डॉक सारांशित करण्यासाठी: पेंटिंग उंचावर असल्यानं ते पाहण्यासाठी पंलंगावर चढावं लागलं. याच पिवळ्या भींतीवर अनेक पेंटिंग लागवल्या होत्या. एका पेंटिंगमध्ये वाहत्या नदीवर सूर्य उगवताना दाखवला होता.

ज्या हातांनी ही चित्रं रेखाटली होती ती मात्र निर्विकार दिसत होती.

14 वर्षीय कविता (बदललेलं नाव) आता 70 टक्के भाजलेलं शरीर आणि 100 टक्के गमावलेल्या विश्वासानं दिल्लीतल्या सफदरजंग हॉस्पिटलमध्ये उपचार घेत आहे.

मेरठ जवळील सरधना भागात दाखल झालेल्या FIR नुसार, 17 ऑगस्टला 6 मुलं कविताच्या घरात घुसले आणि त्यांनी तिला जिंवत जाळायचा प्रयत्न केला.

यातल्या 5 लोकांना अटक करण्यात आली आहे.

गाणी आणि रंगांवर प्रेम असणारी कविता याही परिस्थितीत आपल्या अभ्यासासाठी चिंता करत आहे.

सफदरजंग दवाखान्यातल्या बर्न वॉर्डमध्ये पोहोचल्यानंतर कविताच्या वडिलांना आम्ही फोन केला.

"सरळ चालत या. जिथं गर्दी दिसेल तिथेच मी उभा आहे," असं त्यांनी आम्हाला सांगितलं.

काही पावलांच्या अंतरावर लोकांनी एका माणसाभोवती गर्दी केली होती. त्यातली काही न्याय, कायदा आणि फाशी यावर बोलत होती आणि या सर्वांच्या मधोमध बसलेली एक व्यक्ती हे सर्व ऐकत होती.

ही सर्व मंडळी स्वत:ला नवयुवक शक्ति संघटनेचे कार्यकर्ते म्हणवून घेत होती आणि विरोध निदर्शनात कविताच्या वडिलांनी भाग घ्यावा यासाठी त्यांचे प्रयत्न सुरू होते.

शिवपाल (बदललेलं नाव) यांनी आपल्या मुलीच्या हल्लेखोरांना फाशी देण्याची मागणी करावी, अशी त्यातल्या काही लोकांची मागणी होती.

शिवपाल शांतपणे बसले होते आणि जे माझ्या मुलीसोबत घडलं ते कुणाच्याही मुलीसोबत घडू नये, इतकंच म्हणत होतं.

काही वेळानंतर आम्हाला शिवपाल यांच्याशी बोलण्याची संधी मिळाली.

"जवळपास 60 ते 70 टक्के शरीर भाजलं आहे तिचं. चेहरा सर्वांत जास्त भाजला आहे. या अवस्थेतही तिला आमच्याशी बोलावं वाटत आहे."

15 मिनिटांच्या संभाषणात शिवपाल यांना तीनदा फोन कॉल आले. मुलीबरोबर काय झालं, हे तिन्ही वेळेला त्यांनी तीन वेगवेगळ्या लोकांना सांगितलं.

मध्येच काही लोक त्यांच्याकडे येत आणि आता पुढे काय करायचं, असं विचारत. त्यावर थोडा वेळ थांबा असा ते इशारा करत आणि पुन्हा बोलायला सुरुवात करत.

कवितावर हल्ला करण्यात आला तेव्हा शिवपाल दुकानात होते. फोनवरून त्यांना ही घटना समजताच त्यांनी घर गाठलं.

तेच घर ज्याच्या पिवळ्या भींतीवर कवितानं आपल्या हातांनी काढलेली चित्रं लावली आहेत.

कविताचं घर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

काळोख असलेल्या त्या खोलीत पोहोचण्यापूर्वीच एका भींतीवर नजर पडते. या भींतीवर एक पेंटिंग आहे. जे मॉडेल असलेल्या एका युवतीचं आहे. त्यावर लिहिलंय सेव्ह गर्ल चाइल्ड. त्याखाली लिहिलं आहे - I AM BEST.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पेटीएमचे अध्यक्ष विजय शेखर शर्मा यांनी गुगल आणि झेरॉक्स यांचा सखोल अभ्यासकरून हे घोषवाक्य शोधून काढलं, हे अनेकांना माहिती नसेल. सर्च म्हटलं की गुगल आणि फोटोकॉपी म्हटलं की झेरॉक्स असंच ई-वॉलेट म्हटलं की पेटीएमचं नाव पुढे यावं असा त्यांचा त्यामागचा विचार होता.

विजय यांना पेटीएमला इतर कोणत्याही ई-वॉलेट व्यवहारांसारखंच घडवायचं होतं.

पण अलीकडेच डेटा प्रायव्हसीच्या आरोपांचं जे मळभ दाटून आलंय त्यामुळे काही प्रश्न निर्माण होतात.

नेमका वाद काय?

नुकतंच मीडिया वेबसाईट कोब्रापोस्टनं केलेल्या स्टिंग ऑपरेशनमुळे पेटीएम कंपनी चर्चेत आली आहे.

या स्टिंग ऑपरेशनमध्ये कंपनीचे उपाध्यक्ष अजय शेखर शर्मा हे RSSबरोबर असलेल्या त्यांच्या जवळच्या संबंधांबाबत सांगताना दिसून येतात. तसंच काश्मीरमधल्या दगडफेकीच्या घटनांनंतर तिथल्या वापरकर्त्यांचा डेटा शेयर करण्याची विनंती पंतप्रधान कार्यालयाकडून आली असल्याचंही सांगतात. त्यामुळे आता आपला डेटा किती सुरक्षित आहे, असा प्रश्न निर्माण झाला आहे.

कोब्रापोस्टच्या स्टिंग ऑपरेशनमध्ये पेटीएमचाही समावेश आहे.

कायदेशीर बंधनाव्यतिरिक्त इतर कुणाशीही वापरकर्त्यांचा डेटा शेयर करत नसल्याचं, कंपनीनं म्हटलं आहे. पण, अजय शेखर शर्मा यांच्या कंपनीतल्या पदाबाबात बीबीसीनं विचारलेल्या प्रश्नाला मात्र उत्तर देण्यात आलेलं नाही.

यानंतर काँग्रेस अध्यक्ष राहुल गांधी यांनी भाजप सरकारवर क्रोनी कॅपिटलिझमचा आरोप केला आहे. तसंच काही ई-वॉलेट कंपन्यांवर सरकारची मेहेरनजर असल्याचं त्यांनी म्हटलं आहे. पण अशा प्रकारचे आरोप हे काही पहिल्यांदाच होत आहेत असं नाही.

पेटीएमचं यश

2016च्या नोव्हेंबर महिन्यात देश नोटाबंदीला समोर जात असताना पेटीएम मात्र भरारी घेत होतं. कॅशलेस व्यवहारांची सुरुवात करण्यासाठी 2010मध्ये कंपनीची सुरुवात करण्यात आली. पण भारतीय ग्राहकांचं कॅशवरचं अवलंबित्व कमी करणं अवघड काम आहे, हे कंपनीच्या लक्षात आलं. गेल्या 6 वर्षांत कंपनीचे साडे बारा कोटी ग्राहक झाले आहेत.

पेटीएम करण्याची कल्पना कंपनीकडून लहान-लहान दुकानदारांपर्यंत पोहोचवण्यात आली तरीही कॅशलेस व्यवहार मात्र कमीच होत होते.

खरंतर मागे एका दिवसात 30 लाख ग्राहकांनी कॅशलेस व्यवहार केले होते. कंपनीनं याकडे एक मोठं यश म्हणून पाहिलं होतं.

पण नोटाबंदीनंतर 3 महिन्यांनी कंपनीच्या वापरकर्त्यांमध्ये 50 टक्क्यांनी वाढ झाली. या काळात बँकांमध्ये पैशांची...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

एकीकडे नोटाबंदीदरम्यान देशात पैशांची चणचण जाणवत होती तेव्हा दुसरीकडे 'पेटीएम करो' हे वाक्य ध्यान आकर्षित करत होतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पेट्रोल डिझेल किंमतींवर अरामको हल्ल्याचा परिणाम होणार?

सौदीचे ऊर्जा मंत्री प्रिन्स अब्दुल अजीज बिन सलमान यांनी या हल्ल्यामुळे अरामकोचं तेल उत्पादन निम्म्यानं कमी झाल्याचं सांगितलं.

57 लाख बॅरल कच्च्या तेलाच्या उत्पादनावर या हल्ल्यामुळे परिणाम झाला आहे. ऑगस्टमध्ये ओपेकने जारी करण्यात आलेल्या आकडेवारीनुसार सौदी अरेबियाद्वारे दररोज 98 लाख बॅरल कच्च्या तेलाचं उत्पादन केलं जातं.

अरामको कंपनीच्या तळांवर झालेल्या हल्ल्यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारातील तेलाच्या किमतींवर परिणाम होऊ शकतो.

'ऑईलप्राईज'ने दिलेल्या वृत्तानुसार, हल्ल्यामुळे झालेलं नुकसान भरून काढत काम सुरळीत करण्यासाठी सर्वतोपरी प्रयत्न सुरू आहेत, असं अरामको कंपनीने स्पष्ट केलं. मात्र तसं झालं नाही तर आंतरराष्ट्रीय बाजारात 15 कोटी बॅरल तेलाची कमतरता जाणवू शकते. यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात तेलाच्या किमती वाढू शकतात.

जगाला होणाऱ्या तेल पुरवठ्यापैकी पाच टक्के विक्रीला याचा फटका बसू शकतो.

भारतात पेट्रोल-डिझेल महागणार?

दरम्यान, या हल्ल्यांनंतर अचानक वाढलेल्या तेल किमतींमुळे भारत सरकारची डोकेदुखी वाढू शकते, असं बीबीसी व्यापार प्रतिनिधी जगदीप चिमा सांगतात. "भारताच्या एकूण कच्च्या तेल आयातीपैकी 17 टक्के तेल हे सौदीतून येतं. पण त्यामुळे आता लगेच पेट्रोल पंपांवर मोठ्या रांगा लागतील, अशी शक्यता कमी आहे. कारण कच्च्या तेलाचे साठे साधारणतः पुढचे 87 दिवसांसाठी पुरेसे असतात. पण कच्च्या तेलाच्या किमती 70 डॉलर प्रति बॅरलच्या आसपास असल्याने भविष्यात किमती वाढूही शकतात."

मात्र या हल्ल्यामुळे भारताला होणाऱ्या तेलपुरवठ्यात कुठलाही व्यत्यय येणार नाही, असं केंद्रीय पेट्रोलियम मंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांनी सांगितलं. "भारताचे रियाध येथील राजदूत सौदी अरामकोच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांच्या संपर्कात आहेत. आम्ही आमच्या सर्व ऑईल कंपन्यांबरोबर चर्चा करून सप्टेंबरसाठी कच्च्या तेलाचा साठा तपासला आहे. त्यामुळे भारताला होणाऱ्या तेलपुरवठ्यात कुठलाही व्यत्यय येणार नाही. आम्ही परिस्थितीवर नजर ठेवून आहोत."

कच्च्या तेलाच्या आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठात रोजच्या किमती (डॉलर प्रति बॅरलमध्ये) - केअर रेटिंग्स एजंसीने जारी केलेली ब्लूमबर्गची आकडेवारी

भारत नेहमीच 80 टक्क्यांपेक्षा जास्त तेल आयात करतं. गेल्या एप्रिल ते जुलै 2019 या तिमाहीत वापरल्या गेलेल्या तेलापैकी 84.9 टक्के तेल आयात केलेलं होतं,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सौदी अरेबियाची सरकारी खनिज तेल उत्पादक कंपनी सौदी अरामकोच्या दोन मोठ्या केंद्रांवर ड्रोनद्वारे हल्ला करण्यात आला. अबकायक आणि खुरैस या ठिकाणी झालेल्या हल्ल्यांमुळे जागतिक तेल उत्पादनावर मोठा परिणाम झाला आहे. पण यामुळे भारतात पेट्रोल-डिझेलच्या किमती वाढणार का?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पेट्रोल दरवाढीचा तरुणाईला चांगलाच फटका बसला आहे

सतत सुरू असेलल्या इंधनदरवाढीमुळे सामान्यांचं बजेट पुरतं कोलमडलं आहेत. यामुळे जनमानसात सरकारविरोधात संताप उमटतोय. कमावत्यांना तर इंधनदरवाढीचा फटका बसलाच आहे. पण कधी पॉकेट मनीच्या तर कधी अनियमित इनकमच्या आधारावर असणाऱ्या तरुणाईच्या बजेटवरही किती परिणाम झाला आहे, हे जाणून घेण्याचा प्रयत्न बीबीसी मराठीनं केलाय.

20 वर्षांच्या केतकी कडुस्करने बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं की, "तीन वर्षांपूर्वी जेव्हा मी स्कूटर घेतली होती तेव्हा पेट्रोलची किंमत 69 रुपये प्रतिलीटर होती. पण गेले काही महिने या किमतीत दररोज वाढ होत आहे आणि त्यामुळे महिन्याचं बजेट पार कोलमडलंय."

"मी सोमय्या महाविद्यालयात शिकते. सोबतच भरतनाट्यमच्या क्लासमध्येही शिकवते. त्यासाठी मला मुलुंड, पवई, ऐरोलीला जावं लागतं. सार्वजनिक वाहतुकीपेक्षा स्कूटरने जाणं अधिक सोयीचं असल्याने त्याचा वापर करते," असं केतकी सांगते.

केतकी कडुस्कर

"आठवड्यातून एकदा स्कूटरची पेट्रोल टाकी फुल करते. त्यामुळे माझं महिन्याचं पेट्रोलचं बजेट 2000च्या आसपास आहे. पूर्वी मी पेट्रोलसाठी वेगळे पैसे ठेवत नव्हती. पण आता रोज वाढणाऱ्या किमतीमुळे तसं करावं लागतंय. गेल्या दोन महिन्यांपासून क्लासला जाताना माझी मैत्रीण आणि मी आळीपाळीने आपली बाईक काढायला सुरुवात केली आहे. शेअरींग केल्याने तेवढाच आपल्या पॉकेटवरचा भार हलका होतो," केतकी पुढे सांगते.

दरम्यान पेट्रोल-डिझेल दरवाढीवरून विरोधकांनी सत्ताधारी भाजपला टार्गेट करायला सुरुवात केली आहे. 2014च्या लोकसभा निवडणुकी आधी 'बहुत हुई मेहंगाई की मार, अब की बार मोदी सरकार', असं म्हणत केलेल्या जाहिराती आता सत्ताधारी पक्षाच्याच विरोधात वापरल्या जात आहेत.

मोदी सरकारच्याच एका केंद्रीय मंत्र्यांनी सुरू केलेलया #FitnessChallenge ला प्रत्युत्तर म्हणून विरोधकांनी #FuelChallenge पंतप्रधान मोदींना सांगितलं आहे. बीबीसीच्या वाचकांनीही पंतप्रधानांना इंधनाचे दर कमी करण्याचं आव्हान दिलं आहे.

'बाईक घेऊन जाताना आधी शंभर वेळा विचार करावा लागतो'

मुंबईत एका नावाजलेल्या फूड डिलिव्हरी अॅप कंपनीत नितेश शेलटकर हा पंचवीस वर्षीय तरुण काम करतो. "फूड डिलिव्हरी करण्यासाठी आम्हाला बाईकच्या पेट्रोलसाठी वेगळे पैसे दिले जात नाहीत. ते आमच्या पगारातूनच खर्च करावे लागतात," असं त्याने बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं.

"या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पेट्रोल-डिझेलच्या किंमती उच्चांकी पातळीवर पोहोचल्या आहेत. ज्याचा तरुणाईला सुद्धा फटका सहन करावा लागत आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पेणच्या हमरापूरचे कुणाल पाटील तिथल्या गणेश मूर्तीकारांची व्यथा मांडतात.

मुंबईजवळ रायगडमधलं पेण शहर आणि हमरापूरसारखी आसपासची गावं ही तिथं घडवल्या जाणाऱ्या गणेश मूर्तींसाठी प्रसिद्ध आहेत. तिथल्या गल्ली गल्लीत छोट्या मोठ्या मिळून सुमारे साडेचारशे मूर्तीशाळा किंवा कारखाने आहेत.

गणेश चतुर्थी यंदा 22 ऑगस्टला आहे. गणेशोत्सवाला अवकाश असला, तरी त्यासाठी मूर्ती घडवण्याचं काम पेणमध्ये जवळपास वर्षभर चालतं. सहा इंचांपासून ते काही फुटांपर्यंत वेगवेगळ्या उंचीच्या मूर्ती इथे बनवल्या जातात. तालुक्यातले जवळपास दोन लाख जण या व्यवसायात आहेत.

पण कोरोना विषाणूचं संकट आणि लॉकडाऊनमुळे या व्यवसायाला यंदा खीळ बसली. त्यात अर्थव्यवस्थेसमोरची आव्हानं पाहता, यंदा गणेशोत्सवावरच परिणाम होईल अशी चिन्ह आहेत. यातून कसं सावरायचं असा प्रश्न कुणाल पाटील यांच्यासारखे व्यावसायिक विचारत आहेत.

गणेशमूर्तींची निर्यात ठप्प

पेणच्या गणेशमूर्तींना मुंबई, पुणे, नाशिक, नागपूर या शहरांबरोबरच राज्याबाहेरूनही मोठी मागणी असते. इंग्लंड, अमेरिका, मॉरिशससारख्या देशांमध्येही या मूर्तींची निर्यात होते.

हा सगळा व्यवहार कसा होतो, हे आम्ही शिल्पकार आणि पेणच्या श्री गणेश मूर्तीकार आणि व्यावसायिक कल्याणकारी मंडळाचे अध्यक्ष श्रीकांत देवधर यांच्याकडून जाणून घेतलं.

देवधर कुटुंबीय चार पिढ्यांपासून या व्यवसायात आहेत आणि पेणला गणपतींचं गाव अशी ओळख मिळवून देण्यात या कुटुंबाचाही वाटा आहे.

ते सांगतात, की साधारण फेब्रुवारी, मार्च, एप्रिल या काळात निर्यात होणाऱ्या मूर्ती पाठवाव्या लागतात. पुढच्या परवानग्या आणि व्यवहार पूर्ण होऊन मगच मूर्ती गणेशोत्सवासाठी परदेशात दाखल होता.

"यंदा मार्चमध्येच लॉकडाऊन झालं. जगभरातच हे संकट आहे, साहजिकच तिथं यंदा मूर्ती घेणारंही कुणी नाही. त्यामुळं अजिबातच निर्यात होऊ शकलेली नाही. दुसरीकडे आमची मुख्य बाजारपेठ ही पुणे आणि मुंबईत आहे. तसं नाशिक, नागपूरलाही इथून मोठ्या प्रमाणात मूर्ती पाठवल्या जातात.

यातला बराच भाग आता रेड झोनमध्ये आहे. त्यामुळं पुढेही विक्री कशी आणि किती होईल हा प्रश्न आहेच," असं देवधर म्हणतात.

पेणमधल्या त्रिमूर्ती कला केंद्र या मूर्तीशाळेचे भरत पवार यांनाही लॉडाऊनचा फटका बसला आहे. "आमचा तीस टक्के व्यवसाय यंदा झालाच नाही. माझ्या कारखान्यात आत्ता अठरा ते वीस हजार मूर्ती तयार आहेत. पण लॉकडाऊनमुळे आम्ही त्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"हजारो गणेशमूर्ती तयार आहेत. अनेकजण गोडाऊन नसल्यानं त्या शेतात वाळवायला ठेवतात. आता पाऊस आला तर अनेक मूर्ती भिजून जातील, त्यांची विटंबना होईल."


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पेन्सिल्वेनियात विजय मिळाला, तर बायडन यांना बहुमतासाठी आवश्यक 270 चा आकडा सहज पार करता येणार आहे. बीबीसी न्यूजचे न्यूयॉर्कमधले प्रतिनिधी निक ब्रायंट यांनी ट्वीट केलं आहे, की बायडन जॉर्जिया, नेव्हाडा आणि अरायझोनामध्येही आघाडीवर आहेत.

अमेरिकन पत्रकार आणि सोशल मीडियावरील काही जणांच्या मते जॉर्जिया आणि अरायझोना या राज्यांच्या नेत्यांवर टीका करणं ट्रंप यांच्या विरोधात गेलं असावं.

बायडन सध्या दोन्ही राज्यांमध्ये आघाडीवर आहेत.अरायझोनातले रिपब्लिकन पक्षाचे दिवंगत सिनेटर जॉन मॅककेन यांच्याविषयी ट्रम्प यांनी केलेलं विधान वादग्रस्त ठरलं होतं. व्हिएतनाममधील युद्धात मॅककेन युद्धबंदी होते. त्यामुळे त्यांना अमेरिकेचा युद्ध नायक मानले जावे का, असा सवाल ट्रंप यांनी केला होता, जे अनेकांना पटलं नाही.दरम्यान, जॅार्जियात ज्या क्लेचन काऊंटीमध्ये ट्रंप यांची पिछेहाट होते आहेत, ती काऊंटी दिवंगत मानवी हक्क नेता आणि कॉंग्रेसमन जॉन लुईस यांची आहे.लुईस यांनी कृष्णवर्णियांना समान हक्क मिळावेत यासाठी अमेरिकेत सुरू झालेल्या चळवळीत सहभाग घेतला होता.

