Isiokwu: Lagos City Marathon: Abraham Kiprotich emeriela\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ma onye ukwu, ma onye nta so gbaa ọsọ a

"Anyị ga-ebido itinye uju n'ịzụ ndị Naịjirịa ka ha nwee ike imerinwu maratọn."

Kemgbe ebidoro ịgba ọsọ Lagos City Marathon afọ atọ gara aga, ọ bụ ndị sị ọwụwa-anyanwụ Afrịka na-emeri.

Ihe ruru mmadụ puku otu narị sonyere na-ịgba ọsọ Lagos City Marathon nke 2018 nke bidoro ụzọ ụtụtụ taa.

Ndị mmadụ bidoro ịhapụwa ụlọ ha ebe elekere ise nke ụtụtụ, ebe ụfọdụ pụtara ka ndị ọsọ na-agbafe n'agbataobi ha.

Lekwa ihe ndị pụrụiche BBC hụrụ:

End of Twitter post, 1

Nwaanyị yi uwe ndị Hausa a na-akpọ Hijab sokwa gba ọsọ a

Ụfọdụ na-achọghị ịgba ọsọ ji ịnyịnya igwe ha sonye

Ụfọdụ ndị nwere ọlụsị sonyekwara

Ụfọdụ ndị ọcha sokwa gbaa ya bụ ọsọ

Ụfọdụ ndị wepụtara onwe ha maka inyere ndị ihe merụrụ ahụ aka

Otu onye so agba ọsọ kwụsịrị izu ike

Okocha gbaburu Naịjirịa bọọlụ sokwa gbaa ya bụ ọsọ


Isiokwu: Lagos Election: Ntuliaka 2019 ọ na-akpalite ịkpa oke agbụrụ?\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Kemgbe ọgbaghara metụtara ndị Igbo bi na Okota na Aguda dapụtara na ntuliaka ọkwa onyeisiala ahụ, ụfọdụ mmadụ ekwuola okwu megide ndị Igbo na Legọs.

N'afọ 2015, Ọba Legọs bụ Rilwan Akiolu, gwara ndị Igbo na a ga-atụnye ha n'oke osimiri ma ọ bụrụ na ha atụnyereghi onye ọ na-akwado na ntuliaka ahụ.

Mgbe Onye zọrọ ọchịchị n'okpuru PDP mgbe ahu malitere ịchụ nta vootu nke 2019 a, ọ bulitere akụkọ ahụ n'ụdị ụfọdụ mmadụ si na ọ bụ iji kpalite iwe ndị mmadu kefụrụ.

Ụdịrị ihe ahụ welitere isi ọzọ na ntuliaka ọkwa onyeisiala nke afọ 2019, mgbe ụfọdụ ndị Igbo kwuru na e gbochiri ha ịtụ vootu gwa ha "laghachi n'ala Igbo" gaa tụọ vootu.

Onye ọzọ kwuru ka ndị Igbo kwụsị itinye ọnụ n'okwu ndọrọndọrọ n'obodo ndị ọzọ na-abụghị mpaghara ọwụwa-anyanwụ.

N'ụbọchị Monde so ụbọchị ahụ, ụfọdụ ndị na-azụ ahịa n'ala Igbo gwara BBC Igbo na ndị agboro bịara kwapịa ọdọahịa ha.

Ndigbo bị n’Okota na Oshodi, Legos chi obi n’aka maka ogbaghara gbasara ntuliaka mere

Ihe ndị a kpalitere okwu "Onye nwe Legọs?", n'etiti ndị Igbo na ndị Yoroba, ọkachasị n'elu soshal midia.

Mana e nwere ndị na-akwado ndị Igbo, na-ekwu sị kwụsị ikpaso ha oke.

@Olushola_shola kwuru sị na ndị Igbo sokwa nwee ọnụ n'ime ala ndị Yoroba.

@Bombay_005 kwuru sị na nwunye ya bụ onye Igbo, na o soghi na-asị ndị igbo "kwapụ-kwapụ".

@KAdebakin kwuru sị na ndị Igbo ebiela n'ala ndị Yoroba ihe karịrị afọ narị.

@omotourlar kwuru na ọ bụ ndị Igbo na-eweta ọkụ n'ala ha.

@bolanle_cole kwuru na ndị Igbo bụ ezigbo uru nye ndị mpaghara ọdịda-anyanwụ.

Ka okwu a na-aga n'ihu, ụfọdụ ụmụafọ Igbo tinyere ọnụ wee na-akọwa na ọ bụghị eziokwu na ndị Yoruba na akpasị ndị Igbo oke agbụrụ na Legọs.


Isiokwu: Lagos Explosion: Etu mberede Abule Ado siri mee na ihe kpatara ya\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Agbanyeghị na ndị mmadụ kwenyere na nnukwu ihe gbara ebe ahụ, dịka ụlọ kụrịsiri ha ụdịrị ihe a na-ahụ na mba Syria na-egosi, ajụjụ ndị mmadu kpụ n'ọnụ bụ, "Ọ gịnị kpatara ihe a?"

Gọọmentị Legọs ehibewere kọmịtị a sị chọpụta nke bụ eziokwu.

Aka na-achị Legọs bụ Babajide Sanwo-Olu ekwela nkwa na ọha ga-amata ihe ha chọpụtara.

Ebe a mberede a mere

Mpaghara ebe mberede a mere

Ebe ihe metụtara sitere ụzọ Adegbola Olujobi ruo ụzọ Otunba Gani Adams n'Abule Ado.

Ebe a bukari ebe ndị mmadu bi mana ụlọakwụkwọ umụnwaanyị akpọrọ Bethlehem Girls College bụ ihe sepụtere isi karịa n'ebe ahụ.

E nwekara ụlọ ọrụ ndị na-ere gas na-ebe ụzọ Adegbola Olujobi zutere ụzọ Otunba Gani Adams n'Abule Ado.

e nwere nnukwu igwe na-ebu mmanụ agbịdị ebe ahụkwa.

Gini mere?

Ihe anya hụrụ mberede a na-ekwu na ọ bụ n'ụtụtụ, n'etiti elekere asatọ na itoolu n'ụtụtụ Sọnde.

Ọtụtụ ndi bi na mpaghara ahụ nọ n'ụlọ ụka dịka ụmụakwụkwọ Bethlehem nọ ebe ha na-ekpe mass na ụlọ ụka dị n'ime ụlọakwụkwọ ha.

Otu onye no mgbe ihe mere gwara BBC na ya nọ n'ụzọ ụka oge ọ nụrụ nnukwu isi gas.

Ọ sị, "Asị m ka m ga gwa Fada mana ka m ka na-eru ebe ndị nche na-anọ, gas ekpuchiela ebe niile."

Ọ sị na ya gbara ọsọ gawa ebe ụmụ akwukwọ nọ ga nyee aka kpọpụ ha.

Gọvano Sanwo-Olu ejirila nde naira 250 tie ndị ọkụ gaasị metụtara aka n'obi

"Ya bụ ihe adịghị mfe," bụ ihe o kwuru, tupu ọ gawa n'ihu ikwu na ya bara ọkada gawa ịgwa Fada. Ọ sị na o ruola nke Fada tupu ọ nụ ọda dị ya ka nnukwu ogbunigwe.

Ọ sị, "Ọ bụ ọkụ si ebe otu onye na-ere nri ka gas ahu sere were daa gbooaa!"

Nwokea ekwughi aha ya si na ya kwnyere na ihe mberede kari ịkarị etu o mere ma ya bụrụ gas ahu gbasara karịa ebe o ruru.

Explosion in Lagos: Anụtụbeghi m ụdịrị ụda ahụ mbụ

Aka na-achị Amuwo Odofin bụ Valentine Buraimoh gwara BBC okwu n'ebe mberede a mere ka o ka mechara.

Ọ sị na ihe a gbara sitere n'igwe bu mmanụ agbịdị.

N'ọnụ okwu ya, ọ sị na ọ bụ ihe ọ kpọrọ "technical issue" kpatara ya.

Gwomgworo tọrọ n'ọwa mmiri

Onye ọzọ hụrụ ihe mere kwenyekwere...


Isiokwu: Lagos State: Ụlọ adagbuola mmadụ anọ na Legọs steeti\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ụlọ dagburu mmadụ na Magodo, Legọs

Ụlọ dara na Magodo Legọs

Onyeisi ndị Lagos State Emergency Management Agency (LASEMA)  bụ ndị na-ahụ maka ọdịmma gburugburu na Steeti ahụ bụ Femi Osanyintolu sị na mmadụ anọ nwụnyụrụ anya na nke dara na Magodo.

Onye ozi ndị LASEMA bụ Nosa Okunbo sị na otu ụlọ dị n'ugwu dakwasara ibe ya na Otun Araromi nke dị na Isheri Magodo taa bụ Satọde.

Akụkọ ndị ọzọ sị na ọ bụ nne, ụmụ ya abụọ na nwanne ya nwaanyị ka ya bụ ụlọ dagburu.

Nna ha bụ onye meruru ahụ na-anata ọgwụgwọ n'ụlọogwu ugbua.

Ozi anyi nwetere kwụru na LASEMA emezuola ihe iwu kwuru maka ụlọ dara ada na ya bụ Steeti.

Iwu ahụ nyere ikike ka LASEMA kpochapụ aja ụlọ ahụ ozugbo ma nwere ya bụ ala maka ịtinye ndị mmadụ n'ọdachi.

Ụlọ dara na Ikporodu

Nchọpụta ndị LASEMA mere maka ụlọ nke dara na Ikorodu gosiri na ya bụ ụlọ akawala nka bụ nke mere mmiri ozizo ahụ ji kwatuo ya.

Ụlọ ọdịda abụghị ihe ọhụrụ na Legọs dịka o siri mee na mbido afọ a mgbe ụlọelụ ogogo atọ dagburu mmadụ dị iri abuọ nke gụnyere ụmụakwụkwọ na Ita-Faaji dị na Lagos Isand.

Ndị Ụka katọliki pụtara ekpere okporo ụzọ

Egburu ndị ụkọchukwu katọliki abụọ na Benue steeti na onwa Aprelu afọ a.

Ị nụụla, ndị uweojii n'Enugwu steeti adọọla ndị nche obodo aka na ntị ka ha ghara ịji osisi ma ọ bụ akpaaja gbochie ụzọ ndị njem sị agafe.

Ndị uweojii a na-ebo dị na-akpa ụdị agwa a ebubo ngarị.

Ọnụ na-ekwụrụ ha na steeti ahụ bụ Ebere Amaraizu sị na ndị nche obodo enweghị ikike iji osisi ma ọ bụ ihe ọbụla dọchie ụzọ ndị mmadụ sị aga, ha sepụ aka enwe na ya bụ ofe.

Nke a na-eme dịka ndị ụka katọliki Enugwu ji ekpere gagharịa maka udo na nchekwa nke Naịjirịa

Oke mmiri ozizo achụpụla ndị mmadụ na Japan

Mmiri ozizo na oke ifufe emebiela ihe na Japan

Ka a na-ekwu nke na-eme na Naịjirịa, na Japan, agwala ihe ruru mmadụ nde asaa ha kwara ngwongwo ha gbaa ọsọ ndụ ha maka mmiri ozizo na oke ifufe.

Ọ dịzị ka ụwa ana ga-imebi na Tokyo ebe ọkụ latriki nyụrụ, ụgbọ oloko kwụsịrị , ihe ruru otu puku ụgbọelu  kwụsịri ọrụ kemgbe ya bụ oke mmiri na ifufe...


Isiokwu: Lagos Trade Fair: O nweghị onye kpọchiri ahịa anyị - Onyeisi Ahịa 'Trade Fair'\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Akụkọ na-efegharị na soshal midia na-ekwu na nwa Ahmed Tinubu, onyeisi pati APC mabụrụkwa eze ahịa niile dị na Legọs steeti bụ Folashade Tinubu Ojo ewegharala  Ahịa 'Trade Fair' ma nye iwu ka e mechia ahịa ahụ.

Mana na mkparịtaụka Tony Obi na BBC nwere n'ekwentị, ọ kwuru na o nweghị ihe yiri nke a merenụ.

Obi sịrị, "Ọ bụghị eziokwu. O nweghị ihe dị otu ahụ na-eme n'ebe a.Mbọ BBC Igbo gbara ịnụta  olu  Folashade Tinubu Ojo n'okwu ahụ amịtaghị mkpụrụ dịka ọ zaghị oku anyị kpọrọ ya n'ekwentị.

Cheta na izu ole na ole gara aga, ndị ahụ mere ngagharịiiwe iji gọsị na ọ gaghị adị ha obi mma ma gọọmenti etiti nye gọọmenti Legọs steeti ahịa ahụ nke ha gbazirzinyere ndị ahịa afọ 50.

Trade Fair: Ọ bụrụgodi na gọọmenti etiti chọrọ ire ọdọ ahịa a, ndị Igbo ga-egonwu ya'

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Lagos building collapse: Ụlọ elu adakwasịla ndị mmadụ n'Ikoyi Legọs\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ụlọ bụ ụlọ elu ogogo abụọ a ka na-arụ arụ dara mgbe oji nkeji iri gafee elekere anọ nke ehihie.

E burula mmadụ anọ ndị achọpụtarala gawa n'ụlọọgwụ maka ị nata ọgwụgwọ ebe a ka na-agba mbọ ịzọpụta ndị ọzọ.

Ndị ọrụ gbatagbata na Legọs bụ LASEMA n'ịchafụ na ndị ọzọ nọ ebe ahụ ịhụ na-azọpụtara ndị mmadụ tọrọ n'ime ụlọ a.

Ụfọdụ ndị na-arụ ọrụ n'ụlọ a gwara BBC na ndị otu ha nọ n'okpuru ụlọ ahụ na-ehi ụra mgbe ọ dakwasịrị ha.

Ọ sị na ha enweteghi ụgbọala Katapila ga-enyeaka ibọlite ụvụrụ aja ndị ahụ ọsịsọ ruo mgbe ihe dịka awa atọ gachara.

N'ofesi

Ụmụnwaanyị emeela ngagharịiwe na Spen maka ikpe sị na ọ bụ naanị mmetọ ka ụmụnwoke ise metọrọ nwata nwaanyị dị afọ iri na anọ na ọ bụghị wakpo n'ike.

A tụrụ mmadụ ise a mkpọrọ afọ iri ruo afọ iri na abụọ ebe ntaramahụhụ mwakpo n'ike bụ afọ iri na ise ruo afọ iri abụọ.

N'egwuregwu

Onye nchịkọta otu Arsenal bụ Unai Emry sị na Granit Xhaka agaghị eso gbaa bọọlụ ha na Wolves na Satọde.

Xhaka wesara ndị nkwado Arsenal iwe n'ihi ụzụ ha tụrụ ya n'isi mgbe ewepuru ya n'asọmpị ha na Crystal Palace n'izuụka gara aga.

Nkeji

Akụkọ ga-amasị gị ị ga-achọ ikọ taa niile

Ihe nkiri ga-amasị gị:

Nollywood: E gwuru m chandum mgbe m bidoro - Obi Emelonye

'Operation Positive ID dị ka Apartheid' - Femi Falana

Onyeagha na-enyocha ndị nọ n'elu ọgbatumtum

Onye ọkaiwu ama ama bụ Femi Falana akpụpụla ndịagha Naijirịa ụlọikpe maka emume nyocha ha kpọrọ "Operation Positive ID".

Falana kwuru na ndị agha chọrọ ịnapụ ndị uweojii ọrụ ha ma sị kwa na ọtụtụ ndị Naijirịa enweghị akwụkwọ njirimaraonye ha ga-ewpụta ma ajụọ ha.

O kwukara na emume a bụ ụzọ ndịagha ga-eji imaja ma na-akpagbụ ndị Naijirịa

Na Legọs

Onye etinyere ịga n'ụkwụ

Ndị uweojii na Legos azọpụtala mmadụ iri na abụọ ejikpara n'ụlọ ekpere dị na Isheri Osun.

Atụrụ ụfọdụ n'ime ndị ịga kamgbe 2014 nke mere na ha enweghi ike ị ga ije.

Nke a na enwete ya ụlọ ụdị a anọ achopụtara na Naịjirịa kemgbe ọnwa abụọ.

A hụla ebe eji ndị mmadụ, ọkachasị ụmụaka, na Kaduna steeti nakwa otu na Katsina steeti

N'Ofesi

Ụlọ Donald Trump...


Isiokwu: Lagos governorship Primaries: Ambode ekwetala na e meriri ya\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Sanwo-Olu ga-azọ ọchịchị n'okpuru APC na ntuliaka 2019

O ziri ozi gwa ndị Legọs ha jisike kwado out APC n'udo na ntuliaka na-abịa.

Kọmiti na-ahu maka ntuliaka imeụlọ nke APC na Legọs ekwuola na Babajide Sanwo-Olu bụ onye meriri ntuliaka imeụlọ nke APC na steeti ahụ.

Onye kwuru ihe a bụ Clement Ebri, onyeisi kọmiti a.

Ụnyaahụ, ka ndị na-akwado Babajide Sanwo-Olu na-aṅụrị maka mmeri ha che na o merịri na ntuliaka imeụlọ nke APC mere na Legọs, ndị pati ahụ hibere maka nhazi ntuliaka ahụ kwuru na ihe niile emere ụbọchị ahụ gara werewere.

Mana, ka a na-eloda okpoko a n'akpịrị, onyeisioche pati ahu bụ Adams Oshiomhole gwara ndị ntaakụkọ na ntuliaka Legọs gara nke ọma, ma kwukwa na ihe niile dị n'aka ndị nhazị ntuliaka a Bekee kpọrọ Nationala Working Commitee (NWC) nke Clement Ebri no n'isi oche ha.

Ka chi na-eji, onye bụ onyeisioche APC na Legọs bụ Tunde Balogun, kwuru na ntuliaka emere na Legọs bụ Babajide Sanwo-Olu meriri.

Cheta n'elekere asatọ n'ụtụtụ Oktoba 2, ọtụtụ ndị mmadụ pụtara na wọdụ dị iche iche ebe a na-eme ntuliaka a.

Ambode na Sanya-Olu bụ ndị na-azọ ọkwa n'APC Legọs

Ndị ntaakụkọ BBC nọ na-ebe ahụ kwukwara na a hụrụ ebe ndị mmadụ na-ebinye aka n'akwụkwọ na ntuliaka imeụlọ a.

Bola Tinubu bụ nna uku otu APC pụtakwara maka ntuliaka a, mana ndị kọmiti a na-ekwu na ihe a niile anaala n'iyi.

Onyeisi kọmiti a akpọrọ Clement Ebri kwuru na, n'ime ọgbakọ ha nwere, ha kpebiri na o were ihe ha ga-agbanwe tupu ha bido ntuliaka a.

Ndị mmadụ na-ekwu na ihe a were ike i bụ ihe mere gọvanọ Akinwunmi Ambode apụtaghị maka ntuliaka nke mere na Oktoba 2.

Ambode apụtaghị

Gọvanọ Legọs steeti bụ Akinwunmu Ambode abịaghị ebe ha na-eme ntuliaka imeụlọ nke APC na Legọs steeti.

Oge o jiri nkeji atọ nwere gafere otu elekere nke ehihe (1:30pm) bụ oge a na-akwụsị ntuliaka imeụlọ APC na-steeti ahụ, o nweghị onye hụrụ Ambode na Wọdụ A5 na A6 ebe a na-atụ anya ya.

