डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना संसर्गामुळे शैक्षणिक वर्ष कोलमडून गेलं आहे. हे शैक्षणिक वर्ष पुन्हा मार्गावर आणण्यासाठी राज्य सरकारचे प्रयत्न सुरू आहेत.

दरम्यान, काही दिवसांपूर्वी केंद्रीय शिक्षण मंत्री रमेश पोखरियाल निशंख यांनी सीबीएसई बोर्डाच्या परीक्षांच्या तारखा जाहीर केल्यात.

त्यामुळे राज्यात 10 वी आणि 12 वी च्या परीक्षा कधी होतील. कोरोना संसर्गाच्या पार्श्वभूमीवर या परीक्षा कशा घेण्यात येतील याकडे विद्यार्थी आणि पालकांचं लक्ष लागलं आहे.

10वी आणि 12वी च्या परीक्षेबाबत माहिती देताना शालेय शिक्षणमंत्री वर्षा गायकवाड म्हणाल्या, "10 वी बोर्डाची परीक्षा 15 एप्रिलनंतर आणि 12 ची परीक्षा 1 मे नंतर घेण्याच्या विचारात आहोत. आरोग्य अधिकाऱ्यांशी चर्चा करून पाचवी ते आठवी शाळा पुन्हा सुरू करण्याचा विचार सुरू आहे. यावर लवकरच निर्णय घेण्यात येईल."

राज्यात कोरोनाचा प्रादुर्भाव कमी झाल्यानंतर काही जिल्ह्यात नववी ते बारावीचे वर्ग सुरू करण्याची परवानगी देण्यात आली आहे. ग्रामीण भागातील बहुतांश शाळा सुरू झाल्या असून. मुंबई आणि ठाणे वगळता शहरी भागातील शाळा हळूहळू सुरू होताना दिसून येत आहेत.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

राज्यात 10 वी बोर्डाची परीक्षा 15 एप्रिलनंतर आणि 12 ची परीक्षा 1 मे नंतर घेण्याचा सरकारचा प्रयत्न आहे. शालेय शिक्षणमंत्री वर्षा गायकवाड यांनी ही माहिती दिली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना संसर्गावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी सरकार लॉकडाऊन, कडक निर्बंध घालण्याचा विचार करतंय. पण, रुग्णांचे आकडे कमी होताना दिसत नाहीयेत. फेब्रुवारीत राज्यात कोरोनाबाधितांची संख्या सरासरी 3 हजार होती, तर मार्च महिन्यात 34 हजारपेक्षा जास्त रुग्ण आढळून येत आहेत.

केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाच्या माहितीनुसार, देशभरातील 10 कोरोना हॉटस्पॉट जिल्ह्यांपैकी 8 जिल्हे महाराष्ट्रातील आहेत. महाराष्ट्र आणि पंजाबमध्ये कोव्हिड-19 चा वाढता संसर्ग चिंतेची गोष्ट असल्याचं केंद्र सरकारने मान्य केलंय.

राज्यातील कोरोना हॉटस्पॉट जिल्ह्यात बेड्सची काय परिस्थिती आहे? यावर आपण एक नजर टाकूया...

मुंबई

देशाच्या आर्थिक राजधानीत गेल्या 15 दिवसात कोव्हिड-19 अॅक्टिव्ह रुग्णांची संख्या 34 हजारांनी वाढली आहे. मुंबईत सद्यस्थितीत 47 हजारावर अॅक्टिव्ह रुग्ण आहेत.

महापालिका आयुक्त इक्बाल सिंह चहल सांगतात, "मुंबईत कोरोना रुग्णांसाठी बेड्सची कमतरता नाही. रुग्णसंख्या वाढली तरी पुरेसे बेड्स उपलब्ध आहेत."

मुंबई महापालिकेच्या माहितीनुसार -

(वरील माहिती आणि आकडेवारी 30 मार्च 2021 पर्यंतची आहे.)

बॉम्बे हॉस्पिटलचे जनरल फिजीशिअन आणि खासगी रुग्णालयाचे मुख्य समन्वयक डॉ. गौतम भन्साळी सांगतात, "खासगी रुग्णालयात 5 ते 7 टक्के बेड्स वॉर्डमध्ये, तर 2 ते 3 टक्के ICU बेड्स रिक्त आहेत. मुंबईत बेड्सची कमतरता नाही. त्यामुळे लोकांनी घाबरून जाण्याचं काहीच कारण नाही."

मुंबईतील सेव्हन हिल्स आणि बीकेसी जंबो सेंटरमध्ये केसेस अचानक वाढल्याने बेड्सची संख्या वाढवण्यात आलीये. सेव्हन हिल्स रुग्णालयात ऑफिसर ऑन स्पेशल ड्यूटी डॉ. महारुद्र कुंभार सांगतात, "लक्षणं नसलेल्या लोकांसाठी बेड्सची विचारणा होतेय. या लोकांना बेड्स मिळत नाहीत. लक्षणं असलेल्यांना बेड्स दिला जातोय. सद्यस्थितीत रुग्णालयात 1750 बेड्स आहेत. येणाऱ्या काळात आणखी बेड्स वाढवण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत."

अत्यंत सौम्य लक्षणं असलेल्या रुग्णांसाठी मुंबईत 60 हजारपेक्षा जास्त क्वारेंन्टाईन बेड्स उपलब्ध असल्याची माहिती महापालिकेने दिलीये. कोरोना रुग्णांची संख्या येत्या काळात 10 हजारापार जाईल असा अंदाज मुंबई महापालिकेला आहे. त्यामुळे शहरात बेड्स वाढवण्याचं काम सुरू झालंय.

पालिका आयुक्त इक्बाल चहल म्हणतात, "रुग्णालयात बेड्स पालिकेच्या वॉर्ड वॉररूममधून दिले जातील. कोणीही थेट लॅबमधून रिपोर्ट घेऊन रुग्णालयात जाऊ नये. लॅबने...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

महाराष्ट्रात कोरोनाचा प्रादुर्भाव पुन्हा मोठ्या प्रमाणात वाढू लागलाय. राज्यात अॅक्टिव्ह रुग्णांची संख्या 3 लाख 40 हजारापार पोहोचली आहे. फक्त शहरी भागातच नाही, तर राज्याच्या ग्रामीण भागात संसर्ग मोठ्या प्रमाणावर पसरतोय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोना साथीच्या काळामध्ये प्रशासन सांभाळत कोरोना रुग्णांची संख्या कमी होण्यासाठी प्रयत्न करणे हे प्रमुख ध्येय सरकारला ठेवावे लागलं आहे. महाराष्ट्रासह इतर सर्व राज्यांमधील सरकारांना आपल्या कामाचा सुकाणू केवळ या दिशेनेच ठेवावा लागला आहे आणि पुढचा बराच काळ ठेवावा लागेल.

गेल्या दोन दिवसांमध्ये मुख्यमंत्र्यांची मुलाखत प्रसिद्ध झाली आहे. त्यातही त्यांनी सरकारचे स्थैर्य आणि महाराष्ट्राची आर्थिक स्थिती यावर भाष्य केले आहे. या मुलाखतीमध्ये तिन्ही पक्षांच्या या सरकारचं स्टिअरिंग माझ्याच हातात असल्याचं त्यांनी म्हटलं होतं.

पण त्यानंतर त्यांना शुभेच्छा देताना अजित पवार यांनी एक जुना फोटो प्रसिद्ध केला आहे. या फोटोत अजित पवार गाडी चालवत आहेत आणि त्यांच्या शेजारी उद्धव ठाकरे बसल्याचं दिसतं. त्यामुळे नक्की सरकार कोण चालवतंय याबाबत संदिग्धता तयार झाल्याचं बोललं जातं आहे.

असं असलं तरी अजित पवार यांनी लोकमतमध्ये एक विशेष लेख लिहून मुख्यमंत्र्यांचं कौतुक केलं आहे. त्यात ते म्हणतात, "महाविकास आघाडीतील तिन्ही पक्षांची धोरणं, विचारधारा वेगवेगळ्या आहेत. परंतु ध्येय एकच आहे. ते म्हणजे, राष्ट्राचा सर्वांगिण सर्वसमावेशक विकास करणं'. उद्धव ठाकरे यांचा सहकाऱ्यांवर, कार्यकर्त्यांवर विश्वास असल्याचंही त्यांनी या लेखात म्हटलं आहे.

उद्धव ठाकरे यांच्या सध्याच्या मुख्यमंत्रि‍पदावरील कार्यशैली आणि महाविकास आघाडीच्या सरकारच्या कामकाजाबाबत बाळ ठाकरे अँड राइज ऑफ शिवसेना पुस्तकाचे लेखक आणि पत्रकार वैभव पुरंदरे यांच्याशी बीबीसी मराठीने संवाद साधला.

वैभव पुरंदरे म्हणाले, "एखाद्या राजकीय पक्षाचं अध्यक्षपद सांभाळणं आणि मुख्यमंत्रिपद सांभाळणं या दोन्ही वेगवेगळ्या भूमिका आहेत. पण सध्या सरकारमध्ये केवळ एकाच पक्षाचं आणि एकाच कुटुंबाचं चालतं अशी भावना लोकांच्या मनामध्ये तयार होताना दिसते. हे चांगलं लक्षण नाही. राष्ट्रवादी काँग्रेसचे ठराविकच मंत्री कार्यरत असणं, काँग्रेस या आघाडीचा भाग आहे की नाही इतकी शंका येण्याइतपत त्या पक्षाचा सरकारपासून अंतर ठेवण्याचा प्रयत्न आहे असे प्रश्न लोकांच्या मनात येऊ शकतात."

मुंबईपाठापोठ मुंबई महानगर क्षेत्रामध्ये कोव्हिड रुग्णांची संख्या वाढत आहे त्याबद्दल सरकारच्या कामाबाबत बोलताना पुरंदरे म्हणाले, कोरोनाची साथ मुंबईत पसरल्यावर इतर क्षेत्रांमध्ये ती पसरणार नाही याची काळजी घेणं आवश्यक होतं. मुंबईकरांनी सोशल...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री झाल्यापासून उद्धव ठाकरे यांना शिवसेना किंवा महाविकास आघाडीचे धोरणात्मक निर्णय घेण्यास फारसा वेळ मिळालेला नाही.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनाचं म्युटेशन झालं आहे.

महाराष्ट्रात कोव्हिड-19 ची दुसरी लाट आल्याचं केंद्र सरकारने स्पष्ट केलंय. मुंबईत 24 मार्चला कोरोनाग्रस्तांची संख्या 5 हजारापार पोहोचली तर पुणे शहरात 23 मार्चला 3145 तर ग्रामीण भागात 1108 रुग्णांची नोंद झाली आहे.

या वाढीमागे नुकताच आलेला 'डबल म्युटंट' आहे का? याचा शोध घेण्याचा प्रयत्न बीबीसी मराठीने केला.

फेब्रुवारी महिन्यात राज्यात कोव्हिड-19 संसर्ग वाढण्यास सुरुवात झाली. कोरोनाग्रस्तांच्या संख्येत अचानक वाढ कशी झाली? हे शोधण्यासाठी 'जिनोम सिक्वेंन्सिंग' करण्यात आलं.

केंद्रीय आरोग्य सचिव राजेश भूषण दिल्लीत माहिती देताना म्हणाले, "महाराष्ट्र आणि पंजाबमध्ये वाढणारी संख्या चिंतेचा विषय आहे."

महाराष्ट्रात 'डबल म्युटंट'

केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाच्या माहितीनुसार, महाराष्ट्रात कोव्हिड-19 व्हायरसमध्ये 'डबल म्युटेशन' आढळून आलंय. त्या व्हायरसला डबल म्युटंट म्हणतात.

केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाची माहिती,

कोव्हिड-19 चा हा नवीन प्रकार किती धोकादायक आहे, याबाबत अजूनही स्पष्टता नाहीये.

महाराष्ट्राने नॅशनल इंस्टिट्युट ऑफ व्हायरोलॉजी आणि नॅशनल सेंटर फॉर सेल सायन्सेसला 1200 नमुने जिनोस सिक्वेंसिंगसाठी पाठवले होते.

केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाच्या माहितीनुसार, राज्यात E484Q आणि L452R हे दोन म्युटेशन 206 कोरोना रुग्णांमध्ये आढळून आले.

'डबल म्युटेशन' म्हणजे काय?

म्युटेशन किंवा उत्परिवर्तन म्हणजे विषाणूच्या रचनेत म्हणजे गुणसुत्रांत थोडासा बदल होणं. लाखो लोकांच्या शरीरातून उड्या मारत विषाणू पसरत असतो, तेव्हा असे बदल घडतात. अशा बदल झालेल्या विषाणूंना नवीन स्ट्रेन्स किंवा व्हेरियंट्स म्हणतात.

डबल म्युटेशन विषयी बीबीसीच्या हेल्थ रिपोर्टर स्मिता मुंडसाद माहिती देतात, की "भारतात शास्त्रज्ञांना कोव्हिडच्या एकाच प्रकारच्या कोरोना विषाणूच्या रचनेमध्ये दोन महत्त्वाचे बदल आढळून आले आहेत."

कोरोनाचा नवा प्रकार अनेक राज्यात सापडला आहे.

यात आश्चर्य वाटण्यासारखं काही नाही, असंही त्या सांगतात. "विषाणूंमध्ये असं उत्परिवर्तन होतच असतं. पण प्रश्न पडतात, की या दुहेरी म्युटेशनमुळे विषाणूचं वर्तन कसं बदलतं? हा नवा व्हेरियंट जास्त वेगानं पसरतो आहे, की जास्त तीव्र स्वरुपाचा आजार त्यामुळे होतो आहे? आणि सगळ्यात महत्त्वाचं म्हणजे सध्याच्या लशी विषाणूच्या या व्हेरियंटला रोखू शकतील का?"

संशोधक आता याच प्रश्नांची उत्तरं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

महाराष्ट्रात गेल्या काही दिवसांपासून कोरोना संसर्ग झपाट्याने पसरतो आहे. कोव्हिड-19 चा प्रसार मुंबई, पुणे आणि नागपूरसारख्या शहरी भागापुरता मर्यादित राहिलेला नाही. ग्रामीण भागात कोरोनाचा धोका वाढू लागलाय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनाचं संकट भारतात येण्यापूर्वीच भारतीय अर्थव्यवस्था कशी घरंगळत चालतेय, याविषयी बरंच बोललं जात होतं. त्यातच लॉकडाऊनची घोषणा करणं म्हणजे त्या थोड्याशा गतीलाही ब्रेक लागला. आणि अशातच पंतप्रधान मोदींनी घोषणा केली PM CARES FUND ची.

हा कोव्हिड-19 संदर्भातला एक विशेष फंड होता, ज्यात त्यांनी लोकांनी भरभरून देणगी देण्याचं, या युद्धात सामील होण्याचं आवाहन केलं. पण अनेकांनी यावर आक्षेप घेतलाय, आणि सुरुवातीपासून आजवर PM CARES हा जरा वादाचा विषय राहिला आहे.

काय आहेत हे वाद? आणि PM CARESचा पैसा जातोय तरी कुठे? याच काही प्रश्नांची उत्तरं आपण आज जाणून घेणार आहोत. नमस्कार, मी आहे विनायक आणि आज आपण पाहणार आहोत PM CARES FUND ची सोपी गोष्ट.

संशोधन – गुलशनकुमार वनकर

निवेदन – विनायक गायकवाड

एडिटिंग – शरद बढे

वाचा संपूर्ण बातमी इथे - कोरोना मदतनिधी वादात का अडकलाय? या निधीचं ऑडिट होणार का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना व्हायरसच्या युद्धात लोक तन-मन-धनाने आरोग्य सेवकांची, तमाम कोरोना वॉरिअर्सची मदत करू पाहतायत. आणि त्यातच एक मोठं साधन ठरत आहे पैसा.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनाचा 'पिक' (peak) येणार असल्याचं शुक्रवारी काँग्रेस नेते राहुल गांधींनीही व्हर्च्युअल पत्रकार परिषदेत म्हटलं होतं. याविषयीचा एक प्रश्न विचारण्यात आल्यानंतर ते म्हणाले, "मी तज्ज्ञ नाही. पण मला वाटतं आणखी काही काळाने हा संसर्ग शिगेला पोहोचेल. संक्रमण सर्वांत वरच्या टप्प्यावर असण्याचा हा काळ कधीही आला, जूनमध्ये, जुलै किंवा ऑगस्टमध्ये तरी आपल्याला लॉकडाऊनमधून बाहेर पडण्यासाठी सज्ज राहायला हवं."

सरकारने दिलेल्या सूचनांचं पालन केलं तर कदाचित कोरोना शिखरावर पोहोचणार नाही, असं केंद्राच्या आरोग्य विभागाचे संयुक्त सचिव लव अगरवाल यांनी शुक्रवारी म्हटलं होतं.

पण हा 'पिक' म्हणजे नक्की काय? हे मात्र सांगण्यात आलेलं नाही. या काळामध्ये संक्रमणाची किती प्रकरण रोज आढळू शकतात, याविषयीही कोणीही काही बोलत नाही.

प्रत्येकजण या वाक्याचा आपापला अर्थ लावत आहे. कोणी म्हणतंय की लॉकडाऊन आणखीही वाढवला जाईल, आता दुकानं पुन्हा बंद करावी लागतील इत्यादी, इत्यादी...

डॉ. रणदीप गुलेरिया नेमकं काय म्हणाले होते?

एम्सचे संचालक रणदीप गुलेरिया यांचं हे विधान बीबीसीने पुन्हा पूर्ण ऐकलं आणि समजून घेण्याचा प्रयत्न केला. कोणत्या आधारावर हे विधान करण्यात आलं हे शोधण्याचा आम्ही प्रयत्न केला.

रणदीप गुलेरियांना विचारण्यात आलं होतं - "भारतामध्ये कोरोना पिकवर पोहोचणं अद्याप बाकी आहे का?"

रणदीप गुलेरियांचं उत्तर होतं, "केसेस आता वाढतच आहेत. हे सर्व शिखरावर पोहोचेलच. पिक कधी येईल हे मॉडेलिंग डेटावर आधारित असतं. अनेक तज्ज्ञांनी यासाठीचं डेटा मॉडेलिंग केलं आहे. भारतीय तज्ज्ञांनीही आणि परदेशी तज्ज्ञांनीही. बहुतेकांचं असं म्हणणं आहे की जून - जुलैमध्ये हा 'पिक' येऊ शकतो. काही तज्ज्ञ यापूर्वीही असा पिकबद्दल बोलले होते. काही तज्ज्ञांनी म्हटलंय की यापुढे ऑगस्टपर्यंतही पिक येऊ शकतो."

डॉ. रणदीप गुलेरिया

यापुढे रणदीप गुलेरिया म्हणाले, "मॉडेलिंग डेटा अनेक व्हेरिएबल फॅक्टर्सवर अवलंबून असतो. आधीचा मॉडेलिंग डेटा तुम्ही पाहिलात तर त्यात असं म्हटलं होतं की मे महिन्यात कोरोना कळस गाठेल. लॉकडाऊन पुढे वाढवण्यात येईल ही गोष्ट त्या मॉडेलिंग डेटामध्ये सामील करण्यात आली नव्हती. आता या फॅक्टरचाही विचार केला तर कळस येण्याची ही वेळ पुढे सरकेल. ही एक 'डायनॅमिक प्रोसेस' म्हणजे सतत बदलत राहणारी प्रक्रिया आहे. असं होऊ शकतं की आठवड्याभराननंतरची परिस्थिती पाहून हा मॉडेलिंग डेटा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

एम्स (AIIMS) च्या संचालकांचा दाखला देत देशभरातली मीडिया चॅनल्स आणि सोशल मीडियावर एक विधान दिसत होतं - "जून-जुलैमध्ये कोरोनाचा संसर्ग शिगेला पोहोचेल - डॉ. रणदीप गुलेरिया."


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनाचा उद्रेक आणि त्यातून उद्भवलेल्या लॉकडाऊनमुळे आपण सगळेच कठीण काळातून जात आहोत. हे एक आरोग्य विषयक संकट तर आहेच. शिवाय लॉकडाऊनचा मोठा आर्थिक फटका उद्योगधंद्यांना बसला आहे. आणि त्यातूनच वारंवार पगार कपातीच्या किंवा थेट नोकर कपातीच्या घटना समोर येत आहेत.

ताजी घटना आहे इंडिगो एअरवेज करत असलेल्या 25 टक्के पगार कपातीची. उच्च पदस्थ अधिकाऱ्यांसाठी अख्ख्या 2020-21 आर्थिक वर्षासाठी ही पगार कपात असणार आहे.

डेलॉईट या खासगी संस्थेचा एक अहवाल सांगतो की राष्ट्रीय शेअर बाजारात नोंदणी असलेल्या पहिल्या शंभर मोठ्या कंपन्यांपैकी 27 कंपन्या अशा आहेत की त्या कर्मचाऱ्यांचा एक महिन्याच्या वर पगार देऊ शकत नाहीत. त्यांच्यावर कर्जाचा डोंगर तयार झालाय.

आर्थिक सुरक्षेच्या कारणास्तव या संस्थेनं कंपन्यांची नावं जाहीर केलेली नाहीत. पण लॉकडाऊनमुळे या कंपन्यांचा महसूल 30 टक्क्यांहूनही घटलाय, असं संस्थेचं म्हणणं आहे.

