डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारताच्या नकाशात कृत्रिम प्रकाशाचं अर्थात प्रकाश प्रदूषणाची पातळी वाढली आहे.

2012 ते 2016 या कालावधीत पृथ्वीचा बाह्य भाग कृत्रिम प्रकाशाने बाधित होण्याचं प्रमाण दोन टक्क्यांनी वाढलं असल्याचं अभ्यासाद्वारे स्पष्ट झालं आहे.

प्रकाश प्रदूषणामुळे बहुतांशी देशांमध्ये झाडं, वनस्पती, वेली, प्राणी, पक्षी, वन्यजीव ही परिसंस्था आणि मानवजातीच्या आरोग्यावर विपरीत परिणाम करत आहे, असं शास्त्रज्ञांनी म्हटलं आहे.

'सायन्स अॅडव्हेंचर्स' या शोधपत्रिकेत संशोधकांच्या एका गटाचं प्रकाश प्रदूषणासंदर्भातलं लिखाण प्रसिद्ध झालं आहे.

या चमूने नासाचा उपग्रह -  रेडिओमीटरने पाठवलेल्या छायाचित्रांचा अभ्यास केला. कृत्रिम प्रकाशाचा रात्रीच्या नैसर्गिक प्रकाशावर होणारा परिणामाचा अभ्यास करण्याकरताच हा उपग्रह पाठवण्यात आला आहे.

इजिप्तमधली नाइल नदीचा परिसरही कृत्रिम प्रकाशाने झाकोळून जातो.

प्रत्येक देशातलं प्रकाश प्रदूषणाचं प्रमाण वेगवेगळं आहे. अमेरिका आणि स्पेन या देशांमधलं प्रकाश प्रदूषणाचं प्रमाण स्थिर आहे. मात्र दक्षिण अमेरिका, आफ्रिका आणि आशियातल्या अनेक देशांमध्ये प्रकाश प्रदूषणाची पातळी सातत्याने वाढते आहे.

युद्धग्रस्त सीरिया आणि येमेन या देशांमध्ये कृत्रिम प्रकाशाचं आक्रमण कमी झाल्याचं स्पष्ट झालं आहे.

चमचमते समुद्रकिनारे आणि विविध अत्याधुनिक प्रकाशाने झळाळून निघणाऱ्या शहरांची छायाचित्रं प्रेक्षणीय असतात. मात्र हा प्रकाश माणसाच्या आरोग्याला घातक आहे.

माझं आभाळ तुला दे

कृत्रिम प्रकाश अर्थात प्रकाश प्रदूषणाचा सभोवतालच्या पर्यावरणावर दूरगामी परिणाम होतो, असं पोस्टडॅमस्थित 'जर्मन रिसर्च सेंटर फॉर जिओसायन्स'चे शास्त्रज्ञ ख्रिस्तोफर क्याबा यांनी सांगितलं.

सधन देशांमधली शहरं तसंच औद्योगिक परिसरामध्ये प्रकाश प्रदूषणात घट होईल असा शास्त्रज्ञांना विश्वास वाटतो. विकसित देशांनी नारिंगी रंग परावर्तित करणाऱ्या सोडियम प्रकाशाऐवजी ऊर्जासंवर्धक आणि पर्यावरणस्नेही एलईडीचा प्रस्ताव अंगीकारला आहे.

अमेरिकेत प्रकाश प्रदूषणाची पातळी स्थिर राहिली आहे मात्र इंग्लंड आणि जर्मनीत मात्र हे प्रमाण वाढलं आहे.

इंग्लंडमध्येही प्रदूषणाचं प्रमाण वाढतं आहे.

माणसं पाहू शकतात असा निळाशार प्रकाश सॅटेलाइट पूर्णत: टिपू शकत नाही. हाच निळा प्रकाश प्रदूषणात भर घालतो आणि वातावरण प्रकाशमान करतो. धोकादायक निळा प्रकाश दिसण्याची मानवाची क्षमता प्रत्यक्षात...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अवकाशातून काढलेल्या पृथ्वीच्या नवीन छायाचित्रांनुसार, प्रकाश प्रदूषणाचा अतिरेक होत असल्याचं स्पष्ट झालं आहे. यामुळे रात्रीचा नैसर्गिक प्रकाश हरवत चालल्याचं सिद्ध झालं आहे. रात्रीचं पीठूर चांदणं झगमगत्या कृत्रिम प्रकाशासमोर फिकं ठरत असल्याचं स्पष्ट झालं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारताच्या निवडणूक आयोगानं वारंवार असं मतदान विश्वासार्ह आणि सुरक्षित असल्याचा निर्वाळा दिला आहे. आता या चर्चेला महाराष्ट्रात नवं, पण गांभीर्यानं घेण्याजोगं, वळण मिळालं आहे.

विधानसभा अध्यक्ष नाना पटोले यांच्याकडे दाखल एका याचिकेच्या सुनावणीत राज्यातल्या निवडणुकांमध्ये मतदान यंत्रांसोबतच मतपत्रिकेचाही पर्याय देता येईल का याची चाचपणी करण्यात आली.

नागपूरचे एक वकील प्रदीप उके यांनी विधानसभा अध्यक्षांकडे याबाबत याचिका केली होती आणि त्यात 'ईव्हीएम' यंत्रांसोबत मतपत्रिकेचा पर्याय मतदारांना देण्यासाठी राज्य विधिमंडळाला कायदा करण्याचे अधिकार आहेत असं म्हटलं होतं.

त्यावर बुधवारी बैठक आणि सुनावणी झाली ज्याला राज्यातल्या काही ज्येष्ठ मंत्री आणि अधिका-यांसोबतच राज्याचे मुख्य निवडणूक आयुक्त बलदेव सिंग हेही उपस्थित होते.

'हा राज्य विधिमंडळाला अधिकार आहे'

"ईव्हीएम संदर्भात अनेक मुद्दे उपस्थित झाले असून अद्यापही या प्रणालीविषयी जनमानसात साशंकता आहे. त्यामुळे पारंपरिक मतपत्रिकेचा पर्यायही मतदारांना उपलब्ध असला पाहिजे, असं या क्षेत्रातल्या तज्ज्ञांचं मत आहे. भारतीय राज्यघटनेच्या अनुच्छेद 328 नुसार राज्य विधिमंडळाला असलेल्या अधिकारानुसार अनुषंगिक कायदा करुन राज्यातल्या जनतेला ईव्हीएम व्यतिरिक्त मतपत्रिकेनं मतदान करण्याचा पर्याय उपलब्ध करुन द्यावा," अशी मागणी या याचिकेत करण्यात आल्याचं उके यांनी प्रसिद्धीला दिलेल्या निवेदनात म्हटलं आहे.

"यापूर्वी घटनेतल्या या तरतुदीचा वापर इतर कोणत्याही राज्याने केला नाही आहे, पण एकदा कर्नाटकमध्ये मतदारसंघांच्या सीमांवरुन कलम 329 चा उपयोग तिथल्या विधिमंडळानं केल्याचं माझ्या अभ्यासात आलं आहे. पण राज्याच्या विधिमंडळाला असा कायदा करण्याचे अधिकार आहेत हे आमचं म्हणणं आहे आणि ते पाळणं हे त्या राज्याच्या निवडणूक आयोगाला बंधनकारक आहे," असं उके यांनी 'बीबीसी मराठी'शी बोलतांना सांगितलं.

'लोकांना त्यांचा मूलभूत अधिकार मिळायला हवा'

याविषयी आम्ही जेव्हा महाराष्ट्र विधानसभेचे अध्यक्ष नाना पटोले यांच्याशी बोललो तेव्हा त्यांनी मतदारांच्या मनात शंका असेल तर त्यांना मूलभूत अधिकारानुसार जे पर्याय मिळायला हवेत ते मिळाले पाहिजेत या मताचे ते आहेत असं सांगितलं.

"माझं ईव्हीएम बद्दलचं मत काय आहे हा इथे मुद्दा नाही. मी लोकांच्या मूलभूत अधिकाराच्या बाजूचा आहे. म्हणूनच जर ईव्हीएम आणि मतपत्रिका हे दोन्ही...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतभरात निवडणुकीतल्या मतदानासाठी वापरली जाणारी 'ईव्हीएम' यंत्रं प्रत्येक निवडणुकीच्या निकालानंतर चर्चेत असतात. अनेक राजकीय पक्षांनी, ते विरोधात वा पराभूत बाजूला असतांना, या यंत्रांच्या विश्वासार्हतेवर जाहीर शंका प्रगट केली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारताच्या परराष्ट्र मंत्रालयानं जारी केलेल्या निवेदनात म्हटलं आहे की, भारत आणि चीनमध्ये वेस्टर्न सेक्टरच्या सीमेवर काही दिवसांपूर्वी जी घटना घडली, त्या घटनेविषयी डोभाल आणि वांग यी यांच्यात सविस्तर चर्चा झाली आहे.

द्विपक्षीय संबंध दृढ करण्यासाठी दोन्ही देशांना सीमेवर शांतता प्रस्थापित करावी लागेल आणि मतभेदांचं रुपांतर वादात होण्यापासून रोखावं लागेल, या बाबीवर दोन्ही देशांचं एकमत झालं आहे.

यासाठी सीमेवरील तणाव कमी करण्यासाठी दोन्ही देश काम करत आहेत. दोन्ही देशांचे जवान एकमेकांसमोर उभे ठाकल्यानं जी स्थिती निर्माण झाली होती, तशी आता नाहीये. याप्रकरणी एकेक पाऊल टाकायचं दोन्ही देशांनी ठरवलं आहे.

दोन्ही देशाचे जवान आणि राजकीय अधिकारी यांच्या दरम्यान चर्चा सुरू राहिल, या बाबीवरही या दोघांच्या चर्चेत एकमत झाल्याचं निवेदनात म्हटलं आहे.

याशिवाय डोभाल आणि वांग यी यांच्यात नियमितपणे संवाद साधण्याविषयी एकमत झालं आहे.

वृत्त संस्था AFPनुसार, चीनचे परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते झाओ लिजियान यांनी सोमवारी पत्रकारांना सांगितलं, "सीमेवरील तणाव कमी करण्यासाठी दोन्ही देशांमध्ये सकारात्मक प्रगती झाली आहे. "

'गलवानमधून चिनी आणि भारतीय सैन्याची मागे सरकण्यास सुरुवात'

गलवान, गोगरा आणि हॉट स्प्रिंग्ज या ठिकाणहून दोन्ही देशांचं सैन्य माघारी परतत आहे. भारतीय लष्करातल्या उच्चपदस्थ अधिकाऱ्यांनी बीबीसी प्रतिनिधी जुगल पुरोहित यांना याबाबत माहिती दिली.  दोन्ही देशांकडून तंबू, तात्पुरत्या उभारण्यात आलेल्या छावण्या तोडून टाकण्यात येत आहेत आणि सैन्य माघारी परतत आहे.

नजरेस दृष्टीस पडेल एवढ्या अंतराबाबतच हे करण्यात येत आहे. या कृतीचा अर्थ माघार किंवा संघर्ष संपला असं नाही.

चीन किंवा भारताचं सैन्य किती किलोमीटर मागे सरकणार आहे याविषयी अधिकाऱ्यांनी कोणतीही माहिती दिलेली नाही. सातत्याने परिस्थितीचा आढावा घेतला जात आहे. 30 जून रोजी कॉर्प्स कमांडर बैठकीत ठरल्याप्रमाणेच सैन्य माघारी परतत आहे. पँगाँग त्सो आणि डेसपांग याविषयी अद्यापही माहिती देण्यात आलेली नाही.

बैठकीनंतर 1 जुलैला भारत सरकारमधील सूत्रांनी सांगितलं की, ही एक प्रदीर्घ बैठक होती आणि कोव्हिडची नियमावली पाळून आयोजित करण्यात आली होती. प्रत्यक्ष नियंत्रण रेषेनजीकचा तणाव निवळावा यादृष्टीने दोन्ही देश प्रयत्नशील आहेत. त्यासंदर्भातच बोलणी झाली. सैन्य मागे हटवण्याची प्रक्रिया...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गलवान खोऱ्यात झालेल्या चकमकीनंतर भारत आणि चीन या दोन्ही देशांकडून शांतता प्रस्थापित करण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत. भारताचे राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार अजित डोभाल आणि चीनचे परराष्ट्र मंत्री वांग यी यांच्यात फोनवर संभाषण झालं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारताच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने स्पष्ट केलं की, "भारत जबाबदार लोकशाही देश असून, चुकीची माहिती पसरवणारे अभियान भारताने राबवले नाहीत. किंबहुना, असं करणारा भारत नव्हे, तर शेजारी देश दहशतवाद्यांना आसरा देतो आणि अशा मोहिमाही तेच राबवतात."

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

EU डिसइन्फोलॅबचा अहवाल प्रसिद्ध झाल्यानंतर भारताच्या परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते अनुराग श्रीवास्तव यानी भारताची बाजू स्पष्ट केली. यावेळी त्यांनी खोटी माहिती पसरवण्यासाठी पाकिस्तानला जबाबदार धरलं. त्यांनी स्पष्टपणे पाकिस्तानचं नाव घेतलं नाही.

अनुराग श्रीवास्तव म्हणाले, "चुकीची माहिती तेच लोक पसरवतात, ज्यांचा लपवण्याचा आजपर्यंतचा इतिहास आहे. ओसामा बिन लादेनसारख्या आंतरराष्ट्रीय स्तरावर शोधल्या जाणाऱ्या दहशतवाद्याला आसरा देणं असो किंवा 26/11 च्या मुंबई हल्ल्यातील आपला हात लपवण्याचा अयशस्वी प्रयत्न असो."

काय आहे संपूर्ण प्रकरण?

भारताच्या फायद्यासाठी दिशाभूल करणारी एक मोहीम तब्बल 15 वर्षं चालवण्यात आली आणि यासाठी किमान 750 खोटी माध्यमं (Fake Media Outlets) आणि बंद पडलेल्या अनेक संस्थांसोबतच मरण पावलेल्या एका प्राध्यापकाचाही वापर करण्यात आल्याचं एका तपासातून उघडकीला आलंय.

युनायटेड नेशन्स ह्युमन राईट्स कमिशन, जीनिव्हा

ज्या व्यक्तीच्या नावाचा आणि व्यक्तिमत्त्वाचा वापर चुकीच्या पद्धतीने करण्यात आला ते आंतरराष्ट्रीय मानवाधिकार कायद्याची पायाभरणी करणाऱ्या मूळ संस्थापकांपैकी एक होते आणि 2006मध्ये वयाच्या 92व्या वर्षी त्यांचं निधन झालं होतं.

"आम्ही उघडकीला आणलेलं आतापर्यंतचं हे सर्वांत मोठं नेटवर्क आहे," EU डिसइन्फोलॅबचे एक्झिक्युटिव्ह डायरेक्टर अॅलेक्झांद्रे अलाफिलिपे सांगतात. याच EU डिसइन्फोलॅब हा तपास करून बुधवारी याविषयीचा एक प्रदीर्घ अहवाल प्रकाशित केलाय.

"आंतरराष्ट्रीय पातळीवर पाकिस्तानची बदनामी करण्यासाठी आणि युनायटेड नेशन्समधील ह्युमन राईट्स काऊन्सिल आणि युरोपियन पार्लमेंटच्या निर्णयांवर प्रभाव टाकण्याच्या प्राथमिक हेतूने या नेटवर्कची रचना करण्यात आली होती," असं EU डिसइन्फोलॅबने म्हटलंय.

EU डिसइन्फोलॅबने हे नेटवर्क गेल्या वर्षी काही प्रमाणात उघडकीला आणलं होतं पण या नेटवर्कच्या कामाचं स्वरूप बरंच विस्तारलं असून सुरुवातीला वाटलं त्यापेक्षा हे जाळं अधिक मोठं असल्याचं त्यांनी म्हटलंय.

(बीबीसी नेटवर्कच्या बाहेरच्या वेबसाईट्सवरील मजकुराची जबाबदारी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारताच्या फायद्यासाठी दिशाभूल करणारी एक मोहीम तब्बल 15 वर्षं चालवण्यात आल्याचे EU डिसइन्फोलॅबचे आरोप भारत सरकारने फेटाळले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारताच्या पश्चिम किनारपट्टीवर आजपर्यंत अनेक चक्रीवादळं आली, पण मुंबईच्या दारावर त्यापैकी शेवटचं 1891 मध्ये आलं होतं. मुंबईत राहिलेल्या एका पोर्तुगीज इतिहासकाराच्या लेखनात मे 1618 मध्ये आलेल्या अशा विनाशकारी वादळाचा उल्लेख सापडतो. 17व्या आणि 18व्या शतकातही तोपर्यंत व्यापारी केंद्र म्हणून नावारूपाला आलेल्या या शहरानं अनेक वादळांना तोंड दिलं.

गेल्या दशकभराच्या काळात मुंबईनं पूरही पाहिला, ढगफुटीसारखा प्रचंड पाऊसही अनुभवला. पण त्याला चक्रीवादळ कारणीभूत नव्हतं.

"मुंबईनं 1891 सालानंतर अशा गंभीर प्रकारचं चक्रीवादळ येऊन थडकणं अनुभवलं नाही आहे," अमेरिकेतल्या कोलंबिया विद्यापीठात हवामानशास्त्राचा अभ्यास करणाऱ्या अॅडम सोबल यांनी 'बीबीसी'च्या सौतिक बिस्वास यांच्याशी बोलताना सांगितलं. सोबल यांनी चक्रीवादळासाठी मुंबईच्या असलेल्या तयारीचाही अभ्यास केला आहे.

"हे वादळ मुंबईजवळ येईल आणि जवळपास 110 किलोमीटर प्रतितास वेगानं वारे वाहतील. हे एक ताकदवान 'ट्रॉपिकल स्टॉर्म' असेल, ज्याला आपण 'हरिकेन' म्हणतो तसं नाही," सोबल सांगतात.

पण 129 वर्षांनी चक्रीवादळाचा मुकाबला करायला निघालेली मुंबई त्याला तोंड द्यायला तयार आहे का? मुंबई आता एकाच वेळेस कोरोनाच्या आणि 'निसर्ग' चक्रीवादळाच्या कात्रीत अडकली आहे.  या दोन्ही संकटांना तोंड देत तारेवरची कसरत सरकारच्या आणि मुंबईकरांच्या वाट्यालाही आली आहे.  त्यामुळेच एका बाजूला या चक्रीवादळाला तोंड देतांना, सरकारला प्राथमिकता ही कोरोनाबाधित रुग्णांना द्यावी लागली आहे.

"मुंबईच्या बीकेसी मैदानात जे विशेष कोव्हिड हॉस्पिटल आपण उभारलं आहे, तिथले रुग्ण दुसऱ्या ठिकाणी आपण या वादळाची सूचना आल्यावर स्थलांतरित करतो आहोत," असं मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे मंगळवारी या चक्रीवादळासंबंधी जनतेला संबोधित करतांना म्हणाले.

मुंबईत मच्छिमारांनी बोटी परत आणल्या.

कोविडच्या युद्धासाठी जी तयारी केली ती टिकववण्याची वेळ या दोन दिवसांमध्ये आली आहे.  या वादळाच्या काळात वीजपुरवठा खंडित होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे ज्या रुग्णालयांमध्ये उपचार सुरू आहेत, ICU बेड्स आहेत, तिथे तो खंडित होऊ नये म्हणून सरकार जनरेटर्सची सोय करते आहे.

वास्तविकपणे, कोरोनाच्या काळात सरकारनं खासगी रुग्णालयातले बेड्स कोव्हिड पेशंट्ससाठी घेतलेले आहेत. पण आता वादळाचा काळ आल्यावर विशेष कोव्हिड रुग्णालयं सोडून इतर रुग्णालयं उपलब्ध करण्याचा निर्णय सरकारनं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

समुद्री चक्रीवादळ 'निसर्ग' मुंबईच्या दारावर येऊन थडकलंय. शेवटचं वादळ मुंबईच्या किनारपट्टीला येऊन धडकलं त्याला 129 वर्षं झाली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारताच्या महत्त्वाकांक्षी चांद्रयान मोहिमेतील महत्त्वाचा टप्पा होता तो म्हणजे त्याच्या मून लँडर 'विक्रम'चं चंद्रावर उतरणं. साऱ्या देशाचं लक्ष या ऐतिहासिक घटनेकडे असतानाच मून लॅंडर विक्रमचा संपर्क तुटला असल्याची घोषणा इस्रोने पहाटे केली.

सकाळी 9 वाजता - इस्रो प्रमुख झाले भावूक

मोदींचं भाषण झाल्यानंतर ते इस्रो मुख्यालयातून निघू लागले, तेव्हा इस्रो प्रमुख के. सिवन त्यांना येऊन भेटले नि भावूक झाले. मोदींनीही त्यांना धीर दिला...

त्यानंतर देशभरातून इस्रोचं कौतुक केलं जात आहे. पाहू या क्षणाक्षणाचे लाईव्ह अपडेट्स

सकाळी 8 वाजता - पंतप्रधान मोदींचा राष्ट्राला उद्देशून संदेश

पंतप्रधान मोदी सध्या राष्ट्राला उद्देशून संदेश देत आहेत. त्यांच्या भाषणातले प्रमुख मुद्दे -

•मला तुमची मनस्थिती समजत होती, पण निराश होऊ नका, देशाला तुमचा अभिमान आहे.

•आपल्याला खूप आशा होत्या, कारण यामागे तुमची मेहनत होती.

