डॉक सारांशित करण्यासाठी: फुटबॉलची मॅच बघताना सौदी अरेबियातल्या महिला.

जेद्दाह इथल्या मैदानावर होणारी फुटबॉलची मॅच बघण्यासाठी महिलांनी उपस्थिती लावली होती. त्यांना फॅमिली गेटमधून मैदानात प्रवेश देण्यात आला. या महिलांनी फॅमिली सेक्शनमध्ये बसून मॅचचा आनंद लूटला.

सौदी अरेबियासाठी हा एक ऐतिहासिक क्षण ठरला. सौदी अरेबियातल्या महिलांवर अनेक निर्बंध आहेत. यातील काही निर्बंध नुकतेच दूर करण्यात आले आहेत.  देशाला अधिकाधिक आधुनिक बनवण्यासाठी इथलं सरकार प्रयत्न करत आहे.

महिलांना पुरुषांच्या फुटबॉल मॅच पाहण्याची परवानगी देणं, हा याच प्रयत्नांचा एक भाग आहे.

या नव्या निर्णयानुसार सौदीमध्ये या महिन्यात एकूण तीन मैदानांवर महिला फुटबॉल मॅच पाहू शकतील.

ऐतिहासिक दिवस

जेद्दाहमधील मैदानात महिला प्रेक्षकांचं स्वागत करण्यासाठी महिला कर्मचाऱ्यांना तैनात करण्यात आलं होतं. महिलांनी उत्साहानं आपापल्या संघांचं समर्थन केलं.

प्रशंसक महिला आणि कर्मचाऱ्यांनी सौदीचा पारंपरिक पोशाख 'अबाया' परिधान केला होता.

यासंबंधी सोशल मीडियावर चाललेल्या हॅशटॅगचा अर्थ होता, 'महिलांच्या मैदानातील प्रवेशाचं लोक स्वागत करत आहेत.' या हॅशटॅगखाली अवघ्या दोन तासांत हजारो मॅसेज लिहिले गेले.

जेद्दाह येथील 32 वर्षीय रहिवाशी आणि फुटबॉल फॅन असलेल्या लामया खालिद नासिर यांनी एएफपी या वृत्तसंस्थेला सांगितलं की, "मला या बाबीचा अभिमान वाटतो आणि मी मॅचचा आनंद लूटत आहे."

"उज्ज्वल भविष्याकडे आमची वाटचाल सुरू आहे यात काही शंका नाही. या बदलांची मी साक्षीदार असल्यानं मला खूप आनंद होत आहे," अशी प्रतिक्रिया नासिर यांनी दिली.

जेद्दाह इथल्याच रुवायदा अली कासिम यांनी सांगितलं की, "सौदी अरेबियात मूलभूत बदलांची सुरुवात झाली आहे. तसंच आजचा दिवस सौदी अरेबियासाठी ऐतिहासिक आहे."

सौदीमध्ये महिलांवर कडक निर्बंध

सौदी सरकारनं गेल्या आठवड्यात महिलांना पुरुषांच्या फुटबॉल मॅच बघण्यासाठी परवानगी देण्याचा निर्णय घेतला होता. शनिवारी आणि पुढच्या गुरुवारी होणाऱ्या मॅच बघण्यासाठीही महिला जाऊ शकतील, असं सरकारनं जाहीर केलं होतं.

सरकारच्या या निर्णयानंतर या सामन्यापूर्वी फुटबॉल संघांनी महिलांनी मॅच पाहण्यासाठी यावं, यासाठी ट्विटरवर मोहीम राबवली होती.

सौदी अरेबियाचा शाही परिवार आणि देशातील विविध धार्मिक प्रतिष्ठानं 'वहाबियत'चं पालन करतात. त्यामुळे सौदीमध्ये कपडे आणि वर्तणुकींचे नियम फार कठोर आहेत.

सौदी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सौदी अरेबियातल्या महिलांनी पहिल्यांदा मैदानात उपस्थित राहून पुरुषांची फुटबॉलची मॅच बघण्याचा आनंद लूटला. सौदीतल्या महिलांच्या मते, ही बाब सौदी अरेबियासाठी ऐतिहासिक आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फुटबॉलमधल्या या सगळ्यात मोठ्या स्पर्धेचं अर्थकारणही तितकंच मजेशीर आहे. स्पर्धेतून आयोजक देशाचा, टीमचा आणि खेळाडूंचा कसा फायदा होतो हे जाणून घेऊया या आठवड्याच्या पैशाची गोष्टमध्ये...

निवेदक - ऋजुता लुकतुके

लेखक - दिनेश उप्रेती

निर्माती - सुमिरन प्रीत कौर

एडिट- परवाझ लोण

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

फिफा वर्ल्ड कप स्पर्धा रशियात सुरू झाली आहे. वातावरण फुटबॉलमय झालं आहे. हा खेळ जगातला सर्वात लोकप्रिय खेळ आहे आणि सर्वोत्तम 32 टीम मैदानात आमने सामने आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फुटबॉलमुळे युकेत घरगुती हिंसाचार बळावला आहे.

फुटबॉल वर्ल्डकप स्पर्धा सुरू झाली तेव्हा एक मीम व्हायरल झालं होतं. ते मीम ना विनोदी होतं, ना त्यात नॉस्टॅल्जिक ग्राफिक्स होतं की बुवा इंग्लंडने कसा 1966 पासून वर्ल्डकप जिंकला नाहीये. त्यात होती फक्त आकडेवारी... घरगुती हिंसाचाराची.

हे मीम घरगुती हिंसाचारासंबंधात काम करणाऱ्या एका संस्थेनं बनवली होतं. कारण साधं होतं, सगळ्यांचं लक्ष फुटबॉलकडे एकवटलेलं असताना त्यांना एका महत्त्वाच्या विषयाला वाचा फोडायची होती.

या मीममधली आकडेवारी इंग्लंडमधल्या लॅंकेस्टर विद्यापीठातल्या अभ्यासकांनी 2013 मध्ये केलेल्या अभ्यासावर आधारित होती.

या प्रकल्पात लॅंकेस्टर शहरात 2002, 2006 आणि 2010 मध्ये फुटबॉल वर्ल्डकपच्या काळात शहर पोलिसांकडे घरगुती हिंसाचाराच्या किती तक्रारी आल्या याचा अभ्यास करण्यात आला होता. त्यात असं लक्षात आलं की, ज्या ज्या वेळेस इंग्लंड मॅच हरलं, लॅंकेस्टर शहरातल्या घरगुती हिंसाचाराच्या घटनेत 38 टक्क्यांनी वाढ झाली. ज्यावेळी मॅच ड्रॉ झाली त्यावेळी हा आकडा 26 टक्के होता तर मॅचच्या दुसऱ्या दिवशी घरगुती हिंसाचाराच्या घटनांमध्ये 11 टक्के वाढ झाली होती.

या अभ्यासात एकाच शहरातल्या तक्रारींचा अभ्यास केला असला तरी, यामुळे एका नव्या चर्चेला सुरूवात झाली आहे. नुसतं पोलिसांनाच नाही तर सर्वसामान्य नागरिकांनाही घरगुती हिंसाचाराच्या घटनांमध्ये वाढ झाल्याचं लक्षात आलं. म्हणूनच यूकेमध्ये 'घरगुती हिंसाचाराला रेड कार्ड' दाखवा अशी नवी मोहीम सुरू झाली आहे.

फुटबॉल आणि घरगुती हिंसाचार यांचा संबंध असल्याचं सिद्ध झालं आहे.

अर्थात फक्त फुटबॉलची अटीतटीची मॅच अशा हिंसाचाराला कारणीभूत असते असं नाही. दारू, ड्रग्स, आणि जुगार असं घातक समीकरणही त्याला कारणीभूत असू शकतं. "फुटबॉल मॅचच्या वेळेस एखादी जीवघेणी स्पर्धा सुरू आहे असा भास तयार होतो. आणि अशा वेळेस एखादा फुटबॉलचा चाहता दारू पित असेल किंवा सट्टा लावत असेल तर घरगुती हिंसाचारांच्या घटना घडू शकतात," पाथवे प्रॉजेक्ट या तरुण मुलींसाठी काम करणाऱ्या संस्थेच्या कार्यकर्त्या लीअॅन्ड्रा नेफिन सांगतात.

एकट्या इंग्लंड आणि वेल्समध्ये 16 ते 59 या वयोगटातले 19 लाख लोक घरगुती हिंसाचाराला बळी पडतात. यातले 7,13,000 पुरुष आहेत तर 12 लाख स्त्रिया आहेत.

त्यांच्यातलीच एक आहे पेनी. तिच्या माजी बॉयफ्रेण्डसोबत दोन वर्षं राहताना तिला काय काय सहन करावं लागलं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

फुटबॉल मॅचमध्ये आपण सपोर्ट करत असलेली टीम हरली की, वाईट वाटतंच. चिडचिडही होते. पण मॅचच्या  निर्णयाने घरगुती हिंसाचाराला खतपाणी मिळत असल्याचं धक्कादायक वास्तव संशोधनाद्वारे उघड झालं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फुटलेल्या अहवालानुसार 1670 खिस्ती धर्मगुरुंनी 3677 अल्पवयीन मुलांवर लैंगिक अत्याचार केल्याचं, Spiegel Online या जर्मन न्यूज वेबसाइटने म्हटलं आहे.

या बातमीनंतर "ही एक धक्कादायक आणि लाजिरवाणी" बाब आहे अशी प्रतिक्रिया चर्चच्या प्रवक्त्यांनी दिली आहे.

जगभरातल्या रोमन कॅथलिक चर्चमध्ये गेल्या काही दशकात झालेल्या लैंगिक अत्याचारांचा सध्या शोध घेतला जात आहे. त्यापैकीच हा एक अहवाल आहे.

आतापर्यंत अवघ्या 38 टक्के धर्मगुरूंवर आतापर्यंत कारवाई झाली आहे. त्यापैकी अनेक जणांवर केवळ शिस्तभंगाची किरकोळ कारवाई झाली आहे, असं जर्मन मीडियाचं म्हणणं आहे. प्रत्येक सहापैकी एका धर्मगुरूवर बलात्काराचा आरोप आहे.

या प्रकरणांमध्ये बहुतेक पीडित हे मुले आहेत आणि त्यांचं वय 13 वर्षं किंवा त्याहून कमी आहे.

अपराधानंतर धर्मगुरू जाणूनबुजून नव्या ठिकाणी जायचे. नवीन ठिकाणी धर्मगुरूंच्या आधीच्या वागण्याबद्दल कोणतीही कल्पना नसायची.

जर्मनीच्या तीन विद्यापीठांनी एकत्र येऊन हा अहवाल तयार केला आहे. 27 चर्चच्या अखत्यारितल्या (dioceses) 38 हजार कागदपत्रांचा यात अभ्यास करण्यात आला.

दरम्यान, "काही कागदपत्रं नष्ट केली आहेत किंवा त्यांच्याशी छेडछाड केली आहे, नाहीतर खरी परिस्थिती यापेक्षा भयानक असू शकते," असं हा अहवाल सादर करणाऱ्या लेखकांचं म्हणणं आहे.

कॅथलिक चर्चने काय प्रतिक्रिया दिली?

"लैंगिक अत्याचारांचा आवाका आम्हाला या चौकशीतून दिसून आला आहे. हे आमच्यासाठी धक्कादायक आणि लाजिरवाणं आहे," असं जर्मन बिशप कॉन्फरन्सचे प्रवक्ते स्टिफन अकेरमन म्हणाले आहेत. जर्मन बिशप कॉन्फरन्सनेच या चौकशीचे आदेश दिले आहेत.

"पीडितांना न्याय मिळवून देण्यासाठी धर्मगुरूंची ही कृत्यं उघड करणं गरजेचं होतं. तसंच यामुळे भविष्यात अशा चुका टाळता येणार आहेत," अस ते पुढे म्हणाले.

या अहवालानंतर केवळ चर्चची माफी न मागता सगळ्यांत आधी पीडितांची माफी मागायला पाहीजे, असं मत त्यांनी व्यक्त केलं आहे.

हा अहवाल चर्चपर्यंत पोहोचण्याआधीच फुटल्याचं, अकेरमन यांनी स्पष्ट केलं. लैंगिक शोषण झालेल्या पीडितांना चर्च समुपदेशन सेवा पुरवणार आहे.

पोप काय म्हणाले?

व्हॅटिकनमधल्या चर्च प्रशासानानं Spiegel Online च्या वृत्तावर ताबडतोब प्रतिक्रिया देण्याचं टाळलं. पण बुधवारी पोप फ्रान्सिस यांनी कॅथॉलिक बिशपांना याबद्दल चर्चा करण्यासाठी व्हॅटिकन सिटीला बोलावून घेतलं. पुढच्या वर्षीपासून मुलांचं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जर्मनीमध्ये 1946 ते 2014 दरम्यान रोमन कॅथलिक चर्चच्या धर्मगुरूंनी सुमारे 3600हून अधिक मुलांचं लैंगिक शोषण केलं, असं एका फुटलेल्या अहवालातून स्पष्ट झालं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फुटीरतावादी नेत्यांना आधीच अटक झाली होती. लोकशाही प्रक्रियेत भाग घेणाऱ्या इतर राजकीय पक्षांच्या नेत्यांना आणि कार्यकर्त्यांनाही एकतर तुरुंगांमध्ये पाठवण्यात आलं होतं किंवा काहींना घरातच स्थानबद्ध करण्यात आलं होतं.

या घटनेला बरोबर 1 वर्ष पूर्ण झालं आहे. मात्र, अजूनही काश्मीरमध्ये कुठलीच राजकीय हालचाल दिसत नाही. जाणकारांच्या मते गेल्या अनेक दशकात पहिल्यांदाच काश्मीरमधले राजकीय पक्ष मुके-बहिरे झाल्याचं जाणवतं. काश्मीरमधलं पारंपरिक राजकारण जणू व्हेंटिलेटरवर आहे. काश्मीरमधल्या सध्याच्या राजकीय परिस्थितीला तिच्या ऐतिहासिक पार्श्वभूमीच्या दृष्टीकोनात बघूया.

पहिला राजकीय पक्ष

82 वर्षांपूर्वी काश्मीरमध्ये कुठलाच राजकीय पक्ष नव्हता. जम्मूचे डोगरा महाराज हरी सिंह एकमेव राज्यकर्ते होते. सरकारी दडपशाहीचा विरोध बळाचा वापर करून दाबला जाई.

1931 : अशाच काही घटनांमध्ये अटक केलेल्या काही काश्मिरी नागरिकांची तुरुंगात सुनावणी सुरू होती. तेवढ्यात एका कैद्याने नमाजसाठी अजान दिली. त्यावर डोगरा सैन्याने आक्षेप घेतला. कैद्यांनी विरोध केला. सैन्याने गोळीबार केला. यात अनेक कैदी ठार झाले.

त्याच दरम्यान अलिगढ मुस्लीम विद्यापीठातून शिक्षण पूर्ण करून काही काश्मिरी तरूण काश्मीरमध्ये परतले होते. यापैकी एक होते शेख अब्दुल्ला. त्यांनी समविचारी तरुणांना सोबत घेत जखमींसाठी मदत शिबीर सुरू केलं.

या घटनेमुळे काश्मिरी जनतेत एकप्रकारचे राजकीय तरंग उठू लागले आणि जन्म झाला जम्मू-काश्मीर मुस्लीम कॉन्फरन्स पक्षाचा.

जम्मूचे चौधरी गुलाम अब्बास आणि शेख मोहम्मद अब्दुल्ला यांच्यात वैचारिक मतभेद झाल्याने 1938 साली शेख अब्दुल्ला यांनी पक्षाचं नाव बदलून नॅशनल कॉन्फरन्स ठेवलं. हाच पक्ष संपूर्ण काश्मीरच प्रतिनिधित्व करणारा राजकीय पक्ष बनला.

डोगरशाहीचा गेल्या शंभर वर्षांत पहिल्यांदा विरोध करणाऱ्या शेख अब्दुल्ला यांना 'शेर-ए-काश्मीर' नावाने ओळखलं जाऊ लागलं. पुढे ब्रिटीश भारताच्या फाळणीदरम्यान शेख अब्दुल्ला यांनी पाकिस्तानात जाण्याऐवजी स्वतंत्र काश्मीरचा नारा दिला आणि भारतात महाराजांच्या सशर्त विलयाची घोषणा केली.

काश्मीरच्या पंतप्रधानांनाही अटक

भारत-पाकिस्तान युद्धानंतर काश्मीरचा एक तृतीयांश भूभाग पाकिस्तान प्रशासनाकडे गेला आणि युद्धबंदी रेषेच्या नावाखाली एक तात्पुरती सीमा रेषा निश्चित करण्यात आली.

अशाप्रकारे काश्मीरचा दोन तृतियांश भूभाग म्हणजेच...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गेल्या वर्षी 5 ऑगस्टच्या सकाळी जम्मू-काश्मीर राज्याचं विभाजन करून काश्मीर केंद्र शासित प्रदेश करत अल्याची घोषणा करण्यात आली आणि काश्मीरमध्ये राजकीय भूकंप आला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फुटीरतावाद्यांनी पंतप्रधानांना रविवारपर्यंतची मुदत दिली होती.

पंतप्रधान अहमद बिन दागर आणि मंत्रिमंडळातल्या त्यांच्या सहकाऱ्यांनी स्वत:ला एडनमधल्या राष्ट्रपती भवनात बंदिस्त करून ठेवल्याचं सांगितलं जात आहे. काही वृत्तांनुसार, याआधी एकत्र आघाडी असलेल्या दक्षिणच्या फुटीरतावादी आणि सरकारी सैन्यामध्ये वाटाघाटीची बातचीत झाली होती.

पण या संघर्षामुळं या आघाडीत फूट पडून येमेनच्या उत्तरेकडील हौदी बंडखोरांविरोधात एक नवीन आघाडी उघडली आहे.

रेड क्रॉसच्या माहितीनुसार, रविवारपासून बुधवारपर्यंत 40 लोकांचा यात मृत्यू झाला आहे.

एडनमधल्या लष्करी तळांवरही फुटीरतावाद्यांनी ताबा मिळवल्याची माहिती समोर येत आहे.

2015 साली हौदी बंडखोरांनी येमेनची राजधानी सानावर हल्ला केल्यानंतर राष्ट्रपती अबेदरब्बू मंसूर हादी आणि त्यांच्या मंत्रिमंडळाला राजधानीतून सरकार हलवावं लागलं होतं. त्यानंतर त्यांचं आंतरराष्ट्रीय स्तरावर मान्यताप्राप्त सरकार एडन शहरात स्थलांतरित झालं होतं.

एडनवर फुटीरतावाद्यांनी ताबा मिळवला आहे.

राजधानी सानावरील हल्ल्यानंतर सौदीने बंडखोरांविरोधात एक बहुराष्ट्रीय लष्करी आघाडी उघडली होती. तेव्हापासून 9,245 नागरिक ठार झाले आणि 30 लाख लोक विस्थापित झाले, असा संयुक्त राष्ट्राचा अंदाज आहे.

फुटीरतावादी आणि सरकारमध्ये संघर्ष का?

गेल्या तीन वर्षांपासून युतीमधल्या दोन्ही बाजूच्या समर्थकांमध्ये धुसफूस सुरूच होती. 1990 मध्ये उत्तर येमेनशी विलनीकरणापूर्वी दक्षिण येमेन स्वतंत्र होता. आताही संघर्षाआधी दक्षिण भागात फुटीरतावाद्यांच्या भावना या सर्वोच्च बिंदूवर होत्या.

2015 पासून येमेनचं सरकार एडन शहरातून कारभार चालवत आहे.

दक्षिण फुटीरतावाद्यांना अशी शंका होती की, राष्ट्रपती हादी दक्षिणेकडून असले तरी उत्तरेसोबतच्या एकतेला पाठिंबा देतील. पण तरीही फुटीरतावाद्यांनी त्यांना पाठिंबा देत हौदी बंडखोरांना दक्षिणेतून पळवून लावलं आणि एडन शहरावर त्यांना ताबा मिळवू दिला नाही.

पण दोन्ही पक्षांमध्ये तणाव मात्र कायम आहे.

पण आता सौदीच्या नेतृत्वाखालील युतीत पडलेल्या फुटीमुळे परिस्थिती आणखीनच बिघडली आहे. सध्या राष्ट्रपती हादी रियाधमध्ये आहेत आणि त्यांना सौदी अरेबियाचा पाठिंबाही आहे. तर या युतीत महत्त्वाचा सहभाग असलेला संयुक्त अरब अमिरातीची (UAE) फुटीरतावाद्यांशी जवळीक आहे.

एडनमध्ये कसा सुरू झाला संघर्ष?

फुटीरतावाद्यांच्या सदर्न ट्रान्झिशनल...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अनेक दिवस येमेन सरकारच्या सैन्याशी संघर्ष केल्यानंतर फुटीरतावाद्यांनी दक्षिण येमेनच्या एडन शहरावर जवळपास पूर्ण ताबा मिळवल्याचं स्थानिकांनी सांगितलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फुयीन विद्यापीठ आणि हॉस्पिटलचे डॉ. हाँग चि टिंग यांनी बीबीसीला सांगितलं की या महिलेच्या डोळ्यात चार मधमाश्या पाहिल्यावर त्यांना मोठा धक्का बसला.

