Maka ọ bụghị taa ka e jiri mara Awusa na ụta, Sanusi bụ onye e jiri okwu na-apụ ụka mara.

Bido mgbe ọ bụ onyeisi ụlọakụ etiti (Central Bank) rue oge ọ banyere oche Eze, Sanusi Lamido Sanusi amaghị onye nwụrụ ụzụ akwa ya na-atu n'ikwu uche ya.

Ọ bụ onye na-ekpu nkata n'ihu agwa eze okwu.

Lee okwu azụ anụ ụka ndị o kwurula :

1. "NNPC enweghị ike ịkọwa ebe ego $22Bn nọ"

Oge  ọ bụ onyeisi ụlọakụ etiti (Central Bank), Sanusi kwuru ọtụtụ okwu na-ese okwu gụnyere ebubo na NNPC enweghị ike ịkọwali ebe ego dị ijeri dọla iri abụọ($20billion) ha retara na mmanụ agbịdị nọ.

Gọọmenti etiti n'oge ọchịchị Goodluck Jonathan kwere nkwa inyocha ebubo ahụ mana n'oge na-adịghị anya, ha napụrụ ya ọkwa onyeisi ụlọakụ etiti.

2. "Ndị nwe ụlọakụ na ndị ọgaranya na-ebi ego  jịkọrọ aka na-akpagbu ndị ogbenye'

Sanusi Lamido Sanusi rụrụ ọrụ dịka onyeisi ụlọakụ etiti Naijiria

N'afọ 2010 oge ọ na-ebu  agha megide nrụrụaka n' ụlọakụ dịga na Naijiria, Sanusi nọ n'emume Mahadum Bayero University Kano  sị na o zuorola ndị nwe ụlọakụ nakwa ndị ọgaranya ha na-agbazinye ego.

N'akụkọ nke 'Daily Trust' wepụtara, Sanụsị kwuru sị,"Ndị nwe ụlọakụ nakwa ndị ọgaranya na-ebi ego nakwa ndị nọ n'ọkwa ọchịchị bụ otu ndị  n'azọ ndị ogbenye ụkwụ nisi . Ya mere anyị ji sị ugbua, o zuola bụ na o zuola."

3. 'E kee ego ndị ụlọomeiwu ọkara, a ga-eji ya nye ọtụtụ ụmụ Naijiria ọrụ'

"Ebe ka 'mgbanwe(change) nwa dị? 'Change' kwesịrị ibido n'ụlọomeiwu".

Onye sinetọ na-eri nde naira iri atọ na isii (N36 million) kwa ọnwa. I kee ya abụọ, ọ bụụ nde naira iri na asatọ. Nde naira iri na asatọ fọrọ nwere ike inyenwu ụmụ Nairia 2000 ọrụ. ha ga-na-eri puku nairi naira itoolu kwa ọnwa."

"I were mmadụ iri nari (200) mụbaa ndị Senetọ 109,  nke a ga-enye ụmụ Naijiria 21,800 ezigbo ọrụ."

Onye ụlọomeiwu nta na eri nde 25 n'ụgwọnwa. "Ọkara ego a bụ nde naira iri abụọ na ụma ise (N12.5 million) nke a zuru iwe ụmụ Naijiria 135 n'ọrụ a na-akwụ ha puku naira iri itolu narri naira abụọ, nari naira ise."

"Naijiria nwere ndị omeiwu 360 n'ụlọomeiwu nta. Okara ụgwọonwa ha... \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Lamido Sanusi: Okwu isii na-akpọ ogwu n’ahụ sirila n’ọnụ ya pụta


Malaria is spread by infected mosquitoes

Ọrịa nke nwere ọgwụgwọ ka na na-egbu mmadụ rinne:  Ọ na-egbu otu nwata nkeji abụọ ọbụla,ebe e nwere nsogbu ya nde 200 kwa afọ, dịka WHO siri kwuo.

N'afọ 10 gara aga, ọgụ megide ọrịa ịba mịtara mkpụrụ, mana kemgbe afọ 2015, ndịiche dị n'ọganihu ahụ apụtachaghị ife : Ozi nchọpụta WHO wepụtara n'afọ 2018  na-egosi na onweghị ndịiche doro anya na na mbelata ndị ọrịa mere na afọ 2015 nakwa 2017.

Oke ahụ ọkụ, onye ọmụma na isiọwụwa so n'ihe e ji ama onye na-arịa ịba

Dịka abalị Eprelụ 25 bụ ụbọchị ncheta ọrịa ịba n'a mbaụwa, lee ihe ndị ọ dị mkpa ka ị mata:

Njirimara ọrịa ịba

Njirimara ịba - Oke ahụ ọkụ, isiọwụwa na oyi ọmụma   - nke na-abịa ihe dịka abali 10 rue 15 anwụnta bụ ịba tara mmadụ.

Nke a nwere ike jiri nwayọọ nke na agaghị ama na ọbụ ya , mana ọ bụrụ na eleghị ya anya awa iri abụọ na anọ, ịba nke Plasmodium falciparum na-ebute nwere ike ịkawanye njọ ghọọ nnukwụ ọrịa nwere ike dunye n'ọnwụ.

Onye nwere ike ịrịa ya?

Ụmụaka amụụ ebe ịba na-akpaịke nwere ike ibute ọria ahụ

N'afọ 2017, ọkara mmadụ nọ n'ụwa nọ n'egwu ibute ọrịa ịba

Ụmụaka erubeghị afọ ise bụ ndị kachasị nwe ike ibute ya. N'afọ 2017, ha dị pasent 61 nd(mmadụ 2666,000 ndị ịba gburu n'ụwa niile.

Ndị ọzọ ịba na-awa agba bụ ụmụnwaanyị dị ime na ndị ahụ ha esichaghị ike.

Kedụ mpaghara ịba ka akpa mkpamkpa?

Ịba kachasị akpa ike n'Afrịka

Dịka WHO siri kwuo, ndị rịaala ịba nakwa ndị o gburula kacha na mpaghara Afrịka, mana ụfọdụ akụkụ ọwụwa anyanwụ Asia, Eastern Mediterranean, Western Pacific, n'Ọdịda Amerika sokwa na-ebe ọ na-emetụta.

N'afọ 2017, mba ise ketara ọkara mmadụ ole rịara ịba n'ụwa niile: Naijiria (25%),  DRC Congo (11%), Mozambique (5%), India (4%) na Uganda (4%).

Ibusa ọrịa

Anwụnta na-ebu ụdị nje Plasmodium anọ na-ebute; P. falciparum, P. malariae, P. ovale nakwa P. vivax

ọtụtụ mgbe, ọ bụ anwụnta 'anopheles' nwaanyị na-ebufe nje ịba ma ọ ta mmadụ.

E nwere ụdị anwụ 'anọpheles 400 nke 30 n'ime ha na-ebu nje ịba.

Anwụnta ndị a na-ata n'mgbede rue n'ụzọ ụtụtụ.

Anwụnta 'anopheles'... \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

World Malaria Day: Kedụ ihe bụ ịba na etu anyị ga-esi kwụsị ya?


Mamman Daura sị na ya na Buhari bụ ahụghị-ma-erighị n'agbanyeghi na (ha abụghị ọgbọ) ọ bụ nwanne nna ya

Shehu kwuru sị na ihe Daura kwuru na ọchịchị Naịjirịa kwesịrị ịbụzị onye tozuru etozu karịa na mpaghara etu ọ bụbu, bụ uche Daura.

End of Twitter post, 1

Ọ bụ ka ha chịchara ogologo oge ka Daura na-elota 'competence'? - Nnia Nwodo

Ndị Igbo ọnụ na-eru n'okwu akatọọla nwa nwanne Onyeisi Muhammadu Buhari bụ Mamman Daura maka ikwu na agaghị eme ntuliaka onyeisiala n'afọ 2020 na mpaghara o rutere nke Bekee kpọrọ 'zoning.'

Ha kwuru na okwu ya nwere ike ibute ọgbaghara ma kposaa ọchịchị onye kwuo uche ya na Naijiria.

 Daura nọrọ na mkparịtaụka ya na BBC Hausa nwere kwuo na  ọ bụghị mpaghara onye si ga-ekwu onye ga-eweghara ọkwa onye ga-achị Naijiria na ntuliaka 2023 kama ọ bụ onye tozuru etozu.

Okwu Mamman Daura  nwere ike ikposa ọchịchị onyekwuocheya na Naijiria- Nwodo

 Mana onyeisi otu Ohaneze Ndigbo bụ Nnia Nwodo kwuru na "ọ bụ ka ndị si otu mpaghara Naijiria nọcharala ogologo oge n'ọkwa onyeisiala, ka o chetara na e kwesiri inwe ogogo" onye tozuru etozu ịzọ ọkwa.

Nwodo sịrị na okwu ahụ Daura kwuru megidere iwu Naijiria dịka ọ dị  n' Akụkụ 14(3)  nke Iwu 1999 nke kwuru na gọọmenti etiti kwesiri ka a chịkọta ya n'ụdị na mpaghara ọbụla ga-esonye na ya nke Bekee kpọrọ "Federal Character," iji kwado ịdịkọnotu.

Nwodo onye gbara ama na mkparịtaụka ya na ụlọntaakụkọ 'AIT' were n'abali Wenezde sị, "Ana m akwanyere Mamman Daura ugwu mana okwu ya gosiri na ọ maghị ihe na-aga n'ọchịchị Naijiria, nke ọ na-akwanyere Onyeisiala onye ya na ya bụ otu ọbara ugwu n'ikwu ụdị okwu a nke nwere ike ikposa Naijiria. Ọ bụ ihe mwute."

Nwodo, onye tụrụ arịrị maka oke a na-awọ ndị Igbo na Naijiria siri na "ịchọ onye kachasị tozue etozuo na mpaghara a kachasị megbuo n'ala Naijiria nke bụ Ọwụwa-Anyanwụ" bụ ihe e kwesịrị ime na 2023.

O kwuru na mpahara Ọwụwa -Anyanwụ nwere ebu , nwee mfụ na ndị tozuru ịchị Naijiria.

'Mpaghara ndị ọzọ chịchara, o rue oge o ga-erute ndị Ọwụwa Anyanwụ, ọ bụrụ na ọ gaghị abụzi na mpaghara na... \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Mamman Daura: Okwu ya maka 'zoning' abụghị uche onyeisiala Buhari- Garba Shehu


Man City a nọrọla na be ha buo Iko Premịa Lig taa

Ilu ndị Igbo na-atu sị na "Osisi kpọrọ nkụ a na-atụ anya ọdịda, nke dị ndụ buru ya ụzọ daa" bịara na nmezụ taa n'aka ndị West Brom na Manchester United.

Ọ bụ ihe ịtụnanya mgbe otu egwu bọọlụ West Brom meriri Manchester United be ha tata.

Mmeri a mere ka Man U na-agbabu ndị nke abuo were pọint iri na isii dachie azụ nke bụ na ha merigodi asọmpi ise ha nwere n'ihu, ha agaghị esi iko Premia Lig imi.

Nke a bụ ugboro atọ ndị Man City na esusu iko Premia Lig ọnụ na ugboro asaa ha zọgoro ya bụ iko.

Ha gosiri ọkaibe site na ịnye goolu 93 ebe emeriri ha nanị ugboro abuo.

Nke a bụ iko iri abuo na anọ (24) Pep Guardiola bụbu onye nkuzi ndị Barcelona na Bayern Munich ritegoro kemgbe o bidoro kuziwa bọọlụ.

Ya bụ nwa amadị gbara afọ iri anọ na asaa (47) ebubola  iko lig na Spen, Jamani nakwa Champịọns lig ugboro abuo bu nke ya na Barcelona butere.

Kemgbe Sheikh Mansour bin Zayed Al Nahyan gooro otu bọọla Man City, ha ebutela iko asaa chara anya, tinyere iko FA nakwa nke FA Community Shield.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

Akpụpụla onye ọcha 'gburu ndi be ya' nga

Akụkọ kachasị n'abalịa a: Man City bụ ọkaibe

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.


Man City bidoro ọfụma ka isi Gabriel Jesus kụbara bọọlụ Kevin de Bruyne nyere ya n'ime goolu Brighton ka a ka nọ n'ime nkeji anọ.

Ka nke ahụ mechara, Brighton jidere bọọlụ kpọchie mana ha ya bụ usoro ha wetere enyeghịrị ha aka maka ha ahụghị ohere inye goolu nke ha.

Onye na-echere Man City bọọlu bụ Kyle Walker buru isi ya budo n'ihu Alireza Jahanbakhsh nke Brighton nke mere anya onye nchịkọta asọmpị ji chaa manụ manụ, mana enyeghi ya akwụkwọ ọbara ọbara.

Mmeri a enyela Man City ohere ịga agba nke ngwụcha nke Iko FA ebe ha ga-ezute Watford maọbụ Wolves n'ubọchị nke 18 nke ọnwa Mee.

Nke mekwere ya Iko atọ Man City ka na-achụzi ike n'ọkpọ a.

Cheta na ha ritere Carabao Cup, ka nọdụkwa na Premier League nakwa Champions League.

Onye isi ya pụtara n'asọmpị a

Aymeric Laporte tara akpụ n'asụ na ya bụ asọmpị. Onwere mgbapụ omere n'ọnụ goolu bụ ejecha agbwụ. Ya bụru na-omeghi nke ahụ, agaghị na-ekwu na Man City agafeela.

Mana anyi agaghi echefụkwa isi Jesus!

Man City ga-ezute Tottenham na Premier League taa.

Brighton na Bournemouth ha ezute ụbọchị Satọdee na-abịa n'asọmpi Premier League.

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Man City vs Brighton: Jesus agbatala ọsọ enyemaka


Man City na Arsenal hazi n'iko Premia Ligi

Newcastle meriri Arsenal n'asọmpi ya taa

Newcastle emiela n'asọmpi atọ ha gbara n'otu ahịrị

N'egwuregwu, Newcastle ji ọkpụ goolu abuo asatara otu (2-1) wee merie Arsenal n'asompi a gbara taa.

Arsenal bu uzo nye goolu tupu Newcastle asaa ya, were nyekwa nke ha jiri nweta mmeri na ya bụ asọmpi.

Ndị agha oshimiri mba Ghana jidere ụgbọmmiri mmanụ agbịdị ndị Naịjirịa

Ọchịagha ụgbọmmiri mba Ghana bụ Commodore Issah Yakubu sị na ụgbọmmịri Naịjirịa ejighị akwụkwọ ikike

Ndị agha oshimiri mba Ghana akparala ụgbọmmiri ahịaiwu mmanụ agbịdị ndị Naịjiria.

Ụgbọmiri ahụ bu mmadụ iri na otu (11) ma burukwa mmanụ ruru metrik tọn narị atọ na iri abụọ (320).

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

Ndị Edo Steeti anwụchiela ndị ọchịehi

Obaseki nwụchiri ndị ọchụehi na Odighi na Odiguetue dị n'Edo steeti

Aka na-achị steeti Edo bụ Godwin Obaseki, anwụchiela ndị ọchịehị n'obodo abuo na steeti ahụ.

Obaseki hibere komitii gbata gbata ga-enyopu ebe ndị ochịehi n'ime ọhia ma kpụgara ha ndị uweojii.

Na mba ofesi

Nikki Helay na anọchite anya US na UN

Onye nnọchite anya US n'ọgbakọ otu mba uwa bụ UN bụ Nikki Haley, ekwuola na mba ha agaghị esi na Syria pụta ma ebum n'obi ha emezughị.

Ime ka Syria kwụsi iji ngwọagha kemikal gbuo ndị be ha so n'ihe Nikki Haley kwuru bụ ebumnobi ndị US.

Nkeji nke mgbede a

Gere akụkọ ndị a n'otu nkeji.

Akụkọ ga-amasị gị ị ga-achọ ikọ taa niile

Ihe nkịrị nke taa

Ihe onyonyo a gosiri ụmụ Igbo na-agba mbọ na Ladipo, Legos.

Gear technican advises Igbo to pay attention to handwork.

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.


Man City na-atụ anya imeri Liverpool iji gafe agba ọkara ikpeazụ n'asọmpi Uefa champịọns

Mana ha nwere ohere ịtọpụ onwe ha n'agbụ ọdịdị n'abalị mgbe ha ga-ezute Liverpool ọzọ.

Liverpool jiri ọkpụ atọ chara acha merie ndị Man City n'ụkwụ mbụ n'asọmpi Uefa champịọns.

Ọtụtụ ndị mmadụ kwuru uche ha ebe a;

End of Twitter post, 1

Onye ntuziaka ndị otu ahụ bụ Pep Guardiola ekwuola na ga-agba bọọlụ 'zuru oke' iji nweta mmeri n'asọmpị ahụ.

O kwuru na ọ ka kwesiri ike na ndị otu ya nke "pụrụiche".

"Otu ụzọ eji agba bọọlụ dị nma bụ inwe obi dị mma," dịka o kwuru.

"Ị gafe, ikwesiri ịgba bọọlụ zuru oke, wepụta ohere, hapụ itufu ohere dị ukwuu, anyị kwesiri i chekwa ohere ndị anyị nwetara nkeọma.

Anyị nwere nkeji iri itoolu, ihe ọbụla nwere ike ime, ihe anyị ga-eme bụ ịgbalị," Guardiola kwuru.

N'aka nke ọzọ otu AS Roma ga-ezute ndị Barcelona, iji megwara ihe ndị Barcelona mere ha n'ụkwụ mbụ site n'inye ha ọkpụ anọ asatara otu.

Akụkọ ga-amasị gị:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.


Man United bu ụzọ nwale Barcelona na nkeji isii site na 'free kick' Marcus Rashford gbara, mana mgbidi Barcelona wuru gbochiri nke a ịgafe.

Na-atụfughi oge na nkeji iri na abụọ, Leo Messi gbara bọọlụ site na nkọrọ, ebe Suarez mara ya isi dịka ọ na-achọ ịba n'ime neetị.

Mana Luke Shaw nke Man United ji ụkwụ kukpuo ya n'ime neetị ndị otu ya.

Ogbu opi gụpụrụ goolu ahụ na mbụ kwuo na Suarez bi ebi n'ụlọ ndị Man United, mana nyocha ihe onyonyo VAR gosiri na bọọlụ ahụ bụ goolu n'ezie.

Ndị Man United bịara kee nkwụcha nke mere o ji raa Barcelona ahụ ịkpa ike.

Na nkeji iri atọ na otu, Chris Smalling nke Man United ji mpi aka kpọrie Messi imi, ọbara si ya n'imi na-apụta.

Mana Messi mechara bata n'ọgbọ egwuregwu mgbe e nyochara ya ahụ mata na onweghi oke mmerụ ahụ.

David de Gea gbaara onwe ya aka ahịa n'igbochi bọọlụ si n'aka Messi na Philippe Countinho.

Mmeri a e meriri Man United ga-eme ya ugboro anọ na-eso ibe ya, n'ime asọmpi ha gbarala n'okpuru Ole Gunnar Solskjaer dịka onye nchịkọta ha.

Cristiano Ronaldo nyere goolu nke 125 ya n'asọmpi Champions League

N'aka nke ọzọ, Cristiano Ronaldo gbara aka ahịa dịka o nyere otu goolu ka Juventus na Ajax zutere.

Mana David Neres nke Ajax sara goolu ahụ dịka agba nke abụọ na-amalite.

Nke a mere ya otu ọkpụ ha nyeritara onwe ha.

N'izuụka na-abịa Barcelona ga-anabata Man United na Camp Nou ebe Juventus ga-ele Ajax ọbịa na be ha.

