Doc iji chịkọta: Arụ agwọ anaghị egbu oge igbu mmadụ

Agwọ bụ anụmanụ na bi n'ọhịa na-akpụ akụ.

Ụfọdụ agwọ anyị na-ahu na mpaghara Afịrịka bụ ;Eke, ajụala, echieteka na ndị ọzọ.

Ekwere agwọ arụ ya anghị egbu mmadụ ma nwee nke na-egbu na-atufughị oge.

Ngalaba na-ahụ maka ahụ ike na mba ụwa bụ World Health Organisation (WHO) dere akwụkwọ ọhụrụ kọwara na n'otu afọ, ihe karịrị mmadụ nde 5.4 ka agwọ na-ata  niile n'ụwa.

Lee nkọwa etu ị ga-esi ma agwọ nwere ike igbu mmadụ nakwa ihe niile i kwesiri ime ngwa ngwa ma ọ bụrụ na agwọ taa gị ma ọ bụ taa mmadụ n'ihu gị.

Ihe eji ama agwọ ọjọọ

Olulu di n'imi Agwọ ka ọ jị achọpụta anụ o ga-eri

Ihe niile I kwesiri ime

Ọtụtụ agwọ ọjọọ na-acha nke ọma

Ihe niile ị kwesighị ime

Udi agwọ dị iche iche n'ụwa ruru puku 3,400

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Biko zaa ajụjụ a: Gịnị ka ị ga-eme ma ọ bụrụ na agwọ taa gị maọbụ taa mmadụ n'ihu gị?


Doc iji chịkọta: Aseman Airlines na-elekọta ụgbọelu ATR 72-500

Ụgbọelu a dara n'ugwu Zagros dị nso obodo Semirom dị na mpaghara Isfahan, ka ọ na-efe n'etiti Tehran na ọdịda-anyanwụ obodo Yasuj, dịka akụkọ kwuru.

"Ndị ọrụ gbatagbata niile mụ anya na-eche" otu ọnụ na-ekwuchitere ndị ọrụ gbatagbata kwuru. "Ụgbọelu ahụ bu ndị njem ruru 50 maọbụ 60."

Akụkọ kwuru sị na ọ bụ ihuigwe ọjọọ gbochiri helịkọpta ndị gbatagbata ịgaru ebe ahụ.

Ọ bụ ndị Aseman Airlines nwe ụgbọelu ahụ a sị na ọ bụ ATR 72-500.

Akụkọ kwuru sị na ndị njem 60, ndị nchekwa abụọ, ndị na-elekọta ndị njem n'ụgbọelu abụọ nakwa mmadụ abụọ na-anya ụgbọelu.

Mmadụ niile nọ na ụgbọelu a anwụrụ.

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Ụgbọelu bu ihe ruru mmadụ 16 a kpọkasịala n'ebe ugwu dị na sentral Iran, dịka ntaakụkọ kwuru.


Doc iji chịkọta: Ashraf Bencharki nyere Wydad Casablanca aka ị nweta iko "African Champions League" nke 2017.

Ihe kpatara ihe a bụ ozi na apụta na mmadụ abụọ bụ ndị so na ndị kachasị agba bọọlụ na otu egwuregwu bọọlụ nwere ike ije igba bọọlụ na mba ofesị.

Ndị a bụ Achraf Bencharki na Jawad El Yamiq. Ha na akadọ ịrapụ otu egwuregwu ha na agbara bọọlụ na Morroco na Wenesde gawa otu egwuregwu bọọlụ Al Hilal Riyadh nke Saudi Arabia na El Yamiq nke Italy.

Bencharki, bụ onye na agba na etiti, ga arapụ Wydad Casablanca ndị bu iko nke Afrịka, ka onyenchekwa bọọlụ El Yamiq ga arapụ Raja, nke dịkwa na Casablanca

Ha abụọ nwere ike esoghị sompị ha na Libya ga agba na Wenesde ma ya bụrụ na e goro ha tupu a kwusị ire na igo echi.

Ha kwesiri i nwe asambodo a na-akpọ International Transfer Certificate (ITC) ma denyekwe ya na aka ndị na ahu maka egwuregwu bọọlụ bụ Fifa tupu chi ejie echi.

Ihe kpatara ha agaghịzị eso gba bọọlụ bụ maka otu na ahụ maka egwuregwu bọọlụ na Afrịka bụ Caf si na o sọ ndị na agba bọọlụ na be ha nwere iuke soro na CHAN.

Morocco me ka ha chere ka ha gbacha bọọlụ ha na Wenesde, ohere ama dichazị iji hazie akụkwọ ndị a.

Na mbido CHAN 2018, Guinea nyere nsogbu maka Elsmani Elsawi Saadeldin nke Sudan ha si na agbaara Al Ittihad Tripoli nke Libya, mana Caf si na ha enweghị okwu maka nchopụtaha gosiri na o na agba bọọlụ na be ha mgbe ahụ.

Stephen Eze nke Naijirịa ka ga na agba na CHAN maka ọ mgbe agbachara ka o ga aga Lokomotiv Plovdiv nke Bulgaria maka ndị mba ahu kana oge ma na ere.

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Ndị a na-agba asọmpị bọọlụ nke ndị egwuregwu bọọlụ na agba na mba Afrịka di icheiche a na-akpọ CHAN na nkenke na be ha bu Morocco, nwere ike nwete ngbochi na atụmatụ ha nwere maka ibute iko.


Doc iji chịkọta: Asọmpi Uefa Champions bụ nke jịkọtara otu egwuregwu bọọlụ dị na mba ndị Europe nille.

N'asọmpị iko Champions League nke taa, FC Porta na Liverpool ga-anwale ike ha na 8:45 nke abalị taa.

Asọmpị nke ọzọ ga-eme taa bu Real Madrid na Paris Saint-Germain ga emekwa na 8:45 nke abalị a.

Gịnị nwere ike ị me?

Onye ọka ekwu n'ihe gbasara egwuregwu bọọlụ bụ Emeka Ofor gwara BBC Igbo n'asọmpị nke taa gaadị ezigbo ọkụ.

"Onweghị onye mara ihe ga-eme n'asọmpị FC Porto na Liverpool taa. Makana Liverpool na-agba dịka ndị ụkwụ ha esịghị ike n'ala. Mana ọtụtụ mmadụ na-akwado ndị Liverpool na asompị nke taa."

"Ndi m na-atụ anya ime nkeọma n'egwuregwu nke taa n'ime otu Liverpool bụ Mohammed Salah, Emri Chan na Roberto Femino," Ofor kwuru.

O kwukwara na, "N'ime otu FC Porto bụ ndị dịka Danilo Pereira na Iker Casillas".

Asọmpi dịka ọka ibe

Mana ọ dị ka na asọmpị nke ndị Real Madrid na Paris Saint Germain bụ nke ga-akachasị kpụrụ ọkụ n'ọnụ.

Maazi Ofor kwuru na asọmpị nke a 'ga-ebụ nnukwu mgbọ!'

Ronaldo bụ onye ụkwụ kacha aghọ nkọ n'otu Real Madrid

Ofor kwuru si: "Anyi ga-ahụ Christiano Ronaldo onye otu Real Madrid na Neymar onye otu PSG. Mana ọ dịka anya onye ọ bụla dị n'ebe Neymar nọ,"

Ọ gakwara n'iru kwuo: "Neymar bụ onye kachasị obere n'afọ. Ihe a mere ka ọ dị ezigbo ọkụ na asọmpị ha niile. Ronaldo ka dị ọkụ mana ọgbagola n'afọ . Ihe a nyere onye dika Neymar ohere."

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Ndị hụrụ egwuregwu bọọlụ n'anya na-echere ihe ga-eme n'ọgbọ egwuregwu bọọlụ ụfọdụ dị na mba ndị Europe n'abalị a.


Doc iji chịkọta: Asọmpi a bụ ezigbo ọgụ na mgba dị n'etiti dike Ịngland abụọ dịka onweghi onye ọ dịrị mfe.

Mgbe egwu a biri ọkụ, Liverpool n'atufughi oge malitere ịkwanye Chelsea ọkụ n'ike mana Chelsea kwechiiri.

N'ihe dịka nkeji 15, Chelsea bịara dịka ndị a gbapere ụzọ mgbe ha malitere na-acha Liverpool ọkụ dị egwu.

Oke ịcha ọkụ a mịtaara Chelsea mkpụrụ nke mere Olivier Giroud ji nye goolu na nkeji 36 iji gbapee ọnụụzọ goolu.

Chelsea nyekwara goolu ọzọ site n'aka Christain Pulisic mana nwaanyị ogbu bọọlụ bụ Stephanie Frappart (France) gụpụrụ ya, kwuo na ọ bụ 'offside'.

N'ime nkeji 48, mgba ọkara abụọ malitere Sadio Mane nyeere Liverpool goolu ha, iji mee ya otu ọkpụ otu ọkpụ.

Otu egwuregwu abụọ ndị a kwechiri sị na o nweghi onye ka enye ibe ya goolu n'ọtụtụ oge n'ime asọmpi ha.

Chelsea nyetakwara goolu ọzọ na nkeji 83 mana ndị ogbu bọọlụ sị na ọ bụ 'offside' nke mere ha ji gụpụ ya.

Otu abụọ ndị a fooro ntụtụ taa rue mgbe nkeji 90 gachara, ma banye mgbakwụnye oge (Extra time).

N'ime mgbakwụnye oge ahụ na nkeji 95, Sadio Mane nyeere Liverpool goolu, ebe Jorginho ji penariti nye nke ndị Chelsea na nkeji 101.

N'ikpeazụ, onweghi onye meriri ibe ya na mgbakwụnye oge n'asọmpi a dịka ha nyere oner ha ọkpụ abụọ abụọ.

Mana Liverpool ji penariti ọkpụ goolu ise asatara anọ merie Chelsea ma buru iko 'Uefa Super Cup 2019'

Akụkọ ga-amasị gị:

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Iko Uefa Super Cup mere Chelsea ọ nọ nso erughi aka dịka Liverpool ji penariri ọkpụ goolu ise asatara anọ merie ha.


Doc iji chịkọta: Asọmpi a dị n'etiti otu egwuregwu abụọ ndị a bụ ọgụ dimkpa abụọ maara onwe ha nke ọma.

Nke a mere o ji raa ha ahụ inye ibe ha goolu rue na ngwụcha ọkara nke mbụ.

Na nkeji 45, Man United bu ụzọ tụọ Arsenal azụ n'ala site na goolu Scott McTominay nyere.

Dịka ọkara nke abụọ malitere na nkeji 58, Arsenal siri ọnwụ ma megwara Man United mgbe Pierre-Emerick Aubameyang nyere goolu.

Dike abụọ ndị a sisara onwe ha ọnwụ niile ha nwereike mana o nweghi onye nyere ibe ya goolu ọzọ.

Mpụtara asọmpi mere ka Man United nọrọ na ndị iri ebe Arsenal bụ ndị anọ n'ogogo tebụlụ Premier league.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

O nweghi onye tụrụ azụ ibe ya n'ala n'etiti Manchester United na Arsenal dịka ha zutere n'asọmpi Premier League.


Doc iji chịkọta: Atiku abụghị onye Naijiria- APC

Nke a bụ ọsịsa APC na akwụkwọ nke otu PDP na Atiku onye fere ọkọloto pati ahụ gbara n'ụlọikpe pụrụ iche e hiwere maka ntuliaka.

Cheta na PDP na Atiku kwuburu na ha jiri vootu 1,615,302 merie na ntuliaka ahụ nke mere ha jiri gbaa APC na Buhari akwụkwọ n'ụlọikpe.

Mana APC gbajọkwara nkwupụta PDP na ha nwetara mpụtara ntuliaka ọkwa onyeisiala nke bụ ezigbo ya nke gosiri na ha meriri na ntuliaka ahụ.

Na nkọwa ya, otu onye ọkaiwu bụ Ifeanyị Olumba kwuru na ọ bụ APC ka ọ dịri  ịkọwa etu Atiku  esighị bụrụ onye Naijiria.

"Tupu ọ pụta ịzọ ọkwa ọchịchị, ọ gara usoro e si eme ihe tupu ya pụta ka onye ga-azọ ọkwa, e lebera gị anya ,fuchaa gị, were sị na o ruru gị ịzọ."

"Kedụ ihe a ga-eji ekwu na ọ bụghị onye Naijiria ugbua? Cheta na ọ bụbu Osote Onyeisiala."

Ihe ụmụ Naijiria na-ekwu maka ebubo a

Ebubo ọhụrụ APC boro Atiku akusuru ọtụtụ ụmụ Naijiria  iwe.

Ọnụ na-ekwuru PDP bụ Kola Ologbodiyan kwuru na ebubo APC dịka onye ndị ezinaụlọ ya boro ebubo na o zuru anụ n'ite ofe, ọsịsa ya bụrụ "ị bụghị onye ezinaụlọ anyị"

@JibrinIbrahim na-ajụ etu Atiku siri bụụzia onye Cameroon dịka APC siri kwuo ọ pụtara na Naijiria ga-ekere Adamawa kennye na ndị Cameroun dịka e siri kennye ha Bakassi.

@Miz Carzorla1 kwuru na Atiku rụrụ ọrụ ọtụtụ afọ na Kọstọm nakwa na ndọọndọọ ọchịchị ma kwadokwa Buhari n'afọ 2015 mana  oru oge ọ ga-achọ nke bụ nke ya, ọ bụrụ onye mba ọzọ.

@diisaasilver na-ekwu na ihe ya na-ahụta n'okwu APC bụ  na Atiku meriri mana awo ya oke ya n'ihi na ọ bụ onye mba ọzọ.

@Dadiyata kwuru na ọ bụ obi na-amapụ ndị APC na Atiku siri ọnwụ inweta oke ruru ya na ntuliaka e mere.

Mana ụfọọ̄ụ dịka @chuckObidimma jiri ya malite ime ndị APC akaje

Ebe ụfọdụ dịka  Retsonbiz kwụnyere APC. o kwuru na ọ bụ ahịa Atiku tụrụ site na-ịgba akwụkwọ na-ekwu maka asambodo Buhari lọkwutere ya.

Onye bụ onye Naijiria?

Ọkaiwu Ulumma kwuru na onye Naijiria bụ:

1.  Onye nne ya maọbụ nna ya bụ onye Naijiria."

2. Nwoke Naijiria bi mba mụta nwa ya na nwaanyị abụghị onye Naijiria

3. Gọọmentị obodo na-enye...\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Otu APC ekwuola na Atiku Abubakar bụ onye zọrọ ọkwa onyeisiala na ntuliaka 2019 abụghị onye Naijiria, ya mere na o kwesịghị isonye na ntuliaka ahụ.


Doc iji chịkọta: Awụlụ si ebe a ana-etufu ahịhịa na-ebute nnukwu ọrịa

Enugu Steeti nwere nke a ha n'okpokoro ụzọ awara awara si Enugwu ga Port Harcourt.

Ajọ isi n'apụta n'ebe ndị a  ka nkụ nke  nke  na Lagos, ụfọdụ ndị bị n'ebe a akwapugo n'ihi oke isi.

Na Lagos, akụkọ kwuru na otu nwata nwụrụ makana onweghị ike iku ume n'ihi na anwụlụ sị ebe a juputara ebe niile.

Maka ihe a, Gọvanọ Lagos bụ Akinwunmi Ambode emechiela ebe a ana-atufu ahịhịa.

Gọọmentị na ndị obodo na-agba ebe ahịhịa okụ oge ọbụla

Ihe ndị mmadụ na-ekwu

Mana oke isi ahụ ka dịkwa nakwa ndị mmadụ biri na-ebe a.

BBC Igbo kpọrọ otu nwoke akpọrọ Samuel Osaze bị bụ ebe a n'elu ekwentị.

O kwuru na awụlụ na-esi ebe a na-apụta bụ ihe na-bute nnukwu ọrịa.

"Awụlụ a na-apụta makana gọọmentị na-agba ebe a ọkụ oge ọbụla. Ụnyahụ mgbe m nsị okporo ụzọ ịkọsị na-aga be m, nnukwu awụlụ juputara ebe niile n'ebe ahịhịa a"

N'afọ 2013 otu na-ahu maka ịtufu ahịhịa na Lagos bụ Lagos Waste Management Agency LAWMA kwuru na ahịhịa Lagos ruru tonnes puku iri na atọ

Otu dibia bekee, Dkta Ikechukwu Mgbolu kwuru na anwụlụ si  ebe a na-etufu ahịhịa na-ebute ọrịa dị iche iche dịka ọnyụnyụ na ọgbụgbọ (Cholera), Taifọd, ịba(malaria) na lasa fiva.

O kwukwara na ndị nwere ọrịa ashịma(asthma) anaghị enwe ike ibi nso ụdị ebe a.

Mgbolu kwuru:"Nnukwu anwụrụ a na-ebụte ọrịa  ngụgụ elu nke a kpọrọ 'upper respiratory infection' na bekee nihi ajọ ikuku kabọn monozide dị n'ime anwụlụ."

Osaze kwuru na isi a a na-ekweghizi edi n'etiti ọnwa Maachị na Ọgụsụtụ afọ niile maka oge a bụ oge udummiri.

Ndị biri na Lagos na-etufu ahịhịa oge ọbụla n'okporo ụzọ na Lagos

Osaze kwuru, "Onweghị obodo ndị mepere anya na-agba ebe a na-etufu ahịhịa ọkụ ugbua makana ha mara na omume dị otu a na-ebute nnukwu orịa.

"Gọọmentị kwesịrị ịzụ ihe a akpọrọ incinerator na bekee bụ igwe eji agba ahịhịa ọkụ."

Gọvanọ Ambode ekwuola na agaghị na-atụfu ahịhịa ọbụla ebe ahụ ọzọ maka ọrịa di iche iche ọ na-ebuta.

Ọ dị zị ndị steetị ndị ọzọ n'aka ikwu ihe ha ga-eme ebe ntufu ahịhịa dị n'etiti obodo ha.

Akụkọ ndị...\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Ndị bịrị na mpaghara Ikosi, Isheri ma ọ bụ Ketu na Lagos steetị na-aṅụ ajọ ịsị si n'ebe ndị gọọmentị na-aga itufu ahịhịa a kpọrọ Olososun dumpsite n'Ojota.


Doc iji chịkọta: BBC Igbo na-agbalị ịmata maọbụ Nnamdi Kanu n'onwe ya na-ekwu okwu mana onye ahụ kwuru na ọ ga-abọ ọbọ mwakpo emere n'ezinaụlọ ya n'afọ gara aga.

Ihe ndị ọzọ o kwuru na ya bụ ozi bụ na "ike agaghị agwụ anyị maọbụrụ na Naịjirịa enyeghị anyị referendum".

O kwuru na Chukwuokike Abịama gosiri ya mkpughe na Biafra ga-abịa na mmezu maọbụrụ na ndị mmadụ soro ụzọ bụ eziokwu.

Ihe ọzọ Kanu kwuru bụ na "onweghi mmadụ dị ndụ pụrụ igbu anyị (bụ ndị na-achọ Biafra).

N'ozi ahụ o bidoro ịsụ Bekee, tụgharịa ya n'Igbo ma laghachikwa na Bekee ka "ụwa nweike nụ olu ya".

Lee isiokwu ise Nnamdi Kanu kwuru n'ozi ya:

1.  "Ihe mere eji mee 'Python Dance' bụ ka egbuo m".