•काही अडथळे आले असतील, मात्र यातून आपला धीर खचला नाही, उलट आणखी कणखर झालाय

•चंद्राला कवेत घेण्याची आपली इच्छाशक्ती आणखी प्रबल झालीय.

•मी तुमच्या पाठीशी आहे, देश तुमच्या पाठीशी आहे.

•प्रत्येक संघर्ष, प्रत्येक अडथळा आपल्याला नवीन काहीतरी शिकवत असतं.

•चांद्रयान-2 मोहिमेचा अखेरचा टप्पा अपेक्षेनुसार झाला नसला तरीही त्याचा प्रवास शानदार होता.

•अंतराळ शक्तीमध्ये जगातील मोजक्या देशात भारत अव्वल स्थानी आहे. शंभरहून अधिक सॅटेलाईट एकदाच लॉन्च करून आपण एक नवीन विक्रम केलाय. चंद्रावर पाणी असल्याचं आपणच जगाला सांगितलंय.

•आपल्याला मागे वळून पाहायचं नाहीय. पुढे जायचंय, ध्येय गाठेपर्यंत थांबायचं नाही, आपण नक्कीच यशस्वी होऊ.

•विज्ञान परिणामांमुळं नाराज होत नाही, प्रयत्न हेच विज्ञानाचं वैशिष्ट्य.

सकाळी 7 वाजता - देशभरातून कौतुक, इस्रोला धीर देण्याचा प्रयत्न

भारताच्या 'चांद्रयान 2'चं मून लँडर 'विक्रम'चा संपर्क तुटल्याची घोषणा इस्रोनं रात्री केली. देशभरातून त्यांच्या कामगिरीचं मात्र कौतुक होतंय आणि त्यांना धीर दिला जातोय. राजरकारण्यांपासून ते सेलेब्रिटी, असे सगळेच इस्रोचं कौतुक करून शास्त्रज्ञांना धीर देत आहेत.

पहाटे 4 -  पंतप्रधान मोदी राष्ट्राला उद्देशून भाषण करणार

पंतप्रधान मोदी हे सकाळी 8 वाजता राष्ट्राला उद्देशून भाषण करणार आहेत, असं ट्वीट इस्रोने केलं आहे.

रात्री 2.24 - देशाला तुमचा अभिमान आहे - मोदी

इस्रोच्या या घोषणेनंतर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"चंद्रावर पाणी असल्याचं आपणच जगाला सांगितलंय. त्यामुळे आपल्याला मागे वळून पाहायचं नाहीय. आपण नक्कीच यशस्वी होऊ," असा संदेश पंतप्रधान मोदींनी इस्रोच्या शास्त्रज्ञांना दिला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारताच्या लढाऊ विमानांनी पहाटे 3:30 मिनिटांनी बालाकोटजवळ जैश-ए-मोहम्मदच्या कँपवर हल्ला केल्याचं वृत्त माध्यमांनी भारतीय वायुसेनेच्या हवाल्यानं दिली आहे. केंद्रीय कृषी राज्य मंत्री गजेंद्र सिंह शेखावत यांनी कारवाईची पुष्टी देणारं ट्वीट केलं असून 'ही केवळ सुरूवात आहे. देश झुकणार नाही,' असं त्यांनी म्हटलं आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

भारतीय लष्कराच्या ट्विटर हँडलवरून 'क्षमाशील हो रिपु-समक्ष तुम हुए विनीत जितना ही, दुष्ट कौरवों ने तुमको कायर समझा उतना ही। या काव्यपंक्ती ट्वीट करण्यात आल्या आहेत. आपण 'जशास तसे' कारवाई केली असल्याचं या ट्वीटमधून अप्रत्यक्षरित्या सूचित करण्यात आलं आहे.

ट्विटरवर कारवाईच्या समर्थनार्थ प्रतिक्रियांचा ओघ सुरू झाला आहे.

काँग्रेस अध्यक्ष राहुल गांधी यांनी 'भारतीय वायुदलाच्या वैमानिकांना सलाम !' असं ट्वीट केलं आहे.

दिल्लीचे मुख्यमंत्री अरविंद केजरीवाल यांनीही ट्वीट करून वायुदलाच्या वैमानिकांचं अभिनंदन केलंय. 'मी भारतीय वायुदलाच्या शौर्याला सलाम करतो. त्यांनी पाकिस्तानमधील दहशतीच्या ठिकाणांवर हल्ला करून देशाचा गौरव वाढवला आहे,' असं ट्वीट केजरीवाल यांनी केलं आहे.

राष्ट्रीय जनता दलाचे नेते तेजस्वी यादव आणि समाजवादी पक्षाचे नेते अखिलेश यादव यांनीही भारतीय वायुदलाचं अभिनंदन करणारे ट्वीट केले आहेत.

'कोणतं बालाकोट हे स्पष्ट व्हायला हवं'

जम्मू-काश्मिरचे माजी मुख्यमंत्री ओमर अब्दुल्ला यांनी मात्र कारवाईसंबंधी सावध प्रतिक्रिया दिली आहे.

ओमर अब्दुल्ला यांनी म्हटलं आहे, की जर KPK (खैबर पख्तुनवा) येथील बालाकोटवर हा हल्ला झाला असेल तर त्याला आक्रमण म्हणता येईल आणि भारतीय वायुसेनेनं केलेली मोठी कारवाई असं आपण म्हणू शकतं. पण हे बालाकोट नियंत्रण रेषेपलीकडील पूँछ सेक्टरमधलं असेल तर हा हल्ला प्रतीकात्मक स्वरूपाचा आहे, असं मानावं लागेल. कारण या ऋतूत दहशतवाद्यांचे तळ रिकामे असतात.

जोपर्यंत हे कळत नाही की कोणतं बालाकोट आहे तोपर्यंत पाकिस्तानी लष्कराधिकाऱ्यांच्या वक्तव्यावर चर्चा करणं हे निरर्थक आहे, असंही ओमर अब्दुल्ला यांनी म्हटलं आहे.

जनतेला जे हवं होतं, तेच घडतंयः देवेंद्र फडणवीस

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी या कारवाईवर वृत्तवाहिन्यांशी बोलताना प्रतिक्रिया दिली. फडणवीस यांनी म्हटलं, "भारतीय म्हणून मला भारतीय सेनेचा अभिमान वाटतो. भारतीय सेनेनं एकप्रकारे आमच्या शहीद जवानांचं बलिदान...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतीय वायुदलानं भारत-पाक नियंत्रण रेषा (LOC) ओलांडून कारवाई करण्याचा प्रयत्न केल्याचा दावा पाकिस्तानी सैन्यानं केला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारताच्या सांस्कृतिक वारशाचा सर्व जगाला अभिमान आहे आणि भारताची प्रगती ही सर्व जगासाठी प्रेरणादायी आहे असं बोलून ट्रंप यांनी उपस्थितांची मनं जिंकली पण काही भारतीय शब्द उच्चारताना ते अडखळले.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

भाषणावेळी त्यांनी स्वामी विवेकानंद यांच्या नावाचा उच्चार केला. स्वामी विवेकानंद हे प्रेरणादायी व्यक्तिमत्त्व असल्याचं ते म्हणाले पण विवेकानंद यांचं नाव त्यांना व्यवस्थितरीत्या घेताच आलं नाही. स्वामी विवेकामनन असं अडखळत त्यांनी नाव घेतलं.

तसेच त्यांच्या भाषणादरम्यान त्यांनी सचिन तेंडुलकरचं नाव सूचिन तेंडुलकर असं घेतलं यावर सोशल मीडियावर चर्चा सुरू झाली आहे.

भारतात 2000 हून अधिक चित्रपट दरवर्षी येतात. बॉलिवुडची जादू फक्त भारतावरच नाही तर जगावर आहे असं देखील ते म्हणाले.

क्रिकेटमधले दिग्गज खेळाडू या देशातलेच आहेत. विराट कोहली आणि सूचिन तेंडुलकर (सचिन तेंडुलकर) हे दोघे महान क्रिकेटपटू असल्याचं ते म्हणाले.

ट्रंप यांच्या भाषणातले 10 मुद्दे

1. ट्रंप नरेंद्र मोदींना म्हणाले तुम्ही फक्त गुजरातचे भूषण नाहीत, तुम्ही मेहनत, निष्ठा यांचे मूर्तीमंत प्रतीक आहात. भारतीय तुमच्याकडे आदर्शवत भारतीय म्हणून पाहू शकतात. तुमचे पंतप्रधान हे अतुलनीय कर्तबगारीचं खरंखुरं उदाहरण आहे.

2. पाच महिन्यांपूर्वी टेक्सासमधल्या एका भव्य स्टेडियमध्ये अमेरिकेने हाऊडी मोदी कार्यक्रमात पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचं स्वागत केलं. भारताने अहमदाबाद इथं आमचं भव्य स्वागत केलं.

3. पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी चहावाला म्हणून काम केलं. प्रत्येक भारतीय त्यांच्यावर प्रेम करतो परंतु ते अतिशय महान नेते आहेत. भारताची लोकशाही विलक्षण आहे. भारतीय लोक एकदा जे मनात आलं ते करून दाखवतात याचं उदाहरण म्हणजे मोदी आहेत.

4. जगभरातले लोक बॉलीवूडचे चित्रपट प्रेमाने बघतात. भांगडा, क्लासिक चित्रपट डीडीएलजे, शोले. सचिन तेंडुलकर आणि विराट कोहली हे भारताची शान आहेत.

5. सुरक्षा विषयक करारांबात ट्रंप म्हणाले मिलिटरी हेलिकॉप्टरसंदर्भात 3 बिलिअन बिलिअन रकमेचे करार होतील.

6. कट्टरतावादी इस्लामिक दहशतवादाचा बीमोड करण्यासाठी भारत आणि अमेरिका एकत्रितपणे काम करत आहेत. माझ्या प्रशासनाने अमेरिकेच्या लष्कराने आयसिसचा खात्मा करण्याचा चंग बांधला आहे. आयसिसचा सगळ्यात मोठा तळ आम्ही उद्धस्त केला. अल बगदादीला आम्ही ठार मारलं.

7. लष्करी सहकार्याचा भाग म्हणून भारताला...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांचं भारतात जंगी स्वागत झालं. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या भाषणानंतर डोनाल्ड ट्रंप यांचं भाषण झालं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारतात 'अल्पवयीन वय' म्हणून निश्चित करण्यात आलेल्या वयाची मर्यादा मुला-मुलींसाठी सारखीच आहे. मात्र, लग्नासाठी दोघांचेही किमान वय वेगवेगळे आहेत.

वयातील फरकाला आव्हान

काही दिवसांपूर्वी दिल्ली हायकोर्टात वकील अश्विनी कुमार उपाध्याय यांनी एक याचिका दाखल केली. मुलगा आणि मुलींमधील लग्नाच्या वयातील फरक काढून टाकावा, अशी मागणी या याचिकेतून करण्यात आली होती.

लग्नासाठीचं वय वेगवेगळं असावं, याला कुठलाही वैज्ञानिक आधार नाहीये. किंबहुना, हे पितृसत्ताक विचारांचंच प्रतीक आहे, असंही याचिकेत म्हटलंय.

या याचिकेमुळं पुन्हा एकदा भारतीय समाजासमोर लग्नाच्या वयाचा मुद्दा उपस्थित झालाय. अर्थात, हे काही पहिल्यांदाच होतंय, अशातलाही भाग नाही.

मुलींचं आयुष्य आणि लग्नाचं कायदेशीर वय

भारतात लग्नाच्या वयाबाबत अनेक वर्षांपासून चर्चा होतीये. शतकांपासून चालत आलेल्या बालविवाह प्रथेला रोखण्याचा उद्देश यामागे असल्याचं म्हटलं जातं. मात्र, एक गोष्ट लक्षात घेण्यासारखी आहे की, या सगळ्याच्या केंद्रस्थानी मुलगीच आहे. तिचं आयुष्य अधिक चांगलं बनवण्याच्या दृष्टीनंच वयाचा मुद्दा सुमारे सव्वाशे वर्षांपासून वारंवार वर डोकं काढत आलाय.

1884 साली भारतात डॉक्टर रुख्माबाईंचा खटला आणि 1889 साली फुलमोनी दासी यांच्या मृत्यूनंतर मुलींच्या वयाचा हा मुद्दा पहिल्यांदा चर्चेच्या केंद्रस्थानी आला. रुख्माबाईंनी लहानपणी झालेलं लग्न स्वीकारण्यास नकार दिला.

11 वर्षीय फुलमोनी यांचा 35 वर्षीय पतीनं जबरदस्ती लैंगिक संबंध ठेवल्यामुळं अर्थात बलात्कारामुळं मृत्यू झाला. फुलोमनी यांच्या पतीला हत्येची शिक्षा  झाली, मात्र बलात्काराच्या आरोपातून तो मुक्त झाला.

त्यावेळी बालविवाहाच्या समस्येला तोंड देण्यासाठी भारतावर राज्य करणाऱ्या ब्रिटीश सरकारनं 1891 साली संमती वयाचा कायदा बनवला. या कायद्यान्वये लैंगिक संबंधांसाठी संमती वय 12 वर्षे ठरवण्यात आलं आणि त्यासाठी बेहरामजी मलबारी यांसारख्या अनेक समाजसुधारकांनी प्रयत्न केले.

राष्ट्रीय बालहक्क आयोगाच्या अहवालानुसार, ब्रिटिशांच्या कायद्याच्या आधारे 1894 साली म्हैसूर राज्यानंही कायदा बनवला. या कायद्यानं आठ वर्षांहून कमी वयाच्या मुलींच्या लग्नावर बंदी आणण्यात आली.

इंदौर संस्थानने 1918 साली मुलांच्या लग्नाचं किमान वय 14 वर्षे केलं तर मुलींसाठी वयोमर्यादा 12 वर्षे केली. मात्र, एका ठोस कायद्यासाठी मोहीम सुरूच राहिली.

1927 साली राय...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुलगा आणि मुलीचं लग्नाचं वय वेगवेगळं का असतं? मुलीचं वय कमी आणि मुलाचं वय जास्त असतं. भारतातच नाही तर जगातील अनेक देशात मुला-मुलींच्या लग्नाच्या कायदेशीर वयात फरक आहे. मुलींचं वय कुठेच मुलांपेक्षा जास्त नाहीये.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारतात 18 वर्षं राहिल्यानंतर शर्ली पालकर इस्राईलला गेल्या.

शर्ली ठाण्यातल्या श्रीरंग सोसायटी आणि नंतर वृंदावन सोसायटीमध्ये लहानाच्या मोठ्या झाल्या. बारावीपर्यंतचं शिक्षण ठाण्यातल्याच पाचपाखाडीमधल्या सरस्वती एज्युकेशन ट्रस्टच्या इंग्रजी माध्यमाच्या शाळेत आणि ज्युनिअर कॉलेजमध्ये झालं.

वयाच्या 18व्या वर्षी त्या इस्राईलमध्ये स्थायिक झाल्या. आता त्या तिथल्या गेदेरा शहरात राहतात आणि इस्राईलच्या शिक्षण विभागात मार्केटिंग आणि अॅडव्हर्टायझिंग व्यवस्थापक आहेत.

"पर्यटक म्हणून मी अनेकदा इस्राईलमध्ये आले होते. माझी चुलत भावंडं वगैरे इथंच राहतात. 18व्या वर्षी अशीच पर्यटक म्हणून आले आणि मला इथल्या संधी, हा देश खुणावत गेला. मग मी इथेच स्थायिक व्हायचा निर्णय घेतला," शर्ली सांगतात.

इस्राईलचं नागरिकत्व आणि आव्हानं

1999 साली इस्राईलमध्ये स्थायिक होण्याचा निर्णय शर्लीसाठी सोपा नक्कीच नव्हता. पर्यटक म्हणून येण्यात आणि नागरिक म्हणून स्थायिक होण्यात प्रचंड फरक आहे, हे त्यांना जाणवला.

पाहा व्हीडियो: एका तळ्यात...गाताना बेने इस्राईली.

"सर्वांत मोठी अडचण भाषेची होती. आम्ही ज्यू असलो तरी भारतात मराठी, हिंदी, इंग्रजीच बोलत आणि लिहीत होतो. पण इथे हिब्रूशिवाय दुसरी भाषाच बोलत नाहीत."

"मग सुरुवातीला सरकारतर्फे मोफत असलेला बेसिक कोर्स केला. त्यानंतर स्वत: पदरमोड करून चार परीक्षा दिल्या," शैली यांना 18 वर्षांपूर्वीचे दिवस अजूनही आठवतात.

इस्राईलमध्ये हिब्रू शिकणं अनिवार्य आहे.

भाषेबरोबरच त्यांना कपडे, जेवण, चालीरीती अशा सगळ्याच पैलूंवर आव्हानं आली. भारतातून इस्राईलमध्ये गेलेल्या इतर बेने इस्राईल लोकांप्रमाणे त्यादेखील हळूहळू तिथं स्थिरावल्या.

"तरीही इस्राईलमधले बेने इस्राईल लोक आपलं वेगळेपण जपून आहेत," असं त्या सांगतात.

"इतर देशांमध्ये ज्यू लोकांवर अन्याय झाले. काही देशांमध्ये अनन्वित अत्याचार झाले. त्यामुळे त्या देशांमधून आलेल्या ज्यू लोकांना त्यांचा देश, त्याबाबतची कोणतीही गोष्ट विसरायची आहे."

"पण बेने इस्राईलींचं तसं नाही. भारतानं आम्हाला आपलं मानलं, आपुलकी दिली. त्यामुळे आम्हाला अजूनही भारताबद्दल आपुलकी वाटते," असं शर्ली सांगतात.

महाराष्ट्रातून इस्राईलमध्ये स्थायिक झालेल्या शर्ली काही एकट्याच नाहीत. 1948पासून हळूहळू अनेक मराठी ज्यू इस्राईलमध्ये जायला लागले आणि तिथे स्थायिक झाले. आजमितीला इस्राईलच्या गेदेरा, तेल अविव, बीरशेवा,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"अठरा वर्षं ठाण्यात काढल्यानंतर एकदम इस्राईलला स्थायिक होण्याचा निर्णय सोपा नव्हता," शर्ली पालकर सांगतात. "अनेक अडचणी आल्या. पण सगळ्या अडचणींवर मात करून मी इथे राहत आहे. इस्राईल आता माझा देश आहे, पण त्याचबरोबर भारताबद्दल आजही तेवढीच आपुलकी वाटते," असं त्या पुढे सांगतात.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारतात अनेक वर्षं चाललेल्या बहुचर्चित खटल्यांपैकी हे प्रकरण एक. याचा निकाल यायला जवळपास नऊ वर्षं लागली.

तसं पाहिलं तर नेशन्ल क्राइम रेकॉर्ड ब्यूरोच्या अकडेवारीनुसार भारतात खुनाचे हजारो खटले दाखल केले जातात. मात्र प्रत्येक खटल्यात मीडिया तेवढी रूची दाखवत नाही.

विविध कारणांमुळे मीडिया काही निवडक प्रकरणांमध्ये सक्रियता दाखवते आणि मग हिच प्रकरणं आरुषी हत्याकांडाप्रमाणे दीर्घ काळ चालतच राहतात.

शीना बोरा हत्याकांड

एप्रिल 2012 मध्ये शीना बोरा नावाच्या एका तरुणीची हत्या झाली. तिच्या मृत्यूच्या तीन वर्षांनंतर हे प्रकरण सर्वांसमोर येतं आणि मग तपासाला सुरुवात होते.

संशयाची सुई पहिले शीनाची आई इंद्राणी मुखर्जी आणि मग शीनाचे सावत्र वडिल आणि स्टार इंडियाचे माजी CEO पीटर मुखर्जी यांच्यावर गेली. पोलिसांनी मग दोघांनाही अटक केली.

सुरुवातीला मुंबई पोलीस या प्रकरणाचा तपास करत होती. नंतर या तपासाची जबाबदारी सीबीआयकडे सोपवण्यात आली.

प्रकरणाची सध्याची स्थिती : प्रलंबित

सुनंदा पुष्कर हत्याकांड

काँग्रेसचे नेते आणि माजी केंद्रीय मंत्री शशी थरूर यांची पत्नी सुनंदा पुष्कर या दिल्लीच्या एका हॉटेलमध्ये मृत सापडल्या होत्या.

मूळ काश्मीरच्या सुनंदा यांचे वडिल पीएन दास भारतीय सेनामध्ये वरिष्ठ अधिकारी हेते. शशी थरूरसोबत त्यांचं तिसरं लग्न झालं होतं.

एम्सच्या फॉरेंसिक रिपोर्टनुसार सुनंदा पुष्कर यांचा मृत्यू ड्रग्सच्या ओवरडोसमुळे झाला. दिल्ली पोलिसांचं एक विशेष पथक सुनंदा पुष्कर यांच्या मृत्यूचा अजूनही तपास करत आहे.

रिजवानुर रहमान यांचा मृत्यू

कोलकाताच्या एका रेल्वे ट्रॅकवर 21 डिसेंबर 2007 रोजी रिजवानुर रहमान यांचा मृतदेह सापडला होता.

पोलिसांनी सुरुवातीला सांगितलं की रिजवानुर यांनी आत्महत्या केली. पण नंतर रिजवानुरच्या पत्नी प्रियंका तोडी यांचे उद्योगपती वडील अशोक तोडी यांच्यावर संशयाची सुई गेली.

