Ọdịnaya: Dịka ụfọdụ ndị na-akpọ oku ka e kewaa Naịjiria ka onye ọbụla (ma ndị chọrọ Biafra ma ndị chọrọ Ala Yoruba) nwere onwe ha site n'ịlụ agha ma ọ bụrụ ma o ruo etu ahụ, akụkọ a ga-akọwa ihe ndị nwereike ime ma agha su.

Gọọmentị gaara enye ndị na-achọ Biafra 'Plebiscite - Mbazulike Amechi

Lee ihe iri na otu agha nwereike ibute:

1) Agụụ na Ụbịam

Foto na-egosi etu ndị mmadụ si kwụrụ n'ahịrị ịnata nri ha ga-eri oge agha Biafra

Ị jụọ ndị hụrụ agha Biafra n'afọ 1967 ruo 1970 ihe so gbuo ihe ruru mmadụ nde atọ nwụrụ n'agha ahụ, otu ihe ha ga-agwa gị bụ "agụụ".

Ruo echi, nke a so n'otu ihe ndị hụrụ agha ji etu mkpu na-etisi ya ike sị "Ọzọemena" n'ihi na ndị mmadụ takwutere ya kọnkịrị oge ahụ.

N'ihi ahụghị ezigbo nri rie, ndị mmadụ bịara na-arịa ọrịa kwashịọkọ nke bụ ọrịa erighi nri na-edozi ahụ na-ebute.

Ịma atụ: Onye na-arịa ọrịa shuga na ụfọdụ ọrịa ndị ọzọ nwere ihe ndị o na-ekwesịghị iri, ugbua onye ahụ ga-erinwu ihe ndị ahụ, mana agha su, ọ bụzị naanị ihe onye hụrụ ka ọ ga-eri.

2) Ọnọdụ ahụike ọjọọ

Ndị ọrịa na-anata ọgwụgwọ n'oge agha Biafra

Onye na-eze mgbọ ọ ga na-achọ etu o si eru ụlọọgwụ?

Ndị ụlọọrụ Centre for Memories wepụtachara foto gosiri etu ndị ọcha si na-enye ndị mmadụ ọgwụ na ihe ahụike ndị ọzọ oge agha Biafra, mana onye ka ị ga-enye ghara ole?

Ogbunigwe dakwaanụ n'ụlọọgwụ ebe ị chọrọ ịgbaga?

Ọ bụ eziokwu na ndị gbatagbata dịka "Red Cross" na ndị ọzọ nwereike ịgbata ọsọ enyemaka, mana ọ bụghị onye ọbụla ka ọ ga-eru aka.

O meela afọ 50, a lụrụ Biafra, mana ihe kpatara ya ka na-eme

3) Amaghị onye bụ onye

Foto ụfọdụ ndịagha Biafra

Nke a bụ ọnọdụ Bekee na-akpọ 'enemies within and without'.

Ndị agha na-ejikarị usoro a alụ agha, ọnọdụ ebe mmadụ ga-eme ka ọ kwụnyeere gị mana jiri ohere ahụ ghọgbuo gị ma memilaa gị.

Agha su ugbua, ị ga-ama onye bụ onye? Ọ ga-abụ ọnọdụ onye ọbụla ịtụ ibe ya aka ebubo.

4) Mkpachi ngagharị

Ebe ndị Igbo gbakọrọ n'Awgu, Enugu steeti n'oge agha Biafra n'afọ 1968

Ọ bụ ikike dịrị mmadụ ịgagharị etu na mgbe masịrị ya, mana otu ihe ọzọ agha na-ebute bụ mkpachi...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ọ bụ eziokwu na Igbo tụrụ ilu sị na agaghị eji maka mgbagbu aghara ọgụ, mana ọ dị mkpa mmadụ ịma ihe ọrụ nyere tupu o tinye isi n'ihe ọ na-achọ ịza oku ya.


Ọdịnaya: Dịka ụfọdụ ụmụakwụkwọ na-enupu isi, na-eti ndị nkuzi ha ihe, nakwa ndị nke na-eti ibe ha ihe, akparamagwa ndị a so na ndị na-enye ndị nne na nna na ndị ọzọ nchekasị gbasara ọzụzụ ha.

Ndị Afrịka kwenyere na otu onye anaghị enwe nwa, nke bụ na nwatakịrị gbaa isi akwara na ọ gaghị akpazi agwa ọfụma, ụfọdụ ndị ga-achọ itinye aka hụ na ọ pụtara mmadụ.

Ụfọdụ ihe ndị ntorobịa na-enye nsogbu na-eme:

BBC Igbo kpọrọ ndị ọkachamara n'ihe gbasara mmekọrịta ọha ebe ọ metụtara ndị ntorobịa, ndị gwara BBC Igbo etu ị ga-esi ejikwa ntorobịa.

Etu ị ga-esi jikwa ntorobịa na-enye nsogbu:

Ihe ọma ị ga-emenwuru ntorobịa na-eme isi ike bụ igosi ya na ị bịaghị ịta ya ụta, na ọ bụ enyi ya ka ị chọrọ ịbụ.

Gosikwa ya site n'inye ya ntuziaka si n'ihe ị mụtara ka ị na-eto, ahụmihe ị hụrụla n'ụwa nakwa ihe ndị ị mụtarala n'ahụmihe ndị ọzọ ọkachasị gbasara ọnọdụ ọ nọ mgbe ahụ.

Na-akpanyere ha nkata, kpọrọ ha pụọ apụ, ebe ị ga-esonwu ya mee ihe ga-enye ya ọṅụ, ka o nwee ike inye gị ohere ịmata ihe na-aga n'uche ya.

Ime nke a ga-egosi ya na ọ bụghị nkarị ka ị chọrọ igosi ya, kama na ọ bụ ihe ọma ka ị chọrọ imere ya. Ọ ga-emekwa ka onye ahụ nwee ike ịbịakwute gị ma o nwee nsogbu.

Ntorobia meta ihe e ji abara ya mba dịka ịlụ ọgụ maọbụ imebi ihe, buru ụzọ gee ya ntị mara ihe mere o ji mee ihe o mere; kama ibido bawa mba maọbụ iti ya ihe.

Ịjụ ya ụdịrị ajụjụ nchọpụta a ga-eme ka i nwee ike ịmata ihe mere o ji kpaa ụdịrị agwa ahụ ọ kpara mgbe ahụ, ma mara etu ị ga-esi gbochie ya ka ọ ghara ime ọzọ.

Kama ịbụ 'onye oke ekwurekwu', bụrụ onye 'oke omume'.

Nke a bụ makana ụmụaka na ntorobịa na-aka amụta ihe site na ṅṅomi karịa site n'ihe ị gwara ha mee.

Ị ga-agba mbọ hụ na ị na-eme ihe ọma n'akụkụ ha, ka ha nwee ike si n'ahụmihe gị mụrụ akọ.

Ịtụkwasị mmadụ obi dị ka inye ya ọrụ nke a na-akpọ 'Responsibility' na Bekee.

Ọ mara na ị nwere ntụkwasị obi n'ụdịrị mmadụ ọ bụ, ọ ga-agba ezigbo mbọ hụ na wụghị gị n'ala.

Ọ gaghị achọ ka o meta ihe ga-emenye gị ihere maọbụ mee ka ị hụ ya ka onye abaghị uru.

Akụkọ ga-amasị gị:

Ihe nkiri a...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ị ma ntorobia na-eme isi ike maọbụ nke a na-anaghị ata ntị ya ata? Anyị chọrọ ịgwa gị etu ị ga-esi kwa nku ya.


Ọdịnaya: Dịka ụlọ akụkọ Guardian siri kwuo, otu ahụ kwuputara nke a n'ozi ahụ ha degaara onye odeakwụkwọ gọọmentị Naịjiria, Ministrị na-ahụ maka mmekọ Naịjirịa na mba ọzọ nakwa ụlọọrụ na-akwụsị mpụ bụ EFCC ha kpọrọ oku ha enyochaa ya bụ ụlọọrụ.

Iwe ha bụ na onye nnọchiteanya Naịjirịa na mba ahụ bụ Baba Magudu nakwa Kemi Amuda na-arụrụaka, ma kwuo na mmadụ abụọ ahụ na-eji ndị uweojii amaja ụmụ Naịjirịa bi ebe ahụ.

N'ozi ahụ nke onye ndu ha bụ  Ireydaer Omobude binyere aka ha sị,"Anyị na-akpọ oku ka a kpọghachi Baba Madugu na Kemi Amuda n'ala Naịjirịa n'ihi na ha anaghị achụ ọdịmma mba Naịjirịa nakwa ụmụ Naịjirịa na mba ahụ" ka ozi ha kwuru.

Otu ahu kwukwara na ha edebuola akwụkwọ ozi n'ụbọchị iri abụọ na atọ nke ọnwa Jenụwarị afọ a maka ofu okwu a mana ọ mịtaghị mkpụrụ

Cheta na onyeisi ngalaba na-ahụ maka ọdịmma ụmụ Naịjirịa n'ofesi bụ Abike Dabiri gọrọ ebubo mmegbu ụmụ Naijiria nọ na Switzerland na-ebo ụlọọrụ Naịjirịa na mba Switzerland na mbido izu a.

Ihe onyonyo pụtaburu gosiri ebe ihe ndị e chere na ha bụ ndị uweojii mba Switzerland na-achụpụ ndị Naịjirịa bịara ịnata akwụkwọ njirimara onwe bụ "Passport" na Bekee n'ụlọọru nnochite Naịjirịa na mba Switzerland.

Onye sere ihe onyonyo ahụ kwuru na ọ bụ kemgbe ụtụtụ ka ha kwụ ebe ahụ na-eche ka mmadụ za ha mana ndị na-arụ ebe ahụ kpọọrọ ha ndị uweojii mba Switzerland ị bịa chụpụ ha.

Mana Abike Dabiri esila n'akara Twitter ya zipụta ozi na-ekwu na ọ bụghị ndị uweojii na-achụpụ ndị mmadụ na ọ bụ ndị ọrụ nchekwa na-agbalị ibute udo.

Dabiri  kọwara na ọ bụ  orịa Covid-19 mere ka e tinye iwu ịza naanị mmadụ iri kwa ụbọchị n'ụlọọrụ ahụ dị n'obodo Bern dị na Switzerland.

 "Mmadụ 64 bụ ndị wujuru ebe ahụ ụbọchị ihe a mere mana naanị mmadụ iri n'ime kwadoro ka aza ha - ndị ọzọ akwadoghi tupu ha abịa".

"Mana ha niile gbalịrị iji ike wụbanye n'ime ụlọọrụ ahụ mgbe Baba Madagu bụ onye na-anọchite anya Naịjirịa na mba ahụ chọrọ ịgwa ha okwu nke mere ka a kpọọ ndị ọrụ nchekwa inye aka kwụsị ọgbaghara ahụ"

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Otu kpọrọ onwe ha 'Nigerian Youth Movement' na mba Switzerland edegarala otu dị icheiche akwụkwọ ozi gbasara ihe ha kpọrọ "agwa ọjọọ" ụlọọrụ Naịjirịa dị na mba ahụ na-akpa.


Ọdịnaya: Dịka ụlọ ntaakụkọ Premium Times siri kọwa, o kwuru nke a n'ozi oziri n'ọgbọ Eagles Square nke dị n'Abuja.

N'ọnụ onyeisiala "Ị ga-ekweta na mmeri anyị nwetara enyeghachila anyị nsọpụrụ na ugwu n'ụwa niile".

Nke a mere ka ụfọdụ mmadụ jiri okwu ya maa njakịrị n'elu soshal midia.

Onye dịka Ephraim Jidauna sị ya kedụ ebe mmeri ahụ dị n'ihi na ụjọ ka jide ọtụtụ mmadụ ugbua karịa na mbụ.

King Davies kwuru na ndị na-adụ ya ndụmọdụ bụ ndị iro Naịjirịa n'ihi na onyeisiala Buhari amaghị ihe na-akpọtụ n'obodo.

Teesleek na-ajụ ma Onyeisiala ebikwa na Naịjirịa chaa chaa?

Roun kwenyere n'okwu ha na-ekwu na Buhari amaghị etu ihe si kwụrụ ya mere o ji aṅụrịrị maka mmeri ya

Nchọpụta nke Premium Times mere gosiri na ihe karịrị mmadụ narị abụọ nwụrụ n'ihi okwu nchekwa sọsọ na Jenụwarị afọ a.

Cheta na ndị ụlọomeiwu kpọkwara oku ka onyeisiala gbanwee ndị ọchịagha dị icheiche mana o gebeghi ntị n'okwu a.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Onyeisiala Muhammadu Buhari kwuru n'ụbọchị Tọzde na mmeri ọchịchị ya meriri Boko Haram ebutela Nịajirịa nsọpụrụ n'ụwa niile.


Ọdịnaya: Dịka ụlọọrụ ntaakụkọ Punch siri kwuo, anwụchiri ya mgbe ọ mara onye ụlọọrụ ọla mgbe ọ na-achọ ị me  ya nyocha.

End of Instagram post, 1

Ndị nọ ebe ihe mere kwuru na ọ mara nwoke ahụ ọra ebe ọ na-achọ ịnyere ya aka mee ọsịsọ banye n'ụgboelu njem ya tupu ihe a eme.

Ọnụ na-ekwuchitere ndị ụlọọrụ Dana Air bụ Kingsley Ezenwa kwuru na ihe a mere ma kwuo na atọghapụọla Jim Iyke dịka ọ rịọrọ biko.

Ọnụ na-ekwuchitere  ndị uweojii na ọdọ ụgbọelu bụ Alabi Joseph kwukwara na atọghapụọla ya bụ omeiheonyonyo.

Jim Iyke agaghịzi njem ya n'ihi okwu a.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Akụkọ pụtara ugbua na-ekwu na ndị uweojii nke ọdọ ụgbọelu Murtala Mohammed na Legọs anwụchiela  Jim Iyke bụ omeiheonyonyo.


Ọdịnaya: Dịka ụmụafọ Naịjirịa gbara ọsọ ndụ site mba Saụt Afrịka lọta na-enwe aṅụrị maka nchekwa ndu ha, BBC Igbo gara n'ọdọ ụgbọelu Murtala Mohammed dị na Legọs ga leta ha.

BBC Igbo zutere ụmụafọ atọ kwuru maka njem ha na olieanya ha ugbua ha lọtara.

Francis Uwadiegwu, Christian Ejike na Nnamdi Basil sị na ndụ bụ isi mere ha Jiri kwakọọ, tichaa ụkwụ ha banye ụgbọelu na-alọta Naịjirịa.

Gee ha ntị n'ihe nkiri a.

Akụkọ ga-amasị gị

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:


Ọdịnaya: Dọkịnta Emeka Ogah bụ onye nlekọta ụlọọgwụ Federal Medical Center (FMC) dị n'Abakaliki, Ebọnyị steeti, kwuru na ọrịa ịba lasa a kpọrọ "Lassa fever" dị ire na steeti ha ugbua.

Ogah kwuru na ọnụọgụgụ ndị ọrịa a gburula na steeti ha akarịala anọ bụ ihe ngalaba "National Center for Disease Control" kpọpụtara bụ ihe nwụrụ.

Kama, Ogah kwukwara na ọ bụ kọmishọna ahụike nke Ebọnyị steeti ka ọ dịịrị ịkpọ okwu a aha.

Kọmishọna okwu ahuike dị n'aka bu Daniel Umezuluike, ekwuola na ọ bụ mmadụ iri abụọ (20) butere ya bụ ọrịa n'afọ a.

Mana mmadụ 14 bụ ndị a gwọrọla, ebe mmadụ atọ ka na-anata ọgwụgwọ. Mmadụ atọ ndị ọzọ nwụrụ anwụ n'ihi na ebuteghi ha ụlọọgwụ n'oge.

O kwukwara na mmadụ iri abụọ a abụchaghị ndị si Ebọnyị, kama na ụfọdụ n'ime ha bụ ndị si steeti agbataobi ndị Ebọnyị makana ọ bụ n'Ebọnyị ka ụlọọgwụ ukwu na-ahụ maka ọgwụgwọ ọrịa nje a, nke Bekee kporo "Virology Centre" dị.

N'Abuja

Ndị isi ọchịchị Naịjirịa kpọrọ ndị na-ekwuchitere mba dị iche iche akpọrọ "diplomatic community" na bekee nzukọ, ebe ha nọ gwa ha na agaghị ehigharị ntuliaka ọzọ.

Ndị kwuru okwu na ya bụ nzukọ gụnyere Geoffrey Onyeama bụ mịnịsta na-ahụ maka mmekọrịta mba na mba, onyeisi ndị uweojii bụ Mohammed Abubakar Adamu na otu onye nọchitere anya ngalaba Inec.

Dịka ha ka nọ n'ime nzukọ a, ndị na-akwado Ibrahim El-Zakzaky bụ onye ndu ndị otu Shiite e ji n'ụlọmkpọrọ kemgbe afọ atọ na ụma, bịara malite ime ngagharịiwe ebe ahụ.

Ha na-ekwu sị tọghapụ onye ndu ha ka o nwere onwe ya.

Ndị Ipman ekwuola:

Ngalaba na-ahụ maka ndị nọọrọ onwe ha na-ere mmanụ agbịdị akpọrọ Independent Petroleum Markerters Association of Nigeria bụ IPMAN n'aha ịchafụ, ekwuola na enweghi mgbe ha gwara ndị otu ha ree mmanụ ụgbọala ihe na-erughi narị na iri anọ na ise bụ ihe gọọmentị sị ka e ree ya.

Igwe e ji ere mmanụ

Nke a na-abịa ka ndị mmadụ na-ekwu na e nyere iwu ka ndị na-ere mmanụ ụgbọala ree ya n'ọnụ narị na iri anọ maka nhigharị e higharịrị ntuliaka.

A nwụchiela ndị ọrụ kọstọm na Legọs

Ụlọọrụ "Nigerian Customs Service" kwuru na anwụchiela ndị otu ha mmadụ...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:


Ọdịnaya: Dọkịta Akinde kwukwara na ya bụ ọrịa na-emekarị ụmụaka makana ikike ha ji achụ ọrịa esichaghị ike.

Mana gịnị bụ Pneumonia?

Dọkịta Akinde kwuru na ọ bụ ọrịa na-emebi ngụgụ. O kwuru na mgbe nje dịka vairọs, fọngaị nakwa bakterịa gadoro ngụgụ mmadụ , ihe na-eso ya bụ Pneumonia.

Oyi a naghị ebute ya.

Akinde kwuru na ya bụ ọrịa nwereike isi n'otu onye fee onye ọzọ tụmadị ọ bụrụ nke na-ebu ụkwara nta abịa.

O kwuru na ọ bụghị oyi na-ebute ya kamana nje na-ebutekarị ya na-eme ọfụma n'ime mmiri ozizo nakwa ebe juru oyi.

Ka ị ga-esi gbochi ya

Cheta na ndekọ ọhụrụ nke ngalaba UNICEF wepụtara gosiri na otu nwata nwuru kwa nkeji iri atọ na itoolu site n'ọrịa a.

O gosikwara na ụmụaka mba Naịjirịa mezuru ọnụ ọgụgụ 162,000 n'ime 800,000 nwuru n'ime afọ gara aga nke bụ ọnụ kachasị.

Onye nnọchite anya UNICEF na Naịjirịa bụ Pernille Ironside kwuru na "Pneumonia bụ ọnwụ na-egbukarị ụmụaka n'agbanyeghị na ọ dị mfe ịgwọ".