2.  "Ọ bụghị eziokwu na m gbajọrọ mkpebi ụlọikpe. Onye chọrọ ịgbajọ mkpebi ụlọikpe kwesiri ịma na ọ ga-etinye ya na nnukwu nsogbu. Ha mere m ka mgbapụ ọsọ n'ike".

3.  Ikwu na Ipob bu otu oyiegwu bu ụgha. Ọ katọrọ ụlọikpe maka etu ha sị gba nkịtị ndịagha Naịjirịa nupu isi gbasara mkpebi ụlọikpe.

4.  "A ga m anata n'ala Biafra. A bụghị m onye Naịjirịa, a jụrụ m ihe niile gbasara Naịjirịa n'afo 2015".

5.  "Ndị otu IPOB nọ na mbaụwa niile agaghị ahapụ oku ha na-akpọ maka nkewapụta Biafra, ọ bụrụ na gọọmenti Naịjirịa chọọ ka anyị sonye n'ihe ọbụla a na-eme, ha nye anyị ohere "Referandum (mmwereonwe)".

Akụkọ ndị ga-amasị gị

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Akụkọ na-eru anyị ntị ugbua na-ekwu na Nnamdi Kanu na-ekwu okwu n'elu igwe mgbasa ozi nke Radio Biafra.


Doc iji chịkọta: BBC Igbo nụrụ akụko na-agagharị gbasara Uche Ogah kwuru ọ ga-eme ma ọkwa gọvanọ Abia steeti rue ya aka.

Ihe ndị a gụnyere: ị nye ndị ọchịehi ọnọdụ ebe ehi ha ga na-ata nri nakwa ị rụ nnukwu ụlọ ekpere ndị alakụba na steeti ahụ.

Ọnụ na-ekwuchitere Uche Ogah bụ Chima Obiwuru gwara BBC na ọ bụ ndị mmụo na "ụmụ ekwensu" bulitere ya bụ okwu.

2019 Election: Ọgụ na mgba chere Abịa steeti n'ihu

O kọwara na ọ bụ ozi ekele Uche Ogah nyere onyeisiala Muhamadu Buhari mgbe o meriri dịka onyeisiala agba nke abụọ ka ha degharịrị

N'ebubo gbasara nne na nna Uche Ogah bụ ndị ugwu bịara ala Igbo, Obiwuru kwuru na eziokwu adịghị na ya.

Ọ kọwara na Uche Ogah bụ nwa afọ zuru ezu a mụrụ n'ala Igbo.

Akụkọ ndị ọzọ ga-amasị gị

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Uche Ogah bụ onye na-azọ ọkwa Gọvanọ n'Abịa steeti n'okpuru APC asaala ebubo eboro ya.


Doc iji chịkọta: BBC gara n'ọdọ ụgbọelu ịmata na ọ bụ eziokwu na egwu dị n'ahụ gọọmentị etiti site n'akụkọ kwuru na otu a ma ama na-eyi mbaụwa egwu a na-akpọ 'Islamic State of Iraq and Syria' (ISIS) na Bekee na-ahụta Naịjirịa ka ebe ha nwereike ịzụ ndị omekome, ha na ndị Boko Haram.

Akụkọ na-ekwu na ndị agha ndị ISIS na-esi mba Syria ezubata ndị oyiegwu na Naịjirịa maka ọzụzụ na ha inwe ike wakpoo mba Briten.

Akụkọ a si n'akwụkwọ akụkọ ozi Sun nke mba Briten.

O kwuru na ebe ha na-akpọbata ụfọdụ ndị ọgụ ha na Naịjirịa, ụfọdụ ndị Boko Haram na-agakwa na Syria maka otu ọzụzụ ahụ.

Nke a mere gọọmenti etiti jiri nye iwu ka e kee nkwụcha n'ihe gbasara nchekwa n'ọdọụgbọelu Naịjirịa maka na ndị ISIS ahụ eyiela egwu na ha ga-agbatu otu ụgbọelu bu ndị njem wee kwafuo ọbara, n'elu.

Ya bụ iyiegwu dị na mgbasaozi dị n'otu igwe mgbasaozi nke ndị ISIS b Al-Abd aal-Faquir Media.

Otu onye na-arụ na 'airforce' na-achọghị ka a mara onye ọ bụ gwara BBC na ndị ọrụ nchekwa karịrị mbụ nọkwa mana ha anọghị ebe anya ga-ahụ ha

Ndị akwụkwọ mgabasaozi Sun nke Naịjirịa, kwuru na dịka gọọmenti etiti nwetara iyiegwu ahụ, ụlọọrụ odeakwụkwọ Naịjirịa dere akwụkwọ ụbọchị Mee 25 2018, gara na ngalaba ụlọọrụ ụgbọelu bụ Nigeria Civil Aviation Authority (NCAA), ndị Federal Airports Authority (FAAN), na ndị onyeisi ndị ọrụ nchekwa oke bụ Nigeria Customs Service (NCS), na ndị ọrụ nchekwa niile nọ n'ọdọ ụgbọelu.

Akwụkwọ ahụ kwuru ka ha lebanye anya nke ọma n'ụzọ ha ji enyocha ndị na-apụ ma na-abata Naịjirịa, na akpa ha niile ma dịkwa uchu ịkwụsị ihe ọbụla nwere ike imetụta nchekwa oge ọrụ ha.

Akụkọ ndị ga-amasi gị:

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Ka ndị BBC gara n'ọdọ ụgbọelu Murtala Mohammed International Airport dị na Legọs, ha ahụghị ọtụtụ ndị ọrụ nchekwa karịrị etu ha na-aha mbụ.


Doc iji chịkọta: Brazịl bụ mba kachasị bulie Iko Mbaụwa kemgbe e ji malite ya

Daalụ maka isonyere anyị taa. Sonyekwa anyị echi mgbe anyị ga-ewetara gị ihe ndị ọzọ na-agba.

Brazịl na Swizaland aharala na pọintị, ka ha abụọ nwetara naanị otu pọintị.

Egbuchiela bọọlụ.

Nkeji 90 na ise: Swizaland enwetala 'free kick' nke ha, mana isi apụtaghị.

Nkeji 90 na anọ: Brazil enwetala 'free kick' nke Neymar gbara, mana ọ banyeghị na poostu.

Nkeji 90 na abụọ: Miranda gbapụrụ ezigbo bọọlụ, mana ọ bataghị ọfụma.

Nkeji 90: Brazịl nwetara ezigbote inye goolu ka Firmino tara bọolụ kụrụ Sommer n'ahụ dapụta. Ogbu bọọlụ etinyekwuola nkeji ise.

Nkeji 87: Neymar ataala bọọlụ isi n'ihu neetị ndị Swizaland ka Brazịl nwetara 'free kick', mana Sommer ghọrọla ya.

Lee etu ndị mmadụ si atapị akụkọ egwuregwu bọọlụ

Nkeji 87: Swaziland ewepụla Lichtsteiner tinye Lang.

Nkeji 86: Ọ fọrọ nkeji anọ na ọma ka e gbuchie bọọlụ. E nwere onye ga-agbawa ibe ya obi?

Nkeji 79: Swizaland ewepụla Seferovic tinye Embolo.

Nkeji 78: Brazịl ewepụla Jesus tinye Firmino.

Nkeji 77: Fernandinho anwaala ike ya ịgba shọotụ, mana isi apụtaghị.

Nkeji 73: Jesus dara n'ala n'ihu poostu ndị Swizaland, mana ogbu bọọlụ egbughị ya penariti.

Nkeji 70: Swizaland ewepụla Behrami tinye Zakaria.

Nkeji 69: Neymar ebunyela Coutinho 'nri chi nyere', Coutinho agbaala ezigbo shọọtụ mana ọ gaghị nso neetị.

Nkeji 67: Enyela Behrami akwụkwọ edo edo maka ịgba Neymar ụkwụ ọjọọ. Nke a ga-eme ya akwụkwọ edo edo ndị Swizaland na-enweta n'abalị a.

Nkeji 66: Brazịl ewepụla Paulinho tinye Renato Augusto.

Nkeji 65: Enyela Schar akwụkwọ edo edo.

Nkeji 60: Brazil ewepụla Casemiro tinye Fernandinho.

Nkeji 59: Coutinho gbara shọotụ abụọ, ọ bataghị, mana Neymar gbara nke pụrụ 'corner'.

Nkeji 50: GOOOOOLLLUUU! Zuber ejirila isi takaa neetị ndị Brazịl ka Shaqiri bunyere ya bọọlụ. Mba abụọ a aharala nhatanha na goolu ugbua.

Nkeji 47: E nyela Casemiro akwụkwọ edo edo maka igbatu Dzemaili.

Nkeji 46: E bidola ọkara nke abụọ, ebe Brazịla na-achọ ịma ma ha a ga-enyenwu goolu ọzọ.

Nkeji 45 na ụma:...\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Brazịl na Swizaland gbara onye laba onye laba, n'agbanyeghị na ọtụtụ ndị mmadụ tụrụ anya na Brazịl ga-emeri Swizaland.


Doc iji chịkọta: Bruna Boy so na ndị oti egwu ama ama n'Afrịka

Ndị oti egwu Diamond Platnumz, Big Tril na Tiwa Savage sọ na ndị tiri egwu na ya bụ ihe emume emere na Eko Convention centre nke dị na Legos na abali ụbọchi iri na otu nke ọnwa Jenuarị afọ 2020.

Lee ndị niile nwetara ihe ntụrụugo n'emume a

Onye ọhụrụ kacha eti egwu

FireBoy DML (NG)

JoeBoy (NG)

Marioo (TZ)

Rema (NG) - Meriri ya

Simmy (SA)

Wendy Shay (GH)

Tiwa Savage tiri egwu na emume ntụrụugo a

Ndị tịkọrọ ewgu kacha mma

Blow My Mind - Davido [NG]

Daz How Star Do - Skibii [NG]

Gugulethu - Prince Kaybee [SA] -Meriri ya

Jama - DJ Mic Smith [GH]

Killin Dem - Burna Boy [NG]

Inama - Diamond PlatNumz [TZ]

Egwu 'Pop' kacha mma

Innos B [CG]

Nandy [TZ]

JoeBoy [NG] - Meriri ya

Otile Brown [KE]

Kizz Daniel [NG]

Teni [NG]

Mayorkun [NG]

Rayvanny [TZ]

Naira Marley [NG]

Egwu 'Hip Hop' kacha mma

BlaqBonez (NG)

Falz (NG)

KHALIGRAPH Jones (KE) - Meriri ya

Kwesta (SA)

Medikal (GH)

Shinski (KE)

Sarkodie (GH)

Reminisce (NG)

Ricky Rick (SA)

Zakwe (SA)

Oreintal Brothers: Maka na m bụ onyeisi, ha chere na m na-eri ego nanị m - Kabaka

Otu mmadụ abụọ kacha mma

Black Motion (SA)

Blaq diamond (SA)

DopeNation (GH) - Meriri ya

Ethic (KE)

Show Dem Camp (NG)

Toofan (TG)

Onye kacha emepụta egwu nke afọ a

Cracker (NG)

Prince Kaybee (SA)

Jay Synth (NG)

Kel P (NG)

MOG (GH)

Ozedikus (NG)

Pheelz (NG)

Rexxie (NG) - Meriri ya

S2Kizzy (TZ)

Nwaanyị kacha eti egwu nke afọ a

Betty G (ETH)

Daphne (CMR)

Nandy (TZ)

Sho Madjozi (SA)

Teni (NG) - Meriri ya

Tiwa Savage (NG)

Yemi Alade (NG)

Nwoke kacha eti egwu nke afọ a

Burna Boy (NG) - Meriri ya

Davido (NG)

Diamond Platnumz (TZ)

King Promise (GH)

Sjava (SA)

Wizkid (NG)

Zlatan (NG)

'DJ' kacha n'Afrịka nke afọ a

DJ Creme De La Creme (KE)

DJ Kaywise (NG)

DJ Neptune (NG)

DJ Spinall (NG) - Meriri ya

DJ Vyrusky (GH)

DJ Zinhle (SA)

'Digital Artiste' nke afọ a

Cassper Nyovest [SA]

Davido [NG] - Meriri ya

Diamond Platnumz [TZ]

Kizz Daniel [NG]

Mr Eazi [NG]

Yemi Alade [NG]

Wizkid...\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Ndị ọzọ ritere nturuugo n'emume a bụ Teni, Tiwa Savage,Joeboi,Naira MArley,Rema,Davido na Dj Spinall.


Doc iji chịkọta: Bryant nwụrụ n'afọ iri anọ na otu, ọtụtu ndị mmadụ nke gụnyere Barack Obama na ọtụtụ ndị ọzọ na-eru uju maka ọnwụ ya.

Kobe Bryant na nwa ya nwaanyị

Bryant bụ onye egwu bọọlụ nkata a ma ama n'ụwa niile.

Nna ya bụ Joe Bryant tụkwara bọọlụ nkata n'agba NBA nke mba Amerịka.

Lee ihe ise ịkwesiri ịma maka Kobe Bryant

1. Kobe Bryant turu ugo dịka onye kachasị n'egwuregwu bọọlụ nkata nke mba Amerịka ugboro ise

2. Ọ tụụrụ ndị otu Los Angeles Lakers bọọlụ afọ iri abụọ (20).

3. Bryant lara ezumike nka n'afọ 2016.

4. Ọ bụ kwa onye kachasị n'egwuregwu nkata bọọlụ nke afọ 2008.

5. Ọ bụ naanị ya bụ onye nweterela akara narị iri atọ (300) n'afọ iri atọ na anọ (34).

6. Kobe Bryant eturukwala ugo n'emume ndị kacha mee ihe onyonyo nke "Oscar" maka ihe onyonyo o mere nke a kpọrọ "Dear Basketball".

7. N'afọ 2003 ka e boro ya ebubo ịwakpo nwaanyị kama e mechara tụghapụ ya bu ikpe n'ụlọikpe.

Ihe ikpeazụ o kwuru n'akara Twitter ya bụ ikele ogbo ya bụ Lebron James maka ịgafe ya n'ọkwa.

Ihe ndị mmadụ nwere ikwu maka ọnwụ Kobe Bryant

Barack Obama

Donald Trump

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Kobe na nwa ya nwaanyị gbara afọ iri na atọ bụ Gianna so n'ime mmadụ itoolu nwụrụ na mberede ụgbọelu n'obodo Kalabasa dị na Kalịfonịa.


Doc iji chịkọta: Buhari kwuru na ndịagha Naịjirịa asụọla Boko Haram akwụ

Buhari kwuru nke a oge o zutere onyeisi ndị Red Cross bụ Peter Maurer n'Abuja.

O kwuru na ọ fọdụrụ obere ka ndị agha Naịjirịa na nke ndị mba gbara ya gburu gburu kpochapụ Boko Haram kpam kpam.

N'okwu ya, "Anyị na mba Chad, Kamerun, Nijie Repọblik na ndị ọzọ na-adọkọta ukwu."

"Ndị agha ụgbọelu anyị na-emekwa nke ọma."

"Ndị Boko Haram bụ ndị ekperima, anyị ga na-akpasokwanụ ha agwa ka ndị ekperima."

Buhari kwukara na ọchịchị ya na-agbazi mbọ ugbua idozi ihe niile ndị Boko Haram mebiri, ma kpọghachikwa ndị niile gbapụrụ ọsọ ndụ.

N'okwu ya, Peter Maurer kwere nkwa na ndị otu ya (ndị Red Cross) ga na-agba mbọ inyere ndị mmadụ aka, etu ha nwere ike.

Buhari na Atiku

Taa ka okwe ga-agba n'ikpe dị n'etiti onyeisiala Muhammadu Buhari na Atiku Abubakar iji mata onye meriri ntuliaka e mere n'ọnwa Febụwarị afọ 2019 maka nhọpụta onyeisiala Naịjirịa.

Atiku na ndị otu ya bụ PDP na-ebo ebubo na Buhari na ndị otu ya bụ APC mere nrụrụaka dị egwu na ya bụ ntuliaka.

Ha na-akọwatakwa na onyeisiala enweghi asambodo zuru oke iji zọọ ọkwa onyeisiala.

BBC kwụ chịm n'ụlọikpe mkpesa dị n'Abuja iwetara gị akụkọ a n'uju.

Trump na Bolton

Donald Trump na John Bolton

Onyeisiala mba Amerịka bụ Donald Trump enyela onye ndụmọdụ ya gbasara nchekwa obodo aha ya bụ John Bolton ọsọ.

Trump kwuru na ya anaghị ekwenye na ndụmọdụ ụfọdụ Bolton na-enye ya, nke a kpatara o ji sị ya laa.

Mana Bolton na-ekwu na ọ bụ ya ji aka ya gbaa arụkwaghịm.

Bolton kwukwara na ụwa ga-anụ olu ya oge na-adịghị anya.

Ọnyụpa ndị "Super Eagles"

Naịjirịa na Yukren zutere onwe ha n'obodo Dnipro.

N'egwuregwu, ndị otu Super Eagles maliri elu ka Agụ ma wụọ chọm ka nwa Awọ n'asọmpi enyi na enyi ha na ndị Ukraine gbara ụnyaahụ.

Ụmụ Naijirịa jibu goolu abụọ emeri na ya bụ egwuregwu, mana Yukren tụgharịrị sachaa goolu abụọ ahụ n'otu ntabi anya.

N'aka nke ọzọ ndị otu egwuregwu bọọlụ Naịjiria na-erubeghi afọ iri abụọ na atọ meriri mba Suda ụnyaahụ.

Otu abụọ ahụ zutere onwe ha iji mara onye ga-etozu oke...\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Onyeisiala Buhari ka na-ekwusi ike na ndị agha Naịjiria emenyụọla ndị oyi egwu Boko Haram anya.


Doc iji chịkọta: Buhari kwuru na ọ nabatara akwụkwọ ezumike nka ya ma kelee ya na mgbalị niile ọ gbalịrị na Naịjirịa.

Mana o nweghi ahịa ihe ndị a ghọrọ Onnoghen n'ihi na ọ ga-erite oke niile ruru ya aka dịka ọkaikpe kachasị lara ezumike nka.

Onye kwuru nke a bụ onye ọkaiwu bụ Barrister Chijioke gwara BBC Igbo n'ekwentị.

"Ebe akwụkwọ ezumike nka ya ruru onyeisiala aka tupu o mee ihe otu CCT gwara ya mee, o nweghizi ihe ga-eme ya (Onnoghen)"

Chijioke kwuru na n'agbayeghị na NJC nyekwara ndụmọdụ ka e wepu Onnoghen, ọ gaghịzi enwe isi ugbua.

Cheta na a kwụsịrị Onnoghen ọrụ n'ike ka enwereike inyocha ebubo eboro ya maka ịzopu akụnaụba ya.

Onnoghen n'onwe ya mechara tinye akwụkwọ arụkwaghịm mgbe a ka na-enyocha okwu ya.

Onye bụ Onnoghen?

Akụkọ ga-amasị gị ịkọ taa niile.

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Ọ bụ ụnyaahụ ka onye na-ekwuchitere onyeisiala ọnụ bụ Garba Shehu dere n'akara twitter na Onnoghen alaala ezumike nka.


Doc iji chịkọta: Buhari kwuru nke a mgbe ọ na anabata ụmụaka ụmụakwụkwọ Dapchi agbapụtara n'aka ndị Boko Haram na Aso Rọk, Abụja n' ụbọchị Fraide.

"Dịka anyị na-agba mbọ ịgbapụta ndị ala anyị ndị Boko Haram ji eji, gọọmenti dị nkwadebe ịnabata onye otu Boko Haram ọbụla hapụrụ ngwaọgụ ya, hazigharịa ndụ ya ma nabatakwa ya n'etiti ndị mmadụ."

