होळी सण आहे तर बळजबरी कशाला?

'बुरा ना मानो, होली है...' असं म्हणत धुळवडीच्या दिवशी गावभर धुडगूस घालणाऱ्या एका टोळक्याच्या तावडीत मी सापडले, त्या वेळी 'पिंक' प्रदर्शितही झाला नव्हता. पण 'नाही म्हणजे नाही', हे त्या वेळीही कोणीच ऐकलं नव्हतं.

मला आठवतं, मी कॉलेजमध्ये दुसऱ्या वर्षाला होते. मैत्रिणीकडून होळी खेळून घरी परतत होते. तेवढ्यात एका टोळक्याने मला एकटीला बघून फुगे, पाणी आणि इतरही काही भरलेल्या प्लॅस्टिकच्या पिशव्यांचा मारा सुरू केला!

ते फुगे अंगावर पडले तेव्हा त्या पाण्यामुळे मी भिजले, एवढंच झालं नाही. त्या फुग्यांचा फटका जोरात होता. त्यामुळे शारीरिक इजा झाली. ती भरूनही निघाली. पण त्याच बरोबर जे मानसिक आघात झेलावे लागले, ते आजही भरून निघाले नाहीत.

त्या टोळक्याला फक्त सण साजरा करायचा होता का? नाही! इतर वेळी माझ्याशी बोलायचा प्रयत्न करणाऱ्या त्यांना मी उभंही करत नव्हते. त्याचाच बदला म्हणून तर त्यांनी हा हल्ला चढवला नव्हता?

तेव्हापासून सण 'साजरा' करण्याच्या या अघोरी पद्धतीबद्दल माझ्या मनात प्रश्नांचं काहूर सुरू झालं. एवढंच नाही, माझ्या मनात या अशा पद्धतीबद्दल चीड निर्माण झाली आणि म... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ी तेव्हापासून होळी खेळायचं बंद केलं.

असं नाही की, मला रंग खेळणं आवडत नव्हतं. पण त्या दिवशीपर्यंत रंग किंवा धुळवड कोणाबरोबर खेळायची, याचा निर्णय सर्वस्वी माझा होता. पण त्या दिवशी माझ्या निर्णयाविरुद्ध, माझ्या मनाविरुद्ध कुणीतरी परक्या लोकांनी मला भिजवलं होतं.

ही साधारण 12-13 वर्षांपूर्वीची गोष्ट आहे. त्यावेळी मोटरसायकलीवरून टोळधाडीसारखे फिरणारे टोळभैरव कमी होते. आज त्यांचीही संख्या वाढली आहे.

डीजेचा गोंगाट

त्या वेळी डीजे किंवा तत्सम गोंगाटात होळी खेळली जात नव्हती. आज डीजेशिवाय साध्यासाध्या सोसायट्यांच्या पाइपांनाही पान्हा फुटत नाही. रेन डान्स वगैरे प्रकार तर त्या वेळी कोणाच्या गावीही नव्हते. आज मुंबई, ठाणे, पुणे या मोठ्या शहरांमध्येच नाही, तर औरंगाबादसारख्या मोठ्या होऊ घातलेल्या शहरांमध्येही रेन डान्सचं आयोजन होतं.

माझ्या मैत्रिणीबाबत घडलेला एक किस्सा. भारतात मल्टी-नॅशनल कंपन्यांनी व्यवसाय सुरू केल्यावर होळीच्या किंवा धुळवडीच्या दिवशी हमखास सुट्टी, हे समीकरण बंद झालं. धुळवडीच्या दिवशीही ऑफिसला जावंच लागतं.

ही मैत्रीण ऑफिसला जाण्यासाठी तयार होऊन निघाली. घराबाहेर पडली, तर सोसायटीतच धुळवड सुरू होती. तिला तयार झालेलं बघून तिच्या सोसायटीतले सगळे तिला रंगवायला धावले. तिला ऑफिसला जायचं आहे, हे ती सांगून थकली. पण तिचं 'नो मीन्स नो' कुणीच ऐकलं नाही.

हे फक्त तिच्या बाबतीतच घडलं असं नाही. असं अनेक जणांच्या बाबतीत घडतं. परीक्षेला निघालेली किंवा अभ्यासासाठी घरी थांबलेली मुलं, जवळच काहीतरी घ्यायला म्हणून निघालेले ज्येष्ठ नागरीक एवढंच नाही, तर रस्त्यावरचे कुत्रे-मांजरी अशा मुक्या प्राण्यांनाही रंगवलं जातं.

इतरांना त्रास का देता?

मला अजूनही न कळलेली गोष्ट म्हणजे आपली संस्कृती किंवा परंपरा जपली पाहिजे, यात काही वादच नाही. पण त्या नावाखाली दुसऱ्याला त्रास देणं, हे कितपत योग्य आहे?

त्यातही कोरड्या रंगाने रंग खेळणं, हा संस्कृतीचा भाग असेलही कदाचित. पण ऑइल पेंटने एकमेकांचे चेहेरेच नाही, तर केसही रंगवणं, डोक्यावर अंडी फोडणं, लोकांना धरून धरून चिखलात लोळवणं हा कोणत्या संस्कृतीचा भाग आहे?

होळीला भांग पिणं ही परंपरा असल्याचं सांगतात. त्यालाही एक वेळ हरकत नाही, असं म्हणता येईल. पण त्या भांगेची जागा कोल्ड ड्रिंकच्या बाटलीत भरलेल्या विदेशी किंवा देशी दारूने घेतली जाते, त्याचं काय?

ज्याला दारू प्यायची, त्याची त्याने खुशाल...


हौथी बंडखोरांनी मिसाईल आणि ड्रोनच्या सहाय्यानं हा हल्ला केला आहे.

हौथी बंडखोरांकडून चालवल्या जाणाऱ्या एका वृत्तवाहिनीनुसार ही परेड येमेनच्या दक्षिणेला असलेल्या एडन शहरात सुरू होती.

एडनमधूनच येमेनचं सध्याचं आंतरराष्ट्रीय मान्यताप्राप्त सरकार देशाचा कारभार चालवत आहे.

याआधी एडन शहरातल्या पोलीस स्टेशनवर आत्मघाती हल्ला झाला होता. त्यात 10 लोकांचा मृत्यू झाला होता. पण या दोन्ही हल्ल्यांचा एकमेकांशी काही संबंध आहे का, हे अजून स्पष्ट झालेलं नाही.

आपल्यावर हल्ला करण्यासाठीच ही परेड सुरू होती असा दावा हौथी बंडखोरांनी केला आहे तर सरकारचं म्हणणं आहे की नव्यानं सैन्यात दाखल होणाऱ्या जवानांची ही पासिंग परेड होती.

येमेन युद्धाचे निष्पाप बळी - दर चारपैकी एक मूल कुपोषित

"या हल्ल्यानंतर तिथली परिस्थिती भयावह होती", असं ही घटना प्रत्यक्ष पाहाणाऱ्या व्यक्तीनं रॉयटर्स वृत्तसंस्थेला सांगितलं आहे. हल्ल्यानंतर मृत शरीरांचे तुकडे सर्वत्र उडाले होते आणि लोक रडत होते असं त्यानं पुढे सांगितलं.

आंतरराष्ट्रीय मेडिकल एजन्सी MSF नुसार या हल्ल्यात अनेक लोक जखमी झाले आहेत.

येमेनमध्ये मार्च 2015 पासून यु... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

द्धसदृश्य परिस्थिती आहे. 2015 मध्ये हौथी बंडखोरांनी देशाच्या पश्चिम भागावर कब्जा केला. त्यानंतर तत्कालिन राष्ट्राध्यक्ष अबद रबू मंसूर हादी यांना देश सोडून जावं लागलं.

शेजारच्या शियाबहुल इराणचा हौथी बंडखोरांना पाठिंबा आहे. त्यांच्याशी लढण्यासाठी सौदी अरेबियानं आजूबाजूच्या इतर 8 सुन्नी देशांना एकत्र घेऊन संयुक्त फौजांची स्थापना केली. तेव्हापासून अबद रबू मंसूर हादी यांना सत्तेत आणण्यासाठी संयुक्त फौजा हवाई हल्ले करत आहेत.

या संयुक्त फौजांना अमेरिका, ब्रिटन, फ्रान्स यांच्याकडून सामरिक मदत आणि गुप्त माहिती पुरवली जात आहे.

येमेनमध्ये युद्ध संपलं... तरीही युद्धाचं सावट का आहे?

या संयुक्त फौजांनी केलेल्या हवाई हल्ल्यांमध्ये आतापर्यंत 10,000 ते 70,000 लोकांचा मृत्यू झाला आहे. त्यामध्ये बहुतांश सामान्य नागरिकांना प्राण गमवावे लागले आहेत.

संयुक्त राष्ट्र आणि इतर आंतरराष्ट्रीय संस्थांनी येमेनमधल्या या परिस्थितीबाबत वेळेवेळी चिंता व्यक्त केली आहे. पण त्याचा कुठलाही विशेष परिणाम इथं होताना दिसत नाही.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)