Ọ kọwara na ihe ndị na-ebutekarị ọrịa a bụ erighị nrị zuruoke, mgbarụ ikuku n'ime ụlọ site n'isi nri n'ime ụlọ nakwa mgbarụ ikuku n'ezi.

Akụkọ ndị ga-amasị gị

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Dịka a na-eme ncheta gbasara ọrịa Pneumonia, dọkịta Joshua Akinde ekwuola na hoha ọ bughị oyi na-ebute ọrịa ahụ.


Ọdịnaya: Dọkịta Ezechi Chukwu bụ onyeisi Ohaneze n'Imo steeti ma bụrụkwa otu n'ime ndị isiọrụ Ohaneze nke etiti

Gọọmenti etiti kwuru na ha ga-eke ndị nọ n'ụbịam nde dọla 322 ($322 million) bụ ego Abacha zupuru e si Swizaland weghachị, na steeti dị 19 bido n'ọnwa Jụlai site n'inye ezinaụlọ ọbụla puku naịra ise kwa ọnwa.

Mana na mkparịtaụka BBC na Chukwu nwere n'ekwenti, o kwuru na enweghị uru nke a bara.

"Gọọmentị kwesịrị ịwepụta atụmatụ ụzọ a ga-eji ya bụ ego were rụọ ọrụ maka ọdịmma ndị Naijiria site n'ịrụ ihe na-enyere ndụ aka dịka ụlọọgwụ, imezi okporoụzọ maọbụ inye mmiri n'ime obodo.

I were ego na-eke ndị mmadụ n'ụdị dị iche iche agaghị enye anyị ihe achọrọ."

Dịka gọọmentị siri kọwaa, ezinaụlọ 302,000 ga-erite erere site n'ịnata puku naira ise kwa ọnwa.

Steeti ga-erite n'atụmatụ nkesa ego ahụ bụ Naịja, Kogi, Ekiti, Ọshụn, Ọyọ, Kwara, Krọs Riva, Bawuchi na Gombe steeti.

Ndị ọzọ bụ Jigawa, Benue, Taraba, Adamawa, Kano, Katsina, Kaduna, Platu, Nasarawa, Anambara nakwa ndị gbara ọsọ ndụ na Borno steeti.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Onyeisi Ohaneze n'Imo steeti bụ dọkịta Ezechi Chukwu, akatọọla atụmatụ ikesa ego Abacha zufuru na steeti 19 dị na Naijria.


Ọdịnaya: Dọla bidoro irigo elu karịa Naịra n'afọ 2016

Ka ndị mmadụ gara n'igwe okwu ịntanetị ụbọchị ahụ, ha hụrụ ka Naịra si kwụrụ chịm n'akụkụ Dọla nke gosiri na ijiri naịra 182.16, ị ga-azụtanwu otu dọla, kama naịra 360 ọ nọrọla kamgbe ọnwa ole na ole.

Nke a pụtara na dọla ji ihe ruru pasentị 100 daa.

Ka ndị Naịjirịa bidoro na-ekesa akụkọ a, ụfọdụ kwenyere na ọ bụ eziokwu, ebe ndị ọzọ kwuru na odoghị ha anya.

Mana ọ pụtara na ndị Google deghiere ihe ha chọburu ide.

Akụkọ ga-amasị gị:

Ihe ndị mmadụ na-ekwu gbasara ya

Ụfọdụ na-achọ ndị ga-akọwara ha ihe na-eme

Ndị ọzọ kwuru na ọ bụ asị, na onweghị ike ime

N'ikpeazụ, ndị Google degharịrị ihe mgbanwe ego kwesịrị ịbụ, mana ha ekwuputabeghị ihe metere ọdịrị mmehie jiri mee.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ụbọchị Maachị 27 nke 2018 bụ nke ọtụtụ ndị na-agaghị echefu ọsịsọ maka ndeghie ndị Google dere gbasara mgbanwe ego n'etiti Dọla na Naịra.


Ọdịnaya: E bidoro ikpe a kamgbe ụbọchị 14 ọnwa Mee nke a na-ekpe otu kpọrọ onwe ha 'Authentic Sisters.'

Ụmụnwaanyị asatọ agaala ụlọikpe ikwupụta n'ezie na e mere ha n'ike idina nwoke maka ego mgbe ha si Naịjirịa kpọrọ ha bịa.

Ikpe a metụtara ụmụnwaanyị ndị ọzọ ruru mmadụ 49.

A na-ebo ụmụnwaanyị ahụ na ha ji asị we kpọrọ ụmụnwaanyị na Naịjirịa dịka ha gwara ha na ọ bụ na ụlọ ebe a na-ere nri ka ha ga-arụ na Yurope. Mana oge ha ruru, e debere ha n'ime ụlọ nye ha okpunnabuenyi ka ha ga chọọ nwoke ha ga-edina.

Otu n'ime ụmụnwaanyị ihe a metụara kwuru na e buru ụzọ kpọgaa ha na arụsị dibia ka ha ṅụọ iyi na ha agaghị agwa ndị uweojii ihe ha na-eme.

N'ime mmadụ 16 a na-ekepe ikpe maka ịgba akwụna, ịkpọpụ mmadụ n'ike, mmadụ 11 n'ime ha bụ ụmụnwaanyị ebe mmaọdụ ise bụ ụmụnwoke.

Mmadụ anọ n'ime anọrọla n'ụlọ nga maka ihe ndị ọzọ ha mere. Ayaara mba France, ndị ọkaiwu gọọmenti kwuru na otu akwụna ha gara mba ndị ọzọ dịka mba Itali na Spen.

Otu na-enyere ụmụnwaanyị ahụ a kpọpụrụ n'ike aka inweta ndị ọkaiwu kwuru na ọ na-ahịa ụmụnwaanyị ndị gabigara ụdị ihe a ahụ ịpụta n'ụlọikpe.

Akụkọ ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ndị ụlọikpe na Paris dị na mba France na-ekpe ụmụnwaanyị Naịjirịa 16 ikpe maka ebubo na ha na-eme ụmụnwaanyị ka ha dina nwoke n'ike .


Ọdịnaya: E biputara naịra ise na 'polymer' n'afọ 2007

N'agbanyeghị na e bipụtara akwụkwọ naịra ise ọhụrụ n'afọ 2007, ego ahụ erughị eru wee gbadaa n'uru, ọkachasị ka akụnaụba Naịjirịa malitere ịgbada n'uru.

Enwere oge naịra ise nwere ike ịzụta ọtụtụ ihe dịka blomblom, ihe nracha ọtọbịrịbịrị "chewing gum" na "sweet", achịcha Bekee, mana ugbua, ọ dị ka anaghị ahụ ya n'ahịa ma ya fọdụzịa ihe o nwereike ịzụta.

BBC jụrụ ndị mmadụ "O nwere onye ka na-ahụ ego a anya? Gịnị ka ị ga-ejinwu ya zụta n'ahịa?"

Ihe ha zara

Ken Nwankwọ sị na ego a ka dị, mana ebe o si dị njọ bụ na enweghị ihe ọ na-azụtanwuzị ugbua.

Ugonna Okeke kwuru na oge ọ na-aga akwụkwọ, onye naịra ise dị ka 'odogwu'.

Mana Ezemokwe Ifeanyi kwuru na naịra ise ka na-azụtanwu ihe n'ugwu awụsa ebe o bi.

Opara Nkechi kwukwara na n'eziokwu, naịra ise ka na-azụtanwu ihe n'ugwu awụsa.

Njirimara ego naịra ise

Lee ihe ọzọ ndị mmadụ kwuru na Facebook ndị BBC Igbo:

Akụkọ ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

N'ime afọ ole na ole, uru ego dịka naịra ise agbadaala ọfụma, nke mere na ọ na-arazị ahụ ịhụ ihe ọ ga-azụtanwu.


Ọdịnaya: E biri foto Alvan Ikoku n'ihu ego N10.

Alvan Ikoku so na ndị Igbo ji eme ọnụ, ya bụ ndị ọ ga-abụ akpọwa aha ndị Igbo bụ isi a hụrụ kwaba okpu ghara ịkpọ aha ya, a mara na ihe emebiela.

Nke a mere BBC ji chọọ icheta nwoke a n'ụbọchị ọ nwụrụ n'afọ 47 gara aga.

Lee ihe ndị ị kwesịrị ịma maka ya

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ụbọchị 18 nke ọnwa Nọvemba 2019, ga-eme ya afọ 48 Alvan Ikoku nwụrụ, mana kedụ ihe ị ma maka ya?


Ọdịnaya: E boburu Saraki ebubo ohi,mpụ na ihe ndịọzọ

Ugbua ndị uweojii sịzị Saaraki ya abịazịla, ma ya zite akwụkwọ ga-akọwa ka ya bụ ohi ezuru siri metute ya.

E nyedebere ya echi bụ Wenezde maka izite ya bụ akwụkwọ.

Cheta n'ụbọchị uka gara aga na ọnụ na-ekwuchitere ndị uweojii bụ Jimoh Moshood kwuru na ndị ohiegbe Offa ahụ kpọrọ Saraki na Gọvanọ Kwara steeti bụ Abdufatah Ahmed aha dịka ndị na-akwado ha.

Sarakị n'onwe ya sịkwara n'obi siri ya ike na-ịza ya bụ oku ndị uweojii kpọrọ ya tupu ya nwetazịa akwụkwọ nke sị ya ya mezie nkọwa n'akwụkwọ.

N'onu ya Saraki dere " dịka m dere n'akara twitter mbụ, enwetala m akwụkwọ ndị uweojii jiri sị m kọwa ihe m maara maka ya bụ ohi Offa na akwụkwọ nke m ga-ezitere ha na mkpụrụ ụbọchị abụọ, nke m ga-eme".

Nke a mechara ka onyeisi ndị uweojii bụ Ibrahim Idris, onyeisi ndị DSS, lawal Daura nakwa onyeisi ndị ọkaikpe bụ Abubakar Malami (SAN) na osote onyeisiala bụ Yemi Osinbajo nwechara mkparịta ụka nzuzo na ụbọchị Mọnde n'obi onyeisiala n'Abuja.

Kepụkepụ ndị nta akụkọ nụrụ na-akọwa na ya bụ mkparịta ụka nwere ka ọsi gbasatụ ebụbọ a eboro Saraki.

Mana akwụkwọ ozi Punch kwuru na mgbe ha gara ịjụ onyeisi ndị ụweojii ihe akpatara na ya bụ ọgbakọ na ọnweghị ihe ọzara ha.

Akwụkwọ akụkọ a na-ekwukwa na ọ dịka nwepu ewepuru ndị uweojii na-echekwa ndị isi omeiwu a kpatara osote onyeisiala jiri kpọ ha oku a.

Na agbagheghị, onye ndụmọdụ Sarakị na ihe gbasara ọchịchị onyekwuo uche ya bụ Kingsley Amaku kwara BBC ụnyahụ na-eziokwu atọgbughị na ya bụ okwu.

Ka nke a na-eme ndị nPDP akatọla ya bụ ebubo a ana ebo Saraki na Ahmed.

Onyendụ ha bụ Alhaji Kawu Baraje kwuru na ha agaghịzị enwe ya bụ mkparịta ụka nke ha na otu APC na onyeisiala, Buhari chọrọ ịnwe.

Cheta na ndị nPDP na osote onyeisiala bụ Osibanjo hụru n'izu gara aga ma kwekọrịtakwa ihụ ọzọ ụnyahụ bụ Mọnde.

Mana ihe ndị a mere gosiri na ndị APC adịghị nkwadobe ịme ka ya bụ ọgbakọ wee isi, dịka Baraje siri kwuo.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Egwu ndị uweojii adagharịala maka ihe ha gwaburu onyeisi ndị ụlọ omeiwu ukwu bụ Bukola Saraki ya were ọsọ were ije bịa zaa ha oku maka ịkọwa ka ya na ije siri gaa maka ohi ndị ojiegbeezu gara n'Offa n'ọnwa Eprelu.


Ọdịnaya: E boro Babachir ebubo na O jiri nde narị naira abụọ ịsụọ ahịa

O kwuru nke a n'ajụjụ ọnụ pụrụiche ndị ntaakụkọ gbara ya.

N'okwu ya "Ọ na-amasị m, n'ezie ọ dịla anya m chọrọ ka EFCC bata n'okwu a, maka ha nwere ndị tozuruoke nakwa ngwaọrụ dị mma iji chọpụta nke bụ eziokwu."

Cheta na onyeisiala Mohammadu Buhari chuturu Lawal n'ọnwa Ọktoba, 2017 maka ebubo mpụ na nrụrụaka ego.

O kwuru na ebubo a agaghị emetụta mmekọrịta ya na onyeisiala, maka na a mabeghị ikpe.

"Ọ bụrụ na onyeisiala bụ nwanne m, ọ pụtara na ọ gaghị abụzị nwanne maka a na-eme m nyocha? Mmekọrịta na-agbasa n'ihi ebubo eboro onye aka ya dị ọcha."

EFCC si na ha ga-agbachi ebe obụla na-ehi ehi.

Ndị kọmịttee lebara anya na nyocha Babachir Lawal gụnyere osote onyeisiala bụ Yemi Osinbajo, ọkaikpe gọọmentị etiti nakwa onye ndụmaọdụ nchekwa gọọmentị etiti.

Ha zigara onyeisiala akụkwọ nchọpụta ha n'ọnwa Ọgọsụtụ afọ 2017 ebe achụrụ ya na ọnwa Ọktoba afọ 2017.

A chụrụ ya maka ebubo inye ọrụ ngo n'ụzọ na-ezighi ezi nke ego ya karịrị nde narị naịra abụọ.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Onye bubụ odeakwụkwọ gọọmentị etiti bụ Babachir Lawal ekwuola na obi dị ya ụtọ na nyocha ndị EFCC na-eme n'ime ebubo eboro ya.


Ọdịnaya: E boro Zuma ọtụtụ ebubo mmerụaka

Ndị ANC gwara ya ka ọ rịtuo ,o meghị otu ahụ, ha ga-ewepụ ya site n'ụlọ omeiwu.

Ọtụtụ akpọla oku ka nwa amadi a dị afọ iri asaa na ise rituo, ma nye ohere ka osote ya bụ Cyril Ramaphosa, bụrụ onye ndu ANC.

E boro Zuma, onye banyere ọchịchị kemgbe afọ 2009, ọtụtụ ebubo mmerụaka.

Ụbọchị Wenezde, ndị uweojii wakporo ụlọ ndị ezinaụlọ ama ama ma nwekwa ego bụ Gupta ndị ya na Zuma nwere ezigbo mmekọ n'ụlọ ha dị na Johannesburg.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

N'ozi oziri nke a gbasara n'onyonyo televishon, o kwuru na ya na-arịtu  mana o kweghị n' okwu otu pati ya bụ ANC.


Ọdịnaya: E buuru ozu Ọchịagha Ibrahim na ndị ọzọ n'ekpere alakụba gaa n'ụlọ alakụba nakwa ụlọụka dị n'Abuja maka akwamozu ha tupu e buru ha lie.

Onyeisi agha a na mmadụ iri ndị ọzọ nwụrụ n'ihe mberede ụgbọelu mere na Kaduna n'ụbọchị Fraịde.

E fere ụka akwamozu ndị nke kraịst n'ụlọụka Protestant dị n'Abuja ebe ndị alakụba bụ n'ụlọakakụba dịkwa n'Abuja.

Ndịagha nabatara ozu ndịisi ha nwụrụ anwụ n'ụlọụka nakwa n'ụlọalakụba ebe ezinaụlọ n'ọkwa n'ebe ahụ.

Lee mgbe a ga-eli Ọchịagha Attahiru Ibrahim na mmadụ isii n'ime ndị nwụrụ na mberede ụgbọelu

Ọchịagha I Attahiru bụ onye ji ọkwa 'Chief of Army Staff'

Taa bụ Satọde, ụbọchị iri abụọ na abụọ nke ọnwa Mee 2021, ka a ga-eli Ọchịagha Attahiru Ibrahim na mmadụ isii ndị welitere isi nwụrụ na mberede ụgbọelu.

N'ozi si n'aka ndịagha Naịjiria, ha kwuru na a ga-eme ekpere akwamozu Attahiru na mmadụ isii ndị ọzọ welitere isi n'ụlọụka National Christian Centre nakwa ụlọAlakụba National Mosque dị n'Abuja.

Ozi ahụ kwuru na ekpere a ga-amalite ebe elekere iri nke ụtụtụ, tupu e lie ozu ha mgbe o ji nkeji iri atọ gafee elekere iri na abụọ (12:30) nke ehihie Satọde.

A ga-eli ha n'ebe a na-eli ndịagha bụ National Military Cemetery nke dị n'Abuja.

Lee aha ndị so Ọchịagha Ibrahim Attahiru nwụọ na ihe Onyeisiala Buhari kwuru

Onyeisiala Naịjiria bụ Muhammadu Buhari akwaala arịrị maka ọnwụ Ọchịagha Ibrahim Attahiru na mmadụ iri ndị ọzọ nwụrụ n'ihe mberede ụgbọelu ụnyaahụ.

Buhari kwuru na mmadụ niile ahụ nwụrụ na ya bụ ihe mberede bụcha dike ndị "kwụrụ ụgwọ kacha ụgwọ ka udo na nchekwa wee dị n'obodo".

Ọ gakwara n'ihu tie ezinaụlọ ndị nwụrụ anwụ nakwa ndị agha na ndị Naịjiria aka n'obi, wee sị na ihe mberede a kacha egbu mgbu n'obi dịka o mere mgbe ndị agha na-akwado ịkwụsị ọnọdụ ọjọọ gbasara nchekwa Naịjiria nọ n'ime ya.

Buhari nabatakwara ndị isi nchekwa Naịjiria mgbe ha wetere ya ozi ọnwụ Attahiru.

Lee aha ndị ọzọ nwụrụ n'ihe mberede ụgbọelu ahụ:

Mara na Ọchịagha Attahiru ka werela ọchịchị dịka onyeisi n'ọnwa Jenụwarị na mmadụ iri ndị a si Abuja na-aga njem ọrụ na Kaduna mgbe...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

E liela ozu Ọchịagha Naịjirịa bụ Attahiru Ibrahim na mmdụ iri ndị ọzọ nwụrụ n'ihe mberede ụgbọelu n'ebe a na-eli ndịagha dị n'Abuja.


Ọdịnaya: E gbuola eke loro atụrụ abụọ n'Anambara steeti

Mana ha gburu nnukwu eke dịka o lochara atụrụ abụọ dịka Nairaland siri gbaa n'ama.

Onye isi Okpuno Oba town Union bụ Christian Igwilo gwara BBC na Eke ha gburu bụ ajọ Eke ogba nwere ike igbu mmadụ n'ihi ya osoghi na eke Idemmili na-asọpụrụ.

Igwilo Kọwara na otu nwoke Onyeka Emole na achọ atụrụ ya abụọ n'obere ọhịa dị n'ihu ụlọ ya mgbe ọhụrụ ya bụ eke karịrị feet 15 ebe oloro atụrụ ya ma tọgbọrọ.

Onyeka Emole gwara BBC na kemgbe nne ya jiri mụọ ya rute tata na anya ya ahụbeghị ụdịrị eke ahụ mbụ.

Ọ kọwara ma ọ bụ nwunye ya bu ụzọ hụ eke ahụ mana ọ mataghị ihe ọ bụ.

Ngwa ngwa ọ kpọrọ ya ka ọ chọpụtara na ọ bụ eke ọgba, nke a mere o jiri tikuo ndị obodo ka ha bịa gbatara ya ọsọ enyemaka.

