डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोदी पंतप्रधान झाल्याच्या सहा वर्षांनंतरही रोजगार निर्मिती आणि अर्थव्यवस्थेनं अपेक्षित वेग पकडला नाहीय. हा उल्लेख यासाठी की 'अच्छे दिन'चं आश्वासन दिलं गेलं होतं.

निर्मला सीतारामन यांनी केंद्रीय अर्थमंत्री म्हणून दुसरा अर्थसंकल्प सादर केला. यातून बऱ्याच आशा-अपेक्षा होत्या. अर्थव्यवस्थेला चालना देण्यासाठी ठोस रोडमॅप आणि रणनीती देशासमोर ठेवतील, अशी आशाही होती. आशा आणि आश्वासनं पूर्ण होतील, असंही वाटलं होतं.

2020-21च्या केंद्रीय अर्थसंकल्पही अशावेळी मांडला गेलाय, ज्यावेळी अर्थव्यवस्था अत्यंत सुस्त आहे, करसंकलन मोठ्या प्रमाणात कमी झालंय आणि निर्गंवतणुकीची प्रक्रिया अवलंबली जातेय.

या सर्व गोष्टींमुळं अर्थमंत्र्यांची खर्च करण्याची क्षमता प्रचंड कमी झालीय. असं नसतं तर अर्थमंत्री अर्थव्यवस्थेला वेग देऊ शकल्या असत्या.

निर्मला सीतारामन यांनी सादर केलेला अर्थसंकल्प आशा आणि अडथळ्यांच्या ओझ्याखाली दबलेला होता. अर्थव्यवस्थेला फायदेशीर ठरेल, असं त्यात काही रोडमॅप नव्हता, ना कुठली रणनीती होती.

हेतू आणि प्रस्ताव यांच्या अनावश्यक तपशिलानं भरलेला अर्थसंकल्प होता. सरकारची कमाई आणि खर्च यातील फरक म्हणजेच ज्याला आपण वित्तीय तूट म्हणतो, ती यंदा वाढून GDPच्या 3.3 टक्क्यांवरून 3.8 टक्के झालीय.

वित्तीय तुटीत इतकी वाढ झाली असताना, योजनांसाठीची तरतूद विकासाच्या दृष्टीनं फारच कमी आहे.

मनरेगाच्या तरतुदीत घट

महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी योजना अर्थात मनरेगाच्या तरतुदीत घट करण्यात आलीय. 2020-21 या आर्थिक वर्षासाठी तरतूद करण्यात आलेली रक्कम 2019-20 च्या तुलनेत 9,500 कोटी रुपयांनी कमी करण्यात आलीय.

पंतप्रधान किसान योजनेसाठी तरतूद करण्यात आलेली रक्कम 20 हजार कोटींपर्यंत वाढवण्यात आलीय.

या दोन्ही फ्लॅगशिप योजनांसाठी तरतूद करण्यात आलेला पैसा ग्रामीण भागात पोहोचणार आहे, ज्यांची खर्च करण्याची प्रवृत्ती आहे. यामुळं खर्च आणि वापर वाढले आणि विकासाला चालना मिळेल.

मध्यम मुदतीच्या शाश्वत उदरनिर्वाहाच्या माध्यमातून अधिकाधिक लोकांना कमाईसाठी सक्षम करुन अर्थव्यवस्थेला चालना दिली जाऊ शकते, ज्यामुळं पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या 'सबका साथ, सबका विकास' हे वचनही पूर्ण होतं.

विकास दर सर्वोच्च असलेल्या वर्षातही रोजगार निर्माण होत नाही. एखादा अर्थसंकल्प अडचणी दूर करू शकत नाही. ही गोष्ट यंदाच्या अर्थसंकल्पालाही लागू आहे.

विद्यमान...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

नरेंद्र मोदी 2014 साली भारताचे पंतप्रधान झाले. 2019 साली पुन्हा पंतप्रधान झाले.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोदी म्हणाले, "तुम्ही त्यांना 10 वर्षं काम करण्याची संधी दिली. आता आम्हाला संधी द्या," पंतप्रधानांचा रोख पश्चिम बंगालच्या मुख्यमंत्री आणि तृणमूल काँग्रेस या प्रादेशिक पक्षाच्या फायरब्रँड नेत्या ममता बॅनर्जी यांच्याकडे होता.

पंतप्रधान पुढे अस्खलित बंगाली भाषेत बोलून बंगाली मतदारांची मनं जिंकण्याचा प्रयत्न करतात. पंतप्रधानांचं बंगाली ऐकून जमलेला जमावही आश्चर्यचकित होऊन हर्षोल्हासाने टाळ्या वाजवू लागतो. मोदी बंगालच्या 'दीदी' म्हणजेच मोठी बहीण म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या ममता बॅनर्जींवर जोरदार हल्ला चढवतात.

ते म्हणतात, "दीदी, अहो ममता दीदी, तुम्ही म्हणता आम्ही बाहेरचे आहोत. पण, बंगालची भूमी कुणालाही बाहेरचं मानत नाही. इथे कुणीही बाहेरचा नाही."

ममता बॅनर्जी यांनीच हिंदू राष्ट्रवादी भाजपचा 'बाहेरचे' असा उल्लेख केला. आतले म्हणजे बंगाली आणि बहुतांश हिंदी भाषिक असणारा भारतीय जनता पक्ष म्हणजे बाहेरचे, असा सामना रंगवण्याचा प्रयत्न ममतांनी केला आहे.

66 वर्षांच्या नेत्या 'स्थानिक' आणि 'संघराज्यवादी' या मुद्द्यावरून राजकारण तापवण्याचा प्रयत्न करताना दिसतात.

"एका शक्तिशाली राष्ट्रीय पातळीवरील पक्षाला 'बाहेरचे' संबोधणे हा प्रादेशिक आणि राष्ट्रीय पक्षांमध्ये असलेल्या संघर्षाच्या परंपरेचाच एक भाग आहे," असं मत जवाहरलाल नेहरू विद्यापीठाचे प्राध्यापक द्वैपायन भट्टाचार्य यांनी मांडलं आहे.

भाजप "बंगालमध्ये संकुचित आणि फूट पाडणारं राजकारण आणण्याचा" प्रयत्न करत असल्याचा आरोपही बॅनर्जी यांनी केला आहे.

भाजपचा प्रचार

निवडणूक प्रचारात शब्दांचा चांगलाच धुराळा उडत असला तरी तब्बल चार आठवडे आणि 8 टप्प्यांमध्ये विखुरलेलं पश्चिम बंगालचं निवडणूक युद्ध चांगलंच पेटणार, यात वाद नाही. पश्चिम बंगालसोबत इतर चार राज्यांच्या निवडणुका आहेत. या सर्व राज्यांच्या मतदानाची मतमोजणी 2 मे रोजी होणार आहे. पश्चिम बंगालची निवडणूक गेल्या काही वर्षातली भारतातली सर्वात महत्त्वाची निवडणूक मानली जातेय.

9 कोटींपेक्षा जास्त लोकसंख्या असणाऱ्या पश्चिम बंगालमध्ये भाजपची सत्ता कधीच नव्हती.

पश्चिम बंगालमध्ये तब्बल 34 वर्षं असलेली डाव्यांची राजवट उलथवून टाकत 2011 साली ममता बॅनर्जी सत्तेत आल्या. तेव्हापासून तब्बल 10 वर्षं पश्चिम बंगालवर ममता बॅनर्जी यांची निर्विवाद सत्ता आहे.

पश्चिम बंगाल विधानसभेच्या एकूण 295 पैकी 211 जागा तृणमूल काँग्रेसकडे आहेत. तृणमूल फार...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पश्चिम बंगालची राजधानी कोलकात्यापासून 160 किलोमीटर अंतरावर पंतप्रधान नरेंद्र मोदी निवडणूक प्रचार सभा घेत होते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोदी यांची ट्रंप यांच्याबरोबर दुसरी भेट प्रलंबित आहे तर इम्रान लवकरच ट्रंप यांची भेट घेणार आहेत.

ट्रंप यांनी `USA loves India' असं ट्वीट केलं होतं. आता इम्रान खान यांच्याशी भेट झाल्यावर ते काय ट्वीट करतात याकडे सगळ्यांचे लक्ष वेधले आहे.

सर्वांचे मुद्दे

भारत आणि पाकिस्तान या दोन्ही देशांना काश्मीर मुद्द्यासाठी अमेरिकेची साथ हवी आहे.

ट्रंप यांनी त्यांच्या कुठल्याही भाषणात किंवा ट्वीटमध्ये काश्मीर या विषयावर बोलू नये, हा भारताचा पूर्ण प्रयत्न असेलच. तर दुसरीकडे ट्रंप यांनी एकदातरी याच विषयावर मत व्यक्त करावे, यासाठी पाकिस्तानही प्रयत्नशील असेल.

काश्मीर मुद्द्यावर भारत आणि पाकिस्तान यांच्यात मध्यस्थ करण्यासाठी तयार असल्याचं ट्रंप काही आठवड्यांपूर्वीच बोलले होते.

जवळजवळ 14 महिन्यांनंतर अमेरिकेत होणाऱ्या निवडणुकांमध्ये ट्रंप यांच्या डोळ्यांपुढे 40 लाख अमेरिकन-भारतीयांची मतं असतील. एवढंच नव्हे तर अमेरिकेला अफगाणिस्तानातून आपलं सैन्यही माघारी बोलवायचंय, भारताबरोबरचे आर्थिक व्यवहारही वाढवायचे आहेत आणि इराणला थोपवण्यासाठी पाकिस्तानची न बोलता मदतही हवी आहे.

काश्मीर हा भारताचा अंतर्गत विषय आहे, असं संयुक्त राष्ट्राच्या महासभेत ठामपणे सांगून हा विषय पुढे न वाढू देण्याचा मोदींचा प्रयत्न असेल. मात्र इम्रान खान हे मोदींनंतर भाषण करणार आहेत, त्यामुळे ते काश्मीरचा विषय आंतरराष्ट्रीय पटलावर आणण्याचा पूर्ण प्रयत्न करतील.

ट्रंप आपल्या भाषणात दक्षिण आशियाच्या संदर्भात थोडी चर्चा करून, एकूण आखात तणाव आणि इराण याविषयावर बोलण्याचा पूर्ण प्रयत्न करतील.

अस्सल मसाला

न्यूयॉर्क येथे जगभरातल्या पर्यावरण संकटाच्या मुद्द्यावर आधारित संयुक्त राष्ट्राची महासभा होत आहे. यावेळी भारत आणि पाकिस्तान आपापल्या देशांमधले वाढतं प्रदूषण आणि आंतरराष्ट्रीय पर्यावरणासाठीचे अजेंडा, यावर कुठल्या सूचना समोर ठेवतात, याकडे माझं लक्ष लागलं आहे.

भारत आणि पाकिस्तानला पुढील 10-12 वर्षं शत्रुत्व निभवायची असेल तर त्यासाठी त्यांना पर्यावरणाच्या बाबतीत तरी त्यांना एकमेकांना मदत करावी लागेल, हेच सत्य आहे. कारण जगाच्या डोळ्यांतच पाणी उरणार नाही तर मग काश्मीर तरी कुठून शिल्लक राहणार?

मोदी आणि इम्रान खान यांनी टायटॅनिक सिनेमा पाहिलाय की नाही, कुणास ठाऊक? त्यात सिनेमाच्या क्लायमॅक्सला काही कलाकार मोठमोठे व्हायलिन वाजवत असतात. काही तासातच टायटॅनिक बुडते...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

दिल्ली आणि इस्लामाबाद कमीत कमी एका आठवड्यासाठी न्यूयॉर्क आणि वॉशिंगटनला शिफ्ट झाले आहे. मोदींनी ह्युस्टन स्टेडिअमवरून दणक्यात भाषणाने सुरुवात केली, तर दुसरीकडे इम्रान खानने न्यूयॉर्क येथे नेट प्रॅक्टिसला सुरुवात केली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोदी यांच्या ड्रेसिंग सेन्सची चर्चा तशी नेहमीच होते, मग तो मोदी कुर्ता असो वा मोदी जॅकेट. त्यात आता या उपरण्याची भर पडली आहे. विशेष म्हणजे मोदींनी आपल्या भाषणात सुद्धा गमछा अथवा घरी तयार केलेले सुती मास्क वापरण्याचा आग्रह केला होता.सोशल मीडियावर पूर्ण देशभर गमछा हिट झाला आहेच, तसंच 'गमछा चॅलेंज'ही ट्रेंड होत आहे. पण मोदींच्या वेशभूषेचा हा नवीन ट्रेंड फॅशन पुरताच मर्यादित आहे की त्याची अजून ही कारणं आहेत हे जाणून घेण्याचा आम्ही प्रयत्न केला.

मोदींचा हा व्हीडिओ तर तुम्हाला आठवत असेलच. कोरोनाचा प्रसार रोखण्यासाठी देशात 3 मेपर्यंत लॉकडाऊन वाढवत असल्याची घोषणा यावेळी पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी केली.

मोदींनी या व्हीडिओद्वारे देशवासीयांना संबोधित करताना सुरुवातीला तोंडाला गमछा बांधला होता. मात्र थोड्याच वेळात त्यांनी तो बाजूला केला. कोरोनाला रोखण्यासाठी घरातील गमछा, रुमाल यांचा मास्कसारखा वापर करता येऊ शकतो, हे दाखवण्याचा प्रयत्न मोदींनी केला. यासाठी पांढऱ्या रंगाच्या कापडावर लाल रंगातील डिझाइन अशा साध्या पारंपरिक रुपातला गमछा त्यांनी निवडला होता.

त्याआधी मोदींनी 11 एप्रिलला देशातल्या सर्व मुख्यमंत्र्यांशी संवाद साधत राज्यांमधल्या परिस्थितीचा आढावा घेतला होता. त्यावेळीही त्यांनी घरगुती पद्धतीचा मास्क वापरला होता.

पंतप्रधानांच्या या लूकचीही सोशल मीडियावरही चर्चा व्हायला लागली. त्याबद्दल बोलताना सेलिब्रिटी फॅशन डिझायनर नीता लुल्ला यांनी 'झी 24 तास'ला प्रतिक्रिया दिली. "असे गमछे वापरुन पंतप्रधानांनी भारतीय संस्कृतीच साऱ्या विश्वासमोर आणली आहे. नैसर्गिक सूतापासून तयार करण्यात आल्यामुळे तो घाम शोषून घेतो. उष्ण दिवसांमध्ये हा अधिक फायद्याचा ठरतो," असं नीता लुल्ला यांनी म्हटलं.

"मोदींनी गमछा घातल्यामुळे ते सर्वसामान्यांशी डायरेक्ट जोडले जातात. गमछा हा भारतीय संस्कृती, वेशभूषेचा एक मोठा भाग आहे. उत्तर भारतापासून दक्षिण भारतापर्यंत सगळीकडे गमछा वापरला जातो. मोदी बऱ्याचदा आपल्या सभांमध्ये देखील प्रांतीय भाषा आणि पेहराव परिधान करताना दिसतात," असं मत फॅशन डिझायनर आणि भाजपच्या नेत्या शायना एनसी यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना व्यक्त केलं.

पण, हे फक्त संस्कृतीपुरतं मर्यादित असू शकतं का, असा प्रश्न आम्ही अॅड गुरू भारत दाभोळकर यांना विचारला. त्यांनी म्हटलं, "आपण बघितलं तर लोकांमध्ये एक भीती निर्माण झाली आहे की, आपण एन- 95...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गेल्या अनेक दिवसांपासून आपण पाहत आहोत, की पंतप्रधान नरेंद्र मोदी कोरोनासंदर्भातल्या घडामोडींबद्दल देशाला संबोधित करताना, राज्यांच्या मुख्यमंत्र्यांशी कोरोना विषयी चर्चा करताना किंवा एखाद्या महत्त्वाच्या बैठकीला हजेरी लावताना मास्कऐवजी वेगवेगळ्या रंगाची उपरणं (गमछा) वापरत आहेत. त्यामुळेच सोशल मीडियावर सध्या 'मोदी गमछा' हा ट्रेंडही पहायला मिळतोय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोदी सरकार शेतकऱ्यांचं उत्पन्न दुप्पट करण्यासाठी केंद्र कटिबद्ध आहे, असा त्यांनी यावेळी म्हटलं.

शेती क्षेत्राविषयी सीतारामन यांनी मांडलेले मुद्दे -

शेतकरी श्रीमंत होणार का?

अर्थसंकल्पातील कस्टम ड्यूटीच्या धोरणांमुळे शेतकऱ्यांना थोड्या प्रमाणात लाभ होईल, असं शेती प्रश्नांचे अभ्यासक दीपक चव्हाण यांचं मत आहे.

ते सांगतात, "देशात आयात होणाऱ्या पॅलेट फॉर्मधील फिश मिलवरील ड्युटी पाच वरून 15 टक्क्यांपर्यंत वाढवण्यात आली आहे. देशांतर्गत ढेप, पेंड उद्योगाला एकप्रकारे संरक्षण देण्याचा प्रयत्न दिसतोय. भारतात काही प्रमाणात मत्स्य उद्योगासाठी सोयामिल खपते.

"फीड इंडस्ट्रीत कच्चा माल म्हणून वापरात येणाऱ्या फिड अॅडेटिव्हज आणि प्री मिक्सवरील ड्युटी 20 टक्क्यावरून 15 टक्क्यांपर्यंत घटवण्यात आली आहे. पोल्ट्री फीड उद्योगाला याचा लाभ होईल.

"कॉटनवरील कस्टम ड्युटी शून्यावरून दहा टक्क्यापर्यंत वाढवण्यात आली आहे. यामुळे आयातीत कापूस गाठींची पडतळ देशांतर्गत मालाच्या तुलनेत थोडी उंच राहील. कापूस उत्पादकांच्या दृष्टिने ही सकारात्मक गोष्ट म्हणावी लागेल."

पण, सरकार फक्त आकड्यांचा खेळ करत आहे, यामुळे शेतकऱ्यांच्या आय़ुष्यात काही एक फरकत पडणार नाही, असं मत शेती तज्ज्ञ डॉ. गिरधर पाटील मांडतात.

ते सांगतात, "सरकारी खरेदीचे आकडे वाढत असले तरी ते केवळ गहू आणि धान या पिकांच्या बाबतीत वाढत आहेत. इतर पिकांबाबत अशी वाढ दिसत नाहीये. सरकारी खरेदीचे आकडे वाढत असले तरी 2014च्या तुलनेत 2020मध्ये महागाई वाढत आहे, सरकारी व्याज दर वाढले आहेत, त्यामुळे शेतकऱ्यांचं उत्पन्न वाढेल असं चित्रं दिसत नाही."

शेतकऱ्यांचं उत्पन्न दुप्पट होणार असं सरकारचं आश्वासन आहे, पण ते कसं होणार याची कोणतीही व्याख्या सरकार देत नाही, असं मत शेतकरी नेते विजय जावंधिया व्यक्त करतात.

अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी या अर्थसंकल्पाद्वारे पेट्रोलवर अडीच रुपये, तर डिझेलवर 4 रुपयांचा कृषी अधिभार लावण्यात येईल, अशी घोषणा केली.

यावषियी विचारल्यावर किसानपुत्र आंदोलनाचे अमर हबीब सांगतात, "शेतीत पेट्रोल-डिझेलचा वापर झाला नसता तर गोष्ट वेगळी होती. कारण समजा एखाद्या व्यापाऱ्याचा ट्रक शेतमाल घेऊन जात असेल आणि त्यानं पेट्रोल भरलं तर त्याचा बोजा शेतकऱ्यालाच सहन करावा लागणार आहे."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी आज 2021-22 या वर्षासाठीचा अर्थसंकल्प संसदेत सादर केला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोदी सरकारच्या काळात संतप्त शेतकऱ्यांनी अनेक वेळा रस्त्यावर उतरून आंदोलनं केली आहेत. शेती मालाला चांगला भाव मिळावा, अशी त्यांची मागणी होती.

डिसेंबर 2018मध्ये झालेल्या विधानसभा निवडणुकीत भाजपला मोठा पराभव स्वीकारावा लागला. एका वृत्तानुसारनुसार ग्रामीण भागातून भाजपला पाठिंबा कमी होत आहे.

केंद्र सरकारनं शेतकऱ्याच्या हिताच्या अनेक योजना राबवल्या आहेत. पण तज्ज्ञांच्या मते 2022 पर्यंत शेतीचं उत्पन्न दुप्पट होणं शक्य नाही.

GDPमधला शेतीचा वाटा कमी होत असला तरी देशात 40 टक्क्याहून अधिक लोकांना शेतीमधून रोजगार मिळत आहे.

शेतकऱ्यांचं उत्पन्न वाढत आहे का?