ट्रंप राष्ट्राध्यक्षपदी निवडून आले त्यात रशियाचा हात असावा असे आरोप झाल्यावर लुईस यांनी ट्रंप यांच्यावर प्रश्नचिन्ह उभं केलं होतं तेव्हा ट्रंप यांनी "लुईस फक्त बोलतात. त्यांनी आपल्या मतदारसंघाकडेच लक्ष द्यावं असं म्हणत नाराजी व्यक्त केली होती.

'निवडणुकीत घोटाळ्याचा पुरावा नाही' - आंतरराष्ट्रीय निरीक्षक

डोनाल्ड ट्रंप यांनी राष्ट्राध्यक्षपदाच्या निवडणुकीत घोटाळा झाल्याचा आणि 'बेकायदेशीर मतं' मोजली जात असल्याचा आरोप केला होता. टपालानं आलेली मतं मतदानाच्या दिवसानंतरही मोजण्याची अमेरिकेत पद्धत आहे, पण त्यालाच ट्रंप यांनी आक्षेप घेतला आहे.

पण तसा कुठलाही पुरावा दिसून आलेला नाही, असं आंतरराष्ट्रीय निरीक्षकांनी बीबीसी रेडियो फाईव्हला दिलेल्या मुलाखतीत म्हटलं आहे. ऑर्गनायझेशन फॉर सिक्युरिटी अँड को-ऑपरेशन इन युरोप ही संघटना जगभरात निवडणुकांचं निरीक्षण आणि अभ्यास करत असते. मुक्त आणि स्वतंत्रपणे निवडणुका होत आहेत की नाहीत यावर या संस्थेची नजर असते.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पेन्सिल्वेनियातील अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, राज्यातली 95 टक्के मतमोजणी झाली असून,  बायडन यांना ट्रंप यांच्यापेक्षा 5,587 जास्त मतं मिळाली आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पेरियार यांनी अनेक अमानुष सामाजिक प्रथांविरोधात आवाज उठवला.

ई. व्ही. रामास्वामी उर्फ पेरियार यांचा तामिळनाडूच्या राजकीय आणि सामाजिक पटलावरचा प्रभाव वादातीत आहे. कम्युनिस्ट ते दलित चळवळ तसंच तामीळ राष्ट्रवादी ते पुरोगामी चळवळी, अशा विविध विचारप्रवाहांचं ते प्रेरणास्थान तसंच मार्गदर्शक आहेत.

त्यांनी कायम विवेकाची कास धरली. ते नास्तिक होते आणि उपेक्षित वर्गाचे तारणहार होते, मात्र त्यांची राजकीय आणि सामाजिक वाटचाल खाचखळग्यांनी भरलेली होती.

पेरियार यांच्या पुतळ्याची नासधूस करण्यात आली.

पेरियार यांनी 1919 मध्ये गांधीवादी विचारसरणीचे समर्थक म्हणून राजकीय कारकीर्दीला सुरुवात केली. ते काँग्रेसचे सदस्य होते. गांधीजींच्या मद्यविरोधी धोरण आणि अस्पृश्यता निवारणसारख्या विचारांनी ते आकर्षित झाले.

त्यांनी पत्नी नागम्मई आणि बहीण बालंबल यांना राजकारणात प्रवेश करण्यासाठी उद्युक्त केलं. मद्यविक्री दुकानांच्या विरोधात झालेल्या आंदोलनात या दोघी अग्रेसर होत्या. मद्यविक्रीला विरोध म्हणून पेरियार यांनी घराजवळील ताडीची झाडं तोडून टाकली होती.

पेरियार असहकार चळवळीतही सहभागी झाले होते. त्यासाठी त्यांना अटकही झाली होती. काँग्रेस पक्षाच्या मद्रास (आताचं चेन्नई) विभागाचे अध्यक्ष होते.

वायकोम सत्याग्रह

1924 मध्ये केरळमध्ये त्रावणकोर राजाने दलितांना मंदिरात प्रवेशबंदी केली होती. त्याविरोधात आंदोलन उभं राहिलं होतं. आंदोलनाचं नेतृत्व करणाऱ्या नेत्यांना राजाने अटक करून तुरुंगात टाकलं. आंदोलन पुढे चालवण्यासाठी सक्षम नेतृत्व आवश्यक होतं. त्यावेळी आंदोलनातील कार्यकर्त्यांनी पेरियार यांना नेतृत्व करण्याची विनंती केली.

आंदोलनात सहभागी होण्यासाठी पेरियार यांनी मद्रास काँग्रेसचं अध्यक्षपद सोडलं. गांधीजींच्या आज्ञेविरुद्ध जाऊन त्यांनी ही भूमिका स्वीकारली. राजाचा मित्र असल्यानं त्रावणकोरमध्ये त्यांचं भव्य स्वागत झालं. मात्र राजाच्या धोरणाविरोधातच होणाऱ्या आंदोलनाचं निमित्त असल्याने पेरियार यांनी त्रावणकोर संस्थानतर्फे होणारं स्वागत नाकारलं.

राजाच्या धोरणाविरुद्ध आंदोलनात सहभागी झाल्याने, मित्र असूनही त्यांना अटक करण्यात आली. अनेक महिने ते तुरुंगावासात होते. पेरियार यांच्या पत्नी नागम्मई यांनीही केरळमध्ये प्रचलित अस्पृश्येतविरोधात आवाज उठवला.

पेरियार सुरुवातीला काँग्रेस पक्षात होते.

जातीआधारित आरक्षणाची काँग्रेस सभांमधली पेरियार यांची...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

तामिळनाडूच्या जडणघडणीच्या इतिहासात पेरियार यांची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची. म्हणूनच त्यांना औपचारिक आदरणीय व्यक्तीपल्याड असा सन्मान मिळतो.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पेरूची राजधानी लिमाच्या उत्तरेस, होनचाको या किनारपट्टीच्या शहराजवळ 5 ते 14 वर्षं वयोगटातील 227 बळींचे मृतदेह आढळले आहेत.

जवळपास 500 वर्षांपूर्वी इथे मुलांचा बळी देण्यात आला होता, असं समजलं जातं.

वर्षभरापूर्वी बळी दिलेल्या 200 मुलांच्या सांगाड्यांचा शोध लागला होता.

पुरातत्वशास्त्रज्ञांनी एएफपी वृत्तसंस्थेशी बोलताना सांगितलं की, "या नवीन सांगाड्यांपैकी काही मृतदेहांचे  केस आणि कातडे दिसून येतात."

ओल्या हवामानात मुलांचा बळी देण्यात आला आणि समुद्राच्या दिशेनं त्यांना जाळण्यात आलं, असं या सांगाड्यांहून दिसत आहे. याचा अर्थ चिमुच्या देवतांना संतुष्ट करण्यासाठी या मुलांचा बळी देण्यात आला, असे संकेत यातून मिळतात.

ही घटना कधी घडली, हे अद्याप स्पष्ट नाहीये.

चिमु पेरूच्या उत्तरेकडील किनारपट्टीवर वास्तव्यास होता आणि त्या प्रदेशातील ही सर्वांत शक्तिशाली संस्कृती होती.

इन्कस जिंकण्यापूर्वी ते 1200 ते  1400च्या दरम्यान प्रमुख ठरले आणि त्यानंतर त्यांनी स्पॅनिश लोकांवर विजय मिळवला होता.

त्यांनी 'शि' नावाच्या चंद्राच्या देवताची उपासना केली, जे इन्कसप्रमाणेच सूर्यापेक्षाही सामर्थ्यवान आहेत, असा त्यांचा विश्वास होता.

त्याकाळी आध्यात्मिक भावनेपोटी यज्ञ आणि इतर मार्गांतून बळी द्यायची परंपरा होती.

या दफनभूमीतील उत्खननाचं काम अद्याप सुरू आहे. आणखी मृतदेह सापडतील, असं पुरातत्वशास्त्रज्ञ म्हणतात.

"मुलांसोबत घडलेला प्रकार भयंकर आहे. जिथं खोदाल, तिथं मृतदेह सापडत आहेत," असं मुख्य पुरातत्वशास्त्रज्ञ फेरेन कास्टिलो यांनी एएफपी या वृत्तसंस्थेला सांगितलं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बळी दिलेल्या 227 मुलांच्या सांगाड्यांचा शोध पेरूमधल्या पुरातत्वशास्त्रज्ञांनी लावला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पेले 3 फुटबॉल विश्वचषक जिंकणाऱ्या संघाचे प्रतिनिधी राहिले आहेत. अशी कामगिरी करणारे ते जगातील एकमेव खेळाडू आहेत. आपल्या कारकिर्दीत त्यांनी 1363 सामने खेळले. पेले यांच्या नावावर तब्बल 1281 गोल करण्याचा विक्रम आहे.

पेले यांच्या खेळाबाबत आणि त्यांच्या विक्रमांबाबत शेकडो किस्से जगभरात सांगितले जातात. पण त्यांच्या जीवनाबाबत अशा काही गोष्टीसुद्धा आहेत, त्या लोकांना फारशा माहीत नाहीत.

पेले यांच्यामुळे पंचांना बाहेर जावं लागलं

18 जून 1968 ची गोष्ट आहे. पेले यांचा फुटबॉल क्लब सँटोस आणि कोलंबियन ऑलिंपिक स्क्वॉड यांच्यात एक मैत्रीपूर्ण सामना खेळवण्यात येणार होता. यादरम्यान, पंच गुईलेरमों वेलासक्वेज यांनी पेले यांना मैदानातून बाहेर जाण्यास सांगितलं.

(रेड कार्डचा वापर 1970 साली सुरू झाला होता.) पेले यांच्यावर फाऊल केल्याचा आरोप होता. पेलेंनी पंच वेलाक्वेज यांचा अनादर केल्याचा आरोप त्यांच्यावर होता.

पण, पंचांच्या या निर्णयावरून प्रचंड मोठा वाद झाला. सँटोस क्लबच्या खेळाडूंनी याला विरोध दर्शवला. तिथं उपस्थित प्रेक्षकांनीही याचा विरोध केला. या वादामुळे त्यांना मैदानाबाहेर जावं लागलं. त्यांनी आपली शिटी एका लाईन्समनला दिली आणि पेलेला पुन्हा मैदानात बोलावलं, असं वेलाक्वेज यांनी 2010 मध्ये दिलेल्या एका मुलाखतीत सांगितलं होतं.

पेले यांनी खरंच युद्ध रोखलं होतं का?

1960 च्या दशकात पेले यांचा सँटोस FC जगातील सर्वांत लोकप्रिय फुटबॉल क्लबपैकी एक होता. याचा फायदा घेऊन हा संघ जगभरात अनेक मैत्रीपूर्ण सामने खेळायचा. त्यावेळी नायजेरियामधील युद्धग्रस्त भागात 4 फेब्रुवारी 1969 रोजी एक सामना खेळवण्यात आला होता. या सामन्यात सँटोस क्लबने बेनिनी सिटीच्या एका स्थानिक क्लबला 2-1 ने मात दिली होती.

त्यावेळी नायजेरियामध्ये गृहयुद्ध सुरू होतं. इतिहासकार ग्यूहरमें गॉरचे यांच्या मते, ब्राझीलचे खेळाडू आणि अधिकारी सुरक्षेच्या कारणावरून चिंताग्रस्त होते. यामुळे दोन्ही पक्षांनी युद्धविरामाची घोषणा केली होती.

या कहाणीच्या सत्यतेवरून वेगवेगळ्या गोष्टी सांगितल्या जातात. पेले यांची पहिली आत्मकथा 1977 साली प्रकाशित झाली होती. त्यामध्ये याबाबत काहीच लिहिलेलं नव्हतं.

पण 30 वर्षांनंतर प्रकाशित झालेल्या दुसऱ्या आत्मकथेत या घटनेचा उल्लेख करण्यात आला होता.

या एका सामन्यामुळे नाजरेरियातील गृहयुद्ध थांबू शकतं, असं खेळाडूंना सांगण्यात आलं होतं, असं पेले...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

फुटबॉलपटू पेले यांचा आज 80वा वाढदिवस. पेले यांनी त्यांच्या कारकिर्दीत संपूर्ण फुटबॉल विश्वावर अधिराज्य गाजवलं होतं. पेले यांनी फुटबॉलमधून 1977 साली निवृत्ती घेतली होती. पण आजही त्यांच्या अविस्मरणीय खेळींची चर्चा फुटबॉल चाहत्यांमध्ये होताना दिसते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पेशव्यांच्या प्रतिनिधींनी तयार केलेला मुंबईचा नकाशा

भाऊ दाजी लाड संग्रहालयात मुंबईच्या आजवरच्या प्रवासाच्या अनेक पाऊलखुणा पाहायला मिळतात. तेव्हाचं बाँबे आणि आताचं मुंबई शहर देशातलं आघाडीचं औद्योगिक केंद्र होतं.

जगभरातून मुंबईत येणाऱ्यांना इथल्या संपन्न संस्कृतीची आणि भारत देशाची ओळख व्हावी या उद्देशानंच संग्रहालयाची पायाभरणी झाली होती.

नूतनीकरणानंतरची मुंबईतली भाऊ दाजी लाड संग्रहालयाची इमारत

'व्हिक्टोरिया आणि अल्बर्ट म्युझियम' नावानं सुरुवातीला हे संग्रहालय ओळखलं जायचं.

1975मध्ये या संग्रहालयाच्या संस्थापकांपैकी एक असलेले डॉ. रामकृष्ण विठ्ठल उर्फ भाऊ दाजी लाड यांच्या स्मरणार्थ त्याचं नाव या संग्रहालयास देण्यात आलं.

भाऊ दाजी लाड संग्रहालयाचे दालन

या संग्रहालयाचं 2008 मध्ये नूतनीकरण झालं. आज या संग्रहालयात मुंबईच्या जडणघडणीतील महत्त्वाचे टप्पे आणि माणसांची माहिती सांगणाऱ्या अनेक वस्तूंचा खजिना पाहायला मिळतो.

भाऊ दाजी लाड

भाऊ दाजी लाड (इ.स. 1822 - मे 31, इ.स. 1874) हे निष्णात डॉक्टर होते. इतिहास-संशोधक, अभ्यासक, सामाजिक कार्यकर्ते आणि मुंबईचे पहिले भारतीय नगरपाल (शेरीफ) म्हणूनही या शहराच्या उभारणीत त्यांचा महत्त्वाचा वाटा होता.

डॉ. भाऊ दाजी लाड

काय काय आहे या संग्रहालयात?

1. पेशव्यांच्या प्रतिनिधींनी तयार केलेला मुंबई परिसराचा नकाशा (1770)

अठराव्या शतकात, पेशवे माधवराव यांच्या काळात तयार करण्यात आलेला मुंबईचा नकाशा इथे आहे. हा नकाशा नेहमीच्या प्रमाणबद्ध नकाशांसारखा नाही, पण त्या काळातल्या साष्टी आणि मुंबई बेटांविषयी महत्त्वाची माहिती देतो.

2. वरळीचा विकास (1940)

वरळी आणि परिसराचे हे दोन नकाशे इथं विकास कसा होत गेला हे दाखवतात. पूर्वी वरळीच्या एका टोकाला केवळ कोळ्यांचीच वस्ती होती.

मग कापड गिरण्या आणि गिरणी कामगारांसीठी चाळी उभारण्यात आल्या. या सर्व काळात वरळी कसं बदललं ते या नकाशांतून स्पष्ट होतं.

वरळीचा नकाशा

3. मुंबईतल्या कलेचा नमुना

सिरॅमिक पॉटरीचा नमुना

जे.जे. स्कूल ऑफ आर्ट्समधला सिरॅमिक potteryचा नमुना.

19व्या शतकाची अखेर आणि विसाव्या शतकाच्या सुरूवातीच्या काळात जे.जे. मध्ये तयार करण्यात आलेल्या अशा कलाकृतींना आंतरराष्ट्रीय स्तरावर नावाजण्यात आलं.

4. एसएस सायाम, मुंबई (1897)

एकोणिसाव्या शतकात लंडनहून पश्चिम आशिया आणि भारतामार्गे ऑस्ट्रेलिया असा प्रवास करणाऱ्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुंबईत भायखळ्यात जिजामाता उद्यान (राणीची बाग) तुम्हाला माहीत असेल. याच बागेच्या प्रवेशद्वाराजवळ डावीकडे इटालियन रेनेसाँ शैलीतली इमारत लक्ष वेधून घेते. हे आहे डॉ. भाऊ दाजी लाड वस्तुसंग्रहालय. मुंबईतलं सर्वात जुनं आणि देशातलं तिसरं वस्तुसंग्रहालय. 1857मध्ये या संग्रहालयाचे दरवाजे जनतेसाठी उघडण्यात आले.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पेशी

1612 साली पॅरिसमध्ये एक आकर्षक अफवा पसरली- एका माणसाने अमरत्व प्राप्त केल्याची ही अफवा होती.

या माणसाचं नाव होतं निकोलस फ्लेमेल. जवळपास 300 वर्षांपूर्वी फ्रान्समध्ये जन्मलेल्या फ्लेमेलने किमयेविषयी पुस्तक लिहिल्याचं सांगितलं जात होतं, आणि हे पुस्तक 1612 साली प्रकाशित झालं.

आपण परिस दगड तयार करण्यात यश मिळवल्याचा दावा त्याने पुस्तकात केला होता. धातूला सोन्यात रूपांतरित करणारा आणि जीवनामृत निर्माण करणाऱ्या या दगडाचं मिथक प्रसिद्ध आहे.

फ्लेमेलच्या अमरत्वाची दंतकथा पसरायला लागल्यावर कोणी ना कोणी त्याला कुठेतरी पाहिल्याचंही सांगायला सुरुवात केली. आतापर्यंतच्या सर्वांत बुद्धिमान माणसांपैकी एक मानल्या जाणाऱ्या आयझॅक न्यूटनचाही या कहाण्यांवर विश्वास बसला. त्याने हे पुस्तक अतिशय गांभीर्याने वाचलं आणि आपल्या व्यावसायिक कारकीर्दीचा बराच काळ या पुस्तकाच्या आशयाचा अभ्यास करण्यात घालवला.

पण हे काहीच खरं ठरलं नाही. वास्तवातला फ्लेमेल किमयागार नव्हता- त्याने लेखनिक म्हणून काम केलं होतं आणि १४१८ साली वयाच्या 88व्या वर्षी त्याचा मृत्यू झाला. ते पुस्तक दुसऱ्याच कोणीतरी लिहिलं होतं.

अमरत्वाच्या या शोधप्रक्रियेला 1961 साली आणखी एक फटका बसला. या वेळी फिलाडेल्फियातील एका आधुनिक प्रयोगशाळेने अमरत्वाचा भ्रम फोडला.

आपल्या शरीरामधील सुमारे 32.2 खर्व पेशी स्वतःचे विभाजन करत राहतात, आणि त्यांना संधी मिळाली तर ही विभाजनप्रक्रिया कायमस्वरूपी सुरू राहील, असं वैज्ञानिकांना कित्येक दशकं वाटत होतं.

मग तरुण अमेरिकी वैज्ञानिक लिओनार्ड हेफ्लिक यांनी जगाला धक्का देणारा एक शोध लावला. सर्वसामान्य मानवी पेशी केवळ 40 ते 60 वेळा विभाजित होतात आणि मग त्यांचा हिंसक, पूर्वनिर्धारित मृत्यू होतो. या काटेकोर कमाल संख्येला 'हेफ्लिक मर्यादा' असं संबोधतात आणि त्याचे दोन महत्त्वाचे परिणाम होतात.

एक, आपल्या सध्याच्या आयुर्मानाला केवळ आपली जीवनशैली- आपला आहार, इत्यादींचीच मर्यादा असेल असं नाही. उलट, आपण किती वृद्ध होऊ यासंबंधीची काही अंगभूत मर्यादा निश्चित झालेली असणं शक्य आहे. मानवी शरीरातील पेशींची संख्या आणि पेशींना हेफ्लिक मर्यादा गाठण्यासाठी लागणारा सरासरी वेळ यांचा गुणाकार केला तर 120 वर्षं इतकी आयुर्मर्यादा येते. आत्तापर्यंतचा सर्वांत वयस्कर माणूस ठरलेल्या जिअनी कॅल्मेन्ट 122 वर्षं 164 दिवस इतक्या जगल्या, म्हणजे हेफ्लिक मर्यादेशी बरीचशी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

1960 च्या दशकात मानवी गर्भातील पेशी वापरून अगणित रोगप्रतिकारक लशींची निर्मिती करण्यात आली. पण त्यांच्या वापराच्या संदर्भात नैतिक द्विधावस्थाही निर्माण झाली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पैशांसाठी मुलींचं लग्न आखाती देशातील श्रीमंत व्यक्तीशी लावण्यात येण्याच्या घटना हैदराबादमध्ये घडल्या आहेत.

लग्न झाल्यानंतर या मुलींना अत्याचाराला सामोरं जावं लागतं. आखाती देशातील पुरुष आपल्या सुट्टीच्या काळात हैदराबादमध्ये येऊन या अल्पवयीन मुलींसोबत लग्न करतात.

