Ọdịnaya: Ọtụtụ n'ime anyị na-ahụ oge a dịka mgbe ha ji eme mkpebi ime ihe ga-abara ha uru.

O nwereike ịbụ ichuso ezigbo ahụike, ihazi ego gị, imụta aka ọrụ ọhụrụ maọbụ ịkwụsị ụfọdụ agwa kpam kpam.

Otu ihe kacha dị ezigbo mkpa na mkpebi ọbụla i mere bụ nkwalite mmụọ mana mụ na gị ma na ọ naghị adịcha fecha fecha.

Atụmatụ a na-atụpụtaghị ọfụma nwereike ịda mba

Naanị mmadụ ruru pasentị asatọ na-emezu nkwa ha kwere onwe ha n'afọ ọhụrụ dịka otu nchọpụta e mere na Mahadum Scanton nke Statistic Brain wepụtara.

O kwesịghị ịbụ gị.

Lee ụzọ ise ị ga-esi gbanahụ akwụdoghị na mkpebi i mere n'afọ ọhụrụ. Ya gaziere gị!

1. Bido obere obere

Bido n'ikpebi obere ihe ị ga-emeli.

I bido na nke nke, ị nwereike igbago n'ogo dị elu.

Ụfọdụ na-eche na a ga-eji 'abracadabra' wee nwete ihe ha na-achọ dịka Rachel Weinstein bụ ọkammụta n'ihe gbasara etu mmadụ si akpa agwa si depụta.

Iji maa atụ, malitegodu na-agba ọsọ ọha a kpọrọ 'marathon' site n'igorogodu akpụkpọụkwụ ị ga-eji na-agbachara ọsọ n'ime ụlọ gị.

Ị chọrọ ịbụ ọkachamara n'isi nri, ọ ga-adị mma isoro onye ma anya ya ọfụma na-emechara ya tupu i nwee ike ịkwụdo ọfụma.

Makana n'ezie n'ezie mgbanwe na-abịa na nke nke dịka Weinstein si kwuo.

2.Kpọọ okwu aha

Anyị na-enwekarị ihe anyị chọrọ ime n'obi mana anyị enweghị eserese etu anyị ga-esi mezu ya.

Ọ dịmkpa ime nke a.

Iji maa atụ, kama isi m ga-anagakarị ụlọ mgbati ahụ n'afọ, ọ ga-adị mma ka ikwu ụbọchị ndị ị ga-anaga ya bụ ebe n'ime izụ ụka.

Nke a ga-eme ka mkpebi gị bụrụ ihe mmezu kama ị bụ naanị ihe okwu ọnụ dịka ọkammụta Neil Levy nke mahadum Oxford si depụta.

3. Chọọ ndị gị na ha ga-ejikọ aka

Ịchọta ndị gị na ha ga-agakọ njem imezu ebum no obi gị gbasara afọ ọhụrụ a na-agbakwa ume.

Nke a gunyere na ịchọta ọyị gị, gị na ya ga na-agakọ ọmụmụ gbasara ihe ahụ ịchọrọ ịmụta maọbụ ikwupute mkpebi gị ka ọha nụrụ ya.

Dr John Michael na-akuzi na mahadum Warwick ekwuola na inweta nkwado n'aka ndị ọzọ ga-enye aka ime ka ịnweta ihe na-achọ ọsịsọ.

4. Merie Ikpụ afọ n'ala

Ihe sie ike, gba nkiti ma nyochakwa ọnọdụ ọzọ...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Afọ 2020 amalitela, anyị anabatala afọ ọhụrụ.


Ọdịnaya: Ọtụtụ n'ime ha efuola ụzọ n'aka ndị ọjọọ a.

Sunday 'Supremo' Chukwu so na ndị ọgba bọọlụ n'Enugwu na-enye ndị ntoroọbịa aka tupu ọ nwụọ

Ọtụtụ nne na nna etinyela akụ na ụba ha n'isi ụmụaka ha Chukwu nyere onyinye mana isi apụtaghị na ya bụ mbo ha gbara.

Ihe nkiri a gosiri ọtụtụ ihe ụmụaka ndị a na-agabiga.

Akụkọ ndị ọzọ ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ụmụaka Chukwu nyere onyinye ịgba bọọlụ kwesiri ịlafere ụbịam banyere n'aka ndị omekome ji ha mere nri.


Ọdịnaya: Ọtụtụ n'ime ha kwuru na ihe ga-aka eme ha obi aṅụrị bụ ma Buhari gbanwee ọchịchọ obi ya bụ ịchị Naịjirịa ọzọ bido n'afọ 2019, laa ezumike nka.

BBC Igbo jụrụ sị "Ọbụrụ na ị nwere ohere ịgwa Buhari otu ihe, gịnị ka ị ga-agwa ya?" ihe karịrị mmadụ 100 tinyere ọnụ n'okwu ahụ na Facebook.

Ihe ha kwuru

1) Ndị chọrọ ka ọ rụọ ọrụ:

Humble Stonecoated Roof chọrọ ka ọ rụọ ihe ndị e kwesịrị ịrụ na mpaghara ọwụwa-anyanwụ.

George Onyebuchi kwuru sị "M nwee ohere ịgwa ya okwu, m ga-agwa ya ka o lerutu anya n'ụzọ dịgasị n'ala Igbo. Ụzọ dị na South East ekwerọzị ọgịga.

Ndị ọrụ ya niile bụ naanị ndị Awụsa, ka o lerutu anya na "federal character" ma ọ na-ewe ndị ọrụ ya."

Goodness Ezeh kwuru sị "Ihe m ga-agwa ya bụ, ka O jiri ike ya dịka onyeisi ọchịchị ala anyị, rụọ ọrụ ka ụkọ nri, ihe isiike, nakwa ogbugbu a na-egbu ọtụtụ ndị mmadụ n'akụkụ dị icheiche n'ala anyị kwụsị, onye ọbụla aka ya dị n'igbu mmadụ ibe ya, ka a kpụpụ ya ụlọikpe."

2) Ndị chọrọ ka o zuo ike:

Otu onye bụ Felix Ejeagba, kwuru sị na ọ ga-agwa Buhari ka ọ gaa zuo ike.

Azubuike Chijioke kwuru sị "Ihe m ga-agwa ya bụ na ọ ga-ahapụ ọchịchị nke ugboro abụọ ya, ka ndị ọzọ chịa."

Marc Riz Powertools kwuru sị "Otu ihe m ga-agwa ya bụ ya rituo n'oche prezidenti."

3) Ndị chọrọ ịjụ maka asambodo ya:

Yugo Ahaiwe sị na ọ ga-ajụ ya ihe gbasara asambodo ule WAEC ya.

Onye ọzọ chọrọ ịma maka asambodo ya bụ Emeka Ezejah kwuru sị "M ga-ajụ ya etu esi meere ya asambodo ọhụrụ ebe o kwuru na nke ochie ya nwere dị n'ebe ndị agha obodo anyị nọ, ka ọ bụ na o kwuchara sị na ya ekwurọzị?

Ndukaku De Chemist sịkwa na ọ ga-ajụ ya "Kedụ otu ị si dee ule WASC n'afọ 1961 ma weta akara n'afọ 2018, ma foto ya egosighi afọ ole ọ dị na 1961?

4) Ndị chọrọ ka o nye ha Biafra:

Onyia Fabian Nnamdi kwuru sị ka Buhari nye ndị chọrọ Biafra nnwereonwe.

Stephen Okike kwuru sị "Agam agwa ya ka ọ hapụ Biafra ka ha nwere onwe ya."

Gụọ ihe ndị ọzọ kwuru na soshal midia ebe a:

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Nyocha BBC Igbo mere ndị na-eso ha na Facebook gosiri na ụfọdụ ndị Igbo achọghị iji ntị anụ maka onyeisiala Muhammadu Buhari.


Ọdịnaya: Ọtụtụ n'ime ha na-abụkarị ndị ọcha mana ị ma na e nwere ụmụafọ Igbo nọ na nnukwu ọkwa na mbaụwa?

Papal Nuncio maọbụ 'Apostolic Nuncio' bụ onye nnọchiteanya nke Bekee kpọrọ 'Ambassador' nke Rome na mba ndị ọzọ.

Ndị a na-eme papal nuncio na-abụkarị ndị bishọp kajara akaja na nkuzi Katọlik.

Ụmụ Naijiria atọ ma bụrụkwa ụmụafọ Igbo, bụ ndị na-anọchịte anya ọchịchị Rome na mba ụwa; Achịbishọp Fortunatus Nwachukwu n'Antille, Achibishọp Thaddeus Okolo n'Ireland na Achịbishọp Brian Udaigwe n'Benin na Togo.

Ihe ị maghị maka Achibishọp Fortunatus Nwachukwu

Ihe ị maghị maka Archibishop Thaddaeus Okolo

Ihe ị maghị maka Achịbishọp Brian Udaigwe(Benin na Togo)

Akụkọ ga-amasị gị:

Ihe nkiri ga-amasị gị:

Ihe Fada Festus Ezeamaka kwuru maka mwakpo awaporo ya.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

A na-ezitara ndị okpukpere ụka Katọlik na Naijiria ndị ndu si Vatican a kpọrọ 'Papal Nuncio'.


Ọdịnaya: Ọtụtụ n'ime ha na-agba ọsọ ndụ maka agha

Ụlọikpe a kwuru na onye ọbụla chụrụ ndị nbịabịa na Isreal na-enupu isi n'iwu.

Nkpebi a na-abia otu ụbọchị gọọmentị kwuru na ha na-enyocha ajụjụ niile so na omume nke a.

Ọ bụ ndị mbịambịa sị ala Eritrea na Sudan ru otu narị na iri abụọ binyere aka n'akwụkwọ akpọrọ petition na bekee riọ ụlọịkpe ka ha mee ha ebere.

Ọtụtụ n'ime ha ka na-achọ akụnaụba n'ala bekee

Ụlọịkpe nyere ndị gọọmenti ruo ụbọchị iri abụọ na isi n'ime ọnwa nke a ka ha zaa ịkpe a mana ha kwukwara na tupu ụbọchị a ruru gọọmentị anaghị achụ onye mbịambịa ọbụla.

Ụlọikpe a kwukwara na nkpebi a anaghị emetụta ndị mbịambịa kwuru na ha chọrọ ị pụ n'ala Israel.

Mana osote onyeisiala Isreal bụ Tzipi Hotovely ekwuola na nkpebi a gosiri na ụlọikpe nke ala Isreal anaghị ahụ Isreal dịka ala were onweha.

Ndị nbịanbịa sị npaghara Eritrea na Sudan na-agba ọsọndụ makana agha na-esu na ala ha.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Gọọmentị ala Isreal anaghị enwe ike ịchụ ndị mbịambịa sị na mpaghara Afrịka maka nkpebi ọhụrụ ụlọikpe nke Isreal mere.


Ọdịnaya: Ọtụtụ n'ime ha na-ekwusi ike na ha ga-akwado ha nke ukwu mana ọtụtụ n'ime ha na-agba ajụjụ na o nwere uru ga-apụta na nkwado ha abụọ makana ha chịala Naịjịrịa dịka onyeisiala na osote onyeisiala.

Ihe ndị mmadụ dere na Twitter

@Abstopsy rịọrọ Atiku ka ọ gba mbo hụ na ogbugbu mmadụ na-eme n'ugwu Awụsa kwụsịrị kpam kpam.

End of Twitter post, 1

@Imhons n'ime ozi ya dere na ọ bụ eziokwu na Atiku azaghị ọtụtụ ajụjụ ndị mmadụ na-ajụ gọmentị ugbua mana ozi ya na-egosi na ọ ga-edu Naịjirịa gawa elu ka ndị ndị mmadụ siri chọ

Mana @UmarKani na-ebo ebubo na Atiku ga-ezu akụ Naịjirịa.

@Abdoulmaleek kele osote onyeisiala maka ihe mmere na ndụ ụmụakwụkwọ ala.

Mana Mon Chere dere na Buhari ga-eburu ụmụ Naịjirịa si ugwu na-agbada.

Ozi Atiku

Atiku agụpụtala ihe ọ ga-emere ndị Naịjirịa ma ọbụrụ na-enye ya ọchịchị n'afọ 2019.

Atiku bụ onye kere okwu ya ịchafụ na Facebook nke o mere n'ehihie Mọnde gụpụtara ihe ndị a n'okwu ya.

1. Gọọmentị anyị ga-enye ọrụ gbanyụụ

Anyị ga-eme nke a site na ime ka ndị ọrụaka a kpọrọ SME na bekee nke ruru nde iri na ise (50) kulie na Naịjirịa

Ụlọọrụ ọrụaka ndị a ga-eme ka GDP Naịjirịa toruo njeri dọla 900 n'afọ 2025.

Nke a ga-enye mmadụ ruru puku abụọ na ise (2.5) ọrụ kwaa afọ.

Ndị a ga-azụkwa ihe ruru nde mmadụ n'ọrụ kwa afọ.

2. Anyị ga-ewepụta ego mgbazinye maka ndị ọrụaka

Ego mgbazinye a ga-enye aka ime ka ndị ọrụaka nwete ego ha ga-eji achụ nta ego.

Amụma anyi ịhazigharị Naịjirịa ga-eme ka akụnaụba steeti na gọọmenti etiti mụbawanye.

3. Steeti ọbụla ga-enweta oke ọ rụtara.

3. Anyị ga-akwụ ndị ọrụ oyibo ụgwọ ga-ezuru ha ị gbo mkpa ezinaụlọ.

4. Anyị ga-eme ka ụmụakwụkwọ nwete agụm akwụkwọ bụ ọkacha akacha na mba ụwa

5. Anyị ga-enye ndị nne ahụike tọrọatọ ma mekwa ka akụ na ụba ha mụbawanye.

6. Gọọmenti anyi ga-emekwa ka ndị rụchara ọrụ bekee ghara iji egwu laa ezumike nka.

7. Anyị ga-etinyekwa ego na ịrụgharị ihe eji enyere ndụ aka dịka okporoụzọ, ọkụ na mmiri.

Atiku sị na ihe ndị a abụghị nkwa ọnụefu kama ọ bụ atụmatụ ha ga-abado ma ha banye n'ọchịchị.

Mohammadu...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Site mgbe ndị ji ọkọlọtọ paatị abụọ kachasị na Naịjirịa ugbua bụ Muhammadu Buhari (APC) na Atiku Abubakar (PDP) zipuru ọzị ibido ịchụ nta vootu, social media na Naịjirịa na-eke ọkụ.


Ọdịnaya: Ọtụtụ n'ime ụmụnwaanyị a ndị emere ntọghapụ bụ ụmụaka anwụchịrị n'ike na Naịjịrịa ma tinye kwa ha n'ọrụ ahụ n'ike.

Europol bụ otụ ndị uweoji nke mba Europe ekwuola na ha chọtara ụmụnwaanyị a ebe ha bi n'ime ọgba ebe otu ahụ jichiri ha.

Ha sị kwa na otu ahụ ama ama tinyere ụmụnwaanyị ahụ n'ọrụ maka ị kwụghachị ụgwọ ruru nde euro iri atọ ha boro ụmụnwaanyị ahụ.

Mmadụ ruru iri asato n'itoolu ka anwụchiri n'okwu a, n'ime ha bu onye egwu Naịjiria ama ama mana enyebeghị aha ya.

Ejichiri ya ebe ọ sị Spain a laghachi Naịjiria mgbe ọ rụchara ihe onyonyo egwu ya.

Akụkọ ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ndị uweoji na mba Spain a tọghapụ la ụmụnwaanyị ruru iri atọ n'itoolu esi na Naịjiria bubata na Spain ị rụ ọrụ akwụna.


Ọdịnaya: Ọtụtụ na-ekwu na mkpebi a ekwesịghị ekwesị n'ihi na onweghị ihe etinyere iji gbochie mfesa ọrịa a.

Mana ụfọdụ na-ekwukwa na o kwesịrị ekwesị ka e mepee akwụkwọ n'ihi na o teela ụmụakwụkwọ nọ n'ụlọ.

BBC Igbo gbara ụfọdụ ndị nne na nna ajụjụ ọnụ iji mata ihe ha chere.

Lee ya n'ihe onyonyoo dị n'elu.

Onye mere akụkọ a bụ Ebere Ekeopara.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Na-agbanyeghị na ọnụọgụgụ ndị na-ebute nje coronavirus na Naịjirịa na-agbali elu, gọọmentị etiti ekwechirila na ụlọakwụkwọ ga-emeperịrịrị n'ụbọchị Mọnde na-abịa abịa.


Ọdịnaya: Ọtụtụ na-ekwu na ọbụghị atụmatụ dị otu a ga-egbochi mfesa ọrịa coronavirus.

Mana ndị dị otu amachaghị ihe na-ekwu.

Nnyocha emeela ka o doo anya na ọ bụrụ na ebelata mmekọrịta ahụ mmadụ na ibe ya, mgbasa ọrịa na-efe efe dịka coronavirus ga-ebelatakwa.

Ndị mere akụkọ a bụ Chiemela Peter Mgbeahuru na Chukwunaeme Obiejesi

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Dịka onyeisiala Muhammadu Buhari gbatịrị ọnọdụ onye nọrọ n'ụlọ, ndị mmadụ amalitela ịtamu nnukwu ntamu.


Ọdịnaya: Ọtụtụ ndi Boko Haram si na ha achọghịzị ịnụ ọgụụ

Gọọmentị Naịjirịa ekwuola na ndị Boko Haram karịrị mmadụ otu nari na iri ise ga-enwere onwe ha ka a "sachachara ha ajọ ihe niile dị ha n'isi".

Ndị a mere ihe Bekee kpọrọ "de-radicalisation programme" nke ha nọ n'ime ya ruo ọnwa iri na otu na Gombe steeti.

Gọọmentị Naịjirịa agbagharala ndị Boko Haram a, ka ha n'owe ha kwere nkwa na ha echeghariala

Njem nyocha ọrụ gọọmenti n'ọwụwa anyanwụ ka na-aga n'ihu

Ndị Komịti na-ahụ maka ọrụ kwuburu na obi adighị ha mma ka ha gachara ụzọ Enugwu-ọnịcha ụnyaahụ

Ndị omeiwu na-etinye anya n'ọrụ ka nọkwa njem nyocha ọrụ gọọmentị na-arụ na ọwụwa anyanwụ Naịjirịa.

Cheta na ha gara gbaa anya n'ụzọ si Enugwu gawa Ọnịcha na Akwa Naịja nke abụọ ụnyaahụ.

Taata ha gara lete ụzọ n'Isiagu nke dị n'Ebonyi steeti nakwa Nnenwe dị n'Enugwu steeti.

N'Ofesi

Ndi nụrụ agha eji napụ ndiọcha ọchịchi na Zimbabwe nọ n'isi inara ndị ọcha ala

Mba Zimbabwe ekwerela na ọ ga ewezụga dọla nde itoolu na iri asaatọ na itoolu maka ịji ticha ndị ọcha anara ala n'ike na mba ahu obi.

Cheta na n'ime ọchịchị onyeisiala Robert Mugabe ndị mmadụ chụpụrụ ụfọdụ ndị ọcha n'ụgbọ ha makana ha sị na ọ bụbụ ala nna ha a nara ha n'ike.

N'Egwuregwu

Mikel bụ onye ndụ ndi Super Eagles ugbua

Onye nkuzi ndị Super Eagles bụ Gernot Rohr ekwuola na Mikel Obi ka nwere ohere ịsọrọ Naịjirịa mpị na iko mba Afrịka nke 2019.

Cheta na Mikel esoghi n'ime ndị sọọrọ mpị na Sawt Afrika eji chụta nta ịga Iko mba Afrika ahụ.

N'egwuregwu,

Otu Super Falcons menyere ndị Naịjirịa obi aṅụrị ka ha ji ọkpụ goolu anọ merie Zambia oge ha zutere n'asọmpi Iko mba Afrịka nke ụmụnwaanyị.

