डॉक सारांशित करण्यासाठी: इराणचे परराष्ट्र मंत्री जवाद जरीफ

देशाच्या परराष्ट्र धोरणांवर इस्लामिक रिव्होल्यूशनरी गार्डसचा दबदबा असून इस्लामिक रिव्होल्यूशनरी गार्ड्सनीच रशियाच्या इशाऱ्यांवरून इराणला सीरियातल्या अंतर्गत युद्धात सहभागी व्हायला लावल्याचं ते बोलताना या ऑडिओ टेपमध्ये ऐकू येतं.

इराणच्या परराष्ट्र मंत्र्यांच्या या वक्तव्याची सगळीकडे चर्चा होतेय. सोशल मीडियावरून अनेकांनी या वक्तव्याबद्दल आश्चर्य आणि खेद व्यक्त केलाय.

जवाद जरीफ हे एक उदारमतवादी, तोलून-मापून बोलणारे अनुभवी राजकारणी असल्याचं मानलं जातं आणि त्यांनी असं विधान केल्याबद्दलही लोकांकडून आश्चर्य व्यक्त केलं जातंय.

राष्ट्राध्यक्षपदाच्या निवडणुकीच्या आधी लीक झाली टेप

या संभाषणाची टेप नेमकी कोणी लीक केली, हे अजून स्पष्ट झालेलं नाही. पण इराणमध्ये होऊ घातलेल्या राष्ट्राध्यक्षपदाच्या निवडणुकीच्या बरोबर आधी हे संभाषण लीक झालेलं आहे. परिणामी इराणमधल्या सत्ता संघर्षाला एक नवं वळण मिळू शकतं.

आपण राष्ट्राध्यक्ष हसन रुहानींची जागा घेण्याच्या शर्यतीत नसल्याचं जरीफ यांनी म्हटलंय. पण इराणमधल्या कट्टर विचारसरणीच्या गटाचा त्यांच्यावर विश्वास नाही.

पण कट्टर विचारसरणी असणारा गट आणि इराणचे सर्वोच्च नेते अयातुल्लाह अली खोमेनी यांच्यासोबतच देशातल्या प्रमुख राजकारण्यांसमोरच्या अडचणी या टेपमुळे वाढणार हे स्पष्ट आहे.

इराणमधल्या सगळ्या सरकारी बाबींवर अजूनही अयातुल्लाह अली खोमेनींचं मत निर्णायक असतं आणि इस्लामिक रिव्होल्यूशनरी गार्ड्स या इराणमधल्या सगळ्यात शक्तिशाली सुरक्षा दलावर त्यांचंच नियंत्रण आहे.

घोटाळा?

हे टेप लीक प्रकरण म्हणजे एक घोटाळा असल्याचं इराणमधल्या एका वर्तमानपत्राने म्हटलंय.

बीबीसी आणि इतर परदेशी माध्यमांपर्यंत तीन तासांची एक टेप आलेली आहे. दोन महिन्यांपूर्वी तयार करण्यात आलेल्या सात तासांच्या एका व्हीडिओतला हा एक भाग असावा, असं या टेपवरून वाटतंय.

राष्ट्राध्यक्ष रुहानींचे पदावर दोन कार्यकाळ पूर्ण झाल्यानंतर हा व्हिडिओ तयार करण्यात आला होता.

या टेपमध्ये इराणचे परराष्ट्रमंत्री जरीफ हे आपलं म्हणणं पुढची अनेक वर्षं कोणीही ऐकणार नसल्याचं आपल्याला वाटतं, असं दोनदा म्हणताना ऐकू येतात.

इस्लामिक रिव्होल्यूशनरी गार्ड्स देशाची धोरणं ठरवतं आणि देशाचं परराष्ट्र धोरण त्यांच्या युद्धनीतिनुसार ठरवलं जात असल्याची तक्रार वारंवार करतात.

इराणची प्रतिक्रिया

या टेपमधला आवाज...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इराणचे परराष्ट्र मंत्री जवाद जरीफ यांच्या संभाषणाची एक ऑडिओ टेप लीक झाल्याने खळबळ उडाली आहे. त्यांच्या आणि जगभरातल्या इतर देशांबाबतच्या अनेक मुद्द्यांवर ते या संभाषणात बोलताना ऐकू येतात. येत्या काळात या टेपचे राजकीय आणि धोरणात्मक परिणाम होण्याचा अंदाज आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इराणच्या आरोग्य उपमंत्र्यांनाच लागण झाल्यामुळे इराणच्या कोव्हीड 19 च्या तयारीबाबत चिंता व्यक्त करण्यात येत आहे.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इराणच्या आरोग्यमंत्र्यांनाच कोरोना व्हायरसची लागण झाली आहे. चीननंतर कोरोनाची लागण होऊन मरणाऱ्यांची सर्वांत जास्त संख्या इराणमध्ये आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इराणच्या कुड्स सेनेचे प्रमुख कमांडर कासिम सुलेमानी यांच्या हत्येनंतर आखातात तणावाची स्थिती निर्माण झाली आहे. सुलेमानी यांच्या अंत्ययात्रेला अमेरिकाविरोधी घोषणाबाजी झाली.

सुलेमानी यांच्या हत्येचा आम्ही बदला घेऊ असं इराणने म्हटलं. त्यांच्या या धमकीनंतर अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी इराणला इशारा दिला आहे, 'जर तुम्ही काही हालचाल केली तर याद राखा गाठ आमच्याशी आहे.'

"इराणचे 52 तळ आमच्या निशाण्यावर आहेत. त्यांनी काही जरी हालचाल केली तर त्यांच्यावर जलद आणि भेदक हल्ला केला जाईल," असं ट्वीट डोनाल्ड ट्रंप यांनी केलं.

गेल्या काही वर्षांपासून इराण ही आमची डोकेदुखी बनल्याचं ट्रंप म्हणाले. अमेरिकेवर हल्ला करण्याचा विचार इराणने पुन्हा पुन्हा बोलून दाखवला आहे. "जर अमेरिकेच्या संपत्तीला अथवा अमेरिकन व्यक्तीला जर काही हानी झाली तर त्यांच्या 52 तळांवर आम्ही निशाणा लावलेला आहे ही गोष्ट त्यांनी लक्षात ठेवावी," असं ट्रंप म्हणाले.

इराकमध्ये रॉकेट हल्ला, सुलेमानींच्या हत्येनंतर आखातात तणाव

राजधानी बगदादसह इराकमधील अन्य काही ठिकाणी रॉकेट हल्ले झाल्याची माहिती इराकच्या लष्करानं दिली. हे रॉकेट हल्ले अमेरिकन दूतावासाजवळील ग्रीन झोन, बगदादजवळील जदरिया आणि अमेरिकन सुरक्षारक्षकांच्या बलाद एअरबेसवर झाले.

प्रतिकात्मक छायाचित्र

या रॉकेट हल्ल्यांमध्ये कुठलीही जीवितहानी झाली नसल्याचं इराकच्या लष्करानं सांगितलं. इराणसमर्थक कट्टरतावाद्यांनी गेल्या काही आठवड्यांमध्ये असे हल्ले केले होते. मात्र, अमेरिकेच्या हवाई हल्ल्यात इराणचे कमांडर कासिम सुलेमानी हे ठार झाल्यानंतर आखातातील तणावात वाढ झालीय.

कताइब हिजबुल्लाह संघटनेनं इराकच्या सैन्याला रविवारी अमेरिकन तळांपासून किमान एक हजार किलोमीटर मागे हटण्यास सांगितलं होतं.

इराक पोलिसांच्या माहितीनुसार, जदरियामध्ये मिसाईल हल्ल्यात पाच लोक जखमी झाले आहेत. हे वगळता इतर कुठेही नुकसान झालं नाहीय.

तर 'रॉयटर्स'नं इराकी सैन्याचा हवाला देत माहिती दिलीय की, हे रॉकेट ग्रीन झोनच्या जवळील जदरिया आणि अमेरिकनं सुरक्षारक्षकांच्या बलाद हवाईतळावर पडले. मात्र, यात कुठलीही जीवितहानी झाली नाही.

"सेलिब्रेशन स्केअर, जदरिया परिसर, सलाहुद्दीन प्रांताचं हवाईतळ यांना निशाणा करुन रॉकेटहल्ला करण्यात आला, ज्यात कुणाचाही मृत्यू झाला नाही. आणखी माहिती अजून यायची आहे," असंही रॉयटर्सनं म्हटलंय.

अमेरिकेच्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इराकमधील अमेरिकन दूतावासाजवळ असलेल्या ग्रीन झोनवर रॉकेट हल्ला झाला असल्याचं इराकने सांगितलं. तसेच, इराणने जर सुलेमानी यांच्या मृत्यूचा बदला घेण्याचा विचार केला तर आम्ही त्यांना सोडणार नाहीत असा इशारा अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी दिला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इराणमध्ये अमेरिकेविरोधातील आंदोलन

हा तणाव आता निवळतोय, मात्र ज्या मूलभूत कारणांसाठी दोन्ही देश युद्धाच्या उंबरठ्यावर पोहोचले होते, त्या कारणांमध्ये कोणताही बदल झालेला नाही, म्हणूनच युद्धाचे ढग केव्हाही गहिरे होऊ शकतात.

1. तणाव खरंच कमी झाला आहे का?

अनेक जाणकारांच्या मते तणाव कमी झालेला नाही. सुलेमानी यांच्या हत्येने इराणी नेते आतून हादरले आहेत. सुलेमानी यांच्या हत्येचा बदला घेण्यासाठी जे करता येईल ते त्यांनी केलं. अमेरिकेच्या तळांना लक्ष्य करण्याचा इराणचा प्रयत्न होता. याद्वारे इराण अमेरिकाला संदेश देऊ इच्छित होता. म्हणूनच इराणने आपल्या जमिनीवरून क्षेपणास्त्रं दागली.

या कारवाईचे व्यावहारिक आणि राजकीय परिणामही होते. इराणला लवकरात लवकर कृतीतून संदेश द्यायचा होता. त्याचवेळी त्यांना युद्ध होऊ द्यायचं नव्हतं.

युक्रेनचं विमान क्षेपणास्त्रांनी चुकीने पाडल्याचं इराणने मान्य करण्यामागे तणाव कमी करण्याचा प्रयत्न होता, असं सांगितलं जात आहे. मात्र हे खरं नाही.

युक्रेनचं विमान चुकून पाडल्याचं इराणने मान्य केलं.

विमान पाडण्यात आमची काहीही भूमिका नाही, अशी इराणची स्वाभाविक प्रतिक्रिया होती. मात्र अमेरिकेने आमच्या गुप्तचर यंत्रणेकडे वेगळीच माहिती असल्याचं स्पष्ट केलं, विमान पाडल्याचं पुरावे मिळाले, असं युक्रेनने सांगितलं आणि स्वतंत्र तपासकर्त्यांनी विमान पाडल्यावर शिक्कामोर्तब केलं, तेव्हा इराणकडे चूक कबूल करण्यावाचून पर्याय उरला नाही.

बुलडोझरच्या मदतीने घटनास्थळावरचा विमानाचे अवशेष दूर केले जात असताना इराणला नक्की काय घडलं याचा अंदाज आला होता. अपघात घडली आहे अशी पुसटशी शंका आली असती तर अधिकाऱ्यांनी ढिगारा दूर करण्याचं काम सुरूच केलं नसतं.

युक्रेनचं विमान क्षेपणास्त्राने चुकीने पाडल्याचं मान्य करण्यामागे इराणमधील अंतर्गत समस्यांशी निगडीत होतं. काही महिन्यांपूर्वी इराणमध्ये भ्रष्टाचार आणि ढासळणाऱ्या अर्थव्यवस्थेविरोधात मोठ्या प्रमाणावर आंदोलनं झालं होती. इराणला घरच्या आघाडीवर बसलेला फटका कमी करायचा होता, मुळात अमेरिकेबरोबरचा तणाव कमी करणं हा त्यांचा उद्देशच नव्हता.

2. अमेरिकेची रणनीती कायम

अमेरिकेने सुलेमानीला का मारलं? येमेनमध्ये इराणच्या एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याला मारण्याचा प्रयत्न का केला? कायदेशीर आणि औपचारिकदृष्ट्या अमेरिकेचं उत्तर असं- संभाव्य हल्ला रोखण्यासाठी आम्ही असं केलं.

मात्र अमेरिकेचा तर्कवाद...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इराणचे लष्करप्रमुख कासिम सुलेमानी यांच्या हत्येनंतर निर्माण झालेल्या तणावाचं रूपांतर जगाला व्यापून टाकणाऱ्या युद्धात झालं नाही, हा सुटकेचा निःश्वास टाकण्यासारखी गोष्ट.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इराणममध्ये होणाऱ्या 'एशियन नेशन्स कप चेस चँपियनशिप' खेळायला तिनं नकार दिला आहे.

इराणमध्ये 26 जुलै ते 4 ऑगस्ट दरम्यान होणाऱ्या 'एशियन नेशन्स कप चेस चँपियनशिप'मध्ये खेळायला तिनं नकार दिला आहे. कारण इराणमध्ये कायद्यानं महिलांना हेडस्कार्फ वापरून डोकं झाकण्याची सक्ती आहे. पण केवळ इराणच्या नागरिक असलेल्या महिलांनाच नव्हे तर बाहेरच्या देशांतून येणाऱ्या महिलांनाही हा नियम पाळावाच लागतो.

पण सौम्याला हा तिच्या व्यक्तिस्वातंत्र्यावर घाला वाटतो आहे.

हेडस्कार्फ, बुरखा, हिजाब घालायचं की नाही, हे स्वातंत्र्य खेळाडूंना असायला हवं आणि खेळ ही धार्मिक नियम आणण्याची जागा नाही, अशी ठाम भूमिका सौम्याने घेतली आहे. तिनं तिची भूमिका फेसबुक पोस्टवरही लिहिली आहे.

सौम्याच्या या निर्णयाची केवळ भारतीय खेळजगतातच नव्हे तर जागतिक पातळीवर चर्चा होते आहे. 'बीबीसी मराठीच्या' मयुरेश कोण्णूर यांनी तिला तिच्या या निर्णयाबद्दल अधिक बोलतं केलं.

प्रश्न : हेडस्कार्फ घालण्यास सक्ती हे इराणमध्ये न खेळण्याचं एकमेव कारण होतं?

सौम्या : हो. एकच कारण होतं की मला हेडस्कार्फ जबरदस्तीनं घालायचा नव्हता. इतर कोणी हेडस्कार्फ परिधान केला तर मला काही प्रॉब्लेम नाही. पण जबरदस्तीनं मला तो घालायचा नव्हता. म्हणून मी इराणला न जाण्याचा निर्णय घेतला.

सौम्या स्वामीनाथन

प्रश्न : 'खेळ आणि धर्म असे एकत्र करता येणार नाही' असं तू तुझ्या पोस्ट मध्ये म्हणतेस. तुला नेमकं काय म्हणायचंय?

सौम्या : मी सगळ्या धर्मांचा समान आदर करते. कोणत्याही धार्मिक स्थळांवर जायचं असेल तर मी तिथल्या योग्य मर्यादांचं पालनही करते. पण खेळामध्ये मात्र त्याला काही जागा नाहीये. अर्थात माझ्या स्वातंत्र्यावर त्याचा परिणाम होतो. कारण जबरदस्तीनं मी काही का करावं, हा खरा प्रश्न आहे.

प्रश्न : खेळांमध्ये महिलांसाठी असलेले ड्रेस कोड हे नेहमीच चर्चेचा विषय असतात. अनेक खेळाडू उघडपणे बोललेही आहेत. तुझं त्याबद्दल मत काय आहे?

सौम्या : खेळांमध्ये काही ड्रेस कोड असतात. पण ते खेळाच्या अनुषंगानं असतात. आम्ही त्यांचं पालन करतो. पण धार्मिक अंगानं ते का असावेत हा प्रश्न आहे. खेळाडू तिथं खेळण्यासाठी गेले आहेत. त्यांच्या देशाचं प्रतिनिधित्व ते करताहेत. खेळासंबंधित जे ड्रेस कोड आहेत ते आम्ही नक्की फॉलो करू.

प्रश्न : सौदी अरेबियामध्येही असे नियम आहेत. पण त्या देशानं बाहेरच्या खेळाडूंसाठी ते शिथिल केले होते. तुझी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पुण्याची 29 वर्षांची महिला ग्रँडमास्टर सौम्या स्वामीनाथन सध्या चर्चेत आहे. कारण तिनं कोणत्या जिंकलेल्या स्पर्धेचं नाही आहे, तर एका स्पर्धेत खेळायला तिनं दिलेल्या नकाराचं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इराणी महिला फुटबॉल फॅन्सनी रशियात या बंदी विरोधात आवाज उठवला आणि बंदीवर जगभरात चर्चा झाली.

गेल्या आठवड्यात तेहरान स्टेडिअममध्ये इराण वि. स्पेन या फुटबॉल मॅचचं लाईव्ह स्क्रीनिंग आयोजित करण्यात आलं होतं. पुढे जे काही घडलं नाट्यमय होतं. पाहा व्हिडियो -

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इराणमध्ये महिलांच्या सार्वजनिकरीत्या फुटबॉ़ल मॅच पाहण्यावर कट्टरतावाद्यांनी तब्बल चाळीस वर्ष बंदी घातली होती.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इरावती लवाटे यांनी राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांना एक पत्र लिहत इशारा दिला आहे की, "31 मार्चपर्यंत सरकारने आम्हाला मरणाची परवानगी दिली नाही तर तुम्ही (पती नारायण) माझा गळा दाबून खून करावा. असं झाल्यास तुम्हाला खुनाच्या गुन्ह्यात फाशी होईल आणि दोघांचं जीवन संपून जाईल."

नारायण आणि इरावती हे दांपत्य मुंबईतील गिरगावच्या एका चाळीत राहतं. नारायण लवाटे एसटी महामंडळात काम करायचे तर इरावती शिक्षिका म्हणून निवृत्त झाल्या आहेत. त्यांना कुणीही वारसदार नाही. गेली अनेक वर्षं ते इच्छामरणाच्या हक्कासाठी लढत आहेत.

गेली अनेक वर्षं त्यांनी सरकारकडे यासाठी पत्रव्यवहार केला आहे. बीबीसीने त्यांच्या या लढ्याची दखल घेणारी बातमी यापूर्वी प्रसिद्ध केली आहे.

इच्छामरण या विषयावर जशी भारतात चर्चा सुरू आहे, तशीच चर्चा जगभरात सुरू आहे. काही देशांनी या संदर्भात पुढाकार घेत कायदेसुद्धा केले आहेत. विशेषतः ज्यांना असाध्य व्याधी आहेत, अशांना इच्छामरणाचा अधिकार देण्याचे कायदे काही ठिकाणी झाले असल्याचं दिसून येतं.

नारायण आणि इरावती यांना इच्छामरणासाठी संघर्ष करत आहेत.

अमेरिकेतील काही राज्यांमध्ये अशा प्रकारचे कायदे दिसून येतात.

ऑक्टोबर 2015 मध्ये कॅलिफोर्नियामध्ये असाध्य आजारांनी ग्रस्त असणाऱ्यांना इच्छामरणाचा हक्क देणारा कायदा करण्यात आला आहे.

या राज्यात ब्रिटानी मायनार्ड यांना कॅन्सर झाला होता. त्यांना इच्छामरणाचा हक्क मिळावा यासाठी 'Right to Die' ही मोहीम सुरू झाली होती. त्यानंतर कॅलिफोर्नियात हा कायदा करण्यात आला.

अमेरिकेतील ओरेगॉन, वॉशिंग्टन, व्हेरमाँट, मोंटाना, न्यू मेक्सिको या राज्यांत या स्वरूपाचा कायदा पूर्वीपासूनच आहे.

तर जून 2016मध्ये कॅनडामध्ये असाध्य व्याधी असलेल्यांना इच्छामरण देण्याचा कायदा करण्यात आला आहे. 'Medically assisted death for terminally ill people' असं या कायद्याचं नाव आहे.

अशाच प्रकारचा कायदा अस्तित्वात असलेल्या देशांमध्ये स्वित्झर्लंड, नेदरलँड, अल्बानिया, कोलंबिया, बेल्जियम आणि जपान या देशांचाही समावेश आहे.

स्वित्झर्लंडमध्ये assisted suicide, म्हणजे मदत घेऊन केलेल्या आत्महत्येला परवानगी आहे, जर मदत करणाऱ्या व्यक्तीचा त्यात काही स्वार्थ नसेल.

नुकताच नोव्हेंबर 2017मध्ये ऑस्ट्रेलियातल्या व्हिक्टोरिया राज्यात असाध्य आजारग्रस्त लोकांना इच्छामरण देण्याचा अधिकार देणारा कायदा मंजूर करण्यात आला आहे....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इच्छामरणाच्या हक्कासाठी गेली अनेक वर्षं संघर्ष करणारं मुंबईतलं वृद्ध दांपत्य नारायण (87) आणि इरावती (77) लवाटे यांनी आता टोकाचं पाऊल उचललं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इरिट्रिआ देशात सार्वजनिक फोन्सचा वापर होतो.

हे फार आश्चर्यकारक नाही, कारण इथिओपियापासून 1993 साली स्वतंत्र झाल्यापासून इरिट्रिआत एकाच पक्षाचं सरकार आहे. इसाईस अफवेरकी हे राष्ट्राध्यक्ष आहेत.

सरकारने विरोधी पक्ष आणि स्थानिक खासगी प्रसारमाध्यमांवर बंदी घातली आहे. सरकारवर टीका करणाऱ्या काही टीकाकारांना तुरुंगात टाकण्यात आलं आहे. तरुण मुलांना सैन्यात भरती होणं सक्तीचं आहे.