या पीडित मुलींना 'हॉलिडे ब्राइड्स' किंवा सुटीच्या काळातील वधू म्हटलं जातं.

25,000 रुपयांसाठी भवितव्य पणाला

फरहीनला (नाव बदललं आहे) शिकायचं होतं. विज्ञानाची आवड होती. नर्स होण्याचं तिचं स्वप्न होतं. पण तेराव्या वर्षी तिचं लग्न जॉर्डनमधील एका श्रीमंत व्यक्तीशी लावून देण्यात आलं.

तिचे वडील तिला एका अज्ञात स्थळी घेऊन गेले. त्या ठिकाणी तिघं जण बसलेले होते. त्यांनी फरहीनला पाहिलं. त्यातील एकानं तिला पसंती दिली आणि आज संध्याकाळी तुझं लग्न होईल, असं तिच्या वडिलांनी तिला सांगितलं.

'माझ्या वडिलांना 25,000 रुपये रोख देण्यात आले आणि माझं लग्न ठरवण्यात आलं'

"मी खूप रडले. मला पुढं शिकायचं आहे असं त्यांना सांगून पाहिलं. पण त्यांनी माझं काही ऐकलं नाही," असं फरहीन सांगते.

"मला नटवण्यात आलं. नववधूसाठी जो ड्रेस असतो तो मला देण्यात आला. माझ्या वडिलांना 25,000 रुपये रोख देण्यात आले आणि नंतर दरवर्षी 5000 रुपये देण्यात येतील असं सांगण्यात आलं."

तीन आठवडे पतीनेच केला बलात्कार

"काझींनी माझा निकाह त्या 55 वर्षीय व्यक्तीसोबत लावून दिला. नंतर पहिल्यांदा जेव्हा आम्ही एकांतात एकत्र आलो तेव्हा मी घाबरून गेले."

"त्या रात्री मी रडत होते. पण माझ्या नवऱ्याने माझ्यावर अत्याचार केला. मी रडत असून देखील त्याने माझा बलात्कार केला. त्याने सतत तीन आठवडे माझ्यावर बलात्कार केला," फरहीननं सांगितलं.

नंतर, फरहीनला मी जॉर्डनला घेऊन जात आहे असं त्यान शेखने फरहीनच्या वडिलांना सांगितलं.

'माझ्या पतीचं वय 55 होतं'

त्या ठिकाणी त्याच्या इतर बायका आणि मुलं होती. त्याचं आधी लग्न झालं आहे याची फरहीन यांना कल्पना नव्हती. फरहीनने जॉर्डनला जाण्यास नकार दिला.

फरहीनच्या वडिलांनी त्या व्यक्तीला व्हिसा मिळाला की पाठवतो, असं सांगून पाठवून दिलं.  "काही दिवस ती इथे राहील आणि जेव्हा तिला व्हिसा मिळेल तेव्हा तिला पाठवू. यावर तो तयार झाला आणि जॉर्डनला परतला."

फरहीन यांचं लग्न झालं आहे, पण त्यांना त्यांचा पती सध्या कुठं आहे?

"या घटनेनंतर मी वर्षभराहून अधिक काळ शांत होते. पण मी रडले नाही....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पैशांसाठी गरीब मुस्लीम कुटुंबातील लोक आपल्या अल्पवयीन मुलींचं लग्न आखाती देशातील श्रीमंत पुरुषांसोबत लावून देत असल्याच्या घटना समोर येत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पैशाची गोष्ट : का घसरतोय रुपया? त्याचे काय परिणाम होतील?

डॉलरच्या तुलनेत रुपया सगळ्यांत खालच्या स्तरावर

कच्च्या तेलात उसळी आणि अमेरिकेतील वाढत्या व्याज दरामुळे रुपयाची चाल बिघडली

या अशा बातम्या आपण वाचत आहोत. पण त्यांची पार्श्वभूमी किंवा त्यामागची कारणं अनेकदा स्पष्ट होत नाहीत. एक नजर या बातम्यांमागच्या कारणांवर -

ऑगस्ट 2013 : स्थळ - लोकसभा, नेता - सुषमा स्वराज

"या चलनाशी देशाची प्रतिष्ठा निगडित आहे. जसजशी देशाची चलनात घट होते, तसतशी देशाची प्रतिष्ठा घसरते."

तेव्हा लोकसभेत भाजप विरोधी पक्ष होता आणि स्वराज त्या पक्षाच्या केवळ एक नेता. आज त्या नरेंद्र मोदी सरकारमध्ये परराष्ट्र मंत्री आहेत.

सुषमा स्वराज यांनी हे भाषण 2013 साली केलं होतं. डॉलरच्या तुलनेत रुपयाची सतत घसरण होत असल्यामुळे आणि डॉलरचा भाव 68वर पोहोचल्यामुळे तत्कालीन अर्थमंत्री पी. चिदंबरम यांनी दिलेल्या स्पष्टीकरणावर त्या संतुष्ट नव्हत्या आणि पंतप्रधानांनी यावर उत्तर द्यावं, अशी मागणी स्वराज करत होत्या.

ऑगस्ट- 2013 : स्थळ - अहमदाबाद, नेता - नरेंद्र मोदी

"आज पहा, रुपयाची किंमत ज्या वेगाने घसरतेय त्यावरून असं वाटतंय की दिल्ली सरकार आणि रुपयात स्पर्धा सुरू आहे, की कोणाची प्रतिष्ठा वेगाने कमी होतेय. जेव्हा देश स्वतंत्र झाला तेव्हा डॉलरची किंमत रुपयाइतकी होती. जेव्हा अटलजींनी पहिल्यांदा सरकारची स्थापना केली तेव्हा तो 42 पर्यंत पोहोचला. जेव्हा अटलजींनी राजीनामा दिला तेव्हा 44 होती. पण या (काँग्रेसच्या नेतृत्वाखालील संपुआ) सरकार आणि अर्थतज्ज्ञ पंतप्रधान (मनमोहन सिंग) असताना 60 रुपयापर्यंत पोहोचला होता."

नरेंद्र मोदींचं हे भाषण पाच वर्षं जुनं आहे. तेव्हा ते गुजरातचे मुख्यमंत्री होते आणि भाजपचे पंतप्रधानपदाचे उमेदवारीसाठी आपलं नशीब आजमावत होते.

पण त्यानंतर भारतात सत्ता बदलली, आर्थिक परिस्थितीसुद्धा बदलली. पण रुपयाच्या स्थितीवरून मनमोहन सिंग सरकारला कोंडीत पकडणारे हे दोन्ही नेते आता शांत बसले आहेत.

जेव्हा मोदी सरकार 2014 मध्ये सत्तेवर आलं तेव्हा डॉलरच्या तुलनेत रुपयाची किंमत 60च्या आसपास होती. त्यानंतर काही काळ साधारण हीच परिस्थिती होती.

पण गेल्या महिन्यात ही परिस्थिती आणखी बिकट झाली आणि आता अशी परिस्थिती आहे की 15 महिन्यात रुपयाच्या मूल्याने नीचांक गाठला आहे. मागच्या एका महिन्यात डॉलरच्या तुलनेत 2 रुपये 39 पैशांची घसरण झाली आहे.

गुरुवारी एक...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पहिल्यांदा डॉलरचा भाव  7 0  रुपयांपेक्षा वर


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पैशाची गोष्ट : जाणून घ्या इन्श्युरन्सचे फायदे

जीवनात पुढे काय होणार हे माहीत नसतं. आणि म्हणूनच या अज्ञाताचं रूपांतर जोखमीत होतं. अशा वेळी इन्श्युरन्स हा पर्याय आर्थिक जोखीम उचलण्यासाठी तुम्हाला उपयोगी पडू शकतो.

अर्थ विश्लेषक किंवा गुंतवणूक तज्ज्ञ यालाच जोखमीचं विकेंद्रीकरण असं म्हणतात. सातत्याने अर्थविषयक लिखाण केलेले वसंत कुलकर्णी यांनी हाच मुद्दा समजावून सांगितला.

"घरखर्च भागवणं, मुलांच्या शिक्षणाचा खर्च, भविष्यातल्या काही आर्थिक गरजा यासाठी आपण बचत करतो. पण हे खर्च आपल्याला माहीत असलेले आहेत. काही खर्च असे आहेत जे अचानक उद्भवतात. आणि त्यासाठी आपली बचत पुरी पडेलच असं नाही," ते सांगतात.

"इन्श्युरन्समुळे असे खर्च आपण भागवू शकतो. जीवन विमा, आरोग्य विमा, अपघात विमा अशा योजना आपल्याला अशा खर्चांसाठी मदत करतात," कुलकर्णी यांनी इन्श्युरन्सचा अर्थ समजावून सांगितला.

इन्श्युरन्सचे फायदे आणि प्रकार

विम्याचे प्रकार आणि फायदे

"विम्याचा छोटा हप्ता भरून तुम्ही भविष्यातल्या मोठ्या खर्चाविरुद्ध संरक्षण मिळवत असता. म्हणूनच पर्सनल फायनान्सच्या भाषेत याला जोखमीचं विकेंद्रीकरण असं म्हणतात."

तर पाहूया विविध विमा योजना आणि त्या खरेदी करताना घ्यायची काळजी.

विमा योजना ढोबळ मानाने दोन प्रकारच्या आहेत - जनरल आणि आयुर्विमा.

जनरल म्हणजे मृत्यू व्यतिरिक्त इतर संरक्षण देणारा विमा. त्याची मुदत एक वर्षं, त्यापेक्षा कमी किंवा जास्तीत जास्त पाच वर्षांची असते.

जनरल विम्यामध्ये वाहन विमा, आरोग्य विमा, कमर्शिअल विमा, पर्यटन विमा, गृह विमा आणि सागरी विमा, असे उपप्रकार आहेत.

आणि नावांप्रमाणेच या विम्याचे फायदे आहेत. उदाहरणार्थ, वाहन विमा आपल्याला वाहनाच्या झालेल्या नुकसानाची भरपाई देतो. तर पर्यटन विमा सामान हरवणं किंवा पर्यटनाच्या ठिकाणी झालेली चोरी याविरुद्ध संरक्षण देतो.

विमा योजना कशी निवडाल?

दुसरा प्रकार आहे तो आयुर्विमा. घरातली कमावती व्यक्ती अकाली गेली तर त्याच्यावर अवलंबून लोकांचं काय, असा प्रश्न त्या व्यक्तीला भेडसावत असतो. त्यांच्यासाठी आहे आयुर्विमा.

हा विमा तुमच्या जीविताची काळजी घेतो. मुदतीनंतर एक तर एकगठ्ठा पैसा तुम्हाला मिळतो नाहीतर तुमच्या पश्चात तुमच्या कुटुंबाला विम्याची रक्कम मिळते.

त्यामुळे कमावत्या व्यक्तीच्या नावावर विमा असावा, असा संकेत आहे.

याचेही प्रकार आहेत. आयुर्विमा, एन्डॉमेंट योजना, टर्म...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आपल्या आणि आपल्या कुटुंबीयांच्या उज्ज्वल भविष्यासाठी आपण जी काही आर्थिक तरतूद करतो, त्यातला एक महत्त्वाचा भाग म्हणजे विमा पॉलिसी किंवा इन्श्युरन्स.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पैशाची गोष्ट : शेअर बाजारात घसरण, गुंतवणूकदारांनी करायचं काय?

1 फेब्रुवारीला बजेट झालं. आणि तिथून पुढे शेअर बाजाराचा डोलारा खाली येताना दिसतोय. फक्त भारतातच नाही तर जगभरातही, म्हणजे अमेरिकन डाओ जोन्स असेल, जर्मनीत डॅक्स आणि आशियातले निक्केई, हांगसेंगसारख्या निर्देशांकातही सध्या घसरणच सुरू आहे.

ही घसरण थांबणार कधी आणि गुंतवणुकदारांनी अशा वेळी काय करावं, हे आम्ही 5 तज्ज्ञांकडून जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला.

'म्युच्युअल फंड गुंतवणुकीला मरण नाही'

UTI म्युच्युअल फंडाच्या कार्यकारी उपाध्यक्ष स्वाती कुलकर्णी यांच्यामते शेअर बाजारातल्या घसरणीला जागतिक कारणं जबाबदार आहेत. आणि जागतिक बाजारही सध्या खाली येत आहेत.

"अमेरिकेत वाढत्या व्याज दराची चिंता आहे. त्याच वेळी भारतातही बजेटमध्ये दीर्घकालीन भांडवली नफ्यावर 10% कर लावण्यात आला आहे. या गोष्टी शेअर बाजारासाठी प्रतिकूल आहेत. त्याचा परिणाम म्हणून जगभरात बाजार खाली आले आहेत," असं कुलकर्णी यांनी घसरणीची कारणं स्पष्ट केली.

ही घसरण थांबणार कधी आणि गुंतवणुकदारांनी अशा वेळी काय करावं?

पण त्याच वेळी एक सकारात्मक गोष्टही त्यांनी सांगितली - भारतीय बाजारात रोखता म्हणजे लिक्विडिटी आहे. त्यामुळे पुन्हा गुंतवणुकीच्या माध्यमातून पैसे बाजारात येतील, आणि वर्षभरात या धक्क्यातून बाजार सावरेल.

पगारदार नोकरवर्गासाठी त्या म्युच्युअल फंडात गुंतवणूक करण्याचा सल्ला देतात. "शेअर बाजारातल्या उतार चढावांवर जालीम उपाय म्हणजे SIPच्या माध्यमातून नियमित गुंतवणूक," असं त्यांचं म्हणणं आहे.

'सध्याचा बाजार सेल ऑन रॅली'

अर्थतज्ज्ञ अभिजित फडणीस यांच्याकडून या घसरणीचा अर्थ समजून घेण्याचा प्रयत्न केला.

''या बजेटमध्ये सरकारने शेअर बाजारासाठी सकारात्मक अशी कुठलीही घोषणा केली नाही. लिस्टेड कंपन्यांचे कर कमी झाले नाहीत. त्यामुळे कॉर्पोरेट क्षेत्राला बजेटकडून कुठलाही थेट फायदा झाला नाही."

"उलट गुंतवणुकदारांसाठी दीर्घकालीन भांडवली नफा, म्हणजेच Long term capital gain आणला आहे. त्यामुळे गुंतवणुकदारांची अशी नकारात्मक प्रतिक्रिया पाहायला मिळत आहे," असं डॉ. फडणीस यांनी घसरणीचं पहिलं कारण स्पष्ट केलं.

शेअर बाजारात उतार-चढाव, गुंतवणूकदारांनी करायचं काय?

त्याच बरोबर जागतिक बाजारातल्या घडामोडीही सध्या सकारात्मक नाहीत. त्यामुळे बाजारांची पिछेहाट होत आहे, असं ते सांगतात.

"दीर्घकालीन गुंतवणुकदारांनी (ज्यांची...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मागच्या वर्षीपर्यंत भारतीय शेअर बाजारात सगळीकडे फक्त हिरवळच दिसत होती. निफ्टी किंवा सेन्सेक्स हे दोन्ही निर्देशांक चौखूर उधळत होते. त्यानंतर 2018 साल उजाडलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पॉर्न साइटवर बंदी घातल्याने देशात होणाऱ्या लैंगिक अत्याचाराच्या घटना कमी होतील का? असा प्रश्न बीबीसी मराठीच्या वाचकांना 'होऊ द्या चर्चा'मध्ये विचारला. त्यापैकी काही वाचकांची ही निवडक आणि संपादित मतं-

मजकूर उपलब्ध नाही

Facebook पोस्ट समाप्त, 1

पॉर्न साइट बंद केल्याने लैंगिक अत्याचाराला चाप लागणार नाही, असं वृशाली प्राजक्त यांना वाटतं. त्या लिहितात, "(पॉर्न साइट बंद करणं) हा वरवरचा उपाय आहे, ज्याने काहीच साध्य होणार नाही. त्यापेक्षा लैंगिक शिक्षण योग्य वयात आणि योग्य पध्दतीने दिल्यास निश्चित फरक पडेल. विचारसरणी आणि दृष्टी बदलणे महत्त्वाचे."

वृषाली प्राजक्त यांच्या मतावर प्रतिक्रिया देत, उमेश अधिकारी म्हणतात, "योग्य वयात लैंगिक शिक्षण आणि पॉर्न साइटस वर बंदी या दोन्ही गोष्टी अंमलात आणल्या तर ते जास्त फायदाचं ठरणार नाही का?"

या निर्णयामुळे पॉर्न बघणं बंद होणार नाही, असं अजिंक्य दंडवते यांचं म्हणणं आहे. "पॉर्न साईट बंद केल्या म्हणजे पॉर्न बंद झाले असे नाही. अशा चित्रफीतींचा अनधिकृत साठा असणारे अनेक लोक आहेत. त्याचा व्यवसायही केला जातो. आता हा व्यवसाय वाढेल. अत्याचार कमी होतील हे सांगता येणार नाही, पण विकृती नक्कीच कमी होईल."

सागर नाईक सातार्डेकर लिहितात, "बघायला काय हरकत आहे ? मी गेली चार महिने पॉर्न पूर्ण बंद करून एक विलक्षण आनंद जीवनात अनुभवतो आहे."

अभिजित यांना ही बंदी योग्य वाटत नाही. "आज पॉर्नवर बंदी घालण्यात आली आहे उद्या महिलांनी कपडे कोणते घालावेत हेही सरकार सांगेल, कारण तोडके कपडे घातले तर अत्याचार होतात असे सांगितले जाईल. जखमा पायांना उपचार डोक्‍याला..."

"नैतिक मुल्यांचं अधःपतन यास कारणीभूत आहे, कितीही ठिगळं लावून हे झाकणारं नाही. हे म्हणजे असं झालं, फाटलं की लाव ठिगळ अन् फुटलं की चिकटपट्टी, नैतिक शिक्षण आणि संस्कार हे आपलं वडिलोपार्जित ऐश्वर्य, हे जिथं थांबलं तिथं असले हजारो उपायही कामाचे नाहीत," असं गणेश नरवणे म्हणतात.

बंदीचं स्वागत करत रमेश पाटील लिहितात, "काही लोक सतत अशा साईट्स मध्ये गुंतलेले असतात अशा लोकांना या विचारसरणीतून बाहेर काढण्यात ही बंदी नक्कीच उपयोगात येईल. स्वातंत्र्य असावे पण त्याचा अतिरेक झाला तर तो स्वैराचार होतो. राहिला प्रश्न व्यक्तिस्वातंत्र्यचा तर मग काही साइट्सवर age proof properly घेऊन रात्री 10 नंतर दाखवू शकता."

अश्विनकुमार शिला रमेश लिहितात, "चार भिंतींच्या आत कोणी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

केंद्र सरकारने नुकतीच 827 पॉर्न साइटवर बंदी घातली आहे. या निर्णयामुळे लैंगिक अत्याचार कमी होतील असं सांगण्यात येत आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पॉर्नस्टार

त्यामुलीचं नाव आहे एला ह्युजेस. का निवडला तिने हा मार्ग? याबाबत तिने आपली गोष्ट 'बीबीसी'ला सांगितलं.

"मी 22 वर्षांची आहे आणि गेल्या तीन वर्षांपासून पॉर्न फिल्म्समध्ये काम करत आहे. कायद्याचं शिक्षण घेत असल्यामुळे वकील होईन, असंच मला वाटत होतं. मात्र विद्यापीठात शिकताना पहिल्या वर्षात माझं मत बदललं.

तेव्हा मी कसून अभ्यास करत होते. सात-आठ तास लेक्चर आणि अभ्यासात जात असत. पण पैसा कसा मिळवावा याचा मार्ग सापडत नव्हता.

पैसा मिळवणं मला क्रमप्राप्त नव्हतं खरं तर! शिक्षणासाठी मला कर्ज मिळालं होतं. पण मला कोणावर आर्थिकदृष्ट्या अवलंबून राहायचं नव्हतं. आर्थिक बाबतीत स्वावलंबी असावं असं मला नेहमीच वाटायचं.

मॉडेलिंगच्या माध्यमातून पैसे कमावता येऊ शकतात अशी माहिती एका मैत्रिणीने दिली. व्यावसायिक मॉडेलिंगकरता छायाचित्रकाराकडून चांगले फोटो काढून घेण्याचा सल्ला तिने दिला. जेणेकरून माझा पोर्टफोलियो तयार होईल. मी या संधीचं सोनं करायचं ठरवलं.

मॉडेलिंगची सुरुवात सर्वसाधारण झाली. पूर्ण कपडे घालूनच मॉडेलिंग करत असे. मात्र काही दिवसांतच मी न्यूड मॉडेलिंगला सुरुवात केली. ही छायाचित्रं अशा मासिकांसाठी असत ज्यांच्याशी पॉर्न कंपन्या संपर्क करत.

'कारण हे काम मला सोपं वाटलं'

ते फोटो पाहिल्यानंतर पॉर्न कंपन्यांकडून विचारणा व्हायची- तुम्ही आमच्यासाठी काम करणार का? इथं काम करावं का यावर मी तीन-चार महिने विचार केला. शेवटी मी पॉर्न कंपनीसाठी काम करण्याचा निर्णय घेतला कारण हे काम मला सोपं वाटलं.

