Isiokwu: Igbo People: Ihe 10 mere ndị Igbo ji akpa ike n'akụkụ ụwa ọbụla ha nọ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Igbo nwere Ebu nwe Nfụ

Ndị ọnụ na-eru n'okwu n'ala Igbo na-ekwu ọtụtụ mgbe n'obodo ọbụla ị gara ma ị na-ahụghị onye Igbo, mara na ya bụ ebe adịghị mma obibi.

N'agbanyeghị na ndị Igbo bụ ndị pekarịcharịsiri mpe n'agbụrụ atọ kachasị na Naịjirịa, ha nọcha n'akụkụ mba ụwa niile.

Mana ọ ga-adị mma ka anyị leba anya mara ihe na-aka ndị Igbo obi n'ebe nille ụwa soturu.

1.Okwukwe n'ime ụmụ ha

Chigozie Oguine bụ onye ji ego achụ ego na mba Amerịka kamgbe afọ iri abụọ kwuru na okwukwe ndị Igbo nwere n'ebe ụmụ ha nọ so ebunye ha iru ọma ebe ọbụla ha nwetere onwe ha.

O kwuru na onye Igbo ọbụla mụrụ nwa na-enwe okwukwe siri ike na nwa ahụ ga-emeriri ọfụma ebe ọbụla ọ gara, ya mere mmụọ ọma ji eso ndị Igbo.

2. Igba mbọ

I chetara mgbe anyị wetara ụnụ akụkọ onye Igbo na-azụ ahịa mgbuka na Johanesburg.

Johanesburg: "A chụrụm n'ọrụ mana a bụzịm onye na-enye ọrụ na South Africa"

Ezenwa Ozoigbo dị afọ 30, na-ekwu na mgbe ọ bịara na mba South Afrịka, na echiche na onweghị onye ga-enyere ya aka na mba ahụ mere ya ka ọ gbasie mbọ ike.

Mbọ ọ gbara bụ na ọ na-arụ ọrụ ma na-edowe ego ọ tụkọtara na kom kom rue mgbe o zuru ịmepe ụlọahịa nke ya.

N'ọnụ ya, "Onye Igbo na-eche maka echi makana ọ chọghị ịbụ ohu kwa mgbe mgbe."

3. Ha achọghị ịkụda obi nne na nna ha zipuru ha

Nneamaka bụ onye Ezinifite dị n'Anambra steeti bi mba Amerịka

Onye Igbo ọbụla nwere ezinụlọ o si wee pụta. Ebe ọbụla o mechara nwete onwe ya, ọ gaghị achọ ka ọkụda obi ndị bee ya tụmadị nne na nna ya zipuru ya.

Nke a mere ka Nneamaka Fidelis, onye bụrụla nọsụ na mba Amerịka gwa BBC Igbo na ọ ga-agbagide mbọ bụrụkwuo Dọkinta ahụike na mba ahụ.

4.Nwanne gosi m 'way'

Apprenticeship scheme: Etu Igbo si jiri ịgba bọyị enyere onwe ha aka

Ọ bụrụ na ị bụ nwafọ Igbo ma ihe a na-akọ, ị ga-anụtụgo okwu 'nwanne gosi m way'.

Ndị Igbo na-enwe anụrị pụrụiche ma ha hụ nwanne ha na mba ọzọ nke a na-emekwa ka ha nyere onwe ha aka.

Ọ bụ agwa hụ bụ ihe bidoro usoro ịgba boy n'ala Igbo nke na-euzi ewu n'ụwa niile.

5.Ha anaghị atụ egwu ilu nwaanyị maọbụ dị na mba ọzọ

Etu...


Isiokwu: Igbo Presidency: Onyeisiala Igbo ga-abụ ọpụrụiche - Nwobodo\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Aka chiburu Anambra steeti bụ Jim Nwobodo kwuru na ihe dị iche ga-adị ma onye Igbo chịa Naịjirịa.

Nwobodo rịrọrọ ndị Igbo ka ha jịkọọ aka ma na-ekwusike na ndị Igbo ga-ahọpụtali onyeisiala Naịjirịa na-enweghị esemokwu ọbụla.

Ọ rịọrọ ndị ọkaikpe ka ha gaa n'ihu na-ekpe ikpe kwụ ọtọ makana ọ bụ naanị ha bụ ngalaba na-ejikọ mba Naịjirịa.

Nwobodo kwuru nke a n'emume ncheta ụbọchị ọmụmụ ya nke afọ iri asaa na itoolu emere n'Enugu.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Igbo Proverbs: I dabanye n'ọnọdụ ndị a, were ilu igbo ndị a kwuo okwu\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ọ dị mkpa ị mata mgbe maọbụ ọnọdụ ikwesiri itu ilu ọbụla ị na-atụ.

Ọ gaghị adị mma ka iwere ilu gbasara izulite ụmụaka na-atụ ebe a na-ekwu maka mkpata na mmefu ego, maọbụ were nke e kwesiri ịtụ maka alum di nwunye na-atụ mgbe a na-ekwu maka odibo na onyeisi ya.

Akukọ a ga-eme ka ị tụọ ilu n'ọnodụ ha dabara, nke a ga-ebutere gị ezigbo nkwanye ugwu, udo na ọganihu n'etiti ndị ndị ọyị, ikwu na ibe nakwa ụmụnna gị.

Ọnọdụ ndị a gụnyere alum di na nwunye, mkpata na mmefu ego, mmekọrịta odibo na onyeisi ya, ọchịchị, agwa mmadụ, mkpachapụ anya, ọzụzụ ụmụaka, igba mbo, nsọpụrụ, nri na ụgani,wdgz.

Mgwa bute oche ka anyị  gosi gị ilu dị iche iche nakwa ọnodụ ndị a na-atụ ha.

Agwa mmadụ

Nwaanyị makarịa di ya n'uzọ, ihe chere di ya, ewere ya.

Mpụtara: Onye ọmachancha akpachapụghị anya, ọ danye na nsogbu edowere onye ọzọ.

Wepụ aka enwe n'ofe ,  tupu ọ ghọọ aka mmadụ.

Mpụtara: Kwụsị ajọ agwa gị tupu ọ lapụta gị.

Otu onye siere igwe mmadụ nri, ọha ga-ericha nri ahụ mana igwe mmadụ siere otu onye nri, ọ gaghị erichanwu ya.

Mpụtara: Otu onye agaghị emeli ihe igwe mmadụ kwesiri ime.

Otu aka rụta mmanụ, o jezuo ọha.

Mpụtara: Otu onye agwa ya jọrọnjọ nwereike ịmetọsị agwa ndị ọzọ dị mma n'akụkụ ya.

Onye kpatara nkụ ahụhụ si ngwere bịara ya ọrụ.

Mpụtara: Onye kotere nsogbu, agbaala ọsọ ntaramahuhụ ga-eso ya.

Igba mbọ

Aka aja aja na-ebute ọnụ mmanụ mmanụ

Mpụtara: Ọgba mbọ na-eri nnukwu uru

Agadị anaghị aka nka n'egwu o ma-agba.

Mmadụ anaghị aka nka n'ihe doro ya anya.

Ikwo aka tiri ọkụkọ akị.

Mpụtara:  Igba mbọ n'efu

Onye gba bọọlụ, ọ racha oroma.

Naanị ọgba mbọ na-eri uru

Onye buru chi ya uzo, o gbagbue onwe ya n'oso.

Mpụtara: Ọ dịmma ikwanyere onye na-enyere gị aka ugwu tụmadị chi mere gị ihe ibụ.

Nsopuru

Ọkụkọ na-edowe ahụ na ara na-ayị ya ahụbeghị nkịta mmanya na-egbu.

Mpụtara: Onye na-achọ ọnwụ hụ ibe ya , ndụ agụwa ya.

Ojituru m n'ala, ji onwe ya.

Mpụtara: Onye ji aghụgho eme ihe o kwesiri ime , na-egbu oge ya.

Aka nri kwọọ aka ekpe, aka ekpe akwọọ aka nri

Mpụtara:  Onye kpasoo mmadụ ibe ya...


Isiokwu: Igbo Reincarnation: Aha ndị na-egosi na Igbo kwenyere n'ịlọ ụwa\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ịlọ ụwa dịka J.A.S. Nwankwo bụ onye ọnụ na-eru n'okwu gbasara omenala Igbo kọwara pụtara nkwenye na mmadụ nwụọ, ọ na-alaghachite n'ụwa bie ndụ ọzọ.

Otu ụzọ Igbo si egosipụta nkwenye a bụ site n'ịgụ mmadụ aha gosiri na ọ bịara ụwa mbụ, nwụọ ma laghachite.

Mana tupu a baa aha o nwere ụzọ esi a ma ma mmadụ a bịaghachiri ụwa nakwa onye ọ nọrọ ụwa.

Etu e si achọpụta ma mmadụ abịaghachiri ụwa

Maazị Nwankwo kwuru na "o doro anya na Igbo kwenyere na ịlọ ụwa".

Maazị Nwankwo nyekwara ụzọ dị icheiche esi achọpụta ma mmadụ abịaghachiri ụwa nakwa onye ọ nọrọ ụwa.

- A mụọ nwa ọhụrụ a ga gbaa afa maọbụ gbaa agụ n'ụlọ dibia ịmaata onye ọ lọrọ.

- Apa na-adị nwa ọhụrụ n'ahụ yiri nke onye ọ nọrọ ụwa bu n'ahụ ya.

- Omume maọbụ njirimara onye ahụ nwụrụ anwụ dịka ọrụsị aka maọbụ ọrụsị ụkwụ.

- 'Ike ekpe' ya bụ ihe ndị onye ahụ nwụrụ kwuputara na ndụ mbụ ya ọ ga-eme ma ọ laghachite ụwa ọzọ.

Aha ndị na-egosi echiche na mmadụ nọrọ ụwa

Ọnọchie pụtara Nnaanọchienobi.

Nnamdi pụtara Nnamdindụ.

Nnennia maọbụ Nnenna.

Nnedi pụtara Nnem dị ndụ be m.

Obele - Ọ bụrụ na mmadụ lọọ gị, a ga na-akpọ gị Obele aha onye ahụ dịka 'Obele Okeke' maọbụ 'Obele Mgborie'.

Kedụ aha ụtọ ị na-etu onye ị hụrụ n'anya?

Nwannia pụtara Nwa nna ya maọbụ Nwanyị nna ya.

Nwadinobi pụtara Nwa bịara n'obi be nna ya.

Nwabia maọbụ Nwabiara pụtara Nwa bịara ụwa be nna ya.

Obiekunyie pụrụiche n'ihi na ọ bụ ndị agbụrụ ha na-akwado imechi tupu a mụọ nwa ahụ na-aba aha nke a.

Maazị Nwankwo kwuru na nkwenye Igbo n'ịnọ ụwa abụghị nkwenye nkịtị na ọ bụ ndụ ha na-ebi.

Akụkọ ndị ga-amasị gị


Isiokwu: Igbo Slangs: Lee okwu ogbe naanị ndị nwere anya n'azụ nwere ike ịghọta\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ọ bụghị na okwu ndị a abụghị okwu Igbo, kama ha bụ okwu ndị toro n'Igbo ji agwa ibe ha okwu n'okporo.

BBC Igbo tụlere ụfọdụ n'ime ha nakwa etu ha si pụta ma bụrụ okwe ogbe.

1.'Akụkọ n'egwu Mike Ejeagha'

Akụkọ n'egwu Mike Ejeagha

Ị nụtụla ka mmadụ kwuchara okwu, a sị ya na "ị na-akọ akụkọ n'egwu Mike Ejeagha"?

Ama m na i ji uche ghọta na ihe a na-ekwu bụ na ị na-akọ ihe emeghị eme, ihe agaghị emenwu maọbụ akụkọ ifo.

Mana ị ma na Mike Ejeagha bụ mmadụ dị ndụ na-eku ume rue taa?

Ejeagha, onye Ezeagụ n'Enugwu steeti, bụ onye otiegwu a ma ama egwu ya wuru ewu na 70s na 80s.

Akụkọ (ifo) na egwu bụ ihe e jiri mara ya bụ nwoke ahụ bụ ọkpụisi tupu ya abanye iti egwu.

Ụfọdụ egwu ọ gụrụ gunyere Elulube lube na Ome ka agụ.

Pịa ihe onyonyo ka ị hụ ihe ọ gwara BBC Igbo maka ndụ ya:

Mike Ejeagha: Aghara m ihe egwu m gbaa ọsọ Agha

2."Holy Nwejeh!"

"Ị nụkwa! 'Holy Nwejeh'! Santa Nwegbe! Nsọ nsọ, ebube ebube."

Ị nụ ụdịrị okwu a bụ okwu akọmọnụ, ị mara na onye na-ekwu ya na-akwa gị emo. Ihe onye ahụ na-agwa gị bụ na ị na-eme ka ị dịka nsọ.

Mana 'Holy Nwejeh' abụghị okwu ntufu, ọ bụ mmadụ ka ọ bụ; onye ụkọchụkwụ Anglịkan a kpọrọ Hezekiah Okoro Nweje.

Dịka Timothy Ofoegbu, onye Anambara siri kọwaa, Hezekiah Okoro Nweje, onye Ọnịcha, Anambara steeti bụ onye a ma ama dịka 'Holy Nwejeh' n'ihi ezi omume ya na okwu ọnụ ya nakwa omume.

A maara ụkọchukwu ahụ bụ onye a mụrụ n'afọ 1919 maka ị na-enyere ndị ogbenye na ndị ụwa na-atụ n'ọnụ aka.

Umeala ya enweghị atụ nke bụ na oge e nyere ya ohere ka ọ bụrụ bishọpụ ụka Anglịkan na mpaghara Niger, ọ jụrụ ma kpọpụta aha onye ọzọ o chere na ọkwa ahụ ka kwesị.

A bara otu okporoụzọ 'Nwejeh' n'Ọnịcha iji kwanyere nwoke ahụ nwụrụ n'afọ 1962 ugwu.

3. "Ị maruru Chike Obi na Maths?"

Chike Obi

"Ọ ma akwụkwọ, ọ ma akwụkwọ, ọ maruru Chike Obi?"

Chike Obi, bụ nwa afọ Igbo ụbụrụ ya na-acha ọkụ na mgbakọ na mwepụ nke Bekee kpọrọ, "Mathematics".

Ọ bụ Ọkammụta Mathematics na Mahadum University of Lagos.

Lee ihe ndị ọzọ i kwesịrị ịma maka odogwu ahụ n'ime akụkọ a: Chike Obi: Odogwu...


Isiokwu: Igbo Taboos: Ihe ise Ala na ndị Igbo na-asọ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ruo ugbua igbu mmadụ bụ arụ n'ala ọbụla

Chiagozie Nnabuihe bụ ọkachamara na Mahadum Legọs n'ihe gbasara akwụkwọ gbasara Afrịka nke a kpọrọ African studies na Bekee, kọwara na ọ bụ mmụọ bi n'ime ala bụ ihe na-asọ arụ ndị a.

Onye bụ mmọ Ala

Omenala kọwara na mmụọ Ala bụ nwaanyị.

A gafesie Chi-ukwu, ala bụ mmụọ kachasị mkpa n'ala Igbo.

N'oge gboo, Igbo nwere nkwenye na ala nwere ike imesu onye ọbụla kpasuru ya iwe.

Ọ bụkwa mmụọ a, na-ahụ na ihe niile a kọrọ n'ugbo mịrị mkpụrụ, na-ahụ na mmiri dị n'ala oge ọbụla.

Gịnị bụ ihe ise Igbo na mmụọ Ala na-asọ?

Igbu mmadụ

Onye ọbụla gburu mmadụ ga-eji isi ya buru njọ a

Ala na-asọ ọbara mmadụ. Nnabuihe kọwara n'Igbo nwere nkwenye na Ala bụ nne na-enye ndụ.

Ya mere ka ọ bụrụ iwu na ọ nweghi onye ga-egbu mmadụ makana onye ahụ agaghị enwe ike inye ndụ.

Ntaramahụhụ onye ọbụla gburu mmadụ bụ ịchụpụ onye ahụ n'ala ahụ maọbụ ịkpọrọ onyeahụ gawa ajọ ọhịa ebe ọ ga-anwụ.

Igbu onwe gị

Ala ga-ajụ onye gburu onwe ya

Dịka igbu mmadụ, igbu onwe bụkwa ihe ala na-asọ makana ọbara mmadụ dị n'ime ya.

Nnabuihe kọwara na Ala na-ajụ ozu onyeọbụla gburu onwe ha.

Tupu ha buru ozu onye ahụ gawa n'ime ajọ ọhịa, ndị dibia ga-achụ aja di icheiche iji sachapụ ajọ ihe ụdị ihe a nwere ike ibute n'ala ahụ.

Ọ bụ mgbe e mechara emume a ka ndị ntorobịa ga-eburu ozu onye ahụ gawa ajọ ọhịa.

Idina onye si ezinaụlọ gị

Ihe a bụkwa ihe Ala na-ajụ bụrụkwa nnukwu arụ n'ala Igbo.

Ọ bụrụ na nwa pụta na mmekọ a, ndị obodo ahụ ga-eburu ya gawa n'ime ajọ ọhịa ma chụpụkwa ezinaụlọ nwa ahụ n'ala ahụ.

Igbo nwere nkwenye na Ala abụọla ezinaụlọ ahụ ọnụ.

Idina anụmanụ

Arụ a na-ebute ọrịa

Ọ na-ahịa ahụ ịnụ na mmadụ mere ụdị ihe a n'ala Igbo.

Mana mgbe ọbụla o mere, Igbo nwere nkwenye na Ala ga-ebunye onye ahụ ọrịa.

Ọrịa a nwere ike ịbụ ara, ekpenta (Leprosy), afọ ọsịsa maọbụ nzịza (Dropsy) na ọtụtụ ndị ọzọ.

Obodo ahụ ga-eji ngwa ngwa buru onye ahụ gawa ajọ ọhịa ebe ọ ga-anwụ.

Ịmụ ejima

Ụka Krist emeela ka Igbo kwụsị ọtụtụ iwu a

Nke a na-agbawa obi mana ọ bụ amaghị ihe butere ya.

Igbo...


Isiokwu: Igbo Town Names: Ị ma etu aha ụfọdụ obodo dịka Imerienwe, Dikenafai na ndi ọzọ siri bịa?\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ndị Igbo anaghị agụ aha ka ọ bụrụ na ha gụrụ aha, kama ha na-ama ụma gụọ aha nwere nkọwa na mpụtara

A bịa n'obodo ndị dị n'ala Igbo, ụfọdụ nwetara aha ha site n'aha onye bidoro obodo ahụ, ebe ndị ọzọ nwetere aha ha site n'ihe ha gabigara mgbe gboo.

Mana a bịa n'aha obodo na-aza, ụfọdụ bụ ndị ị ga-aghọta aha ha ozugbo ị nụrụ ya, ebe ndị ọzọ ga-eme ka ị kọọị ọkọ n'isi ma taa aka n'eze tupu ị mara ihe ọ pụtara.

Aha ụfọdụ obodo ndị ahụ:

Ọ bụghị na aha obodo ndị a ga-atọ gị ọchị, kama ọ bụ na o nwereike ịra gị ahụ nghọta dịka onye Igbo, maọbụ gbaa gị gharịị dịka onye esighi obodo ahụ pụta maọbụ mara ihe nwere aha ahụ.

Ọzọkwa bụ na aha obodo ndị a akọwaghị onwe ha dịka ndị ọmụmaatụ, Ụmụọpara, Ụmụoji, Enugwu, nakwa ndị ọzọ dị ka ha.

Akụkọ ga-amasị gị:

Ihe nkiri a ga-amasị gị:

Etu Enugwu siri wete aha ya


Isiokwu: Igbo Tradition: Ihe isii nwere ike ịnọchị anya ọjị n'omenala Igbo\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Onye ị bịara ya be ya ma onyeghị gị ọjị, bilie laa

N'omenala Igbo, inye onye ọbịa ọjị bụ ụzọ pụtara ihe na mmadụ ji obi ọcha ya nabata onye ọbịa ahụ na be ya.

