डॉक सारांशित करण्यासाठी: फडणवीस यांनी रविवारी सायंकाळी राज्याला उद्देशून केलेल्या विशेष भाषणात मराठा आरक्षणाबाबत सरकारची भूमिका मांडली.

त्यांच्या भाषणातले महत्त्वाचे 10 मुद्दे पुढीलप्रमाणे :

1. मराठा आरक्षणाचा निर्णय सर्वोच्च न्यायालयात टिकण्यासाठी त्यावरच्या सर्वंकष अहवालाची गरज आहे. हा अहवाल तयार करण्यासाठी राज्य मागास वर्ग आयोगाची स्थापना केली. हा अहवाल लवकरात लवकर द्यावा, अशी विनंती राज्य मागास वर्ग आयोगाला आम्ही केली आहे. नुकतंच, उच्च न्यायालयानं या आयोगाचा अहवाल कधीपर्यंत येईल याचा कालबद्ध कार्यक्रम द्यावा, असे आदेश दिले आहेत. 7 ऑगस्टपर्यंत हा कालबद्ध कार्यक्रम कधी देणार या संदर्भातलं आपलं मत राज्य मागास वर्ग आयोग उच्च न्यायालयात मांडणार आहे.

2. मराठा आरक्षणाची सर्व वैधानिक प्रक्रिया येत्या नोव्हेंबरपर्यंत राज्य सरकार कोणत्याही स्थितीत पूर्ण करणार आहे. अहवाल लवकर प्राप्त झाल्यास महिनाभरात ही वैधानिक प्रक्रिया पूर्ण केली जाईल.

3. नोकऱ्यांच्या मेगाभरतीबद्दल गैरसमज निर्माण झाले आहेत. मेगाभरतीमध्ये मराठा समाजावार अन्याय होणार नाही. SC आणि OBC यांच्यावर अन्याय होऊ न देता मराठा समाजाला न्याय मिळेल. याबाबत सरकार उचित कारवाई करत आहे. त्यामुळे मेगाभरतीची प्रक्रिया आरक्षणाचा निर्णय होईपर्यंत स्थगित करण्यात आली आहे.

4. धनगर समाजाच्या आरक्षणाचा प्रश्न महत्त्वाचा आहे. टाटा इन्स्टिट्यूट ऑफ सोशल सायन्सेसला (TISS) यासाठी काम देण्यात आलं असून ही संस्था हा सर्व्हे करत आहेत. हा सर्व्हे ऑगस्टमध्ये पूर्ण होईल आणि त्यानंतर या प्रश्नावरही वैधानिक कार्यवाही पूर्ण होईल.

5. देशात सगळ्यांत जास्त रोजगाराच्या संधी गेल्या वर्षी तयार झाल्याचे EPFO चा केंद्राचा अहवाल सांगतो. गेल्या एका वर्षांत 8 लाख रोजगार निर्माण झाले. कारण, मोठ्या संख्येनं गुंतवणुकदार राज्यांत आले. महाराष्ट्र हे शांत आणि पुरोगामी राज्य आहे. पण देशाला राज्यातील सध्या ज्या हिंसक घटना पाहायला मिळत आहेत, त्यामुळे नव्याने उदयोजक महाराष्ट्रात येतील का हा प्रश्न उपस्थित झाला आहे.

6. चाकण आणि औरंगाबाद यांसारख्या औद्योगिक क्षेत्रात हिंसाचाराचे प्रकार घडल्यानंतर या भागात गुंतवणुकदार येतील का? मुठभर लोकांमुळे महाराष्ट्र बदनाम झाला आहे. आंदोलकांना हिंसा नकोय, पण निवडक लोक ही हिंसा करत आहेत. महाराष्ट्रातलं सध्याचं हे चित्र बदलण्याची गरज आहे.

7. तरुणांच्या सध्या होणाऱ्या आत्महत्या आमच्यासाठी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"नोव्हेंबर महिन्यात मराठा आरक्षणाची सर्व वैधानिक प्रक्रिया पूर्ण करू," हे जाहीर करतानाच राज्याचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी सध्याच्या हिंसाचाराच्या घटनांमुळे महाराष्ट्र बदनाम झाला आहे, असं मत व्यक्त केलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फर्नांडिस काही महिने अल्झायमरने आजारी होते. राज्यसभेमध्ये 2009 ते 2010 या काळात त्यांनी शेवटचं सदस्यत्व भूषवलं होतं.

अटलबिहारी वाजपेयी यांच्या NDA सरकारमध्ये ते संरक्षण मंत्री होते.

त्यांच्या नातेवाईक डोना फर्नांडिस यांनी त्यांच्या निधनाच्या बातमीला दुजोरा दिला. "त्यांना फ्लुचा त्रास होत होता. त्यांची प्रकृती सुधारणाही झाली होती. पण पहाटे त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला."

कामगार नेता म्हणून त्यांच्या राजकीय कारकिर्दीची सुरुवात झाली. जॉर्ज फर्नांडिस यांचं वर्णन 'बंद सम्राट' असं लोकसत्ताचे पत्रकार अशोक पडबिद्री यांनी केलं होतं.

आणीबाणीच्या काळात जॉर्ज फर्नांडिस महत्त्वाचे नेते म्हणून पुढं आले होते. समजावादी विचारांचा नेता म्हणून त्यांची ओळख होती. आणीबाणीनंतर त्यांनी मी सतत विरोधात राहणार, अशी भूमिका मांडली होती. आणीबाणीच्या काळात बडोदा इथं एका स्फोटासंदर्भात त्यांच्यावर देशद्रोहाचा गुन्हा नोंद झाला होता.

जनता सरकारमध्ये उद्योगमंत्री म्हणून त्यांनी कोकाकोला आणि आयबीएम या कंपन्यांना बाहेरचा रस्ता दाखवला होता.

1994ला त्यांनी समता पक्षाची स्थापना केली होती. 1998मध्ये भाजपच्या नेतृत्वाखालील NDA सरकारमध्ये ते सहभागी झाले होते. त्याकाळात त्यांची भूमिका संकटमोचक म्हणून त्यांची भूमिका राहिली होती. भाजपसोबत सत्तेत सहभागी झाल्यानंतर त्यांनी धर्मनिरपेक्षतेच्या तत्त्वांना त्यांनी तिलांजली दिली, अशी टीका ही त्यांच्यावर झाली होती. भारतात दोन प्रकारचे लोक आहेत, एक म्हणजे सर्वसामान्य आणि दुसरे म्हणजे धर्मनिरपेक्ष. मी सर्वसामान्य आहे, अशी प्रतिक्रिया त्यांनी दिली होती.

'लोकशाहीचा खंदा समर्थक'

जॉर्ज फर्नांडिस यांच्या निधनामुळे लोकशाहीचा खंदा समर्थक हरपला आहे, अशी प्रतिक्रिया राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांनी दिली आहे.

कामगार नेता हरपला - नरेंद्र मोदी

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी त्यांना श्रद्धांजली वाहिली. "जेव्हा आपण त्यांची आठवण काढतो तेव्हा तेव्हा आपल्याला कामगार नेत्याची आठवण येते. रेल्वे मंत्री आणि संरक्षण मंत्री म्हणून त्यांनी उत्तम काम केलं होत."

लोकशाहीसाठी समर्पित नेता - नितीन गडकरी

केंद्रीय वाहतूक मंत्री नितीन गडकरी यांनी जॉर्ज फर्नांडिस यांच्या निधनावर शोक व्यक्त केला. ते म्हणाले, " जॉर्ज फर्नांडिस यांनी आपलं जीवन देशासाठी, लोकशाहीसाठी समर्पित केलं होतं. समाजवादी आंदोलनातून त्यांचं नेतृत्व उभं राहिलं होतं. ते...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

माजी संरक्षण मंत्री जॉर्ज फर्नांडिस यांचे आज निधन झाले. त्यांचं वय 88 होतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फर्स्ट डे, फर्स्ट शो पाहण्यासाठी त्या संध्याकाळी दिल्लीतल्या ग्रीन पार्कमधील उपहार चित्रपटगृहात तुडुंब गर्दी झाली होती. मात्र, त्या गर्दीतील अनेकांसाठी ती संध्याकाळ अखेरची ठरली. ही संध्याकाळ दिल्लीसह देशभरात कधीही न विसरता येण्यासारखी.

एखाद्या जखमेनं वर्षानुवर्षे भळभळत राहावं, तशा या दिवसाच्या क्रूर आठवणी दिल्लीकरांच्याही मनात आहेत.

सिनेमा सुरू होऊ अर्धा तास लोटला होता, तोच चित्रपटगृहाच्या ट्रान्सफॉर्मरमध्ये आगीची ठिणगी पडली.

काही वेळातच आग चित्रपटगृहाच्या मुख्य हॉलमध्ये पसरली. बघता बघता आगीच्या भडक्यानं अन् काळ्याकुट्ट धुरानं काळवंडलेलं घटनास्थळ मृतदेहांनी भरलं आणि आक्रोश-आसवांनी परिसर हुंदके देऊ लागला. त्या घटनेला 22 वर्षे उलटून गेली.

दिल्लीतल्या अनाज मंडीत लागलेल्या आगीनं 'उपहार' चित्रपटगृहात लागलेल्या आगीच्या नको वाटणाऱ्या आठवणी ताज्या केल्या. उपहार चित्रपटगृहाच्या आगीत 59 जणांचा होरपळून मृत्यू झाला होता, तर 103 जण जखमी झाले होते.

नेमकं काय घडलं होतं?

3 जून 1997 च्या संध्याकाळी उपहार चित्रपटगृहात संध्याकाली 3 ते 6 वाजताचा शो सुरू होता. सनी देओलच्या 'बॉर्डर' सिनेमाचा तो फर्स्ट डे, फर्स्ट शो होता. त्यामुळं चित्रपटगृह हाऊसफुल्ल होतं.

लोक चित्रपट पाहताना कथेत गुंग झाले असताना, चित्रपटगृहाच्या ट्रान्सफॉर्मर कक्षात आगीची ठिणगी पडली. अत्यंत वेगानं आग भडकली आणि काही क्षणात आग चित्रपटगृहाच्या मुख्य हॉलपर्यंत पोहोचली.

चित्रपटगृहाच्या मुख्य हॉलपर्यंत, जिथं लोक 'बॉर्डर' पाहत होते तिथवर पोहोचल्यानंतर हाहा:कार माजला. आगीमुळं एकीकडे चटके, आगीच्या ज्वाळा आणि दुसरीकडे वाढत जाणारा धूर, यामुळे लोक गुदमरले.

चित्रपटगृहातील बाल्कनीत 52 अतिरिक्त सीट्स बसवण्यात आल्या होत्या. शिवाय, कुटुंबांसाठी खास बॉक्सही तयार करण्यात आले होते. यामुळे उजव्या बाजूकडील बाल्कनी बंद झाली होती.

जे लोक बाल्कनीत बसले होते, ते लॉबी एरियात येऊ शकले नाहीत. कारण गेटकीपरनं चित्रपट सुरू झाल्यानंतर मुख्य एक्झिट गेट लॉक केलं होतं. बाल्कनीतल्या काही जण आगीपासून बचावासाठी टॉयलेटमध्ये गेले असता, तिथेच गुदमरून त्यांचा जीव गेला.

या जीवघेण्या कोंडमाऱ्यात 59 लोकांनी अखेरचा श्वास घेतला आणि जवळपास 103 जण गंभीररित्या जखमी झाले. मृत्यूमुखी पडलेल्या 59 जणांमध्ये 23 लहान मुलांचा समावेश होता.

भारतातल्या सर्वात भीषण अग्निकांडांपैकी ही एक घटना मानली जाते....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

13 जून 1997. या दिवशी सनी देओलचा 'बॉर्डर' सिनेमा प्रदर्शित झाला होता.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फळांच्या या राजाला जगभरातून मागणी असते. आणि देशाविदेशात तर हापूस जणू काही पेटंट झाला आहे. म्हणूनच फळांच्या या राजाबद्दल ही चवदार माहिती जाणून घेणं महत्त्वाचं.

या आंब्याला हापूस का म्हणतात?

हापूसला अल्फान्सो असंही म्हटलं जातं, आणि या नामकरणात भारतातील पोर्तुगिजांचाही मोठा वाटा आहे.

पोर्तुगीज लष्करात अल्फान्सो डे अल्बकर्की नावाचे एक अधिकारी होते. पोर्तुगिजांचं इथे राज्य उभारण्यात त्यांची महत्त्वाची भूमिका होती.

जिओग्राफीकल इंडिकेशन जर्नलमध्ये दिलेल्या माहितीनुसार अल्बकर्की यांनी गोव्यात मोठी भटकंती केली होती. तिथल्या आंब्यांच्या विविध जातींवर त्यांनी प्रयोग करत आंब्याची ही नवी जात विकसित केली. त्यावरून या आंब्याला अल्फान्सो नाव मिळालं.

पण स्थानिक लोक या आंब्याला अफूस म्हणू लागले. आंब्याची ही जात महाराष्ट्रात लोकांपर्यंत पोहोचेस्तोवर लोकांच्या तोंडी याचा उच्चार हापूस असा झाला होता.

तिथून हा आंबा दक्षिण गुजरात आणि दक्षिण भारतात पोहोचला.

हापूस आंब्यांचा रंग तेजस्वी पिवळा असतो. मधुर गंध, गोड चव, दीर्घकाळ चांगल्या स्थितीत राहण्याची क्षमता आणि धागाविरहित रसरशीत मऊ गर, अशा गुणांसाठी हा आंबा लोकप्रिय आहे.

आंब्याचं झाडं किती वर्ष फळं देतं?

आंब्याचं झाड चार-पाच वर्षांचं झालं की फळं लागू लागतात. सर्वसाधारपणे आंब्याचं झाड 50 वर्षांपर्यंत फळे देतो. गुजरातमधल्या नवसारी कृषी विद्यापीठाचे सहाय्यक प्रा. सतीश सिन्हा यांनी सांगितलं की जर आंब्याच्या झाडाची योग्य निगा राखली आणि आवश्यक खतं दिली तर हे झाड 100 वर्षांपर्यंतही फळं देतं.

"वलसाड इथले शेतकरी गौतम नायक यांच्या आंब्यांच्या बागेला आम्ही भेट दिली होती. त्यांच्या बागेतील एका झाडाचे वय 112 वर्षं इतकं आहे. या झाडाच्या खोडाचा घेर 8 फुटाचा इतका मोठा आहे. सर्वसाधारणपणे दरवर्षी झाडाच्या बुंध्याचा घेर 1.3 ते 3 सेंटिमीटरनी वाढतो. हा विचार केला तर हे झाड 100 वर्षांपेक्षा जुनं असल्याचं लक्षात येतं," ते सांगतात.

नवसारी कृषी विद्यापीठाचे सहाय्यक प्रा. डॉ. अविनाश पांडे म्हणाले, "गुजरातमधील हापूसची लागवड कमी होत आहे. पण महाराष्ट्रातील रत्नागिरीच्या हापूसची मागणी कायम आहे. गुजरातमध्ये सोनपरी आणि केसर आंब्यांच्या लागवडीकडे शेतकऱ्यांचा कल वाढतोय."

सोनपरी हा कलमी आंबा असून त्याची चव हापूससारखी असते, पण त्याचा आकार हापूसपेक्षा मोठा असतो.

महाराष्ट्रात आंबा लागवड कुठे होते?...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आंबा म्हणजे फळांचा राजा! त्यातल्या त्यात हापूस म्हटलं तोंडाला पाणी सुटतंच.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फाईल फोटो

जुफैरमध्ये दुकानात शिरून एका महिलेनं गणेशमूर्ती तोडल्याचं व्हीडिओत दिसत आहे. बहारीन मुस्लिमांचा देश असल्याचंही ही महिला म्हणतेय.

व्हीडिओ हाती आल्यानंतर मनामाच्या पोलिसांनी तातडीनं पावलं उचलत कायदेशीर कारवाई सुरू केली.

फाईल फोटो

बहारीनमधील पोलिसांनी ट्वीटद्वारे दिलेल्या माहितीनुसार, 54 वर्षीय महिलेविरोधात कारवाई केली असून, प्रकरण न्यायालयाकडे सोपवलं आहे.

बहारीनमधील वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी या घटनेचा निषेध नोंदवला आहे. तसंच, राजघराण्याचे सल्लागार खालिद बिन अहमद अल खलिफा यांनी ट्वीट करून म्हटलं की, "धार्मिक प्रतिकांची तोडफोड करणं हा बहारीनच्या संस्कृतीचा भाग नाही. हा गुन्हा असून, जे द्वेषाचं प्रतिनिधित्व करतील, त्यांचा आम्ही स्वीकार करणार नाही."

बहारीनमध्ये जवळपास 17 लाख लोक राहतात. यातील निम्म्याहून अधिक लोक बाहेरून आलेले आहेत. बहारीनमच्या गृहमंत्रालयानंही या घटनेबाबत ट्वीटद्वारे माहिती दिली आहे.

दुकानात तोडफोड करणे आणि विशिष्ट अनुयायांना दुखावल्याचा आरोप अटक केलेल्या महिलेवर ठेवण्यात आला आहे.

सोशल मीडियावरूनही या घटनेचा तीव्र शब्दात निषेध नोंदवण्यात आला आहे. बहारीनचे माजी परराष्ट्र मंत्री आणि राजघराण्याचे सल्लागार राहिलेल्या शेख खालिद अल खलिफा यांनी म्हटलं, अशा घटनेचं कुणीच समर्थन करू शकत नाही.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बहारीनची राजधानी मनामाजवळील जुफैरमध्ये गणेशमूर्ती तोडल्याप्रकरणावरून सध्या गोंधळ सुरू आहे. मात्र, मूर्ती तोडणाऱ्या महिलेला मनामामधील पोलिसांनी तातडीनं अटक करून, कायदेशीर कारवाई केली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फायझर आणि बायो N टेक यांनी ही लस विकसित केली असून 'हा विज्ञान आणि मानवतेसाठी महान दिवस' असल्याचं त्यांनी म्हटलं आहे.

या लसीची चाचणी सहा देशांतील 43,500 लोकांवर करण्यात आली आहे. या चाचणीमधून सुरक्षाविषयक कोणतेही प्रश्न निर्माण झाले नसल्याचं लस विकसित करणाऱ्या कंपनींनी म्हटलं आहे.

या लसीला तात्काळ मान्यता मिळावी यासाठी महिनाखेरीपर्यंत अर्ज करण्याचं कंपनीचं नियोजन आहे.

फायझर आणि बायोNटेक या कंपन्यांनी विकसित केलेल्या लशीचा दुसरा डोस घेतल्यानंतर सात दिवसांमध्ये 90% संरक्षण मिळाल्याचं आढळलं आहे. अमेरिका, जर्मनी, ब्राझील, अर्जेंटिना, दक्षिण आफ्रिका आणि तुर्की या 6 देशांतल्या 43,500 लोकांवर या लशीची चाचणी घेण्यात येतेय. या लोकांना 3 आठवड्यांच्या अंतराने या लशीचे 2 डोस देण्यात आले.९० टक्के यश तर मिळालंच, शिवाय कोणामध्येही लशीच्या सुरक्षिततेविषयीची कोणतीही काळजीची बाब आढळली नाही. फायजरचे अध्यक्ष डॉ. अल्बर्ट बोअर्ला यांनी म्हटलंय, "हे जागतिक आरोग्य संकट संपवण्यासाठी लोकांना एक अत्यंत गरजेचं संशोधन पुरवण्याच्या दृष्टीने आम्ही एक पाऊल पुढे टाकलंय."

सध्या डझनभराहून अधिक लशी चाचण्यांच्या वेगवेगळ्या टप्प्यांमध्ये आहेत, पण स्पष्ट परिणाम दाखवणारी ही पहिली लस आहे.

RNA  लस काम कशी करते?

बायोNटेकची ही लस RNA प्रकारची लस आहे. यामध्ये कोरोना व्हायरसच्या जेनेटिक कोडचा एक असा भाग निवडतात ज्यावरून आपल्या पांढऱ्या पेशींना हे समजतं की कोणत्या प्रकारची रोग प्रतिकारशक्ती तयार करायची आहे. हा जिनेटिक कोड लशीच्या रूपाने आपल्या शरीरात सोडतात. मग प्रतिकारशक्ती विकसित होते. त्यामुळे नंतर खऱ्या कोरोनाने हल्ला केला तरी आपलं शरीर सज्ज असतं.

या वर्षाखेरीपर्यंत लशींचे 50 दशलक्ष डोस तयार करण्यात यश मिळेल असा फायझरला विश्वास आहे. 2021 पर्यंत 1.3 अब्ज लशींचे डोस तयार केले जातील, असाही फायझरचा अंदाज आहे.

अर्थात, यामध्ये काही आव्हानंही आहेत. कारण लस साठवून ठेवण्यासाठी अतिशीत म्हणजे उणे 80 अंश सेल्सियसपेक्षाही कमी तापमानाची आवश्यकता असते. या लशीमुळे निर्माण झालेली प्रतिकारशक्ती किती काळ टिकते हा पण प्रश्न आहे.

फायझरचे अध्यक्ष डॉ. अल्बर्ट बौरला यांनी म्हटलं की, हे जागतिक आरोग्य संकट संपवून जगभरातील लोकांना दिलासा देण्याच्या दृष्टिनं आम्ही एक महत्त्वाचं पाऊल टाकलं आहे."

