिल्या महिला समजल्या जातात. त्यांच्या गावात मागासवर्गीयांना तलावाचं पाणी पिण्याची परवानगी नव्हती.त्यांनी याविरुद्ध लढा देऊन लोकांना तलावाचं पाणी खुलं करून दिलं.

1930साली त्या असहकार आंदोलनातही सहभागी झाल्या होत्या. त्यांना तुरुंगवासही झाला. 1947 पर्यंत त्या काँग्रेस पक्षाच्या कार्यकर्त्या म्हणून काम करत होत्या.

त्यांच्या कार्याबद्दल 1972मध्ये त्यांचा पद्मश्री पुरस्काराने सन्मान करण्यात आला.

या मालिकेतील हे व्हीडिओ पाहिलेत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आसाममधली पडदापद्धत दूर करण्यात चंद्रप्रभा यांचं मोठं योगदान आहे. त्यांनी महिलांच्या शिक्षणावर भर दिला आणि वयाच्या13 वर्षी प्राथमिक शाळा सुरू केली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महिलांनी धैर्य दाखवलं पाहिजे, कारण चागंलं भवितव्य त्यांची वाट पाहत आहे

"भारताच्या इतर राज्यांत महिला राजकारणात पुढं आहेत. काही राज्यांत महिला मुख्यमंत्री आहेत तर काही पक्षांच्या अध्यक्ष महिला आहेत. पण जेव्हा मी नागालॅंडकडे पाहते तेव्हा मला दुःख होतं. 1964 साली राज्यात पहिल्यांदा निवडणूक झाली होती, पण आज 2018 आहे. तरीही इथून एकही माहिला उमेदवार निवडून आलेली नाही," असं त्या म्हणाल्या.

त्या सांगतात की महिला मोठा बदल घडवून आणू शकतात. "महिला कामाबद्दल कष्टाळू असतात आणि प्रामाणिक असतात."

"मी निवडणुकीच्या रिंगणात उतरल्याने महिला खूश आहेत. पण मला प्रोत्सहित करायला त्या घाबरतात. कारण शेवटी त्यांना त्यांच्या पतीचंच ऐकावं लागलणार आहे," असं त्या सांगतात.

"आजही मला पुरुषांच्या विरोधाचा सामना करावा लागत आहे, कारण त्यांना असं वाटतं की महिलांनी राजकारणात येऊ नये. आम्हा लढू शकत नाही, असं त्यांना वाटतं," असं त्या म्हणतात.

"पुरुषांनी आणि समाजानं महिलांना प्रोत्साहन दिलं पाहिजे. कारण मी पुरुषांच्या विरोधात लढण्यासाठी राजकारणात आलेले नाही. पुरुष आणि महिलांनी एकत्र येऊन समाज बदलला पाहिजे," असं त्या म्हणाल्या.

"अनेक महिलांना माहीत असतं की चुकीचं होत आहे, पण त्यांच्यात लढण्याचं धाडस नाही. मला त्यांना सांगायचं आहे की महिलांनी धैर्य दाखवलं पाहिजे, कारण चांगलं भवितव्य त्यांची वाट पाहत आहे," असा आशावाद त्या व्यक्त करतात.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

नागालॅंडमधून आजपर्यंत एकही महिला आमदार म्हणून निवडून आलेली नाही. यावेळी इथं 5 महिला निवडणूक लढवत आहेत. यांतीलच अपक्ष उमेदवार आहेत रेखा रोज डुकरू. नागालॅंडची राजकीय परिस्थिती बदलण्याबद्दल त्या आशावादी आहेत. बीबीसी मराठीशी त्यांनी संवाद साधला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महिलांवर जोडीदाराकडून होणाऱ्या अशाच अत्याचारांचा सामना करण्यासाठी कुत्र्यांची मदत घेतली जात आहे. कुठे होतोय हा प्रयोग?

स्पेनमध्ये दर महिन्याला सरासरी चार महिलांची त्यांच्या जोडीदारांकडून हत्या होते आहे. जोडीदाराच्या अत्याचाराला बळी पडणाऱ्या महिलांच्या मदतीसाठी स्पेनमध्ये कुत्र्यांना प्रशिक्षण देण्यात आलं आहे.

आतापर्यंत या उपक्रमात 40 महिलांनी सहभाग घेतला आहे. त्याचा त्यांना फायदा होत आहे.

गेमा अबाद तर म्हणतात की, आता आपल्याला कोणीही त्रास देऊ शकणार नाही, ही जाणीव छान आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जर तुमच्यावर कुणी हल्ला केला आणि ती व्यक्ती कितीही जवळची असली तरी तुमच्या कुत्र्याने त्याचा चावा घेऊन तुम्हाला वाचवलं तर...?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महिलांविरोधी हिंसाचाराला आळा घालण्यासाठी हा फंड निर्माण करण्यात आला. पण हा फंड फारसा प्रभावी ठरला नसल्याचं ऑक्सफॅम इंडियानं प्रसिद्ध केलेल्या अहवालात म्हटलं आहे.

बीबीसी प्रतिनिधी अपर्णा अलुरी आणि शादाब नाझमी यांनी निर्भया फंडचा वापर खरंच प्रभावीपणे होत आहे की नाही याचा आढावा घेतला आहे.

2017 मध्ये कविता (नाव बदललेलं आहे. लेखातील इतर पीडित महिलांचीही नावं बदललेली आहेत.) ओरिसामधील गावातील पोलिस स्टेशनवर तक्रार दाखल करण्यासाठी गेल्या होत्या. सासऱ्यांनी बलात्कार केल्याची कविता यांची तक्रार होती. पण कवितानं सांगितलं की, पोलिसांनी त्यांच्या सासू-सासऱ्यांना बोलावलं, समजावून सांगितलं आणि कविताला त्यांच्या पालकांसोबत घरी पाठवून दिलं. कोणतीही तक्रार नोंदविण्यात आली नाही. पोलिसांनी ही 'कौटुंबिक गोष्ट' असल्याचं म्हटलं.

2019 साली एका रात्री उत्तर प्रदेशातल्या पोलिस स्टेशनमध्ये पिंकी (वय- 42 वर्ष) तक्रार नोंदवायला आल्या. नवऱ्यानं मारहाण केल्याच्या स्पष्ट खुणा अंगावर दिसत होत्या, असं पिंकी सांगत होत्या.

तरीही पोलिसांनी त्यांची तक्रार नोंदवून घ्यायला कित्येक तास लावले. जीवाच्या भीतीनं पिंकी माहेरी लखनौला गेल्या. तिथेही त्यांनी पोलिसांकडे तक्रार नोंदविण्याचा प्रयत्न केला. 'पण संबंधित अधिकाऱ्यांनी वरपासून खालपर्यंत पाहिलं आणि माझीच कशी चूक होती, असं तक्रार नोंदवून घेण्याच्या आधी सांगितलं,' पिंकी त्यांच्या अनुभवाबद्दल बोलत होत्या.

गेल्या वर्षी प्रिया (वय- 18 वर्षे) ओरिसातल्या पोलीस स्टेशनला गेली होती. ज्या माणसासोबत ती पळून गेली होती, त्यानं बलात्कार केला आणि तो निघून गेला, अशी तिची तक्रार होती.

तो अधिकारी काय म्हणाला हे प्रिया सांगत होती, "प्रेमात पडण्याआधी आम्हाला विचारायला आला नव्हता आणि आता आमच्याकडे मदतीसाठी आला आहात."

पोलिसांनी आपल्याला तक्रार बदलायला भाग पाडली, असाही प्रियाचा दावा आहे. संबंधित व्यक्तीनं आपल्याशी लग्न केलं आणि नंतर सोडून गेला, अशी तक्रार पोलिसांनी नोंदवून घेतली. या गुन्ह्यासाठी तुलनेनं कमी शिक्षेची तरतूद आहे.

कौटुंबिक किंवा लैंगिक हिंसाचार पीडितांना मदत करणारी कोणतीही व्यक्ती- मग ती सामाजिक कार्यकर्ता असो की वकील- असेच अनुभव तुम्हाला सांगतील. महिलांना असे अनुभव येऊ नयेत यासाठी सरकार जे कोट्यवधी रुपये खर्च करत आहेत, त्यातून अपेक्षित उद्दिष्ट साध्य होत नाही.

दिल्लीमध्ये 2012 साली ज्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

डिसेंबर 2012 साली दिल्लीमध्ये सामूहिक बलात्काराची घटना घडली. त्यानंतर 2013 साली निर्भया फंडची निर्मिती करण्यात आली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महिलांविषयी केलेल्या वक्तव्याविषयी स्पष्टीकरण देण्यासाठी अहमदनरगच्या PCPNDT समितीनं त्यांना नोटीस पाठवली होती. हे विधान करताना इंदुरीकरांनी पुराणातले दाखले दिले. या वक्तव्याला गुरुचरित्राचा आधार आहे, असं त्यांच्या अनेक पाठीराख्यांनी सोशल मीडियावर म्हटलं आहे.

इंदुरीकरांच्या वक्तव्याला शास्त्राचा आधार आहे का, हे आपण तपासून पाहणार आहोत. पणृ त्याआधी इंदुरीकर महाराज नेमकं काय म्हणाले ते पाहूया. नवी मुंबईतल्या उरण येथे जानेवारी महिन्यात अखंड हरिनाम सप्ताह व श्री ग्रंथराज ज्ञानेश्वरी पारायण सोहळा पार पडला. 2 जानेवारीला झालेल्या किर्तनात इंदुरीकर महाराजांनी हे वक्तव्य केलं होतं.

ते म्हणाले होते, "कपाळ म्हणजे काय याचं उत्तर सांगतो. स्त्रीसंग सम तिथीला झाला तर मुलगा होत असतो. स्त्रीसंग जर विषम तिथीला झाला, तर मुलगी होत असते आणि स्त्रीसंग जर अशीव वेळेला झाला तर होणारी संतती रांगडी, बेवडी आणि खानदान मातीत घालणारी होत असते. याचा पुरावा विचाराल तर पुलश्य नावाच्या ऋषीनं कैकशी नावाच्या स्त्रीसोबत सूर्य अस्ताला जाताना संग केला तर रावण, बिभीषण, कुंभकर्ण जन्माला आले आणि आदिती नावाच्या ऋषीनं पवित्र दिवशी संग केला, तर त्याच्यापोटी हिराण्यक्ष नावाचा राक्षस जन्माला आला. हिरण्यकश्यपूनं नारायण म्हणून संग केला तर भक्त प्रल्हाद जन्माला आला."

इंदुरीकर महारांजांनी पहिल्यांदाच असं वक्तव्य केलंय असं नाही. त्यांनी आपल्या कीर्तनांत यापूर्वीही अशी विधानं केली आहेत. अहमदनगर जिल्ह्यातल्या शेलदमध्ये फेब्रुवारी 2019मध्ये केलेल्या कीर्तनात त्यांनी हेच वक्तव्य केलं होतं.

त्यावेळी ते म्हणाले होते, "आता डॉक्टर 3 महिन्यांनतर चेक करतो की होणारं बाळ पोरगं आहे की पोरगी आहे. एका मिनिटात सांगूनच टाकतो तुम्हाला पोरगा पाहिजे की पोरगी. स्त्रीसंग सम तिथीला झाला तर मुलगा होत असतो. स्त्रीसंग जर विषम तिथीला झाला, तर मुलगी होत असते आणि स्त्रीसंग जर अशीव वेळेला झाला तर होणारी संतती रांगडी, बेवडी आणि खानदान मातीत घालणारी होत असते. टायमिंग हुकला की क्वालिटी खराब."

याच कीर्तनात त्यांनी पुढे हेसुद्धा म्हटलंय की, "सोमवारी, एकादशीला स्त्रीसंग करणाऱ्या माणसाला क्षयरोग होतो."

इंदुरीकरांच्या वक्तव्यावर टीका व्हायला लागल्यानंतर आणि त्यांना अहमदनरगच्या PCPNDT समितीनं नोटीस पाठवल्यानंतर त्यांच्या समर्थकांकडून एक फोटो व्हायरल करण्यात आला आहे. त्यात इंदुरीकरांचं वक्तव्य...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

'स्त्रीसंग जर विषम तिथीला झाला, तर मुलगी होत असते,' या वक्तव्यामुळे इंदुरीकर महाराज वादाच्या भोवऱ्यात अडकले होते. त्यांच्या या वक्तव्यानंतर त्यांच्यावर गर्भलिंग निदान कायद्यानुसार गुन्हा दाखल केला होता. त्यावर आज (7 ऑगस्ट 2020) संगमनेर सत्र न्यायालयात सुनावणी होणार आहे. हा वाद नेमका काय आहे यासंदर्भात बीबीसी मराठीने आधी केलेली बातमी पुन्हा शेअर करत आहोत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महिलांविषयी तुमचं मत काय?

जर तीच मुलगी तुम्हाला देवळात दिसली तर तुमचं तिच्याविषयीचं मत वेगळं असेल का?

आपल्या दृष्टिकोनातून आपल्या व्यक्तिमत्त्वाची झलक दिसते. आम्ही खाली काही प्रश्न दिले आहेत. त्याचं केंद्रस्थान ही महिला आहे. प्रत्येक प्रश्नाला काही पर्याय दिले आहेत. तुम्ही एक पर्याय निवडू शकता. तुम्ही उत्तर दिल्यावर तुम्हाला मूल्यमापन दिसेल. हे मूल्यमापन प्राध्यापक सविता सिंह यांनी केलं आहे. त्या इंदिरा गांधी नॅशनल ओपन युनिव्हर्सिटीत जेंडर अॅंड डेव्हलपमेंट स्टडीजच्या प्राध्यापक आहेत.

या क्विझचा उद्देश तुम्हाला काही निर्णय देणं हा नाही. आम्ही तुम्हाला एक सल्ला देतो की ही क्विझ तुम्ही खूप वेळा खेळा. वेगवेगळ्या उत्तरांवर-पर्यायांवर क्लिक करा. स्वतःचं मूल्यमापन स्वतःच करा आणि याबद्दल तुमच्या मित्रांनाही सांगा. त्यांच्याशी चर्चा करा.

आम्हाला खात्री आहे तुम्ही महिलांचा आदर करता, पण हे पाहणं देखील आवश्यक आहे की रोजच्या जगण्यात तुम्ही जे निर्णय घेता त्यामध्ये 'स्त्री-विरोधी इंजेक्शन'चा तर प्रभाव नाही ना?

                            Q. तुम्ही 50 वर्षांचे आहात आणि सोशल मीडियावर अकाउंट बनवलं आहे. तुम्ही तुमच्या मुलीच्या प्रोफाईलवर गेलात आणि पाहिलंत की, तिनं तिचे बार आणि पबमधले काही फोटो अपलोड केले आहेत. ती पुरुषांसोबत आहे आणि तोकडे कपडे घातले आहेत. ती दुसऱ्या शहरात कामाला आहे. अशावेळी तुम्ही काय कराल?

                            Q. तुम्ही ३५ वर्षांचे आहात आणि तुमच्या मित्रांसोबत राजकारणावर चर्चा करत आहात. एखाद्या राजकारणी व्यक्तीवर तुमचा मित्राबरोबर वाद सुरू आहे. तुमचा मित्र त्या राजकारणााची स्तुती करत आहे, तर तुम्ही निंदा. त्याचवेळी तुमची बायको चहा घेऊन येते आणि तुमच्या मित्राच्या मताशी ती सहमत होते. तुम्ही ज्या राजकारण्याला चांगला म्हणत आहात, त्याला तुमची बायको वाईट म्हणत आहे. अशावेळेस तुम्ही काय कराल?

                            Q. तुम्ही एका मुलीच्या खूप प्रेमात आहात आणि तुम्हाला तिच्याशी लग्न करायचंय. पण तिची एक अट आहे - तिला मूलबाळ नकोय. तुम्ही काय कराल?

                            Q. तुम्हाला कळतं की तुमचा लहान भाऊ गे आहे. तो मास्क घालून LGBT रॅलीत सहभागी होतो. तसंच त्याचे दुसऱ्या मुलासोबत शारीरिक संबंध आहेत. तुम्ही काय...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कल्पना करा की एका मुलीच्या दंडावर एक टॅटू आहे आणि तिच्या शरीरावर अत्यंत तोकडे कपडे आहेत? तिच्याबद्दल तुम्ही काय मत बनवाल?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महिलेची अवस्था गंभीर आहे आणि तिला लखनऊच्या सरकारी हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आलं होतं. पण रात्री उशीरा तिला दिल्लीतल्या सफदरजंद रुग्णालयात हलवण्यात आलं आहे. या मध्ये पीडित मुलगी 90 टक्के भाजली आहे.

पोलिसांनी या प्रकरणी तिघांना अटक केली असून आणखी दोन आरोपी फरार आहेत.

उन्नावचे पोलीस अधीक्षक विक्रांत वीर यांनी मीडियाला सांगितलं की या महिलेने मार्च महिन्यात दोन लोकांविरुद्ध बलात्काराचा गुन्हा दाखल केला होता.

"आम्हाला सकाळी कळालं की बिहार पोलीस ठाण्याच्या हद्दीत हा प्रकार घडला. पीडित मुलीने हॉस्पिटलमध्ये तीन आरोपींची नाव सांगितलं. बाकी दोन आरोपींच्या शोधार्थ शोधपथक बनवलं आहे, आणि इतर दोन आरोपीही लवकरच पकडले जातील," असंही ते म्हणाले.

पण थोड्याच वेळात पोलीस महानिरीक्षक एसके भगत यांनी मीडियाला सांगितलं की तीन आरोपींना त्यांच्या घरातूनच अटक केली तर चौथ्या आरोपीला नंतर अटक करण्यात आली. भगत यांच्यामते सगळ्यांची कसून चौकशी केली जात आहे.

90 टक्क्यांपेक्षा जास्त भाजली महिला

पोलीस महानिरीक्षकांनी आम्हाला सांगितलं की पीडितेने ज्या लोकांनी आपल्याला जिवंत जाळण्याचा प्रयत्न केला असं म्हटलं आहे त्यातल्याच एकावर पीडितेवर बलात्कार करण्याचा आरोप आहे. "या आरोपीला अटकही झाली होती आणि काही दिवसांपुर्वीच आरोपी जामिनावर सुटून बाहेर आला होता. पीडितेच्या घरच्यांनी आरोपीकडून कोणत्याही प्रकारची धमकी मिळाल्याचं म्हटलं नव्हत. प्रकरणाची पुढे चौकशी सुरू आहे."

स्थानिक पत्रकार विशाल सिंह यांनी बीबीसीला सांगितलं की पीडितेवर मार्च महिन्यात गँगरेप झाला होता आणि त्या केससाठीच ती रायबरेलीला जात होती. स्टेशनवर जातानाच पाच लोकांनी तिचा रस्ता अडवला आणि पेट्रोल टाकून तिला जिवंत जाळण्याचा प्रयत्न केला.

लखनऊच्या सिव्हिल हॉस्पिटलमधल्या डॉक्टरांच्या मते पीडिता 90 टक्क्याहून अधिक भाजली आहे आणि तिची प्रकृती गंभीर आहे.

मुख्यमंत्र्यांचे आदेश

उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांनी अधिकाऱ्यांना आदेश दिलेत की पीडितेवर शक्य ते सारे उपचार झाले पाहिजेत आणि त्याचा खर्च सरकार उचलेल.

मुख्यमंत्र्यांनी जिल्हाधिकाऱ्यांना आदेश दिलेत की आरोपींना कोर्टात कडक शिक्षा मिळेल यासाठी सर्वेतोपरी प्रयत्न करावेत. या घटनेची सखोल चौकशी करून आपल्याला अहवाल सादर करण्याचे आदेशही मुख्यमंत्र्यांनी दिलेत.

दरम्यान, पीडितेच्या कुटुंबाचं म्हणणं आहे की आरोपी जेलमधून...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

उत्तर प्रदेशमधल्या उन्नावमध्ये एका बलात्कार पीडित महिलेला आरोपींनी जिवंत जाळण्याचा प्रयत्न केला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महिलेला नोकरीसाठी, शाळेत नाव घालण्यासाठी, लग्न, पासपोर्ट, ओळखपत्रासाठी पुरुष पालकाची परवानगी लागते.