Akinwunmi Ambode na Babajide Sanwo-Olu bụ ndị na-ọzọ ọkwa oche gọvanọ na Legọs bụ steeti dị ukwu na Naịjirịa.

Kemgbe 1999, gọvanọ niile na-eji...


Isiokwu: Lagos state: Aka ndị okada 123 si Jigawa bata Lagos dị ọcha - Ndi Uweojii\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Bala Elkana bụ ọnụ na-ekwuru ndị uweojii na steeti ahụ na-akowa na ndị uweojii enyefeela ndị a n'aka gọọmenti nke Legos ma na-atụ anya na gọọmentị Legọs ga-ahapụ ha.

Kama okwuru sị na mmadụ 123 a ga-eso usoro gọọmenti Legos steeti tupu ha ebido jiri ọgbatumtum ha agba ọkada.

Cheta na gọọmentị Legọs steeti ekwuola etu aka ha si kpata ọtụtụ ndị si Ugwu Awụsa wụbanye obodo ha.

Ha kwuru na ha nwụchiri mmadụ 123 kwuru na ha bụ ndị ọkada, ka ha ji ụgbọala gwongworo buru ọkada 48, bata na Legọs.

Otu onye n'ime ndị a nwụchiri kpọrọ onwe ya Shuaibu Haruna, kwuru na ọ hapụrụ nwunye ya na nwa ya nwoke na Jigawa, bịa Legọs ka o jiri ọkada ya kpatanwuo akụ o ji elekọta ezinaụlọ ya.

Dịka gọọmentị Legọs steeti si kwuo n'elu Twitter ha, ọ bụ ndị mmadụ gbaara ha ama dịka ha kwuru na agwa ha nọ na-akpa n'ime ụgbọala ahụ bu ha edochaghị ha anya.

Ọkwọụgbọ bu ha na gwongworo ahụ kọwara etu e si kwụọ ya ụgwọ ka o buru ha bute Oshodi dị na Legọs.

Mana ka a gbachara ha ajụjụ ọnụ, enweghi ihe a chọtara n'aka ha.

Kọmishọna na-ahụ maka gburugburu na ihe gbasara mmiri nke steeti ahụ bụ Tunji Bello nakwa kọmishọna na-ahụ maka njem bụ Abimbola Oladehinde so kpaa nkata e ji nwụchie ha.

Akụkọ ga-amasị gị:


Isiokwu: Lagos-Badagry: Container adapiala ụgbọala na 'Trade Fair' n'ụzọ Badagry na Legọọsi\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ogbe ebe ihe ahụ mere bu ebe ọtụtụ ụmụ Igbo na-azọ ahịa.

Content is not available

End of Facebook post, 1

Dịka BBC siri nụ, onweghị onye nwụrụ na ya bụ ihe mberede nke a na-enwe onye merụrụ ahụ.

Nke a abụghị mbụ ụdị ihe a na-eme na Steeti Legọs.

Abalị anọ gara aga, gwongworo bu ngwa ahia dapịara ụgbọala abụọ na Tinkan Ailand nke dị na Apapa na Legọs.

Otedola ereela Forte Oil, gaa ihu

Otu onye ojiegochụego ama ama bụ Femi Otedola ereela ụlọrụ mmanụ ya ama dịka 'Forte Oil.'

Otedola gbara ama nke n'ozi o wepụtara n'igwe okwu Instagramm ya na ya agbaghapụla ya bụ ụgbọ banye n'ọzọ ya bụ inye ọkụ latrik site n'ụlọọrụ ọ kpọrọ 'Geregu Power Plc.'

Ụbọchị ncheta ọrịa ọbara nko 'Sickle Cell'

Dịka taa bụ ụbọchị ncheta ọrịa ọbara nko nke pụtara 'Sickle Cell' na Bekee ndị ọkachamara n'ihe gbasara nri na ihe ọ na-enye na-ahụ adụọla ndụmọdụ ọhụrụ.

Ha kwuru na nri dịka ji, akpụ na osikapa ga-enye ndị ahụ ike ma gbado ha ume.

Ha kwukwara na akwụkwọ nri na mkpụrụosisi dị icheiche bụ ụdị nri ndị na-arịa 'Sickle cell' kwesiri ị na-eri ga-edozi ahụ ha.

Anambra Assembly: Ihe mere eji mee iwu alụm di na nwunye ndị 'Sickle Cell'

Ụlọikpe akagbuola iwu gbasara ịgbasa ozioma

Kaduna steeti gọvanọ Nasir El-Rufai

Nke ọhụrụ na-eru anyị ntị ugbua bụ na otu ụlọikpe ukwu nke Kaduna steeti akagbuola iwu kwuru na onye ọbụla na-agbasa ozioma ga-anata ikike tupu o mee nke a nke ụlọomeiwu na gọọmenti steeti ahụ hiwere na nsonso.

Mana Gọọmentị Kaduna ekwuola na ha na-akwado ịgbagha mkpebi ahụ n'ụlọikpe.

Ụmụafọ Igbo ise emerụọla ahụ na Togo

Ụmụafọ Igbo  ise merụrụ nnukwu ahụ na nghọtahie sogbu dapụtara n'etiti ụmụIgbo na ndị Togo na Lome, isiobodo Togo.

'Ṅụọ mmịrị tọgbọ iko n'ọgbọ egwuregwu bọọlụ'

Naijiria, Argentina na Croatia ga-asọmpi

Ngalaba na-ahụ maka egwuregwu bọọlụ n'Afrịka amanyela iwu ọhụrụ ga-enye ndị ọgba bọọlụ ohere abụọ iji ṅụ mmiri ma zuo ike n'ihi oke anwụ ọchịcha.

Iwu a ga-ebido n'asọmpi AFCON nke a ga-amalite n'ụbọchị Fraide izu a.


Isiokwu: Lagos: Fayose nwere ihe mberede okporoụzọ na 3rd Mainland Bridge\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

E meriri onye osote Gọvanọ Fayose bụ Kolapo Olusola-Eleka na ntuliaka gọvanọ e mere n'Ekiti na nso nso a.

Akụkọ na-eru Igbo ntị ugbua na-ekwu na Gọvanọ ochie ndị Ekiti steeti bụ Ayodele Fayose nwere ihe mberede okporoụzọ na akwammiri nke atọ dị na Legos n'ihihie Wenezde.

Odeakwụkwọ mgbasa ozi ya bụ Lere Olayinka depere nke a n'akara Twitter ya.

Gabriel Onyewife na-anọchite anya Oyi/Ayamelum dị n'Anambra Steeti n'ụlọomeiwu nke nta

Onye na-anọchite mpaghara Oyi/Ayamelum dị n'Anambra Steeti n'ụlọomeiwu nta bụ Gabriel Onyewinfe agbarala APGA ụgbọ nwamkpi, ma banye PDP.

Onyeisi ụlọomeiwu bụ Yakubu Dogara gbara ama nke a oge ọ gụpụtara akwụkwọ ozi nke Onyewinfe detara n' ụbọchị Wenezde.

Nwaanyị nwụrụ n'aka di ya

Jessica Patel bụ onye na-akụ ọkwụ bekee

N'ofesi, otu nwoke ahịgbuola nwunye ya maka na ọ chọrọ ka ya na nwoke ibe ya biriwazịa ka di na nwunye.

Mitesh Patel gbara afọ iri atọ n'asaa (37) ga-aga nga afọ iri atọ maka igbu nwunye ya bụ Jessica dịka ọkaikpe Justice Goss  si kpebie.

N'egwuruegwu,

James Tarkowski gbara bọọlụ ikpeazụ ya na ụbọchị atọ nke Nọvemba 2018

N'egwuruegwu, Burnley na Liverpool ga-ezute n'Elekere asaa an mmede a ebe Everton na Newcastle ga-akwatakwa otu mgbe ahụ na Goodison Park.

N'aka ọzọ, Man. U na Arsenal ga-akwakọrịta mpi n'Elekere asatọ an Old Trafford.

Gee nkeji mmgbede ebe a

Akụkọ ga-amasị gị ị ga-achọ ikọ taa niile

Buhari na ụmụaka Chibok

Buhari kwuru na ọ bụrụ na ụmụaka Chibok alọtaghị, na ya aghaghị ezuike

Onyeisiala Muhammadu Buhari na ibe ya nke Swiss bụ Alain Berset, ezutela na Katowice dị na Poland ebe ha kpara maka ụzọ ọhụrụ ha ga-esi wee gbapụta ụmụakwụkwọ Chibok ka fọrọ n'aka ndị ntọ ha.

Ha zukọrọ ka e mechara ọgbakọ UN gbasara ihu eligwe nke a kpọrọ "COP24".

Elrufai akatọọla Atiku

El-Rufai kwuru na PDP bitere ndị Niger ka ha bịa nọnyere ha n'achụmnta vootu

Aka na-achị steeti Kaduna bụ Nasir el-Rufai, ekwuola na pati PDP gara bite igwe mmadụ n'obodo Niger ka ha bịara achụmnta vootu ha mere n'ụbọchị atọ nke Disemba, 2018.

Mana ọnụ na-ekwuchitere PDP...


Isiokwu: Lagos: Katakata na-ada n'Ọjọta dị na Lagos\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ọtụtụ ndị na-eme njem na-aga Ojota ịbanye ụgbọala na-aga ebe dị icheiche

Akụkọ kwuru na itu onye nime ha nke a na-akpọghị aha ya tiri nwanne ya ihe maka ya bụ nghọtahie.

E kwuru na ndị ntorobịa ndị ọzọ tinyere aka ịlụsọ onye tiri nwanne ha ihe nke butere ọgbaghara ahụ jiri nwuru ọkụ pụta n'ụtụtụ taa.

Onye nkwuchiteọnụ ndị uweojii na Legos steeti e kwuola na ọgbaghara ahụ mere ma kwuo na ndị uweojii awụchiela ebe ahụ.

E kwuru na ọtụtụ ọgbatumtum ka e mebiri n'ọgbaghara ahụ.

Anyị ga-ewetara gị akụkọ ka ọ na-abịa.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Lai Mohammed : Ọ bụghị eziokwu na gọọmenti etiti enweghị ihe o mere n'ala Igbo\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Lai mohammed gọrọ n'ebubo ndị  gọvana ọwụwanyawụ boro na ọchịchị nọ ugbua gbakụtara Ndigbo azụ, sị na mpaghara ọbụla nwere ihe ha ketara n'ọrụ ọchịchị Muhammadu Buhari na-arụ.

O kwuru na ha ga-edepụta ọrụ dị 69 nke gọọmenti etiti ji n'aka n'ala Igbo, o kwuru na dịka ndị mpaghara ndị ọzọ, Ọwụwanyanwụ Naịjirịa nwetara ego karịrị ijeri naịra iri na isii (N16.6 Bn) site n'ego mbite Sukuk.

End of Twitter post, 1

Ọrụ ndị eji n'aka dị n'ego Sukuk gụnyere akwammiri Naịja nke abụọ,  okporoụzọ awarawa sị Ọnicha gawa Enugwu, nke si Enugwu gawa Pọtakọtụ nakwa akụkụ ya nke sị Aba gawa Pọtakọtụ.

O kwuru n'ezie na ọchịchị ndị gara aga emeghị Ndị Igbo nke ọma n'ihe gbasara iwu ụzọ na ihe ndị ọzọ e ji enyere ndụ aka.

 " Ọ bụrụ na ha mere ya, o nweghị onye ga na-atụ arịrị ugbua."

ọ gara n'ihu sị, " Ọ dị mma ị sị ka e mee karịa mana ọ dịghị mma ị sị na onwebeghị ihe e mere."

Akụkọ ga-amasị gị


Isiokwu: Lai Mohammed na Zakzaky: Etu nri si bute okwu\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Mohammed kpalitere okwu na soshal midia ka o kwuru na gọọmentị ji nde naịra 3.5 enye Ibrahim El-zakzaky bụ onyeisi otu "Islamic Movement of Nigeria" nri.

"Islamic Movement of Nigeria" bụ ndị eji Shiites mara.

Na-erughi awa ole o kwuputara ihe a, BBC kpọrọ ụfọdụ ndị otu El-Zakzaky, ndị kwuru na ọ bụ asị ka Mohammed na-atụ.

Ha kwuru na ha na-atụkọta ego ọnụ were na-egote ihe ma wegara onyeisi ha n'ụlọ mkpọrọ.

Okwu a mere ndị mmadụ kpụrụ Mohammed n'ọnụ.

Ihe ndị mmadụ kwuru

@farooqkperogi kwuru na ọ dị ka ọ ga-akara Naịjirịa mma ịbụ ụlọ mkpọrọ ebe ọbụzị na onye nọ na mkpọrọ na-aka eripụta ahụ karịa ndị na-agagharịri onwe ha.

@dadiyata gbariri ihe ego a sị na El-Zakzaky na-eri ga-azụtanwu n'ime otu ụbọchị.

@Ennyholar_ kwuru na ebe ọ bụ na a na-eji ụdịrị ego a enye El-Zakzaky naanị nri, gịnị mere gọomentị ekwenyebeghi n'ụgwọ opekatampe ọhụrụ a chọrọ ka ha kwụọ?

Mana ndị ntaakụkọ Oak TV bụ ndị akụkọ a si n'aka ha pụta na mbụ, wepụtara akwụkwọ ha ji rịọ mgbaghara, ma kwuo na ọ bụ mmehie ka ha mere.

Gụọ uche obi ndị mmadụ ka ha kwuru maka ya na Facebook BBC Igbo:

Akụkọ ga-amasị gị


Isiokwu: Lai Mohammed: Amaghị m na EFCC na-enyocha Yusuf\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Lai Mohammed ekwuola na ọ maghị na EFCC na-enyocha onyeisi ngalaba ịnshọransị ahụike bụ Yusuf

O siri na ọ maghị na ngalaba na-ahụ maka ibu agha megide mpụ na mmerụaka na-enyocha onyeisi ngalaba gọọmenti na-ahụ maka ịnshọransị ahụike bụ Usman Yusuf, maka ebubo eboro ya.

Na'afọ gara aga, Mịnịsta na-ahụ maka ahụike bụ Prof. Isaac Adewole, kwụsịrị Yusuf ọrụ n'ike ganye mgbe EFCC ga-emecha nyocha ebubo na o (Yusuf) mefuru nde otu narị iri itoolu na otu naira na mpụ ndị ọzọ.

Mana onyeisi ala bụ Muhammadu Buhari nyere iwu ga-akpọghachi ya n'ọrụ.

Lai Mohammed sịrị: "Amaghị na EFCC na-enyocha Yusuf onye nke akpọghachiri n'ọrụ. Ma ka o si na dị, e cheghị na mkpọghachi ya ga-egbochi nyocha ọbụla."

"Na akpọghachiri n'ọrụ apụtaghị na EFCC agaghị aga n'ihu na nyocha ya."


Isiokwu: Lai Mohammed: Atiku ga-aza azịza maka ebubo na aka ya dị n' ọdịda ụlọakụ PHB\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ihe Lai Mohammed kwuru banyere ebubo nwunye Nnamdi Kanu boro gọọmenti etiti

Mịnịsta na-ahụ maka mgbasaozi na Naijiria bụ Lai Mohammed ekwuola na Atiku Abubakar  bata mba Amerika ebe ọ gara njem, na o nwere ajụjụ ọ ga-asa gọọmenti maka ebubo na aka ya dị na ọdịda ụlọakụ PHB.

Mohammed kwuru na gọọmenti etiti na-enyocha 'akwụkwọ gosiri na o nwetara otu nari nde naira na iri ise na isii  (N156 million)."

N'okwu ala Amerịka Atiku gara, o kwuru na o nwere ohere ịnọ ebe ahụ oge ole masịrị ya mana ọ lọta, ọ bịa zara ọnụ ya.

Ụfọdụ ndị mmadụ etinyela ọnụ n'okwu ahụ Laị Mohammed kwuru.

Onye e ji okwu ya agba izu n'otu pati PDP nke steeti Imo bụ Maazi Ndụbụisi Williams, tiri obewu na nkata a gọọmenti etiti na-akpa pụtara "ịchụgharị onye na-enweghị ihe o mere."

Ọ gakwara n'ihu ma dụọ gọọmenti etiti ọdụ ka ha wepụ aka enwe n'ofe, ma kagbuo atụmatụ ahụ  nke o kwuru nwere ike iwetara ntụliaka ọnwa Febụwarị ihe mkpọbi ụkwụ.

Ụmụ Naijiria nọ n'igwe okwu Twitter na-ekwukwa nke ha banyere ihe Lai Mohammed kwuru.

@john_danfulani kwuru na ọ masị gọọmenti etiti ha tinye Atiku na mkpọrọ na o nweghị ihe ga-eme ka ha ghara ịtụnyere ya vootu.

@KeehNee kwuru na okwu Lai Mohammed na-egosi na gọọmenti nọ n'ọchịchị chọrọ ijidesi ọkwa ike n'ụzọ abụla ụzọ.

Ụlọikpe atọhapụla Sinetọ Dino Melaye onye ndị uweojii ji kemgbe izuụka abụọ o jiri nyefe onwe n'ebubo na ọ chọrọ igbu mmadụ.

BBC Igbo hiwere nrụrịtaụka ọkwa gọvanọ n'Imo steeti na Fraide

N'akụkọ metụtara ndọrọndọrọ ọchịchị, BBC Igbo ga-eme emume nrụrịta ụka nke ndi na-azọ ọkwa govanọ n'Imo steeti taa.

Ndị adọrịta ụka taa bụ Hope Uzodinma, Uche Nwosu, Ifeanyi Ararume na Emeka Ihedioha. Ọ ga-amalite n'elekere abuọ nke ehihe.

Ọzọ,

Atiku Abubakar bụ onye na-azọ ọkwa onyeisiala Naịjirịa n'okpuru otu PDP nọ n'Amerịka ugbua.

Njem Atiku a bụ mbụ ọ ga-aga Amerịka kemgbe ihe ruru afọ iri n'abụọ. Ọ sị na ọ ga-eji ohere a leta ndị ọrụ gọọmentị Amerika nakwa ụmụ Naijiria bi mba ahụ

Gụọ ya n'uju ebe a

Na ofesi,

Ọgbakọ mba Afrịka bụ African Union arịọla ka mba Kongo DRC dọtịa aka...


Isiokwu: Lai Mohammed: Buhari emeela ọfụma n'ime afọ atọ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Lai Mohammed na-ekwu na ndị nkatọ bụ ndị ụgha makana onyeisiala anwaala.

O kwuru na Buhari emekarịala ka a tụrụanya n'afọ atọ ọ chịrịla.

Mohammed kwuru na ebe onyeisiala gbadoro ukwu n'imezu nkwa ya bụ n'ibuso mpụ agha, imelite akụnaụba obodo nakwa iweta ezi nchekwa.

O kwuru na kamgbe afọ garalanụ Naịjirịa na-ebilite site n'ihe ọjọọ niile ọ gabigara dịka mmeruaka, ajọ ọchịchị nakwa mgbatu ego mmanụ agbidị.

Ihe ndị ọzọ Lai Mohammed kwuru maka afọ atọ onyeisiala chigoro n'ichafu

1. Ọkụ Latrik: Ọchịchị Buhari buliri mmepụta ọkụ latrik site na 2,690 mega watts ruo na 7,000.

2. Mmepụta osikapa: Naịjirịa jizi aka ya emeputa osikapa nke bụ na tupu afọ abụọ agafechaa, o nwekwara ike ị na-emepụta osikapa ruru metric 'tonnes' nde isii ka ọ wee zuo Naịjirịa niile.