बायोन्टेकच्या संस्थापकांपैकी एक असलेल्या प्राध्यापक उगुर साहिन यांनी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जवळपास 90 टक्के लोकांचा कोव्हिड-19 पासून बचाव करणारी पहिली लस विकसित झाल्याचं प्राथमिक विश्लेषणातून समोर आलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फिडेल कॅस्ट्रो यांचे पुत्र फिडेल एंजल कॅस्ट्रो डियाज-बालार्ट 68 वर्षांचे होते.

फिडेल एंजल कॅस्ट्रो डियाज-बालार्ट 68 वर्षांचे होते. गेल्या काही दिवसांपासून ते नैराश्यावर (डिप्रेशन) उपचार घेत होते.

डियाज-बालार्ट फिडेल कॅस्ट्रोंचे सर्वांत पहिले पुत्र होते. ते 'फिडेलितो' अर्थात 'छोटा फिडेल' या टोपणनावानेही ओळखले जायचे.

फिडेल कॅस्ट्रो यांचं पहिलं लग्न मिर्ता डियाज-बालार्ट यांच्यासोबत झालं होतं, आणि कॅस्ट्रो आणि बालार्ट यांचा एकुलता एक मुलगा म्हणजे 'फिदेलेटो'.

देशाच्या राजकारणावर त्यांचे वडील फिडेल कॅस्ट्रो यांचा प्रभाव असूनही डियाज-बालार्ट राजकीय पदांपासून दूर राहिले.

व्यवसायाने ते एक अणुशास्त्रज्ञ होते आणि क्युबाच्या अॅकेडमी ऑफ सायन्सचे उपाध्यक्षही होते.

USSRचं विघटन होण्यापूर्वी त्यांनी तिथल्या सुपिरिअर इंस्टिट्यूट ऑफ न्युक्लियर सायन्स अॅंड टेक्नॉलॉजीमधून अण्वस्त्र निर्मितीचं शिक्षण घेतलं होतं.

डियाज बालार्ट (फिदेलेटो) यांचा विवाह मारिया व्हिक्टोरिया बारेरो यांच्यासोबत झाला होता.

त्यांच्यावर हवानामध्ये अंतिम संस्कार करण्यात येणार असल्याचं कळलं आहे, मात्र त्याची वेळ कुटुंबाने अजून ठरली नाही आहे.

फिडेल कॅस्ट्रो यांचं नोव्हेंबर 2016मध्ये निधन झालं.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

क्युबाचे माजी राष्ट्राध्यक्ष फिडेल कॅस्ट्रो यांच्या मुलाचं गुरुवारी निधन झालं. क्युबाच्या राष्ट्रीय मीडियाने दिलेल्या वृत्तांमध्ये त्यांनी आत्महत्या केल्याचं म्हटलं जात आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फेसबुक आणि डेटा अॅनालिटिक्समध्ये कार्यरत असलेली केंब्रिज अॅनालिटिका संस्था या दोन मोठ्या कंपन्या लोकांच्या खासगी माहितीचं विश्लेषण करणं आणि त्याचा वापर करण्यासंदर्भातील वादच्या केंद्रस्थानी आहेत.

2016च्या अमेरिकेच्या राष्ट्रध्यक्षपदाच्या निवडणुकीत आणि युके ब्रेक्झिटसंदर्भातल्या सार्वमतदानादरम्यान मतदारांवर प्रभाव टाकण्यासाठी या माहितीचा गैरवापर झाला का? याविषयीचा हा वाद आहे.

या निवडणुकांबरोबर भारतातही असा माहितीचा गैरवापर झालाय किंवा होऊ शकतो का याविषयी चर्चा सुरू आहे.

माहितीचा गैरवापर झाल्याचा किंवा कुठलीही चुकीची गोष्ट केल्याचा केंब्रिज अॅनालिटिक्स आणि फेसबुक या दोन्ही कंपन्या नाकारत आहेत. पण आतापर्यंत उघड झालेल्या या प्रकरणात नेमकं काय काय घडलंय?

केंब्रिज अॅनालिटिकावर हेराफेरीचा आरोप

'चॅनल 4' या न्यूज चॅनलने गुप्तपणे त्यांच्या पत्रकाराला म्हणजे अंडर कव्हर पत्रकाराला केंब्रिज अॅनालिटिका या डेटा अॅनालिटिक्स कंपनीच्या प्रतिनिधींशी बोलणी करण्यासाठी पाठवलं होतं.

अध्यक्षपदाच्या निवडणुकीत विजय मिळवण्यासाठी डोनल्ड ट्रंप यांना मदत केल्याचं श्रेय या कंपनीला दिलं जातं.

'चॅनल 4' या न्यूज चॅनलने केलेल्या स्टिंग ऑपरेशनमधील दृष्य.

संबधित पत्रकाराने स्वतःला श्रीलंकेतील बिझनेसमॅन असल्याचं भासवत श्रीलंकेतील स्थानिक निवडणुकीवर प्रभाव टाकण्याची इच्छा व्यक्त केली.

केंब्रिज अॅनालिटिकाचे बॉस अलेक्झांडर निक्स हे विविध उदाहरणं देत असल्याचं चित्रित करण्यात आलं. त्यांची कंपनी कशा पद्धतीनं विविध बदनामीकारक मोहिमांची व्यवस्था करून विरोधकांची प्रतिमा डागाळू शकते याबद्दल ते सांगत आहेत. जसं की, एखाद्या वेश्या प्रकरणात अडकवणं, नाट्यमय स्थिती निर्माण करणं किंवा कॅमेऱ्यावर लाच घेताना पकडणं यांचाही यात समावेश असल्याचं ते सांगत आहेत.

दरम्यान कंपनीने हे सगळे दावे फेटाळून लावले आहेत. "त्यांना ज्यापद्धतीचं संभाषण हवं होत, तशी काटछाट करीत त्यांनी स्क्रिप्ट तयार केली आहे." या संवादाची सुरुवात पत्रकरानेच केल्याचा दावाही करण्यात आला आहे.

"मी हे ठामपणे सांगतो की, केंब्रिज अॅनालिटिका लाच किंवा हनीट्रॅप सारख्या प्रकरणांमध्ये कुणाला अडकवत नाही. चुकीच्या गोष्टीला स्थान देत नाही. ते कोणत्याही उद्देशासाठी असत्य सामग्रीचाही वापर करीत नाही," असं निक्स यांनी सांगितलं.

यात फेसबुकचा काय हात?

तुमचं व्यक्तिमत्त्व कसं आहे ते जाणून घ्या अशी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अनैतिकता, हेराफेरी आणि माहितीच्या गैरवापराचा आरोप असलेल्या या गंभीर प्रकरणावर आंतरराष्ट्रीय स्तरावर तीव्र प्रतिक्रिया उमटल्या आहेत. फेसबुक आणि केंब्रिज अॅनालिटिका या दोन कंपन्या या वादाच्या भोवऱ्यात सापडल्या आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फेसबुक, ट्वीटर आणि व्हॉट्सअपवर हे फोटो हजारो वेळा शेयर केले जात आहेत.

श्रीलंकेतील रविवारी झालेल्या हल्ल्यात 350 पेक्षा जास्त जणांचा मृत्यू, तर 500हून अधिक जण जखमी झाले आहेत.

असं असलं तरी, व्हायरल फोटे हे जुने आहेत आणि त्यांच्या हल्ल्याशी काहीएक संबंध नाही.

व्हायरल  फोटो

श्रीलंकेतील ईस्टर बॉम्ब ब्लास्टमध्ये हे मृत्यू झाले आहेत, असा दावा या फोटोंच्या माध्यमातून करण्यात आला आहे.

"श्रीलंकेतील 8 साखळी बॉम्बस्फोटांमध्ये जीव गमावलेल्या व्यक्तींच्या कुटुंबीयांविषयी सांत्वना," असं कॅप्शन या फोटोंना देण्यात आलं आहे.

हे फोटो श्रीलंकेतील आहेत पण त्यांचा नुकताच झालेल्या हल्ल्याशी संबंध नाही.

गेट्टी इमेजेस वरून लक्षात येतं की, हे फोटो 16 जून 2006मध्ये श्रीलंकेत केबिटॉगॉल्लेवामध्ये झालेल्या बॉम्ब हल्ल्यातील आहेत.

माध्यमांनुसार, केबिटॉगॉल्लेवाच्या हल्ल्यात 61 जणांचा मृत्यू झाला होता. 15 जून 2016ला श्रीलंकेत एका बसमध्ये बॉम्बस्फोट झाला होता, ज्यात 64 जणांनी जीव गमावला होता. यात 15 लहान मुलांचा समावेश होता.

तरुण बळी

दुसरा फोटो सोशल मीडियावर व्हायरल होत आहे, ज्याचं कॅप्शन आहे..."श्रीलंकेत ईस्टर संडे हल्ल्यातील सर्वांत तरुण बळी." या फोटोत लहान मुलाच्या शेजारी एक माणूस रडताना दिसत आहे.

'Australian Coptic Heritage  and Community Services''  असं म्हणत हा फोटो फेसबुकवर 3 हजार वेळा शेयर करण्यात आला आहे.

'' Abbey Roads'' या नावाच्या ब्लॉग पोस्टवर एक फोटो 22 एप्रिल 2019ला 'Infant Martyr of Colombo या कॅप्शनसहित शेयर केला जात आहे.

बीबीसीच्या पडताळणीत लक्षात आलं की, हा व्हायरल फोटोचा श्रीलंकेत रविवारी झालेल्या हल्ल्याशी संबंध नाही.

गुगल रिव्हर्स इमेज सर्चनुसार, हेच फोटो सोशल मीडियावर काही दिवसांपूर्वी शेयर करण्यात आले होते. जवळपास वर्षभरापूर्वी 12 मे 2018ला.

Patta Wadan फेसबुक युझरनं हा फोटो शेयर केला होता. त्यांच्या फोटोचं कॅप्शन होतं, "हे दु:ख कसं काय सहन केलं जाऊ शकतं? जगातल्या कोणत्याच वडिलांच्या वाट्यासा हे दु:ख येऊ नये."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

श्रीलंका हल्ल्याशी संबंधित काही फोटो सोशल मीडियावर व्हायरल होत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फैदचा 2010 मधला फोटो

या गेस्ट रूममध्ये एक खतरनाक कैदी भेटीसाठी आलेल्या भावाशी बोलत आहे. पण पुढच्या काही क्षणांतच दोन सशस्त्र व्यक्ती आत येतात. ते या कैद्याचे साथीदार आहेत.

ते या कैद्याला ताब्यात घेतात आणि बाहेरील मोकळ्या जागेत उभ्या असलेल्या हेलिकॉप्टरमध्ये जाऊन बसतात. तुरुंगातल्या सुरक्षा रक्षकांना काही कळण्याच्या आत हेलिकॉप्टर हवेत भरारी घेतं.

नाही! हा हॉलीवुड किंवा बॉलीवुडच्या सिनेमातला सीन नाही.

हे असं खरोखर घडलं आहे, तेही चक्क फ्रान्समध्ये. विशेष म्हणजे या कैद्यानं तुरुंगातून पलायन करण्याची ही दुसरी वेळ आहे.

या कैद्याचे नाव रेदुअन फैद असं असून त्याचं वय 46 वर्षं आहे.

फैद कुप्रसिद्ध गुन्हेगार असून त्याला गुन्हेगारीची प्रेरणाच मुळी सिनेमातून मिळाली आहे. विशेष म्हणजे त्यानं गुन्हेगारीवर एक पुस्तकही लिहिलं आहे.

असं केलं पलायन!

रविवारी सकाळी हा प्रकार घडला. फैदला तुरुंगातून पळवून नेण्याचा कट अत्यंत सुनियोजितरीत्या रचण्यात आला होता, असं पोलिसांचं म्हणणं आहे.

फैदच्या 3 साथीदारांनी हेलिकॉप्टर चालकाचं अपहरण केलं आणि हे हेलिकॉप्टर या तुरुंग परिसरातल्या एका मोकळ्या जागी उतरवलं.

एक साथीदार हेलिकॉप्टरजवळ थांबला. तर चेहऱ्यावर मास्क लावलेले दोन सशस्त्र साथीदार तुरुंगातल्या व्हिजीटर्स रूममध्ये घुसले.

त्यांच्याकडे रायफल्स आणि बाँब होते. इथंच फैद त्याच्या भावाशी बोलत उभा होता. फैदला घेऊन हे दोघे बाहेर आले. उड्डाणासाठी सज्ज असलेल्या हेलिकॉप्टरमधून ते फरार झाले. या घटनेत कुणीही जखमी झालेलं नाही.

तुरुंगातून पलायन करण्यासाठी वापरण्यात आलेलं हेलिकॉप्टर.

हे हेलिकॉप्टर नंतर गोनेस या परिसरात सापडलं. अपहरण केलेल्या या हेलिकॉप्टर चालकाला नंतर त्यांनी सोडून दिलं आहे. या चालकाला मानसिक धक्का बसल्यानं त्याला उपचारासाठी हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आलं आहे. हेलिकॉप्टरमधून उतरल्यानंतर फैद कारमधून पसार झाला.

फैदला पकडण्यासाठी 3 हजार पोलीस तैनात करण्यात आले आहेत.

2010मध्ये दरोड्याचा एक अपयशी प्रयत्न झाला होता. यात एक पोलीस अधिकारी ठार झाला होता. या प्रकरणात फैदला 25 वर्षांची शिक्षा झाली होती.

2013मध्येही फैद तुरुंगातून फरार झाला होता. त्यावेळी त्यानं डायनामाईटचा उपयोग करून तुरुंगाचे दरवाजे तोडून आणि चार पोलीस कर्मचाऱ्यांचं अपहरण करून तुरुंगातून पलायन केलं होतं. पोलिसांनी नंतर त्याला 6 आठवड्यांत शोधून काढलं होतं....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

एका तुरुंगात भली मोठी सुरक्षा यंत्रणा तैनात करण्यात आलेली आहे. या तुरुंगातल्या कैद्यांना त्यांच्या नातेवाईकांना भेटण्यासाठी एक गेस्ट रूम आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फ्रान्सचे राष्ट्राध्यक्ष इम्यॅनुअल मॅक्रॉन

पॅरिसमध्ये आयोजित या कार्यक्रमाला जगभरातून महत्त्वाचे नेते उपस्थित आहेत. उपस्थितांमध्ये अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप आणि रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांचाही समावेश आहे. तर भारताचं प्रतिनिधित्व उपराष्ट्रपती व्यंकय्या नायडू करत आहेत.

राष्ट्रवाद आणि देशभक्ती यांच्यात फरक करताना हा देशभक्तीचा विश्वासघात असल्याचं त्यांनी म्हटलं आहे.

'आपलं हित बघा, बाकीच्यांची पर्वा करू नका' ही जगाला नाकारण्याची भूमिका देशांच्या नैतिकतेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण करणारी आहे, असं मॅक्रॉन म्हणाले.

20 मिनिटांच्या भाषणात मॅक्रॉन यांनी शांतता प्रस्थापित करण्यासाठी संघर्ष करायला हवा, असं आवाहन जागतिक नेत्यांना केलं. हिंसा किंवा वर्चस्ववादी वृत्ती या दोन्ही चुकांसाठी पुढच्या पिढ्या आपल्याला जबाबदार धरतील. त्यामुळे आपण सारासार विचार करून कृती करायला हवी असंही ते पुढे म्हणाले.

रविवारा दुपारी मॅक्रॉन तसंच जर्मन चॅन्सलर अँगेला मर्केल हे पॅरिस पीस फोरम या शांतता परिषदेला उपस्थित होते. त्यांच्या बरोबरीने पुतिन आणि टर्कीचे रीसेप तय्यप अर्दोगानही हजर होते.

युरोप आणि अन्य ठिकाणीही राष्ट्रवादाचे विचार जोर धरू लागले आहेत असं मर्केल यांनी सांगितलं.

मॅक्रॉन बोलताना

दरम्यान अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप हे शांतता परिषदेला उपस्थित नव्हते. अमेरिकेला परतण्यापूर्वी त्यांनी पॅरिसच्या पश्चिमेकडील सुरेसन्समधील एका दफनभूमीला भेट दिली. पहिल्या युद्धात जीव गमावलेल्या अमेरिकेच्या नागरिकांना त्यांनी आदरांजली वाहिली. खराब हवामानामुळे अन्य एका दफनभूमीला त्यांनी भेट रद्द केल्यानं वादाला तोंड फुटलं होतं.

1914 ते 1918 या कालावधीत झालेल्या पहिल्या महायुद्धात 9.7 दशलक्ष सैनिक आणि 10 दशलक्ष सामान्य नागरिक मारले गेले होते.

यानिमित्ताने जगभरात विविध ठिकाणी श्रद्धांजली कार्यक्रमांचं आयोजन करण्यात आलं आहे.

''या युद्धाशी भारताचा थेट संबंध नव्हता. मात्र भारतीय सैनिक शांतता प्रस्थापित करण्यासाठी जगभर लढले'', असं पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी ट्वीट केलं आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पहिल्या महायुद्धाच्या समाप्तीला शंभर वर्ष पूर्ण झाल्याच्या पार्श्वभूमीवर आयोजित कार्यक्रमात फ्रान्सचे राष्ट्राध्यक्ष इमॅन्युअल मॅक्रॉन यांनी जागतिक नेत्यांना राष्ट्रवादाची कास सोडण्याचं आवाहन केलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: फ्रान्समध्ये एका शिक्षकाच्या हत्येच्या विषयावर चर्चा सुरू असताना काही खासदारांनी मुद्दाम पंततप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या नावाच्या घोषणा दिल्याचं या वृत्तांमध्ये दाखवण्यात आलं.

मात्र, पाकिस्तानच्या संसदेत खरंच मोदींच्या नावाने घोषणा देण्यात आल्या का? काय आहे सत्य?

संसदेत काय घडलं?

सोमवारी पाकिस्तानात विरोधी पक्षनेते ख्वाजा आसिफ यांनी फ्रान्समध्ये मोहम्मद पैगंबर यांच्या वादग्रस्त व्यंगचित्राचा निषेध करण्याच्या प्रस्तावावर मतदानाची मागणी केली. इतरही काही सदस्य अशीच मागणी करत होते.

फ्रान्समध्ये हे व्यंगचित्र दाखवल्यामुळे व्यंगचित्र दाखवणाऱ्या शिक्षकाची हत्या करण्यात आली होती. हे व्यंगचित्र दाखवताना संबंधित शिक्षक अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याविषयी शिकवत होते.

फ्रान्सचे अध्यक्ष इमॅन्युएल मॅक्रॉन यांनी या घटनेचा निषेध करताना केलेल्या वक्तव्यावर काही मुस्लीम राष्ट्रांनी नाराजी व्यक्त केली होती. पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान यांनीही त्यांच्या वक्तव्यावर टीका केली होती.

पाकिस्तानात सरकार आणि विरोधक दोघांनीही या विषयावर आपापले प्रस्ताव मांडले.

चर्चेवेळी जेव्हा पाकिस्तानचे परराष्ट्र मंत्री शाह मेहमूद कुरैशी यांनी संसदेला संबोधित करायला सुरुवात केली त्यावेळी विरोधकांनी मतदानाची मागणी करत 'वोटिंग, वोटिंग' अशी घोषणाबाजी सुरू केली.

विरोधक सरकारच्या नाही तर त्यांच्या प्रस्तावावर मतदान घेण्याची मागणी करत होते.

भारतीय मीडिया चॅनल, डिजिटल प्लॅटफॉर्म आणि सोशल मीडियावर हाच दोन मिनिटांचा छोटासा व्हीडिओ दाखवण्यात आला. मात्र, व्हीडिओचा कुठलाही संदर्भ दिला नाही.

टाईम्स नाऊ, इंडिया टीव्ही, इकॉनॉमिक टाईम्स आणि सोशल मीडिया यूजर्सने पाकिस्तानच्या संसदेत पंतप्रधान इम्रान खान यांना कमी लेखण्यासाठी विरोधी पक्षातल्या नेत्यांनी मोदी मोदीच्या घोषणा दिल्या, असा चुकीचा दावा केला.

काही वेळाने इकॉनॉमिक टाईम्सने बातमी काढली. टाईम्स नाऊनेही ट्वीट डिलीट केलं. मात्र, त्यांची बातमी त्यांच्या वेबसाईटवर अजूनही आहे. त्यात पाकिस्तानच्या संसदेच्या चर्चेची छोटी व्हीडिओ क्लीपही आहे.

संसदेत मोदींचं नाव उच्चारण्यात आलं का?

पाकिस्तानच्या संसदेत भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचं नाव उच्चारण्यात आलं होतं. मात्र, वेगळ्या संदर्भात.

शाह मेहमूद कुरैशी यांनी विरोधक भारतीय अजेंड्यानुसार बोलत असल्याचा आरोप केला. त्यावेळी मोदींचं नाव घेण्यात आलं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानच्या संसदेत एका चर्चेवेळी भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या नावाच्या घोषणा दिल्याचं वृत्त भारतातल्या काही प्रसार माध्यमांनी प्रसारित केलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बंगळुरुमध्ये गाजलेलं 'बिटकॉईन वेडिंग'

प्रशांत शर्मा आणि नीती श्री यांचं शनिवारी दक्षिण बंगळुरूमध्ये लग्न झालं. लग्नाला आलेले पाहुणे रिकाम्या हाताने लग्नाला आले होते.