एवढच नव्हे तर पुरुष आल्याशिवाय महिला कैदीची तुरुंगातून सुटकासुद्धा होत नाही.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सौदी अरेबियातल्या महिलांना अनेक गोष्टींसाठी पुरुषांची संमती लागते. तो पुरुष वडील, भाऊ, मुलगा किंवा पती असू शकतो.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महेंद्रसिंग धोनी

ऑक्टोबर 2019 ते सप्टेंबर 2020 या कालावधीसाठी चार श्रेणी मिळून 27 खेळाडूंची निवड झाली.

या यादीत विराट कोहली, जसप्रीत बुमराह आणि रोहित शर्मा यांनी आपलं नाव ए प्लस श्रेणीत कायम राखलं आहे. लोकेश राहुलने ब श्रेणीतून ए श्रेणीत बढती मिळवली आहे आणि वृद्धिमान साहाने सी श्रेणीतून बी श्रेणीत स्थान पटकावलं.

मात्र मागच्या वर्षी ए श्रेणीत असलेल्या धोनीचं नाव यात नाही. धोनीने आजवर 350 वनडे, 90 टेस्ट आणि 98 ट्वेन्टी-20 सामन्यात भारताचं प्रतिनिधित्व केलं आहे.

अंबाती रायुडू, खलील अहमद आणि दिनेश कार्तिक यांचीही यादीतून वगळण्यात आलं आहे.

यांच्याशिवाय, दीपक चहर, शार्दूल ठाकूर, श्रेयस अय्यर, नवदीन सैनी आणि मयांक अगरवाल यांना पहिल्यांदाच करारबद्ध खेळाडूंच्या यादीत समाविष्ट करण्यात आलं आहे.

ए प्लस श्रेणीतील खेळाडूंना 7 कोटी रुपयांचं मानधन मिळतं, ए श्रेणीतील खेळाडूंना 5 कोटी तर बी श्रेणीतील खेळाडूंना प्रत्येकी 3 कोटी रुपये मिळतात. सी श्रेणीतील खेळाडूंना 1 कोटी रुपये मिळतात.

ए प्लस श्रेणी

विराट कोहली, रोहित शर्मा, जसप्रीत बुमराह

ए श्रेणी

रविचंद्रन अश्विन, रवींद्र जडेजा, भुवनेश्वर कुमार, चेतेश्वर पुजारा, अजिंक्य रहाणे, लोकेश राहुल, शिखर धवन, मोहम्मद शमी, इशांत शर्मा, कुलदीप यादव आणि ऋषभ पंत.

बी श्रेणी

वृद्धिमान साहा, उमेश यादव, युझवेंद्र चहल, हार्दिक पंड्या आणि मयांक अगरवाल

क श्रेणी

केदार जाधव, नवदीप सैनी, दीपक चहर, मनीष पांडे, हनुमा विहारी, शार्दूल ठाकूर, श्रेयस अय्यर आणि वॉशिंग्टन सुंदर.

धोनीची 'ती' शेवटची मॅच ठरणार?

गेल्या वर्षी झालेल्या वर्ल्ड कप स्पर्धेत भारत आणि न्यूझीलंड यांच्यात सेमी फायनलची मॅच झाली होती. न्यूझीलंडने अवघड अशा खेळपट्टीवर 239 धावांची मजल मारली होती. या धावसंख्येचा पाठलाग करताना टीम इंडियाची अवस्था 4 बाद 24 अशी झाली होती.

थोड्या वेळात ही स्थिती 6 बाद 92 अशी झाली. मात्र वनडे क्रिकेटमधल्या सर्वोत्तम फिनिशरपैकी एक मानला जाणारा महेंद्रसिंग धोनी अजूनही पिचवर होता. त्याच्या साथीला रवींद्र जडेजा होता. जडेजा वेगाने धावा करत होता तर धोनीने सूत्रधाराची भूमिका स्वीकारली होती.

रन आणि बॉलमधलं समीकरण व्यस्त होऊ लागलं होतं. मात्र धोनी पिचवर असल्याने न्यूझीलंडच्या खेळाडूंच्या चेहऱ्यावर चिंता दिसत होती. 12 बॉल 31 रन्स असं समीकरण झालं.

धोनीने लोकी फर्ग्युसनच्या पहिल्याच बॉलवर सिक्स...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ अर्थात BCCIने खेळाडूंसाठीची वार्षिक करार यादी जाहीर केली. मात्र या यादीत माजी कर्णधार महेंद्रसिंग धोनीचा समावेश नसल्याने त्याच्या निवृत्तीच्या चर्चांना उधाण आलं होतं


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महेंद्रसिंग धोनी

चेन्नई सुपर किंग्स या तीन शब्दांनी आयपीएल स्पर्धा गाजवली. जेतेपदं, दरवर्षी प्लेऑफ्स गाठून राखलेलं जिंकण्यातलं  सातत्य, नव्या ताऱ्यांचा उदय, लोकप्रियता, धोनीची टीम म्हणून ब्रँडव्हॅल्यू अशा सगळ्या आघाड्यांवर चेन्नई सुपर किंग्सने प्रत्येक हंगामात नवनवे मापदंड रचले.

आयपीएल सुरू झालं की धोनी-रैनाच्या इनिंग्ज तसंच चेन्नईने एखाद्या संघाला कसं चिरडलं याच्या कहाण्या रंगू लागत. दीड महिना चालणाऱ्या या महासंग्रामात हॉटेल-स्टेडियम-विमानतळ अशी कसरत करूनही चेन्नईचा संघ प्लेऑफ्स अर्थात बादफेरी गाठत असे.

ही स्पर्धा चेन्नईला जिंकण्यासाठीच होते आहे असं वाटावं इतकं त्यांचा दबदबा होता. व्हिसल पोडू, यलो आर्मी, धोनी या विशेषनामांनी चेन्नई परिसरात आगळंवेगळं स्थान निर्माण केलं. मात्र कोरोना  कोरोना काळात होणाऱ्या आयपीएलच्या तेराव्या हंगामात चेन्नई सुपर किंग्सचं संस्थान खालसा होण्याच्या वाटेवर आहे.

कोरोनाचा संसर्ग

आयपीएलचा यंदाचा हंगाम युएईत होणार हे स्पष्ट झाल्यानंतर प्रत्येक संघाने भारतात कुठे एकत्र यायचं, टेस्ट कुठे होणार, तिथे कधी पोहोचणार, बायो बबल याचं वेळापत्रक बनवलं. चेन्नईचे खेळाडू युएईसाठी रवाना झाले. नियमांनुसार तिथे पोहोचल्यावर कोव्हिड टेस्ट घेण्यात आल्या. चेन्नई सुपर किंग्सच्या ताफ्यातल्या एकदोन नव्हे 14 जणांना कोरोनाचा संसर्ग झाला.

दीपक चहर

यामध्ये दीपक चहर आणि ऋतुराज गायकवाड यांचा समावेश होता. कोरोना पॉझिटिव्ह आहे हे स्पष्ट झाल्यावर या 14 जणांना औषधोपचार, पथ्य, आयसोलेशन, विश्रांती हे सगळं फॉलो करणं ओघाने आलं. सुदैवाने कोणाचीही प्रकृती गंभीर नव्हती. दीपक तर काही दिवसांतच कोरोनामुक्त झाला. ऋतुराजला कोरोनाच्या विळख्यातून बाहेर पडण्यासाठी वेळ लागला. बाकी कोणत्याही संघातील एकही व्यक्ती कोरोना पॉझिटिव्ह आढळली नाही. मात्र स्पर्धेतील सगळ्यात यशस्वी संघ असलेल्या चेन्नईच्या मोहिमेला कोरोनाने पोखरलं.

रैना-हरभजनची माघार

वैयक्तिक कारणांमुळे अनुभवी फिरकीपटू हरभजन सिंग युएईला रवाना झाला नाही. काही दिवसांतच हंगामात खेळणार नसल्याचं त्याने स्पष्ट केलं. सुरेश रैना हा चेन्नईच्या बॅटिंगचा आधारस्तंभ. आयपीएल स्पर्धेत सर्वाधिक रन्स करणाऱ्यांच्या यादीत रैना दुसऱ्या क्रमांकावर आहे. रैना संघाबरोबर युएईत पोहोचला. मात्र काही दिवसातच तो मायदेशी परतला. वैयक्तिक कारणास्तव हंगामात खेळू शकणार नसल्याचं रैनाने स्पष्ट केलं....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना काळात होत असलेल्या आयपीएलच्या हंगामात चेन्नई सुपर किंग्स आणि धोनी यांच्या महतीला ओहोटी लागली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महेंद्रसिंग धोनी

टीम इंडियाचा माजी कर्णधार महेंद्रसिंग धोनीने स्वातंत्र्यदिनाच्या निमित्ताने आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटला अलविदा केला. 7 जुलै हा महेंद्रसिंग धोनीचा वाढदिवस. धोनीच्या वाढदिवसाच्या दिवशी  टीम इंडियाचा शिलेदार केदार जाधवने धोनीप्रती कृतज्ञता व्यक्त करणारं पत्र लिहिलं होतं.

त्यानिमित्ताने बीबीसी मराठीने केदारशी संवाद साधला. दीपस्तंभ म्हणून धोनीचं स्थान, त्याचं मराठीत बोलणं, युवा खेळाडूंशी संवाद, कँडिड फोटो याबाबत केदारने सांगितलं.

धोनीशी पहिली भेट

महेंद्रसिंग धोनीशी पहिली भेट कधी झाली यावर केदार सांगतो, "प्रतिस्पर्धी खेळाडू म्हणून अनेकदा त्यांच्याविरुद्ध खेळलो. परंतु महेंद्रसिंग धोनी यांच्याशी प्रत्यक्ष बोलण्याची संधी 2016 मध्ये झिम्बाब्वे दौऱ्यासाठी माझी निवड झाली तेव्हा मिळाली. या दौऱ्यापूर्वी बेंगळुरूत कॅम्प होता.

 ब्रेकफास्ट टेबलवर माहीभाई आधीच बसलेले होते. आधीच्या झिम्बाब्वे दौऱ्यात मी शतक झळकावलं होतं. त्यावेळी मी सलमान खानची एक डान्स स्टेप केली होती. मी सलमान खानचा फॅन आहे हे त्यांना माहिती होतं. त्यामुळे मला बोलतं करण्यासाठी त्यांनी हीच क्लृप्ती वापरली.

सलमानला कधी भेटला आहेस असं त्यांनी विचारलं. अजून सलमानची भेट झाली नसल्याचं सांगितलं. हे आमचं पहिलं संभाषण होतं. त्या झिम्बाब्वे दौऱ्यात आम्ही 15-20 दिवस एकत्र होतो. त्याकाळात त्यांच्याकडून खूप काही शिकता आलं. त्यांचा स्वभाव कसा आहे याचा अंदाज आला. आमचे जे ऋणानुबंध आहेत त्याचं तो दौरा पाया होता.

 त्या झिम्बाव्वे दौऱ्यात मी, युझवेंद्र चहल, के.एल.राहुल यांना धोनीसमोर खेळता आलं. त्यांच्या मार्गदर्शनाचा फायदा मिळाला. 15-20 दिवस त्यांनी आमच्या खेळातले बारकावे टिपले. त्यांची मानसिकता काय असते ते कळलं. ते तयारी कसे कळतात ते कळलं. आमच्यासाठी तो दौरा फिक्स्ड डिपॉझिट असा होता", असं केदारने सांगितलं.

धोनीबद्दल आदरयुक्त भीती

धोनी यांच्याबद्दल आदर आधीपासूनच होता. थोडी भीती होती. एवढे मोठे प्लेयर आहेत. त्यांच्यासमोर चुकीचं काही घडायला नको अशी भावना होती. ते स्वत:हून संवाद साधतात. गेल्या तीन-चार वर्षात मी त्यांच्याबरोबर खूप वेळ व्यतीत केला आहे.

 क्रिकेटर म्हणून ते खूप महान आहेत, पण माणूस म्हणून ग्रेट आहेत. तुम्ही पर्सनली भेटू शकलात तर तुम्हाला मी काय म्हणतोय याचा अंदाज येईल. कोणत्याही खेळाडूला संधी देऊन, त्याचा आत्मविश्वास वाढवणं ही त्यांची...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

'तुझ्या बॉलिंगवर फटके पडले तर जबाबदारी माझी असेल. तू बिनधास्त बॉलिंग कर', असं महेंद्रसिंग धोनीने केदार जाधवला सांगितलं होतं. धोनीचा सल्ला मानून त्याने बॉलिंगला सुरुवात केली आणि दुसऱ्याच ओव्हरमध्ये विकेट मिळाली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महेंद्रसिंग धोनी

प्रतिस्पर्धी संघांना घरी धाडून दिमाखात बादफेरीत जाणारा चेन्नईचा विजयरथ यंदा लीग स्टेजला गाळात रुतला. बारा वर्षांपूर्वी आयपीएल अवतरलं तेव्हा महेंद्रसिंग धोनीच्या नेतृत्वात खेळणाऱ्या टीम इंडियाने पहिलावहिला ट्वेन्टी-20 वर्ल्डकप पटकावला होता.

लांब केसांचा, धष्टपुष्ट शरीरयष्टीचा, मिश्कील हसणारा आणि पल्लेदार फटके मारणारा रांचीचा राजकुमार माही अर्थात महेंद्रसिंग धोनी दूरवरच्या चेन्नईच्या ताफ्यात गेला. तेव्हा कोणाला वाटलंही नव्हतं की धोनी चेन्नईकरांचा लाडका थाला होईल.

धोनी आणि चेन्नई सुपर किंग्ज हे एकमेकांचे समानार्थी शब्द होतील. धोनी आयपीएलच्या तयारीसाठी चेन्नईत दाखल होई तेव्हापासून जल्लोषाला उधाण येई. धोनीच्या सराव सत्राला हजारो चाहत्यांची गर्दी उसळत असे.

आयपीएलच्या निमित्ताने फ्रँचाईज पद्धतीचं क्रिकेट आपल्याकडे रुजवण्यात आलं. बीसीसीआयचे माजी अध्यक्ष एन. श्रीनिवासन यांनी चेन्नईकरांना धोनीरुपी बीज दिलं. एक तपानंतर चेन्नईकरांच्या थालाचा लोकप्रियतेच्या, जिंकण्याच्या, जेतेपदांच्या बाबतीत डेरेदार वृक्ष झाला आहे.

महेंद्रसिंग धोनीच्या या संघाने जिंकण्याची सवय अंगी बाणवली. चाहत्यांनाही तीच सवय लावली. धोनीच्या या संघाने ओल्ड स्कूल थिकिंगची तत्वं अंगीकारली. कॉर्पोरेट कल्चरमध्ये 'हायर अँड फायर' नीती राबवली जाते.

धोनी आणि चेन्नईच्या संघव्यवस्थापनाने लिलावात विचारपूर्वक खेळाडू घेतले. त्या माणसांवर विश्वास ठेवला. संपूर्ण हंगाम फॉर्मसाठी झगडणाऱ्या खेळाडूवरही चेन्नईने विश्वास ठेवला.

अनेकदा संपूर्ण हंगामभर चेन्नईची प्लेइंग इलेव्हन कायम असे. खेळणारे खेळत, बेंचवरचे बेंचवर बसत. पण कधीही बंडाचा एल्गार, संधी न मिळाल्याची तक्रार ऐकू आली नाही.

चेन्नई सुपर किंग्स

कॉर्पोरेट कल्चरमध्ये मीटिंग्जना महत्त्व असतं. गोल गोल, घोळ घोळ बोलूनही हाती फारसं काही लागत नाही आणि अमाप वेळही जातो अशा बैठकांमध्ये. धोनीच्या या संघाच्या मीटिंग्ज कमी असत आणि झाल्या तरी झटपट उरकत.

आंतरराष्ट्रीय स्तरावरच्या खेळाडूंना कसं खेळा हे सांगायची गरज नाही. नव्या दमाच्या खेळाडूंनी आयपीएलचा माहोल अनुभवावा, त्यासमोर दबून जाऊ नये हे धोनीचं तत्व असे. तुमच्या हातून चुका होतील, पण सैरभैर होऊ नका, नवीन आहात, असं होणं साहजिक आहे, मी जबाबदारी घेतो हे धोनीचं म्हणणं होतकरू खेळाडूंना धीर देत असे.

ऋतुराज गायकवाड

आतापर्यंतच्या हंगामात प्लेऑफ्स...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

चेन्नईसाठी माझी ही शेवटची मॅच नाही, नक्कीच नाही असं धोनीने पंजाबविरुद्धच्या मॅचमध्ये सांगितल्याने चेन्नईच्या वास्तूपुरुषाचं कर्तेपण धोनीकडेच राहील हा चाहत्यांसाठी आशेचा किरण आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महेंद्रसिंग धोनी

भारतीय क्रिकेट संघाच्या यशस्वी कर्णधारांपैकी एक, जगातल्या सर्वोत्तम फिनिशरपैकी एक, आक्रमक बॅट्समन आणि निष्णात विकेटकीपर महेंद्रसिंग धोनी साधारण वर्षभरापूर्वी वर्ल्ड कपची सेमी फायनल खेळला. टीम इंडियाला वर्ल्ड कप फायनलमध्ये नेण्याची जबाबदारी पेलण्यात तो यशस्वी झाला नाही.

10 जुलै 2019. साधारण वर्षभरापूर्वीचा दिवस. क्रिकेट एखाद्या धर्माप्रमाणे असणाऱ्या टीम इंडियाच्या चाहत्यांसाठी महत्त्वाचा दिवस. 50 ओव्हर वर्ल्ड कपची सेमी फायनल पावसामुळे दुसऱ्या दिवसावर गेलेली. न्यूझीलंडने ठेवलेलं लक्ष्य होतं 240, पण खेळपट्टी आणि वातावरण गोलंदाजांना साथ देणारं होतं.

चार शतकांसह रोहित शर्मा भन्नाट फॉर्मात होता, परंतु न्यूझीलंडच्या तिखट माऱ्यासमोर टीम इंडियाची 24/4 अशी अवस्था झाली. एवढी पडझड होत असतानाही टीम इंडियाचा माजी 'कॅप्टन कूल' आणि वनडे क्रिकेटमधल्या सर्वोत्तम फिनिशर्सपैकी एक धोनी बॅटिंगला का येत नाहीये, अशा शंका चाहत्यांच्या मनात येत होत्या.

पडझड सुरूच राहिली. धोनीचा वारसदार म्हणून पाहिला जाणारा ऋषभ पंत आऊट आला, आणि अखेर धोनी त्याच्या नेहमीच्या स्टाईलमध्ये खेळायला उतरला. त्या क्षणी टीम इंडियाला 163 बॉलमध्ये 169 रन्स हव्या होत्या आणि टीम इंडियाची अवस्था होती 71/5.

परिस्थिती अवघड होती पण धोनी पिचवर असल्याने न्यूझीलंडची टीमही सावधपणे खेळत होती. मॅच जिंकली तर वर्ल्ड कप फायनलचं तिकीट मिळणार,हरलो तर गाशा गुंडाळून घरी- असं थेट समीकरण होतं. न्यूझीलंडला 239 धावांचीच मजल मारता मारल्यावर टीम इंडियाचे चाहते खूश होते.

300 चेंडूत 239 म्हणजे आवाक्यातलं समीकरण होतं. मात्र न्यूझीलंडच्या बॉलर्सनी आपल्या इनिंग्जच्या अर्ध्या तासात सळो की पळो करून सोडलं. सगळी मदार धोनीवर होती.

इनिंग्जच्या सुरुवातीला सिंगल-डबल घेण्याची प्रथा धोनीने या सामन्यातही पाळली. न्यूझीलंडच्या बॉलर्सनी टिच्चून बॉलिंग करत दोघांना फार रन्स करण्यापासून रोखलं. सँटनरने हार्दिक पंड्याला माघारी धाडलं.

हार्दिकच्या जागी आलेल्या रवींद्र जडेजाने प्रचंड आत्मविश्वासाने खेळायला सुरुवात केली. जडेजाच्या फटक्यांनी थंड पडलेल्या भारतीय चाहत्यांमध्ये जोश पसरला. एरव्ही अशा रन-चेसमध्ये सूत्रधाराची भूमिका घेणारा धोनी बॅकफूटला होता, आणि जडेजा दांडपट्यासारखे फटके खेळत होता.