Fransisca Ordega nwetara ihe nrite "onye kachasị gbaa" n'egwuregwu ahụ.

Mmeri a bụ nke mbụ Ndị "Falcons" na-enweta n'asọmpi a dịka Ghana meriri ha na nke mbụ ha gbara.

Ebe Didier Drogba gbabuuru Ivory Coast nakwa Chelsea na Galatasaray bọọlụ awụsala ọwa kpam kpam n'egwu ọ gbara afọ iri abụọ.

Didier Drogba buliri iko Premier League anọ, iko FA anọ, Iko League atọ na otu iko Champions League oge ọ nọ...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Akụkọ dị mkpa:

Gọọmenti Naịjirịa ga-atụhapu ndi Boko Haram


Ọdịnaya: Ọtụtụ ndị Igbo kwete na nwaanyị di ime racha nzu nwa ya dị n'afọ ga-apụta n'ụcha

Gịnị ka eji nzu eme n'ala Igbo?

N'ala Igbo oge gboo, nzu maọbụ ọjị bụ ihe e ji anabata onye ọbịa.

Mgbe ahụ, ị bata na bee nwaafọ Igbo ọbụla, ha ga-enye gị nzu ka ite na njibi aka gị.

Nke a bụ maka igosi na obi gị nakwa ọbịbịa gị dị ọcha.

Nzu bụ ihe dị mkpa e ji egosipụta amamihe.

Ndị okenye na-aka nzu n'ala. Ihe a bụ igosi n' ebe ha nọ bụ ebe dị nsọ maka na ndị Igbo nwere nkwenye na onye ọbula were nsọ 'chi' n'ime ha.

Ndị bekee nwere nzu nke a akpọrọ 'White Chalks'

Emume a bụkwa maka ịkwanyere ala ugwu. Igbo nwere nkwenye na ọ bụ sọọsọ onye nwere obi ọcha ga-enwe ike ime nke a.

Nzu dịka ọgwụ ịgwọ ọrịa

Ruo ugbua, ọtụtụ ụmụnwaanyị nakwa nwoke na-ata nzu maka na ọ na-atọ a ụtọ mana ọ bụ ụmụnwaanyị di ime na-ata nzu nke ọma maka ịkwụsị agbọ na kwa oke asọ mmiri ọnụ.

Ụmụnwaanyị di ime na kwa na-ata nzụ maka ịgwọ ọrịa nke ụtụtụ akpọrọ 'Morning Sickness' na bekee.

Mana otu dị icheiche na-ahụ maka ahụ ike na-adọ aka na ntị na udi emume ga-ebute nnukwu ọrịa makana ọ nwere kemikal akpọrọ lead na arsenic.

Aha nzu n'ala ndị ọzọ

Ndị bekee kpọrọ nzu 'Chalk'. Ndị French kpọrọ ya 'La Craie' maọbụ Argile.

Ndị Calabar na-akpọ ya 'Ndom', ebe ndị Bini kpọrọ ya 'Eko.'

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Nzu bụ ihe pụtara n'onwe ya n'ime ala bụbu akpụkpụ eju dị n'ime ala ruo ọtụtụ puku afọ, mana i nwere ike iji aja, nzu sị na nkụ pụta, na kwa nnu agwọkọrọọnụ nwere mee nzu.


Ọdịnaya: Ọtụtụ ndị Igbo na-ekwu na anaghị ebinye aka na ntuliaka 2019

Akụkọ a kọwara na otu Peoples Democratic Party na-ere akwụkwọ ikike ha nde naira 12 (12 million naira) nakwa All Progessives Congress na-ere nke ha nde naira 55 (55 million naira).

Ihe ndị ntorobia na-azọ ọkwa ọchịchị na-ekwu maka akwụkwọ ikike otu PDP na APC

BBC Igbo gbara ụfọdụ ndị ntorobia were ebumnuche iso ịzọ ọkwa ọchịchị nke ala a, ajụjụ ọnụ maka akụkọ a.

Kingsley Okeke Aru bụ onye na-apụta dịka onye omeiwu nta n'ime Anambara steeti gwara onye ntaakukọ anyị na udi akụkọ a na-agbawa obi.

O kwuru na "Udị ihe a bụ ihe na-ebute izu ohi n'ọchịchị ala anyị Naịjirịa, ụdị ihe a anaghị enye ndị ntorobia dịka anyị obi nkwadebe ịzọ ọkwa ochịchị n'ala a"

Chinedu Oyegbula bụ onye chọrọ ịzọ ọkwa ọchịchị n'Imo steeti gbara ajụjụ ọnụ nke ya. Ọ jụrụ "Biko gwa m, onye wepụtara ụdị ego a maka ị zọ ọkwa ọchịchị, ọ ga-ewepute obi ya niile ruo ọrụ? Onye a ga-aba gọọmentị zuo ohi"

Eunice Atuejile bụ nwata nwaanyị chọrọ ịpụta dịka onyeisiala Naịjirịa gwara onye ntaakụkọ anyị "Udi ihe a bụ ihe na-enye anyị obi ike ị gbam mbọ hụ na-anyị soro n'ọsọ ịzọ ọkwa ọchịchị a. Akụkọ a pụtara na ruo ugbua ndị na-achị ala Naịjirịa asọghị ka ndị ntorobia tinye aka n'ọchịchị ala a."

Akụkọ ga-amasị gị

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ọtụtụ ndị ntorobia na-azọ ọkwa ọchịchị dị iche iche na Naịjirịa ka na-ebe akwa maka akụkọ pụtara ụbọchị ole na ole garaaga na otu ndọrọndọrọ ọchịchị dịka APC na PDP jiri nnukwu ego na-ere akwụkwọ ikeke otu ha ịzọ ọkwa ọchịchị onyeisiala.


Ọdịnaya: Ọtụtụ ndị Imo Steeti akwadoghị ị nye ndị Fulani na-achụ ehi ala

Okwuru nke a site n'onu komishiona na-ahụ maka mgbasa ozi bụ ọkammụta Nnamdị Obiaraeri. Ozi ahụ kwuru na onweghị mgbe Gọvanọ Rochas jiri chee echichi  ị nye onye ọbụla ala ndị Imo steeti.

O kwukwara na-asịrị niile ana anụ maka ịnye ndị Fulani na-achị ehị ala ndị Imo Steeti bụ ọrụaka ndị iro nakwa ndị mgbam na ndị ntụ.

Akwụkwọ akụkọ ekwubuola na Gọvanọ Okorocha sị na ya ga-enye ndị na achị ehị ala n'Imo Steeti nke ọtụtụ ndị Igbo katọrọ na ezoghị ọnụ. BBC Igbo gbara mbọ I kwuru Oje ozi Rochas maka mgbasa ozi mana nwaamadị ahụ bawara BBC mba gbanuọ ekwenti ya.

Ka ọdị ugbua, ndị Gọvanọ ndị ọzo n'ala ịgbo ekwuola na ha agaghị amapụta ala ọbụla maka ị nye ndị Fulanị na-achị ehị. Ohaneze Ndị Igbo akabichiela na onweghị onye ga enye ala ndị Igbo maka ịchị ehi.

Na River Steeti, Gọvanọ Nyesom Wike ekwuola na ya nweghị ala ya ji arụ ọrụ ma ya fọkwa nke ya na-enye mmadụ.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Gọvanọ na-achị Imo Steeti bụ Rochas Okorocha ekwuola na onweghị ala ya ga amaputa maka ndị Fulani na achị ehi n'Imo Steeti. Okwuru nke a unyahụ bụ mkpụrụ ụbọchị Jenụwarị iri abụọ na atọ n'ọwerri, isi obodo Imo Steeti.


Ọdịnaya: Ọtụtụ ndị Naịjirịa ndị ọzọ tufuru ego ha site na atụmatụ MMM a.

Ndị ụlọrụ Nigeria Deposit Insurance Corporation kwuru na ụmụ Naịjirịa soro na ya bụ atụmatụ riri nde atọ na ọma n'ọnụọgụgụ ebe ego furu oge MMM kwasara ruru ijeri 18.

Akụkọ kwukwara na o nwere ndị nwere ọbara mgbalielu oge ọ kwasara maka ego ha niile ha mefuru.

Ajụjụ ọtụtụ ndị mmadụ na-ajụ bụ ihe kpatara ụmụ Naịjirịa jiri tinye aka na ụdị atụtmatụ ahụ.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Nwaafọ Naịjirịa mere MMM nke na-achọgị ka e kwuo aha ya ekwupụtala etu ya na atụmatụ pọnzi bụ MMM siri gaa n'afọ gara aga.


Ọdịnaya: Ọtụtụ ndị Naịjirịa si Amerịka piobanye Kanada

Ọtụtụ ndị Naịjirịa si Amerịka bata Kanada mgbe Donald Trump batara obodo ahụ dịka onyeisiala.

N'agbanyeghị na ọ bụghi naanị ndị Naịjirịa ka nchụla a metụtara, ọ dị ka ọ bụ ha ka ọ ga-aka metụta makana ndị Naịjirịa karịchara na ndị na-ejighị akwụkwọ nọrọ na Kanada.

Onwereike bụrụ ntuliaka ndị Kanada na-achọ ime n'afọ 2019 kwanyere pati nọ n'ọchịchị n'ụdịrị omume a.

Ọkaiwu isii gwara ụlo ntaakụkọ Reuters na ọ bu eziokwu na anya gọọmentị Kanada na-acha ọbara ọbara banyere etu ndị mmadụ si abata mba ha na-ejịghị akwụkwọ.

Ha kwukwara na ọ bu ndị Naịjirịa na ndị mba Haiti ka ndị Kanada na-arọ anya.

Kanada na-anabata ọtụtụ ndị na-agba ọsọ ndụ

Ụjọ na Trump ga-emezu nkwa o kwere ndị nkwado ya na ọ ga-etinye anya na ndị na-ejighi akwụkwọ nọrọ na Amerịka, so mee ka ndị mmadụ na-agbaga Kanada.

Ihe karịrị mmadụ 36,000 nke ndi Naịjirịa so n'ime ya, si Amerịka gbaga Kanada maka ụjọ a.

Trump n'onwe ya na-agba mbọ imezu nkwa o kwere.

N'ime ụbọchị ole na ole gara aga, Trump kwuru na ọ ga-emegharị iwu nke kwuru na onye ọbụla amụrụ n'Amerịka bụ onye Amerịka.

Ka Amerịka dịzị ọkụ, Kanada bụ agbatobi ha bụ ebe ndị mmadụ na-etinyezi anya.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Mba Kanada sị na ọ ga-abụzị 'kwapụ kwapụ' ka ha ga-eji chụlaa ndị Naịjirịa na-ejịghị akwụkwọ ikike bata mba ahụ.


Ọdịnaya: Ọtụtụ ndị bi n'ezi bụ ndị gbara ọsọ ndụ

James Okina anaghị ezobe ihe njọ niile, mgbe ọ bụrụ ụmụaka: ohi; ohị n'ụlọ ahịa.

"Aka m ba n'ọtụtụ ihe ọjọ," o kwuru.

Okwu nke a bụ nkwuputa njọ na-atụ na-anya.

Nke a bụ maka Okina bụ onye ntorobia.

Mana ọ na-enye ekele maka afọ nke a bụ afọ nke atọ o bidoro ị zọpụta ọtụtụ ụmụaka bi'ezi na Calabar n'ime Cross River steeti.

O kwuru na o bido omume nke a maka: Onye mbu bụ nwannaya, onye nke abụọ bụ otu oberenwa dị afọ iri na atọ ọ hụrụ n'ọgbọ egwuregwu bọọlụ n'afọ ọ gụchasị akwụkwọ sekọndarị.

'Ọtụtụ ihe m kwesịrị ime'

Aha obere nwa nke a bụ Fredrick, o so kwa na ọtụtụ narị umuaka bi n'ezi na Calabar.

Ọtụtụ n'ime ha si Bakassi gbaa ọsọ ndụ gbaba agbataobi ha bụ Cameroon.

Ezinaụlọ di icheiche achụọla ndị ha bo ebubo amusu.

Mana Frederick nwere ezinaụlọ nke ha. Ya na mma ya bi na-otu ime ụlọ. Mana mma ya ahapuola ya. Ugbu a, ọ bụrụ ya na-enye onwe ya nrị.

James bụ na agwụ maka nlekọta akụnauba na mahadum nke Calabar

Dịka ụmụaka ndị ọzọ bị n'ezi, Frederick na enyi ha bụ Kelvin na-arịọ arịrịọ ego.

Okina bidoro i hụ ha abụọ na-enyekwa ha nrị.

"Enyi mmu na ha bụ maka mkparịta ụka anyị, ọ bụghị maka ego ma ọ bụ nrị," Okina kwuru.

Mana Okina enweghị ọtụtụ ego.

N'oge ahụ, ọ na-arụ ọrụ n'ụlọ ọrụ maka ejiji. Mana olileanya ha bụ ị bụrụ onye ga-enwe ụlọ ọrụ nke ha."

Mana ọ mara na ndị ụmụaka a chọrọ nyemaaka.

Maka ihe a, ya na otu nwoke akpọrọ Inyang Edem kwetakwa na ya ga-akwụ ụgwọ ụlọ akwụkwọ Frederick na Kelvin.

'Ekwesịghị ị che ka e chịeghị ọchịchị'

Oge ahụ ka Okina nwere mkpebi ị nye ụmụaka a nyemaka.

Oge ahụ ka o bidoro Street Priests Inc.

"Mgbe ndị mmadụ na-ajụ gọọmentị ajụjụ maka ọchịchị ha, ị ga-achọ ị me nyemaka ike gị.

"Ekwesịghị ị che ka e chịeghị ọchịchị, ihe a mere eji akpọ anyi Street Priests," ọ kọwara.

Iyang Edem (r) nyere James Okina (l) aka kuo ụgwọ akwụkwọ ụmụaka a

Okini jịrị Facebook na ụzọ ndị ọzọ chọpụta ego maka ịkwụ ugwọ akwụkwọ ụmụaka ruru iri ise.

Ọ ka na-aga kwa ile ta umuaka bi n'ezị na Calabar.

Ke...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

N'akwụkwọ ozi anyị sị n'aka ndị ntaakụkọ mba Afrika, ode akwụkwọ Adaobi Tricia Nwaubani nyochara ka otu ntorobia sị azọpụta ụmụaka bi n'ezi.


Ọdịnaya: Ọtụtụ ndị bụ ụmụaka n'oge agha ka na-echeta ihe ha hụrụ n'oge agha.

Lee akụkọ ụfọdụ n'ime ha.

Ndị mere akụkọ a bụ Vining Ogu na Chimamaka Ihenacho

Akụkọ ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ọ bụ ụmuaka na ụmụnwaanyị ka agha na-akacha emetụta.


Ọdịnaya: Ọtụtụ ndị gụnyere ma ndị na-akwado Man Utd, chere na ha ga-eji goolu gbajuo ndị Man Utd afọ maka etu ahụ si ama ha ririri na bọọlụ kemgbe izu ole na ole gara aga.

Mana ha bịara "teta n'ụra" n'azụ ụlọ ha na Old Trafford, wee sị ndị Liverpool "ọ bụghị taa!" ka egwuregwu mechara bie n'otu goolu otu goolu.

Adam Lallana nke Liverpool ji ibu kara aka gbakaa neetị David De Gea na nkeji 85 na-erughi nkeji ise e webatara ya na bọọlụ, iji sata otu goolu Man Utd nyere ha n'ọkara nke mbụ.

Lallana batara n'ọkara nke abụọ gbaa aka ahịa na-emeghị eme

Marcus Rashford bu ụzọ bie Alisson "stamp" ka ọ gbakara neetị ya na nkeji 36 e ji bido bọọlụ.

Maka etu goolu a si gaa, e mechara were ihe nkiri Video Assistant Refree (VAR) ji nyochaa ya, iji mara ma ọ dabara.

Ka ọ dị ugbua, Man Utd esila n'ogogo 14 rigoro nke 13 na tebulu, ebe Liverpool ka nọkwa bụrụ ndị a na-emeribeghi kemgbe Premier League nke afọ a bidoro.

Ihe ndị mmadụ na-ekwu:

@Kheeng_jay na-ama ndị Man Utd njakịrị sị na ha si ebe ha zoro maka ụjọ mmeri na-arịpụta.

@UgwunnaEjikem sị na ọ dị ka ike adịghị ndị Liverpool ịzọ ọkwa mbụ na Premier League nke afọ a, maka etu ha si atufu pọịntị.

@ivanmerlo21 tinyere ihe na-egosi etu obi si dị ndị Man Utd pọlịna pọlịna oge Rashford nyere goolu ya.

@AJno9 kwuru na ọ bụ ogbuopi ka e kwesịrị inye "ọkacha gbaa n'egwuregwu a".

Akụkọ ga-amasị gị:

Ihe nkiri ga-amasị gị:

Sports betting: Ihe ọghọm dị n'ịgba chaa chaa

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Liverpool tiwara ndị ji ha hibe isi maka imeri Manchester United obi taa, ka ha gazịrị bụrụ ndị na-asa goolu.


Ọdịnaya: Ọtụtụ ndị ka na-agakwa ahịa ire ihe n'ihi na ha kwuru na agụụ ga-egbu ha ma ha nọrọ n'ụlọ.

Mgbe BBC gara n'ahịa dị icheiche ịmata etu ihe si aga, otu nwaanyị gburu ikpere n'ala rịọ onyeisiala Buhari ka ọ hapụ ndị mmadụ, ọ kachasị ndị na-ere ihe nri ka ha rewe ahịa ha.

Nwaanyị a kwuru na ọ bụ ụmụnwaanyị kacha ata ahụhụ n'ihi mkpọchi obodo.

Gere ihe ha kwuru.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Kamgbe gọọmentị machiri mkpagharị ndị mmadụ n'ihi ọrịa coronavirus, ọtụtụ na-ebe akwa arịrị na ahụhụ akarịala.


Ọdịnaya: Ọtụtụ ndị ma di ya bụ Hope Uzodinma; bụ onye ọ lụrụ n'afọ 2015 ka ọ gbachara nwunye ya nke mbụ alụkwaghịm, mana ụfọdụ amaghị Chioma a bụ onye ga-abụ 'nne mbụ' na steeti ahụ.

Lee ihe ndị BBC Igbo chọpụtara maka nwaanyị a.

Ihe nkiri a ga-amasị gị:

Etu ụmụnwaanyị Biafra si husie anya n'oge agha

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Site n'ụbọchị 15 nke ọnwa Jenụwarị 2020, Chioma Uzodinma abụrụla nwunye gọvanọ Imo steeti.


Ọdịnaya: Ọtụtụ ndị mmadụ malitere inyere Risikat Azeezat na ụmụ ya aka dịka akụkọ kwuru na di ya chụpụrụ ha n'ihi ụcha anya ha.

Mana ngwangwa akụkọ ahụ pụtara na soshal midia, ọtụtụ ndị mmadụ malitere inye nwaanyị ahụ na ụmụ ya ihe onyinye pụrụ iche iji nyere ha aka.

Ya bụ ihe tụrụ ọtụtụ mmadụ n'anya n'ihi na anaghị ahụ ya bụ ihe kwadaa.

Mana gịnị na-akpata ụdị ọnọdụ a?

Ihe nwere ike ime ka anya mmadụ na-acha anụnụ anụnụ

Risikat Azeezat na ụmụ ya

Dọkịta Chinedu Njezi bụ onyeisi ụlọọgwụ anya a kpọrọ Sight Haven.

Ọ kọwara na Risikat Azeez nwere ike inwe ọnọdụ anyarị anya nke bekee na-akpọ 'occular albinism'.

'Occular albinism' bụ ọnọdụ mgbe 'melanin' kọrọ ụkọ n'anya mmadụ.

'Melanin' bụ ihe na-eme ka ahụ mmadụ nakwa mkpụrụ anya ya gbajie oji.

Ọbụkwa 'melanin' na-echekwa akpụkpọ ahụ nakwa mkpụrụ anya mmadụ ka anyanwụ ghara imebi ya.