एकीकडे हे असं चित्र असताना काही भारतीय कंपन्या मात्र प्रवाहात उलटं पोहण्याचा प्रयत्न करताना दिसत आहेत. एप्रिल 2020 पासून नवीन आर्थिक वर्षं सुरू झालं आहे आणि आर्थिक दृष्ट्या विपरित परिस्थितीत या कंपन्यांनी आपल्या कर्मचाऱ्यांना एक तर पगार वाढ नाहीतर चक्क बोनसही देऊ केला आहे.

कोरोना काळात एक चांगलं उदाहरण लोकांसमोर ठेवण्याचा कंपन्यांचा मानस आहे. कोणत्या आहेत या कंपन्या? त्या पगार वाढ का देणार आहेत? त्यातून त्यांना कोणता संदेश द्यायचा आहे? आणि आपल्या उद्योग क्षेत्राने त्यातून काय बोध घ्यायचा आहे? सविस्तर बघूया...

पगार वाढ, बोनस आणि नवीन भरती

बांधकाम उद्योग ठप्प असल्यामुळे एशियन पेन्ट्स कंपनी सध्या तोट्यात आहे. पण कंपनीने आपल्या काही कारखान्यात सॅनिटायझरचं उत्पादन सुरू केलं. वेगवेगळ्या श्रेणीतले सॅनिटायझर बनवून त्यांनी उत्पादन तर सुरू ठेवलंच. शिवाय याच महिन्यात कर्मचाऱ्यांसाठी पगार वाढही जाहीर केली आहे.

कर्मचाऱ्यांना आरोग्यविषयक काही अतिरिक्त सुविधाही त्यांनी देऊ केल्या आहेत. एवढंच नव्हे तर, दरवर्षी होते तेवढी नियमित पगार वाढ करणार असल्याचं कंपनीने जाहीर केलं आहे.

"आमच्या कंपनीवर मागची काही वर्षं कर्ज नाही. त्यामुळे आताच्या कठीण काळात आम्ही करता येईल तेवढी मदत कर्मचाऱ्यांना करत आहोत," असं कंपनीचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी अनिल सिंघल यांनी बीबीसी मराठीला ईमेलद्वारे  कळवलं.

अशा काळात प्रत्येक कर्मचाऱ्याशी वैयक्तिक...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

लॉकडाऊनमध्ये नोकरी-रोजगाराच्या संधी आटत चालल्या आहेत, सगळीकडे पगारकपात होतेय. अशात काही कंपन्या अशाही आहेत ज्यांनी कामगारांचं मनोबल वाढवण्यासाठी बोनस आणि पगारवाढ जाहीर केली आहे. कोणत्या आहेत या कंपन्या? त्या का देतायत कामगारांना बोनस?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनाचा उद्रेक झाल्यापासून मोठे जागतिक नेतेसुद्धा कोरोनाग्रस्त आढळले आहेत. अगदी भारतातही काही नेतेमंडळी पॉझिटिव्ह आढळली आहेत.

1. धनंजय मुंडे

11 जूनला राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते आणि राज्याचे सामाजिक न्याय मंत्री धनंजय मुंडे यांचा कोरोना रिपोर्ट पॉझिटिव्ह आल्याचं स्पष्ट झालं. बीडचे जिल्हाधिकारी राहुल रेखावार यांनी बीबीसी मराठीला ही माहिती दिली.

त्याविषयीची अधिक माहिती तुम्ही इथं वाचू शकता - धनंजय मुंडे यांना कोरोनाची लागण, मुंबईतील रुग्णालयात करणार दाखल

2. जे. अन्बळगन

10 जूनला तामिळनाडूच्या द्रमुकचे नेते जे. अन्बळगन यांचा कोरोनामुळे मृत्यू झाला. 'श्वसनाचा त्रास' होत असल्याची तक्रार केल्यानंतर त्यांना आठवडाभरापूर्वी चेन्नईच्या एका हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आलं होतं.

द्रमुक नेते जे. अन्बळगन

त्यानंतर त्यांची "तब्येत खालावल्यावर त्यांना व्हेंटिलेटरवर ठेवण्यात आलं होतं, मात्र त्यांचा लढा अपयशी ठरला," असं हॉस्पिटलने एका निवेदनात म्हटल आहे.

3. ज्योतिरादित्या शिंदे

9 जून रोजी काँग्रेसमधून भाजपमध्ये गेलेले ज्योतिरादित्या शिंदे आणि त्यांच्या आई माधवीराजे शिंदे यांना कोरोना व्हायरसची लागण झाल्याचं स्पष्ट झालं. त्यांना दक्षिण दिल्लीस्थित साकेत येथील मॅक्स हॉस्पिटलमध्ये भरती करण्यात आलं असून, तिथं त्यांच्यावर उपचार सुरू करण्यात आलेत.

वाचा संपूर्ण बातमी इथे -  ज्योतिरादित्य शिंदे यांना कोरोनाची लागण, दिल्लीतील हॉस्पिटलमध्ये उपचार सुरू

या यादीत आणखी कोण कोण आहेत? एक नजर टाकू या...

4. जितेंद्र आव्हाड

सर्वांत आधी राष्ट्रवादी काँग्रेसचे आमदार आणि कॅबिनेट मंत्री जितेंद्र आव्हाड हे कोरोनाबाधित असल्याचं लक्षात आलं. त्यांच्यावर मुंबईतल्या एका खासगी हॉस्पिटलमध्ये उपचार झाल्यावर ते पूर्णपणे बरे झाले.

त्यांच्या या लढ्याविषयी त्यांनी बीबीसी मराठीला सर्वप्रथम सांगितलं होतं - पाहा ही मुलाखत -

5. अशोक चव्हाण

त्यानंतर काही दिवसांपूर्वी माजी मुख्यमंत्री अशोक चव्हाण हेसुद्धा कोरोनाने बाधित असल्याचं स्पष्ट झाल्यानंतर त्यांना नांदेडहून एका विशेष अँब्युलन्सने मुंबईला हलवण्यात आलं होतं. त्यांच्यावरही उपचार झाले असून त्यांनीही कोरोनावर अशी मात केली आहे.

त्यांनी त्यांच्या या लढ्याविषयी बीबीसी मराठीला दिलेल्या मुलाखतीत सविस्तरपणे सांगितलं आहे.

6. शुजीत बोस

फक्त महाराष्ट्रातच नव्हे तर पश्चिम बंगालचे अग्निशमन आणि आप्तकालीन...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

धारावीच्या झोपडपट्टीत राहणारे गरीब असो वा राजमहालांमध्ये राहणारे राजकुमार, कोरोना व्हायरस कुणाशीही भेदभाव करत नाही, हे सत्य आता जगाला कळून चुकलंय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनाचा प्रादुर्भाव वाढायला लागल्या पासून मुंबईची लोकल सेवा सर्वसामान्यांसाठी बंद आहे.

आजच्या बैठकीला मुख्य सचिव संजय कुमार,  मुख्यमंत्र्यांचे प्रधान सल्लागार अजोय मेहता,  मुख्यमंत्र्यांचे अपर मुख्य सचिव आशिषकुमार सिंह, प्रधान सचिव विकास खारगे, सचिव आबासाहेब जराड,  बृहन्मुंबई महानगरपालिका आयुक्त इक्बालसिंह चहल,  आपत्ती व्यवस्थापन संचालक अभय यावलकर यांच्यासह मध्य रेल्वेचे महाव्यवस्थापक संजीव मित्तल, आणि पश्चिम रेल्वेचे महाव्यवस्थापक आलोक कंसल, मुंबई पोलीस आयुक्त परम बीर सिंह,  यांच्यासह आरोग्य विभागाचे वरिष्ठ अधिकारी उपस्थित होते.

कोरोना विषाणुचा प्रादुर्भाव अद्याप संपलेला नसल्याने गर्दी होणार नाही, अशा पद्धतीने लोकल सेवा सर्वांसाठी कशाप्रकारे सुरू करता येईल यादृष्टीने विविध पर्यायांवर आजच्या बैठकीत चर्चा करण्यात आली.

नवीन अ‍ॅप तयार करणार?

लोकल ट्रेनने प्रवास करण्यासाठी एक 'अ‍ॅप्लिकेशन' तयार करण्यात येणार असल्याची माहिती मदत आणि पुनर्वसन मंत्री विजय वडेट्टीवार यांनी दिली होती.

त्यांनी म्हटलं होतं, "लोकल ट्रेनची गर्दी नियंत्रणात ठेवण्यासाठी सरकार एक नवीन अ‍ॅप तयार करण्याचा विचार करतय. ज्यामध्ये जे लोक ट्रेनने प्रवास करत आहेत ते अ‍ॅपद्वारे तिकीटं काढून प्रवास करतील त्यातून किती प्रवासी एकावेळी प्रवास करतात हे कळू शकेल. त्या त्या वेळी मर्यादित प्रवाश्यांनाच ट्रेनने प्रवास करता येईल."

पण सध्या सरकारचा हा पर्याय मागे पडलेला दिसत आहे.

ऑफिसच्या वेळा बदलणार?

मुंबईच्या लोकल ट्रेन्सची गर्दी कमी करण्यासाठी ऑफिसच्या वेळा बदलण्याचा विचार गेल्या अनेक दिवसांपासून सुरू आहे. कोरोनाच्या काळात यावर कामही सुरू केलं गेलं.

राज्याचे माजी मुख्य सचिव अजोय मेहता यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं होतं, "मुंबईतली काही ऑफिस सकाळी लवकर उघडली जातील. तर काही ऑफिस  दुपारनंतर आणि संध्याकाळी उघडली जातील. लोकल ट्रेनची गर्दी कमी करण्यासाठी या पर्यायाचा विचार गेल्या अनेक वर्षांपासून सुरू होता. त्यावर आम्ही करत आहोत".

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुंबईतील लोकल रेल्वे सेवा सर्वांसाठी सुरु करण्यासंदर्भात आज ( 25 जानेवारी 2021) मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांच्या अध्यक्षतेखाली झालेल्या बैठकीत आढावा घेण्यात आला. यासंदर्भातील निर्णय लवकरच घेण्यात येईल अशी माहिती मुख्यमंत्र्यांनी यावेळी दिली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनाचा फैलाव होऊ नये म्हणून येरवडा कारागृहाशेजारील जात पडताळणी कार्यालयाच्या आवारातील शासकीय वसतिगृहात तात्पुरता तुरुंग उभारण्यात आला आहे. इथल्या इमारत क्रमांक 4 मधून देवगण चव्हाण, गणेश चव्हाण, अक्षय चव्हाण, अजिंक्य चव्हाण, सनी पिंटो हे पाच कैदी 16 जुलैच्या पहाटे पळून गेले.

येरवडा कारागृहात असलेल्या कैद्यांमध्ये कोरोनाचा प्रसार होऊ नये म्हणून तुरुंग व्यवस्थापनाने शेजारील शासकीय इमारतीत तात्पुरतं कारागृह उभारलं आहे. इथे कच्च्या कैद्यांना ठेवलं जातं. गंभीर गोष्ट म्हणजे अवघ्या एक ते दीड महिन्याच्या कालावधीत या तात्पुरत्या कारागृहातून तब्बल 8 कैदी पळून गेले आहेत. त्यामुळे इथल्या सुरक्षा व्यवस्थेबद्दलचा गंभीर प्रश्न उपस्थित झाला आहे.

असे पळाले कैदी

देवगण चव्हाण, गणेश चव्हाण, अक्षय चव्हाण, अजिंक्य चव्हाण, सनी पिंटो हे पाचही कैदी पुणे जिल्ह्यातले रहिवासी आहेत. 16 जुलैच्या पहाटे है कैदी तात्पुरत्या कारागृहातल्या 4 क्रमांकाच्या इमारतीमध्ये पहिल्या मजल्यावर होते.

 या मजल्यावरच्या खोली क्रमांक 5 च्या खिडकीचे गज त्यांनी पहाटेच्या सुमारास उचकटले. याचा थांगपत्ता त्यावेळी कोणालाच लागला नाही. हे गज उचकटून कैदी बाहेर आले आणि त्यांनी धूम ठोकली. या पाचही जणांवर मोका आणि हत्येचे गुन्हे गंभीर गुन्हे दाखल आहेत.

याप्रकरणी येरवडा पोलीस ठाण्याचे सहाय्यक पोलीस निरीक्षक बलभीम ननवरे यांनी पुणे शहर आणि जिल्ह्यातील पोलीस ठाण्यांना हे कैदी पळून गेल्याबद्दल सूचित केलं आहे. एका महिन्यात पळाले 8 कैदी

गेल्याच रविवारी अनिल वेताळ हा कैदी स्वच्छतागृहातून पळून गेला होता. त्याच्यावर इथल्या शिक्रापूर पोलीस ठाण्यात चोरीचा गुन्हा दाखल होता. त्यामुळे त्याला या तात्पुरत्या कारागृहात ठेवण्यात आलं होतं. त्याने स्वच्छतागृहाची कडी तोडून व्हरांड्यातून पलायन केलं. बराच वेळ आवाज दिल्यावर तो न आल्याने स्वच्छतागृहात पाहिलं असता तो नसल्याचं आढळून आलं. या प्रकरणी येरवडा पोलीस ठाण्यात तक्रार देण्यात आली आहे.

यापूर्वी जून महिन्यात दोन कैद्यांनी पलायन केल्याची घटना घडली होती. बाथरूमच्या खिडकीचे गज उचकटून दोघे पळाले होते. हर्षद सय्यद, आकाश पवार अशी या दोघांची नावे होती. दोघेही गुन्हेगार असून, त्यांच्यावर जबरी चोरी, खुनाचा प्रयत्न करणे अशा प्रकराचे गंभीर गुन्हे दाखल आहेत. दरम्यान, त्यानंतर लगेचच फरार झालेल्या कैद्यांपैकी एका कैद्याला पिंपरी-चिंचवड गुन्हे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पुण्यातल्या येरवडा कारागृहानजीक उभारण्यात आलेल्या तात्पुरत्या कारागृहातून खिडकीचे गज उचकटून 5 कैदी पळून गेल्याची घटना आज पहाटे (16 जुलै) घडली. हे पाचही कैदी मोकासारख्या गंभीर कायद्याखाली अटक असल्याने चिंताजनक परिस्थिती निर्माण झाली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनाचा महाराष्ट्रातील प्रादुर्भाव दिवसेंदिवस वाढत जात असतानाच, लसीकरणही ठप्प होण्याच्या मार्गावर आहे. केंद्राकडून कमी प्रमाणात लस मिळत असल्याचा आरोप महाराष्ट्र सरकारकडून करण्यात येत आहे.

महाराष्ट्रातील लशींचा तुटवडा लक्षात घेऊन, माजी खासदार आणि स्वाभिमानी शेतकरी संघटनेचे अध्यक्ष राजू शेट्टी यांनी केंद्र सरकारवर निशाणा साधलाय. जर महाराष्ट्राला येत्या आठ दिवसात पुरेशा लशी दिल्या नाहीत, तर पुण्यातील सीरम इन्स्टिट्यूटमधून महाराष्ट्राबाहेर लशींच्या गाड्या जाऊ देणार नाही, असा इशारा राजू शेट्टींनी दिलाय. टीव्ही 9 मराठीने ही बातमी दिली आहे.

राजू शेट्टी यांनी भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांना पत्र लिहून म्हटलंय की, "महाराष्ट्राला लवकरात लवकर लशींचा पुरवठा करण्यात यावा. जर आठ दिवसांत महाराष्ट्राला लशींचा वाढीव पुरवठा मिळाला नाही, तर आम्ही पुण्यातील सीरम इन्स्टिट्यूटमधून एकही गाडी महाराष्ट्राबाहेर जाऊ देणार नाही."

दुसरीकडे, शिवसेनेचं मुखपत्र असलेल्या सामना वृत्तपत्रातूनही केंद्र सरकारवर लशीच्या मुद्द्यावरून टीका करण्यात आलीय.

"महाराष्ट्रात कोरोनावरील लशीचा कृत्रिम तुटवडा निर्माण करण्यात आला आणि यामागे महाराष्ट्राला छळण्याचा केंद्र सरकारचा डाव आहे. महाराष्ट्राच्या बाबतीत लशीचे राजकारण सुरू झाले ते निर्घृण आहे," असं सामनाच्या अग्रलेखात म्हटलंय.

2) फडणवीस चालू देतील तोपर्यंतच ठाकरे सरकार चालेल - रामदास आठवले

महाराष्ट्रातील ठाकरे सरकारचं भवितव्य माजी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या हातात असल्याचं रिपाइंचे अध्यक्ष आणि केंद्रीय सामाजिक न्याय राज्यमंत्री रामदास आठवले यांनी म्हटलंय. महाराष्ट्र टाइम्सनं ही बातमी दिली आहे.

जोपर्यंत देवेंद्र फडणवीस हे सरकार चालू देतील तोपर्यंतच हे सरकार चालेल, असा दावा रामदास आठवले यांनी केला आहे. ते पुण्यातील इंदापूर येथील शासकीय निवासस्थानी माध्यमांशी बोलत होते.

यावेळी रामदास आठवले यांनी राज्यातील विविध मुद्द्यांवर भाष्य केलं. सचिन वाझे प्रकरणावर बोलताना आठवले म्हणाले, "सचिन वाझे यांनी जे काही कृत्य केले आहे त्याने देशभरात महाराष्ट्राची बदनामी झाली आहे."

"देशातील एकूण करोना रुग्णांपैकी 60 ते 65 टक्के रुग्ण महाराष्ट्रात आहेत. राज्यातील कायदा आणि सुव्यवस्थाही ढासळली आहे. त्यामुळे राज्यातलं सरकार बरखास्त करून राष्ट्रपती राजवट लागू करण्याची वेळ आली...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आज विविध वृत्तपत्र आणि वेबसाईटवर प्रसिद्ध झालेल्या बातम्यांपैकी पाच मोठ्या बातम्यांचा थोडक्यात आढावा :

1) महाराष्ट्राला लशी द्या, नाही   तर सीरममधून एकही ट्रक बाहेर पडू देणार नाही - राजू शेट्टी


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनाचा रिपोर्ट पॉझिटिव्ह आल्यानंतर तुमची लक्षणं कोणती आहेत, ती किती गंभीर आहेत, हे पाहून त्यानुसार पुढचे निर्णय डॉक्टर घेतात.

कोरोना व्हायरसचा रिपोर्ट पॉझिटिव्ह आला तर भीती वाटणं हे स्वाभाविक आहे. पण तात्काळ योग्य पावलं उचलली तर या आजारावर मात करणं शक्य आहे. राज्यामध्ये आतापर्यंत 9 लाखांपेक्षा जास्त लोकांना कोरोनावर मात केलेली आहे.

हेल्पलाईनला संपर्क करा

सर्वप्रथम कोरोनाच चाचणीचा रिपोर्ट पॉझिटीव्ह आल्यानंतर आपण देशातल्या सगळ्या लोकांसाठी असलेल्या कोव्हिड-19 हेल्पलाईनला प्रथम संपर्क करा.

या राष्ट्रीय हेल्पलाईनचा नंबर आहे +91-11-23978046 (मोबाईलवरून लावताना 011 डायल करावा). या नंबरवर फोन केल्यानंतर काय करायचं याची माहिती या बातमीत पुढे सविस्तर दिलेली आहे.

ही कोरोनाची लक्षणं आढळल्यानंतर पुढे काय करायचं, हे आम्ही तुम्हाला सांगणार आहोत. तत्पूर्वी, आपण कोरोनाची नेमकी कोणती लक्षणं आहेत, हे थोडक्यात पाहू.

वास न येणं किंवा चव न करणं हे सुद्धा कोरोनाचं लक्षण असू शकतं, त्याविषयी तुम्ही इथं आणखी वाचू शकता - वास न येणे, चव न कळणे कोरोनाची लक्षणं आहेत का?

कोरोनाच्या लक्षणांबाबत सविस्तर बातमी पुढीलप्रमाणे :कोरोना व्हायरसची नवी लक्षणं कोणती? त्याच्यापासून संरक्षण कसं करायचं?

कोरोना व्हायरसची बाधा झाल्यानंतर किंवा कोव्हिड-19 चा रिपोर्ट पॉझिटीव्ह आल्यानंतर शरीरात दिसणाऱ्या लक्षणांमध्ये आता वाढ झाली आहे. अमेरिकेतल्या सेंटर फॉर डिसीज कंट्रोलने आणि WHO ने कोरोनाच्या जुन्या लक्षणांसह नव्या लक्षणांची यादीही जाहीर केली आहे.

कोरोना व्हायरस थेट तुमच्या फुप्फुसांवर हल्ला करतो. यामुळे तुमच्या दोनपैकी एक लक्षण दिसू लागतं - एक तर ताप किंवा कोरडा खोकला. यापैकी काहीही झालं तरी श्वास घेण्यास त्रास होऊ लागतो.

मात्र हा खोकला काही थांबत नाही. असंही होऊ शकतो की तुम्ही तासन् तास खोकतच आहात, किंवा दिवसांतून तीन-चार वेळा सातत्याने खोकत आहात. तुमच्या नेहमीच्या खोकल्यापेक्षा हे जास्त गंभीर वाटू शकतं.

कोरोनाची नवी लक्षणं कोणती?