चित्रीकरणादरम्यान पॉर्नस्टार

हा निर्णय घेताना मी नीट विचार केला होता. पॉर्न इंडस्ट्रीमध्ये काम करायला सुरुवात केल्यानंतर मला वकील म्हणून काम करणं कठीण असेल याची मला जाणीव होती.

लैंगिक संबंधांबाबत माझ्या मनात मोकळेपणा होता. माझ्यापेक्षा वयाने मोठे असलेल्या लोकांच्या पार्टीत जात असे. सेक्स करणं (संभोग करणं) मला आवडत असे. त्यामुळे तेच काम म्हणून करायला मी सुरुवात केली. माझे व्हीडिओ कोणी पाहणार नाही. ते इंटरनेटवर नसतील असं मला वाटलं होतं. पण प्रत्यक्षात लाखो नेटिझन्सनी माझे व्हिडिओ पाहिले.

पॉर्न शूटिंग

सेक्स म्हणजे 20 मिनिटांचा खेळ

व्हीडिओ चित्रित करण्याची प्रक्रिया मला फार आवडत असे. सेक्स करताना लोक मला पाहतात यात मला काही वावगं वाटत नसे. सेक्स पार्टीविषयी माझ्या मनात अवघडलेपण नव्हतं. सेक्स 20 मिनिटांचा खेळ आहे. त्यामुळे हे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पॉर्नस्टार कसे होतात? ठरवून कुणी या क्षेत्रात येतं की नाईलाज असतो? कायद्याचं शिक्षण घेऊन वकील होणं अपेक्षित असलेल्या एका मुलीने चक्क पॉर्नस्टार होण्याचा मार्ग निवडला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पॉर्नहब वेबसाईट

न्यूयॉर्क टाईम्सने केलेल्या शोधमोहिमेत पॉर्नहबवर लहान मुलांच्या लैंगिक शोषणाचे तसंच बलात्काराचे व्हीडिओ असल्याचं स्पष्ट झालं आहे.

पॉर्नहबने न्यूयॉर्क टाईम्सने केलेले दावे फेटाळलेत. मास्टरकार्डने घेतलेला निर्णय अत्यंत निराशाजनक असल्याचं पॉर्नहबने म्हटलं आहे.

व्हिसा कंपनीनेही पॉर्नहबवर कंपनीचं कार्ड वापरण्याची सुविधा बंद करण्याचा निर्णय घेतला आहे. कंपनीच्या अंतर्गत पाहणीनंतर यासंदर्भात अंतिम निर्णय घेण्यात येईल.

पुलित्झर पुरस्काविजेते पत्रकार निकोलस क्रिस्टोफ यांनी न्यूयॉर्क टाईम्समध्ये लिहिलेल्या लेखात म्हटलं की, सर्च इंजिन्स, बँका, क्रेडिट कार्ड कंपन्या यांच्यामुळे पॉर्नहबचं प्रस्थ वाढतं आहे हे आपल्याला कळत नाही का?

गेल्या काही आठवड्यात आम्ही पॉर्नहबवरच्या मजकुराची सविस्तर तपासणी केली. या साईटवरचा काही मजकूर नियमांच्या चौकटीत बसणारा नाही, असं मास्टरकार्ड कंपनीने म्हटलं आहे.

पॉर्नहब आणि मास्टरकार्ड यांच्यात आर्थिक व्यवहार करून देणाऱ्या आर्थिक संस्थांना आम्ही संबंध तोडण्यास सांगितलं आहे, असंही मास्टरकार्डने म्हटलं आहे.

पॉर्नहबवरच्या त्या नियमबाह्य मजकुरासंदर्भात काय कारवाई करता येईल याकरता मजकुराची तपासणी सुरूच होईल.

दरम्यान न्यूयॉर्क टाईम्सने आमच्या मजकुरासंदर्भात केलेला दावा बेजबाबदार आणि अतिशय खोटा असल्याचं पॉर्नहब वेबसाईट चालवणाऱ्या माइंडगीक कंपनीने म्हटलं आहे.

पॉर्नहबने साईटवरचा डाऊनलोड पर्याय काढून टाकला आहे. साईटवर व्हीडिओ अपलोड करण्यासाठी युझर्सचं अकाऊंट व्हेरिफाय असणं अनिवार्य करण्यात आलं आहे.

पॉर्नहब

मास्टरकार्डाने केलेल्या कारवाईला उत्तर देताना पॉर्नहबने म्हटलं आहे की, मास्टरकार्डने कंपनीने घेतलेला निर्णय खूपच निराशाजनक आहे. पॉर्नहबने दोनच दिवसांपूर्वी युझर जनरेटेड मजुकरासंदर्भात सर्वसमावेशक सुरक्षा यंत्रणा कार्यान्वित केली होती.

व्हेरिफाईड नसलेल्या युझर्सना आता पॉर्नहबवर मजकूर टाकण्याची परवानगी नाही. अन्य कोणत्याही वेबसाईटवर असा नियम करण्यात आलेला नाही. अगदी फेसबुकवरही नाही.

लहान मुलांच्या लैंगिक शोषणासंदर्भातील मजकूर फेसबुकवर गेल्या तीन वर्षांत 84 दशलक्ष वेळा समोर आला आहे. याच्या तुलनेत गेल्या तीन वर्षांत इंटरनेट वॉच फाऊंडेशनला पॉर्नहबवर अशा स्वरुपाचा मजकूर केवळ 118 वेळा आढळला आहे.

पॉर्नहबवर अवलंबून असणाऱ्या हजारो मॉडेल्सचं करिअर उद्धस्त करून टाकणारा निर्णय...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पॉर्नहब या वेबसाईटची पाहणी केल्यानंतर, आक्षेपार्ह स्वरुपाचा मजकूर आढळल्याने मास्टरकार्ड कंपनीने या वेबसाईटशी असलेले संबंध तोडले आहेत. यापुढे पॉर्नहबच्या वेबसाईटवर मास्टरकार्ड कंपनीचं कार्ड वापरून व्यवहार करता येणार नाहीत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पोक्सो (बाल अत्याचार प्रतिबंध कायदा) कायद्यातील तरतुदींनुसार तिला अटक करण्यात आली. सध्या ही तरुणी तिच्या बाळासह भायखळ्यातील तुरुंगात आहे. तिनं जामीन अर्ज केला आहे पण तिला जामीन मिळालेला नाही.

मुलाच्या कुटुंबीयांनी या तरुणीविरोधात एका वर्षांपूर्वी तक्रार नोंदवली होती. मुंबईच्या कुर्ला पोलिसांनी तिला नोव्हेंबर महिन्याच्या सुरुवातीला अटक केली.  कुर्ला पोलिसांनी या वृत्ताला दुजोरा दिला आहे.

ही तक्रार एका वर्षापूर्वी नोंदवण्यात आली होती. मात्र हा विषय संवेदनशील असल्यामुळे जपून पावलं उचलावी लागली, असं पोलिसांनी म्हटलं आहे.

पोलिसांचं म्हणणं आहे की FIRच्या आधारावर या तरुणीला अटक करण्यात आली.

काय आहे प्रकरण?

मुलावर लैंगिक शोषण झालं आहे अशी तक्रार मुलाच्या आईने 23 नोव्हेंबर 2017ला केली होती. तर महिलेचं म्हणणं आहे की तो मुलगा तिचा पती आहे.

ही महिला 20 वर्षांची आहे. आणि तिचं याआधी दोनदा लग्न झालं आहे असा आरोप मुलाच्या आईने केला आहे.  या तरुणीच्या जबाबानुसार हा अल्पवयीन मुलगा गेली 2 वर्षं संपर्कात होता.

मुलाच्या आईने या तरुणीचं पूर्वी लग्न झालं होतं असा दावा केला आहे. या तरुणीने आपल्या मुलाला फसवून लग्न केला, असा दावा आईने केला आहे.

मुलाच्या आईने दिलेल्या तक्रारीनुसार या तरुणीवर अपहरण, धमकी देणे, बालविवाह प्रतिबंधक कायदा आणि पोक्सो कायद्यांतील तरतुदींनुसार गुन्हा नोंद झाला आहे.

या तरुणीने मुंबईतील न्यायालयात जामिनासाठी अर्ज दाखल केला आहे. यामध्ये तिने या मुलाशी लग्न केल्याचं आणि त्याच्यापासून 5 महिन्यांची मुलगीही झाली असल्याचं म्हटलं आहे.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुंबईत 20 वर्षांच्या एका तरुणीला पोलिसांनी अटक केली आहे. या तरुणीवर 17 वर्षांच्या मुलाचा लैंगिक छळ केल्याचा आरोप आहे. या तरुणीने या मुलाशी लग्न केल्याचा दावा केला आहे. या तरुणीला 5 महिन्यांची मुलगी असून ती तिच्या बाळासह भायखळ्यातील तुरुंगात आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पोटचा गोळा आगीत गमावलेल्या भंडाऱ्यातल्या योगिता घुळशे यांचं काळीज चिरत जाणारे हे शब्द.

भंडाऱ्यातल्या जिल्हा सामान्य रुग्णालयाच्या अतिदक्षता नवजात केयर यूनिट (SNCU) मध्ये आग लागली आणि या आगीत 10 चिमुकल्यांचा होरपळून मृत्यू झाला.

या आगीत योगिता घुळशे यांच्या दोनच दिवसांपूर्वीच जन्मलेल्या बाळाचाही मृत्यू झाला.

भंडारा जिल्ह्यातील श्रीनगरसारख्या छोट्याशा गावातील योगिता घुळशे आणि विकेश घुळशे हे रहिवाशी आहेत. दोन दिवसांपूर्वी या दांपत्याला मुलगा झाला.

मुलगा झाल्याचा आनंद साजरा करण्याआधीच त्यांना काळजीनं घेरलं. बाळाचं वजन जन्मत:च अपेक्षित वजनापेक्षा कमी असल्यानं तातडीनं जिल्हा सामान्य रुग्णालयात हलवण्यात आलं.

आपल्या पोटचा गोळा बरा होईल आणि आपण त्याला अंगाखांद्यावर घेऊ, अशा अपेक्षेनं अतिदक्षता नवजात केयर यूनिटकडे डोळे लावून बसलेल्या योगिता घुळशे आणि विकेश घुळशे यांच्यावर काळानं घाला घातला.

9 जानेवारी 2021 च्या पहाटे रुग्णालयाच्या अतिदक्षता नवजात केयर यूनिटमध्ये आग लागली. या युनिटमध्ये एकूण 17 बाळांना ठेवण्यात आलं होतं. त्यातील 10 जणांचा जीव गेला.

या दुर्दैवी बाळांमध्ये योगिता आणि विकेश या दाम्पत्याचा दोन दिवसांचा मुलगाही होता.

या घटनेतील दहापैकी सात बाळांचा आगीच्या धुरामुळे गुदमरून, तर तीन बाळांचा होरपळून मृत्यू झाला होता. होरपळलेलं बाळ नेमकं कुणाचं, हे कळण्यासाठी डीएनए टेस्ट करण्याची वेळ आली.

योगिता घुळशे सांगतात, "पहाटे दोन वाजता रुग्णालयात मोठा आवाज झाला आणि धुराचे लोट दिसले. तेव्हा कळलं की आग लागलीय. आम्ही वर जाऊन पाहिले तर संपूर्ण वार्ड जळून खाक झाला होता."

"डीएनए टेस्टमुळे कळलं की, माझं बाळ कुठलं आहे ते, कारण आगीत माझ्या बाळाच्या शरीराचा पूर्णपणे कोळसा झाला होता," असं सांगताना योगिता यांचा आवाज थरथरत होता आणि त्यांना रडू कोसळलं.

योगिता आणि विकेश यांनी दोन दिवसांपूर्वी जन्मलेल्या बाळाचं अजून नावही ठेवलं नव्हतं.

या घटनेला जबाबदार असणाऱ्यांवर कारवाई व्हावी, अशी अपेक्षा हे दाम्पत्य व्यक्त करत आहे.

आरोग्य खाते जबाबदार की बांधकाम खातं, हे आता चौकशी समितीच्या अहवालानंतरच स्पष्ट होईल.

महाराष्ट्र सरकारनं घोषणेप्रमाणे योगिता आणि विकेश यांना पाच लाखांचा धनादेश मदतनिधी म्हणून दिला खरा, पण यातली रक्कम काही या दांपत्याचा पोटचा गोळ पुन्हा आणणार नाही आणि दु:खही कमी करणार नाही.

आणि अशाच आणखी नऊ आई आहेत,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"डीएनए टेस्टमुळे कळलं की, माझं बाळ कुठलं आहे ते, कारण आगीत माझ्या बाळाच्या शरीराचा पूर्णपणे कोळसा झाला होता."


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पोटफुगी सारख्या आजारावर उपचार म्हणून अतिदुर्गम मेळघाटात डंबा ही उपचार पद्धती सुरू आहे. मेळघाटातील शेवटच्या घटकापर्यंत पुरेशी आरोग्य व्यवस्था न पोहचू शकल्याने डंबा आता नित्याचाच झाला आहे.

हेही नक्की वाचा -

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आधी सात महिन्याच्या बाळाच्या पोटावर गरम सळीचे 100 चटके, आणि दुसऱ्याच दिवशी 26 दिवसाच्या बाळाला पोटावरती गरम चटके देण्यात आले.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पोप फ्रान्सिस

अत्यंत खासगी स्वरुपाच्या या कार्यक्रमाचा अन्य तपशील पोपच्या कार्यालयाने जाहीर केला नाही. पण त्यांनी पीडितांची माफी मागितली.

"धर्मोपदेशकांच्या वर्तनाचा फटका बसलेल्या पीडितांच्या व्यथा वेदनादायी आहेत. हा प्रकार अत्यंत लाजिरवाणा आहे," अशा शब्दांत पोप यांनी चिली भेटीदरम्यान आपल्या भावना व्यक्त केल्या होत्या.

लैंगिक अत्याचारप्रकरणी दोषींना पीडितांनी माफ करावं, असंही पोप यांनी म्हटलं होतं.

पण धर्मोपदेशकातर्फे झालेले लैंगिक अत्याचार प्रकरण दाबणाऱ्या एका बिशपला दीक्षा देण्यावरून त्यांच्यावर टीका झाली.

अपरिमित नुकसान

"चर्चची विश्वासार्हता टिकवण्यासाठी लैंगिक अत्याचारप्रकरणी दोषींवर कारवाई होणं गरजेचं आहे. दोषींवर कडक प्रतिबंध लादणं अत्यावश्यक आहे," असं मत फ्रान्सिस यांनी याआधी व्यक्त केलं होतं.

ओसर्नोचे बिशप म्हणून ज्युआन बारोस यांच्या नियुक्तीचा फेरविचार करण्यासंदर्भातील विनंतीला पोप यांनी सकारात्मक प्रतिसाद दिलेला नाही, अशी टीका त्यांच्यावर चिलीत होत आहे.

पोप यांच्या चिली भेटीदरम्यान आंदोलकांना रोखताना पोलीस

आपले गुरू कॅथलिक प्रिस्ट फर्नांडो कराडिमा यांच्याविरोधातली चौकशी रोखण्याचा प्रयत्न करत बारोस यांनी आपल्या पदाचा गैरवापर केला, असं दक्षिण चिलीतील धर्मोपदेशकांचं म्हणणं आहे.

लहान मुलामुलींच्या लैंगिक शोषणाप्रकरणी व्हॅटिकनतर्फे हाती घेण्यात आलेल्या चौकशीत फादर कराडिमा दोषी आढळले होते. त्यांनी या मुलामुलींना तपश्चर्या करण्याचा सल्ला दिला होता. कराडिमा दोषी आढळल्यानं चिलीतल्या कॅथलिक चर्च वर्तुळात खळबळ उडाली होती.

चर्चशी निगडीत व्यक्तींकडून झालेल्या अत्याचारामुळे या मुलामुलींचं कधीही भरून न निघणारं नुकसान झालं आहे, याचं फार वाईट वाटतं आहे, असं पोप यांनी म्हटलं होतं.

लैंगिक शोषणाविरोधात काम करणारे चळवळवादी एका परिषदेच्या निमित्ताने सोमवारी सँटियागोत एकत्र आले होते. धर्मगुरूंकडून होणारे लैंगिक अत्याचार रोखण्यासाठी या चळवळवाद्यांनी 'Ending Clerical Abuse' नावाची स्वयंसेवी संस्था स्थापन केली आहे.

पीडितांची माफी मागणं पुरेसं होणार नाही. याप्रकरणी पोप यांनी दोषींवर कारवाई करणं अपेक्षित आहे, असं कार्यकर्ते ज्युआन कार्लोस क्रूझ यांनी सांगितलं.

लैंगिक अत्याचाराच्या घटनांना आळा घालण्यासाठी पोप फ्रान्सिस यांच्या कारकिर्दीत व्हॅटिकन समितीची स्थापना करण्यात आली. पीडितांना सर्वतोपरी मदत मिळावी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

धर्मोपदेशकांकडून लैंगिक अत्याचाराला बळी पडलेल्या पीडितांची पोप फ्रान्सिस यांनी चिलीच्या दौऱ्यादरम्यान भेट घेतली. सँटियागो येथील व्हॅटिकन मिशनच्या कार्यालयात ही गोपनीय भेट झाली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पोप यांनी लैंगिक अत्याचार केलेल्या बिशपला पाठबळ दिल्याच्या प्रकरणामुळे माफी मागितली आहे.

चिलीचे बिशप जुअन बारोस यांच्यावर आरोप करणारे पीडित एक प्रकारचं पाप करत आहेत, असं वक्तव्य त्यांनी मागच्या आठवड्यात केलं होतं.

"माझ्या वक्तव्यामुळे अनेकांच्या भावना दुखावल्या आहेत याची मला जाणीव झाली आहे," असं ते म्हणाले. पण बिशप बारोस निर्दोष असल्याचा त्यांनी पुनरुच्चार केला.

रोमला परतताना विमानात ते पत्रकारांशी बोलत होते.

पीडितांची व्यथा

बोस्टनचे कार्डिनल सिअन ओमेली यांनी पोप यांच्यावर टीका केली होती. ते म्हणाले होते की, पोप यांच्या वक्तव्यामुळे पीडितांमध्ये दूर सारलं गेल्याची भावना आहे.

"नकळतपणे मी त्यांना दुखावलं असेल तर मी त्यांची माफी मागतो. पण पीडितांच्या भावना दुखावण्याचा माझा कोणताही उद्देश नव्हता. मला स्वत:ला फार दु:ख होत आहे," अशा शब्दांत त्यांनी माफी मागितल्याचं वृत्त 'रॉयटर्स'ने दिलं आहे.

बिशप बारोस यांच्यावर मुलांवर थेट अत्याचार करण्याचा कोणताही आरोप नाही. पण त्यांच्या उपस्थितीत दुसऱ्या एका धर्मगुरू फर्नांडो कार्डिमा यांनी लहान मुलांचा छळ केल्याचा आरोप आहे.

चिलीच्या पत्रकारांनी गुरुवारी प्रश्न विचारले असता पोप म्हणाले, "जेव्हा बारोस यांच्याविरुद्ध माझ्याकडे पुरावे येतील तेव्हा मी बोलेन. त्यांच्याविरुद्ध काहीही पुरावा नाही. सगळंकाही अधांतरी आहे."

यानंतर कार्डिमा यांच्याकडून छळ झालेल्या पीडितांनी एक पत्रकार परिषद घेतली. "आम्हांला सशक्त पुरावे द्यावं लागणं, हे अतिशय अपमानास्पद आणि अस्वीकारार्ह आहे," असं ते म्हणाले.

सोमवारी पोप म्हणाले की 'पुरावे' या शब्दामुळे त्यांना पश्चात्ताप होत आहे. "मी 'पुरावे' सारखा शब्द वापरणं कुणालाही थोबाडीत मारल्यासारखा लागेल, याची जाणीव मला आहे," असं त्यांनी सांगितलं. "असे अनेक लोक आहेत जे पुरावे देऊ शकत नाही. त्यांच्याकडे ते नाहीत किंवा असतील तरी त्यांनी स्वत:पुरते ठेवले आहेत. गपगुमानं ते सगळं सहन करत आहेत."

नेमका वाद काय आहे?

2010 साली फादर कार्डिमा यांच्यावर अनेक किशोरवयीन मुलांना राजधानीत, सँटिआगोमध्ये छळ करण्यात आल्याचा आरोप होता. या छळाची सुरुवात 1980च्या दशकात झाली होती.

व्हॅटिकनने त्यांना दोषी ठरवलं आणि आयुष्यभर 'आत्मक्लेष आणि प्रार्थना करण्यासारख्या कामात गुंतून राहण्याची' शिक्षा दिली. पण त्यांच्यावर कोणतीही गुन्हेगारी कारवाई झाली नाही.

पोप यांच्या चिली...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मागच्या आठवड्यात चिली दौऱ्यावर असताना पोप फ्रान्सिस यांनी लैंगिक अत्याचाराचे आरोप असलेल्या एका बिशपची (धर्मोपदेशकाची) पाठराखण करणारी वक्तव्यं केल्याबद्दल माफी मागितली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पोरशेन्को यांना पुन्हा निवडणूक जिंकण्याची आशा आहे.