"2022 मध्ये भारत जेव्हा 75वे स्वातंत्र्य वर्षं साजरं करेल तेव्हा शेतकऱ्यांचा उत्पन्न दुप्पट झालं असेल," 2016 मध्ये उत्तर प्रदेशातल्या एका प्रचार सभेत नरेंद्र मोदी यांनी असा दावा केला होता.

नाबार्डच्या एका सर्वेक्षणानुसार 2016मध्ये शेतकरी कुटुंबाचं सरासरी वार्षिक उत्पन्न 9 हजार रुपये होतं. या सर्वेक्षणाची तुलना NSSOच्या आकडेवारीशी केली असता 2013 ते 2016 या 3 वर्षांत शेतकऱ्यांचं उत्पन्न हे 40 टक्क्यांनी वाढलं.

पण त्यानंतर सरकारने या विषयी आकडेवारी जाहीर केली नाही. त्यामुळे सद्यस्थितीत शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नाबाबत काहीही माहिती उपलब्ध नाही.

2022पर्यंत शेतकऱ्यांचं उत्पन्न दुप्पट होण्यासाठी शेती क्षेत्राची दरवर्षी 10.4 टक्क्यांनी वाढ व्हायला पाहिजे, असं सरकारच्या National Institute for Transforming India या संस्थेच्या 2017च्या अहवालात म्हटलं आहे.

तज्ज्ञांच्या मते शेतीत इतक्या वेगानं वाढ होत नाहीये.

"दोन वर्षांपूर्वी शेती क्षेत्राची वार्षिक वाढ  10.4% पाहिजे होती. आता शेतकऱ्याचं उत्पन्न दुप्पट होण्यासाठी हीच वार्षिक वाढ 13% व्हायला पाहिजे. तेही 2030पर्यंत शक्य नाही," असं शेतीविषयक अर्थतज्ज्ञ अशोक गुलाटी यांनी सागंतिलं.

शेतकऱ्यांसमोर सध्या कोणत्या अडचणी आहेत?

दुष्काळ, लहरी हवामान, आधुनिक तंत्रज्ञानाच, साठवण आणि वाहतूक यांच्या अभावामुळे आजपर्यंत शेती व्यवसायाला गती मिळाली नाही. त्यामध्ये लहान शेत जमीन असणाऱ्या शेतकऱ्यांची संख्या वाढत आहे.

मोदी सरकारनं अनेक शेतकरी हिताच्या योजना राबवल्या आहेत -

पण सरकारच्या काही धोरणांचा शेतकऱ्यांवर विपरित परिणामही झाला आहे, जसं 2016मधली नोटाबंदी.

देशात शेती उत्पादनात चांगली वाढही झाली आहे. मध्य प्रदेशचं उदाहरण घ्यायचं झालं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

2022 पर्यंत शेतकऱ्याचं वार्षिक उत्पन्न दुप्पट होईल, असा दावा पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 2016मध्ये केला होता. पण ते कितपत शक्य आहे?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोदी सरकारच्या प्रस्तावित ‘सेंट्रल व्हिस्टा’ वरून सुरू असलेला वाद त्याच मालिकेतलं ताजं उदाहरण आहे. ब्रिटीशांनी 1911 मध्ये दिल्ली राजधानी घोषित केली तेव्हाही वाद झाले होते. तेव्हाची आणि आताची परिस्थिती यांची तुलना करता येईल का? नितीन श्रीवास्तव, जुगल पुरोहित आणि मनीष जलुई यांचा हा रिपोर्ट.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अनेक राजवटींनी दिल्लीतून राज्य केलं. राजधानी म्हणून दिल्लीला मोठा इतिहास आहे. पण तिच्या बांधकामांवरून यापूर्वीही वाद झाले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोदी सरकारच्या बाजूने निकाल देताना सुप्रीम कोर्टाने निकालपत्रात म्हटलं होतं की "सरकारने विमानांच्या किमतीची माहिती कॅग (CAG) म्हणजे महालेखापरीक्षकांना दिली होती आणि कॅगने दिलेला अहवाल लोकलेखा समितीद्वारे (PAC) तपासला गेला आहे."

सरकारने कोर्टात सादर केलेल्या जुन्या अर्जाचा आधार घेत कोर्टाने असं म्हटलं होतं.

पण वास्तवात हा अहवाल लोकलेखा समितीसमोर आलाच नव्हता, असं समितीचे अध्यक्ष आणि काँग्रेस नेते मल्लिकार्जुन खर्गे यांनी स्पष्ट केलं. आता सरकारने नव्या अर्जात म्हटलं आहे की 'कॅगचा अहवाल लोकलेखा समितीसमोर सादर झाला,' असं आम्ही आधी म्हटलंच नव्हतं आणि त्याचा चुकीचा अर्थ लावण्यात आला.

सरकारच्या नव्या अर्जानुसार त्यांनी जुन्या अर्जात म्हटलं होतं की 'सरकारने विमानांच्या किमतीची माहिती कॅग (CAG) म्हणजे महालेखापरीक्षकांना दिली होती. कॅगने दिलेला अहवाल लोकलेखा समितीद्वारे (PAC) तपासला जात असतो.'

'लोकलेखा समितीसमोर अहवाल अजून गेला नसून तो जात असतो, अशी प्रक्रियेबद्दलची माहिती आम्ही कोर्टाला दिली,' असं सरकारचं म्हणणं आहे. निकालपत्रातील 'तपासला गेला आहे' हे वाक्य बदलून 'तपासला जात असतो' अशी दुरुस्ती करावी, अशी विनंतीही सरकारने केली आहे.

सरकारने सुप्रीम कोर्टात केलेला नवा अर्ज

इंग्रजी व्याकरणाचे धडे

सरकारने 31 ऑक्टोबर 2018 रोजी सादर केलेल्या सीलबंद कागदपत्रांमध्ये हे वाक्य दिलं होतं असं सरकारने म्हटलं आहे: 'The government has already shared the pricing details with the CAG. The report of the CAG is examined by the PAC.' यातल्या दुसऱ्या वाक्यातील 'is' चं निकालपत्रात 'has been' झाल्यामुळे असा समज झाला की PAC म्हणजेच लोकलेखा समितीने किमती तपासल्या आहेत.

यापुढे केंद्र सरकारने आणखी स्पष्टीकरण देताना 'Report of the CAG is examined by the PAC' हे वाक्य कॅगच्या अहवालाच्या प्रक्रियेसंदर्भात लिहिले आहे. यातील 'इज' हे क्रियापद कॅगकडून पूर्ण अहवाल तयार झाल्यानंतर ती तपासणीची प्रक्रिया होईल, हे दर्शवण्यासाठी वापरण्यात आले आहे. तसेच अहवालातील संपादित भाग संसदेसमोर आणि सर्वसामान्यांसाठी ठेवला आहे. या वाक्यातील 'इज' या वर्तमानकाळ दाखवणाऱ्या क्रियापदाचा अर्थ निकालपत्रात 'वॉज' म्हणजे भूतकाळात केला गेल्याचेही म्हटले आहे.

'खोटी कागदपत्रं'

''सरकारने आता निकालपत्रातील उल्लेखाबाबत स्पष्टीकरण सादर केले असले तरी विरोधी पक्षांनी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

रफाल विमानं आता सुप्रीम कोर्टातून निघून व्याकरणाच्या वर्गात शिरली आहेत. रफाल विमानांच्या किमतीत गैरव्यवहार झाला नाही, असा आशयाचा निकाल कोर्टाने दिल्यानंतर काँग्रेसने लक्षात आणून दिलं की हा निकाल चुकीच्या माहितीच्या आधारावर दिला गेला. सरकारनेच कोर्टाची दिशाभूल केली, असा आरोप काँग्रेसने केल्यानंतर सरकारने तातडीने सुप्रीम कोर्टात नवा अर्ज केला. "आमच्या आधीच्या अर्जाचा चुकीचा अर्थ लागला," असं आता सरकारने म्हटलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोदी सरकारने दिलं स्पष्टीकरण

'बिहारमध्ये NDA सरकार आलं तर बिहारच्या सर्व जनतेला कोव्हिडची लस मोफत देण्यात येईल' अशी घोषणा भारतीय जनता पक्षाने आपल्या निवडणूक जाहीरनाम्यात केली. संपूर्ण देश कोव्हिडच्या आरोग्य संकटाशी लढत असताना भाजपने कोरोनाची लस हा निवडणुकीचा मुद्दा केल्याने अनेकांच्या भुवया उंचावल्या. विरोधी पक्षांनी यावर कडाडून टीका केल्यानंतर केंद्रीय मंत्री प्रताप सारंगी यांनी सर्व भारतीयांना लस मोफतच देणार असल्याचं म्हटलं होतं.

पण या राजकीय घोषणांच्या पलिकडे जाऊन केंद्र सरकारने लशींचं संशोधन, वितरण आणि इतर गोष्टींवर देखरेख ठेवण्यासाठी केंद्र सरकारने नेमलेल्या समितीचे प्रमुख सबुरीचा सल्ला देताना दिसतायत.

काय म्हणाले लस समितीचे प्रमुख?

केंद्राच्या लस समितीचे प्रमुख आणि नीती आयोगाचे सदस्य व्ही. के. पॉल यांनी मंगळवारी पत्रकारांशी बोलताना म्हटलं, "लशींबाबतची परिस्थिती सातत्याने बदलतेय आणि अजूनही कोणत्याही लशीला मान्यता मिळालेली नाही. जेव्हा लस येईल तेव्हा तिचं वितरण कसं केलं जावं याबद्दल आम्ही चर्चा करत आहोत. जर ती मर्यादित प्रमाणातच मिळाली तर अर्थातच प्राधान्याक्रम ठरवावा लागेल. या सगळ्या मुद्द्यांवर चर्चा सुरू आहे."

व्ही. के. पॉल यांनी पुढे म्हटलं, "लशीच्या वितरणात संसाधनांचा तुटवडा भासणार नाही. राज्य सरकारांनी केलेल्या घोषणांचा आम्ही आदर करतो. पण औषध कंपन्यांशी करार करण्यात किंवा लशीच्या उपलब्धतेबद्दल निर्णय करण्यात राष्ट्रीय दृष्टीकोन स्वीकारण्याची गरज आहे. प्राधान्याने कोणत्या लोकांना लस द्यायची याबद्दल समिती चर्चा करत आहे."

'सर्व भारतीयांना मोफत लस'

समितीचं हे म्हणणं असलं तरी केंद्र सरकार सर्वांना लस मोफतच देणार आहे असं केंद्रीय मंत्री प्रताप सारंगी यांनी यापूर्वी ओडिशामध्ये बोलताना म्हटलं होतं. ते म्हणाले होते, "पंतप्रधान मोदींनी सर्व भारतीयांना कोव्हिड लस मोफत देण्याची घोषणा केली आहे. प्रत्येक व्यक्तीच्या लसीकरणासाठी भारत सरकार साधारण 500 रुपये खर्च करणार आहे." ओडिशाच्या बालासोरमध्ये 3 नोव्हेंबरला पोटनिवडणूक होणार आहे, त्यासाठी घेतलेल्या एका प्रचारसभेनंतर सारंगी यांनी हे स्पष्टीकरण दिलं.

केंद्र सरकार सर्वांनाच लस मोफत देणार आहे-केंद्रीय मंत्री प्रताप सारंगी

भाजपने बिहारमध्ये केलेल्या घोषणेचे पडसाद ओडिशा पोटनिवडणुकीच्या प्रचारातही पाहायला मिळाले. ओडिशातल्या पटनाइक सरकारमध्ये अन्न पुरवठा मंत्री...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बिहार निवडणुकीच्या जाहीरनाम्यात मोफत कोरोना लशीच्या घोषणेवर सर्व स्तरांतून टीका झाल्यानंतर केंद्र सरकारने सर्व भारतीयांना लस मोफत दिली जाईल असं स्पष्टीकरण दिलं आहे. पण लशींचं संशोधन, वितरण आणि इतर गोष्टींवर देखरेख ठेवण्यासाठी केंद्र सरकारने नेमलेल्या समितीचे प्रमुख म्हणाले आहेत की अजूनपर्यंत यासंदर्भात कुठलीही स्पष्टता आलेली नाही.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोदी सरकारने या मोहिमेला 'वंदे भारत मिशन' असं नाव दिलंय. लोकांना आता विमानं आणि जहाजांद्वारे परत आणलं जातंय. 85 लाख भारतीय कामगार आखाती देशांमध्ये नोकरीला आहेत. यातल्या साडेतीन लाख कामगारांनी भारतात परतण्यासाठी नोंदणी केलीये. फैसल मोहम्मद अली यांचा हा रिपोर्ट

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारत सरकारने आता आखाती देशांसह जगभरात अडकलेल्या भारतीय नागरिकांना परत आणायला सुरुवात केलीये.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोदी, मनमोहन

शुक्रवारी (30 ऑगस्ट) जीडीपी वाढीचे आकडे प्रसिद्ध झाले. भारताचा जीडीपी वृद्धी दर 5 टक्के असून गेल्या तिमाहीपेक्षा 0.8 टक्क्यांची घसरण झाल्याचं अर्थ मंत्रालयाने जाहीर केलेल्या आकडेवारीतून समोर आलं आहे. गेल्या वर्षी या तिमाहीमध्ये भारताचा जीडीपी वृद्धीदर 8 टक्के इतका होता.

या आकडेवारीवर प्रतिक्रिया व्यक्त करताना डॉ. मनमोहन सिंह यांनी अर्थव्यवस्थेच्या एकूण स्थितीबद्दल काळजी व्यक्त केली.

त्यांच्या निवेदनातले महत्त्वाचे मुद्दे -

तुम्हाला डॉ. मनमोहन सिंग यांच्या या निरीक्षणाबद्दल काय वाटतं? सांगा आम्हाला आणि होऊ द्या चर्चा

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतीय अर्थव्यवस्थेला मानवनिर्मित आर्थिक संकटातून बाहेर काढण्यासाठी सरकारनं सुडाचं राजकारण बाजूला ठेवून तज्ज्ञांची मतं विचारात घ्यावीत, असं आवाहन माजी पंतप्रधान डॉ. मनमोहन सिंह यांनी केलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोदींचं गोरेपण मशरुममुळे.

एबीपी माझाच्या वृत्तानुसार अल्पेश ठाकोर यांचा एक व्हीडिओ सोशल मीडियावर व्हायरल झाला आहे. या व्हीडिओत ठाकोर यांनी थेट मोदींच्या आहारावर भाष्य केलं आहे.

गुजरातचे मुख्यमंत्री असताना मोदी बऱ्यापैकी सावळे होते. तेव्हापासूनच ते तैवानवरून आयात केलेले महागडे मशरुम खात आहेत. 80 हजार रुपयांचा एक असे पाच मशरुम दर दिवशी खाल्ल्यामुळेच मोदी यांचा रंग उजळला असून ते टुमटुमीत झाल्याचे ठाकोर म्हणाले.

मोदी गरिबांची कणव असल्याचा फक्त दिखावा करत असल्याची टीकाही त्यांनी भाषणात केल्याचं एबीपी माझाच्या वृत्तात म्हटलं आहे.

सिंचन घोटाळाप्रकरणी आणखी चार गुन्हे दाखल (प्रातिनिधिक फोटो)

सिंचन घोटाळ्यात आणखी चार गुन्हे दाखल

विदर्भ सिंचन विकास महामंडळात झालेल्या घोटाळ्याप्रकरणी नागपूर पोलिसांकडे आणखी चार गुन्हे दाखल झाले आहेत. या आधी या प्रकरणात चार गुन्ह्यांची नोंद झाली होती. त्यामुळे आता विदर्भातल्या सिंचन घोटाळ्याप्रकरणी दाखल झालेल्या गुन्ह्यांची संख्या आठवर पोहोचली आहे.

हे चारही गुन्हे मुख्यत्त्वे मोखाबर्डी आणि गोसिखुर्द या दोन महत्त्वाच्या सिंचन प्रकल्पांमधल्या कालव्यांच्या घोटाळ्यांबाबत दाखल झाल्याचं वृत्त इंडियन एक्स्प्रेसनं दिलं आहे.

अवैध मार्गानं निविदेची किंमत वाढवणे, त्याला बेकायदेशीर मान्यता देणे अशा गोष्टींसाठी हे गुन्हे दाखल झाले आहेत.

हे गुन्हे दाखल होत असतानाच नागपूरमध्येच काँग्रेस-राष्ट्रवादी आणि इतर विरोधी पक्षांनी सरकारविरोधात हल्लाबोल मोर्चा काढला होता. शरद पवार यांच्या नेतृत्त्वाखाली निघालेल्या या मोर्चादरम्यान पवार यांनी 'धमकी द्याल, तर सरकार उलथवू' असा थेट इशारा दिला आहे.

राजकीय नेत्यांविरोधातील खटले आता लवकर निकाली लागणार.

आमदार-खासदारांच्या 'निकाला'साठी विशेष न्यायालयं!

देशभरातील तब्बल 1581 आमदार आणि खासदार यांच्याविरोधात सुरु असलेले खटले जलद गतीनं निकालात काढण्यासाठी आता 12 विशेष न्यायालयं स्थापन करण्याचा निर्णय केंद्र सरकारनं घेतला आहे.

फौजदारी गुन्हे दाखल असलेल्या राजकीय नेत्यांवरील खटले बराच काळ प्रलंबित असतात. ते येत्या वर्षभरात निकालात काढण्याचं उद्दीष्ट समोर ठेवून हा निर्णय झाल्याची बातमी टाइम्स ऑफ इंडियानं दिली आहे.

केंद्र सरकारनं मंगळवारी सुप्रीम कोर्टात याबाबत स्पष्टीकरण दिलं. या निर्णयानंतर गंभीर गुन्हे दाखल असलेल्या आणि तरीही वेळखाऊ न्यायालयीन प्रक्रियेमुळे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गुजरात निवडणुकीच्या प्रचारात विकास, धर्म आदी मुद्द्यांवर चर्चा झाल्यानंतर आता ओबीसी नेते अल्पेश ठाकोर यांनी थेट मोदींच्या जेवणाच्या थाळीत हात घातला आहे. नरेंद्र मोदी यांचा रंग आधी सावळा होता, पण नंतर दररोज चार लाख रुपयांचे मशरुम खाऊन त्यांचा रंग उजळल्याची टीका त्यांनी केली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोदींचा कित्ता गिरवत भाजप अध्यक्ष अमित शाह, रेल्वेमंत्री पियुष गोयल, जे.पी.नड्डा, मीनाक्षी लेखी यांनीही त्यांच्या ट्विटर हँडलचं नाव बदलत नावापुढे चौकीदार लावलं आहे. भाजपच्या देशभरातील नेत्यांनी मोदींच्या पावलावर पाऊल टाकत ट्विटर हँडलच्या नावापुढे चौकीदार हे विशेषण जोडलं आहे.

रफाल प्रकरणावरून चौकीदार चोर है असा आरोप काँग्रेस अध्यक्ष राहुल गांधी यांनी सातत्याने केला होता. त्याला प्रत्युत्तर देण्यासाठी मै भी चौकीदार ही मोहीम मोदींनी आखली होती. त्याबाबत तीन मिनिटांचा एक व्हीडिओसुद्धा पोस्ट केला होता. आज पोस्ट केलेल्या व्हीडिओत त्यांनी 31 मार्चला संध्याकाळी सहा वाजता कनेक्ट होण्याचं आवाहन केलं आहे.

महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस, सहकारमंत्री सुभाष देशमुख, भाजपचे प्रवक्ते केशव उपाध्ये यांनीही हे विशेषण लावलं आहे.

भाजपच्या नेत्यांबरोबर काही ट्विटर युजर्सनेसुद्धा आपल्या नावापुढे चौकीदार हे विशेषण लावत मोदींच्या मोहिमेला पाठिंबा दिला आहे.

राहुल गांधी यांनी नरेंद्र मोदींवर टीका करत आज तुम्हाला जरा अपराधी वाटतंय का असा प्रश्न विचारला आहे.

राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते धनंजय मुंडे यांनी मोदींवर टीकेची झोड उठवली. ते म्हणतात, "2014 मध्ये वापरलेल्या क्लृप्त्या आता कामास येणार नाही. शेतकऱ्यांसाठीची अपुरी कर्जमाफी, दुप्पट हमीभाव, बेरोजगाराचे गड आम्ही चढले 15 लाखांची स्वप्नं धुळीत माखली. आप भी चोर चौकीदार, पाप मे भागीदार."

