Isiokwu: Na Kenya a wala otu onye ekwesighị isi\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

A wara nwoke na-ekwesịghị isi

Dịka akụkọ onye ntaakụkọ BBC nọ na Nairobi bụ  Anne Soy, siri kwuo, a kwusịla dọkịta na ndị nọọsụ mere nke a ọrụ n'ike.

Nke a bụ nnukwu nghakọ ndị na-arịa ọrịa enwerela n'obodo ahụ.

A kwabatara mmadụ abụọ na-arịa ọrịa na amaghị onwe ha n'ụlọọgwụ ụbọchị ụka; otu nwere  mkpụkọ ọbara n' ụbụrụ, nke ọzọ nwere ebe zara aza n'isi ya.

Akụkọ ndị ọzọ ga-amasi gị:

E kweresịrị iwepụ mkpụkọ ọbara ngwangwa kama a wara isi onye nke nwere ebe zara aza n'isi ya.

Ọ bụ mgbe dọkịta wara isi ahụ ka ọ ghọtara  nzọghe ahụ ha mere.

Onyeisi ụlọọgwụ ahụ kwuru na ọnye ahụ awara isi na-adị mma ma kwukwa na nyocha na-aga n'ihu.

Mana ndị dọkịta nọ n'ụlọọgwụ kwụnyere onye otu ha n'azụ. ha na-asị ndị isi ụlọọgwụ nye onye ọ dịri ịkwadọ ma nye ndị ọria akara jị mata onye bụ onye.

Ngalaba nyocha ọrụ ahụike dị n'aka kwuru na nke a bụ mbụ a na-enwe ụdị nghakọ na mba Kenya. Ha enyela ụlọọgwụ ahụ iwu ka ha nye akwụkwọ nkọwa ihe mere, ebe kwuru na ha ga-eme gbatakwuoọnụgi banyere ya.


Isiokwu: Na Naijiria ndị ọrụ ahụike ga-agba abụbụọrụ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Mịnịsta na-ahụ maka ahụike bụ Isaac Adewole hibere kọmiti maka nchọpụta ọnọdụ ọnụọgụgụ na ahụike ndị najiria akpọrọ 2018 Nigeria Demographic Health Survey (NDHS) na bekee nsonso a

Dịka onyeisi otu jikọrọ ndị ọrụ ahụike bụ Joint Health Sector Union (JOHESU) n'aha bekee bụ Josiah Biobelemoye, siri kwuo n'akwụkwọ otu ahụ depụtara, ihe butere abụbọọrụ ahụ bụ omume 'ọgbasaghị m' nke gọọmenti na ndị ndu ngalaba ahụike.

N'ụbọchị Monde, ha kwuru na ha ga-ebido abụbụọrụ n'abalị Tuusde ma ọ bụrụ na gọọmennt hapụ ime ihe ha chọrọ.

Ihe ndị ọrụ ahụike chọrọ ka gọọmentị mere ha dịka Biobelemoye siri kọwaa gụnyere ibuli ụgwọọnwa ndị ọrụahụike, iwe ndị ọhụrụ n'ọrụ nakwa imezu mkpebi ụlọikpe nwere n'okwu ha na gọọmenti etiti nwere n'ibuli afọ onye ọrụahụike na-arụ ọrụ site n'afọ iri isii gaa afọ iri isii na ise.

O kwuru na ndị ọrụ ahụike kwụsịrị abụbụọrụ ha gbara n'ọnwa Septemba 30, afọ 2017 ka ha na gọọmenti tinyechara aka n'akwụkwọ nkwekọrịta nke a kpọrọ, Memorandum of Terms of Settlement (MOTS) na bekee.

Dịka o siri kwuo, e kwesịrị imezu ihe nile ekwekọrịtara n'akwụkwọ nkwekọrịta a n'ime izuụka ise ha jiri kwụsị abụbụọrụ ahụ ha gbara na mbụ.

O kwuru na ọnwa isii agala kemgbe ha jiri kwusị abụbụọrụ mana gọọmenti emebeghị ihe doro anya banyere ihe niile bụ okwu.

Biobelemoye kwuru na n'abalị ise nke ọnwa Febrụwarị, otu ha nyere gọọmenti abalị iri abụọ na otu iji mezuo nkwekọrịta ha nwere.

Ọ gara n'ihu kwuo na ha tụkwasara abalị iri atọ ka abalị iri abụọ na otu ha nyere ha gara.

Akụkọ ga-amasị gị:


Isiokwu: Na Plateau steeti e gbuola mmadụ 11\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Nsogbu Fulani na-achị ehi na ndị ọrụ ugbo atala isi ọtụtụ ndị mmadụ na Naijiria

Ha gbukwara mmadụ isii n'ime obodo Ganda dị na Dafu nke dị n'okpuru ọchịchị Bokkos ndị dịcha na Plateau steeti.

Ha gbakwara ụlọ karịrị ụlọ irị ise ọkụ ma merụkwa ọtụtụ ndị mmadụ ahụ.

Nke a na-eme ka onyeisiala bụ Muhammadu Buhari sepụchara ụkwụ njem ọ gara na steeti ahụ ebe ọ gara mepe ngalaba steeti ahụ na-ahụ maka ikpa udo.

Ọnụ na-ekwuchitere otu ndị ntorobịa n'obodo ahụ bụ Lawrence Zongo, kwuru na mmadụ ise egburu ebe ahụ gụnyere:  Illa Isa Peter bụ onye gbara afọ 52, Henry Audu afọ 25, Emmanuel Joseph dị afọ 16, Christopher Joseph, afọ 16 na Peace Joseph dị afọ isii. Atọ n'ime ndị a bụ ụmụnne nke abụọ bụ ejima.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

Onyeisi ndị Irigwe Development Association (IDA) bụ Sunday Abdu, gwara ndị ntaakụkọ na Jos, na iihe mere na mwakpo Miango bụ eziokwu.

Abdu sịrị: "Ọ bụ eziokwu na ndị Fulani na-achị ehị gburu mmadụ ise na Miango na mwakpo bidoro n'abali Tọọsde ruo chi ofifo ụnyaahụ(Fraide).

"Ndị ọzọ bụ ndị emerụrụ ahụ na mwakpọ ahụ e nweghị onye chọrọ ha okwu. E bugala ozu ndị ahụ n' ụlọọzụ dị n'ụlọọgwụ. Anyi anaghịzi akụ gbanụgbanụ ili ndị nke anyị egburu. Oge ọbụla anyị kwadoro ili ha, anyị ga-eme ka ndị mmadụ mara.

"Ndị na achị ehi na-egbusịsị anyị mana ọ bụ ha bụ ndị na-ebenụ. Kedụ ụdị agụgọ dị otu a? Anyị na-arịọ ndị ọrụ nchekwa ka ha tinyekwuo uchu n'ọrụ nche iji kwụsị mbibi na ịla ndụ n'iyi na-aga n'ihu."

Otu onye ndu ndị obodo na Bokkos bụ Matawa Mankut, kwetakwara na ihe mere n'obodo Ganda ụnyaahụ bụ eziokwu.

Mankut sị: "Anyị nọ n'ili ozu ugbua iji likọta ndị e gburu. Anyị na-arịọ steeti na gọọmenti etiti ka ha gbatara anyị ọsọ enyemaka iji chekwa ndụ anyị na ihe anyị nwere n'ihi na ndị a na-achọ ikpochapụ anyị."

Ọnụ na-ekwuru otu ndị agha nchekwa nke a kpọrọ 'Operation Safe Haven' bụ Majọ Adam Umar, kwuru na ihe e kwuru mere ma kwukwa na mgbe ndị mmadụ titara ha mkpu akwa na ha mere ngwa nwgwangwa zaa ha oku.

Umar kwuru na mgbe ha rutere na ndị mwakpo ahụ agbalagala.

Ọ gara n'ihu kwue na ndị...


Isiokwu: Na Senegal a na-enwe ọgbakọ banyere ịba\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Anwụnta na-ebute ọrịa ịba

Nke a bụ afọ iri abụọ kemgbe ejirri nwe ọgbakọ  ụzọ dị icheiche agaesi merie ịba nke a kpọrọ 'Multilateral Initiative on Malaria,' na bekee na-emekwara na mba Senegal.

O ge ahụ, olileanya na a ga-ekpochapụ ịba nke a na-ebute site na anwụnta ka dị anya.

Ma ugbua, ngalaba ahụike mba ụwa bụ WHO n'aha ịchafụ kwenyere na kpochapụ ịba na mba Afrịka isii;  Algeria,  Comoros, Madagascar,  Gambia, Zimbabwe na Senegal.

 Senegal agbalịela n'ọgụ ha na-alụ site na i belata 40% ọnwụ site n'ọrịa ịba  na 10 pasenti.

Ọganihu e nwere na-egosi nsogbu ọhụrụ. Ịba na-agbaike  na mba iri itoolu n'ụwa mana ọnwụ site n'ịba kachasxsị na naani ịrị na asatọ n'ime ha.

ọnwụ site n'ọrịa ịba gbaliri elu na Najiria, Aịvrị Kostụ, Saụt Sudan na Centralụ Afrika Repọblik.

 Dịka WHO siri kwuo, ịba na-egbu ihe karịrị mmadụ 400,000 kwa afọ, ọtụtụ n'ime ha bụ ụmụaka.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Na Zamfara steeti, mmadụ ruru 27 anwụọla na mwakpo ndị ohi ehi\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Na Zamfara steeti, nsogbu ndị ohi ataala isi ọtụtụ mmadụ na ọtụtụ ehi

Otu onye bi na Gidan Goga, otu obodo so n'ime ise ahụ ndị ohi-ehi wakporo bụ Makau Malikawa kwuru n'ezie na ndị omekome ahụ wakporo ime obodo ise, merụọ mmadụ iri ahụ.

Malikawa kwukwara na otu n'ime mmadụ iri ahụ merụrụ ahụ nwụrụ n'ụtụtụ taa(Tọzde), ebe ndị ụfọdụ ka nọ n'ụlọọgwụ ịnata nleta.

Ọ gara n'ihu kwuo n'obodo ndị ihe a metụtara tọgbọrọ chakoo ugbua, n'ihi na ndị mmadụ gbara ọsọ maka ndị mwakpo ahụ ndị gbara ụfọdụ ụlọ ọkụ kwuru na ha ga-abịa ọzọ.

Mana ọnụ na-ekwuru ndị uweojii na steeti ahụ bụ SP Muhammad Shehu kwuru na akụkọ na mmadụ 30 nwụrụ na steeti ahụ n'ime mwakpo ahụ bụ okwu ụgha.

Shehu kwuru na ọ bụ naani mmadụ atọ nwụrụ.

Akụkọ ga-amasị gị:

O kwukwara na ọ bụ imeobodo abụọ ka a wakporo.

O kwuru na ndị uweojii menyụrụ ọkụ nsogbu ahụ n'obodo Danjoni ebe ha chụrụ ndị omekeome ahụ ụkwụ ete aja.


Isiokwu: Na Zamfara steeti, ọgụ erịala isi mmadụ 35\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

N'ozi mgbasa ozi nke Gọvanọ Abubakar wepụtara, ọ katọrọ mkpamkpa nke ndị omekome, ma nye ndị ọrụ nchekwa iwu ka ha mee gbanụgbanụ nwụchie ndị mere mpụ ahụ.

O kwuru na nsogbu nchekwa na-emetụta akụnaụba nke ga-akwalite steeti ahụ, n'ihi na e nweghị udo, oganihu agaghị adị.

Ọ gara n'ihu tie ndị ezinaụlọ ndị e gburu na ndị merụrụ ahụ aka n'obi, ma rịọ Allah ka o nye ndị nwuru anwụ udo.


Isiokwu: Na ubọchị Kansa na ụwa niile, a na ajụ maka ohere inwete ọgwụgwọ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ndị nyocha ka na-achọ ụzọ esi agwọ ọrịa Kansa

Ndị ọkacha mara na-ekwu na kansa nke ara, nke akpamamịrị, nke umeji na nke ọnụ akpa nwa (cervix) bụ ọdịrị kansa nke kachasị enye ndị mmadụ nsogbu na Naịjirịa.

Ndị International Atomic Energy Agency (IAEA) kwuru sị na enwere nanị ngwaọrụ redioterapi atọ na-arụ ọrụ na gburugburu Naịjirịa, nke kpatara ha ji chere na Naịjirịa so n'obodo ndị kacha nwee mkpa ngwaọrụ a.

Nyocha ndị otu Radiation Oncology mere n'ụlọọgwụ ndị mahadum dị na Ibadan bụ University College Hospital (UCH) n'afọ 2016, ha chọpụtara na ihe ruru pasenti iri asatọ na-arịa ọrịa kansa enweghi ego ha ji akwụ ụgwọ iji nwete redioterapi nwere ike ịgwọ ha.

Ha chọpụtakwara na ọ na-arakwa ndị na-ebighi nso ebe ngwaọrụ a dị ahụ inwete ọgwụgwọ

Ihe ndị mmadụ na-ekwu na igwe okwu ọhụrụ (social media)

Ndị mmadụ tinyere ọnụ n'ihe gbasara ọrịa kansa na ụzọ esi ekpochapụ ya.


Isiokwu: Naanị onuku ga-ekweta na Buhari emela ọfụma - Obasanjo\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Okwuru na naanị ndị bụ onuku ga-ekwete na Buhari emela ọfụma n'obodo Naịjirịa.

Obasanjo kwuru nke a iji gọnarị akụkọ na-agagharị na sọshal midia na ya na-etozi Buhari n'ihe ọ na-arụ.

O boro okwu a n'isi ndị na-edufu Buhari nakwa ndị na-achọ ka ọ banye ọchịchị n'ụzọ ọbụla.

Obasanjo kwuru na kama ndị na-akwado Buhari ga-agba mbọ dozie akụnaụba obodo, ha na-ebugharị okwu ụgha.

N'okwu ya,"Agaghị m akwado ọdida. A tụgharịbeghị m n'akwụkwọ m degara Buhari n'ọnwa Jenụwarị 23 nke afọ a."

Ndị obodo ma na m kwuputara maka ụbịam, ebighi n'udo, ya na ihe dika mgbasa Naịjirịa nke adighi ike ọchichị Buhari butere.

"Aga m na-ekwuputa ihe dị n'obi m. Onweghị okwu ụgha ọbụla nwereike ikwusị ndị Naịjirịa ịchọta ọnye ọchịchị ọhụrụ."

Ogbugbu ndị nso Kraist na-ewe Trump iwe

Gbasara nzukọ Donald Trump na Buhari mere n'oge na-adighị anya,Obasanjo kwuru na ọ huru isiokwu ato ndị a:

Akụkọ ndị ọzọ ga-amasi gị:


Isiokwu: Nafdac ebuliela mmachi Emzor na ndị ọzọ na-ere codeine\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ndị Nafdac machiri ụlọọrụ anọ maka nchọpụta BBC mere maka etu ndị mmadụ si emebi ọgwụ ụkwara nwere codeine ha na-arụpụta

Ha kwukwara na ọrụ nwekwara ike ibido ịga etu o si agabu.

Nafdac kwuru na ha na ndị isi ụlọọrụ atọ a zukọrọ n'ụbọchị Tọọsde bụ Mee 10, ebe ha nyochara mmepụta na nkesa ọgwụ nwere codeine nakwa.

Onyeisi ndị Nafdac bụ ọkammụta Mojisola Adeyeye, kpọkọrọ nzukọ a ebe ndị na-ahụ maka nyocha na mmezu iwu bụ 'Investigation and Enforcement (I&E)', ndị 'Drug Evaluation Research (DER)' na ndị 'Narcotics and Controlled Substances (NCS)' n'ụlọọrụ ndị Nafdac bidoro ya bụ nzukọ.

Dịka ha siri kwuo, ihe ha kpebiri na nzukọ a bụ na ụlọọrụ atọ a ga-ebido ịweghachite ọgwụ ndị nke ha kesasịrị, nke Nafdac ga-etinye anya ịhụ na ọ gara n'ụzọ ziri ezi.

Ka Nafdac buliri mmachi a, ha nyere iwu sị ka a kwụsị mmepụta ọgwụ codeine ozugbo ozugbo. Ha kwukwara na ha bụ Nafdac ga-etinye uchu ịhụ na ha mere ihe a gwara ha.

Na nzukọ a, Nafdac kwuru na ha agaghị enye onye ọbụla chọrọ ịtụbata codeine akwụkwọ ikike nke bekee kpọrọ 'permit' ruo mgbe ọzọ ha ga-ama ọkwa ya.

Ha rikwara ụlọọrụ atọ a iwu ha kwuru ruru iwu ndị ha dara.

Codeine, ọtọmegbum


Isiokwu: Nafdac laghachinụ n'ọdọ ụgbọ mmiri - Osinbajo\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Akụkọ na-ekwu na ụfọdụ ndị ndọrọndọrọ ọchịchị na-eke ndị ntorobịa ọgwụ dịka ihe onyinye

Iwu a biara ka o tebeghi aka onyeisi Nafdac bụ Mojisola Adeyeye boro ọṅuṅu ọgwụ ike dị n'etiti ndị ntoroọbia na ntụbata ụfọdụ ihe ndị amachiri n'iwu.

Nafdac kwuru na mkpebi a ga-enyeaka ibelata ntụbata ogwuike na ihe ndị ọzọ na-adịghị ahụ mma na Naịjirịa.

N'ọnụ ha,"Nafdac natara akwụkwọ osote onyeisiala weputara na Mee 16."

Adeyeye kwuru na n'oge adịghị anya ọtụtụ ndị Naịjirịa anwụọla maka ọgwụ ike na nri na adịghị ahụ mma.

Ọ kwuru na ọgwụike dịka Codeine,Tramadol, na pentazocine egbuola ọtụtụ ndị mmadụ.

Ọgwuike egbuola ọtụtụ ndi ntoroọbia na Naịjirịa n'oge na-adịghị anya

N'ọnụ ya,ọnwụ ndị a mere maka e wepụrụ Nafdac na ọdọ ụgbọ mmiri kemgbe 2011.

Adeleke kwuru na ọ bụkwa maka ihe nyocha ndị BBC mere nke gosipụtara nnukwu ọhọm dị n'ọgwụ akpọrọ Codeine wetara uche Nafdac n'ịlaghachị n'ọdọ ụgbọ mmiri.

O kwuru na Nafdac ga-akwụsị mbụbata ọgwụike n'ọdọ ụgbọ mmiri.

Akụkọ ndị ga-amasi gị:


Isiokwu: Nafdac: Ịtụbata ọgwụ ka uru karịa ịkụ ya - Azubuike Chukwumereije\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Onye ọkụ ọgwụ bụ Azubuike Chukwumeriji sị na-atụmatụ gọọmenti hibere maka ịchekwa ya bụ ọrụ karịrị ike, na-eri oge ma dịkwa okeọnụ.

Azubuike sị na-enweghị akụrụngwa, na oke ụtụisi a na-ana ha bụ ụfọdụ ihe n'echere ha akamgba na ya bụ ọrụ.

