पुण्यातल्या पेशवा साम्राज्याचं एक पेंटिंग

पण पुणे जिल्ह्यातल्या भीमा कोरेगावमध्ये दरवर्षी या विजयाचा उत्सव साजरा करणाऱ्या लाखो दलितांना आत्तापर्यंत कुठल्याही "राष्ट्रवाद्याने" देशद्रोही असल्याचं प्रमाणपत्र देण्याची हिंमत केलेली नाही.

दरम्यान, पेशव्यांचा गड समजल्या जाणाऱ्या शनिवार वाड्यात दलितांना प्रदर्शन करण्याची परवानगी देण्यात येऊ नये, अशी विनंती अखिल भारतीय ब्राह्मण महासंघानं पुणे पोलिसांकडे केली आहे.

"अशा उत्सवामुळं जातीय भेद वाढेल," असं ब्राह्मण महासंघाचे आनंद दवे यांचं म्हणणं आहे.

दलितांच्या या उत्सवावर ब्राह्मण महासंघाला आक्षेप का असावा?

दलितांचा उत्सव

हे जाणण्यासाठी दोन गोष्टी समजणं गरजेचं आहे की. एक म्हणजे, अतीशूद्र (म्हणजेच वर्ण व्यवस्थेच्या बाहेरील जाती) महारांविषयी पेशवा राज्यकर्ते काय विचार करत होते. आणि दुसरं म्हणजे, कसं त्यांनी महारांच्या दुरवस्थेला जबाबदार सामाजिक व्यवस्था टिकवून ठेवण्यासाठी जातीय भेदभावांच्या नियमांची कठोर अमंलबजावणी केली.

या भीमा कोरेगावात दोनशे वर्षांपूर्वी, म्हणजे 1 जानेवारी 1818ला अस्पृश्य समजल्या जाणाऱ्या जवळपास 800 महारांनी चित्पावन ब्राह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्मण पेशवा दुसरा बाजीरावच्या 28 हजार सैनिकांना गुडघे टेकायला भाग पाडलं.

हे महार सैनिक इस्ट इंडिया कंपनीच्या बाजूनं लढले होते आणि याच युद्धानंतर पेशव्यांचं साम्राज्य संपुष्टात आलं होतं.

यंदा 1 जानेवारी 2018ला भीमा कोरेगावात देशभरातून हजारो दलित एकत्र येत विजयाची दोनशे वर्षं साजरी करणार आहेत.

इंडियन एक्सप्रेसच्या बातमीनुसार, तरुण दलित नेते आणि गुजरातच्या वडगावमधून अपक्ष निवडून आलेले आमदार दिग्नेश मेवानी या उत्सवात सहभागी होणार आहे.

अस्मितेची लढाई

जे इतिहासकार महार आणि पेशवा सैन्यात झालेल्या युद्धाकडे 'परदेशी आक्रमक इंग्रज विरुद्ध भारतीय राज्यकर्त्यांचं युद्ध' म्हणून बघतात, ते तथ्याप्रमाणं चुकीचे नाहीत.

पण हा प्रश्नही विचारला गेला पाहिजे की, हे महार इंग्रजांकडून पेशव्यांविरुद्ध लढले तरी का?

जिग्नेश मेवानी या उत्सवात सहभागी होणार आहे.

महारांसाठी ही इंग्रजांची नव्हे तर त्यांच्या अस्मितेची लढाई होती. चित्पावन ब्राह्मण व्यवस्थेशी प्रतिशोध घेण्याची ही त्यांच्यासाठी एक संधी होती. कारण दोनशे वर्षांपूर्वी पेशव्यांनी महारांना जनावरांपेक्षाही वाईट वागणूक दिली होती.

अतिशूद्र, म्हणजेच वर्णव्यवस्थेच्याही बाहेरच्या मानल्या गेलेल्या अस्पृश्यांशी जो व्यवहार प्राचीन भारतात होत होता, तोच व्यवहार पेशव्यांनी महारांशी केला होता.

इतिहासकारांनी अनेक ठिकाणी त्याकाळातील वर्णव्यवस्थेचं वर्णन करून ठेवलं आहे.

गावात प्रवेश करतेवेळी महारांना आपल्या कमरेला एक झाडू बांधावा लागायचा, जेणेकरून त्यांच्या 'प्रदूषित आणि अपवित्र' पावलांचे ठसे त्यांच्या कमरेच्या मागे लटकवलेल्या झाडूने पुसले जातील.

त्यांना गळ्यात एक भांडंही लटकवावं लागायचं, आणि थुंकायचं झाल्यास त्यातच थुंकावं लागायचं, जेणेकरून त्यांच्या थुंकीनं "एखादी सवर्ण जातीतील व्यक्ती प्रदूषित आणि अपवित्र न व्हावी".

सवर्णांच्या विहिरीतून किंवा पाणवठ्यावरून पाणी घेण्याचा विचारही ते करू शकत नव्हते.

ब्रिटीश इस्ट इंडिया कंपनी

प्राचीन काळापासून भारतात चालत आलेल्या या नियमांविरुद्ध बौद्ध, जैन, अजित केसकंबलिन आणि मक्खलिपुत्त गोसाल संपद्रायाचे लोक वारंवार विद्रोह करत होते.

पण दरवेळेस या दलितविरोधी व्यवस्थेची पुनर्स्थापना करण्यात येत होती.

सुरत येथील इस्ट इंडिया कंपनीचा एक कारखाना.

अशा व्यवस्थेत राहणारे महार दलित ब्रिटीश इस्ट इंडिया कंपनीच्या सैन्यात सहभागी झाले. पेशवा सैनिकांसोबतच ते...


पुरी येथे सुदर्शन पटनाईक यांनी योग दिनाचे वालुकाशिल्प तयार केले आहे.

रांची येथे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी योग कार्यक्रमाचं नेतृत्व केलं. योग हे सर्व धर्म, प्रांतांच्या पलीकडे आहे, असं पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यावेळी बोलताना म्हणाले.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

तर लोकसभेचे सभापती ओम बिर्ला यांच्यासह खासदारांनी संसदेच्या प्रांगणात खासदारांनी योगासनं केली.

दिल्लीमध्ये विविध कार्यालयांमध्ये एकत्र योगासनांचे कार्यक्रम आयोजित करण्यात आले असून अरुणाचल प्रदेशपासून तामिळनाडूपर्यंत योग दिन साजरा केला जात आहे.

दिल्लीमधील फ्रेंच दूतावासातही योगासनांचा उपक्रम राबवण्यात आला. यावेळेस दूतावासातील कर्मचारी आणि त्यांचे कुटुंबीय उपस्थित होते.

दिल्लीमधील फ्रेंच दूतावासातील योगासनं

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी नांदेडमध्ये योगगुरू रामदेव बाबा यांच्याबरोबर योगासनं केली.

नांदेडमध्ये देवेंद्र फडणवीस आणि योगगुरू रामदेव बाबा

तर मुंबईत गेटवे ऑफ इंडियासमोर अभिनेत्री शिल्पा शेट्टीने योगासनांचा कार्यक्रम घेतला.

शिल्पा शेट्टी मुंबईत

गेटवे ऑफ इंडियासमोरील दृश्य

जम्मू आणि काश्मीरमध्ये सीमा सुरक्षा दलाच्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा जवानांनी योगासनं केली. ही जम्मू येथील छायाचित्रं आहेत.

उंच डोंगराळ प्रदेशातील लेह येथे इंडो-तिबेटीयन पोलीस दलाच्या जवानांनी योगासनं केली.

इंडो-टिबेटन बॉर्डर पोलीस (ITBP)च्या जवानांनी 14 हजार फूट उंचीवर ही योगासनं केली आहेत. रोहतांग पास इथे तापमान आता उणे 10 अंशावर आहे.

बर्फात योगासनं!

नेपाळमध्ये जनकपूर येथे जानकी मंदिराच्या आवारामध्ये भारतीय दुतावासाने योगदिनाचे आयोजन केले होते. त्यामध्ये शेकडो लोक सहभागी झाले आहेत.

आगरतळा येथे आसाम रायफल्सने एक महिनाभर चालणाऱ्या मोफत योगशिबिरामध्ये जाऊन योगासनं केली.

अरुणाचल प्रदेशातील इंडो तिबेटियन बॉर्डर पोलिसांच्या नवव्या बटालियनच्या जवानांनी तेजू, लोहितपूर येथे नदीमध्ये योगासनं केली.

अरुणाचल प्रदेशात लोहितपूर येथे ITBPच्या जवानांनी योगासनं केली. त्यामध्ये घोडे आणि कुत्र्यांनाही सहभागी करून घेण्यात आले होते.

डेझर्ट चार्जर ब्रिगेडने जैसलमेर येथे वाळवंटात योगासनं केली.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


पूजा चव्हाण आणि तिचे वडील

गेल्या चार-पाच दिवसांपासून चर्चेत असलेल्या पूजा चव्हाण आत्महत्या प्रकरणात तिच्या वडिलांनी प्रथमच समोर येऊन प्रतिक्रिया दिली आहे.

पूजाचे वडील काय म्हणाले?

"पूजा चव्हाण ही खूप चांगली मुलगी होती. लोक तिला विनाकारण बदनाम करत आहेत. तिच्या डोक्यावर 25-30 लाख रुपये कर्ज होतं. या काळात माझं मन लागत नाही, मला खूप ताण येतोय, असं म्हणून आठ दिवसांपूर्वी पूजा पुण्याला गेली होती," असं लहू चव्हाण यांनी म्हटलं.

"त्यानंतर  हे सगळं सुरू आहे. आमची बदनामी करण्यासाठी हे सगळं सुरू आहे. कृपया करून माझ्या मुलीला बदनाम करू नका, या बातम्या थांबवाव्यात," असं पूजाचे वडील लहू चव्हाण म्हणाले.

पूजा चव्हाण कोण आहे?

पूजा चव्हाण ही 22 वर्षीय तरुणी मूळची परळी, जिल्हा बीड येथील रहिवासी आहे. गेल्या काही दिवसांपासून ती पुण्यातील महंमदवाडी येथील हेवन पार्क या सोसायटीमध्ये राहत होती.

पूजाने महाविकास आघाडीमधील एका मंत्र्यामुळे आत्महत्या केल्याच्या चर्चा सोशल मीडियावर केल्या जात आहेत.

"पूजा चव्हाण घटनेत समोर आलेले सगळे अपडेट्स पाहाता प्रकरणाचा थेट रोख शिवसेना मंत्री संजय राठोड यांच्याकडे ज... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ातो. पोलिसांनी स्यू मोटो घेऊन मंत्री संजय राठोड यांच्यावर सदोष मनुष्यवधाचा गुन्हा दाखल करावा," अशी मागणी भाजपच्या प्रदेश उपाध्यक्ष चित्रा वाघ यांनी केली आहे.

भाजपचे आमदार अतुल भातखळकर यांनी मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी पत्र लिहून याप्रकरणी सदोष मनुष्यवधाचा गुन्हा दाखल करण्याची मागणी केली आहे.

 'पुण्याच्या वानवडी परिसरात राहणाऱ्या पूजा चव्हाण या तरुणीने 9 फेब्रुवारी 2021 रोजी मध्यरात्री एका इमारतीच्या तिसऱ्या मजल्यावरुन उडी मारुन आत्महत्या केली आहे. परंतु हे प्रकरण केवळ आत्महत्येचे नसल्याचे निदर्शनास आले आहे.

शिवसेना पक्षाचे यवतमाळ जिल्ह्यातील आमदार व आपल्या मंत्रिमंडळातील मंत्री असलेल्या नेत्याचे नाव याप्रकरणी पुढे आले आहे. या मंत्र्यांचे व आत्महत्या केलेल्या तरुणीचे प्रेमसंबंध असल्याच्या चर्चा सोशल मीडियावर सुरु आहेत. यासंदर्भातील ऑडिओ क्लिप्स व काही फोटो व्हायरल होत आहेत. ही अतिशय गंभीर बाब असून या प्रकरणाची सखोल चौकशी होण्याची आवश्यकता आहे. याप्रकरणी अज्ञात व्यक्तीच्या नावे सदोष मनुष्यवधाचा गुन्हा दाखल करुन,याप्रकरणी तात्काळ विशेष शोध पथकाकडून (एसआयटी) चौकशी करावी.' असे त्यांनी या पत्रात म्हटले आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


पूजा चव्हाण मृत्यू प्रकरणात शिवसेनेचे मंत्री संजय राठोड यांच्यावर अनेक आरोप करण्यात आले. पूजा चव्हाण या तरुणीसोब संजय राठोड यांचे काही फोटोही सोशल मीडियावर व्हायरल झाले. यापार्श्वभूमीवर संजय राठोड यांना अखेर राजीनामा द्यावा लागला.

काही आठवड्यांपूर्वी सामाजिक न्यायमंत्री धनंजय मुंडे यांच्यावरही एका महिलेने बलात्काराचा आरोप केला होता. पण याप्रकरणात ठाकरे सरकारने वेगळा न्याय का केला? शरद पवार असे धाडस कधी दाखवणार? असे प्रश्न भाजपचे प्रदेशाध्यक्ष चंद्रकांत पाटील यांनी उपस्थित केले आहेत.

पर्यावरणमंत्री आदित्य ठाकरे यांच्यावरही दिशा मृत्यू प्रकरणात आरोप झाले होते. भाजपचे नेते नितेश राणे यांनी शिवसेनेच्या युवा मंत्र्याला वेगळा न्याय का? असा टोला लगावला आहे.

'शिवसेनेच्या युवा मंत्र्यांना वेगळा न्याय का?'

नितेश राणे म्हणाले, "सामान्य शिवसैनिकाला एक न्याय. मग हा न्याय "युवा मंत्री"ला पण लागू होतो. तो राजीनामा कधी?" असा प्रश्न राणेंनी विचारला आहे.

"संजय राठोड यांचा राजीनामा घेऊन ठाकरे सरकारने उपकार केले नाहीत. भाजपच्या दाबावामुळे हा राजीनामा घेतला आहे. अठरा दिवस उद्धव ठाकरेंनी त्यांना पाठिशी... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

घातले. 22 वर्षीय तरुणीचा या प्रकरणात मृत्यू झाला. या तरुणीने गर्भपात केला. याची चौकशी झाली पाहिजे." अशी मागणी भाजपचे खासदार नारायण राणे यांनी केली.

'शरद पवार धाडस कधी दाखवणार?'

राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते आणि सामाजिक न्यायमंत्री धनंजय मुंडे  यांच्यावर एका महिलेने बलात्काराचा आरोप केल्यानंतर आणि त्यांची वैयक्तिक माहिती उघड झाल्यानंतर त्यांचा राजीनामा का घेतला नाही? असा प्रश्न भाजपनं उपस्थित केला आहे.

भाजपचे प्रेदेधाध्यक्ष चंद्रकांत पाटील म्हणाले, "उद्धव ठाकरेंनी जे धाडस दाखवलं ते साहस शरद पवार यांनी दाखवणं गरजेचं आहे. आम्ही वारंवार मागणी केली होती की धनंजय मुंडे प्रकरणात हाच निर्णय घेतला गेला असता तर सरकारची इज्जत राहिली असती. नैतिकतेच्या आधारावर अशा मुद्यांवर मुख्यमंत्र्यांनी कठोर पावलं उचलली पाहिजे."

'धनंजय मुंडे प्रकरण वेगळं'

दुसऱ्या बाजूला पूजा चव्हाण प्रकरणात सातत्याने संजय राठोड यांच्यावर आरोप करणाऱ्या भाजपच्या उपाध्यक्ष चित्रा वाघ यांनी मात्र धनंजय मुंडे प्रकरण वेगळं असल्याचं म्हटलं आहे.

संजय राठोड यांच्याविरोधात तातडीने गुन्हा दाखल करा अशी मागणी चित्रा वाघ यांनी केलीय. धनंजय मुंडे प्रकरणाबाबत बोलताना मात्र त्यांनी दोन प्रकरणांची तुलना करता येणार नाही असं म्हटलंय.

"तुम्ही धनंजय मुंडे आणि संजय राठोड प्रकरणात गल्लत करू नका," असं चित्रा वाघ म्हणाल्या आहेत.

महाविकास आघाडी सरकारमधील हा पहिला राजीनामा असल्याने राज्यातील राजकारण तापलं आहे. संजय राठोड यांच्या राजीनाम्याच्या निमित्ताने गेल्या काही काळात आरोप झालेल्या इतर मंत्र्यांच्याही राजीनाम्याची मागणी केली जात आहे.

राज्यात अर्थसंकल्पीय अधिवेशनाला सुरुवात होतेय. यामुळे विरोधकही आक्रमक झाले आहेत. त्यामुळे येत्या काही दिवसांत मंत्र्यांच्या राजीनाम्याची मागणी जोर धरु शकते.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


पूर परिस्थिती का निर्माण होते?

पूर परिस्थितीमुळे या शेजाऱ्यांमधला तणाव वाढतो. वैतागलेले दोन्ही बाजूंचे नागरिक त्यांना होणाऱ्या त्रासाला दुसरी बाजू जबाबदार असल्याचं म्हणतात.

यावर्षी पुरामुळे या भागात हाहाःकार माजला आहे. नेपाळ आणि बांगलादेशात 12 पेक्षा जास्त जणांचा बळी गेला असून भारताच्या उत्तरेकडील आणि ईशान्येकडील 30 लाख नागरिकांचं स्थलांतर करण्यात आलं आहे.

नेपाळ आणि भारतादरम्यान 1,800 किलोमीटरची खुली सीमारेषा आहे. नेपाळमधून भारतामध्ये तब्बल 6,000 नद्या आणि ओढे वाहून येतात. आणि कोरड्या मोसमांमध्ये गंगा नदीला असलेल्या पाण्यापैकी 70 टक्के पाणी या नद्या आणि ओढ्यांतून येतं.

म्हणूनच जेव्हा या नद्या-ओढ्यांना पूर येतो तेव्हा नेपाळ आणि भारतामध्ये हाहाःकार होतो.

नकाशा

गेल्या काही वर्षांमध्ये नेपाळकडील सीमाभागातला असंतोष वाढलेला आहे. भारताने सीमेजवळ केलेल्या बांधकामामुळे पाणी भारतामध्ये वाहून जात नसल्याचं नेपाळचं म्हणणं आहे.

पूर्व नेपाळमध्ये दोन वर्षांपूर्वी पाहणी करत असताना बीबीसीला भारताच्या बाजूला अशाच स्वरूपाचं बांधकाम आढळलं होतं. ही तीच जागा होती जिथे 2016मध्ये दोन्ही देशांच्या स्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

थानिकांमध्ये संघर्ष झाला होता. पाणी रोखण्यासाठी भारताने घातलेल्या बंधाऱ्यावर नेपाळने आक्षेप घेतला होता.

अशा प्रकारच्या 10 बांधकामांमुळे नेपाळमधील हजारो हेक्टर जमीन पाण्याखाली जात असल्याचं नेपाळी अधिकाऱ्यांचं म्हणणं आहे.

हे रस्ते असल्याचं भारतीय अधिकारी सांगत असले तरी हे सीमेजवळच्या भारतीय गावांचं पुरापासून संरक्षण करण्यासाठी बांधण्यात आलेले बंधारेच असल्याचं नेपाळमधल्या तज्ज्ञांचं म्हणणं आहे.

नेपाळमधील पूर परिस्थिती

दक्षिण नेपाळमधल्या रौताहत जिल्ह्यातलं मुख्य शहर असणारं गौर गेल्या आठवड्यात तीन दिवस पाण्याखाली होतं. आणि आता पुन्हा तणाव निर्माण होतो का, याची अधिकाऱ्यांना भीती होती.

"बऱ्याच वेळानंतर भारतीय बंधाऱ्यांखालील दोन दरवाजे उघडण्यात आले आणि त्याने काहीसा दिलासा मिळाला," पोलीस निरीक्षक कृष्णा धाकल यांनी बीबीसीला सांगितलं.

भारतीय अधिकाऱ्यांनी यावर प्रतिक्रिया दिलेली नाही.

गेली अनेक वर्षं या दोन देशांमध्ये या मुद्द्यावरून बैठका होऊनही त्यातून काही निष्पन्न झालेलं नाही. मे महिन्यात पाण्याचं नियोजन करणाऱ्या नेपाळी आणि भारतीय अधिकाऱ्यांदरम्यान बैठक झाली. त्यावेळी सीमेजवळ 'रस्ते आणि इतर प्रकारचं बांधकाम' सुरू असल्याचं मान्य करण्यात आलं, पण यावर 'मुत्सद्दी चर्चा' होणं गरजेचं असल्याचं सांगण्यात आलं.

भारतीय अधिकाऱ्यांसमोर योग्य रीतीने मुद्दा न मांडल्याचा आरोप करत ही बोलणी करणाऱ्या नेपाळी अधिकारी आणि मुत्सद्द्यांवर त्यांच्या देशातून टीका होत आहे.

कोसी नदी

पण याचा अर्थ भारतीयांना पुराचा त्रास होत नाही, असा नाही. एकट्या बिहारमध्ये तब्बल 19 लाख लोकांना पुरामुळे त्यांच्या घरातून बाहेर पडावं लागलं असल्याचं बिहार सरकारने सोमवारी जाहीर केलं.

कोसी आणि गंडक या गंगेच्या उपनद्यांना पूर आला की बिहारला त्याचा सर्वात मोठा फटका बसतो. आणि धरणांचे दरवाजे उघडत खालच्या बाजूच्या भूभागांना अडचणीत आणण्याचा दोष बहुतेकदा नेपाळला देण्यात येतो.

पण खरं म्हणजे दोन्ही नद्यांवरची ही धरणं नेपाळमध्ये असली तरी त्यांचं नियंत्रण भारत सरकारकडे आहे. दोन्ही देशांनी 1954 आणि 1959मध्ये केलेल्या कोसी आणि गंडक करारानुसार हे करण्यात येत आहे.