Dịka dọkịta Njezi si kọwaa, ndị bụ anyarị (albino) anaghị enwe 'melanin' n'ahụ ha, ọtụtụ n'ime ha anaghịkwa enwe ya na mkpụrụ anya ha.

Njezi kwuru sị: "N'ime ndị anyarị mmadụ iri, asatọ ga-enwe 'occular albinism, mana n'ime ndị ojii otu puku, naanị otu ka e nwere ike ịhụ 'ọccụlar albinism' n'anya ya".

Ọ gara n'ihu kọwaa na ya bụ ọnọdụ abụghị nke naanị nne maọbụ naanị nna na-ebufere nwa; ọ ga-esiriri n'aka ha abụọ.

Na nkọwa ya, ọtụtụ n'ime anyị nwere anyarị n'ime ahụ anyị, mana ọ pụtaghị ihe; Bekee na-akpọ nke a 'recessive gene'.

Ọ bụrụ na onye nke ya pụtara ihe nke ọma gakwuru onye ọzọ nke ya apụtachaghị ihe, ha abụọ nwere ike ịmụta ụmụ anya ha ga na-acha anụnụ anụnụ dịka Risikat Azeez na ụmụ ya.

'Occular Albinism' ọ bụ ọrịa?

Eye care: Ihe ise ị ga-eme ka anya gị ghara ịkpọ

'Occular Albinism', dịka dọkịta Njezi si kọwaa, abụghị ọrịa kama ọ bụ ọnọdụ.

Obere ihe nhiahụ ndị nwere ya ga na-agabiga bụ na ọkụ ga na-enyekarị ha nsogbu n'anya.

Njezi kwuru sị: "Ihe izizi a ga-eme bụ inye ha ugogbo anya na-egbochi anwụ ịba mmadụ anya, nke Bekee kpọrọ 'sun shades'.

O kwukwara na ọ bụghị ndị niile nwere ọnọdụ a ka ọ na-enye nsogbu.

Gịnị ọzọ nwere ike ime ka ụcha mkpụrụ anya mmadụ...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Na nsonso a ka akụkọ pụtara gbasara otu nwaanyị aha ya bụ Risikat Azeez onye di ya chụpụrụ n'ụlọ n'ihi na mkpụrụ anya ya na nke ụmụ ya abụọ na-acha anụnụ anụnụ (blue).


Ọdịnaya: Ọtụtụ ndị mmadụ na-achọ isi Liya gafe mpaghara Europe mana ọnụọgụgụ ha adaala.

Mmadụ atọ ndị agbapụtara kwuru na ndị nwụrụ hinne bụ ndị mba Pakistan.

Libya abụrụla ụzọ ndị mbịmbịa na-esi agba mbọ iji rue mpaghara Yurope site na mmiri.

Mana n'afọ gara aga, otu EU kwekọrịtara na ha ga-enyere ndị nche na mmiri Libya aka ịkwụsị ụgbọ ndị bụ ndị mbịambịa nakwa ndị na-agbaga mba Italy.

Ndị na-enye aka nakwa otu UN ebola ndị gọọmenti EU na ha anaghị eme nkeọma.

"Ozu mmadụ iri ka mmiri buputara n'akụkụ mmiri" dịka otu na-ahụ maka ndị mbịambịa bụ International Organisation for Migration (IOM)

Ọtu onye ọnụ na-erụ n'okwu kwuru na ndị mba Pakistan na-agbalịsiike ime njem ahụ.

Ụfọdụ akụkọ gbasara njem na-ekwesighi ekwesi a na-eme na mba Libya pụtara n'afọ 2017 nke butere mba ụwa jiri tinye ọnụ na ya bụ okwu.

Akpọghachitala ọtụtụ ndị njem ahụ bụ ndị Naịjirịa.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ihe ruru mmadụ iri itoolu bụ ndị mbịa mbịa emiela mmiri ka otu ụgbọ mmirikpuru na mmiri dị na Libya dịka UN siri kwuo.


Ọdịnaya: Ọtụtụ ndị mmadụ na-agakarị 'ụlọọgwụ ọgwụgwọ nsọ

Joao Teixeira de Faria onye a ma dịka "Jao nke Chukwu" bi 'obodo Abadiania mana o nwere ọtụtụ ndị nso nso na mba ụwa niile.

Onye na-ese esereese bụ Zahira Leeneke Maus onye mba Dutch gwara ụlọ mgbasa ozi akpọrọ Globo TV na Faria họgburu ya ma kwaso ya iko.

Faria ji aka ya ba onwe ya "Jao of God"

N'ime akwụkwọ ozi Faria degara Globo, ụlọ ọrụ ya gọrọ ebubo a eboro ya.

Ozi ahụ kwuru na Faria dị afọ iri asaa na isii na-eji ike ya agwọ mmadụ ruru puku ole maọbụ ole mana na-ajụkwa ebubo mmerụaka ọ bụla a na-ebo ya ma ọ na-agwọ ndị mmadụ.

O nwere ndị ọzọ na-ekwu udiri ihe a ?

Ụmụnwaanyị ruru itoolu na-achọghị ka akpọpụta aha ha agwala ụlọ ọrụ mgbasa ozi Globo na Faria metọrọ ahụ ha ma họgbuo ha na o na-etinye ike idi ọcha na-ahụ ha.

Ụfọdụ sị na ha na-achọ ọgwụgwọ obi ọjọ na-eme ha mgbe mmerụ ahụ a mere.

Akpọchibuola Faria onye na-abụghị dibia bekee n'ụlọ mkpọrọ ma daa ya nha makana o nweghị akwụkwọ nyere ya ikike ị mee ọgwụgwọ

Faria na ndị ama ama

Nwaanyị onyonyo ama ama na mba ụwa niile bụ Oprah Winfrey gara njem nleta na Brazil n'afọ 2013 ị hụ Faria ebe ọ na-eme ọgwụgwọ ya n'ụlọọgwụ ekpere ya.

Ụlọọrụ mgbasa ozi ABC kwuru na Faria na-ekwu na dibia ruru iri atọ nakwa ndị ọzọ nwereike ị banye ahụ ya ma weta ọgwụgwọ.

Akụkọ ndị ga-amasị gị :

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ụmụnwaanyị karịrị iri ekwuputela etu onye ọgwụgwọ nke ime mmụọ nọ na mba Brazil si emetọ ha ahụ ma ha bịa n'ụlọ ekpere ya.


Ọdịnaya: Ọtụtụ ndị mmadụ na-aghọtahie Brown n'ihi etu o si ebi ndụ ya ma na-emekwa dịka nwaanyị.

Na mkparịtaụka ya na BBC Igbo nwere n'afọ 2018, ọ kọrọ akụkọ etu o si chọpụta na ya nwere ọrịa HIV/AIDS.

Brown kwuru na ọ bụ site n'afọ nne ya ka o si bute nje a, mana nna ya mere ka ọ mara nke a oge ọ dị afọ iri na abụọ.

Mana na-agbanyeghị ọrịa ahụ, Brown kwuru na ọ na-ebi ndụ ya nke ọma na-enweghị nsogbu ọbụla.

O kwukwara na HIV/AIDS abụghị ngwụcha ndụ.

Ụbọchị mbụ nke ọnwa Disemba afọ ọbụla bụ ụbọchị e wepụtara maka ọrịa HIV/AIDS.

Ọ bụ ụbọchị e ji akụzi maka ya bụ ọrịa, etu mmadụ ga-esi zeere ibute ya, nakwa etu ndị bu ya nwere ike i si bie ndụ ha nke ọma.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

James Brown bụ onye ọtụtụ ma ama na Naịjirịa dịka nwoke na-eyi akwa nwaanyị, nke Bekee kpọrọ 'Cross Dresser'.


Ọdịnaya: Ọtụtụ ndị mmadụ na-akatọ Abba Kyari makana ha che na ọ ka onyeisiala Buhari ike agbanyeghị na onye nke ahụ na-achị Najirịa.

Mana ụfọdụ ndị ya na ha mekọtara ihe na-ekwupuru udiri mmadụ ọ bụ mgbe ọ dị ndụ.

Lekwa ihe ndị ọzọ mere ha ji kpọọ ya asị

Etu Abba Kyari si nwụ

N'abali Eprelu iri na asaa nke afọ 2020 ka ọnụ na-ekwuru onyeisisala Buhari depụtara n'akara twitter ya na onyeisi ndị ọrụ Naijirịa bụ Abba Kyari dị afọ iri isii nwụrụ site ọrịa coronavirus.

Cheta na n'abali iri ụbọchị iri abụọ na anọ nke ọnwa Maachị ka akụkọ pụtara na Kyari butere coronavirus.

A na-eche na o butere ya Germany mgbe ọ gara nkem nleta. Ka izu  uka atọ gachara, e bu ya gawa Abuja ebe ọ n'ọnọdụ ọnwụ.

Ọnwụ ya ka ọtụtụ ndị mmadụ bi na Naịjirịa nakwa mba ofesi kpụ n'ọnụ makana ọtụtụ ndị mmadụ na-eche na ọkwa ya mgbe ọ dị ndụ metụtara ụmụ Naịjirịa.

Ndụ ya

1.A mụrụ Abba Kyari na Borno.

2. Ọ gara Mahadum Warwick gụọ "Sociology" n'afọ 1980 nakwa Cambridge ebe ọ gụrụ ọkaiwu.

3. Ọ bidoro rụwa dịka ọkaiwu na Naịjirịa n'afọ 1983.

4.Ọ rụkwara dịka onye nta akụkọ n'ụlọ ọrụ mgbasa ozi dị na Kaduna n'afọ 1988 ruo 1990

5. Ọ rụkwara dịka kọmịshọna na-ahụ maka ọrụ ụgbo na Borno steeti

6. N'Ọgọstụ nke afọ 2015, Buhari kpọpụtara Abba Kyari dịka onyeisi ndị ọrụ ya.

Ihe ndị mmadụ kwuru mgbe Kyari nwụrụ

Onyeisiala Muhammadu Buhari kwuru na Abba Kyari bụ nwoke aka ya kwụ ọtọ n'ebe ụmụ Naịjirịa nọ.

O kwuru na ya na Kyari bụ ọyị kamgbe afọ iri anọ na abụọ.

Buhari kwuru na Kyari bu ọdịmma ụmụ Naịjirịa n'obi tupu ọ nwụọ.

Nwunye onyeisiala Buhari bụ Aisha kwuru ka chukwu tie ndị bee Kyari aka n'obi maka ọnwụ ya

Mịnịsta na-ahụ maka mmekọrịta Naịjirịa na ndị mba ọzọ kwuru na n'ọdịnihu, ụmụ Naịjirịa ga-ahụ na Abba Kyari bụ ezigbo mmadụ n'ezie.

Atiku Abubakar bụbụ osote onyeisiala Naịjirịa kwuru ka chukwu nara mkpụrụobi Abba Kyari.

Onye bụbụ mịnista na-ahụ maka njem ụgbọelu bụ Femi Fani- Kayode na ọyị kamgbe afọ iri anọ anwụọla.

Ndị otu ndọrọndọrọ ọchịchị PDP ziterekwara nwute ha

Akụkọ ndị ga-amasị gị

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Abalị abụọ agafeela kamgbe onyeisi ndị ọrụ n'ọchịchị Buhari bụ Abba Kyari nwụrụ n'ihi coronavirus mana ndị mmadụ ka na-ekwu gbasara ya.


Ọdịnaya: Ọtụtụ ndị mmadụ na-amụkarị igwe na-enye ọkụ maka na ọkụ anaghị adịkebe na Naịjirịa

Gaasị a na-esi n'igwe na-enye ọkụ enweghị usi nke o ji enwe agwa "color", nke mere na ị nwereike ikuru ya na-amaghị ama.

BBC Igbo kpọrọ Dọkịta McGinger Ibeneme, onye kwuru na ọ bụ ikuru ọtụtụ 'Carbon Monoxide' a ga-egbunwu mmadụ.

O kwukwara na ihe kacha ebute ya bụ nsogbu bụ mmadụ ịnọ ebe ikuku anaghị esinwu apụ, nke bụ na gaasị ọjọọ a bata n'ebe ị nọ, ma ọ hụghị ụzọ ọ ga-esi pụọ, ọ bụrụ nsogbu nye onye na-ekuru ya.

BBC Igbo gbara onye ọrụ nchekwa ajụjụọnụ maka egwu dị n'iji igwe ọkụ na-amụ ọkụ nakwa nchekwa dị mkpa maka ya.

Dibia Bekee Chuka Agunwa gwara BBC Igbo na egwu dị icheiche dị n'iji igwe ọkụ mụọ ọkụ ọkachasị egwu ọkụ ọgbụgba nakwa egwu anwụrụ ikwugbu mmadụ.

Nchekwa megide igwe na-enye ọkụ

Ọtụtụ mmadụ anwụọla maka ihe a

Mmadụ ise si n'otu ezinaụlọ dị mmadụ isii n'obodo Igboetche dị n'okpuru ọchịchị Etche dị na Rivas steeti anwụọla site n'anwụrụ ọkụ.

Ụdị anwụrụ gburu ezinaụlọ ahụ bụ nke si n'igwe na-enye ọkụ nke a na-akpọ 'Genereator' na Bekee.

Ndị nwụrụ n'ime ezinaụlọ ahụ bụ nne bụ Onyinye Monye, nna bụ Andrew Monye na ụmụaka atọ n'ime anọ.

Akụkọ kwuru na ezinaụlọ ahụ gbanyere igwe ahụ na-enye ọkụ ahụ dobe ya n'ime ụlọ ebe ha na-asa ahụ were labaa ụra.

Mana ndị ọrụ nchekwa na ndị ọnụ na-eru n'okwu kwuru na anwụrụ si n'igwe ahụ enweghị ebe o si apụ, kama ọ bara n'ime ụlọ niile wee tọgbuo mmadụ ise ahụ n'ụra.

Naanị otu onye ka a gbapụtara n'ime ha bụ otu nwa ha dị afọ 13 bụ onye e bugara ụlọọgwụ mana ụmụnne ya ndị ọzọ dị afọ 15 na afọ 11 nwụrụ n'ụra ha.

Otu onye obodo ahụ kwuru n'igwe ahụ na anọbu na mbara mana ọ bụ ohi e bidoro na-ezu n'akụkụ ebe ahụ mere ha ji bubaa ya n'ime ụlọ.

Mana ụfọdụ ndị ezinaụlọ ahụ ekwetaghị n'ihe a mere, kama, ha na-ekwu na ọ bụ nshi ka e nyere ụmụnne ha.

Onye nkwuchiteọnụ ndị uweojii na steeti ahụ bụ Nnamdi Omoni kwuru n'ezie n'ihe a mere, ebe e bugara ozu mmadụ ise ahụ nwụrụ anwụ n'ụlọ ozu.

O kwukwara na ha na-eme nyocha banyere ihe ahụ mere.

Ọtụtụ ezinaụlọ na-eji igwe...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Kwa ụbọchị ka akụkọ na-apụta etu gaasị Bekee kpọrọ "Carbon Monoxide" si egbu ndị mmadụ n'ụra.


Ọdịnaya: Ọtụtụ ndị mmadụ na-ekwu uche gbasara ihe ndị Gọvanọ PDP n'Ala Igbo na-ekwu maka nhọpụta Atiku Abubakar họpụtara Peter Obi sị na ọ bụ uche aka ha, na ọ bụghị uche Ndigbo.

Cheta na David Umahi bụ gọvanọ Ebonyi steeti mabụrụkwa onyeisioche 'South East Governors' Forum', kwuru na nhọrọ Atiku họpụta Peter Obi bụ  'imenye Ndigbọ ihere n'ihu' n'ihi na 'akpaghị ya akpa'.

Ha nụrụ iyi na ha ga-agba ya mgba okpuru maka ịgbakụta nkwekọrịta ha nwere azụ.

Otu onye a chọghị ka a kpọ aha ya nọ n'ọgbakọ ha mere gwara ụlọ ntaakụkọ Sun na mkpebi ha nwere bụ ka Atiku were onye chịbụrụ ụlọakụ etiti bụ CBN n'aha ịchafụ bụ Charles Soludo.

Onye ahụ sịrị, "Udo karịrị ịdị ma ọ bụrụ na ọ họrọ Soludo nihi na ọ bụ ka anyị kwekọrịtara."

Kepukepu ọzọ na-eru BBC Igbo nti na-ekwu na-enwere ọtụtụ nọ na PDP ọwụwa anyanwụ anya ha dị n'ọkwa e nyere Peter Obi.

Uche ọha Igbo

Mana ọtụtụ ndị mmadụ na-ekwu na okwu ndị gọvanọ PDP na-ekwu abụghị uche Ndigbo kama ọ bụ nke onwe n'ihi na obi dị Ndigbo mma na ihe Atiku mere.

Onyeisi ndị ntorobịa otu Ohaneze bụ Mazi Okechukwu Isiguzo dụrụ ndị gọvanọ ọwụwa anyanwụ ọdụ ka ha hapụ ịchụ mmasị onwe ha, chụwa ọdịmma Ndigbo.

Otu ọkaiwu  mabụrụ onye ọnụ na-eru n'okwu gbasara ndọrọndọrọ ọchịchị bụ Chima Nnaji tụnyere n'okwu ahụ oge BBC Igbo gbara ya ajụjụ ọnụ gbasara okwu Atiku na Peter Obi."Ndị Igbo ekwesighi ị na-alụ ọgụ n'ime onwe ha" bụ ihe

Nnaji kwuru na ọ bụ ihe bu obodo a n'isi ya mere na ha kwesiri ịkwado onye nke ha iji nọchị anya ha n'ihe gbasara ọchịchị.

O kwukwara na Ndigbo ghara iji aka ha "kụwa efere Chineke nyere ha jiri rie nrị" agbanyeghị ihe ọbụla Peter Obi mere ha bụ ndị gọvanọ ọwụwa anyanwụ.

Lee ụfọdụ ihe ndị mmadụ na-ekwu:

Ọtụtụ ndị mmadụ ọkachasị Ndigbo na-egosi obi ụtọ nke ha kwupụtara na igwe okwu Facebook.

Mubowale Kuforiji, Dozie Umekunie nakwa Nomso Muoka dere na Peter Obi bu onye kachasị mma n'ime ha niile.

Ndị ozọ dịka Goddy Uwazurike nakwa Basil Olemerezi sokwa na ebumnuche ndị anyi kpọrọ na mbu.

Pius Mordi dere na onweghị onye kwesiri ịge ntị n'ihe Umahi na ndị otu...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Dịka akụkọ pụtara na-egosi na obi adịghị ndị gọvanọ PDP n'ọwụwa anyanwụ nakwa ndị ndu ha na mpaghara ahụ mma maka nhọrọ Atiku Abubakar họrọ Peter Obi dịka osote ya n'ịzọ ọkwa n'2019, ọtụtụ ụmụ afọ Igbo nakwa ndị Naijiria ndị ọzọ dọnyere Obi ukwu.


Ọdịnaya: Ọtụtụ ndị mmadụ na-erubere mmachị gọọmentị Briten machịrị isi

Ndị Naijirịa bị na mba Briten na Jamanị zitere anyị etu mmachị sị emetụta ha.

Mba Briten

Nwaafọ Naijirịa bị na Briten na-akọwa na dịka ọrụ ya bụ inya ụgbọ oloko na ya na-aga ọrụ ị hụ na ndị ọrụ gbata gbata ruru ụlọ ọrụ ha.

Onye ọzọ kwa bụ onye nkụzị na mahadụm na mba Briten kwukwara na ọmetụtaghị ya dịka ọ bụ na Ịntanetị ka o ji akụzịrị ụmụakwụkwo ya ihe kamgbe.