अगदी पटकन जडेजा-धोनीने 50 धावांची भागीदारी पूर्ण केली. या जोडीने आव्हान टप्प्यात राहील याची...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारताच्या नकाशावर टिंबाएवढ्या असलेल्या रांचीला त्याने जागतिक पटलावर नेलं. छोट्या शहरातली मुलं आभाळभर कर्तृत्व गाजवू शकतात, हा विश्वास त्याने मिळवून दिला. आज महेंद्र सिंह धोनीने निवृत्ती जाहीर केली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महेंद्रसिंग धोनी आणि विराट कोहली

एखाद्या स्पर्धेत सलग तेरा वर्षं खेळणं हे अनेकदृष्ट्या अनोखं आहे. आयपीएल दरवर्षी एप्रिल-मे महिन्यात होतं. दरवर्षी साधारण दीड महिना ही स्पर्धा चालते.

आयपीएलआधी आणि आयपीएलनंतर आंतरराष्ट्रीय कॅलेंडर अतिव्यग्र स्वरुपाचं असतं. आयपीएल खेळायचं आहे म्हणून आधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधून कोणाला सूट मिळत नाही.

सलग तेरा हंगाम खेळण्यासाठी खेळात प्रचंड सातत्य हवं. खेळाडू अतिशय फिट हवा. खेळाडूचं नशीबही हवं कारण निव्वळ चांगला असून भागत नाही, संघमालकांनी त्याच्या गुणकौशल्यांवर विश्वास ठेऊन त्याला संघात सहभागी करून घ्यायला हवं.

तर आयपीएलचे 13 च्या 13 हंगाम खेळणारे खेळाडू किती आहेत असं विचारलं तर? कठीण रेकॉर्ड वाटतोय ना कारण एक तपाहून अधिक काळ खेळाडू खेळत राहू शकतो का? तो दुखापतग्रस्त होऊ शकतो. त्याला संघांनी लिलावात विकतच घेतला नाही असंही होऊ शकतं.

आयपीएलचा सगळा प्रवास केलेले खेळाडू किती असू शकतात यासाठी आम्ही आकडेवारी, स्कोअरकार्ड यांचा अभ्यास केला. त्यातून एक गंमतीशीर तथ्य समोर आलं आहे. आयपीएलचा हा तेरावा हंगाम आहे आणि सगळे हंगाम खेळणारे खेळाडू आहेत-13! कोण कोण आहेत या दुर्मीळ यादीत ते जाणून घेऊया. या यादीतलं स्थान थोडक्यात हुकलेले खेळाडू कोण आहेत तेही पाहूया.

महेंद्रसिंग धोनी

महेंद्रसिंग धोनी

टीम इंडियाचा कॅप्टन कूल कर्णधार महेंद्रसिंग धोनी मूळचा झारखंडचा. परंतु आयपीएल सुरू झाल्यापासून धोनी चेन्नईकरांचा झाला आहे. ते त्याला प्रेमाने थाला म्हणतात.

आयपीएल स्पर्धेत सातत्याने जिंकणाऱ्या चेन्नई सुपर किंग्सची धुरा धोनीच्या हातात आहे. धोनीच्या नेतृत्वात चेन्नईने तीन जेतेपदं जिंकली आहेत. चेन्नई संघावर बंदीची कारवाई झालेली असताना धोनी पुणे संघासाठी खेळला.

टीम इंडियाचं कर्णधारपद आणि फिनिशरचं काम चोख बजावणाऱ्या धोनीने सलग 13 वर्षं आयपीएलमध्ये चेन्नईच्या संघालाही सक्षमतेने हाताळलं आहे.

चेन्नई संघातील अनेक युवा खेळाडूंच्या जडणघडणीत धोनीचा वाटा आहे. स्पर्धेतल्या सार्वकालीन संस्मरणीय मॅचेसमध्ये धोनीच्या खेळी नोंदल्या गेल्या आहेत. चेन्नईकरांनी धोनीला दिलेलं प्रेम अद्भुत आणि अचंबित करणारं आहे.

विराट कोहली

विराट कोहली

2008 मध्ये तरुण तडफदार विराट कोहलीच्या नेतृत्वामध्येच भारताने U19 वर्ल्डकप जिंकला होता. तेव्हाच्या आयपीएलच्या धोरणानुसार प्रत्येक संघाला दोन U19 खेळाडू निवडण्याची मुभा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आयपीएलचे सगळे हंगाम खेळणारे किती खेळाडू आहेत?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महेंद्रसिंग धोनीचं वनडे आणि ट्वेन्टी-20 संघात पुनरागमन झालं आहे.

वेस्ट इंडिज आणि ऑस्ट्रेलियाविरुद्धच्या ट्वेन्टी-20 मालिकेसाठी महेंद्रसिंग धोनीला संघात समाविष्ट करण्यात आलं नव्हतं. धोनीऐवजा युवा ऋषभ पंतला पसंती देण्यात आली होती. मात्र पुढील वर्षी होणाऱ्या वर्ल्डकपच्या पार्श्वभूमीवर धोनीसारख्या अनुभवी खेळाडूला निवडसमितीने प्राधान्य दिले आहे. ऑस्ट्रेलिया आणि न्यूझीलंडविरुद्धच्या वनडे आणि ट्वेन्टी-20 मालिकांसाठी निवडसमितीने संघ जाहीर केला.

दुखापतींच्या कारणास्तव प्रदीर्घ काळ दूर राहिलेल्या मात्र आता फिट झालेल्या हार्दिक पंड्या आणि केदार जाधव या जोडगोळीचं संघात पुनरागमन झालं आहे.

भारतीय संघ ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध तीन वनडे तर न्यूझीलंडविरुद्ध पाच वनडे आणि तीन ट्वेन्टी-20 सामने खेळणार आहे.

महेंद्रसिंग धोनी

ऑस्ट्रेलिया आणि न्यूझीलंडविरुद्ध वनडेसाठी भारतीय संघ

विराट कोहली, शिखर धवन, रोहित शर्मा, महेंद्रसिंग धोनी, लोकेश राहुल, अंबाती रायुडू, दिनेश कार्तिक, केदार जाधव, हार्दिक पंड्या, कुलदीप यादव, युझवेंद्र चहल, रवींद्र जडेजा, भुवनेश्वर कुमार, जसप्रीत बुमराह, खलील अहमद, मोहम्मद शमी.

न्यूझीलंडविरुद्ध ट्वेन्टी-20 मालिकेसाठी भारतीय संघ

विराट कोहली, शिखर धवन, रोहित शर्मा, लोकेश राहुल, ऋषभ पंत, दिनेश कार्तिक, केदार जाधव, महेंद्रसिंग धोनी, हार्दिक पंड्या, कृणाल पंड्या, कुलदीप यादव, युझवेंद्र चहल, भुवनेश्वर कुमार, जसप्रीत बुमराह, खलील अहमद.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ऑस्ट्रेलिया आणि न्यूझीलंडविरुद्धच्या वनडे आणि ट्वेन्टी-20 मालिकेसाठी भारतीय संघात महेंद्रसिंग धोनीचं पुनरामगन झालं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महेंद्रसिंह धोनी

शेवटच्या पाच ओव्हरमध्ये समोरील आव्हान अशक्यप्राय गोष्ट वाटू नये म्हणून मोठं लक्ष्य गाठण्यासाठी सुरुवातही दमदार असायला हवी. मात्र, भारताच्या बाबतीत तसं झालं नाही. इंग्लंडने भारतासमोर धावांचा डोंगर उभा केला होता. या धावांचा भारताने पाठलाग तर केला, मात्र भारतीय संघाला यश मिळालं नाही.

भारताच्या या पराभवानंतर पुन्हा एकदा टीम इंडियाचा माजी कर्णधार महेंद्रसिंह धोनीला लक्ष्य करण्यात येऊ लागलं. भारतापेक्षा पाकिस्तानातून धोनीवर मोठ्या प्रमाणात टीका होत आहे. विशेष म्हणजे, पाकिस्तानात धोनी ट्विटरवर टॉप ट्रेण्ड आहे.

इंग्लंड क्रिकेट टीमचे माजी कर्णधार नासिर हुसैन यांनी रविवारी भारत-इंग्लंड सामन्याचं समालोचन करत होते. टीम इंडिया खेळत असताना, शेवटच्या पाच ओव्हरवेळी नासिर हुसैन हे सुद्धा धोनीच्या फलंदाजीवर काहीसे नाराज झाले होते. ते म्हणाले, "धोनी काय करत आहे? किमान त्यानं प्रयत्न तरी करायला पाहिजे."

शेवटच्या पाच ओव्हरकडून आशा

नासिर हुसैन यांनी धोनीबाबत व्यक्त केलेल्या मताबाबत टीम इंडियाचे माजी कर्णधार सौरव गांगुली यांनीही सहमती दर्शवली. सौरव गांगुली हेही नासिर हुसैन यांच्यासोबत भारत विरुद्ध इंग्लंड सामन्याचं समालोचन करत होते.

धोनीबाबत केलेल्या वक्तव्यामुळे नासिर हुसैनही पाकिस्तानात ट्विटरवर ट्रेण्ड होत आहेत. मात्र, यावेळी नासिर हुसैन आणि सौरव गांगुली हे विसरले की, 338 धावांचा पाठलाग हा काही शेवटच्या पाच ओव्हरमध्ये होऊ शकत नाही.

पहिल्या 10 ओव्हरमध्ये भारताची खराब कामगिरी

भारताने पहिल्या पॉवरप्लेमध्ये म्हणजे सुरुवातीच्या 10 ओव्हरमध्ये केवळ 28 धावा केल्या. त्याचवेळी, शेवटच्या पाच ओव्हरमध्ये धोनी आणि केदार जाधवने तीन चौकार आणि एक षटकार लगावला. शिवाय, 20 एकेरी धावा केल्या. तसेच, सहा चेंडूंमध्येही एकही धाव घेता आली नाही. त्यामुळे भारताने पहिल्या 10 ओव्हर आणि शेवटच्या पाच ओव्हरमध्ये ज्या प्रकारची धावसंख्या केली, त्यावरुन भारताचा विजय कठीण असल्याचे स्पष्ट झालं होतं.

विराट कोहली

पहिल्या पॉवरप्लेमध्ये तर भारताची धावसंख्या अपेक्षेपेक्षा कमी होती. रोहित शर्मा प्रत्येक सामन्यात सुरुवातील मैदानात टिकून राहण्याचा प्रयत्न करतो. यावेळीही त्याने तसेच केले. रोहित शर्माला हे चांगलं ठाऊक होतं की, आपल्यासमोरील आव्हान काही लहान नाही. विश्वचषकात पहिल्या पॉवरप्लेमध्ये 28  धावा आणि एक विकेट ही सर्वात धीम्या गतीने केलेली...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

विश्वचषकातील इंग्लंड विरुद्धच्या सामन्यात भारताला 31 धावांनी पराभव पत्कारावा लागला. इंग्लंडने केलेल्या 338 धावांचा पाठलाग करण्यासाठी टीम इंडियाकडून रोहित शर्मा आणि केएल राहुल सलामीला आले. मात्र, भारताला इंग्लंडने दिलेले आव्हान कठीण जाणार असल्याचे सुरुवातीच्या काही ओव्हरमध्येच स्पष्ट झालं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महेश जगताप

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकराचं मूळ गाव अंबडवेपासून अवघ्या 10 किलोमीटरवर असलेल्या चिंचाळी या आदिवासी पाड्यात तो राहातो. रत्नागिरी जिल्ह्यातल्या मंडणगड या दुर्गम तालुक्यात ही गावं येतात.

महेशचं लग्न झालं आहे आणि त्याला एक वर्षांची मुलगी सुद्धा आहे. मोलमजुरी करून स्वतःचं आणि कुटुंबाचं पोट तो भरतो.

"बाबासाहेबांनी गरिबांसाठी खूप काही केलं, पण कातकऱ्यांच्या वाट्याला काहीच आलं नाही," महेशनं त्यांच्या भावनांना पुढे वाट करून दिली.

निवडणुकांच्या निमित्तानं मी सध्या वेगवेगळ्या भागात फिरत आहे. मंडणगड तालुक्यातल्या काही आदिवासी वाड्या आणि गावांमध्ये फिरल्यावर असे काही महेश मला भेटले.

जेमतेम शिक्षण झालेलं, स्वतःची जमीन नाही आणि रोजगाराचं मोठं साधन नाही, परिणामी मोलमजुरी आणि पडेल ते काम करणं हे ओघानंच त्यांच्या वाट्याला आलेलं.

या तालुक्यातल्या बऱ्याचशा वनजमिनी या खासगी मालकीच्या असल्यानं इथला बहुतांश आदिवासी हा भूमिहिन असल्याचं स्थानिक आदिवासी नेते दीपक पवार यांनी सांगितलं.

मंडणगडमध्ये निसर्ग संपन्नता आणि जगलं मुबलक प्रमाणात आहेत.

हक्काची वनजमीन नसल्यानं आदिवासी समाज जंगलातून वस्तू गोळा करून त्या विकण्याचा जो पारंपरिक व्यवसाय राज्याच्या इतर भागांमध्ये करतो, तो मात्र इथं त्यांना करता येत नाही.

'लोकशाही म्हणजे काय?'

"खासगी जमिनी असल्यानं अनेकदा मालक आदिवासींना जंगली वस्तू गोळा करण्यापासून रोखतात," असं दीपक पवार सांगतात.

महेशच्या चिंचाळी वाडीत 30 घरं आहेत. त्यातली अनेक घरं ही कुडाची किंवा मातीची आहेत.

"स्वतःची जमीन नसल्यानं घरकुल योजनेसाठी जमीन दाखवता येत नाही आणि त्यामुळे घर बांधून मिळत नाही," अशी खंत महेशनं व्यक्त केली.

घर आणि रेशनकार्ड मिळवण्यासाठी त्याची किती खटपट सुरू आहे, हे त्याच्या बायकोनं लागलीच आणून दाखवलेल्या कागदपत्रावरून दिसून आलं.

सरकारी ऑफिसात जाऊन अधिकाऱ्यांशी बोलताना भीती वाटते, असंही तो सांगतो.

लोकशाही बद्दल जेव्हा मी त्याला विचारलं तेव्हा मात्र त्यानं त्याबद्दल त्याला फारसं काही कळत नसल्याचं सांगितलं.

"लोकशाही.... म्हणजे एवढं नेमकं नाय माहिती लोकशाही म्हणजे काय," असं उत्तर त्यानं दिल्यावर शाळेत हे शिकवलं असेल ना मास्तरांनी असं विचारलं, त्यानंतर मात्र तो विचारात पडला.

पण जेव्हा मी त्याला निवडणुका आणि त्याची प्रक्रिया आणि लोकांचे हक्क याबद्दल सांगू लागलो. त्यावेळी मात्र त्यानं त्याच्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"लोकशाही.... म्हणजे एवढं नेमकं नाय माहिती लोकशाही म्हणजे काय," हे शब्द आहेत 19 वर्षांच्या कातकरी या आदिवासी समाजातल्या महेश जगतापचे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: महेश जाधव, निनाद हळदणकर आणि रूही शिंगाडे

'झिरो' या चित्रपटात शाहरुख खाननं साकारलेल्या बउआ सिंगचं हे वाक्य लक्ष वेधून घेतं.

शाहरुखनं या चित्रपटात कमी उंचीच्या, पण मोठी स्वप्नं पाहणाऱ्या एका व्यक्तीची भूमिका साकारली आहे. पण खऱ्या आयुष्यात हे वाक्य किती खरं ठरतं?

आपल्या dwarfism म्हणजे ठेंगणेपणाचा बाऊ न करता, उंचीनं कमी असूनही वेगवेगळ्या क्षेत्रात आपली ओळख निर्माण करणाऱ्या काही व्यक्तींशी आम्ही संवाद साधला.

महेश जाधव, अभिनेता

मनोरंजन जगतात एरवी कमी उंचीच्या व्यक्तींच्या वाट्याला हास्यअभिनेता किंवा जोकर म्हणून दुय्यम दर्जाच्या भूमिकाच जास्त येताना दिसतात. त्यांच्या उंचीवरून सर्रास शेरेबाजीही होते. पण महेश जाधवच्या वाट्याला एक वेगळी भूमिका आली आहे.

महेश म्हणजे झी मराठी या टीव्ही वाहिनीवरील 'लागिरं झालं जी' या मालिकेतला 'टॅलेण्ट'. मालिकेतल्या खलनायकाचा साथीदार म्हणून महेश महत्त्वाची भूमिका साकारतोय.

पडद्यावर दिसणारं ठेंगण्या व्यक्तींचं चित्रण बदललं की लोकांचा अशा व्यक्तींकडे पाहण्याचा दृष्टिकोनही बदलू शकेल, अशं महेशला वाटतं.

"माझ्या घरात मीच पहिला असा छोटा जन्मलो. माझ्या जन्मानंतर आठ महिन्यांतच बाबा वारले. आईला लक्षात आलं की माझी उंची फार वाढत नाही. तिनं डॉक्टरांकडे नेलं, तेव्हा त्यांनी सांगितलं की याची उंची काही उपाय केले तरी वाढणार नाही. तो बाकी नॉर्मल आहे," महेश सांगतो.

महेश जाधव

"मी पाचवी-सहावीत गेलो, तेव्हा लक्षात यायला लागलं आपले पाय बाकीच्यांपेक्षा खूप छोटे आहेत. तेव्हा मनातून खूप राग यायचा स्वतःचा. बाकीची मुलं पाहिली की वाटायचं, यांची उंची तर मोठी आहे. मला छोटं का बनवलं देवानं? कुठे कार्यक्रम, लग्न, समारंभ असला की बाहेर जायचोच नाही, कारण लोक चिडवायचे, हसायचे.

"ते पाहून मला कसंतरी व्हायचं. किळसवाणंही वाटायचं. पण मी बोलायचो नाही. नको वाटायचं सगळं. माझी उंची कमी आहे या विचारातच असायचो. माझा आत्मविश्वासही हरवला होता. बालपण असं दुःखात गेलं.

"बारावी झाल्यावर फलटणला कॉलेजात बी. कॉमसाठी अॅडमिशन घेतली. तिथं मी सांस्कृतिक कार्यक्रमांकडे वळलो - नाटकात कामं करू लागलो. तिथं मला आत्मविश्वास मिळाला की मी काहीतरी करू शकतो. 2014 साली शेवटच्या वर्षात कॉलेजचा सांस्कृतिक प्रतिनिधी झालो. मग अभिनयाची वाट मला टीव्हीपर्यंत घेऊन आली.

"आधी लोक हिडीसफिडीस करायचे. आता तेच आवर्जून सांगतात, हा माझ्या गावचा आहे,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

'ज़िंदगी काटनी किसे थी? हमे तो जिनी थी...' (आयुष्य रेटायचं कुणालाय? मला तर जगायचंय.)


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मांजराच्या गुरगुरण्याचा नक्की अर्थ आपल्याला माहीत आहे, असे आपल्याला वाटते.

मांजराची गुरगुर ही निर्विवादपणे तिच्या आनंदाची एक खूण मानली जाते. मांजराला कुरवाळल्यावर केलेली आनंददायी गुरगुर आणि मालकाच्या मांडीवर तासन् तास लोळत पडून राहणे हे मांजर खुशीत असल्याचे द्योतक आहे.

पण याचे विश्लेषण एवढ्यावर थांबत नाही. आपण अपेक्षाही केली नसेल अशा काही गोष्टी या गुरगुरण्यामागे दडलेल्या आहेत.

मांजराची गुरगुर हा नक्की कसला आवाज असतो हा जीवशास्त्रीय दृष्टिकोनातून वादाचा मुद्दा ठरलेला आहे.

हृदयाच्या उजव्या बाजूला अशुद्ध रक्त वाहून नेणारी मुख्य रक्तवाहिनी, जिला 'अध:स्थ महानीला' म्हणतात, तिच्यातून होणार्‍या रक्तप्रवाहाचा हा आवाज असतो असा काहींचा अंदाज आहे.

परंतु हा आवाज मांजराच्या स्वरयंत्रातल्या स्नायूंचा असावा असा अंदाज अधिक संशोधनातून समोर आला आहे. स्वरयंत्राचा 'ग्लॉटिस' नावाचा भाग, जो स्वरतंतूंच्या भोवती असतो, तो मांजराच्या प्रत्येक हालचालीसोबत आकुंचन-प्रसरण पावत असतो.