3. Nri umụakwụkwọ: Ọchịchị Buhari na-enye ụmụakwụkwọ ruru nde asatọ na puku narị abụọ (8.2million) nri n'ụlọakwụkwọ karịrị puku 45 ma nyekwa ndị osi nri karịrị puku 87 ọrụ.

4. Ụgwọọnwa ogbenye: Ọ sị na ọchịchị Buhari na-akwụ ndị ogbenye karịrị puku narị abụọ na iri itoolu na asaa (297,000) ụgwọ puku naịra ise (N5000) kwa ọnwa.

5.Akụrụngwa: O kwuru na ọchịchị Buhari agbanweela akụrụngwa Naịjirịa site n'itinye ego ruru tarịị abụọ na ijeri narị asaa (2.7trillion) na ya.

6.N-power programme: Emume a enyerala mmadụ ruru nde itoolu aka.

7.Nchekwa: Ọchịchị Buhari achụọla Boko Haram mbombo ọsọ.

8.Akụnaụba: Ihe ịda ọnụ agbatuola kamgbe ọnwa 15 ka na-aga, ọkwụkwụ ụtụisi arigotela. Ọchịchị wepụtara usoro a ga-eji hazie akụnaụba Naịjirịa ruo afọ anọ (2017-2020)

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Lai Mohammed: Twitter na-eme ihụ abụọ, gịnị kpatara na ha ewepụbeghị ọtụtụ ihe Nnamdi Kanu na-ede?\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ihe Lai Mohammed kwuru banyere ebubo nwunye Nnamdi Kanu boro gọọmenti etiti

Lai Mohammed kwuru nke a n'ụbọchị Wenezde, ma kwuo na ọtụtụ ihe Nnamdi Kanu na-ede, Twitter hapụrụ ya.

End of Twitter post, 1

O kwuru sị: "Anyị na-enyo Twitter enyo n'obodo a bụ Naịjirịa. Ọrụ ha na Naịjirịa edochabeghị anya."

"Ị hụtụla ebe Twitter wepụrụ ihe Nnamdi Kanu dere, n'agbanyeghị na okwu ya nwere ike ibute ọgbaaghara."

"N'oge End SARS, Twitter ji ego ha na-akwado ndị End Sars."

"Otu ihe mere n'oge End Sars bụkwa ihe mere na mba Amerịka mana Twitter ji ọsọ machie Donald Trump, mana enweghị ihe ha mere ndị End SARS."

"Anyị agaghị ekwe ka onye ọbụla ghọgbuo anyị, ọrụ anyị bụ ịchị obodo a, anyị ga-achịkwanụ ya etu ike kwere anyị."

"Twitter bụ ndị ihu abụọ. O nweghị ebe ọbụla n'ụwa mmadụ ga-anọ na abụghị Naijiria ebe mmadụ ga-enye ndị otu ya ikike imegide ikikere ọchịchị; uweojii, ndị agha, ọkachasị ọ bụrụ otu a machiri amachị."

Buhari Tweets: M.I, Ill Bliss, Johnny Drille na ndị ọzọ ama ama sị na "IamIgbotoo"

M.I Abaga, IllBliss, Johnny Drille

Ọtụtụ ndị otiegwu, ndị ome ejije, na ndị ọzọ a ma ama na Naịjirịa ka na-akatọkwa Onyeisiala Buhari maka okwu ya gbasara iji aka ike soro ndị ndị na-azọ nnwereonwe Biafra.

Ha gụnyere Jude Abaga, onye e ji M.I mara, Johnny Drille, Ill Bliss, na ndị ọzọ.

Okwu ha na-ekwu na Twitter mere ka #iamigbotoo malite iwu dịka ọtụtụ na-ekwu na mmegbu ndị Igbo na Naịjirịa akarịala

Gịnị bulitere nke a?

Ọ bụ M.I malitere ya bụ okwu dịka o mere onyonyo ebe ọ nọ katọọ ihe Onyeisiala Buhari kwuru ma kwuo na ya kwụ ndị Igbo n'azụ.

M.I kwuru sị: "Onweghị onye Igbo ọbụla nụrụ ihe Onyeisiala kwuru ka obi ghara ịlọ ya mmiri nke ukwuu."

"Ya mere o ji dị mkpa na anyị niile, ma ndị Igbo ma ndị abụghị ndị Igbo, ga-ejikọ aka ọnụ kwuo na anyị akwadoghị ihe ahụ Onyeisiala kwuru."

"Ọ ga-adị mma ka onye ọbụla tinye ọnụ ma gwa ndị Igbo na anyị niile bụ otu, anyị hụrụ ha n'anya, anyị agaghị ekwe ka ihe mere n'oge gara aga kewaa anyị.

Na nzaghachi ihe ahụ M.I kwuru, Kate Henshaw, onye na-eme ejije Nollywood,...


Isiokwu: Lai Mohammed: Ọ bụ Ụmụakwụkwọ 110 na-efu n'obodo Dapchi\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ka otu izu na-achọ ịgafe ka ndị Boko Haram wakporo obodo Dapchi dị na Yobe steeti, gọọmentị Naịjirịa ekwuputala na ọ bụ ụmụakwụkwọ 110 ka a tọrọla n'ụbọchị Mọnde ahụ.

Mịnịsta na-ahụ maka mgbasa ozi Lai Mohammed, depụtara akwụkwọ nkwuputa ebe ọ kpọpụtara ọnụọgụgụ mmadụ ole na-efu ka ọ gara Yobe steeti ọzọ taa.

O kwuru: "Anyị nọ na Yobe steeti ebe anyị na-agba mbọ imeda obi nne na nna ụmụagbọghọ ndị ahụ, ime ka ha mara na ọbụghị nanị ha kwụ, imekwa ka ha mara na anyị agaghị ezu ike ruo mgbe achọtara ụmụaka ahụ. Anyị ga na-ebu nne na nna ndị a n'ihe niile anyị na-eme gbasara ya."

Mohammed kwuputara nke a na nzukọ ya na ndị gọọmentị etiti, gọọmentị Yobe, ụlọakwụkwọ ahụ, ndị nne na nna, ndị nchekwa na ndị gọọmentị ọchịchị obodo Bursari ebe Dapchi dị, nwere na Damaturu taa.

O kwuru n'onyeisi ụlọakwụkwọ ahụ bụ Adama Abdulkarim na Mohammed Lamin bụ kọmishọna na-ahụ maka agụmakwụkwọ na Yobe gwara ya na ụmụakwụkwọ 906 nọ n'ụlọakwụkwọ ahụ ụbọchị awakporo ha

Nke a na-abịa ka nne na nna ụmụagbọghọ a depụtara aha mmadụ 105 na-efu.


Isiokwu: Lamido Sanusi: Okwu isii na-akpọ ogwu n’ahụ sirila n’ọnụ ya pụta\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Maka ọ bụghị taa ka e jiri mara Awusa na ụta, Sanusi bụ onye e jiri okwu na-apụ ụka mara.

Bido mgbe ọ bụ onyeisi ụlọakụ etiti (Central Bank) rue oge ọ banyere oche Eze, Sanusi Lamido Sanusi amaghị onye nwụrụ ụzụ akwa ya na-atu n'ikwu uche ya.

Ọ bụ onye na-ekpu nkata n'ihu agwa eze okwu.

Lee okwu azụ anụ ụka ndị o kwurula :

1. "NNPC enweghị ike ịkọwa ebe ego $22Bn nọ"

Oge  ọ bụ onyeisi ụlọakụ etiti (Central Bank), Sanusi kwuru ọtụtụ okwu na-ese okwu gụnyere ebubo na NNPC enweghị ike ịkọwali ebe ego dị ijeri dọla iri abụọ($20billion) ha retara na mmanụ agbịdị nọ.

Gọọmenti etiti n'oge ọchịchị Goodluck Jonathan kwere nkwa inyocha ebubo ahụ mana n'oge na-adịghị anya, ha napụrụ ya ọkwa onyeisi ụlọakụ etiti.

2. "Ndị nwe ụlọakụ na ndị ọgaranya na-ebi ego  jịkọrọ aka na-akpagbu ndị ogbenye'

Sanusi Lamido Sanusi rụrụ ọrụ dịka onyeisi ụlọakụ etiti Naijiria

N'afọ 2010 oge ọ na-ebu  agha megide nrụrụaka n' ụlọakụ dịga na Naijiria, Sanusi nọ n'emume Mahadum Bayero University Kano  sị na o zuorola ndị nwe ụlọakụ nakwa ndị ọgaranya ha na-agbazinye ego.

N'akụkọ nke 'Daily Trust' wepụtara, Sanụsị kwuru sị,"Ndị nwe ụlọakụ nakwa ndị ọgaranya na-ebi ego nakwa ndị nọ n'ọkwa ọchịchị bụ otu ndị  n'azọ ndị ogbenye ụkwụ nisi . Ya mere anyị ji sị ugbua, o zuola bụ na o zuola."

3. 'E kee ego ndị ụlọomeiwu ọkara, a ga-eji ya nye ọtụtụ ụmụ Naijiria ọrụ'

"Ebe ka 'mgbanwe(change) nwa dị? 'Change' kwesịrị ibido n'ụlọomeiwu".

Onye sinetọ na-eri nde naira iri atọ na isii (N36 million) kwa ọnwa. I kee ya abụọ, ọ bụụ nde naira iri na asatọ. Nde naira iri na asatọ fọrọ nwere ike inyenwu ụmụ Nairia 2000 ọrụ. ha ga-na-eri puku nairi naira itoolu kwa ọnwa."

"I were mmadụ iri nari (200) mụbaa ndị Senetọ 109,  nke a ga-enye ụmụ Naijiria 21,800 ezigbo ọrụ."

Onye ụlọomeiwu nta na eri nde 25 n'ụgwọnwa. "Ọkara ego a bụ nde naira iri abụọ na ụma ise (N12.5 million) nke a zuru iwe ụmụ Naijiria 135 n'ọrụ a na-akwụ ha puku naira iri itolu narri naira abụọ, nari naira ise."

"Naijiria nwere ndị omeiwu 360 n'ụlọomeiwu nta. Okara ụgwọonwa ha...


Isiokwu: Land Dispute: Esemokwu ala ka na-ata isi ndị mmadu n'Ebonyi\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ozu mmadụ asatọ ka e butere n'obodo Ngbo n'ụbọchị Satọdee bụ ndị amabeghi onye maọbụ ndị gburu ha.

Mana ọnụ na-ekwuru ndị uweojii na steeti ahụ bụ Loveth Odah gwara BBC Igbo na a na-eche na ọbụ esemokwu ihe gbasara ala kpatara ọnwụ ndị ahụ.

Odah kwuru na n'ime mmadụ asatọ ahụ e gburu, anọ ka e bepuru isi, ebe ndị ọzọ gụnyere ụmụ otu n'ime ha dị naanị afọ ise.

Aha ndị e bepuru isi bụ: James Aneke onye gbara afọ iri ise na atọ, Innocent Agbo, Chukwu Enwe na Livinus Idoko.

Ndị ọzọ: Ngozi Ibeni, Jonathan Onwe onye gbara afọ iri, Susan gbara afọ ise na otu onye ọzọ.

Otu onye aha ya bụ Nwankwọ ka nọ ọdị ndụ ọnwụ ka mma n'ụlọọgwụ dịka Odah si kwu.

Gini na-akpata oke ogbugbu ndịa?

Odah kwuru na enwere otu mpaghara ala a na-azọ n'etiti obodo abụọ, otu bụ ndị Ebonyi Steeti, nke ọzọ bụ ndị Benue steeti.

O kwuru sị: "Mgbe ikpeazụ e gburu mmadụ bụ ndị gara n'ala ahụ a na-azọ azọ ịkọ ugbo."

"Anyị adọọla ndị mmadụ aka na ntị ka ghara ịrụzi ọrụ ugbo n'ala ahụ ganye na ekpezichaa esemokwu."

"Mana nke ugbu a bụ na ndị ahụ gafetere ma bata n'ime obodo gbukpọọ ndị mmadụ."

Odah kwukwara na-amaghị ma ndị ji akụkụ ahụ mmadụ agwọ ọgwụ ọjọọ etinyekwuola aka n'igbu ndị mmadụ n'okirkiri ahụ.

Nke a bụ maka na ụfọ ndị ahụ e gburu egbu, akụkụ ahụ ha ụfọdụ adịghịzi ya.

Olee mgbe okwu ala malitere?

Ebonyi salt lake: Ihe mere ụmụnwoke anaghị aba mmiri a.

Ndị uweojii kwuru na okwu ahụ malitere ọtụtụ afọ gara aga.

Loveth kọwara etu nwanyị obodo Ohaukwu gbarala afọ iri itoolu siri kwuo na ọgụ ahụ malitere tupu amụọ ya.

"Ọ bụ ihe anya mmiri na ihe dị otua ka na-eme n'ọgbara ọhụrụ a a kpọrọ "21st century".

Gịnị ka ndị uweojii na-eme?

Dịka Loveth sị kwuo, Kọmishọna ndị uweojii na Ebonyi steeti bụ Awosola Awotunde agaalarị njem nleta n'ebe ahụ ihe a mere.

Awotunde kwere nkwa na ya na ndị isi na-elekọta mpaghara "zone 4", Larmode Titus, nakwa nke "zone 6", Musa Kimo, ga agbakọ aka wee rụọ ya bụ ọrụ.

Ngalaba "zone 4" nke ndị uweojii gụnyere Benue, Nasarawa nakwa Plateru steeti, ebe "zone 6" gunyere Akwa-ibom, Cross River, Rivers...


Isiokwu: Landmines: Ihe ị ga-eme ma ị hụ ogbunigwe ọbụla n'ogbe gị\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Nke a bụ n'ihi ọgbaaghara, agha, ọgụ na mwakpo na-eme na mpaghara ebe dị iche iche n'ụwa ugbua.

Ndị mmadụ na-eji ngwaagha dị iche iche dịka egbe, mgbọ nakwa ogbunigwe bụ nke ha na-atọgbọ n'ụzọ na-amaghị ama.

A bịa na mpaghara ọwụw anyanwụ nke Naịjirịa e nwere ogbunigwe ndị dịcha n'ime ala nke e ji lụọ ọgụ Biafra (afọ 1967 ruo 1970).

Mana ugbua ndị mmadụ na-arụzi ụlọ nakwa ịkọ ọrụ ugbo n'ebe ogbuniwe ndị a nọ na-amaghị na ụfọdụ ha ka nwere ikike ịgbawa.

Ọtụtụ oge ka a na-achọpụta ogbunigwe ndị a n'ala. Na nso nso a ndị uweojii n'Anambra gbawara ogbunigwe achọpụtara n'Ọka.

Ya mere akụkọ a bụ iji dọọ ndị mmadụ aka na ntị ka ha mara ihe ha ga-eme ma ha buru ụzọ chọpụta ogbunigwe n'ogige ha.

Ụzọ ị ga-esi chekwaa onwe gị ma ịchọpụta ogbuniwe n'ogige gị:

Dịka ọnụ na-ekwuru ndị uweojii n'Anambra Steeti bụ Haruna Mohammed siri kọwa etu ndị mmadụ ga-eji chekwaa onwe ha ma ha zute ogbunigwe n'ogige ha bụ:


Isiokwu: Lasa Fiva: Anambra Steeti amachiela ịnụ garị\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

E nwere ike i bute Lasa fiva na garị oke nyụnyere nsị maọbụ mamịrị

Gari bụ nri Naijiria a ma ama nke e si n' akpụ emepụta maka oriri maọbụ ọṅụṅụ.

Ọ bụrụ na e sie garri ọfụma, nje na-ebute lasa fiva ga-anwụ mana ọtụtụ ndị Naijiria na- aṅụ ya aṅụ.

Dr Joe Akabuike, onye bụ Kọmishọna na-ahụ maka ahụ ike n' Anambara Steeti sịrị:"Garị ị na-ahụ ka agbasara ya n'okporo ụzọ mgbe ị na-aga njem dị egwu iri ọkachasị, ịṅịṅụ."

Akabuike gara n'ihu kwue na njem na-ebu ọrịa emerụọla  gari dị otu ahụ.

Enwela ọtụtụ ndị mmadụ ọria Lasa fiva tụrụ na Naijiria.

Ụbọchị  ụka gara aga, otu dọkịta nwụrụ n'Edo Steeti ka o butechara ọrịa Lasa fiva n'aka nwa ọhụ bu ya o letara.


Isiokwu: Lasa fiva na Naijiria: NCDC ewepụtala ọtu gbanụ gbanụ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Mgbasa ozi maka lasa fiva nke ndị NCDC mere n'Ebonyi Steeti

 NCDC zigara  ndị ọrụ gbanụ gbanụ na Ebonyi, Ondo and Edo Steeti maka ịchịkọta mbọ maka ịchụpụ ọria ahụ, ịchọ ndị hana-ndị bu ọrịa mekọrịtara, ịgwọ na ịgbochi oria ahụ.

Ha mere ka nke a pụta ihe n' akwụkwọ ozi ha zitere BBC kwuru na ha ezipula ngwa ọgwụ na-ihe ndị ọzọ eji enyere ahụ ike aka na steeti ndị ahụ.

NCDC  na ndị WHO, Mịnịstrị na-ahụ maka ọrụ ugbo,na Irrua Specialist Teaching Hospitalna-ejịkọ aka ikwado ịgba ọgụ ọria lasa fiva a.

Ndị ọzọ bụkwa African Field Epidemiology Network, US Centers for Disease Control, University of Maryland Baltimore (UMB), Alliance for International Medical Action (ALIMA) na ndị ọrụ ndị ọzọ.

Ọnụnụ ọgụgụ metụtara lasa fiva

NCDC  kọwapụtakwara na kemgbe mbido afọ 2018, enwela nsogbu ọria lasa fiva otu narị na asaa n'ime steeti iri; Edo, Ondo, Bauchi, Nasarawa, Ebonyi, Anambra, Benue, Kogi, Imo na Lagos Steeti.

Tutu rue ụbọchị iri abụọ na otu ọnwa Jenụwarị, 2018, enwela ọria lasa fiva doro anya iri isii na otu nke mmadụ iri na isii bụ ndị nwụrụ anwụ.

Ndị ọrụ ahụ ike iri bụ ndị ọria nweterela na steeti anọ(Ebonyi - 7, Nasarawa - 1, Kogi - 1 and Benue - 1), ebe Ebonyi Steeti nwere mmadụ anọ bụ ndị nwụrụ anwụ.

Akwụkwọ mgbasa ozi maka lasa fiva

NCDC dọra ndị ọrụ ahụ ike aka na ntị ka ha ke nkwucha na-inyocha ọrịa ahụ ọkụ ọbụla dịka ọ kwesiri.

N'ụtụtụ ụbọchị afọ, onwa Jenụwarị, gọọmentị Anambara Steeti machiri ndị mmadụ ịṅụ garị.


Isiokwu: Lasa fiva: Ihe ị ga-eme were gbochie ya\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Oke ndi na-ebute lasa fiva ka nku na Naijiria

Otu onye ọrụ ahụike bụ Dkta Azụọgụ Benedict kwuru nke a oge ọ gwara BBC Igbo okwu.

Mmadụ atọ ahụ nwụrụ bụ ndị ọrụ ahụike na ụlọ ọgwụ ukwu dị na Abakaliki, Ebonyi steeti, mmadụ abụọ bụ dọkinta ebe otu onye bụ nọsụ nwoke.

