डॉक सारांशित करण्यासाठी: इंशा मुश्ताक

16 वर्षीय इन्शाची दृष्टी 2016 साली छर्रा लागल्यामुळे गेली. इन्शानं त्या वेळची दहशत आणि शारीरिक दुर्बलेतेवर मात करत दहावीची परीक्षा दिली आणि ती उत्तीर्ण झाली.

छर्रे लागल्यामुळे वेदना तर झाल्याच पण त्यानंतर कायकाय बदललं याविषयी बोलताना ती सांगते की, तिला यादरम्यान अनेक अडचणींचा सामना करावा लागला.

ती सांगते, "छर्रे लागल्यावर मला अनेक अडचणी आल्या. आधी शाळेत मला एकदा सांगितल्यावर सगळं लक्षात रहायचं. पण छर्रे लागल्यावर मला प्रत्येक गोष्ट अनेकदा विचारावी लागते तेव्हा मला लक्षात राहतं. तरी कधी कधी मी विसरते."

पॅलेटगनमुळे दृष्टी गेली

बुरहान वानी पोलीस चकमकीत ठार झाल्यानंतर जवळजवळ सहा महिने भारताविरोधी झालेल्या निदर्शनांदरम्यान हिंसाचार झाला. यात 80पेक्षा अधिक नागरिकांचा मृत्यू झाला होता आणि हजारो लोक जखमी झाले. अनेक लोक पॅलेटगनमुळे जखमी झाले होते. अनेकांची दृष्टी गेली होती.

त्यापैकी एक इन्शा. आज इन्शाच्या घरी उत्साहाचं वातावरण आहे. इन्शाच्या अनेक मित्रमैत्रिणींनी तिला शुभेच्छा दिल्या. तिच्या यशानंतर घरात उत्साहाचं वातावरण आहे. पण हे यश मिळवणं तिच्यासाठी सोपं नव्हतं.

छर्रे लागल्यावर इन्शावर दिल्ली आणि मुंबईमध्ये तीन शस्त्रक्रिया झाल्या. इन्शाला चालण्यासाठी आजही दुसऱ्यांचा आधार घ्यावा लागतो.

गणिताची परीक्षा पुन्हा देणार

इन्शा सांगते, "मला माझ्या वडिलांनी निकाल सांगितला. त्यांना कोणीतरी फोन करून सांगितलं. त्यानंतर माझ्या अनेक मित्रांनी माझं अभिनंदन केलं. मी खूप खूश आहे."

इन्शाला काही महिन्यांनंतर गणिताची परीक्षा पुन्हा द्यायची आहे. पण ती अकरावीत प्रवेश घेऊ शकते.

तिनं गणिताऐवजी संगीत हा विषय घेतला होता आणि दहावीच्या परीक्षेत तोच पेपर दिला होता.

ती सांगते, "जितके मार्क मिळाले आहेत, त्यापेक्षा मला जास्त मार्कांची अपेक्षा होती."

जखमेवर थोडंसं मलम

इन्शाचे वडील मुश्ताक मुलीच्या यशामुळे खूप आनंदात आहेत. त्यांच्या मुलीनं अशक्य वाटत होतं ते केलंय, असं ते म्हणतात.

ते सांगतात, "ती दहावीची परीक्षा उत्तीर्ण होईल अशी मलापण अपेक्षा नव्हती. पण तिनं हे केलं. मला खूप आनंद होत आहे. लोकांचे सारखे फोन येत आहेत आणि ते अभिनंदन करत आहेत. आम्ही सगळे खूप खूश आहोत. इन्शा पास झाल्यामुळे आमच्या जखमेवर थोडंफार तरी मलम लागलं आहे."

इन्शाचे पेपर लिहिण्यासाठी शाळेच्या प्रशासनानं तिच्यापेक्षा खालच्या वर्गात शिकणाऱ्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारत प्रशासित काश्मीरमध्ये दहावीचे निकाल नुकतेच घोषित झाले. त्यात 62 टक्के विद्यार्थी उत्तीर्ण झाले. दक्षिण काश्मीरच्या शोपियाँ भागातल्या इन्शा मुश्ताकही यंदा दहावी पास झालेल्यांमधली एक आहे. पण इन्शाची गोष्ट इतर विद्यार्थ्यांपेक्षा वेगळी आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इंस्पेक्टरच्या भूमिका त्यांनी अनेक केल्या पण ते केवळ इंस्पेक्टरच्याच भूमिकांमध्ये अडकून पडले नाहीत. त्यांच्या काही गाजलेल्या भूमिकांवर आपण एक नजर टाकू.

1. लाल्या- अश्रूंची झाली फुले

"मामा म्हणतो तेच खरं, ही दुनिया काही खऱ्याची नाही. इथं खरे भिकेला लागतात आणि खोटे चैनीत जगतात." किंवा तुम्ही पोलिसात असता ना पोलिसात तुम्ही DSP झाला असता एकदम कडक.... अश्रूंची झाली फुले या नाटकातले हे संवाद. डॉ. काशीनाथ घाणेकर यांनी अजरामर केलेल्या 'लाल्या' या भूमिकेला न्याय देईल असा अभिनेता कोण मिळेल असा पेच दिग्दर्शकांसमोर पडला.

"घाणेकरांशी तुलना होईल या भीतीने कोणी अनुभवी नट ही भूमिका घ्यायला तयारच नव्हता शेवटी दिग्दर्शकांनी नाट्य सृष्टीत नवखा असलेल्या अभिनेत्याला घ्यायचा निर्णय घेतला आणि ही भूमिका मला मिळाली. एका मुलाखतीमध्ये रमेश भाटकर हा किस्सा रंगवून सांगतात.

अश्रूंची झाली फुले या नाटकातील प्रसंग

काशीनाथ घाणेकरांनी केलेली भूमिका करताना मनावर दडपण आलं नाही का? असा प्रश्न आपसूकच तो मुलाखतकार विचारतो आणि भाटकर सांगतात, "बिल्कुल नाही. कारण गमावण्यासारखं माझ्याकडे काही नव्हतंच, झालं असतं तर माझं नाव झालं असतं."

2. हॅलो इंस्पेक्टर

भाटकर त्यांच्या मुलाखतीमध्ये सांगतात, की आता शेकडो चॅनेल्स आले आहेत आणि सीरियल्सचे कित्येक भाग प्रदर्शित होतात. पण हॅलो इंस्पेक्टर ही मालिका केवळ 13 भागातच लोकप्रिय झाली होती. त्या मालिकेमुळेच माझं नाव घराघरात पोहोचलं. अधिकारी ब्रदर्स हे या सीरियलचे निर्माते होते. त्यांच्याबरोबर भाटकर हे बंदिनी नावाची सीरियल करत होते. भाटकर यांचं काम पाहून त्यांच्यासाठी एखादा टायटल रोल असावा असं निर्मात्यांना वाटलं आणि त्यांनी सेटवरचं हॅलो इंस्पेक्टरची संकल्पना जाहीर करून टाकली. या सीरिअलमुळेच आपल्याला ग्लॅमर काय असतं हे पाहायला मिळालं असं भाटकर सांगतात. या मालिकेत त्यांनी इंस्पेक्टर वर्धेंची भूमिका बजावली होती.

3. कमांडर

हॅलो इंस्पेक्टरचं यश पाहून रमेश भाटकर यांना हिंदी मालिकांमध्ये संधी का देऊ नये असा विचार अधिकारी ब्रदर्स यांनी केला. भाटकर सांगतात, "तेव्हा झी टीव्ही ही वाहिनी सुरू झाली होती. झी साठी अधिकारी ब्रदर्सना एक सीरिअल सुरू करायची होती. त्यासाठी ते हिंदी चेहऱ्याच्या शोधात होते. पण नंतर त्यांनी विचार केला की मी हॅलो इंस्पेक्टरमध्ये चांगलं काम केलं आहे आणि काही अमराठी लोकही ही मालिका पाहतच होते...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

रमेश भाटकर यांचं 4 फेब्रुवारी रोजी निधन झालं. टीव्ही, नाट्यसृष्टी आणि चित्रपट या तिन्ही क्षेत्रात त्यांनी अनेक भूमिका केल्या. रमेश भाटकर म्हटलं की हॅलो इंस्पेक्टर आणि कमांडर मालिकांमधले त्यांचे रोल आठवले नाहीत अशी 'नाइंटीज'मध्ये वाढलेली व्यक्ती सापडणार नाही, इतका त्यांचा छोट्या पडद्यावर सहज वावर होता. रमेश भाटकर म्हटलं की आपोआपच हॅलो...हॅलो...हॅलो..इंस्पेक्टर असं लोक गुणगुणायला लागत असत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इअरफोनचा वापर घातक ठरतोय का?

कोव्हिड-19 काळात कामाचा पॅटर्न पूर्णत: बदललाय. ऑफिसचं काम घरी आलं, पालकांचं 'वर्क फ्रॉम होम', तर मुलांची शाळा ऑनलाईन झाली. ऑफिसची मीटिंग मोबाईल किंवा लॅपटॉपवर होऊ लागली. त्यामुळे कानात सतत 'हेडफोन', 'इयरफोन' असणं आलंच. 'हेडफोन' आता आपल्या जीवनाचा एक अविभाज्य भाग बनलाय.

पण, तुमचा 'हेडफोन', 'इयरफोन' आजारांना निमंत्रण देतोय असं सांगितलं तर तुम्हाला विश्वास बसेल? नाही ना ! पण, 'हेडफोन', 'इयरफोन' च्या सततच्या वापरामुळे कानाचे आजार वाढल्याचं प्रकर्षाने दिसून येत आहे. डॉक्टरांच्या माहितीनुसार, कोव्हिड-19 संसर्गाच्या काळात सतत 'हेडफोन', 'इयरफोन' च्या वापरामुळे कानाच्या आजारांनी रुग्णालयात येणाऱ्यांच्या संख्येत अचानक वाढ झाली आहे.

'हेडफोन', 'इयरफोन' मुळे कोणते आजार होतात?

कोव्हिडमध्ये कानाचे आजार 50 टक्क्यांनी वाढले?

मार्च महिन्यापासून राज्यात कोरोना व्हायरस संसर्गामुळे लॉकडाऊन सुरू झाला. त्यामुळे ऑफिसचं काम मोबाईल आणि लॅपटॉपवर सुरू झालं. राज्यात हळूहळू अनलॉकिंग सुरू झालं असलं तरी, वर्क फ्रॉम होम संपलेलं नाही. मुलांच्या शाळा, कॉलेजच लेक्चर ऑनलाईन असल्याने मोठ्या संख्येने मुलं 'हेडफोन' किंवा 'इयरफोन' वापरताना पहायला मिळत आहेत.

तज्ज्ञांच्या मते, 'हेडफोन', 'इयरफोन' चा अतिरिक्त वापर घातक ठरतोय.

हेडफोन वापरत असाल तर पुरेशी काळजी घेणं आवश्यक आहे.

बॉम्बे हॉस्पिटलचे कान-नाक-घसा तज्ज्ञ डॉ. मिनेश जुवेकर सांगतात, "गेल्या काही महिन्यात शाळा आणि कॉलेजमधील मुलं सर्वात जास्त कानासंबंधी आजारांच्या तक्रारी घेऊन रुग्णालयात आले आहेत. कानाच्या आजारांमध्ये 50 टक्क्यांची वाढ झाल्याचं पहायला मिळतंय."

शाळा आणि कॉलेजची मुलं साधारण: तीन ते चार तास 'हेडफोन' किंवा 'इयरफोन' घालून अभ्यास करताना पाहायला मिळतात. अभ्यास करताना आजूबाजूचा आवाज येऊ नये, यासाठी 'हेडफोन' किंवा 'इयरफोन' जबरदस्तीने कानात बसवण्याचा प्रयत्न होत असल्याचं चित्र घरा-घरात दिसून येतं.

पण, फक्त मुलं नाही, तर कोव्हिड-19 च्या काळात सर जे.जे रुग्णालयात कॉर्पोरेट संस्थांमधील अनेक लोक ऐकू कमी येण्याची तक्रार घेऊन दाखल होत असल्याची माहिती, रुग्णालयाच्या नाक-कान-घसा विभागाचे प्रमुख डॉ. श्रीनिवास चव्हाण यांनी दिली.

कोरोना संसर्गाच्या काळात ऑफिस मीटिंग, चर्चा, प्रेझेन्टेशन आणि इतर गोष्टींमुळे हेडफोन सतत मोठ्या आवाजात कानात असल्याचं पहायला...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

'वर्क फ्रॉम होम' करताना 'हेडफोन', 'इयरफोन' चा सतत वापर घातक आहे का?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इकबाल सिंह चहल बीबीसी मराठीला नव्या नियमांबाबत सविस्तर मुलाखत दिली.

चहल म्हणाले, "थर्टीफर्स्टला हॉटेल, पब, रिसॉर्टमध्ये ज्या कुठल्या पार्टी करायच्या असतील, त्यांना रात्री 11 पर्यंतच परवानगी आहे. लोकांना लग्न, पार्टी, इतर कार्यक्रम रात्री 11च्या आधी करावे लागतील."

"दिवसभर लोकांवर नजर ठेवण्यासाठी आमच्याकडे टास्क फोर्स आहे. पण ते 24 तास करणं शक्य नाही म्हणून नाईट कर्फ्यू लावण्यात आला आहे," असं चहल म्हणाले.

यावेळी चहल यांनी कोरोनावरील लशीबाबत बोलताना म्हणाले, "लशीबाबत आम्हाला आलेल्या केंद्र सरकारच्या निर्देशानुसार आम्ही तयारी केली आहे. पण लस कधी उपलब्ध होणार हे तेच सांगू शकतील."

त्याचप्रमाणे, लोकल ट्रेनचा विषय हा राज्य सरकारचा आहे आणि तेच याबाबत निर्णय घेतील, असं चहल यांनी स्पष्ट केलं.

"कोरोनाचा नवीन प्रकार अद्याप भारतात आला असल्याचं वाटत नाही. पण आम्ही खबरदारी म्हणून मागच्या 15 दिवस ट्रॅव्हल करत असलेल्या लोकांनी त्यांची हिस्ट्री द्यावी हे आवाहन केले आहे," असंही इकबाल सिंह चहल म्हणाले.

BMC आयुक्त इकबाल सिंह चहल यांच्या मुलाखतीतले महत्त्वाचे मुद्दे :

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

यंदाचा थर्टीफर्स्ट नेहमीसारखा नाही, त्यामुळे लोकांनी सहकार्य करावं, असं आवाहन मुंबई महानगरपालिकेचे आयुक्त इकबाल सिंह चहल यांनी केलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इकॉनॉमिक ऑफेन्स विंगनं ही कारवाई केली आहे. या कारवाईसंबंधी अधिक तपशील अजून मिळू शकले नाहीत.

दरम्यान रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियानं खातेधारकांना दिलासा देणारा निर्णय घेतला आहे. RBI नं खात्यातून काढण्याच्या रकमेची मर्यादा वाढवली आहे. आता खातेधारकांना एकावेळी खात्यातून 25 हजार रुपये काढता येतील.

बँकेवर निर्बंध लादल्यानंतर RBI नं खातेधारकांना एकावेळी 1 हजार रुपयेच काढता येतील असं म्हटलं होतं. त्यानंतर ही मर्यादा वाढवून 10 हजार रुपये करण्यात आली होती.

24 सप्टेंबरपासून पंजाब आणि महाराष्ट्र को-ऑपरेटिव्ह बँक म्हणजेच पीएमसी रिझर्व्ह बँकेच्या देखरेखीअंतर्गत आणण्यात आली आहे. तसंच बँकेवर अनेक निर्बंधही लादण्यात आले आहेत.

पीएमसीची स्थापना 1984 साली मुंबईतील सायन इथं झाली. या बँकेच्या सहा राज्यांमध्ये मिळून 137 शाखा आहेत. बँकेच्या महाराष्ट्राबरोबरच दिल्ली, कर्नाटक, गोवा, गुजरात, आंध्र प्रदेश आणि मध्य प्रदेश या राज्यांमध्येही शाखा आहेत.

मार्च 2019 पर्यंत बँकेमध्ये 11,617 कोटी रुपये जमा होते, तर बँकेनं 8,383 कोटी रुपयांचे कर्ज दिलं होते.

बँकिंग तज्ज्ञ आणि महाराष्ट्र बँक असोसिएशनचे महासचिव विश्वास उटागी सांगतात, की मार्च महिन्यापर्यंत बँकेची अवस्था चांगली होती. पंजाब आणि महाराष्ट्र को-ऑपरेटिव्ह बँक महाराष्ट्रातील आघाडीच्या को-ऑपरेटिव्ह बँकांपैकी एक आहे. या बँकेची उलाढाल जवळपास 17 हजार कोटी रुपयांची आहे. मार्च 2019 च्या बॅलन्सशीटनुसार बँकेला 99 कोटी रुपयांचा नफाही झाला होता.''

उटागी असंही सांगतात, की बँकेचा रिझर्व्ह सरप्लस चांगला होता. तसंच बँकेचा ग्रॉस एनपीए आणि नेट एनपीएसुद्धा आरबीआयच्या परिमाणांनुसारच आहे आणि आरबीआयने मार्च 2019 मध्ये बँकेला 'ए' ग्रेडचे गुणांकनही दिले होते.

मग बँकेला गेल्या सहा महिन्यांत घरघर कशी लागली?

माध्यमांमध्ये प्रसिद्ध झालेल्या बातम्यांनुसार पीएमसी बँकेच्या सध्याच्या अवस्थेला HDIL या कंपनीला दिलेलं अडीच हजार कोटी रुपयांचं कर्ज आहे.

याबद्दल बोलताना उटागींनी म्हटलं, "बँकेने HDIL (हाउसिंग डेव्हलपमेंट अँड इन्फ्रास्ट्रक्चर लिमिटेड) नावाच्या कंपनीला अडीच हजार रुपयांचं कर्ज दिलं. यावर रिझर्व्ह बँकेने त्यांना अडीच हजार कोटी रुपये जमवण्यास सांगितले. बँकेला 100 टक्के रक्कम जमवावी लागणार होती. बँकेचा नफा आणि सरप्लस एकत्रित करून हजार कोटी रुपयेही जमा होत नाहीत. यामुळे बँकेत पूर्णपणे खडखडात होऊ शकतो....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पीएमसी बँक घोटाळ्याप्रकरणी हाऊसिंग डेव्हलपमेन्ट इन्फ्रास्ट्रक्चर लिमिटेडचे संचालक सारंग वाधवान आणि राकेश वाधवान यांना अटक करण्यात आली आहे. ANI या वृत्तसंस्थेनं हे वृत्त दिलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इक्थॅसोर हे नामशेष झालेले समुद्री डायनासोर आहेत.

कच्छच्या वाळवंटातील मेसोझोइक युगातल्या खडकांत हे जीवाश्म मिळालं आहे.

संशोधकांच्या या टीमचं नेतृत्व प्रा. गुंटुपल्ली व्ही. आर. प्रसाद यांनी केलं. प्रसाद म्हणाले, "सापडलेल्या जीवाश्माची लांबी 18 फूट (5.5 मीटर) इतकी आहे. कवटी आणि शेपटीच्या हाडांचा काही भाग वगळता हे जीवाश्म जवळपास पूर्ण अवस्थेत आहे."

या शोधाचे निष्कर्ष Plos One या science journal मध्ये प्रसिद्ध झाले आहेत.

ते म्हणाले, "ज्युरासिक काळातील इक्थॅसोरचं जीवाश्म भारतात पहिल्यांदाच भारतात सापडलं, इतकंच या संशोधनाचं महत्त्व मर्यादित नाही."

"इक्थॅसोरसची इंडो-मादागास्कन प्रदेशातील उत्क्रांती आणि भारताची ज्युरासिक काळातील इतर खंडाशी असणारा संबंध यावरही हे संशोधन प्रकाश टाकतं", असं ते म्हणाले.

हे संशोधन करणाऱ्या टीममध्ये भारत आणि जर्मनीतील संशोधकांचा सहभाग होता. या संशोधकांच्या मते, सापडलेलं जीवाश्म इक्थॅसोरच्या ऑप्थॅल्समसोराईडच्या कुळातील असण्याची शक्यता आहे. हे इक्थॅसोरस 16.5 कोटी ते 9 कोटी वर्षांपूर्वीच्या काळात समुद्रात होते.

इक्थॅसोरस

या संशोधकांनी म्हटलं आहे की, या नव्या संशोधनामुळे भारत आणि दक्षिण अमेरिकेत 15 कोटी वर्षांपूर्वी काही समुद्री संबंध होता का, यावर प्रकाश पडू शकतो.

या सापडलेल्या जीवाश्माच्या दातांचा अभ्यास करता हे इक्थॅसोर त्या काळात परिसंस्थेमध्ये (इकोसिस्टीम) अव्वल क्रमांकाचे शिकारी होते असं दिसतं, असं या संशोधकांनी म्हटलं आहे.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पश्चिम गुजरातमध्ये इक्थॅसोर या समुद्री डायनासोरसचं जीवाश्म सापडलं आहे. सापडलेलं जीवाश्म 15.2 कोटी वर्षं जुनं आहे. इक्थॅसोरचे जीवाश्म भारतात प्रथमच सापडले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इक्बाल कासकरला अटक करून घेत जाताना पोलिस

खंडणीविरोधी पथकाच्या पोलीस अधिकाऱ्यानं दिलेल्या माहितीनुसार, इक्बाल कासकरला खंडणीच्या प्रकरणात नागपाडा गार्डन हाऊस येथून अटक करण्यात आली.

