Ọdịnaya: Mana ihe ihere so ya anaghị ekwe ndị mmadụ pụta jụọ ase maọbụ nata ọgwụgwa maka ya.

Ihe ọzọ sokwa bụ maka etu e si ahụta ndị ọrịa a na-arịa n'obodo site n'ileda ha anya maọbụ ịkparị ha.

Anyị jụrụ otu dọkịnta aha ya bụ Henry Eze nke kọọrọ anyị ihe na-akpata ọrịa a, etụ ị ga-esi nyere onwe gị aka nakwa ihe ndị ịkwesighị ime.

Lee ihe ọ gwara anyị na mpe mpe ya.

Ihe ndị na-eme ka mmadụ baa onwe mamịrị n'akwa gụnyere ihe ndị a

Ọrịa akpa mamịrị

Ị ba mamịrị n'elu akwa nwereike ịbido site n'ọrịa akpọrọ "Uniary Tract Infection' maọbụ ọrịa ọbụla metụtara akpa mamịrị ọbụla.

O kwukwara na ọ na-arara ndị ahụ ahụ ị jidete mamịrị ha ma n'ehihie mgbe ha mụ anya.

Mmerụ ahụ n'ọkpụkpụ azụ

Ihe ọzọ na-ebute ya bụ mmerụ ahụ metụtara ọkpụkpụ azụ nke Bekee kpọrọ "Spine".

Nke so ya bụ ọrịa kansa si ebe ọzọ n'ahụ gbasaa rukwe n'ọkpụkpụ ahụ.

Mmegbu maọbụ mmerụ ahụ n'ụbụrụ isi

Ndị gabigara ahụhụ, mmegbu maọbụ ndị  merụrụ ahụ n'uburu so agabiga ịnyụ mamịrị n'akwa.

Ọ na-emekarị mgbe ha banyere n'ọnọdụ Bekee kpọrọ "catatonic" nke pụtara na echiche ha ga-alaghachi dịka mgbe ha dị n'ụmụaka.

Ọ pụtara na ha ga na-aba mamịrị dịka ụmụaka.

Ndị na-aṅụ ọgwụ ike na mmanya ike

Ọtụtụ ndị ntorobịa na-arịa isimgbaka, na ọrịa dị icheiche n'ihi oke ịṅụ ọgwụ ụkwara maka 'kpoli ndụ'

O kwuru na ndị okenye na-aṅụ ọgwụ ike nwereike ị na-aba mamịrị n'akwa maọbụrụ na ha ṅụchaa ya bụ ọgwụ

O kwukwara na  ndị na-aṅụ mmanya ọkụ nwereike ịba mamịrị n'elu akwa maọbụrụ na ha akpachaghị anya.

Ihe ndị ịkwesighị ime ndị na-agabiga ihe a

- Akwụsịla ha ịṅụ mmiri n'ihi na ịchọrọ ịbelata mamịrị n'akwa kama ṅụọ mmiri ịkwesiri n'ụtụtụ nakwa ehihie

- Mamịrị na-akpa ha, ha nyụọ ya ozugbo ozugbo kama ijide ya.

- Akpọla ha aha ọjọọ maọbụ tie ha ihe iji mee ka ha kwụsị ya.

Eze kọwara na ịnye ndị a nkwado ga-enyere ha aka nwee obi siri ike na ha ga-akwụsịnwu ya bụ ihe.

Etu ị ga-esi nyere onwe gị aka

Nwaanyí na-ehi úra

Ihe mbụ Dọkịnta Eze kwuru bụ ka onye ọbụla ihe a na-eme gaa hụ dọkịnta ha n'ihi na o nweghi ihere dị na ya.

Ihe ọzọ ịnwereike ịme bụ

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ịba mamịrị n'elu akwa bụ otu ọrịa ndị mmadụ na-eche ndị mmadụ ọ metụtara echiche dị ukwu.


Ọdịnaya: Mana ihe kachasị mee ka egwu ya pụọ iche bụ ngwa egwu oji akwalite ya.

Ọ sị na uche ya bụ na o dị mkpa ị hu na omenala Igbo bụ ihe digidere.

Gee ya nti n'elu:

Akụkọ ndi ọzọ ga-amasị gị

Mana ihe kachasị mee ka egwu ya pụọ iche bu ngwa egwu oji akwalite ya.

Ọ sị na uche ya bụ na o dị mkpa ị hu na omenala Igbo bụ ihe digidere.

Gee ya nti n'elu:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Egwu Chinyere Ifechukwu na-eju isi ozi, ọkachasị etu osi erotere mmadụ egwu ifo a na-agụ na nwata.


Ọdịnaya: Mana kedụ ihe ndị gbasara ahụike nwereike ime ka ya bụ nsori kụọ ingin tụmadi n'ebe ụmụnwaanyị nọ?

Dọkịta na-ahụ maka ihe gbasara ime ahụ nwoke na nwaanyị bụ Gabriel Ogah kwuru na nsori anaghị amasị ụmụnwaanyị sitere na pasenti iri atọ ruo pasenti iri ise.

Lekwa nsogbu anọ ọ gwara anyị nwereike ike ime ka nwaanyị gbajọ nsori.

1) Ndatu mmụọ

Dọkịta Ogah kwuru na ọtụtụ ihe dịka enweghị obi ụtọ maọbụ echiche gbasara ihe dị icheiche ọ na-agabiga nwere ike ime ka nwaanyị kwachapụ nsori.

Ihe ọdachị a gụnyere enweghị ego, ihe ndị na-amasị ya maọbụ ụfụ ahụ.

2) 'Hormonal Imbalance'

Nke a na-esite n'ọnọdụ ahụ. Dọkịta Ogah kwuru na ihe dịka nwaanyị na anaghị ahụzi nsọ ya ga na-enwe ntachị ọtụ maọbụ ọtụ kpọrọ nkụ nke ga-eme na onye nke ya kpọ oku maka nsori ọ gbajọ ya.

Dr Ọgah kwuru na ụmụagbọghọ nwere orịa n'ike, maọbụ ihe na-agbakasi ha ahụ dịka ọtụ basara abasa (wide vagina) nwere ike ha agaghị ekwe enye onye nke ha nsori.

3) Oria Ọtụ

Ihe osise iji gosipụta nwaanyị nọ na nsọ

Nwaanyị na-arịa ọria ọtụ ndị a agaghị ekwe nwoke rịbanye n'ọtụ ha.

Dọkita Ogah gụpụtara ọrịa ndị a dịka igba ọbara n'ọtụ, akpa mamịrị na-ehi ehi maọbụ akpa nwa si n'ike ayọpụta.

4) Ọrịa echiche

Nke a na-atọ ọchị mana nwanne eziokwu dị n'ime ya.

Dọkịta Ogah kwuru na nwaanyị di ya ji ezigbo ego anaghị eche ka arịọ ya maka nsori mana nwaanyi na-eche maka ego o ga-eji gbo mkpa dị iche iche na-akpa ya ga gba ọsọ nsorị.

O kwukwara na nwaanyị nwere echiche maka ụfụ nsori na-enye ya maka ọtụ ya tachiri atachị agaghị emepe ụkwụ ya mgbe ọbụla onye nke ya chọrọ isuturu ya.

Ọnọdụ ndị a abụghị ebe ụwa jedebere makana ọgwụgwọ dị.

Dọkịta Ogah kwuru na ọgwụgwọ nke mbụ bụ ị ga-ahụ dọkịta ma anya ọria nke na-arịa onye.

Nke abụọ bụrụ ọgwụgwọ nwoke igbali rụta n'ọrụ ihe ndịa ahụ nwereike ime ka nwaanyị ya chekasịwa echịche ma o na-eri nsori.

N'okwu ya , ego di, ihe niile na ga siriri werere, nwoke na nwaanyị ga-an apia ọkụ mgbe ọbụla mana ọ bụrụ na ihe ndịa adịghị, ihe nsori ga-adị ha ka akụkọ Mike Ejeagha.

Akụkọ ga-amasị gị:

Ihe nkiri...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Mmekọrịta nwoke na nwaanyị na-atọwa ntị ma ihe niile dabaa ọfụma.


Ọdịnaya: Mana kedụkwanụ ka ị nwere ike isi gwa enyi gi na ọnụ ya na-esi isi ka ọ ghara ịdị ka ị na-akparị ya akparị?

Lee ihe ndị ntorobịa anyị na ha nwere mkparịtaụka gwara anyị.

Akụkọ ndị ọzọ ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Igbo na-atụ ilu na-asị na onye nọ mmadụ nso na-anụ isi eze ya.


Ọdịnaya: Mana mgbe nwatakrịrị nwaanyị gbara afọ itoolu malitere kụwa ụgba, mara na ihe dị na ya.

Nne na Nna Stephanie Ogechukwu Onuzuruka che na ọkpụkpụ adịghị ya n'ahụ mgbe ọ malitere ịkụ ụgba ka ọ gbara naanị afọ abụọ.

Mana ka e mechara ghọta ihe dị na ya, ha malitere ịkwado ya nke bụ na ọ gaala ofesi turu ugo lọta.

Lee Ogechukwu na nne ya ka ha kọọrọ gị ebe mmiri si banye n'opi ụgbọghụrụ.

Ndị mere akụkọ a: Chimezie Ucheagbo na Vining Ogu

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ịkụ ụgba bụ ihe a na-ahapụrụ ụmụnwoke na ndị mmonwụ n'ala Igbo, ọ bụ ihe e jiri mara ndị mkpọkịtị.


Ọdịnaya: Mana n'aka nke ọzọ, enwebeghị ngalaba ọnụ na-eru n'okwu pụtara kwuo na ya bụ ọgwụ Chloroquine ga-agwọnwụ ọrịa Coronavirus.

Ihe onyonyo a ga-agwa gị nke bụ eziokwu.

Ndị mere akụkọ a bụ Vining Ogu, Chukwunaeme Obiejesi, Jessica Nwankwo na Chimezie Ucheagbo

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Dịka akụkọ na-ewu na Chloroquine bụ ọgwụ dị ire maka ọgwụgwọ ọrịa Coronavirus.


Ọdịnaya: Mana na mkparịtaụka BBC Igbo na ndị okwu gbasara ezinaụlọ nwere, ha kwuru na ya bụ okwu bụ ụka ọ ga abụ di na nwunye kpaa, ha ewere isi ha kwee ya.

Comfort Obi bụ'Programm Officer' n'ụlọọrụ 'Planned Parenthood Federation of Nigeria (PPFN), ngalaba nke Abia Steeti na Chidi Lemchi, onye nna ma bụrụ onye ọrụ nchọcpụta doro anya bụ ndị tụnyere ọnụ n'okwu ahụ.

Lee ọkpụrụkpụ okwu ndị ọzọ ha kwuru :

Kirie mkparịtaụka ahụ n'uju n'ebe a:

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ndọrịtaụka na-apụtakarị okwu n'etiti di na nwunye bụ nwa ole ha ga-amụ nakwa afọ ole kwesịrị idị n'etiti nwoke na nwaanyị.


Ọdịnaya: Mana nchọpụta nke a bụ maka etu esi elekọta amụ, akpa amụ na ihe gbasara akụkụ ọmụmụ nwa nwoke.

Dọkịnta na-ahụ ma maka ọmụmụ amụ na akụkụ ọmụmụ ụmụnwoke bụ Dọkịnta Chuks Osegbe akọwapụtala ihe ise onye ọbụla nwere amụ kwesiri ima.

Ọ sị na amụ bụ otu ihe dị n'ahụ nwoke na adịghị n'ahụ nwaanyị. Mana ugbua, e nwere ndị na-abụghị nwoke na-enwe amụ, mana ọ bụghị akụkọ anyị taa.

Ngwa bute oche gụọ ihe ndị a dọkịta Osegbe kpọpụtara dịka ihe i kwesiri ịma maka amụ ụmụnwoke, ihe Beke kpọrọ 'Penal Care':

1. Amụ na-agbajinwu agbaji dịka ọkpụkpụ

Ọtụtụ ụmụnwoke na-eche na amụ adịghị agbajinwu agbaji.

Ụfọdụ akpọla ya akwara.

Mana dọkịta Osegbe kwuru na nke ahụ abụghị eziokwu.

Mgbe amụ ga-agbajinwu agbaji dịka ọkpụkpụ bụ mgbe o keliriekeli.

Ya mere Osegbe ji dụọ ọdụ na a ga-ejiri nwayọọ na-ara ọtụ ma amụ gị kenie ka ọ ghara ị gbajipụ

2. Iji amụ pịasie ọkụ ike abụghị ihe na-atụba nwaanyị ime

Dọkita Osegbe kwuru na ọ bụ uhe (sperm) 'zuruoke' na-eme ka nwaanyị tụrụ ime ma ọ banye n'ọtụ, ọ bụghị etu i si lasie ọtụ ike.

3.Nkeli amụ na ibu amụ

Ọ bụghị nkeli amụ na-ebute ibu amụ.

Nnukwu amụ kelie, o nwereike ibutu Ibu, ebe obere amụ nwereike ibu karịa etu ọ ha ma o kelie.

4.Amụ na-agba ọbara maọbụ chagharịa agbaghị aka

Mgbe ọbụla amụ bidoro gbawa ọbara, mara na enwere ebe mmiri si baa opi ụgbọgụrụ.

Dọkịta Osegbe kwuru na nke a gosiri na ọria emetụtala amụ.

Ọ na-adụkwa ọdụ ka nwoke ọbụla chọpụtara ụdịrị ihe a maọbụ ọziza, ịkọ ọkọ (ọkọ T-Junction), nchagharị etu amụ si acha, gaa nyochaa n'aka dibịa ahụike ka ọ mara ụdịrị ọrịa ọ bụ ma nweta ezi ọgwụgwọ.

5. Amụ na-akwụ ọtọ mgbe niile kwesiri ka a gbatara ya ọsọ enyemaka

Nwanne ọ bụrụ na mgbe ọbụla amụ gị na-ekeli ekeli, tụmadị mgbe ị naghị ara ọtụ, dọkịta Osegbe kwuru na nke a adịghị mma.

O kwuru na amụ nọ na nkeli mgbe ọbụla, ga na-agabiga ụfụ dị egwu.

O kwuru na ihe na-ebutekarị ọnọdụ a bụ ụmụ ọgwụ ụfọdụ ụmụnwoke na-aṅụwa maka ikwalite ịra ọtụ.

Akụkọ ndị ga-amasị gị

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ọtụtụ nchọpụta apụtala maka ndozi ọtụ ụmụnwaanyị.


Ọdịnaya: Mana nchọpụta ọkammụta n'ihe gbasara ịmụ nwa, a kpọrọ Liu Hongmei mere gosdsiri na dị na nwunye ahụ amaghị eme mmekọrịta nwoke na nwaanyị.

Dike akwụkwọ akụkọ Newsweek siri dee,  dibia bekee ahụ sị, " Di na nwunye ka nọ na ntorobịa; nwoke dị afọ 26, nwaanyị dị 24. Ha nwere ahụike mana na agbanyeghị na ha alụrụ afọ anọ, ha amụtaghị nwa."

Mpụtara nyocha ahụ abụghị ihe a tụrụ anya. Liu chọpụtara na  mmadụ abụọ sị otele nsị emekọ, hapụ ahụ nwaanyị.

Nwaany i ahụ kwetara n'ahụ na-afụ ya fụ ma ya na di ya nọkọọ.

Liu, dịka ụlọakụkọ ahụ siri kọwa, nyere ha akwụkwọ na-akụsị etu esi emekọ, nwaanyị ahụ tụrụ ime ka ọnwa anọ gachara."Afọ anọ ka di na nwunye lụrụ, nwoke amaghị eme nke nwanyị na-ama enwe mmekọ.

Na China anaghị emepe ọnụ ekwu okwu gbasara mmekọrịta nwoke na nwaanyị.

Akụkọ ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Di na nwunye ndị mba China na-achọ nwa gara ịhụ dibịa bekee maka ọnọdụ amụtaghị nwa nke merela afọ anọ nna agbanyeghị na ha na-emekọ kwa oge.


Ọdịnaya: Mana ndị bi ebe ahụ na-atụzị egwu ndụ ha dịka ọgbaghara dapụtara n'etiti nfdị agha na otu ọzọ amabeghị ndị ha bụ.

Nke a butekwara ọnwụ ụfọdụ mmadụ mgbọ tụrụ gbuo.

Lee ihe BBC Igbo chọpụtara mgbe anyị gara n'ebe ahụ.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Orlu bụ obodo dị n'Imo steeti bụ ebe enwebughi nsogbu chaa chaa.


Ọdịnaya: Mana ndị mmadụ ka kpụ ya n'ọnụ n'ihi na okwu mmachibido a metụtara ma onye ukwu ma onye nta.

N'ụbọchị 31 nke Ọnwa Maachị 2020 ka Buhari kwuru ka e mechie steeti atọ a, mana ọ dọtikwuru ya izu abụọ ọzọ n'ihi na ọrịa a ka na-enye nsogbu na Naijiria.

Gịnị ka ndị mmadụ na-ekwu maka ya

1) AGỤỤ:

Agụụ so n'otu ihe ndị mmadụ kpụ n'ọnụ dịka ha na-atụgharị uche maka okwu onyeisiala Buhari.

Ebe ụfọdụ na-ekwu na ihe ha goro iji chekwaa onwe ha n'izu abụọ gara aga agbadaala/agwụla, ndị ọzọ na-ekwu na agụụ dị n'obodo ga-egbu ndị mmadụ tupu ọrịa a akpata ha aka.

Ọtụtụ kwuru etu ihe nri na enyemaka gọọmenti kwuburu na ha ga-eke ndị mmadụ, erughị ha aka nke ha ji ahụ ya anya, ebe ndị ọzọ kwuru na ihe gọọmenti kere enweghị ka ọ ha aha.

Ndị mmadụ ejirila makana Buhari kwuru na ọ ga-eke ụfọdụ ndị ogbenye ọnụ ntụ ego iji nyere ha aka n'oge a, tiwe mkpu na soshal midia si gbatara ha ọsọ enyemaka nke ha.

Ha kwuru na izu abụọ a gọọmenti tụkwasịrị ga-ata akpụ ka alanga, nke bụ na ha chọrọ enyemaka chọsie ya ike.

2) NCHEKWA:

Kemgbe izu a, ụfọdụ ndị bi na mpaghara Legọs gụnyere Ọgba, Egbeda, Agege na ebe ndị ọzọ chị obi n'aka ka ha na-emechi naanị otu anya alaba ụra.

Gịnị kpatara ya? Ndị omekome na-enye oke nsogbu kwa abalị, nke kawanyere njọ ugbua mmadụ niile nọ n'ụlọ.

Ndị mmadụ akpọkuola gọọmenti ka ọ gbatara ha ọsọ enyemaka n'ihi mwakpo a ndị ohi na-awakpo ha.

Ha na-atụ ụjọ na ndọtị a a dọtikwuru oge ịnọ n'ụlọ ga-eme ka ndị ahụghị rie chụrụ ndị ha chere na ha nwere ma nwebiga ya oke, gawa.

Ọkachasị ụfọdụ ndị sị na ndị ohi ahụ na-edetara ha akwụkwọ ozi iyi ha egwu maka ọbịbịa ha.

3) ỌRỤ:

Ụlọahịa niile kpọchiri akpọchi

Ọtụtụ bụ ndị oji ego achụ ego ekwuola na ndọtị mmachibido anaghị enyere ha aka n'azụmahịa ha.

Ha kwuru na ọ na-abụ site n'ihe ha zụpụtara maọbụ rụpụta ka ha zi azụ onwe ha nakwa ndị ọzọ gụnyere ndị na-arụrụ ha ọrụ, nri.

Iwe ha bụ na ndọtị a ga-eme ka ha ghara ịkpata ego iji nyere onwe ha na ndị ahụ aka.

