Isiokwu: World Cup 2018: France ọ bụ mba Afrịka maka mgbapụ Argentina?\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ka Naịjirịa pụrụ n'asọmpi Iko Mbaụwa nke 2018 n'ụzọ ọtụtụ kwuru na o doghị anya, ndị mmadụ si mpaghara Afrịka, ọkachasị ndị Naịjirịa, ṅụrụ iyi ikwado Frans ka nyụọ Ajentina ịkpakwụ.

Frans mechara jiri ọkpụ anọ asatara atọ (4-3) merie ma gbapụ Ajentina na ya bụ asọmpi.

Ndị mmadụ bidoro ikwu na Frans bụ mba nke isii Afrịka du bịa asọmpi a.

Ebe o si ka mma bụ na ọtụtụ ndị na-agbara Frans bọọlụ bụ ndị nne na nna ha bụ ndị Afrịka ma mụọ ha na Frans.

Ndị mmadụ tinyere ọnụ n'okwu a na Twitter.

@KnoxTainment depụtara aha ndị si mpaghara Afrịka na-agbara Frans bọọlụ iji gosipụta etu o si hụchata ya na mba Frans bụ mba Afrịka nke isii bịara Iko Mbaụwa nke 2018.

Onye ọzọ bụ @iamBussmarn depụtakwara aha ndị ọzọ na-agbakwara mba Frans bụ ndị Afrịka.

Onye ọzọ bụ @GH_ILUV kwuru sị na otu Afrịka (ya bụ Frans) chụrụ Ajentina maka ịghọgbu Naịjirịa.

@Nasawali_phame kelere Frans maka "ịnọchite anya mpaghara Afrịka ọfụma".

@Nani_Ras kwuru na mmeri Frans bụ mmeri Afrịka.

BBC Igbo nwere olileanya na ndị Afịrịka ga-akwado ndị isi ojii ndị ọzọ wee dee maka ụmụ Afrịka na-agbara ndị mgba ọzọ bọọlụ.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: World Cup 2018: Gịnị mebiri egwuregwu ndị Afrịka na Rọshịa?\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ndị na-akwado Naịjirịa, Moroko na Senegal na-egosi mwute ha ka agbapụrụ ndị otu ha n'asọmpi a

Ka ha na-abanye asọmpi a, olileanya ndị mmadụ bụ na Afrịka nwere ike ime ihe ha mere n'asọmpi nke Brazil 2014, ebe ọ bụ mbụ otu abụọ - ya bụ Naịjirịa na Ọlgeria - ga-eru agba mgbapụ.

Kama, mpaghara ụwa a ga na-ajụ onwe ha ebe ihe si mebie ka egwuregwu 15 ha gbara pụtara na mmeri 10, ebe a gbara onye laba onye laba abụọ ma nweta naanị mmeri atọ.

Kedụ ihe a ga-ebo ebubo: ihu ọjọọ, VAR, ka ọ bụ amaghị agba?

Eze ndị Ijipt merụrụ ahụ

Ihe a kwesịrị ịbụ asọmpi nke mba Ijipt ga-agbanwe ọnọdụ ha n'asọmpi Iko Mbaụwa, n'otu aka makana a na-ele otu ha anya na ha esighị ike; n'aka ọzọ na ha nwere otu n'ime ndị kacha agba bọọlụ n'ụwa ugbua.

Mana etu ọbụla ị si chọọ ile ya anya, Mohamed Salah kparala ndị Ijipt ike - o nyere goolu asaa, nye aka inye abụọ, n'ime goolu 10 ha gbara site n'oge ha chọrọ ituru ugo ịbata Iko Mbaụwa ruo oge a gbapụrụ ha na Rọshịa.

Mo Salah akpachaghị ike n'asọmpi a etu e chere na ọ ga-eme

Ọ raghị ndị na-akwado ya ahụ ịmata uru ọ bara, ka ahụ o merụrụ na ngwụcha Champions League mere na o soghị gbaa egwuregwu mbụ ha na Yuregua gbara.

Ka ọ na-anọghị ya, Marwan Mohsen bụ onye nyerela naanị otu goolu n'ime egwuregwu 23 ọ gbarala ndị Ijipt, akpanwughị ụdịrị ike ọ na-akpa.

Asigodu na ahụ gbasiri Salah ike tupu asọmpi a ebido, o doghị anya etu ndị Ijipt kpọrọ onwe ha ndị Pharoah gaara esi mee n'ihe bụ asọmpi mbụ ha n'ime afọ 28.

Nke a abụghị ihe atụwara anya n'aka otu Hector Cuper na-achịkọta, maka na kwa mgbe kwa mgbe ha mehiere - site n'itikọta Ali Gabr na Ahmed Hegazi ọnụ.

N'agbanyeghị nke ahụ, ndị oche goolu ha bụ Mohamed El Shenawy mere ọfụma ọkachasị ka ha na Yuregua zutere, ebe oche goolu Afrịka ji eme ọnụ bụ Essam El Hadary dị afọ 45, mere ihe a ga-eji cheta ya site n'ịbụ onye kachasị nka n'asọmpi a, ma chekwaa penariti pụrụ iche.

Nke ahụ bụ mbụ ha na-anọ n'ihu n'asọmpi Iko Mbaụwa, mana ka afọ 84 gachara, ha ka na-achọ inweta otu mmeri.

Ndị Atlas Lions agbọghị ụja

Njem Moroko na Iko Mbaụwa...


Isiokwu: World Cup 2018: Ihe mere Super Eagles jị pụọ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Cuneyt Cakirr bụ onye ogbu bọọlụ nke uwku n'asọmpị dị iche iche

Mana ajụjụ ndị mmadụ na-ajụ bụ gịnị mere udi ihe a ji eme ndị Super Eagles ma ọ bụ otu ndị ọzọ si na mpaghara Afrịka?

Ugbu a, ọ bụ naanị otu bọọlụ Senegal ka fọrọ n'asọmpi Iko Mbaụwa.

Cheta na kemgbe amalitere asọmpi Iko Mbaụwa, onwebeghi mba si mpaghara Afrịka rurula agba nke anọ n'asọmpi a.

Gịnị butere udi ihe a? Gụọ ihe ndị mmadụ na-ekwu.

Egwuregwu bọọlụ abụghị nke anyị

Anyi enweghị ngwa ọrụ ịgwado egwuregwu bọọlụ

Blessing Nwosu bụ onye ama ama dịka onye na-apụta n'ime ihe nkiri gbasara egwuregwu bọọlụ kọwara na ha na-agbapụ otu si mpaghara Afirika n'asọmpị iko mbaụwa na-afịa makana egwuregwu bọọlụ abụghị ihe si n'aka anyị pụta.

Nwosu kwukwara na "Ọ bụrụ na i lee anya ka ndị Afrịka si agba bọọlụ nke ha, i ga-ahụ na ha chọrọ ịgba ka ndị ọcha sị agba bọọlụ nke ha."

Ọ kọwara na ihe a mere ike na-apụ ha n'arụ tupu ha gbachasịa.

Nsogbu anyi bụ nkpa ịkpa bọọlụ

Anyị na-agba bọọlụ nke ọma mana oruo oge ọ kachasi mkpa anyị adaa

Mana nwata nwoke aha ya bụ Kenneth Umerie ekweteghị n'ihe Nwosu kwuru.

Ọ gwara anyị na, nsogbu anyị abụghị na anyi bụ ndị Afrika, cheta na etuola nwoke aha bụ Samuel Eto sị mba Ghana ugo dịka onye kachasị agba bọọlụ nke onye atọ na mba ụwa niile n'afọ 2005. Nsogbu anyị bu na anyị enweghị ezigbo nkpa ịkpa bọọlụ.

 Ọ bụ ndị agadi nwoke na-agba bọọlụ n'Afirika

Anyị chọrọ sọọsọ ndị na-agba ọfụma n'otu ha

Stephen Mbonu bụkwa onye ọzọ na-akwadọ bọọlụ kwete n'ihe Umeruo kwuru. N'uche ya, mmeri ha na-emeri ndị otu Afirika bụ makana ọtụtụ ndị egwuregwu anyi anaghị ekwu ezi okwu gbasara afọ ha ji mụ ha.

Mbonu kwukwara n'egwuregwu bọọlụ, ịnaghị eji onye dị afọ iri abụọ tunyere onye dị afọ iri atọ. Ihe a kwesiri ị kwụsị kpam kpam n'egwuregwu anyị ma ọ bụrụ na anyị ga-emeri ndị ọcha n'asọmpị iko mba ụwa.

Onye ọzọ aha ya bụ Nnamdi Nwosu kwuru na ihe anyị kwesiri na-eme ugbua bu ịchọpụta onye ga-elebaanya nkpa ịkpa ịgba bọọlụ.

Nwosu kwuru na onye a bụ onye kwesiri ị nwere ọtụtụ ahụmahụ na nchikọta ịgba...


Isiokwu: World Cup 2018: Ihe niile i kwesiri ịma n'ụzọ asaa\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Dịka iko mba ụwa na-enwuru ọkụ, anyị ga-azaa ajụjụ ndị a na ndị ọzọ.

1. Kedụ ndị kacha merie n'iko mbaụwa?

Brazil bụ ọkaibe ma e kwuwe okwu mmeri n'iko mbaụwa dịka ha meriela ugboro ise. mmeri ikpeazụ ha bụ n'afọ 2002.  A gbara na be ha n'afọ 2014, mana ha biri ka onye ụmengwụ na ọkara ikpeazụ (semi-final) ebe e nyere ha ọkụ asaa a satara otu (7-1)

O nwebeghị mba anọghị na Yuropu ma ọ bụ Saụt-Amerika bulierela iko mbaụwa, ebe mmeri nke Jaminị, Spen, na Ịtali n'asompi atọ e mere n'ikpeazụ a na-egosi na Yuropu bu ụzọ site na mmeri iri na otu, ebe Saụt Amerịka nwerela itoolu.

2. Kedụ onye kachasị nye goolu?

Nwaafọ Jamini ọkpa na-aghọ nkọ n'inye goal bụ Miroslav Klose bụ onye kachasịrị nye goolu site na-inye goolu iri na isii n'asompi iko mbaụwa anọ. Ọ lara ezumike nka n'afọ 2016 mana ọ ga-aga Roshia dịka otu n'ime ndị ọrụ nchịkọta otu egwuregwu bọọlụ ala ya.

Nwaafọ Brazil bụ Ronaldo bụ onye nke abụọ site na inye goolu iri na ise, asatọ n'ime so na mmeri nke mba ahụ meriri n'afọ 2002.

Nwa amala Fransị bụ Just Fontaine bụ onye kachasị nye gọolu n'otu asompi. O nyere goolu iri na atọ n'egwuregwu isii n'asompi afọ 1958.

3. Kedụ maka ndị egwuregwu ugbua?

N'ime ndị egwuregwu ndị nyerela goolu iri maọbụ karia na iko mbaụwa, naanị nwaafọ Jaminị na-agba n'etiti bụ Thomas Muller ga-eso aga Rọshịa dịka onye egwuregwu.

Iji sonyere nwa amala ya bụ Klose onye nke nọ ọkwa mbụ, Muller ga-agba mbọ inwetakarịa goolu ise o nyerela n'otu asompi.

Nwafọ Kolombia bụ James Rodriguez ritere nzere akpụkpọụkwụ ọlaedo ('Golden Boot') oge ọ ggbara n'ikpeazụ a, nye mere o mee ka o mere na mbụ, ọ ga e soro ndị bụ ọkaibe.

Naanị otu onye ogbo goolu (defender) sonyerenụ bụ Rafael Marquez gbara afọ 39, onye ga-abụ nke ise ọ na-agbara mba Meziko iko mbaụwa nyereluola goolu dịka Cristiano Ronaldo.

4. Otu egwuregwu anaghị enyezi goolu ka ha si enyebu

Goolu ole enyere n'egwuregwu agbara n'iko mbaụwa ikpeazụ bụ nke pekarisiri na ndị niile a gbara kemgbe afọ 1966 - afọ mbụ ndị ọkacharamara n'okwu bọọlụ bụ Opta bidoro nwewa ndekọ maka nke...


Isiokwu: World Cup 2018: Kedụ ụmụntakịrị na-enwu ka kpakpando?\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Mbappe gbara afọ 19 ma na agbara PSG na Frans

Ọtụtụ obodo bụ isi afụrụ kwawa okpụ na asompị mba ụwa ebola aka emeri n'isi.

Dịka ya bụ akwa na-ada, obodo ndị a bụ ochiedike n'egwu bọọlụ dukwa ndị otu ha ala.

Fisht Olympic Stedịọm na Sochi

Nke a pụtara na dịka Messi, Ronaldo, Aguero, Huigain, Lewandosky, Muller, Kroos na ndị ọzọ kwarala lii, ụmụmmbị ndị na-awapụta:

Hirving Lozano nke Mexico

Amụrụ Lozano na 30 July 1995

Nwaamadị a gbara afọ 22 na-agbara PSV. Ogbaala bọọlụ ugboro atọ na Iko Mbaụwa ma nyekwa otu gọọlụ bụ nke Mexiko jiri merie ndị Jamani.

Aleksandr Sergeyevich Golovin

Amụrụ Golovin na 30 May 1996

Aleksandr Sergeyevich Golovin na-agbara CSKA Moscow.

Onyekwara otu gool na Iko Mbaụwa a ma kparakwa otu mpempe akwụkwọ edoedo eji adọ ya aka na ntị maka iri-mperi n'egwu bọọlụ.

Yerry Mina

Yerry Mina dí afó 23 Barcelona na obodo ya bụ Kolumbia

Ọ bụ isi Yerry Mina nyere goolụ chụpụrụ ndị Sinigal na Iko Mbaụwa a.

Kylian Mbappé

Mbappe gbara afọ 19 ma na agbara PSG na Frans

Mbappe enyela goolu atọ ugbua, abụọ n'ime ha ka o ji nyụọ ndị Ajentina ịkpakwụ bụ nke e ji gbaara ha ụgbọnwamkpị n'Iko Mbaụwa a.

Akụkọ ga-amasị gị


Isiokwu: World Cup 2018: Kroeshia agbatuola ugo Naịjirịa\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Super Eagles anaghị atụ onye ọbụla egwu

Cheta na ọtụtụ mba ndị ọzọ, ma ndị tozuru ma ndị etozughị na-akwado otu Naịjirịa n'ihi na uwe ha masiri ndị ahụ.

Ha gbara n'ọgbọ egwuregwu nke Kalininigrad na mba Rọshịa.

Balogun merụrụ ahụ gbara ya ọbara n'imi na nkeji 23 nke agba nke mbụ ebe Rakitic ritere akwụkwọ edo na nkeji 30

Ka o ruru nkeji 32 ndị Kroeshia ritere otu ọkpụ n'aka Etebo mgbe bọọlụ ọgbahielu bara n'ime neeti Naịjirịa.

Kroeshia gbanwere ndị ọgba bọọlụ site n'iwepu Kramaric tinye Brozovic ebe Ighalo nwara ị ji isi tinye ọkpụ na neeti ha.

Iwobi pụrụ ezumike n'elekere 63 ka Musa banyere ị nọchị anya ya.

Super Eagles na-anwa na-agba a, ha kwalitere ị ji bọọlụ ha rue pesentị 47 site na 31 n'agba nke mbụ.

Troost-Ekong eritela akwụkwọ edo n'aka ogbu opi maka etu o si jichie onye ọgba bọọlụ Kroeshia bụ Mandzukic ebe ha na-azọ bọọlụ n'elu.

Nke a butere ndị Kroeshia penariti ha jie mezuo ọkpụ ha gbara Naịjirịa abụọ.

Mgbe nke a mere, ndị mmadụ gosiri foto a na-ekwu na ọ dị zị n'aka ndị ị zopụta Naịjịrịa

Na mgbakwunye oge, Rakitic na-akpa ike n'otu Kroeshia ritere ohere ị gba bọọlụ nke a kpọrọ 'Free kick' mana ọ mịtaghị goolu.

Kovacic nwara na nkeji 90+2 mana e gbochiri ya.

Ya mere na Kroeshia jiri ọkpụ abụọ merie Super Eagles ndị Naịjirịa.


Isiokwu: World Cup 2018: Lee mmadụ ise riterela 'Golden Boot' n' Iko Mbaụwa ise\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

bụ nke a na-enye ndị kachasị nyeta goolu n'asọmpi Iko Mbaụwa nke ndị FIFA na aghazi.

A na-ahazi ndị kachasị nye goolu n'ogogo n'asọmpi Iko Mbaụwa ọbụla a na-agba.

A malitere na-enye nturuugo a n'afọ 1982 n'aha akpụkpọ ụkwụ ọlaedo(Golden Shoe) mana agbanwere aha ya kpọọ ya, 'Golden Boot' n'afọ 2010.

Ọ bụrụ na-enwe ihe ruru mmadụ abụọ nwere otu ọnụ ọgụgụ goolu, a ga-enyocha enyemaka ha nyere na goolu ndị ọzọ ma họrọ onye kachasị nye aka.

Mana kemgbe afọ 2006 a na-enye ya onye nke kachasị nwee ohere nta n'ịgba asọmpi n'afọ ahụ.

Ndị riterela 'Golden Boot' n'oge ise nke asọmpi Iko Mbaụwa gụnyere ndị a;

Davor Suker:

O ritere nturuugo buut ọlaedo n'asọmpi Iko Mbaụwa nke afọ 1998 nke a gbara na mba Fransị.

Davor Suker bụ nwafọ mba Kroeshịa.

O ritere nturuugo buut ọlaedo n'asọmpi Iko Mbaụwa nke afọ 1998 nke a gbara na mba Fransị.

Suker nyere goolu isii iji nwete ihe nturuugo buut ọlaedo.

Kroeshịa gbara ndị atọ ebe Fransị gara n'ihu maburu Iko Mbaụwa ahụ.

Ronaldo Luis Nazario de Lima:

Ronaldo bụ nwafọ Brazil, ọ ritere buut ọlaedo ya n'Iko Mbaụwa Saụt Korịa/Japan afọ 2002.

Ronaldo bụ nwafọ Brazil, ọ ritere buut ọlaedo ya n'Iko Mbaụwa Saụt Korịa/Japan afọ 2002.

O nyere ọkpụ goolu asatọ n'oge asọmpi ahụ niile dịka o nyere goolu n'agba ikpeazụ.

Brazil meriri Jamịnị iji mabute Iko Mbaụwa nke afọ 2002.

Miroslav Klose:

Nwafọ mba Jamịnị bụ Miroslav Klose ritere nke ya na mba ha bụ Jamịnị n'Iko Mbaụwa 2006.

Nwafọ mba Jamịnị bụ Miroslav Klose ritere nke ya na mba ha bụ Jamịnị n'Iko Mbaụwa 2006.

Klose nyetere ọkpụ goolu ise n'agbanye ha gbara ndị nke atọ.

Mba Itili gara n'ihu mabute Iko Mbaụwa nke afọ ahụ.

Thomas Muller:

Thomas Muller bụ nwafọ mba Jamịnị nyere goolu ise iji rite buut ọlaedo ebe Jamịnị gbara ndị atọ.

N'asọmpi Iko Mbaụwa afọ 2010 na Saụt Afrịka ka a gụrụ ya aha 'Buut Ọlaedo' ebe.