प्रत्येक श्वासाला हवेच्या होणार्‍या कंपनांचा परिणाम म्हणून मांजराच्या स्वरयंत्रातून हा आवाज येत असावा.

विज्ञानाला या प्रक्रियेबद्दल जवळजवळ खात्री असली तरी यामागचे कारण अजूनही ठामपणे सांगता आलेले नाही.

मांजराच्या मेंदूत असलेल्या चेतासंस्थेशी याचा संबंध असू शकतो हीच सगळ्यात मोठी शक्यता विज्ञानाने मानली आहे. मात्र थेट कारणमीमांसा अजून समजू शकलेली नाही.

मांजराच्या चेतासंस्थेचा हा आंदोलक (oscillator) केवळ मांजर आनंदी असेल तरच उत्तेजित होतो असंच असतं का?

कधीकधी हो, पण फक्त कधीकधीच !

मर्जान डेबव्हर्व नावाच्या एक कॅट शेल्टर फोटोग्राफर लंडनमध्ये आहेत. मांजरांच्या मानसशास्त्रामध्ये त्या सध्या पदवी घेत आहे.

क्लाइव, हुला, लुईगी आणि आर्ची अशा चार मांजरांच्या त्या पालक आहेत. त्यांच्या या मांजरांचे इन्स्टाग्रामवर ३३ हजाराहून अधिक फॉलोअर्स आहेत.

त्यांच्या म्हणण्यानुसार आपण नेहमी मांजरांना तेव्हाच गुरगुरताना बघतो जेव्हा आपण त्यांना प्रेमाने कुरवाळतो म्हणून त्यांना कुरवाळलेले आवडते असे आपल्याला वाटते. मात्र मांजर आपल्यापासून दूर असतानाही गुरगुर करत असते आणि प्रत्येक मांजरानुसार त्या गुरगुरण्याचे प्रमाण बदलते.

त्या सांगतात, प्रत्येक मांजर वेगळं असतं. काही मांजरं अजिबात गुरगुरत नाहीत, तर काही मांजरं दिवसभर सतत गुरगुर करत राहतात.

त्यांच्या लुईगी आणि आर्ची...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

प्रेमाने खेळल्यावर आणि गुदगुल्या केल्यावर मांजरं गुरगुर करतात हे सगळ्यांनीच पाहिलेले आहे. मात्र संवाद साधण्याची त्यांची ही पद्धत आपल्याला वाटते त्यापेक्षा कैक पटींनी क्लिष्ट आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मांडला मॅसेको हे 'टाऊनशिप बॉय फ्रॉम प्रिटोरिया' अशी स्वत:ची ओळख करून द्यायचे.

दक्षिण आफ्रिकेतील 30 वर्षीय अंतराळवीर मांडला मॅसेको यांचा दुचाकी अपघातात मृत्यू झाला आहे, अशी माहिती त्यांच्या कुटुंबीयांनी एक निवेदनाद्वारे दिली.

मॅसेको हे दक्षिण आफ्रिकेतील वायुदलाचे सदस्य होते. 'अॅफ्रोनॉट' आणि 'स्पेसबॉय' या टोपणनावांनी ते ओळखलं जायचे. मात्र मॅसेको हे 'टाऊनशिप बॉय फ्रॉम प्रिटोरिया' अशी स्वत:ची ओळख करून द्यायचे. प्रिटोरिया हे दक्षिण आफ्रिकेतील शहर आहे.

मॅसेको यांच्या मृत्यूच्या वृत्तानंतर अनेकांनी सोशल मीडियावरुन त्यांना श्रद्धांजली वाहिली. अनेकांनी मॅसेको यांच्या टोपणनावांचा आवर्जून उल्लेख केला.

मॅसेको यांनी फ्लोरिडाच्या केनेडी स्पेस सेंटरमध्ये आठवडाभर उप-कक्षीय उड्डाणासाठी तयारी केली होती. हे 2015 साली अवकाशात झेप घेणार होतं.

मेसॅको म्हणायचे, "मला असं काहीतरी करायचं आहे, ज्यामुळे आफ्रिकेतील तरुणांना त्यातून प्रेरणा मिळेल आणि आपण कुठल्याही पार्श्वभूमीतून असलो, तरी आपण कोणतीही गोष्ट साध्य करु शकतो, हे मला दाखवून द्यायचं होतं."

आपण अंतराळातून फोन करणार असल्याचे त्यांनी बीबीसीला सांगितलं होतं. ते म्हणाले होते, "मला आशा आहे की नील आर्मस्ट्राँग यांच्यासारखेच माझेसुद्धा काही उद्गार असावेत जे ऐतिहासिक ठरतील."

अमेरिकन अंतराळवीर नील आर्मस्ट्राँग हे चंद्रावर पाऊल ठेवणारे पहिले मानव होते. 2012 साली वयाच्या 82व्या वर्षी त्यांचं निधन झालं. "हे चंद्रावरील मानवाचं पहिलं पाऊल आहे, पण मानवजातीसाठी ही फार मोठी झेप आहे," असं नील आर्मस्ट्राँग त्यांच्या चांद्रमोहिमेवेळी म्हणाले होते.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

2013 साली अमेरिकेतील अंतराळ अकादमीत मांडला मॅसेको यांची 10 लाख जणांमधून निवड झाली होती. अवकाशात झेपावणारा पहिला कृष्णवर्णीय अर्थात ब्लॅक आफ्रिकन म्हणून मान त्यांना मिळणार होता. मात्र हे स्वप्न पूर्ण होण्याआधीच त्यांच्यावर काळाने घाला घातला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मांत्रिकाने केलेल्या कर्मकांडात मुलांचे जीव गेले, असा आरोप दोन्ही मुलांच्या पालकांनी केला होता.

अहमदाबाद शहरात तरुण पत्रकार म्हणून काम करत असताना अनेक आंदोलनं, निषेधाचे मोर्चे यांचं वृत्तांकन केलं. सरकारला त्रासदायक ठरतील, अशा अनेक बातम्या दिल्या. पण पोलिसांनी मलाच ताब्यात घ्यावं, असं पहिल्यांदा घडलं ते आसाराम बापूंच्या बातमीमुळे!

शहरातल्या प्रसिद्ध मोटेरा क्रिकेट स्टेडियमजवळच्या आसाराम बापूंच्या आश्रमापासून आम्ही साधारण तीन किलोमीटरच्या अंतरावर होतो.

पालकांनी आसाराम बापूंवर आरोप केल्यामुळे बापूंच्या समर्थकांनी धुडगूस घालायला सुरुवात केली. या धिंगाण्यादरम्यान एका महिला पत्रकारासह दहा जण जखमी झाले. आश्रमाजवळ पत्रकारांना मारहाण करण्यात आली. समर्थकांच्या हल्ल्यापासून वाचण्यासाठी पत्रकारांना आश्रमाजवळच्या घरांमध्ये आश्रय घ्यावा लागला.

पत्रकारांना झालेल्या मारहाणीचा निषेध म्हणून साबरमती नदीच्या काठी आम्ही पत्रकारांनी मोर्चा काढायचं ठरवलं. शेकडो पत्रकारांसह मीही मोर्च्यात सहभागी झालो. पत्रकारांमध्ये एकजूट आहे आणि आसाराम यांचे समर्थक मीडियावर दादागिरी करू शकत नाहीत, हे दाखवून देण्यासाठी आम्ही एकत्र जमलो होतो. मात्र आम्ही आश्रमात जाण्याआधीच पोलिसांनी आम्ही अडवलं.

आश्रमाकडे जाणारे सगळे रस्ते पोलिसांनी अडवून धरले होते. 2002 मध्ये गुजरातमध्ये उसळलेल्या दंगलीनंतर पहिल्यांदाच पोलिसांचा एवढा मोठा जत्था मी राज्यातल्या रस्त्यांवर पाहत होतो.

आसाराम यांच्या समर्थकांनी पत्रकारांवर हल्ला केला होता.

आसाराम यांचे समर्थक भडकल्याचं पोलिसांनी आम्हाला सांगितलं. त्यामुळे त्यांना आश्रमाजवळ जाणाऱ्या पत्रकारांच्या सुरक्षेबाबत काळजी वाटत होती. मोर्चादरम्यान तुम्हाला सुरक्षा पुरवू, असं आश्वासन पोलिसांनी दिलं होतं.

पण हिंसक झालेल्या आसाराम समर्थकांविरोधात पोलिसांना असहाय्य होते असं आम्हाला जाणवलं. त्या दिवशी त्यांनी आम्हाला आश्रमाजवळ फिरकू दिलं नाही.

मात्र आम्ही त्यांचं ऐकलं नाही आणि आश्रमाच्या दिशेने चालत राहिलो.

काठ्या आणि बंदुका

पोलिसांनी जागोजागी बॅरिकेड्स लावले होते. आम्ही ते पार केले. बॅरिकेड्सपुढचा परिसर गच्च वस्तीचा होता पण तिथे गूढ शांतता होती. पोलिसांनी डेंजर म्हणून सांगितलेल्या घरातली माणसं आमच्याकडे रोखून बघत होती.

आसाराम आश्रमाबाहेरचे प्रसारमाध्यम प्रतिनिधी

आम्हाला काही होणार नाही, याची आम्हाला खात्री वाटत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ही गोष्ट 2008 सालची आहे. आसाराम बापूंच्या आश्रमातून दोन मुलं गायब झाल्याचं प्रकरण ताजं होतं. या मुलांचे मृतदेह आश्रमाजवळच सापडले होते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मांसविरोधी ग्रॅफिटी आणि स्टिकर लावून त्यांच्या दुकानांवर दगडफेक करण्यात आली आहे, असं फ्रेंच फेडरेशन ऑफ बुचर्सचं म्हणणं आहे.

गेल्या काही महिन्यांमध्ये जवळपास 15 दुकानांवर बनावट रक्त फेकलं गेलं आहे.

"या प्रकारचे हल्ले म्हणजे कट्टरवादाचाच एक प्रकार आहे," असं या पत्रात फेडरेशनचे अध्यक्ष जॉन- फ्रान्सॉय गीहार्ड यांनी म्हटलं आहे.

"फ्रान्सची संस्कृती संपुष्टात आणण्यासाठी या प्रकारचा कट्टरवाद काही लोक अवलंबत आहेत. तसंच शाकाहारी लोकांना त्यांची जावनशैली आणि आदर्शवाद इतर लोकांवर लादायचा आहे," असं त्यांनी म्हटलं आहे.

फ्रान्समध्ये शाकाहारी लोकांची संख्या कमी आहे. 2016मधल्या एका सर्वेक्षणानुसार, फ्रान्समध्ये फक्त 3 % लोक शाकाहारी होते.

" प्रसार माध्यमांमध्ये कट्टरवादी शाकाहारी लोकांच्या जीवनशैलीचं उदात्तीकरण वाढलं आहे, त्यामुळे अशांतता पसरत आहे," असंही गीहार्ड यांनी म्हटलं आहे.

'या घटना नवीन नाहीत'

"फ्रान्सच्या पारंपरिक जीवनात तिथल्या खाटीक समाजाला महत्त्वाचं स्थान आहे. पण आता घडत असलेल्या घटना काही नवीन नाहीत," असं बीबीसीचे पॅरिस प्रतिनिधी लुसी विलियम्स यांनी म्हटलं आहे.

मांस विक्रीत घट झाल्यामुळे शेतकरी गटांनी फ्रान्सचे राष्ट्राध्यक्ष इमॅन्युएल मॅक्रॉन यांना पत्र लिहिलं आहे. मांस उत्पादनावर विपरित परिणाम करणारे नियम बदलावेत, अशी त्यांची मागणी आहे.

प्रातिनिधिक फोटो

मांसविरहित पदार्थांसाठी स्टेक, फिलेट, बेकन आणि सॉसेजेस असे शब्द न वापरण्याची खाद्य उत्पादकांची भूमिका आहे.

शाळांमध्ये आठवड्यातून एकदा शाकाहारी जेवण देण्याचा प्रस्ताव संसदेत नाकारण्यात आला होता.

शाकाहारी पदार्थांचा आग्रह धरणाऱ्या एका कार्यकर्त्याला मार्च महिन्यात तुरुंगवासाची शिक्षा सुनावण्यात आली होती.

इस्लामिक कट्टरवाद्यांनी एका खाटकाचा केलेला खून 'न्याय्य' असल्याचं या कार्यकर्त्यानं फेसबुकवर लिहिलं होतं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कट्टरवादी शाकाहारी लोकांपासून संरक्षण मिळावं म्हणून फ्रान्समधल्या खाटकांनी सरकारला पत्रं लिहिलं आहे. शाकाहारी लोक देशाची पारंपरिक मांस खाद्यसंस्कृती बंद पाडण्याच्या मार्गावर आहेत, असा त्यांचा आरोप आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: माइक पेन्स हे अमेरिकेच्या उपराष्ट्राध्यक्षपदाचे उमेदवार आहेत. ख्रिश्चन धर्मावर त्यांची खूप निष्ठा आहे. तसंच ते परंपरावादी (conservative) विचारांचे आहेत. त्यांच्या राजकारणात ख्रिश्चन धर्माला खूप महत्त्व आहे.  माइक पेन्स यांचा राजकीय प्रवास जाणून घेण्यासाठी पाहा हा व्हीडिओ.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

धर्माच्या नावावरून राजकारण हे केवळ भारत आणि इतर विकसनशील देशांतच होत नाही.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: माईक पाँपेओ आणि सुषमा स्वराज

भारताने याबाबत नवी दिल्लीमधील अमेरिकन दूतावासाकडे चिंता व्यक्त केली आहे. या विद्यार्थ्यांना तात्काळ कायदेशीर मदत देण्याची मागणी भारताने केली, असं PTIने म्हटलं आहे.

या प्रकरणावर गांभीर्याने लक्ष ठेवण्यात येत असून, त्यावर तोडगा काढण्याचा प्रयत्न सुरू आहे, असं भारताच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने स्पष्ट केलं आहे.

भारताने व्यक्त केलेल्या चिंतेवर अमेरिकन दूतावासाच्या प्रवक्त्याने PTIला सांगितलं, "भारताच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने आम्हाला याबाबत सांगितलं आहे. या विद्यार्थ्यांना कायदेशीर मदत देण्याची मागणी त्यांनी केली आहे."

भारतीय विद्यार्थ्यांची फसवणूक झाली असून, या प्रकरणाला त्याचप्रकारे पाहण्यात यावं, असं भारतीय परराष्ट्र मंत्रालयानं सांगितलं आहे.

भारताच्या परराष्ट्र मंत्रालयानं म्हटलं आहे, "या प्रकरणाची सर्व माहिती भारताला देण्यात यावी तसेच पुढील प्रगती नियमित कळवली जावी. विद्यार्थ्यांना मदत करण्याच्या उद्देशाने आमच्या वकिलांनी पीडितांशी संपर्क केला आहे."

परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते रवीश कुमार यांनी आता पर्यंत 30 विद्यार्थ्यांनी आमच्या वकिलांशी संपर्क केला असून आणखी विद्यार्थ्यांशी संपर्क करण्यासाठी आमचा प्रयत्न सुरू आहे, असं ट्वीट केलं आहे.

परराष्ट्र मंत्रालयाने वॉशिंग्टनमधील भारतीय दूतावासाचे हेल्पलाईन नंबरही दिले आहेत - +1-202-322-1190 और +1-202-340-2590. ईमेल-cons3.washington@mea.gov.in

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

एका बेकायदेशीर विद्यापीठात प्रवेश घेण्याच्या प्रकरणात अमेरिकेमध्ये 130 परदेशी विद्यार्थ्यांना अटक करण्यात आली आहे. यापैकी सर्वाधिक विद्यार्थी भारतीय आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: माईक पॉम्पिओ गुरुवारी ब्रसेल्स फोरममध्ये बोलत होते. तिथं ते म्हणाले, चीनकडून भारत आणि दक्षिण-पूर्व आशियाला वाढता धोका पाहून अमेरिकेने युरोपातून आपलं सैन्य कमी करण्याचा निर्णय घेतला आहे.

नुकतेच अमरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप यांनीही जर्मनीमधून आपलं सैन्य कमी करणार असल्याची घोषणा केली होती. राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप यांच्या निर्णयावर युरोपियन महासंघाने नाराजी दर्शवली होती.

पॉम्पिओ म्हणाले, चिनी कम्युनिस्ट पार्टीची कृत्यं भारत, व्हिएतनाम, इंडोनेशिया, मलेशिया, फिलिपाईन्स आणि दक्षिण चीन समुद्रासाठी धोका आहेत.

"चीनच्या पीपल्स लिबरेशन आर्मीचा सामना करण्यासाठी आम्ही सुसज्ज असावं, याची आम्ही काळजी घेत आहोत. सध्याच्या काळातील हे एक आव्हान आहे. आम्ही यासाठीची तयारी पूर्ण केली याची आम्ही खात्री करून घेत आहोत," असंही पॉम्पिओ यांनी म्हटलं.

चीनचा धोका

अमेरिकेचे परराष्ट्र मंत्री पॉम्पियो यांनी यावेळी भारत-चीन सीमेवरचा जीवघेणा संघर्ष, दक्षिण चीन समुद्रातील चीनची कुरघोडी शिवाय कथितरित्या इतरांना नुकसान पोहोचवणारं चीनचं आर्थिक धोरण या गोष्टींवर खुलून मत मांडलं.

ते पुढे म्हणाले, "चीनचा शेजारी देशांना धोका आहे. अमेरिका यावर लक्ष ठेवून आहे. चीनच्या या धोक्याबाबत अमेरिका युरोपियन महासंघाशी चर्चा करणार आहे."

ट्रान्स-अटलांटिक अलायन्समुळे चीनच्या धोक्याबाबत संवाद साधण्यास मदत होईल.

पॉम्पियो यांच्या मते, चीनचा धोका या विषयावर युरोपियन महासंघ आणि अमेरिकेला एकत्रित मिळून काम करणं आवश्यक आहे. म्हणजेच कोणतीही कारवाई एकत्रितरित्या करता येईल. युरोप नेहमीच चीनबाबत उदार धोरण स्वीकारत असल्याचे आरोप लावले जातात, असंही पॉम्पियो म्हणाले.

चीनची टेलिकम्युनिकेशन कंपनी ख्वावेसुद्धा चीनी सर्व्हिलन्स स्टेटचा भाग आहे का, हा प्रश्नही यावेळी पॉम्पियो यांना विचारण्यात आला.

उत्तरादाखल ते सांगतात, "चीनच्या सुरक्षा दलातील लोक या कंपनीच्या मुख्यालयात काम करतात. चीनच्या कायद्यानुसार चीन कम्युनिस्ट पार्टीने ख्वावेकडे कोणतीही माहिती मागितल्यास ती त्यांना द्यावी लागते. ही माहिती खासगीसुद्धा असू शकते.

युरोपमधून सैन्य कमी करण्यामागचा अमेरिकेचा तर्क

अमेरिका जर्मनीतली आपली सैन्यसंख्या  52 हजारवरून 25 हजारांवर आणणार आहे. या निर्णयाबाबत बोलताना पॉम्पियो म्हणतात, "काही विशिष्ट ठिकाणी अमेरिकन सैनिकांची संख्या कमी होईल. कारण जास्त धोका असलेल्या इतर ठिकाणी या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारत-चीन तणावादरम्यान अमेरिकेची भूमिका काय असेल, याकडे सर्वांचंच लक्ष आहे. पण संपूर्ण वादावर अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप आणि परराष्ट्र मंत्री माईक पॉम्पिओ यांची वक्तव्यं भारतासाठी इतकी उत्साहवर्धक नव्हती. पण गुरुवारी (25 जून) माईक पॉम्पिओ यांनी केलेलं वक्तव्य अत्यंत महत्त्वाचं मानलं जात आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: माईक यांचे उद्गार आश्चर्यकारक वाटायला नको. गेल्या तीन दशकांपासून विविध आजारांवर लस शोधून काढण्यासाठी दोन्ही देशांचे संयुक्त उपक्रम आंतरराष्ट्रीय पातळीवर सुरू आहेत.

डेंग्यू, टीबी, हिवतापासारख्या आजारांवर अशाच प्रयत्नांमधून लस शोधून काढली आहे. तर कोरोना व्हायरसवरील लसीची चाचणी लवकरच सुरू होते आहे.