Onyeisi Okpuno Oba town union kọwara na ọ bụzị ndị nche Neighborhood watch gbakatara ya bụ eke ọgba egbe tupu ọ nwụọ.

Mgbe ụmụ okorobịa Oba buzi ozu  Eke ahụ gaa na junction Oba, ọtụtụ ndị mmadụ nakwa ụgbọala gbakọrọ na agbara anya ha ekeresimesi.

Akụkọ ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ọ bụ eziokwu na ndị Idemmili dị n'Anambra steeti anaghị egbu eke kama ha na asọ ya asọ dịka omenala ha siri dị.


Ọdịnaya: E gbuola ọtụtụ mmadụ n'ọgụ dị n'etti ndị ọchị ehị na ndị ọrụ ugbo

Atụmatụ a bụ nke a kpọrọ "National Live Stock Transformation Programme" (NLST) ka ndị Naịjirịa na-eche na ya na nke Ruga bụ otu ihe.

Cheta na gọomentị etiti wezụgara Ruga mgbe ka ọtụtụ mmadụ, ọkachasị ndị ọwụwa anyanwụ, gbarụrụ ihu maka atụmatu ahụ.

Mana Gọvanọ Ebonyi Steeti bụ Dave Umahi, dịka onyeisioche kọmitii ndị isiochịchị bụ NEC n'ịcha hopụtara maka ịchị ehi, kọwara ndịiche ya na Ruga.

Site n'ọnụ na-ekwuru ya bụ Emma Uzo, Umahi kwuru hoohaa na atụmatụ "National Livestock Transformation Programme" abụghị Ruga.

Gịnị bụ 'National Live Stock  Transformation Programme' a?

Emma Uzo gwara BBC Igbo n'ekwentị na atụmatụ a bụ iji nyere ndị chọrọ ịzụ anụmanụ dịka ehi, ewu, atụrụ na ndị ọzọ aka.

Onye ọbụla, maọbụ steeti ọbụla chọrọ ịzụ anụmanụ nwereike ịgbaziri ego n'aka ụlọakụ etiti site n'atụmatụ a.

Ha ga-eji nwaayọ na-akwụghachị ụlọakụ etiti ụgwọ ma ọ bụrụ ha zụpụta anụmanụ ndị a ma ree ha.

Maazị Uzo gara n'ihu kwuo na ọ bụghị iwu na steeti ọbụla ga-eme ya kama na ọ bụ steeti ndị chọrọ ga-eme ya.

Cheta na osote onyeisiala bụ Yemi Osinbajo gbapere mmalite atụmatụ a n'Adamawa Steeti n'ụbọchị 10 ọnwa Septemba, 2019.

Atụmatụ a a sị bụ iji wulite ọzụzụ anụmanụ na Naịjirịa ga-amalite na steeti asaa gụnyere Adamawa, Benue, Kaduna, Plateau, Nasarawa, Taraba na Zamfara.

Na nzukọ ndị NEC mere n'ụbọchị 19 Sepụtemba 2019, ha mpụtara ego dị otu narị ijeri naịra maka ya.

Gịnị bụ Ruga?

Atụmatụ Rural Grazing Area (RUGA) bụ nke onyeisiala Buhari wepụtara n'ọnwa Mee afọ 2019.

Maazị Uzo sịrị na ọ bụ iji kwụsị nsogbu dị n'etiti ndị ọrụ ugbo na ndị na-achị ehi bụ nke tarala isi ọtụtụ ndị mmadụ na Naịjirịa.

Atụmatụ a bụ iwepụta oke ala na steeti ọbụla bụ ebe ndị na-achị ehi na ehi ha ga-ebi dịka a na-azụ ha.

O kwuru na a ga-ehiwe ụlọakwụkwọ, ụlọọgwụ. okporoụzọ, ụlọọgwụ ụmụanụmanụ, ụlọahịa na ihe ndị ọzọ ga-enye aka.

Ọtụtụ ndị mmadụ karịsịa ndị bi na mpaghara ọwụwụanyanwụ gbarụrụ ma katọọ ihu atụmatụ a.

Ha boro ebubo na ọ bụ ụzọ onyeisiala Buhari...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ọtụtụ ndị Naịjirịa na-enwe mgbagwoju anya n'atụmatụ ịzụ anụmanụ nke gọọmentị etiti na-achọ ihiwe site n'aka osote onyeisiala bụ Yemi Osinbajo.


Ọdịnaya: E gbuola ọtụtụ mmadụ n'ọgụ dị n'etti ndị ọchị ehị na ndị ọrụ ugbo

Ọ bụ na ọgbakọ akpọrọ ''National Economic Council''(NEC) ka osote onyeisiala bụ Yemi Osinbajo na ndị gọvanọ 36 nke Naijiria ka nwetere nkpebi.

Gọvanọ Ebonyi steeti bụ Dave Umahi kwuputere nke a ka emechara ọgbakọ ahụ.

Gọvanọ Umahi kwuru na NEC amachiela ngagharị ndị ọchị ehị site n'ugwu rue na ọwụwa anyanwu nakwa oke anị Naịjirịa na obodo ndị ọzọ.

Nkpebi NEC na-abia ka -ewechara ntụnye alo kọmiti maka  ọtụtụ mmadụ a na-egbu ma ndị ọchị ehi na ndị ọrụ ụgbọ na-alụ ọgụ na ụfọdụ steeti na Naịjirịa.

Steeti ndị ga-ebuzọ hụ nkwusị gụnyere Benue, Taraba, Adamawa, Plateau and Kaduna ebe mmadụ ruru nari nari a na-ekwu nwụrunụ maka ọgu dị n'etiti ọchị ehi na ndị ọrụ ugbo na ọnwa ole na ole gara aga.

Otebeghị aka Benue na Taraba wepụtara iwu megidere ichi ehi nagagharị  na steeti ahụ iji wee gbochi esemokwu dị n'etiti ndị ochi ehi na ndị ọrụ ugbo.

Gọvanọ Umahị so n'ime otu ndị Gọvanọ biara ọgbakọ NEC

Gọvanọ Umahi kwuru na ọgbakọ a kwekọrịtara ka-ewepụta ala puruiche ga-enwe ihe eji ebi ndụ ọfụma n'ime ya na steeti ndị ahụ mkpamkpa a ka njọ.

O kwukwara na otu ihe sị kwuru ugbua na ọ bụ steeti dika Plateau,Kaduna na Taraba weputarala ya bụ ala maka ichi ehi.

Osote onyeisiala Naịjirịa bụ onyeisi ọgbakọ NEC

Ihe mere NEC jiri kwụsị ichi ehi ngaghari

Akụkọ ndị ọzọ ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Iji wee gbochi ọtụtụ ogbugbu ndị mmadụ na Benue nakwa ebe ndị ọzọ na Naịjirịa, gọọmenti etiti akwụsịla ndị ọchị ehị na-agagharị agagharị.


Ọdịnaya: E gbuola ọtụtụ mmadụ n'ọgụ dị n'etti ndị ọchị ehị na ndị ọrụ ugbo

Ọtụtụ edemede depụtara steeti ebe gọmenti etiti sị na ha ga-amalite ile ya bụ atụmatụ nnu.

BBC Chọpụtara na o nweghi steeti ọwụwaanyanwụ so na ya.

Ojeozi Gọvanọ Ebonyi steeti na mgbasaozi bụ Emma Uzo kwuru hoohaa "na o nweghi mgbe steeti Alaigbo ji soro na ya bụ atụmatụ Ruga".

Steeti tinyere aha ha na ya bụ ihe bụ ndị ugwu, mpaghara Ugwu ọwụwaanyanwụ 'North-East' na ugwu Ọdịda anyanwụ 'North West'.

Emma Uzo bụ Ojeozi mgbasa ozi Gọvanọ Ebonyi steeti

Gọmenti etiti kwukwara na-anaghị amanye ndị ọbụla amanye iwepụta ala ebe a ga-arụ ya bụ ogige Ruga.

Onye ọkaikpe anyị gbara ajụjụ bụ Ugo Egbujo kwụrụ na steeti iri na abụọ bụ ndị akpọrọ aha ha na ya bụ atụmatụ bụ ndị gosiri mmasị na ya bụ ihe.

Egbujo na-ekwụ na "iwu Naịjirịa enyeghị gọmenti etiti ikike ịkpara ala ọbụla n'ike".

Egbujọ:'Restructuring' ka mma karịa referadum

Ọ sị n'ala niile dị gọmenti steeti n'aka, bụ ndị ọ dị n'aka ilete ya anya.

Gọmenti etiti ekwụọla na ha enweghi echiche ịnara steeti ọbụla ala n'ike.

Ha sị na ọ bụ steeti ndị etinyeghi aha ha bụ ndị na-ebutere ya bụ emume ajọ aha.

Steeti ndị so nwee Ruga

1. Sokoto

2. Adamawa

3. Nasarawa

4. Kaduna

5. Kogi

6. Taraba

7. Katsina Plateau

8. Kebbi

9. Zamfara

10. Niger.

Lee ihe nkiri anyị

A chọrọm ịdị ka Einstein - Ekene Franklin Ezeunala

Onweghị Alaigbo sọ na Ruga

Akụkọ ga-amasị gị

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ọtụtụ akụkọ dị n'ikuku maka ogige ndị Fulani na-achị ehi akpọrọ Ruga bụ nke gọmenti etiti chọrọ itinye ego na ya.


Ọdịnaya: E gburu Fr Paul Offu ma tọrọkwa Igwe Sunday Orji na nwunye ya n'ọnwa Ọgọst a

Mana na ọ dịghịzị otu ahụ ugbua n'ihi na ọ dị ka ihe niile gbasara nchekwa na steeti ahụ aghasaala.

N'isi ụtụtụ ụbọchị ụka, abalị iri abụọ na ise nke ọnwa Ọgọst afọ 2019, ka ndị omekome wakporo otu ụlọọrụ ndị uweojii n'Enugwu.

Mana ọ bụghị sọ nke ahụ, lee ugboro ole ndị omekome gburula maọbụ tọrọ ndị mmadụ na steeti ahụ:

1. Fada Clement Ugwu

Ndị ntọ tọrọ Fada Clement Ugwu na be ya.

Ndị ntọ tọọrọ Ụkọchukwu Clement Ugwu n'ụlọ ya n'ọnwa Maachị.

Ugwu na-arụ ọrụ n'ụlọụka St Marks Katọlik Church Obinofia Ndiuno, n'okpuru ọchịchị Ezeagu.

Akụkọ kọrọ na ndị ntọ ahụ wekọọrọ ego niile dị n'ọba ego ụkọchụkwu ahụ ma mechaa gbuo ya.

E mechara ndị uweojii kwuo na aka akparala ndị gburu ụkọchukwu ahụ.

2: Fada Ikechukwu Ilo

" Iwe m bụ na ndị uweojii ekweteghị na ọ bụ ndị Fulanị wakporo m" - Rev Ikechukwu Ilo

Ndị omekome wakporo Ikechukwu Ilo n'okporo ụzọ sị Nenwe aga n'ime Enugwu.

Mana Ilo, onye bụ ụkọchukwu Katọlik n'arụ ọrụ na St Patrick, Nome, kwuru na ọ bụ ndị Fulanị wakporo ya".

Ha gbatara ya ebe, mana ọ nwụghị.

E bugara ya n'ụlọọgwụ 'Annunciation' dị n'Emene Enugwu ebe ọ nọ nata ọgwụgwọ.

3: Fada Paul Offu

Ndị a na-eche na ha bụ ndị Fulani ọchịehi gbagburu ụkọchukwu Paul Offu na Tọọzde gara aga

Paul Offu bụkwa ụkọchukwu ọzọ na-arụ ọrụ n'Enugwu nke ndị omekome wakporo ma gbuo.

Ọ bụkwa ndị a na-eche na ha bụ ndị Fulani gburu Paul Offu na Clement Ugwu, ndị  Uweojii sị na ha nọzị ha n'aka

Ogbugbu Offu gbawara ndị ụkọchukwu ụka Katọlik nọ n'Enugwu obi.

Etu esi gbuo Fada Paul Offu n'Ihe

Nke a mere ka ha mee ngagharị iwe ma kpọọ oku ka ndị Fulani ọchịehi niile nọ n'Enugwu kwara laa.

Ndị uweojii kwukwara na ha anwụchiela ndị aka ha dị n'ọnwụ ụkọchukwu ahụ.

4. Igwe ndị Agbaogugu na nwunye ya

Igwe Sunday Orji na Nwunye ya

Ndị ekperima tọọrọ Igwe Sunday Orji, Eze ndị Obom Agbogugu dị n'okpuruọchịchị Awgu, Enugwu Steeti n'abalị anọ nke ọnwa Ọgọst.

Eze ahụ na nwunye ya nọrọ abalị olemole n'aka ndị ntọ ahụ tupu a tọhapụ ha.

5:...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

O nweburu mgbe a na-elegara Enugwu Steeti anya dịka steeti kacha nwee udo na Naijiria.


Ọdịnaya: E gosiputara osisi ahụ n'ebe a ga-agba ya nkiri na Jerusalem, tupu e were ya gaa Bethlehem

Poopu Francis nyere iwu ka e si na Basilica nke Santa Maria Maggiore dị na Rome, welaa osisi ahụ nọrọla ihe karịrị afọ puku, nye ndị Bethlehem.

Enugwu ga-enwe ezi nchekwa - Ndị uweojii

Kọmishọna uweojii Enugwu steeti bụ Ahmad Abdurahman, ekwuola na ndị otu ya dị ezigbo njikere ịhụ na steeti ahụ nwere nchekwa pụrụiche ọkachasị ugbua oge ekeresimesi ruru nso.

O kwuru na ha ewepụtala atụmatụ dị iche iche ga-enyere aka ịhụ na ha chekwara steeti ahụ nke ọma.

E gbuola ndị Boko Haram 13

Ndịagha Naịjirịa ekwuputala etu ha si buso ndị oyindụegwu bụ Boko Haram agha na nso osimiri Kamadougou ma gbuo mmadụ iri na atọ n'ime ha.

Ha kwukwara na ha nwetara ngwaagha gụnyere ụgbọegbe atọ, egbe na-esi n'ikuku nakwa ọtụtụ mgbọegbe na ọgbatumtum, n'aka ha.

N'egwuregwu,

Real Madrid emechaala gbagoruo n'elu tebulu La Liga dịka ha ji goolu abụọ a satara otu merie Alaves.

Ka ọ dị ugbua, ha ji naanị pọịntị atọ aga ndị nọbụ n'isi bụ Barcelona.

Atilogwu Udo: Ndị agha na-azacha ụzọ n'Owere

Ọchị agha Yusuf Tukura na ndị otu ya

Ọchịagha Yusuf Tukura bụ aka na-chị ọdọ ndị agha Bekee kpọrọ 34 Artillary Brigade n'Owere chị ndị otu ya wụba ụzọ obodo ahụ n'ụtụtụ Satọde ime mkpocha na nzacha.

Ka ọ na-agwa ndị ntaakụkọ okwu n'ụzọ Egbu Ọchị agha Tukura si na ha mere ihe a iji mezuo ihe onyeisi ha bu Ọchịagha Buratai si ha mee iji mee ka ha na ndi nkịtị nọdụ n'udo

Ọ sịkwa na atụmatu Atilogwu Udo ha na-eme na-aga nke ọfụma

Anyị enyeghi P&ID ego n'aka - Malami

Abubakar Malami, ọkaiwu ukwu nke gọọmentị etiti.

Ọkaiwu ukwu nke Naịjirịa bu Abubakar Malami ekwuola na ọbụghị ego ka ha nyere ụlọikpe dị na mba Briten maka okwu ha na ụlọọrụ P&ID.

Malami si na ọ bụ nkwekọrịta na-aga akwụ ya bụ ego dị nde narị naịra abụọ ka ya nyere ụlọikpe.

Ọ sị na etu ọ kwụ ugbua, ya bụrụ na Naịjirịa emeri n'ikpe a, ha agaghi enyezi P&ID ya bụ ego.

Ngagharịiwe Hong Kong

Ụmụ akwụkwọ sekọneri na ndị nara ezumike nka na-eme ngaghri iwe na Obodo Hong Kong n'ụbọchị...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

E weghachịtela osisi ha na-ekwu si n'akwa ahụ Jesus dinara n'ime ya mgbe a mụrụ ya na Bethlehem.


Ọdịnaya: E ji ihe gbochie okporoụzọ n'obodo Izzi dị n'Ebonyi dịka ha na ndị Ukelle na-azọ ala. Ọzụzọ okeala ebutela ọnwụ ọtụtụ mmadụ n'Ebonyi steeti

Loveth Odah bụ ọnụ na-ekwuchitere ndị uweojii na steeti ahụ kwuru na nwaanyị ahụ na nwa ya so gaa n'ọrụ ugbo ha dị nso okeala ndị Ngbo na ndị Agịla dị na Benue steeti, bụ ebe gọomentị Ebonyi steeti kwuru sị ndị mmadụ agazịla iji gbaara ụdịrị okwu na ụka a ọsọ.

Odah kwuru na esemokwu a tara isi mmadụ abụọ a, mere n'ụbọchị 20 nke ọnwa Mee 2020.

O kwuru na ha bụ ndị uweojii anwụchiela Igwe nakwa onyeisi otu obodo Umugudu-Akpu, n'ihi na ha gharịpụrụ n'ihe ha kwesịrị ime, nke bụ ịhụ na ndị ha na-achịkọta gere ntị ma ghara itinye onwe ha na ụdịrị nsogbu a.

Odah kwukwara na ihe mere e ji sị ndị obodo abụọ a agala nso okeala ahụ bụ n'ihi na e ji ya mere ihe akaebe nke Bekee kpọrọ "exhibit", na nnyocha ndị uweojii na-eme.

Marakwa na nke a abụghị nke mbụ, nke abụọ maọbụ atọ okwu ala na okeala na-ebute nkwafu ọbara n'Ebonyi steeti.

Ọnwụ nke ọnwa Mee a na-abịa na-erughi ọnwa atọ ụdịrị okwu a tara isi ihe ruru mmadụ iri n'obodo Ndiagu Orie, dị n'Umugudu-Akpu.

N'ọnwa Mee nke afọ 2019, mmadụ anọ nwụkwara n'ụdịrị okwu a. Ha bụ ndị nọ na kọmitii e kewapụtara ka ha mara etu a ga-esi kwụsị esemokwu a dị n'etiti steeti abụọ a.

Ihe nkiri a na-akọwa maka esemokwu dị n'etiti ndị Izzi na ndị Ukelle:

Onye nta akụkọ BBC banyere na ọgbọ ọgụ ndị Izzi na Ukelle. kirie ihe ọ hụrụ

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ndị uweojii Ebonyi steeti ekwuola na ọ bụ nnupuisi iwu gọọmentị tinyere, butere ọnwụ otu nwaanyị na nwa ya n'obodo Umugudu-Akpu dị na Ngbo na steeti ahụ.


Ọdịnaya: E ji pasentị 24.6 butuo ya site na N360 ọ dịbu na mbụ.

Nke a na-abịa dịka ọrịa coronavirus nakwa ihe ndị ọzọ na-emekpa akụnaụba Naịjirịa ahụ.

Ọnụahịa mmanụ agbidi nke bụkarị ihe na-enye Naịjirịa ego, na-ada ada na mbaụwa. Nke a mere ka akụnaụba Naịjirịa na-agbadakwa agbada.

Ọtụtụ ndị ọkachamara dị icheiche ekwuola uche ha maka mbutu naịra bụ nke Bekee kpọrọ 'devaluation'.