Thomas Muller bụ nwafọ mba Jamịnị nyere goolu ise iji rite buut ọlaedo ebe Jamịnị gbara ndị atọ.

Mba Spen maburu Iko Mbaụwa ahụ nke afọ a bụ ha mbụ ịmabute ya.

James Rodriguez:

James Rodriguez bụ nwafọ mba...


Isiokwu: World Cup 2018: Lee ndị pụtara n'ala Rọshịa taa\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Mba 32 sị mpaghara dị iche iche n'ụwa ga-asọ mpi ruru 64 tupu anyị  amatra onye ga-ebu iko a n'ụbọchị 15 n'ọnwa Julai.

Puku kwuru puku mmadụ ndị egwuregwu bọọlụ na-amasị eruola Rọshịa ma na-egosikwa uwe dị iche iche maka inye otu dị iche iche otito.

Lee ụfọdụ ihe ndị mmadị na-eme n'ala ahụ

Asọmpị iko mba ụwa na-atọ ndị a dịka mmanya ọkụ.

Nwata nwaanyị a na-akwado ala ya bụ Rọshịa n'ụzọ pụrụ iche.

Ndị ihe ndị  otu Saudi Arebia na-amasị sokwa na ndị na-akwado otu a n'ime ọgbọ egwuregwu Luzhniki na Mọsko.

Ngwa nụ oge 'Selfie' eruola!!

Ụmụ nwaanyị mara mma sokwa.


Isiokwu: World Cup 2018: Mekziko egosila Jamini nkarị ma gbaa ha 1 - 0\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Daalụ maka isonyere anyị taa. Sonyekwa anyị n'ime elekere ole na-abịa, ka ndị Brazịla na Swizaland ga-agba nke ha.

Egbuchiela bọọlụ.

Nkeji 92: Neuer so pụta ịchọ ma ọ ga-enye goolu.

Ogbu bọọlụ etinyela nkeji atọ

Nkeji 90: Herrera enwetala akwụkwọ edo edo.

Nkeji 88: Brandt a nwaala ike ya n'inye goolu, mana bọolụ pụrụ apụ.

Nkeji 86: Jamini ewepụla Werner, tinye Julian Brandt.

Nkeji 84: Hummels na Thomas Muller enwetala akwụkwọ edo edo, ebe Muller nwetara nke ya maka ịdọ Herrera aka n'uwe, Hummels nwetara nke ya maka ịgba mmadụ ụkwụ.

Nkeji 82: Layun nwetara ezigbote bọọlụ, mana ọ gbafuru ya n'elu poostu.

Nkeji 79: Jamini ewepụla Plattenhardt tinye Mario Gomez.

Nkeji 77: Layun ebutela bọọlụ ka Jamini gbachara 'corner' na nke ha, gbapụ ọsọ, gbaa shọọtụ, mana ọ gbafuru agbafu.

Nkeji 76: Jamini enwetala 'corner' abụọ n'ime otu nkeji, mana o nweghị nke bara na neetị.

Nkeji 75: Kroos agbaala shọọtụ! Mana ọ chọtaghị neetị, bọọlụ pụrụ n'akụkụ neetị.

Nkeji 73: Mekziko ewepụla Guardado tinye Rafael Marquez, nke ga-eme ya Iko Mbaụwa ise Marquez na-aga.

Nkeji 70: Hernandez che na ọ ga-enweta penariti n'ihu poostu ndị Jamini, mana atụpụghịrị ya ọnụ.

Nkeji 67: Jamini bịara nso inye goolu site n'aka Draxler, mana o nweghị isi.

Nkeji 65: Mekziko ewepụla Lozano nyere goolu, tinye Jimenez.

Nkeji 64: Kimmich nke Jamini agbaala shọọtụ, mana ọ banyeghị na neetị. Ọ gara n'elu ya.

Nkeji 60: Ndị Jamini ewepụla Khedira tinye Marco Reus.

Nkeji 58: Mekziko ewepụla Vela tinye Alvarez.

Nkeji 56: Ndị na-akwado Mekziko na-egosi ha ezigbo nkwado, na-akpalite mmụọ ha.

Nkeji 50: Jamini ebidola ịgba ka ọ bụ bọọlụ a ji ndụ ha.

Nkeji 46: Egwu ebirila ọkụ ọzọ. Isi ndị Jamini ọ ga-apụtakwa?

Nkeji 45 na ụma: Agbazuola akara nke mbụ, ebe Mekziko ji otu goolu na-emeri ndị Jamini.

Nkeji 44: Ndị Mekziko na-egosi Jamini na ha abịaghị igwu egwu. Ha na-enye ha ezigbo nsogbu. Mana Jamini ka nọ na-agbafu bọolụ na-ebunye ndị Mekziko bọọlụ kama onye nke ha.

Agbaala shọọtụ itoolu ruru nso poostu kemgbe egwuregwu a ji bido.

Nkeji 40:...


Isiokwu: World Cup 2018: Messi ebee ka Kroeshia gbara ha 3-0 iji gosi ha nkarị\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

N'ọgbọ egwuregwu Nizhny Novgorod, ndị n'ọchị ndị n'akwa ka ndị Kroeshịa meriri Ajentina.

Daalụ maka isonyere anyị taa. Sonyekwa anyị echi mgbe anyị ga-ewetara gị ihe ndị ọzọ na-agba.

Kroeshia ji 2-0 merie Naịjirịa, mana ha tụkwasịrị ya otu taa ka ha meriri Ajentina.

E gbuchiela bọọlụ. Ajentina achịtaghị aja ka Kroeshia gosichara ha nkarị.

Nkeji 90 na ụma: Kroeshia ewepụla Mandzukic tinye Corluka. Ogbu bọọlụ nyere Brozovic akwụkwọ edo edo.

Nkeji 90 na ụma: GOOOOOOLLLLUUUU! Rakitic agbakaala neetị ndị Ajentina.

Nkeji 90: Messi ebutela bọọlụ n'ihu poostu ndị Kroeshia, mana isi apụtaghị.

Nkeji 86: Ogbu bọolụ enyela Acuna akwụkwọ edo edo.

Nkeji 85: Ogbu bọolụ enyela Otamendi akwụkwọ edo edo.

Nkeji 84: Ọgụ achaala ka Otamendi gbaturu Rakitic ma gbakwaa ụkwụ ka o dina n'ala.

Nkeji 82: Kroeshia ewepụla Perisic tinye Kovacic.

Nkeji 80: GOOOOLUUUUU! Modric agbakaala neetị ndị Ajentina

Rakitic na-akpakwa ike n'egwuregwu a.

Nkeji 75: Rakitic adaala n'etiti ọgbọ egwuregwu. Ndị ọzọ gbarala bọọlụ na-aga, mana ogbu bọọlụ mechara gbuo bọọlụ. Ọ pụrụ ga nata nleta mana ọ batala.

Nkeji 73: Strinic agbatuola Messi, ogbu bọọlụ enyela Ajentina 'free kick', mana efe enyeghị.

A ka na-ekwu okwu goolu Caballero mere ka Kroeshia nye ha

Nkeji 68: Ajentina ewepụla Perez tinye Dybala.

Nkeji 67: Ogbu bọọlụ enyela Vrsaljko akwụkwọ edo edo.

Nkeji 65: Mandzukic enyechakwaala goolu ugbua mana bọọlụ gara n'akụkụ neetị kama ibanye ya n'ime.

Nkeji 64: Messi na Meza agbaala bọolụ gara nso neetị mana ọ banyeghị.

Nkeji 63: Ndị Kroeshia na-acha ndị Ajentina ọkụ dị egwu.

Nkeji 58: Ogbu bọọlụ enyela Mandzukic akwụkwọ edo edo.

Nkeji 57: Kroeshia ewepụla Rebic nyere goolu, tinye Kramaric.

Nkeji 56: Ajentina ewepụla Salvio tinye Pavon.

Nkeji 54: Ajentina ewepụla Aguero tinye Higuain.

Nkeji 53: GOOOOOLLLUUUU!!! Rebic agbakpuola goolu na neetị ka Caballero bunyere ya bọọlụ n'ihu neetị ya.

Nkeji 51: Enyela Mercado akwụkwọ edo edo.

Nkeji 49: Bọọlụ kụrụ Modric n'aka na-amaghị ama, mere ka ogbu bọọlụ nye ndị Ajentina 'free...


Isiokwu: World Cup 2018: Senegal emeela ihe mba Afrịka ndị ọzọ na-emenwughị\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ndị Senegal gosiri ndị Poland nkarị ka mba abụọ a zutere n'Iko Mbaụwa.

Mba ndị dị n'Afrịka kwụ Senegal n'azụ maka na naanị ha bụ ndị si Afrịka a na-emeribeghị kemgbe asọmpi a bidoro.

End of Twitter post, 1

Ha gbara n'ọgbọ egwuregwu nke Spartak na mba Rọshịa.

Ka o ruru nkeji 37, ndị Senegal nyere goolu mbụ ha ka Idrissa Gueye gbara bọọlụ kụrụ Thiago Cionek bụ onye Poland n'ahụ ma banye na poostu.

Na nkeji 60, M'Baye Niang gbakara neetị Szczesny, mere ka Senegal nweta goolu ha nke abụọ.

Goolu ahụ mara ezigbo mma ile anya maka etu bọọlụ si rute Niang si n'ọkara nke ha gbabata ma gbakaa neetị ka Szczesny gbapụtara ezi wee hapụ neetị ya ohere, na-enweghị onye na-eche ya.

Ka o ruru nkeji 86, onye Poland bụ Grzegorz Krychowiak, gbakara neetị ndị Senegal, iji sata otu.

Mana goolu o nyere emeghị ka ha na Senegal hara n'otu maọbụ nye ha mmeri.

Ndị na-agbara Senegal bọọlụ mechara gbawa egwu n'ọgbọ egwuregwu, ebe ndị na-akwado ha welitere olu n'abụ ha na-agụ.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: World Cup 2018: Super Eagles ga-agafe agba nke mbụ - Ndị Naịjirịa\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Nwada Chisom Mbaọnụ onye ntaakụkọ egwuregwu kwuru na otu ha nọ n'ime ya siri ike mana ndị Super Eagles ga-agafe agba nke mbụ.

Onye ọzọ bụ Faith Oluchi kọwara na asọmpi Iko Mba Ụwa abụghị nke ụmụaka, kama nke eji ama ndị bụ nwoke.

Chidiebere Ezeani kwuru na NFF akwadola ndị Super Eagles Nkeọma maka asọmpi a, mana o kwenyeghi na ha tozuruoke ibu Iko a.

Ebe nwada Elizabeth Obong-Daniels kwuru na ihe kachasị mkpa bụ ka Super Eagles gbaa bọọlụ mara mma.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: World Cup 2018: Ugo Naịjirịa efeliela ọzọ ka ha sụrụ Aịsland ọkpụ abụọ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ahmed Musa

Super Eagles na Argentina ga-asọ mpi nke ha n'ụbọchị 26 n'ime ọnwa Juun.

Asọmpi Naịjirịa na Aisland agwụchaala.

Nkeji 93: Mikel Obi emeruola ahụ n'aka.

Ha enyela ha oge ruru nkeji isi.

Nkeji 89: Alex Iwobi anọchiela anaya Etebo

Nkeji 85: Ighalo anọchịela Iheanacho

Nkeji 82: Aịsland agbafuola penarita ha.

Nkeji 81: Aịsland enweela Penalti

Nkeji 74: Goooooolu! Musa enyeela ọkpụ nke abụọ.  Ọ bụ Kenneth Omeruo nyere ya aka.

Nkeji 70: Super Eagles enweela 'Corner' mana isi Balogun emetụghi na bọọlụ ọfụma.

Nkeji 65:  Victor Moses na-agba mbọ nke ọma ị nye goolu.

Nkeji 63: Francis Uzoho azụọla ndị Super Eagles

Nkeji 59: Ndị na-akwado otu aịsland na-akụ aka ịkpalịte ndị otu ha obi.

Nkeji 57: Aịsland na-achọ ị zaghachị ndị Super Eagles mana ụzọ adịghị

Nkeji 51: Ragnar Sigurdsson onye otu Aịsland emeruola ahụ maka ya na Musa kụkọtara isi.

Nkeji 49: Goooooolu!! Ahmed Musa enyeela goolu. Moses bụ onye nyere ya aka.

Brian Idowu apụọla, Tyronne Ebuehi bụ onye nọchịrị ya.

Agba nke abụọ ebidola

Enweela ezumike nkeji iri na ise

Nkeji 45: Enyekwala ha oge ruo nkeji abụọ.

Nkeji 43: Enyeela Bryan Idowu akwụkwọ ịdọ aka na ntị.

Nkeji 42: Super Eagles enweela 'corner' ọzọ mana agbafuru ya.

Njkeji 40: Musa enweela off-side.

Nkeji 36: Naịjịrịa enweela 'Free kick' mana agbafuola ya.

Nkeji 34: Victor Moses adaala ka o si ada.

Nkeji 32: Aịsland agbafuola 'free kick' ha.

Nkeji 26: Ọ bụ zị ndị Super Eagles na-agba sị ha ike.

Nkeji 24: Omeruo azọọla ndị Super Eagles.

Nkeji 22: Aịsland na-akwanya ọkụ n'ike ndị Super Eagles

Nkeji 20: Gylfi Sigurdsson onye otu Aịsland na-agba nke ọma mana ndị nche Super Eagles chebidoro ya.

Nkeji 15: Ndị Aịsland ka na-agba mbọ ị bata n'ụlọ Super Eagles mana ọ na-afịa ha ahụ.

Nkeji 13: Super Eagles enweela 'throw in'

Nkeji 11: Ndị Super Eagles ka na-agba mbọ ị banyere n'ime ụlọ ndị Aịsland mana ụzọ adịbe ugbua.

Nkeji 9: Ndị otu Naịjirịa na-agbasị ike ugbua mana ndị Aịsland chebidoro ha ebe niile.

Nkeji 7: Iheanacho agbaala 'corner' mana ọ...


Isiokwu: World Cup 2018: Ịngland ejirila 2-1 merie Tunisia\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Daalụ maka isonyere anyị taa. Sonyekwa anyị echi mgbe anyị ga-ewetara gị ihe ndị ọzọ na-agba.

E gbuchiela bọọlụ. Ndị Tunisia nwara ike ha, gbaa ezzigbo bọọlụ dịka ha kwesịrị, mana ndị Ịngland eburula ebube site na goolu abụọ ha nyere.

Ndị Ịngland buliri Iko Mbaụwa n'afọ 1966

Nkeji 90: Ịngland ewepụla Lingard tinye Dier.

Nkeji 90: GOOOOLLLLUUUU! Kane enyela goolu. Nke a ga-eme ya goolu abụọ o nyerela n'egwuregwu a,

Nkeji 88: Loftus-Cheek eburula bọolụ bata n'ihu poostu Tunisia, mana ọ gbanyere Ben Mustapha bọọlụ n'aka.

Nkeji 87: Ndị  Ịngland na-enye ndị Tunisia ezigbo nsogbu n'ihu poostu. Goolu ọzọ a ga-aga? Ka anyị na-ele anya.

Nkeji 84: Tunisia ewepụla Khazri, tinye Khalifa. Mgbanwe atọ ha kwesịrị ime ezuola oke.

Nkeji 82: Rashford enwetarala Ịngland 'corner'. Young gbara ya mana Ben Mustapha ji aka supu ya tupu o metụ n'isi Stones. Nsupu a o mere, emerụọla ya ahụ n'aka, mana agahị ewepụ ya.

Nkeji 79: Ewepụla nwaafọ Naịjirịa na-agbara Ịngland bụ Dele Alli, tinye Loftus-Cheek.

Nkeji 78: Young agbafuola 'free kick' ya. Bọọlụ gbafere n'elu poostu.

Nkeji 77: Ịngland enwetala 'free kick' n'ihu poostu Tunisia ka agbaturu Alli. Young ga-agba ya.

Nkeji 73: Tunisia ewepụla Sliti tinye Ben Amor.

Nkeji 71: Sliti agbaala shọọtụ n'ihu poostu Ịngland, mana ọ bataghị.

Nkeji 68: Trippier agbaala 'free kick' ha mana bọọlụ dapụrụ n'ezi.

Nkeji 67: Ịngland ewepụla Sterling tinye Rashford ka ha na-achọ ịgba 'free kick' n'ihu poostu Tunisia.

Nkeji 60: Ịngland agbaala 'corner' ha mana isi apụtaghị.

Nkeji 59: Trippier ebutela bọọlụ, mana shọọtụ ọ gbara pụrụ 'corner' ka onye Tunisia tinyere ya ahụ.

Nkeji 54: Ndị Tunisia na-acha ndị Ịngland ọkụ dị egwu.

Nkeji 51: Trippier agbaala 'corner' ha mana Ben Mustapha ghọrọla ya.

Nkeji 50: Ịngland enwetala 'corner' ka oche goolu ndị Tunisia ji ụkwụ gbapụ bọọlụ.

Nkeji 46: E bidola ọkara nke abụọ.

Nkeji 45 na ụma: Egbuchiela ọkara nke mbụ ka ndị mmadụ gaa ezumike nkeji 15. Otu abụọ a ka na-agba 1-1.

Nkeji 45: Ogbu bọọlụ etinyekwuola nkeji atọ maka oge e gburu ka Hassen nọ...


Isiokwu: World Cup 2018: Ụmụ Naịjirịa ebee ka a gbaturu ugo Naịjirịa\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ebe ọnọdụ a bụ ihe mwute nye ọtụtụ, ụfọdụ ndị tinyere ego ha ebe Ajentina nọ na-amịcha aka.

Ụfọdụ gara na soshal midia ikwupụta etu obi dị ha gbasara asọmpi a.

Caristo Clear kwuru na ego ya dị n'Ajentina ebe obi ya dị n'ebe ndị Naịjirịa nọ.

End of Twitter post, 1

Mana The only Edward na-eru uju maka na ego ya alaala ka o tinyechara puku iri n'ebe Naịjirịa nọ.

Onye egwu a ma ama bụ Kizz Daniel kwuru na anyị ga-ekele Chukwu n'ihe niile n'ikpeazụ.

Nke a bụ n'agbanyeghi na Kizz Daniel kwuru na obi gbawara ya nke ukwuu.

Jesse Onemic kwuru na obi mwute ya na-enweta ụfụ asọmpi a na-afụ ya.

N'akụkụ nke ya, Tweet Oracle kwuru na onye nkuzi ndị bọọlụ Naịjirịa bụ Gernot Rohr ahọpụtaghị ndị ọ kpọ gaa agha bọọlụ a nke ọma.

Otu ihe dị mkpa bụ na ọtụtụ ụmụ Naịjirịa nọ na-ele anya na ndị Super Eagles kara imeri asọmpi a ka ha jiri ya hichaa ụmụ Naịjirịa anyammiri ọbara niile kwafuru n'izuụka gara aga.

A na-ele anya na ndị Super Eagles ga-alọta maka na a gbapụla ha n'asọmpi Iko mbaụwa afọ 2018.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: World Cup ga-ekene ndị ọrụ BBC na Lagos\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ndị na-eso egwuregwu bọọlụ ga-enwe ohere ị hụ ịko a na ndụ

Iko nke a e ji ọlaedo were rụpụta ga-abia njem n'ụlọọrụ BBC dị na Lagos n'ehihe tata ka ọ kụrụ Elekere Atọ(3:00pm) tupu e buru ya ga Teslim Balogun Stadium dị na Surulere, Lagos.