राजधानी कीवच्या ऑलिम्पिक स्टेडिअममध्ये शेवटी त्यांनी हजारो प्रेक्षकांशी एकट्यानेच संवाद साधला.

गेल्या आठवड्यात दोन्ही स्पर्धकांनी संवाद साधायचं ठरवलं पण तारीख मात्र ठरवली नाही.

झेलेन्स्की यांनी गेल्या शुक्रवारी येण्याचं आश्वासन दिलं होतं. निवडणूक होण्याच्या दोन दिवस आधी त्यांनी एकमेकांसमोर येण्याचं आश्वासन दिलं होतं.

पोरोशेन्को यांना पहिल्या टप्प्यात फक्त 16% मतं मिळाली आहेत. आता ते झेलेन्स्की यांच्या अनुपस्थितीच्या मुद्द्याचं भांडवल करण्याच्या तयारीत आहेत.

बीबीसी प्रतिनिधी जोनाह फिशर यांच्या मते पोरोशेन्को यांचे प्रतिस्पर्धी झेलेन्स्की यांना कोणतीच राजकीय दृरदृष्टी नाही हे जगासमोर आणायचं होतं. त्यामुळे त्यांनी ही चर्चा आयोजित केली होती.

मात्र ते आले नाहीत त्यामुळे या 45 मिनिटांत पोरोशेन्को यांनी पत्रकारांच्या प्रश्नाला उत्तरं दिली आणि त्यांच्या अनुपस्थित स्पर्धकावर टीका केली.

पोरोशेन्को यांच्या विरोधकांच्या मते त्यांनी भ्रष्टाचाराविरोधात लढण्यासाठी काहीही केलं नाही. त्यांनी निवडणुकीला एक मूक चित्रपटाचं रुप दिलं आहे आणि झेलेन्स्की घाबरट असल्याचा आरोप केला.

"जर ते लोकांपासून आणखी घाबरले तर आम्ही त्यांना पुन्हा आमंत्रित करू. कोणाला निवडून द्यायचं हे ठरवण्यासाठी आम्ही त्यांना रोज बोलावू." असं त्यांनी जमावाला उद्देशून बोलताना म्हणाले.

झेलेन्स्की यांनी पारंपारिक प्रचाराच्या पद्धतीला फाटा दिला आहे. त्यांनी कोणत्याही सभा घेतल्या नाही किंवा मुलाखती दिल्या नाही. ते फक्त सोशल मीडियाच्या माध्यमातून प्रचार करत आहेत.

त्यांचा राजकीय दृष्टिकोन काय आहे हे सांगणं सध्या कठीण आहे. फक्त त्यांना काहीतरी नवीन आणि वेगळं करायचं आहे.

असं असलं तरी झेलेन्स्की यांनी पहिली फेरी सहजपणे जिंकली. त्यांना 30 टक्क्यांपेक्षा जास्त मतं मिळाली. पुढच्या आठवड्यात मतदान होणार आहे आणि सध्या तरी सामना त्यांच्या बाजूने झुकला आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

युक्रेनच्या राष्ट्राध्यक्षपदाचे उमेदवार पेट्रो पोरोशेन्को यांनी रिकाम्या मंचाशीच वादविवाद केला. कारण काय तर त्यांचे प्रतिस्पर्धी वोल्डोमोर झेलेन्स्की तिथे आलेच नाही. झेलेन्स्की हे अभिनेते आणि कॉमेडियन म्हणून ओळखले जातात.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पोर्ट्समथ कॉलेज हे असा अभ्यासक्रम सुरू करणारं UKतलं पहिलं कॉलेज आहे. इथले शिक्षक आणि विद्यार्थी सांगतात कशी ही त्यांच्यासाठी खरोखरच एक अनोखी संधी आहे.

आणि का नसेल? भारत आज जगातली सातवी सर्वांत मोठी इकॉनॉमी आहे. जसे भारतातले तरुण जगभरात देशाचं नाव करत आहेत, अगदी तसंच जगभरातल्या तरुणांना भारतातल्या संधी खुणावत आहेत. खऱ्या अर्थाने ग्लोबल कदाचित याला म्हणतात, नाही का?

तुम्ही हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आपण किती सहजपणे कधी मराठी तर कधी हिंदी बोलताना इंग्लिश शब्द वापरतो ना? Guess what, आता या भाषेचे कोर्सेस इंग्लंडमध्ये सुरू झाले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पोलार बीअर अर्थात हा दुर्मीळ प्राणी नामशेष होण्याच्या मार्गावर आहे.

तात्काळ कृती करा अन्यथा मोठ्या संकटाला सामोरे जावे लागेल. जागतिक पातळीवर प्रचंड तापमानवाढीच्या पार्श्वभूमीवर जगातल्या अग्रगण्य शास्त्रज्ञांनी धोक्याचा इशारा दिला आहे.

पूर्व औद्योगिक काळानंतर केवळ 12 वर्षांत पृथ्वीचं तापमान 1.5 सेल्सिअसचा टप्पा ओलांडू शकतं असं IPCC अर्थात UN Intergovernmental Panel on Climate Changeने हाती घेण्यात आलेल्या संशोधनात म्हटलं आहे.

यामुळे भयंकर दुष्काळ, वणवे, विनाशकारी पूर अशा धोकादायक संकटांची तीव्रता वाढण्याची शक्यता आहे. या आपत्तींच्या बरोबरीने लक्षावधी लोकांना तीव्र अन्नटंचाईचा सामना करावा लागू शकतो.

पृथ्वीवर असलेल्या संकटाचा धोका टाळण्यासाठी वेगवान, व्यापक पातळीवर बदल करणं आवश्यक आहे.

आपण स्वत: काय करू शकतो?

अनेक साध्यासाध्या गोष्टी आपण करू शकतो असं अरोमर रेवी यांनी सांगितलं. IPCCच्या अहवालात अरोमर हे मुख्य लेखक आहेत.

तापमानवाढ आटोक्यात आणण्यासाठी नागरिक आणि ग्राहकांना काळजीपूर्वक पावलं उचलावी लागतील. दैनंदिन जीवनात ताबडतोब कोणते बदल करू शकतो याची ही माहिती.

1. सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्थेचा वापर करा

वैयक्तिक गाड्यांपेक्षा सार्वनिक वाहतूक यंत्रणेला प्राधान्य दिलं तर कार्बन उत्सर्जनाचं प्रमाण कमी होऊ शकतं.

बस, रेल्वे, मेट्रो यासारख्या सार्वजनिक वाहतूक यंत्रणेद्वारे प्रवास करणं कधीही हिताचं. ज्या ठिकाणी शक्य असेल तिथे चालत किंवा सायकलने प्रवास करावा. चारचाकी गाडीच्या तुलनेत सार्वजनिक वाहतूक यंत्रणा कार्बन उत्सर्जन कमी प्रमाणात करतात. चालणं आणि सायकलने प्रवास करणं यानं आपल्या आरोग्यासही फायदा होतो.

शहरात फिरताना कसं फिरायचं याबाबत योग्य निर्णय घेणं आपली जबाबदारी आहे. शहरात पुरेशा सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्था नसेल तर अशी यंत्रणा उभारतील अशा राजकारण्यांना निवडून आणणं ही आपली जबाबदारी असल्याचं, डॉ. डेबरा रॉबर्ट्स यांनी सांगितलं. रॉबर्ट्स IPCCचे सहअध्यक्ष आहेत.

तुम्हाला अगदीच आवश्यक असेल तर इलेक्ट्रॉनिक कार वापरा. विमानापेक्षा ट्रेनची निवड करा.

अनावश्यक बिझनेस ट्रिप रद्द करा आणि व्हीडिओ कॉन्फरन्सिंगचा पर्याय स्वीकारा.

2. ऊर्जा वाचवा

अमेरिकेतील नेवाडा वाळवंटातील ऊर्जासंवर्धनाचे दृश्य

वीजनिर्मितीसाठी जीवाश्म इंधनांच्या बळावर चालणाऱ्या टंबल ड्रायरऐवजी वॉशिंग लाइनचा उपयोग करा.

हवा थंड करण्यासाठी उच्च...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पोलिंग बुथवर कब्जा करून बसलेले नागरिक

तसंच पोलिसांनी स्थानिक सरकारच्या संपर्क यंत्रणेचा सुद्धा ताबा घेतला आहे.

कॅटलोनियाच्या स्वातंत्र्याची मागणी करणाऱ्या प्रतिबंधित सार्वमत चाचणीनिमित्त बार्सिलोनामध्ये आयोजित शेवटच्या मेळाव्यात हजारो नागरिक रस्त्यावर उतरले होते.

शाळा आणि सरकारी इमारतींचा वापर मतदान केंद्रासाठी न करू देण्याचा स्पेन सरकारचा प्रयत्न आहे. सील करण्यात आलेली बहुतांश केंद्रं ही शाळांमधील आहेत.

सार्वमतासाठी समर्थकांकडून रविवारी मतदान केलं जाणार आहे.

गुगलनंही मतदारांना मतदान केंद्रांची माहिती देणारं एक अॅप आपल्या स्टोअरमधून हटवलं आहे. सध्या हे अॅप डाऊनलोडसाठी उपलब्ध नसलं, तरी ज्यांनी या आधी डाऊनलोड केलं असेल त्यांना मात्र त्याचा वापर करता येत आहे.

स्थानिक सरकारचं म्हणणं आहे की, ते न्यायालयाच्या आदेशाचं पालन करत आहेत.

कॅटलोनिया हा ईशान्य स्पेनमधला एक सधन प्रदेश आहे. या प्रदेशाची लोकसंख्या 75 लाख आहे. या प्रदेशाची स्वतःची भाषा आणि संस्कृती तसेच उच्च दर्जाची स्वायत्तता आहे. पण स्पॅनिश घटनेनुसार त्याला स्वतंत्र राष्ट्र म्हणून मान्यता नाही.

सार्वमतावर स्वमतदान करण्यावरून गेल्या पाच वर्षांत दबाव वाढला. 2015 च्या स्थानिक निवडणुकीत स्वतंत्र राष्ट्राला पाठिंबा देणाऱ्या पक्षांच्या युतीचा विजय झाला. असं असलं, तरी स्पेनशी निष्ठा राखणाऱ्या पक्षाला 40 टक्के मतं मिळाली.

कॅटलोनिया एका दृष्टिक्षेपात

खरंच मतदान होईल का?

कॅटलोनियातील सार्वजनिक इमारतींचा वापर कुठल्याही परिस्थितीत मतदान केंद्र म्हणून होणार नाही, याची दक्षता घेण्याचे आदेश पोलिसांना देण्यात आले आहे.

अलिकडच्या काही आठवड्यांत पोलिसांनी सार्वमत चाचणीशी संबंधित सामग्री जप्त केली. या मोहिमेत सहभागी झालेल्या अधिकाऱ्यांवर खटले भरले आहेत.

असं असलं तरी कॅटलान सरकारनं दोन हजारांहून अधिक मतदान केंद्रांचं नियोजन करण्यात आल्याचं शुक्रवारी सांगितलं.

कॅटलानचे अध्यक्ष कॅलस पुजडिमाँ यांनी रॉयटर्स न्यूज एजन्सीला सांगितलं की, मतदान पेट्या, मतपत्रिका आणि लोकांना त्यांचं मत मांडण्यासाठी जे काही आवश्यक असेल ते सर्व दिलं जाईल.

बार्सलोनातील मेळाव्याला संबोधित करण्यासाठी संध्याकाळी उशिरा ते आणि त्यांचे सहकारी आर्थर मास तिथं पोहोचले.

'सार्वमत ही लोकशाही आहे' अशी मोठी अक्षरं लिहिलेलं भव्य व्यासपीठ इथं उभारण्यात आलं होतं.

स्पॅनिश पंतप्रधान मैरिएनो राजॉय यांनी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

स्पेनच्या पोलिसांनी 2315 पैकी 1300 मतदान केंद्रांना टाळं ठोकलं आहे. स्पेन सरकार रविवारी होणारी जनमत चाचणी थांबवण्याचा प्रयत्न करत आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पोलियोग्रस्त गेनाभाई पटेल यांनी बनासकाठा जिल्ह्याला डाळिंबांचं केंद्र बनवलं.

एवढंच नव्हे तर, राज्यात डाळिंबाच्या शेतीत या जिल्ह्याचा पहिला क्रमांक आला आहे. याचं श्रेय जातं गेनाभाई पटेल या शेतकऱ्याला. गेनाभाई स्वतः पोलिओग्रस्त आहेत. पण ते आज या भागातल्या अनेक शेतकऱ्यांचं प्रेरणास्थानी आहेत.

बनासकांठात नजर जाईल तिथं सगळीकडे डाळिंबाच्या बागा दिसतात. त्या बागांच्या वर पक्ष्यांना चकवण्यासाठी चकाकत्या पट्टया लावण्यात आल्या आहेत. त्या लक्ष वेधून घेतात.

डाळिंबाच्या बागांनी सगळं शिवार फुलून गेलं आहे, त्याचं श्रेय जातं ते गेनाभाई पटेल या 53 वर्षांच्या शेतकऱ्याला. गेनाभाईंनी अपंगत्वावर मात करत इतर शेतकऱ्यांनाही प्रेरणा दिली आहे.

गेनाभाई पटेल

गेल्या 12 वर्षांत इथल्या 35 हजार हेक्टर जमिनीवर डाळिंबांच्या लाखो रोपांची लागवड करण्यात आली आहे. बनासकांठातून श्रीलंका, मलेशिया, दुबई आणि संयुक्त अमिराती इथं डाळिंब निर्यात होतात.

एस. डी. कृषी विद्यापीठातले डॉ. के. ए. ठक्कर यांच्या मते, "गेनाभाईंनी वैज्ञानिकांच्या मदतीनं स्वत: डाळिंबाची शेती सुरू केली. शिवाय, आसपासच्या शेतकऱ्यांना मार्गदर्शन करण्यासाठी डाळिंबाच्या शेतीचे प्रशिक्षण वर्गही भरवले. तिथं शेतकरी आणि वैज्ञानिकांच्या एकमेकांशी चर्चा सुरू झाल्या."

कोणीही त्यांच्याकडे शेतीविषयी मदत मागितली की, मार्गदर्शन करण्यासाठी गेनाभाई तडक गाडी घेऊन निघतात.

डॉ. के. ए. ठक्कर

बनासकांठात सरकारी गोडिया या गावात गेनाभाईंचं घर आहे. घराच्या ओटीच्या भींतींवर सगळीकडे वेगवेगळ्या समारंभातील फोटो लावलेले आहेत.

गेनाभाईंच्या मातीनं लिंपलेल्या घराभोवती डाळिंबाच्या बागा आहेत.

डाळिंबाच्या बागा

बागांमध्ये बांबूच्या टेकूच्या आधारानं उभ्या राहिलेल्या झाडांवर डाळिंब लगडलेली दिसतात. दवाचा फटका बसू नये म्हणून डाळिंबाना कापडही गुंडाळण्यात आलेलं दिसतं.

कारण दवामुळे डाळिंब काळी पडतात, त्याचा मागणीवर परिणाम होतो.

बारावीनंतर ट्रक्टर चालवला

पोलिओमुळे अपंगत्व आल्यानं लहानपणी गेनाभाईंना भावाच्या खांद्यावर बसून शाळेत ये-जा करावी लागायची.

पोलियोमुळे शेतात काम करणं शक्य होणार नाही, असं वाटल्यानं आईवडिलांनी त्यांना शिक्षणावर लक्ष द्यायला सांगितलं. ते बारावीपर्यंत शिकले. पण पुढे काय करायचं हे ठरत नव्हतं.

त्याचवेळी भावाला ट्रॅक्टर चालवताना पाहिलं आणि तेच शिकण्याचं गेनाभाईंनी ठरवलं.

क्लचही हातांनी वापरता...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

तेरा वर्षांपूर्वी बनासकांठातील शेतकरी डाळिंबाची शेती करण्याचा विचारच करू शकत नव्हते. पण आता, गुजरातमधील हा भाग डाळिंबांसाठी प्रसिद्ध आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पोलिसांची हिंसा आणि निवडणुकीतील कथित फसवणूक या मुद्द्यांवरून बेलारूसची जनता संतापली आहे आणि आंदोलनादरम्यान तो संताप दिसून येतोय.

बेलारूस आंदोलन

बेलारूसची राजधानी मिन्स्कच्या मध्यवर्ती भागात 'मार्च फॉर फ्रीडम' नावानं हजारो लोकांचा मोर्चा काढला जातोय.

याचदरम्यान राष्ट्रपती अलेक्झांडर लुकाशेन्को यांनी काही हजार लोकांसमोर भाषण करताना त्यांनी विरोधकांना 'उंदीर' म्हटलं. शिवाय, देशाच्या स्वातंत्र्याचं रक्षण करण्याचंही आवाहन लुकाशेन्को यांनी केलं.

राष्ट्रपती लुकाशेन्को यांनी याच आठवड्यात दोनवेळा रशियाचे राष्ट्रपती व्लादिमीर पुतीन यांच्याशी चर्चा केली. बेलारूसमध्ये बाहेरील सैन्यानं हस्तक्षेप केल्यास रशिया मदत करेल, असं आश्वासन रशियानं दिलंय.

बेलारूसचे राष्ट्रपती अलेक्झांडर लुकाशेन्को

बेलारूसचे दीर्घ काळासाठी निवडून आलेले राष्ट्रपती अलेक्झांडर लुकाशेन्को यांनी पोलंड आणि लिथएनियामध्ये सध्या सुरू असलेल्या नाटोच्या शस्त्रसरावाबाबत काळजी व्यक्त केलीय. त्याचसोबत, पाश्चिमात्य देशांच्या लष्करी युतीवरही टीका केलीय.

नाटोनं मात्र सैन्याची जमवाजमव केल्याचे आरोप फेटाळले आहेत. जेव्हा रशियानं क्रीमियावर ताबा मिळवला होता, तेव्हा नाटोनं ब्रिटन, कॅनडा, जर्मनी आणि अमेरिकेच्या सैन्याच्या चार तुकड्या बाल्टिक देशांमध्ये पाठवल्या होत्या.

गेल्या रविवारी झालेल्या निवडणुकीत लुकाशेन्को यांनी एकतर्फी विजय मिळवल्याचा दावा केला आणि बेलारूसमध्ये तणावाला सुरुवात झाली. राष्ट्रपती लुकाशेन्को यांनी निवडणुकीत हस्तक्षेप केल्याचा आरोप केला जातोय.

केंद्रीय निवडणूक आयोगाचं म्हणणं आहे की, 1994 सालापासून सत्तेत असलेल्या लुकाशेन्को यांनी 80.1 टक्के मतं मिळवली, तर मुख्य विरोधी पक्षाचे उमेदवार स्वेतलाना तीखानोवस्काया यांनी 10.12 टक्के मतं मिळवली. मात्र, स्वेतलाना यांचा आरोप आहे की, ज्या भागात मतमोजणी पार पडली, तिथे 60-70 टक्क्यांपर्यंत मतं मिळवली गेली.

रशियाची प्रतिक्रिया काय असेल?

बीबीसीचे मॉस्कोचे प्रतिनिधी स्टीव्ह रोजेनबर्ग यांच्या माहितीनुसार, रशियाच्या माध्यमांमध्ये बेलारूस 2020 आणि युक्रेन 2014 यांची तुलना केली जातेय.

युक्रेनमध्ये पाश्चिमात्य देशांच्या समर्थनानं झालेल्या क्रांतीनंतर रशियानं आपलं सैन्यबळ क्रीमियावर ताबा मिळवण्यासाठी पाठवलं होतं. रशियाच्या लष्करानं पूर्व युक्रेनमध्येही हस्तक्षेप केला होता.

आता प्रश्न असा आहे की, सहा वर्षांनंतर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बेलारूसचे राष्ट्रपती अलेक्झांडर लुकाशेन्को यांचा विरोध करत हजारो लोक राजधानी मिन्स्कच्या रस्त्यांवर उतरले आहेत. हे सर्व लोक वादग्रस्त निवडणुकांचं विरोध करत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पोलिसांच्या तपासापुरतं आणि कोर्टरुममधल्या विवादांपुरतं आता हे प्रकरण मर्यादित राहिलं नाही आहे. माध्यमांमधल्या सततच्या विविध प्रकारच्या वार्तांकनामुळं तो देशभरात चर्चेचा विषय झाला आहे.

माध्यमांच्या भूमिकेवरुनही वाद-प्रतिवाद घडताहेत. पण त्यातलं एक द्वंद्व दोन संपादकांमधलं दिसतं आहे. एका संपादकांची राजकीय भूमिका स्पष्ट आहे, तर दुस-यांवर राजकीय भूमिका वा बाजू घेतल्याचा आरोप होत असतो.

संजय राऊत आणि अर्णब गोस्वामी यांच्यातलं शाब्दिक युद्ध हेही सुशांत प्रकरणाचा एक भाग बनला आहे.

गेले काही दिवस संजय राऊत सुशांत प्रकरणात माध्यमांमध्ये शिवसेनेची बाजू लावून धरत आहेत. ठाकरे सरकार आणि आदित्य ठाकरेंच्या नावा उल्लेख झाल्यावर राऊत यांची भूमिका अधिक आक्रमक झाली.