Ụfọdụ sị na ọ bụ ihe e kwesịrị ime, ebe ndị ọzọ sị na ọ ga-eme ka ahụhụ na ihe isi ike kawanye njọ.

Onyeisi ụlọakụ etiti, Godwin Emefiele

Mmadụ dịka Sanusi Lamido, bụbu onyeisi CBN, kwuru na ya bụ mbutu naịra adịghị mma n'oge a, mana Kingsley Moghalu, onye rụburu ọrụ dịka osote onyeisi CBN, sị na ọ ka mma ka e butuo ya.

Mana ndị nkịtị aghọtachaghị ihe okwu a bụ 'devaluation' pụtara maọbụ etu ọ ga-esi metụta ego akpa ha.

'Devaluation' ọbụ ihe ọjọọ ka ọ bụ ihe ọma

Mbutu naịra ga-eme ka ọnụahịa ihe gbalie elu bụ nke bekee kpọrọ 'inflation'

Chidi Lemchi, onye ihe banyere ego na akụnaụba doro anya, kọwara na mbutu naịra mara mma ma jọkwaa njọ.

Lemchi kwuru na "mbutu ego ga-eme ka ọnụego mbubata ngwaahịa gbalie, nke ga-eme ka ọnụahịa ihe niile gbalie", bụ nke Bekee kpọrọ 'inflation'.

"Ọ ga-emekwa ka ibite ego raa ahụ maka na ndị na-ebinye ego ga-etinye ego na ọmụrụnwa ha na-ana."

Nke a pụtara na ndị ihe ga-esiri ndị nkịtị ike karịa ka ọ dị na mbụ.

Devaluation nwere ike ime ka ndị si mba ofesi bata Naịjirịa bịa tinye ego ha, nke ga-eme ka ndị mmadụ nwee ọrụ

Mana Lemchi kọwara na ya bụ 'devaluation' nwere ike ime ka ndị si mba ofesi bata na Naịjirịa ma tinye ego ha, maka na ọ ga-eme ka ọmụrụnwa ha gbalie.

"Ọ bụrụ na ọtụtụ ụlọọrụ si mba ofesi bata Naịjirịa mepee ụlọọrụ ha ebe a, ọ ga-eme ka ọtụtụ ndị mmadụ nweta ọrụ."

Ya bụ na mbutu naịra ga-eme ka ọnụahịa ihe oriri na ihe ndị ọzọ gbalie, mana ọ ga-akara akụnụba Naịjirịa mma n'ọdịnihu.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ụlọakụ etiti (Central Bank of Nigeria) ebutuola ego Naịjirịa ka ọ bụrụzie naịra narị atọ na iri asatọ (N380) maka otu dọla.


Ọdịnaya: E ji ịwa afọ mụọ nwa ahụ n'ụbọchị 15 nke Disemba, 2017

Usoro e ji were akpanwa ahụ si n'ahụ onye nwụrụ anwụ tifee ya n'ahụ onye nke dị ndụ nakwa inye ya nleta onye na-achọ ọmụmụ, ruru awa iri, n'ụlọọgwụ dị na Sao Paulo dị na mba Brazịl.

Nwaanyị ahụ mechara mụọ nwa nwaanyị a, ebughị akpanwa pụta ụwa.

Nke ya bụ mbụ mmadụ na-esi n'ọnọdụ ahụ amụ nwa dị ndụ, makana ugboro iri a nwaburu ya, o nweghị isi maọbụ afọime ahụ a pụọ.

Mana n'aka ọzọ, e werela akpanwa onye dị ndụ nye onye ọzọ ugboro 39, nke gụnyere ndị nne nyere ụmụ ha akpanwa ha, ebe esirila mụta ụmụ iri na otu.

Inye ọgwụ

N'okwu a, nke Lancet dere maka ya, onye nyere akpanwa ya, bụ otu nne ụmụ atọ fọrọ obere ka o ruo afọ iri ise nke ọbara ịgba n'ụbụrụisi ya gburu.

Onye natara akpanwa ya nwere ọrịa a kpọrọ "Mayer-Rokitansky-Küster-Hauser syndrome", bụ ọrịa na-arịa otu n'ime ụmụnwaanyị 4,500 niile, ma bụrụkwa ọrịa na-eme ka akpanwa nakwa ebe nwaanyị si amụ nwa ghara ịrụ ọrụ etu o kwesịrị.

Ka o sila dị, enweghị ihe mere akwanwa ya. Ndị dọkịnta nwetere ohere iji wepụta ya, dewe ya ebe ya na ọbara ọcha si n'ahụ onye ga-abụ nna nwa ahụ ga-enwe mmekọ, ma tinye ya na njụoyi.

E nyere nwaanyị ahụ ọgwụ ndị mere ka ihe na-alụso ihe ọjọọ ọgụ n'ahụ ya nke Bekee kpọrọ "Immune system" , daa mba. Nke mere ka ahụ ya ghara ịjụ akpanwa ahụ e tinyere n'ahụ ya.

N'ime mmadụ iri ndị anatara akpa nwa onye nwụrụ anwụ wee tinye n'ahụ ha, nke a bụ nke mbụ nwerela isi

"Ihe ọma merela ndị ọgwụgwọ"

Ka izu isii gachara, ọ malite ịhụ nsọ ya.

Ka ọnwa asaa gachara, e tinyere akwa ndị ahụ e tinyere na njụoyi n'ime ahụ ya.

Ka o buchara afọime ya gara nke ọma, ọ mụrụ nwa ya ha paụnd isii n'ibu, site n'ịwa ahụ a wara ya n'ụbọchị 15 nke Disemba 2017.

Dkta Dani Ejzenberg, nke si n'ụlọọgwụ das Clínicas dị na São Paulo, kwuru sị na usoro ga-eme ka ụmụnwaanyị na-enweghị ikike ịmụ nwa nwee ike ịhụ ndị ga-enye ha akpanwa nakwa ụlọọgwụ ga-egbonwu mkpa ha.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

A na-ekwu na "Bekee wụ agbara", ihe a ndị ọkachamara sayensị mere ebe ha si n'akpanwa onye nwụrụ anwụ mee ka a mụta nwa dị ndụ, egosila ya.


Ọdịnaya: E ji ụgbọala ọrịa buga Melaye Kogi steeti

Ndị uweojii jiri ụgbọala e ji ebu ozu na ndị ọrịa we buga ya ebe ha kpọgara ya n'ụlọikpe nta na steeti ahụ.

E buru ụzọ buga ya n'ụlọọrụ ndị uweojii na-ahụ maka ndị ohi a na-akpọ SARS n'aha ịchafụ.

Ndị uweojii kwuru na ha na-ebo Melaye ebubo mmehie akparakpa ya na ndị mmadụ mere, imebi ngwongwo gọọmenti, ịnwa igbu onwe ya nakwa ịgbapụ n'ebe e jidere ya.

Ụlọikpe a a na-akpụpụ ya taa na-eso ka ndị ụlọọgwụ hapụrụ ya dịka e gosiri na o nwereike ịgali ụlọikpe.

Dino Melaye

Cheta na Melaye nwetara onwe ya n'ụlọọgwụ ịka ọ siri n'ụgbọala ndị uweojii bu ya wụpụ ụbọchị 24 Epurel n'ụzọ Kogi.

E kwukwara na okweghi ka ndị uweojii nwụchigharịa ya ọzọ dịka ụfọdụ ndị nọ ya nsọ dị njikere imeru ndị uweojii ahụ ma ha chọọ ịnwuchu ya.

N'aka nke ọzọ, onye omeiwu ahụ gbanahụrịrị nkata ịkpọghachi ya dịka ndị Inec mere nyocha maka ndị binyere aka ka a kpọghachite ya mana ndị bịara erughi pasentị iwu kwuru.

Nyocha ahụ nke e mere ụbọchị satọde abalị 28 ọnwa Epurel nyere Melaye mmeri ebe ndị binyere aka ahụ egosighi onwe ha.

Akụkọ ndị ọzọ ga-amasi gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Sinetọ na-anọchi ndị Kogi west n'ụlọomeiwu sineti bụ sinetọ Dino Melaye eruola na steeti ya bụ Kogi maka na ndị uweojii chọrọ ikpọga ya n'ụlọikpe taa.


Ọdịnaya: E jichiri Anthony Okolie izuụka iri maka inwe 'sim card' bụbu nke Hanan Buhari, nwa onyeisiala

Akụkọ pụtara taa na-ekwu na onyeọrụ ụlọikpe ukwu dị n'Abuja gara iweghara Hanan Buhari akwụkwọ ikpọ oku mana ndị ọrụ onyeisiala enyeghị ya ohere.

Anthony Okolie,bụ nwa amadi ahụ a tụnyere na mkpọrọ ndị DSS abalị gbara Hanan, DSS na ụlọọrụ MTN akwụkwọ n'ụlọikpe ma na-ekwu ka ha kwụọ ya nde narị naira ise maka ijichi ya.

E jichiri Anthony Okolie izuụka iri maka inwe 'sim card' bụbu nke Hanan Buhari, nwa onyeisiala

Ọkaiwu Okolie bụ Tope Akinyode gwara onye ntaakụkọ BBC Igbo n'ekwenti na ha gbara akwụkwọ n'ụlọikpe n'abalị iri na abụọ nke ọnwa Jenuwarị afọ 2020 ka ndị ometụtara kwụọ ụgwọ megide e begidere onye ọ na-ekwuru.

"Mana oge onye ụlọikpe gara inye ha akwụkwọ, ha jụrụ ịnabata ya."

Ha kwuru na ha amaghị onye bụ Hana Buhari. Na onye bi n'obi ụlọrụ gọọment bụ Muhammadu Buhari."

Akinyode kwuru na ka o si na dị,na ha ga-alachi n'ụlọikpe rịọ ụlọikpe ohere isi ụzọ ọzọ chụwa ihe dị ha mkpa.

Mbọ BBC Igbo gbara ịnụta n'ọnụ na-ekwuru onyeisiala bụ Bashir Ahmad amịtaghị mkpụrụ dịka ọ zaghị ozi  e zigara ya na soshal midia oge akụkọ na-apụta..

Asị asị ooo!!! O nweghi mgbe anyị jiri jụ inye Oyedepo visa Amerịka

Ụlọọrụ ndị na-enye akwụkwọ ikikere ịbata obodo n'Amerịka ekwuola n'igwe Twitter na o nweghi mgbe ha hapụrụ inye Bishop Oyedepo ikikere ịbata obodo.

O nweghi mgbe anyị jiri hapụ inye onyeisi ụka Winner's Chapel visa.

Ndị Ọkada na mere ngagharị iwe na Legọs taa

Ndị ọkada emela ngagharị iwe maka mmachi gọọmenti Legọs sị na ha ga-ebido echi machiwe ha ịgba n'okporoụzọ Legọs.

Ha gwara ndị ntaakụkọ dị n'ebe a na-eme ngagharị iwe ha mmachi a ga-eme ka ụfọ ndị a bazie omekome.

Coronavirus eruola UK

Akụkọ na-akọwa na mmadụ abụọ ebutela ọrịa Coronavirus.

Ndị ọrụ ahụike kwuru na mmadụ abụọ ahụ si n'otu ezinaụlọ mana ha ekwuputebeghị aha ha.

"Oteela aka anyị na-akwado maka ọrịa nke pụtara na anyị dị njikere ịlụso ya ọgụ" ka Chris Witty kwuru.

Nke a ga-eme ya mba iri na itoolu ebe ọrịa ahụ ferela kemgbe ọ...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

I chetara akụkọ maka Anthony Okolie bụ onye ndị uweojii nzuzo kpọchiri izụụka iri maka ịzụ ma nweghara 'sim card' bụbụ nke nwa onyeisiala Muhammadu Buhari aha ya bụ Hanan Buhari?


Ọdịnaya: E kwuru na nsị enyere Sergei na nwa siri ike karịa onye na-abụghị gọọmenti kwadoro

Ụlọọrụ mba Russia na-ahụ maka mmekọrịta ndị mba ofesi ekwuola na ndị ọrụ mba Britain ahụ nọ n'isi obodo Russia bụ Moscow ga-ala n'otu izuụka.

Ha kwukwara na ha ga-emechi ụlọọrụ ndị Britain bụ ebe ha na Russia sị ekekọrịta omenaala na ejije, ya na ebe ndị mba Britain bi na Russia dị na St Pitasbug.

Nke a bụ ịzaghachi mba Britain maka ndị ọrụ Russia mmadụ iri abụọ na atọ Britain chụlara.

Britain nyere iwu ka ha laa maka ihe ahụ mere ụbọchị anọ ọnwa a bụ Maachị nke gọọmenti UK na-ata gọọmenti Russia ụta mana Russia gọnarịrị ihe ọjọ ọbụla.

Ụlọọrụ UK na-ahụ maka mmekọrịta ndị mba kwuru na ha tụrụ anya ihe a Russia mere mana ndị ọrụ nchekwa dị n'aka ga-enwe ọgbakọ n'izu na-abịa ka ha mara ihe ha ga-eme ọzọ.

N'akwụkwọ ha dere, ha kwuru: "Ihe Russia mere agbanweghị na chọrọ igbu mmadụ abụọ n'ala UK nke a na-enweghi okwu ọzọ na-abụghị na mba Russia ka ikpe mara."

Onye nyocha nzuzo ahụ bụ Sergei Skripal na nwa ya nwaanyị bụ Yulia Skripal ka nọ n'ụlọ ọgwụ dịka a hụrụ ha n'oche na Salisbury ebe ha amaghị onwe ha.

Sergei Skripal afọ 66, na nwa ya Yulia dị afọ 33 nọ n'ọnọdụ dị egwu n'ụlọ ọgwụ

Ụbọchị Fraide, onyeisi ụlọọrụ na-ahụ maka mmekọrịta UK na mba ndị ọzọ bụ Boris Johnson kwuru na "ihe niile na-atụ aka" na ọ ga-abụ aka na-achị mba Russia bụ Vladamir Putin nyere iwu ka a wakpoo mmadụ abụọ ahụ.

Na ịzaghachị, onye nkwuchiteọnụ Putin bụ Dmitry Peskov kwuru na ebubo ahụ tụrụ ha n'anya ma na ha agaghị agbagha ya.

Nke a niile na-abịa dịka ndị mba Russia na-akwadọ ime ntuliaka onyeisiala.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Mba Russia ekwuola na ha ga-achụla ndị ọrụ na-ahụ maka mmekọrịta mba Britain na ndị ọzọ mmadụ iri abụọ na atọ dịka nsogbu dị n'etiti mba abụọ ahụ na-aga n'ihu maka mwakpo a wakporo otu onye nyocha nzuzo nke mba Russia na nwa ya na UK.


Ọdịnaya: E kwuru na ọ gara ịrịọ ka Buhari kagbuo nhọpụta nke otu pati ha bụ APC mere n'Imo steeti ụbọchị Satode maka na ya bụ Rochas achịtaghị aja na ya bụ nhọpụta.

Rochas kwuru na ọgbakọ ndị APC na steeti ya nke a nọ na ya mee nhọpụta ahụ bụ ihe ọchị nke mere Buhari ga-eji kwụsị ya.

Ka ya na onyeisiala mechara ọgbakọ ahụ na Daura, Okorocha kwuru na ya tụrụ anya ndọrọndọrọ onye kwuo uche ya n'ime pati ahụ maka na ya bụ ụzọ kacha mma.

N'okwu ya; "Ụdị ndọrọndọrọ ndị a na-atọ ọchị kwesiri ịkwụsị ebe ndị mmadụ na-achọ ibu igbe e ji eme mbinyeaka ma gbanwee mpụtara mbinyeaka ahụ bụ ihe agba ochie.

"Agwara m onyeisiala etu o si gaa ma kwee nkwa ịkwụsị ya."

Okorocha kwuru na onyeisiala kwuru okwu dịka onyeisiala na ya ga-agba mbọ hụ na ihe ndị ahụ bịara n'isi njedebe.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Akụkọ na-ekwu na aka na-achị Imo steeti bụ Rochas Okorocha ji ọsọ gbagaa be onyeisiala Muhammadu Buhari na Daura dị na Katsin steeti ụbọchị ụka.


Ọdịnaya: E mechiela ụlọụka Holy Sepulchre dị na Jerusalem

Nke a mere ka ndị ọchịchị wepụtara iwu ọhụrụ nke kwuru na ụlọụka ga na-atụ ụtụ isi maka ewumewe ha nwere ya na iwu nke a na akwado ime n'ụlọ omeiwu nke ga-eme ka o sie ike ile ewumewu ndị ụka.

Dịka ụlọ ntaakụkọ Telegragh nke UK siri kwuo, na akwụkwọ ozi ndị ndu ụka Kraist atọ kachasị na Jerusalem wepụtara, ha kwuru na ụtụisi ọhụrụ ahụ bụ 'atụmatụ ọjọọ' megide ụka Kraist.

"Agwa ndị a megidere nkwekọrịta na iwu mba ụwa dịka o siri mmetụta ikike na elele dịrị ndị ụka Kraist nọ Ala nsọ Jerusalem na ndị ọchịchị obodo."

"Iji gosi iwe anyị, anyị ekpebiela imechi ụlọụka, 'Church of the Holy Sepulchre'.

"Ndị isi ụka nile nọ na Ala-Nso kwekọrịtara ma kwụsieike na ichekwa ikike dịrị anyị na ihe anyị nwere."

Onweghị ọsisa ndị ọchịchị nyere.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

Ihe karịrị ọkara nde mmadụ ( 500,000) bu ndị njem ndị otu Kraist na-aga Israel kwa afọ, ebe njem mkpagharị so otu ihe na-enye mba Israel ego ikwalite akụ na ụba.

Nke a bụ nke mbụ a na-emechi ụlọ ụka kemgbe 1990 oge emechiri ya iji gosi iwe megide ndị ndị Israel iwere ọnọdụ n'ụlọụka.

Onweghị onye ma mbge a ga emeghe ya bụ ụlọụka dịgoro otu puku afọ ọzọ.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ndị ndu otu ụka Kraist gunyere; ndị ụka Katolik, Greek na nke Armenian kwekọtara imechị ụlọụka ahụ a kpọrọ, 'Church of the Holy Sepulchre' nke bụ ebe a kpodoro Jesụ Cristi n'obe n'ihi ihe ha kpọrọ, agha megide otu ụka Kraist.


Ọdịnaya: E mere ntugharị ntuliaka n'ọnọdụ ịtụ vootu asaa dị n'okpuru ọchịchị Oshogbo,Olodo nakwa Ife-South na Ife-North, Osụn steeti n'ụbọchị.

Ndị na-atụ vootu na-ebo ndị uweojii ebubo mmekpaahụ, aka ike , ebe otu PDP na-ebo ebubo wuruwuru.

Cheta na Ademola Adeleke nker PDP nwetara vootu 254,698, ebe Gboyega Oyetola nke APC nwetara vootu 254, 345 na ntuliaka gọvanọ e mere na Satode gara aga, nke a mere ka Inec hibe mmegharị na  ụfọdụ akụkụ steeti ahụ ebe ha kagbuburu vootu e mere n' ọnọdụ atụm vootu asaa.

PDP chọrọ ka agụgharịa vootu nke ụbọchị ụka

Dele Adeleke nke PDp ckwuru ka a gụgharịa vootu a tụburu ụbọchị ụka gara aga

Dịka a gbakọrọ ịgụ vootu atụkọtara na mmegharị ntuliaka Osun, otu onye nọchịtere otu PDP na Osun bụ Dele Adeleke  kwuru ka a gụgharịa vootu a tụrụ na steeti ahụ ụbọchị ụka gara aga.