Chebiri anyi na BBC News Igbo peeg maka Facebook Live dịka anyị ga-egosi gị ka o si aga.

A ga kwa e nwe mmemme a ga-emere ya n'ụlọoriri bụ Eko Hotels, ebe a ga-enye kwa ndị mmadụ ritere ya ohere ịhụ ịkọ na ndụ n'ụtụtụ ụbọchị Satọday na mbara Tafawa Balewa.

Iko FIFA a kwadoro ịga njem mba ruru iri ise na otu ndị tozuru ịga asọmpị ya a ga-eme n'afọ a na Russia.

Naịjiria so na mba ndị tozuru ịgba asọmpị iko mba ụwa n'afọ a

Chetanụ na iko a batara Naịjiria ụbọchị Wenesde ma kenekwa onyeisiala Muhammadu Buhari.

Ọ ga-ahụpa Naịjiria na mgbede Satọde, ebe a ga-ebughachi ya Russia n'ọnwa Julaị.

Nke a ga-eme ugboro anọ ọ na-aga njem ụwa ma ugboro atọ ọ na-abịakwa ala Naịjiria.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: World Cup: Ọ fọrọ ụbọchị 100 tupu asọmpi ebido\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Moscow na-akwado maka iko mbaụwa, lekwa elekere etinyere n'ihu Red Square na Kremlin na-egosi mgbada oge na ụbọchị

Ndị mba Rọshịa egosila nkwado ha site n'itinye nnukwu elekere na-egosi ka ụbọchị na oge na-aga n'ihu Red Square na Kremlin dị n'etiti Moscow.

A ga-agba asọmpi a site n'ụbọchị 14 n'ọnwa Juun ruo ụbọchị 15 nke ọnwa Julaị 2018.

End of Twitter post, 1

Obi ọ dị gị ụtọ?

Ọ kwesịrị ịdị gị maka na ọ bụ nanị ụbọchị 100 fọrọ tupu o bido.

Cheta na Naịjirịa, Kroeshia, Ajentina na Aịsland nọ n'ime ofu otu.

Naịjirịa na Kroeshia ga-ebu ụzọ sọọ mpi n'ụbọchị 16 nke ọnwa Juun.

Ha na Aịsland ga-asọmpi n'ụbọchị 22 nke ọnwa Juun.

Ebe ha na Ajentina ga-ezukọ n'ụbọchị 26 nke ọnwa Juun.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: World Diabetes Day: Ọrịa shuga nakwa ụzọ ị ga-esi gbalahụ ya\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ihe na-ebute ya bụ ahụ mmadụ enweghị ike igweri shuga dị n'ọbara (glucose).

Ọrịa shuga taa nchara n'ahụ, o nwere ike ibute ọrịa obi, mkpọnwụ ahụ, ikpu isi, mmebi akịrị (kidney failure) na ibe ụkwụ onye na-arịa ọrịa ahụ.

Nsogbu ọrịa shuga na-aga n'ihu - Dịka WHO siri kwuo, ihe ruru nde mmadụ 422 na-arịa ya n'ụwa niile- nke a bụ mmaaji anọ ndị na-arịa ya n'afọ 40 gara aga.

Na agbanyeghị ka o siri jọọ njọ, ọkara ndị na-arịa ya amaghị na ha na-arịa ọrịa shuga.

Mana mmadụ Igbanwe ka o si ebi ndụ nwere ike igbochi ọrịa a. Lee etu i nwere ike isi mee ya:

Gịnị na-ebute ọrịa shuga?

Ụdị ọrịa shuga a kpọrọ 'Type 1' na bekee na-ebido n'ụmụaka maọbụ ndị na-eto eto nwere ike isi n'ọbara maọbụ nje na-ebu ọrịa

Mgbe anyị riri nri mgbadoume (carbohydrate), ahụ anyị na-egweri ya ka ọghọ shuga.

 Mmiri ahụ (hormone) nke a kpọrọ insulin na bekee  nke a na-emepụta na anyịnya (pancreas) na-enye ahụ iwu  ka ọ mịkọrọ shuga maka inye ike.

Ọrịa shuga na-abịa ma ọ bụrụ na ahụ anaghị emepụta  'insulin' maọbụ na ọ naghị arụ ọrụ nke nwere ike ime ka shuga dọrọ n'ime ọbara.

Shuga na-eme ka shuga dị n'ọbara gbalite

Kedụ ụdị ọrịa shuga?

E nwere ụdị ọrịa shuga dị iche iche.

Na nke a kpọrọ 'type 1', anyịnya na-akwụsị imepụta 'insulin', nke na-eme ka shuga gbalite n'ọbara.

Ndị ọkachara mara sayensị amaghị ihe na-ebute nke a mana ha kwenyere na o si n'ọbara maọbụ nje na-ebute ọrịa nke na-emebi ọwọ (cell) na-emepụta 'insulin'.

Ihe dịka pasent mmadụ iri nwere ọrịa shuga nke 'Type 1'.

N'ọrịa shuga nke 'type 2' , anyịnya anaghị emepụta 'insulin' zuru ezu maọbụ nke emepụtara anaghị arụ ọrụ.

Mmiri ahụ(hormone) nke a kpọrọ insulin na bekee nke a na-emepụta na anyịnya(pancreas) na-enye ahụ iwu ka ọ mịkọrọ shuga maka inye ike

Nke a na-emekarị na ndị gbaliterela n'afọ, ndị na-eto eto, ndị buru ibu, ndị na-anọkarị na-emegharịghị ahụ, nakwa ndị si mba ndịda Asia na-enwekwa ya.

Ụmụnwaanyị dị ime nwekwara ike ịria ọrịa shuga nwaanyị dị ime( gestational diabetes) ma ọ bụrụ na ahụ ha enweghị ike imepụta insulin ga-ezuru ha na nwa ha.

Ọtụtụ...


Isiokwu: World Disability Day: 'Achọọla m ọrụ ọtụtụ ebe mana anaghị enye m n'ihi na abụ m ngwọrọ'\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

O ritere nturugo na Mahadum n'ihe gbasara ndọrọndọrọ ọchịchị.

N'agbanyeghị na ọnọdụ ya ekweghị ya nweta ọrụ, Emmanuel kwuru na ya ga-enwerịrị ụlọọrụ onyonyo nke ya.

Ọ kọkwara etu ịgụ egwu si enyere ya aka agabiga ọtụtụ ihe na ndụ ya.

Gere mkparịtaụka ya na BBC n'uju.

Chioma Obianinwa na Nnamdi Agbanelo mere akụkọ a.


Isiokwu: World Disability Day: Nwaanyị kpuru isi na-eme achịcha\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Nwagbọghọ a gwara anyị na o kpuru isi kamgbe ọ dị na nwata mana agbanyeghị ọdachị a, ọ gaala mahadum ma na-emepụta achịcha bekee.

Gere ihe ndị ọzọ ọmalicha ada Igbo a na-eme ga-akpalite mmụọ gị.

Ndị mere ihe nkiri a: Uche Akolisa na Vining Ogu

Akụkọ ndị ga-masị gị


Isiokwu: World Environment Day: Ikuku ọjọọ ndị a nwere ike ibute ọnwụ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

N'akwụkwọ ha wepụtara, ha kwuru na ndị mmadụ ruru nde asaa na-anwụ site n'ikuku ọjọọ kwa afọ.

Ụfọdụ ikuku ọjọọ ndị a na-esi n'igwe ọkụ, igwe eji esi nri, ebe a na-ekpofu ahịhịa nakwa ebe mposi dgz.

Agbanyeghị na ọtụtụ mmadụ anwụọla makana ha kubara anwụrụ sị n'igwe na-enye ọkụ, ọtụtụ mmadụ ka na-amụ igwe a n'ime ụlọ ha.

N'ime ọnwa Ọgọstụ nke afọ a, otu ezinaụlọ gụnyere di, nwunye na ụmụatọ nwụrụ na Port Harcourt makana a mụnyere igwe na-enye ọkụ n'ụlọ ha.

Ọtụtụ mmadu na-eji igwe ọkụ arụ ọrụ

Ọzọ mere n'Oshogbo Osun steeti Nọvemba 29, ebe mmadụ atọ n'ime otu ezinaụlọ nwụrụ maka anwụrụ a.

N'afọ 2014 ndị "Good Governance Initiative" dere na mmadụ ruru puku 100,000 anwụọla n'aka anwụrụ a.

Mana ọbụghị sọọsọ anwụrụ sị n'igwe na-enye ọkụ nwere ike imerụ gị nnukwu ahụ n'ime ụlọ gị.

Anthony Mgbolu bụ dọkinta gbatagbata n'ụlọọgwụ gọọmentị dị n'Abuja kọwara ikuku ọjọọ ndị ọzọ nwere ike igbu mmadụ

Anwụrụ sị ọgwụ anwụnta (Insecticide)

N'ọnwa Epurelu nke afọ a, ụmụaka atọ nwụrụ na Gana makana nne ha fere ọgwụ anwụnta ebe a na-ehi ura.

Dọkinta Anthony kọwara na ọgwụ anwụnta nwere kemikal dị iche iche mana nke akpọrọ "Organophosphate" na Bekee bụ nke kachasị njọ. Mgbolu kọwara na anwụrụ a akpọrọ "Organophosphate" jọrọ ezigbo njọ eji ya alụ agha kemikal.

"Otụtụ ọgwụ anwụnta a na-ere n'ahịa ekwesighị ibata n'imeụlọ makana ọ bụ ihe a na-eji egbu anwụnta na anụ ndị ọzọ n'ugbo"

Anwụrụ igwe na-enye ọkụ

Ọtụtụ mmadụ anwụọla maka ihe a

Mgbolu kọwara na Igwe na-enye ọkụ na-amịpụta anwụrụ akpọrọ 'Carbon Monoxide".

"Ọ bụ anwụrụ a na-egbu ndị mmadụ makana ọ na-ekupu "Oxygen" niile dị n'ebe ahụ.

"Ọ bụrụ na ụbụrụ mmadụ enweteghị 'Oxygen', ọnwụ na-abia n'ike n'ike", Mgbolu kọwara.

Anwụrụ eji esi nri (Cooking gas)

Anwụrụ na-agba nnukwu ọkụ

Nke a sokwa na ihe nwere ike ịgbu mmadụ.

Ọbụghị makana o naghị arịa ahụ ịgba ọkụ mana makana o nwere ike ikusa ikuku oxygen''.

Mgbolu kọwara na nwere ike ịnwụ na-erughị nkeji iri maọbụrụ na ụbụrụ enweteghị 'oxygen'.

Mmanụ eji ete ụlọ (Paint)

Ọtụtụ ndị mmadụ amaghị na mmanụ...


Isiokwu: World Food Day: Mama dị afọ 104 ji ọrụugbo zụọ ụmụ ya\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ọ sị na ọ bụ ọrụugbo a mere ahụ ji sie ya ezigbo ike dịka ọ nọ afọ otu narị na anọ ugbua.

Mama Jessie sị na ọ mụrụ ụmụ anọ na ụmụụmụ otu narị na iri abụọ na anọ.

O kwuru na ọ bụ ịkọ ugbo ka o ji malite ụwa bụ nke nyere ya ego o ji zụọ ụmụ ya.

Ada ya nwaanyị bụ Patience Uzoma Oguine dị afọ iri asaa na asatọ sị na di mama Jessie bụ nna ya nwụrụ mgbe ọ dị obere.

Na ọ bụ mama zụpụtara ha ruo mgbe ha tolitere lụọ dị.

Ọ sị na a mụrụ mama Jessie Onuigwe n'afọ 1915.

Mama Jessie gara n'ihu kwuo na ọ bụ iri nri Ndigbo na ikpere 'Jesus' mere o ji gbasie ike.

Kirie ihe o kwuru n'uju.

Akụkọ ga-amasị gị


Isiokwu: World Indigenous Day: Ihe mere Awka, Enugu,Umuahịa na obodo ndị ọzọ ji bụrụ isi obodo\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Kama ihe ị kwesiri ịma maka etu obodo siri bido bụ na ọ dị ụzo abụọ.

Otu bụ nke ndị ụlọakwụkwọ na ọkammụta ndị na-ahụ maka ihe mere mgbe gboo nke bekee na-akpọ history  ha nyoputere.

Nke abụọ bụ akụkọ ndị obodo na-akọ bụ etu ha siri bido nke enwereike ịkpọ 'oral history.'

Ọ dị mkpa ka onye ọbụla chọrọ ịma etu obodo siri bido mara na-enweghị ebe edere ya ede nke mere na nghọtaghe na adịkarị.

Ọ bụ ọkammụta abụọ ọnụ na-eru n'okwu maka ihe gbasara akụkọ ihe mere ndị Igbo bụ Ọkammụta Chigozie Nnabuihe na Ọkammụta Akex Ugwuja tinyere ọnụ n'akụkọ a.

Akụkọ mere etu Asaba siri bido

Nnabuihe kọwara na ndị Igbo emeela njem oge gboo gaa ebe a na-akpọ mpaghara Savana nke mechara bụrụ Sahara ma siri ya gaa mba Ijipt.

Ọ kọwara na ndị Igbo nọkwa n'ebe bụ Benin ugbu a tupu ndị Benin a bịa chụpụ ha.

Dịka akwụkwọ mazị Dennis Osadebey dere nke ọ kpọrọ "Building a Nation", ọ kọrọ akụkọ ihe mere maka otu nwoke aha ya bụ Nnebisi.

Nnebisi bụ nwa nwaanyị Nteje aha ya bụ Diaba onye lụrụ onye Igala aha ya bụ Ojobo.

'Anyị chere na anyị bịara ịnabata ndị enyi, anyị amaghị na ọ bụ ọnwụ anyị ka anyị na-agakwu'

Ọ bụ mgbe a ndị obodo jụru ịnye Nnebisi oke ya na ọ bụghị onye Nteje.

Nke a mere ka Nnebisi na ndị na-eso ya si Nteje pụọ were chọwa ala nke ha.

Osadebey na-akọwa na njem Nnebisi dịka o duru ya site na Nsugbe ruo ebe mmiri Ọma Mbala na nke Niger zutere onwe ha.

Ọ kọwara na Nnebisi na ndị otu ya gafere mmiri a were rute Ikpele Mmili (Cable Point).

Ha kwụsịri ebe a were sị ka ha kọọ ubi n'ihi n'oge ọrụ ubi ka bidoro.

Ihe ha kọrọ mere nke ọma nke mere ka ha birizie ebe ahụ.

Nnebisi kpọrọ ebe a Ahaba.

Kama Osadebey kọwara na ọ bụ onye Ukọchukwu si mba Itali aha ya bụ Carlo Zappa ma bụrụ kwa onye na-ese maapụ  bụ onye dere aha obodo Ahaba dịka Asaba were zịgara ndị ọchịchị.

Ihe mere eji mee Asaba isi Obodo

Asaba bụ ebe ọzọ eji ịzụ ahịa mara mgbe gboo.

A na-ere ihe dịka Akpụ, Ji, Mmanụ na Ọji n'Asaba.

Ụmụaka Biafra: Etu ndị etobeghi ntoroọbịa jiri hụ agha

Nke a mere ka ọ bụrụ isi ụloọrụ National African Company site...


Isiokwu: World Kidney Day: Lee ụzọ ị ga-esi chutee ọrịa akịrị (kidney) na ndụ gị\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ọ kọwaara anyị ọtụtụ ihe e kwesịrị iri bụ nke ga-inye akịrị (kidney) gị ahụike.

Nri ogbenye ọgalanya na-erizi

Na mbido, Chimah kọwara na akịrị bụ akụkụ ahụ mmadụ na-ewepụ atịtị maọbụ ụyi dị na mmiri n'ime ahụ mmadụ.

Ọ sị na akịrị bụkwa ihe na-enye aka n'ịhụ na mmiri, nnu na mịneralụ na-edozi ahụ dị nhatanha n'ahụ.

Mịneralụ ndị dịka; sodiọm, kalshịọm, fosforọs na potashịọm dị n'ọbara.

Chimah bidoro nkọwa ya sị, "nri ụfọdu na-adịrị ndị nwere ọrịa kidney mma nwereike agaghị adịrị ndị ọzọ mma nihi ụdị erimodo ha nweburu n'ahụ ha."

Chimah kwuru na, "tupu anyị aga n'ihe gbasra nri dịrị akịrị mma, ka m kwusie ya ike na nri kachasị akịrị mma na nri niile n'ụwa bụ mmiri."

Mmiri ọṅụṅụ na-arụrụ dị omimi n'akịrị mmadụ site n'ispụ atịtị nọ na mmiri

Mmiri na-enye akịrị mmadụ ikikere ikwapụ atịtị nọ n'ahụ.

Nrị ndị ọzọ na-enye akịrị aka ịrụ ọrụ ọfụma:

Ndị ndị nwere Omega 3 ma nwekwa nwere abụba na mmanụ (fatty acid): Azụ titus, salmon na-eso ebudata ọgbụgba ọbara nke Bekee kpọrọ 'blood pressure' ma na-egbochikwa ọrịa akịrị.

Potato: Nwere potashiọm na odoma ndị ọzọ, mana potatoes nwereike inwe potashiọm agaghị adịrị ndị potashiọm karịrị ahụ ha mma, ha ga-akpacha anya iri potato.

Akwụkwọ nri dịka ọ na-achatụ ojii dịka ụgụ, akwukwọ nri spinach na-enye mmadụ ikikere iwepụ atịtị nri ụfọdụ na-ebute nke Bekee kpọrọ 'anti oxidant' na 'fiber', na ndị ọzọ.

Ụgụ na-enye aka echekwa akịrị gị

Ụgụ na-enye aka echekwa akịrị gị

Apples na-enye aka iwepụtụ nsogbu na-eso ọrịa akịrị.

Nwada Patience Chimah sị na mkpụrụosisi deti (date) dịkwara ndị na-arịa ọrịa akịrị.

Gee akụkọ mere n'ụwa niile n'otu nkeji:

Akụkọ ga-amasị gị ị ga-achọ ikọ taa niile


Isiokwu: World Malaria Day: Ihe ise ịba jiri dị iche na Taịfọd\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Anwụnta na-ebute ọrịa ịba

Ịba nke Bekee kpọrọ 'malaria' bụ ọrịa a na-ebute ma akwụnta tanye mmadụ nje bu ọrịa n'ahụ, ebe taifọd bụ ọrịa a na-ebute site nje a kpọrọ, 'Salmonella Typhi' nke na-aṅụta na

mmiri adịghị ọcha maọbụ nri mebiri emebi.

Ịba na Taifod bụ ọrịa abụọ a na-arịakarị na mpaghara Afrịka.

Dịka WHO siri kwuo, ịba na-egbu ihe karịrị mmadụ 400,000 kwa afọ, ọtụtụ n'ime ha bụ ụmụaka.

n'aka nke ọzọ,  ngụkọ nke WHO mere n'afọ 2019 na-ekwu na mmadu ruru agbata nde iri na otu na iri abụọ na-arịa taifọd kwa afọ.

Taifọd na-ebutekwa ọnwụ mmadụ ruru agbata puku,otu nari na iri abụọ na asatọ(128,000) na putu otu nari iri isii na otu(161,000).