Ọ sị, " ego ọ na-eri anyị iji mepụta ọgwụ karịrị ego eji atụbata otu ọgwụ ahụ. A na-anakwa anyị ọtụtụ ụtụisi tinyere enweghị ọkụ bụ nke na-adọhachị anyị akaelekere azụ".

Azubuike maraatụ na ya ma ndị otu ha mechichere ebe ha na-akụ ọgwụ gazia bubatawa ọgwụ maka nsogbu ndị a.

N'agbanyeghị nke a, ọ sị na ụfọdụ ndị otu ha anaghị enwe ndidi ka ọrụaka ha mitawa mkpụrụ, na ha chọrọ ego ọkụọkụ nke taa nke echi.

Otu na-ahụ maka ịchekwa ọgwụ na ahịa ọgwụ bụ National Agency for Food and Drug Administration and Control (Nafdac) kwuru na ụzọ asaa n'ime iri bụ ọgwụ a na-aṅụ na Naịjirịa sị mba ofesi, ebe atọ nke ọzọ si obodo a.

Ebe ndị na-akụ ọgwụ na-eche na ọ ka mma ka ọtụtụ ọgwụ a na-ego na Naịjirịa sị obodo a, onyeisioche ụlọọrụ Nafdac, bụ Ọkankuzi (Prof.) Mojisola Adeyeye sị na ihe ka mkpa bụ nke onye na-eme ya mee ya nke ọma.

Azubuike Chukwumerije na-akọwa na ọgwụ ikpo asaa a na-atụbata na Naịjirịa gosiri ego ole sị mba a aga ofesi n'ihi ọgwụ, bụ nke ekwesiri iji tinye n'ọrụ wee ndị mmadụ ọrụ.

Mbọ niile BBC gbara ị nụ ọnụ okwu onyeisioche ndị Pharmacitical Society of Nigeria bụ Sam Ohuabunwa amịtaghị mkpụrụ.

Akụkọ ga-amasị gị

Gịnị ka ị ma maka ‘Nwaanyị Nnewi’?


Isiokwu: Naijiria Vs Serbia: Mikel Obi atụọla arịrị\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Mikel Obi gbaara otu Chelsea bọọlụ tupu ọ gaa Chaịna

Mikel na-agba mbọ inweta akwụkwọ mba Chaịna ebe ọ na-agbara otu egwuregwu Tiajin Teda, bọọlụ.

Nke a bụkwa ihe mere na o soghị n'asọmpi Naijiria na ndị Poland gbara n'izu gara aga.

Mikel kwupụtara ka ọ dị ya n'obi gbasara asọmpi echi n'igwe okwu, 'Twitter' sị: "N'ihi ọnọdụ m amaghị ka m ga-esi mee, agaghị m esonye n'egwuregwu anyị na ndị Serbia ga-agba echi.

"Obi dị m mwute, ike gwụrụ m, mana ana m enye ndị otu anyị nkwado m niile."

End of Twitter post, 1


Isiokwu: Naijiria etinyela udu mmanụagbịdị 225,000 n'ihe a na-emepụta\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Mmanụ agbịdị Naijiria na-egwupụta gbagoro kemgbe ndị agha nnupụisi Naija-Delta belatara mkpamkpa ha na-akpa na mpaghara ahụ

Dịka akwụkwọ akụkọ Vanguard sir kwuo, ọ bụ Shell, ụlọọrụ na-egwupụta mmanụ mere nrụzị ahụ nke mere ka ha na egwupụtazi udu mmanụ dara karịa nde dola isii n'ọnụ ọ dara n'ahịa mmanụ ugbua.

Dika ozi siri kwuo,  udu mmanụ ruru otu nde(one million barrels) hapụrụ ọdụ mmanụ nke Bonga na ime ụgbọmmịrị , a kpọrọ 'Suezmax Narmada Spirit' gawa ahịa mba ofesi n'ụbọchị Wenezde.

Shell kwuru n'oge gara aga na ha ga-ebido nrụzi ebe ngwupụta mmanụ dị na Bonga iji mee ka ọrụ ha ebe ahụ na-aga dịka ọ kwesịrị.

Ọnụ na-ekwuchitere Shell bụ Bamidele Odugbesan,kwuru na akwụkwọ ọzị O depụrụ na "nrụzị a ga enye aka hụ na anyị gara n'ihu na ngwpụta mmanụ ma wepụ arụkata akwụsi akpaghị akpa."


Isiokwu: Naijiria kachasị atụbata mmanụ n'ụwa niile\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ụlọ osisi mmanụ nke Naijiria anaghị arụ ọrụ dịka okwesiri

Onyeisi ngalaba na-ahụ maka mmanụ na Naijira bụ NNPC n'aha ịchafụ bụ Maikanti Baru kwuru nke a n'Abuja ụnyaahụ na ọgbakọ 'Oloibiri Lecture Series' nke afọ 2018.

Baru, onye kwuru nke a site n'ọnụ Bello Rabiu bụ onyeisi ngalaba na-ahụ maka ngwuputa mmanụ  mgbe ọ na-aza ajụjụọnụ ndị bịara ebe ahụ jụrụ ya sị: " Ka anyị- ekwu taa,Naijiria bụ sọsọ mba OPEC na-atụbata mmanụ ụgbọala. Anyị bụkwa mba kachasị na ịtụbata mmanụ ụgbọala n'ụwa niile."

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

Ọ gara n'ihu sị: "Anyị na-atụbata otu nde tọn kwa ọnwa n'ala na-egwupụta mmanụ na gaas ma nwekwa ụlọ na-esi mmanụ. ọ bụ ihe ihere. Onweghị uche dị na ya. ya mere anyị na-agba mbọ ileba ya anya."

'Oloibiri Lecture Series' bụ otu ndị inginia a kpọrọ'Society of Petroleum Engineers (SPE),' nke Naijria na-ahazi ya iji cheta onunu mmanụ mbụ e gwuru na Naijiria.


Isiokwu: Naijiria: Anyi na Cameroun ga-akwụsị ndị agha oyi egwu\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Onye isi ala Naijirịa ekwuola na ha emeriela ndị agha Boko Haram

O kwuru nke a maka ndị ala Kameruun a chughachịrị azụ ga ala ha.

Mongono kwuru nke a n'ọgbakọ ya na ndị nọchịtere ala Kameruun mere n'Abuja. O kwukwara na Naijiria ga-enyere Kameruun aka maka ndị agha iyi egwu na-enye nsogbu n'ala ha.

Mana ọ kọwaputaghị ihe kpatara ha ji chughachi ndi Cameroun ruru ịrị anọ sị ha lawa be ha.

O kwuru na goomentị Naijirịa agaghị ekwe ka ndị agha iyi egwu jiri Naijiria mere ebe eji aluso ala cameroun ọgụ.

Otu jikọtọrọ mba uwa niile ekwuola na obi adịghị ha nma maka ndi Cameroun gọọmentị Naijiria chughachiri azụ.

Ugbua, onweghị onye ọbula nọ na ọchịchị gọọmentị Naijiria kwetara ị za ajụjụ n'aka BBC gbasara ndị Kameruun a achụghachịrị azụ.


Isiokwu: Naijiria: Anyị ejịghị ego gbapụta ụmụaka Dapchi\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Otu United Nation ekwuola na nyocha ha mere gosiri na gọọmentị Naịjirịa kwuru ụgwọ iji gbapụta ụmụakwụkwọ Dapchi a tọọrọ n'ọnwa Febụwarị.

Dika otu ahụ siri kọwa, inye ego soo ewelite mkpamkpa otu Boko Haram na-akpa na mpaghara Naijiria na Chad.

Nke a bụghị mbụ mmaọ̄ụ na-ekwu na gọọmenti Naịjirịa kwụrụ ndị Boko Haram ụgwọ maka mgbapụta ụmụaka Dapchi ahụ

Mana Lai Mohammed gọrọnarịrị sị na Naịjirịa ma kwuo na ọ nweghị ego e ji gbapụta ụmụaka Dapchi.

O kwuru ka onye ọbụla na-ekwu ụdị ihe ahụ wepụta ihe ngosi akaebe kpatara o ji ekwu ya.

Ụmụakwụkwọ Government Girls Science and Technical College, Dapchi, Yobe Steeti ebe ndị Boko Haram tọrọ mmadụ 110

N'okwu ya; "O zughị ibo Naijirịa ebubo na ọ kwụrụ ego, obere maọbụ nnukwu. Ọ ga-enwerịrị ihe mgbado ụkwụ ga-egosi ihe ndị ahụ.

Mana ọ bụrụ na o nweghị ihe ngosi ọbụla, ị mara na ọ bụ 'nkonuko' ka ndị mmadụ na-eme.

Lai Mohammed si n'ọnụ onye na-ekwuchitere ya bụ Segun Adeyemi wee kwuo ihe ndị a n'abalị Tọọsde.

Ha ji otu ọnwa nọrọ n'aka ndị Boko Haram

Otu ndekọ ndị UN nke e nyere ngalaba nchekwa ha kwuru etu ndị Boko Haram si enweta ego nakwa etu ego a na-ahụ anya nke kachasị na Naịjirịa si enyere ha aka nakwa etu ya bụ ego gọọmenti Naịjirịa kwụrụ ha si kwalite ha.

Mana cheta na oge a tọghapụrụ ụmụaka Dapchi ahụ bụ ndị a tọọrọ n'ọnwa Febụwarị afọ a, mịnịsịta a okwu mgbasaozi dịkwa n'aka bụ lai mohammed kwukwara oge ahụ na a gbapụara ụmụaka Dapchi ahụ na-akwụghị ihe ọbụla.

Onye na-akpọ onwe ya Mama Boko Haram kwuru na onweghi ego gọọmenti Naịjirịa kwụrụ maka mgbapụta ụmụada ahụ.Na mkparịtaụka BBC Igbo na Mama Boko Haram nwere o kwuru na gọọmenti Naịjirịa akwụghị Boko Haram ego iji tọghapụ ụmụada Dapchi.

Mkparitaụka Aisha Wakil na BBC Igbo

Mana otu nwantakịrị nwaanyị bụ leah Sharibu bụ naanị onye agbapụtaghị n'ime ha niile, ọ ka nọkwa n'aka ndị Boko Haram.

Akụkọ ndị ọzọ ga-amasị gị


Isiokwu: Naira Devaluation: Gịnị ka ọ pụtara maka ndị nkịtị?\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

E ji pasentị 24.6 butuo ya site na N360 ọ dịbu na mbụ.

Nke a na-abịa dịka ọrịa coronavirus nakwa ihe ndị ọzọ na-emekpa akụnaụba Naịjirịa ahụ.

Ọnụahịa mmanụ agbidi nke bụkarị ihe na-enye Naịjirịa ego, na-ada ada na mbaụwa. Nke a mere ka akụnaụba Naịjirịa na-agbadakwa agbada.

Ọtụtụ ndị ọkachamara dị icheiche ekwuola uche ha maka mbutu naịra bụ nke Bekee kpọrọ 'devaluation'.

Ụfọdụ sị na ọ bụ ihe e kwesịrị ime, ebe ndị ọzọ sị na ọ ga-eme ka ahụhụ na ihe isi ike kawanye njọ.

Onyeisi ụlọakụ etiti, Godwin Emefiele

Mmadụ dịka Sanusi Lamido, bụbu onyeisi CBN, kwuru na ya bụ mbutu naịra adịghị mma n'oge a, mana Kingsley Moghalu, onye rụburu ọrụ dịka osote onyeisi CBN, sị na ọ ka mma ka e butuo ya.

Mana ndị nkịtị aghọtachaghị ihe okwu a bụ 'devaluation' pụtara maọbụ etu ọ ga-esi metụta ego akpa ha.

'Devaluation' ọbụ ihe ọjọọ ka ọ bụ ihe ọma

Mbutu naịra ga-eme ka ọnụahịa ihe gbalie elu bụ nke bekee kpọrọ 'inflation'

Chidi Lemchi, onye ihe banyere ego na akụnaụba doro anya, kọwara na mbutu naịra mara mma ma jọkwaa njọ.

Lemchi kwuru na "mbutu ego ga-eme ka ọnụego mbubata ngwaahịa gbalie, nke ga-eme ka ọnụahịa ihe niile gbalie", bụ nke Bekee kpọrọ 'inflation'.

"Ọ ga-emekwa ka ibite ego raa ahụ maka na ndị na-ebinye ego ga-etinye ego na ọmụrụnwa ha na-ana."

Nke a pụtara na ndị ihe ga-esiri ndị nkịtị ike karịa ka ọ dị na mbụ.

Devaluation nwere ike ime ka ndị si mba ofesi bata Naịjirịa bịa tinye ego ha, nke ga-eme ka ndị mmadụ nwee ọrụ

Mana Lemchi kọwara na ya bụ 'devaluation' nwere ike ime ka ndị si mba ofesi bata na Naịjirịa ma tinye ego ha, maka na ọ ga-eme ka ọmụrụnwa ha gbalie.

"Ọ bụrụ na ọtụtụ ụlọọrụ si mba ofesi bata Naịjirịa mepee ụlọọrụ ha ebe a, ọ ga-eme ka ọtụtụ ndị mmadụ nweta ọrụ."

Ya bụ na mbutu naịra ga-eme ka ọnụahịa ihe oriri na ihe ndị ọzọ gbalie, mana ọ ga-akara akụnụba Naịjirịa mma n'ọdịnihu.


Isiokwu: Naira Marley: Ihe mere oti egwu a ka ji nọrọ na mkpọrọ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ọkaikpe Nicholas Oweibo ji nde naira abụọ na mmadụ abụọ nye Naira Marley akambee ka o sị  n'ụlọ bịawa ikpe n'ụbọchị iri atọ nke ọnwa Mee.

Oweibo si na ndị ahụ ga-enye ya akambee ahụ ga-abụrịrị ndị ọrụ gọọmentị ọkwa ha ruru ogogo iri, nwekwa ala n'ebe ụlọikpe ga-akwado.

Cheta na ngalaba na-ahụ maka nrụrụaka bụ Economic and Financial Crimes Commission (EFCC) kpụpụrụ Naira Marley ụlọikpe maka ebubo na aka ya dị na nrụrụ aka na mpụ.

EFCC sị na akwụkwọ "credit card" ahụrụ na be Naira Marley nwere aha "Nicole Louise Malyon na Timea Fedorne Tatar, bụ ndị amabeghi ndị ha bụ.

Naira Marley gọrọ na onweghi ihe omere dịka EFCC na-ekwu na mpụ ha boro ya megidere iwu akpọrọ "Money Laundering (Prohibition) Act and the Cyber Crimes Act".

Mana ugbua, ọ ka nọ na mkpọrọ maka onweghị onye ga-agbapụta ya.

Nsogbu Naira Marley malitere mgbe odere maka ndị na-eme mpụ akpọrọ Yahoo Yahoo na Twitter na-asị na-ekwesighi ịma ha ikpe maka ihe ha na-eme.

Mkpebi ya bụ na ndị ofesi were ihe ndị isi ojii la be ha mgbe ochie, ya bụ na ọ bụ ihe a ka ndị Yahoo Yahoo na anatagharị.

Okwu nwuru ọkụ na soshal midia nke mere onye oti egwu ọzọ ama ama bụ Rugged Man jiri katọ ya.


Isiokwu: Naira Marley: Lee ihe mere izuụka a ji bụrụ Sekem\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ka anyị bido na ihe gbasara ụlọụka COZA na otiegwu Davido, Wizkid na Tiwa Savage.

1) COZA na ndị otiegwu

Ihe so wụo ewu n'ịzu a bu akụkọ na-ekwu na ndị ụka COZA jị ụzọ aghụghọ tinye ndị otiegwu ama ama bụ Wizkid, Davido na Tiwa Savage n'ihe ejiji ha ji akwado emume ụka ha chọrọ ime.

Mgbe ndị otiegwu a chọpụtara aghụghọ a, ha were iwe ma gosipụta ya na ihe ha depụtara na Soshal Midia ha .

Lee ihe ejiji nke eji Davido mee.

End of Twitter post, 1

Lee ihe ejiji nke eji Wizkid na Tiwa Savage mee

Lee etu ha si gosipụta iwe ha

Tiwa Savage

Wizkid

Davido

Ka ọ dị ugbu a, ndị COZA ewepụla ihe ejiji a ha mere, kama onweghị ihe ha kwurula maka ya.

2) Donald Trump

Trump ka bụ kwa Onyeisiala Amerịka dịka ọ na-eche ka ndị ụlọomeiwu ukwu kpebie

 Ndị ụlọomeiwu nke mba Amerịka emeela atụmatụ 'impeachment' nke kwuru na Trump emetela ihe ekwesiri iji chụọ ya dịka onyeisiala mba Amerịka.

Nke a mere ka ọ bụrụ onyeisiala Amerịka nke atọ ndị ụlọ omeiwu tinyere akwụkwọ ka achụpụ n'ọkwa.

3) Sotitobire Church

Ndị mmadụ gbara ụlọ ụka Sotitobire dị n'Akure ọkụ maka akụkọ ndị uweojii sị bụ asị na-efegharị na soshal midia.

Okwu a malitere n'ọnwa gara aga mgbe amaritere chọwa nwatakịrị aha ya bụ Gold Kolawole furu n'ụlọụka ahụ.

Dịka ọ dị ugbua, ogbaaghara ataala isi mmadụ abụọ nke bụ otu onye uweojii na onye nkịtị.

4) Emume ncheta ọmụmu onyeisiala Naijirịa bụ Muhammadụ Buhari

Onyeisiala Naijirịa bụ Muhammadụ Buhari mere ncheta ọmụmụ ya n'ụbọchi 17 nke ọnwa Disemba a.

Ozi nwunye ya bụ Aisha Buhari dere na Twitter butere ọtụtụ akụkọ.

5) Kamaru Usman

Kamaru Usman bụ nwaafọ Naijirịa ma bụkwa onye ama ama n'egwuregwu 'MMA' meriri mgba ma ka bụrụkwa okaibe ji mgba n'ụkwụ nke ndị UFC.

6) 6 years single Term : Atụmatụ onyeisiala iji afọ isii chia otu mgbe.

Ndị ụloomeiwu nta ewepụla atụmatu ime ka onyeisiala iji afọ isii chia otu mgbe.

Otutu ha kagburu ya ma sị na onweghị ihe mere etu ọ dị ugbụ a.

7) Onwụ Benjamin Uwajumogu

Benjamin Uwajumogu bụ onye na-anọchite anya Imo North na ụlọ sineti Naịjirịa

 Benjamin...


Isiokwu: Naira: Gịnị ka N5 ga-azụtanwu ugbua?\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

E biputara naịra ise na 'polymer' n'afọ 2007

N'agbanyeghị na e bipụtara akwụkwọ naịra ise ọhụrụ n'afọ 2007, ego ahụ erughị eru wee gbadaa n'uru, ọkachasị ka akụnaụba Naịjirịa malitere ịgbada n'uru.

Enwere oge naịra ise nwere ike ịzụta ọtụtụ ihe dịka blomblom, ihe nracha ọtọbịrịbịrị "chewing gum" na "sweet", achịcha Bekee, mana ugbua, ọ dị ka anaghị ahụ ya n'ahịa ma ya fọdụzịa ihe o nwereike ịzụta.