म्हणजे त्यांच्या हातात भेटवस्तू नव्हती. कारण, वर प्रशांतचा तसा आग्रहच होता. त्यांना भेट वस्तूच्या स्वरूपात नव्हे तर क्रिप्टो करन्सीच्या रूपात हवी होती.

विशेष म्हणजे प्रशांत यांच्या आवाहनाला चांगला प्रतिसाद मिळाला.

लग्नात बिटकॉईनचा आहेर

'190 पैकी 15 जणांनी भेटवस्तू बरोबर आणल्या होत्या. इतरांनी आम्हाला बिटकॉईन दिले', प्रशांत यांनी बीबीसीला सांगितलं.

पुढचा प्रश्न अर्थातच होता त्यांना किती बिटकॉईन मिळाले?

"मी रक्कम उघड करणार नाही. पण, मला लाखभर रुपये नक्कीच मिळाले आहेत", आपल्या बिटकॉईनच्या कल्पनेवर प्रशांत खूश आहेत.

प्रशांत आणि त्यांची पत्नी निती बंगळुरूमध्ये एक स्टार्टअप कंपनी चालवतात. ही कंपनी माहिती तंत्रज्ञानाशी संबंधित असल्यामुळे त्यांना क्रिप्टो करन्सीची कल्पना सुचली.

"लग्नाला आलेले आमचे बहुतेक मित्र माहिती तंत्रज्ञान क्षेत्रातच काम करतात. त्यामुळे तंत्रज्ञान आणि भेटवस्तू देण्याची परंपरा यांचं मीलन घडवून आणण्याचं आम्ही ठरवलं."

"आमच्या पालकांनाही आम्ही विश्वासात घेतलं. त्यांनाही पटलं. मग आम्ही ते प्रत्यक्षात आणलं,' प्रशांत यांनी त्यांची कल्पना बीबीसीला समजावून सांगितली", प्रशांत म्हणाले.

लग्नात लाखोंचा आहेर. पण, बिटकॉईनच्या रुपात

"काही मित्र होते, ज्यांनी पारंपरिक भेटवस्तूंना अगदीच फाटा दिला नाही. त्यांनी भेटवस्तूही आणली आणि बिटकॉईनही जमा केले", ते सांगतात.

प्रशांत मूळचे जमशेदपूरचे आहेत. तर नीती यांचं जन्मगाव आहे बिहारमधील पाटणा.

लग्नासाठी जमलेल्या काही मित्रांशीही बीबीसीने संवाद साधला. अनेकांना ही कल्पना आवडली होती.

"बिटकॉईन भेट म्हणून देण्याची कल्पना सरकारला कितपत आवडेल माहीत नाही. पण, कल्पना फक्त अभिनवच नाही तर उपयुक्त आहे", एक जण म्हणाला.

"क्रिप्टो करन्सीचा वापर भविष्यात आणखी वाढू शकेल",  एका नातेवाईकांनं आम्हाला नाव गुप्त राखण्याच्या अटीवर सांगितलं.

बिटकॉईनच का?

वधू नीती जिथे आधी काम करत होती, त्या कंपनीचे कार्यकारी संचालक रवी शंकर एन यांनी झेबवे नावाच्या ऑनलाईन एक्सचेंजमधून खरेदी केलेले बिटकॉईन प्रशांत यांना भेट दिले.

त्यांनी आणखी एक गोष्ट स्पष्ट केली.

"अगदी एका आठवड्यापूर्वी बिटकॉईन चर्चेत आले. पण, प्रशांत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बंगळुरूमध्ये पार पडलेलं हे लग्न एरवी इतर लग्नांसारखंच आहे. पण, वेगळेपण आहे वधूवरांना मिळालेल्या आहेरात.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बडोद्यात सुरू असलेल्या 91व्या अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनाचे अध्यक्ष लक्ष्मीकांत देशमुख यांनी त्यांच्या अध्यक्षीय भाषणात, अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याची गळचेपी होत असल्याबद्दल भूमिका मांडली. त्यासंदर्भात बीबीसी मराठीने त्यांच्याशी बातचीत केली. या मुलाखतीतले हे निवडक प्रश्न आणि संमेलनाध्यक्षांची उत्तरं :

फेसबुकवर लाईव्हच्या संपूर्ण मुलाखत पाहण्यासाठी बातमीच्या तळाशी दिलेल्या लिंकवर क्लिक करा.

प्रश्न :'राजा तू चुकतो आहेस, तू सुधारलं पाहिजे,' असं म्हणताना तुमचा रोख कोणावर आहे, हे पंतप्रधान नरेंद्र मोदींना उद्देशून आहे का?

अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याची गळचेपी भारतात होते आहे, ही काही आजची गोष्ट नाही. ती एका व्यक्तीशी, एका पक्षाशी संबंधित नाहीये. भाषणात मी ज्याची चर्चा केली ती गळचेपी हे non state actors करतात. लेखकांना धमकावतात, त्यावर मी भाष्य केलं आहे.

जेव्हा धमकावलं जातं तेव्हा लेखकाच्या मनात काही प्रश्न निर्माण होतात. तो भयभीत होतो. तो लिखाणापूर्वीच त्यावर कात्री चालवतो. आपण हे लिहावं का नाही, अशी भावना निर्माण होणं चुकीचं आहे. याचा अर्थ समाज, सरकार कमी पडतं आहे. त्या व्यवस्थेला उद्देशून हे भाषण केलं आहे.

ग्रंथांची, विचारांची सत्ता चालते तो देश मोठा होतो. कलाकारापुढे सरकारनं नम्र, उदार राहायला हवं, अशी माझी भूमिका आहे.

प्रश्न : मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी उद्घाटनाच्या कार्यक्रमात, महाराष्ट्र आणि गुजरातमध्ये मुक्त वातावरण असल्याचं म्हटलं आहे, आपलं त्यावर मत काय?

त्यांचं म्हणणं फारसं चुकीचं नाही. याच भूमीवर राहून मी परखड भाषण केलं. कधी कधी एखाद्या विधानाचा वेगळा अर्थ काढून त्याला विरोध केला जातो. ट्रोलिंग केलं जातं. असे प्रकार घडतात, मात्र त्यावर कारवाई झाली नाही तर तिथलं अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य धोक्यात येतं.

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी उद्घाटनाच्या कार्यक्रमात महाराष्ट्र आणि गुजरातमध्ये मुक्त वातावरण असल्याचं म्हटलं.

सरकार आणि पोलीस यांनी धमक्यांची दखल घ्यावी. तसं होत नाही. कलावंत आणि लेखकांनीही त्यांचं स्वातंत्र्य प्राणपणानं जपायला हवं. प्रसंगी लढायलाही हवं.

प्रश्न : मराठी भाषा, ज्ञानाची, पैशाची, रोजगाराची भाषा कधी होईल?

सध्यातरी इंग्रजीला पर्याय दिसत नाही. आपल्या देशात भाषिक गुंतागुंत खूप आहे. पालकांचा ओढा इंग्रजीकडे आहे. इंग्रजीत शिकूनच यशस्वी होता येतं, ही पालकांची भ्रामक कल्पना आहे, ...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याची गळचेपी भारतात होते आहे, ही काही आजची गोष्ट नाही. कलाकारापुढे सरकारनं नम्र, उदार राहायला हवं, अशी भूमिका अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनाचे अध्यक्ष लक्ष्मीकांत देशमुख यांनी बीबीसीशी बोलताना मांडली. तामिळनाडूप्रमाणे मराठी लर्निंग अॅक्ट करावा, अशी मागणीही त्यांनी केली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बर्फाच्छादित प्रदेशात यान उतरलं.

चंद्राच्या अप्रकाशित अशा भागात कार्यरत चँग-5 यान दगड आणि मातीच्या नमुन्यांचा समावेश असणारी कॅप्सूल घेऊन मंगोलियात स्थानिक वेळेनुसार दीड वाजता उतरलं.

अमेरिकेचं अपोलो आणि रशियाच्या लुना या चांद्रमोहिमा यशस्वीपणे पूर्ण झाल्यानंतर 40 वर्षांनी चीनचं यान मातीच्या नमुन्यांसह परतलं आहे.

यामुळे चंद्राच्या पृष्ठभागाबद्दल, तिथल्या भौगोलिक स्थितीबद्दल, भूगर्भाबद्दल, इतिहासाबद्दल नव्याने काही कळू शकतं.

चँग-5 यशस्वी परतणं हे चीनच्या अंतराळविश्वातल्या दमदार मुशाफिरीचं द्योतक आहे.

चंद्रावरून परतलेली हे यान इन्फ्रारेड कॅमेरे वापरणाऱ्या हेलिकॉप्टरांना दिसलं. यानाची ओळख पटल्यानंतर चीनने त्या बर्फाच्छादित भागात आपला ध्वज फडकावला.

नोव्हेंबर महिन्याच्या अखेरीस चँग-5 चंद्राच्या दिशेने झेपावलं होतं. विविध गोष्टींचं परीक्षण करण्यासाठी चीनचं यान अंतराळात झेपावलं होतं. यानाचा एक भाग चंद्राच्या पृष्ठभागाचा अभ्यास करण्यासाठी तिथे उतरला.

यानाने चंद्रावर दोन दिवस व्यतीत करून नमुने गोळा केले.

नमुने घेण्यासाठी यानाने स्कूप अँड ड्रिल पद्धती वापरली. किती व्याप्तीचं परीक्षण करण्यात आलं हे समजू शकलेलं नाही मात्र दोन ते चार किलो आकाराचे हे नमुने असू शकतात.

चंद्रावरून परतणारं चँग-5 आंतरराष्ट्रीय अवकाश केंद्रातून परतणाऱ्या कॅप्सूलपेक्षा वेगाने परतलं आहे.

चंद्राच्या पृष्ठभागाच्या नमुन्यांची काटेकोर तपासणी करण्यात येईल.

परतण्याआधी पृथ्वीच्या बाह्य आवरणात असलेल्या वायूपटलामध्ये हे यान होतं. तिथून पृथ्वीवर उतरण्याचे त्याचे प्रयत्न सुरू झाले.

चीनमधल्या इनर मंगोलिया प्रदेशातल्या सिझिवांग भागात पॅराशूटच्या माध्यमातून ही कॅप्सूल पृथ्वीवर परतली. चीनचे अंतराळवीरही मोहीम फत्ते करून याच भागात उतरले होते.

इन्फ्रारेड कॅमेऱ्यांनी कॅप्सूलच्या आगमनाने निर्माण झालेली उष्णता टिपत अचूक स्थान ओळखलं.

अमेरिकेच्या अपोलो आणि तत्कालीन सोव्हिएत रशियाच्या लुना या मोहिमांमध्ये चंद्रावरच्या पृष्ठभागावरचे 400 किलो नमुने जमा करण्यात आले होते.

पण हे नमुने खूप जुने होते. काही दशलक्ष वर्ष जुने. चँग-5 ने आणलेले एकदमच वेगळे असतील.

चंद्राच्या उत्तर पश्चिमेकडचा मॉन्स रुमकर या ज्वालामुखीमय भागाकडे चीनने लक्ष केंद्रित केलं होतं.

या भागातल्या दगडांचे, मातीचे नमुने 1.2, 1.3 दशलक्ष वर्षांपेक्षा जुने असणार नाहीत. चंद्राची अंतर्गत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

चीनचं चँग-5 यान चंद्रावरचे दगड आणि मातीचे नमुने घेऊन पृथ्वीवर परतलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बलरामपूर पोलिसांनी ट्वीटरवर एक व्हिडियो पोस्ट करत तरुणीच्या पालकांकडून तक्रार मिळाल्याची माहिती दिली आहे.

पोलिसांनी या व्हिडियोमध्ये म्हटलं आहे, "तक्रारीत 22 वर्षांच्या मुलीच्या कुटुंबीयांनी सांगितलं आहे की ती एका खाजगी कंपनीत नोकरी करायची. मंगळवारी मुलगी कामावर गेली. पण संध्याकाळी उशिरापर्यंत घरी परतलीच नाही. कुटुंबीयांनी तिला फोन करून संपर्क करण्याचा प्रयत्न केला. पण संपर्क होऊ शकला नाही. थोड्या वेळाने मुलगी रिक्षाने घरी आली तेव्हा तिच्या हाताला सलाईन लावलं होतं आणि तिची परिस्थिती खूप वाईट होती. कुटुंबीय तिला तातडीने हॉस्पिटलला घेऊन गेले. पण, रस्त्यातच तिचा मृत्यू झाला."

पोलिसांनी सांगितलं, "तक्रारीत कुटुंबीयांनी दोन मुलांची नावं सांगितली आहेत. त्या मुलांनी कुठल्यातरी डॉक्टरकडे नेऊन आमच्या मुलीवर उपचार केले. तिच्यावर बलात्कार केला. प्रकृती ढासळल्यावर तिला डॉक्टरांकडे नेण्याऐवजी घरी पाठवलं."

या प्रकरणात पोलिसांनी दोन आरोपींना अटकही केली आहे. पुढील चौकशी करून इतर आरोपींनाही अटक करण्यात येईल, अशी माहिती पोलिसांनी दिली आहे.

या प्रकरणातल्या आरोपींनी मुलीचे हात, पाय आणि कंबरही मोडल्याचं काही प्रसार माध्यमांनी सांगितलं होतं.

बलरामपूर पोलिसांनी मात्र याचं खंडन केलं आहे. ट्विटरवरच एका यूजरला उत्तर देताना पोलिसांनी म्हटलं आहे, "हात, पाय आणि कंबर मोडल्याची माहिती खोटी आहे."

यूजरने लिहिलं होतं, "हाथरसनंतर यूपीमध्ये आणखी एक गँगरेप आणि खून. हे त्यापेक्षाही भयंकर आहे. एका दलित मुलीवर गँगरेप आणि खून. यावेळी यूपीतल्या बलरामपूरमध्ये. बलात्कारानंतर तिचे पाय आणि कंबर तोडण्यात आले. इतकंच नाही तर तिला विषाचं इंजेक्शनही देण्यात आलं. दोघांना अटक केल्याचं पोलिसांचं म्हणणं आहे."

यानंतर पोलिसांनी स्वतः एक व्हिडियो मेसेज तयार करून तो पोस्ट केला.

मुख्यमंत्र्यांच्या राजीनाम्याची मागणी

या प्रकरणानंतर उत्तर प्रदेशचे माजी मुख्यमंत्री अखिलेश यादव यांनी ट्वीटरवर लिहिलं, "भाजप सरकारने हाथरस प्रमाणे निष्काळजीपणा आणि सारवासारव करू नये आणि तात्काळ कारवाई करावी."

तर आम आदमी पक्षाचे संजय सिंह यांनी उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांच्या राजीनाम्याची मागणी केली आहे.

संजय सिंह आपल्या ट्विटमध्ये लिहितात, "बलरामपूरमध्ये काळीज पिळवटून टाकणारी घटना. एका दलिताची मुलगी नराधमांच्या वासनेला बळी पडली. योगी राजमध्ये मुलगी होणं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

हाथरसमधल्या बलात्काराने देशभर उफाळलेला संताप शांत होतो न होतो तोच उत्तर प्रदेशातल्याच बलरामपूरमध्ये एका दलित मुलीवरही कथित सामूहिक बलात्कार झाल्याचं तिच्या कुटुंबीयांचं म्हणणं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बलुचिस्तान

या स्फोटामध्ये सिराज यांचा मृत्यू झाल्याच्या वृत्ताला त्यांचे बंधू आणि माजी संसद सदस्य लष्करी रैसानी यांनी दुजोरा दिला. ते बीबीसीशी यासंदर्भात बोलले. 2011 मध्येही सिराज यांच्यावर अशाच स्वरुपाचा हल्ला झाला होता. मात्र त्यावेळी ते वाचले होते.

क्वेटा शहराच्या दक्षिणेला 35 किमी अंतरावर असणाऱ्या एका गावात इलेक्शन रॅली सुरू होती. तिथे हा बाँबस्फोट झाल्याचं स्थानिक पोलिसांनी सांगितलं. आठ ते दहा किलोग्रॅम स्फोटकांचा हल्ल्यासाठी वापर करण्यात आल्याचं स्पष्ट झालं आहे. बॉल बेअरिंगच्या साह्याने हा स्फोट घडवण्यात आला.

दरम्यान बानू शहराजवळ झालेल्या बाँब हल्ल्यात चार जणांचा मृत्यू झाला. निवडणुकीसंदर्भातील सभेवेळी हा स्फोट झाला.

हा बाँबस्फोट एवढा मोठा होता की 8 ते 10 किलोमीटरपर्यंतचा प्रदेश यामुळे हादरला. गेल्या 24 तासांत बलुचिस्तान प्रांतात झालेला हा तिसरा हल्ला आहे. पहिला बाँबस्फोट नैर्ऋत्य बलुस्तानमध्ये झाला. यात 10 लोकांचा मृत्यू झाला. या स्फोटांची जबाबदारी पाकिस्तानातल्या कट्टरवादी संघटनांनी घेतली आहे.

बाँबस्फोटानंतर जखमींना रुग्णालयात नेताना

या निवडणुकांमध्ये सहभागी होऊ नये यासाठी कट्टरवादी लोकांवर दबाव आणत आहेत.

25 जुलैला पाकिस्तानमध्ये सार्वत्रिक निवडणुका होत आहेत. 342 जागांसाठी मतदार होणार आहे. नवाझ शरीफ यांचा पाकिस्तान मुस्लिम लीग, माजी क्रिकेटपटू इम्रान खानप्रणित पाकिस्तान तहरीक-इ-इन्साफ, बिलावल भुट्टो झरदारी यांचा पाकिस्तान पीपल पार्टी हे पक्ष रिंगणात आहेत. नागरी सत्ताधाऱ्यांनी कार्यकाळ पूर्ण करून सत्ता सोपवण्याची पाकिस्तानमधली ही केवळ दुसरीच वेळ असणार आहे.

पाकिस्तानातील बाँबस्फोटावेळचं दृश्य

निवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर राजकीय चळवळवादी, पत्रकार आणि सत्ताधारी लष्कराचे विरोधक यांच्यावर करण्यात आलेल्या कारवाया चर्चेत आहेत. निवडणुका सुरक्षित वातावरणात व्हाव्यात यासाठी 371, 000 एवढं प्रचंड सुरक्षादल तैनात करण्यात येणार आहे. शुक्रवारी झालेल्या बाँबस्फोटांमुळे सुरक्षेचा प्रश्न ऐरणीवर आला आहे.

हल्ले अनपेक्षित

एम. इल्यास खान, बीबीसी इस्लामाबाद प्रतिनिधी

संवेदनशील भागातून कट्टरवादी लोकांना पकडण्यात आल्याचा दावा पाकिस्तान लष्कराने केला होता. म्हणूनच शुक्रवारी झालेले हल्ले अनपेक्षित मानले जात आहेत.

2013 सार्वत्रिक निवडणुकांपूर्वी कट्टरवाद्यांनी इशारा दिला होता. याचा परिणाम म्हणजे धर्मनिरपेक्ष...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

माजी पंतप्रधान नवाझ शरीफ पाकिस्तानात परत येत असल्याचं वृत्त असतानाच दुसरीकडे बलुचिस्तानातल्या एका निवडणूक प्रचार सभेत झालेल्या बाँब हल्ल्यात  70  जण ठार झाले. बलुचिस्तान पीपल्स पार्टीचे उमेदवार सिराज रैसानी यांचाही या स्फोटांत मृत्यू झाला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बायडन यांच्या आधीच्या ट्रंप सरकारने तालिबानसोबत ठरवलेली सैन्य माघारी घेण्यासाठीची 1 मे ही तारीख मात्र चुकणार आहे. 1 मे पर्यंत पूर्ण सैन्य माघारी घेणं कठीण असल्याचं बायडन यांनी यापूर्वीच बोलून दाखवलं होतं.

अमेरिकेतल्या वर्ल्ड ट्रेड सेंटर आणि पेंटागॉनवर 11 सप्टेंबर 2001 साली झालेल्या हल्ल्याला 20 वर्ष पूर्ण होत असतानाच  येत्या 11 सप्टेंबरपर्यंत अमेरिका आपलं सैन्य माघारी घेईल.

तालिबान हिंसाचार कमी करण्याचं मान्य केलं होतं, पण त्यांनी असं केलं नसल्याचं अमेरिका आणि नाटोचं म्हणणं आहे.

अमेरिका आपलं सैन्य माघारी घेण्याच्या प्रक्रियेत असताना जर तालिबानने अमेरिकन सैन्यावर हल्ला केला तर, "त्यांना चोख प्रत्युत्तर दिलं जाईल," असा इशारा तालिबानला देण्यात आल्याचं पत्रकारांना माहिती देणाऱ्या प्रशासनातल्या वरिष्ठ अधिकाऱ्याने सांगितलं.

अमेरिकन सैन्य धोक्यात येऊ शकेल, अशा रीतीने घाईघाईने सैन्य अफगाणिस्तानातून काढून घेण्यात अर्थ नसल्याचं बायडन यांचं मत असल्याचं या अधिकाऱ्याने सांगितलं.

गेली 20 वर्षं अफगाणिस्तानात सुरू असणारा हा संघर्ष आता थांबवण्याची वेळ आली असून इतर गोष्टींकडे लक्ष देणं गरजेचं असल्याचं अमेरिकेने घेतलेल्या आढाव्यात ठरवण्यात आलं.

