डॉक सारांशित करण्यासाठी: तैवान न्यूज या वेबसाईटनुसार, "पिंगटाँग काऊंटीमध्ये ट्रॅफिक सिग्नलवरच्या दिव्यांमध्ये जोडप्यांचं डिझाईन असणाऱ्या 40 पादचारी चिन्हांचं अनावरण नुकतंच करण्यात आलं आहे."

लाल रंगाच्या दिव्यात त्यातील माणूस गुडघ्यांवर बसून प्रेयसीला प्रपोज करताना दिसून येत आहे, तर हिरव्या रंगाचा माणूस प्रेयसीचा हात हातात घेऊन रस्ता ओलांडताना दिसून येत आहे.

डिसेंबरमध्ये पिंगटाँग काऊंटी पोलिसांकडून या डिझाईन्सची मर्यादित कालावधीकरिता चाचणी घेण्यात आली होती.

डिसेंबरमध्येच त्यांनी 2018पासून संपूर्ण देशभरात ही डिझाईन्स वापरण्यासाठी हिरवा कंदील दाखवला होता. त्यांच्यानुसार, या नव्या प्रणालीमुळे देशातले 18 वर्षं जुने असलेले ट्रॅफिकचे दिवे जास्त आकर्षक दिसतील.

"या डिझाईनमुळे पिंगटाँग काऊंटी प्रेक्षणीय बनेल आणि प्रेमानं गजबजलेलं वाटेल," असं पिंगटाँग काऊंटीचे महापौर पेन-मेन-अॅन यांनी तैवान न्यूजशी बोलताना सांगितलं.

"या नवीन डिझाईन्समधून सुरक्षेसाठी खबरदारी बाळगण्याचं सांगण्यात आलं आहे," असं डिझायनर चेंग-दा-वेई सांगतात.

"यामुळे लोकांचं सुरक्षित प्रवासाकडे लक्ष वेधलं जाईल, तसंच तरूणांमध्ये जागरुकता वाढण्यास मदत होईल," असं त्यांनी डिसेंबरमध्ये अॅपल डेलीला सांगितलं होतं.

असं असलं तरी ट्रॅफिक लाईट डिझाईनमध्ये बदल करणारा तैवान हा काही पहिला देश नाही. संस्कृतीविषयक जागरुकतेसाठी बऱ्याच देशांनी यापूर्वीच असं पाऊल उचललं आहे.

मेलबर्न शहरातल्या ट्रॅफिक लाईट सिग्नलवरील महिला पात्रं.

नेदरलँडमधल्या यूट्रेक्ट शहरात ट्रॅफिक लाईटवर मिफ्फी या सशाच्या कार्टून प्रतिमेचं चित्रण करण्यात आलं होतं. डिक ब्रूना यांना श्रद्धांजली म्हणून असा बदल करण्यात आला होता.

तसंच मार्च 2017मध्ये लिंगभेदाकडे लक्ष वेधण्यासाठी ऑस्ट्रलियाच्या मेलबर्न शहरात ट्रॅफिक लाईट सिग्नलवर महिलाविषयक पात्र डिझाईन करण्यात आले होते.

(केरी अॅलन यांचा रिपोर्ट)

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

तैवानमध्ये लाल आणि हिरव्या रंगाच्या ट्रॅफिक सिग्नलच्या दिव्यांमध्ये असलेल्या पुरुषांना 'व्हॅलेंटाईन डे'च्या पूर्वसंध्येला गर्लफ्रेंड मिळाली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: तो अनुभव आठवडाभर माझ्या मनात जिवंत होता. मी एका वेगळ्याच विश्वात असल्याचा भास मला होत होता. त्याला कारणही अर्थात तसंच होतं.

माझं लग्न होत नव्हतं. गुजरातमधल्या ज्या शहरात मी राहतो तिथे पुरुषांच्या तुलनेत स्त्रियांची संख्या कमी आहे. त्यामुळे माझ्यासारख्या अनेक तरुणांची लग्नं होत नाहीत.

लग्न ठरवण्यासाठी गेलेल्या माझ्या आईवडिलांना बरंच काही ऐकावं लागायचं. तुमच्या मुलाला सरकारी नोकरी असती तर बरं झालं असतं.

खाजगी कंपनीतल्या नोकरीचा काय भरवसा? शिवाय तुमच्याकडे फार जमीनही नाही, वगैरे.

त्यावेळी माझा पगार 8,000 रुपये महिना होता. मी घरात सर्वात थोरला होतो आणि लग्न जुळत नव्हतं. मला वाटायचं कुठलंही स्थळ चालेल. लग्न झालं तर किमान समाजात मान तरी राहील.

जेव्हा माझ्यापेक्षा कमी पगार असलेल्या माझ्या मित्राचं लग्न झालं तेव्हा तर हद्दच झाली. त्याच्या वडिलांकडे 20 एकर जमीन होती, म्हणूनही असेल कदाचित...

आनंदाचा सोपा मार्ग

आम्ही चार मित्र होतो. दारु पिण्यासाठी अधून-मधून जवळच्या शहरात जायचो.  कदाचित 'त्या' दिवशी माझ्या मित्रांना माझं दुःख कळलं असावं.

ग्लासमध्ये बिअर ओतत माझा मित्र म्हणाला, "अरे, इतकी काळजी का करतो? चल माझ्याबरोबर. लग्न झाल्यावरही इतकी मजा येणार नाही. हे जग किती सुंदर आहे ते बघ. त्याचा आनंद घे. ये माझ्याबरोबर..."

मला काहीच सुचत नव्हतं. पण माझे मित्र मला समजावत होते. अखेर आम्ही सगळे एका हॉटेलमध्ये गेलोच.

मी बऱ्याचदा ब्लू फिल्मस् बघितल्या होत्या. पण खऱ्या आयुष्यात एका स्त्रीसोबत मी पहिल्यांदाच होतो.

त्यानंतर मला सवयच लागली. मी वारंवार हॉटेलमध्ये जाऊ लागलो. पाच वर्षं झाली. स्वतःच्या आनंदासाठीचा हा सोपा मार्ग होता.

मात्र एक दिवस माझ्या वडिलांना कळलं आणि त्यांचा पारा चढला. माझ्यावर हात उचलू शकत नव्हते. त्यामुळे खूप आरडाओरडा केला.

"असं करताना लाज वाटली नाही? एकदा आपल्या आई-बहिणींचा तरी विचार करायला हवा होता. त्या कुठल्या तोंडानं समाजात फिरतील?."

आई आणि बहीण... दोघीही रडत होत्या. बहिणीच्या सासरीसुद्धा हे कळलं होतं.

कुटुंबीय नाराज

मी म्हटलं, "मित्रांनी दारू पाजली आणि हॉटेलमध्ये घेऊन गेले. मी नशेत होतो. मला कळलंच नाही." नंतर चूक झाली म्हणून सगळ्यांची माफी मागितली.

"मग इतकी वर्षं तीच चूक वारंवार कशी होत राहिली?" या वडिलांच्या प्रश्नाचं उत्तर मी देऊ शकलो नाही.

बहीण आणि भाऊजी सुद्धा ओरडत होते. ते सर्व ऐकून...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ती एक अतिशय अविस्मरणीय रात्र होती. 28 वर्षांच्या आयुष्यात मी पहिल्यांदाच एका स्त्रीला स्पर्श केला होता. ती माझी पत्नी नव्हती तर एक देहविक्रय करणारी स्त्री होती. मात्र त्यामुळे काहीच फरक पडत नव्हता. माझ्या इच्छा पूर्ण झाल्या आणि म्हणून मी खूप आनंदात होतो.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: तो जिथे जातोय तिथे वायरलेस इंटरनेट उपल्ब्ध नाही आणि फोनचा डेटाही तिथे चालत नाही. म्हणजेच मग तिथे गेल्यावर त्याला सोशल मीडिया पाहायला मिळत नाही आणि इमेल्सही पाहता येत नाही.

अगदी फोन करण्यासाठी किंवा घेण्यासाठीही ठराविक ठिकाणी गेल्यावरच सिग्नल मिळतो. "माझा फोन फक्त वेळ दाखवण्यापुरता उरतो," डेव्हिड म्हणतो. तो एका डिजिटल कॉन्फरन्स कॉलिंग कंपनीचा संस्थापक आहे.

4 दिवसांच्या या सुटीदरम्यान पहिला एक-दीड दिवस तो संपर्कक्षेत्राच्या बाहेर असल्यामुळे कासावीस असतो. डेटा कनेक्टिविटी कुठे मिळतेय का, हे तो पुन्हापुन्हा तपासून पाहतो. मंद वायरलेस कनेक्शन असलेल्या जवळच्या हॉटेलला जावं का, याचा विचार करतो.

 जेव्हा कधी फोनला सिग्नल मिळतो, तेव्हा तो ऑफिसला फोन करण्याचा प्रयत्न करतो. यासगळ्यापासून दूर राहणं, त्याला सुरुवातीला तरी कठीण जातं. "असं वाटतं की जणू आभाळच कोसळतंय. अशी सेपरेशन अॅंक्झायटी (एखाद्या गोष्टीपासून दूर होण्याची चिंता) आपल्याला अगदी वेडं  करते," तो म्हणतो.

चिंतेचं युग

ऑनलाईन वेळ घालवणं हे अनुत्पादक वा निष्फळ असतं, हे आपल्याला माहितीच आहे. पण ही समस्या वाढत आहे.

 यापूर्वी कधीही लोक त्यांच्या स्मार्टफोनच्या इतके आहारी गेले नव्हते असं 2016मध्ये डिलॉईटने केलेल्या अभ्यासात म्हटलं आहेत. तर Pew Reserchनुसार फेसबुकचे 1.86 बिलियन अॅक्टिव्ह युजर्स आहेत. (म्हणजे दर सात लोकांपैकी दोघे) आणि इंटरनेट वापरणाऱ्यांपैकी 24% आता ट्विटर वापरतात, तर 29% लिंक्डइन वापरतात. त्याहीपेक्षा महत्त्वाचं म्हणजे फेसबुकने असं सांगितलं की, युजर्स सरासरी रोज 50 मिनिटं फेसबुकवर असतात.

पण जरी आपण काम करत असताना फेसबुकच्या चर्चांमध्ये सहभागी व्हायचं नाही, किंवा जेवणाच्या टेबलवर फोन वापरायचा नाही असं ठरवलं, तरी असे अनेकजण आहेत ज्यांना हे करणं कठीण जातं.

सोशल मीडियापासून दूर जाण्याने हुरहूर निर्माण होते आणि पुन्हा लॉग इन करण्याची इच्छा होते, असं बोस्टन विद्यापीठातील मानसशास्त्राचे प्राध्यापक स्टेफान हॉफमन सांगतात.

याला डिजिटल अॅँक्झायटी म्हणता येईल. स्वतःच्या सोशल मीडिया वापराबाबतची ही दीर्घकालीन नकारात्मक भावना असते.

सोशल मीडियाचा वापर कमी करण्यात जर अपयश आलं तर ते अधिक निराश करणारं असतं, असं हॉफन सांगतात. ज्यांना फोनपासून दूर राहणं जमत नाही त्यांना निराश वाटण्याची शक्यता असते.

स्मार्ट फोनमुळे मिळालेली कनेक्टिविटी वा संपर्क आपण गमावू,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

लाँग बीच, कॅलिफोर्नियामधल्या आपल्या घरून जेव्हा पनामाच्या दक्षिण किनारपट्टीवरील घरात काही दिवसांसाठी जायला जेव्हा डेव्हिड एरिक्सन निघतो, तेव्हा जरा नाखुशीनेच त्याचा स्मार्टफोन तो घरी सोडतो.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: तो दिवस माझ्या चांगलाच स्मरणात आहे. माझा मुलगा हर्षू तेव्हा मुंबई IITमध्ये इंजिनियरिंगचे शिक्षण घेत होता. M.Techच्या अभ्यासक्रमाचे त्याचे चौथे सेमेस्टर सुरू होते. तो मुंबईला हॉस्टेलवर रहात असे. तो दोनतीन दिवसांच्या छोट्या सुट्टीवर घरी आला होता.

दुसऱ्या दिवशी हर्षूने मला आणि सुलूला (हर्षूची आई) आमच्या बैठकीच्या खोलीत बोलावून घेतले आणि गंभीर चेहऱ्याने 'मला तुम्हाला काही महत्त्वाचे सांगायचे आहे' असे सांगितले. मला वाटले चिरंजीवांनी कुणा मुलीबरोबर सूत जुळवले असणार. मनातल्या मनात मी, 'ये शादी नही हो सकती...' अशा डायलॉग्जची जुळवाजुळव करायला सुरुवात केली.

हर्षूने बोलायला सुरुवात केली. तो नुकताच एका शिबिराला जाऊन आला होता. तरुणतरुणींची स्वतःबद्दल, समाजाबद्दल, देशाबद्दल आणि एकूणच आयुष्याबद्दल समज विकसित व्हावी असा या शिबिरामागील उद्देश होता. त्या शिबिरात सामील झालेल्या तरुणाईला त्यांच्या लैंगिकतेबद्दल सजग करण्याच्या दृष्टीने एक सत्र आयोजिले होते. हर्षूने त्या सत्राची हकीगत सांगायला सुरुवात केली.

पण त्याने कोणाशी जमवले आहे हे ऐकायला मी अधीर झालो होतो. पण या पठ्ठ्याच्या सत्राच्या हकीगतीचे गुऱ्हाळ संपेचना! त्या सत्राच्या शेवटी कुणाला काही सांगायचे आहे का, असे विचारल्यावर याने हात वर केला आणि सर्वांना असे सांगितले की, "माझ्या लैंगिक कलाबद्दल माझी मनस्थिती व्दिधा आहे. मी भिन्नलैंगिक नाही. मी समलैंगिक आहे असे मला वाटते!"

हर्षूचे हे बोलणे ऐकून मी स्तंभित झालो. मला काय प्रतिक्रिया द्यावी हे कळेनासे झाले. हा आपली खेचत तर नाही ना? असेही वाटून गेले. शेवटी मी त्याला विचारले की तू जे सांगतो आहेस याबद्दल तुझी खात्री आहे का? त्यावर त्याने मान डोलावून, 'हो!' असे उत्तर दिले.

सुलूने त्याला काही प्रश्न विचारले. प्रश्न नक्की काय होते ते या क्षणी मला स्मरत नाही, कारण हर्षूच्या या कथनामुळे माझ्या डोक्यात विचारांचे मोहोळ उठलेले होते.

प्रातिनिधिक छायाचित्र

मला समलैंगिकता या विषयाबद्दल थोडीफार माहिती होती. पण ती साहित्य, सिनेमा आणि मासिकांमध्ये कधीमधी वाचलेले लेख या माध्यमातून. हा विषय थेट माझ्या उंबऱ्याला येऊन भिडेल हे माझ्यासाठी सर्वस्वी अनपेक्षित होते.

आमची चर्चा, 'हं! ठीक आहे. आपण यावर सगळेच जरा विचार करू!' या नोटवर संपली. फार काही प्रश्नोत्तरे झाली नाहीत. हर्षू दोन दिवसांनी मुंबईला गेला. आम्हालाही आपापले रुटीन होते, कमिटमेंट्स...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सुप्रीम कोर्टाच्या निकालानंतर एका गे मुलाच्या वडिलांनी सांगितली त्यांच्या प्रवासाची कथा.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: तो वांद्र्याच्या ज्या भाड्याच्या घरामध्ये राहात होता त्याच फ्लॅटमध्ये त्याने आत्महत्या केली.

सुशांतच्या आत्महत्येचं कारण अद्याप समजलेलं नाही. परंतु त्याला गेले सहा महिने नैराश्यानं ग्रासलेलं होतं असं सांगितलं जातंय. सुशांतचा मुंबईत स्वतःचा एक फ्लॅट होता पण त्याला मोठ्या घरात राहायचं होतं म्हणून तो या फ्लॅटमध्ये गेल्या आठ महिन्यांपासून राहात होता. या फ्लॅटमध्ये तो एकटाच राहात नसे.

त्याच्याबरोबर त्याचे क्रिएटिव्ह मॅनेजर, त्याचा एक मित्र आणि जेवण करणारा एक नोकरही राहात होता. रविवारची सकाळ सुशांतच्या आयुष्यातली शेवटची सकाळ असेल असा या घरात राहाणाऱ्या कोणीही विचार केला नव्हता. सुशांत सिंहच्या नोकराने पोलिसांना सांगितले, सकाळपर्यंत सर्व काही ठीक होतं.

सकाळी 6.30 वाजता सुशांत उठला होता. 9 वाजता त्याला डाळिंबाचा रस दिला आणि तो त्याने प्यायलाही होता. त्यानंतर 9 वाजता सुशांतने बहिणीशी गप्पा मारल्या. त्यानंतर अभिनयाची कारकीर्द ज्याच्या बरोबर सुरू केली त्या महेश शेट्टीशीही त्याने फोनवर संवाद साधला. हे दोघे एकता कपूरच्या किस देश मे होगा मेरा दिल मालिकेत होते. दोघेही चांगले मित्र होते. सुशांतने शेवटचा फोन त्यालाच केला.

त्यानंतर तो खोलीत गेला आणि आतून लॉक करुन घेतले. सकाळी 10 वाजता जेवणाबद्दल विचारायला गेल्यावर सुशांतने प्रतिसाद दिला नाही. त्यानंतर दोन तीन तासांनी मॅनेजरने सुशांतच्या बहिणीला फोन केला. बहीण आल्यावर कुलूप उघडणाऱ्या माणसाला बोलावण्यात आलं आणि दरवाजा उघडला.

त्यानंतर त्यांना जे दृश्य समोर दिसलं त्याने सर्वांनाच धक्का बसला. पोलिसांच्या मते सुशांतचा मृत्यू सकाळी 10 ते दुपारी 1 च्या मध्ये झाला असावा. त्याचा मृतदेह पाहून नोकराने पोलिसांना फोन केला. पोलिसांनी माध्यमांशी बोलताना आपल्याला त्याच्या मृत्यूची बातमी दोन वाजता मिळाल्याचे सांगितले. पोलीस 2.30 वाजता त्याच्या घरी पोहोचले आणि तपास सुरू केला.

पोलिसांना अद्याप कोणतीही सुसाईड नोट मिळालेली नाही. त्याच्या मृतदेहाला संध्याकाळी साडेपाच वाजता आरएन कूपर रुग्णालयात नेण्यात आले. तेथे त्याच्यावर पोस्ट मार्टेम होईल. मुंबई डीसीपी झोन-9 च्या अभिषेक त्रिमुखे यांनी म्हटलं आहे की पोस्टमार्टेमचा अहवाल आल्यावरच योग्य कारण सांगता येईल.

अद्याप कोणतीही संदिग्ध वस्तू सापडली नसल्याचं त्यांनी सांगितलं. सुशांत राजपूत 34 वर्षांचा अभिनेता होता. त्याने आपल्या अभिनयाद्वारे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बॉलीवूड अभिनेता सुशांत सिंह राजपूतचे निधन झाले आहे. ही बातमी ऐकणाऱ्या प्रत्येकाचे डोळे पाणावल्याशिवाय राहिले नाहीत. टीव्ही मालिकेत अभिनयाचा ठसा उमटवल्यानंतर सिनेजगतामध्येही चांगलं नाव कमावणाऱ्या सुशांतने आत्महत्या केली आहे. त्याच्या मृत्यू प्रकरणाची सीबीआय चौकशी करण्यात यावी अशी मागणी त्याची मैत्रिण रिया चक्रवर्तीने केली आहे. ही मागणी तिने ट्वीटरवर केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांच्याकडे केली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: तो शब्दांत सांगता येणार नाही, त्यासाठी तुम्हाला फुग्यात बसून उडतच जावं लागेल.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पिसासारखं अलगद उडत जाणं, वाटलं तर जमिनीवरच्या लोकांशी गप्पा मारायच्या हा एक जादूई अनुभव आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: तो सतत त्याची सोंड आजुबाजुला हलवत होता. हे लोकांच्या लक्षात आल्यावर त्याच्या सुटकेसाठी एक मोठी मोहीम राबवण्यात आली. आता त्याला कंबोडियातल्या वन्यजीव अभयरण्यात सोडण्यात येणार आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कावनला श्रीलंकेनं पाकिस्तानला भेट म्हणून दिलं होतं. पण पाकिस्तानमध्ये त्यांची व्यवस्थित देखभाल झाली नाही.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: तोपर्यंत मुंबई महानगर, पश्चिम आणि मध्य उपनगरं त्याचबरोबर ठाणे, डोंबिवली, कल्याण, भिवंडी या शहरांपर्यंत वीज पुरवठा खंडित झालेला होता आणि त्याचा फटका उपनगरी रेल्वेसेवा, शहरातील अत्यावश्यक सेवा, रस्त्यांवरील सिग्नल यंत्रणेलाही बसला.