"Ahụhụ ala anyị tarala n'ihi ọgbaghara dị iche iche ezuola. Gọọmenti na-arịọ ka onye ọbụla hara udo.

O kwuru na gọọment mezuru nkwa o kwere ndị a tọrọ ụmụ ha na Dapchi, Yobe steeti site na iso ndị Boko Haram nwee mkparịtaụta nke mere ka ha gbarapụ ụmụaka ha ji.

'Ekwere m nkwa na gọọment ga-eme ihe niile iji gbapụta ụmụaka ahụ a tọrọ ma nyekwa ndị ọrụ nchekwa iwu ime ihe niile iji kpọlata ụmụaka ahụ n'udo. Anyị sị ụzọ azụ ụlọ mee ya. Anyị nwere mkparịtaụka nke mịtara mkpụrụ."

                        Afọ 2018

                                            Ndị e chere na ha bụ Bọko Haram wakporo ụlọakwụkwọ ụmụnwaanyi dị na Dapchi,Yobe steeti na mpaghara ọwụwaanyawụ ugwu-awụsa, Naịjiria.

Gụọ ya n'uju ebe a

                                            Gọọmenti Naijiria kwuru na ụmụaka ụmụnwaanyi otu nari na iri(110) na-efu

Gụọ ya n'uju ebe a

                                            Gọọmenti Yobe steeti kwuru na azọpụtala ụmụaka ụmụnwaanyị n'aka ndị oyi ndụ egwu tọrọ ha, ma kwukwa na ha na ndị agha nọzị.

Gụọ ya n'uju ebe a

                                            Gọọmentị Yobe steeti rịọrọ mgbaghara sị na ha duhiere ọha mmadụ sị na 'onweghị nwata azọpụtara'.

Gụọ ya n'uju ebe a

                                            Onyeisiala bụ Buhari kwuru na mwakpo ụmụakwụkwọ Dapchi bụ 'ọdachi mere ala anyị nile'

                                            Ndị agha ụgbọelu Naịjirịa kwuru na ha zipuru ụgbọelu na ndị agha ha ị ga...\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Onyeisiala Buhari kwere nkwa na a ga-agbaghara ndị otu Boko Haram kwenyere ịhapụ ngwaọgụ ha ma chọọ udo.


Doc iji chịkọta: Buhariwepụtara ndị ụlọoimiwu Bojet afọ 2018 ọnwa isi gara aga.

Mgbari ego ahụ nke pụtara N9,120,334,988,225, gọsiri na e hiwere N530,421,368,624 maka  nkesa dị na iwu ( Statutory Transfers).

E hiwere N2,203,835,365,699 maka ịkwụ ụgwọ eji eji(Debt Service nke ọnụego N190,000,000,000 bụ maka ụgwọ ruola ọkwụkwụ.

E hiwerekwara N3,516,477,902,077 maka ego mmefu ego a na-eme kwa mgbe kwa mgbe (Recurrent Expenditure.)

Ha hiwekwara N2,869,600,351,825 dịka ego maka imepụta mwulite doro anya( Development Fund for Capital Expenditures) n'afọ ga-akwụ ma ọnwa Disemba gba iri ato na otu.

Cheta na gọọmenti etiti wegara ndị ụlọoimewu Bojeti  afọ 2018 ọnwa isi gara aga.

N'ụlọomeiwu nke ukwu onye bupụtara akwụkwọ Bọjet bụ onyeisioche kọmitii lebanyere ya anya bụ Sinetọ Danjuma Goje.

N'otu aka ahụ, Mustapha Bala Madaki bụ onye bupụtara akwụkwọ ahụ na'ụlọomeiwu nke nta.

Ọnụ na-ekwuchitere Sineti bụ Aliyu Sabi Abdullahi kwuru n'izuụka gara aga na aga-ebuta ya na Tuusde ma tulee ya na Wenezde, ebe ha ga etinye aka n'akwụkwọ ahụ na Tọọsde.

Osote onyeisi Ụlọomeiwu nta bụ Yussuff Lasun, kwuru na ha ga-atulee Bojeti na Tuusde ma tinye aka na ya n'Wenezde mana ọ bụrụ na ha emepụghị ya, ha ga-emezu itiinye aka n'akwụkwọ ahụ na Tọọsde.

Akụkọ ga-amasị gị:

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

N'ụbọchị Tuusde, Ụlọomeiwu ukwu na nke nta wepụtara Bọjeti nke afọ 2018, ebe ha bulirị ego gọọmenti ga-emefu n'afọ site na tarịị naira 8.612 ga tarịị naira 9.120, nke pụtara mmanyekwu ijeri naira 500.


Doc iji chịkọta: Chacha Eke pụtara n'ihe onyonye kwuo na ọ na-arịa ọrịa ụbụrụ a kpọrọ bipolar disorder.

Ọ sị na ọ bụ ọrịa a mere o ji pụta n'ihe onyonyo n'izuụka gara aga ma bo di ye ebubo iti ya ihe.

Mana nwanne ya nwoke a pụtala sị na nke a bụ asị na Chacha anaghị arịa ọrịa bipolar disorder.

Nke a mere anyị ji atụle ihe ọrị a pụtara na njirimara ya.

Gịnị bụ 'bipolar disorder'?

Nyocha ngalaba ahụike mba UK a kpọrọ 'National Health Scheme' (NHS) nyere nkọwa banyere 'bipolar disorder'.

'Bipolar disorder' bụ ọrịa na-emetụta ụbụrụ nke nwereike ịgbanwe ọnọdụ mmadụ, ọnọdụ a nwereike ịgbanwe site n'ogogo otu ruo nke ọzọ n'otu ntabi anya.

Onye na-arịa ọrịa ụbụrụ a nwereike inwe nnukwu obi aṅụrị n'otu mgbe nke nwereike ịgbanwe ma bụrụ ọnọdụ nwute.

Njirimara 'Bipolar disorder'

Ndị na-arịa ọrịa ụbụrụ a na-ahụta ihe ndị di etu a:

Onye na-arịa 'bipolar disorder' nwereike inwe mgbanwe ọnọdụ n'ime ọtụtụ izuụka.

Ịda mba

'Bipolar disorder' nwereike iweta echiche igbu onwe

Mgbe onye ahụ na-enwe obi ịda mba, njirimara ya gụnyere:

Akparamagwa dị aṅaa

Ọgwụ e ji agwọ bipolar disorder

Bipolar disorder bụ ọnọdụ nwereike ịrị elu n'ogogoe kachasị. Onye na-arịa ọrịa a nwereike ọ gaghị ama mgbe o nwere oke obi ụtọ maọbụ obi ịda mba.

Ọ bụrụ ha lọghachite n'onodu dị mma ọ ga-eju ha anya ụdị agwa ha kpara. O nwere ndị ọ na-eme karịa ibe ha. Ụfọdụ ndị ga na-ahụ, anụ isi maọbụ ụda ihe ndị na-adịghị ebe ahụ.

Gịnị na-ebute ọrịa 'bipolar disorder'?

O nweghi onye ma kpọmkwem ihe na-ebute ya kama ọtụtụ ihe nwereike ịkpali ya.

Onye nwereike ịrịa ọrịa a?

Ọrịa ụbụrụ a bụ 'Bipolar disorder' na-emekarị ndị otu onye n'ime mmadụ narị.

O nwereike ime onye nọ n'ogogo afọ ọbụla, na-agbanyeghi na ọ na-amalitekarị n'etiti afọ 15 na 19. Onye gaferela afọ 40 nwereike ọ gaghị ebutezi ya.

Ọrịa ụbụrụ a nwereike ime nwoke maọbụ nwaanyị. O nwereike ime onye ọbụla.

Lithium bụ ọgwụ mbụ e ji gwọ 'bipolar disorder' mana nchọpụta gosiri na a na-enya ya mmadụ otu n'ime iri abụọ

Ụzọ ndị e ji agwọ ya gụnyere:

Ọ bụ dọkịta ụbụrụ isi bụ 'psychiatrist' nwereike...\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Onye a ma ama n'ime ihe nkiri bụ Chacha Eke pụtara n'ihe onyonye kwuo na ọ na-arịa ọrịa ụbụrụ a kpọrọ bipolar disorder.


Doc iji chịkọta: Cheta na Dọkịta Mailafia sị na e ji ụgbọelu ebugharị egbe na ngwa agha oge Naịjirịa nọ n'ọnọdụ mmachị ngagharị maka coronavirus.

Ọ sịkwa na otu gọvanọ steeti n'ugwu Naịjirịa nọ n'isi ndị Boko Haram.

Mana, na mkparịtaụka ya na BBC mere n'asụsụ Hausa, Mailafia kwugharịrị si na ọ bụ ndị Fulani ya zutere n'ahịa gwara ya ihe a o kwuru.

Ọ sị: "Ọ bụ ka m gara ahịa ịzụ ihe nri ka m zutere ndị Fulani a. Dịka m na-anụ asụsụ ha obele obele, ekelem ha anyị nwere malite mkaprịta ụka bụ ebe ha nọ gbara m ama."

Ka BBC jụrụ ya ma ọ bụ makana DSS kpọrọ ya oku mere o jiri gbajụọ ihe o kwuburu n'elu redio akpọrọ "Nigeria Info", bụ nke juru na ịntanetị. Dọkịta Mailafia sara were sị na ọbụghị eziokwu dịka ndị DSS kwanyere ya ugwu ruru ha.

"Ha na-arụ ọrụ ha ọfụma. Onweghi ajọ ihe ọbụla ha mere n'ụlọ ọrụ ha."

Cyber Crime Law kpụgara m ụlọ mkpọrọ

Mailafia sị na ya amaghị na Nigeria Info na-ewere ihe onyonyo oge ha na-agba ya ajụjụ ọnụ were tinye n'ịntanetị.

O gakwara n'ihu kwuo na ya bụ onye udo, nke mere na ya aghaghị eme ụdịrị ihe ga-etinye Naịjirịa na nsogbu.

NBC eriela Nigerian Info nha nde naira ise maka 'okwu asị'

Ngalaba na-ahụ maka mgbasa ozi na Naịjirịa Bekee kpọrọ "Nigerian Broadcasting Corporation" (NBC) dara Nigeria Info iwu nde ise maka mkparịtaụka ha na Mailafia mere.

Onye ụlọọrụ Nigeria Info gwara BBC na ndị isi ụlọọrụ ha akwadobeghi ikwupụta maka iwu 'okwu akpọmaasị' ndị NBC dara ha ugbua.

Mailafia bụbu osote onyeisi ụlọakụ etiti (Central Bank of Nigeria) ma bụrụkwa onye so zọọ ọkwa onyeisiala na ntuliaka gara aga na pati a kpọrọ 'African Democratic Congress'.

N'akwụkwọ ozi nke NBC wepụtara n'ụbọchị Tọzde, ụlọọrụ ahụ kwuru na, "NBC dara Nigeria Info 99.3 nha maka ime mgbasaozi n'ụzọ ekwesịghị ekwesị."

Ha kwukwara na redio ahụ nyere ohere ka a na-agbasa ozi nwere ike ibute mpụ na ọgbaghara ọha.

I nwereike ?hap? soshal midia n'otu ?b?ch??

Ọ bụ na mkparịtaụka a kpọrọ "Morning Cross Fire" nke e mere na 'Nigeria Info' n'ụbọchị Monde, abalị iri nke ọnwa Ọgọstụ afọ 2020, ka Mailafia nọrọ kwụọ na o nwere ndị...\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Obadiah Mailafia agwala BBC na ọ bụ n'ọnụ ndị Fulani o zutere n'ahịa ka ọ nụrụ ihe o kwuru banyere Boko Haram na ụfọdụ aka na-achị Ugwu Naịjirịa.


Doc iji chịkọta: Cheta na a na-ebo ndị uweojii mba Amerịka ebubo imegide ndị isi ojii na mba ahụ.

Ndị kachasị na ọnụ ọgụgụ ndị uweojii kacha agbagbu bụ ndị isiojii

Ọnụọgụgụ ndị uweojii nwere ike ịgbagbu maọbụ gbuo na mba Amerịka na-egosi na ọ bụ ndị isiojii kachasị.

Ọnụọgụgu nke afọ 2019 gosiri na ndị isiojii mezuru ihe karịrị pasenti iri abụọ na atọ n'ime ọnụ ọgụgụ ndị ruru otu puku ndị uweojii gbagburu.

Ngagharịiwe maka ọnwụ George Floyd

Nke a bụ na-agbanyeghị na ha mezuru naanị passenti iri na anọ n'ime agbụrụ e nwere n'Amerịka.

Etu a ka ọ dị kemgbe afọ 2017 ebe ọnụọgụgụ ndị isiọcha ndị uweojii na-egbu na agbadata.

Akacha anwuchị ndị isiojii maka ọgwụ ike

Ọnụọgụgu ọzọ na-egosi na akacha anwụchị ndi isiojii maka ọgwụike.

N'afọ 2018 ka ọnụ ọgụgu na-egosi na anwụchịrị ndị isiojii narị asaa na iri ise n'ime mmadụ otu narị puku maka ọgwụ ike.

Nyocha na mba Amerịka na-egosi na ọnụ ọgụgu ndị isiọcha na ndị isiojii na aṅụ ọgwụike yiri onwe ha kama ọ bụ ndị isiojii ka akacha anwụchị.

Iji maa atụ, nyocha ndị "American Civil Liberties Union" gosiri na ndị isiojii nwere ohere atọ na ụma (3.7) ị danye n'aka ndị uweojii maka ise igbo na-agbanyeghị na ọ bụ etu ha sị ese ya ka ndị isiọcha sịkwa ese ya.

Ndị isiojii kacha a ga nga

Dịka ọnụ ọgụgụ ewepụtara ọhụrụ na-egosi na ndị isiojii nwereike ị ga nga ugboro ise karịa ndị agbụrụ ọzọ na mba Amerịka.

N'afọ 2018, ndị isiojii mejupụtara ọtụ n'ime mmadụ atọ nọ na nga n'Amerịka na-agbanyeghị na ha sọ nanị passentị iri na atọ ndị nọ n'Amerịka.

Kama ndị isiọcha ndi mejuru nanị ihe dịka passentị iri atọ ndị nọ na nga na-agbanyeghị na ha mezuru ihe dịka passentị iri isii ndị nọ n'Amerịka.

Ọnụọgụgụ ndị isiojii nọ na nga n'Amerịka agbadatala n'ime afọ iri kama ọnụ ọgụgụ ha ka kachasị elu.

Akụkọ ndị ọzọ ga-amasị gị:

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Dịka ọnwụ George Floyd akpatara  ngagharịiwe n'ụfọdụ obodo dị na mba Amerịka, akụkọ a ga-enyocha ọnụ ọgụgụ dị iche iche na ihe ọ na-egosi maka ndị isi ojii na etu iwu mba Amerịka sị emegbu ha.


Doc iji chịkọta: Cheta na ndị na-ahazi ọchịchị Naịjirịa nke a kpọrọ 'Federal Executive Council' na bekee gbadoro ụkwụ n'ọnụ mmanụ ịda dọla 60 were hibe bọjet afọ 2018.

Ọ bụrụ na ego mmanụ erughị otu a, ndị ọkammụta na-ekwu na ọ ga-eme ka nsogbu ihe isi ike, ụbịam na enweghị ọrụ bawanye.

Onye ọkammụta n'ihe gbasara akụnaụba bụ Boniface Chizea kọwara n'ihe ọdịda ọnụ mmanụ pụtara ụmụ Naijiria bụ na ihe ga-ebido siwanye ike.

Chizea: Ọdịda ọnụ mmanụ ga-ebute ụbịam

Ego aga-eji mezuo bọjeti agbalite

Chizea kwuru na mmanụ daa, ihe ọ pụtara bụ n'ego Naịjirịa na-enweta n'ire mmanụ ga-agbada nke na gọọmenti agaghị enwe ike imezu ihe ndị ha hibere ime na bọjeti.

"Ego a na-ereta na mmanụ datuo, o metụta bọjeti. Ị ga achọkwụ ego a ga-eji gbachi."

Ọ ga-ebute ụbịam.

Chizea kwukwara na "ego a na-ebite bụ nke a ga-eji kwụọ ụgwọ ọnwa ndị ọrụ, kwụọ ụgwọ e ji egote mmanụ, a gaghị etinye ego n'ikwalite obodo site n'ịrụ ọrụ na-ewulite nke ga-eme ka ụbịama na-abawanye.

Na nkọwa ya, ọ bụrụ na ị na-ebite ego ka i were rie erie, "ọ bụrụ na nsogbu dị."

Naịjirịa ekwesighị ị na-atụbata mmanụ

Chizea kọwara na ọnụ mmanu gbaliteburu n'ihi nsogbu dị n'etiti mba Amerịka na Iran n'ihe gbasara okwu ngwaagha nuklia.

Ọ rụtụrụ aka n'ego mmanụ agbalitere ma ọ gbaturu bụ nsogbu nye Naijiria n'ihi na Naijiria bụ obodo na-egwupụta mmanụ ma na atụbatakwa nke ha ji eme ihe.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Ahụ ọma jiji ji ndị ọkachamara n'ihe gbasara akụnaụba obodo dịka ọnụ mmanụ agbadị sitere n'ihe karịrị dọla 86 datuo rue dọla 58 maka otu udu mmanụ n'ahịa mbaụwa.


Doc iji chịkọta: Chidozie kwuru na ha nyere ya driipu asato n'agbanyeghị n'onweghi ihe pụtara na nyocha emere ya

Okonkwo, na-agụ 'Bekee' na mahadum ahụ, gwara BBC na ịba na-emesi ya ike kpatara oji malite ị ga n'ụlọgwụ dị n'ụlọakwụkwọ ha n'izuụka gara aga.

N'ọnụ ya; "Ajụ na-ebu m, m ga-kọrọ dibia bekee ihe na-eme m na ndị ọzọ"

Ha nyere ya akwa n'ụlọọgwụ ahụ ma narakwa ya puku naịra n'ọkara n'agbanyeghị n'ụgwọ akwụkwọ ya kwesiri ịkpuchi ụgwọ ọgwụgwọ.

Tupu abali ọzọ erue, ndị ọrụ ụlọọgwụ ahụ agbaala Chidozie ọgwụ dị icheiche na driipu asatao n'agbanyeghi na onwebeghi ihe pụtara na nyocha emere ya.

Nwanne Chidozie sere ya bú driipu foto mgbe ó chópútara na ó mebiela

Mgbe ejima ya Chiamaka bịara ị leta ya n'ụlọọgwụ ka ọ chọpụtara na driipu nke etinyere ya emebiele kemgbe Jenụwarị 2018, o lee ndị ọzọ etinyechara ya n'ahụ chọpụtakwa na ha niile emebiela.

Ọ malitere ị bara ndị ọrụ ụlọọgwụ ahụ mba ma kpọrọ kwa nwanne ya pụọ n'ụlọọgwụ ahụ. Ya bụ ihe were nwanne ya nwoke bụ Emmanuel iwe mere o jiri kwuputa ya n'elu Twitter.

Osote onyeisi mahadum Nsukka bụ Ọkammụta Charles Arinzechukwu Igwe gọrọ na ya bụ ihe mere n'ụlọakwụkwọ ahụ.

Ọ sị "anụghị m akụkọ dị etu ahụ. O nwebeghi onye bịara kọro anyị na ihe dị etu ahụ mere n'ụlọakwụkwọ anyị ebe a'

Dibia bekee ọhụrụ gwara Chidozie na ọ bụ ịba na taịfọd na-eme ya, o kwukwara na nje akpọrọ 'E.coli' abaala ya n'ime ahụ nye ya ọrịa ọzọ siite na driipu mere mmebi enyere ya.

