डॉक सारांशित करण्यासाठी: ज्यांनी सोशल मीडियावर हा दावा केलाय, त्यांनी ऑल इंडिया मजलिस-ए-इत्तिहादुल मुसलमीन पक्षाचे (AIMIM) प्रमुख खासदार असदुद्दीन ओवेसी यांच्या भाषणाचा हवाला दिलाय.

ओवेसी यांनी मुंबईतील चांदिवली परिसरात 13 जुलै 2019 रोजी भाषण केलं होतं. या भाषणातील काही भाग सोशल मीडियावर शेअर केला जात आहे.

चांदिवलीतील या भाषणात ओवेसी म्हणतात, "जेव्हा मी इंडिया गेटला भेट दिली, त्यावेळी तिथे हिंदुस्थानाच्या स्वातंत्र्यासाठी बलिदान देणाऱ्यांची यादी पाहिली. इंडिया गेटवर 95 हजार 300 जणांची नावं लिहिली आहेत. तुम्हाला ऐकून आनंद होईल की, त्यातील 61 हजार 945 जण हे मुसलमान आहेत. म्हणजेच, 65 टक्के केवळ मुसलमान नावं आहेत."

"भाजप, राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ आणि शिवसेनेच्या कुणाही व्यक्तीने जर तुम्हाला म्हटलं की तुम्ही देशभक्त नाहीत, तर त्यांना इंडिया गेटवरील नावं पाहून येण्यास सांगा," असंही ओवेसी यांनी उपस्थितांना आवाहन केलं.

'मीम न्यूज एक्स्प्रेस' नावाच्या यूट्यूब चॅनेलवर 13 जुलै रोजी ओवेसींचं हे भाषण अपलोड करण्यात आलंय. या भाषणाला सव्वा लाखांहून अधिक व्ह्यूज आहे. याच व्हिडीओचा आधार घेत अनेकजण सोशल मीडियावर इंडिया गेटवरील नावांमध्ये सर्वाधिक मुसलमान असल्याचा दावा करत आहेत.

मात्र, या दाव्याची पडताळणी केली असता, आमच्या असं लक्षात आलं की, खासदार असदुद्दीन ओवेसी यांचा दावा पूर्णपणे खोटा आहे.

बीबीसीच्या वाचकांनी व्हॉट्सअॅपवरून हा फोटो आमच्यापर्यंत पाठवला आणि यामागची सत्यता जाणून घेण्याची इच्छा व्यक्त केली.

इंडिया गेटवर किती सैनिकांची नावं?

दिल्ली सरकारच्या वेबसाईटनुसार, नवी दिल्लीस्थित 'इंडिया गेट' 1931 साली उभारण्यात आला. म्हणजेच भारताच्या स्वातंत्र्याच्या 16 वर्षं आधी.

42 मीटर उंचीचं हे स्मारक इंग्रजांच्या सत्ताकाळात ब्रिटिशांसाठी लढताना मृत्युमुखी पडलेल्या भारतीयांच्या स्मरणार्थ बनवण्यात आलं होतं. 'ऑल इंडिया वॉर मेमोरियल' असं या स्मारकाला म्हटलं जात असे.

या स्मारकावर 13,516 भारतीय सैनिकांची नावं लिहिली आहेत. यामध्ये 1919 सालच्या अफगाण युद्धात मृत्युमुखी पडलेल्या भारतीय सैनिकांच्या नावांचा समावेश आहे.

कॉमनवेल्थ वॉर ग्रेव्ह्ज कमिशनच्या यादीनुसार, 1914 ते 1919 दरम्यान ब्रिटिश सरकारसाठी लढताना मृत्युमुखी पडलेल्या 13,220 सैनिकांची नावं इंडिया गेटवर लिहिली आहेत.

कमिशनने आपल्या वेबसाईटवर सैनिकांची सेवा क्षेत्रानुसार म्हणजेच लष्कर, वायूदल आणि...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

'भारतीय स्वातंत्र्यासाठी बलिदान देणाऱ्यांची नावं नवी दिल्ली स्थित इंडिया गेटवर लिहिण्यात आली आहेत, त्यात 65 टक्के नावं हिंदुस्थानातील मुसलमानांची आहेत,' असा दावा सध्या सोशल मीडियावर केला जात आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ज्याठिकाणी त्यांना फाशीची शिक्षा देण्यात आली होती त्या चौकाला भगत सिंग यांचं नाव देण्यात यावं अशी मागणी लाहोरमधली काही सामाजिक कार्याकर्ते करत आहेत.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भगत सिंग यांचं भारताच्या स्वातंत्र्यासाठी मोठं योगदान आहे. त्यांच्या राजकीय आंदोलनाची सुरुवात लाहोर शहरातून झाली होती.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ज्यात कर्मचाऱ्यांना कार्यालयात मोफत स्नॅक्स, वीकेंडला बीयर तसंच कार्यालयात जिमची सुविधा देण्याशिवाय जगभरात फिरण्यासाठी मोठ्या सुट्ट्याही देऊ करतात. कार्यक्षम कर्मचाऱ्यांना आपल्यासोबत ठेवणं त्यांच्यासाठी महत्त्वाचं असतं.

लँचेस्टर युनिव्हर्सिटीतील मनोविज्ञान प्रोफेसर सुझैन कार्टराईट सांगतात की, जेव्हा जेव्हा नोकऱ्यांच्या मोठ्या संधी उपलब्ध होतात तेव्हा अशा गोष्टी वाढतात."

सध्याचं मार्केट हे कष्टकऱ्यांचं आहे. आधीच्या काळाच्या तुलनेत आता लोक वेगानं नोकऱ्या बदलतात.

अमेरिकेच्या श्रमिक सांख्यिकी विभागाच्या आकडेवारीनुसार 25 ते 34 वयोगटातील लोक केवळ 2.9 वर्षच एका नोकरीत टिकून राहतात. 1983मध्ये हे प्रमाण 3.2वर्ष इतकं होतं.

कर्मचाऱ्यांना आपल्यासोबत ठेवण्यासाठी कंपन्या अनेक प्रलोभनं देतात. काही कंपन्या कर्मचाऱ्यांना अधिकचे भत्तेही देतात.

पण यातला कुठला उपाय काम करतो आणि कुठला नाही? जर भत्ता देणं केवळ दिखावा असेल तर मग चांगला उपाय कुठला आहे?

मोठ्या सुट्ट्या

नेटफ्लिक्स आणि वर्जिन समुहासह काही कंपन्या आपल्या कर्मचाऱ्यांना मोठ्या सुट्ट्यांचा पर्याय देतात.

या कंपनीतले कर्मचारी हवी तेवढी मोठी सुट्टी घेऊ शकतात. मोठ्या कंपन्यांची ही पद्धत बघून लहान कंपन्याही आता मागे राहिलेल्या नाही.

अमेरिकेतील मनुष्यबळ संघटना सोसायटी फॉर ह्युमन रिसोर्स (SHRM)नुसार 5 टक्के कंपन्या अमर्याद सुट्ट्या देण्याची तयारी दाखवतात.

2014मध्ये केवळ 1 टक्के कंपन्या अशा प्रकारचा पर्याय आपल्या कर्मचाऱ्यांना देत होत्या. अशा सुट्ट्या कर्मचार्यांचा आत्मविश्वास वाढवताना दिसतात.

SHRMच्या सुजैन गाऊल्डेन सांगतात की, " आपल्या सुट्ट्यांची गरज ठरवण्याचा अधिकार कर्मचाऱ्यांना दिला तर त्यांना ते आवडतं"

मात्र याचा वापर लोक कसा करतात हे संशयास्पद आहे. मँचेस्टर बिझनेस स्कूलमध्ये मनोविज्ञानाच्या प्रोफेसर असलेल्या कॅरी कूपर यांच्या मते पीआर किंवा प्रसिद्धीसाठी हे चांगलं आहे, पण लोक याचा वापर कसा करतात हे आम्हाला माहिती नाही.

कर्मचारी सुट्टी घेत नाहीत

सुट्टी घेणं हे व्यवसाय आणि कर्मचारी दोघांसाठीही फायदेशीर असतं.

2015 च्या एका अभ्यासानुसार जे कर्मचारी कंपनीनं दिलेल्या सगळ्या सुट्या घेतात त्यांना वर्षाला 6.5 टक्के वेतनवाढ मिळण्याची शक्यता असते.

जे कर्मचारी सुट्ट्या घेत नाहीत, त्यांना मात्र तशी वेतनवाढ मिळेलच असं नाही.

मात्र नियम जरी आपणाला मान्य असले...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कर्मचाऱ्यांना खूश ठेवण्यासाठी गिफ्ट्स देणं किंवा कॉर्पोरेट पर्क्स देणं हा एकमेव उपाय नाहीए. इतर छोट्यामोठ्या उपाययोजनाही महत्त्वाच्या ठरू शकतात. हुशार आणि कार्यक्षम कर्मचाऱ्यांना आपल्यासोबत ठेवण्यासाठी आणि अशाच नव्या लोकांना आकर्षित करण्यासाठी कंपन्या अनेक क्लृप्त्या लढवतात.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ज्युनियर ट्रंप यांची भेट वादग्रस्त ठरली आहे.

जून 2016 मध्ये डोनाल्ड ट्रंप यांच्या मुलाने रशियन वकील नतालिआ वेसेल्नीटस्काया यांची भेट घेतली होती. या भेटीचे पडसाद सातत्याने उमटत असतात. या भेटीबाबतची ट्रंप यांची कबुली याप्रकरणासंदर्भातलं सगळ्यात स्पष्ट निवेदन आहे.

विशेष सरकारी वकील रॉबर्ट म्युलर अमेरिकेच्या गुप्तहेर संस्थांनी दिलेल्या अहवालावरून अधिक तपास करत आहेत. या अहवालात म्हटलं आहे की, निवडणुकांचे निकाल ट्रंप यांच्या बाजूने झुकवण्यात रशियनांचा हात होता.

मात्र डोनाल्ड ट्रंप यांनी कोणत्याही स्वरूपाच्या संगनमताचा इन्कार केला आहे.

यासंदर्भात सुरू असलेली चौकशी म्हणजे देशातलं सगळ्यात मोठं राजकीय षड्यंत्र असल्याचं ट्रंप यांनी म्हटलं आहे. दरम्यान 2016 मध्ये झालेल्या अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षपदासाठीच्या निवडणुकीत कोणत्याही स्वरूपाचा हस्तक्षेप किंवा संगनमताचा रशियाने इन्कार केला आहे.

या निवडणुकीत हिलरी क्लिंटन यांना नमवत ट्रंप यांनी बाजी मारली.

ट्रंप काय म्हणाले?

वॉशिंग्टन पोस्ट, सीएनएन आणि एपी या अमेरिकेतील प्रसारमाध्यमांनी ट्रंप यांच्यासंदर्भात बातमी दिली होती. रशियन वकील वेसेलनीटस्काया यांची भेट झाल्याच्या मुद्यावरून मुलगा अडचणीत येऊ शकतो यामुळे डोनाल्ड ट्रंप चिंतेत होते.

यावर ट्रंप म्हणाले, "माझ्या मुलाने कोणाची भेट घेतली यासंदर्भातलं वृत्तांकन फेक न्यूज आहे. तथ्यांची मोडतोड करून ही बातमी देण्यात आली आहे."

ते पुढे म्हणाले, "प्रतिस्पर्ध्यांची माहिती मिळवण्यासंदर्भात मुलाने भेट घेतली होती. नियमांच्या चौकटीत बसणारी अशी ही भेट होती. अशा भेटी राजकारणात नियमितपणे होतात. यापेक्षा यात काहीही नाही. मला याची माहिती नव्हती."

हे ट्वीट का महत्त्वाचं?

ट्रंप यांचं आताचं ट्वीट त्यांच्या आधीच्या निवेदनांच्या विरोधात जाणारं आहे.

न्यूयॉर्क टाइम्सने याबाबत पहिल्यांदा बातमी दिली होती. त्यावेळी डोनाल्ड ट्रंप ज्युनियर यांनी स्पष्टीकरण दिलं होतं. अमेरिकेच्या नागरिकांनी रशियन मुलांना दत्तक घेण्याबाबत बारगळलेल्या योजनेसंदर्भात ही भेट असल्याचं ट्रंप ज्युनियर यांनी म्हटलं होतं.

या बैठकीत राष्ट्राध्यक्षपदासाठीच्या निवडणुकीतील उमेदवार हिलरी क्लिंटन यांना हानी पोहोचवणारी माहिती देण्यात येईल हे समजल्यानंतर ट्रंप ज्युनियर यांनी बैठकीसाठी होकार दिल्याचं सांगितलं. या बैठकीबाबत झालेला इमेल तपशीलही डोनाल्ड ट्रंप ज्युनियर यांनी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

निवडणुकांची माहिती घेण्यासाठी जून 2016मध्ये माझा मुलगा रशियाच्या वकिलांना भेटला असल्याची कबुली अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी दिली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ज्यूसचा एक मोठा चाहता वर्गही आहे.

नसबंदी झाली असल्यामुळे त्याच्या पेशींचा वापर करून त्याच्यासारखाच एक कुत्रा बनवण्यात आला आहे. चीनमध्ये जनुकतंत्रज्ञान क्षेत्राचा सध्या वेगानं विकास होत आहे.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ज्यूस नावाचा कुत्रा इतर कुत्र्यांप्रमाणे रस्त्यावर भटकणारा होता. मात्र आता तो चित्रपटांमध्ये आणि टीव्ही कार्यक्रमांमध्ये काम करतो.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ज्येष्ठ क्रीडा पत्रकार, क्रीडा क्षेत्रातले तज्ज्ञ आणि बीबीसीच्या संपादकांनी या नावांची निवड केली आहे. पुरस्कारासाठी मतदान आता सुरू झालं आहे आणि तुम्ही बीबीसीच्या भारतीय भाषा सेवांचे प्लॅटफॉर्म किंवा बीबीसी स्पोर्ट्स वेबसाईटवर जाऊन आपल्या आवडत्या भारतीय महिला खेळाडूसाठी मतदान करू शकता.

मतदान करण्यासाठी या लिंकवर क्लिक करा.

पाच नामांकनं आहेत:

या पुरस्कारांविषयी बोलताना बीबीसीच्या भारतीय भाषा सेवा प्रमुख रूपा झा म्हणाल्या, "यावर्षीची ISWOTY विजेती ठरवण्यासाठी जगभरातले लोक सहभागी होतील आणि या अनिश्चित काळात गेमचेंजर म्हणून काम करणार्‍या सर्वोत्कृष्ट महिला स्पोर्ट्स स्टारला मतं देतील, अशी मी आशा करते."

बीबीसीचे एशिया पॅसिफिक विभागातले बिझनेस डेव्हलपमेंटचे प्रमुख इंदू शेखर म्हणतात, "आम्ही या प्रतिष्ठित क्रीडा पुरस्काराचं दुसरं वर्ष साजरं करण्यास तयार आहोत, याचा मला आनंद वाटतो आणि 'स्पोर्ट्स हॅकेथॉन' आणि 'इंडियन गेमचेंजर सीरिज'च्या माध्यमातून प्रतिभावान आणि उदयोन्मुख महिला खेळाडूंची ऑनलाईन उपस्थिती वाढवण्याचं आमचं लक्ष्य आहे."

बीबीसी इंडियन स्पोर्ट्सवुमन ऑफ द इयरच्या दुसऱ्या हंगामासाठी नामांकनांची घोषणा होताना पॅरा-बॅडमिंटन चॅम्पियन मानसी जोशी म्हणाली, की "बीबीसीच्या या उपक्रमामुळे लोकांना क्रीडाक्षेत्रातील महिलांविषयी अधिक माहिती मिळतेय. त्यामुळे लोकांमध्ये माझ्या खेळाविषयी विशेष कुतूहल निर्माण झालंय - पॅरा बॅडमिंटन."

तर माजी ऑलिम्पियन पी. टी. उषा म्हणाल्या की, "पुरेशा आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांमध्ये सहभागी न होता आल्याने माझे पदक हुकले. आता परिस्थिती सुधारत आहे, पण आम्हाला अजूनही त्यावर काम करायची गरज आहे."

नामांकित खेळाडूंच्या प्रतिक्रिया

नामांकनांची यादी जाहीर झाल्यानंतर नामांकनं मिळालेल्या खेळाडूंनीही आपल्या प्रतिक्रिया दिल्या आहेत.

द्युती चंद

द्युती चंद : "बीबीसी पुरस्काराच्या दुसऱ्या वर्षीही मला नामांकन मिळालं, याचा मला आनंद आहे. भारतात हल्ली लोकांमध्ये खेळाविषयी जागरुकता निर्माण झाली आहे, हे बघून खूप छान वाटतंय. कितीतरी खेळाडू आज स्वतःचा ठसा उमटवत आहेत, पैसे कमावत आहेत आणि देशाची शानही वाढवत आहेत."

मनू भाकेर

मनू भाकेर : "हे नामांकन म्हणजे माझी स्वतःची माणसं माझी पाठ थोपटत असल्यासारखं आहे आणि म्हणून हे नामांकन माझ्यासाठी खूप खास आहे. लोक माझ्या कामगिरीचं कौतुक करतात आणि माझी कठोर मेहनत त्यांना...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बीबीसी न्यूजने आज दिल्लीत झालेल्या व्हर्च्युअल पत्रकार परिषदेत 'बीबीसी इंडियन स्पोर्ट्स वुमन ऑफ द इयर' या पुरस्कारासाठी यावर्षी निवड करण्यात आलेल्या पाच नामांकनांची घोषणा केली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ज्येष्ठ चित्रकार प्रभाकर बर्वे यांच्या आठवणींना उजाळा देण्यासाठी हा कार्यक्रम आयोजित करण्यात आला होता. त्यावेळी पालेकर आधी बर्वे यांच्या काही आठवणींबद्दल बोलले आणि त्या अनुषंगाने NGMAच्या चित्रप्रदर्शनाबाबतच्या बदलणाऱ्या धोरणांवर टीका केली.

तेव्हा त्यांना भाषण मध्येच थांबवायला सांगितलं. मंचावर उपस्थित असलेल्या आयोजक आणि समन्वयकांनी त्यांना "तुम्ही हे बोलू शकत नाही. कृपया बर्वेंबद्दलच बोलावे," असं त्यावेळी सांगितलं.

दरम्यान या सगळ्या घडल्या प्रकराबद्दल अमोल पालेकर यांनी पुण्यात पत्रकार परिषद घेऊन त्यांची बाजू मांडली.

"मी ज्या मुद्द्यांवर बोललो ते त्या कार्यक्रमाचं औचित्य किंवा कार्यक्रमाला अनुसरून नव्हतं, असं सांगत NGMAच्या डायरेक्टरांनी मला माझं भाषण थांबवायला सांगितलं. भाषणासाठी बोलावलं तेव्हा बर्वे यांच्या स्मृतिप्रित्यर्थ कार्यक्रमात काय बोलू नये याविषयी त्यांनी सांगितंल नव्हतं. पण मी कार्यक्रमाविषयीच बोलत होतो त्यामध्ये काय चुकीचं होतं, असा सावल त्यांनी उपस्थित केला आहे.

NGMAच्या 5 मजली इमारतीच्या वापराबाबत काही बदल केले होते त्याविषयी पालेकर यांनी मत व्यक्त केलं.

तसंच आमच्याकडं मोबाईल होते म्हणून हे आपल्या समोर आलं. नाहीतर हा प्रकार लोकांसमोर आला नसता, असं मत यावेळी संध्या गोखले यांनी व्यक्त केलं.

तसंच जेसल ठक्कर आपल्याला म्हणाल्या की, 'मला डायरेक्टर कडून सांगण्यात आल होत की गव्हर्नमेंट विरोधात काही बोललं जाऊ नये,' असा दावा सुद्धा अमोल पालेकर आणि संध्या गोखले यांनी केला आहे. जेसल ठक्कर या कार्यक्रमाच्या आयोजक होत्या.

"NGMAमध्ये झालेल्या भाषणापूर्वी मला संचालकाकडून कुठल्याही प्रकारची माहिती देण्यात आली नाही. याउलट संचालकाना सरकारकडून पालेकरांना सरकार विरोधी बोलू देऊ नये अशी भूमिका घेतली. असं असताना भाषणापूवी कुठलीही कल्पना देण्यात आली नाही. म्हणजे मी काय भाषण करायचे हे अगोदर संचालकांना दाखवायचे होते का? हे एकप्रकारे अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यावर घाला नव्हे का," असंही पालेकर यांनी म्हटलं आहे.