BBC jụrụ ndị mmadụ "O nwere onye ka na-ahụ ego a anya? Gịnị ka ị ga-ejinwu ya zụta n'ahịa?"

Ihe ha zara

Ken Nwankwọ sị na ego a ka dị, mana ebe o si dị njọ bụ na enweghị ihe ọ na-azụtanwuzị ugbua.

Ugonna Okeke kwuru na oge ọ na-aga akwụkwọ, onye naịra ise dị ka 'odogwu'.

Mana Ezemokwe Ifeanyi kwuru na naịra ise ka na-azụtanwu ihe n'ugwu awụsa ebe o bi.

Opara Nkechi kwukwara na n'eziokwu, naịra ise ka na-azụtanwu ihe n'ugwu awụsa.

Njirimara ego naịra ise

Lee ihe ọzọ ndị mmadụ kwuru na Facebook ndị BBC Igbo:

Akụkọ ga-amasị gị:


Isiokwu: Nasir El-Rufai: Ịpị amụ na ogbugbu bụ ihe chere onye dinara nwata n'ike na Kaduna\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Iwu ọhụrụ a pụtara na ntaram ahụhụ dịịrị nwoke maọbụ nwaanyị dinara nwata n'ike ga-abụ ịpị nwoke nakwa iwepu akpa nwa nke nwaanyị.

A ga-ebipụta aha ndị dị etu a n'akwụkwọ mpụ na nrụrụaka nke mmekọrịta nwoke na nwaanyị nke ọkaikpe steetị ga-etinyeaka na ya.

Site n'itinye aka n'iwu nke Gọvanọ El-Rufai mere n'ụbọchị 11 Sepụtemba, nke a pụtara na ọ bụrụ na iwu na Kaduna Steetị.

Iwu a sibu na ọ bụ nga afọ 21 ka onye dinara okenye n'ike ga-aga, ma sịkwa na onye dinara nwata n'ike ga-aga nga ruo oge ọ nwụrụ.

Mana, mmegharị iwu ahụ kpebiri na onye dinara onye gafere afọ 14 zute ịpị amụ maọbụ iwepu kpa nwa.

Mmegharị ọzọ bụkwa itinye na onye dinara nwata n'ike ga-enwete ikpe ọnwụ.

Gọvanọ El-Rufai kelere ndị Omeiwu Kaduna maka iwu ha binyere aka, ma kwuo na iwu tara akpụ ga-enye aka chekwa ụmụaka na steeti ahụ.

Ihe ndị nọ n'iwu ọhụrụ a gụnyere:


Isiokwu: NasirEl-Rufai: Gịnị na-esere gọvanọ Kaduna na otu NBA?\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Nke bụ n'ihi na ndị isi otu ahụ wepụrụ aha  El-Rufai  n'ime ndị ga-ekwu okwu n'ọgbakọ NBA nke bụ nnukwu ọgbakọ ha na-enwe kwa afọ nke ga-abịa malite abalị 26 nke ọnwa Ọgọst  ruo abalị 28 nke Ọgọstụ, afọ 2020.

End of Twitter post, 1

Mkpebi ndị ndu NBA bịara ka ọtụtụ ndị otu ha horo ntutu ha taa sị na ọ bụrụ na ndị isi ha nye El-Rufai ohere ịbịa kwuo okwu n'ọgbakọ ha, ha onwe ha ga-agbagha ya bụ ọgbakọ.

Iwe ha bụ na ha na-ebo Gọvanọ El-Rufai ebubo ịnọ n'ụlọ ewu amụọ n'ọgbụrụ  n'ihe gbasara  ndị mmadụ a na-egbusị na 'Southern Kaduna'.

Mkpebi ahụ rụrụ El-Rufai afọ nke mere o jiri saa NBA site n'ọnụ na-ekwuchitere ya bụ Muyiwa Adekeye sị na mkpebi ahụ kwadoro ukwu "n'olu otu onye", na ha enyeghị ikpemkwụmọtọ maọbụ ịnụrụ olu ọzọ tupu ha ekpebie ihe ha kpebiri.

Ọ gara n'ihu kwuo sị "n'agbanyeghị mwepụ ndị NBA wepụrụ m dịka onye ga-ekwu okwu n'ọgbakọ ha, o gbochighị m ị ga n'ịhụ itinye olu m n' ihe ga-ebute ọganihu Naijirịa".

Ndị Ọkaiwu ụfọdụ n'Ala Igbo gwara BBC na mkpebi otu ha dịka o kwesịrị.

Onye bụbụ onyeisi ndị NBA n'Ebonyi steeti bụ Ọkaiwu Anthony Okah gwara BBC Igbo n'okwu ahụ na "ọ bụghị ihe otu onye kwuru."

Okah kwuru na ọ bụ ndị ọkaiwu niile si na mpaghara Naijiria nakwa steeti niile nọ na NEC chịkọtara aka kwuo ya n'ihi na "Gọvanọ Elrufai enwebeghị ihe mere iji gosi na ọ chọrọ ka a kwụsị ogbugbu  mmadụ na Kaduna."

Ókaiwu Anthony Okah sị na mkpebi NBA a bụghị "ihe otu onye kwuru."

N'otu aka ahụ, Ọkaiwu Ifeanyị Olumba sị na "ọ bụ ihe e ji atụzị mmadụ aka ka ọ ga mee ihe dị mma, ka a kwụsị ịkwafu ọbara."

Olumba sị na o nweghị ka ya bụ ihe si gbasa agbụrụ maọbụ okpukperechi.

Ọ kpọrọ oku ka El-Rufai ṅomiri aka chiburu Sokoto steeti bụ Shehu Mai Kangiwa, onye o kwuru katọrọ ụdị ogbugbu mmadụ na-eme na Kaduna oge o mere n'oge ọchịchị ya.

Okaiwu Ifeanyi Olumba sị na

Ụfọdụ n'ime ndị toro NBA were si na ọ bụ ụdị ihe bụ ihe a chọọ ka eme ndị n'ọkwa ọchịchị obodo na anaghị eme ihe ha kwesịrị ime.

Ụfọdụ sonyere El-Rufai gbarụrụ ihu n' agwa ndị NBA kpasara ya.

Ndị NBA nọ na Duste hụtara ya dịka ịkpa...


Isiokwu: National Assembly: Ndị Igbo akwụọla ụgwọ kwesiri inye ha oke ha n'ụlọomeiwu - Sịnetọ Adighije\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Nzukọ a bụ nke ha mere n'ụlọ Orji Uzor Kalu dị n'Igbere Abia State ka ha nọ kwado Kalu n'ịzọ ọkwa dịka Osote onyeisi sịnetị na Onyejeocha n'ịzọ ọkwa onyeisi ụlọ nnọchite anya.

Onye kachiri okwu na nkwekọrịta a bụ onyeisi ime obi pati APC nakwa sịnetọ nọchiburu anya Abia Central bụ Chris Adighije.

N'ajụjụ BBC Igbo gbara ya, sịnetọ Chris Adighije kwuru na ihe mere ha jiri mee nke a bụ ka Ndigbo soro keta oke n'ọchịchị a dịka mpaghara ndị ọzọ na Naịjiria.

O kwuru na ebe ọ bụ na onyeisiala si na mpaghara Ugwu, osote ya si na Ọdịda-Anyanwụ na o kwesịrị ka Ndigbo họpụta onyeisi Sinetị ma ọ bụ osote onyeisi Sineti nakwa onyeisi ụlọnnọchite anya.

O gara n'ihu kwuo na " Ndigbo akwụọla ụgwọ ha site n'ịchụ aja n'agha a lụrụ oge gara aga, ekwesiri inye ha ihe ruru ha".

Adighije kwuru na mmadụ abụọ a ha na-akwado bụ Orji Uzor Kalu na Nkiru Onyejeocha bụ ndị katara ahụ maara nke egwu na-akụ n'Ụlọomeiwu Naịjirịa.

Cheta na Orji Uzor Kalu bụbu gọvanọ Abia Steeti nwetara mmeri ntuliaka afọ 2019 ịnọchite anya mpaghara Abia-North n'Ụlọomeiwu dịka onye Sịnetọ.

Ebe Nkiru Onyejeocha nwetara mmeri ịnọchite anya mpaghara Isuikwuato/Umunneochi nke ugboro anọ n'Ụlọomeiwu dịka onyennọchiteanya.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: National Assembly: Ụlọomeiwu emechiela ọru afọ 2019\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ụlọomeiwu emechiela ọrụ nke 2019

Ọnyeisi ụlọomeiwu ukwu bụ Ahmed Lawan ji ohere ahụ kpọpụta aha Smart Adeyemi nke Kogi West dịka onyeisioche na ahụ maka kọmitee njem ụgbọelu.

EFCC anwuchiela onyeisi CBN adigboroja

Ụlọọrụ Economic and Financial Crimes Commission (EFCC) anwụchiela otu nwoke ji aha Godwin Emefiele egwu ndị mmadụ chandum.

Nwoke ahụ bụ Onyebuchi Nwalozie Julius gbara ama na ya ejile ya bụ ajọ ọrụ gwuo ndị mmadụ ego ruru nde naịra anọ na ụma ise n'Uyo, Akwa Ibom Steeti, tupu aka akpara ya bụ ezekudele.

Onyebuchi kwetere na ya ji akara email emefilegodwin586@yahoo.com eme ndị mmadụ anụrụ anya e were ego.

O kwuru na ya ji ya bụ ụzọ aghụghọ napụ otu nwaamdị onye mba Arab aha ya bụ Omar Es Sh Deebọkpụrụ ego bụ nke o ji Western Union were zitere ya.

O kwetere na ọ bụ ya ji okpueze ịchepụta akara email nke mmadụ agaghị enyo enyo bụ nke ya ji atụ ya bụ akwụkwọ.

Ihedioha akpọkuola ibe maka mmepe obodo

Dịka ụlọikpe dị elu kpebigoro ikpe maka ntuliala ndị gọvanọ 2019 nke Imo steeti, gọvanọ Imo steeti bụ Emeka Ihedioha akpọọla Uche Nwosu ka ọ bịa soro ya na mmepe steeti ahụ.

N'ozi odeakwụkwọ ya bụ Chibuike Onyeukwu tinyere aka, Ihedioha rịọrọ ndị niile ya na ha zọrọ ya bụ ọkwa ka kpofuo ihe gara aga bịa tinyere ya aka n'idozi Imo steeti.

Trump chọrọ ya ngwa ngwa

N'ofesi eh! Dịka ndị ụlọomeiwu nta kpabigoro ikike Donald Trump dịka onyeisiala mba Amerịka, ya bụ onyeisi na-arịọzịka ka ndị omeiwu ukwu bịa mee nke ha ngwa ngwa ka ya mara ebe ya kwu.

Ndị kwe ndị ekwe dị n'etiti ndị Demokrat na Rịpọbịkan ekweghị mara mgbe ya bụ ikpe ndị Sịnetị ga-adị.

Arteta achirila uwe Arsenal

Arteta bụzị onye nchịkọta ndị Arsenal

N'egwuregwu, ndi otu egwu bọọlụ Arsenal enweela onye nchịkọta ọzọ.

Aha ya bụ Mikel Arteta mana ajụjụ bụ na Mikel, ọ ga-azọ Arsenal?.

Cheta na Arteta bụbu osote onye nchịkọta ndị Manchester City ruo mgbe ya na ndị Arsensal tinyere aka n'akwụkwọ.

Gee akụkọ ndị n'otu nkeji

Akụkọ ga-amasị gị ị ga-achọ ikọ taa niile

Benjamin Uwajumogu bụ onye na-anọchite anya Imo North na ụlọ sineti...


Isiokwu: National Emergency toll line: Gọọmenti etiti ewepụtala ekwentị 112 maka ihe mberede ọbụla\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ị ga-akpọ ya bụ akara ekwenti bụ 112 n'efu mgbe ọbụla.

End of Twitter post, 1

Minista ahuike bụ Osagie Ehanire na Mịnịsta nta na-ahụ maka ahụike bụ Olorunimbe Mamora

Akụkọ na-erụ anyị ndị na-ekwu na ọrịa Coronavirus efeela mmadụ anọ ọzọ na Legọs.

Kọmịshọna na-ahụ maka okwu ahụike bụ ọkammụta  Akin Abayomi  bụ onye kwupụtara nke a na mkparịtaụka ya na ndị ntakụkọ nwere ụbọchị Tọzde.

Nke a na-eme ya mmadụ iri na-abụọ(12) buterela ọrịa ahụ.

Cheta na ụbọchị Fraide ọ pụtara ihe na mmadụ ise ọhụrụ gụnyere nwa e ku n'aka ebutela ọrịa ahụ.

Ụlọikpe mkpegharị enyeela Ifeanyi Uba mmeri

Ifeanyi Uba

Ụlọikpe Mkpegharị dị na-abụja ekpebiela na ọ bụ Ifeanyị Uba nke otu Pati YPP meriri na ntuliaka ọkwa Sinetọ na-anọchi Anambra-South.

Ụlọikpe kwuru na  nke a bụ n'ihi na ụlọikpe e wegaburu okwu ahụ enweghị ikike ikpe ya.

Ha kwukwara na akwụkwọ a gbara ezughị oke ọkaiwu ebinyeghị ya aka nakwa enyeghị Ụba ohere ikwu ọnụ ya(fair hearing).

Cheta na ụlọikpe chụtuburu Uba n'oche Senetọ maka ebubo iji asambodo adịgboroja zọọ ọchịchị.

Anambra steeti na-atule atụmatụ ha ga-eso iji gbochie Coronavirus

Gọvanọ Anambra bụ Willie Obiano

Gọọmentị Anambra steeti ekwuola na ha na-atule atụmatụ ha ga-agbaso iji gbochie ọrịa coronavirus ịbata na steeti ahụ.

Don Adinuba bụ Kọmishọna mgbasa ozi nke Anambra kwuru na ha ga-ewepụta ya bụ atụmatụ n'oge eteghi aka.

Adinuba kwuru nke a dịka akụkọ na-efesa na Anambra steeti amachiela ọgbakọ ọha mmadụ n'ihi coronavirus.

O kwuru na akụkọ ahụ abụghị eziokwu n'ihi na gọọmentị ekpebibeghị ihe ha ga-eme.

Coronavirus erubeghi nke imechi ụka - CAN Legọs

Ndị isi CAN nke Legọs steeti

Ndị otu 'Christian Association of Nigeria' nke Legọs steeti ekwuola na ọrịa coronavirus na Naịjirịa erubeghi nke ịmachi ụlọụka.

Ha kwuru nke a n'ọgbakọ ha kpọrọ ndị ntaakụkọ n'ụbọchị Wenezde.

Lee etu nje ọrịa si ebufe onwe ha site n'aka atịtị

Onyeisi otu a bụ Alexander Bamgbola kwuru na kama ịmachị ụlọụka dị icheiche, ndị isi ụlọụka ga-agba mbọ ịhụ na ha dobere ihe niile ga-enye aka igbochi ọrịa ahụ n'ụlọụka...


Isiokwu: National Live Stock Transformation Programme: Atụmatụ a abụghị Ruga - Ọnụ na-ekwuru Umahi\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

E gbuola ọtụtụ mmadụ n'ọgụ dị n'etti ndị ọchị ehị na ndị ọrụ ugbo

Atụmatụ a bụ nke a kpọrọ "National Live Stock Transformation Programme" (NLST) ka ndị Naịjirịa na-eche na ya na nke Ruga bụ otu ihe.

Cheta na gọomentị etiti wezụgara Ruga mgbe ka ọtụtụ mmadụ, ọkachasị ndị ọwụwa anyanwụ, gbarụrụ ihu maka atụmatu ahụ.

Mana Gọvanọ Ebonyi Steeti bụ Dave Umahi, dịka onyeisioche kọmitii ndị isiochịchị bụ NEC n'ịcha hopụtara maka ịchị ehi, kọwara ndịiche ya na Ruga.

Site n'ọnụ na-ekwuru ya bụ Emma Uzo, Umahi kwuru hoohaa na atụmatụ "National Livestock Transformation Programme" abụghị Ruga.

Gịnị bụ 'National Live Stock  Transformation Programme' a?

Emma Uzo gwara BBC Igbo n'ekwentị na atụmatụ a bụ iji nyere ndị chọrọ ịzụ anụmanụ dịka ehi, ewu, atụrụ na ndị ọzọ aka.

Onye ọbụla, maọbụ steeti ọbụla chọrọ ịzụ anụmanụ nwereike ịgbaziri ego n'aka ụlọakụ etiti site n'atụmatụ a.

Ha ga-eji nwaayọ na-akwụghachị ụlọakụ etiti ụgwọ ma ọ bụrụ ha zụpụta anụmanụ ndị a ma ree ha.

Maazị Uzo gara n'ihu kwuo na ọ bụghị iwu na steeti ọbụla ga-eme ya kama na ọ bụ steeti ndị chọrọ ga-eme ya.

Cheta na osote onyeisiala bụ Yemi Osinbajo gbapere mmalite atụmatụ a n'Adamawa Steeti n'ụbọchị 10 ọnwa Septemba, 2019.

Atụmatụ a a sị bụ iji wulite ọzụzụ anụmanụ na Naịjirịa ga-amalite na steeti asaa gụnyere Adamawa, Benue, Kaduna, Plateau, Nasarawa, Taraba na Zamfara.

Na nzukọ ndị NEC mere n'ụbọchị 19 Sepụtemba 2019, ha mpụtara ego dị otu narị ijeri naịra maka ya.

Gịnị bụ Ruga?

Atụmatụ Rural Grazing Area (RUGA) bụ nke onyeisiala Buhari wepụtara n'ọnwa Mee afọ 2019.

Maazị Uzo sịrị na ọ bụ iji kwụsị nsogbu dị n'etiti ndị ọrụ ugbo na ndị na-achị ehi bụ nke tarala isi ọtụtụ ndị mmadụ na Naịjirịa.

Atụmatụ a bụ iwepụta oke ala na steeti ọbụla bụ ebe ndị na-achị ehi na ehi ha ga-ebi dịka a na-azụ ha.

O kwuru na a ga-ehiwe ụlọakwụkwọ, ụlọọgwụ. okporoụzọ, ụlọọgwụ ụmụanụmanụ, ụlọahịa na ihe ndị ọzọ ga-enye aka.

Ọtụtụ ndị mmadụ karịsịa ndị bi na mpaghara ọwụwụanyanwụ gbarụrụ ma katọọ ihu atụmatụ a.

Ha boro ebubo na ọ bụ ụzọ onyeisiala Buhari...


Isiokwu: National Security Summit: Ka anyị hibe ọgbakọ maka nchekwa Naịjirịa\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ha nwere nkwekọrịta a n'nzụkọ nke ha nwere na ụbọchị Tuzdeị 16 Julaị n'Abuja.

Ọ bụ onyeomeiwu Sinatọ Ayo Akinyelure (APC-Ondo) bulitere okwu a maka mgbagbu a gbagburu nwa Pa Reuben Fasoranti bụ onyeisi ndị otu Afenifere; Funke Olakunrin.