Adeleke kwuru  na o nwere  'ihe akwụchaghị ọtọ' na ngụkọ e mere.

Mana onye ọrụ Inec nakwa ndị ọrụ pati ndị ọzọ jụrụ ajụ.

Onyeisi ọrụ Inec gwara PDp ka ha welie okwu ahụ elu ma ọ bụrụ n'ihe e mere adịghị ha mma.gawa

SDP, Omisore na APC

Ndị na-atụ vootu na-ebo ndị uweojii ebubo mmekpaahụ, aka ike .

Onyeisi otu pati Social Democratic Party (SDP) bụ Olu Falae ewezugala onwe ya na nkwado onye na-azọ ọkwa gọvanọ n'Osun steeti n'okpuru pati ha nyere ndị APC.

Falae kwuru na ya na pati ya na-akwado pati PDP na ntuliaka a ga-emegharị taa na steeti ahụ.

Akụkọ na-ekwu na mkpebi Omisore ịkwado APC naanị otu ụbọchi tupu e megharịa ntuliaka n'ụfọdụ ebe na steeti ahụ sotere njem ndị APC mere na be ya.

Osun 2018: "Vootu gị bụ ike gị, ere na ya"

Ndị ahụ gara be ya nke onye ndu ha bụ onyeisi pati APC Adams Oshiomhole gụnyekwara ndị gọvanọ steeti ndị ọzọ na ndị ọzọ ọnụ na-eru n'okwu na pati ahụ.

Mana Omisore kwuru na ya kpebiri ịkwado APC agbanyeghị na onyeisi ụlọomeiwu sineti bụ Bukola Saraki gara be ya maka na APC kwetara ime ihe ya rịọrọ ha.

Cheta na ndị Inec kwuru na ntuliaka e mere n'Osun ụbọchị Sepụtemba 22 ezeughi ezu maka vootu ndị a kagburu akagbu.

Inec tinyere ụbọchị taa maka imegharị ntuliaka n'ebe ndị a...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Na agbanyeghị mmiri zoro n'ụtụtụ, ndị mmadụ pụtara n'igwe maka ntụgharị ntuliaka maka ọkwa gọvanọ n'Osun steeti.


Ọdịnaya: E mere ọkammụta Mahmood Yakubu onyeisi Inec n'ọnwa ọktoba afọ 2015

Inec kwuru na ntuliaka maka ọkwa onyeisiala ga-adị n'abalị 16 nke ọnwa Febrụwarị, afọ 2019, ebe nke ọkwa gọvanọ na ụlọomeiwu nke steeti ga-adị n'abalị abụọ nke ọnwa Maachị

Yakubu kwuru na Inec adịrịla njikere ime ntuliaka nke a na-atụ anya na ihe dịka mmadụ nde iri asatọ debanyereala aha ha n'akwụkwọ ntuliaka ga eso tụọ.

Ọ sịrị: "Ntuliaka abụghị mmemme kama ọ bụ ihe nwere usoro nke ga-ebiri ọkụ tupu ụbọchị ntuliaka. Nkwado ntuliaka na-abịanụ na-ebido na ngwucha ntuliaka e merela."

"O bụ n'ihi nke a, anyị ebidola na ntuliaka 2019  site na iwepụta atụmatụ site n'afọ 2017 rue 2021."

O kwuru na ndị tụnyere ọnụ n'okwu gbasara atụmatụ a gụnyere ndị pati, otu na-alụ ọgụ maka ikike dịrị onye.

Cheta na Muhammadu Buhari ekwupụtala na ọ chọrọ ịzọ ọkwa onyeisiala n'aha otu APC dịka ọtụtụ na-eche na o nwere ike pati ya agaghị enye onye ọzọ karịa ya ohere ịnọchite patị ha.

Atiku Abubakar, Donald Duke, na ndị ọzọ nọ na pati ọzọ na-azọkwa ọkwa onyeisiala Naijiria

Ndị ntorobia pụtakwara ịzọ ọkwa ahụ gụnyere onye bụbu otu na ndị isi n'ụlọakụ etiti a kpọrọ 'Central Bank' na bekee bụ Kingsley Moghalụ, onye ji okwu akpalite mụọ ndị mmadụ(motivational speaker) bụ Fela Durotoye, nakwa Omoleye Sowere, onye nwe Sahara Reporters.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Onyeisi ngalaba gọọmenti na-ahụ maka ihazi ntuliaka nke a kpọrọ Inec n'aha ịchafụ bụ ọkammụta Mahmood Yakubu ekwuola na Najiriịa ga-eme ntuliaka na-abịa n'ebe mbinyeaka(pooling booth) 119,973 dịka a ga-ekpokọta mpụtara ha na wọọdụ  8,809.


Ọdịnaya: E mere ọkammụta Mahmood Yakubu onyeisi Inec n'ọnwa ọktoba afọ 2015

Na nzukọ ya na ndị isi a hụrụ kwaba okpu nwere, o kwuru na ọ bụghị enweghi nchekwa zuru oke butere ya bụ nhigharị.

O kwukwara na ndị otu pati amaghịkwa maka ya, kama na ọ bụ ọkụ ndị gbara ụlọọrụ ha, enwetezughi ụgbọala ga-eburu ngwaọrụ ha ebe dị iche iche na ihe ndị ọzọ, kpatara ya.

Mahmood rịọrọ mgbaghara maka ihigharị ụbọchị ntuliaka site na Febrụwarị 16 ruo Febrụwarị 23.

Ihe ndị ọzọ o kwuru

Inec Anambra: Ndị Anambara atụla uche maka na Inec kwụ gidigbam

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Yakubu Mahmood bụ onyeisi ụlọọrụ Inec, kwuru na ọ bụ ihe ọdachi ndị mere n'ụlọọrụ ha dị iche iche butere nhigharị ntuliaka.


Ọdịnaya: E meriri onye osote Gọvanọ Fayose bụ Kolapo Olusola-Eleka na ntuliaka gọvanọ e mere n'Ekiti na nso nso a.

Akụkọ na-eru Igbo ntị ugbua na-ekwu na Gọvanọ ochie ndị Ekiti steeti bụ Ayodele Fayose nwere ihe mberede okporoụzọ na akwammiri nke atọ dị na Legos n'ihihie Wenezde.

Odeakwụkwọ mgbasa ozi ya bụ Lere Olayinka depere nke a n'akara Twitter ya.

Gabriel Onyewife na-anọchite anya Oyi/Ayamelum dị n'Anambra Steeti n'ụlọomeiwu nke nta

Onye na-anọchite mpaghara Oyi/Ayamelum dị n'Anambra Steeti n'ụlọomeiwu nta bụ Gabriel Onyewinfe agbarala APGA ụgbọ nwamkpi, ma banye PDP.

Onyeisi ụlọomeiwu bụ Yakubu Dogara gbara ama nke a oge ọ gụpụtara akwụkwọ ozi nke Onyewinfe detara n' ụbọchị Wenezde.

Nwaanyị nwụrụ n'aka di ya

Jessica Patel bụ onye na-akụ ọkwụ bekee

N'ofesi, otu nwoke ahịgbuola nwunye ya maka na ọ chọrọ ka ya na nwoke ibe ya biriwazịa ka di na nwunye.

Mitesh Patel gbara afọ iri atọ n'asaa (37) ga-aga nga afọ iri atọ maka igbu nwunye ya bụ Jessica dịka ọkaikpe Justice Goss  si kpebie.

N'egwuruegwu,

James Tarkowski gbara bọọlụ ikpeazụ ya na ụbọchị atọ nke Nọvemba 2018

N'egwuruegwu, Burnley na Liverpool ga-ezute n'Elekere asaa an mmede a ebe Everton na Newcastle ga-akwatakwa otu mgbe ahụ na Goodison Park.

N'aka ọzọ, Man. U na Arsenal ga-akwakọrịta mpi n'Elekere asatọ an Old Trafford.

Gee nkeji mmgbede ebe a

Akụkọ ga-amasị gị ị ga-achọ ikọ taa niile

Buhari na ụmụaka Chibok

Buhari kwuru na ọ bụrụ na ụmụaka Chibok alọtaghị, na ya aghaghị ezuike

Onyeisiala Muhammadu Buhari na ibe ya nke Swiss bụ Alain Berset, ezutela na Katowice dị na Poland ebe ha kpara maka ụzọ ọhụrụ ha ga-esi wee gbapụta ụmụakwụkwọ Chibok ka fọrọ n'aka ndị ntọ ha.

Ha zukọrọ ka e mechara ọgbakọ UN gbasara ihu eligwe nke a kpọrọ "COP24".

Elrufai akatọọla Atiku

El-Rufai kwuru na PDP bitere ndị Niger ka ha bịa nọnyere ha n'achụmnta vootu

Aka na-achị steeti Kaduna bụ Nasir el-Rufai, ekwuola na pati PDP gara bite igwe mmadụ n'obodo Niger ka ha bịara achụmnta vootu ha mere n'ụbọchị atọ nke Disemba, 2018.

Mana ọnụ na-ekwuchitere PDP...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Akụkọ dị mkpa

Fayose nwere ihe mberede okporoụzọ


Ọdịnaya: E mewaala ndị Ijipt obi

Mohamed Salah gbajiri aka ka otu egwuregwu Liverpool na Real Madrid zutere n'asọmpi ngwụcha Champions League tupu Iko Mbaụwa ebido

Ndị Ijipti ebeela akwa arịrị ka ndị mba Yuregụaị meriri ha n'asọmpi abụọ nke Iko Mbaụwa a gbara taa.

Onye egwu bụ Jose Gimenez nyere goolu na nkeji iri itoolu, mewara ndị Ijpti obi ma mee ka ọtụtụ buru aka n'isi.

Ọkaiwu Evans eserela aka

Chukwudumeme Onwuamadike ama dịka Evans bụ onye a na-enyocha maka ntọ ndị ji ego na Naịjirịa

Akụkọ anyị na-anụ ugbua bụ na Olukoya Ogungbeje bụ onye ọkaiwú Chukwudumeme Onwuamadike nke a ama dịka 'Evans' bụ onye a na-enyocha maka ịtọ mmadụ, esila n'ihe gbasara okwu ya sepụ aka.

N'ime akwụkwọ Ogungbeje depụtara, o kwuru na ọ bụ maka ebumnuche ihe gbasara ya ka o ji mee nke a.

Trump na China a na-ese okwu?

Onyeisiala mba Amerịka bụ Donald Trump ekwuola na ọ ga-atụkwasị ego ụtụ ruru pasentị iri abụọ na ise n'elu ngwaahịa ndị si China.

O kwuru nke a ka ọ na-ebo ndị Beijing ebubo maka izu ihe mmepụta ọnatarachi nke bekee 'intellectual copyright theft'.

Ndị Naịjịrịa chọrọ ịnwụ ọkụkọ gaa Rọshịa

Mba Rọshịa machiri ndị nkwado otu Super Eagles chọrọ iji ọkụkọ gaa n'ama egwuregwu maka asọmpi Naijiria nwere na ngwụcha izu a.

Cheta n'asọmpi iko mbaụwa nke afọ 2010 nke mere na Saụt Afrika, a machiri ndị nkwado Super Eagles iji  ọkụkọ e tere uhie njirimara Naijiria n'ahụ banye amaegwuregwu Ellis Park dị na Johanesbọg maka asọmpi ha na Agentina.

Gere akụkọ mere na mgbede a n'otu nkeji:

Akụkọ ga-amasị gị ị ga-achọ ikọ taa niile

Lee ihe nkiri taa

Ndi Igbo zara azịza maka ntuliaka 2019

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:


Ọdịnaya: E nweela ọgbaghaara dị ịche iche n'ihi nke a dịka nke mere n'ọgbakọ ndị PDP na Nembe ebe e gburu ihe ruru mmadụ abụọ ma merụọ ọtụtụ ndị ọzọ ahụ.

Otu ihe ahụ mere na Kogi steeti ebe a wakporo isi ụlọọrụ otu Social Democratic Party, SDP.

Ụfọdụ ndị bu egbe wakporo otu ụlọ ndina ebe gọvanọ Oyo Steeti bụ Seyi Makinde nọ n'ụbọchị Fraide.

Na Kogi Steeti, pati iri abụọ na anọ ga-eso zọọ ọkwa gọvanọ na ntuliaka 2019, mana ndị mmadụ na-ahụta naanị pati abụọ APC (Yahaya Bello) na PDP (Musa Wada) dịka ndị kachasị gbapụta ihe.

Na Bayelsa Steeti, ruo mgbe ụlọikpe kachapụrụ aha David Lyon (APC) na Douye Diri (PDP), ha abụọ bụ ndị kachasị pụta ihe n'ịzọ ọkwa a.

Mana ụlọọrụ Inec sị na pati abụọ ndị a ka so na-azọ ọkwa a.

Ndị debanyere aha ịtụ vootu na Bayelsa dị 867,088 ebe 769,609 anatala kaadị vootu ha nke pụtara pasentị 83.35 dịka ụlọọrụ Inec si kwuo.

Ka ọ dị ugbua, ngwa ọrụ niile e ji eme ntuliaka a erutele ebe niile a na-edebanye aha bụ Registration Area Centres (RAC) n'okpuruọchịchị asatọ dị na Bayelsa Steeti ruo na wọọdụ niile nakwa ebe niile a na-atụ vootu n'okpuruọchịchị iri abụọ na otu dị na Kogi Steeti.

Akụkọ ga-amasị gị:

Ihe nkiri ga-amasị gị:

Rice processing: Usoro e ji emepụta osikapa ọdịnala

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ụbọchị ndị bịara tupu ụbọchị ntuliaka jupụtara oke ndọrọndọrọ n'etiti People Democratic Party, PDP na All Progressive Congress, APC bụ pati isi okpokpo abụọ na-ama aka ọkwa gọvanọ na steeti abụọ ndị a.


Ọdịnaya: E nwere ike i bute Lasa fiva na garị oke nyụnyere nsị maọbụ mamịrị

Gari bụ nri Naijiria a ma ama nke e si n' akpụ emepụta maka oriri maọbụ ọṅụṅụ.

Ọ bụrụ na e sie garri ọfụma, nje na-ebute lasa fiva ga-anwụ mana ọtụtụ ndị Naijiria na- aṅụ ya aṅụ.

Dr Joe Akabuike, onye bụ Kọmishọna na-ahụ maka ahụ ike n' Anambara Steeti sịrị:"Garị ị na-ahụ ka agbasara ya n'okporo ụzọ mgbe ị na-aga njem dị egwu iri ọkachasị, ịṅịṅụ."

Akabuike gara n'ihu kwue na njem na-ebu ọrịa emerụọla  gari dị otu ahụ.

Enwela ọtụtụ ndị mmadụ ọria Lasa fiva tụrụ na Naijiria.

Ụbọchị  ụka gara aga, otu dọkịta nwụrụ n'Edo Steeti ka o butechara ọrịa Lasa fiva n'aka nwa ọhụ bu ya o letara.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Dịka otu na-ahụ maka ahụ ike mba uwa bụ WHO n'aha ịchafu siri kwuo, ọrịa lasa fiva na-agasa site na iri ihe maọbụ i metụ ihe mamiri maọbụ nsị oke.


Ọdịnaya: E nwere ọgbọ ndị gụnyere nke mbụ (1G), abụọ (2G), atọ (3G), anọ (4G) na nke kachasị ọhụrụ nakwa ka a adị elu bụ nke ise (5G).

Tekinụzụ '1G network' ruo na '4G network' nọ bu na Naịjirịa mana ugbua onyeisiala Buhari etinyeaka n'akwụkwọ ịnabata '5G network' na Naịjirịa.

Ngwa gee ntị ka anyị kọọrọ gị ihe bụ tekinụzụ '5G network' na etu o si arụ ọrụ.

Gịnị bụ '5G network'?

Ọgbọ teknụzụ ekwentị ndị ọzọ e nwere gụnyere;

Ọgbọ nke mbụ (1G) - Ọ na-anabata naanị iji okwu ọnụ (voice) ezirita ozi n'ekwentị.

Ọgbọ nke abụọ (2G) - Na-abata okwu ọnụ na edemede (voice and text).

Ọgbọ nke atọ (3G) - Na-anabata okwu ọnụ, edemede, foto, onyonyo (mobile data).

Ọgbọ nke anọ (4G) - Na-anabata okwu ọnụ, edemede, foto, onyonyo dgz (mobile internet).

I nwereike ?hap? soshal midia n'otu ?b?ch??

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Dịka mmadụ na-eto n'ogodo na ndụ, etu a ka tekinụzụ banyere ekwentị a kpọrọ 'Network' sị eto nke ya sịte n'ọgbọ ruo n'ọgbọ.


Ọdịnaya: E nwere ọtụtụ usoro obodo ji enwete aha ha, ma nwekwa ihe na-akpata ka obodo gbanwee aha.

Mgbanwe aha na-esikwa ụzọ dị iche iche abịa, nke kpatara na-abịa n'ala Igbo, e nwere ụfọdụ obodo aha ha adabachaghị dịka ezigbo aha Igbo si ada.

Nke a mere ka BBC Igbo zọpụ njem ka ha mara etu mmiri si banye n'opi ụgbọrọ.

BBC Igbo gara mahadum nke Legọs ebe anyị na ọkammụta n'ihe gbasara asụsụ Igbo bụ Chigozie Nnabuihe gbụwara anyị ya bụ akị oyibo nsugbe maka aha ụfọdụ obodo n'ala Igbo.

Mazi Chigozie Nnabuihe kwuru na ọ bụ nsupe asụsụ Igbo ka mgbanwe aha ndị a kacha metụte.

Lee ihe ndị gbara ọkpụrụkpụ sị na mkparịta ụka banyere mgbanwe aha obodo:

Aha obodo ugbua: Ụmụahịa - Abia steeti

Aha obodo mgbe ochie: Ọma Ahịa

Aha obodo ugbua: Owerri - Imo Steeti

Aha obodo mgbe ochie: Owe Ere

Aha obodo ugbua: Orlụ - Imo steeti

Aha obodo mgbe ochie:  Ọlụ

Aha obodo ugbua: Awkuzu - Anambra Steeti

Aha obodo mgbe ochie: Ọkụ Ụzụ

Etu aha siri bịa: Mkpọru ya n'isi bụ Ọkụ Ụzụ achagbunam, ya pụtara na e jiri ịkpụ ụzụ mara ndị bi n'ala. Aha ha bụ ek

Aha obodo ugbua: Okigwe dị n'Imo steeti

Aha obodo mgbe ochie: Ọka Igwe

Aha obodo ugbua: Enugu

Aha obodo mgbe ochie: Enu Ugwu

Etu aha siri bịa: Ọ bụ obodo ndị nọ n'elu ugwu

Aha obodo ugbua: Okpaala Ngwa

Aha obodo mgbe ochie: Okpu ala Ngwa

Aha obodo ugbua: Okpaala - Imo steeti

Aha obodo mgbe ochie: Ọkpụ ala

Etu aha siri bịa: Ọkpụ nke a pụtara ala dị ọkpọtọrọọkpụ (Ancient Land)

Aha obodo ugbua: Anambra

Ihe a bụ otu n'ime fly over dị n'Awka, Anambra steeti

Aha obodo mgbe ochie: Ọma Mbala

Etu aha siri bịa: Nke a sitere n'aha mmiri

Aha obodo ugbua: Port Harcourt dị na Rivers Steeti

Aha obodo mgbe ochie: Igwe Ọcha

Aha obodo ugbua: Opobo - Rivers steeti

Aha obodo mgbe ochie: Igwe Nga

Aha obodo ugbua: Bonny - Rivers Steeti

Aha obodo mgbe ochie: Ịgbanị

Aha obodo ugbua:  Oyigbo dị na Rivers steeti

Aha obodo mgbe ochie: Obi Igbo

Aha obodo ugbua: Abakiliki - Ebonyi steeti

Aha obodo mgbe ochie: Abakeleke

Aha obodo ugbua: Mbaise - Imo...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Aha obodo bụ njirimara obodo pụrụiche nke ndị obodo ji amacha ma ha zute ndị obodo ọzọ.