बुधवारी (14 एप्रिल)  राष्ट्राध्यक्ष बायडन स्वतः याबाबतची घोषणा करण्याची शक्यता आहे.

परदेशी फौजा देशातून बाहेर पडत नाहीत तोपर्यंत आपण कोणत्याही परिषदांना हजेरी लावणार नसून अफगाणिस्तानाच्या भवितव्यसाठी या महिन्यात तुर्कीमध्ये पार पडणाऱ्या परिषदेलाही आपण हजर राहणार नसल्याचं तालिबानने म्हटलंय.

कतारमधले तालिबानचे प्रवक्ते मोहम्मद नईम यांनी ट्वीट केलंय, "जोपर्यंत सगळ्या परदेशी फौजा आमच्या मातृभूमीतून पूर्णपणे माघार घेत नाहीत, तो पर्यंत आम्ही अफगाणिस्तानाविषयी निर्णय घेणाऱ्या कोणत्याही परिषदांमध्ये सहभागी होणार नाही."

2001 सालापासून सुरू असलेल्या या प्रदीर्घ युद्धावर अमेरिकेने आतापर्यंत अब्जावधी डॉलर्स खर्च केले आहेत आणि त्यांचे 2000 सैनिक आतापर्यंत मारले गेले आहेत.

देशातल्या शांततेसाठीच्या चर्चा सुरू ठेवत, अल् - कायदा किंवा इतर दहशतवादी गटांना कारवाई करू न देण्याचा आपला शब्द तालिबानने पूर्ण केला तर अमेरिका आणि नाटोचे देश 14 महिन्यांमध्ये अफगाणिस्तानातून सैन्य माघारी घेतील, असा करार गेल्या फेब्रुवारीमध्ये करण्यात आला होता.

याच्या मोबदल्यात आपल्या हजारो सदस्यांना तुरुंगातून...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अमेरिकन सैन्य 11 सप्टेंबरपर्यंत अफगाणिस्तानातून बाहेर पडणार असल्याची घोषणा अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष जो बायडन करतील, असं अधिकाऱ्यांनी अमेरिकन माध्यमांना सांगितलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बाळासाहेब ठाकरे

किंबहूना शिवसेना आणि भाजप युतीने प्रचाराचा आरंभ करण्यासाठी नेहमी कोल्हापूरच निवडलं आहे. यावेळच्या निवडणुकीतही युतीने ही परंपरा कायम राखली आहे. यंदा ही सभा तपोवन मैदानावर होत आहे. 'तपोवन'सारख्या विस्तिर्ण माळावर सभा घेणं म्हणजे आव्हानचं असतं. शहरातील बिंदू चौक ते तपोवनवर सभा घेण्याइतकं बळ शिवसेना भाजपला जिल्ह्यात मिळालं आहे.

कोल्हापूर जिल्हा पूर्वी शेतकरी कामगार पक्षाचा बालेकिल्ला होता, नंतर शहर शिवसेनेकडे आणि बाकी जिल्ह्यात काँग्रेस आणि राष्ट्रवादीचं एकहाती वर्चस्व अशी स्थिती पुढे बरीच वर्षं होतं.

सध्या कोल्हापुरात 6 आमदार शिवसेनेचे, 2 भाजपचे आणि 2 राष्ट्रवादी काँग्रेसचा अशी राजकीय परिस्थिती आहे. युतीच्या सभांना गर्दी होते, पण मतं मिळत नाहीत, अशी स्थिती कोल्हापुरात बरीचं वर्षं होती. तरीही इथं याच जिल्ह्यात युतीने सभा घेऊन प्रचाराचा प्रारंभ करण्याची प्रथा कायम ठेवली आहे.

बाळासाहेबांची पहिली सभा

6 मे 1986 रोजी शिवसेना पक्षाची कोल्हापूरमध्ये स्थापना झाली त्यावेळी बाळासाहेब ठाकरे आणि मीनाताई ठाकरे यांनी कोल्हापूर मध्ये अंबाबाई मंदिरात देवीचं दर्शन घेतले. त्याच दिवशी कोल्हापूरमधल्या बिंदू चौक इथं बाळासाहेब ठाकरे यांची पहिली सभा झाली. बिंदू चौकात बाळासाहेबांना ऐकण्यासाठी प्रचंड गर्दी जमली होती. बिंदू चौकातील सर्व वाहतूक यावेळी बंद करण्यात आली होती, अशी आठवण ज्येष्ठ पत्रकार नंदकुमार वेठे यांनी सांगितली. बाळासाहेबांबद्दल कोल्हापूरमध्ये वेगळेच आकर्षण होतं सुरुवातीला एक आमदार असलेल्या कोल्हापूर मध्ये आता शिवसेनेचे सहा आमदार आहेत. बिंदू चौकानंतर बाळासाहेब ठाकरे यांच्या शिवसेनेसाठीच्या आणि युतीच्या प्रचाराच्या सभा शहरातल्या गांधी मैदानावर होऊ लागल्या.

बाळासाहेबांची सभा उधळण्याचा प्रयत्नही कोल्हापुरातच

कोल्हापुरातील बाळासाहेब ठाकरेंच्या सभा प्रचंड गाजल्या. पण 1967मध्ये बाळासाहेबांची एका सभा उधळण्याचा प्रयत्न झाला होता, अशी नोंद आहे. महागाईविरोधात झालेल्या आंदोलनात प्राण गमावलेल्या कार्यकर्त्यांबद्दल बाळासाहेब ठाकरे यांनी वक्तव्य केलं होतं. त्यानंतर 1967ला बिंदू चौकात झालेली त्यांची सभा उधळून लावण्याचा प्रयत्न डाव्या चळवळीतील कार्यकर्त्यांनी केला होता. 2018मध्ये यांतील एक कार्यकर्ते एम. बी. पडवळे यांचा सत्कारही झाला होता. त्याकाळी कोल्हापूर जिल्ह्यात डाव्या पक्षांचं मोठं वर्चस्व होतं. ...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

'जमलेल्या माझ्या तमाम हिंदू बांधवांनो...' शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे त्यांच्या शैलीत भाषणाला सुरुवात करायचे आणि उपस्थितांतून घोषणा आणि टाळ्यांचा पाऊस सुरू व्हायचा. हे चित्र राज्यातील सर्वच भागांत दिसायचे. कोल्हापूर त्याला अपवाद नव्हतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बाळासाहेब ठाकरे

सात वर्षांपूर्वी म्हणजे 2010मध्ये रजनीकांत यांचा 'रोबोट' म्हणजेच तामीळ भाषेतला 'एंद्रीयन' हा चित्रपट आला होता. या चित्रपटाच्या निमित्तानं रजनीकांत मुंबईत आले होते. त्या वेळी त्यांनी बाळासाहेबांना भेटण्याची इच्छा व्यक्त केली.

शिवसेनेचे राज्यसभेचे खासदार संजय राऊत या भेटीचे साक्षीदार होते.

"या भेटीचं वैशिष्ट्य म्हणजे बाळासाहेबांनी त्यांचं वेळापत्रक थोडंसं बाजूला सारून ही भेट घेतली होती," राऊत यांनी त्या वेळची आठवण सांगितली.

"बाळासाहेब दुपारच्या वेळी विश्रांती घेत. रजनीकांत भेटायला येणार असल्यानं त्यांनी दुपारची विश्रांती बाजूला सारली होती," राऊत यांना ही भेट अजूनही आठवते.

"मी त्या वेळी बाळासाहेबांना भेटलो होतो. मी निघत असताना बाळासाहेबांनी मला थांबायला सांगितलं. 'एक मोठी व्यक्ती येणार आहे, भेटून जा' असं ते सारखं म्हणत होते. पण कोण येणार, हे काही त्यांनी सांगितलं नाही."

"बाळासाहेबांनी बाहेर फोन करून पाहुणे कधी येणार ते विचारलं. बाहेरून त्यांना सांगण्यात आलं की, पाहुणे 'मातोश्री'च्या गेटवर पोहोचले आहेत. मग बाळासाहेब मला म्हणाले की, तीन चार मिनिटांमध्ये पाहुणे येतीलच," राऊत यांनी सांगितलं.

रजनीकांत

रजनीकांत बाळासाहेब बसलेल्या खोलीत आले, तो क्षण राऊतांना अजूनही आठवतो.

"थोड्या वेळानं दरवाजा उघडला आणि 'जय महाराष्ट्र साहेब' असं खणखणीत आवाजात म्हणत रजनीकांत आले. साधेसेच कपडे, आपण सुपरस्टार असल्याचा कोणताही बडेजाव नाही..." राऊत यांनी तो क्षण जिवंत केला.

रजनीकांत यांना प्रत्यक्ष बघून भांबावून गेल्याचंही राऊत यांनी सांगितलं. "ते दक्षिणेतले महानायक आहेत. पण ते आले ते अगदी साध्या कपड्यांमध्ये. त्यांचं वागणं, बोलणं खूप साधं होतं," राऊत सांगतात.

रजनीकांत आले तोच त्यांनी बाळासाहेबांना वाकून नमस्कार केला. या संपूर्ण भेटीदरम्यान रजनीकांत जास्तीत जास्त वेळ मराठीतूनच बोलत होते, असंही राऊत यांनी सांगितलं.

रजनीकांत यांचं मराठी एवढं चांगलं कसं, असंही राऊत यांनी रजनीकांत यांना विचारलं. त्यावर रजनीकांत यांनी उत्तर दिलं, "मी महाराष्ट्रातलाच आहे. नंतर कर्नाटक आणि तामीळनाडूत गेलो. तिथला झालो असलो, तरी मराठी आवर्जून बोलतो."

त्या भेटीत बाळासाहेब आणि रजनीकांत यांच्यात मुख्यत्त्वे रजनीकांत यांच्या चित्रपटाविषयी चर्चा झाली. 'रोबोट' या चित्रपटात त्यांनी काही साहसी दृश्यं चित्रीत केली होती.

वयाच्या 62व्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे आणि चित्रपटसृष्टी यांचं नातं वेगळंच होतं. बाळासाहेबांच्या हयातीत 'मातोश्री'नं चित्रपटसृष्टीतल्या अनेक तारेतारकांचा पाहुणचार केला. यातलाच एक मोठा तारा म्हणजे रजनीकांत!


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बिग बॉस शिल्पा शिंदे

रविवारी सायंकाळी पुण्याजवळच्या लोनावळामध्ये पार पडलेल्या अंतिम फेरीत शिल्पाने दुसऱ्या एका टीव्ही अभिनेत्रीवर, हिना खानवर मात केली. हिना खान ही 'ये रिश्ता क्या कहलाता हैं' या टीव्ही मालिकेत अक्षराच्या भूमिकेत होती.

अंतिम फेरीत बिग बॉसचा होस्ट सलमान खानसह अभिनेता अक्षय कुमारही सहभागी झाला होता.

बिग बॉसच्या अकराव्या पर्वाच्या ग्रँड फिनालेमध्ये सलमान खानने आणखी एक घोषणा केली. ती म्हणजे, 'बिग बॉस' आता मराठीत येणार  आहे. सध्या काही वृत्तांमधून अभिनेता रितेश देशमुख या शोचं सूत्रसंचालन करणार असल्याचं पुढे येत आहे.

सोशल मीडियासून तर घरोघरी चर्चेत राहणाऱ्या या शोची विजेती मराठमोळी शिल्पा ठरली. जाणून घेऊया शिल्पाच्या या विजयाविषयी काही मनोरंजक गोष्टी :

1. बिग बॉस हा अमेरिकन रिअॅलिटी शो बिग ब्रदरच्या धर्तीवर आधारित एक शो आहे, ज्यात काही चर्चेत राहणारे चेहरे एक बंदीस्त घरात शंभरहून अधिक दिवसांसाठी राहतात. कलर्स चॅनलवर येणाऱ्या या शोचा यंदा 11वा सिझन होता.

2. बिग बॉस विजेत्याला एक ट्रॉफी आणि 50 लाख रोख रक्कम मिळणार होती. पण ही रक्कम नंतर कमी होऊन 44 लाख झाली, कारण एका टास्कमध्ये विकास गुप्ता या रकमेपैकी 6 लाख रुपये घेऊन शोमधून बाहेर पडला.

3. शिल्पा शिंदे 105 दिवस बिग बॉसच्या घरात होती. रविवारी झालेल्या अंतिम फेरीतही घरातून काही स्पर्धकांना बाहेर काढण्याची प्रक्रिया सुरूच होती.

4. रविवारी घरातून सर्वांत आधी बाहेर पडलेला पुनीष शर्मा चौथ्या क्रमांकावर राहिला. त्यानंतर बाहेर पडलेला विकास गुप्ता तिसऱ्या क्रमांकावर राहिला. अखेर जेतेपदासाठी शिल्पा शिंदे आणि हिना खान यांच्यात मोठी चुरस होती.

बिग बॉस-11च्या अंतिम फेरीतील स्पर्धक

5. 1999मध्ये करीअरची सुरुवात करणारी शिल्पा शिंदे हिचं नाव गाजलं ते 'भाभीजी घर पर हैं' या मालिकेनं. यात तिची अंगुरी भाभीची भूमिका आणि तिच्या बोलण्याच्या खास शैलीमुळे चर्चेत राहिली. पण निर्मात्यांसमवेत झालेल्या वादामुळे तिने 2016ला ही मालिका सोडली.

6. शिल्पा शिंदेने या मालिकेच्या निर्मात्यावर लैंगिक शोषणाचे आरोप केले होते. या निर्मात्याने हे आरोप नाकारले आहेत.

7. त्या मालिकेतून बाहेर पडल्यावर बराच वेळ तिच्याकडे कुठला मोठा प्रोजेक्ट नव्हता. 'पटेल की पंजाबी शादी' या सिनेमात तिनं एक आयटम साँग केलं आहे. याशिवाय ती 'चिडिया घर' या मालिकेसह अनेक मालिकांमध्ये मोठ्या भूमिकांमध्ये...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

प्रसिद्ध टीव्ही मालिका 'भाभी जी घर पर हैं'मधल्या अंगुरी भाभी, अर्थात अभिनेत्री शिल्पा शिंदे यंदाची बिग बॉस-11 शोची विजेती ठरली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बिल आणि मेलिंडा गेट्स

लग्नानंतर 27 वर्षांनी त्यांनी घटस्फोटाचा निर्णय घेतला आहे.

"जोडपं म्हणून आम्ही यापुढे आयुष्य व्यतीत करू शकत नाही," असं या दांपत्याने संयुक्त निवेदनात म्हटलं आहे.

खूप विचार करून आणि नात्याबाबत बोलल्यानंतर आम्ही घटस्फोटाचा निर्णय घेतला आहे.

गेल्या 27 वर्षांत तीन मुलांचं संगोपन करत त्यांना वाढवलं. सामाजिक कार्यासाठी संस्था उभारली. जगभरातल्या लोकांचं आयुष्यमान सुधारावं यासाठी ही संस्था काम करते.

फाउंडेशनचे काम एकत्र सुरू ठेवणार

घटस्फोट होणार असला तरी सामाजिक कार्यासाठी ते एकत्र असतील असं या दोघांनी म्हटलं आहे.

हे काम सुरूच राहील, फाऊंडेशनसाठी आम्ही एकत्रित काम करत राहू. मात्र वैयक्तिक आयुष्यात पती-पत्नी म्हणून यापुढे आम्ही एकत्र वाटचाल करू शकत नाही असं या दोघांनी म्हटलं आहे.

आम्ही आयुष्याच्या नव्या टप्प्यावर आहोत. आम्हाला असं वाटतं, आमच्या वैयक्तिक आयुष्याचा आदर करण्यात यावा.

1980च्या दशकात बिल आणि मेलिंडा यांची ओळख झाली. मेलिंडा यांनी मायक्रोसॉफ्टमध्ये काम करायला सुरुवात केली होती.

तीन मुलांचे पालक असलेले बिल आणि मेलिंडा हे दोघं मिळून बिल अँड मेलिंडा गेट्स फाऊंडेशन नावाची संस्था चालवतात.

सामाजिक कार्य

साथीच्या आजारांनी त्रस्त मुलांच्या आरोग्यावर, लसीकरणासाठी या संस्थेने पुढाकार घेऊन कोट्यवधी रुपये खर्च केले आहेत.

गिव्हिंग प्लेज सुरू करण्यात बिल-मेलिंडा गेट्स आणि वॉरेन बफे यांचा पुढाकार होता. गिव्हिंग प्लेज म्हणजे उद्योगपतींकडून सामाजिक कार्यासाठी पैशाच्या रुपात दिलं जाणारं भरीव योगदान.

फोर्ब्स मासिकानुसार, 124 बिलिअन डॉलर इतक्या प्रचंड संपत्तीचे मानकरी बिल जगातील चौथे श्रीमंत व्यक्ती आहेत.

70च्या दशकात बिल गेट्स यांनी मायक्रोसॉफ्टची स्थापना केली. माहिती आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रातील मायक्रोसॉफ्ट ही अग्रगण्य कंपनी समजली जाते. या कंपनीच्या माध्यमातून बिल यांना पैसा, प्रसिद्धी, प्रतिष्ठा मिळालं.

1987 मध्ये मेलिंडा यांनी मायक्रोसॉफ्टसाठी काम करायला सुरुवात केली. न्यूयॉर्क शहरात एका बिझनेस डिनरला ते पहिल्यांदा एकत्र गेले.

नेटफ्लिक्सवरच्या एका डॉक्युमेंटरीत बिल यांनी सांगितलं की, या डिनरनंतर दोघांमधलं नातं बहरू लागलं. आम्ही एकमेकांना समजून घेऊ लागलो. काळजी घेऊ लागलो. अशा वेळी दोनच गोष्टी होऊ शकतात- एक ब्रेकअप, नाहीतर लग्न.

1994 मध्ये या दोघांनी लग्न केलं. हवाईतील एका...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मायक्रोसॉफ्टचे संस्थापक आणि सामाजिक कार्यात योगदान देणाऱ्या बिल आणि मेलिंडा गेट्स यांनी विभक्त होण्याचा निर्णय घेतला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बिलावल भुट्टो आणि मरियम नवाज

यंदाच्या वेळी सत्तेशी संबंधित कुरघोडींमध्ये राजकीय पक्ष आणि लष्कर तर आहेच. पण सोबतच पोलीससुद्धा यावेळी मैदानात उतरल्याचं पाहायला मिळत आहे.

पाकिस्तानात पहिल्यांदाच पोलिसांनी अशा प्रकारच्या घडामोडींमध्ये उडी घेतली आहे. पहिल्यांदाच एका मोठ्या पोलीस अधिकाऱ्याचं अपहरण करण्यात आलं. त्या अधिकाऱ्याकडून एका नेत्याच्या अटक आदेशावर सही करून घेण्यात आली, असं सांगण्यात येत आहे.

या नेत्याचं नाव आहे लष्करातील निवृत्त कॅप्टन मोहम्मद सफदर. यांची विशेष ओळख म्हणजे मोहम्मद सफदर हे माजी पंतप्रधान नवाज शरीफ यांचे जावई आहेत.

पोलिसांनी हा विषय प्रतिष्ठेचा बनवला आहे. संबंधित अधिकारी आणि त्यांच्यासारख्या इतर अनेक अधिकाऱ्यांनी दोन महिन्यांच्या सुटीसाठी अर्ज केला आहे.

या प्रकरणाची दखल आता लष्करानेही घेतली आहे. लष्करप्रमुखांनी या प्रकरणी चौकशी करण्याचे आदेश दिले आहेत.

यानंतर पोलीस अधिकाऱ्यांनी आपल्या सुटीचा अर्ज 10 दिवसांसाठी पुढे ढकलला आहे.

या प्रकरणी आता सत्ताधारी आणि विरोधक आमनेसामने आले आहेत. पण असं होण्याची ही काय पहिलीच वेळ नाही. गेल्या अनेक दिवसांपासून सुरू असलेल्या घडामोडींपैकी एक भाग म्हणून याकडे पाहिलं जाऊ शकतं.

पाकिस्तानात विरोधी पक्षाने महागाई, वीजटंचाई आणि इतर आर्थिक मुद्द्यांवरू इम्रान सरकारची कोंडी करण्यास सुरुवात केली होती. विरोधी पक्षांनी मिळून पाकिस्तान डेमोक्रटिक मूव्हमेंट (PDM) नामक एक आघाडी बनवलीय.

यामध्ये पाकिस्तान मुस्लीम लीग (नवाज), पाकिस्तान पीपल्स पार्टी, जमियत-उलेमा-ए-इस्लाम (फजलूर) आणि पख्तुनख्वाह अवाम पार्टी यांचा समावेश आहे.

PDM ने सरकारवर हल्लाबोल करताना या महिन्यात दोन सभा घेतल्या. 16 ऑक्टोबरला गुजरांवाला आणि 18 ऑक्टोबरला सिंधची राजधानी कराचीमध्ये या सभा झाल्या.

दुसऱ्या सभेनंतर पुढच्याच दिवशी हे प्रकरण सुरू झालं.

19 ऑक्टोबरला काय घडलं?

18 ऑक्टोबरला सभा पार पडल्यानंतर पुढच्याच दिवशी पहाटे मोहम्मद सफदर यांना पाकिस्तानचे संस्थापक मोहम्मद अली जिन्ना यांच्या थडग्याचा अनादर केल्याप्रकरणी अटक करण्यात आली.