Akụkọ ga-amasị gị:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Man United vs Barcelona: A kpọgidela Man U n'obe Old Trafford


Man United malitere nkeọma mgbe ha kwanyere Everton ọkụ n'ike na mmalite asọmpi a.

Mana Everton tụgharịrị buru ụzọ sụnye Man United goolu nke Richarlison nyere na nkeji 13 site n'enyemaka Calvert-Lewin.

Dịka a ka kpụ okwu n'ọnụ na nkeji 28, Everton si n'aka Sigurdsson gbawakwuo obi ndị Man United n'inye goolu nke abụọ.

Everton nọ n'enwete onwe ha dịka ha ekweghi Man United kpaa ike ọbụla ruo mgbe agba nke bụ kwụsịrị na nkeji 45.

Dịka agba nke abụọ malitere, Lucas Digne nke Everton, gbara aka ahịa n'imezu goolu ha atọ na nkeji 56.

Ebe a ka ike nọ gwụzie ndị Man United, ọ dị zie ka ha amaghị nke egwu na-akụ.

Ebe Everton nọ bọọzie Man United ka ọkụkọ 'Easter' bụ na nkeji 64, mgbe Theo Walcott nyere goolu nke anọ, nke mere ọkpụ anọ chara acha asataghị otu.

Merie a bụ mbụ Everton ga-eji ọkpụ goolu ruru anọ merie Man United kamgbe afọ 1981.

Dịka ọ dị ugbua, Manchester United nọ ndị isii ns tebụlụ Premier League n'ọnụ ọgụgụ 64.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Everton vs Man United: A bọkasịala Man United ka ọkụkọ 'Easter'


Man Utd bu ụzọ jaa eze dịka Anthony Martial dọriri neetị na nkeji 27.

Mana Ruben Neves nke Wolves sị ha "taa kpuchie ọnụ" ka ọ sara goolu ha na nkeji 55.

Goolu ahụ bu ọbara mgbalielu nke ya bịa dịka ogbuopi kwụsịrị bọọlụ ka e were ihe onyonyo Video assistant referee (VAR) nyochaa ma ọ gara ọfụma.

Man Utd nwetara ohere ifere di ha aka na nkeji 67 oge ha nwetara penariti ka Conor Coady gbaturu ya.

Mana Paul Pogba riwara ha obi ka Rui Patricio kwapụrụ bọọlụ.

Nke a mere ya penariti nke anọ Paul Pogba na-eri na Premier League kemgbe afọ bọọlụ gara aga malitere

Raul Jimenez so "kwụọ ụgwọisi" Man Utd n'afọ gara aga, nwakwara ike ya ọkachasị n'ọkara nke abụọ, mana isi ya apụtaghị.

Mbọ niile Man Utd gbara iji gbapụta onwe ha ma zaa aha nna ha enweghi isi, n'agbanyeghi na ha gbara ọfụma n'ụzọ gaara enwetara ha mmeri.

N'otu aka ahụ, nwebata Wolves webatara Adama Traore n'ọkara nke abụọ nyerela ha aka ime ka egwu dagharịa, nke butere goolu ha mechara nye.

Man Utd ga-ezute Crystal Palace ụbọchị satọde bụ 24 nke ọnwa Ọgọstụ, ebe Wolves ga-ezute Burnley ụbọchị Sọnde bụ 25.

Ihe nkiri a ga-amasị gị:

Coach Supremo: Onye chọpụtara JJ Okocha na ndị ọzọ

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Wolves vs Man United: Di na nwunye a ekpeela udo n’alụmdinanwunye ha


Mana Idu Okwuosa, onye si mba ofesi lọta Naịjiria, hapụrụ ọrụ ya n'ụlọakụ wee malite ịtụtụ plastiki ndị mmadụ tufuru n'okporo ụzọ.

Okwuosa kọwaara BBC Igbo etu o si ewere plastiki  ndị a nyefee n'aka ndị ga-eji ya arụpụta ihe ọzọ.

O jikwa ya enye ọtụtụ ndị mmadụ ọrụ ha ji akpata ego ha ji egbo mkpa.

Ọrụ Okwuosa na ndị ọrụ ya na-enyekwa aka igbochi mkpamkpa idemmiri na-akpa n'obodo site n'iwepu ihe ndị na-anọchisi ọwa mmiri.

Akụkọ ndị ọọ ga-amasị gị:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Waste to Wealth: Etu m si hapụ ọrụ ụlọakụ wee tụtụwa plastiki


Mana Okorochaa ekwenla nkwa na gọọmentị ga-agba mbọ ịhụ na a nwụchị ndị kpara mkpamkpa ahụ.

N'okwu ya, Okorocha kwuru na etu e siri gbuo nwa amadị ahụ na-ewepụghị ihe ọbụla n'ụgbọala ya  gosiri n'ọbịghị ndị ohi dịka etu enweghị ihe gosiri na ya na ha gbara mgba gosiri na ọ bụghị ntọ.

Okorocha onye kwuru nke a oge ndị ndorondoro ọchịchị nakwa ndị ndu si mpaghara ideato bịara ịgwa ya ihe mere sịrị: "Site n'ozi anyị nwetara, o doro anya na obighị ndị ojiegbeezu dịka o nweghị iihe a napụrụ ya maọbụ ihe gosiri na-a chọrọ ịtọrọ ya. Nke abụ gbagbu. ọnụ egbe ole a gbara ya gosiri na ọ bụ mgbagbu."

Ndị obu egbe aga egbuola aka na-achị otu pati All Peoples Congress (APC) n'okpuru ọchịchị ime obodo Ugwu Ideato nke dị n'Imo steeti bụ Sunny Ejiagwu.

Ogueri Isiguzo bụ onyeisi APC n'Ugwu Owere gwara BBC Igbo na a gbabụrụ Ejiagwu n'abali ụnyaahụ ka o si nzukọ ala.

Isizugo sị na ogbugbu nwaamadị a nwereike metụta ndọrọndọrọ ọchịchị a nọ n'ime ya ugbua.

Eji 'Ohaneze' mara Ejiagwu bụ otu n'ime ndị isi APC ahopụtara n'ọchịchị ime obodo 27 e nwere n'Imo steeti na ntuiliaka ime ụlọ nke APC Imo steeti mere n'ụbọchị Monde nke izuụka a.

Ụlọ ntaakụkọ Punch kwuru na onyeisi uweojii n'Imo steeti bụ Dasuki Galandanchi, gwara ha na eburula ozu Ejiagwu gawa ụlọozu dị nso ebe ihe a mere.

Ọ bụ n'okporoụzọ Akokwa nke Ugwu Ideato ka a kpara arụ a.

"E gburu onyeisi APC nke Ugwu Ideato. A gara m ebe ihe a mere lọta. E burula ozu ya gawa ụlọozu.

Anyị amabeghị ndị mere ihe a mana anyị na-eme nyocha. Ọbara ndị aka ha dị ọcha ga-agba ha n'anwụ," Galandanchi kwuru.

Na soshal midia, onye ahọpụtara ka onye mgbasaozi APC n'Imo ọhụrụ bụ Jones Onwuasoanya dere ozi APC zipụrụ maka ihe mere.

Isiguzo gwara BBC Igbo na a gbara Ejiagwu egbe ọtụtụ oge, ma kwuo na ogbugbu a nwereike site n'aka ndọrọrọdọrọ ọchịchị.

Cheta na APC n'Imo steeti nọ na nnukwu ọgbaghara kemgbe Gọvanọ Okorocha kwadoro ọgọ ya nwoke bụ Uche Nwosu dịka onye ga-anọchi anya ya ma ọ rituo.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Rọchas: Tụọ aka ndị gbụrụ onyeisi APC Ideatọ, nweta nde N20


Mana Okoroocha kwuru na Inec enweghị ikike ime nke a.

Onụ na-ekwuchitere ya n'ihe gbasara mgbaozi soshal midia bụ Ebere Nzewuji kwuru na ha mabeghị ihe ha ga-eme ugbua gbasara ya bụ mkpebi.

Mgbe a jụrụ ya ma Okorocha a ga-eje ụlọikpe ?  O kwuru na ọ mabeghị.

Okorocha asaala Ibeawuchi

Onye ọ bụla meriri na ntuliaka na-enweteghị asambodo mmeri nke Inec na-enye agaghị aba n'oche eze ya dịka ọkaiwu Goddy Uwazurike si kọwara BBC.

Lekwa ihe nkiri ya ebe a.

Na nkọwa ya, asambodo mmeri ga-enye onye ahụ ikike ịbanye ebe o nwetere mmeri ịchị.

Uwazuruike kwuru na onye ọbụla merịrị na ntụliaka na-enweteghị asambodo mmeri ya nwereike ịkpọpụ Inec ụlọikpe.

Uche Ekwuinife natara ikike mmeri dịka sinetọ ga-anọchite anya ndị Anambara sentralụ.

Ike Ekweremadu nwetere asambodo mmeri dịka onye ga-anọchite anya ndị si ọdịda anyanwụ Enugu n'ụlọomeiwu sineti.

Kamgbe emechara ntuliaka nke ọkwa sineti, Inec enyela onyeisiala Buhari na osote ya asambodo mmeri ma nyekwa ndị otu ụlọomeiwu ukwu nke ha.

Ndị nweterela asambodo mmeri ha

Akara twitter @BMB1_Official na-egosi ndị sinetọ meriri n'ugwu.

Inec ga-enye ndị otu ụlọomeiwu nta n'elekere abụọ nke ehihie taa bụ Maachi iri na abụọ.

Akụkọ ga-amasị gị ịkọ

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Rochas Okorocha: O soghi na ndị natara 'certificate of return'


Mana Wendy Awele Okolo, e gosila na onweghị ihe nwoke mere nwaanyị agaghị enwe ike ime.

Awele bụ ihe ndị Bekee kpọrọ 'Aerospace Engineer'.

Ọ na-arụ ọrụ n'ụlọorụ 'National Aeronautics and Space Administration' nke mba Amerịka

Dịka a na-eme emume ncheta ụmụnwaanyị n'ụwa niile taa, Awele kọọrọ BBC Igbo etu njem ya si malite.

Kirie ya n'uju.

Ndị mepụtara ihe nkiri a bụ Chimamaka Ihenacho na Vining Ogu.

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

International Women's Day: Onweghị ihe ọbụla nwaanyị agaghị emenwu - Nwaanyị Nigeria na-arụ na NASA


Mana agbụrụ ọbụla nwere usoro dị iche iche ha ji eme emume ọlụlụ di na nwunye nke ha.

Igbo nwere omenala pụrụiche n'ihe banyere ọlụlụ di na nwunye mana ọ dịka a ga-asị na ha akụrụla ụfọdụ omenala ndị ọcha.

Ngwa ka anyị tụlee ụfọdụ omenala ndị ọcha a nke ndị Igbo ṅomiri.

Isekpuru ala arịọ nwaanyị ọlụlụ

Nke a bụ omenala ọgbara ọhụrụ na-arị ibe ya elu ugbua n'ọlụlụ di na nwunye bụ nke na-adịghị n'ala Igbo n'oge mbụ.

O so na omenala ndị e ṅomiri n'aka ndị ọcha nke ọtụtụ ndị ọdịnala Igbo dịka Pete Edochie katọrọla ọtụtụ oge.

Pete Edochie hụtara ya dịka nwoke ị gbara nwaanyị ohu. Ọ sị na omenala Igbo anabataghị nwoke isekpuru ala arịọ nwaanyị ọlụlụ.

Mana e nwere ọtụtụ mmadụ karịsịa ụmụnwaanyị sị na nwoke isepkuru ala arịọ nwaanyị ọlụlụ gosiri ụdị ịhụnanya o nwere n'ebe nwoke ahụ nọ.

Ịgbanye ọla aka

Itinye ọla n'aka dịka a na-ahụta ugbua abụghị njirimara ndị Igbo n'ihe banyere alụm di na nwunye.

O sokwa n'otu ihe ndị a mụtara n'aka ndị ọcha bụ nke a ga-asị zuru Igbo ọnụ ugbua.

N'agbanyeghi na o nwere ụfọdụ ihe Igbo ji egosipụta nwoke maọbụ nwaanyị lụrụla nwunye maọbụ di mana ọ bụghị ịgbanye ọla aka.

Ụfọdụ ihe ndị a gụnyere nwaanyị ịma ukwu akwa abụọ, ịgbanye ọla olu nakwa ụfọdụ akara dị iche iche.

Ịgba akwụkwọ n'ụlọụka nakwa n'ụlọikpe

Ndị a bụ omenala alụm di na nwunye e ji mara ndị ọcha nke ọtụtụ ndị mmadụ na-agbakwunye n'omenala ha bụ.

Omenala nke e ji mara ndị Igbo bụ ịgbankwụ a kpọrọ 'Traditional Marriage' nke gụnyere ịkwụ ụgbọ isi nwaanyị na ihe ndị ọzọ so ya.

Ọ bụrụ na a gbaghị nkwụ nwaanyị nke ahụ pụtara na a lụghị nwaanyị ahụ alụ.

Mana ụfọdụ ndị ụka Kraịst na-etinyere nke ha ịgba akwụkwọ n'ụlọụka ebe ụfọdụ na-agba akwụkwọ n'ụlọikpe.

Emume 'Bachelor's Eve'

Nke a bụ emume a na-eme iji nye nwoke okokporo ohere ka o mee ihe ndị ahụ nwunye ya nwereike agaghị anabata ma ọ lụọ ya.

Ọ bụ ohere nwoke a na ndị enyi ya nwoke ga-anọkọ ọnụ, rie oriri, ṅụọ mmanya, tee egwu nakwa ihe ndị ọzọ.

Nke a esoghi n'omenala Igbo n'ọlụlụ di na nwunye mana ọtụtụ ndị na-emezi ya ugbua.

Mana e nwere ndị sị na ọ bụ... \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Pete Edochie: Ịga 'honeymoon' na ihe ndị ọzọ a mụtara n'aka ndị ọcha


Mana akụkọ malitere iwu na soshal midia bụ na ọ bụ ndịọrụ gọọmentị na-ekesa ndị mmadụ ya bụ nje.

Nke a bụ okpotokpo asị.

Ọzọ, ọbụghị mmadụ niile ka a na-enyocha maka ọrịa, ka ọ bụ ndị e chere na ha na ndị nwere covid-19 mekọtara ahụ, maọbụ ndị bi n'ogbe ebe ndị nwere ya bụ ọrịa buru ibu.

Biko gbaara akụkọ ụgha ọsọ.

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Coronavirus Tips: Ọ bụghị eziokwu na ndịọrụ gọọmentị na-ebufe ndị mmadụ coronavirus


Mana chi ejighi mgbe achụsoro ha bụ ndịagha nupuru isi ma kpọchikwa ha.

Ọ bụghị sọsọ na Gabon, n'afọ 2014, ihe yiri ya mere na mba Gambia mgbe ndịagha nwara ị nara ọchịchị n'ike.

Ọgbaghara na akụkọ ụgha na-ewu ewu n'ụdịrị oge ahụ ya mere na BBC Igbo ga-agwa gị ụzọ ị ga-esi mara ma anapụọla ndị isiobodo ọchịchị n'ike.

Ọtụtụ mgbe Ndị agha turu ọnụ na ha anwụchiela Shekaụ ma ọ dị ndụ akpagharị

Ndị agha, ọ kachasị ndị na-anara ọchịchị n'ike agaghị ekweta na ọ bụ ihe ahụ ka ha na-eme.

Ị kwesiri ị gbaalị chọpụta nke bụ eziokwu, hie asaa n'anya ka ị nweike gbalahụ nsogbu.

N'ime ọgbaagahra niile na-eme, o nwereike ị bụ na ndịagha nara ọchịchị n'ike anwụchiela onyeisiala na be ya.

Chọpụta ebe onyeisiala nọ, ọ bụrụ na ahụrụ ya anya ma nụ olu ya, mara na ihe niile dị mma.

Ọ bụghị iwu na ị ga-apụta n'ụlọ gị mana legharịa anya n'akụkụ gị; ndị mmadụ nwereike ị naa-akwa mgbọ ma na-emekwa ngagharịwe.

Dịka gọọmentị mba Amerịka siri mee na afọ 2017 mgbe echere na anapụla ọchịchị n'ike na mba Zimbabwe, gọọmentị ndịọzọ ga-ezipu ozi ị dọ ndị be ha aka na ntị.

N'ihe yiri okwu Gabon, ndị na-achọ ị nara ọchịchị n'ike na-aga n'ụlọ mgbasaozi obodo nwụchie ya iji zipụ ozi na ha anọchiela ọchịchị.

Nke a bụ iji belata njem nakwa ọgbaghara nwereike ị bido maka akụkọ na-anapụla ndịisiala ọchịchị n'ike.

Ọ na-adị mma ka ndị mmadụ nọrọ be ha chekwq onwe ha tupu a mara nke bụ eziokwu mgbe ọbụla kepu kepu pụtara na ndịagha anapụla onyeisiala mba ọbụla ọchịchị n'ike.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Gabon Coup: Ụzọ ị ga-esi mara na ndịagha ewerela ọchịchị n'ike


Mana di na nwunye a bụ Okwudili na Loveth Egbo ekweghị ka ọrụsị ha kwụsị ha ibi ndụ ha etu o kwesiri.

Agbanyeghi na ha abuọ kpuru isi, ha kwekọrịtara lụọ onwe ha ma biri n'ụdọ ma mụtakwa ụmụaka.

Ha nwekwara ọrụaka ha na-arụ nke ha ji enyere ndụ aka karịa ịga nọrọ n'ụzọ na-arịọ arịrịọ.

Na mkparịtaụka ha na BBC Igbo nwere, di na nwunye a kọwara etu ha siri kpaba nkata a ghọrọ ngịga.

Kirie ya n'uju:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Ahụghị ụzọ enweghị ihe o gbochiri - Di na nwunye kpuru isi


Mana dịka ụbọchị ahụ na-erute nso, Enugwu steeti na Anambra steeti so na ndị ebidobeghị ịkwụ ya.

N'otu aka ahụ, ka ndị ọrụ steeti ahụ sị na ha ji nwayọ eme emume ekeresimesi nke afọ a makana ego adịghị.

Onye nkuzi na mahadum Enwugwu steeti bụ Mazi Nnamdi Okenwa, kwuru na o cheghị na e nwere steeti na Naijirịa mezuru ihe gbasara ụgwọ opekatampe nke ga-erute ndị ọrụ gọọmentị ruo agba nke iri na isii.

O kwukwara na n'agbanyeghi na gọọmentị Enugwu steeti kwụrụ ụgwọ ọnwa nke ọnwa Disemba ma tụkwasịkwa ya ọnwa ọzọ nke e ji 'ụgwọ ọnwa iri na atọ' mara, na ha ekwubeghị okwu ịkwụ ụgwọ opekatampe.

Ọ kọwara na gọọmentị etiti emebeghị ihe ha kwesịrị ime iji hụ na gọọmentị steeti ahụ ga-akwụnwu ya bụ ụgwọ.

Ọ kọwakwara na a kwụọ ụgwọ opekatampe a, na o nwereike ime ka ego ihe dị n'ahịa laa elu nke ndị bekee na-akpọ 'Inflation'.

Nnamdi Okenwa kwukwara na ya alaghị obodo maka ekeresimesi n'ihi na ego adịghị.

O kwuru na ụgwọ opekatampe nyere ndị mmadụ olileanya kama olileanya a tipịara etipịa.

Ihe ndị 'NLC' Anambara nwere ikwu

Mgbe BBC kpọrọ onyeisioche ndị ngalaba 'NLC' nke Anambara steeti bụ Jerry Nnubia, o kwuru na mgbe ha na gọọmentị Anambara zutere, na ha anabataghị ihe gọọmentị kwuru maka ụgwọ opekatampe.