पूर नियंत्रणं, पाणी पुरवठा आणि जलविद्युत निर्मिती या उद्देशाने भारताने ही धरणं बांधली. पण याचा स्थानिकांना काहीच फायदा होत नसल्याने नेपाळमध्ये यावरून अनेक वाद निर्माण झाले.

तर ही धरणं म्हणजे दोन...


पूर्व लडाखमधल्या गलवान खोऱ्यामध्ये सोमवारी रात्री (15/16 जून) चीन आणि भारतीय लष्करादरम्यान समोरासमोर झालेल्या संघर्षात भारतीय लष्कराच्या एका अधिकाऱ्यासह 19 जवानांचा मृत्यू झालाय.

मंगळवारी रात्री उशीरा भारतीय लष्करानं याविषयीचं अधिकृत निवेदन प्रसिद्ध केलं.

यात म्हटलंय, "भारत आणि चीनचं लष्कर गलवान भागातून मागे हटलंय. 15/16 जूनच्या रात्री इथेच दोन्ही देशांच्या सैनिकांदरम्यान चकमक झाली. चकमक आणि वादग्रस्त भागातल्या ड्युटी दरम्यान 17 भारतीय सैनिक गंभीररित्या जखमी झाले होते. शून्याच्या खाली असणारं तापमान आणि समुद्रसपाटीपासून अतिशय उंचावर असलेल्या या भागामध्ये गंभीररित्या जखमी झालेल्या या 17 सैनिकांचा मृत्यू झालाय. इथं एकूण 20 भारतीय सैनिकांचा मृत्यू झालेला आहे. भारतीय लष्कर देशाची अखंडता आणि सार्वभौमत्वासाठी कटिबद्ध आहे."

यापूर्वी प्रसिद्ध करण्यात आलेल्या निवेदनामध्ये भारतीय सैन्याने एक अधिकारी आणि दोन जवान मृत्युमुखी पडल्याचं म्हटलं होतं. दोन्ही देशांच्या सैन्याचे जेष्ठ अधिकारी तणाव कमी करण्यासाठी चर्चा करत असल्याचंही यात म्हटलं होतं.

पीटीआय वृत्तसंस्थेने दिलेल्या बातमीनुसार पूर्व लडा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

खमध्ये भारत आणि चीनेच्या सीमेवर - लाईन ऑफ अॅक्च्युअल कंट्रोलवर (LOAC) सोमवारी दोन्ही देशांदरम्यान हिंसक चकमक झाल्याननंतर संरक्षणमंत्री राजनाथ सिंह यांनी मंगळवारी तिन्ही दलांच्या प्रमुखांसोबत आढावा बैठक घेतली. यामध्ये परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकरही सहभागी झाले होते.

चीनची सरकारी वृत्तसंस्था शिनुआने दिलेल्या वृत्तानुसार पीपल्स लिबरेशन आर्मी (PLA)चे पश्चिम थिएटर कमांडचे प्रवक्ते चांग शुई ली यांच्या अधिकृत व्हिबो अकाऊंटवर त्यांचं निवेदन प्रसिद्ध करण्यात आलेलं आहे. यामध्ये भारताने आपल्या सैनिकांना रोखावं आणि वाद संपुष्टात आणण्यासाठी संवादाचा योग्य मार्ग अवलंबून पुढे जाण्याबद्दल म्हटलं आहे.

चांग यांनी म्हटलंय, "भारतीय सैनिकांनी आपलं वचन मोडलं आणि पुन्हा एकदा LAC ओलांडली. चीनी सैन्याला मुद्दामून डिवचण्यात आलं आणि त्यांच्यावर हल्ला करण्यात आला. यामध्ये दोन्ही बाजूंदरम्यान समोरासमोर झटापट झाली आणि यामुळेच जीवितहानी झाली. भारताने आपल्या सैनिकांना रोखावं आणि चर्चेद्वारे हा वाद सोडवण्यात यावा अशी मागणी मी करतो."

45 वर्षांनी सीमेवर जीवितहानी

भारत-चीन या दोन्ही देशांचं सैन्य गेल्या महिन्याच्या सुरुवातीपासूनच लडाखमध्ये आमनेसामने आलं आहे. गेल्या महिन्यातच दोन्ही देशांच्या सैनिकांदरम्यान लडाखच्या पूर्वेकडील पँगॉन्ग आणि सिक्कीमच्या नथुलामध्ये झटापट झाली होती. आणि तेव्हापासून हा तणाव कायम आहे. यानंतर सीमेवर दोन्ही देशांनी मोठ्या प्रमाणात सैनिक तैनात केले.

यापूर्वी भारत-चीन सीमेवर 1975मध्ये म्हणजेच 45 वर्षांपूर्वी सैनिकांचा जीव जाण्याची घटना घडली होती. तेव्हा भारतीय सैन्याच्या गस्त पथकावर अरुणाचल प्रदेशात LACवर चीनी सैन्याने हल्ला केला होता. यापूर्वी 1967मध्ये नथुलामध्ये सीमेवर दोन्ही देशांच्या सैन्यांदरम्यान हिंसक झटापट झाली होती.

चीनी सैनिकांचाही या झटापटीदरम्यान मृत्यू झाल्याच्या बातम्या भारतीय मीडियामध्ये येत असल्या तर आतापर्यंत याला दुजोरा मिळालेला नाही किंवा चीननेही याबद्दल काही म्हटलेलं नाही.

या घटनेचा परिणाम दोन्ही देशांच्या सगळ्या प्रकारच्या द्विपक्षीय संबंधांवर होणार असल्याचं म्हटलं जातंय. 1993 पासून दोन्ही देशांदरम्यान सीमेवर शांतता राखण्यासाठी जो करार करण्यात आला होता, त्यावरही या घटनेचा परिणाम होण्याचा अंदाज आहे. दोन्ही देशांदरम्यानच्या सीमेवर गेल्या 40 दिवसांपासून तणाव आहे आणि यावर अद्याप कोणताही तोडगा...


पेंन्टेड लांगडे किंवा आफ्रिकन जंगली कुत्री झुंडीत असले की काहीही करतात. अगदी तरसालाही घाबरवतात.

ठिपके ठिपके असणारी बदामी आणि पांढऱ्या रंगाची त्यांची कातडी आणि त्यामधून डोकावणारे पांढरे चट्टे सूर्यप्रकाशात लख्ख चमकतात.

तुम्हाला हा प्राणी लवकरच ओळखीचा होणार आहे आणि कदाचित तुम्ही त्याच्या प्रेमातही पडाल. डेव्हिड अॅटेनबरो यांची येऊ घातलेली नवी टिव्ही मालिका 'डायनॅस्टी'मध्ये तो झळकणार आहे.

लोप पावत चाललेल्या या आफ्रिकी जंगली कुत्र्यांचं चित्रीकरण करण्यासाठी बीबीसीने झिम्बॉब्वेच्या मॅना पूल नॅशनल पार्कमध्ये अनेक महिने घालवले आणि वन्यजीव फोटोग्राफर निक डायर यांच्या मते प्रेक्षकांना ते फार आवडतील.

लंडनमध्ये माजी फंड मॅनेजर आणि मार्केटिंग एक्झिक्युटिव्ह राहिलेले निक आता या प्राण्याच्या संवर्धनासाठी प्रयत्न करत आहेत. खांद्यावर तीन बॅगा लटकवून झिम्बेझी नदीच्या पूरपात्रात ते त्यांचा कॅमेरा घेऊन भटकत असतात.

ते म्हणतात, "दिवसा ते सहसा झोपलेले असतात. मात्र जागे असताना पूर्ण वेळ ते आनंदाने उड्या मारण्यात आणि बागडण्यात घालवतात. त्यांचे सामाजिक बंध फार घट्ट असतात. ते खूप खेळकर आहेत. विशेषतः पिल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्लांसोबत आणि एकमेकांच्या मागे धावतात, एकमेकांच्या शेपट्या ओढतात. हे सगळं बघणं खूपच आनंद देणारं असतं."

पेंन्टेड लांडग्यांबद्दल सर्वांत पहिली महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे ते लांडगे नाहीत आणि कुत्रे तर नाहीच नाही.

कुत्र्यांशी साधर्म असलेल्या जातीतील ती एक वेगळी प्रजाती आहे. त्यांचं शास्त्रीय नाव लाईकाओ पिक्टस (Lycaon Pictus) असं आहे. याचा अर्थ 'पेंन्टेड लांडग्यांसारखा'.

(इशारा : काही वाचकांना पुढील फोटो विचलित करणारे वाटू शकतात)

त्यांचं वर्तन हे बरंचस लांडगे आणि कुत्र्यांसारखं असतं. ते सतत हालचाली करतात आणि सतत गोंगाट करत असतात.

निक सांगतात, "ते वेगवेगळ्या प्रकारचे आवाज काढतात. मात्र त्यातला सर्वांत प्रेमळ आवाज म्हणजे त्यांचं 'हू' (hoo) करणं."

"झुंडीतून वेगळे झाल्यावर ते डोकं खाली करून हू हू असा आवाज करतात. तो आवाज विश्वास बसणार नाही इतका प्रेमळ असतो. मात्र दोन किलोमीटर दूरपर्यंत ऐकू येऊ शकतो. मोठे मोठे कान टवकारून झुंडीतले इतर सदस्य हा आवाज ऐकून त्या दिशेने जातात आणि हरवलेल्या जंगली कुत्र्याला पुन्हा आपली झुंड सापडते."

या वर्षीच्या Wildlife Photographer of the Year या स्पर्धेत या फोटोची स्तुती झाली होती.

मात्र त्यांचा खूप घाण वास येतो. निक यांनी यासंदर्भातली एक आठवण सांगितली. एका जंगली कुत्र्याने काळविटाची शिकार केली होती. ती खाल्यावर त्यांने गरळ ओकली आणि त्यात तो लोळला. दुसऱ्या जंगली कुत्र्याने तेच खाल्लं आणि त्यानेही काही वेळाने गरळ ओकून त्यात अंग घासलं. कदाचित शिकार करण्यासाठीची त्यांची ही युक्ती असावी.

"त्यांना आफ्रिकेमधले सर्वांत प्रभावी शिकारी मानलं जातं. त्यांनी शिकार केलेले जवळपास 80% प्राणी ठार होतातच. मला स्वतःला ही जरा अतिशयोक्तीच वाटते. मात्र सिंह, चित्ता किंवा बिबट्यापेक्षा ते चांगले शिकारी आहेत, हे नक्की."

हे जंगली कुत्रे माणसांसाठी नुकसानकारक असल्याचं बोललं जातं. युरोपातून आफ्रिकेत येऊन स्थायिक झालेल्यांनी या प्राण्यांचा छळच केला. हे प्राणी धान्यसाठा फस्त करत असल्याचा आरोप त्यांनी केला.

आफ्रिकन जंगली कुत्री सायंकाळी अशी दंगामस्ती करताना दिसतात.

शेकडो वर्षांपूर्वी आफ्रिकेत पाच लाख पेंन्टेड लांडगे होते आणि आता फक्त सहा हजार उरले आहेत.

झिम्बॉब्वेमधल्या या मोठ्या अभयारण्यात ते सुरक्षित आहेत. मात्र जिथे त्यांचा माणसांशी संबंध येतो तिथे त्यांना अजूनही परिणाम भोगावे लागतात. माणसांनी...


पेद्रो सँचेझ, किंग फिलीप आणि मारिआनो राहॉय

सत्ताधारी पीपल्स पार्टीवर भ्रष्टाचाराचे आरोप झाल्यानंतर स्पेनचे पंतप्रधान मारिआनो राहॉय यांच्याविरोधात अविश्वास प्रस्ताव दाखल करण्यात आला होता. या अविश्वास प्रस्ताव संमत झाल्यानं त्यांच्यावर पायउतार होण्याची वेळ आली.

सँचेझ यांना देशातल्या इतर 6 पक्षांचा पाठिंबा मिळाला आणि शनिवारी त्यांनी पंतप्रधानपदाची शपथ घेतली.

सँचेझ यांच्या पक्षाकडे संसदेतल्या एकूण जागांपैकी फक्त एक चर्तुर्थांश जागा आहेत. मंत्रिमंडळात कोणाला स्थान द्यायचं याचाही निर्णय अद्याप बाकी आहे. पुढील आठवड्यात तो होईल अशी आशा आहे.

माद्रिद इथे झालेल्या शपथविधी समारंभात सँचेझ म्हणाले की, "मी माझं कर्तव्य पार पाडीन. राजाशी प्रामाणिक आणि घटनेशी बांधील राहून मी काम करीन."

अविश्वास प्रस्तावानंतर पराभूत होणारे राहॉय हे आधुनिक स्पेनमधले पहिलेच नेते ठरले आहेत. ते 2011पासून ते पंतप्रधान होते.

कोण आहेत पेद्रो सँचेझ?

मारिआनो राहॉय अविश्वास ठराव हरल्यामुळे पेद्रो सँचेझ स्पेनचे पंतप्रधान झाले आहेत. ते अर्थतज्ज्ञ आणि माजी बास्केटबॉलपटू आहेत.

2014मध्ये जेव्हा ते स्पॅनिश सोशलिस्ट पार्टीचे नेत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

े बनले तेव्हा त्यांच्याबद्दल फारसं कुणाला माहीत नव्हतं. पण त्यांनी आपल्या सहकाऱ्यांचा विश्वास जिंकला आणि पक्षाची घडी व्यवस्थित बसवण्याचा संकल्प केला. सोशलिस्ट पुन्हा सत्तेत येतील, असा विश्वास त्यांनी पक्ष सहकाऱ्यांमध्ये निर्माण केला.

पेद्रो सँचेझ

2015 आणि 2016 मध्ये ते सलग दोनदा पराभूत झाले. त्यांनी राष्ट्राध्यक्ष मारिआनो यांना पाठिंबा न दिल्यामुळे त्यांच्यावर पक्षाचं नेतेपद सोडण्याचीही वेळ आली होती. तेव्हा देशात राजकीय संकट उभं राहिलं आणि सोशलिस्ट पक्षातही वाद होऊ लागले.

पण कालांतराने त्यांनी सोशलिस्ट पार्टीच्या निवडणुकांमध्ये आघाडी मिळवली आणि पुन्हा पक्षप्रमुख झाले. शिवाय ते पंतप्रधानपदासाठीच्या शर्यतीत आले.

ज्या पक्षानं अविश्वास ठराव दाखल केला आणि त्यामुळे आधीच्या पंतप्रधानांना पायउतार व्हावं लागलं तर त्याच पक्षाच्या नेत्याला सरकार चालवावं लागतं, असं स्पेनची राज्यघटना सांगते. अर्थात त्या नेत्याला संसदेत बहुमत सिद्ध करावं लागतं. त्यामुळे 46 वर्षीय मवाळ पण महत्त्वाकांक्षी पेद्रो पंतप्रधान झाले.

विशेष म्हणजे, सँचेझ यांच्या पक्षाचे स्पेनच्या संसदेत एक चतुर्थांशपेक्षा कमी सदस्य आहेत, तरीदेखील ते देशाचं नेतृत्व करणार आहेत.

आता काय होणार?

राहॉय यांच्या गच्छंतीमुळे युरोपियन युनियनची 5वी सर्वांत मोठी अर्थव्यवस्था स्पेन राजकीय अनिश्चितते ढकलला गेला होता.

सँचेझ सोशलिस्ट पक्षाचं प्रतिनिधित्व करत असले तरी ते संसदेचे सदस्य नाहीत. 84 सदस्य असलेल्या त्यांच्या पक्षाला सरकारच्या स्थैर्यासाठी चांगलेच प्रयत्न करावे लागणार आहेत.

सँचेझ यांच्या पक्षाला समर्थन देणारा पोदेमॉस हा पक्ष त्यांच्याकडून काही महत्त्वाची खाती मिळवण्याचा प्रयत्न करील.

राहॉय यांच्या बजेटसंबंधीची योजना तशीच स्वीकारण्याच्या सँचेझ यांच्या मतालाही आव्हान दिलं जाऊ शकतं.

बास्क आणि कॅटलन याही पक्षांनी राहॉय यांच्याविरोधातल्या अविश्वास प्रस्तावाला समर्थन दिलं होतं. पण ते नवीन सरकारला पाठिंबा देतील की नाही हे अजून स्पष्ट नाही.

क्यूददानोस पक्षानं मात्र राहॉय यांनाच समर्थन दिलं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


पॉल वीलन

या व्यक्तीचं नाव आहे पॉल वीलन. पॉल यांना नाताळचा सण रशियातील एका लेबर कॅंपमध्ये साजरा करावा लागणार आहे. याचं कारण, गुप्तहेर असल्याचा आरोपावरून पॉल यांना अटक झाली आहे. त्यांच्या सुटकेबाबत सुरू असलेली चर्चा थांबली आहे.

अटक झाल्यानंतरचा पॉल यांचा हा पहिला इंटरव्ह्यू. जेलमध्ये कैदेत असताना चोर, खूनी यांच्यासोबतचे दिवस पॉल आठवतात. 'ती परिस्थिती अत्यंत बिकट होती,' असं ते म्हणतात. चार सरकारसोबत सुटकेसाठी चर्चा केल्याची माहिती पॉल देतात.

पॉल यांनी नौदलात देशसेवा केली आहे. ते नेहमी म्हणतात, 'मी कोणताच गुन्हा केला नाही. रशियातील अत्यंत खालच्या दर्जाचं राजकारण आणि खोट्या प्रकरणात मला अडकवण्यात आलं.'

पॉल हाय-प्रोफाईल कैदी आहेत. कौटुंबिक नात्यांमुळे त्यांच्याकडे ब्रिटन, कॅनडा आणि आयर्लंडचा पासपोर्ट आहे. पण, सुटकेसाठी त्यांना कैद्यांच्या अदला-बदलीवर अवलंबून रहावं लागणार आहे.

मात्र, ही गोष्ट सहा महिने आधीची आहे.

'रात्री दर दोन तासांनी उठवलं जातं'

पॉल वीलन यांना आयके-17 या अत्यंत सुरक्षित मानल्या जाणाऱ्या जेलमध्ये ठेवण्यात आलं आहे. हे जेल रशियाची राजधानी मॉस्कोपासून 8 तासांच्या अंत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

रावर आहे.

जेलमध्ये पॉल मला सांगतात, 'मी सकारात्मक रहाण्याचा प्रयत्न करतो.'

या कॅंपमध्ये एक भाग कोरोनाचा संसर्ग पसरण्याच्या भीतीने क्वॉरन्टाइन करण्यात आला आहे. जेलचे कर्मचारी रात्री दर दोन तासांनी उठवतात. पांघरूण फाडून टाकतात, फोटो घेतात. बहुधा हे पाहण्यासाठी, की जेलमधून पळून जाण्याचा प्रयत्न तर केला नाही ना!

ते पुढे सांगतात, 'मी 16 वर्षांच्या कारावासाच्या शिक्षेवर लक्ष देत नाही. फक्त एका दिवसबद्दल विचार करतोय.'

अटकेत असताना, सुनावणी दरम्यान आमची चर्चा झालीये. पण, कोठडीचा दरवाजा सुरक्षारक्षक लगेचच बंद करायचे.

पॉल वीलन यांना दोषी ठरवण्यात आलं. आपली बाजू समोर ठेवण्यासाठी त्यांनी जेलमधून मला फोन केला.

पॉल वीलन यांना दोन वर्षांपूर्वी मॉस्कोच्या एका हॉटेलमधून अटक करण्यात आली. तो दिवस आठवताना पॉल सांगतात, 'मी तयार होत होतो. जेव्हा अचानक एक व्यक्ती आला.'

रशियामध्ये पॉल वीलन यांच्या मित्रांपैकी तो एक होता. 2006 मध्ये वीलन पहिल्यांना रशियामध्ये आले. पॉल या व्यक्तीला, त्याच्या कुटुंबीयांना ओळखत होते. त्यांच्या घरीदेखील जाऊन आले होते.

वीलन म्हणतात, 'हा व्यक्ती त्यांना पर्यटनस्थळावर घेऊन जात असे. एका परदेशी नागरिकासोबत तो खूष दिसत होता.'

मात्र, हा व्यक्ती रशियाच्या फेडरल सिक्युरीटी सर्विस (एफएसबी) साठी काम करत होता. त्या दिवशी हॉटेलमध्ये आल्यानंतर, काही वेळातच त्यांच्या साथिदारांनी वीलन यांना अटक केली.

एका फोनवरून झालेल्या संभाषणादरम्यान त्यांनी मला सांगितलं, 'मला पकडून जमिनीवर झोपवण्यात आलं. पहिल्यांदा मला वाटलं कोणीतरी थट्टा करतंय. मात्र, काही वेळातच सत्य समोर आलं.'

वीलन सांगतात, 'त्यांच्या विरोधातील हे प्रकरण खोटं आणि त्यांच्या मित्राच्या जबाबावर आधारित आहे.'

पॉल वीलन त्यांची बाजू सांगतात, 'गोष्टी अशी की, अमेरिकेची गुप्तचर संस्था डीआयए ने मला मॉस्कोमध्ये एक फ्लॅश ड्राइव्ह घेण्यासाठी पाठवलं. यात बॉर्डर गार्ड शाळेतील मुलांची नावं आणि फोटो आहेत.'

पॉल सांगतात, इंटरनेटच्या युगात अशा पद्धतीचं मिशन तर्कहीन म्हणावं लागेल.

या गुप्त माहितीसाठी बहुदा चार महिने आधीच पैसे ट्रान्सफर करण्यात आले होते. पण, पॉल वीलन म्हणतात, 'हे पैसे कर्ज म्हणून मित्राला दिले होते. त्याच्या पत्नीसाठी नवीन फोन घेण्यासाठी.'