"NGMA बाबात घडलेली घटना ही संपूर्ण कलाक्षेत्राला खंत वाटावी अशी आहे, सरकारच्या विरोधात बोलायचं नाही, बोललात तर तुम्ही देशद्रोही, अशा प्रकारची नवी संस्कृती जिला केवळ हुकुमशाही हे एकच नाव आहे, ती देशात निर्माण करण्याचा प्रयत्न भाजप आणि त्यांच्या इतर गटांकडून केला जात आहे. त्यांना विरोध करण्याची गरज आहे,"...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुंबईच्या नॅशनल गॅलरी ऑफ मॉडर्न आर्टच्या (NGMA) एका कार्यक्रमात बोलताना ज्येष्ठ अभिनेते आणि दिग्दर्शक अमोल पालेकर यांचं भाषण मध्येच थांबवण्यात आलं. NGMA कडून याबाबत मात्र अजून कुठलीही अधिकृत प्रतिक्रिया आलेली नाही. पण या कार्यक्रमाचे अध्यक्ष सुहास बहुलकर यांनी पालेकरांच्या या वक्तव्यांमुळे खळबळ माजली, असं म्हणाले.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ज्येष्ठ पत्रकार आणि राजकीय विश्लेषक राजू परुळेकर यांनी नुकतीच माजी मुख्यमंत्री आणि विधानसभेतील विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांची मुलाखत घेतली. या मुलाखतीत स्वाभाविकपणे फडणवीसांना विधानसभा निवडणुकीतील सत्ता स्थापनेच्या डावपेचांसंदर्भात प्रश्न विचारले गेले. त्यावेळी फडणवीस यांनी हा खुलासा केला.

फडणवीस यांनी मुलाखतीत सांगितलं, "यासंदर्भात योग्य त्या चर्चादेखील झाल्या होत्या. एका चर्चेत मी होतो. एकात मी नव्हतो. ज्या लेव्हलच्या सगळ्या चर्चा झाल्या होत्या. त्यानंतर राष्ट्रवादीच्या प्रमुखांनी आपली भूमिका बदलली आणि आम्ही कॉर्नर झालो. आम्ही शांत बसलो होतो. दोन तीन दिवस असे होते की, आम्ही मनातून हे सरकार आपलं नसेल असं ठरवून टाकलं होतं. त्या तीन-चार दिवसांत कुठलीच कृती आम्ही केली नाही. "

देवेंद्र फडणवीस यांनी पुढे सांगितलं, "पण त्या तीन-चार दिवसांनंतर अजित पवारांकडून आम्हाला फिलर आला. आमची त्यांच्याशी चर्चा झाली. त्यांनी म्हटलं, की मला हे मान्य नाही.

जे शरद पवारांनी आधी सांगितलं होतं, त्यानुसार स्थिर सरकार भाजप आणि राष्ट्रवादीच देऊ शकतं, असं माझं आजही स्पष्ट मत आहे. पण जर पवारसाहेब शब्दावरुन आता बदलत असतील, तर हे तीन पक्षांचं सरकार चालू शकत नाही, असं मला वाटतं. यातून राज्याचं नुकसान होईल. म्हणून तुमच्यासोबत सरकार बनवायला मी तयार आहे."

 नेहमी माध्यमांसमोर बोलणारे राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते फडणवीस यांच्या गौप्यस्फोटावर शांत आहेत. अनेक नेत्यांनी यावर बोलायला नकार दिला. थेट शरद पवार यांच्याकडे देवेंद्र फडणवीस यांनी बोट दाखवूनही राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते शांत का आहेत?

'त्या' दिवशी काय घडलं?

23 नोव्हेंबर 2019 च्या पहाटे देवेंद्र फडणवीस यांनी मुख्यमंत्री पदाची आणि अजित पवार यांनी उपमुख्यमंत्री पदाची शपथ घेतली. त्यानंतर अजित पवारांबरोबर असलेल्या संख्याबळापैकी जवळपास सर्वच आमदार शरद पवारांकडे परत आले. त्यामुळे अजित पवार यांनाही उपमुख्यमंत्री पदाचा राजीनामा द्यावा लागला आणि अवघ्या 80 तासात हे सरकार पडलं.

अजित पवार 'अनरिचेबल' झाले. राष्ट्रवादीमधल्या अनेक नेत्यांची अजित पवार हे आता पक्ष सोडून गेले असं वाटत होतं. आज राष्ट्रवादी पक्षचं नाही तर पवार कुटुंबातही फूट पडली, असं व्हॉट्सअॅप स्टेटस सुप्रिया सुळे यांनी ठेवलं. त्यानंतर पत्रकारांशी बोलताना योग्य वेळी बोलू, असं त्या म्हणाल्या. पण हे बोलताना त्या भावूक...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"ज्यावेळी शिवसेना सोबत येत नाही, हे आमच्या लक्षात आलं, तेव्हा आमच्यासमोर कोणते पर्याय असू शकतील, याचा आम्ही विचार केला. त्यातल्या एका पर्यायात आम्हाला थेट राष्ट्रवादीची ऑफर होती. म्हणजे अजित पवार नाही...थेट राष्ट्रवादी!"


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ज्येष्ठ पत्रकार गौरी लंकेश यांची 5 सप्टेंबरला गोळ्या घालून हत्या करण्यात आली होती.

यासंबंधी इंडियन एक्स्प्रेस या इंग्रजी वृत्तपत्रानं दिलेल्या वृत्तात,

गौरी लंकेश यांच्या हालचालींवर नजर ठेवण्यासाठी संशयित मारेकरी लंकेश यांच्या घराजवळच वास्तव्याला असल्याचं लिहीण्यात आलं आहे. एसआयटीच्या हवाल्यानं हे वृत्त देण्यात आलं आहे.

मारेकरी त्यांच्या घराजवळ राहून त्यांच्यावर पाळत ठेवत असल्याचा अंदाज एसआयटीनं व्यक्त केला आहे. ते तब्बल सात दिवस त्यांच्या घराच्या परिसरात तळ ठेकून होते असं एसआयटीचं म्हणण आहे.

अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यावर घाला - पवार

समाज माध्यमांवर सरकार विरोधात लिहीलं म्हणून नोटीस मिळालेल्या तरुणांनी शनिवारी शरद पवार यांची भेट  घेतल्याचं वृत्त लोकसत्ता या दैनिकानं दिलं आहे.

"पुरोगामी महाराष्ट्रात पोलिसांच्या माध्यमातून अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यावर गदा आणण्याचा प्रयत्न सहन केला जाणार नाही," असा इशारा या भेटीनंतर शरद पवार यांनी दिला असल्याचं वृत्त लोकसत्तानं दिलं आहे.

हा सगळा प्रकार गंभीर असून त्याबाबत आपण मुख्यमंत्र्यांशी बोलणार असल्याचही पवार यांनी सांगितलं आहे.

महाराष्ट्रातील कीटकनाशकांच्या विक्रीत चौपट वाढ झाली असल्याचं दिव्य मराठीनं म्हटलं आहे.

कीटकनाशकांच्या बाजारात महाराष्ट्र अव्वल

2010 ते 2016 या सहा वर्षांत राज्यात सर्वात जास्त कीटकनाशकांची विक्री झाल्याचं वृत्त दिव्य मराठी या वर्तमानपत्रानं दिलं आहे. कीटकनाशकांच्या बाजारात पंजाब, हरियाणा, आंध्र प्रदेश आणि उत्तर प्रदेश या आघाडीच्या राज्यांना मागे टाकून महाराष्ट्र सर्वात मोठं राज्य बनलं आहे.

तसंच या सहा वर्षात महाराष्ट्रातील कीटकनाशकांच्या विक्रीत चौपट वाढ झाली असल्याचं या बातमीत म्हटलं आहे.

विद्यमान लोकसभेच्या कृषी विभागाच्या संसदीय समितीनं गेल्या वर्षी सादर केलेल्या अहवालातून ही धक्कादायक आकडेवारी पुढे आली असल्याचं बातमीत स्पष्ट करण्यात आलं आहे.

हार्वी वाईनस्टेन यांना ऑस्कर अकादमीतून निलंबित करण्यात आलं आहे.

 हार्वी वाईनस्टेन ऑस्कर अकादमीतून निलंबित

बीबीसी न्यूजनं दिलेल्या वृत्तानुसार, ऑस्कर अकादमीनं निर्माते हार्वी वाईनस्टेन यांना संस्थेतून निलंबित करण्याचा निर्णय घेतला आहे.

'यूएस अॅकेडमी ऑफ मोशन पिक्चर आर्ट्स अॅंड सायन्स'च्या एकूण सदस्यांपैकी दोन तृतीयांश सदस्यांनी वाईनस्टेन यांना त्वरित निलंबित करण्यासाठी पाठिंबा दिला.

अमेरिकी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ज्येष्ठ पत्रकार गौरी लंकेश यांच्या हत्या प्रकरणात विशेष तपास पथकानं 2 संशयित मारेकऱ्यांची रेखाचित्रे जारी केली आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ज्येष्ठ पत्रकार पी. साईनाथ

यापूर्वी  ही विधेयकं संसदेत मांडण्यात आली. देशातल्या अनेक राज्यांमध्ये या विधेयकांना विरोध करण्यात येतोय. भारतातल्या शेतकऱ्यांच्या समस्या सातत्याने मांडणारे जेष्ठ पत्रकार पी. साईनाथ यांच्याशी बीबीसीच्या मुरलीधरन काशी विश्वनाथन यांनी केलेली बातचीत :

भारत सरकारने आणलेल्या या विधेयकांविषयी तुमचं मत काय?

पी. साईनाथ - ही विधेयकं अतिशय वाईट आहेत. यातलं एक विधेयक हे कृषी उत्पन्न बाजार समिती - APMC विषयी आहे. यातून APMC म्हणजे शेतकऱ्यांना गुलाम करणाऱ्या क्रूर खलनायक असल्याचं चित्रं उभं राहतं. पण हे मूर्खपणाचं आहे. आताही कृषी उत्पन्नाचा मोठा भाग हा नियमित बाजार केंद्र किंवा घाऊक बाजारपेठांच्या बाहेर विकला जातोय.

या देशात शेतकरी त्याच्या शेतीतलं पीक शेतातच विकतो. हे पीक घेऊन जाण्यासाठी मध्यस्थ वा सावकार शेतावर येतो. सरकारने ठरवून दिलेल्या घाऊक बाजारपेठांपर्यंत एकूण शेतकऱ्यांपैकी फक्त 6 ते 8 टक्के शेतकरी पोहोचतात.

मग आमच्या शेतकऱ्यांचं म्हणणं काय आहे? त्यांना त्यांच्या मालासाठी ठराविक किंमत हवी आहे. यातलं कोणतं तरी विधेयक हमी भावाबद्दल आहे का? किंमती मोठ्या प्रमाणात वरखाली होत राहतात. मोठ्या प्रमाणावर घासाघीस होते. मालासाठी निश्चित किंमतच नाही.

किमान हमीभाव (एमएसपी) मिळेल असं पंतप्रधान म्हणाले आहेत. जर ते म्हणतायत ते खरं असेल तर मग स्वामिनाथन कमिटीच्या सूचनांनुसार किमान हमीभाव निश्चित करणारा कायदा का आणत नाही? त्याला सगळ्यांचा पाठिंबा मिळेल. कोणता पक्ष अशा गोष्टीला विरोध करेल? पण सरकारने ते केलेलं नाही, त्यांनी तसा पाठिंबा दाखवलेला नाही.

पुढचं विधेयक आहे कंत्राटी शेतीबद्दल. यामुळे काँट्रॅक्ट फार्मिंग वा कंत्राटी शेतीला कायदेशीर मान्यता मिळेल. या कायद्यातील सगळ्यात विचित्र गोष्ट म्हणजे हा काँट्रॅक्ट लिखित स्वरूपात असणं गरजेचं नाही. 'त्यांना हवं असल्यास' असं करता येईल असं या विधेयकात म्हटलं आहे. आताही अडते आणि शेतकरी यांच्यात दिलेल्या शब्दावर विश्वास ठेवत फक्त तोंडी सौदा केला जातो, हो ना? या विधेयकातही तेच आहे.

आणि जरी हे कागदोपत्री झालं आणि एखाद्या मोठ्या कंपनीने करार मोडला, तर काय करता येणार? तुम्हाला सिव्हिल कोर्टात जाता येणार नाही. आणि जरी तुम्ही हे प्रकरण कोर्टात नेलं तरी बड्या कंपनीच्या विरोधात आपण काय करणार? शेतकऱ्यांकडे वकील नेमण्यासाठी तरी पैसे आहेत का? आणि जर शेतकऱ्याकडे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या सरकारनं संसदेत पारित केलेल्या कृषी विधेयकांवर राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांनी स्वाक्षरी केली आहे. त्यामुळे या विधेयकांचं आता कायद्यात रुपांतर झालं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ज्येष्ठ मानवाधिकार कार्यकर्त्या आसमा जहांगीर यांचं निधन झालं.

पाकिस्तानमधल्या सर्वोच्च न्यायालय बार असोसिएशनच्या त्या माजी अध्यक्ष होत्या. रविवारी त्यांची प्राणज्योत मालवली.  त्या 66 वर्षांच्या होत्या.

महिला सशक्तीकरणाचा आवाज

असामान्य धैर्य, साहस आणि समाजातील उपेक्षित वर्गाच्या न्याय हक्कांसाठी संघर्ष करण्याची तयारी ही आसमा यांच्या व्यक्तिमत्वाची गुणवैशिष्ट्यं होती.  यामुळंच पाकिस्तानात त्यांच्याकडे अनुकरणीय आदर्श म्हणून पाहिलं जात असे.

पाकिस्तानमधील सर्वोच्च न्यायालय बार असोसिएशनच्या त्या पहिल्या महिला अध्यक्ष होत्या. पाकिस्तानातील महिला सशक्तीकरणाचा चेहरा म्हणून त्यांची ओळख होती.

पाकिस्तानमध्ये मानवाधिकार आयोगाच्या स्थापनेत त्यांचा मोलाचा वाटा होता.

सहकारी वकील आझम तारार यांच्याशी फोनवरून बोलत असताना त्यांना अचानक बरं वाटेनासं झालं. शरीरातल्या तीव्र वेदनेमुळे त्यांच्या हातातून फोन सुटला आणि त्या कोसळल्या. आझम यांनीच ही माहिती प्रसारमाध्यमांना सविस्तर माहिती दिली.

त्यांच्या ओरडण्याचा आवाज मी ऐकला. त्यांच्या नातवंडांपैकी कोणीतरी आजूबाजूला आहे असं वाटलं. त्यांच्यापैकी कोणीतरी पडलं असं मला वाटलं. पण एकाएकी फोन कट झाला. त्यावेळी आसमा यांनाच काहीतरी झाल्याचं माझ्या लक्षात आलं, अशी माहिती त्यांनी माध्यमांना दिली.

त्यांना पुन्हा कॉल केला आणि काय झालं ते समजून घेण्याचा प्रयत्न केला. 15 मिनिटांनंतर त्यांच्या घरी काम करणाऱ्या एका मदतनीसाने आसमा यांना रुग्णालयात दाखल करत आहोत असं सांगितलं, असं ते म्हणाले.

निधनाने शोककळा

आसमा यांच्या आकस्मिक निधनाने सिव्हिल सोसायटी आणि न्याय क्षेत्रावर शोककळा पसरली. पाकिस्तानचे राष्ट्रपती, पंतप्रधान, राजकीय नेते, मानवाधिकारी कार्यकर्ते आणि पत्रकारांनी आसमा यांच्या निधनावर शोक व्यक्त केला.

आसमा यांच्या निधनानंतर त्यांना आदरांजली वाहण्यासाठी जमलेली मंडळी

"न्याय, लोकशाही आणि मानवाधिकारांची जपणूक यासाठी आसमा यांनी दिलेलं योगदान अतुलनीय आहे," अशा शब्दांत पाकिस्तानचे पंतप्रधान शाहीद खाकान अब्बासी यांनी आपल्या भावना व्यक्त केल्या.

"न्यायव्यवस्थेचं स्वातंत्र्य आणि राज्यघटनेची सार्वभौमता राखण्यात आसमा यांनी दिलेलं योगदान मोलाचं आहे. त्या स्वतंत्र बाण्याच्या व्यक्ती होत्या.  न्यायदानाच्या सेवेत मेहनत आणि कामाप्रती निष्ठा याद्वारे त्यांनी स्वत:ची वेगळी ओळख प्रस्थापित केली,"...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानमध्ये आसमा जहांगीर यांचं नाव मानवाधिकार चळवळीत सर्वश्रुत आहे. त्यांच्याकडे या क्षेत्रातील आदरणीय मापदंड म्हणून पाहिलं जातं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ज्येष्ठ विज्ञान लेखक मोहन आपटे यांनी 'मला उत्तर हवंय' या पुस्तकात नमूद केल्याप्रमाणे 21व्या शतकाच्या अंतिम काळात सूर्य 15 जानेवारीला मकर राशीत प्रवेश करू लागेल. पुढे ते लिहितात की छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या काळात मकर संक्रांत 8 किंवा 9 जानेवारी या तारखांना येत असावी. (अर्थात तेव्हा भारतात कुणी ग्रेगोरियन कॅलेंडर वापरत नसावे, हा भाग निराळा.)

याचाच अर्थ संक्रातीच्या दिवशी 1761 साली जेव्हा मराठ्यांचं पानिपत झालं, तेव्हा तारीख 10 किंवा 11 जानेवारी असावी.

मकर राशीत सूर्याचा प्रवेश झाल्यावर मकर संक्रांत हा सण साजरा केला जातो. यंदा 14 जानेवारी रोजी संध्याकाळी 7.50 मिनिटांनी सूर्य मकर राशीत प्रवेश करेल. सूर्यास्तानंतर ही घटना घडल्यास त्याचा पुण्यकाल दुसऱ्या दिवशी मानला जातो. त्यामुळेच 15 जानेवारीस मकर संक्रांत साजरी केली जाईल, असं खगोल आणि पंचांग अभ्यासक दा. कृ. सोमण सांगतात.

खगोल अभ्यासक मयुरेश प्रभुणे यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं, "अवकाशात स्थिर असं काहीच नसतं. मकर संक्रमणाची तारीख बदलत जाणार. 2080च्या आसपास वसंत संपात (सूर्य विषुववृत्तावर येण्याचा दिवस) आणि भारतीय मेषारंभ (राशिचक्राला सुरुवात होण्याचा दिवस) यांच्यात 25 अंशांचा फरक असेल आणि तेव्हा संक्रांत 15 जानेवारीस येऊ लागेल".

पुढे ती 16 जानेवारीला येईल!

संक्रांत आणि उत्तरायण यांचा संबंध संपला

14 जानेवारीला काय होतं, असा प्रश्न विचारल्यावर कुणीही सहज म्हणेल, 'उत्तरायण सुरू होतं'. महाराष्ट्रात जशी या सुमारास संक्रात साजरी केली जाते, तसं गुजरातमध्ये 'उत्तरायण' साजरं करतात. पण आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे उत्तरायण आणि मकर संक्रांत एकाच दिवशी येणं 1728 वर्षांपूर्वी बंद झालं!

उत्तरायण 22 डिसेंबरला होतं. तो सगळ्यांत छोटा दिवस. त्यानंतर दिवस मोठा होत जातो आणि सूर्य उत्तरेकडे कलताना दिसतो.

उत्तरायण आणि मकरसंक्रांत यांच्यामध्ये 22 दिवसांचा फरक पडला असल्यामुळे या दोन्ही दिवसांचा आता संबंध उरलेला नाही हे लक्षात घेणं गरजेचं आहे. आणि हा फरक आता वाढतच जाणार आहे.

हे असं का होतं हे समजून घेणं गरजेचं आहे. त्यामागे एक मोठी गंमत दडली आहे.

पृथ्वी 23.5 अंशांनी कललेली आहे. अशाच अवस्थेमध्ये पृथ्वी स्वतःभोवती फिरते त्याला परिवलन असे म्हणतात. हे आपण भूगोलात शिकलो आहोत.

पृथ्वी सूर्याभोवती फिरते त्याला परिभ्रमण असे म्हणतात. पृथ्वीचा अक्ष कलला असल्यामुळेच आपल्याकडे ऋतूंची...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मकर संक्रांत 14 जानेवारीला असते की 15 जानेवारीला? पूर्वी ती 14 तारखेला असायची मग यावर्षी 15 तारखेला का आहे? भारतीय पंचागांमध्ये मकर संक्रात हा एकमेव सण सूर्याच्या संक्रमणाशी निगडीत आहे. मग सूर्यानुसार चालणाऱ्या इंग्रजी (ग्रेगोरियन) कॅलेंडरनुसार त्याची तारीख बदलायला नको. पण ती बदलत आली आहे आणि बदलत राहणार आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ज्येष्ठ सामाजिक कार्यकर्त्या सिंधुताई सपकाळ यांना पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आलंय. अनाथ लेकरांची आई म्हणून अवघ्या महाराष्ट्राला ठाऊक असलेल्या सिंधुताईंचा जीवनप्रवास अतिशय खडतर होता. एका सार्वजनिक कार्यक्रमात त्यांनी स्वतःची कहाणी सांगितली:

कागद कुठले, पुस्तकं कुठली? वाणसामानाचे कागद माझे धर्मग्रंथ होते. मी चोरूनचोरून कागद वाचायचे. कारण घरचे लोक चहाडी करायचे. माझ्या पतीला सांगितलं जायचं की तुझी बायको काम करत नाही, कामचुकारपणा करते. कागद दिसली की घरचे तक्रार सांगायचे.