ताप किंवा थंडी वाजणे, थरथरणे, स्नायूंमध्ये दुखणे, डोकेदुखी, खोकला किंवा घसा खवखवणे, चव न कळणे किंवा वास न येणे, थकवा येणे ही कोरोनाची लक्षणं आहेत. पूर्वी ही लक्षणांची यादी फक्त फक्त ताप, खोकला किंवा श्वास घेण्यास त्रास, एवढीच होती.

WHO ने त्यांच्या वेबसाईटवर कोरोना व्हायरसमुळे जाणवणाऱ्या 13 लक्षणांची यादी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना व्हायरसच्या संसर्गातून बरं होणाऱ्यांची संख्या आता वाढतेय. 29 सप्टेंबरच्या आकडेवारीनुसार आता राज्याचा रिकव्हरी रेट म्हणजेच राज्यातले रुग्ण बरे होण्याचा दर 78.26% आहे. कोरोना व्हायरसच्या संसर्गाची लक्षणं आढळल्यानंतर घाबरून न जाता तातडीने पावलं उचलणं गरजेचं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनाचा संसर्ग असतानाच आणखी एका रोगाने बस्तान जमवायला सुरुवात केली आहे.

हा आजार मुलांच्या शरीरात गुंतागुंत निर्माण करतो. त्यांना ICU अर्थात अतिदक्षता विभागात भरती करायला लागू शकतं.

ब्रिटनमध्ये आतापर्यंत शंभरहून अधिक मुलांना हा आजार झाला आहे. युरोपात अन्य ठिकाणीही मुलांमध्ये या आजाराची लक्षणं पाहायला मिळत आहेत.

असं मानलं जात आहे की, ज्या मुलांची रोगप्रतिकारक क्षमता कोरोना विषाणूचा विलंबाने प्रतिकार करत आहे या मुलांना हा आजार अधिकतेने होण्याची शक्यता आहे. हा आजार कावासाकी आजाराशी मिळताजुळता आहे.

कावासाकी या आजारात लहान मुलांच्या शरीरातील लाल रक्तपेशी प्रसरण पावतात आणि संपूर्ण शरीरावर लाल रंगाचे चट्टे दिसू लागतात. मुलांना खूप ताप येऊ लागतो आणि त्यांचे डोळेही लाल होऊ लागतात.

एप्रिल महिन्यात ब्रिटनच्या नॅशनल हेल्थ सर्व्हिसने डॉक्टरांना या आजाराचा शोध घेण्यास सांगितलं होतं. लंडनमध्ये आठ मुलं या आजाराने त्रस्त होती. यापैकी एका 14वर्षीय मुलाचा मृत्यू झाला आहे.

आजाराची प्रमुख लक्षणं

या सगळ्या मुलांना लंडनमधील एवेलिना चिल्ड्रन्स हॉस्पिटलमध्ये भरती करण्यात आलं आहे. सगळ्या मुलांमध्ये साधारण एकसारखीच लक्षणं दिसून आली- खूप ताप, शरीरावर लाल चट्टे, डोळे लाल, शरीराला सूज आणि शरीरदुखी.

मुलांना श्वसनाचा कोणताही आजार नव्हता. मात्र यांच्यापैकी सातजणांना व्हेंटिलेटरवर ठेवावं लागलं. हा एक नवीन आजार आहे, ज्याची लक्षणं कावासाकी डिसीज शॉक सिंड्रोमशी साधर्म्य असणारी आहेत.

नवा आजार लहान मुलांना ग्रासतो आहे.

कावासाकी सिंड्रोम साधारणत: पाचपेक्षा कमी वयाच्या मुलांना होतो. शरीराला सूज येणं, गळ्याच्या ग्रंथींना सूज येणं, ओठ सुकणं तसंच ओठ फाटणं ही या आजाराची लक्षणं आहेत.

मात्र नवा आजार 14 ते 16 वयाच्या मुलांना लक्ष्य करतो आहे. हा आजार झाल्यास मुलांच्या शरीरात गंभीर समस्या निर्माण होऊ शकतात.

कोरोनाशी संबंध

डॉक्टर लिज विटेकर लंडनमधील इंपीरियल कॉलेजमध्ये पीडियाट्रिक इंफेक्शियस डिसीज अँड इम्युनॉलॉजी विषयात क्लिनिकल लेक्चरर आहेत.

कोरोनाचा संसर्ग होत असतानाच्या काळात हा आजार पसरत आहे याचा अर्थ या दोन्ही आजारांचा एकमेकांशी संबंध आहे. एकीकडे कोरोनाचे रुग्ण वाढू लागले आणि चार-पाच आठवड्यात या आजाराने लहान मुलांना ग्रासलं. कोरोना संसर्गानंतर हा आजार होतो आहे.

कोरोनाच्या संसर्गानंतर शरीरात निर्माण होणाऱ्या अँटिबॉडीशी या नव्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अमेरिका आणि ब्रिटनमध्ये काही मुलांना गंभीर आजाराने ग्रासलं आहे. हा आजार आणि कोरोना यांचा संबंध आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनाचा संसर्ग झाल्यानंतर काही लोकांना हार्ट अटॅक येण्याचा धोका का आहे, या प्रश्नाचं उत्तर आपण या बातमीतून जाणून घेणार आहोत.

कोरोनाच्या दुसऱ्या लाटेचा फटका सर्वात जास्त भारताला बसत आहे. संसर्ग क्षमता जास्त असलेल्या डबल म्युटेशनमुळे रुग्णसंख्या प्रचंड वाढली.

एकीकडे रुग्ण आणि मृतांची संख्या वाढत आहे, दुसरीकडे एक दिलासादायक बाब म्हणजे कोरोनामुक्त होणाऱ्यांची संख्याही लक्षणीय आहे. मात्र, तरीही काळजी घेण्याचा सल्ला आरोग्य तज्ज्ञ देतात.

याचं कारण ऑक्सफर्ड जर्नलमध्ये छापण्यात आलेल्या संशोधनानुसार, कोरोनाचा गंभीर संसर्ग झालेल्या 50 टक्के रुग्णांच्या हृदयाला इजा झाल्याचं आढळून आलंय.

भारतातही डॉक्टरांनी अशी प्रकरणं पाहिली आहेत. मुंबईतील मसिना रुग्णालयाचे डॉ. झैनुल्लाबेदीन हमदुले म्हणतात, "कोरोना संसर्गानंतर अनेक रुग्णांना हृदयाचा त्रास सुरू होतो."

त्यामुळे, कोरोना संसर्गानंतर हार्ट अटॅक येण्याचा धोका आहे का? हृदयाला इजा होते म्हणजे काय? याबाबत बीबीसीनं तज्ज्ञांशी बातचीत करून जाणून घेतलं.

कोरोनामुक्त झाल्यानंतर हार्ट अटॅकची कारणं काय?

महाराष्ट्रात वरिष्ठ पत्रकार अशोक तुपे यांना कोरोनामुक्त झाल्यानंतर हार्ट अटॅक आला. माजी मंत्री संजय देवतळेंचा रुग्णालयात हार्ट अटॅकनेच मृत्यू झाला. अशी बरीच प्रकरणं गेल्या काही दिवसात, विशेषत: कोरोनाच्या दुसऱ्या लाटेत दिसून येत आहेत.

डॉ. राजीव भागवत मुंबईच्या नानावटी-मॅक्स सुपर स्पेशालिटी रुग्णालयात इंटरव्हेन्शनल कार्डिओलॉजी विभागाचे सिनिअर कन्सल्टंट आहेत. कोव्हिडमुक्त झाल्यानंतर हार्ट अटॅकची विविध कारणं असल्याचं ते सांगतात.

"सामान्यत: आढळून येणारं कारण म्हणजे, शरीरात रक्ताच्या गाठी तयार होणं. याला वैद्यकीय भाषेत थ्रॉम्बॉसिस (Thrombosis) म्हणतात. हृदयाच्या स्नायूंना सूज (Inflammation) येते. वैद्यकीय भाषेच याचं नाव आहे मायोकार्डायटीस (Myocarditis) आहे," असं डॉ. भागवत सांगतात.

नागपूरचे हृदयविकारतज्ज्ञ डॉ. अनुज सारडा सांगतात, "कोव्हिड संसर्गात शरीरावर मोठा ताण पडतो. हे देखील हार्ट अटॅक येण्याचं एक कारण आहे."

रक्ताची गाठ तयार होते म्हणजे काय?

तज्ज्ञांच्या सांगण्यानुसार, कोरोनासंसर्गात शरीरातील रक्त गोठण्याच्या प्रणालीत (Coagulation System) बिघाड होतो.

डॉ. सारडा म्हणतात, "कोरोनासंसर्गात रुग्णाच्या शरीरात रक्ताच्या गाठी तयार होण्याचं प्रमाण वाढतं."

रक्ताची गाठ तयार...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोनाच्या दुसऱ्या लाटेत संसर्ग झालेल्या एकूण रुग्णांपैकी 50 टक्के रुग्णांच्या हृदयाला इजा झाल्याचं आढळून आलंय. भारतात कोरोनातून बरे झाल्यानंतर काही दिवसांनी हार्ट अटॅक म्हणजे हृदयविकाराचा झटका येऊन मृत्यू झालेल्यांची संख्या लक्षणीय आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनाचा संसर्ग नियंत्रणात आणण्यासाठी आपण लॉकडाऊन पाळतोय. अशा वातावरणात कला, साहित्य आपल्या एकटेपणाला दूर करतं. आपल्याला वास्तवापासून थोडं बाजूला करत दिलासा देतं. बंद खोलीत आपली मैत्री साहित्याशी होते, म्हणूनच जागतिक आरोग्य संकटावर आधारीत असलेल्या पुस्तकांची मागणी वाढली आहे.

अशा अनेक कांदबरी आहेत ज्या जागतिक आरोग्य संकटाचं वास्तव मांडतात. एखाद्या डायरीप्रमाणे या पुस्तकांमध्ये माहिती आहे. या संकटाला धीरानं कसं सामोरं जायचं हे ती पुस्तकं सांगतात.

ब्रिटिश लेखक डेनियल डेफो यांनी 1722 साली पुस्तक लिहिलं होतं ज्याचं नाव होतं 'ए जर्नल ऑफ द प्लेग इअर'. डेफो यांनी या पुस्तकात 1665 साली ब्रिटनची राजधानी लंडनमध्ये पसरलेल्या प्लेगच्या साथीबाबत विस्तृत लिहिलं आहे.

तेव्हाचे भायवह चित्रण या पुस्तकात केलं गेलंय. प्लेगच्या साथीमुळे जे आरोग्य संकट आलं त्याचा संपूर्ण लेखाजोखा या पुस्तकात मांडण्यात आलाय. त्यामुळे सद्यपरिस्थितीशी मिळतं जुळतं हे पुस्तक आहे.

डेफो यांच्या पुस्तकाची सुरुवात सप्टेंबर 1664 पासून होते. ताऊन इथल्या वबाने हॉंलंडवर हल्ला केल्याची अफवा पसरते. तीन महिन्यानंतर म्हणजेच डिसेंबरमध्ये लंडन येथे पहिल्या संशयित मृत्यूची बातमी मिळते. आणि काही महिन्यातच लंडनमध्ये हाहाकार उडतो. मृत्यूंची संख्या प्रचंड वाढते आणि याची माहिती लंडनच्या सर्व चर्चवर नोटीस लाऊन देण्यात येते.

जुलै 1665 येईपर्यंत लंडनमध्ये नवीन नियम लागू होतात. हे नियम तसेच होते, जसे आत्ता लॉकाडाऊनच्या काळात आपण सगळे पाळतोय. तेव्हा लंडनमध्येही सार्वजनिक कार्यक्रम, बार, ढाबे अशा सार्वजनिक ठिकाणी एकत्र जमण्यावर बंदी घालण्यात आली होती. मैदानं, स्टेडियम्स सर्वकाही बंद होतं.

डेनियल डेफो यांनी पुस्तकात म्हटलंय, "लंडनचे नागरिक हे नियम काटेकोरपणे पाळत नव्हते. ते बेफिकिर होते आणि लंडनसाठी हेच सर्वाधिक घातक ठरत होतं. सामान खरेदी करण्यासाठी गर्दी करायचे. काही नागरिक मात्र प्रामाणिकपणे घरीच थांबायचे."

ऑगस्ट महिना सुरू झाला आणि बघता बघता "प्लेगने हिंसक वळण घेतलं. संपूर्ण कुटुंब, वस्तीतले रहिवासी सगळ्यांचा प्लेगनं मृत्यू होत होता."  डेफो यांच्यानुसार, "डिसेंबर 1665 पर्यंत प्लेगच्या साथीची तीव्रता कमी झाली होती. शुद्ध हवा येत होती आणि थंडीला सुरुवात झाली."

आजारी रुग्ण बरे होऊ लागले. जेव्हा सर्वात शेवटची वसाहतसुद्धा यातून बाहेर पडली तेव्हा लंडनचे नागरिक घराबाहेर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आज आपण अशा परिस्थितीतून जातोय जिथे उद्या काय होईल हे कुणालाच सांगता येणार नाही. आपल्या मनात सध्या प्रचंड भीती आहे. आपण सगळेच आपल्या घरी बंद खोलीत राहतोय. बाहेरच्या जगाशी आपला संपर्क होत नाही.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनाचा संसर्ग रोखण्यासाठी लागू केलेल्या लॉकडाऊनमुळे अनेकांच्या रोजगारावर परिणाम झाला. अनेकांनी वेगवेगळ्या क्षेत्रात नशीब आजमावण्याचा प्रयत्न केला.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सॉफ्टवेअर इंजिनिअर असलेल्या सुखचरण प्रीत यांचीही नोकरी गेली. कुटुंबाच्या डेअरी फार्ममधून मिळणारं उत्पन्नही बंद झालं. पण त्यांनी एक स्टार्टअप सुरू केलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनाचा सामना करण्यासाठी वेगवेगळ्या राज्यांमध्ये वेगवेगळे नियम आणि निर्बंध लावण्यात आले आहेत. सध्या भारतात काय परिस्थिती आहे याविषयीचा बीबीसी प्रतिनिधी योगिता लिमये यांचा रिपोर्ट.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतात कोव्हिड-19च्या रुग्णांचा आकडा 12 लाखांच्या घरात गेलाय. त्यामुळे शहरातील हॉस्पिटलवरही ताण येतोय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनाचा हा नवा व्हेरियंट आंध्र प्रदेशच्या कुर्नूलमध्ये निर्माण झाला. त्यानंतर विशाखापट्टणम येथे तो अत्यंत वेगाने पसरत चालल्याचं सांगितलं जात आहे. त्यामुळे सध्या सर्वत्र आंध्र प्रदेश व्हेरियंट या शब्दाने दहशत माजवल्याचं दिसून येत आहे.

राजकीय क्षेत्रातही याने खळबळ माजली आहे. या चर्चांना सुरुवात होताच दिल्ली सरकारने आंध्र प्रदेश आणि तेलंगणातून येणाऱ्या लोकांवर अनेक निर्बंध लादले आहेत. पण आंध्र प्रदेशचा हा व्हायरस इतका धोकादायक आहे का? तज्ज्ञांचं याबाबत काय मत आहे?

व्हेरियंट म्हणजे काय?

कोणत्याही विषाणूने मानवी शरिरात प्रवेश केल्यानंतर तो आपली संख्या वाढवण्यास सुरू करतो. त्याला 'रेप्लिकेट' करणे असं संबोधलं जातं. एका शरीरातून दुसऱ्या शरीरात प्रवेश करताना तो आपली संख्या वाढवतच असतो. या प्रक्रियेत व्हायरस स्वतःच्या स्वरुपात थोडाफार बदलही करतो. यालाच 'म्युटेशन' असं म्हणतात.

2 ते 3 महिन्यांच्या अंतराने हे म्युटेशन व्हेरियंटमध्ये रुपांतरित होऊ शकतात. विषाणूने म्युटेट करताच त्याची लागण झाल्यानंतर जाणवणाऱ्या लक्षणांमध्येही बदल होऊ शकतो. आजारपणाची लक्षणं, विषाणूच्या संसर्गाचा वेग तसंच लागण झाल्यानंतर दिसून येणारे परिणाम या सर्वच गोष्टींत हे बदल दिसू शकतात.

उदाहरणार्थ, कोरोना व्हायरस निर्माण झाल्यापासून त्याच्यात शेकडो किंवा हजारो बदल झाले, पण त्यापैकी काहीच म्यूटेशनचं व्हेरियंट बनलं. पण सध्या हे सगले व्हेरियंट आपल्या बातमीचा विषय नाहीत. त्यापैकी फक्त काही व्हेरियंटच वेगाने पसरत चालले आहेत.

"जागतिक आरोग्य संघटनेच्या माहितीनुसार सध्या जगभरात कोरोनाचे शेकडो व्हेरियंट आहेत. पण त्यातील तीनच व्हेरियंट धोकादायक मानले जात आहेत. युके, आफ्रिका आणि ब्राझील व्हेरियंटचा त्यामध्ये समावेश आहे. त्याशिवाय आणखी 7 व्हेरियंटचीही ओळख पटवण्यात आली आहे. त्यामध्येच 'महाराष्ट्र व्हेरियंट'चाही समावेश आहे," अशी माहिती डॉ. मदाला किरण यांनी दिली. डॉ. मदाला हे निझामाबाद शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालयात कार्यरत आहेत.

कोरोना व्हायरसच्या युके व्हेरियंटमध्ये आतापर्यंत 23 म्युटेशन झालेले आहेत, तर महाराष्ट्र व्हेरियंटमध्ये 15 म्युटेशन झाले आहेत.

भारतात कोणकोणते व्हेरियंट अस्तित्वात?

सध्या भारतात विविध प्रकारच्या व्हेरियंट्सचा प्रसार होत असल्याचं पाहायला मिळतं. भारतातील कोरोना रुग्णसंख्या झपाट्याने वाढण्यामागे हे व्हेरियंट्स कारणीभूत आहेत. पण...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोनाच्या युके व्हेरियंट, आफ्रिका व्हेरियंट, ब्राझील व्हेरियंट यांच्यानंतर देशात आता आंध्र प्रदेश व्हेरियंटची चर्चा सुरू झाली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनाचा हा विषाणू ड्रॉपलेट्सच्या माध्यमातून पसरतो. त्यामुळे बाधित व्यक्ती खोकलली किंवा शिंकली किंवा बाधित पृष्ठभागाला स्पर्श केल्यास कोरोनाची लागण होते, असं आतापर्यंत मानलं जात होतं. मात्र, लॅन्सेटचा हा रिपोर्ट या समजाला तडा देणारा आणि म्हणूनच महत्त्वाचा आहे.

यूके, यूएस आणि कॅनडातल्या सहा तज्ज्ञांनी हा रिपोर्ट तयार केला आहे. या अहवालानुसार केवळ खोकला किंवा शिंकेद्वारे नाही तर बाधित व्यक्ती बोलली, ओरडली, गाणं म्हटलं किंवा तिच्या श्वासोच्छावासाद्वारेसुद्धा हा विषाणू पसरू शकतो, असं या तज्ज्ञांचं म्हणणं आहे.

कोरोना विषाणू हवेतून पसरत असल्याने तो वेगाने पसरतोय आणि मास्क वापरा, शारीरिक अंतर पाळा, हात सतत धुवा, सार्वजनिक आरोग्यासंबंधी हे जे उपाय सांगितले गेले त्यातून विषाणू प्रसाराला फारसा आळा घालता आलेला नाही, असं या रिपोर्टचं म्हणणं आहे.

कोरोनाचा Sars_CoV_2 हा विषाणू हवेतून पसरतो, हे सांगण्यासाठी या 6 तज्ज्ञांनी 10 शास्त्रीय कारणंही दिली आहेत. ती पुढीलप्रमाणे आहेत.

1. या रिपोर्टमध्ये तज्ज्ञ म्हणतात, विषाणूचे सुपरस्प्रेडिंग इव्हेंट्स Sars_CoV_2 विषाणूला वेगाने पसरवतात. जागतिक साथीचे हे सुरुवातीचे वाहक असू शकतात. मानवी वर्तन, खोल्यांचा आकार, व्हेंटिलेशन (हवा खेळती असणे), वेगवेगळे कार्यक्रम, केअर होम्स, मांस विक्री बाजार अशा वेगवेगळ्या गोष्टींच्या अभ्यासातून एक पॅटर्न दिसतो. ज्यावरून हे लक्षात येतं की या विषाणूचा प्रसार ड्रॉपलेट्सऐवजी हवेतून म्हणजेच एअरोसोलच्या माध्यमातून होणं, अधिक सुलभ आहे.

2. क्वारंटाईन हॉटेल्समध्ये शेजारी-शेजारी असलेल्या खोल्यांमध्ये संसर्ग पसरल्याचं दिसलं. खरंतर बाधित व्यक्ती आपल्याच खोलीत क्वारंटाईन असताना आणि सगळी खबरदारी घेतली जात असताना शेजारच्या खोलीतल्या व्यक्तीला बाधा होता कामा नये. मात्र, क्वारंटाईन हॉटेल्समध्ये शेजारच्या खोलीतही विषाणू पसरल्याचं दिसलं. हे केवळ हवेतूनच शक्य आहे.

3. तज्ज्ञांचं म्हणणं आहे की लक्षणं नसलेल्या (असिम्प्टोमॅटिक) किंवा लक्षणं सुरू होण्यापूर्वी (प्रीसिम्प्टोमॅटिक) बाधित व्यक्तींच्या माध्यमातून (यात खोकलणे आणि शिंकणे याचा समावेश नाही.) एक तृतीयांश ते 59 टक्के संसर्ग पसरतो आणि जगभरात कोरोनाचा प्रसार होण्यामागे हे एक मोठं कारण आहे.