त्या महिलेला आता रुग्णालयातून सुटी देण्यात आली असून त्या लवकरच बऱ्या होतील अशी अपेक्षा व्यक्त करण्यात येत आहे.

या विशिष्ट प्रकारच्या माशीला Sweat bee असं म्हणतात. ती घामाकडे आकर्षित होते. तसंच या माश्या कधीकधी अश्रूही पितात. कारण त्यात मोठ्या प्रमाणात प्रथिनं आहेत असं Kansas Entomological Society च्या एका अभ्यासात दिसून आलं आहे.

त्या सगळ्या जिवंत होत्या

'ही' त्यांच्या एका नातेवाईकांच्या स्मृतीस्थळापाशी तण उपटण्याचं काम करत होत्या. त्याचवेळी या माश्या त्यांच्या डोळ्यात गेल्या. चीनमध्ये नातेवाईकांच्या स्मृतीस्थळाला सजवण्याची एक प्रथा असते. त्यासाठीच ही तिथे गेल्या होत्या.

जेव्हा त्यांच्या डोळ्यात थोडा वारा गेला तेव्हा त्यांना वाटलं की फक्त धूळ डोळ्यात गेल्याने त्रास होत असावा,  असं त्यांनी पत्रकारांना सांगितलं.

मात्र काही तासांनंतर त्यांचे डोळे सुजले होते आणि त्यांना प्रचंड वेदना होत होत्या. तेव्हा त्या डॉक्टरांकडे गेल्या.

"त्यांना डोळा पूर्णपणे बंद करता येत नव्हता. मी मायक्रोस्कोपच्या मदतीने पाहिलं तेव्हा त्यांच्या डोळ्यात काहीतरी काळं दिसलं. एखाद्या किड्याचा पाय असावा असं वाटलं." असं नेत्रतज्ज्ञ डॉ.हाँग यांनी बीबीसीला सांगितलं.

"मी एक पाय पाहिला आणि बाहेर काढला, मग आणखी एक दिसला, त्यांनंतर पुन्हा एक दिसला. असे चार पाय मला दिसले. ते सगळे जिवंत होते."

ही यांच्या डोळ्याची तपासणी करताना

डॉ. हाँग यांच्यामते वाऱ्यामुळे या माशा डोळ्यात गेल्या असतील आणि तिथेच अडकल्या असतील.

"या माश्या लोकांवर हल्ले करत नाही. मात्र त्या अश्रू पितात. त्यामुळे त्यांना असं नाव दिलं गेलं आहे." ते पुढे म्हणाले. हाँग म्हणाले की ही या नशीबवान आहेत. कारण जेव्हा माश्या आत होत्या तेव्हा त्यांनी डोळे चोळले नाहीत.

"त्यांनी काँन्टॅक्ट लेन्स लावल्या होत्या. त्यामुळे त्यांनी डोळे चोळले नाहीत. नाहीतर त्यांच्या लेन्स तुटल्या असत्या. त्यांनी डोळे चोळले असते तर माश्यांनी एक विष तयार केलं असतं त्यामुळे त्या कदाचित अंध झाल्या असत्या."

मग माशांचं काय झालं?

"त्या अजूनही जिवंत आहेत. त्यांचे नमुने दुसऱ्या संस्थेत चाचणीसाठी पाठवले आहेत. त्यांचा अभ्यास केला जाईल. तायवानमध्ये पहिल्यांदाच आम्ही असं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

एका महिलेच्या डोळ्यात चार माशा सापडल्याची घटना तायवानमध्ये घडली आहे. 'ही' नावाची 28 वर्षीय महिला झुडपं कापत असताना विशिष्ट प्रकारच्या माश्या तिच्या डोळ्यात गेल्या.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फुल उघडताच त्यातून एक मिलीमीटरपेक्षाही लहान अशी गुलाबी अळी फुलाच्या कुक्षीतून (पाकळीच्या आत असलेला कळीसारखा दिसणारा भाग) वळवळत वर आली.

त्या छोट्या अळीला तळहातावर घेत अशोक म्हणतात, "तुम्ही बघताय? ही दिसते लहान, पण तिला आताच नष्ट केली नाही तर ती माझं अख्खं पीक उद्ध्वस्त करू शकते. बोंडअळी दिसायला लहान असली तरी ती एकावेळी दीडशे अंडी घालू शकते आणि कापसाच्या एका हंगामात तब्बल चारवेळा अंडी देते. वेळीच लक्ष दिलं नाही तर ही कीड संपूर्ण पीक पोखरून टाकेल, इतक्या झपाट्यात वाढते."

अमरावती जिल्ह्यातील वरुड तालुक्यामधील करजगावमध्ये अशोक मुलार यांची शेती आहे. त्यांच्या कपाशीवर गुलाबी बोंडअळीचा प्रादुर्भाव सध्या अगदी सुरुवातीच्या अवस्थेत आहे.

गेल्यावर्षीसुद्धा त्यांच्या कपाशीवर बोंडअळींचा प्रादुर्भाव झाला होता. मात्र हंगामाच्या शेवटी जेव्हा अळीने संपूर्ण पीक जवळपास नष्ट केलं, त्यावेळी त्यांच्या हा हल्ला लक्षात आला. यावेळी मात्र ते सजग आहेत. "माझ्या आसपासचे शेतकरी अजूनही जागरूक असल्याचं मला वाटत नाही," मुलार सांगतात.

मुलार यांनी त्यांच्या 17 एकर जमिनीवर वेगवेगळ्या कंपनीचे जवळपास दोन-तीन प्रकारचे बीटी बियाणे पेरले. मात्र सर्वच बियाण्यांवर बोंडअळीचा प्रादुर्भाव दिसतो.

मुलार सांगतात, "गेला आठवडाभर मी स्वतः पिकांमधून फिरून किडलेली फुलं शोधून बोंडअळी नष्ट करत आहे." जूनच्या पहिल्या आठवड्यात त्यांनी पेरणी केली होती.

बियाणे कंपनीविरोधात पहिल्यांदाच तक्रार

करजगावहून शेकडो मैलांवर वरुड तालुक्यातच संजय साबळे (45) यांची दोन एकर शेती आहे. दुसऱ्याची चार एकर शेतीही ते कसतात.

गेल्या आठवड्यातच त्यांनी बियाणे विकणाऱ्या तीन कंपन्यांविरोधात पोलिसांत तक्रार केली. तामिळनाडूतील मेसर्स रासी सीड्स प्रायव्हेट लिमिटेड, आंध्रातील बायर बायोसायन्स प्रायव्हेट लिमिटेड आणि नागपुरातील अंकुर सीड्स या तीन कंपन्यांच्या विरोधात साबळे यांनी तक्रार  केली आहे. भारतात बियाणे कंपनीविरोधात अशाप्रकारे पहिल्यांदाच तक्रार दाखल करण्यात आली आहे.

वरुड पोलिसांनी कंपन्यांविरोधात फसवणुकीचा गुन्हा दाखल केला आहे. IPCच्या कलम 420, 427, 34 आणि महाराष्ट्र कपाशी बियाणे (पुरवठा, वितरण, विक्री आणि दरनिश्चिती नियमन) कायदा 2009च्या कलम 14(1) अंतर्गत हे गुन्हे दाखल करण्यात आले आहेत. मात्र या कंपन्यांविरोधात कारवाईची शक्यता धूसरच आहे.

पिकावर बोंडअळीचा प्रादुर्भाव होऊ शकतो,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"मी हे उघडलं तर तुम्हाला शंभर टक्के अळी दिसेल..." अशोक मुलार (58) यांनी पैज लावली आणि आपण कसे बरोबर आहोत हे दाखविण्यासाठी त्यांनी नुकतंच तोडलेलं कापसाचं फुल उघडून दाखवलं. त्यांचं 5 एकरावरचं पीक हातचं जाण्याच्या मार्गावर आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फुलांसारख्या दिसणाऱ्या या स्नायूंचा एक फोटो एका युजरने ट्विटरवर टाकला आणि जगभरातून त्यावर प्रतिक्रिया यायला लागल्या.

दूध नलिका? ते काय आहे? त्या अशा का दिसतात? माझ्या शरीरात खरंच अशा नलिका आहेत का? मला असे वक्षच नको.

अशा वेगवेगळ्या प्रकारच्या प्रतिक्रिया ट्विटरवर ओसंडून वाहत आहेत.

दूध तयार करणाऱ्या ग्रंथी वेगवेगळे भाग आणि छोट्या छोट्या ट्यूबमध्ये विभागल्या असतात. या प्रत्येक ट्यूबमधून नलिकांद्वारे हे दूध स्तनाग्रांपर्यंत पोहोचतं.

मात्र, वक्षामधून दूध बाहेर येण्याची ही रचना नेमकी कशी आहे, हे खूप कमी जणांना माहिती आहे आणि त्यामुळेच इंटरनेटवर व्हायरल झालेल्या या फोटोवर आलेल्या प्रतिक्रियांपैकी बऱ्याच नकारार्थी आहेत. अनेकांना स्तनांची ही प्रतिमा स्वीकारणं कठीण जातंय.

काही जण या प्रतिमेला छायाचित्र म्हणत आहेत. पण हे छायाचित्र नसून ग्राफिक्स आहे. आयपॅडवर 'अॅनाटॉमी आणि फिजिओलॉजी' नावाचा एक अॅप आहे. त्या अॅपवर शरीरातल्या विविध भागांचे ग्राफिक्स आहेत. त्याच अॅपच्या साहाय्याने ही प्रतिमा घेण्यात आली आहे. शरीराच्या विविध भागांची रचना कशी आहे हे समजावून सांगण्यासाठी या अॅपचा वापर केला जातो.

हा फोटो अगदी काही दिवसांत खूप मोठ्या प्रमाणावर ट्रेंड झाला आणि त्याला 1,30,000 लाईक्स मिळाले.

काही जणांसाठी हा फोटो धक्कादायक होता. हा फोटो बघून भीती वाटल्याचं काहींनी लिहिलं.

मात्र, स्तनपान या कृतीवषयी जो आदर सर्वत्र आहे, त्यामुळे अनेकांना या चित्रात निसर्गदत्त सौंदर्यही दिसलं.

विशेष म्हणजे स्तनपान करणाऱ्या मातांनी फारच सकारात्मक आणि आनंददायी प्रतिक्रिया व्यक्त केल्या आहेत.

बाळाला जन्म दिल्यानंतर या ग्रंथी दूध निर्मिती करायला सुरुवात करतात आणि आई बाळाला स्तनपान करू शकते.

अनेकांनी तर शाळा-कॉलेजच्या अभ्यासक्रमात हे चित्र कधीच समाविष्ट का करण्यात आलं नाही? जीवशास्त्राच्या पुस्तकांमध्ये केवळ पुरूषाच्या शरीर रचना असलेलं चित्र का दाखवतात?, असे प्रश्नही विचारले.

तर या फोटोवरून काहींनी विनोदही केले.

मात्र, दुधाच्या नलिकांविषयी आजवर केवळ लिखित माहिती असणाऱ्यांना त्या नेमक्या कशा दिसतात, हेही या चित्रावरून कळलं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आईच्या दुधाची तुलना अमृताशी करतात. मात्र, स्त्री शरीरात दूध ज्या नलिकांमधून येतं, त्या कशा दिसतात, हे फारच कमी लोकांना माहिती असेल. या 'दूध नलिका' म्हणजेच 'मिल्क डक्ट्स'चा एक फोटो सध्या इंटरनेटवर व्हायरल झाला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फूड पॅकेजिंग म्हणजेच खाद्यपदार्थांच्या पॅकिंगद्वारे कोरोना व्हायरस पसरू शकतो का? याविषयीची चर्चा यामुळे पुन्हा सुरू झाली आहे.

असं होण्याची शक्यता किती आहे?

पॅकेजिंगसाठी वापरण्यात आलेल्या सामानाद्वारे कोव्हिड 19चा संसर्ग होण्याची शक्यता आहे.

कार्डबोर्ड आणि विविध प्रकारच्या प्लास्टिकसारख्या काही प्रकारच्या पॅकेजिंगसाठी वापरण्यात येणाऱ्या गोष्टींवर कोरोना व्हायरस काही दिवस नाही पण काही तास टिकू शकतो हे प्रयोगशाळेत करण्यात आलेल्या अभ्यासात स्पष्ट झालंय.

शिवाय हा व्हायरस कमी तापमानात जास्त काळ टिकण्याची शक्यता असते आणि बहुतेकदा पाकीटबंद वा फ्रोझन खाद्यपदार्थ हे कमी तापमानाच्या कंटेनर्समधूनच एका ठिकाणाहून दुसरीकडे पाठवले जातात.

पण प्रयोगशाळेच्या बाहेर वास्तव जगातही हा प्रयोग केला, तर हेच निष्कर्ष आढळतील का याविषयी वैज्ञानिकांना शंका आहे.

बाहेरच्या जगामध्ये वातावरणातली परिस्थिती झपाटयाने बदलत असते म्हणूनच या परिस्थितीत विषाणू फार काळ टिकणं कठीण असल्याचं युनिव्हर्सिटी ऑफ लिस्टर मधल्या रेस्पिरेटरी सायन्सेस विभागाचे असोसिएट प्रोफेसर डॉ. ज्युलियन टँग म्हणतात.

प्रयोगशाळेतल्या या अभ्यासासाठी 1 कोटी व्हायरल पार्टिकल्स (कण वा अंश) सँपल (नमुना) म्हणून घेण्यात आले होते. पण शिंकेतून हवेद्वारे एखाद्या पृष्ठभागावर पडणाऱ्या तुषारात साधारणतः फक्त 100 व्हायरल पार्टिकल्स असण्याची शक्यता असते याकडे रटगर्स विद्यापीठाचे प्राध्यापक इमॅन्युएल गोल्डमनही लक्ष वेधतात.

लॅन्सेट या वैदयकीय जर्नलमध्ये जुलै महिन्यात त्यांनी त्यांच्या लेखात म्हटलं होतं, "माझ्यामते एखाद्या निर्जीव पृष्ठभागामुळे विषाणू संक्रमण होण्याची शक्यता ही अगदी कमी आहे. अगदीच एखादी संक्रमित व्यक्ती त्या पृष्ठभागावर शिंकली वा खोकली आणि त्यानंतर (एक किंवा दोन तासांत)  त्या पृष्ठभागाला कोणी हात लावला, तर असं होऊ शकतं."

विषाणू संक्रमण कसं होऊ शकतं?

असं मानलं जातंय की समजा हे पॅकेजिंग करणाऱ्या प्लांटमध्ये काम करणाऱ्या कामगारांनी विषाणू असणाऱ्या एखाद्या पृष्ठभागाला हात लावला आणि नंतर तोच हात नाका-तोंडाला, डोळ्याला लावला तर संसर्गाचा धोका असू शकतो.

पण कोव्हिड 19च्या सध्या आढळत असललेल्या बहुतेक प्रकरणांमध्ये संसर्ग याप्रकाराने झाल्याचं आता वैज्ञानिकांना वाटत नाहीये.

अमेरिकेच्या सेंटर्स फॉर डिसीज कन्ट्रोल (CDC) च्या वेबसाईटवर म्हटलंय, "विषाणू असलेल्या एखाद्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

काही दिवसांपूर्वी चीनमध्ये गोठवलेल्या म्हणजे फ्रोझन कोलंबी आणि फ्रोझन चिकन विंग्जच्या पाकिटांवर कोरोना व्हायरसच्या खुणा सापडल्याचं वृत्त होतं. दक्षिण अमेरिकेतून हा सगळा माल आला होता.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फॅशन स्टायलिस्ट डॉना मॅककुल्लोच

यातून त्यांच्या नफ्यात वाढ झाली आहे. त्यांनी सांगितलेली काही रहस्यं या लेखातून देण्याचा पदार्थ. त्यांचं पालन तुम्ही केलं, तर तुमच्या व्यवसायात अनेक पटींनी वाढ होऊ शकते.

2012मध्ये फेसबुकने इन्स्टाग्राम हे अॅप 1 अब्ज डॉलरला (अंदाजे 6400 कोटी रुपये) विकत घेतलं तेव्हा सर्वांनी भुवया उंचावल्या होत्या. त्यावेळी इन्स्टाग्राम केवळ 18 महिन्यांचं होतं.

ही तर झाली तेव्हाची गोष्ट, आता आपण 2017 मध्ये येऊ. जरी फेसबुकपेक्षा इन्स्टाग्राम वापरणाऱ्यांची संख्या कमी दिसत असली तरी ट्विटर आणि स्नॅपचॅटच्या तुलनेत इन्स्टाग्रामच्या वापरकर्त्यांची संख्या झपाट्याने वाढत आहे. सध्या इन्स्टाग्राम वापरणाऱ्यांची संख्या 70 कोटी आहे.

फोटो फिल्टर्स आणि 24 तासांपुरताच व्हीडिओ टाइमलाइनवर राहणं या दोन फीचर्समुळं फ्रीलान्सर्ससाठी इन्स्टाग्राम म्हणजे प्रमोशनसाठी हक्काचा प्लॅटफॉर्म बनला आहे. याद्वारे व्यावसायिकांना नवीन ग्राहकांपर्यंत पोहोचणं सोपं झालं आहे.

कसा वाढवायचा व्यवसाय

इन्स्टाग्रामचा वापर करून तुम्हाला तुमचा व्यवसाय वाढवण्याची इच्छा आहे?

"इन्स्टाग्राम हे तुमच्या व्यवसायाचं प्रथमदर्शनी रूप आहे," असं फॅशन स्टायलिस्ट डॉना मॅककुल्लोच म्हणते.

"आजकाल कुणी मला माझं व्हिजिटिंग कार्ड मागत नाही. तर लोक मला विचारतात तुमच्या इन्स्टाग्राम अकाउंटचं हॅंडल काय आहे? आम्ही आमचे फोन बाहेर काढतो आणि दुसऱ्या क्षणी आम्ही कायमचे एकमेकांच्या संपर्कात राहतो."

योग शिक्षिका कॅट मेफान

कॅट मेफान ही युवती योग शिक्षिका आहे. ती तिच्या अकाउंटवर आपले ग्लॅमरस फोटो टाकत असते. तिचे 77,000 फॉलोअर्स आहेत. जगभरातील विविध ठिकाणी जाऊन ती आपले फोटो टाकत असते.

आपल्या चाहत्यांनी आपल्याकडे पाहून प्रेरणा घ्यावी आणि त्यांनी देखील ही जीवनशैली आत्मसात करावी या उद्देशाने तिने इन्स्टाग्राम अकाउंट सुरू केलं होतं. पण आता तिला याचा व्यावसायिक फायदा देखील होत आहे.

"मी नुकताच एक योग शिबिर घेण्याचा विचार केला आणि त्याचं पूर्ण बुकिंग झालंसुद्धा. मी फक्त एकच काम केलं. ते म्हणजे माझा एक फोटो मी इन्स्टाग्रामवर टाकला.  मला आनंदही झाला आणि धक्कादेखील बसला. हीच इन्स्टाग्रामची खरी ताकद आहे," असं ती म्हणते.

"मी जे फोटो टाकणार आहे त्याच्या कॅप्शनसाठी कधीकधी एक तास देखील घालवते. कधीकधी मी माझ्या साथीदाराच्या मदतीने फोटो काढते. पण बहुतांश वेळा मी फोनमधील...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आपला व्यवसाय वाढवण्यासाठी इन्स्टाग्रामचा वापर तुम्ही करता का? जगभरातले अनेक छोटे मोठे व्यावसायिक आपल्या व्यवसायवृद्धीसाठी इन्स्टाग्रामचा वापर करत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फेक न्यूजचा प्रचार कसा होतो यासंदर्भात सर्वसामान्य नागरिकांच्या वर्तनाचा अभ्यास करून प्रसिद्ध झालेल्या पहिल्या संशोधनपर अहवालात हे स्पष्ट झालं आहे.

या रिसर्चसंदर्भातील संपूर्ण माहिती आणि तपशिलवार विश्लेषण वाचण्यासाठी इथे क्लिक करा

एन्क्रिप्टेड मेसेजिंग अॅपच्या माध्यमातून लोक कोणत्या गोष्टी शेअर करतात हे समजून घेण्यासाठी व्हॉट्सअॅप अकाउंट्सचा तपशीलवार अभ्यास करण्यात आला. या संशोधनाकरता लोकांनी आपल्या फोनचा अॅक्सेस बीबीसीला दिला होता. तसंच ट्विटरवर बातम्या कशा शेअर होतात याचासुद्धा सविस्तर अभ्यास करण्यात आला.

हे संशोधन बीबीसीच्या 'बियाँड फेक न्यूज' या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पाअंतर्गत करण्यात आलं. खोट्या माहितीच्या विरोधात हा प्रकल्प आम्ही जगभर राबवत आहोत.

याविषयावर चर्चा करण्यासाठी आणि फेकन्यूजच्या समस्येवर उपाय शोधण्यासाठी बीबीसी मराठीनं आज पुण्यात परिषद आयोजित केली आहे. तिथं सहभागी होण्यासाठी या ठिकाणी माहिती उपलब्ध आहे.

तसंच बीबीसी मराठीच्या फेसबुक पेजवर हा संपूर्ण कार्यक्रम तुम्ही दिवसभर लाईव्ह पाहू शकता.