या प्रकरणाचा तपास सीबीआय करत आहे. ऑगस्ट 2017 मध्ये अशोक तोडींना सर्व आरोपातून निर्दोश मुक्त करण्याच्या एका याचिकेला कोलकाता उच्च न्यायालयाने फेटाळून लावलं होतं.

निठारी हत्याकांड

29 डिसेंबर 2006 रोजी दिल्लीजवळच्या नॉयडामध्ये एका घरामागे नाल्यातून पोलिसांनी 19 सापळे ताब्यात घेतले होते.

या बहुचर्चित निठारी कांड प्रकरणात सीबीआयच्या विशेष न्यायालयाने 24 जुलै 2017 ला त्या घराचे मालक मोनिंदर सिंह पंढेर आणि त्यांचा नोकर सुरिंदर कोलीला...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आरुषी तलवार हत्या प्रकरणात अलाहाबादच्या उच्च न्यायालायाने आरुषीच्या आई-वडिलांना निर्दोष मुक्त केलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारतात आज अनेक मंदिरांत महिलांना प्रवेशबंदी आहे.

शबरीमलाच्या या 'रूढीला जपण्यासाठी' जो हिंसाचार उफाळला आहे, त्याचं समर्थन करताना अनेक दावे-प्रतिदावे केले जात आहेत. त्यापैकी सर्वांत क्रूर अशी थट्टा वाटणारा दावा म्हणजे, मंदिर प्रवेशाचं समर्थन करणं हे हिंदू धर्माविरोधात 'उच्चभ्रू स्त्रीवादी षडयंत्र' आहे.

पण मला हे ऐकून काहीच आश्चर्य वाटलं नाही. शबरीमला मंदिर ज्या दक्षिण भारतीय राज्यात आहे, त्या केरळबद्दल एक मिथक आहे सतत सांगितलं जातं, की तिथे मातृसत्ताक पद्धती टिकून आहे आणि तिथल्या स्त्रियांना पूर्ण स्वातंत्र्य आणि समान अधिकार आहेत.

केरळबद्दल रंगवण्यात आलेल्या या सुंदर चित्रावर अनेक विरोधाचे शिंतोडे उडत असले तरी हे मिथक आजही राजरोसपणे पसरवलं जातं. उदाहरणार्थ, घरगुती आणि लैंगिक छळापासून मुक्तता, उत्पन्नाचे स्वतंत्र स्रोत आणि मानसिक आरोग्य हे विकासाचे काही अपरंपरागत निकष आहेत. या निकषांवर केरळात स्त्री-पुरुष समानतेवर उत्तम संशोधन झालेलं आहे आणि ही दरी वाढत असल्याचं त्यात स्पष्ट होतं.

उदाहरणार्थ, एकीकडे शिक्षित स्त्रियांची संख्या वाढत असताना घरगुती हिंसाचार आणि हुंड्याची मागणीही यातही वाढ झाल्याचं अभ्यासात आढळून आलं आहे. केरळमध्ये जवळपास 92% महिला शिक्षित आहेत, तरीही केवळ 24.8% महिलाच स्वतःच्या पायावर उभ्या आहेत, याचीही नोंद घ्यावी लागेल.

केरळमध्ये राहत असल्याने मी हे खात्रीने सांगू शकते की इथे स्त्रीविषयी तितकाच द्वेष आहे जितका भारतातल्या इतर कुठल्याही भागात असेल. याशिवाय इथे फेमिनिस्ट लोक कमी आहेत, सत्तेच्या केंद्रांपासूनही महिला दूर आहेत आणि त्यांच्यावर इतर भागांसारखेच इथेही हल्ले होतातच, हे सर्वश्रुत आहेच.

मात्र टीकाकार नेहमीच त्यांच्या युक्तिवादाला बळकटी मिळेल, असेच तथ्य पुढे करतात. खरंतर त्यांचं म्हणणं लोकांना पटावं, यासाठी त्यांनी स्थानिक टिव्हीवरसुद्धा उच्चभ्रू महिला प्रवक्त्यांना नेमलं आहे.

मासिक पाळीच्या दरम्यान शबरीमला मंदिरामध्ये महिलांना प्रवेश करायला बंदी आहे.

मात्र इथला दुटप्पीपणा स्पष्टपणे दिसतो. तुम्ही इतक्या 'उच्चभ्रू वर्गातल्या' आहात आणि तुमच्या आस्थासुद्धा इतक्या कॉस्मोपॉलिटन आहेत की त्या सामान्य स्त्रिया किंवा भाविकांचं प्रतिनिधित्व करू शकत नाहीत, असं केरळमधल्या आणि केरळबाहेरील ज्या स्त्रीवादी कार्यकर्त्यांनी सुप्रीम कोर्टाच्या निकालाचं उघडपणे समर्थन केलं आहे त्यांना सांगण्यात आलं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सुप्रीम कोर्टाने महिलांना केरळच्या अयप्पा स्वामी मंदिरात प्रवेशाला परवानगी दिली, पण अजूनही या विषयावर आंदोलनं आणि वाद सुरू आहेत. या शबरीमला मंदिरात महिला प्रवेशाला काही महिलांचाही विरोध आहे, केवळ या कारणामुळे महिलांवरची प्रवेशबंदी पूर्ववत करावी, हा युक्तिवाद प्रतिगामी आणि दिशाभूल करणारा आहे, असं इतिहासकार देविका जे. यांना वाटतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारतात आजही 27 कोटी लोक विजेशिवाय राहतात. ते बहुतांश केरोसिनचे दिवे वापरतात. त्यामुळे कार्बनचं प्रमाण वाढतं आहे.

ग्रामीण भागात लोकांना केरोसिनचे दिवे वापरू नका, असं सांगणं खूपच कठीण आहे. त्याहून कठीण आहे सोलर दिव्यांचा वापर करण्याचा आग्रह धरणं.

अजिता शाह यांच्या 'फ्रंटियर मार्केट्स' या संस्थेनं सोलरचा उपक्रम हाती घेतला आहे. त्यात त्यांना मदत होते आहे ती 'सोलर सहेली'ची!

एक हजार सहेलींनी 1 लाख 75 हजार कुटुंबांना सौरउर्जेकडे आणलं आहे. त्याची ही गोष्ट व्हीडिओतून जाणून घेऊ या.

बीबीसीच्या या तापमानविषयक सीरिजसाठी स्कोल फाऊंडेशननं निधी दिला आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

राजस्थानच्या ग्रामीण भागात सौर उर्जेमुळे मोठे बदल घडायला सुरुवात झाली आहे. काय आहे हा प्रयोग?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारतात आतापर्यंत 38 लाखांपेक्षा अधिक व्यक्ती कोव्हिड 19 मधून बऱ्या झाल्या  आहेत. राज्यातला रुग्ण दुप्पट होण्याचा कालावधी आता 70 दिवसांवर गेला आहे. महाराष्ट्रात कोरोना व्हायरसचा संसर्ग झालेल्या रुग्णांची संख्या आता 10,77,374 एवढी झाली आहे, तर देशातील कोरोनाग्रस्त रुग्णांच्या संख्येने 49 लाखांचा टप्पा ओलांडला आहे.

कोव्हिड-19 आजारातून बरं होण्यासाठी लागणारा कालावधी हा रुग्ण किती गंभीर आजारी आहे यावर अवलंबून आहे. काही लोक यातून लवकर बरे होतात तर काही लोकांना यातून बरं व्हायला वेळ लागतो.

रुग्णाचं वय, लिंग आणि इतर आरोग्याच्या तक्रारी यांवर कोव्हिड-19 आजाराचं गांभीर्य प्रामुख्याने अवलंबून आहे.

यासोबतच लक्षणं आढळल्यानंतर रुग्णांनी त्वरित डॉक्टर्सशी संपर्क साधावा, असं आवाहनही करण्यात येतंय. कारण जितक्या लवकर उपचार सुरू होतील, त्याचा त्या रुग्णाला फायदा होण्याची शक्यता असते.

उपचारांना प्रतिसाद द्यायला रुग्णाला जितका वेळ लागेल तितका रुग्ण बरा होण्याचा कालावधी वाढेल. उपचारांना त्वरित प्रतिसाद देणारे रुग्ण यातून बरेही झाले आहेत. पण, त्यासाठी रुग्णांना बरेच प्रयत्न करावे लागतात. हे प्रयत्न कोणत्या स्वरुपाचे आहेत हेच आपण आता पाहुयात.

कोरोनाची सौम्य लक्षणं असली तर काय कराल?

ज्यांना-ज्यांना कोरोनाची बाधा होते त्यांना खोकला आणि ताप ही प्रमुख लक्षणं दिसून येतात. त्याचबरोबर अंगदुखी, थकवा, घसा दुखणे, डोकंदुखी यासारखी लक्षणंही त्यांच्यात आढळतात. यात खोकला बऱ्याचदा कोरडा असतो. मात्र, काही जणांना खोकल्यानंतर कफही पडतो. या कफमध्ये व्हायरसमुळे फुप्फुसात मेलेल्या पेशीही असतात.

या लक्षणांवर आराम, नारळ पाणी, फळांचा रस, पाणी आणि पॅरासिटमॉल गोळी यांसारखे घरगुती उपाय करून उपचार करता येतात.

कोरोनाची सौम्य लक्षणं असलेल्यांवर हे उपाय केले तर त्यांच्या तब्येतीत लवकर सुधारणा होते. यातला ताप हा आठवडाभरात बरा होतो. फक्त खोकला बरा व्हायला जास्त कालावधी लागू शकतो. WHO ने केलेल्या संशोधनानुसार हा खोकला बरा व्हायला दोन आठवड्यांहून जास्तीचा कालावधी लागतो.

कोरोनाची गंभीर लक्षणं असली तर?

काही जणांसाठी कोव्हिड-19 ची गंभीर लक्षणं त्रासदायक ठरू शकतात. व्हायरसचा संसर्ग झाल्यापासून 7 ते 10 दिवसांत ही गंभीर लक्षणं दिसून येतात आणि तेव्हा रुग्णाची परिस्थिती लवकर खराबही होताना दिसते.

अशावेळी श्वास घ्यायला त्रास होतो आणि फुप्फुसांवर सूज येते. कारण,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोनाच्या बाधेतून आता जगभरात जवळपास 2 कोटी 83 लाखांहून अधिक लोक बरे झाले आहेत. जॉन हॉपकिन्स युनिव्हर्सिटीच्या वेबसाईटवर हे आकडे सतत वाढत आहेत. परंतु, प्रत्येक रुग्णाला हे शक्य होताना दिसत नाहीये. जगभरात आतापर्यंत नऊ लाखांहून अधिक जणांचा यामुळे मृत्यू झालाय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारतात उत्पादन करण्यात आलेली अॅस्ट्राझेनकाची लस बांगलादेशात पोहचली तेव्हाचं दृश्य.

युकेला पाठवण्यासाठीच्या डोसेसची ऑर्डर पूर्ण व्हायला वेळ लागण्याची शक्यता असून नेपाळसाठीची मोठी ऑर्डरही सध्या थांबवण्यात आल्याचं सगळ्यात मोठ्या लस उत्पादक कंपनीने म्हटलंय.

डोसेसचा तुटवडा का?

भारतामध्ये पुण्यात असणाऱ्या सिरम इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडियामध्ये नोवाव्हॅक्स (Novavax) आणि अॅस्ट्राझेनकाच्या लशीचं उत्पादन केलं जातं. आपल्याला कच्च्या मालाचा तुटवडा भासत असल्याचं त्यांनी नुकतंच बोलून दाखवलं होतं.

लस तयार करण्यासाठी लागणाऱ्या काही विशिष्ट बॅग आणि फिल्टर्ससारख्या गोष्टींवर अमेरिकेने निर्यात बंदी घातल्याने हा तुटवडा भासत असल्याचं सिरम इन्स्टिट्यूटचे सीईओ अदर पूनावाला यांनी म्हटलंय.

यासोबतच एकदाच वापरता येणाऱ्या ट्यूब, सेल कल्चर मीडिया आणि काही विशेष रसायनं आयात करण्यासही अडचणी येत असल्याचं कंपनीने म्हटलंय.

लस तयार करण्यासाठी काही विशिष्ट घटक लागतात.

"या कच्च्या मालाची होणारी वाटणी ही  मोठी बाब ठरणार आहे. यावर अजून कोणताही तोडगा निघालेला नाही," पूनावालांनी सांगितलं.

लशींचं उत्पादन आणि जगभरात केला जाणारा पुरवठा सुरळीत रहावा म्हणून या प्रकरणात हस्तक्षेप करून तोडगा काढावा असं आवाहन करणारं पत्र सिरम इन्स्टिट्यूटने भारत सरकारला लिहिलंय.

आणखीन एक भारतीय औषध उत्पादक कंपनी आहे - बायोलॉजिकल ई (Biological E). या कंपनीमध्ये जॉन्सन अँड जॉन्सनच्या लशीचं उत्पादन केलं जातंय. कच्च्या मालाच्या तुटवड्याचा लस निर्मितीवर परिणाम होण्याची भीती या कंपनीनेही बोलून दाखवली आहे.

या कंपनीच्या चीफ एक्झिक्युटिव्ह महिमा दातला सांगतात, "गेल्या काही काळामध्ये अमेरिकन पुरवठादार त्यांच्या मालाच्या  डिलीव्हरची तारीख पाळली जाईल अशी हमी द्यायला तयार नाहीत."

अमेरिकेने हात आखडता का घेतला?

लस निर्मितीसाठी लागणाऱ्या घटकांचा भविष्यात तुटवडा निर्माण होऊ शकतो का, याचा प्रशासनाने अंदाज घ्यावा अशा सूचना अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष जो बायडन यांनी दिल्या  होत्या.

बायडन यांनी डिफेन्स प्रॉडक्शन अॅक्ट (DPA) लागू केलाय. 1950मध्ये तयार करण्यात आलेला हा कायदा राष्ट्राध्यक्षांना आणीबाणीच्या काळात देशातल्या अर्थव्यवस्थेला चालना देण्यासाठी पावलं उचलण्याचा अधिकार देतो.

यानुसार देशांतर्गत उत्पादनासाठी लागणाऱ्या वस्तूंच्या निर्यातीवर राष्ट्राध्यक्ष निर्बंध आणू शकतात....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना व्हायरसवरच्या लशींच्या जगातल्या सर्वात मोठ्या उत्पादकांपैकी एक असणाऱ्या भारताला लशीची जगाची मागणी पुरवणं कठीण जातंय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारतात उन्हाळा सुरू होऊन आता महिना उलटला आहे, मात्र कोरोनाचा संसर्ग कमी होण्याऐवजी वाढतच चाललाय. मात्र काही नवीन संशोधनानं आणखी एक आशेचा नवा किरण दाखवलाय.

काय आहेत नवीन संशोधनाची निरीक्षणं?

थंड आणि कोरड्या ठिकाणी कोरोना रुग्णांच्या संख्येत झपाट्यानं वाढ झाल्याचं संशोधनात आढळून आलंय. ज्या देशांमध्ये कोरोनाचे रुग्ण कमी संख्येन आढळून आले, त्याच्या तुलनेत कमी तापमान असलेल्या देशांमध्ये 10 मार्चपर्यंत कम्युनिटी ट्रान्समिशनच्या माध्यमातून कोरोनाचा मोठा फैलाव झाल्याचं एका संशोधनातून समोर आलंय.

दुसऱ्या एका संशोधनात चीनमधल्या 40 पेक्षा जास्त रुग्ण असलेल्या 100 शहरांमध्ये तापमान वाढल्यानंतर कोरोनाचा फैलाव कमी होत असल्याचा दावा करण्यात आलाय.

कोरोना व्हायरस आता जागतिक आरोग्य संघटनेच्या अंतर्गत असलेल्या सर्व भागांमध्ये पसरला असून शीत, कोरडा, उष्ण आणि दमट अशा सर्व वातावरणात त्याची वाढ होत असल्याचं लंडन स्कूल ऑफ हायजिन अँड ट्रॉपिकल मेडिसीनच्या संशोधकांनी म्हटलंय.

कोरोना विषाणूचा प्रसार कसा होतो?

काही संशोधनांमध्ये सर्व ऋतूंमध्येच कोरोनाचा जगभरात फैलाव होत असल्याचा दावा करण्यात आलाय. त्याच पार्श्वभूमीवर आपण बघू या व्हायरसचा प्रसार कसा होतो.

एखादी कोरोनाबाधित व्यक्ती शिंकली किंवा खोकली तर नाका-तोंडातून एका वेळला किमान 3,000 शिंतोडे बाहेर पडतात. या शिंतोड्यांमध्ये कोट्यवधी कोरोना व्हायरस प्रोटीनच्या आवरणांमध्ये सुरक्षित असतात.

बीबीसी फ्युचर या वेबसाईटवर कोरोना व्हायरस आपल्या शरीराबाहेर पडल्यावर किती वेळ जिवंत राहतो, याविषयी सविस्तर माहिती दिली आहे. त्यात लिहिलंय की अमेरिकन नॅशनल इंस्टिट्युट ऑफ हेल्थने केलेल्या अभ्यासानुसार व्हायरस सूक्ष्म थेंबामध्ये कमीत कमी तीन ते चार तास जिवंत राहू शकतात. डोळ्यांना न दिसणारे हे थेंब हवेतही काही वेळासाठी तरंगू शकतात.

यातला एखादा थेंब लाकडावर पडला तर त्यातला व्हायरस 24 तासांहून अधिक वेळ जिवंत राहू शकतो. प्लास्टिक आणि स्टेनलेस स्टीलवर थेंब पडला तर तो चक्क दोन ते तीन दिवसांसाठी सक्रिय राहू शकतो, म्हणजे कोरोनाग्रस्त माणूस तोंडावर हात धरून शिंकला आणि त्याने त्या हाताने दरवाजा उघडला. त्याच हँडलला तुम्ही दुसऱ्या दिवशी हात लावला तरी तुम्हाला लागण होऊ शकते, असं बीबीसी फ्युचरने अमेरिकन हेल्थ सेंटरच्या हवाल्याने म्हटलं आहे.

तापमानाचा काय परिणाम होतो?

कोणताही विषाणू हा 60-70 डिग्री...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

वाढत्या तापमानाचा कोरोना विषाणूवर परिणाम होण्याची शक्यता पूर्णपणे मावळली आहे, कारण कोरोना व्हायरस जगभरात मोठ्या प्रमाणावर फैलाव झालाय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारतात एकीकडे कोव्हिड-19 आजाराचं मोठं संकट असतानाच आता आंध्र प्रदेशात एका रहस्यमय आजाराची लाट आलीये.

गेल्या शनिवारच्या संध्याकाळी 5 वाजेपर्यंत 500 जणांना या आजाराची लागण झाली असून एकाचा मृत्यू झाला आहे. या रुग्णांच्या रक्ताच्या नमुन्यात शिसे आणि निकेल या विषारी धातूंचं प्रमाण आढळलं आहे.

लोक आकडी येऊन बेशुद्ध पडत असून लवकर बरेही होत आहेत. बऱ्या झालेल्या रुग्णांना हॉस्पिटमधून घरीही सोडलं जातंय. मुख्य म्हणजे आकडी येऊन बेशुद्ध होणं हेच लक्षण सगळ्या रुग्णांमध्ये आढळतंय.

रहस्यमय आजारामुळे एकाचा मृत्यू

इंडियन एक्स्प्रेस वृत्तपत्राने दिलेल्या माहितीनुसार, आंध्र प्रदेशचे आरोग्य मंत्री ए. के. कृष्णा श्रीनिवास यांनी यावर अधिकृत माहिती दिली. श्रीनिवास यांच्यानुसार, आतापर्यंत 510 लोकांना याची लागण झाली असून त्यातल्या 430 जणांना हॉस्पिटलमधून घरी सोडण्यात आलंय आणि एका व्यक्तिचा मृत्यू झाला आहे.

श्रीनिवास पुढे म्हणतात, "या आजारामुळे लोकांनी घाबरून जाऊ नये. रुग्णांची संख्या कमी झालेली आहे. आज तर 40 हून कमी रुग्ण दाखल झालेत. लोकांच्या भीतीचं कारण मी समजू शकतो. या आजारामागचं मूळ कारण जाणून घेण्याचा आम्ही प्रयत्न करत आहोत."

दूषित पाणी किंवा अन्नाचं सेवन केल्यामुळे हा आजार झाला असल्याची शक्यता आरोग्य अधिकाऱ्यांनी व्यक्त केलीये. नवी दिल्लीतून आलेल्या टीमला रुग्णांच्या रक्ताच्या नमुन्यात शिसे (लेड) आणि निकेल आढळून आलंय.

दूषित पाणी किंवा अन्नाचं सेवन केल्यामुळे हा आजार झाला असल्याची शक्यता आरोग्य अधिकाऱ्यांनी व्यक्त केलीये. नवी दिल्लीतून आलेल्या टीमला रुग्णांच्या रक्ताच्या नमुन्यात शिसे (लेड) आणि निकेल आढळून आलं आहे.

एलुरू शहराच्या सरकारी हॉस्पिटलचे अधिक्षक डॉ. एवी मोहन म्हणतात, "आम्ही अजून काही रुग्णांच्या रक्ताचे नमुने तपासणीसाठी पाठवले असून त्यांच्या अहवालाच्या आम्ही प्रतीक्षेत आहोत."