Lee ihe ha zitere anyị -

Otụtụ ndị mmadụ nọ n'ime ụlo ha dị na 'East London'

Ụgbọala nọ n'ụzọ pere mpe

Ọtụtụ ndị mmadụ na-erubere mmachị gọọmentị Briten machịrị isi

Ụgbọala na-agba okporo ụzọ nke 'South London' ebughị ibu

Na Jamani

Na mba Jamanị, ndị mmadụ na-akwado mmachi gọọmentị ga-eme.

Otu nwaafọ Naijirịa bị na Jamanị sị na enweghị ọtụtụ ndị mmadụ n'okporo ụzọ.

Ụgbọala nọ n'ụzọ pere mpe ma ndị nchekwa na-agagharị ịhụ na ndị mmadụ rubere mmachị gọọmentị isi.

Dịka ndị mmadụ ji egwu azụcha ihe niile dị n'ahịa, ndị na-ere ahịa enweela opekete mpe ihe mmadụ ga-azụ mgbe ha biara ahịa.

Lee ka o sị aga na mba Jamanị

Ndị mmadụ na-eche ka ha zụta ihe n'ahịa kamgbe 6:30 ụtụtụ

Lee ka ebe a na-edowe ngwa ahịa ka ọ sị tọgbọ

Ụgbọ oloko tọgbọ chakọọ n'ụfọdụ ebe na mba Jamanị

Ndị mmadụ azụchaala ihe dị n'ahịa

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Mba ụwa niile na-agba mbo ịhụ na ọrịa Coronavirus bịara na njedebe, ọtụtụ n'ime mba ụwa ehiwela mmachị ngagharị iji chekwa ndụ ndị obodo ha.


Ọdịnaya: Ọtụtụ ndị mmadụ na-eto onyeisiala Muhammadu Buhari maka iwepụta ya bụ atụmatụ n'oge.

Buharị kwuru na ego dị tarị naịra iri na ụma atọ (N10.3 trillion) ka Naịjirịa ga-emefu n'afọ na-abịa abịa.

E kere ego a ụzọ abụọ, nke a ga-eji arụpụta ọrụ a hụrụ anya (capital expenditure) nakwa nke a ga-eji egbo mkpa na-adpụta kwa mgbe kwa mgbe (recurrent expenditure).

Ego e ji egbo mkpa dị tarị anọ na ụma asatọ ebe nke e ji arụpụta ihe a na-ahụ anya dị tarị abụọ na otu ụma.

Mana ụfọdụ na-atamu ntamu na-ekwu na ego e wepụtara maka ụfọdụ ngalaba dị mkpa pere mpe.

Lee ihe ndị gbara ọkpụrụkpụ maka bọjetị 2020:

1) Ego mbite

Ihe karịrị tarị naịra abụọ na ụma (N2.18 trillion) ka a ga-ebite ebite maka bọjetị nke afọ 2020.

Nke a ka bekee kpọrọ 'Budget Deficit'.

2) Ego e ji ete ụgwọ mmanụ

Onyeisiala kwukwara na ihe karịrị tarị naịra abụọ na ụma anọ (N2.45 trillion) ka e wepụtara iji tee ụgwọ Naịjiria ji mmanụ.

Bekee kpọrọ nke a 'debt servicing'.

3) Mịnịstrị ahụike enweteghị ihe ọtụtụ tụrụ anya

Ego onyeisiala wepụtara iji mepụta ihe a hụrụ anya na mịnịstrị ahụike n'afọ 2020 bụ ijeri naịra iri anọ na isii (N46bn).

Nke a ka a na-akpọ 'capital expenditure' na bekee.

Ego nke afọ a pere mpe karịa nke afọ gara aga.

Afọ gara aga, mịnịstrị ahụike nwetara ego dị ijeri naịra iri ise na otu (N51bn).

Ngalaba agụmakwụkwọ nwetara ijeri naịra iri anọ na asatọ (N48bn), ebe ngalaba nchekwa nwetara otu narị ijeri naịra (N100bn).

4) VAT arịala n'ezie

A nubuola kepu kepu na gọọmentị etiti ga-ebuli ụtụisi nke a kpọrọ VAT, mana onyeisial kwuziri ya hoo haa.

O kwuru na VAT arịala site na pasentị ise ruo pasentị asaa na ụma ise.

Dịka Buhari si kwuo, ego e tinyere na VAT ka a ga-eji ewulite ọnọdụ ahụike nakwa agụmakwụkwọ na Naịjirịa.

5) Bojetị ga-amalite Janụwarị

Buhari kwuru na ihe ya ji wepụta Bọjetị 2020 ugbua bụ iji hụ na ndị omeiwu mechara ihe dị na ya tupu afọ a agwụ.

N'otu aka ahụ, ndịomeiwu kwuru na ha ga-eme ka atụmatụ onyeisiala nwee isi.

Nke a mee, ọ ga-abụ nke mbụ bọjetị afọ ọbụla na-amalite na-abalị mbụ nke ọnwa Janụwarị...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Okwu gbasara atụmatụ mkpata na mmefu ego nke Naịjirịa n'afọ 2020 ka na-ewu n'elu na ala.


Ọdịnaya: Ọtụtụ ndị mmadụ nọ na soshal midia n'arụ aka na ọ bụ ụdị ekweghị ekwe ụfọdụ mere mmiri jị banye opi ụgbọgụrụ nke butere agha abụọ ahụ.

Lee ụfọdụ ihe ndị mere n'agha abụọ ahụ:

Agha Mbauwa Mbụ (1914-19)

Uwa niile enweela nkpebi na udi agha agaghị amalite ọzọ

Ndị lụrụ ya: Agha mbaụwa Mbụ bidoro n'etiti mba Briten na mba Jamini n'abalị  anọ nke ọnwa Ọgọstụ afọ 1914.

Mba Briten,Fransi na Russia kwụkọtara luso Jamani na Austria-Hungary na ndị na-akwado ha.

Ihe butere okwu: Ọ bụ ịzọ onye ga-ewere obere mba ndị ọzọ bụ ihe butere ụka.

Oge ahụ ndị mba nwere agba dịka Briten,Russia na Jamini na-azọkọsị obodo ha ga-eweghara ọchịchị ha(colonies).

Jamani na Austria-Hungary weghara mba Bosnia na Morocco nke were mba Briten Iwe ha were si na Jamini ji anya ike achụ ya bụ ihe.

Agha Mbauwa Abụọ (1939-1945)

Adolf Hitler bụ onyeisiala chiburu mba Jamanị chọrọ igbochapụ ndị Juu n'elu ụwa a

Ndị lụrụ ya: Na mbụ naanị Briten na Fraansi bụ ndị nọ n'ọgụ ahụ Hitler kotere.

Mana mba Amerịka sonyere n'agha ahụ oge mba Japan wakporo Pearl Harbour.

Ogbunigwe Amerịka  tụrụ na Hiroshima n'abali isii nke ọnwa Aụgụst afọ 1945 mere ka Japan chilie aka dịka onye e meriri emerị.

O bụ n'agha ahụ ka Hitler gbalịrị ikpochapụ ndị Juu niile.

Ihe butere okwu: Agha Mbaụwa nke Abụọ dara dịka Adolf Hitler wakporo mba Poland n'abalị mbụ afọ 1939.

Mba Briten chere ha aka mgba ka abali abụọ gachara n'abalị nke atọ nke Ọnwa Septemba.

Agha Mbaụwa Mbụ na Nke Abụọ kpara mkpa mkpa dịka o butere agụụ,mbibi akụnaụba ma takwaa isi ọtụtụ mmadụ.

Nke mere mba lụrụ ya jiri nwee nkweọkrịta na ha agaghị alụkwa agha ọzọ.

N'agbanyeghị na a lụghị agha abụọ ndị a n'ala Afrịka mana ndị mba ofesi ndị nwere ọchịchị n'ala dị n'Afrịka dịka Naijiria dọrọ ụmụ afọ Afrịka gaa lụọ ya bụ ọgụ.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ogbugbu mba Amerịka gburu onyeisi agha mba Iran bụ Qasem Soleimani na mba Iraq akpaliteela egwu ma ọ ga ebute agha Mbaụwa nke atọ.


Ọdịnaya: Ọtụtụ ndị mmadụ ọkachasị ụmụnwaanyị ga-agwa gị na ihe mere ha ji asọ nsọ ịga ahịa azụta ihe bụ maka etu e si adọgharị ha n'aka ebe a ana-asị ha bịa gote ihe.

Ndị otu kpọrọ onwe ha "Market March", gara n'ahịa Yaba dị na Legọs, igosi etu o dị ha n'obi gbasara ya bụ ndọgharị aka ụmụnwoke na-adọ ụmụnwaanyị n'ahịa.

End of Twitter post, 1

@amaka_sandra1 kọwara etu ụfọdụ ndị si metụkwa ya aka n'ebe ọ gara ikwu ka akwụsị ndọgharị aka a na-adọ ụmụnwaanyị n'ime ahịa.

@Sopzn kwuru na etu ndị mere ngagharịiwe si mee ya abụghị etu ha kwesịrị isi mee ya. O kwuru na ha gara ahịa ịkparị ụmụnwoke na-agụghị akwụkwọ, kama ikuziri ha etu ha ga-ezi na-akpa agwa ọfụma.

O kwuru na ihe a ụmụnwaanyị a mere n'ahịa mere ka ha yie ndị iberibe.

@Dikachim kwuru na ọ bụghị naanị ndị nọ n'ahịa na-eme ụmụnwaanyị ihe a, na ọtụtụ ụmụnwoke na-emekwa ya n'ụlọọrụ dị iche iche.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ị gatụla ahịa ndị mmadụ a na-adọkasị gị ahụ maọbụ na-ebikasị gị aka? Lee ihe mere ka ndị mmadụ gara ahịa Yaba igosi iwe ha maka akparamagwa a.


Ọdịnaya: Ọtụtụ ndị na-anwa mgbo egbe na-eji udiri egbe a, bụ kari nke eji agba nta n'ime obodo

Akukọ nke ọtụtụ ụlọ ntaakụkọ bu, kwuru na Adoezuwe, bụ onye dibia, nwụrụ mgbe ọ na-achọ ịmata ka ọgwụ odeshi ọ gwọrọ ọ dị ire.

Onye gbara egbe a bụ Chukwudi Ijezie, bu onye Adoezuwe gwọọrọ ọgwụ odeshi a.

Agbanyeghị na Ijezie kwuru na ọ bụ Adoezuwe sị ya gbaa ya egbe ahu, ndị uweojii kpara ya aka maka ogbugbu mmadụ.

Agbanyeghị na ọ na ada ka akuko ifo, ọbụghị ihe ọhụrụ na mpaghara ọwụwa anyanwu makana odeshi bụ ihe ụfọdụ ndị na-achọsị ike.

N'afọ 2012, n'obodo Agbatse nke dị n'okpuru ochịchị Kwande na Benue steeti, Ornguga Adega gbagbụru otu nwa nwoke o nwere ka ọ na-eme ka ọ nwale ma odeshi ya ọ na-arụ ọrụ ọfụma.

N'akụkọ ụlọ ntaakụkọ Vanguard dere mgbe o mere, ha na-akọ na Adega gotere odeshi n'aka dibia were tee ya n'ụkwụ nwa ya, tupu ọ tụkwasị ya egbe, gbarịe nwata ụkwụ. Nwata ahụ dị afo 10, nwụrụ tupu ndi dibia Bekee rute ya nso.

Ọtụtụ mmadụ kwenyere na ọgwụ na-ere

Ọzọ dikwa ka ibe ya mere n'ọnwa Disemba nke afọ gara aga n'obodo Kakumi nke dị n'okpuru ọchịchị Bakori na Katsina steeti mgbe Usman Saidu dị afọ 45 si ka ya leta ka odeshi ọ gwọrọ Aliyu Yahuza ọ ga-ere.

Ka Yahuza ṅụchara ọgwụ a, Saidu tụkwasara ya egbe were zi.

N'ime akụkọ ndị a niile, ndị uweojii kwusiri ike na ndị gbara egbe gbụru ndị a dara iwu, nke mere aka jiri jide ha.

Mana, ihe akụkọ ndị a pụtara bụ na ụfọdụ ndị mmadụ na mpaghara ọwụwa anyanwụ kwenyere na ha nwereike nweta nchekwa site n'aka odeshi ndị dịbịa mere ha.

Ọzọkwa bụ na ndị mmadụ ka nwekwara ofufe n'ọgwụ Igbo agbanyeghị na udiri akụkọ a na-apụta.

Onye dọkinta Bekee na-ahu maka ụbụrụ na 'National Neuropsychiatric Hospital' di na Legọs bụ Dami Ajayi kwuru na ya echeghi na o nwere etu sayensi ga-eji kọwa ihe mere ndị mmadụ ji nwe udiri ntụkwasị obi n'ebe odeshi nọ, agbanyeghi na agba ọhụrụ nwere ike a na-eyi ya ka uwe.

Ndị kwenyere na dibia Igbo karịrị na mpaghara anyanwu a

Ajayi kwuru na ihe a ndị mmadu na-eme na-egosi na ha ka nwere nchekwube na ngborọgwụ Igbo.

O kwukwara na...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Otu akụkọ ndị mmadụ na-atụ ndị mmadụ n'anya na soshal midia bụ na otu nwoke aha ya bụ Chinaka Adoezuwe nwụrụ mgbe enyi ya nwoke gbara ya egbe n'obodo Umuozu Ugiri, nke dị na okpuru ọchịchi Isiala Mbano n'Imo steeti.


Ọdịnaya: Ọtụtụ ndị na-atụnyere ụkwa na agwa, mana ha abụghị nwanne nke e ji esi otu ụzọ eri ya.

Ebe e nwereike isi ụkwa na-etinyeghi nnu na ose nakwa ṅụọ mmiri ya, anaghị eme agwa etu ahụ n'ihi na ọ ga-enwerịrị ihe e ji elofe agwa.

Ebe ụkwa bụ nri e ji mara ndị Igbo, etu anyị si esi ya emeela ka ọ na-adọ ụfọdụ ndị agbụrụ ọzọ akpịrị.

Lee ụzọ ndị ị ga-esi rie ụkwa gị ọ banye ndị ọzọ n'anya:

1) Ụkwa a gwọrọ agwọ:

Nwanne ọ bụrụ na ị ritubeghị ụkwa e nye gị nke a, ị ga-ericha ya ma taa efere gị.

Ụkwa e ji naanị mmanụ nri e tinyere ose na nnu sie na-atọwa ntị, ọkachasị e sichaa ya ka o dee ede.

Ị tụkwasịzịe ya azụ ọkpọọ maọbụ okporoko ị mara na ị garuola 'Galilee'.

2) Ụkwa e tinyere ọka:

Nwanne i ritula ụkwa e tinyere ọka e siri esi? Kedụ etu ụbụrụ gị si nabata ya?

Isi ọ gbara gị ka 'popcorn' mgbe ị kunyere ya n'ọnụ gị?

Ụdịrị ụtọ ụkwa a na-atọ abụghị ihe e kwesịrị ịkọrọ gị akọrọ; ọ bụ ihe ị kwesịrị iji aka gị nwalee ma gbaa ama.

3) Ụkwa e tinyere akwụkwọ nri

Ndị Enugwu-Ukwu unu anọkwa ya eh?

Nwanne i ritula ụkwa ndị obodo a siri? A ga-eji gị eji igbochi gị ilo ngaji i ji rie nri gị.

Ọ naghị amachakwa mma n'anya ma ha sichaa ya, mana i detu ya ọnụ, ị mara na ụwa bụ mmịmị.

Ha na-etinye ya akwụkwọ nri, azụ ọkpọ, okporoko, ogiri, nnu, nakwa ose.

Kedụ ndị ọzọ ị ma na-esi etu a esi nke ha?

4) Ụkwa a na-etinyeghi ihe ọbụla

Ụfọdụ obodo ịma atụ, Urualla, anaghị etinyekarị ihe ọbụla n'ime ụkwa ha.

Ị makwa na ha ejighikwa ịṅụ mmiri ụkwa egwu egwu?

Mgbe ha ga-esi ya etu a, ha anaghị etinye ya nnu, ose maọbụ ihe ọbụla chaa chaa.

Ịgwa gị eziokwu, ọ na-atọwakwa agba etu a. Detu ya ọnụ ka ị gwa anyị ihe ị gatara.

4) Ụkwa e ghere eghe:

Ọtụtụ ndị mmadụ na-eji ụkwa eghere eghe atagharị ọnụ

Ọ bụrụ na ị tatubeghi ụkwa e ghere eghe, ị mazịkwa nke ekwe na-akụ?

Ụfọdụ na-ekwu na ọ na-atọ ka ọpụpa/ahụekere, mana ngwa gị onye tatụrụla ya gwa anyị, ọ bụ eziokwu?

Ụkwa e ghere eghe na-atọ ezigbo ụtọ ma i jiri akịoyibo maọbụ akị e tiri eti takọọ ya.

Kedụ etu e si esi ụkwa?

Ihe ndị e ji esi ụkwa gụnyere ose, nnu, mmanụ nri,...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Nri dị nri a dịrị, mana ụkwa so na nri ndị e nwereike ịkpọ 'igwe' n'ala Naịjirịa ọkachasị ala Igbo.


Ọdịnaya: Ọtụtụ ndị na-ekwu na ekele 'Merry Christmas' afọ a na-ara ha ahụ ikwe maka na ihe siiri ha ike.

Ụfọdụ ụlọọrụ dịka Whatsapp gbalịrị iwepụta ihe a kpọrọ 'Emoji' maka ekeresimesi iji bulite obi ndị mmadụ.

Ihe ọzọ kwa bụ na gọọmentị etinyela mmachi dị iche iche ọzọ iji hu na ha lụsoro ọrịa covid-19 ọgụ.

Mana ọtụtụ ndị mmadụ kwechiri ma chọọ ụzọ ha ga-esi enwe aṅụrị ebe ụfọdụ kere nkwụcha were na-eme emume nke ha nwayọọ nwayọọ.

Lee ka o si kwụrụ na steeti dị n'ọwụwanyanwụ.

ABIA STATE

Ahia Orie Ugba nke dị n'Ụmụahia

Ahia orie ụgba nke dị n'Umuahia anaghị ekwo-ekwo dịka o si a dị na mbụ.

Ahia anaghị aga etu ọ kwesịrị

Ndị biara ahia

Tomanto sitere N16,000 ruo N22,000

Ogechi Ogbuehi kwuru na ọrịa coronavirus tinyere azụmahia n'ọnọdụ ọjọọ nke mere ka ihe niile dị oke ọnụ.

Ogechi Ogbuehi

O kwukwara sị, " ọrịa coronavirus mere ka ndị na-abịa azụ ahịa pee mpe nke ukwu".

Ogbuehi gwara BBC were sị "na-agbanyeghị na ọ bụ oge a ka anyị ji ere ahịa nke ọma, mana afọ a gbara ọnyụpa" -

ANAMBRA STEETI

Lee ka ahia Onitsha si ekwo ekwo

Na-agbanyeghị na ọrịa coronavirus wakporo akụnụba ndị mmadụ na nke ọtụtu mba n'ụwa, ndị mmadụ juru n'ahị Main Market Onitsha.

Anyị echeghị na ha ikpu mkpuchi imi ha maọbụ na ha na-erubere iwu nchekwa coronavirus isi.

E nwere ndị na-achọ mma ekeresimesi na-agbanyeghị covid-19?

"Anyị anaghị ere ahịa dịka anyị si ere na mbụ maka Covid-19" - Kizito Okoye

Mazị Kizito Okoye bụ onyeisi ụlọọrụ ịchọ ma nke dị na Ọka Anambra steeti gwara BBC na covid-19 metụtara azumahia ya.

Okoye kọwara na ọ bụ onye rijuru afọ na-abịa achọ mma.

Ndi na-achọ mma mbọ aka

O kwuru na ndị na-abịa maka ihe ịchọ mma dị iche iche perempe n'afọ a karịa afọ ndị ọzọ.

Ọ kọwara. " Ngwa ọrụ anyị ji arụ ọrụ dịzị ndala ọnụ, nke a metụtara ego ndị mmadụ na-akwụ anyị".