इक्बाल कासकरवर एका बिल्डरला फोनवरून खंडणी मागितल्याचा आरोप आहे.

खंडणी विरोधी पथकाच्या पोलीस अधिकाऱ्यानं सांगितलं, "इक्बाल कासकरनं चार महिन्यांआधी एका बिल्डरकडून ठाण्यात खंडणी वसूल करण्याचा प्रयत्न केला. संबधित बिल्डरानं पोलिसांकडे याची तक्रार केली होती. तपासात खंडणीसाठी आलेल्या फोनचा नंबर कासकर असल्याचं स्पष्ट झालं."

या तक्रारीवरूनच एन्काऊंटर स्पेशालिस्ट प्रदीप शर्मा यांनी ही अटक केली. याप्रकरणात आणखी काहीजणांना अटक केलं जाऊ शकते.

ठाण्याचे खंडणीविरोधी पथकाचे अधिकारी कासकरची कसून चौकशी करत आहेत.

पीटीआय या वृत्त संस्थेच्या म्हणण्यानुसार याच महिन्याच्या सुरूवातीला कासकरला मुंबईमधील दोन मोडकळीस आलेल्या इमारती रिकाम्या करण्याचे आदेश देण्यात आले होते. पोलिसांच्या मते कासकरनं त्यावर ताबा केला होता.

भेंडी बाजारमधील पकमोडिया स्ट्रीटवरील दमरवाला बिल्डींग आणि जे जे मार्ग परिसरातील शबनम गेस्ट हाऊस रिकामं करण्याचे आदेश कासकरला दिले होते.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुकवर लाईक करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

दाऊद इब्राहीमचा धाकटा भाऊ इक्बाल कासकरला ठाणे पोलीसांनी अटक केली आहे. एका खंडणी प्रकरणी ही अटक करण्यात आली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इच्छामरण

त्यामुळे इरावती लवाटेंनी आता आणखी एक पत्र लिहिलं आहे. "31 मार्चपर्यंत जर सरकारने परवानगी दिली नाही तर तुम्ही (पती नारायण लवाटे) माझा गळा दाबून मला मारून टाका, मग तुम्हाला फाशी होईल," अशा आशयाचं हे पत्र त्यांनी राष्ट्रपतींना लिहिलं आहे.

मुंबईतील वृद्ध दाम्पत्य इरावती आणि नारायण लवाटे यांनी इच्छामरणाची मागणी केली आहे.

याच निमित्ताने बीबीसी मराठीने वाचकांना विचारलं होतं की इच्छामरणाला कायद्याने परवानगी मिळावी, या मागणीविषयी त्यांना काय वाटतं?

त्यावरून सोशल मीडियावर झालेल्या चर्चेचा हा आढावा.

विजय सबनीस यांनी 'इच्छामरणास कायद्याने मुभा असावी,' असं मत व्यक्त केलं आहे.

"ज्याप्रमाणे शंभर अपराधी सुटले तरी चालेल पण एका निरपराध्याला शिक्षा होऊ नये, असं आपल्या न्यायदेवतेचं तत्त्व आहे. तसंच कोणाची जगण्याची इच्छा असूनही या कायद्यामुळे त्याचा बळी जाऊ नये," असं म्हणत एकता परब यांनी या मागणीला ठाम विरोध केला आहे.

आशिष मगरे यांच्या मते, "आत्महत्या करणं हेच सगळ्यांत मोठं पाप आहे."

"जन्म नाही, किमान मरण तरी स्वेच्छेने मिळावं, पण त्याला योग्य निकष असावेत,"असं मत मयूर बेर्डे यांनी मांडलं आहे.

राजेश दहाके यांनी लवाटे दांपत्या यांना, "जिथे त्यांची काळजी घेतली जाईल अशा ठिकाणी आपलं उरलेलं आयुष्य घालवावं," असा सल्ला दिला आहे.

रविकिरण सावे आणि सागर साळवे यांनी हे सगळं प्रसिद्धीसाठी सुरू असल्याचं म्हटलं आहे.

स्वाती कदम यांनाही वाटतं की, एखाद्या व्यक्तीला त्यांच्या आजारपणात इच्छामरणाला कायदेशीर परवानगी मिळायला हवी. नवनाथ मंडलिक यांचं मतही काहीसं तसंच आहे.

"कधी कधी इच्छामरण गरजेचं असतं. पण तसा परवानगीचा कायदा झाल्यास त्याचा गैरफायदाच जास्त होईल, म्हणून नको वाटतं," असं मत अजय जाधव यांनी व्यक्त केलं आहे.

"सत्यता पडताळून, कायदा पाहून, वारसदार नात्यांचा मागोवा घेऊन गुप्तपणे चौकशी करून परवानगी मिळावी," असं स्नेहल रेळेकर यांनी सुचवलं आहे.

दिनेश म्हसकर यांनी म्हणतात, "इच्छामरणाला कायद्याने परवानगी मिळायलाच हवी कारण आत्महत्या करणं कायद्याने गुन्हा आहे आणि एखाद्याला मारणंसुद्धा कायद्याने गुन्हा आहे. परंतु एखादी व्यक्ती आजाराने किंवा वृद्धापकाळाने असहाय्य असेल, आणि अशा व्यक्तींना पुढे बघायलाच कोणी नसेल, तर अशा व्यक्तींना इच्छामरणाची परवानगी देण्यास काहीच हरकत नाही."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इरावती लवाटे आणि त्यांचे पती नारायण लवाटे गेल्या अनेक वर्षांपासून सरकारकडे इच्छामरणाची मागणी करत आहेत. इच्छामरणाचा कायदा जर होत नसेल तर आम्हाला वैयक्तिक तरी मरणाची परवानगी द्या, अशी मागणी लवाटे दांपत्यानं राष्ट्रपतींकडे डिसेंबर 2017 मध्ये केली होती. मात्र राष्ट्रपतींकडून त्यावर काहीही उत्तर आलेलं नाही.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इजिप्तचे राष्ट्राध्यक्ष अब्दुल फत्ताह अल-सिसी आणि सौदी अरेबियाचे राजे सलमान यांनी ट्रंप यांच्या भूमिकेबाबत नाराजी व्यक्त केली आहे.

या इशाऱ्याकडे दुर्लक्ष करत ट्रंप यांनी बुधवारी जेरुसलेमला इस्राईलची राजधानी म्हणून मान्यता दिली आहे. त्यामुळे या प्रदेशातील अस्थिरता आता वाढण्याची शक्यता आहे.

इस्राईलमधील अमेरिकेचा दूतावास सध्या तेल अवीव या शहरात आहे. हा दूतावास जेरुसलेममध्ये हलवण्याचा विचार अमेरिका करत आहे, असं राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप यांनी मंगळवारी या भागातील काही राष्ट्रप्रमुखांना फोन करून सांगितलं.

अमेरिकेने अशी कोणतीही आगळीक केल्यास जगभरातील मुस्लिमांचा भडका उडेल, असं सौदी अरेबियाचे राजे सलमान यांनी ट्रंप यांना खडसावलं आहे.

अरब राष्ट्रं आणि इस्राईल यांच्यात संघर्षाच्या अनेक मुद्द्यांपैकी जेरुसलेम हा मुद्दा कळीचा आहे. या शहरावर दोन्ही पक्ष आपापला दावा सांगतात.

जेरुसलेम ही इस्राईलची राजधानी असल्याची मान्यता अमेरिकेने दिली, तर इस्राईलच्या निर्मितीपासून म्हणजेच 1948पासून अशी भूमिका घेणारा अमेरिका हा पहिलाच देश असेल.

'अमेरिकेने इस्राईलमधला दूतावास जेरुसलेमला हलवणं किंवा या शहराला इस्राईलची राजधानी म्हणून मान्यता देणं म्हणजे जगभरातल्या मुस्लिमांच्या जखमेवर मीठ चोळण्यासारखं आहे. त्यामुळे अमेरिका मुस्लिमांना उघडउघड भडकावत आहे', असं राजे सलमान यांनी ट्रंप यांना बजावल्याचं सौदी अरेबियाच्या अधिकृत प्रेस एजन्सीने सांगितलं.

या दरम्यान अमेरिकेचे सरकारी कर्मचारी आणि त्यांचे कुटुंबीय यांना जेरुसलेम किंवा वेस्ट बँक या भागात खासगी कारणासाठी प्रवास करण्यास मज्जाव आहे. अरब राष्ट्रांकडून होणाऱ्या नियोजित निदर्शनांचा अंदाज बांधूनच हा निर्णय घेण्यात आला आहे.

ट्रंप यांच्याशी बोललेल्या इतर राष्ट्रप्रमुखांच्या प्रतिक्रिया अशा होत्या

अमेरिकेने आपला दूतावास जेरूसलेमला हलवण्याचा निर्णय महमूद अब्बास आणि राजे अब्दुल्ला यांच्या कानावर घातल्याची माहिती पॅलेस्टाइन आणि जॉर्डन यांनी अधिकृत निवेदनाद्वारे दिली आहे.

पण सौदी अरेबियातून आलेल्या वृत्तात याबाबत ठोस काहीच सांगण्यात आलेलं नाही.

जेरुसलेम आपली राजधानी असल्याचा दावा इस्राईलने नेहमीच केला आहे.

दूतावास कधी हलवण्यात येईल, हे निश्चित नसलं, तरी हा निर्णय आपल्याच कारकिर्दीत घेतला जाईल, असं ट्रंप यांनी स्पष्ट केल्याचंही या दोन्ही नेत्यांनी सांगितलं आहे.

जेरुसलेम आपली राजधानी असल्याचा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इस्राईलमधील अमेरिकेचा दूतावास जेरुसलेमला हलवण्याच्या राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांच्या वक्तव्याचे पडसाद आता अरब राष्ट्रांमध्ये उमटू लागले आहेत. अमेरिकेने असा निर्णय घेतला, तर त्याचे परिणाम भयानक असू शकतात, असा इशाराच अरब राष्ट्रांनी दिला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इजिप्तमध्ये एका लहानशा घरामध्ये शिवणकाम करते. पण या व्यवसायात फारसे पैसे मिळत नाहीत, म्हणून एखादी दरमहा पगाराची नोकरी तिला हवी आहे.

तिला स्वतःचं एक वेगळं घर असावं असं तिला वाटतं. तिची ही कहाणी...

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

30 वर्षांच्या बरका यांना जन्मतःच दोन्ही हात नव्हते. पण ती सुईत दोरा ओवण्यापासून कपडे शिवण्यापर्यंत सर्व कामं स्वतः करते... तेही आपल्या पायांनी.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इझिकेल मळेकर

हे होतं दिल्लीच जुडाह हाईम सिनेगॉग. हे सिनेगॉग (ज्यू धर्मियांचे प्रार्थना स्थळ) आणि तिथलं लहानसं स्मशान गेली अनेक दशके मराठी ज्यूंच्या स्मृती जपत या रस्त्यावर उभं आहे.

इझिकेल मळेकर भारतातल्या मोठ्या म्हणजे बेने इस्रायली, कोचिनी, बगदादी, बेने मिनाशी, बेने इफ्राइम ज्यू समुदायांपैकी बेने इस्रायली शाखेचे आहेत.

सिनेगॉगमध्ये गेल्यावर एकदम शांत वाटू लागलं. बाहेरच्या रस्त्याचा आणि या जगाचा काहीच संबंध नव्हता.

आत गेल्यावर समोरच्या भिंतीमध्ये पडद्यामागे धर्मग्रंथ (तोराह) ठेवण्याचा कप्पा, मध्यभागी प्रार्थना करण्याचा लाकडी कठड्याचा चौकोन आणि बाजूनं खुर्च्या, डोक्यावर रंगिबेरंगी हंड्या, दिवे अशी इतर सिनेगॉगप्रमाणेच याची रचना होती.

मी गेलो ती होती शुक्रवारची संध्याकाळ. दुसऱ्यादिवशी शनिवार म्हणजे शब्बाथचा दिवस असल्यामुळे प्रार्थनेला लोक येतील असं वाटलं होतं.

पण मळेकर म्हणाले, "आताशा प्रार्थनेला फारसे लोक येत नाहीत कारण आम्ही फारच कमी लोक शिल्लक राहिलो आहोत."

सुमारे 2000 वर्षांपूर्वी ज्यू भारताच्या किनाऱ्याला लागले. महाराष्ट्रात राहाणाऱ्या ज्यूंना बेने इस्रायली म्हटलं जातं.

कोकणात स्थायिक झाल्यावर त्यांनी स्थानिक संस्कृतीचा स्वीकार केला. त्यामुळं त्यांनी राहायच्या गावावरून आडनावं वापरायला सुरुवात केली.

जुडाह हाईम सिनेगॉग

झिराड, दिवेकर, राजपूरकर, दांडेकर, ठाणेकर, आवासकर, किहिमकर, पेणकर, गडकर, अष्टिमकर अशी रायगड (तेव्हाचा कुलाबा) जिल्ह्यातल्या गावांवरून त्यांची आडनावं आहेत.

कोकणात उतरल्यावर त्यांनी तेल काढण्याचा व्यवसाय सुरू केला. इतकी वर्षें जेरुसलेमपासून दूर राहूनही शनिवारी सुटी घेण्याची त्यांची प्रथा कायम राहिली. शनिवारी सुटी घेणारे तेली म्हणून त्यांना 'शनवार तेली' म्हटलं जाऊ लागलं.

आता भारतात ज्यूंची संख्या 5 हजाराच्या आसपास उरली आहे. त्यात बहुतांश लोक मुंबई-ठाणे आणि उत्तर कोकणात राहातात.

त्यामुळे दिल्लीमध्ये ज्यू अगदीच अल्पसंख्य आहेत. त्यामुळे सिनेगॉगमध्ये प्रार्थनेला येणाऱ्यांची संख्या अगदीच कमी झालेली आहे.

दिल्लीत तर बेने इस्रायली कुटुंबं अगदीच एका हाताच्या बोटांवर मोजता येतील इतकी शिल्लक राहिली आहेत. या सिनेगॉगमध्ये फक्त बेने इस्रायली नाही तर बगदादी ज्यूसुद्धा येतात. तसंच कधीकधी बेने मिनाशी आणि बेने इफ्राइम समुदायाचे एखाददुसरे सदस्य येतात.

दिल्लीमध्ये वसंतविहार आणि पहाडगंज इथं दोन...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ल्यूटेन्स दिल्लीमधला हुमायून रस्ता. सगळं आखिव-रेखिव. सतत धावता रस्ता आणि एका विशिष्ट साच्यातून काढलेल्या वाटाव्या अशा एकाच प्रकारच्या बंगले, कार्यालयांचा हा परिसर. पण याच रस्त्यावर एका कोपऱ्यावरचं गेट ढकलून आत गेलो तर साधारण साठी उलटलेले इझिकेल आयझॅक मळेकर लगबगीनं पुढे येऊन स्वागत करू लागले.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इट जस्ट चिकन नगेट्स

त्यामुळे आता सॅन फ्रान्सिस्कोस्थित इट जस्ट स्टार्टअपचा प्रयोगशाळेत तयार केलेलं मांस विकण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे.

सुरुवातीला हे मांस नगेट्समध्ये वापरलं जाईल. मात्र हे प्रयोगशाळेत तयार होणारं चिकन बाजारात कधी उपलब्ध होईल हे इट जस्टने स्पष्ट केलेलं नाही.

आरोग्याविषयीची चिंता, प्राण्यांविषयीची काळजी आणि पर्यावरण या मुद्यांविषयी जागरुकता वाढल्याने प्राण्यांची कत्तल करून मिळणाऱ्या मांसाऐवजी पर्यायी पद्धतीने मांस खरेदी करून त्याच्या वापरण्याला प्राधान्य मिळू लागलं आहे.

बॅरक्लेच्या म्हणण्यानुसार, पर्यायी म्हणजेच प्रयोगशाळेत तयार होणाऱ्या मांसाची बाजारपेठ येत्या दशकात 140 बिलिअन डॉलर्सची असू शकते. जागतिक मांस उद्योगाच्या 10 टक्के प्रयोगशाळेत तयार होणाऱ्या मांसाची बाजारपेठ असू शकते.

फॅक्टरीसदृश वातावरणात मांस तयार करणारे बियाँड मीट आणि इम्पॉसिबल फूड्स हे पर्याय सूपरमार्केट्स आणि रेस्टॉरंटमध्ये उपलब्ध आहेत.

मांसाहार करणाऱ्यांनो सावधान! पर्यावरणाचा विचार केलात का?

इट जस्टचं वेगळेपण हे की केवळ प्लाँटमध्ये तयार झालेलं मांस नाही पण प्रयोगशाळेत प्राण्यांच्या पेशी विकसित करून तयार केलेलं मांस आहे.

खाद्यपदार्थांच्या जागतिक बाजारपेठेच्या वाटचालीतला हा निर्णायक टप्पा असल्याचं इट जस्टला वाटतं आहे. अन्य देशही सिंगापूरप्रमाणे प्रोसेस्ड मांसाच्या वापराला मान्यता देतील अशी कंपनीला आशा आहे.

गेल्या दशकभरात, डझनवारी स्टार्टअप कंपन्यांनी प्रयोगशाळेत तयार झालेलं मांस बाजारात आणण्याचा प्रयत्न केला. पारंपरिक पद्धतीने मिळणाऱ्या मांसापेक्षा हे मांस नीतीमूल्य पातळीवर आघाडीवर आहे, असा दावा केला गेला आहे.

इस्रायलस्थित फ्युचर मीट टेक्नॉलॉजी आणि बिल गेट्स प्रणित मेमफिस मिट्स या दोन कंपन्या परवडणाऱ्या दरात आणि चवदार असं हे नव्या पद्धतीचं मांस बाजारपेठेत आणण्यासाठी उत्सुक आहेत.

सिंगापूरची शिओक मीट्स कंपनी क्रस्टिकन तयार करण्याच्या कामात गुंतली आहे.

प्रयोगशाळेत तयार होणाऱ्या या मांसामुळे पर्यावरणीय फायदे अनेकजण सांगत आहेत. मात्र शास्त्रज्ञांनी या मांसामुळे हवामान बदल प्रक्रियेला हातभार लावला जात असल्याकडे लक्ष वेधलं आहे.

काय आहेत आव्हानं?

मारिको ओ, बीबीसी न्यूज सिंगापूर

खाद्यपदार्थांच्या जागतिक बाजारपेठेच्या वाटचालीतला हा मैलाचा दगड आहे, असं इट जस्ट कंपनीच्या प्रमुखांनी सांगितलं. मात्र या मांसापुढची...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सिंगापूरने प्रयोगशाळेत तयार झालेल्या चिकनला मान्यता दिली आहे. हे चिकन प्राण्यांची कत्तल करून मिळवलेलं नसेल. अशा स्वरुपाचा हा पहिलाच प्रयोग आहे आणि त्याला मंजुरी देण्यात आली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इटली निवडणुका

सोमवारी वाटाघाटींची तिसरी फेरी अयशस्वी झाली, ज्यानंतर इटलीचे राष्ट्राध्यक्ष सर्गियो मात्तारेल्ला यांनी आता आपल्यासमोर दोनच पर्याय शिल्लक असल्याचं सांगितलं - एकतर नवीन निवडणुकांना सामोरं जायचं किंवा वर्षअखेरपर्यंत काळजीवाहू सरकारने देश चालवायचा.

मार्चमध्ये झालेल्या निवडणुकांमध्ये कोणत्याच पक्षाला बहुमताचा आकडा गाठता आला नव्हता.

निवडणुकांमध्ये काय झालं होतं?

मार्च महिन्यात इटलीत झालेल्या निवडणुकांमध्ये यावेळी वेगळीच चुरस पाहायला मिळाली. अनेक वर्षं व्यवस्थात्मक राजकारणाचा विरोध करणाऱ्या 'फाईव्ह-स्टार मूव्हमेंट' आणि 'द लीग' या दोन पक्षांनी चक्क निवडणुकांमध्ये लक्षणीय कामगिरी केली.

पण दोन्ही पक्षांना स्वबळावर सत्तेत येण्याइतका पाठिंबा मिळाला नाही.

इटलीचे राष्ट्राध्यक्ष सर्गियो मात्तारेल्ला

2009 साली स्थापन झालेल्या फाईव्ह स्टार पक्षाने या निवडणुकीत सुरुवातीपासूनच एकट्याने लढण्याचा निर्णय घेतला होता. प्रचारात ही आपली जमेची बाजू आहे, असं दाखवण्याचा त्यांनी प्रयत्न केला.

पण बहुमताजवळ पोहोचता न आल्यामुळे त्यांचं हेच 'स्वावलंबित्व' त्यांना अडचणीचं ठरलं.