हैदराबादमधल्या नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ न्यूट्रिशनमधले (एनआयएन) वैज्ञानिक याबद्दल म्हणतात, "एखाद्याला आकडी येणं यामागचं मुख्य कारण हे मेंदू किंवा मज्जासंस्थेशी निगडित असू शकतं. रक्ताच्या नमुन्यांमध्ये आढळलेल्या धातूंचा अधिक अभ्यास करून ते रुग्णांच्या शरीरात कसे पोहचले याची तपासणी केली जाईल."

एनआयएनच्या टीमने एलुरू शहरातले पाणी, अन्न आणि तेलाचे नमुने घेतले आहेत. या टीममध्ये आरोग्य अधिकारी, साथीच्या रोगांचे तज्ज्ञ, मायक्रोबायोलॉजिस्ट आणि...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतात एकीकडे कोव्हिड-19 आजाराचं मोठं संकट असतानाच आता आंध्र प्रदेशात एका रहस्यमय आजाराची लाट आली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारतात ओझं वाहण्यासाठी गाढवांचा उपयोग करण्यात येतो. पण, गाड्यांची संख्या जसजशी वाढत गेली, तसंतशी गाढवांची संख्या कमी होताना दिसत आहे. पण, आता गाढवांविषयी अशी गोष्ट समोर आली आहे ज्यामुळे लोकांना गाढवांमध्ये अधिक रुची वाटू शकते.

टाईम्स ऑफ इंडियानं मंगळवारी एका बातमीत सांगितलं की, भारतीय कृषी अनुसंधान परिषद, हिसार (हरयाणा)स्थित राष्ट्रीय अश्व अनुसंधान केंद्र (NRCE) लवकरच गाढविणीच्या दूध डेअरीची स्थापना करणार आहे.

या डेअरीत हलारी जातीच्या गाढवांना ठेवलं जाईल आणि दूध काढलं जाईल, असंही या बातमीत म्हटलं आहे.

याशिवाय एबीपी न्यूज, नवभारत टाईम्स आणि नॅशनल हेराल्डसारख्या माध्यमांनीही ही बातमी छापली आणि म्हटलं की, गाढविणीचं दूध प्रती लिटर 7,000 रुपयांना विकू शकतं.

या बातम्यांत गाढविणीच्या दुधाचे अनेक उपयोग सांगितले आहेत.

आता आपण बीबीसीच्या फॅक्ट चेकमध्ये गाढविणीच्या दुधाचे काय फायदे आहेत आणि हे दूध प्रती लिटर 7,000 रुपयांना कशाप्रकारे विकलं जाऊ शकतं, याविषयी माहिती पाहू.

गाढविणीच्या दूधाचे फायदे

संयुक्त राष्ट्र संघटनेच्या खाद्य आणि कृषी क्षेत्राशी संबंधित संघटनेच्या निष्कर्षात असं आढळलं की बहुतांश प्राण्यांचं दूध गुणात्मकदृष्ट्या कमी लेखलं जातं. यामध्ये गाढविणीचं आणि घोडीच्या दुधाचा समावेश आहे

संघटनेचं म्हणणं आहे की, ज्या लोकांना गायीच्या दुधाची अलर्जी असते, त्यांच्यासाठी हे दूध लाभदायक ठरतं. कारण गाढवीण आणि घोडीच्या दूधात अशाप्रकारचं प्रोटीन असतं, ज्यामुळे हा लाभ होतो. हे दूध मानवी दूधासारखं असतं, ज्यात प्रोटीन आणि चरबीचं प्रमाण कमी असतं, पण लॅक्टॉस मोठ्या प्रमाणावर असतं.

हे दूध लवकर नासतं आणि त्यापासून पनीर बनवता येत नाही, असंही म्हटलं आहे.

या दूधाचा वापर सौंदर्य प्रसाधनं आणि औषध निर्माण क्षेत्रातही होतो. कारण पेशींना ठीक करण्यासाठी आणि रोगप्रतिकारक क्षमता वाढण्यासाठीचे गुण या दुधात असतात.

प्राचीन इजिप्रची महिला शासक क्लियोपॅट्रा आपलं सौंदर्य कायम ठेवण्यासाठी गाढविणीच्या दूधानं अंघोळ करायची, अशी आख्यायिका आहे.

NRCE माजी निर्देशक डॉ. मुक्ती साधन बसू सांगतात की, "गाढविणीच्या दूधाचे दोन प्रमुख फायदे असतात. एक म्हणजे हे दूध महिलेच्या दूधासारखं असतं आणि दुसरं म्हणजे यात अँटी-एजिंग, अँटि-ऑक्सिडेंट और रीजेनेरेटिंग कंपाउंड्स असतात. यामुळे त्वचा मऊ बनण्यास मदत होते."

ते पुढे सांगतात, "भारतात गाढविणीच्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कुणाला गाढव म्हणणं एकप्रकारे त्या व्यक्तीला मूर्ख असं संबोधण्यासारखं मानलं जातं. तसेच सलग काम करणाऱ्यांना अनेकदा गाढवासारखं काम करणारा, असं म्हटलं जातं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारतात कोरोना लशीचे उत्पादन पुण्याच्या सिरम इन्सिट्यूटमध्ये सुरू आहे. ही लस प्रत्येक भारतीयापर्यंत पोहचण्यासाठी केंद्र सरकारला 80 हजार कोटी रुपयांची तरतूद करावी लागेल. तेवढे पैसे केंद्र सराकारकडून उपलब्ध होतील का? असा प्रश्न सिरम इन्स्टिट्यूटचे ऑफ इंडियाचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी आदर पुनावाला यांनी पंतप्रधान नरेंद्र मोदींना विचारला होता.

यावरून आता एमआयएमचे अध्यक्ष असदुद्दीन ओवेसी यांनीही मोदींना काही प्रश्न विचारले आहेत. 'तुमचे सरकार 80 हजार रुपयांचा बंदोबस्त करू शकेल का? सर, थाळी, टाळी, वीज बंद, 21 दिवस, 93 हजार 379 मृत्यू..' या सगळ्याची आठवण करून देत ओवेसींनी मोदींवर निशाणा साधला आहे. दैनिक प्रभात वृत्तपत्राने ही बातमी दिली आहे.

कोरोनाची लस सर्व नागरिकांपर्यंत पोहचवण्यासाठी 80 हजार कोटी रुपये एवढा खर्च येणार असून आपल्याला आता या आव्हानाचा सामना करायचा आहे अशा आशयाचे ट्विट अदर पुनावाला यांनी मोदींना केले होते.

2. महाराष्ट्रात कृषी विधेयकांची अंमलबजावणी करणार नाही - बाळासाहेब थोरात

केंद्र सरकारने संसदेत मंजूर करून घेतलेल्या कृषी विधेयकांवर आता राष्ट्रपतींचीही स्वाक्षरी झाली आहे. पण तिन्ही विधेयकांची अंमलबजावणी महाराष्ट्रात करणार नाही असा पवित्रा काँग्रेसने घेतला आहे. महाविकास आघाडीतले सहकारी पक्ष आमच्यासोबत असून चर्चा करून आम्ही रणनिती ठरवणार असल्याचे काँग्रेसचे प्रदेशाध्यक्ष आणि महसूलमंत्री बाळासाहेब थोरात यांनी सांगितले. महाराष्ट्र टाईम्सने ही बातमी दिली आहे.

काँग्रेसचे शिष्टमंडळ आज (28 सप्टेंबर) राज्यपाल भगतसिंह कोश्यारी यांची भेट घेणार आहे. कृषी विधेयक महाराष्ट्रात लागू करण्यात येऊ नये यासंदर्भात काँग्रेसकडून राज्यपालांना निवेदन दिले जाणार आहे.

देशभरात काँग्रेसकडून मोदी सरकारच्या कृषी विधेयकांचा विरोध करण्यात येत असून ठिकठिकाणी आंदोलन करण्यात येत आहे.

3.  भाजपची स्वबळावर लढण्याची तयारी - चंद्रकांत पाटील

महाराष्ट्रात सत्तास्थापनेसाठी एकत्र आलेली महाविकास आघाडी आगामी निवडणुका एकत्र लढली तरी आम्हाला काही फरक पडणार नाही असे वक्तव्य भाजपचे प्रदेशाध्यक्ष चंद्रकांत पाटील यांनी केले आहे. भाजप स्वबळावर लढण्यासाठी इच्छुक असल्याचंही त्यांनी सांगितलं. सकाळ वृत्तपत्राने ही बातमी दिली आहे.

भाजपचे विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस आणि शिवसेनेचे खासदार संजय राऊत यांच्या भेटीनंतर राजकीय चर्चांना उधाण आलं असताना...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आजची वृत्तपत्रं आणि वेबसाईटवरील महत्त्वाच्या बातम्या अशा

1 .  कोरोना लशीसाठी मोदी सरकारकडे 80 हजार कोटी आहेत का? - ओवेसी


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारतात कोरोना व्हायरसचा संसर्ग पसरण्याच्या आधी फेब्रुवारी महिन्यात केंद्रीयमंत्री आठवले यांनी 'गो कोरोना गो' असा नारा दिला होता.

रामदास आठवलेंचा हा नारा सोशल मीडियावर व्हायरल झाला होता.

आठवलेंच्या 'गो कोरोना गो' ची सोशल मीडियावर चर्चा झाली होती. त्यावेळी बीबीसीशी बोलताना रामदास आठवले यांनी गो कोरोना गो' हा टिंगलटवाळीचा विषय नसल्याचं वक्तव्य केलं होतं.

रामदास आठवले यांना देखील कोरोना झाला होता. त्यातून ते बरे झाले. डॉक्टरांनी दिलेला सल्ला पाळा आणि आपली काळजी घ्या असं आवाहन त्यांनी त्यावेळी केलं होतं.

रविवारी कोरोना व्हायरसच्या नवीन स्ट्रेनबद्दल आठवले यांना विचारलं असता ते म्हणाले, 'मी आधी गो कोरोना गो...असा नारा दिला होता. सद्यस्थितीत कोरोनाग्रस्त रुग्णांची संख्या दिवसेंदिवस कमी होताना पहायला मिळत आहे.

आता कोरोनाच्या नवीन स्ट्रेनसाठी मी 'नो..कोरोना...नो..' असा नारा दिला आहे,' पुण्यात दौऱ्यावर असताना एएनआय या वृत्तसंस्थेशी बोलताना आठवले यांनी हे वक्तव्य केलं.

फेब्रुवारी महिन्यात मुंबईत चीनी राजदूत आणि काही बौद्ध धर्मगुरूंसोबतच्या कार्यक्रमात रामदास आठवले यांनी 'गो कोरोना गो' असा नारा दिला होता.

यूकेमध्ये आढळून आलेलं कोरोना व्हायरसचं नवीन रूप अधिक घातक असल्याचं बोललं जातंय. महाराष्ट्रात आत्तापर्यंत यूकेहून आलेले 16 प्रवासी कोरोनाग्रस्त असल्याचं आढळून आलं आहे. यांचे नमुने पुण्याच्या नॅशनल इंनस्टिट्युट ऑफ व्हायरोलॉजीमध्ये पाठवण्यात आले आहेत.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

'नो..कोरोना... कोरोना नो' केंद्रीयमंत्री रामदास आठवले यांनी नवा नारा दिला आहे. यूकेमध्ये कोरोना व्हायरसचा नवीन स्ट्रेन आढळून आला. त्याविरोधात रामदास आठवले यांनी 'नो..कोरोना...नो..' चा नवा नारा दिला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारतात चीनविरोधात लोक आक्रमक

या दोन देशांदरम्यान झालेल्या ताज्या चकमकीचा दावा करणारे फोटो आणि व्हीडिओ आम्हाला सोशल मीडियावर सापडले, पण तपासणीनंतर हे दावे खोटे असल्याचं स्पष्ट झालं.

1. सैनिक लढाई करत असतानाचा व्हीडिओ

पहिला व्हीडिओ हा यूट्यूबवरचा आहे, ज्यात भारतीय आणि चिनी सैनिकांमध्ये झालेल्या ताज्या चकमकीची 'खरी लढाई' दाखवली गेली आहे. गलवान खोऱ्यात ही चकमक झाल्याचं सांगितलं जात आहे.

हा व्हीडिओ 21 हजार जणांनी पाहिला आहे, तसंच ट्वीटरवर तो मोठ्या प्रमाणावर शेयर करण्यात आला आहे. हा व्हीडिओ शेयर करत भारतीय सैन्यानं चीनला हुसकावून लावलं, असंही काही ट्वीटर यूझर म्हणत आहे.

हा व्हीडिओ तीन वर्षे जुना आहे

पण, खरं म्हणजे हा व्हीडिओ दुपारी भर उन्हात शूट करण्यात आला आहे, तर लडाखमध्ये नुकतीच झालेली चकमक ही रात्री घडली होती.

ऑगस्ट 2017 आणि सप्टेंबर 2019ला हाच व्हीडिओ सोशल मीडियावर शेअर करण्यात आल्याचं आमच्या लक्षात आलं. भारतीय आणि चिनी सैन्यामधील चकमक असा दावा हा व्हीडिओ शेयर करताना करण्यात आला होता.

2. भारतीय जवान शोक व्यक्त करत आहेत?

भारतीय जवान रडत आहेत आणि एकमेकांना मिठ्या मारत आहेत. कारण इतर जण मृतदेहांची बॅग उचलत आहे, असा एक व्हीडिओ सोशल मीडियावर शेयर होत आहे.

काही यूझर्सनं याचा संबंध गलवान खोऱ्यातील चकमकीशी लावला आहे.

असं असलं तरी हा व्हीडिओ काश्मीर भागातला असून तो वर्षभरापूर्वीचा आहे. भारतीय सैन्य आणि सशस्त्र कट्टरवाद्यांमध्ये झालेल्या झडपीदरम्यानचा हा व्हीडिओ आहे.

या  व्हीडिओचा  सध्या भारत आणि चीनदरम्यान सुरू असलेल्या वादाशी काहीएक संबंध नाहीये.

3. दोन देशांच्या सैन्यामधील अधिकाऱ्यांचा संवाद

भारतीय जवान आणि चिनी जवान एकमेकांशी संवाद साधत असल्याचा व्हीडिओ ट्वीटरवर व्हायरल झाला आहे आणि त्याला हजारो जणांनी पाहिलं आहे.

या व्हीडिओत चीनचा जवान भारतीय जवानाला खडसावत आहे आणि निघून जायला सांगत आहे. चिनी भाषेच्या टिकटॉक या व्यासपीठावर हा व्हीडिओ पोस्ट करण्यात आला आहे आणि त्याला 33 हजार लाईक्स मिळाले आहेत. तसंच काँग्रेस पक्षाच्या प्रवक्त्यानेही हा व्हीडिओ शेयर केला आहे.

असं असलं तरी हाच व्हीडिओ मे महिन्यात सोशल मीडियावर व्हायरल झाला होता. त्यामुळे त्याचा सध्याच्या चकमकीशी काही संबंध नसल्याचं दिसून येतं. तसंच या वर्षीच्या जानेवारी महिन्यात हा व्हीडिओ यूट्यूबवर अपलोड केल्याचं दिसून येतं.

त्याशिवाय हा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गलवान खोऱ्यात भारत आणि चीन या दोन देशांदरम्यान झालेल्या चकमकीनंतर सोशल मीडिया यूझर्सकडून अनेक चुकीचे मेसेज आणि व्हीडिओ पसरवले जात आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारतात जेव्हा-केव्हा काळ्या पैशाची चर्चा होते, तेव्हा स्वित्झर्लंडमधल्या म्हणजेच स्विस बँकांचीही चर्चा सुरू होते. स्विस बँकांच्या गुप्त व्यवहाराची आणि प्रचंड पैशाची चर्चा सुरू होते, तेव्हा तर सगळ्यांचीच उत्सुकता शिगेला पोहोचलेली असते.

भारतीयांचे स्विस बँकेत जमा असलेले पैसे खरंतर २०१७ पूर्वीच्या तीन वर्षांमध्ये कमी होत होते. पण, २०१७मध्ये संपूर्ण चित्रच पालटलं. दरवर्षीच्या आकड्यांची तुलना केली तर गेल्या वर्षी, २०१७मध्ये स्विस बँकेत भारतीयांचा पैसा ५० टक्क्यांनी वाढला. ही वाढ जवळपास १.०१ अब्ज स्विस फ्रँक (सात हजार कोटी रुपये) एवढी झाली.

हे आकडे स्विस नॅशनल बँकेनं प्रसिद्ध केल्यानं यावर आता कोणतीही शंका घेण्याचं काही कारण नाही. स्वित्झर्लंडच्या सेंट्रल बँकेनं (SNB) दिलेल्या आकड्यांनुसार, स्विस बँकेत परदेशी ग्राहकांच्या एकूण पैशात २०१७मध्ये ३ टक्क्यांची वाढ झाली आहे. ही वाढ १.४६ लाख कोटी स्विस फ्रँक (१०० लाख कोटी) एवढी झाली.

या माहितीमुळे आता मोदी सरकारचं टेन्शन वाढू शकतं. कारण, सत्तेत आल्यापासूनच काळं धन परत आणण्याचं वचन मोदी सरकारनं दिलं होतं. तसंच, स्विस बँकेत पैसे ठेवणाऱ्यांबद्दल माहिती देणाऱ्यांचा लाभ करून देण्याचा विचारही या सरकारनं पूर्वी बोलून दाखवला होता.

ब्लूमबर्गनुसार, २०१६ हे वर्ष मोदी सरकारसाठी चांगलं वर्ष ठरलं. कारण, या वर्षात स्विस बँकेतले भारतीयांचे पैसे ४५ टक्क्यांनी कमी झाले होते. १९८७ सालापासून स्वित्झर्लंड या आकड्यांची माहिती देतं. या सगळ्या आकड्यांची तुलना केली असता २०१६मध्ये पैशांची कमी झालेली टक्केवारी सगळ्यांत मोठी होती. पण, सध्याचे आकडे हे सरकारला चिंतेत टाकणारे आहेत.

SNB नुसार, स्विस बँकेतील भारतीयांच्या पैशांचं वर्गीकरण पुढीलप्रमाणे आहे. यात, वैयक्तिक धन वाढून ३२०० कोटी झालं आहे, दुसऱ्या बँकांमार्फत जमा झालेले पैसे १०५० कोटी आहेत आणि सिक्युरिटीजच्या स्वरुपात जमा झालेले पैसे २६४० कोटी रुपये आहेत.

२००६च्या अखेरीस स्विस बँकेत भारतीयांचे पैसे २३ हजार कोटी रुपये होते. पण, गेल्या एक दशकात याचं प्रमाण बरंच कमी झालं आहे.

या मोठमोठ्या आकड्यांमुळे दोन प्रश्न प्रत्येकाच्या मनात नक्कीच उमटत असतील. काळा पैसा जमा करण्यासाठी लोक स्वित्झर्लंड आणि तिथल्या बँकांची निवड का करतात? आणि दुसरा म्हणजे, हे काळं धन स्विस बँकेत नेमकं पोहोचतं कसं?

लोक का जमा करतात स्विस बँकेत पैसे?

यातल्या पहिल्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

स्विस बँकेतल्या भारतीयांच्या खात्यातल्या रकमेत 2017 या आर्थिक वर्षात 50 टक्क्यांनी वाढ झाली आहे, असं स्विस नॅशनल बँकेनं प्रसिद्ध केलेल्या अहवालातून समोर आलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारतात तर मूल वडिलांना घाबरतं, असं चित्र आहे. जुन्या काळी वडील घरात येताच घरातली पोरंसोरं आईच्या पदराआड लपायची. मुलांच्या बाबतीत सांगायचं तर मुलींच्या तुलनेत मुलं जसजशी मोठी व्हायची तसे ते वडिलांसोबत वेळ घालवू लागायचे.

मात्र, मुलगी आणि वडील यांच्यात एक प्रकारचा दुरावा कायम असायचा. ती कधीच वडिलांसमोर ताठ मानेने उभी राहायची नाही.

कधी वडील मुलांसोबत वेळ घालवताना दिसले किंवा मुलांना कडेवर घेतलं की लोक त्याला बायकोच्या ताटाखालचं मांजर अशा शब्दात हिणवायचे.

घरातली वडीलधारी मंडळीसुद्धा सांगायची की वडिलांनी मुलांशी जास्त सलगी करू नये.

विकसित राष्ट्रांमध्ये मात्र परिस्थिती थोडी निराळी होती. असं असलं तरी तिथेसुद्धा मुलांच्या संगोपनाची महत्त्वाची जबाबदारी आईच पार पाडते. नोकरी करणारे आई-वडीलही स्वतःच्या अनुपस्थितीत मुलांची काळजी घेण्यासाठी एखादी आया नेमतात. आयाची भूमिका स्त्रीच निभावते. कारण एक स्त्रीच मुलाची चांगली काळजी घेऊ शकते, असा एक सर्वमान्य समज आहे.

मात्र, नुकत्याच करण्यात आलेल्या एका संशोधनात असं सिद्ध झालं आहे की बाळाच्या शारीरिक, मानसिक आणि सामाजिक विकासात पुरूषाची भूमिकाही अत्यंत महत्त्वाची आहे.

जिथे बालसंगोपन आहे पुरुषांचं कार्यक्षेत्र

आतापर्यंत मुलांच्या विकासावर जे काही संशोधन झालं आहे, त्या सर्वांमध्ये केवळ आईच्याच भूमिकेवर लक्ष केंद्रीत करण्यात आलं. संगोपनात वडिलांचं असलेल्या महत्त्वाविषयी चर्चाच झालेली नाही.

