Ọdịnaya: Ndị Daily Monitor arịọla ndị mmadụ mgbaghara maka ihe ha dere

N'ihe ha dere, ha kwuru sị na nwaanyị ọbụla a wakporo n'ike ga-ezitera ha akụkọ ihe ọ gabigara, ga-enwe ohere ịnweta otu "karama mmanya dị oke ọnụahịa".

Dịka ihe gọọmentị ndị Uganda depụtara n'afọ garaaga, a wakpooloa ihe karịrị otu n'ime ụmụnwaanyị ise ruru afọ 15 ruo 49.

Mana Daily Monitor kwuru na akụkọ ọzọ e depụtara gosiri na ọnụọgụgụ ụmụnwaanyị a wakporo karịrị etu ahụ.

Dịka ha siri kwuo, o ruru pasentị 51 bụ ndị ga-enweta mmekpa ahụ n'aka ụmụnwoke ha na ha nwere mmekọ n'ime ndụ ha.

End of Twitter post, 1

Na mbido ọnwa Maachị a, ndị mmadụ tara otu onye omeiwu Uganda ezigbo ụta maka ihe o kwuru n'onyonyo sị "dịka nwoke ị bụ, ị kwesịrị ị na-eti nwunye gị ihe.

"Ị kwesịrị ịmetụ ya nwaobere aka, tie ya ihe iji hazigharịa omume ya."

Akụkọ ga-amasị gị

Kemgbe ndị mmadụ ji tinye ọnụ n'okwu a, ndị Daily Monitor arịọla mgbaghara maka 'nghọtaghie ọbụla' ihe ha dere buterela ndị mmadụ.

Ha ehichapụkwala ihe ha dere n'igwe okwu, mana ọ kwụsịghị ụfọdụ ndị mmadụ ikwuputa iwe ha.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ndị ntaakụkọ Daily Monitor dị na Uganda akpasuola ndị mmadụ iwe na soshal midịa maka ihe ha dere gbasara ụmụnwaanyị a wakporo n'ike.


Ọdịnaya: Ndị Dokịta chọrọ ka goomenti wakpo ọria Lasa dika ha si mee Ebola.

Ka ọ dị taa, ya bụ ọrịa ogbugbu a na-ebutekarị site n'ahụ oke abatala Abia Steeti n'akwa Steeti ndị ọzọ.

Otu onye ọrụ ahụike na-ahụ ka ọrịa si agbasasị bi n'Enugwu bụ Chinenye Nwaekpe Kowara ịba lasa dịka ọrịa a na-ebute site n'oke ma ọ bụ anụmanụ ndị ọzọ.

Ọdọrọ ndị mmadụ aka na ntị ka ha kpuchie ebe ọbụla ha dosara nri ndị dịka garrị, akwụkwọ nri, Breadị, mmanya ndị dị n'iko makana oke ahụ na-ebu ya bụ nje lasa nwere ike ịnyụkwasa ya mamịrị.

 Nke a nwere ike ibute ọrịa ịba lasa ahụ.

Otu ụzọ esi gbochi ọrịa Lassa bu n'ikpuchite ihe mmadụ na-eri eri.

Nwaekpe Kwara arịrị na ndị Dọkịnta n'akwa ndị ọru ahụike kachasị ebute ọdachị a n'ihi na ha anaghị akpachapụrụ onwe ha anya ọfụma.

Ọ rịọrọ gọọmentị ka ha were aka ahụ ha jịrị merie Ebola wee chakwasa ọrịa Lasa a ọkụ ma chụpụ ya n'ala anyị.

Chinenye Nwaekpe bụ onye ọrụ ahụike nke a na-akpọ 'Epidemologist' n'olu bekee, gwara ndị ọchịchị obodo nile ka ha kụọ ekwe wee gwa ndị mmadụ ụzọ mgbochị ọrịa bụ Lassa Fever.

 Ọrịọrọ ndị ọbụla ka na erị oke ma ọ bụ anụ ọhịa ndị ọzọ ka ha wepụ aka enwe n'ofe tupu ọghọọ aka mmadụ.

Gere ihe okwuru ebe a n'uju:

'Chakwasa ịba lasa ọkụ dika esi mee Ebola'

Akụkọ na-ekwu na ọrịa Lasa e nwebeghị ọgwụ eji agwọta ya.

 Ụzọ mgbochi lasa fiva

Ndị ọrụ ahụike kwuru na ihe na-ebute lasa fiva bụ oke, site na mmamịrị ma ọ bụ nsị ya, ya mere:

1.Debe gburugburu gị ọcha, ekwela ka oke bịa nso na be gị

2.Erila ihe ọbụla oke nyụrụ nsị ma ọ bụ mmamịrị

3.Were ihe na-egbu nje hichaa gburugburu ebe oke nyụrụ nsị ma ọ bụ mmamịrị

4.Onye ọbụla ahụ ọkụ na-eme, kpọrọ ya ga n'ụlọ ọgwụ

5.Kpuchi onwe oge ị na-emetu onye ahụ na-adịghị aka

6.Mara etu isi ekwe ndị mmadụ aka

7.Mechie ebe niile nwere ohere oke nwere ike isi bata n'ụlọ gị

8.Ahụ rịa gị, ga n'ụlọ ọgwụ

9.Jiri ncha na mmiri na agba agba kwọcha aka gị oge niile

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ọrịa Lassa Fever ka na-akpa mkpamkpa na-ala anyi bu Naịjirịa


Ọdịnaya: Ndị Dynamo Kyiv achịtaghị aja makana ndị Chelsea enyeghi ha ohere ịṅụ mmiri tọgbọ iko.

Giroud shikashịrị ka onye tetara n'ụra ma nye goolu atọ.

End of Twitter post, 1

Chelsea nọ na-awụju goolu ka ọ bụ nkwado egwuregwu ka bịara, mere na goolu nke mbụ banyere na nkeji 5 e ji malite bọọlụ; oge Olivier Giroud tinyere goolu na neetị oge Willian gbara kọna.

Giroud mechara nye goolu atọ n'ime otu egwuregwu a kpọro "hattrick", gbakpuru nke abụọ ya na nkeji 33 ma were isi takpuo nke atọ na 59, ebe Marco Alonso nyere nke ya na nkeji 45 na ụma, Callum Hudson-Odoi mechiri akwụkwọ ka ọ gbabara nke ya na nkeji 78.

Serhiy Sydorchuk bụ onye ndu ndị Kyiv nwara ike ya ọzọ ka Arrizabalaga chechara goolu ya na nkeji 51, mana ọ kụrụ n'igwe poostu.

Chelsea ga-amata onye ha ga-ezute n'agba anọ-ikpeazụ, n'ụbọchị 15 nke Maachị.

Akụkọ ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Chelsea gosiri na ha bụ dike ọgụ n'agha ka ha tiri Dynamo Kyiv egwu ka ha abụ nwunye ha lụrụ ọhụrụ.


Ọdịnaya: Ndị EFCC boro ebubo izu ohi ịntanetị.

Dịka akụko na-aka mma na ọnụ onye o mere, akụko a na egosi ụfọdụ ndị umu 'Yahoo yahoo' riri ego ha.

Ka anyị bido na ofesi.

AmyYoakum si na ndị yahoo yahoo ghọgburu ya

Amy Yoakum kwuru na onweghi uru di na izu ohi

Amy Yoakum bụ onye Ameịrka sị na steeti California.

Ọ kọrọ anyị etu ya na onye ohi ịntaneti bụ nwaafọ Naịjiria siri gbarịa.

Yoakum kwuru si: "ọ bụ na websaịt a na-achọta enyi nwoke (dating site) ka m zutere nwoke a."

"O tinyere foto gosiri na ọ bụ onyeọcha n'Amerịka bi na steeti na-eteghi aka ebe m bi.

"Ọ gwara m na ọ bu onye Injinia (Engineer) nke nọ Naịjrịa na-arụ ụlọ akwụkwo.

"Ọ gwara m ihe niile m chọrọ ịnụ nke mere ka m hụ ya n'anya, ọ dịzi ka ọ bụ  sọosọ m bụ nwaanyị nọ n'uwa a."

Yoakum gakwara n'ihu kwuo na mgbe ha na-akpa n'ekwentị, n'asụsụ nwoke a adịchaghị ka nke onye Amerịka.

Nke a mere ka ọ jụwa ajụjụ.

Ọ gara nnyocha na intaneti wee hụta maka ndị ji ịntanetị ezu ohi, ọ kachasị nke ndị enyi nwoke na nwaanyị.

Yoakum gwara nwata nwoke ahụ na ọ matala ebumnobi ya.

Nwa amadị ahụ rịorọ ya mgbaghara ma kọwaara ya na o jighi ego ma ihe niile.

Yoakum kwuru na o mechakwara nye nwoke ahụ ego site n'obi ebere.

Kama otu enyi ya nwaanyị danyekwara n'aka ndị yahoo, e rie ya Dọla puku iri abụọ na ise ($25,000).

Amy Yoakum nyere umunwaanyị ibe ya ndụmọdụ ka ha jiri isi ha mgbe ha na akpa n'intanetị.

Na nke Dom Onwuamaeze, mmadụ ṅomiri enyi ya nwoke n'iji ghọgbuo ya

Ha ji olu enyi m nwoke ma kpọo m na ekwenti

Dom Onwuamaeze siri na nke ya dị ya ka ihe onyoonyoo.

Ọ bụ olu o chere bụ enyi ya nwoke ka e ji kpọọ ya n'ekwe ntị gwa ya na o nwere ahịa ha ga-azu wee nwete ego.

Onwuamaeze kwuru sị: "Amaghị na ọ bụ onye ohi n'ihi na aha ya na olu ya yiri nke enyi m nwoke".

Onwuamaeze kọwara na ndị ahụ napụrụ ya puku naịra iri abụọ (N20,000).

Ozugbo o nyechara ha ya, ha azaghịzịkwa ya na ekwentị.

E siri nghọgbu ozi ghọgbuo Muyiwa Balogun

Email adigboroja eziteere Muyiwa Balogun

Balogun kwuru na nke ya site n'ozi "email" ka ha ji wee rie...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Igbo si na eburu ozu onye ọzọ ọ dị ka ebu ukwu nku.


Ọdịnaya: Ndị EFCC na-eme nyocha banyere mpụ dị na Jamb

Chieshie bụ onye kwuburu na agwọ loro ego ruru naịra 36 nde nke ndị Jamb retere na kaadị ule.

EFCC kwuru na ha gbara Chieshie na onyeisi ya na ụlọọrụ Jamb dị na Makurdi Benue steeti Samuel Sale Umoru ajụjụọnụ.

Anwụchiela ụfọdụ ndị ụlọọrụ Jamb ndị ọzọ a na-ele anya na aka ha dị na ya

Mana ugbua, Chieshie ekwugharịala ihe o kwuburu na mbụ, o kwuola ugbua na ọ bụ oga ya Umoru nara ya ego ahụ na ọ bụghị agwọ loro ya.

Nchọpụta ndị a nọ n'akwụkwọ ndị EFCC wepụtara dịka ndị mmadụ na-akatọ EFCC na onweghi ihe ha mere gbasara ebubo nwaanyị ahụ boro agwọ.

Lekwa agwọ loro nde naira 36

Ndị EFCC na-agba ya ajụjụọnụ kemgbe ha bidoro nyocha gbasara akataka mpụ na ohi na-aga n'ụlọọrụ EFCC.

Chieshe gwara ndị EFCC na ọga ya bụ Samuel Sale Umoru nara ya ego ndị ahụ na mpekere mpekere.

O kwuru na Samuel na-agwa ya wepụta ego ndị ha retere na kaadị ule n'ụlọakụ ya. n'okwu ya - "Ego m na-ewpụta, ọga m na-eji ya etinye n'ụlọọrụ, ụfọdụ oge o jiri ya maka onwe ya".

O kwukwara na ya adọọla oga aka na nti ọtụtụ oge maka ego ahụ ọ na-ewere mana ọ naghị anụ.

Ụfọdụ ego ahụ o wepụtara gunyere puku naịra 340 o wepụtara ụbọchị 5 na 24 ọnwa Mee afọ 2014 nakwa puku naịa 120 o wepụtara ụbọchị 17 na 18 ọnwa Juunu afọ 2014 wdgz.

Ndị EFCC ekwuola na ndị nyocha ha achọpụtala na akwụkwọ ego si n'ụlọakụ Chieshie gosipụtara ihe ndị o kwuru, nke kpatara ha jiri kpọbata ọga ya ịgba ya ajụjụọnụ.

Gịnị ka Umoru kwuru

Ụmoru agọnaghị ebubo a e boro ya mana ọ nara mgbapụta n'aka ndị uweojii ma na-agakwa n'ụlọọrụ ndị EFCC igosi onwe ya kwa ọnwa.

Mana ihe na-atụ n'anya bụ na ihe ndị a niile Chieshie kwuru apụtabula tupu akụkọ agwọ apụta.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ndị ụlọọrụ na-ahụ maka ịchụ mpụ ọsọ bụ Economic and Financial Crimes Commision (EFCC) n'aha ịchafụ ekwuola na ha na-agba ndị ọrụ Jamb bụ Philomina Chieshe ajụjụọnụ.


Ọdịnaya: Ndị Eagles nwere olileanya na ha ga-eme ọfụma na Roshịa

Ndi ihe a kachasị metụta bụ ndị Naịjirịa makana ha na-ahụ asọmpi a ka ihe ndị Super Eagles ga-eji kwado iko mbaụwa ga-eme na Rọshịa n'ụbọchị ole na ole na-abịa.

Ka asọmpi ahụ bidoro, ọ dị ka ndị Super Eagles ga-enwere ụbọchị ka Troost-Ekong gbakara ọnụ goolu ndị Kongo na nkeji 14.

Mana, Kongo jiri penariti nye goolu nke ha n'elekere 78. Ngulubi tọghapụrụ ochegoolu Eagles bụ Uzoho were nye goolu ahụ.

Nke a mere ka ha gbaa onwe ha onye lawa onye lawa.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ka Naịjirịa na Kongo zutere onwe ha taa, olileanya ndị kwụ ha n'azụ bụ na mmeri ga-erute ndị nke ha aka.


Ọdịnaya: Ndị Ezinụlọ Leah Sharibu

Ndị a kpọrọ bịa mee mkpesa a bu Rebecca Shaibu ( Nne Leah Shaibu), Alheri Bawa Magaji na Napoleon Adamu.

Nnọchịta anya Naijiria na USA kwuru na ndị biara gbaa ama n'ọgbakọ ahu juputara na asị ma bụrụ kwa ndị nwere obi ọjọọ ebe gọọmentị Naijirịa nọ.

Ndị Boko Haram tọrọ ụmụnwaanyị ụmụakwụkwọ n'afọ 2013

Ha  na-ekwukwa na mgbe ọzọ ka ndị otu 'The Heritage Foundation' gbalịa mee ka ndị gọọmentị Naịjirịa soro n'ọgbakọ a ka ha nwere ike zara isi onwe ha.

Chetakwa na Leah Sharibu soro na ụmụaka akwụkwọ ndị Boko Haram tọọrọ ma ha ekweghi ihapu ya mbge ha hapụrụ ndị ọzọ  n'ihi na Leah ekweghị  ịhapụ okwukwe ya dịka onye nke Kraịst.

Akụkọ ga-amasị gị .

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Nnọchiteanya Naijirịa na USA apụtala katọọ ọgbakọ ndị a na-akpọ  'The Heritage Foundation' nke Amerika mere maka igba ama nke ha kpọrọ " Enweghị Nchekwa na Naịjirịa: Okwu ndị akaebe"


Ọdịnaya: Ndị Fulani na-achị ehi bụ ndị a na-ekwu na-akpa ike dị icheiche

BBC Igbo kpọrọ Loveth Odah bụ ọnụ na-ekwuru ha na steeti ahụ, o kwuru sị na ruo ugbua, na ha anabatabeghi ozi nke ha ji enweta mkpesa ọbụla gbasara mwakpo ndị ọchị ehi.

Odah kwuru na naanị ihe nkwafu ọbara merela nso nso a ha ma maka ya bụ otu nwaanyị na nwa ya ndị obodo Agịla gburu ebe ọ gara ịkọ ugbo ya dị n'okeala ebe ndị Benue steeti na Ebonyi na-azọ oke.

Nke a na-abịa dịka ndị mmadụ malitere ifesa akụkọ na ndị ọchị ehi wakporo ma bibie ọtụtụ mmadụ n'Ebonyi steeti, n'elu soshal midia.

Okwu mwakpo ndị ọchị ehi a malitere inwu ọkụ dịka akụkọ pụtara na mmadụ na-eso ụgbọala bu nri na akụrụmgwa ndị ọzọ abata ọwụwa anyanwụ n'agbanyeghị na gọọmentị machiri isi steeti ga steti maka iji gbochie mbawanye coronavirus.

Ndị so agbasa akụkọ a bụ ndị otu Ipob dịka onyeisi ha bụ Nnamdị Kanu na-ekwusi ike na ndị Fulani na-achị ehi na-abịa ọgụ n'ọwụwa anyanwụ.

Nchọpụta BBC bụ na ọtụtụ akụkọ mwakpo a na abụ nke metụtara ọgụ a na-anụ kemgbe dịka nke metụtara obodo Agila dị na steeti Benue na ndị Ngbo - dị n'okpuru ọchịchị Ohaukwu -  ha na ha nwere oke ala.

Ọkwa otu ọchịchị ime obodo Ohaukwu a ka ndị mere ihe onyonyo a dị n'akụkọ a sị mwakpo ha na-egosi mere.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ndị uweojii Ebonyi steeti ekwuola sị na ha amaghị ihe ọbụla gbasara mwakpo ndị ọchị ehi na steeti ahụ.


Ọdịnaya: Ndị Fulani na-achị ehi bụ ndị a na-ekwu na-akpa ike dị icheiche

Mkpam kpa a metụtakwara ndị obodo Odiguetue nke dị na ọchịchị ime obodo ọwụwa anyanwụ ugwu Ovia na steeti ahụ.

Mmadụ 12 merụrụ ahụ na mwakpọ a, nọ n'ụlọọgwụ na-anata ọgwụgwọ ugbua.

Ihe a mere na Ugboha n'abalị Fraịdee dịka ojiri  'ọkara gafe elekere asaa.

Mmachị ọchị ehi

Ụlọ ntaakụkọ Sun News nke Naịjirịa dere na otu onye e gbụrụ bụ Collins Ojierakhi bụ nwataakụkọ na mahadum Ambrose Alli di n'obodo Ekpoma nke steeti ahụ.

Ndị ma maka ihe a mere kwuru na Collins na ndị enyi ya na-ala obodo ha mgbe ha jekwuru ndị ọchị ehi jiri ehi gbachie ụzọ.

Nna Collins bụ Maazi Festus Ojierakhi, siri na ihe a mere gbagwojuru ya anya, "A nọ m na-eri nri ka ọ na-ewete aka n'elekere asatọ, mgbe m jụru ese ọkpara m e wee gwam na ya na ndị enyi ya ji ogbatụmtụm ga ozi. Ka okụrụ elekere itoolu, nne enyi Collins tịwawara mkpu na ndị ọchị ehi egbuola nwa ya. dịka m gbapụrụ ezi, e wee gwam na nwam soo n'ime ndị nwụrụ.