औषध निर्मितीत जगातल्या सर्वाधिक उत्पादक देशांमध्ये भारताचा क्रमांक लागतो. जगातले 5-6 मोठे औषधी आणि लस बनवणारे निर्माते भारतात आहेत. पोलिओ, मेनिन्जायटीस, न्युमोनिया, रोटाव्हायरस, रुबेला अशा अनेक आजारांवर भारतात लस तयार केली जाते.

सहाहून अधिक भारतीय कंपन्या कोरोनावर लस शोधण्याचं काम करत आहेत.

सध्याच्या कोव्हिड-19 या आजारावरही अर्धा डझन भारतीय कंपन्या लस शोधण्याचं काम करत आहेत.

यापैकीच एक आहे सिरम इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडिया. ही कंपनी लस निर्मिती आणि विक्रीच्या बाबतीत जगातली सगळ्यांत मोठी कंपनी आहे. 53 वर्षांपासून ही कंपनी कार्यरत आहे. पुण्यात या कंपनीच्या दोन केंद्रांमध्ये दरवर्षी 1.5 अब्ज लसींचे डोस तयार होतात.

याशिवाय, या कंपनीचे दोन अन्य प्लाँट्स नेदरलँड्स आणि चेक रिपब्लिक इथे आहेत. एकूण या कंपनीत साधारण 7,000 माणसं काम करतात.

सीरम इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडिया

या कंपनीतर्फे 165 देशांना वीसहून अधिक प्रकारच्या लसींचा पुरवठा केला जातो. सुमारे 40 रुपयाला ही एक लस असते आणि अशा 80 टक्के लस निर्यात केल्या जातात.

तर सिरम इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडियाने आता अमेरिकेतल्या कोडाजेनिक्स कंपनीशी टाय अप केलं असून, ते कोरोनावरच्या लसीवर काम करत आहेत. कोरोनाग्रस्तांच्या शरीरातील पेशी वापरून त्या विषाणूंपासून लस बनवण्याचे असे अनेक प्रयत्न जगभरात सुरू आहेत.

आम्ही लवकरच प्राण्यांवर याची चाचणी सुरू करू. सप्टेंबरपासून माणसांवर या लसीचे प्रयोग सुरू होतील, असं सिरम इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडियाचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी अदर पूनावाला यांनी सांगितलं.

घाऊक प्रमाणावर लसीची निर्मिती करण्यासाठी पूनावाला यांच्या कंपनीने ऑक्सफर्ड विद्यापीठाशी टाय-अप केलं आहे. युके सरकारनेही या संयुक्त उपक्रमाला मदतीचा हात देऊ केला आहे.

नव्या लसीकरिता जनुकीयदृष्ट्या निर्मित चिंपाझी व्हायरस मूळ असेल. गेल्या आठवड्यात ऑक्सफर्ड इथं मानवी चाचण्यांना सुरुवात झाली. सगळं काही शिस्तबद्ध पद्धतीने घडून आलं तर सप्टेंबरपासून या लसीचे दशलक्ष डोस तयार केले जातील.

जगाला या लशीचे अब्जावधी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जगभरात थैमान घालणाऱ्या कोरोना विषाणूचा बीमोड करण्यासाठी लस तयार होणं महत्त्वाचं आहे. भारत आणि अमेरिकेची अशा लसीच्या निर्मितीत भूमिका मोलाची आहे, असं अमेरिकेचे परराष्ट्र सचिव माईक पाँपेओ यांनी म्हटलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: माऊंट आगुंग

ज्वालामुखीतून निघालेल्या राखेमुळे विमान वाहतुकीला रेड वॉर्निंग जारी करण्यात आली आहे. या रेड वॉर्निंगचा अर्थ उद्रेकाची शक्यता असून ज्वालामुखी आणखी धुमसण्याची शक्यता आहे आणि त्यामुळे आणखी राख उत्सर्जित होऊ शकते.

इंडोनेशियाच्या बाली बेटावरील ज्वालामुखीचा या आठवड्यातला हा दुसरा उद्रेक आहे. माउंट आगुंगमधून निघालेल्या राखमिश्रित धुराचे ढग 4000 मीटर (13,100 फूट) उंचीवर गेले आहेत.

या ज्वालामुखीमुळे बालीमध्ये वातारणात राखेचं साम्राज्य पसरलं असून प्रशासनाने मास्क वापरण्याचा सल्ला दिला आहे. मास्कचं वितरणही सुरू केलं आहे.

ज्वालामुखीच्या हालचालींवर नजर ठेऊन असलेले गावकरी

बाली बेट हे जगातील लोकप्रिय पर्यटनस्थळ म्हणून ओळखलं जातं. बालीमधील सेमिन्याक आणि कुटा ही मुख्य पर्यटनस्थळं आहेत. या जागा ज्वालामुखीपासून 70 किलोमीटर अंतरावर आहेत.

बेटावरील विमानतळ सध्यातरी सुरळीत सुरू आहे. पण काही विमान कंपन्यांनी त्यांची सेवा रद्द केली आहे. ज्वालामुखीची राख विमानाच्या इंजिनाला धोका पोहोचवू शकते.

राखेचे ढग सध्या बाली बेटाच्या पूर्वेकडील लोम्बोक बेटाकडे सरकत आहेत. तिथलं मुख्य विमानतळ पूर्णतः बंद करण्यात आलं आहे.

परिसरात पसरलेली राख

इंडोनेशियाच्या आपत्कालीन व्यवस्थापन एजन्सीच्या माहिती संचालकांनी यासंदर्भात ट्वीट केलं आहे की, लोम्बोकच्या मातारम शहरात ज्वालामुखीच्या राखेच्या ढगांतून पाऊस पडला आहे.

'माऊंट आगुंगच्या परिसराचा धोका सोडल्यास बालीमध्ये पर्यटन अजूनही सुरक्षित आहे', असं त्यांच्या अधिकृत निवेदनात म्हटलं आहे.

या ज्वालामुखीच्या तोंडाजवळ आता मॅग्मा म्हणजे वितळलेले खडक दिसू लागले आहेत, असं तिथल्या अधिकारी आणि भूगर्भतज्ज्ञांनी सांगितलं.

तात्पुरत्या निवाऱ्यांमध्ये लोकांनी आश्रय घेतला आहे.

7.5 किलोमीटरच्या परिघातील लोकांनी तत्काळ हा परिसर रिकामा करावा, सुरक्षेसाठी 'शांतपणे आणि शिस्तीत' बाहेर पडावे, असे आदेश देण्यात आले आहेत.

यावर्षी आतापर्यंत 1 लाख 40 हजार लोकांनी ज्वालामुखीच्या उद्रेकापासून वाचण्यासाठी शहरं सोडली आहेत. त्यापैकी 25,000 लोकं अजुनही तात्पुरत्या निवाऱ्यात आश्रयाला असल्याचं म्हटलं जातं. ज्वालुखीचा विस्फोट होऊ शकतो, या भीतीनं गडबडीत लोकांनी घरं सोडली आहेत.

इंडोनेशियामध्ये 130हून अधिक जिवंत ज्वालामुखी आहेत. त्यातील माउंट आगुंग या ज्वालामुखीचा 1963मध्ये उद्रेक झाला होता. तेव्हा हजारहून अधिक जणांचा मृत्यू...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इंडोनेशिया बेटांमधील बालीमध्ये माउंट आगुंग या ज्वालामुखीचा उद्रेक झाल्यानं वातावरणात प्रचंड धूर आणि राखेचे ढग पसरले आहेत. बाली बेटावर सरकारनं अतिदक्षतेचा इशारा दिला आला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: माऊंट एव्हरेस्ट

एव्हरेस्टवर पहिल्यांदा यशस्वी चढाई झाली तेव्हापासून आतापर्यंत जवळपास 300 गिर्यारोहकांचा चढाईदरम्यान मृत्यू झाला आहे. यातील दोन तृतियांश मृतदेह अजूनही बर्फाखाली गाडले गेले आहेत.

एव्हरेस्टच्या चीनकडील भागात सध्या वसंत ऋतूतील गिर्यारोहण मोहिमा सुरू झाल्या आहेत. त्यामुळे त्या बाजूने हे मृतदेह खाली आणण्याचे काम सुरू झाले आहे.

आजतागायत 4,800 हून जास्त गिर्यारोहकांनी जगातील हे सर्वात उंच शिखर सर केले आहे.

"जागतिक तापमानवाढीमुळे एव्हरेस्टवरील बर्फाची चादर आणि हिमनद्या वेगाने वितळू लागल्या आहेत आणि इतकी वर्ष या बर्फाखाली गाडले गेलेले मृतदेह उघडे पडू लागले आहेत", असे नेपाळ माउंटेनिअरिंग असोसिएशनचे माजी अध्यक्ष अँग शेरिंग शेर्पा यांनी सांगितले.

"गेल्या काही वर्षात मृत्यू झालेल्या काही गिर्यारोहकांचे मृतदेह आम्ही खाली आणले आहेत. मात्र अनेक वर्षांपासून बर्फात पुरले गेलेले मृतदेह आता दिसू लागले आहेत."

एव्हरेस्टवर लायझनिंग अधिकारी म्हणून काम करणारे सरकारी अधिकारी सांगतात, "गेल्या काही वर्षात मी स्वतः एव्हरेस्टच्या वेगवेगळ्या भागातून जवळपास दहा मृतदेह बाहेर काढले आहेत आणि आता तर अधिकाधिक मृतदेह दिसत आहेत."

हिमनद्या वितळू लागल्याने गिर्यारोहकांचे मृतदेह हाती लागले आहेत.

पर्वतारोहणाच्या या हंगामात एव्हरेस्ट आणि ल्होत्से शिखरावरील कॅम्पवरचे दोरखंड खाली आणण्याचे काम सुरू झाले आहे. मात्र मृतदेहांना खाली आणणे सोपे नाही, असे एक्सपेडिशन ऑपरेटर्स असोसिएशन ऑफ नेपाळचे (EOAN) अधिकारी सांगतात.

मृतदेह खाली आणायचे असेल तर नेपाळच्या कायद्यानुसार या कामात सरकारी संस्थांना सहभागी करून घ्यावे लागते आणि या संस्थांना सहभागी करून घेणे जिकीरीचे आहे.

"सरकार आणि पर्वतारोहण उद्योग दोघांनीही हा मुद्दा गांभीर्याने घ्यायला हवा", असे EOANचे अध्यक्ष दाम्बर पाराज्युली म्हणतात.

"हे तिबेटकडील एव्हरेस्टवर होऊ शकते तर आपणही करू शकतो." असं त्यांचं मत आहे.

उघडे पडलेले मृतदेह

2017 साली कॅम्प-1वरील जमिनीतून एका मृतदेहाचा हात बाहेर आला होता.

शेर्पा समुदायातील व्यावसायिक गिर्यारोहकांना पाठवून तो मृतदेह बाहेर काढल्याची माहिती पर्वतारोहण मोहिमा आखणाऱ्या टूर ऑपरेटर्सने दिली.

त्याचवर्षी खुंबू प्रदेशात आणखी एक मृतदेह दिसला.

हवामान बदलामुळे हिमनद्या वितळू लागल्या आहेत.

एव्हरेस्टवरील या खुंबू प्रदेशात गेल्या काही वर्षात मोठ्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जगातील सर्वात उंच शिखर असलेल्या एव्हरेस्टवर हिमनद्या वितळत असल्याने पर्वतावर गाडले गेलेले मृतदेह उघडे पडू लागले आहेत. यातले बहुतांश मृतदेह गिर्यारोहकांचे असल्याने गिर्यारोहणाच्या मोहिमा आखणारे टूर ऑपरेटर्स काळजीत पडले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: माऊंट एव्हरेस्ट शिखरावरून दिसणारं दृश्य. इथे 1920 पासून दोनशेपेक्षा अधिक जणांना आपला जीव गमवावा लागला.

नवीन सुरक्षा नियमांनुसार यापुढं वैद्यकीय प्रमाणपत्राशिवाय जगातील सर्वोच्च शिखरावर पोहोचण्याच्या प्रयत्न करणाऱ्या अपंग आणि अंध गिर्यारोहकांना मज्जाव करण्यात आला आहे.

गिर्यारोहण सुरक्षितपणे करता यावं आणि कमीत कमी अपघात व्हावेत यादृष्टीनं नियमांची फेररचना करण्यात आल्याची माहिती पर्यटन अधिकाऱ्यानं दिली.

2017 साली एव्हरेस्टवर चढाई करणाऱ्या गिर्यारोहकांच्या संख्येत विक्रमी वाढ झाली. एव्हरेस्ट चढाईचा उच्चांक करण्याच्या प्रयत्नात अनेक अपघात झाल्याची माहितीसुद्धा पुढे आली आहे.

यंदाच्या मोसमात 6 मृत्यू झाले आहेत. जगातील सर्वांत वयोवृद्ध गिर्यारोहकाचा किताब मिळवण्यासाठी प्रयत्न करणारे 85 वर्षीय मीन बहादूर शेरचन यांचाही मृतांमध्ये समावेश आहे.

हिलरी स्टेप

'स्वीस मशीन' नावानं ओळखले जाणारे जगप्रसिद्ध स्वीस गिर्यारोहक उएली स्टेक यांचाही मृत्यू झाला आहे. एकट्यानेच माऊंट एव्हरेस्टवर चढाईच्या प्रयत्नात असताना त्यांना मृत्यूनं गाठलं.

नव्या नियमावलीनुसार परदेशी गिर्यारोहकांना त्यांच्यासोबत गाईड ठेवावा लागणार आहे. या नियमामुळे नेपाळी गाईडना रोजगाराच्या मोठ्या प्रमाणावर संधी उपलब्ध होतील, असा विश्वास प्रशासनाला आहे.

अपंग आणि अंध गिर्यारोहकांना प्रतिबंध घालण्याच्या निर्णयावर काही जणांनी टीका केली होती. पण ज्यांच्याकडे वैद्यकीय प्रमाणपत्र नाही, अशांनाच निर्बंध घालण्यात येणार असल्याचं सरकारनं स्पष्ट केलं.

अफगाणिस्तानात तैनात असताना दोन्ही पाय गमावलेले उदयोन्मुख एव्हरेस्ट गिर्यारोहक हरी बुधा मगर यांनी फेसबुक पोस्टद्वारे हा निर्णय अन्यायकारक आणि भेदभाव करणारा असल्याचं म्हटलं आहे.

एव्हरेस्ट

"सरकारनं कुठलाही निर्णय घेतलेला असो, मी माऊंट एव्हरेस्टची चढाई करणारच," असा निर्धान त्यांनी व्यक्त केला आहे.

 1920 पासून माऊंट एव्हरेस्टवर दोनशेहून अधिक जणांचा मृत्यू झाला आहे. 1980 नंतर त्यात सातत्याने वाढ होताना दिसते.

एव्हरेस्ट चढाई करताना गिर्यारोहकांचा विविध कारणांमुळे मृत्यू झाला आहे. बीबीसीला मिळालेल्या  माहितीनुसार 2015 मध्ये झालेल्या सर्वाधिक मृत्यूंमध्ये 29 टक्के मृत्यू हिमस्खलनामुळे झाले आहेत. त्यानंतर 23 टक्के प्रमाण हे शिखर चढताना पडल्यामुळे झाले आहेत.

तुम्ही हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

नेपाळनं जाहीर केलेल्या नव्या नियमांअंतर्गत अपघात टाळण्यासाठी माउंट एव्हरेस्टसह इतर पर्वतांवर एकट्यानं चढाई करण्यास गिर्यारोहकांना बंदी घातली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: माओ आणि पंतप्रधान चू एन लाई.

1957 मध्ये ते मॉस्कोला गेले तेव्हा जहाजानं हा पलंग पोहोचवण्यात आला, कारण या पलंगाव्यतिरिक्त अन्य कशावर माओ झोपत नसत.

घरात असताना ते साध्या गाऊनवर असत आणि अनवाणी पायांनी वावरत.

चीनमधल्या भारतीय दूतावासात कार्यरत तत्कालिन अधिकारी नटवर सिंह यांनी माओंच्या आठवणींना उजाळा दिला.

लोकसभा अध्यक्ष अय्यंगार यांच्या नेतृत्त्वाखालील भारतीय संसदपटूंचं शिष्टमंडळ चीनला रवाना झालं होतं. माओ रात्री 12 वाजता भेटतील असं या शिष्टमंडळाला रात्री साडेदहा वाजता सांगण्यात आलं.

माओ ठरलेल्या वेळी भारतीय शिष्टमंडळाला भेटले. प्रत्येक नेत्याशी त्यांनी हस्तांदोलन केलं. मात्र त्यांचा मूड नव्हता. अय्यंगार यांनी विचारलेल्या प्रश्नांचं माओ उत्तर देत होते.

मात्र थोड्या वेळानंतर माओंची कळी खुलली. स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर भारताची अवस्था एका ढोलासारखी होती. अमेरिका आणि रशिया दोन्ही बाजूंनी ढोल बडवत होते, असं अय्यंगार म्हणताच माओ खळखळून हसले.

संपूर्ण बैठकीदरम्यान माओ सिगारेट पीत होते. भारतीय राजदूत आर. के. नेहरू यांनी सिगारेट शिलगावली. त्यावेळी माओ यांनी स्वत: त्यांना 'लाइट' दिला. माओंच्या प्रतिसादानं भारतीय शिष्टमंडळातले नेते चक्रावून गेले.

माओंना सिगारेटचा शौक होता.

त्याच्याच पुढच्या वर्षी भारताचे उपराष्ट्रपती सर्वपल्ली राधाकृष्णन चीनला गेले तेव्हा माओंनी स्वत:च्या निवासस्थानी त्यांची व्यवस्था करून आदरातिथ्य केलं. दोघांची भेट झाली तेव्हा राधाकृष्णन यांनी माओंच्या गालाचे गालगुच्चे घेतले.

राधाकृष्णन यांच्या कृतीनं आश्चर्यचकित होऊन माओ काही बोलणार याआधीच राधाकृष्णन यांनी आपली भूमिका मांडली.

"अध्यक्ष महोदय, चक्रावून जाऊ नका. स्टॅलिन आणि पोप यांना भेटलो तेव्हाही मी असंच अभिवादन केलं होतं," असं राधाकृष्णन यांनी सांगितलं.

जेवताना माओंनी आपल्या ताटातला एक पदार्थ उचलून चॉपस्टिकनं राधाकृष्णन यांना वाढला. राधाकृष्णन शाकाहारी असल्याचं माओ यांना ठाऊक नव्हतं.

परंतु राधाकृष्णन यांनी माओ यांना त्यांच्या हातून आगळीक घडल्याचं कळूही दिलं नाही. त्यावेळी राधाकृष्णन यांच्या बोटाला दुखापत झाली होती.

चीनला रवाना होण्यापूर्वी कंबोडिया दौऱ्यादरम्यान त्यांच्या अधिकाऱ्याच्या चुकीमुळे त्यांच्या हाताला दुखापत झाली.

गाडीत बसताना त्यांचा हात दरवाज्यात अडकला आणि त्यांच्या बोटाला लागलं. हा संदर्भ माओ यांना ठाऊक नव्हता. हे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

माओंचा दिवस रात्री सुरू होत असे. अख्खी रात्र ते काम करत असत. सूर्य उगवला की ते झोपायला जात. त्यांचा बराचसा वेळ पलंगावरच जात असे. ते जेवतही पलंगावरच असत. ते कामा निमित्तानं बाहेर पडत तेव्हा पलंग सोबत नेला जात असे. ट्रेनमध्येही त्यांच्यासाठी हाच पलंग मांडला जात असे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: माओवादाच्या अभ्यासकांच्या मते बसवराजू यांना महासचिव केल्यावर देशभरात माओवादी हल्ल्यांमध्ये वाढ होऊ शकते.

गेल्या 25 वर्षांपासून या पदावर कार्यरत असणाऱ्या मुपल्ला लक्ष्मण राव उर्फ गणपती यांची तब्येत बरी नसल्यामुळे त्यांनी आपल्या जागी बसवराजू यांना महासचिव बनवण्याचा प्रस्ताव ठेवला होता.

बसवराजू महासचिव होतील अशी चर्चा गेले वर्षभर सुरू होती.