जगात असे अनेक समुदाय आहेत जिथे मुलांच्या संगोपनाची जबाबदारी पुरूष उचलतात आणि ती मुलं सर्वांगाने उत्तम व्यक्ती म्हणून घडते. उदाहरणार्थ मध्य आफ्रिका प्रजासत्ताकमधल्या एका समुदायात स्त्रिया बाहेर जाऊन कमावतात आणि पुरूष घरात मुलांची काळजी घेतात.

इथला समाज हा समानतेच्या मूल्यावर आधारित असला तरी समाजातल्या पुरूषांना सर्वोत्तम वडील असल्याचा किताब मिळाला आहे.

1970 पर्यंत मुलांच्या विकासात वडिलांच्या भूमिकेविषयी फारच कमी संशोधन झालं होतं. आत्तापर्यंत फक्त वडिलांच्या आर्थिक बाजूच्या महत्त्वाविषयीच संशोधन व्हायचं. मात्र, नव्या संशोधनात वडिलांच्या बालसंगोपनातल्या भूमिकेलाही समान महत्व देण्यात येतंय. यावरून मुलाच्या विकासात वडिलांची भूमिका अत्यंत महत्त्वाचं असल्याचं समोर येतंय.

संशोधक असलेल्या मॅरियन बेकरमॅन सांगतात की आई आणि वडील दोघंही मुलासाठी गरजेचे असतात. मानसशास्त्रज्ञ मायकल लॅम्ब यांचं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बाळाच्या उत्तम संगोपनासाठी आई आणि वडील दोघांचीही भूमिका महत्त्वाची असते. मात्र, सामान्यतः समाजात ही जबाबदारी आईच पेलताना दिसते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारतात परंपरेच्या नावाखाली मुलींना पितृसत्ताक संपत्तीवरचा हक्क सोडण्यासाठी दबाव टाकला जातो. त्यामुळे  केवळ कायदेशीर तरतूदीने बदल होणार नाहीत, असं तज्ज्ञ म्हणतात. आजही बहुतांश लोक कोर्टातल्या लढाईपासून दूर राहणं पसंत करतात. आपला हक्क मिळवायचा असेल तर महिला कोर्टाची पायरी चढतील का? याविषयीचा बीबीसी प्रतिनिधी निखिल इनामदार यांचा रिपोर्ट.

ही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

वडिलोपार्जित संपत्तीवर पुरुषांप्रमाणेच महिलांचाही समान हक्क आणि वाटा असल्याचा निकाल सुप्रीम कोर्टाने 11 ऑगस्टला दिला. त्याआधी हिंदू वारसा हक्क कायद्यामध्ये 2005 साली सुधारणा करण्यात आली होती.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारतात प्रत्येक बालकाला ही लस दिली जाते. टीबीपासून संरक्षण होण्यासाठी  ही लस देतात.

युनिव्हर्सिटी ऑफ एक्सेटरमध्ये या लसीची चाचणी सुरू आहे. यात जवळपास एक हजार स्वयंसेवक भाग घेणार आहे.

1921 साली ही लस तयार करण्यात आली होती. टीबी रोगावर उपचार म्हणून ही लस विकसित करण्यात आली होती. मात्र, इतरही संसर्गजन्य आजारांपासून बचावासाठीही ही लस उपयोगी ठरू शकते, याचे काही पुरावे हाती येत आहेत.

एका खास प्रकारच्या संसर्गापासून बचाव करण्यासाठी शरीराच्या रोगप्रतिकारक शक्तीला तयार करण्याच्या अनुषंगाने ही लस तयार करण्यात आली आहे.

मात्र, या लसीचा रोगप्रतिकारक यंत्रणेवर व्यापक परिणाम होतो आणि म्हणूनच ही लस इतरही काही संसर्गजन्य आजारापासून बचाव करू शकेल, अशी शक्यता वाटते. कोरोना संसर्गावरही ही लस परिणामकारक ठरण्याची शक्यता आहे.

बीसीजीचा अन्य संसर्गांवर परिणाम

गिनी बिसाऊ या अफ्रिका खंडातल्या देशात बीसीजी लसीमुळे नवजात मृत्यूदर 38 टक्क्यांनी कमी झाल्याचं क्लिनिकल ट्रायलमध्ये निष्पन्न झालं आहे. बीसीजी लसीमुळे न्युमोनिया आणि सेप्सिस आजारही कमी झाले. त्याचाच परिणाम म्हणून बालमृत्यूदर 38 टक्क्यांनी कमी झाला.

दक्षिण आफ्रिकेतच या लसीवर झालेल्या अभ्यासावरून आढळून आलं की, या लसीमुळे नाक, घसा आणि फुफ्फुसांना होणाऱ्या संसर्गात 73 टक्क्यांची घट झाली. दुसरीकडे नेदरलँडमध्ये बीसीजी लसीमुळे यलो फिव्हरचं प्रमाण घटल्याचं आढळून आलं.

युनिव्हर्सिटी ऑफ एक्सेटर स्कूलमध्ये प्राध्यापक असलेले जॉन कॅम्पबेल यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं, "जागतिक पातळीवर हे संशोधन महत्त्वाचं ठरू शकतं. ही लस म्हणजे कोव्हिडवरचा उपचार नसला तरी जोपर्यंत कोव्हिडसाठीची लस किंवा त्यावर उपचार शोधून काढले जात नाही तोपर्यंत या लशीची मदत होऊ शकते."

बीसीजीवर ब्रिटनमध्ये सुरू असलेली चाचणी एका जागतिक संशोधनाचा भाग आहे. ऑस्ट्रेलिया, नेदरलँड, स्पेन आणि ब्राझील यासारख्या देशांमध्येदेखील दहा हजार लोकांवर ही चाचणी सुरू आहे.

एक्सेटरचे डॉ. सॅम हिल्टन या चाचणीत सहभागी झाले आहेत. कारण त्यांना कोरोना विषाणूची बाधा होण्याची शक्यता इतर कुणाच्या तुलनेत जास्त आहे.

'कोरोनाचा प्रभाव कमी करेल'

ते बीबीसीशी बोलताना म्हणाले, "कोरोनाची लागण झाली असेल तर बीसीजी तुमची प्रकृती अधिक ढासळू देणार नाही, याची दाट शक्यता वाटते. त्यामुळे मी स्वतःसाठी एक बचावात्मक उपाय म्हणून याकडे बघतो आणि म्हणूनच या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ब्रिटनमध्ये शास्त्रज्ञांनी एक नवीन चाचणी हाती घेतली आहे. बीसीजी लसीच्या मदतीने कोरोनाचा संसर्ग झालेल्यांचे प्राण वाचवता येतील का, यासंबंधीचं हे संशोधन आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारतात प्रीमियम स्मार्टफोन्समध्ये सॅमसंगची क्रेझ आहे. अशा स्थितीत अॅपल भारतात प्रीमियम फोन्सच मार्केट काबीज करणार का?

सॅमसंगने भारतीय मोबाईल मार्केटमध्ये वर्चस्व राखलं आहे. प्रीमियम स्मार्टफोन म्हणजेच 40,000 रुपये किमतीच्या स्मार्टफोन विक्रीत सॅमसंग अग्रणी राहिलं आहे.

मात्र यंदाच्या वर्षी पहिल्यांदाच सॅमसंग या कोरियन कंपनीला मागे टाकलं आहे. प्रीमियम स्मार्टफोन मार्केटमध्ये यावर्षी दुसऱ्या तिमाहीत अॅपलने 41.2 टक्के हिस्सा व्यापला. इंटरनॅशनल डेटा कॉर्पोरेशन या संशोधन करणाऱ्या संस्थेने ही आकडेवारी दिली आहे.

'भारतीय स्मार्टफोन मार्केट सातत्याने बदलत आहे. इथं कोणत्याही एका कंपनीचं प्रभुत्व राहील अशी परिस्थिती नाही. कंपनी कितीही वर्चस्ववादी असली तरी त्यांचं अढळस्थान धोक्यात येऊ शकतं,' असं तंत्रज्ञानविषयक पत्रकार माला भार्गव यांनी सांगितलं.

अॅपलचे आयफोन 11, 11प्रो, 11प्रो मॅक्स- हे स्मार्टफोन्स भारतीय मार्केटमध्ये 27 सप्टेंबरपासून उपलब्ध होतील.

आयफोन 11 हा स्मार्टफोन भारतीय मार्केटमध्ये यशस्वी होऊ शकेल असं भार्गव यांना वाटतं.

किमतीतली घट ठरू शकते निर्णायक

गेल्या काही महिन्यात, अॅपलने आयफोन XR या फोनची किंमत 73,900 रुपयांवरून 53,900 रुपये केली. मार्केटमध्ये परिणाम साधण्याच्या दृष्टीने किंमतीत झालेली 20,000 रुपयांची घट निर्णायक ठरेल असं भार्गव यांनी सांगितलं.

'भारतातील ग्राहकांना डिस्काऊंट मिळालेला आवडतो आणि त्यांना डील मिळालेलं आवडतं असं भार्गव सांगतात. आयफोन खरेदी करण्याची महत्वाकांक्षा अनेक ग्राहकांमध्ये असते. आयफोनच्या किमती कमी झाल्याने आयफोन खरेदीत वाढ होऊ शकते', असं भार्गव यांनी सांगितलं.

अॅपल कंपनी

यामुळे स्मार्टफोन मार्केटमध्ये अॅपलला आघाडी मिळू शकते. नव्या फोन्समध्ये कॅमेरे अधिक शक्तिशाली आहेत. प्रोसेसर अधिक वेगवान झाला आहे.

एंट्री लेव्हलचा आयफोन 11 हा आयफोन XRचा वारसा यशस्वीपणे पुढे चालवेल असं भार्गव यांना वाटतं.

आयफोन 11 ची किंमत 64,900 रुपये आहे. आयफोन XR च्या किंमतींपेक्षा ही किंमत खूप जास्त नाही.

भारतीय मार्केटमध्ये वर्चस्व मिळवण्यात आयफोन XR ची भूमिका निर्णायक ठरली होती. म्हणूनच आयफोन 11ची किंमत XRच्या आसपासच ठेवण्यात आली आहे. जेणेकरून अॅपलचा मार्केट शेअर विस्तारू शकेल असं त्यांना वाटतं.

अॅपलने आयफोन 11प्रो आणि आयफोन 11प्रो मॅक्स लाँच केला आहे. आयफोन11 प्रो या मॉडेलची किंमत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अॅपल कंपनीने 11 रेंजमधील आयफोन्स बुधवारी लाँच केले. या फोन्सची बॅटरी चांगली आहे, कॅमेऱ्याची क्षमता उत्तम आहे असा दावा अॅपलने केला आहे. हे सगळं आर्थिक मंदीसदृश परिस्थिती निर्माण झालेलं भारतीय मार्केट काबीज करण्यासाठी पुरेसं आहे का?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारतात फेसबुक आणि व्हॉट्सअपवर भाजप आणि राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचा (RSS) कंट्रोल आहे. ते या माध्यमातून द्वेष पसरवतात, असा आरोप राहुल गांधी यांनी केला आहे.

त्यांच्या या विधानाला फेसबुकच्या प्रवक्त्यांनी उत्तर दिलं आहे. ते म्हणाले की फेसबुकची धोरणं सर्वांनाच सारखी लागू होतात. कोणत्याही राजकीय विचारसरणीच्या पक्षासाठी ती समानच आहेत असे स्पष्टीकरण फेसबुकने दिले आहे.

द्वेष पसरवणारे वक्तव्य मग ते कोणत्याही पक्षाचं असो किंवा संघटनेचं असो ते आम्ही आमच्या धोरणाप्रमाणे रोखतो असं फेसबुकने म्हटलं आहे. या क्षेत्रात भरपूर काम होणं अद्यापही बाकी आहे याची फेसबुकला जाणीव आहे आणि आम्ही ते करत आहोत.

भाजप नेते तसंच माहिती व प्रसारण मंत्री रवीशंकर प्रसाद यांनी राहुल गांधींच्या आरोपांना कडक शब्दांत प्रत्युत्तर दिलं आहे.

पराभूत मनोवृत्तीचे लोक संपूर्ण जगावरच भाजप आणि RSS चा कंट्रोल असल्याचं वक्तव्य करत आहेत असा टोमणा रविशंकर प्रसाद यांनी लगावला आहे.

रविशंकर प्रसाद ट्वीट करून म्हणाले, "पराभूत व्यक्ती आपल्या पक्षातील लोकांवरसुद्धा प्रभाव पाडू शकत नाहीत. ते जगावर भाजप आणि RSS चं नियंत्रण असल्याचं बोलत असतात."

लेखात काय लिहिलंय?

वॉल स्ट्रीट जनरल या वृत्तपत्रात नुकताच एक लेख प्रकाशित झाला होता. "फेसबुक हेट-स्पीच रुल्स कोलाईट विथ इंडियन पॉलिटिक्स" असं या लेखाचं शीर्षक होतं.

सत्ताधारी भाजपशी संबंधित नेत्यांच्या प्रक्षोभक भाषणांसंदर्भात फेसबुक डोळेझाक करतो, नियमांमध्ये सूट दिली जाते, असा दावा या लेखात करण्यात आला आहे.

यामध्ये तेलंगणमधील भाजप खासदार टी राजासिंह यांच्या एका पोस्टचा उल्लेख करण्यात आला आहे. यात त्यांनी अल्पसंख्याक समाजाविरुद्ध हिंसेला प्रोत्साहन दिल्याचा आरोप करण्यात आला आहे.

या बातमीत फेसबुकमधील विद्यमान आणि माजी कर्मचाऱ्यांशी बातचीत केल्याचं सांगण्यात आलं आहे.

फेसबुकच्या कर्मचाऱ्यांनी राजा यांच्यावर बंदी घालण्याचा निर्णय घेतला होता. पण भारतातील फेसबुकच्या वरीष्ठ अधिकारी अनखी दास यांनी सत्ताधारी भाजपच्या नेत्यांवर हेट स्पीच नियम लागू करण्याचा विरोध केला.

वॉल स्ट्रीट जनरलच्या बातमीनुसार, भाजप नेत्यांच्या पोस्टवर कारवाई केल्यास कंपनीच्या देशातील व्यवसायाचं नुकसान होईल, भारत हीच फेसबुकसाठी मोठी बाजारपेठ आहे, असं फेसबुक इंडियाच्या पब्लिक पॉलिसी डायरेक्टर अनखी दास यांनी कर्मचाऱ्याला सांगितलं.

 पण या लेखात...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अमेरिकेतील एका वृत्तपत्रातील बातमीचा आधार घेत काँग्रेस नेते राहुल गांधी यांनी भाजपवर निशाणा साधला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारतात बिटकॉईन तयार झाले तर...

बिटकॉईन या क्रिप्टोकरन्सीनं सध्या आर्थिक विश्व आणि एकूणच जग ढवळून काढलंय. काही ठिकाणी बिटकॉईनमध्ये गुंतवणूक करून करोडपती झालेल्या यशोगाथा आहेत, तर काहींनी आपली बँकेतली मुदतठेव मोडून बिटकॉईनमध्ये नव्यानं गुंतवणूक केली.

पण याच सुमारास आणखी एका बातमीनं लक्ष वेधून घेतलं. बिटकॉईनसारखीच एखादी क्रिप्टोकरन्सी भारतातच विकसित केली तर?

किंबहुना तशी ती विकसित व्हावी अशी मागणी एका म्युच्युअल फंड कंपनीच्या व्यवस्थापकीय संचालकांनी खुलेआम एका परिषदेत केली. वाढत्या मागणीमुळे रिझर्व्ह बँकेलाही तसा विचार करणं भाग पडलं आहे.

इंडिकॉईनची कल्पना

अधिकाधिक भारतीय लोक बिटकॉईन किंवा त्या सदृश इतर क्रिप्टोकरन्सीकडे आकर्षित होत आहेत. भारतात बिटकॉईनमध्ये व्यवहार करणारे 12 एक्सचेंज स्थापन झाले आहेत. पण एरवी हे व्यवहार परकीय चलनात करावे लागत आहेत.

त्यामुळे भारतीय क्रिप्टोकरन्सी असेल तर गुंतवणूकदारांना हक्काचं व्यासपीठ मिळेल, हे पहिलं कारण भारतीय क्रिप्टोकरन्सीसाठी दिलं गेलं आहे.

शिवाय क्रिप्टोकरन्सीचे व्यवहार ज्या तंत्रज्ञानाच्या आधारे होतात ते ब्लॉकचेन सारखं तंत्रज्ञान भारतातल्या भारतात विकसित करणं सोपं आहे, हा दुसरा युक्तिवाद.

आपल्याकडे 40 कोटीच्या वर लोक संगणक वापरतात. इंटरनेट आता सर्वत्र उपलब्ध आहे. आणि भारत देश माहिती तंत्रज्ञांची खाण समजला जातो. मग अशावेळी इंडीकॉईन विकसित करणं कठीण आहे का, अशी चर्चा सुरू झाली आहे.

याविषयी आम्ही ब्लॉकचेन तंत्रज्ञानाचे तज्ज्ञ आणि सिंगापूरमधल्या ब्लॉकचेन टेक्नोलॉजीचे उपाध्यक्ष समीर धारप यांच्याशी संवाद साधला. त्यांनी दिलेली माहिती उत्साह वाढवणारी आहे.

ब्लॉकचेन प्रणालीवर सध्या भारतात संशोधन होत आहे.

ब्लॉकचेन तंत्रज्ञान

क्रिप्टोकरन्सीसाठी ब्लॉकचेन हे तंत्रज्ञान वापरलं जातं. ब्लॉकचेन एक अशी ऑनलाईन व्यवस्था आहे जिथे ऑनलाईन व्यवहार करता येतात. ही कुठलीही आर्थिक सेवा नसून फक्त एक आर्थिक नेटवर्किंग प्लॅटफॉर्म आहे. पण ऑनलाईन व्यवहारांसाठी ते सगळ्यांत सुरक्षित मानलं जातं.

ब्लॉकचेन तंत्रज्ञानात सुधारणा हवी.

शिवाय त्यामध्ये गुप्तता आहे. आणि व्यवहार फक्त दोन व्यक्ती किंवा संगणकांदरम्यान होतो. त्यामुळे त्यावर इतर कुणाचं नियंत्रण नसतं. म्हणूनच ब्लॉकचेन व्यवहार डेमोक्रॅटिक किंवा मुक्त मानले जातात.

"भारताची क्रिप्टोकरन्सी सुरू करण्याचा विचार जोर धरू लागला आहे. फक्त...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतात बिटकॉईन सारख्या क्रिप्टो करन्सीवर आरबीआयनं घातलेली बंदी सुप्रीम कोर्टानं उठवली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारतात माओवादाची किंवा नक्षलवादाची  सुरुवात पश्चिम बंगालमध्ये 1960 च्या दशकात झाली होती. माओवाद्यांना नक्षलवादी असंही म्हणतात, अशी माहिती बीबीसी न्यूजने इंडियाज माओइस्ट रिबेल्स या लेखात दिली आहे.

पश्चिम बंगालमधील नक्षलबारी गावात या भागात चारू मुजूमदार यांनी तेथील जमीनदारांविरोधात आंदोलन केले होते. या आंदोलनालाच पुढे नक्षलवाद असं संबोधलं जाऊ लागलं. 70 च्या दशकात या आंदोलनाने अत्यंत उग्र रूप धारण केलं.  सामाजिक आणि आर्थिक विषमतेमुळे ही चळवळ उदयाला आली.

ही चळवळ दडपण्याचा पोलिसांकडून अनेकदा प्रयत्न झाला. गेल्या काही वर्षांत माओवाद्यांचे अनेक गट तयार झाले. मध्य भारतातील अनेक भागात त्यांनी आपलं अस्तित्व प्रस्थापित केलं आहे. या भागाला रेड कॉरिडॉर असं म्हणतात.

झारखंड, पश्चिम बंगाल, ओडिशा, बिहार, छत्तीसगढ, आणि आंध्र प्रदेश या भागात या चळवळीचा मोठा प्रभाव आहे.

देशातील 11 राज्यातील 90 जिल्ह्यांत ही चळवळ पसरली आहे असं प्रशासनाचं मत आहे. नक्षलवादी आणि प्रशासन यांच्या संघर्षांत आतापर्यंत 6000 पेक्षा अधिक लोकांचा मृत्यू झाला आहे.

या चळवळीतील बंडखोरांच्या मते ते स्थानिक आदिवासींच्या हक्कासाठी आणि ज्या लोकांकडे सरकारने लक्ष दिलं नाही अशा लोकांच्या हक्कासाठी हे लोक लढत आहेत.

काही मोठे हल्ले

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गडचिरोलीत आज झालेल्या हल्ल्यात 15 जवानांचा आणि एका नागरिकाचा मृत्यू झाला आहे. या पार्श्वभूमीवर मुळात नक्षलवाद म्हणजे काय? ही संकल्पना समजून घेऊ या.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारतात या महिन्यात दररोज सरासरी 64 हजार कोरोनाग्रस्त आढळत आहेत. गेल्या महिन्याच्या शेवटच्या दोन आठवड्यांच्या तुलनेत ही संख्या कमी आहे. सप्टेंबरच्या शेवटच्या दोन आठवड्यात सरासरी 86 हजार कोरोनाग्रस्त आढळले होते.

सप्टेंबर महिन्यातच पूर्वी दररोज सरासरी 93 हजार केसेस आढळत होत्या. राज्यांमध्ये कोरोनाची लागण होऊन मृत्यू होण्याचं प्रमाणही कमी झालं आहे. यापूर्वीच्या महिन्यांच्या तुलनेत टेस्टिंगची संख्या वाढूनही कोरोनाग्रस्तांच्या संख्येत घट झाल्याचं दिसतंय.