शिवसेनेचे नेते आणि खासदार म्हणून राऊत यांनी ही मांडणी केलीच, पण सोबतच 'सामना'चे कार्यकारी संपादकाच्या भूमिकेतून त्याविषयी सातत्यानं लिहितंही आहेत.

9 ऑगस्टच्या 'सामना'त त्यांनी ते लिहित असलेल्या 'रोखठोक' या सदरात सुशांत प्रकरणावर लिहितांना पत्रकारितेच्या मुद्द्यावरुन अर्नब गोस्वामी यांच्यावर तोफ डागली.

याच लेखात त्यांनी सुशांतच्या वडिलांबद्दल, बिहारच्या पोलिस महसंचालकांबद्दलही लिहिलं, जी वक्तव्यं चर्चेचा विषय बनली. पण त्यांनी अर्नब यांच्यावरही लिहिलं.

संजय राऊत यांनी रोखठोकमध्ये असं लिहिलं आहे...

'महाराष्ट्रात उद्धव ठाकरे यांचे सरकार आहे. ते कसेही करुन पाडायचे, पडत नाही म्हटल्यावर बदनाम करायचे असे विरोधकांनी ठरवले व भारतीय जनता पक्षाच्या सर्वच प्रकारच्या पाठिंब्यावर उभ्या राहिलेल्या वृत्तवाहिनीतून त्यांनी सुशांत प्रकरणात आघाडी उघडली.

त्या वृत्तवाहिनीच्या प्रमुखाने केले ते 'गॉसिपिंग'! लोकांच्या मनातील संशय वाढवला.अर्णब गोस्वामी हे रिपब्लिक वृत्तवाहिनीचे प्रमुख. ते राजकीय नेत्यांच्या, मुख्यमंत्र्यांचा सरळ एकेरी भाषेत उल्लेख करतात. बदनामीकारक भाषा वापरतात, धमक्या देतात.

सोनिया गांधींच्या बाबतीत त्यांनी हेच केले व आता महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांचा एकेरी भाषेत उल्लेख करुन आव्हानाची भाषा करतांनाही त्यांना लोकांनी पाहिले.

हे सर्व पाहिल्यावर श्री.शरद पवार यांनी मला फोन केला. "एका वृत्तवाहिनीवर उद्धव ठाकरे यांचा उल्लेख एकेरी भाषेत होतोय.  हे बरोबर नाही. ते महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री आहेत. मुख्यमंत्री ही फक्त एक व्यक्ती नसते तर संस्था...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सुशांत सिंह राजपूत प्रकरणामुळे महाराष्ट्रात सध्या राजकीय वादळ आलं आहे. या राजकारणामध्ये बिहारही आहे आणि 'सीबीआय'मुळे आता त्यात केंद्र सरकारही आलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पोलिसांच्या माहितीनुसार, पहिला हल्ला साडेबारा वाजण्याच्या सुमारास कंस्टिट्युशन हिलमध्ये करण्यात आला आणि त्यानंतर हल्लेखोरानं दक्षिणेकडील लोकांवर हल्ले करण्यास सुरुवात केली.

वेस्ट मिडलँड पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार, "या हल्ल्यात सहभागी हल्लेखाराचा कुठल्या कट्टरतावादी किंवा गुन्हेगारी टोळीशी संबंध असल्याचं अजूनतरी समोर आलं नाही. जे सातजण जखमी झाले आहेत, त्यातील एक पुरुष आणि एक महिला गंभीर आहेत, तर इतर पाचजणांवरील हल्ला तितकासा जीवघेणा नाहीय."

'मेजर इन्सिडंट'

पोलिसांनी या हल्ल्याला 'मेजर इन्सिडंट' म्हणून घोषित केलंय. म्हणजेच, 'मोठी घटना' असल्याची पोलिसांचं म्हणणं आहे.

पोलीस एखाद्या घटनेला 'मेजर इन्सिडंट' म्हणून संबोधित केल्यास ती घटना अत्यंत गंभीर असल्याचं मानलं जातं. म्हणजेत अशा घटनांमध्ये सर्वसामान्य लोकांच्या सुरक्षेला धोका निर्माण झालेला असतो.

यावेळी स्थानिक पोलीस आवश्यक उपाययोजना आणि बंदोबस्त करून आपत्कालीन सेवेतील लोकांना आपल्यासोबत कामासाठी आणतात.

पोलिसांना सकाळी मिळाली माहिती

रविवारी पहाटे चाकूहल्ला झाल्याची माहिती मिळाली आहे, अशी माहिती वेस्ट मिडलँड्स पोलिसांनी सुरुवातीला दिली.

काहीवेळाने एकाच वेळी अनेक नागरिकांना चाकूने मारल्याची घटना नोंदवण्यात आल्याच्या बातम्या समोर येऊ लागल्या.

"अनेक जण जखमी झाल्याची माहिती मिळाली आहे, पण किती जण जखमी झाले आहेत, त्यापैकी कोण गंभीर आहे, याबाबत माहिती देणं सध्यातरी शक्य नाही. आपत्कालीन सेवेतील लोक घटनास्थळी पोहोचले आहेत. जखमींवर उपचार सुरू आहेत," अशी माहिती पोलिसांनी काहीवेळाने दिली होती.

मात्र, आता जखमींची नेमकी संख्या समोर आली आहे.

संयम बाळगण्याचं आवाहन

वेस्ट मिड्सलँड्स पोलिसांनी याप्रकरणी एक पत्रक प्रसिद्ध केलं आहे.

नेमकं काय घडलं, याचा शोध घेण्याचा प्रयत्न पोलीस करत आहेत. यामध्ये थोडा वेळ जाऊ शकतो. त्यानंतरच याची माहिती सर्वांना दिली जाईल, असं पोलिसांनी म्हटलं आहे.

आता लगेच याच्या कारणांबाबत कयास लावणं, योग्य ठरणार नाही. आपत्कालीन सेवेतील लोकांकडे अशा प्रकारच्या मोठ्या घटनांदरम्यान काम करण्याचा अनुभव आहे. नाकाबंदीही करण्यात आली असून काही रस्ते बंद राहतील, असं पोलीस प्रशासनाने म्हटलं.

बीबीसी प्रतिनिधी सायमन जोन्स यांनी घटनेबाबत अधिक माहिती दिली.

"लोकांना संयम बाळगण्याचं आवाहन करण्यात आलं आहे. शांत पण सतर्क राहा. घटनास्थळापासून दूर राहा,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ब्रिटनच्या बर्मिंगहॅम सिटी सेंटरमध्ये झालेल्या चाकूहल्ल्यात एका व्यक्तीचा मृत्यू झाला आहे, तर सातजण जखमी आहेत. स्थानिक पोलिसांच्या माहितीनुसार, जवळपास दोन तासांपर्यंत हल्लेखोर लोकांवर हल्ले करत सुटला होता.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पोलिसांच्या म्हणण्यानुसार, जेव्हा पोलीस पुण्यातील विवेकानंद बिस्वाल यांच्या घरात पोहोचले, तेव्हा आरोपी पळून जाण्याच्या बेतात होता.

ओडिशातील वरिष्ठ पोलीस अधिकारी सुधांशु सारंगी यांनी बीबीसीला सांगितलं की, "पोलिसांचं पथक येताना पाहिल्यानंतर त्यानं पळण्याचा प्रयत्न केला. जेव्हा तो पकडला गेला, तेव्हा त्यानं आम्हाला सांगितलं की, मला इथून दूर घेऊन चला. मी तुम्हाला सर्वकाही सांगेन."

विवेकानंद बिस्वाल हा त्या तीन आरोपींमधील एक आहे, ज्यांच्यावर 9 जानेवारी 1999 च्या रात्री 29 वर्षांच्या तरुणीवर सामूहिक बलात्कार केल्याचा आरोप आहे. मात्र, त्यांनी स्वत:वरील आरोप फेटाळले आहेत.

बिस्वालव्यतिरिक्त आणखी दोन आरोपींवर बलात्काराचा आरोप आहे. प्रदीप साहू आणि धीरेंद्र मोहंती अशी त्यांची नावं आहेत. या दोघांनाही पोलिसांनी अटक केली होती. दोघांवर खटला चालला आणि जन्मठेपेची शिक्षाही झाली. यातील प्रदीप साहू याचा गेल्यावर्षी तुरुंगातच मृत्यू झाला.

हल्ला आणि गोंधळ

बलात्कार पीडित महिला तिच्या पत्रकार मित्रासोबत कारने भुवनेश्वरहून कटकला जात होती. त्यावेळी तीन जणांनी भर रस्त्यात त्यांची कार रोखली.

कोर्टातील कागदपत्रांनुसार, बंदुकीचा धाक दाखवत या तिघांनी नियोजित ठिकाणी बलात्कार पीडित तरुणीला घेऊन गेले. पीडित तरुणीवर चार तासांपर्यंत लैंगिक अत्याचार केला. त्यानंतर तिला आणि तिच्या मित्राला धमकी दिली आणि मारहाणही केली. त्यांच्याकडील पैसे आणि मौल्यवान गोष्टी घेतल्या.

या घटनेची क्रूरता आणि काही महत्त्वपूर्ण लोकांविरोधात पीडित महिलेनं केलेल्या आरोपांमुळे हे प्रकरण बरेच दिवस चर्चेतही राहिलं होतं.

ओडिशाचे तत्कालीन मुख्यमंत्री जे बी पटनायक यांचं नावही यात आलं होतं. पीडित महिलेचा आरोप होता की, पटनायक हे त्या अधिकाऱ्याला वाचवण्याचा प्रयत्न करतायेत, ज्याच्याविरोधात 18 महिन्यांआधी याच महिलेने बलात्काराच्या प्रयत्नांची तक्रार दाखल केली होती.

पीडित महिलेचा आरोप होता की, सामूहिक बलात्कार करणाऱ्यांमधील दोन आरोपींनी तिला धकमावलं होतं आणि त्या अधिकाऱ्याविरोधातील तक्रार मागे घेण्यास सांगितलं होतं.

जेबी पटनायक यांनी त्यावेळी त्यांच्यावरील आरोपांना 'राजकीय कट' म्हटलं होतं.

एका महिन्यानंतर जेव्हा जे बी पटनायक यांनी मुख्यमंत्रिपदाचा राजीनामा दिला, तेव्हा वृत्तपत्रांनी छापलं होतं की, हे प्रकरण चुकीच्या पद्धतीने हाताळणं हे त्यांच्या राजीनाम्यामागचं मुख्य कारण...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ओडिशा पोलिसांनी 1999 साली झालेल्या सामूहिक बलात्कार प्रकरणातील आरोपीला 22 वर्षांनी बेड्या ठोकल्या आहेत. गेल्या दोन दशकांपासून हा नराधम पोलिसांना गुंगारा देत होता. मात्र, काही दिवसांपूर्वीच त्याच्या नशिबानं त्याची साथ सोडली आणि तो पोलिसांच्या जाळ्यात अडकला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पोलिसांच्या या कारवाईचं अनेकांकडून कौतुक होत असताना, काहीजण कथित चकमकीवर प्रश्नचिन्हही उपस्थित करत आहेत. या चकमकीची निष्पक्ष चौकशी करण्याची मागणीही केली जातेय.

राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगानं या घटनेची दखल घेतली असून, चौकशीसाठी एक पथकही नेमलंय. या पथकाचं नेतृत्त्व SSP स्तरावरील अधिकारी करतील आणि लवकरात लवकर हे पथक आपला अहवाल मानवाधिकार आयोगाकडे सुपूर्द करतील.

त्याचवेळी तेलंगण हायकोर्टानं राज्य सरकारला आदेश दिलाय की, चारही आरोपींचे मृतदेह 9 डिसेंबरच्या रात्री 8 वाजेपर्यंत सुरक्षित ठेवावेत आणि त्यांच्या शवविच्छेदनाचा व्हीडिओ कोर्टात जमा करावा.

या प्रकरणाचा कोर्टात खटला सुरू होण्यापूर्वीच आरोपींच्या नातेवाईकांनी पोलिसांच्या कारवाईवर प्रश्चचिन्ह उपस्थित केलेत आणि पोलिसांच्या माहितीवर अविश्वास व्यक्त केलाय.

पोलीस आयुक्त व्हीसी सज्जनार

सायबराबादचे पोलीस आयुक्त व्ही. सी. सज्जनार यांनी कथित चकमकीबाबत शुक्रवारी संध्याकाळी पत्रकार परिषद घेऊन माहिती दिली. सज्जनार यांच्या माहितीवर अनेकांना विश्वास का बसत नाहीय? आणि पोलिसांनी सांगितलेल्या अशा कोणत्या गोष्टी आहेत, ज्यावर प्रश्न उपस्थित केले जातायत?

हे जाणून घेण्यासाठी बीबीसीनं उत्तर प्रदेश पोलीस आणि केंद्रीय राखीव पोलीस दलाचे माजी महासंचालक प्रकाश सिंह, दिल्लीचे माजी उपायुक्त मॅक्सवेल परेरा आणि तेलंगणाचे ज्येष्ठ पत्रकार एन. वेणुगोपाल राव यांच्याशी बातचीत केली.

1. चकमकीची वेळ

पोलीस आयुक्त सज्जनार यांच्या दाव्यानुसार, पोलीस आणि आरोपींमध्ये 6 डिसेंबर 2019 रोजी पहाटे 5.45 ते 6.15 वाजण्याच्या सुमारास चकमक झाली.

याआधी सज्जनार यांच्याच विभागातील एका पोलीस अधिकाऱ्यानं नाव न सांगण्याच्या अटीवर बीबीसीला सांगितलं की, पहाटे 4 वाजण्याच्या सुमारास आरोपींना तुरुंगातून घटनास्थळी नेण्यात आलं होतं.

"आरोपींच्या सुरक्षेच्या कारणास्तव त्यांना इतक्या पहाटे पहाटे गुन्हा घडलेल्या घटनास्थळी नेलं गेलं. कारण लोकांमध्ये आरोपींविरोधात तीव्र संताप होता," असं सज्जनार यांचं म्हणणं आहे.

मात्र, पोलीस आयुक्त सज्जनार यांच्या या दाव्याशी दिल्लीचे माजी उपायुक्त मॅक्सवेल परेरा अजिबात सहमत नाहीत.

मॅक्सवेल परेरा यांनी बीबीसीला सांगितलं की, "हा दावा विश्वासार्ह वाटत नाही, कारण दिवसाच्या उजेडात पोलीस हे काम आरामात करू शकले असते. पोलिसांचा अतिरिक्त फौजफाटा तैनात करून घटनास्थळाला घेराव घालता आला असता आणि...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

तेलंगणची राजधानी हैदराबादजवळ महिला डॉक्टरवर सामूहिक बलात्कार करून तिची हत्या करण्यात आली. या घटनेतील चार आरोपींना शुक्रवारी (6 डिसेंबर) सकाळी कथित चकमकीत स्थानिक पोलिसांनी गोळी घालून ठार केलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पोलिसांच्या या हुशारीमुळे ते चोरावर मोर ठरल्याची चर्चा इटलीत सुरू आहे.

त्याचं झालं असं की इटलीच्या कॅसलनोव्हो मागरा या ठिकाणी असलेल्या सॅंटा मारिया मेडलेना चर्चमध्ये पीटर ब्रुगेल द यंगर या चित्रकाराचा मूल्यवान पेंटिंग होतं. या चित्राची किंमत कोट्यवधींच्या घरात आहे. ते चित्र चोरीला गेलं अशी चर्चा सुरू होती पण पोलिसांनी नवा खुलासा केल्यामुळे घटनेला वेगळंच वळण मिळालं आहे.

पीटर ब्रुगेल यांचं द क्रुसिफिक्शन हे चित्र चोरीला जाऊ शकतं अशा अफवा उठल्या. मग पोलिसांनी खरं चित्र सुरक्षित ठिकाणी ठेवलं आणि त्याच्या जागी अगदी त्याचप्रमाणे दिसणारं चित्र ठेवलं. या चित्राची अंदाजे किंमत 3 दशलक्ष युरो (अंदाजे 23 कोटी 51 लाख) इतकी आहे. एका कुटुंबाने चर्चला हे चित्र दान केलं होतं.

या गोष्टीला महिना उलटला आणि चोरांनी आपला डाव साधला. एका हातोड्याने केस फोडून ते चित्र पळवलं. पण त्यांचं दुर्दैव की त्यांनी खोटं चित्र नेलं. सीसीटीव्ही फुटेजच्या आधारे चोरांचा शोध घेण्याचं काम सुरू आहे.

चित्र बदलल्याची पूर्वकल्पना शहराचे महापौर डॅनियल माँटबेलो यांना होती. त्यांना पूर्वकल्पना दिल्यानंतर पोलिसांनी सर्व व्यवस्था केली आणि चोरी होण्याची वाट पाहिली.

महापौर डॅनियल यांनी हा सर्व प्रकार बुधवारी रात्री माध्यमांना सांगितला. या प्रकरणाचा तपास सुरू आहे त्यामुळे मी तुमच्यासमोर सर्व गोष्टी सांगू शकत नाही असं ते म्हणाले.

विशेष म्हणजे चर्चमध्ये येणाऱ्या काही लोकांनी हे ओळखलं होतं की हे चित्र अस्सल नाही. त्यांनी ही गोष्ट चर्चच्या अधिकाऱ्यांना सांगितली. पण अधिकाऱ्यांनी त्यांना इतकंच सांगितलं होतं की याची वाच्यता कुठेही करू नका. याचा खुलासा महापौरांनी केला. चर्चच्या अधिकाऱ्यांनी या काळात संयम पाळला त्याबद्दल महापौरांनी त्यांचे आभार मानले.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अत्यंत हुशारीने चोरांनी एक मौल्यवान चित्र चोरलं. पण पोलिसांनी खरं चित्र आधीच सुरक्षित ठिकाणी नेऊन ठेवलं होतं त्यामुळे त्यांची ही हुशारी धुळीला मिळाली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पोलिसांनी गेले दोन आठवडे तिथला संपूर्ण परिसरच सील केला आणि हा भाग कोव्हिड-19 या आजाराच्या साथीचा 'हॉटस्पॉट' म्हणून चर्चेत आला. तेव्हापासून एरवी गजबजलेला हा परिसर भीतीयुक्त शांतता आणि अनिश्चिततेच्या सावटाखाली आहे.

दाट लोकवस्ती आणि एकमेकांना जवळपास खेटून असलेली घरं पाहून अनेकजण वरळी कोळीवाड्याला झोपडपट्टी म्हणण्याची गल्लत करतात. पण हे मुंबईच्या मूळ गावठाणांपैकी एक असून, या कोळीवाड्याची स्वतःची वेगळी ओळख आहे.

मुंबई शहर अस्तित्वात येण्याआधीपासून हा कोळीवाडा उभा आहे. गेली अनेक शतकं समुद्राच्या लाटा अंगावर झेलतो आहे. त्यानं मुंबईचं बदलतं रूप पाहिलं आहे आणि आता हे गाव कोव्हिडच्या संकटाला तोंड देत आहे. वरळी कोळीवाड्यासाठी ही सगळीच परिस्थिती नवीन आहे.

मुंबईच्या इतिहासाचा साक्षीदार

तुम्ही मुंबईच्या सी-लिंकवरून वांद्रे ते वरळी असा प्रवास केला असेल, तर डाव्या बाजूला किनाऱ्याजवळ एक भूशीर समुद्रात घुसलेलं दिसतं. त्याच त्रिकोणी भूभागावर वरळी कोळीवाडा वसला आहे. तीन बाजूंनी पाणी आणि मागे उंच इमारतींच्या सान्निध्यात हा कोळीवाडा आणि त्यातही तिथला अगदी टोकावरचा वरळी किल्ला पटकन नजरेत भरतो.

जुन्या वरळी बेटाच्या एका टोकाचा हा सगळा भाग ऐतिहासिक आणि भौगोलिक दृष्ट्‍याही महत्त्वाचा आहे. पत्रकार आणि मुंबईच्या पुरातत्त्व इतिहासाचे अभ्यासक विनायक परब सांगतात, " वरळीत शेल प्रकारचा दगड आहे, जो मुंबईत फक्त याच परिसरात सापडतो. शेल तयार होण्यासाठी त्या भागात पाण्याचं अस्तित्व असावं लागतं आणि त्यात दगडात जीवाष्म सापडतात. मुंबईतले पहिले जीवाष्मही इथेच सापडले आहेत. त्यात कासव, मासा आणि बेडूक यांचा समावेश आहे."

वरळीतला कोळीवाडाही किमान नऊशे ते हजार वर्ष जुना असावा असा तज्ज्ञांचा अंदाज आहे. "वरळीला कोळीवाडा खूप आधीपासून होता हे तिथल्या लोकदेवतांवरून हे लक्षात येतं. तिथं सापडलेले पुरावे हे दहाव्या-अकराव्या शतकातले आहेत. आता जिथे किल्ला आहे तिथे पूर्वी गढी असावी असा अंदाज आहे.'

तेव्हा मुंबई सात बेटांत विभागलेली होती आणि वरळी त्यातलं एक महत्त्वाचं बेट होतं. या सात बेटांच्या उत्तरेला 'साष्टी' बेटावर आजच्या मुंबईतली उपनगरं आणि ठाणे-मिरा भाईंदर ही शहरं वसली आहेत. आता ही सगळी बेटंच नाही, तर ही शहरंही एकजीव झाल्यासारखी दिसतात.