4) IKE ỌGWỤGWỤ:

Dịka gọọmenti na-ekwu na ọ dị mkpa ịnọ n'ụlọ maka ibelata mfesa ọrịa...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Awa ole na ole agaala kemgbe Onyeisiala Muhammadu Buhari kwuputere ndọtị iwu onye nọrọ n'ụlọ maka mgbochi mfesa ọrịa Coronavirus na Legọs, Ogun steeti na Abuja.


Ọdịnaya: Mana ndị omekome ahụ gburu otu onye ọrụ ụlọakụ ahụ, ebe ụfọdụ ndị mmadụ merụrụ ahụ n'ọgbaghara dapụtara ka ndị ekperima ahụ wụchiri ụlọakụ ahụ wụwa mgbọ n'ehihie na abọ mụ anya.

Ọnụ na-ekwuru ndị uweojii na steeti ahụ bụ Femi Joseph gwara BBC Igbo na "o nweghị ihe ha zutere."

O kwuru na ndị ọrụ ha nwetara ozi na ndị omekome zọchiri n'ụlọakụ ahụ, ma zaa oku a kpọrọ ha ngwangwa.

Joseph, onye gbara ama na mkpọ tụrụ otu onye n'ime ndị omekome ahụ oge ha na ndị uweojii na-akwarịta mgbọ kwuru na ndị ekpereima ahụ ghaara ụgbọala abụọ ha jiri bịa ije ọjọọ ahụ, gbalaga.

Lee ngagharịiwe ndịọrụ ụlọakụ Fidelity mere maka ụgwọ e ji ha

Ọ gara n'ihu kwuo na ka ọ dị ugbua, ndị uweojii na-esi imi n'ala inweta ndị nyụrụ ihe na-esi ebe ahụ.

Akụkọ ndị ọzọ ga-amasị gị:

Lee nwaafọ Igbo zọtara ọkwa ọchịchị ugboro atọ na Belgium

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ndi uweojii Ondo steeti ekwuola na ha kụrụ ndị ojiegbeezu wakporo otu ụlọakụ dị n'Iju n' okpuru ọchịchị Akure-North  n'Ondo steeti n'ehihie Tuzde njọ ahịa dịka o nweghị ihe ha zutere.


Ọdịnaya: Mana ndị ọkachamara ahụike gwara  BBC lgbo na mkpụrụ adịghị n'ụkwa a ndị na-efesa akụkọ na-apị.

 Kemgbe ọrịa coronavirus pụtara mbụ na Chaịna n'afọ 2019 rue  ugbua, ọria  a nke ndị ọkachamara kwuru na a na-ebute  site n' ụkwara maọbụ azụzụ  ma a kwaa ụkwara maọbụ maa uzere, ataala isi otu ijeri mmadụ na ụma n'ụwa nile.

Aka nile dị n'ọbọ ime nchọpụta maka  ọgwụ mgbochi coronavirus, ọgwụgwọ,  nakwa  etu ndị ọzọ ọrịa a si ekesa.

Otu ndọrịtaụka ọhụrụ pụtara n'ịntanet nke bụ otu dọkịta akpọrọ Andy Tagg malitere na nsonso bu nkwenye  ụfọdụ na mmadụ nwere ike ikuru coronavirus n'ahụrụ onye  bu ọrịa a nyụrụ, ọkachasị onye eyighị ọbante.

 Mana ọkachamara n'ihe gbasara nje (virologist), Ọkammụta Oyewale Tomori sị na, "onye na-ekwu ụdị okwu a na-ama njakịrị."

"E nwere ike ịhụ nje a na ngụ (lung,) nakwa akụkụ ndị ọzọ e ji eku ume."

Dọkịta ahụike ọha n'ụlọọgwụ 'Lagos University Teaching Hospital' (LUTH), bụ Dkta Bayo Onajole nakwa  odeakwụkwọ otu jikọrọ ndị sayentist na Naijiria a kpọrọ 'Nigeria   Academy of Science' (NSA) bụ  Dkta  Doyin Odubanjo kwenyere n 'ihe Tomori kwuru.

Onajole sị na, "ọ bụghị eziokwu", ebe Odubanjo si na "anụbeghị m ya mbụ".

Odubanjo na Tomori  kwuru na ihe ha ma bụ na  nchọpụta na-egosi na nje coronavirus nwere ike ịnọ na  nsị.

Tomori, onye  bubu onyeisi NAS sị, "n'ezie, e nwere ike ịhụ ya na nsị."

N'otu aka ahụ, Dkta Odubanjo si, "nchọpụta na-ekwu na-enwere ike ibute ya na nsị onye bu nje ahụ ọbụladị ogema  nnyocha kwuorola na ọ gbakela".

"Ya  mere o ji dị mkpa ịkwọ aka ọfụma ma ị gachaa ụlọmposi."

Mana Onajole ekwetaghị na e nwere ike ibute nje coronavirus na nsị.

O kwuru na coronavirus bụ "ọrịa ọwa e si eku ume,(gastro-intestinal tract), ọ bụghị ọrịa nsi na nsị aba n'ọnụ (fecal-oral)".

Dịka coronavirus bụ ọrịa ọhụrụ a ka na-enyocha, ndọrịtaụka ka aga n'ihu rue oge nchoputa zuru oke ga-ewepụ mgbagwojuanya nile.

Anwụnta anaghị ebufe mmadụ coronavirus

Ọgwu jị ahụru enyocha ahụ mmadụ apụtaala

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Dịka ọria coronavirus na-akpa ike na-aga n'ihu na Naijiria na mbaụwa, kepukepu ọhụrụ na- efegharị na-ekwu na e nwere ike ibute ọria ọjọọ a site n'ahụrụ.


Ọdịnaya: Mana ndị ọkachamara ahụike gwara BBC lgbo na mkpụrụ adịghị n'ụkwa a ndị na-efesa ya bụ akụkọ na-apị.

Kemgbe ọrịa coronavirus pụtara mbụ na Chaịna n'afọ 2019 ruo ugbua, ọria a nke ndị ọkachamara kwuru na a na-ebute site n'ụkwara maọbụ uzere, ataala isi otu ijeri mmadụ na ụma n'ụwa nile.

Aka nile dị n'ọbọ  ime nchọpụta maka ya bụ ọrịa, ọkachasị ọgwụ mgbochi na ọgwụgwọ nakwa  etu ọrịa si ekesa.

Otu ndọrịtaụka ọhụrụ pụtara n'ịntanetị bụ nkwenye ụfọdụ na mmadụ  nwere ike  ikuru coronavirus n'ahụrụ onye bu ọrịa a nyụrụ ọkachasị onye eyighị ọbante.

Ọkachamara n'ihe gbasara nje nke Bekee kpọrọ 'virologist' bụ Ọkammụta Oyemade Tomori sị na, "onye na-ekwu ụdị okwu a na-ama njakịrị."

O kwuru na "e nwere ike ịhụ nje a na ngụgụ nakwa akụkụ ndị ọzọ e ji eku ume."

Ụfọdụ ndị ọkacha mara kwuru na e nwer ike ịhụ nje coronavirus na nsị onye bu ya bụ ọrịa

Dọkịta ahụike ọha na 'Lagos University Teaching Hospital' (LUTH), Dkta Bayo Onajole nakwa odeakwụkwọ otu jikọrọ ndị sayentist (Nigeria  Academy of Science) bụ  Dkta Doyin Odubanjo tinyekwara ọnụ n'ihe Tomori kwuru.

Onajole sị na, "ọ bụghị eziokwu", ebe Odubanjo si na"anụbeghị m ya mbụ".

Mana Odubanjo na Tomori kwuru na nchọpụta gosiri na nje coronavirus nwere ike ịdị na nsị onye bu ya.

Tomori, onye bubu onyeisi NASS sị, "N'ezie, e nwere ike ịhụ ya  na nsị."

N'otu aka ahụ, Dkta Odubanjo si, "nchọpụta na-ekwu na-enwere ike ibute ya na nsị onye bu nje ahụ ọbụladị ma nnyocha kwuo na ọ gbakela".

"Ya mere o ji dị mkpa ịkwọ aka ọfụma ma ị gachaa ụlọmposi."

Mana Onajole ekwetaghị na e nwere ike ibute nje coronavirus na nsi.

O kwuru na coronavirus bụ "ọrịa ọwa e si eku ume, (gastro-intestinal tract), ọ bụghị ọrịa nsi nke bụ nsi na nsị na ọnụ (fecal-oral)".

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Dịka ọria coronavirus na-akpa ike na-aga n'ihu na Naijiria na mbaụwa, kepukepu ọhụrụ na-efegharị ugbua bụ na e nwere ike ibute ọria ọjọọ a site n'ahụrụ.


Ọdịnaya: Mana ndị ọkachamara ekwuola na afọ mgbu nwere ike ịbụ ihe nrụtụ aka maka nnukwu ọrịa dị n'ahụ mmadụ nke e kwesịrị inyocha ma gwọọ kpamkpam ka onye ahụ nwere onwe ya.

Dọkịta Anigbamkpu Obinnaadigo kọwaara BBC ihe o ji dị mkpa ka onye nwere afọ mgbu gbakarịa nkịta ụsa n'ọsọ gaa ụlọọgwụ:

Apendicitis

N'akụkụ afọ aka nri ka ọrịa appendicitis na-egbu mgbu

Ihe mbụ na-egosi ọrịa 'appendicitis' bụ na otubo ga-amalite ịfụ onye ahụ ụfụ.

Ụfụ a ga-emechaa gbadata n'akụkụ aka nri afọ onye ahụ.

Oge ụfọdụ, onye ahụ ga-enwe ahụ ọkụ, maọbụ ịnyụ anyụ, maọbụ ịgbọ agbọ.

Ọ bụrụ na ọ gaghị ụlọọgwụ n'oge, ya bụ 'appendix' nwere ike gbawaa n'ime afọ mmadụ.

Nke a mee, ọ ga-eme ka abụ jupụta n'ime afọ, oge ahụ ka afọ niile ga-amalite ịfụ onye ahụ ụfụ.

Mana ọ bụrụ nwaanyị, njirimara orịa 'ovarian cyst' yitere njirimara 'appendicitis'.

Ya kpatara ime nnyocha n'oge ji dị mkpa.

Ọnya afọ (Gastric Ulcer)

Foto na-egosi etu ọnya afọ (ulcer) si enye mmadụ nsogbu

Dkt Anigbamkpu kwuru na ọnya afọ na-emetụtakarị akụkụ ahụ dị n'etiti obi na afọ mmadụ.

Bekee na-akpọ akụkụ ahụ a 'epigastric region'.

Ihe na-akpata ọnya afọ bụ "mmiri 'acid' nke na-esi n'afọ apụta iji nye aka gbarie nri mmadụ riri".

Anigbamkpu kwuru sị: "Mgbu ọnya afọ na-adị ka ịcha ọkụ maọbụ ebe awụnyere ose n'ime ọnya."

Ihe na-eme o ji aka njọ gụnyere nri ose, ihe e ghere eghe, erighị nri n'oge, dịrị gawazie.

Naanị ndị ọkachamara n'okwu ahụike ga-ekwu ihe ga-enyere onye nwere ọrịa a aka.

Ọrịa Okwute Akịrị (Kidney Stone)

Foto na-egosi okwute e si n'akịrị mmadụ wepụta

Dịka Dkt Anigbamkp si kwuo, ụfụ 'kidney stone' na-afụru na mkpụrụobi.

"Na mgbadata ngụgụ afọ nke aka nrị maọbụ nke aka ekpe ka ụfụ 'kidney stone' kacha emetụ".

"Mana ụfụ a ga-emecha dajụụọ, ọ nọkata, ọ bịakwa ọzọ."

Anịgbamkpu kwuru na 'kidney stone' abụghị ọrịa a na-ahụ kwadaa, mana ọ bụrụ na i nwee ụdị ụfụ a na-akụkụ afọ gị, biko gaa mee nnyocha.

Nsọ nwaanyị

Ụfọdụ ụmụnwaanyị na-enwekarị afọ mgbu ma ha nọrọ na nsọ.

Onweghị ihe ọbụla ndị ọkacha mara chọpụtara na-akpata nke a.

Ọ bụ etu chi si kee...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ọtụtụ mgbe ka afọ mgbu dulara ndị mmadụ mmụọ n'ihi na ha chere na ọ bụ naanị "nwa ntakịrị afọ mgbu".


Ọdịnaya: Mana nke a gbanwere dịka ndịọcha bịara weta ụka ma wetakwa agụmakwụkwọ; etu e si agụ,ede.

Ọtụtụ akwụkwọ mbụ bụcha na n'asụsụ Bekee mana e mechara nwewe akwụkwọ ndị e dere ede n'asụsụ Igbo bụ ihe Igbo ji akọ akụkọ ifo nakwa nke na-egosi nkwenye ndị Igbo.

Lee ụfọdụ akwụkwọ Igbo kara aka nke ihe pụrụ iche na ọtụtụ n'ime ha bụ etu ndị dere ya ji ilu na akpalaokwu were ebi okwu ka ụkpaka :

 1. Omenụkọ

Omenụkọ bụ akwụkwọ akụkọ ifo(Literature) mbụ e dere n'asụsụ Igbo dịka e bipụtara ya n'afọ 1933.

Omenụkọ bụ akwụkwọ ọtụtụ ụmụaka ụmụ akwụkwọ Igbo  jiri waa eze n'ịgụ edemede Igbo.

Ya bụ akwụkwọ nke Nwosu Pita Nwana ritere nturuugo n'asọmpi akwụkwọ e dere n'asụsụ dịga n'Afrịka nke 'International Institute of African Languages and Culture' haziri.

Maazị Pita Nwana, onye ọrụ kapịnta rụrụ ọrụ n'ụlọakwụkwọ 'Methodist College Ụzụakọli' ọtụtụ afọ, ji ilu na okwu gwọọ ya bụ akwụkwọ ka ji abụbọ.

Nwana bụ onye 'interpreter' nye ndịọcha na-achịkọta ụlọakwụkwọ ahụ e mechara mara dịka 'Ibo Institute' , gụnyere Rev J Wood bụ onye nlekọta ya bụ ụlọakwụkwọ.

Nwana, onye a mụrụ n'afọ 1881 bụ  otu n'ime ụmụnwoke ise nne na nna ya bụ onye bụ ọpụrụiche site na oge ọ dị na nwata.

Nne na nna ya bụ ndị ọgọ mmụọ mana Nwana tolitere sowe ndị ụka ebe ọ nọ mụta Akwụkwọ nsọ.

Ọ nwụrụ n'afọ 1968 oge Agha Biafra ka kpụ ọkụ n'ọnụ mana akwụkwọ ya ahụ mepeere ndị na-ede akwụkwọ Igbo ụzọ.

Ọtụtụ gbasoro etu o si eji ilu na itu aha otutu were achọ akwụkwọ ha dere mma.

Omenụkọ bụ akụkọ gbadooro ụkwụ n'ihe mere na ndụ otu nwoke a kpọrọ Igweegbe Odum, onye Ndizuogu ma bụrụkwa onye ojiegoachụego.

Nwoke ahụ sitere n'ogbenye were ghọọ ọgaranya site n'ịgba mbọ nakwa amamihe dịka ọ gbachaara nna ya ukwu odibo.

Mana nwoke ahụ dajọrọ oge o lere ụmụ ndị agbataobi ya na-enyere ya aka n'azụmahịa n'ohu oge ahịa ya dachara mmiri.

O mechara gbalie imezi ihe o mebiri.

Akwụkwọ Omenukọ bụ akwụkwọ wuru ewu n'Igbo agbọ fere agbọ nke na  n'afọ 2010, emere emume icheta afọ 75 e depụtara akwụkwọ ahụ.

2. Ije Odumodu Jere

Ije odumodu jere bụ akwụkwọ Leopold...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Mgbe elu bụ ala ọsa, ọ bụ okwu ọnụ ka ndị Igbo si akọ akụkọ ihe mere oge gboo maọbụ kuziere ndị na-eto eto ihe.


Ọdịnaya: Mana o nwekwara ndị ezopuru anwụghị mgbe ahụ.

Ụmụnne abụọ a gbara afọ iri asatọ na ato (83) nyara ndụ mgbe a na-egbu ejima n'ala Igbo.

Gee akụkọ ha n'uju ebe a.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ị ma na omenala Igbo n'oge gboo nyere ka egbuo ejima na ejima atọ n'ọmụmụ?


Ọdịnaya: Mana o nwere ihe ndị mere nke ọ bụrụ na dịbịa gbara ya n'afa, ọtụtụ ga-asị na ya bụ dibịa amaghị ọrụ n'ihi ka ha  siri tụọ ọtụtụ ndị mmadụ n'anya .

Lee ụfọdụ n'ime ha:

1. Oby Ezekwesili chịsara ọwa n'ọsọ onyeisiala

Ọ gbara ọsọ achụmta vootu ya dịka onye na-azọ ọkwa onyeisiala n'aha otu ACPN ka dịmkpa.

Ọ gara ọtụtụ obodo, ya na otu dị che iche mere ọgbakọ, ebe o nwe mkparịaụka ya na ndị ntaakụkọ ịgwa ọha ebumnuche ya.

Mana ka ọ fọrọ naanị otu ọnwa ka e mee ntuliaka, Oby Ezekwesili  chịsara ọwa.

O kwuru na ọ bụ iji nye ohere ka ya na ndị ọzọ jikọta aka ọnụ were chutuo otu APC na PDP n'ọchịchị.

Ọ rịọrọ ndị kwenyere ya mgbaghara.

Oge o jiri mee ya na ihe o kwuru kpatara ya tụrụ ndị mmadụ n'anya.

O wutere ụfọdụ chere na ya na Kingsley Moghalu bụ ndị nwere ntozu ịzọpụta Naijiria n'ime ndị sonyere na ndọrịtaụka ndị na-azọ ọkwa onyeisiala e mere ụbọchị January 19.

2. Pati ACPN ikwado Buhari na 2019

Ka ndị mmadụ ka na-eche ihe eme Ezekwesili ijiri gbanyụọ ọkụ oge e chere na ọ ga ekwo ụra ekwo, pati ya bụ ACPN dọnyere Buhari ukwu maka 2019.

Ekwesili kwuru na agwa pati ya kpara naanị ka ọ gachara otu abalị ya rituru gosiri na ihe ha ga-erita ka ha mkpa karia ọdịmma Naijiria.

3. Red Card ịdonyere Atiku ukwu

Otu Red Card bụ otu Ezekwesili bụ isi e jiri kwawa okpu ha maka ịnapụ otu APC na PDP ọchịchị tụrụ ụmụ Naijiria n'anya oge ha kwuru na ha na-akwado Atiku na ntuliaka 2019.

Ha kwuru na nke bụ iji 'zọpụta naijiria site na-ibido na-enyere Atiku na Obi nkwado.

Ndị mmadụ katọrọ ACPN na Red Card maka ire onwe ha n'ihi ihe nweta.

4. SDP idonyere Buhari ukwu

Donald Duke kwuru na ya ka nọ n'ọsọ onyeisiala

Oge ha pụtara, ihe ha gwara ụmụ Naijiria bụ na ha bụ otu ga-anapụ APC na PDP ọchịchị dịka 'Third Force'.

Mana pati ahụ tụrụ ụmụ Naijiria n'anya oge ha kwụpụtara na ọ bụ Muhammadu Buhari  na APC ka ha ga-eso. gbahapụ Donald Duke bụ onye pati ahụ họpịtara ka ọzọ ọkwa onyeisiala n'aha.

Ihe adịghị Duke mma, o kwuru na ya ka n'ọsọ onyeisiala.

Otu SDP nọ n'ụlọikpe kemgbe Jerry Gana gbara ha akwụkwọ sị ka eme...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ntuliaka na Naijiria bụ egwu agwara ọgwa nke bụ na chị bọọ a nụ ọzọ.