सरकारच्या जुलमी धोरणामुळे इरिट्रिआमधून अनेकांनी पळ काढला आहे. काहींनी सहारा वाळवंट, भूमध्य समुद्राची अवघड वाड पत्करून युरोप गाठण्याचा प्रयत्न केला आहे.

बीबीसीच्या अमाहारिकच्या जिबाट तमीराट यांनी इरिट्रिआ सरकारच्या निगराणीखाली या देशाला भेट दिली. सरकारचं नागरिकांच्या दैनंदिन आयुष्यावर किती जाचक नियंत्रण आहे, याचा अंदाज तुम्हाला येईल.

1. सिमकार्ड मिळणं दुरापास्त

सरकारी मालकीच्या इरिटेल कंपनीतर्फे इ  रिट्रिआमध्ये टेलिकॉम सेवा पुरवली जाते. कंपनीची सेवा वाईट आहे आणि सरकारचं कंपनीवर नियंत्रण आहे.

इरिट्रिआमध्ये इंटरनेटचा वापर फक्त एक टक्का असल्याचं इंटरनॅशनल टेलिकम्युनिकेशन युनियनच्या अहवालात म्हटलं आहे.

इरिट्रिआमध्ये सिमकार्ड मिळवणं हे कदाचित अमेरिकेचा व्हिजा मिळवण्याइतकंच कठीण. सिमकार्ड मिळवण्यासाठी नागरिकांना स्थानिक सरकारकडे अर्ज दाखल करावा लागतो.

जरी तुम्हाला सिमकार्ड मिळालं तरी त्याच्या माध्यमातून इंटरनेट वापरता येत नाही, कारण मोबाईल डेटा नावाचा प्रकारच इथे अस्तित्वात नाही.

लोकांना केवळ वायफायच्या माध्यमातून इंटरनेट वापरता येतं, पण त्याचा वेग अगदी संथ असतो. ट्विटर आणि फेसबुकसारख्या सोशल मीडिया वेबसाईट्स वापरण्यासाठी नेटिझन्स VPNसारखं व्हर्च्युअल खासगी नेटवर्क वापरतात, जेणेकरून सरकारची सेन्सॉरशिप टाळता येऊ शकेल.

सिमकार्ड मिळण्यात असलेल्या अडचणी लक्षात घेऊन, बहुतांश नागरिक अजूनही सार्वजनिक फोन सुविधेचा वापर करतात. आमच्या भेटीदरम्यान सुरुवातीचे चार दिवस आम्हीही याच फोन्सच्या माध्यमातून संपर्क केला. त्यानंतर तीन सदस्यीय बीबीसी टीमला मिळून एक सिमकार्ड मिळालं. हे आम्हाला इरिट्रिआ सोडताना परत करायचं होतं.

2. ATM नाही, बँकेतूनच काढावे लागतात पैसे

नागरिक त्यांच्या बँकेच्या खात्यातून किती पैसे काढू शकतात, यावर सरकारने नियंत्रण आणलं आहे. इरिट्रिआचं चलन नाकफा आहे. एखाद्या नागरिकाच्या खात्यात कोट्यवधी रुपये असले तरी तो प्रत्येक महिन्यात...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आफ्रिकेतील्या जुलमी देशांपैकी एक असं इरिट्रिआचं वर्णन केलं जातं. नागरिकांच्या राजकीय आणि धार्मिक स्वातंत्र्यावर या देशात प्रचंड बंधनं आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इलेक्ट्रिक कार्सच्या बाबतीतही अनेक शंका आहेत.... त्यांची किंमत, चार्जिंगसाठी लागणारी संसाधनं आणि वेळ, बॅटरीचं तंत्रज्ञान आणि सुरक्षितता.

भारतात तर अद्याप या तंत्रज्ञानाने पूर्णपणे पाय रोवलेले नाहीत, मात्र काही कंपन्या प्रयत्न करत आहेत.

जाणून घ्या काय आहेत महत्त्वाचे घटक, ज्यामुळे इलेक्ट्रिक कार्स पुढे चालून तुमच्या आमच्यात सामान्य होतील.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भविष्यातील कार इलेक्ट्रिक असेल, असं आता सर्वांना वाटू लागलं आहे. पण नवं तंत्रज्ञान म्हटलं की त्याबरोबर अनेक प्रश्नचिन्हं उपस्थित राहतातच.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इलेयन चाँग

मी अमेरिकन युनिव्हर्सिटीमध्ये होते तेव्हा पहिल्यांदा स्त्रीबीज दानाबद्दल ऐकलं. या विषयाबद्दल माझ्या मनात उत्सुकता निर्माण झाली. मी शुक्राणू आणि स्त्रीबीज दानाचा समाजशास्त्रीय आणि मानसशास्त्रीय दृष्टिकोनातून अभ्यास केला. आणि आपण अशी काही गोष्ट देऊ शकतो या विचारांनीच मला आनंद झाला.

स्त्रीबीज संगोपन करणाऱ्या बॅंकांना सदृढ, तरुण आणि सुशिक्षित महिला दात्यांची गरज असते. पण अश्वेत महिलांची (woman of colour) नेहमीच कमतरता पडते अशी माहिती मला आमच्या प्राध्यापकांकडून मिळाली.

एका स्त्रीबीजाची किंमत साधारणतः 3,000 डॉलर (अंदाजे 1.94 लाख रुपये) इतकी असते. जेव्हा या प्राध्यापकांनी लेक्चर हॉलमध्ये ही किंमत सांगितली तेव्हा सर्वांनाच आश्चर्य वाटलं आणि सर्वांच्या तोंडून ओह!... असा आवाज निघाला.

मी अमेरिकेत स्थायिक झालेल्या चीनी वंशाच्या लोकांचा विचार केला. त्यांच्यापैकी काही जणांना बाळ होण्यासाठी काही अडचणी येत असतील.

त्यांना पालक होण्याची इच्छा असेल, पण काही शारीरिक अडचणींमुळे त्यांना होता येत नसेल हा विचार मनाला सुन्न करून गेला.

माझ्या मित्रांपैकी काही जण समलैंगिक आहेत. त्यांनी देखील त्यांच्या भावना मला सांगितल्या. जर कुणी स्त्रीबीजं दान करत असेल तर आम्हाला पालक होता येईल असं त्यांनी मला सांगितलं.

मी माझी स्त्रीबीजं दान करण्याचा निर्णय घेतला. खूप साऱ्या गोंडस लहान मुलांचे फोटो असलेल्या अधिकृत वेबसाइटवर मी स्त्रीबीजं दान करण्यासाठी नोंदणी केली.

पण दुर्दैव असं की मला स्त्रीबीज दान करता येणार नाही असं डॉक्टरांनी सांगितलं. स्त्रीबीजदात्याला एक तपासणी करावी लागते त्या तपासणीत मी 'नापास' झाले होते.

जो कुणी 1980 ते 1997 दरम्यान सहा महिन्यांपेक्षा अधिक काळ यूकेमध्ये राहिला असेल ती व्यक्ती अमेरिकेमध्ये रक्त, कि़डनी किंवा स्त्रीबीज दान करण्यासाठी अपात्र ठरवली जाते. कारण त्या व्यक्तीला बीएसई संक्रमणाचा धोका असतो.

मी स्त्रीबीज दान करू शकत नाही हे कळल्यावर निराश झाले. पण माझ्या मनातून हा विचार काही केल्या जात नव्हता.

मी माझ्या पोस्ट ग्रॅज्युएशनसाठी युकेमध्ये परतल्यावर पुन्हा एकदा तपासणी करण्याचा निर्णय घेतला.

मी पुन्हा एका दुसऱ्या वेबसाइटवर नोंदणी केली. त्यांच्या वेबसाइटवर देखील खूप साऱ्या बाळांचे फोटो होते. यूकेमध्ये दात्याला एकाच वेळी 990 डॉलर (अंदाजे 65 हजार रुपये) मिळतात. पण मी ही गोष्ट पैशांसाठी करतच...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

एखाद्या अनोळखी व्यक्तीला मुल व्हावं म्हणून एक स्त्री आपली स्त्रीबीजं दान करेल का? इलेयन चाँगनं आपली स्त्रीबीजं दान केली. काय आहे त्यांचं म्हणणं याबद्दल?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इलॉन मस्क

टेस्ला या इलेक्ट्रिक कार कंपनीच्या समभागांचं मूल्य वाढलं आणि या कंपनीसह 'स्पेस-एक्स' या कंपनीचेही कर्तेधर्ते असणारे इलॉन मस्क यांची निव्वळ संपत्ती 185 अब्ज डॉलरांपलीकडे गेली.

त्यांच्या यशाचं गुपित काय आहे? काही वर्षांपूर्वी नेमक्या याच प्रश्नावर मी त्यांच्याशी चर्चा केली होती. त्यांनी पार केलेल्या या नवीन मैलाच्या दगडाचं निमित्त साधून या जुन्या मुलाखतीला पुन्हा उजाळा देऊन आम्ही ती आपल्या समोर सादर करतो आहोत. तर, व्यवसायामध्ये यश मिळवण्यासाठी इलॉन मस्क यांनी सुचवलेली मार्गदर्शक तत्त्वं अशी:

1. हा काही पैशांचा मुद्दा नाही

व्यवसायाविषयीच्या इलॉन मस्क यांच्या दृष्टिकोनामध्ये हे तत्त्व अत्यंत महत्त्वाचं आहे.

मी 2014 साली त्यांची मुलाखत घेतली तेव्हा त्यांनी त्यांच्याकडे किती संपत्ती आहे याची कल्पना नसल्याचं म्हटलं होतं.

"कुठेतरी रोख रकमेचा ढिग जमवून ठेवल्यासारखी ही गोष्ट नसते," ते म्हणाले. "टेस्ला, स्पेस-एक्स आणि सोलार-सिटी या कंपन्यांमध्ये माझे काही समभाग आहेत आणि त्याला बाजारपेठेत काही मूल्य आहे, एवढंच हे आहे खरंतर."

"नैतिक आणि चांगल्या रितीने" पैशाचा पाठलाग करण्याला त्यांची काही हरकत नाही, पण व्यक्तीशः त्यांची प्रेरणा अशी नाही, असं ते म्हणाले.

त्यांचा हा दृष्टिकोन अर्थातच परिणामकारक ठरताना दिसतो आहे.

'आयर्न मॅन'मधल्या टोनी स्टार्कचं पात्र रंगवताना रॉबर्ट डाउनी ज्युनिअर यांनी वास्तवातल्या मस्क यांच्या व्यक्तिमत्वातून प्रेरणा घेतली होती, आणि 2014 साली आमची सदर मुलाखत झाली तेव्हा मस्क यांच्याकडील संपत्ती बहुधा 10 अब्ज डॉलर इतकी होती.

त्यांच्या 'टेस्ला' या इलेक्ट्रिक कार कंपनीने विशेष उल्लेखनीय कामगिरी केली आहे. गेल्या वर्षभरात या कंपनीच्या समभागांचं मूल्य 700 अब्ज डॉलरांवर जाऊन पोचलं. एवढ्या पैशामध्ये फोर्ड, जनरल मोटर्स, बीएमडब्ल्यू, फोक्सवॅगन, फिआट ख्रिस्लर या कंपन्या विकत घेता येतील, आणि तरीही काही रक्कम उरेल, त्यात फरारी विकत घेता येईल.

पण लवकरच वयाच्या पन्नाशीत प्रवेश करणार असलेल्या मस्क यांना श्रीमंतीत मृत्यू यावा असं वाटत नाही. आपला बहुतांश पैसा मंगळावर तळ उभारण्यात खर्च होईल आणि या प्रकल्पात त्यांची सर्व संपत्ती संपली, तरी आश्चर्य वाटायला नको, असं ते म्हणाले.

किंबहुना, पैशाचा चांगला वापर करता आला नाही, या अपयशाची खूण म्हणून अब्जावधी डॉलर बँकेतच ठेवलेल्या स्थितीत आपल्याला मृत्यू यावा,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अमेझॉनचे संस्थापक जेफ बेझॉस यांना मागे टाकत नुकतेच इलॉन मस्क हे जगातील सर्वांत श्रीमंत व्यक्ती झाले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इलॉन मस्क

त्यांच्या या ट्वीटमुळे टेस्ला या कार उत्पादक कंपनीचं बाजार मूल्य तब्बल 14 अब्ज डॉलर्सनी कमी झालंय.

आपल्या कंपनीच्या शेअर्सची किंमत "जरा जास्तच (Too High)" असल्याचं मस्क यांनी ट्वीट केलं, आणि त्याचा परिणाम म्हणून काही गुंतवणूकदारांनी काढता पाय घेतला.

या सगळ्यात टेस्लाच्या शेअर्सचं मूल्य तर घसरलच, शिवाय मस्क यांच्या स्वतःच्या हिश्श्याचं मूल्यही तीन अब्जांनी कमी झालं.

इलॉन मस्क यांनी केलेल्या अनेक ट्वीट्सपैकी एक होतं - "Tesla stock price too high imo,"  म्हणजेच 'माझ्यामते टेस्लाच्या शेअर्सच्या किंमती फारच जास्त आहेत."

याशिवाय आणखी एका ट्वीटमध्ये त्यांनी आपण आपली सर्व मालमत्ता विकायचं ठरवलंय, त्यामुळे गर्लफ्रेंड त्यांच्यावर चिडली आहे, असंही सांगितलं.

वॉल स्ट्रीट जर्नलच्या पत्रकाराने याच बाबत शुक्रवारी मस्क यांच्याशी संपर्क साधला. शेअर्सच्या किंमतीबाबत ते मस्करी करत होते का, आणि हा मजकूर त्यांनी पोस्ट करण्यापूर्वी तपासण्यात आला होता का, असं विचारल्यानंतर मस्क यांचं 'नो' असं उत्तर या पत्रकाराला मिळालं.

इलेक्ट्रिक कार्सची निर्मिती करणाऱ्या टेस्लाच्या शेअर्सच्या किमती यावर्षी अतिशय वाढल्या आहेत. आता या कंपनीचं मूल्य सुमारे 100 अब्ज डॉलर्स आहे.

सेक्युरिटी अॅनालिस्ट डॅनियल ईव्हज रॉयटर्सशी बोलताना म्हणाले, "इलॉन मस्क यांची ही विधान काहीशी बेजबाबदार आहेत आणि अशी विधान त्यांच्या गुंतवणूकदारांसाठी डोकेदुखी ठरताहेत. वॉल स्ट्रीय याला वैतागलाय."

असं पहिलं ट्वीट नव्हे

2018मध्ये मस्क यांनी टेस्लाच्या न्यूयॉर्क स्टॉक एक्स्टेंजमधल्या भविष्याबद्दल असंच एक ट्वीट केलं होतं. आपल्याकडे मोठं आर्थिक पाठबळ असून टेस्लाची शेजर बाजारातली नोंदणी रद्द करत कंपनीला 'प्रायव्हेट' करण्याचा मी विचार करतोय, असं मस्क यांनी तेव्हा ट्वीट केलं होतं. यामुळे कंपनीचे शेअर्सच्या अचानक गडगडले होते.

अशा विधानांमुळे शेअर बाजारावर परिणाम होतो, असं म्हणत अमेरिकेच्या सिक्युरिटीज अँड एक्स्चेंज कमिशनने इलॉन मस्क यांना 2 कोटी डॉलर्सचा दंड ठोठावला होता.

एवढंच नव्हे तर यानंतर कुठेही काहीही पोस्ट करण्यापूर्वी ते वकिलांकडून तपासून घेणार, अशी कबुलीसुद्धा मस्क यांना द्यावी लागली होती. आणि असं पुन्हा होणार नाही, याची काळजी घेण्याची तंबी टेस्लाला देण्यात आली होती.

कोरोना व्हायरसच्या उद्रेकामुळे सध्या अमेरिकेत अनेक निर्बंध घालण्यात आलेले आहेत....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

स्पेसएक्स, टेस्ला आणि द बोरिंग कंपनी अशा अनेक मोठ्या आणि अनोख्या उद्योगांचे संस्थापक इलॉन मस्क यांनी केलेलं एक ट्वीट त्यांना फारच महागात पडलंय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इव्हान्स विलियम

यांच्यापैकी कित्येकांनी होतं नव्हतं ते सर्वकाही विकून युरोपपर्यंतच्या प्रवासखर्चासाठी पैसे जमवले होते. पण आता त्यांना हे कळत नाहीये की मायदेशी परतल्यावर  आपल्या कुटुंबीयांना कसं तोंड द्यायचं.

इव्हान्स विलियमने मला सांगितलं की युरोपला जाण्याचं स्वप्न साकार करण्यासाठी त्याने स्वयंपाकघरातील सिंक सोडून यच्चयावत गोष्ट विकली. बिछाना, फ्रीज, टीव्हीपासून ते जास्तीचे कपडे, मोबाईल सर्वकाही. शिवाय काही कर्जही घेतली. अखेर सहारा वाळवंटामार्गे नायजेरियातून लिबियात जाण्यासाठी एका बनावट एजंट टोळीला देण्यासाठी पुरेसे पैसे त्याच्याकडे जमले.

एकंदरीत, त्याला हे सर्व 750 पाउंड्स पडलं (म्हणजे साधारण 70 हजार रुपयांना). पण त्याची त्याला चिंता नव्हती. सर्व देणी फेडून, कालांतराने घरी परत येऊन स्वतःचा व्यवसाय उभा करण्याइतके पैसे त्याला युरोपात लवकरच कमावता आले असते.

प्रत्यक्षात तसं काहीच घडलं नाही.

त्या बनावट एजंट टोळीने लिबियात तब्बल सहा महिने त्याच्याकडून विना मोबदला बळजबरीने काम करून घेतलं. अखेर भूमध्य सागर पार करण्यासाठी तो मोडक्यातोडक्या बोटीवर चढला. लिबियाच्या तटरक्षक दलाच्या जवानांनी त्याला पकडले. त्यांच्यासारख्याच अन्य 140 जणांबरोबर त्याला प्रतिबंध केंद्रांत डांबण्यात आलं.

7 लाख माणसं भूमध्यसमुद्र ओलांडून युरोपात जाण्याच्या बेतात?

मी इव्हान्सला गेल्या महिन्यात भेटलो तोपर्यंत त्याने खूप काही भोगलं होतं. नुकताच तो मायदेशी परतला होता. दक्षिण नायजेरियातील बेनीन शहरात आणखी शंभरेक स्थलांतरितांबरोबर सरकारने ताब्यात घेतलेल्या एका हॉटेलमध्ये राहत होता.

हे लोक इंटरनॅशनल ऑर्गनायझेशन फॉर मायग्रेशनच्या (IOM) मदतीने इथे परतले होते. ज्या अवैध स्थलांतरितांना स्वतःच्या देशात परतायचं आहे, अशांना संयुक्त राष्ट्रसंघाची IOM ही संस्था मदत करते.

त्यांना मग परतीचा निःशुल्क विमानप्रवास, दोन रात्री हॉटेल मधली राहण्याची सोय, शिवाय वरखर्चाला 200 पाउंड्स, आणि  नव्हे तर चांगल्या प्रकारे स्वावलंबी जीवन जगता यावं, यासाठी रोजगाराभिमुख प्रशिक्षण अशी सर्व मदत परत आलेल्या स्थलांतरितांना दिली जाते.

2015 साली ही स्थलांतरितांवरील आपत्ती बरीच चर्चेत होती. त्या वर्षी युरोपियन युनियननं 300 कोटी पाउंड्सची आर्थिक मदत या योजनेला केली.

लिबियन कोस्ट गार्ड

स्थलांतरितांना जर त्यांच्या मूळ देशात नोकरी-पाण्याच्या संधी निर्माण करून दिल्या तर ते...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

युरोपात पोहोचण्यात अयशस्वी झालेल्या 3,000 हून अधिक नायजेरियन स्थलांतरितांना 'इंटरनॅशनल ऑर्गनायझेशन फॉर मायग्रेशन'च्या मार्फतीने मायदेशी पाठवलं जात आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इव्हीएमचं प्रातिनिधीक छायाचित्र

पण निवडणूक आयोगानं मात्र ही चर्चा फेटाळून लावली आहे.

साताऱ्यात खटाव तालुक्यात नवलेवाडीत कोणत्याही पक्षाला मतदान केलं तरी मत भाजपला जात असल्याची तक्रार काही नागरिकांनी केली. प्रशासनानेही प्रसिद्धीपत्रक काढून अशी कोणतीच घटना घडली नसल्याचं स्पष्टीकरण दिलं आहे.

साताऱ्यामध्ये नेमकं काय घडलं?

सातारा मतदारसंघात विधानसभा आणि लोकसभा या दोन्ही निवडणुकांसाठी एकत्रित मतदान सोमवारी (ता. 21) घेण्यात आलं.

साताऱ्याचे खासदार उदयनराजे भोसले यांनी काही दिवसांपूर्वी आपल्या पदाचा राजीनामा देऊन भाजपमध्ये प्रवेश केला. त्यामुळे याठिकाणी विधानसभेच्या निवडणुकीसोबतच लोकसभेची पोटनिवडणूकही घेण्यात येत आहे.

उदयनराजे भोसले या मतदारसंघात भाजपच्या तिकीटावर निवडणूक लढवत आहेत. तर त्यांच्याविरुद्ध राष्ट्रवादी काँग्रेसचे श्रीनिवास पाटील उभे आहेत. तसंच याठिकाणच्या विधानसभा निवडणुकीत राष्ट्रवादी काँग्रेसचे आमदार शशिकांत शिंदे यांच्याविरुद्ध शिवसेनेचे महेश शिंदे यांचं आव्हान आहे.

साताऱ्यातील नवलेवाडीच्या एका मतदारकेंद्रावर इव्हीएम मशिनमध्ये बिघाड होऊन कोणतंही बटन दाबलं तरी मतदान भाजपला होत असल्याची तक्रार करण्यात आली. हा प्रकार दुपारी तीन वाजता घडला. त्यानंतर मतदानाची पुढील प्रक्रिया नवीन मशिनवर पूर्ण करण्यात आल्याचं वृत्त दैनिक सकाळने दिलं आहे.