या अहवालातील महत्त्वाचे मुद्दे

डॉ. शंतनू चक्रवर्ती, हेड ऑफ ऑडियन्स रिसर्च, बीबीसी वर्ल्ड सर्व्हिस

फेक न्यूजच्या प्रसाराविषयी काळजी वाटत असतानाही सर्वसामान्य माणसं फेक न्यूज का शेअर करतात हे तपासणं या संशोधनामागचं मुख्य उद्दिष्ट होतं. या अहवालात भारत, नायजेरिया आणि केनिया या तीन देशांमधील व्यक्तींचा संख्यात्मक तसंच विविध सामाजिक पातळ्यांनुसार अभ्यास करण्यात आला. फेक न्यूजचा अभ्यास करण्यासाठी डिजिटल नेटवर्क विश्लेषण आणि बिग डेटा तंत्राची मदत घेण्यात आली.

पाहा व्हीडिओ : सावधान ! तुम्हाला फेसबुकवर दिसत असलेली माहिती खरी आहे का?

तंत्रज्ञानाभिमुख सामाजिक घडामोड म्हणून फेक न्यूज ही संकल्पना समजून घेण्यासाठी या देशांमध्ये हाती घेण्यात आलेला हा पहिलाच अशा स्वरूपाचा संशोधन प्रकल्प आहे. फेक न्यूजविषयीच्या चर्चेवर या संशोधनामुळे सखोल चिंतन होईल, याची खात्री वाटते. या विषयावर काम करणारे संशोधक, विश्लेषक तसंच पत्रकारांना या संशोधनाच्या निष्कर्षांचा पुढील अभ्यासासाठी उपयोग होईल.

जेमी अँगस, डायरेक्टर बीबीसी वर्ल्ड सर्व्हिस ग्रुप

पश्चिमेकडील देशांमध्ये प्रसारमाध्यमांमध्ये फेक न्यूजविषयी चर्चा सतत होत असते, पण या संशोधनामुळे दिसून येतं की ऊर्वरित जगात फेक न्यूज हा प्रश्न गंभीर स्वरूप धारण करत आहे....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बीबीसीनं भारतात केलेल्या रिसर्च नुसार,'राष्ट्र उभारणी'च्या हेतूने राष्ट्रवादासंदर्भातील बातम्या शेअर होतात. बातमी किंवा मजकुराची तथ्यांशी पडताळणी करण्यापेक्षा सामुदायिक राष्ट्रीय ओळख या मुद्द्याला भारतीय प्राधान्य देताना दिसतात.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फेटरी गावात आमची भेट शीला बानाईत यांच्याशी झाली. त्यांच्या घराबाहेरून नाल्याचं पाणी वाहतं. या पाण्यामुळे त्रास होतो, असं त्यांचं म्हणणं आहे.

त्या म्हणतात, "मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांची बायको आमच्या इथं येते. ते कार्यक्रमापुरती येते आणि चालली जाते, आमचं असं म्हणणं आहे की, तुम्ही गावात फिरा, म्हणजे तुम्हाला सत्य परिस्थिती कळेल. गावात रस्ते कसे आहेत, नाल्या कशा आहेत, ते पाहा आणि त्यांच्याकडे लक्ष द्या."

"आमच्या घरासमोरून नाल्याचं पाणी वाहतं. पाऊस आला की, ते घरात जातं. इतका त्रास आहे की, नाल्यामुळे मच्छर होत आहेत. आमचे लहान-लहान पोरं आहेत, सापं निघतात इथं. समजा एखाद्या पोराला काही कमी जास्त झालं, तर कोण जबाबदार राहणार आहे त्याला? रस्त्यावर पाय घसरतात, कुणी पडलं, मोडलं, तर कोण जबाबदार राहणार आहे?" त्या पुढे सांगतात,

गावात घरोघरी संडासचं बांधकाम झाल्याचं दिसून येतं. गावातील बहुसंख्य लोक संडासचा वापर करतात, असं गावकरी सांगतात. याशिवाय गावात 33KVचं सबस्टेशन झालं आहे. त्यामुळे लोडशेडिंग होत नाही, असंही गावकरी सांगतात.

गावातल्या जलशुद्धीकरण केंद्रामुळे गावकऱ्यांना पिण्यासाठी स्वच्छ आणि मुबलक पाणी मिळत असल्याचं दिसून आलं.

"गावात 18 कोटी रुपयांच्या निधीतून भरपूर विकास झाला आहे," असं फेटरीच्या सरपंच धनश्री ढोमणे यांनी सांगितलं.

रिपोर्ट - श्रीकांत बंगाळे

शूट - शाहिद शेख

एडिट - सदफ खान

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी 2016मध्ये 'आमदार आदर्श ग्राम योजने'अंतर्गत नागपूर जिल्ह्यातील फेटरी गाव दत्तक घेतलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फेब्रुवारी 2016ची एक थंड सकाळ होती. सूर्योदयाच्या थोड्या वेळाआधी मी वायझू येथील एका मशिदीच्या आवारात उभा होतो. चीनच्या निगझिआ हुई या स्वायत्त प्रांतात ती मशीद होती. हा एक मुस्लिमबहुल ग्रामीण भाग होता.

माझ्या बाजूला जवळजवळ 150 माणसं उभी होती. त्यातल्या बहुतांश लोकांनी पारंपरिक विणलेल्या टोप्या घातल्या होत्या. काही लोक आपली पांढरी दाढी मिरवत होते. हे लोक दिवसाची पहिली प्रार्थना सलत-अल-फजरसाठी वजुहच्या विधीसाठी प्रसाधगृहात जात होते.

काही अंतरावरच या समाजाच्या इतर मशिदींतून प्रार्थनेसाठी लाऊडस्पीकरवरून आझान सुरू होती. प्रार्थनेसाठी माणसं जमा व्हायला सुरुवात झाली होती.

दोन वर्षांनंतर वायझूमध्ये मुस्लीम नागरिक आणि सरकारमध्ये वाद निर्माण झाला आहे. नुकतीच बांधलेली एक मशीद पाडण्याच्या विरोधात तिथं लोक निदर्शनं करत आहेत.

इमारतीसाठी योग्य ते परवाने न घेतल्यामुळे प्रशासनानं ही इमारत पाडण्याच्या निर्णय घेतला आहे. ही मशीद बेकायदेशीर आहे, असा सरकारचा दावा आहे. त्याला उत्तर म्हणून हुई मुस्लीम नागरिकांनी बांधकाम पाडण्याआधी या इमारतीवरच ताबा मिळवला आहे.

पण आता या वादावर तोडगा निघेनासा झाला आहे. सरकारनं ही मशीद न पाडण्याचं आश्वासन दिलं आहे. मात्र अरेबस्क प्रकारची मशिदीतील रचना बदलण्यासाठी सरकार ठाम आहे. सरकारनं हे बदल करण्यासाठी समजाची परवानगी घेण्याचं आश्वासन दिलं आहे.

भक्तिभावानं भारलेलं शहर

वायझू शहरातले 90 टक्के लोक हुई वंशाचे आहेत. या लोकांना चीनची प्रसारमाध्यमं चीनी मुस्लीम असं संबोधतात. चीनमध्ये 8व्या शतकात आलेल्या टांग शासकांसोबत आलेल्या मुस्लिमांचे ते वंशज असल्याचं मानलं जातं.

आपापसांतील लग्न आणि चीनच्या मुख्य समजात रुळल्यानंतर हुई आणि चीनमधील बहुसंख्य हान यांच्यात आता फारसा फरक राहिलेला नाही. तरीही हुईंची श्रद्धा इस्लामवर आहे.

18व्या आणि 19व्या शतकात क्विंग घराण्याशी हिंसक संघर्ष झाल्यानंतरही हुई चीनमधले आदर्श अल्पसंख्याक मानले जातात.

निंगशिया प्रांतात एका हान व्यक्तीची मी मुलाखत घेतली. त्याने हुईंच 'हानकरण' झालं आहे, अशी प्रतिक्रिया दिली होती.

मी माझ्या संशोधनासाठी या शहरात फिरत होतो. तेव्हा लोक हिजाब आणि नमाजची टोपी याबद्दल अभिमानी असल्याचं दिसून आलं. इथं एकाही गावात दारू विकली जात नाही. शिवाय लोक हलाल मटणच खातात.

पण या प्रांताची राजधानी इंचुआन शहरात मात्र लोक अधिक धर्मनिरपेक्ष शब्दशः...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

धर्मावर नियंत्रण मिळवण्याचा चीननं निश्चयच केला आहे. मात्र चीनमध्ये एका अगदी नियम पाळणाऱ्या शहरात नियोजनबद्ध पद्धतीनं मशीद पाडण्याचं एक प्रकरण चांगलंच अंगलगट येतांना दिसत आहे. अमेरिकेतले संशोधक डेव्हिड स्ट्रॉप याबद्दल अधिक विस्तारानं सांगत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फेब्रुवारी 2021 पर्यंत वृद्ध नागरिकांसाठी ही लस उपलब्ध होईल आणि एप्रिल महिन्यात सर्व नागरिकांसाठी उपलब्ध होईल, असं मत पुनावाला यांनी व्यक्त केलं आहे.

दोन डोसच्या लशींची किंमत 1000 रुपये इतकी असेल. हे सर्व अंतिम चाचणीनंतर मिळणाऱ्या परवानगीवर अवलंबून आहे असंही पुनावाला यांनी सांगितलं.

सर्व भारतीयांना लस मिळण्यासाठी दोन ते तीन वर्षं लागतील. पुरवठा होण्यासाठी योग्य बजेट, लशीचा पुरवठा, पायाभूत सुविधा, लोकांची ती घेण्यासाठी तयारी असणं असे अनेक घटक त्यासाठी कारणीभूत आहेत.

ही लस 5 ते 4 डॉलरला म्हणजे 1000 रुपयांना मिळू शकेल असंही ते म्हणाले. पीटीआयने ही बातमी प्रसिद्ध केली आहे.

लस कशी तयार होते?

मानवी शरीरातील पांढऱ्या पेशींचा रोग प्रतिकारकशक्तीमध्ये सहभाग असतो. शरीरात अत्यंत कमी प्रमाणात व्हायरस किंवा बॅक्टेरिया सोडण्यात येतो. शरीरातील संरक्षण यंत्रणा या व्हायरसला किंवा बॅक्टेरियाला ओळखते, तेव्हा त्याच्याशी कसं लढायचं हे शरीराला कळतं.

पुढच्या वेळी शरीरात पुन्हा अशा प्रकारचा व्हायरस आल्यास त्याचा सामना करण्यासाठी आपल्या शरीराची तयारी असते.

गेल्या अनेक दशकांपासून एखाद्या विषाणूवर तयार करण्यात आलेल्या लसीकरणात त्याच विषाणूचा वापर होत आलेला आहे.

पण कोरोना व्हायरसवर लस बनवण्यासाठी नव्या पद्धतीचा वापर करण्यात येत आहे. याचे जेनेटीक कोड उपलब्ध असून याचं परीक्षण होणं बाकी आहे. जेनेटीक कोडचा काही भाग घेऊन लस बनवण्याच्या प्रयत्नात शास्त्रज्ञ आहेत.

कोरोनावरच्या लशीची आवश्यकता का आहे?

कोरोना व्हायरसचा प्रसार सध्या जगभरात वेगाने होतोय आणि सध्या जगातली बहुतांश लोकसंख्या या व्हायरसच्या विळख्यात येण्याची भीती आहे. लशीमुळे लोकांची रोगप्रतिकारक शक्ती वाढते आणि त्यामुळे शरीरात आलेल्या व्हायरसचा नायनाट होतो.

ज्याला लस टोचली आहे तो कधी आजारीच पडत नाही. यामुळे सध्या लशीचा शोध लागणं अत्यावश्यक आहे.

किती लोकांना कोरोनावरच्या लशीची गरज आहे?

या वर्षांतला आणि कदाचित या शतकातला हा खूप गंभीर प्रश्न आहे. सध्याची जगाची कोरोना व्हायरसमुळे निर्माण झालेली अवस्था पाहता जगातल्या 60 ते 70 टक्के लोकांना त्यांची रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवण्यासाठी लशीची गरज आहे.

जर, कोरोनावर लस उपलब्ध झाली आणि ती परिणामकारक ठरली तर जगातल्या काहीशे अब्ज लोकांना ही लस टोचावी लागेल.

प्रथम लस कोणाला टोचली जाईल?

त्यामुळे सुरुवातीच्या टप्प्यांत ही लस कोणाला टोचावी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

2024 पर्यंत भारतातील प्रत्येक व्यक्तीला कोरोनाची लस मिळालेली असेल, असं मत सिरम संस्थेच्या आदर पुनावाला यांनी व्यक्त केलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फेब्रुवारी महिन्यात बीबीसीच्या सर्व भारतीय भाषांच्या वेबसाइटवर तुम्ही तुमच्या आवडत्या खेळाडूला मत देऊ शकता.

देशातील 'स्टार' महिला खेळाडूंची संख्या ही आता वाढत चाललीये. त्यामुळे या पुरस्कारासाठी ठराविक खेळाडूंची निवड करणं हे खूप कठीण काम होतं. ही गोष्ट लक्षात घेऊनच बीबीसीनं देशातील वेगवेगळ्या भागातील आणि परदेशातीलही काही नामांकित क्रीडा पत्रकार, लेखक आणि अन्य तज्ज्ञांची मदत घेऊन पुरस्कारासाठी नावं 'शॉर्ट लिस्ट' करण्यात आली आहेत.

ज्युरींना ज्या पाच महिला खेळाडूंच्या पारड्यात मत टाकलं आहे, त्यांच्यामध्येच 'बीबीसी इंडियन स्पोर्ट्सवुमन ऑफ द इयर' पुरस्कारासाठी चुरस असेल.

या पुरस्कारांसाठी ज्युरी म्हणून काम केलेल्या सदस्यांची नावं-

-शारदा उगरा, ईएसपीएन

-रिका रॉय, एनडीटीव्ही

-प्रज्वल हेगडे, टाइम्स ग्रुप

-शुव्रो घोषाल, द ब्रिज

-संदीप द्विवेदी, इंडियन एक्सप्रेस

-निखिल नाज़

-गौरव कालरा, नेटवर्क 18

-नीरू भाटिया, द वीक

-राजेंद्र सजवान, पंजाब केसरी

-राजदीप सरदेसाई

-राकेश राव, द हिंदू

-प्रसेन मुद्गल, स्पोर्ट्सकीडा

-नॉरिस प्रीतम, वायएमसीए

-नोवी कपाडिया, मुक्त पत्रकार

-हरपाल एस. बेदी, मुक्त पत्रकार

-हेमंत रस्तोगी, अमर उजाला

विधांशु कुमार मुक्त पत्रकार/ लेखक

-तुषार त्रिवेदी, नवगुजरात समय

-चिराग दोषी

-सुरेश पारेख, ANI गुजरात

-प्रशांत केणी, इंडियन एक्सप्रेस

-शैलेश नागवेकर, सकाळ

-महेश विचारे, महाराष्ट्र टाइम्स

-संजय दुधाणे

-सी वेंकटेश, स्वतंत्र लेखक

-व्ही.व्ही सुब्रमण्यम, द हिंदू, हैदराबाद

-संतोष कुमार

-सबरी राजन, मुक्त पत्रकार

-के कीर्तिवासन, द हिंदू

-सदईयंडी, न्यूज़ 18

-के विश्वनाथ, मातृभूमि

-राजीव मेनन, मनोरमा

-कमल वरादूर, चंद्रिका

-संबित महापात्र, निर्भय डेली

-सनातन पानी, orisports.com

-सुरेश स्वैन, संबाद

-सुबोध मल्ला बरुआ, दैनिक आसाम

-सरजू चक्रवर्ती, स्यंदन पत्रिका

-रोहित महाजन, ट्रिब्यून

-सबा नायकन, इस्टर्न क्रॉनिकल

-ऐश्वर्य कुमार, ईएसपीएन

-मेहा भारद्वाज, नेटवर्क18

- कॅथी स्टोन, बीबीसी

- जान्हवी मुळे, बीबीसी

- पंकज प्रियदर्शी, बीबीसी

- रेहान फझल, बीबीसी

- रूपा झा, बीबीसी

- बेन सदरलँड, बीबीसी

- शिवानी नायक, इंडियन एक्सप्रेस

- सुनंदन लेले, लेखक

- वंदना, बीबीसी

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बीबीसी मार्च महिन्यात 'बीबीसी इंडियन स्पोर्ट्सवुमन ऑफ द इयर' पुरस्कार देणार आहे. पुरस्काराची विजेती खेळाडू तुम्ही मतदानानं निवडू शकता.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फेब्रुवारी महिन्यात मान्यमारमधल्या लष्कराने बंड करत आंग सान सू ची यांना अटक केली होती.

म्यानमारमधील यंगूनमध्ये झालेल्या हिंसक झटापटीत रविवारी (15 मार्च) एकाच दिवसात किमान 21 आंदोलकांचा मृत्यू झाला. देशातल्या अनेक भागांमध्ये पोलीस आणि आंदोलकांत झटापटी झाल्या. त्यामध्ये किमान 50 जणांचा मृत्यू झाला.

सू ची यांची मुक्तता करण्यात यावी, अशी आंदोलकांची मागणी आहे. त्यांना सध्या अज्ञात स्थळी ठेवण्यात आलंय. लष्कराने त्यांच्यावर गंभीर आरोप केले आहेत, पण यामध्ये तथ्य नसल्याचं आंदोलकांचं म्हणणं आहे.

सोमवारी (15 मार्च) आंग सान सू ची यांना कोर्टात सादर केलं जाणार होतं, पण ही व्हर्च्युअल सुनावणी इंटरनेटची समस्या असल्याचं कारण देत रद्द करण्यात आली.

यंगून हे म्यानमारमधील मुख्य शहरांपैकी एक आहे. या शहरातील हलिंग थारयार भागात सुरक्षारक्षकांनी आंदोलन करणाऱ्या लोकांवर गोळीबार केला. त्याचवेळी आंदोलकांनी लाठ्याकाठ्या आणि चाकूचा वापर करत प्रतिकार केला. या हिंसक झटापटीने रक्तरंजित वळण घेतलं.

यंगूनमधल्या अनेक जागा आणि मंडालेमध्येही आता मार्शल लॉ लावण्यात आलाय.

रविवारचा दिवस यंगू शहरासाठी रक्तरंजित ठरला. यंगूनमध्ये 21 जणांचा मृत्यू, तर देशातील विविध भागात अनेकजण जखमी झाल्याचे वृत्त आहे.

द असिस्टंट असोसिएशन फॉर पॉलिटिकल प्रिजनर्स (AAFP) च्या मॉनिटरिंग ग्रुपच्या अंदाजानुसार, रविवारी देशात किमान 38 जणांचा मृत्यू झाला आहे.

चिनी व्यवसायिकांवरील हल्ल्यानंतर लष्करी अधिकाऱ्यांनी या भागात मार्शल लॉची घोषणा केलीय. आंदोलकांचं म्हणणं आहे की, चीनकडून म्यानमारमधील लष्करी अधिकाऱ्यांना समर्थन दिलं जातंय.

म्यानमारमध्ये काय सुरू आहे?

एक फेब्रुवारी 2021 रोजी म्यानमारमध्ये लष्कराकडून सत्ता उलथवण्यात आली. म्यानमारमधील सर्वोच्च नेत्या आँग सान सू ची यांच्यासह अनेक नेत्यांना लष्करानं अटक केली. त्यानंतर म्यानमारमध्ये लष्कराला विरोध करण्यासाठी लोक रस्त्यावर उतरले आहेत.

सू ची यांच्या एनएलडी पक्षाला गेल्यावर्षी झालेल्या निवडणुकीत मोठा विजय मिळाला होता. मात्र, ही निवडणूक म्हणजे एक मोठा घोटाळा असल्याचं म्यानमारमधील लष्कराचा दावा आहे.

एनएलडीच्या प्रमुख आँग सान स ची यांच्यावर म्यानमार पोलिसांनी अनेक आरोप केले आहेत.

अटकेपासून वाचलेल्या खासदारांनी एक गट स्थापन केलाय. कमिटी फॉर रिप्रेझेंटिंग यूनियम पार्लमेंट (CRPH) असं या गटाला म्हटलं जातं. म्हान विन...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

15 मार्चच्या दिवशी झालेल्या हिंसक झटापटींनंतर म्यानमारमधल्या अनेक जिल्ह्यांमध्ये सैन्याने मार्शल लॉ लावलाय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फेरफार नमुन्यात जमिनीची खरेदी-विक्री, वारस नोंदी, शेतजमिनीवर बोजा लावणं अशा बदलांची सविस्तर माहिती दिलेली असते.

आता तुम्हाला घरबसल्या तुमच्या गावातील फेरफार नोंदीची माहिती ऑनलाईन पाहता येणार आहे.

त्यासाठी महाराष्ट्र सरकारच्या महसूल विभागानं 'आपली चावडी' ही प्रणाली विकसित केली आहे.

फेरफार ऑनलाईन कसा पाहायचा?

फेरफार ऑनलाईन पाहण्यासाठी सगळ्यात अगोदर तुम्हाला गुगलवर bhulekh.mahabhumi.gov.in असं सर्च करायचं आहे.

त्यानंतर महाराष्ट्र सरकारच्या महसूल विभागाची वेबसाईट तुमच्यासमोर ओपन होईल. या वेबसाईटवर उजवीकडे आपली चावडी नावाचा पर्याय तुम्हाला दिसेल.