भाजपच्या नेत्यांबरोबर काही ट्विटर युजर्सनेसुद्धा आपल्या नावापुढे चौकीदार हे विशेषण लावत मोदींच्या मोहिमेला पाठिंबा दिला आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मै भी चौकीदार या घोषणेसकट प्रचाराचा श्रीगणेशा करणाऱ्या नरेंद्र मोदींनी त्यांच्या ट्विटर हँडलचं नाव बदलून चौकीदार नरेंद्र मोदी असं केलं आहे. काँग्रेस पक्षाचे अध्यक्ष राहुल गांधी यांनी नरेंद्र मोदी यांच्यावर सतत चौकीदार चोर है, असा हल्लाबोल केला असताना मोदी आणि भाजपने अशा पद्धतीनं उत्तर दिलं आहे. मोदी यांच्या या नव्या प्रचार मोहिमेवर काँग्रेसने टीका केली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोदींच्या काळात आर्थिक विकासाचा दर कमी झाला आहे

मोदींच्या वेबसाईटच्या ट्वीटर अकाऊंटवर एक मेसेज लिहिण्यात आला होती. "मी तुम्हाला सर्वांना विनंती करतो की कोव्हिड19 साठी तयार करण्यात आलेल्या पंतप्रधान मोदी रिलीफ फंडासाठी दान करा".

मजकूर उपलब्ध नाही

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

एकापाठोपाठ एक ट्वीट करण्यात आली. त्यापैकी दुसऱ्या ट्वीटमध्ये असं म्हटलं होतं की हे अकाऊंट जॉन विकने हॅक केलं आहे. आम्ही पेटीएम मॉल हॅक केलेला नाही असंही त्यात लिहिलं होतं. हो दोन्ही ट्वीट डिलिट करण्यात आली.

पंतप्रधान मोदींच्या वेबसाईट ट्वीटर अकाऊंटचे 25 लाखांहून अधिक फॉलोअर्स आहेत. ट्वीटरने गुरुवारी याबाबत माहिती दिली असून हे अकाऊंट हॅक झाल्याचं त्यांच्यातर्फे सांगण्यात आलं.

मोदींच्या वेबसाईटचं अकाऊंट सुरक्षित करण्यासाठी आवश्यक सुरक्षायोजना अमलांत आणण्यात आली आहे.

देशात सायबर गुन्ह्यांची संख्या वाढत आहे. आर्थिक फसवणुकीपासून ते सोशल मीडिया हँडल्स हॅक करण्यापर्यंत हॅकर्सची मजल गेली आहे.

आता थेट देशाच्या पंतप्रधानांच्या वेबसाईटच्या ट्वीटरला धक्का पोहोचला आहे. मोदींच्या वेबसाईटचं ट्वीटर अकाऊंट हॅक करून हॅकरने बिटकॉईनची मागणी केली. बिटकॉईन हा व्हर्च्युअल चलनाचा भाग आहे.

2009 मध्ये याची सुरुवात झाली. डॉलर, रुपये तसंच पौंडसारख्या अन्य चलनांमध्येदेखील हे वापरता येतं.

दरम्यान पंतप्रधान मोदी यांच्याप्रमाणे जागतिक स्तरावरील मोठ्या नेत्यांची अकाऊंट हॅक होण्याचं प्रमाण वाढलं आहे.

अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामा, मायक्रोसॉफ्टचे संस्थापक बिल गेट्स, जगातील श्रीमंत व्यक्ती वॉरेन बफ यांनाही हॅकर्सचा फटका बसला होता. अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षपदाच्या शर्यतीतील उमेदवार जो बायडेन यांचं अकाऊंटही हॅक करण्यात आलं होतं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या वैयक्तिक वेबसाईटवर बुधवारी हॅकर्सनी आक्रमण केलं. हॅकर्सनी मोदी यांच्या वेबसाईटचं ट्वीटर अकाऊंट हॅक केलं. त्यानंतर कोव्हिड-19 रिलीफ फंडासाठी डोनेशन म्हणून थेट बिटकॉईनची मागणी केली. मात्र काही वेळातच ही ट्वीट डिलिट करण्यात आली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोदींच्या भाषणातले ठळक मुद्दे

1) वारकरी पगडी परिधान केलेल्या मोदींनी मराठीत भाषणाला सुरुवात केली. छत्रपती शिवाजी महाराजांचा प्रेरणास्रोत, शक्तीदायिनी, शौर्यदायिनी, आई तुळजाभवनी, सिद्धेश्वर महाराज आणि पुण्यभूमीला माझा साष्टांग नमस्कार असं मोदी म्हणाले.

2) एवढ्या उन्हाळ्यात तुमची तपश्चर्या सुरू आहे. हे बलिदान वाया जाऊ देणार नाही. तुमचं प्रेम मला काम करण्यासाठी प्रेरणा मिळते. मोठी उद्दिष्टं गाठण्यासाठी धाडस अंगी येतं. लातूर आणि परिसराकडे संकटांला टक्कर देण्याची क्षमता आहे. छत्रपती शिवाजी महाराजांसारखे स्वाभिमानी स्वराज्याची कल्पना मांडली होती, तेच स्वराज्यकडे वाटचाल करतो आहोत.

3) ही उद्दिष्टं प्राप्त करण्यात तुम्ही सहकार्य दिलंत, त्याकरता तुमचा आदरपूर्वक कृतज्ञ आहे. पाच वर्षांची कमाई म्हणजे तुमचा विश्वास. जे काम करायचं आहे त्याची जबाबदारीही माझ्यावर आहे. संकल्पित भारत, सशक्त भारत बनवण्याचा संकल्प देशासमोर ठेवला आहे. राष्ट्रवाद आमची प्रेरणा आहे. सुशासन आमचा मंत्र आहे. नव्या भारताच्या निर्माणासाठी देशातल्या प्रत्येकाचं योगदान हवं आहे.

4) विरोधी पक्षांचा दुतोंडी कारभार आहे. दहशतवाद्यांच्या गोटात घुसून मारू हा नवा मंत्र आहे. जम्मू काश्मीरात राष्ट्रवाद्यांच्या मनात आम्ही एक विश्वास जागवला आहे. स्थिती सामान्य होते आहे. फुटीरतावाद्यांना थारा नाही. मोठं काम सुरू झालं आहे. नक्षलीवाद्यांना वेचून काढू, आदिवासींचा विकास. माओवादमुक्त भारताचा संकल्प. सांस्कृतिक वारसा जगभर नेण्याचं काम केलं.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी

शरद पवारांवर टीका

5) काँग्रेसचा विचार देशविरोधी आहे. जम्मू काश्मीरमध्ये 370 कलम कोणत्याही परिस्थितीत हटवलं जाणार नाही. काँग्रेसची भाषा तीच पाकिस्तानची भाषा. पाकिस्तान आपल्या देशातील फुटीरतावाद्यांना खतपाणी घालत आहे. काँग्रेसवर विश्वास ठेवला जाऊ शकतो का? 1947मध्ये अशा हिंमतीसह काँग्रेस उभी राहिली असती तर देशाची फाळणी झाली नसती, पाकिस्तान निर्माणच झाला नसता. पाकिस्तानची भाषा काँग्रेसच्या जाहीरनाम्यात प्रतीत होते आहे. मानवाधिकाराची भाषा तुमच्या तोंडी शोभत नाही. बाळासाहेबांचा मतदानाचा अधिकार काढून घेतला होता. काँग्रेस आणि भेसळयुक्त सहकारी पक्षांमुळे सुरक्षेची स्थिती अशी झाली आहे. काश्मीरमध्ये वेगळा पंतप्रधान म्हणणाऱ्यांबरोबर काँग्रेस आहे. शरदराव, तुम्ही अशा लोकांबरोबर आहात? तुम्हाला हे शोभा देतं का?

6) हे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

लातुरमधल्या औसात झालेल्या सभेत पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी शिवसेना पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे यांचा उल्लेख लहान भाऊ असा केला आहे. तर शरद पवार यांना त्यांनी काश्मीर प्रश्नावर सवाल विचारले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोदींच्या या निर्णयाची तुलना त्यांनी हिटलरने नाझींसाठी सांगितलेल्या 'फायनल सोल्युशन'शी केली. कलम 370 रद्द करून मोदींनी आपली शेवटची खेळी खेळल्याचंही ते म्हणाले.

भारत, पाकिस्तान प्रशासित काश्मीरमध्ये कारवाई करण्याच्या तयारीत असल्याचा आरोप करत युद्ध झाल्यास पाकिस्तानही सज्ज असल्याचं आव्हान त्यांनी दिलं.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या नावाचा थेट उल्लेख करत ते म्हणाले, "आपकी ईंट का जवाब पत्थर से देंगे."

मजकूर उपलब्ध नाही

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

यंदा पाकिस्तान त्यांचा स्वातंत्र्य दिन म्हणजे 14 ऑगस्ट हा दिवस 'काश्मीर एकता दिन' म्हणून साजरा करणार आहे.

जम्मू-काश्मीरचा विशेष राज्याचा दर्जा रद्द करणे आणि या राज्याचं दोन केंद्रशासित प्रदेशात विभाजन करण्याच्या भारताच्या निर्णयाविरोधात पाकिस्तानने हा निर्णय घेतला आहे.

पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान यांनी बुधवारी पाकिस्तान प्रशासित काश्मीरची राजधानी मुझफ्फराबादला भेट दिली.

पाकिस्तान प्रशासित काश्मीरचे राष्ट्रपती सरदार मसूद खान आणि पंतप्रधान राजा फारूख हैदर यांनी त्यांचं स्वागत केलं. त्यांना गार्ड ऑफ ऑनरही देण्यात आला.

इम्रान खान पाकिस्तान प्रशासित काश्मीरच्या विधानसभेला संबोधित करताना म्हणाले, "नरेंद्र मोदी लहानपणापासूनच राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे सदस्य आहेत. राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ हिटलरच्या नाझी पार्टीकडून प्रेरित आहे. ते वंश श्रेष्ठत्व मानतात आणि त्यांच्या मते हिंदू श्रेष्ठ आहेत. त्यांना वाटायचं की मुस्लिमांनी आपल्यावर राज्य केलं आहे. आता त्यांचा सूड उगारण्याची वेळ आली आहे."

इम्रान खान म्हणाले की ही विचारसरणी केवळ मुस्लिमांचा द्वेष करत नाही तर ख्रिश्चनांचाही द्वेष करते. मुस्लिमांनी आपल्यावर 600 वर्षं राज्य केलं नसतं तर आज आपला देश सर्वोत्तम असता, असं विष आरएसएसने हिंदूंच्या मनात कालवलं आहे.

नरेंद्र मोदी यांच्याविषयी बोलताना इम्रान खान म्हणाले, "याच विचारसरणीने महात्मा गांधींची हत्या केली. पुढे याच विचारसरणीने मुस्लिमांचा नरसंहार केला."

"गेल्या पाच वर्षांत काश्मीरमध्ये जे अत्याचार झाले ते याच विचारसरणीमुळे झाले. नरेंद्र मोदींनी जी खेळी खेळली आहे ती त्याची शेवटची खेळी आहे. हे फायनल सोल्युशन आहे. हिटलरनेही नाझींसाठी फायनल सोल्युशन दिलं होतं."

"मोदींनी राजकीय घोडचूक (ब्लंडर) केली आहे. हे मोदी आणि भाजपला जड जाईल. कारण काश्मीरचं सर्वात आधी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान यांनी पाकिस्तान प्रशासित काश्मीरच्या प्रतिनिधीगृहाला संबोधित केलं. यावेळी त्यांनी काश्मीरमधून अनुच्छेद 370 रद्द करण्याच्या भारत सरकारच्या निर्णयावरून पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्यावर परखड टीका केली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोदींच्या या भाषणानंतर सरकार कोणकोणत्या उद्योगांमधून बाहेर पडणार याबद्दल चर्चा सुरू आहेत. यात सगळ्यांत जास्त लक्ष आहे बँकिंगकडे. बजेटमध्ये अर्थमंत्र्यांनी दोन सरकारी बँकांचं खाजगीकरण करण्याची घोषणा केली होती.

आता पंतप्रधान मोदींच्या या भाषणावरून सरकार सगळ्याच सरकारी बँकांचं खाजगीकरण करणार का असा प्रश्न विचारला जातोय. बँकांच्या खाजगीकरणामुळे काय फायदे आणि तोटे होऊ शकतात आणि बँक कर्मचाऱ्यांचा याला का विरोध आहे? या सगळ्याची ही सोपी गोष्ट.

गेल्या एक दोन वर्षांत अनेक बँका त्यांच्या बिकट परिस्थितीमुळेच चर्चेत आल्या. येस बँक, PMC, लक्ष्मी विलास बँक वगैरे वगैरे. केंद्र सरकारने यंदाच्या बजेटमध्ये दोन बँकांचं खाजगीकरण करण्याची घोषणा केली. पण त्याव्यतिरिक्तही अनेक बँकांमधून सरकार बाहेर पडणार अशा बातम्या येऊ लागल्या. सरकारचं म्हणणं आहे की, खाजगीकरणामुळे बँकिंग क्षेत्रात एकप्रकारची शिस्त येईल.

तसंच non-performing assets ची समस्या कमी होण्यातही मदत होईल, बँकिंग क्षेत्रातली उलाढाल जास्त फायदेशीर होईल असे अनेक युक्तीवाद केले जातायत. पण नेमकं किती बँकांचं खाजगीकरण होणार?

सगळ्या राष्ट्रीय बँकांचं खाजगीकरण?

पंतप्रधान मोदींच्या भाषणातून येणाऱ्या काळाचे संकेत मिळू शकतात पण नक्की निर्णय काय होईल? सध्या भारतात 12 राष्ट्रीय बँका आहेत. सरकार खाजगीकरण करताना मोठ्या, मध्यम किंवा कमकुवत होत जाणाऱ्या यापैकी कोणत्या आणि किती बँकांचा विचार करेल?

इंडियन एक्स्प्रेसला दिलेल्या मुलाखतीत अर्थ राज्यमंत्री अनुराग ठाकूर यांनी सांगितलं, "खरेदी करणारा म्हणून तुम्ही फक्त आजारी बँकांचा विचार कराल का? विक्रेता म्हणूनही तुम्हाला काळजी घ्यावी लागेल. ही एक मोठी आणि वेळ घेणारी प्रक्रिया आहे. तुम्ही विक्रीसाठी जे काही काढायचं ठरवाल, ते उत्पादन विकण्याजोगं असलं पाहिजे, ते PSUs विकण्याजोगे असले पाहिजेत."

सरकार निर्गुंतवणूकीचं धोरण जोरात पुढे नेतंय हे स्पष्ट आहे. पण भारतीय बँकिंग व्यवस्थेवर नियंत्रण ठेवण्याचं काम रिझर्व्ह बँक करत असते.

बँकांच्या खाजगीकरणाबद्दल RBI चे गव्हर्नर शक्तीकांत दास यांनी यासंदर्भात CNBC-TV18 शी बोलताना म्हटलंय की ते दोन निकषांचा प्रामुख्याने विचार करतात, "पहिला निकष सुदृढ आणि सुयोग्य असण्याचा आहे, नवा मालक रिझर्व्ह बँकेच्या या निकषांमध्ये बसला पाहिजे. दुसरा निकष म्हणजे बँकेचा कारभार हाती घेतल्यानंतर तिच्यात व्यवस्थित भांडवल...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

निर्गुंतवणुकीवरच्या एका कार्यक्रमात बोलताना पंतप्रधान मोदी म्हणाले, "सरकारने उद्योगांना समर्थन द्यावं, स्वतः उद्योग चालवू नयेत."


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोदींच्या या वक्तव्याच्या पार्श्वभूमीवर जाणून घेउयात की भारताच्या लोकसंख्येची नेमकी वस्तुस्थिती काय आहे?

1. लोकसंख्येबाबत भारताची काय स्थिती आहे आहे?

2011च्या जनगणनेनुसार भारताची लोकसंख्या 121 कोटी होती. जगाच्या लोकसंख्येत भारताचा वाटा सध्या 17 टक्के आहे. अमेरिका, ब्राझील, इंडोनेशिया, पाकिस्तान आणि बांग्लादेश या सर्व देशांची मिळून जेवढी लोकसंख्या होईल त्यापेक्षा अधिक भारताची लोकसंख्या आहे.

भारताची लोकसंख्या 2011 मध्ये 121 कोटी नोंदवली गेली असली तरी सध्या 2019 मध्ये ही लोकसंख्या 125 कोटीच्या पुढे गेली आहे. सेन्सस ऑफ इंडिया या जनगणना करणाऱ्या संस्थेच्या अंदाजानुसार 2021 च्या जनगणनेत भारताची लोकसंख्या 133 कोटींच्या पुढे जाईल.

2. चीनला मागे टाकणार भारत

जागतिक पातळीवर सध्या सर्वाधिक लोकसंख्या चीनची आहे तर भारत दुसऱ्या क्रमांकावर आहे. पण भारत 2030 पर्यंत चीनला मागे टाकून जगातील सर्वाधिक लोकसंख्येचा देश बनेल. चीनची लोकसंख्या सध्या 130 कोटी आहे. भारताच्या तुलनेत चीनचा लोकसंख्या वाढीचा दर कमी असल्याने भारत चीनला मागे टाकेल.

संयुक्त राष्ट्रांच्या आर्थिक आणि सामाजिक घडामोडी विभागाच्या आकडेवारीनुसार 2018 मध्ये भारताचा लोकसंख्यावाढीचा दर 1.11 टक्के आहे तर चीनचा 0.39 टक्के म्हणजे भारतापेक्षा निम्म्याहून कमी आहे.

3. लोकसंख्या वाढत असली तरी वाढीचा दर कमी होतोय

2001 ते 2011 या दशकभरात लोकसंख्या 17.6 टक्के एवढी वाढली. लोकसंख्या वाढीचे हे प्रमाण 1947 पासून सर्वात कमी होते. 1991 ते 2001 या दशकात लोकसंख्येत 21.5 टक्के इतकी वाढ नोंदवली गेली होती.

त्यामध्ये 2011 पर्यंत मोठी घट झाली. दिवसेंदिवस लोकसंख्यावाढीचा वेग भारतामध्ये कमी होताना दिसतो आहे. या घडीला भारताचा लोकसंख्या वाढीचा दर 1.1 टक्के आहे तो 2021 पर्यंत 0.9 टक्क्यांवर होईल असा सेन्सस ऑफ इंडियाचा अंदाज आहे.

4. हिंदू आणि मुस्लीम लोकसंख्या

भारतात मुस्लिमांच्या लोकसंख्येवरून हिंदुत्ववादी संघटना नेहमीच बोलत आल्या आहेत. मुस्लिमांच्या तुलनेत हिंदूंची लोकसंख्या अधिक राहावी म्हणून हिंदूंनी किमान चार मुलांना जन्म द्यावा असा अनाहूत सल्लाही भाजप नेते साक्षी महाराज यांनी मागे दिला होता.

हिंदूंच्या लोकसंख्यावाढीच्या दरापेक्षा मुस्लिमांचा लोकसंख्या वाढीचा दर अधिक आहे ही वस्तुस्थिती आहे. मात्र ज्याप्रमाणे हिंदूंचा लोकसंख्यावाढीचा दर कमी होत आहे त्याचप्रमाणे मुस्लिमांमधील...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

लाल किल्ल्यावरून स्वातंत्र्यदिनानिमित्त देशाला संबोधित करताना पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी देशातील लोकसंख्येच्या स्फोटाचा मुद्दा उपस्थित केला आहे. देशात लोकसंख्येचा स्फोट होत आहे आणि येणाऱ्या पिढ्यांसाठी हे एक मोठे संकट ठरू शकतं असं मोदी यांनी म्हटलंय. बाळाला जन्म देण्यापूर्वी आपण त्या बाळाला कसं भविष्य देणार आहोत हा विचार करायला असं मोदी म्हणालेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोदींच्या सिरम इन्स्टिट्यूटच्या भेटीकडे सगळ्यांचेच लक्ष होतं. त्यांच्या या भेटीचे राजकीय आणि आंतरराष्ट्रीय दृष्टिकोनातून विविध अर्थ लावले जात आहेत.

सिरम इन्स्टिट्युट ही जगातील लस निर्मितीमधील एक महत्त्वाची संस्था आहे. कोविशिल्ड ही लस कमी किंमतीत आणि साठवणूक करण्यासाठी सोपी असल्याचा दावा कंपनीकडून करण्यात येत आहे. ही लस 60 ते 70 टक्के परिणामकारक असल्याचे इंग्लंड आणि ब्राझिलमध्ये करण्यात आलेल्या चाचण्यांमधून समोर आले होते. भारतातील चाचण्यांचे निकाल डिसेंबरमध्ये येण्याची शक्यता वर्तवण्यात येत आहे.