Rue ugbua, ụlọọgwụ ahụ enyebeghi Chidozie ihe pụtara na nyocha emere n'ahụ ya kama ha arịọla ya na nwanne ya nwaanyị mgbaghara maka ọgwụ mebiri ha kwetere na ha nyere ya.

Chidozie kwuru na oteela aka ụlọọgwụ ahụ anaghị enye ụmụakwụkwọ ọgwụgwọ zuru oke, na ike ịgba nkịtị agwụla ya.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Otu nwata akwụkwọ na Mahadum Naịjirịa na Nsukka bụ Chidozie Okonkwo ebola ụlọọgwụ ụlọakwụkwọ ahụ ebubo na ha nyere ya ọgwụ driipu mebiri emebi.


Doc iji chịkọta: Chidubem Obi na Egoagwuagwu Madufokwa

Ndị na-eche ụdị echiche a na-ekwu na ndị ịgụ akwụkwọ anaghị amasị ndị Igbo, na ihe na-amasị ha bụ ego mbute.

Mana n'ọdị nso a, ụmụ Igbo na-egosi ụwa na ụbụrụ ha na-cha ọkụ ma a bịa n'ịgụakwụkwọ.

Ebe ọbụla i gere ntị, ị ga-anụ aha otu onye Igbo tuuru ugo n'otu mahadum na mba ofesi maọbụ na Naịjirịa.

Lee ụfọdụ n'ime ha nakwa ihe kacha mee nke kpatara ụwa ji kpụrụ ha n'ọnụ:

1) Chidubem Obi Gerald

Chidubem Gerald Obi

Nwa afọ Igbo aha ya bụ Chidubem Gerald Obi agaala be ndị mmụọ gụta ọkụ ma lọghachi na be mmadụ na ndụ.

Obi mere ihe mmadụ emetubeghị mbụ n'ụlọakwụkwọ mahadum 'Sechenov' dị n'obodo Moscow na mba Russia tuuru ugo dịka onye kacha mee ọfụma na ngalaba ebe a na-azụ ndị dọkịta nke mahadum ahụ.

Nwa amadị ahụ nwetara nzere 5.0 CGPA nke bụ nzere kachasị onye Afrịka ọbụla nwetarala na ngalaba ahụ kemgbe Mahadum Sechenov malitere.

Chidubem Obi bụ nwa afọ Anambra steeti.

N'emume e mere n'ụlọakwụkwọ ahụ n'ọdị nso a ka a nọrọ kwanyere Dọkịta Obi ugwu ma nye ya ihe nrite pụrụ iche.

2) Tobechukwu Phillips

Tobechukwu Phillips (Tobi Phillips)

Kamgbe ụlọakwụkwọ Alvin High School malitere, onwebeghị onye isiojii tuuru ugo dịka ọkaibe n'ebe ahụ.

Mana nwa ada Igbo a bụ Tobechukwu Phillips mere ihe tụrụ mmadụ n'anya oge o nwetara nzere 6.9 GPA.

Nke a bụ nzere kachasị nke onyeisiojii ọbụla nweterela n'ụlọakwụkwọ ahụ.

Matakwa na ụlọakwụkwọ Alvin High School bidoro n'afọ 1894.

N'afọ 1965 ka ha malitere ịnabata ndị isiojii na ya bụ ụlọakwụkwọ.

Ike a Tobechukwu kpara mere e ji nye ya agụmakwụkwọ n'efu na mahadum Texas nke dị n'obodo Austin nke mba Amerịka.

3) Chizaram Ilo

Chizaram Ilo

Chizaram Ilo bụ ya meriri asọmpi edemede bekee a kpọrọ 'Commonwealth Short Story Prize' nke mpaghara Afrịka maka afọ 2020 .

Aha edemede nyere ya mmeri a bụ "When a Woman Renounces Motherhood."

Chizaram, onye gbara naanị afọ iri abụọ na atọ (23), bụ onye kacha bụrụ nwata na-emeri ya bụ asọmpi na mpaghara Afrịka kamgbe ọ malitere.

Ya na nne ya bi na Legọs. Nna ya alaala mmụọ.

Oge...\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Oge ụfọdụ, a na-elegara ndị Igbo anya ka ndị okwu gbasara ego na-agba ara, nke mere na ha na-achọ ụzọ kacha mfe iji kpata ego.


Doc iji chịkọta: Chiji kwuru nke a na mkparịtaụka ya na BBC Igbo nwere, kwuru nke a iji saa ajụjụ a jụrụ ya gbasara ihe mere e ji zụnye ndị ọkaikpe ụgbọala ebe e ji ndị mmadụ ụgwọ ọnwa na steeti ahụ.

Ọ sara sị "Ndị mmadụ ga-ekwu ihe masịrị ha. E kwuwe maka ụgbọala ndị ọkaikpe, ọ bụ ha bụ ndị mbụ na-agba ụgbọala?

"Onye ọrụ ọbụla nwere ụgwọ ọrụ ya. E nwere ihe ndị ị tozuru inweta dịka onye rụgiderela ọrụ rụruo ihe dịka ọrụ "Permanent Secretary", ụgbọala so n'ime ya.

"Ọ bụ makana agụụ na-agụ ndị mmadụ ka a ga-eji ghara ibunye ihe dịka Perm Sec ụgbọala ruru ya? Etu a ị na-arụ ọrụ na-arụsi ọrụ gị ike (ọ na-agwa onye ntaakụkọ BBC Igbo) ị ruo ibunye ụgbọala, agaghị ebunyezi gị ya makana agụụ na-agụ ndị Igbo? A ga-ebunye gị ya n'ihi na ọ bụ oke ruru gị.

"Ihe gbasara ndị ọkaikpe inweta ụgbọala, ọ bụghị ha niile nwetara ya, ọ bụ ndị tozuru ibunye ụgbọala ka e bunyere ụgbọala...n'ihi na onye rụrụ ọrụ na-eri ụgwọ ọrụ ya".

N'ihe gbasara ngagharị ndị mmadụ n'oge "lockdown"

O kwukwara na enweghi iwu Naịjiria megidere ndị Naịjirịa ịgagharị ebe ọbụla.

Na etu iwu Naịjirịa dị bụ na "Onye Igbo nwereike ịga ala Ugwu, ebe ndị Ugwu nwereike ịbịa Ala Igbo".

O kwuru nke a iji saa ajụjụ a jụrụ ya gbasara nchekwa na etu akụkọ si na-ekwu na ndị Ugwu si obodo ha na-abata ala Igbo.

N'ihe gbasara ụgwọ ọnwa,

Ọ sara ajụjụ a jụrụ gbasara ndị e ji ụgwọ na steeti ahụ, sị "a na-akwụ ụgwọ".

O kwukwara na gọvanọ Hope Uzodinma jibu nwayọ na-ahọpụta aha ndị anaghị arụ ọrụ na-eri ego nke a kpọrọ "ghost workers" ka ọ ghara ịkwụ ha ụgwọ, mana ugbua ọ họpụtachara ha, ọ na-akwụzị ndị ọrụ Bekee ụgwọ.

N'ihe gbasara okwu 'ịrụ ụlọakwụkwọ almajiri'

Chiji sara ajụjụ a jụrụ ya gbasara akụkọ fegharịrị n'ịntanetị na gọvanọ Uzodinma kwere nkwa ịrụ ụlọakwụkwọ ndị almajiri n'Imo steeti.

O kwuru sị "Ndị almajiri anọ n'Imo steeti?...nke a bụ okwu ụgha...enweghi ihe dị etu a".

Lee ihe ndị o kwuru n'uju ebe a:

Akụkọ ga-amasị gị:

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Maazị Chiji Collins bụ onyeisi ụlọomeiwu Imo steeti ekwuola na a gaghị eji n'ihi na agụụ na agụ ndị mmadụ, ghara ibunye ndị tozuru ụgbọala.


Doc iji chịkọta: Chimamanda Adichie

Nke a bụ dịka akwụkwọ akụkọ 'The Africa Report' si depụta.

Akwụkwọ a deturu aha mmadụ otu narị bụ ndị ha sị na okwu ha na-ada ụda n'ihe gbasara ndọrọndọrọ ọchịchị, iji ego achụ ego, nakwa nka.

Naanị Adichie bụ nwanyị aha ya dị na aha iri e bu ụzọ depụta na ya bụ akụkọ bụ ndị Afrịka ji biri.

Onye nke mbụ aha ya gbara n'akụkọ ahụ bụ Aliko Dangote, nwaafọ Naịjirịa kacha baa ọgaranya n'Afrịka niile.

Ndị ọzọ bụ Elon Musk, Koos Bekker nakwa Trevor Noah ndị mba Saụt Afrịka.

Chimamanda bụ onye odeakwụkwọ a ma ama na mbaụwa

Adichie bụ nwaafọ Igbo e ji ide akwụkwọ mara.

Ihe ọzọkwa e ji mara ya bụ ịkwalite ikike ụmụnwanyị.

Adichie deela ọtụtụ akwụkwọ ma nyekwa ọtụtụ nkuzi n'ebe dị icheiche gbasara ụmụnwanyị, Naịjiria nakwa Afrịka.

Ọ bụkwa onye ihe gbasara asụsụ na omenala Igbo na-anụ ọkụ n'obi mgbe niile.

Nkịtị nkịtị azụọla n'ahịa udele!

Ọka mmụta Boniface Igbenehue

BBC Afrịca Eye anwụdela onye nkuzi mahadum Legọz ahụ na-atọ bịrịbịrị, na-anaghị ekwe ụmụakwụkwọ ụmụnwanyị ṅụrụ mmiri tọgbọ iko.

Ugboro ugboro ka ụmụakwụkwọ ụmụnwanyị na mahadum na-ekwu na ndi nkuzi ha na-enye ha nsogbu iji dinaa ha.

Mana mgbe ụfọdụ, ndị mmadụ anaghị ekwetacha ihe ha na-ekwu

Mana aka akparala ezekudele, ọ ga-ekwuzi mmụọ chiri ya ọzọ.

Ụmụakwụkwọ a tọọrọ na Kaduna

A ka na-achọ ụmụakwụkwọ sekọndịrị nke Engravers College na Kaduna bụ nke ndị ntọrị nwụụrụ kamgbe abali anọ gara aga.

Akụkọ na-ekwu na ndị ntọrị ahụ na-akpọ aha ego iji hapụ ụmụakwụkwọ ahụ mana ndị uweojii Kaduna steeti sị na ha na-anwa oke ha ịchọta ha.

Cheta na ndị ntọrị wakporo ụlọakwụkwọ ahụ n'isi ụtụtụ ụbọchị Tọọzde, abalị atọ nke ọnwa Ọktoba, ma tọrọ ụmụakwụkwọ isii na ndị nkuzi abụọ.

Gọọmentị Kaduna kwekwara nkwa na ha ga-eme ihe niile ha nwere ike ịchọta ndị ahụ a tọọrọ.

Ihe mgbu Trump abawanyela

Onyeisiala mba Yukren Volodymyr Zelensky na onyeisiala mba Amerịka Donald Trump

Okwu gbasara nchutu onyeisiala mba Amerịka bụ Donald Trump na-arịwanye elu gbasara mkparịtaụka ya na onyeisiala mba Ukraine nwere n'ekwe ntị oge gara aga.

Ugbua,...\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Ada Igbo a ma ama bụ Chimamanda Ngozi Adichie bụ onye nke anọ na ndị kacha nwee agba n'Afrịka niile.


Doc iji chịkọta: Chukwueze dị afọ iri abụọ (20) na-agbara otu egwu Villarreal bọọlụ, ka ọba ozi ndị Uefa gbara afa na o so na ndị a na-atụ anya ga-eme nke ọma n'afọ egwuregwu nke 2019/2020.

Ya bụ nwaamadị so Super Eagles nke Naịjirịa gbaa asọmpi Africa Cup of Nations (Afcon) nke 2019 n'Ijipt, ebe o so ha nata ọlanchara ka ha gbara ndị nke atọ.

Ka ọ na-agbara Villarreal, Chukwueze enyerela ndị otu ha aka site na inye goolu ise n'asọmpi iri abụọ na isii ọ gbarala.

Uefa kwuru na ha tụrụ anya na Chukwueze ga-eme karịa ka ọ mere n'ọdịnihu.

Ndị ọzọ a gụpụtara aha ha na ya bụ ọbaozi gụnyere Yunus Akgün (TUR, 19 - Galatasaray), Benoît Badiashile (FRA, 18 - Monaco), Rhian Brewster (ENG, 19 - Liverpool) na ndị ọzọ.

Chukwueze bidoro egwu bọọlụ ya n'otu Diamond Academy ma sorokwa nye otu goolu n'ime goolu abụọ Super Eagles ji merie Saụt Afrịka n'asọmpi Afcon nke 2019.

Ihe nkiri a ga-amasị gị:

International Women's Day: 'A naghị akwado bọọlụ ụmụnwaanyị ọfụma'

Akụkọ ga-amasị gị

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Otu na-elekọta egwu bọọlụ na Yurop bụ "Union of European Football Associations (Uefa)" ahọpụtala Samuel Chukwueze nke Super Eagles n'ime ndị na-etolite etolite ụwa niile kwesịrị ilebara anya.


Doc iji chịkọta: Clarence Seedorf rụrụ ọrụ ka onye nkuzi na AC Milan, Shenzen nke China na Deportivo La Coruna

Seedorf bụ onye na-agbaburu AC Milan nakwa mba Holand bọọlụ na Patrick Kluivert ga-arụ ọrụ ahụ.

Kluivert, bụ onye ha na Seedorf gbakọrọ bọọlụ na otu egwuregwu nke ndị Holand, ga-abụ osote ya.

End of Twitter post, 1

E mechaa n'ọnwa a, a ga-ekwupụta afọ ole ọrụ Seedorf na osote ya ga-anọ n'ọrụ ahụ.

Seedorf dị afọ 42 abụbuola onye nkuzi ndị AC Milan, otu egwu bọọlụ ndị Shenzen nke China na Deportrivo La Coruna.

Ọ nọrọ naanị ọnwa isii n'ọkwa atọ ahụ.

Seedorf na-anọchị Hugo Broos bụbụ onye nkuzi egwu bọọlụ Indomitable Lions, ọ ga-enwe ihe ruru otu afọ iji kwado otu ahụ maka asọmpi Iko mpaghara Afịrịka nke a ga-agba n'ala ha.

Ndị mba Kameruun agala na twitter na-ekwu etu ha si hụta ya bụ nhọpụta.

Saddick Adams kwuru na ya bụ nhọpụta bụ ihe na-atụ n'anya.

Nije Enow na-ekwu na ọ dịka ọ bụ iwu si n'elu maka na mịnịsịta na-ahụ maka egwuregwu na mba ahụ bụ Bidoung Mpkatt kwuru na ozi iwe ha n'ọrụ si n'elu bịa.

Usher Komugisha kwuru na ha na-atụ anya ka Seedorf na osote ya jikwa iko Afịrịka nke dị na mba ahụ ugbua n'afọ na-abịa.

Akụkọ ga-amasị gị:

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Clarence Seedorf abụrụla onye nkuzi ọhụrụ otu egwu bọọlụ mba Kameruun ebe nkata Kameruun na Sven-Goran Eriksson na-akpa amịtaghị mkpụrụ.


Doc iji chịkọta: Conte ka nwere olileanya ma o siri otu a gawa

Ọ bụru na-emerie Chelsea, ọ burụ ụgboro atọ a ga emerie ya n'otu aghịrị.

Nke mee ọ ga ahiaahụ Conte ị nọrọ dị ka onye nkuzi ndị chelea. Mana ọ bụru n'omerie n'abalị a, ị mara na Chi ya agbara ya ọgụ.

Ka ọ dị ụgbụa Chelea ji otu ọkpụ (1-0) emeri West Brom agbanyeghị na Olivier Giroud meruru ahụ n'isi.

Egwuruegwu agafeela ezumike (Half time), Chelsea ka jị otu ọkpụ emeri West Brom ndị na-agba ọnwu ọnwụ nke mere ka enye Evan onye otu ha akwụkwọ edo bekee kpọro yellow card.

Ka ha si jide bọlụ

Chelsea 56%

West Brom 44%

Ọ bụrụ na ọ dịrị otu a gawa mara na Conte ka nwere ike ị jide ọrụ ya.

Chelsea e mezuola ya ọkpụ abụọ (2-1)

Moses nyere ya na nkeji iri isii na atọ (63') ebe E Harzard nyere nke mbụ na nkeji iri abụọ na ise (25').

Goooolu!

Chelsea enyela nke atọ (3-0)

E Harzard a gwala Conte ya ekubila.

Na nkeji iri asaa (71') na otu ka o ji nye ya bụ golụ.

Akụkọ a ka na ag n'ihu.

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Chelea na West Brom na akwarita ya na abalị. Egwuruegwu ga ekwu ma Conte a ga a nọ na Chelsea ka ọ ga ala.


Doc iji chịkọta: Content is not available

End of Facebook post, 1

Ụfọdụ ndị mere ya bụ njem bụ Peter Obi onye bụbu gọvanọ Anambra steeti ma zọọkwa dịka osote onyeisiala na pati PDP, Victor Umeh, onye bụbu Sinetọ Anambra Central na pati APGA na Sinetọ Abaribe nakwa ọtụtụ ndị ọzọ nwere agba n'ala Igbo.

Dịka ọ dị ugbua, ọ kpọtụwala n'Afaraukwu Ibeku dị n'Umuahia Abia Steeti ebe a na-eli nne na nna Nnamdi Kanu.

Ofufe nro maka olili ha na-aga n'ihu ugbua n'ụlọụka St. Andrews Anglican Church di n'Ibeku Afaraukwu.

Ọ bụ n'afọ 2019 ka Eze na Ugoeze Isreal Okwu Kanu nwụrụ mana ọ bu ugbua ka e yiri olili ha.

Dịka omenala Igbo siri kwụrụ, Nnamdi Kanu bụ ọkpara nne na nna ya, kwesiri ili ha mana ọ pụrụ na Naijirịa kemgbe afọ 2017 dịka gọọmentị Naịjirịa na-ekpe ya ikpe.

Ha sị na ọ na-agba mgba okpuru megide ọchịchị gọọmenti Naịjirịa bụ nke Kanu sị na aka ya dị ọcha.

A na-ekwubu na Kanu nwereike ịlọta maka akwamozu a mana ahụbeghị ya anya .

Ụlọụka Anglịkan ebe a na-akwa ozu nne na nna Nnamdi Kanu

Ọnu okwu ya na mgbasa ozi izipuru ụnyaahụ egosịghị na ọ ga-alọta.

Dịka ọ nọghị, nwanne ya nwoke bụ Emmanuel Kanu na ndi ụmụnna bụ ndị na-ahazi ya bụ akwamozu.

Ihe onyonyo no na soshal midi na-egoz ọtụtu ndi egwu na igwe mmadụ nọ n'ogigi Eze Kanu maka akwamozu a.

Mmọnwụ sokwa nọdụ ebe ahụ dika ụgbọala ndi uweojii na-agbagharị na mpaghara Afaraukwu.

Kemgbe izu a ka ndị mmadụ malitere na-abata Afaraukwu n'uju maka akwamozu a.

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Ọtụtụ ndị nwere agba n'ala Igbo gara Afaraukwu ịkwanyere Eze Kanu na nwunye ya ugwu ikpeazụ.