तक्रारदाराचं काय म्हणणं?

दीपक रघुनाथ पवार हे मतदान करण्यासाठी गेले असता अधिकाऱ्यांनी त्यांना बॅलेट दिला. पण मतदान करण्यापूर्वीच कमळाच्या चिन्हापुढचं लाईट लागून मतदान प्रक्रिया पूर्ण झाल्याचा आरोप त्यांनी केला. असाच प्रकार रोहिणी दीपक पवार, आनंदा ज्ञानेश्वर पवार, माजी उपसरपंच सयाजी श्रीरंग निकम, प्रल्हाद दगडू जाधव, दिलीप आनंदा वाघ यांच्यासोबतही घडल्याचं त्यांनी निवडणूक अधिकाऱ्यांनी सांगितलं. यानंतर आमदार शशिकांत शिंदे तिथं पोहोचले. त्यांनी मतदार, कार्यकर्ते आणि निवडणूक अधिकाऱ्यांशी चर्चा केली. त्यांच्यासमोरही असाच प्रकार घडल्यामुळे त्यांनी मशिनमध्ये बिघाड असल्याचं सांगितलं. त्यानंतर ते मशिन सील करून नवीन मशिनवर पुढचं मतदान घेण्यात आलं. असा उल्लेख सकाळच्या बातमीत आहेत.

इव्हीएम मशिनचे प्रातिनिधीक छायाचित्र

याबाबत नागरिकांमध्ये संभ्रमावस्था असल्याचं स्थानिक पत्रकार विशाल पाटील यांनी सांगितलं. असा प्रकार घडल्याचा काही नागरिकांचा आरोप आहे. पण नागरिकांनी इव्हीएमबाबत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

निवडणुकीत इव्हीएमच्या वापराच्या विश्वासार्हतेवरून विविध राजकीय पक्ष प्रश्नचिन्ह उपस्थित करत असतात. पण निवडणुक आयोग तसंच सरकारनं ही बाब वारंवार फेटाळून लावली आहे. अशीच घटना यंदाच्या निवडणुकीत साताऱ्यात घडल्याची चर्चा आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इशांत शर्मा

300 विकेट्स पटकावणाऱ्या अनिल कुंबळे, कपिल देव, हरभजन सिंह, रवीचंद्रन अश्विन, झहीर खान यांच्या मांदियाळीत इशांतचा समावेश झाला आहे.

सतराव्या वर्षी पदार्पण केलेला इशांत आता तिशीपल्याड पोहोचला आहे. त्याच्या कारकीर्दीतील क्षणचित्रांचा घेतलेला आढावा.

शंभरावी टेस्ट हा कोणत्याही क्रिकेटपटूसाठी कारकीर्दीतला अविस्मरणीय क्षण असतो. भारताच्या संदर्भात फास्ट बॉलरने शंभर टेस्ट खेळण्याचा योग अतीदुर्मीळ आहे. वर्ल्डकपविजेते कर्णधार आणि सार्वकालीन महान अष्टपैलू खेळाडू कपिल देव यांनी भारतासाठी शंभरपेक्षा जास्त टेस्ट खेळल्या आहेत. मात्र त्यांच्यानंतर बॅट्समन आणि स्पिनर्सचं शंभर नंबरी यादीत वर्चस्व आहे.

एक और करेगा? हाँ करूँगा

ऑस्ट्रेलियाचा संघ ऐन भरात असतानाची 2008मधली ही गोष्ट आहे. ऑस्ट्रेलियाच्या विजयरथाने सलग 16 टेस्ट जिंकल्या होत्या. सिडनी टेस्टमध्ये मंकीगेट प्रकरण घडलं. ती टेस्ट मॅचही ऑस्ट्रेलियाने जिंकली होती. पर्थ टेस्टमध्ये ऑस्ट्रेलियाचं पारडं साहजिक जड होतं. ऑस्ट्रेलियाने पर्थमध्ये दशकभरात मॅच गमावली नव्हती. भारतीय संघाने मंकीगेट प्रकरण बाजूला ठेऊन दमदार खेळ करत ऑस्ट्रेलियाला विजयासाठी 413 रन्सचं लक्ष्य ठेवलं.

सलामीवीर गमावल्यानंतर रिकी पॉन्टिंग आणि माईक हसी यांनी ऑस्ट्रेलियाचा डाव सावरला होता. पॉन्टिंगची त्यावेळी जगातल्या सर्वोत्तम बॅट्समनमध्ये गणना होत होती.

जगभरात सगळीकडे खोऱ्याने रन्स करणारा बॅट्समन अशी त्याची प्रतिमा होती. पर्थ तर ऑस्ट्रेलियाचा बालेकिल्ला. पण त्यादिवशी पर्थच्या गडावर पॉन्टिंगला एका पोरगेल्या दिसणाऱ्या मुलाने अक्षरक्ष नाकी दम आणला. त्या मुलाचं नाव होतं इशांत शर्मा. वय वर्ष 19. टप्पा पडून आत येणाऱ्या बॉलसमोर पॉन्टिंगची फेफे उडत होती.

इशांत शर्माने रिकी पॉन्टिंगला सतवलं होतं तो क्षण

क्रीझपासून थोड्या दूर अंतरावरून बॉलिंग करताना इशांतने पॉन्टिंगला जेरीस आणले. भारतीय फास्ट बॉलरने विदेशात टाकलेल्या सर्वोत्तम स्पेलपैकी तो गणला जातो. लांब केस, शिडशिडीत शरीर, अर्धवट दाढी-मिशा मात्र अंगात खूप सारी ऊर्जा सामावलेल्या इशांतला तसं बॉलिंग करताना पाहणं हा सुखद अनुभव होता.

सलग सात ओव्हर इशांत विरुद्ध पॉन्टिंग अशी जुगलबंदी रंगली. इशांतचा सामना बॅकफूटवरून करावं का फ्रंटफूटवरून या पेचात पॉन्टिंग अडकताना दिसत होता. अनेकदा बॉल त्याच्या बॅटजवळून गेला. काही बॉल त्याने अंगावर झेलले. इशांत दमलाय असं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

डॅन लॉरेन्सला आऊट करत इशांत शर्माने कारर्कीदीत 300 विकेट्सचा टप्पा ओलांडला. हा टप्पा पार करणारा तो भारताचा सहावा बॉलर आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इसवीसनपूर्व 536मध्ये गूढ ढग आणि धुकं पसरलं होतं.

हे वर्ष होतं इसवी सन 536.

मानवी इतिहासातील सर्वांत भयंकर वर्ष म्हणून या वर्षाच वर्णन केलं जातं.

जगाच्या कालखंडातील भीषण वर्ष म्हणण्यापेक्षा खूप भीषण टप्पा म्हणजे हे वर्ष होय, असं हॉवर्ड मध्ययुगीन इतिहासाचे अभ्यासक आणि पुरातत्वशास्त्रज्ञ मायकेल मॅककॉर्मिक यांनी सांगितलं.

युरोप, पूर्व आखात आणि आशिया खंडाच्या काही भागांमध्ये गूढ स्वरूपाचं धुकं पसरलं होतं. आणि थोडंथोडकं नव्हे तर तब्बल 18 महिने राहिलं होतं, असं त्यांनी 'सायन्स' या जर्नलमध्ये लिहिलं आहे.

इसवी सन 536मध्ये तापमान 1.5 ते 2.5 सेल्सिअसने घसरलं होतं. यामुळे गेल्या 2300 वर्षांतला सगळ्यात कडाक्याचा हिवाळा निर्माण झाला होता. चीनमध्ये हिमवृष्टी झाली होती. पीकं नष्ट झाली. माणसांची उपासमार झाली.

आयरिश क्रोनिकलने केलेल्या नोंदीनुसार इसवी सन 536 ते 539 या कालखंडात अन्नधान्याची टंचाई झाल्याची नोंद केली आहे.

इसवी सन 541मध्ये इजिप्तमधल्या पेलूसियमच्या रोमन प्रदेशात प्लेगनं थैमान घातलं होतं.

रोमन साम्राज्यातील एक तृतीयांश जनता या प्लेगची शिकार ठरली. या प्लेगच्या थैमान साम्राज्य लयाला जायला सुरुवात झाली, असं मॅककॉर्मिक सांगतात.

पण नक्की कशाने हा विनाश ओढवला?

काळं पर्व

सहाव्या शतकाच्या मध्यंतराचा कालखंड हे मानवी इतिहासातलं सगळ्यात भयंकर ठरल्याने त्याला डार्क एज अर्थात काळं पर्व म्हटलं जातं. मात्र त्या गूढ ढगांचं कोडं अद्याप उलगडलेलं नाही.

हॉवर्ड विद्यापीठातील संशोधक इनोव्हेटिव्ह सायन्स ऑफ द ह्यूमन पास्ट या उपक्रमाअंतर्गत काम करत आहेत. त्यांनी स्विस हिमनगाचं चिकित्सक विश्लेषण केलं.

536मधील वसंत ऋतूतील बर्फात ज्वालामुखीच्या राखेतील काचेचे 2 सूक्ष्म तुकडे मिळाले आहेत. यातून आईसलँड किंवा उत्तर अमेरिकेत ज्वालामूखीचा उद्रेक होऊन पूर्ण उत्तर गोलारार्धात त्याची राख पसरली होती, असं दिसून येतं. ज्वालामुखीचं हे धुकं नंतर युरोप आणि आशियातही पसरलं. त्याबरोबरीनं थंडीची लाटही आली. त्यानंतर 540 आणि 547ला पुन्हा 2 ज्वालामुखी उद्रेक झाले.

ज्वालामुखीचं उद्रेक आणि त्यानंतर आलेल्या प्लेगमुळे युरोपमध्ये आर्थिक संकट आलं, ते पुढं 640पर्यंत सुरू राहिलं.

हिमनद्यांतील अवशेष मानवी इतिहासाबद्दल बरंच काही सांगतात.

या कालखंडातील बर्फाचा अभ्यास केला, तर मध्ययुगात अर्थचक्र रुळावर आल्याचं दिसून येतं. या अर्थव्यवस्थेत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ज्वालामुखींचा उद्रेक झाला होता. ज्वालामुखींच्या राखेने उत्तर गोलार्ध व्यापला होता. पृथ्वीवर जणू धुकं पसरलं होतं. जगाचं तापमान 1.5 ते 2.5 डिग्रीने कमी झालं होतं आणि त्या पाठोपाठ रोमन साम्राज्यात प्लेगची साथही आली. तर चीनमध्ये हिमवृष्टी होऊन पीकं नष्ट झाली होती.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इस्ट इंडिया कंपनी

त्या वेळी दिल्लीवर मुघल बादशाह जलालुद्दीन मुहम्मद अकबर याचं राज्य होतं.

जगातील सर्वांत श्रीमंत सत्ताधीशांमध्ये अकबराची गणना होत असे. याच दरम्यान ब्रिटनमध्ये यादवी युद्ध सुरू होतं. त्या देशाची अर्थव्यवस्था शेतीवर अवलंबून होती आणि जगातील एकूण उत्पादनापैकी केवळ तीन टक्के मालाचं उत्पादन ब्रिटनमध्ये व्हायचं.

त्या काळी ब्रिटनवर महाराणी एलिझाबेथ राज्य करत होती. पोर्तुगाल व स्पेन यांसारख्या प्रमुख युरोपीय सत्तांनी व्यापारात ब्रिटनला मागे टाकलं होतं. व्यापाऱ्यांच्या रूपातील ब्रिटनचे समुद्री चाचे पोर्तुगाल व स्पेनच्या व्यापारी जहाजांची लूटमार करूनच समाधान मानत असत.

त्याच दरम्यान फिरस्ती ब्रिटिश व्यापारी राल्फ फिच याला हिंदी महासागर, मेसोपोटेमिया, इराणचे आखात व आग्नेय आशिया अशा प्रदेशांमध्ये व्यापारी प्रवास करताना भारतातील संपन्नतेविषयी कळलं.

राल्फ फिच याची ही प्रवासमोहीम इतकी प्रदीर्घ होती की तो ब्रिटनला परतेपर्यंतच्या काळात त्याला मृत मानून त्याचा वारसाहक्कही लागू करण्यात आला होता. पूर्वेकडील प्रदेशांहून मसाले आणण्यासाठी लेवेन्ट कंपनीने दोन अयशस्वी प्रयत्न केले होते.

भारताविषयी राल्फ फिचने दिलेल्या माहितीच्या आधारे दुसरा एक फिरस्ती सर जेम्स लँकेस्टर यांच्यासह ब्रिटनच्या दोनशेहून अधिक प्रभावशाली व व्यावसायिक उद्योजकांनी या दिशेने पुढे जाण्याचा विचार केला.

त्यांनी 31 डिसेंबर 1600 रोजी एका नवीन कंपनीची मुहूर्तमेढ रोवल आणि पूर्वेकडील व्यापारासाठी महाराणीची परवानगी घेतली. या कंपनीची अनेक नावं आहेत, पण ती मुख्यत्वे 'ईस्ट इंडिया कंपनी' म्हणून ओळखली जाते.

ईस्ट इंडिया कंपनीच्या आगमनाची घोषणा

सुरुवातीच्या वर्षांमध्ये इतर प्रदेशांचा प्रवास करून झाल्यावर कॅप्टन विल्यम हॉकिंसने 1608 साली भारतातील सूरत बंदरामध्ये 'हेक्टर' जहाजाचा नांगर टाकला आणि ईस्ट इंडिया कंपनीच्या भारतातील आगमनाची उद्घोषणा झाली.

ब्रिटनचे व्यापारी प्रतिस्पर्धी डच व पोर्च्युगीज आधीपासूनच हिंद महासागरात उपस्थित होते. ईस्ट इंडिया कंपनी स्वतःच्या देशाहून वीस पट मोठ्या, जगातील सर्वांत श्रीमंत देशांपैकी एक असलेल्या भारतातील एक चतुर्थांश लोकसंख्येवर थेट प्रशासन चालवेल, याचा अंदाज तेव्हा कोणालाच आला नाही.

तोवर अकबर बादशाहाचा मृत्यू झाला होता. त्या वेळी श्रीमंतीच्या बाबतीत केवळ चीनमधील मिंग राजघराण्याची बादशाह अकबरशी तुलना करणं शक्य...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सोळाव्या शतकातील अखेरचं वर्ष. त्या काळी जगातील एकूण उत्पादनाचा एक चतुर्थांश हिस्सा भारतामध्ये निर्माण व्हायचा. त्यामुळे या प्रदेशाचं वर्णन 'सोने की चिडिया' असं केलं जात असे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इस्राईल आणि पॅलेस्टाईन दोघांचा जेरुसलेमवर दावा आहे.

डोनाल्ड ट्रंप यांचं यासंदर्भातलं भाषण बुधवारी अपेक्षित आहे. त्या पार्श्वभूमीवर अमेरिकेनं हे जाहीर केलं. पण अधिकाऱ्यांनी असंही सांगितलं की, अमेरिकेचा दूतावास तेल अवीवहून तातडीने जेरुसलेमला हलवण्यात येणार नाही.

अमेरिकेकडून जेरुसलेमला इस्राईलची राजधानी म्हणून मान्यता दिला जाण्याची शक्यता असल्याच्या बातमीनं अरब आणि इतर देशांकडून वेगवेगळ्या प्रतिक्रिया उमटत आहेत.

इस्राईलची राजधानी म्हणून अमेरिकेनं जेरुसलेमला मान्यता दिली तर आमचे इस्राईलबरोबरचे संबंध दुरावतील असे उद्गार तुर्कस्तानचे राष्ट्राध्यक्ष रेसेप तय्यप अर्दोगान यांनी काढले आहेत.

मुस्लिमांसाठी ही लक्ष्मणरेषा असेल असंही अर्दोगान यांनी म्हंटलंय.

जेरुसलेमला इस्राईलची राजधानी म्हणून मान्यता देण्यासंदर्भात डोनाल्ड ट्रंप यांनी जगभरातल्या नेत्यांशी चर्चा केली.

अमेरिकेनं जेरुसलेमला इस्राईलची राजधानी म्हणून मान्यता दिली तर ती गंभीर घटना असेल ठरेल असं फ्रांसचे राष्ट्राध्यक्ष इमॅन्युएल मॅक्रॉन यांनी म्हंटलंय.

इस्राईल आणि पॅलेस्टाईनच्या लोकांची मतं लक्षात घेऊनच अमेरिकेनं असा कोणताही निर्णय घ्यावा असं मॅक्रॉन यांनी सांगितलंय.

महत्त्वाचं म्हणजे पॅलेस्टाईन आणि इस्राईल दोघांचाही जेरुसलेमवर दावा आहे.

दरम्यान, पॅलेस्टाईनचे राष्ट्राध्यक्ष महमूद अब्बास यांनी जागतिक नेत्यांना याप्रकरणी हस्तक्षेप करण्याची विनंती केली आहे. अमेरिकेनं असा निर्णय घेतला तर इस्राईल-पॅलेस्टाईन शांतता प्रक्रियेवर दुष्परिणाम होतील असं त्यांनी म्हटलं आहे.

डोनाल्ड ट्रंप आणि बेंजामिन नेतन्याहू

1995 मध्ये अमेरिकी संसदेनं त्यांचं इस्राईलमधलं दुतावास तेल अवीव शहरातून जेरुसलेममध्ये हलवण्यासंदर्भातला प्रस्ताव पारित केला आहे. पण त्यानंतरच्या सर्व राष्ट्राध्यक्षांनी याबाबतचा निर्णय सतत सहा महिने लांबणीवर टाकला. डोनाल्ड ट्रंप यांनी सुद्धा असंच केलं आहे. यावेळी मात्र त्याची मुदत उलटून गेल्यानंतरही ट्रंप यांनी तो निर्णय लांबणीवर टाकलेला नाही.

यावेळी मात्र ट्रंप दुतावास जेरुसलेमला हवलण्यासाठी मान्यता देतील असं बोललं जात आहे. असं झालं तर अमेरिकेनं जेरुसलेमला इस्राईलची राजधानी म्हणून मान्यता दिल्यासारखं होईल.

जेरुसलेम : अशांततेचं मुख्य कारण

जेरुसलेम हा इस्राईल आणि पॅलेस्टाईनमधला वादाचा मुख्य मुद्दा आहे. पॅलेस्टाईनला अरब आणि मुस्लीम देश पाठिंबा देत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इस्राईलची राजधानी म्हणून जेरुसलेमला अमेरिकेनं मान्यता दिली आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यापुढे जेरुसलेम हीच इस्राईलची राजधानी म्हणून ओळखतील, असं अमेरिकन प्रशासनातील वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी जाहीर केलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इस्राईलचे पंतप्रधान बेन्यामिन नेतन्याहू यांनी सांगितलं की, त्यांनी परराष्ट्र त्यांच्या मंत्रालयाला युनेस्कोतून बाहेर पडण्याची तयारी करायला सांगितलं आहे.

यापूर्वी अमेरिकेनं युनेस्कोवर इस्राईल विरोधी भूमिका घेतल्याचा आरोप करत संस्थेतून काढता पाय घेतला आहे.

अमेरिकेनं युनेस्कोवर पक्षपाताच्या आरोपाशिवाय संस्थेवर वाढत्या आर्थिक बोजाबाबात चिंता व्यक्त केली आहे.

इस्राईलचे पंतप्रधान बेंजामीन नेतन्याहू यांनी एक निवेदन जारी करून अमेरिकेचा निर्णय अत्यंत धाडसी आणि नैतिक असल्याचं म्हंटलंय.

युनेस्को जागतिक वारसा स्थळं निवडण्यासाठी ओळखलं जातं. सध्या संस्थेत नवीन नेता निवडण्यासाठी निवडणुका होत आहेत.

युनेस्को सोपं टार्गेट

बीबीसीचे राजनैतिक विषयाचे प्रतिनिधी जोनाथन मार्कस यांच्या मते अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांच्यासाठी युनेस्को हे एक सोपं लक्ष्य आहे.

ते सांगतात, "साक्षरता, लैंगिक शिक्षण, स्त्री-पुरूष समानता अशा शैक्षणिक आणि विकासाशी निगडीत क्षेत्रांमध्ये काम करणारी ही एक बहुराष्ट्रीय संस्था आहे."

बेंजामीन नेतन्याहू यांनी परराष्ट्र मंत्रालयाला युनेस्कोतून बाहेर पडण्याच्या सूचना केल्या आहेत

"अमेरिकेच्या युनेस्कोतून बाहेर पडण्याच्या निर्णयाचा लोकांच्या दृष्टीनं अर्थ अमेरिका फर्स्ट आणि आंतरराष्ट्रीय सर्वसमावेशक धोरणांना विरोध असा असेल."

"पण या वादाचं मुख्य कारण संस्थेची असलेली इस्राईल विरोधी भूमिका आहे."

नाराजीचं कारण

युनेस्कोनं वेस्ट बँक आणि पूर्व जेरुसलेममधल्या घडामोडींवर इस्राईलवर टीका केली होती.

या वर्षाच्या सुरूवतीला युनेस्कोनं पुरातन हिब्रॉन शहराला पॅलेस्टाईन संस्कृतीचं प्रतिक म्हणून मान्यता दिली होती. यामुळे ज्यू लोकांच्या इतिहासाकडे युनेस्को दुर्लक्ष करत असल्याचं इस्त्रायलचं म्हणणं आहे.

यापूर्वी 2011 साली जेव्हा युनेस्कोनं पॅलेस्टाईनला पूर्ण सदस्यत्व देण्याचा निर्णय घेतला होता, तेव्हा अमेरिकेनं त्यांच्या युनेस्कोला दिल्या जाणाऱ्या निधीत 22 टक्क्यानं कपात केली होती.