उंदराच्या बिळात कागद लपवून ठेवायचे. उंदीर पण हलकट, ते माझे कागद बिळात आणखी खोल लोटायचे. मला सापडायचेच नाहीत. मी एक दिवस मोठं उंदराचं बिळ पाहिलं. अपनी देना बँक बढ गयी असं वाटलं मला. त्या मोठ्या बिळात कागद ठेवले. ते बिळ उंदराचं नव्हतं, मुंगुंसाचं होतं.

मुंगसाचं आणि सापाचं हाडवैर असतं. त्या कागदावर गदिमांची कविता होती. पाण्याला जाताना कागद वाचू असं डोक्यात होतं. घरी शक्य नव्हतं. मी मुंगसाच्या बिळात कागद घातला. सुरक्षित राहील म्हणून ठेवला. मुंगसाला वाटलं तो कागद आपला शत्रू आहे असं वाटलं. त्याला माझा हात सापासारखा वाटला. त्याने माझ्या डाव्या हाताची करंगळी पकडली. आजही करंगळी वाकडी आहे.

मुंगसाने डंख दिला, आगजाळ झोंबलं. त्याने माझी करंगळी सोडली नाही, मी माझा कागद सोडला नाही. कागदासकट मुंगूस बाहेर काढलं. मी वाचनाची भुकेलेली होती. रक्ताची धार त्या कवितेवर गळत होती. मी रक्ताचं अर्घ्य देऊन वाचलं. म्हणून मला विसरता आलं नाही.

'आईचा शिक्षणाला विरोध'

सावत्र नव्हे सख्ख्या आईने माझ्या शिक्षणाला विरोध केला. म्हशींना राखायला ती मला पाठवयाची. म्हशी पाण्यात बसल्या की मी शाळेत जायचे. म्हशी पाण्यातून उठून शेतात घुसायच्या. उशिरा शाळेत गेल्याने मास्तरला मारलं. शेतकरी शाळेत आला आणि म्हणाला- म्हशींनी माझं शेत खाल्लं. तेव्हा मास्तरांना कळलं की म्हशी पाण्यात बसल्या की शाळेत येते. हे समजल्यावर मास्तर कळवळले. वंदिले नावाचे सर होते. चौथीची परीक्षा दिली नाही. मास्तरांना मला वरपासच करून टाकलं.

सिंधूताई सपकाळ

मी भीक मागत होते, गाणं म्हणत होते. मी जगले, तुम्ही जगा. माझ्या जगण्याचं प्रदर्शन करत नाही. 20 वर्षांची मुलगी, नवऱ्याने दगड मारून हाकललेली. नात्यागोत्याने हाकललेली. सख्ख्या आईने हाकललेली. माझ्यासाठी कळवळणारा बाप आधीच देवाघरी गेलेला.

20 वर्षांची मुलगी, 10...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"बंड करून शाळेत जाते, हे आईला कळलं तेव्हा तिने लग्न ठरवलं. लग्नात माझं वय दहा होतं. नवरा 35 वर्षांचा होता. दुर्देव असं की माझ्या पतीला माझ्या हातात असलेला कागद सहन होत नसे. ते शिकलेले नव्हते. ते पती असून त्यांना वाचता येत नाही आणि मी पत्नी असूनही मला वाचता यायचं याचा त्यांना प्रचंड राग होता. माझ्या हातात कागद दिसला की ते मारहाण करायचे."


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ज्येष्ठ साहित्यिक पु. ल. देशपांडे एकदा साहित्य संमेलनाबद्दल फार मार्मिक बोलले होते. ते म्हणाले होते, "संमेलन म्हणजे गावात दर आठवड्यात भरणारा आठवडी बाजार! तसा विचार केला तर त्या आठवडी बाजाराचा सामानाची आणि वस्तूंची खरेदी-विक्री करण्यापलीकडे काय उपयोग असतो? पण आठवडी बाजारात लोक येतात. भाजी, धान्य, वस्तूंची खरेदी-विक्री करतात. तंबाखू हातावर चोळता चोळता, बिडी पितापिता गप्पा मारतात, बायका भाजी, आरसे फण्या घेताघेता सुखदु:ख सांगतात. मनोरंजन, सुखदुःखाची देवाणघेवाण अशा अंगाने आठवडी बाजाराकडे बघावं. साहित्य संमेलनाचही तसंच आहे."

मराठी भाषेबद्दल आस्था आणि प्रेम असणारी एक व्यक्ती म्हणून माझ्या मनातल्या साहित्य संमेलनाबद्दल मला काही लिहावंसं वाटतं. डिसेंबर 2017मध्ये मी दिल्ली येथे होणाऱ्या 'जश्न ए रेख्ता' या महोत्सवाला गेले होते. उर्दू भाषा आणि साहित्य प्रसाराचं काम हा महोत्सव करतो.

या महोत्सवात येणाऱ्या तरुण मुलांचं आणि हिंदू धर्मीयांचं प्रमाण पाहता, हा महोत्सव भारत जोडोचं काम करतो आहे, असं म्हटल्यास अतिशयोक्ती होणार नाही.

हा महोत्सव पाहून काही कल्पना सुचल्या. माझ्या कल्पनेतल्या साहित्य संमेलनात प्रत्येक विषयामध्ये सौंदर्याचा(aesthetics) विचार केलेला असेल. उदाहरणार्थ, ज्या परिसरात वा मैदानावर संमेलन भरतं तिथली स्वच्छता, तिथलं सौंदर्य.

आपलं संमेलन लग्न मंडपासारखं

'रेख्ता'ला मी गेले होते. त्यासाठी मेजर ध्यानचंद नॅशनल स्टेडियम फार सुंदर सजवलं होतं. मैदानातल्या झाडांवर सुरेख घंटा टांगल्या होत्या. जांभळा, केशरी आणि गुलाबी रंगांचे कापड लावलेले बाक बसण्यासाठी होते. पुस्तकांचे, जेवणाचे, स्टॉल्स हे गव्हाळी रंगाच्या आणि पोताच्या कापडाने सजवले होते. जेवणासाठी बसायला गडद रंगाचे शिसमचे बाक ठेवले होते. ते सौंदर्यात भर घालत होते. ठिकठिकाणी शायरांची शायरी कॅलिग्राफी स्वरूपात लावली होती. त्यांचे फोटोही होते.

आपलं संमेलन जत्रा किंवा लग्न मंडपासारखं असतं. परिसराचं सौंदर्य हा विचार मराठी साहित्य संमेलनात व्हावा, असं मला वाटतं.

साहित्य संमेलनाचा विस्तार

मला साहित्य संमेलनाचा विस्तार अपेक्षित आहे. त्यासाठी केवळ साहित्यिकच नाही तर विविध कलांमधील लोकांना साहित्य संमेलनात बोलवायला हवे.

त्याने विषयांमध्ये विविधता आणि नावीन्य येईल. उदाहरणार्थ - नैराश्य या मानसिक आजारावर मराठी साहित्यात ज्या काही कथा, कादंबऱ्या, कविता असतील, त्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

91व्या अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनाच्या निमित्ताने तरुण साहित्यिकांच्या आणि साहित्यप्रेमींच्या मनातलं संमेलन कसं असायला हवं याचा वसुंधरा काशीकर यांनी घेतलेला आढावा.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ज्योतिरादित्य शिंदे

ज्योतिरादित्य यांच्या राजीनाम्यानंतर मध्य प्रदेशात पुढे काय होणार हे स्पष्ट होऊ शकतं.

"राजकारण हे त्यासाठीचं माध्यम आहे. वडिलांनी तसंच गेल्या 18-20 वर्षात मी प्राणपणाने, श्रद्धापूर्वक राज्याची, देशाची सेवा करण्याचा प्रयत्न केला आहे. मन व्यथित आहे, दु:खी आहे. जनसेवेचं उद्दिष्टपूर्ती काँग्रेसच्या माध्यमातून होऊ शकत नाही. वर्तमानात काँग्रेसची स्थिती पूर्वीच्या काँग्रेससारखी राहिलेली नाही," असं ज्योतिरादित्य यांनी भाजपमध्ये प्रवेश केल्यानंतर म्हटलंय.

काँग्रेसमध्ये वास्तवाचा इन्कार केला जातो. त्याच बळावर गोष्टी लिहिल्या जातात त्यांना भाव दिला जात नाही. तसंच काँग्रेसच्या कार्यपद्धतीत साचलेपण आलं आहे. पक्षात नव्या नेतृत्वाला मान्यता मिळत नसल्याचा त्यांनी आरोप सुद्धा केला आहे.

"मध्य प्रदेशात आम्ही एक स्वप्नं पाहिलं होतं. 18 महिन्यात सगळी स्वप्नं विखुरून गेली. शेतकऱ्यांची कर्ज माफ झालेली नाहीत. अवकाळी पावसाची नुकसानभरपाई मिळालेली नाही. मनसौर हिंसाचारासंदर्भात मी सत्याग्रह केला होता. राज्यातला युवक असहाय्य आहे. जाहीरनाम्यात एक भत्ता देण्यात येईल सांगण्यात आलं होतं. भ्रष्टाचार रेतीमाफिया फोफावले आहेत. राष्ट्रीय स्तरावर विटंबना, राज्यात अशी ही स्थिती. मूल्याधिष्ठित चालणाऱ्या व्यक्तीला आगेकूच करणं अवघड," असं त्यांनी पुढे म्हटलं आहे.

जे. पी. नड्डांनी केले स्वागत

"राजमाता विजयाराजे शिंदे यांचं योगदान मोलाचं. त्यांनी पक्षाला दिशा दिली. जनसंघ आणि नंतर भाजपसाठी अविरत योगदान दिलं. आमच्यासाठी आमचा दिवस मोलाचा आहे. त्यांच्या नेतृत्वाची आम्हाला कल्पना आहे. त्यांचं पक्षात मनापासून स्वागत. भारतीय जनता पक्षाच्या मुख्य प्रवाहात काम करण्याची तुम्हाला संधी मिळेल याची खात्री वाटते. भाजप हा लोकशाही मूल्यं जपणारा पक्ष आहे," असं भाजपचे राष्ट्रीय अध्यक्ष जेपी नड्डा यांनी सांगितलं.

मंगळवारी ज्योतिरादित्य यांनी काँग्रेस सदस्यत्वाचा राजीनामा दिला होता. काँग्रेसच्या हंगामी अध्यक्ष सोनिया गांधी यांना लिहिलेले पत्र त्यांनी ट्वीटरवर प्रसिद्ध केले आहे.

हे पत्र 9 मार्चला लिहिल्याचे दिसून येते. "सुरुवातीपासूनच राज्य आणि देशातल्या लोकांची सेवा करणं हे माझ्या जीवनाचं ध्येय होतं. मात्र आता मी काँग्रेस पक्षासाठी हे काम करू शकत नसल्याचं दिसत आहे. आपले लोक आणि कार्यकर्त्यांच्या आकांक्षा पूर्ण करण्यासाठी आता पुढे जाऊन...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ज्योतिरादित्य शिंदे यांनी राजधानी दिल्लीत भारतीय जनता पक्षात औपचारिक प्रवेश केला. भाजप राष्ट्रीय अध्यक्ष जेपी नड्डा यांच्या उपस्थितीत ज्योतिरादित्य यांनी भाजपमध्ये प्रवेश केला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ज्योतिरादित्य शिंदे

मध्य प्रदेशातल्या गुणा मतदारसंघातून माधवराव शिंदे खासदार होते. 1971 पासून ते एकदाही पराभूत झाले नव्हते. जनसंघाच्या तिकिटावरही माधवराव शिंदे यांनी निवडणूक लढवली होती. गुणातून ते विक्रमी नऊवेळा लोकसभेवर निवडून गेले होते.

ज्योतिरादित्य यांची आई किरण राज्यलक्ष्मी या महाराज कास्की लामजंग जुद्धा समशेर जंग बहादूर राणा यांच्या पणती आहेत. ज्योतिरादित्य यांचं लग्न प्रियदर्शिनीराजे शिंदे यांच्याशी झालं. त्या गायकवाड घराण्याच्या वंशज आहेत.

1. राजकारणात प्रवेश

2001 मध्ये माधवरावांचा अकाली मृत्यू झाल्यानंतर तीन महिन्यातच ज्योतिरादित्य यांनी काँग्रेस पक्षात प्रवेश केला. पुढच्याच वर्षी फेब्रुवारीत त्यांनी गुणातून निवडणूक लढवली. माधवरावांच्या आकस्मिक निधनामुळे ही जागा रिक्त झाली होती. ज्योतिरादित्य यांनी समाधानकारक फरकाने ही निवडणूक जिंकली. ते 2002 मध्ये पहिल्यांदा लोकसभेवर निवडून गेले. त्यानंतर 2004, 2009 आणि 2014 मध्येही त्यांची विजयी परंपरा सुरूच राहिली.

मात्र 2019 लोकसभा निवडणुकीत केपीएस यादव यांनी ज्योतिरादित्य यांना पराभवाचा धक्का दिला. यादव हे काही वर्षांपूर्वी ज्योतिरादित्य यांचे राजकीय सचिव होते. राजकीय निरीक्षकांच्या मते स्वत:च्याच माजी सचिवाकडून झालेली हार ज्योतिरादित्य यांना मोठा धक्का होता.

2. धनाढ्य राजकारणी

ज्योतिरादित्य हे ग्वाल्हेरच्या राजघराण्याचे वंशज आहेत. त्यांचे आजोबा जिवाजीराव शिंदे हे ग्वाल्हेर संस्थानचे शेवटचे राजे होते.

ज्योतिरादित्य यांनी केंद्रात काँग्रेसप्रणित आघाडीचं सरकार असताना मंत्री म्हणून कारभार पाहिला आहे. 2007, 2009 आणि 2012 मध्ये ते मंत्रिपदी होते. 2007 मध्ये त्यांच्याकडे माहिती तंत्रज्ञान आणि कम्युनिकेशन विभागाची जबाबदारी सोपवण्यात आली होती. 2009 मध्ये त्यांच्याकडे वाणिज्य आणि उद्योग मंत्रालयाचा कारभार सोपवण्यात आला. काही काळ ते ऊर्जामंत्रीसुद्धा होते.

ज्योतिरादित्य शिंदे

मंत्रिपदी असताना धाडसी निर्णय घेण्यासाठी त्यांची ख्याती होती. लोकांसाठी वेळ देणारे, त्यांच्याकरता उपलब्ध असणारे मंत्री अशी त्यांची ओळख होती. युपीए सरकारमधल्या तरुण मंत्र्यांपैकी ते एक होते.

25,000 कोटी रुपयांपेक्षा जास्त स्थावर जंगम मालमत्ता नावावर असणाऱ्या ज्योतिरादित्य यांचं नाव देशातल्या धनाढ्य राजकारण्यांमध्ये घेतलं जातं. त्यांनी न्यायालयात दाखल केलेल्या याचिकेत त्यांची नेमकी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

तो दिवस होता 30 सप्टेंबर 2001. उत्तर प्रदेशात विमान कोसळून झालेल्या अपघातात माधवराव शिंदे यांचा मृत्यू झाला. ज्योतिरादित्य शिंदे यांनी या अपघातात वडिलांना गमावलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ज्योतिर्मय डे, पत्रकार

मनात गोंधळ आणि मेंदूत चलबिचल सुरू असताना संडे एक्स्प्रेसमधल्या एका कॉलमनं माझं लक्ष वेधलं. 'नोट्स फ्रॉम द अंडरवर्ल्ड' असं त्या लेखाचं हेडिंग होतं. क्राइम अर्थात गुन्हेगारी विश्वाच्या बातम्या देणारे जे.डे या कॉलममध्ये अंडरवर्ल्डच्या सुरम्य कहाण्या प्रत्येक आठवड्याला मांडायचे.

माझ्या लेखासाठी जे. डे यांची मदत घेऊ शकतो, हे डोक्यातही आलं नाही. पण माझ्या संपादकांच्या हे लक्षात आलं. त्यांनी जे.डे यांना भेटायचा सल्ला दिला आणि मी लालबाग परिसरातल्या 'इंडियन एक्स्प्रेस'च्या ऑफिसात जाऊन धडकलो.

या भेटीत काही हाती लागेल असं मला वाटलं नव्हतं. कॉलेजला जाणाऱ्या मुलाच्या लेखापेक्षा त्यांना अधिक महत्त्वाची कामं असणार, असं मला वाटलं होतं. असे सगळे विचार मनात रुंजी घालत असतानाच जे.डे भेटले.

त्यांनी वेळ दिला. मी त्यांना 'डे सर' असं म्हणून बोलू लागलो. त्यांनी चहा पाजला.

पत्रकार जे.डे. हत्याप्रकरणी न्यायालयानं छोटा राजन यांना दोषी ठरवलं.

आमची ओळख वाढली. मुंबईच्या अनेक गल्ल्या, चौक, रस्त्यांची त्यांनी मला सैर घडवली. अंडरवर्ल्ड बाबतच्या असंख्य गोष्टी टिपताना माझी वही भरली. माझ्या डोक्यात जे जे प्रश्न फेर धरून होते, त्या सगळ्यांची सविस्तर उत्तरं मिळाली.

माझा लेख यथावकाश प्रसिद्ध झाला. छापून आलेल्या लेखाची प्रत घेऊन मी डे सरांकडे गेलो. लेख पाहून ते खूश झाले आणि आणखी एक चहासत्र झालं.

डे सरांच्या मार्गदर्शनाखाली इंडियन एक्स्प्रेसमध्ये इंटर्नशिप करायचं डोक्यात होतं. कामाशी पक्के असणारे, दिवसभर पायपीट करून, लोकांना भेटून डे सर संध्याकाळी सातला ऑफिसात अवतरायचे. चहाचा फड झाला की ते बातम्यांची चळत द्यायचे.

जे. डे यांची हत्या झाली ते घटनास्थळ

काही वेळेला कामात गर्क असताना ते हातात कागद सोपवायचे. ही कागदपत्रं पाहून घे. यातून बातमी होऊ शकते, असं ते सांगायचे.

अनेक वर्षं सरली. 'मिड डे' वर्तमानपत्रात मी रुजू झालो होतो. एका वरिष्ठ पोलीस अधिकाऱ्यासंदर्भातली बातमी करत होतो. डे सरांचा फोन आला. त्यांच्या कॉन्टॅक्ट लिस्टमध्ये असलेला 'जुगल पुरोहित' आणि मी एकच आहे ना, याची शहानिशा करण्यासाठी त्यांनी कॉल केला होता.

आम्ही वेळोवेळी भेटत राहिलो. एकदा इंडियन कोस्ट गार्डने सागरात एका बोटीवर आयोजित केलेल्या एका कार्यक्रमात आम्ही भेटलो. एका वरिष्ठ कोस्ट गार्ड सेलर अधिकाऱ्याशी आम्ही बोलत होतो.

काही क्षणांनंतर मी तिथून...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ते वर्ष होतं 2002. कॉलेजच्या न्यूजलेटरसाठी मुंबईच्या अंडरवर्ल्ड विश्वातील 'Evolution of Arms' अर्थात बदलत्या काळातील शस्त्रं या विषयावर लिहायचं होतं. कोणाशी ओळख नाही, कोणी सोर्स नाही, अशा परिस्थितीत या विषयावर लिहिणं म्हणजे अवघडच होतं. लेख कसा लिहायचा याबाबत कळत नव्हतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ज्योती देशमुख

विदर्भातल्या अकोल्यापासून 25 किलोमीटर अंतरावरील कट्यार गाव. ज्योती संतोष देशमुख या गावात राहतात.

ज्योती देशमुख (55) यांच्या घराचं लोखंडी दार आणि आत बसवलेला सीसीटीव्ही कॅमेरा बघून माझ्या मनात काही प्रश्न निर्माण झाले आणि मग आमची चर्चा सुरू झाली.

घरात आणलेली नवीन वस्तू चोरीला जाते म्हणून मग मी घराला लोखंडी दार आणि आत सीसीटीव्ही कॅमेरा बसवल्याचं ज्योती सांगतात.

ज्योती देशमुख आज स्वत: 29 एकर इतक्या क्षेत्रावरची शेती कसत आहेत. शेतीनं आयुष्यात खूप काही दिल्याचं त्या सांगतात.

"शेतीमुळे मी घराचं बांधकाम केलं. नवीन ट्रॅक्टर घेतला. शेतात बोअरवेल घेतला. त्याला चांगलं पाणी लागलं. मुलाला इंजीनियर केलं. सध्या तो पुण्यात एका कंपनीत नोकरी करत आहे," ज्योती ताई हे सांगत असतानाच त्यांच्या एका बाजूला त्यांचा आणि त्यांच्या पतीचा फोटो ठेवलेला दिसून आला.

या फोटोमुळे ज्योती ताईंच्या भुतकाळात डोकावून बघणं अपरिहार्य होतं.