Doc iji chịkọta: Covid-19 Vaccine: Lee etu ọgwụ mgbochi a si bata ala Igbo

Covid-19 vaccine in Nigeria: Ọgwụ mgbochi a eruola ala Igbo

Kọmịshọna ahụike Enugwu steeti bụ Ike Obi kwuru na ọ bụ ụfọdụ ndị gọọmentị, ndị ọrụ ahụike nakwa ndị okenye na-arịabụ ọrịa ga-ebu ụzọ keta oke na ya.

Ọgwụ mgbochi ahụ ndị anabatara n'ụbọchị Wenzde bụ mbụ ọ nba-eru mpaghara ala Igbo kemgbe ebubatara ya Naịjirịa n'ụbọchị abụọ nke Maachị.

Covid-19 vaccine in Nigeria: Ọgwụ mgbochi a eruola ala Igbo

Ike Obi kwukwara na a ga-eme mgbakọ na mwepu tupu a mara etu a ga-esi gba ya dị mmadụ

Covid-19 vaccine in Nigeria: Ọgwụ mgbochi a eruola ala Igbo

O dobeghi anya mgbe nke kpuchiri Imo na Abia ga-abịa mana a na-atụ anya na ọ bụ nsonso a ka ọ ga-eme.

Covid-19 vaccine in Nigeria: Ọgwụ mgbochi si wuchie n'ala Igbo

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Ọgwụ mgbochi Covid-19 si n'ụlọọrụ Astrazeneca eruola alal Igbo taa bụ ụbọchị Wenzde dịka ezigara nke ga-ekpuchi Anambra, Imo nakwa Enugu steeti


Doc iji chịkọta: Damian Okeke-Ogena na Aloy Ejimako nọ na ya bụ ọgbakọ Ipob na Ohaneze ndị Igbo nwere n'Anambra nakwa Enugu steeti

Mana nke a abụghị eziokwu ma ọlị.

Mgbe BBC Igbo kpọtụrụ Ọkaiwu Nnamdi Kanu bụ Aloy Ejimako ya na Onyeisi ndị Ohaneze ndị Igbo n'Anambra steeti bụ Damian Okeke-Ogene, ha abụọ kwuru otu olu na ya bụ okwu.

Ha sị na ọ bụ ezie na Ipob na Ohaneze ekpeziela mana ọnweghị mgbe ha jiri kpaa maka ọkwa onyeisiala Naịjirịa n'ọgbakọ ha nwere izuụka gara aga.

Ha abụọ kwuru na ya bụ mkparịtaụka anyị na ha nwere iche iche n'ekwentị, na Ohaneze na Ipob nwere nkwekọrịta nke ha iche iche, na isi okwu ha bụgodi ịkpe udo n'ime ha, ọbụghị ọkwa onyeisiala Naịjirịa.

Gee olu Damian Okeke-Ogene na Aloy Ejimako

Ipob na Ohaneze ekpeziela mana ọnweghị mgbe ha ji kwuo maka ọkwa onyeisila Naịjirịa

Mgbe ọ na-aza ajụjụ maka ihe mere Nnamdị kanu jiri wee iwe were kwụọ na Radio Biafra na Ohaneze gbara ihe ha kpatara n'anwụ, Ejimako kwuru na ọ bụ ezie na ya bụ ihe wutere onyeisi ha bụ Nnamdị Kanu, mana ọbụghị Nnia nwodo maọbụ otu n'ime ndị isiọchịchị nwere agba n'Ohaneze tinyere aka na ya bụ akwụkwọ ozi.

O kwukwara na "Onyeisi Ipob bụ Nnamdị Kanu agwala ndị otu ya ka ha gharazị ikwu ihe ọbụla maka ihe ahụ Ohaneze ndị Igbo dere".

N'olu Ejimako, "Ohaneze na Ipob bụ ụmụnne".

Ihe ha gbara na nzukọ ha nwere bụ izu maka ọdịmma ndị Igbo.

Mgbe BBC rịọrọ Ejimakọ ka ọ zụnyetụ anyị ohiụka maka mpụtara ya bụ nzụkọ, Ejimakọ kwụrụ na nkwekọrịta ha bụ na "o nweghị ihe ga-eme ka ha gwa onye ọbụla ihe ha kwutere na ya bụ izu."

Akụkọ ga-amasị gị

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Otu n'ime isiokwu pụtara n'ụtụtụ a bụ na Ohaneze ndị Igbo na ndị otu Indigenous People of Biafra (Ipob) ekwekọrịtala ịchụwa ọkwa onyeisiala Naịjirịa n'afọ 2023.


Doc iji chịkọta: David Lyon bụ onye otu All Progressive Congress APC ji vootu 352,552 merie Diri Duoye nke Peoples Democratic Party PDP nwetara 143,172.

Nke a bụ mbụ n'ime afọ iri abụọ onye si otu pati n'abụghị PDP zọtara ọkwa Gọvanọ na steeti ahụ site n'ọchịchị Diepreye Alamieyeseigha, Goodluck Jonathan, Timipre Sylva (nakwa Nestor Binabonọchịrị anya gọvanọ Bayelsa n'otu ọnwa n'afọ 2012) nakwa Seriake Dickson nọruru ugbua.

Dị ka ọ dị ugbua, onyeisiala Naịjirịa bụ Muhammadu Buhari ezigarala ya ụkpa ekele maka mmeri ya.

End of Twitter post, 1

Mana ajụjụ dị ọtụtụ mmadụ n'ọnụ ugbua bụ "onye bụ David Lyon?"

Ihe ndị ịmaghị maka David Lyon

- Davido Lyon Perewonrimi bụ onyeisi Darlon Security and Guard bụ ụlọọrụ nchekwa adịghị n'aka gọọmentị.

- Ọ bụghị aha a ma ama n'ihe gbasara ndọrọndọrọ ọchịchị na

- Ọ bụ onye ụmụnna 'Olodiana' nke dị n'okpuruọchịchị Southern Ijaw.

- Ọ gbara afọ iri anọ na itoolu bụ 49.

- Ọ zọbuola ọchịchị ụlọomeiwu ukwu n'okpuru otu PDP n'afọ 2011.

- Ọ gbahapụrụ otu PDP fere na APC n'afọ 2015.

Akụkọ ndị ọzọ ga-amasị gị

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Ọ bụ n'ụbọchị Sunde ka INEC weliri aka David Lyon dịka onye ga-achị Bayelsa steeti n'ọkwa Gọvanọ.


Doc iji chịkọta: David Warner tụrụ arịrị na n'ikekwa, ya aghaghị enwe ohere gbara Australia kriket ọzọ

 Warner kwuru na ya etinyela n'obi na e nwere ike  ya aghaghị enwe ohere gbara Austrialia kriket ọzọ n'ihi akụkọ maka ebubo mmerụaka gbasara ịkpatụ bọọlụ aka nke a kpọrọ aha ya na ya.

Nwa amadị a dị afọ iri atọ rịọrọ mgbaghara n'ụbọchị Satọdee, kwetere na aka ya so dị n'ihe ahụ mere.

Ọ gara n'ihu kwuo sị: "Nanị ihe m chọrọ bụ iwetara ala m otito site ime egwuregwu kriket"

 Smith na Cameron Bancroft ndị enyere mmachi ọnwa itoolu maka atụmatụ iji 'sandpaper' kwocha bọọụ oge ha na-eme ntule nke atọ ayọọlarị mgbaghara maka ihe ha mere

Ka ọ na-agwa ndị ntaakụkọ okwu,Warner onye gụpụtara akwụkwọ ozi o dere sị "A na m arịọ ndị Australia niile, ndị egwuregwu krịket na-amasị maọbị ndị ọ naghị amasị, mgbaghara. ọ dị m obi mwute ihe m mere na-otu o siri metụta aha obodo anyị.

"ọ bụ ihe dị obi mgbawa ịma na m agaghị eso ndị otu egwuregwu anyị ndị m hụrụ n'anya ma na akwanyere ugwu, nakwa na m mere ha n'ala..

"Ọ bị ihe m ga-eme ngakwaramara ndụ m niile."

Nyocha otu na ahụ maka egwurekwu Kriket mere chọpụtara na Warner onye bụ osote kaptin otu egwuregwu ha kwara onye otu ya bụ Bancroft ka o were 'sandpaper' kwọcha bọọlụ ma gosi ya ka ọ ga-esi me ya.

A machiri ha abụọ na Smith onyebụ kaptin isonye n'egwuregwu kriket  mba na mba ya na nke obodo ha bụ Australia.

Smith na Warner agghaghị esonye n'asọmpi Indian Premier League na-abịa, ebe ha abụọ tinyerela akwụkwọ alụkwaghị dịka kaptin ndị otu egwuregwu ha.

Akụkọ ga-amasị gị:

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

A machiri Warner na onye bụbu kaptin otu ha bụ Steve Smith otu afọ maka ebubo ikpa bọọlụ aka dịka osi megide iwu n' asọmpi mere a Cape Town dị na Saut Afrika.


Doc iji chịkọta: Davido kọwara na ọ bu dịka o si njem Lọndọn lọta were mee nyocha ka ha chọpụtara na Chioma bụ coronavirus.

Nwa ha nwoke ebughị ya bụ ọrịa.

O kwuru na-ahu siri Chioma ike dịka o dopụrụ onwe ya ma na anata ọgwụgwọ.

End of Instagram post, 1

Gana na ọrịa Coronavirus

Onyeisiala mba Gana bụ Nana Addo Dankwa Akufo-Addo enyela ikike ka atọghapụ mmadụ narị asatọ na asatọ ndị nọ n'ụlo nga ka ha laa ụlo ha maka nchekwa ọrịa Coronavirus.

Mmadụ narị asatọ na asato a bụ:

Dịka ọ dị ugbụa, mmadụ otu narị na iri atọ na isii, ebe mmadụ anọ anwụọla.

Rivas Steeti na Coronavirus

Gọvanọ Nyesom Wike rịọrọ ka ndị Rivas steeti hara ịtụ ụjọ

Gọvanọ Rivas steeti bụ Nyesom Wike agbaala ama na onye mbụ butere ọrịa Coronavirus na Rivers steeti bụ nwa aghọghọ gbara afọ iri na itolu si njem mba Fransị,gaa Itali na Griisi tupu ọ bata Pọtakọt n'ụbochi iri na isii nke ọnwa Maachị.

Wike kelekwara nwa agbọgho a etu o siri dopu onwe ya ma etu o siri nyere gọomentị aka.

Ugbua a ga-amachi azụm ahịa sịte n'ụbọchi iri abụọ na asatọ na Rivas steeti niile.

Lasaa Fever egbuola mmadụ 176 n'afọ 2020

Dịka Coronavirus na-eyi mba ụwa egwu ma na Naijirịa, Lassa Fever na awakpo kwa ndị mmadụ.

Ugbua enweela mmadụ iri abụo na asatọ bụ ya bụ ọrịa na nso nso a, ebe mmadụ atọ nwụkwara nsonso a.

Nghọtahe dị na etiti ngalaba na-ahụ maka njem ụgbọ mmịrị na ngalaba na-ahụ maka nje na ọrịa

Dịka ngalaba na-ahụ maka nje na ọrịa kwuru na ha chọtara mmadụ isii sị ụgbo mmịri bata Naijirịa bụ ọrịa coronavirus, ngalaba na-ahu maka njem ụgbo mmịri sị na ha amaghị maka ya.

Etu ndị akwam ozu siri gbasaa akwam ozu n'anambra steeti.

Ihe onyonyo si n'akara Facebook onyeisi ụlọọrụ Anambra Broadcasting Service bụ Uche Nworah gosiri etu e si chụsasịa ndị gbakọrọ maka emume akwamozu n'Ojoto.

Cheta na gọọmenti Anambra steeti machiri emume dịka agbamakwụkwọ nakwa olili ozu iji belata mfesa ọrịa coronavirus.

Kirie ya n'uju ebe a:

'Boris Johnson Praịm Mịnịsta Briten ebutela ọrịa coronavirus

Boris Johnson

Praịm Mịnịsta mba Briten bụ Boris Johnson ebutela ọrịa...\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Akụko na-eme ugbua bụ na Chiooma nwunye nwa ya ebutela coronavirus.


Doc iji chịkọta: Dibia bekee bụ Chidimma kwuru ihe ole na ole nwereike ịkpata ya bụ ọdachị nakwa ogbugbo ya.

Maternal mortality rate: Ịmụ nwa ebe na abụghị ụlọọgwu nwereike imenina nne na nwa -Dọkita

Ihe ụfọdụ ụzọ ndị ahụ dọkịta Chidimma kpọpụtara.

1.Oke ndọli: O kwuru na nsogbu a na-emekarị n'etiti ndị ọgbara ọhụrụ a na-adọlị n'ime oke ahụhụ ịkpata ihe ọnụ ga-eri.

Ogbugbo: Nwete ezumike zuruoke.

2. Oke ọbara mgbalielu:

Ogbugbo: Na-anwụ ọgwụ ga-ebutedata ya nke dọkịta gị ji aka ya nye gị.

3. Oke ọbara mgbatu ala:

Ọgbugbo: Lele ahụ gị  n'ime ọnwa isii ọbụla ka ịchọpụta nke a ma nata ndụmọdụ zuruoke n'aka dọkịnta gị

4.Afo ime: Dọkịta Chidimma kwuru na ndị ime nwereike ịda mgbe ọbụla.

Ogbugbo: Nata dọkịta gị ndụmọdụ ma ịchọpụta na ị na-adakarị ma ị dị ime.

5.Anwụghị mmiri: Nke a pụtara na onye ahụ anaghị aṅụ mmiri ọfụma.

Ogbugbo: Dọkịnta Chidimma kwuru na ọ ga-adịmma ka mmadụ na-agba mbọ hụ na ọ na-aṅụ mmiri ugboro gboro n'ụbọchị

6.  Oke egwu

Ogbugbo: Ihe hija gị n'ike ,jide obi aka.

7. Oke ụfụ

Ogbugbo: Nabata ọgwụ dọkịta gị nyere gị maka nke a

8. Etu isi ekulite n'ụra: Dọkịta Chidmma kwuru na etu mmadụ si ekulite n'ụra nwerike ịkwatụ ya n'ike maọbụrụ na omeghị ya ọfụma.

Ogbugbo: Ikulite n'ụra, tụgharịa n'akụkụ gị nọrọ oge tịnkọm tịnkọm, nọrọala oge tịnkọm tịnkọm, chituo ụkwụ gị n'ala oge tinkọm tịnkọm ma rituo n'oge na-adịghị anya n'elu akwa.

N'ikpeazụ dọkịnta Chidimma kwuru na ọ ga-adị mma ka mmadụ na-ewepụta oge na-aga na-enyocha ahụ ya opekatampe otu ụbọchị n'ime ọnwa isii.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Dika a na-enweta akụkọ ndị mmadụ na-anọkata daa nwụrụ, ọ na-agbagọjụ ụfọdụ anya etu dimkpa maọbụ agada agada nwaanyị ga-esi nọkata daa ma nwụrụ.


Doc iji chịkọta: Diezani ka na-agọ ebubo dị ya n'isi

Iwu a kwukwara ka ndị uweojii Naịjirịa, nakwa DSS tinye aka ịhụ na a nwụchiri Alison-Madueke bụbu minista na-ahụ maka mmanụ ụgbọala, n'ime ụbọchị atọ.

Madueke kwuru na onweghị nrụrụaka o mere.

Ọkaikpe Ashi nyere iwu a ka onye ọkaiwu ndị EFCC bụ Msuur Denga, tinyere akwụkwọ ga-akwụsịgodu ikpe ma nye ha ikike ịnwụchị Alison-Madueke ma kpụpụ ya ụlọikpe maka nrụrụaka ego a na-ebo ya na Naịjirịa.

Ụlọọrụ EFCC bidoro nyochawa Alison-Madueke na Jide Omokore (Onyeisioche ụlọọrụ Atlantic Energy Drilling), kamgbe ọnwa Oktoba 2013; mgbe otu a kpọrọ "Coalition Against Corrupt Leaders, CACOL, kpesara ha maka nrụrụaka ego na mpụ.

EFCC kwuru na Alison-Madueke ahapụrụla gọọmenti etiti ego ruru dọla nde narị na iri ise na atọ ($153M) ka ụlọikpe ukwu nyechara ya iwu n'afọ 2017.

Nchọpụta ha mere gosiri na mgbe Madueke bụ minista, na o mere ọrụ ngo mmanụ agbịdị nrụrụaka juru n'aha gọọmenti etiti.

Ha na-ebo Alison-Madueke na Omokore na ha nyere ndị mmadụ ihe nrite dịka ụlọ obibi.

A ga-akpụpụ ha n'ụlọikpe n'ụbọchị nke iri abuọ na ise nke ọnwa Febrụwarị, afọ 2019.

Cheta na mgbe ikpe a putaburu n'ụlọikpe n'ụbọchị atọ nke ọnwa Disemba 2018, EFCC kwuru ka e nye ha ikike ịkpọbata Alison-Madueke nọ mba Uk, ka ọ bịa zara ọnụ ya n'ụlọikpe.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Ọkaikpe Valentine Ashi nke ụlọikpe ukwu dị n'Abuja enyela ụlọọrụ na-ahụ maka mmegide mmerụka na mpụ akpọrọ EFCC, iwu maka nwụchi Diezani Alison-Madueke.


Doc iji chịkọta: Dillibe Onyeama bụ onyeisi ojii mbụ gụchara akwụkwọ n'ụlọakwụkwọ Eton

Nwafọ Naịjirịa na-ede akwụkwọ bụ Dilibe Onyeama nwetere asambodo 'First School Leaving' n'ụlọakwụkwọ Eton n'afọ 1969.

O dere akwụkwọ maka ịkpaoke a kpasịrị ya n'ụlọakwụkwọ ahụ nke e mechara mmachie ya ịbịa.

Onyeisi ụlọakwụkwọ bụ Simon Henderson sị " Anyị gbalitela n'ogogo kamgbe ahụ"

Mana o kwenyere na "ihe ndị fọdụrụ a ga-eme"

Ịdọ aka na ntị:Akụkọ nwere mkpụrụokwu ịkpa oke agbụrụ.

A ma ụlọakwụkwọ Eton ama n'ịzụpụta ndị nwere agba na mba Briten gụnyere, praịm mịnịsta Boris Johnson, onye bụ praịm minista mba Briten nke ugboro iri abụọ, Achịbishọp nke Canterburry Justin Welby,  Diuku nke Cambridge nakwa Diuku nke Sussex.

King Henry VI founded it in 1440 to provide free education to 70 poor boys

Now charges annual fee of more than £40,000 ($50,000)

Enrolmentstands at 1,320

Aidoffered to some; 90  paid no fees at all in 2018/19

Black pupilstotal about 7%, Asians 8% and those of mixed ethnicity 5%

Alumniinclude royals, celebrities and politicians

Onyeisi ụlọakwụkwọ a sị na ọ ga-akpọ Onyeama ka o zute ya ka o nwee ike rịọ ya n'ihu n'ihu "iji doo ya anya na a ga-anabata ya mgbe ọbụla ọ bịara".

  Kedụ ihe Onyeama Kwuru?

Onyeama gwara BBC na arịrịọ ahụ adịghị mkpa na ọ gaghị agbanwe echiche o nwere n'ebe ụlọakwụkwọ Eton nọ, nke bụ nke ọma n'ime ihe niile.