अमेरिका हा युनेस्कोचा संस्थापक सदस्य आहे. पण 1984 साली रेगन प्रशासनानं संस्थेवर भ्रष्टाचार आणि सोविएत संघाची बाजू घेतल्याचा आरोप करत नातं तोडलं होतं. 2002 साली अमेरिकेनं पुन्हा या संस्थेशी नातं जोडलं.

याआधी सुद्धा राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी अमेरिकेकडून संयुक्त राष्ट्रांना मदत देण्याबात नापसंती दाखवली होती. अमेरिकेचा वाटा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अमेरिकेनंतर आता इस्राईलसुद्धा संयुक्त राष्ट्राची सांस्कृतिक संस्था असलेल्या युनेस्कोतून बाहेर पडणार आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इस्राईलच्या गोलन हाईट्स परिसरात असलेल्या लष्करी ठाण्यांवर 20 रॉकेट्स डागण्यात आली होती, अशी माहिती इस्राईलच्या लष्करानं दिली आहे.

त्याला उत्तर देण्यासाठी केलेली कारवाई ही अलिकडच्या काळातली व्यापक हवाई कारवाई असल्याची प्रतिक्रिया लष्कराच्या प्रवक्त्यानं दिली.

इराणकडून त्यावर तत्काळ प्रतिक्रिया देण्यात आलेली नाही. सीरियातल्या यादवीचा सामना करण्यासाठी सरकारच्या मदतीसाठी इराणनं लष्करी तुकड्या तैनात केल्या आहेत.

इराणनं नेहमीच इस्राईलचं अस्तित्व संपवण्याचा निर्धार व्यक्त केला आहे.

सीरियावर गेल्या काही काळात केलेल्या हल्ल्यामुळे इराणकडून असा हल्ला होण्याची शक्यता इस्राईलला वाटत होती. त्यांनी एप्रिल महिन्यात हवाईतळावर केलेल्या हल्ल्यात इराणचे सात जवान ठार झाले होते.

सीरियाची प्रतिक्रिया

इस्राईलच्या या हल्ल्यात 23 लोकांचा मृत्यू झाल्याचं सीरियन ऑब्झर्व्हेटरीनं म्हटलंय. त्यात 5 लष्करी जवानांचा समावेश आहे.

"इस्राईलनं डागलेल्या रॉकेट्स पैकी जास्तीत जास्त रॉकेट्स हाणून पाडण्यात आम्हाला यश आलं आहे," असं सीरियान सैन्यानं म्हटलंय.

या हल्ल्यांमध्ये एक रडार स्टेशन आणि शस्त्रसाठा नष्ट झाल्याचं सीरियन लष्कराच्या प्रवक्त्यांनी सांगितलं आहे.

इस्राईलनं हवेतून जमिनीवर 60 आणि हवेतून हवेत 10 रॉकेट्सचा मारा केला, पण त्यातले अर्धे आम्ही पाडले, अशी प्रतिक्रिया रशियाच्या वतीनं देण्यात आली आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सीरियात असलेल्या इराणच्या लष्करी ठाण्यांवरचा हल्ला हे त्यांनी केलेल्या रॉकेट हल्ल्याला प्रत्युत्तर असल्याचं इस्राईलनं जाहीर केलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इस्राईलने पश्चिम जेरुसलेम तर जॉर्डननं शहराच्या पूर्व भागावर ताबा मिळवला. नंतर 1967 मध्ये इस्राईलने एका युद्धात संपूर्ण शहरावर ताबा मिळवला. तेव्हापासून दोन लाख इस्रायली ज्यू पूर्व जेरुसलेममध्ये राहायला गेले. पॅलेस्टिनी पूर्व जेरुसलेमला राजधानी मानतात.

नुकतीच राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप यांनी जेरुसलेमला इस्राईलची राजधानी म्हणून मान्यता दिली आहे. यामुळे पॅलेस्टाईनचा याला विरोध आहे.

भौगोलिक वादाशिवाय या शहराला एक वेगळंच धार्मिक महत्त्व आहे. ज्यू, ख्रिश्चन आणि इस्लाम धर्मांचा संगम या शहरात होतो.

तुम्ही ही क्विझ सोडवली आहे का?

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इस्राईल आणि पॅलेस्टाईन यांच्यात जेरुसलेमवरून पराकोटीचा वाद आहे. 1947नंतर जेरुसलेमवर आंतरराष्ट्रीय नियंत्रण आलं. पण 1948च्या अरब-इस्राईल युद्धानं या शहराचे दोन तुकडे झाले.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इस्राईलमध्ये निवडणुकामय वातावरण आहे.

या निवडणुकीतल्या पाच महत्त्वाच्या गोष्टी कोणत्या आणि निवडणुकीतून काय अपेक्षित आहे, यावर एक नजर टाकूया.

1. गेल्या अनेक वर्षांतील सर्वात अटीतटीचा सामना

विद्यमान पंतप्रधान बेंजामिन नेतन्याहू पाचव्यांदा पंतप्रधानपदासाठी निवडणूक रिंगणात आहेत. ते निवडून आले तर इस्रायलचे संस्थापक डेव्हिड बेन-गुरियन यांच्यानंतर सर्वाधिक काळ पंतप्रधान असण्याचा मान त्यांना मिळणार आहे.

पंतप्रधान नेतन्याहू यांच्यासमोर दोन मोठी आव्हानं आहेत. एक म्हणजे त्यांच्यावर भ्रष्टाचारचे गंभीर आरोप आहेत. या प्रकरणी अॅटर्नी जनरलांसमोर अंतिम सुनावणी होणं बाकी आहे आणि दुसरं मोठं आव्हान आहे त्यांचे प्रतिस्पर्धी बेनी गांत्झ यांचं.

बेनी गांत्झ इस्रायलचे माजी लष्कर प्रमुख आहेत. राजकारणात ते नवखे आहेत. नवखे असूनही त्यांनी इस्रायलसाठी अतिशय महत्त्वाच्या असलेल्या सुरक्षेच्या मुद्द्यावरून नेतन्याहू यांना आव्हान दिलं आहे. शिवाय स्वच्छ, भ्रष्टाचारमुक्त प्रशासनाचं आश्वासनही ते देत आहेत.

इस्रायलमध्ये 63 लाख नागरिक मतदानासाठी पात्र आहेत.

त्यांनी इतर दोन माजी लष्करप्रमुख आणि टीव्हीवर अँकर म्हणून काम करणारे आणि नंतर राजकारणात आलेले याएर लॅपिड यांच्यासोबत ब्लू अँड व्हाईट आघाडी स्थापन केली आहे. ओपनियन पोल्समध्ये सुरुवातीला ही आघाडी नेतन्याहू यांच्या लिकूड पक्षाच्या पुढे होती. आता मात्र चित्र पालटलं आहे.

या अटीतटीच्या लढतीमुळे निवडणूक प्रचार अधिक आक्रमक आणि ओंगळवाणा होत चालला आहे. एकमेकांवर यथेच्छ चिखलफेक सुरू आहे. इस्रायलच्या मतदारांचा कल हा साधारण उमेदवाराची धोरणं आणि कणखर नेतृत्त्व यापेक्षा उमेदवारचं व्यक्तिमत्व कसं आहे, यावरून मत देण्याकडे राहिला आहे.

2. सर्वाधिक मतं मिळवणाऱ्या पक्षाचाच नेता पंतप्रधान होईल, असे नाही

इस्रायलच्या संसदेत आजवर कधीच कुठल्याच एका पक्षाला बहुमत मिळालेलं नाही. इथं नेहमीच आघाडी सरकारं राहिली आहेत.

याचाच अर्थ सर्वाधित मतं मिळाणाऱ्या पक्षाचाच नेता पंतप्रधान होतो, असं नाही. तर 120 सदस्यांच्या नेसेटमध्ये (इस्रायलची संसद) 61 हा बहुमताचा आकडा गाठण्यासाठी पक्षांची जुळवाजुळव करू शकले, अशा व्यक्तीच्याच गळ्यात पंतप्रधानपदाची माळ पडते.

इस्रायलची संसद

काही निवडणुकीपूर्व सर्वेक्षणांचे निकाल नेतन्याहू यांचे पारडं जड असल्याचे सांगतात. नेतन्याहू यांचे उजव्या विचारसरणीच्या आणि धार्मिक पक्षांसोबत चांगले...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इस्रायलमध्ये मंगळवारी होणाऱ्या सार्वत्रिक निवडणुकीकडे साऱ्या जगाचं लक्ष लागलं आहे. या निवडणुकीत विद्यमान पंतप्रधान बेंजामिन नेतन्याहू यांचं राजकीय भविष्य पणाला लागलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इस्राईली मॉडेल बार रफेलीने किडॉन सिनेमात मोसाद एजेंटची भूमिका केली आहे.

1986मध्ये जगभरातल्या वर्तमानपत्रांमध्ये एक बातमी छापून आली होती. ही बातमी होती इस्राईलच्या अण्विक कार्यक्रमाची. खरंतर इस्राईलचा अण्विक कार्यक्रम अतिशय गोपनीय होता.

तसं असतानाही ही बातमी फुटली होती. इस्राईलसाठी हे धक्कादायक होतं. इस्राईलकडे इतर कोणत्याही देशांपेक्षा जास्त अण्विक हत्यार आहेत, असं या बातमीत म्हटलं होतं.

आणि ही बातमी पुरवणारा व्यक्ती होता मोर्डेखाई वनुनू. एक इस्राईली नागरिक.

वनुनू यांना पकडण्यासाठी इस्राईलने आखलेली हीच ती योजना होय. या योजनेतील मुख्य भूमिका होती एका महिला गुप्तहेराची. तिचं नाव होतं सिंडी.

वनुनू यांना प्रेमाच्या जाळ्यात ओढायचं आणि लंडनहून बाहेर इतर कुठल्या तरी देशात घेऊन जायचं, अशी योजना आखण्यात आली.

वनुनू यांचं अपहरण करण्यात आलं आणि त्यांच्यावर इस्राईलमध्ये खटला चालवण्यात आला. आजही वनुनू तुरुंगात आहेत आणि सुटकेच्या आशेवर जगत आहेत.

सिंडीनं वनुनू यांना कसं प्रेमाच्या जाळ्यात ओढलं आणि इस्राईलनं ही मोहीम कशी पूर्ण केली, याची ही कथा.

तंत्रज्ञ ते व्हिसलब्लोअर

इस्राईलच्या बिरशेवाजवळील नेगेवे वाळवंटात असलेल्या डिमोना अणू प्रकल्पात 1976 ते 1985 दरम्यान वनुनू हे तंत्रज्ञ म्हणून काम करत होते. तिथं ते अणूबाँबसाठी लागणारं प्लूटोनिअम बनवायचं काम करत होते.

बिरशेवाजवळील नेगेवे वाळवंटात असलेल्या डिमोना अणु प्रकल्पाचं 2002 मध्ये घेतलेलं छायाचित्र.

'न्यूक्लिअर विपन्स अँड नॉनप्रोलिफिरेशनः अ रेफरेंस हँडबूक' या पुस्तकानुसार, त्यांनी 'बेन गुरिऑन युनिवर्सिटी'तून तत्वज्ञानाचा अभ्यास केला होता. त्यावेळी वनुनू यांचं वय 30च्या जवळपास होतं.

त्यानंतर ते पॅलेस्टीनच्या नागरिकांबद्दल संवेदना ठेवणाऱ्या गटांच्या संपर्कात आले, त्यातूनचं ते सुरक्षारक्षकांच्या रडारवर आले.

त्यांना 1985मध्ये नोकरीतून काढून टाकण्यात आलं.

नोकरी सोडण्याआधी त्यांनी डिमोना अण्विक प्रकल्प, हायड्रोजन आणि न्युट्रॉन बाँबची जवळपास 60 फोटो गोपनीयपणे घेतली होती. देश सोडताना त्यांनी हे फोटो आणि त्यांच्या निगेटिव्ह सोबत घेतले होते.

ते आधी ऑस्ट्रेलियात पोहचले आणि तिथं त्यांनी ख्रिश्चन धर्म स्वीकारला.

त्यानंतर त्यांनी लंडनस्थित संडे टाइम्सचे पत्रकार पीटर हूनम यांच्याशी संपर्क साधला आणि त्यांना हे गोपनीय फोटो आणि माहिती पुरवली.

जगात खळबळ उडवणारी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इस्राईलची गुप्तहेर संस्था 'मोसाद'च्या त्या गुप्त मोहिमेनं साऱ्या जगाला थक्क केलं होतं. महिला गुप्तहेराच्या मदतीनं राबवलेली ही मोहीम नेमकी होती तरी काय?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इस्रायलचे नेतान्याहू, इराणचे रूहानी आणि अमेरिकेचे ट्रंप

युरोपियन मित्रराष्ट्रांच्या सल्ल्याविरोधात निर्णय घेत ट्रंप यांनी, कराराअंतर्गत इराणवर शिथिल करण्यात आलेले आर्थिक निर्बंध पुन्हा लागू करणार असल्याचंही सांगितलं.

ट्रंप यांचे पूर्वाधिकारी बराक ओबामा यांनी या करारासंदर्भातील वाटाघाटी केल्या होत्या. या करारामुळे इराणनं त्यांच्या आण्विक घडामोडींवर बंधनं घातली. त्या बदल्यात इराणवर व्यवहार करण्यासाठी लादण्यात आलेली आंतरराष्ट्रीय बंधनं शिथील करण्यात आली होती.

पण हा करार एक नागरिक म्हणून आपल्यासाठी अतिशय लाजिरवाणा होता, असं ट्रंप मंगळवारी म्हणाले.

हा आतापर्यंतचा सगळ्यांत वाईट करार असल्याचं सांगत ट्रंप यांनी या अण्वस्त्र करारात काही सुधारणा करण्याची इच्छा व्यक्त केली होती.

दरम्यान, बराक ओबामांनी ट्रंप यांची ही घोषणा एक भरकटलेला निर्णय असल्याचं म्हटलं आहे.

इराणबरोबर अजूनही व्यापार करणाऱ्या युरोपियन कंपन्यांनी सहा महिन्यात आपले व्यवहार थांबवावे, अन्यथा अमेरिका त्यांच्यावरही कारवाई करेल, असं अमेरिकेचे राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार जॉन बॉल्टन यांनी सांगितल्याचं वृत्त आहे.

ट्रंप यांचा विरोध का?

इराण करारातील तरतुदींचं पालन करत असल्याचं प्रमाणपत्र अमेरिकन काँग्रेसमध्ये देण्यास ट्रंप यांनी दोनदा नकार दिला आहे. असं असलं तरी त्यांनी पुन्हा इराणवर आण्विक निर्बंध घातलेले नाहीत.

नेतान्याहू आणि ओबामा, नोव्हेंबर 2015

जर 12 मेपर्यंत काँग्रेस आणि युरोपीयन संघानं या करारातील गंभीर त्रुटी सुधारल्या नाहीत, तर ते हा करार रद्द करतील, असा इशारा ट्रंप यांनी जानेवारी महिन्यात दिला होता.

या कराराअंतर्गत इराणच्या आण्विक कार्यक्रमांवर मर्यादित काळासाठी बंधनं आली, पण यामुळे त्यांची बॅलिस्टिक मिसाईलच्या विकासाची प्रक्रिया अजूनही थांबलेली नाही, अशी तक्रार ट्रंप यांनी केली आहे. तसंच अमेरिकेनं इराणला 100 बिलियन डॉलर्सचं (6,600 अब्ज रुपये) घबाड दिलं आहे. हा निधी इराणनं शस्त्रं, कट्टरतावादाला प्रोत्साहन आणि छळ करण्यासाठी मध्य पूर्व आशियात वापरला आहे, असं ट्रंप यांचं म्हणणं आहे.

करारात कोणत्या तरतुदी आहेत?

संयुक्त कृती आराखड्यावर (JCOPA) इराण आणि अमेरिका, UK, फ्रान्स, चीन, रशिया आणि जर्मनी या संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेच्या पाच स्थायी सदस्यांनी स्वाक्षऱ्या केल्या आहेत. (जर्मनीला P5+1 असं संबोधलं जातं.)

इराणने आपल्या अण्वस्त्र...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इराणबरोबर 2015 साली झालेल्या "सडक्या" अणू करारातून अमेरिका माघार घेत असल्याची घोषणा राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी केली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू

इस्रायलनुसार या नव्या कायद्यामुळे ज्यू धर्मीयांना स्वतःची ओळख देणारं एक राष्ट्र मिळणार आहे. या नवीन कायद्यासह आता इस्रायलमध्ये अधिकृत भाषांच्या यादीत हिब्रूला अरेबिक भाषेच्या वरचं स्थान मिळालं आहे.

या कायद्याप्रति संसदेत अरब प्रतिनिधींनी तीव्र रोष व्यक्त करत काळा झेंडे फडकावले तर काहींनी या विधेयकाचा मसुदा फाडला.

इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू यांनी देशासाठी हा ऐतिहासिक क्षण असल्याचं सांगितलं.

"इस्रायल हे आता ज्यू धर्मीयांचं राष्ट्र म्हणून ओळखलं जाईल आणि ते देशातल्या नागरिकांच्या अधिकारांचा आदर करेल," असं ते म्हणाले.

"थिओडोर हर्झ्ल यांनी 122 वर्षांपूर्वी ज्यूंसाठी वेगळी मातृभूमीची संकल्पना पुढे केली होती. ज्या मूलभूत तत्वावर इस्रायलची स्थापना झाली होती, आज या कायद्यासह आम्ही त्याला अंगीकारलं," अशा शब्दांत बेंजामिन नेतान्याहू यांनी आपल्या भावना व्यक्त केल्या.

हा कायदा पारित झाल्यामुळे इस्रायलमधील अल्पसंख्याक अरब समाज मुख्य प्रवाहापासून दुरावण्याची शक्यता आहे. याआधीही अरब समाजाने आपल्याविरुद्ध भेदभाव होत असल्याची तक्रार अनेकदा केली आहे.

या कायद्याचं महत्त्व काय?

ज्यू राष्ट्र घोषित केल्याने देशाची प्रतिमा मलीन झाली आहे, असं इस्रायलमधल्या अरब समुदायाचं म्हणणं आहे.

या देशातला अरब समुदाय वेगळा पॅलेस्टाइन राष्ट्र असल्याचं मानतो. इस्रायलच्या 90 लाख लोकसंख्येत त्यांचं प्रमाण 20 टक्के आहे.

कायद्यानुसार अरब समाजाला समान हक्क आहेत, मात्र आम्हाला दुय्यम वागणूक मिळत असल्याची तक्रार या समुदायाने वारंवार केली होती. शिक्षण, आरोग्य आणि निवास याबाबतीत नेहमीच दुजाभाव होतो, असं या समाजाचं म्हणणं आहे.

नागरी हक्क चळवळकर्त्यांनी या कायद्यारूपी घोषणेचा निषेध केला आहे. अरब समाजाने हा कायदा म्हणजे वर्णभेदी असल्याचं म्हटलं आहे. दक्षिण आफ्रिकेत श्वेतवर्णीय लोकांना वर्णद्वेषी भेदभावाला सामोरं जावं लागलं होतं.

देशातील अरब तसंच पॅलेस्टाइन लोकांप्रती इस्रायल राष्ट्राचं धोरण आकसाचं असल्याचं टीकाकारांचं म्हणणं आहे. इस्रायल प्रशासनाने मात्र नेहमीच याचा इन्कार केला आहे.

अरब समाजाने या निर्णयाप्रती तीव्र नाराजी व्यक्ती केली आहे.

कायदा काय म्हणतो?

या कायद्याद्वारे इस्रायल ज्यू राष्ट्र असल्याचं औपचारिकदृष्ट्या जाहीर करण्यात आलं. इस्रायल आता ज्यू धर्मीयांचं माहेरघर असल्याची...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इस्रायलला कायदेशीररीत्या ज्यू राष्ट्र घोषित करणारा एक वादग्रस्त कायदा इस्रायली संसदेने संमत केला आहे. या निर्णयामुळे इस्रायलमधल्या अल्पसंख्याक अरब समाजात तीव्र नाराजी पसरली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इस्रायलचे संरक्षण मंत्री नफ्ताली बेनेट यांनी केलेल्या दाव्यानुसार, देशातील प्रमुख बायोलॉजिकल रिसर्च इन्स्टिट्यूटमधील शास्त्रज्ञांनी कोरोना विषाणूविरुद्धच्या अँटीबॉडी विकसित करण्यात यश मिळवलं आहे. अँटीबॉडी विषाणूवर आक्रमण करतात आणि त्यांना शरीरात निष्क्रिय करतात, असं प्रसिद्धी पत्रकात म्हटलं आहे.

संरक्षणमंत्र्यांच्या मते, अँटीबॉडी विकसित करण्याचं काम पूर्ण झालं होतं. ही संघटना आता पेटंट अर्थात स्वामित्व मिळवण्याच्या प्रक्रियेत आहे. ते मिळाल्यानंतर मोठ्या प्रमाणावर याचं उत्पादन घेतलं जाईल.

मंगळवारी इस्राईलच्या संरक्षण मंत्रालयाच्या ट्वीटर हँडलवरून यासंदर्भात तीन ट्वीट करण्यात आले.

IIBR संघटनेने अतिशय महत्वपूर्ण अशा शास्त्रीय संशोधनात यश मिळवलं आहे. या संघटनेनं कोरोना विषाणूला निष्क्रिय करतील अशा अँटीबॉडी तयार केल्या आहेत, असं या ट्वीटमध्ये म्हटलं होतं.

दुसऱ्या ट्वीटमध्ये म्हटलं होतं, की प्रमुख मापदंड - 1. अँटीबॉडी मोनोक्लोनल, नवीन आणि शुद्ध आहेत. हानीकारक प्रथिनांची संख्या कमी आहे. 2. अँटीबॉडी कोरोना विषाणूचा प्रभाव संपुष्टात आणू शकतात. 3.जीवघेण्या अशा कोरोना विषाणूंविरोधात या अँटीबॉडींची चाचणी घेण्यात आली.