Ọdịnaya: E nwere ụdịrị polio atọ nwere otu ụdịrị njirimara nke gụnyere 'ọkpantụnwụ' maọbụ ọnwụ.

Ụdịrị polio a ka Bekee kpọrọ "Type 1, 2 na 3".

Ndị ọrụ ahụike ndị a kwuru na e kpochapụla ụdịrị nke abụọ bụ "Type 2", afọ anọ gara aga.

Ugbua ka ha kwuru na ụdịrị nke atọ ya bụ "Type 3" alakwuola.

Mana ụdị nke mbụ ya bụ type 1, ka na-efegharị na mba Afụganịstan na Pakịstan.

Ọ bụ ụmụaka na-erubeghị afọ ise ka ọrịa polio na-ejidekarị.

WHO na-ekwu na otu n'ime ụmụaka dị narị abụọ nwere ọkpantụnwụ sịte n'ọrịa polio.

Ọ bụrụ na ya bụ ọrịa ntụnwụ ọkpa metụtara akwara, onye ahụ nwere ike ịnwụ.

Ọrịa mkpọnwụ ụkwụ enweghị ọgwụgwọ mana ọgwụ mgbochi nwereike igbochi ya kpam kpam.

E memilaala ọrịa a ihe ruru pasentị 99 kemgbe 1988, nke bụ na ihe fọrọ otu agwụla agwu.

WHO ekwuolarị na ekpochapularị ụdị nke abụọ ya bụ Type 2 kemgbe 2015 ya bụ afọ iri na isii ahụdebere mmụba nke ikpeazụ n'India.

Ọ gwụbeghị o

O ruola afọ isii a kwụsịrị ịhụ mmụba ụdịrị nke atọ a na Naịjirịa.

Kemgbe ahụ, otu kpọrọ onwe ha "Global Commission for the Certification of Poliomyelitis Eradication" nke WHO nọ n'isi ya, malitere inyocha mmụba ya bụ ọrịa ịhụ na ọ laala kpamkpam.

Onye nnọchite anya ndị WHO n'Afrika bụ Matshidiso Moeti, kwuru na "ikpochapu ụdịrị nke atọ bụ Type 3 nke polio bụ oke nzọ ụkwụ, mana onye adala mba makana ọrụ ka dị n'ihu".

Nke a gosiri mkpa ọ dị ikesi nkwụcha ike chebiri ya bụ ọrịa maka ihe ntụmadị.

Ọ rịọrọ mba niile ka "ha tinye anya na mmiri ịchọpụta mgbe ya bụ orịa ripụtawara isi ọzọ ka ha nwee ike ibuso ya agha".

Ụdị nke mbụ ya bụ Type 1 ka na-agagharị naanị n'Afụganịstan na Pakistan.

Mgbe ikpeazụ a hụrụ ya na Naịjriịa bụ n'afọ 2016.

Moeti sị "ọrụ a agwụbeghị, ọ gwụchaa ma ụdị nke mbụ ya bụ Type 1 alara kpam kpam n'ụwa, ma ụdị nke na-esi n'ọgwụ mgbochi apụta akpọrọ "vaccine-derived polio virus.".

Ụdị nke a na-apụtakarị ebe ọgwụ mgbochi ezughị oke maọbụ ebe inyi karịrị.

Ụdị a ka dị na mba iri na abụọ a; Angola, Bene, Kamerun, Sentral Afrịkan Repọblik, Chaadị, Demokratic Repọblik nke Kongo, Etiyopia, Gana, Nijee,...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Otu na-ahụ maka ahụike na mbaụwa bụ World Health Organisation (WHO) ekpebiela na ha na ndị otu ha ekpochapụla ọrịa polio ụdịrị nke atọ n'ụwa gbaa gburugburu.


Ọdịnaya: E nwetara ozu ụmụ abụọ ndị a dị afọ isii na afọ anọ n'ime igbe njụoyi dị n'ụlọ ya.

Dịka Ede onye gara  mee mkpesa n'ogige ndị uweojii siri kọwa, ya na ụmụ ya kpochiri ụzọ laba ụra n'abalị, mana n'etiti abalị oge ọ gara ịnyụ mamiri,  ọ hụzighị ụmụ ya.

Ọ chọwara ha ma hụ ozu ha n'ime igbe njuonyi.

N'okwu ya, onye na-ekwuchitere ndị uweojii na Lagos state bụ Chike Otih kwuru na ndị uweojii nwuchiri nwoke ahụ iji nyere ha aka ime nyocha banyere okwu a.

Akụkọ ga-amasị gị

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ndị uweojii ejichiela  otu nwoke a kpọrọ Michael Ede bị n'Ikorodu dị na Lagos iji nyere ha aka n'ịchọpụta onye gburu ụmụ ya abụọ.


Ọdịnaya: E nyere David Luiz 'red card' na asọmpi ahụ

Otu abụọ a nyere onwe ha goolu abụọ abụọ oge ha zutere na 'Stamford Bridge' n'aabalị Tuzde.

Ndị Chelsea che na asọmpi ahụ ba-abụ ofe nkupu mana ha hụrụ nke tọrọ 'Bịati'.

Oteghi aka asọmpi a malitere, David Louis gbaturu Tammy Abraham n'ime obi goolu ha nke mere ka a gbaara ya ụgbọ nwa mkpi ma nye Chelsea penariti.

Gorginho gbakpuru penariti ahụ wee gbaara Chelsea aka ahịa.

Martinelli nyere goolu dị ebube na asọmpi ahụ

Chi ndị Arsenal zọrọ ha oge bọọlụ kụrụ Saka n'aka n'ime '18' mana ogbu opi ahụghị ya.

Na nkeji 63, Gabriel Martinelli nyere goolu dị ebube wee saara ndị Arsenal ọnụ ha.

Chelsea nyere goolu ọzọ si n'aka Ceaser Azpilicueta.

Mana na nkeji 88 ka Bellerin nke Arsenal sakwara ya.

Otu a ka ya bụ egwu si bee.

Sergio Aguero nyere goolu ndị Manchester City ji merie

N'asọmpi ndị ọzọ a gbara n'abalị Tuzde, Manchester city ji otu ọkpụ goolu merie Sheffield United.

Aston Villa si azụ owere lọghachi wee merie Watford 2-1.

Bournemouth na Brighton gbara 3-1, ebe Southampton meriri Crystal Palace 2-0.

Akụkọ ndị ọzọ ga-amasị gị:

Ihe nkiri ga-amasị gị:

Ọgba Mbọ: Ịrụ mesịn na-amasị m - Nwaanyị na-arụ mesịn

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Arsenal takwutere ya kọnkịrị n'aka Chelsea mana ha gosiri ike dimkpa iji jide onwe ha.


Ọdịnaya: E nyere goolu asatọ na ya bụ egwuregwu, nke Chelsea ketara naanị atọ n'ime ya.

Liverpool gosiri ihe ha ji bụrụ ndị mmeri dịka ha nyegidere goolu a rịọwazie ha biko.

Naby Keita bu ụzọ nye goolu na nkeji 23, Trent Alexander-Arnold nyere nke abụọ na nkeji 38, tupu Georginio Wijnaldum atụkwasị ya nke atọ na nkeji 43.

Ọ bịara dị ka Chelsea otetala n'ụra mgbe Olivier Giroud gbakanyere goolu mbụ ndị Chelsea na nkeji 45, tupu a gaa ezumike nkeji 15.

Roberto Firmino mezuru ya anọ na nkeji 55, tupu Chelsea abịa wepụ Willian, Giroud na Mason Mount.

Mwebata e webatara Tammy Abraham na Christian Pulisic bịara mịta mkpụrụ dịka ha abụọ nyere goolu na nkeji 61 na 73, mana Liverpool ekweghi ha ṅụọ mmiri tọgbọ iko.

Chelsea gbara elu, gbaa ala, mana isi ha apụtaghị.

Alex Oxlade-Chamberlain gbanyere goolu nke ise dịka ha pụchara bọọlụ gbapụ ọsọ ka Chelsea gbachara "free kick" n'ihu poostu ha.

Liverpool na onwe ha anatala iko Premier League ha butere, ebe Chelsea na onwe ha agbadaala n'ogogo anọ dịka Manchester United ji goolu ole ha nyere, aga ha.

Liverpool metụrụ iko Premier League aka dịka ọ bụ mbụ ha na-ebuli ya n'ime afọ 30

Chelsea ga-ezute Wolves ebe Manchester United na Leicester City ga-ezute n'egwuregwu ikpeazụ, tupu a kaa okwu ọnụ.

Liverpool na onwe ha ga-ezute Newcastle United.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Liverpool mere Chelsea "pọọ pịị - yes" mgbe ha zutere n'ọgbọegwuregwu Anfield.


Ọdịnaya: E nyere nwata akwụkwọ a Ji na ọkụkọ maka ịbụ onye kachasị mara akwụkwọ n'otu ya na mahadum

Ọtụtụ oge ka ndị mmadụ na-ewe iwe sị "gịnị kpatara a ga-eji nye ndị kachasị mara akwụkwọ na mahadum obere ego, ma bunye ndị mere ihe nkiri dịka "Big Brother" nnukwu ego nde kwụrụ nde?

Ụfọdụ ndị Naịjirịa kwuru na ha aghọtaghị ihe mere a ga-eji na-enye ndị na-aga asọmpi ndị dịka nke a na-agụ egwu, ihe nkiri nakwa ihe ndị ọzọ ọtụtụ ego.

Ha kwuru na ha amaghị ihe mere a ga-eji nye ndị mere ọfụma n'ihe gbasara ịgụ akwụkwọ ihe ndị na-enweghi ebe o ruru eru.

Ihe e nyere ndị mere ọfụma n'akwụkwọ

Ezinne Okeke bụ onye nwetara ji nakwa iko agwa ole na ole kwuru na obi dị ya aṅụrị.

Onye ọzọ bụ @ty_Fregz kwuru na e nyere onye ya na ya gụkọrọ akwụkwọ bụ Omubo Joy naanị narị naịra abụọ na iri ise (N250).

Akụkọ kwukwara na onye kachasị mee ọfụma na mahadum Ọshụn steeti n'afọ 2016 nwetara naanị iko.

@DirectorSolomon tinyere na Twitter na onye kachasị mee ọfụma na 'Medicine and Surgery' na mahadum Nsukka nwetara naanị puku naịra iri (N10,000).

@TrendsOfNigeria kwuru na onye ọzọ bụ Chinelo Okafor nwetara puku naịra iri abụọ na isii (N26,000) oge nke ya.

Nke @Pius_Ojemolon dị ka ọ kacha njọ, makana o kwuru na o nwetebeghi ego niile ekwere ya na nkwa ka otu afọ na ọnwa ise gachara kemgbe ọ pụtara dịka onye kachasị mee ọfụma na mahadum ya.

Akụkọ ga-amasị gị

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

O nwere ihe o mere ma e nye ndị mere ọfụma na mahadum ihe nrite dịka ji, ewu, ọkụkọ na ego na-enweghi ebe o ruru eru?


Ọdịnaya: E si Enugwu buru ozu Ekwueme bata n'ogige ahụ ebe uwe ojii mere ya ịkwụ na ahịrị ikpeazụ.

Onye ntaakụkọ BBC bụ Ebere Ekeopara gara ebe ahụ jụrụ ndị mmadụ ihe mere Ekwueme jiri bụrụ ọpụrụiche.

Nnia Nwodo, onyeisiOhanaeze Ndigbo:

Chief Nnia Nwodo bu Onye isi otu jikotara ndi Igbo nile bụ,  Ohaneze Ndigbo, kwuru na Chief Alex Ekwueme enweghị oyiri n' umeala, idi uchu na oru ma bụrụkwa  onye eziokwu.

Nwodo kwuru okwu a oge ndi agbata ndị ọwụwa anayanwụ jikoro aka ọnụ wee guzobe mmemme iji si Ekwueme gaa nke oma.

Chief Ken Nnamani:

Onye jibu okwa onyeisi Sineti n'ala  Naijiria bụ Chief Ken Nnamani nyere ndị ala anyi ndumọdụ ka ha ṅomie ezi agwa Dr Alex Ekwueme nke mere ka puku kwuru puku mmadụ jiri gbakọ na  Ekwueme Square taata(Tọsde)  mmemme nkwanye ugwu na Ekwueme Square Awka.

Ọ sịrị,"Onweghị ebe a na-akpọ ya na o riri ego."

Nnamani toro Ekwueme dịka nka nna restructuring nakwa zoned federalism.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ndị Naijiria ọnụ na-eru na okwu na otu dị icheiche gụnyere ndi ndọrọndọrọ ọchịchị, ndị ọrụ ugbo, ndị na-azụ ahịa,ụmụ akwụkwọ nakwa ọtụtụ ndị mmadụ  yi uwe eji mara ha kpakọrọ n' Ekwueme Square, dị n' Ọka (Awka) ma naa-ekwupụta ezi ihe Chief Alex Ekwueme mere ka ọ dị ndụ.


Ọdịnaya: E sikwa mba Libya chụlata ọtụtụ ụmụ Naịjirịa na mbido afọ a

Ndị ahụ achụlatara gụnyere ụmụnwoke mmadụ 32 na ụmụnwanyị abụọ.

Onye nkwuchiteọnụ ndị uweojii n'ọdọ ụgbọelu Legos steeti bụ Joseph Alabi kwupụtara nke a nye ndị ntaakụkọ.

O kwuru na mmad 25 n'ime ndị kpara arụ gbasara ọgwụike ebe ndị ọzọ dara iwu gbasara ndị mbịara mbịara.

Alabi kwuru na ụlọọrụ na-ahụ maka ọpụpụ na mbata na Naịjịrịa bụ Nigerian Immigration Service (NIS) na Bekee na ndị na-ahụ maka ịkwụsị mgbere mmadụ a na-akpọ National Agency for the Prohibition of Trafficking in Persons na ndị uweojii bụ ndị nabatara ndị ahụ achụlatara.

Ndị ọrụ njem ụgbọelu nọkwa ebe ahụ soro nabata ha nakwa ndị na-ahụ maka ịkwụsị ibubata na ibupu ọgwụike na Naịjirịa bụ National Drug and Law Enforcement Agency.

O kwukwara na otu ndị ahụ dị icheiche debere aha ndị ahụ n'ebe di icheiche tupu e bulaa ha n'ebe ha ana-aga.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Opekatampe mmadụ 34 bụ ụmụ Naịjirịa ka ndị Amerịka chụghachitere Naịjirịa maka na ha kpara arụ n'obodo ahụ.


Ọdịnaya: E tinyela ụbọchị ọhụrụ maka ị me ntuliaka imeụlọ nke APC n'Ekiti steeti nke akagburu akagbu.

Ndị isi pati APC họrọ ụbọchị iri n'otu nke ọnwa Mee (May 11) ka ha mechara nzụkọ gbatagbata maka ọgbaaghara mere na ntụliaka nke ha mere na Satode gaara aga.

Ebola alaghachitela ọzọ

WHO kwupụtara na mmadụ abụọ bu ọrịa ahụ, ebe mmadụ 17 nwụrụla díka a na-eche na ọrịa ahụ bidoro ọzọ na Bikoro dị na mba ahụ.

Ndị uweojii anwụchiela otu abụọ ha kwuru na-azụ ahịa egbe na Benue steeti

Ndị uweojii bokwara ndị a ruru iri n'otu ebubo na ha na-ebunye ndị ntọ na ndị omekome egbe ha jị arụ ọrụ mwakpo ndị mmadụ.

Ha chọtara mgbọ, egbe dị icheiche na ngwa ọgụ ndị ọzọ ndị a bu agagharị.

Emzor ekwuola nke bụ ezie maka akụkọ NAFDAC ịkpọchị ụlọọrụ ha

...Ebe sinetọ akpọrọ Shehu Sani katọrọ ihe a ndị NAFDAC mere n'elu soshal midia Twitter:

FIFA adaala Russia nha maka egwu ịkpa oke agbụrụ.

FIFA dara mba Russia nha puku pounds iri abụọ na abụọ(22,000GBP) maka egwu ịkpa oke agbụrụ ndị na-akwado ha na-agụ mgbe otu France na Russia gbara bọọlụ n'ọnwa Maachị.

Paul Pogba, Ousmane Dembele and N'Golo Kante ndị ọgba bọọlụ mba France bụ ihe ndị a metụtara.

Ha kwuru na ha a gaghị enye otu ọbụla ohere ịkpa oke agbụrụ n'asọmpị iko mbaụwa n'abịa chaachaa.

Gere akụkọ mere na mgbede a n'otu nkeji:

Akụkọ ga-amasị gị ị ga-achọ ikọ taa niile

Ihe nkiri nke taa:

Gọvanọ Umahi sị sị kpụta Charles Ogbu, gini ka omere?

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Akụkọ ndị kachasị mkpa mere taa:

Akụkọ ndị  dị mkpa n'ụtụtụ a :


Ọdịnaya: E wepụtara Atai Aidoko dịka onye nnọchite PDP na ntuliaka imeụlọ PDP mere na ọnwa ikpeazụ nke afọ 2014

 Kolawole kwuru na mwepụta ewepụtara Aidoko dịka onye ga-anọchite PDP na ntụliaka imeụlọ PDP mere n'ọnwa ikpeazụ nke afọ 2014 adabaghị ma nye iwu ka Inec nara ya akwụkwọ mmerị ha nyeburu ya.

End of Twitter post, 1

Ọkaikpe nyekwara iwu ka e duo Air Marshall Isaac Alfa (rtd.) nke otu PDP n'iyi ọrụ.

 Ka e wepụtachara Aidoko dịka onye ga-anọchite PDP na ntuliaka imeụlọ PDP, ka Alfa gbara ya akwụkwọ n'ụlọikpe rịọ ka ụlọikpe kagbuo mwepụta ahụ.

Ụlọikpe nyere Inec iwu ka ha nye Alfa akwụkwọ mmeri ọhụrụ dịka onye meriri na ntuliaka imeụlọ nke PDP mere n'abalị asaa nke ọnwa Disemba afọ 2014

Ụlọikpe dakwara Aidoko nha n'otu PDP N750,000.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Gabriel Kolawole nke Ụlọikpe ukwu nke ọkaikpe dị n'Abuja achụdara sinetọ na-anọchite Kogi-East (PDP) bụ Atai Aidoko ma nye Isaac Alfa ọkwa ya.


Ọdịnaya: E yighariri ntụliaka a n'ihi ọgbaghara nakwa tigbuo zogbuo pụtara na ntụliaka mbụ e mere.

Nkwado ụlọọrụ Inec pụtara ihie mgbe ha bagidere atụmatụ ikesa akụrụngwa ndị ahụ dịgasị mkpa eji eme ntụliaka taa.

Mgbe BBC Igbo gara n'ụlọ ọbaego ukwu CBN, a hutara na nkesa akụrụngwa a nọ aga n'ihu dịka o si kwesi.