E debara aha Dilibe Onyeama ịgụ akwụkwọ n'Eton mgbe a mụrụ ya

A jụrụ ya ajụjụ dịka "Gịnị mere i ji jie ojii?", "Ikpuru ole dị gị na ntụtụ isi?" na "Nne gị ọ na-eyi ọkpụkpụ n'imi ya?"

Ebubo ịghọ aghụghọ

Mgbe Onyeama mere nke ọjọọ n'agụmaakwụkwọ maọbụ mee nke ọma n'egwuregwu, ụmụakwụkwọ asị na maka agbụrụ ya.

Mgbe o mere ezigbo nke ọma n'agụmaakwụkwọ, ọ gbagwojuru ụlọakwụkwọ niile anya.

"Gwa m Onyeama, kedụ etu i si mee ya?" Ajụjụ a bụ ihe a jụrụ m kwa mgbe kwa mgbe, "o dere n'akwụkwọ ya. "'Ị ghọrọ aghụghọ?"'

Dịka ọ gụchara akwụkwọ, o dere ihe ndị a ọ hụrụ n'akwụkwọ ma n'afọ 1972 ọ natara akwụkwọ ozi ka ọ bịakwala ụlọakwụkwọ Eton ọzọ.

Arịrịọ onyeisi ụlọakwụkwọ a na-abịa...\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Onyeisi ụlọakwụkwọ Eton gwara BBC na ihere mere ya maka oke a kpasịrị onyeisi ojii mbụ gụchara akwụkwọ n'ụlọakwụkwọ mba Briten a.


Doc iji chịkọta: Dino Melaye na gọvanọ Kogi steeti were nnukwu esemokwu

Cheta na ndị uweojii kwuru na Melaye, bụ onye na-anọchite anya Kogi sentralụ n'ụlọomeiwu ukwu n'Abụja, bụ onye ha na-achọ achọ makana na o nwere azịza ọnu banyere okwu ndị ojiegbe aka ji na Kogi steeti.

Ugbua, ndị uweojii anwụchiela Dino Melaye, mana tupu anwụchie ya, ọtụtụ ihe mere.

Ndị uweojii kwuru na oge ha nwụchiri Melaye ụnyaahụ, ụgbọala abụọ gbochiri ụzọ ha n'Abuja. Ha kwuru na oge ihe a mere, Dino si na mpio ụgbọala ọ nọ n'ime ya wụpụ.

Ha kwukwara na ha nwụchiri Melaye ọzọ n'otu ụlọọgwụ ebe ọ na-ara ọgwụ maka ahụ o merụrụ oge o wụpụrụ.

Mana onye ọkaiwu ya gwara BBC na ọ bụ ndị uweojii kwapụrụ Melaye na mpio ahụ.

Uweojii 200

Nwụchi Melaye dị ka ihe nkiri Hollywood.

Ndị uweojii wakporo ụlọ Dino Melaye

Ndị uweojii ruru 200 bụ ndị e dunyere ịnwuchie Dino Melaye. Ihe a bụ ihe butere ajụjụ ndị mmadụ na-ajụ ugbua.

"Gịnị mere ndị nchekwa ala jiri zipu ndị uweojii 200 ka ha nwụchie otu nwoke, ebe ndị ji egbe na-egbu ọtụtụ mmadụ na Benue steeti?"

Onye ọnụ na-eru n'okwu n'ihe gbasara nchekwa obodo bụ Emeka Monye, gwara BBC Igbo na ụdịrị ihe a na-atụ n'anya.

O kwuru na: "Ihe a bụ okwu ndọrọndọrọ ochịchị. Ihe mere ka ọ dị njọ bụ na egbuola ọtụtụ mmadụ na mpaghara ugwu hausa, mana onweghị ihe gọọmentị Naịjirịa na-eme, gịnị mere okwu Dino Melaye jiri dị iche?"

Ndi ntorobia na-akwado Dino Melaye

Mana ọkaiwu Ebuka Iwuezi, kwuru na ndị uweojii na-arụ ọrụ ha dịka iwu ala siri kwuo.

O kwuru na: "Onye ọ bụla nwere ikpe ọbụla gbasara ịnupu isi n'iwu, ọ bụ ọrụ ndị uweojii ịnwụchi onye ahụ. Anaghị ekwu na makana ihe ọjọọ na-eme na Benue anaghị arụ ọrụ ya."

Gịnị ga-eme Dino Melaye n'ihu?

Onyeisi ndị uweojii Idris Ibrahim kwuru na ha ga-ekpe okwu Melaye n'ulọ ikpe kpam kpam.

O kwuru na ha ka na-enyocha ndị enyemaka chọrọ ịzọpụta Melaye n'aka ndị uweojii.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Dino Melaye ka na-ewukwa na Naịjirịa ka ya na ndị uweojii na-eme 'mbe na abụọ nke bụ oke' n'Abuja.


Doc iji chịkọta: Divock Origi bu ụzọ dọrie neetị ndị Barcelona na nkeji asaa e ji malite ịgba asọmpi a.

Georginio Wijnaldum sochiri ya azụ ma gbanye goolu abụọ n'ime nkeji 54 na 56 n'ọkara nke abụọ.

Ka a na-ekwu nke a na-ekwu, Origi azaa aha nna ya, ma tụkwasị ya ọzọ na nkeji 79, iji sị Barcelona "taa! kpuchie ọnụ!"

Lionel Messi na Luis Suarez bụ ndị Barcelona ji eme ọnụ, gbara elu, gbaa ala, mana otu abụghị n'ezi makana Liverpool jidere ha kechie.

Cheta na onye ọbụla che na Barcelona ga-egbu Liverpool egbu ka ha ji goolu atọ merie ha n'ụkwụ nke mbụ.

Messi dị ka onye a wụrụ mmiri oyi

Ọkachasị oge ọ pụtara na Mohammed Salah na Roberto Firminho agaghị eso gbaa ya bụ egwuregwu.

Mana Liverpool tụgharịrị lie ha na ndụ n'azụ ụlọ ha, gwa ha "kparịkwaanụ onwe unu".

N'ikpeazụ, Liverpool ji mkpokota goolu (4-3) merie.

Ka ọ dị ugbua, Liverpool awụbanyela n'agba ikpeazụ a ga-agba n'ụbọchị mbụ nke ọnwa Juun.

Nke a ga-eme ya afọ abụọ na-eso onwe ha, ha na-agba ikpeazụ asọmpi Champions League.

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Lionel Messi a na-etu 'GOAT' tara ahịhịa ndụ taa dịka Liverpool jiri ha hichaa ala ọgbọegwuregwu Anfield.


Doc iji chịkọta: Dokpesi sị na onweghị ihe puruiche emere ya dịka onye a sị bu ya bụ nje coronavirus.

Ọ sị na ọ bụ ọgwụiba ka e nyere ya mgbe ya nọ ebe ahụ ya jiri gbakee.

Nke mere o jiri jụwazịa ihe gbasara ọrịa ịba na ya bụ nje coronavirus.

Nke a mere ka ndị mmadụ malite ile ya bụ ọrịa na ọgwụgwọ ya ka aghụghọ.

Mgbe BBC kpọtụụrụ ndị otu e kpokobara maka ịchịkọta nchọpụta na nlekọta ndị bụ ya bụ ọrịa nke Nigeria Centre for Disease Control (NCDC) nọ n'isi ha, onye ndu ha bụ John Oladejo sị na ọnweghị ihe mgbagwoju anya dị n'ọgwụgwọ ya bụ ọrịa maka na usoro ha ji elekọta ndị nwere ya bụ nje kwụ ọtọ.

Gbasara Dokpesi, Oladejo zara na, "onye nọ n'ogige nchekwa anyị nwee ọrịa ọzọ, anyị ga-elebe ya anya. Ọ burụ iba ka onye ahụ nwere, anyị ga-enye ya ọgwụ ịba".

Ọ sị na onwere ọgwụ Bekee kpọrọ "antiretrovirals" na adị ha ahụ mma, mana kemgbe a matabeghị ọtụtụ ihe gbasara ya bụ ọrịa, e nwebeghị ọgwụ e ji agwọ ya..

Oladejo kwukwara na Nafdac na-elebe anya ịmata ka ọgwụ Chloroquine a ga-akwọlị ya bụ ọrịa a.

Akụkọ ga-amasị gị

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Otu onye ndị gara nata ọgwụgwọ n'ogige nchekwa nje coronvirus bụ Raymond Dokpesi kụwara akịoyibo Nsugbe mgbe ọ nọchara na ya bụ ogige nchekwa coronavirus izuụka abụọ.


Doc iji chịkọta: Donald Trump boro ndị isiala mba Syria na Rọshịa ebubo maka ihe mere na Syria

Akụkọ ndị ahụike kwuru na-egburu ọtụtụ ndị na mwakpo e mere na satọde n'obodo Douma bụ ebe ndị agha nnupuisi kpachiri.

Mba UK kpọrọ oku ka-emee nyocha ngwangwa, ebe Onyeisi ndị ụka Katọlịc bụ Poopu Francis kwuru na onweghị ihe kpatara iji ngwaagha kemịkal eme mwakpo.

Mba Sirịa na Rọshịa agọnahụla na aka ha dị na mwakpo ahụ.

N'ozi Trump wepụtara n'akara tuwita, ọ kọwara onyeisiala Assad dịka "anụmanụ".

End of Twitter post, 1

Mkparịta ụka mba Rọshịa na ndị agha nnupuisi ahụ bụ Jaish al-Islam gbasasịrị, ebe ọgụ malitere.

Mana akụkọ mba Sirịa wepụtara kwuru na nkwekọrịta ha na ndị Jaish al-Islam bụ ka ha si n'obodo Douma pụọ n'ime ụbọchị abụọ, iji tọhapụ ndị otu ha nọ na mkpọrọ.

Ndị agha nnupuisi a ekwubeghị okwu.

Douma bụ obodo ndị agha nnupuisi ka fọrọ na mpaghara Ghouta nọ na mpụta isi obodo Damascus kamgbe ndị gọọmenti malitere ibuso ha agha nakwa nkwerikọta nke ndị mba Rọshịa hiwere.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Donald Trump katọrọ onyeisiala mba Sirịa bụ Bashar al-Assad nakwa ndị ogbo ya nke Rọshịa na Ịran maka ebubo mwakpo ngwaagha kemịkal, kwuo "na ha ga-akwụ oke ụgwọ maka ya".


Doc iji chịkọta: Dịka Adetola Olubajo, onyeisi otu ndị Naijiria bi South Africa siri gwa ndị ụlọ ntaakụkọ NAN, "A wakporo ya n'ụbọchị nke iri na anọ nke ọnwa Februwarị ma merụkwa ya ahụ. A zọpụtara ya mgbe ha na-achọ imụnye ya ọkụ ka ha gbasachara ya mmanụ ụgbọala."

Olubajo kwukwara na ndị Naijiria bi na mpaghara ahụ na-ebizi n'oke egwu.

O kwuru na ndị isi otu ha agala ebe ihe a mere iji mata ka o siri mee.

"Ndị Naijiria bị ebe ahụ kwuru na o nwere otu ndị na-atọrọ ndị Naijiria ma naa ha ụgwọ isi tupu ha atọrapụ ha. N'onwa gara aga, ha gburu otu onye akwụlighị ụgwọ isi ya.  Ndị otu na-agakwa zuo ohi na ụlọ ahịa ndị Naijiria."

Olubajo, onye kwuru na ọ bụghị eziokwu na ndị  Naijiria a na-egbu na South Africa bụ ndị omekome, rịọrọ ka gọọmenti Naijiria lebanye anya na nsogbu ahụ.

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

E merụrụ nwaafọ Naijiria a kpọrọ Desmond, onye na-ere ihe isi, ahụ  n'ụbọchị nke iri na anọ nke ọnwa Februwarị.


Doc iji chịkọta: Dịka a banyere izu ọhụrụ taa bụ ụbọchị 27 nke ọnwa Epreelụ, mba ndị gụnyere Gana, Neu Zilandị na ndị ọzọ, sonyere ndị dịka Ọstrelia n'ibuli ụfọdụ mmachi ha tinyere.

Ka ọ dị ugbua, BBC Igbo chọrọ ịchịkọta obodo ndị a, ịkọwara gị ihe mere ha ji emepe na ebe ha meperuru.

Mba ndị mepewerela

1) Gana: Mba a bụ agbataobi Naịjiria mechiri mgbe ọrịa a malitere inye nsogbu, mana ka izu atọ ha ji tinye iwu mmechi a gachara, onyeisiala ha bụ Nana Akufo-Addo ebuliela ya n'ụbọchị 19 nke ọnwa Epreelụ.

Gịnị mere e ji bulie mmechi a?

Naanị mmadụ 19 ka ọrịa Coronavirus a gburula n'ime ihe ruru mmadụ 1,550 butere ya na mba ahụ, ebe mmadụ 155 gbakerela, nke mere o ji sị na ọ gbadoro ụkwụ na nchọpụta sayensị na ndekọ wee sị na ọ baghị uru imechi obodo niile n'ihi ọnọdụ akụnụba obodo.

Kedụ ebe ha meperuru?

Ụlọakwụkwọ na okeala ka gbachiri agbachi dịka a ka machiri inwe ọgbakọ, mana ụfọdụ ụlọ azụmahịa dị iche iche ga na-emepe mana ha ga-agba mbọ hụ na ndị mmadụ nyere ibe ha ohere nke Bekee kpọrọ "social distancing".

Gana ka machiri ndị mmadụ ịgbakọ n'ọha

Ka ọ dị ugbua, Akufo-Addo kwuru na a ga-arụ ụlọọgwụ 88 n'ime otu afọ na mba ahụ ka ọrịa a gbara ike ha n'anwụ.

2) Chaịna: Onye ọbụla ma na mba a bụ ebe ọrịa Coronavirus a sị selite isi tupu ọ gazuo mbaụwa, mana ndụ alọghachitewela ya ntakịrị ntakịrị.

Gịnị mere e ji bulie mmechi a?

Obodo Wuhan bụ ebe ọrịa a bu ụzọ tikapụta buliri mmachibido ịpụta ezi ha n'ụbọchị asatọ nke ọnwa Epreelụ a ka ọ nọchara na mmechi ụbọchị 76, ka ọnụọgụgụ ndị bu ọrịa a gbadara nke ukwuu.

E buliri mmechi a ịma etu ha ga-esi nyere akụnụba obodo ha aka, ka ọrịa a mere ka akụnụbaobodo ha gbadaa.

Mara na ọrịa a egbuola ihe ruru mmadụ karịrị puku anọ n'ime ihe karịrị mmadụ 84,000 butere ya na mba ahụ.

Kedụ ebe ha meperuru ugbua?

Ka ọ dị ugbua, ụfọdụ azụmahịa emeela, ebe ụfọdụ ọdọụgbọelu nke na-efe naanị n'ime mba ahụ nakwa ụgbọoloko mepekwarala.

Ụfọdụ ụlọakwụkwọ dị na Beijing na Shanghai emepekwaala dịka ụmụakwụkwọ malitere ịga akwụkwọ taa.

Marakwa na ihe ruru mmadụ 1,290 nwụrụ ka e mepechara...\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

N'ime ihe ruru izu isii maọbụ gafee (ka o sila dị) ụfọdụ mba mechiri, mba dị iche iche n'ụwa amalite imepe obere obere, na-alaghachị n'etu ndụ dị tupu ọrịa Coronavirus amalite ịkpa arụ n'ụwa.


Doc iji chịkọta: Dịka a gbachara ọkara nke mbu, ọ dịka ndị otu Chelsea ama ihe ha na-eme, mere ka ndị na-akwado ha nwetu obere olileanya.

Ha chịkwa ọkụ wee bata, mana Serge Gnabry gbabuuru Arsenal bọọlụ gosiri na ya abụghị onye obi ọma, dịka o ji goolu were menyụọ ya bụ ọkụ na olileanya ha nwere, na nkeji 51.

Gnabry ezukwaranụ ike? Mba! N'ihi na o jikwara goolu ọzọ o nyere na nkeji 54 nke mezuru ya abụọ, na-erughi nkeji atọ o nyechara nke mbụ.

O nyegidere nsogbu, ma nwakwaa inye goolu ọzọ nke gaara emezu ya atọ, mana o riri ya.

Dịka agadị nwaanyị na-anaghị aka nka n'egwu ọ maara agba, Robert Lewandoski mezuru ya atọ na nkeji 76.

Ka ihe niile a na-eme, ndị Chelsea bịara dizie ka ndị na-achụ oke ebe ụlọ ha na-agba ọkụ.

Lịka lịka niile ha gbara bụ amịtaghị mkpụrụ, naanị akwụkwọ ọbara ọbara ka ha gbatara na nkeji 73, mgbe Marcos Alonso metara ihe e ji chụpụ ya.

Otu ihe ndị mmadụ kwesịrị ịma bụ na e meribeghị Bayern Munich n'agba nke iri na isii kamgbe ha bidoro zọwa iko Champions League.

Marakwa na ọ bụ Bayern ka Chelsea meriri n'afọ 2012, iji bulie Iko Champions League.

Ka ọ dị ugbua, naanị ihe ga-azọ Chelsea ndụ n'asọmpi a bụ ma ọrụ ebube mee n'isi ha, ma ọ bụrụ na Chelsea nye goolu anọ ma ndị Bayern asataghị otu mgbe ha ga-ezute ọzọ.

Otu abụọ a ga-ezute n'Allianz Arena bụ be ndị Bayern, n'ụbọchị 18 nke ọnwa Maachị, afọ 2020.

Akụkọ ga-amasị gị:

Ihe nkiri a ga-amasị gị:

Lee etu ndị mmadụ si atapị akụkọ egwuregwu bọọlụ

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Ndị Chelsea nabatara ndị Bayern Munich na Stamford Bridge maka asọmpi agba nke iri na isii nke Champions League, kama Bayern egosighị ha nsọpụrụ dịka ha ji ọkpụ goolu atọ asataghị otu wee metọọ ha na be ha.


Doc iji chịkọta: Dịka ụlọọrụ News Agency of Nigeria (NAN) siri kọọ, Aishatu kwuru nke a na Bauchi n'ụbọchị Satọde bụ abalị itoolu n'ọnwa Nọvemba n'ogige "Naija Youth Talk" bụ nke Bauchi steeti na United Nations Children Fund (UNICEF) hiwere.

Ọ sị; "Anyị dị 100 n'ụlọ anyị. O nweghi onye gara akwụkwọ n'ime ha. Ọ bụ ka m mụchara nwa atọ m ka m malitere ịga ụlọakwụkwọ."

"Nke a bụ makana nne na nna anyị ekwenyeghi na nwa nwaanyị kwesiri ịga akwụkwọ.

"A gbara m mbọ ịga akwụkwọ mana ha ekweghi. Ka m mụrụ nwa nke ato m, a gwara m di m ka ọ chọtaram onye nkuzi.

"E mechara ma gaa sekọndịrị. Taa, e jim asambodo Mahadum nke Abuja."

Mohammed na-akpoku ngalaba gọọmentị na ndị ọzọ ịgba ka ha mbọ hụ nne na nna matara mkpa ọ dị na ụmụ ha nwoke nakwa nwaanyị gara akwụkwọ.

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Nwunye aka na-achị Bauchi Steeti bụ Aishatu Mohammed ekwuola na ya agabeghị akwụkwọ n'oge ọ gara ije di.


Doc iji chịkọta: Dọkịta BBC gbara ajụjụ ọnụ kwuru na ya bụ onye ntọ kwesiri ịnata ọgwụgwọ

Cheta na ọ na-arahụ ụra kamgbe ndị uweojii nwụchichara ya n'Ọgọstụ 5 ebe a na-ere ọgwụ.