1991 साली स्थापन झालेल्या द लीगची सुरुवात एक विभक्ततावादी पक्ष म्हणून झाली होती. दक्षिण इटली मुख्य भूमीपासून वेगळा केला जावा, ही त्यांची मागणी बरीच गाजली होती. पण काळाच्या ओघात, दक्षिण इटलीबाबतचा आपला विरोध मवाळ करत त्यांनी बेकायदेशीर स्थलांतरितांविरुद्ध भूमिका घेत लोकप्रियता मिळवली.

उजव्या विचारसरणीच्या पक्षांमध्ये आतापर्यंत माजी पंतप्रधान सिल्व्हिओ बर्लुस्कोनी यांचा फोर्झा इटालिया हा पक्ष प्रमुख मानला जायचा. मार्चमधल्या निकालांनंतर द लीगने उजव्या पक्षांचं अघोषित नेतृत्व पत्करल्याचं चित्र आहे.

वाटाघाटींमध्ये काय घडलं?

गेले दोन महिने सुरू असलेल्या वाटाघाटींमध्ये कोणत्याच पक्षाने नमतं घेतलं नाही, त्यामुळे सरकार स्थापनेचा तिढा कायम आहे.

फाईव्ह स्टार आणि द लीग या दोन प्रमुख पक्षांनी जुलै महिन्यात नवीन निवडणुका घेण्याला पाठिंबा दिला आहे. या संदर्भातला अंतिम निर्णय मात्तारेल्ला घेतील.

द लीगचे प्रमूख माटेओ सेल्विनी

आताच्या निवडणुकीत फाईव्ह स्टार मुव्हमेंट या पक्षाने सर्वाधिक मतं मिळवी. पण त्यांनी उजव्या विचारसरणीच्या फोर्झा इटालिया आणि द लीग यांच्या आघाडीत सामील होण्यास नकार दिला. तसंच डाव्या विचारसरणीच्या डेमोक्रॅटिक पार्टीबरोबर जाणंही अमान्य...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सरकार स्थापनेसाठीची इटलीत गेले दोन महिने सुरू असलेली मोर्चेबांधणी फसली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इटली, भारत, जपान, दक्षिण कोरिया या देशांचा या आठ देशांत समावेश असल्याचं असोसिएट प्रेसच्या वृत्तात म्हटलं आहे. तर टर्कीने ही सवलत मिळवली असल्याचं रॉयटर्सने म्हटलं आहे. त्यामुळे तात्पुरती का होईना, भारतात इंधन दरवाढ टळल्याची चिन्हं आहेत.

2015मध्ये झालेल्या हटवण्यात आलेले निर्बंध पुन्हा लादण्यात आले असून, इराणवर लादण्यात आलेले आतापर्यंतचे हे कठोर निर्बंध असल्याचे व्हाईट हाऊसने म्हटलं आहे. या निर्बंधात इराणमधील उर्जा, जहाज आणि बँकिंग या सेक्टरना लक्ष्य करण्यात आलं आहे.

युरोपीयन युनियनने ज्या कंपन्या इराणशी कायदेशीरपणे व्यवसाय करत आहेत, त्यांची हितसंबंध जपले जातील, असं म्हटलं आहे.

डोनाल्ड ट्रंप यांनी शुक्रवारी या निर्बंधांची घोषणा केली. हे करत असताना त्यांना गेम ऑफ थ्रोन्समधील Winter is Coming च्या धर्तीवर Sanctions Are Coming असं ट्वीट केलं.

ट्रंप यांनी मे महिन्यात इराणसोबतच्या अणुकरारातून अमेरिका बाहेर पडत असल्याची घोषणा केली. त्यानंतर निर्बंधाची अंमलबजावणी सुरू झाली. हा करार होताना तत्कालीन राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामा यांनी हा करार इराणला अण्वस्त्र निर्मितीपासून रोखेल असं म्हटलं होतं.

2015मध्ये झालेल्या करारामध्ये यूके, फ्रान्स, जर्मनी, रशिया, चीन हे देशही सहभागी होते. हे देश या कराराचं पालन करणार आहेत. तसंच अमेरिकेचे निर्बंध चुकवण्यासाठी स्वतःचीच पेमेंट सिस्टम विकसित करणार असल्याचं या देशांनी म्हटलं आहे.

इराण आंतरखंडीय क्षेपणास्त्रांची निर्मिती करत असून येमेन आणि सीरिया या देशांतही हस्तक्षेप करत आहे, हे मान्य करता येणार नाही, अशी ट्रंप यांची भूमिका आहे. तर इराणने अमेरिकवर टीका केली आहे.

सोमवारपासून अंमलबजावणी

अमेरिकेच्या निर्बंधांची अंमलबजावणी सोमवारपासून सुरू होईल. निर्बंधांचा हा दुसरा टप्पा आहे. इराणची वर्तणूक मुळापासून बदलण्यासाठी हे निर्बंध लादण्यात आले आहेत, असं अमेरिकेचे परराष्ट्र मंत्री माईक पाम्पेओ यांनी म्हटलं आहे.

तेल व्यवसायावर येणार बंधनं

अमेरिकेने 12 अटी घातल्या आहेत, त्या इराणने पूर्ण केल्या तर हे निर्बंध हटवले जातील, असं ते म्हणाले. इराणने दहशतवादाला पाठबळ देणं बंद करावं, सीरियात हस्तक्षेप करू नये, अण्विक आणि क्षेपणास्त्र कार्यक्रम पूर्णपणे थांबवावा, अशा अटींचा यात समावेश आहे.

सवलती काय असतील?

पॉम्पेओ म्हणाले, "काही देश तातडीने इराणकडून खनिज तेल आयात करणं थांबवू शकत नाहीत. अशा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अमेरिकेचे राष्ट्रध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी इराणवर निर्बंध लादण्याची घोषणा केली. हे करत असतानाच इराणकडून तेल आयात करणाऱ्या 8 देशांना मात्र अमेरिकेच्या संभाव्य कारवाईतून वगळण्यात आलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इटलीचा गोलरक्षक जिआनल्युइगी बफनला स्वीडनविरुद्धच्या पराभवानंतर अश्रू आवरले नाहीत.

गडद निळी जर्सी परिधान केलेले 'अझ्युरी' अर्थात इटलीचे शिलेदार वर्ल्डकपवर नाव कोरण्याच्या शर्यतीत होते. पण तब्बल 60 वर्षांनंतर प्रथमच इटलीचा संघ वर्ल्डकपसाठी पात्र होऊ शकला नाही.

म्हणूनच 2018 मध्ये रशियात होणाऱ्या फुटबॉल महासंग्रामात इटली आपल्यासारखाच निव्वळ प्रेक्षकाच्या भूमिकेत असेल!

फुटबॉलची क्रेझ जगभर पसरली आहे. 2018च्या वर्ल्डकप स्पर्धेसाठी पात्र ठरण्याची संधी 210 संघांना आहे,पण फक्त 32 संघच या स्पर्धेत खेळू शकतात. साहजिकच साभार परत जाणाऱ्यांचं पारडं कललेलं आहे.

पण सोमवारी रात्री या पारड्यात इटली हा पॉवरबाज भिडू दाखल झाला आणि फुटबॉलविश्वात खळबळ उडाली. स्वीडनविरुद्धच्या लढतीत 0-0 ने बरोबरी झाली पण कमी गोल सरासरीमुळे इटलीचं पॅकअप पक्कं झालं.

क्रिकेटवेड्या आपल्या देशातही इटलीच्या पराभवाचे पडसाद सोमवारी रात्री व्हॉट्सअॅप ग्रुप्स, ट्वीटर हॅशटॅग्स आणि फेसबुक पोस्ट्सच्या माध्यमातून उमटले.

2007मध्ये कॅरेबियन बेटांवर भरलेल्या वर्ल्डकपमध्ये भारतीय क्रिकेट संघाचं आव्हान प्राथमिक फेरीतच संपुष्टात आलं होतं. सख्खे शेजारी असणाऱ्या श्रीलंका आणि बांगलादेशकडून पराभूत झाल्यानंतर भारतीय संघ रित्याहाती माघारी परतणार, हे स्पष्ट झालं आणि देशभर कल्लोळ उडाला.

त्या संघात सचिन तेंडुलकर, राहुल द्रविड, सौरव गांगुली, युवराज सिंग, वीरेंद्र सेहवाग अशा दिग्गजांचा समावेश होता.

मग काय, देशात जणू शोककळाच पसरली. खेळाडूंच्या घरांवर हल्ले झाले. देशासमोरचे सगळे गंभीर प्रश्न बाजूला पडले आणि चॅनेलवरच्या चर्चांना तगडा खुराक मिळाला.

तेव्हा भारतात जे झालं ते सगळं आता इटलीत घडत आहे. भारतीय क्रिकेट संघ किमान त्या वर्ल्डकपमध्ये खेळून माघारी परतला होता. इटलीला तर पात्रतेची कवाडंही खुली होऊ शकली नाहीत. त्यामुळे इटलीच्या फुटबॉलरसिकांचं दु:ख अधिक गहिरं आहे.

स्वीडनविरुद्ध इटलीचा संघ.

आपला आणि इटलीचा संबंध विविधांगी आहे.

जिव्हा तृप्त करणारं चीज, पास्ता आणि पिझ्झा ही इटलीचीच देणगी. दिवसेंदिवस आपल्या देशात हे त्रिकुट घट्ट पकड घेत आहे. मध्यमवर्गातून अप्पर मध्यमवर्गाकडे संक्रमण करणाऱ्या मंडळींच्या घरात इटालियन मार्बल दिसू लागतं.

गावोगावच्या छोट्या दुकानांना मालपुरवठा करणारी 'पिआजिओ' ही गाडी म्हणजे अस्सल इटालियन ब्रँड. काही वर्षांपूर्वी चारचाकी गाडी म्हणजे 'फियाट' असं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

एका फुटबॉल मॅचमधला पराजय अख्ख्या देशासाठी नामुष्की ठरू शकतो, याचा प्रत्यय सोमवारी इटलीच्या निमित्ताने तमाम जगाने घेतला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इटलीचे वाहतूक मंत्री डॅनिलो टोनिनेली यांनी ही मोठी दुर्घटना असल्याचं म्हटलं आहे.

इथल्या अॅडनक्रोनोस या वृत्तसंस्थेनं स्थानिक अँब्युलन्स सेवेच्या हवाल्यानं मृतांची संख्या मोठी असल्याचं म्हटलं आहे. हा पुलाला तोलणाऱ्या टॉवरपैकी एक टॉवर कोसळल्याने हा पूल मोठा भाग कोसळला. या परिसरात सध्या वादळी हवामान आहे.

या दुर्घटनेत पुलाचा मोठा भाग कोसळला असून कोसळेला भाग हा रेल्वे मार्गावर पडला आहे. याबरोबर पुलावर वाहतूक करणारे ट्रक आणि इतर वाहनंही खाली कोसळली आहेत.

हा पूल 1960मध्ये बांधण्यात आला असून पुलाचं नाव मोरांडी पूल असं आहे. पुलाचा कोसळेला भाग फार मोठा आहे. या परिसरात मोठा पाऊस सुरू असताना हा पूल कोसळला आहे.

फ्रान्सचे पंतप्रधान इमॅन्युअल मॅक्रॉन यांनी मृतांना श्रद्धांजली वाहिली असून इटलीला मदत करण्याची तयारी दाखवली आहे.

पूल कसा पडला?

या परिसरात तुफानी पाऊस सुरू आहे. स्थानिक वेळेनुसार सकाळी 11.30 वाजता पूलाचा हा भाग कोसळला. पूल पडताना पाहिलेले नागरिक पिएत्रो एम अलअसा म्हणाले, "पुलावर वीज पडताना मी पाहिलं. त्यानंतर पूल पडला." त्यांनी अनसा या वृत्तवाहिनीला ही माहिती दिली. पूल पडत असताना त्यावर मोठी वाहतूक होती.

ढिगाऱ्याखाली ट्रक आणि कार अडकल्या आहेत. शिवाय आजूबाजूच्या इमारतींना तडे गेले आहेत.  पूलाचा पडलेला हा भाग पोल्सेवेरा नदीवरून जातो.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इटलीतील वायव्येकडील जन्वा शहरात पूल कोसळून 37 ठार झाले आहेत. जवळपास 90 मीटर इतक्या उंचीचा हा पूल होता. मृतांचा संख्या वाढण्याची शक्यता व्यक्त होत आहे. 15 जण गंभीर जखमी असल्याचं पोलिसांनी बीबीसीला सांगितलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इटलीच्या नौदलाने लिबियाच्या किनाऱ्यावर बोट बुडाल्याची माहिती दिली आहे. या बोटीवर 117 लोक होते. तर दुसरी घटना पश्चिम भूमध्य सागरात घडली असल्याचे मोरोक्को आणि स्पेनच्या प्रशासनाने म्हटलं आहे. मृतांची नेमकी संख्या कळू शकलेली नाही.

2018मध्ये भूमध्य सागर ओलांडताना एकूण 2200 स्थलांतरितांना जीव गमावला आहे.

भूमध्य समुद्रात स्थलांतरितांचे मृत्यू का वाढत आहेत? - पाहा व्हीडिओ

UNHCRचे आयुक्त फिलिपो ग्रँडी यांनी युरोपाच्या दाराशी होत असलेल्या या मृत्यूंकडे दुलर्क्ष करता येणार नाही, अशी प्रतिक्रिया दिली आहे.

पहिल्या घटनेत भूमध्य समुद्राच्या पश्चिमेला 53 प्रवासी असलेलली बोट बुडाली. यातील बचावलेली एक व्यक्ती 24 तास समुद्रात अडकून पडली होती. या व्यक्तीवर मोरोक्कोत उपचार सुरू आहेत.

तर दुसरी बुडालेली बोट लिबियातून शनिवारी निघाली होती. या बोटीत 120 लोक होते अशी माहिती बचावलेल्या 3 लोकांनी दिली आहे. या 3 तिघांना हेलिकॉप्टरने समुद्रातून बाहेर काढण्यात आले.

International Organisation for Migrationने दिलेल्या माहितीनुसार 2019मध्ये पहिल्या 16 दिवसांत 4,216 स्थलांतरितांनी समुद्र ओलांडून युरोपमध्ये प्रवेश केला आहे.

इटलीसह काही युरोपीय देशांनी स्थलांतरितांना सामावून घेण्यास नकार दिला आहे. इटलीते उपपंतप्रधान मॅटो सालविनी यांनी फेसबुक पोस्टमध्ये म्हटलं आहे, "जोपर्यंत आपण स्थलांतरितांना स्वीकारत राहू तोपर्यंत तस्कर अशी कामं करत राहतील आणि लोक प्राणाला मुकतील."

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भूमध्य समुद्रात बोट बुडण्याच्या 2 घटनांत जवळपास 170 लोकांचा बुडून मृत्यू झाला असल्याची भीती युनायटेड नेशन्स हाय कमिशन फॉर रेफ्युजीने  (UNHCR) व्यक्त केली आहे. शुक्रवारी या घटना घडल्या.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इटलीच्या माचेराता या शहरात भर दुपारी अचानक झालेल्या या हल्ल्यानं नागरिकांमध्ये घबराट निर्माण झाली. एका गाडीतून हल्लेखोरानं अंदाधुंद  गोळीबार करत परकीय नागरिकांना लक्ष्य केलं. या प्रकरणात ताब्यात घेण्यात आलेल्या आरोपीचं नाव ल्युका त्रैनी असं असून तो 28 वर्षांचा आहे.

वंसद्वेषातून हा हल्ला झाल्याचं बोललं जात आहेत. पोलिसांनी ताब्यात घेतलं तेव्हा ल्युकानं इटलीचा राष्ट्रध्वज स्वतःभोवती गुंडाळला होता. त्यानं गेल्या वर्षी  झालेल्या स्थानिक निवडणुकांमध्ये स्थलांतरितांविरोधा असलेल्या नॉर्दर्न लीगच्या बाजूनं भाग घेतला होता. त्यानं पोलिसांना फॅसिस्ट सलाम केल्याचं बोललं जातं.

या हल्ल्यानंतर तिथल्या महापौरांनी नागरिकांना दक्षतेचा उपाय म्हणून घराबाहेर न पडण्याचं आवाहन केलं आहे. या हल्ल्याबरोबरच याच शहराच्या दुसऱ्या एका भागातही गोळीबार झाल्याचं वृत्त आहे. एका 18 वर्षीय मुलीची हत्या झाल्यानंतर इटलीच्या या शहरातला विया स्पालातो आणि व्हिया दी व्हेलेनी हे भाग पोलिसांच्या रडावर होते. या भागातून या हत्येप्रकरणी एका नायजेरियन व्यक्तीला ताब्यातही घेण्यात आलं होतं.

या अटकेनंतर सोशल मीडियावर या हल्ल्याचा बदला घेण्याविषयीच्या अनेक द्वेषमूलक पोस्ट करण्यात आल्या होत्या.

स्थानिक वृत्तसंस्थांनी या दोन घटनांचा एकमेकांशी संबंध असल्याचं म्हटलं आहे. एका स्थानिक वेबसाईटनं पोलिसांनी अटक केलेल्या व्यक्तीनं इटलीचा राष्ट्रध्वज लपेटून घेतला असल्याचं दाखवलं आहे. इटलीच्या पोलिसांनीदेखील हल्लेखोराला अटक करतानाचे फोटो ट्वीट केले आहेत.

उजव्या विचारसरणीचे राजकीय नेते या हत्येच्या निमित्ताने स्थलांतरिकविरोधाचा मुद्दा रेटून नेत आहेत. इथल्या सार्वत्रिक निवडणुकांमध्ये हा मुद्दा महत्त्वाचा ठरण्याची शक्यता आहे.

दरम्यान इटलीचे पंतप्रधान पाओलो जेंटिलोनी यांनी या गोळीबाराच्या घटनेचा उल्लेख प्रचार मोहिमांमध्ये करण्यास तात्पुरती बंदी घालती आहे. यातून वंशद्वेषाला खतपाणी मिळेल, असं ते म्हणतात.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इटलीमध्येम माचेराता शहरात चालत्या गाडीतून पादचाऱ्यांवर बेधुंद गोळीबार करण्यात आला. यात 6 लोक जखमी झाले आहेत. इटली पोलिसांनी यासंदर्भात संशयित आरोपीला ताब्यात घेतलं आहे. आफ्रिकी स्थलांतरितांना या हल्लेखोरानं लक्ष्य केल्याचं सांगितलं जातं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इटलीत कोरोना व्हायरसच्या बळींची संख्या 8 मार्च या एका दिवसात 133 नं वाढून 366 झाल्याची अधिकृत आकडेवारी समोर आलीय. तर संसर्ग झालेल्यांची संख्याही लक्षणीयरीत्या वाढलीय.

नागरी संरक्षण यंत्रणेच्या माहितीनुसार, संसर्ग झालेल्यांची संख्याही 25 टक्क्यांनी वाढून 5,883 वरुन 7,375 वर गेलीय.

कोरोना व्हायरसच्या बळींची आणि संसर्ग झालेल्यांची आकडेवारी चिंताजनक असल्यानं इटलीनं मोठी पावलं उचलण्यास सुरुवात केलीय.

इटलीतल्या लोंबार्दिया प्रांतासह 14 प्रांतांना प्रवासासाठी परवानगी घेणं बंधनकारक करण्यात आलंय. बाहेरील देशातून इटलीत येणाऱ्या प्रवाशांचं प्रमाण अत्यल्प आहे. तसेच आता देशांतर्गत प्रवास करण्यावर निर्बंध घालण्यात आहेत.

कोरोना व्हायरस रोखण्यासाठी इटलीत नवे नियम लागू करण्यात आलेत, त्यानुसार प्रवासासाठी लोकांसमोर ही अट ठेवण्यात आलीय.

इटलीचं आर्थिक केंद्र मानलं जाणारं मिलान हे शहर लोंबिर्दिया प्रांताची राजधानी आहे.

शाळा, जिम, संग्रहालयं, नाईटक्लब आणि इतर सार्वजनिक ठिकाणं बंद करण्याचे आदेश इटलीचे पंतप्रधान ज्युसेप्पे कॉन्टे यांनी दिलेत. येत्या 3 एप्रिलपर्यंत या सर्व अटी आणि बंदीच्या सूचना कायम राहणार आहेत.

गेल्याच आठवड्यात 10 दिवसांसाठी इटलीतले सर्व विद्यापीठं आणि शाळा बंद ठेवण्याचे आदेश देण्यात आले होते.

इटलीतल्या आर्थिक गोष्टींवर मोठा परिणाम

कोरोना व्हायरसमुळं इटलीत झालेल्या मृत्यूंची संख्या, संसर्ग झालेल्या लोकांची संख्या पाहिल्यास आता हे निश्चित झालंय की, चीनबाहेर इटलीत सर्वाधिक प्रमाणात कोरोना व्हायरसचा प्रसार झालाय.

उपाय म्हणून लोकांना वेगळं ठेवलं जातंय. मात्र, इटलीत याचा आर्थिकदृष्ट्या परिणाम उत्तरेतील भागावर झालाय. उत्तर इटलीचा भाग हा आर्थिकदृष्ट्या ताकदवान मानला जातो.