पण एका जमान्यात साष्टी बेटावरच्या वांद्रे इथला किल्ला आणि वरळीच्या कोळीवाड्यातला किल्ला असे दोन पहारेकरी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना विषाणूची लागण झालेल्या व्यक्ती आढळल्यापासून मुंबईचा वरळी कोळीवाडा चर्चेत आहे. 'क्लस्टर कंटेनमेंट' योजनेअंतर्गत संसर्ग रोखण्यासाठी या परिसराच्या सीमा बंद करण्यात आल्या.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पोलिसांनी गोळीबार करणाऱ्या माणसाला ताब्यात घेतलं आहे.

एएनआय वृत्तसंस्थेच्या माहितीनुसार, एका युवकाला गोळी लागली असून तो जामियाचा विद्यार्थी असल्याचे सांगण्यात येत आहे. जखमी विद्यार्थ्याला रुग्णालयात दाखल करण्यात आले आहे.

गोळी झाडणाऱ्या व्यक्तीची पोलीस चौकशी करत आहेत असं एएनआयने स्पष्ट केलं आहे.

या विभागाचे डीसीपी चिन्मय बिस्वाल यांनी एका वाहिनीशी बोलताना सांगितले, एका व्यक्तीने पिस्तुल दाखवत गोळीबार केला आणि त्यात एक तरुण जखमी झाला आहे.

बिस्वाल म्हणाले, "ही व्यक्ती गर्दीमध्येच होती आणि त्याने विद्यार्थ्यांच्या दिशेन पिस्तुल रोखले. एक विद्यार्थी जखमी झाला आहे. तो आता सुरक्षित आहे. हा जखमी विद्यार्थी जामिया विद्यापिठाचा विद्यार्थी आहे. हा विद्यार्थी गोळ लागून जखमी झाला की नाही हे समजण्यासाठी वैद्यकीय अहवाल येण्याची वाट पाहावी लागेल."

"दिल्लीतल्या घटनेबद्दल मी दिल्ली पोलीस आयुक्तांशी बोललो आहे. अशी कोणतीही घटना मोदी सरकार खपवून घेणार नाही, दोषी व्यक्तीला सोडणार नाही", असं ट्वीट अमित शाह यांनी केलं आहे.

त्याआधी काँग्रेसने या घटनेचा निषेध करुन अमित शाह यांच्या कार्यशैलीवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले.

काँग्रेसने ट्वीट केलं- "अमित शाह पोलीस दल कशाप्रकारे चालवत आहेत? तो माणूस शांततापूर्ण आंदोलन करणाऱ्या लोकांवर गोळी झाडत आहे आणि दिल्ली पोलीस तिथं उभे आहेत. अर्थराज्यमंत्री अनुराग ठाकूर यांच्यासारख्या भाजपा नेत्यांना हेच हवंय का?"

AIMIMचे अध्यक्ष असदुद्दिन औवेसी यांनीही दिल्ली पोलिसांना आरोपीच्या पिंजऱ्यात उभं केलं आहे.

त्यांनी केलेल्या ट्वीटमध्ये ते म्हणतात, दिल्ली पोलिसांना गेल्या महिन्यात तुम्ही जामियामध्ये जे शौर्य दाखवलं होतं त्याचं काय? आजूबाजूला उभ्या असलेल्य़ा लोकांना असं वाऱ्यावर सोडण्यासाठी बक्षिस द्यायचं झालं तर ते दरवेळेस तुम्हाला मिळेल. गोळी लागलेल्या व्यक्तीला बॅरिकेडवर का चढावं लागलं हे तुम्ही सांगू शकाल का?तुमच्या सर्विस रुल्समध्ये माणूस बनण्यापासून रोखलं जावं असं लिहिलं आहे का?

पीटीआयने दिलेल्या माहितीनुसार गोळी झाडणारी व्यक्ती 'हे घ्या स्वातंत्र्य' (ये लो आजादी) असं ओरडत होती.

या घटनेवर सोशल मीडियावर भरपूर प्रतिक्रिया येत आहेत.

जेएनयू विद्यार्थी संघटनेच्या माजी अध्यक्षा शहेला रशिद यांनी ही दहशतवादी घटना असल्याचे सांगितले आहे.

शहेला रशिद यांन ट्वीट केले, "जामियातला हल्ला केवळ हातात पिस्तूल...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

दिल्लीतल्या जामिया भागामध्ये नागरिकत्व सुधारणा कायद्याच्या विरोधात काढलेल्या एका मोर्चात एका व्यक्तीने गोळीबार केला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पोलिसांनी छापा टाकल्यावर त्यांना जखमी अवस्थेतला फ्रेडी दिसला

16 एप्रिलला ब्राझिलच्या कॅसकॅवल शहरातल्या प्राणीसंग्रहालयातून फ्रेडीला सशस्त्र चोरांनी चोरून नेलं. मात्र, घटनेच्या तीनच दिवसांनंतर तो त्याच्या पिंजऱ्याजवळ आढळला. या पिंजऱ्यात तो गेली चार वर्ष राहत होता.

ज्यावेळी चोरट्यांनी फ्रेडीला चोरलं त्यावेळी प्राणीसंग्रहालयातल्या उपचार केंद्रात त्याच्यावर उपचार सुरू होते. काही दिवसांपूर्वीच फ्रेडीला साप चावला होता आणि तो अगदी मरणासन्न अवस्थेला होता.

मात्र, फ्रेडीच्या धैर्याची कथा इथेच संपत नाही.

प्राणीसंग्रहालयात येण्याआधी तो अंमलीपदार्थांची तस्करी करणाऱ्या टोळीत होता. (तो एका ड्रग डीलरचा पोपट होता. पोलीस आले की आपल्या मालकाला पूर्वसूचना देणं हे त्याचं काम होतं.)

2015 साली ड्रग माफियांविरोधातल्या एका पोलीस कारवाईत फ्रेडीच्या उजव्या डोळ्याखाली गोळी लागली. त्यात त्याचा चेहरा विद्रुप झाला आणि तेव्हा त्याला फ्रेडी क्रुएगर हे नाव मिळालं. Nightmare on Elm Street या सिनेमात विद्रुप चेहऱ्याचा एक खलनायक आहे. त्याच्याच नावावरून हे नाव ठेवण्यात आलं.

गोळी लागल्याने त्याचा उजवा डोळा निकामी झाला आणि चोचीलाही जखम झाली.

मात्र, तरीही तो अगदी सामान्य पोपटांसारखाच होता. चोचीला मार लागूनही तो चोचीने बिया काढून फळं खायचा.

भरपूर पैसा मिळवून देणारी बेकायदा तस्करी

फ्रेडीचा चेहरा विद्रुप आहे, हे लक्षात आल्यावर चोरट्यांनीच  त्याला सोडून दिलं असणार, असा पोलिसांचा अंदाज आहे.

"त्याला विकणं कठीण असेल. शिवाय, त्याला ओळखणंही सोपं होतं", असं प्राणीसंग्रहालयाचे संचालक इलेअर डेट्टोनी यांनी सांगितलं.

ब्राझीलमध्ये प्राण्यांची मोठ्या प्रमाणावर तस्करी होते.

प्राण्यांच्या अवैध व्यापारातून ब्राझीलमध्ये दरवर्षी ३ अब्ज डॉलरची उलाढाल होते

प्राण्यांच्या तस्करीविरोधात काम करणाऱ्या रेन्टॅक्ट या स्वयंसेवी संस्थेतल्या अभ्यासकांच्या मते ब्राझीलमध्ये दरवर्षी तब्बल 3 अब्ज डॉलरची बेकायदा प्राणी तस्करी होते.

"फ्रेडी सुदैवी आहे की दुर्दैवी, हे मी अजून ठरवू शकलेलो नाही", असं डेट्टोनी सांगतात.

क्लिनिकजवळ माणसाच्या रक्ताचे थेंब आढळल्याचं त्यांनी सांगितलं. त्यामुळे फ्रेडी सहजासहजी चोरट्यांच्या हातात सापडला नसेल, त्याने झुंज दिली असावी, असा त्यांचा अंदाज आहे.

पर्यटन वाढण्याची आशा

डेट्टोनी सांगतात, "फ्रेडी तसा रागीट स्वभावाचा आहे आणि त्यामुळे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

फ्रेडी क्रुएगर... आहे पोपट... पण त्याचं आयुष्य एखाद्या हॉलीवुड फिल्मच्या कथानकाला शोभावं असंच.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार, मुलीला धमकी दिली जात होती तसंच ब्लॅकमेलसुद्धा केलं जात होतं. या पीडित मुलीने विहिरीत उडी मारून आत्महत्या केली आहे. थरपारकर जिल्ह्यातील डालान-जो-टर्र गावात ही घटना घडली.

पीडितेच्या कुटुंबीयांच्या फिर्यादीवरून आत्महत्येस प्रवृत्त केल्याचा गुन्हा दाखल करण्यात आल्याची माहिती पोलिसांनी दिली आहे. याप्रकरणी एका व्यक्तीला अटकही करण्यात आली आहे.

मुलीच्या वडिलांनी दिलेल्या माहितीनुसार, "पहाटे त्यांना जाग आली तेव्हा मुलगी तिच्या अंथरूणावर नव्हती. त्यांनी शेजाऱ्यांना उठवून शोधाशोध सुरू केली. पण ती कुठेच आढळून आली नाही. तिच्या पायाचे ठसेही कुठे दिसून आले नाहीत.

पुढे मुलीला शोधत आरोपीच्या घराजवळ गेले असता तिथं मुलीचे तसेच आरोपीच्या पायांचे ठसे आढळून आले. याठिकाणी त्यांनी घेराव घातला, तेव्हा आरोपी त्याठिकाणी उपस्थित होता.

बलात्कार प्रकरण

मुलीच्या वडिलांनी सांगितलं, "त्यावेळी रात्री दोन वाजले होते. त्याचवेळी आम्हाला विहिरीकडून आवाज आला. तिथं मुलीची पावलंही उमटली होती. नंतर पोलिसांनी मुलीचा मृतदेह बाहेर काढला."

ही घटना चेलहार पोलीस ठाण्याच्या हद्दीत घडली आहे.

चेलहार पोलीस ठाण्याचे प्रभारी मुश्ताक मलिक यांच्या मते, "मुलीच्या नातेवाईकांच्या तक्रारीवरून गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे. विहिरीच्या आजूबाजूला इतर कुणाच्याही पायांचे ठसे सापडलेले नाहीत."

पीडितेच्या वडिलांना सात मुलं आहेत. गेल्या वर्षी आपल्या 18 वर्षीय मुलीवर बलात्कार झाल्याची तक्रार त्यांनी दिल्यानंतर याप्रकरणी गुन्हा दाखल करण्यात आला होता. यामध्ये तीन जणांवर बलात्काराचा आरोप होता.

डॉन या पाकिस्तानी वृत्तपत्राने दिलेल्या बातमीनुसार, वैद्यकीय अहवालात बलात्कार झाल्याचं स्पष्ट झालं नव्हतं, अशी माहिती पोलीस अधिकारी अब्दुल्ला अहमद यांनी दिली होती.

मुलीला धमकी

पीडितेच्या वडिलांच्या म्हणण्यानुसार, तिन्ही आरोपींना त्यावेळी अटक करण्यात आली. पण तीन महिन्यांनंतर सर्वांना जामीन मिळाला. तेव्हापासूनच ते पीडितेला आणि कुटुंबीयांना धमक्या देत होते.

कोरोनामुळे नंतर या खटल्याची सुनावणी होऊ शकली नाही. 15 ऑक्टोबर रोजी याप्रकरणी लेखी जबाब घेण्यात येणार होता आणि पीडिता आपल्या म्हणण्यावर ठाम होती. या प्रकरणात पीडिता आणि आरोपी एकाच गावातील आहेत.

ते सांगतात, "मुलीला घाबरवण्यासाठी धमक्या दिल्या जात होत्या. तिच्यावर दबाव टाकण्यात येत होता. या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानच्या सिंध प्रांतात 'थर' वाळवंटी प्रदेशात गेल्या वर्षी एका हिंदू मुलीवर कथितरित्या बलात्कार झाला होता. या मुलीने आता आत्महत्या केल्याची माहिती समोर आली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार, या तरुणीची एका मुस्लीम मुलाबरोबर मैत्री होती. त्यावर काही लोकांनी आक्षेप घेतल्यावर, तिने 'आपल्याला मुस्लीम लोक आवडतात', असं तिनं एका मित्राला व्हॉट्सअपवर सांगितलं होतं. पुढे या संभाषणाचे स्क्रीनशॉट सोशल मीडियावर व्हायरल झाले होते.

त्यावरून एका हिंदुत्ववादी संघटनेच्या पाच जणांनी शनिवारी तिच्या घरी जाऊन तिच्या पालकांना या प्रकरणी तंबी दिली होती. त्या 20 वर्षीय तरुणीनं त्याच दिवशी अखेर आत्महत्या केली.

पोलिसांनी सुरुवातीला या प्रकरणी आत्महत्येमुळे मृत्यू झाल्याची नोंद केली होती. मात्र सोमवारनंतर या प्रकरणात सोशल मीडियाचा सहभाग असल्याचे समोर आल्यानंतर पोलिसांनी आपल्या तपासाची दिशा बदलली.

त्या तरुणीनं आत्महत्येपूर्वी चिठ्ठी लिहून ठेवली होती, असं कर्नाटकच्या चिकमंगळूरचे ज्येष्ठ पोलीस अधिकारी, के. अन्नामलाई यांनी बीबीसीला सांगितलं. त्यांनी पुढे सांगितलं की, "तिनं त्या पत्रात लिहून ठेवलं होतं, की एका दुसऱ्या धर्मातल्या व्यक्तीसोबत तिचा एक फोटो होता. त्या फोटोवरून अनेकांनी तिच्या चारित्र्याबाबत शंका व्यक्त केली होती."

त्यांनंतर पाच जण तिच्या घरी येऊन तिच्या पालकांना तिचं एका मुस्लीम मुलावर प्रेम असल्याचं सांगून गेले होते. यातल्या एकाला पोलिसांनी अटक केली असून इतरांचा पोलीस शोध घेत असल्याचं त्या अधिकाऱ्यानं सांगितलं.

'एका तरुणीचा हकनाक बळी'

बीबीसी हिंदीच्या इमरान कुरेशी यांनी पाहिलेल्या काही स्क्रीनशॉटनुसार, लोक तिला दुसऱ्या धर्मातल्या व्यक्तीमध्ये जास्त गुंतून जाऊ नको, असा दम देत होते.

त्यांना उत्तर देत, 'पण मला मुस्लीम लोक  आवडतात', असं तिनं म्हटलं होतं. इतर धर्मातल्या व्यक्तीसोबत मैत्री करण्यात काहीही गैर नाही, असंही तिनं पुढे म्हटलं आहे.

"तिच्यावर व्हॉट्सअपवर, फेसबुकवर ज्या कोणी टीका केली असेल, त्या प्रत्येकाला अटक केली जाईल," असं पोलिसांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

'लव्ह जिहाद' या मु्द्द्यावरून गेल्या काही वर्षांत भारतात हिंदू-मुस्लीम धर्मीयांमध्ये तणाव प्रचंड वाढला आहे.

'लव्ह-जिहाद' ही संकल्पना काही हिंदू गटांनी पुढे आणली आहे. या हिंदू गटांचा आरोप आहे की, हिंदू महिलांना मुस्लीम धर्मांत आणण्यासाठी मुस्लीम मुलांकडून कट रचले जातात.

हे पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कर्नाटकमध्ये एका मुस्लीम मुलाबरोबर मैत्री केल्यामुळे एका हिंदू तरुणीला व्हॉट्सअपवर जाचाला सामोरं जावं लागलं. त्याचा तिला इतका मनस्ताप झाला की तिने आत्महत्या केली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पोलिसांनी रविवारी (10 जानेवारी) यासंबंधी माहिती देताना सांगितलं की, पीडितेला जिल्हा रुग्णालयात भरती करण्यात आलं होतं.

पीटीआय या वृत्तसंस्थेनं दिलेल्या बातमीनुसार या मुलीला अतिशय वाईट परिस्थितीत रुग्णालयामध्ये आणण्यात आलं होतं आणि दाखल केल्यावर तिची तब्येत अजूनच बिघडली, अशी माहिती रुग्णालयाचे वरिष्ठ अधीक्षक डॉक्टर सुबोध शर्मा यांनी दिली होती.

डॉक्टरांनी शर्थीचे प्रयत्न करूनही या मुलीचे प्राण वाचले नाहीत, असंही सुबोध शर्मा यांनी म्हटलं.

बरेलीचे वरिष्ठ पोलिस अधीक्षक रोहित सिंह साजवान यांनी म्हटलं, "पोस्टमार्टम रिपोर्टनुसार पीडितेचा मृत्यू जंतूसंसर्गामुळे झाला आहे. मुलीचा व्हिसरा सुरक्षित ठेवण्यात आला आहे.

मुलीचे वडील मानसिकदृष्ट्या अस्वस्थ आहेत. त्यांनी सांगितलं की मुलगी सहा महिन्यांची गरोदर असल्याचं आम्हाला 6 डिसेंबरला कळलं.

गेल्यावर्षी जून महिन्यात तीस वर्षांच्या एका व्यक्तीनं आपल्या मुलीवर बलात्कार केला होता, असंही त्यांनी सांगितलं. मुलगी कामानिमित्त बाहेर गेली होती. तेव्हा या व्यक्तीनं तिला धमकी देऊन तिच्यावर बलात्कार केल्याचं मुलीच्या वडिलांनी सांगितलं.

पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार पीडितेच्या वडिलांनी याबाबत फतेहगंज पश्चिम पोलिस ठाण्यात 4 डिसेंबरला तक्रार नोंदवली होती. आरोपीला 6 डिसेंबरला अटक करण्यात आली.

फतेहगंज पश्चिम पोलिस ठाण्याचे प्रमुख अश्विनी कुमार यांनी याप्रकरणी आरोपपत्र दाखल केल्याची माहिती दिली आहे.

मुलीच्या वडिलांनी जिल्हा रुग्णालयाकडे गर्भपातासाठी परवानगी मागितली होती. मात्र ती सात महिन्यांची गरोदर असल्यानं आणि पोलिसांकडे तक्रार केली असल्याने डॉक्टरांनी नकार दिला.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

उत्तर प्रदेशच्या बरेलीमध्ये 15 वर्षांच्या बलात्कार पीडितेचा मृत्यू झाला. पीडिता सात महिन्यांची गरोदर होती. गरोदरपणातील समस्यांमुळे पीडितेचा मृत्यू झाला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पोलिसांनी वरावरा राव यांच्या जावयांच्या घरी तसंच क्रांतिकारी लेखकांची संघटन असलेल्या क्रांती संघटनेचे सदस्य आणि प्राध्यापक कासिम यांच्या घरावर छापे मारले आहेत.

वरावरा राव यांच्यासह अरुण फरेरा, व्हर्नोन गोन्सालविस यांना मुंबईत अटक करण्यात आली आहे.

Peoples Union For Civil Liberties च्या कार्यकर्त्या सुधा भारद्वाज यांना हरियाणामधल्या सुरजकुंडमधून तर PUDR कार्यकर्ते गौतम नवलखा यांना दिल्लीहून अटक करण्यात आली आहे.

पोलिसांनी हैदराबाद, मुंबई, दिल्ली आणि रांची या शहरात एकाच वेळी छापे मारले. हे छापे एल्गार परिषदेनंतर भीमा कोरेगावला झालेल्या हिंसाचारासंदर्भात असल्याचं पुण्याचे पोलीस सहआयुक्त शिवाजी बोडखे यांनी सांगितलं.

पोलिसांनी या अटकसत्राची थेट कारणं दिली नसली तरी रोना विल्सन यांच्याकडून जप्त करण्यात आलेल्या पत्राचा संबंध या अटकसत्राशी असल्याचं सांगितलं जात आहे.

मात्र नागरी हक्क संघटनांनी आणि डाव्या पक्षांनी ही अटक म्हणजे विरोधाची धार कमी करण्याचा आणि प्रश्न विचारणाऱ्या लोकांचा आवाज दाबण्याचा प्रयत्न आहे असा आरोप केला आहे.

"पंचनाम्याची भाषा ही स्थानिक असावी लागते. ते मराठीत कसा पंचनामा देऊ शकतात," असा प्रश्न वरावरा राव यांचे नातेवाईक आणि पत्रकार एन. वेणूगोपाल यांनी विचारला आहे.

कार्यकर्ते आणि वकील प्रशांत भूषण यांनी तर सरळ सुप्रीम कोर्टाचा दरवाजा ठोठावला आहे. पंचनाम्यात वरावरा राव यांच्याकडून हस्तगत केलेल्या वस्तूंशिवाय अन्य कशाचाही उल्लेख नाही.

ही अटक कोणत्या बळावर पोलिसांनी केली आहे याचा खुलासा अद्याप केलेला नाही. ही कारवाई भीमा कोरेगावमध्ये झालेल्या दंगलीच्या संदर्भात आहे इतकंच पुणे पोलिसांनी स्पष्ट केलं आहे. बेकायदेशीर कारवाई प्रतिबंधक कायद्याअंतर्गत या सगळ्यांना अटक करण्यात आली आहे.

मानवाधिकार आयोगाची नोटीस

दरम्यान, मंगळवारी झालेल्या अटकसत्रात योग्य प्रक्रिया अवलंबलेली नाही, असं निरीक्षण प्रसारमाध्यमांत आलेल्या बातम्यांच्या आधारे केंद्रीय मानवाधिकार आयोगाने बुधवारी नोंदवलं. तसंच महाराष्ट्राचे मुख्य सचिव आणि पोलीस महासंचालक यांना आयोगानं नोटीस बजावली आहे. या संपूर्ण प्रकरणाचा अहवाल चार आठवड्याच्या आत सादर करण्याचे आदेश दिले आहेत.

ही अटक आताच का?

यावर्षी जानेवारी महिन्यात भीमा कोरेगावमध्ये हिंसाचाराची घटना घडली होती. एल्गार परिषदेच्या नावाखाली स्फोटक भाषण केल्याच्या आरोपावरून जून महिन्यात...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पोलिसांनी संपूर्ण भारतात काही सामाजिक कार्यकर्त्यांच्या घरावर छापे मारले आहेत. वरावरा राव यांच्यासह पाच लोकांना अटक करण्यात आली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पोलिसांनी संपूर्ण परिसर खाली केला आहे. यावेळी काही आंदोलकांना पोलिसांनी ताब्यात सुद्धा घेतलं आहे.

दिल्लीत सुरू असलेल्या लॉकडाऊनच्या पार्श्वभूमीवर ही कारावाई केल्याचं दिल्ली पोलिसांनी सांगितलं आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

दिल्ली पोलिसांच्या दक्षिण-पूर्व जिल्ह्याच्या डीसीपींनी एएनआय या वृत्तसंस्थेला ही माहिती दिली आहे.

ते म्हणाले, "लॉक डाऊन पाहाता शाहीन बागेतील निदर्शकांना तिथून जाण्यास सांगण्यात आलं होतं. मात्र, त्यांनी जागा मोकळी करायला नकार दिला. त्यामुळे त्यांच्यावर कारवाई करावी लागली. आंदोलन स्थळ पूर्णपणे रिकामं करण्यात आलं आहे. मात्र, या कारवाईत आम्हाला काही निदर्शकांना ताब्यातही घ्यावं लागलं."

नेमक्या किती लोकांना ताब्यात घेण्यात आलं, याविषयीची माहिती मिळू शकलेली नाही.

शाहीन बाग परिसरातच राहणाऱ्या एका व्यक्तीने नाव उघड न करण्याच्या अटीवर बीबीसीला सांगितलं की संपूर्ण शाहीन बागेत सुरक्षा दल तैनात आहे. तसंच आंदोलन स्थळावरही मोठ्या संख्येने सुरक्षा दलाच्या जवानांना तैनात करण्यात आलं आहे.

पोलिसांनी आंदोलन स्थळी उभारण्यात आलेले तंबू, पोस्टर, बॅनर काढल्याचंही या व्यक्तीने सांगितलं. यापूर्वी सोमवारी रात्रीदेखील पोलीस तिथे आल्याचं त्यांचं म्हणणं आहे.

शाहीन बागेत गेल्या वर्षी 15 डिसेंबरपासूनच सुधारित नागरिकत्त्व कायद्याविरोधात आंदोलन सुरू आहे. या आंदोलनाचं वैशिष्ट्य म्हणजे महिलांच्या नेतृत्त्वात हे आंदोलन सुरू होतं.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या आवाहनानंतर रविवारी 22 मार्च रोजी संपूर्ण देशभरात जनता कर्फ्यू पाळण्यात आला.

रविवारी शाहीन बागेत पेट्रोल बॉम्ब फेकण्यात आले होते. मात्र, यात कुणीही जखमी झालं नाही. त्या दिवशी जनता कर्फ्यू असल्याने आंदोलक सांकेतिक आंदोलन म्हणून आपल्या चपला आंदोलनस्थळी ठेवून घरी निघून गेले होते. काही वयोवृद्ध महिलाच आंदोलनस्थळी होत्या.

त्याआधीच कोरोना विषाणूचा वाढता प्रादुर्भाव बघता आंदोलकांनी आंदोलन मागे घ्यावं, असं आवाहन करण्यात आलं होतं. मात्र, आपण आंदोलन सुरूच ठेवणार असल्याचं त्यांनी स्पष्ट केलं होतं.

मात्र, कोरोना विषाणूचा धोका बघता कमीत कमी संख्येने महिला आंदोलनस्थळी उपस्थित असतील याची काळजी घेऊ, असं या महिलांनी सांगितलं होतं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना व्हायरसचं वाढतं संक्रमण लक्षात घेता दिल्ली पोलिसांनी शाहीन बागमध्ये सुरू असलेलं आंदोलन उठवलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पोलीस अधिकारी सचिन वाझे

केंद्रीय तपास यंत्रणेने (NIA) अटक केली आहे. त्यापूर्वी जवळपास 12 तास त्यांची NIA ने चौकशी केली. उद्योगपती मुकेश अंबानी यांच्या अँटेलिया निवासस्थानाबाहेर स्कॉर्पिओ गाडीत जिलेटीन स्फोटकाच्या कांड्या आढळल्या होत्या. या प्रकरणात सचिन वाझे यांना अटक करण्यात आली आहे.

जिलेटीन च्या कांड्या असलेली स्कॉर्पिओ गाडी 25 फेब्रुवारी रोजी पोलिसांना आढळली होती. ही स्कॉर्पिओ गाडी ज्यांच्या ताब्यात होती ते मनसुख हिरेन यांचा मृतदेह ठाण्यातील रेती बंदर इथे आढळला होता.

त्यानंतर हिरेन यांच्या पत्नी विमला हिरेन यांनी NIA ला दिलेल्या जबाबात सचिन वाझे यांच्यावर हत्येचा आरोप केला होता. त्यानंतर सचिन वाझे यांच्या भोवतीचे संशयाचे वर्तुळ आणखी गडद झाले होते. आता त्यांना अटक झाल्याने या प्रकरणाला आणखी गंभीर वळण लागले आहे.

सचिन वाझेंचा पोलीस दलातील प्रवासही नाट्यमय असाच राहिला आहे.

मी घटनास्थळी सर्वांत आधी गेलो नव्हतो - सचिन वाझे

"मला मनसुख यांच्या मृत्यूबाबत काहीच माहिती नाही. पत्रकार आणि पोलीस त्रास देत असल्याची तक्रार त्यांनी दिली होती. त्याबाबत त्यांनी मुंबई आणि ठाण्याच्या पोलीस आयुक्तांना पत्र लिहिलं होतं. गाडी सापडली तेव्हा सर्वांत आधी गावदेवी पोलिसांचे वरिष्ठ पोलीस अधिकारी तिथं पोहोचले होते, त्यानंतर इतर पोलीस अधिकारी पोहोचले होते. त्यानंतर मी तिथं पोहोचलो होतो," असं सचिन वाझे यांनी मीडियाशी बोलताना सांगितलं आहे.

मुंबई पोलीस दलात एन्काउंटर स्पेशलिस्ट म्हणून ओळखले जाणारे, अर्णब गोस्वामी प्रकरणी चर्चेत आलेले API सचिन वाझे आहेत तरी कोण? हे आपण जाणून घेऊया.

क्राइम इंटेलिजन्स युनिटचे प्रमुख

महाराष्ट्र पोलीस दलात सचिन वाझे सहाय्यक पोलीस निरीक्षक, म्हणजेच असिस्टंट पोलीस इंनस्पेक्टर (API) पदावर कार्यरत होते.

मुंबई क्राइम ब्रांचच्या 'क्राइम इंटेलिजन्स युनिट' चे प्रमुख म्हणून सेवा बजावत आहेत. मुंबईत घडणाऱ्या गुन्हेगारी कारवायांची गोपनीय माहिती मिळवून, त्या रोखण्याचं काम क्राइम ब्रांचच्या या युनिटकडे आहे.

जून 2020 मध्ये मुंबई पोलीस आयुक्त परमबीर सिंह यांच्या अध्यक्षतेखालील समितीने सचिन वाझेंच निलंबन मागे घेण्याचा निर्णय घेतला. निलंबन मागे घेतल्याने तब्बल 16 वर्षांनी वाझे यांचा पुन्हा महाराष्ट्र पोलिसांच्या सेवेत येण्याचा मार्ग खुला झाला.

पोलीस दलात परतल्यानंतर वाझे यांची आयुक्तांनी प्रतिष्ठित मानल्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुकेश अंबानी यांच्या घरासमोर स्फोटकांनी भरलेली गाडी आढळली होती. त्याप्रकरणी API सचिन वाझेंना अटक करण्यात आली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पोलीस प्रमुखांना तुमच्याशी बोलायचे आहे म्हणत ते 39 वर्षांचे पत्रकार किशोरचंद्र वांगखेम यांना घेऊन गेले.

"काही होणार नाही, काळजी करू नका", असं त्यातील एका पोलीस अधिकाऱ्याने म्हटल्याचं किशोरचंद्र यांच्या पत्नी रंजिता इलांगबम सांगत होत्या.

किशोरचंद्र आंघोळीला गेले होते आणि त्यानंतर ते पत्नी आणि पाच आणि एक वर्षाच्या दोन मुलींसोबत जेवायला बसणार होते. तेवढ्यात पोलीस आले होते. किशोरचंद्र यांनी आपण वकिलाला फोन करू शकतो का, असे विचारले. मात्र पोलिसांनी नकार दिला आणि ताबडतोब तयार व्हायला सांगितले.

पत्नी रंजिता आणि त्यांचा भाऊ दुसऱ्या कारमधून पोलिसांच्या मागे गेले.

पोलीस ठाण्यात किशोरचंद्र यांची जवळपास पाच तास चौकशी सुरू होती. संध्याकाळ होता होता कडाक्याची थंडी पडायला सुरुवात झाली. त्यामुळे गरम कपडे घेण्यासाठी रंजिता घरी गेल्या. त्या परतल्यावर तुमच्या पतीला राजधानी इम्फाळमधल्या तुरुंगात नेण्यात आल्याचं त्यांना सांगण्यात आले.

"मला धक्काच बसला. सुरुवातीला नकार दिल्यानंतर मुख्य पोलीस निरीक्षक आम्हाला भेटले आणि माझ्या पतीला ताब्यात घेण्यात आल्याचं त्यांनी सांगितले.

 त्यांच्यासाठी काही गरम कपडे आणि ब्लँकेट घेऊन यायला सांगितले. त्यांना का ताब्यात घेतले हे आम्हाला दुसऱ्या दिवशी पेपरमधूनच कळाले", असे रंजिता यांनी सांगितले.

किशोरचंद्र यांचा गुन्हा तरी काय होता? त्यांनी 19 नोव्हेंबर रोजी मणिपूरच्या सत्ताधारी भाजप सरकारविरोधात आपल्या फेसबुक पेजवर चार व्हीडिओ आणि कमेंट टाकली होती. मणिपूरचे मुख्यमंत्री हे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हातातलं खेळणं आहे, अशा आशयाची ती पोस्ट होती.

नुकत्याच झालेल्या एका सरकारी कार्यक्रमात, वसाहतवादाविरोधात मणिपूरनेही लढा दिला होता याचा राज्य सरकारला विसर पडल्याचे त्यांनी नमूद केले होते. एका पोस्टमध्ये त्यांनी लिहिले होते, "विश्वासघात करू नका. मणिपूरच्या स्वातंत्र्यसैनिकांचा अपमान करू नका".

वांगखेमच्या अटकेविरोधात निदर्शने करण्यात आली.

या प्रकरणात पोलीस निरीक्षक के. बॉबी यांनी एक अहवाल दिला. या अहवालात फेसबुक बघत असताना आपल्याला हे व्हीडिओ दिसले. हे व्हीडिओ "द्वेष पसरवणारे किंवा अवमान करणारे किंवा तसा प्रयत्न करणारे किंवा सरकारविरोधी असंतोष पसरवणारे किंवा तसा प्रयत्न करणारे असल्याचे" त्यांनी लिहिले. याशिवाय किशोरचंद्र यांनी "असंवैधानिक आणि असभ्य भाषा वापरली आणि असभ्य वर्तन" केल्याचेही...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मणिपूरमध्ये 27 नोव्हेंबरच्या दुपारी केबल न्यूजच्या पत्रकाराच्या दोन मजली घरासमोर साध्या वेशातले जवळपास अर्धा डझन पोलीस येऊन धडकले.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पोलीस भरती असो वा महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगाच्या (MPSC) परीक्षा, प्रत्येकवेळी मराठा आरक्षण स्थगितीचा मुद्दा समोर आला. पुढेही भरती किंवा परीक्षा असल्यास मराठा आरक्षणाचा मुद्दा उपस्थित होईल, ही शक्यता नाकारता येत नाही.

मात्र, इथे नेमका एक पेच निर्माण होताना दिसतोय. हा पेच काय आहे, तर मराठा आरक्षणामुळे भरती आणि परीक्षांवर परिणाम होत असताना, आरक्षणाचा लाभ मिळणाऱ्या मराठेतर  समाजात नाराजी दिसून येते.

अगदी MPSC परीक्षांच्या निमित्तानं राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते छगन भुजबळ आणि काँग्रेसचे नेते विजय वडेट्टीवार यांच्या वक्तव्यांमधून ही नाराजी जाहीरपणे दिसूनही आली. विशेष म्हणजे, हे दोन्ही नेते सत्ताधारी पक्षाच्या सरकारमधील वरिष्ठ मंत्री सुद्धा आहेत.

या नाराजीमुळे दोन गोष्टी प्रामुख्याने समोर आल्या, त्या म्हणजे आरक्षण स्थगितीमुळे मराठा समाज नाराज आणि भरती-परीक्षा इत्यादी पुढे ढकलत असल्यानं इतर समाज नाराज. हा पेच सत्ताधारी पक्षांसाठी अडचणीचा आहे की फायद्याचा, या प्रश्नाचीच आपण या बातमीतून चर्चा करणार आहोत.

तत्पूर्वी, मराठा आरक्षण स्थगितीमुळे गेल्या महिन्याभरात दोन महत्त्वाच्या गोष्टीत फरक पडला आणि त्यामुळे खरंतर हा प्रश्न चर्चेत आला आहे. त्यामुळे सर्वात आधी ते मुद्दे आपण पाहू.

सरकारमध्येच अंतर्विरोध?

16 सप्टेंबर रोजी महाराष्ट्राचे गृहमंत्री अनिल देशमुख यांनी 12 हजार 538 पदांसाठीची पोलीस भरती जाहीर केली. यानंतर मराठा समाजातून भरतीविरोधात आवाज उठू लागला. खासदार संभाजीराजे छत्रपती यांनी तर 'भरती म्हणजे मराठा समाजाला चिथावणी' असं म्हटलं.

मराठा आरक्षणाच्या अनुषंगाने पोलीस भरतीचा वाद होण्याची चिन्हं दिसू लागल्यानं, दुसऱ्याच दिवशी गृहमंत्री अनिल देशमुख यांनी व्हीडिओ ट्वीट करून जाहीर केलं की, पोलीस भरतीत मराठा समाजासाठी 13 टक्के जागा बाजूला ठेवून भरती प्रक्रिया पूर्ण केली जाईल.

त्यानतंर 10 ऑक्टोबर 2020 रोजी महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी MPSC परीक्षा पुढे ढकलण्याची घोषणा केली. 200 जागांसाठी होणारी ही परीक्षा 11 ऑक्टोबर रोजी नियोजित होती. मराठा आरक्षणाच्या मुद्द्यावरून मराठा संघटनांनी MPSC परीक्षांना विरोध दर्शवला होता.

MPSC परीक्षा पुढे ढकलल्यानंतर खासदार संभाजीराजे छत्रपती यांनी महाराष्ट्र सरकारचे आभार मानले, तर राष्ट्रवादीचे नेते आणि राज्याचे मंत्री छगन भुजबळ यांनी नाराजी व्यक्त केली.

भरती प्रक्रिया...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मराठा आरक्षणाला स्थगिती मिळून आता महिना उलटला आहे. 9 सप्टेंबर 2020ला सुप्रीम कोर्टानं मराठा आरक्षणाला 'तूर्तास स्थगिती'चा निर्णय जाहीर केला. त्यानंतर गेल्या महिन्याभरात मराठा समाजाकडून आरक्षणाच्या मागणीसाठी पुन्हा एकदा आवाज उठवण्यास सुरुवात झाली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पोलीस या प्रकरणाचा हत्या आणि आत्महत्या अशा दोन्ही बाजूंनी तपास करत आहेत. या संशयास्पद मृत्यूंचा तंत्र-मंत्र, अघोरी विद्या यांच्याशीही संबंध लावला जात आहे. घरात सापडलेल्या डायरीत मोक्षाबद्दलचे उल्लेख आहेत.

शेजाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, ते एक धार्मिक प्रवृत्तीचं कुटुंब होतं. त्याचवेळी घरात अशा काही गोष्टी मिळाल्या की त्यातून आत्महत्येचा संशय बळावतो. परंतु नातेवाईकांना मात्र तसं वाटत नाही. त्यांना ही हत्याच वाटते आहे.

थोडक्यात, अजूनतरी या सगळ्यातून काहीच स्पष्ट झालेलं नाही.

मृतदेहांचं शवविच्छेदन झालं आहे आणि अहवाल काही काळातच अपेक्षित आहे. परंतु तज्ज्ञांच्या मते हे जर आत्महत्येचं प्रकरण असेल तर मग सायकॉलॉजिकल ऑटॉप्सी (म्हणजेच मृत व्यक्तीच्या मनोवस्थेचा अभ्यास/तपास) करून मृत्यूच्या कारणांचा शोध घेता येऊ शकतो. बहुचर्चित सुनंदा पुष्कर हत्या प्रकरणात सायकॉलॉजिकल ऑटॉप्सीची मदत घेऊन मृत्यूच्या कारणांचा तपास करण्यात आला.

कशी करतात सायकॉलॉजिकल ऑटॉप्सी?

सुनंदा पुष्कर यांच्या मृत्यूची चौकशी करण्यासाठी SIT स्थापन करण्यात आली होती. त्यानंतर सायकॉलॉजिकल ऑटॉप्सी करण्यात आली. आता प्रश्न असा उपस्थित होतो की जी व्यक्ती मरण पावली आहे तिचं मन कसं वाचता येईल?

घराच्या बाहेरच्या भिंतीवर अशा प्रकारे 11 पाईप आहेत.

सायकॉलॉजिकल ऑटॉप्सीमध्ये मृत व्यक्तीशी निगडित वस्तूंचा अभ्यास केला जातो. त्यात, मृत्यूच्या तारखेच्या आसपासच्या व्यक्तीच्या वर्तनातला बदल समजून घेतला जातो.

एम्समधून निवृत्त झालेले मनोविकारतज्ज्ञ प्रा. मंजू मेहता म्हणतात की, आत्महत्येच्या प्रकरणात सायकॉलॉजिकल ऑटॉप्सीची मदत उपयोगी ठरू शकते.

"सायकॉलॉजिकल ऑटॉप्सीमध्ये मृत व्यक्तीची पार्श्वभूमी तपासली जाते. मृत्यूच्या आधी त्याचं वर्तन कसं होतं, मृत्यूपूर्वी त्यांनी कोणाशी काय बोलणं केलं होतं, या सर्व आधारावर, मृत व्यक्तीची मनोवस्था समजून घेण्याचा प्रयत्न केला जातो."

बुराडीच्या संदर्भात त्या म्हणाल्या की, या प्रकरणात सायकॉलॉजिकल ऑटॉप्सीचा उपयोग होऊ शकतो कारण पोलिसांना तिथं एक टिपण आणि डायरीही मिळाली आहे.

अर्थात, सायकॉलॉजिकल ऑटॉप्सीद्वारे मृत्यूचं कारण समजण्याची शक्यता 50-50 टक्के असते. परंतु, मृत व्यक्ती काही लिखित गोष्टी ठेवून गेली असेल तर शक्यता वाढते, असंही त्यांनी स्पष्ट केलं.

मंजू मेहता म्हणतात की, "भारतात आतापर्यंत बऱ्याच प्रकरणात सायकॉलॉजिकल ऑटॉप्सीची मदत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

उत्तर दिल्लीतल्या संत नगर, बुराडी या भागात रविवारी एकाच कुटुंबातल्या 11 जणांचा संशयास्पद स्थितीत मृत्यू झाला. पाच दिवस झाले तरी या प्रकरणाचा उलगडा झालेला नाही.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: पोलीस लोकांना आडोसा शोधण्याच्या सूचना देत होते. ऑस्ट्रियाचे चॅन्सलर सेबॅस्टियन कुर्झ यांनी याला दहशतवादी हल्ला म्हटलंय. या हल्ल्याच्या दरम्यान नक्की काय घडलं? हे जाणून घेण्यासाठी पाहा हा व्हीडिओ.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सोमवारी रात्री 8 वाजेच्या सुमारास व्हिएन्नामध्ये सहा ठिकाणी अनेक बंदुकधारी हल्लेखोरांनी गोळीबार सुरू केल्याच्या बातम्या आल्या.