लस आवाक्यात आली आहे याची वातावरण निर्मिती

"एखाद्या गोष्टीचा इव्हेंट करणे हे मोदींच्या नेतृत्वाचे वैशिष्ट्य आहे. भारतात कोव्हिडनंतर एक अनिश्चितता आहे. अर्थव्यवस्थेला सुद्धा मरगळ आल्याचे चित्र आहे. दिवाळीत काहीशी उभारी दिसली असली तरी ती पुढे कायम राहील असे दिसत नाही. त्यामुळे ही मरगळ, कोरोनामुळे आलेलं नैराश्य झटकायचं असेल तर लस लवकर येत आहे हा विश्वास लोकांना देणे गरजेचं आहे. त्यामुळे लोकांमध्ये धास्ती कमी होऊन काम करायला उभारी येईल. मोदींनी सिरमला भेट देणे म्हणजे कोरोनावरील लस आता आवाक्यात आली आहे अशी वातावरण निर्मिती करणे असे असू शकते," असे मत लोकमतचे पुण्याचे संपादक प्रशांत दीक्षित यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना व्यक्त केले.

"आंतरराष्ट्रीय स्तरावर अनेक देशांच्या कंपन्यांमध्ये कोरोना लशीबाबत स्पर्धा दिसून येत आहे. पुढे ही स्पर्धा अधिक तीव्र होणार आहे. ऑक्सफर्डने म्हंटलय आमची लस स्वस्त आणि साध्या फ्रिजमध्ये ठेवता येते. जगभरातील अनेक देशांसाठी ही गोष्ट महत्त्वाची आहे. सिरमची लस जगभर जाणार आहे. त्यामुळे यात भारतीय कंपनीचे ब्रॅंण्ड मार्केटिंगचा देखील मोदींचा प्रयत्न असू शकतो," असंही दीक्षित पुढे म्हणतात.

कोविशिल्डचे भारतातील निकाल मोदींना सांगितले जातील?

"कोविशिल्डच्या लशीच्या परिणामकारकतेचे इंग्लंड आणि ब्राझीलमधील निकाल जाहीर करण्यात आले आहेत. भारतातील निकाल अद्याप जाहीर करण्यात आलेले नाहीत. भारतातील या लसीच्या परिणामकारकतेचे निकाल मोदींना सांगितले जातील असा तर्क सुद्धा या भेटीतून लावला जावू शकतो," असे देखील दीक्षित यांना वाटते.

तसेच भारत हा लशीच्या निर्मितीला आणि वितरणाला सज्ज होतोय हे जगाला आणि देशाला लक्षात आणून देण्याचा मोदींचा प्रयत्न असल्याचेही ते म्हणतात.

26 जानेवारील लशीबाबतची घोषणा?

या भेटीचे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी सिरम इन्स्टिट्यूटला आज (28 नोव्हेंबर) भेट देऊन आढावा घेतला. सिरम इन्स्टिट्यूटमध्ये कोरोनावरील ऑक्सफर्ड विद्यापीठाच्या कोविशिल्ड या लशीचे उत्पादन करण्यात येत आहे. याबाबतची माहिती पंतप्रधान नरेंद्र मोदी घेतली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोदींनी ट्वीट करत म्हटलं, "सरकार शेतकऱ्यांचं जीवन चांगलं बनवण्यासाठी प्रयत्नशील आहे. यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात किंमती वाढलेल्या असतानाही सरकारनं शेतकऱ्यांना जुन्या दरानेच खत उपलब्ध करून देण्याचा निर्णय घेतला आहे. आजच्या निर्णयानंतर DAP खताची एक गोणी २४०० रुपयांऐवजी १२०० रुपयांनाच मिळणार आहे."

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

डीएपी खतांवरील अनुदानात 140% वाढ करण्यात आली आहे. यासाठी सरकार अतिरिक्त 14,775 कोटी रुपयांची सबसिडी देणार आहे.

दरम्यान, रासायनिक खतांच्या वाढत्या किमती हा राज्यभरातल्या शेतकऱ्यांसाठी चिंतेचा विषय ठरला आहे.

राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांनी केंद्रीय रसायन आणि खते मंत्री सदानंद गौडा यांना पत्र लिहून खतांच्या किमतीतील दरवाढ मागे घेण्याची मागणी केली होती.

"आधीच कोरोनाच्या संकटाने शेतकरी होरपळून निघालेला असताना खतांची ही दरवाढ म्हणजे शेतकऱ्यांच्या जखमेवर मीठ चोळण्याचा प्रकार आहे," असं शरद पवारांनी म्हटलं.

भाजपचे प्रदेशाध्यक्ष चंद्रकांत पाटील यांनीही केंद्र सरकारला पत्र लिहून खतांवर सरकारनं अनुदान जाहीर करावं, अशी मागणी केली होती.

"गेल्या एका वर्षात कोरोना साथ आणि नैसर्गिक आपत्तींमुळे शेतकऱ्यांच्या पिकांचे नुकसान झाले आहे. आर्थिक स्थिती नाजूक आहे. अशावेळी शेतकऱ्यांना खत खरेदीसाठी अनुदान देण्यात यावे. याबाबत सर्वांशी चर्चा करून केंद्रीय मंत्र्यांनी योग्य तो निर्णय घ्यावा," असं चंद्रकांत पाटील यांनी या पत्रात म्हटलं.

तसंच गेल्या काही दिवसांपासून खतांची दरवाढ झाल्याच्या पोस्ट सोशल मीडियावर मोठ्या प्रमाणावर दिसून येत आहेत.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी दोन दिवसांपूर्वी शेतकऱ्यांच्या खात्यावर पीएम किसान सन्मान निधीच्या 2 हजार रुपयांचं हप्ता जमा केला आणि त्यानंतर लगेच खतांची दरवाढ शेतकऱ्यांच्या माथी मारली, अशा आशया्या पोस्ट शेतकरी वर्गातून केल्या जात होत्या.

पण, खरंच खताचे दर किती वाढले होते, खतांच्या दरवाढीचं प्रकरण नेमकं काय आहे? ते आपण समजून घेऊया.

खतांचे दर वाढले होते का?

भारतातील सर्वाधिक मोठ्या खत उत्पादक कंपन्यांपैकी  एक असलेल्या इफ्को (Indian Farmers Fertiliser Cooperative Limited )कंपनीच्या मार्केटिंग विभागाकडून 7 एप्रिलला एक पत्रक जारी करण्यात आलं होतं.

या पत्रकात कंपनीनं खतांचे नवे दर जाहीर केले होते आणि हे जर 1 एप्रिलपासून लागू होतील, असं म्हटलं होतं.  हे दर आधीच्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आंतरराष्ट्रीय बाजारात किंमती वाढलेल्या असतानाही सरकारनं शेतकऱ्यांना जुन्या दरानेच खतं उपलब्ध करून देण्याचा निर्णय घेतला आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी ही घोषणा केली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोदींनी ट्वीट करून म्हटलं आहे की मालदीवने आज माझा जो सन्मान केला आहे तो मी विनम्रतेने स्वीकारला आहे. हा फक्त माझा सन्मान नाही तर दोन्ही देशांच्या मैत्रीचा सन्मान आहे.

द्विपक्षीय संबंध सुधारण्यावर दोन्ही देशांचा भर असेल असं पत्रकार परिषदेत सांगण्यात आलं आहे.

मोदींनी सांगितलं की मालदीवसोबतच्या नात्याला भारतात विशेष स्थान आहे. भारत मालदीवला हरप्रकारे मदत करू इच्छितो. दोन्ही देशांचे संबंध सदैव असेच राहावेत.

पंतप्रधान मोदी म्हणाले की भारत मालदीवमध्ये क्रिकेट स्टेडियम बांधून देणार आहे. तसेच विविध बेटांवर पाणी आणि साफसफाईची व्यवस्था करणार आहे. लघु उद्योगासाठी अर्थसाहाय्य करणे, वैद्यकीय सेवा पुरवणे तसेच विद्यार्थ्यांसाठी वाहतुकीची व्यवस्था इत्यादी कामांसाठी भारत मालदीवला मदत करेल असं मोदींनी म्हटलं.

ऐतिहासिक जुमा मशिदीचं जतन करण्यासाठी भारताकडून पूर्ण सहकार्य केलं जाईल असं मोदींनी म्हटलं आहे.

शनिवार मोदींचं मालदीवची राजधानी माले येथे भव्य स्वागत झालं. त्यांना गार्ड ऑफ ऑनर देण्यात आला. मालदीवचे राष्ट्राध्यक्ष इब्राहिम मोहम्मद सोलेह यांनी त्यांचं स्वागत केलं.

मालेमध्ये वृत्तांकनासाठी गेलेले बीबीसीचे प्रतिनिधी नितीन श्रीवास्तव म्हणाले की पंतप्रधान मोदींचा दौरा हा यासाठी महत्त्वाचा आहे की गेल्या आठ वर्षांत भारताच्या एकाही मोठ्या नेत्याने औपचारिकरीत्या मालदीवला भेट दिली नाही. गेल्या वर्षी मोदी हे राष्ट्राध्यक्ष सोलेह यांच्या शपथविधीला हजर होते पण हा औपचारिक दौरा नव्हता. 2011मध्ये तत्कालीन पंतप्रधान मनमोहन सिंग यांनी औपचारिकरीत्या मालदीवला भेट दिली होती.

पंतप्रधान मोदींनी राष्ट्राध्यक्ष सोलेह यांना भारतीय क्रिकेटपटूंची स्वाक्षरी असलेली बॅट भेट म्हणून दिली.

सोलेह हे क्रिकेटप्रेमी आहेत म्हणून त्यांच्यासाठी भारतीय क्रिकेट टीमची स्वाक्षरी असलेली बॅट भेट म्हणून दिली आहे असं ट्वीट मोदींनी केलं.

पंतप्रधान मोदींच्या दौऱ्याचा मुख्य उद्देश हा दोन्ही देशातल्या व्यापारी संबंधात सुधारणा करणं हा आहे असं श्रीवास्तव म्हणाले. मालदीवमध्ये गेले काही वर्ष अस्थिरतेचं वातावरण होतं. पण गेल्या वर्षी इब्राहम सोलेह हे निवडणुकीत जिंकले. त्यानंतर त्यांनी मोदींनी शपथविधीला बोलवलं. यानंतर सोलेह यांनी भारताचा दौरा केला. त्यावेळी अनेक महत्त्वपूर्ण गोष्टींवर करार देखील झाले.

नितीन श्रीवास्तव सांगतात, आतापर्यंत भारताने मालदीवला दीड...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी सध्या मालदीवच्या दौऱ्यावर आहेत. त्यांना मालदीवचा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार 'रूल ऑफ निशान इज्जुद्दीन' देण्यात आला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोदींनी म्हटलं, "केंद्र सरकारनं स्वामित्व योजनेची सुरुवात केली आहे. या योजनेतील सगळं काम तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून होत आहे. यामुळे गावातल्या लोकांना त्यांच्या घराचं आणि जमिनीचं प्रॉपर्टी कार्ड दिलं जात आहे. सहा राज्यांत सध्या या योजनेचा पायलट प्रोजेक्ट सुरू आहे."

पण प्रॉपर्टी कार्ड नेमकं काय असतं?

प्रॉपर्टी कार्ड

ज्यापद्धतीनं साताबारा उताऱ्यावर एखाद्या व्यक्तीच्या मालकीची शेतजमीन किती आहे याची माहिती दिलेली असते, त्याचप्रमाणे एखाद्या व्यक्तीच्या नावानं किती बिगर शेतजमीन आहे, याची माहिती प्रॉपर्टी कार्डवर दिलेली असते.

म्हणजे काय तर बिगर शेतजमीन क्षेत्रात एखाद्या व्यक्तीच्या नावावर किती स्थावर मालमत्ता म्हणजेच घर, बंगला, व्यवसायाची इमारत आहे याची माहिती प्रॉपर्टी कार्डवर नमूद केलेली असते.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी 11 ऑक्टोबर 2020 रोजी स्वामित्व योजनेअंतर्गत प्रॉपर्टी कार्डचं वितरण केलं होतं.

या योजनेच्या माध्यमातून देशभरातल्या गावांचं ड्रोन सर्वेक्षण होणार आहे. त्यातून प्रत्येक घराचा नकाशा, मिळकत पत्रिका उपलब्ध करून देण्यात येणार आहे.

यावेळी नरेंद्र मोदींनी म्हटलं, "स्वामित्व योजनेमुळे गावागावातील सामान्य नागरिक आत्मनिर्भर होणार आहे.  पुढच्या तीन ते चार वर्षांत देशातल्या प्रत्येक गावातल्या प्रत्येक घराला प्रॉपर्टी कार्ड देण्यात येईल."

प्रॉपर्टी कार्ड कसं काढायचं?

मिळकत पत्रिका काढण्यासाठी सगळ्यात अगोदर तुम्हाला bhulekh.mahabhumi.gov.in असं सर्च करावं लागेल.

त्यानंतर तुमच्यासमोर महाराष्ट्र सरकारच्या महसूल विभागाची वेबसाईट ओपन होईल.

या वेबसाईटवर उजवीकडे तुम्हाला Digitally Signed 7/12  किंवा 'डिजिटल स्वाक्षरीत सातबारा पाहण्यासाठी इथं क्लिक करा' हा पर्याय दिसेल.

DOWNLOAD FACILITY FOR DIGITALLY SIGNED 7/12, 8A AND PROPERTY CARD - असं या पेजचं शीर्षक आहे.

आता डिजिटल स्वाक्षरीतला सातबारा आणि आठ-अ कसा काढायचा हे आपण यापूर्वीच्या गावाकडच्या गोष्टींमध्ये पाहिलं आहे. आता डिजिटल स्वाक्षरीतलं प्रॉपर्टी कार्ड कसं काढायचं, याची माहिती पाहूया.

प्रॉपर्टी कार्ड काढण्यासाठी सगळ्यात अगोदर तुम्हाला या पेजवर लॉग-इन करायचं आहे.

सातबारा काढताना वापरलेलं युजरनेम आणि पासवर्ड टाकून तुम्ही लॉग-इन करू शकता.

पण, जर तो लक्षात नसेल तर फोन नंबर टाकूनही तुम्ही प्रॉपर्टी कार्ड पाहू शकता.

ते कसं तर त्यासाठी OTP Based...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी बिहार विधानसभा निवडणुकीच्या सभेत प्रॉपर्टी कार्डचा उल्लेख केला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोदींनी या आपल्या भाषणात पाकिस्तानचं नाव न घेता सर्जिकल स्ट्राईकची कहाणी सांगितली. तसंच देशातल्या बलात्काराच्या वाढत्या घटनांबद्दलही भाष्य केलं. याबाबत चिंता व्यक्त केली. परराष्ट्र धोरण, शेतकऱ्यांचं घटतं उत्पन्न याबद्दल बोलल्यानंतर मोदी केअर, भारतीय लोकशाहीची ताकद अशा अनेक विषयांवर त्यांनी संवाद साधला.

सर्जिकल स्ट्राईक वर विचारलेल्या प्रश्नाला उत्तर देताना ते म्हणाले, "हा मोदी आहे. त्यांच्याच भाषेत उत्तर कसं द्यायचं हे त्याला चांगलंच माहिती आहे."

भारतीय लष्करानं 2016 मध्ये पाकिस्तानला लागून असलेल्या सीमेवर त्यांनी सर्जिकल स्ट्राईक केल्याचा दावा केला होता. तेव्हा पाकिस्तानी सेनेने भारताच्या दाव्याचं खंडन करून सांगितलं की सीमेवरील कारवाई गोळीबारापर्यंतच मर्यादित होती.

आम्ही चूप का बसावं?

या मुद्द्यावर बोलताना ते पुढे म्हणाले, "भारताचा इतिहास 'अजेय' राहण्याचा आहे. पण कोणाचा हक्क हिरावून घेणंसुद्धा भारताला मान्य नाही. पण जर कोणी दहशतवाद निर्यातीचा धंदा करत असेल, माझ्या देशातल्या नागरिकांचा जीव घेत असेल, युद्ध लढण्याची ताकद नाही म्हणून मागून हल्ला करत असतील तर हा मोदी आहे आणि त्याच भाषेत उत्तर देणं त्याला चांगलंच माहिती आहे."

मोदी पुढे म्हणाले, "आमचे जवान झोपले असताना काही लोकांनी त्यांची हत्या केली, तुम्हाला वाटतं का मी गप्प बसावं? त्यांना खरमरीत उत्तर द्यायला नको का?  म्हणून सर्जिकल स्ट्राईक केला. मला आपल्या सेनेचा अभिमान आहे. जी योजना होती त्याची शंभर टक्के अंमलबजावणी केलीच आणि सूर्योदयाच्या आधी ते परतलेसुद्धा."

संपूर्ण जगाला माहिती देण्याआधी ही माहिती पाकिस्तानला दिली होती असंही मोदी म्हणाले.

ते म्हणाले, "आमचा प्रामाणिकपणा पाहा. मी माझ्या अधिकाऱ्यांना सांगितलं की, भारतात माहिती मिळण्याच्या आधी आज रात्री आपण काय केलंय याची माहिती तुम्ही पाकिस्तानी सेनेला द्या."

बलात्कारच्या घटनांबद्दल बोलताना ते म्हणाले, "एखाद्या लहान मुलीवर बलात्कार होणं किती दु:खद घटना आहे? पण मग आम्ही आमचं सरकार असताना किती बलात्कार झाले, तुमचं सरकार असताना किती बलात्कार झाले? असे आकडे सांगत बसायचे का? बलात्कार हा बलात्कारच असतो. तो आम्ही कसा सहन करू?"

 "एखादी मुलगी जेव्हा घरी उशीरा येते तेव्हा तिला उशीरा येण्याची कारणं विचारली जातात. पण तेच प्रश्न उशीरा आलेल्या मुलाला विचारले जात नाही. ते पाप करणारा कोणाचा तरी मुलगाच आहे ना?"...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी बुधवारी पाकिस्तानला इशारा दिला. "दहशतवाद एक्सपोर्ट करणाऱ्यांना आता कळायला पाहिजे की भारत आता बदलला आहे," लंडनच्या वेस्टमिन्स्टरमधल्या सेंट्रल हॉलमध्ये 'भारत की बात सबके साथ' या कार्यक्रमात यूके राहणाऱ्या भारतीयांशी त्यांनी संवाद साधला. त्यावेळी ते बोलत होते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोदींपुढे 2019 मध्ये नव्या संधी आणि आव्हानंही?

'पुढचा पंतप्रधान कोण, हे सांगणं अवघड आहे,' असं म्हणत रामदेव बाबांनी लोकसभा निवडणुकांच्या तीन-चार महिन्यांआधी मोदींची सद्दी संपत चालली आहे, अशी जणू भविष्यवाणीच केली.

ज्या रामदेव बाबांच्या पतंजली उद्योगसमूहाचा कारभार मोदी आणि भाजपच्या विविध राज्य सरकारांच्या सक्रिय पाठिंब्यामुळे बहरला, अब्जो रुपयांचा टर्नओव्हर झाला, त्या योगगुरूंनीच अक्षरशः टोपी फिरवली. त्यामुळे नवीन वर्षात पुन्हा एकदा मैदान मारण्याचे मनोरथ बाळगणाऱ्या मोदींकरता जणू माशी शिंकली.

रामदेव यांचे संघ परिवारात देखील मोठे प्रस्थ असल्याने मोदी भक्तांकरिता हा 'तोंड दाबून बुक्क्याचा मार'च होता. 'स्वदेशी'ची चूल पेटत ठेवून या योगगुरूने आपल्या पोळीवर चांगलेच तूप वाढून घेतले ही बाब वेगळी.

राहुल गांधींच्या नेतृत्वाखाली काँग्रेसने तीन राज्यं काय जिंकली, मोदींच्या दुसऱ्या टर्मच्या स्वप्नांना अक्षरशः सुरुंग लागला आहे, असं रामदेवसारखेच काल परवापर्यंतचे मोदी समर्थक आता म्हणू लागले आहेत. मोदी विरोधकांनी ईडा-पीडा टाळण्यासाठी देव अगोदरच पाण्यात सोडून ठेवले आहेत.

हा पराभव भाजपच्या जिव्हारी लागणं स्वाभाविक आहे. ही तिन्ही राज्यं हिंदी भाषिक. जसा ब्रिटिश साम्राज्यावर सूर्य मावळत नव्हता असे म्हणायचे, तद्वत या तीन प्रदेशात भाजपचा भगवा बलवत्तर होता, असं मानलं जायचं.

मोदींच्या आधिपत्याखाली बहुतांशी देश आला असताना हे तीनही खंदे बुरुज ढासळले. अब्रह्मण्यम. अब्रह्मण्यम.

या अगोदर गेल्या वर्षभरात झालेल्या लोकसभेच्या जवळजवळ डझनभर पोटनिवडणुकांपैकी बहुतांशी भाजप आणि त्याचे मित्रपक्ष हरले. गोरखपूर, फुलपूर आणि कैराना ही उत्तर प्रदेशमधील तीन मतदारसंघ देखील भाजपने गमावली.

दिल्लीत गोंधळ, नागपुरात हालचाली

अशावेळी भाजपमधील अस्वस्थता दिसली नसती तरच नवल. पक्षातले ज्येष्ठ नेते आणि केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी यांची एकामागून एक जी बेधडक विधानं आलेली आहेत, त्याबाबत त्यांनी जरी विश्वामित्री पवित्रा घेतला आहे, आणि आपल्या म्हणण्याचा विपर्यास करण्याचा कट सुरू आहे, असं त्यांचं म्हणणं असलं, तरी पण प्रत्यक्षात तसं काही वाटत नाही.

गडकरींसारखा कसलेला खेळाडू वारंवार सेल्फ-गोल करणं संभवत नाही. क्रिकेटच्या भाषेत बोलायचं झालं तर गडकरींची विधाने गुंडाप्पा विश्वनाथच्या लेटकटप्रमाणे आहेत. शिताफीने शेवटच्या क्षणी टच केलेला चेंडू सीमापार जाणारच.

आणि गडकरी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

'पहिला घास घेत असतानाच पानात माशी पडावी,' असा विचित्र प्रकार पंतप्रधान नरेंद्र मोदींना गेल्या आठवड्यात अनुभवावा लागला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोफत लसीकरणाचा कार्यक्रम राज्य सरकारच्या तिजोरीतून हाती घेण्यात येणार असल्याची माहिती राष्ट्रवादी काँग्रेसचे राष्ट्रीय प्रवक्ते आणि अल्पसंख्याक मंत्री नवाब मलिक यांनी दिली.

केंद्र सरकारने एक मे पासून देशभरात 18 वर्षावरील लोकांना लसीकरण करण्याचा निर्णय जाहीर केला आहे.

"कोविडशील्ड केंद्राला दीडशे रुपये, राज्याला 400 रुपये आणि खासगींना 600 रुपये राहणार आहे. कोव्हॅक्सिनची किंमत सुद्धा 600 रुपये राज्यांना आणि 1200 रुपये खासगींना जाहीर झाली आहे," असेही नवाब मलिक म्हणाले.

"मागच्या कॅबिनेटमध्ये या दराबाबत चर्चा झाली. यामध्ये एकमत होत राज्यातील जनतेला मोफत लस देण्याचा निर्णय झाला होता. मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी होकार दिला होता. तर उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांनी कालच (24 एप्रिल) जाहीर केले आहे," असेही नवाब मलिक यांनी सांगितले.

याआधी भारतातील जवळपास 15 हून अधिक राज्यांनी मोफत लसीकरणाचा निर्णय जाहीर केला आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी न्यूज मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी आम्हाला YouTube, Facebook, Instagram आणि  Twitter वर नक्की फॉलो करा.

बीबीसी न्यूज मराठीच्या सगळ्या बातम्या तुम्ही Jio TV app वर पाहू शकता.

'सोपी गोष्ट' आणि '3 गोष्टी' हे मराठीतले बातम्यांचे पहिले पॉडकास्ट्स तुम्ही Gaana, Spotify, JioSaavn आणि Apple Podcasts इथे ऐकू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

महाराष्ट्रात 18 वर्षांवरील सर्वांना मोफत लस देण्यात येणार आहे. त्यासाठी स्वस्त दरात आणि चांगली लस उपलब्ध व्हावी म्हणून जागतिक टेंडर काढण्यात येणार आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोबाईल

अर्थसंकल्प सादर झाल्यानंतर सामान्यांना पडणारा सर्वांत महत्त्वाचा प्रश्न म्हणजे आपल्या खिशावर किती भार पडणार? कोणत्या वस्तू महाग होतील आणि कोणत्या स्वस्त होणार आहेत?

निर्मला सीतारमन यांनी मांडलेल्या अर्थसंकल्पात कोणत्या वस्तू महाग झाल्या आहेत आणि कोणत्या स्वस्त हे पाहूया.

काय महागलं?

काय स्वस्त होणार?

सोन्यावरील कस्टम ड्युटी कमी झाल्यानं सोनं स्वस्त होऊ शकतं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारमन यांनी 2021-22 या वर्षासाठी अर्थसंकल्प सादर केला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोबाईलचं व्यसन चॉकलेटपेक्षाही जास्त वाढलं आहे. चोवीस तास मोबाईलमध्ये डोळे घालून बसणाऱ्या मुलांचं आई-वडिलांनी काय करायला हवं?  मुलांना चांगलं वळण लावण्याच्या या टीप्स समजून घ्यायच्या असतील तर हा व्हीडिओ नक्की पहा.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मोबाईलचा मुलांच्या शारीरिक आणि मानसिक विकासावर परिणाम होतो. मुलं मोबाईलच्या आहारी जात आहेत, असं एका संशोधनात दिसून आलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोबाईलवर किंवा काँप्युटरवर सतत गेम खेळणं हा एक मानसिक आजार असल्याचं जागतिक आरोग्य संघटनेनं घोषित केलं आहे. गेम खेळणं हा बऱ्याच लोकांसाठी टाईमपास असेल पण काही लोकांना त्याचं व्यसनही लागू शकतं.

जर तुम्हीही सकाळपासून संध्याकाळपर्यंत आपल्या मोबाईल किंवा लॅपटॉपला खिळून असाल, आणि जर त्याचा तुमच्या रोजच्या आयुष्यावर परिणाम होत असेल, तर काळजी घ्या.

हे व्यसन फार कमी लोकांना होतं, असं WHOने सांगितलंय, पण त्याकडे दुर्लक्ष करू नका.

वाचा पूर्ण बातमी इथे

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जर तुम्ही रात्रंदिवस कँडी क्रश, टेंपल रन, अँग्री बर्ड्स खेळत असाल तर सावधान! हा एक मानसिक आजार असू शकतो!


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोरारजी देसाई

खूप वर्षांपूर्वी नेहरूंचे सचिव एम. ओ. मथाई त्यांच्या एका मित्रासोबत कुतुबमिनार पाहायला गेले होते.

त्या मित्राने कुतुहलाने मथाईंना विचारलं, 'मोरारजी देसाई माणूस म्हणून कसे आहेत?' मथाई म्हणाले, "हा समोर लोखंडाचा खांब दिसतोय ना, त्याला फक्त गांधी टोपी घातलीत की, तुमच्या समोर मोरारजी देसाई साकार होतील... शरीराने आणि डोक्याने... दोन्ही अर्थांनी ते असेच साधे, परखड आणि कठोर आहेत."

'पुरुषोत्तमदास टंडन आणि मोरारजी देसाई ही भारतीय राजकारणातील आपल्याला भेटलेली दोन सर्वांत परखड माणसं आहेत,' असं नेहरूंनी एकदा मथाईंना सांगितलं होतं.

१९७७ ते १९७९ या कालावधीत भारताचे पंतप्रधान राहिलेले मोरारजी देसाई त्यांच्या कठोर गांधीवादी विचारांसाठी प्रसिद्ध होते आणि त्यांचा प्रामाणिकपणाही असाच टोकाचा होता.

एकदा त्यांच्यावर उजव्या विचारसरणीचे / राइटिस्ट असल्याचा आरोप करण्यात आला, तेव्हा ते हसून म्हणाले होते, "होय, मी राइटिस्ट आहे, कारण आय बिलिव्ह इन डुइंग थिंग्ज राइट."

रेहान फझल यांनी केलेलं विश्लेषण

भारतामध्ये राजकीय महत्त्वाकांक्षा बाळगणं फारसं चांगलं मानलं जात नाही, किमान सार्वजनिक स्तरावर तर नाहीच. पण मोरारजीभाईंनी पंतप्रधान होण्याची स्वतःची इच्छा कधीही लपवली नाही.

नेहरूंच्या निधनानंतर विख्यात पत्रकार कुलदीप नय्यर लालबहादूर शास्त्रींचा संदेश घेऊन मोरारजी देसाईंकडे गेले. जयप्रकाश नारायण किंवा इंदिरा गांधी यांच्यापैकी एका नावावर सहमती होणार असेल, तर मी पंतप्रधानपदाची निवडणूक लढवणार नाही, असं शास्त्रांनी म्हटलं होतं.

नय्यर यांनी शास्त्रींचा संदेश मोरारजी देसाईंपर्यंत पोचवला, तेव्हा मोरारजी तत्काळ म्हणाले, "जयप्रकाश नारायण? तो तर गोंधळलेला माणूस आहे... आणि इंदिरा गांधी? दॅट चिट ऑफ अ गर्ल!"

मोरारजींचे पुत्र कांती देसाई नय्यर यांना म्हणाले, "तुमच्या शास्त्रीजींना जरा थांबायला सांगा. मोरारजी देसाईंना ते हरवू शकणार नाहीत."

कुलदीप नय्यर यांनी कार्यालयात परतल्यावर तत्काळ यूएनआय टीकरवर बातमी चालवली, तिचा मथळा होता: "मोरारजी इज द फर्स्ट वन टू थ्रो हिज हॅट इन द रिंग" [मोरारजी सर्वांत पहिल्यांदा स्पर्धेत उतरले आहेत].

या बातमीचा परिणाम म्हणून दुसऱ्या दिवशी संसदभवनामध्ये कामराज कुलदीप नय्यर यांच्या कानात कुजबुजले, "थँक यू".

रेहान फझल आणि कुलदीप नय्यर

शास्त्रींनीही तत्काळ त्यांना बोलावून सांगितलं, "आता आणखी बातमी देण्याची...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

माजी पंतप्रधान मोरारजी देसाई यांचा आज जन्मदिवस. यानिमित्ताने त्यांच्या कारकीर्दीचा घेतलेला वेध.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोरोक्कोमध्ये सुरक्षा दलांसमोर निडरपणे उभी राहाणारी मुलगी

2003मध्ये जॉर्जियात रक्तपात न घडवता झालेल्या रोझ रिवोल्यूशन (क्रांती)द्वारे एडवर्ड शेवार्डनाड्झ यांचं सरकार उलथवण्यात आलं. या आंदोलनामध्ये आंदोलक हातामध्ये गुलाबाची फुलं घेऊन संसदेच्या इमारतीमध्ये शिरले होते.

यावर्षाच्या सुरुवातीला सुदान आणि अल्जिरियामध्ये झालेल्या शांततापूर्ण निदर्शनांनंतर तिथे अनेक दशकं राज्य करणारे अध्यक्ष पायऊतार झाले.

या प्रत्येक घटनेमध्ये सामान्य लोकांनी एकत्र येत केलेल्या नागरी आंदोलनांनी राजकारणातल्या दिग्गजांवर मात करत मोठा बदल घडवून आणला.

अहिंसक मार्ग वापरण्याची अनेक नैतिक कारणं अर्थातच आहेत. पण हार्वर्ड युनिव्हर्सिटीतले राज्यशास्त्राचे अभ्यासक एरिका शेनोवेथ यांना असं वाटतं, की नागरिकांकडून करण्यात येणारा कायदेभंग (Disobedience) हा केवळ नैतिक पर्याय नसून जगभरातल्या राजकारणाला वेगळं वळणं देण्याची ताकद असणारा मार्ग आहे.

गेल्या शतकात झालेल्या शेकडो आंदोलनांचा अभ्यास केल्यावर शेनोवेथ यांना असं आढळलं की हिंसक आंदोलनांपेक्षा अहिंसक रीतीने केलेल्या आंदोलनाला ध्येय गाठण्यामध्ये यश येण्याची शक्यता दुप्पट असते. अर्थातच हे विविध बाबींवर अवलंबून असलं तरी एकूण लोकसंख्येच्या किमा

न 3.5% जण जर आंदोलनांमध्ये सक्रीय झाले तर त्याने मोठा राजकीय बदल घडू शकतो, असा निष्कर्ष त्यांनी काढला आहे.

अल्जेरियन सुरक्षा दलांशी बोलणारी आजी

सध्या सुरू असलेल्या एक्सटिंक्शन रेबेलियन प्रोटेस्ट (Extinction Rebellion Protest) वर शेनोवेथचा प्रभाव दिसून येतो. आपण त्यांच्या निष्कर्षांवरून प्रभावित झाल्याचं हे आंदोलन सुरू करणाऱ्यांचं म्हणणं आहे.

मग त्यांनी हे निष्कर्ष नेमके काढले कसे?

शेनोवेथ यांचा हा अभ्यास इतिहासातल्या अनेक महत्त्वाच्या व्यक्तिंच्या विचारावर आधारित आहे. जुन्या परंपरा मोडीत काढण्यासाठी काम करणारे आफ्रिकन-अमेरिकन सुधारक सोजोर्नर ट्रुथ, महिलांना मतदान करण्याचा हक्क मिळावा (Suffrage Campaign) यासाठी लढणाऱ्या सुझन बी ऍन्थनी, भारतीय स्वातंत्र्यासाठी लढा देणारे महात्मा गांधी आणि अमेरिकेत नागरी हक्कांसाठी (Civil Rights) लढणारे मार्टिन ल्युथर किंग या सगळ्यांनीच शांततेच्या मार्गानं आंदोलन करण्याचं महत्त्व सांगितलं आहे.

पण असं असलं तरी शेनोवेथ हे मान्य करतात की 2000च्या दशकाच्या मध्याच्या सुमारास या संशोधनाला सुरुवात केल्यानंतर अहिंसक मार्ग...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

1986मध्ये लाखो फिलिपिनी नागरिक मनिलाच्या रस्त्यांवर उतरले होते.  त्यांनी शांततापूर्ण निषेध करत आणि प्रार्थना करत 'द पीपल पॉवर मूव्हमेंट'मध्ये सहभाग घेतला. या आंदोलनानंतर चौथ्या दिवशी मार्कोस राजवट संपुष्टात आली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोर्चात सहभागी झालेल्या मंगल दत्तू घाडगे

"आदिवासी भागाचा विकास झाला पाहिजे ही आमची मागणी आहे. पण विकासाचा अर्थ सुपर-एक्स्प्रेस हायवे नाही. लोकांना शिक्षण, आरोग्य सेवा मिळण्यासोबतच त्यांच्या राहणीमानाचा दर्जा उंचावला पाहिजे. बुलेट ट्रेन, हायवे आणि नदी जोड प्रकल्पामुळे मोठ्या प्रमाणात विस्थापन होणार आहे. शेतकऱ्यांच्या जमिनी यामध्ये जाणार असून त्यांना त्याचा लाभ मिळणार नाही," असं अखिल भारतीय जनवादी महिला संघटनेच्या केंद्रीय महासचिव मरियम ढवळे सांगतात.

आदिवासी भागातील महिलांना अनेक प्रश्नांना तोंड द्यावं लागतं. त्यांच्या प्रश्नांची यादी खूप मोठी आहे पण सरकारकडे त्या प्रश्नांची उत्तरं नाहीत त्यामुळेच आपण या मोर्चात सहभागी झालो आहोत असं या महिलांचं म्हणणं आहे.

शहर आणि आदिवासी भागात खूप मोठी तफावत निर्माण झाली आहे. नैसर्गिक साधन संपत्तीचा लाभ खेड्यातील लोकांपेक्षा शहरातील लोकांना किंवा परराज्यातील लोकांना मिळत असल्यामुळे ग्रामीण-शहरी दरी वाढत असल्याचं मरियम सांगतात.

"ठाणे, पालघर, नाशिक जिल्ह्यातलं पाणी गुजरात किंवा शहरांना जातंय पण स्थानिकांना मिळत नाही. शेतीच्या पाण्यासोबतच महिलांसाठी रोजच्या कामासाठी पाण्याचा प्रश्न मोठा आहे. परंतु त्याकडे गेली अनेक वर्षं सरकारतर्फे दुर्लक्ष केलं जातंय", असं त्या सांगतात.

शेतीतील बहुंसख्य कामांमध्ये पुरुषांसोबतच महिलांचादेखील तितकाच सहभाग असतो. एवढंच नव्हे तर रोजगार हमी योजनेच्या कामातही महिला आघाडीवर दिसतात. त्यामुळे अखिल भारतीय किसान सभेच्या लाँग मार्चमध्ये हजारो शेतकरी आणि आदिवासी पुरुषांच्या खांद्याला खांदा लावून सहभागी झालेल्या महिलांची उपस्थितीही लक्ष वेधून घेणारी ठरत आहे.

राज्यभरातून विदर्भ, मराठवाडा, पश्चिम महाराष्ट्रातील महिला मोठ्या प्रमाणात लाँग मार्चमध्ये सामील झाल्या आहेत. नाशिकपासून ठाण्यापर्यंतचं जवळपास दीडशे किलोमीटरचं अंतर त्यांनी पायी पार केलं असून रोजच्या मुक्कामामध्ये स्वयंपाकाची जबाबदारीही त्या नेटाने पार पाडत आहेत.

"वन अधिकार कायद्याअंतर्गत जमिनीची मालकी देताना कागदावर नवरा आणि बायको असं दोघांचीही नावं असण्याची तरतूद आहे. यामुळे महिलांना पहिल्यांदा जमिनीचा अधिकृत अधिकार मिळणार आहे. परंतु त्याची अंमलबजावणीच होताना दिसत नाही," असं मत मरियम यांनी मांडलं.

सरकारला सर्व गोष्टी डिजिटल करायच्या आहेत. बॅंक खात्यापासून ते रेशन कार्डाला आधार कार्ड जोडणी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"राज्यभरात वेगवेगळ्या ठिकाणी अनेक विकासाची कामं प्रस्तावित आहेत. त्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर विस्थापन होणार आहे. या विस्थापनाचा सर्वाधिक मोठा फटका आदिवासी भागातील लोकांना बसणार आहे. आदिवासीबहुल भागात एक्सप्रेस हायवे बनवणे म्हणजे आदिवासी लोकांचा विकास नाही," असं मत मोर्चात सहभागी झालेल्या महिलांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना व्यक्त केलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोसुलवर ताबा मिळवण्यासाठी झालेल्या लढाईत अतोनात नुकसान झालं.

संपूर्ण देशावर आता इराकी सैन्याचं नियंत्रण असल्याची माहिती इराकचे पंतप्रधान हैदर अल-अबादी यांनी बगदादमधील एका परिषदेत दिली आहे.

नोव्हेंबरमध्ये इराकच्या रावा शहरातून IS चा पाडाव झाला होता. त्यानंतर इराकच्या सीमा क्षेत्रातल्या काही भागांमध्ये IS चा प्रभाव होता. आता तिथूनही IS च्या पाठिराख्यांना हुसकावून लावण्यात इराकला यश आलं आहे.

इराकच्या शेजारी असलेल्या सीरियातून IS ला हुसकावून लावल्याची घोषणा रशियन सैन्यानं दोनच दिवसांपूर्वी केली होती.

या जिहादी गटानं 2014मध्ये सीरिया आणि इराक या दोन्ही देशांमधील मोठ्या प्रदेशावर कब्जा केला होता. त्यावेळी IS ने आपल्या 'खिलाफती'ची घोषणा करत तब्बल एक कोटी लोकांवर राज्य करायलाही सुरुवात केली.

त्यानंतर इराक आणि सीरियानं सुरू केलेल्या लष्करी कारवाईत गेल्या दोन वर्षांपासून तथाकथित इस्लामिक स्टेट्सच्या सैन्याला अनेक पराभवांचा सामना करावा लागला आहे.

गेल्या महिन्यात रावा शहरावर ताबा मिळवणाऱ्या इराकी फौजा.

यावर्षी जुलै महिन्यात इराकमधल्या मोसुलमधून त्यांना हुसकावून लावण्यात आलं. तर गेल्या महिन्यात IS नं राजधानी म्हणून घोषित केलेल्या सीरियातल्या रक्का शहरात त्यांचा पाडाव झाला.

सीरियातले काही IS समर्थक इथल्या काही खेड्यांमध्ये विखुरले, तर इतर टर्की सीमेवरून पळून गेल्याची माहिती समोर येत आहे.

काय म्हणाले हैदर अल-अबादी?

"इराक आणि सीरिया या दोन देशांच्या सीमावर्ती भागांवर आमच्या लष्कराचं संपूर्ण नियंत्रण आहे. त्यामुळे मी घोषणा करतो की, 'दाईश' (IS) विरोधातलं हे युद्ध आता संपलं आहे."

इराकचे पंतप्रधान हैदर अल-अबादी विजयाची घोषणा करताना.

"आमचे शत्रू आमच्या सामान्य नागरिकांच्या जीवावर उठले होते. पण अखेर आमच्यातली एकता, निर्धार आणि शौर्य यांच्या बळावर आम्ही विजय मिळवला आहे."

जागतिक प्रतिक्रिया

जिहादींच्या जुलुमी राजवटीखाली पिचलेले इराकी नागरिक आता स्वतंत्र झाल्याचं अमेरिकेच्या गृह विभागानं जाहीर केलं आहे. पण त्याच बरोबर ISविरुद्धची लढाई अजून संपलेली नाही, असंही अमेरिकेनं स्पष्ट केलं आहे.

फेब्रुवारी 2017 मध्ये मोसुलमध्ये काढलेलं हे छायाचित्र. मोसुलमध्येच जवळपास 40 हजार लोकांचा मृत्यू झालाचा अंदाज आहे.

यूकेच्या पंतप्रधान थेरेसा मे यांनीही अल-अबादी यांचं अभिनंदन केलं आहे. पण अद्याप तथाकथित इस्लामिक स्टेट्सचं संकट कायम...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

तथाकथित इस्लामिक स्टेटविरोधात (IS) सुरू असलेलं प्रदीर्घ युद्ध संपल्याची घोषणा इराकनं केली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोसूलच्या सेंट पॉल चर्चमध्ये ख्रिस्ती नागरिक आणि पादरी एकत्र जमले, आणि त्यांनी पारंपरिक पद्धतीनं हा सण साजरा केला.

मोसूलवर बरेच महिने ISचा ताबा होता. म्हणून तसंच त्यांच्यात आणि इराकी लष्करात पूर्वी नियमित चकमकी उडत होत्या.

त्यामुळे ख्रिश्चनांसह इथल्या सर्वच नागरिकांना कोणताही सण-वार साजरा करणं शक्य नव्हतं होत.

या काळात अनेक ख्रिश्चन नागरिकांना अत्याचाराला समोरं जावं लागलं. कारण ISचे कट्टरतावादी बहुतांश लोकांना इस्लाम धर्म स्वीकारण्यास भाग पाडायचे, काहींकडून जबरी खंडणी वसूल करायचे. तर काहींची हत्याही त्यांनी केली होती.

या वर्षी जुलैमध्ये इराकी सैनिकांनी कथित ISला मोसूलमधून पळवून लावलं. त्यानंतर काही पीडितांनी आता इराकमध्ये आपापल्या घरी परतायला सुरुवात केली आहे.

आणि यंदा तर त्यांचा पहिला ख्रिसमस आहे.

रविवारी मोसूलमधल्या सेंट पॉल चर्चमध्ये ख्रिश्चन पादरींनी एकत्र जमलेल्या ख्रिश्चन नागरिकांसोबत प्रार्थना करत त्यांना आशीर्वाद दिले. चार वर्षांमध्ये प्रथमच या चर्चमध्ये हे धार्मिक विधी पार पडले.

त्यानंतर गेल्या महिन्यात इराकचे पंतप्रधान हैदर अल-अबादी यांनी तीन वर्षांपासून इस्लामिक स्टेटसोबत सुरू असलेल्या लढाईचा अंत झाल्याची घोषणा केली. त्यामुळे सेंट पॉल चर्चमध्ये ख्रिसमस साजरा करणे शक्य झालं.

सेंट पॉल चर्चमध्ये ख्रिसमस साजरा होत असताना चर्चच्या बाहेर कडक सुरक्षा व्यवस्था ठेवण्यात आली होती. तसंच चर्चच्या बाहेर लष्कराच्या गाड्याही गस्त घालत होत्या. चर्चच्या खिडक्यांच्या भोवती बाँबरोधी कव्हरही उभारण्यात आले होते.

या कॅथलिक चर्चचे लुईस राफेल साको यावेळी बोलताना म्हणाले की, "ख्रिसमस साजरा करण्यासाठी जमलेल्या नागरिकांनी इराक आणि मोसूलमध्ये कायम शांतता नांदावी यासाठी प्रार्थना करावी."

तर कथित इस्लामिक स्टेटचा पाडाव झाल्यानंतर मोसूलमध्ये परतलेले फर्कद माल्को म्हणाले की, "मोसूलमध्ये आता ख्रिश्चनांना मोकळं वातावरण मिळणार आहे."

सेंट पॉल चर्च हे मोसूलमधले एकमेव चर्च असल्याने ख्रिसमस साजरा करण्यासाठी इथे ख्रिश्चन नागरिकांनी गर्दी केली होती. इस्लामिक स्टेटचा अंमल वाढण्याआधी 2014 मध्ये मोसूलमध्ये 35,000 ख्रिश्चन नागरिकांची लोकसंख्या होती.

आणखी वाचा -

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इराकमधल्या मोसूल शहरातून कथित इस्लामिक स्टेटचा (IS) पाडाव झाल्यानंतर चार वर्षांनी प्रथमच शहरात ख्रिसमस साजरा करण्यात आला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोहन जोशी

लोकसभा निवडणुकीसाठी काँग्रेसचा पुण्यातून कुणाला तिकिट देणार याविषयी दिवसांपासून चर्चा सुरू होती. या चर्चांना पूर्णविराम देत काँग्रेसने मोहन जोशी यांना तिकीट दिलं आहे, असं वृत्त लोकसत्ताने दिलं आहे.

चर्चेत असलेल्या चेहऱ्यांना उमेदवारी न देता काँग्रेस नेतृत्वाने वेगळ्याचा नावाची निवड केली आहे. माध्यमात आणि जनसामन्यात चर्चेत असलेल्या सुरेखा पुणेकर, प्रविण गायकवाड आणि अरविंद शिंदे यांच्या नावाची चर्चा होती. मात्र गेल्या 40 वर्षांपासून काँग्रसचे निष्ठावान कार्यकर्ते असलेल्या दादांनाच काँग्रेसने उमेदवारी जाहीर केली आहे.

भाजपकडून पुणे जिल्ह्याचे पालकमंत्री गिरीश बापट हे रिंगणात आहेत. पुण्यात मतदान तिसऱ्या टप्प्यात, म्हणजे 23 एप्रिल रोजी होत आहे.

मोहन जोशी यांनी काही काळ पत्रकारिता केली आहे. याआधी त्यांनी पुणे युवा काँग्रस आणि महाराष्ट्र युवा काँग्रसचं अध्यक्षपद भूषवलं आहे तसंच 1999 आणि 2004 मध्ये लोकसभा निवडणूक लढवली आहे.

2. नमो टीव्ही विरोधात केजरीवाल यांची निवडणूक आयोगाकडे तक्रार

नमो टीव्ही विरोधात दिल्लीचे मुख्यमंत्री आणि आम आदमी पार्टीचे समन्वयक केजरीवाल यांनी निवडणूक आयोगाकडे तक्रार केली आहे. याबाबतची बातमी NDTV च्या वेबसाईटने दिली आहे.

गेल्याच आठवड्याच लॉन्च झालेलं नमो टीव्ही हे चॅनल पंतप्रधानांची भाषणं तसंच त्यांच्या सभा यांना सविस्तर वृत्तांकन करतं. याविरोधात केजरीवालांनी निवडणूक आयोगाला पत्र लिहून म्हटलं आहे की हा आचारसंहितेचा भंग आहे.

दुसऱ्या बाजूला निवडणूक आयोगाने शिवसेनेचे नेते खासदार संजय राऊत आणि 'सामना' वृत्तपत्राला नोटीस बजावली आहे. ही बातमी लोकसत्ताने दिली आहे.

31 मार्चच्या सामना वृत्तपत्रात रोखठोक या सदरात एक लेख होता, ज्यामध्ये EVMवर संशय व्यक्त करण्यात आला होता. यावरच आक्षेप घेत निवडणूक आयोगाने ही नोटीस बजावली आहे. आचारसंहिता सुरू असताना वातावरण गढूळ करण्याचा प्रयत्न केल्याचा उल्लेख या नोटीशीत करण्यात आला आहे.

या पूर्वीही 2017 मध्ये 'सामना'वर तात्पुरती बंदी घालावी, अशी मागणी भाजपाकडून करण्यात आली होती. भाजपने केलेल्या मागणीनंतर राज्य निवडणूक आयोगाने 'सामना'ला नोटीस बजावली होती.

3. काश्मीरमध्ये वेगळा PM या विधानावरून मोदींचा ओमर अब्दुलांवर हल्ला

जम्मू आणि काश्मीरचा वेगळा पंतप्रधान आणि राष्ट्रपती असेल अशी व्यवस्था आम्हाला पुन्हा एकदा प्रस्थापित करायची आहे, असे जाहीर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आज सकाळी वृत्तपत्रं आणि वेबसाइट्सवर प्रसिद्ध झालेल्या बातम्यांपैकी 5 मोठ्या बातम्या थोडक्यात:

1.  मोहन जोशी पुण्यातून काँग्रेसचे उमेदवार


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोहन भागवत

गोमूत्राचं सेवन करण्यापासून हवन करण्यापर्यंत अनेक उपाय कोरोना घालवण्यासाठी करावेत असे सल्ले काहींकडून दिले जाताहेत.

यातले अनेक प्रथितयश राजकारणी आहेत, पदांवर आहेत. अशा विधानांनी, दृष्यांनी सोशल मीडिया गजबजून गेला आहे.

नुकतीच सरसंघचालक मोहन भागवत यांनीही सध्याच्या काळात वैज्ञानिक सल्ल्यावरच विश्वास ठेवण्याचं आवाहन केलं.

रा.स्व.संघाच्या 'कोव्हिड रिस्पॉन्स टीम'नं आयोजित केलेल्या व्याखानात भागवत यांनी वैज्ञानिक सत्य हेच कोरोनाची दुसरी लाट थोपवण्याचं साधन असल्याचं मत मांडलं आणि कोणत्याही चुकीच्या, वैज्ञानिक चाचणी न झालेल्या माहितीपासून दूर राहण्याचं आवाहनही केलं.

'सातत्यपूर्ण प्रयोग आणि वैज्ञानिक तपासण्यांवर आधारित उपचारच हवेत'

"इंटरनेटवर उपलब्ध होणारी माहितीही विज्ञानाच्या आधारावर तपासली पाहिजे. विज्ञान म्हणजे काय? परिपूर्ण तपासणी झाल्यावर जे समोर येईल ते मान्य करणं. केवळ कोणीतरी काहीतरी सांगतं आहे म्हणून ते मान्य करणं म्हणजे विज्ञान नव्हे. आपण ही खात्री केली पाहिजे की आपल्याकडून अशी कोणतीही निराधार, अतर्क्य माहिती प्रसृत झाली नाही पाहिजे, ना आपण अशा माहितीला फसलो पाहिजे.

"आयुर्वेद हे विज्ञान आहे आणि त्याला एक परंपरा आहे. पण आयुर्वेदाच्या नावावर अनेक गोष्टी खपवल्या जातात. कोणाला वैयक्तिक पातळीवर काही गुण येतही असेल, पण म्हणून ते सर्वांना लागू होत नाही. जोपर्यंत सातत्यपूर्ण प्रयोग आणि वैज्ञानिक तपासण्यांवर एखादा उपचार सिद्ध होत नाही तोपर्यंत," असं भागवत त्यांच्या भाषणात म्हणाले.

अवैज्ञानिक माहिती प्रसारित करणा-यांची ही त्यांनी उघडउघड केलेली कानउघडणीच होती. पण अशी विधानं करुन वाद उत्पन्न करणारे, प्रसिद्धीच्या झोतात येणारे भाजपाचे हे नेते भागवतांचा हा सल्ला मानतील का?

'भाभीजी पापड' ते 'यज्ञ चिकित्सा'

कोरोनाचा काळ सुरु झाला आणि सोबत अशी विधानं सुरु झाली. यात बहुतांशानं भाजपाचेच नेते होते. या नेत्यांची आणि त्यांच्या विधानांची माळ एकामागून एक लांबत जाते.

कोरोनाच्या पहिल्या लाटेच्या काळात केंद्रीय मंत्री अर्जुन राम मेघवाल यांचं 'भाभीजी पापड' बद्दलचं वक्तव्य चांगलंच चर्चेत आलं होतं. त्यांनी या पापडची जाहिरात केली आणि त्यात म्हटलं की ते खाल्ल्यानं शरीरात कोरोनाच्या एंटिबॉडीज तयार होतील.

मेघवाल इथंच थांबले नाहीत तर त्यांनी हे पापड कोरोनाविरुद्धच्या लढाईत निर्णायक साबित होतील असंही म्हटलं....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

देशाला कोरोनाच्या वाढत्या संसर्गानं विळखा घातलेला असतांना आणि विज्ञानविश्व या विषाणूपासून मानवाला वाचण्याचे अटोकाट प्रयत्न करत असतांना, दुसऱ्या  बाजूला अवैज्ञानिक विधानं करण्याची जणू स्पर्धा सुरु आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोहम्मद अली जिन्नांच्या फोटोवरून वातावरण तापलं आहे.

घटनाक्रम

अलीगढचे खासदार सतीश गौतम यांनी ट्वीटच्या माध्यमातून विद्यापीठात जिन्नांच्या फोटोसंदर्भात प्रश्न उपस्थित केले. गौतम यांनी अलीगढ मुस्लीम विद्यापीठाचे कुलपती तारिक मंसूर यांना पत्रही पाठवलं आहे.

देशाच्या फाळणीसाठी कारणीभूत व्यक्तीचा फोटो अलीगढ विद्यापीठात का आहे? असा सवाल गौतम यांनी केला आहे. फोटो लावण्याची सक्ती आहे का? असंही त्यांनी पत्राद्वारे विचारलं.

भाजपचे खासदार सतीश गौतम यांनी अलीगढ विद्यापीठातील जिन्ना यांच्या फोटोला आक्षेप घेतला आहे.

दरम्यान अलीगढ विद्यापाठीचे मुख्य जनसंपर्क अधिकारी उमर पीर यांनी मात्र प्रशासनाला सतीश गौतम यांचं कुठलंही पत्र मिळालं नसल्याचं बीबीसीला सांगितलं.

बीबीसीनं यासंदर्भात सतीश गौतम यांच्याशी संपर्क केला. मात्र वारंवार प्रयत्न करूनही संपर्क होऊ शकला नाही. मात्र ट्विटरवर सतीश गौतम याबाबत सातत्यानं ट्वीट करत आहेत.

जिनांचा फोटो नेमका आहे कुठे?

मोहम्मद अली जिन्ना यांचा फोटो नेमका कुठे आहे याविषयी अलीगढ विद्यापीठातले इतिहासाचे प्राध्यापक मोहम्मद सज्जाद यांनी माहिती दिली.

ते म्हणाले, "अलीगढ मुस्लीम विद्यापीठात स्टुडंट युनियन हॉलमध्ये मोहम्मद अली जिन्ना यांचा फोटो 1938 पासून आहे. त्यावर्षी जिन्ना यांना विद्यापीठानं आजीवन सदस्यत्व दिलं. विद्यापीठाच्या स्टुडंट युनियनद्वारे आजीवन मानद सदस्यता देण्यात येते. पहिली सदस्यता महात्मा गांधी यांना प्रदान करण्यात आली. त्यानंतर डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, सी.व्ही.रमण, जयप्रकाश नारायण, मौलाना आझाद यांनाही मानद सदस्यत्व देण्यात आलं. सदस्यत्व देण्यात आलेल्या मान्यवरांपैकी बहुतांशी व्यक्तींचे फोटो विद्यापीठात लावण्यात आले आहेत."

मुंबईतील जिना हाऊस

ऐंशी वर्षांनंतर जिन्ना यांच्या फोटोवरून वाद का निर्माण व्हावा याबाबत सज्जाद यांना विचारलं असता ते म्हणाले, "फाळणीतली जिन्ना यांची भूमिका काय यावर चर्चा करणारी माणसंच या फोटोबाबत आक्षेप घेत आहेत. 1947 नंतर जिन्ना यांचा फोटो का काढण्यात आला नाही अशी विचारणा करत आहेत. अलीगढ विद्यापीठ इतिहास मिटवून टाकण्यावर विश्वास ठेवत नाही. सध्या अनेक ऐतिहासिक वास्तूंचं असंच काहीसं होतं आहे."

यामागचं राजकारण समजून घेणं आवश्यक आहे असं सज्जाद सांगतात.

ते म्हणतात, "अलीगढ विद्यापीठातर्फे बुधवारी माजी उपराष्ट्रपती हमीद अन्सारी यांना आजीवन मानद सदस्यता...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अलीगढ विद्यापीठात मोहम्मद अली जिन्नांच्या फोटोवरून वातावरण तापलं आहे. काय आहे नेमकं प्रकरण याचा घेतलेला आढावा.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोहम्मद उस्नान हैदर

श्रीनगरापासून सुमारे 60 किमी अंतरावर असलेल्या पुलवामा जिल्ह्लयात त्राल शहरातल्या चंकेतार या गावात सुमारे सहा तास चाललेल्या चकमकीत मोहम्मद उस्मान हैदर ठार झाला आहे. त्याच्या मृतदेहाची ओळख पटली आहे.

पोलिसांनी या चकमकीत कट्टरतावाद्यांकडून M-4 कार्बाइन आणि AK-47 रायफल जप्त केली.

त्रालमध्ये ठार झालेले कट्टरपंथी हे गेल्य काही दिवसांत झालेल्या हल्ल्यात सहभागी झाले होते, अशी माहिती पोलिसांनी दिली आहे.

त्या हल्ल्यात दोन अधिकारी ठार झाले होते, तर तीन जण जखमी झाले.

पहिला हल्ला दक्षिण काश्मीरच्या त्रालमध्ये लष्कराच्या तळावर झाला. त्यात एक जवान ठार आणि एक जवान जखमी झाला.

दुसरा हल्ला झाला तो श्रीनगरच्या जवळच्या नौगाममध्ये. त्यात एक असिस्टंट सबइन्स्पेक्टरचा मृत्यू झाला आणि एक जवान जखमी झाला.

गेल्या वर्षीही माध्यमांमध्ये आलेल्या बातम्यांनुसार, 7 नोव्हेंबर 2017ला कट्ट्रतावादी आणि सुरक्षादलांमध्ये झालेल्या चकमकीत मसूद अजहरचा भाचा सहभागी होता. तो त्याच्या दोन साथीदारांसोबत मारला गेला, असा दावा पोलिसांनी केला होता.

त्यानंतर काश्मीरचे पोलीस महानिरीक्षक मुनीर खान यांनी श्रीनगरमध्ये पत्रकार परिषद घेत पहिल्यांदाच M-4 रायफल दाखवली होती.

हेही पाहिलंत का?

पाहा व्हीडिओ : काश्मीरमध्ये पोलिसांना का मारलं जात आहे?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

काश्मीरच्या त्राल भागात बुधवारी, 31 ऑक्टोबर रोजी झालेल्या पोलीस कारवाईत कट्टरतावादी जैश-ए-मोहम्मदचा प्रमुख मसूद अजहरचा भाचा मोहम्मद उस्मान हैदर ठार झाली आहे. कट्टरतावादी आणि पोलीस यांच्यात झालेल्या या चकमकीत एकूण दोन जण ठार झाले.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोहम्मद कैफ आणि युवराज सिंग यांची पार्टनरशिप आणि त्यानंतरचं सौरव गांगुली अर्थात दादाने शर्ट काढून लॉर्ड्सच्या बाल्कनीत केलेलं सेलिब्रेशन चाहत्यांच्या मनात ताजं आहे.

ठिकाण- क्रिकेटची पंढरी अर्थात लॉर्ड्सचं मैदान. टीम इंडियाला जिंकण्यासाठी 326 धावांचं आव्हान. मुकाबला शेवटच्या ओव्हरपर्यंत आलेला. 6 बॉल आणि 2 रन्स असं समीकरण. दोनच विकेट शिल्लक.

शेवटच्या ओव्हरचा पहिल्या बॉलवर एकही रन होऊ शकला नाही. आता 5 बॉल 2 हवे होते. दुसऱ्या बॉलवरही काहीच झालं नाही. अंपायर स्टीव्ह बकनर यांनी वाईड न दिल्याने झहीरने नाराजी व्यक्त केली. आता भारतीय चाहत्यांची धाकधूक वाढू लागली. हातातोंडाशी आलेला विजय इंग्लंड हिरावून घेणार की काय?

अँड्यू फ्लिनटॉफ हा कसलेला कार्यकर्ता. 4 बॉल 2. तिसऱ्या बॉलवर झहीर खानने बॉलला कव्हरच्या दिशेने ढकललं आणि तो पळत सुटला. झहीर अर्ध्या पिचपर्यंत येईपर्यंत कैफ दुसऱ्या टोकाला पोहोचला देखील. थ्रो कलेक्ट करायला कीपर जागेवर नाही हे ध्यानात येताच कैफने जीवाच्या आकांताने दुसरी रन पूर्ण केली. हे होतंय तोवर कॅमेरा लॉर्ड्सच्या प्रसिद्ध बाल्कनीवर केंद्रित झाला.

शिष्टाचाराचं केंद्र असलेल्या लॉर्ड्सवर टीम इंडियाचा तत्कालीन कर्णधार सौरव गांगुलीने टीशर्ट काढून गरागरा फिरवला. विजयाचं ते दणकेबाज सेलिब्रेशन गांगुलीचे सहकारी आणि टीम इंडियाच्या चाहत्यांसाठीही नवीन होतं. आज या घटनेला 18 वर्षं होत आहेत. परंतु अनेकांसाठी कैफची अविस्मरणीय खेळी आणि गांगुलीचं सेलिब्रेशन मनात कोरून राहिलं आहे.

गांगुली-फ्लिनटॉफ शर्ट काढण्याची परतफेड

2002 मध्येच इंग्लंडची टीम भारत दौऱ्यावर होती. सहा मॅचची वनडे सीरिज होती. कोलकात्याची पहिली मॅच टीम इंडियाने जिंकली. कटक इथं झालेली दुसरी मॅच इंग्लंडने जिंकली आणि सीरिज 1-1 अशी झाली. चेन्नई आणि कानपूर इथं झालेल्या मॅचेस जिंकत टीम इंडियाने 3-1 अशी आघाडी मिळवली. दिल्लीत झालेल्या पाचव्या वनडेत इंग्लंडने बाजी मारली. 2-3 अशी स्थिती झाल्याने मुंबईतली मॅच निर्णायक ठरली.

मुंबईत वानखेडे मैदानावर झालेल्या मॅचमध्ये इंग्लंडने पहिल्यांदा बॅटिंग करताना 255 रन्स केल्या. मार्कस ट्रेस्कॉथिकने सर्वाधिक 95 रन्स केल्या तर टीम इंडियातर्फे हरभजन सिंगने 5 विकेट्स घेतल्या.

प्रत्युत्तरादाखल खेळताना टीम इंडियाचा डाव 250 धावांतच आटोपला. गांगुलीने सर्वाधिक 80 धावा केल्या होत्या. जवागल श्रीनाथला त्रिफळाचीत केल्यानंतर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अठरा वर्षांपूर्वी आजच्याच दिवशी टीम इंडियाने 325 धावांचा यशस्वी पाठलाग करत इतिहास घडवला होता.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोहम्मद जाएफ

हमासच्या मागण्या पूर्ण करण्यात आल्या नाही, तर इस्रायलला 'मोठी किंमत' चुकवावी लागले, असं या ऑडिओमध्ये म्हणण्यात आलं होतं.

हमास ही गाझावर राज्य करणारी एक कट्टरतावादी संघटना आहे. ऑडिओमधला आवाज हा मोहम्मद जाएफचा होता, तो हमासच्या लष्करी विंगचा प्रमुख आहे. तो इस्रायलच्या मोस्ट वाँटेड लिस्टमध्ये असून, सात वर्षांनंतर त्यानं मौन सोडलंय.

पण त्यांच्या इशाऱ्याकडे फारसं लक्ष देण्यात आलं नाही. इस्रायल आणि गाझा यांच्यात शस्त्रसंधी होण्यापूर्वी 11 दिवसांपर्यंत युद्ध चाललं.

संयुक्त राष्ट्रांच्या मते यात गाझामध्ये 242 जणांचा मृत्यू झाला. 10 ते 21 मे दरम्यानच्या या युद्धामध्ये इस्रायलच्या 13 जणांचा मृत्यू झाला.

संयुक्त राष्ट्रांच्या मते, गाझामध्ये मृत्यू झालेल्यांपैकी 129 हे सामान्य नागरिक होते. हमासचा नेता याह्या सिनमार याच्या मते त्यांचे 80 सदस्य या युद्धात मारले गेले. जाएफदेखिल फायरिंग लाईनवर होता, पण मृतांच्या यादीत त्याचा समावेश नाही.

जाएफ हा गाझामध्ये लष्करी ऑपरेशन राबवतो.

गाझातील 'पाहुणा'

जाएफबाबत बहुतांश माहिती ही इस्रायलच्या किंवा पॅलेस्टाईनच्या मीडिया रिपोर्ट्समधून मिळते. त्यांच्यानुसार जाएफचा जन्म 1965 मध्ये गाझाच्या खान यूनिस येथील निर्वासितांच्या छावणीत झाला होता. त्यावेळी त्याठिकाणी इजिप्तचं राज्य होतं.

त्याचं नाव मोहम्मद दियाब इब्राहीम अल-मरसी ठेवण्यात आलं होतं. पण त्याची भटकंतीची जीवनशैली आणि इस्रायलच्या हल्ल्यांपासून वाचण्यासाठी सतत पळून जावं लागत असल्यानं त्याला जाएफ असं म्हटलं जाऊ लागलं. अरबीमध्ये या शब्दाचा अर्थ 'पाहुणा' असा आहे.

जाएफ गाझामध्ये लष्करी ऑपरेशन राबवतो

तो लहानाचा मोठा कसा झाला या बाबतची फारशी माहिती उपलब्ध नाही. जेव्हा हमास संघटना तयार झाली, तेव्हा तो तरुण असेल. 1980 मध्ये तो या गटात सहभागी झाला. इस्रायलच्या विरोधात सशस्त्र बंडखोरीसाठी नेहमी सज्ज राहणारा जाएफ लवकरच हमासचे लष्करी विंग इजेदिन अल-कसम ब्रिगेडमधील एक महत्त्वाचा भाग बनला.

गाझावर राज्य करणारी पॅलेस्टिनी कट्टरतावादी संघटना

अमेरिकेच्या परराष्ट्र मंत्रालयाचे माजी दहशतवाद-विरोधी सल्लागार लेविट सांगतात की, "त्याला हमासमधील अत्यंत कट्टर अधिकारी म्हणून ओळखतात."

असंही म्हटलं जातं की, जाएफ हा कट्टर कमांडर याह्या अय्याश याचा नीकटवर्तीय होता. बॉम्ब तयार करण्यासाठी प्रसिद्ध याह्या अय्याशला 'इंजिनीअर' म्हटलं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मे 2021 मध्ये पॅलेस्टाईनच्या कट्टरतावाद्यांकडून एका ऑडिओ रेकॉर्डींगद्वारे इस्रायलला इशारा देण्यात आला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोहम्मद जुबैर यांच्यावर हल्ला करण्यात आला होता.

37 वर्षांच्या मोहम्मद झुबैर यांचा हा फोटो दिल्ली हिंसाचाराची भीषण स्थिती दाखवून देतो. या चेहऱ्यावरील जखमा अनंत काळासाठी कायम राहतील. त्या कदाचित कधीच भरल्या जाणार नाही.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

ईशान्य दिल्लीतील झुबैर सोमवारी जेव्हा घराशेजारील मशिदीजवळून जात होते, तेव्हा पुढच्या काही क्षणांत आपलं आयुष्य बदलेल, असा विचारही त्यांच्या मनात आला नसेल.

ते सांगतात, "सोमवारी प्रार्थनेसाठी मी दर्ग्यात गेलो होतो. प्रार्थना संपल्यानंतर मी माझ्या भावंडांसाठी खाऊ घेतला. मी दरवर्षी इज्तमानंतर भावंडांसाठी पराठा, दहीवडे आणि नान खटाई खरेदी केली. त्यादिवशीसुद्धा मी हे खरेदी केलं. नान खटाई मिळाली नाही म्हणून संत्र्यांची खरेदी केली. सुरुवातीला मी विचार केला की, बहिणीकडे किंवा एखाद्या नातेवाईकाकडे जावं. पण, नंतर मनात विचार आला की, आधी घरी जावं, कारण भावंडं वाट बघत असतील."

त्यादिवशी गडबडीत फोन न घेताच झुबैर घराबाहेर पडले होते.

"मी दर्ग्याकडे निघालो. खजुरी खास या भागाजवळ मी पोहोचलो तेव्हा मला कळलं की, तिथं हाणामारी सुरू आहे. हिंदू-मुस्लीम भांडण सुरू आहे. त्यामुळे मी विचार केला की, भजनपुरा भुयारी मार्गानं जाऊन चांदबागला पोहोचावं. मी भजनपुरा मार्केटला पोहोचलो तर ते बंद होतं. तिथं लोक एकत्र येत होते. मी कुर्ता-पायजमा आणि टोपी घातलेली होती. मुस्लीम पद्धतीचे कपडे घातलेले होते. मी तिथून निघालो तेव्हा कुणी मला काहीच म्हटलं नाही. मी भुयारी मार्गातून बाहेर पडलो, तेव्हा तिथं उभे असलेले एक व्यक्ती माझ्याकडे पाहत होते. तुम्ही खाली जाऊ नका, धोकादायक स्थिती आहे, त्यापेक्षा पुढच्या मार्गानं जा, असं त्यांनी मला सांगितलं."

'एखादी शिकार समजून मारहाण'

त्या व्यक्तीचं ऐकत झुबैर यांनी सबवेवरून न जाता सरळ जायचं ठरवलं. पुढे गेले तोच त्यांनी पाहिलं की दोन्ही बाजूंनी मोठ्या प्रमाणावर दगडफेक सुरू होती.

"एका बाजूला हजारो लोक होते, दुसऱ्या बाजूला किती लोक होते, ते मला दिसलं नाही. पण, दगडफेक दोन्ही बाजूंनी सुरू होती. मला भीती वाटली आणि मी मागे सरकलो. त्याच वेळी जमावातील काही जणांनी मला बघितलं आणि त्यांच्यातील एक जण माझ्याकडे आला. मी तुझं काय बिघडवलंय, असं मी त्याला विचारलं. मग आमच्या दोघांमध्ये वादावादी झाली. त्यांनंतर जमावातील अनेक जण आले आणि अक्षरश: माझ्यावर तुटून पडले," झुबैर सांगतात.

"माझ्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पांढऱ्या शुभ्र कुर्त्यावर पडलेले रक्ताचे डाग. जमिनीवर पडलेला एक तरुण आपल्या दोन्ही हातांनी डोकं वाचवायचा प्रयत्न करत होता. डोक्यातून येणाऱ्या रक्तामुळे त्याचे दोन्ही हात लालबुंद झाले होते. चारही बाजूंनी त्याला दंगेखोरांनी वेढलं होतं. त्यांच्या हातात काठ्या आणि लोखंडी रॉड होते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोहम्मद बिन सलमान यांच्या सौदी सरकारचे प्रखर टीकाकार म्हणून ओळखले जाणारे खाशोग्जी यांची 2 ऑक्टोबर 2018 रोजी इंस्तबूल येथील सौदी अरेबियाच्या दूतावासात हत्या झाली होती. सुरुवातीला ते बपत्ता असल्याच्या बातम्या बाहेर आल्या होत्या आणि त्यांचा कसून शोध घेतला जाऊ लागला.

मात्र नंतर त्यांची हत्या झाल्याचा दाट संशय जिथे हा दूतावास आहे, त्या टर्कीच्या सरकारने व्यक्त केला होता. त्यानंतर झालेल्या तपासाअंती सौदीच्या काही एजंट्सनी त्यांची हत्या करून त्यांचा मृतदेह अॅसिडमध्ये टाकून संपवल्याचा खुलासा टर्कीच्या अधिकाऱ्यांनी केला होता.

सौदीचे सरकारी वकिलांनी सांगितलं की त्यांची हत्या म्हणजे काही 'गुन्हगारांनी केलेलं ऑपरेशन' होतं. याप्रकरणी त्यांनी 11 लोकांविरुद्ध खटला भरला होता.

संयुक्त राष्ट्राच्या एका तज्ज्ञांच्या मते ही "न्यायबाह्य हत्या" होती आणि त्यावर आलेला हा निकाल म्हणजे "न्यायाच्या अगदी विपरीत" असल्याचं म्हटलं आहे. या प्रकरणासाठी संयुक्त राष्ट्राने नियुक्त केलेल्या विशेष अधिकारी अॅग्नेस कॅलामार्ड यांनी सौदी राजकुमार मोहम्मद बिन सलमान यांच्या या हत्येतील भूमिकेची चौकशी करण्याची मागणी केली आहे.

"यातून एक स्पष्ट होतं - ज्यांनी थेट मारलं, त्यांना तुम्ही मृत्युदंड दिला. पण ज्यांनी मारण्याचे आदेश दिले, त्या मास्टरमाइंड्सला चौकशी किंवा सुनावणीदरम्यान हातही लावण्यात आलेला नाही," असं अॅग्नेस यांनी ट्वीट केलं.

रिपोर्टर्स विदाऊट बॉर्डर्स या माध्यम स्वातंत्र्य गटाच्या सेक्रेटरी जनरल ख्रिस्तोफ डेलॉयर म्हणाले, "सौदीनेच खाशोग्जींच्या खुनासाठी पाच जणांना मृत्युदंड देणं, याचा अर्थ असाही होऊ शकतो की त्यांनी कधी खरं काय ते सांगू नये, यासाठी त्यांना कायमचं शांत केलं जात असावं."

सलमान यांच्यावर संशयाची सुई आल्यानंतर हे प्रकरण आंतरराष्ट्रीय पातळीवर गाजलं होतं. सलमान यांनी या हत्येमागे आपण नसल्याचं फेटाळलं होतं. मात्र ऑक्टोबरमध्ये ते म्हणाले होते की "सोदी अरेबियाचा नेते आपण या घटनेची पूर्ण जबाबदारी स्वीकारतो, कारण ही हत्या सरकारसाठी काम करणाऱ्यांनी केली होती."

खाशोग्जी यांची कारकीर्द

राजे सलमान यांच्यावर संशयाची सुई आल्यानंतर हे प्रकरण आंतरराष्ट्रीय पातळीवर गाजलं होतं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पत्रकार जमाल खाशोग्जी यांच्या हत्येप्रकरणी सौदी अरेबियाच्या एका कोर्टाने पाच जणांना मृत्युदंड सुनावला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोहम्मद याकूब काडतुसं दाखवताना

भारत आणि पाकिस्तान यांच्यात 22 फेब्रुवारी रोजी सुरू झालेल्या गोळीबारानंतर याकूब सारख्या शेकडो गावकऱ्यांना आपलं घर सोडावं लागलं होतं. याला दोन्ही देशांमधला द्वेष वाढल्याची चिन्हं मानलं जात आहे.

भारत आणि पाकिस्तान हे दोन्ही देश पूर्ण काश्मीरवर दावा सांगतात पण त्यातल्या काही भागावरच त्यांचा ताबा आहे. या वादावरून दोन युद्ध झाले आहेत तसंच दोन्ही अण्वस्त्रधारी शेजाऱ्यांमध्ये सतत खटके उडताना दिसतात.

भारत आणि पाकिस्तानमध्ये 776 किमीची सीमा आहे, जिथे नेहमी गोळीबार सुरू राहतो. 2003 साली शस्त्रसंधी जाहीर करण्यात आली. पण 2013 पासून मात्र वारंवार या शस्त्रसंधीचं उल्लंघन झालं आहे.

उरीच्या शिबिरातील निर्वासित लोक

"इथे सगळेच घाबरलेले आहेत. आम्ही कायम दहशतीत असतो," असं याकूब सांगतात. ते सध्या एका निर्वासितांच्या शिबिरात राहतात. हे शिबीर उरीच्या एका स्थानिक शाळेनं जिल्ह्याच्या ठिकाणी सुरू केलं आहे.

सीमेवरच्या पाच गावातल्या रहिवाशांना गाव सोडून एका अशा गावात आश्रय घेण्यास सांगितलं आहे, ज्याला तिन्ही बाजूंनी सीमेनं वेढलेलं आहे. या संघर्षाचा सगळ्यांत जास्त फटका याच गावाला बसला आहे, जवळजवळ 7000 लोक त्यामुळे प्रभावित आहेत, असं अधिकाऱ्यांनी बीबीसीला सांगितलं आहे.

सध्या सुरू असलेलं शस्त्रसंधीचं उल्लंघन हे 2003 नंतरचं सगळ्यांत भीषण आहे, असं काही गावकऱ्यांनी बीबीसीला सांगितलं.

सिलिकोटमध्ये ही स्त्री आपल्या दहा दिवसांच्या बाळाला घेऊन 'फिरन' या पारंपरिक काश्मिरी पोशाखात लपवून घेऊन जात आहेत.

गावकऱ्यांना गोळीबारापासून वाचवण्यासाठी निर्वासितांच्या शिबिरात घेऊन जाणाऱ्या गाडीकडे त्या धावत होत्या.

हे कुटुंब एका गाडीच्या दिशेने जात आहे

सीमेलगतच्या गावांतून तीन महिन्यांमध्ये हजारहून अधिक लोकांनी स्थलांतर केलं आहे, असं अधिकाऱ्यांचं म्हणणं आहे. स्त्रिया आणि बालकांना या शिबिरात नेण्यासाठी रुग्णवाहिकांची सोय केली असल्याचंही त्यांनी सांगितलं आहे.

या शिबिरातल्या आलेल्या लोकांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं की संपूर्ण गावातले लोक इथे आल्यामुळे संपूर्ण गाव रिकामं झालं आहे. सीमेवर होणाऱ्या या गोळीबारामुळे किती जण जखमी झाले आहेत किंवा मारले गेले आहेत, हे मात्र स्पष्ट झालेलं नाही.

निर्वासितांच्या शिबिरातील एका स्त्रीला अश्रू अऩावर झाले.

ते त्यांचं घर, पशू आणि इतर मौल्यवान गोष्टी... सगळंकाही मागे सोडून आले आहेत,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मोहम्मद याकूब हे 50 वर्षांचे आहेत. भारत प्रशासित काश्मीरमधील त्यांच्या गावात झालेल्या गोळीबारात ते थोडक्यात बचावले  होते .


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोहम्मद रफी

या गुन्हेगारानं त्याच्या कुटुंबाला भेटण्याची, विशेष खाद्यपदार्थांची मागणी केली नाही. तर त्यानं इच्छा व्यक्त केली की, त्याला 'बैजू बावरा' सिनेमातलं 'ऐ दुनिया के रखवाले' हे गाणं ऐकायचं आहे.

त्यानंतर एक टेपरेकॉर्डर आणून त्याला हे गाणं ऐकवण्यात आलं.

तुम्हाला माहीत आहे का, मोहम्मद रफी यांनी या गाण्यासाठी 15 दिवस रियाज केला होता. या गाण्याच्या रेकॉर्डिंगनंतर त्यांचा आवाज असा काही बिघडला की, लोक म्हणू लागले की त्यांना पुन्हा त्यांचा आवाज मिळवता येणार नाही.

श्रीलंकेत रफी

पण रफी यांनी लोकांना चुकीचं सिद्ध केलं आणि ते भारतातले सर्वात लोकप्रिय पार्श्वगायक बनले. 4 फेब्रुवारी 1980ला श्रीलंकेच्या स्वातंत्र्यदिनी त्यांना एका विशेष शोसाठी आमंत्रित करण्यात आलं होतं.

त्रिनिनाद इथं एका शो वेळी मोहम्मद रफी.

त्यासाठी 12 लाख लोक जमले होते. तो त्या काळातील जागतिक विक्रम होता.

श्रीलंकेचे तत्कालीन राष्ट्रपती जे. आर. जयवर्धने आणि पंतप्रधान प्रेमादासा कार्यक्रमाचं उद्घाटन करून निघून जाणार होते. पण रफींच्या गायनानं त्यांना असं काही मोहीत केलं की, ते कार्यक्रम संपेपर्यंत तिथंच थांबून राहिले.

रफी यांची सून यास्मीन खालिद यांनी रफी यांच्यावर पुस्तक लिहिलं आहे. त्या म्हणतात, "रफी परदेशात गेले की तिथल्या भाषेतलं एक गाणं म्हणत. श्रीलंकेत रफी यांनी सिंहला भाषेत गाणं ऐकवलं."

रफींच्या भात्यात सगळेच बाण

ते हिंदीत गाऊ लागले आणि गर्दी नियंत्रणाबाहेर गेली. या गर्दीत हिंदी समजणारे फारच कमी लोक असतील.

प्रेमाचं प्रकटीकरण करणारं गाणं असेल, तर ते रफी यांनीच गायलं पाहिजे. किशोर वयातील अल्लड प्रेम असो किंवा प्रेमभंगाची व्यथा, प्रगल्भ प्रेमाचा उद्गार असो किंवा प्रेयसीच्या सौंदर्याचं कौतुक... मोहम्मद रफींना तोड नव्हती.

प्रेम सोडाच! मानवी भावनांच्या प्रकटीकरणाचे जेवढे काही पैलू असतील त्यात ते उत्तम गात. दुःख, आनंद, आस्था किंवा देशभक्तीपर गीत असो किंवा लोकगीत, शास्त्रीय संगीत, गझल, कव्वाली असा गायनाचा कोणताही प्रकार असो, रफी यांच्या भात्यात सर्वच बाण होते.