Nwa Fasoranti e gburu

Ndi omekaome gbagburu nwaanyị a n'ụzọ Akure-Ore n'Ondo Steeti n'ụbọchị Fraịde.

'Edemede Obasanjo bụ egwuregwu ndọrọndọrọ'

Onye ụlọomeiwu Sinatọ Tolu Odebiyi  tinyekwara ọnụ n'okwu a were si na;

"O nweghi ihe ọbụla anyị na-eme ebe a nwere isi ma ọ bụrụ na anyị enweghi ike ichekwa ndị Naịjirịa."

O kwukwara sị "Kedụ uru ọ bara ma anyị bịa ebe ụbochị niile were otu nkeji kwanyere ndị nwụrụ anwụ ugwu ma ụmụ Naịjirịa na-anwụ kwa ụbọchị".

Buhari asaala edemede Obasanjo

N'aka nke ọzọ, aka na-achị Naịjirịa bụ Mohammadu Buhari azaala ndị na-akatọ ya maka enweghị nchekwa n'Naijirịa kwuo na ha niile enweghi mmụọ ihu Naịjirịa n'anya n'ime ha.

Buhari kwuru nke a dịka ya na ndị "Buhari Campaign Organisation" nwere ọgbakọ n'ụlọ onyeisiala nke dị na Abuja.

Onyeisiala gara n'ihu kọwaa na ndị a na akatọ ya maka mpu na ajọ ihe n'eme n'ebe dị iche iche nke a na enweghi ihe jikọtara ha ọnụ n'obodo Naịjirịa .

Buhari kwuru na mpụ na ajọ ihe a na-eme kwa n'obodo dị iche iche n'uwa niile gburugburu.

Ndị na-akatọ m abughị ezi ndị amaala

Ọ kọwakwara na ndị ntọrị na ndị ọmekome chere uwa niile gburugburu aka mgba.

Okwu Onyeisiala Buhari Kwuru na-eso akwụkwọ ozi  aka chiburu Naịjirịa bụ Olusegun Obasanjo dere ya maka ọnọdụ nchekwa na Naijirịa nke ọ kọwara na ọ na akanwanye njọ.

Lee ọkpụrụkpụ ihe asaa Obasanjọ kwuru na akwụkwọ ahụ o dere

Ma Obasanjo ma Buhari achịbuola Naijiri dịka ndị agha n'oge gara aga

1.Ọgbaaghara nwere ike ịda n'ihi na ndị mmadụ enwezighị ntụkwasịobi na gọọmentị ga-echekwa ha nke ọma.

Nke a ga-eme ka onye ọbụla chọwa ụzọ ichekwa onwe ya, nke nwere ike ibute ọgbaaghara n'obodo.

2.Aka ike agaghị akwụsị Boko Haram.

Gọọmentị kwesịrị ileba anya n'okwu agụghị akwụkwọ na enweghị orụ bụ nke kpatara ndị ntorobịa bi na mpaghara ugwu Naijiria ji...


Isiokwu: National Security: Tupu ị gbara lawa Ekeresimesi, gụọ akụkọ a!\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

N'ime afọ ole na ole gara aga, e nweela ụfọdụ ọmụmatụ ndị lọtara ekeresimesi lọkwute ọnwụ ha.

Nke mere n'Imo steeti n'ọnwa Jenụwarị nke afọ 2017, ebe a gbagburu Chuks Okebata bụ onye agha na mba Amerịka, so tinye ụjọ n'ahụ ụfọdụ ndị bi na mba ofesi.

E nwekwaala ndị nke a tọrọla iji napụta ndị nwe ha ego mgbapụta, ma nwee ndị nke e zuru ohi, nakọrọcha ha ihe niile ha ji lọta.

Gịnị ka ị ga-eme iji chekwa onwe gị?

A bịa na nchekwa, gọọmentị Anambara steeti kwuru na ha agbaala mbọ ịhụ na agaghị anụ akụkọ na-ada aja aja na ntị banyere ndụ ndị mmadụ n'oge ekeresimesi a.

Na websaịt ndị uweojii Naịjirịa, ha depụtara usoro ị ga-eji chekwa onwe gị na ezinaụlọ gị.

Ụzọ a na-akpọ "Abia Tower" n'Abịa steeti. Ndị Igbo na-ala ekeresimesi ọfụma n'agbanyeghị ma ego ụgbọala ọ nọ n'elu ọjị

Akụkọ ga-amasị gị:


Isiokwu: National assembly: Ihe nkiri na-eme n'ụlọomeiwu sineti ka kpụkwa ọkụ n'ọnụ.\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Otu dị iche iche aputala ị kwu na ha akwadoghị nchutu Saraki na Ekweremmadu

Ọtụtụ ndị sịnetọ si na otu ndọrọndọrọ ọchịchị akpọrọ PDP so na ndị binyere aka n'akwụkwọ a.

Akwụkwọ ahụ gụpụtara ihe ndị a,"Anyi bụ ndị sinetọ binyere aka n'akwụkwọ a na-ekwupụta oke nkwado anyi na-ebe onyisi ụlọomeiwu ukwu bụ Saraki na Ike Ekweremadu dika ndị isi anyị.".

"Anyị e kwenyeghị na nchụtụ ọ bụla ụfọdụ ndị otu anyi na-akwado ime ha.''

Cheta na akụkọ kwuru na ụfọdụ ndị sinetọ otu patị APC na-akwado ị chutu Saraki and Ekweremadu mana ndị sinetọ otu patị PDP nụchatara ya ma gba mbọ n'agbanyeghị na ha nọ ezumike bịa ghasasia ya bụ nzụbe.

Ndị fụrụ ekpo na-egbochi ndị mmadụ ịbanye n'ụlọomeiwu Naịjirịa

Na mbụ, ndị ọrụ nchekwa akpọrọ DSS kpuchiri ihu ha ekweghị ka ha banye n'ụlọọrụ ha mgbe ndị sinetọ APC zukọrọ mana ha mechara banye.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: National grid collapse: Gịnị mere ọkụ jirii nyụọ pịị na Naịjirịa?\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ọ bụghị na ọkụ adịghị bụ ihe amaghị ndị Naịjirịa anya, maọbụ na nke a mere ka nke na-emebu mbụ.

Nke na-ese okwu bụ ọtụtụ mmadụ na-akọwa na ya bụ ihe adịgidela ruo oge ọ kwesịrị ịbụ ihe adịghị akọzị akọ.

Ihe a mere ka aha dịka "NEPA" na "National Grid" malite iwu na Twitter ka ndị mmadụ na-ekwu uche ha maka ụlọọrụ ọkụ latrik dị iche iche.

Ngalaba na-ahụ maka ma ikesa ọkụ a kpọrọ "Transmission Company of Nigeria" (TCN) wepụtara okwu ha jiri kọwa ihe mere.

Ha sị na ọ bụ ọdịda igwe na-ebu ọkụ latrik gagharịa Naịjirịa dara, butere enweghi ọkụ na Naịjirịa dum.

"E nwere otu nsogbu akụrụngwa anyị nwere ka o ji nkeji iri atọ na anọ gafee elekere iri na abụọ nke ehihe. Ya bụ nsogbu metụtara ọku ịga ụfọdụ mpaghara Naịjirịa."

Ka nke a mechara, ụlọọrụ na-eke ọkụ latrik dị iche iche malitere ịkọwara ndị na-ego ha ọkụ ihe mere.

Ulọọrụ Ikeja Electric dị na Legọs gwakwara ndị ahịa ha etu okwu siri kwụrụ.

Lee etu ndị Naịjirịa siri tinye ọnụ n'akụkọ ọkụ na-adịghị ọzọ na mba ahụ niile.

Ndị a na-eme ụlọọru ọkụ latrịk akaja site n'ịkpọ ha 'ochie' ha.

TCN na onwe ha ekwuola na ha emesiela ihe kpara enweghị ọkụ a:

Ihe nkiri a ga-amasị gị:

Solomon Ukoha onye nrụputa akụrụmgwa


Isiokwu: Natural Resources: Imo State na ihe akụ ọnatarachi juputara n'ime ya\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ụmị mmanụ agbịdị dị n'Imo steeti karịrị otu narị na iri isii.

Ụmị ndị dị n'obodo iri na abụọ na steeti ahụ

Mana ọ bụghị naanị mmanụ agbidi bụ ihe akụ ọnatarachi dị na steeti ahụ.

Lee ndị ọzọ ebe a dịka nchọpụta ngalaba 'Raw Materials Research & Development Council' si kwuo.

1) Zinc

Zinc

Zinc bụ ụdị igwe e si n'ala egwupụta.

Chaịna, Peru nakwa Ọstrelia bụ mba ndị e ji mmepụta 'zinc' mara.

Ọ na-enye aka na mmepụta ọkụ latrik.

A gwakọọ 'zinc' na 'copper', e nweta 'brass'.

E nwekwara 'zinc' nke na-edozi ahụ.

Ihe ndị ọọ e ji 'zinc' emepụta bụ rọba, mmanụ e ji ete ụlọ (paint), na kemịkalụ ụfọdụ.

Na mpaghara ụfọdụ n'Okigwe na Orlu ka e nwere 'zinc' n'uju.

2) Gypsum

Gypsum

Gypsum bụ ụdị nkume e si n'ala egwupụta.

Ihe e ji ya arụpụta gụnyere nzu bekee a kpọrọ 'chalk', ọgwụ, nakwa 'Plaster of Paris' (POP).

E jikwa ya eme ka ala kawanye mma iji kọọ ihe.

Ebe ị ga-ahụ 'Gypsum' bụ n'Okigwe.

3) Lead

E ji 'lead' arụpụta batịrị

Otu ihe kacha mkpa e ji 'lead' emepụta bụ 'battery'.

'Battery' bụ ihe na-enye ụgbọala, ọgbatumtum, ekwentị na ihe ndị ọzọ ike.

E jikwa lead emepụta igwe na ihe ndị ọzọ.

Okigwe na Orlu nwere 'lead' n'uju.

4) Limestone

Igwe e ji akwọri 'limestone'

Ihe e ji 'limestone' arụpụta buru ibu.

Ha gụnyere 'cement', 'ceramics' na ihe ndị ọzọ.

'Limestone' na-aka mfe igwupụta karịa nkume ndị ọzọ. Ebe e nwere ya n'Imo Steeti bụ na mpaghara Ohaji-Egbema na Okigwe.

5) Kaolin

'Kaolin'

'Kaolin' bụ ụdị nkume ọcha na-akwọ mụrụmụụ.

E ji ya emepụta nke Bekee kpọrọ 'ceramics', werekwa ya arụ ọgwụ na-akwụsị otoro maọbụ afọ ọsịsa.

Kaolin dị n'Ehime Mbanọ, Isu nakwa Oru North.

6) Lignite

'Lignite' na-enye igwe na-emepụta ọkụ latrik ike

Lignite bụ ụdị 'coal'.

Mana ọnaghị eji uji nke ukwu dịka 'coal' ndị ọzọ.

A naghị ejikarị 'lignite' akwọ ụgbọ oloko (train).

Ebe ọ na-aka egbo mkpa bụ na mmepụta ọkụ latrik.

'Lignite' dị n'akụkụ ụfọdụ n'Orlu'.

7) Bentonite Clay

Aja ụrọ 'bentonite'

Na mpaghara Ideato South nakwa Isu ka e nwere 'bentonite'.

Nke a bụ ụdị aja ụrọ na acha ọcha.

Ọ na-enye aka...


Isiokwu: Naịjiria eruola 200m n'ọnụọgụgụ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Naijiria dịbụ nde 140 n'afọ 2006

E wepụtara ọnụọgụgụ ọhụrụ na New York ụbọchụ Tuuesde na ọgbakọ gbasara ọnụọgụgụ na mmepe mba ụwa agba nke iri ise.

Duruiheoma kwuru na  a na-ele anya na Naijiria  ga-abụ mba nke atọ kacha n'ọnụọgụgụ na mba ụwa n'afọ iri atọ na-abịa.

N'ọnwa gara aga, onye nnọchite anya mba Briten na Naijiria bụ Paul Arkwright, kwupụtara atụmuche na a ga -enwere 'nnukwu nsogbu oke ọnụgụgụ' ọkachasị dịka e nwere ọtụtụ ndị ntorobịa e nweghị ọrụ na ndị agụghị akwụkwọ , ebe ọtụtụ enweghị ohere nlekọta ahụike.

N' ngukọ ọnụọgụgụ Naijira nwere n'afọ 2006, e kwuru na Naijiria nwere ọnụọgụgụ mmadụ nde otu nari na iri anọ(140m).

Ka ihe dịka afọ iri gachara, ọbụzị  mba nke asaa kachasị n'ụwa, nke pụtara na mmadụ iri anọ na atọ ọbụla n'ụwa bụ onye Naijiria.

Akụkọ ga-amasị gị:


Isiokwu: Naịjirịa egbochiela ndị agha gara ịnwụchi Abubakar Shekau\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ndị agha Naịjirịa ekwuola ọtụtụ oge na ha gburu Shekau

Ihe nkiri ndi BBC wetara gosiri ka ndị agha Naịjirịa na-aga nso n'ebe Shekau nọ n'ime ọhịa Sambisa dị na ọwụwa anyanwụ ugwu Naịjirịa. Mana, ka ha nọ na njem a, ha nwetere iwu ka ha kwusi.

Boko Haram mechara wakpo ndị agha a, nke ha jiri ụgbọala entinyere ogbunigwe mee.

Ndị agha asaa si Kameruun na Naịjirịa nwụrụ na mwakpo a.

Tupu ndị agha gbakọrọ ọzọ, Shekau were ohere ahụ gba ọsọ.

Otu onye so ndị a na-akpọ 'Civilian JTF' na asụsụ Bekee, so ndị agha Naịjirịa na njem ahụ kọwara ndị BBC.

Ndị agha Kamerun so ndị agha Naịjirịa ebuso Boko Haram agha

"Shekau gbara ọsọ hapụ iko ya, Kọmputa ya, uwe ya na atụ ya na egbe ya n'elu okpokoro ya.  Ejim anya m hụ nke a."

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Naịjirịa ga-azụta ihe eji enyocha ala maka alaọmajiji\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Onyeisi ụlọọrụ na-ahụ maka igwu ala a na-akpọ Nigerian Geological Survey Agency na bekee bụ Alex Nwegbu kwuru nke a n'Abuja ka ndị mmadụ kwuchara n'ala mara jiji n'Abuja ụnyaahụ.

Nwegbu bụ onye tinyere ọnụ n'okwu alaọmajijiji ahụ kwuru ka ụjọ ghara ịtụ ndị mmadụ na o nweghi ihe na-eme.

O kwuru ka alaọmajijiji ahụ mere na Mpape ghara ịmapụ ndị mmadụ obi maka na ndị ọrụ ya amalitela inyocha ebe ahụ ozugbo.

Nwegbu kọwara na ụdị ịma jijiji a emela na mba ndị ọzọ dịka Gana, Gini, Laiberia, Kameruun na ebe ndị ọzọ.

Mana ndị ọrụ ha ne-eme nyocha tọrọ atọ banyere ya bụ ihe n'ebe o mere iji mata ihe kpatara ya na ihe a ga-eme gbasara ya.

Cheta na alaọmara jiji mere n'isi ụtụtụ ụbọchị asaa nke ọnwa Sepụtemba afọ 2018 mana omebighị ihe ahụrụ anya.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Naịjirịa ga-ere akụnaụba ọha iji mezuo ego bọjetị 2018\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ngalaba ọkụ latrik so na ndị a ga-etinye n'ahịa

Alex Okoh, onyeisi ngalaba ahụ akpọrọ "Bureau of Public Enterprises" n'asụsụ bekee, kwuru na gọọmentị ahazịela usoro atụmatụ ha ga-eji ree akụnụba gọọmenti, bụ nke ha jiri bụte ego n'aka ulọakụ mba ụwa.

Ego a ha bụtere ga-abanye ibulite nkekọrịta ọkụ latrịk, bụ nke ha sị adịghị eme ọfụma.

Na mkparịtaụka Okoh na ụlọ ntaakụkọ Reuters nwere na izuụka gara aga, ọ gwara ha na gọọmentị Naịjirịa nwere atụmatụ ire maọbụ inye ụlọ ọrụ ndị nkịtị ihe dị ka ọgbọ egwuregwu na ụlọ ọkụ latrịk.

Ndị Reuters nwere na gọọmentị gwakara ha na achọrọ iresi ọha ụfọdụ oke gọọmentị nwere na ụlọọrụ Nigerian Reinsurance Company n'ọnwa Novemba nke afọ a.

N'afọ 2013, Naịjirịa bidoro ire akụnụba ọkụ latrịk ya n'uche na ọ ga-enye aka ime ka me ka ọkụ na-adị karịa ka ọ na-adị na mbụ ma webata ego si mba ofesi, mana onweghị otu n'ime ihe mere.

 Okoh kwuru na ngalaba ọkụ latrịk so n'ime ngalaba 37 ọha erere eritebeghị uru ekwesiri na ha, mana o kwughi akụnụba ole gọọmentị rere.

 Ọ gakwara n'ihu kwuo na Naịjirịa alabatala ego ruru ijere dọla 7.8 site n'ake ndị mba ofesi ji ego achụ ego.

 Buhari ebinyebeghị aka n'akwụkwọ eji eke ego nke 2018, bụ nke ga-eme ya iwu.

 Bọjetị Naịjirịa riri elu karịcha kemgbe Buhari batala ọchịchị.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Naịjirịa na Ghana: Onye ga-enyere ibe ya aka ịlụso mpụ ọgụ?\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Buhari gara Ghana taa isonye ha na mmemme ncheta ụbọchị nnwereonwe ha

Buhari kwuru nke a taa oge ọ gwara ndị Ghana okwu maka mmemme ncheta ụbọchị nnwereonwe ha ha mere taa.

N'okwu ya, Buhari kwuru na ya ga-enyere Ghana aka iluso mpụ ọgụ.

Mana ajụjụ nọ ọtụtụ ndị mmadụ n'ọnụ bụ etu Naịjirịa ga-esi nyere Ghana aka ebe akwụkwọ ndị otu Amnesty International depụtara gosiri na Ghana ka Naịjirịa mma n'ihe gbasara mpụ.

N'akwụkwọ nke afọ a, Naịjirịa nọ n'ogo 148 nime mba 180 n'ụwa niile ebe Ghana nọ n'ogo 80. Nke a pụtara na agbanyeghi agha gọọmenti etiti na-ebuso mpụ, Naịjirịa ka nwere mpụ nke ukwu.

BBC Igbo gbara onye nnọchi anya otu Amnesty International Auwal Musa Rafsanjan ajụjụọnụ gbasara ihe Onyeisiala Buhari kwuru.

Auwal kwuru na mmadụ agaghị enyeli ihe ọ na-enweghi. Ọ kọwara na ọnọdụ mpụ na Naịjirịa nọ n'ogo dị elu, nke a kpatara na ọ gaghị enyenwuru mba ọzọ aka ịchụ mpụ.