पुढच्या दोन तासांमध्ये वीज पुरवठा पुन्हा सुरू करण्यात महावितरणला यश आलं. पण, मुंबईसारख्या औद्योगिक राजधानीत घडलेल्या या प्रकारामुळे काही तास सगळ्याच यंत्रणेचा गोंधळ उडाला हे नक्की.

एरवी मुंबई सारख्या शहरात चोवीस तास वीज पुरवठा सुरू असतो. इथली वीज अचानक गायब होत नाही. पण, असं एखादं वीजसंकट येतं तेव्हा कुतुहल निर्माण होतं, की शहराला असा चोवीस तास पुरवठा कसा शक्य होतो? इथं वीज क्वचितच का जाते? हा वीज पुरवठा कोण करतं?

मुंबईला वीज पुरवठा कसा होतो?

तुम्हाला हे ठाऊक आहे का, की भारतात या घडीला सरकारी आकडेवारीनुसार, एकूण 2 लाख 75 हजार मेगावॅट इतकी वीजनिर्मिती होते. आणि वीज वापराची सरासरी काढली तर देशातल्या प्रत्येक घरात दर तासाला सरासरी एक हजार किलोवॅट इतकी वीजेची मागणी आहे.

महाराष्ट्र राज्याला लॉकडाऊनपूर्वीचा विचार केला तर सरासरी दिवसाला 22 हजार मेगावॅट इतक्या विजेची गरज लागते आणि यातली जवळ जवळ 8 ते 12 टक्के म्हणजे 3300 मेगावॅट वीज ही एकट्या मुंबई शहराला लागते. ही विजेची मागणी अचानक कमी झाली किंवा अचानक वाढली तर पुरवठा आणि मागणी यांच्यातलं संतुलन जाऊन आतासारखं वीजेचं संकट येऊ शकतं.

मुंबईनगरी विजेच्या बाबतीत स्वयंपूर्ण आहे आणि आपली विजेची गरज मागची कित्येक वर्षं स्वत:च पूर्ण करत आलेली आहे. अगदी दहा ते पंधरा वर्षांपूर्वीपर्यंत ही परिस्थिती होती. मुंबईतल्या वीज निर्मिती आणि पुरवठा व्यवस्थेला 'आयलँडिंग व्यवस्था' (बेटावर वीज पुरवठा करणारी व्यवस्था) असं म्हटलं जातं. त्यानंतर मात्र जशी विजेची मागणी वाढली तशी टाटा पॉवर आणि पूर्वी रिलायन्स एनर्जी या कंपन्यांना वीज निर्मिती आणि पुरवठ्याचं कंत्राट देण्यात आलं.

मुंबई पी

इथल्या ऊर्जा निर्मिती प्रकल्पांमधून तयार झालेली वीज उच्च दाबाच्या विजेच्या तारांमधून जवळच्या वीज केंद्रांपर्यंत पोहोचवली जाते. तिथून ती वीज उपकेंद्र आणि पुढे विजेच्या तारांच्या आणि ग्रिड्सच्या माध्यमातून घराघरांपर्यंत पोहोचवली जाते. मुंबईतल्या घरोघरी ही वीज पोहोचवण्याचं काम मुंबई महानगर परिसरात बेस्ट म्हणजेच बाँबे इलेक्ट्रिक सप्लाय अँड ट्रान्सपोर्ट तर उपनगरात टाटा पॉवर आणि...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आठवड्याच्या पहिल्या दिवशी सोमवारी (12 ऑक्टोबर) सकाळीच मुंबई शहरातल्या बहुतेक भागातली वीज गायब झाली. 10 वाजून 15 मिनिटांनी वीज पुरवठा बिघाडाच्या या प्रकरणाची नोंद शहराला वीज पुरवठा करणाऱ्या बाँबे इलेक्ट्रिक सप्लाय अँड ट्रान्सपोर्ट या कंपनीने घेतली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: तौक्ते चक्रीवादळ आता रायगड आणि मुंबईच्या दिशेनं वळलाय. किनारपट्टीपासून आत समुद्रात हे चक्रीवादळ असलं तरी किनारपट्टीच्या भागात वाऱ्यामुळे नुकसानीची शक्यता पाहता, प्रशासनाकडून खबरदारी घेण्यात येत आहे.

हवामान खात्यानेही पुढील काही तासांसाठी सतकर्तेचा इशारा दिला आहे.

भारताच्या पश्चिम किनारपट्टीवर तौक्ते चक्रीवादळ घोंगावत आहे. आज (16 मे) सकाळी या चक्रीवादळानं आणखी रौद्ररूप धारण केलं. वेधशाळेनं या वादळानं 'व्हेरी सीव्हियर सायक्लॉनिक स्टॉर्म' म्हणजे अतितीव्र चक्रीवादळाची पातळी गाठली असल्याचं जाहीर केलं आहे.

मुंबईत लाईफगार्ड्स तैनात

मुंबईच्या समुद्रकिनाऱ्यावरील तयारीबाबत काही वेळापूर्वी मुंबईच्या महापौर किशोरी पेडणेकर यांनी माध्यमांना माहिती दिली.

मुंबईच्या महापौर किशोरी पेडणेकर यांनी सांगितलं की, "तौक्ते चक्रीवादळ गोव्याहून पुढे सरकून रत्नागिरीच्या जवळ आलं आहे. आम्ही सर्व परिस्थितीवर लक्ष ठेवून आहोत. या चक्रीवादळामुळे मोठी समस्या निर्माण होऊ शकते. समुद्र किनाऱ्याजवळ लाईफगार्ड्स तैनात करण्यात आलेत."

महाराष्ट्राच्या किनारपट्टीपासून तौक्ते चक्रीवादळ साधारण दोनशे ते तीनशे किलोमीटरवर असेल, पण त्याच्या प्रभावामुळे किनारी प्रदेशात वेगवान वारे वाहण्याची आणि मुसळधार पावसाची शक्यता कायम आहे.

रायगड : समुद्रकिनाऱ्यावरील 5,924 नागरिकांचं स्थलांतर

चक्रीवादळाच्या पार्श्वभूमीवर रायगड जिल्ह्यातील समुद्रकिनारी राहणाऱ्या आतापर्यंत 5 हजार 942 नागरिकांचे स्थलांतर पूर्ण झालं आहे.

अलिबाग-339, पेण-158, मुरुड-1067, पनवेल-168, उरण-451, कर्जत-0, खालापूर-176, माणगाव-490, रोहा- 72, सुधागड-165, तळा- 135, महाड-1080, पोलादपूर-86, म्हसळा- 397,  श्रीवर्धन- 1158 अशी तालुकानिहाय स्थलांतर झालेल्यांची आकडेवारी आहे.

तसंच, रायगडच्या जिल्हा आपत्ती व्यवस्थापन कक्षात चक्रीवादळासंदर्भात उपाययोजनांसाठी 'वॉर रूम' कार्यान्वित करण्यात आली आहे.

रत्नागिरी : घरं, वाहनांवर झाडं पडली, पाऊस सुरूच

रत्नागिरी शहरामध्ये वाऱ्यासह जोरदार पाऊस अद्यापही सुरुच आहे. चक्रीवादळ आता हळुहळू गुहागरच्या देशेनं सरकणार आहे. राजापूर आणि रत्नागिरी जिल्ह्यामध्ये घरांवर, वाहनांवर झाडं कोसळण्याच्या घटना घडल्या आहेत.

तौक्ते चक्रीवादळामुळे रत्नागिरीत झालेलं नुकसान

चक्रीवादळामुळे जिल्हा प्रशासनानं आज रत्नागिरी, राजापूर, गुहागर, दापोली आणि मंडणगड या पाच तालुक्यांमध्ये...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

तौक्ते चक्रीवादळाचा तडाखा सिंधुदुर्ग आणि रत्नागिरी या दोन जिल्ह्यांना बसला आहे. तौक्तेमुळे रत्नागिरीमध्ये अनेक ठिकाणी झाडं कोसळली आहेत, तर सिंधुदुर्गात 100 हून अधिक घरांचं नुकसान झालंय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्या आधी अंटार्क्टिका म्हणजे काय आहे, हे थोडंसं जाणून घेऊ या.

अंटार्क्टिका म्हणजे पृथ्वीवर असणाऱ्या सात खंडांपैकी एक खंड. पृथ्वीवरील सर्वात कमी तापमान असणारा प्रदेश म्हणून अंटार्क्टिका प्रसिद्ध आहे, कारण यावर फक्त आणि फक्त बर्फाचं साम्राज्य आहे. याच खंडावर पृथ्वीचा भौगोलिक दक्षिण ध्रुव देखील आहे.

भारत सरकारद्वारे दरवर्षी इथे वैज्ञानिक संशोधन मोहिमा राबविल्या जातात. या अशा ठिकाणी वर्षभर राहण्याची आणि काम करण्याची संधी मला मिळाली ही गणपती बाप्पाचीच कृपा म्हणावी लागेल.

सन 2016. घरापासून 12,000 हजार किलोमीटर दूर सर्वबाजूंनी समुद्राने वेढलेल्या बर्फाने आच्छादलेल्या महाकाय बेटावर राहायला येऊन जवळजवळ 8-9 महिने झाले होते. रोजची कामं करून दिवस काढायचं काम सुरू होतं. या दिवसात सूर्य केवळ 3-4 तासच दिसायचा!

काम नसताना सहकाऱ्यांशी गप्पा मारत वेळ घालवणं यासारखा विरंगुळा इथे नव्हता. अशातच एकेदिवशी सहकाऱ्यांबरोबर गप्पा मारताना एकजण म्हणाला, "अरे! आता गणेशोत्सव 15 दिवसांवर आलाय. आपल्याकडे जोरात तयारी सुरू झाली असेल ना?"

"हो ना रे. आपल्याला आता या सगळ्याची यावर्षी मजा घेता येणार नाही," असं म्हणत दोघंही चुकचुकलो. पण मनात मात्र गणेशोत्सवाचाच विचार घोळत राहिला.

लहानपणापासून घरातील गौरी-गणपतीची आरास करण्यापासून ते पूजा-अर्चा, नैवेद्य करेपर्यंत दहा दिवस कसे जायचे, कळायचंच नाही. मात्र यंदा हे सगळं करता येणार नाही, याची हूरहूर मनाला होत होती.

दोन दिवस याच विचारात गेले. जुन्या आठवणी डोळ्यासमोरून तरळून गेल्या. विचार करता करता सरतेशेवटी मनाने पक्कं केलंच की, यंदा छोट्या प्रमाणात का होईना पण गणेशोतसव साजरा करायचाच.

त्यासाठी सर्वप्रथम एका सहकाऱ्याशी चर्चा केली. त्यानेही माझ्या कल्पनेस होकार दर्शवला. मग काय? लागलो आम्ही तयारीला.

संशोधन केंद्रात "प्रार्थनागृह" नावाची खोली होती. इथे मोहिमेतील सर्व जातीधर्माचे सदस्य प्रार्थना करू शकायचे. आम्ही दर मंगळवारी सामूहिक आरतीचे आयोजन करायचो. म्हणून गणपती याच प्रार्थनागृहात मांडायचा, असं आम्ही ठरवलं. या प्रार्थनागृहात फार आधी कुणी एका गणेशभक्ताने सुंदर अशी सुबक गणेशाची लहानशी मूर्ती आणून ठेवली होती. याच छानशा मूर्तीची गणेशोत्सवाच्या काळात प्राणप्रतिष्ठा करायची, असं ठरलं.

गणपतीच्या मूर्तीचं सारंकाही ठरल्यानंतर आम्ही आमचा मोर्चा आरास करण्याकडे वळविला. आपल्याकडे गणेशोत्सव म्हटलं की गणपती...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गणेशोत्सव सातासमुद्रापार केव्हाच पोहोचला आहे. पण अंटार्क्टिकावरही गणेशोत्सव धुमधडाक्यात साजरा केला जाऊ शकतो, याची कल्पनाच कुणी केली नसेल. आज मी तुम्हाला अशाच अनुभवलेल्या गणेशोत्सवाची गोष्ट सांगणार आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्या आपल्या कपड्यांशी संबंधित अंधश्रद्धेचा वापर निषेध आंदोलनादरम्यान करत आहेत. याला 'सारोंग क्रांती' म्हणून संबोधण्यात येत आहे.

सारोंगचा वापर

म्यानमारमध्ये जर कुणी पुरुष एखाद्या महिलेच्या 'सारोंग'खालून गेल्यास तो आपला पुरुषार्थ गमावतो, अशी एक अंधश्रद्धा आहे. पण म्यानमारमध्ये व्यापक स्वरुपात ही गोष्ट अनेक जण मानतात.

म्यानमारमध्ये पुरुषांच्या लैंगिक शक्तीला 'हपोन' असं संबोधलं जातं. तर दक्षिण-पूर्व आशियातील महिला कंबरेवर वापरत असलेल्या एका वस्त्राला सारोंग असं संबोधण्यात येतं.

पोलीस कर्मचारी आणि लष्करी जवान येथील रहिवासी भागात घुसण्याचा आणि लोकांना अटक करण्याच्या प्रयत्नात आहेत. त्यांना यापासून रोखण्यासाठी अनेक शहरांमध्ये महिलांनी आपले सारोंग रस्त्या-रस्त्यांवर लटकवून ठेवले आहेत. काही ठिकाणी याचा परिणामही पाहायला मिळाला.

सोशल मीडियावर येथील काही व्हीडिओसुद्धा व्हायरल झाले होते. यामध्ये पोलीस कर्मचारी गल्लीत घुसण्याआधी हे कपडे तारेवरून खाली उतरवताना दिसतात.

आंदोलक म्यानमारमधील लष्करी राजवटीचा विरोध करत आहेत. देशातील नागरिकांनी निवडून दिलेल्या सरकारमधील नेत्यांना तत्काळ मुक्त करावं, अशी मागणी लोकांकडून केली जात आहे.

म्यानमारच्या पंतप्रधान आंग सान सू ची यासुद्धा सध्या अटकेत आहेत. त्यांना एक फेब्रुवारी रोजी लष्कराने सत्तेतून हटवलं होतं.

निवडणुकीत विश्वासघात केल्याच्या उत्तरादाखल ही कारवाई करण्यात आल्याचं लष्कराने म्हटलं. यानंतर लष्करप्रमुखांना सत्ता सोपवण्यात आली होती.

देशात एका वर्षासाठी आणीबाणी घोषित करण्यात आल्याचं लष्कराने म्हटलं आहे.

लैंगिक शक्तीवर परिणामाबाबत अंधश्रद्धा

म्यानमारच्या महिलांच्या मते, त्यांनी सारोंग क्रांती करण्यासाठी परंपरागत मान्यतांचा वापर केला.

हुतून लिन नामक एका विद्यार्थ्याने म्हटलं, "एखाद्या महिलेचं सारोंग हे अशुद्ध कापड असतं. हे जर माझ्यावर ठेवण्यात आलं तर माझी लैंगिक शक्ती कमी होईल, असं मानलं जातं. मी ही अंधश्रद्धा पाळतच लहानाचा मोठा झालो आहे."

म्यानमारच्या लेखिका मिमी आय सध्या ब्रिटनमध्ये राहतात. त्या सांगतात, "आंदोलक महिला आपल्या हितासाठी या लैंगिक अंधश्रद्धेचा वापर करत आहेत."

त्या म्हणाल्या, "अंधश्रद्धेचं मूळ स्वरुप असं नव्हतं. एखादा पुरुष सारोंगमुळे आपली लैंगिक शक्ती गमावेल, असं आधी कधीच म्हटलं नव्हतं. हे कापड अशुद्ध मानलं गेलं कारण पूर्वी महिलांना फक्त...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

म्यानमारमधील महिला लष्करी राजवटीचा विरोध करण्यासाठी एका आगळ्यावेगळ्या पद्धतीने निषेध नोंदवत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्या उस्मान शेख यांची बहीण होत्या असंही म्हटलं जातं. एका कथेनुसार जेव्हा महात्मा फुलेंनी मुलींसाठी शाळा सुरू केली तेव्हा त्यांचा वडिलांनी त्यांना घराबाहेर काढलं. त्यावेळेस उस्मान शेख यांनी त्यांना आपल्याकडे जागा दिली. पण उस्मान शेख यांच्याविषयीही फारशी माहिती मिळत नाही.

फातिमा शेख यांच्याविषयी एक धागा सापडतो 'सावित्रीबाई फुले समग्र वांङ्मय' या पुस्तकात. त्या पुस्तकात एक फोटो आहे, ज्यात सावित्रीबाईंच्या शेजारी आणखी एक महिला बसली आहे. ही महिला दुसरी-तिसरी कोणी नसून फातिमा शेख आहेत.

बीबीसी घेऊन आलंय एक खास सीरिज 'सावित्रीच्या सोबतिणी'त्या महिलांच्या आयुष्यावर प्रकाश टाकायला ज्यांनी लोकशाही, मानवी हक्क आणि महिला सबलीकरण यासाठी मोठं काम केलं पण ज्यांच्याविषयी आजही फारशी माहिती नाही. या दहा महिला जर भारतीय इतिहासात नसत्या तर आज आपल्याला वेगळंच चित्र दिसलं असतं.

या मालिकेतील हे व्हीडिओ पाहिलेत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सावित्रीबाईंच्या या सहशिक्षिकेविषयी फारशी माहिती उपलब्ध नाही. सावित्रीबाई आणि ज्योतिबा फुलेंच्या कार्याबद्दल समग्रमपणे लिहिणाऱ्या लोकांकडेही फातिमा शेख यांच्याबद्दल फारशी माहिती उपलब्ध नाही.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्या काळात अनौपचारिक पद्धतीने हा शब्दप्रयोग अंमली पदार्थांच्या सेवनामुळे होणाऱ्या दुष्परिणामांसाठी वापरला जायचा.

उदाहरणार्थ मेंदूची सक्रियता कमी होणं. सतत पार्ट्यांना जाणाऱ्यांमध्ये ही सर्वसामान्य बाब होती.

न्यूयॉर्कमध्ये जर्मन-अमेरिकी मानसशास्त्रज्ञ हर्बर्ट फ्रायडेनबर्गर यांनी 1974 मध्ये पहिल्यांदा व्यसनाधीन आणि बेघर लोकांच्या एका क्लिनिकमध्ये या आजाराचं निदान केलं. मात्र, ते व्यसनाधीन व्यक्तींचा विचार करत नव्हते.

क्लिनिक चालवणारे स्वयंसेवक अनेक समस्यांना तोंड देत होते. त्यांच्याकडे काम खूप होतं. मात्र, त्यांच्याकडे प्रेरणा नव्हती आणि मानसिकदृष्ट्या ते थकलेले होते.

सुरुवातीला त्यांना हे काम खूप नफा मिळवून देणारं वाटलं होतं. मात्र, आता त्यांची फार चिडचिड होऊ लागली होती. ते खिन्न झाले होते. रुग्णांची नीट काळजी घेणं, त्यांना जमत नव्हतं.

विश्वव्यापी आजार

फ्रायडेनबर्गर यांनी या गंभीर अवस्थेला 'दीर्घकाळ अधिक काम केल्याने येणारा थकवा' म्हटलं. याचं वर्णन करण्यासाठी त्यांनी 'बर्नआउट' शब्द वापरला.

हा शब्द लगेच लोकप्रिय झाला. आज जगभरात हा शब्द वापरला जातो.

बर्नआउट किती व्यापक आहे, याची आकडेवारी येणं खूप अवघड आहे. 2018 साली एकट्या ब्रिटनमध्ये 5,95,000 लोक कामाच्या तणावाने ग्रस्त होते.

खेळाडू याने ग्रासले आहेत. 'यूट्यूब स्टार' ग्रासले आहेत. उद्योजक चिंतेत आहेत. स्वतः फ्रायडेनबर्गर यांनादेखील हा त्रास झाला होता.

गेल्या महिन्यात जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) या विश्वव्यापी समस्येला आजार असल्याचं जाहीर केलं.

आजारांच्या वर्गीकरणाच्या आंतरराष्ट्रीय मॅन्युअलमध्ये याला सततच्या कामाच्या ताणातून उद्भवणारा सिन्ड्रोम म्हटलं आहे.

WHO नुसार बर्नआउटची तीन तत्वं आहेत - थकवा, नोकरीचा कंटाळा आणि खराब कामगिरी

याकडे दुर्लक्ष करणं आणि त्यावर उपचार घ्यायला उशीर करणं धोकादायक आहे. इतर कुठल्याही आजाराप्रमाणे हा आजार वाढू दिला आणि उशिरा उपचार घेतले, तर त्याचा म्हणावा तसा उपयोग होत नाही.

कामाचा कंटाळा

तुम्हाला एकूणातच खूप कंटाळा आला आहे, हे कसं कळणार.

आयर्लँडच्या डब्लिन काउंटीमधल्या मानसोपचारतज्ज्ञ सिओबन मरे म्हणतात, "बर्नआउटच्या सुरुवातीची लक्षणं बरीचशी उदासीनतेसारखी असतात."

मरे यांनी 'द बर्नआउट सोल्युशन' नावाचं पुस्तक लिहिलं आहे. त्या मद्य आणि साखर याचा अतिवापर टाळण्याचा सल्ला देतात.