Dkta Azụọgụ gwara BBC na ha na-ele anya na ndị ahụ nwụrụ butere ọrịa ahụ site n'ahụ ndị ha na-eleta n'ụlọ ọgwụ.

Dkta Azụọgụ kwuru: "Ụfọdụ oge ndị dọkịnta na-achọ inyocha ndị ọrịa, ha agaghị ama ihe na-arịa ha ma ọ bụ ọrịa na-efe efe, ha na-esi etu a ebute ọrịa.

"Anyị ekwuola ka ndị dọkịnta na-emeo ọrịa niile omume ka lasa fiva ma kpuchie onwe ha nke ọma."

O nyere ndụmọdụ ka ndị na-ehicha ụlọọgwụ tinye uchu ma jiri ihe ndị na-egbu nje na-eme ka ụlọ ọgwụ na-adị ọcha oge niile.

Mana o kwuru na ha nwere mmetụta na enweghi ezie ebe a na-akpoga ndị nwere lasa fiva

N'aka nke ọzọ, o kwuru etu ndị mmadụ ga-esi gbochie ya bụ ọrịa lasa fiva.

Ụzọ mgbochi lasa fiva

Ndị ọrụ ahụike kwuru na ihe na-ebute lasa fiva bụ oke, site na mmamịrị ma ọ bụ nsị ya, ya mere:


Isiokwu: Lasa fiva: Ọnwụ mmadụ atọ na nkwadọ steeti dị ịcheịeche\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Oke bụ anụmanụ na-ebu nje ọrịa lasa fiva nke ọ na-agbasa site nyụnye nsị maọbụ mamịrị n'ime nri mmadụ na-eri

Komishọna na-ahụ maka ahụike na Abia steeti ekwuru na ọ bụ eziokwu na enwebeghị ọrịa ahụ na steeti ha mana ha dị njikere.

Ọ gwara BBC n'elụ ekwentị na ha na-agba mbọ na-akụziri ndị mmadụ maka ọrịa ahụ na atụmatụ ha ga-eji gbochie ya.

Komishona ibe ya n'Imo steeti bụ Angela Uwakwem kwuru na ha na-agba mbọ ịgbuchasị oke na-ebugharị ọrịa nke a.

Ha kwukwara na ha enyela ndị dọkịta akwa mgbochi iji gwọ ndị nwere ọrịa ka ha ghara ibute ya.

Akụkọ na-ekwu na mmadụ atọ nwere Lasa fiva anwụọla na Delta steetị.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

Nke a mere ka ọnụọgụgụ ndị nwụrụ n'ọrịa ahụ kemgbe o bidoro n'ọnwa gara aga na steeti ahụ rue asaa.

Kọmishọna na-ahụ maka nchekwa ahụisike nke bụ Dkta Mordi Ononye kwuru na-ebidola nyocha mmadụ iri abụọ na-anọ echere nwere ọrịa a.

Ọ sị na mmadụ abụọ na ndị nwụrụ sị Anambra steeti ma nke ọzọ bụrụ onye Delta.


Isiokwu: Lassa Fever Outbreak: Mkpamkpa Iba Lasa ataala isi mmadụ anọ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

N'ime ozi ha ziputere ha kọwara na mmadụ iri abụọ na tọ enwetala ya bụ ọrịa ọhụrụ na steeti gụnyere Ebonyi Imo Enugu Edo na ndị ọzọ.

Mmadụ anọ nwụkwara na steeti Edo, Bauchi nakwa Benue site n'ọrịa a.

Ụzọ ị ga-eji gbochie ọrịa ịba lasa

Na ndọrọndọrọ ọchịchị,

Inec enyela elekere asatọ nke ụtụtụ ụbọcị ụka dịka oge a ga-amalite ngụko vootu na ntuliaka emegharịrị na Kano steeti.

Ebe ndị mmadụ na-etimkpu ka akagbuo ya bụ mmegharị ntuliaka n'ihi okwu mwakpo na nsogbu na-arị ibe ya elu.

Na mba ofesi,

Ndị wụnyụrụ anya n'ajọ ifufe mmiri nke Bekee kpọrọ 'Cyclone Idai' arịala elu.

Ka ọ dị ugbua ọ fọrọ obere ihe ka ndị ndụ fụnarịrị rue narị asaa na mba Mozambik, Malawi nakwa Zimbabwe.

N'egwuregwu,

Ahmed Musa

Onye ọgbaa bọolụ Naịjirịa bụ Ahmed Musa ekwela ndị otu Dream Team Naịjirịa otu nde naira kwa goolu ha gbabara n'ime neeti ndị Libya mgbe ha ga-ezute onwe ha n'ụbọchị Monde.

Cheta na Libya ji ọkpụ goolu abụọ merie Dream Team nke Naịjirịa mgbe ha zutere onwe ha na Tunishia.

Akụko BBC Igbo na nkeji

Akụkọ ga-amasị gị ị ga-achọ ikọ taa niile


Isiokwu: Lassa Fever Outbreak: Ọrịa Iba Lasa awakpoola Naịjirịa ọzọ - NCDC\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ngalaba na-ahụ maka ọgwụgwọ ọrịa na-efe efe akpọrọ NCDC n'ịchafụ ekwuola na ọrịa Iba Lasa awakpoola ala Naịjirịa ọzọ.

N'ime akwụkwọ ozi ha ziputere ha kwuru na ọnụọgụgụ ndị bu ọrịa ahụ arịala elu kemgbe afọ 2019 bidoro.

Ha kwuru na ihe ruru mmadụ iri isii si na steeti asatọ bụ ihe bu ọrịa a.

Steeti ndị ọ metụtara bụ Ebonyi, Edo, Ondo, Bauchi, isi obodo Abuja, Platu nakwa Taraba.

Ọgbakọ ndị chịbụrụ ekwetala ka a kwụọ 27,000 ụgwọ opekatampe

Na nzụkọ ha mere n'Abuja ụbọchị Tuzde,ndị chịbụrụ  na ndị na achị ala Naijiria  nke a kpọrọ, 'National Council of State na bekee akwadola ka gọọmenti etiti bido kwụwa N27,000 dịka ụgwọọnwa opekatampe.

Otu jikọrọ ndị ọrụ na-etibu mkpu ka akwụwa ha N30,000 dịka ụgwọọnwa opekatampe.

Gọọmenti chọrọ ka Onnoghen tinye akwụkwọ arụkwaghịm

Gọọmenti etiti ekwupụtala  mmasi  ya ka Ọkaikpe Ukwu Naijiria bụ Walter Onnoghen rituo n'ọkwa ya.

Aliu Umar, onye bụ okpe ikpe gọọmenti etiti (Chief prosecutor), kwuru nke a ụbọchị Tuzde n'ikpe Onnoghen n'Abuja sịrị na e degarala Onnoghen akwụkwọ mana ọ maghị ma ọ natakwara ozi ahụ ka ọ bụ na ọ nataghị ya.

Jọstis Walter Onnoghen, ọkpaikpe ukwu Naijiria  abịaghị ikpe ahụ.

 Onnoghen na-azara ọnụ ya maka ebubo ekwupụtaghị akụnaụba ya niile kemgbe ọ batara n'ọkwa Ọkaikpe ukwu na agbanyeghị na  o megidere iwu Code of Conduct Act.

Wole Olanipekun, onye na-edu ndị ọkaiwu na-ekpechitara Onnoghen kwuru na ọnnoghen abịaghị ikpe ahụ n'ihi ikpe ndị a gbarala ụlọikpe CCT banyere okwu ahụ.

N'izuụka gara aga, otu ụlọikpe ukwu nyere mkpebi ka a kwụsịtu ikpe Onnoghen mana ndị na-akwado gọọmenti kwuru na o nwere ka ọ dị.

N'egwuregwu,

Ụwa niile na-atụ egwu na otu onye ọgbaa bọọlụ mba Briten bụ Emiliano Sala anwụọla dịka ụgboelu bu ya aga Cardiff furu efu n'eli igwe.

Ndị ọrụ nzọpụta na mba Briten ebidola ịchọ ya ma n'elu igwe ma n'ime mmiri.

Akụkọ BBC Igbo na nkeji

Akụkọ ga-amasị gị ị ga-achọ ikọ taa niile

Afe Babalola chọrọ ka a na-eme ule mpụta na mahadum

Afe Babalola bụ onye nwe Afe Babalola University dị n'Ondo steeti

Otu onye nwere...


Isiokwu: Lassa Fever outbreak: Ịba Lassa egbuola onye nke abụọ n'Enugwu\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Nwata nwaanyị ahụ gbara afọ 24  nwụrụ n' ụlọgwụ 'UNTH' Enugwu.

'Permanent Secretary' Mịnịstrị na-ahụ maka ahụike n'Enugwu steeti bụ Dọkịnta Ifeanyi Agujiobi gwara onye ntakụkọ anyị bụ Ebere Ekeọpara na nwaanyị ahụ gbara afọ 24 nwụrụ ka o mechara awa ole ma ole ebutere ya n'UNTH Ituku Ozalla.

O kwukwara na e liela ozu nwaanyị ahụ n'obodo ya tata bụ Fraide.

N'otu aka ahụ, onyeisi ụlọọgwụ UNTH bụ Dọkịta Obinna Onodugo kwuru na  amalitela ịchọ ndị ya na nwaanyị ahụ nwụrụ metụkọtara iji gbochie ya bụ ọrịa ifesa n'etiti ndị ọrụ ụlọọgwụ ha nakwa ụlọozu.

Onodugo gbara ama na ha nwere ọgwụ maka ndị o metụtara ma dụọ ndọ ọrịke ka ha kee nckwụcha igbochie inweta ọrịa ahụ site na nkwado kwesịrị.

Nke a mere ya mmadụ atọ butelera ọrịa Lassa n'Enugwu.

Mmadụ abụọ n'ime ha anwụọla, ebe onye nke atọ nọzị n' ụlọ ọgwụ Lassa dị n'Abakaliki ebe ọ na- anara ọgwụgwọ.

Otu onye ọzọ eburula ọrịa Lassa Fever n'Enugwu

Ndị ọrụ ụlọgwụ Parklan Hospital dị na GRA, Engwu

Nwagbọghọ gbara afọ 23 abụrụla onye nke abụọ buterela ọrịa Lassa Fever n'Enugwu steeti.

Odeakwụkwọ mịnịstrị ahụike na steeti ahụ bụ Ifeanyi Agujiobi gwara onye ntaakụkọ BBC Igbo nke n'Enugwu.

Lassa Fever Outbreak:Etu e si lie nwaanyị Lassa Fever gburu

Ọ kọwara na nwagbọghọ ahụ bụ onye nkuzi Nsukka malitere rịawa ọrịa, nke ndị ụlọọgwụ ji mịrị ọbara ya ga mee nyocha n'Abakaliki.

Nyocha e mere gosiri na ọ bụ ọria lassa fever na-arịa nwa agbọghọ ahụ.

Agujiobi sị na e burula ya gawa n'ụlọọgwụ lassa fever dị n'Abakaliki, Ebonyi Steeti, ebe ọ nọ na anara ọgwụ ugbua.

N'ịza ajụjụ ọnọdụ ndị ọrụ ahụike ahụ metụrụ Christiana Ugwuoko nwụrụ n'ọrịa a ahụ, Agujuobi kwuru na ọ bụ ndị ọrụ ahụike Park lane Enugwu mmadụ 174 ka a na enyocha ugbua.

O kwuru na onweghi onye ọrụ ahụike nwere ọrịa a mana e nyere ụfọdụ n'ime ha a kpọrọ 'Category 3' ụbọchị 21 ka ha ga zuo ike, ka e were lee ma ọrịa ọ ga ebido ha.

Iji chekwaba ndụ ndị mmadụ wee hụ na ya bụ ọrịa ogbugbu agbasaghị Gọọmenti Enugwu ewerela aka ha lie ozu nwaanyị nwụrụ n'ọrịa Lassa n'Enugu.

E liri ahụ nwaanyị ahụ na be ya...


Isiokwu: Lassa Fever: Otu awụọla, mmadụ iri abụọ na otu nọ n'ụloọgwụ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Anambra steetị butere iwu machiri ịṅụ garri na steeti ha

Dokịnta Aketemo Udi bụ onye akpọrọ 'Epidemiologist' n'olu bekee gwara ndị ntaakụkọ na ọbụghị mmadụ atọ nwụrụ dịka ụfọdụ ntaakụkọ dere.

Udi kwuru na ọ bụ ọrịa ọzọ gburu mmadụ abụọ n'ụbọchị ole na ole garaga.

"Ugbu a, mmadụ iri abụọ na otu bụ ndị na-eme ka ha nwere ọrịa lassa. Mana sọọsọ mmadụ ise ka anyị ma nwere lassa n'ime ha. Otu n'ime ha awụọla. Ugbu a, anyi na-eche akwụkwọ ga-egosi ma mmadụ asatọ ọzọ o nwere ọrịa lassa."

Udi kwuru na sọọsọ ebe akpọrọ 'laboratory' n'olu bekee ga-enweike inyocha ma ọrịa ọbụla mọọbụ lassa, maka na oyiri ọrịa ndị ọzọ dịka Dengue fever na Yellow fever, Udi kwuru.

Steeti ndị nwere Lassa

Kemgbe afọ 2018, Naijirịa enweela ọrịa lassa ruru ihe dịka otu narị na asatọ.

Ọria nke a abaala steeti dika Edo, Ondo, Bauchi, Nasarawa, Ebonyi, Anambra, Benue, Kogi, Imo, Lagos na Taraba.

Ndị na-arụ n'ụlọọgwụ ruru ihe dika mmadụ iri na steeti anọ Ebonyi, Nasarawa, Kogi na Benue nwere lassa.


Isiokwu: Lassa Fever: Ọrịa a emefuola mmadụ atọ n'Ebonyi\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Dọkịnta Emeka Ogah bụ onye nlekọta ụlọọgwụ Federal Medical Center (FMC) dị n'Abakaliki, Ebọnyị steeti, kwuru na ọrịa ịba lasa a kpọrọ "Lassa fever" dị ire na steeti ha ugbua.

Ogah kwuru na ọnụọgụgụ ndị ọrịa a gburula na steeti ha akarịala anọ bụ ihe ngalaba "National Center for Disease Control" kpọpụtara bụ ihe nwụrụ.

Kama, Ogah kwukwara na ọ bụ kọmishọna ahụike nke Ebọnyị steeti ka ọ dịịrị ịkpọ okwu a aha.

Kọmishọna okwu ahuike dị n'aka bu Daniel Umezuluike, ekwuola na ọ bụ mmadụ iri abụọ (20) butere ya bụ ọrịa n'afọ a.

Mana mmadụ 14 bụ ndị a gwọrọla, ebe mmadụ atọ ka na-anata ọgwụgwọ. Mmadụ atọ ndị ọzọ nwụrụ anwụ n'ihi na ebuteghi ha ụlọọgwụ n'oge.

O kwukwara na mmadụ iri abụọ a abụchaghị ndị si Ebọnyị, kama na ụfọdụ n'ime ha bụ ndị si steeti agbataobi ndị Ebọnyị makana ọ bụ n'Ebọnyị ka ụlọọgwụ ukwu na-ahụ maka ọgwụgwọ ọrịa nje a, nke Bekee kporo "Virology Centre" dị.

N'Abuja

Ndị isi ọchịchị Naịjirịa kpọrọ ndị na-ekwuchitere mba dị iche iche akpọrọ "diplomatic community" na bekee nzukọ, ebe ha nọ gwa ha na agaghị ehigharị ntuliaka ọzọ.

Ndị kwuru okwu na ya bụ nzukọ gụnyere Geoffrey Onyeama bụ mịnịsta na-ahụ maka mmekọrịta mba na mba, onyeisi ndị uweojii bụ Mohammed Abubakar Adamu na otu onye nọchitere anya ngalaba Inec.

Dịka ha ka nọ n'ime nzukọ a, ndị na-akwado Ibrahim El-Zakzaky bụ onye ndu ndị otu Shiite e ji n'ụlọmkpọrọ kemgbe afọ atọ na ụma, bịara malite ime ngagharịiwe ebe ahụ.

Ha na-ekwu sị tọghapụ onye ndu ha ka o nwere onwe ya.

Ndị Ipman ekwuola:

Ngalaba na-ahụ maka ndị nọọrọ onwe ha na-ere mmanụ agbịdị akpọrọ Independent Petroleum Markerters Association of Nigeria bụ IPMAN n'aha ịchafụ, ekwuola na enweghi mgbe ha gwara ndị otu ha ree mmanụ ụgbọala ihe na-erughi narị na iri anọ na ise bụ ihe gọọmentị sị ka e ree ya.

Igwe e ji ere mmanụ

Nke a na-abịa ka ndị mmadụ na-ekwu na e nyere iwu ka ndị na-ere mmanụ ụgbọala ree ya n'ọnụ narị na iri anọ maka nhigharị e higharịrị ntuliaka.

A nwụchiela ndị ọrụ kọstọm na Legọs

Ụlọọrụ "Nigerian Customs Service" kwuru na anwụchiela ndị otu ha mmadụ...


Isiokwu: Lassa fiva agbasawala ọzọ na Naịjirịa\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ọrịa lasa fiva (Lassa Fever) dịka ka ọ bụ ndị ọrụ ahụike ka ọchere aka mgba

Otu jikọtara ndị dibịa oyibo bụ Naịjirịa Medical Association (NMA) kwuru na-onye otu ha nwụrụ n'ụlọ ọgwụ Irrua Specialists Hospital dị n'Edo Steeti n'ụbọchị Eke 22 Jenụwarị, 2018.

Ndị otu a chọpụtara na Idowu butere ọria n'ihu ọrụ na mkpụrụ ụbọchị iri na itolụ nke ọnwa Jenụwarị.

Ode akwụkwọ  ndị NMA na Kogi steeti bụ Zubai Kabir sị na "Ihe mgbagwojuanya bụ na onweghị onye ọzọ bubatara ọrịa n'ụlọ ọgwụ ahụ".

Nke a mere na onweghi onye tụrụ anya n'ụdị ọria ahụ dị n'ụlọ ọgwụ ahụ. Ya kpatara ha jiri gwọwa Victor Idowu ịba rụo mgbe ọgwụ ịba arụghịzị ọrụ.

Mgbe ahụ ka ha jiri mee ya nnyocha wee hụ na ọ bụ  lasa fiva (lassa fever) ji ya, were bụrụ ya gawa ụlọ ọgwụ ukwu dị na Edo Steeti, ebe ọ nọrọ nwụọ.

Ka ọ dị ugbua otu nwaamadị bi na Lokoja bụ Idris Miliki Abdul sị na gọọmenti kwesiri igbabu mbọ n'ihu naezisara ozi maka ọrịa a na-enweghi ngwọta.

Ọ sị na "ọtụtụ mmadụ bi n'ime obodo amaghị ihe ekwe na-akụ maka  lasa fiva (lassa fever)" na ọbụrụ na-emeghị ngwangwa meghere ọdachị, na ya bụ ọria nwereike ịsụ ndị mmadụ akwụ.

Chetakwa na ọrịa ahụ egbuola ndị dọkinta abụọ n'Ebonyi steeti n'izu gara-aga. Ndị dọkinta ahụ na ndị otu gwọrọ ndị bụ ọrịa ahụ bụtere ya bụ lasa fiva (lassa fever) ma nwụkwa na otu ụlọọgwụ ahụ n'Edo Steeti.