4. विषाणूचा प्रसार आउटडोअर म्हणजेच मोकळ्या जागेपेक्षा इनडोअर म्हणजे बंद खोलीत अधिक होतो. बंद खोलीत हवा खेळती असेल तर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोनाच्या साथीला कारणीभूत असणारा SARS-CoV-2 विषाणू हवेतून पसरतो, असं सांगणारे प्रबळ पुरावे असल्याचं लॅन्सेट या जर्नलमध्ये प्रसिद्ध करण्यात आलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनाची साथ पसरल्यामुळे बिकट परिस्थिती आहे. त्यामुळेच देशवासीयांसाठी हे पत्र लिहावं लागत असल्याचा उल्लेख मोदींनी पत्राच्या सुरुवातीला केला आहे.

अनेक दशकांनंतर जनतेने भारतातील एखाद्या सरकारला सलग दुसऱ्यांदा पूर्ण बहुमत देऊन जबाबदारी सोपवली होती. हा भारतीय इतिहासात सुवर्णाक्षरांनी लिहिलेला अध्याय आहे, असं ते म्हणाले.

या पत्रात मोदींनी आपल्या सरकारने घेतलेल्या कठोर निर्णयांचा उल्लेख केला आहे. कोरोना संकटाकडे लक्ष वेधत मोदींनी लिहिलं की, "कोणतीही कठीण परिस्थिती आपल्या भविष्याबाबतचा निर्णय करू शकत नाही."

मोदींच्या पत्रातील 10 महत्त्वाचे मुद्दे -

1.  जनतेने 2014च्या निवडणुकीत देशाचं धोरण आणि कार्यपद्धती बदलण्यासाठी मतदान केलं होतं. या पाच वर्षात देशाने शासनयंत्रणेला भ्रष्टाचाराच्या दलदलीतून बाहेर निघताना पाहिलं आहे. शेवटच्या गरिबांचंही जगणं सुसह्य बनवण्यासाठी प्रशासकीय कामकाजाची पद्धत बदलताना देशाने पाहिलं आहे.

2. तो कार्यकाळ देशातील अनेकांच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी समर्पित ठरला. गरिबांची बँक खाती, मोफत गॅस कनेक्शन, मोफत वीज कनेक्शन, शौचालयं, घर, सर्जिकल स्ट्राईक, एअर स्ट्राईक झाल्या. वन रँक वन पेंशन, वन नेशन वन टॅक्स - GST, शेतकऱ्यांच्या मागण्या पूर्ण करण्याचं काम केलं गेलं.

3.  राष्ट्रीय एकता-अखंडतेसाठी कलम 370 हटवण्यात आलं. अनेक वर्षांच्या संघर्षानंतरचा सुखद परिणाम म्हणजे राम मंदिराचं निर्माण, आधुनिक समाजाच्या संकल्पनेतील अडसर म्हणजे ट्रीपल तलाक, किंवा भारताच्या दयाभावनेचं प्रतिक असलेलं नागरिकत्व दुरुस्ती विधेयक, हे सगळं साध्य करणं तुमच्या आठवणीत आहे.

4.  चीफ ऑफ डिफेन्स स्टाफ या पदाच्या निर्मितीनंतर सैन्यातील समन्वय वाढलं आहे. तसंच मिशन गगनयानसाठी भारताने जोरदार तयारी करायला सुरुवात केली आहे.

5.  देशाच्या इतिहासात पहिल्यांदाच शेतकरी, शेतमजूर, छोटे दुकानदार आणि असंघटीत क्षेत्रातील श्रमिक वर्ग या सर्वांसाठी 60 वर्ष वयानंतर 3 हजार रुपयांचं मासिक पेशन नियमितपणे मिळण्याची सोय झाली आहे.

6.  सामान्य माणसाच्या हिताशी संबंधित अनेक कायदे बनवण्यात आले. यासाठी मागच्या वर्षी वेगाने कार्यवाही झाली. संसदेने कामकाजाबाबतचा अनेक वर्षं जुना रेकॉर्डही मोडला आहे.

7.  देशवासीयांच्या आशा-अपेक्षांची पूर्तता करताना आपण वेगाने पुढे जात आहोत. पण यादरम्यान कोरोना व्हायरसचं मोठं आरोग्य संकट भारतावर आलं. कोरोना भारतात...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गेल्या वर्षी आजच्याच दिवशी पंतप्रधान नरेंद्र मोदींच्या नेतृत्वाखाली भारतीय जनता पक्षाचं सरकार दुसऱ्यांदा स्थापन झालं होतं. या निमित्ताने पंतप्रधान मोदींनी देशातील जनतेचं आभार मानणारं एक पत्र लिहिलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनाची साथ सुरू झाल्यानंतर सुरुवातीला लहान मुलांना कोरोनाची बाधा कमी प्रमाणात होत असल्याचं आढळून आलं होतं. त्यावेळी लहान मुलांमध्ये प्रामुख्याने सौम्य किंवा अतिसौम्य लक्षणं सापडली. तसंच अनेक लहान मुलं ही लक्षणविरहीत असल्याचंही आढळून आलं.

पण या अहवालानानंतर आतापर्यंत अनुत्तरित असलेले काही प्रश्न पुन्हा एकदा डोकं वर काढत असल्याचं दिसून येत आहे.

रॉयल कॉलेज ऑफ पेडियाट्रिक्स अँड चाईल्ड हेल्थचे चेअरमन प्रा. रसेन वाईनर यांनी मुलांच्या कोरोना संसर्गाशी संबंधित खालील तीन प्रश्न प्रामुख्याने उपस्थित केली आहेत.

लहान मुलांना कोरोनाची लागण होऊ शकते, हे आपल्याला माहीत आहे. पण अँटीबॉडीसाठी करण्यात आलेल्या रक्तचाचण्यांच्या माहितीनुसार, 12 वर्षांखालील मुलांच्या तुलनेत प्रौढ व्यक्तींना या कोरोना व्हायरसचा संसर्ग होण्याचा धोका जास्त आहे.

तसंच व्हायरसची लागण झाल्यानंतर प्रौढ व्यक्तींपेक्षा लहान मुलांची आजारी पडण्याची शक्यता कमी आहे, अशी माहिती ब्रिटीश स्टडी या नियतकालिकामध्ये शुक्रवारी प्रसिद्ध झाली होती.

तिसऱ्या प्रश्नाबाबत आपल्याकडे अंत्यंत कमी माहिती उपलब्ध आहे. दक्षिण कोरियाच्या सर्व्हेमध्ये या प्रश्नाचंच उत्तर मिळवण्याचा प्रयत्न करण्यात आला आहे.

दक्षिण कोरियाचं संशोधन नेमकं काय?

या संशोधनात 91 मुलांचा अभ्यास करण्यात आला. यामध्ये सौम्य लक्षणं असलेल्या किंवा लक्षणं नसलेल्या मुलांमध्येसुद्धा विषाणू आढळून येऊ शकतो. या मुलांच्या स्वॅबमध्ये विषाणू तीन आठवड्यांपर्यंत सापडू शकतो, असं समोर आलं.

विशेष म्हणजे, लहान मुलांच्या नाकात हा व्हायरस दीर्घकाळ राहतो. त्यामुळे याचा संसर्ग लहान मुलांकडून इतरांना होऊ शकतो.

कोरोना साथ सुरु झाल्यानंतर दक्षिण कोरियाच्या चाचणी करण्याच्या पद्धतीचं कौतुक झालं होतं. त्यावेळी दक्षिण कोरियाने ज्या पद्धतीने चाचणी केली, लक्षणं दिसत नसतानाही विषाणूचा शोध घेऊन अलगीकरण केलं, या पद्धतीने लक्ष वेधून घेतलं होतं.

एकदा पॉझिटिव्ह आल्यानंतर लोकांचं अलगीकरण करण्यात आलं. त्यानंतर चाचणी निगेटिव्ह येईपर्यंत त्यांची सातत्याने चाचणी घेण्यात आली.

या अभ्यासामुळे मुलांकडून होणारा विषाणूचा प्रसार तसंच त्याबाबतची संभाव्य क्षमता यांच्याबाबत नवी माहिती प्राप्त होण्यासाठी मदत झाली.

पण इतर संशोधनांप्रमाणेच या अभ्यासावरही अनेक प्रश्नचिन्ह आहेत.

फक्त मुलांच्या नाकात व्हायरस सापडल्यामुळे ते प्रौढांप्रमाणेच...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

लहान मुलांच्या नाकात कोरोना व्हायरस तीन आठवड्यांपर्यंत राहू शकतो, असं दक्षिण कोरियामध्ये करण्यात आलेल्या एका संशोधनात समोर आलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनाची स्थिती पाहून 30 मे नंतर वारकरी संप्रदायातील मान्यवरांशी चर्चा करून देहू, आळंदी तसेच आषाढी वारी पालखी सोहळयाबाबत अंतिम निर्णय घेण्यात येणार आहे. महाराष्ट्राचे उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांनी पुण्यात आज याबाबत माहिती दिली.

"श्री संत ज्ञानेश्वर महाराज आणि संत तुकाराम महाराजांची आषाढी पायी वारीला वारकरी संप्रदायात ऐतिहासिक महत्त्व आहे. अनेक वर्षाची या वारीला परंपरा आहे, राज्यात कोरोना संसर्गाचा वाढता धोका लक्षात घेत पुढील पंधरा दिवसातील कोरोना स्थिती पाहून पुन्हा वारकरी सांप्रदायातील मान्यवरांशी चर्चा करून, विश्वासात घेऊनच अंतिम निर्णय घेण्यात येईल," अशी माहिती अजित पवार यांनी दिली.

आळंदी ते पंढरपूर आणि देहू ते पंढरपूर पालखी प्रस्थान स्वरूप कसे असावे, याबाबत आळंदी आणि देहू या दोन्ही संस्थान प्रमुखांनी सकारात्मक प्रतिसाद दिला. कोरोनाचा प्रादुर्भाव आणि त्यानुसार लॉकडाऊनचे स्वरूप पाहता श्री संत ज्ञानेश्वर महाराज आणि  संत तुकाराम महाराजांची पायी वारी, पालखी सोहळयाच्या स्वरूपाबाबत निर्णय घेतला जाईल, असं अजित पवार म्हणाले.

तसंच, सोलापूर, सातारा, पंढरपूर येथील मान्यवरांची आषाढी वारी पालखी सोहळयाबाबतची मते विचारात घेतली जाणार आहेत.

यंदा आषाढी एकादशी 1 जुलैला आहे. त्यासाठी परंपरेनुसार सुमारे तीन आठवडे आधी म्हणजे 12 जून रोजी देहू येथून संत तुकराम यांच्या तर 13 जून रोजी आळंदीतून संत ज्ञानेश्वर यांच्या पालखीचं प्रस्थान नियोजित आहे.

लॉकडाऊनचे नियम शिथील झाले असले, तरी राज्यातली कोव्हिड रुग्णांची वाढती संख्या पाहता मोठ्या कार्यक्रमांच्या आयोजनावरचे निर्बंध आणखी काही काळ कायम राहण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. त्यामुळं नेहमीसारखा सोहळा झाला नाही, तरी परंपरांमध्ये खंड पडू नये अशी अपेक्षा वारकरी संप्रदायाचे प्रतिनिधी करत आहेत.

पालखी सोहळ्याच्या प्रतिनिधींचं म्हणणं काय आहे?

काही दिवसांपूर्वी बीबीसी मराठीनं पालखी सोहळ्यांच्या प्रतिनिधींशी चर्चा केली होती.

आळंदीहून पंढरपूरपर्यंत यात्रा करणाऱ्या संत ज्ञानेश्वरांच्या पालखी सोहळ्याचे वंशपरंपरागत चोपदार रामभाऊ चोपदार सांगतात, "श्री ज्ञानेश्वर महाराज पालखी सोहळ्यातील सर्व महत्वपूर्ण घटकांची बैठक व्हीडियो कॉन्फरन्समध्ये पार पडली. त्यात पालखी सोहळ्याविषयी सर्व पर्यायांची चर्चा झाली आणि असं ठरलं की प्रथा परंपरांचं पालन होत आषाढी वारी ही निश्चितपणे होईल. फक्त त्याचे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आषाढातली पंढरपूरची वारी ही महाराष्ट्रातल्या सर्वात मोठ्या सांस्कृतिक आणि धार्मिक सोहळ्यांपैकी एक मानली जाते. पण यंदा कोरोना विषाणूची साथ आणि लॉकडाऊनमुळे वारीवर अनिश्चिततेचं सावट आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनाच्या उपचारासाठी तयार करण्यात आलेली ही देशातली पहिली प्लाझ्मा बँक आहे. ही बँक इन्स्टिट्यूट ऑफ लिव्हर अँड बिलियरी सायन्स (ILBS) हॉस्पिटलमध्ये तयार करण्यात आली आहे. या बँकेमुळे रुग्णांना प्लाझ्मा मिळणं सोयीस्कर होईल, अशी आशा व्यक्त केली जात आहे.

आता कोरोनापासून बरे झालेल्या व्यक्तींना प्लाझ्मा डोनेट करण्याची विनंती केली जात आहे. असं असलं तरी कोरोनाचा प्रत्येकच रुग्ण प्लाझ्मा डोनेट करू शकत नाही. यासाठी काही अटी घालण्यात आल्या आहेत.

याआधी बाळाला जन्म दिलेल्या तसेच सध्या गरोदर असलेल्या महिला प्लाझ्मा दान करू शकणार नाहीत, असं सांगण्यात आलं आहे

ILBSचे निर्देशक ए. के. सरीन यांनी हिंदुस्तान टाईम्सला दिलेल्या मुलाखतीत म्हटलं की, याआधी आई झालेल्या किंवा सध्या गर्भवती असलेल्या महिलेकडून प्लाझ्मा घेतला जाऊ शकत नाही. त्यांचा प्लाझ्मा घेतल्यास त्यामुळे कोरोनाच्या रुग्णांचं अधिक नुकसान होऊ शकतं.

पण, रक्तदान करताना अशापद्धतीची काळजी घेतली जात नाही, मग प्लाझ्मा डोनेट करताना असं का केलं जात आहे? कोरोनाच्या रुग्णांसाठी हे कशापद्धतीनं धोकादायक ठरू शकतं?

महिलांमध्ये विशेष अँटीबॉडी

याविषयी मॅक्स हॉस्पिटलमधल्या ब्लड बँकेच्या प्रमुख डॉ. संगीता पाठक सांगतात, "प्लाझ्मासाठी रक्त काढावं लागत असलं, तरी दोन्ही प्रक्रियांमध्ये फरक असतो. प्लाझ्मा थेरपीसाठी जेव्हा रक्त काढलं जातं, तेव्हा त्यातील प्लाझ्मा वेगळा करून रक्त परत शरीरात सोडलं जातं."

त्या पुढे सांगतात, "यामुळे या दोन्ही प्रकारच्या डोनेशनच्या नियमांमध्ये फरक आहे. गरोदर महिला प्लाझ्मा देऊ शकत नाही, कारण यामुळे कोरोनाच्या रुग्णांच्या फुफ्फुसाला इजा पोहोचू शकते. याला ट्रांस्फ्यूजन रिलेटेड अॅक्यूट लंग इन्जरी (TRALE) असं म्हटलं जातं."

"महिलांमध्ये गर्भधारणा झाल्यावर अर्भकात असलेल्या पित्याच्या अंशाविरोधात अॅंटीबॉडीज बनतात. कारण त्याला शरीर हे बाह्य तत्त्वच मानतं. या अॅंटीबॉडीजला ह्युमन ल्युकोसाईट अॅंटीजेन (HLA) म्हटलं जातं. महिलेला जितकी मुलं जास्त होतील, तितक्या अधिक अॅंटीबॉडीज तिच्या शरीरात असतील."

"ह्युमन अँटीजेन हे महिलेच्या रोगप्रतिकारक क्षमतेचा एक भाग असतं. शरीरात सामील होणारं तत्व बाहेरचं आहे की शरीराचं स्वत:चं आहे, हे ओळखण्यासाठी यामुळे मदत होते. गर्भधारणेत असं होणं सामान्य गोष्ट आहे. त्याचा अर्भक आणि आईवर वाईट परिणाम होत नाही. पण, जेव्हा ते दुसऱ्या शरीरात...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

दिल्लीत काही दिवसांपूर्वी कोरोना व्हायरसच्या संकटाचा सामना करण्यासाठी प्लाझ्मा बँकेची सुरुवात करण्यात आली. कोरोनाच्या रुग्णांवर उपचार करण्यासाठी राज्यात प्लाझ्मा थेरपीला मंजुरी देण्यात आली. आता कोरोनाची गंभीर लक्षणं असलेल्या रुग्णांवर ही थेरपी केली जात आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनाच्या काळात जगभरातील अनेक देशांनी मशिदी बंद करण्याचा निर्णय घेतला, पण पाकिस्तानमध्ये लोकांचं श्रद्धास्थान असलेल्या मशिदी खुल्या ठेवण्यात आल्या. धार्मिक कार्यक्रम सार्वजनिकरित्या सुरू राहिल्याने कोरोनाचा संसर्ग खरंच झाला का?  तसंच लोकांना या काळात धार्मिक आधार मिळाला का?

याविषयीचा बीबीसीच्या प्रतिनिधी शुमाएला जाफरी यांचा रिपोर्ट.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानमध्ये धर्म ही अतिशय महत्त्वाची बाब मानली जाते. मग ते राजकारणाशी संबंधितच नाही तर सामाजिक आणि सांस्कृतिक क्षेत्रातही धर्माचं वर्चस्व दिसून येतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनाच्या काळात स्वच्छता बाळगण्यासाठी सातत्यानं हात धुण्यास सांगितलं जात आहे. जेणेकरून विषाणू आपल्या शरीरात जाऊ नये. लोकही स्वत:हून खबरदारी म्हणून सातत्यानं हात धुवत आहेत.

मात्र, जर तुम्हाला असं वाटत असेल की, प्रत्येक गोष्टीत विषाणू आहे किंवा प्रत्येक गोष्टीमुळे तुम्हाला त्रास होऊ शकतो, तर मात्र ही आजाराची लक्षणं आहेत. ऑब्सेसिव्ह कंपल्सिव्ह डिसऑर्डर (OCD) असं या आजाराचं नाव आहे.

आधीपासूनच ओसीडीचा त्रास असलेल्यांच्या कोरोनाच्या काळात अडचणी आणखीच वाढल्या आहेत.

ओसीडी काय आहे?

दिल्लीस्थित मॅक्स हॉस्पिटलमधील मानसिक आरोग्य विभागाचे प्रमुख डॉ. समीर मल्होत्रा सांगतात, "मेंदूत सिरोटोनिन नावाचं रसायन असतं. जेव्हा मेंदूतील हे रसायन कमी होत जातं, तेव्हा कुठलेही काम करताना ते अर्धवट केल्यासारखं वाटत राहतं. अनेकदा स्वच्छतेबाबतच हे प्रकर्षानं दिसून येतं. स्वच्छतेबाबत अशी माणसं फार खबरदारी बाळगून जगू लागतात."

डॉ. मल्होत्रा पुढे सांगतात, "मेंदूतील सिरोटनिन रसायन कमी झालेल्यांना विश्वासच बसत नाही की, स्वच्छता व्यवस्थित झाली. त्यामुळे वारंवार ते तेच काम करत बसतात. खरंतर हात अगदी काही मिनिटांत धुवून होतात आणि तेही अगदी स्वच्छ. कोरोना विषाणूपासून वाचण्यासाठी तर केवळ 20 सेकंद हात धुणं पुरेसं असल्याचं म्हटलं गेलंय."

ओसीडीची लक्षणं -

गंभीर आजार

डॉ. मल्होत्रा यांच्या म्हणण्यानुसार, हा आजार वाढला तर अनेकांवर याचे गंभीर परिणामही होतात. काही लोक तर डिटर्जंट किंवा कपडे धुण्याच्या साबणानेही अंघोळ करू लागले आहेत. त्यांना यावर विश्वासच बसत नाही की, रोजच्या अंघोळीच्या साबणानं नीट स्वच्छता होईल. त्यामुळे हा आजार वाढल्यास शारीरिक आणि मानसिक अशा दोन्ही स्तरावर त्रासाला सामोरं जावं लागू शकतं.

डॉ. मल्होत्रा यांच्याकडे तपासणीसाठी येणारा एक रुग्ण तर स्वच्छतागृहातच जात नाही. त्यांना वाटतं की, हात अस्वच्छ होतील आणि 7-8 तासांपर्यंत धुवावे लागतील. त्या रुग्णाचे हातही आता काळे पडलेत. कारण हा रुग्ण हात डिटर्जंटनं धुवत असे.

जर अशा आजारावर वेळेवर उपचार झाले नाहीत, तर आजार गंभीर रुप धारण करू शकतो. रोजची इतर कामं सोडून लोक केवळ स्वच्छतेच्या मागे लागू शकतो.

उपाय काय?

ओसीडीवर उपचार करणं आवश्यक आहे. त्यासाठी रुग्णाला औषधं दिली जातात, असं डॉ. मल्होत्रा सांगतात.