आता सीपीआय (माओवादी) च्या केंद्रीय कमिटीचे प्रवक्ते अभय यांनी एक निवेदन जारी करत या घडामोडींना दुजोरा दिला आहे. असं केल्यामुळे केंद्रीय कमिटी आणखी सशक्त होईल असा त्यांचा दावा आहे.

आंध्र प्रदेशच्या श्रीकाकुलम जिल्ह्यातल्या जियन्नापेटा गावातील रहिवासी असलेल्या बसवराज यांची महासचिवपदी नियुक्ती करण्याचा निर्णय पक्षाच्या केंद्रीय कमिटीच्या पाचव्या बैठकीत घेण्यात आला.

बसवराजू गेल्या 27 वर्षांपासून केंद्रीय कमिटीचे सदस्य आहेत.

माओवादी प्रवक्त्यांच्या मते गेली 18 वर्षं पॉलिट ब्युरोचे सदस्य म्हणून सक्रिय असलेल्या बसवराज यांनी संघटनेच्या केंद्रीय सैन्य आयोगाचे प्रभारी म्हणूनही काम केलं आहे.

त्यांनी वारंगलमधून इंजिनिअरिंगचं शिक्षण घेतलं असून 1980 साली झालेल्या विद्यार्थी संघटनेच्या वादात त्यांना अटक करण्यात आली होती.

तेव्हापासून ते भूमिगत आहेत आणि 63 वर्षांच्या बसवराज यांचा कोणताच फोटो सध्या उपलब्ध नाही. त्यांच्यावर विविध राज्यांच्या आणि केंद्रीय सुरक्षा संस्थांनी एकूण 1.57 कोटींचं बक्षिस ठेवलं आहे.

माओवाद्यांच्या सैन्याचे प्रमुख

छत्तीसगढच्या नक्षलवादी प्रकरणांचे महानिरीक्षक सुंदरराज म्हणाले, "गेल्या काही महिन्यांपासून माओवाद्यांच्या संघटनेत मोठे बदल होण्याची शक्यता वर्तवली जात होती. मात्र याला अधिकृत दुजोरा मिळालेला नव्हता."

सुंदरराज यांच्या मते बसवराजू यांची महासचिवपदी निवड करून दिवसेंदिवस क्षीण होत असलेली माओवादी संघटना आपली लढाई मजबूत करण्याचा अयशस्वी प्रयत्न करत आहे.

बसवराजू यांच्यावर असलेलं NIA चं एक वेबपेज

सुरक्षा दलांना छत्तीसगढमध्ये एका मागोमाग एक जे यश मिळत आहे त्यामुळे माओवादी घाबरले आहेत. त्यामुळे अशा प्रकारच्या बदलांमुळे काही फरक पडत नाही असंही ते म्हणाले.

दुसऱ्या बाजूला माओवादी तज्ज्ञ पी वी रमना म्हणतात, "बसवराजू हे गणपती यांच्यापेक्षा वयाने लहान असले तरी गणपती जास्त तत्त्वनिष्ठ आहेत."

रमना यांच्यामते माओवादी सैन्याची जबाबदारी सांभाळल्यामुळे आक्रमक...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

नंबाल्ला केशव राव उर्फ बसवराजू हे कम्युनिस्ट पार्टी ऑफ इंडिया (माओवादी) चे महासचिव असतील. ही भारतातली सगळ्यात मोठी माओवादी संघटना आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: माओवादी लोकशाहीविरोधात शस्त्रं का हाती घेत आहेत?

हिरव्यागार भातशेतीमधून आमची गाडी वाट काढत असताना माझे डोळे जड झाले होते. पण बाहेरचं वातावरण टिपण्यासाठी मी निग्रहाने जागी होते. आमच्याकडे साधी बॅटरीपण नव्हती.

आदिवासी आणि ग्रामीण भागातील लोकांच्या उन्नतीचं कारण देत शस्त्रधारी माओवादी सरकारविरुद्ध लढत आहेत. याच शस्त्रधारी तुकडीबरोबर मी चालत होते. त्यांच्याबरोबर जाण्याचा माझा सातवा दिवस होता. आम्ही एकत्र साधारण 30 किलोमीटरचं अंतर कापलं होतं.

भारतीय सुरक्षा यंत्रणा माओवाद्यांचा बीमोड करण्यासाठी मोहीम दिवसा हाती घेतात. म्हणूनच अंधार पडल्यानंतर माओवादी एका तळावरून दुसऱ्या ठिकाणी कूच करू लागतात.

माझं शरीर जर्जर झालं होतं. माझे खांदे शरीराचं ओझं वागवून थकले होते. माझ्या पायातलं त्राणच गेलं होतं. माझी मान आखडली होती. डोकं भाराने वाकून छातीवर विसावलं होतं. चालता चालता मी पडण्याच्या बेतात होते. सततच्या श्रमाने मला भानच राहिलं नव्हतं. माझी मान अनेकदा वाकडीतिकडी होऊन वेडीवाकडी स्थिरावली.

याला माओवादी स्लीपवॉकिंग (Sleepwalking) असं म्हणतात. आणि त्या अंधाऱ्या रात्री कूच करताना ते सगळे यात तरबेज असल्याचं लक्षात आलं.

सरकार आणि नक्षलवादी यांच्यातील संघर्षात हजारोजणांचा जीव गेला आहे.

माओवाद्यांचा तळ असलेल्या झारखंडमध्ये गेली दीड वर्ष मी आदिवासींबरोबर अँथ्रोपोलॉजिस्ट म्हणून राहिली. देशातल्या गरीब अशा वर्गाने लोकशाहीला न मानता सशस्त्र लढ्याचा मार्ग का स्वीकारला, हे मला समजून घ्यायचं होतं.

फेब्रुवारी 2010 पर्यंत माझं या संदर्भातलं संशोधन जवळपास पूर्ण झालं होतं. त्याच वेळी माओवाद्यांच्या या रात्रीच्या प्रवासाबाबत मला कळालं. मी थोड्याच दिवसात लंडनला परतले, मात्र त्यांचा लढा सुरूच होता.

लष्कर आणि पर्यायाने सुरक्षा यंत्रणांचा ससेमिरा टाळण्यासाठी ते वर्षानुवर्ष आपले तळ बदलत आहेत. एका विशिष्ट ठिकाणी ते काही दिवसांपेक्षा जास्त काळ राहू शकत नाहीत.

गेली 50 वर्षं साम्यवादी राज्य निर्माण करण्याच्या उद्देशाने सशस्त्र माओवादी गनिमी कावा तंत्राने (शत्रूवर थेट आक्रमण न करता त्याला खिंडीत गाठणे) सत्ताधाऱ्यांशी लढत आहेत. या संघर्षात आतापर्यंत 40 हजारांपेक्षा अधिक लोकांचा मृत्यू झाला आहे.

1967 मध्ये नक्सलबाडी नावाच्या गावापासून सुरू झालेल्या या डाव्या विचारसरणीच्या सशस्त्र चळवळीला यामुळेच नक्षलवाद म्हटलं जातं. हे मूळ आंदोलन काही...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

माओवादी आणि सरकार यांच्यातील संघर्षात आतापर्यंत हजारो जणांचा जीव गेला आहे. माओवाद्यांचा बालेकिल्ला असणाऱ्या प्रदेशात प्राध्यापिका अल्पा शाह दीड वर्ष राहिल्या. लोकशाहीला बाजूला सारत माओवाद्यांनी शस्त्रं हातात का घेतली, हे त्यांनी तिथे स्वत: राहून समजून घेतलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: माओवाद्यांच्या संघटनेतून लढलेले बालजवान नैराश्याने ग्रस्त आहेत.

माओवादी आणि नेपाळची राजसत्ता यांच्यामध्ये सुरू असलेल्या या संघर्षात मुलंही ओढली गेली. ही मुलं अगदी कमी वयात या संघर्षात सामील झाली.

आपल्या विचारधारेमुळे प्रभावित होऊन ही मुलं आपल्याशी जोडली गेली, असा माओवाद्यांचा दावा होता. पण या मुलांना जबरदस्तीनं 'पीपल्स लिबरेशन आर्मी' मध्ये सामील करून घेण्यात आलं, असा आरोप माओवाद्यांवर होत असतो.

माओवाद्यांच्या या छापामार सेनेत सामील झालेल्या या मुलांकडे हत्यारं देण्यात आली. ही सगळी मुलं नेपाळच्या शाही सेनेशी मोठमोठ्या कमांडर्सच्या ताकदीनं लढली.

लष्करात स्थान नाही

2006 मध्ये संयुक्त राष्ट्रांच्या देखरेखीखाली नेपाळमध्ये शांतता प्रक्रिया सुरू झाली आणि माओवादी छापामारांनी आपली हत्यारं टाकली. त्यानंतर इथं लोकशाही आली आणि माओवाद्यांकडे सत्ता आली.

जनमुक्ती छापामार सेना म्हणजेच पीप्लस लिबरेशन आर्मीला नेपाळच्या लष्करात विलिन करण्यात आलं. 'पीएलए'च्या छावण्या बंद करण्यात आल्या.

आपलं पुनर्वसन करावं, अशी लेनिन बिस्ताची मागणी आहे.

माओवाद्यांना लष्करात सामील करण्याच्या या प्रक्रियेमध्ये वयानं छोट्या असलेल्या छापामारांना अपात्र ठरवण्यात आलं. या बालजवानांना सांगण्यात आलं की, ते कमी वयाचे आहेत आणि म्हणूनच नेपाळच्या सेनेमध्ये त्यांना भरती करता येणार नाही.

त्यांच्या पुनर्वसनासाठी एक योजना बनवण्यात आली. ही योजना या मुलांनी नाकारली कारण यात त्यांना फारसं काही मिळत नव्हतं. संयुक्त राष्ट्रांच्या देखरेखीखाली चाललेल्या या प्रक्रियेमध्ये अपात्र ठरवलेल्या या मुलांना दहा हजार नेपाळी रुपये देण्यात आले.

खेळण्याच्या वयात हातात बंदूक

लेनिन बिस्तांचं गाव काठमांडूपासून 40 किलोमीटर अंतरावर आहे. अवघ्या 12 वर्षांच्या वयात ते माओवाद्यांशी जोडले गेले.

त्यांचे वडील श्याम काजी बिस्ता काठमांडूमधल्या एका कापडाच्या कारखान्यात काम करत होते. समाजवादी विचारसरणीचे असल्यामुळे त्यांनी आपल्या मुलाचं नाव लेनिन असं ठेवलं.

2015 मधल्या विनाशकारी भूकंपात त्यांच्या घराची पडझड झाली, पण बेकारीमुळे लेनिन त्यांच्या घराची डागडुजी करू शकत नाही. आपल्या अधिकारांसाठी आपल्याच नेत्यांसमोर आवाज उठवण्याची वेळ त्यांच्यावर आली आहे.

माओवाद्यांच्या संघटनेत भरती झालेले बालजवान

लेनिन सांगतात, "शांती प्रक्रियेमध्ये माओवादी नेत्यांनी मला सांगितलं की, मी सैन्यात...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

1996 साली माओवादी छापामार संघटनेनं नेपाळमधल्या रोल्पा जिल्ह्यातल्या एका पोलीस छावणीवर हल्ला केला होता. यानंतर नेपाळमध्ये हिंसेचं थैमान सुरू झालं. सुमारे एक दशकभर नेपाळ या हिंसेच्या सावटाखाली राहिला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: माकडाने काढलेला सेल्फी

माकड फोन खाण्याचा प्रयत्न करत असल्याचे फोटो आणि व्हीडिओ सोशल मीडियावर प्रचंड व्हायरल होत आहेत असं झॅकड्रायझ रॉडझी यांनी सांगितलं. रॉडझी याचा तो फोन होता, त्यांनीच हे फोटो आणि व्हीडिओ सोशल मीडियावर शेअर केले होते.

झोपलेलं असताना फोन कुणीतरी चोरून नेला असं त्याला वाटत होतं. फोन नक्की कसा गेला हे अद्याप त्याला कळलेलं नाही. फोटो आणि व्हीडिओज कोणत्या परिस्थितीत घेण्यात आले हेही ठोसपणे सांगता येणार नाही.

वीस वर्षांचा रॉडझी शनिवारी सकाळी अकरा वाजता उठला तेव्हा त्याचा स्मार्टफोन गायब होता.

चोरीच्या कोणत्याही खुणा नव्हत्या. कोणीतरी करणी-काळी जादू केल्यासारखं मला वाटलं असं रॉडझीने सांगितलं. जोहोर या दक्षिणेकडच्या राज्यातील बाटू पहाट इथला रॉडझी कम्प्युटर सायन्सच्या अभ्यासक्रमाच्या शेवटच्या वर्षाचा विद्यार्थी आहे.

काही तासांनंतर बीबीसीबरोबर शेअर केलेल्या व्हीडिओत, शनिवार दुपारची 2.01 मिनिटांची वेळ आहे. माकड फोन खाण्याचा प्रयत्न करत असल्याचं दिसत आहे. रसरशीत हिरवी पानं आणि पक्ष्यांच्या पार्श्वभूमीवर माकड कॅमेऱ्याकडे रोखून बघत असल्याचं दिसतं आहे.

माकड, झाडंझुडपं आणि भवतालाचे फोटो कॅमेऱ्यात टिपले गेले आहेत.

रविवार दुपारपर्यंत फोनचा मागमूस लागला नाही असं रॉडझीने सांगितलं. रविवारी दुपारी रॉडझीच्या वडिलांना त्यांच्या घराबाहेर एक माकड दिसलं.

रॉडझीच्या नंबरवर कॉल केल्यानंतर जंगलात थोड्या अंतरावर रिंग वाजत असल्याचं त्यांच्या लक्षात आलं. जंगलात ताडाच्या झाडाच्या पानांखाली मातकटलेल्या स्थितीत फोन मिळाला.

माकडाचे उद्योग

फोन घेऊन जाणाऱ्याचा फोटो फोनमध्ये असेल असं रॉडझीच्या काकांनी गंमतीत म्हटलं. फोन साफसूफ केल्यानंतर रॉडझीने फोटो गॅलरी उघडली आणि त्याला धक्का बसला. फोटो गॅलरीत माकडांच्या फोटो आणि व्हीडिओजचा ढीग साचला होता.

जगभरात अनेक ठिकाणी माकडं शहरात भरवस्तीत किंवा वस्तीजवळ राहत असल्याची उदाहरणं आहेत. मात्र आमच्या भागात माकडांनी वस्तू चोरून नेल्याचं याआधी घडलेलं नाही. भावाच्या खोलीतल्या उघड्या खिडकीतून माकड आत आलं असावं असं रॉडझीला वाटतं.

हे असं आयुष्यात एकदाच घडू शकतं असं रॉडझीने रविवारी ट्वीट करत म्हटलं आहे. हजारो नेटिझन्सनी लाईक्स आणि रीट्वीट केलं आहे.

माकडांचे सेल्फी बातमी होण्याची ही पहिलीच वेळ नाही. 2017 मध्ये ब्रिटिश फोटोग्राफरने एका माकडाने काढलेल्या फोटोवरून न्यायालयात गेलेला...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

फोन आणि त्यातही स्मार्टफोन हरवणं केव्हाही त्रासदायकच. मलेशियातल्या एका माणसाचा फोन हरवला. शोध घेतल्यानंतर घरामागच्या जंगलात तो सापडला. फोनमध्ये माकडाने काढलेली सेल्फी आणि व्हीडिओ सापडल्याने  माणूस चक्रावून गेला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मागचे काही दिवस तुम्ही बघितलं असेल की, मुंबई आणि पुण्यात नवीन कोरोना रुग्णांची संख्या कमी होतेय. मुंबईत तर ती पाच हजाराच्या आसपास स्थिरावली आहे. नवी दिल्लीतही रुग्ण संख्या 22,000वर स्थिरावल्यासारखं दिसतंय. पण, याचा अर्थ या दोन शहरांमध्ये कोरोनाची लाट ओसरतेय असा घ्यायचा का?

साथीच्या रोगांच्या बाबतीत शास्त्र असं सांगतं की, रोगाची लाट येते किंवा लाटा येतात तेव्हा त्यांचा एक उच्चांक किंवा पीक येतो आणि पीकवर काही काळ थाबल्यानंतरच लाटेचा भर ओसरायला सुरुवात होते.

आता देशात दुसरी कोरोना लाट थैमान घालतेय. अशावेळी तुमच्या मनातही हा प्रश्न आला असणार की या लाटेचा परमोच्च बिंदू नक्की कुठला? तो कधी येणार? आणि त्यानंतर ती ओसरणार कधी? याच प्रश्नांची उत्तरं जाणून घेऊया.

दुसऱ्या लाटेचा पीक कधी येणार?

दुसऱ्या लाटेत देशातली रुग्णसंख्या दिवसाला साडेतीन लाखांपर्यंत पोहोचलीय. आणि मागचे चार दिवस ती सातत्याने 3 लाखांपेक्षा जास्त आहे. अशावेळी संसर्गजन्य आणि विषाणूंच्या माध्यमातून पसरणाऱ्या आजारांवर अभ्यास करणाऱ्या देशातल्या महत्त्वाच्या संस्थांनी दुसऱ्या लाटेबद्दलचे आपले अहवाल प्रसिद्ध केले आहेत.

सगळ्यांत आधी बघूया इंडियन सेंटर फॉर मेडिकल रिसर्च आणि इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी यांच्या मते भारतातल्या दुसऱ्या लाटेचा पीक नक्की कधी येणार आहे?

नीती आयोग आणि आयसीएमआरने शुक्रवारी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि सर्व राज्यांच्या मुख्यमंत्र्यांसमोर एक सादरीकरण केलं. आणि इंडियन एक्स्प्रेसने दिलेल्या बातमीनुसार, नीती आयोगाचे सदस्य व्ही के पॉल यांच्या म्हणण्यानुसार, "देशात दुसऱ्या लाटेचा पीक मे महिन्याच्या मध्यावर येईल. तोपर्यंत दिवसाला पाच ते साडेपाच लाखांपर्यंत रुग्णसंख्या जाईल. आणि हा भर ओसरायला जून ते जुलै उजाडेल."

व्ही के पॉल यांच्याच शब्दात सांगायचं तर, "लोकसंख्या जास्त असलेल्या राज्यांना धोका जास्त आहे. आणि अतीगंभीर परिस्थिती हाताळण्यासाठी या राज्यांमध्ये आरोग्य यंत्रणा पुरेशी सक्षम नाही. संसर्ग ग्रामीण भागात पसरले तेव्हा जास्त सावध राहण्याची गरज आहे."

दुसरीकडे आयआयटी कानपूरच्या भौतिकशास्त्र विभागाने कोव्हिडचा आतापर्यंत उपलब्ध डेटा बघून आपलं एक मॉडेल तयार केलं आहे.

गणितावर आधारित हे मॉडेल असं सांगतं की, दुसऱ्या लाटेचा पीक मेच्या मध्यावर येईल. आणि तेव्हा किमान साडे तीन लाखांना दररोज संसर्ग होत असेल. शिवाय संसर्ग ग्रामीण...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

देशात आता दर दिवशी 3,50,000 लाखांच्या वर नवीन रुग्णांची नोंद होत आहे. अशावेळी एक स्वाभाविक प्रश्न मनात येत असेल हे कधी थांबणार? हे समजण्यासाठी एक गणिती मॉडेल संशोधकांनी विकसित केलं आहे. त्यातून आपल्याला दुसऱ्या लाटेचा उच्चांक कधी येईल आणि ही लाट कधी ओसरणार याचा अंदाज बांधता येऊ शकतो.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मागचे दोन आठवडे या प्रकरणावरून राजकीय आरोप प्रत्यारोप सुरू झाले. नुकत्याच पार पडलेल्या राज्याच्या अर्थसंकल्पीय अधिवेशनात विरोधी पक्षाने पोलीस अधिकारी सचिन वाझेंवर गंभीर आरोप केले. त्यासंदर्भातले काही पुरावे मांडण्याचा प्रयत्न केला.

तर सचिन वाझे यांनी अर्णब गोस्वामी यांना जेलमध्ये टाकले होते म्हणून विरोधी पक्षाचा त्यांच्यावर राग आहे का? असा सवाल सत्ताधारी पक्षाने उपस्थित केला. मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी 'सचिन वाझे हे ओसामा बिन लादेन असल्यासारखे विरोधी पक्षनेते बोलत आहेत,' असं म्हटलं.