"Anyị gbagara ebe ihe a mere wee hụ na ndị uweojii buru ozu ha gawa ụlọọgwụ."

BBC Igbo gara mbo iwete onye na ekwuchịtere ndị uweojii na Edo Steeti bụ Emeka Iheanacho mana ekwenti ya agaghị.

A na-ebo ndi ọchị ehi ebubo maka ogbugbu mmadụ n'ebe dị icheiche na Naịjirịa.

Gọọmenti Muhammadu Buhari, bụkwa onye Fulani, sị na ha na-agba mbọ ịhụ na ogbugbu mmadụ a kwusiri kpam kpam.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ndị a na-eche na ha bụ ndị Fulani na-achị ehi egbuola mmadụ ise na ọchịchị ime obodo Ojierakhi nke dị na Ugboha, n'ọchịchị ime obodo ndịda ọwụwa anyanwụ Esan n'Edo Steeti.


Ọdịnaya: Ndị Fulani na-achị ehi bụ ndị a na-ekwu na-akpa ike dị icheiche

Mmachi a sitere n'ọgụ ndị Akaeze bụ obodo dị na steetị ahụ, na ndị ọchị ehi lụrụ.

Gọvanọ Umahi sị na nanị ihe ga-eme ka anabata ndị ọchị ehi n'Ebonyi bụ ma ọ bụrụ na ha wetere ikike n'ebe ha si na ndị na-achị obodo ha na-aga.

Umahi kwuru okwu ndị a ka ya na ndị Fulani na-achị ehi nwere nzukọ n'ụlọ gọọmenti n'Abakaliki.

Ndị ọchị ehi na ndị ọkọugbo n'Akaeze nwere ọgbaghara n'ugbo, mana mgbe ajụrụ ha ajụjụ ha abụọ sị n'aka ha dị ọcha.

Onye na-ekwuchitere ndị Fulani n'Ebonyi bụ Yusuf Sambo sị na mmadụ abụọ n'ime ha merụrụ ahụ ma nọkwara n'ụlọ ọgwụ n'Agwu nke dị n'Enugu Steeti ugbua.

Onye na-ekwuchitere ndị Akaeze bụ Onyebuchi Ogbadu sị na nwafọ ha bụ Daniel Ngwoke merụkwara ahụ ma nọrọ n'ụlọọgwụ Federal Teaching Hospital nke dị n'Abakaliki.

Maka etu okwu a siri dị, gọvanọ Ebonyi Steeti sị na ya ahaziela otu mmadụ atọ ga-agba izu, mee nchọpụta ma hụ na ndị aka ha adịghị ọcha na ihe a mere ga-ata ahụhụ.

"Ndị uweojii, ndị nchekwa obodo, ndị agha na ndị ihe a metụtara ga-eweta mmadụ abụọ ga-eme otu nchọpụta mmadụ 19, mana m ga-amachi ndị ọchị ehi ibanye Ivo mgbe a na-eme nchọpụta a," Gọvanọ Umahi kwuru.

Gọvanọ Umahi gakwara n'iru ikwe nkwa na emechaa nchọpụta, ya ga-agba mbọ hụ na "onye malitere nsogbu a ga-aga mkpọrọ".

Esemokwu dị n'etiti ndị ọchị ehi na ndị ọkọugbo n'ebe dị icheiche na Naịjirịa. Esemokwu a ebutela ogbugbu ọtụtụ mmadụ na mmebi akụnụba.

Gọọmenti Naịjirịa ezipụla ndị agha na ndị uweojii ka ha ga mee nchekwa na Benue Steeti nakwa ebe ndị ọzọ nsogbu na-akpọtụ.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Onye na-achị Ebonyi steeti bụ David Umahi amachiela ndị ọchị ehi na ehi ha isi steeti ọzọ bata Ebonyi nakwa ịkpa nri n'abalị.


Ọdịnaya: Ndị Fulani na-achị ehi egbuola ihe karịrị mmadụ otu nari n' izu atọ gara aga

O kwuru na ndị Fulani ahụ si okpuru ọchịchị  Kaiama nke dị na Kwara Steeti biara ịza oku nke eze obodo Opeji kpọrọ ha ka ha bịa biri ma na-achị ehi n'ala ahụ.

ASP Oyeyemi gara n'ihu gwa  ọra obodo ka ha were ọbi nwayọọ gawa ihe bụ mkpa ha na atụghị egwu ọbụla n'ihi na ndị uwe ojii  adịla njikere ichekwa ndụ na akụ na ụba na steeti ahụ.

Echiche ndị mmadụ

Otu onye Opeji bụ Babatunde Adesoji gwara BBC na egwu na obi mmapụ ejidela ndị obodo ha kemgbe ndị Fulani na-achị-ehi wuchiri obodo ahụ na ngwucha izu ụka.

O kwuru na mwakpọ ndị Fulani na-achị-ehi wakporo ndị nkuzị  abụọ n' ụlọ akwụkwọ, Atola Primary School dị na okpuru ọchịchị Ewekoro-North  ebutela egwu n' obi ndị mmadụ.

Ndị uweojii nwụchiri ụfọdụ ndị Fulani maka mwakpọ ndị nkuzi mana ha chọpụtara na ndị ha nwuchiri abụghị ndị omekaome ahụ kama ha bụ ndị bibụ n'obodo ahụ.

Cheta na n' izu atọ gara aga, ndị Fulani na-achị ehi gburu ihe karịrị mmadụ iri asaa na Benue Steeti.

 Abali ole ma ole garara aga, ogbaghara dị na etiti ndị Fulani na-achị ehi na ndị ọrụ ugbo na Plateau Steeti tara  isi ihe karịrị mmadụ iri.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

Gọọmenti Naịjirịa ezipụla ụgbọelu ịchọ ụmụ Dapchi

Otu nwoke egbuola ụmụaka ya n'Awada

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ọnụ na-ekwuru ndị uweojii na steeti ahụ bụ ASP Abimbola Oyeyemi gwara BBC  na ndị uwe ojii ebidola nyocha mmadụ iri abụọ ndị a na-enyo enyo na ha bụ ndị Fulani na-achi ehi dị dabatara na mpaghara Opeji nke Ogun Steeti.


Ọdịnaya: Ndị Gọvanọ ọwụwa anyanwụ

Ndị otu jikọrọ ndị ọrụ Naijiria bụ "Nigeria Labour Congress" nọ n'ọgbakọ ha Ụbọchị Monde baa mba ma dọọ gọọmenti aka na ntị ka a malite kwụwa ha opekatampe ọhụrụ ahụ.

N'aka nke ọzọ, akụkọ kọkwara na gọọmenti Kaduna Steeti ga-amalite ịkwụ ụgwọ opekatampe ọhụrụ n'ọnwa Septemba.

Mana ndị gọọmentị Ọwụwa Anyanwụ kwuru na ha ga-amalite ịkwụ ụgwọ a mgbe ọbụla gọọmentị etiti bidoro ịkwụ ya.

Dịka C-Don Adinuba, kọmịshọna mgbasa ozi na Anambra State, siri kwuo, Gọvanọ Willie Obiano kwetara na ọ ga-akwụ ụgwọ ahụ.

C-Don Adinuba, Kọmishọna mgbasa ozi n'Anambara Steeti.

Mana ọ ga-abụ ma gọọmentị etiti na ndị NLC kwekọrịtachaa.

"Gọọmentị etiti ewepụtabeghi usoro a ga-eji kwụọ ya bụ ụgwọ."

"A ka na-eme nkwekọrịta ahụ n'Abuja."

"I kwụọ onye "level 1" puku naira iri atọ, ego ole ka ị ga-akwụ onye 'level 2' na 'level 3'?

"Mgbe ọbụla e wepụtara nkwekọrịta, anyị ga-amalite kwụwa."

Emma Uzo, onyeisi ntaakụkọ nke gọvanọ Dave Umahi

Emmanuel Uzo, onyeisi mgbasa ozi nke Gọvanọ David Umahi nke Ebonyi, kwukwara otu ihe ahụ.

"O nweghị mgbe gọvanọ Ebonyi ji kwuo na ọ gaghị akwụ.

"Kama nwata agaghị ebu nna ya ụzọ mụta diọkpara."

"Anyị na-eche ka gọọmentị etiti bido kwụwa tupu anyị ebido."

Uzo kwukwara na gọọmenti kwesịrị ibuli ego a na-enye steeti ọbụla kwa ọnwa.

Nke ahụ ga-enye aka ma a malite ịkwụ ụgwọ ọnwa opekatampe ọhụrụ a.

Ndị ọrụ NLC na-eme ngagharịiwe.

Ka ọ dị ugbua, o nwebeghị onye ma mgbe ndị ọrụ n'ala Igbo ga-esoro ibe ha rachawa pịọm.

Cheta na onyeisiala Muhammadu Buhari enyere iwu ka e bido ịkwụ ndị ọrụ gọọmentị etiti ụgwọ opekatampe ọhụrụ.

Mana nke ahụ metụtara naanị ndị ụgwọ ọnwa ha erubughi puku naịra iri atọ.

Akụkọ ndị ọzọ ga-amasị gị:

Ihe nkiri ga-amasị gị:

Emeka Nelson bụ onye nka rụpụtara igwe na-enye ọkụ latric nke na-eji mmiri agba.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ụgwọ ọnwa opekatampe ọhụrụ nke bụ puku naịra iri atọ (N30,000), ka na-apụta okwu.


Ọdịnaya: Ndị IS na Taliban an akpa ike na Afghanistan

A wakporo ụlọ ọmụmụ a na-akpo Marshal Fahim National Defence University n'isi ụtụtụ taa, ozi si mba Afghanistan na-apụta na-ekwu.

Mwakpo a na-eme n'azụ nnukwu ogbunigwe etinyere na ime ụgbọala eji ebu ndị ahụ adịghị a na-akpọ "ambulance" na asụsụ bekee, gbara wee gbuo mmadụ ruru otu nari.

Islamic State na Taliban mere mwakpo di ichiche na Kabul ọhụrụ a.

Onye ntaakụkọ BBC Mahfouz Zubaide na-akọwa na ụda egbe na ogbunigwe kpọnyitere ndị Kabul na elekere ise ụtụtụ nke be ha.

Ndị ọrụ nchekwa mechiri ụzọ niile esi eje ma pụta na-ebe ihe a na-eme, ọlụ ntaakụkọ a na-akpọ Tolo na ekwu.

Map Afghanistan

Tolo sịkwa na onye na-ekwuchitere onyeisiala Afghanistan kwenyere na onwere ihe mere na mba ahụ, ma sịkwa na ndị oyiegwu ahụ kpara ike a agafeghị onụ ụzọ nke mbụ ha.

Ụlọ ntaakụkọ AFP n'onwe ha na-ekwu na ndị uweojii si na ogbunigwe elu so na ihe eji mee mwakpo a, ma n'ekwu na ebe niile adaala jụụ.

Ozi ọhụrụ pụtara na-akọwa na ndị nchekwa abụọ na ndị otu oyi egwu atọ nwụrụ na mwakpo a. Ndị agha iri merụrụ ahụ.

Anyị ga-ewetara ụnụ ozi ọzọ ma anyị nweta ya.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Otu oyiegwu a na-akpọ Islamic State (IS) sị na ọ bụ ndị otu ha wakporo ụlọ ọmụmụ ndị agha na Kabul.


Ọdịnaya: Ndị Igbo anaghị agụ aha ka ọ bụrụ na ha gụrụ aha, kama ha na-ama ụma gụọ aha nwere nkọwa na mpụtara

A bịa n'obodo ndị dị n'ala Igbo, ụfọdụ nwetara aha ha site n'aha onye bidoro obodo ahụ, ebe ndị ọzọ nwetere aha ha site n'ihe ha gabigara mgbe gboo.

Mana a bịa n'aha obodo na-aza, ụfọdụ bụ ndị ị ga-aghọta aha ha ozugbo ị nụrụ ya, ebe ndị ọzọ ga-eme ka ị kọọị ọkọ n'isi ma taa aka n'eze tupu ị mara ihe ọ pụtara.

Aha ụfọdụ obodo ndị ahụ:

Ọ bụghị na aha obodo ndị a ga-atọ gị ọchị, kama ọ bụ na o nwereike ịra gị ahụ nghọta dịka onye Igbo, maọbụ gbaa gị gharịị dịka onye esighi obodo ahụ pụta maọbụ mara ihe nwere aha ahụ.

Ọzọkwa bụ na aha obodo ndị a akọwaghị onwe ha dịka ndị ọmụmaatụ, Ụmụọpara, Ụmụoji, Enugwu, nakwa ndị ọzọ dị ka ha.

Akụkọ ga-amasị gị:

Ihe nkiri a ga-amasị gị:

Etu Enugwu siri wete aha ya

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Gịnị mere e jiri gụọ ụfọdụ obodo aha ha na-aza?


Ọdịnaya: Ndị Igbo kpọrọ nke ha Nsibidi, Nchibidi ma ọ bụ Nsibiri. Mana aha akacha akpọ ya bụ Nsibidi.

Ọkammụta Chigozie Nnabuihe, bụ onye nkuzi na mahadum Legos kọwara na dịka ụfodụ mmadụ siri na-eche, Nsibidi abụghị mkpụrụ edemede, kama ọ bụ ihe esere ese ndị mgbe ochie jiri agbasa ozi.

Kedu etu Nsibidi siri bido?

Ọnweghị onye ma etu Nsibidi siri bido n'ihi na ọ bụ ndị otu nzuzo dika Ekpe na Ọkọnkọ nwe ya, mana otu ihe dooro anya bụ na ọ tọrọ akara edeme ndị Ijipt, nke Bekee kpọrọ "Heliographics", dịka Okammụta Nnnabuihe kwuru.

N'akụko ifo ụfọdụ, ọ bụ Utobo ka e si kuziri ndị Igbo Nsibidi.

Ihe eji Nsibidi eme

Mpaghara Ọwụwa Anyanwụ eji Nsibidi mara

Ọ bụ n'ala Igbo na ụfodụ mpahara steeti Cross River, Rivers na Akwa Ibom ka ndị ji Nsibidi mee ederede bi mgbe ochie.

Ebe ọbụla enwere ọkọnkọ, ekpe ma ọ bụ mmanwu n'ala Igbo na ufodị mba gbara Igbo gburugburu, ị ga enweta Nsibidi.

Ndị nọ n'otu Mmanwụ, Ekpe na Okọnkọ bụ ndị ma maka Nsibidi

Gịnị mere Nsibidi jiri laa?

Akara Nsibidi karịrị otu puku mana n'ihi na a na-ede ya na ukwu osisi, ahụ aja, maọbụ a kanye ya  n'ahu mmadu, ọtụtụ akara Nsibidi efuola.

Mana ụfọdị ihe so na ihe mere Nsibidi jiri fuo gunyere:

Na agbanyeghi na ọtụtụ ya efuola, akwụkwọ Ọkammuta Elizabeth Isithei dere nke ọ kporọ "History of the Igbo People" gosiri ufodụ Nsibidi ndị Igbo mgbe ochie ji ezisa ozi.

Lee Ufọdụ n'ime ha na mpụtara ha:

Alụm Di na Nwunye

Alukwaghim

Nwoke luru umunwaanyị abụọ na ụmụ ha

Nwaanyị chọrọ igba di ya alukwaghịm

Nwunyedi abụọ na-ese okwu mgbe niile.

Ihe nkiri ga-amasị gị

Igbuichi ndi umudioka

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ọtụtụ mmadụ amaghị na ndị Igbo nwere ederede ha ji agbasa ozi ma na-edekorịta ihe mere tupu ndị ọcha amalite inwe mkpụrụ edemede nke ha.


Ọdịnaya: Ndị Igbo kwenyere na ha bụ ndị Chineke nyere ikike pụrụ iche.

Duruagwu nke abụọ n'Ụmụnakara, Imo steeti bụ onye omenala na adị mma sị na ndị dada na-abụkarị ndị mmiri.

Ọ sị na otu esi achọpụta ha bụ na ụmụaka ahụ na-ebekarị oke akwa mgbe a na-akpụ ha isi.

Ọ sị na isi ụmụaka ahụ anaghị ekwe ọbụbọ mgbe a na-achọ ịbọ ya.

"Isi ha na atụhie atụhie".

Mgbe ahụ ka e ji amata na ha bụ dada kwusizie ịmetụ ha aka n'isi.

Ọ bụghi mmadụ niile na emetu ha aka n'isi.

Ọ bụghịkwa mgbe niile ka ana asarụ ha ahụ n'isi, dịka Duruagwu kwuru.

Mgbe ụfọdụ a na-etinye ha ego ayọrọ maọbụ ego mkpọpụ n'isi iji tụjụnata mmụọ ha.

Ọ bụ afa n'ekwu mgbe aga eji akpụ ha ya bụ isi.

Maọbụ onye ahụ toruo ogo ọ gwa ndị be ha ka akpụọ ya isi.

Mgbe a ga-akpụ ya bụ isi, onwere omenala a ga-emere ya.

Omenala a gụnyere ịmere ndị dada ibe ha na ụmụaka ndị ọzọ oriri.

A na-egburu ha ọkụkọ ọcha na mmanya.

A na-agọkwara ọfọ tupu a kpụọ ha ya bụ isi, ịkọwa na anaghị akpụpụ ndụ ha na ya bụ isi.

Mgbe ụfọdụ, isi ọnwụ ịkpụ isi dada ha nwere ike ịnwe nsogbu dị iche iche nke gosiri na ha ekwesighị ịkpụ ya bụ isi.

Ndị dị otu a na-amalitekwa iru ya bụ isi n'okenye.

Mana ihe ndị a agụnyeghị ndị ji aka ha mee ntutu ha dada maka ịchọ mma.

Onye mere akụkọ a: Chris Sanctus Okereke

Akụkọ ga-amasị gị

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

A na-ahụkarị ndị nwere ntutu dada dịka ndị pụrụ iche.


Ọdịnaya: Ndị Igbo kwenyere na onye ọbụla ji ọfọ ga-abụ onye aka ya kwụ ọtọ

Mgbe ọbụla ọfọ batara n'obi onye Igbo, ọ bụ osisi eji mara ndị Ichie, Nze maọbụ Ọzọ.

Mana n'ala Igbo, a na-ejikwa mkpụrụosisi ọfọ esi ofe.

Ọtụtụ ndị ntorobịa na-eche na o nwere ndịiche n'etiti osisi ọfọ na ọfọ nke e ji esi ofe.

Iji wepụ nghọtaghie a, BBC Igbo kpọtụrụ Chigozie Nnabuihe onye bụ ọkammụta n'ihe gbasara ala Igbo, ka ọ tinye ọnụ na ya bụ okwu.

Ọkammụta Nnabuihe bụ onye nkụzị asụsụ na Omenala Igbo na mahadum gọọmentị etiti nke dị na Legọs steeti.

Lee etu ya bu mkparịta ụka maka ọfọ siri gaa

Ọfọ

Ọkammụta Nnabuihe kwuru na osisi ọfọ bụ osisi bụrụ ibu dịka ọsịsị Apụ, Ụgba maọbụ Ọji.

O kwukwara na ndị Igbo nyere ọfọ ọnọdụ dịka osisi eji ekwu eziokwu, ikike e ji akwụrụ n'ụzọ eziokwu na ikike eji ahụ na enweghị onye a na-emegbu.

Ọ kọwara na ọ bụ ya mere ndi Igbo ji ekwu, " O ji ọfo ga-ala".

O kwuru sị. "Ndị ọcha amaghị ihe ha ga-akpọ osisi ọfọ. Ọ bụ nanị n'ọdịda anyanwụ Afrịka ka a na-enweta osisi ọfọ".

Nnabuihe kọwara na dịka ụdara na ụfọdụ osisi ndị ọzọ, na anaghị ata ya ata kama eji ya esi ofe.

Ọ kọwara si "a na-eji mkpụrụ ime ya esi ofe, eji ya eme ka ofee rọọ arọ."

Nnabuihe kwuru sị na onye chọrọ ịmetọ ọfọ ga, "e nwere osisi a kpọrọ agbalị kee n'ukwu ọfọ, mgbe e mere nke a, mkpụrụ niile nọ na ya bụ osisi ga-adasịsị n'ala".

Kedụ etu esi enweta osisi ọfo nke ndị ichie na-eji n'aka?

Gịnị bụ ọfọ?

Nnabuihe kwuru na e nwere usoro e ji enweta osisi ọfọ nke ndị Ichie na-eji. Ha gụnyere:

Ihe dị iche na Ọfọ, mkpịsị ọfọ na osisi apịrị apị

Ukwu osisi ọfọ

Nnabuihe mere ka anyị ghọta na ọfọ bụ mgbe mmadụ soro usoro anyị depụtara na mbụ, nke bụ na Ojiọfọ awakeela ya.

O kwuru sị, "ụfọdụ na-aga tụtụrụ osisi ọfọ ha hụrụ n'ala na-esoghị usoro mwaake, ihe a na-ekwu bụ na onye ahụ ji mkpịsi ọfọ".

 Kama Nnabuihe kọwara na onye gara were mma gbute ọfọ nke ya, ihe ana-ekwu bụ na onye ahụ ji osisi apịrị apị.

Ọfọ nke anaghị ahụ anya

N'asụsụ Igbo, mmadụ iji ọfọ pụtara mmadụ ịkwụwa aka ọtọ, ikwu eziokwu, nakwa izere ihe ọjọọ.

Ndị Igbo...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ọfọ bụ osisi a na-ahụta nanị na mpaghara ọdịda anyanwụ nke ndị sayensị na-akpọ ya Detarium Senegalense.


Ọdịnaya: Ndị Igbo na-asị na "a na-edewe ewu n'ọba ji sị ya atala ya?" Ya kpatara eji nwee ụzọ dị iche iche a na-esi eso enyi dị n'etiti nwoke na nwaanyị.

Oge ụfọdụ, ị ga-ahụ ndị na-ajụ ajụjụ sị 'nwoke na nwaanyị ọ na-abụ enyi?'

Ụfọdụ ga-aza gị sị na nwoke ọbụla ya na nwaanyị bụ ezigbo enyi, nwere ihe ọzọ jikọrọ ha, ha na-achọghị ikwuputa.

Ndị ọzọ ga-asị gị na enweghi ihe ọjọọ dị na ya, na ha nwere ike ịbụ enyi dị ka nwanne.

Mana nwoke na nwaanyị enwere ike ịbụ 'sọsọ' enyi?

N'ajụjụ ajụrụ n'igwe okwu ọhụrụ Facebook sị "nwoke na nwaanyị onwere ike ịbụ enyi na-enweghị ihe ọzọ jikọrọ ha?" otu onye zara

"Anam anụzị akụkọ ugbu a na ọ rara ahụ nwoke na nwaanyị bụ nwanne ịbụ enyi na-enweghị ihe dị n'etiti ha abụọ ugbu a, ka ọ fọzie mmadụ abụọ na-enweghi ihe jikọrọ ha"

Onye ọzọ a kpọrọ Michael, kwuru sị "ọ ga-ara ahụ maka na ọ bụrụ ezigbo enyi gị, enwere ụdịrị nkata unu ga-akpagide (ọdịrị nkata na-agaghị eme gị ihere ịkpa n'etiti ezigbo enyi gị nwoke ma ọ bụ nwaanyị) rute ebe obi agaghị ekwe eru gị ala gbasara onye ahụ kwesịrị ịbụ enyi gị."

Stanley Ezeh kwuru sị "anaghị eji ji ọhụrụ anwa ewu ọnwụnwa. Nwunye m ga-alụ anwakwala anwa chee ụdịrị echiche a, ọ ga-ebu akpa ya laghachị n'ụlọ nna ya."

Nwaanyị na nwoke nwere ike ịbụ ezigbo enyi

Ụfọdụ ndị kwere na nwoke na nwaanyị nwere ike ịbụ enyi na-enweghi ihe ọjọọ onye ọbụla n'ime ha bu n'obi.

Iheanacho Chigbu kwuru sị "Enwere m nwaanyị mụ na ya bụ ezigbo enyi kemgbe afọ asaa! Ike ịjikọta onwe gị dị mkpa, mana gbasara m, onweghi ihe gbasara m n'ịjikọta onwe m maka na onweghị ihe ọjọọ anyị abụọ bu n'obi.

Johnson kwuru sị "ọ bụ ihe nwere ike ime, mana ọ na-ara ezigbo ahụ ijide onwe gị"

Nathaniel Wilcox Thompson kwuru sị: "nwoke na nwaanyị nwere ike ịbụ enyi na-enweghi Ihe jikọrọ ha dị mmekọahụ n'eziokwu. Ọ dịkwa Ka mụ onwe m na-arụ ọrụ na gọọmentị, enwere ọtụtụ ndị inyom mụ na ha dị na mma nke ukwuu mana enwebeghị mgbe anyị nwekọara mmekọ."

Ndị otu ihe ma ọ bụ abụọ kwụsịrị ha

Ụfọdụ kwuru na ị nwere ike ịchọ ka ihe ọzọ jikọọ gị na ezigbo enyi gị, mana ị cheta na ihe...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Kemgbe ụwa bidoro, 'ime enyi' dị n'etiti nwoke na nwaanyị na-enweghị ihe ọzọ ga-ejikọ ha, bụ okwu akpụ n'ọnụ kwa mgbe kwa mgbe.


Ọdịnaya: Ndị Igbo na-atụ ilu sị na 'ịpụ egwu ọnwa bụ ure maka na onweghị onye ọnwa anaghị apụta na be ya

Otu n'ime ha bụ nke kacha pụta ihe bụ egwu ọnwa.

Na-agbanyeghi na a na-akpọ ya egwu ọnwa, ọ pụtaghị na ọ bụ sọsọ egwuregwu ka a na-egwu.

Uru egwu ọnwa bara n'ala Igbo n'oge gboo buru ibu.

Oge e ji eme egwu ọnwa

Igbo Tradition: Uru egwu ọnwa bara n'ala Igbo n'oge gboo

Iji mee nchọpụta maka akụkọ a, BBC Igbo kpọtụụrụ Obinna Okoro onye e ji 'Achara Man' mara, bụkwa onye ihe gbasara omenala Igbo doro anya nke ọma.

Ọ kọwara na ọ bụ oge ọkọchị ka e ji agba egwu ọnwa.

Nke a bụ maka na anaghị atụ egwu na mmiri nwere ike izo chụbaa ndị mmadụ n'ime ụlo.

Ọzọkwa bụ na ọ bụ oge arụcharala ọrụ ubi nke ndị Igbo na-ahụta dịka oge ezumike.

Okoro kwuru sị: "N'oge ahụ, ọbụghị naanị ụmụaka na-aga n'ọgbọ ebe a na-agbakọ maka egwu ọnwa."

"Onye ọbụla ma okenye ma nwata na-aga, onweghikwanụ onye na-atụ egwu na ndị ohi nwere ike ịba na be ya zukọọ ihe o nwere."

E tu e si akụzi ihe n'oge egwu ọnwa

Ọ bụ na-ama egwuregwu obodo ka a na-agbakọ agba egwu ọnwa

Nke mbụ, dịka Mazị Okoro si kọwaa bụ site n'akụkọ ifo.

"Ndị okenye na-akọrọ ụmụaka akụkọ iduu na ọba. Akụkọ ndị abụghị ihe mere eme kama ha bụ akụkọ e ji akọwa na ihe ọjọọ jọrọ njọ."

Nke ọzọkwa bụ iji aha ndị mere arụ n'obodo agụ egwu iji kwaa ha emu ka ndị ọzọ wee mụta ihe.

Okoro kwuru sị: "Onye zuo oshi a ga-eji aha ya mepụta egwu ka ihere ya mee ya nakwa ka ụmụaka mụta na oshi adịghị mma."

"Mmadu dịnaa nwanne ya, a ga-ejikwa ha mee ihe akaja ka ndị ọzọ wee mụrụ akọ"

"O nwee onye mụrụ nwaanyị mụrụ nwa ọhụrụ, a na-eji aha nwa ahụ gụọ egwu ọṅụ wee kuziere ụmụaka uru nwa bara n'obodo."

Uru ndị ọzọ egwu ọnwa na-abara ndị gboo bụ:

Ndị agaghị apụta egwu ọnwa

Ọbụghị onye ọbụla na-aga n'ọgbọ ebe a na egwuri egwu ọnwa

BBC Igbo kpọtụkwaara nwaada Celestina Obiejesi, onye kọwara na ọbụghị mmadụ niile na-eso apụ egwu ọnwa.

Gịnị chụlara egwu ọnwa?

Maazị Okoro kọwara na ụka so na otu ihe chụrụ ọtụtụ omenala ọsọ n'ala Igbo, nke gunyere egwu ọnwa.

Mana Okoro kọwara na ụka na...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Tupu agụmakwụkwọ abata n'ala Igbo, e nwere ụzọ dị icheiche e ji akụzirị ụmụaka ihe.


Ọdịnaya: Ndị Ipob

Ka ndị uweojii na-ekwusiike na Ipob bụ otu amachịrị amachị, nke mere na onweịghị ike ịgwa ndị mmadu pụta bịa mee ngagharị iwe, ndị Ipob na-ekwu na ndị uweojii enweghị ike ịkwụsị ncheta ya chọrọ ime maka ndị nwụrụ maka ihi Biafra.

Onye na-ekwụchịtere ndi uweojii na Anambara steeti bụ Garba Umar kọwara Ipob ka otu ndị ntoroọbịa amachaghị ihe ha na-eme, ma gwa ndị mmadụ ka ha gba ha nkịtị na-aga ọru ha.

Garba Umar kwukwara na ndị uweojii n'Anambara dị njikere maka ihe ọbụla ga-eme.

"Ndị uweojii na ndị nchekwa ọzọ agaghi egbụ oge ị hụ na-emesiri onye ọbụla butere ọgbaaghara ike.

Mana, ndị Ipob, site na ozi Emma Powerful zịpụrụ, kwuru na onweghi ihe ga-egbochi ihe ha na-akwado ime na ụbọchị 30 Mee ha kwuru na ndị mmadụ ga-anọdụ n'ụlọ, ma kwuo na a ga-eme ha bụ ihe na mba 100 ndi ọzọ.

Ka nke a na-eme, ndị mmadụ na Twitter na ekwukwa na eche bu ụbọchị 29 Mee, bu ụbọchi gọọmentị Naịjirịa kewapụtara ka oge eji echeta ọchịchị onye kwuo uche ya, bụ oge ha ga echeta ndị Naịjirịa nwụrụ n'ogbugbu mmadụ na Naịjirịa. Ha na agbasa ozi na atụmatụ ha kpọrọ #NationalDayOfMourning.

IPOB gakwara n'ihu kwuo na ihe a ha chọrọ ime gbasara nkwanye ndị egbụrụ n'agha Biafra ugwu.

Ha kagbụkwara ihe ha kpọrọ itinye ọnụ uweojii tinyere n'ihe agbasara ha.

Ha kwukwara na ndi uweojii enweghị ikike itinye ọnụ na ihe banyere ofufe mmadụ makana ọ bụ ikike onye ọbụla nwere.

"Ndị Biafra, ebe ọbụla ha nọ, kwesịrị ịkwanyere ndị nwụru n'agha Biafra ugwu. Ndị mmadu nọ naala Igbo, mba mmiri, na ebe ọzọ kwesịrị ị nọ n'ime ụlọ site elekere isii nke ehihe n'ụbọchị 29 Mee ruo elekere isii nke Wenesde May 30,"Ipob kwuru.

Ndị akpọrọ Eastern Consultative Assembly (ECA) ekwuola na ha kwadoro ihe a ndị Ipob chọrọ ime.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ndị uweojii Anambra steeti na ndị Ipob na-asọ mpi maka 'onye ọbụla nọrọ n'ụlọ' ndị otu Ipob chọrọ ime n'ụbọchị Mee 30.


Ọdịnaya: Ndị Ipob na-achọ ka ekwa Naịjirịa

Akụkọ sitere n'aka Emma Powerful bụ onye na-ekwuchitere ndị Ipob na-akọwa na ọ bụ onye ọkaikpe sinetọ na-anọchite anya ndị Abia Saụt Sinetọrịal bụ Enyinnaya Abaribe, tinyere akwụkwọ ka-adọtia ikpe a.

Mana onye ntaakụkọ nọ n'ụlọikpe a gwara BBC Igbo na ọ bụ ọkaikpe nke gọọmenti Naịjirịa sị ka ọkaiwu Nyako wepu okwu Nnamdi Kanu site n'ime nke ndị otu ya.

Onye ntaakụkọ gwara anyị na ọkaiwu kwetere, wee dọtịa ikpe a, weruo ya ụbọchi 20 na 22 n'onwa Maachị nke afọ a.

Cheta na Benjamin Madubugwu, David Nwawuisi, Bright Chimezie Ishinwa, Chidiebere Onwudiwe na ndị ọzọ na-aza azịza maka ebubo gọọmenti Naịjirịa boro ha maka nkewa ha sị ka-ekewa Naịjirịa wee nye ha mba Biafra.

Powerful na-atụ aka na ọ bụ gọọmentị Naịjirịa mere ihe e ji dọtịa ikpe a, ma na a na-asị na ọ bụ ha mere ka Sinetọ Abaribe chọọ ndọtị ikpe a.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

N'ụlọikpe ukwu nke dị n'Abuja, ọkaiwu Binta Nyako dọtiri ikpe ndị otu Ipob ebidoro kamgbe 2015.


Ọdịnaya: Ndị Ji egbe n'Orlu

Ndị uwojii Imo kwuru na ha nwetara egbe AK 47  anọ, otu egbe 'pump action', ụgbọala Toyota Siena abụọ, otu ụgbọala 'Toyota Camry', otu ụgbọala Toyota Hilux , otu  ụgbọala SUV Highlander, ụgbọala SUV Land Rover, otu ụgbọala Nissan Pick up  na ọgwụ ọdaeshi.

Ndị ọrụ nchekwa gụnyere ndi uweojii na ndị agha Naịjirịa tinyere aka were hụ na mwakpo a agaghị etu ndị kpara nkata ya jiri chọọ.

Ndị ji egbe a na ndị ọrụ nchekwa kwara mgbọ ruo ọtụtụ awa dịka ndị agha si Obinze bịara soro ibuso ndị ji egbe a ọgụ.

Ihe onyonyo e tinyere na Facebook gosiri oge ndị ji egbe ji ụgbọala ha bata Ọlụ, tupu ha na ndị Ọlụ nchekwa akwawa mgbọ n'ime abalị.

Ịkwa mgbọ a mere ka ụjọ baa n'ahụ ọtụtụ ndị mmadụ bi n'Ọlụ nke mere ụfọdụ n'ime ha gbara ọsọ gawa Owere.

Orlu Crisis: Ndị uweojii na ndị agha nọchiri ụzọ esi aba Orlu

Otu onye bi n'Ọlụ gwara onye ntaakụkọ ya na BBC Igbo kwuru na-agbara otu ụgbọala agha ndị agha ọkụ n'Umuna Junction.

O nwekwara ndị a na-ekwu na mgbọ tụrụ mana BBC Igbo ka na-agba mbọ inwete nke bụ eziokwu.BBC Igbo kpọrọ ọnụ na-ekwuru ndị uweojii n'Imo bụ Godson Orlando Ikeokwu mana ọzaghị ekwentị ya.

Onye ntaakụkọ ya na BBC Igbo kwuru sị na o nweghị onye uweojii nwụrụ na mwakpo a.

Ọ sịkwa na eburula ozu ndị a egburu na ụgbọala a nwụchịrị gawa Owere bụ isi obodo Imo steeti.

Ọ bụ ụnyaahụ ka onyeisi ndị uweojii ọhụrụ bụ Abutu Yaro malitere ọrụ n'Imo steeti.

Owerri Prison Break: Ọ dịghị mma etu onyeisi uweojii jiri bo ipob na emeghị nchọpụta - Uwazuruike

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Obodo Ọlụ dị n'Imo steeti na-ekpo ọkụ ọkụ n'ime abalị ụbọchị nke isii nke ọnwa Mee dịka ndị bu egbe wakporo isi ụlọọrụ ndị uweojii n'obodo ahụ nke butere ọnwụ mmadụ asatọ n'ime ndị mere mwakpo ahụ dịka a napụkwara ha ụgbọala ha jiri bịa ọgụ.


Ọdịnaya: Ndị Katọlik mere ngaghariwe megide oke ogbugbu mmadụ na Legos na nsonso

Ha kpọrọ onyeisiala Muhammadu Buhari oku ka o me ngwa ngwa kwụsị oke nkwafu ọbara na-eme na Platu, Benue, Taraba, Kaduna, Zamfara na ebe ndị ọzọ.

Ha gwakwara ya ka ọ hazigharịa ndị ọrụ nchekwa ala Naijiria.

N'okwu ya, onye otiegwu a ma ama bụ Charly Boy kwuru na ihe ha bịara Unity Fountain ime bụ ịgwa gọọmenti na 'oke ogbugbu mmadụ ahụ ezuola, na iberibe ndị \naijiria ezuola.'

Otu onye n'ime ha bụ Gbenga Sesan kwuru n'igwe okwu Twitter ya na ngaghariwe ahụ bụ iji tie mkpu ka oke ogbugbu mmadụ ahụ kwụsị.

Lee ihe ndị ọzọ soro gaa ebe ahụ na-ekwu maka ya na Twitter:

Lawal Lateef kwuru na "naani ihe anyị na-arịọ bụ kwusị oke ogbugbu mmadụ."

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ụmụafo Naijiria na ndị na-alụ ọgụ maka ikike dịrị onye pụtara n'igwe na Unity Fountain dị n' Abuja taa igosi iwe ha banyere oke ogbugbu mmadụ na-eme n'akụkụ Naijiria dị iche iche.


Ọdịnaya: Ndị Mamelodi Sundowns nabatara Usain Bolt ọfụma

Ọ kuziri ha ka esi agbasị ọsọ ike. Bolt na ndị otu Sunsdown na ekekọrita otu ngalaba nkwado akpọrọ Puma.

Ha abụọ bụcha ndị nmeri.

Bolt si na ihe nkuzi ọsọ a ya na ndị Mamelodi Sunsdown gosiri na ahụ esichaghị ya ike.

O kwukwara na oruo Jamaica, na ọ ga-gba mbọ gbatia ahụ ya ka ọ gbasie ike.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Onye ọgbaọsọ ama ama akpọrọ Usain bolt azụọla otu dị na Saut Afirịka akpọrọ Mamelodi Sundowns.


Ọdịnaya: Ndị Manchester United tiri okokoko dịka ndị Crystal Palace dọkasịrị ha n'Old Trafford, n'ihe bụ asọmpi mbụ ha na-agba n'afọ 2020/2021 a.

Ndọkasịrị a mere ndị Man Utd echeta ebewe dịka ha ji ọkpụ goolu atọ a sara otu merie ha n'ihu Sir Alex Ferguson bụ chịkọtaburu ha.

Wilfred Zaha ji ibu kara aka gbakaa neetị na nkeji 74 dịka igwe nnyocha Video Assistant Referee (VAR) kwuru na David De Gea akwụghị n'akara ya oge Jordan Ayew gbanyere ya penariti nke mbụ n'aka.

Nke a bụ tupu o mezuo ya goolu atọ nke ndị Crystal Palace na-enye na nkeji 85.

Donny Van de Beek zara aha nna ya ozugbo, na-erughi nkeji 15 ọ batara n'ihe bụ bọọlụ mbụ ọ na-agbara Man Utd na Premier League.

Andros Townsend bu ụzọ mepeere ndị Crystal Palace ahịa dịka ọ dọkara neetị na nkeji asaa e jiri bido bọọlụ.

Man Utd ga-ezute Luton Town n'asọmpi Iko Carabao n'ụbọchị 22 nke ọnwa Septemba a, tupu ha ezutekwa Brighton n'ụbọchị 26 nke Septemba.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Na-erughi otu afọ ha nyakasịrị Man Utd ka gwongworo ike ụwa gwụrụ, Crystal Palace emekwaala ya ọzọ.


Ọdịnaya: Ndị Nafdac machiri ụlọọrụ anọ maka nchọpụta BBC mere maka etu ndị mmadụ si emebi ọgwụ ụkwara nwere codeine ha na-arụpụta

Ha kwukwara na ọrụ nwekwara ike ibido ịga etu o si agabu.

Nafdac kwuru na ha na ndị isi ụlọọrụ atọ a zukọrọ n'ụbọchị Tọọsde bụ Mee 10, ebe ha nyochara mmepụta na nkesa ọgwụ nwere codeine nakwa.

Onyeisi ndị Nafdac bụ ọkammụta Mojisola Adeyeye, kpọkọrọ nzukọ a ebe ndị na-ahụ maka nyocha na mmezu iwu bụ 'Investigation and Enforcement (I&E)', ndị 'Drug Evaluation Research (DER)' na ndị 'Narcotics and Controlled Substances (NCS)' n'ụlọọrụ ndị Nafdac bidoro ya bụ nzukọ.

Dịka ha siri kwuo, ihe ha kpebiri na nzukọ a bụ na ụlọọrụ atọ a ga-ebido ịweghachite ọgwụ ndị nke ha kesasịrị, nke Nafdac ga-etinye anya ịhụ na ọ gara n'ụzọ ziri ezi.

Ka Nafdac buliri mmachi a, ha nyere iwu sị ka a kwụsị mmepụta ọgwụ codeine ozugbo ozugbo. Ha kwukwara na ha bụ Nafdac ga-etinye uchu ịhụ na ha mere ihe a gwara ha.

Na nzukọ a, Nafdac kwuru na ha agaghị enye onye ọbụla chọrọ ịtụbata codeine akwụkwọ ikike nke bekee kpọrọ 'permit' ruo mgbe ọzọ ha ga-ama ọkwa ya.

Ha rikwara ụlọọrụ atọ a iwu ha kwuru ruru iwu ndị ha dara.

Codeine, ọtọmegbum

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Nafdac buliri mmachi ha machịrị ndị ụlọọrụ Bioraj Pharmaceutical Limited, Emzor Pharmaceuticals Ind. Ltd na Peace Standard Pharmaceutical Limited ka ụbọchị anọ gafechara.


Ọdịnaya: Ndị Naijiria akatọọla Inec maka ịhọpụta Amina Zakari

Amina Zakari, nwa nwanne Onyeisiala Buhari bụbu onye ọrụ ahụike na-ahụ ọkwa ọhụụ ya a

PDP, Ohaneze Ndigbo na ndị ọzọ akatọọla ọkwa dịka onye ga-akpọpụta onye meriri na ntuliaka onyeisiala Inec nyere onye ezinaụlọ Buhari akpọrọ Amina Zakari

Onyeisi ọhaneze bụ NNia Nwodu kpọrọ oko ka Zachari tinye akwụkwọ arụkwaghị n'ihi na nhọpụta ya dịka ọnye ga-achịkọta vootu na 2019 dị ka "Rangers ịhọpụta onye ga-egbu bọọlụ n'asọmpi ha(Rangers) na Kano pillars."

PDP kwuru site n'akara Twitter ha na anya ha dị n'ahụ Yakubu Mahmood onyeisi Inec ịhụ na ọ ga-eme ihe n'ụzọ ziri ezi.

Oby Ezekwesiri kwuru na odoro anya na onyeisi Inec na-eme ihe na ụlọọrụ ya aghaghị ile anya n'ihu eme ihe ha.

Onye nkuzi kwuru na ọkwa ahụ e nyere Amina Zakari edoghi onye ọbụla anya.

A tọhapụla ndị okpukpe Juu e ji eji

Atopụla ndị ụka Juu mmadụ iri ise na otu ndị uweojii tụnyere n'ụlọ mkpọrọ maka ime ngaghariwe n'Abia steeti.

Ọnụ na-ekwuru Ipob bụ Revered Peace onye gbara BBC Igbo ama n' ozi o zitere kwuru na ọ bụ ndị ọkaiwu Ipob gbapụtara ha bụ ndị anwụchiri kemgbe abali iri na otu nke ọnwa Disemba.

Ndị agha Naijiria akpọpụtala aha ndị otu ha nwụrụ n'ụgbọelu Boko Haram gbaturu

Lafia Dole bụ aha agha ebidoro ibuso Boko Haram kemgbe afọ 2015.

N'ozi nke ọnụ na-ekwuru ndịagha ahụ bụ Ibikunle Daramola wepụtara, o kwuru na ndị agha ise nwụrụ na ya bụ ụgbọelu nke dara oge ha na ndị Boko Haram na-akwata n'Ugwu-Awusa.

Dịka Daramola si kwuo, "ndị nwụrụ ma bụrụkwa ndị ahụrụla ozu ha bụ Flight Lieutenant Perowei Jacob - onye na-akwọ ụgbọelu ahụ; Flight Lieutenant Kaltho Paul Kilyofas - onye so akwọ ụgbọelu ahụ; Sergeant Auwal Ibrahim- onye ọrụ ụgbọelu; Lance Corporal Adamu Nura nakwa Aircraftman Meshack Ishmael."

Ụlọọrụ ntaakụkọ AFP kwuburu na ndị Boko Haram ahụ agbajiela ndịagha Naịjirịa aka ma chụpụ ha na ọnọdụ atọ ebe ha nọ na Borno Steeti ụbọchị Tuzde.

Ndịagha ụgbọelụ Naịjirịa kwupụtaburu na otu ụgbọelụ ha jị alụ agha Boko Haram na Damasak, Borno steeti efunyụọla anya pịị.

Ọnụ na-ekwuru...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:


Ọdịnaya: Ndị Naịjirịa na-ekwu na onyeisiala Muhammadu Buhari na-awụ ha n'ala na mba ofesi oge ụfọdụ

Ka Buhari gara London maka nzukọ ndị ọchịchị mba ndị nọ n'okpuru Commonwealth nke a kpọrọ CHOGM, o kwuru na ndị ntorobịa Naịjirịa dị umengwụ.

Okwu a o kwuru atọghị ọtụtụ ndị Naịjirịa ọchị, nke kpatara ha jiri gosi iwe ha n'elu sosha midia.

Onye na-ekwuchitere ọnụ Buhari bụ Femi Adesina, kwuru na ndị Naịjirịa ghọtaghiere ihe o kwuru.

Ihe Adesina kwuru akwụsịghị ndị mmadụ ikwu ihe dị ha n'obi.

"#LazyNigerianYouths" na-ewu

 Ọtụtụ n'ime ha gara n'ihu bido igosipụta ọrụ aka ha, ma na-ekwu na ha abụghị ndị umengwụ n'agbanyeghị na ala Naịjirịa adịchaghị mma.

Otu onye ọcha tinyere ọnụ ya n'okwu a.

Ụfọdụ kwuru etu ha si jiri aka ha zụọ onwe ha n'ụlọakwụkwọ site na mbọ ha na-agba.

Ụfọdụ kwuru na ha agaghị ebinyere Buhari aka n'afọ 2019

Otu onye ji okwu njakịrị gosi onye nwere ọrụsị ka na-eji ya arụ ọrụ

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ndị mmadụ ka na-etinye ọnụ n'okwu gbasara 'umengwụ' onyeisiala Naịjirịa kpọrọ ndị ntorobịa.


Ọdịnaya: Ndị Niger Delta na-ebe akwa na mmanụ agbidi emebichala ala ha

Ha kwuru na Shell na Eni wụfuru mmanụ ugboro iri na asatọ n'ime Niger Delta.

Ha kwukwara na Shell na Eni na-asị asị gbasara ugboro ole ha wụfuru mmanụ na mmiri Niger Delta.

Aziza Shell na Eni

Shell na Eni ekwuola na ebubo a abụghị eziokwu. Ha kwuru na oge niile mmanụ ugboro wụfuru, ha na-agba mbọ hicha ya.

Mana Amnesty International na-ekwu na ha anaghị ehicha mmanụ a n'oge. Ha mara atụ na otu oge Shell na Eni ji ụbọchị narị anọ na iri atọ were hicha mmanụ wụfuru.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Otu akpọrọ Amnesty International agwuala gọọmentị Naịjịrịa ka ha laghachị azụ na-nyocha ihe mere mmanụ agbidi wụufuru na mmirị Naija Delta.


Ọdịnaya: Ndị Nne Abatete

Isi okwu ha na nke 2019 bụ Ịkwado ụmụ nwaanyị maka nlekọta ezinaụlọ ha.

Onye isi ndị nne nke Odida Abatete bụ Ezinne Bridget Onwuka kwuru na ọ bụ ụmụ nwaanyị ji ụka nakwa ezinaụlọ ha.

Ọ rịọrọ ndị nne niile ka ha were oke ọrụ a Chineke tinyere ha n'aka kpọrọ ihe.

Oriakụ onwụka kọwara na ọ bụ ego ha na-atụkọta kwa afọ na nzụkọ Ọgọstụ ka ha jiri rụọ ụlọ fada nakwa ụlọ nzụkọ na-aga n'ihu n'Ụlọụka St Joseph Katọlik parish Odida Abatete, Abambra Steeti.

Onye isi ndị nne Abatete na Legọs bụ Oriakụ Jerome Odekpo kwuru na ozi ya nwere na nzụkọ Ọgọstụ 2019 bụ ka ndị nne kuziere ụmụ ha ndị nwaanyị na mmekọ nwoke na nwaanyị n'alụghị di na nwunye

abụghị ihunanya kama ọ bụ mmetọ anụ ahụ.

Ihe ndị nne a si ọtụtụ mba bịa gbakọta n'Odida Abatete mere gụịnyere ịgba egwu, nkuzi, ịmụ isi nri, imụ ime ncha, ịchụ nta ego nakwa ihe ndị ọzọ.

Nzụkọ Ọgọstụ na-aga n'ihu n'obodo niile dị n'ala Igbo ganye na ọnwa agafee.

Ndị Nne Ọdịda Abatete na nzụkọ Ọgọstụ 2019

Ndị Nne Abatete

Ndị Nne Abatete

Ndị Nne Abatete

Oriaku Jerome Odekpo, Onye isi ndị Nne Odida Abatete ngalaba Legọsụ

Ndị Nne Abatete

Ezinne Bridget Onwuka, onyeisi ndị Nne St Joseph Ọdịda Abatete

Kirie ihe nkiri a:

Kirie egwu ndị nne gbara n'ụkanne

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ụmụ nwaanyị Abatete, Anambra Steeti pụtara n'igwe iji mee mmemme nzụkọ ọgọstụ nke afọ a.


Ọdịnaya: Ndị PDP chọrọ ka Ikpeazu nọchite anya ha na ndọrọndọrọ ọchịchị gọvanọ Abịa steeti

Onye ntaakụkọ BBC nọ ebe a gụkọrọ akwụkwọ e ji mee ya bụ ntuliaka imeụlọ, kwuru na Ikpeazu nwetara vootu 1991 n'ime 2207 a tụkọtara.

Dịka o si gaa, a gụkọrọ akwụkwọ vootu ole a tụtara na ntuliaka imeụlọ ndị PDP Abịa steeti n'ọgbọ egwuregwu 'Umuahia Township stadium' ebe a nọ mee ya bụ ntuliaka.

A na-agbakọ ọnụọgụgụ ndị tunyere akwụkwọ ntuliaka

Ndị PDP nke Abịa steeti ji obiọma ha niile mee ntuliaka imeụlọ maka ịhọpụta ndị ga-eso zọọ ndọrọndọrọ nke 2019.

Dịka onye ntaakụkọ BBC Igbo si weta akụkọ, ndị ọnụ na-eru n'okwu na PDP Abịa steeti pụtara n'igwe ịhụ na ntuliaka a gara nke ọma.

Okezie Ikpeazu tụnyere akwụkwọ ntuliaka ya nke ga-eme ka ọ mara ebe ọ kwụ n'ịzọ ndọrọndọrọ nke 2019

Ndị dịka Omeiwu Enyinnaya Abaribe, Omeiwu Mao Ohuabunwa, T.A Orji na ndị ọzọ pụtara bịa tụnye akwụkwọ ntuliaka ha na ya bụ ọgbakọ.

Abaribe bụ omeiwu na-anọchite anya ndị Abịa Saụt n'ụlọomeiwu ukwu

Ohuabunwa bụ omeiwu na-anọchite anya ndị Abịa Nọt n'ụlọomeiwu ukwu

T.A Orji na-achọ ịzọ ọkwa ịnọchite anya ndị Abịa Sentralụ ọzọ na 2019, pụtakwara mee ntuliaka

Ka o si gaa n'Enugwu steeti

Akụkọ na-eru anyị ntị na-akọwa na PDP ahọpụtala Ifeanyi Ugwuanyi a na-etu 'Gburugburu' dịka onye ga-anọchite anya ha na ntuliaka 2019.

Ugwuanyi kelere ndị mmadụ maka ịhọpụta ya

Osote onyeisi ụlọomeiwu ukwu bụ Ike Ekweremadu kpọpụtara Ugwuanyi, ma jụọ ma o nwere onye ọzọ ha chọrọ ka ya na ya zọọ ya bụ ọkwa, ha sị mba.

E debanyere aha ya dịka onye ga-azọ ọkwa naanị ya.

Ndị niile gbakọtara n'ọgbakọ PDP kwenyere ka Ugwuanyi nọchite anya ha na ntuliaka 2019

Onye ntaakụkọ BBC kwuru na ndị PDP gbakọtara n'ọgbọegwuregwu Nnamdi Azikiwe (stadium) ji otu obi bịa.

Ụgbọala bu Ike Ekweremadu bịa n'ọgbọegwuregwu ebe e mere ntuliaka imeụlọ PDP

Nke pụtara na enweghi onye lụrụ ọgụ maọbụ baa mba.

Ụgbọala butere ndị otu PDP

Akụkọ ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Akụkọ na-eru BBC Igbo ntị na-ekwu na ahọpụtara Okezie Ikpeazu dịka onye ga-anọchite anya ndị PDP na ndọrọndọrọ ọchịchị 2019.


Ọdịnaya: Ndị Pati 'Democrat' na-achọ onye otu ha ga-ama Donald Trump aka.

Taa bụ 'Super Tuesday' ka ha ga-eme ntuliaka imeụlọ na steeti 14.

Onye ọbụla meriri ntuliaka a ga-agate aka na ndọrọndọrọ inweta akwụkwọ.

Ndị mmadụ na-ekwu na ọ bụ Bernie Sanders nwere ike ituru ugo.

Mana Joe Bide, nakwa Michael Bloomberg nwere ike imekwa ọfụma.

Onye ka ọ ga -abụ ya na Trump?

Akụkọ ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ịchụ nta vootu maka iso zọọ ọkwa onyeisiala mba Amerịka akpụrụla ọkụ n'ọnụ.


Ọdịnaya: Ndị Sawụtụ Afịrịka na-ebuso ndị si mba Afịrịka ndị ọzọ agha

Onyeisi otu ụmụ Naịjirịa bi na Sawụtụ Afịrịka bụ Adetola Olubanjo kwuru nke a.

Ihe a mere ọhụrụ a na-egosị na agha ndị mmadụ na Sawụtụ Afịrịka na-ebuso ndị Naịjirịa bi n'obodo ha.

Ndị uweojii na Sawụtụ Afịrịka ekwukwala na ihe ahụ mere bụ eziokwu ebe ha kwuru na e nwere ebe abụọ ndị a na-amaghị gbara ụgbọala ọkụ.

Ha kwuru na n'otu nime ụgbọala ahụ a gbara ọkụ, otu nwoke gbalahụrụ ha mana o merụrụ ahụ nke ukwuu dịka a kpọrọ ya ọkụ mana o mesiri nwụọ n'ụlọọgwụ.

Ogbugbu a na-abịa n'ihe na-erughi mkpụrụ ụbọchị iri e gburu ThankGod Okoro n'obodo Florida West Rand dị na Johanisbọg.

Ndekọ na-egosi na e gbuola ụmụ Naijirịa ruru mmadụ 117 na mba Sawụtụ Afịrịka kamgbe ọnwa Febuwarị afọ 2016.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

A gbaala nwa Naịjirịa ọzọ ọkụ n'obodo Rustenburg dị na mba Sawụtụ Afịrịka dịka igwe mmadụ ahụ a gbasịrị ụgbọala ya ọkụ.


Ọdịnaya: Ndị Senegal gosiri ndị Poland nkarị ka mba abụọ a zutere n'Iko Mbaụwa.

Mba ndị dị n'Afrịka kwụ Senegal n'azụ maka na naanị ha bụ ndị si Afrịka a na-emeribeghị kemgbe asọmpi a bidoro.

End of Twitter post, 1

Ha gbara n'ọgbọ egwuregwu nke Spartak na mba Rọshịa.

Ka o ruru nkeji 37, ndị Senegal nyere goolu mbụ ha ka Idrissa Gueye gbara bọọlụ kụrụ Thiago Cionek bụ onye Poland n'ahụ ma banye na poostu.

Na nkeji 60, M'Baye Niang gbakara neetị Szczesny, mere ka Senegal nweta goolu ha nke abụọ.

Goolu ahụ mara ezigbo mma ile anya maka etu bọọlụ si rute Niang si n'ọkara nke ha gbabata ma gbakaa neetị ka Szczesny gbapụtara ezi wee hapụ neetị ya ohere, na-enweghị onye na-eche ya.

Ka o ruru nkeji 86, onye Poland bụ Grzegorz Krychowiak, gbakara neetị ndị Senegal, iji sata otu.

Mana goolu o nyere emeghị ka ha na Senegal hara n'otu maọbụ nye ha mmeri.

Ndị na-agbara Senegal bọọlụ mechara gbawa egwu n'ọgbọ egwuregwu, ebe ndị na-akwado ha welitere olu n'abụ ha na-agụ.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Senegal mere ihe mba Afrịka ndị ọzọ na-emenwughị site n'iji goolu abụọ asatara otu merie mba Poland.


Ọdịnaya: Ndị Shia na-eme ngaghari iwe kemgbe 2015

Muftau Zakariya na-etinye ọnụ na-akụkọ ụlọ ntaakụkọ Punch dere sị na ụlọikpe ukwu n'Abuja kpebiri na ndị Shia so n'otu na-eyi obodo egwu - bụ nke Bekee kpọrọ "terrorist group".

Muftau Zakariya jụrụ; "ọ bụ gini mere gọọmetị erubehị isi mgbe ụlọikpe nyere iwu ka atụhapụ Ibrahim El-Zakzaky?"

Ọ jụkwara ma ọ bụzi iwu mmachi ha ka gọọmentị ga-erubere isi?

Ọ ga-kwara n'ihu kwuo na uche ya bụ na ihe bụ usoro gọomentị ji chọrọ ịmachị ha.

"Ya bụru na ha sị na anyi bụ ndị oyi egwu, ịmara na onye ọbụla bụ onye Shia bụ onye oyi egwu. Nke a metụtara ma ndị uweojii, ndị na-arụ ọru dị iche iche nakwa ndi so na gọọmentị bụ ndi Shia."

Mufta kwuru na imachi ha dịka imachi ngalaba ndị nke kraịst dika Catholic ma o bụ ndị Ama Jehova.

Zakzaky malitere otu IMN mgbe ọ bụ nwata akwụkwọ na Mahadum ABU

Okwu ịmachị otu a bidoro fegharịwa ka ha na ndị ọrụ nchekwa na akwakọ isi n'Abuja dịka ha na-eme ngagharị iwe maka okwu Ibrahim el-Zakzaky.

El-Zakzaky nọ n'aka gọọmentị kemgbe afọ 2015.

Ụlọ ntaakụkọ Premium Times dere ubọchị 22 nke ọnwa Jụlaị na gọọmentị na-ahazị ịmachị ya bụ otu.

Muftau Zakariya gara n'ihu kwuo na ụjọ adighị ha ma kwuo kwa na ha dị njikere inwu maka nzọpụta onyeisi ha ma na ajụ kwa gọọmenti etiti na ha enwere ụlo mkpọrọ ka ajide ndị otu ha ruru mmadu nde iri na atọ.

BBC gbara mbọ ịnwete ndị na-ekwuru gọọmentị ka ha kwuo ma atụmatu a akuko sị na o si ụlọikpe pụta ọ bụ eziokwu, mana Garba Shehu, Femi Adesina na Laulu Akade asaghị mgbe ekwenti ha dara.

Bashir Ahmad, bụ onye na-enyere Onyeisiala Muhammadu Buhari aka n'ihe banyere mgbasaozi agba ọhụrụ, gwara BBC na ya amaghị maka ya bụ atụmatụ.

Ngagharị iwe ndị Shia na-eme

"Anyi ka si Liberia bata. Ndị ga-ama maka ya bu ndị ọru ikpe."

Ya bụ, BBC ka na-eme nchọpụta ma akụkọ ọ bụ eziokwu.

Dika Muftau Zakariya sị na ndị Shia dị nkwadobe ime ike ha ma hụ na onyeisi ha pụtara, ihe ji agadi n'ukwu ka jikwa ya.

Ọtụtụ mmadu anwụọla site na ya bụ ngaghari iwe dịka ndị Shia na ndị ọrụ nchekwa na-akwakọ isi - N'ime ha bụ...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Onyeisi ndị otu Islamic Movement of Nigeria (IMN) nke Ọdịda Anyanwu nke Naịjirịa bụ Muftau Zakariya gwara BBC na akụkọ na gọọmentị chọrọ ịkpọ ha otu na-eyi obodo egwu adịghi amapụha obi.


Ọdịnaya: Ndị Shia na-eme ngagharị iwe kwa ụbọchị ka atọghapụ onyeisi ha bụ Ibrahim el-Zakzaky gọọmenti ji kemgbe afọ 2015.

Ọkụekwe otu a bu Ibrahim Musa gwara BBC na ndi otu ha na ndị DSS - bụ ngalaba ọrụ nchekwa Naịjirịa - mere nzukọ ịkpa maka ọgbagahra na-ada n'etiti ha mana okwu ha achịtaghị aja.

Ọ gakwara n'ihu kwuo na ya enweghi ike ikwu ihe mere okwu ha jiri gaa etu o si gaa.

Agbanyeghị nke a, BBC enweteghi akaebe nke ha na nzukọ a mere.

Ụfọdụ otu na-agba mbọ maka ikike dịri onye na-ekwu na ekwesịrị ime nchọpụta etu esiri gbuo mmadụ maọbụ mekpaa mmadu ahụ n'ọgbaghara ahụ.

Ha sị na ndị uweojii ji aka ike sowe ndị Shia mana ha na-agọ ụkwụ na aka.

Ụlọ ọrụ ndị ọrụ gbata gbata NEMA a gbara ọkụ n'ọgbaghara ndị Shia

Mmadụ 13 nwụrụ n'ọgbaghara a - Ndị Shia 11, otu onye uweojii nakwa otu onye ntaakụkọ sị Channels TV .

Gọọmentị na-ekwu okwu ịmachị ndị ofufe Shia mana ụfọdụ ndị ọnụ na-eru n'okwu sị na nke a abụghị ụzọ a ga-eji wụọ mmiri oyi n'ihe mere.

Ọgbaghara dara n’etiti ndị ofufe Shiites na ndị uweojii n’Abuja

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Dịka a ka na-ekwu maka ịkwa isi dị n'etiti ndị ofufe Shia bụ ndị akpọrọ Islamic Movement of Nigeria (IMN) na ndị nchekwa Naịjirịa, akụkọ na-apụta na ha na gọọmentị Naịjirịa kpara nkata maka etu a ga-eji tinye mma n'ọbọ.


Ọdịnaya: Ndị Shiite bụ ndị okpukpe dị na Islam, e ji onyeisi ha Ibrahim El-Zakzaky kamgbe afọ abụọ gara aga.

Ngagharị iwe ha bụ iji gwa onyeisiala Buhari ka a tọhapụ El-Zakzaky mana ngagharị iwe ha abụghịzị nke udo dị ọtụtụ ndị mmaọ̄ụ na twitter kwuru na ha na-emebi ụgbọala ndị mmaọ̄ụ ma na-ebutekwa

ọgbaaghara n'akụkụ Unity Fountain dị n'Abuja.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ihe onyonyo a Sunday Mgbor nọ Abuja sere site na mgbo ya gosiri ka ndị Shiite ji osisi eti n'ụgbọala ndị uweojii dxịka ndị uweojii ji gasị anyammiri achụsasị ha.


Ọdịnaya: Ndị Shiite na-eme ngagharị iwe n'Abuja

Ndị uweojii ji gasị anya mmiri na-achụpụ ndị mmadụ ndị na-eme ngagharị iwe na Unity Fountain dị n'akụkụ Transcorp n'Abuja.

A na-ele anya na ndị ahụ na-eme ngagharị iwe bụ ndị okpukpe Shiite na-achọ ka akpọpụtaz onyeisi ha bụ Ibrahim EL-Zakzaky bụ onye e ji kamgbe afọ abụọ.

Nke a na-abị dịka ndị uweojii kwuru na ha akagbuola ngagharị iwe niile ma nke bụ nke udo ma nke ndị na-abụghị nke udo n'akụkụ Unity Fountain dị n'Abuja.

Ndị ọnụ na-eru n'okwu katọkwara ihe ahụ ndị uwe ojii mere.

N'aka nke ọzọ, ọtụtụ ụmụ Naịjirịa n'igwe Twitter ekwupụtala etu obi dị ha na ya bụ ngagharị iwe.

Onye a kpọrọ Mr Aye Dee na twitter kwuru na ebe ọ bụ na ihe onyonyo pụtara gosiri na ndị Shiite ji okwute na-atụ ndị uweojii, ọ pụtara na ngagharị ha abụghị nke udo.

N'akụkụ nke ya, Kamal Abubakar kwuru ka ndị Shiite jiri nwayọ na-eme ngagharị ha n'udo ka ha nwe ike inweta ezigbo ọsịsa karịa iti ha ihe maọbụ e gbuo ha man̄ọbụ ha agaa nga.

Okafor Stanley kwuru na ya hụrụ ka ndị Shiite mebiri ọtụtụ ụgbọala ndị mmadụ oge ha na-eme ngagharị, o kwuru na ya anaghị emeziri ha ebere ọbụla.

Ndị agha Naịjirịa kpụrụ onyeisi ndị Shiite na Kaduna n'afọ 2015 dịka ndị otu ha na ndị agha Naịjirịa nwere ịma aka n'ihu nke butere ọnwụ ọtụtụ ndị mmadụ.

Ndị agha kwuru na ndi otu Shiite chọrọ igbu onyeisi ndị agha Naịjirịa bụ Tukur Buratai ebe ha gbochiri ụzọ ụgbọala Buratai na-agafe.

Akụkọ ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Akụkọ kwuru na otu onye anwụọla dịka ndị uweojii na ndị Shiite na-eme ngagharị iwe kwatara na Mọnde.


Ọdịnaya: Ndị Southampton ji ọkpụ goolu abụọ gbarie 'Stamford Bridge', gbanye ndị Chelsea ose n'anya.

Nwafọ Naịjirịa bụ Michael Obafemi bụ onye buru ụzọ gbakaa neetị na nkeji 31.

Obafemi, onye gbara naanị afọ 19 bụ mba Ireland ka ọ na-agbara.

Na nkeji 73, Nathan Redmond mezuru ya abụọ wee mee ndị Chelsea otiwere anya ahụ ụzọ.

N'aka nke ọzọ, Mikel Arteta malitere ije ya dịka onye nkuzi ndị Arsenal taa, mana o nwetaghị mmeri.

Arsenal na ndị Bournemouth gbara onye lawa onye lawa.

Dan Gosling nke Bournemouth nyere goolu na nkeji 35, mana Pierre Emerick Aubameyang sara ya na nkeji 73.

Arteta ga-eji nke a mata na ihe chere ya n'ihu n'otu egwuregwu Arsenal abụghị ọgụ nne na-agbara nwa ya.

Manchester United akụpịala ndị Newcastle

Marcus Rashford achakeela nnọọ ka ọkụ

Ọkpụ goolu anọ asatara otu ka ndị Manchester United ji tie ndị Newcastle mmọnwụ.

Marcus Rashford, Mason Greenwood na Anthony Martial nyere goolu anọ ahụ.

Martial nyere goolu abụọ ebe Matty Longstaff nyetaara ndị Newcastle otu goolu.

Paul Pogba so gbaa bọọlụ nke taa

Ihe kacha tọọ ndị Man Utd ụtọ n'egwuregwu nke taa bụ na Paul Pogba alọghachila.

Pogba agbabeghi bọọlụ ogologo oge n'ihi ahụ o merụrụ.

Mana Carlo Ancelloti ji mmeri wee malite ọchịchị ya n'Everton.

Everton ji otu ọkpụ goolu merie Burnley.

Crystal Palace jikwa ọkpụ goolu abụọ a satara otu merie West Ham, ebe Aston Villa meriri Norwich 1-0.

Akụkọ ndị ọzọ ga-amasị gị:

Ihe nkiri ga-amasị gị:

Christmas Message: Lee ka ndị a ma ama sị agba Ekeresimesi

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Taa bụ 'boxing day' adịghị ndị Chelsea mma n'ahụ dịka ndị Southampton kụwara ha anya n'azụ owere ha.


Ọdịnaya: Ndị Sịnetị a bụ nke onyeisi ha bụ Bukola Saraki bụ nke agba asatọ n'ime ọchịchị onye-kwuo-uche-ya

A gwara Idris ka ọ wuchịe n'ihu Kọmitti na-ahụ maka ihe gbasara ndị uweojii n'ụbọchị taa bịa kọwa ihe mere ojiri nupuisi na mkpebi ndị ụlọ ọmeiwu mere nke sịrị ya nwuchie ndị ọchị ehị ma kpụpụ ha ụlọikpee.

Ndị kọmitti a ga-akọwara ndị Sịnetị ihe ha kwupụtara n'abalị isii n'ọnwa febụrụwarị ka ihe ụzọ enwere ike ime gbasara ọnọdụ ahụ.

Cheta na ndị ụlọ ome iwu Sịnetị n'ọnwa jenụwarị nyere onyeisi ndị uweojii ịzụka abụọ maka ịchọpụta ma nwechie ndị na-achị ehị a na-enyoenyo nke gụrụ n'abalị abụọ gara-aga

Sịnetọ Joshua Lidani nke Gombe Steeti chetara ndị Sịnetị maka ọgwụgwụ oge ahụ enyere onyeisi ndị uweojii, kwuo ka a gwa Idris ka ọ wụchie n'ihu ha.

Onye onyeisi ndị Sịnetị bụ Bukola Saraki gosipụtara iwe ya n'ebe onyeisi ndị uweojii nọ, wee gwa ndị kọmitti na-ahụ maka ndị uweojii ka ha kpọ onyeisi ndị uweojii ka ọ wụchịe n'ihu ha.

Saraki kwuru, "Anyị ga-eme ka odo ndị nchekwa anya na ọkwa ndị Sịnetị nyere ndị nchekwa obodo abụghị ihe a na-eleda anya."

"Ndị Sịneti agaghị agba nkịtị ka ihe na-emebi n'obodo."

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ndị ụlọ omeiwu Sịnetị akpọla onyeisi ndị uweojii bụ Ibrahim Idris oku ka ọ bịa zara ọnụ ya n'ihe mere ọ nwụchibeghị ndị na-achị ahụ wakporo Steeti Benue ma gbuo mmadụ iri asaa na atọ.


Ọdịnaya: Ndị West Brom emereghị ha ebere dịka ha ji goolu ise chara acha asatara naanị abụọ merie ha n'azụ ụlọ ha na Stamford Bridge.

Chelsea buru ụzọ ghọrọ agụ mgbe ha nyere otu goolu na nkeji 27 e ji bido bọọlụ, mana West Brom ji iwe gaa ṅụọ akpụrụachịa wee bịa gwepịa ha ka ose a kwọrọ akwọ.

Matheus Pereira nyere goolu abụọ n'ime ihe na-erughi nkeji atọ e tinyekwuru tupu e gbuchie ọkara nke mbụ.

Callum Robinson mezuru ya atọ na nkeji 63 tupu Mbaye Diagne emezuo ya anọ na nkeji 68.

Ka ọ dị ka Chelsea ekuteturu obere ume, Mason Mount nyere otu goolu na nkeji 71 iji tinyetu ndị Chelsea ọchị n'ihu, mana Callum Robinson jikwa iwe hichapụ ọchị ahụ n'otu nkeji a tụkwasịrị na nkeji 90 e ji agbazu bọọlụ.

Mara na Chelsea dị mmadụ 10 gbazuo bọọlụ dịka a chụpụrụ Thiago Silva bụ onye egwu azụ ha na nkeji 29.

Mara na West Brom na-azọ isi onwe ha n'ogogo 19 na tebulu Premier League, ebe Chelsea ha sụrụ ka akwụ nọ n'ogogo anọ.

Naanị ụbọchị anọ ka Chelsea nwere izutetu ike tupu ha-ezute Porto n'asọmpi Champions League.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Chelsea ji akpa kpojuo goolu afọ n'ihe bụ mmeri mbụ ha na-enweta kemgbe Thomas Tuchel ji bụrụ onye nchịkọta ọhụrụ ha.


Ọdịnaya: Ndị a BBC Igbo gbara ajụjụ ọnụ kwuru na ndị niile na-akpata ihe ha na ezinụlọ ha na-eri n'ọdọụgbụelụ ahụ tipịara etipịa ugbua.

Agu Joseph bụ onye ọrụ Arik Airline sị na ihe na-efulahụ ha maka ya bụ mmechi karịrị akarị.

Ọ sị na ego kwesiri ịbatara ụlọorụ ahụ sịte na ndị na-aga Enugwu anaghịzị abata.

Joseph kwuru na a bụghị ya ka ọ dịịrị ikwu ego ole na-efulahụ ụlọọrụ ha maka ya bụ mmechi.

Onye ọzọ na-arụrụ Azman Air ọrụ bụ Benjamin Aluya Agboga sị na mmechị ya bụ ọdọụgbụelụ tinyere ha na nnukwu gbagharịa.

Agboga kwuru na ha na-agazị Asaba nakwa Owere iji gotere ndị ahịa ha akwụkwọ eji agba ụgbọelu.

Ọ sị na ahụhụ dị na ya karịrị akarị nke bụ na ihe na abatara aha erughị ka ahụhụ ha na-ata.

Agboga kwurukwara na-agbanyeghị na e kwere ha nkwa na a ga-arụcha ya bụ ọrụ n'ọnwa Disemba, mana ọrụ amalitebeghị ebe ahụ nke taa.

Mmadụ abụọ a kwetekwara na ọ ka mma imechi ya bụ ọdọụgbụelụ karịa na a hapụrụ ya ka ọ meruo mmadụ ahụ.

Kama ha rịọrịọ gọọmenti etiti ka ha bịa mezie ya bụ ọdọụgbọelu dịka ha kwere na nkwa.

Akụkọ ga-amasị gị:

Youths Talk: Gịnị ka ị ga-eme ma ọ bụrụ na inwe ohere ichi Naịjirịa?

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ndịọrụ ụgbọelu na-arụ n'ọdọụgbọelụ Akanụ Ibiam dị n'Enugwu na-akpọkụ gọomenti etiti ka ha mee ngwangwa ịrụzi ya bụ ọdọugbelu e mechiri kamgbe ọnwa Ọgọstụ afọ a.


Ọdịnaya: Ndị a bụ ụfọdụ ụmụnwaanyị nọ n'elu ihe ha na-eme n'ụwa niile gbasara ihe nkiri n'afọ 2018.

Mana agamnihu ha mkpụrụ ole bụ maka agwa ahụ ha?

Ụfọdụ ụmụnwaanyị isi ojii ekwuola na ndị dị ọcha n'ime ha na-aka aga n'ihu ọsịsọ maka ịkpa oke agwa.

Ịkpa oke agwa bụ ekworo megide ndị dị ojii na/maọbụ ịka meta ndị dị ọcha n'otu agburu ahụ nke ọma.

Ọ bụ otu ihe onye a ma ama bụ Lioness kwuru na ya gabigara.

Lioness kwuru na ya kwụsịrị ime ihe ya hụrụ n'anya ime maka ịkpa oke agwa

Ọ gwara Newsbeat na ọ kwụsịrị ịgụ egwu afọ asaa ma otu ihe so n'ihe o ji kwụsị bụ maka ekworo a na-ekwosa ya maka na agwa ahụ ya dị ojii.

"A$Rs [ndị na-achọ ndị nwere onyinye pụrụiche] ga-ekwu ihe dịka: 'Ọ kara ịka mma ma ọ bụrụ na ọ dị ọcha' - okwu ahụ enweghi dị m isi na ntị.

"Ama m ihe ha na-achọ ikwu, ọ bụrụ na m dị ọcha, akara m ịka gaa n'ihu.

"E bido na-agwa gị ụdị ihe kwa nkeji ọbụla, ma m bụ obere nwa oge ahụ, ọ masịghị chaa.

"M wee kwụsị ime ihe m hụrụ m'anya maka ndị mmadụ gara n'ihu na-ekwu maka agwa ahụ."

'Ohere ndị dị ọcha'

Okwu gbasara ịkpa oke maka agwa ahụ bolitere ọhụrụ oge Maya Jama kwuru okwu gbasara ya site n'okwu ọchị o kwuru na twitter n'afọ 2012 ebe o mara ụmụnwaanyị isiojii akaja.

Ụfọdụ ndị mmadụ na soshal midia na-ekwu na ya bụ onye na-arụ na Redio 1 bụ naanị ohere ndị dị ọcha bụ ihe nyere ya aka.

Nna Beyonce bụ Matthew Knowles kwuru na mbido afọ a na ndị isiojii dị ọcha na-aka ewu ewu.

O kwuru na nwa ya na-ewu nke ukwuu maka na ọ dị ọcha ma kwuo na onweghi onye na-akụ egwu a ma ama bụ onyeisi ojii pụtarala ma gbawa ụzọ n'afọ iri gara aga.

N'ime ụmụnwaanyị 68 ndị na-agụ egwu nọ n'isi ọnụọgụgụ ndị na-ewu ewu na Briten, mmadị 17 n'ime ha bụ ndị isiojii ma ọkachasị n'ime ndị ahụ dị ọcha.

(L-R) Beyonce, Sza, Raye, Rihanna, Cardi B, Ella Eyre, Kelli-Leigh na Stefflon pụtara n'ime ngụkọ egwu 10 na-ewu ewu kemgbe 2017

Kelli-Leigh onye nne ya bụ onye isiojii ma nna ya bụ onye ọcha rigoro n'ogo nke 10 n'afọ gara aga n'egwu James Hype a kpọrọ 'More Than Friends.'

O kwuru: "Maka ihe a na-amabeghi, ụzọ ka...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Rihanna, Beyonce, Cardi B, Stefflon Don, Maya Jama, Mabel, Zendaya na Adwoa Aboah.


Ọdịnaya: Ndị a mabụghị ndị ha bụ wakporo ma gbuo Uwa n'ụlọụka ndị  'Redeemed' dị nso n'ụlọ ha na Bini ebe ọ gara ịgụ akwụkwọ n'abalị.

Ndị uweojii nwụchiri ma kpụtụta n'ọha; Collins Uligbe,Mary Ade,Nelson Ogbebor,Akato Valentine, Tina Samuel na Nosa Osabohien maka ebubo aka ha ịdị n'ọnwụ nwata nwaanyị ahụ na-agụ 'Microbiology' n'Uniben.

Collins Uligbe, onye kwuru na ọ bụ Mary Ade, onye nwe Ulọ ebe bụ  sị "Onye nyere anyị otu nde Naijiria iji gbuo Uwa ma were ịchafụ aka fichara ọbara ya ga-enye onye dunyere anyị ọrụ."

Ọ gbakwara akaebe na Oriakụ Ade nyere aha gbuo nwata ahụ n'ihi na okwuru na nwata ahụ bụ ezi nwata, naụlọụka ha na-akpọ ya n'ihe niile ha na-eme.

O kwuru na ọ bụ igwe e ji emenyọ ọkụ(fire extinguisher) ya ya jị kụọ Uwa ugboro ugboro.

Nosa Osabohien bụ onye zụrụ ekwenti Uwa bụ ihe ndị uweojii ji nweta ndị gburu Uwa kwuru na ya zụrụ ekwentị ahụ N17,000.

Cheta na e dinara Uwa n'ike ma kụọ ya ihe hapụrụ ya n'ọnụ ọnwụ n'abalị iri na atọ nke ọnwa Mee, afọ 2020, ebe ọ nwụrụ n'ụlọọgwụ 'University of Benin Teaching Hospital' n'Abalị iri atọ na otu  ọnwa ahụ.

Ngagharịiwe sochiri ọnwụ ya dịka ndị ọnụ na-eru n'okwu nakwa  otu ụmụnwaanyị kpọrọ oku ka a chọta ndị gburu ya ma taa ha ahụhụ dịka iwu si dị nke gbalitere mụọ onyeisiala Muhammadu Buhari inye ntuziaka ka a chọta ndị gburu Uwa.

Ihe ụmụ Naijiria na-ekwu maka mnwụchie a nwụchiri ndị a

Ụfọdụ ụmụ Naijiria dịka Wendy toro ndị uweojii maka "ike ha kpara."

Ụfọdụ nddị ọzọ dịka Omoluabi kpọrọ oku ka ndị uweojii gaa n'ihu kpụpụ ha ụlọikpe.

Ụmụnwaanyị Igbo ekwuola ihe ha ji mee ngagharịiwe n'Edo steeti gbasara Uwa Omozuwa

Ụmụakwụkwọ na-eme ngagharịiwe maka ọnwụ Uwavera

Onyeisi ndị Women Aid Collective (WACOL) bụ Joy Ezeilo ekwuola ihe mere ha jiri buru ngagharịiwe gawa Edo steeti ịdọnyere ezinaụlọ Omozuwa nakwa ụmụnwaanyị niile n'ụwa gbaa gburugburu ukwu maka agha ana ebuso mpụ mwakpo ụmụnwaanyi.

Ezeilo sị na "mwakpo anaghị akpa oke. Ka o si metuta onye ukwu bụ ka o si metuta onye nta".

O sị na ọ bụ maka ya kpatara ha jiri rịọ nkwado ndị Actionaid nakwa nke...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Aka ndị uweojii Edo steeti akparala mmadụ isii a na-enyo n'aka ha dị n'ọnwụ Vera Uwaila Omozuwa, nwa mahadum 'University of Benin.'


Ọdịnaya: Ndị a nwuru ebe ha na-azọ onye ga-ebu ụzọ nata otite mmanụ nsọ a kpọrọ "Blessed oil" dịka onye ọrụ gọọmentị si kwuo.

Nke a mere mgbe onyeisi nchụaja bụ Pastọ Boniface Mwamposa nke ụlọụka 'Arise and Shine Ministry Tanzania' wụpụrụ mmanụ ọ kpọrọ mmanụ nsọ n'ala.

Mmanụ a nke ọ sị ga-agwọ imirikitimi ọrịa, mere igwe mmadụ jiri sọkọta isi na-azọ onye ga-ebuzọ rụrụ mmanụ nsọ a.

Igwe mmadụ a ji ụkwụ zọgbuo mmadụ iri abụọ n'ime ebe ọtụtụ ndị ọzọ merụrụ ahụ.

Anya hụrụ ka o si mee gwara ndị ntaakụkọ AFP na ọ dịka ebe a tụpụrụ nkịta ọkpụkpụ n'ala.

Ọ sị na ndị mmadụ zọrọ onwe ha ụkwụ na-enweghi obi ebere, na e nwekwara ndị ji mpi aka na-akpọ onwe ha.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ihe ruru mmadụ iri abụọ nwụrụ ebe iri na isii merụrụ ahụ n'ụbọchị Satọde 1, Febụwarị 2020 n'oge ofufe Kraịst n'ogboegwuregwu dị na mpaghara ugwu Tanzanịa.


Ọdịnaya: Ndị a wakporo obodo Gudumbali dị na Guzamala nke Borno steeti n'ụtụtụ taa, chufuo ndị agha nọ n'ebe ahụ ma kpachie ọgbe ha.

Ndị agha ọdịnala gwara ndị ntaakụkọ AFP na ihe ruru mmadụ asatọ nwụrụ na mwakpo aahụ emere.

Boko Haram ji zi ụmụagbọghọ awakpo ndị mmadụ

Mwakpo na-abịa dịka gọọmenti kpọrọ oku ka ndị niile achụpụrụ lọghachite n'obodo ha.

Onye ọrụ ọchịchọ obodo Guzamala kwuru na mwakpo a bụ eziokwu ma kwuo na ndị jizi ọchịchị obodo ahụ ugbua.

Otu onye ọrụ nchekwa onye agha kwuru ndị a bara n'elekere asatọ nke abalị ụnyaahụ ma gbasuo ndị agha egbe rute n'isi ụtụtụ taa, bụ nke mere ndị agha jiri gbaa ọsọ.

O kwuru na ọ maghị mmadụ ole ha gburu na mwakpo ahụ.

Onye obodo akpọrọ Musa Ari kwuru na ọ bụ ndị agha ka ndị Boko Haram a bịara ịwakpo na ọ bụghị ndị bi n'obodo.

Ari kwuru na ọ bụ mmadụ asatọ ka ha gburu bụ ndị na-agara ndị agha ozi.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

N'ime elekere ole na ole ndị agha ụgbọelu Naịjirịa kwuru na ha gbasara ndị Boko Haram nọ n'ime ọhịa Sambisa, ndị Boko Haram pụtara n'ike ma wakpo obodo ọzọ.


Ọdịnaya: Ndị afọ nrị nille ma na agwa na-edozi ahụ ma na enyere aka n'ihe gbasara ahụisiike.

O nweghị etu ọbụla ị ga-esi sie agwa ka ọ hapụ ịtọwa ntị.

Ị ma na e nwereike ighe agwa eghe, ma ọ bụ kwọchaa ya ka ọ bụrụ flawa e jizi eme ihe dị iche iche.

Ngwa weta oche, nọrọ ọdụ ka-anyị zọpụ njem ka ị mara ihe agwa ji bụrụ sawam maka nri oriri.

Gịnị ka agwa na-enye n'ahụ?

Lekwa etu agwa na anụ ọkụkụ siri dịka dị na nwunye

Onye ọbụla na-eri agwa nke ọma na-agbatị ndụ ya. Nkea bụ maka na ihe agwa nwere ọtụtụ ihe dị n'ime ya na-edozi ahụ.

Ụfọdụ n'ime ihe ndịa na-edozi ahụ gunyere  Kalori, purotin, abụba, Kọpa, zịnkị, potashium, Vịtamin B6 na ọtụtụ ihe ndị ọzo na-edozi ahụ.

Mana n'ụzọ ọga-adị mfe, lekwa etu agwa si edozi ahụ

Agwa na-enyere aka maka ọnye chọrọ ịta ahụ. Nkea bụ maka na onweghị oke abụba nke na-ebute ibu.

Nke abụọ bụ na agwa na-enyere aka maka mgbarị nrị maka na o nwere fịba.

Ọzọ bụkwa na ọ na-edozi obi maka na ọnweghị oke abụba nke mere na onye na-erikarị ya anaghị arịa ọrịa obi.

Lee ụzọ dị iche iche e si esi agwa

Agwa agwọrọ agwọ

Agwa bụ nrị na-amasị ndị Igbo.Ụzọ esi eri agwa ndị mmadụ kachamara bụ agwa agwọrọ agwọ.

Enwere ike ịji ọtụtụ ihe ndị ọzọ rie agwa mana ọtụtụ n'ime nri ndịa na-ebido n'agwa agwọrọ agwọ.

Ufọdụ na-akpo agwa na achịcha bụ kwa ezigbo enyi

Ihe eji esi agwa agwọrọ agwọ

Negodi agwa agwọrọ agwọ nwere 'Visa'

Etu e si esi ya

Akara

Akara, achịcha na akamụ na-aga serere

A si na nwata na-ata akara na-ata ego ya. Echetara m mgbe mmadu bụ nwata ọ na-abụkari ụtụtụ ụbọchị sunde ka a na-enye anyị akara.

Akara na-akacha atọ ụtọ mgbe ọ di ọkụ ọkachasị mgbe ị ji achịcha ata ya nke ụfodụ ndị na-akpọ 'Burger' ndị be anyị .

Biko arachakwala ekwentị gị

Ufodu na eji kwa akamụ ma ọ bụ garị erị akara.

Mana kedu etu e si esi akara?

Maị Maị

Hewu! Nke a na-atọba n'ụmị.

Maị maị bụ nri mmadụ nwere ike iri mgbe ọbụla nakwa ebe ọbụla.

Ị nwere ike iji ihe gunyere akwụkwọ nri, komkom igwe, komkom mmiri ara ehi, 'Foil' were kechie ya.

Ụfọdụ ndị dọkịta ahụike na-ekwu na akpa wakịrị wakịrị...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Onye ọbụla nrị na-amasị ma na agwa bụ asa na nrị. Eziokwu agwa bụrụ nwaanyị ọ ga-abụ asa dị egwu. Otụtụ nrị eji agwa esi nke mere na ị jụọ mụ, m ga-asị gi na agwa bụ oyoyo na nrị.


Ọdịnaya: Ndị agbara Ezenwaanyị na-efe Imo Awka, na agbara ya egwu mmụọ bụ Opu-Eke iji kelee ya maka onyinye onyere ha

Mmemme "Opu Eke, Imo Awka" bụ ụbọchị ụmụnwaanyị na-efe Imo Awka ji enye ya onyinye maka nchekwa ya n'afọ gara aga.

Ha na ekwe ya nkwa, yọkwaa ya arịrịọ ngozi maka afọ ọhụrụ nke ha na-abanye.

Lee etu o si gaa ka BBC Igbo tụrụ ụkwụ ebe ahụ n'ụbọchị nke mbụ:

Content is not available

End of Facebook post, 1

Content is not available

End of Facebook post, 2

E mere emume a ụbọchị abụọ tupu ọ bịa n'isi njedebe.

N'ụbọchị nke abụọ, ndị nmmadụ pụtara n'igwe iji bịa nwere obi aṅụrị dịka emume a na-aga.

Ezenwaanyị na-efe Arụsị Imo Awka.

Na ya bụ obi arụsị ahụ nke a na-akpọ "Ọrụrụ Imo Awka" ndị Ezenwaanyị dị icheiche kpụtara ya bụ arụsị ehi, ebune, ji nakwa onyinye ndị ọzọ.

Ndị pụtara ịkiri mmemme Imo Awka

Nke a bụ iji gosi obi ụtọ ha na ebe arụsị Imo Awka nọ nke ha na-akpọ nne ha.

Nwaekemezie Onwudinjo, Aka na-akụ Opu-Eke na mmemme Imo Awka.

Naanị out nwoke na-akụ ya bụ opu Eke, ọbụkwazị naanị onye Eze nwaanyị tozuru etozu, nọrọ na mmụọ ka ya na arụsị Imo Awka ga-agbakọ Opu Eke ya.

Akụkọ ga-amasị gị

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ka mgbe otu Udi uka mmemme dị iche iche juputara n'Awka iji kelee o Awka maka nchekwa ochekwabara ha ya na ịza ha ekpere mgbe niile.


Ọdịnaya: Ndị agbataobi ya na-etu ya "Honourable na-eghe akara" maka na Ugbochinyere na-apụta n'elekere isii nke ụtụtụ ghechaa ma ree akara ya tupu ọ gawa ịrụ ọrụ 'councilor' ya n'okpuruọchịchị Nnewi North n'elekere itoolu nke ụtụtụ kwa.

Ugochinyere kọọrọ anyị etu ọkwa councilor si ruo ya aka n'ụzọ dị iriba ama. Gere ya n'uju n'ihe nkiri a.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Agbanyeghị na Ugochinyere Eze, bụ nwaanyị na-eghe akara, abụrụla 'Councilor' n'okpuruọchịchị Nnewi North dị n'Anambra, ọ ka na-eghe akara ya.


Ọdịnaya: Ndị agha Naijiria na-alụ agha na ndịda-owuwa anyanwụ ịkwụsị ndị Boko Haram

Gọọmentị etiti Naịjiria ji maka ichili aka a, tinye ụbọchị jenụwarị iri na ise n'afọ ọbụla maka ncheta ndị nwụrụ n'agha maka Naịjiria.

Ha na-echetakwa ma ndị agha ka dị ndụ na ezinaụlọ ndị nke nwụrụ anwụ.

Ụbọchị Fraide tupu emee ncheta a, ndị alakụba na-enwe ekpere juma'at. Sụnde, ndị ụka emee ekpere n'ụlọ ụka.

Na ụbọchị mmemme ncheta, onye isi ala, osote ya, ndị dị mkpa na gọọmentị etiti na ndị isi nche dị iche iche na Naijiria ga-atụkwasị ahịhịa akpara-akpa n'ụkwụ ihe akpụrụ akpụ n'anọchite anya ndị agha nwụrụ anwụ edepụtara aha ha, n'Abuja.

End of Twitter post, 1

Na gburugburu steeti iri atọ na isii dị na Naịjiria, ndị isi na ndị isi ndị nche ga-agbakọkwa tụkwasị ahịhịa n'ụkwụ onye agha akpụrụ akpụ, iji gosi 'onye agha a na-amaghị aha ya.

A na-agba egbe ugboro iri abụọ na otu, gba nkịtị ka otu nkeji gafee ma hapụ kpalakuku ka ọ felie, iji gosi udo.

Onye isi ala ga-abịa nyochaa nche nke nsọpụrụ (guard of honour) nke ndị agha ga-edowe ebe ahụ.

Onwere akara a na-eyi n'uwe ndị gọọmentị etiti na-ewepụta; a na-ere ya were ihe erepụtara ji tinye aka ịkwado ndị agha lara ezumike nka.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Afọ iri anọ na asatọ agafeela kamgbe ndị agha Naịjiria na ndị agha Biafra chiliri aka elu ma kweta ịkwụsị ọgụ agha obodo (civil war) nọ na-achọ ịdọsa ndịnotu mba Naijiria.


Ọdịnaya: Ndị agha Naijirịa anwụchiela ndị isi otu Boko Haram iri.

Ọnụ na-ekwuchitere ndịagha bụ Aminu llIyasu kwuru nke a n'akara Twitter ha na satụde, na ha nwuchịri ndịa n'ụbọchị Tụzde dịka ha na-agba ọsọndụ maka mwakpo ndị agha na awakpo ha na mpaghara Gwoza.

Aha ndị a aka kpara bụ ShettimaMustapha Umar, Abba Buji, Alhaji Bukar Madu-(KAHID - Onye Boko Haram ọkwa ya dịka nke 'Brigadier General' ndịagha), Ali  Hassan (Ukọchụkwụ ha), Alkali Laminu, Bukur Mustapha, Buba Umaru (Eji 'Black Uhuru' mara) ,Madu Nosobe, Mustapha Hussaine na Umar Jeddum.

End of Twitter post, 1

Ha niile si n'ọpkuruọchichị Bama dị na Borno steeti.

Nwunye Onyeisiala Naijirịa bụ Aisha Buhari

Ọ gara ezumike na mba Ingland.

Nwunye onyeisiala Naijirịa bụ Aisha Buhari awuchiela na Naijiria n'ụtụtụ a dịka ọ gara ezumike na mba Ingland.

O soro dị ya gaa mba Saudio Arabia maka haji, ebe ha sitere gawa London, Ingland.

 Ebe ahụ ka ọ nọrọ nwee ezumuike.

Ụfọdụ ndi nwunye gọvanọ biakwara sị ya nnọọ na ọdọ ụgbọelu nke Nnamdị Azikiwe dị na Abuja.