Ọdịnaya: Mana o nwere nri ha na-eyi ndị mba ọzọ izizi n'anya ma na-ebukwa ụfọdụ isi mana n'anya ndi Igbo, ha bụ oke nri.

Dịka ndị ihe nri na-enye na-ahụ dọọ anya siri kwuo, nri ndị a gụnyere akụ, akpankwụ, abụzụ, oke ọhịa na-edozi ahụ dịka ha na-enye 'protein' n'ebe ọ dị ukwuu.

Lee ụfọdụ eri-amịcha-ọnụ Igbo na-eri:

1. Akpa

Akpa na-enye 'Protein'

A na-akpọ ya "akpa" maọbụ "akpankwụ". Ụfọdụ na-akpọ ya "akpangwọ, ebe ndị ọzọ na-akpọ ya "akalikpọ. Ndị ọzọ na-akpọ ya "Ụvụvụụ". E nwekwara ndị na-akpọ ya "Apan nkorokoro" maọbụ  "Egoro."

Bekee kpọrọ akpa "red palm weevil" mana aha sayensi nyere ya bụ "rhynchophorus ferrugineus".

Akpa bụ ahụhụ a na-ahụkarị n'ugbo maọbụ n'ime ahịa.

Ọ bụ mba dịga n'Asia dịka Vietnam, Cambodia, China, Loas gbasaa rue Yorup na Afrịka ebe ndị Igbo, ọkachasị ndị okenye na ndị bi n'ime obodo, kpọrọ ya nnukwu nri.

Akpa na-adịkarị n'osisi nkwụ maọbụ ngwọ, akụoyibo mana ọ na-ebikwa n'ikpo ahịhịa ebe ọ na-anọ yie akwa.

A ma akpa maka irigbu nkwụ maọbụ ihe ọbụla ọ banyere n'ime ya dịka akwa ya na-aghọ nje Bekee kpọrọ 'larvae'.

 Otu nne akpa nwere ike iyi akwa ruru 300 maọbụ 500. Ha na-eto ha na-eri ime osisi nkwụ ganye na ha erigbu osisi ahụ.

Ọ bụ larva ahụ ka ndị mmadụ na-eghekpọ maọbụ nwere ya sie nri.

Oriakụ Margaret Okere kọwara BBC Igbo na mgbe ochie, ndị okenye na-etinye akpa na mmiri hapụ ya nwa oge ka ọ rịgharịa na mmiri nke ha na-azara  nye nwa a mụrụ ọhụrụ.

Ọ sị oge gboo a na-eche na "Nwa ọhụrụ ọbụla e nyere ya anaghị arịa ọrịa dịka kansa."

2. Akụ

Akụ maọbụ mkpu bụ ahụhụ si n'ezinaụlọ ụchịcha. A na-enwe akụ 'nwoke' na 'nwaanyị' nakwa 'ezenwaanyị'.

Akụ na-adịkarị n'udummiri oge ọ na-apụta ihe ma mmiri zoo bụ oge ha na-ahapụ ebe obibi ha fega ebe ọzọ maka imekọrịta na ibido ezinaụlọ ọhụrụ.

Ụfọdụ agbụrụ gụnyere ndị Igbo na-ahụ akụ  dịka nnukwu nri.

Ụfọdụ na-ata ya na ndụ, ụfọdụ na-eghe ya eghe, ebe ụfọdụ  ji ya esi ọkpa maọbụ nri ọka.

 Ụfọdụ na-ata ya na ndụ, ụfọdụ na-eghe ya eghe, ebe ụfọdụ  ji ya esi ọkpa maọbụ nri ọka. Ụzọ ọbụla i siri sie ya, akụ bụ nri na-atọpu...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:


Ọdịnaya: Mana o ruchara ụbọchị 31 nke ọnwa Maachị tupu gọọmentị etiti etinye iwu "nọrọ n'ụlọ" na Legọs, Abuja nakwa Ogun steeti.

Ọ bụghị kwa mmadụ niile nwere ohere ịru ebe ezinaụlọ ha maọbụ ndị enyi ha nọ tupu ọnọdụ a ruru afọ ano e were malite.

BBC Igbo chọtara ụfọdụ ndị a, lee ihe ha kọọrọ anyị ebe a:

Uzodimma Okonkwo, dị afọ 32.

Uzodimma na-arụ ọrụ Bekee na-enyere ndị mmadu aka anata ego enyemaka n'aka ngalaba enyemaka dị icheiche.

O kwuru na tupu ebido "lockdown", ọ na-agba bọọlụ kwa ngwụcha izuụka, ọ na-agakwa na bee nwanne ya nwoke maọbụ ga leta ụmụnwanne ya ndị ọzọ.

"Lockdown a nyere m ohere ị si nri, gụọ akwụkwọ ma nye kwa m ohere ị si n'ụlọ rụọ ọrụ" ka Uzodimma gwara onye ntaakụkọ anyị "Mana ọ metụtakwara akpaego m n'ihi ego m mefuru n'elu nri, "data" m ji arụ ọrụ nakwa ụgwọ ọkụ latrik".

Ihe Uzodimma kachasị a tụ anya ma ọrịa Covid-19 laa bụ "ị gbaa bọọlụ!, nakwa ịhụ etu akụnaụba mba dị icheiche ga-esi gbakee n'ọdachi ọrịa a."

Eyitayo Unini Abijogun, dị afọ 27

Eyitayo na-arụ ọrụ dịka "Customer Support Executive" ma nwe kwa obere ahịa ọ na-azụ n'akụkụ na-ewetere ya obere ego.

Tupu "Lockdown" amalite, o kwuru na ya na ndị enyi ya na-apụ apụ kwa ngwụcha izuụka iji nwete onwe ha maọbụ ọ gaa mmemme dị icheiche.

"Ihe m hụrụ na Lockdown a juru m anya, ụfọdụ ụbọchị ebere m akwa n'ihi na egwu na-atụ m na m nọ sọsọ onwe m" ka Eyitayo kwuru.

"Akụkọ coronavirus nakwa arahụghị ụra ọfụma mere ka obi m daa mba mana akwụsịtụrụ m nke a site n'ịkpagharị kwa ụbọchị"

"Ihe m kachasị a tụ anya na ngwụcha ọrịa a bụ ịhụ ezinaụlọ m, ndị enyi m nakwa ị ga mmemme ọzọ. Oge a akụzierela m ihe ndị dị mkpa na ndụ m" ka Eyitayo kwuru.

Chukwudi Ukonne, dị afọ 27

Chukwudi na-arụ ọrụ "Creative Digital Strategist".

Tupu ọnọdụ a ebido, ọ na-aga ụlọ photo na eserese, na-aga ụka nakwa nleta ndị enyi ya.

"Mgbe ọnọdụ a bidoro, a chụrụ ụfọdụ ndị ụlọọrụ anyị nke mere na ọrụ ka zi nkụ n'aka m. Enweghizi m ike isi nri, ịmegharị ahụ maọbụ ịri nri."

Mana o kwuru na ọ chọtara onwe ya site n'ịchọta ndị enyi ọhụrụ na Twitter nakwa ịmụ...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ọ bụ na ụbọchị 27 nke ọnwa Febụwarị ka ebenebe gburu na Naịjirịa dịka a chọpụtara onye mbụ ọrịa Coronavirus n'ala a.


Ọdịnaya: Mana o tiri mkpu ma bilie, ya bụrụ ara ya bịara fachie ya na nkọlọ na-ekweghi ya kuru ume.

Ihe a bụ akụkọ ọtụtụ ndị ụmụnwa nwere ara ukwu na-ahụ.

"Kamgbe ahụ anaghị m eji azụ m, arahụ ụra, kama akụkụ m" dịka Violet kwuru.

O kwuru na ihe ga-egbo nsogbu ahụ bụ ịwa ara ya.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Violet J kwuru na ọ nọ n'ụra mgbe ara ya bịara fagide ya n'olu chọrọ ị fagbu ya.


Ọdịnaya: Mana okwu a ka bụ ihe na-akpọtụ na Naịjirịa ugbua.

Atiku Abubakar bụ onye ya na Buhari zọrọ ọchịchị onyeisiala, kwuru na ya anabataghi ihe Inec kwuru.

Ka o sila dị, Immanuel James Ibe-Anyanwu bụ onye ọnụ ya na-eru n'okwu banyere obodo, gwara BBC na n'agbanyeghị na onyeisiala Muhammadu Buhari emeriela, ihe bụ isiokwu ugbua bụ ụzọ o si merie.

Lee ihe Ibe-Anyanwu sị mere Buhari jiri merie Atiku:

1) Atiku họtara onye Igbo ka ọ bụrụ osote ya:

Ibe-Anyanwu sị na otu ihe mere ka Atiku daa bụ makana onye ọ họtara ka ọ bụrụ osote ya bụ Peter Obi bụ onye Igbo.

Ọ sị, "Ọ bụrụ na ọ bụghị onye Igbo bụ osote ya, Buhari agaghị emerinwu ya."

Nkọwa ya bụ na ọ bụ achọghị ndị Igbo n'ọchịchi mere ndị mmadụ ejighi tinyere Atiku.

2) Ndị mmadụ apụtaghị ịtụ vootu ka o kwesịrị.

"Ndị natara akwụkwọ ntuliaka dị nde iri asaa na abụọ na ụma, mana ndị tụrụ vootu bụ naanị nde iri abụọ na asatọ na ụma," Ibe-Anyanwu kwuru.

Ma tinyekwa na ya bụ ihe na-agbawa obi dịka ndị Naịjirịa ekwesịghi i na-eme etu a.

3) Ntuliaka a agaghi nke ọma ma:

Ibe-Anyanwu sị na ihe ọzọ bụ na ntuliaka a nwere ọtụtụ ọghọm, dịka amaliteghi n'ọge, mpụ na nrụrụaka mere n'ụfọdụ ebe, nakwa ọgbaghara na ogbugbu mmadụ, so n'ihe mere mmeri jiri raa Atiku ahụ.

Ibe-Anywanwu gara n'ihu sị na n'agbanyeghi na ndị mmadụ chọrọ ka ntuliaka nke a gaa ọfụma karịa nke 2015, ọ bụghi ihe a ka a hụrụ, n'uche ya.

Akụkọ ga-amasị gị

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ọ bụghịzị ihe ọhụrụ na ngalaba na-ahụ maka ntuliaka bụ Inec ekwuola na ọ bụ Muhammadu Buhari bụ onye ga-achị Nigeria n'afọ anọ ga-abịa.


Ọdịnaya: Mana onye ọkammụta n'ihe gbasara "Archeology" maọbụ igwuputa ihe ndị dị n'ala, kọwara etu e si chọpụta ebe a.

Lee ihe onyonyo a ka ị hụ ihe ndị tụrụ n'anya si n'obodo a were pụta.

Ndị mere ihe onyonyoa a bụ Chiemela Peters na Ikechukwu Kalu

Akụkọ ndị ọzọ ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Obodo Lejja bụ ebe ọtụtụ mmadụ amaghị na a na-akpụ ụzụ n'oge gboo.


Ọdịnaya: Mana onyenkuzi Rose Usoh kuzierela Igbo kemgbe afọ iri abụọ na abụọ kwuru na o nweghị onye kuziri ya etu esi asụ maọbụ etu esi ede

asụsụ Igbo.

O kwuru na ugbua, na ọ kuzierela ụmụakwụkwọ ruru otu nde na ụma etu e si ede ma na-asụ asụsụ Igbo site na akwụkwọ ọgụgụ o derela.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ọtụtụ ụmụ Igbo na-ekwu na ịmụta asụsụ Igbo siri ike.


Ọdịnaya: Mana otu 'World Health Organisation' nakwa ngalaba ahụike mba ahụ ekwuola na onweghi nnyocha gosiri na ya bụ mmiri ọgwụ na-arụ ọrụ.

Onyeisiala Madagascar bụ Andry Rajoelina na-egosi ndị be ha ọgwụ ọ sị na-agwọ coronavirus, mana otu WHO ekwuola na nke ahụ abụghị eziokwu

Nnyocha dị icheiche ka na-aga n'ihu n'akụkụ ụwa niile iji chọpụta ma a ga-ahụ ọgwụ nke ga-arụ ọrụ.

Ka ọ dị ugbua, onwebeghi ọgwụ nke e wepụtarala.

Ndị mere akụkọ a bụ Vining Ogu na Chukwunaeme Obiejesi

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Onyeisiala mba Madagascar bụ Andry Rajoelina gwara ndị obodo ha ka ha na-aṅụ mmiri ọgwụ e ji Artemisia na ahịhịa ndị ọzọ wee mee iji gwọọ ọrịa coronavirus.


Ọdịnaya: Mana otu onye nwere ụlọọrụ ebe a na-enye ndị mmadụ 'visa' Dubai bụ Emeka Ochoro kwuru na akwụkwọ ahụ na-efegharịnụ n'elu soshal midia kwuru na ndị mba ahụ akwụsila inye ndị Naịjirịa 'visa' bụ ụgha.

O kwuru na naanị 'visa' Dubai akụsitụrụ inye ụfọdụ ndị mba ọzọ nke Naịjirịa so na ya bụ visa nlegharị anya.

O kwuru na ndị Dubai na-ahazi ọba ọzi ha gbasara ndị mbịambịa ka ha wee tinye ihe ha kpọrọ 'travel insurance' nke ga-abụzị iwu na onye ọbụla na-abata be ha ga-enweriri.

Ihe ndị mmadụ kwuru na soshal midia maka atụmaatụ a

@Kofi_Seven tinyere akwụkwọ gosiri ihe niile a ga-ebido kwụsị imere ụmụ Naịjirịa na-aga maọbụ bi Dubai.

Ụfọdụ na-ekwu na ọ bụrụ na Hushpuppi nọ na Naịjirịa na a gaarala ahapụ ya ka ndị ntaakụkọ na-agba ya ajụjụ ọnụ.

BBC Igbo gara n'ọba ozi ndị Dubai ka ha mara ma akwụkwọ ahụ na-efegharị n'elu soshal midia adị ebe ahụ, mana ha ahụghị ya.

Anyị ka na-agbalị ịnụta n'ọnụ ụlọọrụ na-enye visa maka ịga Dubai ka anyị mara ma ihe ụmụ Naịjiria na-efesa n'elu soshal midia a bụ eziokwu.

Cheta na a sị na Hushpuppi na ndị otu ya zuru ego ruru nde dọla 14.7 ($14.7m) site n'aka otu ụlọakụ n'afọ 2019.

Etu esi nwuchie Hushpuppi na Dubai

Ụlọikpe ajụla ịtọhapụ Ramon Abbas Igbalode e ji Hushpuppi mara dịka ọkaiwu ya pụtara n'ụlọikpe rịọ ka atọhapụla n'ụlọmkpọrọ ka o si n'ụlọ na-abịa ikpe.

Ọkaipke Jeffrey Gilbert bụ lere usoro ikpe a n'onyonyo na Chicago jụrụ ịtọhapụ Hushpuppi maka na o nwereike iripu ọsọ.

Ọkaikpe a nyere iwu sị ka a kpọchie ya na mkpọrọ ruo mgbe a ga-eleba anya n'ikpe na Kalifonia na ngwụcha afọ a.

Ọkaiwu Hushpuppi bụ Gal Pissetzky degara ụlọikpe akwụkwọ ka a tọhapụ Hushpuppi bụ onye e boro ebubo izu ohi n'ịntanet.

Ụlọikpe a jụwara isi ma sị na a tọhapụ ya na o nwereike ịgba ọsọ maọbụ were ịntanet gwuo jangum ọzọ

Mana e mechara nwụchie ya n'ọnwa Juun na Dubaị ma buru ya bata mba Amerịka ebe a na-ekpe ya ikpe ugbua.

Goodluck Jonathan abụrụla onye nnọchiteanya Ecowas na mba Mali

Otu jịkọrọ mba ndị nọ na mpaghara ọdịda anyanwụ Afrịka a kpọrọ Ecowas ahọpụtala aka chịburu Naịjirịa bụ...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Nke na-ewu n'ụtụtụ a bụ na ụmụ Naịjirịa na-eti mkpu na ọ dịka Ramon Abbas Igbalode e ji Hushpuppi mara ebuterela ha ọgbatauhie maka etu e si nwuchie ya n'ihi nrụrụaka ego n'ịntanet.


Ọdịnaya: Mana ozi ahụ ọ bụ eziokwu?

ọnụ na-ekwuchitere ya bụ Mahadum bụ Ralph Njokuobi kwuru sị na ọ bụ eziokwu na-akwụsịrị Obasi n'ọrụ kama na ọ bụ n'ọnwa oktoba nke afọ 2021 ka ekwesịrị ịkwụsị ya n'ọrụ.

Njokuobi gara n'ihu kwuo, " Dịka anyị siri nụ, ọ bụ n'ọnwa oktoba nke afọ 2021 ka ọ kwesịrị imezu afọ ise ya dịka onyeisi mahadum".

Ọ kọwara na ọ bụ ndị Executive Council mechara ọgbakọ ka ha pụtara gwa ndị ntaakụkọ na ha ekpebiela na ọ bụ n'ụbọchi iri atọ na otu nke ọnwa Disemba afọ 2020 ka ọ ga-akwụsi ọrụ dịka onyeisi mahadum.

N'aka nke ọzọ, Kọmịshọna na-ahụ maka mgbasaozi nke Imo steeti bụ Declan Emelumba Uzodinma kwuru sị, " E nweghị onye hụrụ onyeisi mahadum Imo steeti n'ọrụ kama oge o kwesịrị ịnọ n'oche dịka onyeisi mahadum agwụla."

Ọkankuzi Adaobi Obasi

Kama kọmịshọna Emelumba kọwara na Obasị rụburu ọrụ dịka onye na-anọchịte onyeisi Mahadum nke IMo steeti otu afọ tupu e mee ya onyeisi ya bụ mahadum n'ụjụ ya.

O kwuru sị " dịka ọrụ gọọmentị siri dị, ọrụọla ọrụ afọ ise dịka onyeisi mahadum ahụ".

Ọ kọwara na agbakọọ otu afọ ọ nọro dịka onye nnọchite onyeisi mahadum ahụ na afọ anọ ọ chịrịla dịka onyeisi ga-eme ya afọ ise ọ kwesịrị ịnọ.

Kedụ maka kepukepu na Gọvanọ Uzodinma chụrụ Adaobi Obasị n'ọrụ maka na ọ bụ nwanne Rochas Okorocha?

Kepụkepụ na-eso akụkọ a bụ na Gọvanọ Imo steeti bụ Hope Uzodinma chụrụ Adaobi Obasị n'ọrụ maka na e nwere etu ya na Rochas Okorocha bụ onye chịbụrụ Imo steeti si bụrụ nwanne.

Emelumba zara sị " Ọ bụrụ na Obasị bụ nwanne Rochas Okorocha, anyị amaghị. Nke a bụ mbụ gọọmentị na-anụ maka nke a".

Ọ jụkwara sị, "gọọmentị a agbaala otu afọ, gịnị mere na e wepụbeghị ya kemgbe ma ọ bụrụ etu ahụ?"

O kwuru sị, " ma ọ bụ nwanne Rochas Okorocha, ọ gbasaghị gọọmentị, Anyị nabatara ya dịka onyeisi Mahadum, ọ rụo ọrụ, oge ọrụ ya ebiela".

A họpụtala onye ọzọ ga-anọchị ya?

Kọmịshọna mgbasa ozi Imo steeti bụ Declan Uzodinma kwuru na a họpụtabeghị onye ga-anọchị Obasi n'ọrụ.

Ọ kọwara na ọ ka nwere izuụka abụọ ịrụ ya bụ ọrụ.