10 लाख लोकसंख्या असलेल्या लोंबार्दिया प्रांतातल्या आरोग्य व्यवस्थेवर तर मोठा ताण पाहायला मिळतोय. इथल्या हॉस्पिटलच्या कॉरिडोरमध्येही रूग्णांवर उपचार केले जातायत.

"आम्हाला लोकांच्या जीवाची काळजी आहे. त्यासाठी करण्यात येत असलेल्या या उपायांमुळं कदाचित काही गोष्टींचा त्याग करावा लागेल. कदाचित त्या गोष्टी लहान असतील किंवा मोठ्याही," असं पंतप्रधान कॉन्टे यांनी सांगितलं.

आधी म्हटल्याप्रमाणं लोंबार्दियामधील मिलान हे शहर इटलीचं आर्थिक केंद्र आहे. मात्र, नव्या नियमांनुसार लोकांना शहर सोडून जाता येणार नाही आणि शहरात इतरांना प्रवेशही मिळणार...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना व्हायरसनं जगातल्या बहुतांश देशात धुमाकूळ घातलाय. चीनमधील वुहान शहरातून पसरलेला कोरोना व्हायरस युरोपपर्यंत पोहोचलाय. किंबहुना, चीननंतर सर्वाधिक बळी युरोपातील इटलीत गेल्याची नोंद झालीय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इटलीत बायकोशी भांडण झाल्यावर संतापलेल्या एका व्यक्तीने राग शांत करण्यासाठी चालायला सुरुवात केली आणि एक-दोन नाही तर चक्क 450 किमी रस्ता पालथा घातला.

इटलीच्या सोशल मीडियावर सध्या या व्यक्तीची चांगलीच चर्चा सुरू आहे. त्याला लोकांनी 'फॉरेस्ट गंप' नाव दिलं आहे. 1994 साली आलेल्या हॉलीवुड सिनेमातला हा नायक होता. अमेरिकेत हजारो किमी धावणाऱ्या एका नायकाची ती गोष्ट होती.

तब्बल आठवडाभर तो चालत होता. मात्र, म्हणतात ना आगीतून फुफाट्यात… तसाच काहीसा प्रकार या व्यक्तीच्या बाबतीत घडला.

बायकोवरचा राग शांत करण्यासाठी निघाला आणि संचारबंदीचं उल्लंघन केलं म्हणून 485 डॉलर्सचा दंड भरावा लागला. त्याला फानो या शहरात रात्री 2 वाजता पोलिसांनी अडवलं आणि दंड आकारला.

एका स्थानिक वृत्तपत्रात ही बातमी छापून आली आणि बघता बघता सोशल मीडियावर व्हायरल झाली. लोकांच्या भन्नाट प्रतिक्रिया मिळाल्या.

काहींनी त्याला हिरो म्हणत दंड आकारणं चुकीचं असल्याचं म्हटलं. या व्यक्तीला खरंतर पुरस्कार मिळायला हवा आणि नवीन शूजही, अशी प्रतिक्रिया एकाने दिली.

तर रागाच्या भरात बरेचदा माणसाकडून हिंसक कृत्य घडतं. मात्र, या व्यक्तीने पायी चालून आदर्श घालून दिला आहे, अशी कौतुकाची थापही अनेकांनी दिली.

"आपण गाडी आणलेली नाही. पायी आलोय," असं या व्यक्तीने पोलिसांना सांगितलं. रोज जवळपास 60 किमी पायी चालल्याचं आणि रस्त्यात लोकांनीच खायला-प्यायला दिल्याचंही ते म्हणाले.

"चालून-चालून थोडा थकवा आल्याचं" त्यांनी पोलिसांना सांगितलं. पोलिसांना ते रात्रीच्या थंडीत कुडकुडत किनारपट्टीवर फिरताना दिसले होते.

ताब्यात घेतल्यावर पोलिसांनी डेटाबेसमध्ये या व्यक्तीची माहिती तपासल्यावर त्यांच्या पत्नीने पती हरवल्याची पोलीस तक्रार दिल्याचं पोलिसांना कळलं. पोलिसांनी त्यांच्या पत्नीशी संपर्क साधल्यावर त्या पतीला नेण्यासाठी फोनाला गेल्या.

मात्र, 485 डॉलर्सच्या दंडाविषयी पत्नीची काय प्रतिक्रिया होती, हे मात्र सांगण्यात आलेलं नाही.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

नवरा-बायको म्हटलं की वाद-विवाद, भांडण, रुसवे-फुगवे हे सारं आलंच. पण बायकोशी भांडण झालं म्हणून कुणी 450 किमी पायपीट केली, असं सांगितलं तर कदाचित विश्वास बसणार नाही. इटलीमध्ये मात्र असं घडलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इटलीतल्या व्हर्नोना शहराजवळ असणाऱ्या मिनर्बे गावात एका प्राथमिक शाळेत शिकणाऱ्या या मुलीला शाळेच्या जेवणाचे पैसे न भरल्याने नेहमीच्या जेवणाऐवजी ट्यूना मासा आणि क्रॅकर (एक प्रकारचं खारं बिस्किट) जेवायला दिलं होतं.

ही मुलगी एका स्थलांतरित गरीब कुटुंबातली आहे.

आपल्याला दिलेलं जेवण पाहून त्या मुलीला अश्रू आवरले नाहीत असं इटालियन मीडियाने दिलेल्या बातम्यामध्ये म्हटलं होतं.

"मी त्या मुलीच्या पालकांना तिच्या रोजच्या जेवणाची जी फी असेल ती भरण्यात मदत करू इच्छितो," असं अॅन्टोनिओ यांनी मिनर्बेचे महापौर आंद्रेया गिराडी यांना सांगितलं. त्यानंतर राजकीय वाद निर्माण झाला कारण आंद्रेया हे स्थलांतरितांच्या विरोधात आहेत.

आंद्रेयांचं म्हणणं होतं की त्या शाळकरी मुलीला फक्त डबाबंद ट्यूना मासा आणि क्रॅकर देण्याचं कारण कॅन्टिनची फी भरणाऱ्या इतर पालकांना असं वाटू नये की इथे काही मुलांना फी न भरता जेवण दिलं जातं, हे होतं.

पण इटलीच्या सेंटर-लेफ्ट डेमोक्रॅटिक पक्षाने मात्र शाळा प्रशासनावर भेदभाव केल्याचा आरोप केला आहे.

मीडियामध्ये आलेल्या बातमीनुसार शाळेत इतर मुलांना पास्ता तसंच इतर गोष्टी खायला दिल्या तर या मुलीला फक्त डबाबंद ट्यूना मासा आणि क्रॅकर खायला दिले.

ही बातमी इटालियन सोशल मीडियावर वाऱ्यासारखी पसरली आणि असं समोर आलं की अनेक गरीब स्थलांतरितांच्या मुलांना अशी वागणूक शाळांकडून दिली गेलेली आहे.

ला रिपब्लिका नावाच्या वर्तमानपत्रात प्रसिद्ध झालेल्या बातमीनुसार अनेकदा शाळेतल्या शिक्षकांनी त्यांचा डबा अशा मुलांना दिला आहे जे शाळांच्या कॅन्टिनची फी भरू शकत नाहीत.

ट्यूना आणि क्रॅकर

कोरियारे डेल्ला सेरा या वर्तमानपत्राला दिलेल्या मुलाखतीत आंद्रेया गिराडी यांनी म्हटलं होतं की "नाजूक आर्थिक परिस्थिती असणाऱ्या 30 कुटुंबांना आम्ही मदत करत आहोत. आमच्याकडे अनेक गरीब घरांमधून मुलं येतात पण प्रत्येकाला आम्ही पूर्ण जेवण देऊ शकत नाही. त्यामुळे ज्यांनी कॅन्टीन फी भरली नाही अशा मुलांना काय खायला द्यायचं याविषयी काही गोष्टी आम्ही ठरवल्या आहेत."

काही मुलांना इतरांपेक्षा वेगळं जेवायला द्यावं असं आम्हालाही वाटत नाही पण आमची मजबुरी आहे. आम्ही सगळ्या मुलांना सगळंच खायला द्यायचं म्हटलं तर जे कॅन्टिनची फी भरतात अशा मुलांनाही आम्ही अन्न देऊ शकणार नाही.

मिनर्बेच्या लोकप्रतिनिधींनी मात्र, "एका लहान शाळकरी मुलीचा तुम्ही अपमान करता कारण...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इंटर मिलान फुटबॉल क्लबचा स्टार फुटबॉलर अॅन्टोनिओ कॅड्रेव्हा याने एका शाळकरी मुलीच्या जेवणाचा खर्च उचलेला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इटलीमधल्या मिलान शहरातील मिलानो सेंट्रल रेल्वे स्टेशनवरील एक कपल

पण जेव्हा डॉक्टर किंवा तज्ज्ञ संसर्ग टाळण्यापासून दूर राहा असं सांगतात, तेव्हा त्यांना शारीरिक संबंधही अभिप्रेत आहेत का, असा प्रश्नही उपस्थित होतोय.

लैंगिक संबंधांमधूनही कोरोनाचा संसर्ग होऊ शकतो का, कोरोनाचा सेक्स लाइफवर परिणाम होतो का, हे प्रश्नही विचारले जाताहेत.

शास्त्रज्ञांच्या मते अजूनपर्यंत तरी कोरोना व्हायरसमुळे होणारा Covid-19 हा आजार लैंगिक संबंधामुळे पसरतो, यासंबंधी कोणताही ठोस निष्कर्ष समोर आलेला नाहीये. मात्र या विषाणूचा संसर्ग हा संक्रमित व्यक्तीच्या अतिशय थेट संपर्कात आल्यामुळे होतो, हे सिद्ध झालंय.

ब्रिटीश सरकारनं कोरोना संबंधी घ्यायच्या काळजींबद्दल प्रसिद्ध केलेल्या सूचनांमध्ये लैंगिक संबंधांचाही समावेश आहे. युनिव्हर्सिटी ऑफ एंगलियामधील मेडिसीन विभागातील तज्ज्ञ प्रोफेसर पॉल हंटर यांनी या सूचनांचा अर्थ स्पष्ट केला.

पॉल हंटर यांनी सांगितलं, "जर तुमच्या पार्टनरमध्ये कोरोना व्हायरसच्या संसर्गाची कोणतीही चिन्हं दिसत नसतील, तर तुम्ही लैंगिक संबंध ठेवू शकता. पण जर तुमच्या पार्टनरची तब्येत खराब असेल किंवा तुम्हाला संसर्गाची लक्षणं जाणवत असतील तर तुम्ही शारीरिक संबंधांपासून दूर राहणचं चांगलं.

सर्वांत महत्त्वाचं म्हणजे कोरोनाचं संकट वाढत असताना तुमच्या पार्टनरशिवाय अन्य कोणाशीही लैंगिक संबंध ठेवू नका, असंही प्रोफेसर हंटर यांनी स्पष्ट केलं आहे

न्यूयॉर्कमधील सार्वजनिक आरोग्य विभागाच्या अधिकाऱ्यांनीही लैंगिक संबंधाविषयी मार्गदर्शक तत्त्वं प्रसिद्ध केली आहेत. कोरोनाचा संसर्ग वाढत असताना काय सुरक्षित आहे किंवा काय सुरक्षित नाही, याविषयी त्यांनी स्पष्ट सूचना केल्या आहेत.

आवश्यक नसेल तर शारीरिक संपर्क टाळणंच योग्य असं न्यूयॉर्कच्या सार्वजनिक आरोग्य विभागाच्या सूचनेमध्ये म्हटलं आहे. चुंबनामुळे कोरोना व्हायरसचा संसर्ग अगदी सहज होऊ शकतो.

त्यामुळे सध्याच्या काळात जर तुम्ही सिंगल असाल, तर अजून काही दिवस डेटिंगच्या विचारापासून लांबच राहा किंवा तुमचं प्रेम सुरक्षित अंतरावरून व्यक्त केलेलं अधिक चांगलं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना व्हायरसचा प्रादूर्भाव जगभरात वाढत आहे. सध्याच्या घडीला तरी कोरोनावरचा सर्वात प्रभावी इलाज सोशल डिस्टन्सिंग आणि स्व-अलगीकरण हेच आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इटालियन खाद्यपर्थांमध्ये सर्वांत वरचा मान आहे पास्ता या डिशला. पण गंमत म्हणजे पास्ता इटलीचा नाहीच. अरब व्यापाऱ्यांनी पास्ता इटलीत आणला, असं समजलं जातं.

फॉर्च्यून कुकीज जगभरातल्या चायनिज रेस्टॉरंट्समध्ये प्रसिद्ध असतील. पण या कुकीजही मुळच्या चीनच्या नाहीत. ब्रिटनमधल्या भारतीय रेस्टॉरंटमध्ये विंदालू ही डिश लक्ष वेधते. पण विंदालूचं मूळ भारत अथवा ब्रिटनमध्ये नाही.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पास्ता, फॉर्च्यून कुकीज, क्रॉसंट्स आणि विंदालू या डिशची सुरुवात कशी आणि कुठे झाली याबद्दल तुम्हाला काही तरी नक्कीच माहिती असले. पण ती माहिती किती खरी आहे?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इडलिब इतकं खास का आहे?

हा प्रांत म्हणजे सीरियाचे राष्ट्राध्यक्ष बशर अल असद यांना सत्तेवरून हटवण्यासाठी प्रयत्न करणाऱ्या लोकांचा बालेकिल्ला आहे.

UNच्या मते इडलिबमध्ये 29 लाख लोक राहतात. त्यातील 10 लाख लहान मुलं आहेत. या शहरातील बहुतांश लोक बंडखोरांच्या ताब्यातल्या भागातून पळून आले आहेत.

जसजसा सरकारनं बंडखोरांच्या ताब्यातल्या ठिकाणावर ताबा मिळवला तसंतसे तिथले लोक पळून इडलिबमध्ये आले.

इथे जर बंडखोरांचा पराभव झाला तर सीरियातल्या बंडखोरांच्या ताब्यात असलेल्या प्रदेशांची संख्या कमी होईल.

इडलिबमध्ये बंडखोरांचा पराभव झाला तर तो त्यांचा अंत असू शकतो.

इडलिब कोणाच्या नियंत्रणाखाली आहे?

या भागावर कोणत्याही एका गटाचा दबाव नाही. सगळ्या गटांचे मिळून इथे तीस हजार सैनिक आहेत.

सध्या या शहरातला सगळ्यांत शक्तिशाली गट हयात तहरीर अल शम म्हणजे HTS हा आहे. या जिहादी गटाच्या तारा अल कायदाशी जुळलेल्या आहेत.

HTSचा प्रांताच्या राजधानीशिवाय तुर्कस्तानच्या सीमेवर असलेल्या बाब अल हवा नाम यांच्या सीमेवर ताबा आहे. UNच्या मते ती एक कट्टरतावादी संघटना आहे. या संघटनेत जवळजवळ 10 हजार सैनिक आहेत. त्यातील अनेक लोक परदेशातून आलेले आहेत.

NLF म्हणजेच नॅशनल लिबरेशन फ्रंट ही हा या शहरातला दुसरा प्रभावी गट आहे. या संघटनेवर तुर्कस्तानचा वरदहस्त आहे. याच वर्षी, HTSचा दबदबा कमी करण्यासाठी या संघटनेची स्थापना करण्यात आली आहे.

हल्ल्याची तयारी आताच का?

इडलिबच्या लढाईचा कौल आता राष्ट्रपती असद यांच्या बाजूने झुकताना दिसत आहे. सीरियाचा मित्रपक्ष असलेल्या रशियाच्या हवाई हल्ल्यामुळे आणि इराणचं समर्थन असलेल्या हजारो सैनिकांच्या मदतीने देशातल्या इतर बंडखोरांचा बंदोबस्त करण्यात आला आहे.

30 ऑगस्टला सीरियाचे परराष्ट्र मंत्री वालिद मुआलेम यांनी घोषणा केली की, आता सरकारचं लक्ष्य इडलिब शहर आहे. इडलिब ताब्यात घेण्यासाठी सीरिया कोणताही त्याग करण्यास तयार आहे.

आधीच तुर्कस्तानमध्ये सीरियाचे 30 लाख शरणार्थी आहेत. सीमेच्या जवळच्या युद्धामुळे पुन्हा एकदा लोक तुर्कस्तानला जाऊ शकतात, अशी भीती तुर्कस्तानला आहे.

इडलिबच्या लोकांचं काय होईल?

सैन्याच्या कारवाईमुळे तिथल्या भागात प्रचंड हानी होण्याची शक्यता आहे. आधीच तिथल्या वाईट परिस्थितीमुळे लोकांची परिस्थिती आणखी हलाखीची होईल. शहरात मुलभूत सोयीसुविधांचा अभाव आहे.

UNच्या एका ज्येष्ठ अधिकाऱ्यांनी इशारा दिला आहे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सीरियाचं युद्ध शेवटच्या टप्प्यात आलेलं आहे. सीरिया आणि रशिया इडलिबवर जोरदार हल्ला करण्याच्या बेतात आहे. मात्र हा विजय म्हणजे साधासुधा विजय नसेल.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इडली सांबार

आशिया असो वा अमेरिका, न्याहरी न करणं बऱ्याच देशांमध्ये चुकीचं मानलं जातं. खरंतर जगभरात सकाळचा नाश्ता न करणाऱ्यांची संख्या मोठी आहे. अमेरिकेत तीन चतुर्थांश लोकच नियमित नाश्ता करतात तर केवळ दोन तृतियांश ब्रिटिश नागरिक नियमित न्याहरी घेतात.

ब्रेकफास्ट म्हणजेच रात्रभर उपाशी असण्याचं चक्र ब्रेक करणं. शरीर रात्री अंगात असलेल्या ऊर्जेचा वापर शरीराची वाढ आणि पुनर्निमाणासाठी करतं.

ब्रिटिश आहारतज्ज्ञ सारा एल्डर सांगतात, "संतुलित नाश्ता केल्याने आपल्या शरीराला ऊर्जा मिळते. यातून शरीराच्या विकासासाठी गरजेचं प्रथिनं आणि कॅल्शिअम मिळतं."

न्याहारी खरंच महत्त्वाची आहे का?

मात्र सकाळच्या नाश्त्याला इतकं महत्त्व दिलं जावं की नको, यावर आता तज्ज्ञांमध्ये मतभेद दिसू लागले आहेत.

हल्ली उपाशी राहण्याची क्रेझ आली आहे. शिवाय सकाळच्या नाश्त्यामध्ये घेतल्या जाणाऱ्या डबाबंद कडधान्यात अतिप्रमाणात साखर असणंही आरोग्यासाठी चांगलं नाही, असं काही जण मानतात.

एका संशोधनाने तर सकाळचा नाश्ता घातक असल्याचं म्हटलं आहे.

मग अखेर सत्य काय आहे? दिवसाची सुरुवात करण्यासाठी नाश्ता आवश्यक आहे? की मग सकाळच्या नाश्त्यासाठी कडधान्य विकणाऱ्या कंपन्यांचं हे कारस्थान आहे?

मिसळपाव

ब्रेकफास्टबद्दल सर्वाधिक संशोधन होतं ते म्हणजे त्याच्या लठ्ठपणाशी असलेल्या संबंधावर. शास्त्रज्ञ याबाबत वेगवेगळी मतं मांडतात.

अमेरिकेमध्ये 50 हजारांहून जास्त जणांवर एक संशोधन करण्यात आलं. त्यात जे लोक सकाळचा नाश्ता करतात, त्यांचा BMI म्हणजेच बॉडी मास इंडेक्स संतुलित असल्याचं आढळलं. या तुलनेत रात्री उशिरा जेवण करणाऱ्यांचा BMI जास्त आढळला.

संशोधकांच्या मते नाश्ता केल्याने तुम्हाला समाधान मिळतं. तुमची रोज कमी कॅलरी खर्च होते.

ब्रेकफास्टमुळे खाण्या-पिण्यावरही नियंत्रण येतं. सकाळच्या नाश्त्यामध्ये घेतले जाणारे पदार्थ हे तंतुमय आणि पौष्टिक असतात. यामुळे नंतर घेण्यात येणाऱ्या जेवणाप्रती इन्सुलिनची संवेदनशीलताही वाढते. हे मधुमेहाच्या रुग्णांसाठी जोखमीचं ठरू शकतं.

ब्रेकफास्ट आणि लठ्ठपणाचा संबंध

मात्र सकाळी नाश्ता न केल्यामुळे लठ्ठपणा वाढतो की न्याहारी न करण्याची सवय आणि लठ्ठपणा एकाचवेळी असणं केवळ योगायोग आहे, हे मात्र या संशोधनातून स्पष्ट झालं नाही.