O kwukwara n'akwụkwọ ọ depụtara na ya enwela ike i ji bido ọrụ maka nkwalite ahuike ụmụaka, ndị nne na kwa ndị ọzo na arịa ahụ na Naijirịa.

N'Anambra steeti

Emume 'World Space Week' n'Anambra Steeti.

Mịnịstịrị na-ahụ maka Teknụzu na Naijirịa etoola Anambra steeti dịka ọkachasị n'ihe gbasara Sayencị na Teknụzụ.

Ọ bụ mịnịsta na-ahu maka Teknụzụ bụ Ogbonnaya Onu kwụrụ nke a na emume 'World Space Week' ma rịọ ka ụmụakwụkwọ tinye ụchụ na agụm akwụkwọ .

N'Ofesi

Ndị agha Burkina Faso awuchiela na mpaghara ebe mkpamkpa a kpara

Akwa arịrị na-ada na Burkina Faso dịka ndị ana amaghi ndị ha bụ banyere n'ụlo ndị ofufe Alakụba were gbuo mmadụ iri na ise ebe mmadụ abụọ merụrụ ahụ.

Onweghị ndị pụtara kwuo na ọ bụ ha kpara mkpamkpa a kama a na eche na ọ bụ ndịagha ọgụ Jihad kpara ya bụ mkpamkpa.

N'Egwuregwu

Ndị nkwadọ Super Eagles ga-apụta n'Agege Stadium mgbe ha na ndị Togo ga-ezute.

Ndị otu super Eagles nọ na Naijirịa na-achọ ọkpu goolu atọ ha ga eji gbapụ ndị nke Togo maka Ntozu asọmpị 'African Nations...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ndịagha Naijirịa anwụchiela mmadụ iri ha sị bụ ndị isi otu Boko Haram soro wakpo obodo ndị di na okpụrụ ọchịchị Gwoza nke Borno steeti  n'afọ 2014.


Ọdịnaya: Ndị agha Naijịrịa na-eme karị emume ngosi ike ma ọbụrụ na okwu ndị aruala

Ajụjụ ọtụtụ mmadụ  na-ajụ bụkwa kedu ihe emume putara ma ihe mere eji nwere aha anụmanị n'eyi egwu mara ha.

Onye agha Naijirịa lagoro ezumike nka akpọrọ Abdusalami Ganiyu gwara BBC na-eweputere ya bụ emume ngosi ike iji we kwado nchekwa ọdịnala.

O sị na ihe ndị a ka-eji mara emume ngosi ike ndị agha Naijịrịa akpọrọ 'operation cat race',nke ebidogoro na Benue,Taraba na mpaghara ugwu Hausa di icheiche.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ọbụzighị ihe ọhụrụ na ndị agha Naijiria na-eji emume ngosi di iche iche eyi ndị arụrụana egwu n'ala Naijirịa.


Ọdịnaya: Ndị agha Naịjiria nyere ndị nche obodo aka ịchọta ozu ndị mmadụ

Ndị nche obodo na ndịagha Naịjirịa ebupula ozu ruru iri anọ na ise n'obodo Gwaska ebe ndị omekome wakporo Birnin-Gwari ọzọ.

Agbakwara ụfọdụ ụlọ obibi ọkụ ma na-atụ egwu na a ga-achọta ozu ndị ọzọ n'ọhịa.

Ebe ọzọ na Naịjirịa.

End of Twitter post, 1

Ihe iru uju emetụtala ndị uweojii ka mmadụ ise ndị uweojii nọ n'ọzụzụ nwụrụ n'ihe mberede okporoụzọ.

Mmadụ ise a nwụrụ ka ụgbọala ha ji eme njem nwuuru ọkụ n'okporoụzọ Kano-Zaria ka ha nọ na-alaghachi ebe obibi ha.

Akụkọ kwuru na ha chọrọ ịlaru ụlọ maka ọbere ezumike ha nwetara n'ụlọakwụkwọ tupu ihe mberede a emee.

Na Mba ofesi,

Ide yiri nke a burukwara ụgbọala n'afọ 2017

Ide mmiri sitere n'oke mmiriozuzo emerụọla mmadụ isii ahụ na mba Turkey.

Ide a burukwara ụfọdụ ụgbọala ma mebie ọdọ ahịa dị icheiche n'isi obodo Turkey bụ Ankara.

Enweghị onye nwụrụ n'ime ide a.

N'Egwuregwu,

Otu Cardiff city na-eme emume mbugo ha na Premier Lig

Ka a na-ahazi ọkwa Premier League maka imechi asọmpị ahụ, ka a na-ahụkwa ndị mmeri na ndị emeriri.

Cardiff City esonyela na ndị a ga-ebuba n'ọkwa Premier League ugbua, ebe otu bọọlụ Birmingham meriri Fulham

Gee nkeji anyị na mgbede a:

Akụkọ ga-amasị gị ị ga-achọ ikọ taa niile

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Akụkọ ndị dị mkpa n'abali a: Egburu ọchụ na Birnin Gwari ọzọ.


Ọdịnaya: Ndị agha Naịjirịa ekwuola ọtụtụ oge na ha gburu Shekau

Ihe nkiri ndi BBC wetara gosiri ka ndị agha Naịjirịa na-aga nso n'ebe Shekau nọ n'ime ọhịa Sambisa dị na ọwụwa anyanwụ ugwu Naịjirịa. Mana, ka ha nọ na njem a, ha nwetere iwu ka ha kwusi.

Boko Haram mechara wakpo ndị agha a, nke ha jiri ụgbọala entinyere ogbunigwe mee.

Ndị agha asaa si Kameruun na Naịjirịa nwụrụ na mwakpo a.

Tupu ndị agha gbakọrọ ọzọ, Shekau were ohere ahụ gba ọsọ.

Otu onye so ndị a na-akpọ 'Civilian JTF' na asụsụ Bekee, so ndị agha Naịjirịa na njem ahụ kọwara ndị BBC.

Ndị agha Kamerun so ndị agha Naịjirịa ebuso Boko Haram agha

"Shekau gbara ọsọ hapụ iko ya, Kọmputa ya, uwe ya na atụ ya na egbe ya n'elu okpokoro ya.  Ejim anya m hụ nke a."

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

BBC enwetela ozi na Naịjirịa gbochiri njem agha iji nwuchie onyeisi ndị otu na-eyi ndụ egwu bụ Boko Haram bụ Abubakar Shekau.


Ọdịnaya: Ndị agha Naịjirịa na-ebuso Boko Haram agha, mana ndị Boko Haram Kpọrọ ekwo nkụ

Onye bụ osote onye na ekwuchitire ndị agha Naịjirịa na ngalaba nke 'Operation Lafiya Dole' bụ Kọnel Onyeama Nwachukwu kwuru na Maiduguri na ndị agha Naịjirịa nọ ọrụ na Sambisa nwụchịkọrọ otu onyeisi Boko Haram ma tọhapụ mmadụ atọ ha jị eji.

Ihe ọzọ ndị agha jidekwara bu ụgbọala na nnukwu egbe na mgbọ ndị Boko Haram jị akpa ike.

End of Twitter post, 1

Ha gbukwara ndị agha Boko Haram ụfọdụ mgbe ha na ekpocha ọdọ Boko Haram ha kpọrọ 'Sabil-Huda' di n'ime ọhịa Sambisa.

Konel Nwachukwu kwuru na ndị agha Naịjirịa abụọ merụrụ ahụ ka ha nọ ọrụ a.

Nwachukwu sị na ndị agha Naịjirịa bidoro ịbuso ezumezu Boko Haram akpọrọ 'CAMP ZAIRO' agha nke a na Frịde, agbanyeghị na ogbunigwe ndị Boko Haram niri n'ala mebiri ụgbọala ha ji alụ ọgụ ahu.

Konel Nwachukwu kwuru na ha nwetere otu ogbaatumtum, igwe abụọ, ọkọrọtọ Boko Haram ato, igbe ise nri oka di n'ime ha, egbe AK47 otu, na ihe ndị ọzọ dị icheiche.

Ndị nwe ụmụakwụkwọ Boko Haram nwụchịkọrọ sị na ndi na efu dị mmadụ otu nari na ise.

Cheta na Boko Haram na akpa ike na gburugburu ọwụwa anyawụ dị icheiche. Na ịzụụka gara aga, ha wakporo ụlọ akwkwọ dị na Dapchi na Yobe steeti we nwụchịkọrọ ihe ruru ụmụakwụkwọ otu nari na ise.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ndi agha Naịjirịa nọ na-ebuso ndị ọmekataraihepụụjọ a na-akpọ Boko Haram agha na ọwụwa anyawụ ugwu Naịjirịa na-akọwa na ha gburu ndị Boko Haram ise na ọhịa Sambisa.


Ọdịnaya: Ndị agha Naịjirịa no na-ebụso Boko Haram agha na ugwu mmalite anyanwu Naịjirịa

A mara ndị a ikpe n'ụlọịkpe ndị agha dịna Kainji nke Naịja Steetị bụ ebe a nọ kpe ikpe a.

Otu onye ngwọrọ ọrụ ya  bụ inye aka tọrọ ụmụaka Chibok 200 na 2014 so n'ime ndị ga-aga ụlọ mkpọrọ afọ 15.

Ụmụ Chibok ndị atughapụrụ

Nke a bụ mbụ a na-ama onye aka sọ na ntọro ụmuakwụkwọ Chibok ikpe.

Ụlọikpe a tọhapụrụ mmadụ abụọ n'ime ndị a maka enweghi ihe a ga-eji ma ha ikpe.

Gọọmentị Naịjirịa si na ha ji ihe karịrị mmadụ puku 6 bu ndị eche na ha bu ndị Boko Haram na ebe di icheiche na Naijirịa.

Na Ọktoba 2017, ha tụrụ mmadụ 45 mkpọrọ afọ 31.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ihe rụrụ mmadụ 20 bu ndị otu oyi ndụ egwu Boko Haram ga-aga mkpọrọ n'ime ọtụtụ ndị ekpere ikpe.


Ọdịnaya: Ndị agha Syria na-achọ ka ha merie ndi ekweghịekwe na-ebuso ha agha

Ndị agha gbara obodo Douma, bụ obodo kachasi na Eastern Ghouta okirikiri ma kebie obodo ọzọ na mpaghara ahụ.

Mwakpo ndị agha Syria mere n'ọwụwa anyanwu Ghouta kewara obodo ahụ ụzọ atọ ugbua.

Gọọment Syria bidoro ibuso ndi ekweghiekwe n'ọwụwa anyanwu Ghouta agha n'ọnwa Febụwari nke afọ a.

Mwakpo ha na eme dị ha mkpa maka na ha sị na ndị ekweghiekwe na Syria si ebe ahụ agbapụ ogbunigwe jee Damaskọs, bụ ebe nọ gọọmenti n'aka.

Otu ndị na elebanye anya n'ihe na-eme na Syria bụ ndị a na-akpọ "Syrian Observatory for Human Rights" (SOHR) sị na ndi agha gọọment Syria jizi ihe ruru ọkara mpaghara ọwụwa anyanwu Ghouta kamgbe ha malitere mwakpo ebe ahụ.

Ndị United Nations ekwuola na ha ekweteghị maka ogbunigwe gọọmenti Syria na-atụ ga ọwụwa anyanwu Ghouta, maka ha sị na ọ bụ ita ndị bi ebe ahu ahụhụ.

A na-ebo ndị agha Syria ebubo na ha na egbu ndị nkiti na mwakpo ha na-eme, mana ha si na ihe he na-eme bu izọpụta mpaghara ahụ, bụ ebe fọrọ na ndị ekweghiekwe ji na Syria.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ndị agha Syria ekebiela ọwụwa anyanwu Ghouta bụ ebe ndị agha ndị na-ekweghịekwe na Syria nọ ụzọ atọ.


Ọdịnaya: Ndị agha anwụchiela Bobrisky

Aka ndị agha NAijria akarala Bobrisky na Rịvas steeti.

Nke a na-eme na erụghị otu abalị  Gọvanọ Nyesom Wike bụ aka na-achị Rivas steeti nyechara ntụziaka inye onye ọbụla gbara ama etu aga esi nweta Bobrisky nde naira 30.

Ọ bụ Wike gbara ama na a nwụchiri Bobrisky na  nzụkọ ya na ndị ndu obodo Rumuolumeni na obi gọọmentị na Pọtakọt.

Bobrisky Gokana bụ otu onye otu nzuzo na-akpa ike nke a na-eno na aka ya dị n'ogbugbu otu onye ọrụ gọọmenti welitere isi na obodo Choba dị na steeti ahụ.

N'otu aka ahụ, Idris Okuneye nke a ma ama  dịka Bobrisky ekwuola n'akara Ịnstagram ya na ọ bụghị ya bụ onye omekome  gọvanọ Rịvas na-achọ ka a nwụchie.

" Ekele dịrị Chukwu na abụzị m nwaanyị."

Ahụrụ achụsala ndị omeiwu

Onyeisi ụlọomeiwu nyere ntuziaka ka agba ikuku isi ọma

Ndọrịtaụka maka ịhe gbasara ọdọ ahịa bụ ihe gbosara n'ike n'ụlọomeiwu mba Kenya dịka isi ahụrụ kpọrụrụ na nsonso.

Otu onye omeiwu bụ Julius Gaya sịrị, "Onyeisi ụlọomeiwu, otu onye n'ime anyị anyụọla ahụrụ isi gbarụọ ikuku. Ama m onye mere ya."

Mana onye ọ tụrụ aka  gọrọ isi onwe ya sị, " Ọ bụghịkwa m. Agaghị emeli ụdị ihe n'ebe ndị ogbo m nọ."

Onyeisi ụlọomeiwu bụ Edwin Kakach nyere ntụzịaka ha agbasa ọgbakọ ha nwoke ka ihe na-esi kwụsịlata may nye iwu ka agba ikuku isi ọma n'ụlọomeiwu ahụ.

Kwụọ nde naịra

Ụlọikpe dị na Legọs enyeela onye bụbu onyeisi ụlọọrụ Inec bụ Maurice iwu ikike iji ego dị otu ijeri naịra na ndị akaebe abụọ gbapụta onwe ya.

Ụlọọrụ EFCC kpụpụrụ Iwu n'ụlọikpe n'ụbọchị Tọzde n'ihi nrụrụaka ego dị otu ijeri naịra na ọma abụọ.

N'akụkọ yiri ibe ya;

Ụlọọrụ EFCC ekwuola na ha adịla njikere ịkpụpụ ọkaiwu Atiku Abubakar na nwanne ya nwoke n'ụlọikpe mpupu ego dị nde dọla abụọ.

Ọnụ na-ekwuru ụlọọrụ a bụ Tony Orilade gwara BBC Igbo na ndị a ga-awụchi n'ụlọikpe na-egbughi bịa zara ọnụ.

Onyeisiala Buahri alala Daura

O mebeghi otu izuụka Buhari si Amerịka ebe ya na Donald Trump nwere ọgbakọ lọta.

Onyeisiala Buhari alala n'obodo ya bụ Daura, Katsina Steeti maka emume Salah ga-amalite ụbọchị ụka ebe nwunye ya...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:


Ọdịnaya: Ndị agha ji ụfọdụ ụgbọelu drone enyocha ebe ndị ha na-ebuso agha nọ

Ndị agha Naịjirịa ekwuola na ndị agha Boko Haram ji ngwa agha akpọrọ drone na teknụzụ dị iche iche abata agha ugbua.

Ha kọwara na ihe a bụ ihe mere ọtụtụ ndị agha Naịjirịa na-anwụ n'aka ndị Boko Haram ugbua.

Ha kwukwara na ndị Boko Haram nwere ọtụtụ ndị agha sị mba ofesi soro ha n'ilụ agha.

Ndị agha ole nwụrụ n'ezie?

Ndị agha kwuru n'ime nwakpo a niile mere, ndị Boko Haram gburu ndị agha Naịjirịa ruru 23 nakwa ndị agha ọzọ ruru 31 bụ ndị meruru ahụ.

Onye nyere ndị Boko Haram drone?

Ha kọwara na ugbua ha na ndị ala Chad na-agba mbọ ịhụ na Boko Haram enweghị ohere ị nwakpo ha udi nwakpo ahụ ọzọ.

N'ime akwụkwọ ozi ha zipuru ndị ntaakụkọ, a kọwara site ụbọchị 2 ruo 17 nke ọnwa Nọvemba, ndị Boko Haram nwakporo ndị agha Naịjirịa n'obodo Kukawa, Ngoshe, Kareto na Gajiram na Borno steeti.

Mana okwu ndị mmadụ kpụ n'ọnụ ugbua bụ nwakpo awakporo ha n'obodo Metele n'ime Borno steeti.

Nwakpo Metele wuru ewu makana ihe nkiri gosiri etu ndị Boko Haram si gbuo ndị agha Naịjirịa pụtara n'elu soshal midia.

Ihe nkiri a gbawara ọtụtụ mmadụ obi.

Akụkọ ndị ọzọ ga-amasị gị

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:


Ọdịnaya: Ndị agha ka na-ebuso ndị agha iyi egwu dị iche iche agha n'ala Naịjiria

Atụmatụ a ga-eme na mpaghara di iche iche na Naịjirịa mana aha ha dị iche iche.

N'Ọwụwa Anyanwụ ha ga-eme Egwu Eke n'Abịa, Anambara, Ebonyi, Enugwu na Imo.

N'etiti Ugwu (Benue, Nasarawa, Kogi, Taraba na Kaduna) ha nwere nke ha kpọrọ Ayem Akpatuma.

Na Ndịda Naịjirịa na Ọdịda Anyanwụ (Akwa Ibom, Rivas, Cros Riva, Delta, Edo, Legọs na Ogun) ọ bụ nke akpọrọ "Crocodile Smile".

Ndi agha sị na atụmatụ ndị a bụ iji nye aka maka nchekwa ka ha ji eme ihe a.

Ha kwukwara na atụmatụ nke a kpọrọ "Operation Positive Identification" bụ nke ha na-eme na mpaghara Ugwu maka ndị oyi egwu bụ Boko Haram na IS ga-emechaha gazuo Naịjirịa niile..

Ihe 'Operation Positive identification' pụtara bụ na mmadụ niile na-eme njem maọbụ ndị bị n'obodo ga-egosi akwụkwọ njirimara tupu ha agafee mgbochi ndị agha tinyere n'okporo ụzọ.

Akwụkwọ njirimara a nwere ike ịbụ nke "National Identity Card", "Voters Registration Card", "Drivers License", "International Passport" maọbụ ihe ọzọ nwereike igosi onye mmadụ bụ.

Ha kwuru na atụmatụ a amịtala mkpụrụ na mpaghara ugwu

Ọ bụ ngalaba ndịagha nke 2, 6, 81 na 82 ga ahazi nke a.

Ha kwuru na atụmatụ a ga-ebido n'abalị asaa nke Ọktoba ruo abalị iri abụọ na anọ nke Disemba n'ebe dị icheihce.

Ndị agha Naijirịa gakwara n'ihu gwa ndị Naijiria nille ha atụla ụjọ ma ha hụ ndị agha, ndị nchekwa ndị ọzọ maọbụ ụgbọala eji alụ agha n'okporo ụzọ.

Ha kwukwara na ha ka dị njikere ichekwa Naijiria.

Ha kpọrọ nke mpaghara ugwu 'Ayem Akpatuma'

Cheta na ọ bu n'ọnwa Sepụtemba nke afọ 2017 ka ndị agha sitere n'ikike "Egwu Eke" were wakpo Afaraukwu bụ obodo Nnamdi Kanu nke mere ka ọ gbapụ na Naịjirịa.

Ma rụo taa, ndị obodo Afaraukwa ka na-akọ akụkọ mkpamkpa ndị agha kpara n'obodo ha oge ahụ.

Akụko ga-amasị gị:

Ihe nkiri ga-amasị gị:

Ọka mmụta Boniface Igbenehue

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ndị agha Naijirịa si na ha adila njikere imalite atụmatụ nkwado ọrụ ha kpọrọ Egwu Eke n'Ọwụwa Anyanwụ.


Ọdịnaya: Ndị agha ka na-ebuso ndị agha iyi egwu dị iche iche agha n'ala Naịjiria

N'akwụkwọ ozi onye nkwuchiteọnụ ndịagha bụ Brigadier General Texas Chukwu bipụtara kọwara na ndị Boko Haram wakporo obodo ahụ n'abalị ụbọchị 7 ọnwa Sepụtemba iyi ndị mmdụ egwu.

End of Twitter post, 1

O kwuru na ndị ọchị ehi ahụ kwechiri ịpụ mana ndịagha Naịjirịa emehirị ha ebere cha cha ebe ha merụrụ ha ahụ dị egwu.

Onyeisi Command Sector 3 ndịagha bụ General Uwem Bassey kelere ndị agha ahụ maka ịnapụta obidi ahụ n'aka ndị Boko Haram ma gwa ndị obodo ka ha gbado anya ma na-emekw ihe dịrị ha na-atụghị ụjọ.

Cheta na ndịagha Naịjirịa eteela ha na-aluso ndị oyi egwu Boko Haram agha mana a chụọla ha ọsọ.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ndị agha Naịjirịa awuchiela ma busokwa ndị Boko Haram agha n'obodo Gudumbali dị n'okpuru ọchịchị Guzamala na Borono stetti.


Ọdịnaya: Ndị agha ka na-ebuso ndị agha iyi egwu dị iche iche agha n'ala Naịjiria

Ndị bi na-ebe akpọrọ Jiddari Polo na Maiduguri kwuru na ha na-anụ ụda egbe oge ikpe ekpere bidoro n'abalị a.

Ha kwukwara na obi amapuola ọtụtụ mmadụ bi na mpaghara ebe ahụ.

Ndị ntaakụkọ AFP kwuru na ndị agha Boko Haram jiri nnukwu ngwa agha bata na bee ndị agha Naịjirịa n'ike, maka ị zọpụta ndị otu ha ndị agha Naịjirịa jichiri n'ebe ahụ.

O nwebeghi ihe ndị agha Naịjịrịa gwara ndị ntaakukọ ugbua maka ihe a n'eme na Maiduguri.

Ndị ochịehi na ndị ọrụ ụgbo na-enwe nnukwu esemookwu

N'akụkọ yiri ibe ya, egbuola mmadụ 27 na Benue steeti ma sunye ọkụ n'ụlọ ekpere ndị otu alakụba abụọ.

Ihe a bụ ogbugbu ịji kwụghachị ụgwọ ndị ụkọchukwu abụọ uka Katolik na mmadu 16 ndị ochịehi jii egbe gburu n'ụbọchị ole na ole garaaga.

Ndị isi obodo ihe a mere ekwuola na ha ga-elị ndị nwụrụ taa.

Ndị uweojii kwukwara na udo alaghachịala azụ n'obodo ahụ.

Akụkọ ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Akụkọ na-eru anyị ugbua na-ekwu na ndị agha Naịjirịa na ndị agha Boko Haram na-ebuso onwe ha agha ugbua n'obodo Maiduguri na Borno steeti.


Ọdịnaya: Ndị agha ka na-ebuso ndị agha iyi egwu dị iche iche agha n'ala Naịjiria

Nke a bụ ugbo anọ e wepụrụ onyeisi Lafiya Dole n'ime ọnwa iri na anọ, nke ndị ma maka ya kwuru bụ maka mwakpo ndị Boko Haram wakporo ndịagha na nso nso a.

Ike a ndị Boko Haram malitere na-akpa bu ihe nwereike imetụta Muhammadu Buhari na ntuliaka nke ga-eme n'ọnwa Febụwarị nke afọ na-abịa.

Cheta na imeri Boko Haram so na nkwa Buhari kwere mgbe ọ na zụọ ọchịchị n'afọ 2015.

Agha a na-ebuso Boko Haram abanyela afọ iri, mana nsogbu sitere n'ime ya pụta, ọkachasi nke metụtara ndị mmadụ na mpaghara Naịjirịa agha na-eme, adịghị ka ihe chọrọ ịkwụsị.

Mana nhazigharị a, nke e mere Major General A.M. Dikko onyeisi Lafiya Dole, bụ nke ndịagha chere na ọ ga-eme ka olileanya onyeisi agha Naịjirịa bụ Lieutenant General Tukur Buratai bụru ihe a hụru n'anya.

Akụkọ nhazigharị a pụtara n'ozi ndiagha Naịjirịa zipuru.

Ha ekwụghị ihe mere Rogers Nicholas, bu onye ndụ Lafiya Dole kemgbe ọnwa Decemba nke afọ gara aga mana ndịagha a gbara ajụjụọnụ kwuru na obi adịghị Buratai mma maka mwakpo Boko Haram wakporo Borno na Yobe na mbido ọnwa.

"Na Yobe, otutu ndịagha anyị nwụrụ, otutu ngwa agha furu. Mwakpo a bu mkparị n'ebe onyeisi anyị nọ, ọ na-eche na ọ bụ mmeghe site n'aka nkwado anyị," ụfọdụ ndịagha kwuru.

Gọọmentị Buharị nọ na-ekwu kemgbe Disemba 2015 na e meriela Boko Haram n'atụmatu Bekee kpọrọ 'technically'.

Mana, mwakpo ebibeghị ka ndị oyi egwu a kpọrọ Islamic State of West Africa na Bekee ka ji ala na gbụrụgbụrụ Lake Chad.

Ndị ochịehi na ndị ọrụ ụgbo na-enwe nnukwu esemookwu

Na ebe ọzọ na Naịjirịa, mwakpo na-eme n'etiti ndị ọchị ehi na ndị ọrụ ụgbọ egbuola mmadụ karịa nke Boko Haram gburu n' afọ a, dịka otu International Crisis Group kwuru.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ndịgha Naịjirịa ahazigharịala ndịisi Lafiya Dole, bụ atụmatu ha ji ebuso Boko Haram agha.


Ọdịnaya: Ndị agha malitere agha Ọsọ Nwamba n'ọnwa Feburuwari afọ 2018

Ọtụtụ anwụọla site n'ọgbaghara a tụmadụ na Benue, Taraba, Plateau n Enugwu steeti.

Ndị mmadụ na-ekwu na gọọmenti etiti anaghị etinye uche n'ihe gbasara ọgbaghara a nke gbugoro ọtụtụ ndị mmadụ.

Nke a kpatara gọọmenti eiti jiri nye ndị agha Naịjirịa iwu ma ziga ha na steeti ndị dị n'etiti Naịjirịa ka ha bido agha a kpọrọ "Ọsọ Nwamba" iji chụọ ndị na-akpa mkpamkpa ndị ahụ ọsọ ụkwụ eru ala.

Mana agbanyeghi na ndị agha nọ n'obodo ndị ahụ, mkpamkpa ka na-akpa ebe ndị ọchịehi ka na-egbu ndị mmadụ ma ọgbaghara ka na aga n'ihu.

Otu onye BBC gbara ajụjụọnụ bụ Gideon Nyom bi n'ọkpụrụ ọchịchị Guma na Benue steeti kwuru na ndị agha agbanweghị ọnọdụ ihe na-eme na steeti ahụ.

N'okwu ya; "Otu ihe anyị chọpụtara site n'agha a ndị ọchịehi a na-ebuso anyị bụ na o nwere ebe ha si abịa akpa mkpamkpa ahụ, ha mesịa ya, ha ala."

"Ọ bụrụ na ndị agha ebibighi ebe ahụ ha si abịa, anyị agaghị enwe udo."

Mana ihe na-agbagoju ndị mmadụ anya bụ na ndị agha na gọọmenti etiti na-ekwu na ha nọ n'elu nsogbu a mana ọ dịka enweghi agamnihu ọbụla.

Onye kọmishọna ndị uweojii na Benue bụ Fatai Owoseni kwuru na onweghi ihe ha nwere ike ime ebe ọ bụ na ndị agha Naịjirịa nọ na Benue steeti mana ndị ọchịehi ka na-ebuso ha agha.

N'okwu ya; "Naanị nwanne unyaa ka e gburu mmadụ iri abụọ na anọ n'Omusu dị n'okpuru ọchịchị Ọkpọkwu dị na steeti Benue."

"Otu ezinaụlọ gwụrụ agwụ n'ime mmadụ 24 a e gburu gunyere nwa ha a mụrụ ọhụrụ, gịnị ka mmadụ nwere ike i kwu n'udi ihe a?"

Owoseni kọwara na kemgbe ndị agha gara na steeti ahụ, e nwere ọtụtụ ndị ọchịehi bidoro ị bata na ya.

O kwuru na ọ bụ ezie na gọọmenti Benue kwụ ndị agha Naịjirịa na-azụ, ha agaghị ekwu na ndị agha na-akwado ndị ọchịehi mana naanị ihe ha chọrọ bụ ka ogbugbu a kwụsị.

Gọọmenti Benue Steeti ga-elikọta ndị nwụrụ na mwakpo ndị a na-eche na ha bụ ndị ọchịehi wakporo Omusu, nke dị n'Edumoga dị na gọọmentị obodo Okpokwu nke Steeti ahụ na mgbede Mọnde.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ọgbaaghara dị n'etiti ndị ọchụehi na ndị ọrụugbo na steeti dị icheiche na Naịjirịa abụrụla ihe ọtụtụ ndị mmadụ kpụ n'ọnụ.


Ọdịnaya: Ndị agha na mba ahụ si n'ozi ha ziri n'igwe onyonyo kwuo na ha ewerela ọnọdụ na mba ahụ.

Ha kwuru na ndịagha ga-anọ n'ọchịchị afọ abụọ iji nọchi anya ndị mmadụ ma mee uche ha ka ha sị chọ ya.

Ihe ọzọ ha kwuru n'ụdị nkọwa bụ na "ndị ogbenye ka dara ogbenye, ndị ọgaranya ka bụ ọgaranya"

Akụkọ si na Sudan pụta n'ụtụtụ kwuru na a na-anụ ụda egbe ugbua na mpaghara ahụ.

Nke a mere na ndị mmadụ na-agbagharị ịchọta mkpuchi n'ebe dị icheiche.

Tupu nke ahụ emee, ndị hụrụ ebe ihe mere gwara BBC na ndịagha agaala n'ụlọọrụ otu nọ n'ọchịchị na-ezu ihe.

"Anyị na-eche ozi dị ukwu gbasara ọchịchị anyị" ka otu onye gwara onye ọrụ AFP nọ ebe ihe na-eme.

O gafeela elekere anọ kemgbe ndịagha kwere nkwa na ha ga-ezi ozi gbasara ya bụ ọkwa ọchịchị na Sudan.

Otu nwaanyị agbarala aka nwa n'ọgbaghara Sudan

Ndị nọ ebe ihe mere kwuru na ụfọdụ ndị agha bịara gboo ọgụ dịka ndị ọrụ nchekwa na ndị na-eme ngagharịiwe kụkọrọ isi na Khartoum,isi obodo Sudan.

Ndị agha gbalịrị ịchụsasị ụgbọala na-agba ndị mmadụ na-eme ngagharịiwe egbe na ikuku anyammiri(tear-gas).

Ndị a na-akpọ oku ka onyeisiala Sudan bụ Omar al-Bashir rituo n'ọchịchị.

Onyeisiala Bashir wezụgara iwu ala ahụ nakụkụ n'ọnwa Februwarị

Bashir, onye banyere ọchịchị afọ ịrị atọ gara aga jụrụ inye ohere ka ọchịchị ọzọ bata.

Ndị na-eme ngagharịiwe gbagara ọsọ n'ogige ndị agha ụgbọmmiri dịka egwu dị n'etiti ndị agha.

An army vehicle passes protesters near the military HQ on Monday morning

Dịka ndị ọrụ gọọmenti siri kwuo, mmadụ asaa anwụọla kemgbe Satode ọgbaghara ahụ bidoro.

Ihe mere n'abalị ụbọchị ụka

Ngagharíiwe e mere úbóchí Satóde mere n'ótú obodo mepere emepe na Sudan

Otu onye so mee ngagharịiwe gwara BBC na ụgbọala na-agbakasị ndị na-eme ngagharịiwe  egbe na ikuku anyammiri dịka ka ha gbakọrọ na Khartoum.

Mgbe nke a mere ndị agha gbara nkịtị maka ha nọkata  gboo ọgụ site na ịchụsasị ndị ọrụ nchekwa.

Gịnị na-ese?

Ihe buteburu ngagharịiwe bụ oke ọnụ ahịa ihe na-ada n'ahịa mana ugbua ndị mmadụ na-akpọ oku ka onyeisiala ha gba alukwaghịm.

Akụnaụba Sudan...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Akụkọ na-eru anyị ntị ugbua bụ na ndịagha ewepula onyeisiala mba ahụ bụ onyeisiala Omar-Al-Bashir.


Ọdịnaya: Ndị agha si Chad, Naịjirịa na Cameroon na-ebuso ndị Boko Haram agha

Ihe a mere na ime obodo dị na Lake Chad.

Onyendu ndị na-akọ azu na Borno Steeti bụ Abubakar Gamandi siri na egburu ndị a maka ha na enyere ndị agha Naịjiria aka n'ịchọ ụmụakwụkwọ a nwụchịrị na Dapchi na ọnwa gara aga.

Mwakpo a ejiri gbuo ndị a mere na ala miri gara okirikiri a na-akpọ Tudun Umbrella n'ime Lake Chad, bụ ebe Naịjirịa, Chad na Cameroon nwere ụsọ.

Onyesisala Naịjirịa bụ Muhammadụ Buhari sị na ya na-agba oke mbọ ka a hụ na ụmụakwụkwọ a ndị Boko Haram tọọrọ laghachitere.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Akụkọ na pụta site ụwụwa anyanwụ ugwu Naịjirịa na ekwu na ndị omokome a na-eche na ha bu ndị Boko Haram egbuola mmadụ ise bụ ndị na-akụ azụ na Lake Chad.


Ọdịnaya: Ndị agha ụgbọelu Naịjirịa atụọla ogbunigwe ma gbuo ndị na-eyi ndụ egwu dị iri abụọ n'obodo Yanwari na Mashema nke Zamfara steeti.

Ọnụ na-ekwuru ndị agha ụgbọelu bụ Ibikunle Daramola bu onye zipuru ozi banyere mwakpo a.

Minista na-ahụ maka ọkụ bụ Babatunde Fashola ekwupụtala na ọkụ Latrik Naịjirịa na-ewepụta ugbua dị megawatt puku asaa

Fashola gara n'ihu kwuo na ministri ya arụọla ọrụ pụtara ihe n'ime afọ atọ gara aga kama na-enwere ọtụtụ ihe ka fọdụrụ.

Na mba ofesi,

Ndị Nọt Korịa nwalere ọtụtụ ngwaagha nuklia ha n'afọ 2017

Akụko ndị nchekwa United Nation wepụtara ụnyaahụ na-egosi na mba Nọt Korịa ka na-aga n'ihu na mmepụta nakwa orire ngwaagha nuklia.

Dịka ọ dị ugbua mba Nọt Koria ekwubeghi ihe ọbụla banyere akụkọ a ma ọ bụ eziokwu, ka ọ bụ asị.

N'egwuregwu,

Ụmụafọ Naịjirịa gụnyere Blessing Okagbare, Joy Udo-Gabriel, Tobi Amusan na Rosemary Chukwuma atụrụla ugo ọlaedo n'ọsọ relay n'egwuregwu atiletiks na-eme n'Asaba.

Ebe Semenya nke mba Saụt Afrịka maburu ọlaedo nke ya n'ọsọ mita narị anọ.

Ihe nkiri nke taa

Peter Obi siri Ndigbo teta n'ụra.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:


Ọdịnaya: Ndị aha ha pụtara na ha nwere ike ibu isi a la n'afọ gụnyere nwa afọ Tekno, Davido, Falz nakwa Simi.

Lee ụfọdụ ndị aha ha dị na ndị nwere ike ibu isi ai ahụ laa n'afọ 2020:

Nke kachasị amasị ndị na-ekiri (Headies' viewer's choice)

Ndị a  nwere ike irite ya nturuugo onye akachasị ele egwu ya:

1. Davido

2. Omah lay

3. Burna Boy

4. Falz

5. Fireboy DML

6. Mayorkun

7. Dj Neptune

8. Wizkid

 Ndị batara ahịa egwu ọhụrụ (Rookie of the year):

Ndị a tipụtara egwu mbụ ha nwere ike irite ya:

1. Olakira

2. Alpha p

3. Jamopyper

4. Zinoleesky

5. Bad boy timz

"Best pop single"

Na ndị tipụtara egwu 'pop', lee ndị nwere ike irite nturuugo:

1. Billionaire - Teni

2. Nobody - Dj Neptune feat. Joeboy & Mr. eazi.

3. Lady - Rema

4. Fem - Davido

5. Joro - Wizkid

6. Skeletun - Tekno

Egwu ọkakibe nke afọ a (Song of the year):

Na ndị tipụtara egwu ọkachamma n'afọ, lee ndị nwere ike imeri:

1. Fem - Davido

2. Nobody - Dj Neptune feat. Joeboy & Mr. eazi

3. Joro - Wizkid

4. Mafo - Naira Marley

5. Duduke - Simi

Ndị tipụtara egwu gbaliri (Next rated):

A na-atụ anya na otu n'ime ndị a ga-emeri:

1. Tems

2. Omah lay

3. Oxlade

4. Bella Shmurda

Otiegwu kachasị nke afọ a(Artiste of the year):

Otu n'ime ndị a ga-ebu isi ahụ laa:

1. Burna boy

2. Davido

3. Wizkid

4. Mayorkun

5. Tiwa savage

Nzere "Songwriter of the year"

Ndị so na ndị nwere ike inweta nzere  onye egwu o dere kachasị mma gụnyere:

1. Simisola Bolatito Ogunleye (Simi - duduke)

2. Adedamola Adefolahan (Fireboy DML - dreamer)

3. Damini Ogulu (Burna boy - way too big)

4. Stanley Omah Didia (Omah lay - bad influence)

5. Sadiq Onifade (Wurld - ghost town)

6. Adekunle Kosoko (1 milli)

Aka ochie n'agụmegwu(Hall of fame):

Nkwanyere ugwu pụrụ iche:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Emume nturuugo "Headie" atụnyela n'ụkwụ, oge e ji ama mbe na abọ nke bụ oke n'ihe gbasara  ndị tipụtara egwu na-amasị ọha.