EBONYI STEETI

Onye ntaakụkọ anyị mere ngagharị na isi obodo Ebonyi steeti bụ Abakiliki were gosi etu ndị Ebonyi steeti sị akwado emume ekeresimesi.

Gọọmentị Ebonyui steeti na ndị ọchịchị na steeti ahụ gbalịrị iji ihe onyonyo ekele ndị nke ha maka emume...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Emume ekeresimesi nke afọ 2020 pụrụiche dịka ọrịa coronavirus na-echere mbaụwa niile aka mgba.


Ọdịnaya: Ọtụtụ ndị na-eme njem na-aga Ojota ịbanye ụgbọala na-aga ebe dị icheiche

Akụkọ kwuru na itu onye nime ha nke a na-akpọghị aha ya tiri nwanne ya ihe maka ya bụ nghọtahie.

E kwuru na ndị ntorobịa ndị ọzọ tinyere aka ịlụsọ onye tiri nwanne ha ihe nke butere ọgbaghara ahụ jiri nwuru ọkụ pụta n'ụtụtụ taa.

Onye nkwuchiteọnụ ndị uweojii na Legos steeti e kwuola na ọgbaghara ahụ mere ma kwuo na ndị uweojii awụchiela ebe ahụ.

E kwuru na ọtụtụ ọgbatumtum ka e mebiri n'ọgbaghara ahụ.

Anyị ga-ewetara gị akụkọ ka ọ na-abịa.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

A na-atụ ụjọ na o nwere ndị nwụrụ dịka ọgbaghara bidoro n'Ojota ụnyaahụ ebe ndị ntorobịa abụọ nwere nghọtahie ma bido ịlụ ọgụ.


Ọdịnaya: Ọtụtụ ndị ntorobịa na-arịa isimgbaka na ọrịa dị icheiche n'ihi oke ịṅụ ọgwụ ụkwara

BBC wepụtara akụkọ so nchọpụta nzuzo ha meere nke gbara n'anwụ ka ụlọọrụ atọ a si jiri ụzọ azụ ụlọ na-eresi ọgwụ a nke e mere n'iwu ka a na-ere naani oge dọkịta nyere akwụkwọ, nye ndị ntorobịa agharaaghara.

N'akwụkwọ ozi onyeisi Nafdac bụ Mojisola Adeyeye wepụtara, mmechi a sotara nchọpụta ha mere dịka ha gachara n'ụlọọrụ ndị ahụ.

"N'ihi e nwetaghị ihe akaebe zuru oke na mbọ igbochi iwepụta akwụkwọ kwesịrị oge anyị mere nyocha anyị n'ụbọchị 2 nke ọnwa Mee, n'ụlọọrụ ha dị n'Ịlorin na Lagos, ọ dị mkpa ka e mechie ụlọọrụ mmepụta ahịa ụlọọrụ atọ ndị a - Peace Standard Pharmaceutical Limited ; Bioraj Pharmaceutical Limited na Emzor Pharmaceuticals Ind. Ltd .  Nke a bụ iji nye ohere maka nchọpụta zuru oke."

Nafdac na-eme nyocha ndịa maka nchọpụta BBC mere gbasara ọgwụ ahụ

Adeyeye kwukwara na imepe ụlọọrụ ndị a ga-agbado ụkwụ ka ụlọọrụ ndị a si nye Nafac nkwado na nyocha ha.

O kwuru na otu Nafdac nke gụnyere ndị ọrụ itoolu; abụọ bụ ndị na-enyocha ọgwụ na asaa bụ ndị nchọpụta n-ahụ maka idewe iwu na ndị uweojii iri gara Ilorin n'ụbọchị ahụ, ị ga mee nyocha ụlọọrụ abụọ e nyere ikike ime ọgwụ ụkwara nwere codeine, ndị a kpọrọ aha n'akụkọ nyocha nke BBC wepụtara.

Dika Adeyeye siri kwuo, otu ndị ahụ bụkwa ndị e zigara n'ụlọọrụ Emzor na Lagos.

O kwuru: "Isi ozi e zigara ha bụ ị ga lele akwụkwọ oriri na nkesa ọgwụ ụkwara nwere codeine nye ndị na-aṅụ ya."

O kwuru na Nafdac akpọọla oku nzụkọ ndị ihe gbasara ọgwụ metụtara.

Akụkọ ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ngalaba na-ahazi nlekọta nri na mmepụta ọgwụ bụ Nafdac n'aha ịchafụ emechiela ụlọrụ ọgwụ atọ; Bioraj Pharmaceutical Limited , Emzor Pharmaceuticals Ind. Ltd na Peace Standard Pharmaceutical Limited bụ ụlọọrụ a rụrụ aka n'ihe gbasara ire ọgwụ ụkwara nwere codeine n'ụzọ megidere iwu.


Ọdịnaya: Ọtụtụ ndị sonyere n'emume Gịnị na-afịọ jụrụ Zubby mmekọ ya na ụkọchuwu Odumejeje nwere.

Zubby kọwara na ya kwenyere na Chukwu mana ya ekweghi n'ụka nke ya ji aga ụka kama na ọ bụ ọyị ka ya na ụkọchukwu Udumeje bụ.

Content is not available

End of Facebook post, 1

O kwuru na ya matara ụkọchukwu ahụ kamgbe mana ọbụghị na ya na-aga ụka ya.

N'okwu ya, "Ama m chukwu, mana ihe mmọnwụ pụtakwa, agbapụta m."

Ọ sị na ya ekwesighi ịhapu omenala makana omenala bu ihe e ji mara mmadụ.

Vicky Nwogu

Zubby kwuru na ya anọghị n'Ọnịcha oge mkpa mkpa kpara n'ahịa Ọchanja mana ya gbatara ha ọsọ enyemaka were nye ha otu nde naira ma kwado kwa atụmatụ gọvanọ Obiano wepụtara maka igbochi ọku ọgbụgba n'ọdị n'ihu.

"I nyere ndị mmadụ aka, onwe gị ka i nyere aka."

Ọ gakwara n'ihu kwuo na o nweghikwa onye e nyere ego sị ya dobe.

Maka ndị chọrọ ịbanye ogige Nollywood, Michael sị na ọ dịghị mfe mana ka ha jisie ike, na-emesi ihe ha na-eme ike.

O kwukwara ka ndị Igbo ghara ịhapụ asụsụ Igbo makana ọ bụ asụsụ nna nna ndị Igbo.

"Onye hapụrụ asụsụ Igbo obi ndị ichie agaghị adị mma n'ebe ọ nọ."

Maka nwoke iyi uwe nwaanyị, Michael sị na ọ bụghị ihe na-amasị ya mana ya na-ahụ ya na ndị mmadụ nwere ohere ime ihe ha chọrọ ime.

Maka ọchịchị, ọ sị na ụdị nke ọ chọrọ abụghi ka ndị mmadụ na-ekwe oke nkwa.

"Ya bụrụ sọsọ ọkụ ka onyeisiala mere n'ime afọ anọ, ya mee ya, ọ bụghi ikwe oke nkwa a naghị emezu emezu."

O kwenyere maka ihe a na-ekwu na a na-emegbu ndị Igbo na Naịjirịa mana ọ sị na ha bụ ndị na-agba mbọ.

"E mechiri "border" bụ ebe ụmụ anyị si ebubata ihe. Mana, ya bụrụ nke ga-eme ka ihe dị mma, ana m akwado ya."

Akụkọ ga-amasị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Onye ejije a ma ama bụ Zubby Michael zutere BBC Igbo n'ogige "Gịnị na-afịọ" were tinye ọnụ n'ihe banyere ejije na etu o si malite njem Nollywood ya.


Ọdịnaya: Ọtụtụ ndị ọkaiwu na-ekwuchitere ndị ndọrọndọrọ ọnụ ha ụlọikpe

Ọkachamara Ilochi Okafor bụ onye ọkaiwu Naịjirịa kwuru nke a ebe ha na anabata afọ ọhụrụ n'ọrụ okaiwu na Naịjirịa.

Okafor kwuru na mmaja eruola ebe ha atụghị anya nke mere ha na-ebo ndị uweojii ebubo na ha na-atọzị maọbụ wakpo ndị ọkaikpe.

Mkparị a sị n'aka ndị ọkaiwu bịa

Mana na nyocha BBC Igbo mere maka ebubo a, otu ọkaiwu bụ onye nkuzi iwu na Mahadum Katsina aha ya bụ Chukwuemeka Eze kwuru na ọ bụ ndị okaiwu butere mkparị a.

Ọ gwara BBC Igbo na ndị okaiwu emetọọla aha ha ebe ụfọdụ n'ime ha na ndị ndọrọndọrọ ọchịchị na-eme nruru aka.

Mana iwu kwuru na onyeọbula agbanyeghi ebubo dị ya n'isi ga-enwe ọkaiwu nke ya

Eze kwuru: "Ndị uweojii na-ahụ mpu ha na-eme, ya mere enweghị nsọpụrụ n'ahụ ha"

Ha kpuru isi iwu n'ala

Eze kwusirike na ọtụtụ ndị ọkaiwu Naịjirịa so na ndị na-emebi obodo makana ha na-ekpudo iwu isi n'ala.

O kwukwara na ihe a na-eme bụ ihe ịdọ aka na ntị ka ha chegharịa.

"Ọ bụrụ na onweghị onye na-enye ndị ọkaiwu nsọpụrụ, ọ pụtara na okwu igbaso ihe dịka iwu siri kwu nke ha kpọrọ 'rule of law' na Bekee nọ na nsogbu."

Ihe ga-eme n'ihu

Ọkachamara Okafor kwuru na ha na ndị isi ọchịchị ndị uweojii na steeti ahụ ga-enwe nzukọ maka nsogbu a.

Mana Eze kwuru na ọ bụ nanị ikpupu ha n´ụlọikpe ngwa ngwa mgbe ọbụla ha mere udi ihe a ga-ebi okwu a.

Akụkọ ga-amasị gị

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ndị ọkaiwu n'Anambara steeti ekwuola na ha agaghị ekwe ka ndị uweojii majaa ha ọzọ na steeti ahụ.


Ọdịnaya: Ọtụtụ nkwenye ndi a bụ ihe a na-akpọ Ụchi nke bekee na-akpọ "Premonition" ebe nke ọzo bụ Nkwenyeasi nke Bekee na-akpọ "superstitious beliefs".

BBC Igbo na Mazi Chigozie Nnabuihe nwere mkparịta ụka ebe ọ kọwaara anyị ụfọdụ nkwenye ndị a.

Mazi Nnabuihe bụ onye nkuzi ma bụru kwa ọkammụta n'ihe gbasara asụsu Igbo na Omenala Igbo na Mahadum nke Legọs.

Lee ihe ndị ọ rụtụrụ aka na mkaparịta ụka ahụ:

Udele:

Mazị Nnabuihe kọwara na ọtụtụ mba n'ala Igbo nwere nkwenye na onye njem Udele nyụsara nsi n'ahụ, na ihe ọma chere onye ahụ n'ihu.

O kọwara sị, " Igbo kwenyekwara na mgbe udele besara n'elu ụlọ mmadụ na ọdachi ọkachasi ọnwu nwereike ime n'ụlọ onye ahụ".

Kwaafọkwaọnwụ maọbụ Ajikwụ, nnụnụ obe fịọfịọ.

Nnabuihe kwuru maka edemde ode akwụkwọ Wiliam Shakespear dere ebe ọ kwuru maka nnụnụ ọ kpọrọ "Bird of the Night" ebe ndị ọzọ na-akpọ ya "Ill-Ominous-Bird".

Ọ kọwara na ihe edemde ejije Shakespear dere kwuru na ya bụ nnụnụ na-ekwu na ọdachi ga-eme.

Kama Igbo nwere aha dị iche iche a na-akpọ ya bụ nnụnụ.

O kwuru sị, "Ube nnụnụ a na-atụ ụjọ na ntị ma ndị igbo kwenyere na mgbe ọbụla ọ bere nna okenye maọbụ dimkpa ga-anwụ n'akụkụ ụlọ ahụ ọ bere ".

Obu nke bụ "sparrow" n'asụsụ Bekee

Mazi Nnabuihe kwukwara si "Ụfọdụ ndị n'ala Igb kwenyere na mgbe mmadụ na-eme njem, nnụnu a bee n'aka nrị na ihe ọma chere onye ahụ kama ọ bee n'aka ekpe ya, ọdachi chere onye ahụ".

Ijere maobu Erughieru

Ijere nke bekee na-akpọ Soldier Ant nwekwara nkwenye ndị  igbo kwenyere maka ya.

Nnabuihe kwuru si, " mgbe Ijere kpụrụ n'ite ofe mmadụ nke mere na agaghị eri nrị ahụ ọzọ, ọ bụ uchi ndi Igbo kwnyere na ajọ ihe na-akwado ime".

O kwukwara si na mgbe ijere a metutara ozu mmadụ, na ndị Igbo kwenyere na onye ahụ gwọrọ nsii oge ọ di ndụ.

Aṅụ

Nnabuihe kwuru si, "Ụfọdụ ebe n'ala Igbo nwere na mgbe aṅụ kpụrụ n'ụlommadụ n'ehihe na ọ pụtara na onye ahụ ga-enwe ndị ọbịa".

O kwukwara na ụfọdụ nwere nkwenyeasị na mgbe anụ febatara ma fepụwak n'ụlo mmadụ na onye ahụ ga-enwe onye ọbịa.

Agwọ

Onye ọbụla gburu eke n'obodo a na-asọ ya na-akwa...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Obodo dị iche iche n'ala Igbo nwere nkwenye ha kwenyere gbasara ụfọdụ ụmụ anụmanụ.


Ọdịnaya: Ọtụtụ nsogbu pụtara n'ụfọdụ steeti ebe e mere ọgbakọ nke okpuru ọchịchị a n'izu ụka gara aga

O kwuru na ọ bụ ndị otu ndọrọndọrọ PDP bụ ndị gbara ụlọọrụ a ọkụ.

N'ọnụ okwu ya "Rochas bụ onye kwụrụ ụgwọ maka ị zụ ụlọọrụ a, kedu ihe ga-eme ka ọ bụrụ na ya bụ onye gbara ebe a ọkụ?"

Onwuemeodo kwuru na otu PDP nụrụ na APC chọrọ ị me ntụlịaka ịmeụlọ, ihe a mere ka ha bịa mebisie ihe niile.

O bo kwa Ifeanyi Araraume bụ onye nwere olileanya ịgba ọsọ ntụlịaka 2019 dịka gọvanọ Imo steeti ebubo na ya bụ onye ana arụ aka mere ihe a.

Onwuemeodo kwuru: "gọvanọ niile chiburu Imo ka Araraume busoro ọgụ, ọ bụ iwu na ọ ga-abụ govanọ Imo steeti?"

Rochas Okorocha kwuru na onweghị ihe dị njọ na ọchịchị ya

Oge BBC Igbo juru Onwuemeodo ebubo ha na-ebo Okorocha maka ị tinye ọgọ ya n'okwa ọchịchị, Onwuemeodo kwuru na onweghị ihe dị njọ na Okorocha chọrọ ka ọgọ ya ba n'ọkwa ọchịchị.

O kwuru: "na Amerika, oge George Bush chịburu na kwa o nyere nwa ya aka ọ ba kwa n'ọkwa ọchịchị? Gịnị mere nke Rochas ga-adị iche?"

Okwu a malitere oge Theodore Ekechi bụbu kọmishọna na-ahụ maka mgbasa ozi n'Imo steeti ekwuola na ọ bụ Gọvanọ Rochas Okorocha na ndị otu ya mụnyere ụlọọrụ APC ọkụ ụnyaahụ.

Ekechi gwara BBC Igbo n'ekwentị na ndị Imo jụrụ Rochas Okorocha maka arụ ọ na-eme na steeti ahụ.

O kwuru na nsogbu a niile bidoro mgbe ya na ndị otu ya jụrụ ka gọvanọ webata ọgọ ya nwoke n'ọchịchị Imo steeti.

N'ọnụ ya, "onweghịzi onye kwụnyeere nwoke a maka ihe ọjọ o merela na steeti anyị."

Ihe Ekechi kwuru maka ntuliaka ime ụlọ ha mere

Cheta na Gọvanọ Okorocha kwuru na ọ bụ makana ezuru ngwongwo eji eme ntuliaka ụbọchị satọde gara aga mere o ji daa na ya bụ ntuliaka.

Kamgbe ahụ ọ na-arịọ ka emegharịa ya.

Akụkọ ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Sam Onwuemeodo bụ onye odeakwụkwọ gọvanọ Rochas Okorocha gbasara ndị ntaakụkọ gwara BBC Igbo na ebubo Theodore Ekechi boro Okorocha bụ asị.


Ọdịnaya: Ọtụtụ nsogbu pụtara n'ụfọdụ steeti ebe e mere ọgbakọ nke okpuru ọchịchị a n'izu ụka gara aga

Onweghị ndị mmenyụ ọkụ bịara mmenyụọ ọkụ a.

Ọkụ a gbaranụ mebiri ọtụtụ ihe dịka ngwaọrụ nakwa akwụkwọ dimkpa nke bekee kpọrọ 'document'.

Onyeisioche otu ndọrọndọrọ ọchịchị akpọrọ APC n'Imo steeti bụ Hilary Eke, kwuru na mkpamkpa a bụ akaọrụ ndị omekome chọrọ imebi ọgbako nke okpuru ọchịchị kwesịrị ime taa.

Eke ṅụrụ iyi sị na a ga-emerịrị ya bụ ọgbakọ nke okpuru ọchịchị makana nke e mere n'izuụka gara nkeọma.

Ọ rịọrọ ndị na-emerighị na nke gara aga ka ha kwe ka udo chịa.

N'ọnụ ya, "ọgbakọ agaghị eme n'ụlọọrụ APC mana ọ ga-eme n'okpuru ọchị ruru 27 n'ọnụ ọgụgụ."

"Ọrụ m bụ ikpesara ndị uweojii ka ha nyochaa ma chọpụta ndị kpara mkpamkpa a."

Akụkọ ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ụmụ agboro a na amaghị aha gbara ụlọọrụ APC dị n'imo steeti ọkụ.


Ọdịnaya: Ọtụtụ obodo dị na mpaghara ndịda ala Naịjirịa dịka nke a dị na Goi n'ime Ogoni na-ata ahụhụ maka mmanụ kwafuru n'ala ha

Ọ ka o mesiri ka ndị ụlọọrụ Shell biara ka ha menyụọ yabụ ọkụ na kwa hichaa ebe a mmanụ kwafuru.

Afọ iri agafeela kemgbe ha hichara ebe a, mana mmanụ agbịdị ka na-ehi n'ala ahụ.

Onye ntaakụkọ BBC Pidgin bụ Karina Igonikon gara ileta ebe a, we hụkwa na akwụkwọ ndụ anaghị enwe ike ito n'ala ahụ nakwa ebe niile a na-esi mmanụ agbịdị.

Onye chiburu dịka onyeisi ndị otu kpọrọ onwe ha 'Survival of Ogoni People (MOSOP) na Bekee bụ  Ledum Mitee gwara onye ntaakụkọ BBC Pidgin na oge mberede a mere n'afọ 2008, ndị ọrụ Shell jiri aja e si ebe ọzọ kpota we kpuchie ebe a.

Mana ka ntịtị oge gafere, mmanụ a bidoro na-ehi.

O kwuru na, "Oge mmanụ a kwafuru n'afọ 2009, ọ banyere n'osimiri, n'ebe dị ka Kidaro na K-Dere, mmanụ mebiri ebe azụ biri na kwa gbuo osisi puru na mmiri."

"Ndị mmadụ anaghị enwe ike igbu azụ na mmiri ọ bụ sọọsọ mmanụ agbidi ka ị ga-ahụ"

Ishi ngwaọrụ Shell eji adọpụta mana n'ala

BBC Pidgin gbara Shell ajụjụ ọnụ maka okwu a, mana ọnụ na-ekwuchitere Shell bụ Joseph Obari kwuru na ha ahụbeghị akụkọ ọbụla gosiri na mmanụ agbịdị na-ehi n'ụmị 27/52 n'afọ 2008.