त्यावर प्रत्युत्तर देत विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांनी 'सचिन वाझे यांना वकीलाची गरज नाही. कारण त्यांच्याकडे अॅडव्होकेट उद्धव ठाकरे बाजू मांडण्यासाठी आहेत,' असं म्हटलं. या सगळ्या आरोप प्रत्यारोपांनंतर एनआयए या तपास यंत्रणेकडून सचिन वाझे यांची कसून चौकशी करण्यात आली आणि काही तासांत अटकही करण्यात आली.

या अटकेनंतर शिवसेना विरूद्ध भाजप असा संघर्ष अधिक वाढला आहे का? उध्दव ठाकरे सरकार या प्रकरणामुळे अडचणीत आलंय का? असे प्रश्न उपस्थित झाले आहेत.

राजकीय मतभेदव्यक्तिगत पातळीवर ?

राज्यात झालेल्या महाविकास आघाडीच्या सत्तांतराने शिवसेना विरूद्ध भाजप हा संघर्ष अनेकवेळा बघायला मिळाला. पण सचिन वाझे प्रकरणी हे राजकीय मतभेद व्यक्तिगत पातळीवर आल्यामुळे हा संघर्ष अधिक वाढल्याचं मत अनेक राजकीय विश्लेषक व्यक्त करतात. सचिन वाझे प्रकरणी चौकशीची मागणी केल्यानंतर राज्य सरकारने त्याला प्रत्युत्तर देण्याऐवजी मोहन डेलकर प्रकरण सभागृहात मांडलं.

दोन्ही पक्षाकडून हा मुद्दा प्रतिष्ठेचा केला गेल्याचं चित्र दिसलं. पोलीस अधिकारी सचिन वाझे यांच्याकडे अन्वय नाईक आत्महत्या प्रकरणाचा तपास होता. या प्रकरणी त्यांनी अर्णब गोस्वामी यांना अटक केली होती. त्याचा राग विरोधी पक्षाच्या मनात असल्याचा आरोप सत्ताधारी पक्षाने केला. त्यामुळे शिवसेना आणि भाजपमधले राजकीय मतभेद व्यक्तिगत पातळीवर आले आहेत का हा प्रश्न उपस्थित झाला.

उद्धव ठाकरे आणि शरद पवार

याविषयी लोकमतचे सहाय्यक संपादक संदिप प्रधान सांगतात, "शिवसेना भाजपचे राजकीय मतभेद हे व्यक्तिगत पातळीवर यापूर्वीच गेलेले आहेत. आता ते अधिक ताणले जातायेत. अंबानी स्फोटकं प्रकरण हे खरंच कट करून रचलं गेलं, की हा सुद्धा केंद्र सरकार विरूद्ध राज्य सरकारच्या संघर्षाचा भाग आहे हे चौकशी नंतर कळेल. सचिन वाझे हे पुन्हा पोलीस...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

25 फेब्रुवारी 2021. उद्योगपती मुकेश अंबानी यांच्या घराबाहेर स्फोटकांनी भरलेली स्कॉर्पिओ गाडी सापडली. या प्रकरणाचा तपास राष्ट्रीय तपास यंत्रणाकडून (NIA) सुरू आहे. पोलीस अधिकारी सचिन वाझे यांना एनआयएकडून अटक करण्यात आली असून 25 मार्चपर्यंत त्यांना पोलीस कोठडी देण्यात आली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मागच्या आठवड्यात मी एका दुकानात पाण्याची बाटली विकत घेण्यासाठी गेलो होतो. दुकान रिकामं असल्याचं पाहून मला आश्चर्य वाटलं. असं झाल्याचं मी कधीच पाहिलं नव्हतं.

या दुकानातल्या सामान ठेवण्याच्या मोठ्या ट्रॉली पूर्णपणे रिकाम्या होत्या. बटाटे, गाजर संपले होते. दुकानाबाहेर उभे असलेले सुरक्षारक्षक ट्रॉल्यांचे हँडल स्वच्छ करत होते.

विकायला ठेवलेल्या वस्तू लवकर संपत आहेत. त्यामुळे दुसऱ्या दिवशी सकाळी लवकर या, असा सल्ला एका कर्मचाऱ्याने मला दिला.

माझ्या घरातलं बाटलीबंद पाणी संपलं होतं. पण आता दुसऱ्या दिवशी येण्याशिवाय कोणताही पर्याय माझ्याकडे नव्हता.

पुढच्या दिवशी सकाळीही दुकानाबाहेर मोठी रांग होती. वस्तू लवकर संपत होत्या. चीननंतर इटलीमध्ये लॉकडाऊन केल्याच्या बातम्या आणि त्यानंतर अमेरिकेत वाढत असलेल्या कोरोना व्हायरसग्रस्तांची संख्या यामुळे अमेरिकेतील अनेक भागांमध्ये गदारोळ माजला आहे.

कोरोना व्हायरसमुळे अमेरिकेत आतापर्यंत 26 जणांचा मृत्यू झाला आहे. याशिवाय कोरोना व्हायरसचे 600 नवे रुग्ण आढळून आले आहे.

त्यामुळे अमेरिकेत कोरोना व्हायरसची दहशत वाढत चालली आहे. माझ्यासारखे अनेक लोक व्हायरसच्या भीतीने घराबाहेर पडायला सुद्धा घाबरत आहेत.

भीतीचं वातावरण

कॅलिफोर्नियामध्ये एका तंत्रज्ञान कंपनीत असलेले आणि इंडिया कम्युनिटी सेंटरचे (आयसीसी) सीईओ राज देसाई सांगतात, की इटलीप्रमाणे अमेरिकेतही लॉकडाऊन होईल याची इथल्या लोकांना भीती वाटते.

देसाईंच्या मते, कॅलिफोर्नियाच्या बे परिसरात दोन लाखांहून अधिक भारतीय काम करतात किंवा राहतात.

लोक गरजेच्या वस्तूंचा साठा करत असल्याचं ते सांगतात. आम्ही आमच्या सदस्यांसाठी सॅनिटायझर उपलब्ध करून देत आहोत, असं राज देसाईंनी सांगितलं. सॅनिटायझरची बाजारात कमतरता आहे.

चार वेगवेगळ्या भागातील 600 ज्येष्ठ व्यक्तीही आयसीसीचे सदस्य आहेत. वृद्ध व्यक्तींना कोरोना व्हायरसचा धोका जास्त आहे.

एका दुकानाबाहेर तर परिस्थिती नियंत्रणाबाहेर गेल्यामुळे पोलिसांना हस्तक्षेप करावा लागला. इथं टॉयलेट पेपर, सॅनिटायझर आणि पाणी विकत घेण्यासाठी लोकांनी एकच गर्दी केली होती. त्यानंतर इथं गोंधळ माजला.

अमेरिकेत आणीबाणी

निवडणुकीच्या वर्षात राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांच्यासाठी ही वाईट बातमी आहे. आर्थिक क्षेत्रात केलेलं काम हा ट्रंप यांनी निवडणूक प्रचाराचा मुद्दा बनवला आहे.

पण कोरोना व्हायरसमुळे अमेरिकन...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

संपत चाललेल्या पाण्याच्या बाटल्या... दुकानांसमोर ग्राहकांच्या लांबच लांब रांगा... हँड सॅनिटायझर आणि टॉयलेट पेपर यांची टंचाई... खाण्यापिण्यासाठी, दैनंदिन वापरासाठी आवश्यक वस्तूंचा साठा करणारे लोक... अमेरिकेतील अनेक शहरांमध्ये याच प्रकारचं दृश्य पाहायला मिळत आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मागच्या आठवड्यात सोलापुरच्याच करमाळ्याच्या राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या नेत्या रश्मी बागल यांनीही शिवबंधन बांधून घेतलं होतं. शिवसेनेपूर्वी भाजपने या भागातील अनेक मोठ्या नेत्यांना आपल्या गोटात सामील करून घेतलं होतं. आगामी काळात या भागातील इतर अनेक नेते भाजप आणि शिवसेना या पक्षांमध्ये प्रवेश करतील अशी चर्चाही रंगली आहे.

सोलापूरसोबतच सातारा, सांगली आणि कोल्हापूर या पश्चिम महाराष्ट्रातील इतर जिल्ह्यातही अशीच परिस्थिती आहे. मागच्या सहा महिन्यात निवेदिता माने, रणजितसिंह मोहिते पाटील, रणजितसिंह नाईक-निंबाळकर, शिवेंद्रसिंहराजे भोसले या प्रमुख नेत्यांसोबतच इतर काही नेत्यांनी भाजप-सेनेत प्रवेश केला आहे. येत्या काळात आणखी काही प्रवेश होतील, असं भाजप आणि शिवसेनेचे नेते सांगतात.

या सगळ्या घडामोडींमुळे पश्चिम महाराष्ट्रातल्या राजकीय समीकरणानं अत्यंत रंजक वळण घेतलं आहे. या भागात एकेकाळी एका एका जागेसाठी झगडणाऱ्या या पक्षांनी पश्चिम महाराष्ट्रावर संपूर्ण लक्ष केंद्रीत केल्याचं दिसून येत आहे.

"कार्यकर्त्यांसाठी पक्षांतर"

पक्षांतर करण्याचा निर्णय घेतल्यानंतर दिलीप सोपल म्हणाले, "1978 पासून मी बार्शीच्या राजकारणात सक्रिय आहे. माझ्या सर्व सहकाऱ्यांचा शिवसेनेत जाण्याचा आग्रह होता. राज्यात युती आहे की नाही याचा विचार न करता मी शिवसेनेत प्रवेश करत आहे. मी कुस्ती ठरवून व्यायाम करत नाही. जो समोर असेल त्याच्याशी लढायला मी तयार आहे."

दिलीप सोपल कार्यकर्त्यांसोबत बोलताना.

सोपल यांच्याप्रमाणेच दिलीप माने यांनीसुद्धा पक्षांतराचं कारण सांगितलं, "मतदार, कार्यकर्त्यांच्या कामांसाठी मी शिवसेनेत जात आहे. माझी कोणतीही अपेक्षा नाही. शिवसेनेच्या नेत्यांनी राज्यातील कोणत्याही मतदारसंघातून लढण्याचा आदेश दिल्यास माझी तयारी आहे. पक्षातील स्थानिकांशी मी जुळवून घेणार आहे. ग्रामीण भागात पक्ष वाढवण्याचे शिवसेनेचे धोरण आहे. भाजप-सेनेची युती कायम राहिल्यास युतीचा  प्रचार करणार आहे. पण शिवसेनेने सोपवलेल्या मतदारसंघालाच प्राधान्य असेल."

ग्रामसभा आयोजित करून पदाधिकारी आणि कार्यकर्त्यांच्या भाषणबाजीनंतर पक्षांतर करावं किंवा नये, असा प्रश्न विचारण्याचा नवा ट्रेंड मोहिते पाटील कुटुंबियांनी राजकारणात आणला. यातून प्रेरणा घेऊन 'कार्यकर्त्यांच्या विनंतीनुसार', 'जनतेचा कल बघून' किंवा 'मतदारसंघाच्या विकासासाठी' अशी आदर्श वक्तव्य करून पक्षांतर करताना राजकीय नेते...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सोलापूर जिल्ह्यातील बार्शी तालुक्याचे राष्ट्रवादी काँग्रेसचे आमदार दिलीप सोपल यांनी बुधवारी शिवसेनेत प्रवेश केला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मागच्याच वर्षी फेब्रुवारी-मार्च महिन्यात बीबीसीच्याच 'द शी वर्ल्ड' या शोचं काम पाहण्यासाठी आणि शिकण्यासाठी मी केनियाची राजधानी नैरोबीत गेले होते, त्यावेळी मला अनेकदा हा अनुभव आलाय आणि तुम्ही त्यांच्या घरी गेला नाहीत तर त्यांना वाईटही वाटतं बरका (अगदी आपल्यासारखं).

त्यामुळे केनियाने भारताला कोरोना व्हायरसच्या दुसऱ्या लाटेत मदत देऊ केली यात काहीच नवीन नाही.

‘माझ्या जेलच्या गार्डबरोबर खळाळून हसणं’

आता म्हणाल मुद्दा काय, तर अभिनंदन! तुम्ही सोशल मीडियावर पडीक नसता. कारण सोशल मीडियावर एव्हाना केनियाचं कौतुक करणाऱ्या पोस्ट फिरायला लागल्यात.

तर त्याचं झालं असं की कोरोना व्हायरसच्या दुसऱ्या लाटेशी झुंजणाऱ्या भारताला अनेक देशांनी मदत देऊ केली. अमेरिका, यूके, रशियासारख्या देशांनी ऑक्सिजन कॉन्सन्ट्रेटर्स, वैद्यकीय सामग्री आणि औषधांची मदत दिली. पण केनियाने मात्र एक गोड भेट पाठवली.

केनियाने भारताच्या रेड क्रॉस सोसायटीला या कठीण काळात मदत दिलीये. काय होतं या मदतीत? सहा टन चहा, तीन टन कॉफी आणि तीन टन शेंगदाणे.

याचा कोव्हिडशी काय संबंध म्हणाल तर तेही त्यांनी छान समजावून सांगितलंय.

केनियाच्या सरकारने म्हटलंय की, "या कठीण काळात आम्ही भारताचं सरकार आणि भारताची लोक यांच्याबरोबर उभे आहोत. काही देश भारताला वैद्यकीय सामग्रीची मदत देत आहेत हे आम्ही पाहिलं. पण आम्ही एका विशिष्ट वर्गासाठी मदत पाठवत आहोत. ते म्हणजे फ्रंटलाईनवरचे आरोग्य कर्मचारी. ते लोक दिवसरात्र, स्वतःच्या जीवाची पर्वा न करता, आराम न करता लोकांचा जीव वाचवण्यासाठी धडपडत आहेत. आणि म्हणूनच त्यांना त्यांच्या धावपळीतून दोन क्षण विश्रांतीचे मिळावे, कपभर चहा पिऊन त्यांनी फ्रेश व्हावं म्हणून आम्ही हे पॅकेज पाठवत आहोत."

केनियाचा चहा

दोन्ही देशांमध्ये अनेक वर्षांपासून दृढ संबंध आहेत आणि ते या पॅकेजव्दारे आणखी घट्ट व्हावेत, असंही केनियाच्या सरकारने म्हटलं आहे.

भारत आणि केनियात इतर वेळी वैद्यकीय सामग्रीची देवाण-घेवाण होत असते. खरंतर भारताकडूनच केनियाला आरोग्यसुविधा पुरवल्या जातात. हा देश औषधांच्या बाबतीतही भारतावर निर्भर आहे. याचीही आठवण काढत केनियन सरकारने म्हटलं की, "आम्ही देऊ केलेली मदत म्हणजे भारताने आजवर केनियाला पुरवलेल्या उत्तम आरोग्यसुविधेबदद्ल आमच्या मनात असलेल्या कौतुकाचं प्रतिबिंब आहे."

सोशल मीडियावर कौतुक

केनियाच्या या मदतीनंतर सोशल मीडियावर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

केनियन माणूस मुळातच अगत्यशील आहे. तुम्ही घरी गेलात तर हाताला धरून जेवायला बसवणार (माझ्यासारख्या शाकाहारी व्यक्तीची पंचाईत). नाहीच जेवलात तर कमीत कमी मोठा कप भरून चहा पाजल्याशिवाय सोडणार नाही.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मागील काही दिवसांपासून थायलंडमध्ये पेनिस (पुरुषाचे शिश्न) व्हाईटनिंगचं प्रमाण वाढलेलं दिसून येत आहे.

त्वचा गोरी करून घेण्याचा प्रयत्न करणं आशियाई देशांमध्ये नवीन नाही. या देशांमध्ये अश्वेत त्वचेचा संबंध मजुरी आणि गरिबीशी जोडला जातो.

नुकतंच एका दवाखान्याची त्वचा गोरी करण्याची पद्धत ऑनलाईन पोस्ट करण्यात आली तेव्हा ती प्रचंड व्हायरल झाली. इतकी की थायलंडच्या आरोग्य मंत्रालयाला या प्रक्रियेसंबंधी धोक्याची सूचना जारी करावी लागली.

पेनिस व्हाईटनिंगचा उपचार घेणाऱ्या एका रुग्णाला बीबीसीच्या थाय सेवेनं विचारलं तेव्हा त्यानं सांगितलं, "पोहताना अधिक आत्मविश्वास वाटावा असं मला वाटतं होतं."

30 वर्षीय व्यक्तीनं सांगितलं की, त्याचं पेनिस व्हाईटनिंग पहिलं सत्र दोन महिन्यांपूर्वी होतं. तेव्हापासून त्यानं निश्चित असा बदल अनुभवला आहे.

या प्रकारचा उपचार करणाऱ्या दवाखान्याची फेसबुकवरची पोस्ट सोशल मीडियावर प्रचंड व्हायरल झाली. अवघ्या दोन दिवसांत 19 हजार वेळा ही पोस्ट शेअर करण्यात आली.

या पोस्टमध्ये उपचार कक्षातले फोटो सुद्धा टाकण्यात आले होते. त्यासोबत शस्त्रक्रिया स्पष्ट करून सांगण्यात आली होती.

या पोस्टवर चित्रविचित्र कमेंट्स आल्या आहेत.

काही जणांनी 'पेनिस व्हाईटनिंग कशासाठी करायचं?' असा प्रश्न विचारला आहे.  तर काहींनी मात्र 'शस्त्रक्रियेनंतर पेनिसचा उपयोग टॉर्च लाईट म्हणून करता येईल, त्याला चमकू द्या,' अशी टिप्पणी केली आहे.

एका महिलेनं मात्र पेनिसच्या रंगाबद्दल वेगळी भूमिका घेतली आहे. तिचं म्हणणं होतं की, ती रंगाबद्दल गंभीर नाही, पण आकार आणि हालचालींबद्दल तिला चिंता वाटते.

"चार महिन्यांपूर्वी आम्ही व्हजायना व्हाईटनिंगची सेवा सुरू केली," असं ली-लक्स हॉस्पिटलचे मार्केटिंग मॅनेजर पोपोल टँसकूल यांनी बीबीसीला सांगितलं.

"त्यानंतर रूग्ण पेनिस व्हाईटनिंगविषयी विचारायला लागले. म्हणून मग त्यानंतरच्या एका महिन्यानं आम्ही पेनिस व्हाईटनिंगची सेवा देणं सुरू केलं," पोपोल पुढे सांगतात.

या शस्त्रक्रियेसाठी एकूण पाच सत्र घेतली जातात आणि त्यासाठी एकूण 4 लाख रूपये मोजावे लागतात.

खरं तर हे शरीराचं गुप्तांग आहे. तरीसुद्धा थायलंडमधल्या बहुसंख्य लोकांना त्यांचं गुप्तांग गोऱ्या रंगाचं असावं असंच वाटतं.

व्हजायना आणि पेनिस व्हाईटनिंगसाठी महिन्यातून 20 ते 30 रुग्ण या दवाखान्यात उपचारासाठी येतात. यातले काही तर म्यानमार, कंबोडिया आणि...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

थायलंडमध्ये आजकाल जगावेगळाच ट्रेंड आला आहे. त्यामुळे ब्युटी इंडस्ट्री त्यांच्या सर्व मर्यादा तोडत आहे का, असा सवाल उपस्थित केला जात आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मागील तीन दिवसांपासून मेघालयात परिस्थिती तणावपूर्ण झाली आहे.

गुरुवारी सरकारी बसमध्ये क्लिनरचं काम करणाऱ्या खासी समाजातील तरुण आणि एका पंजाबी मुलीमध्ये शाब्दिक चकमक झाली.

या किरकोळ वादविवादानंतर दोन्हीकडच्या गटांमध्ये भांडण सुरू झालं. मारहाण झाली. नंतर स्थानिक पोलिसांसमक्षच हे प्रकरण मिटवण्यातही आलं. पण या घटनेनंतर सोशल मीडियावर कुणीतरी खासी समाजातील तरुणाचा मृत्यू झाल्याची अफवा पसरवली.

बससेवा देणारी संस्था आणि काही स्थानिक संघटनांशी निगडित लोक शिलाँगमधल्या पंजाबी कॉलनीत पोहोचले. तिथेच पुन्हा दोन्ही गटांमध्ये हाणामारी सुरू झाली.