रेज ऑफ द नेशन

श्यामसुंदर यांनी पंजाबी सिनेमा 'गुलबलोच'मध्ये त्यांना पहिला ब्रेक दिला. मुंबईतील त्यांचा पहिला सिनेमा होता 'गांव की गोरी.' नौशाद आणि हुस्नलाल भगतराम यांनी त्यांच्यातील प्रतिभेला ओळखलं. त्या काळात शर्माजी नावानं प्रसिद्ध असणारे खय्याम यांनी त्यांना गायनाची संधी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मोहम्मद रफींच्या विषयी संगीतकार नौशाद नेहमी एक किस्सा सांगतात. एका गुन्हेगाराला फाशीची शिक्षा द्यायची होती. या गुन्हेगाराला त्याची शेवटची इच्छा विचारण्यात आली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोहम्मद वसीमला 311 कलमाअंतर्गत जन्मठेप सुनावण्यात आली आहे, तर फिर्यादी पक्षाला इतर आरोपींवरील गुन्हे सिद्ध करता आले नाहीत. "न्यायप्रक्रियेवर आमचा विश्वास होता. त्यामुळेच या प्रकरणात प्रामाणिकपणे न्याय मिळेल अशी आशाही होती. माझे तर एफआयआरमध्ये नावसुद्धा नव्हते. त्यामुळे मी नक्की यातून बाहेर पडेन याची मला खात्री होती,'' असे मुफ्ती अब्दुल कवीने बीबीसी उर्दूला सांगितलं.

बिनधास्त वागण्यासाठी प्रसिद्ध असलेल्या पाकिस्तानच्या सोशल मीडिया सेलिब्रिटी कंदील बलोचची जुलै 2016 मध्ये हत्या करण्यात आली होती.

गळा आवळून करण्यात आली होती हत्या

15 जुलै 2016 रोजी कंदील बलोचची तिच्या भावाने- वसीमने हत्या केल्याची बातमी प्रसिद्ध झाली होती. त्याच रात्री त्याला अटक केल्यानंतर, एका पत्रकार परिषदेत हत्येची कबुली दिली.

कंदीलमुळे कुटुंबाची नाचक्की होत होती. कंदीलचे सोशल मीडियावर जे व्हिडिओ यायचे त्यामुळे लोकं टोमणे मारायचे आणि ते सहन न झाल्यानंच हे कृत्य केल्याचं त्यानं सांगितलं होतं. परंतु त्यानं नंतर आपली साक्ष बदलली होती.

पोलीस तपासणीत तिची गळा आवळून हत्या केल्याचे समजले होते.

कंदील बलोच कोण होती?

कंदील बलोच पाकिस्तानच्या पंजाब प्रांतातील मुल्तान जिल्ह्यातल्या एका गरीब कुटुंबात जन्मलेली मुलगी होती. तिचं खरं नाव फवाजिया होतं, पण ती कंदील बलोच नावानं प्रसिद्ध होती.

तिला पाकिस्तानची किम कर्दाशियन म्हटलं जायचं.

तिच्या बिनधास्त वागण्यामुळे तिने पाकिस्तानच्या सोशल मीडियावर खळबळ उडवून दिली होती. तिच्या फोटो आणि पोस्टमुळे तिला लाखो फॉलोअर्स होते. तसंच, तिचा अनेक द्वेष करणारेही लोक होते. कितीतरी लोकांनी ती इस्लाम धर्माचा अपमान करत असून, तिच्यावर बहिष्कार घालण्याची मागणीही केली होती.

"मला जीवे मारण्याच्या धमक्या मिळत आहेत. माझ्या मृत्यूची वेळ ठरलेली आहे, आणि ती आली की आपल्याला जावंच लागतं.'' कंदील बलोच यांनी त्यावेळी बीबीसी उर्दला दिलेल्या मुलाखतीत म्हटलं होतं.

कंदील यांची हत्या होण्याआधी, पाकिस्तानात तिचे नाव सर्चच्या टॉप 10च्या यादीत होते.

मुफ्तीबरोबरच्या व्हिडिओमुळे निशाण्यावर

मुफ्ती अब्दुल कवी यांच्याबरोबर एका टीव्हीवरील कार्यक्रमात सहभागी झाल्यामुळे त्या कट्टरतावाद्यांच्या निशाण्यावर आल्या. टीव्हीवरच्या या कार्यक्रमात दोघांनी एकमेकांबरोबर जाहीर फ्लर्ट केले होते. यावेळी त्यांनी फोटोही काढले. तसंच त्यांनी मुफ्तीची...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानची सोशल मीडिया स्टार कंदील बलोच हत्येप्रकरणी न्यायालयाने कंदीलचा भाऊ मोहम्मद वसीमला जन्मठेप सुनावली आहे. तर तिचा दुसरा भाऊ मोहम्मद आरिफला `वॉटेंड' म्हणून घोषित केले आहे. तसंच या प्रकरणातील मुफ्ती अब्दुल कवीबरोबर अन्य चार आरोपींची निर्दोष सुटका केली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोहम्मद शमी

जसप्रीत बुमराहने एकाच ओव्हरमध्ये कार्लोस ब्रेथवेट आणि फॅबिअन अॅलन यांना माघारी धाडत वेस्ट इंडिजच्या विजयाच्या आशा संपुष्टात आल्या.

ख्रिस गेल आणि शे होप यांना झटपट गमावलं. अफगाणिस्तानविरुद्ध हॅट्ट्रिक घेणाऱ्या मोहम्मद शमीनेच या दोघांना तंबूत परतावलं. गेलने 6 तर होपने 5 धावा केल्या. या दोघांपाठोपाठ सुनील अंबरीस आणि निकोलस पूरन बाद झाले. जेसन होल्डरही फार काळ टिकला नाही.

टॉस जिंकून बॅटिंग स्वीकारलेल्या टीम इंडियाने 268 धावा केल्या. विराट कोहलीने 82 चेंडूत 72 तर महेंद्रसिंग धोनीने 61 चेंडूत 56 धावा केल्या.

चौथ्या क्रमांकावर खेळण्याची आणखी एक संधी मिळालेल्या विजय शंकर 14 धावांवर बाद झाला. केमार रोचने त्याला विकेटकीपर शे होपकडे झेल देण्यास भाग पाडलं. धडाकेबाज फलंदाज केदार जाधव रोचच्या गोलंदाजीवर बाद झाला. केमार रोचच्या गोलंदाजीवर केदारने होपकडे झेल दिला. मैदानावरील अंपायरने नॉटआऊटचा निर्णय दिला. मात्र थर्ड अंपायरने हा निर्णय बदलला. केदारने केवळ एका धावेची भर घातली.

कोहलीने 8 चौकारांसह 72 धावांची खेळी केली. कोहली बाद झाल्यावर हार्दिक पंड्या आणि महेंद्रसिंग धोनीने सहाव्या विकेटसाठी 70 धावांची भागीदारी केली. हार्दिक 46 धावा करून बाद झाला. धोनीने 61 चेंडूत 3 चौकार आणि 2 षटकारांसह नाबाद 56 धावांची खेळी केली.

वेस्ट इंडिजतर्फे केमार रोचने 3 तर शेल्डॉन कॉट्रेल, जेसन होल्डर यांनी प्रत्येकी 2 विकेट्स घेतल्या.

सेमी फायनलचं तिकीट पक्कं करण्यासाठी आतूर टीम इंडियाचा मुकाबला आज वेस्ट इंडिजशी होत आहे. भारताने नाणेफेक जिंकून प्रथम फलंदाजीचा निर्णय घेतला आहे. सलामीवीर रोहित शर्मा केमार रोचच्या गोलंदाजीवर बाद झाला. रोहित बाद झाल्यावर राहुल आणि कोहली यांनी दुसऱ्या विकेटसाठी 69 धावांची भागीदारी केली. अर्धशतकाकडे वाटचाल करणाऱ्या लोकेश राहुलला जेसन होल्डरनं बाद केलं.

टप्पा पडून स्विंग होऊन आत आलेल्या चेंडूवर रोहित फसला. बॉल पॅडला लागला आहे का बॅटला याविषयी साशंकता असल्याने मैदानावरील अंपायर्सनी नॉट आऊटचा निर्णय दिला. थर्ड अंपायरने रिप्ले पाहिल्यानंतर आऊटचा निर्णय दिला.

रोहित बाद झाल्यानंतर राहुल आणि कोहली यांनी सावधपणे खेळ करत धावफलक हलता ठेवला. खेळपट्टीवर स्थिरावलेला राहुल 48 धावांवर बाद झाला.

जेसन होल्डरच्या गोलंदाजीवर एक धाव पूर्ण करत विराट कोहलीने आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये 20,000 धावांचा टप्पा पूर्ण...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

वेस्ट इंडिजने 269 धावांचा पाठलाग करताना वेस्ट इंडिजचा डाव 143 धावांतच आटोपला आणि टीम इंडियाने 125 धावांनी दणदणीत विजय मिळवला. 4 विकेट्स पटकावणारा मोहम्मद शमी आणि एकाच ओव्हरमध्ये 2 विकेट्स पटकावणारा जसप्रीत बुमराह हे या विजयाचे शिल्पकार ठरले.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोहम्मद सिराज

सिडनी टेस्टचा चौथा दिवस सुरू आहे. ऑस्ट्रेलियाची दुसरी इनिंग सुरू असताना, बुमराह 21वी ओव्हर टाकायला घेणार तेव्हा खेळ थांबवण्यात आला.

बाऊंड्रीजवळ फिल्डिंग करणाऱ्या मोहम्मद सिराजने कर्णधार अजिंक्य रहाणेशी संपर्क साधला. रहाणेने अंपायर्सशी चर्चा केली. मैदानावरील अंपायर पॉल रायफेल आणि पॉल विल्सन यांनी फोर्थ अंपायर आणि सुरक्षारक्षकांशी संपर्क केला. सुरक्षायंत्रणांनी मैदानातील सहा प्रेक्षकांना बाहेर काढलं.

वंशभेदी तसंच कोणत्याही स्वरुपाची आक्षेपार्ह टिप्पणी, शेरेबाजी यांना क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया जराही थारा देत नाही. असे प्रकार आम्ही कदापि खपवून घेणार नाही. अपमान आणि विचलित करणाऱ्या उद्गरांना जराही स्थान नाही असं क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाचे इंटिग्रिटी आणि सेक्युरिटी विभागाचे प्रमुख शॉन कॅरोल यांनी म्हटलं आहे.

सिराज अंपायर पॉल रायफेल यांना माहिती देताना

सिडनीत भारतीय खेळाडूंना उद्देशून प्रेक्षकांमधील काही व्यक्तींनी वंशभेदी शेरेबाजी केली. अशा स्वरुपाच्या वर्तनाचा आम्ही तीव्र निषेध करतो. तुम्ही वंशभेदी शेरेबाजी करणार असाल तर ऑस्ट्रेलियाच्या क्रिकेटला तुमची आवश्यकता नाही.

यासंदर्भात आयसीसीची कार्यवाही पूर्ण होण्याच्या आम्ही प्रतीक्षेत आहोत. आक्षेपार्ह उद्गार काढणाऱ्या व्यक्तींची ओळख पटल्यानंतर क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया यासंदर्भात कठोर कारवाई करेल. या प्रेक्षकांना मैदानात प्रवेशबंदी होऊ शकते. अधिक कारवाईसाठी हे प्रकरण न्यू साऊथ वेल्स पोलिसांकडे सोपवण्यात येईल.

मालिकेचे आयोजक म्हणून, भारतीय क्रिकेट संघातील आमच्या मित्रांची आम्ही माफी मागतो. याप्रकरणी दोषींवर कठोर कारवाई केली जाईल याची आम्ही हमी देतो असं क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाने जारी केलेल्या पत्रकात म्हटलं आहे.

तिसऱ्या दिवशी मोहम्मद सिराज आणि जसप्रीत बुमराह यांनी प्रेक्षकांमधून वंशभेदी टिप्पणी झाल्याची तक्रार केली होती. भारतीय संघव्यवस्थापनाने यासंदर्भात तक्रार दाखल केली होती.

सहा प्रेक्षकांना बाहेर काढण्यात आलं.

सिडनी टेस्टमध्ये ऑस्ट्रेलियाने पहिल्या डावात 338 रन्स केल्या. स्टीव्हन स्मिथने 131 रन्सची शतकी खेळी केली. स्मिथचं हे 27वं शतक आहे. मार्नस लबूशेनने 91 तर विल प्युकोव्हस्कीने 62 रन्सची खेळी केली. रवींद्र जडेजाने 4 विकेट्स घेतल्या.

प्रत्युत्तरादाखल खेळताना,  टीम इंडियाचा डाव 244 रन्समध्येच आटोपला. शुभमन गिल आणि चेतेश्वर पुजारा यांनी प्रत्येकी 50 रन्सची...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारत आणि ऑस्ट्रेलिया यांच्यातील सिडनी टेस्ट प्रेक्षकांमधून करण्यात आलेल्या आक्षेपार्ह उद्गारांमुळे थांबवण्यात आली. कारवाईनंतर खेळ पुन्हा सुरू करण्यात आला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोहम्मद सिराज

सिराजने ऑस्ट्रेलियाच्या मार्नस लबूशेन, स्टीव्हन स्मिथ, मॅथ्यू वेड, मिचेल स्टार्क आणि जोश हेझलवूड यांना बाद करत कारकीर्दीतील पहिल्या पंचकाची नोंद केली.

याआधी कपिल देव, अनिल कुंबळे, अजित आगरकर, बी.एस.चंद्रशेखर, एस.अबिद अली, मोहम्मद शमी, इरापल्ली प्रसन्ना, बिशनसिंह बेदी, मदन लाल, रुसी सुरती, उमेश यादव, शिवलाल यादव, झहीर खान, कुलदीप यादव, मनोज प्रभाकर, करसन घावरी, जसप्रीत बुमराह यांनी ऑस्ट्रेलियात डावात पाच विकेट्स घेण्याची करामत केली आहे.

मेलबर्न इथं झालेल्या बॉक्सिंड डे टेस्टमध्ये सिराजने भारतासाठी पदार्पण केलं होतं. आज सिडनीतील कसोटी सामना सुरू होण्यापूर्वी राष्ट्रगीताच्या वेळेस त्याच्या डोळ्यात आज अश्रू आल्याचे दिसून आले. मोहम्मद सिराजसाठी हा दौरा अत्यंत महत्त्वपूर्ण का आहे हे येथे पाहू-

आयपीएल आटोपून विविध संघांमधले भारतीय खेळाडू एकत्र झाले आणि ऑस्ट्रेलियासाठी रवाना झाले. बायोबबलच्या नियमांमुळे त्यांना दुबईहून थेट ऑस्ट्रेलियाला जावं लागलं, मायदेशी येताच आलं नाही. 12 नोव्हेंबरला टीम इंडिया ऑस्ट्रेलियात दाखल झाली.

ऑस्ट्रेलियात क्वारंटाइनचे कठोर नियम असल्याने सगळे खेळाडू 14 दिवसांच्या क्वारंटाइनसाठी आपापल्या हॉटेल रुममध्ये बंदिस्त झाले. आठच दिवसात टीम इंडियाचा युवा फास्ट बॉलर मोहम्मद सिराजला अतिशय दु:खद बातमी कळली. त्याच्या वडिलांचं निधन झालं. 53 वर्षीय सिराजचे बाबा फुप्फुसांच्या आजाराने त्रस्त होते.

सिराज वडिलांच्या अंत्यविधीसाठी मायदेशी परतू शकला असता पण भारतातून ऑस्ट्रेलियात गेल्यावर त्याला पुन्हा कठोर क्वारंटीनला सामोरं जावं लागलं असतं. त्यामुळे त्याची भारतासाठी खेळण्याची शक्यता अगदीच धूसर झाली असती.

मोहम्मद सिराज

वडिलांच्या जाण्याचा आघात मोठा असतो. सिराजच्या कारकीर्दीत त्याच्या वडिलांचा पाठिंबा मोलाचा होता. सिराजच्या आयुष्यातला हा सगळ्यात भावनिक क्षण होता. एकीकडे टीम इंडियासाठी खेळू शकण्याचं स्वप्न दिसत होतं आणि दुसरीकडे जन्मदाते वडील हे जग सोडून गेले होते.

बीसीसीआयने सिराजसमोर मायदेशी परतण्याचा प्रस्ताव ठेवला. वडिलांना शेवटचं बघावं असं मुलाला वाटणं साहजिक होतं. त्याचा विचार करून बीसीसीआयने सिराजला तू भारतात जाऊ शकतोस असं सांगितलं. परंतु सिराजला आईने, घरच्यांनी धीर दिला.

तू भारतासाठी खेळावंस हे वडिलांचं स्वप्न तू साकार करू शकतोस. ते देहरुपाने आपल्यातून गेले असले तरी त्यांच्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

वडिलांच्या निधनाचं दु:ख उराशी बाळगून खेळणाऱ्या मोहम्मद सिराजने ब्रिस्बेन टेस्टमध्ये पहिल्यांदाच डावात पाच विकेट्स घेण्याची किमया केली. सिराजने 73 रन्समध्ये 5 विकेट्स पटकावल्या.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: मोहम्मद हुसैन सिद्दिकी

76 वर्षांचे मुस्लीम स्कॉलर आणि निवृत्त न्यायाधीश सिद्दिकी हैदराबाद विमानतळावर उतरले, तेव्हा त्यांच्या ड्रायव्हरने पुष्पगुच्छ देऊन त्यांचं स्वागत केलं. यावेळी त्यांच्या चेहऱ्यावर थकवा स्पष्टपणे जाणवत होता.

ते गाडीत बसले आणि शेजारच्या कर्नाटक राज्यातल्या गुलबर्गातल्या आपल्या घराकडे रवाना झाले. हैदराबादहून गुलबर्गा 240 किमी अंतरावर आहे. रस्त्यात ते चहा आणि दुपारच्या जेवणासाठी थांबले. जवळपास चार तासात ते घरी पोचले.

त्यांचे थोरले चिरंजीव हमीद फैजल यांनी सांगितलं, "मला वडील म्हणाले की ते बरे आहेत. त्यांच्याकडे बघूनही ते बरे आहे, असंच वाटत होतं. ते माझ्या भावाकडे महिनाभर राहून आले होते. मग त्यांनी आमची विचारपूस केली."

मात्र 10 दिवसांनंतर सिद्दिकींचा मृत्यू झाला. भारतात कोव्हिड-19 मुळे झालेला हा पहिला मृत्यू होता.

आठवडाभरानंतर पडले आजारी, तीन दिवसानंतर मृत्यू

मोहम्मद हुसैन सिद्दिकी भारतात परतल्यानतंर जवळपास आठवडाभराने त्यांची प्रकृती बिघडली आणि पुढच्या तीन दिवसांनंतर त्यांचा मृत्यू झाला. हॉस्पिटलमध्ये नेताना अॅम्ब्युलंसमध्येच त्यांना श्वास घ्यायला त्रास होत होता आणि त्यातच त्यांचा मृत्यू झाला.

सिद्दिकी यांची प्रकृती खराब होत असल्याचं बघून कुटुंबीय घाबरले आणि त्यांनी सिद्दिकी यांना दोन दिवसात दोन शहरातल्या चार हॉस्पिटल्समध्ये दाखवलं. पाचव्या हॉस्पिटलला जाताना अॅम्ब्युलन्समध्ये त्यांचा मृत्यू झाला.

सिद्दिकी यांच्या मृत्यूनंतर दुसऱ्या दिवशी हॉस्पिटलने सांगितलं की, त्यांची कोरोना विषाणूची चाचणी पॉझिटिव्ह आली आहे.

अहमद फैजल सिद्दिकी सांगतात, "त्यांचा मृत्यू कोरोना विषाणूमुळे झाला, यावर आमचा अजूनही विश्वास बसत नाहीय. आम्हाला अजून डेथ सर्टिफिकेटही मिळालेलं नाही."

उपचारामध्ये गोंधळ

अनेक अर्थांनी सिद्दिकी यांचा मृत्यू भारतात कोव्हिड-19 वरच्या उपचारांमध्ये असलेला गोंधळ अधोरेखित करतो.

सिद्दिकी आपल्या थोरल्या मुलासोबत गुलबर्गामध्ये एका दुमजली घरात राहायचे. ते जेद्दाहवरून परतले, तेव्हा त्यांची प्रकृती उत्तम होती.

पत्नीचं कॅन्सरने निधन झाल्यानंतर पाच वर्षांपूर्वीच त्यांनी काम बंद केलं होतं, म्हणजे एकप्रकारे निवृत्ती घेतली होती. निवृत्तीनंतर त्यांचा बराचसा वेळ पुस्तकांनी भरलेल्या त्यांच्या ऑफिसमध्येच जायचा. ते स्थानिक मशिदीचे केअरटेकरही होते. त्यांचे एक मित्र गुलाम गौस सांगतात, "ते उदार आणि...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

फेब्रुवारीचा शेवटचा दिवस होता. मोहम्मद हुसैन सिद्दिकी महिनाभर आपल्या धाकट्या मुलाकडे राहून भारतात परतले होते. त्यांचा धाकटा मुलगा सौदी अरबमधल्या जेद्दाहमध्ये डेंटिस्ट आहे.