त्याचसोबत, रुग्णाचं मानसिक समुपदेशन आणि बिहेवियर थेरेपीही केली जाते. जे काम रुग्णाला...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

दिल्लीत राहणाऱ्या आशा यांच्या मुलाला वारंवार हात-पाय धुण्याची सवय होती. घराबाहेरून कुठूनही आल्यावर तो सर्वात आधी हात-पाय धुवत असे. कसंतरी समजावून त्याची ही सवय सोडवण्यात आली. मात्र, कोरोना विषाणूच्या प्रसारानंतर त्याच्यात पुन्हा वारंवार हात-पाय धुण्याच्या सवयीची लक्षणं दिसू लागली आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनाच्या केसेसची संख्या राज्यात आणि देशात वाढत असताना होमिओपॅथीचं एक औषध खूप चर्चेत आलंय. त्याचं नाव आहे 'अर्सेनिक अल्बम 30'. अनेकांना वाटतंय की, हे औषध कोरोनाविरोधात एक महत्त्वाचं शस्त्र ठरू शकतं.

काहीजण या औषधाला 'मिरॅकल ड्रग' म्हणतायत तर काहींच्या मते याबाबत अजून कुठलाही ठोस पुरावा मिळालेला नाहीये. म्हणूनच कोरोनासारख्या आजारावर आर्सेनिक अल्बम 30 कितपत उपयोगी ठरू शकतं, याबाबत शंकाच आहे.

पण हे औषध आहे तरी काय? सध्या ते इतकं चर्चेत का आलंय? त्यांनी खरंच कोरोनापासून बचाव होऊ शकतो का? जगात कोरोनाची लस तयार झाली नसताना होमिओपॅथीकडे कोरोनाचा उपचार आहे का?

अर्सेनिक अल्बम 30 काय आहे? होमिओपॅथीने कोरोना बरा होऊ शकतो का? सोपी गोष्ट - 86

भारत सरकारचं AYUSH मंत्रालय म्हणजेच आयुर्वेदिक, युनानी, सिद्ध आणि होमिओपॅथी प्रॅक्टिशनर्ससाठी असलेल्या मंत्रालयाने 6 मार्चला एक सर्क्युलर काढलं होतं. त्यात त्यांनी म्हटलं होतं की, कोव्हिड-19 चा संसर्ग पसरण्याची चिन्हं आहेत, पण घाबरण्याचं काहीही कारण नाही.

आयुष हे वैद्यकीय क्षेत्राशी निगडित आहे आणि या उपचार पद्धती रुग्णांच्या सर्वांगीण आरोग्याचा विकास व्हावा, या तत्त्वावर आधारित आहेत. त्यामुळे रुग्णाची प्रतिकार क्षमता वाढवण्यासाठी जे शक्य होईल ते करावं.

हे करत असताना मेडिकल रिसर्च काउन्सिल आणि केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाने दिलेल्या सूचनांचं पालन करावं, असंही आयुष मंत्रालयानं म्हटलं होतं. याच सर्क्युलरमध्ये अर्सेनिक अल्बम 30 या औषधाचा उल्लेख करण्यात आलाय. हे औषध रुग्णाची रोगप्रतिकारक क्षमता वाढवण्यास मदत करतं, असं यात म्हटलं गेलंय.

जेव्हा हे सर्क्युलर आलं त्यावेळी हे औषध फारसं चर्चेत आलं नाही. पण गेल्या काही दिवसांमध्ये या औषधाबाबतच्या चर्चेनं जोर धरलाय. त्याचं एक कारण म्हणजे रत्नागिरीचे आमदार आणि उच्च शिक्षण मंत्री उदय सामंत यांनी म्हटलं की, त्यांच्या मतदारसंघातील तब्बल साडे चार लाख कुटुंबीयांना अर्सेनिक अल्बम 30च्या गोळ्यांचं वाटप केलं जाईल.

राज्याच्या कोव्हिड टास्क फोर्सचे प्रमुख डॉ. तात्याराव लहाने यांच्याशी आपली याबाबत चर्चा झालीये आणि त्यांनी हे औषध रोगप्रतिकारक क्षमता वाढवतं, असं आपल्याला सांगितल्याचं उदय सामंत यांनी म्हटलं होतं. इतकंच नाही तर मुंबईच्या काही नगरसेवकांनीही त्यांच्या विभागात हजारो गोळ्यांचं वाटप केलं होतं. त्यानंतर 'अर्सेनिक अल्बम 30' नेमकं काय...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

होमिओपॅथीच्या गोळ्या म्हटलं की अनेकांच्या तोंडाला पाणी सुटतं. कारण या गोळ्या बाकीच्या औषधांसारख्या कडू नसतात. त्या गोड असल्यामुळे सहसा होमिओपॅथीच्या गोळ्यांना कुणाची ना नसते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनाच्या कोव्हिड-19 विषाणुने थैमान घातलेल्या चीनमध्ये आजवर 1800 पेक्षा जास्त लोकांचा बळी घेतला आहे. यापैकी बहुतांश मृत्यू कोरोनाचं एपिसेंटर असलेल्या वुहानमध्ये झाले आहेत.

कोरोनाने चीनचं मोठं आर्थिक नुकसान झालं. अनेक कुटुंबांवर दुःखाचा डोंगर कोसळला. मात्र, या विषाणुने ज्या नामवंतांचा बळी घेतला त्यामुळे झालेलं नुकसान अधिक मोठं आहे.

लिऊ झिमिंग : हॉस्पिटल संचालक

चीनमध्ये वैद्यकीय सेवा देणाऱ्या 1716 हेल्थ वर्कर्सना कोरोनाची लागण झाल्याची आणि त्यापैकी 6 जणांचा मृत्यू झाल्याची माहिती चीनच्या ज्येष्ठ आरोग्य अधिकाऱ्यांनी दिली आहे.

मंगळवारी यात एका मोठ्या नावाचा समावेश झाला. ते होते लिऊ झिमिंग.

डॉ. लिऊ

51 वर्षीय डॉ. लिऊ झिमिंग वुहान वुचांग हॉस्पिटलचे संचालक होते.

चीनमधल्या प्रसार माध्यमांनी सोमवारी रात्रीच त्यांच्या मृत्यूची बातमी दिली. मात्र, त्यानंतर घूमजाव करत त्यांचे प्राण वाचवण्याचे प्रयत्न सुरू असल्याचं सांगितलं.

दुसऱ्या दिवशी म्हणजे मंगळवारी सकाळी हॉस्पिटलने त्यांचा मृत्यू झाल्याचं कळवलं. या विषाणुमुळे मृत्यू झालेले ते पहिले हॉस्पिटल संचालक आहेत.

डॉ. लिऊ यांच्या खाजगी आयुष्याविषयी फारशी माहिती उपलब्ध नाही. मात्र, चीनी सोशल मीडियावर एखाद्या हिरोप्रमाणे त्यांना निरोप देण्यात आला.

वेबोवर आलेल्या एका पोस्टमध्ये लिहिलं आहे, "या हिरोला अखेरचा निरोप."

तर दुसरा एक जण लिहितो, "स्वर्गात कुठलेच आजार नसतात. तुम्ही दिलेल्या बलिदानाबद्दल तुमचे खूप खूप आभार."

ली वेनलियांग : व्हिसल ब्लोअर डॉक्टर

कोरोनामुळे मृत्यू झालेल्यांमध्ये सर्वात महत्त्वाची व्यक्ती आहे डॉ. ली वेनलियांग.

ली वेनलियांग

डिसेंबरमध्ये त्यांनी आपल्या मित्रांना एका नव्या विषाणुपासून सावध केलं होतं. त्यावेळी पोलिसांनी त्यांना 'अफवा' पसरवू नका, अशी तंबी दिली होती. चीनच्या प्रसार माध्यमांनी डॉ. लिऊप्रमाणेच डॉ. ली यांच्या मृत्यूची बातमी देतानाही गोंधळ घातला होता.

डॉ. ली वेनलियांग यांचा मृत्यू झाल्याची बातमी 6 फेब्रुवारी रोजी देण्यात आली. नंतर माध्यमांनी आपली बातमी मागे घेतली आणि त्यांना वाचवण्याचे शर्थीचे प्रयत्न सुरू असल्याचं सांगितलं. दुसऱ्या दिवशी त्यांच्या मृत्यूवर शिक्कामोर्तब करण्यात आलं.

या बातमीने चीनमध्ये लाखो लोक हळहळले. डॉ. ली यांच्या मृत्यूने चीनमध्ये दुःख आणि संतापाची लाट उसळली. चीनी सरकारवर अनेकांनी अविश्वास दर्शवला.

या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बॉडीबिल्डर, आर्टिस्ट, शास्त्रज्ञ, वरिष्ठ डॉक्टर... जीवघेण्या कोरोनाने कुणालाच सोडलं नाही.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनाच्या दुसऱ्या लाटेमध्ये परिस्थिती दिवसेंदिवस बिघडत चाललीय. मोठ्या प्रमाणात कोव्हिड-19 रुग्णांना ऑक्सिजनची गरज भासतेय. पण देशभरातल्या गंभीर ऑक्सिजन तुटवड्यामुळे अनेक रुग्णांचा जीव गेला आहे.

आपल्याकडे फक्त काही तास पुरेल इतकाच ऑक्सिजन उरल्याचंही देशातल्या अनेक हॉस्पिटल्सनी म्हटलं होतं. दिल्लीच्या मॅक्स हॉस्पिटलला ऑक्सिजन पुरवठ्यासाठी कोर्टाकडे धाव घ्यावी लागली होती.

श्वास घ्यायला त्रास होत असणाऱ्या रुग्णांसाठी केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाने 'प्रोनिंग'च्या काही सोप्या पद्धती  सांगितल्या आहेत. याला आरोग्य मंत्रालयाने 'प्रोनिंग फॉर सेल्फ केअर' म्हटलंय.

'प्रोनिंग' केल्याने कोव्हिड-19च्या रुग्णांना त्यांच्या शरीरातली ऑक्सिजनची पातळी सुधारण्यास मदत होऊ शकते.

'प्रोनिंग' म्हणजे काय?

योग्य प्रकारे पोटावर आडवं होत दीर्घ श्वास घेण्याच्या प्रक्रियेला प्रोनिंग म्हणतात. शरीरातली ऑक्सिजनची कमतरता भरून काढण्यासाठी याने मदत होते, असं आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण मंत्रालयाने जाहीर केलेल्या गाईडलाईन्समध्ये म्हटलंय.

घरातच आयसोलेशनमध्ये असणाऱ्या आणि श्वास घ्यायला त्रास होत असलेल्या वा ऑक्सिजनची पातळी कमी असणाऱ्या कोव्हिड रुग्णांसाठी हे खूप फायदेशीर असल्याचं या मार्गदर्शक तत्त्वांमध्ये म्हटलंय.

रुग्णाला श्वास घ्यायला त्रास होत असेल वा त्याच्या शरीरातल्या ऑक्सिजनची पातळी 94 पेक्षा कमी झाली तर या पद्धतींचा वापर करावा, असं या सूचनांमध्ये म्हटलंय.

होम आयसोलेशनमध्ये असताना शरीरातली ऑक्सिजनची पातळी, रक्तदाब, रक्तातली शुगरची पातळी आणि शरीराचं तापमान या गोष्टी सतत मोजत रहाव्यात, असं सांगण्यात आलंय.

योग्य वेळी प्रोनिंग केल्याने म्हणजे विशेष पद्धतीने झोपल्याने अनेक जीव वाचू शकतात, ही पद्धत 80 टक्के परिणामकारक असल्याचं या मार्गदर्शक तत्त्वांमध्ये म्हटलंय.

श्वसन प्रक्रियेत आणि ऑक्सिजन पातळीत सुधारणा करणाऱ्या या पद्धतीला वैद्यकीय मान्यता देण्यात आलेली आहे.

ही स्थिती पूर्णपणे सुरक्षित असून रक्तातली ऑक्सिजनची पातळी घसरल्यास या मार्गे त्यावर नियंत्रण मिळवलं जाऊ शकतं. आयसीयूमध्ये दाखल करण्यात आलेल्या रुग्णांमध्येही याचे चांगले परिणाम पहायला मिळाले आहेत.

व्हेंटिलेटर न मिळाल्यास ही प्रक्रिया करणं परिणामकारक ठरू शकतं.

पोटावर झोपण्यावर भर

प्रोनिंगदरम्यान पोटावर झोपण्यास सांगितलं जातं. यासाठी उशीचा वापर करावा असं सांगण्यात आलंय....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

'प्रोनिंग' म्हणजे पोटावर पालथं झोपणं हे या कोरोना काळात ज्या रुग्णांना श्वास घेण्यास त्रास होत आहे त्यांच्यासाठी प्रोनिंग वरदान ठरू शकतं असं केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाने म्हटलं आहे.  पण त्याचवेळी प्रोनिंग योग्यरीत्या व्हायला हवं आणि योग्य ती काळजी घ्यायला हवी असं देखील मंत्रालयाने सुचवलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनाच्या पार्श्वभूमीवर नवरात्रात गरबा आणि दांडिया खेळण्यावर अनेक निर्बंध आले आहेत. मग हा व्हायरल गरबा कुठे खेळला गेलाय, असा प्रश्न तुम्हाला पडला असेल तर पुन्हा एकदा हा व्हीडिओ पाहा...

या व्हीडिओत काही जणांनी पीपीई किट्स घातले आहेत. काही जण बेड्सवर बसलेले दिसत आहेत. अवघ्या 37 सेकंदांचा हा व्हीडिओ आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

माहिती घेतल्यावर कळलं की, हा व्हीडिओ नेस्को कोव्हिड सेंटरमधला आहे. पण कोव्हिडच्या उपचारात सोशल डिस्टन्सिंग हा महत्त्वाचा भाग असताना, कोव्हिड सेंटरमध्ये गरबा कसा खेळला गेला, असा प्रश्न उपस्थित होतोय.

Viral Video Corona Garba : कोव्हिड सेंटरचे नियम धाब्यावर ठेवत मुंबईत रुग्णांनी खेळा गरबा

याबाबत बोलताना नेस्को कोव्हिड सेंटरमधील डॉक्टरांनी म्हटलं की, "आम्ही रुग्णांना गरबा किंवा डान्स करण्यासाठी प्रोत्साहन देत नाही. रुग्णांना परवानगी देण्यात आली नव्हती. रुग्णांनी उत्स्फूर्तपणे गरबा करण्यास सुरूवात केली. पुन्हा असा प्रकार होणार नाही याची खबरदारी घेण्यात आली आहे."

"झालेल्या प्रकारचं समर्थन करण्याचा प्रश्न नाही पण रुग्णांवर कारवाई करता येऊ शकणार नाही तसेच ज्या कर्मचाऱ्यांनी यात सहभाग घेतला आहे त्यांना समज दिली गेली आहे पण त्यांच्यावर पुढे काही कारवाई करता येणार नाही," असं डॉक्टरांनी नाव न सांगण्याच्या अटीवर बीबीसी प्रतिनिधीला सांगितलं आहे.

प्रतीकात्मक फोटो

पालिकेच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी या प्रकाराबद्दल म्हटलं, की "आम्ही या प्रकारची माहिती घेतली आहे. रुग्णांना अशा घटना पुन्हा घडू नये यासाठी सांगण्यात आलं आहे. कोव्हिड सेंटरमध्ये रुग्णाचे उपचार सुरू आहेत. त्यामुळे प्रशासन आणि स्टाफाही याबाबत सूचना देण्यात आल्या आहेत."

सोशल मीडियावर काय प्रतिक्रिया?

या व्हीडिओबद्दल सोशल मीडियावर अनेकांनी सकारात्मक प्रतिक्रिया दिल्या आहेत, तर काहींनी कोरोनाकाळातल्या या गरब्यावर उपहासानंही लिहिलं आहे.

संगीत आणि डान्समुळे लवकरात लवकर बरं व्हायला मदत होईल, असं एका युजरनं म्हटलं आहे.

काहींनी सुंदर म्हणत या डान्सची प्रशंसा केलीये.

फाल्गुनी पाठक गात आहे का, असं म्हणत काहींनी चिमटाही काढलाय.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कालपासून सोशल मीडियावर गरब्याचा एक व्हीडिओ खूप व्हायरल झाला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनाच्या प्रसारामुळे गेल्या दीड वर्षापासून राज्यातील शाळा बंद आहेत. सरकारने ऑनलाईन शिक्षणाचा पर्याय दिला होता परंतु जिथे साधा फोनसुद्धा लागत नाही तिथे इंटरनेट कुठे मिळणार? त्यातच प्रत्येकाकडे मोबाईल, लॅपटॉप असेल आणि त्याची साक्षरता असेल असंही नाही. त्यामुळे ग्रामीण भागातील मुलांच्या शिक्षणाचा प्रश्न निर्माण झाला आहे.

भिंतीवरचं शिक्षण

म्हाळवडी गावाची लोकसंख्या दीड हजाराच्या दरम्यान. गावात अनेक मुलांकडे इंटरनेट आणि इतर सुविधा नव्हत्या. मग जिल्हा परिषद शाळेचे शिक्षक मुलांच्या घरी जाऊन त्यांना शिकवत होते. यात शिक्षकांचा संपूर्ण दिवस जायचा. त्यातच दररोज सर्वच मुलांना शिकवणंसुद्धा शक्य होत नव्हतं.

मुलांना शिक्षण कसं द्यायचं याबाबत गावकऱ्यांमध्ये चर्चा झाली. त्यावेळी गावातल्या भिंती जर अभ्यासक्रमाने रंगवल्या तर मुलं येता-जाता अभ्यास करु शकतील अशी कल्पना पुढे आली. राजेश बोडके या तरुण व्यावसायिकाने यासाठीचा सर्व खर्च उचलण्याचे ठरवले.

राजेश याच गावचा, याच शाळेत शिकलेला. सध्या तो पुण्यात टेलिकॉम क्षेत्रात व्यवसाय करतो. आपल्या गावासाठी, तिथल्या मुलांसाठी काहीतरी करण्याची त्याची इच्छा होती. त्यामुळे भिंती रंगविण्याचा सर्व खर्च त्याने करण्याचा निर्णय घेतला. गावातीलच संदीप बोडके या पेंटरने भिंती रंगवण्याची तयारी दर्शवली.

शाळेच्या भिंती उपयोगात आणून शिकवण्याचा प्रयोग

गावकऱ्यांच्या सहभागातून मुलांचा अभ्यासक्रम गावातील भिंतींवर रंगवण्यात आला. त्यातही लक्ष वेधून घेणारे रंग वापरण्यात आले. त्यामुळे मुलांचं लक्ष त्या भिंतींकडे जाऊ लागलं. पाहता पाहता गावातल्या भिंती अभ्यासक्रमाने सजून गेल्या.

आता मुलं येता-जाता या भिंतींजवळ थांबून अभ्यासाची उजळणी करतात. एवढंच काय तर गावकरीसुद्धा पारावर बसल्या बसल्या मुलांचा अभ्यास घेतात. या भिंती रंगविण्याचा फायदा केवळ मुलांनाच नाही तर ज्येष्ठ नागरिकांना तसेच ज्यांचं काही कारणाने शिक्षण सुटलं किंवा घेता आलं नाही अशा गावकऱ्यांना देखील होतोय.

पाढ्यांपासून ते इतिहासापर्यंत तर गणिताच्या समिकरणांपासून ते स्वच्छतेच्या सवयींपर्यंत सारं काही आता गावातल्या भिंतींवर आहे. बालवाडी ते इयत्ता सातवीपर्यंतचा अभ्यासक्रम भिंतींवर रेखाटण्यात आला आहे.

जलचक्राची माहिती

खेळता-खेळता मुलं आता पाढे पाठ करु लागली आहेत. गप्पा मारताना छत्रपती शिवाजी महाराजांचा इतिहास त्यांना आत्मसात होतोय. किचकट समिकरणं सतत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पुणे जिल्ह्यातील भोर तालुक्यातील म्हाळवडी गावाने भन्नाट कल्पना अमलात आणली आहे. त्यांनी संपूर्ण गावाचं रुपांतर शाळेत करून टाकलं आहे. गावातल्या सर्व भिंतीच त्यांनी शाळेच्या अभ्यासक्रमाने रंगवून टाकल्या आहेत. त्यामुळे गावातील मुलं आता खेळता-खेळता अभ्यासही करत आहेत..


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनाच्या या वाढत्या प्रादूर्भावामुळे आता काही प्रश्नही उपस्थित होत आहेत. लॉकडाऊनची परिणामकारक अंमलबजावणी होत नाहीये का? आरोग्य व्यवस्था योग्य दिशेने काम करतेय का ? पुरेशा टेस्ट होत आहेत का ? लक्षणं दिसत नसल्यामुळे संसर्ग होतोय का ?

या आणि अशा अनेक प्रश्नांची उत्तरं शोधण्याचा प्रयत्न बीबीसी मराठीने केला.

त्यासाठी आम्ही सर्वप्रथम राज्य आरोग्य विभागाच्या संचालक डॉ.अर्चना पाटील यांच्याशी फोनवरुन संपर्क साधला.

बीबीसी मराठीशी बोलताना त्यांनी सांगितलं, "रुग्ण वाढत चालले आहेत त्याचे नेमके कारण आम्ही सांगू शकत नाही. कम्युनिटी स्प्रेड झाला आहे असं म्हणायला केंद्र सरकारने त्यासाठी कोणते निकष लावले असतील तर याची आम्हाला कल्पना नाही."