Mbọ BBC Igbo gbara inweta uche Ọkankuzi Adaobi Obasi amịtaghị...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Kepukepu na-ekwu na a chụọla onyeisi mahadum nke Imo steeti bụ Ọkankuzi Adaobi Obasi n'ọrụ.


Ọdịnaya: Mana ozi onye ọzọ dịka onye ndu Indigenous People of Biafra (Ipob) bụ Nnamdi Kanu zitere maka ọnwụ nwoke a gbara ụwa gharịị.

Content is not available

End of Facebook post, 1

A ga-eli Funtua taa bụ ụbọchị iri abụọ na otu nke ọnwa Julai.

Bute oche ka ị mata onye Funtua bụ tupu ọ nwụọ.

Isa Funtua bụ otu n'ime ndị okenye a kpọrọ (elder statesman) ndị Naịjirịa ji eme ọnụ dịka ọnụ na-ekwuchitere onyeisiala Buhari si depụta na Twitter ya.

Ihe ndị mmadụ na-ekwu maka ọnwụ ya n'elu soshal midia

Ben Murray Bruce bụbu sinatọ Naijiria, kwuru na ya na Funtua kpara nkata n'elekere atọ tupu e zitere ya ozi ọnwụ ya.

Abike Dabiri-Erewa bụ onyeisioche na-ahụ maka ọnọdụ ụmụ Naịjirịa nọ na mba ofesi kwuru na ọ gaghị echefu ndụmọdụ amamihe Funtua na-enyekarị.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Onyeisiala Muhammadu Buhari kwara ezigbo arịrị ka o nwetara ozi na ọyị ya nwoke bụ Isa Funtua nwụrụ site n'obi nkoropu.


Ọdịnaya: Mana taata ka anyị nyobaa mara ma 5G ọ na-ebute coronavirus.

Ndị mere akụkọ a bụ Chiemela Peter Mgbeahuru na Chimezie Ucheagbo

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ọtụtụ na-ekwu na 5G na-ebute ọrịa coronavirus.


Ọdịnaya: Mana ugbua, ọrịa ndị a gụnyere ọrịa shuga na ọbara mgbali elu, so n'ọrịa na-egbu ndị ntoroọbịa ugbua.

Ngalaba World Health Organization (WHO) bụ ngalaba na-ahụ maka ahụike na mbaụwa, kwuru na ọrịa ndị a na-arịazị ndị ntoroọbịa ugbua, na-ebute ọnwụ mmadụ abụọ n'ime mmadụ atọ n'ụwa niile.

Ọrịa ndị ahụ gụnyere:

'Eji m ụkwụ bịa ụlọọgwụ mana ozigbo m nụrụ ihe na-eme, aganwụzịghị m ije'

BBC Igbo gbara ụfọdụ ndị dọkịta ajụjụ ọnụ maka ihe ngalaba ahụike WHO kwuru.

Ihe ha kwuru bụ ihe mmadụ niile kwesịrị ige ntị nụrụ.

Ihe ndị dọkịta kwuru:

Onye na-ele shuga dị n'ọbara ya

Otu n'ime ha bụ Dkt. Zubair Abdullahi bụ onye kwuru na ụfọdụ ọrịa ndị a na-adị n'agbụrụ, nke pụtara na ọ ga-emetụta ndị ahụ ma ha abụ okenye maọbụ ntoroọbịa.

Onye nke ọzọ bụ Dkt. Henry Eze, kwuru na o nwereike ịbụ na ọgwụgwọ

Bekee akawanyela mma, nke pụtara na a na-achọpụta ọrịa ndị a n'oge mgbe mmadụ ka bụ ntoroọbịa.

Mana dọkịta abụọ a kwekọrịtara na oke ibu, iri nri ọjọọ nakwa emegharịghị ahụ, socha n'ihe na-eme ka ndị mmadụ bute ọrịa ndị a.

Ụfọdụ ndị na-arịa ọrịa n'ihi etu ha ha n'ibu

Ha kwuru na ọ bụrụ na ị chọpụta otu n'ime ọrịa ndị a dị n'agbụrụ gị, ị gaghị agbanwenwu ya.

"Ọ bụghị ihe niile ka ị ga-agbanwenwu, mana ibi ndụ ọfụma ga-enyere gị aka dọtịa oge ọrịa ahụ ga-eji chukwute gị".

Ihe nkiri a maka nwaanyị meriri ọrịa kansa ga-amasị gị:

Onye meriri ọrịa kansa

Akụkọ ndị a ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ihe dịka afọ iri gara aga, e nwere ụfọdụ ọrịa a na-eche na ọ bụ sọsọ ndị okenye ka ụfọdụ ọrịa ndị a na-arịa.


Ọdịnaya: Mana ị ma na ọ bụghị naanị izu igbe vootu bụ ụzọ e si eme mago-mago na ntuliaka?

Lee ihe ndị ndọrọndọrọ ọchịchị dịka onyeisi na-ahụ maka ọchịchị obodo n'ụlọọrụ 'ActionaidNigeria' bụ Celestine Odo na osote onyeisioche 'Situation Room' bụ Ọkaiwu Esther Uzoma, kwuru bụ ụzọ ndị ọzọ:

1.Ịnapụ igbe vootu atụrụ atụ

Ịnapụ igbe vootu atụrụ atụ bụ otu ụzọ were anya ndị ndọrọndọrọ ọchịchị ji atụgharị ihe ndị mmadụ tụrụ na vootu.

Iwu Naijiria dịka o siri gbasa ntuliaka, kwuru na onye dara iwu izu igbe vootu ga-aga mkpọrọ ọnwa iri abụọ na anọ.

2.Igo vootu

Ire maọbụ zụọ vootu

Ndị ndọrọndọrọ ọchịchị na-eke ego n'aka, n'aka, maọbụ tinye ya n'akpa ego ndị mmadụ iji zụọ vootu ha.

Celestine Odo kwuru na "ike ego na-abịa n'ụdị dị iche iche; O nwere nke bụ ịnara ndị mmadụ akara ụlọakụ na-etinyere ha ego."

3.  Ikesa ihe onyinye

Ewezuga ego, ha na-enye ndị mmadụ onyinye dịka akwa,  okpu, osikapa, nnu, mkpaọkụ, iji goro obi ha ma mee ka ndị ahụ kwe tụnyere ha vootu.

4.Idegharị ihe e dere

A ka na-eme ọtụtụ ihe gbasara ntuliaka dịka mgbe ochie, nke mere na a na-edepụta mpụtara n'akwụkwọ.

Ndị ndọrọndọrọ ọchịchị na ụfọdụ ndịọrụ Inec na-akpa nkata degaharịa ihe ederala n'akwụkwọ mpụtara ntuliaka na wọọdụ, site n'iwere akwụkwọ mpụtara adịgboroja dochie nke ezigbo bụ ngụkọ ihe ndị mmadụ tụkọtara.

5.Ibi akwụkwọ ntuliaka adịgboroja

Ibi akwụkwọ ntuliaka adịgboroja so n'ụzọ ndị ndọrọndọrọ ọchịchị si eme wuruwuru na ntuliaka.

Izu gara aga, akwụkwọ akụkọ kwuru na ndị uweojii nwụchiri mmadụ abụọ bu akpa akwụkwọ ntuliaka dị iri na anọ na Kano.

6.Ime ihe iyi egwu, ọgbaghara

Agwa ndị uweojii na-akpasa ndị mmadụ nwere itinye egwu mee ka ụfọdụ ghara ịpụta mee ntuliaka

Ụfọdụ ndị ndọrọndọrọ ọchịchị na-eziga ndị agboro, ndị na-aga eyi ndị chọrọ ịtụ vootu egwu nke bụ na egwu anaghị ekwe ụfọdụ pụta tụọ vootu.

Ụfọdụ na-eyi egwu site n'ikpoju ndị ọrụ nchekwa dịka ndị agha na ndị uweojii n'ebe a na-eme ntuliaka dịka e mere n'Ekiti na Ọshụn steeti na nso nso a.

7.  Ntọ/ịgbagbu onye ike n'obodo

Ụzọ ọzọ ndị ndọrọndọrọ ọchịchị si eme...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Onyeisiala Muhammadu Buhari enyela iwu ọkụ ka ndị uweojii na ndị agha, ghara imere onye ọbụla a nwụchiri ka ọ na-anapụ igbe vootu na ntuliaka na-abịa ebere.


Ọdịnaya: Mana ị mara ihe ọ pụtara n'ezie?

BBC nwalere ka ụfọdụ ndị Igbo siri matabe asụsụ Igbo site na ị jụ ha ihe 'Manage' pụtara n'Igbo.

Lee ọsịsa ha n'ihe nkiri a:

Akụkọ ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

'Manage' bụ okwu bekee na abanyekarị ọtụtụ mmadụ n'ọnụ.


Ọdịnaya: Mana ịkpọpụta agwa dị iche iche nke Bekee kpọrọ 'Colour' a dị mfe?

Lee etu ndị mmadụ si nwaa ike ha n'ịkpọpụta agwa nke a kpọrọ 'Blue'

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Asụsụ Igbo ụfọdụ na-ara ahụ na-adịkwa mfe ụfọdụ oge.


Ọdịnaya: Mana Ọkaikpe Nyako nọkwa n'ụlọikpe n'Abuja ụnyaahụ kwụgharịkwa na ha agwala ndị niile gbaara Nnamdi Kanu akaebe ka ha niile bịa ụlọikpe taa maọbụ kwuo ihe mere ha agaghị eji gaa nga ma hapụ ego ha jiri gbaa akaebe.

Okwu Abaribe kwuru banyere ndị ọchị ehi.

Ndị gbara aka ebe ahụ bụ Sinetọ Enyinnaya Abaribe bụ onye na-anọchite anya ndịda Abịa n'ụlọ omeiwu sineti, onye ụkọchukwu ndị Juu bụ Immanuel El-shalom na otu onye ọzọ bi n'Abuja bụ Tochukwu Uchendu.

Kanu bụ onye a na-ekpe ikpe maka imegide ọchịchị ala Naijiria, bụ onye a na-achọ achọ kemgbe ọnwa Sepụtemba afọ 2017 ka ndị agha Naijiria wakpochara ụlọ ya oge ha gbara Egwu Eke na mpaghara ọwụwa-anyanwụ Naịjirịa.

Nyako ga-ekpe ikpe ahụ taa n'Abuja ebe a ga-anọ mara ihe ga-eme Abaribe na ndị ọzọ so ya gbaa akaebe ahụ.

Cheta na Abaribe na ndị ọzọ ahụ gbara akaebe ahụ ụbọchị 28 ọnwa Epurel afọ 2017, ma kwe nkwa ịkpọta Kanu n'ụlọikpe maka ikpe ya dịka ha debere ego ruru otu narị nde naịra.

Ndị ọrụ nchekwa DSS nwụchiri Abaribe kamgbe ngwụcha izuụka mana ha ekwughi ihe o mere ha jiri nwụchie ya.

Mkparịtaụka ebe Sinetọ Abaribe kọwapụtara iwe ndị Igbo ebe onyeisiala Muhammadu Buhari nọ.

Akụkọ ndị ọzọ ga-amasị gị

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ụlọikpe ukwu nke Binta Nyako nọ n'isi ya nyere iwu n'ikpe o kpere n'ọnwa Maachị afọ 2018, ka onye omeiwu Enyinnaya Abaribe na mmadụ abụọ ndị ọzọ gbaara Nnamdi kanu akaebe kpọta ya ụlọikpe oge a ga-ekpe ikpe ya ọzọ n'ọnwa Juun ma ọ bụ ha agaa mkpọrọ.


Ọdịnaya: Mana ọ bụ ihe otu nwaanyị achọghị ka a kpọọ ya aha a ma dịka "Nwachukwu" na-agabiga.

Mgbe BBC gara gbaa ya ajụjụ ọnụ gbasara ọnọdụ ya, o ji anya mmiri na obi mgbawa kwuo sị "Chineke nyere m aka gabiga ọnwụnwa a"

I lee ya anya n'ahụ ị ga-ahụ na akpụkpa ahụ ya na-eji oji mana ihu ya na-acha ọcha, ị ga-anụkwa mkpọtụ igwe nkutu ụme nke o ji eku ume.

Ọ bụ mgbe ọrịa rịara m ka ndị dọkịta gwara m zụta nke ya bụ igwe nkutu ụme maọbụrụ na m chọọ ịdị ndụ.

Ọ zụrụ nke mbụ N650,000 mana a na-edozi ya ugbua.

Ọ zụrụ nke abụọ bụ N350,000.

Ọ zụkwara nke ejighi ọkụ latrịk arụ ọrụ bụ N65,000 ma jiri kwa N15,000 zụta 'oxygen'.

Ọ zụkwara nke a na-akwọ n'azụ ka nwa ọhụrụ bụ N200,000 maka mgbe ọ ga-eji chọọ ịpụ apụ.

"E nwere m dọkịta anọ na-agwọ m ọrịa a, a na m emefu N70,000 kwa ọnwa.

"Aha ọrịa m na-arịa bụ Pulmonary hypertension, nke na-eme ka ọbara ghara ịrụ mkpụrụ obi ka o si kwesi" ka Nigerian Goddess kọwara.

Ọrịa ahụ malitere ị rịa ya mgbe ọ dị naanị afọ atọ "akpụkpa ahụ m bu ụzọ gbajie oji tupu e mee nyocha chọpụta aha ọrịa ọ bụ" ka o kwukwara.

"Ụfọdụ ndị dọkịnta gwara m na enwere m ike ịgbake n'ọrịa a mana ụfọdụ gwakwara m na m ga-aṅugide ọgwụ rue ọnwụ m."

Nwaanyị a kọwara na di ya chụrụ ya na ụmụ ise ya maka ọrịa a.

O kwukwara na ọ dịghịrị ya mfe ị kwụrụ ha ụgwọ akwụkwọ, nye ha nri nakwa kwụọ ụgwọ ụlọ n'ihi ọrịa.

"Onye nwe ụlọ ezitela ozi sị m kwụọ ya ụgwọ ụlọ nke afọ mana amaghị m ebe m ga-esi nweta ego ahụ."

Gụnyere n'ịzụta ume ọ na-ekwu kwa ụbọchị, ọ na-aṅụkwa ọgwụ ruru mkpụrụ ise kwa ụbọchị nke ụfọdụ n'ime ya ruru N4,000.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ị gwa mmadụ na o nwere onye dị ndụ na-azụta ume ọ na-eku, ụfọdụ agaghị ekwe.


Ọdịnaya: Mana ọ bụghị sọsọ ihe nwaagbọghọ ahụ na-eme.

Nwa ada Igwe sị na olileanya ya bụ ịgụ egwu, ma gakwaa mahadum ga mụọ atụmatụ egwu.

Iji mezuo ihe a, ọ na-ere abacha iji kpata ego.

Ọ sị na nne na nna ya na-akwado ya ọfụma.

O kwukwara na agbanyeghị na ụmụnwoke na-enye ya nsogbu, uche ya dị n'ihe ọ chọrọ bụ ịbarụ onwe ya uru.

Kirie ihe onyonyo a ka ị mata ya n'uju:

Akụkọ ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ndị na-atụ mgbere n'ahịa Ladipo ma Grace Igwe dịka onye na-ere abacha.


Ọdịnaya: Mana ọ pụtaghị na onye ọbụla ahụ ya dị ọkụ nwere ọrịa ahụ.

Ọpụtaghịkwa na onye ọbụla na-akwa ụkwara maọbụ na-ama uzere bu nje corona virus.

Ọ bụrụ na ị na-ama uzere ugboro ugboro, maọbụ na imi gi na-agụpụta, maọbụ na isi na-awa gị, o nwere ike ịbụ azụzụ nkịtị, mana ọbụghị coronavirus.

Ngwa lee ihe dị iche na nnukwu 'B' na ọkpa ehi.

Ahụ ọkụ

Ahụọkụ coronavirus bụ mgbe ekpomọkụ ahụ mmadụ gafere digrii 37.8.

Mana ọbụghị mmadụ niile nwere tamomita e ji amata etu ekpomọkụ ahụ dị.

Ya mere, ọ bụrụ na obi gi na azụ gị ka dị ọkụ karịa akụkụ ahụ gị ndị ọzọ, mara na ị ga-aga nnyocha.

Ụkwara

Ọ bụrụ na ị na-akwapụta ihe na-alọ alọ mgbe ị kwara ụkwara, mara na ọ bụghị coronavirus kpatara nke a.

Ọ bụrụkwa na ụkwara gị bụ ịkwaa taa ọ laa echi, ọbụghị coronavirus.

Ụkwara coronavirus bụ nke na-akwa mmadụ ogologo oge, na-enweghị ihe ọbụla onye ahụ na-akwapụta.

Bekee na-akpọ ụdị ụkwara 'Dry Cough'.

Ihe ị ga-eme

Ndị NCDC kwuru na ha nwere ndịọrụ ahụike a zụrụ nke ọma maka igbochi ọrịa dịka coronavirus

Ọ bụrụ na gị maọbụ onye ị ma nwere ụdị ụkwara  a nakwa ụdị ahụọkụ a, lee ihe ị ga-eme.

Akụkọ ndị ọzọ ga-amasị gị:

Ihe nkiri ga-amasị gị:

Lee etu nje ọrịa si ebufe onwe ha site n'aka atịtị

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ihe abụọ gbara ọkpụrụkpụ e ji ama onye nwere ọrịa coronavirus bụ ahụ ọkụ na ogologo ụkwara.


Ọdịnaya: Mana ọbụghị mmadụ niile na-ahụ ebe ha ga-edebe isi n'ihi oke ọnụ ụgwọ ụlọ n'ada.

N'obodo niile mepere emepe na mpaghara ọwụwa anyanwụ, ịkwụ ụgwọ ụlọ abụghị egwu a chị ụtaba n'aka agba.

Mana kedu ebe ụgwọ ụlọ kacha ada ọnụ?

BBC Igbo bara n'ahịa ịmata nke ekwe na-akụ.

Ajụjụ anyị bụ: Kedu ebe ụgwọ ụlọ ihe dịka ọnụụlọ atọ (three-bedroom) kacha galaa ọnụ n'ala Igbo?

Enugwu

N'ebe dịka GRA maọbụ 'Independence Layout', ụgwọụlọ maka ọnụ ụlọ atọ ahụ dị ga-ebido na puku 800 ruo otu nde naịra maka otu afọ.

Na 'New Heaven', ego ya ga-eru bido na puku 500 ruo puku 650.

Mana ị gaa n'akụkụ Achara Layout maọbụ Trans-Ekulu, ọ ga-abụ ihe dịka puku 300 maọbụ 350.

Ọnịcha

Ụlọelu bụ ihe e ji mara Ọnịcha

Nnamdị Obiejesi onye oji ego achụ ego na otu nkwọ Ọnịcha, kwuru na ụgwọ otu afọ maka ọnụ ụlọ atọ ga-eru puku 700 maka ụlọ ọhụrụ, maọbụ puku 400 maka ụlọ ochie na mpaghara GRA Ọnịcha.

Mana ụlọ di etu ahụ na mpaghara 'Housing Estate' dị na Three-three ga-abụ ebe puku 350 maọbụ 400.

N'Awada, Ugwuagba Obosi, Oba, ego ọnụ ụlọ atọ bụ bido na puku 250 ruo 300.

Owerri

Owere bụ obodo e ji ikpori ndụ mara, nke mere ọtụtụ ji echu ya ka mmiri.

Mana ịkwụ ụgwọ ụlọ ebe ahụ abụghị atọ kọbọ.

Ịchọta ọnụ ụlọ ato na mpaghara Ikenegbu, 'Concorde' maọbụ Spillberg ga-efu gị bido na puku 600 ruo 800.

I gaa na mpaghara Ọjị, 'Okigwe Road', Amakọhịa, Obinze, dịrị gawa, ị ga-enweta ọnụ ụlọ atọ a rụrụ ochie n'ọnụ puku 300 ruo 350.