Nnubia sị na ha na-eche ka gọọmentị zaa ha dịka ha siri kwuo.

O kwukwara na ha ga-akpọtụrụ gọọmentị taa bụ ụbọchi 30 nke ọnwa Disemba 2019, ma ọ bụru na gọọmentị emeghị ihe ha kwesịrị ime na ha ga-ezute were kpebie ihe ha ga-eme echi bụ ụbọchị (31 nke Disemba) ikpeazụ ha nyere gọọmentị ikpebi ịkwụ ụgwọ opekatampe.

Ihe ndị 'NLC' nke Enugwu steeti nwere ikwu

Onyeisi ngalaba ndị NLC nke Enwugwu steeti bụ Nwobodo Virginus, kwuru na a ga-enwe ọgbakọ ngalaba e hiwere maka ịkwụ ụgwọ opekatampe n'Enugwu steeti nke gụnyere ndị ọrụ gọọmentị na ndị otu NLC na mgbede Disemba 30, 2019.

O kwuru na ọ bụ mgbe ha nwechara ọgbakọ a ka ndị otu NLC ga-ama ihe ha ga-eme.

Nwobodo sị na ọ nọghị na ngalaba a ehibere maka ikwụ ụgwọ opekatampe a.

Ọnọdụ gọọmentị Anambara steeti maka ịkwụ ụgwọ opekatampe

Onye kwuchitere gọọmentị... \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Ụgwọ opekatampe nyere ndị mmadụ olileanya mana olileanya a tipiara etipia - Onye ọrụ Enugwu steeti


Mana dọkịta Michael Igwe bụ dịbia bekee agbanwetụla nke a site n'ijikwu ma egwu wee nyere ndị ọ na-agwọ ọrịa covid- 19 aka ikpalite mmụọ ha.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Coronavirus Update: Ihe mere m ji agụrụ ndị m na-agwọ covid 19 egwu- Dọkịta Igwe


Mana e nwere oge akụkọ na-ekwu na ego e ji alụ nwaanyị n'obodo Mbaise, Imo Steetị dị oke ọnụ ahịa.

O nweghi onye ma ebe akụkọ a malitere ma ọ bụ mgbe o bidoro na-efesasị.

O meela ka ụfọdụ ụmụnwoke na-agbara Mbaise ọsọ n'okwu ịlụ nwaanyị ma meekwa ka ụfọdụ ụmụagbọghọ Mbaise alụghị di.

BBC Igbo sị ka o leba anya n'okwu a maara ma ọ bụ eziokwu na ịlụ nwaanyị dị oke ọnụ na Mbaise.

Ụfọdụ ndị lụrụ nwaanyị na Mbaise tinyere ọnụ n'okwu ma kọwaa etu ije ha si gaa n'ịlụ nwaanyị.

Ihe ndị lụrụ nwaanyị na Mbaise kwuru

Ogechi Duruji bụ onye Ezemeku dị n'Uguta, Imo Steetị sị na ọ lụrụ nwaanyị n'Ahiazu Mbaise Kamgbe afọ 2010.

"Emefughị m nnukwu ego mgbe m lụrụ nwunye m" - Ogechi Duruji

Ọ kwuru na akụkọ a na-akọ banyere ịlụ nwaanyị bụ ezigbo asị ọcha maka na o ji onwe ya amatụ, na o mefughi nnukwu ego n'oge ahụ.

Ọ sị na ego o ji n'aka mgbe ọ lụrụ nwaanyị erughi puku narị naịra abụọ (N200,000) ma ego akụisi nwaanyị na ihe ndị ọzọ so ya.

Duruji sị na otu ihe wutere ya n'oge ahụ agwụla puku naịra ise (N5,000) a nara ya maka ịjụ ajụjụ.

Ọ sị na ya ndị ọgọ kpara nke ọma na ha nabatara ego ihe ndị ji bịa lụọ nwa ha.

Otu nwoke ọzọ bụ onye Ekiti Steetị na-achọghị ka a kpọọ aha na-eme ihe ịlụ nwaanyị n'Ahiazu Mbaise kọwara ihe ndị dị n'akwụkwọ ya.

ụfọdụ ihe ndị dị n'akwụkwọ ya gụnyere; ego ụmụnna N16,000, otu krate mmanya staụt, krate mmanya beer atọ, sịga, ụtaba, mkpụrụ ọji 36.

Nke ụmụnwaanyị bụ N12,000, krate mmanya malt abụọ, efere ụgba na anụ anọ (ndị nwoke na nwaanyị), aṅara, osikapa, anụ na mmanya, ndị ntoroọbịa puku naịra ise N5000.

Ọ sị na ngụkọọ ego niile ọ ga-efu nwereike ịbụ otu puku narị naịra na puku iri anọ (N140,000).

Ihe nwafọ Mbaise kwuru

Otu onye ndu ọdịnala si n'obodo Eziudo dị n'Ezinihite Mbaise bụ Maazị Okenze Nnabugwu Festus sị na Mbaise niile nwere otu omenala n'ihe ịlụ nwaanyị.

Ọ sị na ihe gbapụtara ihe bụ na ọ bụ ụmụnna na ezinaụlọ nwe nwaanyị na-ekpebi ihe a ga-eji alụ nwa ha.

Ọ sị na ọtụtụ ezinaụlọ na-achọ ka a zụta ihe ndị n'akwụkwọ bụ nke a na-eke ụzọ abụọ, nye ụmụnna otu ebe nna nwaanyị... \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Bride Price and Marriage list in Mbaise: Ihe ọ ga-eri gị ịlụ nwaagbọghọ ọma na Mbaise


Mana e nwere ụfọdụ ngalaba nke onyeisiala kewapụtara ọhụrụ.

Ha gunyere ngalaba "Human Affairs, Disaster Management and Social Development; Police affairs, nakwa Special Duties and International Affairs".

Content is not available

End of Facebook post, 1

Onyeisiala kewakwara ụfọdụ ngalaba bụ ndị ekpokọtabụrụ ọnụ.

Ọmụmaatụ bụ ngalaba na-ahụ maka ọkụ latrik, ọrụ na ụlọ obibi nke a kpọrọ "power, works and housing" na Bekee.

E kewara ha ụzọ abụọ ka ngalaba nke ọkụ latrik dịrị iche, ebe ngalaba nke ọrụ na ụlọ obibi dịkwa iche.

Onyeisiala kpokọkwara ngalaba "Finance" na "Budget and National Planning" ọnụ.

Lezie etu Buhari siri kee ọrụ:

Ndị ọzọ bụ

Ndị ntorobịa Igbo gara n'ihu kwuo ihe ha chọrọ n'aka ndị minista ọhụrụ a.

Ihe ndị ntoroọbịa chọrọ ka ndị gọọmenti mere ha

Akụkọ ndị ọzọ ga-amasị gị:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Ministers and their portfolio: Ihe ndị mịnịsta ga-arụ ugbua


Mana e wepụ nke bụ eziokwu doro anya bụ na a kwara mgbọ, ndị na-eme ngagharịiwe na ndị ọrụ nchekwa na-arụrịta ụka maka nke bụ eziokwu gbasara ihe mere n'abalị ahụ.

A nọ na-atụ anya na ndị a họpụtara ga-eleba anya n'ihe gbasara ihe mere na Lekki nakwa maka mmegbu ndị uweojii ga-eme ka ihe doo ndị mmadụ anya. Mana nke ahụ emebeghi.

Ndị ọrụ BBC nọ na nnyocha nke Legọs, lee ihe merela kemgbe ahụ:

Onye zigara ndị agha na Lekki Toll Gate?

Ọbịbịa ndị agha na Lekki Toll Gate  oge a na-eme ngagharịiwe n'udo butere ọtụtụ nkatọ, mana ruo ugbua o dobeghi anya onye zigara ha.

Gọvanọ Babajide Sanwo-Olu nke Legọs steeti tinyere mmachi ngagharị n'ụbọchị Ọktoba 20 iji gbochilatatu ọgbaghara dapụtara na mpaghara dị iche iche na steeti ahụ oge a na-eme ngagharịiwe  na-akpọ oku ka e kposa otu ndị uweojii a kpọrọ 'Special Armed Robbery Squad' (Sars).

Ụgbọala ga-agafenwuzi etu ọ masịrị ya na Lekki toll gate

Ka awa ole e ji tinye mmachi ngagharị a gafere, ndị agha rutere na Lekki Toll Gate ahụ bụ ebe ndị na-eme ngagharịiwe nọ kemgbe ụbọchị ole. Iji saa ajụjụ a jụrụ ya gbasara etu ndị agha si rute ebe ahụ, Sanwo-Olu gwara ndị ntaakụkọ 'Arise TV' n'ụbọchị Ọktoba 22, na o nweghi ikike iziga ndị agha n'ebe ahụ a na-eme ngagharịiwe.

Ndị agha na onwe ha, gwara ndị na-eme nnyocha n'ụbọchị Nọvemba 14 na ọ bụ Maazị Sanwo-Olu zigara ha na Toll Gate ahụ. Brig-Gen. Ahmed Taiwo kwuru na gọvanọ ahụ rịọrọ ka ndị agha gbatara ya ọsọ enyemaka n'ihi na okwu dapụtaranụ bịara karịa ndị uweojii.

Na nnọkọ ndị nnyocha ọzọ e mere n'ụbọchị Nọvemba 21, Taiwo bụ onye nọchitere ndị agha na ya bụ nnọkọ kwuru na ozi e dunyere ha abụghị ikposa ya bụ ngagharịiwe mana ọ bụ "ịhụ na ihe laghachịkwara etu ọ dị na mpaghara Eti-Osa (akụkụ ebe Lekki Toll Gate )". Gọvanọ asabeghi ndị agha nke a ruo ugbua.

Ndị agha a gbara egbe ezigbo mgbọ dị?

A na-ebo ndị agha na ndị uweojii ebubo ịgba ndị na-eme ngagharịiwe na ndị nọkwa nso ebe ahụ egbe. Otu mbaụwa na-ahụ maka ikike dịrị onye Bekee kpọrọ'Amnesty International,' kwuru na mmadụ 12 nwụrụ.

Na mbido nnyocha a,... \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Nigeria's Lekki shooting: Ihe merela na nnyocha nke Lagos kemgbe ahụ


Mana echeghị m na ọ bụ ntoroọbịa niile ka egwu a na-agara.

Chọpụta ihe ụmụagbọghọ Igbo kwuru na ha nwereike maọbụ enweghị ike imere ọyị ha nwoke.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Youth Relationship: Ụmụagbọghọ ekwuola ihe ha ga-emere ọyị ha nwoke


Mana egwu ka na-atụ ndị mmadụ ma ha onwereike ibute ọrịa a site n'ụlọọrụ ha.

Ya mere BBC ji wepụta ihe mkparịtaụka a ga-enyere ndị mmadụ aka ịchọpụta ma ha o nwereike ibute coronavirus n'ụlọọrụ ha dị iche iche.

Pịa aka ebe ka ị họọrọ ụdị ọrụ ị na-arụ ma chọpụta ohere dị, nke i nwereike iji bute coronavirus;

                        I kwesịrị inwe tekịnụzụ JavaScript ọgbara ọhụrụ na ịntanet siri ike iji mepee ihe mkparịtaụka a.

Kedụ etu ọrụ gị si ghere oghere?

Ghere oghe nye ọrịa

Nso nye ndị ọzọ

Ngọpụrụonwe

Ozi banyere 'ohere ibute ọrịa n'ụlọọrụ na etu ndị mmadụ ji nọrọ onwe ha nso' sitere n'ajụjụọnụ a jụrụ ndị ọrụ n'Amerịka tupu ọrịa Covid-19 na atụmatụ mmadụ ịnọpụrụ onwe ya amalite.

Ọrụ ndị e depụtara ebe a nwereike ọ bụghị ndị gbapụtara ihe n'ụfọdụ mpaghara n'ụwa.

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Coronavirus: Kedụ etu ọrụ gị si ghere oghe nye coronavirus?


Mana ihe ihere so ya anaghị ekwe ndị mmadụ pụta jụọ ase maọbụ nata ọgwụgwa maka ya.

Ihe ọzọ sokwa bụ maka etu e si ahụta ndị ọrịa a na-arịa n'obodo site n'ileda ha anya maọbụ ịkparị ha.

Anyị jụrụ otu dọkịnta aha ya bụ Henry Eze nke kọọrọ anyị ihe na-akpata ọrịa a, etụ ị ga-esi nyere onwe gị aka nakwa ihe ndị ịkwesighị ime.

Lee ihe ọ gwara anyị na mpe mpe ya.

Ihe ndị na-eme ka mmadụ baa onwe mamịrị n'akwa gụnyere ihe ndị a

Ọrịa akpa mamịrị

Ị ba mamịrị n'elu akwa nwereike ịbido site n'ọrịa akpọrọ "Uniary Tract Infection' maọbụ ọrịa ọbụla metụtara akpa mamịrị ọbụla.

O kwukwara na ọ na-arara ndị ahụ ahụ ị jidete mamịrị ha ma n'ehihie mgbe ha mụ anya.

Mmerụ ahụ n'ọkpụkpụ azụ

Ihe ọzọ na-ebute ya bụ mmerụ ahụ metụtara ọkpụkpụ azụ nke Bekee kpọrọ "Spine".

Nke so ya bụ ọrịa kansa si ebe ọzọ n'ahụ gbasaa rukwe n'ọkpụkpụ ahụ.

Mmegbu maọbụ mmerụ ahụ n'ụbụrụ isi

Ndị gabigara ahụhụ, mmegbu maọbụ ndị  merụrụ ahụ n'uburu so agabiga ịnyụ mamịrị n'akwa.

Ọ na-emekarị mgbe ha banyere n'ọnọdụ Bekee kpọrọ "catatonic" nke pụtara na echiche ha ga-alaghachi dịka mgbe ha dị n'ụmụaka.

Ọ pụtara na ha ga na-aba mamịrị dịka ụmụaka.

Ndị na-aṅụ ọgwụ ike na mmanya ike

Ọtụtụ ndị ntorobịa na-arịa isimgbaka, na ọrịa dị icheiche n'ihi oke ịṅụ ọgwụ ụkwara maka 'kpoli ndụ'

O kwuru na ndị okenye na-aṅụ ọgwụ ike nwereike ị na-aba mamịrị n'akwa maọbụrụ na ha ṅụchaa ya bụ ọgwụ

O kwukwara na  ndị na-aṅụ mmanya ọkụ nwereike ịba mamịrị n'elu akwa maọbụrụ na ha akpachaghị anya.

Ihe ndị ịkwesighị ime ndị na-agabiga ihe a

- Akwụsịla ha ịṅụ mmiri n'ihi na ịchọrọ ịbelata mamịrị n'akwa kama ṅụọ mmiri ịkwesiri n'ụtụtụ nakwa ehihie

- Mamịrị na-akpa ha, ha nyụọ ya ozugbo ozugbo kama ijide ya.

- Akpọla ha aha ọjọọ maọbụ tie ha ihe iji mee ka ha kwụsị ya.

Eze kọwara na ịnye ndị a nkwado ga-enyere ha aka nwee obi siri ike na ha ga-akwụsịnwu ya bụ ihe.

Etu ị ga-esi nyere onwe gị aka

Nwaanyí na-ehi úra

Ihe mbụ Dọkịnta Eze kwuru bụ ka onye ọbụla ihe a na-eme gaa hụ dọkịnta ha n'ihi na o nweghi ihere dị na ya.

Ihe ọzọ ịnwereike ịme bụ

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Adult Bedwetting: Lee enyemaka maka ndị okenye na-aba mamịrị n'elu akwa


Mana ihe kachasị mee ka egwu ya pụọ iche bụ ngwa egwu oji akwalite ya.

Ọ sị na uche ya bụ na o dị mkpa ị hu na omenala Igbo bụ ihe digidere.

Gee ya nti n'elu:

Akụkọ ndi ọzọ ga-amasị gị

Mana ihe kachasị mee ka egwu ya pụọ iche bu ngwa egwu oji akwalite ya.

Ọ sị na uche ya bụ na o dị mkpa ị hu na omenala Igbo bụ ihe digidere.

Gee ya nti n'elu:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Eji m ụbọ Bekee m akwalite egwu ifo na omenala Igbo - Chinyere Ifechukwu


Mana kedụ ihe ndị gbasara ahụike nwereike ime ka ya bụ nsori kụọ ingin tụmadi n'ebe ụmụnwaanyị nọ?

Dọkịta na-ahụ maka ihe gbasara ime ahụ nwoke na nwaanyị bụ Gabriel Ogah kwuru na nsori anaghị amasị ụmụnwaanyị sitere na pasenti iri atọ ruo pasenti iri ise.

Lekwa nsogbu anọ ọ gwara anyị nwereike ike ime ka nwaanyị gbajọ nsori.

1) Ndatu mmụọ

Dọkịta Ogah kwuru na ọtụtụ ihe dịka enweghị obi ụtọ maọbụ echiche gbasara ihe dị icheiche ọ na-agabiga nwere ike ime ka nwaanyị kwachapụ nsori.

Ihe ọdachị a gụnyere enweghị ego, ihe ndị na-amasị ya maọbụ ụfụ ahụ.

2) 'Hormonal Imbalance'

Nke a na-esite n'ọnọdụ ahụ. Dọkịta Ogah kwuru na ihe dịka nwaanyị na anaghị ahụzi nsọ ya ga na-enwe ntachị ọtụ maọbụ ọtụ kpọrọ nkụ nke ga-eme na onye nke ya kpọ oku maka nsori ọ gbajọ ya.

Dr Ọgah kwuru na ụmụagbọghọ nwere orịa n'ike, maọbụ ihe na-agbakasi ha ahụ dịka ọtụ basara abasa (wide vagina) nwere ike ha agaghị ekwe enye onye nke ha nsori.

3) Oria Ọtụ

Ihe osise iji gosipụta nwaanyị nọ na nsọ

Nwaanyị na-arịa ọria ọtụ ndị a agaghị ekwe nwoke rịbanye n'ọtụ ha.

Dọkita Ogah gụpụtara ọrịa ndị a dịka igba ọbara n'ọtụ, akpa mamịrị na-ehi ehi maọbụ akpa nwa si n'ike ayọpụta.

4) Ọrịa echiche

Nke a na-atọ ọchị mana nwanne eziokwu dị n'ime ya.

Dọkịta Ogah kwuru na nwaanyị di ya ji ezigbo ego anaghị eche ka arịọ ya maka nsori mana nwaanyi na-eche maka ego o ga-eji gbo mkpa dị iche iche na-akpa ya ga gba ọsọ nsorị.

O kwukwara na nwaanyị nwere echiche maka ụfụ nsori na-enye ya maka ọtụ ya tachiri atachị agaghị emepe ụkwụ ya mgbe ọbụla onye nke ya chọrọ isuturu ya.

Ọnọdụ ndị a abụghị ebe ụwa jedebere makana ọgwụgwọ dị.

Dọkịta Ogah kwuru na ọgwụgwọ nke mbụ bụ ị ga-ahụ dọkịta ma anya ọria nke na-arịa onye.

Nke abụọ bụrụ ọgwụgwọ nwoke igbali rụta n'ọrụ ihe ndịa ahụ nwereike ime ka nwaanyị ya chekasịwa echịche ma o na-eri nsori.

N'okwu ya , ego di, ihe niile na ga siriri werere, nwoke na nwaanyị ga-an apia ọkụ mgbe ọbụla mana ọ bụrụ na ihe ndịa adịghị, ihe nsori ga-adị ha ka akụkọ Mike Ejeagha.

Akụkọ ga-amasị gị:

Ihe nkiri... \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Sex Education: Lekwa ihe anọ ga-eme ka nwaanyị gbajọọ inwe mmekọ


Mana kedụkwanụ ka ị nwere ike isi gwa enyi gi na ọnụ ya na-esi isi ka ọ ghara ịdị ka ị na-akparị ya akparị?

Lee ihe ndị ntorobịa anyị na ha nwere mkparịtaụka gwara anyị.

Akụkọ ndị ọzọ ga-amasị gị:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Mouth Odour: Uche ndị ntorobịa gbasara ọnụ isi


Mana mgbe nwatakrịrị nwaanyị gbara afọ itoolu malitere kụwa ụgba, mara na ihe dị na ya.

Nne na Nna Stephanie Ogechukwu Onuzuruka che na ọkpụkpụ adịghị ya n'ahụ mgbe ọ malitere ịkụ ụgba ka ọ gbara naanị afọ abụọ.

Mana ka e mechara ghọta ihe dị na ya, ha malitere ịkwado ya nke bụ na ọ gaala ofesi turu ugo lọta.

Lee Ogechukwu na nne ya ka ha kọọrọ gị ebe mmiri si banye n'opi ụgbọghụrụ.

Ndị mere akụkọ a: Chimezie Ucheagbo na Vining Ogu

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

'Achọrọ m iji egwuregwu 'gymnastics' gaa Olimpiks - Stephanie


Mana n'aka nke ọzọ, enwebeghị ngalaba ọnụ na-eru n'okwu pụtara kwuo na ya bụ ọgwụ Chloroquine ga-agwọnwụ ọrịa Coronavirus.

Ihe onyonyo a ga-agwa gị nke bụ eziokwu.

Ndị mere akụkọ a bụ Vining Ogu, Chukwunaeme Obiejesi, Jessica Nwankwo na Chimezie Ucheagbo

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Covid-19 n'otu nkeji: Chloroquine ọ na-agwọ ọrịa Coronavirus?


Mana na mkparịtaụka BBC Igbo na ndị okwu gbasara ezinaụlọ nwere, ha kwuru na ya bụ okwu bụ ụka ọ ga abụ di na nwunye kpaa, ha ewere isi ha kwee ya.

Comfort Obi bụ'Programm Officer' n'ụlọọrụ 'Planned Parenthood Federation of Nigeria (PPFN), ngalaba nke Abia Steeti na Chidi Lemchi, onye nna ma bụrụ onye ọrụ nchọcpụta doro anya bụ ndị tụnyere ọnụ n'okwu ahụ.

Lee ọkpụrụkpụ okwu ndị ọzọ ha kwuru :

Kirie mkparịtaụka ahụ n'uju n'ebe a:

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

World Population Day: Onye ka ọ dị n'aka ikwu ụmụ ole a ga-amụ n'ezinaụlọ?


Mana nchọpụta nke a bụ maka etu esi elekọta amụ, akpa amụ na ihe gbasara akụkụ ọmụmụ nwa nwoke.

Dọkịnta na-ahụ ma maka ọmụmụ amụ na akụkụ ọmụmụ ụmụnwoke bụ Dọkịnta Chuks Osegbe akọwapụtala ihe ise onye ọbụla nwere amụ kwesiri ima.

Ọ sị na amụ bụ otu ihe dị n'ahụ nwoke na adịghị n'ahụ nwaanyị. Mana ugbua, e nwere ndị na-abụghị nwoke na-enwe amụ, mana ọ bụghị akụkọ anyị taa.

Ngwa bute oche gụọ ihe ndị a dọkịta Osegbe kpọpụtara dịka ihe i kwesiri ịma maka amụ ụmụnwoke, ihe Beke kpọrọ 'Penal Care':

1. Amụ na-agbajinwu agbaji dịka ọkpụkpụ

Ọtụtụ ụmụnwoke na-eche na amụ adịghị agbajinwu agbaji.

Ụfọdụ akpọla ya akwara.

Mana dọkịta Osegbe kwuru na nke ahụ abụghị eziokwu.

Mgbe amụ ga-agbajinwu agbaji dịka ọkpụkpụ bụ mgbe o keliriekeli.

Ya mere Osegbe ji dụọ ọdụ na a ga-ejiri nwayọọ na-ara ọtụ ma amụ gị kenie ka ọ ghara ị gbajipụ

2. Iji amụ pịasie ọkụ ike abụghị ihe na-atụba nwaanyị ime

Dọkita Osegbe kwuru na ọ bụ uhe (sperm) 'zuruoke' na-eme ka nwaanyị tụrụ ime ma ọ banye n'ọtụ, ọ bụghị etu i si lasie ọtụ ike.

3.Nkeli amụ na ibu amụ

Ọ bụghị nkeli amụ na-ebute ibu amụ.

Nnukwu amụ kelie, o nwereike ibutu Ibu, ebe obere amụ nwereike ibu karịa etu ọ ha ma o kelie.

4.Amụ na-agba ọbara maọbụ chagharịa agbaghị aka

Mgbe ọbụla amụ bidoro gbawa ọbara, mara na enwere ebe mmiri si baa opi ụgbọgụrụ.

Dọkịta Osegbe kwuru na nke a gosiri na ọria emetụtala amụ.

Ọ na-adụkwa ọdụ ka nwoke ọbụla chọpụtara ụdịrị ihe a maọbụ ọziza, ịkọ ọkọ (ọkọ T-Junction), nchagharị etu amụ si acha, gaa nyochaa n'aka dibịa ahụike ka ọ mara ụdịrị ọrịa ọ bụ ma nweta ezi ọgwụgwọ.

5. Amụ na-akwụ ọtọ mgbe niile kwesiri ka a gbatara ya ọsọ enyemaka

Nwanne ọ bụrụ na mgbe ọbụla amụ gị na-ekeli ekeli, tụmadị mgbe ị naghị ara ọtụ, dọkịta Osegbe kwuru na nke a adịghị mma.

O kwuru na amụ nọ na nkeli mgbe ọbụla, ga na-agabiga ụfụ dị egwu.

O kwuru na ihe na-ebutekarị ọnọdụ a bụ ụmụ ọgwụ ụfọdụ ụmụnwoke na-aṅụwa maka ikwalite ịra ọtụ.

Akụkọ ndị ga-amasị gị

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Sexual Education: Ihe ise ndị nwere amụ kwesiri ịma maka ya


Mana nchọpụta ọkammụta n'ihe gbasara ịmụ nwa, a kpọrọ Liu Hongmei mere gosdsiri na dị na nwunye ahụ amaghị eme mmekọrịta nwoke na nwaanyị.

Dike akwụkwọ akụkọ Newsweek siri dee,  dibia bekee ahụ sị, " Di na nwunye ka nọ na ntorobịa; nwoke dị afọ 26, nwaanyị dị 24. Ha nwere ahụike mana na agbanyeghị na ha alụrụ afọ anọ, ha amụtaghị nwa."

Mpụtara nyocha ahụ abụghị ihe a tụrụ anya. Liu chọpụtara na  mmadụ abụọ sị otele nsị emekọ, hapụ ahụ nwaanyị.

Nwaany i ahụ kwetara n'ahụ na-afụ ya fụ ma ya na di ya nọkọọ.

Liu, dịka ụlọakụkọ ahụ siri kọwa, nyere ha akwụkwọ na-akụsị etu esi emekọ, nwaanyị ahụ tụrụ ime ka ọnwa anọ gachara."Afọ anọ ka di na nwunye lụrụ, nwoke amaghị eme nke nwanyị na-ama enwe mmekọ.

Na China anaghị emepe ọnụ ekwu okwu gbasara mmekọrịta nwoke na nwaanyị.

Akụkọ ga-amasị gị:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Ị hụla di na nwunye na-amụtaghị nwa n'ihi 'amaghị eme'?


Mana ndị bi ebe ahụ na-atụzị egwu ndụ ha dịka ọgbaghara dapụtara n'etiti nfdị agha na otu ọzọ amabeghị ndị ha bụ.

Nke a butekwara ọnwụ ụfọdụ mmadụ mgbọ tụrụ gbuo.

Lee ihe BBC Igbo chọpụtara mgbe anyị gara n'ebe ahụ.

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Orlu Crisis: "Ndị uweojii enweghi ike ịkọwa mmadụ ole nwụrụ n'Orlu"


Mana ndị mmadụ ka kpụ ya n'ọnụ n'ihi na okwu mmachibido a metụtara ma onye ukwu ma onye nta.

N'ụbọchị 31 nke Ọnwa Maachị 2020 ka Buhari kwuru ka e mechie steeti atọ a, mana ọ dọtikwuru ya izu abụọ ọzọ n'ihi na ọrịa a ka na-enye nsogbu na Naijiria.

Gịnị ka ndị mmadụ na-ekwu maka ya

1) AGỤỤ:

Agụụ so n'otu ihe ndị mmadụ kpụ n'ọnụ dịka ha na-atụgharị uche maka okwu onyeisiala Buhari.

Ebe ụfọdụ na-ekwu na ihe ha goro iji chekwaa onwe ha n'izu abụọ gara aga agbadaala/agwụla, ndị ọzọ na-ekwu na agụụ dị n'obodo ga-egbu ndị mmadụ tupu ọrịa a akpata ha aka.

Ọtụtụ kwuru etu ihe nri na enyemaka gọọmenti kwuburu na ha ga-eke ndị mmadụ, erughị ha aka nke ha ji ahụ ya anya, ebe ndị ọzọ kwuru na ihe gọọmenti kere enweghị ka ọ ha aha.

Ndị mmadụ ejirila makana Buhari kwuru na ọ ga-eke ụfọdụ ndị ogbenye ọnụ ntụ ego iji nyere ha aka n'oge a, tiwe mkpu na soshal midia si gbatara ha ọsọ enyemaka nke ha.

Ha kwuru na izu abụọ a gọọmenti tụkwasịrị ga-ata akpụ ka alanga, nke bụ na ha chọrọ enyemaka chọsie ya ike.

2) NCHEKWA:

Kemgbe izu a, ụfọdụ ndị bi na mpaghara Legọs gụnyere Ọgba, Egbeda, Agege na ebe ndị ọzọ chị obi n'aka ka ha na-emechi naanị otu anya alaba ụra.

Gịnị kpatara ya? Ndị omekome na-enye oke nsogbu kwa abalị, nke kawanyere njọ ugbua mmadụ niile nọ n'ụlọ.

Ndị mmadụ akpọkuola gọọmenti ka ọ gbatara ha ọsọ enyemaka n'ihi mwakpo a ndị ohi na-awakpo ha.

Ha na-atụ ụjọ na ndọtị a a dọtikwuru oge ịnọ n'ụlọ ga-eme ka ndị ahụghị rie chụrụ ndị ha chere na ha nwere ma nwebiga ya oke, gawa.

Ọkachasị ụfọdụ ndị sị na ndị ohi ahụ na-edetara ha akwụkwọ ozi iyi ha egwu maka ọbịbịa ha.

3) ỌRỤ:

Ụlọahịa niile kpọchiri akpọchi

Ọtụtụ bụ ndị oji ego achụ ego ekwuola na ndọtị mmachibido anaghị enyere ha aka n'azụmahịa ha.

Ha kwuru na ọ na-abụ site n'ihe ha zụpụtara maọbụ rụpụta ka ha zi azụ onwe ha nakwa ndị ọzọ gụnyere ndị na-arụrụ ha ọrụ, nri.

Iwe ha bụ na ndọtị a ga-eme ka ha ghara ịkpata ego iji nyere onwe ha na ndị ahụ aka.

4) IKE ỌGWỤGWỤ:

Dịka gọọmenti na-ekwu na ọ dị mkpa ịnọ n'ụlọ maka ibelata mfesa ọrịa... \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Coronavirus Lockdown: Ihe ndị mmadụ na-ekwu maka mmechi obodo n'ihi coronavirus


Mana ndị omekome ahụ gburu otu onye ọrụ ụlọakụ ahụ, ebe ụfọdụ ndị mmadụ merụrụ ahụ n'ọgbaghara dapụtara ka ndị ekperima ahụ wụchiri ụlọakụ ahụ wụwa mgbọ n'ehihie na abọ mụ anya.

Ọnụ na-ekwuru ndị uweojii na steeti ahụ bụ Femi Joseph gwara BBC Igbo na "o nweghị ihe ha zutere."

O kwuru na ndị ọrụ ha nwetara ozi na ndị omekome zọchiri n'ụlọakụ ahụ, ma zaa oku a kpọrọ ha ngwangwa.

Joseph, onye gbara ama na mkpọ tụrụ otu onye n'ime ndị omekome ahụ oge ha na ndị uweojii na-akwarịta mgbọ kwuru na ndị ekpereima ahụ ghaara ụgbọala abụọ ha jiri bịa ije ọjọọ ahụ, gbalaga.

Lee ngagharịiwe ndịọrụ ụlọakụ Fidelity mere maka ụgwọ e ji ha

Ọ gara n'ihu kwuo na ka ọ dị ugbua, ndị uweojii na-esi imi n'ala inweta ndị nyụrụ ihe na-esi ebe ahụ.

Akụkọ ndị ọzọ ga-amasị gị:

Lee nwaafọ Igbo zọtara ọkwa ọchịchị ugboro atọ na Belgium

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Bank robbery: Ndị ojiegbeezu awakpoola ụlọakụ n'ehihie na abọ mụ anya


Mana ndị ọkachamara ahụike gwara  BBC lgbo na mkpụrụ adịghị n'ụkwa a ndị na-efesa akụkọ na-apị.

 Kemgbe ọrịa coronavirus pụtara mbụ na Chaịna n'afọ 2019 rue  ugbua, ọria  a nke ndị ọkachamara kwuru na a na-ebute  site n' ụkwara maọbụ azụzụ  ma a kwaa ụkwara maọbụ maa uzere, ataala isi otu ijeri mmadụ na ụma n'ụwa nile.

Aka nile dị n'ọbọ ime nchọpụta maka  ọgwụ mgbochi coronavirus, ọgwụgwọ,  nakwa  etu ndị ọzọ ọrịa a si ekesa.

Otu ndọrịtaụka ọhụrụ pụtara n'ịntanet nke bụ otu dọkịta akpọrọ Andy Tagg malitere na nsonso bu nkwenye  ụfọdụ na mmadụ nwere ike ikuru coronavirus n'ahụrụ onye  bu ọrịa a nyụrụ, ọkachasị onye eyighị ọbante.

 Mana ọkachamara n'ihe gbasara nje (virologist), Ọkammụta Oyewale Tomori sị na, "onye na-ekwu ụdị okwu a na-ama njakịrị."

"E nwere ike ịhụ nje a na ngụ (lung,) nakwa akụkụ ndị ọzọ e ji eku ume."

Dọkịta ahụike ọha n'ụlọọgwụ 'Lagos University Teaching Hospital' (LUTH), bụ Dkta Bayo Onajole nakwa  odeakwụkwọ otu jikọrọ ndị sayentist na Naijiria a kpọrọ 'Nigeria   Academy of Science' (NSA) bụ  Dkta  Doyin Odubanjo kwenyere n 'ihe Tomori kwuru.

Onajole sị na, "ọ bụghị eziokwu", ebe Odubanjo si na "anụbeghị m ya mbụ".

Odubanjo na Tomori  kwuru na ihe ha ma bụ na  nchọpụta na-egosi na nje coronavirus nwere ike ịnọ na  nsị.

Tomori, onye  bubu onyeisi NAS sị, "n'ezie, e nwere ike ịhụ ya na nsị."

N'otu aka ahụ, Dkta Odubanjo si, "nchọpụta na-ekwu na-enwere ike ibute ya na nsị onye bu nje ahụ ọbụladị ogema  nnyocha kwuorola na ọ gbakela".

"Ya  mere o ji dị mkpa ịkwọ aka ọfụma ma ị gachaa ụlọmposi."

Mana Onajole ekwetaghị na e nwere ike ibute nje coronavirus na nsị.

O kwuru na coronavirus bụ "ọrịa ọwa e si eku ume,(gastro-intestinal tract), ọ bụghị ọrịa nsi na nsị aba n'ọnụ (fecal-oral)".

Dịka coronavirus bụ ọrịa ọhụrụ a ka na-enyocha, ndọrịtaụka ka aga n'ihu rue oge nchoputa zuru oke ga-ewepụ mgbagwojuanya nile.

Anwụnta anaghị ebufe mmadụ coronavirus

Ọgwu jị ahụru enyocha ahụ mmadụ apụtaala

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Covid-19: I nwereike ibute coronavirus site n'ahụrụ?


Mana ndị ọkachamara ahụike gwara BBC lgbo na mkpụrụ adịghị n'ụkwa a ndị na-efesa ya bụ akụkọ na-apị.

Kemgbe ọrịa coronavirus pụtara mbụ na Chaịna n'afọ 2019 ruo ugbua, ọria a nke ndị ọkachamara kwuru na a na-ebute site n'ụkwara maọbụ uzere, ataala isi otu ijeri mmadụ na ụma n'ụwa nile.

Aka nile dị n'ọbọ  ime nchọpụta maka ya bụ ọrịa, ọkachasị ọgwụ mgbochi na ọgwụgwọ nakwa  etu ọrịa si ekesa.

Otu ndọrịtaụka ọhụrụ pụtara n'ịntanetị bụ nkwenye ụfọdụ na mmadụ  nwere ike  ikuru coronavirus n'ahụrụ onye bu ọrịa a nyụrụ ọkachasị onye eyighị ọbante.

Ọkachamara n'ihe gbasara nje nke Bekee kpọrọ 'virologist' bụ Ọkammụta Oyemade Tomori sị na, "onye na-ekwu ụdị okwu a na-ama njakịrị."

O kwuru na "e nwere ike ịhụ nje a na ngụgụ nakwa akụkụ ndị ọzọ e ji eku ume."

Ụfọdụ ndị ọkacha mara kwuru na e nwer ike ịhụ nje coronavirus na nsị onye bu ya bụ ọrịa

Dọkịta ahụike ọha na 'Lagos University Teaching Hospital' (LUTH), Dkta Bayo Onajole nakwa odeakwụkwọ otu jikọrọ ndị sayentist (Nigeria  Academy of Science) bụ  Dkta Doyin Odubanjo tinyekwara ọnụ n'ihe Tomori kwuru.

Onajole sị na, "ọ bụghị eziokwu", ebe Odubanjo si na"anụbeghị m ya mbụ".

Mana Odubanjo na Tomori kwuru na nchọpụta gosiri na nje coronavirus nwere ike ịdị na nsị onye bu ya.

Tomori, onye bubu onyeisi NASS sị, "N'ezie, e nwere ike ịhụ ya  na nsị."

N'otu aka ahụ, Dkta Odubanjo si, "nchọpụta na-ekwu na-enwere ike ibute ya na nsị onye bu nje ahụ ọbụladị ma nnyocha kwuo na ọ gbakela".

"Ya mere o ji dị mkpa ịkwọ aka ọfụma ma ị gachaa ụlọmposi."

Mana Onajole ekwetaghị na e nwere ike ibute nje coronavirus na nsi.

O kwuru na coronavirus bụ "ọrịa ọwa e si eku ume, (gastro-intestinal tract), ọ bụghị ọrịa nsi nke bụ nsi na nsị na ọnụ (fecal-oral)".

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Coronavirus Myths: I nwereike ibute coronavirus site na ahụrụ?


Mana ndị ọkachamara ekwuola na afọ mgbu nwere ike ịbụ ihe nrụtụ aka maka nnukwu ọrịa dị n'ahụ mmadụ nke e kwesịrị inyocha ma gwọọ kpamkpam ka onye ahụ nwere onwe ya.

Dọkịta Anigbamkpu Obinnaadigo kọwaara BBC ihe o ji dị mkpa ka onye nwere afọ mgbu gbakarịa nkịta ụsa n'ọsọ gaa ụlọọgwụ:

Apendicitis

N'akụkụ afọ aka nri ka ọrịa appendicitis na-egbu mgbu

Ihe mbụ na-egosi ọrịa 'appendicitis' bụ na otubo ga-amalite ịfụ onye ahụ ụfụ.

Ụfụ a ga-emechaa gbadata n'akụkụ aka nri afọ onye ahụ.

Oge ụfọdụ, onye ahụ ga-enwe ahụ ọkụ, maọbụ ịnyụ anyụ, maọbụ ịgbọ agbọ.

Ọ bụrụ na ọ gaghị ụlọọgwụ n'oge, ya bụ 'appendix' nwere ike gbawaa n'ime afọ mmadụ.

Nke a mee, ọ ga-eme ka abụ jupụta n'ime afọ, oge ahụ ka afọ niile ga-amalite ịfụ onye ahụ ụfụ.

Mana ọ bụrụ nwaanyị, njirimara orịa 'ovarian cyst' yitere njirimara 'appendicitis'.

Ya kpatara ime nnyocha n'oge ji dị mkpa.

Ọnya afọ (Gastric Ulcer)

Foto na-egosi etu ọnya afọ (ulcer) si enye mmadụ nsogbu

Dkt Anigbamkpu kwuru na ọnya afọ na-emetụtakarị akụkụ ahụ dị n'etiti obi na afọ mmadụ.

Bekee na-akpọ akụkụ ahụ a 'epigastric region'.

Ihe na-akpata ọnya afọ bụ "mmiri 'acid' nke na-esi n'afọ apụta iji nye aka gbarie nri mmadụ riri".

Anigbamkpu kwuru sị: "Mgbu ọnya afọ na-adị ka ịcha ọkụ maọbụ ebe awụnyere ose n'ime ọnya."

Ihe na-eme o ji aka njọ gụnyere nri ose, ihe e ghere eghe, erighị nri n'oge, dịrị gawazie.

Naanị ndị ọkachamara n'okwu ahụike ga-ekwu ihe ga-enyere onye nwere ọrịa a aka.

Ọrịa Okwute Akịrị (Kidney Stone)

Foto na-egosi okwute e si n'akịrị mmadụ wepụta

Dịka Dkt Anigbamkp si kwuo, ụfụ 'kidney stone' na-afụru na mkpụrụobi.

"Na mgbadata ngụgụ afọ nke aka nrị maọbụ nke aka ekpe ka ụfụ 'kidney stone' kacha emetụ".

"Mana ụfụ a ga-emecha dajụụọ, ọ nọkata, ọ bịakwa ọzọ."

Anịgbamkpu kwuru na 'kidney stone' abụghị ọrịa a na-ahụ kwadaa, mana ọ bụrụ na i nwee ụdị ụfụ a na-akụkụ afọ gị, biko gaa mee nnyocha.

Nsọ nwaanyị

Ụfọdụ ụmụnwaanyị na-enwekarị afọ mgbu ma ha nọrọ na nsọ.

Onweghị ihe ọbụla ndị ọkacha mara chọpụtara na-akpata nke a.

Ọ bụ etu chi si kee... \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Lee ihe ndị na-akpatara gị afọ mgbu, na ihe ị ga-eme maka ya


Mana nke a gbanwere dịka ndịọcha bịara weta ụka ma wetakwa agụmakwụkwọ; etu e si agụ,ede.

Ọtụtụ akwụkwọ mbụ bụcha na n'asụsụ Bekee mana e mechara nwewe akwụkwọ ndị e dere ede n'asụsụ Igbo bụ ihe Igbo ji akọ akụkọ ifo nakwa nke na-egosi nkwenye ndị Igbo.

Lee ụfọdụ akwụkwọ Igbo kara aka nke ihe pụrụ iche na ọtụtụ n'ime ha bụ etu ndị dere ya ji ilu na akpalaokwu were ebi okwu ka ụkpaka :

 1. Omenụkọ

Omenụkọ bụ akwụkwọ akụkọ ifo(Literature) mbụ e dere n'asụsụ Igbo dịka e bipụtara ya n'afọ 1933.

Omenụkọ bụ akwụkwọ ọtụtụ ụmụaka ụmụ akwụkwọ Igbo  jiri waa eze n'ịgụ edemede Igbo.

Ya bụ akwụkwọ nke Nwosu Pita Nwana ritere nturuugo n'asọmpi akwụkwọ e dere n'asụsụ dịga n'Afrịka nke 'International Institute of African Languages and Culture' haziri.

Maazị Pita Nwana, onye ọrụ kapịnta rụrụ ọrụ n'ụlọakwụkwọ 'Methodist College Ụzụakọli' ọtụtụ afọ, ji ilu na okwu gwọọ ya bụ akwụkwọ ka ji abụbọ.

Nwana bụ onye 'interpreter' nye ndịọcha na-achịkọta ụlọakwụkwọ ahụ e mechara mara dịka 'Ibo Institute' , gụnyere Rev J Wood bụ onye nlekọta ya bụ ụlọakwụkwọ.

Nwana, onye a mụrụ n'afọ 1881 bụ  otu n'ime ụmụnwoke ise nne na nna ya bụ onye bụ ọpụrụiche site na oge ọ dị na nwata.

Nne na nna ya bụ ndị ọgọ mmụọ mana Nwana tolitere sowe ndị ụka ebe ọ nọ mụta Akwụkwọ nsọ.

Ọ nwụrụ n'afọ 1968 oge Agha Biafra ka kpụ ọkụ n'ọnụ mana akwụkwọ ya ahụ mepeere ndị na-ede akwụkwọ Igbo ụzọ.

Ọtụtụ gbasoro etu o si eji ilu na itu aha otutu were achọ akwụkwọ ha dere mma.

Omenụkọ bụ akụkọ gbadooro ụkwụ n'ihe mere na ndụ otu nwoke a kpọrọ Igweegbe Odum, onye Ndizuogu ma bụrụkwa onye ojiegoachụego.

Nwoke ahụ sitere n'ogbenye were ghọọ ọgaranya site n'ịgba mbọ nakwa amamihe dịka ọ gbachaara nna ya ukwu odibo.

Mana nwoke ahụ dajọrọ oge o lere ụmụ ndị agbataobi ya na-enyere ya aka n'azụmahịa n'ohu oge ahịa ya dachara mmiri.

O mechara gbalie imezi ihe o mebiri.

Akwụkwọ Omenukọ bụ akwụkwọ wuru ewu n'Igbo agbọ fere agbọ nke na  n'afọ 2010, emere emume icheta afọ 75 e depụtara akwụkwọ ahụ.

2. Ije Odumodu Jere

Ije odumodu jere bụ akwụkwọ Leopold... \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Igbo Literature: Omenuko, Ije Odumodu, Mbediogu na akwụkwọ Igbo ndị ọzọ ị gaghị echefu echefu maka mwelite ha welitere asụsụ Igbo


Mana o nwekwara ndị ezopuru anwụghị mgbe ahụ.

Ụmụnne abụọ a gbara afọ iri asatọ na ato (83) nyara ndụ mgbe a na-egbu ejima n'ala Igbo.

Gee akụkọ ha n'uju ebe a.

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Killing of Twins: Ụmụ ejima atọ kọrọ etu e si zọọ ndụ ha mgbe a na-egbu ejima n'ala Igbo


Mana o nwere ihe ndị mere nke ọ bụrụ na dịbịa gbara ya n'afa, ọtụtụ ga-asị na ya bụ dibịa amaghị ọrụ n'ihi ka ha  siri tụọ ọtụtụ ndị mmadụ n'anya .

Lee ụfọdụ n'ime ha:

1. Oby Ezekwesili chịsara ọwa n'ọsọ onyeisiala

Ọ gbara ọsọ achụmta vootu ya dịka onye na-azọ ọkwa onyeisiala n'aha otu ACPN ka dịmkpa.

Ọ gara ọtụtụ obodo, ya na otu dị che iche mere ọgbakọ, ebe o nwe mkparịaụka ya na ndị ntaakụkọ ịgwa ọha ebumnuche ya.

Mana ka ọ fọrọ naanị otu ọnwa ka e mee ntuliaka, Oby Ezekwesili  chịsara ọwa.

O kwuru na ọ bụ iji nye ohere ka ya na ndị ọzọ jikọta aka ọnụ were chutuo otu APC na PDP n'ọchịchị.

Ọ rịọrọ ndị kwenyere ya mgbaghara.

Oge o jiri mee ya na ihe o kwuru kpatara ya tụrụ ndị mmadụ n'anya.

O wutere ụfọdụ chere na ya na Kingsley Moghalu bụ ndị nwere ntozu ịzọpụta Naijiria n'ime ndị sonyere na ndọrịtaụka ndị na-azọ ọkwa onyeisiala e mere ụbọchị January 19.

2. Pati ACPN ikwado Buhari na 2019

Ka ndị mmadụ ka na-eche ihe eme Ezekwesili ijiri gbanyụọ ọkụ oge e chere na ọ ga ekwo ụra ekwo, pati ya bụ ACPN dọnyere Buhari ukwu maka 2019.

Ekwesili kwuru na agwa pati ya kpara naanị ka ọ gachara otu abalị ya rituru gosiri na ihe ha ga-erita ka ha mkpa karia ọdịmma Naijiria.

3. Red Card ịdonyere Atiku ukwu

Otu Red Card bụ otu Ezekwesili bụ isi e jiri kwawa okpu ha maka ịnapụ otu APC na PDP ọchịchị tụrụ ụmụ Naijiria n'anya oge ha kwuru na ha na-akwado Atiku na ntuliaka 2019.

Ha kwuru na nke bụ iji 'zọpụta naijiria site na-ibido na-enyere Atiku na Obi nkwado.

Ndị mmadụ katọrọ ACPN na Red Card maka ire onwe ha n'ihi ihe nweta.

4. SDP idonyere Buhari ukwu

Donald Duke kwuru na ya ka nọ n'ọsọ onyeisiala

Oge ha pụtara, ihe ha gwara ụmụ Naijiria bụ na ha bụ otu ga-anapụ APC na PDP ọchịchị dịka 'Third Force'.

Mana pati ahụ tụrụ ụmụ Naijiria n'anya oge ha kwụpụtara na ọ bụ Muhammadu Buhari  na APC ka ha ga-eso. gbahapụ Donald Duke bụ onye pati ahụ họpịtara ka ọzọ ọkwa onyeisiala n'aha.

Ihe adịghị Duke mma, o kwuru na ya ka n'ọsọ onyeisiala.

Otu SDP nọ n'ụlọikpe kemgbe Jerry Gana gbara ha akwụkwọ sị ka eme... \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Nigeria Elections 2019: Ihe ise bụ ọgbaraigbogharị merela


Mana o nwere nri ha na-eyi ndị mba ọzọ izizi n'anya ma na-ebukwa ụfọdụ isi mana n'anya ndi Igbo, ha bụ oke nri.

Dịka ndị ihe nri na-enye na-ahụ dọọ anya siri kwuo, nri ndị a gụnyere akụ, akpankwụ, abụzụ, oke ọhịa na-edozi ahụ dịka ha na-enye 'protein' n'ebe ọ dị ukwuu.

Lee ụfọdụ eri-amịcha-ọnụ Igbo na-eri:

1. Akpa

Akpa na-enye 'Protein'

A na-akpọ ya "akpa" maọbụ "akpankwụ". Ụfọdụ na-akpọ ya "akpangwọ, ebe ndị ọzọ na-akpọ ya "akalikpọ. Ndị ọzọ na-akpọ ya "Ụvụvụụ". E nwekwara ndị na-akpọ ya "Apan nkorokoro" maọbụ  "Egoro."

Bekee kpọrọ akpa "red palm weevil" mana aha sayensi nyere ya bụ "rhynchophorus ferrugineus".

Akpa bụ ahụhụ a na-ahụkarị n'ugbo maọbụ n'ime ahịa.

Ọ bụ mba dịga n'Asia dịka Vietnam, Cambodia, China, Loas gbasaa rue Yorup na Afrịka ebe ndị Igbo, ọkachasị ndị okenye na ndị bi n'ime obodo, kpọrọ ya nnukwu nri.

Akpa na-adịkarị n'osisi nkwụ maọbụ ngwọ, akụoyibo mana ọ na-ebikwa n'ikpo ahịhịa ebe ọ na-anọ yie akwa.

A ma akpa maka irigbu nkwụ maọbụ ihe ọbụla ọ banyere n'ime ya dịka akwa ya na-aghọ nje Bekee kpọrọ 'larvae'.

 Otu nne akpa nwere ike iyi akwa ruru 300 maọbụ 500. Ha na-eto ha na-eri ime osisi nkwụ ganye na ha erigbu osisi ahụ.

Ọ bụ larva ahụ ka ndị mmadụ na-eghekpọ maọbụ nwere ya sie nri.

Oriakụ Margaret Okere kọwara BBC Igbo na mgbe ochie, ndị okenye na-etinye akpa na mmiri hapụ ya nwa oge ka ọ rịgharịa na mmiri nke ha na-azara  nye nwa a mụrụ ọhụrụ.

Ọ sị oge gboo a na-eche na "Nwa ọhụrụ ọbụla e nyere ya anaghị arịa ọrịa dịka kansa."

2. Akụ

Akụ maọbụ mkpu bụ ahụhụ si n'ezinaụlọ ụchịcha. A na-enwe akụ 'nwoke' na 'nwaanyị' nakwa 'ezenwaanyị'.

Akụ na-adịkarị n'udummiri oge ọ na-apụta ihe ma mmiri zoo bụ oge ha na-ahapụ ebe obibi ha fega ebe ọzọ maka imekọrịta na ibido ezinaụlọ ọhụrụ.

Ụfọdụ agbụrụ gụnyere ndị Igbo na-ahụ akụ  dịka nnukwu nri.

Ụfọdụ na-ata ya na ndụ, ụfọdụ na-eghe ya eghe, ebe ụfọdụ  ji ya esi ọkpa maọbụ nri ọka.

 Ụfọdụ na-ata ya na ndụ, ụfọdụ na-eghe ya eghe, ebe ụfọdụ  ji ya esi ọkpa maọbụ nri ọka. Ụzọ ọbụla i siri sie ya, akụ bụ nri na-atọpu... \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Igbo culture: Uru i nwere ike irite na nri na-eyi ndị mmadụ izizi Igbo na-eri oge gboo na taa


Mana o ruchara ụbọchị 31 nke ọnwa Maachị tupu gọọmentị etiti etinye iwu "nọrọ n'ụlọ" na Legọs, Abuja nakwa Ogun steeti.

Ọ bụghị kwa mmadụ niile nwere ohere ịru ebe ezinaụlọ ha maọbụ ndị enyi ha nọ tupu ọnọdụ a ruru afọ ano e were malite.

BBC Igbo chọtara ụfọdụ ndị a, lee ihe ha kọọrọ anyị ebe a:

Uzodimma Okonkwo, dị afọ 32.

Uzodimma na-arụ ọrụ Bekee na-enyere ndị mmadu aka anata ego enyemaka n'aka ngalaba enyemaka dị icheiche.

O kwuru na tupu ebido "lockdown", ọ na-agba bọọlụ kwa ngwụcha izuụka, ọ na-agakwa na bee nwanne ya nwoke maọbụ ga leta ụmụnwanne ya ndị ọzọ.

"Lockdown a nyere m ohere ị si nri, gụọ akwụkwọ ma nye kwa m ohere ị si n'ụlọ rụọ ọrụ" ka Uzodimma gwara onye ntaakụkọ anyị "Mana ọ metụtakwara akpaego m n'ihi ego m mefuru n'elu nri, "data" m ji arụ ọrụ nakwa ụgwọ ọkụ latrik".

Ihe Uzodimma kachasị a tụ anya ma ọrịa Covid-19 laa bụ "ị gbaa bọọlụ!, nakwa ịhụ etu akụnaụba mba dị icheiche ga-esi gbakee n'ọdachi ọrịa a."

Eyitayo Unini Abijogun, dị afọ 27

Eyitayo na-arụ ọrụ dịka "Customer Support Executive" ma nwe kwa obere ahịa ọ na-azụ n'akụkụ na-ewetere ya obere ego.

Tupu "Lockdown" amalite, o kwuru na ya na ndị enyi ya na-apụ apụ kwa ngwụcha izuụka iji nwete onwe ha maọbụ ọ gaa mmemme dị icheiche.

"Ihe m hụrụ na Lockdown a juru m anya, ụfọdụ ụbọchị ebere m akwa n'ihi na egwu na-atụ m na m nọ sọsọ onwe m" ka Eyitayo kwuru.

"Akụkọ coronavirus nakwa arahụghị ụra ọfụma mere ka obi m daa mba mana akwụsịtụrụ m nke a site n'ịkpagharị kwa ụbọchị"

"Ihe m kachasị a tụ anya na ngwụcha ọrịa a bụ ịhụ ezinaụlọ m, ndị enyi m nakwa ị ga mmemme ọzọ. Oge a akụzierela m ihe ndị dị mkpa na ndụ m" ka Eyitayo kwuru.

Chukwudi Ukonne, dị afọ 27

Chukwudi na-arụ ọrụ "Creative Digital Strategist".

Tupu ọnọdụ a ebido, ọ na-aga ụlọ photo na eserese, na-aga ụka nakwa nleta ndị enyi ya.

"Mgbe ọnọdụ a bidoro, a chụrụ ụfọdụ ndị ụlọọrụ anyị nke mere na ọrụ ka zi nkụ n'aka m. Enweghizi m ike isi nri, ịmegharị ahụ maọbụ ịri nri."

Mana o kwuru na ọ chọtara onwe ya site n'ịchọta ndị enyi ọhụrụ na Twitter nakwa ịmụ... \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Coronavirus Lockdown: Ihe anya m hụrụ na 'Lockdown' a


Mana o tiri mkpu ma bilie, ya bụrụ ara ya bịara fachie ya na nkọlọ na-ekweghi ya kuru ume.

Ihe a bụ akụkọ ọtụtụ ndị ụmụnwa nwere ara ukwu na-ahụ.

"Kamgbe ahụ anaghị m eji azụ m, arahụ ụra, kama akụkụ m" dịka Violet kwuru.

O kwuru na ihe ga-egbo nsogbu ahụ bụ ịwa ara ya.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.


Mana okwu a ka bụ ihe na-akpọtụ na Naịjirịa ugbua.

Atiku Abubakar bụ onye ya na Buhari zọrọ ọchịchị onyeisiala, kwuru na ya anabataghi ihe Inec kwuru.

Ka o sila dị, Immanuel James Ibe-Anyanwu bụ onye ọnụ ya na-eru n'okwu banyere obodo, gwara BBC na n'agbanyeghị na onyeisiala Muhammadu Buhari emeriela, ihe bụ isiokwu ugbua bụ ụzọ o si merie.

Lee ihe Ibe-Anyanwu sị mere Buhari jiri merie Atiku:

1) Atiku họtara onye Igbo ka ọ bụrụ osote ya:

Ibe-Anyanwu sị na otu ihe mere ka Atiku daa bụ makana onye ọ họtara ka ọ bụrụ osote ya bụ Peter Obi bụ onye Igbo.

Ọ sị, "Ọ bụrụ na ọ bụghị onye Igbo bụ osote ya, Buhari agaghị emerinwu ya."

Nkọwa ya bụ na ọ bụ achọghị ndị Igbo n'ọchịchi mere ndị mmadụ ejighi tinyere Atiku.

2) Ndị mmadụ apụtaghị ịtụ vootu ka o kwesịrị.

"Ndị natara akwụkwọ ntuliaka dị nde iri asaa na abụọ na ụma, mana ndị tụrụ vootu bụ naanị nde iri abụọ na asatọ na ụma," Ibe-Anyanwu kwuru.

Ma tinyekwa na ya bụ ihe na-agbawa obi dịka ndị Naịjirịa ekwesịghi i na-eme etu a.

3) Ntuliaka a agaghi nke ọma ma:

Ibe-Anyanwu sị na ihe ọzọ bụ na ntuliaka a nwere ọtụtụ ọghọm, dịka amaliteghi n'ọge, mpụ na nrụrụaka mere n'ụfọdụ ebe, nakwa ọgbaghara na ogbugbu mmadụ, so n'ihe mere mmeri jiri raa Atiku ahụ.

Ibe-Anywanwu gara n'ihu sị na n'agbanyeghi na ndị mmadụ chọrọ ka ntuliaka nke a gaa ọfụma karịa nke 2015, ọ bụghi ihe a ka a hụrụ, n'uche ya.

Akụkọ ga-amasị gị

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Presidential Election 2019: 'Ụzọ atọ azịza si zapụ ncheanwụ n'ụzọ oche onyeisiala'


Mana onye ọkammụta n'ihe gbasara "Archeology" maọbụ igwuputa ihe ndị dị n'ala, kọwara etu e si chọpụta ebe a.

Lee ihe onyonyo a ka ị hụ ihe ndị tụrụ n'anya si n'obodo a were pụta.

Ndị mere ihe onyonyoa a bụ Chiemela Peters na Ikechukwu Kalu

Akụkọ ndị ọzọ ga-amasị gị:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Lejja Town: Ị ma na a na-akpụ ụzụ n'ala a n'afọ 4000 gara aga?


Mana onyenkuzi Rose Usoh kuzierela Igbo kemgbe afọ iri abụọ na abụọ kwuru na o nweghị onye kuziri ya etu esi asụ maọbụ etu esi ede

asụsụ Igbo.

O kwuru na ugbua, na ọ kuzierela ụmụakwụkwọ ruru otu nde na ụma etu e si ede ma na-asụ asụsụ Igbo site na akwụkwọ ọgụgụ o derela.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Igbo Language: 'Akuzierela m ụmụakwụkwọ karịrị otu nde asụsụ a'


Mana otu 'World Health Organisation' nakwa ngalaba ahụike mba ahụ ekwuola na onweghi nnyocha gosiri na ya bụ mmiri ọgwụ na-arụ ọrụ.

Onyeisiala Madagascar bụ Andry Rajoelina na-egosi ndị be ha ọgwụ ọ sị na-agwọ coronavirus, mana otu WHO ekwuola na nke ahụ abụghị eziokwu

Nnyocha dị icheiche ka na-aga n'ihu n'akụkụ ụwa niile iji chọpụta ma a ga-ahụ ọgwụ nke ga-arụ ọrụ.

Ka ọ dị ugbua, onwebeghi ọgwụ nke e wepụtarala.

Ndị mere akụkọ a bụ Vining Ogu na Chukwunaeme Obiejesi

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Covid-19 n'otu nkeji: Artemisia ọ na-agwọ coronavirus?


Mana otu onye nwere ụlọọrụ ebe a na-enye ndị mmadụ 'visa' Dubai bụ Emeka Ochoro kwuru na akwụkwọ ahụ na-efegharịnụ n'elu soshal midia kwuru na ndị mba ahụ akwụsila inye ndị Naịjirịa 'visa' bụ ụgha.

O kwuru na naanị 'visa' Dubai akụsitụrụ inye ụfọdụ ndị mba ọzọ nke Naịjirịa so na ya bụ visa nlegharị anya.

O kwuru na ndị Dubai na-ahazi ọba ọzi ha gbasara ndị mbịambịa ka ha wee tinye ihe ha kpọrọ 'travel insurance' nke ga-abụzị iwu na onye ọbụla na-abata be ha ga-enweriri.

Ihe ndị mmadụ kwuru na soshal midia maka atụmaatụ a

@Kofi_Seven tinyere akwụkwọ gosiri ihe niile a ga-ebido kwụsị imere ụmụ Naịjirịa na-aga maọbụ bi Dubai.

Ụfọdụ na-ekwu na ọ bụrụ na Hushpuppi nọ na Naịjirịa na a gaarala ahapụ ya ka ndị ntaakụkọ na-agba ya ajụjụ ọnụ.

BBC Igbo gara n'ọba ozi ndị Dubai ka ha mara ma akwụkwọ ahụ na-efegharị n'elu soshal midia adị ebe ahụ, mana ha ahụghị ya.

Anyị ka na-agbalị ịnụta n'ọnụ ụlọọrụ na-enye visa maka ịga Dubai ka anyị mara ma ihe ụmụ Naịjiria na-efesa n'elu soshal midia a bụ eziokwu.

Cheta na a sị na Hushpuppi na ndị otu ya zuru ego ruru nde dọla 14.7 ($14.7m) site n'aka otu ụlọakụ n'afọ 2019.

Etu esi nwuchie Hushpuppi na Dubai

Ụlọikpe ajụla ịtọhapụ Ramon Abbas Igbalode e ji Hushpuppi mara dịka ọkaiwu ya pụtara n'ụlọikpe rịọ ka atọhapụla n'ụlọmkpọrọ ka o si n'ụlọ na-abịa ikpe.

Ọkaipke Jeffrey Gilbert bụ lere usoro ikpe a n'onyonyo na Chicago jụrụ ịtọhapụ Hushpuppi maka na o nwereike iripu ọsọ.

Ọkaikpe a nyere iwu sị ka a kpọchie ya na mkpọrọ ruo mgbe a ga-eleba anya n'ikpe na Kalifonia na ngwụcha afọ a.

Ọkaiwu Hushpuppi bụ Gal Pissetzky degara ụlọikpe akwụkwọ ka a tọhapụ Hushpuppi bụ onye e boro ebubo izu ohi n'ịntanet.

Ụlọikpe a jụwara isi ma sị na a tọhapụ ya na o nwereike ịgba ọsọ maọbụ were ịntanet gwuo jangum ọzọ

Mana e mechara nwụchie ya n'ọnwa Juun na Dubaị ma buru ya bata mba Amerịka ebe a na-ekpe ya ikpe ugbua.

Goodluck Jonathan abụrụla onye nnọchiteanya Ecowas na mba Mali

Otu jịkọrọ mba ndị nọ na mpaghara ọdịda anyanwụ Afrịka a kpọrọ Ecowas ahọpụtala aka chịburu Naịjirịa bụ... \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Hushpuppi: Dubai o ji maka Hushpuppi kwụsị inye ụmụ Naịjirịa visa? Lee nke bụ eziokwu


Mana ozi ahụ ọ bụ eziokwu?

ọnụ na-ekwuchitere ya bụ Mahadum bụ Ralph Njokuobi kwuru sị na ọ bụ eziokwu na-akwụsịrị Obasi n'ọrụ kama na ọ bụ n'ọnwa oktoba nke afọ 2021 ka ekwesịrị ịkwụsị ya n'ọrụ.

Njokuobi gara n'ihu kwuo, " Dịka anyị siri nụ, ọ bụ n'ọnwa oktoba nke afọ 2021 ka ọ kwesịrị imezu afọ ise ya dịka onyeisi mahadum".

Ọ kọwara na ọ bụ ndị Executive Council mechara ọgbakọ ka ha pụtara gwa ndị ntaakụkọ na ha ekpebiela na ọ bụ n'ụbọchi iri atọ na otu nke ọnwa Disemba afọ 2020 ka ọ ga-akwụsi ọrụ dịka onyeisi mahadum.

N'aka nke ọzọ, Kọmịshọna na-ahụ maka mgbasaozi nke Imo steeti bụ Declan Emelumba Uzodinma kwuru sị, " E nweghị onye hụrụ onyeisi mahadum Imo steeti n'ọrụ kama oge o kwesịrị ịnọ n'oche dịka onyeisi mahadum agwụla."

Ọkankuzi Adaobi Obasi

Kama kọmịshọna Emelumba kọwara na Obasị rụburu ọrụ dịka onye na-anọchịte onyeisi Mahadum nke IMo steeti otu afọ tupu e mee ya onyeisi ya bụ mahadum n'ụjụ ya.

O kwuru sị " dịka ọrụ gọọmentị siri dị, ọrụọla ọrụ afọ ise dịka onyeisi mahadum ahụ".

Ọ kọwara na agbakọọ otu afọ ọ nọro dịka onye nnọchite onyeisi mahadum ahụ na afọ anọ ọ chịrịla dịka onyeisi ga-eme ya afọ ise ọ kwesịrị ịnọ.

Kedụ maka kepukepu na Gọvanọ Uzodinma chụrụ Adaobi Obasị n'ọrụ maka na ọ bụ nwanne Rochas Okorocha?

Kepụkepụ na-eso akụkọ a bụ na Gọvanọ Imo steeti bụ Hope Uzodinma chụrụ Adaobi Obasị n'ọrụ maka na e nwere etu ya na Rochas Okorocha bụ onye chịbụrụ Imo steeti si bụrụ nwanne.

Emelumba zara sị " Ọ bụrụ na Obasị bụ nwanne Rochas Okorocha, anyị amaghị. Nke a bụ mbụ gọọmentị na-anụ maka nke a".

Ọ jụkwara sị, "gọọmentị a agbaala otu afọ, gịnị mere na e wepụbeghị ya kemgbe ma ọ bụrụ etu ahụ?"

O kwuru sị, " ma ọ bụ nwanne Rochas Okorocha, ọ gbasaghị gọọmentị, Anyị nabatara ya dịka onyeisi Mahadum, ọ rụo ọrụ, oge ọrụ ya ebiela".

A họpụtala onye ọzọ ga-anọchị ya?

Kọmịshọna mgbasa ozi Imo steeti bụ Declan Uzodinma kwuru na a họpụtabeghị onye ga-anọchị Obasi n'ọrụ.

Ọ kọwara na ọ ka nwere izuụka abụọ ịrụ ya bụ ọrụ.

Mbọ BBC Igbo gbara inweta uche Ọkankuzi Adaobi Obasi amịtaghị... \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Gọvanọ Hope Uzodịnma ọ chụrụ onyeisi 'Imo state University' n'ọrụ?


Mana ozi onye ọzọ dịka onye ndu Indigenous People of Biafra (Ipob) bụ Nnamdi Kanu zitere maka ọnwụ nwoke a gbara ụwa gharịị.

Content is not available

End of Facebook post, 1

A ga-eli Funtua taa bụ ụbọchị iri abụọ na otu nke ọnwa Julai.

Bute oche ka ị mata onye Funtua bụ tupu ọ nwụọ.

Isa Funtua bụ otu n'ime ndị okenye a kpọrọ (elder statesman) ndị Naịjirịa ji eme ọnụ dịka ọnụ na-ekwuchitere onyeisiala Buhari si depụta na Twitter ya.

Ihe ndị mmadụ na-ekwu maka ọnwụ ya n'elu soshal midia

Ben Murray Bruce bụbu sinatọ Naijiria, kwuru na ya na Funtua kpara nkata n'elekere atọ tupu e zitere ya ozi ọnwụ ya.

Abike Dabiri-Erewa bụ onyeisioche na-ahụ maka ọnọdụ ụmụ Naịjirịa nọ na mba ofesi kwuru na ọ gaghị echefu ndụmọdụ amamihe Funtua na-enyekarị.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Isa Funtua: Onye bụdị nwoke a Nnamdi Kanu na-ekwu maka ya?


Mana taata ka anyị nyobaa mara ma 5G ọ na-ebute coronavirus.

Ndị mere akụkọ a bụ Chiemela Peter Mgbeahuru na Chimezie Ucheagbo

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

5G and Coronavirus: 5G ọ na-ebute coronavirus?


Mana ugbua, ọrịa ndị a gụnyere ọrịa shuga na ọbara mgbali elu, so n'ọrịa na-egbu ndị ntoroọbịa ugbua.

Ngalaba World Health Organization (WHO) bụ ngalaba na-ahụ maka ahụike na mbaụwa, kwuru na ọrịa ndị a na-arịazị ndị ntoroọbịa ugbua, na-ebute ọnwụ mmadụ abụọ n'ime mmadụ atọ n'ụwa niile.

Ọrịa ndị ahụ gụnyere:

'Eji m ụkwụ bịa ụlọọgwụ mana ozigbo m nụrụ ihe na-eme, aganwụzịghị m ije'

BBC Igbo gbara ụfọdụ ndị dọkịta ajụjụ ọnụ maka ihe ngalaba ahụike WHO kwuru.

Ihe ha kwuru bụ ihe mmadụ niile kwesịrị ige ntị nụrụ.

Ihe ndị dọkịta kwuru:

Onye na-ele shuga dị n'ọbara ya

Otu n'ime ha bụ Dkt. Zubair Abdullahi bụ onye kwuru na ụfọdụ ọrịa ndị a na-adị n'agbụrụ, nke pụtara na ọ ga-emetụta ndị ahụ ma ha abụ okenye maọbụ ntoroọbịa.

Onye nke ọzọ bụ Dkt. Henry Eze, kwuru na o nwereike ịbụ na ọgwụgwọ

Bekee akawanyela mma, nke pụtara na a na-achọpụta ọrịa ndị a n'oge mgbe mmadụ ka bụ ntoroọbịa.

Mana dọkịta abụọ a kwekọrịtara na oke ibu, iri nri ọjọọ nakwa emegharịghị ahụ, socha n'ihe na-eme ka ndị mmadụ bute ọrịa ndị a.

Ụfọdụ ndị na-arịa ọrịa n'ihi etu ha ha n'ibu

Ha kwuru na ọ bụrụ na ị chọpụta otu n'ime ọrịa ndị a dị n'agbụrụ gị, ị gaghị agbanwenwu ya.

"Ọ bụghị ihe niile ka ị ga-agbanwenwu, mana ibi ndụ ọfụma ga-enyere gị aka dọtịa oge ọrịa ahụ ga-eji chukwute gị".

Ihe nkiri a maka nwaanyị meriri ọrịa kansa ga-amasị gị:

Onye meriri ọrịa kansa

Akụkọ ndị a ga-amasị gị:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Cancer, diabetes na ọrịa ndị ọzọ e jibu mara ndị okenye ndị ntorobịa na-arịazị ugbua


Mana ị ma na ọ bụghị naanị izu igbe vootu bụ ụzọ e si eme mago-mago na ntuliaka?

Lee ihe ndị ndọrọndọrọ ọchịchị dịka onyeisi na-ahụ maka ọchịchị obodo n'ụlọọrụ 'ActionaidNigeria' bụ Celestine Odo na osote onyeisioche 'Situation Room' bụ Ọkaiwu Esther Uzoma, kwuru bụ ụzọ ndị ọzọ:

1.Ịnapụ igbe vootu atụrụ atụ

Ịnapụ igbe vootu atụrụ atụ bụ otu ụzọ were anya ndị ndọrọndọrọ ọchịchị ji atụgharị ihe ndị mmadụ tụrụ na vootu.

Iwu Naijiria dịka o siri gbasa ntuliaka, kwuru na onye dara iwu izu igbe vootu ga-aga mkpọrọ ọnwa iri abụọ na anọ.

2.Igo vootu

Ire maọbụ zụọ vootu

Ndị ndọrọndọrọ ọchịchị na-eke ego n'aka, n'aka, maọbụ tinye ya n'akpa ego ndị mmadụ iji zụọ vootu ha.

Celestine Odo kwuru na "ike ego na-abịa n'ụdị dị iche iche; O nwere nke bụ ịnara ndị mmadụ akara ụlọakụ na-etinyere ha ego."

3.  Ikesa ihe onyinye

Ewezuga ego, ha na-enye ndị mmadụ onyinye dịka akwa,  okpu, osikapa, nnu, mkpaọkụ, iji goro obi ha ma mee ka ndị ahụ kwe tụnyere ha vootu.

4.Idegharị ihe e dere

A ka na-eme ọtụtụ ihe gbasara ntuliaka dịka mgbe ochie, nke mere na a na-edepụta mpụtara n'akwụkwọ.

Ndị ndọrọndọrọ ọchịchị na ụfọdụ ndịọrụ Inec na-akpa nkata degaharịa ihe ederala n'akwụkwọ mpụtara ntuliaka na wọọdụ, site n'iwere akwụkwọ mpụtara adịgboroja dochie nke ezigbo bụ ngụkọ ihe ndị mmadụ tụkọtara.

5.Ibi akwụkwọ ntuliaka adịgboroja

Ibi akwụkwọ ntuliaka adịgboroja so n'ụzọ ndị ndọrọndọrọ ọchịchị si eme wuruwuru na ntuliaka.

Izu gara aga, akwụkwọ akụkọ kwuru na ndị uweojii nwụchiri mmadụ abụọ bu akpa akwụkwọ ntuliaka dị iri na anọ na Kano.

6.Ime ihe iyi egwu, ọgbaghara

Agwa ndị uweojii na-akpasa ndị mmadụ nwere itinye egwu mee ka ụfọdụ ghara ịpụta mee ntuliaka

Ụfọdụ ndị ndọrọndọrọ ọchịchị na-eziga ndị agboro, ndị na-aga eyi ndị chọrọ ịtụ vootu egwu nke bụ na egwu anaghị ekwe ụfọdụ pụta tụọ vootu.

Ụfọdụ na-eyi egwu site n'ikpoju ndị ọrụ nchekwa dịka ndị agha na ndị uweojii n'ebe a na-eme ntuliaka dịka e mere n'Ekiti na Ọshụn steeti na nso nso a.

7.  Ntọ/ịgbagbu onye ike n'obodo

Ụzọ ọzọ ndị ndọrọndọrọ ọchịchị si eme... \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Election rigging: Ụzọ asaa ndị ndọrọndọrọ ọchịchị si eme wuruwuru na ntuliaka


Mana ị mara ihe ọ pụtara n'ezie?

BBC nwalere ka ụfọdụ ndị Igbo siri matabe asụsụ Igbo site na ị jụ ha ihe 'Manage' pụtara n'Igbo.

Lee ọsịsa ha n'ihe nkiri a:

Akụkọ ga-amasị gị:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.


Mana ịkpọpụta agwa dị iche iche nke Bekee kpọrọ 'Colour' a dị mfe?

Lee etu ndị mmadụ si nwaa ike ha n'ịkpọpụta agwa nke a kpọrọ 'Blue'

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Igbo Language: Gịnị bụ 'Blue' n'asụsụ Igbo?


Mana Ọkaikpe Nyako nọkwa n'ụlọikpe n'Abuja ụnyaahụ kwụgharịkwa na ha agwala ndị niile gbaara Nnamdi Kanu akaebe ka ha niile bịa ụlọikpe taa maọbụ kwuo ihe mere ha agaghị eji gaa nga ma hapụ ego ha jiri gbaa akaebe.

Okwu Abaribe kwuru banyere ndị ọchị ehi.

Ndị gbara aka ebe ahụ bụ Sinetọ Enyinnaya Abaribe bụ onye na-anọchite anya ndịda Abịa n'ụlọ omeiwu sineti, onye ụkọchukwu ndị Juu bụ Immanuel El-shalom na otu onye ọzọ bi n'Abuja bụ Tochukwu Uchendu.

Kanu bụ onye a na-ekpe ikpe maka imegide ọchịchị ala Naijiria, bụ onye a na-achọ achọ kemgbe ọnwa Sepụtemba afọ 2017 ka ndị agha Naijiria wakpochara ụlọ ya oge ha gbara Egwu Eke na mpaghara ọwụwa-anyanwụ Naịjirịa.

Nyako ga-ekpe ikpe ahụ taa n'Abuja ebe a ga-anọ mara ihe ga-eme Abaribe na ndị ọzọ so ya gbaa akaebe ahụ.

Cheta na Abaribe na ndị ọzọ ahụ gbara akaebe ahụ ụbọchị 28 ọnwa Epurel afọ 2017, ma kwe nkwa ịkpọta Kanu n'ụlọikpe maka ikpe ya dịka ha debere ego ruru otu narị nde naịra.

Ndị ọrụ nchekwa DSS nwụchiri Abaribe kamgbe ngwụcha izuụka mana ha ekwughi ihe o mere ha jiri nwụchie ya.

Mkparịtaụka ebe Sinetọ Abaribe kọwapụtara iwe ndị Igbo ebe onyeisiala Muhammadu Buhari nọ.

Akụkọ ndị ọzọ ga-amasị gị

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Ikpe Nnamdi kanu: Abaribe ọ ga-anọ n'ọchị ka ọbụ akwa taa?


Mana ọ bụ ihe otu nwaanyị achọghị ka a kpọọ ya aha a ma dịka "Nwachukwu" na-agabiga.

Mgbe BBC gara gbaa ya ajụjụ ọnụ gbasara ọnọdụ ya, o ji anya mmiri na obi mgbawa kwuo sị "Chineke nyere m aka gabiga ọnwụnwa a"

I lee ya anya n'ahụ ị ga-ahụ na akpụkpa ahụ ya na-eji oji mana ihu ya na-acha ọcha, ị ga-anụkwa mkpọtụ igwe nkutu ụme nke o ji eku ume.

Ọ bụ mgbe ọrịa rịara m ka ndị dọkịta gwara m zụta nke ya bụ igwe nkutu ụme maọbụrụ na m chọọ ịdị ndụ.

Ọ zụrụ nke mbụ N650,000 mana a na-edozi ya ugbua.

Ọ zụrụ nke abụọ bụ N350,000.

Ọ zụkwara nke ejighi ọkụ latrịk arụ ọrụ bụ N65,000 ma jiri kwa N15,000 zụta 'oxygen'.

Ọ zụkwara nke a na-akwọ n'azụ ka nwa ọhụrụ bụ N200,000 maka mgbe ọ ga-eji chọọ ịpụ apụ.

"E nwere m dọkịta anọ na-agwọ m ọrịa a, a na m emefu N70,000 kwa ọnwa.

"Aha ọrịa m na-arịa bụ Pulmonary hypertension, nke na-eme ka ọbara ghara ịrụ mkpụrụ obi ka o si kwesi" ka Nigerian Goddess kọwara.

Ọrịa ahụ malitere ị rịa ya mgbe ọ dị naanị afọ atọ "akpụkpa ahụ m bu ụzọ gbajie oji tupu e mee nyocha chọpụta aha ọrịa ọ bụ" ka o kwukwara.

"Ụfọdụ ndị dọkịnta gwara m na enwere m ike ịgbake n'ọrịa a mana ụfọdụ gwakwara m na m ga-aṅugide ọgwụ rue ọnwụ m."

Nwaanyị a kọwara na di ya chụrụ ya na ụmụ ise ya maka ọrịa a.

O kwukwara na ọ dịghịrị ya mfe ị kwụrụ ha ụgwọ akwụkwọ, nye ha nri nakwa kwụọ ụgwọ ụlọ n'ihi ọrịa.

"Onye nwe ụlọ ezitela ozi sị m kwụọ ya ụgwọ ụlọ nke afọ mana amaghị m ebe m ga-esi nweta ego ahụ."

Gụnyere n'ịzụta ume ọ na-ekwu kwa ụbọchị, ọ na-aṅụkwa ọgwụ ruru mkpụrụ ise kwa ụbọchị nke ụfọdụ n'ime ya ruru N4,000.

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Eji m N5,000 azụta ikuku 'oxygen' kwa ụbọchị - nwaanyị na-enweghi ike iku ume


Mana ọ bụghị sọsọ ihe nwaagbọghọ ahụ na-eme.

Nwa ada Igwe sị na olileanya ya bụ ịgụ egwu, ma gakwaa mahadum ga mụọ atụmatụ egwu.

Iji mezuo ihe a, ọ na-ere abacha iji kpata ego.

Ọ sị na nne na nna ya na-akwado ya ọfụma.

O kwukwara na agbanyeghị na ụmụnwoke na-enye ya nsogbu, uche ya dị n'ihe ọ chọrọ bụ ịbarụ onwe ya uru.

Kirie ihe onyonyo a ka ị mata ya n'uju:

Akụkọ ga-amasị gị:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Igbo cuisine: Ana m amalite ọrụ n'elekere atọ nke ụtụtụ - Onye Abacha


Mana ọ pụtaghị na onye ọbụla ahụ ya dị ọkụ nwere ọrịa ahụ.

Ọpụtaghịkwa na onye ọbụla na-akwa ụkwara maọbụ na-ama uzere bu nje corona virus.

Ọ bụrụ na ị na-ama uzere ugboro ugboro, maọbụ na imi gi na-agụpụta, maọbụ na isi na-awa gị, o nwere ike ịbụ azụzụ nkịtị, mana ọbụghị coronavirus.

Ngwa lee ihe dị iche na nnukwu 'B' na ọkpa ehi.

Ahụ ọkụ

Ahụọkụ coronavirus bụ mgbe ekpomọkụ ahụ mmadụ gafere digrii 37.8.

Mana ọbụghị mmadụ niile nwere tamomita e ji amata etu ekpomọkụ ahụ dị.

Ya mere, ọ bụrụ na obi gi na azụ gị ka dị ọkụ karịa akụkụ ahụ gị ndị ọzọ, mara na ị ga-aga nnyocha.

Ụkwara

Ọ bụrụ na ị na-akwapụta ihe na-alọ alọ mgbe ị kwara ụkwara, mara na ọ bụghị coronavirus kpatara nke a.

Ọ bụrụkwa na ụkwara gị bụ ịkwaa taa ọ laa echi, ọbụghị coronavirus.

Ụkwara coronavirus bụ nke na-akwa mmadụ ogologo oge, na-enweghị ihe ọbụla onye ahụ na-akwapụta.

Bekee na-akpọ ụdị ụkwara 'Dry Cough'.

Ihe ị ga-eme

Ndị NCDC kwuru na ha nwere ndịọrụ ahụike a zụrụ nke ọma maka igbochi ọrịa dịka coronavirus

Ọ bụrụ na gị maọbụ onye ị ma nwere ụdị ụkwara  a nakwa ụdị ahụọkụ a, lee ihe ị ga-eme.

Akụkọ ndị ọzọ ga-amasị gị:

Ihe nkiri ga-amasị gị:

Lee etu nje ọrịa si ebufe onwe ha site n'aka atịtị

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Coronavirus: Ihe dị iche n'ọrịa a na azụzụ nkịtị


Mana ọbụghị mmadụ niile na-ahụ ebe ha ga-edebe isi n'ihi oke ọnụ ụgwọ ụlọ n'ada.

N'obodo niile mepere emepe na mpaghara ọwụwa anyanwụ, ịkwụ ụgwọ ụlọ abụghị egwu a chị ụtaba n'aka agba.

Mana kedu ebe ụgwọ ụlọ kacha ada ọnụ?

BBC Igbo bara n'ahịa ịmata nke ekwe na-akụ.

Ajụjụ anyị bụ: Kedu ebe ụgwọ ụlọ ihe dịka ọnụụlọ atọ (three-bedroom) kacha galaa ọnụ n'ala Igbo?

Enugwu

N'ebe dịka GRA maọbụ 'Independence Layout', ụgwọụlọ maka ọnụ ụlọ atọ ahụ dị ga-ebido na puku 800 ruo otu nde naịra maka otu afọ.

Na 'New Heaven', ego ya ga-eru bido na puku 500 ruo puku 650.

Mana ị gaa n'akụkụ Achara Layout maọbụ Trans-Ekulu, ọ ga-abụ ihe dịka puku 300 maọbụ 350.

Ọnịcha

Ụlọelu bụ ihe e ji mara Ọnịcha

Nnamdị Obiejesi onye oji ego achụ ego na otu nkwọ Ọnịcha, kwuru na ụgwọ otu afọ maka ọnụ ụlọ atọ ga-eru puku 700 maka ụlọ ọhụrụ, maọbụ puku 400 maka ụlọ ochie na mpaghara GRA Ọnịcha.

Mana ụlọ di etu ahụ na mpaghara 'Housing Estate' dị na Three-three ga-abụ ebe puku 350 maọbụ 400.

N'Awada, Ugwuagba Obosi, Oba, ego ọnụ ụlọ atọ bụ bido na puku 250 ruo 300.

Owerri

Owere bụ obodo e ji ikpori ndụ mara, nke mere ọtụtụ ji echu ya ka mmiri.

Mana ịkwụ ụgwọ ụlọ ebe ahụ abụghị atọ kọbọ.

Ịchọta ọnụ ụlọ ato na mpaghara Ikenegbu, 'Concorde' maọbụ Spillberg ga-efu gị bido na puku 600 ruo 800.

I gaa na mpaghara Ọjị, 'Okigwe Road', Amakọhịa, Obinze, dịrị gawa, ị ga-enweta ọnụ ụlọ atọ a rụrụ ochie n'ọnụ puku 300 ruo 350.

Mana ụlọ ọhụrụ anaghị adị ala karịa puku 400.

Abakiliki

BBC Igbo jụrụ ese wee chọpụta na ụgwọ ọnụụlọ atọ na mpaghara GRA nke Abakiliki bụ bido na puku naịra 500 ruo otu nde.

Mana ebe ndị ọzọ dịka Azuiyiokwu, 'New Layout', 'Mile fifty' dịrị gawa, bụ bido na puku naịra 300 ruo 400.

Awka

Ebe ụgwọ ụlọ ka ada ọnụ n'Awka bụ na mpaghara Agu Awka.

N'ebe ahụ, ọnụ ụlọ atọ kwụ chịm bụ bido na puku 600 ruo puku 800.

Ụlọ ochie dị ebe ahụ bụ bido na puku 400 ruo puku 450.

Ebe dị ka 'Awka town' bụ puku 300 maọbụ puku 350.

Mana ịbanye n'ime Amọbịa, Amansii, dịrị gawa, mmadụ nwere ike inweta ọnụ ụlọ atọ maka puku... \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

House Rent: Lekwa ebe ụgwọ ụlọ kacha dị ọnụala na mpaghara ọwụwa anyanwụ


Mana ọchịchị ya na-apụta ụka dịka ndị ọ bụ ọrụ ha ịkpọpụta onye ga-abụ eze n'Aguleri kwuru na ọ bụghị onye ha họpụtara ka e chiri.

Ha boro Gọvanọ Anambara steeti bụ Willie Obiano ebubo na ọ manyere ndị Aguleri eze ọhụrụ ahụ n'olu.

Mana ọnụ na-ekwuru Obiano bụ James Eze, kwuru na aka Gọvanọ adịghị na nhọpụta Eze Aguleri ọhụrụ.

O kwuru na naanị ihe gọvanọ mere bụ inye ndị obodo họpụtara, asambodo njirimara.

Akụkọ ga-amasị gị:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Anambra state: Ọgbaghara sochiri echichi Igwe Aguleri ọhụrụ


Mana ọrụ mwulite obodo bụ otu okwu dị ezigbote mkpa na Naịjirịa kamgbe a banyere ọchịchị onye kwuo uche ya n'afọ 1999.

Nke a malitere na mbido ọchịchị Onyeisiala Olusegun Obasanjo n'afọ 1999 mgbe ndịisi ụlọomeiwu gakwuuru ndịisi ọchịchị etiti ka e nye ha ikike ịrụ ọrụ mwulite obodo 'Constituency project'.

Ha sị na nke a bụ site n'ọchịchọ ndị ha na-anọchiteanya ha maka ikete oke n'ọchịchị onye kwuo uche ya.

Ndịisi gọọmentị etiti kwenyere ma nye ndị omeiwu ikike na nkwado site n'ịmawapụtara ha ego.

Ndị obodo na-enweghi ezi mmiri ọṅụṅụ

Mana i legharịa anya n'ọtụtụ obodo ugbua, ọ dịghị ka mwulite obodo ọ na-aga n'ihu na-agbanyeghi ego ndị gọọmentị na-ewepụta maka ya.

Ya mere ka anyị tulee ihe bụ 'constituency project' na ndị ọ dị n'aka ịhụ na ewulitere ime obodo.

Gịnị bụ 'constituency project'?

Onye omeiwu na-ekwuchite ọnụ ndị ụlọomeiwu nta bụ Benjamin Kalu sị na ọ bụ ọrụ ndịomeiwu na-arụrụ ndị ha na-anọchite anya ha.

Na ọ bụ ọrụ mmepe obodo ndịomeiwu na-arụ iji zaa oku ndị ha na-achị na-akpọ maka mwulite ndụ na obodo ha.

Ọ bụ ọrụ na-egosi na anya, ụkwụ nakwa aka gọọmentị na-eru n'imime obodo dị na mba ahụ.

Okporoụzọ ọjọọ

N'oge ngụkọ mkpata na mmefu nke afọ ọbụla ndị omeiwu na-ekwupụta ọtụtụ ọrụrụ dị iche iche a ga-arụ na mpaghara ha na-anọchiteanya ha na ego ole ha ga-efu.

Iwu Naịjirịa nke afọ 1999 nyere ndị omeiwu ikike ka ha kwupụta ego ndị gọọmentị ga-emefu n'ọrụ ndị a dịka ọ dị na-agba 80, amaokwu nke (2, 3 na 4).

Kedụ ndị ọ dị n'aka ịrụ 'constituency project'?

E nweela ọtụtụ nrụrịtaụka banyere ndị ọ dị n'aka ha ịhụ na a rụrụ ọrụ mwulite obodo n'etiti ndị omeiwu (legislatives) na ndịisi gọọmentị etiti (Executives).

Nke a bụ eziokwu bụ na ọ dị ngalaba gọọmentị abuọ a n'aka ịhụ na ndị a na-achị ketere oke n'ọchịchị onye kwuo uche ya.

Kalu sị na ọrụ ndị omeiwu bụ ịga na mpaghara niile ha na-anọchiteanya ha ma chọpụta ọrụ ndị ahụ kwesịrị ka a rụọ n'obodo dịka ọchịchọ ndị obodo si dị.

Ha na-eme nke a site n'ịkpo ime obodo nke ndịeze, ndịisi ntoroọbịa, ndị nne, ndịisi okpukperechi ga-eso bụkwanụ... \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Lee ọrụ ndị i kwesịrị ịtụ anya ha n'aka ndị nnọchiteanya gị n'ụlọomeiwu


Mana ọtụtu ndị Naijirịa gbarụrụ ihu n'ihi nke a.

Kama enwere ụfọdụ mba hiwere iwu ha ji achịkọta ma na-ahazi Soshal Midịa.

Mba ndị a gụnyere:

Jamanị

Mba Jamanị hiwere iwu nke ha kporọ 'NetzDG' n'afọ 2018 nke gbasatara ụlọọrụ soshal midia niile nwere mmadụ nde abụọ.

Iwu a nyere ikike na ụlọorụ ndị a nwere elekere awa iri abụo na anọ iwepụ ihe ọbụla na-ezighi ezi.

Ụlọorụ dara iwu a ga-akwụ gọọmenti nde Euro iri ise (€50M).

Ebe mmadụ daara ya bụ iwu ga-akwụ nde Euro ise (€5M).

Yuropian Yuniọn

Iropịan Yuniọn megidere mgbasa ozi ndị oyi egwu na Soshal Midịa

Ndị Yuropian Yuniọn gbagidere ụkwụ imegide ibusa akụko ma ọ bụ ihe onyonyo ndị oyi egwu.

Dịka iwu ahụ sị kwuo, ụlọọrụ ọbụla na-ewepụghị ihe ngosi ma ọ bụ akụkọ oyi egwu n'ime otu awa ewepụtara ya ga-ata ahụhụ.

Ọstrelia

Mba Ọụstralịa nwere iwu maka nchịkọta Soshal Midịa

Mba Ọstrelia nwere iwu megidere ndị ụlọọrụ soshal midịa niile hapụru akụkọ ma ọ bụ ihe onyonyo gosiri mkpagbụ na ọgbaaghara.

Ọ bụru na ụlọọru ndị a ewepụghị akụko di otu a, ndịisi ụlọorụ ahụ ga-aga nga ihe ruru afọ atọ.

Ụlọorụ dara iwu a ga-akwụ nha ga-eru ọkara pacenti iri n'ime uru ha nwetere n'otu afọ n'ụwa niile.

Rọshịa

Rụshịa nwere ikw intinye iwu dịka nke ndị Jamanị

Mba Rọshịa nwere iwu na ihe niile gbasara ndị mba Rọshịa ụlọọrụ soshal Midịa ndị a jị arụ ọrụ agaghị esi Rọshịa pụo.

Rọshịa na-atụanya itinye iwu yiri nke ndị mba Jamanị.

Chaịna

Mba Chaịna nwere Soshal Midia nke ha

Chaịna machiri Twitter, Google na Whatsapp na obodo ha niile.

Ha ji Sọshal Midịa nke ha bụ Weibo, BAidu na WeChat nọchie ha.

China nwere igwe mmadụ na enyocha soshal mịdịa ịchọpụta akụko na ozi iwu ha megidere.

Kedu ihe ndị Naijirịa nwere ikwu maka nke a

Ndị Naịjirịa ji Soshal Midịa agbasa ozi

Onye ọkammụta ihe gbasara mgbasa ozi na ịntanetị bụ Kelechi Nwosu kọwapụtara sị:

Lee ihe ndị Naijiria na-ekwu na Twitter

Otutu ndị dịka @Engr_Henry20 anabataghị iwu ga-emegide soshal Midịa, ọ kwuru sị

Akụkọ ga-amasị gị:

Ihe nkiri ga-amasị gị:

Youth Relationship: Ụmụagbọghọ ekwuola ihe ha... \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Social Media Regulation: Kedu etu gọọmentị ga-esi chikọta ma hazie Soshal Midịa?


Mana ọtụtụ amaghị na nwa amadị a bụ onye Oboro n’Abia steeti, bụ onye nkuzi mahadum ma bụrụkwa onye derela ọtụtụ akwụkwọ.

Ọtụtụ amaghịkwa na Buchi bụ onye na-akwa akwa nke a maara dịka "fashion designer" na Bekee.

Ọ bụkwa onye otu nzuzo tupu o chegharịa ma jirizie egwu na-agbasa oziọma.

Na mkparịtaụka ya na BBC Igbo nwere, Buchi onye e ji egwu ‘Mma Mma” mara, tupenyere ụmụ Igbo azụ etu ije ya na iti egwu siri bido.

Lee ya n’uju:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Buchi: Ihe ndị ị maghị maka otiegwu ụka a


Mana ọtụtụ n'ime ha bụ ndị e ji okwu dị aṅaa mara, nke bụ na ebe ọbụla ị nọ nụ olu ha nakwa okwu ha, ị mara onye kwuru ya.

Ụfọdụ ndị ụkọchukwu bụ ndị malitere iwu ewu n'ihi ihe ha kwuru, ebe ndị ọzọ na-ekwu ihe ha na-ekwu iji mee ka ndị mmadụ jiri ya mara ha nke Bekee kpọrọ Trademark.

Lee okwu e ji mara ụkọchukwu ndị a:

1) Enoch A. Adeboye:

Nwanne ị bụzịkwa onye Naịjirịa ma ọ bụrụ na ị maghị onye na-ekwu "Let somebody shout Hallelujah" ka ọ bụzị "Say that amen louder"?

Adeboye rigohaala n'elu ọlta, otu n'ime ihe mbụ ọ na-ekwukwarị bụ ka ndị mmadụ tie mkpu Hallelujah; nke a emeela ka onye ọbụla mara na ọ bụ ya na-ekwu okwu.

Adeboye bụ onyeisi ụlọụka Redeemed Christian Church of God nke a na-akpọ RCCG n'ịchafụ.

2) David Oyedepo:

Ị ga-ama na ị nọ na Winners Chapel mgbe ị nụrụ "Good news! The Lord has done it again".

Ọ na-ekwukwarị nke a ma e nwee nkwuputa ọkachasị nke gbasara ihe iribeama.

Oyedepo bụ onyeisi Living Faith Church nke e ji Winners Chapel mara.

3) Temitope B Joshua (T.B Joshua):

Ị chọrọ ịma ma ọ bụkwa olu ya ka ị na-anụ, tinye ihe onyonyo gị n'ebe a kpọrọ Emmanuel TV.

Ebe ahụ ka ị ga-ama ma ọ bụ T.B Joshua na-ekwu okwu mgbe ị ga-anụ "touch your screen" nakwa "Emmanuel"!

Onye amụma Joshua bụ onyeisi ụlọụka Synagogue Church Of All Nations.

4) Chukwuemeka Ohanaemere:

Ị bụrụ nwaafọ Naịjirịa ọkachasị onye Igbo, ị gaara anụla maka onye a na-akpọ Odumejeje maọbụ "Liquid Metal", "The Lion Himself".

Ohanaemere ekwuola ọtụtụ ihe e ji echeta ya; gụnyere "Onye battery ya fọrọ one bar ọ na-agba game?", "Anaghị akpọ ọga n'express", "Onye gba ọtọ a na-etinye aka n'akpa?", "A na-ahụ ọka na filling station?" nakwa "A kpaa gị ị pụọ n'ụzọ ka a kpaa onye ọzọ".

Ọ bụ onyeisi ụka Mountain Of Holy Ghost Intervention And Deliverance Ministry.

5) Ejike Mbaka:

Mbaka kwuburu na Buhari bụ "onye nzọpụta"

Fada Mbaka ekwuola ọtụtụ okwu mụnyere ọkụ ma kpalite ndọrịtaụka n'etiti ndị Naijiria ọtụtụ oge.

Mana ndị nke kacha bụrụ njirimara ya ọ ga-abụ ị nụ ya ị mara na ị garuola ebe ọ nọ bụ "Tem tem for Jesus",... \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Nigerian Pastors: "A kpaa gị ị pụọ n'ụzọ" na okwu ndị ọzọ e ji mara ndị ụkọchukwu


Mana ọtụtụ ndị ogbenye ebela akwa arịrị gbasara etu ndị ụlọọgwụ siri kpaso ha agwa maka na ha ejighi ego ha ga-eji kwụọ ụgwọ ụlọọgwụ.

Ndị ụlọọgwụ Iyienu dị n'Ọnịcha ekweghi ka Ngozi na di ya Chinonoso Osegbo hụ ozu nwa ha nwụrụ anwụ maka na ha akwụghi ụgwọ.

N'akụkụ nke ya, Chiamaka Ogbodo nọrọ n'ụlọọgwụ ihe karịrị otu afọ ka ọ mụchara nwa maka na o nweghi ike iweta ego ụlọọgwụ nyere ya kwụọ.

Ndị a bụ ndị a kpọrọ aha n'ihe gbasara okwu a mana ọtụtụ ndị mmadụ na-agabiga ihe a na Naịjirịa niile.

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Enweghi ego emela ọtụtụ ndị mmadụ ịtọ n'ụlọọgwụ


Mana ụfọdụ mmadụ ekwupụtala na e ji okwuma agwọ coronavirus ma a na-ete ya aka.

Kirie ihe onyoonyo a ka ị mara ma ọ bụ eziokwu.

Ndị mere akụkọ a bụ Vining Ogu, Chimamaka Ihenacho na Chimezie Ucheagbo

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Covid 19 n'otu nkeji: Ite okwuma o nwerike igbochi coronavirus


Mana ụfọdụ ndị Ebonyi tinyere ọnụ na ya bụ okwu ma kwuo etu o si emetụta ha n'obi.

Ebe ụfọdụ sị na gọvanọ Umahi emeteghị ya dịka ha na-ahụ Ebonyi dịka steeti PDP, ndi ọzọ na-asi na ha nabatara ya dịka ihe ga-ebutere ha ọganirụ.

Gee ha ntị n'olu:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

David Umahi: Ihe ndị Ebonyi na-ekwu maka etu o si gbalaga hapu Ebonyi


Mana ụfọdụ ndị mmadụ ka na-akpaso ndị dị otu a agwa ọjọọ.

Ha na-eche na anaghị agwọta coronavirus agwota, nke na onye gbakerela n'ọrịa a ka nwekwara ike ibufe ya ndị mmadụ.

Nke a abụghị eziokwu.

Ndị mere akụkọ a bụ Vining Ogu, Adline Okere, Nnamdi Agbanelo na Chukwunaeme Obiejesi

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Coronavirus in 60 seconds: A na-agwọta coronavirus agwọta?


Mana ụwa ka na-ajụ ma ọ bụzị mmadụ na-ekwu onye ga-eje eligwe na onye na-agaghị eje?

Nke a na-eme dịka onye ndu Ipob bụ Nnamdi Kanu kwuchara na onye ọbụla na-akatọ Biafra agaghị aga eligwe makana ọ bụ asụsụ Igbo ka ndị mmụọozi na-asụ ebe ahụ.

Gere ya ebe a:

Ipob: Nnamdi Kanu ga-abata mgbe Naịjirịa dị njikere

Mana Paul Achalla bụ ọkaiwu otu Ipob kwuru na ya bụ okwu bụ eziokwu.

Achalla kwuru na onye Naịjirịa ọbụla na-emegide ndị chọrọ nnwereonwe ha agaghị aga eligwe makana eligwe kpọrọ onye ọ bụla na-emegide mmadụ ibe ya asị.

N'ọnụ ya, "Ihe a Nnamdi Kanu kwuru dị n'akwụkwọ nsọ ebe Chukwu kwuru na onye ọbụla gbara mmadụ ohu kwesiri ka ọ hapụ onye ahụ ma afọ asaa ruo."

A na-asụ asụsụ Igbo n'eligwe dịka Nnamdi Kanu si kwupute?

Achalla kwuru na asụsụ Igbo bụ asụsụ eligwe makana ọ bụghị asụsụ mmegide ya bụ ndị eligwe na-akpa asụsụ dịka agwa.

Nnamdi Kanu ka na-eme njem

Achalla kwuru na Mazị Kanu ka na-agagharị na-eme njem ịgwa Ndigbo niile bi na mba ụwa uru Biafra baara ha ma ha nweta ya.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Nnamdi Kanu: Ihe mere o ji jiri eluigwe tunyere Biafra


Mana, Mgashule si na ha ekpebibeghị mgbe Zuma ga apụ, na ekwukwa na ha ekweghị n'ihe Zuma sị, nke bu ka enye ya ọnwa atọ ma ọbụ isii ka o ji pụọ.

Okwu Mgashule danyere na nke ndị nta akụkọ na Saut Afịrịka kwuru n'ụtụtụ taa.

Akukọ a akọro maka "ikpọghachi" Zuma soro nkata dị icheiche ndị onu na atụ nkụ na ANC na Zuma nwere kemgbe ụnyahụ.

Ya bụrụ na Zuma, di afọ 75, ekweghị ịpụ, a ga eme ntule aka a ga eji chụpụ ya.

Zuma nọ n'ọkwa kemgbe afọ 2009, mana ebubo mpụ nọ n'eso ya.

ANC ekwugbeghị ọzọ ha chọrọ iso, mana ndị ma ihe n'aga na pati ahụ kọwarụ ndị nta akụkọ na Saut Afịrịka nakwa Reuters.

Zuma ekweghị kemgbe Decemba a na asị ya rituo. Ọ na Decemba ka Cyril Ramaphosa nọchiri ya ka onyeisi ANC.

Amabeghi etu Zuma ga eji sa aririo a na ario ya ka ọpụọ. A ga ezigara ya akwụkwọ taa.

N'ọnụ ụtụtụ taa, Ramaphosa rapụrụ ebe a na-eme nzụkọ ANC gawa be Zuma,  ebe a sị na ọ gwara onyeisiala na aga achupu ha ma yabụrụ na ojighi aka ya rituo.

Ramaphosa mechara lahachi ebe ANC na eme nzụkọ.

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.


Mana, ihe ọzọ e ji mara Anaedo bụ ‘Nwaanyị Nnewi’.

Nke a bụ ihe e jiri mara ọgbatutum ụmụnwaanyị  ndị Nnewi na-agbakarị.

Ọgbatumtum ụmụnwaanyị na-ewu ewu na Nnewi nke na ọ hịara ahụ ịhụ ezinaụlọ Nnewi ọ dịghị.

A mara ụmụnwaanyị Nnewi maka ịgba mbọ mana ọtụtụ amaghị na ọ bụ ọgbatumtum bụ ihe na-akụrụ ha nkwa ha na-agba.

Ụmụnwaanyị Nnewi ji ngala akwọ ya dịka ha ji ya aga  ahịa, ugbo, akwamozu,ụka na mkpa dị ọzọ dịrị ha.

N’ihe onyonyo, ụmụnwaanyị ndị Nnewi kọwara BBC Igbo ‘sacrament jikọrọ ha na ọgbatumtum:

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Nnewi Women: Gịnị ka ị ma maka ‘Nwaanyị Nnewi’?


Mana, mbe a bi n'obieze na-achị Ogbomosho nwere ihe ndị ọzọ so ya na-atụ ndị mmadụ n'anya.

Echere na mbe ahụ nke ọtụtụ ndị mmadụ na-efe efe ga-atọ mbe niile bi n'ụwa tupu ọ nwụọ.

Tupu o nwụọ, kwa ụbọchị, narị kwuru narị mmadụ na-aga n'obieze Soun na-achị ọgbọmọshọ akwanyere ya ugwu.

Akụkọ oge gboo kwuru na ọ bụ Soun nke chịrị site n'afọ 1770 rue 1797 butere ya n'obieze ahụ mgbe ọ hụrụ ya n'ọhịa ka o si agha alaghachite.

Lee ihe ndị ịmaghị maka mbe a pụrụiche:

1.A na-akpọ ya Alagba n'asụsụ Yoroba, nke a pụtara Okenye.

2.Nna nna onye bụ eze ugbua chọtara n'ime ọhịa mgbe o si n'agha alaghachite.

3.Ọ na-eri nri niile mmadụ na-eri dịka Amala, osikapa, agwa, plantain, na ogede.

4.Ndị ọkachamara ndị ọzọ nwere nkwenye na mbe Ogbomosho bikarịrị agbụrụ mbe ndị ọzọ na ndụ.

5.O nweghi dọkịta Bekee bịara mbe ahụ nso maọbụ gbaa ya ọgwụ na ndụ ya niile.

6.A na-enye ya nri sọsọ ugboro abụọ n'ime ọnwa, ọ naghịkwa apụ apụ nanị ma ọ chọrọ mmiri ọṅụṅụ.

7.            Ndị mmadụ na-aga ekpere ya maọbụ nata ya onyinye maka ihe ọbụla ha chọrọ.

8)           Mbe ogbomosho a nwere ndị na-eleta ya iche n'obieze Soun dị n'Ogbomosho

Ihe onyonyo ga-amasị gị

Lee ụmụanụmanụ dị icheiche bi n'ogige ha n'Imo steeti

Akụkọ ndị ọzọ ga-amasị gị

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Ihe 8 ndị ọzọ mere mbe a nọrọ afọ 344 ji bụrụ ọpụrụiche


Mana, okwu ihe ga-eme oche ya ka bụkwa ụkwa akpụ n'ọnụ.

Maazị Kalu napụru Mao Ohuabunwa oche dịka onye na-anọchịta anya Abia Nọt n'Ụlọ Omeiwu Ukwu na ntụlịaka nke 2019.

Maazị Ohuabunwa gbajọrọ mkpebi Inec were ga kpesara ụlọikpe ntulịaka.

Ohuabunwa chọbụru ka akagbuo ntuliaka emere na Bende na Isikwuato mana n'ubọchị 11 nke ọnwa Nọvemba Ụlọikpe mkpesa kwadoro mmeri Kalu.

Maka onye a mara ikpe, iwu Naịjirịa sị na onye ahu agaghị azọnwụ ọchịchi ruo afọ iri.

Kedu ebe Kalu nọ n'iwu a?

Orji Kalu nwetere ọkwa "Chief Whip" n'Ụlọ Omeiwu nke itoolu

Ọkaiwu Chijioke Ikeh gwara BBC Igbo na okwu ihe ga-eme oche Orji Uzor Kalu na Ụlọ Omeiwu Ukwu kwụ ọtọ dịka ihe iwu Naịjirịa kwuru bụ na onye ọbụla a mara ikpe n'ụloikpe maka nrụrụaka na mpụ ndị ọzọ agaghị azọ ọchịchị maọbụ kwụrụ ka ndị mmadụ tunyere ha vootu ruo afọ iri.

N'otu aka ahụ, Ọkaiwu Ikeh sị na ugbua ikpe mara Maazị Kalu onwekwarụ ebe iwu Naijirịa dewere ya.

Ọ sị; "Ihe iwu Naịjirịa kwuru bụ na Kalu ka bụkwa omeiwu makana ikpe mara ya oge emechara ntụlịaka ma hopụtaya dịka omeiwu.

"Ihe iwu kwuru bụ na etu ọ nọ mkpọrọ, ọgaghị abịanwụ bịa nọchite anya ndị ọ na-anọchite anya ha ruo ihe gafere ọkara oge a na-ezukọ n'ime afọ, onyeisi Sineti nwere ike kwuo na mmadụ anaghị anọchite anya mpaghara ya."

Ọ gara n'ihu si na ihe a ga abụzị na-enwereike mee ntụliaka ọzọ ji nwete onye ọzo ga-anọchite anya mpaghara o si.

Afọ ole ka Kalu nwereike ịno na mkpọrọ?

Ka ọ kwụ ugbua, a na-ele anya na Kalu nwereike chọ mkpegharị dịka ọ ka nwere ohere ya, mana ya bụrụ na ọ chịtaghị aja na ya bu mkpegharị, onwereike nọdu ruo afo 12 na mkpọrọ.

Nke a mee, ihe Ọkaiwu Ike kwuru nwereike mee, nke ga-apụta na a ga-azọgharị oche Abia Nọt a n'azụ Kalu.

BBC Igbo gbara mbọ inụta n'ọnụ Mao Ohuabunwa ịmata ma o nwere okwu maka atụmatu ahụ adabaghi.

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Orji Kalu: Ihe iwu Naịjirịa kwuru maka oche onye omeiwu ikpe mara


Mana, ị ma na ọtụtụ mgbe ndị mmadụ na-akpa oke dị icheiche na-amaghị ama.

Nke a na-akacha emebi ihe n'ihi na onye na-akpa ya bụ oke amaghị maọbụ ekweteghị na ọ na-akpa oke.

Otu ihe dị mkpa ka ị mata bụ na ịkpa oke dị iche iche.

Lee ụzọ ị nwereike isi na-akpa oke na-amaghị ama:

1: Ịma mmadụ maọbụ 'Nepotism' na Bekee

Ị ga-enye enyi gị ọrụ ma ọ bụrụ na ọmaghị ya bụ ọrụ?

'Nepotism' pụtara mgbe onye nọ n'ọkwa ji ike ya wee nye nwanne ya ma ọ bụ enyi ya ọrụ ma ọ bụ ihe nrite ndị ọzọ nanị maka na ọ ma onye ọ bụ.

Ị nwere ike sị na ọnweghị ihe ọ mere mana chetakwa na onye kwesiri ka enye ya ọrụ ahụ nọzị nkịtị.

Ụzọ kacha mma i ji kwụsị 'nepotism' bụ ịhụ na onye ọbụla nwetara ihe ruuru ya, na-agbanyeghi onye ọ ma maọbụ ebe o si.

2: Enwetaghị ntaramahụhụ nke Bekee na-akpọ 'Impunity'

Ndị nọ na nga

Ụfọdụ mgbe ihunaanya anaghị ekwe ndị mmadụ inye ndị mmadụ nataramahụhụ ruru ha.

Nke a ka a na-akpọ "Impunity" n'asụsụ bekee ebe ị nwere ike ịkpọ ya "enwetaghị ntaramahuhu" n'okwu igbo.

Ụdị ihe a na-adịkarị ire n'ezinụlọ ebe nne ma ọ bụ nna anaghị ekwe ata ụmụ ha ahụhụ mgbe ha mere ihe ọjọọ maka na ha hụrụ ha n'anya.

I ji gbochie ya, gbaa mbọ na-erube isi n'ihe iwu kwuru.

Cheta na dịka ọchịchi na iwu obodo sịrị dị, ọ bụ iwu obodo kachasị di mkpa karịa ofufe dị iche iche.

Nke a pụtara na otu ọ bụla osiri dị, ị ga-ajụ onwe gị, " Gini ka iwu obodo kwuru maka nke a".

3: Ịkpa oke agbụrụ nke Bekee na-akpọ 'Racism'

Sterling nke Manchester City yị mgba aka edere "Respect" ị jị megide ịkpaoke agbụrụ

Nke a bụ nsogbu so wee kpata agha mba ụwa nke abụọ bụ nke a kpọrọ 'World War Two' na Bekee.

Ọ bụkwa ya butere nsogbu na mba Saụt Afrịka ọtụtụ afọ gara aga bụ nke a kpọrọ 'Apartheid'.

Mana ruo taa, ịkpa oke agbụrụ ka na-enyekwa nsogbu n'akụkụ ụwa niile.

Bido na mba Amerịka ruo Rọshịa, gaa Jamanị, bata Briten ọtụtụ ka na-akpa oke agbụrụ.

Ikpa oke agbụrụ bụ nkwenye na otu agbụrụ ka nke ọzọ mma n'ụzọ ọbụla.

Mana nke a abụghị eziokwu n'ihi na mmadụ niile bụ otu ma ndị ojii ma ndị ọcha.

4: Ịkpa oke obodo... \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Discrimination: Ị ma na ị nwereike ịkpa oke na-amaghị ama?


Mana, ụfọdụ usoro e ji emedo ya bụ mmanụ ndị mba mmiri na-akpọ banga (palm nut oil) na-ahịaahụ.

Ọ bụ ihe a mere ka Udoka Ugwu malite imepute nkwa nri akwu e ji ete ofe akwụ ịme ka ọ dịịrị ndị mmadụ nfe.

Odoziakụ Ugwu na-agbanye akwụ a n'ime akpa tupu o ree ya.

Ọ bu oge mmachi ngagharị n'afọ 2021 ka ọ malitere njem a iji nwete obele ego dịka ọ dị ime n'oge ahụ.

Kiri akụkọ ya n'uju.

 \n\n Nye m aha ọma maka akụkọ dị n'elu.

Banga Soup: 'Emele m ka ọ dị gị mfe isi ofe akwụ na nkeji 20'