"हे खरं आहे की कोरोना रुग्णाच्या संपर्कात न येताही अनेकांना कोरोना व्हायरसची लागण झाल्याचं समोर आलं आहे. पण त्याचं एक असं कारण सांगता येणार नाही."

"टीव्हीवर आपण पाहतोय की काही नागरिक बाहेर गर्दी करत आहेत. पण बाजारात गेलेल्या लोकांमध्ये पसरतोय असंही ठोस सांगता येणार नाही."

'दाटीवाटीत राहणाऱ्या वस्तीत संसर्ग अधिक'

राज्य सर्वेक्षण अधिकारी डॉ. प्रदीप आवटे यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं, " कोरोनाचा संसर्ग होण्याचा वेग लॉकडाऊननंतर मंदावला आहे. सुरुवातीला दर अडीच दिवसाला रुग्णांची संख्या दुप्पटीने वाढत होती. आता हाच कालावधी सहा दिवसांवर गेला आहे. ही दिलासादायक बाब आहे."

"रुग्णसंख्या वाढत आहे कारण आजही 20 टक्के लोकं घराबाहेर पडत आहे. मुंबई, पुण्यासारख्या शहरात लोकं दाटीवाटीच्या वस्तीत राहतात. मुंबईची घनता 29 हजार व्यक्ती/चौ.मीटर इतकी आहे. तिथे सोशल डिस्टंसिंग पाळणं शक्य होत नाही."

"मुंबईत धारावी, वरळी कोळीवाडा, वडाळा अशा परिसरात कोरोनाचे अधिक रुग्ण आढळत आहेत. पुण्यातही आपण पाहिलं तर भवानी पेठ, सय्यद नगर, कोलवा अशा दाटीवाटीच्या परिसरात संसर्ग अधिक आहे."

'कोरोना टेस्ट वाढवण्याची गरज'

इंडियन मेडिकल असोसिएशनचे महाराष्ट्राचे अध्यक्ष डॉ.अविनाश भोंडवे यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं, " राज्यात कोरोना संसर्ग रोखण्यासाठी आरोग्य व्यवस्था योग्य दिशेने वाटचाल करत आहे. पण तरीही कोरोनाच्या टेस्ट वाढवण्याची गरज आहे. दर 10 लाख नागरिकांमागे किमान 5 हजार टेस्ट होणं गरजेचे आहे. पण आपण महाराष्ट्रात पाहिलं तर 10 लाख नागरिकांमागे केवळ 1500 ते 1700 टेस्ट होत आहेत. या नक्कीच पुरेशा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी राज्यात 23 मार्चला  लॉकडाऊन जाहीर केला. या निर्णयाला आता महिना पूर्ण झाला आहे. मात्र तरीही महाराष्ट्रात कोरोना रुग्णांची संख्या वाढताना दिसत आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनाच्या या संकटकाळात चीन दुहेरी आघाडीवर लढत आहे. एकीकडे कोरोनाचा प्रादूर्भाव, दुसरीकडे संपूर्ण जगाचा राग अशा कोंडीत चीन सापडला आहे.

जगभरात चीनविरोधात जी नाराजी आहे, त्यामुळे जगाची फॅक्ट्री अशी आपली ओळख चीनला गमवावी लागेल का?  भारतासाठी ही संधी आहे का?

चीन लवकरच जगाचं 'मॅन्युफॅक्चरिंग हब' ही आपली ओळख गमावून बसेल आणि आपल्यासाठी जागतिक बाजारपेठेत संधी निर्माण होईल, अशी आशा भारताला आहे. त्यामुळेच भारत जगभरातील कंपन्यांनी आपल्या इथं गुंतवणूक करावी यासाठी प्रयत्न करत आहे.

केंद्रीय रस्ते आणि वाहतूक मंत्री नितीन गडकरी यांनी एका मुलाखतीत म्हटलं, की चीनची जागतिक बाजारपेठेतील पत घसरणं हे भारतासाठी फायदेशीर ठरू शकतं. कारण त्यामुळे भारतात अधिक गुंतवणूक होऊ शकेल.

उत्तर प्रदेश सरकारनं तर यासाठी विशेष टास्क फोर्सचीच स्थापना केली असून ज्या परदेशी कंपन्या चीनमधून बाहेर पडण्याचा विचार करत आहेत त्यांना राज्यात विशेष सवलती देण्याचा प्रयत्न केला जातोय.

ब्लूमबर्गनं दिलेल्या माहितीनुसार चीनमधून आपले मॅन्युफॅक्चरिंग युनिट हटवण्याचा विचार करत असलेल्या कंपन्यांसाठी भारत एक प्रचंड 'लँड पूल'ही करत आहे. गुंतवणुकीसंदर्भात भारताची अमेरिकेतील जवळपास 1 हजार बहुराष्ट्रीय कंपन्यांसोबत बोलणी सुरू आहे, अशी माहिती ब्लूमबर्गच्या वृत्तातून देण्यात आलीय.

"पण कंपन्याशी साधला जाणारा संपर्क, चर्चा आणि बोलणी ही सातत्यानं होणारी प्रक्रिया आहे. कोव्हिडमुळे केवळ या प्रक्रियेला गती मिळाली आहे. कारण अनेक कंपन्या चीनमधली आपली जोखीम कमी करू इच्छित आहेत," अशी प्रतिक्रिया भारत सरकारच्या राष्ट्रीय गुंतवणूक प्रमोशन संस्था इनव्हेस्ट इंडियाचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी दीपक बागला यांनी बीबीसीला दिली.

'एका रात्रीत घडणारी गोष्ट नाही'

गुंतवणूकदारांना आकर्षित करण्यासाठी भारताकडून लक्षणीय प्रयत्न केले जात असल्याची प्रतिक्रिया भारत आणि अमेरिकेतील व्यावसायिक संबंध दृढ करणाऱ्या अमेरिका-भारत व्यवसाय परिषदेनं  (USIBC) दिलीये.

USIBC च्या अध्यक्ष आणि अमेरिकेच्या परराष्ट्र विभागात दक्षिण आणि मध्य आशिया विषयांच्या सहायक मंत्री म्हणून काम पाहिलेल्या निशा बिस्वाल यांनी बीबीसीला सांगितलं, की चीनमधून बाहेर पडणाऱ्या कंपन्यांना भारताकडे वळवण्यासाठी केंद्रीय आणि राज्य सरकार पातळीवर जोरदार प्रयत्न करत आहे.

"मात्र सध्याच्या परिस्थितीत गोष्टी केवळ चर्चेच्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अमेरिका आणि चीनने एकमेकांचे वाणिज्य दुतावास बंद केल्यानंतर दोन्ही देशांमध्ये तणाव वाढीला लागल्याची चर्चा जगभर सुरू झाली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनाच्या या संकटकाळात भीती मानवता आणि माणुसकी यांचा पराभव करताना दिसतेय. आपण आपल्याच माणसांच्या मदतीसाठी धावून जाताना दिसत नाही, यामागेही भीती हेच कारण आहे.

आज आपण इतरांसाठी हजर आहोत तर ते केवळ SMSद्वारे, सहवेदना व्यक्त करणारे इमोजीद्वारे आणि सोशल मीडियावरून देण्यात येणाऱ्या अमाप उपायांच्या स्वरूपात - स्मार्टफोन्स, व्हीडिओ किंवा ऑडियो संदेश हीच आजच्या संवादाची, सहवेदनेची भाषा झाली आहे.

या भीतीने मानवाला अदृश्य केलं आहे आणि याच भीतीने व्हर्च्युअल रिअलिटी आणि व्हर्च्युअल जगाचा मोठ्या प्रमाणावर विस्तार केला आहे. याच भीतीने आपल्याला त्या जागी नेऊन सोडलं आहे जिथे आपल्याला परस्परांची भीती वाटू लागली आहे. आपण एकमेकांना 'बायोलॉजिकल बाँब'च्या स्वरूपात बघू लागलोय. याच भीतीने आपल्या मानवीय देहाचं बायोलॉजिकल देहामध्ये अवमूल्यन केलंय, किंवा आपण म्हणू रूपांतर केलंय.

काही दिवसांपूर्वीच दिल्ली, मुंबई, पुणे यासारख्या शहरांमध्ये कोरोनामुळे निर्माण झालेली परिस्थिती, ठप्प झालेला कामधंदा आणि कामाच्या गावी रहायला घर नसणे, या अडचणी आणि असुरक्षिततेच्या भीतीमुळे अनेकांनी आपापल्या गावांची वाट धरली.

मात्र मार्गात काही ठिकाणी त्यांच्यावर केमिकलची फवारणी करण्यात आली.  हे रासायनिक स्प्रे बस, लोखंडी हँडल, फरशी, फ्रेम यासारख्या निर्जीव वस्तू निर्जंतूक करण्यासाठी वापरतात. या रासायनिक फवारणीत सोडियम हाइपोक्लोराईट हे रसायन टाकण्यात आल्याचं सांगितलं जातं, जे मानवी त्वचेसाठी घातक असतं. उत्तर प्रदेशातल्या बरेलीमध्ये ही घटना घडली.

अशीच एक घटना केरळमधल्या वायनाड जिल्ह्यातही घडली. तिथे चौकातून जात असलेल्या लोकांवर रासायनिक फवारणी करण्यात आली. मात्र कालांतराने अग्निशमन दलाने स्पष्ट केलं की त्या 'रासायनिक' फवारणीत केवळ साबणाचं पाणी होतं, घातक रसायन नव्हतं.

आपल्याच बांधवांमुळे आपल्याला आजार होईल या भीतीपोठी आपण काहीही करायला तयार आहोत, हेच या दोन घटनांवरून स्पष्ट होतं. यावरूनच भीती माणसाला किती अमानुष बनवते, हे स्पष्ट होतं. कोरोना आपल्याला स्क्रिझोफेनियासारख्या एका भयावह संसारात ढकलतोय, ज्यात आपण कुणालाही बघितलं की भीती वाटते.

अशाप्रकारच्या भीतीच्या छायेत आपण एकमेकांना आजार आणि स्वतःच्या अंताचं कारण मानू लागतो. ही भीती मानवी समूहामध्ये दीर्घ काळ उपस्थित राहिली तर 'सोशल स्क्रिझोफ्रेनिया' निर्माण करू शकते.

प्रसिद्ध विचारवंत जॉर्जियो...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना विषाणूमुळे आलेल्या आरोग्य आणीबाणीमुळे जगभरातील वेगवेगळ्या समाजांमध्ये आजार आणि मृत्यूबरोबरच भीतीही शिरकाव करते आहे. ही भीती अनेकदा रोग आणि त्यामुळे होणाऱ्या मृत्यूपेक्षाही भयंकर असते, आणि हीच भीती माणसाच्या हातून चुका घडवून आणते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनाच्या लॉकडाऊनचा फटका एस.टी. महामंडळाला बसलाय. यामुळेच महामंडळाने कर्मचारी कपातीचा निर्णय घेतला असून शेकडो कर्मचाऱ्यांची सेवा स्थगित करण्यात येणार आहे. 'न्यूज 18 लोकमत'ने याविषयीची बातमी दिली आहे.

एस. टी. च्या मध्यवर्ती कार्यालयातून याविषयीचं पत्र विभागीय कार्यालयांना पाठवण्यात आलंय. यानुसार 2019च्या भरतीमधली सेवा स्थगित करण्यात आलेली आहे. या काळात भरती झालेल्या चालक - वाहकांची सेवा तात्पुरती स्थगित करण्यात यावी आणि पुढे गरज लागल्यास त्यांना ज्येष्ठतेनुसार सेवेत घ्यावं असं या पत्रकात म्हटलंय. याशिवाय विविध पदांवर ज्यांचं प्रशिक्षण सुरू आहे, ते देखील थांबवण्यात आलेलं आहे.

जाहिरातीप्रमाणे कर्मचाऱ्यांची 8022 संख्या. प्रत्यक्षात मात्र 4500 कर्मचारी भरती प्रक्रियेद्वारे भरती झालेत. त्यामध्ये 3200 प्रशिक्षण घेत आहेत. प्रत्यक्षात 1300 चालक तथा वाहक कर्तव्यावर आहेत. त्याचबरोबर राज्य संवर्ग - 150 आणि अधिकारी 82 कामावर रुजू झाले आहेत असं   झी 24 तासने सांगितलं आहे.

पगार व्यवस्थित होतील, यासाठी प्रयत्न सुरू - परब

महाराष्ट्राचे परिवहन मंत्री अनिल परब यांनी सांगितलं की, "एसटी  एसटी कर्मचाऱ्यांच्या पगारासाठी महिन्याला 292 कोटी रूपये लागतात. मात्र, आता उत्पन्न थांबल्यानं सरकारकडे मदत मागितली आहे. एसटी सेवा सुरळीत होईपर्यंत महामंडळाला मदत करून कर्मचाऱ्यांचे पगार व्यवस्थित होतील, यासाठी प्रयत्न सुरू आहेत."

"सरकारची आर्थिक बाजू ठप्प आहे. इतर ठिकाणहून येणारा महसूलही थांबलाय. त्यामुळे एसटी महामंडळाला कशी मदत करता येईल, याबाबत अर्थमंत्री आणि मुख्यमंत्र्यांकडे मागणी करतोय," असं परब म्हणाले.

एप्रिलपर्यंत एसटी महामंडळाचे 1000 कोटींचे नुकसान होते. गेल्या तीन महिन्यातील नुकसान दोन हजार कोटींच्या आसपास झालंय, अशीही माहिती अनिल परब यांनी दिली.

2. अभिनेत्री ऐश्वर्या राय -बच्चन नानावटीमध्ये

अभिनेत्री ऐश्वर्या राय - बच्चन आणि तिची मुलगी या दोघींनाही शुक्रवारी (17 जुलै) नानावटी रुग्णालयामध्ये दाखल करण्यात आलंय. अमिताभ आणि अभिषेक बच्चन 12 जुलैपासून नानावटी रुग्णालयामध्ये कोव्हिड 19 वर उपचार घेत आहेत. ऐश्वर्याला ताप आल्याने तिला आणि मुलीली खबरदारीचा उपाय म्हणून रुग्णालयात दाखल करण्यात आल्याचं 'लोकसत्ता'ने म्हटलंय.

ऐश्वर्या राय बच्चन

बच्चन कुटुंबातल्या चौघांची कोव्हिड टेस्ट काही दिवसांपूर्वी पॉझिटिव्ह आली होती. पण ऐश्वर्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

विविध वर्तमानपत्रं आणि वेबसाईट्स यांचा घेतलेला आढावा

1 . एस.टी. महामंडळाकडून  अनेकांची सेवा स्थगित


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनाच्या वाढत्या प्रादुर्भावाच्या पार्श्वभूमीवर, दहावी-बारावी परीक्षांचं काय होणार? अशी टांगती तलवार विद्यार्थी आणि पालकांच्या डोक्यावर होती. मात्र विद्यार्थ्यांचं आरोग्य हे सर्वोच्च प्राधान्य आहे, त्यामुळे परीक्षा लांबणीवर टाकण्याचा निर्णय घेतला असल्याचं शिक्षणमंत्र्यांनी सांगितलं.

पण, सरकारनं बोर्डाची परीक्षा पुढे ढकलली असली, तरी शिक्षण विभागासमोरील आव्हान अद्यापही कायम आहे. एक म्हणजे मे अखेर आणि जूनपर्यंत परीक्षा पुढे ढकलली असली तरी तोपर्यंत कोरोनाचे संकट पूर्ण जाईल याची शाश्वती नाही. त्यामुळे 32 लाख विद्यार्थ्यांची परीक्षा पुन्हा सुरक्षितपणे घेण्याचं आव्हान सरकारसमोर असणार आहे.

दुसरं म्हणजे दरवर्षी मे महिन्याच्या अखेर बारावीचा निकाल जाहीर होतो, तर जूनच्या पहिल्या आठवड्यात दहावीचा. आता परीक्षेला उशीर होणार त्यामुळे निकाल रखडणार आहे. तेव्हा अकरावी, पदवी परीक्षा आणि वैद्यकीय प्रवेश प्रक्रियेलाही विलंब होणार हे स्पष्ट आहे.

त्यामुळे सरकारच्या या निर्णयावर नाराजी व्यक्त करण्यात येत आहे.

"जून महिन्यात कोरोनाचा संसर्ग होणार नाही याची काहीच गॅरंटी नाही. त्यामुळे हा निर्णय मला योग्य वाटत नाही. यामुळे पुढची प्रवेश प्रक्रिया रखडणार आणि याचा फटका केंद्रीय प्रवेशासाठी अर्ज करणाऱ्या विद्यार्थ्यांना बसू शकतो. अशी किती वेळा परीक्षा पुढे ढकलणार?", असा सवाल निवृत्त उपमुख्याध्यापक लीना कुलकर्णी उपस्थित करतात.

तर इंडिया वाईड पॅरेंट असोसिएशनच्या प्रमुख अनुभा श्रीवास्तव सहाय यांनी वर्षा गायकवाड यांच्या ट्वीटवर कमेंट करताना म्हटलंय, "या परिस्थितीत वेगळ्या पद्धतीने मूल्यमापन होणे हा एकमेव पर्याय असू शकतो, आपण किती वेळा आणि किती काळासाठी परीक्षा पुढे ढकलत राहणार. महाराष्ट्राने काही पर्यायी पद्धतीचा अवलंब केला पाहिजे जेणेकरून ते इतर राज्यांसाठी देखील आदर्श ठरू शकेल."

'परिस्थिती स्वीकारणं गरजेचं'

शिक्षणतज्ज्ञ निलेश निमकर सांगतात, "परीक्षा पुढे ढकलल्या म्हणजे आभाळ कोसळलं असं नाही. प्रवेशसुद्धा होतील. सगळीकडेच अपवादात्मक परिस्थिती आहे. त्यात कमीतकमी नुकसान होईल याची काळजी आपल्याला घ्यायची आहे.

"परीक्षेसाठी इतर पर्यायी यंत्रणासुद्धा अशी लगेच उभी करता येत नाही. त्यामुळे लेखी परीक्षेला काही पर्याय लगेच देता येणार नाही. प्रवेश प्रक्रियेला यंदा उशीर झाला तरी थोडं नुकसान कशाने तरी होणारच आहे. आपण परिस्थितीचा स्वीकार करायला...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

राज्यभरातील दहावी-बारावीच्या विद्यार्थ्यांना दिलासा देणारा निर्णय राज्य सरकारने घेतला आहे. दहावीची परीक्षा जूनमध्ये होईल तर बारावीची परीक्षा मे महिन्याच्या अखेरीस घेण्यात येईल, असं शिक्षणमंत्री वर्षा गायकवाड यांनी जाहीर केलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनाच्या संकटामुळे यंदा एसटी बसने संतांच्या पादुका पंढरपूरला नेण्यात आल्या. वाखरीत संतांच्या भेटीच्या सोहळ्यासाठी शेख यांनी एका बसची जबाबदारी सांभाळली. 'लकी ड्रॉ' मधून त्यांना बस चालवण्याचा मान मिळाला.

संतांच्या पादुकांची बस चालवण्याचा मान मिळाला याचा मला अभिमान आहे, असं आरिफ शेख सांगतात.

व्हीडिओ रिपोर्ट - गणेश पोळ, बीबीसी मराठी प्रतिनिधी

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पंढरपूर बस स्थानकातले आरिफ शेख यांना संत नामदेवांच्या पादुका ने-आण करण्याचा मान मिळाला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनाच्या संसर्गाच्या भारतातल्या केसेस झपाट्याने वाढत असल्याचं एका सरकारी शास्त्रज्ञानं मला सांगितलं. फक्त मृत्यूदर काहीसा दिलासादायक आहे. सध्याचा भारतातला 16.3% मृत्यूदर हा जगभरातल्या कोरोनाची रुग्णसंख्या जास्त असणाऱ्या इतर अनेक देशांपेक्षा कमी आहे.

टेस्टिंगचं प्रमाण वाढल्यानेही काही प्रमाणात रुग्णसंख्या वाढलेली आहे. पण ज्या वेगाने हा विषाणू पसरतोय, त्यामुळे जाणकार चिंतेत आहेत.

भारतामध्ये हा विषाणू आल्याच्या 170 दिवसांनी देशाने 10 लाखांची रुग्णसंख्या गाठली. पण 40 ते 50 लाख रुग्णसंख्येचा आकडा भारताने फक्त गेल्या 11 दिवसांत ओलांडला. एप्रिलमध्ये देशात दररोज सरासरी 62 रुग्ण आढळत होते. सप्टेंबरमध्ये ही संख्या 87,000 पेक्षा जास्त झाली आहे.

गेल्या आठवड्यातल्या प्रत्येक दिवशी भारतात 90,000 नवीन रुग्ण नोंदवण्यात आले तर रोज 1,000 पेक्षा जास्त मृत्यू झाले. देशातल्या 7 राज्यांमध्ये संसर्गाचं प्रमाण सर्वाधिक आहे. या राज्यांतली लोकसंख्या देशाच्या एकूण रुग्णसंख्येच्या 48% आहे.

एकीकडे कोरोनाचा संसर्ग वाढतोय तर दुसरीकडे ऑफिसेस, सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्था, रेस्टॉरंट्स, जिम  या गोष्टी पुन्हा सुरू केल्या जात आहेत. अर्थव्यवस्थेतमध्ये सध्या झालेली घसरण ही गेल्या काही दशकांतली सर्वात मोठी घसरण आहे आणि परिस्थिती सुधारण्यासाठी कामकाज पुन्हा सुरू करण्यात येतंय.