O kwukwara na ndị Shell rụrụ ọrụ ndozi na-ebe a maka mmanụ hiri n'afọ 2009 na 2010, na kwa na ngalaba akpọrọ National Oil Spill Detection and Response Agency NODSRA enyochaala ebe a na kwa ebe a enweghị nsogbu ọbụla. O kwuru na mmanụ hiri na Bodo abanyeghị na oshimiri nke Kidaro.

Obodo a gwuru olulu a maka ị kwụsị ebe a mmanụ a na-ehi

Ledum Mitee kwuru na okwu ndị Shell na-ekwu maka idozi ala bụ asị maka na onweghị ihe di n'ala gosiri na ha na-eche echiche ala ahụ.

 Mitee kwuru na ndị na-egbu azu na K-Dere ekpeela Shell n'ụlọikpe kemgbe afọ 2009 oge mmanụ a hiri na Bido mana ala ahụ enwegbeghị mmeri ọbụla n'ikpe a.

O kwuru na n'ime akụkọ ngalaba kporọ onwe ha 'United Nations Environment Programme'(UNEP)  dere ha kwuru na onye ọbụla egwula mmiri ahụ maọbụ gbuo azụ na mmiri ahụ.

O kwukwara na maka ihe a mere mmiri...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Oge mmanụ na-apụta n'ime ala na Bomu gbawara maka ngwa ọrụ na-adịghị arụ ọrụ nke ọma n'ime okpuru ọchịchị Gokana  nke Rivas steeti, ọkụ ji oge karị otu ọnwa nwe gbaa.


Ọdịnaya: Ọtụtụ oge ka ndị uweojii na-anwụchi ndị ha na-enyocha maka mpụ dịka izu ohi, igbu mmadụ, ịtọ mmadụ nakwa ihe ọjọọ ndị ọzọ dị iche iche.

Mana ebe e nwere ike isi taa ha ụta ma ọ bụrụ na ị tunyere ha na mba ndị ọzọ, bụ ịkpọpụta ndị a na-enyocha maka mpụ ndị a n'ihu ọha, ka ọha 'kpee ha ikpe', site n'ịhapụ ndị ntaakụkọ ka a gbaa ha ajụjụ ọnụ.

Ọkaiwu Chijioke Ikeh gwara BBC Igbo na ebe iwu nwere ike imegide ndị uweojii nke ndị mba ọzọ, iwu emegideghị ndị uweojii Naịjirịa maọbụ ndị ntaakụkọ ịgba ndị a na-enyo maka mpụ, ajụjụọnụ.

O kwukwara na ọ bụrụ na ndị ntaakụkọ agbaghị ha ajụjụọnụ, na agaghị ama ihe na-eme n'obodo.

Gee ihe o kwuru n'uju ebe a:

Iwu egbochighị ndị uweojii ịgba ndị a na-enyo enyo n'anwụ

N'otu aka ahụ, ọnụ na-ekwuchitere ndị uweojii Enugwu steeti bụ Ebere Amarizu kwenyere na o nweghi ihe o mere ma ndị uweojii na-ahapụ ka ọha hụ ndị a na-enyocha.

Amarizu kwuru na ọ na-egosi na ndị uweojii na-arụ ọrụ ha, ma kwuo na ọ ga-eme ka ndị mmadụ mara na e nwere ike ịkpọpụta ha ma gbaa ha n'anwụ ma ha mee ụdịrị ihe ahụ, nke ga-eme ka ha mụrụ akọ.

Gere ihe o kwuru n'uju ebe a:

Ịgba ndị a na-enyo enyo n'anwụ na-egosi na ndị uweojii na-arụ ọrụ - Amarizu

N'aka ọzọ, Benjamin Amaechi bụ onye na-akwado ikike dịirị onye, gwara BBC Igbo sị "ọtụtụ mgbe ndị uweojii na-akpụpụta ndị na-enweghị ihe ha mere."

Gee ihe o kwuru n'uju ebe a:

Ndị uweojii na-akpụpụta ndị aka ha dị ọcha ma bo ha ebubo mpụ.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ka BBC jụrụ ihe kpatara e ji agba ndị a na-enyo enyo maka mpụ n'ihu ọha na Naịjirịa, otu ọkaiwu, Chijioke Ikeh, kwuru na enweghị iwu machiri ndị uweojii ịhapụ ka ndị ntaakụkọ gbaa ndị ahụ ajụjụọnụ.


Ọdịnaya: Ọtụtụ oge ka ụlọọrụ dịka ndị ọrụ gbatagbata bụ NEMA na-ezisa ozi ịdọ ndị mmadụ aka na ntị maka ọdachi dịka oke idemmiri nwere ike imebicha ihe na ihe ndị ọzọ.

N'agbanyeghi ịdọ aka na ntị a, ọtụtụ oge ka ihe ndị mmadụ na-ala n'iyi maka amaghị etu a ga-esi mee maọbụ maka atụwaghị anya na ọdachi ahụ ga-eru etu o si ruo.

Ihe na-emezị bụ na ọdachi ahụ mee, ihe ndị dịka ụgbọala, akwụkwọ na-egosi ihe mmadụ nwere nke Bekee kpọrọ 'document', ego, asambodo, ọla dị iche iche na ihe ndị ọzọ na-emebi.

Ọdachi dịka oke idemmiri nakwa ọkụ ọgbụgba atakwaala isi ọtụtụ ndị mmadụ.

Ihe ị kwesịrị iwe n'ụlọ n'ọdachi idemmiri

Nnanyelugo Ezeanị bụ onye na-arụ n'ụlọọrụ Nema n' Enugwu, gwara BBC Igbo ihe ndị mmadụ ga-ewe ma ha na-agba ọsọ ndụ n'ụdịrị ọdachi a.

Lee ihe mbuze na-eme n'ala Igbo.

Mbuze achụpụla ndị mmadụ n’ụlọ ha na Nanka

Lee ihe ndị mmadụ zara oge BBC Igbo jụrụ ha ihe ha ga-eme ma ha nwee ụdịrị ọdachi a:

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

E nwee ọdachi dịka ọkụ ọgbụgba maọbụ oke idemmiri, kedụ ihe ndị dị mmadụ oke mkpa ịzọpụta n'ụlọ ha?


Ọdịnaya: Ọtụtụ ụgbọala agbaala ọkụ na Legos maka ụgbọala bụrụ mmanụ ụgbọala

Ọtụtụ oge ọ bụ tanka bu mmanụ ụgbọala bụ ihe na-akpata ọkụ ọgbụgba a .

Cheta n'ime ọnwa Juun nke afọ a, nnukwu ọkụ gbara n'ebe akpọrọ Otedola na Legọs steeti ebe mmanụ kariri iri na abụọ nwụrụ nakwa ụgbọala kariri iri anọ na ise gbara ọkụ na yabụ ọkụ.

Ọkụ a gbara maka ụgbọala bu mmanụ ụgbọala na-ehi mmanụ n'okporo ụzọ ahụ.

Oge ọkụ okporoụzọ Otedola mere ọtụtụ mmadụ na ụgbọala na-aga na-ebe ahụ

Nnukwu ọkụ ọzọ gbara na Festac n'ọnwa December n'afọ 2017.

N'ime mberede a, ụgbọala kariri iri abụọ repiara mana onweghị onye nwụrụ na yabụ mberede.

Ihe na-ebute ọkụ ọgbụgba

Ibrahim Balogun bụ onye ọkachamara n'ihe gbasara ụgbọala gwara BBC Igbo ọtụtụ ihe na-ebute ọkụ ọgbụgba n'ụgbọala buru mmanụ ụgbọala.

Tanka gbochiri ọtụtụ okporoụzọ na Legọs ugbua

O kwuru na ọtụtụ ndị a na-anya ụgbọala a adịghị elekọta ụgbọala ha nke ọma.

Ọ kọwara na ọ oge taya moto gba, ụdi ya na-adọnye ọkụ na mmanụ ụgbọala ebu na gwongworo.

O kwukwara na mmanụ ụgbọala na-eme ka igwe ta nchara.

Balogun kwuru na: "Ihe a mere ka ọtụtụ ihe onyonyo na social media na-egosi ebe ọtụtụ tanka na-ehi mmanụ n'ụzọ."

O kwukwara na ọtụtụ okporo ụzọ na Legọs adịghị mma.

"Ihe a na-eme ka tanka na-ada oge ọbula"

 Ọkụ gbara na Legọs

Nnukwu ọkụ gbara ụgbọala di iche iche ruru itoolu n'okporoụzọ Lagos-Badagry expressway n'ụbọchị abụọ n'ime ọnwa Ọktoba.

Ọkụ a na-agbawa obi makana ọtutụ mmadụ na-anwụ n'ime ya

N'ime akwụkwọ ozi ọnụ na-ekwuchiri ndị ụweojii na Legos steeti bụ CSP Chike Oti zipụrụ ndị ntaakụkọ, ọ kọwara na ndị hụrụ ihe mere kwuru na mberede a mere n'isi ụtụtụ.

Ndị uweojii na-ekwu kwa na onweghị ọnyeọbụla nwụrụ na mberede a makana onweghị ụgbọala buru mmanụ ụgbọala dị nso na-ebe ihe a mere.

Ha kọwakwara na ụbọchị oktoba 1, a hụrụ otu ụgbọala na-ehi mmanụ ụgbọala n'okporo ụzọ a, mana agbara mbọ hụ na ha kwụsị yabụ ohi hi mmanụ.

Oti kwuru na onyeisi ndị ụweojii nke Legọs enyeela mkpebi ka ngalaba na-enyocha ihe kpara mberede ọbụla na steeti ahụ chọpụtara ihe...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Legọs bụ otu steeti dị na Naịjirịa ebe ọkụ na-agba tanka oge ọbụla.


Ọdịnaya: Ọtụtụ ụmụ Naịjirịa gara n'elu soshal midia jiri #ShameonNTA ịgosi iwe ha maka etu Nigerian Television Authority (NTA) si gosipụta ya bụ asọmpị.

Kedụzịa ihe ụmụ Naịjirịa tụrụ anya ịhụ n'asọmpị nke NTA gosiri n'igwe onyonyo ha?

 Etu ihe onyonyo si di

Ụfọdụ n'ime ha tụrụ anya na agwa Kamera ha ga-adị karịa ihe ha hụrụ ụnyaahụ.

Nke a mere ka ụfọdụ mmadụ dụka Fmk Abiola kwuo na Kamera ekwentị iPhone ka ya mma.

 Etu esi kọwaa ya bụ asọmpị

Ihe ọzọ wuru ewu bụ maka ụfọdụ ihe onye na-akọwa asọmpị ahụ bụ 'Commentator' na Bekee kwuru.

Odogwu kwuru na commentator nke ahụ na-enye akụkọ ezighi ezi.

Ihe ndị ọzọ mmadụ na-ekwu bụ na NTA gosiri na ihe anaghị arụ ọrụ na Naịjirịa ka o kwesiri dịka Samsaon Gbenga kwuru.

Caleb Winful kwuru na ọ bụ oke nka bụ nsogbu NTA.

Akụkọ ga-amasị gị

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

N'abalị Wenzde ka otu Super Eagles ji ọkpụ goolu abụọ merie Squirrels ndị Benin Republic mana ọkwụsịghị ebe ahụ.


Ọdịnaya: Ọtụtụ ụmụakwụkwọ ejila afọ ise gụọ akwụkwọ ha kwesịrị ịgụ afọ anọ

Asuu bụ 'Academic Staff Union of Universities' na Bekee, kwuru na ha ga-eme abụbọ-ọrụ a ruo 'mgbe ebighi ebi' nke bụ ihe Bekee kpọrọ 'indefinite strike'.

Mana onye ntaakụkọ BBC chọpụtara na ruo oge e dere akụkọ a, mahadum dịka 'Alvan Ikoku College of Education' esonyebeghị n'abụbọ-ọrụ a.

Ndị a gbara ajụjụ ọnụ na mahadum a kọwara na ụmụakwụkwọ emechiela mana ndị nọ n'egwu ụla ka nọ.

Na mahadum Abia steeti (ABSU), onye ntaakụkọ BBC chọpụtara na ha ka na-aga akwụkwọ.

Otu nwata nwaanyị na-achọghị ka aha ya pụta n'akụkọ, kwukwara na ha nwere akwụkwọ taa bụ November 5, 2018, ma kwuo na ha ka ga-agakwa echi bụ Novemba 6.

Mana o kwuru na ha niile chị obi n'aka makana ha amabeghi ma mahadum ha a ga-esonye n'abụbọ-ọrụ n'ezie.

Ihe na-akpọtụ na Twitter

Akwa na-akpọtụ ugbua na Twitter nakwa Facebook maka ozi Asuu zipuru na ha ga-ebido abụbọ-ọrụ n'ike.

Asuu bụ Academic Staff Union Universities na Bekee kwuru na ha ga-emegide abụbụ ọrụ a ruo mgbe amaghị ama.

Ọtụtụ ụmụakwụkwọ agaala social media na-ebe akwa na abụbụ ọrụ a agbawaala ha obi.

@Chinuamichael dere na a chọrọ igbu ya, makana oge ọbụla ebidoro abụbụ ọrụ a ọ bụ ndị ụmụakwụkwọ na-ata ahụhụ dị n'ime ya.

@OMAAOFLAGOS kwuru na onweghị ihe obi ụtọ dị na ndụ ya maka okwu a.

O kwukwara na ihe na-ebute anya mmiri bụ na mgbe ụmụakwụkwọ gụchara akwụkwọ o nweghị ọrụ na-eche ha n'iro.

@OmokaroB dere na onye bụbu minista na-ahụ maka ụlọakwụkwọ gara mahadụm n'ofesi sịkwa na nnukwu nsogbu ka dị n'ihu ụmụaka na-eto na Naịjirịa.

@eldarjames kwuru na nke a abụghị akụkọ ọhụrụ makana oteela ASUU bidoro ịme abụbụ ọrụ dị icheiche.

@rasrap21 jiri abụbụ ọrụ mee ihe ịkpa ụka ọchị.

Mana @NnaemekaNnadi dere na ASUU kwesiri ịga abụbụ ọrụ a makana o teela ha na-arịọ gọọmentị ka ha leba anya na nsogbu ha.

Akụkọ ndị ọzọ ga-amasị gị

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Onye ntaakụkọ BBC Igbo achọpụtala na ọtụtụ mahadum dị na mpaghara ọwụwa-anyanwụ Naịjirịa esoghi n'abụbọ-ọrụ ndị Asuu kpọrọ taa bụ Novemba 5, 2018.


Ọdịnaya: Ọtụtụ ụmụakwụkwọ ejila afọ ise gụọ akwụkwọ ha kwesịrị ịgụ afọ anọ

Ndị nne na nna akpọkuola Gọọmentị etiti ka ha biko gbata ọsọ enyemaka n'okwu banyere abụbọọrụ ndị nkuzi mahadum ka ụmụ ha nwee ike laghachị n'ụlọakwụkwọ.

Cheta na mkparịtaụka gọọmentị na ndị nkuzi nwere ụnyaahụ amịtaghị mkpụrụ dịka amabeghi mgbe nke a ga-ebi.

Nwoke ọzọ apụtala na ndụ n'ụlọelu dara na Pọrtharcourt

Ndị ọchịchị steeti Portharcourt ekwuola na ha na-enyocha ihe a mere nụ.

Otu nwoke apụta na ndụ site n'ụlọelu dara na Pọtharcourt nke Rivers Steeti n'ime ụbọchị atọ ụlọ ahụ dachara.

Otu onye ọrụ nchekwa Civil Defence gwara BBC na akpọpụtara nwoke ahụ n'otu onye ọzọ nwụrụ anwụ n'abalị ụnyaahụ.

Na mba Saụt Afrịka

Na mba ọzọ mba Saụt Afrịka ebuliela ụgwọ opekatampe ndị ọrụ ha rue ego dị otu narị puku  iri abụọ na isii nke ga-amalite n'ọnwa Jenụwarị afọ 2019.

Nke a na-abịa dịka Naịjirịa  na ndị ọrụ ya na-agba mgba ka e bulie nke ha rue narị puku iri atọ.

N'egwuregwu

Asọmpi Uefa Champịọns ga-amalite ọzọ, dịka Roma ga-ele Real Madrid ọbịa, Lyon ga-anabata Manchester City.

Ebe Juventus, Valencia, Manchester United, CSKA Moscow, Young Boys na ndị ọzọ ga-anọkwa na-egwu.

Nkeji

Akụkọ ga-amasị gị ị ga-achọ ikọ taa niile

Ihe nkiri

Alex Otti: Ihe mere na Ndigbo anaghị etinye ego n'imepe ala Igbo

Otu onye uweojii gbagburu nwunye ya na nwanne ya nwoke n'ime ụlọikpe dị n'obodo Durban dị na mba Saụt Afrịka, ụnyaahụ bụ Nọvemba 26, 2018.

Akụkọ kwuru na nwoke ahụ na nwunye ya gara ụlọikpe ebe ha tinyere akwụkwọ alụkwaghịm, mana ka a gara ezumiike nkeji 15, ọ batara were egbe gbaa nwunye ya na nwanne nwunye ya.

Ọ nwakwara ịgbagbu onwe ya ozugbo, mana e burula ya gawa ụlọọgwụ, ebe ụlọntaakụkọ news24 kwuru na o mechaala nwụọ maka mmerụahụ ọ merụrụ.

Anambara steeti

Gọọmentị Anambara steeti na ndị Igwe si mpaghara ọwụwa-anyanwụ, ahọpụtala ụbọchị iri abụọ na asatọ nke Disemba dịka ụbọchị ha ga-eji mee emume ibibi omenaala osu na mpaghara ahụ.

A ga-eme emume a n'obieze ndị Nri.

N'akụkọ ọzọ,

Otu pati APGA ekwuola na ha ga-amalite ịchụ nta...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Akụkọ dị mkpa:

Akwa nne na nna  na-ebe  maka abụbọ ọrụ


Ọdịnaya: Ọtụtụ ụmụakwụkwọ ejila afọ ise gụọ akwụkwọ ha kwesịrị ịgụ afọ anọ

Nke a pụtara ka ndị Asuu anabataghị nkwa gọọmentị etiti kwere ha mgbe ha nwere nzukọ n'izu a.

Nzukọ ahụ bụ nke asaa gọọmentị Asuu na gọọmenti etiti na-enwe maka okwu abụbụ ọru ndị Asuu na-eme.

N'ụbọchi Tusde nke ọnwa Janụwarị 2019, Minista na-ahụ maka ọrụ bụ Chris Ngige kwuru na gọọmentị etiti na Asuu na-abịa nso inwe nkwekọrịta.

Mana, dịka ọkwụ ugbua, Asuu na-akọwa na ha ekweghị n'atụmatụ gọọmentị.

Nke pụtara na mgbape mahadum dị iche iche ka nwereike bụrụ ihe a na-anụ n'akụkọ mana agaghi ahụ n'anya na nso nso.

Na mkaprịtaụka Asuu na ụlọ ntaakụkọ Premium Times nwere, onyeisi ha bụ Biodun Ogunyemi sị na ọ bụ ndị otu ya kwuru na ha anabataghị nkwa gọọmenti kwere.

Ọ gakwara n'ihu gwa ndị Premium Times na ọbụghi eziokwu na gọọmentị enweghị ego ha ga-eji mezuo ihe Asuu chọrọ.

BBC Igbo kpọrọ Ogunyemi ịnụta n'ọnu ya mana ọzaghị ekwenti ya. BBC zigakwara ya ozi na SMS, mana ọ sabeghi tupu akụkọ a pụo.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Uche ọtụtụ ndị mmadụ bụ na gọọmentị etiti na ngalaba na-ahụ maka ndị nkụzị mahadum na Naịjirịa enwela nkwekọrịta ga-eme ka ụmụakwụkwọ laghachịe ụlọakwụkwọ ha, mana ihe na-ebe ka na-ebe kwa.