N'ime izu ụka garaaga, lasa fiva (lassa fever) tara isi otu onye n'ime mmadụ iri na ise butere ọria ahu na Federal Medical Centre (FMC) Keffi, Nasarawa steeti.

Ihe a bụ steeti ebe lassa fever rugoro n'Jenuwari afọ 2018

Akụko ka na-abịa


Isiokwu: Latest Transfer News: Ebe 'ikuku' bugara ndị Nigeria na-agba bọọlụ na mba ofesi\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ka ahịa ọzụzụ na orire nke English Premier League mechiri n'ụbọchị asatọ nke ọnwa Ọgọstụ 2019, ndị mmadụ chọrọ ịma ebe ndị Naịjirịa na-agba bọọlụ na mba ofesi nọ.

Ma ndị si otu mba gafee mba ọzọ, na ndị si n'otu egwuregwu dị na mba ha nọbụ banye n'ọzọ, BBC Igbo ga-agba ha n'anwụ n'akụkọ a.

Lee ndị pụrụ na ebe ha gara:

Alexander Iwobi

Iwobi so Naịjirịa gbaa asọmpi Iko Mba Afrịka ma nweta ọlanchara, si Arsenal ebe ọ gbara ihe karịrị afọ atọ na ụma gafee Everton ebe a kwụrụ nde paụnd 40 iji zụrụ ya.

John Mikel Obi

Obi wụsarala ọwa n'ịgbara Super Eagles nke Naịjirịa bọọlụ, si otu Middlesborough dị na mba Ịngland gafee otu egwuregwu Trabzonspor dị na mba Turkey oge a na-agba Iko Mba Afrịka nke 2019.

Kenneth Omeruo

Omeruo malitere ịza onye Chelsea kemgbe ha zụtara ya n'afọ 2012 mana ọ gbaghị otu mkpụrụ bọọlụ n'uwe Chelsea.

Akụkọ si n'akwụkwọ mgbasaozi Marca na-ekwu na Chelsea na CD Leganes bụ ebe Chelsea binyere ya n'afọ gara aga, ekpebiela ire ya n'ọnụ Yuro ise.

Taiwo Awoniyi

Awoniyi so n'otu egwuregwu nọbu na Liverpool ebe ọ na-agbaraghị ha bọolụ maọlị wee gafee FSV Mainz 05 dị na mba Jamini na mbinye.

Chima Akas

Akas wuru ewu maka ịnọchite anya Naịjirịa nakwa ime ọfụma n'asọmpi Africa Nations Championship (CHAN), si Kalmar dị n'obodo Swidin gafee C.F. Os Belenenses dị na mba Pọtugal.

Sodiq Fatai

Fatai si FC Paços de Ferreira gafee Chaves dịkwa na mba Pọtugal na mbinye.

Bright Enobakhare

Enobakhare nọbu Wolverhampton FC si ebe ahụ gafee Wigan Athletic na mbinye.

Ihe nkiri a ga-amasị gị:

Coach Supremo: Onye chọpụtara JJ Okocha na ndị ọzọ


Isiokwu: Lawyers' Wigs: Gịnị kpatara ndị ọkaiwu ji ekpu 'wig'?\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ndị ọkaiwu bụ ndị a ma dịka ndị ma oke akwụkwọ ma burukwa iwu obodo niile n'isi.

Ekike e ji mara ndị ọkaiwu na-apụkwa iche ma nwekwaa mpụtara dị icheiche.

Ekike ndị a gụnyere uwe ogologo ojii na okpu ọcha a na-akpọ 'wig'.

Gịnị ka okpu ndị ọkaiwu pụtara?

Okpu ndị ọkaiwu

Nchọpụta BBC Igbo mere gosiri na ọbụ na mba Ịngland ka ụdị ekike ahụ malitere.

N'oge ahụ, ọbụ naanị ndị ọgaranya na-ekpu okpu pụrụ iche iji gosi akụnụba ha.

Ọbụkwa ndị ọgaranya na-abụkarị ndị ọkaiwu n'oge ahụ, nke a mere na ha na-eyi uwe ogologo ma kpurukwa okpu pụrụ iche.

Mana ugbua, n'obodo ndị mepere emepe n'akụkụ ụwa niile, ndị ọkaiwu anaghịzi ekpu ụdị okpu ahụ.

Ọ ka mma ka emelaa okpu ndị ọkaiwu a na Naịjirịa?

Ọkaiwu Amarachi Ugwunna

BBC Igbo gbara otu onye ọkaiwu aha ya bụ Amara Nwabueze ajụjụ ọnụ.

Nwabueze bụkwa onye nkuzi na ngalaba iwu na Mahadum Abiịa Steeti.

O kwuru na ọbụ eziokwu na ekpomọkụ buru ibu na Naịjirịa, mana nke ahụ ezughị iji sị ka akwụsị ya.

O kwuru sị: "Ịbụ ọkaiwu bụ ọrụ nwere nnukwu ugwu, o kwesịrị ka a na-akwanyere ya ugwu."

"Ọbụrụ na a sị onye ọbụla yiri ihe dị ya mma bịawa n'ụlọikpe, ndị mmadụ ga-emechu ugwu a na-akwanyere ọrụ ọkaiwu."

Ihe ndị mmadụ na-ekwu na soshal midia

E tu esi achọputa ọkaiwu adigboroja

Ụfọdụ na-ekwu na Naịjirịa ekwesịla ịgbajọ okpu nakwa uwe ogologo ndị ọkaiwu na eyi.

Ọkaiwu Chidi Odinkalu kwuru okpu ahụ adịghị mma maka ahụike mmadụ n'ihi oke ekpomọkụ dị na Naịjirịa.

Ike Aguata kwuru na ihe izi ọ ga-eme ma o nwee ohere bụ ịkwụsị ya bụ uwe ogologo nakwa okpu.

Mana @effe_ndi kwuru na ndị ọkaiwu na mba UK ka na-ekpukwa okpu ahụ ma abịa n'ikpe dị aghaa.

Akụkọ ndị ọzọ ga-amasị gị:

Ihe nkiri ga-amasị gị:

Onitsha fire: "Ụlọ m na 'shọp' m gbara ọkụ, ebe ka m ga-agbaje?


Isiokwu: Leah Sharibu: Anyị aghaghị ekwu okwu- Ndịagha Naịjiria\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ụmụakwụkwọ Dapchi a tọrọ ji ndụ ha lọta

Chukwu sị: "A gaghị ekwu okwu maka Dapchị n'ihi na okwu ahụ dizi gọọmentị n'aka."

Cheta na BBC Igbo na Aisha Wakil, bụ onye a na-akpọ 'Mama Boko Haram', gwara BBC Igbo na nwaada ahụ ga-alọta na mkparịtauka anyị na ya nwere.

O kwukwara na akwụghị gọọmentị etiti ụgwọ iji tọpụ ụmụaka Dapchi ha tọrọ.

BBC Igbo gbara mbọ ịnụta onu ndị gọọmentị Naịjirịa, mana onyeghị onye n'ime ndị na-ekwuchitere onyeisiala Muhammadu Buhari anyị nwetara.

Agaghị m ịlaghachị akwụkwọ - Nwataakwụkwọ Dapchi akpọghachitere

Leah Sharibu bụ otu n'ime umụaka 101 ndị Boko Haram tọọrọ na obodo Dapchi n'ọnwa Febụwarị. Mmadụ 105 n'ime ụmụaka alọtala, mana ha kwuru na ise n'ime ha nwụrụ n'ụzọ.

Akụkọ ga-amasị gị


Isiokwu: Leah Sharibu: Anyị na-enwe mkparịtaụka ịzọpụta ya na ndị ọzọ a tọọrọ - Gọọmentị etiti\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Nke a na-eme dịka aha Leah wuru ewu na soshal midia ụbọchị Tọzde dịka a na-ebo ebubo na ọ nwụọla n'ihe onyonyo Boko Haram ziputere.

Mana ọnụ na-ekwuchitere onyeisiala Muhammadu  Buhari bụ Garba Shehu kwuru n'ime ozi o zipụtere site n'akara Twitter ya, na gọọmenti n- ndị na-echere ozi ka na-kparịta etu a ga esi kpọpụta Leah and ndị ọzọ Boko Haram.

End of Twitter post, 1

N'otu aka ahụ, Nna mụrụ Leah Sharibu ekwuola na o nwebeghi ihe ọ nụrụ maka nwa ya nwaanyị na nsonso a.

Mgbe BBC kpọtụrụ ya n'ekwentị, ọ kọwara na ịkpeazụ ya na onyeisiala kpakọrịtara bụ afọ gara aga.

"Ọ bụ sọsọ ndị otu okpukpere m na ndị otu alakụba na-akasi m obi gbasara Leah" ka o kwuru.

Cheta na otu ihe onyonyo ahụ pụtara na-egosi mmadụ isii ndị ọrụ enyemaka ka ha na-arịọ gọọmentị ka enyemaka ịgbapụta ha n'aka ndị Boko Haram na mpaghara Ugwu Naịjirịa.

N'ime ihe onyonyo ahụ, otu nwaanyị na-ekwu na a wakporo ha, kpọro ha gawa ebe ha amaghị.

Ndị ọrụ enyemaka a kpọrọ Action Against Hunger sị na mmadụ isii nọ n'ime ihe onyonyo ahụ bụ ndị ọrụ ha.

Otu n'ime ndị ọru enyemaka ahụ kpọro onwe ya, Grace yi uwe ndị ofufe Alakuba, ebe ụmụnwoke ise a na-eche na ha bu ya na-aha na-arụkọ ọrụ  gbara ya okiri kiri.

Nwaanyị a kpọrọ oku ka gọọmentị Naịjirịa na ndị mba ofesi mee ngwa ngwa gbapụta ha.

Na mbido izu a, Action Against Hunger zipurụ akwụkwọ mgbasaozi sị na a wakporo otu ụgbọala ha n'ụzọ Damasak.

Nne m chọbụrụ ịza 'mma engineer' - Zoro

Ha kwuru na otu n'ime ndị na-akwọrọ ha ụgbọala nwụrụ ebe ndi otu ha ndị ọzọ na-efu efu.

A na-eche na aka Boko Haram na Islamic State of West Africa Province (ISWAP) dị na mwakpo a na-eme n' Ugwu Naịjirịa.

Ndị agha Naịjirịa na-ekwu na ha emekpaala otu ndị a ahụ mana ha ka na-akpa ike dị egwu na mpaghara ahụ.

Akụkọ ga amasị gị:

Gịnị ka ị ma maka ‘Nwaanyị Nnewi’?


Isiokwu: Lee ebe ala, ụlọ ga-adịrị gị ọnụala na mpaghara ọwụwa anyanwụ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Onye ọbụla zụtara ala ma rụtanwuo ụlọ nke aka ya mara na chi ya agbaarala ya ekeresimesi.

Ala na ụlọ so na ihe e ji ekwu na akụ na-esi obi ike.

Ma dịka mmepe na-abata na obodo dị icheiche n'ala Igbo, ịzụta ala adawala oke ọnụ.

BBC Igbo kpọtụụrụ ndị ma anya ala bụ nke bekee kpọrọ 'land agents', iji mara ihe ala na-ada n'ahịa.

Lee ebe dị icheiche aka nwere ike iru gi ịgbata ala

N'Anambra

Ọnịcha, Nnewi na Ọka bụ obodo kacha mepee emepe n'Anambra steeti.

Ịgbata ala n'ebe ndị a abụghị ihe ụmụaka, mana i nwere ike zụta ala n'obodo ndị gbara obodo ndịa gburgburu.

Na mpaghara 'Three-Three, Nkwerre Ezunaka, Nsugbe na Igbarịam, otu oke ala nwere ike ịbụ bido otu nde naịra ruo nde abụọ.

Oke ala bụ nke bekee na-akpọ 'plot'.

N'Ogbunike, ala kacha ọnụ ala ga-eru nde naịra abụọ maọbụ atọ.

N'Ọba, otu oke ala dị n'ime obodo karịrị otu nde naịra na ọkara. Mana ala dị ebe mepere emepe ga-eru bido nde naịra atọ.

Mpaghara Obosi (Awada na Ugwuagba), otu oke ala ga-akarị nde naịra ise, ma ọ bụrụ na ị hụ nke a na-ere ere.

Agụ Ọka bụkwa mpaghara na-emepe emepe ugbua. I jiri nde naịra atọ na ụma, ị nwere ike ịhụ otu oke ala zụta.

N'Enugwu

Ebe na-emepe emepe na Enugwu ugbua bụ akụkụ ụfọdụ n'Emene nke dị n'obod Nike.

Ebe ahụ ka mmadụ nwere ike ịzụta otu oke ala bido na otu nde naịra na ọkara ruo nde naịra atọ.

Na Centinary City nke dị n'okporoụzọ si Enugwu gawa Pọtakọtụ, mmadụ ga-azụtali ala bido na nde naịra abụọ na ọkara ruo nde naịra anọ.

Mana ịchọọ ịga ebe ọkụ na-enwu n'elu dịka Independence Layout, jide nde naịra asato ruo nde naịra iri na abụọ n'aka.

N'Imo

Owere bụ obodo kacha mepee emepe n'Imo steeti, bụrụkwaebe mkpori ndụ na-ewu ewu.

Ebe ala ka dị ọnụ ala ugbu a n'Owere bụ na mpaghara Obinze, Mgbirichi, Ụmụagwọ dịrị gawa.

Ị ga-ahụkwa ala aka gị ga-eru na mpaghara Orji, Amakohia, Ogbaku, na Nekede.

N'ebe ndị a, otu nde naịra ruo nde naịra atọ ga-azụtanwụ ala ga-aba ụlọ.

Okigwe na Orlu bụ ebe ọzọ na-emepe emepe n'ihi ụlọakwụkwọ mahadum ụfọdụ dị ha nso.

N'Abia

Ịzụta ala bụ nnukwu ihe n'ala Igbo

E nwere...


Isiokwu: Lee ebe niile ndị Arochukwu gbara mgbọrọgwụ n'ụwa\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ebe ọbụla ha gara ha na-agba ezigbo mgbọrọgwụ ebe ahụ.

Ndị Arochukwu bụ ndị mgbọrọgwụ ha malitere n'Abia Steeti ma nwee ogbe karịrị otu narị na iri na atọ (113) bụ ebe ndị obodo ha bigasị.

Gịnị mere ndị Aro ji gbasaa etu a?

Maazị Chima Dike bụ onye omenala ndị n'Arochukwu doro anya

Maazị Chima Dike kọwaara BBC Igbo ka ndị Arọ siri gbasaa ebe niile.

N'olu ya, "Ọ bụ ịzụahịa bugara ndị Aro ebe niile ha nọ n'ala Igbo nakwa mbaụwa gbaa gburugburu".

Ọ sị na ọ bụ ịgba ohu bụ ahịa ndị Aro jiri malite ịzụ ahịa n'agbata afọ 1500 ha na ndị Pọtugal, tupu ndị Briten abatazịa ebe 1901 na 1902.

O kwuru na ịgba ohu guzowere na nkwenye chi Ibini Ụkpabi bụ oke Arụsị Igbo niile tụkwasara obi maka nchekwa.

Lee emume iri ji ndị Arochukwu

Nke a mere e ji akwaneyere ndị Aro ugwu ebe ọbụla ha nọ.

Ụfọdọ na-akpọbata ndị Aro n'obodo ka ha nyeaka ichekwa obodo n'aka ndị na-agba ohu nakwa ndị na-ebuso ha agha.

Ebe ọbụla ndị Aro nọ ndị obodo ahụ na-akwanyere ha ugwu dịka ndị bụ ọnụ na-ekwuru Ibiniụkpabị, mere e ji enye ha ọnọdụ ka diala n'ebe ndị ahụ.

A na-atụkwasị ndị Aro obi dịka ndị eziokwu na ndị na-ekpe ikpe kwụ ọtọ, nke mere ha jiri bụrụ ndị ọkaikpe n'obodo ndị a.

Ha na-eburu ndị meruru ala nye Ibiniụkpabi dịka ohu ha na-ere n'ofesi ebe ndị nwe ha agaghịzi ahụ ha anya.

Nke a mere ndị Igbo jiri were gbasaa na mba niile n'ụwa.

Ọ bụ ya mekwara Igbo niile ji akwanyere ndị Arọ ugwu pụrụiche nke turu ndị ọcha n'anya mgbe ha batara n'ala Igbo.

Nke a mere ndị ọcha ji na-ebuso ndị Aro agha, iji kwatuo ọchịchị ha ma napụkwa ha ụfọdụ ike ha nwere.

Ụbọchị ọzọ ka a chụọ ntaakụkọ agha a n'owere nchi.

Mana mgbe nwabekee meriri ya bụ agha, ịgba ohu kwụsịrị, ndị Aro malitezie ire mkpụrụ nkwụ na mmanụ nri sitekwa n'otu ụzọ ahụ ha si zụọ ahịa ohu.

Lee ebe ndị Arọ nwechara obi

Biko buru n'obi na a ka na-ebepụtakwa ebe ndị ọzọ na-adịghị ebe a.

Aro nwekwere ọtụtụ ogbe n'ala Bekee.

Anyị ga-edepụtakwa ha ebe a mgbe anyị ga-enwete ha.

Ọtụtụ ndị a na-ahụtazị onwe ha dịka ndị obodo ahụ n'agbanyeghị na ọtụtụ n'ime ha ka na agakwa...


Isiokwu: Lee emume Ada siri kpọtụọ n'Aguleri\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ada bụ mmemme ha ji echeta mmeri ha meriri ndị Arochukwu n'agha mgbe ochie.

Ya bụ mmemme Ada bụ nke a na-eme otu ụbọchị n' afọ bụkwazịrị oriri ha ji anabata afọ ọhụrụ.

Ha na- amalite ya bụ njem Ada site na ama Igwe ebe Eze C N Idigo 1V, Eze Aguleri ga enye ha ngozi tupu ha eburu egwu na ihe ngosi di iche iche were gbagharịa ala Aguleri niile.

Ụmụ okorobịa niile jikere n'ụdị eji anụ agha iji gosiputa njikere ha dị ichekwaba obodo ha.

Na nke afọ a, ndị na-eme ya bụ ihe ngosi kwụrụ na ahịrị na ahịrị site na ama Igwe rue na ahịa Otuocha.

Ha gara ebe akpụrụ onye nsọ Cyprain Iwene Tansi ga nara ngọzi tupu  ha alaghachị n'ama Igwe.

Eze CN Idigo gwara igwe n'ụmụ ndị Aguleri na ndị bịara ịgbara anya ha afọ ọhụrụ n'obodo Aguleri bụ nke agọzịrị agọzi.

Ọ rịọrọ ha ka ha were udo na egwu nke Chineke were na eso ihe uwa.

Otu ọgbọ dị iche iche mere ngagharị oriri Ada ahụ jikwa ịkụ ngajị n'eze wee na ezu ike.


Isiokwu: Lee etu ndị mmadụ si atapị akụkọ egwuregwu bọọlụ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ndị mmadụ ka na-echeta ya ruo ugbua, ọkachasị etu ha si merie mba Brazil nakwa mba ndị ọzọ e ji bọọlụ mara.

Ndị a nọ n'ihe nkiri a gosiri obi aṅụrị ha site n'ijije ihe mere tupu ndị Super Eagles emerie ma bulie iko ahụ.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Lee etu ndị mmadụ si cheta ụmụaka taa\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ụmụaka bụ ọdịnaihu Naịjirịa mana ndị mmadụ na-ekwu na ha anaghị enweta ezi nkuzi n'ụdị nkuzi dị na Naịjirịa ugbua

Amalu Ngozi gosiri etu ya bụ mmemme si gaa n'ọgbọ egwuregwu dị n'Enugwu taa.