Ka osi dị, mbọ onye ọrụ anyị gbara ịmata etu ụlọọrụ a si akwado kụrụ afọ n'ala, dịka onu na-ekwuru ha na steeti Imo jụrụ ịza oku akpọrọ ya n'ekwe ntị.Mana onu na-ekwuru ndị uweojii na steeti Imo bụ Orlando Ikeokwu, kọwara njikere ndị uwe ojii dị iji nye ezi nchekwa na-ebe a ga-eme ntụliaka a.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ndị Ụlọ ọrụ INEC na steeti Imo e gosila nkwado ha banyere mmeghari ntụliaka eji ahọpụta ndị nnọchiteanya nke steeti n'ogbe dị iche iche bụ nke e hiwere echi bụ Satọdee.Okpuru ọchịchị ndị nke a metụtara gụnyere: Ikeduru, Isiala Mbano, Ngor-Okpala, Orsu, Isu, Orlu, Oguta nakwa okpuruọchịchị Njaba.


Ọdịnaya: EAC bụ nchịkọta ndị mmadụ kacha mara maka akụnaụba ga-arụ ọrụ dịka nke otu akpọrọ Economic Management Team (EMT) nke Osote Onyeisiala Yemi Osinbajo nọbụ n'isi ha.

Nhọpụta otu ọhụrụ a mere ka nke Osinbajo bụrụ ihe achọghịzị nke mere eji sị ha "ga-anụ nke ọma".

Dịka gọọmentị siri kwuo, otu ọhụrụ a ga na-ezute Onyeisiala Buhari na ngwụcha ọnwa anọ niile, ma ha ga na-ezute onwe ha ọnwa niile.

Ọkamụta Doyin Salami bu onyeisi otu a ka Dọkịnta Mohammed Sagagi bụ osote ya.

Ọkamụta Ode Ojowu, Ọkamụta Chukwuma Soludo, Dọkịnta Shehu Yahaya na Iyabo Masha bụ ndị sokwa n'otu a.

Kedu ọru otu a?

Ọrụ otu a nke kachasị bụ inye gọọmentị ndụmọdụ maka mbulite akụnaụba Naịjirịa.

Ha ga-enwe ntị Onyeisiala Buhari, nke bụ mgbanwe n'ihe e mere ka ọ malitere ọchịchị n'afọ 2015. Mgbe ahụ, ọ bụ Osote Onyeisiala Osinbajo ka a na-agwa okwu a.

Bashir Ahmad bu otu n'ime ndị na-enyere Buhari aka kọwara mpụtara atụmatụ a na Twitter.

Na Twitter Oby Ezekwesili na-akụrụ ndi a ahọputara aka ma na-enye ha ndụmọdụ ka ha gwa Onyeisiala Buhari ihe ọ si na ọ bụ eziokwu.

Ndị nọ n'otu a

Doyin Salami bụ ọkamụta n'ihe banyere akụnaụba ma bụkwara onye nkuzi na mahadum ojiego achụ ego di na Legọs.

Chukwuma Soludo bụ Ọkamụta n'ihe banyere akụnaụba ma bụbụrụ onyeisi ụlọakụ ọha nke Bekee kpọrọ "Central Bank of Nigeria" site 2004 ruo 2009.

Mohammed Sagagi na-arụ ọrụ metụtara ihe Bekee kpọrọ "Political Economy and Conflict Analysis Manager" na MAFITA. Sagagi bụbụ Ọkamụta na ihe banyere akụnaụba ma rụọ ọrụ dịka onyeisi ụlọọrọ akpọrọ "Jigawa State Investment Promotion Agency (InvestJigawa)".

Bismark Rewane bụ onyeisi ọlụọrụ akpọrọ "Financial Derivatives Company Limited". Ọrụọla ọrụ ihe ruru afọ iri atọ na ngalaba metụtara ụlọakụ, akụnaụba na ego.

Ode Ojowu bụ ọkamụta na ihe banyere akụnaụba  ma bụbụrụ onye ndụmọdụ Olusegun Obasanjo site 2004 ruo 2005.

Shehu Yahaya bụ Ọkamụta n'ihe banyere akụnaụba ma bụrụ onyeisi ndị nhazi "Development Bank of Nigeria Plc"

Iyabo Masha bụ onye na-anọchite ngalaba akpọrọ "International Monetary Fund" (IMF) na...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ka Onyeisiala Muhammadu Buhari hibere otu ga na-agba izu maka akụnaụba obodo Bekee kpọrọ "Economic Advisory Council" (EAC), ọtụtụ mmadụ na-ajụ ihe ga-abụ ọrụ ha.


Ọdịnaya: EFCC bụ ngalaba gọọmenti etiti na-enyocha onye ọbụla na-eme mpụ na mmerụaka na Naịjirịa

Ụbọchị Satọde, aka kparala ụmụnwoke 12 ji aghụghọ anara mmadụ ego ha a na-akpọ 'Yahoo-Yahoo' n'ụlọ oriri na nkwari dị na Legọs.

Ndị ụlọọrụ EFCC natakwara ha ụgbọala iri oge ha wakporo ha dịka ụfọdụ n'ime ndị a hapụrụ ụgbọala iri ha "na-acha n'anya" gbalaga.

Mana dịka ọtụtụ ndị Naijiria na-akatọ agwa ndị Yahoo-Yahoo ma kwuo na ọ bụ ifee ego kpatara 'Yahoo-Yahoo' na mmerụaka ji arị elu na Naijiria, ebe ụfọdụ kwuru na ọ bụ ọnọdụ Naijiria butere ajọ agwa a.

Otu onye kpọrọ onwe ya Ohimai Godwin Amaize, kwuru na Twitter na "Ebe ọ bụrụhaala na ịda ogbenye dịka mpụ na Naịjirịa, ebe ọ bụ na a na-akparị mmadụ maka na ọ bụ onye ogbenye, ma na akatọ ya, "O buru na inweghị ego, ga-zo ihu gi, anyị na akpa ọchị ikwu na anyị chọrọ ikwụsị Yahoo-Yahoo na mmerụka!"

Onye ọzọ nyere aha ya dịka Mandem, tụrụ arịrị na ugboro ugboro ya na ndị mba ofesi na-akpa nkata azụmahịa ma "ngwangwa ha chọpụtara na m bụ onye Naijiria, ha agbanyụọ ọkụ n'ihi ndị a a kpọrọ Yahoo-Yahoo."

Demola kwuru," A zụrụ m laptọp, gị azụọ. A zụrụ m modem, gị azụọ, E goro m internet, gị egoo. M'abụrụ onye ji ihe ndịa na emepụta ihe, gị nwa e jiri nke gị ghọọ nwoke Yahoo. Ihụla na ọ bụghị Naijiria butere ya. Ọ bụ ihe ị chọrọ ka ị hụrụ. I bụ onye ohi."

Mana ihe kara mee ka Twitter nwuru ọkụ bụ okwu Noble Igwe kwuru na Twitter ebe ọ katọrọ ndị Yahoo ma kwuo na ọtụtụ ụlọ oriri dị na Victoria Island bụ ebe ndị Yahoo na-agbakọ.

Okwu ya kpara otu onye a kpọrọ Oyemyyke iwe nke mere o ji mee ihe nkiri na-akpọrị Noble Igwe.

Lee ihe ndị ọzọ kwuru maka okwu a kpụ n'ọnụ:

Miss poetic kwuru na ya ghọtara na ndị Yahoo bụ ndị ohi ndị a chọghị ịgba mbọ, kama ha na-agbawa ndị mmadụ aka ma na-emebi aha ndị Naijiria na-akwụwa aka ha ọtọ, mana ya aghọtaghị ndị na adọnyere ha ukwu sị na ọ bụ ihe kpatara ha ji etinye aka n'ihe ọjọọ a.

Dịka ụfọdụ na-akatọ ndị oji aghụghọ a nara mmadụ ego ya, ụfọdụ na-ekwuchitere ha sị na ọ bụ ọnọdụ mere azụ mgbakọ.

Good Civillan Emose kwuru na ọ bụ ndị...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Akụkọ na EFCC nwụchiri ndị Yahoo 12, ebulitela ndọrịtaụka maka ndị a ji aghụghọ anara mmadụ ego ya na soshal midia.


Ọdịnaya: EFCC kwuru na Umar chọ nde naira ịrị

Na mkparịtaụta ya na BBC Igbo nwere, Adị kọwara ya dịka ihe mwute na ọchịchị gọọmentị dị icheiche na-ebite ego n'ebughi ụzọ mara ihe ha ga-eji ya mee, iji nyere ndụ ndị ha na-achị aka.

Ọ katọrọ atụmatụ ibiri ego na-etinyeghi ya n'ihe ga-eme ka ọmụbanye nakwa ikesara ndị mmadụ ego na-ahịa n'ụzọ i nyere ha aka dịka nke na-ekwesighi ekwesi.

O kwuru: ''I bite ego abụghị ihe ọjọọ, kama ọ bụ ebumnobi anyị. Ọ bụghị ihe ọjọọ ma anyị were ya nyere obodo anyị aka, ma kwalite ọnọdụ obibi ndụ ndị mmadụ''.

Adi, kwupụtara na ọbụrụ na e kesaa ego a dịka ọnụọgụgụ mmadụ nọ na Naijiria siri dị, na onye ọbụla nwere ike iketa ego buru ibu.

N'ihe Naịjirịa ga-eme wee kwụọ ụgwọ a, Adị tụpụtara na ọ bụrụ na Naịjirịa e nwee ndị ndu isi jụrụ oyi, ma bụrụkwa ndị ga-eleba anya n'ịkwalite akụrụngwa eji e nyere ndụ aka, ha ga-akwụpụcha ụgwọ a.

Ọ kwara arịrị na mbọ onye bụbu Mịnịsta Naịjirịa na-ahụ maka ego bụ Ngozi Okonjo-Iweala, iji hụ na mba ndị ọzọ kachapụrụ ego Naịjirịa ji a bụrụla nke kụrụ afọ n'ala n'ihi akatamkpo ego Naịjirịa ji ugbu a.

Cheta na ụlọọrụ na-ahụ maka ụgwọ bụ Debt Management Office, nọọrọ n'abalị anọ ọnwa Eprel kwupụta na Naịjirịa ka ọ dị ugbua ji ụgwọ ego ruru Tarị naịra iri na abụọ na ụma atọ (N24.387trillion).

Lee ihe ndị mmadụ n'ekwu na soshial media

Ihe ndị mmadụ na-ekwu gbasara ụgwọ Naijiria.

Akụkọ ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Dịka okwu na-arị ibe ya elu gbasara ego Naịjirịa ji n'ụgwọ dịka ụlọọrụ Debt Management Office siri kwupụta, onye ọkachamara n'ihe gbasara akụnaụba bụ Bongo Adị, a kọwaala n'onweghi ihe dị njọ mmadụ maọbụ obodo ibite ego, kama na ọbụ ihe e jiri ya mee.


Ọdịnaya: EFCC kwuru na Umar chọ nde naira ịrị

Naijiria nwere opeka mpe mgbanwe ego ise ; otu maka ndị na-atụbata mmanụ ụgbọala na Najiria, otu maka ndị ụkaalabụkụba na-aga njem okwukwe na Saudi Arabia, otu maka ndị ụka Kraist na-aga ala nsọ, ọzọ maka ndị na-agụ akwụkwọ na mba ofesi na otu ọnụ nke gọọmenti hiwere.

Dịka ndị ọkacharamara n'okwu akụnaụba bụ Pat Utomi na Uche Uwaleke siri kọwara onyentakụkọ BBC, inwe ọtụtụ mgbanwe ego nwere ọghọm.

Lee ụfọdụ ọghọm inwe ọtụtụ mgbanwe ego:

1. Ọ na-ebute mmerụaka

Pat Utomi kọwara na ọ na-eme  " Onye maa mmadụ enwe ohere igote ego n'ọnụala ma were ya tụọ mgbere, mana onye nwere mkpa ego ahụ iji tubata ihe ọ ga-eji mepụta ngwa ahịa n'ala anyị na amaghị mmadụ ọ gaghị eru ya aka.  Ọdịghị mma maka ọganihu azụmahịa."

N'okwu ya, Uwaleke nyere ọmụmatụ sị, "Dịka ọnụ ego mgbanwe nke gọọmenti bụ N305 , e resi mmadụ n'ọnụ ahụ, o nwere ike hapụ ihe a sịrị ya gote, resi ya onye ọzọ N365, nweta ọmụrụnwa.Mana ọ bụrụ na e nwere otu mgbanwe ego, ị gaghị enwe ike iregharị ya."

2. Ọ na-emenyụ ọkụ itinye uchu na imepụta ihe n' obodo.

Uwaleke sịrị na inwe mgbanwe ego dị ọtụtụ na-eme ọtụtụ ha dị uwengwụ. 'Sọọsọ ihe ha ga na-eme bụ ire ego dị ọnụala, agahị na-enwe mmepụta ihe.'

3. Ọ na eweda mmụbanye akụnaụba obodo

 Utomi kwuru na "ọ bụrụ na ndị mmadụ na-enweta ego mgbanwe ego n'ọnụ ala iji ziga nwa ha obodo oyibo maka ịgụ akwụkwọ, ọ ga-eme ka onye ọbụla chọọ iziga nwa ya obodo oyibo, ụlọ akwụkwọ ndị dị n'obodo anyị ga akpụ afọ n'ala. Mana ha go ya n'ọnụ otu mgbanwe ego,  ọ ga-eme ka ọtụtụ ego a na-etinye n'aguakwụkwọ na Naijiria jenite."

N'afọ ole na ole gara aga, Naijiria nwere nsogbu mgbanwe ego dịka akụnaụba ya kpụrụ afọ n'ala n'ihi ọdịda ọnụ ahịa mmanụ agbidi n'ahịa mba ụwa.

Ọ bụ ọnọdụ a mere na, dịka Uwaleke siri kwuo, ọ gaghị adabara Naijiria iso ndụmmọdụ IMF nyere.

Uwaleke kwuru na ọ bụrụ na Naijiria  nwe ya ugbua, na ọ ga arịa ya ahụ ịkwụ ụgwọ o ji na mba ofesi n'ihi n'ọ ga a dịrị ya oke ọnụ.

Akụkọ ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Iji mee ka mgbanwe ọnụ ego Naijiria kwụdosie ike, IMF adụọla Naijiria ọdụ ka o jikọta mgbanwe ego ya ọnụ.


Ọdịnaya: EFCC na-enyo Pete Nwaoboshi bụ onye na-eso gọvanọ chịbụrụ Delta Steeti bụ James Ibori kemgbe afọ abụọ

EFFC bidoro inyo Nwaoboshi, ka ndị mmadụ degaara ha akwụkwọ mkpesa banyere ya nke gunyere ebubo na o nyere ụlọọrụ iri na ise ndị a na-ekwu bụ nke ụmụnne ya na ndị enyi ya nwe, ma bụrụkwa ụlọọrụ aha ha adịghị n'akwụkwọ nke gọọmentị ọrụ ngo ruru N3,483,144,000, maka ịzụ oche n'ụlọakwụkwọ dị na steeti dị na Niger-Delta.

A na-ebokwa Nwaoboshi ebubo na o mefuru ijeri naira 1.2 bụ ego ebitere ụlọakụ, ma zụkwaara Delta steeti ngwaọrụ ochie n'ọnụ nke ọhụrụ.

Ọnụ na-ekwuru EFCC bụ Wilson Uwujaren gwara ụlọakụkọ Punch na ha nwụchiri nwa amadi a n'ezie ma kwukwaa na a nwụchiri ya na ngwụcha izuụka.

N'akụkọ yiri ibe ya, EFCC nwụchikwara onye chịburu Plateau steeti n'oge gara aga bụ Jonah Jang, maka ego ha sị na o mefuru oge ọ nọ n'okwa ọchịchị nke ruru ijeri naira iri.

Akụkọ ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ngalaba gọọmenti na-alụ ọgụ megide mpụ na mmerụaka nke a na-akpọ EFCC anwụchiela onye na-anọchite anya Delta-North n'ụlọomeiwu nke ukwu bụ Sinetọ Pete Nwaoboshi, maka ebubo imefu ijeri naira isii.


Ọdịnaya: EFCC nke na-ahụ maka mpụ na nrụrụaka ego boro ya ebubo na o mefuru ego ruru yuro nde otu narị na iri ise nke Bekee kpọrọ "Laundering".

Ọnụ na-ekwuchitere EFCC bụ Tony Orilade zipuru ozi a dịka ụlọorụ ntaakụkọ Punch siri kwuo.

Ọzọ

Ndị ụlọikpe etiti dị n'Abuja na ndị ụlọọrụ na-ahụ maka mpụ na nrụrụaka bụ EFCC, kwekọrịtara sị ka a kwụsị nyocha a na-eme maka ebubo mmefu ego e boro Alex Badeh bụ onye ọchịagha ndị agha mmiri a gbagburu n'ọnwa Disemba 2018.

Mana ụlọikpe ahụ mara Iyalikam Nigeria bụ ụloọrụ Badeh ikpe, ma sị ha nyeghachị gọọmentị etiti akụnaụba niile a kpachiri n'aka ha.

Achụọla onyeisi CBN?

Isaac Okoroafor bụ ọnụ na-ekwuchitere ụlọakụ ukwu Naịjirịa bụ CBN, ekwuola na achụghị Godwin Emefiele bụ onyeisi ha, n'ọrụ dịka ndị mmadụ si na-ebugharị na soshal midia.

Gụọ akụkọ a n'uju ebe a: CBN ekwuola na achụbeghị Emefiele n'ọrụ

N'ofesi,

Hillary Clinton zọburu ọkwa dịka onyeisiala mba Amerịka, ekwuola na ọ gaghị abịghachị ịzọ ndọrọndọrọ nke afọ 2020.

Kama o kwuru na ọ gaghị akwụsị itinye ọnụ ya n'okwu gbasara ndọrọndọrọ ọchịchị.

N'egwuregwu,

Otu Super Falcons nke Naịjirịa, ga-ezute mba Thailand echi, ebe ha ga-azọ onye ga-azọta agba ngwụcha nke asaa, dịka ha nwetara pọintị atọ n'ime egwuregwu atọ na Group C n'asọmpi Cyprus Womens' Cup.

Gere akụkọ BBC Igbo n'otu nkeji ebe a:

Akụkọ ga-amasị gị ị ga-achọ ikọ taa niile

Ihe nkiri taa:

Election 2019: Ị ga-atụnyere onye masịrị gị?

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Akụkọ na-eru anyị ntị ugbua na-ekwu na ngalaba EFCC atọghapụla ọgọ Atiku nke ha nwụchiri kemgbe ụbọchị satọde gara aga.


Ọdịnaya: EFCC si na Ayo Fayose ji ha ụgwọ ị zara ọnu.

Nke a pụtara na iwu machiri ịnwụchị Fayose maka mpụ na nrụrụ aka ngalaba ụdịri mmehe a dị n'aka ha bụ Economic and Financial Crimes Commision (EFCC) boro ya emebiela.

Fayose, bụ onye EFCC na-achụ kemgbe tupu ọ lagachite n'okwa gọvanọ, ejirila aka ya ga za oku n'ụlọọrụ EFCC.

Cheta na ụnyaahụ Fayose si na ọ ga-ebu ite ya na akwa ndina niile ya gaa zara ọnụ ya taa.

Nke a emela ugbua ka Fayose wuchiri ụlọọru EFCC nke oche.

Nke mere ndị mmadụ kpụ n'ọnụ bụ uwe Fayose yi ga ya bu njem bu nke e dere "EFCC awụchiela m".