शेतीनं खूप काही दिलं म्हणता, पण शेती करायचं कसं ठरवलं असं विचारल्यावर त्या म्हणाल्या, "माझ्या घरात तीन आत्महत्या झाल्या. सासरे, दीर आणि पतीनं आत्महत्या केली.  आम्ही पूर्वी शेतात फक्त मूग घ्यायचो. पण, 2007मध्ये खूप पाऊस झाला आणि आमचा सगळा मूग झोपला. सगळं नुकसान झालं. त्या टेंशनमध्ये माझ्या नवऱ्यानं आत्महत्या केली."

घरातील तीन पुरुषांच्या आत्महत्येनंतर ज्योती ताई पूर्णपणे एकट्या पडल्या. रोड टच जमीन असल्याकारणाने अनेकांनी त्यांना जमीन विकण्याचा सल्ला दिला.

"लोकांचं म्हणणं होतं की, बाईनं कुठे शेती करायची असते का, देशमुखांच्या घरातल्या बाईनं शेती करणं शोभतं का, शेती विकून अकोल्याला राहायला जा. पण, माझा मुलगा तेव्हा लहान होता. तो माझ्या जवळ आला आणि मला म्हणाला, आई आता शेती विकली की परत घेता येणार नाही. म्हणून मग मी शेती करायचा निर्णय घेतला."

ज्योती ताईंनी शेती करायचं मनाशी ठरवलं. पण, अनेक अडचणी त्यांच्यामोर आ वासून उभ्या होत्या.

"घरातली माणसं सोडून गेल्यामुळे गावात माझी इमेज जाणूनबुजून खराब करण्यात आली. लोक उतरून-पातरून बोलायला लागले.  त्यांचं बोलणं ऐकून खूप वाईट वाटायचं. मी खूप रडायचेसुद्धा. असं वाटायचं आपणही संपवून टाकावं स्वत :ला. पण, मग माझ्या डोळ्यासमोर माझा मुलगा यायचा आणि मी असा विचार करणं सोडून द्यायचे.

"दुसरं कुणी शेतात कामाला येत नव्हतं. शिवाय मला शेतीतला काहीच अनुभव नव्हता. मी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

घरातल्या तीन पुरुषांनी आत्महत्या केल्यानंतर स्वत: शेतीची धुरा सांभाळणाऱ्या ज्योती देशमुख यांची ही गोष्ट.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ज्योतीची आई फूलो देवी यांनी मला हे सांगितलं. यावेळी मला 2010 मध्ये आलेला सिनेमा 'पिपली लाईव्ह' ची आठवण झाली.

या सिनेमात नथ्था नावाचा एक शेतकरी आपल्या गरिबीला कंटाळून आत्महत्या करण्याचा प्रयत्न करतो. यानंतर मीडिया आणि राजकीय नेते नथ्थाला भेटण्यासाठी त्याच्या गावी गर्दी करतात. सिनेमाच्या शेवटी कुणालाही कळू न देत नथ्था गुरुग्राममध्ये मजुरी करताना दिसतो.

ज्योतीचे वडीलसुद्धा काही महिन्यांपूर्वीपर्यंत गुरुग्राम येथे बॅटरीवर चालणारी रिक्षा चालवत होते. आता ते दरंभंगात आले आहेत. तिथे, एक खोली असलेलं ज्योतीचं घर सध्या पिपली लाईव्हच्या सेटप्रमाणे दिसतंय.

या छोट्या घरात आता 40-50 लोकांचं येणं जाणं असतं...राजकीय नेते, पत्रकार, सामाजिक संस्था, सरकारी अधिकारी हे सगळे ज्योतीला भेटण्यासाठी येत असतात. सरकारचे अपयश लपवण्याचा प्रयत्न करताना दिसतात.

मंडप बांधणार

भेट घेण्यासाठी लोकं येत असल्याने ज्योतीच्या घरातले आनंदात आहेत. पण कोरोनामुळे घाबरलेले सुद्धा आहेत. ज्योतीचे वडील मोहन पासवान यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितले, "पोखरजवळ मंडप बांधू, कारण घर खूप छोटं आहे. कोरोनाची भीती आहे. पण कुणाला येऊ नका असं सांगितलं तर आमच्यात अहंकार आल्याचं समजतील. त्यामुळे इकडे एक मंडप टाकला तर लोकं माझ्या मुलीला आशीर्वाद देतील."

ज्योती दरभंगा जिल्ह्यातील सिंहवाडातल्या सिरहुल्ली गावातली आहे. गुरुग्राम ते दरभंगा सायकलवर आपल्या वडिलांना घरी घेऊन येणाऱ्या ज्योतीची चर्चा गावात कोरोनापेक्षा जास्त आहे. त्यामुळे सोशल डिस्टंसिंग इकडे पाळलं जात नाहीये. नेते, मंत्री, संघटनेची लोकं, सरकारी लोकं इकडे येऊन ज्योतीला मिठाई देत आहेत. तिचा सन्मान केला जातोय. तिला नवीन कपडेही दिले जातायत.

ज्योती मास्क वापरुन सगळ्यांना भेटत असली तरी ती अजून होम क्वारंटाईनमध्ये आहे. पण लोकं अपेक्षित फिजिकल डिस्टंसिंग पाळत नाहीत. जेव्हा मी ज्योतीला विचारलं तेव्हा ती थकलेल्या आवाजात म्हणाली, "आम्ही कुणालाच काही बोलू शकत नाहीत.  काय करणार ?"

जेवण, झोप अपूर्ण

सकाळी सात वाजल्यापासून ज्योतीच्या घरी लोकांची गर्दी जमण्यास  सुरुवात होते. अगदी रात्री आठ वाजेपर्यंत लोक असतात. उकाडा होत असल्याने मोहन पासवान यांनी नवीन पंखा बसवला आहे.

 ज्योतीची आई सांगते, "तिची झोप पूर्ण होत नाही. तिचे पोटभर जेवणही होत नाही. पण काय करणार ? ती न चीडता सगळ्यांशी आनंदात संवाद साधते."

ज्योतीने...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"शौचालयासाठी आजपर्यंत म्हणजेच 26 मेपर्यंत तरी बाहेरच गेलो आहोत. घरी बांधकाम सुरू असलेल्या शौचालयाला आज दरवाजा बसवतील. कदाचित उद्यापासून बाहेर जावं लागणार नाही."


डॉक सारांशित करण्यासाठी: झपाट्याने वितळणारा बर्फ आणि मानवी हस्तक्षेप यामुळे ध्रुवीय प्रदेशाचे चित्र बदलून गेले आहे. ध्रुवीय अस्वलं तर मानवी वस्तीमध्ये घुसून कचऱ्यात अन्न शोधायला लागली आहेत.

सू नताली यादेखील अशाच शास्त्रज्ञांपैकी एक. त्या एका उदाहरणातून या धोक्याविषयी अधिक माहिती देतात.

2012 मध्ये त्या संशोधक होत्या. त्यावेळी त्या पृथ्वीवर कायम बर्फाने झाकलेल्या ठिकाणांवर म्हणजेच पर्माफ्रॉस्टवर संशोधन करत होत्या. त्यावेळी सू नताली रशियाच्या डुवानी नावाच्या एका ठिकाणी गेल्या होत्या. हा सायबेरियाचा अत्यंत बर्फाळ भाग आहे. हजारो वर्षांपासून तो बर्फाखाली आहे.

मात्र, आता वातावरण बदलामुळे बर्फ वेगाने वितळत चालला आहे. सू यांच्या असं निदर्शनास आलं की बर्फ वितळल्याने जमीन खचते आहे आणि आतापर्यंत बर्फाने झाकलेल्या नवनवीन गोष्टी समोर येत आहेत.

सू नताली सध्या अमेरिकेतल्या द वुड्स होल रिसर्च सेंटरमध्ये शास्त्रज्ञ आहेत. त्यांनी नुकतीच पुन्हा एकदा सायबेरियाला भेट दिली. त्यावेळी त्यांना बर्फ इतक्या वेगाने वितळताना दिसला की त्यांना स्वतःच्या डोळ्यांवर विश्वास बसला नाही. तिथली जमीन इतकी खचली होती तिथे मोठमोठ्या इमारती सामावतील एवढे मोठे खड्डे तयार झाले होते.

बर्फ वितळत असल्याने तिथे हजारो वर्षांपूर्वी गाडले गेलेल्या मॅमथसारख्या प्राण्यांचे सांगाडे दिसू लागलेत. हे प्राणी पृथ्वीवर प्लीस्टोसीन युगात होते. त्यानंतर ते नष्ट झाले.

1500 अब्ज टन कार्बन

वातावरण बदलामुळे होणारं परिवर्तन तुम्ही उघड्या डोळ्यांनी बघू शकता. हे खूपच भयंकर आहे.

बर्फ वितळल्यामुळे विषारी वायू वातावरणात मिसळत आहेत.

कायम बर्फाने झाकलेली जमीन आता बर्फ वितळल्याने दिसू लागली आहे. त्या जमिनीत हजारो वर्षांपासून गाडल्या गेलेल्या गोष्टी आता उघड होत आहेत आणि हाच वातावरण बदलाचा सर्वात नवा धोका आहे.

बर्फाच्या आता मोठमोठी जंगल आहेत. नानाविध प्रकारच्या आजारांचे विषाणू आहेत. बर्फाच्या जाड चादरीखाली कैद विषारी मिथेन वायू आणि विषारी पारादेखील बाहेर येऊन माणसासाठी घातक ठरू शकतो.

 पर्माफ्रॉस्ट म्हणजेच बर्फाच्या जाड चादरीच्या खाली अंदाजे 1500 अब्ज टन कार्बन आहे, असा शास्त्रज्ञांचा अंदाज आहे. हे प्रमाण वातावरणात असलेल्या एकूण कार्बनच्या दुप्पट आहे.

याच कार्बनमुळे पृथ्वीवरचं तापमान वाढत चाललं आहे.  "2100 पर्यंत बर्फाळ प्रदेशातला 30 ते 70% बर्फ वितळेल", असा अंदाज असल्याचं सू नताली सांगतात....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

वातावरण बदलामुळे पृथ्वीचं तापमान वाढत चाललं आहे. तापमान वाढल्याने ध्रुवांवरचा बर्फ वितळतोय. समुद्राची पातळी वाढत आहे. मात्र, हा धोका इथपर्यंतच मर्यादित नाही. शास्त्रज्ञांच्या मते बर्फ वितळल्यामुळे संपूर्ण मानवजातीसाठी इतर अनेक धोके निर्माण होत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: झाडं तोडावी लागणार असली, तरी मेट्रो प्रकल्प पर्यावरणासाठी फायद्याचा असल्याची भूमिका मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी काही दिवसांपूर्वीच पुन्हा मांडली होती. तर मुंबई मेट्रो रेल कॉर्पोरेशन लिमिटेड अर्थात MMRCL च्या व्यवस्थापकीय संचालक अश्विनी भिडे यांनी मेट्रो कारशेडसाठी दुसरा सुयोग्य पर्याय नसल्याचं म्हटलं आहे.

2014 साली मेट्रो कारशेडसाठी आरेमधली जमीन देण्याचा निर्णय घेण्यात आला होता, त्याला मुंबईतील पर्यावरणवादी कार्यकर्ते आणि सामान्य नागरिकांचा विरोध आहे.

29 ऑगस्ट 2019 रोजी मुंबई महापालिकेच्या वृक्ष प्राधिकरण समितीनं या प्रकल्पासाठी आरे कॉलनीतली 2702 झाडं कापण्यास परवानगी दिल्यावर त्याविरोधातली मोहीम आणखी तीव्र झाली आहे. त्यावरून आता राजकारणही तापताना दिसतंय.

शिवसेना आणि विरोधी पक्षांची सरकारवर टीका

मंगळवारी मुंबईमध्ये शिवसेना भवनात आदित्य ठाकरे यांनी विशेष पत्रकारपरिषद बोलावून आरेमधल्या वृक्षतोडीला आपला विरोध असल्याचं पुन्हा एकदा सांगितलं. या पत्रकार परिषदेत वन्यजीव अभ्यासक नयन खानोलकर आणि राजेश सानप यांनी आरे कॉलनीतील जैवविविधता दाखवणारं प्रेझेंटेशनही सादर केलं.

एवढी जैवविविधता असताना मेट्रोची कारशेड इथे उभारायचा सल्ला देणारे सल्लागार कोण होते असा प्रश्न आदित्य यांनी विचारला आहे.

आरेमधल्या कारशेडला आपला विरोध का आहे हे सांगताना ते म्हणाले, "मेट्रो आम्हाला सर्वांना हवी आहे. मीही मेट्रोमधून प्रवास करतो. आरेमधल्या कारशेडला आम्ही विरोध करतो आहोत यामागे राजकीय हेतू नाही. MMRCLनं काल सांगितलं आहे, की तिथे कारशेड झाली नाही, तर मेट्रो होणं शक्य नाही. मग नक्की हा घोटाळा आहे का? एवढा विरोध असताना चार वर्ष तुम्ही त्याच्यावर काही बोलत नाही. एवढं सगळं करून मग सांगता की दुसरीकडे जागा नाही. हे सगळे एक्सपर्ट रिपोर्ट रद्द करून MMRCLच देशाचं पर्यावरण खातं का चालवत नाही? हे मुंबई विरुद्ध MMRCL असं झालं आहे, जे व्हायला नको होतं."

फक्त आदित्यच नाही, तर विरोधी पक्षातल्या अन्य नेत्यांनी आरे कॉलनीतील वृक्षतोडीविरोधात आपलं मत नोंदवलं आहे

राज ठाकरे यांचे पुत्र अमित ठाकरे यांनीही गेल्या आठवड्यात फेसबुकवर व्हीडियोच्या माध्यमातून आरे कॉलनीतील झाडं तोडण्याच्या निर्णयाला आपला विरोध दर्शवला होता.

"८२ हजार लोकांनी तक्रारी नोंदवल्या असतील आणि तरीही आपण झाडं कापण्याचा निर्णय घेत असू, तर संशय हा कुठेतरी निर्माण होणारच....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुंबईतल्या आरे कॉलनीमधल्या जंगलावरून शिवसेना आणि भाजप आमने-सामने उभे राहिल्याचं चित्र आहे. मेट्रो कारशेडच्या बांधकामासाठी झाडं तोडण्याच्या प्रस्तावाला युवासेनेचे प्रमुख आदित्य ठाकरे यांनी विरोध केला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: झाडाची फांदी तोडली तर शाप लागेल, अशी इथल्या लोकांची मान्यता आहे.

रिपोर्टर - दलजित अमी

कॅमेरामन - मंगलजीत सिंग

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पंजाबमधील हे वडाचं झाड 300 वर्षं जुनं आहे. हे झाड साडेतीन एकरावर पसरलं आहे. त्याच्या विस्तारामागे एक कहाणी आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: झाम्बेझी नदी त्याच्यापासून फारशी दूर नव्हती. चाझ पॉवेलला खालच्या बाजूला अगदी काही शे मीटरांवर दरीमध्ये खडकांवर उसळणारं नदीचं पाणी दिसत होतं.  इतक्या जवळ पाणी असूनही त्याला तिथे पोचता येत नव्हतं.

"मला किती तहान लागलेली ते शब्दांत सांगताही येणार नाही," पॉवेल म्हणतात. दरीच्या वरच्या बाजूला एका कड्याच्या टोकावर ते अस्वस्थ होत बसले होते, त्यांच्याकडचं पाणी संपलेलं आणि खाली नदीपर्यंत जाण्यासाठी काहीच वाट नव्हती. प्यायला काहीतरी कसं मिळवायचं, या विचाराने त्यांच्या जीवाची काहिली झाली होती आणि ते भयग्रस्त झाले होते, असं ते सांगतात.

"तोवर मला अगदीच आजारी असल्यासारखं वाटायला लागलं," ते म्हणतात, "मला एकदम गरम वाटत होतं, आणि माझ्या शरीराचं तापमान तुमचा विश्वास बसणार नाही इतकं वाढलं."

युनायटेड किंगडममधील श्रॉपशायर इथे निसर्गमोहिमांचे मार्गदर्शक म्हणून कार्यरत आहेत. आपल्यापैकी बहुतांश लोक जी वस्तू गृहित धरून चालत असतात तिच्याविना आपण कुठे अडकून पडलो तर काय होईल, याचा अनुभव पॉवेल यांना सहन करावा लागला.

बहुतांश विकसित देशांमध्ये स्वच्छ पाणी मिळवण्यासाठी केवळ नळाची तोटी फिरवावी लागते. या भागांमधील लोक दररोज दात घासताना, शॉवरखाली आंघोळ करताना, टॉयलेटमध्ये फ्लश सोडताना विचारही न करता कित्येक लीटर पाणी गटारांमध्ये ओतत असतात. पण जगभरातील सुमारे 1.1 अब्ज लोकांना सुरक्षित पिण्याचं पाणीही उपलब्ध होत नाही, आणि एकूण 2.7 अब्ज लोकांना वर्षाकाठी किमान एक महिना पाणी मिळणं अवघड जातं.

पाणी हा पृथ्वीवरील जीवनासाठी एक मूलभूत महत्त्वाचा घटक आहे आणि आपली शरीरंही मुख्यत्वे त्यानेच बनलेली असतात. आपल्याला पाण्याविना जगायची सक्ती होते, तेव्हा परिस्थिती अत्यंत वेगाने बिघडत जाते.

झाम्बेझी नदीच्या काठाने एकट्याने मोहिमेवर गेलेलं असताना पॉवेल यांनी हा अनुभव घेतला. या नदीचा उगम झाम्बियामध्ये होतो, तिथून त्यांनी चालायला सुरुवात केली. पूर्व अंगोल्यामधून जाऊन नामिबिया व बोट्सवानाच्या सीमांवरून जात ते झाम्बिया व झिम्बाब्वेच्या सीमेवर व्हिक्टोरिया धबधब्यांनंतरच्या दरीपाशी पोचले. इथला भूभाग पार करणं खूप जास्त अवघड होतं.

"इथल्या दऱ्या खूप खोल आहेत, सुमारे 150 मैलांपर्यंत कड्यांमधून जावं लागतं," असं पॉवेल सांगतात. ऑगस्ट 2016 मधील ही गोष्ट आहे, तो वर्षातील सर्वांत उष्ण काळ होता, दिवसाच्या वेळात तापमान 50 अंशांपर्यंत जात होतं. त्या वेळी पॉवेल 38 वर्षांचे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आज (22 मार्च) जागतिक जल दिन आहे. पाणी हा पृथ्वीवरील एक महत्त्वाचा घटक आहे, पण हे मूल्यवान द्रव्य अचानक मिळेनासं झालं तर आपलं काय होईल?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: झाम्बेझी नदी त्याच्यापासून फारशी दूर नव्हती. चाझ पॉवेलला खालच्या बाजूला अगदी काही शे मीटरांवर दरीमध्ये खडकांवर उसळणारं नदीचं पाणी दिसत होतं. अगदी तहान चाळवेल इतक्या जवळ पाणी असूनही त्याला तिथे पोहोचता येत नव्हतं.

"मला किती तहान लागलेली ते शब्दांत सांगताही येणार नाही," पॉवेल म्हणतात. दरीच्या वरच्या बाजूला एका कड्याच्या टोकावर ते अस्वस्थ होत बसले होते, त्यांच्याकडचं पाणी संपलेलं आणि खाली नदीपर्यंत जाण्यासाठी काहीच वाट नव्हती. प्यायला काहीतरी कसं मिळवायचं, या विचाराने त्यांच्या जीवाची काहिली झाली होती आणि ते भयग्रस्त झाले होते, असं ते सांगतात.

"तोवर मला अगदीच आजारी असल्यासारखं वाटायला लागलं," ते म्हणतात, "मला एकदम गरम वाटत होतं आणि माझ्या शरीराचं तापमान अविश्वसनीय वाटेल इतकं वाढलं."

युनायटेड किंगडममधील श्रॉपशायर इथे निसर्गमोहिमांचे मार्गदर्शक म्हणून ते कार्यरत आहेत. आपल्यापैकी बहुतांश लोक जी वस्तू गृहित धरून चालत असतात तिच्याविना आपण कुठे अडकून पडलो तर काय होईल, याचा अनुभव पॉवेल यांना सहन करावा लागला.

बहुतांश विकसित देशांमध्ये स्वच्छ पाणी मिळवण्यासाठी केवळ नळाची तोटी फिरवावी लागते. या भागांमधील लोक दररोज दात घासताना, शॉवरखाली आंघोळ करताना, टॉयलेटमध्ये फ्लश सोडताना विचारही न करता कित्येक लीटर पाणी गटारांमध्ये ओतत असतात. पण जगभरातील सुमारे १.१ अब्ज लोकांना सुरक्षित पिण्याचं पाणीही उपलब्ध होत नाही, आणि एकूण 2.7 अब्ज लोकांना वर्षाकाठी किमान एक महिना पाणी मिळणं अवघड जातं.

पाणी हा पृथ्वीवरील जीवनासाठी एक मूलभूत महत्त्वाचा घटक आहे आणि आपली शरीरंही मुख्यत्वे त्यानेच बनलेली असतात. आपल्याला पाण्याविना जगायची सक्ती होते, तेव्हा परिस्थिती अत्यंत वेगाने बिघडत जाते.