Gere ihe o kwuru ebe a:

Auwal bụ onye nnọchite anya ndị Amnesty International na Naịjirịa

Cheta na ndị mba Afịrịka mere onyeisiala Naịjirịa bụ Muhammadu Buhari onye ndu na ibuso mpụ agha maka agha ọ na-ebuso mpụ na Naịjirịa.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Naịjirịa na Kongo agbaala otu n'otu n'asọmpi enyi na enyi\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ndị Eagles nwere olileanya na ha ga-eme ọfụma na Roshịa

Ndi ihe a kachasị metụta bụ ndị Naịjirịa makana ha na-ahụ asọmpi a ka ihe ndị Super Eagles ga-eji kwado iko mbaụwa ga-eme na Rọshịa n'ụbọchị ole na ole na-abịa.

Ka asọmpi ahụ bidoro, ọ dị ka ndị Super Eagles ga-enwere ụbọchị ka Troost-Ekong gbakara ọnụ goolu ndị Kongo na nkeji 14.

Mana, Kongo jiri penariti nye goolu nke ha n'elekere 78. Ngulubi tọghapụrụ ochegoolu Eagles bụ Uzoho were nye goolu ahụ.

Nke a mere ka ha gbaa onwe ha onye lawa onye lawa.


Isiokwu: Naịjirịa na Serbia: Lee nke ga-eme n'asọmpị nke taa\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Naijiria, Argentina na Croatia ga-asọmpi

Nke a bụ mbụ ndị otu egwuregwu bọọlụ Naịjirịa bụ Super Eagles na ndị Serbia ga-ezuko n'ama egwuregwu, mana Naịjirịa na Mba Yugoslavia gbara bọọlụ na nkwado iko mbaụwa nke 1998.

Ọbu n'ime Australia ka-esi kewapụta Serbia.

Ndị Yugoslavia nyere Eagles ọkpụ goolu atọ na-asataghị otu mgbe ahụ, mana onye onụ na-eru n'okwu banyere egwuregwu bụ Emeka Offor gwara BBC Igbo na Eagles nke taa abụghị nke mgbe ahụ.

Maazi Offor sị na ndị otu Super Eagles nke taa zuru ka-eme ka ha na-ejikere nkwado iko mbaụwa.

Akụkọ ga-amasị gị:

"Moroko ka gbara Serbia otu ọkpụ goolu ha na-asataghị n'izuụka gara aga. Mana, Moroko nọ n'egwu ugbua," Offor kwuru.

Ọ gakwara n'ihu sị na ya na-ele anya na ike otu (team) abụọ a ga-abu nhatanha n'egwuregwu a.

"Naịjirịa agbaghị ọfụma n'egwuregwu ha na Poland, mana ha ji penariti merie. Serbia akwụsịghị ike n'ọgbọ ugbua, ya mere m ga-eji kwuo na Naịjirịa ga-enwe mmeri n'asọmpi a.

"Serbia agbasịghị ike ka ndị Naịjirịa," Offor kwuru.

Ndị aga-ele anya

Nemanja Matic bụ onye egwu Manchester United, bụ onye egwu Serbia ama ama.

Nemanja Matic bụ onye a na-anụ aha ya na Serbia.

Victor Moses bụkwa onye aha ya na-ada ụda na Naịjirịa.

N'agbanyeghị na-egburu nne na nna Moses na Naịjirịa, ọ na-apụta ma akpọ ya oku

Asọmpi a ga-ebido n'elekere asatọ nke taa.

Ihe ọzo ị na-amaghị

Aha otu egwuregwu bọolụ Serbia bụ 'Orlovi' nke pụtara 'Eagles' na Bekee nakwa ugo n'Igbo. Ya bụ na otu egwuregwu abụọ a na-aza otu aha.


Isiokwu: Naịjirịa nọ n'ọnọdụ ọgbaghara - Onaiyekan\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Popu Benedict nke iri na isii bụ onye họpụtara Onaiyekan dika Cardinal n'ọnwa 2012

Onaiyekan kwuru na oke ogbugbu a adịghị mma n'ihu Chukwu nakwa n'oge eruola mgbe ndị isi ọchịchị ga-eji kwusi ya kpam kpam.

Mgbe ọ na-aka ụka akwamozu maka mmadụ iri na itoolu gunyere ndị fada abụọ ndị ana-enyo na ọ bụ ndị ọchịehi gburu n'ọnwa Epreelu, ọ rịo ka ndị Naịjirịa leghara ebum no obi ha dị iche iche ma zọpụta Naịjiria n'ibanye nnukwu ọgbaghara.

Onaiyekan kọwara ọnwụ ndị a dika ihe dị egwu ma na-ayọ ka a ghara ihụta ya dika ihe eji eme ndọrọndọrọ ọchịchị.

N'ọnụ ya, ''Obodo anyị nọ ọnọdụ ọgbaghara.''

'' Anyi ga-abanye nnukwu nsogbu maọbụrụ na anyị chọọ mmekọta maọbụ nkewa tụmadị dika agbụrụ anyị dị iche iche.''

Onaiyekan kpọkuru gọọmentị etiti ka ha mee ihe puru iche ga-akwụsị oke ogbugbu ndị a ma yọkwa ndị mmadụ ka ha saa anya ma chekwa nwanne ha.

Ndị ụka katọlik pụtara n'igwe maka akwamozu a na ngagharịiwe

N'otu ọgbakọ ahụ kwa,osote onyeisiala Naijirịa bụ Yemi Osinbajo yọrọ ka Chukwu kasie ma chekwa ndị Benue steeti.

Osinbajo kwuru na ndị na-egbu mmadụ na Benue steeti anaghị atụ egwu Chukwu maọbụ mmadụ.

Gọvanọ steeti ahụ bụ Samuel Ortom kwuru na ọ ụgboro atọ a na-eli ndị mmadụ nwụrụ nụ n'uju na steeti ahụ kamgbe mbido arọ 2018.

Ndị ụkọchukwu pụtakwara maka ya bụ emume

Ortom kwuru na ka ọdị ụgbua ,ụmụaka ruru puku 80 anaghị aga ụlọakwụkwọ na Benue steeti maka nsogbu na ogbugbu ndị ọchịehi na-eme.

Cheta na ndị ụka Katọlik niile nọ na Naịjiria mere ngaghariwe ụnyahụ maka ya bụ oke ogbugbu na-eme na Naịjirịa.

Akukọ ndi ga-amasi gi:


Isiokwu: Nchekwa n'Alaigbo: Gịnị na-eme na kọmitii nchekwa nke ndị ọwụwa anyanwụ?\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Nchekwa n'Alaigbo: Gịnị na-eme na kọmitii nchekwa nke ndị ọwụwa anyanwụ?

Okammụta Uzodinma nke Alaigbo Development Foundation(ADF) bụ onye otu ya bụ kọmitii ya na onyeisioche ya bụ kọmiti bụ Ọchịagha Obi Umahi (lagoro ezumike) kọwara ọnọdụ ya bụ kọmitii ugbua.

Ndị nọ na kọmitii nchekwa nke ala Igbo ekwuola ihe n'eme na ya bụ ime mkporo.

Okammụta Uzodinma nke Alaigbo Development Foundation(ADF) bụ onye otu ya bụ kọmitii ya na onyeisioche ya bụ kọmiti bụ Ọchịagha Obi Umahi (lagoro ezumike) kọwara ọnọdụ ya bụ kọmitii ugbua.

Gee Maxwell Ozoaka ntị n'olu

Otu onye kọmitii nchekwa n'ala Igbo ekwuola nke na-eme

N'izu gara aga ka Nwali sị na ya bụ Kọmitii pụọ sị na ya arụjuola maka ọbụghịzị ihe ekwe na-akụ ka ha agba,

Obi Umahi n'onwe ya sị na ọnweghị ebe Nwali gara maka na kọmitii o so na ya bụ "adhoc" kọmitii rụchagoro ọrụ ha gbasaa.

Mana onye ọzọ bụkwa onye otu ya bụ kọmitii bụ Maxwell Ozoaka bụ onye ọkaikpe na-akọwa na ya bụ kọmitii abụghị "adhoc' kama na ọ bụ "expanded nakwa standing".

Sụpịrị sụpịrị a pụtara na ya bụ kọmiti arụchabeghị ọrụ ha kama na ha na-eche ka ndị gọvanọ nye ha ntuziaka gbasara akwụkwọ ha zigara ha.

Ọ na-akọwa na ya bụ kọmitii enweghi ike ịrụcha ma ha agwaghị ndị Igbo ihe ha rụpụtara.

Maxwell kwara arịrị na ndị Gọvanọ Alaigbo anaghị eme ihe ndị mmadụ chọrọ, kama na ha na-eme ihe dị ha mma.

Ọ dọrọ ha aka na ntị sị na " ị hapụ ọrụ chukwu sị gị rụwa, na ị ga-aza Chukwu ajụjụ".

Ozoaka sị ọ bụ maka udi mgbawa obi ha na-enwete n'aka ndị isiọchịchị ala Igbo ka ya na ọnwe ya jikwa gbaa arụkwaghị m n ayu bụ kọmitii.

Ndị na-achị Alaigbo ejighị ihe anyị na-ekwu maka nchekwa Alaigbo mee ihe

Ọkammụta Uzodinma Nwala bụ onyeisi Alaigbo Development Foundation akọwala ihe mere o ji gbaa rụkwaghịm dịka otu n'ime ndị kọmitii e hiwere maka nchekwa ala Igbo.

Ọ sị na ihe mere o ji mee nke a bụ na ndị gọvanọ ala Igbo ejighi ihe kọmitii a wepụtara maka nchekwa ala Igbo kpọrọ ihe.

Nwala sị na ihe e jiri hiwe komitii ha bụ ka ha wepụta usoro nchekwa zuru ala Igbo ọnụ dịka nke dị Yoruba bụ...


Isiokwu: Ncheta Biafra: Ndị uweojii Abịa sị na ha amaghị maka onye egburu n'Aba\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ibrahim Idris bidoro ịchị ndị uweojii Naịjirịa n'afọ 2016

N'Aba dị n'Abia steeti, ndi mmadụ dere na soshal media na otu okoroọbịa aha ya bụ Kelvin Nnamdi Ikemeh, nwụrụ n'aka ndị agha Naịjirịa, mana BBC Igbo gbara mbọ ịmata nke bụ eziokwu mana anyi enweteghị anya hụru mgbe o mere.

Akụkọ okwu ọnwụ nwa amadị a sị na ndị e chere na ha bụ ndị agha ala anyị gbagburu Kelvin dịka ya na ndị agbataobi ya nọ n'ihu ụlọ ha n'Uranta dị nso n'ụzọ Pọt Hakọt n'Aba.

Oge BBC kpọrọ ọnụ na-ekwuru ndị uweojii n'Abia steeti, bụ Geofrey Ogbonna iji mata nke bụ eziokwu, o kwuru na ọ maghi maka ya.

Ogbonna kwuru; "enwetabeghị m ozi ọbụla maka nke a" ma kwukwa na ọ ga-achọpụta nke bụ eziokwu.

Etu ọ dị ugbua, anyị ka na-etinye anya n'okwu a ịchopụta nke gara na etu o si ga.

Nkọwọta:

Akụkọ a kwubụrụ na ndị agha gbagbụrụ nwa amadi a mana anyị degharịrị ya igosi na anyị achọputabeghị nke bụ eziokwu.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Ncheta Ọbịbịa Eri: Mmemme a ebirila ọkụ n'Aguleri ugbua\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Eze Chukwuemeka Eri

Nke a bụ nnukwu emume, ọbụghị sọ n'Aguleri kama n'ala Igbo niile gbaa gburubguru.

Dịka akụkọ sị kọọ, Eri bụ nna ndị Igbo niile.

N'ihi nke a ka ndị Igbo niile ji akwanyere emume ncheta ọbịbịa Eri nnukwu ugwu.

BBC Igbo kwụ chịm na ya bụ emume wee na-ewetara gị etu ihe niile sị aga.

Lee ya na foto ndịa:

Ihe ọkpụkpụ na-egosi Eri onye ụfọdụ sị na ọbụ ya bụ nna ndị Igbo niile

Ndị eze si ebe dị icheiche n'ala Igbo gbara ụkwụ n'Aguleri taa

Igwe Nnaeme Achebe, Obi nke Ọnịcha nọkwa ebe ahụ, ya na onye enyemaka ya

Onye na-anọchite anya Ooni nke Ife dị n'ala Yoroba

Ndi ichie ndị Aguleri nọkwa ya n'ozuzu oke

Anaghị achọ ụmụnwanyị achọ

Ọtụtụ ụmụnwanyị isi ojii mba Amerịka bịakwara ya bụ emume

Akụkọ ndị ọzọ ga-amasị gị:

Ihe nkiri ga-amasị gị:

Ihe dị iche n'etiti akpụ Ghana na nke Nigeria


Isiokwu: Nchụda Buhari: Lee usoro isii ụlọomeiwu ga-eso\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Nnọkọ ụlọomeiwu ukwu na nta dị mkpa n'ịgbaso usoro ịchụda onyeisiala

Ebe ụfọdụ ndị ọkaiwu dịka Chijioke Ike na-ekwu n'iwu ahụ ụlọikpe ahụ nyere bụ ihe ziri ezi n'ihi ihe ha chere bụ na onyeisiala emetala ihe zuru ka a chụda ya, ebe ụfọdụ dịka Godstime Okafor na-ekwu na mbọ ahụ agaghị amịta mkpụrụ n'ihi na "mkpi mbugota anaghị agba, n'ihi na n'onwe ha ndị omeiwu achọghị ịchụda onyeisiala."

Na mkparịtaụka ha na BBC nwere n'ekwentị, ọkaiwu abụọ a bụ Okafor na Ike kọwara na ọ bụrụ na onyeisiala metara ihe gafere ikike iwu Naijiria nyere ya, usoro e kwesiri igbaso dịka ọ dị n'iwu Naijiria iji iwepụ ya n'ọchịchị.

Lee usoro ndị ahụ :

1.  Ha ga-edepụta ya

Ndị ụlọomeiwu ga-edepụta ihe ndị onyeisiala mere o jiri mejọọ iwu nke, Ọkaiwu kpọrọ 'Catalogue of Impeachable offence' na bekee

2. Ha ga-edegara ọkaiwu ukwu Naijria(Chief Justice of the Federation) akwụkwọ

 Ọkaiwu Okafor kọwara, "Ọ bụrụ na abụọ n'ime ụzọ atọ ndị ụlọomeiwu binye aka n'akwụkwọ ndepụta ihe ọjọọ onyeisiala mere megide iwu, ha ga-ezigara onye ọkaiwu ala anyị ozi ahụ

3. Onyeọkaiwu ukwu ahụ ga-ehibe kọmitii

Ọ bụrụ na onye ọkaiwu kachasị nata ozi ndị ụlọomeiwu, ọ ga-ehibe kọmitii ga-eleba anya iji mara ma onyeisiala o mere ihe ndị e boro ya n'ebubo

4. Kọmitii ga-enyocha ebubo ndị a

Kọmitii ahụ ga-enyocha ebubo ndị ahụ ma wepụta mpụtara nyocha ha n'ime abalị asaa.

Ọkaiwu Ike kọwara na, 'Tupu nke a emee, kọmitii ahụ ga-akpọ onyeisiala oku ịzara ọnụ ya.

5. Kọmitii ga-ezighachi ọkaiwu kachasị mpụtara nyocha ha

Ọ bụrụ na kọmitii enweghị ihe ha chọpụtara, okwu ahụ ga-ebe, usoro nchụda agaghị enwekwa isi, ị mara na a ga-ekpofu okwu ahụ n'ọhịa

6.  Nchụda onyeisiala e biri ọkụ

Ma ọ bụrụ na mpụtara nyocha kwuru na onyeisiala mere ya, ị mara na atụmatụ ahụ ga-enwe isi

Ihe na-eso ya bụ nnọkọ ụlọomeiwu ukwu na ụlọomeiwu nke nta

Ọkaiwu Ike kwuru na "ebe a ka ha ga-anọ gụpụta mpụtara nyocha kọmitii. Ọ bụrụ na nchọpụta ha kwuru na onyeisiala mere ihe ahụ, mgbe ahụ ha a chụọ ya n'ọrụ."

Akụkọ ga-amasị gị:


Isiokwu: Ndi Igbo na-azụ ahịa na Ghana: Mkpagbu a na-akpagbu anyị akarịala\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ahịa dị n'Akra,Gana

Nke a na-eme dịka otu jikọrọ ndị ahịa Gana a kpọrọ 'Union of Traders Association' (GUTA) ekwuola na ha  ga-eme ngagharịiwe ga-akpụ ọkụ n'ọnụ megide gọọmenti ha ma ọ bụrụ na ha etinyeghị n'ọrụ, iwu mmachi ndị mbịara mbịara na-azụ ahịa mgbere.

Onyeisi otu ahụ bụ Joseph Obeng  kwuru na ọ bụrụ na gọọmenti emeghị ihe ọbụla ọnwa atọ zuo, "ndị otu anyị ga-awuju ezi ime ngagharịiwe.

Otu n'ime ọdụahịa ha gbachiri na Kumasi

" Ọchịchị obodo abụghị okwu nwanne na nwanne, ka asị na Gana na Naijiria bụ nwanne, i nwezie iwu, ị gaghị etinye ya n'ọrụ."

Na nkọwa ya otu onye n'ime ndị ndu otu jikọrọ ndị Naijiria  na-azụ ahịa na Gana a kpọrọ 'Nigerian Union of Traders Associations', (NUTA) bụ Kizito Obiora kwuru na Ọ bụ ezie na ndị Gụta majara na-aga eme ngagharịwe.

'Mkpagbu ndị Gana na-akpagbu anyị o nweghị onye na-ebe ya ndị Ghana na Naijiria'

Ebe niile bidoro kpọwa ghara ghara  kemgbe Monde ka a ga-asi na ọgbaghara achọrọ ịda n'etiti ndị ahịa Gana na ndị nke Naijiria n'Ahịa Opera Square dị n' Akra, Gana.

Obiora gwara BBC Igbo na 'ha kpọchiri ọdọahịa ụmụ Naijiria ụbọchị Monde mana gọọmenti ha na ndị uweojii mere a gbapekwa ya ụnyahụ (Wenezde)."

Prof Austin Nwagbara: A dụrụ ihe onyonyo ahụ tinyere m na nsogbu na mahadum Ghana adụ

"Gọọmenti ha gwara anyị na ha ga-echekwa anyị mana anyị ahụghị isi nkwa ahụ mana  oge rue ndị obodo ahụ achụgharị anyị merụwa ndị mmadụ ahụ, mebisia ahịa anyị."

Ọ gara n'ihu kpọọ oku ka gọọmenti Naijiria na nke mba Gana nwekọ mkparịtaụka iji mee ka nsogbu ahụ bịa na njedebe.

Akụkọ ga-amasị gị:


Isiokwu: Ndi agha Boko haram 475 enwerela onwe ha\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Boko Haram kwuru na nkuzi bekee bụ arụ

Ụlọ ikpe a kwuru na ha ga-enwogharị ha ka ha bụ ndị nwere emume ọhụrụ n'ala Naijiria.