ऑगस्ट महिन्यात दररोज 70 हजार टेस्ट व्हायच्या. त्या तुलनेत ऑक्टोबरमध्ये टेस्टिंगचं प्रमाण खूप वाढलं. ऑक्टोबरमध्ये दररोज 11 लाखांहूनही जास्त टेस्ट होत आहेत. तर सप्टेंबर महिन्यात जवळपास 10,50,000 हजार टेस्ट व्हायच्या.

ही आकडेवारी बघता कोरोनाग्रस्तांची संख्या कमी होत असल्याचं दिसतं. मात्र, या आकडेवारीचा अर्थ काढताना सावधगिरी बाळगली पाहिजे, असं साथरोगतज्ज्ञांचं म्हणणं आहे.

कोरोनाग्रस्तांची संख्या कमी होणं, सकारात्मक संकेत आहेत. मात्र, त्यावरून कोरोना विषाणूच्या साथीचा वेग मंदावतोय, असा निष्कर्ष काढणं चुकीचं असल्याचं तज्ज्ञांचं म्हणणं आहे.

ते म्हणतात की, एकतर कुठल्याही निष्कर्षापर्यंत येण्यासाठी टेस्टिंगची संख्या वाढणं आणि रुग्णांची संख्या कमी होणं, एवढंच पुरेसं नाही. भारतात ज्या टेस्ट होत आहेत त्यापैकी निम्म्या टेस्ट या रॅपिड अँटिजेन टेस्ट आहेत.

त्या कमी वेळेत निकाल देणाऱ्या आणि स्वस्त आहेत. मात्र, त्यांची विश्वासार्हताही कमी आहे. काही रुग्णांमध्ये तर या रॅपिड अँटिजेन टेस्टची विश्वासार्हता 50% इतकीच आहे.

या उलट RT-PCR टेस्ट अधिक विश्वासार्ह आहे. या चाचणीत स्वॅब सॅम्पलमधून जेनेटिक मटेरियल वेगळे करून चाचणी करतात. मात्र, ही टेस्ट महागडी आहे. शिवाय, याचे निकाल यायलाही जास्त वेळ जातो.

बीबीसीशी बोलताना विषाणूतज्ज्ञ डॉ. शाहीद जलील म्हणाले, "रॅपिड टेस्टिंगच्या चुकीच्या निकालांमुळे कोरोनाग्रस्तांची संख्या कमी होताना दिसतीये की खरंच लागण होण्याचं प्रमाण घटतंय, हे सांगणं कठीण आहे."

त्यांच्या मते सरकारने एकूण किती PCR टेस्ट केल्या आणि किती रॅपिड टेस्ट केल्या, याची आकेडवारी उपलब्ध करून दिली तरच यावर ठामपणे काही सांगता येईल.

पब्लिक हेल्थ फाउंडेशन ऑफ इंडियाचे अध्यक्ष डॉ. श्रीनाथ रेड्डी यांच्या मते भारतात 'ऑन डिमांड टेस्टिंग' सुरू झाली आहे. कदाचित हेच कारण असावं की,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

तब्बल 65 लाख कोरोनाग्रस्त आणि 1 लाख मृत्यूंनंतर भारतात कोरोना विषाणूची साथ पसरण्याचा वेग मंदावतोय का?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारतात यासारख्या आर्श्चयमिश्रित गप्पा तुम्हाला नेहमी ऐकायला मिळू शकतात. फ्रेंड सर्कलमध्ये ज्या मित्रांचा पगार हा लाखात असतो त्यांना यशस्वी समजलं जातं. समाज किंवा कुटुंबातही अशा व्यक्तींना यशस्वी व्यक्तीच्या रूपात बघितलं जातं.

पण तुम्हाला माहीत आहे का? या भूतलावर असं एक शहर आहे, जिथं 80 लाख रुपये कमावणाऱ्यालाही गरीब समजलं जातं. हे शहर आहे, अमेरिकेतील सॅन फ्रान्सिस्को.

अमेरिकेतील निवासी आणि शहरी विकास विभागाचा ताजा अहवाल याकडे अंगुलीनिर्देश करतो.

या अहवालानुसार, सॅन फ्रान्सिस्को, सॅन माटिओ आणि आजूबाजूच्या परिसरात राहणाऱ्या चार सदस्यांच्या कुटुंबाचं उत्पन्न जर 80 लाख रुपये असेल तर ते किमान वेतन मिळवणारं कुटुंब समजलं जाईल.

त्याच ठिकाणी जर एखादं कुटुंब 50 लाख रुपये कमावत असेल तर ते कुटुंब गरीब आहे. देशातील इतर भागांच्या तुलनेत या शहरांमधील गरिबीचा स्तर कैक पटीनं उच्च आहे.

अमेरिकेत गरीब कोण आणि श्रीमंत कोण?

'ब्रुकिंग इन्स्टिट्यूट'ची वेबसाइट 'द हॅमिल्टन प्रोजेक्ट'चा एक सर्व्हे अमेरिकेतल्या लोकांच्या कमाईमध्ये फार मोठं अंतर असल्याचं दर्शवतो.

अमेरिकेतल्या जवळपास दोन-तृतीयांश लोकांचं उत्पन्न हे सॅन फ्रान्सिस्कोत 80 लाख रुपये कमावणाऱ्या गरीब कुटुंबापेक्षाही कमी आहे.

अमेरिकेतील चार सदस्यांच्या कुटुंबाचं सरासरी उत्पन्न हे जवळपास 62 लाख रुपयांपेक्षाही कमी आहे. त्याचवेळी यापेक्षाही जास्त सदस्य असणाऱ्या कुटुंबांचं सरासरी उत्पन्न हे जवळपास 41 लाख रुपये आहे.

32.6 कोटी लोकसंख्या असलेल्या अमेरिकेतले 4 कोटी लोक हे दारिद्र्यरेषेच्या खाली आहेत. अशा चार सदस्यांच्या कुटुंबाचं उत्पन्न जवळपास 17 लाख रुपये आहे.

देशातील इतर काही मोठ्या शहरांच्या तुलनेत अन्य भागातील लोकांचं उत्पन्न हे फारच कमी आहे.

इतर शहरांपेक्षा सॅन फ्रान्सिस्को वेगळं कसं?

या शहरात माहिती तंत्रज्ञान (IT) आणि तंत्रज्ञानावर आधारित उद्योगांची संख्या मोठी आहे. त्यामुळेच इथं राहणाऱ्या लोकांचं उत्पन्न पण त्या मानानं चांगलंच आहे.

तगड्या उत्पन्नाची आशा ठेवणाऱ्या लोकांसाठी हे शहर म्हणजे त्यांच्या स्वप्नातलं शहर झालं आहे.

सॅन फ्रान्सिस्कोच्या शहरी भागात राहणाऱ्या 25 ते 64 वर्षं वयातील नोकरदारांचं उत्पन्न सन 2008 ते 2016 दरम्यान 26 टक्क्यांपर्यंत वाढलं आहे. दुसऱ्या शहरांच्या तुलनेत ही वाढ फार जास्त आहे.

सन 2016 पर्यंत इथल्या लोकांचं सरासरी उत्पन्न हे जवळपास 43 लाख...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"मित्रा... तुझा पगार तर लाखात आहे.", "एवढ्या पगाराचं तू करतो तरी काय?", "तुझी तर ऐश आहे राव..."


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारतात रग्बी खेळणं हे एक आव्हान आहे. आर्थिक परिस्थितीसोबतच तिला लोकांच्या टोमण्यांचाही सामना करावा लागला.

तुमच्या आवडत्या खेळाडूला मत देण्यासाठी इथे क्लीक करा.

हेही पाहिलंत का?

बीबीसी इंडियन स्पोर्ट्सवुमन ऑफ द इयर

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

स्वीटीने अॅथलिट म्हणून कारकिर्दीची सुरुवात केली होती.  वेगाने पळू शकत असल्यामुळे तिला रग्बी खेळण्याची संधी मिळाली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारतात राष्ट्रीय स्तरावर किरण ही हेल्पलाईन नुकतीच सुरू झाली आहे. भारतातील 13 भाषांमध्ये या हेल्पलाईनचं काम सुरू होतंय. बीबीसी प्रतिनिधी इशलीन कौर यांचा हा रिपोर्ट.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जगातील इतर देशांच्या तुलनेत भारतात आत्महत्यांचं प्रमाण जास्त आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारतात रेल्वेमार्ग सुरू होण्याची घटना ही भारतीय इतिहासात अत्यंत महत्त्वाची मानली जाते. ब्रिटिशांनी बोरिबंदर ते ठाणे या मार्गावर 16 एप्रिल 1853 रोजी पहिली गाडी चालवली आणि त्या गाडीच्या चाकांबरोबरच भारताच्या प्रगतीची दौड सुरू झाली.

पण ही गाडी मुंबईत चालली, हे त्या वेळी अनेक एतद्देशीयांसाठी अप्रुपच होतं. त्या वेळच्या अनेक प्रतिष्ठित मुंबईकरांनी आणि सामान्य भारतीयांनीही या पहिल्यावहिल्या रेल्वे प्रवासाच्या, मुंबईत रेल्वे सुरू होण्यासाठी चाललेल्या कामांच्या आठवणी लिहून ठेवल्या आहेत.

त्यापैकी काही जण प्रत्यक्ष या ऐतिहासिक गाडीतून प्रवास करत होते, तर काही हा प्रवास पाहण्यासाठी गर्दी करून ठिकठिकाणी थांबले होते.

या पहिल्यावहिल्या गाडीला तीन इंजिनं आणि 14 डबे जोडले होते. त्यात 400 प्रवासीही होते.

'मी पाहिली पहिलीवहिली रेल्वे'

सर दिनशा वाच्छा हे मुंबईतील समाजसुधारक, राजकारणी आणि व्यावसायिक म्हणून गणले जातात. ही पहिली ट्रेन धावली, तेव्हा ते जेमतेम नऊ वर्षांचे होते.

भायखळ्याजवळ ही गाडी पाहण्यासाठी जमलेल्या हजारो जणांच्या गर्दीत तेदेखील सहभागी होते. या आठवणीबद्दल त्यांनी लिहिलं आहे.

प्रातिनिधिक फोटो.

'1850 ते 1860 हे दशक इथल्या लोकांसाठी अत्यंत महत्त्वाचं दशक होतं. वाफेवर चालणारं इंजिन, त्या इंजिनातून बाहेर पडणारा धूर आणि लोखंडी रूळांवरून त्या इंजिनामागून धावणारे डबे ही नवलाई याच दशकातली!'

'बॉम्बेच्या जगतात हे आश्चर्य होतं. तो दिवस मला लख्खपणे आठवतो आहे. भायखळ्याजवळच्या जुन्या रेल्वे फाटकाजवळ जमलेल्या हजारोंच्या गर्दीत मीदेखील उभा होतो. खाशा प्रवाशांना घेऊन जाणारी पहिलीवहिली गाडी तिथून जाणार होती. लोकांमध्ये प्रचंड उत्साह होता. ती गाडी जाताना काहीतरी नवलाईची गोष्ट जात आहे, अशीच लोकांची भावना होती.'

'लॉर्ड फॉकलंड'चं आगमन

भारतात आलेलं पहिलं रेल्वे इंजिन मुंबईत आलं नसलं, तरी प्रवासी वाहतुकीसाठीचं पहिलंवहिलं इंजिन मात्र मुंबईच्या बंदरावरच उतरलं. मुंबईचे तत्कालीन गव्हर्नर ल्युसियस बेंटिंक कॅरी म्हणजेच लॉर्ड फॉकलंड यांच्या नावावरून या इंजिनालाही लॉर्ड फॉकलंड असंच नाव पडलं.

मुंबईकरांना एकाच जागी उभ्या असलेल्या वाफेच्या इंजिनांची सवय होती. पण रूळांवर धावणारं हे वाफेचं इंजिन म्हणजे मुंबईकरांसाठीही नवलाई होती. तब्बल 200 मजुरांनी हे इंजिन बंदरावरून भायखळ्याच्या रेल्वे परिसरात खेचत नेलं होतं.

हे इंजिन पाहण्यासाठी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतात पहिली रेल्वेगाडी धावण्याच्या घटनेला यंदा 165 वर्षं पूर्ण होत आहेत. रेल्वे अभ्यासक, इतिहासकार आणि ज्येष्ठ पत्रकार राजेंद्र आकलेकर यांच्या 'हॉल्ट स्टेशन इंडिया' या पुस्तकातून रेल्वेच्या या पहिल्या दौडीचे साक्षीदार असलेल्या 'मुंबईकरां'नी नोंदवलेल्या काही आठवणी...


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारतात लाखो लोक गरिबी रेषेच्या वर आले असले तरी असमानतेचं प्रमाणही वाढलं आहे, असं UNDPच्या एका रिपोर्टमधून पुढे आलं आहे.

ह्युमन डेव्हल्पमेंट इंडेक्स (HDI)मध्ये भारताचं स्थान गेल्या वर्षीच्या तुलनेत एक घर वर सरकलं आहे. आता 189 देशांमध्ये भारताचा क्रमांक 130वा आहे.

इंडियन एक्सप्रेसच्या बातमीनुसार, 1990 ते 2017 या काळाचा विचार केला तर भारताचं HDI मूल्य 50 टक्क्यांनी वाढलं आहे. याचाच अर्थ काही लाख लोक हे गरिबी रेषेच्या वर आले आहेत.

पण याच काळात वाढत्या असमानतेचा भारताला फटका बसला आहे. भारताचा Inequality-adjusted HDI (IHDI) म्हणजेच असमानता ध्यानात घेऊन आलेला ह्युमन डेव्हल्पमेंट इंडेक्स 0.468 वर आला आहे, जो गेल्या वर्षीच्या तुलनेत 26.8 टक्क्यांनी कमी झाला आहे. जागतिक पातळीवर हाच आकडा 20 टक्क्यांनी कमी झाल्याने ही फार काही चांगली कामगिरी नाही, असं या वृत्तात सांगण्यात आलं आहे.

2. डॉल्बी, DJवर बंदी कायम

पाच दिवसाच्या गणपती विसर्जनाच्या दिवशी डॉल्बी आणि DJला परवानगी मिळणार नाही.

जुलै 2017मध्ये सरकारने डॉल्बी आणि DJवर बंदी घातली होती. या बंदीविरोधात ऑडिओ आणि लायटनिंग असोसिएशनने याचिका दाखल केली होती. ही याचिका शुक्रवारी उच्च न्यायलयात सुनावणीसाठी आली असताना कोर्टाने तत्काळ बंदी उठवण्यास नकार देत 19 तारखेपर्यंत सरकारला यावर उत्तर देण्यास सांगितलेलं आहे.

झी24तासच्या बातमीत म्हटल्याप्रमाणे, सुनावणीदरम्यान याचिकाकर्त्यांनी डॉल्बी आणि DJवर बंदी का? लाइव्ह कॉन्सर्ट आणि ढोल-ताशांमुळेही आवाज होतो मग आमच्यावरच बंदी का, असे प्रश्न उपस्थित केले.

ही बंदी उच्च न्यायालय आणि सर्वोच्च न्यायालयाच्या आदेशाप्रमाणे घातलेली असल्याचं सरकारने सांगितलं. पण न्यायालयाचे अशा प्रकारचे कोणतेही निर्देश नसल्याची बाजू याचिकाकर्त्यांच्या वकिलांनी उच्च न्यायालयात मांडली.

3. महागाई रोखण्यासाठी केंद्राचे उपाय

घसरता रुपया सावरण्यासाठी आणि चालू खात्यातली तूट कमी करण्यासाठी केंद्र सरकारनं शुक्रवारी नवीन उपाययोजना जाहीर केली. त्यात अनावश्यक आयातीवर चाप, निर्यातीस प्रोत्साहन आणि डॉलरची आवक वाढवण्यासाठी पाच गोष्टी, असे उपाय जाहीर केले आहेत.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी, अर्थमंत्री अरुण जेटली, रिझर्व्ह बँकेचे गव्हर्नर उर्जित पटेल आणि वरिष्ठ अधिकारी यांची दिल्लीत बैठक झाली. सुमारे दोन तास चाललेल्या या बैठकीत रुपयाची घसरण आणि चालू खात्यातली तूट अशी स्थिती...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आजच्या वर्तमानपत्रात आणि वेबसाईटवर प्रकाशित झालेल्या पाच महत्त्वाच्या बातम्या पुढीलप्रमाणे-

1. UNDP  :  भारतात गरिबी  घ टली , पण  असमानता वाढली


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारतात विविध राज्यांत मनुष्य आणि हत्ती यांच्यातील संघर्ष ठळक झाल्याचे दिसतो. त्यातून मनुष्यांचा बळी जात आहेच, शिवाय हत्तींवरही हल्ले वाढले आहेत.

स्थानिक प्रशासनाने चहा लागवडीवर ठपका ठेवला आहे, तर चहा उत्पादकांच्या मते ज्या भागात चहा लागवड मोठ्या प्रमाणावर होते, तिथं सरकारनं सुधारीत सर्वेक्षणसुद्धा केलेलं नाही.

शिवाय चहा उत्पादकांच्या एका मोठ्या संघटनेने या आरोपाचा इन्कार करत जंगलात लागवड करणं त्यांच्या सदस्यांच्या हितासाठी आहे, असा प्रतिवाद केला आहे. पण भारत सरकारच्या एका अभ्यासानुसार या भागातील चहाच्या बागा हे जंगलतोडीमागचं प्रमुख कारण आहे.

"वनक्षेत्रात घट होण्यासाठी जंगलाच्या जमिनीवरचं अतिक्रमण, जैविक दबाव, चहाच्या मळ्यांच्या लागवडीच्या पद्धती, अशा अनेक गोष्टी जबाबदार आहेत," असं पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाने 2015च्या वन अहवालात म्हटलं आहे.

बळींचा वाढता आकडा

अधिकृत आकडेवारीनुसार भारतात 2006 ते 2016 या काळात जंगली हत्तींमुळे 800 लोकांचा मृत्यू झाला होता. सरकारनं गेल्या वर्षी प्रसिद्ध केलेल्या आकडेवारीनुसार वाघ किंवा जंगली हत्ती यांच्यामुळे भारतात दररोज एका व्यक्ती जीव गमवतो.

2014 आणि 2015 मध्ये जंगली हत्तींमुळे पश्चिम बंगालमध्ये 54 लोकांनी आपला जीव गमावला होता. त्याच्या खालोखाल आसामचा नंबर लागतो.

मरिअम केरकेट्टा

दक्षिण आसाममधल्या मरीअम केरकेट्टा यांच्या मुलीचा हत्तींमुळे बळी गेला आहे. त्या सांगतात, "माझ्या मुलीला हत्तीनं चिरडलं. तिला हॉस्पिटलमध्ये नेलं. मला तिला शेवटचं बघतासुद्धा आलं नाही."

गेल्या वर्षी त्यांची 26 वर्षांची मुलगी बोबिता केरकेट्टा संध्याकाळी चहाच्या मळ्यातून मैत्रिणीसोबत दुचाकीवरून जात होती. बोबिता गाडीवर मागे बसली होती. हत्तीला पाहताच तिनं स्कूटरवरून उडी मारली आणि त्यात तिचा मृत्यू झाला.

"तिची मैत्रीण कशीबशी पळून गेली पण माझी मुलगी तिथून जाऊ शकली नाही. कारण चहाच्या मळ्यांच्या दोन्ही बाजूंना कुंपण होतं," केरकेट्टा सांगत होत्या. "आम्ही इथे अनेक वर्षांपासून राहतो. पण आता हा परिसर हत्तींमुळे फार धोकादायक बनला आहे," असं त्या सांगतात.

हत्तींचासुद्धा बळी

या संघर्षात लोकांचाच नाही तर हत्तींचाही बळी जात आहे. केंद्र सरकारच्या आकडेवारीनुसार 2013 आणि 2014 दरम्यान 72 हत्तींचा मृत्यू झाला. 2012 साली ही संख्या 100 इतकी होती.

रेल्वे, विषबाधा, विजेचा धक्का सारख्या अनेक कारणांमुळे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आसाममध्ये गेल्या काही वर्षांत मनुष्य आणि हत्ती यांच्यातील संघर्ष वाढू लागला आहे. विशेषतः चहा उत्पादकांचं जंगलात अतिक्रमण वाढू लागल्याने हत्तींचा अधिवास धोक्यात आला आहे. यातून हा संघर्ष वाढत असून कधी मनुष्य तर कधी जंगली हत्तींचा यात बळी जात आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारतात सगळ्यांत जास्त खेळणी चीनमधून येतात असंही QCI सांगतं. या व्यतिरिक्त भारतात श्रीलंका, मलेशिया, जर्मनी आणि अमेरिकेहूनही खेळणी येतात.

यातली 41% खेळणी मेकॅनिकल तपासणीत मुलांसाठी हानिकारक निघाली. तर 7.4% खेळणी ज्वालाग्रही ठरली.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतीय गुणवत्ता परिषदेच्या (QCI) तपासणीत हे आढळलं आहे की भारतात आढळणाऱ्या खेळण्यांमध्ये ठरवून दिलेल्या प्रमाणापेक्षा जास्त केमिकल्स असतात.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारतात सध्या तरी याचे मोजकेच रुग्ण आढळले असले तरी चिंतेचं कारण अजूनही आहे. कारण WHOने म्हटलंय की हा कोविड 19 रोग पँडेमिक ठरू शकतो.