Ọdịnaya: Ọtụtụ ụmụntorobia bụ ndị na-aṅụ ọgwụ a

Madubuike gbara ọsọọ̀ ụkwụ eru ala kamgbe ihe nkiri a pụtara ebe ọ gwara onye ntaakuko BBC na ọ ga-eresị ya ọtụtụ ọgwụ kodin na-anataghị akwụkwọ nke a kpọrọ 'doctors prescription' na Bekee.

Mana n'ime nyocha ọhụrụ BBC Igbo mere, onye ntaakụkọ anyị chọpụtara na ọtụtụ ụmụntorobia ka na-aṅụ ọgwụike a, a kpọrọ Kodin agbanyeghị na gọọmenti amachiela ọgwụ a.

"Anyi chọrọ ibi ndụ anyị"

Ọtụtụ n'ime ndị na aṅụ ọgwụ ike ekweteghị na njọ dị n'omume a

Tony bụ otu ntorobia na-aṅụ ọgụ ike a nke ọma, gwara BBC Igbo na o kweteghị na ọgụ a na-aba n'anya dịka akụkọ BBC siri kwuo.

N'ọnụ okwu ya: "Ekweteghị m n'ozi a makana o teela m na-aṅụ Codeine, nakwa na ọ naghị aba m n'anya site mgbe ahụ ruo ugbua"

"Ebumnuche anyị bụ na ozi a bụ usoro gọọmentị chọrọ ị kwụsị anyị ị nụ ọgwụ a"

Ego ya eriala elu

Tony gwara BBC na akụkọ BBC mụpụtara gbasara Codien emebiela ọtụtụ ihe.

O kwuru na: "Tupu BBC tinyere anya na Codeine anyị na azụ ya puku naira 1,000 maọbu 1,500, ugbua anyị na-azụ ya 3000 maọbụ 3,500"

Mana Chidi kwuru na ọnụdụ ya ka njọ makana ya nwa na-azụ ya puku naira 4,000 maọbụ 5,000.

Egwu ka dị

Ha abụọ kọwara na egwu na-eji ha mgbe ọbụla a na-aga ịzụ codiene.

Tony kwuru na "Mmu nwa na-aga ụlọorire ọgwụ ndị mara m nke ọma."

"Ọ bụrụ na ịga ebe amaghị nke ọma, ha nwere ike ị kpọrọ gị ndị uweojii"

Madubuike gbara ọsọ ka ihe nkiri BBC pụtara ihe

Onye bụ Chukwunonye Madubuike?

Ogologo aka iwu ejidela Chukwunonye Madubuike gbara ọsọ ụkwụ eru ala kamgbe ndị BBC nyochapụtara etu o si ere ọgwụ ụkwara nwere codeine n'ụzọ na-ezighi ezi.

Ọnụ na-ekwuchitere ndị uweojii na Legọs bụ Chike Oti gwara BBC na ha nwụchiri Madubuike n'ụzọ Idi-Iroko dị n'Ogun steeti, ka ọ na-achọ isi ebe ahụ gbaga Cotonou dị na mba Benin Repọblik.

Oti kwukwara na ugbua aka kparala ya, na ihe ga-eso ya bụ ịkpụpụ ya ụlọikpe.

Onyeisi ndị uweojii na Legọs steeti bụ Edgal Imohimi gwara ndị ntaakụkọ na Madubuike gwara ha na o rere ọgwụ ndị ahụ iji hụ na o mezuru oke ọrụ oriri na ọzụzụ e nyere ya.

O kwuru na ndị...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ogologo aka iwu ejidela Chukwunonye Madubuike bụ nwoke ahụ putara n'ihe nkiri nke BBC dịka onye na-atụ mgbere ọgwụ Kodin.


Ọdịnaya: Ọtụtụ ụmụnwaanyị na-apụtazi na soshia midia na-akọ nakwa akpọ aha onye wakpọrọ ha n'otu ụzọ maọbụ nke ọzọ.

N'ime mkpughie niile a, o nwere otu nwaokoroọbịa ọtụtụ ụmụnwaanyị ndị a kpụ n'ọnụ na ọ wakporo ha n'ụzọ di iche iche.

End of Twitter post, 1

Nke a mere aha na foto nwamadị a ji na-ewu na soshal midia dịka ụmụ Naịjirịa tinyere ọnụ n'okwu sị ka ndị uweojii gaa nwụchie ya.

Ụmụnwaanyị a dị iri abụọ na anọ boro ebubo na nwaokoroọbịa a kpọrọ Yangy wakporo ha n'otu n'otu.

Ha sị na ọ bụ nwata ụlọakwụkwọ Mahadum Babcock dị n'Ogun Steeti ma biri n'obodo Pọthacọt dị na Rivers Steeti.

Mana akụkọ pụtara n'Instagram ebe nwokoroọbịa a pụtara kwuo na aka ya adịghị n'ebubo ahụ.

BBC Igbo kpọtụrụ ọnụ na-ekwuru ndị uweojii na Rivers Steeti bụ Nnamdi Omoni, onye kwuru na ha anụbeghi maka nke a.

Ọ sị na o nwebeghi onye bịara mee mkpesa banyere ya, na o nweghi ihe ọbụla ha ga-eme maọbụrụ  na mkpesa abịaghị.

Ihe ise nwaanyị ga-eme iji nweta ikpe ziri ezi ma a kwaso ya iko n'ike

N'otu aka ahụ ọnụ na-ekwuru Mahadum Babcock bụ Joshua Suleiman gwara BBC Igbo sị na onweghi okwu ha nwere banyere nke ahụ ugbua.

Suleiman jụrụ ikwu ma nwaokoroọbịa (Yangy) ọ bụ nwata akwụkwọ ha kaọbụ na ọ bụghị.

Kama ọ sị na mgbe ọbụla ụlọakwụkwọ Babcock nwere okwu na ha ga-eme ka ọha mara.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

Mmepe ala Igbo dị Igbo n'aka

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Kamgbe akụkọ Omozuwa Uwavera, nwagbọghọ Mahadum Benin a wakporo ma gbuo pụtachara ka akụkọ mwakpo malitere ịrị ibe elu na Naịjirịa.


Ọdịnaya: Ọtụtụ ụmụnwanyị chorọ otele dịka Kim

Akụkọ kọwara na nwaanyị a nwụrụ oge ọ gara ịnata atụmatụ ahụike nke akpọrọ "Brazilian butt lift" na Bekee.

Ara m bụ oke ibu arụ nye m

Cheta n'ime ọnwa Ọgọst nke afọ a, otu nwanyị aha ya bụ Leah Cambridge nwụrụ na mba Tọkị ebe ọ gara ịnata asambala ukwu.

Ike m bidoro ihi ehi

Otu nwanyi ọzọ dị afọ 23 gwara onye ntaakụkọ BBC na ike ya bidoro ihi ehi mgbe ọnwa atọ gachara ka mgbe ọ gara ịnata otele ukwu a.

Ọtụtụ ụmụnwanyị chorọ otele dịka Kim

'Ike m tupuru atupu nke mere na iga ije na-ahịa ahụ, ahụ m niile bidoro ishi nnukwu ishi"

Onye ọzọ gwara BBC na iba banyere ya n'ahụ oge ọ lata ukwu a, nakwa na mgbe niile ya kpọrọ ụlọọgwụ a maka nyemaka, onweghi onye buru ekwenti ya ọzọ.

"Kwụsị nụ emume a"

Ndị dibia Bekee ji ohere a eti mkpu ka ụmụnwanyị kwụsị ịnata atụmatụ ahuike a.

Ngalaba kpọrọ onweha"British Association of Aesthetic Plastic Surgeons" kwuru na ọ bụ ya bụ usoro kachasị eri ndụ mmadụ.

Ndị dọkịnta kọwara na ha na-agbanya abụba n'ime ike onye ahụ chọrọ ukwu sara mbara.

Mana ụfọdụ oge ha ga-agbanye abụba n'ime akwara na-ebu ọbara gawa ụbụrụ maọbụ mkpuruobi na amaghị ama.

Nke a na-ebute ọnwu.

Akụkọ ga-amasị gị

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Nwanyị ọzọ sị mba Britain anwụọla ebe ọ gara ụlọọgwụ makana ọ chọrọ ukwu sara mbara.


Ọdịnaya: Ọzọdimgba ana-ebuzi ego?

N'ụbọchị Wenezde, onyeisi nnakọta ego n'ogige ụmụanụmanụ ahụ  kwuru na nde naira isii,narị asatọ na puku iri abụọ ha nwetara n'oge emume Sallh bụ ego ndị mmadụ kwuru were bata kirie ụmụ anụmanụ  adaala mmiri.

BBC enweghị ohere ime nchọpụta ka onwe ya. mana ndị ụlọakụkọ Freedom Radio Kano kwuru ụbọchị Tọọzde na otu n'ime ndị odebe ego ụlọụ ahụ kwuru na ' " otu ọzọdịmgba rịbatara n'ụlọrụ ha buru eego ahụ lomie."

Mbọ BBC gbara ịnụta olu onyeisi ụlọanụmanụ ahụ amịtyaghị mkpụụ, n'ihi na o kweghị kwuo ma akụkọ ahụ emer eme ka ọ bụ na omeghị.

" A ka na-enyocha ihe mere ugbua, achọghị m ikwu ihe ọbụla banyere ya."

Otu onye na-arụ n'ụlọọụ ahụ nke achọghị ka a kpọrọ aha ya gwara BBC na ndị uweojii achụchiela ndị niile nọ ọrụ mgbe ya bụ ihe mere.

Lekwa agwọ loro nde naira 36

Mgbe BBC kpọtụụ ọnụ na-ekwuru ndị uweojii na Kano  bụ Abdullahi Haruna, ọ sịị na, "ọ bụ eziokwu na ego a nakọtara n' abali ise e mere emume 'Sallah' na-efu efu.

Ka ọ dị ugbua, anyị anwụchiela mmadụ iri bụ ndị ọrụ ụlọ ụmụanụmanụ ahụ . Ha nọ na CID ugbua."

"Ndị anyị nwụchiri gụnyere onye ncheọnụama ụlọụlọanụmanụ ahụ na ndị na-arụ na ngalaba nchịkọta ego."

Ihe anyị na-aghọta n 'okwu ahụ  bụ mgbe ịnwetara ego abalị ise hapụ iburu ya ga dowe n'ụlọakụ."

Haruna kwuru na ndị ha ji eji ugbua bụ ndị nche nakwa ụfọdụ ndị na-ahụ maka ego n'ụlọ ụmụanụmanụ ahụ, ka ha kọwaa ihe kpatara na ha eburughi ego ahụ buga n'ụlọakụ.

Cheta na n'ọnwa Febụwarị, onye ọụ Jamb kwuru na agwọ loro nde naiora iri atọ na ise.

Akụkọ ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ndị uweojii na-ekwu na ha na-enyocha ihe mere ego ruru nde naira asaa bụ ego na-efu n' ogige ụmụanụmanụ, Kano Zoological Gardens, dị na Kano.


Ọdịnaya: ọgbaghara dị n'ime APC Imo steeti kemgbe ha mere ntuliaka imeụlọ ọnwa ole na ole gara aga

Nke a bụ atụmatụ a na-akpọ 'indirect primaries' na Bekee ebe a ga-ahọrọ n'ime ndị nnochiteanya (delegates) ndị ga-eso mee ntuliaka imeụlọ maka ọkwa ọchịchị niile.

Otu kewapụtara na pati ahụ fọrọ ntutut taa na ha agaghị ekwe na ya bụ atụmatụ ma ncha.

Ha kwuru nke a oge ha mechara nzukọ mberede nke imeobi steeti ahụ nke onyeisioche APC na steeti ahụ bụ Dan ọkafọr nọ n'isi ya.

Ndị ọzọ nọ na nzukọ ahụ bụ Uche Nwosu bụ onye chọrọ ọkwa gọvanọ nakwa onyeisi ụlọomeiwu steeti ahụ bụ Achọ Ihim

Na mkparịtaụka BBC na otu onye nwere agba na APC Imo steeti bụ Ogueri Isiguzo nwere n'ekwenti, o kwuru na ndị na-akpa nkata 'indirect primaries' a bụ ndị otu gọvanọ na-achị steeti ahụ bụ Rochas Okorocha, na ọ bụghị ebumnobi otu APC niile na steeti ahụ.

Isiguzo gara n'ihu jụọ sị, "Kedụ ka otu onye ga-esi wepụta ndị ga-azọ ọkwa na aha pati? Pati bụ okwu nkwekọrịta ndị nọ n'ime ya."

Ndị nọ na nkewapụta otu APC ndị akwadoghị nnọchite ibe na ntuliaka ndị ga-azọ ọkwa ọchịchị n'aha pati APC gụnyere onye bụbụ osote gọvanọ bụ Eze Madumere, Emeka Nwajiụba, Sinetọ Ben Uwajumogu, Jasper Azuatalam na Osita Izunaso na ndị ọzọ.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Otu APC n'Imo steeti kwuru n'ụbọchị Toozde na ntuliaka imeụlọ maka ọkwa ọchịchị niile maka afọ 2019 abụghị ndị niile a họpụtara ga-eso eme ya, kama ọ bụ ụfọdụ ga-anọchị anya ndị ọzọ.


Ọdịnaya: ọtụtụ mmadụ na-atụ egwụ na ha nwere ike agaghị ebebanye aha ha

Akinbiyi sịrị: "Anyị na akwa ọha na eze na ndebanye aha ntuliaka ka na-aga n'ihu."

"Dịka iwu ala ntunye aka ala anyị sịrị dị, aga akwusịlata ya ụbọchị irir isii tupu ntuli aka."

Ọ rịrọ ndị mmadụ ka ha bụta n'igwe debanye aha ha.

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Onye mgbasa ozi ụlọ ọrụ na-ahụ maka ntụliaka na Legos bụ  Femi Akinbiyi,kwuru nke a n' ozi mgbasa ozi nke ụlọ ọrụ INEC wepụtara na Legos.


Ọdịnaya: ọtụtụ ụmụaka na ụmụnwaanyị dị ime na-arịa oke agụụ nmpaghara ugwu-awusa ebe ndị Boko Haram na-akpa ike

Oke agụu a dị na mpagara Ugwu Awụsa ebe ndị oyiegwu Boko Haram na-akpa mkpamkpa.

Ihe dịka otu nde ụmụaka dị bido n'ọnwa isii rue ọnwa iri ise na itoolu na steeti Borno, Adamawa na Yobe ebe ndị Boko-Haram na-akpa mkpamkpa na-arịa oke agụụ.

Onyeisi ọrụ Unicef na Borno steeti bụ Geoffrey Ijumba, kwupụtara na Maiduguri na mmechi ọgbakọ nkuzi abali ise maka ihe mmadụ na-eri nke ha mere, na otu n'ime ise ọbụla na ụmụaka puku 440 na-arịa oke agụụ nọ n'etiti ọnwụ na ndụ ma ọ bụrụ na ha enweghị ezi nleta.

O kwukwara na ụmwụnwaanyị dị ime na ndị na-enye nwa ara dị puku narị abụọ, na iri atọ (230,000) na arịkwa ọrịa erigh ezi nri, ebe otu nde na ọkara mmadụ enweghị ezi mmiri ọṅụṅụ na Borno, Adamawa na Yobe steeti.

Ọ gwara ndị sonyere n'ọgbakọ nkuzi ahụ ka ha kwado mbọ steeti na-agba iji nyere ụmụaka aka ka ha nweta ezi nri ga-eme ka ha too ma mụta akwụkwọ ọfụma iji nyere obodo ha aka.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Otu mba ụwa na-ahụ maka ọdịmma ụmụaka nke a kpọrọ Unicef n'aha ịchafụ ekwuola na ụmụaka ruru puku 88 nọ n'etiti ọnwụ na ndụ n'ihi ọrịa erighị nri nke ọma nke a kpọrọ 'Severe Acute Malnutrition'  na  bekee.


Ọdịnaya: Ụbọchị Mee 27 bụ ụbọchị e kewapụtara maka ime emume a ga-abịa, gafee n'afọ a, mana enweghi onye ga-atụpụrụ ya ọnụ n'ihi ọrịa coronavirus na-anyụ ụwa ịkpakwụ ugbua.

Ebe nke afọ ndị gara aga na-akpụ ọkụ n'ọnụ na mpaghara dị iche iche na Naịjirịa, ọtụtụ ụmụaka agaghị echeta nke afọ a n'ihi na emume ndị e ji echeta ya agaghị eme n'ihi mmachi ngagharị na nnọkọ gọọmentị tinyere iji gbochie mfesa ọrịa coronavirus.

Ụbọchị Ncheta Ụmụaka nke Mee 27 abụghị nke mbaụwa

Ị ma na ọ bụ naanị na Naịjiria ka a na-eme ncheta ụmụaka n'ụbọchị a?

Mana ụbọchị ngalaba United Nations wepụtara maka ncheta ụmụaka bụ ụbọchị 20 nke ọnwa Nọvemba.

N'ụbọchị ncheta ụmụaka, gọọmentị mere ya ka ọ bụrụ ụbọchị ha ga-eji nweta onwe ha, ghara ịga akwụkwọ.

Ihe a na-emekarị n'ụbọchị ahụ

N'afọ ndị gara aga, egwuregwu na mmemme gbasara ụmụaka na-eju ụbọchị ahụ; nke gụnyere ime nke Bekee kpọrọ "march past", nakwa nke a kpọrọ "party".

Ụmụaka na-atụkarị anya ihe ndị a:

1) "March past":

Nke a bụ mgbe ụmụakwụkwọ si n'ụlọakwụkwọ dị iche iche na-agbakọta n'otu ọgbọegwuregwu (stadium) dị na steeti ahụ, ebe ha ga-anọ mee "marching" nke ụfọdụ ndị si n'oche ọchịchị gọọmentị steeti ahụ na-abịa elele.

Ụmụaka na-akwado ọfụma ma kpaa agwa ọfụma n'ihi na a na-eme ka ha ghọta na "onye dị mkpa nọ n'etiti ha".

2) Uwe ọhụrụ: N'ihi ọgbakọ a na-eme n'ọgbọegwuregwu, a na-akwara ụfọdụ ụmụaka uwe ọhụrụ (ọkachasị ndị nke ga-eso mee "march past") a na-azụrụ ndị ọzọ uwe na akpụkpọ ụkwụ ọhụrụ ka ha yiri soro ụmụaka ibe ha dịkwa ka e so n'ihe a na-eme.

3) Ime enyi ọhụrụ: Ọtụtụ ụmụaka na-eji ụbọchị ahụ emeta enyi ọhụrụ (mgbe ha gbakọrọ n'ọgbọegwuregwu ma zute ụmụaka si ebe dị iche iche bịa), ebe ndị ọzọ na-eji ụbọchị ahụ ezute ndị enyi ha ndị ha ahụbeghi anya kemgbe.

4) Ụbọchị oringo: Nye ọtụtụ ụmụaka, ụbọchị ahụ bụ ụbọchị ha na-eji egwu egwu, nweta onwe ha nakwa nweta ego mmachi akpa n'aka nne na nna ha.

A na-enyekarị ha ohere ime ihe masịrị ha, mana ha ga-agba mbọ hụ na ha lọtara ụlọ na-enweghi ihe ọbụla mere ha.

Etu nke afọ 2020 ga-esi dị iche:

Ọrịa...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Emume ụbọchị ncheta ụmụaka nke afọ 2020 a gaara eji otu ụkwụ kara ibe ya, mana ọrịa coronavirus emenyụọla ya ka ọkụ.


Ọdịnaya: Ụbọchị Monde, onyeisi ndịagha Naịjirịa bụ Tukur Buratai nyere iwu ka echechie ndị Ipob dịka a na-akwado ntuliaka site ihiwe atụmatụ a kpọrọ "Operation Safe Conduct" na Bekee.