थकवा दूर होत नसेल तर त्याकडे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

1970च्या दशकाच्या सुरुवातीला तुम्ही 'बर्नआउट' पीडित असल्याचं म्हटलं असतं तर काही जणांनी तुमच्याकडे आश्चर्याने पाहिलं असतं, हे निश्चित.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्या खेळायला जात असताना त्यांना मुलं टोमणे मारायची. पण त्यांनी आपला खेळ थांबवला नाही.

अत्यंत कठीण परिस्थितीमध्ये त्यांना आपला खेळ सुरू ठेवला आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

झोहरा अब्दुल्ला आणि उम्मे कुलसम या पाकिस्तान प्रशासित काश्मीरमधील खैबर पख्तुनवा भागात राहणाऱ्या बहिणी आहेत. पेशावर अंडर 19 या टीमकडून या दोघी स्क्वॉश खेळतात.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्या जपानच्या आग्नेयेला असलेल्या किकाई बेटांवर राहत होत्या.

या वर्षी जानेवरी महिन्यात ताजिमा यांना हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आलं होतं. त्यांच्या वैद्यकीय अहवालानुसार त्यांचा मृत्यू याच हॉस्पिटलमध्ये झाला.

त्यांच्या नावावर अनेक विक्रमांची नोंद आहे. आशिया खंडातल्या सर्वांत वयोवृद्ध जिवंत व्यक्ती म्हणून त्यांच्या नावाची नोंद झाली. तसंच त्यानंतर या निकषावर संपूर्ण जगात त्या तिसऱ्या क्रमांकावर होत्या.

गिनिज बुकच्या नोंदीनुसार 19व्या शतकात जन्माला आलेल्या आणि 21व्या शतकातही जिवंत असलेल्या ताजिमा या एकमेव व्यक्ती होत्या. त्यांचा जन्म 4 ऑगस्ट 1900 रोजी झाला. म्हणजे त्यांनी 19व्या शतकातले शेवटचे काही दिवस बघितले, विसावं शतक पूर्ण बघितलं आणि 21व्या शतकही त्या तब्बल 17-18 वर्षं जगल्या.

जपानमधल्या प्रसारमाध्यमांच्या म्हणण्यानुसार ताजिमा यांचे सध्या 160 वंशज आहेत, ज्यात नऊ मुलं, 28 नातवंडं, 56 पंतवंडं आणि त्यांची 35 मुलं यांचा समावेश आहे.

ताजिमा यांच्यानंतर जगातली सर्वांत वयोवृद्ध व्यक्तीही जपानमध्येच आहे. जपानच्या चियो योशिदा या आता जगातल्या सर्वांत वयोवृद्ध व्यक्ती बनल्या आहेत. त्यांचं वय 116 वर्षं एवढं आहे.

नबी ताजिमा

जपानची वृत्तवाहिनी NHK यांच्या वृत्तानुसार आपल्या आयुष्याच्या काही शेवटच्या दिवसांमध्ये ताजिमा जास्त वेळ झोपूनच होत्या. प्रदीर्घ काळ त्या बोलतही नव्हत्या. त्यांचा आहार मात्र व्यवस्थित होता, दिवसातून तीन वेळा.

शंभर वर्षांपेक्षा जास्त वय असलेले 67,000 लोक सध्या जपानमध्ये आहेत, असं जपानच्या स्थानिक प्रशासनाने स्पष्ट केलं आहे. संपूर्ण आशिया खंडातल्या देशांमध्ये शंभरी पार केलेले एवढे जास्त लोक इतर कोणत्याही देशात नाहीत.

एवढंच नाही, तर वयोवृद्ध नागरिकांच्या बाबतीत इतर कोणत्याही देशांची तुलना जपानशी होऊ शकत नाही. जपान सरकारच्या आकडेवारीनुसार एकूण लोकसंख्येच्या 26 टक्के लोकसंख्या 65 वर्षं किंवा त्यापेक्षा जास्त वयाची आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

तब्बल 117 पावसाळे पाहणाऱ्या जपानच्या नबी ताजिमा यांचं निधन झालं. 117 वर्षं आणि 261 दिवस एवढं दीर्घ आयुष्य लाभलेल्या ताजिमा यांचं नाव गिनिज बुक ऑफ वर्ल्ड रेकॉर्डमध्येही 'सर्वांत वयोवृद्ध व्यक्ती' म्हणून नोंदवण्यात आलं होतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्या डिप्रेशनच्या बळी ठरल्या होत्या.

त्या सांगतात, "डिप्रेशनविरुद्धचा माझा लढा कमी वयातच सुरू झाला. लहान आणि तरुणपणी मी इतरांसारखीच वाढले. लग्नानंतर मी अतिप्रमाणात दारू प्यायला लागले. नंतर मी खाण्यापिण्यावर कंट्रोल केलं आणि व्यायाम सुरु केला. काही काळानंतर माझा घटस्फोट झाला. मी अनेकदा आत्महत्येचा प्रयत्न केला."

भावाच्या आत्महत्येनंतर शीतल यांचं आयुष्य बदललं. कसं, ते पाहा या व्हीडिओत.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

शीतल कोटक या बॉडी बिल्डर आहेत. सध्या त्या अनेक स्पर्धा गाजवत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्या तडाखेबाज होत्या, कणखर होत्या. तरी राजकारणाबाहेरही अनेक गोष्टींमध्ये त्यांना रस होता. कुणालाही भुरळ पडावी असं त्यांचं व्यक्तिमत्व होतं.

त्यांना कलाकार, लेखक, चित्रकार आणि प्रतिभावंतांच्या बरोबर वेळ घालवणं आवडत असे. आणि हो... त्यांची विनोदबुद्धीही तल्लख होती.

31 ऑक्टोबर 1984ला त्यांची हत्या झाली. यानंतर माझ्या आयुष्यातून वसंत पूर्णपणे निघून गेला आहे, असं मला वाटू लागलं होतं.

मी सर्वांशी प्रेमानं वागावं आणि सर्वांचा सन्मान करावा यासाठी त्यांनी मला नेहमी प्रोत्साहित केलं होतं.

मी त्यांचा शतशः आभारी आहे. त्यांनी मला खूप काही शिकवलं. कदाचित मलाही माहीत नसेल त्याहून अधिक मला त्यांच्याकडून मिळालं आहे.

जे लोक आयुष्यात खूप तोलून मापून वागतात किंवा समस्या आल्यावर मागे हटतात असे लोक त्यांना आवडत नसत. दांभिकपणा करणाऱ्यांचा तर त्या आपल्या नजरेतूनच पराभव करत असत.

भ्याडपणा त्यांना बिलकुल खपत नसे. प्रवाहाविरुद्ध पोहण्याची त्यांच्यात धमक होती. त्यांनी अनेक सामाजिक आणि राजकीय बंधनं झुगारून दिली होती.

28 ऑगस्ट 1968ला त्यांनी मला पहिल्यांदा पत्र लिहिलं होतं. माझा मुलगा - भगतचा जन्म झाला, त्यावेळी अभिनंदन म्हणून त्यांनी हे पत्र लिहिलं होतं.

प्रिय नटवर,

जेव्हा मला माझ्या सचिवानं ही आनंदाची बातमी सांगितली त्याचवेळी मी तुमच्याशी बोलण्याचा प्रयत्न केला. पण काही कारणानं बोलणं झालं नाही.

तुमच्या घरात छोटा पाहुणा आल्याबद्दल तुमचं अभिनंदन. तुमच्या आयुष्यात सर्व प्रकारचा आनंद येवो आणि तुमचा मुलगा मोठा झाल्यावर उज्ज्वल कामगिरी करो हीच ईश्वरचरणी प्रार्थना.

तुमची विश्वासू ,

इंदिरा गांधी

27 जानेवारी 1970मध्ये मी इंदिरा गांधी यांना एक चिठ्ठी पाठवली होती. त्यांना काय म्हणून संबोधित करावं, मायना काय असावा याबद्दल मी खूप विचार केला.

प्रिय मॅडम, मॅडम, प्रिय मिसेज गांधी, प्रिय श्रीमती गांधी, प्रिय प्रधानमंत्री... असा खूप विचार करून मी थकून गेलो. शेवटी नोट पाठवावी असा मी विचार केला आणि लिहिलं -

दोन आठवडे झाले आहेत. मी बिछान्यावर पडून आहे. कारण मला स्लिप डिस्कचा त्रास सुरू झाला आहे. 11 तारखेला मी माझ्या मुलाला टेडी बिअर उचलून द्यायला खाली वाकलो आणि तेव्हाच हा त्रास सुरू झाला.

मला वाटत असे की, मी 40 वर्षांचा होईन तेव्हा माझ्याकडं आनंदी राहण्याची खूप कारणं असतील. माझ्या वेदना कमी होतील. पण मी सध्या दिल्लीपासून दूर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

'इंदिरा गांधी या खूप गंभीर आहेत,' अशी बहुतेकांची धारणा होती. पण त्याउलट त्यांचं व्यक्तिमत्व आकर्षक, दुसऱ्याची काळजी घेणारं आणि खेळकर असंही होतं. ही गोष्ट खूप कमी लोकांना ठाऊक आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्या दिवशीचं तापमान 45 डिग्री होतं. रात्री आठ वाजताही वातावरणात उष्मा जाणवत होता. दर दहा मिनिटांनी जाणारी वीज आणि गोंधळात मला अचानक किंचाळण्याचा आवाज आला.

दरवाज्याआडून पाहिलं एक महिला मला दिसली. तिने पलंगाला घट्ट पकडलं होतं. तिचं नाव सुधा आणि वय साधारण 27 वर्षं.

दुसऱ्याच क्षणी रडत रडत सुधा मटकन खाली बसली. पलंगावर निपचित पडलेल्या रोहितची मृत्यूशी झुंज नुकतीच संपली होती.

तेवढ्यात आपल्या निर्जीव मुलाचा पाय पकडून सुधा जोरात किंचाळली. एक क्षण मला असं वाटलं की तिचा आवाज रुग्णालयाच्या चार भिंतीपल्याड संपूर्ण शहरात घुमतो आहे. डॉक्टरांच्या आदेशानंतर तिला वॉर्डच्या बाहेर नेण्यात आलं.

एका आईचं आपल्या मुलासाठीचं दु:ख किती गहिरं आणि खोल असू शकतं हे गेल्या पंधरवाड्यात आयसीयूच्या वॉर्डात मला कळलं आहे.

इथे लागोपाठ मरत असलेल्या मुलांच्या आयांच्या दु:खाची सीमा नाही. वॉर्डच्या एका कोपऱ्यात उभं राहून त्यांचं रडणं मी ऐकत असते.

चमकी तापाने (एन्सिफिलायटिस) आतापर्यंत 121 मुलांनी आपला जीव गमावला आहे. लहान मुलांच्या मृत्यूंचं तांडव थांबायचं नावच घेत नाहीये.

रोहितचे वडील अनिस साहनी

वॉर्डच्या बाहेर उभे असलेले अनिल सहानी शुद्ध गमावत चाललेल्या त्यांच्या पत्नीला धीर देण्याचा प्रयत्न करत आहे. वॉर्डच्या आत रोहितची आजी तिच्या नातवाच्या पायांवर आपलं डोकं टेकवून रडत होती.

घामाने ओथंबलेले अनिल सांगतात की त्यांचा मुलगा रात्री ठीक होता.

"आधी एक तास त्याला मेडिकल कॉलेजमध्ये दाखल केलं होतं. डॉक्टर सांगतात की आधी तो ब्रेन डेड झाला आणि आता तो मरण पावला."

अनिल असं बोलत होताच तेवढ्यात वॉर्डमधली वीज गेली. मोबाईल फोनच्या उजेडात त्यांच्या डोळ्यातले अश्रू आणि घामाच्या धारा स्पष्टपणे दिसत होत्या.

रुग्णालयात मी थोडी पुढे गेले तेव्हा मला लघवी, घाम, कचरा आणि फिनाईलचा दुर्गंध आला. मोकळ्या जागेत दोन्ही बाजूंना रुग्ण होते. त्यांचे आप्तस्वकीय पाणी, वीज, हात पंखे यांची व्यवस्था होतेय का ते चाचपण्यात मग्न होते.

पिण्याचं पाणी, स्वच्छतागृहं, पंखे आणि खाटांसारख्या मूलभूत सुविधांसाठी आसुसलेल्या मुजफ्फरपूरमधलं हे मेडिकल कॉलेज एक सरकारी हॉस्पिटलऐवजी एक ओसाड रखरखीत प्रदेशच आहे की काय असं क्षणभर वाटतं.

बिहारचे मुख्यमंत्री नितीश कुमार, केंद्रीय आरोग्यमंत्री हर्षवर्धन या सगळ्या मंडळींनी मुजफ्फरपूरचा दौरा केला आहे. मात्र जनतेला आश्वासनांशिवाय काहीही...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सडलेला कचरा, फिनाईल, मृतदेह यांच्यात बुडालेल्या मुजफ्फरपूरमध्ये रात्रीचे आठ वाजले होते. पहिल्या मजल्यावर असलेल्या आयसीयूच्या बाहेर असलेल्या चपला-जोडांच्या ढिगाऱ्यात मी उभे होते. काचेच्या दरवाज्याआडून मी पाहत होते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्या दिवशीच्या, त्या कार्यक्रमाचा तो क्लायमॅक्स असणं अपेक्षित होतं. पण काहीतरी विपरीत घडलंय असं वाटत होतं. त्या जादूगारानं त्या सहायक मुलीच्या हातावर हात घासले आणि तिला पुन्हा जिवंत करण्याचा प्रयत्न करायला सुरुवात केली. तिनं काहीच प्रतिसाद दिला नाही. त्याने मान हलवत तिचा चेहरा एका काळ्या कापडानं झाकला.

इतक्यात कार्यक्रमाचे सूत्रधार रिचर्ड डिंबलबी यांनी कॅमेऱ्यासमोर येऊन कार्यक्रम संपल्याची घोषणा केली.

9 एप्रिल 1956ची ही गोष्ट!

हा कार्यक्रम संपला आणि क्रेडिट्स म्हणजे श्रेयनामावली जशी सुरू झाली तसे लाईम ग्रोव्ह स्टुडिओमधले दूरध्वनी खणखणू लागले.

पाश्चिमात्य जादूई दुनियेत प्रवेश मिळवण्यासाठी सरकार यांना खूप संघर्ष करावा लागला. लंडनचं 'ड्यूक ऑफ यॉर्क' हे नाट्यगृह तीन आठवड्यांच्या काळासाठी आरक्षित केलं होतं, पण मोजकीच तिकिटं विकली गेली होती. पॅनोरामामध्ये येण्याच्या संधीचा काहीही करून पूर्ण फायदा उठवायचा असं सरकार यांनी ठरवलं होतं.

वेळेबाहेर जात असल्याने सरकार यांचा कार्यक्रम असा अचानक संपला असं अधिकृत स्पष्टीकरण देण्यात आलं. पण त्यांच्या कारकिर्दीचा पाठपुरावा केलेल्या कुणालाही ते पटणारं नव्हतं. त्यांच्या प्रतिस्पर्ध्यांनीसुद्धा हे कबूल केलं होतं की वेळेच्या बाबतीत ते चोख होते. त्यांच्या सहकारी असणाऱ्या दीप्ती डे यांना त्या धारदार पोलादी पात्याने कापून तसंच सोडून जाणं हा तर हातचलाखीचा उच्चतम नमुना होता.

दुसऱ्या दिवशीच्या वर्तमानपत्रात या बातमीनं धुमाकूळ घातला. "किंचाळणाऱ्या मुलीचे दोन तुकडे - टीव्हीवर मोठा धक्का" आणि "करवतीने तुकडे करणाऱ्या सरकार यांनी प्रेक्षकांना हादरवून सोडलं" अशा मथळ्यांखाली बातम्या छापून आल्या. ड्यूक ऑफ यॉर्क मधली त्यांच्या कार्यक्रमाची सगळी तिकीटं विकली गेली.

सरकार हे प्रोतूल चंद्र सरकार म्हणून, 23 फेब्रुवारी 1913 रोजी बंगालच्या, (आता बांगलादेशातल्या) तांगाईल जिल्ह्यातल्या आशेकपूर गावी जन्माला आले.

शाळेत गणितात ते अव्वल होते - काही लोक म्हणायचे की ते असामान्य आहेत - पण जादू - हातचलाखी यांच्यातच त्यांना खरी गती होती. त्यांनी त्यांचं नाव बदलून इंग्रजीतल्या 'sorcerer' म्हणजे जादूगार या शब्दाजवळ जाणारं 'सोरकार' असं केलं. ते सर्कशींमधून, नाट्यगृहांत आणि वेगवेगळ्या क्लब्समध्ये जादूचे प्रयोग करू लागले.

बंगालमधल्या गावांपलीकडे अन्य कुठेही माहिती नसतानाही त्यांनी स्वतःचा "The World's...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

एका रहस्यमयी दिसणाऱ्या पौर्वात्य जादूगारानं एका 17 वर्षांच्या मुलीला वश करून, तिला एका बाकावर झोपवलं आणि जणू काही ती म्हणजे खाटकासमोर असणारा मांसाचा तुकडा असावा अशा पद्धतीनं तिचे मोठ्या करवतीनं दोन तुकडे केले.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्या दिवसापासून काश्मीरमधून विस्थापित झालेले काश्मिरी पंडित घरवापसीचं स्वप्न पाहू लागले होते. आपण काश्मिरच्या वेशीवरच जाऊन पोहोचलो आहोत असं त्यांना वाटू लागलं. खिडकीतून त्यांना स्वप्नातलं काश्मीर दिसत होतं.

मात्र एका वर्षानंतर काश्मिरी पंडितांच्या मनात फसवलं गेल्याची भावना आहे. वर्षभरापूर्वी स्वप्न दाखवणाऱ्या खिडकीत फक्त उभं राहता येतंय आणि आपल्या मातीत जाऊन वसण्याचं स्वप्न स्वप्नच राहिलं आहे.

काश्मिरी पंडित समाजाचं प्रतिनिधित्व करणारी संस्था म्हणजे पनून काश्मीर. या संस्थेचे ज्येष्ठ नेते डॉ. अग्निशेखर यांनी बीबीसी हिंदीशी बोलताना सांगितलं की, केंद्र सरकारने पाच ऑगस्टला एवढा ऐतिहासिक निर्णय घेतला परंतु काश्मिरी पंडितांच्या पुनर्वसनासंदर्भात त्यांनी कोणताही ठोस निर्णय किंवा उपाययोजना केलेली नाही.

डॉ.अग्निशेखर यांच्या मते, प्रत्यक्षात काहीच बदललेलं नाही. वर्षभरापूर्वी काश्मीर नावाची खिडकी आमच्यासाठी उघडली, मात्र 365 दिवसांनंतरही त्याच खिडकीशी उभं राहून आम्ही काश्मीरकडे पाहत आहोत.

ते पुढे सांगतात, "5 ऑगस्टचा दिवस आनंद साजरा करण्याचा दिवस आहे, तसाच आमच्यासाठी काळजीचा दिवस आहे. आमच्यासाठी आशेचा किरण दाखवणारा हा दिवस आहे आणि त्याचवेळी अनिश्चित भविष्याचा दिवस आहे".

"गेल्या वर्षभरात जे काही बदल झाले आहेत ते बाह्य स्वरुपाचे आहेत, मानसिकता जराही बदललेली नाही. आधीची सरकारं जे करायची तसंच हे सरकार वागत आहे".

गेल्या तीस वर्षांपासून पनून काश्मीरच्या झेंड्याखाली आमचा संघर्ष सुरू आहे. परंतु सरकारने आम्हाला कधी चर्चेसाठी बोलावलं नाही की आमच्या रोडमॅपबद्दल विचारणा केली नाही.

"सरकारला यासंदर्भात विचार करणं आवश्यक आहे. काश्मीर खोऱ्यात काश्मीरी पंडितांचा नरसंहार झाला होता हे सरकारला संसदेत मान्य करावं लागेल. तरच काश्मीररमध्ये परत येण्याचा आमचा मार्ग सुकर होऊ शकतो".

"दोन खोल्यांचे चार हजार फ्लॅट निर्माण करून त्याच्या चाव्या आमच्या हातात द्यायच्या अशा धोरणाचा आम्ही भाग होऊ इच्छित नाही. आम्हाला आमच्या जमिनीवर राहायचं आहे. आमच्या भावी पिढ्यांनीही इथे यावं असं आम्हाला वाटतं. परंतु हे सगळं आमच्या मनाप्रमाणे व्हावं".

"केंद्र सरकारने कलम 370 रद्द केलं. त्यामुळे काश्मिरी पंडितांना एकाच ठिकाणी पुनर्वसन करण्याच्या योजनेला सरकार हिरवा कंदील असा त्यांना आशावाद आहे," असं डॉ. अग्निशेखर यांना वाटतं.