Ọtụtụ mmadụ na Soshal Midia kwadoro ihe Fayose mere, dịka Maazi Joe Abah kwuru na ọ bụ ihe eji ama atụ na o gara n'aka ya:

Mana onwere ndị si na ọ bu onye ụka ọchị, dịka onye nwe akara @muuzzy644:

Dịka o kwụ ugbua, amabeghi ma EFCC ọ ga-anwụchị Fayose dịka ha mere ụfọdụ ndị ọzọ ha boro mpụ, mana nwa amadị ahu kwadoro akwado.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ọ bụ tata ka njem Fayose gwụrụ dịka aka na-achị Ekiti steetị ka echere onye nọchiri anya ya bu Kayode Fayemi iyi na Ado Ekiti.


Ọdịnaya: EFCC si na ha ga-agbachi ebe obụla na-ehi ehi.

Onye kwuru nke a bụ onyeisi ndị EFCC bụ Maazi Ibrahim Magu.

Magu gbara ama a mgbe ọ nọ n'emume a na-akpọ "Question Time" na Channels Televion ụnyaahụ.

Magụ sịrị, "Anyị na INEC na-arụkọ ọrụ ịhụ na anyị gbachiri mpio niile n'ebe niile ihe si ehi tupu eme ntuliaka nke 2019. Anyị ga-agbachi ebe ọ bụla ndị mmadụ si ebugharị ego, ma ọ bụ n'ọbaego, ma ọ bụ n'ihie."

"Anyị ga-egbochi ndị mmadụ iji ego zụọ mbinyeaka, ma ọ bụ iji ego zụta ndị a na-akpọ 'delegates' n'asụsụ bekee ma a na-eme mbinye aka eji ahọpụta ndi ga-anọchite anya ndị pati na ndọrọndọrọ ọchịchị. Anyị ahazịela ihe anyi ga eji me ihe a," Magu kwuru.

Ụlọ ntaakụkọ Punch kwuru na onye ode akwụkwọ n'otu pati PDP bụ Kola Ologbondiyan gwara ha na EFCC enweghi ikike itinye anya n'ihe gbasara ego ndọrọndọrọ. O kwuru na ọ bụ INEC nwere ụdị ikike a.

Mana, Punch dekwara na onye ode akwụkwọ mgbasa ozi nke APC bụ Mallam Bolaji Abdullahi gwara ha na pati ya na-abatara ihe EFCC kwuru na ha ga-eme.

Naịjirịa ga-eme ntuliaka a ga-eji họpụta onye ga-abụ onyeisiala, ndị gọvanọ na ndị ọchịchị ndị ọzọ n'afọ 2019.

Onyeisiala bụ Muhammadu Buhari ekwubeghị ma ọ ga-azọ ọchịchị ọzọ, mana a na-ele anya na ọ ga achọ ka ọchịa afo anọ ọzọ.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ka a na-ahazi ntuliaka nke aga eji họpụta ndị ga-achi obodo dị icheiche na Nigeria n'afọ 2019, otu na-ahụ maka mpụ na nrụrụaka bụ EFCC sịrị na ha ga-etinye anya ha nnukwu ego ndị otu ndọrọndọrọ na-ekegharị iji zụta mbinyeaka .


Ọdịnaya: Ebe Bayelsa, Enugu nakwa Edo so na steeti ndị mbụ kachasị chọọ ihe gbasara mmekọ nwaanyị n'afọ 2019 na Naịjirịa.

Lee tebụlụ ya ebe a na ogo pasenti ya.

Steeti ndị kacha chọọ ihe nkiri 'gay' (Source: Google Search Trends 2019)

Naịjirịa bu ụzọ n'obodo kacha achọ ụmụ nwaanyị buru ibu gba ọtọ - 'PornHub Insights'

Naịjirịa bụ obodo e ji oke ikpere chukwu mara mana ọ kana gbagọjụ ndị mmadụ anya etu ha si bute ọzọ na mba kachasị ekiri ụnwaanyị gba ọtọ n'ọbaozi PornHub.

Ụlọọrụ Pornhub wepụtara ozi a na webụsaitị ha ka ha na-eme nchịkọta ndị ka wee chọta webụsaitị ha n'afọ 2019.

Ha depụtara na Naịjiria bu ụzọ na mba kachasị chọta ụmụwaanyị buru ibu na-agba ọtọ na webụsaiti ha n'ọnwa Maachị n'afọ 2019 , ebe Ghana , Kenya na Egypt na-eso ha n'azụ.

PornHub kwukwara na ndị mmadụ agaghị na webụsaitị nnukwu n'oge ezumike.

Gịnị kpatara nke a?

Ọkammụta Mmirimmasinachi Ekechukwu na-ahụ ihe gbasara maka mmekọrịta ahụ kwuru na ụmụ Naịjirịa na-emekarị mara mara n'ihu gwọmpọtị n'azụ.

O kwuru na o nweghị ihe mmapụ obi dị na ya makana nwoke maọbụ nwaanyi nwere ebumnuche ha nwere wee na-aga na ya bụ webụsaitị.

Mana agwa ndị nsọ ụmụ Naịjirịa meziri ka ọ dịka nchọpụta ọ bụ arụ.

Gbasara akụkọ kwuru na ụmụ nwaanyị kachọ mmekọrịta nwaanyị na nwaanyị ibe ha na webụsaiti ahụ, Ekechukwu kwuru ihe a riri ya ọnụ.

Mana o kwuru na o nwereike ị bụ obi mgbawa ụmụnwoke na-enye ha butere nke a.

Ọ rịọrịọ ka ụmụ Naịjirịa kwụsị mara mara n'ihu gwọmpọti n'azụ.

Akụkọ ga-amasị gị

Buhari: Ihe ndị Igbo chọrọ n'aka ya n'afọ 2020

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Enugu, Imo na Anambra so na steeti ndị kacha chọọ ihe nkiri "Gay" nakwa "Lesbian" n'afọ 2019 dịka "Google search trends" nke 2019 si gosipụta.


Ọdịnaya: Ebe Naịjirịa ga-ezute Tunishia ụbọchị 17 nke ọnwa Julaị, ebe ha ga-ama onye ga-agba onye nke atọ ma nweta ọlanchara.

Goolu Mahrez nyere si na 'free kick' ọ gbara dịka Wilfred Ndidi gbaturu Ismael Bennacer.

Mahrez dọriri neetị na nkeji 90+4 tupu e gbuchie bọolụ ma mewaa ndị Naịjirịa obi.

Odion Ighalo ji penariti nye goolu ma napụta Naịjirịa n'aka ndị Ọljiria na nkeji 73, mana o zughi ịkpọba Naịjirịa n'agba ikpeazụ.

Goolu a bịara ka Aissa Mandi tinyere aka ya iji gbochie bọọlụ Oghenekaro Etebo gbara; e ji ihe nkiri Video Assistant Refree (VAR) nyochaa ya ma nye Naịjiria penariti ahụ.

Goolu a Ighalo nyere bụkwa naanị nke abụọ na-abanye n'ime poostu ndị Ọljiria kemgbe ha bịara asọmpi nke afọ a.

Goolu a Ighalo nyere emeela ya goolu anọ ọ na-enye n'asọmpi a, ma mee ka ọ bụrụ onye kacha nye goolu ugbua.

Bọọlụ biri William Troost-Ekong n'ahụ ma banye na neetị na nkeji 40, iji mee ka Ọljiria jiri otu ọkpụ na-emeri Naịjiria.

Cheta na ọ bụ Troost-Ekong nyere goolu Naịjirịa ji nweta mmeri n'aka Saụt Afrịka ma banye agba ọkara-Ikpeazụ a.

Ụfọdụ ndị Naịjirịa na-ewe iwe na-ekwu na ọ bụ uwe ndị Super Eagles yi mere ha ji ghara ịgbata ọfụma n'egwuregwu a.

Ha gara na Twitter na-egosi iwe ha. Lee ihe ha kwuru:

@sp_okpara kwuru na uwe a anaghị eweta ihe ọma.

@Quadriagboola gosikwara iwe ya.

@ruudboie kpọkuru ndị na-eme uwe Naịjirịa sị ha gbanwee ya makana ọ na-ebute ọdachi.

Mana ajụjụ bụzị "ọ bụ Jersey na-agba"?

Lee ihe ndị mmadụ kwuru maka ya na Facebook anyị:

Ụfọdụ ndị ọzọ malitere ịchọ Vincent Enyeama chebuuru Naịjirịa goolu.

@akaninh kwukwara otu ihe ahụ.

Kedụ etu obi dị gị ugbua?

Ndị Super Eagles ga-eji ihe niile ha nwere gbaa egwuregwu a, enweghi ihe ọzọ ga-ebute nke a, ọ bụrụ maka nkwa ndị ojiegoachụego kwere ha maka inye ha puku dọla iri ise maka goolu ọbụla ha ga-enye.

Amụbeghi Riyad Mahrez mgbe Ọljiria butere naanị otu Iko Mba Afrịka ha nwere; n'afọ 1990.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ọljiria ga-ezute Sịnịgal n'agba ikpeazụ dịka Riyad Mahrez ji goolu zọpụta ndị otu ya.


Ọdịnaya: Ebe a ma ụfọdụ ụmụanụmanụ a ka ndị na-akpa ike, ndị nke ọzọ bụ ndị a ma maka ịdị nwaayọ

Isi akụkọ bụ na ọtụtụ n'ime mba 24 na-azọ Iko mba Afrịka nke afọ a nwere aha e ji mara ha nke bụ aha ụmụanụmanụ.

Ugbua, n'agbanyeghi na e nwere ọtụtụ ọdụm n'Afrịka ndị dịka Ọdụm nke Atlas na Ọdụm nke Teranga mana Ọdụm nke Indomitable ka bụ eze nwe ọhịa.

Aha otutu abụghị naanị maka ịkpa ọchị n'egwuruegwu bọọlụ kama ọ bụ ihe dị oke mkpa n'egwuregwu bọọlụ Afrịka tinyere nmuke ndị nkwado na ịgba ha na-eti.

Aha otutu nke otu egwu bọọlụ bụ oke ihe nye mba Afrịka, ọ bụghị naanị na ọ bụ ihe njirimara nye ndị nkwado ha kama ọ na-akwalite mmụọ ndị ọgba bọọlụ.

Lee 'Ụmụanụmanụ' ndị a

Ụmụanụmanụ pụtara ihe n'aha ọtụtụ otu egwuregwu bọọlụ tozuru oke n'AFCON nke afọ a, ọkachasị ugo.

Naịjirịa - bụ ndị e ji uwe agwa ndụndụ mara mana aha otutu ha - NnukwuUgo bụ nke ka ada ụda. Aha otutu a si n'ugo dị na njirimara Naịjirịa, na mbụ ha na-aza 'Green Eagles'.

Malị - aha e ji mara ha bụ Ugo ebe Tunisịa na-aza Ugo nke Carthage makana ugo bụ otu n'ime ihe gbapụtara ihe e ji mara mmepeanya ndị 'Carthage'.

Chekeleke nkeUganda bụ mba ọzọ so n'AFCON 2019 nke aha otutu ha bụ nnụnụ a.

Ndị Ivory Coast na-aza 'Enyi'

Agha ụmụanụmanụ n'ime oke ọhịa

Ebe mba ndị nọ na mpaghara Yurop na-azakarị aha otutu site n'agwa uwe egwuregwu bọolụ ha, ndị nke Afrịka na-aza nke ụmụanụmanụ nọ n'oke ọhịa.

Site n'ọdụm ruo agwọ, agụ ruo enyi, ha niile 'gbara kasa' n'asọmpi AFCON nke afọ 2019 a.

Afrịka na-akwanyere ndị Eze, ndị Agha na Kpakpando ugwu

Ụmụnwoke siri ike na ndị Eze na-amasị ndị Afrịka, ya mere e ji baa ụfọdụ otu egwuregwu ndị a aha ha.

A ma Ijipt dịka 'Pharaohs'; njirimara mmepụta obodo nakwa ọchịchị Eze, nke gosiri na ha bụ "Igwe na-achị Afrịka" maka etu ha si bụrụ ndị kacha buo Iko AFCON (ha ebuola ya ugboro asaa).

Mohamed Salah bụ onye na-agbara mba ha bọọlụ bụ Ọkacha agba nke CAF na BBC nke afọ a.

Ndị 'Warriors' nke mba Zimbabwega-anwa ike ha dịka ha ga-ezute ndị Eze nke Ijipt n'ime egwuregwu bụ nke e ji emepe asọmpi Iko Mba Afrịka nke afọ...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ọ bụ ụmụanụmanụ, kpakpando na ndịagha ga-achịpụ ya na mba Pharoah dịka asọmpi Iko mba Afrịka nke ugboro 32 ga-ebiri ọkụ.


Ọdịnaya: Ebe a na-atụ vootu na Amaorji

Agbanyeghi na ntuliaka a gara n'udo dịka BBC hụrụ n'anya, otu n'ime mmadụ abụọ n'azọ ọkwa onyeisi pati All Progressives Congress (APC) na steeti ahụ bụ Okey Ogbodo gwara BBC na pati ha esoghi na ntuliaka ahụ.

N'iza ajụjụ maka ndị APC aha ha dị n'akwụkwọ ntuliaka, Maazị Ogbonna sị na ndị a abughị ndị APC.

Ọ sị; "Ndị ahụ bụ ndị APC n'ehihe ma bụrụ PDP n'abalị."

Ogbonna gara n'ihu kwuo na ntuliaka ahụ adabaghị makana ọ bụghị oge e kwesiri ime ya ka e mere ya.

N'okwu ya, Ogbonna sị na ọ bụ mgbe oge ndị ọchịchị gwụrụ n'afọ 2019 ka ndi ọhụrụ kwesịrị  irigoro n'ọkwa.

"Ndị PDP were ndị ha kpọrọ "Transition Commitee Chairmen" tinye n'ọkwa. Iwu obodo megidere nke a"

Ọ sị na ọ bụ nke a mere pati ya jiri gbajụọ isonye mee ntuliaka.

Dọkịnta Uzochukwu so na ndị seputere isi na PDP n'Enugwu

Ihe ndị PDP na-ekwu

Dọkịnta Uche Uzochukwu so na ndị isi PDP n'okpuru ọchịchi Ọgwụ gwara BBC na ya amaghi ihe onye APC na-ekwu makana etu ya si hụ ntuliaka ahụ, o gara nke ọma.

Ọ sị, "Na Nkwe be anyị, ebe m nọ tụọ vootu, ndị mmadu pụtara n'igwe bịa kwado PDP. Ndị APC pụtara enweteghi otu vootu."

Dọkịnta Uzochukwu sị na ọ bụ makana PDP na-eme ọfụma mere ndị mmadụ ji akwado ha nke ukwuu n'Enugwu.

Onye na-anọchite mpaghara Ọgwụ n'ụlọomeiwu nke Enugwu steeti bụ Johnson Chukwuobasi kwenyekwara n'ihi Dọkịnta Uzochukwu kwuru.

Omeiwu Chukwuobasi sị, "O nwere onye be anyị, onye Mmaku, so zọọ ọchịchị n'aha APC, ọ chịtaghị aja maka na ọ bụ PDP ka ndị ebe anyị na-akwado."

Ntuliaka Amalitela na Nkwe di n'okpuru ọchịchi Ọgwụ

'Ihe mere PDP ji merie ebe niile'

 Dọkịnta Uzochukwu sị na aka na-achị Enugwu steeti bụ Ifeanyi Ugwuanyi na-eme ọfụma nke mere ndị mmadụ ji sị ka PDP chịrị gawa.

Ọ sị, "Agaghị m asị na ọ bụ makana APC anaghị achịta na gọọmentị etiti mere ka ndị mmadụ na-akwado PDP, makana steeti dị iche iche. Nke bu eziokwu bụ na PDP na-eme ọfụma n'Enugwu site na gọọmenti Ifeanyi Ugwuanyi."

Omeiwu Chukwuobasi rụtụrụ aka n'usoro Bekee kpọrọ zoning, bụ atụmatụ PDP na-eso n'Enugwu, dịka otu ihe mere...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ngalaba na-ahụ maka ntuliaka n'Enugwu steeti bụ Enugu State Independent Electorial Commission (ENSIEC) ekwuola na ọ bụ pati People's Democratic Party (PDP) meriri na ntuliaka niile e mere na Satọde bụ ụbọchị 29 nke ọnwa Febụwarị.


Ọdịnaya: Ebe a na-awụfụ ahịhịa n'Olushosun

Mgbe BBC Igbo gara ebe ahu ụnyaahụ, ha chọpụtara na ndị mmadụ bi gburugburu ebe ahụ nwere ike ịpụ akwapụsịala, ọkachasi ndị bi na Bello Folawiyo Cresent, bụ ebe dị na nkpọda ebe a na-awụfụ ahịhịa.

'Aga m akwapụ ta!'. Ndị mmadụ na-agba ọsọ na be ha

Ndị BBC Igbo gbara ajụjụọnu ebe ahu kwuru na ha amaghị ihe ha ga-eme maka na anwụrụ na-ekupụta site n'Olushosun bụ ezigbo nsogbu nye ha.

Ndị mmadu tiri mkpu ka gọọmentị gbatara ha ọsọ enyemaka.

Sọ ndị nọzị na ụfọdụ ụlọ bu ndị nchekwa

Ihe ọzọ mere ihe jiri dikarịa njo bụ na ụlọakwụkwọ na ụlọụka gbara Folawiyo Cresent okirikiri. Na mbata ya, ị ga-ahụ Ikosi High School, Ikosi Primary School, ụlọụka Anglican, ụlọakwụkwọ ndị nkịtị, ahịa Jakande nakwa ebe dị icheiche ọtụtụ ndị mmadụ na-agbakọ.

Onyeisi ndị nkụzị n'Ikosi High School ekweghi ka anyi gba ya ajụjụọnụ maọbu sete foto n'ụlọakwụkwọ ya maka na ha sị na ha achoghị nsogbu gọọmentị.

Mana onyeisi ndi nkuzi ụlọakwụkwọ na-abụghị gọọmentị nwe gwara anyị na nke a bụ mbụ ha na-ahụ ụdịrị ihe a. Ha kwukwara na ha kara ịgbachi ulọakwụkwọ ha, mana ụmụakwụkwọ na-eme ụle. Ha kwuru na ha na-agbachị ụlọakwụkwọ n'oge, ma na enye ụmụaka ha ihe eji emechi imi.

Ọfọdụ ndị mmadu BBC Igbo hụru n'ụzọ yikwa ihe eji agbachi imi.

Ọkụ Olushosun agbaala izuuka abụọ

BBC Igbo gakwara gba onyeisi ngalaba gọọmentị na-ahu maka gbụrụgbụrụ na Lagos Steeti bụ Babatunde Durosinmi Etti ajụjuọnụ maka ihe a na-eme, o kwuru na ha na-agba mbọ ịhụ na a gbanyụrụ ọkụ a.

Ọ gakwara n'ihu sị na ha na-akwado ka ndị mmadụ kwapụ na gburụgbụrụ ebe ihe a mere.

Cheta na ndị ọrụ na ahu maka gbụrụgbụrụ na Lagos Steetị wakporo onye ntaakụko BBC ebe ọ nọ na-achu nta akụkọ. Maazi Etti riọrọ ndị BBC ezigbote arịrịo maka nke, sikwa na ha ga eme nyocha maka ihe mere, makana ọgbughi etu ndi ọrụ ha siri eme.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ọkụ na-agba n'ime ebe a na-awụfụ ahịhịa a kpọrọ Olushosun na Lagos Steetị eme la ka ndị mmadụ gba ọsọ.