नवाज शरीफ यांचे जावई निवृत्त कॅप्टन मोहम्मद सफदर

त्यांना नंतर जामिनावर सोडण्यात आलं. संध्याकाळी ते लाहोरला परतले.

मोहम्मद सफदर सभेच्या दिवशी म्हणजेच 18 ऑक्टोबर रोजी कराचीमध्ये त्यांची पत्नी मरियम आणि पक्ष कार्यकर्त्यांसोबत जिन्ना यांच्या कबरीजवळ गेले...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानमध्ये गेल्या आठवड्यात विचित्र घडामोडी पाहायला मिळाल्या. या घटनाक्रमांमुळे पाकिस्तानातील राजकीय वातावरण चांगलंच तापलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बिस्मिल्ला खान पाचवेळा नमाज पढायचे, जकात द्यायचे आणि हज यात्रेलाही जायचे. हे सांगण्याचं कारण म्हणजे, सनईवादनात ते इतके तल्लीन होत, की बऱ्याचदा नमाजही विसरून जात असत.

संगीत कुठल्याही नमाज किंवा प्रार्थनेपेक्षा सर्वोच्च आहे. संगीताबद्दल त्यांचे हे आध्यात्मकि गुणच श्रोत्यांना भावत असत आणि त्यांच्याशी जोडले जात असत.

नेहरूंच्या विनंतीवरून स्वातंत्र्य दिनी शहनाईवादन

1947 साली ज्यावेळी भारत स्वतंत्र झाला, त्यावेळी पंडित नेहरूंना वाटलं या क्षणी बिस्मिल्ला खान यांची सनई वाजली पाहिजे.

स्वातंत्र्यदिनाच्या समारंभाच्या आयोजनाचं काम पाहणारे संयुक्त सचिव बद्रुद्दीन तैयबजी यांच्याकडे जबादारी देण्यात आली की, बिस्मिल्ला खान यांना सोधायचं आणि दिल्लीत कार्यक्रमसाठी आमंत्रित करायचं.

बिस्मिल्ला खान त्यावेळी मुंबईत होते. त्यांना विमानाने दिल्लीत आणलं गेलं आणि सुजान सिंह पार्क येथे राजकीय पाहुणे म्हणून त्यांच्या राहण्याची सोय करण्यात आली.

बिस्मिल्ला खान यांच्यावर सिनेमा बनवणाऱ्या आणि पुस्तक लिहिणाऱ्या जुही सिन्हा सांगतात, स्वातंत्र्यदिनाला सनई वाजवण्याबाबत बिस्मिल्ला खान उत्सुक होतेच. मात्र, लाल किल्ल्यावर चालत सनई वाजवू शकणार नसल्याचं त्यांनी नेहरूंना सांगितलं.

त्यावेळी नेहरू म्हणाले, "तुम्ही एखाद्या सर्वसाधारण कलाकारासारखं चालायचं नाही. तुम्ही पुढे चालाल आणि तुमच्या मागून मी आणि संपूर्ण देश चालेल."

बिस्मिल्ला खान आणि त्यांच्या साथीदारांनी सनई वादनातून स्वतंत्र भारताच्या पहाटेचं स्वागत केलं. 1997 साली ज्यावेळी भारताच्या स्वातंत्र्यांचा सुवर्णमहोत्सवी वर्ष साजरा केला गेला, त्यावेळीही लाल किल्ल्यावर बिस्मिल्ला खान यांनी सनई वादन केलं होतं.

बेगम अख्तर यांचे चाहते

1930 च्या दशकात कोलकात्यात पार पडलेल्या एका संगीत संमेलनामुळे बिस्मिल्ला खान यांना पहिल्यांदा प्रसिद्धी मिळाली. या संमेलनाचं बिहारमधील भूकंपग्रस्तांच्या मदतनिधीसाठी आयोजन करण्यात आलं होतं.

अनेकांना माहित नाहीय की, याच संमेलनातून बेगम अख्तर यांनीही आपल्या करिअरची सुरुवात केली होती. त्यानंतर बिस्मिल्ला खान आणि बेगम अख्तर हे एकमेकांचे शिष्य बनले.

उन्हाळ्याच्या दिवसात घडलेली एक गोष्ट सांगितली जाते. बिस्मिल्ला खान यांना रात्री झोप लागत नव्हती. त्यावेळी रस्त्याच्या पलिकडे एक महिला 'दिवाना बनाना है... तो दिवाना बना दे...' हे गाणं गात होती.

 बिस्मिल्ला खान ते गाणं ऐकत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सनईवादक बिस्मिल्ला खान यांच्यासाठी संगीत हेच आयुष्य होतं. संगीत, सूर आणि नमाज यांमध्ये त्यांना फरक जाणवत नसे. ते मंदिरातही शहनाई वाजवत असत. सरस्वतीचे सच्चे अनुयायी होते आणि गंगा नदीची तर त्यांना अफाट ओढ होती.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसी प्रतिनिधी गगन सबरवाल यांनी दिलेल्या माहितीनुसार ब्रिटीश संसदेच्या कनिष्ठ सभागृहात म्हणजेच हाऊस ऑफ कॉमन्समध्ये 12 डिसेंबरला निवडणुका घेण्याच्या बाजूनं 438 खासदारांनी व्होटिंग केलं तर विरोधात 20 खासदारांनी वोटिंग केलं.

ब्रिटनमध्ये 12 डिसेंबरला मतदान झाल्यानंतर 13 डिसेंबरला त्याचे निकाल जाहीर होणार आहेत.

युरोपियन युनियनमधून बाहेर पडण्याचा निर्णय लांबला

1923 नंतर ब्रिटनमध्ये पहिल्यांदाच डिसेंबरमध्ये मतदान होणार आहे. कडाक्याच्या थंडीत मतदान घेणं यंत्रणांसाठी एक आव्हान असणार आहे.

या निवडणुका 9 नोव्हेंबरला घेण्याचा आग्रह लेबर पार्टीनं केला होता. विद्यापिठातल्या विद्यार्थ्यांना मतदान करता यावं यासाठी त्यांनी ही भूमिका घेतली होती.

युरोपियन महासंघानं ब्रेक्झिटला 31 जानेवारी 2020 पर्यंत मुदतवाढ देण्यास मंजुरी दिली आहे.

त्यामुळे निवडून येणाऱ्या नव्या संसदेला तात्काळ त्यावर निर्णय घ्यावा लागणार आहे.

लवकर निवडणूक घेण्याचा ब्रेक्झिटवर काय परिणाम होईल?

बीबीसीच्या प्रतिनिधी गगन सबरवाल म्हणतात की 12 डिसेंबरची निवडणूक आणि त्याचे निकाल यावर ब्रेक्झिटची दिशा ठरेल.

निवडणुकीनंतर दोन किंवा तीन पर्याय उभे राहू शकतात.

1)  येत्या निवडणुकीमध्ये बहुमत मिळवणं पंतप्रधान बोरिस जॉन्सन यांना शक्य झालं तर ते स्वतःच्या अटींवर युरोपियन युनियनमधून ब्रिटनला विलग करू शकतील.

2) जर दुसरा पक्ष जिंकला किंवा इतर कोणी पंतप्रधान झालं तर मग ब्रेक्झिटविषयी दुसरा प्रस्ताव लोकांसमोर मांडण्यात येण्याची शक्यता आहे.

3) 'नो डील ब्रेक्झिट' म्हणजे कोणताही करार न करता ब्रिटन युरोपियन युनियनमधून बाहेर पडण्याचीही शक्यता आहे. पण ब्रिटन कोणताही करार न करता युरोपियन युनियनमधून बाहेर पडल्यास त्याचा ब्रिटीश अर्थव्यवस्थेवर वाईट परिणाम होण्याची शक्यता असल्याचं अनेक ब्रिटीश लोकांचं, व्यापाऱ्यांचं आणि खासदारांचं म्हणणं आहे.

डिसेंबरमध्ये निवडणूक घेण्याचं आव्हान

ब्रिटनमध्ये भयंकर थंडीमध्ये निवडणूक राबवणं कठीण आहे. डिसेंबरच्या महिन्यात इथे भयंकर थंडी असते आणि तापमान अतिशय कमी असतं. म्हणूनच येत्या निवडणुका कठीण ठरणार आहेत.

शिवाय थंडीच्या या काळात ब्रिटनमध्ये दिवस अतिशय लहान असतो आणि दुपारनंतरच काळोख व्हायला लागतो. अशा परिस्थितीमध्ये निवडणूक प्रक्रिया योग्यपणे पार पाडणं हेच एक मोठं आव्हान असणार आहे.

हा ख्रिसमस आणि लग्नांचा मोसम असल्याने अनेक...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ब्रिटनमध्ये 12 डिसेंबरला पुन्हा एकदा निवडणुका होणार आहेत. गेल्या पाच वर्षांमध्ये ब्रिटनमध्ये तिसऱ्यांदा सार्वत्रिक निवडणुका होत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसी प्रतिनिधी विनीत खरे यांच्याशी बोलताना रोमिला थापर म्हणाल्या की, देशामध्ये गेल्या चार वर्षांत भीती आणि दडपणाचं वातावरण वाढलंय. आणि हा काळ आणिबाणीच्या काळापेक्षा जास्त धोकादायक आहे.

काय म्हणाल्या रोमिला थापर?

पुणे पोलीस या पाच मानवाधिकार कार्यकर्त्यांच्या घरी गेले आणि म्हणाले तुम्हाला अटक केली आहे. आम्ही आमच्या याचिकेत म्हटलं की या लोकांचं समाजात एक स्थान आहे, त्यांना लोक ओळखतात. हे कोणी गुन्हेगार नाहीत की यांना उचलून तुम्ही तुरूंगात टाकाल.

मग आम्ही हे जाणून घ्यायचा प्रयत्न केला की यांच्यावर असे काय आरोप आहेत, पोलिसांना काय सिद्ध करायचं आहे, आणि हे आरोप सिद्ध करण्याची काय प्रक्रिया आहे.

यावर सुप्रीम कोर्टात सुनावणी झाली. कोर्टानं या लोकांना आपआपल्या घरी स्थानबद्ध करण्याचे आदेश दिले आहेत. लक्षात घ्या, त्यांना तुरूंगात पाठवलं नाही. यापुढची सुनावणीही सुप्रीम कोर्टातच होईल.

मी या लोकांना वैयक्तिकरित्या ओळखते. तुम्ही जर कोणाला अटक करत असाल तर तुमच्याकडे सगळी माहिती हवी. तुम्ही त्यांना का अटक करत आहात, त्यांच्यावर काय आरोप आहेत असं सगळं. अटक करताना तुम्ही त्या व्यक्तींनाही आपली बाजू मांडण्याची संधी दिली पाहिजे.

या लोकांवर भीमा कोरेगावमध्ये झालेल्या हिसेंत सहभागी झाल्याचा आरोप लावला आहे. यातले काही लोक तर तिथे प्रत्यक्ष उपस्थितही नव्हते. बरं यांच्यावर आरोप तर असे लावलेत की त्यांनी बंदूकीने किंवा लाठ्या-काठ्या घेऊन हिंसा केली आहे.

पण हे सगळे लोक सुशिक्षित, लिहिणारे, शिकणारे-शिकवणारे आहेत. मग या आरोपात हिंसा केली याचा अर्थ काय?

वरावरा राव

सुधा भारद्वाज वकील आहेत. अनंत तेलतुंबडे आर्थिक आणि सामाजिक विश्लेषण करणाऱ्या इकॉनॉमिक अॅण्ड पॉलिटिकल वीकलीमध्ये सतत लिहित असतात. यातली एक कार्यकर्ता अतिडाव्या विचारांची आहे, पण याचा अर्थ असा नाही की कोणाला सरळ अटक केली जावी.

हे लोक माओवादी आणि नक्षलींचे समर्थक असल्याचंही म्हटलं जातंय. पण पोलिसांकडे यांचे नक्षलवाद्यांचे समर्थक असल्याचे पुरावे असले पाहिजेत. कोर्टात पुरावे द्यावे लागतील.

चार वर्षांत काय बदललं?

पाच वर्षांपुर्वी अशी परिस्थिती नव्हती. गेल्या चार वर्षांत भीती, भय आणि दडपणाचं वातावरण वाढलंय. सरकारची भूमिका अजूनच एकाधिकारवादी झाली आहे. दलितांना आणि मुस्लीमांना ज्याप्रकारे वागवलं जातं आहे ते चिंताजनक आहे.

पुर्वी असं होतं नव्हतं. पोलीस असं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाच मानवाधिकार कार्यकर्त्यांच्या अटकेविरुद्ध ज्या पाच लोकांनी सुप्रीम कोर्टात याचिका दाखल केली होती त्यांच्यातल्याच एक आहेत इतिहासकार रोमिला थापर.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसी मराठीचे प्रतिनिधी नीलेश धोत्रे यांना दिलेल्या मुलाखतीत त्यांनी वेगवेगळ्या प्रश्नांना उत्तरं दिली. त्यांच्यात आणि गोपीचंद पडळकर यांच्यात रंगलेल्या शाब्दीक चकमकीवरसुद्धा त्यांनी भाष्य केलं आहे. त्यांच्या मुलाखतीचा हा संपादित अंश.

प्रश्न -  तुम्ही सत्ताधारी पक्षाचे आमदार आहात आणि तुम्हीच सरकारनं सांगितलेल्या नियमांचा भंग केल्यानं तुमच्यासह 300 जणांवर गुन्हे दाखल झालेत. कोरोना पुन्हा वाढत असताना, अकोल्यातही स्थिती फारशी चांगली नसताना नियमांचा भंग करणं कितपत योग्य आहे? तुमचेच मुख्यमंत्री सांगत आहेत पक्ष वाढवा कोरोना नाही.

अमोल मिटकरी - सर्व आयोजन समितीचे तरुण आमच्या गावातील होते, मी शिवजयंतीच्या पूर्वी व्याख्यानासाठी राज्यभर फिरत होतो. अठरापगड जाती, 12 बलुतेदारांना एकत्र करून मास्क, सॅनिटायझर आणि सोशल डिस्टंसिंग पाळून आम्ही शिवजयंती साजरी केली.

प्रश्न - तुम्ही म्हणताय की अठरापगड जाती आणि 12 बलुतेदारांना एकत्र करून शिवजयंती साजरी करायची म्हणजे गर्दी तर होणारच ना. तुम्ही नेते आहात, लोक तुमचं अनुकरण करतात, अशा वेळी लोकांची सुरक्षितता ही तुमची जबाबदारी नाही का?

उत्तर - हो माझी जबाबदारी आहे. लोकांचा उत्साह होता. मला दुर्दैवानं एक गोष्ट सांगायची आहे की त्याच दिवशी सायंकाळी अकोला शहरात भाजप नगरसेवकाच्या हॉटेलचं उद्घाटन होतं जिथे हजारांचा समुदाय विनामास्क जमला होता. त्यांच्यावर कुठलाही गुन्हा दाखल झालेला नाही. स्थानिक भाजप पदाधिकाऱ्यांच्या दबावाखाली माझ्यावर हा गुन्हा दाखल झाला आहे.

प्रश्न - पण सरकार तुमचं आहे. गृहमंत्री तुमच्या पक्षाचा आहे. असं सगळं असताना तुम्ही म्हणता की भाजपच्या दबावामुळे गुन्हा दाखल झाला.

उत्तर - अकोला जिल्ह्याचे एसपी आमच्या सरकारच्याविरोधात कसे वागले याचासुद्धा शोध मला घ्यायचा आहे.

प्रश्न - मराठा आणि धनगर समाजात वाद लावण्याचा पडळकर आणि भाजपचा डाव आहे, असा आरोप तुम्ही वेगवेगळ्या टीव्ही चर्चांमध्ये केलात, अहिल्यादेवींच्या पुतळ्याचं अनावरण करण्याचा प्रयत्न म्हणजे दोन समाजामध्ये वाद निर्माण करण्याचा प्रयत्न हे नेमकं तुम्हाला का वाटतं.

उत्तर - माझ्या सर्व टीव्ही डिबेट सर्वांनी परत एकदा पाहाव्यात अशी मी विनंती करतो. मी कुठेही पडळकर अशा प्रकारचा वाद लावत आहेत असं भाष्य केलेलं नाही. मात्र पडळकरांना समोर करून आरएसएस याला जातीय रंग लावतोय का, असाच पश्न मी उपस्थित केला आहे. ते वाद लावत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

राष्ट्रवादी काँग्रेसचे आमदार अमोल मिटकरी यांनी बाबासाहेब पुरंदरे यांच्यावर टीका केली आहे. पुरंदरे हे छत्रपती शिवाजी महाराजांचा चुकीचा इतिहास मांडणारे शाहीर आहेत, असं ते म्हणाले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसी मराठीसाठी प्राजक्ता पोळ यांनी नाना पटोले यांच्याशी संवाद साधला. यावेळी बोलताना त्यांनी देवेंद्र फडणवीस आणि शरद पवार भेटीव्यतिरिक्त नाणार प्रकल्प तसंच मुंबई महापालिका निवडणुका स्वबळावर लढण्याबद्दलची काँग्रेसची भूमिका यावरही भाष्य केलं.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

"अमित शाहांसोबतही काही दिवसांपूर्वी शरद पवार यांची भेट घेतली होती. देवेंद्र फडणवीस तर छोटे कार्यकर्ते आहेत. त्यामुळे आम्हाला आता शरद पवारांच्या भेटींची सवय झाली आहे," असं म्हणत काँग्रेसचे प्रदेशाध्यक्ष नाना पटोले यांनी शरद पवार आणि देवेंद्र फडणवीसांच्या भेटीवर टिप्पणी केली.

भाजप आणि राष्ट्रवादी एकत्र येऊ शकतात अशा चर्चा नेहमी सुरू असतात. अशावेळी हे सरकार पाच वर्षं टिकेल याची तुम्हाला खात्री आहे का?

काँग्रेस पक्षाला पाठीमध्ये सुरा खुपसण्याची सवय नाही. त्यामुळे सरकार पाच वर्षं टिकावं हीच आमची भूमिका आहे. लोककल्याणाचं काम व्हावं, कॉमन मिनिमम प्रोग्राम चालावा ही आमची अपेक्षा आहे. त्यामुळे आम्ही जे लढू ते समोरून लढू. पाठीमागे सुरा खुपसायची सवय आम्हाला नसल्याने सरकार टिकवायचं की नाही हे त्यांच्या हातात आहे.

सरकार पाच वर्षं चालेल ही आमची भूमिका आहे. पण कोणाला ते चालवायचंच नसेल, दुसरीकडे राहायचं असेल तर तो त्यांचा प्रश्न आहे. कोणाला जबरदस्ती धरून-बांधून आणून तर आम्ही सरकार बनवलं नाही. या सरकारचे निर्माते कोण आहे, हे सगळ्यांनाच माहितीये. त्यामुळे इकडे-तिकडे काही होत असेल तर तो त्यांचा प्रश्न आहे.

नाणार प्रकल्पाबद्दल काँग्रेसची भूमिका...

नाणार हा प्रकल्प कोकणासाठी किती महत्त्वाचा आहे, त्याबद्दल तिथल्या लोकांनी माझ्यासमोर भूमिका मांडली. प्रकल्प येण्याच्या आधीच गुजरातच्या उद्योगपतींनी शेतकऱ्यांची जमीनही घेऊन टाकली, अशा पद्धतीच्या तक्रारी आल्या.

तिथला मच्छिमार असो, शेतकरी असो किंवा बेरोजगार असोत या कोणावरही अन्याय होता कामा नये, अशी आमची भूमिका आहे. नाणारसारख्या प्रकल्पांमुळे त्या भागात रोजगाराची व्यवस्था मोठ्या प्रमाणावर होत असेल आणि कोकणातील लोकांना मुंबईत येऊन काम करण्याऐवजी त्यांच्या गावातच काम मिळत असेल तर लोकभावना लक्षात घेऊन प्रकल्प करणं आमची जबाबदारी आहे.

नाणारबद्दल आम्ही मुख्यमंत्र्यांशी चर्चा करू आणि त्यातून मार्ग काढण्याचा प्रयत्न करू.

मुंबई महापालिकेची निवडणूक स्वतंत्रपणे लढवणार असल्याची घोषणा काँग्रेसनं केली आहे, तर दुसरीकडे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

काँग्रेसचे प्रदेशाध्यक्ष नाना पटोले यांनी देवेंद्र फडणवीस आणि शरद पवार यांच्या भेटीवरून शरद पवार यांना टोला हाणला आहे. "काँग्रेस पक्षाला पाठीमध्ये सुरा खुपसण्याची सवय नाही," असं म्हणत त्यांनी शरद पवार यांच्यावर निशाणा साधला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसी हिंदीनं ही बातमी दिली आहे. पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार, पीडित महिला आणि एक पुरुष वाद घालताना निदर्शनास आले होते. त्यानंतर त्या पुरुषानं तिच्या अंगावर रॉकेल टाकून आग लावली.

स्थानिक लोक पीडितेला उपचारासाठी दवाखान्यात घेऊन जात असतानाच तिचा मृत्यू झाला.

"कार्तिक वंगा असं हल्लेखोराचं नाव आहे. मृत महिलेच्या पूर्वीच्या कंपनीत तो तिच्यासोबत काम करत होता. तसंच गेल्या दोन वर्षांपासून तो तिला लग्नासाठी आग्रह करत होता. पण, महिला त्याला सतत नकार देत होती. अशी माहिती पोलिसांनी बीबीसीला दिली आहे.

बोंडअळीग्रस्तांना 30 हजारांची मदत

बोंडअळीमुळे नुकसान झालेल्या कापूस उत्पादक शेतकऱ्यांना भरपाईपोटी 30 ते 37 हजार रुपयांची मदत दिली जाणार आहे.

गुलाबी बोंडअळी

कोरडवाहू क्षेत्रातल्या कापसासाठी प्रतिहेक्टरी 30 हजार 800 रुपये तर बागायती क्षेत्रासाठी दोन हेक्टरमागे 37 हजार 500 रुपये मदतीची घोषणा कृषीमंत्री पांडुरंग फुंडकर यांनी शुक्रवारी विधानसभेत केली.

मात्र सरकारनं जाहीर केलेली मदत अपुरी असल्याचा आरोप विरोधकांनी केला आहे. लोकसत्तानं या संदर्भातलं वृत्त दिलं आहे.

तसंच ओखी वादळामुळे नुकसान झालेल्या कोकणातल्या फळपिकांसाठी हेक्टरी 43 हजार तर भाजीपाल्यासाठी हेक्टरी 13 हजार 500 रुपये मदत देण्यात येणार आहे.

विदर्भात आणि इतर भागात धानावर तुडतुड्यांचा प्रादुर्भाव झाल्यानं त्यासाठी हेक्टरी 7870 रुपयांची मदत देण्यात येणार आहे.

2000 रुपयांची नोट बंद होणार ही अफवा

नोटबंदीनंतर नव्यानं चलनात आलेली 2000 रुपयांची नोट बंद होणार अशी चर्चा काही दिवसांपासून सुरू होती.

मात्र आता अर्थमंत्री अरुण जेटली यांनी या संदर्भात ट्वीट करून ही अफवा असल्याचं सांगितलं आहे.

2 हजार रुपयांची नोट बंद होणार याबद्दल फक्त अफवा पसरवल्या जात आहेत. जोपर्यंत कोणतीही अधिकृत घोषणा होत नाही तोपर्यंत यावर विश्वास ठेऊ नका, असं जेटलींनी ट्वीटद्वारे स्पष्ट केलं आहे.

एबीपी माझानं हे वृत्त दिलं आहे.

त्या 9 बँका बंद होणार नाहीत

बँक ऑफ इंडियासह नऊ बँकांवर केलेल्या कारवाईबाबत रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियानं (RBI) स्पष्टीकरण दिलं आहे.

RBIनं केलेल्या तातडीच्या सुधारणेच्या कारवाईमुळे (प्रॉम्ट करेक्टिव्ह अॅक्शन) या बँकांच्या दैनंदिन कामकाजावर कोणताही परिणाम होणार नाही, असं आरबीआयनं स्पष्ट केलं आहे. एबीपी माझानं ही बातमी दिली आहे.

बँक ऑफ इंडियासह आयडीबीआय बँक, इंडियन...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

एकतर्फी प्रेमातून हैदराबादमध्ये महिलेला जिवंत जाळल्याचा प्रकार समोर आला आहे. पीडित महिला गुरुवारी संध्याकाळी 6 वाजता काम आटोपून घरी परतत होती. त्यावेळी तिच्यावर हल्ला करण्यात आला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसीचे प्रतिनिधी जुगल पुरोहित यांच्याशी बोलताना वायुसेनेच्या अधिकाऱ्यांनी या कारवाईची माहिती दिली. मंगळवारी पहाटे अंबाला इथून मिराज विमानांनी उड्डाण केलं आणि आंतरराष्ट्रीय सीमा न ओलांडता निर्धारित लक्ष्यांवर बॉम्ब हल्ले करण्यात आले, अशी माहिती वायुसेनेच्या अधिकाऱ्यांनी दिली.

विमानांनी LOC ओलांडली आणि नियंत्रण रेषेजवळ बालाकोट नावाच्या ठिकाणी बॉम्ब हल्ले केले. ही सर्व कारवाई अर्ध्या तासात पूर्ण करण्यात आली असल्याचं वायुसेनेच्या अधिकाऱ्यांनी सांगितलं. विमानांनी पहाटे तीन वाजता उड्डाण केलं आणि साडे तीन वाजेपर्यंत सर्व विमानं सुखरूप परत आली, असंही त्यांनी म्हटलं.

जैश-ए-मोहम्मदच्या सर्वांत मोठ्या प्रशिक्षण केंद्रावर हल्ला

बालाकोट इथं जैश-ए-मोहम्मद संघटनेचं सर्वांत मोठं प्रशिक्षण केंद्र असल्याची माहिती परराष्ट्र सचिव विजय गोखले यांनी कारवाईची माहिती देणाऱ्या पत्रकार परिषदेत दिली. मौलाना मसूद अजहरचा मेहुणा मौलाना युसूफ अजहर हे प्रशिक्षण केंद्र चालवत होता, असंही विजय गोखले यांनी म्हटलं.

पाकिस्तानी लष्कराचे प्रवक्ते मेजर जनरल आसिफ गफूर यांनी हल्ल्यानंतर केलेलं ट्वीट

केंद्रीय मनुष्यबळ विकास मंत्री प्रकाश जावडेकर यांनीही माध्यमांशी बोलताना या हल्ल्याच्या वृत्ताला दुजोरा दिला. "देशाच्या संरक्षणासाठी अतिशय महत्त्वाचं पाऊल उचलण्यात आलं आहे. सेनेला अशाप्रकारची कारवाई करण्याचं स्वातंत्र्य पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी दिलं होतं. आता सेनेच्या पाठिशी संपूर्ण देश उभा आहे," असं जावडेकर यांनी म्हटलं.

जावडेकर यांनी म्हटलं, "पुलवामा हल्ला करणाऱ्या दहशतवाद्यांना 100 तासांच्या आत ठार करण्यात आलं. पाकिस्तानचा मोस्ट फेवर्ड नेशनचा दर्जा काढून घेण्यात आला. भारताच्या वाट्याचं पाणी पाकिस्तानला न देण्याचा निर्णयही घेतला गेला. आणि आता ही कारवाई करण्यात आली आहे."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

नियंत्रण रेषा ओलांडून बालाकोट इथं करण्यात आलेल्या कारवाईला भारतीय वायुसेनेकडून दुजोरा देण्यात आला आहे. भारतीय वायुसेनेच्या सूत्रांनी बीबीसीला हवाई हल्ल्यासंबंधी माहिती दिली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बीबीसीने यासंदर्भात निवृत्त लेफ्टनंट जनरल डीएस हुड्डा यांच्याशी बातचीत केली. पहिल्या सर्जिकल स्ट्राईक मोहिमेचे प्रमुख म्हणून हुड्डा यांची भूमिका निर्णायक होती.

सप्टेंबर 2016 मध्ये पाकिस्तानविरुद्ध करण्यात आलेल्या सर्जिकल स्ट्राईकवेळी उत्तर विभागाची धुरा हुड्डा यांच्याकडेच होती. भारतीय लष्कर मानवाधिकारांचं पालन करतं असं हुड्डा यांनी सांगितलं.

हुड्डा सांगतात, "लष्कराच्या कोणत्याही व्यक्तीवर मानवाधिकारांचं उल्लंघन आरोप झाला तर त्याची चौकशी होते. आरोप सिद्ध झाल्यास संबंधित व्यक्तीवर कारवाई होते. हे आरोप खरे असतील, तर हे वर्तन चुकीचं आहे यात शंकाच नाही. मात्र जम्मू काश्मीरमध्ये तैनात सगळं लष्कर नागरिकांशी असं वर्तन करत असेल असं म्हणणं चुकीचं ठरेल. भारतीय लष्कराच्या धोरणानुसार मानवाधिकारांच्या पालनाला सर्वाधिक महत्त्व दिलं जातं आणि हेच आम्ही काश्मीरमध्ये फॉलो केलं आहे."

माजी लेफ्टनंट जनरल डीएस हुड्डा

हुड्डा पुढे सांगतात की, "यासंदर्भात अधिकृतपणे तक्रार करण्यात आली आहे का अनौपचारिक पद्धतीने, तक्रारीचं स्वरुप कसंही असलं तरी प्रकरणाची चौकशी होते'. लष्कराच्या बरोबरीने पोलिसही याप्रकरणाची चौकशी करतात."

अनेक सैनिकांना याअंतर्गत शिक्षा झाली आहे. अनेक तक्रारी येतात मात्र यापैकी 90 टक्के तक्रारींमागचा उद्देश चुकीचा आणि गैर असतो अशीही वस्तुस्थिती आहे.

घटनेने दिलेला विशेष राज्याचा दर्जा काढून घेतल्यानंतर काश्मीरमध्ये लष्कर मारहाण आणि शोषण करत आहे असं आरोप केले जात आहेत.

लोखंडी दंडुका आणि तारेने आम्हाला मारण्यात आलं. विजेचे झटके देण्यात आले असं काही गावकऱ्यांनी बीबीसीला सांगितलं.

काही गाववाल्यांनी शरीरावरच्या जखमा मला दाखवल्या. मात्र बीबीसीला या आरोपांबाबत अधिकाऱ्यांकडून स्पष्टीकरण मिळालेलं नाही.

दरम्यान भाजपने या आरोपांचं खंडन केलं आहे. भाजपचे राष्ट्रीय प्रवक्ते नलिन कोहली यांनी यासंदर्भात माहिती दिली. मी ही बातमी पाहिलेली/वाचलेली नाही. मी यासंदर्भात इंटरनेटवर वाचलं आहे. बातमीतच असं म्हटलं आहे की आरोपांची पुष्टी होऊ शकत नाही. त्यामुळे आता यावर विश्वास ठेवणं कठीण आहे.

मात्र असं काही घडलं असेल तर देशात सशक्त न्यायव्यवस्था आहे. आरोपांमध्ये तथ्य असेल तर लष्कराच्या व्यक्तींनाही शिक्षा झालेली आहे.

या आरोपांबाबत बीबीसीने लष्कराची बाजू समजून घेण्याचा प्रयत्न केला.

आम्ही नागरिकांना मारहाण केलेली नाही. अशा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जम्मू काश्मीर राज्याला लागू विशेष दर्जा काढून घेण्यासंदर्भात कलम 370 हटवण्यात आल्यानंतर काश्मीरमध्ये तैनात सुरक्षा दलांकडून अमानुष मारहाण आणि छळ केला जात असल्याचा आरोप होत आहे. लष्कराने या आरोपांचा इन्कार केला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बुधवारी (23 सप्टेंबर) युनिव्हर्सिटीची वेबसाईट उघडली. त्यात भारताचा कोरोना ग्राफ थोडा वेगळा दिसून आला. यामध्ये आलेख खाली येत असल्याचं स्पष्टपणे दिसत होतं.

रोज 70-80 हजार रुग्णसंख्या वाढत असताना हा ग्राफ पाहून मला आश्चर्य वाटलं. याचा अर्थ भारताचा कोरोना ग्राफ सुधारतोय का?

पण याचं उत्तर वाटतं तितकं सोपं नाही.

जॉन्स हॉपकिन्सची आकडेवारी गेल्या सात दिवसांची सरासरी दाखवते. या आलेखात गेल्या सात दिवसांतील नवे कोरोना रुग्ण दर्शवण्यात येतात.

कोरोना आलेख खाली जाण्याचा अर्थ काय?

पुण्याच्या सीजी पंडित नॅशनल चेअरशी संबंधित रमण गंगाखेडकर सांगतात, "आलेख खाली येण्याचा अर्थ फक्त नवीन रुग्ण घटणं हा आहे. पण कोरोनाचा धोका कमी झाला, असा याचा अर्थ काढण्यात येऊ नये."

कमी चाचण्या केल्यामुळेसुद्धा रुग्ण कमी आढळून येऊ शकतात. रुग्णांचा शोध योग्य प्रकारे झाला नाही, हेसुद्धा या मागचं कारण असू शकतं.

भारतात 22 सप्टेंबरपर्यंत सुमारे 6 कोटी 62 लाख चाचण्या झाल्या आहेत. ICMR च्या माहितीनुसार, गेल्या एका दिवसात साडेनऊ लाख चाचण्या झाल्या. यामध्ये किती RT-PCR आणि किती अँटीजन टेस्ट आहेत, याचा उल्लेख नाही.

डॉ. गंगाखेडकर यांच्या मते, "किती लोकांची चाचणी झाली यापेक्षाही ती कोणत्या प्रकारे झाली याला महत्त्व आहे. पूर्वी किती रॅपिड टेस्ट होत होत्या आणि आता हा आकडा किती आहे, तेसुद्धा पाहावं लागेल."

चाचणीच्या आधारावर निष्कर्ष काढू नये

तज्ज्ञांच्या माहितीनुसार, रॅपिड टेस्ट निगेटिव्ह आल्यानंतर संबंधित रुग्णाची RT-PCR टेस्ट झाली पाहिजे. विशेषतः लक्षणं दिसून आलेल्या रुग्णांची ही टेस्ट होणं गरजेचं आहे. तरच कोरोनाची परिस्थिती लक्षात येऊ शकेल.

डॉ. गंगाखेडकर यांनी ही गोष्ट उदाहरण देऊन समजावून सांगितली.

समजा, एखाद्या राज्यात 10 टक्के RT-PCR टेस्ट होत आहेत आणि 90 टक्के रॅपिड टेस्ट होत आहे.

नंतर ही संख्या अर्धी होत जाते. पण सगळ्या टेस्ट RT-PCR होत असल्यास ही संख्या कमी असूनही त्यातून अचूक आकडेवारी प्राप्त होईल. त्यामुळे जर RT-PCR चाचण्या कमी होत असतील, तर ती चिंतेची बाब आहे.

RT-PCR टेस्ट हीच कोरोना चाचणीसाठी सर्वाधिक अचूक मानली जाते.

गेल्या दोन आठवड्यातील कोरोना चाचण्यांची आकडेवारी इतकी जास्तसुद्धा कमी झालेली नाही. 16 सप्टेंबरला भारतात सुमारे 10 लाख 9 हजार चाचण्या झाल्या. तर 23 सप्टेंबरला 9 लाख 95 हजार चाचण्या झाल्या आहेत.

कोरोनाचा रिकव्हरी रेट...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना व्हायरसची साथ पसरून आता सहा महिन्यांपेक्षाही जास्त काळ लोटला आहे. जेव्हापासून कोरोनाबाबत वाचलं आणि लिहिलं जातं, तेव्हा जॉन्स हॉपकिन्स युनिव्हर्सिटीच्या आकडेवारीवर साहजिकच एक नजर मारत असते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बुधवारी मॅंचेस्टरच्या ऑल्ड ट्रॅफर्ड मैदानावर झालेल्या रोमहर्षक सामन्यामध्ये भारताचा 18 धावांनी पराभव करत न्यूझीलंडनं सलग दुसऱ्यांदा वर्ल्ड कपच्या अंतिम फेरीमध्ये जागा पटकावली.

न्यूझीलंडनं दिलेल्या 240 धावांच्या लक्ष्याचा पाठलाग करताना भारताच्या पाच धावांवर तीन विकेट्स पडल्या होत्या. सातव्या विकेटसाठी धोनी आणि जडेजाने 116 धावांची भागेदारी केली आणि भारतीयांच्या आशा पल्लवीत झाल्या.

जडेजानं 59 बॉलमध्ये 77 धावांची खेळी केली. धोनीनं दुसरी बाजू लावून धरली होती. पण त्याचा खेळ संथ होता. त्याने 72 बॉल्समध्ये 50 धावा केल्या.  भारताला शेवटच्या 14 बॉलमध्ये 32 धावांची गरज असतानाच जडेजानं टोलावलेला चेंडू विल्यमसनने झेलला. जडेजा आऊट झाल्यावर बमार्टिन गप्टिलने धोनीला रन आऊट केलं. यानंतर भारतीय फलंदाजी कोसळली.

या पराभवानंतर पुन्हा एकदा धोनीवर टीका करण्यात येत आहे. लक्ष्याचा पाठलाग करताना त्यानं आपल्या खेळाचा वेग वाढवला नसल्याचं म्हटलं जातंय.

विल्यमसनकडून पाठराखण

भारताचा कर्णधार विराट कोहली आणि न्यूझीलंडचा कर्णधार केन विल्यमसन या दोघांनाही मॅचनंतरच्या पत्रकार परिषदेत धोनीविषयी प्रश्न विचारण्यात आले.

केन विल्यमसनला एका पत्रकारानं विचारलं, की तो जर भारताचा कर्णधार असता, तर त्यानं धोनीला टीममध्ये घेतलं असतं का? यावर विल्यमसन हसत उत्तरला, "तो न्यूझीलंडसाठी खेळत नाही! पण तो एक आंतरराष्ट्रीय दर्जाचा खेळाडू आहे."

पत्रकारानं आपला प्रश्न परत सांगितल्यानंतर तो म्हणाला, "अर्थातच. त्याचा अनुभव महत्त्वाच्या क्षणी फायद्याचा ठरतो. त्याची कामगिरी नेहमीच महत्त्वाची राहील. जडेजासोबत त्यानं उत्तम भागीदारी उभी केली. धोनी एक वर्ल्ड क्लास क्रिकेटर आहे. तो राष्ट्रीयत्व बदलण्याचा विचार करतोय का? तसं असेल तर आम्ही त्याची टीममध्ये निवड करायचा विचार करू."

धोनी आक्रमकपणे खेळत नसल्याची टीका आधीच्या सामन्यांदरम्यानही झाली होती. इंग्लंडविरुद्ध झालेल्या पराभवानंतरही धोनीवर टीका करण्यात आली होती. पण विल्यमसननं मात्र धोनीची पाठराखण केली.

त्यानं म्हटलं, "शेवटच्या क्षणी धोनीने मॅच फिरवल्याचं आपण पाहिलेलं आहे. ही विकेट खूपच कठीण होती, इथे सोपं काहीच नव्हतं."

'टॉप ऑर्डरवर अवलंबून राहणं अयोग्य आहे'

सेमी फायनलमध्ये धोनी आणि जडेजाने ज्या पद्धतीने खेळ केला त्याचं कौतुक सचिन तेंडुलकरनेही केलं आहे. पण भारतीय टीम फलंदाजीसाठी नेहमी टॉप ऑर्डरवर अवलंबून...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

न्यूझीलंड विरुद्धच्या पराभवामुळे भारत वर्ल्डकपच्या बाहेर फेकला गेला. या सामन्यामध्ये संथ खेळ केल्याची टीका धोनीवर होत आहे. न्यूझीलंडचा कॅप्टन केन विल्यमसननं मात्र धोनीची पाठराखण केली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बेकायदेशीर कृतीविरोधी कायदा म्हणजेच UAPA आणि देशद्रोहाच्या (भारतीय दंड संहितेच्या कलम 124 ए ) आरोपाखाली सर्वाधिक प्रकरणं 2016 ते 2019 या काळात नोंदवली गेली आहेत. यूएपीए अंतर्गत दाखल केलेल्या गुन्ह्यांची संख्याच 5,922 आहे.

ही माहिती नॅशनल क्राइम रेकॉर्ड ब्युरो (NCRB) च्या ताज्या अहवालामध्ये देण्यात आली आहे. आतापर्यंत केवळ 132 लोकांवरच आरोप सिद्ध होऊ शकले आहेत, हेही या अहवालातून समोर आलं आहे.

एका प्रश्नाचं उत्तर देताना केंद्रीय गृह राज्यमंत्री जी किशन रेड्डी यांनी राज्यसभेत म्हटलं की, ज्यांच्याविरोधात युएपीएअंतर्गत गुन्हे दाखल करण्यात आले आहेत, ते कोणत्या जाती किंवा समुहाचे आहेत हे या आकडेवारीतून स्पष्ट करण्यात आलं नाहीये.

अटक करण्यात आलेल्या लोकांपैकी किती लोक नागरी अधिकारांसाठी संघर्ष करणारे आहेत हेही या अहवालातून समोर येत नसल्याचंही रेड्डी यांनी सांगितलं.

या आकडेवारीवरून लक्षात येतं की, या कायद्यांतर्गत 2016 ते 2019 या काळात जेवढ्या लोकांना अटक करण्यात आली, त्यांपैकी दोन टक्के किंवा त्यापेक्षा थोड्या अधिक लोकांवरच आरोप सिद्ध झाले.

त्याचप्रमाणे 2019 मध्ये भारतीय दंड संहितेच्या कलम 124ए म्हणजेच राजद्रोहाच्या आरोपाखाली 96 जणांना अटक करण्यात आली होती. त्यांपैकी 29 जणांना मुक्त करण्यात आलं.

2019 ऑगस्टमध्ये या कायद्यात दुरूस्ती करण्यात आली. या दुरूस्तीनुसार कायद्याच्या सेक्शन 35 आणि 36 नुसार सरकार कोणत्याही मार्गदर्शक सूचनांशिवाय, कोणत्याही निर्धारित प्रक्रियेचं पालन न करता कोणत्याही व्यक्तीला कट्टरपंथी जाहीर करू शकतं. याआधी युएपीए कायद्यामध्ये पाच वेळा दुरूस्ती करण्यात आली आहे.

रेड्डी यांनी NCRB च्या अहवालाचा हवाला देत राज्यसभेत सांगितलं की, 2019 या वर्षातच युएपीए अंतर्गत पूर्ण देशभरात 1,948 गुन्हे नोंदविण्यात आले आहेत. मात्र आकडेवारीनुसार या प्रकरणांमध्ये आरोप सिद्ध करता आले नाहीत. त्यामुळेच 64 जणांना न्यायालयानं दोषमुक्त केलं.

2018 साली ज्या 1421 लोकांवर युएपीएअंतर्गत खटले दाखल करण्यात आले होते, त्यांपैकी केवळ 4 प्रकरणातच आरोप सिद्ध झाले. 68 जणांना न्यायालयानं निर्दोष मुक्त केलं.

या आकडेवारीवरून लक्षात येतं की, या कायद्यांतर्गत 2016 ते 2019 या काळात जेवढ्या लोकांना अटक करण्यात आली, त्यांपैकी दोन टक्के किंवा त्यापेक्षा थोड्या अधिक लोकांवरच आरोप सिद्ध झाले.

त्याचप्रमाणे 2019 मध्ये भारतीय दंड...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

उमर खालीद आणि शरजील इमाम यांच्या कोठडीत वाढ झाली आहे. उमर खालीदवर UAPA अंतर्गत कारवाई करण्यात आली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बेल्ट अॅण्ड रोड इनिशिएटिव्ह (BRI) नावाची ही योजना सुरू होऊन पाच वर्षं झाली. ती प्रत्यक्षात आणणं चीनसाठीही सोपं काम नव्हतं.

चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांनी 7 सप्टेंबर 2013 रोजी कझाकिस्तानमध्ये एका विद्यापीठात भाषण करताना या योजनेची घोषणा केली होती.

तेव्हापासून या योजनेत जगातील 70पेक्षा जास्त देश जोडले गेले आहेत.

चीनच्या राष्ट्राध्यक्षांनी या योजनेचा 'प्रोजेक्ट ऑफ द सेंच्युरी' असा उल्लेख केला आहे.

भारत या प्रकल्पापासून दूर राहण्यात यशस्वी ठरला असला, तरी भारताचे काही शेजारी देश या प्रकल्पात चीनबरोबर आहेत.

आशिया आणि प्रशांत महासागर या क्षेत्रांमधल्या ज्या देशात पायाभूत सुविधांचा अभाव आहे, अशा देशांनी या योजनेचं प्रामुख्याने स्वागत केलं.

या योजनेचा एक भाग म्हणून या देशांमध्ये चीननं रेल्वे, रस्ते आणि बंदर असे अनेक प्रकल्प सुरू केले आहेत.

मात्र आता काही देश असे आहेत जे या योजनेतल्या काही प्रकल्पांमधील सहभागाचा पुनर्विचार करत आहेत. त्यात मलेशिया, म्यानमार अशा देशांचा समावेश आहे.

या योजनेत सहभागी होणं कसं फायद्याचं आहे समजावण्याचा चीननं वारंवार प्रयत्न केला. पण तरीही काही आशियाई देश आता ते ऐकण्याच्या मन:स्थितीत नाहीत.

चीनच्या कर्जाचा वाढत जाणारा विळखा हे त्यामागचं मुख्य कारण आहे.

BRI योजनेतून माघार घेणाऱ्या देशांमध्ये मलेशियाचा नुकताच समावेश झाला. जुलै महिन्यात मलेशियाने त्यांच्या देशात सुरू असलेल्या काही प्रकल्पांना स्थगिती दिली.

ज्या प्रकल्पांना स्थगिती देण्यात आली त्यात दोन हजार कोटी डॉलर खर्चाच्या ईस्ट कोस्ट रेल लिंक आणि गॅस पाईपलाईन यांचा समावेश आहे.

मलेशियाचे पंतप्रधान महाथीर मोहम्मद ऑगस्ट 2018मध्ये चीनच्या दौऱ्यावर गेले होते. या दौऱ्यातही हे प्रकल्प पुढे सुरू ठेवण्याबद्दल सहमती होऊ शकली नाही.

आशियातील इतर देशांमध्येही या योजनेच्या भवितव्यावर संकटांचे ढग जमू लागले आहेत.

चीनच्या या महत्त्वाकांक्षी योजनेपासून आशियाई देश दूर का पळत आहेत?

कर्जात बुडालेला श्रीलंका

श्रीलंकेतली चीनची गुंतवणूक चौकशीच्या फेऱ्यात येऊ लागली आहे. विशेषत: पाश्चात्य प्रसारमाध्यमांनी आणि अधिकाऱ्यांनी त्याबद्दल प्रश्न उपस्थित केले आहेत.

चीन त्याच्या शेजारी राष्ट्रांकडची कर्ज वाढवण्याचं राजकारण करत आहे, असा त्यांचा आरोप आहे.

गेल्या वर्षी श्रीलंकेने हंबनटोटा बंदर चीनमधल्या एका कंपनीकडे 99 वर्षांच्या कराराने दिलं....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

वन बेल्ट वन रोड ही योजना यशस्वी करण्यासाठी चीन जीवापाड मेहनत करत आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बेस्ट बस

मुख्यतः पागरवाढ, घर आणि नविन भरतीच्या मागणीसाठी बेस्टच्या कर्मचाऱ्यांनी संपाचं हत्यार उपसलं आहे.

बेस्ट कर्मचाऱ्यांच्या ठळक मागण्या अशा आहेत.

या संपावरून आता वेगवेगळ्या संघटना आणि महापालिकेतल्या सत्ताधाऱ्यांमध्ये आरोप सुरू झाले आहेत. तर मनसेनं कर्मचाऱ्यांच्या संपाला पाठिंबा देत या राजकारणात उडी घेतली आहे. तर शिवसेनेनं या संपातून माघार घेतली आहे.

बेस्ट संयुक्त कामगार कृती समितीचे नेते  शशांक राव यांनी सत्ताधारी शिवसेनेवर गंभीर आरोप केला आहेत.

"शिवसेनेला बेस्ट उपक्रम बंद करायचा आहे. बेस्ट प्रशासनाची मुंबईत 323 एकर जमीन आहे. या जमिनीचे भूखंड बिल्डरांच्या घशात घालून पैसा कमावण्याचा शिवसेनेचा डाव आहे. शिवसेना केंद्र, राज्य तसंच मुंबई महापालिकेत सत्तेत आहे. शिवसेनेनं बेस्टच्या कष्टकरी कर्मचाऱ्यांच्या पाठीत खंजीर खुपसला आहे. शिवसेनेने संपातून माघार घेतली. पण तरीही संप सुरू आहे," असे आरोप त्यांनी बीबीसीशी बोलताना केले आहेत.

बेस्ट प्रकल्प ही मुंबई महापालिकेची जबाबदारी आहे. जगात कुठेही सार्वजनिक वाहतूक यंत्रणा तोट्यातच चालते. बेस्टला असणारा तोटा तूट आहे. मुंबई महानगरपालिकेला ही तूट भरून काढणं शक्य आहे. महापालिकेच्या कायद्यानुसार कलम 134अन्वये ही तूट भरून काढण्याची तरतूद आहे, असं राव पुढे म्हणाले.

म्हणूनच कर्मचाऱ्यांच्या तीन प्रमुख मागण्या आहेत. बेस्टचा अर्थसंकल्प मुंबई महापालिकेच्या अर्थसंकल्पात विलीन करण्यात यावा. 2007 पासून भरती झालेल्या कर्मचाऱ्यांच्या 7930 रुपयांनी सुरू होणाऱ्या मास्टर ग्रेड पूर्वलक्ष्यी प्रभावाने लागू कराव्यात. तसंच त्यांचा वेतनकराराचा मुद्दाही अनेक वर्ष प्रलंबित आहे.

बेस्टचं प्रशासन बेस्टच्या हातात हवं

"बेस्ट उपक्रमाचा जनरल मॅनेजर हा सर्वेसर्वा झाला आहे. पण या पदावर आयएएस अधिकारी असतो. जनरल मॅनेजर हा पूर्वी बेस्टच्याच कर्मचाऱ्यांपैकीच एक असे. मात्र आयएएस लॉबीच्या दबावामुळे जनरल मॅनेजरपदी आयएएस अधिकारी असतो. या माणसाला बेस्टचा व्याप समजून घेण्यात एक वर्ष जातं. तीन वर्षांनंतर त्यांची बदली होते. याऐवजी बेस्टच्या प्रशासनातील खाचाखोचा माहिती असलेला माणूसच जनरल मॅनेजरपदी असायला हवा. मागण्या पूर्ण झाल्यास बेस्ट कर्मचारी संतुष्ट राहून काम करू शकतात. त्यासाठी चांगलं प्रशासन आवश्यक आहे," असं मुंबई विकास समितीचे कार्यकारिणी सदस्य अनिल गचके यांनी सांगितलं.

बेस्टचा संप

"बेस्टच्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुंबईच्या लाइफलाईनपैकी एक असलेल्या बेस्ट बसच्या संपाचा आज दुसरा दिवस आहे. बेस्ट उपक्रमाच्या कर्मचाऱ्यांच्या मागण्यांच्या निमित्ताने हा संप सुरू आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बैठकीतले खाद्यपदार्थ, फुलं, टेबलाचा आकार आणि पाईन वृक्षाच्या बुंध्यावर माती टाकणं या सगळ्यामागे खास अर्थ दडला आहे.

"किम यांच्या रुपानं कोरियाई द्विपकल्पात जणू शांततेचा प्रवेश झाला आहे, यामुळे भविष्यात दोन्ही देशांत सहकार्य आणि शांतता वाढीस लागणार आहे," असं दक्षिण कोरियातल्या या बैठकीच्या आयोजनाच्या सूत्रधारांनी सांगितलं.

बैठकीचं ठिकाण

दक्षिण कोरियातल्या सैन्यविरहीत प्रदेशाजवळच्या (Demilitarized Zone - DMZ) पॅममुनजन गावात ही भेट झाली. या गावात भेट होण्यालाही विशेष सांकेतिक अर्थ आहे.

यापूर्वीच्या दोन भेटींवेळी दक्षिण कोरियातले राजकीय नेते उत्तर कोरियाची राजधानी प्योंगयांग इथे गेले होते. यावेळी मात्र हे राष्ट्रप्रमुख दोन्ही देशादरम्यानच्या सैन्यविरहीत भागात भेटले आणि तिथून 'पिस हाऊस' या बैठकीच्या ठिकाणी रवाना झाले.

सीमारेषेच्या दक्षिणेला असलेल्या या हाऊसमध्ये जाण्यासाठी किम जाँग-उन यांनी पहिल्यांदाच सीमा ओलांडली.

किम जाँग-उन यांना 'गार्ड ऑफ ऑनर' देण्यासाठी दक्षिण कोरियाचे पारंपरिक रंगीत कपड्यांतील सैनिक आघाडीवर होते. तर, या नेत्यांच्या संरक्षणार्थ दक्षिण कोरियाचे सैनिक रस्त्याच्या दोन्ही बाजूनं चालत होते.

बैठकीतली फुलं

बैठकीच्या हॉलमध्ये सजावटीसाठी पारंपरिक फुलदाणीत मांडण्यात आली होती. या फुलदाणीत शुभेच्छांचा संदेश देण्यासाठी पिओनीजची फुलं ठेवण्यात आली होती.

तर, शांततेचा संदेश देण्यासाठी युरोपात आढळणारी डिझी ही फुलं आणि ज्या सैन्यविरहीत भागात ही बैठक झाली तिथली जंगली फुलं ठेवण्यात आली होती.

बैठकीतलं टेबल

दोन्ही नेते ज्या गोलाकार टेबलावर बसले होते त्या टेबलाचा आकारही वैशिष्ट्यपूर्ण होता. या टेबलाचं व्यास 2018 मिलीमीटर ठेवण्यात आला होतं. कारण, 2018मध्ये या दोन नेत्यांची बैठक झाली हे यासाठी निमित्त होतं.

बैठकीसाठीच्या खुर्च्याही खास तयार करण्यात आल्या होत्या आणि विशेष म्हणजे त्या खुर्च्यांची रचना ही जपानला हिणवणारी होती. इथे लावण्यात आलेल्या कोरियन द्विपकल्पाच्या नकाशात डोको़डो हे वादग्रस्त बेटही दाखवण्यात आलं होतं. या बेटाचं नियमन सेऊलतर्फे केलं जात असलं तरी त्याच्यावर जपाननं आपला अधिकार सांगितला आहे. दोन्ही देश जपान विरोधासाठी ओळखले जातात.

बैठकीतली सजावट

बैठकीच्या सभागृहातली ही सांकेतिक सजावट टेबल आणि खुर्च्यांच्याही पुढे गेली आहे. कोरियातल्या पारंपरिक अशा कोरियाई 'हॅनोक हाऊस'प्रमाणे या संपूर्ण...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

दक्षिण कोरिया आणि उत्तर कोरिया या दोन्ही देशांच्या राष्ट्रप्रमुखांमध्ये झालेल्या ऐतिहासिक बैठकीची रचना विशिष्ट पद्धतीनं करण्यात आली होती. या बैठकीत वापरण्यात आलेल्या वस्तूंमागे विशेष सांकेतिक अर्थ दडला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बॉलीवूड चित्रपटातल्या गाण्याचं दृश्य.

बॉलीवूडमध्ये महिलांचं चित्रण कसं होतं याविषयी चर्चा सुरू होते किंवा डोळ्यापुढे ही अशीच दृश्य डोळ्यासमोर तरळतात.

पण हे केवळ बॉलीवूडला लागू नाही. भारतातील बहुतेक सगळ्या चित्रपट उद्योगांमध्ये नायिकांचं अस्तित्व शोभेची बाहुली म्हणूनच प्रामुख्याने असतं. नायक अर्थात हिरो असेल तर झळकण्यात तो आघाडीवर असतोच. नायिकेचं प्रमुख काम म्हणजे हिरोला आवडतं तसं जगणं आणि त्याची स्तुती करणं हेच असतं. हिरोची चमकोगिरीची वेळ आली की बाजूला व्हायचं. हे असंच चालत आलं आहे असं मात्र नाही.

हॉलीवूड इंडस्ट्रीमधील जुन्या काळातल्या झुंजार संघर्षवादी नायिकांप्रमाणे बॉलीवूडमध्येही ठाम आणि स्वतंत्र भूमिका घेणाऱ्या नायिका होत्या. सिनेमा इंडस्ट्रीची ती सुरुवातीची वर्षं होती. सामाजिकदृष्ट्या प्रतिबंध असणाऱ्या जात आणि वर्ग अशा विषयांवर बेतलेले चित्रपट त्या काळाचं वैशिष्ट्य होतं.

1950च्या दशकात सामाजिकदृष्ट्या संवेदनशील काळात गोष्टी हळूहळू बदलल्या. 1960च्या दशकात प्रबोधन या ऐवजी मनोरंजन हा सिनेमा निर्मित्तीचं प्रमुख उद्दिष्ट झालं. पुरुष कलाकार चित्रपटाच्या केंद्रस्थानी असत. सगळी संरचना पुरुष केंद्रित झाली. यामुळे महिला कलाकार जवळपास दुय्यम ठरू लागल्या.

बॉलीवूड चित्रपटातल्या कुटुंबाचं प्रातिनिधिक दृश्य म्हणजे आई मुलाला गाजर हलवा भरवते आहे. बहीण भावाला राखी बांधते आहे. अडीअडचणीच्या काळात काळात भाऊ रक्षण करेल अशी खात्री बहिणीला असते. नवऱ्याला प्रदीर्घ आर्युमान लाभावं म्हणून बायका उपास करत असत.

रास्कल चित्रपटात कंगना राणावत.

नव्वदीच्या दशकाच्या मध्यात करण जोहर दिग्दर्शित कुछ कुछ होता है चित्रपट प्रदर्शित झाला. नव्या बॉलीवूड संरचनेच्या शिल्पकारांमध्ये करणचा समावेश होतो. चित्रपटाचा नायक शाहरुख खानला त्याचं प्रेम गवसतं.

प्रसिद्ध अभिनेत्री काजोल या चित्रपटाची नायिका होती. काजोल टॉमबॉय अर्थात पुरुषी अवतारात दाखवण्यात आली होती. ती बास्केटबॉल खेळत असे. केसांचा बॉबकट ठेवत असे. मात्र तिची ही प्रतिमा आकर्षक भासत नाही असं ठरवण्यात आलं. काजोल मादक शिफॉनची साडी लेवून पडद्यावर अवतरते. साडीतच बास्केटबॉल खेळते आणि जिंकते. काजोलचं हे रूपच आकर्षक आहे असं कोणी ठरवलं?

चित्रपटाला तुफान प्रतिसाद मिळाला. आधुनिक बॉलीवूडच्या रोमान्सचं प्रतीक म्हणून हा चित्रपट ओळखला जाऊ लागला.

सेन्सॉर बोर्डाशी लढा दिल्यानंतर लिपस्टिक अंडर माय...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कृपया सेक्ससीन नाही. आम्ही बॉलीवूड आहोत... पण हो! तुम्हाला चित्रविचित्र हावभावासह अंगविक्षेप असलेली गाणी, कंबर लचकवत केलेली नृत्य आणि नायिकेच्या देहाचं निरर्थक प्रदर्शन करणारी दृश्य मात्र आमच्याकडे आम्ही तुम्हाला दाखवू.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बोईंग 777 हे सगळ्यांत मोठ्या क्षमतेच्या प्रवासी विमानांपैकी एक. त्यात सुमारे 400 प्रवासी बसू शकतात. आणि विमान चालवणाऱ्यांपैकी अॅनी ही सगळ्यांत तरुण महिला पायलट आहे.

पंजाबच्या पठाणकोटमध्ये अॅनीचा जन्म झाला. तिचे वडील सैन्यात होते. ती 10 वर्षांची असताना वडिलांचं पोस्टिंग आंध्र प्रदेशच्या विजयवाडा इथं झालं होतं.

पायलट बनण्याचं स्वप्नं अॅनीनं लहानपणापासूनच पाहिलं होतं. पण ते स्वप्न प्रत्यक्षात येणं तेवढं सोपं नव्हतं.

वडिलांच्या आर्थिक परिस्थितीमुळे पायलटच्या कोर्सची, 15 लाखांची फी भरणं, हेच एक आव्हान होतं.

तरीही तिच्या वडिलांनी काही मित्रांकडून पैसे उसने घेतले, शिवाय कर्ज काढण्याचा निर्णय घेतला.

"माझ्या आईबाबांनी माझ्या स्वप्नांवर विश्वास ठेवला. आज मी जी आहे, ती त्यांच्यामुळेच आहे," अशा शब्दात अॅनी त्यांच्याबदल कृतज्ञता व्यक्त करते.

फीची व्यवस्था झाल्यावर तिनं उत्तर प्रदेशमधील इंदिरा गांधी राष्ट्रीय उड्डाण अकॅडमीमध्ये प्रवेश घेतला.

अर्थात अडचणींचा सिलसिला अजूनही संपलेला नव्हता.

इंग्रजीचं आव्हान

पायलटला अनेक देशांमध्य जावं लागतं. त्यामुळे इंग्रजी बोलता येणं ही अगदी प्राथमिक गरज. अॅनीला इंग्रजी नीट बोलता येत नव्हती. त्यामुळे तिनं इंग्रजीचा सराव सुरू केला. सगळ्यांसोबत तोडक्यामोडक्या इंग्रजीत बोलण्यास सुरुवात केली.

ती म्हणते, "सुरुवातीला सगळे माझी थट्टा करायचे, हसायचे. मग हळूहळू माझ्या बोलण्यातल्या चुका दुरुस्त करू लागले."

"त्याचबरोबर इंग्रजी बातम्या, चित्रपट पाहायला लागले. आता मी हिंदीपेक्षा चांगलं इंग्रजी बोलू शकते," असंही ती म्हणते.

पंख कधी लागले?

अॅनी 17व्या वर्षीच पायलट झाली. "प्रशिक्षणाच्या काळात प्रथम विमान उडवलं, तेव्हा स्वप्न पूर्ण झाल्यासारखं वाटलं," असं अॅनी म्हणते.

तिला 19व्या वर्षी एअर इंडियामध्ये नोकरी मिळाली. तेव्हा तिनं बोईंग 737 विमान उडवलं, तर 21व्या वर्षी बोईंग 777 उडवण्याची संधी मिळाली.

तेव्हा ती हे विमान उडवणारी सर्वांत तरुण पायलट ठरली. तिचं हे स्वप्नं पूर्ण झाल्यावर तिनं तिच्या भावंडांचं स्वप्नं पूर्ण करायचं ठरवलं.

सध्या तिची बहिण अमेरिकेत डेंटिस्ट आहे, तर भाऊ ऑस्ट्रेलियात शिक्षण घेत आहे.

पायलट म्हणून अॅनीची आतापर्यंतची सर्वांत लांब फ्लाईट होती दिल्ली ते सॅन फ्रान्सिस्को, तब्बल 18 तासांची!

काय बदललं?

अॅनी म्हणते, "पायलट झाल्यानंतर आयुष्य बदलून गेलं आहे. आजही विजयवाड्यातल्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अॅनी दिव्या, एका मध्यमवर्गीय घरातली तरुणी, 30 वर्षांची. ती कधीही विमानात बसली नव्हती. पण ती आता बोईंग 777 या सगळ्यांत मोठ्या प्रवासी विमानाची पायलट आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: बोरीस जॉन्सन आणि स्टेनली जॉन्सन

फ्रान्सच्या आरटीएल रेडिओला दिलेल्या मुलाखतीत ते बोलत होते.

पंतप्रधान बोरिस जॉन्सन यांनी ब्रेक्झिटच्या मोहिमेचं नेतृत्व केलं होतं आणि पंतप्रधानपदी रुजू होताच अवघ्या सहा महिन्यात ब्रिटनला युरोपीय महासंघापासून स्वतंत्र करून दाखवलं. मात्र, त्यांचे वडील स्टेनली जॉन्सन यांचा ब्रेक्झिटला विरोध आहे.

2016 साली झालेल्या सार्वमत चाचणीतही त्यांनी ब्रिटनने युरोपीय महासंघासोबत राहवं, बाहेर पडू नये, या बाजूने मत दिलं होतं.

युरोपीय महासंघातून बाहेर पडण्याच्या काही तास आधी प्रसारित करण्यात आलेल्या या मुलाखतीत स्टेनली जॉन्सन यांनी फ्रान्सचं नागरिकत्त्व स्वीकारण्यामागची कारणं सांगितली.

ते म्हणाले, "याचा अर्थ मला फ्रेंच व्हायचं आहे, असा नव्हे. तर जे माझ्या जवळ आहे तेच मला पुन्हा प्राप्त करायचं आहे."

आपल्या आईचा जन्म फ्रान्समध्ये झाला आणि एका फ्रेंच आईचा मुलगा असल्या कारणाने 'मी कायम एक युरोपीय असेन', असं स्टेनली यांनी या मुलाखतीत सांगितलं.

80 वर्षांचे स्टेनली यांची 1979 साली युरोपीय संसदेत निवड झाली होती. त्यावर्षी पहिल्यांदा थेट निवडणूक झाली होती. त्यानंतर त्यांनी युरोपीय कमिशनसाठी काम केलं.

याच कारणामुळे पंतप्रधान बोरिस जॉन्सन यांनी बालपणीची काही वर्ष ब्रसेल्समध्ये घालवली.

ब्रेक्झिट मुद्द्यावरून केवळ बोरिस जॉन्सन आणि त्यांचे वडील स्टेनली जॉन्सन यांच्यात मतभेद आहेत, असं नव्हे तर त्यांचे भाऊ आणि बहीण यांचाही ब्रेक्झिटला विरोध आहे.

ब्रिटीश पंतप्रधान बोरिस जॉन्सन यांच्या बहीण आणि पत्रकार रेचल जॉन्सन यांचाही ब्रेक्झिटला विरोध आहे. याच मुद्द्यावरून त्यांनी 2017 च्या निवडणुकीत कॉन्झर्वेटिव्ह पक्षाचा राजीनामा दिला आणि लिबरल डेमोक्रेट्स पक्षात प्रवेश केला.

बोरिस जॉन्सन यांचे भाऊ आणि कॉन्झर्वेटिव्ह पक्षाचे खासदार जो जॉन्सन यांनीही याच कारणावरून 2018 साली मंत्रिमंडळाचा राजीनामा दिला होता.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ब्रिटन अधिकृतपणे युरोपीय महासंघातून बाहेर पडल्यानंतर आता आपण फ्रान्सचं नागरिकत्व मिळवण्यासाठी अर्ज करणार असल्याचं ब्रिटनचे पंतप्रधान बोरिस जॉन्सन यांचे वडील स्टेनली जॉन्सन यांनी म्हटलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ब्राझीलमध्ये कोरोनाचा शिरकाव झाल्यानंतर सुरुवातीच्या तीन महिन्यात 50 हजार जणांचा मृत्यू झाला. मात्र, गेल्या केवळ 50 दिवसात 50 हजार जणांच्या मृत्यूची नोंद झालीय.

ब्राझीलमधील कोरोनाच्या रुग्णसंख्येनं 30 लाखांचा टप्पा पार केलाय. तरीही ब्राझीलमध्ये चाचण्या अजूनही कमी प्रमाणात होत असल्याचं म्हटलं जातंय. जर चाचण्या वाढल्या, तर रुग्णसंख्या आणखी वाढण्याची भीतीही वर्तवली जातेय.

एकीकडे ब्राझीलमध्ये कोरोनानं थैमान घातलं असताना, ब्राझीलच्या राष्ट्रपती मात्र निर्धास्त दिसतात. त्यांनी दुकानं, रेस्टॉरंट वगैरे सुरू केलेत. अर्थव्यवस्थेला अडचणीत आणणाऱ्या निर्णयांचा त्यांनी विरोध करून एकप्रकारे कोरोनाच्या संकटाला कमी लेखण्याचा प्रयत्न केलाय.

जुलै 2020 मध्ये बीबीसीनं ब्राझीलमधील कोरोनाच्या परिस्थिचा आढावा घेतला होता. तो आढावा खालीलप्रमाणे :

ब्राझीलमध्ये कोरोनाचा थैमान

मार्च महिन्यापासून ब्राझीलमध्ये सुरू असलेला कोरोनाचा कहर थांबण्याचं नाव घेत नाही.

दक्षिण अमेरिकेतील एक महत्त्वाचा देश म्हणून ब्राझीलची ओळख आहे. पण कोरोना व्हायरसमुळे ब्राझीलचा चेहरामोहराच बदलून गेला आहे. खालील फोटो पाहिल्यास तुम्हाला ब्राझीलमधल्या परिस्थितीचा अंदाज येऊ शकतो.

ब्राझीलमध्ये कोरोना व्हायरसचा संसर्ग इतर देशांच्या तुलनेत थोडा उशिराने सुरू झाला.

इथल्या अॅमेझॉन परिसराला कोरोनाचा सर्वात जास्त फटका बसला आहे. इथंच सर्वात जास्त कोव्हिड-19 रुग्ण आढळून येत आहेत.

या परिसरात शवपेट्यांची टंचाई निर्माण होऊ शकते, असा इशारा अधिकाऱ्यांनी दिला आहे.

मृत्युमुखी पडणाऱ्या लोकांची संख्या मोठी असल्यामुळे मोठ्यामोठ्या स्मशानभूमींची सोय करावी लागत आहे.

अॅमेझॉनच्या जंगलांमध्ये या व्हायरसला रोखणं आणखीनच कठीण काम आहे. या परिसरात पूर्वीपासूनच कुपोषण आणि गरीबीने थैमान घातलं होतं.

इथल्या आदिवासी जमातींचा अधिवास असलेल्या परिसरात कोरोनाचा प्रसार सर्वात जास्त झाला आहे. राजधानीत मानूस या जमातीची लोकसंख्या मोठी आहे.

या लोकांची घरं मुख्य शहर आणि आरोग्य केंद्रांपासून लांब आहेत. त्यामुळे त्यांना आरोग्य सुविधा लवकर मिळू शकत नसल्याची तक्रार पूर्वीपासूनच होती.

शहराच्या बाहेरील भागात राहणाऱ्या वेंडरलेसिया अॅर्टिगा डोस सँटोन या एक नर्स आहेत. सँटोन या लोकांची मदत करण्यासाठी तयारी करत आहेत. त्या स्वतः या समुदायातल्याच आहेत. या परिसरातील सुमारे 700 कुटुंबांसाठी सँटोन जमेल त्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ब्राझीलमध्ये कोरोनामुळे मृत्युमुखी पडलेल्यांची संख्या एक लाखाहून अधिक झालीय. जगभरात कोरोनाच्या मृतांच्या आकडेवारीत अमेरिकेनंतर दुसऱ्या स्थानावर ब्राझील आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ब्रिटनच्या नॅशनल इन्स्टिट्युट फॉर हेल्थ अँड केअर एक्सिलंस, पब्लिक हेल्थ इंग्लंड आणि साइंटिफिक अॅडव्हायझरी कमिटी ऑन न्युट्रिशनच्या डॉक्टरांच्या समितीने हा निष्कर्ष काढला आहे. मात्र, या विषयावर अधिक संशोधनाची गरज असल्याचंही त्यांचं म्हणणं आहे.

असं असलं तरी ब्रिटनमध्ये हिवाळ्यात हाडं आणि स्नायू बळकट ठेवण्यासाठी व्हिटॅमिन-डी सप्लिमेंट घेण्याचा सल्ला देण्यात येतोय. इतकंच नाही तर गरजूंना सप्लिमेंटचं मोफत वाटपही सुरू आहे.

आरोग्य अधिकाऱ्यांनी कोव्हिड-19 आजार आणि व्हिटॅमिन-डी यांच्या संबंधांवर एक धावता अभ्यास केला. व्हिटॅमिन-डीचा शरीराच्या रोगप्रतिकारक शक्तीवर परिणाम होत असावा आणि यातून शरीराला श्वसन यंत्रणेवर हल्ला करणाऱ्या विषाणूचा सामना करण्यात मदत मिळत असावी, असं या अभ्यासात आढळून आलं.

मात्र, व्हिटॅमिन-डी कोरोना विषाणूला आळा घालू शकतं किंवा कोव्हिड-19 आजाराच्या उपचारात त्याची काही मदत मिळते, याचे पुरेसे पुरावे आढळलेले नाही. कुठल्याही निष्कर्षापर्यंत पोहोचण्याआधी उच्च पातळीवरील रँडमाईझ्ड कंट्रोल्ड ट्रायलची गरज असल्याचं आरोग्यतज्ज्ञांचं म्हणणं आहे.

नॅशनल इन्स्टिट्युट ऑफ हेल्थ अँड केअर एक्सलंसच्या सेंटर फॉर गाईडलाईन्सचे संचालक डॉ. पॉल क्रिस्प म्हणाले, "या अभ्यासातून मिळालेल्या परिणामांवर आम्ही लक्ष ठेवून आहोत. त्याचा अभ्यास करण्यात येईल आणि गरज असल्यास मार्गदर्शक तत्त्वंही अपडेट करण्यात येईल."

लंडनच्या क्वीन्स मेरी इन्स्टिट्युटच्या रेस्पिरेटरी इन्फेक्शनचे क्लिनिकल प्रोफेसर एड्रियन मार्टन्यू म्हणाले, "व्हिटॅमिन-डी कोव्हिड-19 आजाराचा धोका कमी करत असल्याची शक्यता आहे. सध्या सुरू असलेली क्लिनिकल ट्रायल याबाबत योग्य मार्ग दाखवेल, अशी आशा आहे."

व्हिटॅमिन-डीची अधिक गरज का आहे?

यावर्षी कोरोना संकटामुळे लोकांना बहुतांश वेळ घरातच घालवला आहे. याचाच अर्थ सूर्यप्रकाशातून मिळणारं व्हिटॅमिन-डी पुरेशा प्रमाणात मिळालेलं नाही आणि म्हणूनच या हिवाळ्यात व्हिटॅमिन-डीची अधिक गरज आहे.

सूर्यप्रकाश व्हिटॅमिन-डीचा मुख्य स्रोत आहे. याशिवाय, माशांचं तेल, धान्य आणि सप्लिमेंट्सच्या माध्यमातूनही व्हिटॅमिन-डी मिळतं.

उन्हाळ्यात ज्यांनी व्हिटॅमिन-डी पुरेशा प्रमाणात घेतलेलं नाही त्यांच्या आरोग्याला अधिक धोका आहे.

उदाहरणार्थ -

अशांना वर्षभर व्हिटॅमिन-डी सप्लिमेंट घेण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे.

इंग्लंडच्या पब्लिक हेल्थ विभाग प्रमुख...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

व्हिटॅमिन-डीच्या सप्लिमेंट्स घेतल्याने कोव्हिड-19 आजारापासून बचाव होत असल्याचे कुठलेही पुरावे आढळले नसल्याचं तज्ज्ञांच्या एका गटाने सांगितलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ब्रिटनच्या सदस्यत्वाच्या नियमांमध्ये फेरफार न करता देखील हे करता येऊ शकतं असं ECJनं म्हटलं आहे.

युनायटेड किंगडमच्या ब्रेक्झिटविरोधात असणाऱ्या राजकारण्यांनी असा युक्तिवाद केला की त्यांना ब्रेक्झिटला स्थगिती देता येणं शक्य आहे. पण त्यांना सरकार आणि युरोपीयन युनियनकडून विरोध झाला.

युरोपीयन युनियनमधून बाहेर पडायचं का, या विषयासंदर्भात थेरेसा मे यांच्या प्रस्तावावर उद्या खासदार मतदान करणार आहेत. त्याआधीच कोर्टाचा निर्णय आला आहे.

या निर्णयामुळे युरोपीयन युनियनमध्ये थांबण्याचा निर्णय जे खासदार घेणार आहेत त्यांना दिलासा मिळाला आहे तसेच या निर्णयामुळे काही खासदारांचं मतपरिवर्तन होण्याची शक्यता आहे. युरोपीयन युनियनमध्ये थांबणं हा योग्य पर्याय आहे, या धारणेला बळकटी मिळू शकते असं बीबीसी ब्रुसेल्स प्रतिनिधी अॅडम फ्लेमिंग यांनी म्हटलं आहे.

यूकेनं युरोपीयन युनियनमध्ये थांबवं असं वाटत असेल तर ब्रिटिश राजकारणात अनेक बदल होणं अपेक्षित आहेत. हे प्रत्यक्षात उतरण्यासाठी थेरेसा मे आणि त्यांच्या सरकारला आपलं मन बदलावं लागेल.

गेल्या आठवड्यात अॅडव्होकेट जनरलनं असं म्हटलं होतं की यूकेने बाहेर पडण्याच्या निर्णयावर फेरविचार करावा या मताशी आपण सहमत आहोत. अॅडव्होकेट जनरल यांचं मत ग्राह्य धरावं असं बंधन नाही पण त्यांच्या सल्ल्यावर कोर्ट नक्कीच विचार करतं.

युरोपीयन युनियनमधून बाहेर पडायचं जाहीर केलं असलं, तरी सदस्य देश तो निर्णय रद्द करू शकतं. फक्त त्यांनी बाहेर पडण्याच्या मसुद्यावर सही केलेली नसावी किंवा युनियनमधून बाहेर जाऊ अशी सूचना दिली असेल तर दोन वर्षांच्या आत तो निर्णय घेण्यात यावा असं ECJनं म्हटलं. जर ती दोन वर्षांची मुदत वाढवून घेण्यात आली असेल तर सदस्य देश आपल्या निर्णयावर फेरविचार करू शकतं, असं देखील ECJनं म्हटलं आहे.

सध्याच्या अटीवर यूके युरोपीयन युनियनमध्ये थांबू शकतं असं कोर्टानं म्हटलं आहे. म्हणजेच यूकेनं युरो स्वीकारावं किंवा शेंगेन एरिआची अट स्वीकारावी असं बंधन घातलं जाणार नाही. (शेंगेन एरिआ म्हणजे युरोपमधले असे देश की जिथं जाण्यासाठी दुसऱ्या युरोपियन देशाला पासपोर्ट लागत नाही.)

पण ECJनं स्पष्ट केलं आहे की यूके जो ही निर्णय घेईल तो लोकशाही पद्धतीनेच हवा. यूकेच्या संसदेनं संमती दिल्यानंतरच त्यांना हवा तो निर्णय घेता येईल.

सदस्य देश जो निर्णय घेईल त्याबाबत युरोपियन युनियनला कळवावे लागेल की आम्ही सर्वसंमतीने...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

युरोपीयन युनियनच्या इतर 27 सदस्यांची परवानगी घेतल्याशिवाय युनायटेड किंगडम ब्रेक्झिटचा निर्णय रद्द करू शकतं, असा निर्वाळा युरोपियन कोर्ट ऑफ जस्टिसनं (ECJ) दिला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: ब्लूमबर्ग बिलिएनिअर्स इंडेक्सनुसार 2020 या वर्षात सानसान यांच्या संपत्तीत 7 अब्ज डॉलर्सची वाढ झाली. भारतातील मुकेश अंबानींसोबतच चीनच्याच जॅक मा (अलिबाबाचे सह-संस्थापक) यांनाही त्यांनी मागे टाकलं आहे.

बाटलीबंद पाणी निर्मिती आणि लस निर्मिती कंपन्यांच्या बळावर त्यांनी हे यश मिळवलं आहे.

अनेक क्षेत्रात आजमावलं नशीब

ब्लूमबर्ग बिलिएनिअर्स इंडेक्सनुसार सानसान यांच्याकडे 77.8 अब्ज डॉलर्सची मालमत्ता आहे. जगाच्या श्रीमंतांच्या यादीत त्यांचा क्रमांक सातवा आहे.

सानसान 'lone wolf' नावानेही ओळखले जातात. त्यांनी पत्रकारिता, मशरूमची शेती, आरोग्य क्षेत्र अशा वेगवेगळ्या क्षेत्रांमध्ये नशीब आजमावलं.

सानसान यांनी 'बिजिंग वॉन्टई बायोलॉजिकल' ही त्यांची लस निर्मिती कंपनी याचवर्षी चीनच्या भांडवली बाजारात लिस्ट केली होती.

तीन महिन्यांनंतर त्यांनी 'नॉन्गफू स्प्रिंग' ही त्यांची बाटलीबंद पाण्याची कंपनी हाँगकाँग शेअर बाजारात लिस्ट केली.

त्यांचा हा निर्णय त्यांच्यासाठी महत्त्वाचा ठरला. कंपनी शेअर बाजारात लिस्ट होणार, या घोषणेसोबतच ते जॅक मा यांनाही मागे टाकणार, हे स्पष्ट झालं होतं.

सानसान यांच्यााधी अलिबाबाचे सह-संस्थापक जॅक मा चीन आणि आशियातील सर्वात श्रीमंत व्यक्ती होते.

भांडवली बाजारातील उत्तम सुरुवात

हाँगकाँग भांडवली बाजारात लिस्ट झाल्यानंतर जुंग सानसान यांची बाटलीबंद पाण्याची कंपनी शेअर बाजारातील सर्वाधिक नफा कमावणाऱ्या कंपन्यांपैकी एक बनली. लिस्टिंग नंतर कंपनीचे शेअर्स 155 टक्क्यांनी वधारले.

बिजिंग वॉन्टई बायोलॉजिकल कंपनीचे शेअर्सही 2000 टक्क्यांनी वधारले. चीनमध्ये ज्या कंपन्या कोरोना विषाणूवरील लस निर्मिती करत आहेत त्यापैकी ही एक कंपनी आहे.

जॅक मा

बूल्मबर्ग बिलिएनिअर्स इंडेक्सनुसार जुंग सानसान यांनी इतिहासात सर्वात वेगाने मालमत्तेत वाढ करणाऱ्या व्यक्तींच्या यादीत स्थान मिळवलं आहे.

जगातील अनेक श्रीमंतांचं नशीब कोरोना काळात अधिकच फळफळलं. अॅमेझॉनचे संस्थापक जेफ बोझेस त्यांच्यापैकीच एक.

मुकेश अंबानींच्या मालमत्तेतही वाढ

भारतात मुकेश अंबानी यांच्या मालमत्तेतही 18.3 अब्ज डॉलर्सची वाढ झाली. त्यांची एकूण मालमत्ता आहे 76.9 अब्ज डॉलर्स. रिलायन्स इंडस्ट्रीनं तंत्रज्ञान आणि ई-कॉमर्स क्षेत्रात आणण्यासाठी त्यांनी अनेक करार केले.

मुकेश अंबानी

या वर्षाच्या सुरुवाातीलाच फेसबुकने रिलायन्स जिओमध्ये 5.7 अब्ज डॉलर्सची...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

चीनचे जुंग सानसान यांनी भारतातील मुकेश अंबानी यांना मागे टाकत आशियातील सर्वात श्रीमंत व्यक्तींच्या यादीत पहिलं स्थान पटकावलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: भंडारा इथं बोलताना त्यांनी ही प्रतिक्रिया दिली आहे.

नरेंद्र मोदी सरकारनं आलेल्या नवीन शेती कायद्यांविरोधात भंडारा इथं काँग्रेसच्या वतीनं काढलेल्या आंदोलनात पटोले सहभागी झाले.

यावेळी माध्यमांशी बोलताना त्यांनी म्हटलं, "मोदी सरकारच्या तीन काळ्या कायद्याविरोधात शेतकरी आंदोलन करत आहेत. या शेतकऱ्यांना पाठिंबा देण्यासाठी आम्ही भंडारा इथं आंदोलन, पदयात्रा करत आहोत."

नाना पटोले

"मनमोहम सिंग यांचं सरकार असताना अमिताभ बच्चन, अक्षय कुमार टिवटिव करायचे, ट्वीटच्या माध्यमातून त्यांच्यावर टीका करायचे. आज ते चूप का आहेत? महाराष्ट्रामध्ये अमिताभ बच्चन आणि अक्षय कुमार यांचा चित्रपट तसंच शूटिग चालू देणार नाही.

जसे ते मनमोहन सिंग सरकारच्या काळात टिवटिव करत होते. तसंच त्यांनी आता मोदी सरकारच्या काळातील अन्याय अत्याचाराविरोधात आपली भूमिका मांडावी आणि नाही मांडली तर त्यांचे सिनेमा महाराष्ट्रात बंद पाडू."

डिझेल-गॅस दरवाढीमुळे सामान्य लोकांचं जगणं मुश्कील झालं आहे, असंही पटोले यांनी म्हटलं आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अमिताभ बच्चन आणि अक्षय कुमार यांचे चित्रपट महाराष्ट्रात चालू देणार नाही, असं वक्तव्य महाराष्ट्र प्रदेश काँग्रेसचे अध्यक्ष नाना पटोले यांनी केलं आहे.