'साठ वर्षांपूर्वीच्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

5 ऑगस्ट 2019 रोजी केंद्र सरकारने जम्मू काश्मीर राज्याला असलेला विशेष दर्जा देणारं घटनेतलं कलम 370 आणि 35A रद्द करण्याचा निर्णय घेतला. या राज्याची पुनर्रचना करून त्याची जम्मू-काश्मीर आणि लडाख अशा दोन केंद्रशासित प्रदेशात विभागणी करण्यात आली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्या दुर्घटनेत दोन हत्ती जिवंत राहिले.

धबधब्यात पडून 6 हत्ती दगावल्याची बातमी सुरुवातीला मिळाली होती. मात्र, काही दिवसांनंतर पाण्याच्या प्रवाहात आणखी 5 हत्तींचे मृतदेह सापडले.

सुरुवातीला असं मानलं गेलं होतं की धबधब्यात पडलेल्या एका पिल्लाला वाचवताना या हत्तींचा मृत्यू झाला. खाओ याई राष्ट्रीय उद्यानातल्या रेंजर्सने ही माहिती दिली होती. या अभयारण्यात 'हेऊ नॅरोक' (नरकातील धबधबा) नावाचा दीडशे मीटर उंच धबधबा आहे.

हा अत्यंत धोकादायक धबधबा असल्याचं म्हणतात. या धबधब्यावरून जाताना हत्तीचं पिल्लू पाय घसरून पडलं आणि त्याला वाचवण्यासाठी म्हणून इतर हत्तींनी धबधब्यात उडी घेतली असावी, असा अंदाज बांधण्यात आला होता.

या धबधब्यात घसरून पडून हत्तींचा मृत्यू झाला होता.

एकाच वेळी एकाच कळपातल्या 11 हत्तींचा मृत्यू ही केवळ त्या कळपासाठीच हादरवून टाकणारी घटना नव्हती. तर या घटनेविषयी जी माहिती सांगण्यात आली, त्यामुळे सर्वांनाच धक्का बसला. हत्तींनी जे बलिदान दिलं, ते वाचून जगभरातले वाचक हळहळले. आमची बातमीही लाखो वाचकांनी वाचली.

मात्र, भावना बाजूला ठेवून जरा विचार करूया. हत्तींकडे पिल्लाला वाचवण्यासाठी स्वतःचा जीव धोक्यात टाकण्याइतपत सहानुभूती आणि कौशल्य असू शकेल का? आणि कदाचित याघडीला यापेक्षा महत्त्वाचा प्रश्न म्हणजे या दुर्घटनेतून बचावलेल्या हत्तींवर या घटनेचा काय परिणाम झाला असेल?

न्यूयॉर्कमधल्या हंटर कॉलेज सिटी युनिवर्सिटीत मानसशास्त्राचे सहप्राध्यापक असलेले डॉ. जोशुआ प्लॉटनिक दशकभराहूनही अधिक काळापासून थायलंडमधल्या हत्तींचा अभ्यास करत आहेत.

त्यांनी बीबीसीला सांगितलं की, प्रत्यक्ष साक्षीदाराच्या अभावी नेमकं काय घडलं असेल, हे आपण सांगू शकत नाही. मात्र, "हा अंदाज नक्कीच बांधता येऊ शकतो की कुटुंबातला एखादा सदस्य संकटात असेल तर कळपातले इतर हत्ती त्याला वाचवण्यासाठी शक्य ते सर्व करू शकतात."

हत्तींना धोका ओळखता येतो आणि त्यातून सुरक्षित बाहेर पडण्यासाठी ते एकत्र येऊन मार्ग शोधतात, याचे ठोस पुरावे आहेत.

हत्तींची दुर्घटना

मात्र, डॉ. प्लॉटनिक म्हणतात की "अशा धोकादायक परिस्थितीत सर्वच्या सर्व हत्ती धबधब्यावर जातील", याची शक्यता कमी वाटते.

कदाचित हा एक भयंकर अपघात असावा.

विएन्नामधल्या युनिवर्सिटी ऑफ व्हेटर्नरी मेडिसीनमध्ये हत्तींचे तज्ज्ञ असलेल्या डॉ. रॅचेल डेल यादेखील मान्य करतात की हत्ती 'स्वतःच्या प्राणांची बाजी लावूनही'...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गेल्या आठवड्यात थायलंडमध्ये एक मोठी दुर्घटना घडली. थायलंडच्या राष्ट्रीय अभयारण्यातल्या एका धबधब्यात पडून एकाच कळपातल्या तब्बल 11 हत्तींचा मृत्यू झाला होता.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्या नैराश्याच्या गर्तेत होत्या असं आमटे कुटुंबीयांनी काही दिवसांपूर्वी काढलेल्या पत्रकात म्हटले आहे.

डॉ. शीतल आमटे या ज्येष्ठ समाजसेवक डॉ. विकास आमटे आणि डॉ. भारती आमटे यांची मुलगी आहेत. रॅमन मॅगसेसे पुरस्काराने सन्मानित समाजसेवक बाबा आमटे हे डॉ. शीतल यांचे आजोबा होत.

आमटे परिवारातल्या तिसऱ्या पिढीतील डॉ. शीतल आमटे यांनी 2004 मध्ये नागपूरच्या वैद्यकीय महाविद्यालयातून एमबीबीएस झाल्यानंतर टाटा इन्स्टिट्युट ऑफ सोशल सायन्सेसमधून सोशल एन्थ्रोप्रनरशीपची डिग्री घेतली. अपंगत्वावरील डॉक्टर तज्ज्ञ म्हणून त्यांनी आनंदवनात कामाला सुरुवात केली.

आनंदवनला जगभरातील नेटवर्कमध्ये जोडण्यात त्यांचा हातखंडा होता. फोटोग्राफी आणि चित्रकला हे छंद जोपासणाऱ्या डॉ.शीतल सजग पालकत्वाच्या अभियानातही पुढाकार घेत होत्या.

डॉ. शीतल आमटे यांचे पती गौतम कराजगी हे इंजिनिअर आणि व्यवस्थापन तज्ज्ञ आहेत. मल्टिनॅशनल कंपनीतील नोकरी सोडल्यानंतर त्यांनी आनंदवनात महारोगी सेवा समितीच्या ट्रस्टी म्हणून नेमणूक झाली. डॉ शीतल यांना सहा वर्षांचा मुलगा आहे.

महारोगी सेवा समितीच्या मुख्य कार्यकारी अधिकारी

सध्या त्या आनंदवन येथील महारोगी सेवा समितीच्या मुख्य कार्यकारी अधिकारी (CEO) म्हणून कार्यरत होत्या.

2016 मध्ये महारोगी सेवा समितीची नवी कार्यकारणी जाहीर झाली. यात डॅा. शीतल आमटे - कराजगी आणि त्यांचे पती गौतम - कराजगी यांना स्थान देण्यात आलं होतं.

तेव्हापासून त्या महारोगी सेवा समितीच्या CEO पदावर कार्यरत होत्या. त्यांचे पती गौतम - कराजगी यांना अंतर्गत व्यवस्थापक म्हणून जबाबदारी देण्यात आली होती.

भारतात वैद्यकीय क्षेत्रात नेतृत्व करणाऱ्या तरुणांसाठी त्यांनी मशाल आणि चिराग हे दोन उपक्रम सुरु केले. तर भारतभरातील अपंगत्व आलेल्या लोकांना मदत करण्यासाठी निजबल हे सेंटर सुरू केलं. पब्लिक हेल्थ नेटवर्कमध्येही त्यांचा सहभाग होता.

आनंदवन, सोमनाथ प्रकल्प, लोक बिरादरी प्रकल्प, लोकबिरादरी प्रकल्प नागेपल्ली, लोकबिरादरी प्रकल्प खमंचरू, अशोकवन प्रकल्प नागपूर, ग्रामीण विकास प्रकल्प मुळगव्हाण, ग्रामीण विकास प्रकल्प चेतीदेवळी, महारोगी सेवा समिती चंद्रपूर आणि ग्रामीण विकास संस्था वरोरा असे 10 प्रकल्प महारोगी सेवा समितीच्या अंतर्गत येतात.

त्यामुळे महारोगी सेवा समितीच्या मुख्य कार्यकारी अधिकारी म्हणून त्या करत असलेल्या कामाचं अनेकजण कौतुक करत असत.

'आनंदवन'ला...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

डॉ. शीतल आमटे यांचे चंद्रपूर जिल्ह्यातील आनंदवन येथे निधन झाले. त्या 38 वर्षांच्या होत्या. डॉ. शीतल आमटे या आनंदवन येथील महारोगी सेवा समितीच्या मुख्य कार्यकारी अधिकारी होत्या.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्या पार्टीत पद्मिनी एका कोपऱ्यात बसून होती. पद्मिनी अकाऊंटंट मूर्ती यांची पत्नी. जेव्हा कंपनीचे अधिकारी त्यांच्या पत्नीसोबत पार्टीत आले, तेव्हा सर्वजण उठून त्यांच्याजवळ गेले. त्यांचं स्वागत केलं.

मूर्तीनेही आपल्या बायकोला सोबत यायला सांगितलं. पण पद्मिनी जागेवरून उठली नाही.

ती दुर्मुखून बसली होती. "सुंदर आहे ना...म्हणून शिष्टपणा करतीये," पार्टीमधल्या इतर बायकांची आपापसांत कुजबूज सुरू होती.

ते अधिकारी खूपच आनंदी आणि हसतमुख व्यक्तिमत्त्वाचे होते. ते पद्मिनीजवळ गेले आणि त्यांनी तिला अभिवादन केलं.

"जर तुम्ही अशा उदास बसलात, तर आम्हाला आवडणार नाही," त्यांनी म्हटलं.

आपण दोन मिनिटांत तिला हसवू, अशी पैज त्यांनी लावली होती. पण पद्मिनी अस्वस्थ होती.

त्या अधिकाऱ्याच्या विनोदावर सगळेजण जोरजोरात हसत होते. पण पद्मिनी हसत नव्हती, तिच्या डोळ्यांत पाणी आलं होतं. तिच्या अशा वागण्यामुळे मूर्तीही उदास झाला होता.

त्यानं काहीतरी निमित्त सांगितलं आणि पद्मिनीला घेऊन पार्टीतून बाहेर पडला.

असं काय झालं होतं की, पद्मिनीला हसण्याची धास्ती वाटत होती?

गेल्या काही वर्षांपासून पद्मिनीला एक समस्या सुरू झाली होती. ती हसली किंवा जोरात खोकली की मूत्रविसर्जन व्हायचं.

तिनं बाहेर जाणंही थांबवलं होतं.

खोकल्यावर, शिंकल्यावर किंवा अगदी जोरात हसल्यावरही मूत्रविसर्जन होणं ही एक आरोग्यविषयक समस्या आहे. त्याला Stress Urinary Incontinence म्हणतात. अगदी शब्दशः बोलायचं झालं तर तणावामुळे झालेला 'मूत्र असंयम' असं या समस्येला म्हणता येईल.

ओटीपोटाच्या आसपासचे स्नायू कमकुवत झाल्यामुळे ही समस्या निर्माण होते.

महिलांच्या आरोग्याची समस्या

सुनंदा आणि रुक्मिणी या समोरासमोरच्या फ्लॅटमध्ये राहतात. त्या दोघींचे पतीही एकाच ऑफिसमध्ये काम करतात. रुक्मिणीला दिवाळीनिमित्त तिच्या मैत्रिणींना घरी बोलवायचं होतं.

सुनंदा आणि रुक्मिणी खरेदीसाठी म्हणून मॉलमध्ये गेल्या. सगळीकडे फिरून त्यांनी सामान तसंच क्रोकरी खरेदी केली. नंतर फूड कोर्टमध्ये जाऊन त्यांनी आईस्क्रीम, सॉफ्ट ड्रिंक्स घेतले.

सुनंदाला मॉलमध्ये वॉशरुमला जायचं होतं. पण तिथं गर्दी होती, त्यामुळे त्या रिक्षा करून घरी आल्या. रुक्मिणी आणि ती आपापल्या घराचं दार उघडत होत्या. पण सुनंदाला बाथरुमला जाण्याची अतिशय घाई झाली होती, तिला नियंत्रण ठेवणं कठीण जात होतं आणि पर्समधली चावी पटकन हाताशी येत नव्हती....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

खळखळून हसता येऊ नये, खोकता येऊ नये असा हा कोणता आजार आहे?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्या पार्श्वभूमीवर बीबीसी मराठीने त्यांच्या वाचकांना प्रश्न विचारला होतो की, मुख्यमंत्र्यांच्या या वक्तव्याविषयी तुम्हाला काय वाटतं?  वाचकांच्या अनेक प्रतिक्रिया आल्या. त्यातल्याच या प्रातिनिधिक.

अमेय जोशी लिहितात, "मुंबई-पुण्यासारख्या आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठा, नाशिक, कोल्हापूर, नागपूरसारख्या वाढणाऱ्या शहरांमधील संधी, अनेक शिक्षणसंस्था, त्यामुळे लगेच उपलब्ध होऊ शकणारं कुशल मनुष्यबळ, एमआयडीसी, सहकार्य करणारे स्थानिक अशा अनेक सकारात्मक बाबी पाहता महाराष्ट्र राज्य नंबर वन यापूर्वीच झाले पाहिजे होते."

"इतर राज्यांचा विचार केला तर गुजरात हे उद्योग क्षेत्रात आपल्या कितीतरी पटीने अधिक प्रगतीशील आहे, तसंच कर्नाटक आपल्याला या क्षेत्रात तोडीस तोड आहे. मोठे उद्योग जे ब्रॅण्ड व्हॅल्यू तयार करतात असे महाराष्ट्रात क्वचित पाहायला मिळतात," असं मत व्यक्त केलं आहे प्रसाद वाळीव यांनी.

संदेश बच्छाव म्हणतात, "माझा महाराष्ट्र सुजलाम सुफलाम आहे तसंच औद्योगिक विकासातही पुढे आहे. पण फडवणीस सरकार सध्या महाराष्ट्र आणि मुंबई गुजरातला दत्तक देऊ बघतंय. त्यामुळे त्यांनी मुंबई मधील मराठी उद्योजकांना त्रास देऊन त्यांना गुजरातमध्ये गुंतवणूक करायला लावलंय."

"महाराष्ट्र औद्योगिक धोरण व कुशल मनुष्यबळ उपलब्धता ह्या दोन गोष्टीमुळे अग्रेसर आहे. या तुलनेत महाराष्ट्राच्या तोडीला फक्त तामिळनाडू आहे. तुलनेत गुजरात व कर्नाटक राज्य  केमिकल, आय टीसारख्या फक्त काही क्षेत्रांमध्ये अग्रेसर आहेत, असं मत व्यक्त केलं आहे गुरुदत्त देशपांडे यांनी.

"मात्र अनेक राज्यं आता आपलं धोरण उद्योगपरिपूर्ण करून आव्हान निर्माण करत आहेत जसे आंध्र प्रदेश आणि तेलंगणा. महाराष्ट्राला जर अग्रस्थान कायम ठेवायचे असेल तर पायाभूत सुविधा, वीज व पाणी उपलब्धता आणि कुशल मनुष्यबळ पुरवठा याकडे विशेष लक्ष द्यावे लागेल," असंही ते पुढे लिहितात.

"या कार्यक्रमात राज्याची उत्तम मार्केटिंग व्यूहरचना करणे हे उद्दिष्ट ठेवून मुख्यमंत्री बोलत होते," कौस्तुभ जोशी म्हणतात.

"समजा झारखंडचे मुख्यमंत्री अशा कार्यक्रमात बोलत आहेत तर ते म्हणतील का की आमचं राज्य अत्यंत मागास आहे,  खाणकाम वगळता विशेष काहीही नाही. असं होतं नसतं ! आपल्याला पैसे आणायचे आहेत. बोलायला लागणारच !", असं ते लिहितात.

सचिन नरवडे म्हणतात, "आज तरी असं सांगता येणार नाही. पण महाराष्ट्रासारखं मनुष्यबळ उर्वरित महाराष्ट्रात मिळणं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मॅग्नेटिक महाराष्ट्र परिषदेत मुख्यमंत्र्यांनी उद्योग आणि गुंतवणुकीसाठी देशात महाराष्ट्र प्रथम क्रमांकाचं राज्य आहे असं विधान केलं आहे. अर्थात इतर राज्यांनीही असे दावे केले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्या पार्श्वभूमीवर बीबीसी मराठीने वाचकांना विचारलं होतं की, योगी सरकार दिवाळीच्या निमित्ताने अयोध्येचा मुद्दा पुन्हा ऐरणीवर आणत आहेत का? अनेक वाचकांनी त्यांची मतं व्यक्त केली आहेत. त्यापैकी ही काही प्रातिनिधिक मतं.

दिनकर पाटील म्हणतात की, "योगी सरकार सर्वधर्म समभाव मानणारे आहोत असं दाखवत असले तरी ते त्यांचे खायचे दात नाहीत."

मनोज बेंद्रे म्हणतात की, हो! दुर्दैवाने खरं आहे. योगी सरकार दिवाळीच्या निमित्ताने अयोध्येचा मुद्दा पुन्हा ऐरणीवर आणत आहे.

संतोष लोळगे म्हणतात की, "निवडणुका आल्या की राममंदिर आणि तत्सम मुद्दे प्रचारात आणणे ही जुनी मोडस ऑपरेंडी आहे."

"ज्या उत्तर प्रदेशात शेकडो बालकं प्राणवायू आणि वैद्यकीय उपचाराअभावी दगावले तिथे असे खर्चिक सोहळे म्हणजे विकास का?", संतोष लोळगे विचारतात.

योगी सरकारने मंदिराऐवजी बेरोजगारी कमी करण्यावर भर दिला पाहिजे, असं शैलेंद्र पवार म्हणतात.

सुधीर तुपेंनी मत मांडलं आहे की, "सत्ता हातातून जाईल या भितीने सरकार असं करत आहे."

विनोद गोरे म्हणतात की, निदान सणोत्सवाच्या काळात राजकारणी मुद्दे नकोत. तर संदीप गांगुर्डे म्हणतात की, भाजप सरकारला धर्म महत्त्वाचा झाला आहे.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

दिवाळीच्या एक दिवस आधी योगी आदित्यनाथ अयोध्येत पोहोचले. अयोध्येत रामाची भव्य मूर्ती उभारण्याचा आराखडा त्यांच्या सरकारने मांडला आणि या त्यावर चर्चा सुरू झाली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्या पार्श्वभूमीवर शिवसेनेचा दसरा मेळावा व्यासपीठावरच होणार अशी भूमिका संजय राऊत यांनी मांडली होती. त्यानुसार मेळाव्याचं स्वरुप काय असावं? तो कसा घेतला जावा? यावर चर्चा सुरू आहे.

कोरोनाचा प्रादुर्भाव लक्षात घेता सार्वजनिक कार्यक्रमांवर अद्यापही बंधनं कायम आहेत. त्यामुळं शिवसेनेचा शिवाजी पार्कवरचा दसरा मेळावा आता स्वातंत्र्यवीर सावरकर स्मारकात घेतला जाणार असल्याची माहिती शिवसेनेचे खासदार संजय राऊत दिली आहे.

शिवसेना पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे यांनी राज्याची धुरा हाती घेतल्यानंतर शिवसेनेचा हा पहिलाच दसरा मेळावा असणार आहे.

शिवसेनेची 53 वर्षांची दसरा मेळाव्याची परंपरा आहे. दरवर्षी शिवसेनेच्या दसरा मेळाव्यात काय होणार याची उत्सुकता शिवसैनिकांना असते. यासाठीच हजारो शिवसैनिक दसरा मेळाव्यासाठी शिवाजीपार्कवर दाखल होतात.

राज्यात नोव्हेंबर 2020 मध्ये महाविकास आघाडी सरकार स्थापन झालं आणि उध्दव ठाकरे यांनी मुख्यमंत्रिपदाची शपथ घेतली.  उद्धव ठाकरे हे शिवसेनेचे पक्षप्रमुखही आहेत. त्यामुळे यंदाचा दसरा मेळावा हा शिवसेनेसाठी महत्वाचा आहे.

दसरा मेळावा आणि शिवाजी पार्क

30 ऑक्टोबर 1966 साली शिवसेनाप्रमुख  बाळासाहेब ठाकरे यांनी शिवाजी पार्कवर पहिला दसरा मेळावा घेतला होता. दसरा मेळावा आणि शिवाजी पार्क हे एक समीकरण बनलं. त्याला आता 53 वर्षे पूर्ण होतील.

इतकी वर्षं शिवाजी पार्कवर हा दसरा मेळावा घेण्यात येतो. अनेक राजकीय पक्षांकडून दसरा मेळाव्याचे आयोजन करण्यात येतं. पण एक पक्ष, एक नेता आणि एक मैदान हे शिवसेनेतच बघायला मिळत असल्याचं अनेक राजकीय विश्लेषक सांगतात.