End of Twitter post, 1

Nke a bụ foto ụlọọrụ onyeisiala zipuru igosi etu o si echeta ụmụaka, ha zipuru n'igwe twitter;

N'akụkụ nke ya, onyeisi ndị ụlọomeiwu sineti bụ Bukola Saraki kwuru na ya gara ebe ogige ebe ndị oyiegwu chụsasịrị bi na Benue steeti,

O kwuru na ụmụaka enweghi ihe ha mere ha jiri nọrọ ebe ahụ mana ha bụ ọdịnaihu ala Naịjirịa.

N'aka nke ọzọ onye bụbu osote onyeisiala bụ Atiku Abubakar nọrọ n'akara twitter ya kwuo ka e cheta ụmụaka ma nọnyere ha, mee ka ha chịa ọchị.

Onye meriri ihe nkiri BBN nke afọ 2018 bụ Miracle Ikechukwu ekpeghikwa azụ ebe o dekwara ozi nke ya ma ga nọnyere ụfọdụ ụmụaka ma kwuo na olileanya anyị ga-abalị na mmezu ma e soo ha nke ọma.

Oluyemi Fasipe dere ozi nke ya ma kwuo na ya na-echetara ụmụ Naịjirịa niile na ndị mba ofesi maka Leah Sharibu bụ onye ndị Boko Haram kpọrọ ma na ha akpọghachitebeghi ya. O kwuru na ụmụaka ndị ọzọ na nne na nna ha nọ mana nwantakịrị nwaanyị a na ndị mụrụ ya anọghị, ka a ghara ichefu ya.

Deekachy dere akụkọ na-agbawa obi gbasara nwantakịrị nwaanyị dị afọ 9 dị ime nke o kwuru na ya hụrụ ebe ọ chọrọ ịmụ nwa. Ọ kọwara na ọ lụrụ di n'afọ asatọ wee na-ekele ụmụaka niile ndị dị etu ahụ.

Osinachi ji ọchị na-eme nke ya ebe ọ na-ekele onye ọbụla rugoro afọ 20 mana na-anata ndị mụrụ ya ego dịka nwantakịrị.

Lee ihe ụmụaka chọrọ ka e mere ha taa bụ ụbọchị ha.

Lee ihe kachasị ụmụaka Naịjirịa mkpa ụgbụa

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Lee etu ndị ọcha siri gbanwee ụfọdụ omenala Igbo\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Okwu a na-abụ okwu ndị kwe na ndị ekweghị maka ebe ụfọdụ na-eto ihe ndị ọcha mere, ndị ụfọdụ na-akatọkwa ha.

Iri ji: Ndi ike pụtara n'uju na mgba Igbuzo

Kama dịka nke ahụ garala, ihe dị mkpa ịghọta bụ na ọbịbịa ha gbanwere ọtụtụ ihe n'ala Igbo ọkachasị n'ihe gbasara etu ndị Igbo si ebi ndụ.

Ọtụtụ omenaala na ụzọ e si eme ihe gbanwere kpam kpam ebe a hazịgharịrị ụfọdụ ka o si dị ndị ọcha mma n'oge ahụ.

Igbo mụtakwara nụ ọtụtụ ihe n'aka ndị ọcha, ụfọdụ dị mma mana ụfọdụ mere ndị Igbo etufuo nke ha.

BBC igbo chọrọ ileba anya n'ụfọdụ omenaala Igbo ndị ọcha metụtara etu e si emezi ya.

Omenaala Igbo ndị ọcha gbanwere

1. Okpukperechi

Nke a bụ otu ihe doro ewu na ọkụkọ anya ma bụrụkwa ihe ọtụtụ ndị ji echeta ndị ọcha maka na ha gbanwere etu ndị Igbo si eme okpukperechi kpam kpam.

Okpukperechi e ji mara ndị Igbo na mbụ bụ ifere arụsị na chi dị icheiche dịka Amadiọha, chukwu, ekwensu, ibini ụkpabi wdgz.

Chi ndị a niile Igbo na-efe oge ahụ nwere ihe ndị a kpụrụ akpụ e ji ama chi ndị ahụ na ọnụ arụsị nke chi ọbụla ma nwekwaa ndị bụ ndị ọ dị n'aka ịhụ na a na-ekpere chi ndị ahụ dịka eze mmụọ maọbụ dibia.

N'ime chi ndị a niile, Igbo kwenyekwara na onye ọbụla nwere chi nke ya bụ ihe na-edu ya mana chi kacha chi niile bụ Ezechukuokike Abiama bụ nke bụ nnukwu chi ebe ndị ọzọ bụ obere.

Igbo na-achụ aja dị icheiche nye chi ndị a iji kelee ya maọbụ rịọ ya arịọrịọ ebe chi ndị a na-eke ikpe na emekwa ọtụtụ ihe ndị ọzọ dị icheiche.

Igbo Tradition: Uru egwu ọnwa bara n'ala Igbo n'oge gboo

Mana mgbe ndị ọcha bịara, ha jiri okpukperechi nke ha bịa bụ nke ha kpọrọ ụka Krisiti.

Okpukperechi nke a ka ha malitere ikesa n'ala Igbo ma gwa ndị Igbo na ha ekwesighi ife arụsị maọbụ ihe a kpụrụ akpụ.

Ọtụtụ ezinaụlọ n'ala Igbo bụ ndị nabatara okpukperchi ndị ọcha kwatusiri arụsị ezinaụlọ ha ma kwụsị okpukpe omenaala mana o nwekwara ndị bụ ndị ọ na-eje ụka agọ mmụọ, ha nọ ebe a nọrọkwa ebe a.

Nke a kpatara ọtụtụ ndị Igbo ji bụrụ ndị na-aka ụka taa mana ụfọdụ ka kwenyekwara n'okpukpe omenaala.

2. Alụmdi na nwunye

Ihe...


Isiokwu: Lee eziokwu ihe mere n'ụlọ Ekweremadu\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Anichukwu gwara BBC Igbo n'elu ekwentị na ọ bụghị naanị ndị EFCC bịara, n'agbanyeghị na ndị uweojii kwuru na ha abịaghị gbochie Ekweremadu.

O kwukwara na ndị uweojii agụta agụta gbara ụlọ ya gburugburu dịka ọ bụ okeọhịa Sambisa .

O kwukwara na o nwere ka ọ dị maka na ndị EFCC zitere akwụkwọ ozi ha ji kpọọ Ekweremadu oku ka ọ bịa zara ọnụ ya maka ebubo ndị ha boro ya, ma bịakwa n'ime otu ụbọchị ahụ ịbịa gbochie ya ịza ya bụ oku.

N'okwu Ekweremadu gwara ndị ntaakụkọ ka mgbochi ya kwụsịrị, o kwuru na ndị EFCC gbochiri ya ruo awa isii.

Anichukwu kwuru na ha ekweghị ndị mmadụ pụọ maọbụ bata.

Ihe ndị omeiwu bịara mee

Anichukwu gwara BBC Igbo na ndị omeiwu (ma ndị PDP ma APC, ma ndị ugwu, ndịda, ọwụwa-anyanwụ na ọdịda-anyanwụ) bịara ileta Ekweremadu, na ọbịbịa ha gosiri na nkwado ha kwụ chịm.

Gere ihe Anichukwu gwara anyị n'uju:

Ndị gbochiri Ekweremadụ ekweghị onye ọbụla pụọ maọbụ bata - Anichukwu

Akụkọ ga-amasị gị:


Isiokwu: Lee ihe anọ ị na-ekwesịghị ịgwa nwatakịrị na-erubeghi afọ 18\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Mgbe gboo, e nwere ndị na-erughi afọ 18 tupu a lụnye ha nwunye maọbụ di, mana ihe ndị ahụ abụrụla ezigbo arụ n'ụwa ugbua.

N'otu aka ahụ, e nwere ụdịrị ihe ndị ị ga-agwanwu nwa ka na-eto eto mgbe ahụ ọ ghara ịbụ njọ maọbụ arụrụala, ọ bụghị na ihe ndị ahụ adịghị njọ ma ị nọrọ ala chee ya eche oge ahụ.

Mana etu ụwa dị ugbua, ị kwesịghidị itinye ya n'uche gị ma ya fọdụzịa ikwupute ya n'ọnụ gị.

Kama ịgwa nwatakịrị ihe ndị ga-emerụ ya ahụ maọbụ tinye ya na nsogbu dịka ọnwụnwa, ndị ọkachamara n'ihe gbasara ịlekọta ụmụaka na-enye ntuziaka ka

 ị mara ihe ndị ga-enyere ha aka.

BBC Igbo kpọkuru Denis Onoise na Ngozi Okoro bụ ndị ọkachamara n'ihe gbasara ụmụaka, ndị kwuru sị na ọ kacha bụrụ ọrụ dịrị nne na nna ịkọwara ụmụaka ihe ndị a.

Ihe ndị ị na-ekwesịghị ịgwa nwa na-etorubeghi afọ 18

1) Agwala nwatakịrị "Ị kpụọla ara o" maọbụ "lekwa etu ike gị ha":

Ha kọwara na ọ na-abụkarị onye nọ nso na-emebikarị ụmụaka, nke bụ na mgbe okenye malitere ịgwa nwatakịrị ụdịrị okwu a, e nwereike o tinyewela anya ọjọọ n'ahụ nwa ahụ.

Ha kwuru na ọ ka mma nne na nna ikuziri nwatakịrị maka ahụ ya tupu ọ mụta ya n'ezi.

Dịka ndị ọkachamara a si kwuo, ọtụtụ oge, ịmụta ya n'ezi bụ ihe na-achịpụta ụmụaka ụkwụ n'ama, ma mee ka ụmụaka 'mebie'.

Ha kwukwara sị kpọọ ya aha ọ bụ dịka "ọtụ", "amụ" ka ha mara, kama ịkpọ ya ihe yiri ya n'ihi na ị chọghị ịkpọ okwu aha.

2) Akpọla nwatakịrị "di m" maọbụ "nwunye m":

Ha kwuru na ọ bụ ihe ọjọọ okenye ịkpọ nwa na-etobeghi eto ihe ndị a, n'ihi na ọ na-agbagwoju ụfọdụ ụmụaka anya.

Ụfọdụ okenye na-eji ohere ahụ arafu ụmụaka, sị ha "bịa ka anyị mee ihe di na nwunye na-eme".

Ọzọ bụkwa na iwu Naịjiria megidere nwatakịrị na-erubeghi afọ 18 ịlụ di maọbụ nwunye, nke bụ na okenye e jidere ka ọ na-akpọ nwatakịrị aha a adaala iwu nwereike itinye ya na nsogbu.

3) Agwala nwatakịrị "ọ dị ka ị chụwala nwaanyị" maọbụ "ọ dị ka i sowela nwoke":

Ịgwa nwa na-etobeghi eto ụdịrị okwu a nwereike itinye ya na nsogbu dịka ịmụta ihe gbasara akwamiko na-etobeghi eto.

Ụfọdụ na-eji ohere ahụ egosi ụmụaka ihe nkiri ndị...


Isiokwu: Lee ihe idemmiri na-eme n'ala Igbo ugbua\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Okporo ụzọ MCC, Urata n'ime Owere

Cheta n'ime izuụka gara aga ndị ụlọọrụ National Emergency Management Agency' (NEMA) na Bekee kwuru na idemmiri a ga-emetụta mpaghara ime obodo ndị dịka Njikọka, Ayamelụm, Ọwụwa-anyanwụ Anambara, Anaọcha, Agụata, Ugwu Idemili, Ọgbarụ, Ugwu Ọnịcha, Ugwu Orumba, Ọdịda-anyanwụ Anambara, Ndịda Ọnịcha nakwa Dunukọfịa.

Ide mmiri na-emekwa n'Ebonyi nakwa ụfọdụ steeti ndị ọzọ na Naịjirịa

Mana ka o si-aga ugbua, ide mmiri na-asizi ndị mmadụ 'kwapu-kwapụ' n'ọtụtụ ebe n'ala Igbo.

N'ime akụkọ a, anyị ga-egosi foto di icheiche gosi ebe ide mmiri mebiri ọtụtụ okporo ụzọ n'ala Igbo.

Owere

Stephen Mbonu zitere anyi foto nke a gosi ide mmiri na-eru n'okporo ụzọ MCC Road, Urata n'ime  Owerre n'Imo steeti mana ọ kọwara na mmiri a na-agbada agbada na ngwụcha ole na ole.

Udu mmiri na-ebute nnukwu ide mmiri afọ niile n'ala Igbo

Foto ndị a, nwanyị aha ya bụ DebbyEloo Ifejiofor Ezeamama setera bụ nke kachasị njọ.

Okporo ụzọ a, dị na mgbemena n'Awada, Onitisha n'ime Anambra steeti.

Okporo ụzọ a kewara maka mmiri ji ụbọchị ole na ole zoo.

NIMET ka na-adọ aka na ntị na oke mmiri a ezochabeghị.

Ọtụtụ mmadụ akwapugo n'ebe ide mmiri mebiri ụzọ.

Nke a bụ ozi Pharez Okpere dere gosi ebe ide mmiri mebiri ụzọ na Benin n'ime Edo steeti.

Otu nwoke aha ya bụ Nnamdi Ojiego kowara BBC na Ide mmiri emebiela okporo ụzọ Ọlụ-Ideatọ-Ụga kamgba afọ iri na ise garaaga.

O kwukwara na obodo dịka Obioha na Umuchima bụ ebe ọ kachasị dị njo na mpaghara ebe a.

N'ọnụ okwu ya: "Ọ bu gọọmenti ka ikpe mara na nsogbu a. N'obodo dịka Akowa na Umuchima, ọ bụ gọọmenti kwariri ụzọ a iji rụọ ya, mana ruo ugbua, onweghị ọrụ ọbụla metutara okpọrọuzo ndị a"

Akụkọ ga-amasị gị


Isiokwu: Lee ihe ikwesiri ịma maka ndị na-azọ ọkwa onyeisi Ohanaeze Ndigbo\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ọkwa onyeisi Ohanaeze Ndigbo bụ ọkwa oge ya bụ afọ anọ n'ime otu ọnụ ọchịchị.

Onye ọbụla meriri ntuliaka a ga-abụ onyeisi Ohanaeze nke ugboro iri ga-edu ha ruo afọ anọ ọzọ.

Kedụ ndị na-azọ ọkwa a?

Ndị okenye ise ndị nwere agba n'Imo Steetị nakwa ala Igbo niile ga-achịpụ ya n'ịzọ ọkwa onyeisi Ohanaeze nke afọ a.

Lee ha:

1: Chidi Osuagwu

Ọ bụ nwafọ Imo Steetị .

Ọ gụrụ akwụkwọ na mahadum Indiana (1975), mahadum Youngstown State (1978), mahadum Texas (1978 ruo 1979), mahadum Pọtakọt (1993).

O nwetere ọzụzụ na ngalaba Biochemistry, Chemistry, Medical Chemistry `.

Ọ na-akuzi na mahadum FUTO dị n'Owere, Imo Steettị, ọ kụziela n'ọtụtụ mahadum kamgbe afọ 1978.

Ọ bụbu onyeisi Ohanaeze Ndigbo nke Imo Steetị site n'afọ 2007 ruo 2009.

2: Chris Asoluka

Chris Asoluka bụ nwafọ Imo Steetị.

Ọ gụrụ akwụkwọ na Mahadum Naịjirịa dị n'Ibadan nakwa Mahadum Lọndọn na ngalaba ndọrọ ọchịchị na ọkaiwu.

Ọ rụrụ ọrụ dịka onye omeiwu nta n'afọ 1992 ruo 1993.

Ọ rụrụ ọrụ dịka kọmishọna na-ahụ maka ego na mmepe akụnaụba n'Imo Steetị site n'afọ 1994 ruo 1996.

Ọ ji ọkwa onyeisi ụlọọrụ "Onne oil and Gas Free Zone Authority" kamgbe afọ 2013 rute ugbua.

3: Goddy Uwazuruike

Goddy Uwazuruike bụbụ onyeisi otu Aka-Ikenga

Goddy Uwazuruike bụ nwafọ Mbano dị n'Imo Steetị.

Ọ gụrụ akwụkwọ sekọndịrị na 'Immaculate Conception Seminary Ahiaeke Umuahia' afọ 1971 ruo 1975.

Gụọ mahadum na mahadum Imo Steetị ma banyezie mahadum Naịjirịa dị n'Enugwu ebe o nwetere ọzụzụ dịka ọkaiwu site na 1985 ruo 1988.

Ọ bụ onyeisi ọkaiwu n'ụlọọrụ mkpechite ọnụ bụ Uwazuruike and Associates.

Ọ rụọla ọrụ n'ọtụtụ ebe dị iche iche nke gụnyere  SKARPUT Nig Ltd, Kaygee Communications, Multitrust Services dgz.

Uwazuruike ji ọkwa odeakụkwọ ukwu Aka-Ikenga site n'afọ 2002.

4: Joe Nwaorgu

Joe Nwaorgu bụ nwafọ Ngor Okpala dị n'Imo Steetị.

Ọ gụrụ akwụkwọ na mahadum Naịjirịa na mahadum Cambridge dị na Lọndọn ebe o nwere ọzụzụ 'Estate Management'.

Ọ kụziri nkuzi na mahadum Naịjirịa afọ iri site na 1974 ruo 1984.

Ọ rụrụ ọrụ bekee n'ụlọọrụ gọọmentị etiti ruo afọ 1988...


Isiokwu: Lee ihe iri agbọghọ agba ọhụrụ chọrọ na nwoke ga-alụ ya\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ihe ụmụada Igbo chọrọ na nwoke

BBC Igbo gbara ụmụagbọghọ dị bidọ afọ iri na asatọ(18) rue iri abụọ na ise (25) ajụjụ banyere ihe ha chọrọ na nwoke ga-alụ ha.

Lee ọkpụrụkpụ ihe ndị pụtara ihe n'ime okwu ọtụtụ n'ime ha kwuru:

1. Ha chọrọ nwoke nwere ego

Ụmụagbọghọ agba ọhụrụ chọrọ nwoke nwere ego

Agbọghọbịa agba ọhụrụ achọghị ahụhụ ọbụla na be di ya.

Dịka Chinaza Ilochi siri kọwaa, "A chọrọ m onye ji ego, onye ga na-eleta m anya na-eletakwa ụmụ anyị anya. Ọ bụghị na m agaghị akpata ego nke m mana agaghị m elekwasa anya n'ego nke m."

Agbọghọ ọzọ achọghị ka a kpọọ aha ya sị: "A chọrọ ka di m nwee ego. A chọrọ m 'Assurance', ka o were leta ụmụ anyị anya. O nwere ụdị ọṅụ na-eso ma nwaanyị lụta di nweere ego."

2. Nwoke gụrụ akwụkwọ

Ọ bụrụ na i chere n'ego bụ ebe e jedebere n'ihe niile dị mkpa iji nweta obi agbọghọ agba ọhụrụ, ị mara na ị nọ na mmiri, ncha a na-aba gị anya.

Ụmụagbọghọ ugbụa chọrọ nwoke gara akwụkwọ ọ ga-abụ ihe ịgụ akwụkwọ mee, ha ahụ onye ha ga agbakwuru.

Ifeanyichukwu Asogwa kwụrụ, "Achọrọ m nwoke gụrụ akwụkwọ. Onye ga-abụ onye nlereanya nye ụmụ anyị ga-amụ."