'एफएसबीने एक खोटी गोष्ट तयार केली. ठोस पुरावे कधीच समोर आले नाहीत,' असं वीलन पुढे सांगतात.

'रशियामध्ये...


पोपटराव माने

हे गाऱ्हाणं आहे अहमदनगर जिल्ह्यातल्या कर्जत तालुक्यातील खंडाळा गावात राहणाऱ्या पोपटराव मानेंचं.

आणि हे नीरव मोदी तेच हिरे व्यापारी आहेत, ज्यांच्यावर पंजाब नॅशनल बँकेत जवळजवळ 13 हजार कोटींचा गैरव्यवहार करून देशाबाहेर पलायन करण्याचा आरोप आहे. हेच मोदी 'द टेलेग्राफ'ला लंडनमध्ये दिसले. त्यांनी त्याची विचारपूस करण्याचा प्रयत्न केला. "तुमच्यावरील आरोपांसदर्भात तुम्ही काय म्हणाल? तुम्ही आजही दुसऱ्या एका नावाने हिरे व्यापार करत आहात का? तुम्ही इंग्लंडमध्ये कधीपर्यंत थांबणार आहात?" अशा सर्व प्रश्नांना नीरव यांनी एकच स्मित करत वारंवार एकच उत्तर दिलं - "नो कमेंट्स."

नीरव मोदींच्या कंपन्यांनी अहमदनगर जिल्ह्यात तीन गावांमध्ये 85 एकर जमीन घेतली असल्याचं समोर आलं आहे. शेतकऱ्यांचा आरोप आहे की ही जमीन त्यांच्याकडून कवडीमोल भावानं खरेदी करण्यात आली होती.

आता आपली ती जमीन परत मिळावी, अशी मागणी पोपटरावांसारखेच खंडाळा, गोयकरवाडा आणि कापरेवाडी या गावातील अनेक शेतकरी करत आहेत.

बीबीसी मराठीने या गावांमध्ये जाऊन शेतकऱ्याचं म्हणणं जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला.

मोजकी जमीन शेतकऱ्यांकडे राहिली ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आहे

खंडाळा, गोयकरवाडा आणि कापरेवाडी या तीन गावांमध्ये नीरव मोदी यांच्या नावे 37 एकर तर नीरव मोदी संचालित फायरस्टोन ट्रेडिंग प्रायव्हेट लिमिटेड या कंपनीसाठी पावर ऑफ अटर्नी द्वारे खरेदी केलेली 48 एकर अशी एकूण 85 एकर जमीन आहे.

PNB प्रकरण उघड झाल्यानंतर अंमलबजावणी संचलनालयाने ही जमीन ताब्यात घेतली आहे.

'माळढोक अभयारण्य होणार म्हणून सांगितलं गेलं'

पोपटराव मानेंचं वय 70. आपल्या 90 वर्षांच्या आई, पत्नी आणि दोन मुलं आणि सुना आहेत. यातील मोठा मुलगा संतोष सर्व व्यवहार पाहतो. हा संपूर्ण परिवार याच शेतजमिनीवर निर्भर होता.

"शेती हाच या परिसरातील मुख्य व्यवसाय. ज्वारी, हुलगा, तूर अशी पिकं आम्ही घ्यायचो. रोजगाराचं दुसरं साधन नाही, कारण कोरडवाहू भाग. अशात शेतामध्ये वर्षाचं धान्य पिकवून घरी वापरणे, उर्वरित आठवडी बाजारात विकणे, हे एकमेव उदरनिर्वाहाचं साधन."

"मी माझ्या 12 एकर जमिनीपैकी सात एकर जमीन विकली आहे. पण आता उरलेल्या पाच एकरात काय पेरणार आणि काय ठेवणार?" असा सवाल ते विचारतात.

हीच जमीन मोदींनी खरेदी केली आहे

त्यांचा मुलगा संतोष सांगतात, "2007 साली आम्ही शेती करून समाधानी होतो. मात्र पुण्याहून आलेल्या काही गुंतवणूकदारांनी इथे माळढोक अभयारण्य होणार असून आमच्या जमिनी त्यासाठी अधिग्रहित होणार असल्याचं आम्हाला सांगितलं. अशा परिस्थितीत मिळेल त्या किमतीत आम्ही आमच्या जमिनी या दलालांना विकल्या. त्यावेळी माझी सात एकर जमीन मी 10 हजार रुपये एकरच्या दराने विकली. आज 12 वर्षं उलटून गेली पण ना इथे अभयारण्य झालं ना कुठला प्रकल्प."

कालांतराने दलालांनी या जमिनी नीरव दीपक मोदी नावाच्या एका व्यक्तीला हस्तांतरित केल्याचं ते सांगतात.

"आम्ही तेव्हा नीरव मोदीला ओळखत नव्हतो. पण PNB घोटाळ्याचा सूत्रधार हाच नीरव मोदी असल्याचं कळाल्यानंतर आमचीही फसवणूक झाल्याचं आमच्या लक्षात आलं आहे. आम्हाला आमच्या जमिनी परत हव्या आहेत," अशी मागणी संतोष करतात.

'मोदीने आमच्याही जमिनी लाटल्या'

याच प्रकरणातले आणखी एक पीडित म्हणजे खंडाळा गावातले 55 वर्षीय शेतकरी बबन आंबू टकले. पत्नी, मुलगा, सून आणि नातू, अशा परिवाराचं पोट ते शेतात राबून भरण्याचा प्रयत्न करतात.

"म्हातारी गेल्याचं दुःख नसून काळ सोकावण्याची भीती आहे. नीरव मोदीनं देशाला फसवलं आहे, आमच्याही जमिनी कमी पैशात लाटल्या आहेत. त्यामुळे चुकीच्या माणसाच्या हातात काळी माती गेल्याची सल मनात आहे."

बबन...


पोलिसांना कायदा आणि सुव्यवस्था राखण्यास मदत व्हावी म्हणून लष्कराला तैनात करण्यात आल्याचं सरकारनं म्हटलं आहे.

MDC या विरोधकांच्या आघाडीनं, रॉबर्ट मुगाबे यांच्या काळातल्या 'काळ्या दिवसां'ची आठवण होत असल्याचं म्हणत या दडपशाहीचा निषेध केला आहे.

सत्ताधारी Zanu-PF या पक्षानं या निवडणुकीत निकाल फिरवल्याचा आरोप विरोधकांनी केला आहे.

सुमारे 37 वर्षें सत्ता राखलेल्या रॉबर्ट मुगाबे यांना सत्तेवरून पायउतार व्हावं लागलं. त्यानंतर झालेल्या पहिल्याच संसदीय निवडणुकीत Zanu-PF या त्यांच्या पक्षाला बहुमत मिळत असल्याचं निकालांतून स्पष्ट होत आहे.

राष्ट्राध्यक्षपदाच्या निवडणुकीचा निकाल अजून जाहीर झालेला नाही. परंतु, विरोधी MDC आघाडीनं त्यांचे उमेदवार नेल्सन चामिसा यांचा विजय झाल्याचा दावा केला आहे.

अध्यक्षीय निवडणुकीच्या निकालासाठी लागत असलेल्या विलंबाबद्दल युरोपियन युनियनच्या निरिक्षकांनीही चिंता व्यक्त केली आहे.

दोन्ही बाजूंचं म्हणणं काय?

"देशातलं वातावरण बिघडवून निवडणूक प्रक्रियेत अडथळा आणण्यास विरोधक MDC आघाडी जबाबदार आहे," असं Zanu-PF पक्षाचे नेते आणि सध्याचे अध्यक्ष इमरसन मंगाग्वा यांनी म्हटल्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

याचं ZBC या सरकारी वृत्तसंस्थेनं म्हटलं आहे.

त्यानंतर मंगाग्वा यांनी ट्वीटद्वारे शांतता राखण्याचं आवाहन केलं आहे.

कायदा मंत्री झियाम्बी झियाम्बी यांनी म्हटलं की, हरारेमध्ये जमावाला पांगवण्यासाठी तसंच शांतता प्रस्थापित करण्यासाठी लष्कराला तैनात करण्यात आलं आहे.

तर, चामिसा यांच्या प्रवक्त्यानं लष्करानं केलेल्या गोळीबारात लोक ठार झाल्याच्या घटनेचा निषेध केला आहे.

लष्करी कारवाई

"जवानांना युध्दात शत्रूला ठार करण्याचं प्रशिक्षण दिलं जातं. नागरिक हे देशाचे शत्रू आहेत का," असा सवालही प्रवक्त्यांनी केला आहे.

बीबीसी प्रतिनिधींनी दिलेल्या माहितीनुसार, विरोधकांचं प्राबल्य असलेल्या हरारेच्या मध्यवर्ती भागापुरताच हा हिंसाचार मर्यादित आहे. देशात इतरत्र शांतता आहे. ताज्या माहितीनुसार, लष्करानं हरारेमधल्या परिस्थितीवर आता नियंत्रण मिळवलं आहे.

निकाल आतापर्यंत...

झिंबाब्वेच्या निवडणूक आयोगानं आतापर्यंत 200 जागांचे निकाल जाहीर केले आहेत. त्यापैकी Zanu-PF पक्षाला 140 तर MDC आघाडीला 58 जागा मिळाल्या आहेत. NRF आणि अपक्ष यांना प्रत्येकी एक जागा मिळाल्याची माहिती ZBC नं दिली आहे. देशाच्या संसदेच्या खालच्या सभागृहात एकूण 210 जागा आहेत.

निवडणुकांचे ताजे निकाल

एकूण मतदारांपैकी 70 टक्के मतदारांनी या निवडणुकीत मतदान केलं.

70 टक्के मतदारांनी बजावला मतदानाचा हक्क

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


पोलिसांनी या जहाजातून 64 जिवंत आणि 10 मेलेल्या पोपटांना जप्त केलं.

इंडोनेशियामध्ये आशियातील इतर देशांच्या तुलनेत अनेक पक्षांच्या प्रजातींची संख्या धोक्याच्या स्थितीत आहेत. म्हणजे अगदी लुप्त होण्याच्या मार्गावरच आहेत. या देशात वन्यजीवांची अवैध शिकार मोठ्या प्रमाणात होते.

इंडोनेशियात पक्ष्यांची बाजारात विक्री होते किंवा इतर देशात तस्करी केली जाते.

बंदरात उभ्या असलेल्या जहाजात सापडलेले हे पोपट नेमके कुठल्या देशात पाठवले जात होते, याची अद्याप माहिती मिळाली नाहीय.

जहाजावर काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना एका डब्यातून विचित्र आवाज येऊ लागला. त्या डब्यात प्राणी असण्याची शंका आल्यानं याबाबत त्यांनी पोलिसांना माहिती दिली. त्यानंतर पोलिसांनी  कारवाई केली.

आतापर्यंत या तस्करीप्रकरणी कुणालाही अटक करण्यात आले नाही.

वन्यजीवांच्या तस्करीवर लक्ष ठेवून असलेल्या संस्थेच्या एलिझाबेथ जॉन यांचं म्हणणं आहे की, पाळीव प्राणी-पक्ष्यांच्या अवैध बाजारात विक्रीसाठी हे पोपट नेले जात होते आणि हे काही पहिल्यांदाच होतंय असं नाही. प्लास्टिकच्या बाटलीत पोपटांना असं अनेकदा नेलं जातं.

2015 सालीही पोलिसांनी दुर्मिळ पक्ष... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ी नेतांना काहीजणांना अटक केली होती. ती व्यक्ती 21 पिवळे कॉकूट पक्षी बाटलीत बंद करून नेत होती. तसंच, 2017 साली इंडोनेशियातील अधिकाऱ्यांना ड्रेन पाईपमध्ये 125 दुर्मिळ पक्षी सापडले होते.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता. रोज रात्री आठ वाजता बीबीसी मराठीच्या फेसबुक पेजवर कोरोना पॉडकास्ट पाहायला विसरू नका.)


पोलीस प्रशासनही लॉकडाऊनची अंमलबजावणी करण्यासाठी रस्त्यावर ठाण मांडून आहेत. लोकांनी बाहेर न येण्याचं आवाहन वारंवार प्रशासनाकडून केलं जात आहे. कोरोना व्हायरसविरुद्धची लढाई सुरू असताना व्हॉट्सअप, फेसबुक, ट्विटर किंवा इंस्टाग्राम यांसारख्या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर अफवांना पेव फुटलं आहे.

कोरोना व्हायरसच्या आडून एखादी चुकीची माहिती पसरवणारे, चुकीचा व्हीडिओ चुकीच्या माहितीसह शेअर करणे किंवा एखाद्या विशिष्ट धर्माला कोरोना व्हायरसच्या प्रसारासाठी जबाबदार ठरवणारे अनेक मॅसेज सोशल मीडियावर शेअर करण्यात येत आहेत.

अशा अफवांवर आळा घालण्यासाठी आता पोलिसांनी पुढाकार घेतला आहे.

सोशल मीडिया अॅडमिनवर होणार कारवाई

सोशल मीडियावरील बातम्यांमुळे मुंबई पोलीस आयुक्तालय हद्दीतील सार्वजनिक आरोग्य किंवा कायदा व सुव्यवस्थेचा प्रश्न निर्माण होत असल्यास अशा अफवा रोखण्यासाठी संबंधित अकाऊंटच्या अ‍ॅडमिनविरुद्ध कठोर कारवाई करण्यात येईल, असा इशारा मुंबई पोलिसांनी दिला आहे. मुंबईचे पोलीस उपायुक्त प्रणय अशोक यांनी याबाबत आदेश दिला आहे. शुक्रवारी (10 एप्रिल) संध्याकाळी ट्विट करून पोलिसांनी याबाबत माहिती दिली.

मुंबई... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

पोलिसांनी आपल्या ट्विटमध्ये लिहिलं आहे, की  सोशल मीडिया आणि मेसेजिंग अ‍ॅप्लिकेशनवर दिशाभूल करणार्‍या व भीती पसरवणाऱ्या संदेशांचा प्रसार रोखण्यासाठी आता दोषी आढळून आलेल्या संबंधित अ‍ॅप्लिकेशनवरील 'अ‍ॅडमिन' विरुद्ध कठोर कारवाई केली जाईल.नागरिकांना विनंती करण्यात येत आहे, की अशाप्रकारच्या कुठल्याही माहितीची देवाण-घेवाण करू नये. तसेच आदान-प्रदान केल्या जाणाऱ्या माहितीवर अ‍ॅडमिनने नियंत्रण ठेवावे. नियमांचं उल्लंघन झाल्यास आम्हाला कळवा, आम्ही तुमची ओळख जाहीर न करता कारवाई करू.

यासोबत जोडलेल्या आदेशात पोलिसांनी सोशल मीडिया अॅडमिनना काही सूचना दिल्या आहेत. त्या मोडल्यास संबंधित व्यक्तींवर कारवाई करण्यात येऊ शकते.

या अटी पुढीलप्रमाणे

1.व्हॉट्सअप ट्विटर फेसबुक, ट्विटर, टिकटॉक, इंस्टाग्राम इत्यादी सोशल मीडिया किंवा मेसेंजर प्लॅटफॉर्मवरून चुकीची माहिती पसरवणे

2.एखाद्या विशिष्ट समुदायाबाबत बदनामीकारक मजकूर पसरवणे

3.लोकांमध्ये दहशतीचं वातावरण किंवा संभ्रमावस्था निर्माण करणे.

4.कोव्हिड-19 वर आळा घालण्यासाठी सरकारी यंत्रणा करत असलेल्या उपाययोजनांबाबत अविश्वास निर्माण करणे व त्यामुळे सार्वजनिक आरोग्य धोक्यात आणणे.

10 एप्रिल दुपारी 12 वाजल्यापासून 24 एप्रिल रात्री 12 वाजेपर्यंत हा आदेश लागू असेल.

ग्रुपमधील सर्व अॅडमिनना लागू

सोशल मीडियावर पसरवण्यात येणाऱ्या अफवांची जबाबदारी सर्वस्वी ग्रुप अॅडमिनची असेल, असं पोलिसांनी आदेशात म्हटलं आहे. एक अथवा अधिक अॅडमिन असले तर सर्वांवर कारवाई करण्यात येईल. एखाद्या सदस्याने अशा प्रकारचा मॅसेज टाकलेला असला तरी त्याला मॅसेज टाकण्याची परवानगी दिल्याबद्दल अॅडमिनला जबाबदार धरलं जाऊ शकतं,  असं या आदेशात म्हटलं आहे.

जागतिक आरोग्य संघटनेने 11 मार्च रोजी कोरोना व्हायरसमुळे होणारा कोव्हिड-19 हा रोग जागतिक साथ म्हणजेच पँडेमिक असल्याचं जाहीर केलं. त्यानंतर केंद्र आणि राज्य सरकारांनी देशभरात संसर्गजन्य आजार प्रतिबंधक कायदा 1897 लागू केला होता.

दरम्यान, फेसबुक, ट्विटर, इंस्टाग्राम यांसारख्या  सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर कोरोना व्हायरससंबंधित चुकीची माहिती, अफवा, व्हीडिओ तसंच इतर आक्षेपार्ह मजकूर मोठ्या प्रमाणात शेअर करण्यात येत असल्याचं आढळून आलं.

या मॅसेजमुळे लोकांमध्ये दहशतीचं वातावरण, तसंच संभ्रमावस्था निर्माण होत असल्याचं पोलिसांच्या निदर्शनास आलं आहे. सार्वजनिक आरोग्य तसंच कायदा व...


प्रकाश यादव

आठ दिवस 400 किमीहून अधिक प्रवास केल्यावर ते परभणीला पोहोचले. तिथे प्रशासनाने त्यांना थांबवून घेतलं. त्यांच्यापैकीच एक प्रकाश यादव यांनी आपला अनुभव बीबीसीला सांगितला आहे...

आम्ही मजूर लोक. काम करून पोट भरणं आम्हाला माहिती आहे. जितकं पोटाला लागेल तितकं आम्ही कमवतो. पण पुण्यात आम्ही अडकून पडलो आणि आमचे खायचे-प्यायचे हाल होऊ लागले.

पुण्यातील वाघोली येथे एका कंस्ट्रक्शन साईटवर आम्ही काम करत होतो. आमच्या जिल्ह्यातले अनेक कामगार येथे येऊन काम करतात. एकमेकांच्या ओळखीने आम्हाला काम मिळतं. मला तीन महिन्यांपूर्वी या साइटवर काम मिळालं म्हणून मी घर सोडून इकडे आलो.

छिंदवाड्यातील हिमगावाडा येथे माझं घर आहे. माझं वय 36 वर्षं आहे आणि मला चार मुलं आहेत. माझं लग्न लवकरच झालं होतं. मला मुलंही लवकर झाली. माझी मोठी मुलगी 18-19 वर्षांची आहे. तिच्या लग्नासाठी पैसे लागतील म्हणून कमवण्यासाठी मी इकडे आलो होतो.

प्रकाश यादव आणि इतर कामगार

कामही व्यवस्थित चालू होतं आणि तिच्या लग्नासाठी पैसेही बाजूला ठेवत होतो. 22 मार्चला जनता कर्फ्यू झाला आणि 25 मार्चपासून लॉकडाऊन झालं. आम्हाला वाटलं हे लॉकडाऊन... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ही जनता कर्फ्यूसारखं असेल. पण हे थोडं वेगळंच वाटू लागलं.

मोदीजींनी सांगितलं की घराबाहेर पडू नका. तेव्हापासून आमच्या साईटवरचं काम बंद झालं. आमच्या ठेकेदाराने सांगितलं लॉकडाऊन संपल्यावर पुन्हा काम सुरू करू, तोपर्यंत तुम्ही इथंच थांबा. तुमच्या खाण्यापिण्याची व्यवस्था आम्ही करू.

ते जेवण घेऊन येत होते. पण आमचं त्यात पोट भरत नव्हतं. आम्ही लॉकडाऊन संपायची वाट पाहत होतो, पण 14 एप्रिलपर्यंत लॉकडाऊन संपणारच नाही, असं आम्हाला कळलं.

आम्ही सात-आठ दिवस कसे बसे काढले. पुण्याहून अनेक लोक बाहेर पडताना आम्ही पाहू लागलो होतो. आमचं तर इकडे लक्षच लागत नव्हतं. त्यानंतर आम्ही ठरवलं की छिंदवाड्याला पायी निघायचं. 700-800 किलोमीटर पायी चालायचा निर्णय आम्ही घेतला आणि 8 एप्रिलला आम्ही तिथून निघालो.

रस्त्याने आमच्यासारखे अनेक जण पायी जाऊ लागले होते. आम्ही दिवस रात्र चाललो. रात्री उन्हाचा त्रास होत नाही म्हणून पटापट चालणं होऊ लागलं. दुपारी 11-12 वाजले की एखाद्या झाडाची सावली पाहून आम्ही झोपी जायचो. पुन्हा तीन चार वाजता उठायचं आणि चालायला लागायचं असं आम्ही करत होतो.

गावामागून गावं येऊ लागली होती, पण सगळीकडचे हॉटेल बंद होते. खायला-प्यायला काहीच नव्हतं. मग एखादं किराणा दुकान उघडं दिसलं तर तिथून बिस्किट घेऊन आम्ही ते खाऊ लागलो. एकदा पोलिसांनी आम्हाला विचारलं की तुम्ही कुठे निघालात. त्यांना आम्ही सांगितलं तेव्हा पोलिसांनी आमच्या जेवणाची व्यवस्था केली. जेवण झाल्यावर आम्ही पुन्हा निघालो.

असं आठ दिवस चालल्यानंतर 16 एप्रिलला आम्ही परभणीला पोहोचलो. इथे पोलिसांनी आम्हाला सांगितलं की लॉकडाऊन तीन मे पर्यंत वाढला आहे.