Joseph kwuru na onye ntọ a nwurụ n'ụlọọgwụ dị na steeti ahụ ebe ndị dọkita Bekee nọ na-agba mbọ ịgwọ ya.

N'ọnụ ya, "Onye ntọ a a na-enyocha nwụrụ ka abalị itoolu anyị jiri nwụchie ya gachara. Anyị chere na anyị ga-agwọnwu ya ka o wee nyere anyị aka na nyocha anyị na-eme, mana ọ nwụrụ ụnyaahụ.''

"Ihe a nwere ike si n'ọgwU ike ọ ṅụrụ. "Anyị ji ohere a adụ ndị nne na nna ọdụ ka ha mara ụdịrị enyi ha na-enwe."

Akukọ kwuru na onye ntọ a gara ịtọ onye na-ere ọgwụ mana onye ahụ riri mbombo ọsọ.

Ya na ndị otu ya mechara nara otu onye bụ Daudu Wale ọgbatumtum ya, ebe ọ gara ịzụta ọgwụ ebe e nwudere otu onye n'ime ha.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Ọnụ na-ekwuchitere ndị uweojii n'Ondo bụ Femi Joseph agwala ndị ntaakụkọ na onye ntọ ṅụrụ ọgwụ ike anwụfụola dika "News agency of Nigeria" si depụta.


Doc iji chịkọta: E nịela ndị agha Amerịka nwụrụ na Niger

Ozi si na mpahara ndị agha Amerika na ahụ maka Afrịka a na-akpọ African command (USAFRICOM) siri: "Anyi na enyocha akara twitter bu ozi a, iji mara ma ọ bụ na ezi na onwere ihe nkiri so ya."

Ha kwukwara na ha agaghị ekwu ihe ọzọ banyere ihe a ma ọ bụrụ na ha emechaghi nyocha.

Na ọctoba 4, 2017, mmadụ iri na abuo ndị agha Amerịka na mmadụ iri atọ ndị agha Niger ka ndị oyi egwu wakporo na Tongo Tongo, bụ obodo di na ọdịda anyanwụ nke mba Niger.

Akụkọ na akọwa na ihe ruru mmadụ iri ise ndị oyi egwu ji ngwa agha dị ichiche, ọkacha ndị a na-akpọ machine gun na rocket-propelled grenade na asụsụ bekee bu ndi kpara arụ a.

Otu onye ndị nchọpụta dere na twitter na ndị oyi egwu a zipuru ihe nkiri a sikọrọ ozu ndị agha Amerịka na otu onye agha meruru ahụ.

Ndị agha a nọ na ọrụ ị nwete akụkọ maka ndị isi ndị otu otu egwu no na mpahara Niger ahu.

Ndị Amerịka nwere ihe ruru ndị agha nari asato na Niger, ụlọ nta akụkọ Hill, bụ ndị buru ozi a na mbụ, kwuru.

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Ndị agha Amerịka si na ha na-eleba anya na ihe nkiri n'ewu ewu na intanet nke na-egosi ndị nwụrụ anwụ a sịrị na ha bụ ndi agha Amerịka ndị oyi egwu wakporo na afọ 2017 na mba Niger.


Doc iji chịkọta: EFCC asaala Saraki: 'Anyị nwere ihe akaebe megide gị'

Ndị Sịnetị a bụ nke onyeisi ha bụ Bukola Saraki bụ nke agba asatọ n'ime ọchịchị onye-kwuo-uche-ya

N'ozi ngalaba gọọmenti ahụ na-ebu aga megide nrụrụaka wepụtara na Wenezde, ha kwuru na ha nwere ihe akaebe zuru ha inyocha ihe Saraki mere oge ọ bụ gọvanọ Kwara steeti nakwa ụlọomeiwu.

Saraki  site n'ọnụ onye na ekwuru ya bụ Yusuph Olaniyonu boburu EFCC ebubo 'ịta ya amusu' dịka ọ rụụ aka na ọ bụ ndị ndọrọndọrọ ọchịchị ndị na-achọ ịchụ ya ọbọ bụ ndị ziri EFCC ha chụwa ya.

Mana ọnụ na-ekwuru EFCC bụ Tony Orilade kwuru na 'ọ bụ maka ọdịmma ọha nakwa ọdịmma Saraki na-enyeochara gosi n'aka ya dị ọcha.'

"E nwere ọtụtụ akwụkwọ mkpesa e detara nakwa ihe akaebe megide Sararki e detara EFCC nke na Saraki na onwe ya ga-ekweta na ọ ka mma ka e tinye anya na mmiri were nyocha ọrụ ya dịka odibo ọha."

Ego mbute akpụpụla ụmụnne atọ ụlọmkpọrọ

Ikpe amaala ụmụnne atọ maka nrụrụaka n'ego ruru otu nde pounds na mba Briten.

Okemiorukaye Nakpodia, Unuakpotovo Nakpodia na Esther Nakpodia bụ ụmụ Naijiria ndị ji ọbaego dị na Naịjirịa arụ akụrụka.

Onye kwụ chịm ka okwute?

Onye zọrọ osote onyeisiala Naịjirịa n'okpuru otu PDP bụ Peter Obi ekwuola na ọ kwụ chịm ka ukwu ọjị.

Ka a na-ekwu nke a,  Obi febara Abuja ebe ọ gara ụlọikpe pụrụiche ehibere iji nyocha mpụtara ntụlịaka afọ a.

Aha ya bụ...

A gụọla nwa ọhụrụ ọkparaeze Harry nke mba Briten aha

A gụrụ ya Archie Harrison Mountbatten-Windsor, ya bụ "Harry" dịka nna ya.

Akụkọ BBC Igbo na nkeji

Akụkọ ga-amasị gị ị ga-achọ ikọ taa niile

Buhari ehiwela North-East Development Commission

Onyeisiala Muhammadu Buhari ehiwela North-East Development Commission nke a mapụtara ijeri Naira iri(N10bn) maka mbido ya.

Onyeisiala Muhammadu Buhari kpọpụtara  Generalụ Paul Tarfa dịka onyeisioche ụlọrụ ọhụrụ.

Ụlọọrụ ahụ ga-ahụ maka iwugharị obodo mkpamkpa ndị Boko-Haram kpụrụ isi n'Ọwụwa-Anyanwụ Ugwu Naijiria.

 E mere emume mgbape kọmịshọn ahụ n'obi gọọmenti etiti n' Abuja n'ụbọchị Wenezde.

Gịnị mere Annie Idibịa, nwunye Tuface ji ewu...\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

EFCC na Bukola Saraki na-achịpụzị ya ugbua dịka ha na-arụrịta onwe ha aka n'ọnụ.


Doc iji chịkọta: Ebe ụfọdụ na-aṅụ ya aṅụ, ụfọdụ na-elo ya ka nri olulo.

Aha garị na-ewu ewu ugbua makana ndị mmadụ na-ekwu na iri ya nwereike ịbụ usoro e ji ebute ọrịa Lassa.

Ihe mere nke a bụ makana anaghị esi gari a na-aṅụ aṅụ n'ọkụ.

Isi nri n'ọkụ so n'ime usoro kachasị e ji egbu nje na-adị na nri.

Garị bụ otu ihe ndị Naịjirịa ejighi egwu egwu

Ihe mere garị ji ese okwu

Okwu garị malitere n'etu e si eme ya.

Njem garị na-amalite n'ugbo, ebe ọ ga-esi gaa ebe a ga-akwọ ya ma a bachasịa ya.

Akwọchaa ya, ọ bụrụzịa ighe ya eghe. E ghechaa ya, a gbaa ya n'akpa ebe a ga-esi na-ewere ya ọ ma a chọọ garị a na-elo elo maọbụ nke a na-awụnye na mmiri ṅụọ.

Gịnị jikọrọ garị na ịba Lassa?

Ebe ndị mmadụ na-esi ekwute okwu ịba Lassa na garị bụ na a na-eche na oke - bụ anụmanụ na-ebukarị ọrịa Lassa - na-abanyekarị na garị dị n'ụlọ ma ọ bụrụ na egbochighi ya ọfụma.

Mana, o nwekwara ndị na-agbasa garị n'anwụ ma ha ghechaa ya.

Oke bu nje a nwereike ijiri ohere a garị nọ na mbara/ezi banye n'ime ya, metọchaa ya mgbe ọ rịrị ya elu, ma tinyekwa ya nje ahụ.

Mmadụ kporozie ya wụnye na mmiri ṅụọ o kote okwu.

Lasa fiva egbuola ọtụtụ mmadụ gụnyere ndị ọrụ ahụike

Etu e si agbanarị isi garị bute ịba Lassa

Ọ bụrụ na ị goro garị n'ahịa lee ihe i ga-eme ka ọ bụrụ ihe agaghị ebunye gị ọrịa:

Ọ bụrụ nke i ji aka gị eme ya:

Site n'usoro ndị a, mgbochi ịba Lassa ga-enwe isi.

Mana, matakwa na ọ bụghi sọsọ garri ka e si enweta ya bụ ọrịa, onwe etu ahụ sị eme gị biko jiri ọsọ gaa n'ụlọọgwụ.

Akụkọ ga-amasị gị:

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Garị bụ nri ndị mmadụ na-erikarị na Naịjirịa.


Doc iji chịkọta: Ebenezer Cobb Morley

Ị maara onye mere egwuregwu bọọlụ jiri dị ụtọ ma bụrụ ihe a na-agba nkiri n'ụwa niile taa?

Aha ya bụ Ebenezer Cobb Morley, o mere nke a mgbe egwuregwu bọọlụ na-enweghi usoro eji agba ya.

Edere iwu ọhụrụ a n'afọ 1863

Morley kpọkọtara ọtụtụ ndị mmadụ n'ọnwa Ọktoba afọ 1863 bụ ebe ha dere iwu ga na-achị egwuregwu bọọlụ.

Ha malitere iwu a na mba Ịngland mgbe e hiwere otu na-ahụ maka egwuregwu bọọlụ.

Iwu a bịara mụbaa banye na mba ụwa niile agbanyeghị na ọtụtụ ihe agbanwela n'ime ya.

Ihe ndị i kwesiri ịma maka Ebenezer Cobb Morley

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Ọtụtụ ndị mmadụ amaghị etu egwuregwu bọọlụ na iwu na-achị ya si malite rue ogogo ọ nọ ugbua.


Doc iji chịkọta: Ebere bụ onye ntaakụkọ BBC nọ n'Enugwu

Ekeopara gara ime akụkọ gbasara mwepụ e wepụrụ ịkpa oke dị n'etiti asambodo nke mahadum politeknik bụ HND na nke ndị mahadum yunivasiti bụ B.sc oge onyeisi ngalaba "Business Administration and Management" bụ Syvester Onah jidere ya.

Onah kpọrọ Oliakụ Ekeopara onye aghụghọ na-ekwu ihe ọ bụghị tupu ọ kpọọ ndị nchekwa ụlọakwụkwọ ahụ ka ha nwụchie ya.

Ekeopara kwuru na mbọ niile ya gbara ịkọwara ha na ya na-arụ ọrụ ya dị ka mmiri a wụrụ n'okwute dịka ha kpagburu ya, mee ya akaja ma dọrọ ya gaa n'ụlọọrụ onyeisi ụlọakwụkwọ ahụ.

Onyeisi ụlọakwụkwọ ahụ bụ Austine Nweze jụrụ ige ya ntị tupu ọ kpọọ onyeisi ndị nche n'ụlọakwụkwọ ahụ ka ọ kpọọ ndị uweojii.

Oge ndị uweojii bịara, ha kpọrọ Ebere pụọ, nara ya ekwentị ya, kpochie ya na ụlọọrụ ndị uweojii n'Ogui rue ọtụtụ oge.

N'okwu Ekeopara, "Onah jidere m, kpọọ m onye na-eyi egwu na onye na-abụhgị onye m na-ekwu na m bụ. Ọ gbalịrị ịkpọ ụmụakwụkwọ ka ha tie m ihe. Dịka ha na-achọ ime ya, ha mebiri akụkụ ụgbọala m.

"Egosiri ụmụakwụkwọ akwụkwọ ọrụ m mana ha achọghị ige m ntị. Ndị nche mmadụ asaa nke Onah gwara ka ha mee m ihe kwagharịrị m aka, dọrọ m gaa n'ụlọọrụ ha ma gbalia iji ike nara m ekwentị m ọtụtụ oge.

Ha mebiri ụgbọala Ebere

"Oge m ruru n'ụlọọrụ onyeisi ụlọakwụkwọ ahụ, akọwara m ya etu ndị ọrụ ya si mekpaa m ahụ n'ọnụ ụzọ mana ọ gwara onyeisi ndị nche ya bụ CSO n'aha ịchafụ ka ọ kpọọ ndị uweojii ka ha nwụchie m"

Oge Ekeopara ruru na nke ndị uweojii, ha jidere ya n'azụ kanta.

BBC kpọrọ ụlọọrụ onyeisi ndị uweojii na ndị isi ndị ọzọ ka ahapụ onye ntaakụkọ ha ozugbo.

Nke a mere kọmishọna ndị uweojii n'Enugwu bụ Mohammed Danmallam jiri nye iwu ka a hapụ Ebere.

Tupu a hapụ ya, onye uweojii nọ n'ụlọọrụ ha mere ya n'ike ka ọ banye aka n'akwụkwọ nhapụ ego puku naịra 150.

Ihe ndị uweojii kwuru maka ihe a

Oge BBC kpọrọ onye na-ahụ maka ụlọọrụ ndị uweojii n'Ogui bụ Arthur Amobi, o kwuru, "Agaghị m aza gị ma yabụrụ na ịbịaghị n'ụlọọrụ m."

Mana onye nkwuchiteọnụ ndị uweojii na steeti ahụ bụ Ebere Amarizu kwuru na a nwụchiri...\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Ndị ụlọakwụkwọ Institute of Management and Technology (IMT) dị n'Enugwu sogburu onye ọrụ ntaakụkọ BBC Ebere Ekeopara dịka ndị uweojii kpọchiri ya.


Doc iji chịkọta: Eboro Zuma ebubo mpụ na nrụrụaka

Zuma kwuru nke a mgbe ndị pati ya bụ African National Congress (ANC) nyere ya iwu ka ọ gbatuo n'ọchịchị maọbụ achụpụ ya n'ike echi.

Onye a agbara afọ 75 bịara n'ọnọdụ ịkwanye ọkụ n'ike ka ọ gbatuo maka ọtụtụ ebubo mpụ.

Mana ọ kwuru na ndị ANC ekweghi agwa ya ihe mere ejiri akpọghachị ya.

Mgbe ọ zara ajụjụ ọnụ n'ụlọ mgbasa ozi ndị mba Saụt Afịrịka bụ SABC, Zuma ekwughi okwu maka mwakpo ndị uweojii wakporo ụlọ ezigbo enyi ya nwoke nke ezinụlọ ndị Gupta  nke India.

Akpọchiri ụlọ ndị Guptia mgbe ndị uweojii wakporo ha.

Eboro ndị Guptia ebubo iji ohere enyi ha na onyeisiala kọrọ ezigbo ohere n'ihe gbasara ndọrọndọrọ ọchịchị. Ha gọnarịrị ebubo a.

Zuma kwuru na onweghi iwu ndị ANC ọ dara mana okwenyeghi na mgbatu n'ọkwa asịrị ya gbatuo.

"Ihe ha na-eme m adịghị mma, onwebeghi onye gwara m ihe ọjọọ m mere." dịka o kwuru.

Zuma gwara ndị SABC na o kwetala ịgbatu n'ọnwa Juunu. Ma katọọ otu ha ji emegide ya.

Ndị otu ANC kwuru na ha-ahụla ihe Zuma kwuru na TV mana ha na-eche ihe ọ ga-ekwu dịka o kwere na nkwa.

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Onyeisiala mba  South Africa nọ na nsogbu ugbu a bụ Jacob Zuma ekwuola na o nweghi ihe ọjọọ ya mere nke a ga-eji asị ya gbatuo n'ọkwa ọchịchị.


Doc iji chịkọta: Ebubo na ụta na-aga n'ihu maka ihe mere na ụlọahịa nwunye Rochas Okorocha

Ọ bụ ebe ahụ ka Kọmiti na ahụ maka ịnapụta akụ na ụba Imo steeti ndị mmadụ buuru laa na mgbe gara aga.

Ada Rochas Okorocha bụ Uloma Rochas-Nwosu onye nọ n'ụlọahịa ahụ mgbe ihe a mere na ụbọchị Fraide kwuru na ndị ọrụ ahụ ejighị ezigbo akwụkwọ ụlọikpe nyere bịa.

O kwukwara na otu onye n'ime ndị ahụ bịara ya bụ njem mara ya akantị nke onyeisi ndị kọmitii ahụ bụ Jasper Ndubuaku gọrọ.

Ndubuaku kwukwara na ndị otu ha wetere akwụkwọ ikike na ụlọikpe magistrati nke dị n'Owerri were mee ya bụ njem.

Ụlọma sị na-okwu dawaara ha mgbe ọ sị ha weta akwụkwọ nyere ha ikike ịbịa na ya bụ ụlọahịa, mana akwụkwọ ha gosiri ya ejughị ya afọ.

BBC gbakwara onye ọkaiwu bụ Malachy Ugwumadu ajụjụ ka ọ gwa anyị ihe kwesiri ịdị na akwụkwọ ikike "search warrant".

Ugwumadu kwuru na ezigbo 'search warrant' kwesiri isi n'aka ezigbo ụlọikpe ma buru aha onye e ji maka ya nye ya nakwa ebe e ji maka ya nye ya.

Ọ bụrụ na edehie aka na otu n'ime ihe ndị a, ọ bụghị ya.

Gee ọnụ okwu Ugwumadu:

Onyeokikpe kọwara ihe bụ sachi waranti

Nke a bụ akwụkwọ ikike Uloma sị na ndị kọmitii ji bịa n'ụlọahịa ya

Lee ihe nkiri nwereike ịmasị gị

Etu esi ahazi Ji Kpacha

 Akụkọ ga-amasị gị

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Ebubo na ụta na-aga n'ihu maka ihe mere na ụlọahịa nwunye Rochas Okorocha bụ Nneoma Okorocha n'Owerri.


Doc iji chịkọta: Echefukwala na ọ bụ oge a ka akwụkwọ nri na-abụ atụrụ taba, mkpụrụ osisi na-ada ọnụala nke bụ na onye ọbụla ga-egoli ya inye onye ọbụla ohere iri nri na-edozi ahụ.

Ihe ndị a niile bụ ihe na-amasị ọtụtụ ndị mmadụ maka oge udu mmiri mana o bukwa ihe na-eche aka mgba nke ya abịa.

Ọrịa na-adị ire n'oge udu mmiri:

Onye ọkachamara n'okwu ahụike n'ụlọakwụkwọ ahụike UNTH Enugwu bụ Dọkịnta Chuka Agunwa kọwara udi ọrịa na-adị ire na etu ndị mmadụ ga-esi chekwaa onwe ha.

Gere ihe o kwuru;

Ị makwa ọrịa ndị i kwesiri igbochi n'oge udu mmiri a?

Ihe 10 i kwesiri ime iji chekwaa onwe gị

Ndị na-elebe anya maka mmiri ozuzo kwuru na e nwereike inwe ide mmiri n'afọ a

Ndị ọrụ ugbo

Ọtụtụ ihe ka a na-akọ ugbua dịka akpụ, ede, ọka na ihe ndị ọzọ

Otu ihe pụtara ihe a na-eme n'oge mmiri ozuzo bụ ịkọ ụgbọ. Ugbua ka ọka na ube dị ọkụ na-eju ebe niile.