7 तास कर्फ्यू

या हिंसक घटनेदरम्यान संतापलेल्या जमावाकडून दगडफेक झाली. याच अनेक पोलीस कर्मचारीही जखमी झाले.

शिलाँगमध्ये सात तास कर्फ्यू लावण्यात आला होता.

परिसरात आगी लावण्यात आल्या. हिंसा आणि तणावानंतर शुक्रवारी रात्री लष्करानं या भागात फ्लॅग मार्च केलं. शनिवारी रात्री प्रशासनातर्फे 7 तासांकरिता कर्फ्यू लावण्यात आला.

राजकीय रंग

याआधी शहरातील 14 भागांमध्ये अनिश्चित काळासाठी कर्फ्यू लावण्यात आला होता. या भागातील हिंसा आणि तणावाची स्थिती बघता प्रशासनाने इंटरनेट सेवा बंद केली आहे.

पोलिसांनी आतापर्यंत या घटनेत 10 लोकांना अटक केली आहे. शिलाँग शहरातील थेम इयू मावलोंग भागात पंजाबी कॉलनी असून इथं जवळपास 500 पंजाबी दलित कुटुंब राहतात.

या लोकांचं म्हणणं आहे की, आम्ही गेल्या 200 वर्षांपासून इथे राहतो आहोत. आता या प्रकरणाला राजकीय स्वरूप देऊन आम्हाला इथून पळवून लावण्याचा प्रयत्न केला जात आहे.

प्रकरण चिघळलं का?

या प्रकरणाला हवा देण्यामागे राजकीय कारण असल्याचंच म्हटलं जातंय.

पंजाबी कॉलनीमधील रहिवासी सनी सिंग यांनी बीबीसीला सांगितलं की, "प्रकरण खरं तर काही नव्हतं. सरकारी बससेवेच्या क्लिनरने आमच्या समाजातील मुलीला छेडलं होतं."

"या दरम्यान उपस्थितीतांमध्ये थोडीशी हाणामारी झाली. पण पोलिसांसमक्ष हे प्रकरण नंतर मिटवण्यातही आलं."

"पण सांयकाळी अचानक बस ऑपरेटर असोसिएशनचे काही लोक स्थानिक संघटनांच्या लोकांना घेऊन आमच्या कॉलनीत घुसले आणि त्यांनी गोंधळ घालायला सुरुवात केली.

"आम्ही याची माहिती पोलिसांना कळविली. पण दरम्यानच्या काळात लोकांनी दगडफेकीला सुरुवात केली."

घटनेच्या दिवसापासून...

पंजाबी कॉलनीमध्ये सध्या परिस्थिती काय आहे, या प्रश्नावर सनी म्हणाले, "आता परिस्थिती आणखीच बिघडली आहे. आता...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मेघालयाची राजधानी शिलाँगमध्ये एका किरकोळ प्रकरणातील वादविवादानंतर हिंसाचार भडकलाय. मागील तीन दिवसांपासून इथली परिस्थिती तणावपूर्ण झाली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: माघ महिन्यापासून भारतात उन्हाळ्याची सुरुवात होते. काही ठिकाणी पाण्याची कमतरता जाणवते. त्यामुळे आपल्या सर्वांना पाणी जपून वापरावं लागेल. पाणी हेच जीवन आहे, असं नरेंद्र मोदी म्हणाले.

दरम्यान, कोरोना अजूनही संपलेला नाही. कोरोनाचा प्रसार रोखण्यासाठी काळजी घेणं आपल्याला आवश्यक आहे. त्यासाठी सर्व प्रतिबंधक नियमांचं पालन सर्वांनी करावं, असं मोदी यांनी म्हटलं.

माघ महिना संत रविदास यांच्या उल्लेखाशिवाय पूर्णहोत नाही, त्यांनी दिलेला संदेश महत्त्वपूर्ण आहे, असं नरेंद्र मोदी म्हणाले.

नरेंद्र मोदी यांच्या भाषणातील प्रमुख मुद्दे

पाणी वाचवा

राष्ट्रीय विज्ञान दिवस

आत्मनिर्भर भारत

पर्यावरण

सैनिकी प्रशिक्षण

भाषा

परीक्षा

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचा आकाशवाणीवर मनकी बात या कार्यक्रमाच्या 74 व्या एपिसोडचं प्रसारण आज (28 फेब्रुवारी) झालं. यामध्ये नरेंद्र मोदी यांनी पाणी वाचवण्याचा संदेश सर्वांना दिला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: माजी उपपंतप्रधान लालकृष्ण आडवाणी यांच्यावर बाबरी मशीद उद्ध्वस्त प्रकरणी गुन्हा दाखल आहे.

मात्र या निर्णयाचा परिणाम बाबरी मशीद उद्ध्वस्त झाल्यासंदर्भातल्या खटल्यावरही होऊ शकतो, असं न्यायमूर्ती मनमोहन लिबरहान यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं. 1992 साली बाबरी मशीद पाडली गेल्यानंतर तत्कालीन केंद्र सरकारने न्यायमूर्ती लिबरहान यांच्या अध्यक्षतेखालील एक सदस्यीय चौकशी समिती स्थापन केली होती. मात्र हा खटला 27 वर्षांपासून न्यायालयात प्रलंबित आहे.

न्यायमूर्ती लिबरहान यांनी शनिवारी हा निकाल आल्यानंतर बीबीसीशी संवाद साधला. "सर्वोच्च न्यायालयाचा निर्णय योग्यच आहे. सर्वोच्च न्यायालयात योग्यच निर्णय होतात."

बाबरी मशीद उद्ध्वस्त खटल्यावर याचा परिणाम होऊ शकतो का, असा प्रश्न विचारल्यावर त्यांनी सांगितलं की, "अर्थात. वादग्रस्त जमिनीच्या निर्णयाचा परिणाम बाबरी मशीद उद्ध्वस्त खटल्यावरही होणारच आहे."

'आजच्या निर्णयानंतर बाबरी मशीद उद्ध्वस्त करण्यात आली, ते योग्यच होते, अशी बाजू न्यायालयासमोर मांडली जाऊ शकते का, या प्रश्नावर न्यायमूर्ती लिबरहान म्हणाले, की "हो तेही होऊ शकतं."

सर्वोच्च न्यायालयानं वादग्रस्त जमिनीच्या मालकीप्रकरणी ज्या गतीनं सुनावणी घेतली, त्याच गतीनं मशीद उद्ध्वस्त केल्याच्या खटल्यावरही घ्यावी, असंही न्यायमूर्ती लिबरहान म्हणाले.

मशीद उद्ध्वस्त केल्याच्या खटल्यावरही न्यायालय योग्य तो निर्णय देईल, असं न्यायमूर्तींना वाटतं. ते म्हणाले की, "न्यायालयांमध्ये निर्णय घेतले जातात आणि न्याय मिळतो. आमचा त्यावर विश्वास आहे. याही प्रकरणात न्यायालय योग्य तो निर्णय घेईल, असं विश्वास मला वाटतो."

कट्टर हिंदू गटांनी 6 डिसेंबर 1992 साली अयोध्येतील सोळाव्या शतकातील बाबरी मशीद पाडली. यानंतर दंगली उसळल्या आणि त्यात दोन हजार लोकं मारले गेले.

बाबरी मशीद उद्ध्वस्त प्रकरणाशी संबंधित दोन खटले

6 डिसेंबर 1992 रोजी वादग्रस्त बाबरी मशीद पाडल्यानंतर दोन फौजदारी खटले दाखल करण्यात आले. यापैकी एक खटला लाखो अज्ञात कारसेवकांविरोधात होता आणि दुसरा लालकृष्ण अडवाणी यांच्यासमवेत असलेल्या आठ मोठ्या नेत्यांविरोधात दाखल करण्यात आलेला. याशिवाय पत्रकारांना मारणे आणि लूट, असे 47 अन्य खटलेही दाखल झाले होते.

काही कालावधीनंतर सर्व खटल्यांच्या तपासाची जबाबदारी CBIवर सोपवण्यात आली. CBIने दोन्ही प्रकरणांची संयुक्त चार्जशीट दाखल केली.

यासाठी हायकोर्टाच्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अयोध्येच्या वादग्रस्त जमिनीच्या मालकी हक्काबाबत सर्वोच्च न्यायालयानं शनिवारी सकाळी एक मोठा निर्णय दिला. देशभरातून या निर्णयाचं स्वागत करण्यात आलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: माजी कृषीमंत्री, खासदार आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसचे प्रमुख शरद पवार

पवार म्हणतात, "30 डिसेंबरच्या बैठकीतही सरकारने शेतकऱ्यांच्या मुद्यांकडे दुर्लक्ष केलं तर विरोधी पक्ष एकत्र येऊन चर्चा करतील आणि पुढे काय करायचं हे ठरवतील".

"शेतकरी संघटनांच्या नेत्यांशी चर्चा करणाऱ्या शिष्टमंडळात भाजपने कृषी क्षेत्र आणि शेतकऱ्यांच्या प्रश्नाची सखोल जाण असणाऱ्या नेत्यांना सहभागी करून घ्यायला हवं होतं".

"शेतकऱ्यांच्या आंदोलनाकरता सरकार विरोधी पक्षाला जबाबदार धरतं आहे हे दुर्देवी आहे. त्यांनी शेतकरी आंदोलन गांभीर्याने घ्यायला हवं.

राज्य सरकारांशी सल्लामसलत न करता केंद्र सरकारने तीन कृषी कायद्यांवर बुलडोझर चालवला. दिल्लीत बसून कृषी खातं चालवता येत नाही".

दुसरीकडे, शेतकरी संघटनांनी कृषी मंत्रालयाच्या सचिवांना पत्र लिहिलं असून, सरकारने 30 डिसेंबरला दिलेलं चर्चेचं निमंत्रण त्यांनी स्वीकारलं आहे. बैठकीचा अजेंडा म्हणजे कृषी कायदे मागे घेणे, एमएसपीकरता कायदेशीर हमी मिळावी यासाठीचा आराखडा हे असेल.

नरेंद्र सिंह तोमर काल काय म्हणाले होते?

माजी पंतप्रधान डॉ. मनमोहन सिंह आणि माजी कृषीमंत्री शरद पवार यांना कृषी क्षेत्रात सुधारणा करण्याची इच्छा होती. मात्र 'बाह्य शक्तीं'च्या दबावामुळे त्यांना या सुधारणा करता आल्या नाहीत, असा दावा केंद्रीय कृषीमंत्री नरेंद्र सिंह तोमर यांनी सोमवारी बोलताना केला होता.

नरेंद्र मोदी सरकारनं जे कृषी कायदे केले आहेत, त्या सुधारणा राबविण्यासाठी अनेक मुख्यमंत्र्यांनीही प्रयत्न केले होते. मात्र त्यांनाही बाह्य दबावामुळे कृषी सुधारणा राबवता आल्या नसल्याचंही नरेंद्र सिंह तोमर यांनी म्हटलं.

सोमवारी (28 डिसेंबर) काही शेतकरी संघटनांशी बोलताना तोमर यांनी म्हटलं, "अनेक आयोग, मंत्री, मुख्यमंत्र्यांनी आणि सरकारांनी कृषी क्षेत्रात सुधारणा करण्याच्या दिशेने प्रयत्न केले. यूपीएच्या कार्यकाळात तत्कालीन पंतप्रधान डॉ. मनमोहन सिंग आणि कृषी मंत्री शरद पवार यांनाही कृषी क्षेत्रात सुधारणा लागू करायच्या होत्या. मात्र, त्यांच्यावर दबाव असल्याने ते या सुधारणांची अंमलबजावणी करु शकले नाहीत."

कृषी कायद्यांना विरोध करत असलेले आंदोलक शेतकरी आणि सरकार यांच्यात आतापर्यंत चर्चेच्या सहा फेऱ्या झाल्या आहेत.

मात्र त्यातून आतापर्यंत कोणताही तोडगा निघालेला नाही. सरकारनं आता शेतकरी संघटनांच्या प्रतिनिधींना पुन्हा एकदा आमंत्रित केलं आहे....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

शेतकऱ्यांच्या प्रश्नांची जाण असलेल्या नेत्यांना भाजपने शेतकरी आंदोलकांशी चर्चा करताना सहभागी करून घ्यायला हवं असं राष्ट्रवादी काँग्रेसचे प्रमुख आणि माजी कृषी मंत्री शरद पवार यांनी म्हटलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: माजी गृहमंत्री अनिल देशमुख

मुंबईचे माजी पोलीस आयुक्त परमबीर सिंह यांनी अनिल देशमुख हे गृहमंत्री असताना 100 कोटी रूपयांची वसुली करण्याचे आदेश होते असे गंभीर आरोप पत्र लिहून केले. त्याविरोधात परमबीर सिंह हे सुप्रीम कोर्टात गेले. तेव्हा त्यांना सर्वोच्च न्यायालयाने आधी हाय कोर्टात याचिका दाखल करण्याचे आदेश दिले. त्यानंतर परमबीर सिंह यांनी हाय कोर्टात याचिका दाखल केली.

या याचिकेबरोबर अनेक याचिका  हायकोर्टात दाखल झाल्या होत्या या सर्व याचिका हायकोर्टाने निकाली काढल्या आणि अॅड जयश्री पाटील यांच्या याचिकेवर  सुनावणी करताना हाय कोर्टाने म्हटले, "परमबीर सिंह यांनी अनिल देशमुख यांच्यावर केलेले आरोप गंभीर आहेत. या आरोपांची सीबीआयमार्फत प्राथमिक चौकशी करून येत्या 15 दिवसांत चौकशी अहवाल सादर करण्याचे निर्देश दिले".

त्यानंतर अनिल देशमुख यांनी ही चौकशी सुरू असल्यामुळे नैतिकदृष्ट्या पदावर योग्य राहणं योग्य नसल्याचं सांगत गृहमंत्री पदाचा राजीनामा दिला. राजीनाम्यानंतर देशमुख हे दिल्लीत पोहोचले.

देशमुख यांना दिलासा मिळू शकतो ?

अनिल देशमुख यांनी दिल्लीत पोहचल्यानंतर ज्येष्ठ वकील आणि काँग्रेस नेते अभिषेक मनू सिंघवी यांची भेट घेतली. त्या दोघांमध्ये जवळपास तासभर चर्चा झाल्याचं कळलं.

त्यामुळेच अनिल देशमुख सर्वोच्च न्यायालयात याचिका दाखल करण्याची शक्यता वर्तवली जाऊ लागली. या पार्श्वभूमीवर अनिल देशमुख यांच्याकडे कायद्याच्या दृष्टीने कोणते पर्याय असू शकतात? हे समजून घेण्याचा बीबीसी मराठीने प्रयत्न केला.

याबाबत अॅडव्होकेट असिम सरोदे सांगतात, "कायदेशीरदृष्ट्या अनिल देशमुख यांनी सर्वोच्च न्यायालयात जाणं योग्य नाही. सध्या हाय कोर्टाने सीबीआयला परमबीर सिंह यांच्या आरोपाचा तपास करून 15 दिवसांत अहवाल सादर करण्यास सांगितले आहे. पण अनेकदा सीबीआय हा तपासाचा वेळ कोर्टाकडून वाढवून घेतं. जसा वेळ वाढेल तसं त्या प्रकरणात राजकारण वाढत जातं. जर ते सर्वोच्च न्यायालयात याचिका दाखल करत असतील तर कदाचित सुप्रीम कोर्टाने सीबीआयच्या तपासासाठी मर्यादित वेळ दिला आणि तेवढ्याच वेळेत तपास पूर्ण करण्यास सांगितले तर अनिल देशमुख यांना दिलासा मिळू शकतो."

प्रतिष्ठा वाचवण्यासाठी प्रयत्न?

"सचिन वाझेचे ऑपरेटर हे सरकारमध्ये बसले आहेत," असा आरोप विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांनी अनिल देशमुख यांच्यावर केला.

सचिन वाझे प्रकरणी महाविकास आघाडी सरकारवर गंभीर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अनिल देशमुख गृहमंत्री पदाचा राजीनामा दिल्यानंतर हाय कोर्टाच्या निर्णयाविरोधात सर्वोच्च न्यायालयात याचिका दाखल केली आहे.  राज्य सरकारनेही यासंदर्भात एक याचिका दाखल केली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: माजी दूरसंचार मंत्री ए. राजा यांना सीबीआय कोर्टात सादर करताना

टाईम मॅगझिनमध्ये प्रकाशित झालेल्या घोटाळ्यांच्या यादीत अमेरिकेतील वॉटरगेट स्कँडलनंतर दुसऱ्या क्रमांकावर भारतातील 2G घोटाळ्याचा नंबर लागला होता. 2G घोटाळ्यामुळे पहिल्यांदा घोटाळेबाजांचं सरकार म्हणून मनमोहन सिंग सरकारवर टीकेची झोड उठवण्यात आली होती.

या 17 आरोपींपैकी 14 व्यक्ती तर तीन टेलिकॉम कंपन्या - रिलायन्स टेलिकॉम, स्वान टेलिकॉम आणि यूनिटेक, यांचा समावेश होता.

त्यामुळे हा घोटाळा नेमका काय  आहे हे समजून घेऊया.

2 जी स्पेक्ट्रम म्हणजे काय?

संवाद साधण्यासाठी वापरण्यात येणाऱ्या रेडिओ लहरींना स्पेक्ट्रम म्हणतात. टेलिकम्युनिकेशन क्षेत्रात कुठल्याही प्रकारचा संवाद साधायचा असेल तर याच लहरींचा वापर होतो. रेडिओ म्हणजे FM किंवा AM आणि मोबाईल कंपन्या याच लहरींचा वापर करतात. फक्त त्यात फ्रिक्वेन्सीचा फरक असतो.

FM चॅनेल्स 100 ते 200 MHz लहरींचा वापर करतात. तर मोबाईल कंपन्या 800 ते 200 MHz लहरींचा वापर करतात. 2G म्हणजे 'सेकंड जनरेशन सेल्युलर टेक्नॉलॉजी'.

भारतात 2जी स्पेक्ट्रम 2008 साली आलं. याच लहरींच्या विक्रीवरून 2जी स्पेक्ट्रम घोटाळा झाला होता. (गेल्या काही वर्षांपासून त्याहून प्रगत आणि प्रभावी 3G आणि 4G तंत्रज्ञान आलं आहे.)

हा घोटाळा नेमका झाला कसा?

16 नोव्हेंबर 2010 ला 'कॅग'ने म्हणजे महालेखापरीक्षकांनी 2जी स्पेक्ट्रमच्या विक्रीबाबत अहवाल सादर केला. या अहवालानुसार 2जी स्पेक्ट्रमच्या विक्रीत मोठ्या प्रमाणात घोटाळा झाल्याचं समोर आलं. या घोटाळ्यामुळे भारत सरकारचं 1 लाख 76 हजार 645 कोटींचं नुकसान झाल्याचं कॅगनं आपल्या अहवालात नमूद केलं होतं. कॅगच्या अहवालानंतर 2जी स्पेक्ट्रम घोटाळा उघडकीला आला.

भारतामध्ये एकूण 22 टेलिकॉम झोन आहेत. भारतातील दूरसंचार नियमांनुसार जेव्हा कुठल्याही कंपनीला परवाना दिला जातो, त्यावेळी त्यांना एक स्पेक्ट्रम मिळतं. 2008 मध्ये भारत सरकारनं 2जीचे 122 नवीन परवाने जारी केले. पण हे परवाने देताना तत्कालीन दूरसंचार खात्यानं अनेक नियमांचं उल्लंघन केल्याचं समोर आलं.

2 फेब्रुवरी 2011 रोजी सीबीआयनं ए. राजा यांना अटक केली

हे परवाने देताना ते 2008 ऐवजी 2001 च्या दराने दिले गेले. इतकंच नाही तर या स्पेक्ट्रमचा लिलाव न करता जी कंपनी पहिल्यांदा अर्ज करेल, तिला दिले गेले. नियमांनुसार ही संपूर्ण प्रक्रिया निविदा मागवून करणं गरजेचं होतं, पण...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

CBIच्या विशेष न्यायालयाने 2G घोटाळ्यातले मुख्य आरोपी आणि माजी दूरसंचार मंत्री ए. राजा तसंच द्रमुकच्या राज्यसभा सदस्या कनिमोळी यांच्यासोबतच सर्व 17 लोकांची निर्दोष सुटका केली आहे.