पँडेमिक म्हणजेच जागतिक स्तरावरचं आरोग्य संकट. यापूर्वी असं संकट कधी आलं होतं का? आणि जर आता हे आलं तर आपण ते हाताळू शकतो का? अशाच काही प्रश्नांची उत्तर शोधू या आजच्या सोपी गोष्टमध्ये.

व्हीडिओ – गुलशनकुमार वनकर

निर्मिती – निलेश भोसले

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

चीनमधून सुरू झालेल्या कोरोना व्हायरसने इराण, जपान, फिलिपीन्स, साऊथ कोरिया यासह अनेक देशांमध्ये अक्राळविक्राळ रूप घेतलंय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारतात साडी नेसण्याचे 60 प्रकार आहेत.

भारतीय फॅशनबद्दल कादरी यांची भूमिका हास्यास्पद आहे. भाजप सरकार सध्या योग, आयुर्वेदिक औषधं, आणि पारंपरिक भारतीय ज्ञान पद्धतीचा प्रसार करत आहे. तसंच मांसाहाराला देखील विरोध होतो आहे. पण त्याचवेळी सगळीकडे भारतीय वेशभूषाच करावी असा आग्रह कुठेही धरला जात नाही.

त्यात पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या पोशाखाचा समावेश नाही. कारण, भारतातल्या सगळ्या पंतप्रधानांचा पोशाख पक्षीय विचारधारा, पक्ष यांच्यापलीकडे असतो. उलट मोदी तर अनेक कार्यक्रमात तिथं शोभतील अशा प्रकारचे पाश्चिमात्य सूट परिधान करतात.

असगर कादरी म्हणतात, "भारतीय फॅशन इंडस्ट्रीवर पाश्चिमात्य कपड्यांना बगल देऊन पारंपरिक भारतीय पोशाखाला प्रोत्साहन देण्याचा दबाव आहे. हा प्रकार 121 कोटींपेक्षा जास्त लोकसंख्येच्या विविधांगी श्रद्धा असलेला देशाला हिंदू राष्ट्र म्हणून जगासमोर आणण्याच्या राजकीय विचाराशी मिळताजुळता आहे."

भारतीय वेशभूषेतील विविधता

हे अतिशय गलिच्छ आहे. साडी, सलवार कमीज, धोतर, लहंगा, ओढणी, लुंगी, मेखला चादोर, शेरवानी, अचकन आणि नेहरू जॅकेट या पोशाखाचा हिंदुत्वाशी संबंध नाही. भारतातील विविध प्रकारचा पोशाख, भारतातील संस्कृतीचं प्रतिनिधित्व करतात.

प्रादेशिक विविधता आणि पोशाखाच्या शिलाईची पद्धत (उदा. मोदींचा बंद गळा आणि चुडीदार) ही शतकानुशतकं वातावरण, जीवनशैली आणि इतर देशात असलेल्या शैलीवरून विकसित झाली आहे.

ग्रीस, मध्य आशियातले दलाल आणि ब्रिटिशांनी सुद्धा कपडे नेसण्याच्या पद्धती, अचकन, अनारकली आणि अंगरख्याला असलेल्या कट्ससाठी आणि त्यांच्या डिझाइनसाठी योगदान दिलं आहे. महत्त्वाचं म्हणजे विविध प्रदेशात प्रवास करताना मोदी त्या भागातील पागोटे, टोपी, फेटे इत्यादी घालतात.

पण याचा अर्थ पाश्चिमात्य वेशभूषेकडे कानाडोळा केला आहे असं नाही. उच्चभ्रू पाश्चिमात्य ब्रँड्सना भारतीय बाजारात येण्यासाठी प्राधान्य दिलं आहे.

मोदी वेगवेगळ्या भागात दौरा करताना त्या भागातील वेशभूषा करण्याचा प्रयत्न करतात.

हर्मिस, कार्टिअर, गुची, झारा, टॉमी हिलफिगर, लिवाईस, बेनेटन या ब्रँड्सचे शोरूम्स आजकाल छोट्या शहरामंध्ये सुद्धा आढळतात. जीन्स, टी-शर्ट आणि इतर ड्रेसेस सर्वत्र मिळतात. त्यामुळे साडी घातली की मला पुरातन काळात गेल्यासारखं वाटतं.

हातमागाला प्रोत्साहन

पारंपरिक भारतीय वेशभूषेला प्रोत्साहन देण्यापेक्षा भारतीय ब्रँड्स आंतरराष्ट्रीय पातळीवर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

न्यूयॉर्क टाइम्समध्ये छापून आलेल्या असगर कादरी यांच्या लेखात साडीला  हिंदुत्ववादी पोशाख  ठरवण्यात आलं आहे. त्यांच्या या लेखामुळे एका नव्या वादाला तोंड फुटलं आहे. हा वाद मूळ लेखापेक्षाही विचित्र आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारतातर्फे इनम गंभीर यांनी संयुक्त राष्ट्र परिषदेत पाकिस्तानात उत्तर दिलं

"पाकिस्तान म्हणजे दहशतवाद, हे समीकरण आता पक्कं झालं आहे. मात्र तो स्वत:ला पीडित असल्याचं भासवतो आहे. ज्या देशाचा अर्थच पवित्र भूमी असा होतो तोच देश आता दहशतवाद्यांचे आगार झाला आहे. पाकिस्तान आता टेररिस्तान झालं आहे," भारताने .

पाकिस्तानचे पंतप्रधान शाहीद खाकान अब्बासी यांनी संयुक्त राष्ट्रसंघातील भाषणात पाकिस्तानातील जहालवादी कारवायांमध्ये भारत सामील असल्याचा आरोप केला होता. भारताला पाकिस्तानाबरोबर शांततापूर्ण संबंध प्रस्थापित करायचेच नाहीत, असेही ते म्हणाले होते.

काश्मीर प्रश्न शांततेनं सोडवायला हवा आणि त्याकरिता काश्मीरसाठी अतिरिक्त दूताची नेमणूक करावी, असा सल्लाही अब्बासी यांनी दिला होता.

भिंत खचली, कलथून खांब गेला

काश्मीरचे इंजिनीयर आणि बिहार कनेक्शन

भारत-पाकिस्तान सीमा

पण ज्या देशानं दहशतवादी गटांना आश्रय दिला आहे, तोच राष्ट्र आता पीडित असल्याचं भासवत आहे, असं भारतानं म्हटलं आहे.

हे आहेत भारताच्या प्रत्युत्तरातले महत्त्वाचे मुद्दे

पाकिस्तानचे पंतप्रधान शाहिद खाकान अब्बासी संयुक्त राष्ट्र परिषदेत बोलताना.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुकवर लाईक करू शकता.)

आणखी वाचा

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ओसामा बिन लादेन आणि मुल्ला ओमारसारख्या कुख्यात जहालवाद्यांना आश्रय देणारा पाकिस्तान हा खरं तर टेररिस्तान आहे, असं सडेतोड प्रत्युत्तर भारतानं पाकिस्तानच्या टीकेला संयुक्त राष्ट्र परिषदेत दिलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारतातल्या अनेक भागात पाण्याचं दुर्भिक्ष्य असताना पाणी बचतीसाठी पुण्यात एक अनोखा उपक्रम सुरू आहे. पुण्यातल्या अनेक हॉटेलांमध्ये ग्राहकांना केवळ अर्धा ग्लास पाणी देण्याची नवी पद्धत सुरू झालीये.

नुकताच नजरेस पडलेला एक प्रसंग सांगते. शुद्ध शाकाहारी असलेल्या कलिंगा हॉटेलमध्ये एक जोडपं येऊन बसलं. वेटर आला आणि 'तुम्हाला पाणी हवंय का?' असं विचारलं.

"मी हो म्हटलं आणि त्याने मला अर्धा ग्लास पाणी आणून दिलं", गौरीपूजा मंगेशकर सांगत होत्या. "आधी मला वाटलं फक्त मलाच अशी वागणूक मिळतेय का? मग माझ्या लक्षात आलं की त्याने माझ्या नवऱ्यालाही अर्धा ग्लासच पाणी दिलं होतं."

गौरीपूजा यांना या गोष्टीचं जरा आश्चर्यच वाटलं. मग मात्र त्याचं महत्त्व पटलं.

महिनाभरापूर्वी पुणे महापालिकेनं पाणी कपात करण्याचा निर्णय जाहीर केला. त्यानंतर पाण्याचा अपव्यय टाळण्यासाठी जवळपास 400 हॉटेल्सने ही शक्कल लढवली.

पाणी बचतीसाठी आपण ठोस कृती आराखडा आखल्याचं पुणे रेस्टॉरंट आणि हॉटेल संघटनेचे अध्यक्ष आणि कलिंगा हॉटेलचे मालक गणेश शेट्टी यांनी बीबीसीला सांगितलं.

फरशी पुसण्यासाठी वापर

"आम्ही ग्राहकांना केवळ अर्धा ग्लास पाणी देतो आणि मागितल्याशिवाय पुन्हा पाणी देत नाही. उरलेलं पाणी झाडांना टाकतो किंवा फरशी पुसण्यासाठी वापरतो," शेट्टी समजावून सांगतात. "काही ठिकाणी कमी पाणी वापरणारी टॉयलेट्स बसवण्यात आली आहेत. काही ठिकाणी जल संवर्धन प्रकल्प उभारले आहेत. इतकंच नाही तर आमच्या कर्मचाऱ्यांनाही पाण्याचा अपव्यय टाळण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत."

कलिंगा हॉटेलमध्ये रोज जवळपास 800 लोक येतात आणि अर्धा ग्लास पाणी वाटप केल्याने रोज जवळपास 800 लीटर पाण्याची बचत होत असल्याचं त्यांनी सांगितलं.

शेट्टी म्हणतात, "पाण्याचा प्रत्येक थेंब महत्त्वाचा आहे आणि भविष्य सुरक्षित करायचं असेल तर आपल्याला आजच कृती करावी लागेल."

80 वर्षे जुन्या पुणे गेस्ट हाऊसचे किशोर सरपोतदार यांनी तर एक पाऊल पुढे जात छोटे ग्लास आणले आहेत. "आम्ही केवळ अर्धा ग्लास पाणी देत नाही तर आधीच्या मोठ्या पेल्यांच्या जागी लहान पेले आणले आहेत."

गौरीपूजा मंगेशकर

भारताच्या आर्थिक राजधानीचं पुढचं दार म्हणजे पुणे. शैक्षणिक आणि सांस्कृतिक पंढरी. पुणे भारताचं ऑक्सफर्ड आणि केंब्रिज असल्याचे गौरवोद्गार पहिले पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू यांनी काढले होते.

1878 साली बांधलेल्या खडकवासला धरणातून 40 लाख पुणेकरांची...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गेली अनेक वर्षं ज्याची भीती वाटत होती, अखेर त्याच समस्येने आता डोकं वर काढलं आहे. ती समस्या म्हणजे पाणी टंचाईची.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारतातल्या अनेक शहरांतल्या हॉस्पिटल्समध्ये रुग्णांसाठी बेड्स उपलब्ध नाहीत.

पण त्यांचे वडील - योगेंद्र मिश्रांनाही हाच त्रास होऊ लागल्यानंतर त्यांना काळजी वाटायला लागली.

या दोघांनीही कोव्हिडसाठीची आरटी-पीसीआर चाचणी करायचं आणि डॉक्टरांचा सल्ला घ्यायचं ठरवलं.

सगळीकडेच त्यांना तीन दिवसांनंतरची अपॉइंटमेंट देण्यात येत होती. शेवटी एका हॉस्पिटलमधला रविवारचा स्लॉट त्यांना मिळाला.

दरम्यानच्या काळात योगेंद्र मिश्रांची तब्येत थोडी ढासळू लागली. ताप भरण्याचं प्रमाण वाढलं. डॉक्टरांनी त्यांना लवकरात लवकर हॉस्पिटलमध्ये अॅडमिट व्हायला सांगितलं. पण हेच सगळ्यात मोठं आव्हान होतं.

राजधानी दिल्लीसोबतच नोएडातल्या अनेक हॉस्पिटल्सनी त्यांना नाकारलं. शेवटी दिल्लीतल्या एका खासगी हॉस्पिटलमध्ये त्यांना बेड मिळाला.

आता वडिलांची तब्येत पूर्वीपेक्षा सुधारली असल्याचं अखिलेश सांगतात.

पण काही बरंवाईट होतंय का, अशी भीती त्यांना एका क्षणी वाटली होती.

ते म्हणतात, "मी डिप्रेस होत होतो. मला वाटलं उपचार न मिळाल्याने त्यांचं काही बरंवाईट झालं तर...मी ज्या परिस्थितीतून गेलो, ती कोणावरही येऊ नये. सगळ्यांना उपचार मिळायला हवेत."

पण ही त्यांची एकट्याची कहाणी नाही. भारतातली अनेक कुटुंबं सध्या हॉस्पिटलमधल्या बेडसाठी, जीव वाचवणाऱ्या औषधासाठी किंवा ऑक्सिजन सिलेंडरसाठी वणवण करतायत. भारतातल्या काही शहरांमध्ये तर शवागारं कमी पडल्याच्या बातम्या येतायत.

कोव्हिड चाचण्यांचे रिपोर्ट्स यायलाही अनेक तास वाट पहावी लागतेय. अनेक लॅब्स 48 ते 72 तासांच्या आधी रिपोर्ट्स देत नाहीयेत.

नोएडामधल्या एका खासगी लॅबबाहेर भेटलेल्या 35 वर्षांच्या व्यक्तीने मला सांगितलं, "मला गेल्या तीन दिवसांपासून कोव्हिडची लक्षणं जाणवतायत, म्हणून काळजीत आहे. पण रिपोर्टसाठी 2-3 दिवस वाट पहावी लागणार आहे."

औषधांचा काळाबाजर

जीवनावश्यक औषधांच्या शोधात असून त्यासाठी मदत मागणाऱ्या अनेक पोस्ट गेल्या काही दिवसांत सोशल मीडियावर दिसत आहेत.

आपल्याला रेमडेसिवीर आणि टॉसिलीझुमॅबसारखी औषधं मिळत नसल्याचं अनेकांनी म्हटलंय.

कोव्हिड 19च्या उपचारांसाठी या दोन औषधांचा वापर करण्यावरून जगभरात चर्चा सुरू आहे, पण भारतासह इतर काही देशांनी आणीबाणीच्या परिस्थितीत या दोन्ही औषधांचा वापर करायला परवानगी दिली आहे. म्हणूनच सध्या रेमडेसिवीरला भरपूर मागणी आहे.

या औषधाच्या निर्यातीवर भारताने बंदी आणूनही...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गेल्या गुरुवारी अखिलेश मिश्रांना ताप यायला लागला. त्यांना थोडा कफही होता. त्यांना वाटलं हा नेहमीसारखाच फ्लूचा ताप असावा.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारतातल्या फौजदारी दंडसंहितेतील कलम 144 हे जमावबंदी आणि संचारबंदी विषयी माहिती देतं. कायदा-सुव्यवस्था प्रस्थापित करण्यासाठी हे कलम लागू केलं जातं. या कलमाच्या वेगवेगळ्या तरतुदींनुसार सार्वजनिक ठिकाणी लोकांच्या हालचालींवर प्रतिबंध येतात.

जमावबंदी आणि संचारबंदी यांच्यातील फरक स्पष्ट करताना ज्येष्ठ वकील उज्वल निकम यांनी बीबीसी मराठीला सांगितलं, "संचारबंदी म्हणजे कुणालाही पोलिसांच्या पूर्वपरवानगीशिवाय बाहेर पडता येत नाही, तर जमावबंदी म्हणजे तीन किंवा तीनपेक्षा अधिक लोकांना एकत्रितरीत्या बाहेर फिरता येत नाही."

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

आता महाराष्ट्रात संचारबंदी लागू झाल्यामुळे कुणी अत्यावश्यक कारणाशिवाय घराबाहेर जरी पडलं तरी त्या व्यक्तीवर कारवाई होऊ शकते आणि शिक्षाही होऊ शकते.

मुंबई उच्च न्यायालयाचे निवृत्त न्यायाधीश नरेंद्र चपळगावकर यांनी मराठी विश्वकोशात अधिक सोप्या भाषेत संचारबंदीबाबत माहिती दिलीय.

"दोन गटांत सुरू झालेला हिंसक संघर्ष, जातीय किंवा इतर कारणाने निर्माण झालेला तणाव, यांमुळे नागरिकांच्या जीविताला वा मालमत्तेला धोका निर्माण झाल्यास, जमावबंदीचा किंवा संचारबंदीचा दिलेला हुकूम होय," अशी व्याख्या न्या. चपळगावकरांनी मराठी विश्वकोशात दिलीय.

संचारबंदीचा आदेश देण्याचा अधिकार विशिष्ट दर्जाच्या पोलीस अधिकाऱ्यांना आणि दंडाधिकाऱ्यांना असतो.

सार्वजनिक ठिकाणी बेकायदेशीर उद्दिष्टानं नागरिकांनी जमाव केल्यास त्यामुळं सार्वजनिक शांततेला धोका पोहोचतो, असं संचारबंदीचा कायदा मानतो. सभा, मिरवणुका काढण्यासही या कायद्यानुसार बंदी घातली जाते.

मुळातच सार्वजनिक शांतता राखण्याच्या हेतूसाठी संचारबंदी ही सर्वांत प्रभावी समजली जाते. संचारबंदीचा भंग करणाऱ्यास शिक्षा होऊ शकते.

संचारबंदीच्या काळात नागरिकांना सार्वजनिक ठिकाणी येता येत नाही. पोलीस अधिकारी किंवा दंडाधिकाऱ्यांच्या परवानगीशिवाय लोकांना रस्त्यार येता येत नाही.

"सामान्य नागरिकांची संचारबंदीमुळे गैरसोय आणि कुचंबणा होते. म्हणून अशी उपाययोजना कमीत कमी वेळेसाठी करावयाची असते," असं न्या. चपळगावकर मराठी विश्वाकोशातील माहितीत सांगतात.

शिक्षा काय होते?

अॅड. असीम सरोदे यांनी दिलेल्या माहितीनुसार आपत्तीच्या काळात कुठले निर्णय घ्यायचे, याचे साथरोग प्रतिबंधात्मक कायदा, 1897, आपत्ती व्यवस्थापन कायदा, 2005 आणि बॉम्बे पोलीस कायदा, 1951 यानुसार सरकारला अधिकचे अधिकार मिळतात....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना व्हायरसचा प्रसार रोखण्यासाठी महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी राज्यात संचारबंदी लागू केलीय. मात्र संचारबंदी म्हणजे नेमकं काय, हा प्रश्न अनेकांना पडला असेल.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारतातल्या सिने गायकांच्या लोकप्रिय आणि अजरामर गाण्यांची यादी प्रचंड  मोठी आहे. लता मंगेशकर, मोहम्मद रफी, किशोर कुमार, आशा भोसले, येशुदास या यादीत समावेश होऊ शकणारं आणखी एक नाव...एसपीबी - एस. पी. बालसुब्रमण्यम.

एस. पी. बालसुब्रमण्यम यांचा निधनापूर्वीचा शेवटचा व्हीडिओ काय होता?

बॉलिवुड सिनेमांमध्ये पडद्यावर गाणाऱ्या अभिनेता सलमान खानचा पडद्यामागचा आवाज म्हणून एस. पी. बालसुब्रमण्यम ओळखले जात. साधारण दशकभरापूर्वी त्यांनी प्लेबॅकमधून निवृत्ती घेतली आणि पूर्णवेळ अभिनय आणि प्रोडक्शनला सुरुवात केली.

त्यांच्यानंतर मग सोनू निगम, उदित नारायण आणि इतर गायकांनी सलमानच्या गाण्यांना आवाज द्यायला सुरुवात केली. पण सलमानच्या कारकीर्दीच्या सुरुवातीच्या 'मैनें प्यार किया', 'साजन' सारख्या ब्लॉकबस्टर सिनेमाला आणि 'हम आपके है कौन...!'या सुपरहिट सिनेमामध्ये एसपीबींच्या मधाळ आवाजातली गाणी आहेत.

पण एस. पी. बालसुब्रमण्यम रसिकांच्या सगळ्यांत जास्त लक्षात राहतील ते कमल हासन आणि रती अग्निहोत्रींच्या 'एक दुजे के लिए' सिनेमातल्या गाण्यांसाठी.

काही वर्षांपूर्वी आलेल्या 'चेन्नई एक्स्प्रेस' सिनेमाचं टायटल साँगही त्यांनीच गायलं होतं.

एस. पी. बालसुब्रमण्यम यांना आदरांजली

पंतप्रधान नरेंद्र मोदींपासून ते फिल्म जगतातल्या अनेकांनी एसपीबींच्या निधनाबद्दल शोक व्यक्त केलाय.

एस. पी. बालसुब्रमण्यम यांच्या मृत्यूमुळे आपल्या सांस्कृतिक जगताचं मोठं नुकसान झाल्याचं पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी म्हटलंय.

बॉलिवुड अभिनेता सलमान खानने ट्विट केलंय, "एस. पी. बालसुब्रमण्यम सरांविषयी ऐकून वाईट वाटलं. संगीतजगतातला तुमचा ठेवा कायम लक्षात राहील."