बाळासाहेबांचं शिवाजी पार्कवर प्रचंड प्रेम होतं. बाळासाहेब ठाकरे आणि शिवाजी पार्क या दोघांचा जन्म एकाचवेळी झाल्याच खूप कमी जणांना माहिती असल्याचं 'ठाकरे विरुद्ध ठाकरे' पुस्तकाचे लेखक आणि पत्रकार धवल कुलकर्णी सांगतात. "शिवाजी पार्कला पूर्वी माइन पार्क असं संबोधलं जात होतं. 1927 साली या मैदानाचं नावं शिवाजी पार्क देण्यात आलं. याच साली बाळासाहेब ठाकरे यांचा जन्म झाला होता."

2005 मध्ये शिवाजी पार्कवरच्या सभांवर मर्यादा

2005 मध्ये मुंबई उच्च न्यायालयात एक जनहित याचिका दाखल झाली आणि त्यावर सुनावणी होताना शिवाजी पार्क मैदान हे शांतता क्षेत्रात येत असल्यामुळे राजकीय सभांना परवानगी देऊ नये, असा युक्तिवाद करण्यात आला. या सभांमुळे मोठ्या प्रमाणात ध्वनीप्रदूषण होत असल्याचही...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोनाचा प्रादुर्भाव लक्षात घेता सार्वजनिक कार्यक्रमांवर अद्यापही बंधनं कायम आहेत. त्यामुळं शिवसेनेचा शिवतीर्थावरील दसरा मेळावा आता स्वातंत्र्यवीर सावरकर स्मारकात घेतला  त्यामुळं सण-उत्सव साजरे करण्यावर अजूनही बंधनं कायम आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्या बंबा नावाचं खडक खातात. हे जास्त खाल्ल्यामुळे त्या एकदा आजारी पडल्या होत्या. पण तरी त्यांची सवय सुटली नाही. पाहा त्यांची गोष्ट..

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

युगांडामध्ये राहणाऱ्या ब्रेंडा नग्गिटा यांना खडकाचे डोहाळे लागले आहेत. त्यांना पिका नावाचा आजार आहे. या आजारात जे पदार्थ खाणायोग्य नसतात, असे पदार्थही खावेशे वाटतात.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्या भाजपच्या भोपाळ लोकसभा मतदारसंघाच्या उमेदवार आहेत.

त्यांच्या या वक्तव्यानंतर भाजपनं आपण या विधानाशी सहमत नाही आणि साध्वी यांना माफी मागावी लागेल असं म्हटलं. त्यानंतर साध्वी यांनी माफी मागितली.

एकीकडे राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ आणि भाजप महात्मा गांधींचं नाव दररोज घेताना दिसून येतात, त्यांना गांधीजी प्रात:स्मरणीय आहेत, असंही म्हटलं जातं. पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी तर गांधींजींचा आदर्श समोर ठेवून स्वच्छ भारत योजनाही सुरू केली आहे.

पण संघानं गांधींना मनापासून खरंच स्वीकारलंय का?

'संघानं गांधींना सोय म्हणून स्वीकारलं'

संघानं गांधींना सोय म्हणून स्वीकारलं, असं मत ज्येष्ठ पत्रकार निखिल वागळे मांडतात.

ते सांगतात, "संघाला ज्या दिवशी गांधी प्रात:स्मरणीय होतील, त्यादिवशी संघ, संघ राहणार नाही. याचं कारण संघानं गांधींची विचारसरणी जर स्वीकारली, तर ते हिंदू राष्ट्राचा आग्रह धरणार नाहीत. याचाच दुसरा अर्थ असा, संघानं केवळ दाखवायला म्हणून देखाव्यासाठी गांधींना प्रात:स्मरणीय केलं आहे. गांधींच्या खुनानंतर संघावर संशय होता आणि बंदीही घालण्यात आली होती. सरदार वल्लभभाई पटेल यांनी गुरु गोळवलकर यांना लिहिलेल्या पत्रात स्पष्टपणे म्हटलं आहे की, गांधींच्या खुनासाठी देशभरात जे विषारी वातावरण तयार करण्यात आलं, त्याला संघ जबाबदार आहे."

"संघानं गांधींना सोय म्हणून स्वीकारलं आहे. कारण गांधी मारूनही संपला नाही, हे त्यांना जाणवलं आहे. पण प्रज्ञा सिंह ठाकूरसारख्या दहशतवादाच्या आरोपीला तिकीट देऊन आपला गांधींवर विश्वास नाही, हेच भाजपनं सिद्ध केलं आहे," ते पुढे सांगतात.

"प्रज्ञा सिंह गोडसेला देशभक्त म्हणते, ही काही तिची अचानक आलेली प्रतिक्रिया नसते. हा संघाच्या व्यापक कटाचा एक भाग आहे. गोडसेबद्दलची राष्ट्रीय भावना संघ वेळोवेळी तपासत असतो. गोडसे हा दहशतवादी नाही, खूनी आहे ही चर्चाही त्याचाच भाग आहे. हिंदुराष्ट्रनिर्मितीसाठी वातावरण निर्मिती करण्याच्या संघ परिवाराच्या प्रयत्नाचा हा एक भाग आहे. त्यामुळे संघाला गोडसेविषयीच प्रेम आहे, गांधीविषयी नव्हे," असंही त्यांचं मत आहे.

'टीकाकारांनी प्रमाण द्यावं'

संघाची गांधीभक्ती खोटी आहे, असं म्हणणाऱ्यांनी या गोष्टीचं प्रमाण द्यावं, असं मत राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे पश्चिम क्षेत्र प्रचारप्रमुख प्रमोद बापट मांडतात.

ते सांगतात, "संघाची गांधीभक्ती खोटी आहे, संघाला नथुराम प्रिय आहे, असं काही...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"नथुराम गोडसे देशभक्त होते, आहेत आणि देशभक्त राहतील. जे लोक त्यांना दहशतवादी म्हणतात, त्यांनी आत्मपरीक्षण केलं पाहिजे. अशा लोकांना निवडणुकीत चोख उत्तर देऊ," असं साध्वी प्रज्ञा सिंह यांनी म्हटलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्या भाषणात त्यांनी 50 दिवसांची मुदत मागितली होती. ते म्हणाले होते, "बंधू आणि भगिनींनो, मी देशाला फक्त 50 दिवस मागितले आहेत. 50 दिवस. 30 डिसेंबरपर्यंत मला संधी द्या, माझ्या बंधू, भगिनींनो. 30 डिसेंबरनंतर काही कमतरता राहिली, माझी काही चूक निघाली, माझा हेतू चुकीचा वाटला, तर तुम्ही म्हणाल त्या चौकात मी उभा राहील. देश जी शिक्षा करेल ती भोगायला मी तयार आहे."

देशासाठी मोठा धक्का असणारं हे पाऊल उचलण्या मागचा आपला हेतू सांगताना पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी म्हटलं होतं की ही काळ्या पैशाविरोधातली मोहीम आहे. कट्टरतावाद आणि दहशतवादाविरोधातला सर्जिकल स्ट्राईक आहे. कॅशलेस अर्थव्यवस्था आणि डिजिटल समाजाच्या दिशेने उचललेलं मोठं पाऊल आहे.

दोन वर्षांनंतर आपली नोटाबंदीची सर्व उद्दिष्ट पूर्ण झाल्याचा दावा मोदी सरकार करत आहे. अर्थमंत्री अरुण जेटली गेल्या वर्षी म्हणाले  होते, "नोटाबंदीमुळे अर्थव्यवस्थेत औपचारिकता वाढली आहे. कर भरणाऱ्यांची संख्या वाढली आहे आणि विकास दरही वाढला आहे."

काळा पैसा मिळालाच नाही

मात्र गेल्या वर्षीच रिझर्व्ह बँकेने स्पष्टपणे सांगितलं की 99.3% नोटा यंत्रणेत परत आल्या आहेत. मध्यवर्ती बँकेनुसार नोटाबंदी झाली त्यावेळी देशात 500 आणि 1000 रुपयांच्या एकूण 15 लाख 41 हजार कोटीच्या नोटा चलनात होत्या. यातल्या 15 लाख 31 हजार कोटी रुपयांच्या नोटा यंत्रणेत परतल्या आहेत. म्हणजेच जवळपास 10 हजार कोटी रुपयांच्या नोटा बँकेकडे परतलेल्या नाही. मात्र भूतान आणि नेपाळकडून येणाऱ्या नोटांची मोजणी अजून व्हायचीच आहे.

कॅशलेस धसईत पुन्हा कॅशच!

याचा अर्थ असा होतो की लोकांकडे काळा पैसा रोखीच्या स्वरूपात नव्हताच. लोकं काळा पैसा कॅशच्या स्वरूपात आपल्या घरात ठेवत असतील, असा विचार करणंच मूर्खपणाचं आहे, असं आर्थिक विषयांचे तज्ज्ञ प्रिय रंजन दाश यांचं म्हणणं आहे. ते सांगतात, "कॅशच्या स्वरूपात कमावलेला काळा पैसा लोकं जमीन किंवा मालमत्तेत गुंतवतात."

नोटाबंदी अपयशी ठरली, असं त्यांचं स्पष्ट मत आहे.

ते म्हणतात, "हे सरकारचं कृष्णकृत्य होतं. हा एक मूर्खपणाचा आदेश होता ज्यामुळे देश आणि देशाच्या अर्थव्यवस्थेला कायमस्वरूपी असा मोठा फटका बसला. यामुळे ढोबळ राष्ट्रीय उत्पन्न दोन टक्क्यांनी घसरलं. हे अंदाजे 3 लाख किंवा 3.5 लाख कोटींचं नुकसान होतं."

आर्थिक दृष्टीने नोटाबंदी फसली असली तरी सत्तेच्या राजकारणाच्या दृष्टीने नोटबंदी यशस्वी ठरली, असं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

दोन वर्षांपूर्वी बरोबर आजच्याच दिवशी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी नोटाबंदीची घोषणा करून सर्वांनाच आश्चर्याचा धक्का दिला होता. त्यांच्या मंत्रिमंडळातील सहकारीही चकित झाले होते. पंतप्रधानांनी रात्री आठ वाजता सरकारी टिव्ही चॅनेलवरून एक भाषण केलं आणि त्याच रात्री बारा वाजल्यापासून 500 आणि 1000 रुपयांच्या नोटा चलनातून बाद करत असल्याची घोषणा केली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्या माहेरच्या निर्मला पाटणकर. त्यांचा जन्म मुंबईत झाला. आणि शिक्षण मुंबईच्या एल्फिन्स्टन कॉलेजमध्ये. त्यांनी तिथे अर्थशास्त्रात पदवी मिळवली.

बीबीसी मराठीने प्रा. निर्मला बॅनर्जींशी कोलकात्यात संपर्क साधला, तेव्हा त्यांनी अस्खलित मराठीत स्वतःविषयी सांगितलं. "लंडनला गेल्यानंतर माझा मुंबईशी संपर्क कमी होत गेला. मी आता कोलकात्यात राहते. आता मुंबईत कुणी नातेवाईक नाही, त्यामुळे फारसं जाणं होत नाही."

83 वर्षांच्या निर्मला बॅनर्जी आता कोलकात्यात राहतात. त्यांच्या मुलाला, म्हणजे नोबेल पुरस्कार विजेत्या अभिजितना मातृभाषा मराठी येते का, असं विचारल्यावर त्या म्हणाल्या, "अभिजितला मराठी पुष्कळ समजतं, पण बोलता येत नाही. मी स्वतः इथे बांगला लिहायला, बोलायला शिकले."

प्रा. निर्मला यांनी इंग्रजीत विपुल लेखन केलंय. त्यांनी मराठीत लिखाण केलंय का, असं विचारल्यावर त्या खंत व्यक्त करत म्हणाल्या, "मी मुख्यतः लिखाण बायकांच्या विषयांवर केलं. मला मराठीत लिहायची इच्छा होती. खरं तर अजूनही आहे. पण मला 50-60 वर्षांआधीची मराठी ठाऊक आहे. इथे वाचायला मराठी साहित्यही मिळत नाही. त्यामुळे मराठीत लिहिण्याचा आत्मविश्वास नाही. व्याकरणाची चूक होणार नाही, पण शब्द आठवत नाहीत."

निर्मला बॅनर्जी यांनी EPWसाठी महिला आणि अर्थशास्त्र या विषयांवर केलेलं लिखाण इथे वाचता येईल.

'मी अभिजितला रागावणार आहे'

आपल्या मुलाला नोबेल मिळाल्यावर "मला नक्कीच खूप आनंद झालाय," असं त्या म्हणाल्या. मात्र "मी त्याला रागावणारे की त्याने मला याची काहीच कल्पना दिली नाही," असं त्या पत्रकारांशी बोलताना आधी म्हणाल्या.

अभिजित हे कोलकात्याचे तसेच भारताचे दुसरे नोबेल विजेते अर्थतज्ज्ञ आहेत, मात्र हा योगायोग नसून त्याचंही एक वेगळं कनेक्शन असल्याचं निर्मला बॅनर्जी यांनी सांगितलं.

निर्मला बॅनर्जी

"अमर्त्य सेन माझ्या पतीचे मित्र आहेत. 1963-65च्या काळात आम्ही बर्कलेमध्ये एकत्र होतो. तेव्हा आमच्या भेटी व्हायच्या. आता ते दोघंही (सेन आणि अभिजित) बोस्टनमध्ये एकत्र राहतात आणि ते नियमितपणे भेटतात," असं निर्मला यांनी माध्यमांशी बोलताना सांगितलं.

सध्याच्या देशात आर्थिक मंदी असल्याचं म्हटलं जातंय. तुम्ही काय म्हणाल, असं एका पत्रकाराने विचारलं असता, त्या सावधपणे म्हणाल्या "सध्या जे काही आकडे आहेत, त्यावरून तरी हेच दिसतंय. मात्र या आकड्यांवर किती भरवसा ठेवायचा, हाही प्रश्नच आहे."

एस्थेर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अर्थशास्त्रासाठी अभिजित बॅनर्जींना नोबेल पुरस्कार जाहीर झाल्यानंतर काही तासांतच पहिली प्रतिक्रिया आली ती त्यांच्या आईची - प्रा. निर्मला बॅनर्जींची.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्या मोर्चासाठी एक निवृत्त शिक्षिका आल्या होत्या. नाव प्रसिद्ध न करण्याच्या अटीवर त्यांनी बंगालमध्ये सुरू असलेल्या हिंसाचारावर आपलं मत व्यक्त केलं. "हिंसाचाराचं सर्वच पक्ष राजकारण करत आहेत. भाजप स्वतःला असहाय्य दाखवून, तृणमूल काँग्रेस बंगाली संस्कृतीचं रक्षण करण्याच्या निमित्तानं तर डावी आघाडी हिंसाचाराचा विरोध करून या मुद्द्याचं राजकीय भांडवल करत आहेत."

वाढत्या गर्दीमध्ये ती वृद्ध शिक्षिका गायब झाली. मात्र ती जे बोलली त्यामध्ये तथ्य असल्याचं मला जाणवलं.

डाव्या पक्षाच्या मोर्चामध्ये मोठ्या प्रमाणावर लोक सहभागी झाले होते. बंगालमध्ये आपण आजही संघटनात्मक पातळीवर मजबूत आहोत हे दाखविण्याची सीपीएमसाठी ही एक संधी होती का? किंवा निवडणुकीच्या रणधुमाळीत आपलं अस्तित्त्व टिकून असल्याचं त्यांना लोकांना दाखवून द्यायचं होतं? डाव्या पक्षांना राज्यात पुन्हा संजीवनी देण्याचा हा एक प्रयत्न आहे का?

ममतांनी संपुष्टात आणली 34 वर्षांची राजवट

बंगालमध्ये राजकीय पातळीवर डाव्यांचं अस्तित्व संपुष्टात आलं आहे का, असा प्रश्न वारंवार उपस्थित केला जातो. लाल झेंडे आता पूर्वीप्रमाणे फडकत नाहीत. लोक कॉम्रेड लेनिन आणि स्टॅलिनला विसरले आहेत. कार्यकर्त्यांची संख्याही प्रचंड घटली आहे.

डाव्यांनी बंगालमध्ये 34 वर्षें राज्य केलं. ममता बॅनर्जींनी 2011 साली विधानसभा निवडणुकीत डाव्यांना मात दिली. सीपीएमचा दारूण पराभव झाला. 2014 च्या लोकसभा निवडणुकीत सीपीएमनं अवघ्या दोन जागा जिंकल्या होत्या. पक्षाच्या मतांची टक्केवारी घसरून 17 टक्क्यांवर आली.

डाव्या विचारधारेच्या नेत्यांना भेटण्यासाठी मी कोलकात्यातील सीपीएमच्या कार्यालयात पोहोचलो. कधीकाळी या कार्यालयात नेते, कार्यकर्ते, तक्रारकर्त्यांची रिघ लागलेली असायची. कार्यालयाच्या मोठ्या हॉलमध्ये राजकीय चर्चा आणि बैठका व्हायच्या. आता मात्र तिथं अगदी तुरळक वर्दळ होती. कार्यालयात शांतता होती. काही कर्मचारी काम करत होते, पण एकूणच त्या वातावरणात काहीच चैतन्य नव्हतं.

पक्षाचे कार्यकर्ते सांगतात, की राज्यात आमचा जोर ओसरलेला आहे, पण आमचं अस्तित्त्वच संपुष्टात आलंय असं नाही.

तरूणांचा सीपीएमला पाठिंबा

सीपीएमचा एक तरूण कार्यकर्ता सांगत होता, "आम्ही राज्यातून पार हद्दपारच झालोय, असं म्हणणं योग्य नाहीये. आमचं संख्याबळ घटलं आहे, पण राज्याच्या प्रत्येक जिल्ह्यात आमची संघटना आजही अस्तित्त्वात आहे."

आमच्या पक्षात...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बुधवारी कम्युनिस्ट पार्टी ऑफ इंडिया (मार्क्सवादी) अर्थात सीपीएमनं अमित शाह यांच्या रोड शो दरम्यान झालेल्या हिंसाचाराविरोधात मोर्चा काढला होता. मी मोर्चा सुरू व्हायच्या थोडा वेळ आधीच पोहोचलो. लोक जमायला सुरूवात झाली होती.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्या म्हणतात -

प्रति,

संजूचे सर्व चाहते आणि शुभचिंतक,

संजूला गेली इतकी वर्षं तुम्ही प्रेम आणि आपुलकी दिली आहे. याबद्दल तुमचे आभार मानल्याशिवाय मी सुरुवातच करू शकत नाही.

संजूने आयुष्यात बरेच चढ-उतार बघितले. मात्र, तुम्ही केलेलं कौतुक आणि तुम्ही दिलेला पाठिंबा याच्या बळावर त्यांनी आजवरच्या प्रत्येक कठीण प्रसंगाचा सामना केला आहे. आणि यासाठी आम्ही कायमच आपले ऋणी असणार आहोत. आमच्यापुढे आणखी एक आव्हान उभं ठाकलं आहे आणि तुमच्या प्रेमाच्याच बळावर ते हे संकटदेखील पार करतील, याची मला खात्री आहे.

एक कुटुंब म्हणून आम्ही या संकटाचा सकारात्मकतेने आणि नम्रतेने सामना करण्याचा निर्णय घेतला आहे. हा एक कठीण संघर्ष आणि लांबचा प्रवास असणार आहे. त्यामुळे चेहऱ्यावर स्मित ठेवून शक्य तेवढं सामान्य आयुष्य जगण्याचा आमचा प्रयत्न असणार आहे. आणि कुठलीही नकारात्मकता न ठेवता संजूसाठी आम्हाला हे करायचं आहे.

या कठीण काळात दुर्दैवाने मी स्वतः घरात क्वारंटाईन असल्याने पुढचे काही दिवस हॉस्पिटलमध्ये त्यांच्यासोबत असू शकत नाही. प्रत्येक युद्धातच एक दिशा दाखवणारा असतो आणि एक जण किल्ला लढवत असतो. आमच्या कुटुंबातर्फे चालवण्यात येणाऱ्या कॅन्सर फाउंडेशनमध्ये प्रियाने गेली दोन दशकं खूप काम केलं आहे. तिच्या आईने या आजाराशी दिलेली झुंज तिने स्वतः बघितली आहे. या लढाईत ती आमची मार्गदर्शक आहे. तर मी किल्ला लढवत आहे.

आपल्या माहितीसाठी, संजूवर प्राथमिक उपचार मुंबईत होतील. परदेशात कधी जायचं, यासंबंधीचे निर्णय कोव्हिडची परिस्थिती कशी आहे, यावर घेतला जाईल. सध्या संजूवर कोकिलाबेन हॉस्पिटलमधले तज्ज्ञ डॉक्टर उपचार करत आहेत.

मी हात जोडून सर्वांना विनंती करते की त्यांचा आजार कुठल्या टप्प्यात आहे, याचे अंदाज बांधू नका आणि डॉक्टरांना त्यांचं काम करू द्या. या सर्व प्रक्रियेची आम्ही तुम्हाला नियमितपणे माहिती देत राहू.