मोनोक्लोनल अँटीबॉडी म्हणजे काय?

अमेरिकेच्या नॅशनल कॅन्सर इन्स्टिट्यूटनुसार, मोनोक्लोनल अँटीबॉडी म्हणजे एकप्रकारचं प्रथिन असतं जे प्रयोगशाळेत तयार केलं जातं. रुग्णाच्या शरीरातील विषाणूच्या पेशींना जाऊन ते चिकटतं.

अनेक प्रकारच्या मोनोक्लोनल अँटीबॉडी असतात. त्यांचा उपयोग कॅन्सर रुग्णांवरील उपचारांमध्ये केला जातो.

दिल्लीतल्या सर गंगाराम हॉस्पिटलमधील मेडिसन विभागाचे व्हाईस चेअरमन डॉ. अतुल कक्कड सांगतात की, मोनोक्लोनल अँटीबॉडी नवीन नाही. कॅन्सर, शरीरातील गाठी तसंच इन्फेक्शन दूर करण्यासाठी यांचा उपयोग होतो.

मोनोक्लोनल अँटीबॉडी रेडिमेट असतात. याच्या नावातच मोनो म्हणजे एक आहे. मोनोक्लोनल अँटीबॉडी एका लक्ष्याप्रमाणे काम करतं.

कसं काम करतं?

डॉ. अतुल यांच्या मते आपलं शरीर इन्फेक्शनपासून वाचण्यासाठी शरीर अनेक पद्धतीने काम करतं. शरीर स्वत: इम्युनोग्लोबुलिन अँटीबॉडी बनवतं, जे प्लाझ्मा पेशी बनवतं.

मोनोक्लोनल अँटीबॉडी इम्युनोग्लोबुलिन अँटीबॉडीप्रमाणेच असतं म्हणून नावात 'क्लोन' आहे. मोनोक्लोनल अँटीबॉडीचं लक्ष्य इम्युनोग्लोबुलिन अँटीबॉडीच्या आत एका ठिकाणी असतं. मोनोक्लोनल अँटीबॉडी विषाणूचा संसर्ग झालेल्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना विषाणूचा बीमोड करण्यासाठी जगभर संशोधन सुरू आहे. कोरोनावर लस तयार करण्याचे तसंच औषध शोधून काढण्याचे प्रयत्न अविरत सुरू आहेत. इस्रायलने कोरोना विषाणूचा नायनाट करेल अशा अँटीबॉडी विकसित केल्याचा दावा केला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इस्रायलच्या गदेरा शहरात रहाणाऱ्या शर्ली पालकर, यांचा प्रत्येक शब्द, इस्रायल आणि पॅलेस्टाईनमध्ये शिगेला पोहोचलेल्या संघर्षाची साक्ष देतो.

सतत वाजणारे सायरन, आकाशातून वायूवेगाने शहराचा वेध घेण्यासाठी येणारी रॉकेट्स, मिसाईल्स, रात्रीच्या मिट्ट काळोखात शेकडो वीजा चमकाव्यात असा उजेड, इस्रायलमध्ये रहाणारे मराठी या प्रत्येक क्षणाचे साक्षीदार आहेत.

इस्रायल- पॅलेस्टाईन संघर्ष : हल्ल्यानंतर तिथल्या मराठी माणसांची स्थिती कशी आहे?

इस्रायल आणि गाझापट्टीवर नियंत्रण असलेला पॅलेस्टाईन-अरब कट्टरपंथी गट 'हमास' यांच्यात दोन दिवसांपासून तुफ्फान धुमश्चक्री सुरू आहे. याचा फटका इस्रायलच्या अनेक शहरांना बसलाय.

'जीवाचं मोल त्या 30 सेकंदात कळून येतं'

पूर्व जेरूसलेममध्ये इस्रायल-पॅलेस्टिनी नागरीकांमध्ये अनेक दिवसांपासून ताणाव होता. त्यातच सोमवारपासून (10मे) इस्रायली सैन्य आणि कट्टरपंथी-अरब गट हमास यांच्यात लढाई सुरू झाली.

ती रात्र शर्ली पालकर यांना चांगलीच आठवतेय. कुटुंबीयांसोबत त्या गदेरातील आपल्या घरी होत्या.

"दीड वाजल्याच्या सुमारास हे सुरू झालं. आम्ही रात्री चार वेळा उठलो. काहीच कळायला मार्ग नसतो. अचानक सायरन वाजण्यास सुरूवात होते. मग धावत 'शेल्टर रूम' मध्ये (बॉम्ब स्फोटापासून बचावाची खोली) जावं लागतं. पण, यासाठी फक्त 30 सेकंद मिळतात."

इस्रायलमध्ये प्रत्येक घरात बॉम्ब स्फोटापासून बचावासाठी एक खोली असते. याला बंकरही म्हणतात.

त्या रात्रीचा अनुभव सांगताना शर्ली पुढे म्हणतात, "गाढ झोपेत असताना सायरन ऐकून उठेपर्यंत दोन-तीन सेकंद निघून जातात. आई-वडील, मुलं, इतरांना उठवावं लागतं. हे 30 सेकंद अत्यंत महत्त्वाचे असतात. फार कमी वाटतो हा वेळ, पण, जीवाचं मोल कळून जातं."

गदेरा इस्रायलच्या दक्षिणेकडे वसलेलं शहर आहे. तर, शर्ली यांचं ऑफिस अशदोद शहरात आहे.

ऑफिसमध्ये आलेला अनुभव सांगताना त्या म्हणतात, "ऑफिसमध्ये असताना अचानक सायरन वाजला. रॉकेट्स डोळ्यासमोरून गेली. मी, असं चित्र कधीच पाहिलं नव्हतं. मी फक्त प्रार्थना करत होते. हे सर्व थांबूदे, मला सुखरूप घरी जाता येऊदे."

इस्रायलमध्ये सुरू असलेल्या या युद्धजन्य परिस्थितीमुळे रस्त्यांवर शुकशुकाट आहे. शाळा बंद करण्यात आल्यात. घरातून बाहेर पडताच सायरन वाजला तर? कुठे जायचं ही भीती कायम मनात असल्याचं त्या म्हणतात.

"बिल्डिंगवर अचानक रॉकेट फुटतं. त्याचे काही भाग खाली पडतात. ही परिस्थिती भीतीदायक...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"हे दिवाळीचे फटाके नाहीत. मी रॉकेट्स डोळ्यासमोरून जाताना पाहिले आहेत. हात-पाय अक्षरशः थर-थर कापत होते. कुठे जाऊ? धावू की बसू? काय करायचं? त्या क्षणाला काहीच सूचत नव्हतं"


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इस्रायलने गाझा सीमेवर अधिक कुमक तैनात केली आहे.

गुरुवारीही (13 मे) दिवसभर पॅलेस्टाईन कट्टरवादी आणि इस्रायलमधला संघर्ष सुरूच होता. पॅलेस्टाईन कट्टरतावाद्यांनी रॉकेट्सचा मारा केला तर इस्रायलच्या सैन्यानेही त्याला हवाई हल्ल्याने प्रत्युत्तर दिलं.

या हल्ल्यांमुळे गाझामध्ये आतापर्यंत 100 पेक्षा जास्त लोक मारले गेले असून इस्रायलमध्ये 7 जणांचा मृत्यू झालाय.

इस्रायलमध्ये ज्यू आणि अरब गटांमध्येही दंगली सुरू आहेत आणि यामुळे देशांतर्गत यादवी युद्ध पेटण्याची शक्यता असल्याचा इशारा राष्ट्रपतींनी दिलाय.

ही अंतर्गत अशांतता मिटवण्यासाठी संरक्षण मंत्री बेनी गँट्झ यांनी सुरक्षा यंत्रणांची मोठी कुमक तैनात केली असून आतापर्यंत 400 पेक्षा जास्त जणांना अटक केली आहे.

तर गुरुवारी इस्रायलने गाझा सीमेजवळ पायदळाच्या दोन तुकड्या आणि एक सशस्त्र दल तैनात केलं. यासोबतच सैन्याच्या राखीव दलातल्या 7,000 जणांना बोलवून घेण्यात आल्याचंही वृत्त आहे.

हा संघर्ष सध्या हवाई हल्ल्यांद्वारे होतोय आणि जमीन पातळीवरहूनही हल्ले सुरू करायचे का याविषयीचा निर्णय अजून झालेला नाही.

अशा प्रकारचे हल्ले आक्रमकपणे लगेच करावेत, असा प्रस्ताव इस्रायली सैन्याकडून मांडला जाण्याची अपेक्षा आहे, पण याला लष्कर प्रमुख आणि सरकारी पातळीवरील विविध मंजुरी मिळावी लागेल.

गेले 4 दिवस गाझा पट्टी आणि इस्रायलमध्ये सुरू असलेला संघर्ष हा 2014 पासूनचा सर्वांत भयानक आहे. पूर्व जेरुसलेममध्ये इस्रायली आणि पॅलेस्टाईन गटांमध्ये झालेल्या झटापटींपासून याला सुरुवात झाली होती. त्याचं रूपांतर पॅलेस्टाईनकडून होणारा रॉकेट्सचा मारा आणि इस्रायली हवाई हल्ल्यांमध्ये झालेलं आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी न्यूज मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी आम्हाला YouTube, Facebook, Instagram आणि  Twitter वर नक्की फॉलो करा.

बीबीसी न्यूज मराठीच्या सगळ्या बातम्या तुम्ही Jio TV app वर पाहू शकता.

'सोपी गोष्ट' आणि '3 गोष्टी' हे मराठीतले बातम्यांचे पहिले पॉडकास्ट्स तुम्ही Gaana, Spotify, JioSaavn आणि Apple Podcasts इथे ऐकू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इस्रायलने गाझा सीमेवर रणगाडे आणि सैन्य तैनात केलंय. पॅलेस्टाईनसोबतचा संघर्ष अजूनही सुरूच असल्याने जमिनीवरूही हल्ले सुरू करावेत का, याचा विचार करण्यात येतोय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इस्रायली लष्कराने गाझा शहरावर हल्ला केल्यानंतरची स्थिती

इस्रायलच्या विरोधात अनेक अँटीटँक क्षेपणास्त्र हल्ल्यात अबू हरमीद सहभागी होता. त्याचा मृत्यू झाला आहे असं या ट्वीटमध्ये म्हटलंय. इस्लामिक जिहादनं याबाबत काहीही स्पष्ट कलेलं नाही.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

रॉयटर्सने एका सूत्राच्या आधारे हवाई हल्ल्यात अबू हरमीदचा मृत्यू झाल्याचं म्हटलं आहे. गाझामधील माध्यमांनीही अबू हरमीद मेल्याची बातमी दिली आहे.

रविवार (16मे) हा इस्रायलसोबत संघर्ष सुरू झाल्यानंतरचा सर्वांत घातक दिवस होता, असं गाझामधील पॅलेस्टिनी अधिकाऱ्यांनी सांगितलंय.

इस्रायली हवाई हल्ल्यात गाझामधील 40 हून अधिक लोक ठार झाल्याची माहिती स्थानिक अधिकाऱ्यांनी दिली. इस्रायलच्या लष्कराचे म्हणणे आहे की पॅलेस्टिनी कट्टरवाद्यांनी गेल्या आठवडाभरात इस्रायलवर 3 हजारहून अधिक रॉकेटचे हल्ले केले आहेत.

संयुक्त राष्ट्रांचे सरचिटणीस अँटोनिओ गुटेरेस यांनी लढाई अशीच सुरू राहिली तर हा प्रदेश "अनियंत्रित संकटात" सापडू शकतो असा इशारा दिला आहे.

सुरू असलेला हा "अत्यंत भयानक" हिंसाचार त्वरित थांबवण्याची विनंतीही त्यांनी केली.

सोमवारी (17 मे) पहाटे इस्रायलच्या लढाऊ विमानांनी गाझा पट्टीतल्या अनेक भागांवर 80 हवाई हल्ले केले, त्यानंतर लगेचच हमासच्या कट्टरवाद्यांनी दक्षिण इस्रायलवर रॉकेट सोडले.

संयुक्त राष्ट्रांनी गाझामध्ये इंधनाच्या कमतरतेचा इशाराही दिला आहे, ज्यामुळे रुग्णालय आणि इतर सुविधांसाठी वीज कमी पडू शकते.

मध्यपूर्व शांतता प्रक्रियेसाठी संयुक्त राष्ट्रांचे डेप्युटी स्पेशल को-ऑर्डिनेटर लिन हेस्टिंग्ज यांनी बीबीसीला सांगितले की, संयुक्त राष्ट्रांना इंधन आणण्याची परवानगी देण्याचं आवाहन त्यांनी इस्रायली अधिकाऱ्यांना केलं होतं परंतु ते सुरक्षित नसल्याचं सांगण्यात आलं.

सहा वर्षांच्या सुझीला बाहेर काढताना

गाझाच्या अधिकाऱ्यांनी सांगितलं की, रविवारी झालेल्या इस्रायली हवाई हल्ल्यात 16 महिला आणि 10 मुलांसह 42 जणांचा मृत्यू झाला. गेल्या सोमवारी (10 मे) संघर्ष सुरू झाल्यापासून इस्रायलवर झालेल्या रॉकेट हल्ल्यात दोन मुलांसह दहा जण ठार झाले आहेत, असं इस्रायलने म्हटलं आहे.

गाझामध्ये एकूण मृतांची संख्या आता 188 वर पोहचली आहे. ज्यात 55 मुलं आणि 33 महिलांचा समावेश आहे. तसंच 1,230 लोक जखमी झाले आहेत, असं हमासच्या नियंत्रणाखाली असलेल्या आरोग्य मंत्रालयाने म्हटले आहे. इस्रायलचं म्हणणं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इस्रायलच्या सैन्याने इस्लामिक जिहादच्या कमांडरला मारल्याचा दावा केला आहे. इस्रायलने केलेल्या हवाई हल्ल्यात इस्लामिक जिहादच्या उत्तर गाझा तुकडीच्या कमांडरचा मृत्यू झाल्याचा दावा सैन्याने केला आहे. याची माहिती इस्रायलच्या सैन्याने ट्वीटद्वारे दिली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इस्रोने लाँच केलेला कलामसॅट - व्ही2

विद्यार्थ्यांनी भविष्यात इंजिनिअर किंवा वैज्ञानिक व्हावं यासाठी हा उपग्रह प्रेरणास्त्रोत ठरेल असा विश्वास भारतीय अवकाश संशोधन संस्थेनं (ISRO) व्यक्त केला आहे.

श्रीहरिकोटाच्या अवकाश केंद्रातून या उपग्रहाचं प्रक्षेपण झालं.

ISROचे प्रमुख के. शिवन म्हणाले की, "हा उपग्रह सर्वाधिक हलका आहे. आतापर्यंत अशा उपग्रहाची निर्मिती झाली नाही आणि अशा प्रकारचा उपग्रह कक्षेत देखील सोडला गेला नाही."  कलामसॅट बरोबरच मायक्रोसॅट हा उपग्रह देखील प्रक्षेपित केला गेला.

या उपग्रहाचा उपयोग रेडिओ कम्युनिकेशनसाठी केला जाईल. याआधी एका भारतीय विद्यार्थ्याने 64 ग्रॅमचा सॅटेलाईट तयार केला होता. हा सॅटेलाइट अमेरिकेच्या NASAने प्रक्षेपित केला होता. पण हा सॅटेलाइट अवकाशाच्या कक्षेत सोडला गेला नव्हता तर उपकक्षेत सोडण्यात आला होता.

या प्रकारच्या उपग्रहाला सब-ऑरबिटल स्पेसफ्लाइट म्हणतात. या स्पेसफ्लाइटचं असं वैशिष्ट्य असतं की ते तांत्रिकदृष्ट्या अवकाशात तर पोहोचतात पण कक्षेत जात नाहीत. पण कलामसॅट हा कक्षेत जाईल, असं संशोधक सांगतात.

या उपग्रहाची निर्मिती चेन्नईच्या स्पेस किड्स इंडिया या फर्मशी संबंधित असणाऱ्या विद्यार्थ्यांनी केली आहे. आतापर्यंत भारतीय विद्यार्थ्यांनी बनवलेल्या 9 उपग्रहांच प्रक्षेपण झालं आहे.

या मोहीमेचं आणखी एक वैशिष्ट्य असं आहे की मोहिमेसाठी रॉकेटचं जो स्टेज वापरलं गेलं, त्याचा पुन्हा वापर करण्यात येणार आहे.

नेहमी असं होत असतं की एकदा का रॉकेट लाँच झालं की स्टेजचं रूप पूर्णतः बदलून जातं. त्याचे वेगवेगळे भाग होतात.

आतापर्यंत अवकाशात जे सॅटेलाइट सोडण्यात आले आहेत, त्यासाठी जे रॉकेट वापरले गेले त्यांचे अवशेष पृथ्वीभोवती प्रदक्षिणा घालत आहेत. कधीकधी हे पार्ट अवकाशात एकमेकांना भिडतात. त्यामुळे अवकाशवीरांनाही त्रास होतो, असं इस्रोचे प्रमुख के. शिवन सांगतात.

इंडियन पोलार सॅटेलाइट लाँच व्हेइकल (PSLV) या प्रक्षेपकाप्द्वारे हे दोन्ही उपग्रह कक्षेत सोडले जातील. PSLV ला एकूण 4 टप्पे आहेत. त्याचं वजन 260 टन आहे.

"आम्ही कार्यपद्धतीमध्ये थोडासा बदल केला आहे. महत्त्वपूर्ण संसाधनांचा योग्य वापर व्हावा या दृष्टीने ISROनं योजना आखली," असं के. शिवन यांनी सांगितलं.

चौथ्या टप्प्यात PSLV द्वारे एक प्रायोगिक प्लॅटफॉर्म तयार केला जाणार आहे. ज्याचा उपयोग अवकाश संशोधकांना होईल. यामुळे संशोधकांना शून्य...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इस्रोच्या कलामसॅट-V2 या उपग्रहाचं गुरुवारी रात्री 11.38 मिनिटांनी प्रक्षेपण करण्यात आलं. फक्त 1.26 किलो असलेला हा उपग्रह आतापर्यंतचा सर्वांत हलका उपग्रह असल्याचं इस्रोने सांगितलं आहे. मुख्य म्हणजे हा उपग्रह विद्यार्थ्यांनी बनवला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इस्लामाबाद निदर्शनांत हिंसाचार

राजधानी इस्लामाबादमध्ये तहरीक-ए-लब्बैक (TLP) संघटनेच्या रसूल अल्लाह अशरफ जलीना धडा आणि सुन्नी तहरीक यांनी हा शनिवारी मोर्चा काढला होता. या धार्मिक संघटना गेले 20 दिवस इस्लामाबादमध्ये धरणे आंदोलन करत आहेत.

पाकिस्तानचे कायदा मंत्री जाहिद हमीद यांच्यावर ईश्वरनिंदेचा आरोप करत TLPनं त्यांच्या राजीनाम्याची मागणी लावून धरली आहे.

काही स्थानिक माध्यमांनी दिलेल्या माहितीनुसार शनिवारी सकाळी या जमावानं हमीद यांच्या निवासस्थानात घुसण्याचा प्रयत्न केला. पण ते तिथं तेव्हा नव्हते. याचदरम्यान झालेल्या पोलीस कारवाईत मोठा गोंधळ उडाला आणि जीवितहानीसह मालमत्तेचं बरच नुकसान झालं.

141 हून जास्त लोक जखमी

इस्लामाबादहून बीबीसीच्या प्रतिनिधी शुमाइला जाफरी यांनी सांगितलं की, जखमींना पाकिस्तान मेडिकल सायन्स इन्स्टीट्यूटमध्ये दाखल करण्यात आलं आहे. यात 57 पोलीस आणि 46 नागरिकांचा समावेश आहे.

निदर्शकांनी इस्लामाबाद एक्सप्रेसवे जवळ फैजाबाद इंटरचेंजजवळ तळ ठोकला होता. पण इस्लामाबाद आणि रावळपिंडीच्या इतर भागांमध्येही हिंसाचार भडकला आणि त्यात शेकडो लोक जखमी झाले.

या घटनेची धग लाहोर आणि कराचीमध्येही पोहोचली असून पोलिसांच्या मदतीला निमलष्करी दलाला तैनात करण्यात आलं आहे.

पोलिसांच्या गाड्यांवरही हल्ला झाला.

निदर्शक इस्लामाबादच्या मुख्य रस्त्यांवर तळ ठोकून होते. पोलिसांनी त्यांचे तंबू उखडून टाकले.

तसंच जमाव पांगवण्यासाठी अश्रुधूर तसंच रबरी गोळ्यांचा माराही करण्यात आला. उत्तरादाखल निदर्शकांनी पोलिसांवर दगडफेक केली.

निदर्शकांवर अश्रुधूर सोडण्यात आला.

फैजाबाद इंटरचेंजजवळ निदर्शनं

निदर्शनं का भडकली?

गेल्या महिन्यात आलेल्या निवडणूक सुधारणा विधेयकानंतर पाकिस्तानात वाद भडकला होता. सध्या प्रत्येक संसद सदस्याला 'प्रेषित पैगंबर हे इस्लाममधले अखेरचे प्रेषित होते', या आशयाची शपथ घ्यावी लागते.

या नव्या विधेयकाद्वारे ही तरतूद वगळण्यात येणार असल्याचे आरोप झाले. इस्लामिक संघटनांनी या तरतुदी इस्लामविरोधी आणि ईश्वरनिंदात्मक असल्याचं म्हणून विरोध केला.

इस्लामाबादसह इतरही शहरात हिंसेचं वृत्त आहे.