झाम्बेझी नदीच्या काठाने एकट्याने मोहिमेवर गेलेलं असताना पॉवेल यांनी हा अनुभव घेतला. या नदीचा उगम झाम्बियामध्ये होतो, तिथून त्यांनी चालायला सुरुवात केली. पूर्व अंगोल्यामधून जाऊन नामिबिया आणि बोट्सवानाच्या सीमांवरून जात ते झाम्बिया आणि झिम्बाब्वेच्या सीमेवर व्हिक्टोरिया धबधब्यांनंतरच्या दरीपाशी पोहोचले होते. इथला भूभाग पार करणं खूप जास्त अवघड होतं.

"इथल्या दऱ्या खूप खोल आहेत, सुमारे 150 मैलांपर्यंत कड्यांमधून जावं लागतं," असं पॉवेल सांगतात. ऑगस्ट 2016 मधील ही गोष्ट आहे, तो वर्षातील सर्वांत उष्ण काळ होता, दिवसाच्या वेळात तापमान 50 अंशांपर्यंत जात होतं. त्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाणी हा पृथ्वीवरील एक महत्त्वाचा घटक आहे, पण हे मूल्यवान द्रव्य अचानक मिळेनासं झालं तर आपलं काय होईल?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: झारखंड पोलिसांचं असं म्हणणं आहे की, तबरेज यांना मारहाण करण्यात आली, यामध्ये ते जखमी झाले आणि नंतर कार्डिऍक अरेस्ट (हृदयक्रिया थांबल्याने) मुळे त्यांचा मृत्यू झाला.

म्हणून या प्रकरणातल्या आरोपींच्या विरुद्ध पोलिसांनी भारतीय दंड संहितेच्या (इंडियन पीनल कोड) कलम 302 ऐवजी कलम 304चा गुन्हा दाखल केला आहे.

पोलिसांच्या या तर्काशी सहमत व्हायचं की नाही हे आता कोर्ट ठरवेल.

या प्रकरणाची सुनावणी करणाऱ्या कोर्टाने या चार्जशीटची दखल अजून घेतलेली नाही.

सरायकेला खरसांवाचे पोलिस अधीक्षक कार्तिक एस. यांनी बीबीसी हिंदीला सांगितलं, "तबरेज अन्सारी प्रकरणामध्ये भारतीय दंड संहितेच्या कलम 302 (खुनाचा आरोप)चा आरोप लावणं योग्य होणार नाही, असा निष्कर्ष आम्ही शवविच्छेदन अहवाल, व्हिसेरा रिपोर्ट आणि डॉक्टर्सच्या प्राथमिक तपासणीनंतर काढलाय. आम्हाला याचे पुरावे मिळाले नाहीत. म्हणून कलम 302च्या ऐवजी आम्ही कलम 304नुसार सुनावणी करण्यात यावी अशी मागणी आम्ही केली आहे."

कार्तिक एस. पुढे म्हणाले, "या प्रकरणातल्या 11 आरोपींची तपासणी पूर्ण झालीय. त्याच्या विरुद्ध कलम 304 आणि इतर कलमांखाली चार्जशीट दाखल करण्यात आली आहे. यामध्ये जन्मठेपेची शक्यता आहे. केस दाखल करताना आम्ही खुनाच्या गुन्ह्याची तक्रार दाखल करून घेतली होती. यातल्या दोन आरोपींना नंतर अटक करण्यात आली. त्यांच्याविषयी तपास सुरू आहे. एक-दोन आठवड्यांमध्ये हा तपासही पूर्ण होईल. जर या आरोपींच्या विरोधात पुरावे मिळाले तर त्यांच्यावर खुनाचा गुन्हाही दाखल करण्यात येईल. घटनेच्या वेळी तिथे कोण कोण हजर होतं हे जाणून घेण्यासाठी पोलीस फॉरेन्सिक तपास अहवालही पाहतील."

सीबीआय तपासाची मागणी

पोलिसांचं हे म्हणणं तबरजे अन्सारींची पत्नी शाईस्ता परवीन यांना पटत नाही.

पोलीस आपल्याला न्याय देऊ शकणार नाहीत असं अवघ्या विसाव्या वर्षी वैधव्य आलेल्या शाईस्तांचं म्हणणं आहे. म्हणून कलम 302 हटवण्यात आल्याची बातमी समजताच त्यांनी सरायकेला खरसांवाच्या उपायुक्तांना भेटून आपला निषेध व्यक्त केला. आजही त्यांना याबद्दल बोलणं कठीण जातं. त्या पुन्हा पुन्हा रडू लागतात.

शाईस्ता परवीन यांनी बीबीसीला सांगितलं, "त्यांना रात्रभर मारहाण होत होती. मारहाण झाली नसती, तर त्यांचा मृत्यू झाला असता का? लवकरच येईन असं सांगून ते आनंदात घराबाहेर पडले होते. पण पोलिसांनी त्यांना तुरुंगात टाकलं. धड उपचारही करण्यात आले नाही. उपचार झाले...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

झारखंडमधल्या बहुचर्चित तबरेज अन्सारी झुंडबळी प्रकरणाचा तपास करणाऱ्या पोलिसांनी तबरेजची 'हत्या' झाली नसल्याचं म्हटलंय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: झारखंडच्या सिमडेगा जिल्ह्यात सीमा कुमारीचं एक छोटसं हॉटेल आहे. मात्र, गेल्या वर्षी याच महिन्यात त्या गोव्यात एका केअर होममध्ये नर्स म्हणून काम करत होत्या. कोरोना काळात त्यांनी फ्रंटलाईन आरोग्य कर्मचारी म्हणून त्यांनी सेवा बजावली.

देशात अचानक लागू करण्यात आलेल्या देशव्यापी लॉकडाऊनमुळे त्यांचं आयुष्यच बदललं.

आमच्याशी बोलताना त्या म्हणाल्या, "पुन्हा असं जगण्यापेक्षा मरण बरं. मी जेव्हा-जेव्हा मागे वळून बघते माझ्या हृदयाचे ठोके वाढतात."

फ्रंटलाईन आरोग्य कर्मचारी म्हणून काम करत असताना सीमा यांना कुठलेही प्रोटेक्टिव्ह गेअर देण्यात आले नव्हते. पगार मिळालाच तर तोही निम्माच मिळेल, असं मालकानं बजावल्याचं त्या सांगतात. परिस्थिती बघून घाबरलेल्या सीमा यांनी ती नोकरीच सोडली.

त्या सांगतात, "जवळपास महिनाभर आम्ही खूप हलाखीचे दिवस काढले. आम्हाला कुठलीच मदत मिळाली नाही. पोलिसांनी पकडलं आणि ठाण्यात नेऊन डांबलं. आम्ही आवाज उठवला तेव्हा आमच्या नावांची नोंदणी झाली आणि श्रमिक स्पेशल गाड्यांमध्ये आम्हाला बसवण्यात आलं."

ट्रेन प्रवासाच्या आठवणी सांगताना सीमा म्हणतात, "सरकारची तयारी म्हणाल तर एक कर्मचारी त्यांनी दिला होता. तो सोशल डिस्टंसिंग पाळा म्हणत सतत आमच्यावर ओरडत होता. पण, तेच आम्हाला शेळ्या-मेंढ्यासारखे आत ढकलत होते. अशा परिस्थितीत आम्ही अंतर कसं पाळणार? परिस्थिती हाताळण्यासाठी प्रशासनाची पुरेशी तयारीच नव्हती."

पार्श्वभूमी

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 24 मार्च 2020 रोजी देशव्यापी लॉकडाऊन घोषित केला. मात्र, त्याआधी देशातली किती राज्यं आणि केंद्रशासित प्रदेशांनी लॉकडाऊन घोषित केला होता?

सरकारी माहितीनुसार तब्बल 30 राज्यं आणि केंद्रशासित प्रदेशांनी. आपापल्या राज्यातल्या परिस्थितीनुसार राज्यांनी लॉकडाऊन लागू केला होता. 31 मार्च 2020 पर्यंत त्याची मुदत होती.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी लॉकडाऊनची घोषणा केली तेव्हा

इथे प्रश्न असा उपस्थित होतो की वेगवेगळ्या राज्य सरकारांनी आपापल्या राज्यात आधीच लॉकडाऊन लागू केला होता तर देशव्यापी लॉकडाऊनची गरज होती का?

24 मार्च रोजी लावण्यात आलेल्या देशव्यापी लॉकडाऊनचं समर्थन करताना राष्ट्रीय आपत्ती व्यवस्थापन प्राधिकरणाने (NDMA) म्हटलं होतं, "देशभरात लागू करण्यात आलेल्या विविध उपाययोजनांच्या अंमलबजावणीत सातत्य असणं गरजेचं आहे."

स्वतः पंतप्रधान राष्ट्रीय आपत्ती व्यवस्थापन प्राधिकरणाचे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोनामुळे भारतात लावण्यात आलेल्या लॉकडाऊनच्या घोषणेच्या वर्षपूर्ती निमित्ताने तेव्हा नेमकं काय घडलं होतं, याचा बीबीसीने घेतलेला एक्सक्लुझिव्ह आढावा :


डॉक सारांशित करण्यासाठी: झालं असं की जर्मनीतील बेंसहाईम या शहरात एका मॅनहोलच्या झाकणाला असलेल्या छिद्रातून एक मादी उंदीर बाहेर येण्यासाठी धडपडतं होती. ती गलेलठ्ठ असल्याने या छिद्रात ती अडकली होती. तिला ना तर बाहेर जाता येत होत ना आत.

एका लहान मुलीला मॅनहोलमध्ये अडकलेली ही उंदीर दिसली. तिने अग्निशमन दलाला याची माहिती कळवली.

एक उंदीर संकटात असल्याचा कॉल शहरातील अग्निशमन दलाला आल्यानंतर  तातडीने कारवाई करण्याचा निर्णय घेण्यात आला. या मोहिमेला 'लहान प्राणी' असं सांकेतिक नाव देण्यात आलं.

या मोहिमेचं नेतृत्व मायकल सेहर यांच्याकडे होतं. सेहर यांना काहींनी विचारलं की उंदराला वाचवण्यासाठी इतके प्रयत्न का केले असं त्यांना विचारण्यात आलं. यावर ते म्हणाले, "ज्या प्राण्यांचा लोक तिरस्कार करतात, त्यांचाही आपण सन्मान केला पाहिजे."

सेहर आणि 9 जणांची टीम जागेवर पोहचली. पण या उंदराला सोडवणं काही शक्य होत नव्हतं. त्यांनी मॅनहोलचं झाकण काढून उभं केलं आणि मग तिला सोडवलं. त्यानंतर तिला परत त्याच गटारात सोडून देण्यात आलं.

या पूर्ण मोहिमेची शहरात मोठी चर्चा झाली नसती तरच नवल.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

माणसांना आपत्तीतून आणि संकटातून वाचवण्यासाठी आपत्ती निवारण कक्ष, अग्निशमनदल आदी व्यवस्था कार्यरत असतात. यात काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांनी अनेकदा प्राण्यांना वाचवल्याचेही आपण वाचतो. जर्मनीतील अशाच एका बचाव पथकाने चक्क एका उंदराला वाचवत आगळ्या माणुसकीचं दर्शन घडवलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: झालं असं की ट्रंप यांनी अती-उजवे समजल्या जाणाऱ्या 'ब्रिटन फर्स्ट' या संघटनेच्या उपनेत्या जेडा फ्रांसेन यांचे तीन व्हीडिओ ट्वीट रिट्वीट केले होते. त्यात एका मुस्लीम निर्वासिताकडून एक कुबड्या घेऊन चालणाऱ्या व्यक्तीला मारहाण होताना दाखवण्यात आलं आहे.

ट्रंप यांनी थोडाही वेळ न दवडता हे तीनही ट्वीट रिट्वीट केले.

राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप यांच्या या कृतीच्या प्रत्युत्तरात ब्रिटनच्या पंतप्रधान मे यांच्या कार्यालायानं म्हटलं आहे, "अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षांनी ब्रिटनमधील अती-उजवी संघटना ब्रिटन फर्स्टतर्फे करण्यात आलेले व्हीडिओ ट्वीटला रिट्वीट करणं चुकीचं आहे."

ट्रंप यांनी मग मे यांना प्रत्युत्तरात ट्वीट केलं, "थेरेसा मे, माझ्याकडं लक्ष देऊ नका. त्याऐवजी कट्टरपंथी इस्लामिक दहशतवादावर लक्ष केंद्रीत करा, जो ब्रिटनमध्ये फोफावत आहे. आमचं बरं चाललंय."

मे यांच्या कार्यालयातर्फे सांगण्यात आलं की, "ब्रिटन फर्स्ट हे द्वेषपूर्ण गोष्टी पसरवतात, ज्या की खोट्या असतात आणि तणाव निर्माण करतात."

अमेरिका आणि ब्रिटन हे अतिशय जवळचे मित्र समजले जातात. त्यांच्यात विशेष मैत्री असल्याचं नेहमी म्हटलं जातं.

व्हीडिओमधले दावे कितपत सत्य?

अती-उजव्या विचारसरणीच्या ब्रिटीश नॅशनल पार्टीच्या सदस्यांनी 2011 मध्ये 'ब्रिटन फर्स्ट' संघटनेची स्थापना केली. ही संघटना सोशल मीडियावर विवादास्पद पोस्ट टाकण्यासाठी ओळखली जाते.

याच संघटनेच्या उपनेत्या जेडा फ्रांसेन यांचे ट्वीट ट्रंप यांनी रिट्वीट केले. ट्रंप यांचे चार कोटींहून अधिक फॉलोअर्स आहेत.

जेडा फ्रांसेन यांच्यावर "धमकी देणं तसंच अपमानास्पद किंवा अपमानजनक शब्द वापरणं किंवा वर्तणूक ठेवण्याचे" आरोप ब्रिटनमध्ये केले जातात.

ट्वीट केलेल्या एका व्हीडिओत एक मुस्लीम स्थलांतरीत डच व्यक्तीवर हल्ला करत असल्याचं दाखवण्यात आलं आहे. हाच व्हीडिओ एका डच वेबसाईटवर वापरण्यात आला होता. नंतर मे 2017 मध्ये तो त्यावरून काढण्यात आला.

या ट्वीटमध्ये केलेले दावे संशयास्पद आहेत. डच वृत्तपत्र डी टेलिग्राफने म्हटलं आहे की, या व्हीडिओच्या अनुषंगाने पोलिसांनी दोन जणांना अटक केली. हे दोघं उत्तर नेदरलॅंडमधील आहेत.

डच पब्लीक प्रोसिक्यूशन सर्व्हिसच्या प्रवक्त्याने सांगितलं की संबधित व्हीडिओतील व्यक्ती ही स्थलांतरीत नसून नेदरलँडमधीलच आहे.

तुम्ही हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी रिट्वीट केलेल्या तीन ट्वीटवरून युनायटेड किंगडम (UK)च्या पंतप्रधान थेरेसा मे यांच्या कार्यालयानं नाराजी व्यक्त केली. त्यावर ट्रंप यांनी त्यांना सल्ला दिला आहे की, त्यांनी ब्रिटनमधील दहशतवादावर लक्ष केंद्रीत करावं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: झालं असं की, आज (29 जानेवारी) सकाळी आठ वाजण्याच्या सुमारास महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेचे नेते संदीप देशपांडे यांनी मुंबई महापालिकेच्या कारभारावरून शिवसेनेवर टीका करणारं ट्वीट केलं.

संदीप देशपांडे यांनी ट्वीटमध्ये म्हटलं, "विरप्पनने जेवढं लोकांना लुटलं नसेल, त्यापेक्षा जास्त सत्ताधाऱ्यांनी महानगरपालिकेला लुटलं आहे. म्हणूनच येणाऱ्या निवडणुकीत विरप्पन गँगचा एन्काऊंटर करावाच लागेल."

या ट्वीटनंतर युवासेनेचे सचिव वरुण सरदेसाई यांनी संदीप देशपांडे यांना उत्तर देणारं ट्वीट केलं. यावेळी सरदेसाई यांनी संदीप देशपांडे यांचं नाव घेणं टाळलं.

वरुण सरदेसाई त्यांच्या ट्वीटमध्ये म्हणाले,  "खरे विरप्पन कोण हे जनतेला चांगलेच माहिती आहे. आपल्याला पण माहित करून घ्यायचे असेल, तर 'मनसे खंडणी' असे फक्त गुगल सर्च करून बघावे. गुगलच्या पहिल्याच पेज वर या बातम्या सापडतील."

असं म्हणत वरुण सरदेसाई यांनी काही बातम्यांचे स्क्रीनशॉट शेअर केले आहेत.

वरुण सरदेसाई यांच्या या उत्तरानंतर संदीप देशपांडे यांनी पुन्हा ट्वीट केले आणि म्हटलं की, "मी विरप्पनबद्दल बोललो होतो. वरुणला का झोंबलं माहित नाही."

शिवाय, संदीप देशपांडे यांनीही एक स्क्रीनशॉट शेअर करत शिवसेनेच्या नेत्यांबाबतच्या बातम्या शेअर केल्या.

"वरूण म्हणाले, गुगलवर खंडणी टाका सगळं कळेल. आम्ही टाकून बघितलं. गुगल सब जनता है!" असं ट्वीटमध्ये संदीप देशपांडे म्हणाले.

मुंबई महापालिकेची निवडणूक जसजशी जवळ येतेय, तसतशी राजकीय पक्षांमधील आरोप-प्रत्यारोप वाढत जात आहेत. संदीप देशपांडे आणि वरुण सरदेसाई यांच्यातील 'ट्वीटवॉर' त्यातीलच प्रकार मानला जातोय. अर्थात, शिवसेना आणि मनसे या दोन्ही पक्षातील वरिष्ठ नेत्यांनी अद्याप याबाबत कोणतेच भाष्य केले नाही.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

राजकीय आरोप-प्रत्यारोपांदरम्यान कधी प्राण्यांच्या, तर कधी सिनेमांमधील पात्रांच्या उपमा येणं नवीन नाही. मात्र, शिवसेना आणि मनसेच्या दोन पदाधिकाऱ्यांमधील ट्विटरवरील आरोप-प्रत्यारोपांमध्ये 'विरप्पन' शिरला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: झालंय असं की, सेना-भाजपा सरकार असताना महत्त्वाची खाती मिळालेल्या रामदास कदम, दिवाकर रावते, दीपक केसरकर, तानाजी सावंत अशा सीनिअर नेत्यांना उद्धव ठाकरे सरकारमध्ये मात्र दुय्यम स्थान मिळाल्याची तक्रार या नेत्यांचे जवळचे कार्यकर्ते करतायत. या नेत्यांनीही आपल्या वागणुकीतून आपली नाराजी वेळोवेळी प्रगट केली आहे, मग ते भास्कर जाधव असोत किंवा तानाजी सावंत...रामदास कदमही मंत्रिमंडळ स्थापन झाल्यापासून अधिवेशनात फारसे सक्रिय असल्याचं दिसलं नाही. यातलं कुणीही प्रसारमाध्यमांशी थेट बोलायला तयार नाही. पण मग त्यांच्या मनात नेमकं काय चाललंय? उद्धव ठाकरे नेत्यांची नाराजी कशी हाताळणार. बीबीसीचा रिपोर्ट...

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

येत्या नोव्हेंबर महिन्यात महाविकास आघाडी सरकारला एक वर्षं पूर्ण होईल. कोरोनाचा उद्रेक आणि महाआघाडीतल्या तीन घटक पक्षांना सांभाळण्याची तारेवरची कसरत यामुळे आतापर्यंतचे नऊ महिने सरकारसाठी फारसे सोपे नव्हतेच. त्याचवेळी आता शिवसेना या मुख्य घटक पक्षातल्या काही ज्येष्ठ नेत्यांमध्ये नाराजी असल्याची कुरबूर ऐकू येऊ लागली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: झाशीची राणी लक्ष्मीबाई

राणीने घोड्याचा लगाम आपल्या दातांनी दाबून ठेवला होता. ती दोन्ही हातांनी तलवार चालवत होती आणि एकाच वेळेला दोन्ही बाजूंनी वार करत होती.

कॅप्टन रॉड्रिक ब्रिग्ज यांच्याआधी एक इंग्रज अधिकारी जॉन लँग यांनाही राणी लक्ष्मीबाईंना जवळून पाहण्याची संधी मिळाली होती. पण रणांगणात नव्हे तर त्यांच्या हवेलीमध्ये.

राणी लक्ष्मीबाई यांनी जेव्हा दामोदरला दत्तक घेतलं तेव्हा इंग्रजांनी ते बेकायदेशीर घोषित केलं. त्यामुळे राणी लक्ष्मीबाईंना त्यांचा झाशीचा महाल सोडावा लागला.

त्यांनी 'रानी महल' नावाच्या एका तिमजली हवेलीमध्ये आश्रय घेतला होता.

कायदेशीर लढाईसाठी राणीने वकील जॉन लँग यांची मदत घेतली. त्यांनी नुकताच ब्रिटिश सरकारच्या विरोधातला एक खटला जिंकला होता.