त्यावर क्लिक केल्यास आपली चावडी (Digital Notice Board) नावाचं एक नवीन पेज तुमच्यासमोर ओपन होईल.

आता तुमच्या गावातील फेरफार नोंदी कशा जाणून घ्यायच्या ते पाहूया.

या पेजवर जिल्हा निवडा हा पर्याय आहे. त्याखालील जिल्हा या रकान्यासमोर तुम्हाला तुमचा जिल्हा निवडायचा आहे, तालुका या रकान्यासमोर तालुका निवडायचा आहे, तर गावाच्या रकानासमोर गावाचं नाव निवडायचं आहे.

ही माहिती भरून झाली की "आपली चावडी पहा" या पर्यायावर क्लिक करायचं आहे. त्यानंतर तुमच्यासमोर त्या गावातील फेरफाराच्या नोंदी ओपन होतील.

यामध्ये तुम्ही पाहू शकता की, फेरफार नंबर सुरुवातीला दिलेला असतो. त्यानंतर फेरफाराचा प्रकार म्हणजे शेतमजिनीवर बोजा चढवला किंवा कमी केला आहे काय, वारस नोंद केली आहे काय, जमीन खरेदी केली आहे काय, याप्रमाणे प्रकार नोंदवलेला असतो. त्यापुढे फेरफाराचा दिनांक, हरकत नोंदवण्याचे शेवटची तारीख आणि ज्या सर्वे किंवा गट क्रमांकशी संबंधित जमिनीचा व्यवहार झाला आहे तो सर्वे किंवा गट क्रमांक यांची माहिती दिलेली असते.

यानंतर सगळ्यात शेवटी पहा हा पर्याय तिथं दिलेला असतो. आता आपण अलीकडे म्हणजे 24 ऑगस्ट 2020ला नोंदवलेल्या फेरफाराविषयीची माहिती जाणून घेऊया.

या फेरफाराचा नंबर 3177 असून फेऱफाराचा प्रकार बोजा असा आहे. 178 या गट क्रमांकाशी संबंधित हा फेरफार आहे.

यासमोरील पहा या पर्यायावर क्लिक केल्यास तुमच्यासमोर एक नवीन पेज ओपन होईल.

गाव नमुना 9 म्हणजेच फेरफाराची नोटीस असं या पेजचं शीर्षक आहे.

यामध्ये सुरुवातीला तालुक्याचं नाव आणि त्यापुढे गावाचं नाव नमूद केलेलं असतं. आता ही फेरफार नोटीस तीन रकान्यांत विभागलेला  आहे.

यातील पहिल्या रकान्यात फेरफाराचा नंबर दिलेला असतो. त्यानंतर दुसऱ्या रकान्यात जमीन...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गावपातळीवर फेरफार म्हणजेच गाव नमुना-6 अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो. एखाद्या व्यक्तीच्या जमीन अधिकार अभिलेखात जे बदल होतात, त्याची नोंद फेरफारात ठेवली जाते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फेरीवाल्यांवरून सध्या वातावरण चांगलंच तापलेलं आहे.

मे 2014 मध्ये लागू झालेला फेरीवाला (उपजीविकेचं संरक्षण आणि नियमन) कायदा फेरीवाल्यांना कायदेशीर संरक्षण देतो.

कायदा होऊन तीन वर्षं झाली तरीही त्याची व्यवस्थित अंमलबजावणी झालेली नसल्याचं हॉकर्स असोसिएशनचं म्हणणं आहे. त्यासाठी त्यांनी मुंबई हायकोर्टात धाव घेतली आहे.

फेरीवाल्यांचं नियमन करण्यासाठी फेरीवाला कायदा, राज्याच्या गृहखात्यानं आखून दिलेले नियम आणि हायकोर्टाचे आदेश यांचा आधार घेतला जातो.

मुंबईत एकूण किती फेरीवाले?

मुंबई महानगरपालिकेनं यापूर्वीच्या माहितीनुसार मुंबईत नोंदणी झालेले सुमारे 90,000 फेरीवाले असल्याचं म्हटलं आहे.  याचिकाकर्त्यांच्या मते ही संख्या 2014 मध्येच 2.5 लाखांवर गेली होती.

शहराच्या एकूण लोकसंख्येच्या 2.5 टक्के एवढं फेरीवाल्यांचं प्रमाण असावं, असं कायद्यानं स्पष्ट केलं आहे. त्यानुसार मुंबईची लोकसंख्या पाहता 2.5 लाख फेरीवाल्यांना लायसन्स मिळू शकतं.

फेरीवाल्यांवरून सध्या वातावरण चांगलंच तापलेलं आहे. काँग्रेसनं दादरमध्ये मोर्चा काढला.

मुंबईत आजपर्यंत 90,000 फेरीवाले लायसन्ससाठी पात्र ठरले आहेत. पण त्यांना लायसन्स देण्याची प्रक्रिया सध्या थांबवण्यात आली आहे.

रेल्वे स्टेशनवर विक्री करता येते का?

मुंबई हायकोर्टाने स्पष्ट केलं आहे की रेल्वे पादचारी पुल आणि स्काय वॉकवर फेरीवाल्यांना मनाई आहे. रेल्वे स्टेशनच्या प्रवेशद्वारापासून 150 मीटरच्या परिसरात फेरीवाले नसावेत आणि रस्त्यावर अन्न शिजवता येणार नाही, असंही कोर्टानं स्पष्ट केलं आहे.

फेरीवाल्यांना ज्या कारणांसाठी लायसन्स मिळालं आहे, त्याचीच विक्री करता येते. भाजी विकणाऱ्याला भाजीच विकता येईल. कपडे विकता येणार नाहीत, असा याचा अर्थ.

मंदिराच्या बाहेर केवळ पूजेच्या साहित्याची विक्री करता येणार आहे.

या नियमांचं उल्लंघन करणाऱ्यांना दंड करण्याचे अधिकार महापालिकांना देण्यात आले आहेत.

एलफिन्स्टन येथे पादचारी रेल्वे पुलावर झालेल्या चेंगराचेंगरीत अनेकांचा मृत्यू झाला आहे. त्यानंतर फेरीवाल्यांचा प्रश्न पुन्हा ऐरणीवर आला.

"फेरीवाला धोरणाची काटेकोर अंमलबजावणी होत नाही. ती तत्काळ व्हायला हवी. त्यासाठी अतिक्रमण परवाना हा प्रकार हद्दपार व्हायला हवा," अशी भूमिका कायदेतज्ज्ञ असीम सरोदे यांनी मांडली.

"फेरीवाले, हक्काचे मतदार, हप्तेबाजी ही भ्रष्टाचाराची साखळी तोडायला हवी. तरच, मुंबई, पुणे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुंबईत झालेल्या चेंगराचेंगरीनंतर राज ठाकरे यांनी फेरीवाल्यांना जबाबदार धरलं. फेरीवाले अनधिकृत आहेत, असं मनसेच्या नेत्यांनी म्हटलं. पण सर्व फेरीवाले बेकायदेशीर पद्धतीने व्यवसाय करत आहेत का?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फेसबुक चौकशीच्या फेऱ्यात सापडलं आहे.

5 कोटी युझर्सचा डेटा लीक केल्याप्रकरणी फेसबुकवर जगभरातून टीका होते आहे.

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांच्या राष्ट्राध्यक्ष निवडणूक मोहीमेत हा डेटा वापरण्यात आल्याची चर्चा आहे.

युझर्सची प्रायव्हसी अर्थात खाजगीपणाच्या अधिकाराचं उल्लंघन केल्याप्रकरणी ट्रेड कमिशनद्वारे फेसबुकची चौकशी होणार आहे.

फेसबुकद्वारे डेटा लीक प्रकरण आम्ही अत्यंत गांभीर्याने घेतलं आहे असं फेडरल ट्रेड कमिशनचे कन्झ्युमर प्रोटेक्शन प्रमुख टॉम पॅहल यांनी सांगितलं. वापरकर्त्यांची गोपनीय माहिती लीक करणाऱ्या कंपन्यांच्या कामकाजावर आमचं बारिक लक्ष असून, त्यासंदर्भातील नियमांचं उल्लंघन करणाऱ्या कंपन्यांवर कडक कारवाई केली जाते.

आपली गोपनीय माहिती कुठल्याही व्यापारी, व्यावसायिक कामासाठी दिली जात असेल तर फेसबुकने नियमानुसार त्याची कल्पना युझर्सना देणं अनिवार्य आहे.

दरम्यान फेडरल ट्रेड कमिशनद्वारे मांडण्यात आलेल्या प्रश्नांवर भूमिका मांडायला आवडेल असं फेसबुकचे डेप्युटी चीफ प्रायव्हसी ऑफिसर रॉब शेरमन यांनी 'सीएनबीसी'ला सांगितलं.

पर्सनॅलिटी क्विझ विचारून एका अॅपच्या माध्यमातून गोपनीय माहिती जमा करण्यात आली. केवळ 2,70,000 नेटिझन्सनी क्विझ पूर्ण सोडवली. मात्र त्याहून अधिक कोट्यवधी नेटिझन्सची माहिती फेसबुककडे जमा झाली.

गोपनीय माहिती लीक होऊ नये किंवा त्याचा गैरवापर होऊ नये यासाठी प्रायव्हसी सेटिंग्ज बदलल्याचं फेसबुकने सांगितलं.

डेटा लीकप्रकरणी अमेरिकेच्या बाजारतलं फेसबुकचं मूल्यांकन 55 बिलिअन डॉलर्सनी घसरलं आहे. फेडरल ट्रेड कमिशनकडून फेसबुकची चौकशी होणार असल्याचं कळल्यानंतर मूल्यांकनानंतर आणखी 5 टक्क्यांची घसरण झाली होती.

युके डेटा प्रोटेक्शन रेग्युलेटर आणि युरोपियन कमिशनद्वारेही फेसबुकची चौकशी होणार आहे.

डेटा लीकप्रकरणी फेसबुकने अमेरिका आणि युकेमध्ये दिलगिरी व्यक्त करणारी जाहिरात प्रसिद्ध केली होती. त्यानंतर चौकशीची घोषणा करण्यात आली.

डेटा लीकप्रकरणी आम्ही आणखी कठोर उपाययोजना करू शकलो असतो अशा शब्दांत फेसबुकचा संस्थापक मार्क झुगरबर्ग यांनी माफी मागितली होती. 'हा विश्वासघात आहे. त्याबद्दल मी माफी मागतो', असं त्यांनी पुढे सांगितलं.

यापुढे असं डेटा लीक होऊ नये यासाठी पावलं उचलली आहेत असं फेसबुकने स्पष्ट केलं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

लक्षावधी नेटिझन्सच्या गोपनीय माहितीचा गैरवापर केल्याप्रकरणी फेसबुक कंपनीची 'द यूएस फेडरल ट्रेड कमिशन'द्वारे चौकशी करण्यात येणार आहे. केंब्रिज अॅनालिटिका संस्थेने फेसबुककडून लाखो युजर्सचा डेटा मिळवला कसा यासंदर्भातली ही चौकशी आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फेसबुकचं याबद्दल काय म्हणणं आहे? या आरोपांचा आधार काय आहे? भारताबाहेरही अशा घटना झाल्या आहेत का? जाणून घेऊया सोपी गोष्टमध्ये.

निवेदन, सादरीकरण - सिद्धनाथ गानू

एडिटिंग - निलेश भोसले

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता. रोज रात्री 8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सोशल मीडिया आणि हेट स्पीच म्हणजे द्वेषमूलक मजकुराचं नातं घट्ट झालंय. सोशल मीडिया जायंट असलेल्या फेसबुकवर आपल्या फायद्यासाठी काही ठराविक पोस्ट्सवर कारवाई न करण्याचे आरोप झालेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फेसबुकचे संस्थापक मार्क झकरबर्ग

डेटा लीक प्रकरणानंतर फेसबुकच्या विश्वासार्हतेसंदर्भात शंका व्यक्त करण्यात येत होत्या. त्या पार्श्वभूमीवर ही घोषणा महत्त्वपूर्ण मानली जात आहे.

कॅलिफोर्नियामध्ये आयोजित करण्यात आलेल्या कंपनीच्या वार्षिक कॉन्फरन्समध्ये सहकाऱ्यांना संबोधित करताना झुकरबर्ग बोलत होते. फेसबुकवर 'क्लिअर हिस्ट्री' नावाच्या एका टूलच्या मदतीने आता जुन्या गोष्टी डिलीट करता येतील, असं झुकरबर्ग यांनी सांगितलं.

"ही सोपी प्रक्रिया असेल ज्याद्वारे ब्राऊझिंग हिस्ट्री डिलीट करता येऊ शकेल. कोणत्या लिंक्सवर क्लिक केलं आहे, कोणत्या वेबसाईटला भेट दिली आहे हा सगळा तपशील क्लिअर हिस्ट्री टूलच्या माध्यमातून डिलीट करता येईल," असं झुकरबर्ग यांनी सांगितलं.

झकरबर्ग यांनी व्हर्च्युअल रिअॅलिटी हँडसेट लाँच केलं.

अनेक युझर्सनी याबाबत सांगितलं होतं म्हणूनच हा बदल अंमलात आणला जाणार आहे. फेसबुकवर जाहिराती आणि अन्य टूल्सच्या माध्यमातून ज्या वेबसाइट्स आणि अॅप्स पाहिल्या जातात, त्याबाबतचा तपशील डिलीट करता येईल. ही माहिती सुरक्षित आणि गोपनीय ठेवावी असं युझरला वाटलं तर क्लिअर हिस्ट्री ऑप्शन बंद ठेऊन डेटा सुरक्षित ठेवता येईल.

हितसंबंधांसाठी युझर्सची गोपनीय माहिती केंब्रिज अॅनालिटिका कंपनीला विकल्याप्रकरणी फेसबुक अडचणीत सापडलं आहे. फेसबुकचे कोट्यवधी युझर्स आहेत. या युझर्सची माहिती तटस्थ व्यक्ती किंवा कंपनीकडे जाऊ नये यासाठी सर्वतोपरी काळजी घेण्यात येईल असं झुकरबर्ग यांनी सांगितलं.

कंपनीच्या वार्षिक सभेत झकरबर्ग यांनी फेसबुकच्या नव्या सुविधांबाबत माहिती दिली

"डेटालीक हा विश्वासघात होता. पुन्हा असं कधीही होऊ नये यासाठी आवश्यक उपाययोजना केली आहे. अॅप डेव्हलपर्स युझर्सकडून गोपनीय माहिती मागवतात. हे थांबवण्यासाठी प्रयत्न सुरू आहेत. डेटा सुरक्षेसाठी ज्या गोष्टी अडसर ठरू शकतात त्या त्रुटी दूर करण्यात येत आहेत," असं झुकरबर्ग यांनी स्पष्ट केलं.

ते पुढे म्हणाले, 2014 या वर्षात युझर्सचा डेटा चोरणाऱ्या प्रत्येक अॅपची आम्ही कसोशीनं चौकशी करत आहोत. याप्रकरणी काहीही संशयास्पद आढळलं तर स्वतंत्र चौकशी करण्यात येईल. कोणत्याही युझरच्या डेटाचा गैरवापर झाल्याचं लक्षात आलं तर अॅप डेव्हलपरवर बंदी घालण्यात येईल.

फेसबुकद्वारे सुरू करण्यात येणार असलेल्या नव्या गोष्टींविषयी झुकरबर्ग यांनी सविस्तर माहिती दिली.

फेसबुक लवकरच डेटिंग सर्व्हिस सुरू...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आगामी काळात फेसबुक आपल्या युजर्सना त्यांनी कुणाच्या प्रोफाईलवर काय पाहिलंय, काय लाईक केलंय, किंवा कुठल्या पेजेस आणि ग्रुप्समध्ये फेरफटका मारलाय, अशी ब्राऊझिंग हिस्ट्री डिलीट करण्याची सोय देणार आहे. फेसबुकचे संस्थापक मार्क झुकरबर्ग यांनी मंगळवारी यासंदर्भात घोषणा केली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फेसबुकचे संस्थापक मार्क झुकरबर्ग

फेसबुकचे सर्वेसर्वा मार्क झुकरबर्ग यांनी म्हटलं की सुरक्षित आणि खाजगी स्वरूपाच्या मेसेजिंग प्रणाली खुल्या मेसेजिंग प्रणालींपेक्षा दिवसेंदिवस जास्त लोकप्रिय होत जातील, असा त्यांना विश्वास आहे.

मेसेंजर आणि व्हॉट्सअप या मेसेजिंग अॅपची मालकी फेसबुककडे आहे. मेसेज एन्क्रिप्शन प्रणालीमुळे या दोन्ही मेसेजिंग अपच्या माध्यमातून जाहिरातींद्वारे फेसबुकला पैसे कमावण्यावर मर्यादा आहेत.

काही दिवसांपापूर्वी गोपनीयतेच्या कलमांचा भंग केल्याप्रकरणी फेसबुकवर जोरदार टीका झाली होती.

50 दशलक्ष युझर्सनी फेसबुकला दिलेली गोपनीय माहिती गहाळ करण्यात येऊन राजकीय सल्ला पुरवणाऱ्या कंपनीला देण्यात आली होती.

झुकरबर्ग नक्की काय म्हणाले?

फेसबुक आणि इन्स्टाग्रामच्या माध्यमातून लोक डिजिटल विश्वात आपले मित्रमैत्रिणी, विविध ग्रुप्स, आवडीनिवडींची व्यासपीठं यांच्याशी जोडले गेले आहेत.

मात्र आता लोकांना कनेक्ट होताना वैयक्तिकपणा असावा आणि प्रायव्हसी जपली जावी असं वाटतं, असं त्यांनी पुढे सांगितलं.

लोकांच्या गोपनीय माहितीची जपणूक आणि डेटा सुरक्षिततेला प्राधान्य असेल असं सोशल मीडिया नेटवर्क विकसित करायचं आहे, असं झुकरबर्ग यांनी सांगितलं.

प्रायव्हसी गोल्स अर्थात गोपनीयतेसंदर्भात झुकरबर्ग आणि पर्यायाने फेसबुकने काही उद्दिष्टं पक्की केली आहेत.

मानवाधिकारांचं उल्लंघन आणि अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यासंदर्भात सजग नसणाऱ्या देशांमध्ये युझर्सनी दिलेली संवेदनशील गोपनीय माहिती फेसबुक साठवणार नाही, असं झुकरबर्ग यांनी सांगितलं आहे.

हे उद्दिष्ट अंमलात आणलं तर काही देशांमध्ये आमची सेवा खंडित केली जाईल. काही देशांमध्ये आम्हाला प्रवेशच करता येणार नाही. आमच्यासाठी हे तोट्याचं ठरू शकतं. पण आम्ही यासाठी तयार आहोत असं त्यांना वाटतं.

एन्क्रिप्टेड सेवांमुळे ऑनलाइन पेमेंट आणि व्यापारासाठी संधी वाढू शकतात. फेसबुकची ही उद्दिष्टं नेमकी केव्हा अमलात येतील हे झुकरबर्ग यांनी सांगितलं नाही. मात्र येत्या काही वर्षांत डेटा सेक्युरिटी हे सर्वोच्च प्राधान्य समोर ठेऊन अंमलबजावणी होईल असं ते म्हणाले.

फेसबुक युझर्स

लोक डिजिटल विश्वात एकमेकांशी खाजगीत बोलू शकतील आणि त्यांची गोपनीय माहिती त्यांची अनुमती असलेल्या लोकांनाच दिसेल आणि हे कायमस्वरुपी असेल असं झकरबर्ग यांनी स्पष्ट केलं.

संपूर्ण जगाला असा विचार देऊ शकलो तर ते अभिमानास्पद...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गोपनीयता जपणारा प्लॅटफॉर्म म्हणून फेसबुकची ओळख प्रस्थापित करण्यासंदर्भात मार्क झकबर्ग यांनी ब्लॉगच्या माध्यमातून रुपरेषा मांडली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फेसबुकच्या इतिहासात पहिल्यांदाच एवढी मोठी घटना घडली आहे. याआधी 2008मध्ये फेसबुक वापरण्यास अडचणी आल्या होत्या. त्यावेळी फेसबुकचे 150 दशलक्ष युजर्स होते. आता ही संख्या 2.3 अब्ज आहे.

अजूनही फेसबुक जैसे थे असंच आहे.  फेसबुक, इन्स्टाग्राम, व्हॉट्सअॅप व्यवस्थित चालावं यासाठी आम्ही प्रयत्न करत आहोत, असं फेसबुक एक ट्वीट करून सांगितलं आहे.

"फेसबुक फॅमिलीतले काही अॅप्लिकेशन्स काही लोकांना वापरण्यास अडचणी येत आहेत. लवकरच ही समस्या सोडवली जाईल," असं फेसबुकच्या ट्वीटमध्ये म्हटलं आहे.

या मागचं कारण मात्र फेसबुकने दिलं नाही. इन्स्टाग्राम आणि व्हॉट्सअॅपचा मालकी हक्क फेसबुककडं आहे.

नेमकी काय समस्या आहे?

फेसबुक पूर्णपणे बंद आहे असं नाहीये. पहिल्यांदा काही लोकांना फेसबुक log in करता येत नाही. तर काहींना newsfeed दिसत नाही. काहींना फेसबुक पेज आणि प्रोफाईल पाहता येत नाही. नंतर ही समस्या इन्स्टाग्राम आणि व्हॉट्सअॅपवरही येत आहे.