3.Nwoke nwere ịhụnanya

Ọ bụghị agboghọ niile bubere nwoke inwe ego ụzọ.

O nwere ndị ihe kachasị ha mkpa bụ nwoke hụrụ ha n'anya.

" Achọrọ m nwoke hụrụ m n'anya ma were m ka m dị," bụ etu otu agbọghọ sịrị na ọ chọghị nwoke chọrọ ka ya gbanwe siri kọwa ya.

4. Nwoke nwere ezi agwa

Ụmụagbọghọ agba ọhụrụ chọrọ nwoke nwere ezi omume.

Ogechukwu Agu bụ nwata akwụkwọ nọ n'otu mahadum dị n'ọwụwa-anyanwụ, Naijiria sị: "Onye na-anaghị ezuzu ezuzu, na-akwanyere onwe ya ugwu. Onye anaghị aṅụ oke mmanya."

5.  Nwoke na-akwanyere nwaanyị ugwu

N'okwu otu nwata nwaanyị achọghị ka a kpọ aha ya, nwoke na-akwanyere nwaanyị ugwu.

"A chọrọ nwoke anyị ga-akparịta ụka etu anyị ga- esi ahazị ezinaụlọ anyị.

"Ụfọdụ ụmụnwoke  anaghị achọ ige echiche nwunye ha."

6. Nwoke na-agba mbọ

Ụmụagboghọ ugbua chọrọ nwoke dị ọgọ n'anya.

Ọtụtụ ụmụnwaanyị achọghị nwoke dị umengwụ, ori ka dimkpa, ọrụ ka ngwụrọ.

"Ọ bụrụgodi na ọ na-arụ ọrụ, na-enweta ego,...


Isiokwu: Lee ihe ise nwere ike ịnọchi plastik na be gị\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Na Maachị 2017 gọọmentị Lagos steetị machịrị ebe a na-ekpofu ahịhịa olusosun maka awụrụ na-apụta na ebe a

Ị ma na ndị uweojii ga-anwụchị gị ma tụba gị na mkpọrọ kpamkpam ma ọ bụrụ na i jiri nailọn(nylon) n'aka na Nairobi,isiobodo Kenya?

Ị makwa na gọọmentị ga-ada gị nha ma ọ bụrụ na i ijiri nailọn bata n'ala Rwanda?

Kedu maka gị onwe gị?  I chere na ị ga-anọnwụ otu ụbọchị na-ejighị plastik mee ihe ọbụla?

Ajụjụ ndị a dị ezigbo mkpa n'ihi na plastik na-ebute nnukwu nsogbu na gburugburu obibi na mba ụwa niile.

Plastik na-afachi ọwa mmiri sị aga ma na-ebute nnukwu ọrịa ma ọ bụrụ na ọ ba gị n'ahụ.

Ị ma na chingum (Chewing gum) were rubber n'ime ya, ihe a sokwa n'ihe ejiri eme plastik.

Ihe bụ nsogbu dị n'uwa niile

Dọkịnta Ikechukwu Mgbolu gwara BBC Igbo na-agbanyeghị n'ọrịa dị na Naịjirịa abụghị maka plastik banyere n'ime ahụ mmadụ, ọ dị ezigbo mkpa ịkwụsi ike n'ọrịa dịka iba (malaria) na afọ ọsịsa (cholera) ka nkụ na Naịjirịa maka na plastik fachiri ebe mmiri si aga, ma ọ bụ na-emebi mmịrị ndị mmadụ na-aṅụ n'ime obodo dị iche iche.

Cheta kwa ihe na-eme na mpaghara Naija-Delta, bụbụ ebe ọ kachasị njọ bụ nsogbu mmebi gburugburu obibi.

Gịnị bụ ihe ndị ọzọ were ike ịnọchi plastik?

N'ime akụkọ a, anyị ga kọwara gị ihe ndị ọzọ ị nwere ike iji nọchie anya plastik.

Akụkọ ga-amasị gị:


Isiokwu: Lee ihe kachasị ụmụaka Naịjirịa mkpa ugbu a\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Dika a na-eme emume ụbọchị ncheta ha nke afọ 2018, ụmụaka Naịjirịa ekwuola ihe ha chọrọ ka gọọmentị etiti mere ha.

Gọọmentị etiti nakwa ngalaba na-ahụ maka ụmụaka na mbaụwa niile akpọrọ UNICEF ekwuola na ha ga-eme ihe niile ike ha ruru iji wee kwụsị mwakpo ụmụaka .

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Lee ihe maamịrị gị na-agwa gị maka ahụike gị\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Amịrị maọbụ maamịrị bụ mmiri a na-anyụpụta n'ahụ mmadụ na-ebu ihe ụfọdụ ahụ mmadụ achọghịzị.

Maamịrị nkịtị nwere mmiri, urea, nnu, nakwa ihe nyere ya agwa ọ tụrụ Bekee kpọrọ "pigments".

Ihe ndị ọzọ nwekwara ike ịnọ na maamịrị bụ nke Bekee kpọrọ kolrin, potashium, nnu, sayensi kpọrọ sodium, kritinine (creatinine) ayọn (iron) nakwa ihe ndị ọzọ.

Mmiri dị na maamịrị dị pasent iri itoolu na ise (95%).

Ihe ndị ọzọ niile a bụzị pasentị ise (5%).

Maamịrị nwekwara ihe Bekee kpọrọ 'Urea' nke nwere 'amonia' nke enweghị ike ịmerụ mmadụ ahụ, ya na 'kabọn dayọxaịd".

Mgbe ụfọdụ, ọbara nwekwaraike ịdị n'amịrị bụ nke Bekee kpọrọ "proteinuria". Ndị a gosikwara ọrịa imeahụ.

Ihe ise eji mara amiri bụ agwa ọ tụrụ (ya bụ ụcha ya), isi, ọrụrọ ya, pH ya (asid maọbụ akalaịn dị ya) nakwa arọ ọ dị mgbe iji mmiri tụnyere ya.

Christopher Ọzoanị Ugwu bụ dọkịnta Bekee na-ahụ maka nje n'ụlọọgwụ na Parklane Enugu sị na ịkpachị maamịrị adịghị mma.

Ọ sị na "o nwereike imebetere akịrị (kidney) mmadụ ọgbatauhie".

Ọ sị na ọ dị mkpa na onye ọbụla maamịrị kpawara gara nyụọ ya ozugbo maka ịkpachị ya nwereike imeru onye ahụ ahụ.

Gịnị ka ịkpachị maamịrị nwereike ibutere mmadụ?

Dọkịnta Chris Ozoani Ugwu sị na ịkpachị amịrị nwereike ibutere mmadụ ahụụfụ na ọrịa mbute.

Ndị ọkachamara na Healthline sị na ịkpachị amịrị otu mgbe maọbụ ugboro ole maọbụ ole agaghị eme mmadụ ihe ọbụla ka na ọ nwereike ịme ihe ma ọnye ahụ merezia ya gawa n'ihu.

Ha kwuru na "ịkpachi amịrị ihe dịka awa isii mmadụ na-eme njem nwereike ọgaghị eme ya ihe ozigbo, mana ọbụrụ na onye ahụ kparazịa ya gawa mpiti nwereike ịkwe onye ahụ n'ime ahụ".

Lee ihe ụfọdụ ha sị na ịkpachi maamịrị nwereike ime mmadu:

•Onye kpachịrị amịrị ogologo oge nwereike ịbute ọrịa mbute Bekee kpọrọ "urinary tract infection (UTI)".

•Ọ bụrụ na ị na-akpachị amịrị gị na-enweghị nkwanye ugwu, akpaamịrị gị na akwara ndị ji ya nwereike ịda mba nke bụ na amịrị nwereike ị na-aba onye ahụ kwa mgbe kwa mgbe.

•Ọ bụrụ na-ịkpachie amịrị karịa awa iri, akpa amịrị onye ahụ nwekawaraike ịkpọchi nke bụ na...


Isiokwu: Lee ihe mere Imo steeti ji ewu ewu n'izu a.\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Rochas achụọla ndị ọrụ ya

Rochas Okorocha na ndị pati ya bụ APC na enwe ọgbaagha n'Imo steeti

Gọvanọ Imo steeti bụ Rochas Okorocha azaala n'ọrụ mmadụ 13 bụ ndị ọrụ ya ọ sị na ha chọrọ ịsonye na ndọrọndọrọ ọchịchị nke 2019.

Sam Onwuamedo bụ odeakwukwọ mgbasa ozi ya tinyere aka n'akwụkwụ ozi ejiri zisaa ya bụ ozi.

Ọkụ ga-adị ma ụnụ tinyere m akwụkwọ 2019

Muhammadu Buhari kwere nkwa na ọkụ latrik ga-adị gbanyuu ma ọchịwa na 2015

Onyeisiala Buhari ekwusiele ike na ya ga etinye anya na ụkwọ ọnwa ọpeketempe ndị ọrụ ma ya lọhachite na ọchịchị.

Ọbụ sịnatọ Ita Enang bụ ojeozi ya na ihe gbasara ụlọọmeiwụ gwara ndị nta akụkọ nke a.

UN sị sị nyochaa Rodrigo isi

Rodrigo Duterte malitere ịchị Phillipine n'afọ 2016

Otu na ahụ ma ikike dịrị onye na United Nations ekwuola na-ekwesiri inyocha isi aka na achi Phillippines maka ajọ agwa ọkpara.

Rodrigo Duterte gụnyere onye ọrụ UN bụ Victoria Tauli-Corpuz na ndị omekataraihepuujo ndị mba ahụ nyere ndị ụlọikpe ha.

Asompi ọkaibe ụmụnwaanyị amalitela na Urop

Asompi ọkaibe ụmụnwaanyị malitere na afọ 2001

N'egwuruegwu, nke na-akpọtụ tata bụ champions legue nke ụmụnwaanyị.

Ị chọọ ịmata ka ihe siri kwụrụ na ya lee asọmpị ụmụagbọghọ bụ nke malitere kemgbe elekere atọ tata.

Ode akwụkwụ mgbasa ọzị Ipob, Peace Chukwudi sịrị na Biafra ga abịa ọsịsọ ma Buhari bata ọzọ

Kọmishọna ndị uweojii na steeti ahụ bụ Dasuki Galandanchi nyere ịdọ aka na ntị a oge ya na ndị nchekwa ndị ọzọ gwara ndị ntaakụkọ okwu n'Owere.

Galaanchi rịọrọ ka ndị mmadụ gawa mkpa ha ụbọchị ahụ ghara irube isi nye iwu ndị IPOB ahụ.

Ipob tiri iwu ahụ iji cheta ndị tufuru ndụ ha oge ndị agha Naịjirịa gbara 'Egwu Eke' na mpaghara ọwụwa anyanwụ Naịjirịa n'afọ 2017.

Ohaneze ndị Igbo arịrọla ka Ndigbo nọrọ na steeti ebe ha bi tụọ vootu na ntuliaka na-abịa na 2019.

Onyeisi Ohaneze na Niger steeti bụ Emmanuel Ezeugo rịọrọ atụmadụ ndị bi na mpaghara ugwu ka ha nọrọ na steeti ghara ịgba ọsọ.0

Naịjirịa

Ọkaiwu ukwu Naịjirịa ma bụrụkwa mịnịsta na-ahụ maka ikpe nkwụmọtọ bụ Abubakar Malami ebela akwa arịrị maka...


Isiokwu: Lee ihe mere n'agbamakwụkwọ Harry na Meghan Markle\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ọlụlụ ha kpalitere ụka n'ụfọdụ ebe maka na nne Meghan bụ onye isi ojii. Nwaada a bụkwa onye ji afọ atọ tọ di ya.

Ọlụlụ Harry bụ 'Duke of Sussex' ga-eme Meghan 'Duchess of Sussex'.

Naanị nne Meghan bụ Doria Ragland bụ onye ezinaụlọ ya bịara agbamakwụkwọ ya

Ọkparaeze Williams meere nwanne ya nwoke bụ Harry 'best man'

Meghan ji ụmụaka mejuputa 'bridal train' ya kama onwe ụmụagbọghọ na-achịkọta akwa

Ọkparaeze Charles bụ onye dudara Meghan n'ebe a ga-ejikọ ya na Harry, bụ ihe nna Meghan kwesịrị ime

Meghan bụ onye nwere ọbara isi ojii mbụ a na-alụbata n'ụlọ eze ndị Briten n'ime ihe ruru afọ 100

Archbishop nke Canterbury bụ Justin Welby, jikọrọ ha abụọ ọnụ ma gbaa ha akwụkwọ

Ọkparaeze Harry mere ihe a na-atụghị anya oge ọ gbanyere nwunye ya ọla (ndị be eze Briten anaghị agbakarị ọla)

Harry mịchara nwunye ya bụ Meghan ọnụ ka ha pụtara n'ebe a kpọrọ West Door nke St George's Chapel dị na Windsor Castle

Harry na Meghan ji ụgbọ ịnyịnya akpọrọ Ascot Landau nyapụ n'ebe ha gbara akwụkwọ na Windsor Castle

Ezenwaanyị Elizabeth na di ya bụ Ọkparaeze Philip bụ Duke nke Edinburgh anọọla n'ocheeze afọ iri isii na ise (65)

Ọkparaeze Charles, nwunye ya bụ Camilla na nne Meghan bụ Doria Ragland ka ha na-apụta n'ụlọụka

Ọkparaeze William bụ diọkparanne Harry na nwunye ya bụ Catherine na nwa ha nwoke bụ ọkparaeze George so bịa agbamakwụkwọ a

Ụfọdụ ndị echefughị nne Williams na Harry bụ Adaeze Diana nwụrụ n'afọ 1997

David Beckham na-agbabu bọọlụ na nwunye ya bụ Victoria so ndị ọbịa bịara agbamakwụkwọ a

Serena Williams na-apịa tenis na di ya bụ Alexis Ohanian so ndị ọbịa bịara agbamakwụkwọ a

Onye ama ama bụ Oprah Winfrey so na ndị ọbịa bịara agbamakwụkwọ a

Ọtụtụ ndị mmadụ mere njem ịbịa hụ ka Meghan na Harry si agbamakwụkwọ ha pụta

Foto niile a si n'aka ndị Getty Images.


Isiokwu: Lee ihe ndị I kwesiri ime iji gbalahụ 'prostate cancer'\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ngagharí iwe prostate Cancer

'Prostrate Cancer' bụ ọrịa ọjọọ na-adị n'akpa mamịrị ụmụnwoke, bụ nke gburula ọtụtụ ụmụnwoke.

Onye hiwere ngagharịiwe otu "pink blue" ahụ bụ mazị Roncy Chidebe kwuru na ya na ndị otu ya chọrọ ka ụmụnwoke niile teta n'ụra, gaa nyochaa onwe ha.

Chidebe kwuru na Onye ọbụla chọpụtara nke ya n'oge nwere ike igwọta ya tupu ọghọọ Cancer.

Onye ọzọ sokwa chịkọba ya bụ ngagharịiwe bụ Ọkanmụta Peter Ebigbo gwara ụmụnwoke ka ha ghara ịdị na-edị orịa, kama ka ha gaa nyocha ngwa ngwa ha nwere nsogbu inyụ mamịrị.

Ndị mmadụ, ma nwoke ma nwaanyị na-agba ọsọ kwa ụbọchị n'Okpara square soro ndị otu Pink blue gbaa ọsọ ngagharịiwe ahụ.

Ndị dibia bekee nọ kwa ebe ahụ na-ele ndị mmadụ ahụ n'efu.

Onye ọrụ ahụike na-achịkọba ya bụ nyocha Prostate Cancer bụ Nonso Nwosu, nyere ndụmọdụ ka nwoke ọbụla gbara afọ iri anọ ma ọ bụ iri ise gbalịa na-aga ụlọọgwụ kwa mgbe kwa mgbe maka nyocha Prostate Cancer.

Nwosụ kwuru na-achọpụtara ọrịa prostate n'oge, enwereike ịgwọta ya.


Isiokwu: Lee ihe ndị mmadụ kwuru maka ncheta Biafra\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Dịka ọtụtụ ahịa dị n'ala Igbo tọgbọ chakoo, ndị dị na Legọs dịka Aspanda ebe ọtụtụ nNdigbo na-azụ ahịa zụrụ ụbọchị Ncheta Biafra

Anambra dara jim ebe ụfọdụ ụlọakụ emeyeghị mana Owerre n'Ụmụahịa biri ndụ ha ka o nweghị ihe mere.

Ọtụtụ ndị mmadụ gara n'igwe mbasa ozi dị ịcheịche ị kwu uche ha

Leee ya ebe a:

Ọ dị ụfọdụ mmadụu ụtọ n'obi ị cheta ụbọchị a

Mana ọ bụghị mmadụ niile kwenyere na ya bụ ihe:

Ụfọdụ ji ohere ahụ ekele Ojukwu bụ nwoke kpọrọ Biafra aha

@steveray2000 kwuru ihe ncheta agha Biafra ji dị mkpa n'elu Twitter


Isiokwu: Lee ihe ndị na-akpatara gị afọ mgbu, na ihe ị ga-eme maka ya\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Mana ndị ọkachamara ekwuola na afọ mgbu nwere ike ịbụ ihe nrụtụ aka maka nnukwu ọrịa dị n'ahụ mmadụ nke e kwesịrị inyocha ma gwọọ kpamkpam ka onye ahụ nwere onwe ya.

Dọkịta Anigbamkpu Obinnaadigo kọwaara BBC ihe o ji dị mkpa ka onye nwere afọ mgbu gbakarịa nkịta ụsa n'ọsọ gaa ụlọọgwụ:

Apendicitis

N'akụkụ afọ aka nri ka ọrịa appendicitis na-egbu mgbu

Ihe mbụ na-egosi ọrịa 'appendicitis' bụ na otubo ga-amalite ịfụ onye ahụ ụfụ.

Ụfụ a ga-emechaa gbadata n'akụkụ aka nri afọ onye ahụ.

Oge ụfọdụ, onye ahụ ga-enwe ahụ ọkụ, maọbụ ịnyụ anyụ, maọbụ ịgbọ agbọ.

Ọ bụrụ na ọ gaghị ụlọọgwụ n'oge, ya bụ 'appendix' nwere ike gbawaa n'ime afọ mmadụ.

Nke a mee, ọ ga-eme ka abụ jupụta n'ime afọ, oge ahụ ka afọ niile ga-amalite ịfụ onye ahụ ụfụ.

Mana ọ bụrụ nwaanyị, njirimara orịa 'ovarian cyst' yitere njirimara 'appendicitis'.

Ya kpatara ime nnyocha n'oge ji dị mkpa.

Ọnya afọ (Gastric Ulcer)

Foto na-egosi etu ọnya afọ (ulcer) si enye mmadụ nsogbu

Dkt Anigbamkpu kwuru na ọnya afọ na-emetụtakarị akụkụ ahụ dị n'etiti obi na afọ mmadụ.

Bekee na-akpọ akụkụ ahụ a 'epigastric region'.

Ihe na-akpata ọnya afọ bụ "mmiri 'acid' nke na-esi n'afọ apụta iji nye aka gbarie nri mmadụ riri".

Anigbamkpu kwuru sị: "Mgbu ọnya afọ na-adị ka ịcha ọkụ maọbụ ebe awụnyere ose n'ime ọnya."

Ihe na-eme o ji aka njọ gụnyere nri ose, ihe e ghere eghe, erighị nri n'oge, dịrị gawazie.