संजू केवळ माझे पती आणि आमच्या मुलांचे वडील नाही तर आई-वडील गेल्यानंतर अंजू आणि प्रिया या भावंडांसाठी ते वडिलांसारखेच आहेत.

ते आमच्या कुटुंबाचा आत्मा आहेत.

आमचं कुटुंबही या आजाराने हादरून गेलं असलं तरी आम्ही संपूर्ण ताकदीने लढण्याचा निर्धार केला आहे. ईश्वर आणि तुमच्या प्रार्थना आमच्या सोबत आहेत. या सर्वांच्या साथीने आम्ही यावर मात करू आणि विजयी होऊन बाहेर पडू.

वैद्यकीय उपचारांसाठी घेतला ब्रेक

मंगळवारी संजय दत्त यांनी आपण मेडिकल...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अभिनेता संजय दत्त यांना कॅन्सर झाल्याची बातमी सर्वत्र आल्यानंतर त्यांच्या चाहत्यांना मोठा धक्का बसला. संजय दत्त यांच्या पत्नी मान्यता दत्त यांनी यासंदर्भात एक सविस्तर निवेदन जारी केलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्या यादीतूनच मग #MeToo चळवळ सुरू झाली.

आपली व्यथा मांडणाऱ्या महिलांना कोणीही कमी लेखू नये किंवा मत बनवू नये, म्हणून मी ही यादी बनवली होती, असं मॉईरा डोनेगन यांनी सांगितलं आहे.

ऑक्टोबरमध्ये त्यांनी एक ऑनलाईन स्प्रेडशीट बनवली होती, ज्यात त्यांनी माध्यमांमध्ये काम करणाऱ्या महिलांना त्यांचा छळ करणाऱ्या पुरुषांची नावं टाकायला सांगितलं होतं. या महिला निनावीपणे त्यात नाव टाकू शकत होत्या.

ही स्प्रेडशीट 12 तास ऑनलाईन होती आणि त्यात 70 पेक्षा अधिक पुरुषांची नावं समोर आली. मग जाहीर झालेली ही यादी लगेच व्हायरल झाली होती.

त्यातल्या पुरुषांवर छळवणूक ते बलात्कारसारखे अनेक आरोप होते.

अनुभवाचा अभाव होता तरी...

'द कट' मॅगझीनमध्ये लिहिताना डोनेगन म्हणाल्या की ही यादी बनवणं त्यांचा बालिशपणा होता. त्यांनी त्या स्प्रेडशीटला Shitty Media Men list असं नाव दिलं होतं.

या यादीत मनोरंजन आणि माध्यम क्षेत्रांतल्या अनेक लोकांची नावं समोर आली. त्यात हॉलिवूड निर्माते हार्वे वाईनस्टाईन यांचाही समावेश होता.

ही यादी बाहेर आल्यावर तिच्यावर स्तुतीवर्षाव आणि टीका, असा संमिश्र प्रतिसाद आला. अनेक माध्यमांनी लेखाच्या माध्यमातून टीका केली.

आणि डोनेगन यांनी ही यादी तयार केली आहे, असा हापर्स मॅगझिन लवकरच जाहीर करेल, असा तर्क शिगेला पोहोचला होता.

'द कट'मध्ये लिहिलेल्या लेखात त्या पुढे म्हणाल्या की, क्राऊडसोर्स करून निनावीपणे तयार केलेली ही यादी, लैंगिक छळाच्या समस्येला वाचा फोडण्याचा एक मार्ग होता. "हा त्रास संपतच नव्हता. महिलांना कुठे तरी यातून मार्ग काढता यावा, म्हणून हे केलं."

"मला एक अशी जागा निर्माण करायची होती जिथे छळल्या गेलेल्या स्त्रियांविषयी कोणीही उगाच मतं बनवणार नाहीत, किंवा त्यांना कमी लेखलं जाणार नाही," त्या सांगत होत्या.

"अशा प्रकारच्या वागणुकीविरुद्ध निर्भयपणे आवाज उठवायला एक नवा मार्ग तयार करण्याचा माझा प्रयत्न होता, जिथे लोक सूड घेण्याचा प्रयत्न नाही करतील."

'द न्यू यॉर्कर'मध्येही लेखन केलेल्या डोनेगन सांगतात की त्यांना अपेक्षा नव्हती की या यादीला इतका प्रतिसाद मिळेल आणि ती इतक्या मोठ्या प्रमाणावर पसरेल. काही तासांतच Buzzfeed वर आणि Reddit या ऑनलाईन फोरममध्ये ती झळकली.

प्रचंड प्रतिसाद

"मला वाटलं होतं की स्त्रिया यात छळाची माहिती देतील, जे त्या कधीही कुणालाही सांगू शकल्या नाही, अशा दस्तावेज असावं, अशी माझी कल्पना...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

माध्यमांमध्ये काम करणाऱ्या महिलांना छळणाऱ्या व्यक्तींची ऑनलाईन यादी बनवणारी स्त्री अखेर जगासमोर समोर आली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्या यूट्यूबवर ‘किचन विथ आमना’ हे चॅनल चालवतात. यूट्यूब गोल्ड प्ले बटन मिळवणाऱ्या त्या पहिल्या पाकिस्तानी महिला आहेत.

दोन वर्षांपूर्वी त्या काहीच करत नव्हत्या आणि स्वतःला कमी लेखायच्या. पण त्यांना स्वयंपाकाची आणि नवनवीन रेसिपी करून पाहाण्याची फार हौस होती.

भावाच्या सल्ल्यावरून त्यांनी यू-ट्यूबवर रेसिपीचे व्हीडिओ टाकायला सुरुवात केली. आज त्यांच्या चॅनेलला पाकिस्तानात 20 लाखाहून अधिक लोक फॉलो करतात.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भेटा पाकिस्तानच्या आमना रियाज यांना.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्या रात्री नवरा घरातून निघून गेला आणि माझं अवघं विश्व हादरलं. खूप मोठं संकट कोसळल्यासारखं वाटलं.

माझ्या मनात सुरू असलेल्या कोलाहलाची बाहेर कुणालाही कल्पना नव्हती. आजूबाजूला होती ती फक्त काळजाचा थरकाप उडवणारी भयाण शांतता.

आम्ही दोघांनी 17 वर्षं सोबत घालवली होती. या 17 वर्षांतल्या कडू-गोड आठवणींना सोबत घेऊन माझ्या 10 वर्षांच्या मुलीबरोबर मी एकटी राहिले होते.

तो सोडून गेल्यावरही मी त्याला वारंवार फोन करत होते. पण "आपलं लग्न, आपलं नातं आता संपलं आहे," असं कोरडेपणानं म्हणून तो मोकळा झाला होता. त्याला यात काहीही चुकीचं वाटत नव्हतं.

तो आणि त्याची ऑफिसमधली सहकारी यांचं प्रेमप्रकरण सुरू आहे, असं मला त्याच्या मित्रांकडून फार उशीरा कळलं.

धक्का बसणे हा वाक्प्रचार तोकडा पडेल असं काहीसं वाटलं तेव्हा. पायाखालची जमीन सरकली. स्वत:ला संपवून टाकावंसं वाटलं. काहीही विचार न  करता मी औषधाचा ओव्हरडोस घेतला. तेव्हाच संपले असते मी, पण वाचले!

त्याच्याविना मी आयुष्याची कल्पनाच करू शकत नव्हते. माझ्या आयुष्यभराच्या प्रेमाला मी दुसऱ्या स्त्रीसोबत असं बघू शकत नव्हते. पण मला ते सहन करावं लागत होतं.

हे सत्य असलं तरी ते स्वीकारायची मात्र माझी तयारी नव्हती. माझा पती दुसऱ्या स्त्रीसोबत वाटून घ्यायला मी अजिबात तयार नव्हते.

प्रचलित समजांना छेद देत देशातील तरुण आणि वयस्क महिला जीवनात बंड पुकारताना दिसून येत आहेत. बीबीसीची खास सीरिज #HerChoiceच्या माध्यमातून अशा 12 महिलांच्या सत्य घटना आम्ही तुमच्यासमोर घेऊन येत आहोत.

दु:ख आणि जळफळाटानं माझ्यावर ताबा मिळवला होता. या सगळ्यासाठी मी त्या स्त्रीला दोष देत होते, शिव्याशाप देत होते. पण मी हे विसरले होते की, माझा स्वत:चा नवराही यात तिच्याइतकाच दोषी होता.

पण हे काही अचानक घडून आलं नव्हतं. हळूहळू अनेक बाबी माझ्या लक्षात यायला लागल्या आणि मला या प्रकरणाचा उलगडला व्हायला लागला.

मागील काही दिवसांपासून त्यानं माझ्याकडे दुर्लक्ष करायला सुरुवात केली होती. मी दिसायला काही खूप सुंदर वगैरे नव्हते. तसंच खूप जास्त  कमवतही नव्हते.

मी माझ्या नवऱ्यात होणारे बदल अनुभवत होते. 'मी नशिबवान आहे म्हणून तू मला भेटलीस' असं म्हणणारा तो आता 'तू माझ्या आयुष्यात असणं माझं दुर्दैव आहे' असं म्हणत होता.

'तू सुंदर दिसतेस' असं म्हणणारा तो आता 'माझ्याशेजारी उभं राहण्याची तुझी योग्यता नाही' असं म्हणायला लागला...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

माझा नवरा ऑफिसमधल्या एका मैत्रिणीच्या प्रेमात पडला. ही सहकारी आवडली म्हणून त्यानं मला सोडून दिलं आणि तिच्याशी लग्न केलं. एका झटक्यात माझा 15 वर्षांचा संसार संपुष्टात आला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्या वक्तव्यानंतर जगभरातून त्यांच्यावर टीका झाली होती. त्या टीकेनंतर दलाई लामा यांनी माफी मागितली आहे.

माझ्या वक्तव्यामुळे जर कुणाच्या भावना दुखावल्या असतील तर मी क्षमा मागतो असं दलाई लामा म्हणाले आहेत.

मी गमतीने जे विधान केलं, त्यामुळे अकारण वाद ओढावला असं त्यांनी आपल्या प्रसिद्धीपत्रकात म्हटलं आहे. दलाई लामा यांच्या कार्यालयाने काढलेल्या प्रसिद्धिपत्रकात असं म्हटलं आहे की, भौतिक जगाच्या मर्यादा आणि तिबेटियन बौद्ध परंपरेचा विचार यांच्यातल्या परस्परविरोधाची पूर्ण जाणीव आहे.

पण तरीदेखील असं होऊ शकतं की एखादं वक्तव्य एका सांस्कृतिक संदर्भात गमतीशीर वाटतं पण तेच वक्तव्य दुसऱ्या भाषेतून अनुवादित झालं तर त्यातली गंमत निघून जाते.

महिलांना समान अधिकार मिळावेत यासाठी दलाई लामांनी नेहमीच प्रयत्न केले आहेत.

याच मुलाखतीमध्ये त्यांनी डोनाल्ड ट्रंप यांना नैतिक मूल्यं नाहीत, असं म्हटलं होतं. या वक्तव्याबद्दल त्यांनी दिलगिरी व्यक्त केली नाही.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

माझी उत्तराधिकारी महिला झाली तरी चालेल पण ती आकर्षक असावी, असं वक्तव्य दलाई लामा यांनी बीबीसीला दिलेल्या  मुलाखतीम ध्ये केलं होतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्या सकाळी त्यांनी मला 'मातोश्री'वर बोलावलं. म्हणाले, "आज दीनानाथ पुण्यतिथी! लता मंगेशकरांनी मला संध्याकाळी 'षण्मुखानंद'मध्ये बोलावलं आहे. तिथं करायचं भाषण मी तुला दाखवतो. ते तू मोठ्यानं वाच. अशाकरता की, माझा घसा आज नीट काम देत नाहीये. तर मी अडलो की, मी तुझ्याकडे बघेन. पुढचं माझं तू वाच."

कमालीचा विश्वास त्यांनी दाखवला. आम्ही भाषणाची रिहर्सल केली.

संध्याकाळी 'षण्मुखानंद'च्या VIP रूममध्ये ते आणि दीदी बोलत होते. दोघं ग्रेट माणसं! म्हणून मी रूमबाहेरच उभा होतो. त्यांनी मला आत बोलावलं. शेजारी बसवलं आणि त्यांनी दीदींना सांगितलं, "माझं भाषण मी आणि सुधीर आज सादर करणार आहोत."

लतादीदी 'म्हणजे' या अर्थी खळाळून हसल्या.

लता मंगेशकर, बाळासाहेब ठाकरे आणि सुधीर गाडगीळ

"माझी तब्बेत बरोबर नाही. मला दीनानाथांबद्दल जे बोलायचं ते मी लिहून काढलंय. आम्ही दोघं मिळून ते भाषण सादर करणार आहोत."

आणि त्या संध्याकाळी त्यांनी आपल्या भाषणात मध्येच थांबून काही भाग मला वाचायला सांगून त्यांच्या भाषणात मला सहभागी करून घेतलं. त्यांचं त्या संध्याकाळचं भाषण आम्ही दोघांनी मिळून सादर केलं.

सकाळी त्या भाषणाची तयारी करताना सहकाऱ्याला म्हणाले, "त्या कप्प्यातले डावीकडचे कागद काढ. दीनानाथांची माहिती आहे." संदर्भ असे नोंदवून ते कुठे ठेवले आहेत, हे त्यांना अचूक लक्षात होतं.

1974 साली टीव्हीवर 'आमची पंचविशी' या कार्यक्रमात मी त्यांच्या तरुणपणावर त्यांची मुलाखत घेणार होतो. म्हणाले, "माझ्या बरोबर कोण आहे?" म्हटलं, "व. पु. काळे!"

तसं मिश्कीलपणे म्हणाले, "आम्ही एकाच भागात राहतो म्हणून आमची जोडी वाटतं?" बोला आता!

तरुणपणाविषयी बोलताना बाळासाहेबांनी प्रबोधनकार ठाकरे यांचे त्यांच्यावर झालेले संस्कार, शिवसेनेची स्थापना, भाषणातलं मुद्द्यांचं, वाणीचं महत्त्व सांगितलं. व्यंगचित्रकलेवर बोलले.

संध्याकाळी टीव्हीवर येऊन सारं सांगितलं. अनेक पुस्तकांचे संबंध सांगितले. ती त्यांची मी घेतलेली पहिली मुलाखत.

बाळासाहेब ठाकरे आणि सुधीर गाडगीळ

या पहिल्या आणि 'षण्मुखानंद'मध्ये झालेल्या कार्यक्रमाच्या वेळच्या गप्पा यांमध्ये जवळ जवळ बारा वेळा त्यांनी मला एकट्याला 'मातोश्री'वर बोलावून मुलाखती दिल्या.

मधल्या एका टप्प्यावर माझ्या साठीनिमित्त त्यांनी मला एक सुंदर मानपत्र दिलं.

त्यात त्यांनी म्हटलं की, तुम्ही 25 वर्षं शब्दसुमनांचा गजरा विणत आहात. आपल्याला ऐकणं हा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

24 एप्रिल 2012! बाळासाहेबांशी माझी शेवटची भेट झाली आणि काही महिन्यांतच ते गेले. ती तारीख माझ्या विशेष लक्षात राहण्याचं कारण म्हणजे त्यांच्या माझ्यावरच्या प्रेमाचं दर्शन घडवणारे दोन सुयोग त्या दिवशी घडले.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्या सात वर्षांच्या असताना आईवडिलांनी त्यांना सोडलं. मामाच्या घरात उपेक्षा आणि अपमानात त्यांचं बालपण गेलं. 11 वर्षांच्या असताना त्यांच्यावर सामूहिक बलात्कार झाला. नाईलाजाने त्यांनी डान्स बारमध्ये काम केलं. तरीसुद्धा नाझ निराश झाल्या नाहीत.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारतातल्या ट्रांससेक्शुअल महिला नाझ जोशी यांनी यावर्षी सलग तिसऱ्यांदा Miss world Diversity सौंदर्यस्पर्धा जिंकली आहे. हा किताब तीनवेळा जिंकणाऱ्या त्या भारतातील पहिल्या ट्रांससेक्शुअल महिला आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्यांचं नावही लव्हर्स ऑफ मोडिना असं ठेवलं होतं.

पण आता समोर आलेल्या नव्या संशोधनानुसार हे दोन्ही सांगाडे पुरूषांचे आहेत असं कळलं आहे.

या सांगाड्यांचं लिंग कळायला इतकी वर्ष लागली कारण ते सांगाडे अत्यंत वाईट अवस्थेत होते. पण आता नव्या तंत्रज्ञानाव्दारे सांगाड्यांच्या दातांवर असलेल्या आवरणाची तपासणी करता आली, आणि त्यामुळे या सांगड्यांचं लिंग कळू शकलं.

चौथ्या ते सहाव्या शतकादरम्यान अस्तित्वात असलेल्या या व्यक्तींचं एकमेकांशी काय नातं होतं ते मात्र कळू शकलेलं नाही.

संशोधकांचं म्हणणं आहे की या दोन्ही पुरुषांना मुद्दामच हातात हात घेतलेल्या अवस्थेत पुरलं होतं.

काहींच्या मते हे पुरुष एकमेकांचे सख्खे किंवा चुलत भाऊ असावेत किंवा युद्धात एकमेकांसोबत मृत्युमुखी पडलेले सैनिक असावेत, असं इटलीतले संशोधक-लेखक फेडरिको लुगली यांनी इटलीच्या राय न्यूजला सांगितलं.

संशोधकांना असंही वाटतं की या सांगाड्यांना जिथे पुरलं गेलं की सैनिकांना दफन करण्याची जागा असावी.

इटलीच्या बोलोग्ना विद्यापीठातले अभ्यासकांनी सायटिंफिक रिपोर्टस या जर्नलशी बोलताना सांगितलं की या संशोधनातून पुढे आलेले निष्कर्ष तत्कालीन इटलीमध्ये माणसांचे अंतिम विधी कोणत्या पद्धतीने केले जायचे यावर प्रकाश टाकू शकतात.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

संशोधकांना इटलीमध्ये दीड हजार वर्षांपूर्वीचे मानवी सांगाडे सापडले होते. दोन्ही सांगाडे एकमेकांचे हात धरलेल्या अवस्थेत सापडले होते आणि यावरून ते प्रेमी युगुल असेल असा अंदाज बांधला गेला होता.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्यांचं पार्थिव दुपारी 12 वाजेपर्यंत भाजपच्या कार्यालयात अंत्यदर्शनासाठी ठेवलं गेलं. त्यानंतर लोधी रोडवरील विद्युतदाहिनीत शासकीय इतमामात त्यांच्यावर अंत्यसंस्कार केले गेले. सुषमा स्वराज यांच्या कन्या बांसुरी यांनी सुषमा यांच्या पार्थिवावर अंत्यसंस्कार केले.

सुषमा स्वराज यांच्या निधनानंतर पंतप्रधान नरेंद्र मोदी, काँग्रेस अध्यक्ष राहुल गांधी यांच्यासह भाजप आणि इतर पक्षांच्या अनेक नेत्यांनी शोक व्यक्त केला आहे. हरियाणा सरकारने सुषमा स्वराज यांच्या निधनानंतर दोन दिवसांचा दुखवटा जाहीर केला आहे.

लोकसभा सभापती ओम बिर्ला यांची आदरांजली

'सुषमाजी भारतीय संस्कृतीचं प्रतीक होत्या. त्या सक्षम प्रशासक आणि संवेदनशील नेत्या होत्या. त्यांच्या जाण्याने संपूर्ण देश दु:खी आहे. त्यांनी देशवासीयांच्या समस्या समजून घेत त्या सोडवण्याचा प्रयत्न केला. याक्षणी त्यांच्या कुटुंबीयांच्या दु:खात आम्ही सहभागी आहोत', असं लोकसभा ओम बिर्ला यांनी म्हटलं आहे.

त्या इस्राइलच्या मित्र-इस्राइलचे राजदूत

भारतातील इस्राइलचे राजदूत रॉन मैल्का यांनी सुषमा स्वराज यांच्या पार्थिवाचे दर्शन घेतले. 'इस्राइल आणि देशवासीयांकडून सुषमा स्वराज यांना श्रद्धांजली वाहण्यासाठी आलो आहे. त्या खंबीर नेत्या आणि इस्राइलच्या स्नेही होत्या. इ्स्राइल-भारत मैत्रीपर्व पुढे नेण्यात सुषमा यांची मोलाची भूमिका होती', असं मैलका यांनी सांगितलं.