इथल्या अधिकाऱ्यांनी आमची तपासणी केली. कुणाला ताप, सर्दी आहे का, ते पाहिलं आणि कृषी विद्यापीठाच्या हॉस्टेलमध्ये आमची राहण्याची सोय केली. 3 मे पर्यंत आम्हाला इथेच राहायला सांगण्यात आलं आहे.

प्रशासन आणि स्थानिक NGO मार्फत लोकांच्या जेवणाची सोय करण्यात येत आहे. (छायाचित्र सौजन्य : सुशील देशमुख, परभणी)

या हॉस्टेलमध्ये आमच्यासारखे किमान 50 जण अडकून पडलेले आहेत. कुणी मध्यप्रदेशचं आहे, कुणी छत्तीसगडचं, कुणी आंध्रप्रदेशातलं आहे तर काही जण महाराष्ट्रातलेच आहेत.

या ठिकाणी राहायला असलेले बहुतेक लोक माझ्यासारखेच मजूर आहेत. 16 एप्रिलला आमची तपासणी झाल्यावर आम्हाला दुपारी 12 वाजता इथे आणून टाकलं आहे. पुढे आम्हाला कधी जाऊ देतील याचा...


प्रणव मुखर्जी

प्रकाशनापूर्वी पुस्तकाची शैली तपासायची असल्याचं त्यांनी म्हटलं आहे. मात्र, प्रणव मुखर्जी यांच्या कन्या आणि अभिजीत मुखर्जी यांच्या बहीण शर्मिष्ठा मुखर्जी यांनी भावाचा आक्षेप खोडून काढला आहे.

प्रणव मुखर्जी यांनी आपल्या राष्ट्रपतीपदाच्या कार्यकाळावर 'द प्रेसिडेंशिअल ईअर्स' हे पुस्तक लिहिलं होतं. याच वर्षी ऑगस्ट महिन्यात त्यांचं निधन झालं. तर हे पुस्तक पुढच्या वर्षी म्हणजे 2021 साली प्रकाशित होणार आहे.

11 डिसेंबर रोजी पुस्तकाचे प्रकाशक रूपा बुक्सने या पुस्तकातला काही भाग प्रसिद्ध केला. आपली राष्ट्रापती पदावर नियुक्ती झाल्यानंतर काँग्रेस अध्यक्ष सोनिया गांधी आणि पंतप्रधान मनमोहन सिंह सरकार वाचवण्यात व्यग्र झाले आणि त्यामुळे काँग्रेसनं राजकीय दिशा गमावल्याचं मुखर्जी यांनी या पुस्तकात लिहिलं आहे.

तसंच या पुस्तकात मुखर्जी यांनी नरेंद्र मोदी यांचा पहिला कार्यकाळ निरंकुश असल्याचंही म्हटलं आहे.

अभिजीत मुखर्जी यांनी या पुस्तकाचे प्रकाशक रुपा बुक्स आणि मालक कपिश मेहरा यांना टॅग करत लिहिलं आहे, "मी 'द प्रेसिडेंशिअल ईअर्स' पुस्कताच्या लेखकाचा मुलगा आहे. पुस्तकाचं प्रकाशन थांबवा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

वं, अशी मी आपल्याला विनंती करतो. तसंच या पुस्तकातले काही अंश याआधीच प्रसार माध्यमांमध्ये देण्यात आले आहे. ते ही थांबवावं. माझी लिखित परवानगी न घेताच हे अंश प्रसिद्ध करण्यात आले आहेत."

भावंडांमध्येच शाब्दिक चकमक

पुस्तकातला जो भाग प्रसिद्ध करण्यात आला त्यामागे राजकीय हेतू असल्याचा अभिजीत मुखर्जी यांचा आरोप आहे.

याबाबत अभिजीत मुखर्जी यांनी रुपा बुक्सला अधिकृत पत्रही लिहिलं आहे. या पत्रात ते लिहितात, "माझ्या वडिलांचं निधन झालं आहे आणि मी त्यांचा मुलगा असल्याने पुस्तक प्रकाशित होण्याआधी संपूर्ण टेक्स बघू इच्छितो. माझे वडील आज हयात असते तर त्यांनीही हेच केलं असतं, असं मला वाटतं. त्यामुळे जोवर मी पूर्ण पुस्तक बघत नाही आणि लिखित परवानगी देत नाही, तोवर पुस्तक प्रकाशित करू नये, अशी मी आपल्याला विनंती करतो."

मात्र, प्रणव मुखर्जी यांच्या कन्या शर्मिष्ठा मुखर्जी यांनी भावाच्या आक्षेपाचं खंडन केलं आहे. शर्मिष्ठा मुखर्जींनी केलेल्या ट्वीटमध्ये त्या लिहितात,

"पुस्तकाच्या फायनल ड्राफ्टसोबत माझ्या वडिलांची हस्तलिखित नोटही आहे. या नोटमध्ये आपण आपल्या पुस्तकातील मजकुरावर ठाम असल्याचं त्यांनी स्पष्टपणे लिहिलं आहे. ते स्वतःच्या वैयक्तिक मताच्या आधारावर आक्षेप घेत आहेत. मात्र, स्वस्त लोकप्रियता मिळवण्यासाठी कुणीही पुस्तकाचं प्रकाशन थांबवण्याचा प्रयत्न करू नये. हा माझ्या दिवंगत वडिलांचा सर्वांत मोठा अनादर ठरेल."

शर्मिष्ठा मुखर्जी यांनी आपल्या ट्वीटमध्ये भाऊ अभिजीत मुखर्जी यांनाही टॅग केलं आहे.

काँग्रेसला एकीकडे निवडणुकांमधल्या पराभवावरून पक्षांतर्गत टीकेचा सामना करावा लागतोय. त्यातच काँग्रेसचे दिग्गज नेते राहिलेले प्रणव मुखर्जी यांच्या पुस्तकामुळे काँग्रेससमोरच्या अडचणी वाढण्याची शक्यता आहे. प्रकाशकांनी पुस्तकाचा जो भाग प्रसिद्ध केला आहे त्यावरून प्रणव मुखर्जी यांनी 2014 च्या पराभवासाठी काँग्रेस अध्यक्ष सोनिया गांधी आणि तत्कालीन पंतप्रधान मनमोहन सिंह यांच्यावर आरोप केले आहेत.

पुस्तकात प्रणव मुखर्जी लिहितात, "2004 साली मी पंतप्रधान असतो तर काँग्रेस 2014 ची निवडणूक हरली नसती, असं पक्षातील काही नेत्यांना वाटायचं. मात्र, मी या मताशी सहम नाही. मला वाटतं माझी राष्ट्रपती पदी नियुक्ती केल्यानंतर काँग्रेसने राजकीय दिशा गमावली. सोनिया गांधी काँग्रेसला नीट हँडल करू शकत नव्हत्या. दुसरीकडे मनमोहन सिंह सभागृहात नसायचे आणि त्यांचा...


प्रणिती शिंदे

पटोले यांच्या व्यतिरिक्त 6 जणांची कार्यकारी अध्यक्ष म्हणून निवड करण्यात आली आहे.

यामध्ये प्रणिती शिंदे यांच्यासह शिवाजीराव मोघे, बसवराज पाटील, मोहम्मद आरिफ नसीम खान, कुणाल पाटील, चंद्रकांत हंडोरे यांचा समावेश आहे.

यानिमित्तानं प्रणिती शिंदे यांच्याशी बीबीसी मराठीचे प्रतिनिधी श्रीकांत बंगाळे यांनी फोनद्वारे संवाद साधला.

प्रश्न - काँग्रेसच्या कार्याध्यक्षपदी तुमची निवड झाल्यानंतर माध्यमांमध्ये अनेक बातम्या छापून आल्या की, महाविकास आघाडी सरकारमध्ये मंत्रिपद न मिळाल्यानं तुम्ही नाराज होता आणि आता तुमची नाराजी दूर करण्यासाठी काँग्रेसनं तुम्हाला कार्याध्यक्षपद दिलं. काय सांगाल याबद्दल?

उत्तर - काँग्रेस पक्षानं मोठी जबाबदारी दिली आहे. पक्षाला पश्चिम महाराष्ट्र आणि इतर ठिकाणी मजबूत करणार आहोत. आता चांगली संधी आहे आणि महाविकास आघाडीच्या माध्यमातून लोकांना न्याय मिळवून देण्यास संधी आहे. मंत्रिपद मी मागितलं नव्हतं. त्यासाठी फारसं लॉबिंग पण केलं नव्हतं.

प्रश्न - तुमच्या कार्यकर्त्यांनी रक्तानं सोनिया गांधी यांच्याकडे पत्र लिहून नाराजी व्यक्ती केली होती...

उत्तर - कार्यकर्त्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ांच्या भावना वेगळ्या असतात. त्यांना आतल्या गोष्टी माहिती नसतात. त्यामुळे त्यांना पत्र लिहावं वाटलं. कारण तीनदा मी आमदार झाले, हे त्यांनी बघितलं होतं. पण मी त्यांना समजावून सांगितलं आणि आता ते आनंदी आहेत.

प्रश्न - आतल्या गोष्टींमुळे मंत्रिपद गेलं, असं तुम्हाला म्हणायचंय का?

उत्तर - अगदी बरोबर.

प्रश्न - यशोमती ठाकूर, वर्षा गायकवाड यांची नावं मंत्रिपदाच्या शर्यतीत असल्यानं तुम्हाला डावललं गेलं, असं सोलापूरमधील पत्रकारांशी चर्चा केल्यानंतर समजलं. तुम्ही म्हणताय की आतल्या गोष्टींमुळे मंत्रिपद गेलं, तर काय आहेत त्या आतल्या गोष्टी?

उत्तर - मी मंत्रिपदासाठी जास्त लॉबिंग केलंच नाही. पक्षानं आम्हाला एवढं दिलंय अजून काय मागणार?

प्रश्न - महाविकास आघाडीत काँग्रेसच्या नेत्यांनी अनेकदा जाहीरपणे नाराजी बोलून दाखवली. अशोक चव्हाण यांनी जाहीरपणे म्हटलं की, काँग्रेसच्या महापालिकांना पुरेसा निधी मिळत नाही. त्यामुळे महाविकास आघाडी सरकारमध्ये काँग्रेसला दुय्यम वागणूक मिळते असं वाटतं का?

उत्तर -असं नाही वाटतं. कारण सगळ्या आमदारांना विश्वासात घेऊन समान मान दिला जातोय. एका वर्षात व्यवस्थितरित्या सरकार चाललंय. सामान्य लोकांना ज्या अपेक्षा होत्या त्यानुसार सरकार चाललंय. उद्धव ठाकरे यांनी मुख्यमंत्री म्हणून उत्कृष्ट काम केलंय. कोरोनाची स्थिती व्यवस्थिरित्या सांभाळली. तिन्ही पक्षात चांगलं अंडरस्टँडिंग आहे.

प्रणिती शिंदे नागरिकांसोबत

प्रश्न - अशोक चव्हाण जे सार्वजनिक बांधकाम मंत्री आहेत, त्यांनी स्वत: म्हटलं होतं, की काँग्रेसच्या महापालिकांना पुरेसा निधी दिला जात नाही....

उत्तर - ते त्यांचं वैयक्तिक मत असेल. त्यावर मला काही प्रतिक्रिया द्यायची नाही.

प्रश्न - नाना पटोले महाराष्ट्र काँग्रेसचे अध्यक्ष झालेत आणि तुम्ही कार्याध्यक्ष. त्यामुळे आता महाराष्ट्रात आक्रमक काँग्रेस पाहायला मिळणार का?

उत्तर - नक्कीच. आमच्या सेटअपमध्ये तुम्हाला सोशल इंजीनियरिंग केलेलं तुम्हाला दिसेल. नाना पटोले खूप आक्रमक आहेत. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली एक नवीन ऊर्जा काँग्रेसमध्ये निर्माण होईल.

प्रश्न - पण, मग यामुळे तुमचा मित्रपक्षांसोबतचा, शिवसेना आणि राष्ट्रवादी काँग्रेससोबतचा बॅलन्स मेंटेंन राहिल?

उत्तर - 100 टक्के. कारण आम्ही  महाविकास आघाडी म्हणून सोबत राहणार. त्यासोबत पक्ष संघटना बळकट करणं हा प्रत्येक पक्षाचा मोटो असतो. म्हणजे एकीकडे महाविकास आघाडी...


प्रतिकात्मक छायाचित्र.

29 मार्च 2019 रोजी प्रतिष्ठित नेचर मासिकाच्या 'सायंटिफिक रिपोर्ट्स'मध्ये हे संशोधन प्रकाशित झालं आहे. या संशोधनासाठी सहा वर्षांचा कालावधी लागला.

जगात प्लास्टिकच्या कचऱ्याची समस्या सध्या सर्वांत मोठी डोकेदुखी ठरलीय. प्लास्टिक कचरा खाल्ल्याने अनेक जनावरांचा मृत्यू होतोय. तसाच समुद्री जीवांना देखील त्याचा मोठा धोका आहे.

तर प्लॅस्टिकच्या कचऱ्याने जमीनचं देखील प्रदूषण वाढलं आहे. जगभरात या प्लास्टिक कचऱ्याची विल्हेवाट कशी लावायची या संदर्भात संशोधन सुरू आहे.

भारतीय शास्त्रज्ञांनी अव्हीना मरीना (Avicennia Marina) या खारफुटी वनस्पतीच्या मुळा सभोवतालच्या (Rhizosphere) मातीतून प्लास्टिकचं विघटन करणाऱ्या बुरशीच्या (Fungi) दोन जाती शोधल्या आहेत.

प्लास्टिकचं नैसर्गिकरीत्या विघटन (Degradation) व्हायला सुमारे एक हजार वर्षांचा काळ लागतो. जगात एकूण कचऱ्याच्या ६४ टक्के कचरा हा प्लास्टिकच्या पिशव्यांचा असतो.

आशिया खंडात सगळ्यांत जास्त प्लास्टिकचा वापर होतो. भारताच्या पश्चिम किनाऱ्यावर खारफुटीच्या जंगलांतल्या (Mangove)  डंपिंग ग्राउंडवरच्या मातीतून या बुरशींचा शोध लागला आ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

हे.

सुमारे १०९ बुरशी मातीच्या वेगवेगळ्या सँपलमध्ये आढळून आल्या. त्यातून सर्वांत चांगला परिणाम दाखवणाऱ्या दोन बुरशी शोधण्यात आल्या.

बुरशी नेमक्या कसं विघटन करतात?

नेचर मासिकाच्या 'सायंटिफिक रिपोर्ट्स'नुसार,

बुरशींमध्ये असणाऱ्या शक्तिशाली विकरांमुळे (Enzyme) बुरशी अनेक रसायनांचं विघटन करू शकते. आपल्याला अनेकदा जुन्या लाकडांच्या ओंडक्यावर बुरशी उगवलेल्या दिसतात.

त्या आपल्या विकरांच्या साहाय्याने लाकडातील कार्बन संयुगांचं रूपांतर छोट्या छोट्या कार्बनमध्ये करतात. त्यामुळे बुरशी वाढलेलं लाकूड झिजायला लागतं या बुरशीला (wood rotting fungi) म्हणतात.

प्लास्टिकच्या पॉलीथिन पिशव्यांचा मोठ्या प्रमाणात वापर होतो. महाराष्ट्रात ५० मायक्रॉन पेक्षा कमी जाडीच्या पिशव्यांच्या वापरावर बंदी आहे, मात्र तरीही या पिशव्यांचा छुप्या पद्धतीने वापर होत असतो.

अशा पॉलीथिनच्या  पिशव्यांच्या विघटनाचा प्रश्न मोठा आहे. या पिशव्या जलचर प्राणी खातात आणि त्यांचा मृत्यू होतो.

संशोधक मनीषा सांगळे सांगतात, "जगातल्या मोठ्या समस्येवर काम करायला मिळालं या भावनेने सगळ्या पैलूंवर काम केलं. प्लास्टिकचं विघटन का होत नाही या बरोबरच ते कसं होऊ शकतं या मुद्द्याकडे जास्त लक्ष दिलं."

डॉ. अविनाश अडे यांनी खारफुटी वनस्पती निवडण्यामागे कारण सांगितलं, "खारफुटी वनस्पती ज्या ठिकाणी असतात तिथं सागरी आणि फ्रेश ( गोडं पाणी) पाणी याचं मिश्रण असतं. बुरशी म्हंटल की बाष्प आलं. कारण बाष्प असणाऱ्या ठिकाणी बुरशी जास्त असते. त्याच बरोबर या मुळांच्या मधून तयार होणारी अन्नद्रव्यं शोषण्यासाठी त्याठिकाणी बुरशी वाढते."

"तसंच या खारफुटी जंगलामध्ये मोठ्या प्रमाणात प्लास्टिकचं प्रदूषण असतं. मुळांशी अनेक प्लास्टिकच्या कॅरीबॅग आणि इतर कचरा असतो.

पाणथळ जागेत कुजण्याची प्रक्रिया जास्त असते. म्हणून या ठिकाणी मातीचे नमुने गोळा करून बुरशी शोधण्यात आल्याच," डॉ अडे यांनी सांगितलं.

अतिशय मर्यादित साधनांमध्ये हे संशोधन केल्याचं डॉ. अडे सांगतात.

कसं केलं संशोधन?

खारफुटी वनस्पती ज्या समुद्र किनाऱ्यांजवळ वाढतात. त्या वनस्पतींच्या मुळांजवळच्या मातीचे नमुने घेण्यात आले. पश्चिम किनारपट्टी लगत १२ ठिकाणांवरून हे नमुने गोळा करण्यात आले. गुजरात ,महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ या राज्यांच्या समुद्र किनारपट्टीवरून नमुने घेण्यात आले.

या मातीच्या नमुन्यातील १०९ बुरशी वेगळ्या करण्यात...


प्रतिकात्मक फोटो

काश्मीरचा विशेष राज्याचा दर्जा काढून टाकल्यानंतर पाकिस्तानातली जनता नाराज असल्याचं पाकिस्तानी सोशल मीडियावरच्या प्रतिक्रियांवरून दिसून येतं.

भारत-पाकिस्तान फाळणीपासून काश्मीर हा दोन्ही देशांमधला तणावाचा विषय राहिला आहे. कलम 370 काढून टाकल्याने काश्मीरचा विशेष राज्याचा दर्जा रद्द झाला आणि सध्या याच मुद्द्यावरून दोन्ही देशातलं वातावरण तापलं आहे.

पाकिस्तानातल्या सोशल मीडियावरचा एक गट लिहितोय, "तुम्ही भारतीय वस्तू खरेदी केल्या तर भारत त्याच पैशातून शस्त्रास्त्र खरेदी करेल आणि काश्मिरी लोकांवर अत्याचार करण्यासाठी त्याचा वापर केला जाईल."

केवळ वस्तूच नाही तर भारतीय चित्रपट, संगीत आणि टिव्ही मालिकाही बघू नका, असं आवाहनही करण्यात येत आहे.

पाकिस्तानातले एक ट्विटर यूजर एम. सिद्दीकी लिहितात, "एक पाकिस्तानी म्हणून आपण आपल्या काश्मिरी बांधवांसोबत आहोत, हे दाखवण्यासाठी भारतीय वस्तुंचा बहिष्कार करणं, ही आपली जबाबदारी आहे."

सिद्दीकी यांनी या ट्वीटसोबत एक फोटोही शेअर केला आहे. त्या फोटोवर लिहिलं आहे - "Be Pakistani, Watch Pakistani" - पाकिस्तानी बना, पाकिस्तानी बघा.

उबैद खान य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ांनी #SaveKashmir आणि #FacistModi हा हॅशटॅग वापरत लिहिलं आहे, "शब्दातून नाही तर कृतीतून भूमिका मांडण्याची वेळ आली आहे. या मोहिमेला पाठिंबा द्या."

बिलाल शाहीद लिहितात, "भारतासाठी आपलं एअरस्पेस अजून बंद नाही. भारताच्या वस्तूंचा बहिष्कार करणं, ही आपल्या देशाची जबाबदारी आहे. कुठलंही सामान घेण्याआधी नीट बघा. ती वस्तू भारतात तयार झाली असेल तर घेऊ नका."

आणखी एका पाकिस्तानी ट्विटर यूजरने #FreeKashmir या हॅशटॅगखाली लिहिलं आहे, "बॉलिवुड गाण्यांवर बहिष्कार टाका. बॉलिवुड चित्रपटांवर बहिष्कार टाका. आपल्या प्लेलिस्टमधून बॉलिवुड गाणी काढून टाका. भारतीय ब्रँडच्या वस्तू घेऊ नका आणि भारतीय सेलिब्रिटीजनाही अनफ्रेंड करा."

ईनाम नावाच्या एका पाकिस्तानी ट्विटर युजरने सामानाची एक यादीच ट्वीट केली आहे आणि काश्मीरसाठी या सर्व वस्तूंचा बहिष्कार करण्याचं आवाहन केलं आहे. ज्यात खालील वस्तूंचा समावेश आहे.

'भारतातून पाणी घेणं बदं करा, ऊर्दू बोलणं बंद करा'

इकडे भारतात पाकिस्तानातल्या या ट्रेंडला जोरदार उत्तर दिलं जात आहे. #BoycottIndianProducs या ट्रेंडवर भारतीय सोशल मीडिया युजर्स टीका करत आहेत.

अनिल पाटील नावाच्या एका भारतीयाने ट्वीट केलं आहे, "तुम्ही खरंच भारतीय वस्तूंचा बहिष्कार करत असाल तर सर्वप्रथम त्या पाण्याचा बहिष्कार करा जे भारतातून पाकिस्तानात जातं."