जगातला सर्वात कठोर लॉकडाऊन भारतात लावण्यात आला. या काळात लोक घरात होते, उद्योग बंद होते आणि असंघटित क्षेत्रातल्या कोट्यवधी कामगारांच्या नोकऱ्या गेल्या आणि त्यांना पायी चालत वा बस आणि ट्रेननी प्रवास करत गावी परतावं लागलं.

पण एकीकडे संसर्गाचं प्रमाण आणि रुग्णसंख्या वाढत असताना अर्थव्यवस्थेचं कामकाज सुरू करणं हे लॉकडाऊनचा बसलेला फटका दर्शवणारं असल्याचं नोमुरा इंडिया बिझनेस रिडम्पशन इंडेक्स म्हणतो.

संसर्गग्रस्तांचा आकडा असू शकतो बराच अधिक

आतापर्यंत 50 लाखांपेक्षा जास्त भारतीयांची कोरोनासाठीची चाचणी पॉझिटिव्ह आलेली आहे आणि दररोज देशभरात 10 लाखांपेक्षा जास्त चाचण्या होत आहेत. पण तरीही जगाच्या तुलनेत चाचण्यांचं हे प्रमाण कमी आहे. Epidemiologist म्हणजे जागतिक साथीच्या आजारांच्या तज्ज्ञांच्या मते भारताल्या संसर्गग्रस्तांची संख्या प्रत्यक्षात बरीच जास्त असण्याची शक्यता आहे.

सरकारने केलेल्या अँटीबॉडी टेस्टवर आधारित पाहण्यांनुसार मेच्या सुरुवातीला 64 लाख संसर्गग्रस्त देशात...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना व्हायरसच्या जागतिक साथीचा नववा महिना लवकरच सुरू होईल. भारतातली कोव्हिडची एकूण रुग्णसंख्या 50 लाखांपेक्षा जास्त झालेली आहे. अमेरिकेपाठोपाठ भारतात जगातील सर्वाधिक रुग्ण आहेत. भारतात आतापर्यंत 83 हजारांपेक्षा जास्त बळी गेले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनातून बरे झाल्यानंतर अशोक चव्हाण यांनी बीबीसी मराठीला मुलाखत दिली.

कोरोना झाल्यानंतर मेल्याशिवाय स्वर्ग दिसत नाही, या म्हणीचा प्रत्यय आल्याचं त्यांनी सांगितलं, तर त्यांच्या मुंबईत उपचार घेण्यावरून एक व्यक्ती प्रसिद्धीसाठी राजकारण करत असल्याचा आरोपही त्यांनी यावेळी केला.

बीबीसी मराठीचे प्रतिनिधी नीलेश धोत्रे यांनी अशोक चव्हाण यांच्याशी संवाद साधला.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

प्रश्न - तुमची तब्येत कशी आहे?

उत्तर - माझी तब्येत चांगली आहे. मी सध्या घरी आहे. माझा कोव्हिड-19 चा रिपोर्ट निगेटिव्ह आल्यानंतर मला डिस्चार्ज देण्यात आला. सध्या गेले 3-4 दिवस मी होम क्वारंटाईन आहे.

प्रश्न - तुम्हाला कोव्हिडची लक्षणं दिसत आहेत, हे केव्हा लक्षात आलं?

उत्तर - लॉकडाऊन जाहीर झाल्यापासून मी नांदेडमध्येच होतो. तिथे लोकांना मदत करण्याचं काम मी सुरू केलं होतं. त्यासाठी प्रत्येक तालुक्यात भेटी देत होतो. स्थलांतरित मजुरांचे प्रश्न, जीवनावश्यक वस्तूंचं लोकांना वाटप यांसारख्या गोष्टींवर मी लक्ष देत होतो. तेवढ्यात विधानपरिषदेची निवडणूक होणार असल्याने मला मुंबईला जाव लागलं. ती निवडणूक बिनविरोध झाल्याने मी पुन्हा नांदेडला परतलो.

रेड झोनमधून आल्यामुळे मी नांदेडला चार-पाच दिवस घरी थांबलो. यावेळी माझ्या तपासण्या डॉक्टरांनी केल्या. पण मुंबईहून आल्याच्या पाचव्या दिवशी माझा एक्स-रे काढण्यात आला. त्यात कोव्हिडची लक्षणं दिसून आली. ते कळताच मी लगेच मुंबईला निघून आलो. मुंबईला आल्यावर सुदैवाने मला उपचार मिळाले आणि लवकर डिस्चार्ज मिळाला.

प्रश्न - जेव्हा तुम्हाला कोरोना झाल्याचं कळलं, तेव्हा तुमच्या मनात नेमकी काय भावना आली?

उत्तर - मेल्याशिवाय स्वर्ग दिसत नाही, या म्हणीप्रमाणेच माझी अवस्था झाली. कोरोनामुळे आजूबाजूला निर्माण झालेलं वातावरण आपण रोज पाहतोय. यामुळे मनात भीती निर्माण झाली. तसंच, मुंबईला आल्यावर कोरोनाग्रस्तांसाठी असलेल्या हॉस्पिटलमध्येच ठेवण्यात आलं होतं. त्यामुळे शेजारील रुग्णाचा आपल्याला संसर्ग होईल ही भीती सुद्धा वाटत होती. हॉस्पिटलमध्ये भरती झाल्यावर ही चिंता दोन-तीन दिवस मनात राहिली. मात्र, वेळेत उपचार झाले त्याने लवकर बरा झाला.

प्रश्न - तुमच्यावर कोणत्या प्रकारची ट्रीटमेंट करण्यात आली?

उत्तर - जी ट्रीटमेंट सामान्यांवर करतात, तीच ट्रीटमेंट माझ्यावर करण्यात आली. इंट्राव्हेनस अँटीबायोटिक्स, हायड्रोक्लोरोक्वीनच्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

काँग्रेस नेते आणि सार्वजनिक बांधकाम मंत्री अशोक चव्हाण आता कोरोनामुक्त झाले आहेत. काही दिवसांपूर्वी त्यांना कोरोना व्हायरसची लागण झाली होती. उपचारानंतर ते आता मुंबईत त्यांच्या घरी क्वारंटाईन आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनानंतर धर्माचं स्वरूप बदलून जाईल का?

या काळात लोक देवावर नाराज होते की त्यांच्या श्रद्धा अधिकच दृढ झाल्या हे पाहावं लागेल.

कोरोनानंतरच्या जगात धार्मिक श्रद्धा कशा बदलतायत?

याच रामायण मालिकेत सीतेची भूमिका करणाऱ्या अभिनेत्री दीपिका चिकालीया टोपीवाला यांच्यामते कोरोना व्हायरसच्या साथीनंतर जग आणखी अध्यात्मिक होईल. भारतातील मोठी लोकसंख्या 'निसर्ग आणि अध्यात्मा'च्या वाटेला जाईल असं त्या सांगतात. बागांमध्ये ध्यानाला बसलेल्या लोकांची संख्या वाढल्याचेही दिसेल असं त्या म्हणतात.

अजमेरमधील पूजनीय सूफी संत ख्वाजा मोईनुद्दिन चिश्ती यांच्या दर्ग्याची देखभाल करणारे सय्यद गोहर या व्हायरसला अल्लाचा प्रकोप मानतात.

कोरोना व्हायरसला मशिदीत घुसण्याला देवदूतच रोखतील असं गोहर आणि त्यांचे अनेक अनुयायी मानतात.

तर काही लोकांना गोमुत्र पिऊन कोरोनापासून सुटका होते असं वाटतं.

त्यामुळे कोरोनाला दूर ठेवण्यासाठी धार्मिक प्रतीकं आणि प्रथांना अधिकृत मान्यताच मिळाली आहे असं वाटतं.

सेंटर फॉर द स्टडी ऑफ डेव्हलपिंग सोसायटीजचे डॉ. हिलाल अहमद म्हणतात, आधुनिक धर्मांमध्ये आणि विज्ञानात कोणताही संघर्ष नाही. इतकंच नाही तर त्यांनी विज्ञान योग्य असल्याची मान्यताही दिली आहे. त्यांच्यासमोर एखादी अभूतपूर्व गोष्ट आली की आपल्या धर्मात ती आधीपासूनच होती असं ते सांगतात.

धर्मांसाठी 'न्यू नॉर्मल'

एखाद्या बाबतीतील अनिश्चितता त्रासदायक असते. परंतु जोपर्यंत एखादी लस तयार होत नाही आणि ती सगळ्या लोकांना दिली जात नाही तोपर्यंत लोकांना या नव्या कोरोनोत्तर जगात आपलं रोजचं जगणं सुरू करता येणार नाही. त्यासाठी काही महिने किंवा वर्षं लागू शकतात असं तज्ज्ञ म्हणतात.

भारतातले लोक पूर्वीपेक्षा जास्त धार्मिक होतील की त्यांची शास्त्रीय समज चांगली विकसित होईल याचा अंदाज लावणं कठीण आहे. तरिही या गोंधळाच्या स्थितीतही काही संकेत मिळत आहेत.

दिल्लीमध्ये राहणाऱ्या सामाजीक कार्यकर्त्या गीता शर्मा यांचं उदाहरण घेऊ. त्या एक स्मार्ट आणि स्वतःवर विश्वास ठेवणाऱ्या कार्यकर्त्या आहेत. लॉकडाऊनमध्ये कोणतीही तक्रार न करता त्या जगत आहेत. त्यामागे काय कारण असावं असं विचारल्यावर त्या याचं श्रेय ध्यान करण्याला देतात.

त्यांच्यामते त्या आता जास्तच अध्यात्मिक झाल्या आहेत. देवानं आपल्याला अध्यात्माच्या दिशेने जाण्यासाठी एक संधी दिली आहे असं त्याचं मत आहे.

गीता या पत्रकार आहेत, या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना व्हायरसची साथ भारतात आल्यानंतर मंदिरं आणि मशिदी बंद केल्या गेल्या मात्र दुसरीकडे रामायण टीव्हीवर दाखवायला सुरुवात केलं. सर्वांत जास्त पाहिला गेलेला कार्यक्रम म्हणून त्याची नोंदही झाली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनाने रोजगाराचं काय होणार?

अर्थशास्त्राचं नोबेल पटकावणाऱ्या अभिजीत बॅनर्जी आणि एस्टर ड्युफलो यांनीही तेव्हाच सांगितलं होतं की, जगभरातल्या देशांना मोठ्या लोकसंख्येला चरितार्थाची साधनं पुरवावी लागतील कारण सगळ्यांना रोजगार मिळू शकणार नाही.

आर्टिफिशियल इंटेलिजन्सच्या मुद्यावरून बराच खल सुरू होता. कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रणालीच्या माध्यमातून कोणती कोणती कामं होऊ शकतील? कोणाच्या नोकऱ्या राहतील आणि वाचतील?

एकीकडे जगभरातील उद्योगपती सगळं काम स्वयंचलित पद्धतीने कसं होईल याची स्वप्नं बघत होते, तर दुसरीकडे सरकार आणि समाजातील अनेकांना कोट्यवधी तरुणांच्या रोजगाराचं काय याची चिंता लागून राहिली होती.

युवाल नोआ हरारी यांनी 21 lessons for the 21st Century या पुस्तकात एकविसाव्या शतकातील 21 गोष्टी सांगतात. त्यात रोजगार दुसऱ्या क्रमांकावर आहे. नव्या पिढीसाठी हा धोक्याचा इशारा आहे. आता शाळा, महाविद्यालयात शिकणाऱ्या पिढीला हे सांगणं आहे की, जेव्हा तुम्ही काम शोधू लागाल तेव्हा कदाचित नोकऱ्या नसतील.

संगणक आणि रोबो नजीकच्या भविष्यात बहुतांश नोकऱ्यांवर गदा आणतील अशी परिस्थिती नाही मात्र हे चित्र प्रत्यक्षात यायला फार वर्ष जाणार नाहीत.

ते 2050 वर्षाचं कल्पनाचित्राची मांडणी करतात.

 'डेटा इज न्यू ऑईल' असं का म्हटलं जातं?

याच धर्तीवर एलेक रॉस यांनी पुढच्या दहा वर्षातील आव्हानांची मांडणी केली. येत्या दहा वर्षांत जे नवं तंत्रज्ञान येईल, नवे शोध लागतील यामुळे आपलं काम आणि आपला घरातला वावर कसा बदलेल याचा त्यांनी अभ्यास केला.

डेटा इज न्यू ऑईल

जग कसं बदलेल, डेटा इज न्यू ऑईल असं का म्हटलं जात आहे, कंप्युटर प्रोग्रॅमिंगहून माणसाच्या प्रोग्रॅमिंगपर्यंत पोहोचलेलं तंत्रज्ञान या सगळ्याचा आढावा रॉस यांच्या The Industries of The Future पुस्तकात घेण्यात आला आहे. वेगाने बदलणाऱ्या जगात केवळ टिकून राहण्यासाठी नव्हे तर प्रगती करायची असेल तर हे पुस्तक गाईड म्हणून काम करू शकेल.

यामध्ये डेटा काय किमया करू शकतं याची झलक आहे. रोबो आपली कामं कशी करू शकतो हेही दिलं आहे. कॉम्प्युटर कोडिंगचा वापर हत्यार म्हणून कसा केला जाईल याचीही शक्यता मांडण्यात आली आहे.

जमिनीवर होणाऱ्या तसंच हवेत होणाऱ्या लढायांपेक्षा सायबर युद्ध व्हर्च्युअल युद्धाची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे. तिसऱ्या जगातील देश म्हणजेच विकसनशील देशांना अमेरिकेसारखी सिलिकॉन व्हॅली उभी करता...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना पूर्व काळातही जगासमोर एक प्रश्न फेर धरून होता तो म्हणजे रोजगार कसा मिळणार, कुठून मिळणार आणि कोणाकोणाला मिळणार?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनाबाधितांची वाढणारी संख्या पाहता मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी सर्वपक्षीय नेत्यांची महत्त्वाची बैठक आज (10 एप्रिल) घेतली.  या बैठकीत उपस्थित असलेल्या सूत्रांनी राज्यात पुन्हा एकदा कठोर लॉकडाऊन लावण्याचा विचार सुरू असल्याची माहिती बीबीसी मराठीला दिली.

उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांनीदेखील सोमवारी (12 एप्रिल) कॅबिनेटमधल्या महत्वाच्या मंत्र्यांची बैठक बोलवली आहे. या बैठकीत राज्यात लॉकडाऊन लावलं तर पुरेशी तयारी आहे का? याचा आढावा घेतला जाईल. मुबलक अन्नधान्य साठा, आरोग्य यंत्रणेची तयारी, मजुरांबाबतची व्यवस्था या गोष्टींचाही आढावा या बैठकीत घेतला जाईल.

महाराष्ट्रात कोरोनाचा झपाट्याने पसरणारा संसर्ग दिवसेंदिवस चिंतेचा विषय बनत चाललाय. कोरोनाला रोखण्याचं मोठं आव्हान राज्य सरकारसमोर आहे. त्यामुळे राज्यात संपूर्ण लॉकडाऊनची चाचपणी महाविकास आघाडी सरकारकडून केली जातेय. त्यासाठीच उद्धव ठाकरे यांनी सर्वपक्षीय बैठक बोलावली होती.

या बैठकीला विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांच्यासह आरोग्यमंत्री राजेश टोपे, महसूल मंत्री बाळासाहेब थोरात, सार्वजनिक बांधकाम मंत्री अशोक चव्हाण, विधान परिषदेचे विरोधी पक्षनेते प्रवीण दरेकर, चंद्रकांत पाटील हे व्हिडिओ कॉन्फरन्सिंगद्वारे सहभागी झाले होते.

मनसे नेते राज ठाकरे हे या बैठकीला उपस्थित राहणार होते. मात्र, त्यांच्या हातावर शस्त्रक्रिया झाल्याने ते बैठकीला उपस्थित राहिले नाहीत.

मुख्यमंत्र्यांनी काय भूमिका मांडली?

"कोरोनाचे अनर्थचक्र थांबवायचे असेल तर काही काळासाठी का होईना पण कडक निर्बंध लावावेच लागतील. आपल्याला प्रथम जीव वाचविण्याला प्राधान्य द्यावे लागेल. ही जर आरोग्याची आणीबाणी असेल तर प्राधान्य हे नागरिकांच्या आरोग्याला आणि जीवाला असले पाहिजे," अशी भूमिका मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी मांडली.

 कडक निर्बंध लावतांना गरीब, श्रमिक, हातावर पोट असणाऱ्या वर्गाला त्रास होऊ नये ही सर्वांचीच  भूमिका आहे. त्यादृष्टीने विचार झाला पाहिजे आणि केला जाईल. पण दररोज झपाट्याने वाढणारा संसर्ग आणि रुग्णवाढ काहीही करून प्रथम रोखणे अतिशय गरजेचे आहे. सर्वानुमते एकमुखाने निर्णय घेऊन या संकटावर मात कशी करावी ते ठरविले पाहिजे. यासाठी लोकांमध्ये आपण सर्व पक्षांनी जागृती केली पाहिजे, असं मुख्यमंत्र्यांनी म्हटलं.

रुग्णसंख्या इतक्या वेगाने वाढते आहे की, आज आपण लॉकडाऊनबाबत निर्णय घेतला नाही तर उद्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

राज्यात 15 दिवसांचा लॉकडाऊन लावण्याबाबत सरकारचा विचार सुरू आहे. त्यासाठी मुख्यमंत्र्यांनी उद्या (11 एप्रिल) टास्क फोर्सची बैठक बोलवली आहे. या बैठकीनंतर लॉकडाऊनबाबत निर्णय घेतला जाईल.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनामुळे अत्यंत कमी लोकांनाच यात्रेची परवानगी देण्यात आली आहे. सौदी अरेबियात राहत असलेल्या विदेशी नागरिकांना देखील यात्रेला जाता येऊ शकतं.

दरवेळी अंदाजे 20 लाख लोक हज यात्रा करतात. पण यावर्षी कोरोनामुळे खूप कमी लोक यात्रेला जाऊ शकतील.

कोरोनाचं संकट असल्यानं मर्यादित लोकांनाच हज यात्र करण्याची परवानगी दिली जाईल असं सौदी अरेबियाने जून महिन्यातच स्पष्ट केलं होतं.

कोरोनाचा प्रसार होऊ नये, यासाठी सोशल डिस्टन्सिंग किंवा इतर खबरदारीचे उपाय करण्यात आलेत. त्यानुसार हा निर्णय सौदी अरेबियानं घेतला.

सौदी अरेबियातले जे लोक हजसाठी येतील, त्यांच्या आरोग्य सुरक्षेसाठीही सर्व उपाययोजना केल्या जातील.

इस्लामिक कॅलेंडर चंद्रानुसार बदलत राहतं. हज बकरी ईदच्या काळात असते. मात्र यंदा हजचं आयोजन जुलै महिन्याच्या शेवटच्या आठवड्यात होत आहे.

इस्लामच्या पाच मूलभूत स्तंभांपैकी शेवटचा स्तंभ हज मानला जातो. शारीरिक आणि आर्थिक रुपानं सक्षम असलेले मुस्लीम नागरिक आयुष्यात एकदा तरी हजची यात्रा करण्याची इच्छा बाळगून असतात.

कोरोनाचं आरोग्य संकट पाहता, यंदा हज यात्रा रद्दच होते की काय, असा अंदाज वर्तवला जात होता. मात्र, सौदी अरेबियानं यात मध्यम मार्ग काढत, आरोग्य सुरक्षेची खबरदारी घेऊन केवळ सौदी अरेबियातील भाविकांनाच हजला येण्याची परवानगी दिली.

एप्रिल महिन्यातच सौदी अरेबियातील हजसंबंधी मंत्री मोहम्मद सालेह बंतेन यांनी जगभरातील भाविकांना सांगितलं होतं की, हजला येणाऱ्यांच्या आरोग्याची सौदी अरेबियाला काळजी आहे. त्यामुळे कुणीही हजला येण्यासाठी बुकिंग करण्याची घाई करू नये.

सौदी अरेबियात आजच्या घडीला कोरोनाचे एकूण एक लाख 61 हजारहून अधिक रुग्ण आहेत. 307 जणांचा कोरोनामुळे मृत्यू झाला आहे. गेल्याच आठवड्यात सौदी अरेबियानं लॉकडाऊन हटवलंय.

हज यात्रा का करतात?

इस्लामच्या एकूण पाच स्तंभांपैकी हज हा पाचवा स्तंभ आहे. स्वस्थ आणि आर्थिकदृष्ट्या सक्षम मुसलमानांकडून एक अपेक्षा असते की, जीवनात एकदा तरी त्यांनी हज यात्रा केली पाहिजे. हज यात्रेकडे भूतकाळातली पापं मिटवण्यासाठीचं योग्य स्थान म्हणून पाहिलं जातं.

असं मानलं जातं की, हज यात्रेनंतर एखाद्या व्यक्तीचे सगळे पाप माफ केले जातात आणि तो आपलं आयुष्य पुन्हा नव्याने सुरू करू शकते.