सरकारने याला कारकुनी चूक म्हणून वेळ मारून नेण्याचा प्रयत्न केला. पण निदर्शकांनी कायदामंत्री जाहिद हमीद यांच्या राजीनाम्याची मागणी लावून धरली आहे.

इस्लामाबाद उच्च न्यायालयाने या निदर्शकांना हटवण्याचे आदेश दिले होते....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानात मुस्लीम निदर्शक आणि सुरक्षा यंत्रणांमध्ये शनिवारी झालेल्या चकमकीत किमान 6 जणांचा मृत्यू झाला असल्याची शक्यता वर्तवण्यात येत आहे. 200 हून अधिक लोक जखमी झाले आहेत. पाकिस्ताननं जमावावर ताबा मिळवण्यासाठी सैन्य बोलावलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इस्लामिक रिपब्लिक इराणशी पश्चिमेने संबंध ताणल्यामुळे ना इराणने कधी गुडघे टेकले, आणि ना कधी या परिसरामध्ये शांतता प्रस्थापित झाली. इतकंच नाही तर अमेरिकेत डोनाल्ड ट्रंप सत्तेत आल्यावर इराण-अमेरिका यांच्यातील शत्रुत्वात वाढच झाली आहे.

1971मध्ये युगोस्लावियाचे तत्कालीन राष्ट्रपती जोसेप ब्रॉज टिटो, मोनॅकोचे राजकुमार रेनिअर आणि राजकुमारी ग्रेस, अमेरिकेचे उपराष्ट्राध्यक्ष स्पिरो अग्नू आणि सोव्हिएत संघाचे नेते निकोलई पोगर्नी हे इराणच्या पर्सेपोलिस शहरात एकत्र आले.

हे सर्वजण एका शाही पार्टीसाठी आले होते. ही पार्टी इराणचे शाह रजा पहलवी यांनी आयोजित केली होती. पण त्यानंतर आठ वर्षांनी अयातोल्ला रुहोल्ला खोमेनी यांचं इराणमध्ये आले आणि त्यांच्या हातात इराणची सूत्रं आली. त्यांनी या शाही पार्टीचं वर्णन "शैतानो का जश्न" असं केलं होतं.

1979 मध्ये इराणच्या इस्लामिक क्रांतीच्या आधी खोमेनी टर्की, इराक आणि पॅरिसमध्ये विजनवासात होते. शाह पहलवींच्या नेतृत्वाखाली इराणच्या पाश्चात्त्याकरणाला तसंच अमेरिकेवर इराणची भिस्त वाढत असल्यामुळे खोमेनी त्यांच्यावर सतत टीका करायचे.

इराणमध्ये लोकशाही मार्गाने निवडल्या गेलेल्या पंतप्रधान मोहम्मद मोसादेग यांना पदच्युत करून अमेरिका आणि ब्रिटनने पहलवी यांच्याकडे सत्ता सोपवली होती. मोहम्मद मोसादेग यांनी इराणच्या तेल उद्योगाचे राष्ट्रीयीकरण केलं होतं. शाह यांना कमकुवत करण्याची त्यांची इच्छा होती.

परराष्ट्रातील एखाद्या नेत्याला शांततेच्या काळात पदच्युत करण्याचं काम अमेरिकेनं पहिल्यांदाच इराणमध्ये केलं. पण ही काही शेवटची वेळ नव्हती. यानंतर ही पद्धत अमेरिकेच्या परराष्ट्र नीतीचा एक भागच बनून गेली.

1953मध्ये अमेरिकेनं ज्या पद्धतीनं इराणमध्ये सत्तापालट करून दाखवला, त्याच्यामुळेच 1979 साली इराणी क्रांती झाली होती. परंतु गेल्या 40 वर्षांमध्ये इराण आणि पाश्चिमात्य देशांमधील संबंधांत आलेली कटुता संपलेली नाही.

इराणी क्रांतीनंतर तिथे वाढलेल्या रूढिवादावर जर्मन तत्त्वज्ञ हॅना अॅरेंट यांनी प्रोजेक्ट सिंडिकेटने केलेल्या अहवालात एक टिप्पणी केली आहे. त्यात एरेंट म्हणतात, "क्रांती झाल्यावर बहुतांश उग्र क्रांतिकारक रूढिवादी होतात."

खोमेनी यांच्याबाबतही असंच घडल्याचं सांगितलं जातं. सत्तेत आल्यावर खोमेनी यांच्या उदार भूमिकेत अचानक परिवर्तन झालं. त्यांनी स्वतःला डाव्या आंदोलनांपासून वेगळं केलं.

विरोधी आवाज दडपायला...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इराणी क्रांतीला नुकतीच 40 वर्षं पूर्ण झाली. या क्रांतीचा वर्धापनदिन ही सर्व पाश्चिमात्य शक्तींना आत्ममंथनाची सुवर्णसंधी आहे, असं म्हटलं जातंय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इस्लामिक रेजिस्टंस मूव्हमेंट या संघटनेच्या अरबी नावाच्या आद्याक्षरांना जोडून 'हमास' हे नाव ठेवण्यात आलं आहे.

1987 साली वेस्ट बँक आणि गाझा पट्टीत इस्रायलने केलेल्या कब्जाचा विरोध सुरू झाल्यावर पॅलेस्टाईनने पहिला विद्रोह केला. तिथूनच हमासची सुरुवात झाली.

इस्रायलला धुळीस मिळवण्यास कटीबद्ध असल्याचं या संघटनेच्या चार्टरमध्ये लिहिलं आहे.

हमासची सुरुवात झाली त्यावेळी या संघटनेची दोन उद्दिष्टं होती. पहिलं उद्दिष्टं म्हणजे इस्रायलविरोधात शस्त्र हाती घेणं. त्यांच्या इज्जदीन अल-कसाम ब्रिगेडवर ही जबाबदारी होती. याशिवाय या संघटनेचं दुसरं उद्दिष्टं समाजकल्याणाची कामं करणं हे होतं.

मात्र, 2005 नंतर इस्रायलने गाझातून आपलं सैन्य आणि वस्त्या मागे घेतल्या. तेव्हापासून हमासने पॅलेस्टाईनच्या राजकीय प्रक्रियेत सहभागी व्हायला सुरुवात केली.

2006 साली हमासने पॅलेस्टाईनच्या अंतर्गत येणाऱ्या भागातून निवडणुकीत विजय मिळवला आणि पुढल्याच वर्षी गाझाचे अध्यक्ष महमूद अब्बास यांच्या 'फतह' या प्रतिस्पर्धी गटाला बाजूला सारत तिथली सत्ता काबिज केली.

तेव्हापासून गाझाच्या या कट्टरवाद्यांनी इस्रायलसोबत तीन युद्ध केली आहेत. हमासला एकट पाडून त्यांच्यावर हल्ले बंद करण्याचा दबाव यावा, यासाठी इस्रायलने इजिप्तच्या सहकार्याने गाझापट्टीची नाकाबंदी केली आहे.

हमास किंवा किमान त्यांच्या सैन्य गटाला इस्रायलसह अमेरिका, युरोपीय महासंघ, ब्रिटन आणि इतर अनेक राष्ट्र एक अतिरेकी संघटना मानतात.

आत्मघातकी बॉम्बहल्ले

पहिल्या विद्रोहानंतर प्रमुख पॅलेस्टाईन गट म्हणून हमासचा उदय झाला. या संघटनेने 1990 साली इस्रायल आणि बहुतांश पॅलेस्टाईनचं प्रतिनिधित्व करणाऱ्या पॅलेस्टाईन मुक्ती संघटना (PLO) यांच्यात ओस्लोत झालेल्या शांतता चर्चेचा विरोध केला.

इस्रायलने अनेक मोहिमा आखल्या. तर पॅलेस्टाईन प्राधिकरण या पॅलेस्टाईनच्या प्रमुख शासकीय संस्थेनेही कारवाया केल्या. मात्र, तरीही हमासने आत्मघातकी बॉम्बहल्ले करत सुरू असलेली शांतता चर्चा रोखण्याची आपली क्षमता असल्याचं सिद्ध केलं.

हमासची सशस्त्र शाखा इज्जदीन अल-कसाम

हमासचे बॉम्ब निर्माते याहिया अय्याश यांची डिसेंबर 1995 मध्ये हत्या करण्यात आली. याला प्रत्युत्तर म्हणून 1996 सालच्या फेब्रुवारी आणि मार्च महिन्यात हमासने अनेक आत्मघातकी बॉम्बहल्ले केले ज्यात 60 इस्रायली नागरिकांचा मृत्यू झाला.

इस्रायलने ओस्लो करार तोडण्याचं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

हमास ही पॅलेस्टाईनच्या कट्टरवादी संघटनांपैकी सर्वांत मोठी संघटना आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इस्लामिक स्टेटच्या नव्या ऑडियोत म्होरक्या अबू बगदादीचा आवाज असल्याची चर्चा आहे.

गेल्या काही दिवसांपासून बगदादीच्या मृत्यूसंदर्भात अनेक बातम्या पसरल्या होत्या. बगदादीचा शेवटचा ऑडियो साधारण वर्षभरापूर्वी जाहीर करण्यात आला होता. मात्र कथित इस्लामिक स्टेटनं जाहीर केलेल्या ताज्या ऑडियोमध्ये उत्तर कोरियानं जपान आणि अमेरिकेला दिलेल्या धमक्यांचा उल्लेख आहे.

या ऑडियोमध्ये ISचा बालेकिल्ला असलेल्या इराकच्या मोसूल शहरातील लढाईचाही उल्लेख आहे. जुलै महिन्यात इराक सैन्यानं जोरदार आक्रमण करत मोसूलवर ताबा मिळवला होता.

जुलै 2014 नंतर कोणीही बगदादीला सार्वजनिक ठिकाणी पाहिलेलं नाही. त्याला पकडून देणाऱ्याला अमेरिकेनं अडीच कोटी डॉलरचं इनाम जाहीर केलं आहे.

तीन वर्षांपूर्वी जाहीर करण्यात आलेल्या व्हीडिओमध्ये बगदादी होता, ज्यात तो मोसूलच्या अल नूरी मशिदीत आपल्या समर्थकांना संबोधित करताना दिसत होता.

इराक सैन्याने मोसूलवर केलेल्या कारवाईला बगदादीने खिलाफत म्हणून घोषित केले होते.

मोसूल शहरातले दृश्य

बगदादीचा मृत्यू झाल्याचे पुरावे नसल्याने तो जिवंत आहे असाच विश्वास ठेवावा लागतो, असं अमेरिकेच्या लष्कराचे प्रवक्ते रायन डिल्लन यांनी सांगितलं.

दरम्यान, नवा ऑडिओमधील आवाज बगदादीचाच आहे की नाही, हे तपासण्याचं काम सुरू आहे. मात्र तो आवाज बगदादीचाच आहे, असं अमेरिकेच्या गुप्तचर संघटनेचं म्हणणं आहे.

सामान्य नागरिक आणि कैद्यांना क्रुर वागणूक देणाऱ्या इस्लामिक स्टेटला मोसूलमधला मोठा भाग गमवावा लागला होता.

46 मिनिटांचा ऑडिओ

IS शी संलग्न एका वेबसाइटनं 46 मिनिटांचा हा ऑडियो पोस्ट केला आहे. गेल्यावर्षी नोव्हेंबरनंतर पहिल्यांदाच IS तर्फे ऑडियो पोस्ट करण्यात आला आहे.

मोसूलच्या लढाईव्यतिरिक्त या ऑडियोमध्ये सीरियामधील रक्का आणि हामा तसंच लिबियातल्या शहरांमध्ये झालेल्या संघर्षाचा उल्लेख आहे.

ज्यांनी रक्त सांडलं, ते योगदान वाया जाणार नाही, असं या ऑडिओमधील व्यक्ती म्हणते.  रशियाच्या पुढाकारानं सीरियाप्रश्नी सुरू झालेल्या शांती चर्चेचा संदर्भ या ऑडियोत आहे. उर्वरित रेकॉर्डिंगमध्ये धार्मिक गोष्टींचा उल्लेख आहे.

इराक-सीरियाच्या सीमेवरील ISचं वर्चस्व असलेल्या भागात अल बगदादीनं आश्रय घेतल्याचं समजतं.

मोसूलवरी कारवाईचा क्षण

ताहीर इन्स्टिट्यूट फॉर मिडल इस्ट पॉलिसी संस्थेचे हासन हसन यांनी नुकताच बीबीसीकरता याच विषयावर लेख लिहिला होता. अबू...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कथित इस्लामिक स्टेट अर्थात ISने एक ऑडियो प्रसिद्ध केली आहे, ज्यात या जहालवादी संघटनेचा प्रमुख अबू बक्र अल-बगदादीचा आवाज असल्याचा मानलं जात आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: इस्लामी कट्टरतावाद्यांनी सोमालियाची राजधानी मोगादिशूमध्ये हल्ला केला आहे.

कट्टरतावादी संघटना अल-शबाबने या हल्ल्याची जबाबदारी स्वीकारली आहे. या हल्ल्याची सुरुवात रविवारी दुपारी एका कारमध्ये झालेल्या बॉम्बस्फोटाने झाली.

वृत्तसंस्था रॉयटर्सने आतापर्यंत नऊ लोकांचा या हल्ल्यात मृत्यू झाला असल्याचं म्हटलं आहे.

अल-शबाब या कट्टरतावादी गटाचे संबंध अल-कायदाशीही आहेत. हा गट सतत सरकारविरुद्ध हल्ले करत असतो.

प्रत्यक्षदर्शींच्यामते मोगादिशूमधल्या 'आफ्रिक' हॉटेलच्या मुख्यदारावर एक कार येऊन आदळली आणि तिचा स्फोट झाला. यानंतर सशस्त्र बंदूकधारी हॉटेलमध्ये गोळीबार करत शिरले.

"तो स्फोट इतका शक्तिशाली होता की संपूर्ण हॉटेल हादरलं. आम्ही आत गप्पा मारत बसलो होतो पण हल्ला झाला आणि प्रचंड घाबरलो. काय घडतंय कळत नव्हतं," तिथले प्रत्यक्षदर्शी अहमद नूर यांनी रॉयटर्सशी बोलताना सांगितलं.

इस्लामी कट्टरतावाद्यांनी सोमालियाची राजधानी मोगादिशूमध्ये हल्ला केला आहे.

घटनास्थळी असलेल्या एका पोलिसाने रॉयटर्सला सांगितलं की, "आता मोहीम संपलेली आहे. या हल्ल्यात 9 जणांचा मृत्यू झाला आहे ज्यात 4 हल्लेखोरांचाही समावेश आहे. जवळपास 10 लोक जखमी झाले आहेत."

मृतांमध्ये सोमालियाचे माजी सैन्य जनरल मोहम्मद नूर गुलाल यांचाही समावेश आहे असं सोमालियाचे पंतप्रधान मोहम्मद हुसेन रोबेल यांनी आपल्या पत्रकात म्हटलंय.

बीबीसी प्रतिनिधी बेला हसन मोगादिशूमध्ये आहेत. यांनी सांगितलं की 'आफ्रिक' हॉटेल विमानतळाच्या जवळ आहे आणि या भागात प्रचंड सुरक्षा व्यवस्था असते. असं असतानाही कट्टरतावाद्यांनी या हॉटेलला लक्ष्य बनवलं आहे.

हल्ला झाला तेव्हा अनेक उच्चपदस्थ सरकारी अधिकारी आणि लोकप्रतिनिधी या हॉटलमध्ये उपस्थित होते असं स्थानिक पोलिसांनी सांगितलं.

सोशल मीडियामधल्या व्हीडिओमध्ये हॉटेलमधून आगीचे लोळ उठताना दिसत आहेत.

हा हल्ला नेमका अशावेळी झाला आहे जेव्हा अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी सोमालियामधून अमेरिकन सैन्याच्या 700 तुकड्या मागे घेण्याचे आदेश दिले आहेत. अमेरिकचं सैन्य स्थानिक सुरक्षा यंत्रणांना कट्टरतावाद्यांच्या विरोधात, विशेषतः अल शबाबविरोधात, लढाई लढण्यात मदत करत होतं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कट्टरतावाद्यांनी सोमालियाची राजधानी मोगादिशूमध्ये हल्ला केला आहे. मोगादिशूमधल्या एका हॉटेलमध्ये इस्लामी कट्टरतावादी आणि सुरक्षा यंत्रणाची चकमक उडाली, त्यात एकूण नऊ जणांचा मृत्यू झाल्याचे रॉयटर्सने सांगितले आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ई कॉमर्स कंपन्यांनी त्यांच्या अॅपमध्ये विविध सेवा, खरेदी आणि माहिती मिळवण्यासाठीच्या भाषांच्या पर्यायामध्ये मराठीला डावललं असून ही माहिती मराठीतूनही मिळण्याचा पर्याय उपलब्ध करून देण्यात यावा, अशी मागणी महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेने केली आहे.

मनसेचे पदाधिकारी अखिल चित्रे यांनी ई-कॉमर्स कंपन्यांना याविषयीची मागणी करणारं पत्रं दिलंय. याविषयीचं ट्वीटही त्यांनी केलेलं आहे. बंगळुरूमध्ये स्थित असणाऱ्या या कंपन्यांनी दक्षिणी भाषांना प्राधान्य देत महाराष्ट्रात मराठी भाषेला डावलल्याचं त्यांनी या ट्वीटमध्ये म्हणतं आंदोलनाचा इशारा दिलाय.

अॅमेझॉनच्या अॅपवर सध्या इंग्लिशसोबतच हिंदी, तेलुगु, तमिळ, कन्नड आणि मल्याळम या भाषांचा पर्याय उपलब्ध आहे.

तर फ्लिपकार्टच्या अॅपवर हिंदी, इंग्लिश, तमिळ, तेलुगु आणि कन्नड भाषांचा पर्याय उपलब्ध आहे.

मनसेच्या या मागणीविषयी फ्लिपकार्टच्या अधिकृत प्रवक्त्यांनी बीबीसी मराठीला सांगितलं, "पुढच्या काही महिन्यांमध्ये आम्ही ग्राहकांसाठी आमच्या प्लॅटफॉर्मवर सध्याच्या भाषांसोबतच इतरही अनेक भाषांचे पर्याय घेऊन येणार आहोत. भारतात आम्ही स्थानिक भाषा आणि व्हॉईस सोल्यूशनमध्ये सातत्याने गुंतवणूक करत आहोत.

ज्या ग्राहकांना त्यांच्या स्वतःच्या भाषेत व्यवहार करायचे आहेत, असे नवे ग्राहक ई-कॉमर्सशी जोडले गेल्यास त्याचा फायदा भारतातल्या लघु आणि मध्यम उद्योगांना आणि कारागिरांनाही होईल. यामुळे त्यांना आतापेक्षा मोठी बाजारपेठ उपलब्ध होईल."

याच मुद्द्याविषयीची अॅमेझॉनची प्रतिक्रिया जाणून घेण्यासाठी बीबीसी मराठीने अॅमेझॉनला संपर्क साधला. पण ही बातमी लिहीपर्यंत अॅमेझॉनचं उत्तर आलेलं नाही.

इंटरनेटवरच्या भारतीय भाषांमधल्या युजर्सचं प्रमाण

भारतीय भाषांमधल्या इंटरनेट युजर्सबद्दलचा एक पाहणी अहवाल केपीएमजी आणि गुगलने 2017मध्ये प्रसिद्ध केला होता. भारतातल्या इंटरनेटच्या प्रसारामध्ये यापुढे भारतीय भाषांची भूमिका महत्त्वाची असेल आणि 2021पर्यंत इंग्लिश इंटरनेट युजर्सपेक्षा भारतीय भाषांमध्ये इंटरनेट वापरणाऱ्यांचं प्रमाण 2.5 पटींनी जास्त असेल, असं यात म्हटलं होतं.

पुढच्या (2017 नंतरच्या) 5 वर्षांच्या काळात भारतातल्या 10 पैकी 9 इंटरनेट युजर्स हे भारतीय भाषांमध्ये इंटरनेटचा वापर करणारे असतील असंही या रिपोर्टमध्ये म्हटलं होतं.

2017च्या या अहवालातल्या आकडेवारीनुसार 2021मधल्या एकूण इंटरनेट युजरबेसपैकी 30%  युजर्स मराठी,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अॅमेझॉन - फ्लिपकार्ट या कंपन्यांनी त्यांच्या अॅप्समध्ये मराठी भाषेचा पर्याय उपलब्ध करून द्यावा, अशी मागणी महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेने केलेली आहे. पण ऑनलाईन जगामध्ये मराठीच्या वापराबद्दल आताची परिस्थिती काय आहे? आणि ऑनलाईन सेवा मराठीत आणण्यातल्या अडचणी काय आहेत?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ई-दिवाळीचा ट्रेंड आपल्यासाठी तसा नवीन नाही. अमेझॉन, फ्लिपकार्ट, स्नॅपडीलच्या बंपर ऑफर्समुळे घरबसल्या दिवाळीची खरेदी करणं खूप सोपं झालं आहे.

त्यात स्मार्टफोन आणि डेटा प्लॅनही स्वस्त झाल्यामुळे फक्त शहरातच नाही तर अगदी गावागावांत आता इंटरनेट पोहोचलं आहे.

आजकाल फेसबुक, ट्विटर, व्हॉट्सअॅप आणि इन्स्टाग्रामसारख्या सोशल मीडियावर जवळपास प्रत्येकाचं अकाऊंट आहे. त्यामुळे यशस्वी उद्योजक होण्याचं स्वप्न पाहणाऱ्यांसाठी सोशल मीडिया ही एक नामी संधी आहे.

तसं तर कोणताही बिझनेस करायचा असेल गरज असते एका भन्नाट आयडियाची. सोबतच लागतो भरपूर पैसा.

पण आता तुमच्याकडे जर कल्पना असेल तर तुम्हाला गरज आहे ती सोशल मीडियाच्या एका बिझनेस अकाऊंटची. हे अकाऊंट सुरू झाल्यानंतर कोणतीही पायपीट न करता तुम्ही अगदी घरबसल्या पैसे कमवू शकता.