संध्या लिहितात, "काश्मीर आमचा आहे आणि काश्मिरी लोकही आमचे आहेत. तुम्ही भारतीय वस्तूंचा बहिष्कार करत असाल तर ऊर्दूचाही बहिष्कार करा. कारण या भाषेचा जन्म भारतात झाला आहे. आमची ती जमीनही सोडा जी पाकिस्तानने भारताकडून घेतली आहे. तुम्ही कायम भारताविषयीच का बोलत असता? चिल करा आणि आधी आपली अर्थव्यवस्था सांभाळा."

Insta.Rover या नावाच्या ट्विटर हँडलवरून ट्वीट करण्यात आलं आहे, "जे पाकिस्तानी #BoycottIndianProduct हा ट्रेंड चालवत आहेत त्यांना एकच सांगणं आहे - इस में तेरा घाटा, मेरा कुछ नहीं जाता."

जम्मू-काश्मीरची स्वायतत्ता रद्द करण्याच्या मोदी सरकारच्या निर्णयावर पाकिस्तानातून सुरुवातीपासूनच कठोर प्रतिक्रिया येत आहे. स्वतः पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान यांनी पाकिस्तानी संसदेत याविषयी वक्तव्य केलं आहे.

पाकिस्तानातल्या नागरिकांनी काश्मिरी लोकांसाठी किमान अर्धा तासाचा वेळ काढावा आणि भारताविरोधात आवाज उठवावा, असं आवाहनही त्यांनी केलं होतं.

भारतीय नेतृत्त्वानेदेखील पाकिस्तानविषयी...


प्रतिनिधिक छायाचित्र

कोरोना विषाणूचा प्रादुर्भाव कमी करण्यासाठी देशभरात सर्वतोपरी प्रयत्न सुरू आहेत. डॉक्टरांसह आरोग्य क्षेत्रातील कर्मचारी प्रयत्नांची शर्थ करत आहेत. मात्र त्याचवेळी सोशल मीडियाच्या माध्यमातून खोटी माहिती पसरवली जात आहे.

लॉकडाऊन काळात बिबट्या खरंच वस्तीत शिरला होता का?

पंजाबमध्ये नागरी वस्तीत बिबट्या शिरल्याचा व्हीडिओ सोशल मीडियावर मोठ्या प्रमाणात व्हायरल झाला. जालंधर जिल्ह्यातल्या एका शहरातल्या वस्तीचा हा व्हीडिओ आहे. यामध्ये बिबट्या बिल्डिंगच्या गच्चीवरून, कुंपणावरून उड्या मारताना दिसत आहे. बिबट्याचा मुक्त संचार पाहून लोक भीतीने पळत आहे असं या व्हीडिओत दिसतं आहे. बिबट्याने लॉकडाऊन तोडलं असं म्हणत अनेकांनी #coronavirus आणि #covid19 या हॅशटॅगसह हा व्हीडिओ शेअर केला आहे.

बिबट्या घुसल्याचा व्हीडिओ आताचा आहे का?

फेसबुकवर या व्हीडिओची पोस्ट 5,500 हून अधिक लोकांनी पाहिली आहे. या व्हीडिओ खालच्या कमेंट्स वाचणंही तितकंच महत्त्वाचं आहे. हा व्हीडिओ वर्षभरापूर्वीचा असल्याचं काहींनी म्हटलं आहे. जालंधर बिबट्या हल्ला असं तुम्ही गुगलवर सर्च केलंत तर तुम्हाला हा व्हीडिओ दिसेल.... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

गेल्या वर्षीच्या सुरुवातीला हा प्रसंग घडला होता. भारतीय तसंच आंतरराष्ट्रीय प्रसारमाध्यमांनी या घटनेची दखल घेतली होती.

कोरोना व्हायरस, लॉकडाऊन आणि बिबट्याचा दुरान्वयेही संबंध नाही.

आदर्श सोशल डिस्टन्सिंग

लॉकडाऊन लागू झाल्यानंतर मिझोरम राज्यातले काही फोटो सोशल मीडियावर व्हायरल होऊ लागले. सोशल डिस्टन्सिंगची आदर्श पद्धत या नावाने हे फोटो होते.

अन्य देशवासीयांनी मिझोरमवासीयांकडून प्रेरणा घ्यावी असंही यात म्हटलं होतं. कारण अनेक भागांमध्ये लॉकडाऊनचं पालन केलं जात नव्हतं.

मिझोरममध्ये हे दृश्य खरंच होतं का?

मात्र हे फोटो मिझोरमचे नसून म्यानमारचे असल्याचं स्पष्ट झालं. रिव्हर्स इमेज सर्च केल्यानंतर हे फोटो म्यानमारचे असल्याचं लक्षात आलं. फिलिपीन्सस्थित एबीएस-सीबीएन न्यूजने हे फोटो म्यानमारचे म्हणून दाखवले होते.

म्यानमारमधल्या फेसबुक युझर्सनी हे फोटो शेअर केले होते. हा फोटो झूम करून पाहिला तर म्यानमारमधील दुकानांवरील चिन्हं तसंच त्या भाषेतील जाहिराती दिसू शकतात.

आल्प्समधल्या शिखरावरून भारताचे धन्यवाद मानण्यात आले का?

आल्प्स पर्वतराजीतील मॅटरहॉर्न या शिखरावर भारताच्या झेंड्याची प्रतिमा दर्शवण्यात आली असा फोटो सोशल मीडियावर व्हायरल झाला होता.

कोरोना व्हायरसचा प्रादुर्भाव रोखण्यादृष्टीने भारताने मोलाची भूमिका बजावल्याने आल्प्स पर्वतराजीतल्या शिखरावर भारताचा झेंडा दर्शवून अभिवादन करण्यात आलं. सत्ताधारी पक्षाच्या एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याने यासंदर्भात ट्वीट केलं होतं.

आल्प्स पर्वतराजीत भारतीय तिरंगा का फडकला?

भाजपचे नॅशनल जनरल सेक्रेटरी बी.एल. संतोष यांच्या मते पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी अँटी मलेरिया हायड्रोक्लोरोक्वीनचा अन्य देशांना पुरवठा केल्याबद्दल भारताचे आभार मानण्यात आले.

कोरोना विषाणूवर अद्याप लस किंवा औषध उपलब्ध नसल्याने हायड्रोक्लोरोक्वीनचा पुरवठा अन्य देशांसाठी महत्त्वाचा ठरला आहे.

हायड्रोक्लोरोक्वीनचा भारत सगळ्यांत मोठा निर्यातदार देश आहे. भारताकडून 55 देशांना या औषधाचा पुरवठा केला जात आहे. मात्र स्वित्झर्लंडला या औषधाचा पुरवठा होत नाही.

मात्र या शिखरावर भारतीय तिरंगा फडकण्यामागे या औषधाचा पुरवठा हे कारण नाही. या परिसरातील स्थानिक पर्यटन विभागातर्फे विविध देशांचे झेंडे प्रतीकात्मक अर्थात इलेक्ट्रिक पद्धतीने फडकावला जातो.

तुम्ही या लिंकवर दररोज कुठल्या देशाचा झेंडा फडकावला जातो हे पाहू...


प्रतिनिधिक छायाचित्र

मात्र वातावरण बदलाचा दुष्परिणाम जसा जमिनीवर जाणवतोय, तसा तो बर्फाच्छादित पर्वतरांगांवरही होत आहे. परिणामी गिर्यारोहण अधिक आव्हानात्मक बनत आहे.

जगातल्या जवळपास सर्वच भागांमध्ये गिर्यारोहण दिवसेंदिवस अधिक धोकादायक होत चाललंय आणि याचं कारण आहे 'वातावरण बदल'. गिर्यारोहण तज्ज्ञ आणि वैज्ञानिकांनी हा धोक्याचा इशारा दिला आहे.

तापमान वाढू लागल्याने आल्प्सच्या पर्वतरांगांवरचा बर्फाचा थर पातळ होऊन दरड आणि दगड कोसळण्याच्या घटना वारंवार घडू लागल्याचं त्यांचं म्हणणं आहे.

International Climbing and Mountaineering Federation या संघटनेची नुकतीच एक बैठक पार पडली. या बैठकीत तापमान बदलाविषयी काळजी व्यक्त करण्यात आली.

वितळणाऱ्या हिमनद्यांमुळेही गिर्यारोहकांच्या अडचणीत वाढ झाली आहे.

धोका वाढल्याने अनेक ठिकाणी गिर्यारोहणाचे जुने मार्गे बंद करण्यात आले आहेत. तर काही ठिकाणी मार्ग बदलण्यात आले आहेत.

काही ठिकाणी तर गिर्यारोहणाचा संपूर्ण हंगामच पुढे ढकलावा लागला आहे.

वैज्ञानिक काय म्हणतात?

माउंट ब्लँक पर्वत शिखरांवर चढाई करणाऱ्या गिर्यारोहकांच्या मोहिमांमध्ये अनेक बदल झाल्याच... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ं दिसून आलं आहे. या भागातल्या जवळपास सर्वच मार्गावर 1970 सालापासून परिणाम झाला आहे. काही मार्ग तर पूर्णपणे बंद झाले आहेत.

ग्रेनोबेल आल्प्स अँड कलिग्ज विद्यापीठातले जॅक्युस मुरे 'आर्क्टिक, अँटार्क्टिक आणि अल्पाईन रिसर्च' या नियतकालिकात लिहितात, "उन्हाळ्याच्या ज्या काळात हे मार्ग सर केले जायचे त्या काळात तिथलं वातावरण कसं असेलं, याचा अंदाज बांधणं आता अवघड झालं आहे आणि चढाईसाठी जो सर्वोत्तम काळ मानला जायचा तोदेखील वसंत ऋतू आणि पानगळीच्या ऋतूकडे सरकत आहे. हे मार्ग पूर्वीपेक्षा जास्त धोकादायक आणि तांत्रिकदृष्ट्या अधिक आव्हानात्मक बनल्यामुळे ही परिस्थिती ओढावली आहे."

2017 साली एका फ्रेंच टीमने मॉन्ट ब्लँक पर्वतशिखरांवर झालेल्या अनेक मोहिमांचा अभ्यास केला. यात असं आढळलं की 1850 ते 2015 या काळात पर्माफ्रॉस्टचं (ध्रुवप्रदेशातील कायम गोठून असलेली जमीन) लक्षणीय नुकसान झालं आहे. तिथले उतार अस्थिर होऊन दरड कोसळण्याच्या घटना वाढल्या आहेत.

ऑस्ट्रेलियन आल्प्सच्या अभ्यासातही अशीच निरीक्षणं नोंदवण्यात आली आहेत.

व्हिएन्नामधल्या नॅचरल रिसोर्सेस अँड लाईफ सायन्सेस विद्यापीठातले फ्लोरियन रिटर आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी नुकतंच 'बायोवन कम्प्लिट' या नियतकालिकात लिहिलं आहे, "यातले अनेक मार्ग अत्यंत धोकादायक बनले आहेत."

"दरड कोसळणे, दगड पडणे यामुळे पूर्व आल्प्समधल्या अनेक उत्कृष्ट हिमशिखरांचं नुकसान झालं आहे. तसंच उन्हाळा सरताना आणि शरद ऋतूच्या सुरुवातीला इथला बर्फ वितळतो. त्याचाही परिणाम हिमशिखरांवर झालेला दिसतो."

या अभ्यासात गिर्यारोहण अधिक आव्हानात्मक होण्यामागे आणखीही काही घटकांचा उल्लेख केला आहे.

"जागतिक तापमानवाढीचा परिणाम झाला असला तरी मुसळधार पावसासारख्या जागतिक तापमानवाढीशी संबंध नसलेल्या घटनांचाही परिणाम होत असतो", असं या अभ्यासाच्या निष्कर्षात नमूद करण्यात आलं आहे.

स्वित्झर्लँडच्या बर्निज आल्प्सवर गिर्यारोहण करणाऱ्या गिर्यारोहकांसाठी असलेल्या माहिती पुस्तिकांच्या अभ्यासावरूनही या बदलांची पुष्टी होते.

नेदरलँडमधल्या वॅगेनिंग विद्यापीठातले भूगोलशास्त्रज्ञ आणि सहलेखक अर्नॉर्ड ट्रेमे म्हणतात, "या माहिती पुस्तिकांमध्ये गिर्यारोहकांच्या अनेक पिढ्यांनी संपूर्ण पर्वतरांगांमध्ये चढाई करताना येणाऱ्या धोक्यांच्या माहिती नोंदवली आहे."

ते पुढे म्हणतात, "यातली सर्वात जुनी माहिती पुस्तिका जवळपास 146 वर्षांपूर्वीची आहे....


प्रतिनिधिक छायाचित्र

मुलींच्या गायनावरील बंदीच्या आदेशावर सोशल मीडियावरून मोठ्या प्रमाणात टीका झाली. अनेक मुलींनी गाणी गातानाचा व्हीडिओ सोशल मीडियावर शेअर केला आणि त्यासोबत #IAmMySong असा हॅशटॅग वापरला.

तालिबानसोबत शांतता कराराच्या पार्श्वभूमीवर चिंता वाढवणारा हा वाद मानला जातोय. कारण तालिबानच्या सत्ताकाळात मुलींच्या शिक्षणावर बंदी घालण्यात आली होती, तसंच संगीत क्षेत्रातही अनेक प्रतिबंध लादण्यात आले होते.

काबुलमधून काढण्यात आलेल्या पत्रकानुसार, 12 वर्षं किंवा त्याहून अधिक वयाच्या मुलींना शाळेतील कार्यक्रमात गायनास बंदी घालण्यात आली आहे. तसंच, या वयातल्या मुलींना संगीत विषयासाठी पुरुष शिक्षक नसावा, असंही सांगण्यात आलं आहे.

अफगाणिस्तानच्या शिक्षण मंत्रालयानं स्पष्ट केलंय की, या पत्रकाचा तपास केला जाईल आणि योग्य ती कारवाई केली जाईल.

खरंतर मुलींच्या गायनावरील ही बंदी काही दिवसांपूर्वी घोषित झाली. तेव्हापासूनच या आदेशावर सोशल मीडियाच्या माध्यमातून टीका सुरू झाली. अनेक नामवंत लोकांनी या विरोधात मोहीमही सुरू केली होती. हा आदेश म्हणजे शैक्षणिक हक्कांना एक पाऊल मागे घेणारा निर्णय असल्याचं ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

टीकाकारांचं म्हणणं आहे.

"ईश्वरा, आम्हाला माफ कर. कारण माणूस प्रचंड क्रूर होऊ शकतो की, तो लहान मुलांनाही लिंगभेदाच्या दृष्टीनं पाहतो," असं प्रसिद्ध लेखिका आणि कवयित्री शफिका यांनी ट्वीट केलंय.

काही महिलांनी तर या आदेशाला तालिबानच्या सत्ताकाळाशी जोडलंय. अफगाणिस्तानातील तालिबनाची सत्ता 2001 साली संपुष्टात आली. मात्र, तालिबानच्या सत्ताकाळात मुलींनी शाळेत जाण्यास आणि संगीत शिकण्यास बंदी घालण्यात आली होती.

"हे प्रजासत्ताकाच्या आतून तालिबानीस्तान आहे," असं अफगाणिस्तानातील मानवाधिकार कार्यकर्त्या सीमा समर म्हणतात. सीमा समर या गेल्या 40 वर्षांपासून मानवाधिकारांसाठी काम करतायेत. त्यांनी असोशिएटेड प्रेस (AP) सोबत बोलताना ही टीका केली.

अफगाणिस्तान सरकारवर सध्या तालिबानसोबत शांतता करार करण्याचा दबाव आहे. दुसरीकडे, हिंसा संपावी अशी अनेक अफगाण महिलांची इच्छा आहे. कारण त्या त्यांच्या भविष्याबाबत चिंतेत आहेत, असं प्रतिनिधींचं म्हणणं आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


प्रतीकात्मक फोटो

1. आईला कोरोना आहे कळल्यानंतर मुलाची आत्महत्या

आईला कोरोनाचा संसर्ग झाला आहे हे कळताच नाशिकमध्ये 23 वर्षीय मुलाने आत्महत्या केल्याचा धक्कादायक प्रकार उघडकीस आला आहे. शुक्रवारी (17 जुलै) मध्यरात्री नाशिकरोड उपनगर परिसरातील रोकडोबावाडी इथे ही घटना घडली. झी न्यूजने ही बातमी दिली आहे.

आईला कोरोनाचा संसर्ग झाला आहे हे कळताच मुलगा नैराश्यात गेला होता. त्यातच तो आईला पाहण्यासाठी रुग्णालयात गेला. आईला पाहून घरी परतल्यानंतर त्याने  आत्महत्या केली, अशी माहिती पोलिसांनी दिली.

नाशिकमध्ये कोरोनाबाधितांची संख्या वाढते आहे.

2. पनवेलमध्ये बलात्कारप्रकरणी गृहमंत्री माफी कधी मागणर-सोमय्या

पनवेल महानगरपालिकेच्या कोरोना सेंटरमध्ये महिलेवर झालेल्या अत्याचारप्रकरणी गृहमंत्री कधी माफी मागणार, असा सवाल भाजप नेते किरीट सोमय्या यांनी केला आहे. एबीपी माझानं ही बातमी दिलीये.

रुग्णालय असो की कोरोना सेंटर, महिला कुठेच सुरक्षित राहिल्या नाहीत. कोरोना सेंटरमध्ये असा प्रकार घडत असेल तर कोरोना झालेल्या महिलेने घरातच मरायचे का? असा सवाल भाजप नेत्या चित्रा वाघ यांनी केला.

पनवेलमधील कोरोना से... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंटरची भाजप नेत्यांनी पाहणी केली. त्यावेळी ते बोलत होते. रुग्णालयातून रुग्ण पळून जाणे, मृतदेहांची अदलाबदल होणं हे आता नेहमीचं झालं आहे, असंही सोमय्या म्हणाले.

3. हनी ट्रॅप प्रकरणाची चौकशी करा, अन्यथा न्यायालयात जाऊ- फडणवीस

नागपुरातील साहील सय्यद या व्यक्तीच्या कथित ऑडिओ क्लिपचे प्रकरण गाजत असून, भाजपच्या दोन नेत्यांना हनिट्रॅपमध्ये अडकवण्यासाठी संबंधित असलेल्या व आपला उल्लेख असलेल्या या क्लिपची आपण चौकशी करणार नसाल तर उच्च न्यायालयाच्या मुख्य न्यायमूर्तींकडे ती क्लिप सादर करून चौकशीची विनंती करू, असं विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांनी म्हटलं आहे. लोकमतने ही बातमी दिली आहे.

"मंत्रिपदाचे गांभीर्य असलेले नेते म्हणून आपल्याकडे पाहतो. पण आपण ज्या पद्धतीने पत्राला उत्तर दिले आहे त्यातून एका गंभीर विषयाचे राजकारण सुरू आहे," असं फडवणीस यांनी म्हटलं.

या क्लिपमध्ये केवळ हनिट्रॅपचा विषय नाही तर गृहमंत्र्यांनी फोन केल्याने आरोपी सुटले, न्यायव्यवस्था कशी मॅनेज केली यासंबंधीचे गंभीर आरोप आहेत, असंही त्यांनी सांगितलं.

4. कोरोनाच्या पार्श्वभूमीवर परीक्षा हव्यात की नकोत; विद्यार्थी न्यायालयात

कोरोनाच्या पार्श्वभूमीवर परीक्षा हव्यात की नकोत यासंदर्भात मेडिकल आणि लॉ कॉलेजमध्ये अंतिम वर्षाला शिकणाऱ्या विद्यार्थ्यांनी न्यायालयात धाव घेतली आहे. याबाबत 31 जुलैला मुंबई उच्च न्यायालयात सुनावणी होणार आहे. महाराष्ट्र टाईम्सने यासंदर्भात बातमी दिली आहे.

मेडिकलच्या विद्यार्थ्यांनी प्रॅक्टिकल्स रद्द करून ऑनलाईन परीक्षा घेण्यात याव्यात असा पर्याय सुचवला आहे तर विधी शाखेच्या विद्यार्थ्यांनी यंदा परीक्षाच रद्द करण्याची विनंती केली आहे. 30 सप्टेंबरपर्यंत परीक्षा घेण्याचे आदेश विद्यापीठ आयोगाने दिले आहेत. या दोन्ही निर्णयांना महाराष्ट्र स्टुडंट्स युनियन आणि विधी शाखेच्या पाच विद्यार्थ्यांनी याचिकेद्वारे विरोध केला आहे.

5. सुशांत सिंग राजपूत संदर्भातील आरोप सिद्ध झाले नाहीत तर पद्मश्री परत करेन-कंगना रानौत

सुशांत सिंग राजपूत याच्या आत्महत्येसंदर्भात केलेले आरोप सिद्ध झाले नाहीत तर पद्मश्री पुरस्कार परत करेन, असं वक्तव्य अभिनेत्री कंगना रानौत हिने केलं आहे. न्यूज18ने ही बातमी दिली आहे.

सुशांतने बॉलीवूडमधील घराणेशाहीला कंटाळून आत्महत्या केली, असं कंगनाने म्हटलं होतं. दिग्गज चित्रपट निर्माते, दिग्दर्शक आणि कलाकारांना कंगनाने...


प्रतीकात्मक फोटो

पहिली महिला आहे रेणू देवी. ज्या बिहारच्या पहिल्या महिला उपमुख्यमंत्री बनल्या आहेत. दुसऱ्या बाजूला त्यांच्या बेतिया या ठिकाणापासून जवळपास 190 किमी अंतरावर वैशाली या गावात अरमिदाचा (बदलेले नाव) मृतदेह अंगणात आणला आहे.

जळालेल्या अवस्थेत असलेला हा मृतदेह राज्यातील महिलांवर वाढत्या अत्याचारांच्या घटनेचे एक जिवंत उदाहरण आहे.

अरमिदाने 17 दिवस मृत्यूशी झुंज दिली. पण ती अपयशी ठरली. 15 नोव्हेंबरला बिहारच्या पटना मेडिकल कॉलेज अँड हॉस्पिटलमध्ये तिचा मृत्यू झाला.