सुषमाजींच्या निधनाने निर्माण झालेली पोकळी भरून न येणारी-अमित शहा

सुषमा स्वराज यांच्या निधनाने भाजपचे कोट्यवधी कार्यकर्ते तसंच देशभरातील कोट्यवधी चाहते दु:खी आहेत. भारतीय राजकारणासाठी हा प्रचंड मोठा धक्का आहे. आणीबाणीच्या काळापासून देशाच्या राजकारणातील त्या गौरवशाली पर्व होत्या. दिल्लीच्या मुख्यमंत्री, लोकसभेतील विरोधी पक्षनेत्या, विविध खात्यांच्या मंत्री म्हणून त्यांनी अटलबिहारी वाजपेयी आणि नरेंद्र मोदी यांच्या कार्यकाळात त्यांनी कुशल प्रशासक म्हणून काम केलं. त्यांच्या जाण्याने भारतीय राजकारणातील मोठी पोकळी निर्माण झाली आहे. ती भरून काढणं अवघड आहे. त्यांच्या लोकसेवेकरता देश त्यांना सदैव स्मरणात ठेवेल असं अमित शहा यांनी सांगितलं.

लालकृष्ण अडवाणी झाले भावुक

भाजपचे ज्येष्ठ नेते लालकृष्ण अडवाणी यांनी सुषमा स्वराज यांच्या पार्थिवाचं अंत्यदर्शन घेतलं. त्यावेळी त्यांना अश्रू अनावर झाले. सुषमा स्वराज आणि लालकृष्ण अडवाणी यांचे ऋणानुबंध...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

माजी परराष्ट्र मंत्री आणि भारतीय जनता पक्षाच्या ज्येष्ठ नेत्या सुषमा स्वराज यांचे निधन झाले आहे. प्रकृती बिघडल्याने दिल्लीतील ऑल इंडिया इन्स्टिट्यूट ऑफ मेडिकल सायन्सेसमध्ये अर्थात 'एम्स'मध्ये दाखल करण्यात आलं होतं. बुधवारी दुपारी साडेचार वाजता त्यांच्यावर अंत्यसंस्कार केले गेले.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्यांचा मुलगा अभिजीत मुखर्जी यांनी ट्वीट करून याची माहिती दिली आहे. मुखर्जी यांच्या निधनानंतर केंद्र सरकारने सात दिवसांच्या दुखवट्याची घोषणा केली आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

कोरोनाची लागण झाल्यानंतर त्यांना नवी दिल्लीतल्या लष्कराच्या आर अॅंड आर रुग्णालयात दाखल करण्यात आलं होतं.

त्यांच्यावर मेंदूची शस्त्रक्रिया झाली यानंतर त्यांची कोरोना चाचणी घेण्यात आली असता ते कोव्हिड पॉझिटिव्ह असल्याचं आढळलं.

10 ऑगस्ट रोजी मुखर्जी यांनी ट्वीट करून कोरोनाची लागण झाल्याची बातमी दिली होती.

प्रणव मुखर्जी यांना राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांनी ट्वीट करून श्रद्धांजली वाहिली आहे. प्रणव मुखर्जी यांच्या निधनामुळे एक युग संपलं आहे, अशा शब्दांमध्ये त्यांनी श्रद्धांजली वाहिली आहे.

भारतरत्न प्रणव मुखर्जी यांनी भारताच्या विकासावर अमीट ठसा निर्माण केला आणि समाजाच्या सर्वच स्तरांमधून तसेच सर्व राजकीय विचारांच्या गटांसाठी ते सन्मान्य व्यक्ती होते अशा शब्दांमध्ये पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी श्रद्धांजली वाहिली आहे.

काँग्रेसच्या अध्यक्षा सोनिया गांधी यांनी प्रणव मुखर्जी यांची कन्या श्रर्मिष्ठा मुखर्जी यांना पत्र लिहून आपला शोकसंदेश कळवला आहे. गेल्या पन्नास वर्षात प्रणव मुखर्जी राष्ट्र, सरकार आणि काँग्रेस पक्षाचे महत्त्वाचे सदस्य होते. त्यांच्या अनुभवाशिवाय, त्यांच्या सल्ल्याशिवाय आपण कसं काम करु शकलो असतो याची कल्पना करता येत नाही. काँग्रेस पक्षाला त्यांच्या जाण्याने मोठं दुःख झालं असून ते सदैव स्मरणात राहतील अशा भावना त्यांनी व्यक्त केल्या आहेत.

काँग्रेस नेते राहुल गांधी यांनी ट्विट करून शोक व्यक्त केला आहे. राहुल यांनी प्रणवदांवा श्रद्धांजली वाहिली आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारताचे माजी राष्ट्रपती प्रणव मुखर्जी यांचे 84 व्या वर्षी निधन झाले. 10 ऑगस्ट रोजी त्यांच्यावर मेंदूची शस्त्रक्रिया करण्यात आली होती. त्याचवेळी त्यांना कोरोना झाल्याचे निदान झाले होते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्यांचा रोख हाँगकाँग आणि तिथे अनेक महिन्यांपासून सुरू असलेल्या बीजिंग विरोधी निदर्शनांकडे असला तरी त्यांनी कोणत्याही भूभागाचा विशिष्ट उल्लेख असा केला नाही.

रविवारी पुन्हा एकदा हाँगकाँगमधल्या शांततापूर्ण निदर्शनांचं रूपांतर झटापटींमध्ये झालं. त्यावेळी बीजिंगधार्जिणी दुकानं आणि सार्वनजनिक वाहतूक व्यवस्थेवरील स्टेशन्सशी नासधूस करण्यात आली.

शी जिनपिंग काय म्हणाले?

"चीनच्या कोणत्याही भूभागाचं विभाजन करण्याचा प्रयत्न करणारा संपुष्टात येईल. त्याचं शरीर तुडवून हाडांचा भुगा करू," असं जिनपिंग यांनी म्हटल्याचं रविवारी परराष्ट्र मंत्रालयाने प्रसिद्ध केलेल्या पत्रकात म्हटलंय.

"चीनच्या विभाजनासाठी बाहेरून मदत करणाऱ्यांना चीनी लोक भरकटलेलं असल्याचं समजून त्यांच्याकडे फारसं लक्ष देणार नाहीत," ते म्हणाले.

हाँगकाँगमधल्या निदर्शनांना चार महिन्यांपूर्वी सुरुवात झाली. तेव्हापासूनच या आंदोलनांना खतपाणी घालण्याचा दोष चीनने 'बाहेरच्या शक्तींना' दिला आहे. चीनच्या अंतर्गत बाबींमध्ये अमेरिका आणि युनायटेड किंग्डम हस्तक्षेप करत असल्याचा आरोपही चीनकडून करण्यात आला होता.

वक्तव्य का महत्त्वाचं?

हाँगकाँगमधल्या निदर्शनांबद्दल शी जिनपिंग यांनी अद्याप कोणतीही थेट प्रतिक्रिया दिलेली नाही वा थेट वक्तव्य केलेलं नाही. त्यामुळेच त्यांचं हे वक्तव्य कठोर मानलं जातंय.

ही निदर्शनं हाताळण्यासाठी हाँगकाँगचं पोलीस दल समर्थ असल्याचं आतापर्यंत बीजिंगने म्हटलं असलं तर तरी हाँगकाँगच्या रस्त्यांवरील ही हिंसा थांबवण्यासाठी बीजिंग लष्कर पाठवण्याची भीती आंदोलकांना वाटतेय.

तियाननमेन स्क्वेअरमध्ये झालेल्या निदर्शनांच्या वेळी हा क्षण ऐतिहासिक ठरला होता

पण लष्कर पाठवण्याचे परिणाम का होऊ शकतात हे लक्षात घेता, असं होण्याची शक्यता नसल्याचं काहींना वाटतंय. तर 1989मध्ये बीजिंगमधल्या तियाननमेन चौकातल्या आंदोलनावर चीनने ज्या प्रकारे कारवाई केली तशीच कारवाई पुन्हा होण्याची शक्यताही काही विश्लेषकांना वाटतेय. या कारवाईमध्ये शेकडो आंदोलकांचा मृत्यू झाला होता.

हाँगकाँगमध्ये काय घडतंय?

हाँगकाँग हा चीनचा भाग असला तरी हाँगकाँगला मोठ्या प्रमाणावर स्वायत्तता आहे. त्यांची स्वतःची कायदेप्रणाली आहे आणि चीनच्या मुख्य भूमीमध्ये राहणाऱ्या लोकांपेक्षा इथल्या लोकांना भरपूर स्वातंत्र्य आहे.

गेल्या काही काळापासून हाँगकाँगमध्ये बीजिंग विरोधी भावना आहे. पण जून महिन्यापासून...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

चीनचे दोन तुकडे करू पाहणाऱ्यांची 'शरीरं तुडवून हाडांचा भुगा करू', असा इशारा चीनचे अध्यक्ष शी जिनपिंग यांनी दिला आहे. रविवारी (13 ऑक्टोबर) नेपाळ भेटीदरम्यान त्यांनी हे वक्तव्य केल्याचं चीनची राष्ट्रीय वाहिनी असणाऱ्या CCTVने म्हटलंय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्यांची उंचीवरून खाली उडी मारण्याचं कौशल्य कमाल असतं. पण कधी कधी फाजिल आत्मविश्वासात त्या भलत्याच ठिकाणी जाऊन बसतात.

मग त्यांना तिथून काढायला खूप कसरत करावी लागते.

अमेरिकेतही एखादं मांजर झाडावर चढून बसलं की लोक टॉम आणि शॉन या दोघांना बोलवतात. हे दोन "मांजरमित्र" मग सरसर वर चढतात आणि त्या मांजरीला सोडवून आणतात.

त्यासाठी या दोघांना 2008 साली 'कॅनोपी कॅट रेस्क्यू'ची स्थापना केली.

त्यांची प्रेरणा काय?

"मांजराची सुटका केल्यानंतर त्यांच्या मालकांना होणारा आनंद आम्हाला प्रोत्साहन देतो," असं ते म्हणतात.

तुम्ही हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मांजरी सतत मस्ती करत असतात. सतत इकडून तिकडे धावपळ, चेंडूसोबत खेळणं त्यांना आवडतं. आणि त्यातच अनेकदा त्या नको त्या जागी अडकून बसतात.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्यांची कंपनी भारतात एक अब्ज डॉलर्सची अतिरिक्त गुंतवणूक करून छोटे आणि मध्यम आकाराच्या प्रतिष्ठानांना डिजिटाईझ करणार, ज्याद्वारे हे विक्रेते त्यांचं सामान ऑनलाईन विकू शकणार, अशी त्यांनी घोषणा केली. याद्वारे 2025 पर्यंत 10 अब्ज डॉलर्सपर्यंतची स्वदेशी उत्पादनं निर्यात करण्याचं लक्ष्य अमेझॉनने ठेवलं आहे.

त्यांनी या दौऱ्यात दिल्लीत अनेक ठिकाणी भेट दिली आणि काही मुलांबरोबर पतंग उडवली. मात्र त्यांच्या येण्याने सगळेच उत्सुक नव्हते.

भारतातल्या लाखो लहान दुकानदारांचं प्रतिनिधित्व करत असल्याचं सांगणाऱ्या एका संघटनेने बेझोस यांच्या विरोधात देशभरात अनेक शहरांमध्ये निदर्शनं आयोजित केली होती.

अॅमझॉन गेली 6 वर्षं भारतात आहे आणि या कंपनीच्या काम करण्याच्या पद्धतीचा लहान व्यापारी आणि दुकानदारांवर परिणाम होत असल्याचं त्यांचं म्हणणं आहे. अॅमझॉनच्या विरुद्ध ही आंदोलनं करणाऱ्या कॉन्फेडरेशन ऑफ ऑल इंडिया ट्रेडर्सचे प्रवीण खंडेलवाल सांगतात, "अॅमेझॉनच्या क्रूर आणि कपटी धोरणांमुळे भारतातल्या हजारो लहान व्यापाऱ्यांच्या धंद्याचं नुकसान झालेलं आहे."

इतकंच नाही तर बेझोस भारतात दाखल होण्यापूर्वीच अॅमेझॉनच्या आणि त्यांचे भारतीय प्रतिस्पर्धी फ्लिपकार्ट (आता याची बहुतांश मालकी वॉलमार्टकडे आहे) यांच्या कारभाराविषयी अधिकृत चौकशीही सुरू करण्यात आली.

भारतात वादात राहिलेला ई-कॉमर्स

वस्तूंच्या किंमती ठरवण्याविषयीचं धोरण, मोबाईल फोन्सचे एक्सक्लुझिव्ह लाँच आणि विक्री हक्क, उत्पादनांवर देण्यात येणारे मोठे डिस्काऊंट्स आणि काही ठराविक विक्रेत्यांना देण्यात येणारी विशेष वागणूक, याविषयीची तपासणी करण्यात येते आहे. या चौकशीसाठी पूर्ण सहकार्य करणार असून, आपले व्यवहार हे नियमांनुसारच असल्याचं अॅमेझॉनने आपल्या निवेदनात म्हटलं आहे.

भारत ही आपली सर्वांत वेगाने विस्तारणारी बाजारपेठ असून इथल्या विक्रेत्यांच्या सशक्तीकरणासाठी आजवर खूप काही केल्याचा दावा कंपनीने केलाय.

अॅमेझॉनने आतापर्यंत देशात 5 अब्ज डॉलर्सची गुंतवणूक केली असून कंपनीचे देशात 60,000 पेक्षा जास्त कर्मचारी आहेत. यासोबतच आपल्या कंपनीच्या माध्यमातून आपण 5 लाखांपेक्षा जास्त विक्रेत्यांसोबत काम करत असल्याचं कंपनीचं म्हणणं आहे.

भारतीय कायद्यानुसार एखादी वेबसाईट ही त्रयस्थ कंपनीने तयार केलेल्या वस्तू स्वतंत्र विक्रेत्यांच्या मार्फत विकू शकते. आपल्या मार्फत व्यवसाय करणाऱ्या एकूण...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जगातली सर्वांत श्रीमंत व्यक्ती आणि अॅमेझॉनचे संस्थापक जेफ बेझोस गेल्या आठवड्यात भारतात येऊन गेले.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्यांची टीम 'ग्रेट पॅसिफीक गार्बेज पॅच'वर वैज्ञानिक प्रयोग करणार आहे. प्लास्टिकच्या हा पट्टा आकाराने फ्रान्सच्या तीन पट मोठा आहे.

आपल्या स्वतःच्या वैद्यकीय चाचण्या पाहिल्यानंतर प्लास्टिकच्या संभाव्य विषारी परिणामांविषयी आणि त्यातही खास करून महिलांवर होणाऱ्या परिणामांविषयी आपली खात्रीच पटल्याचे पेन सांगतात.

या मोहिमेतून मिळाणारी संपूर्ण माहिती विद्यापीठांनाही देण्यात येणार आहे.

ही गोष्ट एवढी महत्वाची का आहे?

या वर्षीच्या मार्च महिन्यात, शास्त्रज्ञांनी नॉर्थ पॅसिफीक जायरच्या आकाराबाबत आपला ताजा अंदाज प्रकाशित केला. आता हा नॉर्थ पॅसिफीक जायर म्हणजे नेमकी काय भानगड आहे बुवा? खरं तर हा जास्त प्रसिद्ध आहे तो ग्रेट पॅसिफीक गार्बेज पॅच म्हणून. हे दुसरेतिसरे काही नसून साचलेल्या प्लास्टिकचा हलता पट्टा आहे.

कचरा म्हणून टाकलेल्या या प्लास्टिकचे प्रमाण पूर्वीच्या अंदाजापेक्षा सोळा पट जास्त आहे, असा निष्कर्ष काढण्यात आला आहे.

समुद्रांमधील हे प्रमाण मोजण्याबरोबरच शास्त्रज्ञ आता आणखी पुढे जाऊन हे प्लास्टिक प्राणी आणि माणसांसाठी किती विषारी असू शकते याचासुद्धा अभ्यास करत आहेत.

या मोहिमेद्वारे समुद्रांमध्ये, हवेत आणि तळाशी जमलेल्या गाळात असलेल्या प्लास्टिकसंदर्भातील माहिती गोळा केली जाईल. ही माहिती यूके, अमेरिका, कॅनडा आणि स्वित्झर्लंडमधील विद्यापीठांनाही देण्यात येईल.

एमिली पेन सांगतात, समुद्रातील पाणी आणि सूर्यप्रकाशाद्वारे प्लास्टिकच्या झालेल्या विघटनाचे संभाव्य विषारी परिणाम चिंतेचा विषय आहे.

या सूक्ष्म अंशांमध्ये असलेली रसायने ही ओएस्ट्रॅडीओल या सेक्स हार्मोनसारखी असतात आणि  प्राणी आणि मानवाच्या जननक्षमतेवर त्याचा परिणाम होऊ शकतो.

"महासागरात आम्हाला मिळत गेलेल्या रसायनांबद्दल जसजशी मला अधिकाधिक माहिती मिळू लागली, तसतसे मला हेसुद्धा समजू लागले की यापैकी अनेक एंडोक्राईन डिसरप्टर्स आहेत, ते हार्मोन्सची नक्कल करतात आणि आपल्या शरीरात प्रवेश करण्यास सुरुवात करतात," हवाई येथून मोहीमेला सुरुवात करण्यापूर्वी त्या बीबीसीशी बोलत होत्या.

"जेव्हा मी माझी शारीरिक तपासणी केली तेव्हा महासागरात आणि प्लास्टीकमध्ये आम्हाला मिळत असलेली रसायने मला माझ्या शरीरात असल्याचं कळालं," त्या म्हणाल्या.

गरोदर काळात या हार्मोन डिसरप्टरचे तुमच्यात असणे, ही एक गंभीर समस्या असते; बाळंतपणात आणि स्तनपानाच्यावेळी आपल्याकडून ती आपल्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

स्वतः एक अनुभवी खलाशी असलेल्या एमिली पेन आता एका विशेष मोहिमेसाठी सज्ज झाल्या आहेत. समुद्रात ठिकठिकाणी प्लास्टिकचा कचरा साचून राहिला आहे. यापैकी जगात सर्वांत जास्त प्रमाणात साचलेल्या प्लास्टिकच्या पट्ट्याची तपासणी करणे हा या मोहिमेचा प्रमुख उद्देश आहे. याशिवाय या मोहिमेचे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे या प्रवासात त्यांच्याबरोबर जहाजावर असलेल्या टीममध्ये सगळ्या महिला आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्यांची महाराष्ट्र जीवन प्राधिकरणाच्या सदस्य सचिवपदी निवड करण्यात आली आहे. त्यांच्या जागी राधाकृष्णन बी. हे नागपूर महानगर पालिकेचा कार्यभार सांभाळतील. अपर सचिव सीताराम कुंटे यांनी त्यांच्या बदलीचा आदेश काढून ही माहिती दिली होती.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

आयुक्त म्हणून तुकाराम मुंढेच आपल्याला पाहिजेत अशा घोषणा काल नागपुरातील नागरिकांनी दिल्या होत्या. आज मुंढे यांनी फक्त थॅंक्यू म्हणणणं पुरेसं ठरणार नाही अशा शब्दांत ट्वीट करून नागपुरकरांचे आभार मानले आहेत.

तुकाराम मुंढे यांच्यासाठी पद उन्नत करून त्यांची सदस्य सचिवपदी नियुक्ती करण्यात आली आहे.

नुकताच तुकाराम मुंढे यांना कोरोनाची लागण झाली होती.

नागपूरमधील कारकीर्द

नागपूर महानगर पालिका आयुक्त असताना त्यांच्या कारकीर्दीची बरीच चर्चा झाली. त्यांचा महापौरांबरोबरही वाद झाला होता.

नागपूर महानगरपालिकेचे आयुक्त तुकाराम मुंढे यांच्याविरोधात महापौर, सत्ताधारी आणि विरोधक, असा सामना रंगला होता. या वादात आता केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी यांनी देखील उडी घेतल्यामुळे या वादाची बरीच चर्चा झाली होती.

तुकाराम मुंढे

नितीन गडकरी यांनी पंतप्रधान कार्यालयाचे राज्य मंत्री जितेंद्र सिंह आणि केंद्रीय गृहनिर्माण आणि शहरी विकास मंत्री हरदीप सिंग पुरी यांच्याकडे आयुक्त तुकाराम मुंढे यांच्याविरोधात तक्रार केली होती. मुंढे यांनी बेकायदेशीरपणे आणि असंवैधानिकपणे स्मार्ट सिटी प्रकल्पाच्या मुख्य कार्यकारी अधिकारी पदाची सूत्रं हाती घेतल्याचं तक्रारींमध्ये नमूद करण्यात आलं आहे.

नागपूर महापालिका आयुक्त म्हणून तुकाराम मुंढे यांची राज्य सरकारनं फेब्रुवारी महिन्यात नियुक्ती केली. तुकाराम मुंढेंनी कार्यभार हाती घेतल्यापासून अनेकदा त्यांचे आणि महापौर संदीप जोशी यांच्यामधील मतभेद समोर आले आहेत.

उद्धव ठाकरे यांनी सामनाला मुलाखत दिली होती त्यात त्यांनी म्हटलं होतं मुंढे शिस्तप्रिय अधिकारी आहेत आणि मी त्यांच्या पाठीशी आहे.

कोरोनाच्या काळात त्यांनी अनेक कडक पावले उचलली. जर नियमांचं पालन केलं नाही तर कडक कर्फ्यू लावावा लागेल असं त्यांनी सुनावलं होतं.