BBC gbara ọkachamara ahụike bụ Dkta Ikechukwu Okoroafor nke ụlọọgwụ, Mount Sinai Hospital, Lagos, ajụjụọnụ banyere ihe dị iche n'etiti ọrịa ịba na taifọd.

Anwụnta bere n'ụlọmgbochi anwụnta

Njirimara ịba na taifọd

Nke a bụ ihe Dkta Ikechukwu Okoroafor kwuru maka ọrịa ọjọọ abụọ a:

Gee ihe ise iba jiri dị iche na Taịfọd n'ọnụ Dr Ikechukwu Okoroafor:

Ihe ise iba jiri dị iche na taịfọd

Akụkọ ga-amasị gị:


Isiokwu: World Malaria Day: Kedụ ihe bụ ịba na etu anyị ga-esi kwụsị ya?\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Malaria is spread by infected mosquitoes

Ọrịa nke nwere ọgwụgwọ ka na na-egbu mmadụ rinne:  Ọ na-egbu otu nwata nkeji abụọ ọbụla,ebe e nwere nsogbu ya nde 200 kwa afọ, dịka WHO siri kwuo.

N'afọ 10 gara aga, ọgụ megide ọrịa ịba mịtara mkpụrụ, mana kemgbe afọ 2015, ndịiche dị n'ọganihu ahụ apụtachaghị ife : Ozi nchọpụta WHO wepụtara n'afọ 2018  na-egosi na onweghị ndịiche doro anya na na mbelata ndị ọrịa mere na afọ 2015 nakwa 2017.

Oke ahụ ọkụ, onye ọmụma na isiọwụwa so n'ihe e ji ama onye na-arịa ịba

Dịka abalị Eprelụ 25 bụ ụbọchị ncheta ọrịa ịba n'a mbaụwa, lee ihe ndị ọ dị mkpa ka ị mata:

Njirimara ọrịa ịba

Njirimara ịba - Oke ahụ ọkụ, isiọwụwa na oyi ọmụma   - nke na-abịa ihe dịka abali 10 rue 15 anwụnta bụ ịba tara mmadụ.

Nke a nwere ike jiri nwayọọ nke na agaghị ama na ọbụ ya , mana ọ bụrụ na eleghị ya anya awa iri abụọ na anọ, ịba nke Plasmodium falciparum na-ebute nwere ike ịkawanye njọ ghọọ nnukwụ ọrịa nwere ike dunye n'ọnwụ.

Onye nwere ike ịrịa ya?

Ụmụaka amụụ ebe ịba na-akpaịke nwere ike ibute ọria ahụ

N'afọ 2017, ọkara mmadụ nọ n'ụwa nọ n'egwu ibute ọrịa ịba

Ụmụaka erubeghị afọ ise bụ ndị kachasị nwe ike ibute ya. N'afọ 2017, ha dị pasent 61 nd(mmadụ 2666,000 ndị ịba gburu n'ụwa niile.

Ndị ọzọ ịba na-awa agba bụ ụmụnwaanyị dị ime na ndị ahụ ha esichaghị ike.

Kedụ mpaghara ịba ka akpa mkpamkpa?

Ịba kachasị akpa ike n'Afrịka

Dịka WHO siri kwuo, ndị rịaala ịba nakwa ndị o gburula kacha na mpaghara Afrịka, mana ụfọdụ akụkụ ọwụwa anyanwụ Asia, Eastern Mediterranean, Western Pacific, n'Ọdịda Amerika sokwa na-ebe ọ na-emetụta.

N'afọ 2017, mba ise ketara ọkara mmadụ ole rịara ịba n'ụwa niile: Naijiria (25%),  DRC Congo (11%), Mozambique (5%), India (4%) na Uganda (4%).

Ibusa ọrịa

Anwụnta na-ebu ụdị nje Plasmodium anọ na-ebute; P. falciparum, P. malariae, P. ovale nakwa P. vivax

ọtụtụ mgbe, ọ bụ anwụnta 'anopheles' nwaanyị na-ebufe nje ịba ma ọ ta mmadụ.

E nwere ụdị anwụ 'anọpheles 400 nke 30 n'ime ha na-ebu nje ịba.

Anwụnta ndị a na-ata n'mgbede rue n'ụzọ ụtụtụ.

Anwụnta 'anopheles'...


Isiokwu: World Menstrual Hygiene Day: Ụzọ ịse ụmụagbọghọ ga-esi debe onwe ha ọcha na nsọ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Akwa nso e ji akwa ndị ochie arụpụta

Otu nwaanyị na-arụ n'ụlọọrụ enyemaka ebe a na-akuziri ụmụaka etu ha ga-esi debe onwe ha ọcha bụ Ijeamaka Nwizu, gwara BBC Igbo ụzọ ise nwaanyị ga-eji debe onwe ya ọcha.

1. 'Mụta kaesi arụ akwa eji anọ nanso'

Ọ bụrụ na i nweghị ego imefu n'akwa nsọ a na-etufu etufu a kpọrọ 'disposble pad' na bekee, ọ ga-adịrị gị mma ma ị mụta etu ị ga-esi kwaa nke a na-asụ asụ.

2. Gbaa mbọ gbanwe ya bụ akwa kwa elekere anọ

O kwesiri ka nwaanyị ọbụla na-agbanwe akwa nso ya kwa elekere anọ

Nke a bụ iji gbochie mmetọ ejiji gị ma gbochikwa isi na ihe unyi ndị ọzọ nwereike ibute ọrịa.

3. Sachaa ahụ gị ọfụma

O kwesiri ka ị kwọ aka ọfụma ma ị metụ cha akwa nsọ gị aka

Ịsa ahụ gị ka o si kwesi ịdị bụkwa ụzọ ọzọ ị ga-esi gbochie ọrịa ndị si n'ụzọ unyi abịa n'ime ahụ mmadu.

4. Mara etu ị ga-esi tufu akwa nsọ gị ma ị mechaa

Ọ gaghị abanyere gị uru ma ọ bụrụ na ijiri akwa nsọ gị mee ka mbara gị ruo inyi

Ọ dị mma ibu mbara na gburugburu gị n'ụche ma ị na-achọ ebe ị ga-etufu akwa nsọ gị.

Ị tufuo ya n'ụzọ ezighị ezi nwereike ibute ọrịa dị icheiche.

5. Jiri ọzọ ma ị na-apụ apụ

Ụmụakwụkwọ ji ụfọdụ akpa akwa nsọ dị n'ime ya

Nke a bụ maka ịdị njikere ma gbochikwa ihe mberede ime gị n'ụlọọrụ, n'ụlọakwụkwọ maọbụ ebe ọ bụla ị jere.

Gee ihe ọ gwara BBC Igbo n'uju ebe a:

Ụbọchị pụrụiche maka nsọ nwaanyị

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: World Mental Health Day: 'Obi ịdamba mere ka m chere na igbu onwe m kara m mma'\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

O kwuru na ọ nweghi ike ịkọwa ihe kpatara obi ji na-ada ya mba ma ọ bụrụ na a jụọ ya.

Nwaada gara n'ihu kwuo na nke a mere o ji chee na igbu onwe ya kaara ya mma.

Ọ dọkwara ndị mmadụ nwere obi ịdamba aka na ntị ka ha gaa n'ụlọọgwụ iji nyere onwe ha aka.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: World Mosquito Day: Ọrịa anwụnta na-ebute na etu ị ga-esi gbochie ọtịta ya\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Anwụnta na-ebute ọrịa ịba na-emetụta ihe ruru nde mmadụ abụọ kwa afọ, dịka ngalaba World Health Organisation si kwuo.

Ọtụtụ ndị na-akpọ "anwụnta, anwụnta", mana mmadụ ole ma na ọ bụghị naanị otu ụdịrị anwụnta dị?

Dịka ọ bụ ụbọchị anwụnta, BBC Igbo chọrọ ịkọwara gị maka anwụnta, ọrịa ọ na-ebute na etu ị ga-esi gbochie ya.

Ụdịrị anwụnta dị:

E nwere ọtụtụ anwụnta n'ụwa, karịrị nde, mana naanị ụfọdụ bụ ihe ndị mmadụ ma maka ya.

Ebe anwụnta na-amịta ọbara n'ahụ mmadụ

Ọrịa anwụnta na-ebute

Akụkọ a ga-amasị gị:

Etu ị ga-esi gbochie anwụnta ịta gị n'ogige gị:

1) Itinye neetị (akwa mgbochi):

Ngalaba na-ahụ maka ahụike na mbaụwa a kpọrọ 'World Health Organisation - WHO' na-eke neetị aghara aghara iji nyere aka gbochie anwụ nta.

Nke a so n'usoro e si achụ anwụnta na-anaghị eri oke ego, ma gharakwa imebi ihu igwe a kpọrọ 'ozone layer'.

2) Ịgba ọgwụ kemịkal:

Nke a bụ usoro Bekee kpọrọ 'fumigation', nke bụ etu e si achụpụ ma gbuo ọtụtụ anwụnta site n'ịgba kemịkal ebe ha nọ.

Nke a na-enye aka igbu anwụnta ndị na-anọ n'ime ọwara mmiri adịghị ọcha nakwa n'ime nkọrọ dị aṅa.

Akụkọ ka na-abịa

Akụkọ ga-amasị gị:

Ihe nkiri a ga-amasị gị:

‘Ịkpa ụmụanụmanụ dọpụtara m n’echiche ịkwụ ụdọ’


Isiokwu: World Pneumonia Day: Naịjirịa bụ mbụ na ndị ọrịa a kacha egbu ụmụaka ya\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Dọkịta Akinde kwukwara na ya bụ ọrịa na-emekarị ụmụaka makana ikike ha ji achụ ọrịa esichaghị ike.

Mana gịnị bụ Pneumonia?

Dọkịta Akinde kwuru na ọ bụ ọrịa na-emebi ngụgụ. O kwuru na mgbe nje dịka vairọs, fọngaị nakwa bakterịa gadoro ngụgụ mmadụ , ihe na-eso ya bụ Pneumonia.

Oyi a naghị ebute ya.

Akinde kwuru na ya bụ ọrịa nwereike isi n'otu onye fee onye ọzọ tụmadị ọ bụrụ nke na-ebu ụkwara nta abịa.

O kwuru na ọ bụghị oyi na-ebute ya kamana nje na-ebutekarị ya na-eme ọfụma n'ime mmiri ozizo nakwa ebe juru oyi.

Ka ị ga-esi gbochi ya

Cheta na ndekọ ọhụrụ nke ngalaba UNICEF wepụtara gosiri na otu nwata nwuru kwa nkeji iri atọ na itoolu site n'ọrịa a.

O gosikwara na ụmụaka mba Naịjirịa mezuru ọnụ ọgụgụ 162,000 n'ime 800,000 nwuru n'ime afọ gara aga nke bụ ọnụ kachasị.

Onye nnọchite anya UNICEF na Naịjirịa bụ Pernille Ironside kwuru na "Pneumonia bụ ọnwụ na-egbukarị ụmụaka n'agbanyeghị na ọ dị mfe ịgwọ".

Ọ kọwara na ihe ndị na-ebutekarị ọrịa a bụ erighị nrị zuruoke, mgbarụ ikuku n'ime ụlọ site n'isi nri n'ime ụlọ nakwa mgbarụ ikuku n'ezi.

Akụkọ ndị ga-amasị gị


Isiokwu: World Polio Day: 'Taa ka Afrịka ga-esonye na mba enweghịzị Polio' - WHO\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

E nwere ụdịrị polio atọ nwere otu ụdịrị njirimara nke gụnyere 'ọkpantụnwụ' maọbụ ọnwụ.

Ụdịrị polio a ka Bekee kpọrọ "Type 1, 2 na 3".

Ndị ọrụ ahụike ndị a kwuru na e kpochapụla ụdịrị nke abụọ bụ "Type 2", afọ anọ gara aga.

Ugbua ka ha kwuru na ụdịrị nke atọ ya bụ "Type 3" alakwuola.

Mana ụdị nke mbụ ya bụ type 1, ka na-efegharị na mba Afụganịstan na Pakịstan.

Ọ bụ ụmụaka na-erubeghị afọ ise ka ọrịa polio na-ejidekarị.

WHO na-ekwu na otu n'ime ụmụaka dị narị abụọ nwere ọkpantụnwụ sịte n'ọrịa polio.

Ọ bụrụ na ya bụ ọrịa ntụnwụ ọkpa metụtara akwara, onye ahụ nwere ike ịnwụ.

Ọrịa mkpọnwụ ụkwụ enweghị ọgwụgwọ mana ọgwụ mgbochi nwereike igbochi ya kpam kpam.

E memilaala ọrịa a ihe ruru pasentị 99 kemgbe 1988, nke bụ na ihe fọrọ otu agwụla agwu.

WHO ekwuolarị na ekpochapularị ụdị nke abụọ ya bụ Type 2 kemgbe 2015 ya bụ afọ iri na isii ahụdebere mmụba nke ikpeazụ n'India.

Ọ gwụbeghị o

O ruola afọ isii a kwụsịrị ịhụ mmụba ụdịrị nke atọ a na Naịjirịa.

Kemgbe ahụ, otu kpọrọ onwe ha "Global Commission for the Certification of Poliomyelitis Eradication" nke WHO nọ n'isi ya, malitere inyocha mmụba ya bụ ọrịa ịhụ na ọ laala kpamkpam.

Onye nnọchite anya ndị WHO n'Afrika bụ Matshidiso Moeti, kwuru na "ikpochapu ụdịrị nke atọ bụ Type 3 nke polio bụ oke nzọ ụkwụ, mana onye adala mba makana ọrụ ka dị n'ihu".

Nke a gosiri mkpa ọ dị ikesi nkwụcha ike chebiri ya bụ ọrịa maka ihe ntụmadị.

Ọ rịọrọ mba niile ka "ha tinye anya na mmiri ịchọpụta mgbe ya bụ orịa ripụtawara isi ọzọ ka ha nwee ike ibuso ya agha".

Ụdị nke mbụ ya bụ Type 1 ka na-agagharị naanị n'Afụganịstan na Pakistan.

Mgbe ikpeazụ a hụrụ ya na Naịjriịa bụ n'afọ 2016.

Moeti sị "ọrụ a agwụbeghị, ọ gwụchaa ma ụdị nke mbụ ya bụ Type 1 alara kpam kpam n'ụwa, ma ụdị nke na-esi n'ọgwụ mgbochi apụta akpọrọ "vaccine-derived polio virus.".

Ụdị nke a na-apụtakarị ebe ọgwụ mgbochi ezughị oke maọbụ ebe inyi karịrị.

Ụdị a ka dị na mba iri na abụọ a; Angola, Bene, Kamerun, Sentral Afrịkan Repọblik, Chaadị, Demokratic Repọblik nke Kongo, Etiyopia, Gana, Nijee,...


Isiokwu: World Population Day: Onye ka ọ dị n'aka ikwu ụmụ ole a ga-amụ n'ezinaụlọ?\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Mana na mkparịtaụka BBC Igbo na ndị okwu gbasara ezinaụlọ nwere, ha kwuru na ya bụ okwu bụ ụka ọ ga abụ di na nwunye kpaa, ha ewere isi ha kwee ya.

Comfort Obi bụ'Programm Officer' n'ụlọọrụ 'Planned Parenthood Federation of Nigeria (PPFN), ngalaba nke Abia Steeti na Chidi Lemchi, onye nna ma bụrụ onye ọrụ nchọcpụta doro anya bụ ndị tụnyere ọnụ n'okwu ahụ.

Lee ọkpụrụkpụ okwu ndị ọzọ ha kwuru :

Kirie mkparịtaụka ahụ n'uju n'ebe a:

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: World Population: Ọnụogụgụ ụmụnwoke na Naijiria rịrị karịa nke ụmụnwanyi kemgbe afọ 2016- NPC\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

A na-ele anya na tupu afọ 2050 ọnụọgụgụ ndi Naijiria ga-erugo nde narị anọ na ụma

Otu onyeisi ndị 'National Population Commission' kwuru nke a na mkparịtaụka ya na BBC ụbọchị Tuusdee.

O kwuru na ọgụgụọnụ e mere na Naijiria na 2006 gosiri na umu nwoke ka n'ọnụọgụgụ.

N'oge ahụ, ụmụnwoke nọ na Naijiria di nde iri asaa na otu, puku nari atọ iri anọ na ise, nari anọ iri asatọ na asato (71,345,488).

Ụmụnwanyị dịkwanụ nde iri isii na itoolu, puku iri asatọ na isii, narị atọ na abụọ (69,086,302).

Mpụtara ọgụgụọnụ 2006

A na-echebu na ọ bụ ụmụnwanyị ka n'ọnụọgụgụ n'ụwa mana nchọpụta ọhụrụ nke mba ụwa a kpọrọ 'United Nations Population Division' weputara ụnyaahụ gosiri na ọdịghị otu a.

Nchọpụta ọhụrụ ahụ gosiri na ọnụọgụgụ ụmụnwoke karịrị nke ụmụnwanyi na Naijiria nakwa na mba ụwa.

Otu UN kwuru na ọnụọgụgụ ụmụnwanyi na Naijiria dị nde iri itoolu na itoolu, narị otu puku na iri atọ na abụọ (99,132,000).

Ha kwukwara na nke ndị nwoke di otu nde narị na otu, puku narị asatọ na iri atọ na abụọ (101,832,000).

Ha kwukwara na ọnụọgụgụ mmadụ nile nọ na Naijiria dị nde nari abụọ, puku narị itoolu na iri isii na anọ (200,964,000).

Nchọpụta ndị UN mere gosiri na ọnụọgụgụ ụmụnwanyị akala nke ụmụnwoke.

Ọnụọgụgụ Afrịka na mba ụwa

Nchọpụta ahụ gakwara n'ihu kwuo na ọnụọgụgụ ndị mmadụ nọ n'ụwa ugbua dizi ijeri asaa, narị nde asaa na iri na atọ, puku narị ano na iri isii na asatọ (7,713,468,000).

Ụmụnwoke nwoke n'ime ha di ijeri atọ, narị nde asatọ na iri asatọ na itoolu, na puku iri atọ na ise (3,889,035,000), ebe ụmụnwanyị dị ijeri atọ, narị nde asatọ na iri abụọ na anọ, puku narị anọ na iri atọ na anọ (3,824,434,000).

Ọnụọgụgụ mba Afrịka dị otu ijeri na nde atọ na ụma, ebe ọnụọgụgụ mba ụwa dị ijeri asaa na nde asaa na ụma (7.7 billion).

A na-ele anya na tupu afọ 2030, ndị ọnụọgụgụ ndị mmadụ n'ụwa ga-erugo ijeria asatọ na nde ise na ụma (8.5 billion). ọnụọgụgụ a ga-arị ruo ijeri itoolu na nde asaa na uma (9.7 billion) tupu afọ 2050.

Akụkọ ga-amasi gị:


Isiokwu: World Press Freedom day: 'Ndị ntaakụkọ chọkwuru ego nke ha'\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ọ bụ okwu a ka ndị ntaakụkọ sonyere na mkparịtaụka "BBC news Igbo" mere n'elu soshal midia n'ụbọchị mmemme nwereonwe ndị ntaakụkọ na mbaụwa niile kpụ n'ọnụ.

Mmadụ abụọ tinyere ọnụ n'okwu a bụ Clara Okoro bụ onyeisi Brand World Media nakwa Emeka Madunagu bụkwa onye rụburu New Telegraph ọrụ dịka onye ntaakụkọ.

Content is not available

End of Facebook post, 1

Ha gbadoro ukwu n'isiokwu atọ.

Nke mbụ bụ okwu ha na-agwa gọọmenti gbasara ịmapụta ego maka ịkwado ndị ntaakụkọ n'ụzọ pụrụ iche.

Ha nyere ndị Naịjirịa ndụmọdụ na ha na-enyocha ozi ọbụla ha na-ahụrụ maọbụ nụ maka ya.

Ndụmodụ ha nyesi ndị ntaakụkọ niile bụ ka ha kwudo n'eziokwu makana ọ bụ ndụ.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: World Sickle Cell Day: Ihe mere m ji enyere ndị bu ọrịa 'Sickle cell' aka\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ọ sị na mgbe ọ gara Mahadum ka ọ chọpụtara na ọtụtụ mmadụ amaghị ihe gbasara ọrịa nke ọma, na ọ bụ ebe ahụ ka ọ malitere ikuziri ndị mmadụ ihe banyere ya.

Mgbe ọ gụchara akwụkwọ o kpebiri na o nweghi ihe ọzọ ọ ga-arụ ma ọ bụghị ị na-enyere ndị bu ọrịa 'sickle cell' aka etu ha ga-esi chekwaa ndụ ha.

Nchekwube sị ihe ọzọ ha na-eme bụ ịkwado ụfọdụ n'ime ndị na-enyeghi ego ha ji aga ụlọọgwụ site n'inye ha ọgwụ.

O nyekwara ndụmọdụ sị tupu nwoke na nwaanyị ana-alụ onwe ha gbalịa gaa ụlọọgwụ mee nyocha ahụ a kpọrọ 'Genotype' ka nwee ike gbanarị ọghọm dị n'ịmụta nwata bu ọrịa 'sickle cell'.

Kirie ihe o kwuru n'uju.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: World Sickle Cell Day: Onye na-arịa 'Sickle Cell' ga-enwete uru na nri ndị a\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Florence Ngozi Uchendu kwuru na o nwere ụfọdụ nri ndị na-arịa ọrịa a kwesiri ị na-eri iji chekwa onwe ha ọfụma karịa ndị enweghi ọrịa a.

O kwuru na nri ndị na-enye ike dịka akpụ, ji, osikapa na ndị ọzọ dị mma iji nye ha ike n'ihi na ọrịa a na-agwụ ike.

O kwukwara na akwụkwọ nri na mkpụrụ osisi dị icheiche na nye aka ịnye ha ihe ndị na-edozi ahụ.

Ọ kwuru na ọ bụ maka na ndị na-arịa ọrịa anaghị enweta ihe dịkia Ayọn, vitamins, kalshiụm wdg.

Ụgụ bụ akwụkwọ nri ndị ọrịa ọbara nko kwesiri ị na-eri

Nri ọzọ ọ kpọrọ aha bụ mmiri ala ehi nke ga-enye ha kalshiụm n'ahụ nakwa mmiri ọṅụṅụ nke ga-akwụsị ahụ mgbu.

Dịbia bekee ọzọ tinyere ọnụ n'okwu a bụ McGinger Ibeneme kwuru na ezigbo nri zuruoke nakwa ihe ndị ọzọ nwereike ịdọtị ndụ ndị na-arịa ọrịa ọbara.

O kwuru na ndị na-arịa ụdịrị ọrịa na-enwe ọtụtụ nsogbu gụnyere ọkpụkpụ mgbu, obi mgbu, ịrịa ahụ mgbe ọbụla.

Ụtazị so n'akwụkwọ nri ndị ọrịa ọbara nko ga na-eri

Kedụ ihe ị ga-eme ka ịnwe ogologo ndụ n'ọrịa a?

Macginger kpọpụtara ihe ndị ha ga-eme iwe bie ogologo ndụ:

Ọ sị ka ha ahọrọla nri ọbụla. Maka na ọ bụ na nri ka ha ga-enye ihe n'ahụ.

O nwere ụzọ esi egbochi ọrịa a?

Mcginger kwuru na ọ bụ naani site n'inyocha iji wee chọpụta ma onye gị na ya na-alụkọ dị na nwunye ,ma ọbara ụnụ agakọrọ nkeọma.

Nke a gunyere :AS na AS agaghị alụli, mana AS na AA ga-alụli.

Ihe ndị mmadụ na-ekwu na soshal midia maka ọrịa a

@Taswalu na-arịọ ndị mmadụ ka ha nyocha onwe ha tupu ha lụọ.

@toksy_bee_ chọrọ ka ekpere ya ekpere ya makana ya bụ ọrịa ji ya na njọ.

@EkeminiMacauley kwuru na ya na-akwado ndị na-arịa ọrịa a.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: World Suicide Prevention Day: Ka ndi Igbo sị ahụta onye ọbụla wepụrụ ndụ ya\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ọ na dịzị ka chị bọọ a nụ ọzọ.

Ngalaba na-ahụ maka ahụike a kpọrọ World Health Organisation (WHO) ekwuola na ihe karịrị mmadụ puku narị asatọ na-ewere ndụ kwa afọ ọbụla.

Na Naịjirịa, ọ dịkwazị ka ọdachị a na-ewuru ndị ntorọbịa tụmaadị na mpaghara ọwụwa anyanwụ.

Naani na Mahadum nke Naịjiria dị na Nsukka ka enweterela akụkọ ndị ntọrọbia atọ chọrọ iwepụ ndụ ha.

Mmadụ abụọ gara n'ihụ mee ya ebe a zọpụtara otu onye mgbe ọ na-achọ ime ya.

Soshal Midia a na-enyere ndị mmadụ aka iwere ndụ ha?

Ihe ọzọ na-agba anya mmiri bụ na ụfọdụ ndị a wepụrụ ndụ ha ji soshal midia kwupute etu ha ga-esi mee ya.

Ọtụtụ ndị ọnụ na-eru n'okwu ekwuola na mgbawa obi, ahụhụ ụwa, ụbịam, esemokwu ezinaụlọ, mwakpo, nakwa ihe ndị ọzọ nwere ike ibute nkopu ụbụrụ nke na-akpata mmadụ iwere ndụ ya.

Mana kedụ ka ndị Igbo sị ahụ ọdachị a?

Onye na-ahụ maka ihe gbasara omenaala Igbo bụ Olueze Ụkaejuoha kọwara na mmadụ igbu onwe ya n'ala Igbo bụ arụ ka arụ.

O kwukwara na etu o si di njọ bụ na a na-eburu ozu onye ahụ ga tunye n'ajọ ọhia.

Onye ahụ lọ ụwa ọzọ, a ga-akpọta dibia siri ike ga-agwọ nnukwu ọgwụ iji mee ka onye ahụ ghara iwere ndụ ya ọzọ.

Etu a ga-esi gbochie ọdachị a

Ukaejuoha kwuru na ọ bụrụ na akụziere ndị ntorobia Igbo omenala ọfụma, na ha agaghị na-eche maka iwere ndụ ha ma ihe isiike bịa.

Mcginger Ibeneme bụ dịbia ahụike kwukwara na ikwụsị atụmatụ ọjọ a ga-ahịa ahụ makana ụwa anaghị akwado ị dị mma echi.

O kwuru na ọ ga-aga ka mma ịma ọkwa ka ndị mmadụ mara ebe na ebe ha ga-emenwu mkpesa gbasara echiche iwere ndụ ha.

"Ọ dịkwa mkpa ikpesa onye ịchọpụtara na-akpa agwa ka onye chọrọ iwere ndụ ya n'aka ndị ọ bụ ọrụ ha inyere udiri ndị a aka.

Ihe nkiri a ga-amasị gị:

South Afrịka Killings: "M na di m na ụmụ atọ anyị na-agbalaga"

Akụkọ ndị ga-amasị gị


Isiokwu: World War 1: Etu agha a si metụta Afịrịka\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Uwa niile enweela nkpebi na udi agha agaghị amalite ọzọ

N'ime nyocha BBC mere achọpụtara na mmadụ nkịtị ruru nde iri (10m) bụ ndị nwụrụ n'agha.

Ha chọpụtakwa na ndị agha ruru nde 9.7 sị mba dị iche iche lụrụ agha a tọrọ n'agha a.

Ndị agha Naịjirịa ole nwụrụ n'agha a?

Ala dị iche iche lụrụ ebe ha na-echeta ndị nwụrụ n'agha a

Otu ode akwụkwọ gbasara ihe mere mgbe gboo aha ya bụ Vadim Erlikman dere n'ime akwụkwọ ya "Handbook of human losses in the 20th century" na ndị agha Naịjịrịa ruru puku 85 tọrọ n'agha a.

Ndị agha Naịjirịa so ndị mba Briten bata yabụ agha.

Ọ gụbeghị

Ndị mba UK kwuru na ndị ụmụafọ ha ruru puku 886, 342 nwụrụ na yabụ agha.

Ha kwukwara na mmadụ nkịtị n'ala ha ruru 109,000 nwụrụ na yabụ agha.

Ndị ji akụkọ agha a n'aka na-ekwusike na mmadụ karịrị nde 40 bu ndị nwụru n'agha a.

Ebe a ka Frans na-echeta ndị nke ha

Nyocha mere ka onyeọbụla na-ekwu na agha a bụ nke kachasị tọrọ isi mmadụ ka mgbe akụkọ ụwa bidoro.

Ruo ugbua, ha ka na-achọ mmadụ ruru nde 6 makana ha maghị ma ha nwụrụ anwụ maọbụ ha dị ndụ.

N'ime nyocha a BBC mere, a chọpụtakwara na ọ bụ ọrịa gburu ọtụtụ mmadụ n'agha a.

Mba dị iche iche so na yabụ agha

Ọstralia, Briten, Frans, Jamani, Russia, Austria-Hungary, Turkey, United states na ọtụtụ ala ndị ọzọ so n'agha.

Gịnị kpatara agha a?

Mba Austria-Hungary busoro Serbia agha n'afọ 1914.

Ihe a mere ka Rọshịa bụ mba na-akwado Serbia banye yabụ agha.

Jamani banyere na yabu agha maka ha na Rọshịa anaghi ahụ anya anya.

Tupu otu ntabi anya, Frans, Belgiom, Briten, Japan na ọtụtụ mba ndị ọzọ nwụbanyere na yabu agha makana a chọrọ ịkwado ndị nke ha na yabụ agha.


Isiokwu: World War 3: Lee ihe ndị kpalitere agha Mbaụwa mbụ na nke abụọ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ọtụtụ ndị mmadụ nọ na soshal midia n'arụ aka na ọ bụ ụdị ekweghị ekwe ụfọdụ mere mmiri jị banye opi ụgbọgụrụ nke butere agha abụọ ahụ.

Lee ụfọdụ ihe ndị mere n'agha abụọ ahụ:

Agha Mbauwa Mbụ (1914-19)

Uwa niile enweela nkpebi na udi agha agaghị amalite ọzọ

Ndị lụrụ ya: Agha mbaụwa Mbụ bidoro n'etiti mba Briten na mba Jamini n'abalị  anọ nke ọnwa Ọgọstụ afọ 1914.

Mba Briten,Fransi na Russia kwụkọtara luso Jamani na Austria-Hungary na ndị na-akwado ha.

Ihe butere okwu: Ọ bụ ịzọ onye ga-ewere obere mba ndị ọzọ bụ ihe butere ụka.

Oge ahụ ndị mba nwere agba dịka Briten,Russia na Jamini na-azọkọsị obodo ha ga-eweghara ọchịchị ha(colonies).

Jamani na Austria-Hungary weghara mba Bosnia na Morocco nke were mba Briten Iwe ha were si na Jamini ji anya ike achụ ya bụ ihe.

Agha Mbauwa Abụọ (1939-1945)

Adolf Hitler bụ onyeisiala chiburu mba Jamanị chọrọ igbochapụ ndị Juu n'elu ụwa a

Ndị lụrụ ya: Na mbụ naanị Briten na Fraansi bụ ndị nọ n'ọgụ ahụ Hitler kotere.

Mana mba Amerịka sonyere n'agha ahụ oge mba Japan wakporo Pearl Harbour.

Ogbunigwe Amerịka  tụrụ na Hiroshima n'abali isii nke ọnwa Aụgụst afọ 1945 mere ka Japan chilie aka dịka onye e meriri emerị.

O bụ n'agha ahụ ka Hitler gbalịrị ikpochapụ ndị Juu niile.

Ihe butere okwu: Agha Mbaụwa nke Abụọ dara dịka Adolf Hitler wakporo mba Poland n'abalị mbụ afọ 1939.

Mba Briten chere ha aka mgba ka abali abụọ gachara n'abalị nke atọ nke Ọnwa Septemba.

Agha Mbaụwa Mbụ na Nke Abụọ kpara mkpa mkpa dịka o butere agụụ,mbibi akụnaụba ma takwaa isi ọtụtụ mmadụ.

Nke mere mba lụrụ ya jiri nwee nkweọkrịta na ha agaghị alụkwa agha ọzọ.

N'agbanyeghị na a lụghị agha abụọ ndị a n'ala Afrịka mana ndị mba ofesi ndị nwere ọchịchị n'ala dị n'Afrịka dịka Naijiria dọrọ ụmụ afọ Afrịka gaa lụọ ya bụ ọgụ.


Isiokwu: World Water Day 2020: 'Anyị enweghi mmiri ọṅụṅụ n'obodo Ezeukwu-Alayi'\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Otu nwaanyị a kpọrọ Nnenna Anyim gwara BBC Igbo na ahụhụ a bụ nke ọ malitere ịta n'oge ọ bụ nwata ka ọ ka na-ata ruo ugbu ọ lụrụla di.

Ọ sị na ọ ewe ya awa abụọ iji ụkwụ a gaa ihe ruru kilomịta ise ikute mmiri ma lọghachị.

Nnenna sị na ụkọ mmiri a na-akawanye njọ n'oge ọkọchị dịka iyi ndị dị ha nso na-atachasị kpamkpam.

Na-agbanyeghi na mmiri ha na-enweta anaghị adị ọcha n'anya, ọ sị na onweghi ihe ọ na-eme ha n'ahụ ma ha ṅụọ ya maọbụ were ya sie nri.

Ọ gara n'ihu kwuo na ọtụtụ ndị obodo ha nwere ego agbalịala igwu 'borehole' mana mmiri na-apụta na ya na-atọ nnunnu.

Ọ rịọrọ ka gọọmentị gbatara ndị obodo Ezeukwu-Alayi ọsọ enyemaka, iji mee ka ha nweta ezi mmiri ọṅụṅụ n'obodo ha.

Ndị ihe onyonyo a: Ikechukwu Kalu na Chiemela Peter


Isiokwu: World Water Day 2021: Ihe na-acha ọbara ọbara ma n'esi isi agbarụọla mmiri Nvụna na Nomeh, Enugwu Steeti\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ihe izizi onye ọbụla bịara na mmiri Nvụna ahụ ga-achọpụta bụ na ya bụ nnukwu mmiri na achazị ọbara ọbara, ụfọdụ ebe na-acha oji oji, ọ na esi isi nke ukwuu, ebe anụmanụ niile nọ na ya dịka azụ na agụ iyi, nwụrụ anwụ.

Ndị Nomeh tiri nkpu gwa BBC na ha nọzị na nnukwu ụkọ mmiri, n'ihi na ya bụ mmiri Nvuna bụ ebe ha si aṅụ mmiri, asa akwa, esi nri, nakwa ihe niile eji mmiri eme n'ihi na ha enweghị mmiri tapụ na be ha.

Ụmụ nwoke na ụmụ nwaanyị gwara anyị okwu kwuru na ya bụ mkpa mkpa mere na ụbọchị tuzde 15th Marchị 2021 oge ha pụtara n'ụtụtụ ikuta mmiri were hụ na mmiri ha adịghịzị ọcha, kama ọ na achazị ọbara ọbara ma na esi ajọ isi.

Onye ọbụla jiri ọsọ gbapụ ebe ahụ. Ka ọ dị ugbua, ya bụ mmiri na achazị oji oji ma ka na esikwa isi.

Oti nwoke Nomeh kwuru na ha na eche ma onwere ka esiri wunye kemịkalụ adịghị mma na ya bụ mmiri. Ha kwukwara na ha ezipụla ọtụtụ mmadụ ka ha gaa n'obodo bụ agbata obi ha dịka Ituku iji mara ebe odachi ahụ siri bido.

Ha na-ayọkwa gọọmenti la ọhnatar ha ọsọ enyemaka makana ka mgbe mmiri Nvuna mebiri ha na azụzị 'pure water” nke otu akpa mmiri bụzị N20, nnukwu akpa N200.

BBC gakwara na ụlọ Igwe ndị Nomeh bụ Rtd.It. Col. ION Mbachukwu mana ọnọghị n'ụlọ ya. Anyị agbaala mbọ ịnweta ya bụ onye eze n'ekwe ntị ya mana ọmịtaghị mkpụrụ.

Onye mere akụkọ a bụ Ebere Ekeopara


Isiokwu: Xenophic attack: 'Ọnweghị ezigbo ihe mere e ji wakpọ ndị be anyị ọzọ na Saụt Afrịka' - Onowu na Saụt\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ụlọahịa agbara ọkụ na Saụt Afrịka

Onowu ndị Igbo na Saụt Afrịka bụ Ezeali Udeji Jonas gwara BBC Igbo na ya na onyeọrụ Naịjirịa akwụkwọ ikike njem dị n'aka gara ebe ya bụ ihe mere were anya ha hu.

Ezeali sị na ha hụrụ ụlọ ndị mmadụ ndị omekome ahụ gbara ọkụ ya na ụlọahịa nwafọ Igbo Obinna Nwanaji so n'ihe ya bụ ọkụ gbara.

Ọ sị na ozi ya nwetere tupu ha agawa njem nlete ahụ bụ na ndị isi ọkwọụgbọala na Province ahụ malitere ịgba ụlọ ndị mmadụ ọkụ n'ụtụtụ ahụ.

Mgbe ha ruru ebe ahụ, "a gbara ụlọ ise ọkụ, atọ n'ime ha bụ nke ndị Naịjirịa' ma merụọ ndị Naịjirịa anọ ahụ, dịka Ezeani si kwuo.

O kwukwara na "ha zukwara ngwaahịa ndị be anyị ọkụ tupu ha agba nke fọrọ ọkụ".

Ọ sịkwa na ha gara ụlọọrụ ndị uweojii ije jụọ ha ebe ya bụ mmiri sị baa opi ụgbọghịrị.

N'olu ya, ụsa ha nyere ha bụkwa otu ihe ha kọọrọ ha n'afọ gara aga mgbe ụdị ihe a meburu.

BBC ka agbalịri ịnwete ndị uweojii Saụt Afrịka ka ha zara ọnụ ha mana ha ebughị ekwenti ha.

Lee ihe nkiri a

Mama Jessie Onuigwe: Mama dị afọ 104 ji ọrụ ugbo zụọ ụmụ ya

Akụkọ ka amasị gị


Isiokwu: Xenophobia Attacks: Anyị na ndị South Africa bụ nwanne - Nuella Njubigbo Chikere\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ọ zakwara ajụjụ ndị ọzọ gbasara ezinaụlọ ya dịka akụkọ na-efegharị maka di ya bụ Tchidi Chikere.

Mgbe a jụrụ ya ajụjụ gbasara kepukepu na di ya gbaghapụụ onye ọ na anụbu lụwa ya, ọ sara  sị, "unu ga-akpọta Tchidi n'onwe ya jụọ ya maka nke ahụ".

N'akụkọ gbasara Xenophobia, o kwuru na ọ bụ ihe mwute na ndị Afrịka niile kwesiri ịbụ nwanne anaghị ahụ onwe ha etu ahụ.

"Ya bụ ihe jogburu onwe ya ka o kwukwara" ka Nuella kwukwara.

O ji kwa ohere ahụ zara ọnụ ndị ibe ya na-eme ihe ejiije na Nollywood gbasara ebubo mmefu akụ onye ọzọ a na-ebo ha.

Ọ kọwara na ndị ọrụ ejije nwekwara aka ọrụ dị icheiche ha ji enweta ego n'akụkụ nke Nollywood ha na-eme.

"Ọ bụghị mmadụ niile ga-agwa gị ọrụ ndị ha na-arụgasị n'akụkọ iji kwalite ego ha" ka Nuella gwara anyị.

Gee ihe ndị ọzọ o kwuru na mkparịtaụka ya na BBC Igbo ebe a.


Isiokwu: Xenophobia Attacks: Ihe chere ndị si South Africa lọta\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Dịka ụmụafọ Naịjirịa gbara ọsọ ndụ site mba Saụt Afrịka lọta na-enwe aṅụrị maka nchekwa ndu ha, BBC Igbo gara n'ọdọ ụgbọelu Murtala Mohammed dị na Legọs ga leta ha.

BBC Igbo zutere ụmụafọ atọ kwuru maka njem ha na olieanya ha ugbua ha lọtara.

Francis Uwadiegwu, Christian Ejike na Nnamdi Basil sị na ndụ bụ isi mere ha Jiri kwakọọ, tichaa ụkwụ ha banye ụgbọelu na-alọta Naịjirịa.

Gee ha ntị n'ihe nkiri a.

Akụkọ ga-amasị gị


Isiokwu: Xenophobia in South Africa: Buhari ga-amata ọnọdụ ndị Naịjirịa bi na Saụt Afrịka\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Akụkọ dị mkpa:

Onyeisiala Buhari ga-ahapụ Naịjirịa gawa mba Saụt Afrịka echi izute onyeisiala mba ahụ bụ Cyril Ramaphosa bụ ebe ọ ga-anọ abalị atọ.

Onye ndụmọdụ ya na mgbasaozi bụ Garba Shehu sị na njem a bụ maka mkparịtaụka ọdị mma ndị Naịjirịa bi na mba ahụ.

Cheta na onyeisiala mba Saụt Afrịka bụ Cyrila Ramaphosa kpọrọ onyeisiala Buhari oku a maka iji hazie mmekọrịta dị mma n'etiti mba abụọ a.

Njem a na-abịa n'ime izuụka ole na ole mwakpo 'xenophobia' mere na mba Saụt Afrịka ebe e bulatara ọtụtụ ụmụ Naịjirịa nọ na mba ahụ.

Onyeisiala Buhari na ụmụafọ Naịjirịa na mba Saụt Afrịka ga-enwe mkparịta ụka dịka Garba Shehu si kwuo.

Ihe Peter Obi kwuru maka Naịjirịa

Dịka Naịjirịa mere emume ncheta ụbọchị nnwere onwe ya taa, ọtụtụ ụmụafọ Naịjirịa tinyere ọnụ n'okwu banyere ọnọdụ ya.

Peter Obi chịburu Anambra Steeti sị na nchekwa, mbite ego, na e nweghi ọrụ so na nsogbu ndị chere Naịjirịa n'ihu.

N'ofesi

Ndị uweojii agbala otu onye n'ime ndị na-eme ngagharịiwe megide gọọmentị Chaịna na Họng Kọng egbe n'obi ya

Nke a bụ mbụ a na-agba mmadụ ezigbo mgbọ egbe n'ime ngagharịiwe a chụwarala  izuụka anọ.

N'egwuregwu

Asọmpi Uefa Champions League nke izuụka abụọ ga-ebiri ọkụ n'abalị a ebe otu egwu ndị dịka PSG, Bayern Munich ga-apụta ihe.

Ndị ọzọ gụnyere Juventus, Man City, Bayer Leverkusen, Tottenham na Atletico Madrid.

Nkeji

Akụkọ ga-amasị gị ị ga-achọ ikọ taa niile


Isiokwu: Xenophobia in South Africa: Gọọmenti etiti akpọọla onye nnọchiteanya ndị South Africa na Nigeria\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Onyeama bara ezigbo mba maka mwakpo a ma na-ekwusi ike na Naịjirịa ga-eme ihe ik

Nzụkọ ha ga-enwe metụtara mwakpo mere na mba South Afịrịka nso nso a kamgbe izu ụka gara aga.

Cheta na Onyeama depụtara n'akara twitter ya na ozuola maka mwakpo Souh Afịrịka na-emeso ndị Naịjirịa bi na mba ahụ.

Ọtụtụ ụmụ Naịjirịa tinyekwara ọnụ na ya bụ okwu.

Anya anyị ka dị na akụkọ a ,anyị ga-agba mbọ wetere gị ka o si aga dịka ọ na-eru anyị ntị.

Ndị ọnụ na-eru n'okwu na-abasị mba ike maka mwakpo ọhụrụ a mere na South Africa

Ọtụtụ ndị ọnụ na-eru n'okwu amanyela ọnụ n'ọgbaghara ọhụrụ nke ịkpaoke agbụrụ na-eme na Saụt Afrịka.

Onye dịka Abike Dabiri-Erewa bụ onyeisi ụlọọrụ na-ahụ maka ihe gbasara ndị Naịjirịa bi na mba ofesi depụtara ozi ọhụrụ n'akara twitter ya.

O kwuru na ọ ga-adị mma ka ngalaba na-ahụ maka ihe gbasara mba ofesi na Naịjirịa kwee ka gọọmenti etiti nakwa ndị niile onye nke ha nwụrụ n'ọgbaghara ịkpaoke agbụrụ gaa n'ụlọikpe Africa na-ahụ maka nke ikike ruru onye.

Onye zọburu oche onyeisiala na ntuliaka 2019 bụ Kingsley Moghalu kwuru na oge eruola mgbe Naịjirịa ga-eji kwụghachị ndị Saụt Afrịka  ụgwọ maka agwa ịkpaoke agbụrụ ha na-akpaso ha.

@AbangMercy na-rịọ ka ụmụ Naịjirịa kwụsị ị na-aga mba Saụt Afrịka maka ihe mere ya mgbe ọ gara ebe ahụ n'afọ 2013.

@cbngov_akin1 na-akatọ okwu osote onyeisi ndị uweojii na Saụt Afrịka

Ọtụtụ ndị ọzọ nọọkwa n'elu twitter na-ekwusi ike ka gọọmenti Naịjirịa ghara ịgba nkịtị maka ọgbaghara ọhụrụ ikpaoke agbụrụ megide ndị Naịjịrịa dapụtara na South Africa.

South Africa Xenophobia: Ndị Naịjirịa bi na South Africa ekeela nkwụcha

Ikechukwu Samson bụ onye Naịjirịa bi na mba Saụt Afrịka ekwuola na ihe ha ji anya ha ahụ na mba ahụ abụghị ihe ga-eme ka ha gbaa ọsọ.

Samson gwara BBC Igbo na mwakpo ndị Saụt Afrịka na-eme rutere ndị mba ọzọ, mana ọ bụ ndị Naịjirịa ka ọ kacha metụta.

O kwuru na ndị omekome a gara ebe ndị na-ere ihe dịka ụgbọala na ebe a na-arụzi ụgbọala, na-esunye ha ọkụ; o kwukwara na ha agbaala ihe karịrị ụgbọala 25 ọkụ.

O kwuru na ha enweghi ike ịkọwa ihe bụ...


Isiokwu: Xenophobia: Nyenu ụmụ Nigeria ohere anyị nyere unu - Buhari\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Buhari gwara ụmụ Naịjirịa bi na Saụt Afrịka ka ha na-erube isi ma na-ezere ihe ọ bụla ga-ebute akpọmasị n'ihi na ọbụ ihe ha mere ka a ga-eji kpee ha ikpe.

End of Twitter post, 1

Buhari sịkwa ha buru n'obi na ha bụ ndị nnọchịte anya Naịjirịa n'ebe ọbụla ha nọ.

O tinyekwara ọnụ na mwakpo a na-awakpo ndị Naịjirịa na ndị mba Afrịka ndi ọzọ na Saụt Afrịka.

Emere nzukọ a Buhari na ụmụ Naịjirịa nwere na mkpuchi.

Ekweghi ndi ntaakụkọ BBC na ndị ọzọ banye ebe nzukọ a na-eme.

Nke a nwereike ịbụ maka ọgbaaghara ndị otu Indigenous Peoples of Biafra (Ipob) mere ụnyaahụ.

Ndị Ipob ruru iri atọ gara na ụlọ Union Building na-asị ka Buhari pụta bịa zute ha.

Ndị uweojii mechara jiri mgbo egbe rọba chụsasịa ha.

Mgbọ tụrụ mmadụ ụfọdụ n'ime ha ma merụo ha ahụ.

Onyeisi Ipob bụ Nnamdị Kanu mechara gbasa ozi maka ihe ahụ mere.

Kanu katọrọ ihe ndị uweojii Saụt Afrịka mere ma kwuo na ha ga-enyocha ya bụ ihe iji mara ebe ha kwụ.

Buhari na onwe ya si na obi di ya ụtọ etu Saụt Afrịka si nabata ya ma kwuo na ha agwala Onyeisiala Cyril Ramaphosa ka ọ bịa ka Naịjirịa lee ya ọbịa.

Akụkọ ndị ọzọ ga-amasị gị:


Isiokwu: Xenophobia: Ụmụafọ Naịjirịa ọzọ esila Saụt Afrịka lọta\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ụgbọelu Air peace bu ha wuchiri n'ọdọụgbọelu Murtala Muhammed dị na Legọs n'ihe dịka elekere asaa nke abalị.

Onyeisi ụlọọrụ Naịjiria na-enye ikike njem na mba Saụt Afrịka bụ Anthony Ogbe nọkwa n'ụgbọelu ahụ mgbe ọ lọtara.

Abike Dabiri bụ onyeisi ngalaba n'ahụ maka ndị Naịjiria nọ na mba ofesi nọkwa n'ọdọ ụgbọelu ahụ ịnabata ha.

Abike Dabiri kwukwara na gọọmentị steeti dị iche iche nọkwa ebe ahụ ịnabata ndị nke ha.

O kwukwara na ha ga-enye ndị niile lọtara ego iji gbaa ụgbọala, nri oriri nakwa 'sim kad' ọhụrụ.


Isiokwu: Xenophobic Attack: Mba Saụt Afrịka arịọla Naịjirịa mgbaghara\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Jeff Radebe bụ onye nnọchite anya pụrụiche nke Rampaphosa zitere na onyeisiala Muhammadu Buhari nwere ọgbakọ taa ebe ọ nọ zie ya ozi arịrịọ ahụ.

Ọtụtụ ụmụ Naijiria hapụrụ mba Saụt Afrịka gbala n'ihi ogbugbu a na-egbu ha na mba ahụ.,

Ụfọdụ ka a gbara ngwaahịa maọbụ ụlọọrụ ha ọkụ.

Nke a mere ka ụfọdụ ndị ntorobịa na Naịjiria were iwe mebie ihe n'ọdọ ahịa Shoprite na PEP bụ ụlọọrụ ndị Saut Afrịka nwe na Naịjiria.

Mana agbanyegi nke a, ndị ntorobia mba Saut Afrịca sị na ha achọghọzị ndị mbịarambịara ọbụla n'obodo ha.

Ọzọ,

Ndị uweojii n'isiobodo Naịjirịa bụ Abuja akasiela ndị mmadụ obi na ha kwụ chịm ebe ahụ n'okwu gbasara nchekwa.

Ha kwuru nke a n'ihi ụfọdụ akụkọ na-efegharị na ozuzu, ogbugbu mmadụ na ntọ na-arị ibe ya elu n'obodo ahụ.

Na mba ofesi

Ndị dọkịta Zimbabawe agbaala abụbụ ọrụ ma mee ngagharị iwe maka ntọrọ atọọrọ onyeisi otu ha bụ Peter Mugombeyi na-edu ha na ngagharị iwe mbụ.

Mana gọọmentị ala agọrọla ụkwụ ha na ntọ nwa amadi ahụ ma nye iwu ka ndị ọrụ nchekwa tinye anya chọta ya.

N'egwuregwu,

David de Gea bụ onye oche bọọlụ otu Manchester United ebinyela aka n'akwụkwọ ịnọgide n'otu ahụ rue afọ 2023.

Cheta na de Gea si otu Athletico Madrid banye Man United n'afọ 2011.

Gee nkeji ebe a

Akụkọ ga-amasị gị ị ga-achọ ikọ taa niile

Ihe onyonyo

Njem Akpu site n'ugbo banye n'efere

Ụmụ Naịjirịa ọzọ ga-esi Saụt Afrịka bata

Chairman /CEO, Nigerians In Diaspora Commission, Hon Abike Dabiri-Erewa

A ga-akpọlata ụmụ Naịjirịa ọzọ ruru narị atọ na iri na itoolu site na mba Saụt Afrịka n'ụbọchị Tuuzde iri na asaa ọnwa Seputemba 2019.

Onyeisi ụlọọrụ na-ahụ maka ndị Naịjirịa bi na mba ofesi bụ Abike Dabiri sị na ọtụtụ ndị mmadụ ka na-edebanye aha ha maka ịlọta.

Ihe chere ndi si South Africa lọta

N'aka nke ọzọ Onyeisiala mba Saụt Afrịka bụ Cyril Ramaphosa ezipụla ndị ọrụ ya ka ha gaa na mba Afrịka niile ndị mwakpo a metụtara.

Dịka o kwuru n'akara twitter ya, na ndị a ji ozi udo na ịhụnnaya na-aga mba ndị a gụnyere Naịjirịa, Nijee, Ghana, Senegal, Tanzania na Zambia.

Coscharis emepela ụlọ...


Isiokwu: Xenophobic Attacks: Ndị Nigeria 5 merụrụ ahụ na nsogbu dara n'etiti ụmụ Naijiria na ndị Togo\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ndigbo etiri gwo gwo maka okwu agbasaghị ha na mba Togo bụ ndị agbataobi onye nwere okwu

Nsogbu dapụtara n'etiti  Ndigbo bi na mba Togo na ndị ha bi be ha edugala mmadu ise n'ụlọọgwụ ebe ha na-anata nleta maka oke mmerụahụ ha nwetara.

Ebe ọtụtụ ka na-agụkọ ihe furu ha dịka ndị a na-arụ aka na ha bụ ndị Togo wakporo, zuo ma mebicha ngwaahịa ụfọdụ ụmụ Igbo na-azụ ahịa n'Ahịa Assiyeye dị na Lome, isiobodo Togo.

"Obi adịghị m mma ma e jiri egbe m rụpụtara gbuo mmadụ"- onye ọkpụụzụ

Ndị nọ ebe ihe mere kwuru na ọ bụ esemokwu dị n'etiti okorobia Igbo na enyi ya nwaanyị bụ ihe bidoro nsogbu ahụ.

Mmadu abụo ahụ bụ ndị bikọrọ ọnụ nwere nghọtahie lụọ ọgụ merụọ onwe ha ahụ, nke nwaanyị gara kpọọ ndị agboro mana nwokorobia ahụ gbara ọsọ oge ọ hụrụ ha.

Akụkọ kwuru na dịka ọ gbara ọsọ ha bido ịwakpo ndị Igbo ndị ọsọ bi na mbara ahụ, kụtọsịa ha dịka ha boro ha ohi.

BBC Igbo nwetara ihe onyonyo gosiri ebe a kụrụ ndị ahụ ihe tinka na-akụ panụ, ọbara juu ha ahụ mana anyị agaghị enwe itinye ya n'ime akụkọ n'ihi na ọ bụ ihe na-ata arụ n'anya nke ukwuu.

Dika otu onye Igbo achọghị ka a kpọ aha ya siri kọwara BBC Igbo, "Ọ bụ nwoke ya na enyi ya nwaanyị bi nwere nghọtahie."

"Ha kụọ onwe ha ihe. Nke nwoke merụọ nke nwaanyị ahụ, nke nwaanyị merụkwa nke nwoke ahụ."

"Nke nwaanyị  gbapụọ kpọrọ ụmụ agboro bịa."

"Oge nwoke hụrụ ndị agboro, ọ wụọ aja gbaalaga. Ndị agboro gaa tiwa ọnụụzọ ụlọ Ndigbo bi n'otu mbara ahụ kụwa ha ihe."

Ọ gara n'ihu boo n'ebubo na ndị mba ahụ nyere nkwado dịka a na-akụ ndị ahụ ihe  n'ihi "ha ejighị ntị anụ ihe banyere Ndigbo."

Ahịa Assiyeye dị na Lome,Togo

Otu onye ahịa ya so na nke ndị e zuru a kpọrọ Godwin Kalu gwara BBC Igbo na ọ bụ ka ndị uweojii bịara zọọ ụmụ Igbo ahụ ka ndị igwe ndị ala chọrọ isunye ha ọkụ.

Kalu kwuru na ka ndị uweojii kọrọ ndị e merụrụ ahụ gawa ụlọọgwụ, ddị ala ahụ jịkọọ gawa ahịa Assiyeye ndị nso ebe ahụ ebe ha wakporo ọdọahịa Ndigbo ma zuo ma mebie ọtụtụ ngwaahịa ha.

"Ọdọahịa nọ n'ọnụ okporoụzọ esi abanye n'ime ahịa".

"Ha wakporo ọhịa na-elu okwute. M na ndị nọ...


Isiokwu: Yangy rape case: Ihe uweojii kwuru maka nwa akwụkwọ a sị wakporo ụmụnwaanyị 24\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ọtụtụ ụmụnwaanyị na-apụtazi na soshia midia na-akọ nakwa akpọ aha onye wakpọrọ ha n'otu ụzọ maọbụ nke ọzọ.

N'ime mkpughie niile a, o nwere otu nwaokoroọbịa ọtụtụ ụmụnwaanyị ndị a kpụ n'ọnụ na ọ wakporo ha n'ụzọ di iche iche.

End of Twitter post, 1

Nke a mere aha na foto nwamadị a ji na-ewu na soshal midia dịka ụmụ Naịjirịa tinyere ọnụ n'okwu sị ka ndị uweojii gaa nwụchie ya.

Ụmụnwaanyị a dị iri abụọ na anọ boro ebubo na nwaokoroọbịa a kpọrọ Yangy wakporo ha n'otu n'otu.

Ha sị na ọ bụ nwata ụlọakwụkwọ Mahadum Babcock dị n'Ogun Steeti ma biri n'obodo Pọthacọt dị na Rivers Steeti.

Mana akụkọ pụtara n'Instagram ebe nwokoroọbịa a pụtara kwuo na aka ya adịghị n'ebubo ahụ.