प्रतीकात्मक फोटो

कोण आहे अरमिदा?

20 वर्षीय अरमिदाला 30 ऑक्टोबर रोजी जिवंत जाळण्यात आले. त्यादिवशी संध्याकाळी सधारण 5 वाजता अरमिदा कचरा बाहेर फेकण्यासाठी घराबाहेर पडली.

रात्री 10 वाजून 15 मिनिटांनी पीडिताने तक्रार नोंदवली. त्यानुसार गावातील सतीश राय, विजय राय, चंदन कुमार यांनी अरमिदाला पकडून गैरवर्तणूक करण्यास सुरुवात केली. याला अरमिदाने विरोध केला आणि घरी गेल्यावर आईला सांगेन असा इशाराही दिला.

अरमिदाने दिलेल्या जबाबीनुसार, यानंतर सतीश रायने केरोसीनचे तेल तिच्या शरीरावर टाकले आणि पेटवून दिले. अरमिदा जोरजोरात ओरडत ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

असताना गावकरी जमा झाले.

अरमिदाची लहान बहीण सांगते, "गावकरी घटनास्थळी पोहचल्यानंतर तिघेही पळून गेले. गावातल्या लोकांनी आग विझवण्याचा प्रयत्न केला. त्यावेळी घरी आम्ही फक्त भावंडं होतो."

2017 साली अरमिदाच्या वडिलांचे निधन झाले. पाच बहिणी आणि चार भाऊ असलेल्या कुटुंबाचा उदरनिर्वाह आई शैमुना खातून आणि भाऊ इस्तकार अहमद यांच्या मजुरीवर चालतो. इस्तकार अहमद पटणा येथे राहून कपडे विकतात तर शैमुना खातून दररोज वैशाली येथून पटणा शहरात जावून शिवणकाम करतात.

आंदोलन करताना

'प्रेम प्रस्तावाला नकार दिल्याने जाळले'

अरमिदाचा भाऊ इस्तकार अहमद यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितले, "साधारण सव्वा महिन्याआधीच अरमिदाचे लग्न ठरले होते. जानेवारी महिन्यात तिचे लग्न होते. लग्न ठरल्यानंतर सतीश राय तिला त्रास देत होता. त्याच्याशी लग्न करण्यासाठी दबाव टाकत होता. अरमिदाने कायम त्याला नकार दिला. तिला मारून टाकण्याच्या धमक्याही तो द्यायचा."

इस्तकार यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, ही घटना घडली तेव्हा त्यांची आई शैमुना खातून पाटणा येथे होत्या. फोनवरून त्यांनी पोलीस तक्रार करण्यास सांगितले. सतीश रायच्या एका नातेवाईकाने कुटुंबाला संपर्क करून पोलीस तक्रार न केल्यास अरमिदावर उपचार करू असं सांगत त्यांच्यावर दबाव टाकण्याचा प्रयत्न केला.

गावकऱ्यांच्या दबावानंतर कुटुंबाने त्यांचे न ऐकता एका खासगी रुग्णालयात अरमिदावर उपचार सुरू केले. यानंतर 30 ऑक्टोबरच्या रात्री 10 वाजता अरमिदाचा जबाब नोंदवला.

उपचारासाठी फेसबुकवर अभियान

आतापर्यंत अरमिदाचे अनेक व्हिडिओ व्हायरल झाले आहेत. यात सतीश आणि चंदन कुमार यांनी केरोसीन टाकून जाळलं असल्याची माहिती अरमिदाने दिली आहे.

अरमिदावर उपचार करण्यासाठी आर्थिक मदत करण्याचे आवाहन फेसबुकवर करण्यात आले. किरण यादव नावाच्या महिलेने आपल्या फेसबुक अकाऊंटच्या माध्यमातून मदतीचे आवाहन केले होते.

इस्तेकार अहमद यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, "किरण यादव यांनी उपचारासाठी बारा लाख रुपये जमा केले. 7 नोव्हेंबरला त्यांनी अलमिदाला पाटणाच्या पीएमसीएचमध्ये दाखल केले. 15 नोव्हेंबरला सकाळी अरमिदाचे निधन झाले."

बीबीसीने किरण यादव यांच्याशीही संपर्क साधण्याचा प्रयत्न केला पण त्यांचा मोबाईल बंद होता. आर्थिक मदतीसाठी आवाहन करणारे अनेक व्हिडिओ त्यांच्या फेसबुक अकाऊंटवर आहेत. काही व्हिडिओमध्ये अरमिदा बरी झाल्याचंही त्या सांगत आहेत.

15 नोव्हेंबरला...


प्रत्युत्तरादाखल खेळताना टीम इंडियाने सातत्याने विकेट्स गमावल्या आणि त्यांचा डाव 99 धावांतच आटोपला. गतविजेत्या ऑस्ट्रेलियाने घरच्या मैदानावर जेतेपद राखतानाच पाचव्या विश्वविजेतेपदावर नाव कोरलं.

ऑस्ट्रेलिया अजिंक्य

बेथ मूनीने 10 चौकारांसह 78 धावांची खेळी केली. अॅलिसा हिलीने 7 चौकार आणि 5 षटकारांसह 75 धावांची खेळी केली. या दोघांनी 115 धावांची सलामी दिली.

प्रत्युत्तरादाखल खेळताना टीम इंडियाने शफाली वर्मा, जेमिमा रॉड्रिग्ज आणि स्मृती मन्धाना यांना दोन षटकांतच गमावलं. हरमनप्रीत कौर माघारी परतताच टीम इंडियाच्या विजयाच्या आशा मावळल्या.

यंदाच्या वर्ल्ड कप स्पर्धेत तडाखेबंद फॉर्मात असणारी शफाली केवळ 2 रन्स करून तंबूत परतली. टीम इंडियाच्या व्यवस्थापनाने तानिया भाटियाला पिंच हिंटर म्हणून पाठवलं. मात्र जोनासनचा बॉल मानेवर आदळल्याने तानिया उपचारांसाठी पॅव्हेलियनमध्ये परतली.

हरमनप्रीत कौर आणि स्मृती मन्धाना या अनुभवी खेळाडूंवर टीम इंडियाची भिस्त आहे.

भारत विरुद्ध ऑस्ट्रेलिया अंतिम सामन्यात ऑस्ट्रेलियाने नाणेफेक जिंकून प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. ऑस्ट्रेलियाने चार खेळाडू गमावून भा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

रतासमोर 185 धावांचे आव्हान ठेवले आहे.

ऑस्ट्रेलियाकडून अॅलिसा हिली आणि बेथ मूनी या दोघी ओपनिंगसाठी आल्या. अॅलिसा हिली आणि बेथ मूनी यांच्या तडाखेबाद अर्धशतकांच्या जोरावर ऑस्ट्रेलियाने 184 धावांची मजल मारली.

हिलीने 39 बॉलमध्ये 75 धावा केल्या तर बेथ मूनीने 54 बॉलमध्ये 78 धावा केल्या.

ऑस्ट्रेलियाने 9.2 च्या सरासरीने 184 धावा केल्या. भारतातर्फे दीप्ती शर्मा, शिखा पांडे, राजेश्वरी गायकवाड, पूनम यादव आणि राधा यादव यांनी बॉलिंग केली.

हिली आणि मूनीने सलामीला येऊन तडाखेबाज सुरुवात केली. पहिली विकेट मिळवण्यास भारताला उशीर झाला. बाराव्या ओव्हरमध्ये हिलीची विकेट पडली. तेव्हा ऑस्ट्रेलियाचा स्कोअर 115 होता.

हिलीची विकेट पडल्यानंतर लॅनिंग आली. मूनीने तिच्या साथीने आपला धडाकेबाज खेळ सुरू ठेवला. नंतर लॅनिंग, गार्डनर, हायनेज यांच्या विकेट पडल्या. मूनी 78 धावांवर नॉटऑउट राहिली.

ऑस्ट्रेलियाचा संघ:

अॅलिसा हिली (कर्णधार) बेथ मूनी, मेग लॅनिंग, रॅचेल हायनेज, अॅशले गार्डनर, सोफी मोलिनूएक्स, निकोला केरी, जेस जोनासन, जॉर्जिया वेअरहॅम, डेलिसा किमिन्स, मेगन शूट

भारताचा संघ:

शफाली वर्मा, स्मृती मंधाना, तानिया भाटिया, जेमिमाह रॉड्रिग्ज, हरमनप्रीत कौर, वेदा कृष्णमूर्ती, दीप्ती शर्मा, शिखा पांडे, रादा यादव, पूनम यादव, राजेश्वरी गायकवाड

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


प्रयागराज इथल्या गोविंद वल्लभ पंत सामाजिक विज्ञान संस्थेच्या आमच्या टीमने 'आपत्ती काळातील जातीभेद' या विषयाचा अभ्यास करण्याचा प्रयत्न केला.

कोरोना विषाणूच्या जागतिक संकटकाळात प्रवासी मजूर लॉकडाऊनमुळे नोकरी गमावल्यानंतर दिल्ली, मुंबई, सूरतसारख्या मोठ्या शहरातून पायी, ट्रकमधून आणि शेवटी सरकारने उपलब्ध करून दिलेल्या बस आणि रेल्वेगाड्यातून आपापल्या गावी परतले.

गावी परतल्यानंतर या सर्वांनी 14 दिवस सामूहिक क्वारंटाईमध्ये घालवले. तर काही जण होम क्वारंटाईमध्ये होते. आम्ही यातल्या अनेकांच्या मुलाखती घेतल्या. या मुलाखतीतून जे निष्कर्ष निघाले त्या आधारे आम्ही म्हणू शकतो की, सध्या सामाजिक भेदाचा आधार जातीय उतरंडीऐवजी शरीर हा आहे.

अस्पृश्यता आता जातीवर अवलंबून नाही

जातीवर आधारित अस्पृश्यतेला सध्या आपल्या समाजात दुय्यम स्थान असल्याचं दिसतंय. आज संक्रमणकाळात एकमेकांमधलं सामाजिक अंतर जातीच्या नव्हे तर व्यक्तीच्या एका देहापासून दुसऱ्या देहातल्या अंतराच्या रुपात समोर येतंय.

प्रवासी मजूर ज्यांना गावात 'परदेसी' म्हणतात, ते आज गावात कोरोनाचे प्रतीक बनले आहेत. 'परदेसी' कुठल्याही जातीचा असला तरी आज ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

लोक कमीत कमी 14 दिवस आणि त्यानंतरही बराच काळ त्याच्या जवळ जात नाहीत. त्याचा स्पर्श होऊ नये, याची पुरेपूर काळजी घेतली जाते.

प्रवासी मजूर स्वतःही लोकांपासून दूरच राहण्याचा प्रयत्न करतो. सकाळी शेतात जाताना वाटेत असा कुणी 'परदेसी' भेटू नये, अशी भीती सध्या गावकऱ्यांच्या मनात बघायला मिळतेय.

अनेक ठिकाणी तर होम क्वारंटाईन असणाऱ्या मजुरांना पत्नीही जेवणाचं ताट हातात देण्याऐवजी दुरूनच त्यांच्याकडे सरकवते.

मुलांनी वडिलांना स्पर्श करायला नको, याचीही काळजी तिला असते. हा एक विचित्र मानवी अनुभव आहे.

ब्राह्मण समाजातल्या मुलाला जातीतल्या लोकांकडून टक्केटोमणे

उत्तर प्रदेशातल्या बुंदेलखंडमधल्या एका गावात मुंबईहून आलेला ब्राह्मण समाजातला एक मुलगा होम क्वारंटाईनमध्ये होता.

आपला अनुभव सांगताना हा तरुण म्हणतो की, चुकून कधी घराबाहेर पडलो तरी वस्तीतले त्याच्याच जातीतले लोक त्याला ओरडतात. कोरोना पसरवू नको, अशी बोलणी ऐकावी लागतात.

संध्याकाळी शेताकडे जायला निघालो की, लोक 'कोरोना-कोरोना' म्हणून हिणवतात, असंही या तरुणाने सांगितलं.

पत्नीला पाणी भरण्यापासून रोखलं

या तरुणाच्या पत्नीशीही आमच्या पथकातल्या सदस्याने संवाद साधला. यावेळी बोलताना तिने सांगितलं की, तिला हँडपम्पावर पाणी भरण्यापासूनही रोखण्यात आलं. तिला पाणी भरायला मज्जाव करणारे तिच्याच जातीचे होते. तुझा नवरा अजून क्वारंटाईनमध्ये आहे. तू हँडपम्पाला स्पर्श केला तर संपूर्ण वस्तीत कोरोना पसरण्याची भीती असल्याचं लोकांचं म्हणणं होतं.

खोलात जाऊन विचार केला तर ही अस्पृश्यता काही दिवसांसाठी असली तरी याची बोच जातीय अस्पृश्यतेपेक्षा कमी नाही.

लोकांना प्रवासी मजुराच्या देहापासून किंवा संसर्ग झाल्याचा संशय असणाऱ्यांच्या देहापासून आपल्यालाही कोरोनाची लागण होऊन आपला मृत्यू ओढावेल, अशी भीती वाटते.

मृत्यूची ही भीती 'जातआधारित शुद्धता गमावण्याच्या भीतीपेक्षा' कमी क्लेषकारी घृणा निर्माण करत असेल का, हा विचार करण्यासारखा प्रश्न आहे.

आपत्ती काळात बदलत्या रुढी-परंपरा

कुठल्याही आपत्ती काळात पूर्वापार चालत आलेल्या रुढी-परंपरा जरा सैल होत जातात. काही मोडतात, तर काही नवं रुप धारण करतात.

कोरोनाच्या भीतीने भारतीय गावांमधली जातीय समीकरणं कोलमडली आहेत. हे सगळं तात्पुरतं असलं तरीसुद्धा यातून येणारा सामाजिक अनुभव भारतीय समाजातल्या जातीभेदाला काही प्रमाणात का होईना कमी करू शकतो....


प्रयोगशाळेतल्या चाचणी दरम्यान या औषधाचा केसाच्या बीजकोशावर नाट्यमय परिणाम दिसला. त्या बीजकोशांची वाढ होण्यास या औषधाची मदत होत असल्याचं संशोधकांच्या लक्षात आलं.

या औषधातलं रसायन केसांची वाढ रोखणाऱ्या प्रथिनाला लक्ष्य करतं. त्यामुळेच यातून टक्कलावर मात करण्याचा मार्ग सापडू शकतो.

पाहा व्हीडिओ: केसांचं आरोग्य कसं चांगलं ठेवाल?

"केसांच्या गळतीमुळे त्रासलेल्या लोकांना याचा खूप फायदा होऊ शकेल," असं मॅंचेस्टर विद्यापीठातले या प्रकल्पाचे प्रमुख डॉ. नॅथन हॉकशॉ यांनी सांगितलं.

टकलाच्या समस्येवर आजवर फक्त दोनच औषधं उपलब्ध आहेत.

या संदर्भातलं संशोधन PLOS Biology मध्ये प्रकाशित झालं आहे. या संशोधनासाठी हेअर ट्रान्सप्लांटसाठी आलेल्या 40 रुग्णांच्या डोक्यावरील केसांचे बीजकोश वापरण्यात आले.

अर्थात, ही औषधयोजना सुरक्षित आहे का, त्याचा नेमका काय परिणाम होईल, याची क्लिनिकल ट्रायल होण्याची आवश्यकता आहे, असं डॉ. नॅथन हॉकशॉ यांनी बीबीसीला सांगितलं.

केस का गळतात?

केस रोजच गळतात आणि त्याची फार चिंता वाटण्याचं कारण नाही. काही कारणं तात्पूरती असतात, तर काही कायमस्वरुपी.

पण, खालील लक्षणं महत्त्वाची आहे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त.

अशावेळी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे योग्य ठरेल.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


प्रशांत यांची सुटका करून उत्तर प्रदेश सरकारने मनाचा मोठेपणा दाखवावा, असं न्यायमूर्ती अजय रस्तोगी आणि इंदिरा बॅनर्जी यांच्या खंडपीठानं म्हटलं.

व्यक्तिस्वातंत्र्य हे अतिशय पवित्र असून त्याबाबतीत कोणतीही तडजोड केली जाऊ शकत नाही. घटनेनं प्रत्येकाला हा अधिकार दिला आहे आणि त्यावर अतिक्रमण केलं जाऊ नये, असं न्यायमूर्ती इंदिरा बॅनर्जींनी स्पष्ट केलं.

प्रशांत यांच्या सोशल मीडियावरील पोस्ट्स अतिशय प्रक्षोभक असल्याचा युक्तिवाद उत्तर प्रदेश सरकारच्या वकिलांनी प्रशांत यांच्या अटकेचं समर्थन करताना केला. प्रशांत यांनी असे ट्वीट करायला नको होतं, हे मान्य. पण त्यासाठी थेट अटकेची कारवाई का? असा प्रश्न इंदिरा बॅनर्जींनी उपस्थित केला.

प्रशांत यांच्या अटकेविरोधात हायकोर्टात का दाद मागितली नाही, असा प्रश्न इंदिरा बॅनर्जींनी जिगीषा अरोरा (प्रशांत यांची पत्नी) यांना केला होता.

या प्रश्नाला उत्तर देताना जिगीषा यांनी हे हेबियस कॉपर्सचं प्रकरण असल्याचं म्हटलं. त्यामुळेच आपण थेट सुप्रीम कोर्टात धाव घेतल्याचं त्यांनी सांगितलं.

काय आहे हे प्रकरण?

उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांच्याबद्दल स... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ोशल मीडियावर आक्षेपार्ह टिप्पणी केल्याबद्दल उत्तर प्रदेश पोलिसांनी प्रशांत कनौजिया या पत्रकाराला अटक केली होती. शनिवारी (8 जून)  त्यांना दिल्लीमधल्या घरात अटक करून लखनौला नेण्यात आलं.

प्रशांतची पत्नी जिगीषा अरोरा यांनी बीबीसीला सांगितलं, की प्रशांतने ट्विटरवर एक व्हीडिओ अपलोड केला होता. त्यात एक महिला स्वतःला योगी आदित्यनाथांची प्रेयसी म्हणवत होती. या व्हीडिओबरोबर योगींचा उल्लेख करून त्यांनी टिप्पणीही केली होती.

या प्रकरणी लखनौमधील हजरतगंजमधील एका पोलीस ठाण्यात एफआयआर नोंदवण्यात आला.  प्रशांत यांच्याविरोधात आयटी कायद्याच्या कलम 66 आणि आयपीसीच्या कलम 500 नुसार गुन्हा नोंदवण्यात आला आहे.

प्रशांत कनौजिया यांनी योगी आदित्यनाथ यांच्याविरोधात आक्षेपार्ह ट्वीट करून त्यांची प्रतिमा मलिन करण्याचा प्रयत्न केल्याचा आरोप प्रशांत यांच्यावर या एफआयआरमध्ये ठेवण्यात आला. एफआयआरनुसार, पोलिसांना शुक्रवारी दुपारी 12.07 वाजता याची माहिती मिळाली. तक्रारदाराचे नाव विकास कुमार आहे. ते हजरतगंज ठाण्यात पोलीस निरीक्षक आहेत.

तक्रार करण्याचं कारण त्यांना विचारल्यावर म्हटल्यावर ते म्हणाले, त्यांनी आमच्या मुख्यमंत्र्यांविरोधात आक्षेपार्ह टिप्पणी केली होती. त्यासाठी मी तक्रार केली. यापुढील माहिती तुम्ही एसएचओ साहेबांकडून घ्या. प्रशांत द वायरमध्ये कार्यरत होते. आता ते मुक्त पत्रकार आहेत.

दरम्यान, सोमवारी (10 जून) 'एडिटर्स गिल्ड ऑफ इंडिया'नं प्रशांत कनौजिया यांच्या अटकेचा निषेध करणारं एक पत्रक प्रसिद्ध केलं. कनौजियांविरोधात करण्यात आलेली कारवाई ही कायद्याचा दुरूपयोग असून अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यावर घाला घालण्याचा प्रयत्न असल्याची टीका 'एडिटर्स गिल्ड ऑफ इंडिया'नं या पत्रकाद्वारे केली.

प्रशांत यांना अटक केल्याबद्दल समाजवादी पार्टीनंही टीका केली होती. कायदा सुव्यवस्थेच्या विषयात नापास झालेले सरकार आपला राग पत्रकारांवर काढत असल्याचं समाजवादी पक्षानं म्हटलं होतं.

'हे प्रकरण आमच्या अधिकार क्षेत्रात येत नाही'

जेव्हा लखनौच्या हजरतगंजच्या पोलीस ठाण्याचे प्रमुख राधारमण सिंह यांना याबाबत विचारणा केली असता ते म्हणाले हे प्रकरण आमच्या अधिकार क्षेत्रात येत नाही.

हजरतगंजच्या पोलीस स्टेशनहून प्रशांत कनौजिया यांना अटक करण्यासाठी टीम गेली होती का असं विचारलं असता सिंह यांनी सांगितलं की याबाबत मला काही माहिती नाही.

प्रशांतचे माजी सहकारी अमित सिंह...


प्रशिक्षक रमाकांत आचरेकर यांना भारतरत्न पुरस्कार दाखवताना सचिन तेंडुलकर

क्रिकेटपटूंना घडवत असतानाच प्रशिक्षक रमाकांत आचरेकर यांनी अनेक गुणी प्रशिक्षकांची फौज उभी केली. त्यांचे शिष्य असलेले अनेकजण आज राष्ट्रीय तसंच आंतरराष्ट्रीय संघांचे प्रशिक्षक म्हणून काम करत आहेत.