52 लठ्ठ महिलांवर याविषयी स्वतंत्र संशोधन करण्यात आलं. या स्त्रिया दिवसभरात सारख्या कॅलरीचे पदार्थ घ्यायच्या. मात्र...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जुनी म्हण आहे - न्याहरी राजासारखी, दुपारचं जेवण राजासारखं आणि रात्रीचं जेवण फकीरासारखं असावं. म्हणजे सकाळी भरपूर नाश्ता केला पाहिजे. त्यामुळे दिवसभर मानसिक आणि शारीरिक मेहनतीसाठी ऊर्जा मिळते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इतकं 'स्पेशल' का, असा प्रश्न तुम्हाला पडला असेल. सहाजिक आहे. पण याचं उत्तर खरंतर सोशल मीडिया युजर्सनीच शोधलं आहे.

रॉयल चॅलेंजर्स बंगलोर्सचा कर्णधार असलेल्या विराट कोहलीने काल म्हणजे शनिवारी आयपीएलच्या 13 व्या हंगामातील आपल्या सर्वाधिक धावांची नोंद केली. विराटने नाबाद 90 धावा केल्या.

तसंच, कर्णधार म्हणून विराटनं चेन्नई सुपर किंग्जविरोधातील आतापर्यंतचा सर्वात मोठा विजय (37 धावांनी) मिळवला.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

हे इतकंच कारण विराटसाठी कालचा दिवस 'स्पेशल' असण्याला होतं का? तर विराटच्या चाहत्यांच्या मते, तसं नाहीय. विराटच्या 'स्पेशल' दिवसाचं कारण चाहत्यांनी शोधलंय.

विराटच्या चाहत्यांच्या मते, त्याच्या 'स्पेशल शो'चं सर्व श्रेय जातं विराटच्या पत्नीला, म्हणजेच अभिनेत्री अनुष्का शर्माला.

अनुष्का शर्मा शनिवारी (10 ऑक्टोबर) दुबईतील सामना पाहण्यासाठी हजर होती. विराटच्या चाहत्यांच्या दाव्यानुसार, ब्रॉडकास्टरने कॅमेऱ्यात अनुष्काला दाखवल्यानंतर सामन्याचं चित्र अगदी 180 अंशात बदललं.

अर्थात, सामन्याची दिशाच बदलण्याला अनुष्काची उपस्थिती किती कारणीभूत, हे काही आपल्याला सांगता येणार नाही. मात्र, हे खरंय की, शनिवारी विराट कोहलीच्या खेळीमध्ये अगदी दोन भाग दिसले.

बंगळुरूच्या संघाने 16 ओव्हरमध्ये केवळ 103 धावा केल्या होत्या. यात विराट कोहलीने 30 चेंडूत 34 धावा केल्या होत्या. मात्र, पुढच्या 22 चेंडूत विराटच्या फलंदाजीने अक्षरश: कमाल केली आणि 52 चेंडूत नाबाद 90 धावा नावावर केल्या. शेवटच्या चार ओव्हरमध्ये बंगळुरूच्या संघाने 66 धावा करून धावसंख्या 169 वर पोहोचवली.

विराटच्या चाहत्यांच्या मते, जर अनुष्का उपस्थित असताना विराटची कामगिरी वाईट झाली, तर सोशल मीडियावरून तिला दोष दिलं जातं, मग आता तिला श्रेयही दिलं गेलं पाहिजे.

प्रत्येक भूमिकेत विराट हिट

विराटनं एकीकडे धडाकेबाज फलंदाजी, तर दुसरीकडे कर्णधारपदही योग्यपणे सांभाळलं.

दुबईतल्या सामन्यासाठी संघात क्रिस मॉरिसला समाविष्ट करण्याचा निर्णय फायद्याचा ठरला. मॉरिसनं केवळ 19 धावा देत तीन विकेट्स घेतल्या. तसंच, 16 धावा देऊन दोन विकेट्स घेणाऱ्या वॉशिंग्टन सुंदरही महत्त्वाचा ठरला.

सहा सामन्यात चार विजय मिळवून विराट कोहलीच्या संघानं दोन अंकी गुण मिळवले असून, क्रमवारीत चौथ्या स्थानावर संघ पोहोचला आहे.

चेन्नईविरोधात मोठ्या फरकाने विजय मिळवल्याने रन रेटही सुधारला आहे.

धोनीचं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

विराट कोहलीसाठी शनिवारचा (10 ऑक्टोबर) दिवस स्पेशल होता. मैदानावरची फलंदाजी तर धडाकेबाज होतीच, पण त्याच्या चेहऱ्यावरील हास्यही स्पेशल होतं. अगदी आनंद जाहीर करण्याची स्टाईलही स्पेशल आणि चेन्नईविरोधात मिळवलेला विजयही स्पेशल.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इतकंच नव्हे तर मादागास्करच्या राष्ट्राध्यक्षांनी ही औषधी कोरोनावरचं थेट औषध असल्याचंही जाहीर करून टाकलं आहे.

या वनौषधीवर बीबीसीच्या दक्षिण आफ्रिकेतल्या प्रतिनिधी नोम्सा मासेको यांचा रिपोर्ट.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

दक्षिण आफ्रिकेत लेंगाना नावाची वनौषधी कोरोनावर औषध म्हणून वापरली जात आहे. याला WHO ने मान्यता दिलेली नसली तरी लोक याची औषध म्हणून खरेदी करत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इतकंच नव्हे तर या भागात आरोग्य कर्मचारी म्हणून जाणाऱ्या महिलांना याला तोंड द्यावं लागत आहे. लोकांची तपासणी करताना या महिलांकडे सुरक्षा साहित्यही नाहीये.

पाकिस्तान प्रशासित काश्मीरमधून मा जॅरल यांचा रिपोर्ट.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाक प्रशासित काश्मीरमध्ये लोकांनी अजूनही कोरोना व्हायरसविषयी विशेष माहिती नसल्याचं पुढे आलंय. इथले लोक अंधश्रद्धांमुळे आरोग्य कर्मचाऱ्यांना प्रतिसाद देत नाहीयेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इतकंच नाही तर नुकतीच त्यांनी परीक्षाही दिली आणि त्यात त्यांना त्यांच्या जावयापेक्षा जास्त मार्क्सही मिळाले.

केरळमधील अलपुजा भागातील चेप्पादू येथे राहणाऱ्या 96वर्षीय कार्तियानी अम्मा या आजींनी अक्षरलक्ष्यम साक्षरता कार्यक्रमांतर्गत झालेल्या परीक्षेत 98 टक्के मार्क मिळवले. केरळाच्या प्रौढ साक्षरता मिशननं ही परीक्षा घेतली होती.

प्रौढ साक्षरतेच्या बाबतीत केरळाचा देशात पहिला क्रमांक आहे. त्याच केरळामध्ये प्रौढ शिक्षणाचा आणखी प्रसार व्हावा म्हणून एक कार्यक्रम राबवण्यात येत आहे.

"माझं शिक्षण एवढ्यावरच थांबणार नाही. माझं चौथीचं शिक्षण पूर्ण होईल. मग मी आठवी, दहावी असं शिक्षण पूर्ण करणार आहे. शंभर वर्ष पूर्ण होण्याआधी मला माझी दहावी पूर्ण करायची आहे. त्यांनतर मला वाटतं की मला सरकारी नोकरी मिळावी," असं त्यांनी बीबीसीच्या प्रतिनिधी प्रमिला कृष्णन यांना सांगितलं.

आजींना कम्प्युटरदेखील शिकायचं आहे.

या परीक्षेत त्यांच्या घरातून त्या एकट्या नव्हत्या. त्यांचे जावई देखील त्यांच्यासोबत होते.

"माझे जावई आणि मी सोबतच अभ्यास केला. पण परीक्षेमध्ये ते प्रश्नांची उत्तरं विसरले. मला मात्र सगळं लक्षात होतं," आजी आनंदानं सांगतात.

त्यांच्या जावयाला त्यांच्यापेक्षा दहा टक्के कमी म्हणजे 88 टक्के मिळाले.

ही परीक्षा पास झाल्यानंतर त्यांना मुख्यमंत्री पिनरयी विजय यांच्याकडून प्रमाणपत्र मिळालं आहे.

या वर्षी राज्यात एकूण 43,000 प्रौढांनी परीक्षा दिली होती. कार्तियानी या सर्व परीक्षार्थींपैकी सर्वांत ज्येष्ठ आहेत. त्यांना गणित आणि लेखन कौशल्यात पैकीच्या पैकी मार्क्स पडले. पण प्रशिक्षण या विषयात त्यांना दोन गुण कमी मिळाले.

त्या सांगतात, लहानपणी त्यांची परिस्थिती बेताची होती त्यामुळे त्यांना शिक्षण घेता आलं नाही.

मुलं, नातवंडं असा त्यांचा परिवार आहे.

त्या सांगतात, "लहान मुलांना शिकताना पाहून मला देखील शिकावंसं वाटलं. जर माझं लहानपणी शिक्षण पूर्ण झालं असतं तर मी सरकारी अधिकारी झाले असते."

कार्तियानी आजींची मुलगी अम्मीनी यांनीच त्यांना शिकण्याबद्दल सूचवलं. अम्मीनी यांनी वयाच्या 62व्या वर्षी दहावीची परीक्षेत यश मिळवलं.

अक्षरलक्ष्यम साक्षरता कार्यक्रमाचे संचालक पी. एस. श्रीकला सांगतात, "आता कार्तियानी हजारो लोकांसाठी रोल मॉडल आहेत. सध्या राज्यातल्या दोन हजार वॉर्डात हा कार्यक्रम सुरू आहे. पुढच्या टप्प्यात आणखी जास्त लोकांपर्यंत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

शिकण्यासाठी वयाची अट नसते असं म्हटलं जातं. पण या आजींनी मात्र हे वाक्य खरं करून दाखवलं आहे. 96व्या वर्षी या आजी हातात वही आणि पेन घेऊन गणितं सोडवतात.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इतकंच नाही तर भाजपला पूर्ण बहुमत मिळालं नाही तर नितीन गडकरी हे पंतप्रधानपदाचे दावेदार होतील असंही म्हटलं जात होतं. अशा गडकरींना पुन्हा वाहतूक खात्याचीच जबाबदारी का देण्यात आली?

नरेंद्र मोदी यांच्या मंत्रिमंडळाने काल शपथ घेतल्यावर आज खातेवाटप जाहीर झालं. भाजपचे अध्यक्ष अमित शाह यांच्याकडे गृहमंत्रालयाची जबाबदारी सोपविण्यात आली आहे.

राजनाथ सिंह यांच्याकडे संरक्षण मंत्रालय, निर्मला सीतारामन यांच्याकडे अर्थमंत्रालय तर एस. जयशंकर यांच्याकडे परराष्ट्र खात्याची जबाबदारी देण्यात आली आहे. नितीन गडकरी यांच्याकडे रस्ते आणि भूपृष्ठवहन खात्याची पुन्हा एकदा जबाबदारी देण्यात आली आहे.

पंतप्रधान मोदींनी नितीन गडकरी यांच्या कामाचं वारंवार कौतुक केलं होतं. पण त्यांच्याकडून गंगाशुद्धीकरण खातं काढून घेण्यात आलं. त्या ऐवजी त्यांच्याकडे लघु-उद्योगाची जबाबदारी देण्यात आली आहे.

 2014 साली प्रतिदिन 12 किमी लांबीचे रस्ते बांधण्यात येत होते. नितीन गडकरी यांच्या कार्यकाळात प्रतीदिन 30 किमी अशा गतीने रस्ते तयार होऊ लागले. तसेच सागरमाला प्रकल्प आणि गंगाशुद्धीकरण प्रकल्प त्यांनी हाती घेतले. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी त्यांचे अनेकदा कौतुकही केले होते.

भाजपचे ट्रबलशूटर

2017 साली गोव्यामध्ये झालेल्या विधानसभा निवडणुकांमध्ये काँग्रेस सर्वांत जास्त जागा मिळवणारा पक्ष म्हणून सत्तास्थापनेकडे वाटचाल करत होता. या निवडणुकीमध्ये भाजपच्या जागा घटल्या तसेच भाजपच्या मुख्यमंत्र्यांचाही पराभव झाला होता. मात्र नितीन गडकरी यांनी तात्काळ चक्रे फिरवून गोव्यात आघाडी स्थापन केली.

घटकपक्षांच्या मागणीनुसार मनोहर पर्रिकर पुन्हा गोव्यात येण्यास तयार झाले. या सर्व प्रयत्नांमुळेच भाजपने सत्तास्थापनेचा दावा सादर करून मनोहर पर्रिकर यांच्याकडे मुख्यमंत्रिपदाची जबाबदारीही सोपविली.

या सर्व प्रयत्नांचे श्रेय नितीन गडकरी यांना देण्यात येते. गेल्या पाच वर्षांमध्ये रस्ते वाहतूक मंत्रालयातील कामगिरीबरोबरच गोव्यात सत्ता स्थापन करणे हा त्यांचे मोठे यश मानले जाते. भाजपचं बहुमत घटून आघाडीचे सरकार स्थापन करावे लागले तर नितीन गडकरी सर्वसमावेशक चेहरा होऊ शकतात अशी चर्चा होत होती.

'नरेंद्र मोदी यांना आव्हान देणारा सध्या तरी मंत्री नाही'

नितीन गडकरी यांना पहिल्या चार महत्त्वाच्या खात्यांमधून बाहेर ठेवण्यामागे कोणते कारण असावे याचं उत्तर त्यांनी केलेल्या कामातच आहे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

लोकसभा निवडणुकीच्या प्रचारारम्यान नितीन गडकरींनी केलेल्या वक्तव्यावरून असा अर्थ काढला जात होता की गडकरी हे मोदींना आव्हान ठरू शकतील.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इतकंच नाही, तर 'चांगलं लिहू शकणारे लेखक' घेऊन हा सीझन नव्याने बनवा अशी मागणी 5 लाखाहून अधिक चाहत्यांनी केली आहे. तशा आशयाची एक ऑनलाईन याचिकाच या चाहत्यांनी सुरू केली आहे.

TheChange.Org या साईटवर ही याचिका सुरू झाली आहे आणि यामध्ये भाग घेणाऱ्यांची संख्या दिवसागणिक वाढतच आहे.

या मेगा-सीरियलचा आठवा सीझन पाहून अनेक चाहत्यांची निराशा झाली आहे. जॉर्ज आर आर मार्टिन यांच्या कांदबऱ्यांवर आधारित ही सीरियल जगभरात प्रचंड लोकप्रिय आहे. पण आठव्या सिझनच्या नुकत्याच प्रदर्शित झालेल्या भागानंतर या सीरियलवर प्रचंड टीका होते आहे.

आपल्या आवडत्या कॅरेक्टर्सचं वागणं आणि वेगळ्याच दिशेने जाणारं कथानक पाहून चाहत्यांची निराशा झाली आहे असं या ऑनलाईन याचिकेत म्हटलं आहे.

आणि म्हणूनच 'चांगलं लिहू शकणारे लेखक' घेऊन हा संपूर्ण सीझन पुन्हा बनवा अशी मागणी चाहत्यांनी केली आहे.

या याचिकेत म्हटलंय की या सीरियलचे क्रिएटर डेव्हिड बेनिऑफ आणि डीबी वेस 'यांनी सिद्ध केलंय की ते किती अकार्यक्षम आहेत.'

या लेखकांना संदर्भासाठी कोणतंही साहित्य उपलब्ध नसल्याचंही याचिकाकर्त्यांचं म्हणणं आहे. कारण लेखक जॉर्ज मार्टिन यांच्या कांदबरी मालिकेतलं पुढचं पुस्तक 'The Winds of Winter' अपूर्ण आहे.

गेम ऑफ थ्रोन्सचा आठवा आणि शेवटचा सीझन ढोबळमानाने या पुस्तकावर आधारित आहे. पण हे पुस्तक पूर्ण झालं नसल्याने सीरियलचा शेवट पुस्तकापेक्षा वेगळा आहे.

"काहीतरी अर्थबोध होईल असाच या सीरियलचा शेवटचा सीझन हवा. माझ्या अपेक्षा पूर्ण करा आणि हा सीझन पुन्हा बनवा HBO वाल्यांनो," असं या याचिकेत म्हटलं आहे.

ज्यांनी या याचिकेवर सही केलीये त्यांनी देखील आपली मतं व्यक्त केली आहेत. अनेक चाहत्यांचं म्हणणं आहे की सीरियल 'घिसाडघाईने संपवली', तर इतरांचं म्हणणं आहे की 'या आठव्या सीझनमुळे खऱ्या लेखकाचा अपमान झाला आहे', तर काही जणांनी तर म्हटलंय की आत्तापर्यंत जे 'काही कथानक फुललं होतं त्याची आठव्या सीझन मध्ये पार माती केलीये.'

"इतके दिवस जे कथानक होतं, मालिकेतली पात्र जशी वागत होती, प्रेक्षकांना खिळवून ठेवण्याचं जे तंत्र होतं, ते सगळंच एका फटक्यात संपलं आहे. असं वाटतंय की ही सीरियल संपवायची म्हणून सगळी घाई आहे. जसं काही मालिकाकर्त्यांना काही पडलेलीच नाहीये," याचिकेवर सही करणाऱ्या एका व्यक्तीने लिहिलं.

अर्थात आठवा सीझन पुन्हा बनवणं HBO ला परवडण्यासारखं नाहीये कारण प्रत्येक भाग...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गेम ऑफ थ्रोन्सच्या निर्मात्यांना थंडीने हुडहुडी भरायची वेळ आली आहे कारण या सीरियलच्या आठव्या सीझनला मिळणारा प्रतिसाद थंड पडत चालला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इतक्या लहान वयात वेटलिफ्टिंगला सुरूवात करण्याचं श्रेय पवनी तिच्या पालकांना देते. आपल्या अत्यंत उत्साही मुलीमधल्या ऊर्जेला सकारात्मक दिशा देण्याचा त्यांचा प्रयत्न होता.

पवनीचं कुटुंब मूळचं आंध्र प्रदेशमधल्या विशाखापट्टणम जिल्ह्यातल्या जी कोथापल्ली गावचं. त्यांनी पवनीला 2011 साली हैदराबादला तेलंगणा स्पोर्ट्स अकेडमीमध्ये घातलं. तेव्हा ती केवळ आठ वर्षांची होती.

पवनी आणि तिच्या कुटुंबीयांची मेहनत सार्थ ठरली जेव्हा ती वेगवेगळ्या राज्यस्तरीय आणि राष्ट्रीय स्तरावरील स्पर्धांमध्ये खेळायला लागली. तिच्या वयोगटातल्या स्पर्धकांवर ती वरचढ ठरत होती.

2020 हे वर्ष तर तिच्यासाठी खास होतं. तिनं उझबेकिस्तानमधल्या ताश्कंदमध्ये  झालेल्या एशियन युथ अँड ज्युनिअर वेटलिफ्टिंग चॅम्पिशियनशिपमध्ये ज्युनियर आणि युथ गटामध्ये दोन रौप्य पदकं जिंकली.

अडचणींशी झगडत झालेला प्रवास

अतिशय दुर्गम भागातून येणाऱ्या पवनी कुमारीसाठी प्रशिक्षणाच्या सोयीसुविधा मिळवणं हे सर्वांत मोठं आव्हान होतं. त्यामुळेच लहान वयातल्या पवनीला घरापासून दूर ठेवण्याचा कठोर निर्णय तिच्या पालकांना घ्यावा लागला.

प्रशिक्षक पी. मनिक्याल राव यांनी पवनीकडे विशेष लक्ष दिलं. प्रशिक्षकांकडून मिळालेल्या मार्गदर्शनामुळेच आपली खेळाडू म्हणून जडणघडण झाल्याचं पवनी सांगते.

अॅकेडमीमध्ये तिचं पूर्ण लक्ष हे खेळावरच केंद्रित झालं होतं. सुट्ट्यांमध्येसुद्धा ती घरी न जाता स्पर्धांची तयारी करण्यासाठी थांबायची.

पवनीचं प्रशिक्षण तर योग्य दिशेनं सुरू होतं, पण आयुष्यानं जणू तिची परीक्षा पाहायचं ठरवलं होतं. तब्येत बिघडल्यामुळे तिच्या वडिलांना घरीच थांबणं भाग पडलं. शेतीवरच अवलंबून असलेल्या या कुटुंबाला त्यामुळे आर्थिक अडचणींना तोंड द्यावं लागत होतं.

त्यामुळे पवनीला खेळावर लक्षही केंद्रित करता येत नव्हतं. तो काळ तिच्यासाठी खडतर होता. 2019 पर्यंत पवनी अडचणींशी झगडत होती.

पवनीच्या घरातले तिला आवश्यक ते आर्थिक पाठबळ देऊ शकत नव्हते, पण त्यांनी तिला पूरेपूर मानसिक आणि भावनिक आधार दिला.

कठोर मेहनतीनं मिळवलं यश

बोधगया इथं 2019 मध्ये झालेल्या युथ (सब ज्युनियर बॉईज अँड गर्ल्स), 56वी पुरूष आणि 32 वी महिला (ज्युनियर) नॅशनल वेटलिफ्टिंग चॅम्पियनशिपमध्ये तिची कारकिर्द रुळावर आली.

तिथे तिनं 'बेस्ट लिफ्टर' पुरस्कार जिंकला तसंच युथ सेक्शनमध्ये खेळत असताना दोन विक्रमही रचले.