मुंढे यांची सुरुवातीची कारकीर्द

प्रशिक्षण झाल्यानंतर सहायक सोलापूरचे सहायक जिल्हाधिकारी म्हणून त्यांची नियुक्ती झाली. त्यानंतर देगलूरचे सहायक जिल्हाधिकारी म्हणून नियुक्ती झाली नियमांवर बोट ठेवून काम करणं ही त्यांची खासियत आहे. ही ओळख त्यांनी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

नागपूर महानगरपालिकेचे आयुक्त तुकाराम मुंढे यांची सचिवालयात बदली करण्यात आली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्यांची सविस्तर मुलाखत तुम्ही इथे पाहू शकता - हा राहुलचा विजय की मोदींचा पराभव? या मुलाखतीचं शब्दांकन:

प्रश्न: हे राहुल गांधींचं यश आहे की मोदींचं अपयश?

उत्तर:गेली किमान पंधरा वर्षे मध्य प्रदेश आणि छत्तीसगढमधे भाजपचं सरकार होतं. त्यामुळे नेहमीची एक पळवाट भाजपच्या बाबतीत होऊ शकते, ती म्हणजे अँटी-इन्कंबन्सी. म्हणजे आमचं सरकार इथे दीर्घकाळ होतं आणि त्यामुळे त्या सरकारला काही प्रमाणात अपयश आलं, असं भाजप म्हणू शकतो. पण ज्या पद्धतीने भाजपचा प्रचार होतो आणि या तीन राज्यांत झाला ते पाहिल्यावर आपल्याला दिसतं की भाजपचं केंद्रीय नेतृत्व म्हणजे राष्ट्रीय अध्यक्ष अमित शहा आणि पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या शिरावर प्रचाराची सर्व धुरा होती. गेल्या काही वर्षांतील मत मागण्याचा कल पाहिला तरी हेच चित्र दिसून येतं.

पंतप्रधानांना त्यांचे हात बळकट करण्यासाठी पाठिंबा द्या आणि आमच्या पक्षाला मतं द्या, अशी भूमिका भाजप मांडतं. हे जर लक्षात घेतलं तर अपयशाचीही तितकीच जबाबदारी मोदींना आणि भाजपच्या केंद्रीय नेतृत्वाला घ्यावी लागेल. पराभव झाला तर तो राज्यातील सरकारांचा झाला आणि विजय मिळाला की तो मोदींचा झाला, असा युक्तिवाद भाजपला करता येणार नाही.

दुसऱ्या बाजूला काँग्रेसचा विचार केला तर आपल्याला असं दिसेल की बरोबर एक वर्षापूर्वी राहुल गांधींनी काँग्रेसच्या नेतृत्वाची जबाबदारी स्वीकारली. गेली चार वर्षं, खरंतर पाच वर्षं सातत्याने त्यांच्यावर सतत टिंगल किंवा टीकेचा वर्षाव होत राहिला. त्यांना राजकारणाची समज नाही, ते परिपक्व नाहीत, असा आरोप त्यांच्यावर केला गेला. हे जर लक्षात घेतलं तर मला वाटतं राहुल गांधींना आणि काँग्रेसच्या एकूण स्ट्रॅटेजीला श्रेय द्यावं लागेल.

तुम्ही जर टप्प्याटप्प्यानं कसे निकाल बदलत गेले हे पाहिलं तर तुम्हाला असं दिसेल की काँग्रेसला पंजाबमधे यश मिळालं. गुजरातमधे त्यांना विजय मिळाला नाही पण सत्तेवर परत येऊनसुद्धा भाजपला भीती दाखवण्याएवढं यश त्यांना मिळालं. कर्नाटकमधे प्रथमच असं झालं की काँग्रेसचं सरकार आहे तरीसुद्धा निखळ बहुमत जरी नाही तरी मोठा पक्ष म्हणून राहणं हे काँग्रेसला शक्य झालं.

याचा अर्थ असा की गेल्या दोन वर्षांमधे टप्प्याटप्प्यानं सतत काँग्रेसच्या एकूण कामगिरीमधे प्रगती होतीये. त्याच्यानंतर आता या तीन राज्यांमधे ज्या निवडणुका झाल्या, त्यामधे संपूर्ण जबाबदारी त्या-त्या राज्यांतील नेत्यांवर होती. विशेषतः...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भाजपचा विधानसभा निवडणुकांमध्ये पराभव झाल्यामुळे आता शिवसेनेची मदत भाजपसाठी आवश्यक झाली आहे, त्यामुळे आता महाराष्ट्रात युती नक्की होईल, असं विश्लेषण सुहास पळशीकर यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना केलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्यांची ही भेट अनौपचारिक असून त्यात कोणताही अजेंडा नाही.

30 एप्रिलला चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांची अनौपचारिक भेट घेण्यासाठी मोदी चीनमधल्या वुहान इथं गेले होते.

वुहान आणि सोची इथल्या अनौपचारिक भेटी मग कोणत्या रणनितीचा भाग आहेत?

मोदींचं ट्वीट

एक प्रश्न असा आहे की एका बाजुला मोदी अमेरिका, जपान, ऑस्ट्रेलिया यांच्याबरोबर मिळून चीनचा सामना करण्यासाठी भागीदारी वाढवत आहेत तर दुसऱ्या बाजुला चीन, रशिया आणि पाकिस्तानचा समावेश असलेल्या शांघाय को-ऑपरेशन ऑर्गनायझेशन बरोबर पुढे जाऊ इच्छित आहेत.

मोदी रशिया, अमेरिका आणि चीनच्या मुद्दयावरून गोंधळून गेले आहेत का, असाही प्रश्न निर्माण होतो.

मोदींनी या दौऱ्याच्या पूर्वसंध्येला रविवारी ट्वीट केलं. "आम्हाला पूर्ण विश्वास आहे की राष्ट्रपती पुतीन यांच्याशी झालेल्या भेटीनंतर भारत आणि रशिया यांच्यातले संबंध आणखी दृढ होतील."

CAATSA चा मुद्दा

CAATSA (Countering America's Adversaries Through Sanctions Act,) हा सगळ्यांत मोठा मुद्दा आहे. अमेरिकेच्या काँग्रेसनं मागच्या वर्षी हा कायदा पास केला होता.

उत्तर कोरिया, इराण आणि रशियावर अमेरिकेनं या कायद्याअंतर्गत निर्बंध घातले आहेत. अमेरिकेच्या या बंदीमुळे रशिया आणि भारताच्या संरक्षण करारावर फरक पडेल.

रशियाबरोबरच्या रक्षण करारांवर तिसऱ्या देशाचा प्रभाव पडू नये अशी भारताची इच्छा आहे.

भारतनं ट्रंप प्रशासनात या मुद्दयावरून लॉबिंग सुरू केलं आहे, जेणेकरून रशियाकडून होणाऱ्या संरक्षण समुग्री खरेदीत कोणत्याही प्रकारची बाधा येऊ नये असं भारताला वाटतं.

भारतावर परिणाम

स्टॉकहोम इंटरनॅशनल पीस रिसर्च इन्स्टिट्यूटच्या मते भारत आपल्या गरजेच्या एकूण 68 टक्के हत्यारं रशियाकडून खरेदी करतो.

अमेरिकेकडून 14 टक्के तर इस्राईलमधून 8 टक्के शस्त्रास्त्र भारत खरेदी करतो. हे आकडे 2012 ते 2016 दरम्यानचे आहेत.

भारतातील हत्यारांच्या बाजारात अमेरिका आणि इस्राईलचा प्रवेश झाल्यावरही रशियाला तोड नाही. अशात अमेरिकेच्या बंदीमुळे दोन्ही देश चिंतेत पडणं साहजिक आहे

पुढच्या महिन्यात शांघाय को-ऑपरेशन ऑर्गनायझेशन (SCO) आणि जुलैमध्ये ब्रिक्स (BRICS) परिषद होणार आहे.

याबरोबरच इराण-अमेरिका अणूकरार तुटण्याचा परिणामसुद्धा भारताच्या अर्थव्यवस्थेवर होईल.

भारतापुढे आव्हान

इराणकडून पेट्रोलियम पदार्थांची आयात भारतासाठी सोयीस्कर नाही. याशिवाय दोन्ही नेत्यांमध्ये सीरिया...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी रशियात सोची इथं राष्ट्राध्यक्ष व्लामिदीर पुतीन यांची भेट घेतली. यावर्षी मार्च महिन्यात पुतीन यांची पुन्हा एकदा सहा वर्षांसाठी राष्ट्राध्यक्षपदी निवड झाल्यानंतर मोदी यांची पहिलीच भेट आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्यांच्या 'अगेंस्ट द ग्रेन - नोट्स ऑन आयडेंटिटी, इनटॉलरन्स अँड हिस्ट्री' या नुकत्याच प्रकाशित झालेल्या पुस्तकात त्यांनी प्राचीन भारतातील असहिष्णुता आणि भारत आज करत असलेल्या राजकीय, सामाजिक आणि सांस्कृतिक प्रश्नांचा प्रकाश टाकला आहे.

बीबीसीच्या भारतीय भाषांच्या संपादक रूपा झा यांनी हे पुस्तक आणि देशातील सद्यस्थितीच्या अनुषंगाने त्यांची मुलाखत घेतली.

या प्रश्नांची उत्तर डी. एन. झा यांनी इमेलवर पाठवली.

1. हिंदुत्ववादी विचारधारा मानणारे प्राचीन भारताला सामाजिक सद्भाव असणारे सुवर्णयुग मानतात. तर मध्ययुगाला मुस्लिमांनी हिंदूवर केलेल्या अत्याचारांचा, आक्रमणाचा आणि दहशतीचा कालखंड ठरवतात.  पण, नेमके ऐतिहासिक पुरावे काय सांगतात?

डी. एन. झा - ऐतिहासिक पुराव्यांवरून हे दिसून येतं की भारतीय इतिहासात असा कोणताही सुवर्णकाळ नव्हता. प्राचीन भारताकडे कधीही सामाजिक समतेचा आणि भरभराटीचा काळ म्हणून पाहिलं जाऊ शकत नाही.

प्राचीन काळात जातव्यवस्था प्रबळ होती हे दाखवणारे सबळ पुरावे आहेत. ब्राह्मणेतरांवर त्यांना अपंग करणारी कायदेशीर, आर्थिक आणि सामाजिक अशी बंधनं लादण्यात आली होती. विशेष करून शूद्र आणि अस्पृश्य हे याचे बळी ठरत होते. त्यामुळे प्राचीन भारताच्या समाजव्यवस्थेत मोठा तणाव होता.

आजच्या काळातील अंबानी आणि अदानी यांच्या सारखं त्या काळातील वरच्या जातीतील लोक, जमिनदार आणि  सरंजाम आनंदी आणि सुखासीन जीवन जगत होते. परंतु आपण हे पाहात आलो आहोत की अशा लोकांसाठी कोणताही काळ हा सुवर्णयुगच असतो.

प्राचीन भारतात सुवर्णयुग होतं ही संकल्पना 19व्या शतकाच्या अखेरीला आणि 20व्या शतकाच्या सुरुवातीला जोर धरू लागली. गुप्त राजवटीचा काळ भारतीय इतिहासातील सुवर्णकाळ असल्याचं आणि  गुप्त घराण्याने राष्ट्रवादाला जिवंत केल्याचं इतिहासतज्ज्ञ सांगू लागले.

पण डी. डी. कोसंबी यांच्यानुसार, गुप्त राजवटीमुळे राष्ट्रवाद वाढला नाही तर राष्ट्रवादाच्या प्रेरणेतून गुप्त राजवटीचा उदय झाला. खरं पाहिलं तर सामाजिक समता आणि भरभराट असलेल्या सुवर्णयुग या कल्पनेचा भारत आणि जगभरातील इतिहासकारांनी गैरवापरच केला आहे.

मध्ययुगीन भारताचा इतिहास, मुस्लिमांच्या राजवटीला दहशत आणि अत्याचारांची राजवट दाखवण्याबद्दल बोलताना मुस्लिमांचं राक्षसीकरण करण्याचा काळ 19व्या शतकाच्या उत्तरार्धात सुरू झाला. काही समाजसुधारक आणि इतर प्रमुख लोकांनी मुस्लिमांची प्रतिमा बिघडवून दाखवणं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

प्राचीन आणि मध्ययुगीन भारताचा गाढा अभ्यास असणारे नामवंत इतिहासतज्ज्ञ द्विजेंद्र नारायण तथा डी. एन. झा यांनी 'मिथ ऑफ द होली काऊ' हे पुस्तक लिहिलं आहे. प्राचीन भारतात गोमांस खाल्लं जात होतं हे सिद्ध करणार हे पुस्तक लिहिलं असल्याने अशा विषयांवर वाद होणं साहजिक होतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्यांच्या अर्थसंकल्पीय भाषणाची सुरुवातच शेती क्षेत्रासाठी करण्यात आलेल्या योजनांच्या घोषणांनी झाली.

कृषी, ग्रामीण अर्थव्यवस्था आणि शेतकऱ्यांशी निगडीत महत्त्वाच्या घोषणा

शेती क्षेत्रासाठी यंदाच्या अर्थसंकल्पात अनेक तरतुदी असल्या तरी यावर संमिश्र प्रतिक्रया व्यक्त केल्या जात आहेत.

"पिकांवरील किमान आधारभूत किंमत (एमएसपी) उत्पादन खर्चापेक्षा दीडपटीनं वाढवण्याचा मोदी सरकारनं घेतलेला निर्णय ऐतिहासिक आहे", असं ट्वीट मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी केलं आहे.

राष्ट्रवादीच्या काँग्रेसच्या खासदार सुप्रिया सुळे यांना मात्र शेतीला कर्ज मिळण्याची काहीही सोय या अर्थसंकल्पात नसल्यानं हा अर्थसंकल्प नसून भ्रमसंकल्प आहे, अशी टीका केली आहे.

"शेतकऱ्यांचं उत्पन्न 2022 पर्यंत दुप्पट करण्याचं अर्थसंकल्पात सांगण्यात आलं आहे. पण ते कसं करणार ? त्यासाठी कोणत्या योजना आणणार ? पद्धत कोणती वापरणार ? याविषयी काहीही सूतोवाच करण्यात आलेलं नाही," असं काँग्रेस प्रदेशाध्यक्ष अशोक चव्हाण यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं.

स्वराज इंडिया पक्षाचे अध्यक्ष योगेंद्र यादव यांनी ट्विटरवरील प्रतिक्रयेत यंदाच्या अर्थसंकल्पात अर्थमंत्री अरुण जेटली यांनी शेतकऱ्यांच्या बाबतीत हातचलाखी केली, असं म्हटलं आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अर्थमंत्री अरुण जेटली यांनी 2018-19 या वर्षासाठीचा अर्थसंकल्प आज संसदेत सादर केला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्यांच्या अर्थसचिवाच्या कार्यकाळात नोटाबंदीचा निर्णय घेण्यात आला होता. त्यादरम्यान तेच सरकारच्या वतीने सर्व निर्णय आणि नियम जनतेपर्यंत पत्रकार परिषदांमध्ये पोहोचवत होते.

बुधवारी त्यांनी RBIच्या गव्हर्नरपदाची सूत्र स्वीकारल्यावर सर्वांचे शुभेच्छांसाठी आभार मानले.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

शक्तिकांता दास हे 1980च्या बॅचचे तामिळनाडू केडरमधील IAS अधिकारी आहेत. ते सध्या पंधराव्या वित्त आयोगाचे सदस्य आहेत. ते 2017 पर्यंत आर्थिक व्यवहार विभागाचे सचिव होते.

ते G20 परिषदेत भारताचे प्रतिनिधी आहेत. त्यांना आधी महसूल विभागाचे प्रमुख म्हणून नियुक्त केलं. त्यानंतर आर्थिक घडामोडी विभागात त्यांची बदली झाली होती. नोटबंदीचा निर्णय राबवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली होती.

त्यांच्या दीर्घकालीन करिअरमध्ये त्यांनी तामिळनाडू सरकारमध्ये अनेक महत्त्वाची पदं भूषवली. त्याता तामिळनाडूच्या औद्योगिक विभागाचे सचिव, तामिळनाडू न्यूजप्रिंट आणि पेपर्स लिमिटेडचे अध्यक्ष, भारतीय जीवन विमा महामंडळाचे अध्यक्ष अशा अनेक पदांचा समावेश आहे.

मे 2017 मध्ये रिझर्व्ह बँकेने नवीन नोटा काढल्या आहेत. त्यावर शक्तिकांता दास यांची सही होती.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

माजी अर्थसचिव शक्तिकांता दास यांनी रिझर्व्ह बँकेच्या गव्हर्नरपदाची सूत्र हाती घेतली. उर्जित पटेल यांनी सोमवारी तडकाफडकी राजीनामा दिल्यानंतर त्यांची मंगळवारी नियुक्ती करण्यात आली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: त्यांच्या अहवालात चंदा कोचर यांच्यावर शिस्तभंगाचा ठपका ठेवण्यात आला आहे. तसंच कोचर यांनी पदाचा गैरवापर केला असल्याचंही या अहवालात म्हटलं आहे.

त्यामुळे आता त्यांना कंपनीतर्फे बडतर्फ समजलं जाईल, तसंच त्यांना पगार, बोनस, निवृत्ती वेतन आणि आरोग्यविम्या सारख्या सुविधा बँकेकडून दिल्या जाणार नाहीत.

कंपनीनं त्यांच्याकडून 2009 ते 2018 दरम्यान त्यांना देण्यात आलेला पगार व्याजासह परत मागितला आहे.

भारतीय बँकिंग क्षेत्रातलं पुरुषांचं वर्चस्व तोडणाऱ्या आणि संपूर्ण बँकिंग क्षेत्रात आपली वेगळी ओळख प्रस्थापित करणाऱ्या चंदा कोचर यांच्यावर आता CBI च्या कारवाईचं वादळ घोंघावतं आहे. चौकशी अहवालाने त्यांच्या अडचणीत वाढ होण्याची शक्यता आहे.

CBI ने चंदा कोचर आणि त्यांचे पती दीपक कोचर यांच्याविरोधात गुन्हेगारी कट रचल्याचा आणि फसवणुकीचा गु्न्हा दाखल केला आहे. व्हीडिओकॉन समूहाला कर्ज देण्याच्या प्रकरणात कोचर आरोपांचा सामना करत आहेत.

आज भलेही त्यांचं नाव चुकीच्या कारणांनी चर्चेत असलं तरी त्यांच्या बँकिग क्षेत्रातील कारकिर्दीवर नजर टाकली तर हा प्रवास संघर्षपूर्ण असल्याचं दिसतं आहे.

राजस्थान ते मुंबईचा प्रवास

चंदा कोचर यांचा जन्म जरी जोधपूरला झाला असला तरी त्यांनी शिक्षण जयपूरला झालं. त्यांचे वडील रुपचंद अडवाणी जयपूर इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजीचे प्राध्यापक होते तर आई गृहिणी होती.

चंदा कोचर यांचे पती दीपक कोचर यांच्या अधिकृत ब्लॉगवर त्यांच्याविषयी लिहिलं होतं. जेव्हा चंदा 13 वर्षांच्या होत्या तेव्हा त्यांच्या वडिलांचं निधन झालं.

त्यांनी मुंबईच्या जय हिंद कॉलेज मधून बी.कॉम केलं. 1982 मध्ये पदवी प्राप्त केल्यानंतर ICAI मधून कॉस्ट अकाऊंटंसी चा अभ्यासक्रम पूर्ण केला आणि जमनालाल बजाज इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेंट स्टडीज मधून मास्टर्स डिग्री प्राप्त केली.

मॅनेजमेंट स्टडीजमध्ये उत्तम कामगिरी केल्यामुळे चंदा कोचर यांना वोक्हार्ट गोल्ड मेडल आणि अकांऊंटंसीमध्ये जे.एन.बोस गोल्ड मेडल मिळालं होतं.

1984 मध्ये मॅनेजमेंट ट्रेनी म्हणून त्या ICICI बँकेत रुजू झाल्या.

1955 मध्ये ICICI बँकेची स्थापना भारतीय उद्योगांना प्रोजेक्ट आधारित अर्थसहाय्य मिळावं यासाठी केली होती.

1994 मध्ये ICICI चं रुपांतर संपूर्ण स्वायत्तता असलेल्या बँकेत झालं. तेव्हा चंदा कोचर यांची असिस्टंट जनरल मॅनेजर पदावर नियुक्ती झाली.

बँकेच्या CEO आणि पद्मभूषण

चंदा कोचर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

चंदा कोचर यांनी व्हीडिओकॉन प्रकरणात बँकेच्या अचारसंहितेचा भंग केला आहे असं चौकशीत समोर आलं आहे. ICICI बँकेने निवृत्त न्यायाधीश बी.एन.श्रीकृष्ण यांच्या अध्यक्षतेखाली चौकशी समिती नेमली होती.