Mana ụlọ ọhụrụ anaghị adị ala karịa puku 400.

Abakiliki

BBC Igbo jụrụ ese wee chọpụta na ụgwọ ọnụụlọ atọ na mpaghara GRA nke Abakiliki bụ bido na puku naịra 500 ruo otu nde.

Mana ebe ndị ọzọ dịka Azuiyiokwu, 'New Layout', 'Mile fifty' dịrị gawa, bụ bido na puku naịra 300 ruo 400.

Awka

Ebe ụgwọ ụlọ ka ada ọnụ n'Awka bụ na mpaghara Agu Awka.

N'ebe ahụ, ọnụ ụlọ atọ kwụ chịm bụ bido na puku 600 ruo puku 800.

Ụlọ ochie dị ebe ahụ bụ bido na puku 400 ruo puku 450.

Ebe dị ka 'Awka town' bụ puku 300 maọbụ puku 350.

Mana ịbanye n'ime Amọbịa, Amansii, dịrị gawa, mmadụ nwere ike inweta ọnụ ụlọ atọ maka puku...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ihe atọ kachasị mmadụ mkpa n'ụwa a bụ nri oriri, akwa oyiyi na ụlọ obibi.


Ọdịnaya: Mana ọchịchị ya na-apụta ụka dịka ndị ọ bụ ọrụ ha ịkpọpụta onye ga-abụ eze n'Aguleri kwuru na ọ bụghị onye ha họpụtara ka e chiri.

Ha boro Gọvanọ Anambara steeti bụ Willie Obiano ebubo na ọ manyere ndị Aguleri eze ọhụrụ ahụ n'olu.

Mana ọnụ na-ekwuru Obiano bụ James Eze, kwuru na aka Gọvanọ adịghị na nhọpụta Eze Aguleri ọhụrụ.

O kwuru na naanị ihe gọvanọ mere bụ inye ndị obodo họpụtara, asambodo njirimara.

Akụkọ ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Dịka a kwachara ozu Eze Christopher Nwabunnwanne Idigo nke Anọ bụ Eze Aguleri nwụrụ anwụ, e chiri Dr Michael Chinenye Idigo eze.


Ọdịnaya: Mana ọrụ mwulite obodo bụ otu okwu dị ezigbote mkpa na Naịjirịa kamgbe a banyere ọchịchị onye kwuo uche ya n'afọ 1999.

Nke a malitere na mbido ọchịchị Onyeisiala Olusegun Obasanjo n'afọ 1999 mgbe ndịisi ụlọomeiwu gakwuuru ndịisi ọchịchị etiti ka e nye ha ikike ịrụ ọrụ mwulite obodo 'Constituency project'.

Ha sị na nke a bụ site n'ọchịchọ ndị ha na-anọchiteanya ha maka ikete oke n'ọchịchị onye kwuo uche ya.

Ndịisi gọọmentị etiti kwenyere ma nye ndị omeiwu ikike na nkwado site n'ịmawapụtara ha ego.

Ndị obodo na-enweghi ezi mmiri ọṅụṅụ

Mana i legharịa anya n'ọtụtụ obodo ugbua, ọ dịghị ka mwulite obodo ọ na-aga n'ihu na-agbanyeghi ego ndị gọọmentị na-ewepụta maka ya.

Ya mere ka anyị tulee ihe bụ 'constituency project' na ndị ọ dị n'aka ịhụ na ewulitere ime obodo.

Gịnị bụ 'constituency project'?

Onye omeiwu na-ekwuchite ọnụ ndị ụlọomeiwu nta bụ Benjamin Kalu sị na ọ bụ ọrụ ndịomeiwu na-arụrụ ndị ha na-anọchite anya ha.

Na ọ bụ ọrụ mmepe obodo ndịomeiwu na-arụ iji zaa oku ndị ha na-achị na-akpọ maka mwulite ndụ na obodo ha.

Ọ bụ ọrụ na-egosi na anya, ụkwụ nakwa aka gọọmentị na-eru n'imime obodo dị na mba ahụ.

Okporoụzọ ọjọọ

N'oge ngụkọ mkpata na mmefu nke afọ ọbụla ndị omeiwu na-ekwupụta ọtụtụ ọrụrụ dị iche iche a ga-arụ na mpaghara ha na-anọchiteanya ha na ego ole ha ga-efu.

Iwu Naịjirịa nke afọ 1999 nyere ndị omeiwu ikike ka ha kwupụta ego ndị gọọmentị ga-emefu n'ọrụ ndị a dịka ọ dị na-agba 80, amaokwu nke (2, 3 na 4).

Kedụ ndị ọ dị n'aka ịrụ 'constituency project'?

E nweela ọtụtụ nrụrịtaụka banyere ndị ọ dị n'aka ha ịhụ na a rụrụ ọrụ mwulite obodo n'etiti ndị omeiwu (legislatives) na ndịisi gọọmentị etiti (Executives).

Nke a bụ eziokwu bụ na ọ dị ngalaba gọọmentị abuọ a n'aka ịhụ na ndị a na-achị ketere oke n'ọchịchị onye kwuo uche ya.

Kalu sị na ọrụ ndị omeiwu bụ ịga na mpaghara niile ha na-anọchiteanya ha ma chọpụta ọrụ ndị ahụ kwesịrị ka a rụọ n'obodo dịka ọchịchọ ndị obodo si dị.

Ha na-eme nke a site n'ịkpo ime obodo nke ndịeze, ndịisi ntoroọbịa, ndị nne, ndịisi okpukperechi ga-eso bụkwanụ...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Uru kachasị mkpa dị n'ime ọchịchị onye kwuo uche ya (ọhakarasị) bụ mwulite ndụ ndị mmadụ na mmepe ime obodo.


Ọdịnaya: Mana ọtụtu ndị Naijirịa gbarụrụ ihu n'ihi nke a.

Kama enwere ụfọdụ mba hiwere iwu ha ji achịkọta ma na-ahazi Soshal Midịa.

Mba ndị a gụnyere:

Jamanị

Mba Jamanị hiwere iwu nke ha kporọ 'NetzDG' n'afọ 2018 nke gbasatara ụlọọrụ soshal midia niile nwere mmadụ nde abụọ.

Iwu a nyere ikike na ụlọorụ ndị a nwere elekere awa iri abụo na anọ iwepụ ihe ọbụla na-ezighi ezi.

Ụlọorụ dara iwu a ga-akwụ gọọmenti nde Euro iri ise (€50M).

Ebe mmadụ daara ya bụ iwu ga-akwụ nde Euro ise (€5M).

Yuropian Yuniọn

Iropịan Yuniọn megidere mgbasa ozi ndị oyi egwu na Soshal Midịa

Ndị Yuropian Yuniọn gbagidere ụkwụ imegide ibusa akụko ma ọ bụ ihe onyonyo ndị oyi egwu.

Dịka iwu ahụ sị kwuo, ụlọọrụ ọbụla na-ewepụghị ihe ngosi ma ọ bụ akụkọ oyi egwu n'ime otu awa ewepụtara ya ga-ata ahụhụ.

Ọstrelia

Mba Ọụstralịa nwere iwu maka nchịkọta Soshal Midịa

Mba Ọstrelia nwere iwu megidere ndị ụlọọrụ soshal midịa niile hapụru akụkọ ma ọ bụ ihe onyonyo gosiri mkpagbụ na ọgbaaghara.

Ọ bụru na ụlọọru ndị a ewepụghị akụko di otu a, ndịisi ụlọorụ ahụ ga-aga nga ihe ruru afọ atọ.

Ụlọorụ dara iwu a ga-akwụ nha ga-eru ọkara pacenti iri n'ime uru ha nwetere n'otu afọ n'ụwa niile.

Rọshịa

Rụshịa nwere ikw intinye iwu dịka nke ndị Jamanị

Mba Rọshịa nwere iwu na ihe niile gbasara ndị mba Rọshịa ụlọọrụ soshal Midịa ndị a jị arụ ọrụ agaghị esi Rọshịa pụo.

Rọshịa na-atụanya itinye iwu yiri nke ndị mba Jamanị.

Chaịna

Mba Chaịna nwere Soshal Midia nke ha

Chaịna machiri Twitter, Google na Whatsapp na obodo ha niile.

Ha ji Sọshal Midịa nke ha bụ Weibo, BAidu na WeChat nọchie ha.

China nwere igwe mmadụ na enyocha soshal mịdịa ịchọpụta akụko na ozi iwu ha megidere.

Kedu ihe ndị Naijirịa nwere ikwu maka nke a

Ndị Naịjirịa ji Soshal Midịa agbasa ozi

Onye ọkammụta ihe gbasara mgbasa ozi na ịntanetị bụ Kelechi Nwosu kọwapụtara sị:

Lee ihe ndị Naijiria na-ekwu na Twitter

Otutu ndị dịka @Engr_Henry20 anabataghị iwu ga-emegide soshal Midịa, ọ kwuru sị

Akụkọ ga-amasị gị:

Ihe nkiri ga-amasị gị:

Youth Relationship: Ụmụagbọghọ ekwuola ihe ha...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Gọọmentị Naijiria amaala ọkwa na ọ dị mkpa ka ahazie ma chikọta soshal midia iji kwụsi ịbụsa akụkọ ụgha na ọkwụ ịkpọ asị.


Ọdịnaya: Mana ọtụtụ amaghị na nwa amadị a bụ onye Oboro n’Abia steeti, bụ onye nkuzi mahadum ma bụrụkwa onye derela ọtụtụ akwụkwọ.

Ọtụtụ amaghịkwa na Buchi bụ onye na-akwa akwa nke a maara dịka "fashion designer" na Bekee.

Ọ bụkwa onye otu nzuzo tupu o chegharịa ma jirizie egwu na-agbasa oziọma.

Na mkparịtaụka ya na BBC Igbo nwere, Buchi onye e ji egwu ‘Mma Mma” mara, tupenyere ụmụ Igbo azụ etu ije ya na iti egwu siri bido.

Lee ya n’uju:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Buchi Atuonwu, onye a maara dịka "Buchi" bụ otiegwu ụka ama ama na Naijiria nakwa mbaụwa.


Ọdịnaya: Mana ọtụtụ n'ime ha bụ ndị e ji okwu dị aṅaa mara, nke bụ na ebe ọbụla ị nọ nụ olu ha nakwa okwu ha, ị mara onye kwuru ya.

Ụfọdụ ndị ụkọchukwu bụ ndị malitere iwu ewu n'ihi ihe ha kwuru, ebe ndị ọzọ na-ekwu ihe ha na-ekwu iji mee ka ndị mmadụ jiri ya mara ha nke Bekee kpọrọ Trademark.

Lee okwu e ji mara ụkọchukwu ndị a:

1) Enoch A. Adeboye:

Nwanne ị bụzịkwa onye Naịjirịa ma ọ bụrụ na ị maghị onye na-ekwu "Let somebody shout Hallelujah" ka ọ bụzị "Say that amen louder"?

Adeboye rigohaala n'elu ọlta, otu n'ime ihe mbụ ọ na-ekwukwarị bụ ka ndị mmadụ tie mkpu Hallelujah; nke a emeela ka onye ọbụla mara na ọ bụ ya na-ekwu okwu.

Adeboye bụ onyeisi ụlọụka Redeemed Christian Church of God nke a na-akpọ RCCG n'ịchafụ.

2) David Oyedepo:

Ị ga-ama na ị nọ na Winners Chapel mgbe ị nụrụ "Good news! The Lord has done it again".

Ọ na-ekwukwarị nke a ma e nwee nkwuputa ọkachasị nke gbasara ihe iribeama.

Oyedepo bụ onyeisi Living Faith Church nke e ji Winners Chapel mara.

3) Temitope B Joshua (T.B Joshua):

Ị chọrọ ịma ma ọ bụkwa olu ya ka ị na-anụ, tinye ihe onyonyo gị n'ebe a kpọrọ Emmanuel TV.

Ebe ahụ ka ị ga-ama ma ọ bụ T.B Joshua na-ekwu okwu mgbe ị ga-anụ "touch your screen" nakwa "Emmanuel"!

Onye amụma Joshua bụ onyeisi ụlọụka Synagogue Church Of All Nations.

4) Chukwuemeka Ohanaemere:

Ị bụrụ nwaafọ Naịjirịa ọkachasị onye Igbo, ị gaara anụla maka onye a na-akpọ Odumejeje maọbụ "Liquid Metal", "The Lion Himself".

Ohanaemere ekwuola ọtụtụ ihe e ji echeta ya; gụnyere "Onye battery ya fọrọ one bar ọ na-agba game?", "Anaghị akpọ ọga n'express", "Onye gba ọtọ a na-etinye aka n'akpa?", "A na-ahụ ọka na filling station?" nakwa "A kpaa gị ị pụọ n'ụzọ ka a kpaa onye ọzọ".

Ọ bụ onyeisi ụka Mountain Of Holy Ghost Intervention And Deliverance Ministry.

5) Ejike Mbaka:

Mbaka kwuburu na Buhari bụ "onye nzọpụta"

Fada Mbaka ekwuola ọtụtụ okwu mụnyere ọkụ ma kpalite ndọrịtaụka n'etiti ndị Naijiria ọtụtụ oge.

Mana ndị nke kacha bụrụ njirimara ya ọ ga-abụ ị nụ ya ị mara na ị garuola ebe ọ nọ bụ "Tem tem for Jesus",...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ọtụtụ oge ka ndị ụkọchukwu na Naịjirịa na-ekwu okwu na-eme ka ebe niile nwuru ọkụ.


Ọdịnaya: Mana ọtụtụ ndị ogbenye ebela akwa arịrị gbasara etu ndị ụlọọgwụ siri kpaso ha agwa maka na ha ejighi ego ha ga-eji kwụọ ụgwọ ụlọọgwụ.

Ndị ụlọọgwụ Iyienu dị n'Ọnịcha ekweghi ka Ngozi na di ya Chinonoso Osegbo hụ ozu nwa ha nwụrụ anwụ maka na ha akwụghi ụgwọ.

N'akụkụ nke ya, Chiamaka Ogbodo nọrọ n'ụlọọgwụ ihe karịrị otu afọ ka ọ mụchara nwa maka na o nweghi ike iweta ego ụlọọgwụ nyere ya kwụọ.

Ndị a bụ ndị a kpọrọ aha n'ihe gbasara okwu a mana ọtụtụ ndị mmadụ na-agabiga ihe a na Naịjirịa niile.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

O nweghi onye na-ekpe ekpere ka ọrịa bịakute ya mana ọ bụ otu ihe nwereike ịdakwasị onye ọbụla.


Ọdịnaya: Mana ụfọdụ mmadụ ekwupụtala na e ji okwuma agwọ coronavirus ma a na-ete ya aka.

Kirie ihe onyoonyo a ka ị mara ma ọ bụ eziokwu.

Ndị mere akụkọ a bụ Vining Ogu, Chimamaka Ihenacho na Chimezie Ucheagbo

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Okwuma nwere ọtụtụ ihe ọ na-egbochi nke ejiri mara ya.


Ọdịnaya: Mana ụfọdụ ndị Ebonyi tinyere ọnụ na ya bụ okwu ma kwuo etu o si emetụta ha n'obi.

Ebe ụfọdụ sị na gọvanọ Umahi emeteghị ya dịka ha na-ahụ Ebonyi dịka steeti PDP, ndi ọzọ na-asi na ha nabatara ya dịka ihe ga-ebutere ha ọganirụ.

Gee ha ntị n'olu:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Okwu na David Umahi buzi onye otu pati "All Progressives Congress" (APC) bụzị akụkọ a kọrọ gafee.


Ọdịnaya: Mana ụfọdụ ndị mmadụ ka na-akpaso ndị dị otu a agwa ọjọọ.

Ha na-eche na anaghị agwọta coronavirus agwota, nke na onye gbakerela n'ọrịa a ka nwekwara ike ibufe ya ndị mmadụ.

Nke a abụghị eziokwu.

Ndị mere akụkọ a bụ Vining Ogu, Adline Okere, Nnamdi Agbanelo na Chukwunaeme Obiejesi

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ọtụtụ ndị mmadụ n'akụkụ ụwa niile agbakeela nke ọma n'ọrịa coronavirus.


Ọdịnaya: Mana ụwa ka na-ajụ ma ọ bụzị mmadụ na-ekwu onye ga-eje eligwe na onye na-agaghị eje?

Nke a na-eme dịka onye ndu Ipob bụ Nnamdi Kanu kwuchara na onye ọbụla na-akatọ Biafra agaghị aga eligwe makana ọ bụ asụsụ Igbo ka ndị mmụọozi na-asụ ebe ahụ.

Gere ya ebe a:

Ipob: Nnamdi Kanu ga-abata mgbe Naịjirịa dị njikere

Mana Paul Achalla bụ ọkaiwu otu Ipob kwuru na ya bụ okwu bụ eziokwu.

Achalla kwuru na onye Naịjirịa ọbụla na-emegide ndị chọrọ nnwereonwe ha agaghị aga eligwe makana eligwe kpọrọ onye ọ bụla na-emegide mmadụ ibe ya asị.

N'ọnụ ya, "Ihe a Nnamdi Kanu kwuru dị n'akwụkwọ nsọ ebe Chukwu kwuru na onye ọbụla gbara mmadụ ohu kwesiri ka ọ hapụ onye ahụ ma afọ asaa ruo."

A na-asụ asụsụ Igbo n'eligwe dịka Nnamdi Kanu si kwupute?

Achalla kwuru na asụsụ Igbo bụ asụsụ eligwe makana ọ bụghị asụsụ mmegide ya bụ ndị eligwe na-akpa asụsụ dịka agwa.

Nnamdi Kanu ka na-eme njem

Achalla kwuru na Mazị Kanu ka na-agagharị na-eme njem ịgwa Ndigbo niile bi na mba ụwa uru Biafra baara ha ma ha nweta ya.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Paul Achalla bụ ọkaiwu otu Ipob ekwuola na Nnamdi Kanu ga-abia Naịjirịa bia zara ọnụ ya n'ikpe gọọmenti etiti kpụpụrụ ya ma ọ bụrụ na ọ hụ na Naịjirịa adịla njikere ikpe ya bụ ikpe.


Ọdịnaya: Mana, Mgashule si na ha ekpebibeghị mgbe Zuma ga apụ, na ekwukwa na ha ekweghị n'ihe Zuma sị, nke bu ka enye ya ọnwa atọ ma ọbụ isii ka o ji pụọ.

Okwu Mgashule danyere na nke ndị nta akụkọ na Saut Afịrịka kwuru n'ụtụtụ taa.

Akukọ a akọro maka "ikpọghachi" Zuma soro nkata dị icheiche ndị onu na atụ nkụ na ANC na Zuma nwere kemgbe ụnyahụ.

Ya bụrụ na Zuma, di afọ 75, ekweghị ịpụ, a ga eme ntule aka a ga eji chụpụ ya.

Zuma nọ n'ọkwa kemgbe afọ 2009, mana ebubo mpụ nọ n'eso ya.

ANC ekwugbeghị ọzọ ha chọrọ iso, mana ndị ma ihe n'aga na pati ahụ kọwarụ ndị nta akụkọ na Saut Afịrịka nakwa Reuters.

Zuma ekweghị kemgbe Decemba a na asị ya rituo. Ọ na Decemba ka Cyril Ramaphosa nọchiri ya ka onyeisi ANC.

Amabeghi etu Zuma ga eji sa aririo a na ario ya ka ọpụọ. A ga ezigara ya akwụkwọ taa.

N'ọnụ ụtụtụ taa, Ramaphosa rapụrụ ebe a na-eme nzụkọ ANC gawa be Zuma,  ebe a sị na ọ gwara onyeisiala na aga achupu ha ma yabụrụ na ojighi aka ya rituo.