गव्हर्नर जनरल लॉर्ड कॅनिंगच्या कारकिर्दीतच 1857 चा उठाव झाला.

लँग यांचा जन्म ऑस्ट्रेलियामध्ये झाला होता आणि ते मेरठमध्ये The Moffusilite  नावाचं एक वर्तमानपत्र चालवत होते.

लँग यांना फारसी आणि हिंदुस्तानी अशा दोन्ही भाषा चांगल्या येत होत्या. ईस्ट इंडिया कंपनीचे प्रशासकीय अधिकारी त्यांच्यावर नाराज होते कारण लँग नेहमीच त्यांना कायदेशीररीत्या घेरण्याचा प्रयत्न करत होते.

लँग जेव्हा पहिल्यांदा झाशीला आले तेव्हा राणीने त्यांना आणण्यासाठी एक घोड्यांचा रथ आग्र्याला पाठवला.

त्यांना झाशीला आणण्यासाठी राणीने आपले दिवाण आणि एका जवळच्या अनुयायाला पाठवलं होतं.

या अनुयायाच्या हातात बर्फानं भरलेली एक बादली होती. त्यात पाणी, बियर आणि निवडक वाइनच्या बाटल्या ठेवलेल्या होत्या. पूर्ण रस्त्यात एक नोकर त्यांना पंख्याने वारा घालत होता.

ते झाशीला पोहोचले तेव्हा लँग यांना पन्नास घोडेस्वारांनी एका पालखीत बसवून रानी महालपर्यंत आणलं. इथे राणीने एक शामियाना तयार ठेवला होता.

झाशीची राणी

राणी लक्ष्मीबाई या शामियानाच्या एका कोपऱ्यात पडद्यामागे बसल्या होत्या. तेवढ्यात अचानक त्यांचा दत्तकपुत्र दामोदरने पडदा बाजूला केला.

लँग यांची नजर राणीकडे गेली. या घटनेनंतर रेनर जेरॉस्च यांनी एक पुस्तक लिहिलं. 'द रानी ऑफ झाँसी, रेबेल अगेन्स्ट विल'.

या पुस्तकात रेनर जेरॉस्च यांनी जॉन लँग यांचं वक्तव्य दिलं होतं. ते म्हणतात, ''राणी एक मध्यम उंचीची पण तगडी महिला होती. तरुणपणी त्यांचा चेहरा खूपच सुंदर असावा पण याही वयात त्यांच्या चेहऱ्याचं आकर्षक रूप कमी झालं नव्हतं. मला एक गोष्ट...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कॅप्टन रॉड्रिक ब्रिग्ज ही पहिली इंग्रज व्यक्ती होती ज्याने त्याच्या डोळ्यांनी राणी लक्ष्मीबाईला रणांगणात लढताना पाहिलं होतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: झिनजिआंग भागातील एक मुस्लीम भाविक प्रार्थना करताना

संयुक्त राष्ट्रांच्या एका समितीला ऑगस्ट महिन्यात माहिती मिळाली की उईघूर तसंच इतर काही मुस्लीम समुदायातील लोकांना पश्चिम झिनजिआंग भागात ताब्यात घेण्यात आलं आहे. तिथे त्यांना "पुनर्शिक्षित" केलं जात असल्याचं सांगण्यात येत आहे.

उईघूर कोण आहेत?

उईघूर हे बहुतांशी मुस्लीम आहेत. पश्चिम चीनमधील झिनजिआंग भागात साधारण 1.1 कोटी उईघूर आहे. सांस्कृतिकदृष्ट्या ते स्वतःला मध्य आशियाई भागातल्या लोकांशी साम्य असणारे सांगतात, आणि त्यांची भाषाही टर्कीच्या भाषेशी मिळतीजुळती आहे.

मात्र गेल्या काही दशकांत चीनच्या बहुसंख्याक हान चिनी लोकांनी झिनजिआंग भागात स्थलांतर केलं आहे. हा समुदाय तिथे मोठ्या प्रमाणावर स्थायिक झाल्याने, आता उईघूर समुदायाला त्यांची संस्कृती आणि अस्तित्व धोक्यात असल्याची भीती वाटत आहे.

झिनजिआंग काय आहे?

हा भाग चीनच्या पश्चिम टोकाला आहे आणि हा देशाचा सगळ्यांत मोठा प्रांत आहे. या भागाच्या सीमेवर भारत, अफगाणिस्तान आणि मंगोलिया या देशांची सीमा आहे. तिबेटसारखाच हा स्वायत्त भाग आहे. याचा अर्थ कागदोपत्री तिथे स्वतंत्र प्रशासन आहे. मात्र प्रत्यक्षात केंद्रीय सरकारकडून त्यांच्यावर अनेक बंधनं आहेत.

बीबीसीला आतापर्यंत कळलं?

या भागात प्रसारमाध्यमांवर बंदी घालण्यात आली आहे, त्यामुळे तिथून माहिती मिळवणं खूप अवघड आहे. मात्र आम्ही कसंतरी तिथे जाऊन आलो. तिथे आम्हाला अनेक छावण्या आणि पोलिसांचा फौजफाटा दिसला. त्या अधिकाऱ्यांनी सर्वांच्या फोनमध्ये काही संवेदनशील मजकूर तर नाही ना, याची खात्री केली.

बीबीसीच्या न्यूजनाईट कार्यक्रमात काही माजी कैद्यांची मुलाखत घेण्यात आली, ज्यांनी या भागातून कसातरी पळ काढला.

"आम्हाला तिथे झोपू द्यायचे नाही. आम्हांला तिथे कितीतरी तास टांगून ठेवायचे आणि मग आम्हाला मारहाण व्हायची. त्यांच्याकडे जाड रबराचे आणि लाकडाचे दंडुके होते. वायरपासून त्यांनी चाबूक तयार केले होते. टोचण्यासाठी सुया होत्या. नखं उपटण्यासाठी प्लायलर्स होते. ही सगळी शस्त्रं टेबलावर ठेवलेली असायची. कधीही त्यांचा वापर व्हायचा. मी अनेकदा लोकांना किंचाळताना ऐकलं आहे." असं ओमीर नावाच्या एका माजी कैदीने सांगितलं.

अझत नावाच्या आणखी एकाने सांगितलं, "ती रात्रीच्या जेवणाची वेळ होती. कमीत कमी 1,200 लोक रिकामे प्लॅस्टिकचे वाटं हातात घेऊन उभे होते. जर जेवण हवं असेल तर चीनच्या बाजूचे गाणे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

चीनमध्ये काही अल्पसंख्याक मुस्लिमांना द्वेषपूर्ण वागणूक देण्याच्या प्रकरणावरून सरकारवर प्रचंड टीका होत आहे. या समुदायातील अनेक लोकांना ताब्यात घेण्यात आल्याचे सांगितलं जात आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: झिनत शहजादी

बेपत्ता लोकांसाठी काम करणाऱ्या आयोगाचे अध्यक्ष निवृत्त न्यायमूर्ती जावेद इकबाल यांनी बीबीसी उर्दूला दिलेल्या माहितीनुसार, झिनत शहजादी यांना पाकिस्तान-अफगानिस्तान सिमाभातून मुक्त करण्यात आलं आहे.

बीबीसी प्रतिनिधी शहझाद मलिक यांच्याशी बोलताना जावेद इकबाल म्हणाले की, झिनत यांची गुरुवारी सुटका झाली. काही राष्ट्रविरोधी तत्त्व आणि परदेशी गुप्तचर संस्थांनी झिनत यांचं अपहरण केलं होतं, असं सुद्धा त्यांनी सांगितलं आहे.

झिनत यांच्या सुटकेसाठी बलुचिस्तान आणि खैबर पख्तुनख्वा प्रांतातील कबिल्यांच्या नेत्यांनी महत्वाची भूमिका बजावली आहे.

झिनत शहझादी यांचे लाहोर येथील बंद घर

झिनत शहझादी यांच्या सुटकेनंतर त्यांच्या कुटुंबीयांनी अजूनपर्यंत कोणतीही प्रतिक्रिया दिलेली नाही.

बीबीसी प्रतिनिधी उमर दराज नंगयाना यांनी झिनत शहझादी यांच्या लाहोर येथील घरी भेट दिली असता घर बंद होते. शेजारी विचारपूस केली असता त्यांच्या घरचे एक आठवड्यापू्र्वीच बाहेरगावी गेले आहेत, असं सांगीतल.

झिनत यांच्या आईला झिनतविषयी माहिती मिळाली आहे. तसंच लवकरच आपण तिला भेटणार असल्याचं त्यांनी सांगितल्याचं शेजाऱ्याचं म्हणण आहे.

झिनत या लाहोरमधल्या एक स्थानिक टिव्ही चॅनेलसाठी काम करत होत्या.

मानवीहक्कांसाठी लढणाऱ्या वकिल हिना जिलानी यांनी दिलेल्या माहितीनुसार झिनत यांचं 19 ऑगस्ट 2015 रोजी अपहरण केलं होत.

हिना जिलानी

"त्यादिवशी झिनत रिक्षानं ऑफिसकडे जात असताना दोन कोरोला कारमधून आलेल्या शस्त्रधारी लोकांनी तिचं अपहरण केलं होतं."

या घटनेच्या दुसऱ्या दिवशी झिनत बेपत्ता लोकांसाठी कार्य करणाऱ्या 'कमिशन ऑफ एनफोर्स्ड डिसअॅपिअरेन्सेस' यांच्या समोर हजर होणार होत्या.

अपहरण होण्याच्या अगोदर त्या भारतीय नागरीक हमिद अंसारी यांच्या बेपत्ता होण्याच्या प्रकरणावर काम करत होत्या.

मुंबईमध्ये राहणाऱ्या हमिद अंसारी यांच्या आई आणि झिनत एकमेकांच्या संपर्कात होत्या. त्यांच्या वतीनं झिनत ही केस लढत होत्या.

झिनत यांच्या अपहरणानंतर एका वर्षातच त्यांचा भाऊ सद्दाम यांनी आत्महत्या केली होती. याअगोदर बीबीसी उर्दूला दिलेल्या मुलाखतीत झिनतच्या आईंनी तिच्या माघारी येण्याच्या आशा सोडून दिल्या आहेत असं सांगीतलं होतं.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानी अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार पत्रकार झिनत शहजादी यांची तब्बल दोन वर्षानंतर सुटका झाली आहे. ऑगस्ट 2015 मध्ये लाहोरमधून त्याचं अपहरण झालं होतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: झिरो बजेट नैसर्गिक शेतीचे जनक सुभाष पाळेकर

त्यानिमित्तानं 'झिरो बजेट' शेती म्हणजे काय, ती कशी करतात याबाबत सुभाष पाळेकर सांगत आहेत.

जमिनीचं आरोग्य धोक्यात, शेतकऱ्याचा जीव धोक्यात, त्यामुळे सुभाष पाळेकरांचा रासायनिक शेतीला कडाडून विरोध होता. म्हणूनच त्यांनी कमी खर्चाची 'झिरो बजेट' शेती करायला सुरुवात केली.

या निर्धोक पर्यायाच्या प्रयोगामागे त्यांची 30 वर्षांची तपश्चर्या आहे.

"उत्पादन खर्च शून्य म्हणूनच त्याला 'झिरो बजेट' शेती म्हणता येईल. हे एक तंत्र आहे," असं पाळेकर सांगतात. त्यांचा दावा आहे की, अशा पद्धतीची शेती सध्या भारतात 40 लाख शेतकरी करतात आणि त्यापैकी कोणीही आत्महत्या केलेली नाही.

शेतीतल्या योगदानासाठी पाळेकरांना 2015 साली पद्मश्री पुरस्कार मिळाला आहे.

नागपूर जिल्ह्यात मकरधोकडा गावातले दिलीप राऊत आधी रासायनीक शेती करायचे. 10 वर्षांच्या रासायनिक शेतीत नापिकी, उत्पादन खर्च आणि कर्जबाजारीपणाही वाढला होता.

मग 'झिरो बजेट' शेतीबद्दल त्यांना युट्यूबवरून कळलं. आता गेली दोन वर्षं ते झिरो बजेट शेती करत आहेत. याच पद्धतीनं त्यांनी 15 एकर शेतीत डाळिंब, संत्री, मोसंबी, पपई, द्राक्ष, आलं आणि झेंडूसारखी पिकं लावली आहेत.

"मला मजुरीशिवाय कोणताही इतर खर्च येत नाही. नैसर्गिक शेतीसाठी स्वत: जीवामृत, निमार्क, दशपर्णी अर्क, निमास्त्र, ब्रम्हास्त्र आणि अग्नीअस्त्र, अशी खतं तसंच मिश्रणं तयार करतो."

या झिरो बजेट विषमुक्त शेतीमुळे जमिनीचा पोत सुधारल्याचं त्यांचं म्हणणं आहे. शिवाय खर्च कमी झाल्यानं त्यांच्या उत्पन्नातही वाढ झाली आहे. यावर्षी 15 एकर शेतीत 13-14 लाखांच्या निव्वळ उत्पन्नाची त्यांना अपेक्षा आहे.

सुभाष पाळेकर

दिलीप राऊत यांना ही रसायनविरहीत मिश्रणं म्हणजे संजीवनी वाटतात. "जीवामृत म्हणजे गाईचं शेण, गोमूत्र, गूळ आणि माती याचं मिश्रण. हे झाडाच्या बुंध्याशी टाकायचं. तर चीक निघणाऱ्या झाडांच्या पानांपासून केलेल्या दशपर्णी अर्क मिश्रणात मिरची-लसूण-आल्याचा ठेचा आणि तंबाखू टाकून दशपर्णी अर्क बनवायचा."

"पिकांवर मावा, तुडतुडे, फुलकिडे, रसशोषक किडे यासारखे रोग येण्यापूर्वीच प्रतिबंधक म्हणून ही रसायनविरहित कीटकनाशकं आम्ही फवारतो. शिवाय हे फवारताना काहीच अपाय होत नाही, त्यामुळे मजुरांच्या जीवाला कोणताही धोका नाही. हे गेली दोन वर्षं माझ्या शेतात सिद्ध झालं आहे," असं राऊत यांनी सांगितलं.

'लोक मला पागल...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

नरेंद्र मोदी सरकारनं त्यांच्या दुसऱ्या टर्मचा पहिला अर्थसंकल्प सादर करताना 'झिरो बजेट' शेतीवर भर देणार असल्याची घोषणा केली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: झुल्फिकार अली भुत्तो

झुल्फिकार अली भुत्तो पाकिस्तानचे परराष्ट्र मंत्री झाल्यानंतर आपल्या पहिल्या अमेरिका दौऱ्यात ते अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष केनेडी यांना व्हाईट हाऊसमध्ये भेटण्यासाठी गेले होते. त्यांची ही भेट बरीच गाजली होती.

भुत्तो केनेडींना खूप मानायचे तर भुत्तोसुद्धा केनेडी यांच्या पसंतीचे. भेटीनंतर भुत्तो जेव्हा केनेडींचा निरोप घेत होते तेव्हा केनेडींनी म्हटलं, "जर तुम्ही अमेरिकेचे नागरिक असता तर मी तुम्हाला माझ्या कॅबिनेटमध्ये घेतलं असतं."

यावर भुत्तो उत्तरले, "राष्ट्राध्यक्ष साहेब, जर मी अमेरिकेचा नागरिक असतो तर मी तुमच्या मंत्रिमडळात नाही तर तुमच्या जागी असतो."

भुत्तो यांचा हजरजबाबीपणा संपूर्ण जगाला ठाऊक होता.

पीलू मोदी जवळचे मित्र

सिंध प्रांतातल्या लारकानामध्ये भुत्तो यांचा जन्म झाला होता. त्यांचं तरुणपण मात्र मुंबईत गेलं.

त्यांचे वडील शाहनवाज भुत्तो मुंबईत राज्यपालांच्या प्रशासकीय मंडळाचे सदस्य होते.

त्या काळी पीलू मोदी भुत्तोंचे सर्वांत जवळचे मित्र होते. पीलू मोदी हे स्वतंत्र पक्षाचे नेते आणि प्रसिद्ध खासदार होते.

भुत्तो यांच्या कारकिर्दीवर लिहिणारे सैयदा सैयदेन हमीद सांगतात, "14-15 वर्षांचे असताना भुत्तो आणि पीलू मुंबईहून मसूरीला जायचे. तिथं ते शार्लेवेल हॉटेलमध्ये थांबायचे. जेव्हा जेवण वाढलं जायचं तेव्हा ही दोघं त्या अन्नातला काही भाग बाजूला काढून ठेवायचे, जेणेकरून नंतर भूक लागल्यास त्यांना ते खाता येईल. दोघंही मुंबईच्या प्रसिद्ध केथेडरल स्कूल मध्ये शिक्षण घेत होते."

आपल्या 'जुल्फी माय फ्रेंड' या पुस्तकात पीलू मोदी लिहितात, "सुटीच्या दिवशी आम्ही दोघं सकाळी 7.30 वाजता टेनिस खेळायचो. त्यानंतर बॅडमिंटन आणि स्क्वॉश खेळायचो. रात्रीच्या जेवणानंतर जुल्फी माझ्या घरासमोर येऊन शिट्टी मारायचा. मग आम्ही मध्यरात्रीपर्यंत मुंबईच्या रस्त्यांवर फिरायचो."

भुत्तो यांनी मुश्ताक अलींचं प्लास्टर कापलं

त्या काळी भुत्तोंच्या जवळच्या मित्रांमध्ये प्रसिद्ध क्रिकेट समालोचक ओमर कुरेशी आणि भारतीय क्रिकेटपटू मुश्ताक अली यांचा समावेश होता.

भारतीय क्रिकेटर मुश्ताक अली

मोदी त्यांच्या पुस्तकात सांगतात, "मुश्ताक एक सामना खेळायला मुंबईला आले होते तेव्हा भुत्तोंच्या घरीच थांबले होते. पण सामन्यादरम्यान शूते बॅनर्जी यांच्या एका वेगवान बॉलनं मुश्ताक यांना दुखापत झाली. मग त्यांच्या हातावर प्लास्टर लावण्यात आलं आणि काही...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानचं भारतासोबत 1965 आणि 1971 साली युद्ध झालं तेव्हा झुल्फिकार अली भुत्तो पाकिस्तानचे परराष्ट्रमंत्री होते. पुढे जाऊन ते देशाच्या सर्वोच्चपदी विराजमान झाले खरे, पण तिथेच त्यांनी एक निर्णय घेतला, जो थेट त्यांच्या मृत्यूला कारणीभूत ठरला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: झेंडे बनवणारा आणि शासकीय मान्यता असणाऱ्या एका गटाची ही माहिती.  या गटात 30 महिला काम करतात. वर्षभरात 30 हजार झेंडे बनवून हा गट सुमारे 3 कोटी रुपयांची उलाढाल करतो.

कर्नाटकात हुबळीजवळ या गटाची आणि त्यात काम करणाऱ्या महिलांची कहाणी जाणून घ्या.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोणताही राष्ट्रीय उत्सव साजरा करताना तिरंगा झेंडा डौलात फडकत असतो.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: झेबा (मध्ये) डावीकडून दुसरी

अजिबात नाही. खरंतर दुसऱ्या धर्मातील लोकही गरबा खेळण्याचा आनंद लुटतात. गुजरातमध्ये तर अनेक मुस्लीम कुटुंब दरवर्षी गरबा खेळतात.

बीबीसी गुजरातीनं याच कुटुंबांतल्या काही मुलींशी बातचीत केली.

अहमदाबादमधील चांदखेडा इथे राहणारी झेबा दरवर्षी गरबा खेळते. "मला सुरुवातीपासूनच गरब्याविषयी आकर्षण होतं. माझ्या मित्र-मैत्रिणींमध्ये मी एकटीच मुसलमान आहे, म्हणून मला हिंदू परंपरांबद्दल माहिती आहे. पण त्यामुळे मी त्यांच्यापेक्षा वेगळी आहे असं मला कधीच वाटलं नाही," असं ती सांगते.

झेबा सांगते, "अब्बूंच्या नोकरीचं ठिकाण कालोल असल्याकारणानं आम्हाला चांदखेड्यात राहावं लागत होतं. तिथं मुस्लिमांची लोकसंख्या खूपच कमी असल्याने त्यांना त्या हिंदूबहुल भागात थोडं अस्वस्थ वाटायचं. त्यामुळे ते लखनौला निघून गेले. पण मला अहमदाबाद आवडलं म्हणून मी इथंच राहण्याचा आग्रह केला आणि अहमदाबादेतच थांबले."

झेबा पुढे सांगते की जेव्हा तिने आपली गरबा खेळण्याची आवड मैत्रिणींना सांगितली, तेवहा त्यांना आधी आश्चर्य वाटलं. पण तिनं मनातली इच्छा बोलून दाखवल्यांनतर त्या झेबाची मदत करण्यासाठी लगेच तयार झाल्या. "मग माझ्या मैत्रिणींनी मला गरबा खेळायला शिकवलं," ती सांगते.