BBC Igbo kpọtụrụ ọnụ na-ekwuru ndị uweojii na Rivers Steeti bụ Nnamdi Omoni, onye kwuru na ha anụbeghi maka nke a.

Ọ sị na o nwebeghi onye bịara mee mkpesa banyere ya, na o nweghi ihe ọbụla ha ga-eme maọbụrụ  na mkpesa abịaghị.

Ihe ise nwaanyị ga-eme iji nweta ikpe ziri ezi ma a kwaso ya iko n'ike

N'otu aka ahụ ọnụ na-ekwuru Mahadum Babcock bụ Joshua Suleiman gwara BBC Igbo sị na onweghi okwu ha nwere banyere nke ahụ ugbua.

Suleiman jụrụ ikwu ma nwaokoroọbịa (Yangy) ọ bụ nwata akwụkwọ ha kaọbụ na ọ bụghị.

Kama ọ sị na mgbe ọbụla ụlọakwụkwọ Babcock nwere okwu na ha ga-eme ka ọha mara.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

Mmepe ala Igbo dị Igbo n'aka


Isiokwu: Yemen: UN etinyela ọnụ n'ụmụaka 29 ndịagha Saudi gburu na Yemen\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Otu ICRC kwuru na ha na-enyere ụlọọgwụ ndị nwere ọtụtụ ndị ọrịa aka site n'inye ha ngwọ ọrụ

Cheta na ihe karịrị ụmụaka 29 anwụrụ ebe mmadụ 30 ndị ọzọ merụrụ ahụ ụnyaahụ ka ndịagha Sawudi ji ogbunigwe elu buso ndị Yemen agha.

Ụmụaka ahụ nọ n'ime ụgbọala kwusiri n'ime ahia mbge ogbunigwe ahụ ndị Sawudi tụrụ na Dahyan dị na mpaghara Saada dara.

Ngalaba ọrụ ahụike nke Houthi na-ahazi kwuru na mmadị 43 bụ ndị nwụrụ ebe mmadụ 61 bụ ndị merụrụ ahụ.

Otu na-akwado mba Yemen na-ebu agha emegi ndị Houthis kwuru na ha kpachara anya mee ihe ha mere.

Mana ha na-ekwu na ọbụghị ndị nkịtị ka ha kwadoro agha ahụ mana ndị na-ahụ maka oke na ugwu diri mmadụ na-ebo ha ebubo na ha tụrụ ogbunigwe n'ime ahịa, n'ụlọakwụkwọ, n'ụlọọgwụ nakwa ebe ndị mmadụ bi.

Mba Amerịka, bụ ndị na-eresi Saudi Arabia ngwa agha ha ji anu ọgụ, katọrọ arụ a mere ma sị ka Saudi me nyocha iji mara etu o ji mee.

N'aka nke ọzọ, onye ọrụ UN e wetara ọhụrụ ịnọchite Yemen bụ Martin Griffiths kwuru na ya na-atụ anya ime ọgbakọ n'etiti ndị na-ese okwu a n'ọnwa Sepụtembba na Giviniva ka ha nwee mkparịtaụka.


Isiokwu: Yemi Osinbajo: Etu ndị Anambra siri nabata ya n'Eke Awka taa\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Mgbe Osote onyeisiala gara Anambra

Na njem ahụ ọ gara, ọ gara leta Obi na-achị Ọnịcha bụ Igwe Alfre Achebe ịkwanyere ya ugwu.

Ọ malitere njem ya n'Enugwu steeti ebe aka na-achị steeti ahụ bụ Ifeanyi Ugwuanyi nabatara ya n'ọdọugboelu Akanu Ibiam.

Nghagharịiwe a na-eme n'Algeria

"Anyị agaghị agbachi nkịtị" bụ ihe na-afịọ n'obodo Algeria dịka igwe mmadụ pụtara ịme ngagharịiwe maka ọchịchị nchịgbu n'ala ahụ.

Ha kwukwara na ha chọrọ ntuliaka ziri ezi nke ala ha tinyere n'ụbọchị 4 nke ọnwa Jụlai.

Akụkọ BBC Igbo na Nkeji

Akụkọ ga-amasị gị ị ga-achọ ikọ taa niile

Ihe Ipob ziri ndị otu ha

Otu Ipob akpọkuola ndị otu ha nakwa ndị niile mkpamkpa ndị Boko Haram na ndị ọchịehi metụtara ka ha nọrọ n'ụlọ ụbọchị iri atọ nke ọnwa Mee.

Ha kwuru na ọ bụ jị ruo ụjụ maka ndị ọchị echi kwafuru ọ bara ha nakwa ndị niile e gburu na mbọ nweronwe Biafra.

Odeakwụkwọ mgbasa ozi ha bụ Emma Powerful sị na ụbọchị ahụ ka ha ga-eru uju maka ndị nwụrụ n'aka ndị Boko Haram nakwa ndị na-achị ehi.

Powerful sị na "a ga-amụ anya mbọmchi n'abalị bọtara ụbọchị ahụ n'ụka, mọsk nakwa sinagọgụ bụ ebe a ga-ekpe ekpere maka mkpụrụ obi ndị nwụru n'aka nwakpo ndị Boko Haram nakwa ndị gọọmenti".

A gbanyele onyeisiala mba New Zealand ọlaaka nkwa alụmdi

Enyi Jacinda Arden, Praim Mịnịsta mba New Zealand bụ Clarke Gayford agbanyela ọdịyanobi ọlaaka nkwa alụmdi.

Akụkọ na mmadụ abụọ mere nke a pụtara ka otu onye ntaakụkọ anya ya dị nkọ hụrụ ka ọla mgbuke na mkpịsịaka nke etiti Arden were jụọ ụlọọrụ ya maka ya.

Gayford na Arden zutere onwe ha mbụ n'afọ 2012 na mmemme inye nturuugo.

Nwaada Ardern na Clarke Gayford chọrọ ịlụ

Ọnụ na-ekwuru ya were kwuo na ha mere emume ikwerịtara onwe ha nkwa n'oge mmemme 'Easter.'

Cheta na n'afọ gara aga, Arden mụrụ nwa mbụ ha.

Arden bụ nwaanyị na-achị mba abụọ na-amụ nwa ka ọ nọ n'ọkwa ọchịchị.

Onye mbụ mere nke a bụ Primae Mịnịsta chịị Pakistan Ugboro abụọ bụ Benazir Bhutto nwụrụ anwụ.

Rochas Okorocha: Anyị ga-agbaso mkpebi ụlọikpe- Inec

Inec ekwuola na ha ga-enwe ọgbakọ iji lebanye anya na mkpesa ọhụrụ...


Isiokwu: Yemi Osinbajo: Ihe kpatara osote onyeisiala ji ewu na soshal midia\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Osote onyeisiala Yemi Osinbajo

Ọ bụ ụdị oche na-eme ntụgharị nke bụ n' ebe ọbụla onye na-akpụ isi tụgharịrị ya ka ọ na-eche ihu.

Ihe na-ewu ebe niile ugbua bụ na ọ bụ otu ahụ ka oche osote onyeisiala Naịjiria bụ Yemi Osinbajo dị ugbua.

Ụfọdụ sị na ọ bụ naanị aha ka Osibanjo na-aza dịka osote onyeisiala, na o nweghị ikike ọbụla nke aka ya.

Mana Ọgbakọ 'National Economic Council' e mere n'obi gọọmentị etiti n'ụbọchị Tọọzde bụ Osinbajo nọ n'isioche.

Ndị na-eso n'ọgbakọ NEC bụ ndị gọvanọ niile, onyeisi ụlọakụ etiti, nakwa ndị ọzọ welitere isi.

Nke a mere ka ndị mmadụ malitekwa tinyewe ọnụ n'okwu ahụ.

@onyebuchind gwara ndị asịrị ka ha mịba mma ha n'ọbọ.

@nnaji_kate sị ndị ọsụkọsụ nwamkpi ha dere jụụ.

Mana ụfọdụ ka na-ekwukwa na Osinbajo enweghịzi ikike ọbụla dịka osote onyeisiala.

@YoungOtutu kwuru na a napụla Osinbajọ ikike nile o jibu.

Mana ihe Young Otutu kwuru abụghị eziokwu n'ihi na Osinbajo ka jikwa ọkwa onyeisioche ngalaba niile ahụ ọ kpọrọ aha.

@BolanleCole kwukwara na Buhari agbapụla ndị niile nyeere ya aka ịbata n'ọchịchị n'ụzọ.

@dejiadeyanju kwuru na ihe nwere ike ịka njọ nye Onyeisiala.

Gịnị kpatara Osinbajo ji wube na 'Twitter'?

Osote onyeisiala Yemi Osinbajo

Ọ malitere mgbe ụfọdụ ụlọọrụ ntaakụkọ dere ọtụtụ akụkọ gbasara ọnọdụ osote onyeisiala.

Ufọdụ kwuru na onyeisiala Muhammadu Buhari nyere iwu ka Osinbajo nata ya ikike tupu ngalaba ọbụla ọ na-elekọta emee ihe ọbụla.

Ndị ọzọ kwuru na e nwere otu ndi ogwoogwo ọnụ a kpọrọ 'Cabal' na bekee ndị na-agbọ mbọ ịhụ ụzọ ha ga-esi kwatuo Osinbajo.

Otu jikọrọ ndị Yoruba kwukwara na onyeisiala emeela ka ọkwa osote onyeisiala bụrụ ihe ụmụaka ji egwuri egwu.

Ihe Osinbajo sara?

Laolu Akande bụ ọnụ na-ekwuru Osinbajo kwuru na ihe niile ndị ntaakụkọ na-ede gbasara Osinbajọ abụghị eziokwu.

Akande kọwara na ọbụghị ihe ọhụrụ na osote onyeisiala ga-anata onyeisiala ikike tupu o mee ụfọdụ ihe.

Mana ọdịghị ka ihe ndị a niile a na-emetụ Osinbajọ n'ahụ.

N'otu ọgbakọ ọ gara, o ji ụfọdụ ihe ndị mmadụ na-ede maka ya wee kpaa ndị mmadụ ọchị.

Ọ dọkwara...


Isiokwu: Yobe steeti: Ndị agha agbapụtala ụmụakwụkwọ ndị a tọrọ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

ụmụakwụkwọ ndị agbapụtara nọ n'aka ndị agha Naijiria ndị Agha Naijiria

Akwụkwọ ọzi ọnụ na-ekwuchitere Steeti ahụ bụ Abdullahi Bego wepụtara kwuru na ndị agha ala anyị zọpụtara ụmụakwụkwọ e kwughị ọnụọgụgụ ha n'aka ndị oyiegwu tọrọ ha n'abalị ụnyaahụ.

Bego gara n'ihu kwue na ụmụakwụkwọ ndị ahụ azọpụtara nọ n'aka ndị agha ala anyị.

Ọ sịrị: "Ụmụaka ụmụnwaanyị ndị a azọpụtara nọ n'aka ndị agha Naijiria. Anyi ga-ewepụta nkọwa ole ha dị na ọnọdụ ha ma oge rue."

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

Onye ntaakụkọ BBC bụ Chris Ewokor kwuru na o dobeghị anya ma ọ bụ ụmụaka niile na-efu efu ka a chọtara, ebe ụmụakwụkwọ na-aga akwụkwọ n'ụlọakwụkwọ ahụ ruru otu puku.

Ma ka osi na dị, onyeisiala Naijiria bụ Muhammadụ Buhari enyela ndị agha iwu ka ha mee gbanụgbanụ ga chekwa ụlọakwụkwọ ahụ.


Isiokwu: Youth Empowerment: Ị ma ntorobịa bụ 'ewu akpụkpa ntị'? Lee etu ị ga-esi kwa nku ya\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Dịka ụfọdụ ụmụakwụkwọ na-enupu isi, na-eti ndị nkuzi ha ihe, nakwa ndị nke na-eti ibe ha ihe, akparamagwa ndị a so na ndị na-enye ndị nne na nna na ndị ọzọ nchekasị gbasara ọzụzụ ha.

Ndị Afrịka kwenyere na otu onye anaghị enwe nwa, nke bụ na nwatakịrị gbaa isi akwara na ọ gaghị akpazi agwa ọfụma, ụfọdụ ndị ga-achọ itinye aka hụ na ọ pụtara mmadụ.

Ụfọdụ ihe ndị ntorobịa na-enye nsogbu na-eme:

BBC Igbo kpọrọ ndị ọkachamara n'ihe gbasara mmekọrịta ọha ebe ọ metụtara ndị ntorobịa, ndị gwara BBC Igbo etu ị ga-esi ejikwa ntorobịa.

Etu ị ga-esi jikwa ntorobịa na-enye nsogbu:

Ihe ọma ị ga-emenwuru ntorobịa na-eme isi ike bụ igosi ya na ị bịaghị ịta ya ụta, na ọ bụ enyi ya ka ị chọrọ ịbụ.

Gosikwa ya site n'inye ya ntuziaka si n'ihe ị mụtara ka ị na-eto, ahụmihe ị hụrụla n'ụwa nakwa ihe ndị ị mụtarala n'ahụmihe ndị ọzọ ọkachasị gbasara ọnọdụ ọ nọ mgbe ahụ.

Na-akpanyere ha nkata, kpọrọ ha pụọ apụ, ebe ị ga-esonwu ya mee ihe ga-enye ya ọṅụ, ka o nwee ike inye gị ohere ịmata ihe na-aga n'uche ya.

Ime nke a ga-egosi ya na ọ bụghị nkarị ka ị chọrọ igosi ya, kama na ọ bụ ihe ọma ka ị chọrọ imere ya. Ọ ga-emekwa ka onye ahụ nwee ike ịbịakwute gị ma o nwee nsogbu.

Ntorobia meta ihe e ji abara ya mba dịka ịlụ ọgụ maọbụ imebi ihe, buru ụzọ gee ya ntị mara ihe mere o ji mee ihe o mere; kama ibido bawa mba maọbụ iti ya ihe.

Ịjụ ya ụdịrị ajụjụ nchọpụta a ga-eme ka i nwee ike ịmata ihe mere o ji kpaa ụdịrị agwa ahụ ọ kpara mgbe ahụ, ma mara etu ị ga-esi gbochie ya ka ọ ghara ime ọzọ.

Kama ịbụ 'onye oke ekwurekwu', bụrụ onye 'oke omume'.

Nke a bụ makana ụmụaka na ntorobịa na-aka amụta ihe site na ṅṅomi karịa site n'ihe ị gwara ha mee.

Ị ga-agba mbọ hụ na ị na-eme ihe ọma n'akụkụ ha, ka ha nwee ike si n'ahụmihe gị mụrụ akọ.

Ịtụkwasị mmadụ obi dị ka inye ya ọrụ nke a na-akpọ 'Responsibility' na Bekee.

Ọ mara na ị nwere ntụkwasị obi n'ụdịrị mmadụ ọ bụ, ọ ga-agba ezigbo mbọ hụ na wụghị gị n'ala.

Ọ gaghị achọ ka o meta ihe ga-emenye gị ihere maọbụ mee ka ị hụ ya ka onye abaghị uru.

Akụkọ ga-amasị gị:

Ihe nkiri a...


Isiokwu: Youth Relationship: Ụmụagbọghọ ekwuola ihe ha ga-emere ọyị ha nwoke\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Mana echeghị m na ọ bụ ntoroọbịa niile ka egwu a na-agara.

Chọpụta ihe ụmụagbọghọ Igbo kwuru na ha nwereike maọbụ enweghị ike imere ọyị ha nwoke.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Youths Talk: Gịnị ka ị ga-eme ma ọ bụrụ na inwee ohere ichi Naịjirịa?\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ndị ntọroọbịa a ekweghị ekwe maka na ha na-ekwupute ihe ha ga-eme maọbụrụ na ha nwee ohere ịchị Naịjirịa.

Akụkọ ndị ga-amasị gị


Isiokwu: Yulia Skripal na nna ya e nyere nsi na UK adịla mma\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Sergei Skripal afọ 66, na nwa ya Yulia dị afọ 33 nọ n'ọnọdụ dị egwu n'ụlọ ọgwụ

Onye kwuru nke a ụị onyeisi ụlọọgwụ, Salisbury District bụ Christine Blanshard, n'okwu ya, "Anyị ahapụlaa Yulia.

Nna ya naha adịkwa mma, ụbọchị Fraide, e kwuru m na ọ nọghịzị n'ọnọdụ ize ndụ mana ọgwụgwọ ya anaghị aga ọsịsọ ka nke Yulia.

Anyị na-ele anya na ya onwe ga-apụa n'ụlọọgwụ n'ọdịnaihu."

Cheta na mba UK  boro mba Rọshịa ebubo na ha zitere ndị nyere mmadụ abụọ ahụ nsị n'ala UK.

Nke a mere mba UK na mba ndị ọzọ ruru 20 na mpaghara Yurop ji chụpụ ndị ọrụ Rọshịa nọ na mba ha maka ya bụ nsị.

Mana Rọshịa kwusiri ike na ha emeghi ihe ọbụla.

Akụkọ ga-amasị gị:


Isiokwu: Zainab Ahmed: Anyị ga-agba mbọ ịkpatara Naijiria ego\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ahmed bụbu mịnịsịta nta na-ahụ maka bọjetị nọchịrị Adeosun onye gbara arụkwaghịm maka ebubo gbasara asambodo adịgboroja na nsonso a.

Onye odeakwụkwọ mịnịstri ahụ bụ Mahmoud Isa-Dutseha na ndị isi ndị ọzọ iji ọṅụ nabatara ya n'ịsị ụlọrụ ha n'Abụja.

End of Twitter post, 1

Ọ gwara ha ka ha gbaa mbọ ịkwalite etu Naijiria si akpata ego iji mezuo ntukwasaobi onyeisiala nwere n'ime ha ha.

"Anyị nwere nnukwu nsogbu na ịkpata ego".

"Ọ bụ ọrụ dịrị anyị ịgba mbọ hụ na ego Naijiria na-akpata gbalitere".

"Onyeisiala nwere ntụkwasị obi na anyị jikọọ ọnụ, anyị ga-emeli ya".

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Zainab Aliyu: Atọghapụla nwata nwaanyị ejichiri na Sawudi Arabia\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Zainab Habib

O kwuru na ka ọ dị ugbua, a na-atụ anya na gọọomentị mba ahụ ga atọghapụ onye ọzọ eboro ya bụ ebubo bụ Ibrahim Abubakir.

Cheta na anwụchiri Zainab na mba Sawudi Arabia maka ebubo na ọ tụrụ mgbere ọgwụike na mba ahụ.

Onye enyemaka pụrụiche n'ihe gbasara mmekọ Naịjirịa na mba ndị ọzọ bụ Abike Dabiri tinyere ọnụ n'okwu a.

End of Twitter post, 1

Ụfọdụ ụmụakwụkwọ mekwara ngagharịwe gbasara ọnọdụ Zainab Aliyu iji gosi na ha kwụ ya n'azụ.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Zamfara Killings: Buhari amachiela ngwuputa olaedo na steeti ahụ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Nke a na-abịa dịka akụkọ na-efegharị na ọ bụ olaedo na-esere ndị mmadụ na Zamfara ha ji emefu ndụ ha.

N'ime otu ozi ahụ onyeisiala Muhammadu Buhari gwara ndị mbịarambịara niile na-arụ ọrụ na mpaghara ahụ ha pụọ.

O kwuru na ndị ọrụ nchekwa pụrụiche nke a kpọrọ "Puff Adder" ga-anọchị ebe ahụ niile maka nchekwa.


Isiokwu: Zamfara Killings: Mmadụ 34 ọzọ anwụọla ebe ahụ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ọnụ na-ekwuchitere ndị uweojii na steeti ahụ bụ Shehu Mohammed gwara BBC na ha ezigala ụfọdụ uweojii ebe ahụ iji kwalite ọrụ ịchọpụta ndị kpara mkpa mkpa a.

Atiku azọọla isi onwe ya

End of Twitter post, 1

Onye zọrọ ọkwa onyeisiala Naịjirịa n'okpuru otu PD agọrọla aka ya na ụkwụ ya n'ozi na-efegharị na ọ ga-eduba ụmụ Naịjirịa na ngagharị iwe maọbụrụ na ụlọikpe enyeghi ya ihe ọ chọrọ.

O kpọrọ akụkọ ahụ ọrụ aka ndị aghụghọ.

Na mba ofesi

Dịka ọ dị ugbua ebe niile na mba Argentina na Uruguay nọ n'ọchịchịrị ugbua dịka ha enweghi ọkụ latrịk.

Otu ụlọọrụ ọkụ latrịk gwara BBC na amabeghi ihe kpatara ya bụ ihe mana ọ malitere ebe elekere 11 nke ụtụtụ

N'egwuregwu,

Aka na-achịkọta otu bụ Mauricio Sarri Chelsea ahapụla otu ahụ gaa na otu Juventus ebe ọ ga-anọ ihe ruru afọ atọ dịka onye nkuzi otu ahụ.

Ọ ga-anọchị anya Miaximillano Allegri pụrụ na ngwụcha afọ a.


Isiokwu: Zamfara Killings: Ndi mmadụ abaala okporoụzọ n'obodo Tsafe igosi iwe ha maka ogbugbu mmadụ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ihe nkiri ndị mmadụ tinyere na Facebook gosiri ọtụtụ mmadụ ji osisi na mma na-aghagharị ma na-ekwu "anyị achọghị".

Content is not available

End of Facebook post, 1

Onye ntaakụkọ BBC Hausa gwara BBC Igbo na ọ bụ maka ahụghị enyemaka gọọmenti banyere ọtụtụ mmadụ gbara ọsọndụ bata Tsafe, bụ iwe ndị a na-eme ngagharịiwe.

N'ụbọchị Satọde gara aga, bụ Disemba 22, 2018, mmadụ 16 nwụrụ n'obodo Magamin Diddi dị n'okpuru ọchịchị Muradun.

Aka na-achị Tsafe bụ Aliyu Abubakar Tsafe, gwara BBC na Satọde ahụ mere ya abalị atọ ndị omekome a na-abịa obodo Asaula, nke mere ndị mmadụ ji gbaa ọsọndụ.

Ọ bụ iwe ogbugbu mmadụ a mere ndị mmadu jiri na-eme ngagharịiwe.

Ugbua ndị uweojii na ndị agha agaala obodo ahụ iji hụ na a kwụsịrị ngagharịiwe a.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Zamfara primaries: Ọbụghi eziokwu na anyị enweghi ndi ga-azo ọchịchị - APC\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Adams Oshiomhole bidoro ọrụ dịka onyeisi otu APC n'ọnwa Juun, 2018

Inec kwuburu na APC enweghi ndị ga-anọchịte anya ha na ntuliaka nke 2019 makana ha emeghị ntuliaka imeụlọ tupu ụbọchị asaa nke ọnwa Ọktoba bụ oge Inec sị na nabata aha ndị ga-azọ ọchichị ga-emechi.

N'okwu APC, dị n'akwụkwọ mgbasaozi onyeisi oche ha bụ Adams Oshiomhole binyere aka, mkpebi Inec na ha emeghị ntuliaka imeụlọ n'usoro kwesiri abụghị eziokwu makana ọbụghị ihe mere.

APC sị na ha mere ntuliaka imeụlọ n'ụbọchị isi na asaa nke ọnwa Ọktoba 2019.

Ha kwuru na ndị ndọrọndọrọ ọchịchị ha mere nzukọ na ụlọ ụra akpọrọ City King Hotel dị na Gusau, isi obodo Zamfara steeti, ebe ha nọ mee nkwekọrịta maka ndị ga-azọrọ ha ọchịchị.

APC kwukwara n'usoro Inec wepụtara iji hazie ntuliaka imeụlọ nyere ha ohere inye Inec aha ndi ga-azọ ọchịchị rue ụbọchị iri na asatọ nke ọnwa Ọktoba, "bụ oge ekwesiri iji hazie nsogbu pụtara na ntuliaka imeụlọ niile".

"APC nọ n'ụzọ ihazi nsogbu pụtara n'ime ntuliaka imeụlọ anyị, nke mere o jiri tụọ anyị n'anya na Inec ekweghị ka anyị wepụta aha ndị ga-zọrọ anyị ọchịchị tupu ha eme mkpebi a," akwụkwọ APC a kwuru.

APC gakwara n'ihu rụtụ aka na ha echeghi na otu na-anọghi n'ọchịchị bụ Peoples Democratic Party (PDP) emeghi ntuliaka imeụlọ na Kano, mana Inec edegaghara ha ụdịrị akwụkwọ a.

Cheta na ọgụ na mgba banyere ntuliaka imeụlụ ndị APC mere na Zamfara.

Lee ọgbaghara batara n'ebe APC na-eme ntuliaka imeụlọ na Enugwu.

APC Primaries: Ọgbaghara dapụtara n'Enugwu

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Zamfara state: Ndị amakekwu agbagbuola mmadụ 14\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ala arụọla na Zamfara

Ọnụ na-ekwuru ndị uweojii na steeti ahụ bụ Muhammad Shehu sị na ndị omekome a ji ọgbatumtu bata na ya bụ obodo kpọpere egbe ha gbawa ewu na ọkụkọ nọchiri ụzọ.

Shehu sị na ha na-eche na ọ bụ mbọ ka ndị ahụ bọrọ maka ndị nche obodo ahụ mere ha bụ ebe ha gbara ha tọọtọọ ọnwa gara aga.

Mmadụ asatọ nwụrụ na Lokoja

Gwongworo bu mmanụ ụgbọala egbuola mmadụ asatọ na Lokoja, Kogi steeti dị ka ọ kụrụ ụgbụọla ndị ọzọ.

Ọkụ si na ya gbara ọtụtụ ụgbọala ndị ọzọ nakwa keke dị n'okporoụzọ Felele n'isiobodo ahụ.

Akụkọ kwuru na ya bụ mkpamkpa kpara n'ụtụtụ Monde ka gwongworo bu ya bụ mmanụ ụgbọala tụrụ agwa ọcha dakwasara keke anọ, ọgbatumtum abụọ nakwa ụgbọala anọ, dịka ọnụ na-ekwuru ndị ụweojii na steeti ahụ bụ Emmanuel Abe si kwuo.

Abe sị na "Ihe a metụtara mmadụ iri na asaa; ebe mmadụ asatọ nwụnyụrụ anya pịị, mmadụ asaa ndị ọzọ nọ n'ụlọọgwụ Federal Medical Centre Lokoja anata ọgwụgwọ".

Ndị ọrụ mmenyụọkụ gakwara ebe ahụ gbanyụọ ya bụ ọkụ tupu o mebie ihe karịa ka o mere.

E nwere ike ịwe ọkụ n'isi unu mgbe adịghị anya

Otụtụ ndị Naijiria na-atụ arịrị okpokpo ụgwọ ndị PHCN na-enye ha kwụọ kwa ọnwa

Ọchịchị ga-agba ebe niile na Naịjirịa mgbe adịghị anya.

Nke a bụ onu odeakwụkwọ ndị Nigerian Electricity Generation Companies bụ Joy Ogali.

Joy sị na ọ bụrụ na gọọmenti etiti adoghị Nigerian Bulk Electricity Trading Company aka na ntị maka oke iwu ha na-etiri ha, na ha ga agba abụbụọrụ.

Trump sị na ya na-eche maka ịza ụlọikpe oku

N'ofesi, onyeisiala Amerika bụ Donald Trump ekwuola na ya dị njikere ị ga zara ọnụ ya n'ụlọikpe maka ebubo a na-ebo ya.

Trump sị na ihe ya ji echesi ya bụ echiche ike bụ ka ndị omeiwu nwee ike ịdowe nke ahụ n'ụsọ tinye uche na oge n'ezigbo ọrụ.

Spain na Romania ga-ekwe n'aka

Obi awaala otu egwu bọolụ Romenia mmiri dịka ha ga-ezute Spain taa.

Echetere na Spain gbara malta ọkpụ asaa chara acha n'izu gara aga.

Gee akụkọ anyị na otu nkeji

Akụkọ ga-amasị gị ị ga-achọ ikọ taa niile

Obi dị anyị ụtọ na-atọghapụrụ Fr. Theophilus - Ụlọụka Katọlik

Ụlọụka Katọlik ekeela...


Isiokwu: Zebrudaya, Okonkwo, Jagua na ejije TV ise nyere ndị mmadụ ọṅụ n'afọ olemole gara aga\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ejije 'New Masqurade', 'Things fall apart', na Jagua Jagua so n'ejije nyere ndị mmadụ ọṅụ n'afọ ndị gara aga

Mana e wepụ ejije, egwu na akụkọ ụwa, igwe TV ga-abụ akpati nkịtị.

Ọtụtụ ejije jupụtara na TV taa, nke e ji akụzi ihe, enwerị obi aṅụrị nakwa agbasa ozi dị mkpa dị icheiche.

Ị jụọ ndị ntorobịa ugbua aha ejije TV ha ma, ị ga-anụ ihe dịka 'The Johnsons', 'My flatmates', dịrị gawazie.

Mana ejije ndị a nwere ndị tọrọ ha, ndị a kpụ n'ọnụ na Naịjirịa malite n'afọ iri abụọ ruo afọ iri isii gara aga.

Akụkọ a bụ iji kọọrọ ndị ntorobịa ihe ejije TV dịka ya n'afọ ndị gara aga, ma chetakwara ndị okenye ụfọdụ ejije ndị kpara ha obi ọma.

1. Zebrudaya (New Masqurade)

Ndị so mee ejije 'New Masqurade

N'afọ 1974 ruo n'etiti afọ 1990 ga, ka ejije a bụ 'New Masqurade wuru ewu.

Ihe ọtụtụ ji mara ejije a n'oge ahụ bụ 'Zebrudaya', nke bụ aha onye a kacha mara na ya bụ ejije.

Otu egwu e ji mara ya bụ 'Eddie Kwansa bio bio, izu ka mma na nne ji o, bịa o bịa'.

Ọ bụ ụlọọrụ ntaakụkọ 'East Central State Broadcasting Corporation', nke mechara bụrụ 'Nigeria Television Authority' (NTA) Enugu, chịkọbara ejije a.

Ndị so n'ejije a gụnyere:

N'ime ndị niile so n'ejije New Masqurade, naanị Chika Okpala (Zebrudaya) bụ onye ka na-apụta n'onyonyo

N'ime ndị a niile, naanị Chika Okpala bụ onye ka na-apụta n'onyonyo n'ejije ndị e ji ere ahịa (adverts) ugbua.

2. Okonkwo (Things Fall Apart)

Ọ bụ odogwu Igbo bụ Chinua Achebe dere akwụkwọ ọ kpọrọ 'Things fall apart' n'afọ 1958.

Mana n'afọ 1987 ka ụlọọrụ NTA tinyere ya n'ejije nke na-egosi na TV kwa izuụka nke wuru ewu ma kpọtụọ akpọtụ n'oge ahụ.

Ejije a kọrọ akụkọ maka otu nwoke aha ya bụ Okonkwo nakwa etu o si gbaa mbọ ichekwa omenala obodo ya bụ Umuofia oge ndị ọcha batara.

Ndị so n'ejije a gụnyere:

Pete Edochie kpara agwa dịka Okonkwo n'ejije 'Things Fall Apart'

3. Village Headmaster

Ejije a so n'ejije nke mbụ nke ụlọọrụ NTA mepụtara, ma bụrụkwa nke kacha mee ogologo oge na TV.

Ya bụ ejije nke malitere n'afọ 1968 ruo afọ 1988, kọrọ akụkọ maka obodo a kpọrọ Oja, nke eze...


Isiokwu: Zeke Nnaji: Etu m si soro na ndị ọkaibe n'egwuregwu 'Basketball'\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ụmụ Naịjirịa asatọ so na ndị a kpọpụtara aha ha dịka ndị ga-esonye n'otu dị icheiche na "National Basketball Association".

Tobechukwu kọọrọ BBC Igbo etu o si malite ịkụ bọọlụ nkata oge ọ dị obere.

Nna Tobechukwu, bụ Afam Nnaji, gwara anyị na ya onwe ya gbakwara bọọlụ oge ọ na-eto eto, mana o jighi ya gaa n'ihu.

Ugbua, Nnaji bụzi onye nkuzi nwa ya nwoke bụ Tobechukwu.

Ha kwuru na ha na-atụ anya ịzụlite ọtụtụ ndị na-eme egwuregwu na Naịjirịa.


Isiokwu: Zik bụ "ihe" nye ndị isi ojii - Saraki\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

N'emume "Zik Lecture Series" e mere n'Ọka bụ nke asaa, Saraki bụ onyeisi ụlọomeiwu ukwu nke Naịjirịa, kwuru na Zik mere ọtụtụ ihe ọma e ji echeta ya.

O kwuru na Zik bụ "Owelle ndị Ọnịcha" bụ onye anaghị akpa oke ma bụrụ "ihe" nye ndị agbụrụ isi ojii.

Ihe ise Saraki kwuru

Ihe ị kwesịrị ịma maka Zik

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Zimbabwe election: Emmerson Mnangagwa ejirila obere ihe gafee\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Mnangagwa nwetere ihe karị pacenti 50 n'ime vootu atụrụ

A gụọla vootu mpaghara iri, nke gosiri na Mnangagwa nwetere pacenti 50 n'ime vootu atụrụ ka Nelson Chamisa nke pati na-anọghị n'ọchịchị bụ MDC nwetere percent 44..

Mana, ndị MDC ekweghị n'ihe ngalaba ntuliaka Zimbawe kwuru, nke mere ndị uweojii ji kpọpụ ha n'ebe a na-agụ vootụ ahụ.

Onyeisis MDC sị na vootu ahụ agụpụtara ezighi ezi.

Mnangagwa kele ndị nkwado ya na Twitter ma kwuo na mmeri ya bụ "mmalite ọhụrụ".

Chamisa na-esi ọnwụ na ọ bụ ya meriri ntuliaka a, nke mere oji gwa ndị ntaakụkọ ụbọchị Tusde na ZANU-PF chọrọ "ịghọ aghụghọ", bụ ihe ha "agaghi ekwe ka ome".

Mana ngalaba Zimbabwe Electorial Commission (Zec) sị onweghi nrụrụ aka ọbula emere.

Ndị nkwado Mnangagwa na-enwe aṅụrị

Mmadụ isi nwụrụ mgbe ndị na-akwado MDC mere ngaghari iwe n'ụbọchị Wenesde.

Ntuliaka bụ nke mbụ Zimbabwe na-eme kemgbe Robert Mugabe pụrụ n'ọchịchị n'ọnwa Novemba nke afọ 2019.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Zimbabwe: Ndị zuru ego enweghachila ya\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Mnangagwa bidoro chiwa mgbe Robert Mugabe tinyere akwụkwọ arụkwaghịm

Na ọnwa November gara aga, ụlọ na-ahu maka nchekwa na Zimbabwe nyere ha ọnwa ato iji weghachi ego ndị ahụ ezuru.

Iwu ọnwa atọ ahụ ji ụnyaahụ wee gafee.

Ndị ụlọọrụ mgbasa ozi a kpọrọ Bulawayo 24 depụtara ihe Mnangagwa kwuru dịka onye obi ụtọ na-akpa maka ihe a merenụ:

"Ụfọdụ ndị hụrụ obodo ha n'anya e weghachila ego ha zuru. Aha ndị zuru ego edepụtara karịrị, mana a ga-akpọpụta mkpebi erutere".

Akụkọndị ọzọ ga-amasị gị:

N'ime akwụkwọ ahụ onyeisi ala Zimbabwe kwuru na ya chugide ndị niile na-eweghachibeghị ego ha zuru rue mgbe ha wetere ya.

"Anyi ji aha ụnụ ma jidekwa ihe niile ụlọakụ nyere anyi gbasara ụnụ."

A na-atụ anya na ụdị ihe a ga-eme na Naijiria ebe akụkọ na-ekwu na ọtụtụ ndị nọ ọchịchị zuru ọtụtụ ego.


Isiokwu: Zimbabwe: UN etinyerela ọnụ n'ọgbaghara malitela na Harare maka ntuliaka\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

BBC captures footage of post-election violence in Harare

Onyeisi Yun bụ Antonio Guterres rịọ ndị ndọrọndọrọ ọchịchị na Zimbabwe ka ha kpachara anya, ka onye na-ahụ maka ihe metụtara mba ofesi na Briten bụ Harriet Baldwin si na ọgbaghara a na-emetụta ya n'obi nke ukwuu.

End of Twitter post, 1

Ọgbaghara dara n'etiti ndị nchekwa obodo na ndị na kwado Nelson Chamisa bụ onye na-azọ oche onyeisiala mba Zimbabwe ka emechara ntuliaka n'ụbọchị Monde.

Morgan Tsvangirai nke Zimbabwe anwụọla

Ndị zuru ego Zimbabwe eweghachila ya

Ọkwa ọnwụ: Morgan Tsvangirai

Mmadụ atọ nwụrụ n'ọgbaghara bidoro mgbe ndị na-akwado otu pati na-anọghị n'ọchịchị bụ Movement for Democratic Change (MDC) kwuru na pati na-achị ugbua bụ ZANU-PF ghọrọ aghụghọ na ntuliaka ahụ.

Ngalaba na-ahụ maka ntuliaka na Zimbabwe kwuru na ZANU-PF meriri ntuliaka nke eji hụpụta ndị omeiwu, nke mere ndị na-akwado MDC jiri bido ngagharị iwe na Harare, isi obodo Zimbabwe.

Gọọmentị Zimbabwe mechara zipu ndịagha na ndị uweojii ịhụ na ọghaghara ahụ kwụsịrị.

Onye na-ekwuchite ọnụ Chamisa katọrọ ogbugbu mmadụ ato ahụ ma kwuo na "onweghị ihe a ga-eji kọwa mmekpa ahụ" nke ya hụrụ.

"A na-akụzịrị ndịagha igbu mmadụ ma a na-anụ agha. Ndị nkịtị ha abụzị ndị iro?"

Ndị agha gbara egbe iji chụsaa ndị na-eme ngagharị iwe

Akpọbeghị aha onye meriri ntuliaka nke onyeisiala, mana ndị MDC na-esi ọnwụ na Chamisa meriri onyeisiala Emmerson Mnangagwa.

Nke a bụ ntuliaka mbụ ndị Zimabawe na-eme kemgbe achụtụrụ Robert Mugabe n'ọchịchị.