भारतीय क्रिकेटवेड्यांना जितकं सचिन तेंडुलकरचं नाव ठाऊक आहे तितकंच रमाकांत आचरेकर यांचंही...कारण, सचिन तेंडुलकरला घडवण्यात आचरेकर सरांचं क्रिकेटचं तंत्र आणि कडवी शिस्त यांचंही योगदान आहे. शिवाय सचिनच नाही तर विनोद कांबळी, प्रवीण अमरे, अमोल मुझुमदार, लालचंद राजपूत असे कितीतरी आंतरराष्ट्रीय दर्जाचे क्रिकेटपटू त्यांनी घडवले. सरांची करडी नजर आणि तंत्र घोटवून घेण्याची पद्धत याबद्दल स्वत: क्रिकेटचा देव सचिन तेंडुलकर अनेकदा बोलला आहे. आयुष्य क्रिकेटला वाहिलेल्या रमाकांत आचरेकर सरांनी मुंबई क्रिकेटच्या किमान तीन पिढ्या घडवल्या. आणि त्याचबरोबर क्रिकेटला दिले त्यांचे उत्तराधिकारी म्हणजेच कोचेसही.

आचरेकर सर क्रिकेटचं विद्यापीठ

कारण, त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली घडलेले लालचंद राजपूत, प्रवीण अमरे, चंद्रकांत पंडित, बलविंदर सिंग संधू, प... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ारस म्हांब्रे, समीर दिघे आणि विनायक सामंत यांनी मुंबईच्या रणजी संघाचं प्रशिक्षक पद भूषवलं आहे. यापैकी लालचंद राजपूत सध्या झिंबाब्वेच्या राष्ट्रीय संघाचे प्रशिक्षक आहेत. त्यांच्या राष्ट्रीय संघाला गाळातून बाहेर काढण्याची कठीण जबाबदारी झिंबाब्वे क्रिकेट असोसिएशनने त्यांच्यावर सोपवलीय. पूर्वी सचिन तेंडुलकर आणि पाठोपाठ सौरव गांगुली कर्णधार असताना राजपूत यांनी भारतीय राष्ट्रीय संघाचीही धुरा सांभाळलीय.

रमाकांत आचरेकर यांचे शिष्य असलेले लालचंद राजपूत आता आंतरराष्ट्रीय संघांचे प्रशिक्षक आहेत.

तर प्रवीण अमरेंनी आयपीएलमध्ये राजस्थान रॉयल्स आणि दिल्ली डेअरडेव्हिल्स संघाची जबाबदारी सांभाळतानाच अजिंक्य रहाणे आणि सुरेश रैना यांना वैयक्तिक मार्गदर्शन केलं आहे. सरांचाच एक शिष्य अमोल मुझुमदार राजस्थान रॉयल्स या आयपीएल संघाचा प्रशिक्षक म्हणून नवीन हंगामात रुजू होणार आहे.

चंदू पंडित यांनी मुंबई रणजी संघाचे प्रशिक्षक म्हणून आपली छाप पाडलीच. शिवाय आता विदर्भ संघाची धुरा सांभाळताना संघाला बाद फेरीत नेण्याची किमया पहिल्याच प्रयत्नात केली आहे. भारतीय महिला क्रिकेट संघाला टी-20 विश्वचषकाच्या उपान्त्य फेरीपर्यंत घेऊन जाणारे रमेश पोवारही सरांचेच शिष्य.

आणि या सगळ्यावर कडी म्हणजे प्रत्यक्ष सचिन तेंडुलकर मिडलसेक्स ग्लोबल अकादमीच्या माध्यमातून नवीन खेळाडू घडवण्यासाठी सिद्ध झाला आहे. या उपक्रमात त्याचा मित्र विनोद कांबळीही त्याच्याबरोबर आहे.

सरांच्या आठवणी जागवताना प्रवीण आमरे यांनी सांगितलेली एक गोष्ट महत्त्वाची आहे. 'आचरेकर सरांची नजर पक्की होती. खेळाडूचा दर्जा ते एका नजरेत ओळखायचे. आणि त्यातून आपली रणनीती ठरवायचे. कधी फारसं कौतुक त्यांनी केलं नाही. पण, आत्मीयतेनं वागायचे. त्यातून त्यांचं प्रेम कळायचं. प्रशिक्षक म्हणूनही मी त्यांच्यासारखं वागायचा प्रयत्न करतो.'

प्रवीण अमरे यांनी सांगितल्या नुसार, एका शालेय सामन्या दरम्यान आचरेकर सरांनीच आमरे यांना हेरलं. आणि तिथून पुढे अमरे यांचं क्रिकेट बदललं आणि कारकीर्दही...

पारस म्हांब्रे आणि रमेश पोवार हे आचरेकर सरांचेच शिष्य

आचरेकर सर म्हणजे शिस्त

शिवाजी पार्क मैदानात सरांची नेट्स लांबवर पसरलेली होती. पण, सरांची नजर चौफेर होती. बॅटिंगचं शास्त्रशुद्ध तंत्र शिष्यांकडून घोटवून घेण्याला त्यांनी महत्त्व दिलं. त्यामुळे एकही चूक त्यांच्या नजरेतून सुटायची नाही. सराव आणि स्पर्धा असा खेळाडूंचा...


प्रा. डॉ. सारा गिल्बर्ट

अनेक वर्षांपूर्वी पीएचडीचा अभ्यास करत असताना हे विज्ञान क्षेत्रंच सोडून द्यावं, असं सारा यांच्या मनात आलं होतं. युनिव्हर्सिटी ऑफ ईस्ट आंग्लियामध्ये जीवशास्त्राचा अभ्यास करताना त्यांच्या मनात वेगवेगळे विचार सुरू होते.

पण नंतर युनिव्हर्सिटी ऑफ हाल मधून डॉक्टरेट करताना फक्त एकाच विषयावर लक्ष केंद्रित करून अभ्यास करणं आपल्याला तितकंसं आवडत नसल्याचं त्यांना वाटू लागलं.

"काही संशोधक असे असतात जे एकाच विषयावर दीर्घकाळ एकटे काम करतात...मला तसं काम करायला आवडत नाही. मला विविध क्षेत्रांतल्या विविध कल्पनांवर काम करायला आवडतं. विज्ञान क्षेत्र सोडून वेगळं काहीतरी करावं, असा विचार मी तेव्हा केला होता," बीबीसी रेडिओ 4 च्या 'द लाईफ सायंटिफिक' कार्यक्रमातल्या मुलाखतीत त्यांनी सांगितलं होतं.

पण अखेरीस त्यांनी विज्ञान क्षेत्रात करियर करण्यासाठी आणखी एकदा प्रयत्न करायचं ठरवलं.

याच निर्णयामुळे कदाचित आपल्याला ऑक्सफर्ड विद्यापीठ विकसित करत असलेली कोरोना व्हायरसवरची लस अतिशय परिणामकारक असल्याची बातमी ऐकायला मिळतेय.

ही लस 70 टक्के संरक्षण देत असल्याचं चाचण्यांमध्ये आढळून आलं... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

य. तर लशीच्या डोसचं प्रमाण बदलल्यास ही परिणामकारकता 90 टक्क्यांपर्यत वाढू शकते, असं संशोधकांचं म्हणणं आहे.

मलेरियावरचं संशोधन

सारा गिल्बर्ट यांचा जन्म एप्रिल 1962मध्ये नॉर्दम्पटनशरमधल्या केटरिंगमध्ये झाला. त्यांचे वडील फुटवेअरचा व्यवसाय करत तर आई इंग्लिश शिक्षिका होती.

डॉक्टरेट पूर्ण केल्यानंतर सारा गिल्बर्ट यांना ब्रुईंग रिसर्च सेंटरमध्ये नोकरी मिळाली. यानंतर त्यांनी मानवी आरोग्यावरच्या संशोधनाचं काम सुरू केलं. लशीच्या संशोधनात तज्ज्ञ होण्याचं त्यांनी कधीच ठरवलं नव्हतं.

90च्या दशकाच्या मध्यात त्या ऑक्सफर्ड विद्यापीठात शैक्षणिक क्षेत्रात नोकरी करत होत्या. मलेरियाच्या जेनेटिक्सवर त्यांचा अभ्यास सुरू होता आणि यातूनच पुढे त्यांनी मलेरियावरच्या लशींच्या संशोधनाचं काम केलं.

एकाच वेळी जन्मलेल्या त्यांच्या तीन मुलांच्या (तिळे) जन्मानंतर त्यांचं आयुष्यं काहीसं कठीण झालं. आपल्या आईने कायमच आपल्याला साथ दिली आणि तिच्या मनात नेहमीच मुलांच्या भल्यासाठीचे विचार असतात, असं सारा यांचा मुलगा फ्रेडी आईबद्दल बोलताना सांगतो.

सारा गिल्बर्ट यांच्या तीनही मुलांनी आता आपापल्या क्षेत्राची निवड केली असून ते विद्यापीठात बायोकेमिस्ट्रीचा अब्यास करत आहेत.

करियरमधली झेप

ऑक्सफर्ड विद्यापीठात डॉ. सारा गिल्बर्ट यांनी झपाट्याने वरची पदं गाठली आणि त्या विद्यापीठातल्या मानाच्या जेनर इन्स्टिट्यूटच्या प्राध्यापक झाल्या. फ्लूवरची जागतिक लस तयार करण्यासाठी त्यांनी स्वतःच्या रिसर्च ग्रुपची स्थापना केली. विषाणू कोणत्याही प्रकारचा (Strain) असला तरी त्यावर परिणामकारक ठरणारी लस शोधण्याचं त्यांचं उद्दिष्टं होतं.

प्रा. डॉ. सारा गिल्बर्ट

2014मध्ये त्यांनी ईबोलावरच्या पहिल्या लशीच्या ट्रायलचं नेतृत्व केलं. मर्स - मिडल ईस्ट रेस्पिरेटोरी सिंड्रोम आल्यानंतर त्यांनी सौदी अरेबियामध्ये जाऊन तिथे या प्रकारच्या कोरोना विषाणूवरची लस विकसित करण्याचा प्रयत्न केला.

2020च्या सुरुवातीला या लशीची दुसरी ट्रायल सुरू होत असतानाचा चीनमध्ये कोव्हिड 19ला सुरुवात झाली. कदाचित हीच दिशा नवीन कोरोना व्हायरसवरच्या लशीच्या संशोधनात वापरता येऊ शकते, हे प्रा. गिल्बर्ट यांच्या लक्षात आलं.

"आम्ही झपाट्याने काम केलं. चीनी संशोधकांनी नवीन व्हायरसचा जेनेटिक आराखडा प्रसिद्ध केल्यानंतरच्या वीकेंडपर्यंत आम्ही लशीची आखणी जवळपास केलेली होती. खूप वेगाने हे काम केलं आम्ही,"...


प्रांतागणिक त्यातले पदार्थ बदलत जातात पण फराळाशिवाय दिवाळी नाही. महाराष्ट्रीय फराळाचा विचार करता लाडू, चकली, शेव , करंजी , शंकरपाळी , अनारसे या पदार्थांमुळे दिवाळीची रंगत खऱ्या अर्थाने द्विगुणित होते.

पण या मराठी फराळाच्या ताटातले कितीतरी पदार्थ मुळात आपले नाहीत. ते आपल्याकडे आले कुठून आणि इथे इतके रुळले कसे हे पहाणं रंजक ठरेल.

फराळाचं प्रयोजन काय?

दिवाळी फराळ ही एक परंपरा मानली तर साहजिकच मनात या परंपरेच्या प्रयोजनाचा प्रश्न निर्माण होतो. दिवाळी आणि फराळ भारताच्या शेतीप्रधानतेला जोडलेले आहेत. शेतीच्या दिवसात कष्ट करून थकलेल्या शेतक-याचा निवांत होण्याचा हा काळ.

या काळात गोडधोड खाऊन तो स्वतःच्या शरीराचं कोडकौतुक पुरवू शकतो. या तेलकट तुपकट पदार्थांच्या माध्यमातून येणाऱ्या थंडीसाठी तो शरीरात स्निग्धता साठवून घेत असतो. या प्रयोजनाने दिवाळीचं निमित्त साधून फराळाची परंपरा निर्माण झाली.

'भोजनकुतूहल' ते आल्बेरुनी

परंपरेचा इतिहासही दीर्घ आहे. अगदी उपनिषद काळापासून वेगवेगळ्या रूपात हा फराळ सिद्ध होतो. ११ व्या शतकातील "भोजनकुतूहल" ग्रंथात दिवाळीच्या फराळाचा उल्लेख येतो. याच काळात भारतभेटी... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

वर आलेला जगप्रवासी आल्बेरुनी दिवाळी उत्सवाचं वर्णन करतो. त्यातही अनेक पदार्थांचा उल्लेख येतो.

अशा या दीर्घ परंपरेतून  मराठी घराघरात सिद्ध होणाऱ्या फराळाकडे पाहतो, तेव्हा मराठी मुलखात हे पदार्थ नेमके कधीपासून बनवले जाऊ लागले याची उत्सुकता वाढते. आणि याच उत्सुकतेने या पदार्थांचं मूळ शोधायला गेल्यावर हाती येणारी माहिती मात्र आपल्याला आश्चर्यचकित करून जाते.

प्रत्येक प्रांत आपल्या खाद्यपरंपरेचा समृद्ध वारसा जपत असतो. काही पदार्थांची नावं उच्चारल्यावर त्या प्रांताचे शिक्कामोर्तब होते. खाखरा म्हटल्यावर गुजरात  आठवतो. रसगुल्ल्याचं बंगालशी नातं असतं.

मोदक किंवा पुरणपोळी मराठी मातीशी नाळ सांगतात. मात्र मराठी   फराळातील पदार्थांचं मूळ शोधताना जाणवतं की आपल्या फराळाच्या थाळीतले अनेक पदार्थ इथले नाहीच .ते अन्य प्रांतातून आपल्याकडे आलेले आहेत. असे मूळचे परप्रांतीय पण आता आपलेच होऊन राहिलेले पदार्थ कोणते हे जाणून घेणं मजेशीर आहे.

लड्डूचा अपभ्रंश?

कुठलाही पदार्थ अमुक प्रांतात निर्माण झाला असं प्रत्येकवेळी ठामपणे सांगता येत नसलं तरी काही पदार्थांची मूळ नावं आणि नंतर त्याचं अन्य प्रांतांनी केलेलं अनुकरण ह्यातून काही अंदाज मांडता येतात.

आपले मराठी लाडू हे लड्डूच्या अपभ्रंशातून आलेलं नाव आहे. त्यामुळे फराळाच्या थाळीत रवा आणि बेसन अशा वैविध्याने मिरवणारा लाडू अन्य प्रांतातून आपल्याकडे शिरला असावा.

प्राचीन काळी या लाडवाना मोदक म्हटलेलं आहे. मोद अर्थात आनंद देणारा तो मोदक. पण मराठी मोदक हा पूर्णतः भिन्न पदार्थ असल्याने आज ज्याला लाडू या नावाने  आपण संबोधतो त्याचे मूळ हिंदी लड्डूत आढळते आणि नावाच्या या अपभ्रंशामुळे लाडू अन्य प्रांतातून आपल्याकडे आला या म्हणण्याला बराच वाव मिळतो.

लाडूंचा प्रवास :  सुश्रुतापासून इराणपर्यंत

प्राचीन काळी साधारण ख्रिस्तपूर्व चौथ्या शतकात प्रसिद्ध भारतीय शल्यचिकित्सक सुश्रुत शस्त्रक्रिया झालेल्या रुग्णांना मध व गूळ यांच्यासह तीळ खाण्यास देत.

या मिश्रणाचे प्रमाण निश्चित व्हावे याकरता ते विशिष्ट मात्रेत गोलाकारात वळलेले असत. त्यामुळे ज्याला आपण लाडू म्हणतो तो आकार पदार्थ म्हणून निश्चित होण्यापूर्वी औषधास सोयीस्कर म्हणून वळला जाई.

त्यानंतर मग या आकारात अन्य घटक जसे की बेसन, रवा यांचे लाडू वळले जाऊ लागले. पर्शियन आक्रमणानंतर लाडू शाही झाला. त्यात सुकामेवा वाढला. बुंदी ही तर मूळ राजस्थानची...


प्राण्यांपासून मिळणारे कुठल्याही पदार्थाचा या आहारशैलीत वापर केला जात नाही. म्हणजे दूध आणि दुधापासून बनणारे सर्व पदार्थ वर्ज्य. इतकंच नाही तर मधमाशांपासून मिळणारं मधही व्हेगन आहारशैलीत खाल्लं जात नाही.

1947च्या आसपास युरोपात उगम पावलेली ही आहारशैली आज जगभरात पसरली आहे. सेलिब्रेटींमध्ये तर हिच्याप्रती विशेष आकर्षण आहे. फिल्म स्टार्स आणि लोकप्रिय व्यक्तींमुळे व्हेगन आहारशैलीला बरीच प्रसिद्धी मिळाली आहे.

माईली सायरस, विनस विलियम्स, अरियाना ग्रँड, बियोन्से या अमेरिकी सेलिब्रिटींना व्हेगन आहारशैलीचे ब्रँड अॅम्बेसेडर म्हटलं जातं. यांना बघूनच बॉलीवुडमधल्या अनेक सिनेतारकांनीही आपण व्हेगन असल्याचं जाहीर केलं. यात सोनम कपूर, करीना कपूर, मल्लिका शेरावत अशी अनेक नावं आहेत. याशिवाय शाहीद कपूर, आमीर खान, अक्षय कुमार यासारखे काही बॉलीवूड नायकही आपण व्हेगन असल्याचा दावा करतात.

मात्र, आश्चर्याची बाब म्हणजे व्हेगन पुरूषांच्या तुलनेत व्हेगन स्त्रियांची संख्या बरीच मोठी आहे. व्हेगन लोकांची नेमकी संख्या किती, हे जाणून घेण्यासाठी अमेरिकेत एक सर्व्हे करण्यात आला. या सर्व्हेचा सॅम्पल साईज 11 हजार होता. ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

या सर्व्हेमध्ये आढळलं की व्हेगन आहार घेणाऱ्यांमध्ये केवळ 24% पुरूष होते. व्हेगन आहार आरोग्यदायी समजला जातो. तरीही पुरूष या आहारशैलीकडे आकर्षित का होत नसावे?

मानसशास्त्रज्ञांचं म्हणणं आहे की कदाचित पुरूषांना मांसाहार पौरुषत्वाचं लक्षण वाटत असावं आणि फक्त फळ, भाज्या खाल्याने त्यांच्या पौरुषत्वाला धक्का बसत असावा. समाजात त्यांच्याकडे तुच्छपणे बघितलं जातं. हे म्हणजे असं झालं लहानपणी एखाद्या मुलाने बाहुलीची वेणी घालायला घेतली की त्याला चिडवलं जातं तसंच हे आहे.

हा विचार आला कुठून?

अमेरिकेतील युनिव्हर्सिटी ऑफ कोलंबियामध्ये मानसशास्त्रज्ञ असणारे प्रा. स्टीव्हन हाईन सांगतात की सुरुवातीला माणूस पोट भरण्यासाठी शिकार करून मांस भक्षण करायचा. शिकार करणं पुरूषाच्या वाट्याचं काम होतं. समाज या व्यवस्थेची कल्पनाही जेव्हा अस्तित्वात नव्हती तेव्हासुद्धा त्यावेळचा मनुष्य अप्रत्यक्षपणे पितृसत्ताक व्यवस्थेतच जगत होता. पुरूष शिकार करायचे त्यामुळे ते मांस भक्षणाला स्वतःची शान समजायचे.

पुढे मार्केटनेही पुरूषांच्या या विचारसरणीला आणि सवयीला प्रोत्साहनच दिलं. एकोणविसाव्या शतकात महिलांनी पार्ट्यांमध्ये जायला सुरुवात केली तेव्हा रेस्टॉरंट आणि जाहिरात कंपन्यांनी खाण्याला दोन भागात विभाजित केलं. डाळ, भाजी, दही हे स्त्रियांचं खाणं म्हटलं जाऊ लागलं तर मांस, मासे, अंडी याला पुरुषांचं जेवण म्हटलं जाऊ लागलं. हेच आपण आजही आपल्या पुढच्या पिढीपर्यंत पोहोचवत आहोत.

'सॉय बॉय' असा एक शब्द आहे. आहारात सोयाबीन जास्त खाणारी मुलं किंवा पुरूषांना सॉय बॉय म्हणतात. सोयाबीन अधिक प्रमाणात खाल्ल्यास पुरुषांची शारीरिक रचना बदलते, कामेच्छा कमी होते, असं म्हणतात. मात्र, याला शास्त्रीय आधार नाही. तरीही 'सॉय बॉय' हा शब्द शब्दकोशातही आहे. प्रा. हाईन यांचं म्हणणं आहे की रेस्टॉरंटमध्ये सॅलड किंवा भाज्या ऑर्डर करताना अनेक पुरूषांना कमीपणा वाटतो. त्यांना आत कुठेतरी भीती वाटत असते की त्यांच्या पौरुषार्थावर संशय तर घेतला जाणार नाही ना.

'स्त्रिया अधिक मायाळू'

संशोधनात असंही आढळलं आहे की स्त्रिया पुरूषांच्या तुलनेत अधिक मायाळू आणि दयाळू असतात. प्राण्यांची त्यांना ओढ असते. कदाचित या कारणामुळेही पुरूषांच्या तुलनेत व्हेगन महिलांची संख्या जास्त असेल. प्राणी हक्कासाठी लढणाऱ्या संस्थांमध्येही स्त्रियांचीच संख्या जास्त आहे.

जवळपास 75%. 1940 साली अमेरिकेत प्राण्यांच्या...


प्रातिनिधिक चित्र

औरंगजेबाचा अपवाद वगळला तर अकबरापासून शाह आलमपर्यंतच्या मुघल शासकांनी ख्रिसमस 'सेलिब्रेट' केला आहे. याची सुरूवात अकबराच्या काळात झाली. त्यानं एका पाद्र्याला आपल्या दरबारात आमंत्रित केलं होतं.