सध्या सोशल मीडिया शॉपिंग करण्यासाठी एक सोपं माध्यम झालं आहे. कपडे असो किंवा शोभेच्या वस्तू, ग्राहकांबरोबरच विक्रेत्यांसाठीही आता हे जास्त सोयीचं माध्यम बनलं आहे.

फराळासोबतच सोशल मीडियावरचा हा बिजनेस यंदा अनेकांची दिवाळी मोठी करत आहे.

'यंदाची दिवाळी जोरदार!'

डोंबिवलीत राहणारी श्वेता चावरे ही एक आर्टिस्ट आहे. तिच्या घरी गेल्या 40 वर्षांपासून घरातच कंदील तयार केला जोतो.

यंदा घरातल्या या पंरापरेला बिझनेसमध्ये रुपांतर करायचं तिने ठरवलं आणि ती कामाला लागली.

"कंदील बनवणं तसं सोप होतं. पण तो विकायचा कसा, हा प्रश्न माझ्यासमोर होता. पण इन्स्टाग्राम आणि सोशल मीडियामुळे हे फारच सोपं झालं. मला अपेक्षेपेक्षाही चांगला प्रतिसाद मिळाला. आणि यातून मला तब्बल 10 हजार रुपयांचा फायदा झाला. त्यामुळे यंदा घरबसल्या आमची दिवाळी  जोरदार झाली," असं श्वेता सांगते.

फायदे तसे तोटेही

श्वेता सारखंच मुंबईतल्या शलाका पाटकरलाही इन्स्टाग्राम आणि फेसबुकच्या बिझनेस अकाऊंटचा चांगलाच फायदा झाला आहे.

शलाकाने एक वर्षापूर्वी 'कोरल ब्लश' या नावे तिने पर्स आणि बॅग्सचा बिझनेस सुरू केला. ती स्वत: या पर्सेस डिझाईन आणि तयार करते. पण त्या पर्सेस विकायला दुकान टाकायचं नाही, असं तिनं आधीच ठरवलं होतं.

मग दुकानात पैसे गुंतवण्याऐवजी तिने तेच पैसे सोशल मीडियावर ब्रँडिंगसाठी वापरले. तिने प्रत्येक पोस्टवर भरपूर मेहनत घेतली. त्यामुळे ती कमीत कमी वेळात जास्तीत जास्त लोकांपर्यंत पोहोचली.

आपला अनुभव शेअर करताना ती सांगते - "मी एक वर्षापासून हा बिझनेस करत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सोशल मीडियाचा वापर तसा एकमेकांशी कनेक्ट होण्यासाठी केला जातो. पण सध्या तरुणाई सोशल मीडियाचा बिझनेस करायला पुरेपूर वापर करताना दिसत आहे. जाहिरातींवर लाखो रुपये खर्च करण्याऐवजी सोशल मीडियावरची एक पोस्ट आता त्यांच्या कमाईचं माध्यम बनली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ई. श्रीधरन

केरळचे भाजप प्रदेशाध्यक्ष के. सुरेंद्रन यांनी ई. श्रीधरन यांच्या नावाची घोषणा केली.

येत्या एप्रिल महिन्यात केरळमध्ये विधानसभेच्या निवडणुका होणार आहेत. त्या पार्श्वभूमीवर भाजपने मेट्रो मॅन श्रीधरन यांचा चेहरा पुढे केला आहे.

दिल्ली मेट्रोचं प्रमुख सल्लागार पद सोडून मेट्रो मॅन ई. श्रीधरन यांनी नुकताच भारतीय जनता पक्षात प्रवेश केला आहे.

आगामी काही महिन्यांमध्ये केरळमध्ये होत असलेल्या विधानसभा निवडणुकीत ते भाजपकडून उभे राहणार आहेत.

89 वर्षांचे इंजिनिअर ई. श्रीधरन यांचा चेहरा भारतात सर्वत्र परिचित आहे. त्यांना भारतातील दळणवळण क्षेत्रात आमुलाग्र बदल करण्यासाठी ओळखलं जातं.

कोकण रेल्वेची यशस्वी बांधणी केल्यानंतर त्यांचं नाव देशभरात सर्वत्र पोहोचलं होतं.

ई. श्रीधरन यांनी गुरुवारी (18 फेब्रुवारी) आपल्या भाजप प्रवेशाची अधिकृत घोषणा केली. बीबीसी हिंदीशी बोलताना ते म्हणाले, "मी भाजपमध्ये प्रवेश केला आहे. मी विधानसभेची निवडणूक लढवावी, असं पक्षाला वाटतं. अद्याप मतदारसंघ ठरलेला नाही."

राजकारणात येण्याचं कारण सांगताना श्रीधरन म्हणतात, "तुम्हाला देशाची चांगली सेवा करायची असेल तर राजकारण हा एक आदर्श मार्ग आहे. तुम्ही टेक्नोक्रॅटच्या तुलनेत जास्त सेवा करू शकता. इतकी वर्षे मी सरकारी सेवेत असल्यामुळे मला ही गोष्ट समजली नव्हती. पण तो आता काळ बदलला आहे. मला वाटतं मी अजूनही देशासाठी काहीतरी करू शकतो.

श्रीधरन यांचा दिल्ली मेट्रोच्या सल्लागारपदाचा कार्यकाळ जून महिन्यात संपणार आहे. पण त्याआधीच ते पद सोडू शकतात. कारण, एप्रिल-मे महिन्यात केरळमध्ये निवडणुका होऊ शकतात.

गेल्या तीन-चार महिन्यांच्या दरम्यानच मी भाजपमध्ये प्रवेश करण्याचा निर्णय घेतला होता. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी हे गुजरातचे मुख्यमंत्री असल्यापासूनच मी त्यांचा चाहता होतो. मी मोदी आणि भाजपवर प्रेम करणारा एक उत्साही प्रशंसक आहे, असं श्रीधरन म्हणाले.

भाजपमध्ये प्रवेश करण्याआधी श्रीधरन यांची पंतप्रधान मोदींसोबत काही चर्चा झाली का, हा प्रश्न विचारल्यानंतर ते उत्तरले, "नाही. त्यांनी मला भाजपमध्ये प्रवेश करण्यासाठी सांगितलं नाही. त्यांच्याशी माझी काहीच चर्चा झाली नाही."

अशा स्थितीत केरळ विधानसभा निवडणुकीत श्रीधरन यांची नजर कोणत्या मुद्द्यावर असेल?

या प्रश्नाच्या उत्तरादाखल ते म्हणाले, "मी केरळचा इंफ्रास्ट्रक्चर मजबूत करण्याचा प्रयत्न करेन. यानंतर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतीय जनता पक्षाचे केरळचे मुख्यमंत्रीपदाचे उमेदवार म्हणून मेट्रो मॅन ई. श्रीधरन यांची निवड करण्यात आली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ईडन गार्डन

होय, भारतीय भूमिवर 22 नोव्हेंबरपासून पहिली डे-नाईट टेस्ट होणार आहे. भारत आणि बांगलादेश यांच्यादरम्यानच्या कसोटी सामन्यांच्या मालिकेत कोलकातामध्ये होणारा दुसरा कसोटी डे-नाईट स्वरूपात खेळवला जाईल, याची घोषणा भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळाचे (BCCI) अध्यक्ष सौरव गांगुली यांनी केली आहे.

भारतीय क्रिकेट संघाचा कर्णधार विराट कोहली आणि बांगलादेश क्रिकेट बोर्डाचे अध्यक्ष तसंच त्यांच्या संघाने डे-नाईट कसोटी खेळण्याची तयारी दर्शवल्याबद्दल सौरव गांगुली यांनी त्यांचे आभार मानले.

सौरव गांगुली म्हणाले, "ईडन गार्डन्स मैदानावर पहिला डे-नाईट कसोटी सामना खेळवला जाणार आहे, याचा मला अभिमान वाटत आहे. बांगलादेश क्रिकेट बोर्डाचे अध्यक्ष आणि त्यांच्या संघाने इतक्या कमी कालावधीत माझी विनंती मान्य केली. त्याबद्दल मी त्यांचा आभारी आहे. भारतीय संघाचा कर्णधार विराट कोहलीनेही सहकार्य केल्याबद्दल मी त्याचे आभार मानतो."

आतापर्यंत 11 डे-नाईट कसोटी सामने

BCCIची धुरा हाती घेतल्यानंतर सौरव गांगुलीने प्रेक्षकांची संख्या वाढवण्याच्या दृष्टिकोनातून डे-नाईट कसोटी सामन्यांचे आयोजन करण्याचा विचार असल्याचं स्पष्ट केलं होतं.

डे-नाईट कसोटी सामन्यात लालऐवजी गुलाबी चेंडूचा वापर करण्यात येतो. तर मैदानात काळ्या रंगाचे 'साईडस्क्रीन' वापरले जातात.

क्रिकेटच्या इतिहासात आतापर्यंत 11 डे-नाईट कसोटी खेळवण्यात आले आहेत. पण भारत आणि बांगलादेशने आतापर्यंत एकही डे-नाईट कसोटी सामना खेळलेला नाही.

सुमारे साडेचार वर्षांपूर्वी पहिला डे-नाईट कसोटी सामना खेळवण्यात आला होता. ऑस्ट्रेलिया आणि न्यूझीलंडदरम्यान अॅडलेड मैदानावर हा सामना झाला होता. या सामन्या ऑस्ट्रेलियाने तीन गडी राखून विजय मिळवला होता.

ईडन गार्डनवर घडणार इतिहास

आतापर्यंत ऑस्ट्रेलियाने पाच, पाकिस्तान, वेस्ट इंडीज, श्रीलंका आणि इंग्लंड यांनी प्रत्येकी तीन, न्यूझीलंड आणि दक्षिण आफ्रिकेने प्रत्येकी दोन तर झिंम्बाब्वेने एक डे-नाईट कसोटी सामना खेळला आहे.

कोलकात्याच्या ईडन गार्डन्स मैदानावर यापूर्वीही अनेक इतिहास रचले गेले आहेत. ईडन गार्डन्स मैदान आशिया खंडातील सर्वात जुनं क्रिकेटचं मैदान म्हणून ओळखलं जातं. इथं पहिला कसोटी सामना 5 जानेवारी 1934 ला भारत आणि इंग्लंड यांच्यादरम्यान झाला होता.

इंग्लंडबाहेर पहिल्यांदा झालेल्या विश्वचषक स्पर्धेचा अंतिम सामनासुद्धा ईडन गार्डन्स मैदानावरच खेळवला गेला...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

तुम्हाला माहितीये, भारतात डे-नाईट कसोटी सामना खेळवला जाणार आहे?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ईडी वाड्रांकडून नेमकी काय माहिती घेत आहे, वाड्रा या प्रकरणातून सुटणार का, याबद्दल माध्यमांमधून अनेक तर्क मांडले जात आहेत. रॉबर्ट वाड्रा मात्र या चौकशीसंबंधी काहीच बोलले नव्हते. रविवारी मात्र वाड्रांनी आपलं मौन सोडलं.

रविवारी वाड्रांनी एक फेसबुक पोस्ट लिहिली. यामध्ये त्यांनी म्हटलं,"मी ठीक आहे. नीट आहे. येईल त्या परिस्थितीला सामोरं जाण्याची माझी तयारी आहे. नेहमी सत्याचा विजय होतो."

"देशभरातून ज्या मित्र आणि सहकाऱ्यांनी मला पाठिंबा दिला, त्यांचा मी आभारी आहे," असंही वाड्रा यांनी आपल्या फेसबुक पोस्टमध्ये म्हटलं आहे.

मनी लॉन्ड्रिंग प्रकरणी समन्स

ईडीनं मनी लॉन्ड्रिंग प्रकरणात वाड्रा यांना समन्स बजावलं असून त्यांची चौकशी सुरू आहे. या प्रकरणी वाड्रा यांना अंतरिम जामीन मिळाला असून चौकशीत पूर्ण सहकार्य करण्याचं आश्वासन त्यांनी न्यायालयाला दिलं आहे.

बुधवारी वाड्रा यांना चौकशीसाठी बोलावण्यात आलं होतं. त्यांना नेमकं काय विचारलं या प्रश्नाचं उत्तर देताना वाड्रांचे वकील सुमन ज्योती खेतान यांनी सांगितलं, "तपास सुरू असल्यामुळे याबद्दल काही जास्त बोलता येणार नाही."

यानंतरही ईडीकडून बोलावणं आल्यास आम्ही चौकशीसाठी उपस्थित राहू, असंही रॉबर्ट वाड्रा यांच्या वकीलांकडून सांगण्यात आलं.

प्रियंका गांधींची खंबीर साथ

बुधवारी रॉबर्ट वाड्रा जेव्हा चौकशीसाठी ईडीच्या ऑफिसमध्ये गेले, तेव्हा त्यांच्यासोबत पत्नी आणि काँग्रेसच्या नवनियुक्त सरचिटणीस प्रियंका गांधीही होत्या. रॉबर्ट यांना ईडीच्या ऑफिसमध्ये सोडून त्या काँग्रेस मुख्यालयात पोहोचल्या होत्या.

2019च्या लोकसभा निवडणुका डोळ्यासमोर ठेवून काँग्रेस अध्यक्ष राहुल गांधींनी प्रियंका यांना पक्षाच्या सरचिटणीसपदी नियुक्त केलं आहे. त्यासोबत त्यांच्याकडे पूर्व उत्तर प्रदेशचं प्रभारीपदही सोपविण्यात आलं आहे.

पत्रकारांनी प्रियंकांना नवीन जबाबदारीबद्दल विचारल्यावर त्यांनी म्हटलं, "राहुल यांनी माझ्यावर ही जबाबदारी सोपवल्यामुळं मी खूप खूश आहे." वाड्रा यांच्या चौकशीबद्दल विचारलेल्या प्रश्नाला उत्तर देताना त्या म्हणाल्या, की काय चाललंय हे सगळ्या जगाला माहितीये.

लंडनमध्ये बेहिशोबी मालमत्तांचा आरोप

लंडनमधील घराच्या खरेदीप्रकरणी वाड्रा यांच्यावर मनी लॉन्ड्रिंगचा आरोप आहे. वाड्रांनी आपल्यावरचे सर्व आरोप फेटाळून लावले आहेत.

भाजप सरकारच्या दबावाखाली येऊन ईडीनं चौकशी सुरू केल्याचा आरोप...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

काँग्रेस अध्यक्ष राहुल गांधी यांचे मेहुणे आणि प्रियंका गांधींचे पती रॉबर्ट वाड्रा यांच्यामागचा सक्तवसुली संचलनालयाचा (ED) ससेमिरा कायम आहे. शनिवारीदेखील ईडीने रॉबर्ट वाड्रा यांची कसून चौकशी केली. त्यापूर्वीही तीन दिवस वाड्रांची चौकशी सुरू होती.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ईडीच्या ऑफिसमधून बाहेर पडल्यानंतर ते त्यांच्या निवसस्थानी रवाना झाले.

ईडीनं राज यांना नेमके काय प्रश्न विचारले याची मात्र माहिती मिळू शकलेली नाही.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

राज ठाकरे यांनी मीडियाशी बोलणं टाळलं आहे. ज्या पद्धतीनं ते मीडियाकडे पाहात नमस्कार करत चौकशीसाठी आत गेले होते, त्याच पद्धतीनं बाहेर पडताना त्यांनी मीडियाकडे पाहून नमस्कार केला आणि निघून गेले.

राज यांच्यासोबत त्यांचे कुटुंबियसुद्धा आले होते. मात्र त्यांना आतमध्ये जाण्यास परवानगी देण्यात आली नव्हती.

सुप्रिया सुळेंचा पाठिंबा

दरम्यान, राज यांच्या समर्थनार्थ राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेतेसुद्धा पुढे आले आहेत. जे कोणी सरकारच्या विरोधात बोलत आहेत त्यांचा आवाज दाबण्याचा प्रयत्न सरकार करत आहे, असा आरोप खासदार सुप्रिया सुळे यांनी केला.

पैसा आणि बळाचा वापर करणारं सरकार हे देशाचं दुर्दैव असल्याचं मतही सुप्रिया सुळे यांनी व्यक्त केलं.

"मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांना माझे इतकेच सांगणे आहे की विचाराची लढाई विचारांनी लढा. सत्याशी प्रामाणिक राहणाऱ्यांची मुस्कटदाबी करू नका. असं नीच राजकारण करू नका," असं ट्वीट राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते धनंजय मुंडे यांनी केलं आहे.

12.20 : मनसे कार्यकर्ते शांततामय मार्गाने निषेध व्यक्त करत आहेत.. "सत्ताधाऱ्यांची आम्ही चुकीचं पाऊल उचलावं अशी अपेक्षा आहे, पण आम्ही शांत राहणार"- संतोष धुरी, मनसेचे मुंबईतील नगरसेवक

11.40 :  ईडीच्या कार्यालयात फक्त राज ठाकरे यांना प्रवेश देण्यात आला आहे. तर राज यांची पत्नी शर्मिला आणि त्यांचा मुलगा अमित ईडी कार्यालयाजवळील ग्रँड हॉटेलमध्ये थांबले आहेत.

11.33 :राज ठाकरे चौकशीसाठी ईडीच्या कार्यालयात पोहोचले आहेत.

11.22: राज ठाकरे कुटुंबीयांसमवेत ईडीच्या कार्यालयाच्या दिशेने रवाना झाल्यावर सामाजीक कार्यकर्त्या अंजली दमानिया यांनी त्यांच्यावर टीका केली आहे. राज ठाकरे सहकुटुंब सहपरिवार चौकशीला निघालेत की सत्यनारायणाच्या पुजेला? असा प्रश्न त्यांनी ट्विटरवर विचारला आहे. बायको, मुलगा, सून, मुलगी आणि बहीण हे सगळे मिळून ईडीला माहिती देणार का?  हा सहानुभूती मिळवण्याचा प्रयत्न आहे अशी टीका त्यांनी केली आहे.

11.16 : राज ठाकरे ईडीच्या कार्यालयाच्या जवळ कोणत्याही क्षणी पोहोचतील. या परिसरात गर्दी होऊ नये यासाठी विशेष बंदोबस्त ठेवण्यात आला आहे.

10.32 : राज ठाकरे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

तब्बल पावणे नऊ तासांच्या चौकशी नंतर राज ठाकरे यांची सुटका करण्यात आली आहे. कोहिनूर मिलप्रकरणी ईडीनं राज यांना चौकशीसाठी बोलवलं होतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ईडीने सरनाईक यांचे पुत्र विहंग यांची चौकशी केली.

'ईडी' च्या कारवाईमुळे दानवेंचा हा दावा निव्वळ योगायोग म्हणावा का? ही कारवाई राजकीय हेतूने प्रेरित आहे का? महाराष्टाची सत्ता काबीज करण्यासाठी ही भाजपच्या 'ऑपरेशन लोटस' ची सुरूवात आहे का? यासाठी केंद्रीय तपास यंत्रणांचा वापर केला जातोय का? असे प्रश्न उपस्थित होणं सहाजिक आहे.

याचं कारण, महाविकास आघाडीच्या नेत्यांनी ही कारवाई भाजपच्या 'ऑपरेशन लोटस' चा एक भाग असल्याचा आरोप केलाय.

'ऑपरेशन लोटस यशस्वी होणार नाही'

शिवसेना आमदार प्रताप सरनाईक यांच्यावर अंमलबजावणी संचलनालयाने (ED) मंगळवारी सकाळपासून छापेमारी सुरू केली. ही कारवाई सूडबुद्धीने, द्वेषातून करण्यात येत आहे असा आरोप महाविकास आघाडीच्या नेत्यांनी केला.

"एजन्सीचा वापर करून सरकावर दबाव आणण्याचा, आमदारांचं मनोबल तोडण्याचा हा प्रयत्न आहे. कोणत्याही सरकारी यंत्रणेने राजकीय पक्षाची शाखा असल्याप्रमाणे काम करू नये," असं शिवसेना खासदार संजय राऊत म्हणाले.

तर, कॉंग्रेस आणि राष्ट्रवादी कॉंग्रेसच्या नेत्यांनी ही कारवाई म्हणजे 'ऑपरेशन लोटस' चा एक भाग असल्याचा आरोप केला.

"ईडीची कारवाई म्हणजे 'ऑपरेशन लोटस' चा भाग असू शकते," अशी शक्यता राष्ट्रवादीचे ज्येष्ठ नेते छगन भुजबळ यांनी व्यक्त केली.

"भाजपच्या विरोधात बोलणाऱ्यांना नोटीस येते. अंगावर केसेस टाकल्या जातात. भाजपविरोधात बोलणाऱ्यांना त्रास देण्यासाठी संस्थांचा वापर केला जातो," असं भुजबळ पुढे म्हणाले.

"भाजपचं राज्यात कोणतंही 'ऑपरेशन' यशस्वी होणार नाही. यामुळे कोणावरही दबाव येणार नाही. उलट लोक पक्के होतील. 'ऑपरेशन लोटस' सफल होणार नाही," असं राज्याचे महसूलमंत्री आणि कॉंग्रेसचे प्रदेशाध्यक्ष बाळासाहेब थोरात म्हणाले.

'ऑपरेशन लोटस' म्हणजे काय?

सत्तास्थापनेसाठी भाजपकडून खेळल्या जाणाऱ्या राजकीय डावपेचांना, फोडाफोडीच्या राजकारणाला राजकीय विश्लेषक 'ऑपरेशन लोटस' असं म्हणतात.

राजकीय विश्लेषक अभय देशपांडे सांगतात, 'ऑपरेशने लोटस' म्हणजे दुसऱ्या पक्षातील आमदारांना राजीनामा देण्यास भाग पडणं. त्यानंतर पोटनिवडणुकीत त्यांना पुन्हा निवडून आणणं."