"सोशल मीडियावर हिंदू-मुस्लीमविरोधी पोस्टची संख्या प्रचंड आहे. याचा नवीन पिढीवर परिणाम होतोय. यामुळेच वेगवेगळ्या धर्माच्या लोकांमध्ये भावनिक बंध कमी झाला आहे आणि दरी वाढत चालली आहे. नवीन पिढीनं ही दरी मिटवण्याचं काम करायला हवं," असं ती आवाहन करते.

आपण एकमेकांच्या सणावारात सहभागी झालो तर जवळीक निर्माण होऊ शकते, असं झेबाला वाटतं.

घरातच मिनी इंडिया

हेमा तारफ मंधरा या हिंदू असून त्यांनी मुस्लीम व्यक्तीशी लग्न केलंय. त्यामुळे त्यांच्या घरी दोन्ही धर्मांचे सण साजरे केले जातात. आमच्या घरात मिनी इंडिया वसतो, असं त्या म्हणतात.

हेमा कुटुंबीयांसोबत

"ईद, दिवाळी, नवरात्री आणि मोहर्रम असे सर्व सण आम्ही साजरे करतो. मी गरबा खेळला नाही, असं एखादंही वर्षं नसेल. फक्त गरोदर होते, त्या वर्षी फक्त मी गरबा खेळू शकले नव्हते," त्या अभिमानानं सांगतात.

हेमासोबत आता त्यांच्या वहिनीसुद्धा गरबा खेळतात. सुरुवातीला कुटुंबाचा विरोध होता, पण वेळेनुसार सर्व काही बदलत गेलं, असं त्या सांगतात.

"पाच वर्षं आम्ही आमच्या कुटुंबीयांपासून वेगळं राहिलो. पण आता मी माझ्या वहिनींसोबत गरबा खेळते....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

नवरात्र म्हटलं की सगळीकडे गरब्याची धूम सुरू आहे. पण हा फक्त हिंदूंचा सण आहे आणि तेच तो साजरा करतात, असा एक समज आहे. प्रत्यक्षात खरच तसं आहे का?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: झॉन्ग शनशान

झॉन्ग शनशान असं या उद्योजकाचं नाव आहे. 1996 साली चीनच्या पूर्व किनाऱ्यावरच्या झेजिआंग प्रांतात त्यांनी 'नॉन्गफू स्प्रिंग' नावाने बाटलीबंद पाण्याची कंपनी सुरू केली होती.

आणि 58.7 अब्ज डॉलर्ससह झॉन्ग शनशान आज ब्लूमबर्ग बिलिएनिअर्स इंडेक्समध्ये सर्वांत वरच्या स्थानी आहेत.

बाटलीबंद पाण्याची ही कंपनी नुकतीच स्टॉक मार्केटमध्ये लिस्ट झाली आहे. शिवाय, लस तयार करणाऱ्या एका कंपनीतले सर्वाधिक शेअर्स खरेदी केल्यामुळे त्यांच्या एकूण संपत्तीत मोठी वाढ झाली आहे.

संपत्तीत झालेल्या एवढ्या मोठ्या वाढीनंतर रिलायंस इंडस्ट्रीच्या मुकेश अंबानींनंतर ते आशिया खंडातले दुसऱ्या क्रमांकाचे सर्वात श्रीमंत व्यक्ती बनले आहेत. झाँग शनशान यांना 'लोन वुल्फ' या टोपणनावानेही ते ओळखले जातात.

इतकंच नाही जगातल्या पहिल्या 500 श्रीमंतांच्या यादीत झॉन्ग शनशान यांचा 17वा क्रमांक लागतो.

चीनमध्ये सर्वाधिक श्रीमंत लोक तंत्रज्ञान क्षेत्रातून येतात. मात्र, हुवेई, टिकटॉक आणि वुईचॅट या टेक कंपन्यांवरून अमेरिका आणि चीन यांच्यातल्या वाढत्या तणावामुळे चीनच्या टेक स्टॉकचं मूल्य बरंच घसरलं आहे.

आणि म्हणूनच सर्वात श्रीमंत उद्योजक तयार करणाऱ्या तंत्रज्ञान क्षेत्राला आता अन्न आणि किराणा क्षेत्रातून स्पर्धा निर्माण झाली आहे.

एप्रिल महिन्यातच झॉन्ग यांची 'बिजिंग वान्ताई बायोलॉजिकल फार्मसी एंटरप्राईज' ही कंपनी चीनच्या स्टॉक मार्केटमध्ये लिस्ट झाली. या कंपनीतले सर्वाधिक शेअर्स त्यांच्याकडे असल्याने ऑगस्ट महिन्यात त्यांच्या एकूण संपत्तीत तब्बल 20 अब्ज डॉलर्सची वाढ झाली.

कोव्हिड-19 आजारावरील लसीवर संशोधन करण्यासाठी आपण दोन विद्यापीठांबरोबर करार केल्याचं या कंपनीचं म्हणणं आहे.

लाल झाकणाची बाटली

या महिन्याच्या सुरुवातीलाच 'नॉन्गफू स्प्रिंग' कंपनी हाँगकाँग स्टॉक एक्स्चेंजवर लिस्ट झाली आणि पहिल्याच दिवशी कंपनीच्या शेअर्सच्या किंमतीत थोडी थोडकी नव्हे तर तब्बल 54 टक्क्यांची वाढ झाली.

नॉन्गफू स्प्रिंग कारखान्यात तयार होणाऱ्या लाल झाकण असणाऱ्या पाण्याच्या बाटल्या संपूर्ण चीनमध्ये अगदी लहान-लहान दुकानांपासून ते मोठ-मोठ्या हॉटेल्समध्येही विकल्या जातात. ही कंपनी चहा, फ्लेवर्ड व्हिटॅमिन्स ड्रिंक्स आणि ज्युस यांचंही उत्पादन घेते.

स्टॉक मार्केटमधल्या यशस्वी लिस्टिंगनंतर झॉन्ग अलिबाबाचे जॅक मा, टेंसेन्टचे पॉनी मा यांच्यासोबत चीनच्या पहिल्या तीन...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बाटलीबंद पाण्याचा उद्योग असणारी व्यक्ती एका देशाची सर्वात श्रीमंत व्यक्ती असू शकते, यावर कदाचित विश्वास बसणार नाही. पण आजच्या घडीला चीनमधली जी सर्वात श्रीमंत व्यक्ती आहे ती हाच व्यवसाय करते. इतकंच नाही तर या उद्योजकाने 'अलिबाबा' या जगातल्या सर्वात मोठ्या ऑनलाईन खरेदी प्लॅटफॉर्मचे सर्वेसर्वा जॅक मा यांनाही मागे टाकलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: टँकची साफसफाई करण्यासाठी आत उतरलेली माणसं परत न आल्यामुळे त्यांना शोधण्यासाठी आणखी माणसं उतरली. मात्र कुणीच परत आलं नाही आणि एकेक करून सगळ्यांचा जीव गेला. पोलिसांच्या म्हणण्यानुसार, यापैकी तीन हॉटेलचे कर्मचारी होते.

याप्रकरणी हॉटेलचे मालक हसन अब्बास भोरानिया यांच्याविरोधात गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे.

जीव गमावणाऱ्यांमध्ये तीन साफसफाई विभागाचे कर्मचारी, एक ड्रायव्हर आणि तीन हॉटेलचे कर्मचारी आहेत. सातही जणांचे मृतदेह हाती लागले आहेत, असं सब इन्स्पेक्टर के. एम. वाघेला यांनी सांगितलं.

नेमकं काय घडलं?

टँकच्या साफसफाईसाठी हे सात जण आत उतरले तेव्हा त्यांच्याकडे सुरक्षा उपकरणं नव्हती, असं पोलिसांचं म्हणणं आहे.

मृतांपैकी महेश पाटनवाडिया ट्रॅक्टर ट्रॉली चालवण्याचं काम करायचे. सेप्टिक टँकमधील कचरा उचलण्यासाठी ते घटनास्थळी गेले होते.

सेप्टिक टँकच्या सफाईकरता सफाई कर्मचारी मॅनहोलमध्ये उतरले. त्यांचा ठावठिकाणा कळत नसल्याने ड्रायव्हर आणि हॉटेलचे कर्मचारी उतरले. मात्र विषारी वायूमुळे सगळ्यांचाच मृत्यू झाला.

सेप्टिक टँकच्या साफसफाईदरम्यान सातजणांचा मृत्यू झाला.

घटनास्थळाचे दृश्य

मृतांपैकी महेश पाटनवाडिया, अशोक हरिजन, हितेश हरिजन आणि महेश हरिजन हे थुवावी या एकाच गावचे होते. अशोक आणि हितेश बापलेक असल्याचं थुवावी गावचे सरपंच चिराग पटेल यांनी सांगितलं. या दुर्घटनेमुळे गावावर शोकळळा पसरली आहे.

या गावात दलित लोकसंख्या 300-400 इतकी आहे. दलित समाजातील 5-6 जण साफसफाईचं काम करतात. सफाईच्या कामासाठी आवश्यक सुरक्षा उपकरणांविना ही माणसं काम करत असल्याचं चिराग पटेल यांनी सांगितलं.

घटनास्थळचे दृश्य

मृतांपैकी महेश हरिजन यांचे आईवडील नाहीत. त्यांच्या पश्चात पत्नी आणि बहीण असा परिवार आहे. तर विजय चौधरी आणि सहदेव वसावा  हे सुरतमधील उमरपाडा तालुक्यातील आहेत. अजयभाई वसावा नेत्रंग तालुक्यातील आहेत. हे सगळे हॉटेल कर्मचारी होते.

पोलिसांनी सगळे मृतदेह शवविच्छेदनासाठी पाठवले आहेत. त्यानंतरच हे स्पष्ट होऊ शकेल की सेप्टिक टँकमधील कोणत्या विषारी वायूमुळे हे मृत्यू झाले.

दरम्यान, "सरकार पुतळे तयार करण्यासाठी तीन हजार कोटी खर्च करू शकतं. मात्र सफाई कर्मचाऱ्यांना गटारात, मॅनहोलमध्ये उतरायला लागू नये, मानवी मैला उचलायला लागू नये यासाठी यंत्रांच्या खरेदीसाठी पैसे देऊ शकत नाहीत," असं ट्वीट गुजरातचे आमदार जिग्नेश मेवाणी यांनी केलं आहे....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गुजरातच्या दभोई भागातील एका हॉटेलात शनिवारी सेप्टिक टँकची सफाई करण्यासाठी उतरलेल्या सात जणांचा गुदमरून मृत्यू झाला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: टर्कीतल्या कडव्या इस्लामिक विचारसरणीच्या लोकांची गेली अनेक वर्षं ही मागणी होती. सहाव्या शतकात कॅथिड्रल म्हणून बांधल्या गेलेल्या या वास्तूने काही शतकं मशीद तर एक शतक संग्रहालय म्हणूनही ओळख मिरवलीय. पण आता पुन्हा एकदा इथून अझान ऐकायला मिळेल. या उंच मिनारांच्या आड काय इतिहास दडलाय? पाहू या.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

टर्कीच्या कोर्टाने हाया सोफियाचा संग्रहालयाचा दर्जा रद्द केल्यानंतर राष्ट्राध्यक्ष रेचेप तय्यप अर्दोआन यांनी त्याचं मशिदीत रुपांतर करण्याची घोषणा केली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: टर्कीमध्येही #10YearChallenge मुळं सोशल मीडियावर महिलांनी डोकं झाकण्यासाठी वापरायच्या स्कार्फवरून (हिजाब) वाद सुरू झाला आहे. हिजाब वापरणं बंद केलेल्या महिलांनी आपली भूमिका मांडण्यासाठी या ट्रेंडचा वापर केला आहे.

टर्कीमध्ये अनेक वर्षांपासून हिजाब हा चर्चेचा आहे. टर्कीत सार्वजनिक संस्थांमध्ये हिजाब वापरण्यावर बंदी घालण्यात आली होती. विद्यापीठातही हिजाब घालून येण्याची परवानगी नव्हती.

मात्र गेल्या दशकभरात टर्कीतलं हे चित्र बदललं. अध्यक्ष रेसिप तय्यप अर्दोगान यांनी हिजाबवरची बंदी उठवायला सुरूवात केली. हिजाब हे राजकीय आणि धार्मिक परंपरावादाचं प्रतीक असल्याचं धर्मनिरपेक्षतावादी मानतात. त्यामुळंच अर्दोगान यांचा हा निर्णय धार्मिक विचारसरणीला पाठिंबा देणारा असल्याची टीकाही करण्यात आली. याच काळात तरूण मुलींवर घरातून तसंच समाजाच्या विविध स्तरांतूनही हिजाब वापरण्यासाठी दबाव यायला लागला.

#10YearChallenge मध्ये तुमचा दहा वर्षांपूर्वीचा फोटो सोशल मीडियावर शेअर केला जातो. मात्र टर्कीमध्ये अनेक मुलींनी अगदी अलिकडच्याच काळात हिजाब न वापरण्याचा निर्णय घेतला होता. त्यामुळं त्यांनी #10YearChallenge च्या ऐवजी #1yearchallenge हा हॅशटॅग वापरायला सुरूवात केली.

हिजाब नाकारणाऱ्या तरूणींपैकीच एक आहे नझान. तिनं या चॅलेंजमध्ये स्वतःचा पॅराग्लायडिंग करतानाचा फोटो टाकला आहे. 'तुमच्या धारणांप्रमाणे आणि तुम्हाला हवं तसं जगता येणं किती सुंदर असतं, हे शब्दांत मांडता येणार नाही,' असं नझाननं आपल्या ट्वीटमध्ये म्हटलं आहे.

नझानसारखंच अनेक तरूणींनी आपल्या भावना ट्वीट करून मांडल्या आहेत. यातील बरेचसे ट्वीट हे 'You'll Never Walk Alone' या सोशल प्लॅटफॉर्मवरुन रिट्वीट करण्यात आल्या आहेत. ज्यांनी हिजाबला नाकारलं किंवा ज्या हिजाब न घालण्याचा विचार करत आहेत त्यांच्याबद्दल जाणून घेतल्यामुळं इतर महिलांनाही बंधनं झुगारण्याची प्रेरणा मिळेल, या हेतूनं 'You'll Never Walk Alone'नं ट्वीट्सना प्रसिद्धी दिली आहे.

नाव प्रसिद्ध न करण्याच्या अटीवर You'll Never Walk Alone वेबसाईटच्या संस्थापकांनी बीबीसीला सांगितलं, "तुम्ही एकट्या नाहीये आणि तुमच्या खडतर प्रवासात या महिला तुमच्यासोबत आहेत हे सांगणं आमच्या वेबसाईटचा उद्देश आहे."

आयुष्यभर त्यांना वागवावी लागेल अशी कोणतीही गोष्ट घालण्यासाठी 13-14 वर्षांच्या मुलींना तुम्ही जबरदस्ती करू शकत नाही, असंही त्यांनी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जगभरात प्रचंड व्हायरल होत असलेल्या #10YearChallenge मुळं प्रत्येकालाच आपलं आयुष्य थोडंसं रिवाइंड करायची संधी मिळाली आहे. या चॅलेंजमध्ये गंमतीचा भाग असला तरी अनेकांनी या माध्यमातून काही गंभीर विषयही मांडण्याचा प्रयत्न केला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: टर्म इन्शुरन्स घेतो तुमच्या पश्चात तुमच्या कुटुंबीयांची काळजी

या आठवड्यात आपण टर्म इन्शुरन्सबद्दल जाणून घेऊ या. खरंतर जाणकारांच्या मते टर्म हाच खरा इन्श्युरन्स आहे. पण, असं त्यांना का वाटतं आणि का घ्यायचा टर्म इन्शुरन्स?

टर्म इन्शुरन्स म्हणजे काय?

आयुर्विम्याचे दोन प्रकार आहेत. एक म्हणजे टर्म इन्शुरन्स आणि दुसरा कायमस्वरुपी विमा. पैकी टर्म इन्शुरन्समध्ये ठरलेल्या मुदतीपर्यंत तुम्हाला हप्ते भरायचे असतात.

पैसे तुमच्या पश्चात तुमच्या नॉमिनीला मिळतात. थोडक्यात तुमच्या नंतर तुमच्यावर अवलंबून लोकांची आर्थिक काळजी घेणारा हा इन्शुरन्स आहे.

पण, मुदतीनंतर तुम्ही जिवंत असाल तर मात्र तुम्हाला लाभ मिळत नाही. हाच इतर आयुर्विमा आणि टर्म इन्शुरन्सचा फरक आहे.

जाणून घेऊया टर्म इन्श्युरन्स विषयी.

टर्म इन्शुरन्सची गरज काय?

इन्शुरन्स तज्ज्ञ मिलिंद बने यांच्या मते, टर्म इन्शुरन्स हे एकच माध्यम आहे जे आपल्या सर्व आर्थिक जबाबदाऱ्या पूर्ण करू शकतं.

"घरातली कर्ती व्यक्ती आपल्या नोकरीच्या काळात कुटुंबीयांच्या सर्व आर्थिक गरजा भागवत असते. शास्त्रीय परिभाषेत या जबाबदारीची मोजदाद मानवी जीवन मूल्यामध्ये होत असते", बने सांगतात.

"घरातल्या सर्वांच्या आर्थिक गरजा लक्षात घेतल्या तर अशा व्यक्तीचं जीवन मूल्य हे दीड-दोन कोटींच्या घरात जातं. आणि मिळकत कमी असो किंवा जास्त, इतक्या रकमेची शाश्वती देणारा एकमेव उपलब्ध पर्याय आहे टर्म इन्शुरन्सचा."

"कमी हप्त्यात मोठा फायदा इथं मिळत असतो. त्यासाठी हा इन्श्युरन्स महत्त्वाचा आहे," मिलिंद बने यांनी टर्म इन्श्युरन्सचा अर्थ समजून सांगितला.

इन्शुरन्स उचलतो आर्थिक जबाबदारी

अलीकडे शहर असो किंवा ग्रामीण भाग. जवळ जवळ प्रत्येकावर गृहकर्ज असतं. त्यासाठी टर्म इन्शुरन्स खूप मोलाचा आहे. कर्जाची परतफेड ही मोठी आर्थिक जबाबदारी आहे. काही लाखांत किंवा कधी कधी कोटींमध्ये ही कर्जाची रक्कम असते.

कमी हप्त्यात जास्त फायदा

दुर्दैवाने कमावत्या व्यक्तीचा मृत्यू कर्ज फेडण्यापूर्वीच झाला तर? ही कल्पना भयावह आहे. कारण, हा भार आता त्यांच्या नॉमिनीला उचलावा लागणार आहे.

"पण, टर्म इन्शुरन्स एकरकमी पैसे देत असल्यामुळे तुम्ही गेल्यानंतरही ही जबाबदारी इन्शुरन्स घेतो," बने यांनी टर्म इन्श्युरन्सचा आणखी एक फायदा सांगितला.

टर्म इन्शुरन्स किती रकमेचा हवा यावरही त्यांनी शास्त्रीय दृष्टिकोन विषद केला. "एक पद्धत आहे ज्यात...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पैशाची गोष्टमध्ये मागच्या आठवड्यात आपण सर्व प्रकारचे इन्शुरन्स पाहिले. इन्शुरन्सची संकल्पना आणि त्याची गरजही समजून घेतली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: टाईम मशीनने खरंच काळात प्रवास करणं शक्य आहे का?

काळ अर्थात वेळ म्हणजे विज्ञानाचा अविभाज्य भाग. या वेळेशी निगडीत असलेली कल्पना सत्यात उतरवण्यासाठी ज्या सर्वाधिक आश्वासक संकल्पना आज आहेत- त्याचा बीबीसी हॉरिझॉननं घेतलेला हा वेध.

रॉन मॅलेट यांचे एक स्वप्न आहे: त्यांना वेळेबरोबर भ्रमंती करायची आहे.

हे फक्त स्वप्नरंजन नाही - कारण मॅलेट भौतिकशास्त्राचे नमांकित प्राध्यापक आहेत. "एखाद्या विषयाबाबत आवड असलेला, त्याचा ध्यास असलेला मी एक सामान्य माणूस आहे, असा स्वतःबद्दल मी विचार करतो. आणि हाच ध्यास वेळेसोबतची भ्रमंती सत्यात येण्याची शक्यता आहे," असे ते सांगतात.

प्रा. मॅलेट यांना उर्वरित आयुष्यात टाईम मशीन बनवायचे आहे. ते सांगतात, या त्यांच्या ध्यासाची पाळंमुळं त्यांच्या आयुष्यात लहानपणीच घडलेल्या दुःखद घटनांमध्ये दडलेली आहेत.

मॅलेट यांचे वडील, सिगरेटचे शौकीन, त्यांचं वयाच्या 33 व्या वर्षीच हृदयविकाराच्या धक्क्यानं निधन झालं. तेव्हा प्रा. मॅलेट फक्त 10 वर्षांचे होते.