Mana ihe dị mkpa ndị ọrụ ugbo kwesiri ịma bụ na ha ga-akpachara anya maka ogbunigwe e liri n'ala n'oge gara aga.

Cheta na oge agha, e liri ogbunigwe n'ime ala e ji lụọ agha ahụ mana n'oge a mmiri na-ezo, o na-emepesi onunu ebe e liri ihe ndị a.

Onye na-akọ ugbo nwekwara ike na-egbuwa ala ma gbute ya, ya bụ kpachara anya ma i gbute ihe ọbụla bụ igwe n'ala.

Ọ bụụ na ị maghị ihe ọ bụ, kpọọ ndị uweojii ka ha nyochaa ya.

Onye nkwuchiteọnụ ndị uweojii n'Enugwu bụ Ebere Amarizu kwuru ka onye ọbụla na-ebuwa ala ma ọ na-akọ ugbo ma ọ na-arụ ụlọ maọbụ ụzọ gbachara anya.

O kwuru ka onye ọbụla kụtara ihe n'igwe ọ na-amaghị kpọtụrụ ndị uweojii.

Kpọtụrụ ndị uweojii ma I gwuta ihe ọbụla ị na-amaghị

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

O ruola oge ahụ ahụ na-eju mmadụ oyi, ukwu osisi na-ekewapụta gbaa ma ndị mma na-agba ọgụ na mma n'aka banye n'ugbo.


Doc iji chịkọta: Echere na ọ bụ ndị agboro na-agba egbe a

Onye ntaakụkọ BBC Igbo gwara okwu n'ekwe ntị bu Victor Eziahama kwuru na ọ bụ ndị agboro APC gbochiri ụzọ ụlọịkpe ga-ekpe maka ntuliaka imeụlọ nke APC ga-eme echi n'obodo ahụ.

Ndị nche nọ n'ụlọikpe ahụ malitere ị gba egbe maka ị chụsa ndị ahụ bịara ị bido nsogbu, ụlọịkpe ahụ gara n'iru ịkpe ma nye iwu gbasara APC

Eziahama si na Ọkaikpe Chinedu Nworgu nyere iwu na ntuliaka imeụlọ APC na-akwado agaghi eme maka ebubo aka-azụ na-aga n'ime otu ahụ.

Ụfọdụ ndị nọ ebe ihe a mere kwuputara ya n'elu soshal midia nke Twitter:

Nke a tipuru mkpu na mbido ọgbaaghara ahụ:

Nke a gosiri ụfọdụ ụgbọala emebiri n'okwu a:

Onye kwuputekwara ebum nuche ya maka ihe mere:

Echi ga-ekwu ma APC a ga-ada iwu ahụ maọbụ ha ga-ejigide ya.

Cheta na ntuliaka imeụlọ nke otu APC mere n'ụbọchị satode gara aga ghọrọ ihe ọgbaghara maka mwakpo mere na mmadụ abụọ nwụrụ n'ebe dị ịcheịche.

Akụkọ ga-amasị gị:

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Akụkọ na-apụta kwuru na ụda egbe dara n'ụtụtụ a na Pọtakọt Rivas steetị.


Doc iji chịkọta: Edem Hazard nyere goolu abụọ

Otu abụọ a chịpụrụ ya taa ka ha zutere na Stamford Bridge.

Eden Hazard bụ onye egwu Chelsea ji aba mba chịkọrọ mmadụ ise n'otu ahịrị iji gbakaa neetị nke mbụ na nkeji 24.

Nke a mere ka Angelo Ogbonna bụ nwafọ Igbo na-agbara West Ham ritechara mpempe akwụkwọ edo edo maka amaghị eme ya na nkeji 11, dịka Cesar Azpilicueta nke Chelsea si rite na nkeji 82.

Ka ndị West Ham na-esi ọnwụ ọnwụ mgbe ọ fọrọ ntabianya ole na ole e ji egbuchi bọọlụ, Kepa Arrizabalaga nke Chelsea ritekwara akwụkwọ edo edo nke ya na nkeji 84.

Nke bụ eziokwu bụ na ya bụ egwu tara akpụ, ebe ndị Chelsea ji bọọlụ oge karịrị pasentị 55, hapụzịara ndị West Ham pasentị 45 nke ọzọ ka ha were lekọtawa onwe ha anya na be ha.

Hazard mere nke o ji bụrụ ọkaibe mgbe o tinyere goolu nke abụọ na postu ndị West Ham mgbe o ruru nkeji 90 kpọmkwem, iji were pịachie ya bụ egwuruegwu.

Mmeri a emeela ya ugboro atọ Chelsea na-emerikọta ọnụ kemgbe ọ bịara dị ka ihe mgbu ha o bidoro.

Akụkọ ga-amasi gị

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Chelsea azaala aha nna ha ma rigoo n'ọkwa nke atọ na Premier League ka ha ji goolu abụọ merie West Ham.


Doc iji chịkọta: Ego ahụ bụ maka ịgụ 'Engineering' na mahadum afọ ise.

Egoagwuagwu Agnes Madufokwa, onye Ihiala dị n'Anambara steeti nwetara akara (365) n'ule Jamb, ebe onye na-eso ya bụ Nwobi Okwuchukwu David sikwa Anambara steeti nwetara narị ato na iri isii na atọ (363).

End of Twitter post, 1

Madufokwa so na ụmụakwụkwọ mmadị iri na isii otu NSE nyere nzere nakwa ego agụmakwụkwọ n'efu maka ime ọfụma n'ule Jamb ụbọchị Tuzde.

E nyekwara ha kọmputa mkpanaka bụ 'laptop' .

Ndị ọzọ ritere elele ahụ si n'aka NSE gụnyere; Nwobi Okwuchukwu David (Anambara), Ojuba Mezisashe Shalom (Edo State - 359); Elekwu Victor Chukwuemeka (Delta - 359); Adebola Oluwatobi Paul (Ekiti - 358); Gboyega Oluwatobiloba Enoch (Ekiti - 356).

Ndị ọzọ bụ Ojo Samuel Oluwatobi (Ondo - 355);  Utulu Jebose George (Delta - 355);  Osom Akan Awesome (Akwa Ibom - 353); Akakabota Fejiro Simeon (Delta - 352);  Ogundele Favour Jesupemi (Kwara-352); Alatise Monsurah Bisola (Oyo - 352) na Adelaja Oluwasemilore Daniel, (Ogun - 352).

Aha onye na-edu ya

Mgbe BBC kpọtụụrụ nne Egoagwuagwu, o kwuru na obi dị ya ụtọ nke ukwuu maka ihe ọma na-emere nwa ya nwaanyị.

O kwuru na n'ezie aha onye na-edu ya dịka aha nwa ya bụ Egoagwuagwu, o weterela ya ihu ọma.

Gọvanọ Obiano nyekwara Egoagwuagwu nkwado

Cheta na Gọvanọ Anambara steeti bụ Willie Obiano kwere nkw na ọ ga-enye Egoagwuagwu Madufokwa na Nwobi Okwuchukwu nkwado pụrụ iche maka ugo ha tuuru n'ule Jamb nke afọ a.

Madufokwa dị naanị afọ 16 na-atụ anya ịgụ "Industrial Chemical Production" na University of Ibadan, ebe Nwobi na-atụ anya ịgụ "Mechanical Engineering" na Kwara State University.

Dịka Don Adinuba bụ kọmishọna mgbasaozi n'Anambara steeti si gwa ndị ntaakụkọ Anambra Broadcasting Service (ABS), obi Gọvanọ Obiano juputara n'aṅụrị n'ihi etu ụmụ Anambara a si eme ọfụma.

O kwukwara na ọ ga-amasị ya izute ụmụaka abụọ a na nne na nna ha mgbe na-adịghị anya.

Adinuba kwuru na etu ụmụaka abụọ a si mee ọfụma n'ule ha gosiri ihe e ji mara ndị Anambara.

Ọ kọwara etu nne Egoagwugwu bụ Ijeoma sikwa mee ọfụma oge ọ...\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Otu jikoro ndị injinia na Naijiria a kpọrọ 'Nigeria Society of Engineers' (NSE) enyela Egoagwuagwu Madufokwa, nwa Igbo nwetara akara ule kachasị na ule Jamb afọ 2020, ohere akwụkwọ n'efu ruru nde naira iri na isii.


Doc iji chịkọta: Eji ofe tomato erikari osikapa na Naịjịrịa

Akụkọ pụtaburu na ndị uweojii Naịjirịa na-ahụ maka ịgbochị ngwaahịa ọjọọ ị bata na Naịjirịa anwụchiela ofe tomato (stew) eji ego ruru nde naira iri abụọ na asatọ esi China wee tụbata.

Ndị mmadụ kọwakwara  egwu ọhụrụ otiegwu ama ama bụ Wizkid tiputere ka stew ose juru n'ime ya mana ndị mmadụ ka nwee echiche puruiche gbasara stew nke esi China ebụbata.

Eji ofe tomato erikari osikapa na Naịjịrịa

Osote onyeisi ndị uweojii Naịjirịa na-ahụ maka ịgbochị ngwaahịa ọjọ ị bata na Naịjirịa bụ Abdullahi Kirawa kwuru na ya bụ atumaatu dị njọ makana o nwereike  merụ ahụike ahụ.

Ihe ndị mmadụ na-ekwu na Soshal midia

@mr_phaisal kwuru na ọ ghọtaghị udiri ofe tomato ndị mmadụ na-atụbata na Naijiria

Eji ofe tomato eri ọtụtụ nrị

@Griffinstreaks kwuru na iwe na-ewe ya maka etu mmadụ sị kulite ga tụbatawa ofe tomato na mba ọzọ.

@smart33hypertek kwuru na ndị na-atụbata ofe Tomato na Naịjirịa chọrọ igbu ụmụ Naịjirịa.

@FutureRoyal kwuru na ọ ma na ọ ga-abụ onye Igbo tụbatara ya bụ ofe tomato.

@Ameer_SSani kwuru na ọ ga-ebido tụbatawa garri ebe ọ bụ na ana -atụbatazị ofe tomato na Naịjrịa.

@Duke4ril1 juru kedụ ka mmadụ ga-esi hapụcha ihe ndị ọzọ bara uru ga tụbawa ofe tomato.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Kamgbe ụbọchị ole na ole gagoro nụ, okwu 'Stew' ka na-ewu na soshal media.


Doc iji chịkọta: Ekweremadu, nwụnye ya na nwa ya nọ n'ụlo ya mgbe ndị a ji egbe bata

Cheta na a nwụchiri otu nwoke bu egbe banye n'ime ọnụụlọ Ekweremadu, n'ụtụtụ ụbọchị Nọvemba 6, 2018.

Onye a ji egbe ekwubeghi ihe bụ ije ya, mana ndị ma maka akụkọ a kwuru na o so n'ime ndị mibara n'ụlọ Ekweremadu.

Uche Anichukwu, bụ onye ndụmọdụ Ekweremadu n'ihe gbasara ntaakụkọ, zitere BBC akwụkwo mgbasaozi kwuru na ndị amabeghị ndi ha bụ ji nzuzo rịba be Ekweremadu n'ọnụ ụtụtụ taa.

Anichukwu sị na ndị batara be Ekweremadu jidere nwa ya nwoke wee sị ya kpọrọ ha gawa ebe nna ya nọ.

Anichukwu gakwara n'ihu kwuo na ọ bụ mgbe ndị a na Ekweremadu na-ama aka ka ndị nchekwa gbatara bịa zọpụta ya ma jide otu onye n'ime ndị mwakpo a.

Osote onyeisi ndị uweojii Joshak Habila agala ịhụ Ekweremadu

Dika Uche siri dee, onye eji aka nwere ọtụtụ ihe eji awakpo ụlọ nakwa ngwa agha ndi ọzọ.

Ọ gakwara n'ihu kwuo na onye a aka ji ekwebeghị ikwu ije ya.

Anichukwu sị na ọ bụ ogbugbu ka ndị bịara igbu Ekweremadu na ndị be ya.

BBC kpọrọ ọnụ na-ekwuru ndị uweojii Naịjirịa bụ Jimoh Moshood mana ndị nọ n'ụlọọrụ ya kwuru na ya na onyeisi ndị uweojii Naịjirịa nọ na nzukọ, ma gakwa n'ihu kwuo na ha anụbeghị kepukepu ọbụla banyere ihe mere na be Ekweremadu.

Ekweremadu n'onwe ya mechara tinye ọnụ n'ihe mere ya n'Ụlọomeiwu.

Ọ sị na ha lanyere onye a ejidere na be n'aka ndi uweojii.

Ma gakwa n'ihu katọọ etu ndi uweojii jiri kpa agwa. Ọ sị na ha mere ka ha kpụọ onyeisi ndi uweojii bụ Ibrahim Idris n'ekwentị mana ọgaghị.

"Ọ bụ n'elekere anọ nke ụtụtu ka ndị mmadụ wakporo be m, wee ruo ime ụlo ebe mụ na nwụnye m dina.

"Anyi kpọrọ onyeisi ụloọrụ uweojii dị na Akpo. Anyị ahụghị ya ruo elekere ise na ọkara. ọ bụ osote ya ka o dunyere. Ka ọ hụchara ngwa agha ndị a ji bịa, ọ la sị na onyeisi ya ga-abịa.

Ruo elekere itoolu m pụrụ na be m, ahụbeghi ya."

Ekweremadu gakwara n'ihu kwuo na onweghi onye nwere nchekwa n'obodo Naịjirịa.

Akụkọ ga-amasị gị

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Ndị ụlọomeiwu ukwu enyela ngalaba ha na-ahụ maka ndị uweojii, iwu ka ha mee nyocha gbasara mwakpo a wakporo ụlọ osote onyeisi ha bụ Ike Ekweremadu.


Doc iji chịkọta: Eliri mmadụ 73 nwụrụ na mwakpo emere na Benue n'ọnwa Jenụwarị

Ihe a na-eme ka Onyeisiala Naịjirịa bụ Muhammadu Buhari kwere nkwa ịga steeti ahụ na ebe ndị ọzọ ọgbaghara a na-ebo ndị Fulani na-achị ehi dị na Naịjirịa.

Nke a bụ otu n'ime ọtụtụ ogbugbu mmadụ na-eme na Benue Steeti.

Na mbido afọ a, mwakpo emere na gọọmentị obodo abụọ gburu mmadụ 73 ma bute mmebi ụlọ na akụnaụba. Igbu mmadụ bụzị ihe na-eme mgbe niile na Benue kamgbe ahụ.

Mwakpo nke Mọnde merụkwara ọtụtụ mmadụ ahụ ma mee ka a na-achọ ụfọdụ ma ruo ugbua. Ndị mere mwakpo a gbakwara ụlọ, ọba nri na akụnaụba ndị ọzọ ọku.

Otu onye hụrụ mgbe mwakpo a mere na-akọwa na ọ bụ n'elekere anọ nke mgbede ka ndị omekome a wakporo obodo ma bido ịgba ihe ọbụla ha hụrụ egbe.

Gọvanọ na-achị Benue Steeti bụ Samuel Ortom so na ndị mbụ gara mgbaru n'obodo ihe a metụtara. Gọvanọ Ortom duuru ndị ọchịchị ya ịga hụ ihe mere.

Ọ gwara ndị Omusu na ndị a na-akpa ike si mba ofesi bata, ma kwukwa na-agaghị anabata ogbugbu mmadụ a ndị ọchi ehi na-eme.

O kwukwara na ọ bụ mmadụ 24 ka ha ma nwụrụ n'otu ụbọchị na mwakpo a.

Ortom sị ka ndị nchekwa nwụchie ndị isi Miyetti Allah, bụ ndị o na-ebo ebubo na aka ha dị n'ihe na-eme na Benue.

Ọ gakwara n'ihu kwuo na a ga-elikọta ndi nwụrụ na mwakpo a.

Olofu Ogwuche, bụ onye na-achị gọọmenti obodo ebe ihe mere, sị na ọgbaghara a bidoro mgbe ndị ọchịehi bịara gwa ya na ehi ha na-efu. Ọ sị na ọ bụ ka ọ na-enyocha ihe mere ka awakporo obodo ahụ.

Nsogbu ndị ọchiehi na ndị na-akọ ugbo so n'ezigbote nsogbu Naịjirịa nwere ugbua.

Onyesiala Buhari ezipụla ndị agha na ndị uweojii ka ha gaa ọrụ nchekwa n'ebe ihe a kachasị eme.

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Gọọmenti Benue Steeti ekwuola na ha ga-elikọta ndị nwụrụ na mwakpo ndị a na-eche na ha bụ ọchịehi wakporo obodo Omusu, nke dị n'Edumoga dị na gọọmentị obodo Okpokwu nke Steeti ahụ na mgbede Mọnde.


Doc iji chịkọta: Emeka Ihedioha na Rochas Okorocha na-arụ onwe ha aka n'ihu maka okwu akpaego Imo steeti

Ihedioha dụrụ ndị ụlọakụ ọdụ ka ha mụrụ anya n'ụdị mmekọ ha na gọọmenti Imo steeti na-emekọ dịka ọchịchị Okorocha na-akụ kwapụ kwapụ.

Okwu ahụ kụsuru Okorocha, onye sara na Ihedioha sị na o nweghị ikike inye ndị ụlọakụ iwu ihe ha ga-eme maka ego steeti ahụ ganye mgbe ọ banyere n'ọchịchị n'ụbọchị 29 nke ọnwa Mee, afọ 2019.

Mana Ihedioha gbara isi akwara sị na ya nwere ikike dịka nwafo steeti ahụ ikwu ihe gbasara ọdịmma steeti ahụ.

N'okwu ya site n'ọnụ na-ekwuru ya bụ Chibuike Onyeukwu, Ihedioha kwuru sị "Anyị na-ama ya aka n'ihu dịka ụbọchị na-agwụ, ya wepụta ma gbasaa ozi n'ikuku, ego batara n'akpa Imo steeti na ka e siri mefuo ya."

"Nke a gụnyere "bailout fund" nke biara ugboro atọ, "Paris refund" bụ ego nketa site na gọọmenti etiti n'afọ asatọ; ego okpuru ọchịchị; ego ndị lara ezumike nka na ego ndị ọrụ bekee."

Ọ gọrọ na o nweghị mgbe ya nyere ndị ụlọakụ iwu ọbụla kama na ọ bụ ndụmọdụ ha tinye anya na mmiri n'ihe, n'ihi na dịka o siri kwuo, anya na-acha Okorocha ọkụ dịka o nwere naanị obere oge n'ụlọ gọọmenti.

Okorocha gwara Ihedioha ka o nwee ndidi chere oge ya.

N'okwu nke ya site n'ọnụ onye na-ekwuru ya bụ Samuel Onwuemedo, Okorocha sị, "Ọ gbagwojughị anyị anya na Ihedioha na-enye ụdị iwu a makana dịka onye PDP, anya ya na mbụ na mbụ dị n'akpaego steeti n'atụmatụ 'bute ka e rie'.

"Ya nwee ndịdị chere oge e duru ya iyiọrụ."

Akụkọ ndị ga-amasị gị:

\nNchịkọta n'otu asụsụ dị ka doc:

Onye meriri na ntuliaka ọkwa gọvanọ n'Imo steeti bụ Emeka Ihedioha, agwaala Gọvanọ Rochas Okorocha ka ọ gbaa mkpata na mmefu steeti ahụ n'anwụ ma ọ bụrụ n'aka ya dị ọcha.