Okenye ọbụla bụ nwoke anaghị ekwe ka ọjị kọlahụ ya n'ụlọ, maka na mberede nyịrị dike mana mberede ka e ji ama dike.

Mana mgbe ụfọdụ, anaghị ama ama, ọjị nwere ike ịkọ mmadụ mgbe onye ọbịa bịakwutere ya, n'oge dị otu a, gịnị ka ọ ga-eme?

O nwere ihe ụfọdụ omenala Igbo nabatara mmadụ nwere ike iji meere ọbịa ya ọjị ma ọ bụrụ na mkpụrụ ọjị adịghị.

Lee ụfọdụ n'ime ha ebe a:

1) Mkpụrụ osisi yiri ọjị

Mkpụrụ aṅara nwereike ịnọchi anya ọjị

E nwere mkpụrụ osisi ndị ọzọ e nwere ike iji mee ọjị ma ọ bụrụ mkpụrụ ọjị adịghị.

Ha gụnyere:

2) Nzu

Nzu na uhie na-egosi obia ọcha e ji nabata onye ọbịa

Nzu bụ otu ihe a na-akwanyere ugwu n'omenala Igbo.

Maka na ọ na-acha ọcha, ọ na-egosipụta ihe dị ọcha.

Inye onye ọbịa nzu ka ọ tụọ n'aka na ụkwụ ya, ma kakwaa n'ala, na-egosi na mmadụ ji obi ọcha ya niile nabata onye ọbịa ahụ.

3) Mmanya

E nwereike iji mmanya ọkụ meere onye ọbịa ọjị

N'omenala Igbo ọ bụrụ na mkpụrụ ọjị adịghị nso, mmanya nwere ike ịrụ ọrụ dịka ọjị.

Mmanya nkwụ, ngwọ maọbụ mmanya ọkụ ọbụla ka a na-ejikarị eme ọjị.

Akpụrụachịa anaghị achụ coronavirus

Mana n'oge ugbua, ụfọdụ ndị okpukperechi Kraịst anaghị ekwe aṅụ mmanya na-aba n'anya.

Ndị dị otu a, e nwere ike iji mmanya ọtọ bịrịbịrị meere ha ọjị.

4) Mmiri

Otu iko mmiri e nyere onye ọbịa na-egosi nnabata

N'oge gboo, ọ bụ ụkwụ ka e ji eme njem niile, ya mere na onye si ebe dị anya, akpịrị ga na-akpọ ya nkụ.

Ọ bụrụ na mmadụ si ebe dị anya chọta mmadụ, ihe mbụ a na-enye ya bụ mmiri ka o wee butuo akpịrị ya.

A ga-ekunyekwa ya mmiri ka o were sachaa ụkwụ ya ruru unyi.

Ọ bụrụ na onye ọ bịakwutere enweghị mkpụrụ ọjị n'ụlọ, mmiri ahụ o kunyere ya egosila na ọ ji obi ọcha nabata ya.

N'oge ugbua kwa, ọ bụrụ na mmadụ achọghị ịta ọjị maọbụ ịṅụ mmanya, ọ ga-arịọ ka e kunye ya mmiri iji gosi na obi ya dị ọcha.

Ọ bụ nnukwu ihe ọjọọ mmadụ ịbịa be mmadụ jụ ịṅụ kama mmiri nkịtị.

5) Nri

Abacha bụ nrị...


Isiokwu: Igbo Tradition: Kedu ndị na-ehibe iwu n'ala Igbo mgbe gboo?\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Kama etu ọbụla ọ siri dị, enwere ndị isiike na-agba mbọ ihu na ha mere ihe ndị obodo sị ha ghara ime.

Mgbe mmadụ dara iwu obodo n'ala Igbo, Kedu ndị ọ diiri ita ya ahụhụ ma ọ bụ ihu na iwu obodo mezuru?

Otu ihe ekwesiri ịghọta bụ na ndị Igbo kwenyere n'otu dị iche iche nke na-enyere aka n'ihibe iwu obodo.

Kedu ebe Igbo si?

Anyị jụrụ ndị nwere agba n'ihe gbasatara ọmụmụ na Omenala ndị Igbo maka isiokwu a.

Ọkammụta Chigozie Nnabuihe na Gladys Udechukwu gwara anyị etu ndị Igbo si echekwa iwu obodo mgbe gboo.

Ndị nchekwa iwu n'ala Igbo dịka omenala igbo siri dị gunyere:

1: Nne na Nna

Igbo sị na a na-esiri n'ụlọ mara mma pụọ iro.

Nwata gara n'ite nne ya zuru anụ, kedu onye ga-ata ya ahụhụ?

Oshi bụ otu ihe ndị Igbo kacha kpọọ asị nke mere na Nne na Nna na-ebido mgbe nwantakiri pere mpe akuziri ya gbanarụ nke a.

Obodo niile n'ala Igbo nwere iwu megidere izu oshi.

Ọ bụ ọrụ ezinụlo ikuziri ụmụ ntakịrị maka iwu obodo ma taa ha ahụhụ mgbe ha daaraiwu ndị a.

Ndị Ụmụnna

Ndị ụmunna na-abata n'okwu ma ọ karịa ezinụlọ

Mgbe nwata mere ihe megide nne ya, ụmunna ga-ejide ya ma taa ya ahụhụ.

Nke a bụ maka na ọ bụ ụmụnna ka ọ dịịri ihu na Nwunye ha lụtara ga-enweta nsọpụrụ ruru ya.

Nke a pụtara na mgbe ọbụla nwatakiri mejọrọ nne ya, ọ bụ ndị ụmunna ka ọ dịri ihu na orubere nne ya isi.

Ndị Ikwunne

Ndị Kwunne na-abata n'okwu mgbe nwanwa ha na enye ọgọ ha nsogbu.

N'aka nke ọzọ, ijị maa atụ, mgbe nwata kparịrị nna ya, ọ bụ ndị ikwunne ya ka ọ dịiri ita ha ahụhụ.

Nke a bụ maka na ha ga-ajụ sị "Kedu etu nwa nwanne ha nwaanyị mụtara ga-esi kparịa ọgọ ha nwoke".

Ọ bụ ihe a ka ha ga-ebu n'ụche were ga jide nwantakịrị ahụ ihe ọkụ ji ntị oke eme.

Ụmụada

Ụmụada bara ezigbo ụrụ n'omenala Igbo

Ụmụada bụ nzụkọ ụmunwaanyị amụrụ obodo.

Mgbe nwanyị alụtara alụta na-akpa agwa na ezighị ezi, ụmụada ga-abịa tinye ọnụ n'okwu ya.

Ọkachasị ihe gbasara ezi nna ha ka ụmụada na-abata mezie ihe.

I ji maaatụ bụ mgbe nwaanyị na-emegbu di ya maọbụ nne maọbụ nna di ya, ọ bụru kwa na ọna-akparị dị ya, ụmụada ga-abata...


Isiokwu: Igbo Tradition: Otanjele, uri na ihe ntecha ndị ọzọ ụmụagbọghọ Igbo ji achọ mma mgbe gboo\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Etu ụmụnwaanyị Igbo si achọ mma oge gboo dị iche na nke oge ugbua

Ị chọrọ ịma agbọghọ chapụrụ achapụ, ị lee ya anya ị ga-ahụrịrị ka ahụ ya si akwọ mụrụ mụrụ maka ihe ntecha dị iche iche o jiri chọọ onwe ya mma.

Akụkọ a ga-egosi anyị ihe ntecha ole na ole ụmụagbọghọ Igbo ji achọ mma mgbe elu ka bụ ala ọsa.

1.Ka anyị malite n'ọtangele:

Ọtụtụ ihe ndị e ji achọ mma n'oge gboo bụ na mgbọrọgwụ osisi dị icheiche ka e si enweta ya

Ọtangele bụ pawụda ojii.

Ọ dị ka ihe eji unyi akwọrọ akwọ wee mee. Nke a bụ nke a na-akpanye n'anya.

Ụfọdụ na-akpọ ya tiro. Ụmụagbọghọ techaa ọtangele, anya ha a na-egbuke ka ọnwa.

Mkparịta ụka BBC Igbo na Ikeogu Oke

2.Uri

Ihe ntecha a esi na mgbọrọgwụ enweta bara ezigbo uru n'ala Igbo makana eji ya ese eserese n'ọnụ maọbụ ụkwụ nwaanyị Igbo ọbụla ọ na-amasi.

O nwereike ite ya n'ahụ ma ọ na-eme emume alụmdi na nwunye maọbụ ọ gawa mmemme ndị ọzọ a na-eme n'ala Igbo.

E nwekwara ike iji uri dozie ụlọ maọbụ ahụ aja ụlọ mmadụ.

Mbata ozioma nke Jesu Kristi metụtara etu esi akwanyere uri ugwu maka na ndị ụka na-eche na ọ bụ ihe ndị ọgọ mmụọ.

Igbo Culture: Usoro e ji echi nze n'ala Igbo

3.Uhie

Uhie bụ pawụda na-acha uhie uhie.

A na-eji ya akwado ụfọdụ ụmụagbọghọ maka alụmdi na nwunye n'oge gboo.

E techaa nwaagbọghọ uhie a, ahụ ya a na-akwọ mụrụ mụrụ.

4. Ayọrọ Mgbaji

Nke a bụ nke a na-eke n'ukwu nakwa n'olu

Nke a bụ nke ụmụagbọghọ na-anya n'ukwu ma n'olu.

Ọ na-abụ nwaagbọghọ chọọ ịlụ di, a nyanye ya n'ukwu, olu ma ụkwụ ka ndị mmadụ kiriwe mma ya.

Ọ na-achakarị uhie uhie maọbụ ọcha.

Gịnị na-emezi ugbua?

Ihe ntecha ụmụnwaanyị n'oge ugbua yitekwara nke ndị gboo mana ihe dị iche dị n'etiti nnukwu 'B' na ọkpa ehi

Ihe ejirila ike gbanwe ugbua dịka ihe ndị a gbara kasa.

Ọtangele, Uhie ọnụ ma ayọrọ mgbaji eyirila uwe ọhụrụ nke buzi na onye ukwu ma onye nta jizi ha eme ngala ma na-enweta ezigbo ego site n'ire ha.

Ndị ntecha mere aka ọrụ na-ekwusi ike na ọ na-agara ha ezigbo ahịa makana nnunu ichọ mma ahụ na-ebe mgbe ahụ n'etiti ụmụnwaanyị ka na-ebe ugbua.

Akụkọ ga-amasị gị ị...


Isiokwu: Igbo Tradition: Uru egwu ọnwa bara na ọzụzụ na njikọ ndị Igbo\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ndị Igbo na-atụ ilu sị na 'ịpụ egwu ọnwa bụ ure maka na onweghị onye ọnwa anaghị apụta na be ya

Otu n'ime ha bụ nke kacha pụta ihe bụ egwu ọnwa.

Na-agbanyeghi na a na-akpọ ya egwu ọnwa, ọ pụtaghị na ọ bụ sọsọ egwuregwu ka a na-egwu.

Uru egwu ọnwa bara n'ala Igbo n'oge gboo buru ibu.

Oge e ji eme egwu ọnwa

Igbo Tradition: Uru egwu ọnwa bara n'ala Igbo n'oge gboo

Iji mee nchọpụta maka akụkọ a, BBC Igbo kpọtụụrụ Obinna Okoro onye e ji 'Achara Man' mara, bụkwa onye ihe gbasara omenala Igbo doro anya nke ọma.

Ọ kọwara na ọ bụ oge ọkọchị ka e ji agba egwu ọnwa.

Nke a bụ maka na anaghị atụ egwu na mmiri nwere ike izo chụbaa ndị mmadụ n'ime ụlo.

Ọzọkwa bụ na ọ bụ oge arụcharala ọrụ ubi nke ndị Igbo na-ahụta dịka oge ezumike.

Okoro kwuru sị: "N'oge ahụ, ọbụghị naanị ụmụaka na-aga n'ọgbọ ebe a na-agbakọ maka egwu ọnwa."

"Onye ọbụla ma okenye ma nwata na-aga, onweghikwanụ onye na-atụ egwu na ndị ohi nwere ike ịba na be ya zukọọ ihe o nwere."

E tu e si akụzi ihe n'oge egwu ọnwa

Ọ bụ na-ama egwuregwu obodo ka a na-agbakọ agba egwu ọnwa

Nke mbụ, dịka Mazị Okoro si kọwaa bụ site n'akụkọ ifo.

"Ndị okenye na-akọrọ ụmụaka akụkọ iduu na ọba. Akụkọ ndị abụghị ihe mere eme kama ha bụ akụkọ e ji akọwa na ihe ọjọọ jọrọ njọ."

Nke ọzọkwa bụ iji aha ndị mere arụ n'obodo agụ egwu iji kwaa ha emu ka ndị ọzọ wee mụta ihe.

Okoro kwuru sị: "Onye zuo oshi a ga-eji aha ya mepụta egwu ka ihere ya mee ya nakwa ka ụmụaka mụta na oshi adịghị mma."

"Mmadu dịnaa nwanne ya, a ga-ejikwa ha mee ihe akaja ka ndị ọzọ wee mụrụ akọ"

"O nwee onye mụrụ nwaanyị mụrụ nwa ọhụrụ, a na-eji aha nwa ahụ gụọ egwu ọṅụ wee kuziere ụmụaka uru nwa bara n'obodo."

Uru ndị ọzọ egwu ọnwa na-abara ndị gboo bụ:

Ndị agaghị apụta egwu ọnwa

Ọbụghị onye ọbụla na-aga n'ọgbọ ebe a na egwuri egwu ọnwa

BBC Igbo kpọtụkwaara nwaada Celestina Obiejesi, onye kọwara na ọbụghị mmadụ niile na-eso apụ egwu ọnwa.

Gịnị chụlara egwu ọnwa?

Maazị Okoro kọwara na ụka so na otu ihe chụrụ ọtụtụ omenala ọsọ n'ala Igbo, nke gunyere egwu ọnwa.

Mana Okoro kọwara na ụka na...


Isiokwu: Igbo cuisine: Ana m amalite ọrụ n'elekere atọ nke ụtụtụ - Onye Abacha\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Mana ọ bụghị sọsọ ihe nwaagbọghọ ahụ na-eme.

Nwa ada Igwe sị na olileanya ya bụ ịgụ egwu, ma gakwaa mahadum ga mụọ atụmatụ egwu.

Iji mezuo ihe a, ọ na-ere abacha iji kpata ego.

Ọ sị na nne na nna ya na-akwado ya ọfụma.

O kwukwara na agbanyeghị na ụmụnwoke na-enye ya nsogbu, uche ya dị n'ihe ọ chọrọ bụ ịbarụ onwe ya uru.

Kirie ihe onyonyo a ka ị mata ya n'uju:

Akụkọ ga-amasị gị:


Isiokwu: Igbo culture: Anụmanụ asaa ndị Igbo na-asọ na ihe mere ha ji asọ ha\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Nsọala n'obodo ụfọdụ n'Igbo

O meghị etu ahụ, e rie ya nha maọbụ a mapụ ya n'obodo.

Nsọ ndị a gụnyere; nwaanyị anaghị awa oji nke o ji arị nkwụ; mmadụ anaghị alụ maọbụ dinaa nwanne ya maọbụ ọbara ya; mmadụ anaghị edina anụmanụ; mmadụ agaghị akwụ ụdọ maọbụ gbuoa onwe ya n'ụzọ abụla ụzọ.

 Nsọala ndị ọzọ bụ ; nwoke anaghị edina nwoke ibe ya maọbụ nwaanyị; nwaanyị ibe: nwanne anaghị egbu nwanne ya maọbụ gboo onye ọzọ.

I mee ya na-amaghị ama, ị gbaa ọsọ ọchụ.

Mana ọ bụghị naanị  agwa mmadụ kpasoro mmadụ ibe ya nwere ike ịghọ nsọala n'ala Igbo.

Ndị Igbo na-asọ ụfọdụ anụmanụ.

E nwere anụ Igbo zuzugbe na-asọ, nwekwaa anụ ndị ọzọ bụ n'obodo n'obodo maọbụ na mpaghara na mpaghara.

Ka obodo siri dị icheiche ka ihe ha na-asọ siri dị icheiche.

Lee anụmanụ ụfọdụ Igbo na-asọ:

1.Udele

N'ala Igbo, anaghị eri udele n'ihi na a na-ewe ya na udele bụ ajọ anụ.

Dịka ndị ochie siri kọwaa, nke a bụ n'ihi  na udele bụ anụ na-eri ihe nwụrụ anwụ nke gụnyere ozu mmadụ.

Akpọmasị a kpọrọ udele n'Igbo mere e ji ahụta ya ka nnukwu abụmaọnụ ịsị mmadụ, "Udele rie ozu gị."

2. Nkapị/Nkakwụ

 Nkakwụ bụ anụ ọzọ Igbo zuzugbe na-asọ.

Nkakwụ bụ anụ ya na oke si otu ezianụlọ mana ndịiche bụ o nwere ọnụ ogologo.

Ọtụtụ na-asọ nkakwụ nsọ n'ihi ajọ isi ya.

3. Ewi

Ndị Igbuụzọ na ndị Nnewi anaghị eri ewi

Ndị Igboụzọ (Ibuzọ) dị na Delta steeti na-asọ ewi.

N'otu aka ahụ, ndị Nnewi dị n'okpuru ọchichị 'Nnewi-North' na Anambara steeti anaghị eri ewi.

Akụkọ mgbe ochie kwuru na iji gbalahụ mwakpo nke ndị iro ' oge gboo, na ndị okenye Nnewi gara kpọta oke dibia bịara gwọrọ ha ọgwụ.

Ọgwụ ahụ ghọrọ ewi were gazuo Nnewi niile.

Nke a mere ndị iro ha bịazie iwakpo Nnewi, naanị nzọụkwụ ewi ka ha ga na-ahụ, ha echee na onweghị mmadụ bi n'ala ahụ.

Onye Nnewi ma ọ nọ n'ụlọ ma ọ nọ na mba rie ewi, ihe na-eso ya.

Dịka Christopher Asomugha, onye Nnewi sị kọwaa, onye Nnewi rie ewi, " ire ya etuo ka ntu".

Ọ gara n'ihu kwuo na o nwere omenala onye ahụ ga-emee, ihe ahụ tụrụ ya n'ọnụ ya niile a laa na-egbughị oge.

Ọ bụghị naanị ewi, ndị Nnewi...


Isiokwu: Igbo culture: Egwuregwu ụmụaka Igbo jiri nwee aṅụrị oge gboo.\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ọ na-abụ nwantakịrị nụ olu nne ya, o jiri ọsọ jiri ije laruo ụlọ maka ụtarị.

•Otanjele, uri na ihe ntecha ndị ọzọ ụmụagbọghọ Igbo ji achọ mma mgbe gboo

•Uru egwu ọnwa bara na ọzụzụ na njikọ ndị Igbo

•Ekwensu ọ bụ 'satan' n'ala Igbo?

Oge ahụ ka ụmụaka mara etu e si enwe aṅụrị na etu e si egwu egwuregwu.

Oge ahụ, ndị mmadụ anaghị achịrị obi ha n'aka maka onye agbataobi ha, kama nwa bụ nwa ọha, nwantakịrị ọbụla nwereike ịga n'ụlọ onye agbataobi ya ọbụla soro ụmụaka ibe ya gwurutu egwu.

Egwuregwu akarịka nụ, tupe e mee nke a, mee nke ọzọ, chi a na-achọ iji, ụfọdụ oge, ụmụaka anaghị echeta dị na ha eribeghi nri.

Ọ dịzị ka ụfọdụ egwuregwu ahụ alachala maka na o nweghizi onye nwere ohere ha ugbua, nakwa egwu abịala ọtụtụ mmadụ, e nweghizi ntụkwasi obi ebe agbataobi nọ.

Mana, ọ dị mma ka anyị laghachitu azụ chetara gị ihe ndụ dịka ya oge oge gboo.