कोवळ्या मनावर आघात झाल्यानं ते सैरभैर झाले. आयुष्यात आलेल्या दुःखाचा विसर पाडण्यासाठी त्यांनी स्वतःला पुस्तकांच्या जगात ढकललं.

"या घटनेच्या साधारण वर्षभरानंतर, मी 11 वर्षांचा असेन, एक पुस्तक माझ्या वाचनात आलं आणि त्यानं माझं जग, माझ्या जगण्याची दिशा सारंच बदलून टाकलं. ते पुस्तक होतं एच.जी. वेल्स यांचे 'द टाइम मशीन'," कनेक्टीकट विद्यापीठात भौतिकशास्त्राचे प्राध्यापक असलेल्या मॅलेट यांनी बीबीसी हॉरिझॉनच्या कार्यक्रमात ही माहिती दिली.

"पुस्तकाच्या मुखपृष्ठानं माझं लक्ष वेधून घेतले. त्यात लिहलं होतं, 'काळ अथवा वेळ म्हणजे फक्त एक निर्वात पोकळी आहे, वैज्ञानिकांना हे चांगलंच माहिती आहे. ही निर्वात पोकळी असल्यानं आपण वेळेच्या मागे-पुढे असं भ्रमण करू शकतो. अगदी तसंच जसं आपण अंतराळात करतो. मी हे वाचले आणि 'हे चमत्कारिक आहे.' अशी आपसूकच प्रतिक्रिया माझ्याकडून आली."

"मला वाटलं जर मी टाईम मशीन बनवू शकलो, तर मी भूतकाळात प्रत्यक्ष जाऊ शकेन आणि माझ्या वडिलांना पुन्हा पाहू शकेन. कदाचित त्यांचा जीवही वाचवू शकेन आणि सगळं बदलून टाकू शकेन," प्रा. मॅलेट अधिक विस्तारानं सांगू लागतात.

वेळेत भ्रमण करणं कदाचित अशक्य वाटू शकेल, पण यासारख्या अनेक नैसर्गिक चमत्कारांचा उलगडा वैज्ञानिक करत आहेत. त्यामुळे कोण जाणे कदाचित मॅलेट यांचंही स्वप्न सत्यात येऊ शकेल.

रॉन...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

प्रत्येक सेकंदागणिक पुढे पुढे सरकणारा काळ. या काळासोबत भ्रमंती करणं हे एखाद्या कल्पनाविष्काराचा भाग वाटत असेल. मात्र कदाचित हे सत्यात येऊ शकेल, असा विश्वास काही भौतिकशास्त्रज्ञांना वाटत आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: टाटा स्टीलचे UKमधल्या टॅलबोट या बंदरावर असलेले स्टीलवर्कचे प्लान्ट युरोपातल्या या बड्या कंपनीत समाविष्ट होतील. या करारानंतरही UKमधले प्लान्ट बंद करण्याचा कोणताही उद्देश नसल्याचं टाटाकडून स्पष्ट करण्यात आलं.

या विलीनीकरणामुळे गुंतवणूक वाढेल आणि नोकरीतली सुरक्षितता कायम राहील अशी आशा या दोन्ही कंपन्यांमध्ये काम करणाऱ्या कामगारांच्या युनियननी बोलून दाखविली. युनियनचे कम्युनिटी जनरल सेक्रेटरी रॉय रिखस म्हणाले की, "या करारामुळे दीर्घ काळापर्यंत स्टील उत्पादनाची परंपरा आणि नोकऱ्यांची सुरक्षा वाढेल."

अर्थात, योग्य आणि विचारपूर्वक गुंतवणूक केल्यावरच हा व्यवसाय फलदायी ठरेल असंही रिखस यांनी स्पष्ट केलं.

गेल्या शुक्रवारी मूळ जर्मन कंपनी असलेल्या थिस्सेनक्रुप्प कंपनीच्या कार्यकारी मंडळानं या विलीनीकरणाला हिरवा कंदिल दाखवला. या दोन्ही कंपन्या गेल्या वर्षभरापासून विलीनीकरणाच्या प्रक्रियेबद्दल चर्चा करत होत्या.

टाटा स्टील आणि थिस्सेनक्रुप्प या दोन्ही कंपन्यामध्ये मिळून सुमारे 48 हजार कामगार आहेत.

नोकऱ्या जाण्याची भीती

विलीनीकरणानंतर दोन्ही कंपन्या 350 मिलियन पाऊंड ते 440 मिलियन पाऊंड वर्षाला वाचवणार आहेत. विलीनीकरणाची प्रक्रिया सुरू झाल्यानंतर गेल्या सप्टेंबरमध्ये दोन्ही कंपन्यांकडून जवळपास 4000 नोकऱ्या कमी करण्यात येतील असं सुतोवाच करण्यात आलं होतं. यातल्या अर्ध्या कंपन्या उत्पादन विभागात तर अर्ध्या नोकऱ्या व्यवस्थापन विभागात आहेत.

UK मधल्या वेल्समधले जवळपास 7000 जण टाटामध्ये कार्यरत आहेत. तर, टॅलबोट बंदरावरील टाटाच्या प्लॅन्टमध्ये जवळपास 4000 कामगार काम करत आहेत.

UKमधल्या टाटाच्या सगळ्या प्लॅन्टची विक्री करण्याची घोषणा टाटानं 2016मध्ये केली होती.

'मैलाचा दगड'

थिस्सेनक्रुप्प कंपनीचे चीफ एक्झिक्युटिव्ह हेनरिक हेसिंजर यांनी या विलीनीकरणाविषयी बोलताना सांगितलं की, "चांगल्या कार्यक्षमतेसाठी या दोन्ही कंपन्या एकत्र येण्याची गरज होती. कारण, आयातीसाठी कंपन्यांवर मोठा दबाव आहे. तसंच, उत्पादनाची अधिक क्षमता कंपन्यांमध्ये असल्याचंही त्यांनी सांगितलं."

"टाटा स्टीलसोबत विलीन होण्याचा हा निर्णय हा मैलाचा दगड असून हा खूप मोठा बदल आहे. यामुळे भविष्यात या उद्योगात खूप मोठी आर्थिक वाढ होईल,"असं थिस्सेनक्रुप्प कंपनीनं प्रसिद्ध केलेल्या पत्रकात म्हटलं आहे.

कराराच्या अंतिम मसुद्यावर लवकरच सह्या होणार आहेत. त्यासाठी लागणारी सगळी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतातील आघाडीची स्टील उत्पादक कंपनी टाटा स्टील आणि युरोपातली सगळ्यांत मोठी कंपनी थिस्सेनक्रुप्प यांनी विलीनीकरणाची घोषणा केली आहे. एकत्रित कंपनी युरोपातली दुसऱ्या क्रमांकाची कंपनी होणार आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: टायफून लिंगलिंगने (Typhoon Lingling) दक्षिण कोरियात तीन तर उत्तर कोरियात पाच जणांचा जणांचा बळी घेतला आहे. आतापर्यंत या वादळामुळे 460 घरांचं नुकसान झालंय. आणि हजारो घरांचा वीज पुरवठा खंडित झालाय. याच वादळामुळे दक्षिण कोरियातली दीड लाखापेक्षा जास्त घरं अंधारात होती.

तर दुसरीकडे शेजारच्या जपानची राजधानी टोकियोजवळ टायफून फक्साई (Typhoon Faxai) हे चक्रीवादळ धडकलं असून यामुळे तब्बल 9 लाख लोक अंधारात आहेत.

लिंगलिंग वादळ दक्षिण कोरियात धडकलं, तेव्हा काढलेली सॅटेलाईट इमेज.

या लिंगलिंग वादळामुळे 178 मैलांवरील शेतीमध्ये पाणी भरलंय. यामुळे गेल्या काही काळापासून उत्तर कोरियामध्ये असलेल्या अन्नधान्याचा तुटवडा आता आणखी भीषण होण्याची भीती आहे.

उत्तर कोरियातल्या 1 कोटी लोकांना 'तातडीने अन्नधान्याची मदत' मिळणं गरजेचं आहे, असा इशारा संयुक्त राष्ट्राने दिला होता.

लिंगलिंग वादळ येत असल्याचं माहीत असूनही पुरेशी पूर्वतयारी न केल्याबद्दल उत्तर कोरियाचे नेते किम जाँग-उन यांनी तातडीची बैठक घेत अधिकाऱ्यांची कानउघडणी केली.

शेती आणि पिकं, धरणं आणि तलाव वाचवणं हे आता उत्तर कोरियाचं प्राथमिक उद्दिष्टं आहे.

दक्षिण कोरियातही याच लिंगलिंग वादळामुळे नुकसान झालंय. इथली सुमारे 1.60 लाख घरं अंधारात होती पण आता वीज पुरवठा सुरळीत करण्यात आला असून विमानसेवाही सुरू झालीय.

जपानला गेल्या दशकभरातल्या सर्वात शक्तिशाली फक्सई वादळाचा तडाखा बसलाय. ताशी 210 किलोमीटर्सच्या वेगाने वाहणाऱ्या वाऱ्यांमुळे टोकियोमध्ये दाणादाण उडाली.

130 पेक्षा जास्त उड्डाणं रद्द करावी लागली तर ट्रेन सेवाही अनेक तास बंद होत्या.

वीज पुरवठा खंडीत करण्यात आल्याने टोकियो परिसरातले 9.1 लाख लोक अंधारात असल्याचं जपानची राष्ट्रीय वाहिनी NHKने सोमवारी सकाळी म्हटलंय.

आख्ख्या कानागावा शहराचा वीजपुरवठा खंडित झाला होता. लोकांना घराबाहेर न पडण्याच्या सूचना इथे देण्यात आल्या आहेत.

जपानमध्ये 20 सप्टेंबरपासून रग्बी वर्ल्ड कप सुरू होणार आहे आणि त्यासाठी 4 लाखांपेक्षा जास्त पर्यटक देशात दाखल होण्याची शक्यता आहे. त्यादृष्टीनेही जपानमध्ये पर्यायी उपाययोजना करण्यात येत आहेत.

टायफून फक्सई आता पॅसिफिक समुद्राच्या दिशेने गेलं असलं तरी अजूनही भूस्खलनाचा आणि पुराचा धोका आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

हरिकेन डोरियनने बहामामध्ये उडवलेला हाहाःकार जगासमोर येत असतानाच आणखी दोन वादळांनी दोन शेजारी देशांमध्ये वाताहत करायला सुरुवात केलीय. सध्या लाखो लोक अंधारात अडकले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: टाळ-मृदुंगाच्या तालात, हरिनामाचा गजर करत संत तुकाराम महाराजांची पालखी शुक्रवारी देहूहून निघाली.

हाती वीणा आणि मुखी विठ्ठलाचे नाम!

काही वारकरी पूर्ण वारी दरम्यान हातात वीणा घेऊन जय हरी विठ्ठलचा जयघोष करतात.

जगद्गुरू तुकारामांचा 333वा पालखी सोहळ्याच्या प्रस्थानप्रसंगी देहू नगरीत भक्तांचा जनसागर लोटलाय.

काही महिला वारीदरम्यान डोक्यावर छोटंसं तुळशी वृंदावन घेऊन प्रवास करतात. तुळशीला रुखमाईचं रूप समजलं जातं.

फुगडी हा महिलांचा खेळ समजला जातो. पण वारीमध्ये स्त्री-पुरुष हा भेद नसतो सर्व वारकरीचं असतात. त्यामुळे पुरुषही फुगडी खेळताना वारीत दिसतात.

टाळ, मृदंग, वीणाच्या तालात विठ्ठलाच्या भजनात दंग झालेले वारकरी. महाराष्ट्राच्या कानाकोपऱ्यातून लोक देहूमध्ये येतात आणि वारीत सहभागी होतात.

वारीला निघण्यापूर्वी तुतारी वाजवताना एक सेवेकरी.

'एक तुतारी द्या मज आणुनी!'

दरम्यान, ज्ञानेश्वर माऊलींची पालखीनेही आळंदीहून पंढरपूराकडे प्रस्थान ठेवलं आहे. आळंदीचं समाधी मंदिर आणि त्यातला सुवर्णपिंपळ परिसर वारकऱ्यांनी भरून गेलाय. त्याचा हा खास 360 डिग्री व्ह्यू.

.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

समस्त महाराष्ट्राचे आराध्य दैवत असलेल्या विठूरायाच्या भेटीसाठी आसुसलेल्या वारकरी संप्रदायाच्या सणाला म्हणजेच पंढरपूरच्या वारीला सुरुवात झाली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: टिक टॉक आणि वी चॅट या लोकप्रिय अॅप्सचाही यात समावेश आहे. प्रसिद्ध अलिबाबा ग्रुपचं यूसी ब्राऊजर, फॅशन वेंडर शाईन आणि बायडू मॅप्सवरही बंदी आणण्यात आलीय. मोबाईल आणि पर्सनल कंप्युटर अशा दोन्ही ठिकाणी या अॅप्सचा वापर केला जात होता.

तातडीचे उपाय आणि राष्ट्रीय सुरक्षा अशी कारणं देत भारत सरकारनं या 59 अॅप्सवर बंदी आणलीय.

दुसरीकडे, भारत आणि चीन या दोन्ही देशांचे सैन्य लडाखमधील सीमेवर एकमेकांसमोर उभे ठाकलेत. 15 जूनच्या रात्री तर दोन्ही देशांच्या जवानांमध्ये हिंसक झटापट झाली आणि त्यात भारताचे 20 जवान मृत्युमुखी पडले.

भारताचे माहिती व प्रसारण मंत्री रविशंकर प्रसाद यांनी ट्वीटमध्ये म्हटलंय की, "अॅप्सवरील ही बंदी देशाची सुरक्षा, सार्वभौमत्व आणि अखंडता यासाठी आवश्यक आहे. आम्ही भारतीय नागरिकांच्या माहिती आणि खासगीपणाशी कुठलीही छेडछाड करू देणार नाही."

माहिती व प्रसारण मंत्रालयानं आपल्या पत्रकात म्हटलंय की, "आमच्याकडे अनेकांकडून या अॅप्सबाबत तक्रारी आल्या होत्या. अँड्रॉईड आणि आयओएसवर हे अॅप्स लोकांच्या वैयक्तिक माहितीशी छेडछाड करत होते. या अॅप्सवर बंदी आणल्यानं भारतातील मोबाईल आणि इंटरनेट युजर्स अधिक सुरक्षित होतील. भारताची सुरक्षा, अखंडता आणि सार्वभौमत्व यासाठी हे गरजेचं आहे."

भारत सरकारनं आपल्या पत्रकात कुठेही 'चिनी वस्तू' असा शब्द वापरला नाहीय. ही बंदी कशी लागू केली जाईल, याचीही कुठे उल्लेख नाही.

भारतानं अॅप्सवर आणलेल्या बंदीवर अद्याप चीनकडून अधिकृत प्रतिक्रिया आलेली नाही.

ज्यांच्या मोबाइलमध्ये अॅप आहे त्यांना ते वापरता येईल का?

अनेकांचं असं म्हणणं आहे की त्यांच्या मोबाईलमध्ये अॅप आहे आणि ते सध्या त्याचा वापर करू शकत आहे. मग नेमकी बंदी कशावर आहे?

याबाबत टेक्नॉलॉजी एक्सपर्ट अभिषेक तेलंग यांच्याशी बीबीसी मराठीने संवाद साधला. ते म्हणतात की "या बंदीनंतर तुम्ही अॅप नव्याने इन्स्टॉल करू शकत नाहीत. पण सध्या तुमच्याजवळ अॅप असेल तर ते चालू शकतं.

"पुढे ते चालू द्यायचं की नाही, अपग्रेड होऊ द्यायचं की नाही याचा निर्णय सरकारच घेईल आणि तेव्हाच या अॅपचा वापर करता येईल की नाही हे स्पष्ट होईल," असं ते म्हणाले.

'बंदीमुळे चिनी माध्यमं नाराज?'

चीन सरकारचं प्रसारमाध्यम असलेल्या 'ग्लोबल टाइम्स'चे मुख्य संपादक हु चिजिन यांनी ट्वीट करून म्हटलंय की, "जर चिनी लोकांनी भारतीय उत्पादनांवर बहिष्कार टाकायचं म्हटले, तर त्यांना उत्पादन...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारत आणि चीन सीमेवर तणावपूर्ण वातावरण असतानाच, भारत सरकारनं 59 अॅप्स बंद करण्याची घोषणा केली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: टिपू सुलतान यांचा सर्व खजिना ब्रिटीशांनी लुटून नेला. आज त्या खजिन्यापैकी अनेक वस्तू युकेमध्ये ‘पॉव्हिस कॅसेल’मध्ये आहेत.

बीबीसीच्या साऊथ एशिया डायसपोरा रिपोर्टर गगन सभरवाल यांनी इथल्या क्लाईव्ह म्युझियमला भेट दिली आणि टिपू सुलतान यांचा खजिना उलगडून दाखवलाय.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता. रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

टिपू सुलतान ब्रिटीशांसोबत 1799च्या लढाईत मृत्यूमुखी पडले. त्यानंतर म्हैसूर राज्य ब्रिटीश साम्राज्याच्या अधिपत्त्याखाली आलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: टिम कूक

पण समजा जर तुम्ही यूकेमध्ये राहात असला तर बहुतेक तुमच्या बॉसने तुम्ही वर्षभरात जेवढे पैसे कमावता, तेवढा पैसा आतापर्यंत मिळवलाही असेल.

4 जानेवारीपर्यंत यूकेच्या मोठ्या कंपन्यांच्या सीईओंनी त्यांच्या कंपनीच्या एका साधारण कर्मचाऱ्याला जे पैसे कमावण्यासाठी एक वर्ष लागतं तितके पैसे मिळवले आहेत.

पण फक्त ब्रिटिश सीईओच इतक्या वेगाने पैसै मिळवतात असं नाही.

Bloomberg या संस्थेने 22 देशांतील सीईओ आणि कर्मचारी यांच्या पगारातील तफावत यांचा अभ्यास केला आहे. यात अमेरिका आणि भारतातील सीईओ जास्त गतीने पगार मिळवतात असं दिसून आलं आहे.

The Global CEO Indexने केलेल्या विश्लेषणात सीईओ एखाद्या कर्मचाऱ्याच्या वर्षिक वेतनाच्या तुलनेत किती उत्पन्न मिळवतात, याची तुलना केली आहे.

या विश्लेषणावरून दिसून येतं की अमेरिकेत उच्चपदावर काम करणारे सीईओ एखाद्या कर्मचाऱ्याच्या वार्षिक उत्पन्नाइतका पैसा मिळवण्यासाठी त्यांना फक्त 1.52 दिवस लागतात.

McDonaldचे सीईओ स्टीव्ह इस्टब्रूक यांनी 2017मध्ये 21.7 दशलक्ष डॉलर इतकं उत्पन्न मिळवलं आहे.

तर भारतात हा वेळ आणखी कमी आहे. भारतात एखाद्या कर्मचाऱ्याच्या वार्षिक उत्पन्नाइतका पगार मिळवण्यासाठी एखाद्या सीईओला एक दिवसही लागत नाही. फक्त 0.35 दिवसात तो हे उत्पन्न मिळवतो.

अमेरिकेतील पत्रकार सॅम पिझ्झीगटी सीईओच्या पगारावर नियंत्रण असलं पाहिजे अशी मागणी करत आहेत. त्यांनी 2016ला The Case for a Maximum Wage हे पुस्तक लिहिलं आहे. अमेरिकेत सीईओ आणि कामगार यांच्यातील पगाराची तफावत 1980शी तुलना करता आठ पटींनी वाढली आहे, असं त्यांनी लिहिलं आहे.

ते म्हणतात, "मोठ्या कंपन्यांत एखाद्या सामान्य कर्मचाऱ्याला सीईओइतकं उत्पन्न मिळवण्यासाठी 300 वर्षं काम करावं लागेल. यासाठी मॅकडोनल्ड या कंपनीमध्ये सामान्य कर्मचाऱ्याला 3101 वर्ष काम करावं लागेल."

भारतात सीईओ आणि कर्मचारी यांच्या उत्पन्नात मोठी तफावत आहे.

सर्वसाधारणपणे असं दिसून येतं की जगभरात बऱ्याच देशांत सर्वसामान्य कर्मचाऱ्या वार्षिक उत्पन्नाइतका पगार मिळवण्यासाठी सीईओंना फार तर सरासरी एक आठवडा लागतो. दक्षिण आफ्रिकेत हा कालावधी 2.99 दिवस तर चीनमध्ये 2.11 दिवस लागतात.

14 दशलक्ष डॉलर वार्षिक पगार

सीईओंना जगभरात मिळणाऱ्या पगारात तफावत आहे. अमेरिकेत उच्चपदावरील सीईओला सरासरी वार्षिक 14 दशलक्ष डॉलर इतका पगार मिळतो.

सर्वसाधारणपणे राहणीमानावरील येणारा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

तर नवीन वर्षांची सुरूवात झाली आहे आणि तुम्ही तुमचा बँक बॅलन्स तपासला असेल. आणि येत्या वर्षभरात चांगली पगारवाढ मिळण्याची तुम्हाला आशा असेल.