कर्नाटक आणि मध्यप्रदेशमध्ये भाजपने सत्तांतर घडवून आणलं. या दोन्ही राज्यात भाजप 'ऑपरेशन लोटस' राबवण्यात यशस्वी झाली असं राजकीय विश्लेषक सांगतात.

राजकारणाचा जवळून अभ्यास करणारे धवल कुलकर्णी म्हणतात, "ईडी, सीबीआय, आयकर विभाग या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

केंद्रीय राज्यमंत्री रावसाहेब दानवेंनी "महाराष्ट्रात 2-3 महिन्यात भाजपचं सरकार येणार आहे. त्याची तयारी सुरू झालीये," असं वक्तव्य  सोमवारी (23 नोव्हेंबर) केलं. दानवेंच्या वक्तव्याला 12 तास उलटले नाहीत तोच अंमलबजावणी संचलनालयाने (ED) महाराष्ट्रात शिवसेना आमदार प्रताप सरनाईक यांच्या घर आणि कार्यालयावर छापा टाकला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ईदच्या दिवशी जंतर-मंतरवर आलेल्या काश्मीरी मुलीला अश्रू आवरता आले नाहीत.

रविवार

संघर्षग्रस्त प्रदेशांनी इतका हिंसाचार आणि विश्वासघात अनुभवलेला असतो की, तिथली कोणतीही अपुरी माहिती अचूक असल्याप्रमाणे बाहेर पसरवली जाते. बनावट बातम्यांची खरी तीव्रता या प्रदेशांमध्ये राहिल्यावरच लक्षात येते.

 काश्मीरमध्ये जास्तीची सैन्यदलं तैनात करण्यात आली आणि अमरनाथ यात्रेकरूंना व बिगर काश्मिरी लोकांना खोऱ्यातून बाहेर पडण्याचे आदेश देण्यात आले, यासंबंधीची विविध कारणं विविध लोकांकडून ऐकायला मिळत होती.

 शुक्रवारपासून सोमवारपर्यंत आम्ही अजाण अवस्थेत ही श्रवणभक्ती करत राहिलो.

जम्मू-काश्मीर राज्याचे तीन भाग केले जाणार आहेत, काश्मीरला केंद्रशासित प्रदेश केलं जाईल, जम्मूला राज्याचा दर्जा मिळेल, अनुच्छेद 370 व 35 A रद्द केले जातील आणि यासिन मलिक यांचा मृत्यू झाला आहे, अशा विविध गोष्टी लोक बोलू लागले होते. आपली बातमी सत्य आहे असं शपथेवर लोक सांगत होते.

सोमवारी संचारबंदी लागू झाल्याच्या अफवा पसरल्या. दीर्घ कालावधीसाठी कठोर संचारबंदी लागू झाली तर अडचणी वाढतील, अशा भीतीने मी लाल बाजारहून नाईद कदलमधील माझ्या घराकडे निघाले.

रस्त्यावर सगळ्यांच्या हालचालींमध्ये लगबग जाणवत होती. एटीएमसमोर लांब रांगा लागल्या होत्या, प्रत्येक किराणा दुकानाबाहेर दहा-पंधरा कार थांबलेल्या होत्या, आणि पेट्रोल पंपांवर खडखडाट होता. शुक्रवारी रात्रीच नागरिकांना यासंबंधी नकार मिळू लागला होता.

माझा चुलतभाऊ पेट्रोलपंपावर गेला तेव्हा त्याला सांगण्यात आलं की, पंपावर पेट्रोल आहे, पण आता ते सीआरपीएफ व पोलिसांसाठी राखून ठेवण्याचे आदेश आले आहेत, त्यामुळे नागरिकांना इंधन उपलब्ध होणार नाही.

सहा ऑगस्टला माझ्या भावाची परीक्षा होती. तो संध्याकाळी अभ्यासात व्यग्र होता तेव्हाच काश्मीर विद्यापीठाने उरलेल्या परीक्षा रद्द केल्याची सूचना आली.

मी रात्री साडेदहा वाजता मैत्रिणीला मोबाईलवरून मेसेज करत होते, पण तो जातच नव्हता. तरी, माझ्या घरातलं इंटरनेट सुरू होतं, त्यामुळे फोन-इंटरनेट असं सगळंच बंद करण्यात आलं असेल, असं काही माझ्या मनात आलं नाही. माझे आईवडील दिल्लीला होते, त्यामुळे मी त्यांना तेवढा मेसेज केला आणि झोपले.

सोमवार

सोमवारी सकाळी मी उठले तेव्हा स्वयंपाकघरात विचित्र शांतता होती. एरव्ही मी सकाळी उठते तेव्हा गुलिस्तान वाहिनीवरील सकाळच्या कार्यक्रमाचे आवाज येत असतात. आज...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

दिल्ली विद्यापीठाच्या एका विद्यार्थिनीने श्रीनगरमध्ये पाच दिवस राहून वातावरणाचा अनुभव घेतला. रविवार दिनांक 4 ऑगस्ट ते गुरूवार दिनांक 8 ऑगस्टपर्यंत तिला आलेला अनुभव तिने शब्दांत व्यक्त करण्याचा प्रयत्न केला. बीबीसीच्या वाचकांसाठी तिने आपले अनुभव लिहिले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ईशान्य दिल्लीत घडलेल्या हिंसाचारात 40 हून अधिक जणांचा जीव गेला. मृत्युमुखी पडलेल्यांमध्ये हिंदूही आहेत आणि मुस्लीमही. हजारो मुस्लीम महिला आणि मुलं बेघर झाली. त्यांचं भविष्यच अंधारमय झालंय.

दंगलग्रस्त भागातल्या मुस्लीम महिला आणि मुलांना इंदिरा विहारमधल्या एका सभागृहात आश्रय देण्यात आला होता. त्याला मी भेट दिली.

इंदिरा विहारमधल्या एका सभागृहात अनेक महिला आणि लहान मुलं बसली होती. कुणी जमिनीवर, तर कुणी चटईवर. काही महिलांच्या कुशीत चिमुकली मुलं होती, तर चालता-फिरता येणारी चिमुकली मुलं सभागृहात फिरत होती, खेळत होती.

ज्या ठिकाणी या महिला आणि मुलं जमली होती, ते सभागृह एका मुस्लीम व्यापाऱ्याच्या मालकीचं होतं. मात्र, त्या सभागृहात दंगलीमुळं विस्थापित झालेल्यांनी आश्रय घेतला होता.

हिंदू जमावानं हल्ला केल्यानंतर शिव विहारमधून आपलं घरदार सोडून पळून आलेले सर्वजण या सभागृहात आश्रयाला आले. दंगलीचा सर्वाधिक फटका या शिव विहार परिसरालाच बसला आहे.

शिव विहार हा कामगार वस्ती असलेला भाग. दुर्गंधीयुक्त नाल्याच्या काही अंतरावर अत्यंत अरूंद भागात शिव विहार वसलं आहे. शे-दोनशे मीटरवर पुन्हा एक तसंच नालं आहे आणि तिथं चमन पार्क आणि इंदिरा विहार नावाचा मुस्लीमबहुल भाग आहे.

हिंदूबहुल आणि मुस्लीमबहुल भागांना फक्त एक रस्ता विभागतो. अन्यथा, गेल्या अनेक दशकांपासून इथले हिंदू-मुस्लीम गुण्यागोविंदानं नांदत होते. मात्र, दिल्लीतल्या या दंगलीनंतर सगळं बदललंय.

नसरीन अन्सारी या दंगलीनंतर शिव विहारमधलं आपलं राहतं घर सोडून इथं आल्या. त्या सांगतात, "बुधवारी (25 फेब्रुवारी) दुपारी हे सगळं सुरू झालं. यावेळी आमच्या भागात महिलाच आपापल्या घरी होत्या. कारण घरातली पुरूषमंडळी इज्तिमासाठी दिल्लीतल्या दुसऱ्या भागात गेले होते."

नसरीन अन्सारी (डावीकडे) आणि त्यांची आई नूर जहाँ अन्सारी

नसरीन सांगतात, "आम्ही 50-60 जणांचा जमाव पाहिला. ते कोण होते माहित नाही. कारण आम्ही त्यांना याआधी कधीच पाहिलं नव्हतं. त्या जमावानं आम्हाला सांगितलं की, आम्ही तुमच्या संरक्षणासाठी आलोय, त्यामुळं तुम्ही घरातच राहा."

नसरीन आणि तिच्यासारख्याच इतर महिलांनी ज्यावेळी घरातल्या खिडक्यांमधून, टेरेसवरून जे पाहिलं, त्यावरून त्यांच्या लक्षात आलं की, हा जमाव आपलं संरक्षण करण्यासाठी आला नाहीये.

खिडकीतून बनवलेला एक व्हीडिओ नसरीननं मला दाखवला. काही पुरुषांचा तो जमाव होता, प्रत्येकानं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कुठल्याही दंगलीत प्रामुख्यानं महिला आणि लहान मुलंच बळी ठरतात, हे दिल्लीत झालेल्या भयंकर धार्मिक दंगलीनं पुन्हा एकदा दाखवून दिलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ईशान्य भारतात भाजपची ताकद वाढवण्यात देवधर यांचा महत्त्वाचा वाटा आहे.

सुनील देवधर - मला केवळ आशाच नव्हती तर विश्वास होता की, भाजप विजयी होणारच. गेल्या तीन वर्षांपासून मी लोकांशी बोलत होतो, संवाद साधत होतो. त्यावेळी मला लक्षात आलं की, इथल्या लोकांना परिवर्तन हवं आहे. इथल्या सरकारला ते कंटाळले होते. जनतेला सुशासन हवं होतं, जनतेला न्यायव्यवस्था सुरळीतपणे हवी होती. गेल्या 25 वर्षांच्या डाव्यांच्या कार्यकाळात जनतेच्या अपेक्षा पूर्ण झाल्या नाहीत. दिल्लीमध्ये NDAचं सरकार स्थापन झालं, मोदी पंतप्रधान झाले. मग येथील जनतेच्या आशा पल्लवित झाल्या. त्यामुळेच त्यांनी इथं भाजपला मतदान केलं.

सुनील देवधर

25 वर्षांपासून इथं डाव्यांचं सरकार होतं. त्यांचे अनेक कार्यकर्ते होते. अशा वेळी तुम्हाला कोणत्या आव्हानांचा सामना करावा लागला?

सुनील देवधर : CPMचे केडर जोपर्यंत सत्तेमध्ये येत नाहीत तोपर्यंत ते ध्येयवादी आणि विचारधारेनी प्रेरित झालेले असतात. पण जेव्हा ते सत्तेमध्ये येतात तेव्हा ते राजकीय हस्तक्षेप करतात. राजकारणाचे अपराधीकरण करतात. ते लोक स्वतःच सत्तेचे लाभार्थी बनतात. सरकारच्या निधीमधून त्यांना पैसा पुरवला जातो.  त्यामुळे ते सरकारवर आर्थिकदृष्ट्या अवलंबून राहतात. तर दुसऱ्या हाताला भाजप किंवा राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे स्वयंसेवक आहेत. जे सत्ता मिळण्याआधी आणि सत्ता मिळाल्यानंतरही कुणावर अवलंबून राहत नाही. जेव्हा लाभार्थी केडर आणि समर्पित स्वयंसेवक आमने-सामने येतात तेव्हा समर्पित स्वयंसेवकच जिंकतो हे आपण या निवडणुकीत पाहिलंच आहे.

असा आरोप केला जात आहे की, तुम्ही त्रिपुरात मोडतोडीचं राजकारण केलं, CPM, काँग्रेस या पक्षांतल्या लोकांना तुम्ही उमेदवारी दिली. यावर तुमचं काय स्पष्टीकरण आहे?

सुनील देवधर : आम्ही कुणाला तोडलं नाही. ते स्वतः त्यांच्या पक्षापासून दूर झाले आणि आमच्या पक्षात आले. त्यांना भाजपमध्ये आशा वाटली. जर त्यांना भाजपमध्ये यावंसं वाटत असेल तर आम्ही त्यांना दरवाजे बंद करणार का? पण एक गोष्ट तुम्हाला मान्य करावी लागेल की गेल्या वर्षभरातला या नेत्यांचा ट्रॅक रेकॉर्ड तुम्ही पाहिला तर तुमच्या लक्षात येईल की त्यांची वागणूक आता सुधारली आहे.

...म्हणजे तुम्ही त्यांचं शुद्धीकरण केलं का?

सुनील देवधर: हो बिल्कुल. गेल्या वर्षभरातली त्यांची वागणूक पाहिली तर आपल्या असं लक्षात येईल त्यांची वागणूक भारतीय जनता पक्षाशी अनुकूल...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

त्रिपुरात भाजपची सत्ता येणार हे स्पष्ट झालं आहे.  भाजपचे त्रिपुरा राज्याचे प्रभारी सुनील देवधर यांचा या यशात सिंहाचा वाटा आहे असं म्हटलं जात आहे. भारतीय जनता पक्षाच्या विजयाची काय कारणं आहेत तसेच पुढील वाटचाल कशी असेल याबाबत बीबीसीनं सुनील देवधर यांच्याशी संवाद साधला. बीबीसी प्रतिनिधी सलमान रावी यांनी ही मुलाखत घेतली.

सर्वप्रथम मी आपलं अभिनंदन करतो. बीबीसीला आधी दिलेल्या मुलाखतीमध्ये देखील आपण म्हणाला होतात की, भाजप विजयी होणार. या आत्मविश्वासामागे काय कारण होतं?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ईशाला खेळाची गोडी लागली खरी...पण तिचा कल इतर कारपेक्षा बंदुकीकडे जास्त होता. 16 वर्षांच्या असलेल्या ईशाने नेमबाजीच्या सरावाला वयाच्या अवघ्या नवव्या वर्षी सुरूवात केली होती.

बंदुकीचे बार हे मला संगीतासारखे वाटायचे, असं ती सांगते. या खेळामध्ये धाडसाची गरज होती आणि ही गोष्टही मला आवडली होती, असंही ईशा सांगते. या आवडीतूनच तिचा नेमबाजीचा प्रवास सुरू झाला.

2014 साली लहान वयातच तिने बंदूक हातात घेतली आणि 2018 मध्ये तिनं राष्ट्रीय शूटिंग स्पर्धेत विजेतेपद मिळवलं. 13 वर्षांच्या ईशाने या स्पर्धेत आंतरराष्ट्रीय स्तरावर पदक जिंकलेल्या मनू भाकेर आणि हिना सिधूसारख्या खेळाडूंचा पराभव करत युथ, ज्युनिअर आणि सीनिअर अशा तिन्ही वर्गांत खेळून तीन सुवर्णपदकंही जिंकली.

ईशा सिंहनं तिची गुणवत्ता सिद्ध केली आणि ती आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांमध्येही खेळू लागली. ज्युनिअर वर्ल्ड कपमध्ये तिनं रौप्य पदक जिंकलं आणि एशियन शूटिंग चॅम्पियनशिपमध्ये तिनं सुवर्णपदक जिंकलं.

एखाद्या खेळाची केवळ आवड असून यश मिळवता येत नाही. यशापर्यंत पोहोचण्यासाठी अनेक अडथळे पार करावे लागतात. मूळ तेलंगणाची असलेल्या ईशाला जवळ कोणतंही शूटिंग रेंज नव्हतं.

एखादी स्पर्धा जवळ आली की तिला गच्चीबावली स्टेडिअमवर सरावासाठी जावं लागायचं. ते तिच्या घरापासून तासाभराच्या अंतरावर होतं. तिला मॅन्युअल रेंजवर प्रॅक्टिस करावी लागायची. अभ्यास, सराव आणि प्रवासातला येण्याजाण्याचा वेळ या तिन्हीचा मेळ साधणं हेच तिच्यासाठी सर्वांत मोठं आव्हान होतं.

नऊ वर्षांच्या लहान मुलीला तिच्या वयाप्रमाणे इतर अनेक गोष्टींचं आकर्षण वाटणं स्वाभाविक होतं. लहान वयातल्या छोट्यामोठ्या आनंदांपासून दूर राहून खेळावर लक्ष केंद्रीत करणं तितकं सोपं नव्हतं.

पण तिनं स्वतःसमोर एक लक्ष्य ठेवलं होतं. खेळाबद्दलचं प्रेम आणि समोर असलेलं उद्दिष्ट यांमुळे तिला या आव्हानांवर मात करता आली.

आव्हानांवर केली मात

नेमबाजीत करिअर घडवण्यासाठी ईशालाच आपल्या छोट्या-मोठ्या सुखांचा त्याग करावा लागला असं नाही. तिचं करिअर बहरावं म्हणून तिच्या वडीलांनाही त्यांच्या स्वप्नांचा त्याग करावा लागला. ईशासोबत राहण्यासाठी मोटार रॅलीमधला त्यांचा प्रवास थांबवला.

तिच्या दोन्ही पालकांनी आपल्या मुलीकडेच लक्ष द्यायला सुरूवात केली. एका तरूण खेळाडूला सतत प्रोत्साहनाची गरज असते आणि ईशाला ते नेहमीच मिळालं. तिचे वडील खंबीरपणे तिच्या पाठिशी होते....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारताची सर्वांत लहान वयाची नॅशनल शूटिंग चॅम्पियन ठरलेल्या ईशा सिंहला खेळाबद्दलचं प्रेम वारशातच मिळालं होतं. तिचे वडील सचिन सिंह हे मोटरस्पोर्ट्समध्ये नॅशनल रॅली चॅम्पियन होते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: उंच आणि काटक शरीरयष्टी, डोक्यावर एकही केस नाही, मात्र चेहऱ्यावर मोठी दाढी. डोळे आपलसं करणारे आणि चेहऱ्यावर तपश्चर्येतून येणारी शांतता हे अमलाला पाहिल्यावर जाणवणाऱ्या गोष्टी जोन्स यांनी पाहिल्या. मात्र त्यांच्या मुखातून अत्यंत अपमानकारक आणि आक्षेपार्ह शब्द बाहेर पडले. टेन स्पोर्ट्स वाहिनीने तत्क्षणी जोन्स यांची हकालपट्टी केली. जोन्स यांनी अगदी लगेचच माफी मागितली. त्यावेळी अमलाचं वय होतं २३.

जोन्स यांच्या उद्गाराने रागावण्याचं, चिडण्याचं, विचलित होण्याचं, टोकाची भूमिका घेण्याचं वय. पण मोठं क्षितिज खुणावणाऱ्या अमलाने जोन्स यांना माफ केलं. याप्रकरणाला कोणतंही नवं वळण लागून गोष्टी हाताबाहेर जाणार नाही याची काळजी अमलाने घेतली.

खेळाडू म्हणून चाहत्यांची मने जिंकण्याआधीच अमलाने आपल्या वागण्याने लोकांच्या मनात ठाम जागा निर्माण केली. मुस्लीम धर्माचं काटेकोर पालन करणाऱ्या अमलाने संपूर्ण कारकीर्दीत धावा करण्याचा धर्म प्राणपणाने जपला. आणि म्हणूनच अमलाने क्रिकेटला अलविदा केल्यानंतर जगभरातले क्रिकेटरुपी खेळधर्माचे चाहते मनापासून हळहळले.

अमला आणि भारताचं कनेक्शन जुनं. अमलाचे पूर्वज गुजरातमधल्या सुरतचे. मात्र व्यवसायाच्या निमित्ताने त्यांनी दक्षिण आफ्रिका गाठलं. हशीम आणि अहमद हे दोघं भाऊ. त्यांचा जन्म डरबानचा. दोघंही क्रिकेट खेळायचे.

डरबान हायस्कूल या क्रिकेटसाठी ओळखल्या जाणाऱ्या शाळेत हशीमचं शिक्षण झालं. याच शाळेत बॅरी रिचर्ड्स, लान्स क्लुसनर शिकले आणि मोठे झाले.

शालेय पातळीवर धावांच्या राशी ओतल्यामुळेच हशीम दक्षिण आफ्रिकेच्या U19 टीमचा भाग होता. तिथेही धावांचं तत्व कायम होतं. आफ्रिकेतल्या फर्स्ट क्लास क्रिकेटमधल्या डॉल्फिन्स संघाचा तो कणा झाला.

राष्ट्रीय संघात आगेकूच करण्यासाठी आवश्यक सर्व पायऱ्या हशीमने धावांच्या भरगच्च पोतडीसह पार केल्या. योगायोग म्हणजे २००४च्या आफ्रिकेच्या भारत दौऱ्यासाठी हशीमची निवड झाली. कोलकाताच्या भव्य इडन गार्डन्सवर अमलाने पदार्पण केलं.

तेव्हापासून अमलाची धावांची मैफल अनुभवणं हा सुरेख अनुभव जगभरातले चाहते घेत आहेत.

सन्मान द्या, सन्मान कमवा

अमलाचा सगळा खेळ सन्मान द्या, सन्मान कमवा या प्रणालीवर आधारलेला. जिवंत पिच, अव्वल दर्जाचे बॉलर आणि त्यांच्या भात्यातून सुटणारे बॉल यांना अमलाने नेहमी सन्मान दिला.

आपण ज्या ठिकाणी खेळणार आहोत त्या पिचचा आणि प्रतिस्पर्ध्यांचा सखोल अभ्यास हे अमलाच्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

हा प्रसंग आहे तेरा वर्षांपूर्वीचा. दक्षिण आफ्रिकेचा संघ श्रीलंकेच्या दौऱ्यावर होता. या संघात हशीम अमला नावाचा प्लेयर होता. आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये स्थिरावत होता. चौथ्या दिवशी शॉन पोलॉकने कुमार संगकाराला आऊट केलं. हशीम अमलाने कॅच पकडला. कॉमेंटेटर डीन जोन्स यांनी अमलाला उद्देशून 'टेररिस्ट टेक्स अनादर विकेट' असं म्हटलं.