ही समस्या फक्त मोबाईल अॅपवरच नाही तर डेस्कटॉप ब्राउजवरही येत आहे.

व्हॉट्सअपवर काही लोकांना फोटो व्हीडिओ आणि इतर फाइल्स पाहता येत नाहीत.

हा DDos चा हल्ला नाहीये

या अडचणी DDosच्या हल्ल्यामुळे येत नाहीत. जेव्हा हॅकर एखाद्या वेबसाइटवर नकली ट्रॅफिक पाठवतो तेव्हा त्या वेबसाइटच्या सर्व्हरवर विनाकारण जाम येतो. त्यामुळे ती वेबसाइट स्लो होते किंवा ठप्प होते. अशा घटनेला DDos हल्ला म्हणतात.

downdetector या वेबसाइटनं दिलेल्या माहितीनुसार outageमुळे 11 हजाराहून अधिक युजर्सना अडचणींना सामना करावा लागत आहे.

जर तुम्हालाही फेसबुक वापरण्यात अडचणी येत असतील तर या वेबसाइटवर तुम्ही ती रिपोर्ट करु शकता.

फेसबुक वापरता येत नसल्यानं अनेकजणांनी ट्विटरचा मार्ग अवलंबला आहे. त्यावर लोक स्क्रिनशॉट आणि meme शेअर करत आहेत.

या समस्येचा निवाडा कधीपर्यंत होईल याविषयी फेसबुकनं काहीच सांगितलेलं नाही.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जगभरात फेसबुक, इन्स्टाग्राम, व्हॉट्सअॅप या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मचा वापर करणाऱ्यांना बुधवारी रात्रीपासून प्रॉब्लम येत आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फेसबुकच्या काही विद्यमान आणि काही माजी कर्मचाऱ्यांच्या माध्यमातून 'वॉल स्ट्रीट जर्नल'नं असा दावा केलाय की, फेसबुकनं भाजप नेते आणि कार्यकर्त्यांच्या द्वेषयुक्त आणि धार्मिक तेढ निर्माण करणाऱ्या मजकुराकडे दुर्लक्ष केलं.

फेसबुककडे व्हॉट्सअॅप आणि इन्स्टाग्रामचीही मालकी आहे.

फेसबुकच्या निष्पक्ष असण्याच्या दाव्यांवर प्रश्न

विश्लेषकांच्या मते, 'वॉल स्ट्रीट जर्नल'नं वृत्ताच्या माध्यमातून उपस्थित केलेल्या प्रश्नांमुळे फेसुबकच्या निष्पक्ष असण्याच्या दाव्यावरही शंका उपस्थित केलीय.

एवढंच नव्हे, तर या आरोपांमुळे 2014 आणि 2019 या दोन लोकसभा निवडणुकीत फेसबुकवरून झालेल्या प्रचार अभियानांकडेही शंकेनं पाहिलं जातंय. 2014 आणि 2019 च्या दोन्ही निवडणुकीत भाजपनंच बहुमत मिळवलं होतं.

वरिष्ठ पत्रकार आणि लेखक परंजॉय गुहा ठाकुरता यांनी गेल्याच वर्षी त्यांच्या पुस्तकात भाजप आणि फेसबुक यांच्यातील संबंधांची पडताळणी केली होती.

फेसुबक आणि व्हॉट्सअॅपनं मागील दोन्ही लोकसभा निवडणुकांवर परिणाम केल्याचा दावा ठाकुरता करतात. ठाकुरता म्हणतात, पुस्तकातील माझ्या दाव्याला 'वॉल स्ट्रीट जर्नल'नं एकप्रकारे दुजोराच दिलाय.

"भारतात 40 कोटी फेसबुक युजर्स आहेत आणि 90 कोटी मतदार आहेत. देशात निवडणुकीआधी, निवडणुकीच्या दरम्यान आणि नंतरही या प्लॅटफॉर्मचा दुरुपयोग होऊ दिला गेला. लोकांना कुणाला मत दिलं आणि कसं मत दिलं, यावर या सगळ्याचा खूप परिणाम झालाय. थोडक्यात सांगायचं, तर फेसबुक आणि व्हॉट्सअॅप आजच्या घडीला ज्या पद्धतीनं काम करत आहेत, यामुळे केवळ भारतातीलच नव्हे, जगभरातील लोकशाही व्यवस्था धोक्यात येईल," असं परंजॉय गुहा ठाकुरता म्हणतात.

फेसबुकचा दुटप्पीपणा

टीकाकारांचं म्हणणं आहे की, फेसबुक वेगवेगळ्या देशांसाठी वेगवेगळे नियम बनवत असतो. इतर देशांमध्ये सत्ताधारी वर्गासमोर फेसबुकचं शस्त्र गळून पडतात, मात्र ज्या देशात फेसबुकचं मुख्यालय आहे त्या अमेरिकेत मात्र फेसबुक कंपनी राजकारणापासून दूर राहते. हा फेसबुकचा स्पष्ट दुटप्पीपणा आहे.

काँग्रेसचे माजी अध्यक्ष राहुल गांधी यांनी मोदी सरकारवर आरोप केलाय की, हे सरकार फेसबुक आणि व्हॉट्सअॅपला नियंत्रित करत आहेत. संसदीय समितीच्या माध्यमातून चौकशीची मागणीही राहुल गांधी यांनी केलीय.

मात्र, भाजपचे वरिष्ठ नेते आणि केंद्रीय मंत्री रवीशंकर प्रसाद यांनी सरकारची पाठराखण केलीय. ते म्हणतात, "फेसबुक आणि व्हॉट्सअॅप नियंत्रित...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतातील राजकीय वर्तुळात सध्या फेसबुकवरून वाद सरू झालाय. अमेरिकेतील 'द वॉल स्ट्रीट जर्नल'मधील वृत्तानुसार, फेसबुकनं राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ आणि भारतीय जनता पक्षाची मदत केली. या मुद्द्यावरून आता विरोधी पक्षही आक्रमक झाले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फेसबुकने आपल्या युझर्सचा डेटा विना परवानगी व्यावहारिक कारणांसाठी दिला आहे.

यापैकी 11 लाख युझर्स UKमधले असल्याची माहिती बीबीसीला मिळाली आहे. ही सगळी माहिती फेसबुकचे मुख्य तांत्रिक अधिकारी माइक श्रोफर यांच्या ब्लॉगद्वारे समोर आली आहे.

फेसबुकचे संस्थापक मार्क झुकरबर्ग यांनी याबाबातची त्यांची भूमिका 11 एप्रिलपूर्वी मांडावी असे आदेश अमेरिकेच्या हाऊस कॉमर्स कमिटीनं दिले होते. या घोषणेनंतर काही तासातच हा ब्लॉग प्रसिद्ध झाला.

डेटा लीक प्रकरणावरुन फेसबुकवर जगभरातून टीका झाली होती. अनेक वर्षं केंब्रिज अॅनालिटिका कंपनीनं कोट्यवधी युझर्सचा डेटा मिळवला होता. मात्र लंडनस्थित या कंपनीनं सगळी माहिती डिलीट केल्याचा दावा केला होता.

आश्वासन

चॅनेल फोरच्या दाव्यानुसार युझर्झनी फेसबुकला पुरवलेल्या माहितीचा आजही वापर होत आहे. मात्र केंब्रिज अॅनालिटिकानं या बातमीचा इन्कार केला आहे.

फेसबुकचे संस्थापक मार्क झुकरबर्ग.

केंब्रिज अॅनालिटिका डेटा लीक प्रकरण उघड झाल्यानंतर फेसबुकचे संस्थापक मार्क झुकरबर्ग यांनी चूक मान्य केली होती. थर्ड पार्टी अॅप्सना युझर्झची माहिती मिळवता येणार नाही याची काळजी घेऊ असं झुकरबर्ग यांनी सांगितलं.

"अॅपची निर्मिती करणारे अॅलेक्झांडर कोगन, केंब्रिज अॅनालिटिका आणि फेसबुक यांच्यात जे घडलं तो विश्वासघात आहे. युझर्स विश्वासानं आपली माहिती आमच्याकडे शेअर करतात. त्या सगळ्या माणसांचाही हा विश्वासघात आहे," असं झुकरबर्ग म्हणाले.

'दिस इज युअर डिजिटल लाइफ क्विझ' या अॅपच्या माध्यमातून डेटा घेऊन त्याचा वापर करण्यात आल्याचं स्पष्ट झालं होतं.  हे अॅप वापरणारे 97 टक्के अमेरिकेचे नागरिक असल्याची माहिती समोर आली आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सोशल नेटवर्किंग साइट फेसबुकनं जवळपास 9 कोटी युझर्सचा डेटा राजकीय सल्ला देणाऱ्या 'केंब्रिज अॅनालिटिका' कंपनीला पुरवल्याची कबुली दिली आहे. 'व्हिसल ब्लोअर' ख्रिस्तोफर वायली यांनी हा आकडा पाच कोटी असल्याचं म्हटलं होतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फेसबुकवर तरुण वर्गाला केलेल्या मार्गदर्शनात ते म्हणतात "मुलींच्या कौमार्याची माहिती मुलांनी ठेवायला हवी. व्हर्जिन मुलगी सीलबंद बाटलीसारखी असते. बिस्किट किंवा कोल्ड ड्रिंक विकत घेताना तुम्ही सील तुटलेली वस्तू विकत घेऊ शकता का?"

आता या गोष्टीचं काय नवल की जेव्हा एखादा पुरुष, मुलींची तुलना उपभोगाच्या वस्तूशी करतोय. महिलांना तसं वागवण्याची रीत तर फार जुनी आहे. या गोष्टीची जितकी निंदा करावी तितकी कमीच आहे.

जाहिरातींमध्ये युवकांना आकर्षित करण्यासाठी महिलांच्या शरीराची तुलना ही त्या उत्पादनाशी केली जाते. कारची बनावट ही मुलीच्या शरीरासारखी असल्याचं भासवून मुलांना कारकडे आकर्षित केलं जातं तर कधी बीअरची बाटली मुलींच्या शरीराप्रमाणे कमनीय असल्याचं दाखवलं जातं.

यावेळी देखील महिला या उपभोगाची वस्तू असल्याचे संकेत त्यांच्या बोलण्यातून दिले आहेत आणि मुख्य म्हणजे ती वस्तू 'शुद्ध' आहे की नाही या गोष्टीवर भर दिला जात आहे.

मुलगी व्हर्जिन हवी म्हणजे तिने कधीच शरीर संबंध ठेवलेले नसावेत. तरच ती शुद्ध असते.

प्रोफेसर साहेबांच्या मते तर मुली या जन्मतःच सीलबंद असतात आणि व्हर्जिन पत्नी तर देवदुतासारखी असते.

व्हर्जिनिटी टेस्ट

घाबरू नका, मी लग्नापूर्वी शरीर संबंध असावेत या गोष्टीचं समर्थन करत नाहीये. हे तर मुला-मुलींचा वैयक्तिक आवडी निवडीवर अवलंबून आहे.

पण मी या गोष्टीकडे लक्ष वेधू इच्छिते की संस्कार आणि मूल्यांचा हा डोस वास्तविक पाहता एक अंगरखा आहे. मुलींनी आपल्या मर्जीप्रमाणे वागू नये यासाठी लोक संस्कारांचा बनाव करतात.

तर दुसऱ्या बाजूला मुलांची व्हर्जिनिटी समजण्याचा काही उपाय नाही तसेच त्यांच्यावर संस्काराने वागण्याचा दबाव देखील नाही. त्यांना त्यांचं स्वतःचं सील तोडायचं पूर्ण स्वातंत्र्य आहे. मग भले ते लग्नाआधी असो वा लग्नानंतर.

त्याविषयी प्राध्यापक महोदय काही सांगत नाहीत.

प्राध्यापकांना सेवेतून निलंबित करण्यात आलं आहे.

पण मुलींनी आपल्या लैंगिक भावना जाहीर करू नये म्हणून त्यांच्यावर दबाव टाकला जातो.

त्यांच्या शरीरावर हक्क दाखवण्यासाठी समाज इतका अस्वस्थ झाला आहे की महाराष्ट्रातल्या कंजारभाट समाजामध्ये लग्नाच्या पहिल्या रात्री बिछाण्यावर चादर टाकली जाते आणि ती चादर पाहून व्हर्जिनिटी टेस्ट घेतली जाते.

आता याविरोधात मुलांनी आंदोलन छेडलं आहे. आपल्या पत्नीची सार्वजनिक तपासणी व्हावी याविरोधात मुलं आंदोलन करत आहेत....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जाधवपूर विद्यापीठातील एका प्राध्यापकाने महिलांबाबत वादग्रस्त विधान केलं. त्यानंतर त्यांना विद्यापीठाने निलंबित केलं आहे. याच विषयावर बीबीसीच्या प्रतिनिधी दिव्या आर्य यांनी ब्लॉग लिहिला आहे.

एका प्रतिष्ठित विद्यापीठाचे प्राध्यापक महोदय मुलांमध्ये मुलींच्या व्हर्जिनिटीबाबत असलेल्या अज्ञानाबद्दल खूप चिंतातुर आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फेसबुकवर दिलेल्या या माहितीच्या आधारे एक अल्गोरिदम फेसबुक युजर्सचं मनोवैज्ञानिक प्रोफाईल तयार करतं. या प्रोफाईलद्वारे मग युजर्सच्या आवडीनिवडींवर आधारित जाहिराती न्यूजफीडमध्ये दिसतात.

आता एका नव्या डेटा लीक प्रकरणाअंतर्गत अशी शंका व्यक्त केली जातेय की ही सगळी माहिती गोळा करून 2016 साली अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षपदाच्या निवडणुकीत मनं वळवण्यात आली.

पण फेसबुकच्या माहितीच्या आधारे राजकीय विचारसरणी खरंच बदलता येते का?

हेही  वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

दैनंदिन जीवनात घडणाऱ्या अनेक घडामोडींची माहिती आपण रोज फेसबुकवर टाकत असतो. पोस्ट, फोटो, चेक-इन्सच्या माध्यमातून आपलं वैयक्तिक आयुष्य सार्वजनिक करत असतो.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फॉक्स न्यूजला दिलेल्या मुलाखतीमध्ये ट्रंप यांनी "बाजार कोसळतील आणि सगळे खूप गरीब होतील," असं म्हटलं  आहे.

मंगळवारी डोनाल्ड ट्रंप यांचे माजी वैयक्तिक वकील मयाकल कोहन यांनी न्यूयॉर्कमधील न्यायालयात साक्ष दिली होती. निवडणुकीत अफरातफरी करायला त्यांना ट्रंप यांनी सांगितल्याची कबुली कोहेन यांनी न्यायालयात दिली.

त्यानंतर अमेरिकेत ट्रंप यांच्याविरुद्ध महाभियोग आणण्याविषयी चर्चा सुरू झाली. ट्रंप हे महाभियोगाच्या विषयावर आतापर्यंत बोलले नव्हते.

बीबीसी प्रतिनिधींच्या म्हणण्यानुसार नोव्हेंबरच्या अमेरिकन काँग्रेसच्या मध्यवर्ती निवडणुकांपर्यंत विरोधकांतर्फे महाभियोग आणला जाण्याची शक्यता कमी आहे.

"मला कळत नाही एखाद्यानं उत्तम काम केलेलं असताना कोणी कसं काय त्याच्याविरोधात महाभियोग आणू शकतं," असं ट्रंप यांनी फॉक्स न्यूजला सांगितलं.

"मी तुम्हाला सांगतो, माझ्यावर महाभियोगाचा खटला चालवल्यास माझ्या मते बाजार कोसळतील. मला वाटतं, प्रत्येकजण खूप गरीब होईल."

2016च्या राष्ट्राध्यक्ष पदाच्या निवडणुकीदरम्यान त्यांनी दोन महिलांना तोंड बंद ठेवण्यासाठी रक्कम दिली होती असं कोहेन यांनी म्हटलं आहे.

या दोन महिला पॉर्नस्टार स्टॉर्मी डॅनिएल आणि माजी प्लेबॉय मॉडेल कॅरेन मॅकडुगल असाव्यात असं समजलं जातं. या दोघींनी ट्रंप यांच्याबरोबर अफेअर होतं असा दावा केला आहे.

असं असलं तरी ट्रंप यांनी संबधितांना दिलेले पैसे हे निवडणुकांच्या नियमांच उल्लंघन नसल्याचं म्हटलं आहे.

निवडणूक मोहिमेतून नव्हे तर खाजगी व्यवहारातून हे पैसे दिले गेले असल्याचं ट्रंप म्हणालेत. पण त्यांना या प्रकाराविषयी फार नंतर कळाल्याचा दावाही त्यांनी केला आहे.

कोहेन हे कुभांड रचत असल्याचा आरोपही राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप यांनी केला आहे.

महाभियोगाचा 'म'ही विरोधक काढत नाहीत कारण...

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांच्याभोवतीचा कायदेशीर खटल्यांचा फास आवळत चालला आहे. अशा परिस्थितीत डेमोक्रॅटिक पक्षा अर्थात ट्रंप यांच्या विरोधी पक्षाला महाभियोग शब्दापासून दूर राहणं अवघड होणार आहे.

मंगळवारी डोनाल्ड ट्रंप यांचे माजी वैयक्तिक वकील मयाकल कोहन न्यूयॉर्कमधील न्यायालयात साक्ष देण्यासाठी उभे राहिले. त्यांनी म्हटलं की तेव्हा उमेदवार असलेल्या ट्रंप यांनी प्रचारादरम्यान अफरातफर करण्याची सूचना केली होती.

कोहन यांच्या बोलण्यावर विश्वास ठेवला तर ट्रंप यांनी बेकायदेशीर कृत्य केल्याचं सिद्ध...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

माझ्याविरुद्ध महाभियोग मंजूर झाला तर अमेरिकी बाजार कोसळतील आणि त्याचा फटका अमेरिकेला बसेल असा इशारा अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी दिला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फॉरेन पॉलिसी या अमेरिकन नियतकालिकाने म्हटलं आहे की पाकिस्तानने आपल्या लढाऊ विमानांची मोजणी केली आणि त्यांची संख्या बरोबर भरली आहे.

आपलं नेमकं किती नुकसान झालं आहे हे भारताने स्पष्ट करावं, असं आवाहन पाकिस्तानच्या लष्कराच्या प्रवक्त्यांनी केलं आहे.

नियतकालिकाने सांगितलं की दोन अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी पाकिस्तानच्या लढाऊ विमानांचं निरीक्षण केलं. त्यात असं आढळलं की ती सुरक्षित आहेत.

भारताने असा दावा केला होता की विंग कमांडर अभिनंदन यांनी पाकिस्तानच्या ताब्यात जाण्याआधी पाकिस्तानचं F-16 विमान पाडलं होतं. नियतकालिकाने दिलेल्या बातमीनंतर भारताच्या दाव्यावर प्रश्नचिन्ह निर्माण केलं जात आहे.

पाकिस्तानने अभिनंदन यांचं लढाऊ विमान हल्ल्यात नष्ट केलं होतं. अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी अशी माहिती दिली की दोन्ही देशात तणावाचं वातावरण होतं त्यामुळे विमानांच्या मोजणीची परवानगी मिळाली नव्हती. त्यामुळे मोजणीसाठी काही आठवड्यांचा कालावधी लागला.

भारताने आमचं कोणतंही विमान पाडलं नाही, असा दावा पाकिस्तानने वारंवार केला आहे. पाकिस्तानची हीच भूमिका आहे आणि हेच सत्य आहे, असं पाकिस्तानचं म्हणणं आहे.

फॉरेन पॉलिसी नियतकालिकाचं म्हणणं आहे की असंही असू शकतं की विंग कमांडर अभिनंदन यांनी F-16 वर निशाणा साधला असेल आणि त्यांनी शस्त्र फायरदेखील केलं असेल. त्यामुळे त्यांना वाटू शकतं की त्यांनी ते विमान पाडलं पण पाकिस्तानमध्ये अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी जे निरीक्षण केलं त्यामुळे भारताच्या दाव्यावर प्रश्नचिन्ह निर्माण झालं आहे. असं वाटतं की भारतीय अधिकाऱ्यांनी त्या दिवशी आंतरराष्ट्रीय समुदायाची दिशाभूल केली होती.

घटनेनंतर विमानांच परीक्षण करण्यासाठी पाकिस्तानने अमेरिकन अधिकाऱ्यांना निमंत्रित केलं होतं. F-16 ही विमानं पाकिस्तानने अमेरिकेकडून विकत घेतली आहे. त्यांच्या देखभालीसाठी वेळोवेळी अमेरिकन अधिकारी पाकिस्तानमध्ये येत असतात. हे त्यांच्या करारातच लिहिलेलं आहे, अशी माहिती फॉरेन पॉलिसीने दिली.

असं असलं तरी F-16 च्या वापराबाबत नेमकी काय नियमावली आहे हे स्पष्ट नसल्याचं एका अमेरिकेच्या संरक्षण अधिकाऱ्याने म्हटलं आहे.