Ramaphosa mechara lahachi ebe ANC na eme nzụkọ.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Onye ode akwụkwọ ANC bụ Ace Magashule sị na nkwekọrita ndị pati ha nwere "e wepụ Zuma n'ọkwa" bu nke ha rụtere ka ha kpachara nnukwu nkata.


Ọdịnaya: Mana, ihe ọzọ e ji mara Anaedo bụ ‘Nwaanyị Nnewi’.

Nke a bụ ihe e jiri mara ọgbatutum ụmụnwaanyị  ndị Nnewi na-agbakarị.

Ọgbatumtum ụmụnwaanyị na-ewu ewu na Nnewi nke na ọ hịara ahụ ịhụ ezinaụlọ Nnewi ọ dịghị.

A mara ụmụnwaanyị Nnewi maka ịgba mbọ mana ọtụtụ amaghị na ọ bụ ọgbatumtum bụ ihe na-akụrụ ha nkwa ha na-agba.

Ụmụnwaanyị Nnewi ji ngala akwọ ya dịka ha ji ya aga  ahịa, ugbo, akwamozu,ụka na mkpa dị ọzọ dịrị ha.

N’ihe onyonyo, ụmụnwaanyị ndị Nnewi kọwara BBC Igbo ‘sacrament jikọrọ ha na ọgbatumtum:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Nnewi, Anambara steeti bụ obodo na-ewu ewu maka ndị nwere agba si ya pụta dịka Innocent Okeke (Innoson), Cosmas Maduka(Coscharis), Ibeto, Ogbuawa na ndị ọgaranya ọzọ.


Ọdịnaya: Mana, mbe a bi n'obieze na-achị Ogbomosho nwere ihe ndị ọzọ so ya na-atụ ndị mmadụ n'anya.

Echere na mbe ahụ nke ọtụtụ ndị mmadụ na-efe efe ga-atọ mbe niile bi n'ụwa tupu ọ nwụọ.

Tupu o nwụọ, kwa ụbọchị, narị kwuru narị mmadụ na-aga n'obieze Soun na-achị ọgbọmọshọ akwanyere ya ugwu.

Akụkọ oge gboo kwuru na ọ bụ Soun nke chịrị site n'afọ 1770 rue 1797 butere ya n'obieze ahụ mgbe ọ hụrụ ya n'ọhịa ka o si agha alaghachite.

Lee ihe ndị ịmaghị maka mbe a pụrụiche:

1.A na-akpọ ya Alagba n'asụsụ Yoroba, nke a pụtara Okenye.

2.Nna nna onye bụ eze ugbua chọtara n'ime ọhịa mgbe o si n'agha alaghachite.

3.Ọ na-eri nri niile mmadụ na-eri dịka Amala, osikapa, agwa, plantain, na ogede.

4.Ndị ọkachamara ndị ọzọ nwere nkwenye na mbe Ogbomosho bikarịrị agbụrụ mbe ndị ọzọ na ndụ.

5.O nweghi dọkịta Bekee bịara mbe ahụ nso maọbụ gbaa ya ọgwụ na ndụ ya niile.

6.A na-enye ya nri sọsọ ugboro abụọ n'ime ọnwa, ọ naghịkwa apụ apụ nanị ma ọ chọrọ mmiri ọṅụṅụ.

7.            Ndị mmadụ na-aga ekpere ya maọbụ nata ya onyinye maka ihe ọbụla ha chọrọ.

8)           Mbe ogbomosho a nwere ndị na-eleta ya iche n'obieze Soun dị n'Ogbomosho

Ihe onyonyo ga-amasị gị

Lee ụmụanụmanụ dị icheiche bi n'ogige ha n'Imo steeti

Akụkọ ndị ọzọ ga-amasị gị

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Na mbe a na-akpọ "Alaga" - bụ ihe pụtara agadị n'asụsụ Yoroba - nọ ndụ ruo afọ 344 tupu ọ nwụọ bu ihe mere ka ọtụtụ mmadụ na-ada ebube.


Ọdịnaya: Mana, okwu ihe ga-eme oche ya ka bụkwa ụkwa akpụ n'ọnụ.

Maazị Kalu napụru Mao Ohuabunwa oche dịka onye na-anọchịta anya Abia Nọt n'Ụlọ Omeiwu Ukwu na ntụlịaka nke 2019.

Maazị Ohuabunwa gbajọrọ mkpebi Inec were ga kpesara ụlọikpe ntulịaka.

Ohuabunwa chọbụru ka akagbuo ntuliaka emere na Bende na Isikwuato mana n'ubọchị 11 nke ọnwa Nọvemba Ụlọikpe mkpesa kwadoro mmeri Kalu.

Maka onye a mara ikpe, iwu Naịjirịa sị na onye ahu agaghị azọnwụ ọchịchi ruo afọ iri.

Kedu ebe Kalu nọ n'iwu a?

Orji Kalu nwetere ọkwa "Chief Whip" n'Ụlọ Omeiwu nke itoolu

Ọkaiwu Chijioke Ikeh gwara BBC Igbo na okwu ihe ga-eme oche Orji Uzor Kalu na Ụlọ Omeiwu Ukwu kwụ ọtọ dịka ihe iwu Naịjirịa kwuru bụ na onye ọbụla a mara ikpe n'ụloikpe maka nrụrụaka na mpụ ndị ọzọ agaghị azọ ọchịchị maọbụ kwụrụ ka ndị mmadụ tunyere ha vootu ruo afọ iri.

N'otu aka ahụ, Ọkaiwu Ikeh sị na ugbua ikpe mara Maazị Kalu onwekwarụ ebe iwu Naijirịa dewere ya.

Ọ sị; "Ihe iwu Naịjirịa kwuru bụ na Kalu ka bụkwa omeiwu makana ikpe mara ya oge emechara ntụlịaka ma hopụtaya dịka omeiwu.

"Ihe iwu kwuru bụ na etu ọ nọ mkpọrọ, ọgaghị abịanwụ bịa nọchite anya ndị ọ na-anọchite anya ha ruo ihe gafere ọkara oge a na-ezukọ n'ime afọ, onyeisi Sineti nwere ike kwuo na mmadụ anaghị anọchite anya mpaghara ya."

Ọ gara n'ihu si na ihe a ga abụzị na-enwereike mee ntụliaka ọzọ ji nwete onye ọzo ga-anọchite anya mpaghara o si.

Afọ ole ka Kalu nwereike ịno na mkpọrọ?

Ka ọ kwụ ugbua, a na-ele anya na Kalu nwereike chọ mkpegharị dịka ọ ka nwere ohere ya, mana ya bụrụ na ọ chịtaghị aja na ya bu mkpegharị, onwereike nọdu ruo afo 12 na mkpọrọ.

Nke a mee, ihe Ọkaiwu Ike kwuru nwereike mee, nke ga-apụta na a ga-azọgharị oche Abia Nọt a n'azụ Kalu.

BBC Igbo gbara mbọ inụta n'ọnụ Mao Ohuabunwa ịmata ma o nwere okwu maka atụmatu ahụ adabaghi.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Okwu na-atụrụ aka chiburu Abia steeti bụ Orji Uzor Kalu mkpọrọ afọ 12 maka nrụrụaka abụghị ihe a ka na-akọrọ onye ma ihe na-eme na Naịjirịa.


Ọdịnaya: Mana, ị ma na ọtụtụ mgbe ndị mmadụ na-akpa oke dị icheiche na-amaghị ama.

Nke a na-akacha emebi ihe n'ihi na onye na-akpa ya bụ oke amaghị maọbụ ekweteghị na ọ na-akpa oke.

Otu ihe dị mkpa ka ị mata bụ na ịkpa oke dị iche iche.

Lee ụzọ ị nwereike isi na-akpa oke na-amaghị ama:

1: Ịma mmadụ maọbụ 'Nepotism' na Bekee

Ị ga-enye enyi gị ọrụ ma ọ bụrụ na ọmaghị ya bụ ọrụ?

'Nepotism' pụtara mgbe onye nọ n'ọkwa ji ike ya wee nye nwanne ya ma ọ bụ enyi ya ọrụ ma ọ bụ ihe nrite ndị ọzọ nanị maka na ọ ma onye ọ bụ.

Ị nwere ike sị na ọnweghị ihe ọ mere mana chetakwa na onye kwesiri ka enye ya ọrụ ahụ nọzị nkịtị.

Ụzọ kacha mma i ji kwụsị 'nepotism' bụ ịhụ na onye ọbụla nwetara ihe ruuru ya, na-agbanyeghi onye ọ ma maọbụ ebe o si.

2: Enwetaghị ntaramahụhụ nke Bekee na-akpọ 'Impunity'

Ndị nọ na nga

Ụfọdụ mgbe ihunaanya anaghị ekwe ndị mmadụ inye ndị mmadụ nataramahụhụ ruru ha.

Nke a ka a na-akpọ "Impunity" n'asụsụ bekee ebe ị nwere ike ịkpọ ya "enwetaghị ntaramahuhu" n'okwu igbo.

Ụdị ihe a na-adịkarị ire n'ezinụlọ ebe nne ma ọ bụ nna anaghị ekwe ata ụmụ ha ahụhụ mgbe ha mere ihe ọjọọ maka na ha hụrụ ha n'anya.

I ji gbochie ya, gbaa mbọ na-erube isi n'ihe iwu kwuru.

Cheta na dịka ọchịchi na iwu obodo sịrị dị, ọ bụ iwu obodo kachasị di mkpa karịa ofufe dị iche iche.

Nke a pụtara na otu ọ bụla osiri dị, ị ga-ajụ onwe gị, " Gini ka iwu obodo kwuru maka nke a".

3: Ịkpa oke agbụrụ nke Bekee na-akpọ 'Racism'

Sterling nke Manchester City yị mgba aka edere "Respect" ị jị megide ịkpaoke agbụrụ

Nke a bụ nsogbu so wee kpata agha mba ụwa nke abụọ bụ nke a kpọrọ 'World War Two' na Bekee.

Ọ bụkwa ya butere nsogbu na mba Saụt Afrịka ọtụtụ afọ gara aga bụ nke a kpọrọ 'Apartheid'.

Mana ruo taa, ịkpa oke agbụrụ ka na-enyekwa nsogbu n'akụkụ ụwa niile.

Bido na mba Amerịka ruo Rọshịa, gaa Jamanị, bata Briten ọtụtụ ka na-akpa oke agbụrụ.

Ikpa oke agbụrụ bụ nkwenye na otu agbụrụ ka nke ọzọ mma n'ụzọ ọbụla.

Mana nke a abụghị eziokwu n'ihi na mmadụ niile bụ otu ma ndị ojii ma ndị ọcha.

4: Ịkpa oke obodo...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ịkpa oke bụ ihe ọtụtụ mmadụ na-akagbu ma sị na ọ jọgburu udele ma sigbuo nkapị.


Ọdịnaya: Mana, ụfọdụ usoro e ji emedo ya bụ mmanụ ndị mba mmiri na-akpọ banga (palm nut oil) na-ahịaahụ.

Ọ bụ ihe a mere ka Udoka Ugwu malite imepute nkwa nri akwu e ji ete ofe akwụ ịme ka ọ dịịrị ndị mmadụ nfe.

Odoziakụ Ugwu na-agbanye akwụ a n'ime akpa tupu o ree ya.

Ọ bu oge mmachi ngagharị n'afọ 2021 ka ọ malitere njem a iji nwete obele ego dịka ọ dị ime n'oge ahụ.

Kiri akụkọ ya n'uju.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Akwụ bu otu n'ime ihe e ji esi nri n'ala Igbo ọkachasị, ofe akwụ.


Ọdịnaya: Manchester United egosila Manchester City na ọ bụ ha bụ Eze

Nke a bụ mmeri nke mbu ndị otu Manchester United na-enweta na abụghị na 'Old Traford'.

Na nkeji nke abụo n'agba nke mbu ka Raheem Sterling mere ka ọ chọro iyija ndị Man Utd mana enweghị ebe ọ gara.

Fred na ndị otu ya etipịala ManCity

 Nkeji nke iri abụọ na atọ ka Man Utd nwetara penariti mgbe Bernardo Silva gbaturu Marecus Rashfor na-etiti ọnụ goolu ndị Manchester City.

Rashford gbara ya were ziga Ederson Aba ebe bọọlụ gawara Abakaliki.

Nke a kpaliri mụọ ndị Man Utd dịka ha bidoro chawa ndị Man City ọkụ.

Anthony Martial mezuru ya goollu abụọ mgbe ọ were shọtụ gbakaa netị ndị ManCity na nkeji nke iri abụọ na itolu.

Raheem Sterling gbalịri ike ya mana...ndo

Manchester City enweteghị onwe ha tupu agbacha agba nke mbu.

Ka agba nke abụọ bidoro, ndị otu a mara onwe ha aka.

Kama Nicolás Otamendi ji isi were mepee neti ndị MandUtd na nkeji iri asato na ise.

ManchesterCity nwara ike ha ma dịka o siri dị nanị otu ndị ga-abu eze na obodo Manchester - Manchester United.

Akụkọ ga-amasị gị

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ndị Manchester United egosila na agadị nwaanyị anaghị aka nka na-egwu ọ ma agba dịka ha ji okpu goolu abụo astara otu were merie ndị Manchester City.


Ọdịnaya: Manchester United kwụsịrị oge bọọlụ nke Premier League 2016/2017 n'ọkwa nke isii

Ndị njikọ nke ego ndị egwuregwu bọọlụ (Football Money League) chọpụtara na n'ime afọ 2016-17, ntụkọta ego Klụb iri abụọ ahụ rịrị ruo pasenti isii nke pụtara Euro ijeri asaa na nde itoolu (€7.9bn), mekarịsịa afọ ndị gara-aga..

Real Madrid nọbụ n'elu n'ọkwa ahụ ruo afọ iri na otu, gbara n'ọkwa nke abụọ ebe Barcelona gbara na nke atọ.

Otu iri si na klọb Premier League England so n'ọkwa iri abụọ nke mbụ ndị mekarịchara ọfụma. Ọnụ ọgụgụ ha si na iri na abụọ gbagoruo iri na anọ.

Ihe ndepụta a na-egosi nanị ego ole ha kpatara, mana ọ naghị etinye ụgwọ ha ji n'uche.

N'afọ a, azọrọ ọkwa nke mbụ a azọ ọfụma, mere Manchester United ji were nanị Euro otu nde na puku narị asaa were gafee Real Madrid.

Otu league ise bukarichara

Euro nde narị isii na iri asaa na isii (€676m) nke Manchester United kpatara, ritere uru Euro iri anọ na anọ na ise (€44.5m) n'aka UEFA ka ha bulichara iko nke Europa League ka ha na Ajax sọrọ mpi.

Ndị Deloitte kwuru sị na ego a bụ "ihe dị mkpa eji kpebie na ha ga-aga n'ihu karịa Real Madrid na Barcelona".

Ronaldo na Messi na-agbara klọb abụọ so na ndị nọbu n'ọkwa ndị kacha akpata ego bụ Real Mdrid na Barcelona

Bayern Munich na Manchester City mechara n'ọkwa nke ise, bụ ọkwa ha n'afọ gara aga.

Arsenal, Paris St-Germain, Chelsea, Liverpool na Juventus nọ n'ọkwa nke isii ruo nke iri. Tottenham gbara n'ọkwa nke iri na otu, Leicester City ọkwa nke iri na anọ, West Ham nke iri na asaa, Southampton nke iri na asatọ na Everton gbara nke iri abụọ.

Klọb iri abụọ anọchitere anya si na "ise kachasị ibu" na league Europe, ebe Italy, Germany na Spain wepụtara klọb atọ ma France ewepụta otu.

Ndị njikọ nke ego ndị egwuregwu bọọlụ dịka Delọitte wepụtara

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Manchester United bụ nke mbụ n'ọkwa ndị otu iri abụọ kachasị nwee ego na egwuregwu bọọlụ n'ụwa, n'ime afọ abụọ a na-eso onwe ha, ma bụrụkwa ugboro iri ha ga-eme ya, dịka Deloitte kwuru.


Ọdịnaya: Manchester United zutere ndị Tranmere Rovers n'asọmpi FA ma were ọkpụ goolu isii asataghị otu merụọ ha ahụ.

Tupu e gbuo pịọm, Man United si n'aka Phil Jones nye goolu mbụ na nkeji 10.

Na nkeji 13 tupu ndị Tranmere amara ihe egwu na-akụ Man United mezuru ya abụọ n'aka Harry Maguire.

Goolu malitere izo ka mmiri na neeti ndị Tranmere na nkeji 16, 41, 45, na 56.

Ụdị mmeri a Manchester United meriri Tranmere Rovers dị ka a ga-asị na ha akpala ike ka 'nna m agụ'.

Ihe karịrị mmadụ 195 na-arịa iba Lassa na Naịjirịa

Ụlọọrụ na-ahụ maka mgbochi nfesasi ọrịa na Naịjirịa akpọrọ Nigeria Centre for Disease Control (NCDC) ekwetela na ihe ruru mmadụ otu narị n'ụma na-arịa iba Lassa na steeti iri na otu.

Ha kwukwara na mmadụ iri abụọ na itoolu anwụfuola maka ọrịa a.

Onye isi NCDC bụ dọkịnta Chikwe Ihekweazu depụtara nke a n'akwụkwọ ozi o wepụtara  nso nso a iji kowapụta etu nfesasi ọrịa ahụ si arị elu na steeti dị iche iche na Naịjirịa.

Akwụkwọ ozi ahụ kwukwara na pasenti iri asatọ na itoolu(89%) ndị ọrịa iba Lassa ji si na Ondo, Edo nakwa Ebonyi.

Kano sokwa n'ihi na Ihekweazụ depụtara na mịnịsta na-ahụ maka ahụike bụ Dọkịta Osagie Ehanire na ndị otu ya gara na steeti ahụ mgbe ha nụrụ na ndị ọrụ ahụike abụọ nwụrụ maka ọrịa ahụ na steeti ahụ.

Lekwa ihe ndị ọzọ o kwuru na ngalaba ahụ na-eme maka ichekwa ụmụ Naịjirịa

Mkpa mkpa Coronavirus na-akpa na China

N'otu aka ahụ onyeisiala mba China Xi Jinping na-eti na ọrịa coronavirus ji ọsọ na ije efesasi na mba ahụ.

O kwuru nke a  n'ọgbakọ iji nabata afọ ọhụrụ ma na-eti na mba ya na-agabiga ọnọdụ dịka ili ọtụtụ mmadụ n'otu mgbe.

Leah Sharibu a mụọla nwa?

Ruo ugbua, onwebeghị onye  be Leah Sharibu bụ nwata ụka Christ ndị Boko Haram tọrọ kamgbe afọ 2018, pụtaralanụ kwuo ma akụkọ na-efegharị na Sharibu mụrụ nwa n'aka ndị ntọ ya a bụ eziokwu maọbụ asị.

N'egwuregwu,

Chelsea mere ihe a tụrụ anya n'aka ha n'asọmpị iko FA dịka ha ji ọkpụ goolu abụọ merie otu Hull City mgbe ha zutere onwe ha.

Chọpụta ka Mancity na Fulham nakwa otu egwuregwu ndị ọzọ ga-esi chịpụ ya n'asọmpị a...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

A sị na onye hụ onye ọ ka ike, ọ dị ya ka a ga-asị ya gbuo ya.


Ọdịnaya: Mancho Bibixy tupu anwụchịe ya

Ndị ihe a metụtara gụnyere Mancho Bibixy, bubu onye ntaakụkọ na radio na mpaghara Kameroon na-asụ Bekee, na mmadụ isii ọzọ.

Ndị a ga anọ mkpọrọ site afọ iri rue afọ iri na ise.

Ndị na-asụ Bekee na Kameroon bidoro emume ekweghịekwe n'afọ 2016 ka ha na-ekwu na ndị si na mpaghara Kameroon na-asụ Frenchị na-emekpa ha ahụ, ma na-egbọchịrị ha ụzọ ọganihu.

Ekweghịekwe a mechara bụrụ ihe yiri agha, bukwa nke butere ogbugbu mmadụ.

Mmadu puku na puku gbagara Naịjirịa ka ndị nchekwa Kameruun ji aka ike eso ndị a na-acho inwere onwe ya.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Otu ụlọikpe dị na Kameroon amala mmadụ asaa so na ndị ekweghịekwe na mba ahu ikpe na ha bu ndị oyi egwu bụkwara ndị chọrọ nkewa.


Ọdịnaya: Mao Ohuabunwa kwuru maka Joe Igbokwe

Na mbụ, anyị jụrụ Ohuabunwa maka ihe ndị mmadụ na-ekwu na ndị nọ na ndọrọndọrọ bụ ndị anya adịghị eru n'ala etu o kwesịrị.

Ohuabunwa sị na nke a abụghị eziokwu ọkachasi ebe ọ metụtara ya.

O kwuru na o bidoro ndọrọndọrọ mgbe ndịagha chiliri aka elu were nye ndị nkịtị ọchịchị n'afọ 1999. Mgbe ahụ, o kwuru, ndị ndọrọndọrọ ebidobeghị inwe ihe ndị Bekee na-akpọ "godfather".

O kwukwara na ndị ndọrọndọrọ si ala Igbo gbara mbọ ọfụma ịhụ na oke ruru ala Igbo lọtara.

Mana okwu ya, bụ nke gosiri na Ndị Igbo metere ndọrọndọrọ ọfụma mgbe ahụ, mere ka anyị jụọ ya maka ihe Joe Igbokwe, bụ ọnu na-ekwuchitere ndị All Progressives Congress (APC) bụ pati nọ n'ọchịchị na Legọsị steeti, kwuru banyere etu Igbo si eme ndọrọndọrọ ọchịchị.

Ọ sara anyị sị na Igbokwe kwesịrị iweta ihe ọma ọ hụrụ na nkata nke ọ nọ (bụ APC) nye Ndị Igbo.

Okwu ya nke a dị n'elu.

Anyị jụrụ Ohuabunwa maka ihe onye otu ya bụ Dino Melaye na-agabiga site n'oku ndị uweojii kpọrọ ya, ọ gwara anyị na ihe a na-eme abụghi ihe kwesịrị maka ọ mere mba ndị ọzọ ewere ya na-achị ndị Naịjirịa ọchị.

Ọ sị na ọ bụ obodo ka a na-akparị na ọbụghị Dino.

Lee ihe o kwuru ebe a:

Mkparita uka BBC Igbo Omwiewu Ukwu Mao Ohuabunwa

N'ihe banyere ihe ụfọdụ mmadụ ji na-akatọ ya maka nkwalite o mere, ọ gwara BBC Igbo na ọ bụ ndị anya ụfụ na-eme ihe a, maka ihe o mere bụ inyere ndị mmadụ aka ịhụ na ha nwetara ihe ha ga-eji nyere onwe ha aka.

Gee ya nti:

Sinetọ Mao Ohuabunwa kọwapụtara ihe kpatara o jiri nye ndị ọ na-anọchite ite eji eghe ihe

Na ngwụcha, Omeiwu Ohuabunwa gwakwara BBC Igbo na ha bụ ndị na-anọchịte anya ndi Igbo n'ụlọomeiwu na-agba mgbọ ịhụ na ahaziri ọnọdụ Igbo na Naịjirịa, mana ọ siri na ọ ga-abụ n'usoro ndị Bekee kpọrọ "restructuring" ka a ga-eji mee ya bụ nhazigharị.

Akụkọ ọzọ ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Mao Ohuabunwa bu omeiwu ukwu na-anochịte anya ndị Abịa Nọt n'ụlọomeiwu ukwu nke Naịjirịa na BBC Igbo nwere mkparịtaụka na be ya n'Abuja maka ihe metụtara ndị Igbo, ọkachasị ebe ọ metụtara ndọrọndọrọ ọchịchị na ha bụ ndị ji ya mere aka ọrụ.


Ọdịnaya: Maria na Consolata kwuru okwu ị lụ di mgbe ha ka nọ ndụ.

Ụmụ nwaanyị ahụ kpụkọtara ọnụ site n'otubo gbadaa nwere otu umeju na otu akpa ume kama ha nwere mkpụrụ obi abụ na aka dị ịcheiche.

Ha gara ụlọọgwụ dị n'obodo ha n'ọnwa disemba maka nsogbu mkpụrụ obi tupu ha anwụọ ụnyaahụ bụ Satode.

Akụkọ ọnwụ ha butere oke mwute na mba Tanzania n'ihi na ha bụ ndị ama ama ma hụ kwa na-anya nke ukwuu.

Onyeisiala mba Tanzania John Magufuli dere n'elu Twitter n'ọnwụ a wutere ya nke ukwu n'ihi na ejima ahụ chọrọ ị fee ala ha.

Lee ebe Magufuli kwuru nke a ma na-eti ezinaụlọ ha aka n'obi maka ọnwụ ejima ahụ:

Maria na Consolata jụrụ atụmatụ ọbụla ikewa ha site n'ọwụwa ahụ, ma na-ekwu "anyị nwere olileanya ị lụ otu di n'oge adịghị anya"

Mgbe BBC gbara ha ajụjụ ọnụ n'afọ 2017 ha kwuru na ha chọrọ ị bụ ndị nkuzi ma ha gụchaa Mahadum.

Ọ bụ ndị enyemaka ụka Katọlịk Maria Consolata zụrụ ha ebe nne na nna ha nwụrụ mgbe ha ka dị obere.

Igwe mmadụ zitere ha ozi ekele n'afọ gara aga ha gụchara akwụkwọ sekọndrị.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Maria na Consolata Mwakikuti bụ ụmụ ejima kpụkọtara ọnụ anwụọla site n'ọrịa mkpụrụ obi na mba Tanzania.


Ọdịnaya: Maria na Consolata kwuru okwu ịlụ di mgbe ha ka nọ ndụ.

Ụmụejima nwụrụ ụbọchị Satọde site na nsogbu obi.

A ga-ebu ha n'otu agbati ma likwa ha n'otu ili n'ebe a na- eli ozu a kpọrọ Tosamaganga dị n' Iringa, ọdịda-anyanwụ Tanzania dịka a ga-eji obe abụọ were soro ozu ha gaa.

Maria na Consolata Mwakikuti ndị jikọrọ bido na utube gbada nwerịtara otu imeju, akpaụme (lungs) mana ha nwere mkpụrụobi, abụọ, isi na aka dị iche iche.

Akụkọ ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Otu onye bụbu onyeisiala mba Tanzania bụ Jakaya Kikwete na ndị mịnista isii ekwuola na ha ga-aga mmemme akwamozu ụmụejima jikọrọ ọnụ a ma ama na mba ahụ taa bụ Maria na Consolata.


Ọdịnaya: Mark Young (Sony TV), Mo Abudu (Ebony Life TV) na Kunle Falodun

Akụkọ sị ụlọọrụ a kwuru na Ebony Life na Sony TV, bụ ụlọọorụ ihe nkiri nke ala bekee, ebinyeela aka n'akwụkwọ maka imekọ ihe n'ime ọrụ ihe nkiri.

N'ime akwụkwọ ozi Ebony Life zipuru ndị ntaakụkọ, ha kwuru na nke a bụ nke mbụ ụlọọrụ ihe nkiri nke ala Naijirịa na Sony ga-ebinye aka na akwụkwọ imekọ ihe.

Ihe a pụtara na Ebony na Sony ga-ebido ihe nkiri dị icheiche. Ha kwuru na ugbua a mụpụtala ihe onyonyo atọ nke ọhụrụ. Otu n'ime ihe nkiri a nke akpọrọ 'Dahomey Warriors' na bekee.

Onyeisi Ebony Life bụ Mo Abodo kwuru n'ime akwụkwọ ozi a na kemgbe amụpụtara ụlọọrụ Ebony Life n'afọ 2013, ihe kachasị dị ya mpka bụ ị gbanwee etu ala ndị ọzọ sịrị hụ mba Afrịka.

'Fifty' so na ihe nkiri ọhụrụ Ebony Life TV mụpụtara

O kwuru, "Ihe m chọrọ bụ ka anyị bụ ndị ụmụafọ Afrịka bụrụ ndị ga-akọ akụkọ anyị ka anyị sịrị chọ."

Akụkọ ga-amasị gị

Mo kwuru na obi na-atọ ya ụtọ, na akụkọ di icheiche sị mba Afrịka ga-erute mba ụwa niile maka mbinye aka a mere.

Uru o nyere Nollywood

Nollywood bụ otu na-eme ihe nkiri gbasara Naịjirịa na Afrịka nke amaama na mba ụwa.

Ụlọọrụ dịka Ebony Life TV enyeela otu a n'ịkwado nke ọma, makana ọtụtụ ihe nkiri amụpụtara mere ka ụwa mara maka Nollywood nke oma, dịka ihe nkiri 'Wedding Party', 'Fifty na Royal Hybiscus Hotel'.

Nollywood na-eso Bollywood nke ala Idia na Hollywood nke ala Amerika n'ọrụ ihe nkiri

Wedding party na Royal Hybiscus Hotel pụtara na mmemme gbasara ihe nkiri ha na-eme na Toronto n'obodo Canada.

Na afọ 2014, gọọmentị Naịjirịa kwuru na Nollywood bụ otu ruru ijeri dọla atọ.

Ọrụ ka dị

Ndị ohi akpọrọ pirates na bekee ka na-emebi ọrụ ndị ihe nkiri na Nollywood. Otu akpọrọ National Bureau of Statistics deree na sọọsọ otu percent n'ime ijere dọlas atọ na ba aka ndị nwere ihe nkiri a.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ihe ọhụrụ na-abịa n'ụlọọrụ ihe nkiri nke EbonyLife TV.


Ọdịnaya: Martin Luther bụ onye mbụ mere ka akwụkwọ nsọ rụo ndị nkịti aka.

Ndị Igbo nwere akwụkwọ nsọ nke e dere n'asụsụ Igbo ha na-eji aka ụka mgbe ọbụla ha zụgọrọ maka nkea.

Kama ọtụtụ ndị mmadụ mamaghị ọnye tụgharịri ya bu akwukwọ nsọ n'asụsụ Igbo.

Akụkọ a ga-agwa gị onye dere akwụkwọ nso n'asụsu Igbo.

Anyị kpọtụrụ ụkọchukwu Chika Okpalaike ọnye bụ ọkammụta n'ihe gbasara ofufe ka ọ tinyere anyị ụche ma gwa anyị eziokwu opnye ọ bụ ya dere akwụkwọ nsọ.

Onye tụgharịrị akwụkwọ nsọ n'asụsụ Igbo?

Chika Okpalike kọwara na ajụju ndị mmadụ kwesịrị ị na-ajụ abụghi 'Onye tụgharịrị akwụkwọ nso n'igbo?' kama ihe ha kwesiri ịjụ bụ, 'Kedu akwụkwọ nsọ nke atụgharịrị N'Igbo?'.

Okpalike mere ka anyị ghọta na e nwere ọtụtu akwụkwo nso dị iche iche.

Ọ bụdị nkafie bụ ịkpere chukwu n'ụzọ omenala?

Kedụ etu akwụkwọ nsọ si bido?

Okpalike kọwara na ọ bụ n'ihe dịka afọ 400 ka achịkọtara akwụkwọ ndi dị iche iche were kpọọ ya akwụkwọ nsọ.

N'Ime akwụkwọ nsọ a nke agba ọhụrụ bụ New Testament n'okwu bekee bụ n'asụsụ Grik ka eji dee ya nke ha kpọrọ Septuagint.

Septuagint bụ agba akwụkwọ nsọ nke ndị Juu na anọghi n'ala nna ha bụ Israel.

Ọ kọwara na ọ bụ Pọọl dere ọtụtu n'ime akwụkwọ nsọ nke agba ọhụrụ nke ọ jị Grik egbujiri egbuji nke a kpọrọ Koine greek.

Mgbe ndị nzụkọ nke Kraịst bịakọtara were si na ha chọrọ akwụkwọ ofufe nke ga-anọgide na enweghị mgbanwe ka ha hiwere akwụkwọ nsọ nke ha kpọrọ Septuagint.

Agba akwụkwọ nsọ nke Septuagint atụgharịrị n'okwu latin bụ Vulgate.

Gịnị mere n'oge afọ ndi 1600?

Ụkọchukwu Martin Luther bụ onye mbụ tụgharịrị akwụkwọ nsọ n'asụsụ ndị.

Ọ tụgharịrị ya n'asụsụ ndị Jamani.

Kama ọtụgharịghị nke Septuagint kama ọ bụ nke Masoretic ọ tugharịrị.

Masoretic bụ akwụkwọ nsọ nke ndị Juu nke fọdụrụ dịka alụchara agha ma mgbe a dọọrọ ha n'agha gaa mba ọzọ.

Gịnị bụ ọfọ?

Martin Luther tụgharịrị Masoretic text n'ihi na o kwuru na ọ bụ nke ahụ ka Jịsọs gụrụ oge ọ nọ n'ụwa.

Ewepụ nke a, akwụkwọ nso bụ nanị n'asụsu Grik maọbụ latin ka ọ dị na mbụ.

Nkea mere ka ọtụtụ nke mmadụ bido na-atụharị akwụkwọ nso...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Okwukwe ndị ofufe nke Kraịst bụ n'akwụkwọ nsọ ka o hiwere.


Ọdịnaya: Matthijs de Ligt bụ ọkaibe na bọọlụ ndị akarịbeghị afọ 21

KOPA  bụ nzere otu egwu bọọlụ mba Fransi na-ahazi nke ndị riterela nzere "Ballon d'Or" gụnyere George Weah bụ onye isiojii mbụ na-erite zere ahụ na-ahọpụta.

Ndị nwetarala nzere Kopa gụnyere  Kylian Mbappe (PSG) n'afọ 2018, ebe  Christian Pulisic ( Borussia Dortmund) nwetara ọkwa nke abụọ n'otu afọ ahụ.

Lee ihe ndị ọzọ ịmaghị maka Matthijs de Ligt;

1. Onye Netherland, de Ligt onye a mụrụ n'afọ 1999 na-agbara  otu egwu bọọlụ Juventus bọọlụ.

2. De Ligt  eriteela ọtụtụ nzere gụnyere 'onye ndu (captain) kachasị bụrụ nwata' na ndụ otu egwu bọọlụ Ajax Amsterdam; nzere"Amsterdam talent of the year" nke afọ 2017, nzere "Johan Cruijff Prize" nke afọ 2018 ; nzere "Golden Boy" Award nke afọ 2018.

3. Mmasị nwata nwoke a bidoro gbawara Ajax bọọlụ ka ọ dị afọ itoolu, bụbu na tennis.

Akụkọ ga-amasị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Matthijs de Ligt bụ onye ritere nzere iko Kopa nke afọ 2019 nke bụ nturuugo a na-enye ọkaibe na agbam bọọlụ ndị erubeghị afọ 21.


Ọdịnaya: May sị na ọ ma na ndị ibe ya achọghị ka o soro na-edu ndọrọndọrọ okwu Brexit, ma kwuo na ọ ga-apụrụ ha n'ụzọ.

"A dị m njikere ịhapụ ọrụ a maọbụrụ na  ihe ga-adịrị obodo anyị mma" ka o kwuru.

Ụlọikpe pụrụiche e hibere maka ikpe ntuliaka ọkwa onyeisiala 2019 enyela Atiku Abubakar ohere ịkpesa mpụtara ntuliaka ahụ.

Atiku Abubakar kwụsịike na-ekwu na wuru wuru  nakwa aka azụ dị icheiche ka APC jiri merie ya bụ ntuliaka.

Ọkaikpe atọ n'ụlọikpe pụrụiche ahụ kwenyere n'okwu ọkaiwu nọchitere anya Atiku bụ Chris Uche gbasara ikpe ahụ.

Na nchọpụta ndị otu Atiku mere na akụrụngwa Inec jiri me ntuliaka ahụ, ha kwuru na Atiku jiri vootu karịrị nde 1.6 merie Muhammadu Buhari.

Ọgbakọ EU amalitela asọmpị ndị na-efe ala nna ha

Ha kọwara site n'akara Twita ha na ihe ndị ha chọrọ ịnye bụ iji kelee ndị na-efe ala nna ha maka mbọ ha gbara na ntuliaka gara aga.

N'egwuregwu,

Gọvanọ delta steeti bụ Ifeanyi Okowa ekwela nkwa na ọ ga-ebunye ndị egwuregwu super eagles puku dọlla iri isii.

Ego ahụ ga-abụ iji kelee ha maka mmeri ha meriri mba Seychelles nakwa mba Ijipt mgbe ha zutere onwe ha n'asọmpị.

Akụko BBC Igbo na nkeji

Akụkọ ga-amasị gị ị ga-achọ ikọ taa niile

Anu enwe apụọla n'efere nrị na Akwa Ibom

Enwe apụọla n'efere nri na Akwa Ibom

Anụ enwe ga-abụzzị ahịa iwu na Akwa Ibom steeti ka gọọmentị steeti ahu na-ekwu na ekwesiri ịgba mbọ hụ na enwe akpọrọ Adiaha Awa Itam na anazi ana ka echekwa ya maka echi.

Gọọmentị na ndị Akwa Ibom mere okpotokpo nzukọ ụnyaahụ bụ ụbọchị iri abụọ na asaa nke ọnwa Maachị iji tinye ọnu n'ihe metụtara ya bụ enwe.

Adams Oshiomhole bidoro ọrụ dịka onyeisi otu APC n'ọnwa Juun, 2018

Inec sị APC Zamfara dere duu

Ụlọikpe mkpegharị nọ na Sokoto steeti, nke Okaikpe Tom Yakubu tukwu n'isi ya, ewezụgala mkpebi Ụlọikpe Zamfara nyere maka ntuliaka imeụlọ pati All Progressives Congress (APC) mere n'afọ 2018 iji

họpụta ndị zọrọ ha ọchịchị dị icheiche na ntuliaka 2019.

Eji ntuliaka a hopụta ndị na-azọ ọkwa gọvanọ, ụlọ Omeiwu steeti nakwa nke gọọmentị etiti.

Ọ bụ Omeiwu Kabiru Marafa - bụ onye...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

O kwuru n'ụlọomeiwu n'ụbọchị iri abụọ na asaa nke ọnwa Machi na ọ bụrụ na ndị omeiwu ibe ya kwado ya, ọ ga-arịtu n'ọkwa ya.


Ọdịnaya: Mazi Aniagbo dị afọ iri asatọ na ise dị afọ iri na ise mgbe ahụ.

Ha nọ n'ihu ụlọakwụkwọ ha mgbe ndị agha bịara njem ọjọọ ahụ bịara.

Dịka o kwuru, "ndị agha ahụ feere anyị aka ka anyị gbalaga".

Ha nọzị be ha na-anụ ụda egbe ahụ gbagburu ndị ọrụ mmadụ iri abụọ n'otu ahụ.

Aniagbo mechara bido ọrụ dịka onye ọrụ koolu mgbe ọ gụchara akwụkwọ.

Mgbe ahụ ka ọ nọ hụ ka e sị tie ezinụlọ ndị ya bụ ihe metutere aka n'obi.

Kirie ha.

Ndị mere akụkọ a: Chris Sanctus Okereke, Chiemela Peter Mgbeahuru

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Mazị Ogbonnaya Eze gbara afọ otu narị iri na otu(110) so na ndị ọrụ ahụ ndị ọcha kaara igbagbu n'ụbọchị ahụ mana Chi ya mụ anya.