Mana otu Ipob kwuru na ọ bụ egbeọnụ ka ha na-agba n'ihi na ha bụ Ipob anaghị akwado ọgụ egbe na mma.

Na mkparịtaụka BBC Igbo na ọnụ na-ekwuru Ipob bụ Chukwudi Peace nwere n'ekwentị, o kwuru na naanị ma ndịagha Naijiria agara n'ụlọ n'ụlọ ga na-anwụchi ndị mmadụ, na o nweghị ihe ha nwere ike imenwu ha.

N'okwu ya, ọ sịrị  "Ha na-adị njikere ịlụso Ipob ọgụ, Ipob eji egbe ka ọ bụ mma?"

Ọ bụrụ na Ipob na-ekwu na anyị ga-ebu egbe pụta chere ndị na-atụ vootu, ịghọta ya n'ụdị a ha na-akọ."

"Naanị ma ha aga n'ụlọ  n'ụlọ na-akpụpụta ndị mmadụ na-agbagbu. Ọ bụ egbeọnụ ka ha na-agba."

Ipob: Ndị agha Naijiria na-agba egbe ọnụ

Ọ kọwara na referandum ha na-akwado ụbọchị Februwarị 16 bụ Ndigbo ịnọrọ n'ụlọ ghara ịpụta mee ntuliaka.

"Ipob kọwara ndị be anyị na o nweghị uru ọ bara ị puta kwụrụ n'anwụ maka ntuliaka."

"UN kwuru na ịchọ inwere onwe gị ị gaghị na-esonye na ntuliaka obodo ị chọrọ isi na ya pụọ maọbụ na ị pụrụ n'ilo tụnye akwụkwọ sị lee ihe ị chọrọ."

Ọ kọwara na referedum bụ ihe ị ga-eme iji gọsị ihe ọtụtụ mmadụ chọrọ nke e nwere ike igosi site n'ịnọ n'ụlọ.

"Ọ bụrụ na ọtụtụ ndị mmadụ anọrọ n'ụlọ, ihe o gosiri bụ na referandum anyị agala ọfụma."

Peace boro ndịagha na ha na-atụ atụmatụ ịgbagbu ndị mmadụ kwụ n'ahịrị maka ntuliaka, bo ya ndị Ipob.

Akụkọ ga-amasị gị:

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Otu Indigenouus People of Biafra nke a kpọrọ Ipob n'ịchafụ ekwuola na ndịagha Naijiria ịmaja ndị otu ha bụ ụzọ ha si achọ ịwakpo ma gbuo Ndigbo ọzọ na ntuliaka.


Ọdịnaya: Ụbọchị Satọde, gọọmenti etiti kwuru na ha na-amachi ndị ọnụ na-eru n'okwu ruru 50 ịga mba ọzọ dịka  ha bidorola inyocha  ha maka okwu gbasara mpu na aghụghọ.

N'akwụkwọ ozi nke odeakwụkwọ mgbasaozi nke pati ahụ bụ Kola Ologbondiyan binyere aka, PDP kwuru na 'iwu aka ike' ahụ megidere ọchịchị onyekwuucheya nakwa ikike onye ọbụla nwere ị ga ebe masịrị ya dịka ọ dị n'akwụkwọ iwu Naijiria nke afọ 1999.

PDP kwuru sị, "Anyị na-ele anya na atụmatụ ịmachi ụfọdụ ịga mba abụghị iji kpugbuo ụfọdụ ndị nwere agba."

"Ụwa niile ahụla ka ọchịchị nchịgbu siri eweghara ọchịchị onyekwuoucheya na etu ọchịchị Buhari siri jiri ụzọ agbasoghị iwu, na-enyopu onye ọbụla.

"A na-ejichi ngagharị nakwa mkpata ego na a gbasoghị iwu ọbụla."

Ha gara n'ihu kwuo na atụmatụ ahụ bụ iji megide otu PDP na ndị pati anọghị na gọọmenti n'ihi egwu PDP.

N'okwu ha, PDP kwuru na mamịrị ọkụ n'awa gọọmenti etiti kemgbe Atiku meriri dịka onye ga-azọ ọkwa onyeisiala n'aha pati dịka ọṅụ juru ọtụtụ ndị mmadụ obi ka nke ahụ mere.

Ha sịrị, " he nke a pụtara bụ na ụmụ Naijiria ọkachasị  ndị nọ na pati abụghị gọọmenti, ndị ji ego achụ ego na ndị e chiri echichi nọ na nnukwu nsogbu n'ihi na gọọmentị  nwere ike ịkpa ike megide ha."

Akụkọ ndị ga-amasị gị

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Otu PDP ajụla mmachi gọọmenti etiti machiri ndị mmadụ ruru 50 ịpụ Naijiria ga njem mba ọzọ.


Ọdịnaya: Ụbọchị Wenezde gọvanọ Imo bụ Emeka Ihedioha wepụtara iwu ọkụ a kpọrọ TSA nke bụ usoro nhazi ego steeti ga-eme ka ego steeti ahụ niile nọrọ n'otu akaraọba ego.

Na mkparịtaụka ya na BBC Igbo nwere, Adi  kọwara na kama itinye ego steeti n'akaraọba ego dị icheiche, itinye ya n'otu ebe ga-enye aka ka anya ruo ya otu mgbe.

Mgbe a jụrụ ya ma ya bụ atụmatụ a ga-enweta nsogbu n'ọrụ n'Imo steeti, Adi zara na, "o nweghị nsogbu ọbụla ọ ga-ebute kama ọ ga-enye aka gbochie mpụ na ohi nke dị gbanyụ na gọọmenti pụrụ apụ".

O kwetara na o nwere ike iseghachi ọrụ azụ nwantii, mana "ọka mma karịa ịhapụ mpụ na ohi ka ochie eze na steeti ahụ".

Adiị gbakwụnyere na "nke a ga-abara ọhanaeze ndị Imo uru ma gosikwa na gọọmenti a chọrọ ịkwụwa aka ha ọtọ n'ọchịchị ha".

Bongo Adi, onye ọkammụta n'ihe gbasara akụnaụba bụ onye

Site na nke a, gọọmentị ga na- esite ụlọakụ ezipụ ego ọbụla, kama inye ego n'aka n'aka.

Onye ọkammụta n'ihe gbasara akụnaụba  gbara ama na a ga-etinye akaraoba ego a n'aka ụlọakụ ukwu nke Naịjirịa bụ 'Central Bank' bụ ndị ga-elekọta ya anya.

Adi onye bụ onye nkuzi na mahadum ama ama bụ Lagos Business School kwuru na ndị mba ndị ọzọ mepere anya na-etinye ya bụ TSA n'ọrụ kemgbe ụwa.

Uru dị na TSA

Ọgbatauhie  so TSA

Adi sị na ọ bụ eziokwu na atụmatụ 'TSA' bara ọtụtụ uru mana ọ na-eme ka iwepụta ego n'akpa gọọmentị sitụọ ike maka na ọ ga-eso usoro nke ga-eme ka akwụkwọ sị n'aka fere aka were ruo ndị mmadụ aka.

Africa Free Trade Agreement: Ihe ise ị kwesiri ị mata

Bongo Adi :Ihe 'Africa Free Trade Agreement' pụtara

N'Imo steeti

Ọrụ a nyere anyị aka ịchọpụta na Imo steeti nwere akaraọbaego dị ọtụtụ nke mmadụ amachaghị.

Adi sị na "ego di na ụfọdụ akaraọba ego a, ebe ụfọdụ tọgbọ chakoo. Ọtụtụ akaraọbaego ndị a anwụọla agbanyeghị n'ego dịcha na ha."

Lee ihe nkiri ebe a

Widowhood in Nigeria: Etu m si gbalahụ mkpagbu a na-akpagbu ndị di ha nwụrụ

Akụkọ ga-amasị gị

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Otu onye so na kọmiti hibere Treasury Single Account (TSA)  n'Imo steeti bụ Bongo Adi ekwuola na "atụmatụ TSA ga-enye aka igbochie mpụ na ohi ego steeti Imo.


Ọdịnaya: Ụbọchị ncheta ọrịa AIDS na mba ụwa n'ụbọchị mbụ nke ọnwa Disemba na mpekere akwa ọbara ọbara iji gosipụta emume ya.

N'afọ gara aga mmadụ ruru otu nde nwụrụ n'ọrịa HIV n'ụwa gbagburu gburu.

Ihe ruru mmadụ nde iri atọ na asaa bu ọrịa a - pacenti iri asaa n'ime ha si mpaghara Afrịka - ebe mmadụ otu nde na ọma asaa butere ọrịa na 2017.

Ọ bụ naanị site n'ibute nje HIV bụ otu ụzọ mmadụ ga-eji bute ọrịa AIDS.

Kamgbe afọ 1980 ọrịa fesisịrị na mbụ, ọtụtụ akụkọ banyere etu e si ebute ya na etu ọ dị n'ịrịa ọrịa ebutela oke ụjọ n'ime ndị mmadụ.

N'ụbọchị ncheta AIDS, anyị na-akọsasị ụfọdụ akụkọ ndị a gbapụtara ihe n'ime ha.

Nkwenye ndị mmadụ na-abụghị eziokwu: Aga m enwete HIV site n'ịnọkwute onye bu HIV nso

Inyocha ọbara dị mkpa iji chọpụta nje HIV n'ọbara

Nghọtaghe a ebutela ịkpaoke nye ndị bu ọrịa HIV n'oge na-adịla anya.

Agbanyeghi mgbasa ozi megide nke a, n'afọ 2016 pacenti mmadụ iri abụọ na mba UK ka kwenyere na ana-ebufe ọrịa HIV site na mmetụta ahụ maọbụ n'asụ mmiri.

Mana a naghị ebute ya site na mmetụ ahụ, anya mmiri, okpomọkụ, asụ mmiri na mammịrị.

Ị gaghị ebute ya site:

Na 1991, Adaeze Diana nke Wales zutere onye bu HIV na London iji kọsasịa akụkọ ibufe ọrịa HIV

A na-ebufe HIV site na mmiri si n'ime ahụ onye bu ọrịa HIV dịka ọbara, mkpụrụ nwa, mmiri si n'ime ahụ nwaanyị na mmiri ara.

Nkwenye ndị mmadụ na-abụghị eziokwu: Ọgwụ ọdịnala ga-agwọli HIV

Nke a abụghị eziokwu. Ịṅụ ọgwụ ọzọ, ịsa ahụ na ngwụcha mmekọrịta maọbụ gị na onye na-amaghị nwoke maọbụ nwaanyị agaghị egbochi ọrịa HIV.

Akụkọ ifo amaghị nwoke 'maọbụ nwaanyị' nke mere na mpaghara Sub-Saharan Afrịka, India and Thaịland, dị ezigbo egwu.

O meela ka a wakpo ụmụaka ụmụnwaanyị n'ike ma tụnye ha ime.

Mana a naghị ebute ya site na mmetụ ahụ, anya mmiri, okpomọkụ, asụ mmiri na mammịrị

Maka ekpere nakwa ịtụ aja ime mmụọ nke na-enyere ndị mmadụ aka ịgafe ọnọdụ ọjọọ mana onweghi ihe ọ na-eme n'ahụike onye bu HIV.

Nkwenye ndị mmadụ na-abụghị eziokwu:  Anwụnta na-ebusa HIV

Agbanyeghi na ana-ebufe HIV site n'ọbara mana nyocha ekwuola na agaghị...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ọrịa HIV bụ oke ọrịa gbapụtara ihe n'ụwa nke gburula mmadụ karịrị nde iri atọ na ise dịka ụlọọrụ ahụike mbaụwa bụ World Health Organisation (WHO).


Ọdịnaya: Ụdị ụlọ a na-enwe ezi ntọala siri ike nke ga-eburu ya ruo oge dị anya.

Etu a ka ezinaụlọ ọbụla nwere ezi ntọala ga-esi eto nke ọma, nwee udo, ịhụnanya dgz.

Gịnị bụ ezinaụlọ?

Mazi Chigozie Nnabuihe bụ onye ọkachamara n'asụsụ nakwa omenala Igbo sị na ezinaụlọ bụ mmadụ abụọ maọbụ ọlụlụ, ọmụmụ maọbụ nkọrọ jikọtara ọnụ.

Ọ sị na ezinaụlọ gụnyere nne, nna na ụmụ; na mgbe ọbụla nwoke lụrụ nwaanyị na o hiwela ezinaụlọ.

Nnabuihe sị na "Iji mee ka ezinaụlọ nwee ezi ntọala nna, nne na ụmụaka nwere ọrụ ha ga-arụ.

"Maka na aka nri kwọọ aka ekpe, aka ekpe akwọọ aka nrị, ha abụọ adị ọcha."

Kedụ ọrụ nne, nna na ụmụ na-arụ n'ime ezinaụlọ?

Mazị Onyekaba Emmanuel Odenigbo e ji 'Eddy Ngene' maara na-eti egwu ọdịnala kọọwara ụfọdụ ọrụ dịịrị onye ọbụla n'ezinaụlọ.

Ọrụ nna

Ọ sị na nna pụtara "onye nnagide" nke bụ na ọ ga-anagide ihe niile site nwunye, ụmụ na ndị agbataobi ya.

Ọ bụ nna ka ọ dịịrị ịgbapụ, gbaa mbọ chọta ihe ezinaụlọ ga-eri.

Ọ bụkwa ọrụ nwoke inyere nwunye ya aka ebe ike na-adịghị ya dịka mgbe ọ dị ime maọbụ mụọ nwa ọhụrụ.

Nna dịka onyeisi ezinaụlọ ọbụla, ọrụ ya bụ ichekwa ezinaụlọ site n'ihe izendụ ọbụla.

Otu n'ime ọrụ ọzọ nna na-arụ bụ ikuziri ụmụaka etu e si ebi ndụ gụnyere nkwanye ukwu, ikele ekele na ndị ọzọ.

Ọrụ nne

Mazị Odenigbo sị na nne pụtara "onye nnekọta" ọ bụ onye ga-elekọta di ya dịka nwa ya ma lekọtakwa ụmụ ya.

Ọ ga-agba mbọ ịhụ na ezinaụlọ na-adị ọcha, na udo ga-achị n'ime ezinaụlọ.

Ọ bụ eziokwu na di bụ isi ezinaụlọ mana nwunye bụ olu ezinaụlọ, isi agaghị eme ihe ọbụla maọbụrụ na olu adịghị ya. Ọ bụ ebe olu tụgharịrị ka isi na-ele anya makana ọ bụ olu na-ebu isi.

Nne na-anọ n'etiti mmadụ na mmụọ n'ime ezinaụlọ, ọ bụ nwunye bụ onyeisi ekpere n'ezinaụlọ.

Nne ka ọ dịịrị isi nri, ịhazi nakwa ịkpakọta ezinaụlọ ọnụ.

Dịka nna, nne na-arụkwa ọrụ ikuziri ụmụaka etu e si ebi ndụ dị mma.

Ọrụ ụmụaka

Odenigbo sị na ụmụaka pụtara "ihe mmịta maọbụ uru" sitere n'owe ihe ubi di na nwunye kụrụ.

Ọrụ ụmụaka bụ ilekọta ndị nne na nna taara ahụhụ mụọ ha, zụọ ha ma chekwaa ha ruo mgbe ha tooro.

Ọ...\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ezịnaụlọ ọbụla dị mma dịka ụlọ elu arụrụ nke ọma ka ọ kwụrụ chịm.


Ọdịnaya: Ụdịrị Eke a si Ndịda Asia mana ndị mmadu na edowe ha n'ụlọ ebe ọzọ (foto ochie)

Ndị uweojii hụrụ Laura Hurst dị afọ 36 ka ọnaghị emegharị ahụ mgbe akpọrọ ha ka ha gbata otu ụlọ dị n'obodo Oxford.

Agwụ 140 nọ n'ime ụlọ ahụ eche na arụrụ maka idosa ha mgbe ndị uweoji ruru ebe ahụ.

A na-eche na ihe ruru 20 n'ime agwọ ndị a bu nke nwa ada Hurst.

Onye uweojii si nwe ụlọ a ihe a nọ mee bụ onyeisi ba bụ Don Munson, bụ onye ụlọ ya nọ dị nso.

Maazị Munson sị na ọnwụ Hurst bụ na mberede ma kwukwa na ya na-enye aka etu osi kwesi.

Onye uweojii aha ya bụ Kim Riley sị na onye hụrụ Hurst n'izizi kopuru eke ahụ  n'olu ya mana ndị ọrụ gbata gbata ekwunyitefughi ya.

Ọ sị na ya bụ nwaanyị gara ileta agwọ ya mgbe mberede a mere.

"Ọ nwụpụtara ya bụ agwo nwere ya na-eme ihe ndi mmadu ji agwọ eme."

A na-enweta eke na Afrịka, Asịa na Australia (foto ochie)

Akụkọ ga-amasị gị

Ihe nkiri ga-amasị gị

Solomon Ukoha onye nrụputa akụrụmgwa

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

A hụrụ otu nwaanyị ka eke ka mmadụ ogo gburu ya ka gbakọ n'olu ya na steeti Indiana dị na mba Amerịka.


Ọdịnaya: Ụfọdọ na-ekwu na ya bụ ọgbakọ ekwesighị ịpụta ihe maka na ọ bụ ọgbakọ ndị 'amusu'.

Ndị ọzọ ka a nụrụ na ha achọghị ka ya bụ ọgbakọ pụta ihe maka na ọ nwereike ịgba agwa ndị amusu n'anwụ n'ụzọ ga-emebiri ha ihe.

Nke dị na soshal midia kemgbe ụnyahụ bụ na ya bụ ọgbakọ akpụọla afọ n'ala. Mana nke ahụ bụ ezigbo asị dị ka otu onye ọkankuzi Nsukka so ekpokoba ya bụ ọgbakọ achọghị ka akpọ aha ya siri kwuo.

Ọ sị na ya bụ ọgbakọ ka ga-amalite ụbọchị Wenezde ọzọ bụ 26 na 27 nke 2019 dịka akara ya.

Ya bụ ọkankuzi sị na "ọ bụ ndị amusu na-atụ egwu na ya bụ ọgbakọ ga-agba ha n'anwụ bụ ndị na-etinyere ha ọkpa n'azụ".

O kwukwara na ihe niile ahụ dị na soshal midia bụ okpokoto asi, ma sịkwa na ya bụ ọgbakọ ka ga-aga n'ihu.

Chidi Ugwu bụ onye sokwa na kọmiti na-kpokoba ya bụ ọgbakọ sị na ya bụ ọgbakọ bụ maka ịme ka ndị mmadụ mata ihe gbasara amusu.

N'onu Chidi, "ọtụtụ mmadụ na-eche na ọ bụ amusu na-enye ha nsogbu ma ha nwee ọgbatughị ebụla".

Ọ sị na ọgbakọ a ga-eme ka ndị mmadụ ghọta nke bụ eziokwu.

Agbanyeghị, Chidi sị na mahadum na-ekwu ka ndị na-ekpokoba ya bụ ọgbakọ kpatu aha ya bu ọgbakọ aka ka ndị mmadụ ghara ighọtahiezi ya.

Chidi kwukwara na ọtụtụ mmadụ egosila masị na ịbịa ya bụ ọgbakọ nke bụ na ha ebugharịala ọnọdụ ebe a chọrọ ịme ya mbụ, bugazia ha ebe ga-abata ọtụtụ mmadụ.

Lee ihe nkiri a

Night runners: 'Ịta amusu dị n'agbụrụ ezinaụlọ anyị'

Akụkọ ga-amasị gị

\n Enwere ike ichikota ọdịnaya gara aga dị ka ndị a:

Ọgbakọ mmụta ngalaba akọpọrọ "B.I. Ijeomah Centre for Policy Studies and Research" na-achọ ikpọkọba na Mahadum Naịjirịa dị na Nsukka na-ewu ewu kemgbe maka ihe ndị mmadụ na-ekwu maka ya.