त्यातूनच पवनीचा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ज्या वयात अनेक मुलांना खांद्यावरच्या दप्तराचंही ओझं होत असतं, त्या वयात केव्हीएल पवनी कुमारीनं वेटलिफ्टिंगला सुरूवात केली होती.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इतर 150 शरणार्थींना स्थानिक मच्छिमारांनी वाचवलं. लिबियाच्या तटरक्षक दलाच्या जवानांनी या 150 जणांना किनाऱ्यापर्यंत सुखरूप पोहोचवलं असल्याची माहिती यूनएनएचसीआरने दिली.

हे सर्व शरणार्थी एकाच जहाजात होते की वेगवेगळ्या जहाजात होते, हे अद्याप स्पष्ट झालं नाहीये.

लिबियाच्या राजधानीपासून सुमारे 120 किलोमीटर अंतरावर असलेल्या शहरातून हे जहाज प्रवासासाठी निघालं होतं.

"लिबियात सध्या संघर्ष सुरू आहे आणि तिथे शरणार्थींना अमानवी पद्धतीने वागवलं जात आहे. त्यामुळे ज्या लोकांना भूमध्यसागरातून वाचवलं जातं, त्यांना पुन्हा लिबियात पाठवणं योग्य नाही," असं संयुक्त राष्ट्राकडून सातत्याने सांगण्यात आलं आहे.

ट्युनिशियात मे महिन्यात समुद्रकिनारी जहाज बुडून सुमारे 65 जणांना जलसमाधी मिळाली होती. या दुर्घटनेतून वाचलेल्या 16 जणांना ट्युनिशियाच्या नौसेनेच्या जवानांनी किनाऱ्यापर्यंत आणलं होतं.

दरवर्षी हजारो शरणार्थी भूमध्यसागर पार करण्याचा प्रयत्न करतात. यातील बहुतांश शरणार्थी लिबियातील असतात.

शरणार्थ्यांना घेऊन प्रवास करणारी जहाजं अनेकदा बिकट अवस्थेत असतात. शिवाय जहाजांवर मर्यादेपेक्षा जास्त लोक चढतात. त्यामुळेही दुर्घटनेच्या घटना वाढतात.

2017 मध्ये शरणार्थींच्या स्थलांतराचं प्रमाण नाट्यमयरित्या कमी झाल्याचं पाहायला मिळालं. याचं कारण लिबियाच्या सैनिकांच्या मदतीने इटली शरणार्थींच्या स्थलांतराला रोखण्याचं काम करते आहे. समुद्रात शरणार्थी सापडल्यास पुन्हा लिबियात पाठवलं जात आहे.

जगभरातील मानवाधिकार संस्था इटली आणि लिबियाच्या या धोरणांवर टीका करत आहेत.

यंदा जानेवारी ते मार्च या तीन महिन्यात जवळपास 15 हजार 900 शरणार्थी भूमध्यसागरातील तीन मार्गांनी युरोपात आले. शरणार्थींच्या स्थलांतराची 2018 सालातील आकडेवारी पाहता, ही संख्या 17 टक्क्यांनी घटली आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

लिबियाच्या समुद्रकिनारी शरणार्थ्यांचं जहाज बुडाल्याची दुर्घटना घडली आहे. या दुर्घटनेत 150 जणांना जलसमाधी मिळाली असल्याची भीती संयुक्त राष्ट्रांच्या शरणार्थी एजन्सीने (UNHCR) व्यक्त केली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इतर कंपन्याही अॅपलच्या फार पाठीमागे नाहीत. गुगल ज्या कंपनीचा भाग आहे ती कंपनी म्हणजेच अल्फाबेटचं बाजारमूल्य लवकरच 900 अब्ज डॉलर होणार आहे.

असंही म्हटलं जात आहे की शेअर मार्केटचे भाव आता यापेक्षा जास्त होणार नाहीत. त्याचा परिणाम अॅपलवर होऊ शकतो. पण तूर्तास तरी अॅपलनं इतिहास रचला आहे हे नक्की.

हे पाहिलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अॅपल ही एक ट्रिलियन डॉलर म्हणजेच एक लाख कोटी डॉलर बाजारमूल्य असलेली जगातील पहिली कंपनी ठरली आहे. अॅपलला दरवर्षी 60 अब्ज डॉलरचा नफा होतो.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इतर खेळाच्या प्रकारांची तुलना केली असता पी.टी.उषामुळेच अॅथलेटिक्स प्रकारात महिलांनी कायमच प्राविण्य मिळवलं आहे. बीबीसीने केलेल्या एका विश्लेषणानुसार अॅथलेटिक्समध्ये महिलांनी 155 पदं जिंकली आहेत. त्यात नेमबाजीतच 137 पदकं मिळवली आहेत. बॅडमिंटन आणि कुस्तीत अनुक्रमे 70 आणि 69 पदकं मिळवली आहेत.

आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांमध्ये 1951 पासून भारतीय महिलांनी एकूण 694 पदं मिळवली आहेत. त्यात 256 कांस्य, 238 रौप्य आणि 200 सुवर्णपदकांचा समावेश आहे. 2018 मध्येच महिलांनी 174 पदकं जिंकली आहेत.

आतापर्यंत पाच महिलांनी ऑलिम्पिकमध्ये पदकं जिंकली आहेत. मात्र त्यात एकही मैदानी खेळाचा समावेश नव्हता. आशियाई स्पर्धांमध्ये महिलांनी 109 पदं जिंकली आहेत. कोणत्याही क्रीडाप्रकारापेक्षा ही संख्या खचितच जास्त आहे.

या उत्तम कामगिरीसाठी नक्की कारणं माहिती नसली तरी या यशासाठी अनेक गोष्टी जबाबदार आहेत.

अनेक प्रेरणास्थानं

1980 च्या दशकापासून 2000 च्या दशकापर्यंत काळात एम.डी.वलसम्मा, शायनी विल्सन, के.एम. बिनामोल, आणि अंजू बॉबी जॉर्ज यांचा समावेश आहे. 2003 मध्ये पॅरिसमध्ये जागतिक अॅथलेटिक्स प्रकारात पदक मिळवणारी ती एकमेव महिला आहे.

केरळमधल्या या महिलांनी आंतरराष्ट्रीय पातळीवर उत्तम कामगिरी केली आहेच. मात्र भारतासारख्या देशात पुरुषांच्या वर्चस्वाला त्यांनी तडा दिला आहे.

" पी.टी.उषा आणि अंजू बॉबी जॉर्ज या क्षेत्रात आदर्श आहेत. जर साधारण कुटुंबातील महिला हे करु शकतात तर आपणही हे करु शकतो हे त्यांनी दाखवून दिलं. त्यासाठी अपार कष्टांची गरज असते." असं भारताची आघाडीची भालाफेकपटू अन्नू राणी म्हणते.

तुम्ही श्रीमंत असण्याची गरज नाही

या खेळात लोकप्रियता किंवा प्राविण्य मिळवण्यासाठी फारशा संसाधनाची गरज नसते. उषा समुद्रकिनाऱ्यावर धावायची. लाटांमुळे येणाऱ्या वादळाच्या विरुद्ध दिशेला धावण्याचा ती सराव करायची.

भारतात अगदी तरुण वयापासून मुलं वार्षिक स्पर्धामुळे भाग घेत असतात. केरळ, पंजाब, महाराष्ट्र, बंगाल, दिल्ली, उत्तर प्रदेश, आणि तामिळनाडू या राज्यात पुरुष महिला स्थानिक स्पर्धांमध्ये भाग घेत असतात. असं कोझिकोडमधील उषा स्कूल ऑफ अॅथलेटिक्सचे सह संस्थापक व्ही. श्रीनिवासन सांगतात.

पोशाखाचं बंधन नाही

जिन्मॅस्टिक्स, जलतरण या खेळात भारतीय स्त्रियांना पोशाख हा मोठा अडथळा आहे. त्यामुळे हे खेळ मोठ्या शहरांपुरतेच मर्यादित राहतात. असं त्यांना वाटतं....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

35 वर्षांपूर्वी पी.टी. उषा चं ऑलिम्पिकचं पदक एका शतांश सेकंदाने हुकलं. 1984 च्या लॉस एंजिलिसच्या स्पर्धेत 400 मीटर अडथळ्यांच्या शर्यतीत तिला चौथ्या क्रमांकावर समाधान मानावं लागलं. ही सगळी प्रेरणादायी गाथा येणाऱ्या पिढीसाठी नक्कीच महत्त्वाची आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इतर टीनएजर्सप्रमाणे मलाही माझं व्यक्तिमत्व आणि माझ्या दिसण्याची काळजी वाटतेच. अंघोळ केल्यावर, कपडे घालताना किंवा लैंगिक आकर्षणाचा विचार करते तेव्हा मी स्वतःच्याच रुपाला आरशात पाहाते.

कदाचित माझं शरीर आकर्षक नसेल. मी बारीक आहे, थोडी उंच आहे, माझे केस कुरळे आहेत. परंतु कपड्यांविना माझं शरीर खरंच मला आकर्षित करतं.

आधी माझ्या या अशा लैंगिकतेचा विचार केल्यावर मला विचित्र वाटायचं. परंतु वयाच्या 17 व्या वर्षी माझ्या मित्र-मैत्रिणींना माझ्याबद्दल सांगितलं तेव्हा माझे विचार बदलले.

आम्ही एकत्रच मोठे झालो. अजूनसुद्धा आम्ही एकमेकांच्या जवळ आहोत. आम्ही नेहमीच लैंगिकतेवर चर्चा करत असू.

पण जेव्हा मी माझ्या या लैंगिक अनुभवाबद्दल सांगितलं तेव्हा त्यांना ते कळलंच नाही. त्यांना हे हास्यास्पद वाटलं. या गोष्टीवरून ते माझी चेष्टा करू लागले.

मी पण त्यांच्या विनोदांवर हसत असे. पण माझ्यामध्ये काहीतरी दोष आहे, असा विचार करून मनातल्या मनात विचार करत असे. सामान्य लोकांपेक्षा मी वेगळी आहे. मी स्वतःकडेच आकर्षित होते हे मला समजलं. पण आता त्याची मला सवय झाली आहे.

हे असं स्वतःकडे आकर्षित होण्याला ऑटोसेक्शुअल अशी शास्त्रीय संज्ञा असल्याचं मला नुकतंच समजलं आहे. आता मी स्वतःला मोठ्या गर्वानं ऑटोसेक्शुअल म्हणवते.

ऑटोसेक्शुअलिटी म्हणजे काय?

जे लोक स्वतःच्या शरीराला पाहूनच स्वतःला लैंगिक सुख देऊ शकतात आणि स्वतःच्या शरीराकडे आकर्षित होतात त्याला ऑटोसेक्शुअल अशी शास्त्रीय संज्ञा आहे.

हे लोक गे किंवा लेस्बियन नसतात, तर याला ऑटोसेक्शुअल म्हटलं जातं. या लोकांना कोणत्याही लिंगाच्या इतर व्यक्तीप्रती लैंगिक आकर्षण नसतं.

ऑटोसेक्शुअल या संज्ञेसाठी शब्द तयार करण्यासाठी शास्त्रज्ञांना भरपूर मेहनत करावी लागली. हा शब्द परिभाषेत आणण्यासाठी पुरेशी माहिती किंवा संशोधन उपलब्ध नव्हतं.

परंतु 1989 मध्ये लैंगिकविषयांचे तज्ज्ञ बर्नार्ड अपलबाऊम यांनी या शब्दाचा पहिल्यांदा उल्लेख केला. जे लोक इतर कोणत्याही व्यक्तींकडे आकर्षित होत नाहीत त्यांच्यासाठी हा शब्द बर्नार्ड यांनी वापरला होता.

मात्र आता जे लोक स्वतःच्या शरीराकडेच आकर्षित होतात त्यांच्यासाठी हा शब्द वापरला जातो.

स्वतःबरोबर डेटिंग आणि स्वतःबरोबरच रोमान्स

मायकल आरोन यांनी 'मॉडर्न सेक्शुअलिटीः द ट्रुथ अबाऊट अँड रिलेशनशिप' हे पुस्तक लिहिले आहे. ते म्हणतात, स्वतःच्या शरीराकडे पाहून आकर्षित होणं सामान्य बाब...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मी स्वतःकडेच आकर्षित होते हे ऐकून थोडंसं विचित्र नक्कीच वाटेल.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इतर देशांमध्ये जे काही झालंय, ते मला महाराष्ट्रात होऊ द्यायचं नाहीय. टीकेचा धनी झालो तरी चालेल. महाराष्ट्रासाठी वाईटपणा घ्यायला मी तयार आहे, असं उद्धव ठाकरे यांनी म्हटलं आहे.

या संवादातील 5 महत्त्वाचे मुद्दे या ठिकाणी देत आहोत.

1. 'कोरोनाशी लढण्यासाठी महाराष्ट्राची पूर्ण तयारी'

महाराष्ट्रात एकूण 1484 कोव्हिड केअर सेंटर आहेत आणि अडीच लाख बेड्स महाराष्ट्रात तयार आहेत, अशी माहिती मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी दिली.

"मुंबईत बीकेसी, रेसकोर्स, वरळी, ठाणे, मुलुंड चेकनाका इत्यादी ठिकाणी कोरोना केअर सेंटर तयार ठेवलेत. ऑक्सिजनची सुविधा असणारे जास्तीत जास्त बेड्स आहेत, आयसीयू बेड्स सुद्धा उपलब्ध करून देत आहोत," अशी माहिती त्यांनी दिली.

तसंच, यावेळी उद्धव ठाकरेंनी आवाहन केलं की, महाराष्ट्राला आणखी कोव्हिड योद्धे आणखी हवेत. ज्यांना सेवा करण्याची इच्छा असेल, त्यांनी स्वत:हून पुढे आले पाहिजे

2.  'आतापर्यंत 40 हजार उद्योग सुरू'

"राज्यात आजपर्यंत 70 हजार उद्योग सुरू करण्यास परवानगी दिलीय. त्यातील 50 हजार उद्योग सुरू झालेत. पाच लाखांपर्यंत कामगार कामावर रुजू झालेत," अशी माहिती मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरेंनी दिली.

यावेळी उद्धव ठाकरेंनी नवीन उद्योगांना राज्यात येण्यासाठीही योजना जाहीर केली.

ते म्हणाले, "जवळपास 40 हजार एकरापेक्षा जास्त जमीन नवीन उद्योगांसाठी राखून ठेवतोय. ग्रीन इंडस्ट्री म्हणजे प्रदूषणविरहित उद्योगांना परवानगीसाठी अटी ठेवणार नाही. 'या आणि उद्योग सुरू करा', असं आपलं धोरण असेल. आता ज्यांना जमीन घेण्यास जमणार नाही, त्यांना भाडेतत्वावर जमीन देऊ."

3. 'महाराष्ट्र आत्मनिर्भर करू'

स्थलांतरित मजूर परत गेल्यानं मजुरांचा तुटवडा पडू नये म्हणून स्थानिकांनी पुढे येण्याचं आवाहन मुख्यमंत्र्यांनी केलं.

"कामगारांची उणीव आहे कारण परराज्यांमधले अनेक मजूर गेले आहेत. त्यामुळे जिथे उद्योगधंदे सुरू झालेत, तिथे भूमीपुत्रांची गरज आहे. ग्रीन झोनमधल्या मराठी तरुणांनी आता घराबाहेर पडावं आणि उद्योगांना मनुष्यबळ पुरवावं. भूमिपुत्रांनो पुढे या," असं आवाहन ठाकरेंनी केलं.

तसंच, आपला महाराष्ट्र आपल्या पायांवर उभा करू, मोदीजींच्या भाषेत महाराष्ट्र आत्मनिर्भर करू, असंही ठाकरे म्हणाले.

4. 'महाराष्ट्रासाठी वाईटपणा घ्यायला तयार'

"मार्चपासून लॉकडाऊन केलं नसतं, तर देशात, महाराष्ट्रात, मुंबईत किती मृत्यू झाले असते, याच्या अंदाजाचा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी आज राज्याला संबोधित केलं. राज्याने 70,000 उद्योग सुरू करण्याची परवानगी दिली आहे. असं उद्धव यांनी म्हटलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इतर पुरस्कार विजेत्यांमध्ये म्यानमारचे पत्रकार को स्वे विन, थायलंडच्या मानवी हक्क कार्यकर्त्या अंगखाना नीलापजीत, फिलिपाइन्सचे संगीतकार रेमुंडो पुजांते कायाबयाब आणि दक्षिण कोरियामध्ये तरुणांमधील हिंसा आणि मानसिक आरोग्याविषयी काम करणारे कार्यकर्ते किम जोंग-की यांचा समावेश आहे.

एप्रिल 1957मध्ये न्यूयॉर्क मधील रॉकफेलर ब्रदर्स फंडच्या ट्रस्टींनी फिलिपाइन्स सरकारच्या सोबत या रॅमन मॅगसेसे पुरस्कारांची स्थापन केली होती.

फिलिपाइन्सचे माजी अध्यक्ष असणाऱ्या रॅमन मॅगसेसेंच्या नावे हे पुरस्कार देण्यात येतात.

रॅमन मॅगसेसे

कोण होते रॅमन मॅगसेसे?

रॅमन डेल फिएर्रो मॅगसेसे एक फिलिपिनो राजकारणी होते.

ते फिलिपाइन्सचे सातवे अध्यक्ष होते.

30 डिसेंबर 1953ला विमान अपघातात त्यांचा मृत्यू झाला.

कम्युनिस्ट हुकबालाहाप (हुक) चळवळीचा पराजय केल्याबद्दल ते ओळखले जातात.

रॅमन मॅगसेसे यांचा जन्म एका कामगाराच्या घरी झाला होता. ते लुझॉन बेटावरील इबा प्रांतात एका शाळेत शिक्षक होते. फिलिपाइन्समधील बहुतेक राजकीय नेते स्पॅनिश वंशाचे होते. मात्र मॅगसेसे सामान्य फिलिपिनो नागरिकांप्रमाणे मलाय वंशाचे होते.

फिलिपाइन्सची राजधानी मनिला जवळच्या जोसे रिझाल कॉलेजमधून शिक्षण घेत त्यांनी 1933मध्ये पदवी संपादन केली. त्यानंतर ते मनिलातल्या एका वाहतूक कंपनीमध्ये जनरल मॅनेजर पदावर रुजू झाले.

दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान ते लुझॉनमध्ये गोरिलाप्रमुख (युद्धामध्ये सहभागी होणाऱ्या गटाचा प्रमुख) म्हणून सहभागी झाले होते. अमेरिकेने फिलिपाइन्स पुन्हा ताब्यात घेतल्यानंतर त्यांची त्यांच्या 'झंबालेज' प्रांताच्या 'मिलिट्री गव्हर्नर'पदी नेमणूक करण्यात आली.

पत्रकार रवीश कुमार

अध्यक्ष एलपिडिओ क्विरिनो यांनी मॅगसेसे यांची सुरक्षा सचिव पदावर नेमणूक करत हुक चळवळीचा बिमोड करण्याचं काम त्यांच्याकडे सोपवलं. त्यानंतर 1953पर्यंत मॅगसेसे यांनी राबवलेली 'अँटी गोरीला' मोहीम ही आधुनिक इतिहासातल्या सर्वांत यशस्वी मोहिमांपैकी एक मानली जाते.

सर्वसामान्यांचा पाठिंबा नसेल तर हुक चळवळ टिकणार नाही हे त्यांच्या लक्षात आल्यानंतर लष्कराने सामान्यांना सन्मानाने वागवावं असं सांगतं तसंच गरीब शेतकऱ्यांना जमीन आणि अवजारं देऊ करत, त्यांना सरकारच्या बाजूला वळवून घेतलं.

भ्रष्ट आणि अकार्यक्षम अधिकाऱ्यांना काढून टाकत त्यांनी लष्करामध्ये बदल घडवून आणले आणि गोरिलांविरुद्धच्या युद्धामध्ये चपळतेने...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतीय पत्रकार रवीश कुमार यांना 2019साठीचा रॅमन मॅगसेसे पुरस्कार जाहीर झाला आहे. त्यांच्यासह एकूण पाच जणांना हा पुरस्कार जाहीर करण्यात आला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इतर मंत्र्यांचा शपथविधी विधानसभा अध्यक्षांची निवड आणि विश्वासदर्शक ठरावा नंतर होणार असल्याच अजित पवार यांनी स्पष्ट केलं आहे. पण यावेळी त्यांनी त्यांच्या उपमुख्यमंत्रिपदाबाबत मात्र मौन बाळगलं आहे.

"मी अजिबात नाराज नाही, मी नारज असल्याची चर्चाच कुठे येत नाही, मी नाराज आजही नाही कालही नव्हतो उद्याही राहणार नाही," असं स्पष्टीकरण अजित पवार यांनी त्यांच्या नाराजीच्या चर्चेवर दिलं आहे.