मुघलांच्या काळात आग्रा हे पूर्वेकडील सर्वात आलिशान शहर होतं. लेखक थॉमस स्मिथनं आग्र्याचं वर्णन करताना म्हटलं होतं, की युरोपातील प्रवासी इथं आल्यानंतर गल्लीबोळातील समृद्धी, समृद्ध व्यापार आणि शहराच्या बाजूनं वाहणारी यमुना पाहून भारावून जायचे.

व्यापारी शहर आणि मुघलांची राजधानी असल्यामुळे आग्र्यामध्ये इटली, पोर्तुगाल, हॉलंड, फ्रान्स तसंच मध्य आशिया आणि इराणमधूनही व्यापारी आणि पर्यटक यायचे, असं स्मिथ यांनी लिहून ठेवलं आहे.

इतक्या विदेशी लोकांची ये-जा असल्यामुळे त्याकाळातही आग्र्यामध्ये ख्रिसमसचा उत्साह दिसायचा. फ्रान्सिस्कन एनल्स सांगतात, की एका समुदायाचा आनंद सगळ्या शहरभर विखुरला जायचा.

आग्र्याच्या बाजारांमध्ये ख्रिसमसचा उत्साह

बाजारपेठेत सणाचा उत्साह खूप मोठ्या प्रमाणावर दिसून यायचा. डिसेंबरच्या गुलाबी थंडीत रंगीबेरंगी कमानी, बॅनर आणि अनेक देशांचे झेंडे दिसायचे. ट्रंपेट तसं... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

च सनई वाजवली जायची. फटाके फोडले जायचे. आणि चर्चमधील घंटाही वाजायच्या.

मुघल काळात आग्रा समृद्ध शहर आहे.

अकबरानं आपल्या दरबारात आमंत्रित केलेल्या पाद्र्याला शहरात एक भव्य चर्च बनविण्याची परवानगी दिली होती. या चर्चमध्ये मोठ्या घंटा लावण्यात आल्या होत्या. त्यातील एक घंटा अकबरचा मुलगा जहांगीराच्या काळात त्यातली एक घंटा तुटली.

जहांगीराच्या पुतण्यासाठी झालेल्या एका भव्य कार्यक्रमाच्या दरम्यान ही घंटा तुटली होती. या कार्यक्रमादरम्यान चर्चमधील एक कर्मचाऱ्याला अत्यानंद झाला आणि त्यानं ती घंटा अगदी तुटेपर्यंत वाजवली, असं सांगितलं जातं.

सुदैवानं या दुर्घटनेत कोणी जखमी झालं नाही आणि त्या कर्मचाऱ्याची नोकरीही गेली नाही. अकबर आणि जहांगीर स्वतः ख्रिसमसच्या सणात सहभागी व्हायचे आणि आग्र्याच्या किल्ल्यातील पारंपरिक भोजनाचाही आस्वाद घ्यायचे.

बिशपप्रमाणे व्हायचं अकबराचं स्वागत

थॉमस स्मिथनं लिहिलं आहे, "ख्रिसमसच्या दिवशी सकाळी अकबर आपल्या दरबाऱ्यांसोबत चर्चमध्ये यायचे. येशूच्या जन्माचा देखावा पहायचे."

संध्याकाळी जनानखान्यातील महिला आणि राजकुमारी लाहौरमधल्या चर्चमध्ये येऊन मेणबत्या लावायच्या.

अकबरने चर्च बांधण्याची परवानगी दिली होती.

अकबर ख्रिसमसच्या दिवशी जेव्हा आग्र्याच्या चर्चमध्ये यायचे, तेव्हा त्यांचं स्वागत एखाद्या बिशपप्रमाणे व्हायचं. ते आल्यावर चर्चमधील घंटा वाजवल्या जायच्या आणि भजनही गायले जायचे.

"जे युरोपीय एरवी एकमेकांविरुद्ध कुरघोडी करायचे, व्यापारातले प्रतिस्पर्धी होते, ते सगळं काही विसरुन या सणामध्ये सहभागी व्हायचे. ख्रिसमसच्या रात्री बहुतांश वेळा लहान मुलं येशू ख्रिस्ताच्या जन्माचं नाटक सादर करायचे."

शाही फौजेवर सुरक्षेची जबाबदारी

अकबर आणि जहांगीराच्या काळात या नाटकांचं आयोजन खूप नेटकेपणानं व्हायचं. नाटकादरम्यान कोणताही गैरप्रकार घडू नये, यासाठी शाही फौजेकडे जबाबदारी सोपविण्यात यायची.

नाटकाची रंगीत तालीम आग्र्याच्या बाजारपेठेत व्हायची. हा भाग आता 'फुलट्टी' या नावानं ओळखला जातो. तिथे ब्रिटिशांचं मुख्यालयही होतं.

चर्च

"1632 नंतर मात्र नाटकाची ही परंपरा बंद झाली, कारण शाहजहाँचे पोर्तुगीजांसोबत मतभेद झाले होते. हुगळी बंदर बंद केल्यानंतर आग्र्याचं चर्च तोडण्यात आलं. ख्रिश्चनांच्या सार्वजनिक प्रार्थनेवरही बंधनं घालण्यात आली. त्यावेळी शेकडो पोर्तुगीज कैदी आग्र्यामध्ये होते. त्यांना बंगालहून आणण्यात...


प्रातिनिधिक चित्र

याचा संबंध आहे 1857च्या लष्करी उठावाशी, ज्याला 'स्वातंत्र्याचं पहिलं युद्ध'ही म्हटलं जातं. हरियाणाच्या हिसार जिल्ह्यातील हांसी शहरापासून काही अंतरावर रोहनात गाव आहे. या गावातल्या लोकांनी केलेल्या जाळपोळीच्या भीतीने ब्रिटिश अधिकाऱ्यांनी गावातून जीव वाचवून पळ काढला होता.

पण गावकऱ्यांनी त्यांचा पाठलाग करत त्यांना ठार केलं होतं. त्याच बरोबर हिसारचा तुरुंग तोडून कैद्यांना सोडवण्याचा पराक्रम केला.

याच्या प्रत्युत्तरात ब्रिटिश फौजांनी 29 मे 1857 रोजी याच गावात सामूहिक नरसंहार केला.

प्रसिद्ध इतिहासतज्ज्ञ के. सी. यादव या भयावह घटनेचं वर्णन करतात - "तळपत्या उन्हात रोहनातच्या राहिवाशांनी ब्रिटिश अधिकाऱ्यांचा निर्घृणपणे खून केला होता. म्हणूनच ब्रिटिश सैनिकांनी सूड घेण्यासाठी गावकऱ्यांना निर्घृणपणे मारण्यात आलं. अनेक लोकांना तोफेच्या तोंडी दिलं. काही लोकांना झाडाला टांगून फाशी दिली."

आणि ब्रिटिश इथेच थांबले नाही.

"ब्रिटिशांनी ज्या बंडखोरांना पकडलं त्यांना रोड रोलरखाली चिरडलं. ज्या रस्त्यावर हे घडलं त्याला 'लाल सडक' असं नाव ठेवलं!"

पूर्ण प्रकरण काय आहे?

गावातल्या लोकांचा सू... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ड घेण्यासाठी ब्रिटिश सैन्याच्या तुकडीने रोहनात गाव बेचिराख केलं. यानंतर बंडखोरीच्या शंकेने त्यांनी गावातल्या निर्दोष लोकांची धरपकड सुरू केली.

गावकऱ्यांना अगदी प्यायला पाणी मिळू नये म्हणून त्यांनी विहिरीचं तोंड मातीने झाकलं आणि लोकांना फासावर लटकवलं.

या घटनेनंतर अनेक महिने तिथे कोणीही नजरेस पडलं नाही.

घटना इतकी भयावह होती की आज दीडशे वर्षांनंतरही गावकऱ्यांच्या मनात याची दहशत आहे.

आम्ही रोहनातचे माजी सरपंच 82 वर्षांचे चौधरी अमी सिंह बोरा यांना भेटलो, ज्यांचे पणजोबा दया राम यांनाही 29 मे 1857 रोजी झाडावर फाशी देण्यात आली होती. ते सांगतात, "आज या झाडाला त्या नरसंहाराचा साक्षीदार मानलं जातं. पण ते आमच्यासाठी फार पवित्रही आहे."

स्वातंत्र्यानंतरही संघर्ष कायम

अमी सिंह यांनी 1857च्या कहाण्या आपल्या आजोबांकडून ऐकल्या होत्या. या घटनेची आठवण होताच ते भावूक होतात.

"हांसी आणि त्याच्या आसपास सगळं शांत झाल्यावरसुद्धा सूडाची कारवाई सुरूच राहिली. रोहनातच्या सगळ्या शेतजमिनीचा बाहेरच्या लोकांसाठी लिलाव झाला, जेणेकरून मूळ दावेदारांना त्यांचा हक्क मिळणार नाही," ते सांगतात.

रोहनात गाव

ब्रिटिश राजवटीपासून स्वातंत्र्य मिळवण्यासाठी लढा देणाऱ्यांमध्ये रोहनात गावातील स्वामी बृहद दास वैरागी, रूपा खत्री आणि नौन्दा जाट होते.

1947 साली भारत स्वातंत्र्याचा आनंद साजरा करत होता, पण या गावात आनंदी होण्यासाठी काहीही नव्हतं.

प्रोफेसर यादव यांनी आपलं पुस्तक 'रोल ऑफ ऑनर हरियाणा मार्टर 1857'चं वर्णन केलं आहे. त्यात ज्यांची जमीन जप्त झाली आहे अशा 52 जमीनदार, 17 बागायतदारांचा उल्लेख केला. नोव्हेंबर 1858 मध्ये लिलावात विकण्यात आलं होतं, असं ते लिहितात.

अमी सिंह सांगतात, "महसूल खात्याच्या नोंदीनुसार 20,656 एकर जमीन जप्त केली. त्यात उमरा, सुल्तानपूर, दंधेरी आणि मजादपूर या भागात 61 लोकांनी 81,00 रुपयात खरेदी केली होती. आजच्या किमतीपेक्षा हे फारच कमी आहे."

दु:खी अंत:करणाने ते पुढे सांगतात, "जेव्हा आमचे पूर्वज आले तेव्हा त्यांना पळपुट्या लोकांसारखी वागणूक दिली. त्यांच्याकडून त्याच शेतांमध्ये मजूर म्हणून काम करवून घेण्यात आलं जी कधीकाळी त्यांच्याच मालकीची होती."

याच गावात आम्हाला 65 वर्षांचे सतबीर सिंह भेटले, ज्यांच्याकडे आज 11 एकर शेतजमीन आहे. ते म्हणाले की त्यांच्या पूर्वजांनी कष्ट करून गावातली 65 टक्के जमीन पुन्हा खरेदी केली आहे....


प्रातिनिधिक छायाचित्र

"मागच्या वर्षी मला मणक्याचा त्रास होऊ लागला. पण कोव्हिडच्या भीतीने मी त्रास सहन केला. तेव्हा कोव्हिड रूग्णांना बेड मिळण्यासाठी अनेक अडचणी येत होत्या.

"मग मला कुठून बेड मिळेल? मला कोव्हिड झाला तर? अशा अनेक शंका मनात होत्या. माझं दुखणं सहन करता येईल इतकं होतं. त्यामुळे मी कोव्हिड होण्यापेक्षा ते सहन केलेलं बरं असा विचार केला," वसईला राहणारे दीपक खंडागळे सांगत होते.

त्यांनी पुढे सांगितलं, "यावेळी कौटुंबिक डॉक्टरकडून औषधं सुरू केली होती. यामध्ये 7-8 महिन्यांचा काळ लोटला. त्यानंतर माझं दुखणं अधिक वाढलं. मग डॉक्टरांनी मला शस्त्रक्रिया करावी लागेल असं सांगितलं. आता माझी शस्त्रक्रिया झाली आहेत. पण मणक्याची शस्त्रक्रिया म्हणजे आयुष्यभराचं दुखणं पदरात पडलंय."

ठाण्यात राहणार्‍या 78 वर्षीय शरीफ शेख सांगतात, "काही दिवसांपूर्वी माझे हात आणि पाय वाकडे होत होते. पण काही वेळाने ते स्थिर होऊन खूप दुखत होते. आम्ही डॉक्टरकडे गेलो तेव्हा त्यांनी हा पक्षाघाताचा प्रकार असल्याचं सांगितलं. मला तातडीने रुग्णालयात भरती होऊन इंजेक्शन सुरू करण्याचा सल्ला डॉक्टरांनी दिला. पण कोव्हिड नसलेल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्या रुग्णालयातही रुग्णांची खूप गर्दी होती.

"तिथल्या रुग्णालयातल्या डॉक्टरांनी माझं वय आणि कोरोनाची परिस्थिती पाहता रुग्णालयात भरती करणं जोखीम असल्याची कल्पना आम्हाला दिली. मग माझ्या कुटुंबीयांनी घरीच उपचार करण्याची विनंती डॉक्टरांना केली. सध्या महिनाभर माझी औषधं सुरू आहेत. पण मला लागणारी इंजेक्शन्स ही रुग्णालयात भरती करूनच द्यावी लागणार आहेत. पुढे काय करायचं याचा निर्णय माझं कुटुंब घेईल".

दीपक आणि शरीफ यांच्यासारखे असंख्य रूग्ण गरज असताना रुग्णालयात भरती होऊन उपचार घेऊ शकत नाहीत किंवा कोरोनाच्या भीतीने ते पूर्ण उपचार घेत नाहीत.

कोरोनाच्या पहिल्या आणि आता दुसर्‍या लाटेत संपूर्ण देश होरपळून निघतोय. कोरोना रुग्णांसाठी आरोग्य यंत्रणा अपुरी पडतेय.

या परिस्थितीत कोव्हिडव्यतिरिक्त अन्य आजारांनी ग्रासलेल्या रूग्णांचे हाल होत आहेत. त्यांच्यावर तात्पुरते उपचार करावे लागत आहेत. तर काही रूग्ण कोव्हिडला घाबरून घरीच उपचार घेत आहेत. यासंबंधीची परिस्थिती मांडण्याचा आम्ही प्रयत्न केला आहे.

अन्य रूग्णांसाठी बेड्सची कमतरता

सध्या राज्यात 6 लाखांपेक्षा अधिक कोरोनाचे सक्रिय रूग्ण आहेत. कोरोना रूग्णांची वाढती संख्या लक्षात घेता अन्य रूग्णांसाठी रूग्णालयातील बेडची उपलब्धता कमी आहे. त्यामुळे कोव्हिड व्यतिरिक्त इतर आजारांचे रूग्ण रूग्णालयात आले तर त्यांच्यासाठी बेड उपलब्‍ध होणं कठीण जातंय.

हृदयरोगतज्ज्ञ डॉक्टर भरत जैन सांगतात, "ओपीडीमध्ये असंख्य रुग्ण येतात. ज्यांना गंभीर आजार आहे. रुग्णालयात भरती करण्याची गरज आहे त्यांना आम्ही 'नॉन कोव्हिड' रुग्णालयात भरती होण्यास सांगतो. पण कोरोनामुळे बर्‍याच रुग्णालयातील बेड हे भरले आहेत. त्यामुळे 'नॉन कोव्हिड' रुग्णालयावर ताण आहे.

"अनेकदा रुग्णांचे नातेवाईक त्यांना बेड मिळत नसल्याचं सांगतात. आम्ही आमच्या माहितीतली  रुग्णालयं सुचवतो. पण बेड उपलब्‍ध नसेल तर काय करणार"?

सध्याच्या परिस्थितीत अत्यावश्यक शस्त्रक्रिया केल्या जात आहेत. पण नियोजित शस्त्रक्रिया अनेक रुग्णालयात पुढे ढकलण्यात आल्या आहेत.

हृदयरोग तज्ञ डॉ. सुरासे सांगतात, "बायपास शस्त्रक्रिया, अँजिओग्राफी, अँजिओप्लास्टी, मणक्याच्या शस्त्रक्रिया ज्या काहीवेळ थांबवणं शक्य आहे अशा रुग्णांना आम्ही काही काळ थांबण्याचा सल्ला देतो. पण ज्यांची परिस्थिती गंभीर आहे त्यांच्यावर आम्ही तात्काळ उपचारासाठी प्राधान्य देतो."

मुंबईसारख्या...


प्रातिनिधिक छायाचित्र

1. स्वाइन फ्लूमुळे पाच महिन्यात 156 रुग्णांचा मृत्यू

जानेवारी ते मे या पाच महिन्यांमध्ये राज्यात स्वाइन फ्लूमुळे 156 रुग्णांचा मृत्यू झाला आहे. त्यामध्ये सर्वाधिक 34 नाशिकचे, पुण्यात 21, नगर जिल्ह्यात 14, कोल्हापूरमध्ये 9, मुंबईत 5 जणांचा समावेश आहे. महाराष्ट्र टाइम्सने हे वृत्त प्रसिद्ध केले आहे.

राज्याचे आरोग्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांनी विधानसभेत दिलेल्या आकडेवारीतून ही माहिती समोर आली आहे. मार्च आणि एप्रिल महिन्यात स्वाइन फ्लूचे 908 रुग्ण आढळले असून या दोन महिन्यांमध्ये 98 रुग्णांचा मृत्यू झाला आहे.

राज्यात गेल्या वर्षी 1 लाख 28 हजार 26 व्यक्तींना फ्लूविरोधी लस दिल्याचं आरोग्यमंत्र्यांनी विधानसभेत सांगितलं. डेंगी या आजारामुळे 2016-2018 या काळामध्ये 168 जणांचा मृत्यू झाला. तसंच या कालावधीत हिवतापामुळे 59 जण दगावले असल्याची माहिती एकनाथ शिंदे यांनी दिली.

2. युद्धनौकेला लागलेल्या आगीमध्ये 1 ठार

माझगाव डॉकमध्ये युद्धनौकेला लागलेल्या आगीत बजेंद्र कुमार या कामगाराचा मृत्यू झाला आहे. शुक्रवारी INS विशाखापट्टणम युद्धनौकेच्या दुसऱ्या आणि तिसऱ्या डेकवर ही आग लागली हो... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ती. आग लागल्यानंतर अग्निशमन दलाच्या 15 गाड्या घटनास्थळी दाखल झाल्या.

INS विशाखापट्टणमच्या जलावतरणाच्यावेळचे छायाचित्र

बजेंद्र कुमार कंत्राटी कामगार असल्याची माहिती मिळाली असून आगीचे कारण अद्याप स्पष्ट झालेलं नाही. लोकमतने हे वृत्त प्रसिद्ध केले आहे.

3. शिवसेनेला उपसभापतिपद तर काँग्रेसला विरोधीपक्षनेतेपद

विधानसपरिषदेच्या उपसभापतिपदाचा दावा काँग्रेसने मागे घेतला असून प्रशांत परिचारक यांना सभागृहात येण्यास शिवसेना आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसने मान्यता दिली आहे.  हे निश्चित झाल्यावर विधान परिषदेचे उपसभापतिपद शिवसेनेकडे आणि विधानसभेतील विरोधी पक्षनेतेपद काँग्रेसला देण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे.

लोकसत्ताने हे वृत्त प्रसिद्ध केले आहे.

उपसभापतिपदाची निवडणूक आणि विरोधी पक्षनेतेपदावरील निवडीची घोषणा सोमवारी केली जाणार आहे. विरोधीपक्षनेते राधाकृष्ण विखे-पाटील यांनी भाजपात प्रवेश केल्यावर विरोधी पक्षनेतेपदी निवड करणं आवश्यक होतं.

विधानपरिषदेच्या उपसभापतिपदाचा मार्ग मोकळा झाल्याशिवाय विरोधी पक्षनेतेपदाचा निर्णय घेतला जाणार नाही, असं सत्ताधाऱ्यांनी स्पष्ट केलं. त्यामुळे काँग्रेसने विधानपरिषद उपसभापतिपदावरील दावा मागे घेऊन विरोधीपक्षनेतेपद मिळवण्याचा निर्णय घेतला.

शिवसेनेला हे उपसभापतिपद हवं असल्यास परिचारक यांना असलेला विरोध मागे घेण्याचं आवाहन शिवसेनेला करण्यात आलं. राष्ट्रवादी काँग्रेसनेही परिचारक यांना असलेला विरोध मागे घेतला.

4. GST भरण्याची मुदत 2 महिन्यांनी वाढवली

शुक्रवारी झालेल्या GST काउन्सिलच्या 35व्या बैठकीत GSTचा वार्षिक परतावा भरण्यासाठी मुदत 2 महिन्यांनी वाढवण्यात आली. आता हा परतावा 31 ऑगस्टपर्यंत भरता येणार आहे.

GST परतावा भरण्यासाठी एकाच अर्जाची पद्धती 1 जानेवारी 2020 पासून सुरू करण्यात येणार आहे.

GST काउन्सिलमध्ये सर्व राज्यांचे आणि केंद्रशासित प्रदेशांचे प्रतिनिधी असतात. या बैठकीचं नेतृत्व केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी केलं.

नॅशनल अँटी प्रॉफिटीअरिंग अथॉरिटीची मुदत दोन वर्षांनी वाढवण्याचा निर्णयही या बैठकीत घेण्यात आल्याचं वृत्त इंडिया टुडेने प्रसिद्ध केलं आहे.

5. मराठवाड्यात भूकंपाचे धक्के

मराठवाड्यातील हिंगोली, नांदेड आणि विदर्भातील यवतमाळ, अमरावती या चार जिल्ह्यांना भूकंपाचे सौम्य धक्के बसले आहेत. या भूकंपाची तीव्रता रिश्टर स्केलवर 3.6 इतकी मोजण्यात आली.

महाराष्ट्र...