Naanị ndị ọkachamara n'okwu ahụike ga-ekwu ihe ga-enyere onye nwere ọrịa a aka.

Ọrịa Okwute Akịrị (Kidney Stone)

Foto na-egosi okwute e si n'akịrị mmadụ wepụta

Dịka Dkt Anigbamkp si kwuo, ụfụ 'kidney stone' na-afụru na mkpụrụobi.

"Na mgbadata ngụgụ afọ nke aka nrị maọbụ nke aka ekpe ka ụfụ 'kidney stone' kacha emetụ".

"Mana ụfụ a ga-emecha dajụụọ, ọ nọkata, ọ bịakwa ọzọ."

Anịgbamkpu kwuru na 'kidney stone' abụghị ọrịa a na-ahụ kwadaa, mana ọ bụrụ na i nwee ụdị ụfụ a na-akụkụ afọ gị, biko gaa mee nnyocha.

Nsọ nwaanyị

Ụfọdụ ụmụnwaanyị na-enwekarị afọ mgbu ma ha nọrọ na nsọ.

Onweghị ihe ọbụla ndị ọkacha mara chọpụtara na-akpata nke a.

Ọ bụ etu chi si kee...


Isiokwu: Lee ihe niile ikwesiri ịma maka akpụ ori nwa\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

O nwere ọtụtụ ihe ndị na akpata ya. Dokịnta Francis Ezenwankwo gwara anyị maka ha. O kwukwara ihe onye nwe ọrịa nwere ike ime iji gbanwe ya.

O kwuru na otu akpụ ori nwa si egosipụta onwe ya bụ:

Akpụ ori nwa nwekwara ike ịdị n'afọ onye dị ime

Dokịnta Ezenwankwo kwuru na onweghi ihe e nwere ike ibido aka na ọ bụ ya kpatara ọrịa a. Mana o kwuru na ihe ndị a nwere ike ibute ya:

Ihe onye nwere ya nwere ike ime bụ:

Gee ntị nụrụ ihe niile Dọkịnta Ezenwankwo kwuru ugbua.

Onye dere akụkọ a: Chioma Nkemdilim

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Lee ihe nọ n'ụlọ Mungo Park n'Asaba\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Otu n'ime ndị nlekọta a bụ Okongwu Nnenna sị na ọ bụghị Mungo Park chọpụtara osimiri Naịjia dịka akụkọ si ekwu kama na ọ gbara mbọ ka ọ chọpụta ebe osimiri Naịja bidoro.

Ọ gara n'ihu kwuo na Mungo Park na ndị otu ya nwụrụ mgbe ụgbọmmiri ha kpuru ebe ha na-achọ mbido osimiri a.

Okongwu gara n'ihu sị na e mechara umunne abụọ a kpọrọ 'Lander brothers' mechara bata na mpaghara osimiri Naịja.

Kirie ihe niile ọ kọọrọ BBC Igbo n'uju.

Ndị hụrụ maka akụkọ a: Chris Sanctus Okereke na Chiemela Mgbeahuru


Isiokwu: Lee ihe ụfọdụ ndị lụrụ di na nwunye mere oge mkpa mmekọrịta ji ha\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

'Ihe pụrụ iche mere oge mkpa mmekọrịta ji m'

Mana ọtụtụ oge, ọrịa, esemokwu, ụzọ ite aka, maọbụ aghọtaghị mkpa mmekọ nwoke na nwunye dị nwere ike ime ka nnọkọ bụrụ ihe dị mfe.

Mkparịta ụka a malitere maka akụkọ pụtara na Nwoke 'kọnji' ji dinara nwunye ya n'ụlọọgwụ na mba Uganda.

Na mkparịụka BBC Igbo na ụfọdụ ndị lụọra di na nwunye nwere, ha kọpụtara ihe ha merela oke ha nnoọkọ di nna nwunye dị ha oke mkpa:

Mazị Kachi Okorie bụ nwoke lụrụ nwaanyị ọnwa anọ gara aga sị, "Aka m nụrụ nwaanyị ọhụrụ. O yidera m, ọ na-enye ya mgbe ọbụla m chọrọ ya nkmke na abụkarị n'abalị ma m nata ọrụ."

Oriakụ Adaeze: "Efeela m ụgbọelu si Legọs fega Asaba ga hụ di ebe ọ gara ọrụ n'Asaba.

"Sị nwoke lee ihe m chọrọ. Ya mee ihe o kwesịrị ime ka m gaghara ịgakwuru nwoke ọzọ. O nye m ya ozigbo,ozigbo n'ụlọọrụ ha."

Onyeka Nkeme kwuru na agụ ya na nwunye ya ịnọkọ ebugala ya njem isi Legọs gawa Calabar.

"Oge ahụ nwunye ji otu afọ efe ala nna anyị. A gbara ụgbọala gawa Calaba mụ na ya nọkọọ. Anọkwara abalị ole na ole tupu m lọghachi."

Mana  e nwekwara ụfọdụ dịka Oriakụ Philo Okafor ndị kwuru na o nweghị ihe pụrụ iche ha merela ka nwere mkpa ịnọkọọ karịa ịgwa dị ya ma ọbụ nwunye ha.

Akụkọ ndị ọzọ ga-amasị gị


Isiokwu: Lee ihe ụmụ Igbo sị ha ga-ekwu ma ha zute Nnamdi Kanu n'ụzọ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

A hụbeghikwa nne na nna Nnamdi Kanu kemgbe Septemba 2017 ndị agha Naịjirịa mere 'Operation Python Dance' n'ụlọ ha.

Nnyocha a gosikwara na ebe ụfọdụ na-ahụta ya dịka 'onye amụma', ndị ọzọ na-ahụta ya dịka onye duhiere ndị mmadụ.

Cheta na nwunye Kanu bụ Uchechi Okwu-Kanu, gwara BBC Igbo na ọ maghị ebe di ya nọ.

Nwunye Nnamdi Kanu gwara ndị BBC Igbo na ọ maghị ebe dị ya nọ

BBC Igbo jụrụ ihe ndị mmadụ ga-agwa Kanu ma ọ bụrụ na e nwee ka ha si zute ya n'ụzọ, ha kwuru ọtụtụ ihe gụnyere na ha 'ga-eyipu uwe ha tụọ n'ala ka o nwee ike zọọ ya ụkwụ gafere'.

Cheta na ọ gafeela ọnwa 10 a hụrụ Nnamdi Kanu na nne na nna ya n'ihu ọha kemgbe ndị agha Naịjirịa gbachara "Egwu Eke" n'ụlọ ha dị n'obodo Afara Ukwu, Abịa steeti.

Ịza ajụjụ BBC jụrụ, ụfọdụ kwuru na amụma Kanu buru n'isi Naịjirịa na-abịa na mmezu.

Ndị kwụ ya n'azụ

Ọtụtụ kwụ ya n'azụ, ma kwuo na ọ ga-ebutere ha mmeri site na ime ka Biafra bịa na mmezu.

Ụfọdụ sị na ha ga-ekpere ya ekpere

Ndị akwadoghị ya

Karis Chidalu kwuru sị "M ga-ahapụ ya gafere, ọ butela ọtụtụ nkwafu ọbara nakwa mmefu ndụ ndị aka ha dị ọcha nke na-enweghị mmekwata maọlị.

Lee etu ndị mmadụ si zaa ajụjụ a na Facebook

Lekwa ihe ndị mmadụ kwuru n'Instagram:

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Lee ihe ụmụnwaanyị ji isiowu emezi\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ha na-eti isiowu n'ụzọ dị icheiche mana ọ gbanwere oge e bidoro ire ntutu ndị ọcha n'eyi.

Ụmụnwaanyị hapụrụ isiowu e ji mara ndị Afrịka bido iti nke ndị ọcha, nke mere na n'afọ ole ole gara aga, nwaanyị a hụrụ ebe ọ kpara isiowu; a na-ele ya anya ka:

Mana ugbua, ọ dịkwa ka o nwere ihe gbanwere. Ọ dịkwazi ka ụmụnwaanyị enwere ihe ha hụrụ na ya bụ ụdị isi.

Mana o nwere ihe dị iche na etu e si eke ya mgbe ahụ na ugbua.

Ugbua, ọ bụghịzị naanị owu eri ka e ji ekezi isiowu, a na-eji ma owu eri, ma owu rọba nakwa owu nke ndị Bekee a na-akpọ 'Brazillian Wool'.

Ụmụnwaanyị na-eji agwa masịrị ha akpa isi owu, etu o si gụọ ha

Oge mbụ, naanị agwa owu e nwere bụ ojii, mana ugbua, ụmụnwaanyị nwereike ịkpa isiowu jiri ụdị agwa ọbụla masịrị ha, etu o si gụọ ha.

Nwata nwaanyị a jiri agwa mmemme kee isi nke ya

Agbanyeghi ụdị ihe ọgbara ọhụrụ ụmụnwaanyị jizi eke isiowu, ha atụfụbeghi owu rọba na owu eri. Owu eri na-arịazi ahụ inweta n'ahịa ugbua.

Ndị ụfọdụ na-eti owu Bekee, ụfọdụ ka na-etikwa nke rọba

Ezinne Aninwe kwuru na agbanyeghi na isiowu na-adọtị ntutu, otu ihe ọọ mere ya ji akpa ya bụ na ọ dị ọnụ ala.

O kwuru na ọ naghị emefu ego ka ụdị isi ndị si emefu.

Onye ji naanị otu puku naịa nwereike ịkpa isi mara mma gụnyekwara akụrụngw ihe ndị ọ ga-etinye na ya, mana ike ụdị isi ndị ọzọ adịghị ọnụala etu ahụ.

Ụfọdụ ụmụnwaanyị kwuru na ishiowu na-afụ ụfụ nke ukwuu mere na ha anaghị akpa ya ma ndị ọzọ ekwenyeghi na nke a.

Isiowu anaghị akwụsị ụmụnwaanyị iti ụdị uwe ọbụla ha chọrọ, ha ji ya eti ma akwa ọdịnala ma nke bekee.

Nwaanyị tiri uwe ọdịnala

Nwaanyị a bụ Chinonso Onyia kwuru na ihe o ekere isiowu bụ ihe ndị a:

1. Isi owu na eto ntutu ofuma2. Ọ naghị afụ ụfụ 3. O nwere ụdị mma isi owu na ama4. Maka na abụ m ezigbo nwa Ada Igbo, ọ na-amasị m ike isiowu n'ihi na ọ bụ isi e ji mara ndị Igbo.

Nwaanyị a ji ekike ndị ọgbara ọhụrụ tie isi owu nke ya

Nwaanyị a tiri ishowu ma tee uri ọnụ etu nwa agbọghọ Igbo si eti mgbe gboo

Ụmụnwaanyị ewechighala isiowu n'ụdị ọhụrụ

Nwaanyị a ji ekike ndị bekee ji aga ọrụ wee tie...


Isiokwu: Lee iwu CBN ise e nweghị ihe e ji ya kpọrọ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Onye dara iwu ịbọ ego ga-ada nha N50,000 maọbụ mkpọrọ isii

Onyeisi ụlọakụ FSDH Merchant Bank bụ Hamda Ambah, kwupụtara nke a oge ọ na-agwa ndị ntaakụkọ okwu kwuru na CBN na ndị uweojii na Mịnịstrị na-ahụ maka ego ga-arụkọ.

  N'okwu ya onyeisi mgbasaozi CBN bụ Isaac Okoroafor kọwara na iwu dịbu adị kama na ọ dị mkpa ha na ndị uweojii ijikọ aka iji hụ na a gbasoro ya.

Okorafor sị, "Nke a bụ ichetara ndị mmadụ na o megidere iwu  CBN nke afọ a ire, ịbọ maọbụ ịdọka ego Naịjirịa.

"A ga-eri onye mere yaa iwu dị N50,000 maọbụ tụa ya mkpọrọ ọnwa isii maọbụ mee ya ha abụọ.

"CBN nọ n'isi n'ịhụ na a agbasoro iwu ahụ n'ihi na a na-emefu nnukwu ego ibi ego ọhụrụ.

"Ọ bụrụ na ya bụ ihe bụ omenala, ọ ga-akwụsị. Ọ bụrụ omume, a ga-agbanwe ya."

Mana ọ bụghị nke mbụ CBN na-ama iwu nke ọ nweghị ihe ejiri ya kpọrọ

Lee iwu CBN enweghị ihe e ji ya kpọrọ:

1.  Iwu CBN nke afọ 2007, akụkụ nke 20 na 21 machiri ịtụ mgbere ego, ịbọ ego na mmemme maọbụ ijikọ ego

Mana e nwere ọtụtụ ndị ahịa na-ere ego na enweghị mgbochi ọbụla, ebe ọtụtụ mmadụ gụnyere ndị welitere isi na-abọ ego na mmemme na enwegghị ntarahamahụhụ ọbụla.

2. Iwu CBN machiri mmadụ inye mmadụ akwụkwọ ego(cheque ) ma ego adịghị n'akpaego onye nyere ya nke a kpọrọ dud cheque na bekee

Iwu nyere mkpọrọ afọ abụọ maka onye dara iwu.

Agbanyeghị nke a, ọtụtụ ndị mmadụ na ụlọahịa na-enye ndị mmadụ akwụkwọ ego ego adịghị, ebe ndị ụlọakụ na-agba ha ikpe ha dịka iwu siri kwuo na enweghị ntarama ahụhụ ọbụla.

Mana na nsonso, a kpụpụrụ otu nwoke ụlọikpe maka inye ego akwụkwọ ego ego adịghị na Legos.

3. Iwu machiri ụlọakụ iwepụ ego ndị mmadụ tinyere n'ọbaego n'ụzọ ekwesịghị ekwesị

Ọtụtụ ụmụ Naijiria na-akwụ ego karịa ka ọ kwesịrị maka iwere ego n'igwe ego abụghị nke ụlọakụ gị

Iji maa atụ CBN nyere iwu ka a kwụọ N4 maka ozi ekwenti(SMS alert maka ihe ego ọbụla mmadụ mere n'akpaego ya ma nye iwu na ozi ọbụla gbasara otu ihe mmadụ mere n'akpaego ya.

Mana ọtụtụ ụlọakụ na-ezi ọtụtụ ozi ekwenti maka otu mwepụ maọbụ ntinye ego n'akpaego onye na atabighị anya ọbụla.

4. Ụfọdụ...


Isiokwu: Lee ka Kate Anorue siri napụ ndị ọcha ya bụ ọkwa wee gosi na nwanyi bụ ihe\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Ọ bu ụzọ chia site n'afọ 2012 rụo afọ 2013 mana ọ chiri nke ọma nke mere ka ahọpụtakwa ya ọzọ dịka onye ọchịchi Enfield ọzọ.

Nanị ya bụ onyeisi ojii nke mbụ nọ n'oche ọchịchi a ugboro abụọ na mba Briten.

Oriaku Kate hapụrụ Naijiria gaa obodo Britain n'afọ 1985.

Ọ kọwara na nna ya kwesiri ike na nwaanyị ọbụla kwesiri igụ akwụkwọ dika umu nwoke nke mere na nna ya zụrụ ya na akwụkwọ nke ọma.

Ndị obodo ya bụ Nanka Chiri ya "Ada jere mba turu ugo " n'afọ 2008.

Ndị omeiwu Anambra Steeti kwanyere ya ugwu pụrụ iche site na ịmere ya nke bekee kpọrọ 'Valedictory Sitting' n'Awka.

Lee ozi ekele ezitere Kate Anorue oge ahọpụtara ya dịka Mayor Enfield.

Dịka Kaụnsul Enfield siri wepụta n'websait, Kate Anolue na ndị imeobi ya ga-anọ n'ọkwa ọchịchị ahụ afọ 2019/20.

Ka ọ dị ugbu a, ọtụtụ ndị mmadụ na-ezi ozi ekele maka nturuugo ahụ.

Otu APC  na London kelere ya maka ibulie aha Naijiria elu n'ofesi nakwa maka ịbụ nwaanyị isi ojii mbụ a ga-eme 'Mayor' na mba Briten.

@UchePOkoye sị na nwa afọ Anambra ọzọ etuterela Nigeria ugo na mba ofesi.

Ihe ndị ịmaghị maka Kate Anolue

1. Anolue bụ nwafọ Nanka n'Anambra steeti

2. Ọ  bụ onye ọkaiwu ma bụrụ onye na-alụ ọgụ maka ikike dịrị ụmụnwaanyị na ụmụaka

3. 'Ada Jere mba turu ugo' bụkwa onye 'midwife' nwetarala ọtụtụ nzere na Naijiria nakwa na mba ofesi

4.  Anolue gara ebido ụwa ya dịka onye nkuzi mana Agha Biafra bụ ihe kwụsịrị ọzụzụ ya dịka onye nkuzi na Teachers Training College.

5. Ọ bụ onye anaghị ahụ mmanya ọkụ ma sorokwa n'otu ndị kweneyere na anaghị edetụ mmanya ọkụ ire bido oge ọ dị afọ 18

6. Anolue arụbuola dịka 'Mayor' of Enfield n'afọ 2012/13

Akụkọ ga-amasi gị:


Isiokwu: Lee ka Pope ụka Katọliki si chie Bishop ọhụrụ n'Enugwu\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Oge a na-ebikwasa Bishop ọhurụ aka echichi

Onyeisi nchụ aja ya bụ mmemme ichị nnukwu Ụkọchukwu bụ ọnọchite anya Pope Francis na Naịjirịa eji "papal nuncio" wee mara na olu bekee bụ ụkọchukwu Antonio Guido Filipazzi du ndị Bishop karịrị iri atọ wee bia ya bụ mmemme.

Filipazzi bikwasara Ernest Anaezichukwu Obodo aka n'isi, kpube ya okpu, nye ya mkpara, nyekwa ya ngọzị na ikikere nke pope wee chie ya Bishop nke abụọ a na-akpọ "Auxiliary Bishop."

Bishop ahụ ga na-enyere Bishop Callistus Onaga ịrụ ọrụ ịchekwa igwe atụrụ nọ n'ụka katọliki n'Enugwu.

Ndị ụkọchukwu biara ị hụ ya bụ emume

Bishop Obodo kelere ndị ụka niile nyere ya nkwado, kelee Bishop Onaga, ndị ụkọchukwu ibe ya na ndị echiri echịchị ndị ọzọ gbakọbara na St Paul Ozalla Nkanu west.

Ndị sisita bịara ya bụ mmemme

Gọvanọ na-achị Enugwu bụ Ifeany Ugwuanyi, Gọvanọ chiburu Anambra bụ Peter Obi na ọtụtụ Igwe mmadụ juputara bịara ya bụ mmemme.

Ndị ama ama biara ọgbakọ a.

Ndị BBC Igbo gbara ajụjụ ọnụ kọwara obi ụtọ ha na ụka na-abawanye na agbanyeghị mmekpa ahụ.

Ha nyekwara Bishop ọhụrụ, Ernest Obodo ndụmọdụ ka oṅomịrị ụkpụrụ Christ mgbe niile.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:


Isiokwu: Lee ka mmemme Ikeji Aro siri kpọtụọ\n Nyere aha a dị n'elu nke akụkọ ifo, chegodị akụkọ a.\n

Na nsonso, ụmụ Arọ dị bi n'ụlọ na ndị bi n'ọhịa lọtara n'igwe n'ala Arochukwu maka emume iri ji ọhụrụ ha.

BBC Igbo gara ebe ahụ ma na-ewetara gị ka o siri mee: