Ọnụ na-ekwuru ndị uweojii na Legọs steeti bụ Olamuyiwa Adejobi gwara BBC na ya bụ nwoke nọzị na mkpọrọ ndị uweojii esi rọọdụ n'ime.

Ana Ndubueze bụ nne Joy Ndubueze kwara arịrị etu ọyị nwoke nwa ya nwaanyị si were egbe gbarie nwa ahụ ọnụ.

Ha mere ka BBC Igbo mata na nwoke a bụ ọyị Joy bụ onye uweojii.

Na ọ kpọọrọ Joy gaa n'akụkọ ebe ndị mmadụ na-anọghị ma were egbe ka ọ gbagbuo ya.

Mana ekwentị Joy kụrụ, ka Joy sị ka ọ zaa ya egbe ahụ bịara gbaa ya n'ọnụ ma gbarie eze, ire na agba ya.

Joy dara n'ala, nwoke ahụ gbaa ọsọ mana ndị mmadụ bịara buru Joy gawa ụlọọgwụ.

Kirie ihe mere n'uju.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Aka akparala onye uweojii gbara Joy Ndụbụeze egbe n'ọnụ


Ọnụ na-ekwuru ndị uweojii na steeti ahụ bụ Haruna Mohammed sị na ndị otu ha ejidelarị ya bụ nwaamadị aha bụ Chigorom Ezeofor maka nnyocha.

Dịka Mohammed siri kwuo, ọ bụ nwanne nna ya bụ Timothy Ezeofor bịara meera ha ya bụ mkpesa n'isi ụtụtụ taa na ụlọọrụ ha dị n'Aguata.

Dịka ọ dere, ya bụ nwaamadị gbara afọ iri atọ na asaa anyịwalaarị ara kemgbe afọ asatọ gara aga.

O dere na "mgbe ndị ọrụ anyị buuru Mazi Godwin Ezeofor rụọ ụlọọgwụ ha chọpụtara na-anwụọlarị".

Ha wetekwara ya bụ anyụike ojiri gbuo nna ya.

Gee akụọ na ndị ọzọ n'otu nkeji

Akụkọ ga-amasị gị ị ga-achọ ikọ taa niile

Gee okwu a

Mental Health: Ụzọ asatọ ị ga-eji mara onye chọrọ ịkwụ ụdọ ma nyere ha aka

Akụkọ ga-amasị gị

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Anambra state: Onyeara ewerela anyụike kugbuo nna ya


Ọnụ na-ekwuru ndịagha Naijiria bụ Yerima Mohammed gwara BBC na  ya bụ akụkọ bụ eziokwu.

Attahiru na mmadụ asatọ ndị ọzọ nwụrụ na ya bụ ihe mberede.

Attahiru were ọchịchị dịka onyeisi ndịagha n'aka Tukur Buratai n'ụbọchị 26 ọnwa Jenụwarị afọ 2021 bụ onye jibu ọkwa ahụ.

A mabeghị ihe mere mana ndị Agha ugbọelu kwupụtara n'akara Twitter ha na ụgboleu ha nwere ihe mmerede, mana ha ha ekwughị ndị o metụtara.

Ihe i kwesịrị ịma maka Attahiru

Attahiru bụ onye Kaduna Steetị dị na mpaghara ugwu nke Naịjirịa.

Tupu o were ọchịchị ndịagha, ọ bụ onye ndu ndịagha "82nd Infantry Division."

Ọ rụburu ọrụ dịka onyeisi ndịagha na-ebuso ndị Boko Haram agha na Borno State, a kpọrọ 'Operation Lafiya Dole' ruo 2017.

Ụgbọelu ndịagha Naịjirịa kpọkasịrị n’akụkụ ọdọụgbọelu Kaduna Steetị dịka ndịagha ụgbọelu si kwuo.

Ụgbọelu ndịagha Naịjirịa  kpọkasịrị  n'akụkụ ọdọụgbọelu Kaduna Steetị dịka ndịagha ụgbọelu si kwuo.

Ọnụ na-ekwuru ndịagha ụgbọelu bụ Edward Gabkwet kwuru nke na Twitter.

A mabeghi ihe butere ihe mberede a ma ọ bụ mmadụ ole nwụrụ na ya.

Akụkọ ka na-abịa

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Chief of Army Staff: Attahiru Ibrahim bụ onyeisi agha Naịjirịa anwụọla na ihe mberede ụgbọelu


Ọnụ na-ekwụchitere onyeisiala bụ Garba Shehu ekwuola na gọọmentị etiti nwere ihe igbaakaebe, na ọ bụ ndị ndọrọndọrọ ọchịchị na-akwado ndị ji egbe na-egbusi mmadụ na steetị dị na mpaghara etiti ugwu-awụsa.

Shehu kwukwara na Muhammadu Buhari chọrọ isonye n'ịzọ ọchịchị na 2019 maka na ọchọghị ka ndị otu pati ọzọ mebie ihe ọma niile o mere na Naịjirịa kemgbe ọ batara ọchịchị na 2015.

A nwụchiela Dinọ Melaye

Akụkọ na-eru anyị ntị na-akọwa na-anwụchiri Sineto na-anọchite anya Kogi Centralụ bụ Dịno Melaye ka ọ na chọ ịga mba Morocco na ụtụtụ a.

Melaye bụ onye kwupụtara nke a n' igwe okwu Twitter.

Ọ sị: "A nwụchiri m ugbu a dịka m nọ na ọdụ ụgbọelụ Nnamdi Azikiwe na-akwado ịga Morocco maka ozi nke gọọmentị etiti zigara anyị."

Ọgwụ esuula na ndọrọndọrọ ọchịchịAPC nke Abia steeti

Otu abụọ na-azọ ọkwa ndọrọndọrọ ọchịchị APC n'Abia steetị anụọla nnukwu ọgụ ma merụe ọtụtụ mmadụ ahụ.

Ndị nọ n'isi otu ndị a bụ Emmanuel Ndukwe na Donatus Nwankpa.

Ha na-azọ ọkwa a kemgbe Emmanuel Ndukwe wetere akwụkwọ ụlọikpe chụpụrụ Donatus Nwankpa dịka onyeisi ndị APC steetị ahụ.

Akụkọ kwuru na ọ bụ ndị uweojii bịara ọsịsọ gboo ọgụ zọrọ ọtụtụ mmadụ imerụ ahụ.

France na iwu ọhụrụ a

Mba France emeputaala iwu kwuru na onye ọbụla sị azụ ụzọ bata ala ha ga-aga mkpọrọ otu afọ.

Ha kwukwara na ha emeputaala iwu ga-enye ndị na-agba ọsọ ndụ enyemaka maka inweta akwụkwọ obibi n'ala ha.

Mana ndị otu na-alụ ọgụ maka ikike dịrị mmadụ nke ala France kwuru na iwu nke ụlọmkpọrọ tara ezigbo akpụ.

Mohammed Salah bụ onye ọgbabọọlụ kachasị

Mohammed Salah onye otu egwuregwu bọọlụ Liverpool eturula ugo dịka onye ogbabọọlụ kachasị n'ime dị ogbabọọlụ n'afọ a.

Salah dị afọ iri abụọ na ise enyeela ọkpụ ruru iri atọ na otu n'ime asọmpị iri ato na atọ.

Mohammed Salah onye otu Liverpool eturula ugo dịka onye ogbabọọlụ kachasị n'ime dị ogbabọọlụ n'afọ a.

Salah dị afọ iri abụọ na ise enyeela ọkpụ goolu ruru iri atọ na otu n'ime asọmpị iri ato na atọ.

Gere akụkọ mere na mgbede a n'otu nkeji:

Akụkọ ga-amasị gị ị ga-achọ ikọ taa niile

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Akụkọkachasị n'ụtụtụ a: Gọọmentị e bola ndị ndọrọndọrọ ebubo


Ọnụ ọgụgụ ndị nwụrụ anwụ nwere ike itinye dịka ndị nyocha siri kwuo

Ndị mere ihe a bu ụgbọalaozu ha kpojuru ngwoagha ogbunigwe gafe ebe ndị uwe ojii na-enyocha ụgbọala banye otu ụzọ ebe nanị ndị ọrụ gọọmentị na-aga.

Ihe a mere n'akụkọ otu ụlọ mịnịstrị gọọmentị etiti Afghan mere ochie dịkwa n'akụkụ  ụlọ ọrụ ndị otu EU.

Ndị Taliban ekwuola na ha buru agha ahụ nke kachasị njọ n'ọnwa gara aga.

N'otu izuụka gara aga, ndị Taliban gburu mmadụ iri abụọ na abụọ n'ụlọ nkwari dị na Kabul.

Ndị hụrụ ka ihe a mere kwuru na ọtụtụ ndị mmaọ̄ụ kachasị ndị bịara abịa nọ n'ebe ahụ tupu ogbunigwe ahụ agba taa.

Ndị ọnụ na-eru n'okwu kwuru na ndị mmadụ nwekwara ike ịnwụ ọzọ dịka a ka na-ebute ọtụtụ ndị mmadụ n'ụlọọgwụ.

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Ndị Taliban egbuola mmadụ 95 na Afghanistan


Ọnụn na-ekwuchitere Bishop Awka bụ Fada Martin Anusi gwara BBC Igbo na ọ bụ Fada Oliver ga-ekwuli ihe dị n'ime akwụkwọ nkwụsị ọrụ Bishop Paulinus Ezeokafor nyere ya.

Mana mbọ nile anyị gbara ka anyị nata ya akwụkwọ ahụ kpụrụ n'ala.

N'ọnụ Fada Nwosu, "ihe mụ na Bishop Ezeokafor zitere m dịka akwụkwọ nkwụsị ọrụ dịrị anyị."

Ọtụtụ mmadụ na-ekwu uche ha gbasara nkwupute Fada Oliver Ekene Nwosu mere maka esemokwu dapụtara n'etiti ya na Bishop Awka Diocese.

Ụfọdụ kwetere n'ụfọdụ ihe Fada Nwosu kwuru mana ụfọdụ si na ha ji obere nnu were ihe ndị o kwuru.

O nwere ndị na-ekweghị chacha ma na-ajụ ya ọtụtụ ajụjụ ha che na ọ zachaghị ya ọfụma.

Etu nghọtahie mụ na Bishop Awka Diocese si malite - Ekene Nwosu

N'ọdị nso a ka akụkọ malitere ifesa na soshal midia gbasara otu ụkọchukwu Katọlik a chụpụrụ achụpụ na Naịjirịa.

Akụkọ a kwuru na ụkọchukwu a, aha ya bụ Oliver Ekene Nwosu, ji ụzọ aghụghọ wee mee ka e chie ya ụkọchukwu na mba Tanzania.

Akwụkwọ ozi si n'aka Dayọsis Morogoro nke mba Tanzania, kwuru na ha akwụsịla Ekene Nwosu ọrụ ya dịka ụkọchukwu, n'ihi na o ji ụzọ aghụghọ nara ha ngọzị.

Mana Nwosu gwara BBC Igbo na aka ya dị ọcha n'ebubo e boro ya.

Ọ kọwara na ọ bụ Bishop nke Dayọsisi Ọka, aha ya bụ Paulinus Ezeokafor, na-achụgharị ya ma na-ata ya ahụhụ.

Gere ihe niile Ekene Nwosu kwuru nakwa ihe ndị Ọka Dayọsisi sara ya.

Ndị mere akụkọ a bụ Chioma Obianinwa, Chukwunaeme Obiejesi na Nnamdi Agbanelo.

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Oliver Ekene Nwosu: Ihe ndị ọnụ na-eru n'okwu na-ekwu maka esemokwu Fada Nwosu na Bishop Awka Diocese


Ọnụọgụgụ Naịjirịa na-achụ nde narị abụọ

Akụkọ apụtala na ọnụọgụgụ Naịjirịa chọrọ iru mmadụ nde nari abụọ.

Nke a bụ ọnụọgụgụ ọhụrụ otu na-ahụ maka ọnụọgụgụ na Naịjirịa bụ National Population Commission wepụtara.

Nke a ga-eme Naịjirịa mba asaa kachasị n'ọnụọgụgụ n'ụwa niile.

Akpụpụla onye Denmark gburu nwunye ya na nwa ya na Legos ụlọikpe

Akpụpụla Peter Nielsen ụlọikpe dị na Lagos

Ọ bụ nwoke onye Denmark gburu nwunye ya Zainab na nwa ya nwaanyị ya akpọrọ Petra dị afọ atọ na Legos.

Ụgbọelu ndị agha Algerịa kpọkasịrị taa.

Ihe ruru mmadụ 257 anwụọla n'ihe mberede ụgbọelu ndịagha mere taa na mba Algeria.

Ndị ọrụ mịnịstrị na-ahụ maka nchekwa n'Algeria kwuru na ndị ahụ nwụrụ nọ n'ụgbọelu na-ebu ndị agha tupu ụgbọelu ahụ akpọkasịa taa.

N'egwuregwu

N'asọmpi Uefa champịọns ụnyaahụ, ihe ịtụ n'anya mere Barcelona mgbe ndị Roma gbapụrụ ha n'asọmpi Uefa champịọns.

Ndị Barcelona jiri ọkpụ anọ asatara otu merie Roma n'ụkwụ mbụ nke asọmpi ahụ, ebe Roma n'ihe iju anya jiri ọkpụ atọ chara acha merie ma gbapụ ha.

Ajụjụ a bụrụ, ihe mere ndị Barcelona onwere ike ime ndị Real dịka ha ga-ezute ndị Juventus n'abalịa.

N'aka nke ọzọ, Bayern Munich ga-ele ndị Sevilla bụ ndị ha jiri ọkpụ abụọ asatara otu merie n'ụkwụ nke mbụ ọbịa n'ụkwụ nke abụọ taa.

Nkeji nke ụtụtụ a

Gere akụkọ ndị a n'otu nkeji.

Akụkọ ga-amasị gị ị ga-achọ ikọ taa niile

Ihe onyonyo taa

Nwaanyị mụrụ ejima atọ mana ọ maghị ebe di ya nọ kamgbe ọnwa Disemba afọ 2017.

Mama ejima atọ na-ahụbeghi di ya

Akụkọ ndị ga-amasị gị

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Akụkọ kachasị taa: Mmadụ 257 anwụọla n' Ọlgeria


Ọnụọgụgụ a bụ nke ọnwa eprelu bụ ugboro iri na ise ọnụọgụgụ a na-ada kemgbe ebidoro ị gụ ọnụọgụgụ a.

E kwụkwara na ọnụ ahịa nke ime obodo bụ nke bekee kpọrọ "rụral inflation" siri na pesent 12.99 rida na pesent 12.13 n'ọnwa eprelu kwa.

Otu onye na-azụ ahịa na ahịa Oyingbo na Legọs bụ Grace Ogbonna gwara BBC Igbo na-ekwe ntị na ọnụ ahịa a emetụtaghị nrị ndị ha na-ere ere n'ahịa.

Oriakụ Ogbonna kwuru na nrị dịka osikapa, agwa, garri na mmanụ nrị tinyechara ego ma enyocha ya kemgbe afọ gara aga.

Tomato na-adị arị elu n'oge udu mmiri.

Gee ihe Grace Ogbonna gwara BBC Igbo n'uju

Ọnụ ahịa adaala n'ezie?

Akụkọ ga-amasị gị:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Ọ bụ eziokwu na ọnụ ahịa ihe oriri dị icheiche agbadatala?


Ọrịa 'Lyme' bidoro iwu na soshal midia dịka otiegwu Justin Bueber gbara ama na ya bụ ọrịa ji ya.

End of Instagram post, 1

Ọ na-efe mmadụ ma ọ bụrụ na chịnchị bu ọrịa taa gị ma tanye gị nje bu ọrịa ahụ n'ahụ.

Mental Health: Ụzọ asatọ ị ga-eji mara onye chọrọ ịkwụ ụdọ ma nyere ha aka

ị ṅụ ọbara na-amasị chịnchị ya mere ọ na-anọkarị n'ahịhịa n'ọhịa na-eche anụ ọ ga amado ma mịa ọbara.

Ọ na-anọkwa anụ ụlọ nwere anumanụ dịka nkịta, ewu, atụrụ maọbụ nwamba.

Chịnchị nwekwara ike izo n'akwa,oche nakwa ụlọ adịghị ọcha.

Ọrịa 'Lyme' na-akpa ike na mba Amerịka ugbua, ebe e nwere ya mbụ na mba Briten n'afọ 2019.

Mana dịka Dọkịta Bayo Onajole siri kọwaa, e nwere ike ịhụ ya bụ ọrịa n'ime obodo na Naijiria.

Onajole, onye bụ ọkammmụta ahụike ọha na mahadum 'Lagos University Teaching Hospital(LUTH) kọwara n'ọrịa na-adịkarị  "n'ime obodo ebe ndị mmadụ na-ewu ụlọ ata n'ihi na ọ bụ ụdị ebea ka ahụhụ na-ebu nje ọrịa na-amụba."

Njirimara ọrịa 'lyme disease'

Dịka ngalaba na-ahụmaka mgbochi ọrịa na mba Amerịka bụ CDC siri kọwapụta na websaitị ha, ihe ndị e ji ama onye ọrịa 'lyme' ji gụnyere;

Ọgwụgwụ ọrịa 'Lyme'

Dọkịta Ọnajole kwuru na a na-eji ọgwụ 'antibiotics' ekpochapụ ọrịa 'lyme' n'ahụ onye ọ na-eme.

Ihe i nwere ike ime iji gbochie ibute ya

Akụkọ ndị ọzọ ga-amasị gị:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Lyme Disease: Ihe ị kwesiri ịma maka ọrịa a chịnchị na-ebute


Ọrịa akpọrọ Vesicovaginal fistula (VVF) batara n’ahụ Ochanya ka mgbe di nwa nwanne nna ya bụ Andrew Ogbuja nwakporo ya.

Andrew Ogbuja bụ onyeisioche ngalaba ebe a na-amụta oriri na ọṅụṅụ na Mahadum Benue Steeti gwara ụlọikpe na Makurdi ka ha gbahara ya na emume a.

Ọbụghị sọọsọ Ogbuja nwakporo Ochanya, ụlọikpe a chọpụtara na nwa Ogbuja bụ Victor Inalegwu Ogbuja so kwa na ndị nwakporo nwata a.

Ugbua ndị uweojii na-achọ Andrew Ogbuja  na nwa ya bụ Victor makana agbafuru ka mgbe ụlọikpe tọhapụ ha n’usoro akpọrọ ‘bail”.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Ochanya: "Ọnwụ ya agaghị abụ na-efu" - Ndị ngagharị iwe


Ọrịa lasa fiva (Lassa Fever) dịka ka ọ bụ ndị ọrụ ahụike ka ọchere aka mgba

Otu jikọtara ndị dibịa oyibo bụ Naịjirịa Medical Association (NMA) kwuru na-onye otu ha nwụrụ n'ụlọ ọgwụ Irrua Specialists Hospital dị n'Edo Steeti n'ụbọchị Eke 22 Jenụwarị, 2018.

Ndị otu a chọpụtara na Idowu butere ọria n'ihu ọrụ na mkpụrụ ụbọchị iri na itolụ nke ọnwa Jenụwarị.

Ode akwụkwọ  ndị NMA na Kogi steeti bụ Zubai Kabir sị na "Ihe mgbagwojuanya bụ na onweghị onye ọzọ bubatara ọrịa n'ụlọ ọgwụ ahụ".

Nke a mere na onweghi onye tụrụ anya n'ụdị ọria ahụ dị n'ụlọ ọgwụ ahụ. Ya kpatara ha jiri gwọwa Victor Idowu ịba rụo mgbe ọgwụ ịba arụghịzị ọrụ.

Mgbe ahụ ka ha jiri mee ya nnyocha wee hụ na ọ bụ  lasa fiva (lassa fever) ji ya, were bụrụ ya gawa ụlọ ọgwụ ukwu dị na Edo Steeti, ebe ọ nọrọ nwụọ.

Ka ọ dị ugbua otu nwaamadị bi na Lokoja bụ Idris Miliki Abdul sị na gọọmenti kwesiri igbabu mbọ n'ihu naezisara ozi maka ọrịa a na-enweghi ngwọta.

Ọ sị na "ọtụtụ mmadụ bi n'ime obodo amaghị ihe ekwe na-akụ maka  lasa fiva (lassa fever)" na ọbụrụ na-emeghị ngwangwa meghere ọdachị, na ya bụ ọria nwereike ịsụ ndị mmadụ akwụ.

Chetakwa na ọrịa ahụ egbuola ndị dọkinta abụọ n'Ebonyi steeti n'izu gara-aga. Ndị dọkinta ahụ na ndị otu gwọrọ ndị bụ ọrịa ahụ bụtere ya bụ lasa fiva (lassa fever) ma nwụkwa na otu ụlọọgwụ ahụ n'Edo Steeti.

N'ime izu ụka garaaga, lasa fiva (lassa fever) tara isi otu onye n'ime mmadụ iri na ise butere ọria ahu na Federal Medical Centre (FMC) Keffi, Nasarawa steeti.

Ihe a bụ steeti ebe lassa fever rugoro n'Jenuwari afọ 2018

Akụko ka na-abịa

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.


Ọrịa ọhụrụ ejituola ehi nọ n'Abia steeti

O kwuru na ọ bụ ka ha ghara ibute ọrịa ọ kpọrọ "Bovine Tuberclosis" nke a chọpụtara na steeti ahụ ọhụrụ a.

Ọkammụta Mgboji kwuru na  ya bụ ọkwa adịla mkpa maka nchọpụta etu ọrịa ahụ si metụta ehi ndị a.

Gịnị bụ 'Bovine Tuberclosis'?

Nke a bụ ọrịa otu nje a kpọrọ "Mycobacterium bovis" nke metụtara nje na-ebute ụkwara nta (Tuberculosis) a na-ahụ n'ahụ mmadụ maọbụ nke nnụnụ.

Mgboji kwuru na a chọpụtara ya bụ nje n'izuụka abụọ gara aga n'Aba.

Njirimara ọrịa a

Mgboji kwuru na njirimara ọrịa a bụ ntitu ahụ niile , oke ụkwara na ọnwụ.

Mgboji kwuru na ọrụ ha bụ i site n'aka ndị dọkịta na-elekọta anụmanụ mee nyocha ehi ọbụla akpụpụtara maka ogbugbu nakwa iresi ọha.

N'okwu ya" o nweghị ka ị ga-esi mata ehi orịa a ji karịa igbu ya maọbụ nyochaa ehi ahụ."

"Nke a mere anyị ji sị ndị mmadụ ka ha ghara iri ngụgụ anụ ehi ugbua mana ha nwereike iri akụkụ ndị ọzọ.

Mgboji kwuru na ụlọọrụ ya agwaala ndị dọkịta na-elekọta anụmanụ na-anọ n'ebe a na-egbu anụ ka ha kee nkwụcha ma chọpụta ehi ọria a ji ma ghara ikwe ka e resi ya ọha.

Ihe ministri ahụike Abia steeti kwuru maka ọrịa a

Kọmịshọna na-ahụ maka ahụike n'Abia steeti bụ Jonathan Osuji kwuru na o nweghị ihe o nwere ikwu maka ya bụ ọrịa ji anụ ehi na steeti ya.

O kwuru na kọmishọna ọrụ ugbo ma ihe mere o ji kwupute ọkwa ahụ ọ mara maka ngụgụ anụ ehi mana o mebeghi ka ngalaba ahụike steeti Abia mara maka ya.

N'iza ajụjụ, Oriaku Nwadiuto Nwankwu onye bụ onyeisi oru ahụike n'ebe a na-egbu anụ n'Ubakala di n'ọchịchị ime obodo Umuahia South siri na ha na-arụ ọrụ ha nke ọma ịhụ na-echekwara ndụ ndị nata anụ ehi n'akụkụ steeti Abia ebe ha na-elekọta.

Ọ kọwara na ha na-enyocha ehi ọbụla tutu egbu ya nakwa mgbe egbuchara ya, ma nakwa etufu anụ ọbụla ahụrụ na o bu nje ọbụla.

Ndị n'egbu anụ na ndị nrekwa anụ ndị tinyere ọnụ na okwu a siri na ọmama ọkwa ahụ gọọmentị mara isi ka aghara iri akụkụrụ anu ehi Awusa, adoghachila eke ekekere azụ na mgbere anụ ha n'atu.

Ihe ndị na-egbụ anụ kwuru

Dika onye ọrụ nchekwa ahụike ogbe ahụ siri... \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Ị nụla maka ọrịa 'Bovine Tuberclosis' na-arịa ehi n'Abia?


Ọrụ Akwa Naịja nke abụọ ka nọ n'isi mbido

Ọ kọwara BBC Igbo n'ekwentị na nke na-eme n'ihi esemokwu dapụtara n'etiti ndị obodo nakwa ndị ji ya bụ ọrụ bụ ụlọọrụ Julius Berger.

N'ọnụ ya, "Julius Berger kwụsịtụrụ ọrụ na ya bụ akwa mmiri n'ihi na ndị ọrụ gbara abụbụ ọrụ".

Iwe ndị obodo

Ọ sị na "ụfọdụ ndị mmadụ na-ekwu na aka ndị isi obodo akwa mmiri a metutara dị n'abụbụ ọrụ a"

BBC enwetefụghị ndi obodo ka ha kwuo uche ha, mana Maazị Adeyemo kwuur na ọ bụ maka ebinyeghi aka na nkwekọrịta ha na ụlọ ọrụ na-ese okwu.

Akụkọ ọzọ pụtara na-ekwu na ndị obodo ahụ bu iwe n'obi ebe onyeisi ọrụ na ụlọọrụ JB bụ Mr Weiser nọ.

Adeyemo kwetara nke a na-ekwu na o nwere nkwekọrịta ebinyebeghị aka na ya nke ndị obodo chere na ọ bụ Weiner na-egbochi ya.

"Ha na-ata Weiner ụta na ọ bụ ọgbatuhie ma kwuo na ọrụ agaghị aga ihu maọbụrụ na ewpụghị ya"

Gọvanọ Anambara etinyela aka

Mana ugbua, Gọvanọ na-achị Anambra steeti akpọọla nzụkọ ka-enweike kpee udo n'etiti ndị ahụ niile.

Onye ọzọ na-arụ ọrụ n'ime ngalaba na-ahu maka ọrụ na Naịjirịa achọghị ka BBC Igbo kwuo aha ya  kwuru na okwunaụka a so na ihe ndị ha na-agabiga n'ọrụ na Naịjirịa.

"Mgbe Babatunde Fashola kwuru na ụfọdụ obodo bụ ọgbatuhie n'ọrụ gọọmentị na-arụ, ọ ụdịrị ihe a ka ọ na-ekwu maka ya".

BBC Igbo gbara mbọ maka ịnụta n'ọnụ Julius Berger mana ha asabeghị ajụjụ anyị zigara ha.

Cheta na amalitere ịrụ ọru na Akwa mmiri nke abụọ ga-esi Asaba gafee osimiri Naija ruo Onisha kemgbe mgbe Goodluck Jonathan na-achị.

Mana, ọ bụ n'ọchịchị Buhari ka ọrụ bịara kwanye ọkụ ruo ugbua ọkwụsịrị.

Ihe nkiri ga-amasị gị

'E ji akwa Naija nke abụọ egwu Ndigbo chandum'

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Second Niger Bridge: Abụbụ ọrụ ndị na-aru akwa Niger nke abụọ emeela ka ọrụ kwụsị


Ọrụ ndị a gụnyere ọrụ ndị uweojii, ndị agha, ndị ọrụ ụgbọelụ na-eme njem, ọrụ ntaakụkọ, ndị ọrụ ahụike, ndị na-azụ ahịa, ndị ọrụ ụgbọala, ndị na-ere nri, ndị ọgbatumtum na-eme njem na ọrụ ndị ọzọ.

E nweghi ezumike zuru oke n'ọrụ na-ebute ọtụtụ ihe dị iche iche n'ahụ mmadụ.

Ọ bụghịkwa naanị ọrụ na-ebute mgbakasị ahụ bụ nke Bekee na-akpọ 'stress', mkpa ezinaụlọ, etu i si eri nri nakwa ọnọdụ ahụike gị nwekara ike itinye aka ụfọdụ oge.

Ihe enweghi ezumike na-ebute

Ọ na-ebutenwu ọbara mgbalielu, ọ na-emekwa ka shuga dị n'ọbara mmadụ rịa elu, ọ na-emekwa obi ịkụ kpum kpum.

Ọ nwekwara ike ime ka mmadụ na-eri oke nri ọkachasị nke bu oke shuga, na-ese anwụrụ nakwa na-aṅụ oke mmanya, nke nwereike ime ka mmadụ buo oke ibu.

Mgbe ụfọdụ ọ na-ebutekwa mgbakasị ahụ; ịma atụ, onye nkuzi na-enweghị ezumike zuru oke nwereike ị na-enwe ahụmgbakasị ebe ụmụakwụkwọ ya nọ.

Dọkịnta na-awa ahụ na-enweghị ezumike zuru oke nwereike ichefu ngwaọrụ dị iche iche n'ime ahụ onye ọ wara ahụ, ebe nke na-adụ ntụtụ nwereike ịdụhie ya n'ihi ọma jijiji.

Ị nwereike ịga n'akụkụ mmiri zuru obere ike, nara ikuku nakwa gere ezigbo ụda mmiri nakwa nụ olu ụmụnnụnụ Chineke kere

Ọzọ bụ na n'ihe dị ka oge a na-agba Ekeresimesi maọbụ na-eme ụfọdụ emume ndị ọzọ, ndị ọkwọụgbọala anaghị enwekarị ohere izu ike n'ihi na ọ bụ mgbe ahụ ka ha na-akacha akpata ego.

Ụfọdụ n'ime ha na-agba ugboro ugboro ka ha nwee ike ịkpata nnukwu ego.

Ụdịrị agwa ahụ na-ebutere ọtụtụ mbere okporoụzọ n'oge ahụ, n'ihi na ụfọdụ na-arahụ ụra ka ha na-akwọ ụgbọala.

Ị nwereike ike ịga ebe naanị gị na ihe e kere eke nke a kpọrọ nature na Bekee, ga-anọ

Ihe ndị ọrụ ahụike na-ekwu maka ezumike

Nwaanyị riri amusu n'ihe gbasara ahụike ụbụrụisi bụ Pamela Udọka kwuru na enweghi ezumike zuru ezu nwereike ibute agwa ọjọọ dị iche iche.

Ọ sị na ọ na-ebute ahụ mgbakasị n'ezinaụlọ, ụlọọrụ nakwa n'ọha.

Udọka sị na "ọ bụ ya mere e ji enye ụmụakwụkwọ na ndị ọrụ oyibo ezumike ma a gụrụ gụrụ".

Ọ sị na enweghi ezumike zuru oke nwekwara ike ibute ọrịa ụbụrụisi dị iche iche.

Pamela Udọka sị... \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Stress: Ị ma na ịrụ oke ọrụ na-ezughi ike nwereike igbu gị?


Ọtanisi mere ka ọtụtụ mmadụ na-egbu onwe ha na Niajịrịa

Nwaamadị a amabeghị aha ya bu mmanụ ụgbọala na mkpaọkụ kọrọ ka ihe isiike sị anyụ mmmadụ ịkpakwụ na Naịjirịa.

Ben Chinedu bụ onye huru nwaamadị a korọ ndị nta akụkọ ka o sị eti mmkpụ ka ọha nụrụ onu ya tupu obie onwe ya ajọ aka ahụ.

Ọ sị na "ndị mmadụ gbakọrọ na geti ebe ahụ mgbe nwaamadị a hapụrụ onu ya aka na-arịọ ka ndị mmadụ gbatara ya ọsọ enyem aka mana onye ọ bụla nyuru ntị mmaụ ma na-akọrọ ya ka ụwa nke ha sị ka njọ".

Ọ kọrọ ndị mmadụ na "obodo a agaghị adị mma ọzọ".

Ọ sị na nwoke ahụ gwara ha na obodo Naịjirịa enweghị mmekwata nke o ji ebụ ụmụnororbịa n'ụche.

Ọ kọrọ ka ike ụwa siri gwu ya maka ọchịeze ndị mmadụ jị ebi na obodo a.

Mgbe ọkwuchara nke a, ọkpara ọkụ mụnye onwe ya na ahụ.

Chinedu sị na ha chọwara mmiri iji gbanyụ ya bụ ọkụ.

Mana tupu ha bia na "ya bụ ọkụ agbaala nwoke ahụ ọdị ndụ ọnwụ ka mma".

Ha kpọrọ ndị ụweojii ka ha bịa bụrụ ya bụ nwoke.

Mgbe ha jiri bịa, nwaamadị ahụ na uche ya esoghịzị.

"Anyi amaghị onye ọbụ maọbụ ebe osi", dịka Chinedụ kwara ndị nta akụkọ Sun.

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Otu nwoke agbaala onwe ya ọkụ na ndụ na Legọs


Ọtụtu ndị bi na Rumuokwurushi akwapụla maka mkpamkpa idemmiri na-akpa ebe ahụ.

Ka ọ dị ụgbua, ha na-eji ụgbọmmiri abata ma na-apụ n'ụlọ ha.

'Ajọ nsị na ọrịa na-echere anyị aka mgba.' - Favour Ikechukwu

Otu nwaanyị bụ Beatrice Offem, onye ụlọ ya dị n'ogige obibi 'Valley of Decision' gwara onye ntaakụko BBC na kamgbe ọnwa Sepụtemba, na ha na-eji ụgbọmmiri eme njem.

Offem kwuru si "Anyị na-egbu agwọ na anụ ndị ọzọ idemmiri na-ebubata n'ime ụlọ anyị".

' Kamgbe 2016 ka idemmiri mewere anyị ịwa' - Innocent Dominic

O kwukara sị "Mmiri a na-erute anyị n'obi, ihe anyị chọrọ bụ ezigbo ọwammiri maka na anyị enweghi ọwammiri ebe a".

O kwukwara na ha na-akwụ ndị na-akwọ ụgbọmmiri a otu narị naịra iji bufee ha.

Ndị ji ụgbọmmiri na Rmumuokwurushi.

N'aka nke ọzọ ka ndị bi n'Ahọada, Abua na Ogba Egbema, Ndoni na-ekwu na idemmiri awakpoola ha kamgbe 2017.

Joy Brown abọọla ihe ọ kụrụ tupu ha eruo oge ha.

Baseme Akio kwuru na idemmiri a na-ebutere ha ọrịa dị iche iche dịka ịba na azụ mgbu.

Lee ihe idemmiri na-eme n'ala Igbo ugbua

O kwukwara sị na ha ahụbeghị enyemaka gọọmentị.

Ndị bi n'Ahọada na-ekwu na id mmiri na-ebutere ha ọrịa dị iche iche.

Ihe ndị otu gbatagbata NEMA nwere ikwu

Onyeisi ndị otu ọrụ gbatagbata bụ National Emergency Management Authority (NEMA) nke mpaghara Ndịda-Ndịda bụ Ibarakumo Walson, gwara BBC na ha achọpụtala na ọ bụ mmiri ịsọfe oke, enweghị owammiri na oke idemmiri (flash Floods) kacha ebute nsogbu.

"N'oge na-adịghị anya, mmiri nwere ike ilo obodo ndị a" - Ibarakumo Walson

Walson kwuru na ọ bụru na egwughị ala mmiri, ma rụọkwa ọwammiri, na ndị obodo a ga na-ata ahụhụ afọ niile.

Akụkọ ga-amasị gị

Ihe nkiri ga-amasị gị

Innoson Motors: Etu m si bido ịgba mbọ

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Rivers Flooding: 'Idemmiri achụbatala agwọ n'ime ụlọ anyị'


Ọtụtu ndị na-arụta ihe ha na-eri n'ụbọchị ahụghịzị ohere ịkpata ego maka mmachị ngagharị

N'okwu ya, Buhari sị na a ga-amalite ibelata mmachị ngagharị etinyere na Legọs, Ogun nakwa Abuja malite n'ụbọchị anọ nke ọnwa Mee.

Ọ kọwara na ya na ndị gọvanọ nwere mkpebi a mgbe ha lechara anya etu "ọnọdụ nọrọ n'ụlọ" siri metụta akụnaụba obodo, ahịa ndị mmadụ, ụlọakwụkwọ nakwa ịkọ ihe.

N'ozi a ọ gbasara, o kwuru na a ga-amalite mbelata Lockdown ma jirikwa ohere ahụ wụlite nnyocha ọrịa Coronavirus na nchọpụta ndị bu ya.

Ọ nọkwa n'otu aka ahụ tinye mmachị ngagharị kpam kpam na Kano ma manye mmachị ngagharị n'abalị na Naịjirịa niile.

Ọzọkwa bụ ịsị na mmadụ agaghị apụta n'ezi ma ya bụrụ na okpughi mkpuchi imi.

N'okwu Buhari, aihe atọ kacha pụta ihe bụ:

Ihe ndị mmadụ kwesiri ịma bụ na a gụpụ Legọs, Abuja, Ogun na Kano, onweghị steeti ebe ọzọ Buhari tinyere mmachị ngaghari.

Ya bụ na mmachi ngaghari nke dị na ọtụtụ steeti sitere n'aka ndị gọvanọ na-achi steeti ndị ahụ.

Ọ gịnị bụ atụmatụ "curfew" a Buhari manyere?

"Curfew" bụ ọnọdụ mmachi ngagharị kpam kpam gọọmenti na-etinyekarị ma ya bụrụ na enwere ebe nsogbu dị.

Nke a Buahri tinyere na-ebido n'elekere asatọ nke abalị ruo elekere isii nke ụtụtụ.

Ọ bụ ndị uweojii na-echekwa ọnọdụ "curfew"

Mana ọbụghi ugbua bụ mbụ a na-anụ maka "curfew" kemgbe agha coronavirus a malitere.

Na steeti Imo, Abia, Kaduna na Ebonyi e nwere atụmatụ a.

Kedụ steeti ndị "Curfew" a ga-emetụta?

Iwu "Curfew" a ga-amalite taa bụ Tuzde na steeti niile dị na Naịjirịa.

Ihe ndị gọọmentị na uweojii ọwụwa anyanwụ na-ekwu gbasara ya bụ iwu Curfew

Abia: Kọmịshọna mgbasa ozi nke Abia steeti gwara BBC na Abia steeti nwere Curfew nke ya bidoro n'elekere isii nke mgbede rue elekere isii nke ụtụtu.

Mana o kwuru na ha ga-elebanye anya na ntuziaka onyeisiala nyere ma kwuputazie ihe ọhụrụ ọbụla ha chọrọ ịkwu n'ụbọchị Satọde na-abịa.

Imo: Ọnụ na-ekwuru aka na-achị Imo steeti bụ Oguiwike Nwachukwu kwuru na Imo steeti nwekwara Curfew nke ha si elekere isii rue elekere isii dịka nke Abia steeti.

Owere,... \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Coronavirus: Etu iwu ọhụrụ Buhari tinyere maka covid-19 ga-esi metụta steeti gị


Ọtụtụ ebe n'ala Igbo enweghi ọkụ afọ ruo afọ

Ha kwuru na ọ bụghị na gọọmentị abanyeghị n'okwu a n'ike, nsogbu nwere ike iru afọ 2023 tupu o bie.

Ndị ọrụ a ha na-akpọ Discos n'ichafu kwuru na ugbua, ọtụtụ ndị ọrụ ha emechiela ụlọọrụ ha maka na ego ha-anata ndị mmadụ dịka ụgwọ ọkụ erughị ego eji azụ ọkụ a.

Ha kwuru na nsogbu a bụ ihe na-emetụta ha niile n'ala a.

BBC Igbo gbara ọnụ na-ekwuchitere ndị ụlọọrụ Ikeja Distribution Company bụ Felix Ofulue ajujụọnụ gbasara nsogbu a, o kwuru na ndị ọrụ ike ọkụ latrịk na Naịjirịa nọrọ n'etịtị ọkụ na osimiri.

Gịnị bụ nsọgbu ha?

Ofulue kọwara na iwu gọọmentị kpebiri na ha agaghị ewelite ụgwọ ọkụ cha cha na-egbu ụlọọrụ dị iche iche na-eke ọkụ latrik na Naịjirịa maka na ego ọrụ e ji emeputa ọkụ latrịk arịala elu.

Gainji Dam bụ ebe ama ama na-amipịta ọkụ na Naịjirịa

Ofulue kwuru: "Cheta na ego ịzụ mmanụ gaas arịala elu. Ebee ka anyị ga-ahụ ego ịrụ ọrụ ma ọ bụrụ na ndị mmadụ anaghị akwụ ụgwọ ọkụ?"

Onye ọzọ aha ya bụ Okey Okere bụ ọkachamara n'ihe gbasara ọkụ latrik kọwara BBC Igbo na ọ bụ eziokwu na ndị na-eke ọkụ na Naịjịrịa na-ata ahụhụ.

Mana o kwuru na ọ bụghị iwelite ụgwọ ọkụ ga-ebi nsogbu a.

 N'ọnụ okwu ya: "Oge eruola ka ndị Discos tinye ego na ngwa ọru ha."

Mana Naịjirịa ọ ga-echenwu afọ 2023?

Ihe a bu nke na-agbakasị ndị mmadụ isi.

Stephen Mbonu gwara BBC Igbo na ihe a pụtara na ite nsogbu ka na-asụ pụtụpụtụ n'ike Naịjirịa.

Okere kwuru na ọ bụrụ na gọọmenti emeghị ka ndị mmadụ nkiti tinye aka n'ọrụ ike ọkụ na Naijirịa, nsogbu a ga-adị ruo ebiebi.

Akụkọ ga-amasị gị

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Ọkụ latrik agaghị enwu ọfụma ruo afọ 2023 - Ndị ọrụ latrịk


Ọtụtụ ehi na-agagharị n'ime obodo Enugu

N'Ọkpankụ, akụkọ na-akọwa na ndịuweoji na-akasị ụmụokorobia ndị obodo ahụ obi na rịo ha nwe ndịdị gbasara okwu mere na be ha ebe ndị ọchịehi gara n'ime ebe obibi otu onye okaiwu.

A sị na ha malitere ị ghọrọ mango n'ebe ahụ ma bekasia onye nche nọ ebe ahụ  ahụ mgbe ọ bidoro ị bara ha mba maka mangoha na aghọrọ.

Ebe ndị ụmụowa ibu n'Imo steeti na-ata ahụhụ maka na ha enweghị ike ị ga ọrụ ugbo chọta ihe oriri ha ga-eji chekwa onwe ha makak egwu ndị ahụ.

Nsogbu ọzọ na-enye ndị umuowa ibu bụ ntọrọ a na-atọ ụmụaka ha chere naọbụ ndị ọchịehi ahụ na-eme.

Okwu a ebeghị sọsọ na mpaghara ọwụwa anywanwu ka ọ na akpọtu ebe ndị steetị dị icheiche na-enwe kwa otu nsogbu a.

Ọ metụtara obodo dị icheiche dịka Benue, Zamfara, Kogi, Ekiti, Edo na Plateau n'ọnwa ole n'ole gara aga.

Eserese a na-egosi obodo ebe nsogbu a pụtara ihe:

Mmachị ọchị ehi

Gọọmentị Naịjiria kwuru na ha na-agbanị ị hụ na nsogbu a ga-ebi n'oge adịghị anya. Ha na ndịagha Naijiria gbakọrọ aka ị bido atụmatụ a kpọrọ 'ọsọ nwa mba' n'obodo Taraba, Benue n'Adamawa.

Unyaahụ kwa ka ha dụpụrụ ndị agha pụrụiche sị ha ga ba obodo Zamfara nchekwa ma mmadụ ma udo na gburu gburu obodo ahụ.

Akụkọ ga-amasị gị

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.


Ọtụtụ gọvanọ Steetị dị iche iche gụnyere ndị Ọwụwanyanwụ etinyela ụfọdụ iwu ga-ebelata mfesasị ọrịa coronavirus dịka a na-agba ekeresimesi.

Nke a na-abịa dịka minista ahụike bụ Osagie Ehanire sị ka e mepegharịa ụlọ nnyocha, ụlọ ndopu iche nakwa ụlọ ọgwụgwọ niile.

Ọ sị na ọ dịka Naịjirịa abanyela n'agba abụọ nke coronavirus a site n'etu ọnụọgụgụ si arị elu.

Imo Steetị

Etu ndị omeiwu Imo steeti 13 si bute coronavirus- Maurice Iwu

Gọvanọ Imo Steetị bụ Hope Uzodinma wepụtara ozi ịdọ aka na ntị maka mfesasị ọrịa coronavirus n'oge ekeresimesi a.

Iwu ndị gụnyere:

Anambra Steetị

Kọmishọna mgbasaozi n'Anambra Steetị bụ Don Adenuba wepụtara ozi ịdọ aka na ntị nke gọọmentị ha.

Ọ sị ka ndị mmadụ ghara ịga mmemme ọbụla na-adịghị mkpa, ka ha ghara ọgbakọ ọtụtụ ndị mmadụ.

Ka ha gbalịa na-ekpuchi ime ha n'ọha n'oge niile.

Onye ọbụla ahụ na-arịa gbaa mbọ mee nyocha ahụ.

Ebonyi Steetị

Akpụrụachịa anaghị achụ coronavirus

Na mgbasaozi Gọvanọ Ebonyi Steetị bụ Dave Umahi nyere n'ụbọchị 18 ọnwa Disemba, ọ sị ka ndị Ebonyi gbasoo iwu niile na-echekwa coronavirus.

Ọ sị ka ebe okpukperechi niile na-enwe ofufe naanị awa abụọ, ka e welite aka n'ime nyocha ahụ.

Machie ọgbakọ ọtụtụ ndị mmadụ, onye ọbụla ga-ekpuchi imi n'ọha.

O nyekwara iwu ka ụlọọrụ gọọmentị, ụlọụka, ụlọakwụkọ na ụlọọrụ niile dị n'Imo Steetị gbaso iwu na-achị coronavirus.

Steetị ndị dịka Abia, Enugwu, Legọs ndị ọzọ tinyekwara iwu ọhụrụ a.

Akụkọ ndị ọzọ ga-amasị gị:

Nwoke jị ọkụ ese ihe

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

New coronavirus restriction: Tupu ị palie njem lawa ala Igbo lekwa iwu coronavirus na-achị obodo gị


Ọtụtụ ha na-eji ya eme isi okwu ma ha na ibe ha nọrọ.

•Dọkịta egbuola nwaanyị otele ukwu gbalaga

•Dọkịnta Bumbum: Aka akparalanụ dibia otele ukwu

O meela ka ụfọdụ ụmụada gbahapụ onye chọrọ ịlụ ha, ebe ụfọdụ ndị lụrụ alụ gbaara di ha ụgbọ nwa mkpi.

Asọmiri gwụrụ onye ntaakụkọ BBC Igbo n'ọnụ ka ọ gara ịgba ụmụnwaanyị ajụjụ iji mata ka ọ dị ha mkpa etu ihe nwoke jiri bụrụ nwoke onye ha chọrọ ịlụ ha; ma opere mpe, ka o buru ibu.

Ọtụtụ n'ime ha ekweghị aza ajụjụ ahụ.

N'ime ndị kara obi, ụfọdụ kwuru na ọ dị ezi mkpa, ebe ụfọdụ sị na ihe a chọrọ na siga bụ anwụrụ.

Nwada Amarachi kwuru na ọ dị mkpa iji gbalahụ mgbasa alumdinanwunye.

Chinwe Enendu gwara BBC Igbo na ihe dị mkpa bụ nghọta.

Nwatanwaanyị ọzọ achọghị ka a kpọ aha kwuru na ọ dị ụmụnwaanyị ezi mkpa maka 'ụmụnwaanyị na-agbara nwoke utu ya bere mpe ọzọ."

Ụfọdụ ụmụnwoke jụrụ ajụ sị na ọ bụghị ka akị ilu si ada ka o si atọ.

Emeka Ezekiel kwuru na "ihe dị mkpa bụ ka utu na-ekeli ekeli"

Ebe onye nkuzi Igbo na Federal College of Education, Kontagora,Niger steeti bụ Chukwudi Ede kwuru na ọ bụ ụmụnwaanyị kwuorola mmiri ukwu na mmiri nta nwere mkpebi nke ka mara ha ahụ.

Akụkọ ga-amasị gị:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.


Ọtụtụ ihe na-amasị ụmụnwaanyị

Mana ugbua anyị ga-akọrọ unu ihe ise kachasị amasị ụmụnwaanyị, ọkachasị ndị Igbo:

Ha anaghị eji ụmụ ha egwu egwu makana ezinaụlọ ha dị oke mkpa.

Ụmụaka ha bụ ihe mbụ na ndụ ha.

Ụmụnwaanyị ala Igbo bụ oriakụ na-achọ ebe ahụ ga-adị ha mma

"Ahụ chọrọ nhicha" ụmụnwaanyị adịghị achọ mmekpa ahụ.

Ha chọrọ ka ha kee ekike dị mma

Ụmụnwaanyị Igbo na-eji ejiji dị mma ọge ọbụla.

Ụmụnwaanyị ala Igbo na-achọ ụmụnwoke na-agba mbọ

Ihe ọbụla nwoke tinyere aka na ya, nwaanyị Igbo ga-akwado ya.

Ha na-achọ itinye aka n'ọrụ oge ọbụla, ha anaghị achọ ịnọ nkịtị

Ihe niile nwaanyị chọtara ime, ọ ga-eme ya ọfụma.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.


Ọtụtụ ihe sitere n'ihe ndị otiegwu mere, ihe wuru n'ogbe ndị egwuregwu nakwa ihe ndị ọzọ, tụrụ ụzụ n'izu a.

Ihe 'dị ire' mere n'izu a, ọtụtụ mere ndị mmadụ obi aṅụrị ndị ọzọ mere ndị mmadụ obi mụrịmụrị.

Dọrọ oche nọrọ ala ka anyị gbaa gị ụkwụ n'eze:

1) Flavour na Chidinma

Akụkọ egwuregwu 'ihunanya' dị n'etiti Flavour na Chidinma fegharịrị n'igwe soshal midịa.

Anyị hụrụ na ha abụọ gụkọrọ egwu a kpọrọ Ihunanya ebighiebi '40 years Everlasting', ka ha abụọ setere onyoonyo na-eme ka ndị mmadụ na-eche na ha na-alụzị onwe ha.

2) Burna Boy

Otiegwu a gosipụtara na a họrọla egwu ya maka ihe nrite Grammy.

Burna Boy ọ ga-abụ onye Naịjiria mbụ ga-erite Grammy?

Nke a wee mee ka ọtụtụ ndị a ma ama na-ebunye ya ụkpa ekele.

3) Padita Agu

Ọmarịcha nwaanyị a ị hụrụ ebe a wuru ewu n'izu a maka ama ọ gbara maka ihe ọ gabigara n'alụmdị ya.

Ihe o kwuru na-emetụ n'obi.

4) Davido

Di Chioma gbara n'anwụ maka egwu ọhụrụ ọ kụpụtara bụ nke pụtara n'ime abalị 21-11-19 bụ ụbọchị ncheta ọmụmụ ya.

5) Goodluck Jonathan

Onye bụbu onyeisiala Naịjirịa bụ Goodluck Ebele Jonathan, gbara n'anwụ maka ncheta ọmụmụ ya.

6) Timi Dakolo

Dakolo tiputara egwu ọhụrụ maka Ekeresimesi n'ụbọchị Fraịde bụ 22 nke ọnwa Nọvemba 2019.

Nke a mere o ji wuo ewu n'izụ a.

7) Jose Mourinho

Jose Mourinho malitere ọrụ ọhụrụ ya na Tottenham Hotspur kemgbe ọnwa iri na otu ọ pụrụ na Manchester United.

Nke a mere o ji wuo ewu n'izu a.

8) Zubby Michael

Izu a na 'Gịnị na-afịọ' nke BBC Igbo, ka Zubby Michael bịara chakee:

O nwetakwara ọkwa gọọmentị n'Anambara steeti, ka Gọvanọ Willie Obiano mere ya onye ndụmọdụ pụrụ iche n'ihe gbasara mgbasaozi.

Akụkọ ga-amasị gị

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Flavour, Chidinma, Davido na ndị ọzọ a kpụ n'ọnụ n'izu a


Ọtụtụ ka ogbunigwe gburu ụmụ ha n'ihu ha.

Ndị ọzọ ka ndị agha wakporo n'ike ma metọọ ha.

Lee ihe nkiri a ka ị nụ ihe ụmụnwaanyị hụrụ agha Biafra nwere ikwu maka ya.

Ndị mere ihe nkiri a bụ Chimamaka Ihenacho na Vining Ogu.

Akụkọ ndị ọzọ ga-amasị gị:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Biafra at 50: Ihe ndị ụmụnwaanyị Igbo gabigara n'agha


Ọtụtụ mbere okoro ụzọ na-eme maka ndị na-akpọ ụgbọala ṅụrụ oke mmanya

Obagbemiro kwuru na ndị na-arụ ọrụ FRSC dị ihe ruru naanị nchịkọta puku 30 agaghị agazu ndị Naịjirịa niile ruru mmadụ nde 180, nke bụ na 'breathalyzer' ndị agaghị arụnwu ụdịrị ọrụ a chọrọ ka ha rụọ.

O kwukwara na ha nwere ndị nkịtị ha na-ejibu arụ ọrụ, nakwa nke elektrọnik mkpụrụ ole na ole ha na-eji tupu e bido ikwu okwu ịzụta ndị ọhụrụ.

Gịnị bụ 'breathalyzer'?

'Breathalyzer' bụ ihe a na-eji enyocha ikuku ọnụ mmadụ ma a chọrọ inyocha ma ọ ṅụrụ mmanya na-aba n'anya, ma marakwa etu mmanya ahụ ha n'ime ọbara ya.

Ndị uweojii na ndị ọrụ okporoụzọ nke bekee kpọrọ 'traffic police' maọbụ ụdịrị ndị FRSC na-eji ya enyocha onye ọbụla ha na-eche na-anya ụgbọala ka onye mmanya na-egbu.

Ihe FRSC ga-eme onye e jidere maka ịṅụ mmanya na-akwọ ụgbọala

Obagbemiro kwuru na ọ bụrụ na 'breathalyzer' enyochapụta na ị ṅụrụ mmanya na-akwọ ụgbọala, ha ga-eme ihe ndị a:

'Breathalyzer' nke aka nkịtị

Uru dị na 'breathalyzer'

1. Nke elektọnik, ihe ị tinyere bụ ihe ga-apụta.

Obagbemiro kwuru na a bịa na nke elektrọnik, onye ṅụrụ oke mmanya kuba ikuku si n'akpaume ya n'ime 'breathalyzer', ihe ọ ga-ewepụta bụ ogo mmanya na-aba n'anya dị n'ahụ gị rugooro kpọmkwem.

2. Ọ ga-eme ka ndị mmadụ kpachara anya

'Breathalyzer' nke elektrọnik

Obagbemiro kwuru na ndị ọkwọ ụgbọala mata na ha nwere ike ịbanye nsogbu ma 'breathalyzer' gbaa ha ama, ha ga-eme ihe abụọ;

Otu bụ ịhapụ ịṅụ mmanya tupu ha abanye ịkwọ ụgbọala, abụọ bụ ịnụ naanị ọbere mmanya ọpekata mpe otu awa tupu ha abanye ịkwọ ụgbọala.

Ụzọ abụọ a ga-eme ka ihe mberede okporoụzọ belata.

Ọghọm dị na 'breathalyzer'

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Oke mmanya: Etu FRSC ji chọọ iji 'breathalyzer' kwụsị mberede okporoụzọ


Ọtụtụ mgbe Ndị agha turu ọnụ na ha anwụchiela Shekaụ ma ọ dị ndụ akpagharị

Ụnyaahụ ọnụ na-ekwuru ndị agha Naijiria bụ Brigadier-General SK Usman kwuru n'akwụkwọ ozi o tinyere aka sị na onye ndu ndị Boko Haram bụ Abubakar Shekau, jikere yiri hijab dịka nwaanyị ma gbaa ọsọ.

Falana kwuru na ọbụghị ihe kwesịrị iji nti nụ na ndị agha na-ekwu na ha na-achọ Shekaụ maọbụ na ha achọbala inwụchi ya.

"O ruola ugboro iri ndị agha kwuru na ha egbuola  ya. Ugbua, ha asị na ha  hụrụ ya ebe ojikere ka nwaanyị na-agba ọsọ.

"Mgbe ha hụrụ ya ka o jikere ka nwaanyị na-agba ọsọ, gịnị mere na ha agbagbughị ya?"

O kwuru na ọ ga akara mma na ọ bụrụ na ha chọta ụzọ ịnwuchi ya tupu ha ekwu wa na ha chọrọ ijide ya.

Falana kwukwara na ụta adighirị gọọment na ọgbugbu mmadụ nile na-eme na Naijiria n'ihi na n'ụwa niile, onweghị ebe igbu mmadụ adịghị ugbua.

"Ihe dịrị gọọmenti bụ ịkpụpụha ụlọikpe ka ha ga zara ọnụ ha. onye ahụ ọ bụ onye nkịti , onye ndọrọndọrọ ma ọ bụ onye ọchị ehị."

O gara n'ihu kwue na ọ bụ maka na ọnweghị ihe e mere ndị gburu mmadụ oge gara aga ka ndị mmadụ ji aga n'ihu na-egbu ndị ọzọ.

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Falana: Gbasara Shekaụ, ndị agha anyị na-akọ ihe edeghị n'akwụkwọ


Ọtụtụ mgbe ndị ọrụ nchekwa na ndị ọzọ na-adị agbalikarị egbe elu n'obi aṅụrị karịsịa ebe a na-eme emume.

Ụdị agwa a ebutele ọnwụ ọtụtụ ndị mmadụ dịka mgbọ egbe a gbaliri elu tụrụ ha.

Otu n'ime ndị nwụrụla a na-eche na ọ bụ n'ihi ịgbali egbe elu a bụ Ndubuisi Emenike, bụ onye pati All Progressives Congress (APC) n'Imo Steeti.

Ọ nwụrụ site na mgbe tụrụ ya oge otu onye ọrụ nchekwa gbaliri egbe elu dịka ha na-aṅụ ọṅụ na mmeri nwada Princess Miriam Onuoha meriri na ntuliaka.

N'ihi nke a, ka anyị lebanya n'ọghọm ndị dị n'ịgbali egbe elu.

Kedụ ihe na-eme ma a gbalie egbe elu?

Otu onye ọkachamara n'ihe banyere egbe na mgbọ bụ David Dyson sị na mgbọ egbe a gbaliri elu na a ga ogogo dị anya.

Mana a naghị ama ebe ọ ga-ada, ohere dị na o nwereike ibute mmerụ ahụ maọbụ ọnwụ.

Nyocha kwuru na agbanyeghi na ọsọ mgbọ egbe ji ada n'ala dị nta karịa nke o ji gbalie elu mana o nwereike ibute ọnwụ.

N'ihi nke a ọtụtụ obodo dị n'ụwa dịka Califonịa, Texas, Arizona amachiela ndị mmadụ ịgbali egbe elu.

Ihe mere ndị mmadụ ji agbali egbe elu

Mgbọegbe

Ọnụ na-ekwuru ndị uweojii n'Imo Steeti bụ Orlando Ikeokwu sị dịka omenala ndị si dị na a na-ahụta ya dịka nkwanye ugwu.

Na ọ bụ mkpọnala ka a na-agbakarị mana ugbua ndị mmadụ malitere ịgbali egbe elu karịsịa ndị ọrụ nchekwa.

O kwuru na nke a adịghị mma na o nwereike igbu mmadụ na ọ bụ imefu ngwa agha e kwesịrị iji rụọ ọrụ.

Orlando si n'agbanyeghi na o nweghi iwu machiri ịgbali egbe elu na Naịjirịa mana e nwere ike ịkpọpụ mmadụ ụlọikpe maka ime ụzụ na ihe ndị ọzọ.

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Gun Salute: Ihe ọghọm dị n'ịgbali egbe elu n'ebe a na-eme emume


Ọtụtụ mgbe, nsogbu amụtaghị nwa na-esite na di na nwunye amaghị ihe ha kwesịrị ịma maka ihe ndị na-eme n'ahụ nwaanyị kwa onwa, nke gụnyere oyiyi na ndapụ akwa nwa nke Bekee kpọrọ, 'ovulation.'

Ọtụtụ ndị mmadụ ma maka nsọ nwaanyị (menstruation) nke na-eme n'ọnwa n'ọnwa, mana ọ bụghị mmadụ niile maara isi a hụrụ kwawa okpu bụ oyiyi na ndapụ akwa nwa, nke na-eme kwa izuụka abụọ tupu nwaanyi ahụ nsọ ya.

Oyiyi na ndapụ akwa nwa nke ụfọdụ ma dịka ọnọdụ ụga maọbụ ọnọdụ izi, bụ ntọhapụ akwa site n'akpa akwa nwaanyị nke ụfọdụ na-akpọ 'ehe' (ovaries) gawa n'eriri akpa nwa ebe ọ ga-ezute olulu nke Bekee kpọrọ 'sperm', were ghọọ nwa ma ọ bụrụ na ya bụ nwaanyị na di ya enwee mmekọrịta.

Dịka ndị ọkachamara n'ihe gbasara ọmụmụ siri kọwaa, ahụ nwaanyị na-akachasị anabata nwa oge 'ovulation' mere.

Dkt Joseph Akinde kọwara na "Ọ bụrụ na di na nwunye nwee mmekọrịta otu abalị maọbụ atọ tupu 'ovulation' ebido, nwaanyị ahụ ga-atụrụ ime."

Mana dịka nwaanyị ọbụla nwere oge o ji ahụ nsọ ya, ha niile nwekwara oge dị iche iche ha ji enwe 'ovulation' ha.

Na mbido

Nwa nwaanyị ọbụla na-ebu akwa ruru otu nde maọbụ atọ (1-2m) apụta n'ụwa.

Ọ bụ dịka nwa ahụ ruru ihe e ji agbọghọ eme ka akwa ndị ahụ ga-ebido ịpụ ya n'ahụ kwa ọnwa ma ọ bụrụ na ya nwoke enweghị mmekọ aramara.

Njirimara ọnọdụ izi

Dkta Akinde sị na ụfọdụ ihe nwaanyị ji amata na o nwere oyiyi na ndapụ akwa bụ na "ụfọdụ obere ọbara na-apụta, ụfọdụ na-enwe afọ ọtịta maọbụ afọ mgbu ga-abịa nwa oge, ihe dị ka otu nkeji maọbụ ruo otu ụbọchị mana ọ naghị akarị otu ụbọchị."

Lee ihe ụmụnwaanyị na-akpa n'azụ ụmụnwoke

Otu nwaanyị achọghị ka a kpọọ aha ya gwara BBC Igbo, na ọvulation nke ya na-eme ka "ara m zaa na-anyị m arọ".

Mana o bụghị nwaanyị niile na-enwe njirimara doro anya ha ji ama oge oyiyi nakwa ndapụ akwa nwa ha.

Ya mere o ji dị mkpa ịgụkọ ya n'ụzọ ọ ga-edo anya.

Ụzọ ị ga-esi gụkọọ 'ovulation'

Dịka Joseph Akinde bụ dọkịta na-ahụ maka ahụike ụmụnwaanyị si kọwaa, e nwere ụzọ ole na ole nwaanyị nwere ike isi gụkọọ 'ovulation'.

Ha gụnyere:

1. Ngụkọ e ji kalenda agụ... \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Ihe nwaanyị na nwoke kwesịrị ịma maka ịgbakọ mgbe nwaanyị na-eyi akwa


Ọtụtụ mmadu na-akato oke ogbugbu mmadu ndị uweojii na-eme

N'akwụkwọ mgbasa ọzị o binyere aka, Elkana sị na onyeisi ndi uweojii na Legọs bụ Zubairu Muazu nyere iwu ka anwụchịkọ ndi uweojii aka ha dị na mgbagbu mmadụ metụtara Ada Ifeanyị di afọ iri abụọ nakwa Emmanuel Akomafuwa.

Ndi uweojii si na ihe mere n'utụtụ Satọde bu ụbọchi nke iri an ato nke ọnwa Epreelu, n'ebe elekere asaa.

Akwụkwọ mgasa ozi a sị: "Eburu ndị a ihe metụtara gawa ụlọ ọgwụ ebe ekpebiri na Ada Ifeanyi anwụọla. Emmanuel Ifeanyi no ebe ahụ anata ọgwụgọ."

Ndi uweojii aka ji bụ: Inspector Adamu Usman, Sergeant Adeyeye Adeoye, Sergeant Kashim Tijani, Sergeant Lucky Akigbe na Sergeant Paul Adeoye. Inspector Dania Ojo, bu onye gbapụrụ ọsọ mgbe ihe a mere bụ onye a na-achọzị achọ."

Cheta na akụkọ na soshal midikọwara etu ndị uweojii ji gbabuo nwa agbọghobịa ma merụrụọ nwoke ya na ya so ezigbote ahụ n'abalị ụnyaahụ.

Onye ọnu na-eru n'okwu n'ihe banyere mmegide ndị uweojii eji akara Twitter @segalink mara dere na ndị uweojii anwụchiela ndi otu ha kpara ike a.

Nke a na-abịa dika onye oti egwu aha ya bụ Rugged Man tiri mkpu sị ka ekpee onye ọbụla gburu onye aka ya di ọcha ikpe ọnwụ.

Rugged Man dere ihe a n'akara Twitter bụ @RuggeddyBaba

Oke ogbugbu ndị mmadụ site na aka ndị uweojii bụ ihe ọtụtụ mmadu na-akatọ.

Na nsonso a, ha gbagburu nwoke aha ya bụ Kolade Johnson na otu Legọs a kwa, nke mere ụtụtụ mmaọ̄ụ jiri kwalitekwa atụmatụ #EndSARS.

Lee ihe otu onye dabanyere n'aka ndị SARS gwara BBC Igbo.

Okwu Immanuel James Ibe-Anyanwu maka nwakpo SARS wakporo ya.

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Ajegunle Killing: Ndị uweojii agbagbuola onye ọzọ na Lagos


Ọtụtụ mmadu na-ebo Ibrahim Idris na ndi uwe ojii na ha enweghị ike ị kwusị mpụ na Naijiria

Idris gwara ndi kọmịshọna na sọọsọ ndị uwe oji kwesịrị iji ngwọ agha n'ala Najiria, ka ha  na-echekwa ndụ ndi Naijiria niile dika akwụkwọ iwu ala sịrị kwuo.

Mana BBC Igbo kpọrọ ụfọdụ ndị ọkaikpe na ekwenti. Ha kwuru na atụmatu nke a, nwere ka ọ sị dị.

Ndi nche n'eji egbe eji atụ nta

Goddy Uwazuruike gwara BBC Igbo na "ọ burụ na ndị uwe oji na-arụ ọrụ eziri ha, anyi agaghị na-ekwu maka ndi nche di ichiche na Naijiria. Mana ndi uwe oji adaala na ntule atulere ha, ya mere ndi Naijiria ji bido otu ndi nche"

Lanre Lasisi bụkwa onye oka iwụ ọzọ kwuru na "ndi uwe oji enweghi ike i che ndụ anyi,ya mere anyi jiri bido otu ndi nche. Ọnụ ọgụ ha ezughị oke iche Naijiria, ya mere ndi nche a di ichiche jị dị mkpa"

Mana Idris na ndi uweojii na-ebo ndi nche omume ọjọọ dika ohi. Uwazurike na Lasisi kwuru na ebubo nke a enweghị ebe mgbakwasị ụkwụ.

Uwazuruike kwuru na ọ bụrụ na onwere ndị n'ime ha bụ ndị ohi, ọ bụ ọrụ dịrị ndị uwe oji inwụchi ha kama ị napụ ha niile ngwọ agha.

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.


Ọtụtụ mmadu na-ebo Ibrahim Idris na ndi uwe ojii na ha enweghị ike ị kwusị ọgbaghara na Naijiria

Ha kwukwara ka onyeisi ala tinye onye uwe ojii ọzọ ga-arụ ọrụ dịka o kwesịrị.

Mkpebi a ndị omeiwu mere sotere oku Nuhu Damburam bụ onye otu APC na-anọchite Kano, kpọrọ maka mkpa ọ dị  ilebanya na mkpamkpa  ndị agboro ndọrọndọrọ na-akpazi na Kano steeti.

O boro ebubo na ndị uweojii na ndị ọrụ nchekwa anaghị eme ihe ọbụla doro anya maka ọgbaghara jupụtara na'Naijiria ya.

Cheta na izu ole na ole gara aga, Sineeti kpọrọ Ibrahim Idris  oku ka ọ bia kọwara ha ihe mere ọ nwụchibeghị ndị na-achị ahụ wakporo Steeti Benue ma gbuo mmadụ iri asaa na atọ.

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.


Ọtụtụ mmadụ awụọla na Benue na Kogi na-aka ndị ji egbe ha na-ebo na ha bụ ndị ọchịehi

Ọ bụ obodo Oganienugwu, Ikende na Abejukolo n'ime Kogi ka mkpamkpa a mere.

Akụkọ kwuru na ọtụtụ mmmadụ na-agba ọsọ ndụ makana ha na-atụ egwu na ndị a jiri egbe ga-alaghachị azụ.

Ugbu a ndị uwe ojii na ndị agha agaala ebe a ahụ ịme ka udo laghachịta.

Ndị hụrụ ihe mere gwara ndị nta akụkọ na a jiri mma magburu ọtụtụ n'ime ha.

Ha kwukwara na ndị a bidoro ogbugbu ha na ugbo tupu ha bata obodo n'ime abali.

Onyeisi ndị uweojii bụ Monday Bala na steeti ahụ kwuru na ọmaghị mmadụ ole nwuru n'eziokwu.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Ndị na-achi ehi egbuola mmadụ 27 na Kogi


Ọtụtụ mmadụ ga-akpọ ihe dị iche iche ịgba n'ezi, mana ọ bụghị onye niile ga-akọwanwu ihe ha chere ga-ebutenwu ha ịgba n'ezi.

Ọtụtụ ndị mmadụ amaghịkwa ihe ha ga-eme ma ha chọpụta na onye otu ha gbara n'ezi, n'agbanyeghi na ha etuola ọnụ ihe ha ga-eme tupu ya bụ ihe emee.

Ebe ọtụtụ ndị ọzọ anaghị ekweta na onye nke ha gbara n'ezi, ma ọ bụghị ma ọ bụzị onye ahụ jizi aka ya kwupute ya.

Ọtụtụ ndị ọzọ bụ ndị na-atụ ụjọ na ndị otu ha ga-agbarịrị n'ezi.

Ụzọ ụfọdụ si agba n'ezi

Ihe ụfọdụ kpọrọ ịgba n'ezi abụghị ihe ibe ha na-akpọ ya. Mana lee ụfọdụ ihe ndị mmadụ na-akpọ ịgba n'ezi:

Mana kedụ onye ka agba n'ezi n'etiti nwoke na nwaanyị?

N'akụkọ BBC dere oge gara aga, ha tinyere nchọpụta na ọtụtụ ndị gbara n'ezi ekwebughi na ha ga-agba n'ezi.

N'afọ 2000, ngalaba a kpọrọ "National Survey of Sexual Attitudes and Lifestyles" (Natsal) mere nnyocha ma chọpụta na pasentị ụmụnwoke 15 gbara n'ezi, ebe pasentị ụmụnwaanyị itoolu mekwara otu ihe ahụ.

Dọkịta Catherine Mercer, bụ onyeisi ndị mere nchọpụta Natsal a, kwuru sị na ohere a dị n'etiti ụmụnwoke na ụmụnwaanyị nwereike ịbụ n'ihi na ọ na-ara ụmụnwaanyị ahụ ikwenye na ha gbara n'ezi karịa ụmụnwoke.

O kwuru sị "Anyị enweghi ike ileru anya mara mgbe mmadụ gbara n'ezi, ya mere anyị ga-eji dabere n'ihe ndị mmadụ gwara anyị. Anyị makwu na ihe dị iche iche dị n'ihe gbasara etu nwoke na nwaanyị si ekwuputa maka mmekọrịta."

Nchọpụta Natsal kọwara na ihe ndị iche ji dịrị na pasentị ndị na-agba n'ezi bụ na ụmụnwaanyị anaghị edinakarị ọtụtu ụmụnwoke, ọzọ bụkwa na o nwereike ịbụ maka afọ ole onye dị.

"Anyị ma na ụmụnwoke na-atọkarị ụmụnwaanyị ọ bụ ha na ha. Ị chee ya eche hụ ebe nwoke dinara nwaanyị (nwereike ịbụ na o nweghi enyi nwoke) ọ tọrọ ọfụma ma ọ gbaa n'ezi, ị ga-ahụ na ọ bụ ya kacha nwee ike ịgba n'ezi karịa nke nwaanyị."

Mana nnyocha e mere n'afọ 2017 na-akọwa na ụmụnwoke na ụmụnwaanyị na-agba n'ezi aharala.

Ndị kacha nwee ike ịgba n'ezi

Akụkọ ga-amasị gị:

Ihe nkiri a ga-amasị gị:

Gịnị ga-eme nwoke Igbo ajụ nri nwunye ya siri?

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Cheating in Relationships: Ụmụnwoke a ka ụmụnwaanyị agba n'ezi?


Ọtụtụ mmadụ katọrọ Trump maka etu ndị ọrụ na-ahụ maka ime obodo jiri na-ekewa ezinaụlọ, ọkachasị umụaka na nne na nna ha

Iwu a Trump binyere aka ga-ahụ na ezinaụlọ anwụchịkọrọ n'Amerịka ga anọkọ.

Trump sị: "Anyị na-ebinye aka na iwu a. A na m ahụ ya ka iwu dị mkpa. Ọ bụ maka ị hụ na ezinaụlọ nọkọrọ ọnụ, ma hụkwa na oke ala anyị na mba ọzọ siri ike."

Ntụgharị uche a Trump mere bịara ka ụtụtụ ndị mmadụ, ma ndi pati ya, nwụnye ya, ma ndị ofufe na ndị isi mba ọzọ katọrọ nkewa ezinaụlọ a na-eme na mba Amerịka ọkachasị ka ndị ntaakụkọ na egosi ụmụaka na-ebe akwa na ndị ọzọ nọ n'ebe yiri mkpọrọ.

Mana Trump na-ekwu na onweghị ntụghari uche ọbụla ya mere.

"Oke ala anyị ka siri ike etu okwesiri. Mana anyị chọrọ ịhụ na ezinaụlọ nọkọrọ ọnụ," Trump kwuru na ụlọ ọrụ ya, ma sị: "Anyị hapụrụ ezinaụlọ ka ha nọrọ otu ebe."

N'ụtụtụ ụbọchị Juun 20 ka Trump gbara ama na o nwere ihe ya ga-eme maka ọnọdụ ndị nọ na oke Amerịka na Mexico bụ ebe ọtụtụ ndị a na-abata Amerịka si abata. O kwuru si: "M ga-eme ihe ga-akwụsị nkewa a ọsịsọ, bụ nke ndị omeiwu ga etinyekwa aka n'ihu."

Tupu chi efo n'ụbọchi ahụ, Trump nọ na-ekwu na yabụru na ndị omeiwu etinyeghị aka n'okwu ahụ, onweghi ihe ya ga-emenwụ.

Mana ka chị foro ụbọchị Juun 20 ahụ, okwu Trump na-adazị etu ọzọ.

N'ime iwu a o binyere aka, Trump kwuru na ọ bụ echịchị ya ịhụ na ezinaụlọ nọ otu ebe. N'ime nke a, ha ga na-ahapụ ezinaụlọ na otu ọlụ mkpọrọ.

Mana, iwu kwukwara na yabụrụ na a na-atu egwu na ụmụaka enweghị ụdịri nchekwa ha kwesịrị i nwe, a ga-ekewa ha na nne na nna ha.

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Trump ekwetala ka a kwụsị ikewa ezinaụlọ na-achọ ibanye Amerịka


Ọtụtụ mmadụ kwenyere na ịkpụ ajị mgbada na-adị mma, ụfodụ sị na ọ ka mma iruwe ya.

Kedụ nke bụ eziokwu?

Taa ka anyị ga-ama nke bụ nke.

Ọ na-adịrị anyị mfe ikwu maka ajị ihu maọbụ aji ahụ ndị ọzọ, mana o ruo n'ajị ọtụ maọbụ aji amụ, ọnụ amawa anyị ririri.

Ọ ga-abụ ya mere muchi muchi jiri karịa n'okwu gbasara aji ọtụ na ajị amụ.

Mana taa anyị ga-agba ya n'anwụ ịmata ihe zoro ezo n'okpuru anyanwụ n'okwu ajị "adaziani" n'etiti nwoke na nwannyi.

Nchọpụta e mere na mba Amerịka na-egosi na ịkpụ ajị a abụghị naani ihe Naịjirịa, kama na mba Amerịka, n'ihe karịrị ụmụnwaanyị pasent iri asatọ na-akpụ ajị mgbada ha, ebe pasent iri ise n'ụmụnwoke na-akpụkwa nke ha.

Dịka nchọcha ha mere n'afọ 2017 siri kwuo, ọtụtụ mmadụ ruru 15% na-emerukwa onwe ha ahụ be ha edozi "adazianị" nke ụmụnwaanyị ka n'ime ha.

Valentine Udora bụ dọkịnta Bekee n'ụlọọgwụ UNTH Enugwu sị na mmadụ asaa maọbụ asatọ n'ime ụmụnwaanyị iri na-abịa nleta n'ụlọọgwụ na-akpụcha aji mgbada ha.

Mana dọkịta Udora dokwara anya na e kwesiri ị na-akpachapụ anya mgbe e ji agụba eje na mgbada.

Nchọpụta gosiri na imerụ ahụ site ịkpụ ajị mgbada na-akakwa njọ na ndị gbagolitegoro n'afọ.

Ọ bụrụ na ha merụọ ahu, ọ na-ara ahụ ịla.

Dọkịnta Udora sịkwa na ihe a na-ele anya n'ịkpụ aji bụ, onye ahụ ana akpụcha aji kpam kpam ka ọ na akpufodo.

Ọ sị na ebe ọka njọ bụ ịkpucha aji niile dị onye ahụ n'ahụ.

O kwuru na o nwere uru aji mgbada bara ọkachasị n'ahụ nwaanyị.

Uru ajị mgbada bara:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.


Ọtụtụ mmadụ na arụ ọrụ aka, mọ na azụ ahia

Mgbakọ ya gosiri na ọ bụ mmadụ nde 138 n'ime ihe karịrị nde 200 bụ ihe dara ogbenye na Naịjirịa.

Constant Tchona bụ onyeisi Oxfam na Naịjirịa kwukwara na Naịjirịa nọ n'ọkwa 125 n'ime mba 145 n'enweghi nhata nha.

O kwuru na gọọmentị etiti anaghị enyere ọnọdụ a aka site n'etinyeghi ego n'ihe gbasara ahụike, agụmakwụkwọ, mmiri ziri ezi nakwa ọnọdụ ụmụnwaanyị.

Etu ịga esi maraonye gbara ogbenye?

Tomato na-adị arị elu n'oge udu mmiri.

Ụlọakụ Mbaụwa niile bụ World Bank manyere atụmatụ iji chọpụta ndị dara ogbenye na mba ọbụla n'afọ 1993.

Ya bụ na ọbụrụ na ịnaghị erite otu dọlla pụtara narị naira atọ na ọma kwa ụbọchị, ọ pụtara na ịdara ogbenye.

Mana ugbua, a na-elegara ihe ndị ọzọ anya ịji chọpụta ọnọdụ ogbenye dịka:

Ihe ndị ọzọ mpụtara ahụ kwuru

O nwere ụfọdụ ihe ndị ọzọ si na ya bụ akwụkwọ mpụtara pụta gụnyere:

Gịnị ka gọọmentị Naịjirịa na-eme?

Ọtụtụ mmadụ na-arụ ọrụ aka maọbụ na-ere ahịa iji jide obi aka

Gọọmentị Naịjirịa malitere ụfọdụ atụmatụ iji hụ na achụpụrụ ụbịam kpam kpam na Naịjirịa.

Ha gụnyere YouWin bụ nke bidoro n'afọ 2012 bụ nke na-enye ndị ntorobia chọrọ ịbido ahịa ego mbite.

Trader-Moni bụ atụmatụ ọzọ yiri ya na-enye ndị na-azụ ahịa ego mbite iji kwalite ahịa ha.

Ọzọ bụ N-Power bụ atụmatụ na-akwụ ndị enweghi ọrụ ụgwọ na-akuzikwara ha ihe tupu ha enweta ọrụ.

Mana ihe ndị a amịtabeghị mkpụrụ dịka ngụkọ ụbịam na-egosi na Naịjirịa ka na-abanye ụbịam n'ike n'ike.

Child bride: Ụbịam so ebute nsogbu iluchu di

Akụkọ ndị ọzọ ga-amasị gị

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.


Ọtụtụ mmadụ na mba Afrika na-eri akpụ

Akpụ na-enye ahụ ikikere na-emekwa ka ahụ kpuo ọkụ etu o kwesiriekwesi.

E nwereike ị bacha ya, sie ya, ghe ya eghe, gbakpọ ya maọbụ baa ya na mmiri.

E nwere akpụ na-atọ ụtọ ma nwee kwa nke na-elu inu.

Akpụ a na-akwado iyọ

Akpụ tọrọ ụtọ nwere Kemikal sinaid na-erughị 50mg n'otu kilogram mana akpụ na-elu ilu nwere sinaid ruru 400mg n'otu kilogram.

Lee nri ụzọ ole na ọle eji akpụ emepụta:

A na-eji akpụ eme Abacha:

Abacha bụ nrị e jiri mara ndị Enugwu steetị

Akpụ asụrụ asụ:

Akpụ asụrụ asụ

A na-eji ya emeputa achịcha

Achịcha bụ ihe ọtita ndị Naịjirịa na-eri karị

Akpụ mmiri

Akpụ mmiri so na otu ihe ọtụta eji akpụ eme.

A na-eji akpụ emeputa Gari

Ụfọdụ ndị Naịjịria ejighị Gari ọṅụṅụ egwu egwu

Supageti

Akpụ bụ nnukwu nri na Afirika

Eji akpụ ese nrị

A na-eji karị ofe ọgbọnọ eri nrị osise

A na-akwọ akpụ were ya mee ọtụtụ ihe

Akpụ akwọrọ akwọ

Ihe ndị ọzọ ị na-amaghị maka akpụ:

Nri eji akpụ emepụta karịrị akarị. BBC Igbo ga-achọ ka ị setere ihe onyonyo nri ndị eji akpụ eme na obodo ụnụ.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.


Ọtụtụ mmadụ, ọkachasị ụmụ Igbo ka kpụ dike a duru Ọwụwa Anyanwụ Naijiria n'Agha Biafra n'onụ ọbụladị ugbua okwu nnwereonwe Biafra nwuuru ọkụ ọzọ.

Nke a bụ n'ihi na bido oge ọ bụụrụ onye ndu Biafra rue ugbua, ha ahụbeghị onye ndu ọdịmma Ndigbo churu ụra ka ya.

Ọtụtụ ndị okenye Igbo dịka Elliot Uko na-ekwu na ụdị akụ agwụ agwụ nna Ojukwu kpara zuuru ya ịgba ndị Igbo nkiti, nọọrọ onwe ya oge nsogbu butere Agha Biafra dakwasara ha.

Mana o tinyere isi ya buru ya.

Gee ihe Elliot Uko kwuru mere Igbo ji hụ Ojukwu n'anya karịa:

"Enweghị onye dị ka Ojukwu, enweghị onye ga-anọchinwu ya" - Uko

Agha Biafra furu Ojukwu ihe nile o nwere; oge ya, ọgụgụisi nakwa ego nna ya.

Emeka bụ nwa a mụrụ n'obi ọgaranya n'abalị anọ nke ọnwa Novemba afọ 1933 n'Ugwu Awusa n'ebe a kpọrọ Zungeru dị na Niger steeti.

Nna ya, Louis Odumegwu Ojukwu, onye Umudim, Nnewi, Anambara steeti bụ nnukwu ọgaranya ka ibe ya n'Afrịka.

O nwere ụlọọrụ njem ụgbọala ma bụrụkwa onyeisi mbụ nke 'Nigeria Stock Market.'

Louis agụghị oke akwụkwọ mana o zigara nwa ya bụ Emeka ụlọakwụkwọ ọkaibe na Naijiria nakwa mba ofesi.

Biafra at 50: 'Enweghi ezinaụlọ Igbo ọbụla na-enweghi onye a tufuru n'ihi agha Biafra'

Emeka gụrụ akwụkwọ na 'King's College' na Legọs nakwa na , Lincoln College na mahadum Oxford na mba Briten.

Ojukwu si azụ ụlọ banye ọrụ amị n'afọ 1957 n'ihi na nna ya akwadoghị ya. Oge ahụ, ọtụtụ na-ahụta ọrụ amị dịka ọrụ ndị enweghị nke ha dị mma ya.

Ndiagha zigara ya ọzụzụ na England nakwa Ghana, ma bulie ya n'okwa ka ọ lọghachiri na Naijiria n'afọ 1958.

A tụgara ya Kaduna, e mecha mee ya onyeisi ndị agha na Kano.

Ọ bụ ka ọ nọ n'Ugwu Awusa arụ ọrụ soja ka Kaduna Nzeogwu, Emmanuel Ifejuna na Adewale Ademoyega na ndị ọzọ kpara nkata ịkwatu gọọmentị  n'ike n'abalị iri na ise ọnwa January afọ 1966.

Ojukwu so na ndị mere na mbọ Nzeọgwụ na ndị otu ya gbara nyụrụ ọkụ pịị n'Ugwu Awụsa n'ihi okwukwe o nweburu na ịdịkọnotu Naịjirịa.

Agụiyi Ironsi dịka onye kachasị nwe ọkwa na ndịagha Naijiria weere ọkwa onyeisiala mana ka onwa isii gachara, Murtala... \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Biafra at 50 : Ihe mere Igbo ejighị Odumegwu Ojukwu egwu egwu


Ọtụtụ n'ime anyị na-ahụ oge a dịka mgbe ha ji eme mkpebi ime ihe ga-abara ha uru.

O nwereike ịbụ ichuso ezigbo ahụike, ihazi ego gị, imụta aka ọrụ ọhụrụ maọbụ ịkwụsị ụfọdụ agwa kpam kpam.

Otu ihe kacha dị ezigbo mkpa na mkpebi ọbụla i mere bụ nkwalite mmụọ mana mụ na gị ma na ọ naghị adịcha fecha fecha.

Atụmatụ a na-atụpụtaghị ọfụma nwereike ịda mba

Naanị mmadụ ruru pasentị asatọ na-emezu nkwa ha kwere onwe ha n'afọ ọhụrụ dịka otu nchọpụta e mere na Mahadum Scanton nke Statistic Brain wepụtara.

O kwesịghị ịbụ gị.

Lee ụzọ ise ị ga-esi gbanahụ akwụdoghị na mkpebi i mere n'afọ ọhụrụ. Ya gaziere gị!

1. Bido obere obere

Bido n'ikpebi obere ihe ị ga-emeli.

I bido na nke nke, ị nwereike igbago n'ogo dị elu.

Ụfọdụ na-eche na a ga-eji 'abracadabra' wee nwete ihe ha na-achọ dịka Rachel Weinstein bụ ọkammụta n'ihe gbasara etu mmadụ si akpa agwa si depụta.

Iji maa atụ, malitegodu na-agba ọsọ ọha a kpọrọ 'marathon' site n'igorogodu akpụkpọụkwụ ị ga-eji na-agbachara ọsọ n'ime ụlọ gị.

Ị chọrọ ịbụ ọkachamara n'isi nri, ọ ga-adị mma isoro onye ma anya ya ọfụma na-emechara ya tupu i nwee ike ịkwụdo ọfụma.

Makana n'ezie n'ezie mgbanwe na-abịa na nke nke dịka Weinstein si kwuo.

2.Kpọọ okwu aha

Anyị na-enwekarị ihe anyị chọrọ ime n'obi mana anyị enweghị eserese etu anyị ga-esi mezu ya.

Ọ dịmkpa ime nke a.

Iji maa atụ, kama isi m ga-anagakarị ụlọ mgbati ahụ n'afọ, ọ ga-adị mma ka ikwu ụbọchị ndị ị ga-anaga ya bụ ebe n'ime izụ ụka.

Nke a ga-eme ka mkpebi gị bụrụ ihe mmezu kama ị bụ naanị ihe okwu ọnụ dịka ọkammụta Neil Levy nke mahadum Oxford si depụta.

3. Chọọ ndị gị na ha ga-ejikọ aka

Ịchọta ndị gị na ha ga-agakọ njem imezu ebum no obi gị gbasara afọ ọhụrụ a na-agbakwa ume.

Nke a gunyere na ịchọta ọyị gị, gị na ya ga na-agakọ ọmụmụ gbasara ihe ahụ ịchọrọ ịmụta maọbụ ikwupute mkpebi gị ka ọha nụrụ ya.

Dr John Michael na-akuzi na mahadum Warwick ekwuola na inweta nkwado n'aka ndị ọzọ ga-enye aka ime ka ịnweta ihe na-achọ ọsịsọ.

4. Merie Ikpụ afọ n'ala

Ihe sie ike, gba nkiti ma nyochakwa ọnọdụ ọzọ... \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

2020 New Year: I nwere mkpebi maka afọ ọhụrụ a? Lee ụzọ ise ị ga-esi mezuo ya


Ọtụtụ n'ime ha efuola ụzọ n'aka ndị ọjọọ a.

Sunday 'Supremo' Chukwu so na ndị ọgba bọọlụ n'Enugwu na-enye ndị ntoroọbịa aka tupu ọ nwụọ

Ọtụtụ nne na nna etinyela akụ na ụba ha n'isi ụmụaka ha Chukwu nyere onyinye mana isi apụtaghị na ya bụ mbo ha gbara.

Ihe nkiri a gosiri ọtụtụ ihe ụmụaka ndị a na-agabiga.

Akụkọ ndị ọzọ ga-amasị gị:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Football talent 419: Ihe ụmụntoroọbịa ma agba bọọlụ na-agabiga


Ọtụtụ n'ime ha kwuru na ihe ga-aka eme ha obi aṅụrị bụ ma Buhari gbanwee ọchịchọ obi ya bụ ịchị Naịjirịa ọzọ bido n'afọ 2019, laa ezumike nka.

BBC Igbo jụrụ sị "Ọbụrụ na ị nwere ohere ịgwa Buhari otu ihe, gịnị ka ị ga-agwa ya?" ihe karịrị mmadụ 100 tinyere ọnụ n'okwu ahụ na Facebook.

Ihe ha kwuru

1) Ndị chọrọ ka ọ rụọ ọrụ:

Humble Stonecoated Roof chọrọ ka ọ rụọ ihe ndị e kwesịrị ịrụ na mpaghara ọwụwa-anyanwụ.

George Onyebuchi kwuru sị "M nwee ohere ịgwa ya okwu, m ga-agwa ya ka o lerutu anya n'ụzọ dịgasị n'ala Igbo. Ụzọ dị na South East ekwerọzị ọgịga.

Ndị ọrụ ya niile bụ naanị ndị Awụsa, ka o lerutu anya na "federal character" ma ọ na-ewe ndị ọrụ ya."

Goodness Ezeh kwuru sị "Ihe m ga-agwa ya bụ, ka O jiri ike ya dịka onyeisi ọchịchị ala anyị, rụọ ọrụ ka ụkọ nri, ihe isiike, nakwa ogbugbu a na-egbu ọtụtụ ndị mmadụ n'akụkụ dị icheiche n'ala anyị kwụsị, onye ọbụla aka ya dị n'igbu mmadụ ibe ya, ka a kpụpụ ya ụlọikpe."

2) Ndị chọrọ ka o zuo ike:

Otu onye bụ Felix Ejeagba, kwuru sị na ọ ga-agwa Buhari ka ọ gaa zuo ike.

Azubuike Chijioke kwuru sị "Ihe m ga-agwa ya bụ na ọ ga-ahapụ ọchịchị nke ugboro abụọ ya, ka ndị ọzọ chịa."

Marc Riz Powertools kwuru sị "Otu ihe m ga-agwa ya bụ ya rituo n'oche prezidenti."

3) Ndị chọrọ ịjụ maka asambodo ya:

Yugo Ahaiwe sị na ọ ga-ajụ ya ihe gbasara asambodo ule WAEC ya.

Onye ọzọ chọrọ ịma maka asambodo ya bụ Emeka Ezejah kwuru sị "M ga-ajụ ya etu esi meere ya asambodo ọhụrụ ebe o kwuru na nke ochie ya nwere dị n'ebe ndị agha obodo anyị nọ, ka ọ bụ na o kwuchara sị na ya ekwurọzị?

Ndukaku De Chemist sịkwa na ọ ga-ajụ ya "Kedụ otu ị si dee ule WASC n'afọ 1961 ma weta akara n'afọ 2018, ma foto ya egosighi afọ ole ọ dị na 1961?

4) Ndị chọrọ ka o nye ha Biafra:

Onyia Fabian Nnamdi kwuru sị ka Buhari nye ndị chọrọ Biafra nnwereonwe.

Stephen Okike kwuru sị "Agam agwa ya ka ọ hapụ Biafra ka ha nwere onwe ya."

Gụọ ihe ndị ọzọ kwuru na soshal midia ebe a:

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Buhari: Ihe ndigbo chọrọ ịgwa onyeisiala ma ha zute ya


Ọtụtụ n'ime ha na-abụkarị ndị ọcha mana ị ma na e nwere ụmụafọ Igbo nọ na nnukwu ọkwa na mbaụwa?

Papal Nuncio maọbụ 'Apostolic Nuncio' bụ onye nnọchiteanya nke Bekee kpọrọ 'Ambassador' nke Rome na mba ndị ọzọ.

Ndị a na-eme papal nuncio na-abụkarị ndị bishọp kajara akaja na nkuzi Katọlik.

Ụmụ Naijiria atọ ma bụrụkwa ụmụafọ Igbo, bụ ndị na-anọchịte anya ọchịchị Rome na mba ụwa; Achịbishọp Fortunatus Nwachukwu n'Antille, Achibishọp Thaddeus Okolo n'Ireland na Achịbishọp Brian Udaigwe n'Benin na Togo.

Ihe ị maghị maka Achibishọp Fortunatus Nwachukwu

Ihe ị maghị maka Archibishop Thaddaeus Okolo

Ihe ị maghị maka Achịbishọp Brian Udaigwe(Benin na Togo)

Akụkọ ga-amasị gị:

Ihe nkiri ga-amasị gị:

Ihe Fada Festus Ezeamaka kwuru maka mwakpo awaporo ya.

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Apostolic Nuncio: Lee Achịbishọp Fortunatus Nwachukwu na Thaddeus Okolo, ụkọchukwu Igbo abụọ bụ 'Papal Nuncio'


Ọtụtụ n'ime ha na-agba ọsọ ndụ maka agha

Ụlọikpe a kwuru na onye ọbụla chụrụ ndị nbịabịa na Isreal na-enupu isi n'iwu.

Nkpebi a na-abia otu ụbọchị gọọmentị kwuru na ha na-enyocha ajụjụ niile so na omume nke a.

Ọ bụ ndị mbịambịa sị ala Eritrea na Sudan ru otu narị na iri abụọ binyere aka n'akwụkwọ akpọrọ petition na bekee riọ ụlọịkpe ka ha mee ha ebere.

Ọtụtụ n'ime ha ka na-achọ akụnaụba n'ala bekee

Ụlọịkpe nyere ndị gọọmenti ruo ụbọchị iri abụọ na isi n'ime ọnwa nke a ka ha zaa ịkpe a mana ha kwukwara na tupu ụbọchị a ruru gọọmentị anaghị achụ onye mbịambịa ọbụla.

Ụlọikpe a kwukwara na nkpebi a anaghị emetụta ndị mbịambịa kwuru na ha chọrọ ị pụ n'ala Israel.

Mana osote onyeisiala Isreal bụ Tzipi Hotovely ekwuola na nkpebi a gosiri na ụlọikpe nke ala Isreal anaghị ahụ Isreal dịka ala were onweha.

Ndị nbịanbịa sị npaghara Eritrea na Sudan na-agba ọsọndụ makana agha na-esu na ala ha.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Ụlọịkpe Israel azọọla ndị mbịambịa sị Afrika


Ọtụtụ n'ime ha na-ekwusi ike na ha ga-akwado ha nke ukwu mana ọtụtụ n'ime ha na-agba ajụjụ na o nwere uru ga-apụta na nkwado ha abụọ makana ha chịala Naịjịrịa dịka onyeisiala na osote onyeisiala.

Ihe ndị mmadụ dere na Twitter

@Abstopsy rịọrọ Atiku ka ọ gba mbo hụ na ogbugbu mmadụ na-eme n'ugwu Awụsa kwụsịrị kpam kpam.

End of Twitter post, 1

@Imhons n'ime ozi ya dere na ọ bụ eziokwu na Atiku azaghị ọtụtụ ajụjụ ndị mmadụ na-ajụ gọmentị ugbua mana ozi ya na-egosi na ọ ga-edu Naịjirịa gawa elu ka ndị ndị mmadụ siri chọ

Mana @UmarKani na-ebo ebubo na Atiku ga-ezu akụ Naịjirịa.

@Abdoulmaleek kele osote onyeisiala maka ihe mmere na ndụ ụmụakwụkwọ ala.

Mana Mon Chere dere na Buhari ga-eburu ụmụ Naịjirịa si ugwu na-agbada.

Ozi Atiku

Atiku agụpụtala ihe ọ ga-emere ndị Naịjirịa ma ọbụrụ na-enye ya ọchịchị n'afọ 2019.

Atiku bụ onye kere okwu ya ịchafụ na Facebook nke o mere n'ehihie Mọnde gụpụtara ihe ndị a n'okwu ya.

1. Gọọmentị anyị ga-enye ọrụ gbanyụụ

Anyị ga-eme nke a site na ime ka ndị ọrụaka a kpọrọ SME na bekee nke ruru nde iri na ise (50) kulie na Naịjirịa

Ụlọọrụ ọrụaka ndị a ga-eme ka GDP Naịjirịa toruo njeri dọla 900 n'afọ 2025.

Nke a ga-enye mmadụ ruru puku abụọ na ise (2.5) ọrụ kwaa afọ.

Ndị a ga-azụkwa ihe ruru nde mmadụ n'ọrụ kwa afọ.

2. Anyị ga-ewepụta ego mgbazinye maka ndị ọrụaka

Ego mgbazinye a ga-enye aka ime ka ndị ọrụaka nwete ego ha ga-eji achụ nta ego.

Amụma anyi ịhazigharị Naịjirịa ga-eme ka akụnaụba steeti na gọọmenti etiti mụbawanye.

3. Steeti ọbụla ga-enweta oke ọ rụtara.

3. Anyị ga-akwụ ndị ọrụ oyibo ụgwọ ga-ezuru ha ị gbo mkpa ezinaụlọ.

4. Anyị ga-eme ka ụmụakwụkwọ nwete agụm akwụkwọ bụ ọkacha akacha na mba ụwa

5. Anyị ga-enye ndị nne ahụike tọrọatọ ma mekwa ka akụ na ụba ha mụbawanye.

6. Gọọmenti anyi ga-emekwa ka ndị rụchara ọrụ bekee ghara iji egwu laa ezumike nka.

7. Anyị ga-etinyekwa ego na ịrụgharị ihe eji enyere ndụ aka dịka okporoụzọ, ọkụ na mmiri.

Atiku sị na ihe ndị a abụghị nkwa ọnụefu kama ọ bụ atụmatụ ha ga-abado ma ha banye n'ọchịchị.

Mohammadu... \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

2019 Elections: Ihe ndị mmadụ na-ekwu maka ozi Buhari na Atiku


Ọtụtụ n'ime ụmụnwaanyị a ndị emere ntọghapụ bụ ụmụaka anwụchịrị n'ike na Naịjịrịa ma tinye kwa ha n'ọrụ ahụ n'ike.

Europol bụ otụ ndị uweoji nke mba Europe ekwuola na ha chọtara ụmụnwaanyị a ebe ha bi n'ime ọgba ebe otu ahụ jichiri ha.

Ha sị kwa na otu ahụ ama ama tinyere ụmụnwaanyị ahụ n'ọrụ maka ị kwụghachị ụgwọ ruru nde euro iri atọ ha boro ụmụnwaanyị ahụ.

Mmadụ ruru iri asato n'itoolu ka anwụchiri n'okwu a, n'ime ha bu onye egwu Naịjiria ama ama mana enyebeghị aha ya.

Ejichiri ya ebe ọ sị Spain a laghachi Naịjiria mgbe ọ rụchara ihe onyonyo egwu ya.

Akụkọ ga-amasị gị:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Ndị uweojii na Spain anwụchiela otu na-azụ ohu akwụna


Ọtụtụ na-ekwu na mkpebi a ekwesịghị ekwesị n'ihi na onweghị ihe etinyere iji gbochie mfesa ọrịa a.

Mana ụfọdụ na-ekwukwa na o kwesịrị ekwesị ka e mepee akwụkwọ n'ihi na o teela ụmụakwụkwọ nọ n'ụlọ.

BBC Igbo gbara ụfọdụ ndị nne na nna ajụjụ ọnụ iji mata ihe ha chere.

Lee ya n'ihe onyonyoo dị n'elu.

Onye mere akụkọ a bụ Ebere Ekeopara.

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

School Resumption Day: Ndị n'ọchị ndị n'akwa dịka ụlọakwụkwọ ga-eme ọzọ na 18 Jenuwarị


Ọtụtụ na-ekwu na ọbụghị atụmatụ dị otu a ga-egbochi mfesa ọrịa coronavirus.

Mana ndị dị otu amachaghị ihe na-ekwu.

Nnyocha emeela ka o doo anya na ọ bụrụ na ebelata mmekọrịta ahụ mmadụ na ibe ya, mgbasa ọrịa na-efe efe dịka coronavirus ga-ebelatakwa.

Ndị mere akụkọ a bụ Chiemela Peter Mgbeahuru na Chukwunaeme Obiejesi

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Covid-19 n'otu nkeji: Mmechi obodo na-enye aka igbochi mfesa coronavirus


Ọtụtụ ndi Boko Haram si na ha achọghịzị ịnụ ọgụụ

Gọọmentị Naịjirịa ekwuola na ndị Boko Haram karịrị mmadụ otu nari na iri ise ga-enwere onwe ha ka a "sachachara ha ajọ ihe niile dị ha n'isi".

Ndị a mere ihe Bekee kpọrọ "de-radicalisation programme" nke ha nọ n'ime ya ruo ọnwa iri na otu na Gombe steeti.

Gọọmentị Naịjirịa agbagharala ndị Boko Haram a, ka ha n'owe ha kwere nkwa na ha echeghariala

Njem nyocha ọrụ gọọmenti n'ọwụwa anyanwụ ka na-aga n'ihu

Ndị Komịti na-ahụ maka ọrụ kwuburu na obi adighị ha mma ka ha gachara ụzọ Enugwu-ọnịcha ụnyaahụ

Ndị omeiwu na-etinye anya n'ọrụ ka nọkwa njem nyocha ọrụ gọọmentị na-arụ na ọwụwa anyanwụ Naịjirịa.

Cheta na ha gara gbaa anya n'ụzọ si Enugwu gawa Ọnịcha na Akwa Naịja nke abụọ ụnyaahụ.

Taata ha gara lete ụzọ n'Isiagu nke dị n'Ebonyi steeti nakwa Nnenwe dị n'Enugwu steeti.

N'Ofesi

Ndi nụrụ agha eji napụ ndiọcha ọchịchi na Zimbabwe nọ n'isi inara ndị ọcha ala

Mba Zimbabwe ekwerela na ọ ga ewezụga dọla nde itoolu na iri asaatọ na itoolu maka ịji ticha ndị ọcha anara ala n'ike na mba ahu obi.

Cheta na n'ime ọchịchị onyeisiala Robert Mugabe ndị mmadụ chụpụrụ ụfọdụ ndị ọcha n'ụgbọ ha makana ha sị na ọ bụbụ ala nna ha a nara ha n'ike.

N'Egwuregwu

Mikel bụ onye ndụ ndi Super Eagles ugbua

Onye nkuzi ndị Super Eagles bụ Gernot Rohr ekwuola na Mikel Obi ka nwere ohere ịsọrọ Naịjirịa mpị na iko mba Afrịka nke 2019.

Cheta na Mikel esoghi n'ime ndị sọọrọ mpị na Sawt Afrika eji chụta nta ịga Iko mba Afrika ahụ.

N'egwuregwu,

Otu Super Falcons menyere ndị Naịjirịa obi aṅụrị ka ha ji ọkpụ goolu anọ merie Zambia oge ha zutere n'asọmpi Iko mba Afrịka nke ụmụnwaanyị.

Fransisca Ordega nwetara ihe nrite "onye kachasị gbaa" n'egwuregwu ahụ.

Mmeri a bụ nke mbụ Ndị "Falcons" na-enweta n'asọmpi a dịka Ghana meriri ha na nke mbụ ha gbara.

Ebe Didier Drogba gbabuuru Ivory Coast nakwa Chelsea na Galatasaray bọọlụ awụsala ọwa kpam kpam n'egwu ọ gbara afọ iri abụọ.

Didier Drogba buliri iko Premier League anọ, iko FA anọ, Iko League atọ na otu iko Champions League oge ọ nọ... \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Boko Haram: Ndị chegharịrị abụrụla ndị ahapụru ka ha banye obodo


Ọtụtụ ndị Igbo kwete na nwaanyị di ime racha nzu nwa ya dị n'afọ ga-apụta n'ụcha

Gịnị ka eji nzu eme n'ala Igbo?

N'ala Igbo oge gboo, nzu maọbụ ọjị bụ ihe e ji anabata onye ọbịa.

Mgbe ahụ, ị bata na bee nwaafọ Igbo ọbụla, ha ga-enye gị nzu ka ite na njibi aka gị.

Nke a bụ maka igosi na obi gị nakwa ọbịbịa gị dị ọcha.

Nzu bụ ihe dị mkpa e ji egosipụta amamihe.

Ndị okenye na-aka nzu n'ala. Ihe a bụ igosi n' ebe ha nọ bụ ebe dị nsọ maka na ndị Igbo nwere nkwenye na onye ọbula were nsọ 'chi' n'ime ha.

Ndị bekee nwere nzu nke a akpọrọ 'White Chalks'

Emume a bụkwa maka ịkwanyere ala ugwu. Igbo nwere nkwenye na ọ bụ sọọsọ onye nwere obi ọcha ga-enwe ike ime nke a.

Nzu dịka ọgwụ ịgwọ ọrịa

Ruo ugbua, ọtụtụ ụmụnwaanyị nakwa nwoke na-ata nzu maka na ọ na-atọ a ụtọ mana ọ bụ ụmụnwaanyị di ime na-ata nzu nke ọma maka ịkwụsị agbọ na kwa oke asọ mmiri ọnụ.

Ụmụnwaanyị di ime na kwa na-ata nzụ maka ịgwọ ọrịa nke ụtụtụ akpọrọ 'Morning Sickness' na bekee.

Mana otu dị icheiche na-ahụ maka ahụ ike na-adọ aka na ntị na udi emume ga-ebute nnukwu ọrịa makana ọ nwere kemikal akpọrọ lead na arsenic.

Aha nzu n'ala ndị ọzọ

Ndị bekee kpọrọ nzu 'Chalk'. Ndị French kpọrọ ya 'La Craie' maọbụ Argile.

Ndị Calabar na-akpọ ya 'Ndom', ebe ndị Bini kpọrọ ya 'Eko.'

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.


Ọtụtụ ndị Igbo na-ekwu na anaghị ebinye aka na ntuliaka 2019

Akụkọ a kọwara na otu Peoples Democratic Party na-ere akwụkwọ ikike ha nde naira 12 (12 million naira) nakwa All Progessives Congress na-ere nke ha nde naira 55 (55 million naira).

Ihe ndị ntorobia na-azọ ọkwa ọchịchị na-ekwu maka akwụkwọ ikike otu PDP na APC

BBC Igbo gbara ụfọdụ ndị ntorobia were ebumnuche iso ịzọ ọkwa ọchịchị nke ala a, ajụjụ ọnụ maka akụkọ a.

Kingsley Okeke Aru bụ onye na-apụta dịka onye omeiwu nta n'ime Anambara steeti gwara onye ntaakukọ anyị na udi akụkọ a na-agbawa obi.

O kwuru na "Udị ihe a bụ ihe na-ebute izu ohi n'ọchịchị ala anyị Naịjirịa, ụdị ihe a anaghị enye ndị ntorobia dịka anyị obi nkwadebe ịzọ ọkwa ochịchị n'ala a"

Chinedu Oyegbula bụ onye chọrọ ịzọ ọkwa ọchịchị n'Imo steeti gbara ajụjụ ọnụ nke ya. Ọ jụrụ "Biko gwa m, onye wepụtara ụdị ego a maka ị zọ ọkwa ọchịchị, ọ ga-ewepute obi ya niile ruo ọrụ? Onye a ga-aba gọọmentị zuo ohi"

Eunice Atuejile bụ nwata nwaanyị chọrọ ịpụta dịka onyeisiala Naịjirịa gwara onye ntaakụkọ anyị "Udi ihe a bụ ihe na-enye anyị obi ike ị gbam mbọ hụ na-anyị soro n'ọsọ ịzọ ọkwa ọchịchị a. Akụkọ a pụtara na ruo ugbua ndị na-achị ala Naịjirịa asọghị ka ndị ntorobia tinye aka n'ọchịchị ala a."

Akụkọ ga-amasị gị

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Fọm N55M: Ihe ndị ntorobia na-ekwu maka akwụkwọ ikike PDP na APC


Ọtụtụ ndị Imo Steeti akwadoghị ị nye ndị Fulani na-achụ ehi ala

Okwuru nke a site n'onu komishiona na-ahụ maka mgbasa ozi bụ ọkammụta Nnamdị Obiaraeri. Ozi ahụ kwuru na onweghị mgbe Gọvanọ Rochas jiri chee echichi  ị nye onye ọbụla ala ndị Imo steeti.

O kwukwara na-asịrị niile ana anụ maka ịnye ndị Fulani na-achị ehị ala ndị Imo Steeti bụ ọrụaka ndị iro nakwa ndị mgbam na ndị ntụ.

Akwụkwọ akụkọ ekwubuola na Gọvanọ Okorocha sị na ya ga-enye ndị na achị ehị ala n'Imo Steeti nke ọtụtụ ndị Igbo katọrọ na ezoghị ọnụ. BBC Igbo gbara mbọ I kwuru Oje ozi Rochas maka mgbasa ozi mana nwaamadị ahụ bawara BBC mba gbanuọ ekwenti ya.

Ka ọdị ugbua, ndị Gọvanọ ndị ọzo n'ala ịgbo ekwuola na ha agaghị amapụta ala ọbụla maka ị nye ndị Fulanị na-achị ehị. Ohaneze Ndị Igbo akabichiela na onweghị onye ga enye ala ndị Igbo maka ịchị ehi.

Na River Steeti, Gọvanọ Nyesom Wike ekwuola na ya nweghị ala ya ji arụ ọrụ ma ya fọkwa nke ya na-enye mmadụ.

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Rochas Okorocha: 'Ndị asịrị kpachara anya ha!'


Ọtụtụ ndị Naịjirịa ndị ọzọ tufuru ego ha site na atụmatụ MMM a.

Ndị ụlọrụ Nigeria Deposit Insurance Corporation kwuru na ụmụ Naịjirịa soro na ya bụ atụmatụ riri nde atọ na ọma n'ọnụọgụgụ ebe ego furu oge MMM kwasara ruru ijeri 18.

Akụkọ kwukwara na o nwere ndị nwere ọbara mgbalielu oge ọ kwasara maka ego ha niile ha mefuru.

Ajụjụ ọtụtụ ndị mmadụ na-ajụ bụ ihe kpatara ụmụ Naịjirịa jiri tinye aka na ụdị atụtmatụ ahụ.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Onye mere MMM: Ha gwuru m chacha ruru nde 3.7


Ọtụtụ ndị Naịjirịa si Amerịka piobanye Kanada

Ọtụtụ ndị Naịjirịa si Amerịka bata Kanada mgbe Donald Trump batara obodo ahụ dịka onyeisiala.

N'agbanyeghị na ọ bụghi naanị ndị Naịjirịa ka nchụla a metụtara, ọ dị ka ọ bụ ha ka ọ ga-aka metụta makana ndị Naịjirịa karịchara na ndị na-ejighị akwụkwọ nọrọ na Kanada.

Onwereike bụrụ ntuliaka ndị Kanada na-achọ ime n'afọ 2019 kwanyere pati nọ n'ọchịchị n'ụdịrị omume a.

Ọkaiwu isii gwara ụlo ntaakụkọ Reuters na ọ bu eziokwu na anya gọọmentị Kanada na-acha ọbara ọbara banyere etu ndị mmadụ si abata mba ha na-ejịghị akwụkwọ.

Ha kwukwara na ọ bu ndị Naịjirịa na ndị mba Haiti ka ndị Kanada na-arọ anya.

Kanada na-anabata ọtụtụ ndị na-agba ọsọ ndụ

Ụjọ na Trump ga-emezu nkwa o kwere ndị nkwado ya na ọ ga-etinye anya na ndị na-ejighi akwụkwọ nọrọ na Amerịka, so mee ka ndị mmadụ na-agbaga Kanada.

Ihe karịrị mmadụ 36,000 nke ndi Naịjirịa so n'ime ya, si Amerịka gbaga Kanada maka ụjọ a.

Trump n'onwe ya na-agba mbọ imezu nkwa o kwere.

N'ime ụbọchị ole na ole gara aga, Trump kwuru na ọ ga-emegharị iwu nke kwuru na onye ọbụla amụrụ n'Amerịka bụ onye Amerịka.

Ka Amerịka dịzị ọkụ, Kanada bụ agbatobi ha bụ ebe ndị mmadụ na-etinyezi anya.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Canada ga-enye ndị Naịjirịa enweghị akwụkwọ ọsọ


Ọtụtụ ndị bi n'ezi bụ ndị gbara ọsọ ndụ

James Okina anaghị ezobe ihe njọ niile, mgbe ọ bụrụ ụmụaka: ohi; ohị n'ụlọ ahịa.

"Aka m ba n'ọtụtụ ihe ọjọ," o kwuru.

Okwu nke a bụ nkwuputa njọ na-atụ na-anya.

Nke a bụ maka Okina bụ onye ntorobia.

Mana ọ na-enye ekele maka afọ nke a bụ afọ nke atọ o bidoro ị zọpụta ọtụtụ ụmụaka bi'ezi na Calabar n'ime Cross River steeti.

O kwuru na o bido omume nke a maka: Onye mbu bụ nwannaya, onye nke abụọ bụ otu oberenwa dị afọ iri na atọ ọ hụrụ n'ọgbọ egwuregwu bọọlụ n'afọ ọ gụchasị akwụkwọ sekọndarị.

'Ọtụtụ ihe m kwesịrị ime'

Aha obere nwa nke a bụ Fredrick, o so kwa na ọtụtụ narị umuaka bi n'ezi na Calabar.

Ọtụtụ n'ime ha si Bakassi gbaa ọsọ ndụ gbaba agbataobi ha bụ Cameroon.

Ezinaụlọ di icheiche achụọla ndị ha bo ebubo amusu.

Mana Frederick nwere ezinaụlọ nke ha. Ya na mma ya bi na-otu ime ụlọ. Mana mma ya ahapuola ya. Ugbu a, ọ bụrụ ya na-enye onwe ya nrị.

James bụ na agwụ maka nlekọta akụnauba na mahadum nke Calabar

Dịka ụmụaka ndị ọzọ bị n'ezi, Frederick na enyi ha bụ Kelvin na-arịọ arịrịọ ego.

Okina bidoro i hụ ha abụọ na-enyekwa ha nrị.

"Enyi mmu na ha bụ maka mkparịta ụka anyị, ọ bụghị maka ego ma ọ bụ nrị," Okina kwuru.

Mana Okina enweghị ọtụtụ ego.

N'oge ahụ, ọ na-arụ ọrụ n'ụlọ ọrụ maka ejiji. Mana olileanya ha bụ ị bụrụ onye ga-enwe ụlọ ọrụ nke ha."

Mana ọ mara na ndị ụmụaka a chọrọ nyemaaka.

Maka ihe a, ya na otu nwoke akpọrọ Inyang Edem kwetakwa na ya ga-akwụ ụgwọ ụlọ akwụkwọ Frederick na Kelvin.

'Ekwesịghị ị che ka e chịeghị ọchịchị'

Oge ahụ ka Okina nwere mkpebi ị nye ụmụaka a nyemaka.

Oge ahụ ka o bidoro Street Priests Inc.

"Mgbe ndị mmadụ na-ajụ gọọmentị ajụjụ maka ọchịchị ha, ị ga-achọ ị me nyemaka ike gị.

"Ekwesịghị ị che ka e chịeghị ọchịchị, ihe a mere eji akpọ anyi Street Priests," ọ kọwara.

Iyang Edem (r) nyere James Okina (l) aka kuo ụgwọ akwụkwọ ụmụaka a

Okini jịrị Facebook na ụzọ ndị ọzọ chọpụta ego maka ịkwụ ugwọ akwụkwọ ụmụaka ruru iri ise.

Ọ ka na-aga kwa ile ta umuaka bi n'ezị na Calabar.

Ke... \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Ntorobia na-azọpụta ụmụaka bi n'ezi na Naịjirịa


Ọtụtụ ndị bụ ụmụaka n'oge agha ka na-echeta ihe ha hụrụ n'oge agha.

Lee akụkọ ụfọdụ n'ime ha.

Ndị mere akụkọ a bụ Vining Ogu na Chimamaka Ihenacho

Akụkọ ga-amasị gị:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Children of Biafra: Ihe ndị etobeghi ntoroọbịa hụrụ oge agha


Ọtụtụ ndị gụnyere ma ndị na-akwado Man Utd, chere na ha ga-eji goolu gbajuo ndị Man Utd afọ maka etu ahụ si ama ha ririri na bọọlụ kemgbe izu ole na ole gara aga.

Mana ha bịara "teta n'ụra" n'azụ ụlọ ha na Old Trafford, wee sị ndị Liverpool "ọ bụghị taa!" ka egwuregwu mechara bie n'otu goolu otu goolu.

Adam Lallana nke Liverpool ji ibu kara aka gbakaa neetị David De Gea na nkeji 85 na-erughi nkeji ise e webatara ya na bọọlụ, iji sata otu goolu Man Utd nyere ha n'ọkara nke mbụ.

Lallana batara n'ọkara nke abụọ gbaa aka ahịa na-emeghị eme

Marcus Rashford bu ụzọ bie Alisson "stamp" ka ọ gbakara neetị ya na nkeji 36 e ji bido bọọlụ.

Maka etu goolu a si gaa, e mechara were ihe nkiri Video Assistant Refree (VAR) ji nyochaa ya, iji mara ma ọ dabara.

Ka ọ dị ugbua, Man Utd esila n'ogogo 14 rigoro nke 13 na tebulu, ebe Liverpool ka nọkwa bụrụ ndị a na-emeribeghi kemgbe Premier League nke afọ a bidoro.

Ihe ndị mmadụ na-ekwu:

@Kheeng_jay na-ama ndị Man Utd njakịrị sị na ha si ebe ha zoro maka ụjọ mmeri na-arịpụta.

@UgwunnaEjikem sị na ọ dị ka ike adịghị ndị Liverpool ịzọ ọkwa mbụ na Premier League nke afọ a, maka etu ha si atufu pọịntị.

@ivanmerlo21 tinyere ihe na-egosi etu obi si dị ndị Man Utd pọlịna pọlịna oge Rashford nyere goolu ya.

@AJno9 kwuru na ọ bụ ogbuopi ka e kwesịrị inye "ọkacha gbaa n'egwuregwu a".

Akụkọ ga-amasị gị:

Ihe nkiri ga-amasị gị:

Sports betting: Ihe ọghọm dị n'ịgba chaa chaa

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Manchester United vs Liverpool: Man Utd ahụla Liverpool teta n'ụra ọnwụ


Ọtụtụ ndị ka na-agakwa ahịa ire ihe n'ihi na ha kwuru na agụụ ga-egbu ha ma ha nọrọ n'ụlọ.

Mgbe BBC gara n'ahịa dị icheiche ịmata etu ihe si aga, otu nwaanyị gburu ikpere n'ala rịọ onyeisiala Buhari ka ọ hapụ ndị mmadụ, ọ kachasị ndị na-ere ihe nri ka ha rewe ahịa ha.

Nwaanyị a kwuru na ọ bụ ụmụnwaanyị kacha ata ahụhụ n'ihi mkpọchi obodo.

Gere ihe ha kwuru.

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Coronavirus Lockdown: 'Ụmụnwaanyị atagbuola onwe ha n'ahụhụ n'ihi mkpọchị obodo'


Ọtụtụ ndị ma di ya bụ Hope Uzodinma; bụ onye ọ lụrụ n'afọ 2015 ka ọ gbachara nwunye ya nke mbụ alụkwaghịm, mana ụfọdụ amaghị Chioma a bụ onye ga-abụ 'nne mbụ' na steeti ahụ.

Lee ihe ndị BBC Igbo chọpụtara maka nwaanyị a.

Ihe nkiri a ga-amasị gị:

Etu ụmụnwaanyị Biafra si husie anya n'oge agha

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Ihe i kwesiri ma maka Chioma Uzodinma; nwunye gọvanọ Imo steeti


Ọtụtụ ndị mmadụ malitere inyere Risikat Azeezat na ụmụ ya aka dịka akụkọ kwuru na di ya chụpụrụ ha n'ihi ụcha anya ha.

Mana ngwangwa akụkọ ahụ pụtara na soshal midia, ọtụtụ ndị mmadụ malitere inye nwaanyị ahụ na ụmụ ya ihe onyinye pụrụ iche iji nyere ha aka.

Ya bụ ihe tụrụ ọtụtụ mmadụ n'anya n'ihi na anaghị ahụ ya bụ ihe kwadaa.

Mana gịnị na-akpata ụdị ọnọdụ a?

Ihe nwere ike ime ka anya mmadụ na-acha anụnụ anụnụ

Risikat Azeezat na ụmụ ya

Dọkịta Chinedu Njezi bụ onyeisi ụlọọgwụ anya a kpọrọ Sight Haven.

Ọ kọwara na Risikat Azeez nwere ike inwe ọnọdụ anyarị anya nke bekee na-akpọ 'occular albinism'.

'Occular albinism' bụ ọnọdụ mgbe 'melanin' kọrọ ụkọ n'anya mmadụ.

'Melanin' bụ ihe na-eme ka ahụ mmadụ nakwa mkpụrụ anya ya gbajie oji.

Ọbụkwa 'melanin' na-echekwa akpụkpọ ahụ nakwa mkpụrụ anya mmadụ ka anyanwụ ghara imebi ya.

Dịka dọkịta Njezi si kọwaa, ndị bụ anyarị (albino) anaghị enwe 'melanin' n'ahụ ha, ọtụtụ n'ime ha anaghịkwa enwe ya na mkpụrụ anya ha.

Njezi kwuru sị: "N'ime ndị anyarị mmadụ iri, asatọ ga-enwe 'occular albinism, mana n'ime ndị ojii otu puku, naanị otu ka e nwere ike ịhụ 'ọccụlar albinism' n'anya ya".

Ọ gara n'ihu kọwaa na ya bụ ọnọdụ abụghị nke naanị nne maọbụ naanị nna na-ebufere nwa; ọ ga-esiriri n'aka ha abụọ.

Na nkọwa ya, ọtụtụ n'ime anyị nwere anyarị n'ime ahụ anyị, mana ọ pụtaghị ihe; Bekee na-akpọ nke a 'recessive gene'.

Ọ bụrụ na onye nke ya pụtara ihe nke ọma gakwuru onye ọzọ nke ya apụtachaghị ihe, ha abụọ nwere ike ịmụta ụmụ anya ha ga na-acha anụnụ anụnụ dịka Risikat Azeez na ụmụ ya.

'Occular Albinism' ọ bụ ọrịa?

Eye care: Ihe ise ị ga-eme ka anya gị ghara ịkpọ

'Occular Albinism', dịka dọkịta Njezi si kọwaa, abụghị ọrịa kama ọ bụ ọnọdụ.

Obere ihe nhiahụ ndị nwere ya ga na-agabiga bụ na ọkụ ga na-enyekarị ha nsogbu n'anya.

Njezi kwuru sị: "Ihe izizi a ga-eme bụ inye ha ugogbo anya na-egbochi anwụ ịba mmadụ anya, nke Bekee kpọrọ 'sun shades'.

O kwukwara na ọ bụghị ndị niile nwere ọnọdụ a ka ọ na-enye nsogbu.

Gịnị ọzọ nwere ike ime ka ụcha mkpụrụ anya mmadụ... \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Risikat Azeez: Ihe na-akpata mkpụrụ anya mmadụ ji acha anụnụ anụnụ


Ọtụtụ ndị mmadụ na-achọ isi Liya gafe mpaghara Europe mana ọnụọgụgụ ha adaala.

Mmadụ atọ ndị agbapụtara kwuru na ndị nwụrụ hinne bụ ndị mba Pakistan.

Libya abụrụla ụzọ ndị mbịmbịa na-esi agba mbọ iji rue mpaghara Yurope site na mmiri.

Mana n'afọ gara aga, otu EU kwekọrịtara na ha ga-enyere ndị nche na mmiri Libya aka ịkwụsị ụgbọ ndị bụ ndị mbịambịa nakwa ndị na-agbaga mba Italy.

Ndị na-enye aka nakwa otu UN ebola ndị gọọmenti EU na ha anaghị eme nkeọma.

"Ozu mmadụ iri ka mmiri buputara n'akụkụ mmiri" dịka otu na-ahụ maka ndị mbịambịa bụ International Organisation for Migration (IOM)

Ọtu onye ọnụ na-erụ n'okwu kwuru na ndị mba Pakistan na-agbalịsiike ime njem ahụ.

Ụfọdụ akụkọ gbasara njem na-ekwesighi ekwesi a na-eme na mba Libya pụtara n'afọ 2017 nke butere mba ụwa jiri tinye ọnụ na ya bụ okwu.

Akpọghachitala ọtụtụ ndị njem ahụ bụ ndị Naịjirịa.

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Ndị mbịa mbịa: Ọtụtụ emiela mmiri na Libya


Ọtụtụ ndị mmadụ na-agakarị 'ụlọọgwụ ọgwụgwọ nsọ

Joao Teixeira de Faria onye a ma dịka "Jao nke Chukwu" bi 'obodo Abadiania mana o nwere ọtụtụ ndị nso nso na mba ụwa niile.

Onye na-ese esereese bụ Zahira Leeneke Maus onye mba Dutch gwara ụlọ mgbasa ozi akpọrọ Globo TV na Faria họgburu ya ma kwaso ya iko.

Faria ji aka ya ba onwe ya "Jao of God"

N'ime akwụkwọ ozi Faria degara Globo, ụlọ ọrụ ya gọrọ ebubo a eboro ya.

Ozi ahụ kwuru na Faria dị afọ iri asaa na isii na-eji ike ya agwọ mmadụ ruru puku ole maọbụ ole mana na-ajụkwa ebubo mmerụaka ọ bụla a na-ebo ya ma ọ na-agwọ ndị mmadụ.

O nwere ndị ọzọ na-ekwu udiri ihe a ?

Ụmụnwaanyị ruru itoolu na-achọghị ka akpọpụta aha ha agwala ụlọ ọrụ mgbasa ozi Globo na Faria metọrọ ahụ ha ma họgbuo ha na o na-etinye ike idi ọcha na-ahụ ha.

Ụfọdụ sị na ha na-achọ ọgwụgwọ obi ọjọ na-eme ha mgbe mmerụ ahụ a mere.

Akpọchibuola Faria onye na-abụghị dibia bekee n'ụlọ mkpọrọ ma daa ya nha makana o nweghị akwụkwọ nyere ya ikike ị mee ọgwụgwọ

Faria na ndị ama ama

Nwaanyị onyonyo ama ama na mba ụwa niile bụ Oprah Winfrey gara njem nleta na Brazil n'afọ 2013 ị hụ Faria ebe ọ na-eme ọgwụgwọ ya n'ụlọọgwụ ekpere ya.

Ụlọọrụ mgbasa ozi ABC kwuru na Faria na-ekwu na dibia ruru iri atọ nakwa ndị ọzọ nwereike ị banye ahụ ya ma weta ọgwụgwọ.

Akụkọ ndị ga-amasị gị :

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Sexual Abuse: 'Anyị biacha ekpere onye ọgwụgwọ nsọ edina anyị'


Ọtụtụ ndị mmadụ na-aghọtahie Brown n'ihi etu o si ebi ndụ ya ma na-emekwa dịka nwaanyị.

Na mkparịtaụka ya na BBC Igbo nwere n'afọ 2018, ọ kọrọ akụkọ etu o si chọpụta na ya nwere ọrịa HIV/AIDS.

Brown kwuru na ọ bụ site n'afọ nne ya ka o si bute nje a, mana nna ya mere ka ọ mara nke a oge ọ dị afọ iri na abụọ.

Mana na-agbanyeghị ọrịa ahụ, Brown kwuru na ọ na-ebi ndụ ya nke ọma na-enweghị nsogbu ọbụla.

O kwukwara na HIV/AIDS abụghị ngwụcha ndụ.

Ụbọchị mbụ nke ọnwa Disemba afọ ọbụla bụ ụbọchị e wepụtara maka ọrịa HIV/AIDS.

Ọ bụ ụbọchị e ji akụzi maka ya bụ ọrịa, etu mmadụ ga-esi zeere ibute ya, nakwa etu ndị bu ya nwere ike i si bie ndụ ha nke ọma.

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

World AIDS Day: : Ihe m mere oge m chọpụtara na m bu HIV - James Brown


Ọtụtụ ndị mmadụ na-akatọ Abba Kyari makana ha che na ọ ka onyeisiala Buhari ike agbanyeghị na onye nke ahụ na-achị Najirịa.

Mana ụfọdụ ndị ya na ha mekọtara ihe na-ekwupuru udiri mmadụ ọ bụ mgbe ọ dị ndụ.

Lekwa ihe ndị ọzọ mere ha ji kpọọ ya asị

Etu Abba Kyari si nwụ

N'abali Eprelu iri na asaa nke afọ 2020 ka ọnụ na-ekwuru onyeisisala Buhari depụtara n'akara twitter ya na onyeisi ndị ọrụ Naijirịa bụ Abba Kyari dị afọ iri isii nwụrụ site ọrịa coronavirus.

Cheta na n'abali iri ụbọchị iri abụọ na anọ nke ọnwa Maachị ka akụkọ pụtara na Kyari butere coronavirus.

A na-eche na o butere ya Germany mgbe ọ gara nkem nleta. Ka izu  uka atọ gachara, e bu ya gawa Abuja ebe ọ n'ọnọdụ ọnwụ.

Ọnwụ ya ka ọtụtụ ndị mmadụ bi na Naịjirịa nakwa mba ofesi kpụ n'ọnụ makana ọtụtụ ndị mmadụ na-eche na ọkwa ya mgbe ọ dị ndụ metụtara ụmụ Naịjirịa.

Ndụ ya

1.A mụrụ Abba Kyari na Borno.

2. Ọ gara Mahadum Warwick gụọ "Sociology" n'afọ 1980 nakwa Cambridge ebe ọ gụrụ ọkaiwu.

3. Ọ bidoro rụwa dịka ọkaiwu na Naịjirịa n'afọ 1983.

4.Ọ rụkwara dịka onye nta akụkọ n'ụlọ ọrụ mgbasa ozi dị na Kaduna n'afọ 1988 ruo 1990

5. Ọ rụkwara dịka kọmịshọna na-ahụ maka ọrụ ụgbo na Borno steeti

6. N'Ọgọstụ nke afọ 2015, Buhari kpọpụtara Abba Kyari dịka onyeisi ndị ọrụ ya.

Ihe ndị mmadụ kwuru mgbe Kyari nwụrụ

Onyeisiala Muhammadu Buhari kwuru na Abba Kyari bụ nwoke aka ya kwụ ọtọ n'ebe ụmụ Naịjirịa nọ.

O kwuru na ya na Kyari bụ ọyị kamgbe afọ iri anọ na abụọ.

Buhari kwuru na Kyari bu ọdịmma ụmụ Naịjirịa n'obi tupu ọ nwụọ.

Nwunye onyeisiala Buhari bụ Aisha kwuru ka chukwu tie ndị bee Kyari aka n'obi maka ọnwụ ya

Mịnịsta na-ahụ maka mmekọrịta Naịjirịa na ndị mba ọzọ kwuru na n'ọdịnihu, ụmụ Naịjirịa ga-ahụ na Abba Kyari bụ ezigbo mmadụ n'ezie.

Atiku Abubakar bụbụ osote onyeisiala Naịjirịa kwuru ka chukwu nara mkpụrụobi Abba Kyari.

Onye bụbụ mịnista na-ahụ maka njem ụgbọelu bụ Femi Fani- Kayode na ọyị kamgbe afọ iri anọ anwụọla.

Ndị otu ndọrọndọrọ ọchịchị PDP ziterekwara nwute ha

Akụkọ ndị ga-amasị gị

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Abba Kyari: Ihe asatọ mere ndị mmadụ ji kpọọ ya asị


Ọtụtụ ndị mmadụ na-amụkarị igwe na-enye ọkụ maka na ọkụ anaghị adịkebe na Naịjirịa

Gaasị a na-esi n'igwe na-enye ọkụ enweghị usi nke o ji enwe agwa "color", nke mere na ị nwereike ikuru ya na-amaghị ama.

BBC Igbo kpọrọ Dọkịta McGinger Ibeneme, onye kwuru na ọ bụ ikuru ọtụtụ 'Carbon Monoxide' a ga-egbunwu mmadụ.

O kwukwara na ihe kacha ebute ya bụ nsogbu bụ mmadụ ịnọ ebe ikuku anaghị esinwu apụ, nke bụ na gaasị ọjọọ a bata n'ebe ị nọ, ma ọ hụghị ụzọ ọ ga-esi pụọ, ọ bụrụ nsogbu nye onye na-ekuru ya.

BBC Igbo gbara onye ọrụ nchekwa ajụjụọnụ maka egwu dị n'iji igwe ọkụ na-amụ ọkụ nakwa nchekwa dị mkpa maka ya.

Dibia Bekee Chuka Agunwa gwara BBC Igbo na egwu dị icheiche dị n'iji igwe ọkụ mụọ ọkụ ọkachasị egwu ọkụ ọgbụgba nakwa egwu anwụrụ ikwugbu mmadụ.

Nchekwa megide igwe na-enye ọkụ

Ọtụtụ mmadụ anwụọla maka ihe a

Mmadụ ise si n'otu ezinaụlọ dị mmadụ isii n'obodo Igboetche dị n'okpuru ọchịchị Etche dị na Rivas steeti anwụọla site n'anwụrụ ọkụ.

Ụdị anwụrụ gburu ezinaụlọ ahụ bụ nke si n'igwe na-enye ọkụ nke a na-akpọ 'Genereator' na Bekee.

Ndị nwụrụ n'ime ezinaụlọ ahụ bụ nne bụ Onyinye Monye, nna bụ Andrew Monye na ụmụaka atọ n'ime anọ.

Akụkọ kwuru na ezinaụlọ ahụ gbanyere igwe ahụ na-enye ọkụ ahụ dobe ya n'ime ụlọ ebe ha na-asa ahụ were labaa ụra.

Mana ndị ọrụ nchekwa na ndị ọnụ na-eru n'okwu kwuru na anwụrụ si n'igwe ahụ enweghị ebe o si apụ, kama ọ bara n'ime ụlọ niile wee tọgbuo mmadụ ise ahụ n'ụra.

Naanị otu onye ka a gbapụtara n'ime ha bụ otu nwa ha dị afọ 13 bụ onye e bugara ụlọọgwụ mana ụmụnne ya ndị ọzọ dị afọ 15 na afọ 11 nwụrụ n'ụra ha.

Otu onye obodo ahụ kwuru n'igwe ahụ na anọbu na mbara mana ọ bụ ohi e bidoro na-ezu n'akụkụ ebe ahụ mere ha ji bubaa ya n'ime ụlọ.

Mana ụfọdụ ndị ezinaụlọ ahụ ekwetaghị n'ihe a mere, kama, ha na-ekwu na ọ bụ nshi ka e nyere ụmụnne ha.

Onye nkwuchiteọnụ ndị uweojii na steeti ahụ bụ Nnamdi Omoni kwuru n'ezie n'ihe a mere, ebe e bugara ozu mmadụ ise ahụ nwụrụ anwụ n'ụlọ ozu.

O kwukwara na ha na-eme nyocha banyere ihe ahụ mere.

Ọtụtụ ezinaụlọ na-eji igwe... \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Carbon Monoxide: Tupu i gbanye igwe i ji amụ ọkụ, lee etu ị ga-esi chekwaa onwe gị


Ọtụtụ ndị mmadụ na-ekwu uche gbasara ihe ndị Gọvanọ PDP n'Ala Igbo na-ekwu maka nhọpụta Atiku Abubakar họpụtara Peter Obi sị na ọ bụ uche aka ha, na ọ bụghị uche Ndigbo.

Cheta na David Umahi bụ gọvanọ Ebonyi steeti mabụrụkwa onyeisioche 'South East Governors' Forum', kwuru na nhọrọ Atiku họpụta Peter Obi bụ  'imenye Ndigbọ ihere n'ihu' n'ihi na 'akpaghị ya akpa'.

Ha nụrụ iyi na ha ga-agba ya mgba okpuru maka ịgbakụta nkwekọrịta ha nwere azụ.

Otu onye a chọghị ka a kpọ aha ya nọ n'ọgbakọ ha mere gwara ụlọ ntaakụkọ Sun na mkpebi ha nwere bụ ka Atiku were onye chịbụrụ ụlọakụ etiti bụ CBN n'aha ịchafụ bụ Charles Soludo.

Onye ahụ sịrị, "Udo karịrị ịdị ma ọ bụrụ na ọ họrọ Soludo nihi na ọ bụ ka anyị kwekọrịtara."

Kepukepu ọzọ na-eru BBC Igbo nti na-ekwu na-enwere ọtụtụ nọ na PDP ọwụwa anyanwụ anya ha dị n'ọkwa e nyere Peter Obi.

Uche ọha Igbo

Mana ọtụtụ ndị mmadụ na-ekwu na okwu ndị gọvanọ PDP na-ekwu abụghị uche Ndigbo kama ọ bụ nke onwe n'ihi na obi dị Ndigbo mma na ihe Atiku mere.

Onyeisi ndị ntorobịa otu Ohaneze bụ Mazi Okechukwu Isiguzo dụrụ ndị gọvanọ ọwụwa anyanwụ ọdụ ka ha hapụ ịchụ mmasị onwe ha, chụwa ọdịmma Ndigbo.

Otu ọkaiwu  mabụrụ onye ọnụ na-eru n'okwu gbasara ndọrọndọrọ ọchịchị bụ Chima Nnaji tụnyere n'okwu ahụ oge BBC Igbo gbara ya ajụjụ ọnụ gbasara okwu Atiku na Peter Obi."Ndị Igbo ekwesighi ị na-alụ ọgụ n'ime onwe ha" bụ ihe

Nnaji kwuru na ọ bụ ihe bu obodo a n'isi ya mere na ha kwesiri ịkwado onye nke ha iji nọchị anya ha n'ihe gbasara ọchịchị.

O kwukwara na Ndigbo ghara iji aka ha "kụwa efere Chineke nyere ha jiri rie nrị" agbanyeghị ihe ọbụla Peter Obi mere ha bụ ndị gọvanọ ọwụwa anyanwụ.

Lee ụfọdụ ihe ndị mmadụ na-ekwu:

Ọtụtụ ndị mmadụ ọkachasị Ndigbo na-egosi obi ụtọ nke ha kwupụtara na igwe okwu Facebook.

Mubowale Kuforiji, Dozie Umekunie nakwa Nomso Muoka dere na Peter Obi bu onye kachasị mma n'ime ha niile.

Ndị ozọ dịka Goddy Uwazurike nakwa Basil Olemerezi sokwa na ebumnuche ndị anyi kpọrọ na mbu.

Pius Mordi dere na onweghị onye kwesiri ịge ntị n'ihe Umahi na ndị otu... \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Peter Obi na ndị gọv Alaigbo: Ụmụ Igbo kwadoro ihe Atiku mere


Ọtụtụ ndị mmadụ na-erubere mmachị gọọmentị Briten machịrị isi

Ndị Naijirịa bị na mba Briten na Jamanị zitere anyị etu mmachị sị emetụta ha.

Mba Briten

Nwaafọ Naijirịa bị na Briten na-akọwa na dịka ọrụ ya bụ inya ụgbọ oloko na ya na-aga ọrụ ị hụ na ndị ọrụ gbata gbata ruru ụlọ ọrụ ha.

Onye ọzọ kwa bụ onye nkụzị na mahadụm na mba Briten kwukwara na ọmetụtaghị ya dịka ọ bụ na Ịntanetị ka o ji akụzịrị ụmụakwụkwo ya ihe kamgbe.

Lee ihe ha zitere anyị -

Otụtụ ndị mmadụ nọ n'ime ụlo ha dị na 'East London'

Ụgbọala nọ n'ụzọ pere mpe

Ọtụtụ ndị mmadụ na-erubere mmachị gọọmentị Briten machịrị isi

Ụgbọala na-agba okporo ụzọ nke 'South London' ebughị ibu

Na Jamani

Na mba Jamanị, ndị mmadụ na-akwado mmachi gọọmentị ga-eme.

Otu nwaafọ Naijirịa bị na Jamanị sị na enweghị ọtụtụ ndị mmadụ n'okporo ụzọ.

Ụgbọala nọ n'ụzọ pere mpe ma ndị nchekwa na-agagharị ịhụ na ndị mmadụ rubere mmachị gọọmentị isi.

Dịka ndị mmadụ ji egwu azụcha ihe niile dị n'ahịa, ndị na-ere ahịa enweela opekete mpe ihe mmadụ ga-azụ mgbe ha biara ahịa.

Lee ka o sị aga na mba Jamanị

Ndị mmadụ na-eche ka ha zụta ihe n'ahịa kamgbe 6:30 ụtụtụ

Lee ka ebe a na-edowe ngwa ahịa ka ọ sị tọgbọ

Ụgbọ oloko tọgbọ chakọọ n'ụfọdụ ebe na mba Jamanị

Ndị mmadụ azụchaala ihe dị n'ahịa

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Coronavirus: Lee etu ụfọdụ ụzọ dị na Briten na Jamani ka mmachi ngaghari malitere


Ọtụtụ ndị mmadụ na-eto onyeisiala Muhammadu Buhari maka iwepụta ya bụ atụmatụ n'oge.

Buharị kwuru na ego dị tarị naịra iri na ụma atọ (N10.3 trillion) ka Naịjirịa ga-emefu n'afọ na-abịa abịa.

E kere ego a ụzọ abụọ, nke a ga-eji arụpụta ọrụ a hụrụ anya (capital expenditure) nakwa nke a ga-eji egbo mkpa na-adpụta kwa mgbe kwa mgbe (recurrent expenditure).

Ego e ji egbo mkpa dị tarị anọ na ụma asatọ ebe nke e ji arụpụta ihe a na-ahụ anya dị tarị abụọ na otu ụma.

Mana ụfọdụ na-atamu ntamu na-ekwu na ego e wepụtara maka ụfọdụ ngalaba dị mkpa pere mpe.

Lee ihe ndị gbara ọkpụrụkpụ maka bọjetị 2020:

1) Ego mbite

Ihe karịrị tarị naịra abụọ na ụma (N2.18 trillion) ka a ga-ebite ebite maka bọjetị nke afọ 2020.

Nke a ka bekee kpọrọ 'Budget Deficit'.

2) Ego e ji ete ụgwọ mmanụ

Onyeisiala kwukwara na ihe karịrị tarị naịra abụọ na ụma anọ (N2.45 trillion) ka e wepụtara iji tee ụgwọ Naịjiria ji mmanụ.

Bekee kpọrọ nke a 'debt servicing'.

3) Mịnịstrị ahụike enweteghị ihe ọtụtụ tụrụ anya

Ego onyeisiala wepụtara iji mepụta ihe a hụrụ anya na mịnịstrị ahụike n'afọ 2020 bụ ijeri naịra iri anọ na isii (N46bn).

Nke a ka a na-akpọ 'capital expenditure' na bekee.

Ego nke afọ a pere mpe karịa nke afọ gara aga.

Afọ gara aga, mịnịstrị ahụike nwetara ego dị ijeri naịra iri ise na otu (N51bn).

Ngalaba agụmakwụkwọ nwetara ijeri naịra iri anọ na asatọ (N48bn), ebe ngalaba nchekwa nwetara otu narị ijeri naịra (N100bn).

4) VAT arịala n'ezie

A nubuola kepu kepu na gọọmentị etiti ga-ebuli ụtụisi nke a kpọrọ VAT, mana onyeisial kwuziri ya hoo haa.

O kwuru na VAT arịala site na pasentị ise ruo pasentị asaa na ụma ise.

Dịka Buhari si kwuo, ego e tinyere na VAT ka a ga-eji ewulite ọnọdụ ahụike nakwa agụmakwụkwọ na Naịjirịa.

5) Bojetị ga-amalite Janụwarị

Buhari kwuru na ihe ya ji wepụta Bọjetị 2020 ugbua bụ iji hụ na ndị omeiwu mechara ihe dị na ya tupu afọ a agwụ.

N'otu aka ahụ, ndịomeiwu kwuru na ha ga-eme ka atụmatụ onyeisiala nwee isi.

Nke a mee, ọ ga-abụ nke mbụ bọjetị afọ ọbụla na-amalite na-abalị mbụ nke ọnwa Janụwarị... \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Ihe ise gbara ọkpụrụkpụ gbasara budget 2020


Ọtụtụ ndị mmadụ nọ na soshal midia n'arụ aka na ọ bụ ụdị ekweghị ekwe ụfọdụ mere mmiri jị banye opi ụgbọgụrụ nke butere agha abụọ ahụ.

Lee ụfọdụ ihe ndị mere n'agha abụọ ahụ:

Agha Mbauwa Mbụ (1914-19)

Uwa niile enweela nkpebi na udi agha agaghị amalite ọzọ

Ndị lụrụ ya: Agha mbaụwa Mbụ bidoro n'etiti mba Briten na mba Jamini n'abalị  anọ nke ọnwa Ọgọstụ afọ 1914.

Mba Briten,Fransi na Russia kwụkọtara luso Jamani na Austria-Hungary na ndị na-akwado ha.

Ihe butere okwu: Ọ bụ ịzọ onye ga-ewere obere mba ndị ọzọ bụ ihe butere ụka.

Oge ahụ ndị mba nwere agba dịka Briten,Russia na Jamini na-azọkọsị obodo ha ga-eweghara ọchịchị ha(colonies).

Jamani na Austria-Hungary weghara mba Bosnia na Morocco nke were mba Briten Iwe ha were si na Jamini ji anya ike achụ ya bụ ihe.

Agha Mbauwa Abụọ (1939-1945)

Adolf Hitler bụ onyeisiala chiburu mba Jamanị chọrọ igbochapụ ndị Juu n'elu ụwa a

Ndị lụrụ ya: Na mbụ naanị Briten na Fraansi bụ ndị nọ n'ọgụ ahụ Hitler kotere.

Mana mba Amerịka sonyere n'agha ahụ oge mba Japan wakporo Pearl Harbour.

Ogbunigwe Amerịka  tụrụ na Hiroshima n'abali isii nke ọnwa Aụgụst afọ 1945 mere ka Japan chilie aka dịka onye e meriri emerị.

O bụ n'agha ahụ ka Hitler gbalịrị ikpochapụ ndị Juu niile.

Ihe butere okwu: Agha Mbaụwa nke Abụọ dara dịka Adolf Hitler wakporo mba Poland n'abalị mbụ afọ 1939.

Mba Briten chere ha aka mgba ka abali abụọ gachara n'abalị nke atọ nke Ọnwa Septemba.

Agha Mbaụwa Mbụ na Nke Abụọ kpara mkpa mkpa dịka o butere agụụ,mbibi akụnaụba ma takwaa isi ọtụtụ mmadụ.

Nke mere mba lụrụ ya jiri nwee nkweọkrịta na ha agaghị alụkwa agha ọzọ.

N'agbanyeghị na a lụghị agha abụọ ndị a n'ala Afrịka mana ndị mba ofesi ndị nwere ọchịchị n'ala dị n'Afrịka dịka Naijiria dọrọ ụmụ afọ Afrịka gaa lụọ ya bụ ọgụ.

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

World War 3: Lee ihe ndị kpalitere agha Mbaụwa mbụ na nke abụọ


Ọtụtụ ndị mmadụ ọkachasị ụmụnwaanyị ga-agwa gị na ihe mere ha ji asọ nsọ ịga ahịa azụta ihe bụ maka etu e si adọgharị ha n'aka ebe a ana-asị ha bịa gote ihe.

Ndị otu kpọrọ onwe ha "Market March", gara n'ahịa Yaba dị na Legọs, igosi etu o dị ha n'obi gbasara ya bụ ndọgharị aka ụmụnwoke na-adọ ụmụnwaanyị n'ahịa.

End of Twitter post, 1

@amaka_sandra1 kọwara etu ụfọdụ ndị si metụkwa ya aka n'ebe ọ gara ikwu ka akwụsị ndọgharị aka a na-adọ ụmụnwaanyị n'ime ahịa.

@Sopzn kwuru na etu ndị mere ngagharịiwe si mee ya abụghị etu ha kwesịrị isi mee ya. O kwuru na ha gara ahịa ịkparị ụmụnwoke na-agụghị akwụkwọ, kama ikuziri ha etu ha ga-ezi na-akpa agwa ọfụma.

O kwuru na ihe a ụmụnwaanyị a mere n'ahịa mere ka ha yie ndị iberibe.

@Dikachim kwuru na ọ bụghị naanị ndị nọ n'ahịa na-eme ụmụnwaanyị ihe a, na ọtụtụ ụmụnwoke na-emekwa ya n'ụlọọrụ dị iche iche.

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

'Nne bịa goro m ahịa' ebutela okwu n'ime ahia Yaba dị na Lagos


Ọtụtụ ndị na-anwa mgbo egbe na-eji udiri egbe a, bụ kari nke eji agba nta n'ime obodo

Akukọ nke ọtụtụ ụlọ ntaakụkọ bu, kwuru na Adoezuwe, bụ onye dibia, nwụrụ mgbe ọ na-achọ ịmata ka ọgwụ odeshi ọ gwọrọ ọ dị ire.

Onye gbara egbe a bụ Chukwudi Ijezie, bu onye Adoezuwe gwọọrọ ọgwụ odeshi a.

Agbanyeghị na Ijezie kwuru na ọ bụ Adoezuwe sị ya gbaa ya egbe ahu, ndị uweojii kpara ya aka maka ogbugbu mmadụ.

Agbanyeghị na ọ na ada ka akuko ifo, ọbụghị ihe ọhụrụ na mpaghara ọwụwa anyanwu makana odeshi bụ ihe ụfọdụ ndị na-achọsị ike.

N'afọ 2012, n'obodo Agbatse nke dị n'okpuru ochịchị Kwande na Benue steeti, Ornguga Adega gbagbụru otu nwa nwoke o nwere ka ọ na-eme ka ọ nwale ma odeshi ya ọ na-arụ ọrụ ọfụma.

N'akụkọ ụlọ ntaakụkọ Vanguard dere mgbe o mere, ha na-akọ na Adega gotere odeshi n'aka dibia were tee ya n'ụkwụ nwa ya, tupu ọ tụkwasị ya egbe, gbarịe nwata ụkwụ. Nwata ahụ dị afo 10, nwụrụ tupu ndi dibia Bekee rute ya nso.

Ọtụtụ mmadụ kwenyere na ọgwụ na-ere

Ọzọ dikwa ka ibe ya mere n'ọnwa Disemba nke afọ gara aga n'obodo Kakumi nke dị n'okpuru ọchịchị Bakori na Katsina steeti mgbe Usman Saidu dị afọ 45 si ka ya leta ka odeshi ọ gwọrọ Aliyu Yahuza ọ ga-ere.

Ka Yahuza ṅụchara ọgwụ a, Saidu tụkwasara ya egbe were zi.

N'ime akụkọ ndị a niile, ndị uweojii kwusiri ike na ndị gbara egbe gbụru ndị a dara iwu, nke mere aka jiri jide ha.

Mana, ihe akụkọ ndị a pụtara bụ na ụfọdụ ndị mmadụ na mpaghara ọwụwa anyanwụ kwenyere na ha nwereike nweta nchekwa site n'aka odeshi ndị dịbịa mere ha.

Ọzọkwa bụ na ndị mmadụ ka nwekwara ofufe n'ọgwụ Igbo agbanyeghị na udiri akụkọ a na-apụta.

Onye dọkinta Bekee na-ahu maka ụbụrụ na 'National Neuropsychiatric Hospital' di na Legọs bụ Dami Ajayi kwuru na ya echeghi na o nwere etu sayensi ga-eji kọwa ihe mere ndị mmadụ ji nwe udiri ntụkwasị obi n'ebe odeshi nọ, agbanyeghi na agba ọhụrụ nwere ike a na-eyi ya ka uwe.

Ndị kwenyere na dibia Igbo karịrị na mpaghara anyanwu a

Ajayi kwuru na ihe a ndị mmadu na-eme na-egosi na ha ka nwere nchekwube na ngborọgwụ Igbo.

O kwukwara na... \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Agbanyeghi na odeshi na-eshi ndị mmadụ ka kwenyere na ya


Ọtụtụ ndị na-atụnyere ụkwa na agwa, mana ha abụghị nwanne nke e ji esi otu ụzọ eri ya.

Ebe e nwereike isi ụkwa na-etinyeghi nnu na ose nakwa ṅụọ mmiri ya, anaghị eme agwa etu ahụ n'ihi na ọ ga-enwerịrị ihe e ji elofe agwa.

Ebe ụkwa bụ nri e ji mara ndị Igbo, etu anyị si esi ya emeela ka ọ na-adọ ụfọdụ ndị agbụrụ ọzọ akpịrị.

Lee ụzọ ndị ị ga-esi rie ụkwa gị ọ banye ndị ọzọ n'anya:

1) Ụkwa a gwọrọ agwọ:

Nwanne ọ bụrụ na ị ritubeghị ụkwa e nye gị nke a, ị ga-ericha ya ma taa efere gị.

Ụkwa e ji naanị mmanụ nri e tinyere ose na nnu sie na-atọwa ntị, ọkachasị e sichaa ya ka o dee ede.

Ị tụkwasịzịe ya azụ ọkpọọ maọbụ okporoko ị mara na ị garuola 'Galilee'.

2) Ụkwa e tinyere ọka:

Nwanne i ritula ụkwa e tinyere ọka e siri esi? Kedụ etu ụbụrụ gị si nabata ya?

Isi ọ gbara gị ka 'popcorn' mgbe ị kunyere ya n'ọnụ gị?

Ụdịrị ụtọ ụkwa a na-atọ abụghị ihe e kwesịrị ịkọrọ gị akọrọ; ọ bụ ihe ị kwesịrị iji aka gị nwalee ma gbaa ama.

3) Ụkwa e tinyere akwụkwọ nri

Ndị Enugwu-Ukwu unu anọkwa ya eh?

Nwanne i ritula ụkwa ndị obodo a siri? A ga-eji gị eji igbochi gị ilo ngaji i ji rie nri gị.

Ọ naghị amachakwa mma n'anya ma ha sichaa ya, mana i detu ya ọnụ, ị mara na ụwa bụ mmịmị.

Ha na-etinye ya akwụkwọ nri, azụ ọkpọ, okporoko, ogiri, nnu, nakwa ose.

Kedụ ndị ọzọ ị ma na-esi etu a esi nke ha?

4) Ụkwa a na-etinyeghi ihe ọbụla

Ụfọdụ obodo ịma atụ, Urualla, anaghị etinyekarị ihe ọbụla n'ime ụkwa ha.

Ị makwa na ha ejighikwa ịṅụ mmiri ụkwa egwu egwu?

Mgbe ha ga-esi ya etu a, ha anaghị etinye ya nnu, ose maọbụ ihe ọbụla chaa chaa.

Ịgwa gị eziokwu, ọ na-atọwakwa agba etu a. Detu ya ọnụ ka ị gwa anyị ihe ị gatara.

4) Ụkwa e ghere eghe:

Ọtụtụ ndị mmadụ na-eji ụkwa eghere eghe atagharị ọnụ

Ọ bụrụ na ị tatubeghi ụkwa e ghere eghe, ị mazịkwa nke ekwe na-akụ?

Ụfọdụ na-ekwu na ọ na-atọ ka ọpụpa/ahụekere, mana ngwa gị onye tatụrụla ya gwa anyị, ọ bụ eziokwu?

Ụkwa e ghere eghe na-atọ ezigbo ụtọ ma i jiri akịoyibo maọbụ akị e tiri eti takọọ ya.

Kedụ etu e si esi ụkwa?

Ihe ndị e ji esi ụkwa gụnyere ose, nnu, mmanụ nri,... \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Nigerian foods: Onye ọnụ ụtọ, lee etu ị ga-esi sie ụkwa gị ka ọ dọọ ndị ọzọ akpịrị