Isiokwu: Igbo culture: Ekwensu ọ bụ 'satan' n'ala Igbo?\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Akpụrakpụ ekwensu nku arụsị ekwensu n'Enugwu

Ọ bụ nke edere n'akwụkwọ nsọ ka ọ bụ nke ndi nnanna anyi ha na-efe?

Eziokwu bụ na ha abụghị otu.

Soro anyi na njem a ka anyị mata ihe omenala Igbo kpọrọ ekwensu na ihe ndị ofufe Kraịst kpọrọ ekwensu.

Ụkọchukwu na ọkammụta n'African Traditional Religion' bụ Chika Okpalike na ọkammụta n'asụsụ Igbo bụ Chigozie Nnabuihe bụ ndị tinyere ọnụ n'okwu a.

Na mbido

Ka anyị bido n'akwụkwọ nsọ mgbe onyeozi Pọlụ gara obodo Athens ọ hụru arụsi ndị obodo ahụ kpọrọ "Chi a na-amaghị" were jiri ya kọwara ha onye Chukwu bụ.

Chika Okpalike ji ya kọwaa na mgbe ndị ofufe Kraist batara ala Igbo.

Ha lere anya were chopụta na ndị igbo nwere Chi ha na-efe ha kpọrọ ekwensu.

Dịka ọ dị n'akwụkwọ nsọ, onye iro ndị nke Kraist bụ "Satan" nke mere ka ndị wetara ofufe kraist were sị na Satan bụ ekwensu.

Mazi Chigozie Nnabuihe kọwakwara  na n'akwụkwọ nsọ, na Jehova bụ aha ndị Juu n'akpọ Chukwu oge agha ma o bụ oge ihe ike mere.

Nnabuihe n'akọwa na njirimara "Jehova" yikwara njirimara chi ndị Igbo n'akpọ ekwensu.

Ọ kọwakwara na Satan bụ ajọ mụọ ebe ekwensu sọ n'otu chi ndị igbo na-efe oge gboo, ọkachasị oge agha.

Kedu onye ndị Igbo na-akpọ ekwensu?

Nwoke a na-akpọ onwe ya Eze Ekwensu

Okpalike gwara BBC Igbo na mgbe ochie, onye mmadu mejọrọ chọrọ ịbọgwara ihe e mere ya na-ejekwuru ekwensu ka ọ lụọrọ ya ọgụ.

Maọbụ ị chọkwaa imesi mmadụ ike na-eleghị anya n'azụ, onye ahụ ga-ejekwuru ekensu n'ihi na ekwensu anaghị eme ebere ma ọ chọrọ imesi mmadụ ike.

Ọ kọwakwara na e nwere ndị na-efe ya bụ ekwensu nke mere na a ka nwere ụfọdụ ebe n'ala Igbo n'aza ya bụ aha.

Etu m siri bụrụ Eze Ekwensu

Okpalike kwuru na e nwere ebe a na-akpọ Ụmụekwensu na Delta steeti ma nwekwaa ndị a na-akpọkwa Ụmụekwensu n'obodo Ngwa dị n'Abịa steeti, enwekwara ugwu ekwensu n'obodo Ụkpọ nke dị n'Anambra steeti, ma nwee kwa ọhịa ekwensu n'obodo Ụga.

Ọ kọwara na nke a apụtaghị na ndị a bụ ajọ mmadụ maọbụ ndị a bụrụ ọnụ ma kama na ọ bụ ndị dopuru onwe ha iche ikpere ekwensu kamgbe ochie.

Kedu ihe mere ndị ofufe...


Isiokwu: Igbo culture: Gịnị jịkọrọ ụmụnwaanyị na mmọnwụ?\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

A na-agba mmọnwụ n'emume pụrụ iche ọkachasị ma e wechaa ihe ubi, akwamozu nnukwu mmadụ maọbụ okenye.

A na-ahụta ya dịka mmụọ ndị nna nna nke mere e ji akwanyere mmọnwụ na ndị bara mmọnwụ nnukwu ugwu.

Naanị ụmụnwoke bara mmọnwụ na-eti mmọnwụ.

Mana ugbua, ụfọdụ ụmụnwaanyị agba ọhụrụ na-ajụ ihe mere e ji enye ụmụnwaanyị oche azụ n'ihe gbasara iti mmọnwụ.

End of Twitter post, 1

Dịka ndị omenala doro anya siri kọwa, ịba mmọnwụ bụrụ ụmụnwoke, ihe ịbanye otu ụmụada bụ nye nwaanyị.

Otu n'ime ha bụ Ọzọ McGinger Ibeneme sị: "Mmọnwụ bụ otu nzuzo. Ọ bụ naanị nwoke bara mmọnwụ na-eti mmọnwụ."

'N'omenala Igbo, mmọnwu abụghị maka nwaanyị'

"Mmọnwụ abụghị nwaanyị anaghị."

"Mmọnwụ abụghị ụzọ imegide ụmụnwaanyị"

"Mmọnwụ abụghị ụzọ imegide ụmụnwaanyị, kama ọ bụ maka ichekwa obodo."

"Oge gboo, e nwere ọtụtụ otu; otu ụmụnwoke, otu ụmụnwaanyị, otu ntoroọbịa."

"Ụmụnwoke anaghị azọ ụzọ ịbanye n'otu ụmụnwaanyị."

Nwaanyị nwere ike ịba mmọnwụ

Agbanyeghị na mmọnwụ dịrị ụmụnwoke, o nwere ogogo nwaanyị ga-eru, ọ baa mmọnwụ.

McGinger gara n'ihu kọwaa, "Nwaanyị bụ agbara nwaanyị maọbụ oke nwaanyị enye ya ohere ọ baa mmọnwụ."

Ụdị mmọnwụ dị iche iche

Akụkọ ndị ga-amasị:

Ihe nkiri a ga-amasị gị:

Ihe omimi dị n’emume Ikeji Arọndizuọgụ


Isiokwu: Igbo culture: O nwere ihe dị iche n'etiti omenaala na Ịgọ mmụọ?\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Etu ha si eri nri, eyi akwa, agba egwu, alụ nwaanyị, eti mmanwụ na ihe ndị dị icheiche ma gụnyere etu ha si ekpere chi ha nakwa efe ofufe.

Omenaala bara ụba nke ukwu ma bụrụ mgbọrọgwụ mba ọbụla ji aba.

Ọ bụkwa njirimara na-ekewapụta ha n'ebe mba ọzọ niile dị n'ụwa dị.

Ịmaatụ: E jirila uwe ishi agụ we mara ndị Igbo nke pụtara na mba ọzọ ọbụla na Naịjirịa na-ahụ onye yi akwa ishiagụ dịka onye Igbo maọbụ onye chọrọ ikwado ndị Igbo.

Isi a hụrụ kwaba okpu maka akụkọ a bụ ndị Igbo, ka anyị tinye anya n'omenaala Igbo.

Omenaala Igbo

Ọtụtụ omenaala Igbo na-enye obi aṅụrị. Anyị na-edepụta ụfọdụ n'ime ha ebe a:

1. Ịgọ ọfọ

Ọfọ na ogu bụ otu ihe ndị Igbo ji aga, ịgọ ọfọ bụ ikpe ekpere. Etu ahụ ka ndị Igbo si ekpere mmadụ ezi ekpere.

2. Egwu

Igbo niile na-anabata egwu ogene dịka nke ha. Onye Igbo ọbụla nụrụ ogene na ọja na-enwe ụdị mkpali na-abịa ya n'ahụ.

Igbo na-ejikwanụ egwu dị icheiche eme mmemme ma nke a na-agụ agụ ma nke a na-agba agba. Ụfọdụ egwu Igbo na-agba bụ Adamma, atịlọgwụ, egedege wdgz.

3. Mmemme

E nwere ọtụtụ mmemme ndị Igbo ji egosipụta omenaala ha, dịka iri ji ọhụụ, ịwa akwa, ito ọgbọ wdgz.

4. Ịlụ nwaanyị

Ndị Igbo nwere usoro ha ji alụ nwaanyị. Obodo dị icheiche nwere etu ha si eme nke ha mana otu ihe dị na ha niile bụ na a na-edebe ego e ji alụ nwaanyị.

O nwere ebe ndị na-eme ịgbanwkụ nakwa iru mgbede.

5. Ịwaọjị

Ndị Igbo bụ ndị na-anabata ndị ọbịa nke ọma, ọ bụ omenaala Igbo ịwara onye ọbịa niile ọjị iji nabata ya.

6. Ibi ugwu

Ndị Igbo na-ebikwa nwata nwoke ugwu na mkpụrụ ụbọchị asatọ ka a mụchara ya.

7. Ikuchi nwaanyị na ihachi nwaanyị

Nke a bụ ebe nwoke ga-akụchi nwunye nwanne ya nwụrụ anwụ.

Omenaala Igbo karịrị akarị mana ugbua, ka anyị lebaa anya n'okpukperechi ndị Igbo.

8. Mmọnwụ

Dịka ndị mba nwere mmọnwụ ha ji akpa ụmụaka obi aṅụrị n'oge ekeresimesi, etu a ka mmanwụ si dị icheiche. Ọ bụghị mmọnwụ Igbo niile bụ nke e ji gọọ mụọ, o nwere ndị ụmụaka ji eme onwe ha obi ụtọ ma ndị e ji enwe aṅụrị. Nke bụ eziokwu bụ na ụfọdụ ụlọụka Katọlik na-eti mmọnwụ ha ji eme ndị ụka ha obi...


Isiokwu: Igbo culture: Uru i nwere ike irite na nri na-eyi ndị mmadụ izizi Igbo na-eri oge gboo na taa\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Mana o nwere nri ha na-eyi ndị mba ọzọ izizi n'anya ma na-ebukwa ụfọdụ isi mana n'anya ndi Igbo, ha bụ oke nri.

Dịka ndị ihe nri na-enye na-ahụ dọọ anya siri kwuo, nri ndị a gụnyere akụ, akpankwụ, abụzụ, oke ọhịa na-edozi ahụ dịka ha na-enye 'protein' n'ebe ọ dị ukwuu.

Lee ụfọdụ eri-amịcha-ọnụ Igbo na-eri:

1. Akpa

Akpa na-enye 'Protein'

A na-akpọ ya "akpa" maọbụ "akpankwụ". Ụfọdụ na-akpọ ya "akpangwọ, ebe ndị ọzọ na-akpọ ya "akalikpọ. Ndị ọzọ na-akpọ ya "Ụvụvụụ". E nwekwara ndị na-akpọ ya "Apan nkorokoro" maọbụ  "Egoro."

Bekee kpọrọ akpa "red palm weevil" mana aha sayensi nyere ya bụ "rhynchophorus ferrugineus".

Akpa bụ ahụhụ a na-ahụkarị n'ugbo maọbụ n'ime ahịa.

Ọ bụ mba dịga n'Asia dịka Vietnam, Cambodia, China, Loas gbasaa rue Yorup na Afrịka ebe ndị Igbo, ọkachasị ndị okenye na ndị bi n'ime obodo, kpọrọ ya nnukwu nri.

Akpa na-adịkarị n'osisi nkwụ maọbụ ngwọ, akụoyibo mana ọ na-ebikwa n'ikpo ahịhịa ebe ọ na-anọ yie akwa.

A ma akpa maka irigbu nkwụ maọbụ ihe ọbụla ọ banyere n'ime ya dịka akwa ya na-aghọ nje Bekee kpọrọ 'larvae'.

 Otu nne akpa nwere ike iyi akwa ruru 300 maọbụ 500. Ha na-eto ha na-eri ime osisi nkwụ ganye na ha erigbu osisi ahụ.

Ọ bụ larva ahụ ka ndị mmadụ na-eghekpọ maọbụ nwere ya sie nri.

Oriakụ Margaret Okere kọwara BBC Igbo na mgbe ochie, ndị okenye na-etinye akpa na mmiri hapụ ya nwa oge ka ọ rịgharịa na mmiri nke ha na-azara  nye nwa a mụrụ ọhụrụ.

Ọ sị oge gboo a na-eche na "Nwa ọhụrụ ọbụla e nyere ya anaghị arịa ọrịa dịka kansa."

2. Akụ

Akụ maọbụ mkpu bụ ahụhụ si n'ezinaụlọ ụchịcha. A na-enwe akụ 'nwoke' na 'nwaanyị' nakwa 'ezenwaanyị'.

Akụ na-adịkarị n'udummiri oge ọ na-apụta ihe ma mmiri zoo bụ oge ha na-ahapụ ebe obibi ha fega ebe ọzọ maka imekọrịta na ibido ezinaụlọ ọhụrụ.

Ụfọdụ agbụrụ gụnyere ndị Igbo na-ahụ akụ  dịka nnukwu nri.

Ụfọdụ na-ata ya na ndụ, ụfọdụ na-eghe ya eghe, ebe ụfọdụ  ji ya esi ọkpa maọbụ nri ọka.

 Ụfọdụ na-ata ya na ndụ, ụfọdụ na-eghe ya eghe, ebe ụfọdụ  ji ya esi ọkpa maọbụ nri ọka. Ụzọ ọbụla i siri sie ya, akụ bụ nri na-atọpu...


Isiokwu: Igbo culture: Uru iri na abụọ ọmụ baara ndị Igbo\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ọmụ na Ekpe

Igbo bụ ndị Chukwu ji amamihe were gozie.

Omeenala Igbo dị omimi ma bụrụkwa ihe Igbo ji anya isi.

Otu n'ime ihe e jiri mara ndị Igbo bu "ỌMỤ".

Dịka ndị ihe Igbo na-amasị, BBC Igbo kpọrọ onye ọkachamara n'ihe gbasara omenaala Igbo ma bụrụkwa onyeisi ndị otu Ekpe nke Ogbodiukwu dị n'Ụmụọkpara, Abịa steeti, bụ Ọkaiwu Nzenwa Ibe.

Ọ gwara anyị ihe ndị bụ "njirimara" ọmụ nakwa ihe ndị Igbo ji ọmụ eme.

Ihe e ji ọmụ eme

Ọmụ na-egosi ebe mmụọ si apụta

6. Ọmụ e kere n'ukwu osisi na-egosiputa na osisi ahụ dị nsọ n'omenala Igbo.

7. E kee ọmụ n'ụgbọala, ọ na-egosị na ụgbọala ahụ bu ozu.

8. Onye mmadụ bịara nye ọmụ n'aka, dịka ịsị onye ahụ na ya "kpachara anya" n'ebe onye ahụ nọ; ya bụ ịdọ aka na ntị.

9. Ndị otu Ọkọnkọ na-eji ọmụ ekewapụta onwe ha na ndị ọzọ na-abụghị ndị otu ha.

Ọmụ n'egosị ihe dị nsọ n'ala Igbo.

10. N'ebe dị ka Ibeku, Ụmụahịa, n'ala Igbo, igbubi ọmụ na-egosi na e mechaala mmemme ahụ dịka ekpe.

11. N'Ọhafịa, ndị na-agba egwu ikpirikpi ọgụ na-akpụrụ ọmụ n'ọnụ.

      Ha agaghị ewepụ ya tupu agbachaa egwu a.

12. N'agba ọhụrụ a, ndị ụka ji ọmụ eme ụkaọmụ bụ Palm Sunday na Bekee.

     Ọ bụ ụbọchị ncheta etu Kraist siri banye Jerusalem dịka onye eze.

N'ụka ọmụ n'Ụka Holy Ghost n'Ogui, Enugwu, Ụkọchukwu Ambrose Ofordile kwuru na Izu Ụka Dị Asọ a bụ oge onye otu kraist ọbụla kwesịrị iji nyochaa onwe ya rịọ Chukwu mgbaghara maka njọ

Iri ji: Ndi ike pụtara n'uju na mgba Igbuzo


Isiokwu: Igbo culture: Ụzọ isii ndị Igbo si ekpezi esemokwu oge gboo\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Igbo nwere ụzọ dị iche iche e si edozi esemokwu maọbụ nghọtahie n'etiti  di na nwunye, nwanne na nwanne, ezinaụlo na ezinaụlọ,  ụmụnna na ụmụnna, otu na otu, maọbụ obodo na obodo.

Ofalla ala Igbo

Otu onye ihe omenala doro anya bụ Durueke Ngwangene bunyere anyị uche etu ndị nna ochie si eme ya.

Lee ụfọdụ ụzọ ndị gboo si edozi esemokwu dịka o siri rụtụ aka:

1. Ịṅụ iyi

Iyi bụ mmadụ iji ihe karịrị ya kwe nkwa maọbụ gọrọ onwe ya na aka ya dị ọcha maọbụ na ihe a na-ebo ya abụghị eziokwu maọbụ na ọ bụ.

A na-aṅụ iyi n'esemokwu dịka ịzọ ala maọbụ nnukwu ebubo. Nke a na-emekarị oge ndị ọzọ etinyechala ọnụ n'okwu ahụ mana edoziteghị ya.

A na-aṅụ iyi n'arụsị, obi, maọbụ n'ala ndị ichie. Nwangene kwuru na a na-ekwubi okwu ihe ga-eme onye aka ya adịghị ọcha ma a na-aṅụ iyi.

Ọ gara n'ihu gbaa akaebe maka ihe mere oge ọ dị na nwata sị, "Ahụla m onye e mere otu a, ala tigbuo ya."

 2.  Igba ndụ

Ịgba ndụ bụ ikwe nkwa na ịgaghị eme ibe gị ihe ọjọọ.  A na-eji ihe dị icheiche agba ndụ.

Ụfọdụ na-eji nri agba ndụ. Ụfọdụ, mmadụ abụọ hụrụ onwe ha n'anya na-eji ọbara agba ndụ iji hụ na otu onye agaghị agbahapụ ibe ya.

Mba na mba na-agba ndụ. Ndị nọ n'otu na-agbakwa ndụ.

Iji maa atụ, otu mmọnwụ iji chekwa ihe nzuzo dị n'etiti ha.

Otu dịga iche iche na-agba ndụ. Ọmụmaatụ, ndị nze na-agba ndụ na ị gaghị eme ụfọdụ ihe dịka; ị gaghị atụ asị, ị gaghị ezu ohi, ị gaghị awakpo nwaanyị n'ike wdg.

Nwangene kwuru sị, "A na-eji ihe dịka uriom ọkụkọ maọbụ okpete saa onye ahụ ire."

"Ịgbachaa ndụ ahụ, ị gaghị na-ekwu okwu etu ọbụla."

3.  Ilu na ụkabụilu

Ilu bụ mmanụ ndị Igbo ji eri okwu; nke a bụ ụkabụilu a ma ama.

Mana ị matara na ilu bụkwa mmiri na-amari esemokwu?

Ndị Igbo sị na ọ bụ ire ọma ka eju ji aga n'ogwu.

Igbo Culture: Usoro e ji echi nze n'ala Igbo

N'ala Igbo, a na-eji ilu akpọdata ndị obi ha lara elu n'ihi esemokwu site na ime ka ha chebaa echiche ime, ma kpee udo.

Lee ụfọdụ ilu ndị bụ igodo Igbo ji agbape ụzọ esemokwu gbachiri:

a. "Ọfọ ka ide ji awa ala."

b. "Ire Ọma ga-ejula ji aga n'ogwu."

ch. "Hapu ihe...


Isiokwu: Igbo delicacies: Ị hụtụla ụgba pụrụiche maka ndị na-asọ anụ?\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ọ na-eme ụgba n'ụzọ pụrụiche n'etinyeghị anụ maọbụ azụ maka ịdozi ime ahụ mmadụ.

BBC Igbo gara n'ụsekwu ya ebe ọ gosiri anyị etu o si agwọ ya.

Lee ihe anya anyị hụrụ ebe a.


Isiokwu: Igbo enweghi oke ala maka ịchị ehi - Ndị gọvanọ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Mkpebi ndị a gụnyere na steeti ha enweghi oke ala ọbụla maka ihiwe ogbe ebe a na-achị ehi dịka ha kwuru na ha enweghi ala zuruoke maka ọrụ ngo.

Nke a dị na-akwụkwọ ozi onyeisi ha bụ Dave Umahi wepụtara n'ime mkparịta ụka ha mere ụnyaahụ.

O kwuru na gọọmentị etiti asịbeghi ha wepụta ala maka na ha mara na ala dị na mpaghara a ebughi ibu.

Umahi kwuru na ha agaghi amapụta oke ala ọbụla ma ọ bụrụ na gọọmentị etiti asị ha wepụta ala.

Ha rụtụrụ aka n'oke ogbugbu ndị mmadụ na-aga n'ihu na Naịjirịa ma kwupụta ụjọ ha nwere na nke a nwereike imetụta steeti ha n'otu ụbọchị.

Ha kpọrọ oku ka ha na ndị isi ụlọọrụ nchekwa dị iche iche, ndị ọchị ehi na ndị ọrụ ugbo nwee mkparịta ụka n'atufughi oge, iji gboo nsogbu ndị a.

Ndị ọzọ so na mkparịta ụka a bụ Ohanaeze Ndigbo, Ndị eze ọdịnala, na ndị isi ụlọọrụ dị iche iche.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Igbo festivals: Iri ji Mbaise agbajuola dọrọ tata\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Gọvanọ Emeka Ihedioha nke Imo steeti so waa ji na mmemme iri ji ndị Mbaise mere na nso nso a

Ji nọ n'ọkụ na-eghe

Iri ji Mbaise bụ nke a na-eme kwa afọ ọbụla ma ọnwa August gbaa iri na ise.

Ndị eze, nze na ọzọ bịara emume Iri Ji Mbaise

Ndị eze, nze na ọzọ bịara emume Iri Ji Mbaise

Gọvanọ Imo steeti bụ Emeka Ihedioha tụrụ 'down' na Iri ji Aboh Mbaise

Mmadụ puku kwụrụ puku zukọtara kemgbe ụtụtụ ụbọchị Tọzde, ebe ndị mbaise na egosi ejiri mara ha.

Ụmụada Mbaise gwunyere n'emume iri ji ahụ

Ndị Eze-ji Mbaise Mbaise na afọ a

Ndị Eze-Ji niile bugasi ji gbara agba si na obaji ha bịa gosi ya ka ụwa kirie.

Ndị Eze-ji Mbaise nọ n'ihu ọba ji egosiputa aka ọrụ ha n'Iri Ji mbaise 2019

Eze-Ji HRH Eze Mike Ndudiri Orji kwuru na obodo Mbaise bụ ndị kasi ibe ha akọpụta ji, nke mere na ha na ebu ụzọ eme mmemme iri ji tupu obodo ndị ọzọ eriwe.

Ndị otu egwu dị icheiche mere ka emume iri ji ahụ kpoo ọkụ

Ihe nkiri omenala juputara na iri ji Mbaise nke afọa gụnyere egwu omenala dị iche iche, ịgba mgba, ekike, ịgosi ọba ji nakwa ihe ndị ọzọ.

Lee ihe nkiri iri iji nke ndị mba ọzọ:

Ndị Abatete n'Anambra steeti mere ihe puruiche na mme mme iri ha

Ihe omimi dị n’emume Ikeji Arọndizuọgụ

Iri Ji ndị Igbo na Sweden

Lee akuko ga-amasị gị


Isiokwu: Igbo foods: Ihe mere anyị ji ericha nri tupu anyị ataa anụ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

O nwere obi ụtọ pụrụiche ndị mmadụ na-enwe ma anụ dị na nri ha na-eri, ọkachasị anụ gbara ọkpụrụkpụ.

N'ihe onyonyo a, ndị mmadụ kọwara ihe mere ha ji ata anụ ma ha richa nri kama ịta ya tupu mọabụ dịka ha na-eri nri.

Kirie ihe kwuru.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Igbo foods: Lee nri ndị e riri oge agha Biafra, ụfọdụ ka a ka na-eri ugbua\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

N'ụwa ugbua, ọtụtụ ndị e nweela ikike ịhọ nri ha ga-eri, ebe ị ga-anụ "ana m eri ji, anaghị m eri ede".

Mana oge agha Biafra, n'ihi etu o si raa ahụ inweta nri, ndị mmadụ riri ihe ọbụla ha hụrụ, ma ọ dị ahụ ha mma ma ọ dị njọ.

Ihe mere bụ na ka agha gachara, ndị Igbo bịara were nri ndị a tụgharịchaa ya, na-esiputa ya etu ọ ga-esi na-atọ ụtọ n'ọnụ.

Lee ụfọdụ nri ndị Igbo malitere iri mgbe gboo na ụzọ e si eri ha ugbua:

1) Akpụ (ji akpụ)

N'oge agha, a na-abacha azụ akpụ, saa ya mmiri were mmanụ na ụgba gwọọ ya tupu e rie ya

Akọwa akụkọ mgbe gboo ghara ịkpọpụta akpụ, mara na onye na-akọ akụkọ ahụ bụ nwa a mụrụ taa.

Akpụ bụ nri e nwereike ịkpọ 'ọzọ Igbo ndụ' maka etu e si eri ya mgbe gboo, ọkachasị mgbe agha Biafra bidoro.

Nke bụ na oge agha, ndị mmadụ nọ na-eri akpụ na-abaghị ya na mmiri (bụ etu e si eme ya ugbua tupu e rie ya).

Ugbua, a na-eri akpụ n'ụzọ dị iche gụnyere ịkwọ garị, abacha, ime eberebe jiakpụ, akara jiakpụ, wdgz.

Akara jiakpụ bụ akpụ e ji mmanụ nri ghee nke etinyere nnu na ose

2) Ji

Akụkọ ji dịka nwanne ya bụ akpụ (a ga-akpọ otu aha ghara ịkpọta nke ọzọ)?

Ji so n'ihe ndị zọrọ igbo ndụ oge gboo ma n'oge agha, ma soro kwa na nri ndị Igbo anaghị eji egwu egwu ugbua.

E nweela ụzọ dị iche iche e si emepụta ji maka oriri.

A na-asụ ya asụ eji eri ofe, a na-aghụ ya n'ọkụ jiri mmanụ nri rie ya, a na-esikwa ya esi jiri mmanụ nri, ji agwọrọ agwọ, nke eghere eghe, stuu nakwa ihe dị iche iche eri ya.

A na-eji ji a ghụrụ aghụ akwa ọbịa

3) Ero

Oge gboo, ụfọdụ na-eji ero emere anụ, mana ugbua, ọtụtụ na-eji ya emere ihe e ji atagharị ọnụ n'ime ofe n'agbanyeghi na anụ ga-adịkwa n'ofe ahụ.

E nwere ọtụtụ ero dị iche iche, mana ọ bụghị ero niile dị mma oriri

Ero na-atọ ụtọ n'ofe mana ọ bụghị ha niile dị mma itinye n'ọnụ, nke a mere na onye amaghị anya ero ekwesịghị ịkpata ero n'ọhịa.

E nwere ero a na-akpọ ata-achakaanya, ero nnọọhịa, atakata e loo nakwa ndị nke dị iche iche.

O so na nri ndị zọrọ Igbo ndụ, mana ugbua ọ bụghị mmadụ niile ka ọ na-amasị iri ya.

Ka ọ dị ugbua, ọ bụghịdị nwaafọ Igbo...


Isiokwu: Igbo funeral rites: Usoro e ji eli nwaanyị n'ala Igbo\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ọ bụ ụmụwanyị niile a mụrụ n'obodo na-emebe otu ụmụada

Ọ bụrụ na mmadụ nwụọ, ihe dịrị ndị ezinaụlọ ya bụ ili ya nke ọma iji kwanyere onye ahụ ugwu nke ikpeazụ.

Nwaanyị nwụọ n'ala Igbo e nwere usoro omenala ndị a ga-agbaso iji hụ na e liri nwaanyị ahụ nke ọma ebe mkpụrụobi ya ga-ezu ike.

Ụdịrị ọnwụ ọ nwụrụ ga-abụ ihe ga-egosi etu a ga-esi lie ya.

Ọ bụrụ na ọ nwụrụ 'ajọnwụ' dịka etozughi oke, amụghị ụmụ, ọ nwụrụ n'ụbịam, n'ihe mberede maọbụ na aka mmadụ dị n'ọnwụ ya, dgz, a gaghị e me oke emume n'ili onye ahụ.

Mana ọ bụrụ na nwaanyị ahụ nwụrụ 'ọnwụchi' dịka itozuoke nwaanyị, nwee ụmụaka, kaa nka, olili ya ga-ejupụta n'oriri, ọṅụṅụ nakwa nkwari.

Akụkọ a ga-eleba anya n'usoro e ji eli nwaanyị tozuruoke ( lụrụ di, mụọ ụmụ, kaa nka) tupu oge  ọnwụ ya.

A bịa n'ala Igbo a na-ahụ nwaanyị lụrụ di dịka onye nwere ezinaụlọ maọbụ obodo abụọ; obodo ebe a mụrụ ya na obodo ebe a lụrụ ya.

BBC Igbo tulere usoro dị iche iche e ji eli nwaanyị n'ụfọdụ steeti ndị mejupụtara ala Igbo nke gụnyere Abia, Anambra, Imo, Enugwu na Ebonyi.

Abia Steeti

Otu onye ọdịnala bụ Maazị Kalu Okorie Uzu kọwara na ọ bụrụ na nwaanyị nwụọ, na ihe mbụ ezinaụlọ ebe a lụrụ ya (ụmụ ya na di ya) ga-eme bụ ị ga gwa ezinaụlọ ebe a mụrụ ya na nwa ha nwaanyị anwụọla.

Ha ga-eji mmanya, ọji na ihe ndị ọzọ gaa mee ka ndị ọgọ ha mara. Dịka ha mechara nke a, ezinaụlọ ebe a lụrụ ya ga-anọkọ kpaa maka mgbe a ga-eli ya.

Ọ bụrụ na ha kpebie oge a ga-eli nwaanyị ahụ, ha ga-alaghachị n'ezinaụlọ a mụrụ ya ma mee ka ha mata maka ụbọchị ahụ.

Ezinaụlọ ebe a mụrụ nwaanyị ahụ ga-agụpụta ihe niile ha chọrọ ka ndị ọgọ ha nye ha , nke gụnyere mmanya, ọjị, nri, ụfọdụ na-asi ka e gbuoro ha ewu, atụrụ, ehi nakwa ihe ndị ọzọ.

N'ọge olili ya, ezinaụlọ ebe a mụrụ ya ga-eji onyinye dị iche iche ha ji 'akwa ozu' nwa ha nwaanyị gaa n'ebe ndị ọgọ ha maka olili nwaanyị ahụ.

Anambra

Nwaanyị nwụọ, ndị ezinaụlọ a lụrụ (ụmụ ya na di ya) ga-eji mmanya, ọji gaa mee ka ndị mụrụ ya mara.

Ihe mbụ ndị mụrụ ya na-eme dịka ha nụrụ ozi ọnwụ ya bụ na onyeisi ezinaụlọ ga-egbu ọkụkọ ma tụọ...


Isiokwu: Igbo hairstyles: Ụdịrị isi e ji mara ndị Igbo mgbe gboo\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Otu n'ime ihe ndị ahụ gbanwere bụ isi ọkpụkpa ndị mgbe gboo na-akpabu.

A na-akpakwa isi ugbua, mana ọtụtụ ndị amaghị na ụfọdụ isi ndị ahụ bụ ndị a kpara mgbe gboo.

Ihe nkiri a ga-egosi gị ụdịrị isi e jiri mara ndị Igbo mgbe gboo.

Ndị mere ihe nkiri a bụ Chiemela Peter Mgbeahuru na Chukwunaeme Obiejesi.


Isiokwu: Igbo reincarnation : Ịlọụwa, agwụ Ọgbanje na nkwenye dị ọzọ ndị Igbo nwere gbasara ọnwụ na ndụ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Onye na-agba afa

Ihe nke a pụtara bụ na ndị Igbo kwenyere na mmadụ nwụọ, ọ naghị ebi ebe ahụ.

N'omenala Igbo, a na-ahụ ịlọụwa dịka onye nwụọrọla isi n'alamụọ, ebe ndị nna ochie nọ, lọghachị n'ụwa ,a mụọ ya ọzọ.

Ịlọụwa dabere na nkwenye ha n'ọnwụ nakwa ndụ nakwa n'ụwa a na-ahụ anya na alamụọ anaghị ahụ anya dị.

Igbo na-ewe ya na mmadụ nwụọ, okwu ebighị kama onye ahụ ga-agafe n'ala mmụọ, n'ala ndị ochie, ebe ọ ga-esi lọghachị ọzọ n'ala ndị dị ndụ.

Dịka otu onye omenala Igbo were anya bụ Nze Duruagwu Ukaejuoha, siri kọwaa, "mmadụ na-alọ ụwa iji bịa mezie ihe ndị o  mebiri emebi, ịta ahụhụ ihe o mere mgbe ochie maọbụ ịbịa rie uru maka ihe ọma o mere n'ụwa ya mbụ."

"Ọ  bụrụ na mmadụ abụrụ onye ọjọọ, Chukwu Okike ga-ahaziri ha ọlọ ụwa ha  ka ha nọdụ n'ọnọdụ ahụhụ nke na ha agaghị ahụ ego gaa ụlọọgwụ."

Duruagwụ Olueze: Ndị iche dị n' ịlọụwa,ọgbanje na agwụ

N'otu aka ahụ, onye omenala Igbo ọzọ nụ Mcginger Ibeneme kọwara na ọ bụ nkwenye a na ihe onye  metara, ọ ga-ala gị taa ahụhụ ya (nke Bekee kpọrọ Karma) mere ndị Igbo ji agbara ajọ ihe ọsọ.

"Igbo na-akpọ ya 'ọdịnaobi'."

"Ọ bụrụ na nna gị mere ajọ ihe dịka na ọ na-egbu mmadụ maọbụ na-ezu ohi, dịka Akwụkwọ Nso si ekwu na njọ nna mere n'ụmụ ya. E nwere ezinaụlọ ị ga- apụta a na-anwụ ọnwụ Ike."

Ukaejuoha kwuru na mmadụ na-esi n'ebe dị iche iche alọ ụwa: mmiri, anyanwụ,elu, ala na arụsị.

"Ya mere e ji nwee Ezenwaanyị mmiri maọbụ eze mmiri (mamiwọta)."

Ọ bụghị naanị Igbo nwere nkwenye n' ịlọụwa, ofufe ndị ọzọ dịka ndị Hindu, ndị Budha nakwa ndị ụka Kraịst kwenyere na ndụ ebighị n' ọnwụ.

 Iji maa atụ: Ndị otu Kraịst nwere nkwenye na Kraịst bụ mmụọ (Chukwu) lọrọ ụwa a mụọ ya ka mmadụ, ọ nwụọ dịka ha na- ele anya na ọ ga- alọghachi azụ n' ụwa ọzọ dịka e so depụta ya n'Akwụkwọ Nso(John 5:58, Phil2:5-8)

Njirimara ịlọuwa

E nwekwara ihe Igbo na-ahụ dịka ihe na-arụtụ aka n' ịlọụwa maọbụ onye lọrọ ụwa.

Ha gụnyere: Nwata iwe akara maọbụ apa dị na ahụ onye ezinụlọ ha nwụrụla; nwata inwe amamihe karịrị nke ọgbọ (ebibiụwa)  maọbụ mara ekwu okwu dịka okenye; nwata...


Isiokwu: Igboezue: Taa gọọmentị ụta maka oke ogbugbu mmadụ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Nsogbu Fulani ọchịehi na ndị ọrụugbo atala isi mmadụ karịrị puku abụọ na otu afọ na ọkara gara aga

Kama ha tara gọọmenti etiti ụta sị na ọ bụ ha ji aka rụta mmanụ tezuru ala Naịjirịa ahụ n'ihi na ha ejighị n'oge mee ihe banyere mkpamkpa ndị Fulani ọchịehi na-akpa nke ha kwuru mere ya bụ nsogbu a jiri kawanye njọ.

Dịka ụlọọrụ akụkọ Vanguard kwuru, onyeisi Igboezue bụ Pius Okoye si, na "Ọ bụrụ na e nwere onye ọbụla na-akwado agha na Naijiria, na ọ bụ ndị Fulani na-achị ehi na ndị otu Miyetti Allah ndị ji ọnụ ha kweta ma kwukwa ihe mere ha jiri gbuo mmadụ 73 na Benue steeti n'ọnwa Jenụwarị afọ a, mana ọnweghị onye n'ime ha anwụchiri."

Kama ime ihe maka ndị ọchịehi ogbummadụ, ọ sịrị na onyeisiala Buhari tugharịrị na-ebo ebubo na ogbugbu mmadụ a bụ ndị chọrọ ibute agha na Naijiria na-abọlite ya, ebe ọ gbaburu nkịtị kemgbe ha na-akpa ike, na-egeghị ntị n'oku ndị Naijiria na-akpọ ka a nwụchịe ndị isi Miyetti Allah.

O kwuru na Buhari adụghị ndị ọchịehi ọdụ, ọzighaghị ndị agha ngwangwa maọbụ ga leta ndị ọdachị ndịa mere na Benue ozigbo ha mere.

Akụkọ ga-amasị gị:


Isiokwu: Igbotic: Lee etu ụmụ Igbo si jri okwu a bụbu akaja akpa nga nga na soshal midia\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Tupu ugbua, a na-ahụta okwu a bụ "igbotic" dika okwu ịkọ ọnụ, okwu ihere ma bụrụ mkparị nyere onye ọbụla akpọrọ ya.

Mana ugbua ọtụtụ ụmụaamala Igbo ekwuola n'eze wara wara na nkume a ajụrụ ajụ abụrụla ngalaba ji ụlọ dika ụfọdụ n'ime ha ebipụtala ma yiri akwa edere ''igbotic''.

Okwu "igbotic" a malitere wuwa ewu na soshal media mgbe nwada Nmesoma Okoye dere na onweghi ihe di njọ mmadụ itinye ireigbo  n'okwu," kwụsịnụ isị na  mmadụ di  "igbotic"

Okwu a kpalitere ọtụtụ ụmụafọ igbo dika ha  nyere nzaghachi di iche iche nke gosiri na ha kwenyesisike na ha bụ Igbotic n'ihi na ha bụ Igbo. ndi dika Emeka Amakeze na ndi ọzọ.

Cheta na afọ ole gara aga,otu nwafọ Nigeria ama ama n'eti egwu ILBLIZ kụpụtara efere egwu kwadoro okwu a bụ "igbotic".

ufọdu hutara na onweghi ihe di njọ intinye asụsụ igbo na mkparịta ụka nihi ya ma ọkwa ka akwụsi ikpọ ndi mmadụ igbotic

ọtụtụ na nzaghachi kwadoro ka akpọ ha igbotic nihi na bụ nwafọ igbo.

ihụtara igbotic dika okwu ikọ ọnụ ka ọbụ eji akpa nganga.


Isiokwu: Igboukwu Art: 'Ndị ohi ezuchaala ọtụtụ ihe nka Igboukwu'\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ọ bụ n'afọ 1960 ka e si n'ala gwupụta ọtụtụ ihe nka ndi a ndị mgbe gboo ji eme ọnụ.

Mana ka ọ di ụgbu a, ọtụtụ ihe nka ndi a adịkwaghị n'ala Igbo.

Ụfọdụ n'ime ha di n'ụlọ nchekwa ihe nka nke dị na Legos nakwa Jos, ebe ụfọdu bụ nke ndị ohi bịara zukọrọ.

Lee ihe nkiri a ka ị hụ ihe anyị hụrụ.

Akụkọ ndị ọzọ ga-amasị gị:


Isiokwu: Igbu ichi: Ihe mere ndị Igbo ji egbu umunwoke apa n'ihu mgbe gboo\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Odika Chidolue bụ naanị onye gburu ichi dịka e si eme ya mgbe gboo ka dị ndụ n'Umudioka putara n'ọgbọ n'emume a.

Ọ gwara BBC na ya amatala ihe mgbe egburu ya ichi.

N'otu aka ahụ, Nze Eyisi Ebuluo nke abụọ sị na ọ bụ mgbe nwafọ Umudioka ruru ihe dịka afọ isii ka mma nka (mma eji egbu ichi) ga-eru ya ihu.

O kwukwara na onye ọbụla gburu ichi nwereike ị ga ebe ọbụla na-atụghị egwu ọbụla, maka onye ọbula hụru ya ga-ama na o bu oke mmadụ.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Ignaz Semmelweis: Ihe asaa ị maghị maka nwoke chọpụtara ịkwọ aka\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ignaz Semmelweis mere nchọpụta gosiri na ịkwọ aka tuppu a naa nwaanyị nwa na-ebelata ọnwụ ụmụnwaaanyị na-amụ nwa

Lee ihe ndị mere Ignaz Semmelweis oyoyo ị na-amaghị:

1.  Ọ bụ onye dọkịta chọpụtara na e nwereike site n'ịkwọ aka belata ọrịa ahụọkụ na-egbụkarị ụmụnwaanyị mụrụ nwa ọhụrụ n'oge agba afọ 1800 na 1820, oge ụmụnwaanyị na-anwụ ka ọkụkọ n'ịmụ nwa.

2. Semmelweis gwara ndị dọkịta ka ha bido ịkwọ aka tupu ha a naa nwaanyị nwa. N'afọ 1847, wọọdụ ya mere ya, ọnụọgụgụ ụmụnwaanyị nwụrụ n'ịmụ nwa site na pasent 18.3 gbatuo rue pasent 2.2.

3. A mụrụ ya n'obodo Taban dị nso na Buda na Budapest n'afọ 1818.

4. Mana ndị dọkịta ibe ya kwara ya emo maka nchọpụta ya ma jụ ịgbaso nchọpụta ya n'ihi na ọ gbasoghi usoro ha na-esobu.

5. Ọ na-azubu ahịa tupu ọ lọgachị ụlọakwụkwọ gụọ maka ahụike.

6. Ọjụjụ a jụrụ nchọpụta ya mere ya butere ya obi ịda mba dịka ọ kpọrọ ndị dọkịta agbaso amụma ya 'ndị ọmụma egbu ọchụ', n'ihi na ha na-eji aka e ji naa otu nwaanyị nwa ga naa nwaanyị ọzọ.

7. A tụnyere ya n'ogige a na-elekọta ndị isi mgbaka  ebe ọ nọọ nwụọ  ka ọ gbachara afọ iri anọ na asaa (47) n'ihi abụ sochiri ihe ndị nche kụrụ ya.

8. Ọ bụ mgbe Semmelweis nwụchara ka ọha jiri were okwu ya kpọrọ ihe ma tinyekwa ya n'ọrụ.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Ihazigharị Naịjira ga-ebi nsogbu ya - Ohaneze\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Nnia Nwodo malitere dịka onye ndu nke itoolu (9) ndị Ohaneze Ndigbo n'afọ 2017

Ọbụghị naanị Nwodo kwuru okwu, ndị so ya bụkwa ndị Igbo ndị ọzọ a ma ama dịka onye bụbu onyeisi ndị agha na Legos bụ Kọmọdọ Ebitu Ukiwe, Rear Admira Ndubuisi Kanu na ndị ọzọ.

Ha kwuru okwu a oge a nabatara ndị isi ọhụrụ ohaneze Ndigbo na Legos steeti.

Nwodo bere nwịị maka mmekpa ahụ a na-enye ndị igbo na ndị mpaghara ọwụwa anyanwụ Naịjirịa maka etu usoro e ji achị Naịjirịa si dobe ya.

N'okwu ya, "ihe ga-egbo mkpa a maka kwụsị nsogbu Naịjirịa bụ ka e dozigharịa usoro ọchịchị ma ya bụ ebe ndị Igbo kwụ."

Cheta na ụlọ omeiwu Naịirịa akwadoghi ya bụ atụmatụ nchịgharị oge e butere ya ebe ahụ mgbe a chọrọ idegharị akwụkwọ iwu Naịjirịa n'afọ gara aga.


Isiokwu: Ihe 5 dị n'akpa gị e nwere ike ịkpọga gị nga?\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ndị uweojii na-ejikarị mmiri ose akwụsị ọgbaghara n'ọtụtụ obodo na gburugburu ụwa

Ndị uweojii Naịjirịa kwuru na mmiri ose so na ngwaọgụ amachiri amachi na Naịjirịa, ya mere na enwere ike ịkpọchi gị ma a hụ ya n'akpa gị.

Otu onye akpọrọ @yoitspizzu pụtara na Twitter ịjụ onye na-esote onyeisi ndị uweojii na Legọs bụ Abayomi Shogunle ihe mere eji nwụchie ya n'ụlọọrụ ndị police dị n'Igando maka mmiri ose o tinyere n'ime akpa.

Shogunle zara ya sị ya na ihe o mere dị njọ, maka na mmiri ose ahụ bụ 'ngwaọgụ amachiri amachi'.

End of Twitter post, 1

Gịnị ka a ga-akpọnwu ngwaọgụ?

BBC kpọrọ onye na-ekwuchitere ndị uweojii na Legọs steeti bụ Chike Oti, o wee kọwaa ihe mere mmiri ose ji bụrụ ngwaọgụ.

Oti kwuru na enweghị iwu ọbụla kwuru na mmiri ose dị njọ, mana enwere ụfọdụ iwu a ga-ejinwu jichie onye ọ bụla ji mmiri ose.

Ọ sị kwa na onweghị mmadụ ọ bụla nwere ikikere iji mmiri ose n'akpa ha mana ọ sị na mmiri ose dị iche n'anwụrụ ose ndị uweoji maọbụ ndịagha ji arụ ọrụ ha.

Oti kwukwara na dịka mkpebi ndị UN siri kwuo, na a ga-akpọnwu mmiri na anwụrụ ose, ngwaọgụ kemịkal.

Ị ga-aganwu nga?

N'otu aka ihe Shogunle kwuru, kedụ ihe ise nwere ike itinye gị na nsogbu ma ọ bụrụ na ndị uweojii hụ ya n'akpa gị?

1. Mmiri ose

2. Mma

3. Agụba

4. Mkpa

5. Okwute

Akụkọ ndị ga-amasị gi:


Isiokwu: Ihe 6 mere ka 2020 pụọ iche\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Dịka i na eme njikere maka afo ọhụru a, lee ihe isii ikwesiri ị ma maka afọ a.

Ọgbakwụnyere otu ụbochị

End of Twitter post, 1

N'ọgụgu ụbọchị afọ dịka ndị bekee sị agụ ya, afọ 2020 gbakunyere otu ụbọchi.

Nke pụtara na o nwere mkpụrụ ụbọchị nari atọ na iri isii na isii.

Nke a bụ nke ndị bekee na-akpọ 'Leap Year'.

Ihe ga-eme n'igwe

Ọ bụ na afọ 2018 ka ahụsoro ọnwa na-acha anụnụ

Ọnwa na acha anụnụ anụnụ ga-apụta n'eluigwe n'abalị iri atọ na otu nke ọnwa Oktoba

Nke dịka ibe ya, a ga-enwe mkpuchi anyanwụ bụ nke Bekee kpọrọ 'Solar Eclipse' n'abalị iri abụo na otu nke ọnwa Jun.

Mana ọ bụ ndị mba Etiopịa, Ọman na Tibetị ga-ahụ nke a.

A ga-enwekwa mkpuchi ọnwa (Lunar Eclipse) ụgbọro anọ n'afọ 2020.

Mana ọ bụ naanị ugboro atọ ka a ga-ahụ ya n'Afrịka.

Nke mbụ bụ n'abalị iri nke ọnwa Jenụwarị (Wolf Moon Eclipse); nke abụọ bụ n'abalị ise nke ọnwa Jun, ebe nke atọ bụ n'abalị ise nke ọnwa Jụlaị (Thunder moon Eclipse)

Egwuregwu Olịmpịk

Mba Japan ga-eme emume Olịmpik

N'obodo Tokyo dị na mba Japan ka a ga-eme emume egwuregwu olimpik nke afọ 2020.

Ihe karịrị mba narị abụọ nakwa mmadụ puku iri na otu ga esonye n'egwuregwu a.

Egwuregwu a ga-ebido site n'abalị iri abụọ na ise nke ọnwa Ọgọstụ ruo abalị isii nke Sepụtemba.

 BREXIT

Ọ bụ na ụbọchị 31 nke Jenuarị ka ndị mba Ịngland ka apụ n'Iropịan Yunịọn

Ọnwa Jenụwarị afọ 2020 gbaa mkpụrụ ụbọchị 31 ka mba 'United Kingdom' kwuru ha ga ahapụ otu Yuropịan Yunịọnụ.

K bugharịrị ụbọchị ọpụpụ ha site n'ọnwa Machị gaa Ọktoba afọ 2019, tụpụ ha etinye ya n'ọnwa Jenụarị.

5G

A na-atụ anya na 5G ga ebiri ọku n'afo 2020

Ị chetara na ọ bụ n'afo 2019 ka ụfọdụ ndi ụlọọrụ na-ere Ịntanetị bidoro ire 5G nke na eme ka igwe Intanetị dị ọsịsịọ?

Kama dịka ụlọ ntaakụkọ FORBES na-akọwa na ọ bụ na afọ 2020 ka Igwe 5G nke Intanetị ga-eju ma bara abara.

Ufọdụ Igwe ihe ndị Google ga-ewepụ n'afọ 2020

Ndị ụlọọrụ 'Google' na-akwado imemile ụfọdụ ngwa ọrụ na Igwe eji mara ha. ha gunyere

Ego mmanụ agbidi

Mmanụ agbidi na-enye otutumba ego

Ngalaba ụloakwụkwo na-ahu maka akụnaụba uwa...


Isiokwu: Ihe 8 ndị ọzọ mere mbe a nọrọ afọ 344 ji bụrụ ọpụrụiche\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Mana, mbe a bi n'obieze na-achị Ogbomosho nwere ihe ndị ọzọ so ya na-atụ ndị mmadụ n'anya.

Echere na mbe ahụ nke ọtụtụ ndị mmadụ na-efe efe ga-atọ mbe niile bi n'ụwa tupu ọ nwụọ.

Tupu o nwụọ, kwa ụbọchị, narị kwuru narị mmadụ na-aga n'obieze Soun na-achị ọgbọmọshọ akwanyere ya ugwu.

Akụkọ oge gboo kwuru na ọ bụ Soun nke chịrị site n'afọ 1770 rue 1797 butere ya n'obieze ahụ mgbe ọ hụrụ ya n'ọhịa ka o si agha alaghachite.

Lee ihe ndị ịmaghị maka mbe a pụrụiche:

1.A na-akpọ ya Alagba n'asụsụ Yoroba, nke a pụtara Okenye.

2.Nna nna onye bụ eze ugbua chọtara n'ime ọhịa mgbe o si n'agha alaghachite.

3.Ọ na-eri nri niile mmadụ na-eri dịka Amala, osikapa, agwa, plantain, na ogede.

4.Ndị ọkachamara ndị ọzọ nwere nkwenye na mbe Ogbomosho bikarịrị agbụrụ mbe ndị ọzọ na ndụ.

5.O nweghi dọkịta Bekee bịara mbe ahụ nso maọbụ gbaa ya ọgwụ na ndụ ya niile.

6.A na-enye ya nri sọsọ ugboro abụọ n'ime ọnwa, ọ naghịkwa apụ apụ nanị ma ọ chọrọ mmiri ọṅụṅụ.

7.            Ndị mmadụ na-aga ekpere ya maọbụ nata ya onyinye maka ihe ọbụla ha chọrọ.

8)           Mbe ogbomosho a nwere ndị na-eleta ya iche n'obieze Soun dị n'Ogbomosho

Ihe onyonyo ga-amasị gị

Lee ụmụanụmanụ dị icheiche bi n'ogige ha n'Imo steeti

Akụkọ ndị ọzọ ga-amasị gị


Isiokwu: Ihe 8 onyeisala Buhari kwuru maka ụmụaka taa\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Nicole Benson tụkọtara onyeisiala ego ruru puku naịra ise na narị asaa na kọbọ iri asatọ na ise

Onyeisiala Muhammadu Buhari sonyere ụwa niile ma tinye olu ya n'ọdị mma ụmụaka site n'akwụkwọ ozi o dere iji kelee ụmụaka.

N'akwụkwọ ozi ya, Onyesiala kpatụrụ ọtụtụ ihe aka etu o si gbasara ụmụaka na Naịjirịa nakwa ihe gọọmenti ya na-eme iji hụ na ụmụaka Naịjirịa nwere nchekwa tọọrọ atọ.

O kwuru ihe gọọmenti ya megoro na nke ha ka ga-eme ichekwa ụmụaka na Naịjirịa.

Ihe 8 Onyeisiala kwuru:

Ihe ndị Buhari na-ekwughi

Mana o nwekwara ihe ndị ọ na-ekwutaghị maka ya n'akwụkwọ ozi ahụ.

O kwuteghi okwu gbasara ụmụaka ndị Chibok ndị fọrọ n'aka ndị Boko Haram ndị a na-agbapụtabeghi, bụ ndị nọrọla afọ ise n'aka ndị Boko Haram.

N'aka nke ọzọ, o kwughikwa maka nwantakịrị nwaanyị bụ Leah Sharibu bụ otu onye ndị Boko Haram jụrụ na ha agahị ahapụ oge ha hapụrụ ụmụaka ụmụnwaanyị ndị ọzọ ha tọọrọ n'obodo Dapchi dị na Yobe steeti.

Leah Sharibu ka nọkwa n'aka ndị Boko Haram maka na ọ bụ onye na-ekpe okpukpe ụka Kraịst. Oge a hapụrụ ụmụaka a tọọrọ ya na ha, ha kwuru na ọ dị ndụ mana amaghị ka ọ ka dịkwa ndụ.

Ndị ọrụ nchekwa Naịjirịa agbapụtabeghi ya, ma onyeisiala Buhari ekwutaghịkwa maka ya n'ozi o zipuru maka mmemme ncheta ụmụaka taa.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Ihe Buhari kwuru maka ndị si APC pụọ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

O kwukwara na APC anwaala ike ha ịkwụsị ọpụpụ ndị a, ma jaa ndị isi APC mma maka mbọ ha na-agba maka ndịnotu pati a nakwa "mmeri dị n'ihu".

N'ozi Buhari depụtara na Facebook ya, o kwukwara sị ka ndị na-akwado APC ghara ịtụ ụjọ, maka na ụdịrị ọpụpụ a bụ ihe a na-ahụ tupu e mee ntuliaka.

Content is not available

End of Facebook post, 1

Onụ na-ekwuchitere Buhari n'ihe gbasara mgbasa ozi bụ Garba Shehu, kwuru na Onyeisiala Buhari ebughị ihe ọjọọ n'obi gbasara ndị si APC pụọ.

Shehu tinyekwara ọnụ n'ihe gbasara oku ndị uweojii kpọrọ onyeisi ụlọomeiwu ukwu bụ Bukola Saraki ụnyaahụ.

O kwuru na gọọmentị etiti ahụla ihe na-eme ma akpọkuo onye ọkwa ya gbalitere.

O kwukwara na iwu obodo metụtara onye niile, na-abụghị naanị ndị ogbenye.

n'ozi o dere na obodo a agaghị enweta ezigbo ọganiihu ma ọ bụrụ na a na-enyo iwu oge ọbụla a kpokuru onye ọbụla ọkwa ya gbalitere.

O kwuru sị na ọrụ ndị nchekwa niile na-etu ha si arụ ya dị n'iwu obodo.

Shehu kwuru na Buhari anaghị etinye ọnụ n'ihe gbasara oku ndị ọrụ nchekwa na-akpọ ndị ha na-enyocha.

O kwukwara na onye ọbụla a chọtara ihe n'aka ya kwesịrị ịga ụlọikpe zara ọnụ ya, karịa ịgakwuru ọha na-eti na a na-emegbu ya.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Ihe Igbo sọrọ nwaanyị ime\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

A na-agbado ụkwụ ma mmadụ abụ nwoke maọbụ nwaanyị n'ike ọrụ maọbụ oke dịrị onye.

Ụmụnwoke n'agbanyeghị ma ha abụ nwata, karịrị nwaanyị n'ọkwa na ngụkọ dịka omenaala Igbo si dịrị.

Ya mere, o nwere ọrụ maọbụ ohere a mabidoro na nwaanyị enweghị ikike ya nke bụ na nwaanyị nupuru isi n'ihe ndị a 'mere arụ'.

Lee ụfọdụ n'ime ihe ndị nwaanyị anaghị eme:

1. Nwaanyị anaghị arị maọbụ ete nkwụ

Nwaanyị anaghị arị nkwụ n'ala Igbo

N'ala Igbo, nwaanyị anaghị arị elu nkwụ, elu ọjị maọbụ ọjịị.

Ngawuchu kwuru na nwaanyị anaghị arị nkwụ n'ihi na nwaanyị esighị ike.

"O nwere ike rịa elu nkwụ, hụ agwọ, egwu ejide ya, ọ daa n'elu."

N'okwu ọkammụta asụsụ Igbo na Mahadum Legọs (University of Lagos) bụ Chigozie Nnabuihe, ọ bụ iji chekwa ugwu nwaanyị.

Nnabuihe kọwara na oge gboo, nwaanyị anaghị eyi akwa na-awachi ahụ nwaanyị nke mere na ọ rịa elu, onye nọ n'ala ga-ahụ ọtọ ya.

2. Nwaanyị anaghị eketa ala obi

Nwaanyị nwere ike inweta ebe ịkọ ubi mana ọ gaghị enwe ikike ire ya maọbụ nye onye ọzọ

N'ala Igbo, nwaanyị anaghị eketa ala obi.

Nkwenye Ndigbo dịka otu okenye, Chukwudi Nganwuchu, siri kọwa bụ na nwaanyị nwere oke naanị na be di ya.

Mana n'ezie, nwaanyị anaghị enweta oke na be di ya ma ọ bụrụ na ọ mụtaghị nwa nwoke.

O nwere ike e nye nwaanyị ebe ịkọ ọrụụgbo mana ọ bụghị nke ya n'ezie n'ihi na onweghị ikike ire ya maọbụ inye ya onye ọzọ.

3. Nwaanyị anaghị edu ụmụnwoke, ọ naghị aga agha

Nwoke ka ọ dịrị iga agha n'ala Igbo

Nwaanyị anaghị edu ụmụnwoke n'ọgbakọ maọbụ n'agha.

Na nkọwa ya, Ọkammụta Nnabuhe sị "O bụ nwoke ka ọ dịrị ichekwa ezinaụlọ ya. Ọ bụ ụmụnwoke ka ọ dịrị ichekwa obodo."

4. Nwaanyị anaghị awa ọjị

Nwaanyị anaghị awa ọjị ebe nwoke nọ.

Ọ bụ naanị oge ụmụnwaanyị gbakọrọ naanị ha ka onye kachasị okenye n'ime ha nwere ike ịwa ọjị mana ọgaghị agọ ya agọ.

Dịka Nnabuihe kwuru, ihe kpatara na nwaanyị anaghị agọ ọjị bụ na ọjị bụ ihe dị nsọ, nwaanyị nwere oge ọ na-anọ na nso; ọ ga-emerụ ọjị.

5. Nwaanyị anaghị ekenye nwa di

Nwanyị anaghị anọ ebe a na-ekwu akụ nwaanyị ọ masị ya, ya bụrụ na di ya...


Isiokwu: Ihe NLC ji gbachie MTN na steeti dị icheiche\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Otu NLC bụ otu na-agba mbọ maka ọdịmma ndị ọrụ

Ndị NLC sị na ihe ha na-eme na ụlọọrụ MTN bụ maka "ụlọọrụ a adịghị eme ihe ha kwesiri imere ndị ọrụ ha na Naịjirịa".

Mgbachịe ha na-eme na MTN ga-eru ụbọchị atọ.

Ha kwuru na MTN ji ndị Naịjirịa eme odibo ma na-akwụ ha ụgwọ na erughi ihe ha kwesiri ịkwụ ha.

Ụlọ ntaakụkọ Guardian dere na onyeisi ndị NLC n'Enugwụ bụ Virginus Nwobodo sị na ndị isi MTN ekweghi ka ndị ụlọọru ha soro ndị NLC maọbụ otu dị ka ya.

O kwukwara na ha ekweghị ige ntị mgbe niile ha chọrọ ha ga maka okwu a.

Ndị NLC sị na ndị MTN na-emegidi ndị ọrụ ha na Naịjirịa

Ndị mmadu na Twitter na-egosi ihe ha hụrụ mgbe ha zutere mgbachi a ndị NLC na-eme n'ụlọọrụ MTN. Lee ihe ụfọdụ kwuru.

@Jimlayinka tinyere ihe onyonyo a na Twitter

@michaed2012 tinyere foto ndị a na Twitter.

@solacebase tinyere onyonyo a ọ sị si Kano

@Gbenga4Glory tinyerkwara nke Kano.

Ndị MTN na onwe ha asaala ihe a na-eme ma kwuo na mmebi ha mebiri akụnaụba ha bụ ihe iwe.

Ha kwukwara, site n'ozi a ha zịpụrụ na Twitter ha na onwere ndị ọrụ ha emerụrụ ahụ, ma kwuo na onweghị mgbe ha jiri kwụsị ndị ọrụ ha iso ngalaba ọbụla ha chọrọ iso.


Isiokwu: Ihe Wike na Obaseki kwuru maka Obaseki ịlaghachi APC\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Nyesom Wike: A jụrụ m Godwin Obaseki ma ọ ga-ahapụ PDP...

Obaseki gwara ndị ntaakụkọ ụbọchị Fraide oge ọ gara ikele onyeisiala Naijiria bụ Muhammadu Buhari n'Obi Gọọmenti Etiti dị n'Abuja na-ọ ga-abụ arụ ịlaghachị APC.

Ụfọdụ ndị mmadụ na-atụ uche na dịka o merichara Osagie Ize-Iyanmu na ntuliaka, na ọ ga-alaghachi n'otu APC, mana ọ sị na ọ gaghị eme eme.

Cheta n'ụtụtụ taa, Wike kwuburu na  mkparịtaụka ya n'ụlọọrụ ntaakụkọ  Channels TV na Obaseki agaghị ahapụ PDP gawa APC n'ihi na "APC abụghị Pati"

O si na ọ bụ "PDP yinyere ya (Obaseki) akwa ma nye ya ochendo oge mmiri na-ama ya."

"APC abụghị otu ndọrọndọrọ ọchị. Ha bụ ndị gabkọrọ aka ịnapụ PDP ike ọchịchị. Ya butere nsogbu ha na-enwekọrịta ugbua."

"Ha bụ ndị gbakọtara kpaa nkata megide Goodluck Jonathan."

Inec enyela Godwin Obaseki asambodo mmeri dịka Governor Edo state

Ngalaba ntuliaka bụ 'Independent National Electoral Commission' (Inec) enyela Godwin Obaseki na Phillip Shuaibu asambodo mmeri dịka Gọvanọ na osote Gọvanọ Edo steeti.

Onyeisi Inec n'Edo steeti bụ May Agbamuche-Mbu nyere ha asambodo a nke a kpọrọ 'Certificate of Return' na bekee, n'ụbọchị Tuzde.

O kwuru sị: "A na m ekwupụta taa na Godwin Nogheghase Obaseki onye otu ndọrọndọrọ 'Peoples Democratic Party' emeriela ntuliaka dịka gọvanọ nke Edo steeti bụ nke e mere n'abalị iri na itoolu nke ọnwa Sepụtemba afọ 2020."

Obaseki meriri Osagie Ize-Iyamu onye pati 'All Progressives Congress' na ntuliaka ahụ.

Ihe mere m ji soro ndị Edo na-anụrị maka mmeri Obaseki na ntuliaka Edo 2020 - Okorocha Rochas:

Aka chiburu Imo steeti bụ Rochas Okorocha ekwuola na ọ na-ekele ndị Edo steeti maka etu ha si tunyere Godwin Obaseki meriri ntụliaka ọkwa gọvanọ a ka mere ụnyahụ na steeti ahụ.

Okorocha onye kwuru na ọ naghị ekele pati ọbụla si na ọ dị mma ka ndị Edo si pụta tunyere onye ha bu n'obi.

O kwukwara na nke a gosiri na ha jịkọrọ aka buso mmegide dị na steeti ahụ.

O kwuru na mgbe ọ hụrụ Adams Oshiohmole, Hopoe Uzodimma nakwa ndị ọzọ ka ha na-achụ nta vootu na steeti ahụ tupu ntụliaka , ka ọ nọ wee...


Isiokwu: Ihe a gbatara na Premier League: Arsenal enwetala mmeri mbụ ha n'okpuru Unai Emery\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Mmeri Arsenal bịara ka Manchester City na Chelsea merichara ha n'egwuregwu ha ji bido afọ a

E nyere Richarlison na-agba Everton bọolụ akwụkwọ ọbara ọbara ma chụpụ ya ka ha na Bournemouth gbara onye laba onye laba (2-2).

A chụpụkwara Adam Smith bụ onye Bournemouth, nke pụtara na ha na Everton ezughị ezu wee gbachaa egwuregwu nke taa.

Leicester City n'onwe ha meriri Southampton (2-1), ebe a chụpụrụ Pierre-Emile Hojbjerg na-agbara Southampton ka ọ natara akwụkwọ edo edo abụọ.

Enweghị onye meriri ibe ya n'etiti Huddersfield na Cardiff, n'agbanyeghị na a chụpụrụ otu onye Huddersfield (0-0).

Ndị Wolverhampton mere Manchester City bụ ndị buliri iko Premier League n'afọ gara aga ihe tụrụ ha n'anya taa ka ha na ha gbara onye laba onye laba (1-1).

Akụkọ ga-amasị gị:


Isiokwu: Ihe a gbatara na Premier League: Liverpool meriri, Swansea dara\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Mohamed Salah ji ọkpụ 23 bụrụ otu n'ime mmadụ abụọ kacha nye goolu na Premier League

Liverpool gbara ndị West Ham 4-1 na be ha n'Anfield nke mere ka ha gbagoo n'ọkwa nke abụọ, jiri pọintị ise na-aga Tottenham bụ ndị nọ n'ọkwa nke ise, ndị ga-asọmpi nke ha echi.

Ndị Huddersfield ji 2-1 merie West Brom, nke mere na ọ bụ nanị otu mmeri ka ha nwetarala n'ime asọmpi 14 ha gbarala kamgbe Alan Pardew ji bụrụ onye nchịkọta ha.

N'aka ọzọ, Swansea agaghachịla n'ebe ndị nwere ike isi na Premier League pụọ ka ndị Brighton merichara ha.

Emerighị ndị Swansea n'ime asọmpi ise ha gbaburu ka ha nọ n'okpuru nchịkọta Carlos Carvalhal, mana eji 4-1 merie ha n'ọgbọ egwuregwu Amex. Ha nọ n'ọkwa 18 ebe ọ bụ okpụ ole ha nwere bụ ihe mere ka Southampton na Crystal Palace kara ha, ebe ọ bụ nanị pọintị asaa na-azọ West Brom ndụ.

N'akụkọ ọzọ, goolu Jack Butland bụ onye na-echere ndị Stoke City bọọlụ ji aka ya nye onwe ya mere ka ha na ndị Leicester City gbaa nhata nha 1-1. Otu pọintị ahụ ha nwetara pụtara na Stoke City ka ga-anọ n'ọkwa 19 ha nọbu.

Southampton si n'ọkwa atọ ikpeazụ rịpụta ka ha na ndị Burnley bụ ndị n'emeribeghị otu mkpụrụ asọmpi n'afọ 2018, gbara nhata nha 1-1.

Bournemouth n'onwe ha si na mmeri lọghachịta bịa saa goolu abụọ Newcastle gbara ha na be ha, mere ka asọmpi ha gwụ na nhata nha 2-2.


Isiokwu: Ihe a gbatara na Premier League: Man Utd meriri, Chelsea dara\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Jose Mourinho bụ onye nchịkọta Manchester United ugbua arụọla dịka onye nchịkọta otu Chelsea ugboro abụọ dị icheiche

Lukaku na Jesse Lingard nyere goolu abụọ Man Utd ji merie n'agbanyeghị na Willian bụ onye Chelsea bu ụzọ nye otu goolu.

Agụfuru otu goolu nke onye Chelsea bụ Alvaro Morata nyere, maka na-ọkwụghị ebe ọ kwesịrị ịkwụ oge ọ metụrụ bọọlụ ahụ.

Mmeri e meriri Chelsea pụtara na ha ga-anọ n'ọkwa nke ise, nke nwere ike ime ka ha hapụ isonye n'asọmpi Champions League nke afọ ọzọ a ga-agba, maka na Tottenham nọbu n'ọkwa ise meriri ndị nke ha.

Ọ pụtara na ọ bụ nanị otu mmeri ka ha nwetarala n'ime asọmpi anọ ikpeazụ ha gbarala na Premier League.

Mauricio Pochettino bụ onye nchịkọta ndị Tottenham emeriela ugboro asatọ ya na ndị Crystal Palace sọrọ mpi Premier League

Ndị Tottenham agbagoola ọkwa nke anọ ka ha merichara ndị Crystal Palace nọ n'ọkwa 17.

Mmeri ha meriri Crystal Palace dọtịrị oge ha sọrọmpi a na-emeribeghị ha ruo 15 n'asọmpi n'ile ha na-agba.

Tottenham nke Mauricio Pochettino na-achịkọta bụ otu egwuregwu a na-emeribeghị na Premier League kamgbe 2018, n'agbanyeghị na mmeri nke taa bụ nke atọ ha na-enweta n'ime iri ha na-agbaghị na be ha.


Isiokwu: Ihe a na-ekwu gbasara Aisha Wakil na 'social media'\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Aisha Wakil kwuru na Bokoharam ga-atọghapu nwa Dapchi akpọrọ Leah Sharibu

Isi sekpu ntị kita bụ na ọ gbara ndị Igbo gharị ka ya ndị Boko haram si akpakọrịta ụka.

Kamgbe ọ kọwachara BBC Igbo n'asụsụ Igbo ka ya na ndị oyiegwu a sị akpa, ọtụtụ ndị Igbo na-ekwu uche ha n'igwe okwu 'social media'.

Mkparitaụka Aisha Wakil na BBC Igbo

Ufọdụ na-akatọ mkparita ụka Aisha Wakil na Boko haram ebe ụfọdụ ka na-agbagha na ọ bụghị eziokwu na ya bụ nwaanyị suru Igbo.

Lee ụfọdụ ihe ndị Igbo na-ekwu n'igwe okwu 'Facebook'.

Ọ gbagwojuru ụfọdụ anya na Aisha Wakil bụ onye Igbo

Ụfọdụ n'ime ha ekweteghị na Aisha Wakil bu onye Igbo.

Ndị a ekweteghị na Aisha bụ onye Igbo

Ọtụtụ ndị ụlọọrụ mgbasa ozi dị iche iche zisara ya bụ mkparịtaụka Aisha Wakil na BBC igbo nwere n'igwe okwu 'Social media'

Ndị agha Naijiria sị na ha enweghi okwu ha ga-asa Aisha Wakil

O bụghị taa ka Aisha Wakil bidoro kwuwe na ya na Bokoharam na-akparita ụka

Akụkọ ndị ọzọ ga-amasị gị:


Isiokwu: Ihe amabeghị ihe ọ bụ gbara n'Enugwu n'abali\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Onweghị onye nwụrụ n'ọdachi ahụ nke mere n'ime ụgbọala bu ndị mmadụ na nso Otigba ka o ji ihe dịka nkeji iri abụọ gafee elekere asatọ nke abalị.

Mana ndị nọ n'ime ụgbọala ahụ merụrụ ahụ.

Oge onye ntaakụkọ BBC rutere ebe ahụ, ọ hụrụ ka akwa na ngwogwo fesasịrị ebe ahụ.

Ndị nọ ebe ihe mere kwuru na ha nụrụ ka ihe dara oke ụda.

Ka ọ dị ugbua, ndị ngalaba na-ahụ maka ogbunigwe erutela ebe ahụ inyocha ihe gbara ma ọ bụ ogbunigwe ma ọ bụghị ya.

Akụkọ ka na-abịa

Sexual abuses in Catholic Church: 'Taa Bishọp ọbụla gbuchiri fada na-akpara akwụ ahụhụ'

Iwu megidere ndị ụkọchukwu Katọlik ịlụ nwaanyị

Cardinal Blase Cupich nke Chicago dị n'Amerịka akpọọla oku ka ewepụta iwu ọhụrụ ga na-ata ndị Bishọp  ahụhụ maka ikpuchi ndị ụkọchụkwu na-akpa arụ n'ụka Katọlik.

Cupich kpọrọ oku a n'ọgbakọ Popu Francis kpọrọ na  Vatican City banyere  mkpesa metụtara  mmetọ ndị ụkọchụkwụ ụfọdụ na-emetọ ndị chiri sista nakwa ụmụaka nke a madoro akwa ọtụtụ afọ gara aga.

Achọghị m ime Naijiria mba na-ekpe ụka Alakụba

Muhammadu Buhari gwara ụmụ Naijiria ha ekwela ka onye ọbụla nagha ha ịtụ vootu echi

Onyeisiala Naijiria bụ  Muhammadu Buhari  agọọla agụgọ sị na akụkọ na-efegharị nke kwuru na ọ chọrọ ime Naijiria obodo na-ekpe ụka Alakụbabụ ụgha mabụrụkwa  aka ọrụ ndị arụrụala chọrọ ibute nkewa.  O kwuru na ya kwudosiri ike na iwu ala Naijiria.

N'aka nke ọzọ, Buhari  n'ozi ọ gbasara n'Fraide  n'ihe onyonyo  gbara ụmụ Naijiria ume ka ha pụta n'igwe tụnyere onye  masiri ha na ntuliaka ọkwa onyeisiala ga-eme ụbọchị Satode.

Ndi uweojii dị njikere maka ntuliaka -FPPRO

Ọnụ na-ekwuru ndị uweojii  Naijiria bụ Frank Mbah ekwuola  na ndị uweojii  ezipụrụ ọrụ nọna makụkụ dị iche iche na Naijiria adịla njikere  ịhụ na udo chịrị dịka a na-eme ntuliaka Satode.

Ọ dọrọ aka na nti ka ndị agbaro na omekome gbara ọgwụ ha nụọ n'ihi na ndị ọrụ ha ga-anyụ onye ọbụla chọrọ ibute ọgbaghara ebe a na-eme ntuliaka ịkpakwụ.

Ụkwụ atọla Chelsea n'ama

Bertrand Traore nyere goolu anọ na asọmpi 16 o soro Chelsea gbaa

N'egwuregwu, Fifa amachiela otu egwu bọọlụ...


Isiokwu: Ihe anyị ma maka ọnwụ George Smith, onye si Malaysia lọta e gburu n'Aba\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ogbonna kwuru nke a iji saa ajụjụ a jụrụ ya maka mgbagbu a gbagburu Smith bụ nwaamadi ka si mba Maleshia lọta ndị omekome gbagburu ebe ọ gara ịkpụ isi na mpaghara Ohanku dị n'Aba, Abịa steeti n'ụbọchị 27 nke ọnwa a.

Ogbonna kwuru na ha na-agbasi mbọ ike dịka ndị uweojii ịhụ na ha chọtara ndị kpara arụ a, ma kwuo na ọ bụ n'ihi igbochi ụdịrị ihe a ka ha jiri na-agwa ndị mmadụ ka ha nyere ha aka site n'ịgbara ha ama ndị bụ ndị ọjọọ n'agbataobi ha.

BBC gara n'ihu jụọ ndị agbataobi ahụ site n'ọnụ onye ntaakụkọ kwuru na ndị ogbe ahụ na-ahụta ya ka mmegwara nke ndị otu nzuzo.

Ha gwara onye ntaakụkọ ahụ na-achọghị ka a kpọọ aha ya na ọ ga-abụ na ndị otu nzuzo chọtara Smith nke ụfọdụ foto o sere na mbụ gosiri na ọ bụ onye otu nzuzo.

Ha kwuru na nke a abụghị mbụ a na-egbu mmadụ etu a n'agbataobi ahụ, na e gbukwara otu nwaokorobịa n'izu gara aga.

Smith ka mere ncheta ọmụmụ ya n'ụbọchị itoolu nke ọnwa Septemba a dịka ihe o tinyere na Facebook gosiri.


Isiokwu: Ihe anyị na-eme maka mkpa mkpa ndị otu nzuzo n'Ọkija - Uweojii Anambra\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ikenganyia sị na ha na ndị Okija enwela nkwekọrịta ịbịa malite ntụgharị uche ndị ntoroọbịa site n'atụmatụ ha hibere maka ya.

Atụmatụ a bụ nke Bekee kpọrọ "Police Campaign Against Cultism and Other Vices" bụ nke ndị uweojii na-ele anya na o nwereike nyere ha aka gbanye obi ndị ntoroọbị.

Content is not available

End of Facebook post, 1

Cheta na ndị uweojii Anambra steeti na ndị agha Naịjrịa tikọrọ aka wakpo mpio ndị otu nzuzo dị na Okija dị n'Okpuruọchịchị  Ihiala, Anambar steeti n'abalị Tuzde.

Ha jidere ndị otu a mmadụ asatọ ma natakwa ha ihe akaebe dị ka egbe anọ, mgbo, nma abụọ. okpu ndị agha, anwụrụike na ihe ndị ọzọ.

Ha nwuchikwara mmadụ atọ ha che so gbupu otu nwaokorobịa isi na Okija n'ụbọchị iri abụọ nke ọnwa Maach.

Cheta na ndị otu a gburu mmadụ abụọ n'obodo ahụ ụbọchị ahụ.

Ndị a ejidere bụ Ekene Ezeokalo, (19)  onye ụkpọ Ukpor Nnewi, Emeka Iwuozor (30), onye Umuduru Ezia Ihiala na Chigozie Ohanaziem (27) onye Ogboro Umunwaji Ihiala.

Dịka ndị uweojii kwuru, mmadụ atọ a ekwetala na ha mere ya bụ arụ.

Ọgbaghara na-ada aghara aghara n'Anambara ugbua.

Ndị eche na ha bụ ndị otu nzuzo waporo ma napụ ndị nche egbe ha n'Obosi

Chetakwa na ọgbaaghara dara na Obosi mgbe ndị nche so n'otu Anambra steeti Vigilantee group gara ịnata ụtụ nche n'Obosi ụbọchị bụ Mọnde ubọchị iri abụọ na abụọ nke ọnwa Maach.

Onye huru ebe ya bụ ihe mere na-achọghị ka aha ya pụta sị na "otu onye na-ere ihe n'akụkụ ụzọ ebe ahụ jụrụ ịkwụ ụgwọ nche".

Nke a mere ndị nche jiri buru oche o ji ere ihe ka ha gaa dowe n'ụlọọrụ ha.

"Ya bụ nwaamadị malitere zọsawa ha egbe ha bido tikuwe ndị otu ha", dịka o kwuru.

Okwu a malitere iri elu nke mere na ka chi ụnyaahụ foro, ndị otu a gara kụkachaa ụlọ ndị nche buru egbe ha laa.

Ndị nche sị na ọ bụ egbe isee ka ndị ahuuru mana ndị otu ahụ mechere buru egbe abụọ ga dowe n'ụlọọrụ ndị uweojii nọ n'Obosi.

Onye uweojii anyị kpọrọ sị na akụkọ a mere n'ezie mana na-ọbụghị ọrụ ya ịgwa ọhaneze ihe mere.

Kama ọ sị na ha ka na-enyocha ya bụ ihe.

Akụkọ ndị ọzọ anyị nụrụ na-ekwu na e jidere mmadị...


Isiokwu: Ihe anọ ị maghị maka ọrịa ịba\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ọ dị mkpa inyocha ọbara iji mata na ọ bụ ịba

Ịba bụ ọrịa a na-ebute site n'ọtịta anwụnta nke na-egosi onwe ya site na ahụọkụ na oyi ọmụma.

Ọ dị mkpa inyocha ọbara iji mata ma n'ọ bụ

Kedụ ihe mere n'agbanyeghị mbọ a na-agba megide ya, achụpụbeghị ya? Kedụ ụzọ anyị ga-esi chekwaba onwe anyị ịgbalahụ ọrịa ịba na mmefu ego dị na ị rịa ya?

Ajụjụ a na ndị ọzọ ka Onye ọkamụta Dọkịta Chukwujekwu Ezechi onye nyocha na Nigeria Institute of Medical Research (NIMR) na ndị ọzọ zara:

1. Mmadụ ole na-arịa ịba n'ụwa?

Mmadụ nde nari abụọ na iri isii (216m)rịara ịba na mba iri itoolu na n'ụwa  n'afọ 2016.

2. Kedụ mpaghara kacha nwe nsogbu ịba?

Ndị isi ojii Afrịka bụ ndị ọrịa ka emekpa ahụ.  Pasentị iri itoolu ndị na-arịa n'ọrịa ịba nọ n'Afrịka, ebe o gbuola ihe ruru pasentị iri itoolu na otu.

3. Gini mere na anyị ekpochapụbeghị ịba?

Dịka Dkta Ezechi is kọwa, ihe kachasị egbochi Naijiria imeri ịba bụ ; Anaghị etinye uchu nanchọpụta gbasara ịba, gọọmenti anaghị etinye ego na mbọ ịchufu ọrịa iba nakwa ndị mmadụ anaghị echekwa gburu gburu ha.

Irahụ n' ime akwa mgbochi anwụnta

         4.    Kedụ ka ị ga-esi mgbochi ọrịa ịba?

                Site na idebe gburugburu gị ọcha, ịlahụ n'ime akwa mgbochi anwụnta na ime nyocha ọbara tupu ibido ịgwọ ịba.

                Dr Ezechi sị: "Ihe na-ebute ịba bụ anwụ. Ọ na-eto n'ebe mmiri adịghị ọcha dọ. Ọ dị mkpa ka ndị mmadụ kpochapụ ngwongwo dịka komkom, karama kụwara akụwa na taya  na gburugburu ha."

Ahụ ọkụ niile abụghị ịba. Maka ịgbalahụ ọgwụ ịba ịnyụ ọkụ n'ihe gbasara ọgwụgwọ ịba,  ndị ọkachamara ahụike gụnyere WHO na-adụ ndị mmadụ ka ha mee nyocha ọbara tupu ha ebido ịgwọ ahụokụ ọbụla ha chere na ọ bụ ịba.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Ihe asaa nwoke Igbo chọrọ na nwaanyị ọ ga-alụ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Nwoke Igbo bụ nwa afọ chọrọ nwata nwaanyị mara mma ma nwekwa ezi agwa

BBC Igbo na ụmụnwoke Igbo agba ọhụrụ ụfọdụ nwere mkparịtaụka banyere ihe ndị ha chọrọ na nwaanyị ha ga-alụ.

Lee okwu gbara ọkpụrụkpụ pụtara ugboro ugboro n'ihe ha kwuru:

1. Nkwanye ugwu

Ọtụmadị ka nwoke Igbo nwere mmasị ebe nwaanyị chara anya dị, ọ chọghị nwaanyị ya na ya ga-na-azọ isi ezinaụlọ ya.

Nwa afọ Igbo chọrọ nwaanyị ga-akwanyere ya ugwu n'ime ụlọ ma na mbara, kwanyere nne na nna ya na ndị ezinaụlọ ya ugwu site n'okwu na omume.

Nwoke Igbo bụ nwa afọ chọrọ nwaanyị na-akwanyere ya na ndị mụrụ ya ugwu n'okwu na omume

2. Ezi agwa

Ilu Igbo na-ekwụ sị, 'Ezi agwa ka ego'. Nwoke bụ nwa afọ na-akwado ịlụ nwaanyị, otu n'ime ihe ọ na-ajụ banyere onye ọ ga-alụ bụ o nwekwara ezi omume? Ọ bụkwa nwata nwaanyị a zụrụ azụ?

 Dịka otu nwa afọ a kpọrọ Emeka Ejere si kọwaa ya, ihe e jiri mara nwaagbọghọ nwere  ezi agwa na "ọ na-erube isi; mara ihe kwesịrị ime na mgbe e kwesịrị ime ya; na-ekele ekene ma na-anabatakwa ekele nke mmadụ".

3. Ntụkwasị obi

Otu n'ime ihe dịkachasịrị nwoke Igbo chọrọ nwaanyị mkpa bụ nwanyị ọ ga-atụkwasị obi.

Nwaanyị na-agba n'ezi bụ ajọọ ahịa onweghị nwoke Igbo ọ ga-amasị ịzụ.

Nwoke agba ọhụrụ Igbo chọrọ onye ha "ga-akpọ gaa ihe"

4. Nwaanyị na-adị ọcha

Nwoke agbọ ọhụrụ Igbo chọrọ nwaanyị na-adị ọcha ma na-edobekwa gburugburu ya ọcha.

Nwaanyị na-erụ unyi bụ agbawa-aghara ebe ndị ụmụokoroọbịa nọ.

5 Nwaanyị gụrụ akwụkwọ/na-agba mbọ

 Obodo bụ igwe ugbua n'ala anyị. Onye agbasighị ike agaghị azọta onwe ya n'ihi na akụnaụba ala anyị na-agba egwu 'onye-chụta-o-rie.'

Nke a mere na ọtụtụ okorobia Igbo dịka Chinedu Uzoegbu na-achọzị ụmụnwaanyị gụrụ akwụkwọ maọbụ onye nwe ezi aka ọrụ - nwanyị na-agba mbọ.

Uzoegbu gwara BBC, "A chọrọ m nwaanyị gụrụ akwụkwọ ma ọ bụrụ na ọ gụghị akwụkwọ ọ ga-adị nnjikere ịgụ akwụkwọ."

 Dịka ihe siri kwụrụ ugbua, ọ bụsị onye weta, ibe ya eweta.

 Oge nwaanyị ga-adịka 'Oriaku' aga-ala!

6 Nwaanyị nwere ọgụgụ isi

Nwoke agba ọhụrụ chọrọ nwaanyị ma ihe, onye ya na ya ga na-atụkọ alọ...


Isiokwu: Ihe asaa ị kwesiri ịma maka ịgwọ ụra\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Amaghị ọnụọgụ mmadụ ole na-ekwoụra n'ụwa

Ikwo ụra bụ mkpọtụ mmadụ na-eme na-amaghị ama oge ọ na-arahụ ụra.

Ndị ọnụ na-eru n'okwu n' ahụike kwuru na ikwo ụra na-eme oge ikuku nwere nsogbu n'ime akpịrị mmadụ.

Dịka Britishsnoring.co.uk, websait ọkachamara nike gbasara ikwo ụra, sị kọwa,ihe na-akpatakarịsị ikwo ụra bụ; oke ibu, ịṅụ mmanya,ise anwụrụ, ọrụ onye na-arụ na ọrịa dịka onye na-arụ eme a na-eme asbetos, egwupụta ihe maọbụ ebe a na-edowe ngwa ahịa(warehouse) ebe oke etum na-adị nwere ike ibute ụkwara na azụzụ nke ga-enuba onye ahụ n'ikwo ụra.

Ọrịa ntị(ear infection), ọrịa mburupụta ụwa(congenital diseases) dịka Down syndrome nwekwara ike ibute ịgwọ ụra.

Ihe ndị ị kwesiri ịma maka ikwo ụra:

1. Ndị na-ekwo ụra na-enwe nsogbu ahụike ugboro atọ karịa ndị na-anaghị ekwo ụra

2. Ikwo ụra na-esi n'agbụrụ. O nwere ike ọ bụrụ nna nna gị bunyere gị ya

3. Ndị na-edina ndị na-ekwo ụra nso kwuru na ha anaghị ehi ụra nkeọma, karịa elekere ato rue elekere ise

4. Ndị na-ekwo ụra na ndị ha na ha na-edina nso nwere ike inwe nti ike karịa ndị na-anaghị ekwoụra

5. Ọtụtụ dị na nwunye na-ese okwu kwuru na ọ bụ maka ikwo ụra

6. Ọ bụrụ na mkpọtụ ị na-eme oge i na-ekwoụa siri ike, ọ ga-abụ na i buru ibu nke ukwu

7. Ndị na-ekwoụra nwere ike inwe ọbara mgbalielu, ọrịa obi, ọrịa stok, ọrịa shuga na ọrịa abụba ugbo ise karịa ndị na-adịghị ekwoụra.

Ọtụtụ na-eche na ikwo ụra anaghị akwụsị akwụsị mana ndị ọkachamara na-ekwu na o nwere ụfọdụ ihe i nwere ike ime iji belata ya maọbụ kwụsị ya kpamkpam:

1. Taa ahụ

Ọ bụrụ na ihe na-akpata na i na-ekwo ụra bụ maka na i buru ibu karịa, ị mara na ị mara abụba nke nwere ike idi na-atọ gị n'olu maọbụ n'akpịrị oge ị na-ehi ụra. Ị nọ n'ahụike site na iri ezi nri nakwa imegharị ahụ(exercise) ga-enye aka gbochie ikwo ụra.

2. Belata ịnụ mmanya ike

 Mmanya na-eme ka akwara mmadụ zuo ike karịa oge mmadụ na-ehi ụra. Nke a nwere ike ịkpachi akpịrị ebe mmadụ si eku ume ga-eme na ikuku agaghị enwe ike gafe nkeọma. Ndị ọụ ahụike na-ekwu na mmadụ belata mmanya ike, i nwere ike i belata ikwo...


Isiokwu: Ihe asatọ ndị agbụrụ ọzọ kachasị jiri mara ndị Igbo na nke bu eziokwu\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ha nọkwa na mpaghara ụfọdụ na Delta, Rivas, Benụwe, Kogi, Edo nakwa ebe ndị ọzọ.

Mana ebe ọbụla ha nọ, ndị agbụrụ ndị ọzọ nwere ihe ndị ha jikara atụnyere ha n'agwa, ejije nakwa omenala.

Anyị jụrụ ndị mmadụ ma ndị Igbo na ndị agbụrụ ọzọ ihe ha na-anụkarị maka ndị Igbo, lee ụfọdụ ihe ndị  ha rụtụrụ aka nakwa ihe anyị chọpụtara maka ya:

1. Ndị Igbo hụrụ ego n'anya nke ukwu

Ihe bụ ihe mbụ ị ga-anụ maka ndị Igbo na mpaghara dị iche iche na Naijiria.

Nke ahụ bụ n'ama, a batakwa n'ụlọ, ọtụtụ ndị Igbo na-ekwukwa "Igbo ahụka ego n'anya."

Nke bụ eziokwu: Okammuta nkụzi  Igbo na mahadum Legọs bụ Chigozie Nnabuihe sị na ya bụ okwu bụ"mkparị" n'ihi na o nweghị agbụrụ ọbụla kpọrọ ego asị.

Ọ sị na ndị Igbo kama ịrịọ arịrịọ nwere ike "ịma mmiri, maa anwụ iji kpata ego"  .

"Onye Igbo bụ onye e ji ịgba mbọ mara. Ọ na-agba mbọ ịkpata nke ọ ga-eri, nke ọga-eji nyere nne na nna ya na ọha izugbe aka."

 "Ọchọ-nke-ya-enwe-iro bụ ihea e ji enye Igbo mkparị ahụ."

2.  Ndị Igbo nwere nka azụmahịa

Otu Ahịa Ahịa dị na Legọs

Ihe ọzọ ọtụtụ ndị mara ndị Igbo bụ azụmahịa.

Ha na-ekwu na ụmụ Igbo chị ọkụ n'azụmahịa.

Ọ na-agba ndị mba ọzọ gharịị etu onye Igbo nwere ike ịbata obodo na enweghị ihe ọbụla karịa obere ngwaahịa mana e nye ya oge ọ tụtụjuo akpa ya.

Ọtụtụ na-eji ya ama ndị Igbo njakịrị na onye Igbo nwere ike iresị ndị Eskimo akụ mmiri igwe.

Nke bụ Eziokwu: Ịzụ na ire ahịa mara ndị Igbo ka ego mara Ojukwu.

Nke mere ọ bu ha bu ọka ibe n'Ahịa Ọnịcha, Arịrịa Aba, Mgbuka Nnewi, Nkwo Igbo, Ogbete Enugwu, Alaba dgz.

Nka azụmahia esorola Igbo pụọ ala Igbo gawa mpaghara ndị ọzọ na Naijiria nakwa ofesi.

I legharịa anya, n'otụtụ ebe, ụfọdụ ndị Igbo na-azụ ahịa e sila na inweta ọdọahịa ebe ha na-akwụ ụgwọ, tiwaa ịzụrụ ebe ọ na-ere ahịa maọbụ iwu ahịa.

Na Legọs, ahịa dịka Idumota, Ladipo, ebe a na-ere mkpụka na  International Trade Fair nke a makwa dịka "ASPAMDA" (Auto Spare Parts & Machinery Dealers Association) bụ ọgbọ ahịa ndị Igbo juputara.

3. Ndị Igbo anaghị ekwe ka nwaanyị ha lụọ ọrụ Bekee

 Ụfọdụ ndị abụghị ndị...


Isiokwu: Ihe asatọ ị ga-eji mara onye chọrọ ịkwụ ụdọ ma nyere ha aka\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Mental Health: Ụzọ asatọ ị ga-eji mara onye chọrọ ịkwụ ụdọ ma nyere ha aka

 Mmadu ida mba n'obi na-abụkarị ihe na-akpata ikwụ ụdọ.

Nke a bụ ọnụ okwu ọkachamara n'ihe gbasara ahụ ike nke uche bụ Pamela Udoka.

O kwukwara na ọ dị mkpa ịleba anya na ụfọdụ ihe nwere ike ime ka mmadụ gbuo onwe ya.

Udoka gwara BBC Igbo ụzọ dị iche iche a ga-esi mara onye nwere ike ikwụ ụdọ, nakwa etu a ga-esi nyere ya aka.

Mmadụ ịgbanwe akparamagwa ya na mberede

Ehighị ụra maọbụ ihi oke ụra

Irife nri oke maọbụ ịkwụ agụụ

Adịghịzị enwe mmasị n'ihe omume ndị na-akpalịbu mmasi gị

Onye enweghị ihe ọma ọ na-ahụ n'ọnọdụ ọbụla

Mmadụ ịnọkata chọba ịnọ naani ya oge niile

Ịkwa akwa n'enweghị ihe na-eti ya

I nwere ike ịhụ otu n'ime ihe ndi a maọbụ ha niile.

Mana ka o sina dị, ṅaa ntị, na-elenyere nwanne gị anya.

Mgbe ị hụrụ ka mmadụ na-eme ihe ndị a, gaa onye ahụ nso, jiri okwu ọma were kasie ya obi.

Gwa ya na ihe ọma dikwanụ n'ụwa, ma gbaa ya ume ka o nwee ike gaa ụlọọgwụ hụ onye na-ahụ maka ahụike nke uche, n'ihi na naanị otu ụzọ ka a ga esi gwọọ ọrịa nke uche a.

Ọ bụ ma achọpụta ihe kpatara ịda mba n'obi, nke na-ebute ịkwụ ụdọ ka dọkịnta ga-esi were mara ngwọta ya.

Ịda mba n'obi nwere ike ime onye ọbụla, ya bụ na ị gaghị akọtọ onye ọ na-emetụta.

Kama were obioma kwalite ọnọdụ uche onye ahụ.

Akụkọ ga-amasị gi:


Isiokwu: Ihe atọ inwe ọtụtụ ọnụ mgbanwe ego na-ebute\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

EFCC kwuru na Umar chọ nde naira ịrị

Naijiria nwere opeka mpe mgbanwe ego ise ; otu maka ndị na-atụbata mmanụ ụgbọala na Najiria, otu maka ndị ụkaalabụkụba na-aga njem okwukwe na Saudi Arabia, otu maka ndị ụka Kraist na-aga ala nsọ, ọzọ maka ndị na-agụ akwụkwọ na mba ofesi na otu ọnụ nke gọọmenti hiwere.

Dịka ndị ọkacharamara n'okwu akụnaụba bụ Pat Utomi na Uche Uwaleke siri kọwara onyentakụkọ BBC, inwe ọtụtụ mgbanwe ego nwere ọghọm.

Lee ụfọdụ ọghọm inwe ọtụtụ mgbanwe ego:

1. Ọ na-ebute mmerụaka

Pat Utomi kọwara na ọ na-eme  " Onye maa mmadụ enwe ohere igote ego n'ọnụala ma were ya tụọ mgbere, mana onye nwere mkpa ego ahụ iji tubata ihe ọ ga-eji mepụta ngwa ahịa n'ala anyị na amaghị mmadụ ọ gaghị eru ya aka.  Ọdịghị mma maka ọganihu azụmahịa."

N'okwu ya, Uwaleke nyere ọmụmatụ sị, "Dịka ọnụ ego mgbanwe nke gọọmenti bụ N305 , e resi mmadụ n'ọnụ ahụ, o nwere ike hapụ ihe a sịrị ya gote, resi ya onye ọzọ N365, nweta ọmụrụnwa.Mana ọ bụrụ na e nwere otu mgbanwe ego, ị gaghị enwe ike iregharị ya."

2. Ọ na-emenyụ ọkụ itinye uchu na imepụta ihe n' obodo.

Uwaleke sịrị na inwe mgbanwe ego dị ọtụtụ na-eme ọtụtụ ha dị uwengwụ. 'Sọọsọ ihe ha ga na-eme bụ ire ego dị ọnụala, agahị na-enwe mmepụta ihe.'

3. Ọ na eweda mmụbanye akụnaụba obodo

 Utomi kwuru na "ọ bụrụ na ndị mmadụ na-enweta ego mgbanwe ego n'ọnụ ala iji ziga nwa ha obodo oyibo maka ịgụ akwụkwọ, ọ ga-eme ka onye ọbụla chọọ iziga nwa ya obodo oyibo, ụlọ akwụkwọ ndị dị n'obodo anyị ga akpụ afọ n'ala. Mana ha go ya n'ọnụ otu mgbanwe ego,  ọ ga-eme ka ọtụtụ ego a na-etinye n'aguakwụkwọ na Naijiria jenite."

N'afọ ole na ole gara aga, Naijiria nwere nsogbu mgbanwe ego dịka akụnaụba ya kpụrụ afọ n'ala n'ihi ọdịda ọnụ ahịa mmanụ agbidi n'ahịa mba ụwa.

Ọ bụ ọnọdụ a mere na, dịka Uwaleke siri kwuo, ọ gaghị adabara Naijiria iso ndụmmọdụ IMF nyere.

Uwaleke kwuru na ọ bụrụ na Naijiria  nwe ya ugbua, na ọ ga arịa ya ahụ ịkwụ ụgwọ o ji na mba ofesi n'ihi n'ọ ga a dịrị ya oke ọnụ.

Akụkọ ga-amasị gị:


Isiokwu: Ihe chụrụ Kenneth Okonkwo n'ọsọ ọkwa gọvanọ Enugu steeti\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ihe nkiri 'Living in bondage' bụ ihe akachasị jii maa Kenneth Okonkwo na Nollywood

Okonkwo chọburu ịzọ ọkwa ọchịchị na ntuliaka 2019 n'okpuru pati APC n'Enugwu mana akụkọ pụtara na-ekwu na ọ gbaghị akwụkwọ e ji agba ya bụ ọsọ.

Otu onyeisi na pati APC n'Enugwu bụ Ebubeagụ Okafor gwara BBC Igbo n'ezie Okonkwo esoghị na mmadụ isii ga-azọ ya bụ ọkwa ụbọchị Septemba 30.

Kanayo O. Kanayo: Ihe m jiri chọọ ịzọ ịga ụlọomeiwu

Okafor kpọpụtara aha ndị gbara akwụkwọ ịzọ ọkwa gọvanọ n'okpuru pati APC n'Enugwu bụ ndị a:

1. Ayogu Eze

Eze bụ onye Igboese Nọt na Nsukka, ọ zobuola ọkwa gọvanọ n'Enugwu n'afọ 2015 mana Ifeanyi Ugwuanyi meriri ya.

Ọ gara ụlọikpe rue na ụlọikpe ukwu Naịjirịa mana Ugwuanyi merikwara ya wee bụrụ gọvanọ na-achị Enugwu ugbua.

Eze chọkwara ịpụta zọọ ọzọ ma ọ bụrụ na o nweta akwụkwọ ikike ndị pati ya na ntuliaka imeụlọ ha ga-eme.

2. Ifeanyi Nwoga

Nwoga bụ onye Agbani n'okpuru ọchịchị Nkanụ dị na Enugwu Ist.

Nwoga bụ onye ọkaikpe so ndịisi ụlọọrụ nwoga and Associates. Ọ bụbu ọkaipke ukwu nke Enugwu steeti tupu ọ tinyebe anya na ndọrọrndọrọ ọchịchị.

3. Akubue Augustine

Akubue bụ dibia Bekee ma bụrụ onye Igboetiti na Nsukka.

Ọ ruburu ọrụ n'otu mbaụwa United Nations ihe ruru afọ iri na anọ.

4. Benjamine Eche

Eche bụ onye Ọgwụ dị n'okpuru ọchịchị Ọgwụ n'Enugwu steeti.

5. Ejike Ugwu

Ugwu bụ onye Igboetiti dị na Nsukka.

6.  Geroge Ogara

Ogara bụ onye ọkaiwu ma bụrụkwa Igboeze Saụt dị na Nsukka, Enugwu steeti.

Kedụ ebe Kenneth Okonkwo nọ?

Dịka otu onyeisi n'otu pati APC n'Enugwu bụ Ebubeagu Okafor si gwa BBC Igbo, o kwuru na etu ọdị ugbua, Kenneth Okonkwo esoghizi na ndị na-azọ ndọrọndọrọ maka ọkwa gọvanọ n'Enugwu.

Okafor kwuru na nke a bụ maka na Okonkwo agalighi akwụkwọ e ji egosi ebumnobi ịzọ ọkwa ahụ n'ihi ego adịghị.

N'okwu ya; "Kenneth Okonkwo na-eme ihe egwuregwu, ọ pụa si na ya chọrọ ịzọ gọvanọ, a kụọrọ ya aka.

"O ruzie mgbe a ga-agba 'form', a chịta 'form' chịgara ya, gwa ya ego ole e ji agba ya, mana ya bụ nwa okorobịa gosiri na akọwasirọrị ya nkeọma.

"Mana oge akwụkwọ...


Isiokwu: Ihe dara n'ala emetula aja - Obasnajo\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Nke a ga-eme ya ụgboro abụọ Obasanjo n'akatọ Buhari na otu ya bụ APC n'ime ọnwa atọ.

Ọ sị na ha nabata gọọmenti a ọzọ ọ ga-egosi na ndị Naịjirịa na-akwado ihe ojoo ma ọ bụrụ na ha tinye kwa ndị emeghị ka ha sị kwu n'ọkwa ọchịchị ọzọ.

O kwuru ihe ndị a ebe otu ọhụrụ a kpọrọ 'New Nigeria Group' gara ị leta ya n'ụlọ ya.

Obasanjo ji kwa ohere ahụ were bo gọọmentị ndị APC ebubo na ha butere atụmatụ mebiri ahịa, nakwa ahụhụ dị icheiche na ndụ ndị ala Naịjiria.

Okwu ya ebeghị sọsọ n'otu APC, ọ gara n'iru katọ etu PDP sị ndị mmadụ agbaghara maka arịrịọ ha rịọrọ n'izuụka ole nn'ole gara aga.

Obasanjo sị na ọ bụghị otu APC maọbụ PDP ga-ejigide ala Naịjiria ma butekwara ha ọganiru n'udo.

Ọ sị "Ihe anyị chọrọ ụgbụa bụ otu si n'ime igwe mmadụ were pụta, otu ga-ebu ọdịnma ndị mmadụ n'obi".

Obasanjo ji ndụmọdụ mechie okwu ya ọ sị ha nnukwu ọrụ dị mana ha nwere ịke ị mee ihe dị na ya.

Gọọmenti Muhammadu Buhari asabeghị okwu Obasanjo kwuru, mana ha jiri nwayo nwayo sa nke okwubụrụ.

Ihe ndị mmadụ na-ekwu gbasara okwu Obasanjo:

Onye ọkaiwu Festus Keyamo kwuru n'akara tuwịta ya

Onye Sịnetọ bụ Shehu Sani kwuru uche ya

Femi Fani-Kayode onye bụbu Minịsta Njem ụgbọelu kwuru nke ya

Akụkọ ga-amasị gị


Isiokwu: Ihe di kwesịrị imere nwunye ya mụrụ nwa ọhụrụ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

N'omenala Igbo, ọ na-abụkarị nne nwaanyị mụrụ nwa ọhụrụ maọbụ nne di ya - ma ọ bụrụ na nne ya anọghị - na-ele ya ọmụgwọ.

N'ihi ọnọdụ a, ọtụtụ ụmụnwoke anaghị aghọta na e nwere ụzọ ole ha kwesịrị iji nyere nwunye ha aka.

Nwaanyị bịara ọmụgwọ na-anọkarị ihe dịka site n'izuụka abụọ ruo ihe ruru ọnwa atọ; oge ọ nọ ya, ọ na-ebukarị ihe niile gbasara inyere ya bụ nwaanyị mụrụ nwa ọhụrụ aka n'isi.

Mana gịnị ka nwaanyị a na-enyere aka ga-eme mgbe onye na-enyere ya aka lara?

Ebe a ka nna nwa ọhụrụ ahụ kwesịrị iwelite isi, gbaa ajụ ma buru nwunye ya n'isi.

Ị na-ajụ maka gịnị? Ọ bụ makana nwaanyị mụrụ nwa ọhụrụ na-achọ ohere ahụ ya ga-eji gbakee n'ihi ihe ọ gabigara n'ime ọnwa ole na ole o bu nwa n'afọ.

N'ihi na ọ ka bụrụ ọrụ ya ịhụkwa na nwa ọ mụpụtara dị ndụ ma nwee ezigbo ahụike, ọrụ ya anaghị ebi n'ịmụpụta ya; ọ na-atarakwa ahụhụ na-aga n'ihu ma ọ bụrụ na ọ hụghị onye enyemaka.

Mana dịka di ya, lee ihe ndị ị ga-emenwuru ya iji nyere ya aka:

Ị ga-akwadonwu nwunye gị site n'ime ihe ndị a:

1) Nye onwe gị nri

N'ọtụtụ ezinaụlọ, ọ bụkwa nwaanyị mụrụ nwa ọhụrụ na-esi nri enye ezinaụlọ ya, n'agbanyeghi na o nwereike ọ rahụghị ụra ọfụma n'abalị.

Mana ị chọọ imere ya ihe ọma, nwanne biko sie nri nye gị na ndị ọzọ nọ n'ụlọ, maọbụ ị kpọrọ nwunye gị pụọ apụ gaa rie nri.

Zụlatara ya nri maọbụ ị chọta onye ga na-esiri ya nri ruo mgbe ọ ga-enwekwa ike na-esi nri dịka o si emebu.

2) Lekọta nwa a mụrụ ọhụrụ

Ọ bụghị nwa niile na-arahụ ụra n'abalị, oge onye niile na-arahụ ụra.

Nke a na-eme ka ọ raa nwaanyị mụrụ nwa ọhụrụ ahụ ịrahụ ụra ihe ruru awa isii ruo asatọ dịka o kwesịrị.

Tinyekwuoro arahụghị ụra ahụ, ọ ga-enye nwa ara ma lekọtakwa ya ma n'ụtụtụ, ehihie, abalị, ọ na-esocha ebute ike ọgwụgwụ, ma nwekwaa ike ibute nsogbu ụbụrụ nke Bekee kpọrọ "post-natal depression".

Ya mere gị bụ di ya kwesịrị ịgba mbọ lekọta nwa gị ụfọdụ oge iji nye nwunye gị ohere izuru ike ma rahụ ụra.

3) Gaa ozi n'ụlọ

Nwa abụghị nke naanị ya, nyere ya aka kuru nwa unu mgbe ụfọdụ, nyere ya aka saa nwa ahụ, nye nwa nri ma ọ bụrụ na nwa malite...


Isiokwu: Ihe dị iche na kalenda ndị Igbo na nke Bekee\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Foto na-egosi aha ụbọchị ahịa n'ala Igbo... Eke, Orie Afọ & Nkwọ.

Ha bụ Eke, Orie, Afọ na Nkwọ.

Ahịa ndị a ka ndi Igbo na-eji agu afọ nke a na-akpọ 'Igbo calendar' na Bekee.

Foto na-egosi aha ụbọchị ahịa n'ala Igbo... Eke, Orie Afọ & Nkwọ.

Ọtụtụ obodo nwere ụzọ ha na-esi agụ ụbọchị, izuụka, ọnwa na afọ nke ha, mana nke ndị mmadụ kacha mara bụ nke ndị Bekee kpọrọ 'gregorian calendar'.

Kedụ ka kalenda ndị Igbo sị dị iche na nke ndị Bekee?

Kalendar nke ndị Bekee.

Iji afọ 2020 maa atụ

Afọ 2020 nke Bekee nwere ọnwa iri na abụọ (12).

Nke Igbo nwere iri na atọ (13).

A bịa n'ụbọchị ole dị n'otu ọnwa, nke ndị Bekee dị iri atọ (30) ebe nke ndị Igbo dị iri abụọ na asatọ (28).

Ihe ndị Igbo na-akpọ ọnwa niile dị afọ nakwa ihe ndị Bekee na-akpọ ha

Ka anyị nwale kalenda nke Gregorian  na ọnwa ya na nke Igbo dịka Odumegwu Obudigwe bụ onye ọkachamara n'omenala bụkwara onye nchịkọta omenala na njem elete n'Aguleri, Anambra steeti.

January/ February-     Ọnwa ntufu

March  -     Ọnwa etufucha agunye nge

April-       Ọnwa nge

May-       Ọnwa abụọ

June-       Ọnwa atọ

July-       Ọnwa anọ

August-       Ọnwa ise

September  -  Ọnwa isii

October    -   Ọnwa asaa

November   -  Ọnwa asatọ

December    -  Ọnwa ụma mara afọ

       - Ọnwa ntufu (ọnwa nke ịkpaazụ)

Ụbọchị izuụka Bekee na nke Igbo

Dịka ndị Bekee na-eme ọnụ ọgụgụ izuụka ha site n'ụbọchị ụka (Sunday) rue n'ụbọchị ezumike (Saturday), ndị Igbo na-eji ụbọchị ahịa eme ọnụ ọgụgụ nke ha.

Ha na-ebido n'ahịa Eke rue na Nkwọ.

E nwere ụbọchị anọ (4) n'otu izu mana nke Bekee nwere ụbọchị asaa (7).

Izuụka ole ka ndị Igbo nwere?

Dkt Nnabuihe nke Mahadum Legọs kọwara na izuụka asaa bụ otu ọnwa n'ọgụgọ afọ Igbo mana izu anọ bụ otu ọnwa na nke ndị Bekee.

Ọmụmatụ ọnwa Ọgọst 2020 na izuụka ole o nwere

Etu kalendar Igbo na nke Gregorịan siri yie onwe ha.

Akụkọ ga-amasị gị


Isiokwu: Ihe gọọmentị kwesiri ịme iji gbalahụ 'Recession'\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

O kọwara na gọvanọ ndị steeti na-eti mkpu nwere ikike iti ya bụ mkpu.

Ọ sị na ọ bụ maka na ọtụtụ ihe metụtara ọchịchị na akụnaụba obodo adabanyeghị.

Gịnị bụzị usoro ga-agbanwe ihe?

Ụlọọrụ Andersen Tax akọwala ụzọ a na-esi agbakọ ụgwọ ụtụ isi

Okere kọwara na gọọmentị etiti kwesiri ime Naịjirịa ka ọ bụrụ obodo ebe azụmahịa dị mfe site na Restructuiring.

Nke a pụtara na steeti dị icheiche agaghị atụkwasị anya n'ego gọọmentị etiti na-enye ha.

Ya mere na steeti dị icheiche kwesiri ịkwalite akụnaụba obodo nke ha.

O kwukwara na e kwesiri ịnwe mkparịtaụka n'etiti gọọmentị na steeti ndị a iji chọpụta ụzọ ha ga-esi mezuo ya bụ ihe.

Na ngwụcha, o kwuru na inye steeti ndị a enyemaka bụ ihe ga-eme ka ha kwuru n'onwe ha n'oge adịghị anya.


Isiokwu: Ihe i kwesiri ma maka Chioma Uzodinma; nwunye gọvanọ Imo steeti\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ọtụtụ ndị ma di ya bụ Hope Uzodinma; bụ onye ọ lụrụ n'afọ 2015 ka ọ gbachara nwunye ya nke mbụ alụkwaghịm, mana ụfọdụ amaghị Chioma a bụ onye ga-abụ 'nne mbụ' na steeti ahụ.

Lee ihe ndị BBC Igbo chọpụtara maka nwaanyị a.

Ihe nkiri a ga-amasị gị:

Etu ụmụnwaanyị Biafra si husie anya n'oge agha


Isiokwu: Ihe i kwesiri ịma tupu i yiwe 'waist trainers'\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ya bụ afọ tara ata, ara buru ebu na ukwu dọnyere adọnye kpọmkwem.

I nwee nke a, ị mara na i chizugo, bụrụzie olu gbajie ihe ọbụla nwere olu.

Ụdị ahụ a abụghị taa ka ọ malitere iwuru ụmụnwaanyị, mana ụzọ e si aga Ọnịcha dịghịghịkwanụ nso cha cha.

Ngala ụmụnwaanyị na-akarị akarị ma ha nwee ụdịrị ahụ mere ọtụtụ ji eforo ntutu taa ime ihe ọbụla ọ ga-eri iji nweta ahụ iko mmanya.

Mana ya bụ okwu inwetakwanụ afọ tara ata abụghị ugbo a na-aga ma e bughi mmiri maka na ụdị ahụ ndị Afịrịka nwere na-echere ha aka dị egwu, ọ na-arịa ahụ nke ukwuu ọkachasị maọbụrụ na nwaanyị amụọla nwa.

Nke a kpatara ha jiri malite iṅomi ihe ụmụnwaanyị ndị ọcha na-eme na ihe ha na-eyi iji nweta afọ tara ata nke a kpọrọ "Corsets" na Bekee.

Ọtụtụ ụmụnwaanyị ndị a ma ama dịka Beyonce, Kim Kardashian na-eyikwa ya ma na-egosi ya na soshal midia.

Ya mere ọtụtụ ụmụnwaanyị ji na-eyikwa ya bụ ihe nakwa nke a na-akpọ "Waist Trainers" bụ nke ị ga-eyi ma ị na-emegharị ahụ iji hazie afọ gị mee ka ọ baa n'ime.

Mana ajụjụ dị mkpa ịjụ bụ, ọ bụ naanị inweta afọ tara ata, kedụkwanụ maka ahụike nwaanyị na-eyi ihe ndị a? O nwere ihe ọ na-eme n'ahụ ya ka ọ dị mma iyiri na-aga?

BBC Igbo buru ajụjụ ndị a bugara Dọkịnta na-ahụ maka ahụike ahụ ụmụnwaanyị bụ Chidiebele Ojukwu.

Ọ gwara BBC Igbo na  e nwere ọtụtụ ihe ndị na-eso iyi ya bụ ihe nke na-emegide ahụ nwaanyị n'ụzọ dị icheiche mana ụmụnwaanyị amaghị.

Ihe ise iyi 'corset' na 'waist trainer' na-eme n'ahụ nwaanyị.

1. Ọ na-afịkọ ihe dị n'ime ahụ nwaanyị dịka eriri afọ

Dịka dọkinta Ojukwu siri kwuo, etu "Corset" ebuba afọ mmadụ ime bụ na ọ na-afịkọ akwara afọ mmadụ ma jide ihe ndị dị n'ime afọ dịka  eriri afọ na ihe ndị ọzọ kekọsịa ma bụgharịa ya ebe ha kwesiri idị. Ya bụ o si ebe eriri afọ kwesiri ịdi, bụgharịa ya maka na ohere adịghịzi ịnabata ebe ọ ga-anọ. Nke a nwereike ibute nsogbu dị icheiche so egwerighi nri nke ọma n'afọ mmadụ ga-ebute nsogbu afọ dị icheiche.

2. O nwereike imetụta akụkụ ahụ dị n'ukwu nwaanyị nke a kpọrọ 'pelvic organ' na Bekee.

Ụfọdụ akụkụ ahụ ndị a bụ akpa nwa, akpa...


Isiokwu: Ihe iri Afrịka rụpụtara n'ihi Covid-19\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

'Doctor robot' n'ụlọọgwụ

Lee ihe iri n'ime ndị ahụ anyị họpụtara:

1. "Doctor Car robot"

Ụmụakwụkwo na Polyteknik Dakar nke dị na Senegal arụọla otu ịgwe ga-enyeaka belata mfesa ọrịa ahụ site na dọkịta rue na onye ọ na-agwọ.

Igwe ahụ nwere oseefoto nke ha tinyere ya n'ime a ga-esinwu n'ebe toro aka na-apị. Ụmụakwụkwọ ahụ kwuru na igwe a nwereike ịnye ndị mmadụ edopuru iche nri na ọgwụ.

2. Igwe nkwọmaka

Stephen ritere ntụrụgọ n'aka onyeisiala mba Kenya maka ihe a ọ rụrụ

Nwata akwụkwọ mba Kenya dị naanị afọ itoolu mepụtara ọsịsị igwe nkwọmaka iji belata mfesa covid-19.

Igwe ahụ nyere ndị mmadụ aka ịkwọ aka n'emetụghị ihe ọbụla aka kama jiri ụkwụ ha emetụya. E nyere Stephen ntụrụgo n'ọnwa Juun maka nke a.

3. Igwe nkutume'RESPIRE-19'

Usman Dalhatu sị na ọ na-eche ka nyocha igwe nkutume ya pụta

Dịka ụkọ nkutume na-abawanye n'ụlọọgwu na Naịjịrịa, nwata akwụkwọ dị afọ 20 aha ya bụ Isman Dakhatu gbalịrị ịnye aka.

Dalhatu na-agụ 'Engineering' rụpụtara igwe ahụ ga-enyere ndị mmadụ aka ịku ume. O kwuru na ọ na-achọ ịrụ ihe ruru iri abụọ.

4. Ịbipụta mkpuchimi nke 3D

Mbipute si na 3D nyere ha aka ibiputa mkpuchimi otu narị kwa ụbọchị

Natalie Raphil bụ onye chọpụtara ụlọọrụ "Robots Can Think" na mba Saụt Afrịka. O ji ihe mbipute nke 3D arụpụta akwa mkpuchi imi ruru otu narị kwa ụbọchị.

Ọ na-ekesakwa nke a n'ụlọọgwụ ndị a ma ama n'obodo Johannesburg. Ọ kara ọnụọgụgụ ndị bu coronavirus na mba Afrịka nọ na mba Saụt Afrịka.

5. Ite ịkwọaka nke ji 'Solar' arụ ọrụ

Ọrụakpụụkwụ bụ Richard Kwarteng na nwanne ya nwoke bụ Jude Osei chepụtara ma rụọ ite ikwọaka nke ji anwụ arụ ọrụ iji kwalite ndebe ebe ọbụla ọcha.

Mgbe aka mmadụ bịara igwe ahụ nso, ọ wepụta mmiri ncha ma kpọọ oku mgbe ntabianya 25 gachara iji chetara onye ahụ ya kwodebe aka ya dịka iwu WHO si kwuo.

6. Nnyocha ngụ site n'ịntanetị

Ndị ọrụ injinia na mba Tunishia arụpụtala peeji ịntaneetị na-elebanye anya na nnyocha ngụ mmadụ ịma ma onye ahụ enwereike ibu coronavirus.

Ndị nnyocha na National Institute of Applied Science and Technology n'obodo...