भारताबरोबर झालेल्या चकमकीत F-16 चा वापर करण्यात आला होता असं फॉरेन पॉलिसीचं म्हणणं आहे. घटनास्थळावर हवेतून हवेत मारा करण्यात आलेल्या अमेरिकन शस्त्रास्त्रांचे अवशेष आढळले आहेत. ते अवशेष फक्त F-16मधून मारा केलेल्या शस्त्रांचे असू शकतात, असं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारताने पाकिस्तानचं F-16 विमान पाडलं असा दावा केला होता, तो दावा खोटा असल्याचं अमेरिकेच्या नियतकालिकाचं म्हणणं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फॉस्फीन

त्या वायूचे नाव फॉस्फीन असं आहे. फॉस्फरसच्या एका कणापासून आणि तीन हायड्रोजन कणांपासून तयार झालेला हा अणू आहे.

पृथ्वीवर फॉस्फीनचा संबंध सजीवांशी आहे. फॉस्फीन पेंग्विनसारख्या प्राण्यांच्या पोटात किंवा दलदलीसारख्या कमी प्राणवायूच्या ठिकाणी आढळणाऱ्या सूक्ष्म जीवांमध्ये आढळतो. सूक्ष्म जीवाणूऑक्सिजनअभावी हा वायू उत्सर्जित करतात.

फॉस्फीनला कारखान्यांमध्येही तयार करता येऊ शकतं. पण शुक्र ग्रहावर ना कारखाने आहेत ना पेंग्विन.

मग शुक्र ग्रहावर हा वायू कुठून आला?  तोही ग्रहाच्या पृष्ठभागापासून 50 किलोमीटर उंचीवर का आहे?

यूकेमधील कार्डिफ विद्यापीठातील प्राध्यापक जेन ग्रीव्हज आणि तिच्या सहकाऱ्यांना पडलेला हा मोठा प्रश्न आहे.

त्यांनी नेचर अॅस्ट्रॉनॉमी नावाच्या जर्नलमध्ये एक पेपर प्रकाशित केला आहे. यामध्ये त्यांनी शुक्रावर फॉस्फिन आढळल्याबाबत सविस्तर लिहिलं आहे.

हा अणू नैसर्गिक किंवा अजैविक मध्यमातून उत्पन्न झाला असण्याची शक्यता आहे, असंही त्यांच्या संशोधनात नमूद करण्यात आलं आहे.

शास्त्रज्ञांनी शुक्र ग्रहावर जीव असल्याचा दावा केलेला नाही. पण या शक्यतेबाबत अधिक संशोधन करणं गरजेचं आहे, असं ते म्हणाले आहेत.

शुक्र ग्रहावर जीवजंतू असल्याचा संकेत देणारा वायू कसा आढळला?

कार्डिफ विद्यापीठाच्या प्राध्यापक जेन ग्रीव्हज आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी हवाई येथील मौना केआ वेधशाळेत जेम्स क्लार्क मॅक्सवेल दुर्बिणीच्या मदतीने आणि चिलीतील अटाकामा लार्ज मिलिमीटर ऐरीदुर्बिणीच्या मदतीने शुक्र ग्रहाचं निरीक्षण केलं.

यात त्यांना फॉस्फिनची स्पेक्ट्रल स्वाक्षरी ओळखता आली. शास्त्रज्ञांच्या मते, शुक्राच्या ढगांमध्ये हा वायू मोठ्या प्रमाणात असण्याची शक्यता आहे.

शुक्र ग्रहाबद्दल आणि तिथे आढळून आलेलं फॉस्फिनचं प्रमाण लक्षात घेता फॉस्फिनच्या अजैविक माध्यमाचा शोध लागलेला नाही. म्हणूनच शुक्रावर सजीव असण्याच्या शक्यतेबाबत विचार केला जाऊ शकतो.

प्राध्यापक जेन ग्रीव्हज सांगतात, "माझ्या संपूर्ण कारकिर्दीत मी विश्वात जीव शोधण्यासाठीच प्रयत्न केले. त्यामुळे ही शक्यता पाहूनच मला आनंद झाला."

सोवियतच्या उपग्रहाने लँड झाल्यावर काही वेळातच काम करणे बंद केले. तेवढ्या वेळात तो काही फोटो पाठवू शकला.

याबाबत इतके कुतुहूल का?

शेजारील ग्रह शुक्रावर जीव असण्याची शक्यता सूर्यमालेतील इतर कोणत्याही ग्रहापेक्षा कमी मानली जाते. बायबलमध्ये शुक्राला 'नर्क' म्हटलं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

शुक्र ग्रहाच्या वायुमंडळात जीवजंतू असल्याचा संकेत देणारा एक वायू खगोल शास्त्रज्ञांना आढळला आहे. त्या आधारावर शुक्राच्या ढगांमध्ये सूक्ष्मजीव तरंगत असण्याची शक्यता शास्त्रज्ञांनी वर्तवली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फोटोत काय दिसतं?

जवळपास 25 बंदूकधारी चिनी जवान दिसतात. मात्र, त्यांच्या बंदुका खाली आहेत. त्यांच्या काठ्यांना धारदार अवजार असल्याचंही दिसतं.

फोटो कधी काढले?

केंद्र सरकारच्या उच्चपदस्थ सूत्रांकडून मिळालेल्या माहितीनुसार काल (सोमवारी) संध्याकाळी (7 सप्टेंबर) सूर्यास्ताच्या काही क्षणांपूर्वीचे हे फोटो आहेत.

फोटो कुठले आहेत?

लडाखच्या पूर्व भागात असलेल्या 'मुखपरी' या भारतीय पोस्टच्या दक्षिणेकडचे हे फोटो आहेत. चीनी जवान उभे असलेल्या ठिकाणावरून जवळपास 800 मीटर अंतरावरून हे फोटो काढण्यात आले आहेत. केंद्र सरकारच्या सूत्रांच्या माहितीनुसार चीनी जवान उभे असलेलं ठिकाण प्रत्यक्ष नियंत्रण रेषेच्या (LAC) भारतीय हद्दीत आहे.

नेमक काय घडलं?

भारताचं म्हणणं आहे की चिनी जवान भारतीय पोस्टच्या जवळ येण्याचा प्रयत्न करत होते आणि त्यांना इशारा देण्यात आला होता. भारताच्या बाजूने गोळीबार करण्याचा इशारा देण्यात आला. मात्र, चिनी जवान तिथेच थांबल्याने गोळीबार झाला नाही.

सूत्राने दिलेल्या माहितीनुसार, "त्या जनरल एरियामध्ये त्यांचे काही जवान अजूनही आहेत. मात्र, त्याहून महत्त्वाची बाब म्हणजे ते तिथेच थांबले आहेत. भारतीय पोस्टच्या दिशेने सरकत नाहीयत."

"याच चीनी पथकाने गोळीबार केला की त्यांच्या अन्य पथकाने, हे अजून स्पष्ट नाही. मात्र, हा फोटो काढल्यानंतर काही क्षणातच चिनी जवानांनी हवेत काही गोळ्या झाडल्या होत्या."

पार्श्वभूमी काय?

मंगळवारी चीनी परराष्ट्र मंत्रालय आणि त्यांच्या वेस्टर्न थिएटर कमांडने भारतीय जवानांनी वॉर्निंग शॉट्स फायर करून प्रत्यक्ष नियंत्रण रेषा ओलांडल्याचा आरोप केला होता.

प्रत्युत्तरादाखल भारतीय लष्कराने एक निवेदन प्रसिद्ध करत म्हटलं होतं, "भारतीय जवानांनी कुठल्याही टप्प्यावर LAC ओलांडलेली नाही किंवा गोळीबारासारख्या कुठल्याही आक्रमक मार्गाचा अवलंब केलेला नाही."

चीनने 'स्पष्टपणे कराराचं उल्लंघन केलं आणि आक्रमक युद्धाभ्यास केला', असा आरोप भारताने केला आहे.

बॉर्डर प्रोटोकॉल्स असल्याने गेल्या अनेक दशकात प्रत्यक्ष नियंत्रण रेषेवर वॉर्निंग शॉट्स फायर केले गेले नसल्याचं भारत आणि चीन दोघांचंही म्हणणं आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारत-चीन ताबा रेषेजवळ जमा झालेल्या काही चिनी जवानांचे फोटो बीबीसीला मिळाले आहेत. दोन्ही देशांकडून एकमेकांनी वॉर्निंग शॉट्स फायर केल्याचा दावा केला जात आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फोटोमध्ये इंदिरा गांधी आणि किरण बेदी जेवणाच्या टेबलवर बसल्या आहेत. फोटोखाली लिहिलं आहे," इंदिरा गांधींसारखं नेतृत्व दुर्मिळच असतं. चुकीच्या पार्किंगमध्ये गाडी उभी केल्याबद्दल किरण बेदींनी पंतप्रधानांच्याच गाडीची पावती फाडली होती. त्यानंतर इंदिरा गांधींनी किरण बेदींचं कौतुक करण्यासाठी त्यांना पीएमओमध्ये जेवणासाठी आमंत्रित केलं होतं."

सोशल मीडियावर या फोटोचा वापर पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि इंदिरा गांधी यांची तुलना करण्यासाठी केला जातोय.

ट्विटर आणि फेसबुकवर शेकडो वेळा शेअर करण्यात आलेल्या या फोटोसोबत लिहिलंय, की संस्कारांमधलं अंतर ऐतिहासिक आहे. इंदिरा गांधींनी गाडीची पावती फाडणाऱ्या आयपीएस अधिकाऱ्याला घरी बोलावून त्यांच्यासोबत जेवण केलं, त्यांना पुरस्कारही दिला. मात्र नरेंद्र मोदींनी हेलिकॉप्टरची तपासणी करणाऱ्या आयपीएस अधिकाऱ्याला निलंबित केलं.

16 एप्रिल 2019 ला ओडिशाच्या संबलपूरमध्ये पंतप्रधान नरेंद्र मोदींच्या हेलिकॉप्टरची तपासणी केल्याप्रकरणी निवडणूक आयोगानं आयएएस अधिकारी मोहम्मद मोहसिन यांना निलंबित केलं होतं.

रिव्हर्स इमेज सर्च केल्यावर लक्षात आलं, की मोहम्मद मोहसिन यांच्या निलंबनानंतरच इंदिरा गांधी आणि किरण बेदींचा हा फोटो सोशल मीडियावर शेअर व्हायला सुरूवात झाली.

इंदिरा गांधींसोबत नाश्ता

सोशल मीडियावर व्हायरल झालेला इंदिरा गांधी आणि किरण बेदींचा हा फोटो खरा असल्याचं बीबीसीच्या पडताळणीमध्ये आढळून आलं. मात्र या फोटोबाबत जो दावा करण्यात येत आहे, तो पूर्णपणे वस्तुस्थितीला धरून नाहीये.

या व्हायरल फोटोचं वास्तव जाणून घेण्यासाठी आम्ही माजी आयपीएस अधिकारी किरण बेदींशीच संपर्क साधला.

इंदिरा गांधीसोबतचा हा फोटो 1975 सालचा असल्याचं किरण बेदींनी सांगितलं. म्हणजेच पंतप्रधानांच्या गाडीची पावती फाडण्याच्या घटनेच्या सात वर्षे आधीचा हा फोटो आहे.

किरण बेदींना 1975 मध्ये पहिली पोस्टिंग दिल्ली पोलिसमध्ये मिळाली होती. त्याच वर्षी 26 जानेवारीच्या संचलनामध्ये किरण बेदींनी दिल्ली पोलिसांच्या एका पथकाचंही नेतृत्व केलं होतं.

बीबीसीचे प्रतिनिधी प्रशांत चहल यांच्याशी बोलताना किरण बेदींनी सांगितलं, की पोलिसांच्या पथकाचं नेतृत्व एक महिला करत आहे, याचा इंदिरा गांधींना खूप आनंद झाला होता. या पथकामध्ये मी सोडले, तर सर्व पुरूष होते. ही कामगिरी करणारी मी पहिली भारतीय महिला होते.

26 जानेवारीच्या संचलनानंतर दुसऱ्या दिवशी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

माजी पंतप्रधान इंदिरा गांधी आणि देशातील पहिल्या महिला आयपीएस अधिकारी किरण बेदी यांचा हा ब्लॅक अँड व्हाईट फोटो सध्या सोशल मीडियावर मोठ्या प्रमाणावर शेअर केला जात आहे. या फोटोबद्दल जी माहिती दिली जात आहे, ती दिशाभूल करणारी आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फोन उत्पादनातलं महत्त्वाचं नाव असलेल्या या चायनीज कंपनीला गुगलच्या निर्णयाचा चांगलाच फटका बसू शकतो.

ज्या कंपन्यांकडे परवाना नाही, त्यांच्यासोबत अमेरिकन कंपन्या व्यापार करू शकणार नाहीत, असा निर्णय ट्रंप प्रशासनानं घेतला आहे. अशा कंपन्यांची एक यादीही प्रसिद्ध करण्यात आली आहे. हुआवेचाही या यादीमध्ये समावेश झाल्यानंतर गुगलने त्यांना सेवा न देण्याचा निर्णय घेतला आहे.

यासंबंधी प्रसिद्ध केलेल्या पत्रकात गुगलनं म्हटलं आहे, की प्रशासनाच्या निर्णयानुसार हे पाऊल उचलण्यात आलं आहे आणि त्याचे काय परिणाम होतील याचा आम्ही अभ्यास करत आहोत.

हुआवेनं या निर्णयावर कोणतीही प्रतिक्रिया द्यायला नकार दिला.

गुगलच्या या निर्णयाबद्दलची माहिती सर्वांत प्रथम रॉयटर्स या वृत्तसंस्थेनं दिली. गुगलनं उचललेल्या पावलानंतर हुआवेच्या स्मार्ट फोनमध्ये गुगलचे सिक्युरिटी अपडेट्स असणार नाहीत. तसंच त्यांना गुगलकडून कोणताही तांत्रिक पाठिंबा मिळणार नाही. या फोनमधून यूट्यूब आणि गुगल मॅप्ससारखे अॅपही आता दिसणार नाहीत.

ओपन सोर्स लायसन्सच्या माध्यमातून उपलब्ध असलेल्या अँड्रॉईड सिस्टीमचा वापर मात्र सध्या तरी हुआवे करू शकते.

CCS Insight consultancy च्या बेन वूड यांच्या मते गुगलच्या या निर्णयाचा फार मोठा फटका हुआवेच्या ग्राहकांना बसू शकतो.

हुआवे 'काळ्या यादीत'

गेल्या आठवड्यात ट्रंप प्रशासनानं हुआवेचा समावेश 'एन्ट्री लिस्ट'मध्ये केला होता. 'एन्ट्री लिस्ट' म्हणजे अशा कंपन्यांची यादी ज्यांना सरकारी परवानगीशिवाय अमेरिकन कंपन्यांकडून कोणत्याही प्रकारचं तंत्रज्ञान विकत घेता येणार नाही.

अमेरिकेसह अनेक पाश्चिमात्य देशांकडून हुआवेला मोठ्या प्रमाणावर विरोध होत आहे. हुआवेच्या 5जी मोबाईल नेटवर्कच्या वापरावरून हा विरोध केला जातोय.

हुआवे स्मार्टफोनच्या माध्यामातून चीन आपल्या देशातील नागरिकांवर पाळत ठेवू शकतो, अशी भीती अनेक देशांनी व्यक्त केली आहे. कंपनीनं मात्र ही भीती निराधार असल्याचं स्पष्ट केलं.

आपल्या फोनमुळे कोणताही धोका नाही आणि आम्ही स्वतंत्र आहोत, चिनी सरकारचा आमच्या उत्पादनांशी संबंध नाही, असंही हुआवेनं म्हटलं आहे.

मात्र तरीही अनेक देशांनी आपल्या टेलिकॉम कंपन्यांना हुआवेचं 5जी मोबाईल नेटवर्क वापरण्यास मनाई केली आहे.

हुआवे त्यांची स्वतःची अॅप गॅलरी तसंच इतर सॉफ्टवेअर विकसित करण्यासाठी प्रयत्न करत आहे. स्वतःचं भवितव्य सुरक्षित करण्याच्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

फोनचं उत्पादन करणाऱ्या हुआवे (Huawei) या कंपनीला गुगलनं अँड्रोईड ऑपरेटिंग सिस्टिममधील काही गोष्टी वापरण्यास प्रतिबंध केला आहे. हुआवेच्या नवीन स्मार्ट फोनमधून गुगलचे महत्त्वाचे अॅपही गायब होतील.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फोन करून ही महिला आपल्याला त्रास देत असल्याचा आरोप या तिघांनी केला आणि या प्रकरणाला वेगळंच वळण लागलं. धनंजय मुंडेंच्या राजीनाम्याची चर्चा तक्रारदार महिलेच्या ब्लॅकमेलिंगच्या आरोपांवर सरकली. पण, या वेगवान घडामोडींमध्ये तक्रारदार महिलेने ट्विटरचा आसरा घेत हे सगळे आरोप खोटे असल्याचं म्हटलंय.

इतकंच नव्हे तर या महिलेने हे प्रकरण दाबण्यासाठी धनंजय मुंडेंनी ही खेळी केल्याचा आरोपही केलाय. त्यामुळे खरं आणि खोटं काय? यावरचं धुकं अजूनच गडद झालंय.

11 जानेवारीला या तक्रारदार महिलेने सर्वांत प्रथम ट्विटरवरूनच आपल्यावर धनंजय मुंडेंकडून बलात्कार झाल्याचा आरोप करणारं ट्वीट केलं. या ट्वीटमध्ये त्यांनी मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरेंसह, शरद पवार, सुप्रिया सुळे यांना टॅग केलं होतं. यानंतर खळबळ उडाली आणि अखेर स्वतः धनंजय मुंडे यांनी तक्रारदार महिलेचे आरोप फेसबुकवर पोस्ट करून फेटाळून लावले.

मात्र, तक्रारदार महिलेच्या सख्ख्या बहिणीशी परस्पर सहमतीने संबंध असल्याचं आणि मुलं असल्याचं मुंडे यांनी मान्य केलं. मात्र, त्यांच्या कुटुंबियांकडून आपल्याला फसवलं जात असल्याचे आरोप त्यांनी केले आहेत.

यानंतर या महिलेवर वेगवेगळ्या पोलीस ठाण्यांमध्ये तक्रारी दाखल होऊ लागल्या. मग महिलेनेही ट्विटरवर प्रथम धनंजय मुंडेंचे आरोप फेटाळले आणि त्यानंतर कृष्णा हेगडे यांचेही आरोप नाकारले.

शिवसेना आमदार प्रताप सरनाईक यांच्या एका पार्टीत मला हेगडे भेटले आणि त्यांनीच माझ्याशी संवाद साधायला सुरुवात केल्याचं या महिलेचं म्हणणं आहे.

"उलट मी जर चुकले असेन तर इतके दिवस हे लोक गप्प का होते," असा सवालही या महिलेनं उपस्थित केलाय.

त्यामुळे जोपर्यंत याप्रकरणी पोलीस तपास होऊन अंतिम सत्य बाहेर येत नाही तोवर कोणालाही आरोपीच्या पिंजऱ्यात उभं करणं अवघड आहे. पण, यावरून राजकारणात झालेल्या हालचालींनी पुन्हा एकदा सगळ्यांना खिळवून ठेवलं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

धनंजय मुंडेंवर बलात्काराचे आरोप आणि त्यानंतर राजकीय वर्तुळात उडालेली खळबळ हा 14 जानेवारीच्या दिवशी सर्वाधिक चर्चिला गेलेला विषय. याच दिवशी संध्याकाळी मुंडेंविरोधात तक्रार करणाऱ्या महिलेविरोधात भाजपचे कृष्णा हेगडे, मनसेचे मनीष धुरी आणि जेट एअरवेजचे अधिकारी रिझवान कुरेशी या तिघांनी फसवणूकीची तक्रार केली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फोर्ट भागातल्या या भानुशाली बिल्डिंगला धोकादायक इमारत जाहीर करण्यात आलं होतं.

या इमारतीतल्या 12 भाडेकरूंपैकी 3 कुटुंब इथे पुन्हा राहायला आली होती, आणि ती या दुर्घटनेत सापडल्याचं मुंबई महापालिकेचे आयुक्त इक्बाल सिंह चहल यांनी सांगितलं आहे.

GPO च्या समोरच्या मिंट रोडवर असणाऱ्या या पाच मजली इमारतीचा एक भाग गुरुवारी संध्याकाळी साडेचारच्या सुमारास कोसळला  कोसळला. अग्निशमन दलाकडून इथे तातडीने बचाव कार्य सुरू करण्यात आलं आणि ते गुरुवारी रात्री उशीरापर्यंत सुरू होतं.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

8 फायर इंजिन्स, 2 रेस्क्यू व्हॅन्स, 1 LLP, 2 टीटीएल, 6 जेसीबी आणि 10 डंपर्सच्या मदतीने अडकलेल्यांची सुटका करण्याचं आणि ढिगारा उपसण्याचं काम करण्यात आलं.

इमारतीच्या दुसऱ्या बाजूला अडकलेल्या 14 जणांना गुरुवारी संध्याकाळी 7 वाजेपर्यंत सुखरूप बाहेर काढण्यात आल्याची माहिती मुंबई महापालिकेने ट्वीटद्वारे दिली.

ढिगाऱ्यातून काढण्यात आलेल्या 8 जणांना जे. जे. हॉस्पिटलमध्ये नेण्यात आलं पण यापैकी 5 जणांचा मृत्यू झाल्याची माहिती मुंबई अग्निशामक दलाकडून देण्यात आली आहे. मृतांमध्ये 4 महिला आणि एका पुरुषाचा समावेश आहे. तर 3 जखमींवर उपचार सुरू आहेत.

मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरेंनीही गुरुवारी घटनास्थळाला भेट देत पाहणी केली आणि सूचना दिल्या.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुंबईत छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनसजवळ GPO समोर असणाऱ्या भानुशाली इमारतीचा काही भाग गुरुवारी (16 जुलै) कोसळला आहे. या दुर्घटनेत 10 जणांचा मृत्यू झाला आहे,  तर 27 जणांची सुटका करण्यात आली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फोर्ब्सच्या यादीनुसार एकेकाळी म्हणजे फार पूर्वी नाही तर 2008मध्ये अनिल अंबानींची संपत्ती होती 42 अब्ज अमेरिकन डॉलर्स. फोर्ब्सच्या यादीत अनिल अंबानी जगातील सहाव्या क्रमांकाचे श्रीमंत व्यक्ती होते. हा अनिल अंबांनीचा सर्वांत श्रीमंतीचा काळ होता.

मुकेश आणि अनिल असे दोन्ही अंबानी बंधू त्यावेळी फोर्ब्सच्या जगातल्या श्रीमंत व्यक्तींच्या यादीमध्ये झळकले होते. मुकेश अंबानींची संपत्ती त्यावेळी होती 49 अब्ज डॉलर्स.

2002मध्ये धीरूभाई अंबानींचं निधन झालं. तीन वर्षं मुकेश आणि अनिल अंबानींमध्ये संपत्तीवरून भांडणं झाली आणि त्यानंतर रिलायन्स साम्राज्याची वाटणी झाली.

28,000 कोटींच्या रिलायन्स साम्राज्याच्या या वाटणीमध्ये मुकेश अंबानींना तेल उद्योग मिळाला. RIL आणि इतर पेट्रोकेमिकल्स कंपन्या मुकेश यांच्या ताब्यात गेल्या.

तर अनिल अंबानींना रिलायन्स इन्फोकॉम हा टेलिकॉम बिझनेस मिळाला. याशिवाय त्यांना रिलायन्स एनर्जी, रिलायन्स कॅपिटल, रिलायन्स नॅचरल रिसोर्सेस या कंपन्याही मिळाल्या.

अनिल अंबानींच्या वाट्याला आलेल्या सगळ्या कंपन्या या नवीन वा आधुनिक व्यवसायांतल्या होत्या. यानंतर अनिल अंबानींनी स्वतः काही कंपन्या विकतही घेतल्या. 2005मध्ये त्यांनी अॅडलॅब्स फिल्स कंपनी विकत घेतली.

2008मध्ये त्यांनी स्विव्हन स्पीलबर्ग यांच्या ड्रीमवर्क्ससोबत 1.2 अब्ज डॉलर्सचा करार केला. याशिवाय इन्फ्रास्ट्रक्टर क्षेत्रामध्येही अनिल अंबानींनी उडी घेतली.

एकीकडे अनिल अंबानी मॅरेथॉन्स गाजवत होते, दुसरीकडे त्यांची व्यावसायिक घोडदौडही सुरू होती. वाटणीनंतर दोन्ही भावांमध्ये स्पर्धा सुरू झाली होती आणि लहान भाऊ मोठ्या भावाला मागे टाकणार, असा अंदाज उद्योग विश्वातले तज्ज्ञ वर्तवत होते. पण परिस्थिती झपाट्याने पालटली.

रिलायन्स पॉवरचा फसलेला इश्यू

रिलायन्स पॉवरचा पब्लिक इश्यू आणून, अर्थात शेअर्स सार्वजनिक विक्रीसाठी खुले करत त्याद्वारे निधी उभा करण्याचा प्रयत्न अनिल अंबानींनी केला. या IPOची मार्केटमध्ये मोठी चर्चा होती. हा इश्यू 72 पटींनी ओव्हरसबस्कराईब झाला.

मात्र हाच अनिल अंबानींना बसलेला पहिला मोठा धक्का होता.

11 फेब्रुवारी 2008मध्ये या रिलायन्स पॉवरचं लिस्टिंग झाल्यावर शेअर 538च्या मूल्यावर उघडला. इश्यू प्राईस होती 450 रुपये. पण नंतर यात घसरण होऊ लागली आणि दिवसाअखेरीस 372.50 रुपयांवर ट्रेडिंग बंद झालं.

कंपनीने गुंतवणूकदारांना प्रोत्साहन...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आपल्या डोक्यावरचं कर्ज फेडण्यासाठी आपल्याकडे पुरेशी संपत्ती नसल्याचं अनिल अंबानींनी या आठवड्यात जाहीर केलं. एकेकाळी फोर्ब्सच्या श्रीमंताच्या यादीत झळकणारं हे नाव दिवाळखोरीपर्यंत कसं आलं?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फौजिया मुकादम यांचा मुलगा ढिगाऱ्याखाली अडकला आहे.

बोलता बोलता त्यांच्या डोळ्यात पाणी आलं. डोळ्यासमोर कोसळलेल्या घराची वेदना आणि मुलगा कुठे, कसा असेल याची काळजी फौजिया यांच्या कापणाऱ्या आवाजातून व्यक्त होत होती.

सोमवारी (24 ऑगस्ट) संध्याकाळी रायगडच्या महाड तालुक्यात हापूस तलावाजवळ असलेली तारिक गार्डन नावाची पाच मजली इमारत कोसळली.

फौजिया याच इमारतीत गेल्या पाच वर्षांपासून राहत होत्या.

नेमकं काय घडलं याबद्दल बीबीसी मराठीशी बोलताना फौजिया यांनी सांगितलं, "आम्ही ए विंगमध्ये चौथ्या मजल्यावर राहायचो. सहा वाजून पंचवीस मिनिटांनी बिल्डिंग हालायला लागली. आम्ही वरून पाहिलं आणि काय होतंय हे लक्षात आल्यावर पळायला लागलो.

जसं आम्ही बाहेर आलो, तसा मोठा आवाज झाला. पाहिलं, तर बिल्डिंग कोसळली. आम्ही गेटमधून पळत आलो."

फौजिया यांना दोन मुलं आहेत. थोरला मुलगा बारावीत आहे, तर धाकटा आठवीत. लॉकडाऊनमुळे दोन्ही मुलं घरीच होती.

"मला वाटलं माझा मुलगाही माझ्यासोबत आहे. पण तो नव्हता. सगळी धूळ उडाली होती, काहीच दिसत नव्हतं. आम्ही जिन्यावरून उतरत होतो...माझा थोरला मुलगा मागेच होता आणि धाकटा मुलगा माझ्यासोबत होता," फौजिया सांगत होत्या.

17 जण अजूनही बेपत्ता

NDRF ची पथकं बचावकार्य करत आहेत. पावसामुळे दुर्घटनास्थळी मदतकार्यात अडथळा येत होता. मात्र, अशाही स्थितीत बचावकार्य वेगानं सुरू ठेवण्यासाठी यंत्रणेकडून शर्थीचे प्रयत्न झाले.

रायगडच्या जिल्हाधिकारी निधी चौधरी यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना म्हटलं की, या इमारतीत 41 फ्लॅट आहेत. त्यातील रहिवाशांची आम्ही यादी तयार केली आणि कॉन्टॅक्ट ट्रेसिंग केलं. त्यानंतर 17 जण अजूनही बेपत्ता असल्याचं आमच्या लक्षात आलं. NDRF चे प्रयत्न सुरू आहेत.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"मला वाटलं होतं, माझा मुलगाही माझ्यासोबत पळत आलाय. पण पाहिलं तर तो नव्हता. धुळीमुळे काहीच दिसत नव्हतं. मला माहीत नाही आता मुलगा कुठे आहे. मेरे बच्चे के लिए दुआ करो..." फौजिया मुकादम सांगत होत्या.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फ्युएगो ज्वालामुखीतून काळा धूर आणि राख आकाशात फेकली जात आहे

मेक्सिकोच्या दक्षिणेत असलेल्या ग्वाटेमालाची राजधानी ग्वाटेमाला सिटीपासून 40 किमी अंतरावर असलेल्या या ज्वालामुखीतून काळा धूर आणि राख आकाशात फेकली जात आहे. ही राख आकाशात 10 किमी उंचीवर पोहोचली असून, आसपासच्या काही गावांवर त्याचा थर पसरला आहे.

ज्वालामुखीभोवतालच्या परिसरातून हजारो लोकांना सुरक्षित ठिकाणी हलवण्यात आलं असून, राजधानीच्या ला ऑरोरा एअरपोर्टवरून उड्डाणं बंद ठेवण्यात आली आहेत.

राष्ट्राध्यक्ष जिम्मी मोराल्स यांनी आपत्कालीन मदत यंत्रणा आपलं काम करत असल्याचं सांगितलं आहे. या ज्वालामुखीचा हा 1974 नंतरचा हा सर्वांत मोठा उद्रेक असल्याचं तज्ज्ञांचं म्हणणं आहे.

ग्वाटेमालाच्या राष्ट्रीय आपत्ती व्यवस्थापन सेवेचे प्रमुख सर्जिओ कबानास यांनी एका स्थानिक रेडिओ स्टेशनशी बोलताना सांगितलं की लाव्हा रसाचा एक प्रवाह एका लहान गावापर्यंत पोहोचला आहे.

"लोक जखमी झालेत, काही जळून ठार झालेत. आम्ही तातडीने हा परिसर रिकामा करतोय," असं ते पुढे म्हणाले.

गाड्यांवर जमलेला राखेचा थर

लोकांना श्वास घेताना सावध राहण्याचा सल्ला प्रशासनाने दिला आहे.

या प्रलयातून जीव वाचवून बाहेर पडलेल्या युफेमिया गार्सिया यांना त्यांची दोन मुलं तर सापडली पण इतर दोन मुली, एक मुलगा आणि नातवाचा शोध त्या घेत आहेत. त्यांचे बरेच नातेवाईकही बेपत्ता होते.

"मला इथून जायचं नाही. मला परत जायचंय माझ्या मुलांना शोधायला, पण मी काहीच करू शकत नाही," त्यांनी सांगितलं.

युफेमिया गार्सिया यांना आपले कुटुंबीय सापडले नाहीत.

अग्निशमन दलाच्या रुडी चावेझ हे परिसरात वाचलेल्यांना शोधून काढत होते.

"आम्ही हा परिसर रिकामा करतच होतो की आम्हाला एका घरात एक पूर्ण कुटुंब मृतावस्थेत आढळलं. आम्हाला त्यांचे मृतदेह काढण्यात खूप वेळ लागत होता, म्हणून आमच्या जीवालाही तितकाच धोका होता. पण देवाच्या कृपेने आम्ही आमचं काम पूर्ण करून सुरक्षित तिथून बाहेर पडू शकलो," असं त्यांनी सांगितलं.

हा व्हीडिओ पाहिलात का?

पाहा व्हीडियो: फोटोग्राफर उल्ला लोमन गेली दहा वर्षं जगभरातल्या जिवंत ज्वालामुखीचा अभ्यास करत आहेत.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ग्वाटेमालामधल्या फ्युएगो ज्वालामुखीच्या उद्रेकातून निघणाऱ्या लाव्हा रस, अतिउष्ण दगड, माती आणि चिखलाने आतापर्यंत अनेक गावांना वेढलं आहे. कालचा मृतांचा आकडा 25 वरून आज 62 वर गेल्याचं आणि शेकडो लोक जखमी झाल्याचं अधिकाऱ्यांनी सांगितलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फ्रँक डकवर्थ आणि टोनी लुईस हे सांख्यिकीतज्ज्ञ

क्रिकेटसाठी पाऊस हा अडथळा आहे. फुटबॉल पावसात खेळता येतो. मात्र क्रिकेटचं तसं नाही. क्रिकेटचं स्वरुप आणि नियम पूर्णत: वेगळे असल्यानं पाऊस थांबेपर्यंत खेळ सुरू होत नाही आणि वेळेचा अपव्यय होतो.

पावसामुळे मैदान निसरडं होतं.

सामना विशिष्ट वेळेत पूर्ण करण्याचं नियमांचं बंधन असल्यानं वाया गेलेला वेळ भरून काढण्यासाठी केलेली उपाययोजना म्हणजे डकवर्थ आणि लुईस प्रणाली.

कोण आहेत डकवर्थ आणि लुईस?

फ्रँक डकवर्थ आणि टोनी लुईस हे सांख्यिकीतज्ज्ञ आहेत. या दोन गणितज्ञांनी पावसाच्या प्रश्नावर काढलेला काढलेला गणितीय तोडगा म्हणजे डकवर्थ-लुईस प्रणाली. 1997 मध्ये झिमाब्वे आणि इंग्लंड यांच्यातील वनडे सामन्यात पहिल्यांदा डकवर्थ-लुईस प्रणालीचा वापर करण्यात आला. त्यानंतर ही प्रणाली वनडे आणि ट्वेन्टी-20 मॅचेससाठी रूढ झाली.

2014 मध्ये प्राध्यापक स्टीफन स्टर्न यांनी या प्रणालीत काही बदल केले. त्यामुळे आता या प्रणालीला डकवर्थ लुईस स्टर्न असं नाव मिळालं.

डकवर्थ लुईस प्रणाली कशी चालते?

सोप्या शब्दांत, शिल्लक राहिलेल्या ओव्हर्स आणि गमावलेल्या विकेट्स यांना डकवर्थ-लुईस प्रणालीत रिसोर्स म्हटलं जातं. जशा ओव्हर कमी होत जातात किंवा विकेट्स पडत जातात तसं रिसोर्सचं प्रमाण कमी होत जातं. दुसऱ्यांदा बॅटिंग करणाऱ्या संघाला गणितीय कोष्टकाद्वारे तयार झालेलं लक्ष्य देण्यात येतं.

पावसाच्या आगमनाची शक्यता लक्षात घेऊन प्रत्येक ओव्हरसाठी किती रन्स आवश्यक आहेत यासंदर्भात कोष्टक तयार केलं जातं. हे कोष्टक क्लिष्ट असतं. पावसानं बाधा आणलेल्या मॅचमध्ये प्रत्येक ओव्हरसाठी पार स्कोअर किती? याविषयी हे कोष्टक माहिती देतं. मॅच रेफरींकडून दोन्ही संघांना हे कोष्टक पुरवण्यात येतं. क्रिकेटपटू हे गणितज्ज्ञ किंवा सांख्यिकीतज्ज्ञ नसल्यानं त्यांना हे कोष्टक दिलं जातं.

पावसामुळे मैदानाची स्थिती

आयसीसी अर्थात आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेनं डकवर्थ लुईस स्टर्न प्रणालीचं कोष्टक त्यांच्या वेबसाईटवर दिलं आहे. क्रिकेटचे चाहते या लिंकवर क्लिक करून कोष्टक कसं काम करतं हे समजून घेऊ शकतात.

पावसामुळे खेळ थांबला तो क्षण

एका उदाहरणाद्वारे हे समजून घेऊया.

प्रथम फलंदाजी करणाऱ्या संघाने 50 ओव्हर्समध्ये 200 धावांची मजल मारली. दुसऱ्या संघाने 40 ओव्हर्समध्ये 4 विकेट गमावून 180 धावा केल्या आहेत. अशा स्थितीत पावसाचं आगमन झालं. अशावेळी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

क्रिकेटच्या मैदानावर पावसाचं आगमन झालं की तीन गृहस्थांची चर्चा होते. बॉलर्सचा कर्दनकाळ ठरणारे बॅट्समन आणि बॅट्समनच्या मनात धडकी भरवणारे बॉलर्स यांच्यापेक्षा एका त्रिकुटाची जगभरातल्या क्रिकेटपटूंना धास्ती वाटते. हे त्रिकुट म्हणजे डकवर्थ लुईस आणि स्टर्न.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फ्रान्सकडून ही विमानं खरेदी करण्याची प्रक्रियाही वादात अडकली होती. आता रफाल विमानं भारताच्या ताफ्यात असली तरी त्याने परिस्थिती फारशी बदलणार नसल्याचं मत माजी संरक्षण मंत्री शरद पवार यांनी व्यक्त केलं होतं.

याबद्दलची नेमकी परिस्थिती काय आहे? या विमानांची खासियत काय आहे? जाणून घ्यायचं असेल तर पहा हा व्हिडिओ.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बुधवारी 29 जुलैला भारतात दाखल झालेल्या रफाल विमानांचं जोरदार स्वागत करण्यात आलं. पण गेली अनेक वर्षं ही विमानं चर्चेत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फ्रान्सचे राष्ट्राध्यक्ष इमॅन्युएल मॅक्रोन

या कायद्यात होम-स्कूलिंग आणि प्रक्षोभक वक्तव्यं थांबवण्यासाठी नियम तयार करण्यात आले आहेत.

फ्रान्सचे राष्ट्राध्यक्ष इमॅन्युएल मॅक्रॉन गेल्या अनेक दिवसांपासून फ्रान्समध्ये धर्मनिरपेक्ष मूल्यं वाचवण्यासाठी लढत आहेत. पण फ्रान्स आणि इतर देशांमधील टीकाकार त्यांच्यावर एकाच धर्मावर निशाणा साधत असल्याचा आरोप करत आहेत.

मात्र, फ्रान्सचे पंतप्रधान जीन कॅस्टेक्स यांनी हा कायदा म्हणजे संरक्षण देणारा कायदा असल्याचं म्हटलं आहे. हा कायदा मुस्लिमांविरोधात नाही. उलट हा कायदा मुस्लिमांना कट्टरवाद्यांपासून दूर ठेवेल, असं कॅस्टेक्स म्हणाले.

काय आहे कायद्यात?

लोकशाही मूल्यांचं समर्थन करणाऱ्या या कायद्यात ऑनलाईन प्रक्षोभक वक्तव्यांवर अंकुश ठेवण्याचा उल्लेख आहे.

याशिवाय, इतर व्यक्तींची माहिती वाईट हेतूने इंटरनेटवर प्रसिद्ध करण्यावर प्रतिबंध लावण्याबाबतही या कायद्यात सांगण्यात आलं आहे.

सॅम्यूअल पॅटी यांच्या हत्येवरची प्रतिक्रिया म्हणून हा कायदा तयार करण्यात आल्याचं सांगितलं जात आहे.

47 वर्षीय शिक्षक सॅम्यूअल पॅटी यांनी मोहम्मद पैगंबर यांचं व्यंगचित्र वर्गात दाखवल्यानंतर त्यांची हत्या करण्यात आली होती.

त्यांच्याविरुद्ध ऑनलाईन कॅम्पेन चालवण्यात आल्याचंही तपासात समोर आलं आहे.

या कायद्यानुसार, लपून-छपून चालवण्यात येणाऱ्या इस्लामी विचारसरणीचा प्रसार करणाऱ्या शाळांवरही प्रतिबंध घालण्याबाबत उल्लेख आहे. होम स्कूलिंगचे नियम आणखी कडक करण्याबाबतही कायद्यात तरतूद आहे.

फ्रान्सने मंजूर केलेल्या नव्या कायद्यात बहुपत्नीत्वाला प्रतिबंध आणि त्याबाबतचे कायदे आणखी कडक केले आहेत. यामध्ये एकाच वेळी एकापेक्षा जास्त पत्नी ठेवणाऱ्यांना घराची सुविधा न देण्याबाबत म्हटलं आहे. तसंच मुलींच्या क्रौमार्याची तपासणी करणाऱ्या डॉक्टरांवरही दंडात्मक कारवाई करण्याची तरतूद नव्याने मंजूर केलेल्या कायद्यात आहे.

मुस्लीम संघटनांबाबत आर्थिक पारदर्शकता ठेवण्यासाठी यासंदर्भात नवे नियम लागू करण्यात आले आहेत. धार्मिक पोशाखावर निर्बंधांवरची मर्यादा वाढवण्यात आली आहे. ट्रान्सपोर्ट कर्मचारी, स्विमिंग पूल, मार्केटमध्ये काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांवरही हा नियम यापुढे लागू असेल.

हा कायदा कशासाठी?

काही दिवसांपासून अशा स्वरुपातील कायदा आणण्याबाबत विचार करण्यात येत होता. पण नुकत्याच झालेल्या हल्ल्यानंतर याला सरकारने प्राधान्य...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

फ्रान्सच्या मंत्रिमंडळाने 'कट्टर इस्लाम'ला लक्ष्य करत एका कायद्याला मंजुरी दिली आहे. नुकतंच फ्रान्समध्ये कट्टरवाद्यांकडून करण्यात आलेल्या हल्ल्यांचा विचार करून हे पाऊल उचलण्यात आलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फ्रान्सचे राष्ट्राध्यक्ष मॅक्रॉन यांनी मामुदू यांची भेट घेतली

चार वर्षांचा तो लहान मुलगा पडला होता आणि बालकनीतून लटकत होता. तेवढ्यात त्याला वाचवण्यासाठी मालीच्या मामुदू गासामा यांनी जीवाची पर्वा न करता खालून वर बालकनीतून चढायला सुरुवात केली. त्यांच्या या साहसाचे व्हीडिओ सोशल मीडियावर व्हायरल झाले.

हा प्रसंग याचि देही याचि डोळा अनुभवणाऱ्या उपस्थितांनी मामुदूंचे टाळ्या वाजवून कौतुक केलं.