Onye oka iwu n'ikpe ha kwukwara na ha ewepụla ebubo kwuru na ha bụ ndị agha Boko Haram.

Ndị agha ala Naịjirịa ji ndị a na mkpọrọ dị iche iche n'ugwu hausa, mgbe Boko haram na-ebuso ha agha.

Ndị agha Naịjirịa na-ebuso Boko Haram agha, mana ndị Boko Haram ka kwụ chim chim

Ufọdụ n'ime ha nọrọ na mkpọrọ ka mgbe afọ 2010.

Ụlọikpe kwuru na ha hapụrụ ha makana ndi uweojii enweghị ike iweputa ihe akaebe.

Abubakar Malami bụ oka ikpe ukwu ala Naịjirịa gwara BBC na ndị a ha gbapụtara ga-ahụ ezinaụlọ ha mgbe a hazịchara ha ọfụma.

Ugbu a, otụtụ puku ndị agha Boko Haram na-aza ikpe n'uloikpe dị na Kainji na Niger steeti.


Isiokwu: Ndi agha Naịjirịa zutere ndị ọchịehi na Benue tie ha mmanwụ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ndi agha ahụ kwuru na ndị agha nọ agha a kpọrọ "Operation Whirl Stroke" na Bekee bụ ndị zutere ndị ọchịehi ahụ kpo ọtụtụ ehi nakwa ọtụtụ ngwọagha.

Ha dere n'akara twitter ha na ndị agha mekpara ha ahụ site na ngwọagha ka nke nke ha.

End of Twitter post, 1

Ha kwuru na ndị ha agaghị agụtali ọnụ bụ ndị a na-atụ anya na ha gburu ebe ndị ọzọ wụbara n'ime ọhịa mana ha bu mgbọ egbe n'ahụ.

Ha kwukwara na ha na-agba mbọ inweta ndị ahụ gbara ọsọ mana ha natara ọtụtụ ngwọagha n'aka ndị ha gburu.

Ha kpọkwara oku ka onye ọbụla hụrụ ihe na-ekwesighi ekwesi maọbụ onye ọbụla bụ mgbọ egbe n'ahụ gaa kpee n'aka ndị ọrụ nchekwa nọ ha nso.

BBC Igbo gbara mbọ ịnweta onye nkwuchiteọnụ ndị agha mana ha azaghị.

Cheta na ndị ọchịehi awakpola ma gbuo ihe karịrị mmadụ otu puku na Benue, Taraba na Platu steeti n'afọ a 2018.

Agha a kpọrọ 'Operationa Whirl Stroke" na Bekee bụ nke ndị agha ji aluso ndị ọchịehi ọgụ na steeti anọ ndị ọchịehi na-akpa ike.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Ndi isi mba Afrịka abụọ ezerela ogbunigwe gbara na nzukọ ndọrọndọrọ ọchịchị\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

The BBC's team at the rally captured the confused aftermath of the explosion

Ihe nkiri si Bulawayo na egosiri na ogbunigwe gbara na ọgbo egwuregwu akpọrọ "White City Stadium" ka Mnangagwa na-akwado ịhapụ ka ọ gwachara ndị nkwado ya okwu.

O merụhụ ahụ, mana osote onyeisiala Zimbabwe na ndi ọzọ ọkwa ha gbagotere n'ọchịchị Zimbabwe sọ na ndi merụrụ ahụ.

N'Etiopia, akuko ọhụru na-erụ anya nti na-akọwa na otu onye nwụrụ site na ogbunigwe a gbara.

Ndị ọrụ gọọmentị n'Itiopịa kwuru na ọtụtụ mmadụ merụrụ ahụ ka a tụrụ ogbunigwe ebe ndị na-akwado Abiy Ahmed, bụ onye ndọrọndọro ọchịchị, na-eme nzukọ.

Ebe ogbunigwe a gbara, ka ọ ka mechara

Ahmed kwuburu na ọtụtu mmadụ nwụrụ, ma kọwakwaa na ihe a mere bụ mkpamkpa apụtaghị ihe si n'aka "ndị na-achọghị ka Itiopịa dịrị n'otu".

A kpọpụrụ Abiy ozugbo ogbunigwe a gbara.

A na-eche na ogbunigwe siri n'ihe ndi Bekee kpọrọ "grenade" atụbara n'ime mmadụ puku na puku nọ n'ọgbọ Meskel nke dị n'isi obodo Itiopịa bụ Addis Ababa.

Aka ikenga Ahmed bụ Fitsum Arega, sị na mmadụ 83 merụrụ ahụ n'ihe a mere, ebe nke mmadụ isii n'ime ha dị ezigbo njọ.

Abebaw Bekele, bụ onyeisi ndị otu gbatagbata Red Cross n'Addis Ababa, kwuru na ha ezipụla ụgbọala "Ambulance" 13 gawa ibute ndị ihe metụtara.

Mmadụ puku kwa puku bịara nzukọ a

Ha zigakwara ndị ọrụ gbatagbata 80 na ndị nọọsụ anọ.

Bekele kwuru na ozi ya nwetara kwuru na mmadụ 100 merụrụ ahụ mgbe ogbunigwe ahụ gbara.

Onyeisi oche ndị hazịrị nzụkọ a gwara BBC na anwụchịrị ndị mmadụ bu ogbunigwe n'ime akpa. Okwuru na ha nọ n'aka uweojii ugbua.

O kwukwara na ha na-eche na enwereike nwe ebe ọru ndi nchekwa siri gba ọrụ.

Na Zimbabwe, amabeghi mmadu ole merụru ahụ mana ndị ntaakụkọ na-akọwa na onwereike bụrụ na-etinyere ogbunigwe a n'okpuru ebe ndị nwere isi nọ.

Akụkọ ga-amasị gị:


Isiokwu: Ndi nwụru na-ọdachị ụgbọelu Cuba eruola 100\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ụgbọelu a kpọkasịrị mgbe ọdara

Mmadụ atọ pụtara n'ime ụgbọelu a mana ha merụru ezigbote ahụ, nke mere na-amabeghị ma ha a ga-anya ndụ.

Ụgbọelu a bu mmadụ 110 tinyere ndị nya ya mgbe ọkpọkasịrị.

Ụgbọelu a dara na ehihe ụnyaahụ ka ọ na-aga obodo Holguin na mba ahụ.

Ụgbọelu a kpọkasịrị mgbe ọdara

"Ihe mberede ụgbọelu tara akpụ. Akukọ abughi akụkọ dị mfe, ọkachasị etu ndị ometụtara karịrị," onyeisiala Cuba bụ Miguel Diaz-Canel kwuru mgbe ọ gara ebe ọdachị a dara.

Ndị nwe ya bu ụgboelu bụ ọlụọrụ Aerolineas Damojh bụ ndị Mexico, mana ha bunyere ya ụlọọrụ Cubana de Aviación bụ nke gọọmentị Cuba nwe.

A zọpụtara ụmụnwannyị ato n'me ụgbọelu a

Ndị Mexico na-akọwa na ọ bụ n'afọ 1979 ka arụrụ ya bụ ụgbọelu, na-akọwakwa na emere ya nyocha n'ime ọnwa Novemba nke afọ 2017.

Ụgboelu a dara ka ọ na-achọ ịfepụ gawa njem ya.

Ndị mmadụ gbagara ịhu ihe mere dara ezigbote ebube

Otu onye hụrụ mgbe ihe ahụ mere bụ Jose Luis, bụ onye gwara ndị AFP na ya hụrụ mgbe ụgbọelu feniri elu were tụgharịa daa. "ihe a tụrụ anyi n'anya," Luis kwuru.

Na nyọcha ndị ọrụ ụgbọelu mere, ha chọputara na afọ gara aga bụ nke kachasị mma na njem ugbọelu makana onweghi ụgbọelu nke na-ebu ndi njem dara mancha.

Mana n'ime afọ a enwela mgberede ụgbọelu bu ndị njem atọ.

Akụkọ ga-amasị gị:


Isiokwu: Ndi uwe ojii: Oke bụrụ ọgwụike a furuefu\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Oke ọ ga-agọpụli onwe ya na ebubo a?

 Ndị uweojii atọ aha ha bụ Inspetọ Ken Olonde, onye bụ onye nchọpụta, AP Inspectọ Patrick Baya na Sagent Hamisi Komboaha bụ ndị akaebe n'ikpe ụmụnwaanyị anọ e jidere maka ibu ọgwụike ruru 1,710 site n'obodo Migori ga Ukunda nke dị na Kwale. Ndị uweojii a bụ ndị nwụchiri ụmụnwaanyị ndị a.

Mgbe ọ na agba ndị uweojii a ajụjụọnụ, onye ọkaiwu nọchitere otu na ndị eboro ebubo bụ Abdull Aminga jụrụ ndị uweojii ahụ ka ha kọwaa ihe mere na agba ọgwuike ahụ fọrọ sọọsọ 1,170.

Gu kwa A kwụsịla onye JAMB boro agwọ ebubọ ọrụ n'ike

Lekwa agwọ loro nde naira 36

Ndị uweojii ahụ kwuru na oke banyere n'oge ndị uweojii Kwale ebe e dotere agba ndị ahụ ma taa ha.

Mana ihe gbakwojuru ndị biara n'ụlọikpe ahụ nke onye Okaikpe Paul Mutai nọ n'isi ya bụ na onweghị ogehre dị na igbe anọ ahụ ebe ọgwụike ahụ dị.

Ọ bụ n'ọnwa Julai afọ garaaga ka ha nyụchiri Pauline Moraa, Elizabeth Atieno, Nancy Auma, na Mercy Achieng.


Isiokwu: Ndidi Vs Kante: Ihe ndị egwu bọọlụ a ji ewu na soshal midia\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ị ga-eji Ngolo Kante na Wilfred Ndidi

 Ọ chakekwara oge Naijiria zutere mba Guinea n'ụbọchị Wenezdee.

Ọ bụ nchake ahụ kpalitere mụọ ụfọdụ ụmụ Naijiria ha were bido iji Ndidi tụnyere Kante bu onye mba France na-agbakwara ndị otu egwu bọọlụ Chelsea nke Ịngland.

Okwu ahụ bidoro ndọrịtaụka pụrụ ọkụ.

Ụfọdụ kwuru na Ndidi bụ egwu e ji n'ime ndị na-agba etiti.

@realoladele kwuru na Ndidi ka Kante mma.

@QdPaper kwuru na Ndidi ka mma mana ihe mere bụ na o nweghị ndị na-egburu ya opi

Ụfọdụ kwuru na o nweghị ka ọdụ egbe na ogene siri yie.

@josagana sị na ọ bụ mkpalị nye Kante iji Ndidi tụnyere ya.

@blacky kwuru na iji Ndidi tụnyere Kante gosiri na ụmụ Naijiria ka n'isi ma kwesị ka ndị ọcha chịa ha ọzọ.

@Qwarmie_J kwuru na ya bụ okwu bụ okwu ndị amaghị nke a na-akọ.

Akụkọ ga-amasị gi:


Isiokwu: Ndigbo: Ọgbaehi bụ ịtụnye ego ọha n'ahịa onwe\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Nnaji, Uwazuruike na Okeke-Ogene: Ndigbo achọghị 'ranching'

Ha kwuru na ọ bụ ihe jọgburu onwe ya gọọmentị iwere ego ọha were na-ahaziri ndị nọrọ onwe ha ihe ha ji achụ ego aka ha.

Ngalaba gọọmentị etiti na-ahụ maka ihazi akụnaụba ala anyị nke a kpọrọ,'National Economic Council (NEC)' na bekee nke osote onyeisiala bụ Yemi Osibanjo nọ n'isi ya, binyere aka n'akwụkwọ atụmatụ ịkpa anụmanụ n'afọ iri na-abịa nke a kpọrọ 'National Livestock Plan' na bekee.

N'ime atụmatụ ahụ nke ga-eri ijeri naira 179, gọọmenti etiti nwere ebumnobi ikewapụta ọgba ehi (ranches) iri itoolu na anọ na steeti iri.

N'okwu ya, onye bụbu onyeisi Aka-Ikenga bụ Goddy Uwazuruike sị: "Ịchị ehi (maọbụ nke Igbo maọbụ nke Awụsa) bụ ihe mmadụ na-emere onwe ya. Kedu ka ị ga-esi were ego ọha nwere were tinyere ndị ụfọdụ ka ihe ha na-eme na-aga ọfụma?"

Ọkaiwu Chima Nnaji kwukwara otu ihe ahụ. Ọ sị:

"Ihe gbasara ịchị anụmanụ bụ ahịa mmadụ na-azụrụ onwe ya, ọ bụghị gọọmentị. Ọ bụrụ na-emebe ya otu a, ụmụ Igbo na-anya ụgbọala."

Steeti ebe a ga-ebido atụmatụ 'National Livestock Plan' dịka gọọmenti siri kwuo, gụnyere Adamawa, Benue, Edo, Ebonyi, Kaduna, Nasarawa, Oyo, Plateau, Taraba, na Zamfara.

Mịnịsta na-ahụ maka ọrụugbo bụ Audu Ogbeh na onye nchịkọta atụmatụ ahụ bụ Andrew Kwasari nakwa gọvanọ na-achị Benue bụ Samuel Ortom bụ ndị nọchitere NEC oge ha na ndị isi ụlọọrụ akụkọ nwere ọgbakọ na'Abụja, gbara atụmatụ a n'anwụ.

Ogbeh  kwuru na,"ịchị ehi akpagharị adabaghịzị,"

O kwụkwara na ndị ga-eritekarị erere atụmatụ ahụ bụ ndị ọchịehi.

Akụkọ ndị ozọ ga-amasị gị:


Isiokwu: Ndubuisi Godwin Kanu: Ihe ndị i kwesịrị ịma maka Ndubusi Kanu bụ Gọvanọ mbụ Imo steeti," nwụọrọla\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Otu onye dị ya nso achọghị ka a kpọ aha ya gwara BBC Igbo na Kanu  nwụrụ n'ụtụtụ ụbọchị Wenezde n'ụlọọgwụ a kpọghị aha ya na Legọs ka ọ gbachara afọ 77.

N'ozi nke onye nnyemaka ya na soshal midia bụ Bashir Ahmad wepụtara n' igwe okwu Twitter, Buhari tiri ezinaụlọ ya, ndị Legos na Imo steeti bụ ebe ọ chịrị aka n'obi maka ọnwụ ya.

N'otu aka ahụ onyeisi Ụlọomeiwu Nta bụ Femi Gbajabiamila kwuru na ihe a ga-eji echeta Kanu bụ 'uchu o tinyere n'imepe Legọs steeti na steeti ndị ọzọ ọ chịrị.

Gọvanọ Imo steetị bụ Hope Uzodinma, onye kwuru na ya bụ ọnwụ dara ya na mberede sị na Kanu ji obi ya na ike ya niile gbara Naijiria odibo.

Gọvanọ Legọs steeti bụ Babajide Sanwolu kwuru na ọnwụ ya bụ nnukwu ihe furu Naijiria.

Ihe ndị ọzọ nwere agba na-ekwu maka Ndubusis Kanu

Senetọ Shehu Sani kwuru na Kanu  bụ "odogwu nwoke nakwa otu n'ime nna ọchịchị onye kwuuche ya".

Goddy Uwazuruike bụbụ onyeisi otu Aka Ikenga kwuru na "dịka gọvanọ Imo nakwa Legos, o gosiri ụkpụrụ tọrọ atọ...."Nnukwu mmadụ furu anyị."

Ihe ị kwesiri ịma maka  Kanu


Isiokwu: Ndị Aba ebidola ịrụ akpati ntuliaka nke Inec\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Independent National Electoral Commission (INEC) bụ ụlọọrụ na-ahazị ntụliaka na Naịjirịa

Mgbe ndị ntaakụkọ gbara onye Gọvanọ ahụ Steeti bụ Okezie Ikpeazu ajụjụọnụ, O kwuru na nke a bụ iji kwalite ngwa ahịa ndị emere n'Aba.

O kwuru na igbe ndị ejiri mee ụfọdụ ntụliaka na Naịjirịa bụ ndị Aba rụrụ ya.

O kwukwara na ndị Inec tụrụ ahịa ka-arụpụtara ha igbe ndị ahụ karịa ị ga mba China tụbata ha.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

Mgbe ndị BBC Igbo gbara onye Kọmishịọna na-ahụ maka Mgbasa ozi na Steeti ahụ bụ John Okeiyi ajụjụọnụ.

O kwuru na ha na-atụ anya ka ndị Inec bịa tụọ ahịa maka igbe a ga-eji mee ntụliaka nke afọ 2019.

Ihe ọzọ ndị Aba na-arụ:

Ndị Aba ebidola ịrụ akpaụkwụ ndị agha Naịjirịa kamgbe ọtụtụ afọ gara aga.

Okeiyi rụtụrụ aka na oge gara ndị agha Naịjirịa bịara Aba zụọ akpaụkwụ ndị agha ruru puku iri ise (50,000).

O kwukwara na nwunye onyeisiala bụ Aisha Buhari zụkwara akpaụkwụ dị puku iri abụọ na ise maka ndị gbara ọsọndụ.

Cheta na onyeisiala nyere iwu nke akpọrọ 'Executive Order No 3' nke kwuru na onye ọ bụla ga na-azụ ngwaahịa ndị emepụtara na Naịjirịa.

Nke a bụ iji kwalite ihe ndị emepụtara n'Aba n'akwa Naịjirịa gbaa gburugburu.


Isiokwu: Ndị Abatete bi na Lagos mere ihe puru iche na mmemme iri ji ọhụrụ ha\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ha gwara BBC Igbo na emume iri ji ọhụrụ di ezigbo mkpa n'ala Igbo, nke mere na ha na-akwadebe maka ya nke ọma afọ niile agbayeghị na ha biri na ala Legọs.

Lee ihe nkiri mme mme a ugbua.

Ndị mere akụkọ a bụ Nnamdi Agbanelo na Chris Sanctus Okereke


Isiokwu: Ndị Abịa: Gọọmentị bịa doziere anyị okporoụzọ Okigwe-Umuahia gbabiri abụọ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ndị Abịa: Gọọmentị etiti bịa doziere anyị ụzọ Okigwe-Umuahia gbabiri abụọ

Ọdachi a mere na nsonso dịka oke mmiri ozuzo butere oke idemmiri kpara mkpamkpa n'ebe ahụ.

Otu onye obodo ahu bu Joseph Odinuko gwara BBC na o bu oke mmiri ozuzu nakwa elezighị anya butere mgbabi okporoụzọ ahu a mara dika 'ABSU-Akara Road'

"Kemgbe Ochichi Ndubisi Kalu, o nweghi ihe obula e mere n'ụzọ a."

Na nkọwa ya, otu onyeisi na ministri na-ahu maka gburugburu n' Abia state bu Thomas Okoro kwuru na odachi ahu karịrị goomenti steeti ahu aka.

Na nsonso a, oke idemmiri so mmiri ozuzu emebiela ọtụtụ ihe n'obodo dị iche iche na steeti dị na mpgahara ọwụwa anyanwụ gunyere Anambara nakwa Abịa steeti.

Akụkọ ga-amasị gị:


Isiokwu: Ndị Biafra Zionists: 'Ikpe ha dịzị n'aka ọkaiwu nke steeti'\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ndị Biafran Zionists so na ndị chọrọ Biafra nke ọhụ

Ndị otu Biafra Zionists Federation, bụ otu n'ime otu na-achọ ka ekewapụta mba Biafra site na Naịjirịa mere ngagharị iwe na gbụrụgbụrụ ụlọikpe dị n'Enugwu ụnyaahụ bụ Wenesde maka na ndị uweojii akpọpụtaghị onyeisi ha bụ Benjamin Onwuka n'ụlọikpe.

Mana na mkparitaụka BBC na ọnụ na-ekwuru ndị uwe ojii n'Enugwu bụ Ebere Amaraizu nwere, o kwuru na "Aka ndị uwe ojii adịghịzị na ikpe ha kama  ọ dị n'aka ọkaiwu nke Enugwu steeti(Attorney-General).

Ndị uweojii nwụchịkọrọ Onwuka na mmadụ 20 ndị ọzọ  ka ha na-achọ iwakpo obi gọọmentị nke Enugwu.

Uweojii kwuru na mkpebi ndị a gara obi gọọmentị a bu ka ha konye ọkọrọtọ Biafra n'ebe ahụ iji me emume "ncheta Biafra".

Ka anwụchịkọrọ Onwuka na ndị otu ya, ndị uweojii kpụpụrụ ha ụlọikpe Enugwu East ka ha ga zara ọnụ ha.

Onwuka na ndi ọzọ gọrọ ebubo a eboro ha, mana, ka abịara ụlọ ikpe ahụ na Wenesde ha anọghị n'ụlọ ikpe.

Ọnọdụ a were ndị nkwado Onwuka na ndi otu ya bịara igere ikpe ahụ iwe kpatara ha jiri malite ngagharị iwe.

Onye bụ osote onyeisi ndị Biafran Zionist Movement bụ Ambrose Ugwu, gwara ndi ntaakụkọ na uche ha bu na ọkaikpe ga atọghapụ ndị otu ha mana nke ahu emeghi.

Ọ gara n'ihu jụọ "ihe ndị mere ejiri kpọsa ha na mkpọrọ."

Akụkọ ga-amasị gị:


Isiokwu: Ndị Bishọp: 'Kwụsị ime ndị ọchịehi ka ụmụnna gị'\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Bishop Alex Ibezim bụ Bishọp ndị Angịlịkan na Ọka Dayasis

Ha kwuru na otu guolala puku kwuru puku mmadụ e kwesịghị ka ọ na-eme ha ka ha abụ ụmụnna ya.

Bishọp nke Angịlịkan n'Ọka Dayasis bụ Alex Ibezim kwuru nke a ka ndị Bishop mechara Sinọd nke afọ 2018 na St. Peter's Anglican Church, Amawbia, Anambra steeeti.

Synod bụ ọgbakọ ndị Bishop ndị Angịlịkan na-enwe kwa afọ.

End of Twitter post, 1

N'ozi ha wepụtara nke ụlọakụkọ Punch gbara n'anwụ, ndị bishọp tụrụ arịrị na site na'afọ 2014 rue 2018, na ndị ọchịehi egbuola ihe karịrị  mmadụ 1,229 dịka mkpamkpa ahụ kacha metụta Benue, Taraba, Nassarawa, Plateau, Kaduna nakwa Katsina steeti.

Ha sị, "Ha na-eji ngwaagha kara aka wakpo ndị obodo ha bụ n'obi oge ha adịghị nkwadobe ,ọkachasị n'abalị maọbụ ụbọchị ụka oge ha nọ n'ụlọụka, na-egbu mmadụ na eleghị anya n'azụ, na-agba ụlọ ndị mmadụ ọkụ ma na-ezukwa ihe.

"Nke kachasị obi mwute bụ ka  ndị ogbuochu a sị akpa ike na- echeighị maka iwu alal na kwa ndụ ndị mmadụ. Ndị uweojii na ndị agha nọkwa ka ngwere dara elụ na enweghị ike ọbụla ịzọ ndị a na-egbu na be ha."

 "Ikekwa, anyị kwesiri ịjụ ndị uweojii na ndịagha ihe mere na ha enweghị ike ichekwa ndị ọrụugbo n'aka ndị ọchịehi. Ọ bụ ezie na ndị agha ọlụọla Fulani ka nwe ngwaaha kara aka ma kakwa ndị uweojii n'ọnụọgụgụ?

"Gịnị mere o ji e siri gọọmenti etiti ike imeri iyiegwu nke ndị ndị agha ọlụọla Fulani? Kedụ ndị na enye ndị Fulani ọchịehi ngwaagha ha ji ememina ndị naijiria nọrọ onwe ha?"

Ọ gbara ndị sinọd gharịị ihe mere na onyeisiala Muhammadu Buhari gbara nkịtị n'ihe na-eme dịka ha kwuru na ike ozi nkasi obi na ogolo okwu a na-ezigara ndị ihe mere akwụla ndị Naijiria.

Ndị bishọp a ndị katọrọ agha Buharị na-ebuso mmerụka ma sị na agha ahụ na ele anya n'ihu, kugidekwara agwa ọchagbute-ọchaghịgbute nke ndị ndọrọndọrọ ọchichị dịka ntuliaka 2019 na-abịa nso.

Akụkọ ga-amasị gị:


Isiokwu: Ndị Egypt ekwuola na Salah ga-eso gbaa iko mba ụwa\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Mohammed salah kwapụrụ nku mere e ji na-atụ ụjọ ma ọ ga-aganwu Rọshịa

Cheta na ọ dị ka Salah agaghị eso gaa Rọshịa ka o merụrụ ahụ na nku aka n'asọmpi ngwụcha Champions League Liverpool na Real Madrid gbara n'izuụka gara aga.

Salah dị afọ ise ji anya mmiri pụo n'asọmpị ahụ.

Onyeisi ngalaba n'ahụ maka egwuregwu bọọlụ n'Egypt bụ Hani Abu Reda, onye nchịkọta ndị otu egwuregwu Egypt bụ Hector Cuper na Mohamed Abou El-Ela na Salah zutere ụnyaahụ na Valencia, ebe ọ na-anata ọgwụgwọ.

Ndị na-akwado Mo Salah ga-enwe aṅụrị ma ọ bụru na ọ gaa iko mba ụwa

Ihe ngalaba a dere na Facebook kwuru: "Ndị si ngalaba na-ahụ maka otu egwuregwu Egypt nwetara ozi maka etu onye egwu a ji na-agbake. Ọ na-aga ije ọfụma ma chọkwa isonye na ndị ga-aga iko mba ụwa, ma nwekwaa agbamume onye egwu pụrụ iche chọrọ ịchụkwute ndị otu ya."

N'onwe ya, El-Ela kwuru na Salah agaghị anọ ruo izuụka atọ tupu ọ gaa soro ndị otu ya.

Egypt ga-agba bọọlụ nke mbụ ha na Roshịa n'ụbọchị 15 nke ọnwa Juun bụ mgbe ha na Uruguay ga-ezụkọ.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Ndị Enugwu ayọọla gọọmenti ka ha gbatikwuo ụbọchi inweta PVC\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Iwe ji ndị anatabeghị PVC n'Enugwu

Onye ntaakụkọ BBC Igbo gbara ndị mmadụ ajụjụọnụ n'ogige isi ụlọọrụ Enugwu Sentralụ kwara arịrị na kemgbe ụbọchị ole ma ole na ha enwebeghị ike inweta PVC.

Ha boro INEC ebubo na e nwere ihe ọjọọ ha bu n'uche mere ha jị eke ya na naanị otu ebe n'okpuru ọchịchị ọbụla. Nke a mere ha ji agabiga ahụhụ inweta ya.

N'Owo bụ ebe ndị Enugwu North n'ewere nke ha, ọtụtụ ndị mmadụ nọ n'mmiri nakwa anwụ na-eche ma ha ga- enwe mmeri.

Inweta PVC n'Enugwu dịka ịnyịnya ịgafe na-ọnụaga

Nwabueze Adimchi bụ onye gbara afọ iri n'itoolu kwuru na nke a bụ izizi ya chọrọ inweta ya bụ PVC wee kwaa arịrị na ya chọrọ iji ya tụọ vote nke mbụ na ndụ ya.

Ndị ọzọ gunyere Caleb Obi, Cosmas Anyanwu jị obi mwute gwa gọọmentị ka ọ nyekwuo oge ka nweta nke ha.

Kirie ma gee ihe ha kwuru na ihe nkiri dị na-elu.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Ndị Fulani na-achi ehi egbuola mmadụ 2,000 n'afọ a\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Nsogbu dị n'etiti ndị ọchịehi na ndị ọrụgbo na-emetụta ikọpụta ihe oriri

Ndị a kwuru ihe a n'akwụkwo nyocha ha depụtara ụbọchị Monde.

Dịka onye ntaakụkọ BBC bụ Chris Ewokor sị kọwa, otu a kwuru na ha nwetara ọnụ ọgụgụ a site na ịgụkọ mmadụ egburu, ụlọ na ihe ndị ọzọ emebiri na ihe so ya ọgụ dị n'etiti ndị ọchịehi na ndị ọrụgbo banyere ala na mmiri.

Otu ahụ kwuru na ọgbaghara ndị a metụtara steeti ndị dị na etiti ugwu Naijiria dịka Benue, Taraba, Plateau, Kogi na Nasarawa; nke mere ka ndị ọchịchị wezuga iwu Naijiria n'ụsọ iji gba mbọ nchekwa na mpaghara ndị ahụ.

Akwụkwọ nyocha ahụ gosikwara na e wezuga ọgbaghara dị n'etiti ndị ọchịehi na ndị ọrụgbo, ndị ohi kwanyere ahụ na nsogbu nchekwa e nwere were na-egbu mmadụ ma na-ezu ohi n'ọtụtụ ime obodo.

Ka ọ dị ugbua, e zigala ndịagha na mpaghara ndị nwere nsogbu a metụtara, ebe ha nwụchigara ụfọdụ.

Mana mwakpo ka na-aga n'ihu n'ọtụtụ ime obodo.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Ndị Igbo a ga-ege Ipob nti maka ntuliaka 2019?\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ndi Ipob na ntuliaka 2019

Onye ji egoachụego n'Aba bụ Chidiebere Ikeh gwara anyị na ike Ipob adịghịzị ka ọ dị na gboo, ma kwuo na ndị Ipob ya ma na-agbata akwụkwọ PVC.

"Ọtụtụ n'ime ha na-akwodo Eyinnaya Abaribe, nke mere ha ji na ahazi ịtụnyere ya na ntuliaka nke 2019," Ikeh gwara anyị

Gee ya ntị n'uju n'elu.

Onye ọzọ anyị gbara ajuju ọnụ bụ Ọgụeri Ishiguzo bu onye otu pati APC n'Imo steeti.

Ishiguzo si na yabụru na ọ bu Ohaneze ndị Igbo wepụtara atụmatụ a, ndị Igbo ga ege ntị, ma kwuo na Ipob enwerezi udiri ikike ha nwere na mbụ.

Gee ntị ihe ọ gwara anyi ebe a:

Ishiguzo gwara BBC okwu

Cheta na otu na-achọ ka ọwụwa anyanwụ Naịjirịa kewapụ ma bụrụ mba akpọrọ Biafra bụ Ipob agwala ndị ọwụwa anyanwụ Naịjirịa, ndị etiti Naịjirịa nakwa ndị ndịda mba ahụ ka ha ghara isoro mee ntuliaka nke afọ n'abịa.

Ipob kwuru nke a, n'ime akwụkwọ ozi onye mgbasa ozi ha bụ Emma Powerful zipuru ụnyaahụ, ebe ha sị na nchịkọta otu ruru otu nde aghaghị akwụsịnwu onyeisiala Muhammadu Buhari imeri ntuliaka 2019.

Ipob ka na-ewe iwe maka egwu eke ndi agha Naijirịa mere n'Abia steeti

Powerful kwuru n'ime akwụkwọ ozi ahụ na "onweghị mgbe ntuliaka na-ewepụ onyeisiala aka ike n'ụwa", bu ihe mere o kwuo na ọ bụ naanị ịkwụsị ike n'ekweghi ekwe na-ebutu ha.

N'okwu Powerful, ọ sị na ihe Ipob na-eme ugbua bụ ihe ha kwesiri ime, nke bụ ha inweta nwereonwe nke ha, bụ nke ọ sị ga-ebute mkpebi ihe niile dị njọ na Naịjirịa.

Enweghị ọgbaaghara na ntuliaka Ekiti steeti, mana akụkọ kwuru na-egoro ma rekwa vootu

"Ya bụrụ na ndị na-anọghị n'ọchịchi chọ, ha chịkọta otu ruru nde chọrọ ichutu APC, Buharị ka ga-emeri. Makana nchịkọta APC, Inec, ndị agha, Civil Defence na ndi uweojii ka otu ndị ọzọ niille ahụ ike, Ihe ka mma bụ ịghara iso na ntuliaka ọbụla.

"Anyị bụ Ipob na-asị ka aghara ime ntuliaka n'ala Biafra, etiti Naịjirịa nakwa ndịda Naịjirịa niile, maka na ọ bụ sọsọ etu a ka a ga-esi chekwa ndụ ndị mmadụ, kwụsị ahụhụ a na-ata ma enweta udo."

Powerful gakwara n'ihu tinye ọnụ na ntuliaka nke emere na Ekiti steeti n'ime izuụka gara aga, nke...


Isiokwu: Ndị Igbo kwenyere n'ụkpụrụ 'nye anyị nke ruru anyị' - Onye ndụmọdụ Ekweremadu\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ekweremadu anọọla ụlọomeiwu Naịjirịa afọ 11, nke mere ka ọ bụrụ onye omeiwu kachasị nọrọ ogologo oge n'ụlọ ọrụ ahụ

Ọgbakọ a nke e mere n'izu ụka mbụ n'ọnwa Julaị n'obodo Malta họpụtara Taullant Balla nke si ụlọomeiwu Albania dịka onyeisi mbu, ebe osote onyeisi ụlọomeiwu ukwu Naịjirịa bụ Ike Ekweremadu bụ onyeisi kọmiti na-ahụ maka imepụta iwu na ya.

Onyeisi ọgbakọ ukwu a mutara ọgbakọ nke nta (IPTP) a bụ Ahmed bin Mohammed Al-Jarwan, kwuru na dịka mbaụwa niile na-agabiga mkpasuiwe, esemokwu dị n'okpukpere, iyi egwu, ịhọ otu, oke ogbubgu nakwa ndị ọzọ, ọgbakọ a ga-enye aka iweta udo.

Al-jarwan kwuru na ọ bụghịzị sọsọ na mpaghara ndị omeiwu na-anochite ka ha ga na-anwa oke ha, na ha kwesiri ịgbasapụ aka udo nye mbaụwa niile.

Ihe ọkwa Ekweremadu pụtaara Obodo Naịjirịa

Onye ndụmọdụ n'ụlọọrụ Ike Ekweremadu bụ Uche Anichukwu gwara BBC Igbo na ọnọdụ ọhụrụ a bụ nnukwu ihe meere ndị Naịjiria nakwa ndị Igbo.

O kwuru na e ji iweta udo mara Ekweremadu mgbe ọ chịburu n'ụlọomeiwu nke 'Economic Community of West African States (Ecowas)'.

Anichukwu kwuru na Ekweremadu na ndị omeiwu ndị ọzọ si n'akụkụ mbaụwa niile n'ọgbakọ a ga na-atụgharị uche ma mepụta iwu dị iche iche ga-enyeaka iwebata udo na mbaụwa.

Gere ihe o kwuru n'uju ebe a:

Etinyela udo Naịjirịa n'aka Ekweremadu ọzọ

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Ndị Igbo na chi ha na-efe\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Dịka ala, agwọ eke bụ onyeozi ọtụtụ ofeke mmụọ

Ufọdụ mmụọ a biri na mbarigwe, n'ime mmiri, n'ime ala na ebe ndị ọzọ.

N'ime akụkọ nke a, anyị ga-agosiputa mmụọ dị icheiche n'ala Igbo nakwa ka e si efe ha.

ALỤSỊ

Alụsị bụ mmụọ di icheiche so Chi-ukwu n'usoro mkpa n'ala Igbo. (Anyị ga-akọwa maka Chi na ngwụcha akụkọ a).

Alụsị n'ala Igbo dị icheiche. Ụfọdụ n'ime ha bụ:

ANYANWỤ na ỌNWA

Anyanwụ bụ Chi a na-efe na mba ofesi dị iche iche

Anyanwụ na Ọnwa bụ mmụọ abụọ ndị Igbo nwere nkwenye na ha bụ ndị ozi Chi.

Anyanwụ bụ anya Chi, ọ na-aga njem na mbara igwe. O si ọwụwa anyanwa na-aga ọdịda anyawụ ụbọchị niile.

Dọkịta Chigọzie Nnabụihe kwuru na ndị Igbo kwenyere na omenala ndị Nri na-efe anyanwụ nke ukwuu nke bụ na ha na-egbu akara ya n'ihu.

Igbo nwere nkwenye na Anyanwụ bụ Chi na-enye ahụmaụzọ. Dika ka ọkụ anwụ sị achụsa ọchịchịrị, Chi nke a na-ekpupụ ihe niile dị na nzuzo.

Igbo nwekwa nkwenye na ọnwa bụ ndị ozi Chi-ukwu.

Dịka akụkọ a sịrị ga, ụbọchị niile ka Chi-ukwu na-ezipu Anyanwụ na Ọnwa gawa ụwa.

Ọnwa na Ala bụ ụmụnne

Anyanwụ sị ọwụwa anyanwụ na-aga ọdịda nyanwụ nakwa ọnwa sị mpaghara ugwu na-aga ndịda.

Ha abụọ bụ mmụọ kewara ụbọchị anọ dị n'ọnụ ọgụgụ ụbọchị n'ala Igbo akpọrọ Nkwọ, Eke, Orie na Afọ.

Dika ndị Igbo siri nwe nkwenye, mmụọ ndị a bụ ndị na-agwa 'Chi' ihe niile na-eme n'uwa.

IKENGA

Ikenga bụ mmụọ ama ama n'ala Igbo. Omenala kọwara na ọ bụ ya bụ sọọsọ Chi puru mpi nakwa siri ezigbo ike.

Ikenga bụ chi akachasị enwe akpụrakpụ ya n'ala Igbo

N'oge gboo, ụmụnwoke niile n'ala Igbo nwekwa agba n'ime ọgbọ ha nwere Ikenga nke ha na-efe, ụfọdụ ụmụnwaanyị nwekwara Ikenga nke ha.

Dika Igbo siri wee nkwenye, Ikenga bụ mmụọ na-enye akanaụba, mmerị n'oge agha na ihe ọma ndị ozọ.

Ha na-eji ọbara ọkụkọ maọbụ ewu nakwa ji na ose were turu Ikenga aja.

NDỊ ICHIE

Ndị Ichie bụ ndị nna-nna bi buru n'oge garaaga. Ha bụ mmụọ na-eyi nnukwu egwu oge ọbula, maka Igbo were nkwenye na ha nwere ike ị nye ngọzị maọbụ bụọ onye ahụ ọnụ.

Ezenaụlọ niile n'ala Igbo nwere 'Ndị Ịchie' nke ha,...


Isiokwu: Ndị Igbo na-ekwu na Igbo agaghị enweta ọchịchị Naịjirịa na 2019\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ndị BBC Igbo gbara ajụjụ ọnụ kwusiri ike na Igbo agaghị achịta aja na 2019, ọkachasị ma ọ bụrụ na ọ bụ oche onyeisiala ka ha na-achọ.

Lee ihe ha kwuru ebe a.

Akụkọ ga-amasị gị:


Isiokwu: Ndị Ireland ekpebiela na ụmụnwannyị nwere ikike ite ime\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Obi ndị mmadụ dị na ntụlịaka emere

Ndị mmadụ were usoro iwu ahụ ka ihe gbochiri nwannyị dị ime ite nwa o bu n'afọ.

Ọgụgụ nke enwetere ugbua na ntuliaka nke taa na-egosi na percentị 68 na mba ahụ chọrọ ka-akagbuo ya bụ iwu, percent 30 n'ọma chọrọ ka-ahapụ ya etu ahụ ọ dị.

Usoro tụgharị iwu ji obodo nke asato bụ ihe emere n'afọ 1983

Onye na-ekwụchitere ndi chọrọ ka ya bụ iwu nọọdụ bụ John McGuirk ekwenyerela na ndị chọrọ ka-akagbuo ya emeriela.

"Ndị be anyị entinyela ọnụ na ya bụ okwu, okwu wee danyere ndị ọzọ, agbanyeghi na m chọrọ ka ọ bụrụ etu ọzọ ka ọ pụtara," McGuirk kwuru.

Ụmụaka na okenye pụtara ebe a na-eme ntulịaka

Taoiseach Leo Varadkar, so na ndị kwenyere ka-akagbuo iwu a kwuru na mmeri a ga-abụ ihe a ga-eji maa atụ site eche gawa n'ihu.

Echi ka a ga-akpọpụta aha ndị meriri n'ezie.

McQuirk gakwara n'ihu kwuo na iwu a akagburu pụtara na ndị omeiwu enwere ikike iji hiwe iwu ga-enye ohere ka a na-egbu ụmụaka n'ebe ha. "Anyi agaghị ikwe," o kwuru.


Isiokwu: Ndị Katọlik na-eme ụka nne taa\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ụka nne bụ emume ndị ụka Katọlik ji akwanyere ndị nne ugwu n'ụzọ pụrụ iche

N'ụka a kara ndị nne  na St Michaels Asata Enugwu, ụbọchị ụka, ndị ụkọchukwu;Fada Callistus Ani na Wilfred Agu kọwara na nne bụ ndị nwere obi umeala ma na ekpokọba ezinaụlọ ha ọnu.

Na Holy Ghost Cathedral dịkwa n' Enugwu, Rev. Fr. Peter Acharakpọkuru ndị nna na ụmụaka ka ha gharakwa iji ndị nne gwuo egwu ma ncha.

Achara toro ndị nne dịka ndị anaghị ekwe ka ọkụ ọbụla a gụnyere ha na-aka nyụọ.

O nyere ọmụmatụ sị na ọ bụ ndị nne jị uka, ma na-ahụ na udo na mbawanye dị na ụwa.

Ndị Katolik na Naijiria na-eme ụka nne na-apụta na oge Lent

Ndị nne St. Micheals Asata guzobere mmemme dị iche iche dika, ịkwụ n'ahịrị zọ njem ka ndịagha, asọmpị onye nne ka mma nakwa ịwa achịcha bekee.

Ndị otu ndị nne nke a kpọrọ CWO nke Holy Ghost Cathedral jị aka ha mee mmemme niile dị na ịka ụka tata ka e were mee ya bụ mmemme.

Onyeisi ndị nne Holy Ghost bụ Patricia Achara n'onyeisi ndị nne St Michaels Asata dị n' Enugwu gwara ndị ha ka ha were ụbọchị tata malite ibi ezigbo ndụ nke na ndị agbataobi ha nile ga-ama na ha bụ ezigbo nne na-atụ egwu Chineke.

E jiri ọtụtụ ụzọ sị ọṅụ na mmeme ndị nne

Fada Achara jịkwa ohere ahụ kpere ndi nne na-achọ mkpụrụ nke afọ ekpere ka ha mụta nwa.

Ụka nne bụ mmemme ndị ụka Katọlik na-eme kwa afọ ịjị kwanyere ndị nne ugwu dịka ide jị ụka.

Chioma Akpotha: Ugwu ka e jiri mara nwaanyị Afrịka

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Ndị Kọstọm akpachiela onye tụbatara ọgwụ Tramadọl\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ndị kọstọm na-amachi ndị niile na-ebubata ngwọahịa megidere iwu

Onyeisi ndị Kọstọm nke Tincan Island bụ Musa Abdullah kwuru na mmachi ahụ ha mere bụ maka na gọọmenti etiti amachịela mbubata ọgwụ codeine.

Ndị kọstọm jidere igbe ngwaahịa dịka a na-achọ ibupu ya n'ọdọ ụgbọ mmiri.

N'okwu Abdullah; "Agbanyeghi mbọ a na-agba ịkwụsị mbubata ọgwụ ike na Naịjirịa, ụfọdụ ndị ahịa jụrụ nchegharị ka na-eme arụ ahụ. Igbe ngwọahịa abụọ bu ọgwụ Tramadọl Hidrokloraid 225mg ka anyị jidere, anyị na ndị NAFDAC na ndị NDLEA rụkọrọ ọrụ ijide ndị ahụ."

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Ndị Medview akwụwala ndị njem n'ọdọ ụgbọelu Abuja\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ndị ahụ gbatara akwụkwọ njem ruru ọdọ ụgbọelu we chọpụta na Medview enweghị ụgbọelu na-aga ebe ọbụla.

Emechara gwa ha na a ga-etinye ha n'ụgbọelu Dana mana emeghi otu a n'ikpeazụ, agbanyeghị na ndi mmadu chere ruo elekere iri nke abalị.

Ndị Medview mechara sị ka ndị mmadụ lagachịte taa maka ị bido njem ha.

Ka ha ruru ọdọ ụgbọelu n'ụtụtụ a, ọkwa otu akụkọ a ka ha nụrụ, ka ndị ọrụ Medview kwukwara na ga ga-etinye ndị mmadu na ụgbọelu Arik, bụ nke ga-amalịte njem na elekere isii nke abalị tata.

Ọtụtụ n'ime ndị a tọrọ n'Abụja gwara BBC na ihe ndị ọrụ Medview gwara ha bụ na-onweghi ụgbọelu obula ga-aga ebe ọbụla.

Ndị n'ime ndị nkem a chọrọ ka enyechia ha ego ha kwụrụ gwara BBC na ndi Medview kwuru na ha adịghị enyechi ego.

Ọtụtọ a ndị a tọrọ n'Abụja bụ ihe iwe nye ọtụtụ n'ime ha, ọkachasị ndị ihe na emebịnaghị maọbu ndị na-aga ọrụ.

Otu nwoke BBC Igbo gbara ajụjụ ọnụ kwuru na ọ bụ ọrụ ka ya na-aga na mba Ghana. Okwuru na ọ ya ruo Legọsị, ọ banye ụgbọelu ga-eburu ya gawa Ghana.

Ihe onye njem gwara anyị:

Ihe onye njem Medview gwara BBC Igbo

Otu onye so na ndị njem a gwara BBC na ihe kachasị iwe ya iwe bụ a onweghi ihe ọbụla ndị Medview chọrọ ime maka ụfọdụ n'ime ha enweghi ebe ha ga-edobe isi n'Abuja.

Iwu ji njem ụgbọelu kwuru na ekwesiri inye ndị tọrọ n'ọdọ ụgbọelu ebe ha ga-alalụ ma ya bụrụ na ụgbọelu efepụghị.

BBC Igbo gbara mbo ị nweta isi ụlọrụ Medview ịnụta ọnụ ha maka ihe na-eme mana onweghi onye zara.

Ihe iwu kwuru maka ụdịrị ihe a

Iwu nyere ihe ndị ụlọọrụ ụgbọelu ọbula kwesiri ime ma ọ bụrụ na ha enweghi ike i mee njem


Isiokwu: Ndị Naijiria akpọọla oku ka a tọpụ Leah Sharibu\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

N'ọnwa Maachị 21, nke afọ 2018, ndị Boko Haram tọpụrụ ụmụakwụkwọ ụmụnwaanyị ndị Dapchị ha tọrọ dị 101 ghara Leah Sharibu

Ọtụtụ otu na ndị Naijiria akpọrọ oku ka aka ji nwata Dapchi ahụ hapụ ya.

Leah, onye nọrọ abalị iri asatọ na atọ n'aka ndị Boko Haram so n'ime ụmụakwụkwọ Dapchi otu narị na iri (110) ndị Boko Haram tọrọ na ọnwa Februwarị afọ a.

A tọpụrụ ndị ọzọ ma kpachie nwata ahụ n'ihi na ọ jụrụ ịgọnahụ Kraistị.

N'ihe nkiri na-efegharị na soshal midia, nna Leah bụ Nathan Sharibu bekuru Gọọmenti etiti ka ha gbalia hụ na nwa ya nwaanyị nwere onwe ya.

End of Twitter post, 1

Ọtụtụ  otu jikwa ncheta ọmụmụ Leah were kpọọ oku n'igwe okwu Twitter ka a tọrapụ ya.

Otu jikọrọ ndị otu Kraist mbaụwa a kpọrọ, Christian Solidarity Worldwide (CSW), amalite ime ka ọha nụrụ olu ha na soshal midia dịka ha na-eti mkpu ka a tọhapụ Leah Sharibu.

Ebe ndị ọzọ jikwa oge a were kpere nwata ahụ ekpere ka Chineke gbapụta ya.

Akụkọ ga-amasị gị:


Isiokwu: Ndị Naịjirịa anyị gbachiri ọdọ ahịa ha dara iwu ala anyị - Gọọmentị Ghana\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Okwu Prince Boateng a na-abịa dịka ndị ofesi na mba ahụ - ọkachasị ndị Naịjirịa - na-eti mkpu na ndị na-arụrụ gọọmentị Gana ọrụ na-agagharị agbachisi ọdọ ahịa ha.

N'ụbọchị Satọde Kizito Ikechukwu Obiora bụ onyeisi "Nigerian Union of Traders Association" - bụ otu ndị Naịjiriịa na-azụ ahịa na mba Gana - gwara BBC na ndị ọrụ gọọmentị Gana na-agagharị na-agbachị ụlọ ọrụ ha.

Ọ sị na ihe a tinyere ọtụtụ mmadụ na gbagharịa.

"Ndị Naịjirịa nọ na Ghana ugbua na-ekwu na ọnọdụ ha bụzị kwara lawa, kwara lawa dịka gọọmnetị mba ahụ malitere njem a ọzọ."

Kizito sị na ndị Naịjirịa nọ na Gana na-ahụ ihe a na-eme dịka mmegide, ọkachasị ebe o si metụta ị gwa ha ka ha ghara ịtụ mgbere na ahịa nakwa ịsị ha dewe otu nde dọla tupu ha amalite ịzụ ahịa.

"Ọbụghị sọsọ idowe otu nde dọla bụ nsogbu. Nke ka nke bụ ịsị anyị ghara ịtụ mgbere n'ahịa. Nke a pụtara na anyị nwee otu nde dọla, anyi agawa n'ime ọhịa ga hibe ọdọ ahịa."

"Onye ga-abịa zụọ anyị ahịa ma ọ bụụ na anyị anọghị n'ahịa?"

Ọnọdụ anyị ebe a dị ka ọnụdụ ụmụnne anyị na South Africa - Ndị Naịjirịa nọ Ghana

'Rụwanu Naịjirịa Mall na Ghana'

Mana, Prince Boateng sị na ọ bụ iwu Gana ka ha na-eso dịka iwu ahụ kwuru ka ndị abụghị ndi Gana ghara ịre ahịa n'ime ahịa.

Ọ sị; "Anyị nwere Shoprite, nwee China Mall. Onweghi ihe gbochiri ndị Naịjirịa maọbu ndị mba ọzọ nọ Gana ịga rụọ ọdọ ahịa ma kpọọ ya "Nigeria Mall", maọbụ "Senegal Mall".

Ọ gakwara n'ihu kwuo na ọbụghị ndị Naịjirịa ka e ji maka ha wepụta atụmatụ a, mana ọ sị na bụ ndị Naịjirịa ka ọ kachasị emetụta.

Okwu Kizito Obiora maka nsogbu ndị Naịjirịa na-enwe n'ahịa Ghana

O kwuru sị: "Ihe anyị na-ele anya bụ ma edenyela aha ọdọ ahịa ahụ n'akwụkwọ gọọmentị."

"Ọzọ bụ ịma ma ụlọọrụ ahụ o nwere akaebe na ọ na-akwụ ụtụ isi."

"Ọzọkwa bụ ma ngalaba a na-akpọ "Ghana Standards Authority" o kwuola ma ihe ụlọọrụ ahụ na-ere ọ bu ihe ziri ezi."

Mana Maazị Obiora sị na atụmatụ ndị a niile bụ usoro ndị Gana jiri chọọ ịchụ ndị Naịjirịa na mba ahụ, nke mere o ji jụọ: "mmadụ ole nwere otu nde dọla ha ga-eji tuọ mgbere na Gana?"

Ndị...


Isiokwu: Ndị Nyocha: Yabasị a ga-enye aka ịlụso nje na-ebute ọya ụkwara ọgụ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

A na-eji udi yabasi a esi nri na mba Iran.

Ndị na-eme nchọpụta na-ekwenye na ihe na-aluso nje ọgụ ha wepụtara na ya bụ yabasị a na-akpọ Persian Shallot nwere ike inyere ọgwụ ndị ozo eji achụ nje ọsọ aka.

Ha kwuru na akụrụngwa dị na yabasị a nwere ike inye aka gbasara nkwechiri ọgwụ TB na-eme, metutagoro ihe ruru mmadụ puku narị anọ na itoolu n'afọ 2016.

Mana ha kwuru na ugbu a ka bụ ụtụtụ na nchọpụta ahụ ha na-eme, maka ha ka ga eme nyocha n'ụlọ ọgwụ.

Ndị nyocha kwekọrịtara na ịhe ndị dị na yabasi a ga-emepe ụzọ iji chọpụta ọgwụ ọhụrụ gbasara TB


Isiokwu: Ndị Sineti akụpụla alo ka ụmụnwaanyị NYSC yiwe peteri\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Sineti kwuru na inye ohere 'onye yiri ihe masịrị ya' ga-ebute nsogbu n'ime ndị ji otu afọ efe Naijiria nke a kpọrọ NYSC n'aha ịchafụ

Dịka Sinetọ Emmanuel Bwacha na-anọchite Taraba bụ onye tụtara alo a siri kwuo: "Ihe na-ebutekarị esemokwu n'iwu NYSC bụ iwu na ndị ji otu afọ efe ala nna anyị ga na-eyi traụza. Nke a megidere okpukperechi ụfọdụ ụmụnwaanyị. Imegharị ya bụ iwu ga-ebute nsogbu a na njedebe."

Mana Sinetọ Suleiman Adokwe na-anọchite Nasarawa kwuru na "nsogbu imegharị iwu ahụ ga-ebute ga-akarị ahụhụ a ga-ata imegharị ya."

Ebe Sinetọ Sam Egwu na-anochite Ebonyi kwuru "Anyị ekwesịghị ịna-egbu oge imegharị iwu anyị enweghị ike imegharị."

Akụkọ ga-amasị gị:

Na okwu ya, Ike Ekweremadu bụ osote onyeisi Sineti ma bụrụkwa onye nọ n'isi oche mkparịtaụka nke ndị Sineti ụbọchị ahụ, kpọrọ oku ntuliaka nke okwu ọnụ ebe ndị jụrụ ka emegharị iwu ahụ karịrị ndị kwenyere.

Ekweremadu gara n'ihu kwuo: "Anaghị m agba mbọ ka m kwụsị alo ahụ. Ọ bụrụgodu na anyị tinye aka na ya, a ga-ezigaya na steeti niile ka ha tinye aka ha na ya dịka ịwuala anyị siri kwuo."


Isiokwu: Ndị Super Eagles dịzị ka nwunye ọhụrụ a chọrọ ịlụ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Oghenekaro Etebo na onye otu ya Ahmed Musa bụ ndị na-agbara 'Super Eagles' Naịjirịa bọọlụ.

Agbanyeghi na Naịjirịa apụọla n'asọmpi a, ndị egwuregwu Naịjirịa abụọ nwetere ezigbo ugwu nke mere aha ha ji na-ada ụda na soshal midia.

Mmadu abụọ n'ime ndị a bụ Ahmed Musa na Etebo Oghenekaro.

Etebo dere n'akara Twitter ya na asọmpi ndị Super Eagles na Ajentina gbara bu nke kachasị siere ya ike kemgbe o bidoro egwuregwu bọọlụ.

End of Twitter post, 1

Nke mere ndi mmadu jiri nye ya ezigbote ekele.

Dika Nnamdi Mbonu kwuru na etu nwaamadị a si gbaa bọọlụ pụrụiche ma kwukwa na ọtụtụ ndị Naịjirịa kwenyere na ihe a okwuru.

Mana, Alan Shore nwere akara Twitter @Lawyerchap si na ọ dị ya ka Etebo omere ngwa ngwa mgbe ọ gara binye aka n'otu egwuregwu bọọlụ Stoke City. Ma juọ ma ọ ga aka mma

ma ọ bụrụ na o mere etu a ka agbachara Iko Mbaụwa.

Onye nwere akara @Tslamdr si na ọ bụ ihe o ma na ọ gara Stoke City, maka na ya mee nke ọma, ndi ọzọ ga-azụrụ ya ngwa ngwa.

Onye nkwado Stoke City bụ Liam Clowes kwenyere n'ihe @Tslamdr kwuru maka na ọ sịrị na Etebo ga-enyere ha aka banye Champịọns League.

@Chris26Hughes si na Etebo mere ọfuma n'iko Mbaụwa, nke mere ya na-eche ịhụ ya na Stoke City.

Mana, ka ndị na-akwado Stoke City na-enwe aṅụrị maka Etebo, ndị Galatasaray na-akpo Ahmed Musa ka ọ bịa bụrụ onye otu bọọlụ ha.

Musa dere na ọ na-ekele ndị niile nyere ya nkwado ma Chukwu nyere ya ohere ị ga Iko Mbaụwa.

Dịka ndị mmadụ ka na-ezigara ya ozi ekele pụrụiche, ndị nkwado Galatasaray bụ otu egwuregwu dị na Tọọkị webatara ozi n'akara Twitter ya, sị ya bịawa otu ha.

Amabeghị ma Musa ọ ga aza oku a, mana o gosiri na ọ bụ onye eji aga ọgụ n'Iko Mbaụwa.