आयुष्यात एकदा तरी हज यात्रा करावी, अशी बहुतांश मुसलमानांची इच्छा असते. जे हज यात्रेचा खर्च करू शकत नाहीत, त्यांचा खर्च...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सर्व जगभरातील मुस्लिमासाठी अत्यंत पवित्र असणाऱ्या हज यात्रेला सुरुवात झाली आहे. यावेळी ही यात्रा केवळ सौदी अरेबियात राहणाऱ्या लोकांसाठीच असल्याचं सौदी अरेबिया सरकारने स्पष्ट केलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनामुळे अनेक उद्योगांना झळ बसली त्यामध्ये बांधकाम क्षेत्र हे सर्वांत मोठं आहे. भारतासारख्या विकसनशील देशामध्ये गृहबांधणी उद्योग अत्यंत वेगाने वाढणारा उद्योग होता. मात्र गेल्या काही वर्षांतील स्थितीचा आणि कोरोनाचा त्यावर परिणाम झाला आणि हा उद्योग संकटांच्या अधिकाधिक गर्तेत गेला.

या उद्योगाला संकटातून बाहेर काढण्यासाठी लोकानी घर खरेदीसाठी प्रयत्न करावेत यासाठी वेगवेगळी सरकारं प्रयत्न करत आहेत. महाराष्ट्र सरकारनेही बुधवारी (26 ऑगस्ट) स्टॅम्प ड्युटी म्हणजे मुद्रांक शुल्क कमी करण्याचा निर्णय घेतला आहे.

महाराष्ट्र सरकारचा निर्णय काय आहे?

यावर्षी आतापर्यंत मुद्रांक शुल्क 5 टक्के इतकं आकारलं जात होतं आता 31 डिसेंबरपर्यंत ते 2 टक्क्यांवर आणण्यात आलं आहे. तसेच 1 जानेवारी ते 31 मार्च 2021 पर्यंत ते 3 टक्के इतकं आकारण्यात येणार आहे. यामुळे घरखरेदीला चालना मिळेल अशी अपेक्षा आहे.

मुद्रांक शुल्क म्हणजे काय?

मालमत्ता खरेदी करताना जे मुद्रांकापोटी शुल्क द्यावं लागतं त्याला मुद्रांक शुल्क किंवा स्टॅम्प ड्युटी असं म्हटलं जातं. हे शुल्क महानगरं, शहरं आणि गावांनुसार बदलतं.

मुद्रांकशुल्क शोधण्यासाठी तसेच मालमत्तेचं बाजारमूल्य पाहाण्यासाठी वेबसाइटच्या या पेजवर जा.

मुद्रांक शुल्क राज्यनिहाय वेगवेगळंही असतं. आपल्याला नक्की किती मुद्रांक शुल्क लागेल हे जाणून घेण्यासाठी आपण खरेदी करत असलेल्या मालमत्तेचं बाजारमूल्य तुम्हाला माहिती असावं लागतं. ते मूल्य तुम्हाला http://www.igrmahhelpline.gov.in या महाराष्ट्र शासनाच्या संकेतस्थळावर मिळू शकतं.

मुद्रांक शुल्क कसं भरायचं?

महाराष्ट्रात मुद्रांक शुल्क ई-पेमेंटद्वारे, फ्रँकिंगद्वारे किंवा पारंपरिक स्टॅम्प, चिकटवायचे स्टॅम्प विकत घेऊन भरता येतं. प्रत्येक जिल्ह्याच्या कोषागार किंवा उपकोषागार कार्यालयात ते भरता येतं किंवा परवानाधारक स्टॅम्प विक्रेत्यांकडे देता येतं.

मुद्रांक शुल्क भरायला उशीर झाला तर...

मुद्रांक शुल्क भरण्यास विलंब झाल्यास कमी भरलेल्या मुद्रांक शुल्काच्या रकमेवर दरमहा 2% याप्रमाणे दंडाची आकारणी केली जाते.

हा दंड दस्तऐवजावर पहिली स्वाक्षरी केल्याच्या दिनांकापासून ते कमी पडलेले मुद्रांक शुल्क शासनजमा करण्याच्या दिनांकापर्यंत आकारला जातो.

असे कमी पडलेले मुद्रांक शुल्क आणि दंड निश्चितीची कार्यवाही संबंधित मुद्रांक जिल्हाधिकारी यांच्याकडून केली जाते. या दंडाची कमाल...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना व्हायरसची लागण झालेल्या रुग्णांची कमी न होणारी संख्या, मागणी घटल्यामुळे बंद पडलेले उद्योग आणि त्यामुळे लाखो लोकांवर कोसळलेली बेरोजगारीची कुऱ्हाड हे चित्र भारतातच नव्हे तर जगभरात दिसून येत आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनामुळे आपलं आयुष्य आता नेहमीकरता बदलून जाणार आहे का?

कोरोनापूर्वी म्हणजे फेब्रुवारी महिन्यापर्यंत आपण जसं आयुष्य जगत होतो, तसं आता आपण परत जगू शकू? की आता काही गोष्टी कायमच्या बदलल्या आहेत?

अनेक तज्ज्ञांच्या मते आता काही गोष्टी कायमच्या बदलू शकतात आणि पूर्वी जे नॉर्मल वाटायचं, ते आता होऊ शकणार नाही. आता अशा अनेक नवीन गोष्टी असतील ज्या आपल्यासाठी नॉर्मल झालेल्या असतील.  पाहूया गोष्ट नव्या नॉर्मलची.. सोप्या शब्दांत.

नवं नॉर्मल म्हणजे काय?

चीनच्या ज्या वुहान शहरातून कोनोना व्हायरसच्या प्रसाराची सुरुवात झाली, तिथे 76 दिवस लॉकडाऊन होतं. त्यानंतर जेव्हा गोष्टी सुरू झाल्या, तेव्हा त्या आधीसारख्या नव्हत्या. त्या शहराचा आणि तिथल्या लोकांचा चेहरामोहराच बदललेला होता.

जगात अनेक देशांमध्ये हेच होतंय. लॉकडाऊन करूनही कोव्हिड रुग्णांची संख्या काही शून्य होत नाहीये. लस यायला किमान वर्ष किंवा दीड वर्षापेक्षाही जास्त वेळ लागू शकतो. वर्ष-दीड वर्ष लॉकडाऊन करून ठेवणं कोणत्याही देशाला शक्य नाहीये.

या काळात आपल्याला आयुष्यात काही मूलभूत बदल करावे लागतील. या बदलांसकटचं जे आपलं आयुष्य असणार आहे, ते असेल आपलं नव नॉर्मल आयुष्य. ते स्वीकारण्यावाचून गत्यंतर नाही.

स्पेनने अलिकडेच आपला 'एक्झिट प्लॅन' अमलात आणायला सुरुवात केली. जून अखेरपर्यंत देशाला 'न्यू नॉर्मल'कडे न्यायचंय असं पंतप्रधान सांचेझ यांनी म्हटलंय,

ब्रिटनमध्ये सुद्धा याचीच चर्चा सुरू आहे. परराष्ट्र मंत्री सचिव डॉमिनिक राब यांनीही म्हटलं होतं की, ब्रिटनला लॉकडाऊन संपवण्यासाठी सगळे निर्बंध हटवून चालणार नाहीत. तर देशाला एका 'न्यू नॉर्मल'कडे जावं लागेल. शाळा-दुकानं सगळीकडे सोशल डिस्टन्सिंगचे नियम आता कायम राहतील. पण त्याहून खूप जास्त बदल आपल्या आयुष्यात होऊ शकतात.

प्रवास आणि भटकंती बंद?

भारतात अजूनही विमानप्रवास बंद आहे. अनेक देशांनी तर प्रवासावर दीर्घकाळासाठी निर्बंध घातलेत. अर्जेंटिनाने सप्टेंबरपर्यंत सर्व विमानप्रवासावर बंदी घातलीय. युकेच्या एका मंत्र्याने अलिकडेच म्हटलं होतं की, लोकांनी उन्हाळ्याच्या सुटीत प्रवास करण्याचे प्लॅन करू नयेत.

अमेरिकेतल्या अनेक बड्या विमान कंपन्यांनी आपली विमानसेवा हळूहळू सुरू करत असताना आता प्रवाशांना तसंच आपल्या कर्मचाऱ्यांना विमानातही मास्क लावून बसण्याच्या सूचना दिल्या आहेत.

हाँगकाँग एअरपोर्टवर तर फुल बॉडी सॅनिटायझर्स बसवले...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

देशात तिसरं लॉकडाऊन सुरू झालं आहे. रुग्णांचा आकडा 40 हजारांच्या पुढे गेलाय. प्रत्येकाच्या मनात आता एकच प्रश्न आहेत की गोष्टी नॉर्मल कधी होणार?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनामुळे आर्थिक भार

आधीच रोजगारावर परिणाम झालेला आणि त्यातच ज्यांच्यावर कोरोना संसर्ग झेलण्याची वेळ आली त्यांना रुग्णालयांनी लावलेल्या वारेमाप बिलांचा भुर्दंड पडला. केंद्र सरकारने लोकांकडे सध्या असलेल्या मेडिक्लेम किंवा आरोग्य विम्यामध्येच कोव्हिड उपचारांचा समावेश करणं विमा कंपन्यांसाठी सुरुवातीला अनिवार्य केलं. त्यानंतर काही कंपन्यांनी स्वत:हून 'कोव्हिड रक्षक' आणि 'कोव्हिड कवच' अशा विमा योजना बाजारात आणल्या.

पण, त्यानंतरही लोकांना रुग्णालयात झालेला सगळा खर्च मिळालेला नाही. तर काही जणांना कॅशलेस म्हणजे स्वत: एकही पैसा न भरता विमा कंपनीकडून रुग्णालयाला परस्पर बिल चुकतं होण्याचा फायदा मिळालेला नाही.

लोकांच्या तक्रारी आहेत त्या खरं तर प्रकरणानुसार बघायला हव्या. पण, सध्या आपण काही प्रातिनिधिक उदाहरणं बघूया आणि सर्वसामान्यपणे कोव्हिड उपचारांसाठी आपण कुठलं विमा कवच घेतलं पाहिजे, विम्याबद्दल तक्रारी असतील तर त्याचं निराकरण कुठे होतं, हे बघूया…

हॉस्पिटल बिलांबद्दल लोकांच्या काय तक्रारी आहेत?

अंकित हा 27 वर्षांचा एका नावाजलेल्या कंपनीत काम करणारा तरुण आहे. दीड महिन्यांपूर्वी कोरोनाने त्यांना गाठलंच. आणि त्यांना रुग्णालयात भरती होण्याचा सल्ला मिळाला. आपल्याकडे कंपनीने दिलेला आरोग्य विमा आहे असं म्हणत अंकित यांनी जवळचं मोठं खाजगी रुग्णालय निवडलं.

तीन दिवसांच्या उपचारांनंतर रुग्णालयाने त्यांना सांगितलं की हे तुमचं प्रोव्हिजनल बिल आहे आणि यातले अठरा हजार तुम्हाला आताच भरावे लागतील. तर पुढचे उपचार मिळतील.

पूर्ण रक्कम काय आताचे अठरा हजार रुपये भरणंच अंकित यांच्यासाठी कठीण होतं. तरुण वय आणि कौंटुबिक जबाबदाऱ्या यामुळे बचत फारशी नव्हती आणि पुढचा खर्च बघून त्यांनी रुग्णालयातून काढता पाय घेतला.

कोव्हिड असताना रुग्णालयातून पळाले म्हणून मुंबई महानगरपालिकेनं उलट त्यांच्यावर कारवाई केली.

पैसे

दुसरं उदाहरण आहे प्रशांत या मध्यमवयीन इसमाचं. कोरोनाची पहिली लाट संपता संपता त्यांना संसर्ग झाला. कंपनीच्या आरोग्य विम्यात कुठल्या रुग्णालयात कॅशलेस सोय होईल, त्या रुग्णालयाचा साधारण खर्च किती असेल याचा अंदाज घेऊन त्यांनी रुग्णालयाची निवड केली.

पण, रुग्णालयातल्या चौदा दिवसांचं बिल होतं 4 लाखांच्या घरात आणि यातले 60% पैसेच विमा कंपनीने देऊ केले. ते देण्यासाठी दीड महिन्यांपेक्षा जास्त कालावधी लावला. मध्ये प्रशांत यांना स्वत:ला...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना व्हायरसच्या आक्रमणानंतर मागच्या वर्षभरात आपल्या सगळ्यांवर दुहेरी ताण पडला. एक म्हणजे कोरोना हा संसर्गजन्य आजार असल्यामुळे साथ पसरण्याची आणि आरोग्य संकट उभं राहण्याची भीती. दुसरीकडे साथ आटोक्यात आणण्यासाठी लॉकडाऊन लावावं लागलं त्यामुळे पडलेला आर्थिक ताण. ही परिस्थिती गरीब आणि मध्यमवर्गासाठी तोंड दाबून बुक्क्याचा मार अशीच होती.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनामुळे जगात लॉकडाऊन सुरू आहे. उद्योगधंदे बंद पडलेत आणि देशांच्या अर्थव्यवस्था बिकट परिस्थितीचा सामना करतायत. आणि म्हणूनच कोरोनाचा मुकाबला करण्यासाठी लागणारं आर्थिक पाठबळ उभं करताना अनेक देशांची दमछाकही होतेय.

कोरोनाचं संकट भारतात येण्यापूर्वीच भारतीय अर्थव्यवस्था घरंगळत चाललीये का, यावर अनेक प्रश्न उपस्थित झाले होते.

त्याला कारणही तसंच होतं कारण भारताचा विकासदर अपेक्षेइतका नव्हता. त्यानंतर देशात लॉकडाऊनची घोषणा झाली आणि अर्थव्यवस्थेला ब्रेक लागला.

पण 28 मार्चला कोरोनाचा सामना करण्यासाठी पंतप्रधान मोदी यांनी PM Cares Fund ची घोषणा केली आणि कोरोनाविरुद्धच्या लढाईत सहभागी होण्याचं देशाला आवाहन केलं.

पण या नवीन फंडवर अनेकांनी आक्षेप घेतलाय. PM National Relief Fund असताना आता या नवीन फंडाची खरंच गरज आहे का? आणि याचं ऑडिट करण्यात यावं अशी मागणी काँग्रेसचे खासदार राहुल गांधी यांनी केलीये.

यावरून आता PM Cares Fund वादात सापडलाय. हा वाद नेमका काय आहे? हा फंड नेमका काय आहे? कोणासाठी आहे? त्यातून केंद्र सरकार कोणाला मदत करणार आणि या PM Cares Fund चा पैसा जातोय तरी कुठे? या प्रश्नांची उत्तर शोधण्याचा हा प्रयत्न.

PM CARES Fund आहे तरी काय?

कोरोनाचा मुकाबला करण्यासाठी देशभरातील नागरिकांनी तयरी दाखवलीये. त्यासाठीच सरकार Prime Minister's Citizen Assistance and Relief in Emergency Situations Fund अर्थात PM CARES FUND ची स्थापना करत आहे असं पंतप्रधान मोदींनी 28 मार्चला जाहीर केलं होतं.

एका तंदुरुस्त भारतासाठी हे एक मोठं पाऊल ठरेल असंही मोदींनी म्हटलं. आपल्या ट्वीट्समध्ये त्यांनी असंही सांगितलं की यापुढेही जर अशी आपात्कालीन स्थिती ओढवली तर हा फंड वापरला जाईल.

हे झालं घोषणेचं. पण हा फंड आहे तरी काय? स्वतः देशाचे पंतप्रधान या PM Cares ट्रस्टचे अध्यक्ष आहेत. तर या निधीचे विश्वस्त देशाचे गृहमंत्री, परराष्ट्र मंत्री आणि अर्थमंत्री आहेत. यातील कोणतीही व्यक्ती या पदांसाठी मानधन घेणार नाही, असंही स्पष्ट करण्यात आलंय.

सरकारच्या वेबसाईटवर PM CARES ची तीन उद्दिष्ट सांगण्यात आली आहेत.

यानंतर मुद्दा उपस्थित होतो तो PM CARES फंडमध्ये कोण आणि किती मदत देऊ शकतो. तर सरकारच्या वेबसाईटनुसार कोणीही व्यक्ती किंवा कंपनी या फंडाला मदतमिधी देऊ शकतात.

त्याचप्रमाणे कंपन्यांनी या फंडला मदत केली तर CSR कायद्याअंतर्गत त्यांना त्याचा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोनाच्या संकटानं संपूर्ण जगाला ग्रासलंय. लस कधी निघतेय याकडे सगळ्यांचं लक्ष लागलंय. पण एकीकडे जगासमोर कोरोना आ वासून उभा असताना दुसरीकडे आर्थिक संकटाची टांगती तलवारही आहेच.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनामुळे मरण पावलेल्यांवर अंत्यसंस्कार करण्यासाठी अनेकदा कुणीच धजावत नव्हतं.

अशात कोल्हापुरात बैतुलमाल कमिटीच्या सदस्यांनी पुढाकार घेतला आणि जिल्ह्यातील अनेक मृतांवर कधी दफन केलं तर कधी अग्नीसुद्धा दिला.

व्हीडिओ रिपोर्ट – स्वाती पाटील

एडिटिंग – राहुल रणसुभे

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बैतुलमाल कमिटीतील सर्व सदस्य हे मुस्लीम आहेत. मात्र त्यांनी जात-धर्म बाजूला ठेवत या संकटकाळात 200हून अधिक मृतदेहांवर अंत्यसंस्कार केले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कोरोनामुळे राज्यात आणि मुंबई महानगर क्षेत्रात होणाऱ्या मृत्यूंचं डेथ ऑडिट करण्यासाठी सरकारने समिती स्थापन केली होती. या समितीने आपला प्राथमिक अहवाल राज्य सरकारला दिलाय. कोरोनाची लक्षणं दिसून आल्यानंतर उशिरा रुग्णालयात दाखल झाल्याने रुग्णांचा मृत्यू झाल्याचं प्राथमिक चौकशीत समोर आलं आहे.

राज्य सरकारच्या समितीच्या अहवालातील महत्त्वाचे मुद्दे :

केईएम रुग्णालयाचे माजी अधिष्ठाता आणि मुंबईतील मोठ्या पालिका रुग्णालयाचे माजी संचालक डॉ. अविनाश सुपे यांच्या अध्यक्षतेखालील समितीने मुंबई महानगर क्षेत्रात कोरोनाग्रस्तांच्या मृत्यूची कारणमीमांसा करण्यासाठी अभ्यास केला.

डॉ. अविनाश सुपे म्हणतात, "लक्षणं दिसून आल्यानंतर उशिरा रुग्णालयात पोहोचल्याने बहुतांश रुग्णांचा मृत्यू झाल्याचं या प्राथमिक अभ्यासात समोर आलंय. रुग्णालयात दाखल झाल्यानंतर शून्य ते दोन दिवसात (0-2) मृत्यू होणाऱ्यांची संख्या जास्त आहे. याचं कारण म्हणजे हे रुग्ण शेवटच्या टप्प्यात, अतिगंभीर परिस्थितीत रुग्णालयात दाखल झाले. लक्षणं दिसून आल्यानंतर सरासरी रुग्णांचा मृत्यूपर्यंतचा कालावधी 6 ते 7 दिवसांचा असल्याची माहिती मिळालीय."

डॉ. सुपे म्हणतात, लोकांनी आणि खासकरून वयस्कर व्यक्तींनी, मधुमेह-उच्चरक्तदाब असलेल्या रुग्णांनी आणि त्यांच्या कुटुंबीयांनी धोक्याचे संकेत वेळीच ओळखले पाहिजेत.

धोक्याचे कोणते संकेत ओळखावे?

"लोकांनी वेळीत धोक्याचे संकेत ओळखले आणि कोव्हिड-19 च्या रुग्णांवर उपचारासाठी असलेल्या रुग्णालयात दाखल झाले तर, जास्तीत-जास्त रुग्णांचा जीव वाचवता येणं शक्य होईल. मात्र, यासाठी लोकांनी वेळीच धोका ओळखून रुग्णालयात पोहोचलं पाहिजे," असं डॉ. सुपे पुढे म्हणाले.

कोरोनाग्रस्तांच्या मृत्यूचं कारण

आरोग्य विभागाकडून मिळालेल्या माहितीनुसार,

राज्याच्या आरोग्य संचलनालयाचे आयुक्त डॉ. अनुप कुमार यादव यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, "कोरोनाग्रस्त रुग्णांची लवकरात लवकर ओळख पटवणं. रुग्णांना तात्काळ कोव्हिड-१९ रुग्णालयात दाखल करून उपचार सुरू करणं. कोव्हिड-१९ रूग्णालयात सुसज्ज उपचारपद्धती आणि मनुष्यबळ याबाबत समितीने शिफारस केली आहे. या रिपोर्टवर सरकार पुढील कारवाई करेल."

समितीने केलेल्या शिफारसी

(स्रोत- आरोग्य विभाग)

"लोकांनी लक्षण दिसल्यास वेळ न घालवता, कोव्हिड-१९ रुग्णालयात जावं. जेणेकरून त्यांच्यावर उपचार वेळेत करता येतील, असंही डॉ. अनुप कुमार यादव म्हणाले....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

महाराष्ट्रात, खासकरून मुंबई आणि पुण्यासारख्या महानगरात कोरोनाचं संकट अधिक गडद झालंय. मुंबईसह राज्यात कोरोनामुळे मृत्यू पावणाऱ्यांची संख्या वाढते आहे. राज्यात मृत्यूची टक्केवारी कमी झाली असली तरी, कोरोनाग्रस्तांचे मृत्यू राज्य सरकारसाठी मोठा चिंतेचा विषय आहे.