फ्रान्सचे राष्ट्राध्यक्ष इमॅन्युअल मॅक्रॉन यांनी मामुदू यांची एलसी पॅलेस येथे भेट घेतली आणि त्यांना फ्रेंच नागरिकत्व देण्यात येणार असल्याची घोषणाही त्यांनी केली.

मॅक्रॉन यांनी मामुदू यांचे आभार मानले. त्यांच्या धैर्याची त्यांनी प्रशंसा केली. मामुदू यांना फ्रान्सच्या अग्निशमन दलात सामावून घेण्यात येईल, असंही त्यांनी सांगितलं.

गेल्या वर्षी मामुदू एक लांबलचक आणि धोकादायक प्रवास करून फ्रान्समध्ये दाखल झाले. युरोपपर्यंत येण्यासाठी त्यांनी भुमध्य समुद्रातून इटलीपर्यंत बोटीने प्रवास केला.

पॅरिस शहराच्या उत्तरेकडील भागात शनिवारी संध्याकाळी ही घटना घडली.

"मी त्या भागातून जात होतो. एका बिल्डिंगसमोर गर्दी जमलेली दिसली. माझ्याकडे विचार करायला वेळ नव्हता. मला तेव्हा जे सुचलं ते मी केलं. मी भराभरा बिल्डिंगवर चढलो. देवाने मला बळ दिलं. मी जसजसा वर चढत गेलो तसतसं माझा विश्वास वाढत गेला," असं मामुदू यांनी सांगितलं.

फ्रान्स सरकारतर्फे मामुदू यांना प्रमाणपत्र देण्यात आलं.

ते पुढे म्हणाले, "मी बाळाजवळ गेलो तेव्हा ते रडत होतं. त्याच्या पायाला लागलं होतं. मी त्याला धरून वर बाल्कनीत सोडलं आणि सुरक्षित केलं."

अग्निशमन दल घटनास्थळी दाखल झालं तोपर्यंत त्यांनी त्या लहान मुलाला सुरक्षित केलं होतं.

"त्या मुलाचं नशीबच म्हणावं की इतक्या उंच बिल्डिंगवर चढून पटकन त्याच्यापर्यंत पोहोचू शकणारा असा धडधाकट माणूस त्यावेळी तिथे होता. मामुदू यांची खरंच कमाल आहे," असं प्रवक्त्याने सांगितलं.

हा प्रसंग घडला त्यावेळी बाळाचे आईबाबा घरी नव्हते. इतक्या लहान मुलाला एकट्याने सोडून गेल्याबद्दल पोलीस त्या मुलाच्या वडिलांची चौकशी करत आहेत. ही घटना घडली तेव्हा मुलाची आई पॅरिस शहरात नसल्याचं सांगितलं जात आहे.

पॅरिसचे महापौर अन-हिडाल्गो यांनीही यांनी 22 वर्षांच्या मामुदू यांचं कौतुक केलं. ही घटना पॅरिस 18 भागात घडली. म्हणून हिडाल्गो यांनी मामुदू यांना 'स्पायडरमॅन ऑफ...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पॅरिसमध्ये एका उंच इमारतीतून पडलेल्या लहान मुलाला वाचवण्यासाठी मालीचा एक स्थलांतरित स्पायडरमनसारखा चढून आला. आणि त्याने त्या मुलाला वाचवलं. त्याच्या या कामगिरीसाठी त्याला फ्रान्सचं नागरिकत्व बहाल केलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फ्रान्सच्या 'शार्ली एब्दो' मासिकात पैगंबर मोहम्मद यांचं व्यंगचित्र छापण्याच्या अधिकारासंबंधी प्रश्नावर त्यांनी ही प्रतिक्रिया दिली.

त्यांनी म्हटलं, "आपण कायमच अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याचं रक्षण करायला हवं. मात्र, अभिव्यक्ती स्वाातंत्र्यालाही मर्यादा असतात. आपण इतरांचा सन्मान करत काम करायला हवं आणि ज्यांच्यासोबत आपण या समाजात आणि जगात राहतो त्यांना विनाकारण दुखावण्याची गरज नाही."

पंतप्रधान ट्रुडो यांनी पुढे म्हटलं की, गर्दीने भरलेल्या चित्रपटगृहात 'आग, आग' ओरडण्याचा अधिकार आपल्याला नाही. प्रत्येक अधिकाऱ्याच्या मर्यादा असतात.

फ्रान्सचे अध्यक्ष इमॅन्युएल मॅक्रॉन यांनी अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यावर भर दिला होता. मात्र, कॅनडाचे पंतप्रधान जस्टीन ट्रुडो यांनी अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याचा सावधगिरीने वापर करायची गरज असल्याचं म्हटलं आहे.

"आपल्यासारख्या बहुलतावादी आणि सन्मानजनक समाजात आपण आपले शब्द, आपल्या कामाने इतरांवर होणारा परिणाम समजून घ्यावा लागेल. विशेषतः त्या समाज आणि लोकांवर जे आजही मोठ्या प्रमाणावर भेदभावाचा सामना करत आहेत."

याचवेळी ते समाज या मुद्द्यांवर जबाबदारीने सार्वजनिक चर्चा करण्यास तयार असल्याचंही म्हणाले. तसंच फ्रान्समध्ये घडलेल्या घटनेचा त्यांनी निषेध करत दुःख व्यक्त केलं.

याविषयी बोलताना ते म्हणाले, "हे पूर्णपणे चुकीचं आहे आणि कॅनडा कठीण काळातून जाणाऱ्या आपल्या फ्रेंच मित्रांच्या पाठीशी उभं राहत या घटनेचा निषेध करतो."

फ्रान्सच्या नीसमध्ये एका चर्चवर झालेल्या हल्ल्यात तीन जण ठार झाल्याच्या घटनेवर कॅनडाच्या संसदेत गुरूवारी (29 ऑक्टोबर)  दुःख व्यक्त करत मौन पाळण्यात आलं.

कंगना का भडकली?

जस्टीन ट्रुडो यांच्या प्रतिक्रियेवर कंगणा राणावतने काही ट्वीट करत प्रश्न विचारले आहेत.

कंगणा लिहिते, "प्रिय जस्टीन, आपण एका आदर्श जगात राहत नाही. लोक रोज सिग्नल तोडतात, ड्रग्ज घेतात, अत्याचार करतात आणि इतरांच्या भावना दुखावतात. प्रत्येकच छोट्या-छोट्या गुन्ह्यांची शिक्षा एकमेकांचा गळा कापणं असेल तर आपल्याला पंतप्रधान आणि कायदा-सुव्यवस्थेची गरजच काय?"

कंगनाने जस्टीन ट्रुडो यांना टॅग करत त्यांना उत्तर मागितलं आहे.

दुसऱ्या एका ट्वीटमध्ये कंगनानं लिहिलं आहे, "कुणीही राम, कृष्ण, दुर्गा किंवा इतर कुठलाही ईश्वर - अल्लाह, ईसा मसीहा- यांचं व्यंगचित्र काढत असेल तर त्याला शिक्षा झाली पाहिजे. वर्कप्लेस किंवा सोशल मीडियावर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

फ्रान्समध्ये झालेल्या हल्ल्यावर प्रतिक्रिया देताना कॅनडाचे पंतप्रधान जस्टीन ट्रुडो यांनी अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याचा बचाव केला. मात्र, काही समाजांना मनमानी पद्धतीने आणि विनाकारण दुखवायची गरज नाही, असंही त्यांनी म्हटलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फ्रान्सच्या एका संरक्षित जंगलातला लांडगा

आगामी काळात लांडग्यांची संख्या 40 टक्क्यांनी वाढेल अशी योजना सरकारने जाहीर केली आहे. तर तिथल्या बळीराजाने या योजनेला आपला विरोध दर्शविला आहे.

1930 दरम्यान शिकाऱ्यांमुळे फ्रान्समधून लांडगे नामशेष झाले होते. पण 1990च्या काळात इटलीमार्गे फ्रान्समध्ये लांडग्यांचं पुनरागमन झालं.

लांडगे संरक्षित प्रजातीत मोडतात आणि त्यांचं संरक्षण करण्याच्या दिशेने फ्रान्सने 'बर्न कन्व्हेंशन'अंतर्गत ठराव मंजूर केला आहे. आणि आता त्यांची संख्या वाढावी यासाठी सरकार प्रयत्न करत आहे.

पण सरकारचे हे प्रयत्न कमी पडत असून, मंत्र्यांमध्ये राजकीय इच्छाशक्ती नसल्याचा आरोप प्राणी हक्क गटांचे कार्यकर्त्यांनी केला आहे.

पण लांडग्यांच्या भल्यासाठी घेण्यात आलेल्या या निर्णयांमुळे शेतकऱ्यांच्या समस्या वाढल्या आहेत. म्हणून सरकारने फ्रान्समध्ये 2017 प्रमाणेच यावर्षीही शिकाऱ्यांना 40 लांडग्यांची कत्तल करण्याची परवानगी दिली आहे.

फ्रान्समध्ये लांडग्यांच्या हल्ल्यात वाढ झाल्याचा आरोप शेतकरी करतात.

2019 पासून दरवर्षी 10 टक्के लांडगे मारले जाऊ शकतात. पण लांडग्यांकडून जनावरांवर होणारे हल्ले वाढल्याचं निदर्शनास आल्यास ते प्रमाण 12 टक्के होईल.

2017 मध्ये लांडग्यांकडून जवळपास 12,000 मेंढ्यांचा फडशा पाडण्यात आला होता. या घटनांनंतर फ्रान्स सरकारवर शेतकऱ्यांनी चांगलाच दबाव आणला होता, विशेषतः आल्प्स आणि पायरनीझ प्रदेशातून.

"हा वाद मिटवण्यासाठी आणि दीर्घ काळासाठी शांततेत एकत्र राहण्यासाठी काय मार्ग काढावेत, याची जबाबदारी आम्ही सर्व हितधारक आणि स्थानिक कायदे प्रतिनिधींवर टाकतो," असं कृषीमंत्री स्टीफन ट्रावर्ट आणि पर्यावरणमंत्री निकोलस ह्युलोट यांनी एका प्रसिद्धीपत्रकात म्हटलं आहे.

पश्चिम युरोपीयन देशांमध्ये एकटा फ्रान्सच असा देश नाही जिथं लांडग्यांचं पुनरागमन झालं आहे. गेल्या शतकाचा विचार केल्यास पहिल्यांदाच उत्तरी बेल्जियम प्रदेशात एक लांडगा दिसला होता.

2017 मध्ये जर्मनीत लांडग्यांचे 60 कळप वावरत असल्याचा अंदाज वर्तवण्यात आला आहे. त्याआधीच्या वर्षाच्या तुलनेत 15 टक्के जास्त.

तुम्ही हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

फ्रान्समधले शेतकरी सध्या एका भलत्याच प्रश्नाने व्यथित आहेत - त्यांना लांडग्यांच्या वाढत्या त्रासामुळे आपल्या पशुधनाची काळजी आहे. असं असलं तरीही फ्रान्स सरकारने 2023 पर्यंत देशात लांडग्यांची संख्या 360 वरून 500 पर्यंत वाढवण्यास परवानगी दिली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फ्रान्समधील एका संग्रहालयात तब्बल 150 वर्षं जूनं चित्र सापडलं असून जाणकारांच्या मते ते मोनालिसाचं असू शकतं.

कोळशापासून काढलेल्या या चित्रात एक विवस्त्र महिला आहे. तिचं नाव मोना वाना होतं असं म्हटलं जातं. या आधी या चित्राचं श्रेय फक्त 'लियोनार्दो दा विंची स्टुडिओ'ला दिलं जायचं.

पण, मोनासिलाचं खरं चित्र आणि या सापडलेल्या चित्रावर एकाच व्यक्तीनं काम केलं आहे असं म्हणण्यासाठी तज्ज्ञांकडं सबळ पुरावा आहे.

पॅरिसच्या ल्यूर संग्रहालयात केलेल्या परीक्षणानंतर तज्ज्ञांचं म्हणणं आहे की, ''हे रेखाचित्र लिओनार्दोच्याच कलाकुसरीचा भाग आहे. हे चित्र 1862 मध्ये इटलीच्या कोंडे संग्रहालयात ठेवलं होतं. जे आता उत्तर फ्रान्सच्या 'पॅलेस ऑफ शैंटिली'मध्ये आहे.''

पॅरिसच्या ल्यूर संग्रहालयात तज्ज्ञांनी या चित्राचे परीक्षण केले.

लिओनार्दो दा विंची (1452-1519) हे इटलीतील एक महान चित्रकार होते. त्यांच्या मोनालिसाच्या पेंटिंगला जगातील सर्वश्रेष्ठ कलाकुसरींमध्ये गणलं जातं.

याबाबत मैथ्यू डेल्डिक यांनी एएफपी या वृत्तसंस्थेला सांगितलं की, "चित्रातील चेहऱ्याची आणि हाताची रचना अतिशय उत्कृष्ट पद्धतीनं केली आहे.

शिवाय, आम्ही याचा शोध घेत आहोत की, लिओनार्दोच्या आयुष्यातील शेवटच्या दिवसांत त्याच्यासारखं काम दुसरं कुणी करत होतं का? कारण हे नक्की आहे की, त्याच काळात इथं तैलचित्र काढण्यास सुरूवात झाली होती."

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

फ्रान्सच्या कला क्षेत्रातील तज्ज्ञांच्या मते एका संग्रहालयात सापडलेलं तब्बल 150 वर्षं जूनं चित्र मोनालिसाचं असू शकतं. कोळशापासून ते चितारण्यात आलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फ्रान्समधील या हल्ल्यात दोन महिलांचा मृत्यू झाला आहे.

सेंट चार्ल्स स्टेशनवर झालेल्या या घटनेनंतर सुरक्षारक्षकांनी हल्लेखोराला ठार केलं आहे, ज्याचं वर्णन पोलिसांनी 'उत्तर आफ्रिकन दिसणारा, जवळपास 30 वर्षांचा', असं केलं.

"हल्लेखोर 'अल्लाह-हू-अकबर' असं ओरडत होता," असं फ्रांसच्या एका अधिकाऱ्यानं ले मोंड या वर्तमानपत्राला सांगितलं आहे. फ्रान्सच्या प्रसार माध्यमांनी या घटनेला 'दहशतवादी हल्ला' म्हणून केलं आहे.

कथित इस्लामिक स्टेटने तो हल्लेखोर आपला एक 'जवान' असल्याचं म्हटलं आहे.

स्थानिक पोलीस प्रमुख ओलिवर डे मेजियर्स यांनी एएफपी या वृत्तसंस्थेला सांगितलं की, "हल्लेखारानं चाकू भोसकून दोन जणांना ठार केलं आहे."

फ्रान्सचे गृहमंत्री गेराड कोलांब यांनी पत्रकारांना सांगितलं की हल्लेखोर पहिल्यांदा चाकू भोसकून पळून गेला होतो, पण दुसरा हल्ला करायला थोड्या वेळानं परतला.

सेंट चार्ल्स स्टेशनवर हा हल्ला झाला

"हल्ल्यानंतर घटनास्थळाची परिस्थिती नियंत्रणात आहे आणि हल्लेखाराला ठार करण्यात आलं आहे." असं फ्रान्सच्या राष्ट्रीय पोलिसांनी ट्विटरवरून जाहीर केलं आहे.

फ्रान्सचे राष्ट्रपती इमॅनुअल मॅक्रॉन यांनी या "क्रूर हल्ल्या"चा निषेध केला. तसंच त्वरित प्रतिसाद देणाऱ्या पोलिसांची प्रशंसाही केली.

दरम्यान, दक्षता म्हणून स्थानिक रेल्वेसेवा बंद करण्यात आली आहे. पोलिसांनी काही वेळापूर्वी लोकांना या जागेवर येण्यास मनाई केली होती.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

फ्रान्सच्या मार्सेल्स शहरात झालेल्या चाकू-हल्ल्यात दोन महिलांचा मृत्यू झाला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फ्रान्समध्ये केंद्रसरकारने 65 वर्षांवरील नागरिकांना वापरण्यासाठी या लशीला मान्यता दिली आहे. पण, या लशीने रक्ताच्या गुठळ्या होतात या भीतीने लोक ही लस घ्यायला तयार नाहीत.

म्हणून लस 55 वर्षांखालील लोकांना द्यावी तर या वयोगटासाठी लशीला अजून मान्यता मिळालेली नाही. अखेर आरोग्य मंत्रालयाने तातडीने निदान फुकट जाणारी लस 55 वर्षांखालील वयोगटातल्या लोकांना देण्यात यावी असा निर्णय जाहीर केला आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी न्यूज मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी आम्हाला YouTube, Facebook, Instagram आणि  Twitter वर नक्की फॉलो करा.

बीबीसी न्यूज मराठीच्या सगळ्या बातम्या तुम्ही Jio TV app वर पाहू शकता.

'सोपी गोष्ट' आणि '3 गोष्टी' हे मराठीतले बातम्यांचे पहिले पॉडकास्ट्स तुम्ही Gaana, Spotify, JioSaavn आणि Apple Podcasts इथे ऐकू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

एकीकडे जगभरात कोरोना लशींचा तुटवडा जाणवत असताना फ्रान्समध्ये ऑक्सफर्ड विद्यापीठात संशोधन झालेली अँस्ट्राझिनिका लस कचऱ्याच्या पेटीत टाकण्याची वेळ एका डॉक्टरवर आली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फ्रान्समध्ये गुरुवारी (20 ऑगस्ट) कोरोनाचे 4,771 नवे रुग्ण आढळले. आदल्या दिवशीच्या म्हणजे बुधवारच्या तुलनेत हा आकडा थेट एक हजाराने वाढलाय.

फ्रान्ससह स्पेन, जर्मनी आणि इटलीतही कोरोनाची रुग्णसंख्या पुन्हा वेगानं वाढू लागलीय.

स्पेनमध्ये आता तरुणांमध्ये झपाट्यानं कोरोनाचा प्रसार होताना दिसतोय, तर जर्मनीत परदेशातून आलेल्या लोकांमध्ये लागण झालेली दिसून येतेय. स्पेनमध्ये गुरुवारी (20 ऑगस्ट) 3,349 नवे रुग्ण आढळले.

युरोपात कोरोनानं सर्वाधिक थैमान इटलीत घातला. गुरुवारी इटलीत 854 नवे रुग्ण आढळले. मे महिन्यानंतर पहिल्यांदाच इटलीत एवढ्या मोठ्या संख्येत रुग्ण आढळले.

फ्रान्समध्ये चाचण्या वाढवल्यानं रुग्णसंख्या वाढल्याचे म्हटले जात आहे. गेल्या आठवड्यात फ्रान्समध्ये 6 लाख 64 हजार चाचण्या केल्या गेल्या. मात्र, जुलैच्या तुलनेत ऑगस्टमध्ये रुग्णांची संख्या दुप्पट होताना दिसतेय, हे चिंतेचं कारण समजलं जातंय. फ्रान्समधील सर्व मोठ्या शहरात मास्क बंधनकारक करण्यात आलंय.

लॉकडाऊनचे नियम शिथील केल्यानं संसर्ग वाढल्याची चर्चा आहे.

दरम्यान, इटलीतील मिलान आणि ट्युरीन या दोन शहरांमध्ये डिसेंबरपासूनच कोरोनाचे विषाणू अस्तित्वात होते, असं समोर आलं होतं. इटलीतल्या शास्त्रज्ञांनी या दोन्ही शहरांमधील सांडपाण्याचा अभ्यास केला, त्यात ही गोष्ट उघडकीस आली होती.

इटलीतील राष्ट्रीय आरोग्य संस्थेच्या माहितीनुसार, मिलान आणि ट्युरीन या दोन शहरांमधील सांडपाण्यात 18 डिसेंबरलाच कोरोनाचे विषाणू दिसून आले होते.इटलीतील कोरोनाचा पहिला अधिकृत रुग्ण फेब्रुवारीच्या मध्यात सापडला होता.विशेष म्हणजे, चीनमधील अधिकाऱ्यांनी कोरोना व्हायरसच्या विषाणूंबाबत डिसेंबरच्या अखेरीस दुजोरा दिला होता. याआधी फ्रान्समधील शास्त्रज्ञांनीही मे महिन्यात दावा केला होता की, 27 डिसेंबरलाच कोरोनाचा पहिला रुग्ण फ्रान्समध्ये आढळला होता. मात्र, त्यावेळी रुग्णाला न्युमोनिया झाल्याचा संशय होता. मात्र, नंतर लक्षात आलं की, त्या रुग्णाला कोरोनाचा संसर्ग झाला होता.स्पेनमध्ये जानेवारीच्या मध्यात बार्सिलोनामध्ये पाण्यातच कोरोनाचा विषाणू सापडला होता. मात्र, या घटनेच्या जवळपास 40 दिवसांनंतर स्पेननं कोरोनाचा पहिला रुग्ण सापडल्याला दुजोरा दिला होता.

इटलीच्या राष्ट्रीय आरोग्य संस्थेनं ऑक्टोबर 2019 ते फेब्रुवारी 2020 या कालावधीतल्या उत्तर इटलीतील सांडपाण्याच्या 50 नमुन्यांचा अभ्यास केला. ऑक्टोबर आणि...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

फ्रन्स, स्पेन, जर्मनी आणि इटली या चार देशात पुन्हा एकदा कोरोनाचे रुग्ण वाढत आहेत.