"बुधवारी झालेल्या पक्षाच्या बैठकीत मी मार्गदर्शन सुद्धा केलं मी त्यावेळेस भूमिका घेतली होती, त्याविषयी आता मला काही बोलायचं नाही, मी आणि सुप्रिया एकत्र शपथविधीला जाणार आहे," असं अजित पवार यांनी सांगितलं आहे.

अजित पवार सकाळपासून फोनवर अनरिचेबल होते. त्यामुळे ते नेमके कुठे गेले, याबद्दल सकाळी संभ्रमाचं वातावरण होतं.

अजित पवारांवरून एवढं संभ्रमाचं वातावरण का आहे, हा प्रश्न आम्ही तीन ज्येष्ठ पत्रकारांना विचारला. त्यांनी सांगितलं:

'पवारांवर आमदारांचा दबाव'

पराग करंदीकर, निवासी संपादक, महाराष्ट्र टाइम्स, पुणे:

अजित पवार आज उपमुख्यमंत्रिपदाची किंवा एकूणच मंत्रिपदाची शपथ घेतील, असं वाटत नाही. मात्र, राष्ट्रवादी काँग्रेसला अजित पवारांवर विश्वास ठेवावा लागेल. त्यामुळे आज मंत्रिपदाची शपथ दिली गेली नाही, तरी दोन-चार महिन्यांनी त्यांना मंत्रिमंडळात सामावून घ्यावंच लागेल. कारण राष्ट्रवादीतल्या निवडून आलेल्या आमदारांपैकी अनेक जण अजित पवारांचे खंदे समर्थक आहेत. भले हे आमदार त्यांच्यासोबत बाहेर गेले नाहीत. मात्र, सरकार असताना ते त्यांना टाळू शकत नाहीत. त्यामुळे अजित पवारांना सरकारमध्ये प्रतिष्ठा द्यावीच लागेल.

राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या नेतृत्वाने म्हणजेच शरद पवारांनी कितीही अजित पवारांशी अंतर राखायचं ठरवलं, तरी राष्ट्रवादीचे निवडून आलेले आमदार अंतर राखणार नाहीत. आमदारांच्या दबावाखाली तरी त्यांना मंत्रिपद द्यावेच लागेल.

अजित पवारांनी स्वत:बद्दल अविश्वास निर्माण केलाय. मात्र तरीही पक्षातील स्थान कमी झालेलं नाहीये. कारण राज्यभर नेटवर्क असलेला राष्ट्रवादीकडे दुसरा नेता नाहीय.

अजित पवारांना मंत्रिपद मिळण्यास काही काळ जावा लागेल. लगेच त्यांना मंत्रिमंडळात घेणार नाहीत. कारण राष्ट्रवादीचे अध्यक्ष शरद पवार आहेत. त्यांच्या खेळी काही वेगळ्या असू शकतात. शरद पवारांकडून अजित पवारांना स्वीकारण्यास वेळ जाईल. किंबहुना, अजित पवारांना मंत्रिमंडळात घेण्यास शरद...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अजित पवार आज उपमुख्यमंत्रिपदाची शपथ घेणार नाहीत, त्यांनी स्वतः पत्रकारांशी बोलताना हे स्पष्ट केलं आहे. राष्ट्रवादी काँग्रेसकडून आज जयंत पाटील आणि छगन भुजबळ शपथ घेणार आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इतर राज्याच्या तुलनेत महाराष्ट्राची स्थिती तुलनेने बरी असली तरी महाराष्ट्रातले विद्यार्थी अजूनही गणितात कच्चे असल्याचं समोर आलं आहे. या सर्वेक्षणात आठवीतील 60.7% विद्यार्थ्यांना भागाकारही येत नाही. त्याचप्रमणे दुसऱ्या वर्गातील 11.8 टक्के मुलं साधं अक्षरही वाचू शकत नाहीत.

हे सर्वेक्षण महाराष्ट्राच्या 33 जिल्ह्यांत, 990 खेड्यात आणि 19,765 घरात करण्यात आलं. या सर्वेक्षणात 14 सामाजिक संघटना आणि 21 महाविद्यालयांचा समावेश होता.

प्राथमिक शाळेतील मुलं वाचन आणि गणितात पुढे

वाचण्याची क्षमता आणि गणितीय कौशल्या तपासणं हा या सर्वेक्षणाचा मुख्य उद्देश आहे. जिल्हा परिषदेतल्या शाळांमधले 44.6% विद्यार्थी दुसऱ्या वर्गाच्या दर्जाचं वाचन करू शकतात. पण खासगी शाळांमध्ये हे प्रमाण 33.6% आहे.

जिल्हा परिषदेतील शाळेतल्या मुलांची प्रगती खासगी शाळेतल्या मुलांपेक्षा जास्त चांगली आहे, असं यात नमूद करण्यात आलं आहे.

महाराष्ट्रातल्या प्राथमिक शाळांमधल्या विद्याथ्यांची स्थिती देशातल्या इतर भागांपेक्षा सुधारली असली तरी माध्यमिक शाळांची स्थिती फारशी सुधारली नसल्याचं या अहवालात समोर आलं आहे.

आठवीतल्या 19.8% विद्यार्थी दुसऱ्या वर्गाची पुस्तकंही निट वाचू शकत नाहीत. याचाच अर्थ असा की सर्वेक्षण केलेल्या विद्यार्थ्यांपैकी 1/5 मुलं उच्च शिक्षणासाठी तयार नाहीत.

जिल्हा परिषदेत शाळांमधली पाचव्या वर्गातली 66 टक्के मुलं दुसऱ्या वर्गाच्या अभ्यासक्रमातल्या गोष्टी वाचू शकतात. हेच प्रमाण 2014 मध्ये 51.7 इतकं होतं.

राष्ट्रीय पातळीचा विचार केल्यास एक अक्षर किंवा त्यापेक्षा जास्त वाचू शकणाऱ्या विद्यार्थ्यांचं प्रमाण 46.8 टक्के आहे. महाराष्ट्रात हेच प्रमाण 66.2% आहे. 15 ते 16 वयोगटातील 5.1 टक्के मुली शाळेत जात नाहीत. राष्ट्रीय पातळीवर हेच प्रमाण 13.5 टक्के आहे.

शाळेत प्रवेश घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांचं प्रमाणही वाढलं आहे. 2008 मध्ये 98.5% टक्के विद्यार्थ्यांनी शाळेत प्रवेश घेतला होता. आता हेच प्रमाण 99.2 झालं आहे.

कारणं काय?

सरावाचा अभाव हे या स्थितीमागचं महत्त्वाचं कारण असल्याचं शिक्षणतज्ज्ञ हेरंब कुलकर्णी यांचं म्हणणं आहे. भागाकाराच्या संकल्पनेची चौथीत ओळख होते. त्यानंतर त्याचा सराव होत नाही. त्यामुळे अशी स्थिती निर्माण झाली आहे. जे गणिताबाबत तेच वाचनाबाबतही खरं असल्याचं कुलकर्णी यांचं मत आहे.

इतर देशाच्या तुलनेत महाराष्ट्राची स्थिती सुधारली आहे,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

Annual Status of Education Report (ASER)  नावाने प्रथम या स्वयंसेवी संस्थेतर्फे शिक्षणाच्या स्थितीबाबत दरवर्षी सर्वेक्षण करण्यात येतं. या सर्वेक्षणात देशातील शिक्षणाच्या स्थितीबाबत काही महत्त्वाच्या बाबी समोर आल्या आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इतरही डझनभर पोलिसांचंही हेच म्हणणं आहे. म्यानमारच्या नागरिकांना गोळ्या घालून ठार करण्याचा दबाव येईल, या भीतीमुळेच म्यानमारमधून पलायन केल्याचं ते सांगतात.

बीबीसीशी बोलताना ते म्हणाले, "आंदोलकांवर गोळ्या झाडण्याचे आदेश मला देण्यात आले होते. पण, मी हे करू शकत नसल्याचं मी त्यांना सांगितलं."

नाइंग (बदललेलं नाव) यांनी 9 वर्ष म्यानमारच्या पोलीस खात्यात सेवा बजावली. मात्र, 27 वर्षांचे नाइंग यांनी आज ईशान्य भारतातल्या मिझोरममध्ये शरण घेतली आहे.

मी नाइंग, इतर काही पोलीस अधिकारी आणि विशीतल्या काही तरुण महिलांची भेट घेतली. लष्कराचे आदेश मान्य करण्यास नकार दिल्यानंतर आहे ती नोकरी सोडून पलायन केल्याचं ते सांगतात. एक अधिकारी म्हणाले, "लष्कराविरोधात आंदोलन करणाऱ्या निष्पाप नागरिकांना ठार करण्यासाठी किंवा त्यांना इजा पोहोचवण्यासाठी माझ्यावर दबाव टाकला जाईल, अशी भीती मला वाटत होती."

"लष्कराने बंड करत लोकांनी निवडून दिलेलं सरकार पाडणं चुकीचं असल्याचं आम्हालाही वाटतं."

म्यानमारच्या लष्कराला 'तातमादोव्ह' नावाने ओळखतात. तातमादोव्हने 1 फेब्रुवारी 2021 रोजी उठाव केला आणि सत्ता काबीज केली. तेव्हापासून म्यानमारमध्ये लोकशाहीच्या पुनर्स्थापनेसाठी निदर्शनं सुरू आहेत.

50 हून जास्त लोकांना ठार केल्याचा आरोप तिथल्या सुरक्षा दलांवर करण्यात येतोय.

नाइंग पश्चिम म्यानमारमधल्या एका शहरात कनिष्ठपदावर कार्यरत होते. फेब्रुवारीच्या शेवटी त्यांच्या शहरात आंदोलनांनी वेग धरल्याचं ते सांगतात.

आंदोलकांवर गोळीबार करण्यास दोन वेळा नकार दिल्यानं पलायन केल्याचं नाइंग सांगतात.

बीबीसीशी बोलताना ते म्हणाले, "मी हे करू शकत नाही आणि मी लोकांच्या बाजूने असल्याचं मी माझ्या बॉसला सांगितलं. लष्कर खूप शक्तिशाली आहे आणि ते दिवसेंदिवस अधिकाधिक निष्ठूर होत आहेत."

आमच्याशी बोलताना नाइंग यांनी मोबाईल काढून फोटो दाखवले. पत्नी आणि पाच वर्ष आणि सहा महिन्यांच्या पोरींना म्यानमारमध्ये सोडून ते भारतात आलेत.

ते म्हणाले, "त्यांना यानंतर परत कधीही भेटता येणार नाही, अशी काळजी मला वाटते."

मी नाइंग आणि इतर पोलीस अधिकाऱ्यांना मिझोरममधल्या एका अज्ञात स्थळी भेटले. जिथे आम्ही बोलत होतो तिथून त्या सर्वांचं घर म्हणजेच म्यानमार अगदी 16 किमी अंतरावर आहे.

आम्ही ज्या पोलिसांशी बोललो ते म्यानमारमधून भारतात पळून आलेल्या अगदी सुरुवातीच्या काही लोकांपैकी आहेत आणि म्यानमारमध्ये...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

म्यानमारमधल्या लष्करी उठावानंतर तिथल्या काही पोलिसांनी भारतात आश्रय घेतला आहे. यापैकी एकाने बीबीसीशी बातचीत करताना लष्कराने दिलेले आदेश मानण्यास नकार दिल्यानंतर म्यानमारमधून पळून भारतात आश्रय घेतल्याचं सांगितलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इतिहास अभ्यासक आणि व्लॉगर असलेले नसरुल्लाह अब्बासी यांनी पुस्तकांच्या आणि स्थानिक माहितगारांच्या मदतीने या मंदिरांना शोधतात. ही मंदिरं वाचवली पाहिजेत आणि त्यासाठी धार्मिक पर्यटन सुरू झालं पाहिजे, असं ते म्हणतात.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानात अनेक ठिकाणी पुरातन हिंदू मंदिरांचे अवशेष सापडतात.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इतिहासपूर्व रोमानियाच्या खडकाळ पर्वतांच्या प्रदेशात त्यांची नजरानजर झाली.

तो होता निअँडरथल मानव- प्राण्यांच्या केसांपासून तयार केलेला टोप त्याने डोक्यावर घातला होता, बाकी संपूर्ण नग्न. त्याची देहयष्टी चांगली होती, त्वचा पांढुरकी होती, कदाचित उन्हामुळे किंचितशी लालसर झाली असावी. त्याच्या दंडाचे बळकट, पिळदार स्नायू दिसत होते, त्यावर त्याने गरुडाच्या नख्यांचं कडं घातलेलं होतं.

ती होती प्रारंभिक आधुनिक मानव- प्राण्यांच्या केसाळ त्वचेचा डगला होता, त्याला लांडग्याच्या केसांची कडा होती. तिची त्वचा सावळी होती, पाय लांब होते आणि केसांची वेणी घातलेली होती.

त्याने घशातून खाकरल्यासारखा आवाज केला, तिला वरपासून खालपर्यंत न्याहाळलं, आणि- नाकातून मोठ्या सुरात विचित्र आवाज करत, त्याच्या परीने सर्वोत्तम हाळी घातली. तिने कोऱ्या नजरेने त्याच्याकडे बघितलं. त्याच्या सुदैवाने ते एकच भाषा बोलत नव्हते. दोघेही अवघडून हसले, बाकी पुढे काय झालं असेल याचा अंदाज आपण सगळेच बांधू शकतो.

भावना उत्तेजित करणाऱ्या एखाद्या प्रेमकथेसारखा प्रसंग इथे अर्थातच घडला नसणार. कदाचित ती स्त्री प्रत्यक्षात निअँडरथल मानवच असेल आणि तो पुरुष आपल्याच प्रजातीतला असेल. कदाचित त्यांचे संबंध सहजगत्या घडून आलेले, व्यावहारिक प्रकारचे राहिले असतील, कारण त्या वेळी फारसे लोक नव्हते. अशा पद्धतीचे संबंध सहमतीने प्रस्थापित होत नसत, असंही सुचवलं गेलेलं आहे.

या- आणि अशा इतर- भेटप्रसंगांमध्ये नक्की काय घडलं, हे आपल्याला कधीच कळणार नाही. पण अशा प्रकारे जोडपी एकत्र येत होती, एवढं आपण खात्रीने सांगू शकतो. सुमारे 37,000-42,000 वर्षांनी, फेब्रुवारी 2002मध्ये दोन शोधप्रवाशांनी रोमानियातील अनिना या शहराजवळच्या कार्पथिआन पर्वतांच्या नैऋत्य बाजूला भूमिगत गुहांची असाधारण व्यवस्था शोधून काढली.

हे काम सोपं नव्हतं. आधी ते एका भूमिगत नदीमध्ये 656 फूट खोलपर्यंत गेले. मग पाण्याखालील मार्गातून 98 फूट स्कुबा डायव्हिंग करून जावं लागलं, त्यानंतर 'उंदराच्या बिळा'सारख्या (poarta) जागेतून 984 फूट वर यावं लागलं- तेव्हा कुठे ते आधी अज्ञात असलेल्या खोलीच्या प्रवेशद्वारापाशी पोचले.

तिथल्या 'हाडांच्या गुहे'मध्ये (Peştera cu Oase) त्यांना सस्तन प्राण्यांची हजारो हाडं सापडली. या ठिकाणी प्रदीर्घ काळ गुंफानिवासी नर अस्वलं - तपकिरी अस्वलांचे आता नामशेष झालेले नातलग-  राहात असावीत, असं मानलं जात होतं....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आपली प्रजाती सामूहिकदृष्ट्या एकत्र येऊ लागली त्या मानवी इतिहासाच्या टप्प्याबद्दल वैज्ञानिकांकडे आश्चर्यकारक वाटावी इतकी माहिती गोळा झालेली आहे. आपण तेव्हा चुंबन घेत होतो का, आणि आपल्या लैंगिक अवयवांचं स्वरूप कसं होतं, इत्यादींसारखे तपशीलही त्यात आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इतिहासाच्या क्षेत्रात या आत्मशोधाच्या प्रक्रियेने आत्मगौरवीकरणाचं रूप धारण केलं. आजच्या अ.भा.म. साहित्य संमेलनाचे मूळ रूप असलेली 'मराठी ग्रंथकार सभा' अशाच आत्मशोधाच्या प्रक्रियेचा भाग होती.

भारत हा जातिव्यवस्था, विषमतेवर आधारित देश असल्याने इथेही जनतेची स्वत्वशोधाची प्रक्रिया वेगवेगळी असणं स्वाभाविक होतं. जातिवर्चस्वाच्या समर्थनात समाधान मानणाऱ्या लोकांच्या आत्मशोधाच्या प्रक्रियेत आणि जातिस्त्रीदास्यान्तामध्ये स्वत्व शोधणाऱ्यांमध्ये फरक असल्याचे महात्मा फुलेंनी दृष्टेपणाने ओळखले होते.

म्हणूनच मराठी ग्रंथकार सभेचे निमंत्रण न्यायमूर्ती रानडेंकडून मिळताच जोतीराव फुलेंनी उत्तर दिलं, "त्यांच्यात मिसळल्याने आम्हा शूद्रादी अतिशूद्रांचा काही एक फायदा होणे नाही, याबद्दल आमचा आम्हीच विचार केला पाहिजे."

या उत्तरातच शूद्रादी अतिशूद्रांच्या आत्मशोधाच्या प्रक्रियेचा ब्राह्मणांच्या प्रक्रियेशी संघर्ष अटळ असल्याचं फुल्यांनी सांगितल्याचं स्पष्ट दिसतं.

जातीयवाद्यांचे अड्डे

न्यायमूर्ती रानडेंसारख्या सुजाण ब्राह्मणी सुधारकांनी सुरू केलेल्या वक्तृत्वोत्तेजक सभा, वसंत व्याख्यानमाला, या सर्व संस्था आज जातीवाद्यांचे अड्डे बनले आहेत.

मराठी ग्रंथकार सभाही त्याच मार्गाने गेली. या ग्रंथकार मंडळींना 'I am Shivaji Of Marathi Language' असे इंग्रजी भाषेत सांगणाऱ्या चिपळूणकरांबद्दल अभिमान होता. तर दुसऱ्या बाजूला शूद्रातिशूद्रांचा, त्यांच्या बोलीभाषांचा तिरस्कार वाटत होता. म्हणूनच भालेकरांची 'बळीबा पाटील' पहिली ग्रामीण कांदबरी म्हणून ओळखली गेली नाही.

फुलेंचे 'तृतीय रत्न' नाटक स्टेजवर आले नाही म्हणून बाद ठरविण्यात आलं. 'कुलकर्णी लीलामृत' लिहिणारे मुकुंदराव पाटील, जे पहिले ग्रामीण पत्रकार होते, ते या लोकांना मराठी साहित्य संमेलनाच्या प्रक्रियेत लायक वाटले नाहीत.

'कळ्यांचे नि:श्वास', 'शबरी', 'बळी' इ. स्त्रीजीवनावरच्या, भटक्या विमुक्तांवरच्या अप्रतिम कथा, कादंबऱ्या लिहणाऱ्या मालतीबाई बेडेकर या त्यांना साहित्य संमेलनाच्या अध्यक्षपदासाठी लायक वाटल्या नाहीत.

स्त्रिया, शूद्रातिशूद्र आणि मुस्लीम यांच्या द्वेषावर मराठी वाङ्मयीन व्यवहार उभा राहिला. सर्व मराठी वाङ्मय टिंगलटवाळीसाठी शेतकरी, बहुजन यांना वापरण्यात खर्ची पडले.

संयुक्त महाराष्ट्राच्या निर्मितीसाठी अहोरात्र कष्ट उपसणाऱ्या कॉ. अण्णा भाऊ साठे, कॉ. अमर शेख आणि शा. द. ना. गव्हाणकर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

19व्या शतकात साम्राज्यवादाने केलेल्या अपरिमित शोषणाने येथील जनतेला आपल्या आयडेंटिटीचा शोध घेणं गरजेचं वाटलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इतिहासात पहिल्यांदाच मिस USA, मिस Teen USA, मिस अमेरिका, मिस युनिव्हर्स आणि आता मिस वर्ल्ड या सर्व नामांकित सौंदर्यस्पर्धांमध्ये कृष्णवर्णीय तरुणींनी छाप उमटवली आहे.

23 वर्षीय टोनी सिंगचा जन्म जमैकातील सेंट थॉमस शहरातला. टोनीला वैद्यकीय शिक्षण करून डॉक्टर व्हायचंय.

तिने शनिवारी ट्वीट करत म्हटलं, "हे लक्षात ठेवा, की आपण आपली स्वप्नं साध्य करण्यासाठी पात्र आणि सक्षम आहोत. आपल्याकडे एक 'उद्देश' आहे."

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

लंडनमध्ये झालेल्या मिस वर्ल्डच्या भव्यदिव्य सोहळ्यात टोनीने ब्रिटनी ह्युस्टन हिचं 'I Have Nothing' हे गाणं सादर करून तसंच परीक्षकांनी वेगवेगळ्या विषयांवर विचारलेल्या प्रश्नांची उत्तर देऊन सगळ्यांची मनं जिंकली.

मिस वर्ल्ड झाल्यानंतर आपल्या भावना व्यक्त करताना टोनीनं म्हटलं, "हे स्वप्नवत वाटतंय. मी खूप आभारी आहे."