Ọdịnaya: Mazị Ken Nwosu na Adekunle Rufus Adedeji anaghị ana aka azụ ka ha na-arụ ọrụ ha

N'afọ 2017, otu ndị International Police Association na otu Institute for Economics and Peace kwuru na otu ndị uweojii Naịjirịa bụ nke 'kachasị njọ' n'ọrụ uweojii mbaụwa niile.

Nkwuputa a so mee ka ọtụtụ ndị Naịjirịa kwudosịa ike n'okwukwe ha na ndị uweojii Naịjirịa anaghị arụ ọrụ nchekwa edinyere ha.

Mana ndị uweojii abụọ na-agbanwe ebumnuche ndị mmadụ banyere ndị uweojii na Naịjirịa.

Maazị Ken Nwosu na Adekunle Rufus Adedeji nwetara ihe nrite maka ịbụ 'ndị uweojii aka ha kachasị kwụrụ ọtọ' na Naịjirịa.

Ndị otu na-ahụ maka oke ruru onye bụ Constitutional Rights Awareness and Liberty Initiative (CRALI) na ndị US Consulate dị na Naịjirịa jikọtara aka ọnụ wee nye ha ihe nrite a.

Dịka ndị CRALI si kwuo, ha chọrọ ma jụọ ndị mmadụ maka ndị uweojii aka ha kwụ ọtọ na Naịjirịa niile wee họpụta mmadụ ruru 22, ebe ha si họpụta Adedeji na Nwosu dịka ndị kachasị mma.

Adedeji bụ Superintendent na-ahụ maka otu Criminal Investigative Bureau nke Ekiti Steeti ebe Nwosu bụ Divisional Police Officer ọhụrụ nke ndị Kwani divisional headquarters dị na Sokoto Steeti.

Ken Nwosu arụọla n'isi ụlọọrụ ndị uweojii n'Abuja nakwa Lagos na Akwa Ibom

Adedeji gwara BBC na onwere etu o si eme ya n'ahụ ma ndị Naịjirịa na-ekwu okwu ọjọọ maka ndị uweojii, maka na ọ bụghị ha niile na-eme ihe ọjọọ.

O kwuru "Ọ bụ eziokwu na enwere ndị uweojii ọjọọ, mana etu ụfọdụ si akpa agwa bụ maka etu e si zụọ ha n'ụlọ. Ọ bụ ihe na-eme n'obodo na-egosi n'etiti ndị uweojii."

Akụkọ ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ị gaa n'ọtụtụ ụlọọrụ ndị uweojii ị ga-ahụ ka e dere 'ndị uweojii bụ enyi gị', mana ọ rara ahụ ịhụ onye Naịjirịa nwere ntụkwasị obi n'elu ndị uweojii.


Ọdịnaya: Mba 32 sị mpaghara dị iche iche n'ụwa ga-asọ mpi ruru 64 tupu anyị  amatra onye ga-ebu iko a n'ụbọchị 15 n'ọnwa Julai.

Puku kwuru puku mmadụ ndị egwuregwu bọọlụ na-amasị eruola Rọshịa ma na-egosikwa uwe dị iche iche maka inye otu dị iche iche otito.

Lee ụfọdụ ihe ndị mmadị na-eme n'ala ahụ

Asọmpị iko mba ụwa na-atọ ndị a dịka mmanya ọkụ.

Nwata nwaanyị a na-akwado ala ya bụ Rọshịa n'ụzọ pụrụ iche.

Ndị ihe ndị  otu Saudi Arebia na-amasị sokwa na ndị na-akwado otu a n'ime ọgbọ egwuregwu Luzhniki na Mọsko.

Ngwa nụ oge 'Selfie' eruola!!

Ụmụ nwaanyị mara mma sokwa.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Oge ahụ abịala oo. Anya niile na-ele anya n'isi obodo Rọshịa bụ Mọsko maka iko mba ụwa na-eme ugbua n'ebe ahụ.


Ọdịnaya: Mba Briten na mba Yurop ndị ọzọ amachiela ụgbọelụ 737 max niile ife na mba ha dịka ụgbọelu ahụ kpọkasiri n'ụtụtụ ụbọchịụka.

Nke mere ya ugboro abụọ ụdị ụgbọelu a na-akpọkasị n'ime ọnwa ise.

Ihedịọha: ọchịchị obodo ga-anọ n'aka ndị obodo

Onye merịrị na ntuliaka ọkwa gọvanọ n'Imo steeti bụ Chukwemeka Ihediọha ekwela ndị Imo nkwa na n'oge nke ya, "ọchịchị obodo ga-anọ n'aka ndị obodo."

Ihedioha kwuru nke n'ụlọ ya n'Owere ụbọchị Tuzde oge ọ na-agwa ndị ntaakụkọ okwu.

INEC kpọpụtara  Ihedioha dịka onye meriri na ntuliaka ọkwa gọvanọ Imo steeti emere n'abali itolu nke ọnwa Maachi.

Ụdị ọṅụ juru ndị mmadụ obi ka ya bụ ihe mere bụ ihe ụfọdụ ndị atụwaghị anya, makana ọ bụ okwu a kpụ n'ọnụ ma n'ụzọ ma n'elu soshal midia, ruo ugbua.

N'aka nke ọzọ, Uche Nwosu nwetara ọnọdụ nke abụọ n'ọsọ ahụ anyaala isi na ọ ga-aga ụlọikpe gbagha mkpebi Inec na ntuliaka ahụ.

N'egwuregwu,

Aka chịburu Manchester United bụ Louis Van Gaal alaala ezumike nka ka ọ dị afọ iri isii na asaa.

Ọ chịkọtara ụfọdụ otu egwu bọọlụ gụnyere Bayern Munich, Ajax, Barcelona na mba Nertherlands.

Akụko BBC Igbo na nkeji

Akụkọ ga-amasị gị ị ga-achọ ikọ taa niile

N'Afrịka

Ngagharịiwe ndị mba Ọljiria akwụọla ụgwọ makana onyeisiala chịrịla ha afọ iri abụọ bụ Abdelaziz Bouteflika, ekwetala ịhapụ ọchịchị ọ chọburu ịchị nke ugboro ise.

N'otu aka ahụ, Bouteflika dị afọ 82 higharịrị ntuliaka ha kwesịrị ime n'ọnwa Epreelụ.

Cheta na ndị mba ya mere ngagharịiwe gafere izu abụọ, ebe ha na-achọ ka ọ rịtuo n'ọkwa ma ghara ịzọ ọchịchị ọzọ dịka ọ chọburu.

Emeka dị ọha Imo mma

Ndị Imo steeti ekwuola na Emeka bụ Ihe dị ọha mma ka ngalaba INEC kpọpụtara aha Chukwuemeka Ihedioha dịka onye meriri ntuliaka ọkwa gọvanọ Imo steeti.

Ụdị ọṅụ juru ndị mmadụ obi ka ya bụ ihe mere bụ ihe ụfọdụ ndị atụwaghị anya, makana ọ bụ okwu a kpụ n'ọnụ ma n'ụzọ ma n'elu soshal midia, ruo ugbua.

O kwere ndị Imo nkwa na n'oge nke ya "ọchịchị obodo ga-anọ n'aka ndị obodo."

Emeka Ihedioha kwuru nke n'ụlọ ya n' Owere n'ụtụtụ Tuzde oge ọ na-agwa ndị ntaakụkọ okwu.

N'aka nke ọzọ,...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:


Ọdịnaya: Mba Brunei ga-egbu ndị na-akwaso onwe ha iko.

Nke a bụ iwu ọhụrụ islam nke mba Brunei nyere iji belata nwoke idina ibe ya nakwa nwaanyị idina ibe ya na mba ahụ.

Iwu ọhụrụ a bụ Sultan Hassanal Bolkiah nke mba Brunei tinyere ga-amalite n'ụbọchị anọ nke ọnwa Epụrelụ 2019 ga-emetụta mpụ ndị ọzọ.

Iwu a kwuru na a ga-eji okwute kugbuo nwoke na nwoke ma ọ bụ nwaanyị na nwaanyị na-akwaso onwe ha iko.

Mana ọtụtụ mba ndị ọzọ n'ụwa akatọọla iwu a.

Emeka Ihedioha a họrọla ndị ga-eso na 'Transition Committee' ya

Ihedioha họpụtara mmadụ narị iri atọ na atọ (bụ 133) nke ndị so n'ime ha bụcha ndị ọgaranya dị icheiche n'obodo makwa ndị na-arụrụ onwe ha.

Ọ gwara ọha gara echichi kọmiti ya na "Anyị ga-agbambọ inwete nkwenye ndị Imo, ka Chineke na-enyere anyị aka, aka anyị ga-akwụrụ ọtọ n'ihu na anyị kwalitere iwu ziriezi na mmejupụta ndọrọndọrọ ọchịchị anyị."

O kwukwara na ọrụ mwulite obodo Imo n'oge a siri ike ma dịkwa ukwu mana o kwenyere na ndị Imo ga-enye ya aka. Ọ bụ kọmiti a ga-ahụ na ihe gara sịrịrị werere na echichi ya dịka Gọvanọ Imo n'ụbọchị Mee 29, 2019.

Anwụchiela ndị na-eme ọgwụike n'Enugwu

Calista Udomma Meka bụ ọnụ na-ekwuru NDLEA, ụlọọrụ na-ahụ maka ọgwụike n'Enugwu a kọwala etu ha ji nwụchie ndị ji ọgwụike agbarụ mmiri Na Trans-Ekulu.

Ọkaikpe Walter Onnoghen

Okaikpe Ukwu Naịjirịa enyere ezumike bụ Walter Onnoghen azachala ọnụ ya n'ikpe a na-ekpe makana ebubo na okwughi akụnaụba ya n'ụlọikpe "Code of Conduct".

Ọkwaiwu Onnoghen bụ Adegboyega Awomolo kwuburu na ya ga-akpọ "aka ebe ato", mana ọ bụ sọsọ otu onye ka ha kpọrọ ụbọchị mbu nkle ọnwa Epurel Monday.

N'ụbọchị ahụ, ndị ọkaiwu Onnoghen rịọrọ CCT ka agbọta Theresa Nwafor bụ onye ọrụ CCT ka ọ bịa gbara ha akaebe.

Ọ bụ otu onye n'ime ndị ọkaiwu Onnoghen bụ Chris Uche mechiri ịzara ọnụ ya.

Ọ sị: "Anyị enyochara akaebe ndị na-ebo ebubo wetere, nke mere anyị ji kpebie ịwụsa okwu anyị."

A ga-ekwu mgbe a ga-ekpebi okwu n'ihu.

Ndị uweojii na ndị agha Naịjirịa nọ na Benue maka nsogbu a na-ebo ndị ọchịehi

Ntọrị mmadụ n'ụzọ Kaduna na Abuja ka...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:


Ọdịnaya: Mba Saụt Afrịka ritere goldu iri na atọ ebe Naịjirịa ritere goldu itoolu

Mba mpaghara Afrịka so n'egwuregwu a gụnyere Saụt Afrịka, Naịjirịa, Kenya, Yuganda, Botswana, Namibịa, Kameruun, Ghana, Malawi na dị ọzọ.

Ụfọdụ ndị mere nkeọma dịka Saụt Afrịka, Naịjirịa na Kenya, ebe ndị ọzọ atagbutaghị ihe ọ bụla.

Nwafọ Igbo Roland buliri kg 194 nyere ya akara 224.3

Naịjirịa bụ ndị abụọ n'Afrịka mabụrụ ndị itoolu n'ọkwa ihe nrite  mba Commonwealth dịka ha ji ọlaedo itoolu, ọlaocha itoolu na ọlanchara isii.

Mba Saụt Afrịka kachasị mee nkeọma n'Afrịka dịka ha ritere ọlaedo iri na atọ, ọlaocha iri na otu na ọlanchara iri na atọ nke mere ha ndị isii n'ọkwa ihe nrite.

Mba Kenya jiri ọlaedo ano, ọlaocha asaa na bronzu isii na-esote Naịjirịa, ebe Yuganda nwetere ọlaoedo atọ, ọlaocha otu na ọlanchara abụọ.

Mana ndị kachasị mee nkeọma n'ụwa niile bụ ndị Ọstrelịa bụ ebe a na-eme egwuregwu ahụ.

Ha ritere goldu iri asatọ, sịlva iri ise na itoolu, ọlanchara iri ise na itoolu.

Namibịa nwetere ọlaedo mbụ ha site n'aka Helalia Johannes

England na-esote ha ritere ọlaedo iri ano na ise, ọlaocha ano na ise, na ọlanchara iri ano na isii.

Mba Indịa jiri ọlaedo iri abụọ na isii, ọlaocha iri abụọ na ọlanchara iri abụo bụrụ ndị atọ n'ogo ihe nrite

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Egwuregwu Commonwealth ọgbọ 21 nke Gold Coast mba Ụstrelịa abịala na ngụcha.


Ọdịnaya: Mba ahụ nọ n'otu D ga-agba Naịjirịa taa mana ha kparịrị Ịnglandị gbaa ha ọkpụ goolụ abụọ a satara naanị otu na asọmpi Yuro afọ 2016.

Aịsland bụ nwantịtị obodo na-erughi ka otu steeti na Naịjirịa mana ha na-akpa ike dị egwu.

Lee ihe 5 ị na-amaghị gbasara mba ahụ na otu egwu bọọlụ ha:

1. Ọnụọgụgụ mba Aịsland niile erughi ọnụọgụgụ ndị nọ n'Enugwu: Mba Aịsland dị naanị mmadụ 334,252 ebe Enugwu dị nde mmadụ 3.2

2. Onye nkuzi ha bụ dọkịnta eze ebe mmadụ asatọ n'ime otu egwu bọọlụ ha bụkwa dọkịnta

Kedụ ka dọkịnta eze si enye ọtụtụ mba siri ike n'egwuregwu bọọlụ nsogbu niile a? Ihe a bụ ọgbara Igbo gharị maka na onye nkuzi ha abụghịdị onye nkuzi bọọlụ oge niile.

Hiemir Hallgrimsson na-arụ dxịka dọkịnta eze ma na-akụzikwara ha egwu bọọlụ. Ọ natara ọrụ ya n'aka Lars Lagerback bụ onye Sweden bụkwara onye nkuzi otu egwu bọọlụ Naịjirịa bụ Super Eagles.

Ndị nọkwa n'otu egwu bọọlụ ha na-arụkwa ọrụ ọzọ gụnyere ịgba bọọlụ.

3. Onye na-echere ha goolu na-emebu ihe onyonyo

Ụdị ihuigwe a abụghị ebe a ga-agba bọọlụ n'iro

Hannes Halldorsson na-emebu ihe onyonyo tupu o tinye uchu n'ịgba bọọlụ dịka ọrụ ya. O mere ihe onyonyo egwu n'afọ 2012.

4. Ha na-agba bọọlụ n'ime ụlọ

Ama egwuregwu ebe e tinyere ọkụ ka ha na-asọmpi afọ niile

Oyi dị egwu na-atụ na Aịsland dịka aha ha si dị, ọzọkwa bụ na ọ na-agbakarị ọchịchị na mba Aịsland, n'ọnwa Disemba, e nwereike inwe ọchịchị rue elekere iri abụọ na mba ahụ. Nke ahụ anaghị enye aka ikuzi maọbụ ịmụ ịgba bọọlụ, ya mere ha jiri tinye ego rụọ ama egwuregwu bọọlụ n'ime ụlọ. Ha nwere ama egwuregwu 30 ebe asaa n'ime ha nọ n'ime ụlọ ma pee mpe karịa ama egwuregwu e ji agba bọọlụ.

5. Nke a bụ mbụ ha na-abịa asọmpi Iko Mbaụwa: Aịslandị tozuru ịga asọmpi siriike na mba ụwa nke mbụ n'afọ 2015 oge ha pụtara n'asọmpi Euro 2016 ebe ha meriri mba Netherlands ma merikwa mba Ịngland tupu Frans agbapụ ha n'agba anọ ikpeazụ. Ha tozuru ịbịa asọmpi Iko Mbaụwa 2018 dịka ha meriri Kosovo ọkụ goolụ abụọ n'afọ 2017 we bụrụ mba pekarịchara mpe na mmadụ gara asọmpi ahụ.

Ha na Naịjjịrịa ga-asọmpi taa dịka ha...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ọtụtụ ndị mmadụ ajụọla ndị bụ ndị Aịsland a jidere mba Ajentina n'ọrụ ha ji gbaa onwe ha onye laba onye laba n'asọmpi Iko Mbaụwa na-eme ugbua.


Ọdịnaya: Mba ha na Nigeria nọ na otu ahụ bụ Cape Verde, Central African Republic nakwa Liberia.

Ndị Algeria, Burkina Faso, Niger, Djbouti nọ na 'Group A.'

Tunisia , Zambia, Mauritania, Equitorial Guinea, nọ na Group B.

End of Twitter post, 1

Ndị omeiwu itoolu n'Imo steeti amabaala APC

Ime ụlọomeiwu Imo steeti

Mmadụ itoolu ndị omeiwu Imo steeti a hapụla pati ha mabanye na APC.

Nke a na-eme n'ọgbakọ mbụ ụlọ omeiwu steeti ahụ na-enwe kamgbe Hope Uzodinma nke APC banyechara n'oche gọvanọ.

Ndị omeiwu ahụ gụnyere:

Okey Onyekanma

N'ime ọgbakọ a ka osote onyeisi ndị omeiwu ahụ aha ya bụ Okey Onyekanma nọkwara kwuo na ya agbaala arụkwaghị m.

Onyekanma ritukwara dịka onyeisioche kọmiti na-ahụ maka etu ndị ọgbakọ ndị omeiwu si aga.

Onyekanma kwuru na ihe ya ji aritu n'ọkwa bụ ka onye si mpaghara Ọlụ were ya bụ oche dịka nkwekọrịta ha nwere sị dị.

Akụkọ ọzọ malitere ifegharị na onyeisi ụlọomeiwu Imo steeti bụ Collins Chiji esila PDP baa APC.

Mana nchọpụta BBC Igbo mere gosiri na nke ahụ abụghị ezie.

Anyị amachibeghị ọkada na keke - Gọọmentị Legọs

Gọọmentị Legọs akọwaala na ha amachibeghị ọkada na keke ịgba n'okporoụzọ awaraawara nakwa akwa mmiri dị icheiche na steeti ahụ.

Nkọwa a na-abịa dịka akụkọ malitere ifegharị na-ekwu na a machiela ha.

Kọmishọna mgbasa ozi na Legọs bụ Gbenga Omotoso kọwara na ha ka-naeleba anya n'okw gbasara ọkada na keke mana ha enwebeghị mkpebi ọbụla gbasara ya.

Omotoso kwuru na akụkọ gbasara mmachị keke "abụghị eziokwu".

Ortom na Fintiri emeriela

Ụlọikpe kachasị ekpebiela ikpe maka ntuliaka ọkwa gọvanọ steeti Benue nakwa Adamawa.

Ha kwuru na Samuel Ortom na Umar Fintiri bụ ndị meriri ya bụ ntụliaka n'otu n'otu.

Malabu

Gọọmentị etiti akpụpụla Mohammed Adoke ụlọikpe maka ebubo nrụrụaka na iri aka azụ n'okwu gbasara ụmị mmanụ agbidi a kpọrọ 'Malabu oil well'.

Adoke bụ onye ji ọkwa Ọkaiwu gọọmentị etiti n'oge Goodluck Jonathan ji ọkwa onyeisi ala.

O teela aka gọọmentị etiti boro Adoke ebubo a, mana ọ gbara ọsọ gbaga obodo Dubai.

Ndị uwe ojii mbaụwa bụ 'Interpol' mechara nwụchie ya...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

E tinyeela otu egwu Super Eagles na Group C n asọmpị iji tozuo ị ga Iko Mbaụwa  nke ga-amalịte n'ọnwa Oktoba afọ 2020.