दक्षिण भारतापासून हिंदी सिनेमांपर्यंत

1981मध्ये आलेला हिंदी सिनेमा 'एक दुजे के लिए' साठी त्यांनी पहिल्यांदा हिंदीत गाणं गायलं. कमल हासनवर चित्रित करण्यात आलेल्या या गाण्यासाठी त्यांना राष्ट्रीय पुरस्कार मिळाला.

गाणं होतं - 'तेरे मेर बीच में कैसा है ये बंधन अंजाना'

'मैंने प्यार किया' सिनेमातली 'दिल दिवाना...', 'कबूतर जा जा...' ही गाणी एसपीबींनी गायली होती.

यानंतर त्यांची अनेक हिंदी गाणी लोकप्रिय झाली.

'सागर' सिनेमातलं 'सच मेरे यार है...' आणि 'ओ मारिया...', 'मैंने प्यार किया' सिनेमातली 'दिल दिवाना...', 'कबूतर जा जा...', 'आजा शाम होने आई...'. किंवा मग 'मेरे रंग मे रंगने वाली...' 'हम आपके हैं कौन' सिनेमातील गाणी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गेली 40 वर्षं मधाळ आवाजाने भारतभरातल्या संगीतप्रेमींच्या मनावर राज्य करणाऱ्या एस. पी. बालसुब्रमण्यम यांचं निधन झालं. विविध भाषांमधली 40 हजारांपेक्षा जास्त गाणी गाणाऱ्या  एस. पी. बालसुब्रमण्यम यांची कारकीर्द अभिनेता, फिल्म प्रोड्यूसर आणि संगीतकार म्हणूनही यशस्वी होती.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारतातल्या सेकंड टायर सिटीजमध्ये दोन्ही शहरांचा समावेश होतो. पाटण्याचा 'तो' दिसायला छान, उंचीही चांगली, व्यक्तिमत्व कोणालाही आकर्षून घेईल असं. इंजिनियरिंगचं शिक्षण घेता घेता त्याने अभियनाची वाट पकडली. टीव्ही सीरियल्समुळे हिंदीभाषिक घराघरात त्याचा चेहरा पोहोचला. आता तो मोठ्या पडद्याच्या मुशाफिरीकडे वळला.

दुसरीकडे रांचीचा 'तो' खेळू लागला. फुटबॉलच्या गोलकीपरचं क्रिकेटच्या विकेटकीपरमध्ये रुपांतर झालं. त्याच्या बॅटचे तडाखे मिळालेले बॉलर वाढू लागले. लांब केस वाढवलेला, बाईक्सची आवड असलेला देसी स्वॅगवाला तो देशातल्या सगळ्यांत मोठा प्लॅटफॉर्म असणाऱ्या खरगपूरला टीसी म्हणून काम करू लागला. बिहारची रणजी टीम, इंडिया ए अशी मजल दरमजल करत तो टीम इंडियासाठी खेळू लागला.

सातव्या मॅचमध्ये मिळालेल्या संधीचं त्याने सोनं केलं आणि क्रिकेटच्या पटलावर त्याचं नाव झळकलं. तेव्हापासून अगदी आतापर्यंत रांचीच्या या राजकुमाराचं नाव क्रिकेटरसिकांच्या मुखी आहे- महेंद्र सिंह धोनी. टीम इंडियाच्या यशस्वी कर्णधारांपैकी एक, वनडे तसंच ट्वेन्टी-20 क्रिकेटमधल्या सर्वोत्तम फिनिशरपैकी एक, तडाखेबंद बॅट्समन आणि चलाख कर्णधार.

प्रसिद्धीच्या शिखरावर असतानाही अलिप्त होणाऱ्या आणि राहणाऱ्या क्रिकेटरसिकांच्या लाडक्या माहीची कहाणी पडद्यावर साकारण्याची जबाबदारी मिळाली अभिनेता सुशांत सिंह राजपूतला. धोनीच्या चेहऱ्याशी, शरीरयष्टीशी जराही साधर्म्य नसणाऱ्या सुशांतने हे शिवधनुष्य पेलण्याचा निर्णय घेतला. त्यासाठी सर्वतोपरी मेहनत घेतली.

क्रिकेटपटू धोनी होण्यासाठी सुशांतने वर्षभराहून जास्त काळ माजी खेळाडू किरण मोरे आणि व्हीडिओ अॅनालिस्ट यांच्या मार्गदर्शनाखाली सराव केला. विकेटकीपर कसा विचार करतो, त्याच्या हालचाली कशा होतात, तो बॉलरला कशी मदत करतो, तो फिटनेस कसा राखतो हे सगळं किरण मोरे यांनी सुशांतला शिकवलं. व्हीडिओ अॅनालिस्ट धोनीचे फटके फ्रेम बाय फ्रेम  उलगडून दाखवत असे. जेणेकरून सुशांतला आपण कसं खेळणार याचा अंदाज येत असे.

धोनीच्या बॅटची होणारी हालचाल, बॉटम हँडचा वापर, धावताना तसंच मोठे फटके खेळतानाचं पदलालित्य, कुठल्या पायावर जोर द्यायचा, क्रीझमध्ये राहून कसं खेळायचं, क्रीझच्या बाहेर निघत दणादण फटके कसे खेळायचे हे समजून घेण्यासाठी अॅनालिस्ट मदत करत असे.

धोनीचा ठेवणीतला हेलिकॉप्टर शॉट सहा फ्रेम्समध्ये सुशांतला दाखवण्यात येई. त्यानंतर बॉलिंग मशीनमधून सुशांतवर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

त्याची मातृभूमी पाटणा. दुसऱ्याची रांची. झारखंड पूर्वी बिहार राज्याचाच भाग होतं त्यामुळे संस्कृती बऱ्यापैकी मिळतीजुळती आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारतातही कोरोनाच्या रुग्णांचा आकडा 800च्या वर गेला आहे. भारतातल्या हॉस्पिटलमध्ये रांगा लागल्या आहेत. हे सर्व होत असताना रुग्णांच्या सेवेत असलेल्या डॉक्टर आणि कर्मचाऱ्यांच्या आरोग्याची काय स्थिती आहे, याचा आपण आढावा घेऊ.

चीन, इटली, स्पेन या देशांत अनेक डॉक्टरांचा आणि कर्मचारी वर्गाचा कोरोनाने बळी घेतला आहे. आपल्या देशातही काही डॉक्टरांना आणि त्यांच्या स्टाफला कोरोनाची बाधा झाली आहे.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

कोरोनाचं आव्हान  समोर असताना भारतात दिवसरात्र सेवा करणाऱ्या डॉक्टर आणि नर्सिंग स्टाफबद्दल देशवासीयांनी रविवारी कृतज्ञता व्यक्त करण्याचं आवाहन पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी केलं होतं. त्यानुसार देशात लोकांनी आरोग्य सेवा देणाऱ्यांबद्दल कृतज्ञता व्यक्त केली होती.

एकीकडे डॉक्टरांबद्दल आदर व्यक्त होत आहे तर दुसरीकडे पेशंटच्या सेवेत असलेल्या डॉक्टरांना काही घरमालकांनी घराबाहेर काढलं. डॉक्टर कोरोनाचे विषाणू सोसायटीत, कॉलनीत आणतील, अशी काही डॉक्टरांच्या घरमालकांना आणि शेजाऱ्यांना भीती वाटतेय.

जगभरात काय स्थिती आहे

भारतात डॉक्टरांची काय स्थिती आहे हे पाहण्याआधी आपण पाहूया की कोरोनाशी लढणाऱ्या जगभरातल्या डॉक्टरांची काय स्थिती आहे, कारण इतर देशांमध्ये कोरोना आपल्याआधी पोहोचला होता.

कोरोना व्हायरसमुळे जगात अनेकांचे जीव जाऊ शकतात, असं सांगणारे वुहानमधले डॉक्टर होते डॉ. ली वेनलिअँग. त्यांच्या म्हणणाल्या आधी तिथल्या सरकारने गांभीर्याने घेतलं नाही. काही दिवसांनंतर डॉ. ली यांचाच कोव्हिडमुळे मृत्यू झाला. जगभरात कोविडबद्दल धोक्याची घंटा वाजवणारा डॉक्टर त्याच रोगाचा बळी ठरला.

पण या साथीमध्ये आपला जीव गमावलेले डॉ. ली वेनलिअॅंग हे काही जगातील एकमेव आरोग्य कर्मचारी नाहीत. इटलीमध्ये 5000 हून अधिक डॉक्टर, नर्स, लॅब टेक्निशियन, अॅंबुलन्स ड्रायव्हर यांना कोरोनाची बाधा झाली आहे, असं 'द गार्डियन'ने सांगितलं आहे. त्यातल्या 41 जणांचे बळी गेले.

स्पेनमधल्या एकूण 40,000 कोरोनाबाधितांपैकी 5,400 आरोग्य कर्मचारी आहेत, म्हणजेच एकूण रुग्णांच्या 14 टक्के प्रमाणात आरोग्य कर्मचारी आहेत, असं 'न्यूयॉर्क टाइम्स'ने लिहिलंय.

अमेरिकेतही परिस्थिती वेगळी नाहीये. तिथे तर जॉन हॉपकिन इंस्टिट्यूटच्या कर्मचाऱ्याला कोरोनाची बाधा झाली. फिलाडेल्फिया चिल्ड्रन हॉस्पिटलच्या ट्रॉमा अॅंड एमरजन्सी विभागाच्या प्रमुखांना कोरोना व्हायरसची लागण झाल्यामुळे ते...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जगभरात बहुतांश सर्व ठिकाणी कोरोनाचा उद्रेक झाला आहे. 100 हून अधिक देशांमध्ये कोरोनाचे रुग्ण आढळले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारतातही बुधवारी या प्रकरणाशी संबंधित अनेक बातम्या पाहायला मिळाल्या.

अयाज सादिक

'विंग कमांडर अभिनंदन यांना सोडलं नसतं तर रात्री नऊ वाजेपर्यंत भारताने पाकिस्तानवर हल्ला केला असता, असं परराष्ट्र मंत्री शाह मेहमूद कुरेशी यांनी एका बैठकीत म्हटलं होतं," असा दावा सादिक यांनी पाकिस्तानच्या संसदेत केला आहे.

सादिक बुधवारी (28 ऑक्टोबर) संसदेत बोलत होते. ते म्हणाले, "शाह मेहमूद कुरेशी त्या बैठकीत होते, ते मला आठवतं. या बैठकीत येण्यास पंतप्रधान इम्रान खान यांनी नकार दिला होता. बैठकीत लष्करप्रमुख होते. पण त्यांचे हातपाय कापत होते आणि कपाळाला घाम फुटला होता."

"कृपा करून अभिनंदनला परत जाऊ द्या, नाही तर रात्री नऊ वाजेपर्यंत भारत पाकिस्तानवर हल्ला करेल. भारताने कोणताही हल्ला केला नसता, पण अभिनंदन प्रकरणात यांनी भारतासमोर गुडघे टेकले. यामुळे आम्ही आम्हाला हे सगळं सांगायला भाग पाडू नका."

अयाज सादिक यांच्या भाषणाचा हा व्हीडिओ भारतात सोशल मीडियावर प्रचंड व्हायरल होत आहे. सरदार अयाज सादीक हे काही काळ पाकिस्तानच्या संसदेतील लोकसभेचे अध्यक्षही होते.

भाजपकडून सादिक यांचं भाषण व्हायरल

भाजप अध्यक्ष जे. पी. नड्डा यांनी हा व्हीडिओ ट्वीट करत लिहिलं, "काँग्रेसच्या राजकुमारांना भारतात कुणावरही विश्वास नाही. मग ते आपलं लष्कर असो किंवा आपले नागरिक.

 आता त्यांनी पाकिस्तान या त्यांच्या सर्वात विश्वासू देशातलं बोलणं ऐकावं. आता तरी त्यांचे डोळे उघडतील, अशी अपेक्षा आहे."

भाजपने या व्हीडिओचा चांगलाच उपयोग करून घेतला. हा व्हीडिओ पोस्ट करत त्यांनी काँग्रेसवर हल्लाबोल करण्यास सुरुवात केली. जे. पी. नड्डा यांचं ट्वीट भाजप प्रवक्ते संबित पात्रा यांनीही रिट्वीट केलं आहे.

बुधवारी (28 ऑक्टोबर) भारतात अनेक वृत्तवाहिन्यांनी हा व्हीडिओ प्राईम टाईम शोमध्ये दाखवला. पाकिस्तानातील न्यूज चॅनेलमध्येही सादीक यांचं वक्तव्य चर्चिलं गेलं. त्यांनी असं का म्हटलं, हा प्रश्न त्यांना विचारण्यात आला.

बुधवारी पाकिस्तानातील दुनिया न्यूज या वृत्तवाहिनीशी बोलताना अयाज सादिक म्हणाले, "मला वैयक्तिक टीका करायची नव्हती. पण सध्या सत्तेत असलेले लोक आम्हाला चोर आणि मोदींचा मित्र म्हणून संबोधतात. त्यांना उत्तर देणं भाग होतं. या लोकांमध्ये कसलंही गांभीर्य नाही."

यांना संसदेचे नियमसुद्धा माहीत नाहीत. आम्ही या सरकारला काश्मीरच्या मुद्द्यावर प्रत्येक कठीण प्रसंगी पाठिंबा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानच्या संसदेतील विरोधी पक्ष मुस्लीम लीग (नवाज) चे खासदार आणि अयाज सादिक यांच्या एका वक्तव्यामुळे पाकिस्तानात सध्या खळबळ माजली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारतातील व्हेरियंट काय आहे?

सगळ्याच विषाणूंमध्ये बदल होत असतात त्यांना म्युटेशन किंवा उत्परिवर्तन असं म्हणतात. यातून त्या विषाणूचे अनेक व्हेरियंट तयार होत असतात.

यातील अनेक म्युटेशन्स ही दखलपात्रही नसतात, काही म्युटेशन्समुळे व्हायरस कमकुवत होतो पण काही त्याला अधिक संसर्गजन्य बनवतात ज्यामुळे त्यावर लशींचा परिणाम होणं कठीण होऊन बसतं.

भारतातील व्हेरियंट- B1617 - पहिल्यांदा ऑक्टोबर महिन्यात पाहायला मिळाला होता.

भारताचा व्हेरियंट कुठे कुठे पसरलाय?

भारतात सँपल टेस्टिंगची व्याप्ती हे सांगण्यासाठी पुरेशी नाहीय की कोरोनाचा हा व्हेरियंट कुठवर आणि किती वेगाने पसरलाय?

जानेवारी आणि मार्च महिन्यादरम्यान महाराष्ट्रात जिनोम सिक्वेन्सिंग केलेल्या 361 कोव्हिड नमुन्यांपैकी 220 नमुन्यांमध्ये, म्हणजे 61%  नमुन्यांमध्ये, हा सापडला होता.

GISAD या डेटाबेसमध्ये नोंदवलेल्या माहितीनुसार 21 देशांमध्ये हा भारतीय कोरोना सापडलाय.

कोव्हिड तपासणीसाठी जम्मूमध्ये लागलेली रांग

युकेच्या आरोग्य मंत्र्यांनी सांगितलंय की युकेमध्ये भारतात सापडलेल्या म्युटेशनच्या 103 केसेस सापडल्या आहेत. आंतरराष्ट्रीय प्रवासामुळे हे घडलं असण्याची शक्यता आहे. भारतातून येणाऱ्या बहुसंख्य प्रवाशांना आता युकेने बंदी घातलीय.

पब्लिक हेल्थ इंग्लंड या संस्थेने भारतीय व्हेरियंटला 'संशोधन सुरू असलेले व्हेरियंट' या गटात टाकलंय, 'चिंताजनक व्हेरियंट' असं त्याचं वर्गीकरण अद्याप तरी त्यांनी केलेलं नाही.

भारताचा कोरोना अधिक संसर्गजन्य किंवा धोकादायक आहे?

लुइसियाना स्टेट युनिव्हर्सिटीमधील विषाणूतज्ज्ञ डॉ. जेरेमी कामिल म्हणतात, "भारतीय व्हेरियंटमधील एक म्युटेशन हे दक्षिण आफ्रिका आणि ब्राझीलमध्ये सापडलेल्या म्युटेशनसारखं आहे. लस घेतल्यामुळे किंवा पूर्वी कोव्हिड होऊन गेल्यामुळे तयार झालेल्या अँटीबॉडीजना चकवा देण्यात हे म्युटेशन मदत करू शकतं, असंही त्यांचं मत आहे."

भारतातील कोरोनाचा व्हेरियंट युकेच्या म्युटेशनपेक्षा अधिक घातक आहे का हे आत्ताच सांगणं थोडं घाईचं ठरेल, असं तज्ज्ञांचं म्हणणं आहे. युकेचा व्हेरियंट 50 पेक्षा जास्त देशांमध्ये पसरला आहे.

भारतीय व्हेरियंटबद्दल इतकी कमी माहिती का?

तज्ज्ञ सांगतात की भारतीय व्हेरियंटबद्दलची माहिती अजूनही अपूर्ण आहे.

भारतीय व्हेरियंटचे भारताकडून 298 तर जगभरातून 656 नमुने आले आहेत, याउलट युके व्हेरियंटचे 3,84,000 नमुने उपलब्ध...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना व्हायरसच्या भारतात सापडलेल्या नव्या प्रकाराबद्दल जगभरातले शास्त्रज्ञ संशोधन करत आहेत. पण तो किती दूरवर पसरलाय आणि त्याचा भारतातील कोव्हिडच्या दुसऱ्या, अधिक घातक लाटेशी नेमका किती संबंध आहे हे अजून स्पष्ट झालेलं नाहीय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भारतानं 'मिशन शक्ती'च्या अंतर्गत लो अर्थ ऑर्बिटमध्ये भारतानं एक लाईव्ह सॅटेलाईट नष्ट केलं आहे. ही एक नियोजित मोहीम होती. हे मिशन केवळ तीन मिनिटात पार पाडल्याचंही मोदींनी देशाला सांगितलं.

विज्ञान विषयाचे पत्रकार पल्लव बागला सांगतात, "काही दिवसांपूर्वी इस्रोनं 'मायक्रो सॅट-आर' या सॅटेलाईटला लो-अर्थ ऑर्बिटमध्ये लाँच केलं होतं. 24 जानेवारी 2019ला हे सॅटेलाईट लाँच करण्यात आलं होतं. इस्रोचे अध्यक्ष डॉ. के. सिवन यांनी सांगितलं होतं की, हे सॅलेटाईट डीआरडीओसाठी सोडण्यात आलं आहे."

277 किलोमीटर उंचीवर हे सॅटेलाईट सोडण्यात आलं होतं आणि इतक्या कमी उंचीवर यापूर्वी भारतानं सॅटेलाईट लाँच केलं नव्हतं.

याच सॅटेलाईटविरोधात भारतानं बुधवारी परीक्षण केलं होतं. असं परराष्ट्र मंत्रालायानं जारी केलेल्या पत्रकात म्हटलं आहे.

भारतानं पहिलं अँटी सॅटेलाईट परीक्षण ओडिशातून केलं आहे, असं सांगितलं जात आहे.

यातून भारताला काय मिळणार?

बागला यांच्या मते, "चीननं जेव्हा या प्रकारच्या सॅटेलाईटचं परीक्षण केलं तेव्हा जगभरातल्या देशांनी यावर टीका केली होती. या परीक्षणामुळे अंतराळातील कचऱ्याचं प्रमाण वाढतं आणि मग यामुळे धोका निर्माण होतो."

यामुळे भारत अंतराळात महासत्ता बनला आहे का, यावर बागला सांगतात, "एखाद्या शत्रू राष्ट्राचं सॅटेलाईट आपल्या देशावर नजर ठेवेल, तेव्हा आपण त्याला उद्ध्वस्त करू शकू, यातून आपली अंतराळातील शक्ती वाढली आहे, असं आपण म्हणू शकतो."

"असं असलं तरी याच्या वापराची संधी क्वचितच येते. कोणत्याही देशानं युद्धकाळात या सॅटेलाईटचा वापर केल्याचं एकही उदाहरण आजवर समोर आलेलं नाही," ते पुढे सांगतात.

असं असलं तरी, युद्धकाळात गरज पडल्यास भारत याचा वापर करू शकतो. पण या ऑर्बिटमध्ये पाकिस्तानचा एकही सॅटेलाईट नाही.

DRDOचे निवृत्त अधिकारी W. सेल्वामुर्ती यांच्या मते, "सध्या देशाला कोणत्याही राष्ट्राकडून सुरक्षेविषयी धोका नाहीये. पण, आजच्या उपलब्धतेमुळे भारताची बाजू मजबूत झाली आहे. याचा अर्थ अंतराळातील धोक्यांपासून भारत स्वत:चा बचाव करू शकेल. एखाद्या देशानं भारतीय अंतराळात हल्ला घडवून आणण्याचा प्रयत्न केला, तर भारत त्याला तितक्याच ताकदीनं प्रत्युत्तर देईल, असा यातून मेसेज जाईल." बीबीसी तामिळचे प्रतिनिधी बाल सुब्रह्मण्याम यांनी सेल्वामुर्ती यांच्याशी फोनवरून चर्चा केली.

ते पुढे म्हणाले, "बुधवारचं परीक्षण यशस्वी ठरलं आहे. हे मिसाईल...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी भारत अंतराळ विश्वात महाशक्ती बनला आहे, असं म्हटलं आहे. अमेरिका, चीन आणि रशियानंतर भारतही अंतराळ विश्वात महाशक्ती बनला आहे, असं त्यांनी म्हटलंय.