"तुम्ही माझ्यात जे काही बघितलं, त्याबद्दल धन्यवाद. आता  मी कामासाठी सज्ज आहे."

यंदाच्या 'मिस वर्ल्ड' स्पर्धेत वेगवेगळ्या देशातील तब्बल 111 तरुणींनी सहभाग नोंदवला होता. या सर्वांना मागे टाकत जमैकाच्या टोनी सिंहने हा किताब मिळवला आहे. या स्पर्धेच्या आतापर्यंतच्या इतिहासात जमैकाने चार वेळा विजेतेपद पटकावलं आहे.

स्पर्धेच्या परीक्षकांपैकी एक असलेल्या पिअर्स मॉरगन यांनी टोनीला विचारलं, "तू संगीताच्या क्षेत्रात करिअर करण्याचा विचार करत आहेस का?"

त्यावर टोनीनं उत्तर दिलं, "संधी मिळाली तर नक्कीच प्रयत्न करेन."

टोनीच्या नावाची घोषणा होताच मिस नायजेरियाने जी उत्स्फूर्त प्रतिक्रिया दिली, त्यावरही सध्या सोशल मीडियावर बरीच चर्चा होत आहे.

ज्यावेळी 'मिस वर्ल्ड'च्या नावाची घोषणा झाली तेव्हा स्पर्धेत पाचव्या क्रमांकावर असलेली न्येकेची डगलस आनंदाने जोरात किंचाळली. ही प्रतिक्रिया ऑनलाईन व्हायरल झाली आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जमैकाची टोनी-अॅन सिंग यंदाच्या 69 व्या 'मिस वर्ल्ड' किताबाची मानकरी ठरली आहे. भारताची सुमन राव आणि फ्रान्सची ओफेली मेझिनो या स्पर्धेच्या रनर अप ठरल्या.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इथं कुस्ती इतकंच फुटबॉलचंही वेड आहे. शहरातल्या शिवाजी स्टेडियमवर सराव करणाऱ्या कोल्हापूरकरांसाठी फुटबॉल म्हणजे जीव की प्राण आहे.

तर काहींसाठी कोल्हापूरची अस्मिता, ईर्षा आणि जिद्द म्हणजे फुटबॉल असल्याचं खेळाडू सांगतात.

कोल्हापुरातली तालीम मंडळं दरवर्षी फुटबॉलच्या स्पर्धा आयोजित करतात. संघ कोणताही असो, खेळाडू  कोणीही असो झणझणीत मिसळसोबत फुटबॉलचा तडका इथंच पाहायला मिळतो.

रिपोर्टर - स्वाती पाटील-राजगोळकर

एडिटिंग - गणेश पोळ

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोल्हापूरमध्ये कुस्ती इतकंच फुटबॉलवरही प्रेम केलं जातं. खेळावर प्रेम करणाऱ्या कोल्हापूरकरांमुळे या शहराची क्रीडानगरी अशी ओळख बनली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इथं नरेंद्र मोदी हे रशिया आणि चीनच्या नेत्यांची भेट घेणार असल्याचं वृत्त आहे.

पण पाकिस्तानने त्यांच्या हवाई क्षेत्रातून विमान उड्डाणांसाठी बंदी घातल्यापासून आपल्या अडचणी वाढल्याचं बिश्केकमधल्या भारतीय विद्यार्थ्यांचं म्हणणं आहे.

पाकिस्तानातल्या बालाकोटवर भारताने हवाई हल्ले केल्यानंतर पाकिस्तानने त्यांच्या हवाई क्षेत्रातून उड्डाणांसाठी बंदी घातली आहे.

मोदी हे ओमान, इराणमार्गे बिश्केकला गेल्याचं वृत्त आहे. बीबीसीचे पत्रकार विनीत खरे यांनी बिश्केकमध्ये शिकणाऱ्या भारतीय विद्यार्थ्यांशी बातचित केली.

काश्मिरी विद्यार्थी मलिक सैफुल्लाह

माझं नाव मलिक सैफुल्लाह आहे आणि मी श्रीनगरचा राहणारा आहे. बिश्केकमधल्या किर्गिस्तान स्टेट मेडिकल युनिव्हर्सिटीमध्ये मी शिकतोय.

इथे जवळपास 1000 भारतीय विद्यार्थी आहेत. पण पाकिस्तानने हवाई क्षेत्र बंद करण्याची घोषणा केल्यापासून विद्यार्थी चिंतेत आहेत.

आम्हाला तिकीटं मिळतायत, पण एकतर्फी प्रवासाची किंमत आहे 500 अमेरिकन डॉलर्स. गेल्या वर्षी 500 डॉलर्सममध्ये दोन्ही बाजूचा प्रवास करता येत होता.

काहीजणांना तर गेल्यावर्षी 400 डॉलर्समध्येही तिकीटं मिळाली होती. ट्रॅव्हल एजंटकडे गेल्यावर तो म्हणतो, उद्या या. ऑनलाईनही तिकीटं मिळत नाहीत. घरचे पुन्हा पुन्हा फोन करतायत.

माझ्या (काश्मीर)मुळे भारत आणि पाकिस्तान एकमेकांशी लढतायत. आणि या दोन्ही देशांत गरीबी आहे.

SCO एक चांगली संधी आहे. यामध्ये असणारे चीन आणि रशियासारखे देश भारत- पाकिस्तान या दोघांनीही हे प्रकरण मिटवण्यासाठी दबाव आणू शकतात.

याचा त्रास कोणाला होतोय - तर काश्मीरी लोक आणि भारतीय लष्काराला. इथे बिश्केकमध्ये पाकिस्तानी आणि भारतीय मुलं गुण्यागोविंद्याने रहातायत.

जिथे ही परिषद होतेय, तिथं एक शांततापूर्ण प्रदर्शन करण्याचा आमचा विचार आहे. तुम्ही मजा करताय, पण आमचे हाल होतायत, हे सांगण्याचा आमचा प्रयत्न असेल. किमान आमचा विचार तरी करा.

मी मध्यमवर्गीय कुटुंबातला आहे. भारतात किंवा इतर दुसऱ्या कोणत्या तरी देशात एमबीबीएस करण्याएवढे पैसे आमच्याकडे नाहीत.

हा देश खूप स्वस्त आहे. ज्या मेडिकल डिग्रीसाठी भारतात 50 लाख लागतात, ती इथे 20 लाखांमध्ये मिळते.

इथे भारतासारखं चांगलं शिक्षण मिळत नसलं तरी शैक्षणिक वातावरण चांगलं आहे. बहुतेक मुलांनी बँकेकडून कर्जं घेतलेलं आहे. काही पालकांनी मुलांना त्यांच्या पीएफमधून पैसे काढून दिले आहेत.

इथे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी हे शांघाय कोऑपरेशन ऑर्गनायझेशन म्हणजेच SCOच्या बैठकीत सहभागी होण्यासाठी किर्गिस्तानची राजधानी बिश्केकमध्ये आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इथं मोठी ताकद असलेल्या एमआयएम पक्षानेही वर्चस्व कायम राखलंय. पण, भारतीय जनता पार्टीने लक्षवेधी कामगिरी करत 40 जागांचा आकडा ओलांडला आणि महत्त्वाचं म्हणजे सत्तारुढ तेलंगणा राष्ट्रीय समितीच्या मतांना खिंडारही पाडलं.

या निवडणूक प्रचारात भाजपने अमित शाह, योगी आदित्यनाथ, स्मृती इराणी आणि राष्ट्रीय अध्यक्ष जे. पी. नड्डा यांना उतरवलं होतं. पक्षाच्या बिग फोर म्हणवल्या जाणाऱ्या नेत्यांचा प्रचार आणि भाजपचा महापौर होणार ही अमित शाह यांची घोषणा. या पार्श्वभूमीवर भारतीय जनता पार्टीचं या निवडणुकीतलं यश बघितलं गेलं पाहिजे. जोरदार शक्तिप्रदर्शन केलेल्या भाजपने हैदराबादमध्ये केलेली कामगिरी खरंच यशस्वी म्हणायची का?

हैदराबाद महानगरपालिका निवडणूक आणि भाजपचं यश

हैदराबादमधल्या एका प्रचारसभेत एमआयएमचे असदुद्दिन ओवेसी एकदा म्हणाले होते, भाजपने फक्त डोनाल्ड ट्रंपना प्रचारात उतरवायचं बाकी ठेवलंय.

भाजपने प्रचाराचा असा धुराळा उडवून दिला की ओवेसींचं म्हणणं फारसं चुकीचं नव्हतं. अमित शाह, योगी आदित्यनाथ, जे. पी. नड्डा आणि स्मृती इराणी हे बिग फोर भाजप नेते प्रचारसभांसाठी हैदराबादमध्ये ठाण मांडून बसले होते. भाजपसाठी हा प्रचार नाही तर शक्ती प्रदर्शन होतं. अमित शहांनी तर घोषणा केली महापौर भाजपचाच होईल.

भाजपने इतकं महत्त्व दिलेल्या ग्रेटर हैदराबाद महानगरपालिकेच्या निवडणुकीत अखेर सत्तारुढ तेलंगणा राष्ट्रीय समितीला 56, एमआयएमला 42 आणि भाजपला 46 जागा मिळाल्या. यात भाजपच्या जागा उठून दिसतात कारण, मागच्या निवडणुकीत 5 जागा मिळवलेल्या आणि राज्यात आतापर्यंत फारसा जनाधार नसलेल्या पक्षाने केलेली ही कामगिरी आहे. अशावेळी या निवडणुकीतली भाजपची कामगिरी समाधानकारक म्हणायची का?

भाजपने जी तयारी या निवडणुकीसाठी केली होती. त्या मानाने पक्षाला मिळालेलं यश कमी आहे, असं मत ज्येष्ठ पत्रकार अशोक वानखेडे यांनी व्यक्त केलं आहे.

त्यांच्या मते, ''दुब्बाका विधानसभा मतदारसंघात झालेल्या फेरनिवडणुकीत अलीकडेच भाजपने विजय मिळवला. हा मतदारसंघ राष्ट्र समितीचा पारंपरिक मतदारसंघ आहे आणि मुख्यमंत्री के. चंद्रशेखर राव यांच्या शेजारचा आहे. इथं मिळालेल्या विजयामुळे भाजपचा उत्साह दुणावला आणि त्यांनी हैदराबादमध्ये मोर्चेबांधणी सुरू केली. इथं पूर्ण जोर लावला.''

हिंदू-मुस्लीम मतांचं ध्रुवीकरण ही भाजपची रणनिती होती आणि त्यात ते 40% यशस्वी ठरले, असं वानखेडे यांना वाटतं....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतीय जनता पार्टीने पुरेपूर जोर लावलेल्या आणि जोरदार शक्ति प्रदर्शन केलेल्या हैदराबाद मनपा निवडणुकीचा निकाल अखेर लागला आणि तेलंगणा राष्ट्रीय समितीने अपेक्षेप्रमाणे सर्वाधिक जागा मिळवत मनपा राखली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इथं मोहर्रमचा नाल्या हैदर कलंदरसाहेब पीर पंजा आणि गणपती एकाच मंडपात विराजमान होतात. बाबूजामल तालीम हे हिंदू-मुस्लीम ऐक्याचं प्रतिक म्हणून ओळखलं जातं.

गणपतीसमोर आरती झाली की, बाबूजामल दर्ग्याच्या प्रवेशद्वारावरच्या गणपतीच्या प्रतिमेचीही आरती होते. कालगणनेनुसार ३२ वर्षांनंतर गणेशोत्सव आणि मोहर्रम एकत्र येतात.

शूट-एडिट आणि रिपोर्ट - राहुल रणसुभे

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोल्हापूरात बाबूजामल तालिम मंडळाचा गणेशोत्सव आणि मोहर्रम हे सण एकत्र साजरे होतात.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इथं लैंगिक शोषणाच्या घटना इतकी सामान्य बाब आहे की, या घटना म्हणजे दैनंदिन जीवनाचा एक भागच बनल्या आहेत, असंही या अहवालात म्हटलं आहे.

उत्तर कोरियाच्या 62 व्यक्तींशी बोलून हा अहवाल तयार करण्यात आला आहे. या व्यक्तींनी देश सोडला असून त्यांनी त्यांच्यासोबत घडलेल्या बलात्कार तसेच लैंगिक शोषणाच्या घटनांबद्दल सविस्तर महिती दिली आहे.

मनमानीपद्धतीनं होणार लैंगिक शोषण आणि दडलेल्या लैंगिक संस्कृतीचा चेहरा या अहवालाने उघड केला आहे, असं HRWचं म्हणणं आहे.

यामध्ये मुख्यत्वे पुरुषांकडून झालेल्या लैंगिक शोषणाचा समावेश आहे.

"ते आम्हाला एखाद्या खेळण्यासारखं समजतात. आम्ही त्यांच्या दयेवर जगत आहोत. कधी-कधी तर कारण नसताना आजही रात्री आम्ही रडतो, " असं 40 वर्षांच्या ओ जंग-ही यांनी या अहवालात सांगितलं आहे.

प्रत्येक बाबतीत गोपनीयता बाळगणाऱ्या उत्तर कोरियासारख्या देशातून अशी माहिती मिळवणं खूपच अवघड काम आहे आणि तिथून असे अहवाल खूपच कमी प्रमाणात येतात.

'माझं जीवन त्यांच्या हातात होतं'

"उत्तर कोरियात लैंगिक शोषण इतकी सामान्य गोष्ट झाली होती की यात काही चूक आहे, असं आम्हाला वाटत नव्हतं," असं काही महिलांनी म्हटलं आहे. लैंगिक शोषण दैनंदिन जीवनाचा एक भाग म्हणून तिथं स्वीकारलं आहे, असं काही महिलांनी सांगितलं.

लैंगिक शिक्षणाची कमी आणि अधिकारांचा चुकीचा वापर हे या मानसिकतेमागील कारण आहे, असं या अहवालात म्हटलं आहे. लैंगिक शोषण करणाऱ्या व्यक्तींमध्ये उच्चपदस्थ अधिकारी, तुरुंगाचे गार्ड, पोलीस आणि सैनिकांचा समावेश आहे, असंही या अहवालात म्हटलं आहे.

जेव्हा एखादा अधिकारी एखाद्या महिलेची निवड करत असे तेव्हा त्याचं म्हणणं ऐकण्याशिवाय त्या महिलेकडे दुसरा पर्याय नसायचा.

असं एका महिलेसोबत झालं होतं. उत्तर कोरिया सोडताना या महिलेला पकडण्यात आलं होतं आणि पोलीस अधिकाऱ्यांनी त्यांची चौकशी केली होती.

पार्क युंग-ही नावाच्या महिलेनं सांगितलं की, "त्यानं मला एकदम जवळ बसवलं. तो नेहमी माझ्या पायांच्या मधोमध स्पर्श करत होता. माझं जीवन त्याच्या हातात होतं, त्यामुळे त्याला हवं ते मी करत होते. याशिवाय मी काय करू शकत होते?"

लैंगिक शोषणाच्या घटनांवर लक्ष द्यावं आणि याला एक गुन्हा समजावं, असा सल्ला HRWनं उत्तर कोरियाला दिला आहे.

2014मध्ये आलेल्या UNच्या अहवालातही उत्तर कोरियात सरकारकडून मानवी हक्कांचं उल्लंघन होत असल्याचं म्हटलं आहे. उत्तर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जगभरातील महिला लैंगिक शोषणाविरुद्ध आवाज उठवत आहेत. #MeToo या मोहिमेच्या माध्यमातून अनेक महिलांनी लैंगिक शोषणाच्या घटनांबद्दल सोशल मीडियावर लिहिलं आहे. याताच उत्तर कोरियातील महिलांच्या लैंगिक शोषणांसंदर्भात Human Rights Watch (HRW)चा नवा अहवाल प्रसिद्ध झाला आहे. उत्तर कोरियातील सरकारी अधिकारी कोणत्याही शिक्षेची तमा न बाळगता महिलांचं लैंगिक शोषण करतात, असं या अहवालात म्हटलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इथली एक स्त्री आज या जगात नसली तरी इथल्या कथांमधून, गाण्यांमधून, कवनांमधून जिवंत आहे. जगासाठी ती दरोडेखोर, डाकू होती. मात्र, इथल्या लोकांसाठी मदतीला धावून येणारी 'देवमाणूस' होती.

'खालच्या जातीतल्या' त्या स्त्रीने इथे दबदबा असणाऱ्या ठाकूरांना आव्हान दिलं होतं. याच गावात तिचा जन्म झाला. दरोडेखोर होऊन तिने ठाकूरांचा सूड घेतला. या सर्वांचं वर्णन इथल्या लोकगीतांमध्ये आढळतं. लग्नकार्य, सण-उत्सवात तिच्या शौर्याच्या गाथा गाण्याच्या रुपात गायल्या जातात.

तीन राज्यांमध्ये पसरलेला चंबळ परिसर

चंबळची ही विशाल ओसाड भूमी देशाच्या तीन राज्यांमध्ये पसरली आहे. राजस्थान, मध्यप्रदेश आणि उत्तर प्रदेश.

एकविसाव्या शतकात इथेही विकासकामं झाली. रस्ते बांधले गेले. मात्र, त्यामुळे परिसराचा कायापालट झाला म्हणायचं तर तसं काहीही घडलेलं नाही. इथली समाजाची घडी अजूनही तशीच आहे.

दुसरंच जग

दूर वाहणाऱ्या नदीच्या प्रवाहावर नजर टाकली तर ती सर्वकाही गिळंकृत करण्यासाठी सरसावलेल्या अजगरासारखी वाटते. इथे येऊन वेगळ्याच जगात आल्याचा भास होतो.

जिथे जिथे 'खालच्या जातीतल्या' स्त्रीवर 'वरच्या जातीतल्या' पुरूषाकडून बलात्कार झाल्याची बातमी येते, तेव्हा फूलनदेवीची आठवण झाल्याशिवाय राहत नाही.

फूलनप्रमाणे शस्त्र उचलण्याचा इशारा

उत्तर प्रदेशातल्या हाथरसमधल्या बलात्काराच्या घटनेचं उदाहरण घेता येईल. हाथरसमध्ये 19 वर्षांच्या एका दलित मुलीवर गावातल्या ठाकूरांकडून कथित बलात्कार करण्यात आला. त्यात तिचा मृत्यू झाला.

या घटनेचा निषेध करणाऱ्या अनेकांनी अत्याचार पीडित एखादी दलित मुलगी फूलनदेवीसारखं शस्त्रही उचलू शकते, असा इशारा दिला होता.

त्या घटनेविरोधात निघालेल्या मोर्चात, "आम्हाला न्याय मिळाला नाही तर आम्हाला फूलनदेवीप्रमाणे शस्त्रही उचलता येतं", अशा घोषणा दिल्या गेल्या.

हाथरस प्रकरणात यूपी पोलिसांनी रात्रीच्या अंधारात कुटुंबाच्या उपस्थितीशिवायच पीडितेवर अंत्यसंस्कार केले.

मात्र, हाथरस प्रकरणानंतर #dalitlivesmatter हा हॅशटॅग आणि सोशल मीडियावर संताप व्यक्त करून सगळेच पुढे निघून गेले. दुसऱ्या बातमीच्या शोधात.

आणि इकडे हाथरसमध्ये पीडित कुटुंबीयांची अजूनही सीबीआयकडून चौकशी सुरू आहे आणि आरोपी गजाआड आहेत. पीडित कुटुंबाच्या घराबाहेर CRPF चे जवान तैनात आहे. मात्र, सीबीआय अहवाल कधी सादर करणार, याची माहिती कुणालाच नाही.

1980च्या दशकाच्या सुरुवातीला फूलन...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

या संपूर्ण परिसरात एक विचित्र साधेपणा आहे. संध्याकाळी चंबळ नदीकाठी उभे राहिलात की हा साधेपणा अंगावर येतो. या ओसाड परिसराला भेदत जाते ती चंबळ नदी.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इथली मुलं अन्नाअभावी रस्त्यावर बाहेर पडली आहेत. अनेकांच्या कुटुंबात अन्नावरून मारहाणीचे प्रकार घडत आहेत. अन्नासाठी ही मुलं आणि इथले नागरिक कचराकुंड्यांवर फिरत आहेत. तर, मारिया नावाच्या एका महिलेनं आपल्या पाच मुलांपैकी 3 जणांना दत्तक देण्याचा निर्णय घेतला आहे.

बोटावर मोजता येतील इतकेच आंतरराष्ट्रीय पत्रकार व्हेनेझुएलामध्ये पोहचू शकले आहेत. त्यापैकी एक आहेत बीबीसीचे व्लादिमिर हर्नांदेज. त्यांचाच हा रिपोर्ट.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

व्हेनेझुएलात गरिबीनं हजारो लोकांना अक्षरशः रस्त्यावर आणलं आहे. एका अहवालानुसार, इथले 90 टक्के लोक दारिद्र्यात जगत आहेत. विरोधाभास असा की, व्हेनेझुएलाकडे जगातले सगळ्यांत मोठे तेलसाठे आहेत.