સંમેલનમા હાજર આર્કટિક દેશના પ્રતિનિધિ અનુસાર તમામ આર્કટિક દેશ બેઠક બાદ એક સંયુક્ત નિવેદન જાહેર કરવા માગતા હતા પરંતુ અમેરિકાના વાંધાને પગલે તેઓ આવું ન કરી શક્યા.

વર્ષ 1996માં બનેલી આર્કટિક સમિતિમાં આવું પ્રથમ વખત બન્યું છે જ્યારે તેમણે નિવેદન આપવાનો ઇન્કાર કરી દીધો.

આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તર પર આ ચિંતા જાહેર કરવામાં આવી રહી છે કે જળવાયુ પરિવર્તનના કારણે આર્કટિક ક્ષેત્રનું તાપમાન અન્ય જગ્યાઓની સરખામણીએ બમણી ઝડપથી વધી રહ્યું છે.

ઉત્તર ફિનલૅન્ડના રોવાનિમીમાં આયોજિત આ સંમેલનમાં સોમવારે અમેરિકાના વિદેશ મંત્રી માઇક પોમ્પિયોએ ભાષણ આપ્યું હતું.

પોતાના ભાષણમાં પોમ્પિયોએ આર્કટિક સમુદ્રમાં બરફ પીગળવાની ચિંતા જાહેર કરવાની જગ્યાએ તેને સારું અને સ્વાગતયોગ્ય સંકેત જણાવ્યો.

તેમણે કહ્યું, ''બરફ પીગળવાથી વ્યાપાર કરવા માટે નવા રસ્તાઓ ખુલશે. જેનાથી પશ્ચિમનાં દેશો અને એશિયા વચ્ચે સમુદ્ર યાત્રા સરળ બનશે અને વધારેમાં વધારે 20 દિવસમાં એક કિનારાથી અન્ય કિનારા સુધી પહોંચી શકાશે.''

પોમ્પિયોએ વધુમાં જણાવ્યું કે આર્કટિક સમુદ્ર પર બનનારા આ વ્યાપારિક માર્ગ 21મી સદીના સુએજ અને પનામા કેનલ બની શકે છે.

વધુમાં તેમણે મંગળવ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ારે જર્મનનાં ચાંસેલર એન્જેલા મર્કેલ સાથે યોજાનારી પોતાની મુલાકાત પણ રદ કરી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

પર્યાવરણનો પડકાર

તમામ વૈજ્ઞાનિકો અને પર્યાવરણવિદો આર્કટિકમાં બરફ પીગળવાની વાત પર ચેતવણી આપી રહ્યાં છે. બરફ પીગળવાના કારણે ત્યાં રહેતા સમુદ્રી જીવો માટે મુશ્કેલી સર્જાઈ રહી છે અને જળ સ્તરમાં પણ વધારો થઈ રહ્યો છે. સમુદ્ર નજીકનાં વિસ્તારોની પાણીમાં ડૂબવાની સંભાવનાઓ પણ વધી રહી છે.

આ સાથે જો આર્કટિકમાં અવરજવર વધી જશે તો પ્રદૂષણ પણ વધશે અને તેની ખરાબ અસર ત્યાંના પ્રાણીઓ પર પડશે.

આર્કટિક કાઉન્સિલમાં અમેરિકા, કેનેડા, રશિયા, ફિનલૅન્ડ, નૉર્વે, ડેનમાર્ક, સ્વીડન અને આઇસલૅન્ડ સામેલ છે. આ તમામ દેશો દર બીજા વર્ષે સંમેલન કરી આર્થિક અને પર્યાવરણ સંબંધિત પડાકારો પર ચર્ચા કરે છે.

સમાચાર એજન્સી રૉયટર્સે સૂત્રોના આધારે જણાવ્યું હતું કે અમેરિકાએ આ સંમેલનના સંયુક્ત નિવેદનને એટલા માટે રોક્યું કેમ કે તેમાં જળવાયુ પરિવર્તનના કારણે આર્કટિકને ખૂબ જ વધારે નુકસાન પહોંચવાની બાબત વિશે જાણ કરવાની હતી.

વર્ષ 2017માં અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પેરિસ જળવાયુ સમજૂતીથી અમેરિકાને અલગ કરી દીધું હતું.

આર્કટિક સંમેલનમાં પોમ્પિયોએ ચીન અને રશિયા પર આકરું વલણ અપનાવતા આરોપ લગાવ્યો કે આ બંને દેશ આર્કટિક ક્ષેત્રમાં સતત ઘુસણખોરી કરી રહ્યા છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


સંયુક્ત રાષ્ટ્રની આ ચેતવણી એવી આશંકાઓ અને અહેવાલો વચ્ચે આવી છે કે સીરિયાના રાષ્ટ્રપતિ બશર અલ અસદની સેના ઇદલિબ પ્રાંત પર હુમલો કરવાની યોજના બનાવી રહી છે.

આ પહેલાં મળતી જાણકારી પ્રમાણે રશિયાનાં વિમાનોએ ઇદલિબના મુહમબલ અને જદરાયામાં હુમલા કર્યા હતા. આ હુમલામાં બાળકો સહિત 9 લોકો માર્યાં ગયાં હતાં.

અહીં રહેતા અબુ મોહમ્મદે જણાવ્યું, "સવારે 11 વાગ્યાથી સાંજના ચાર વાગ્યા સુધી ગામોમાં હવાઈ હુમલાઓ થાય છે."

અહીંના સ્થાનિક રહેવાસી અહમદે કહ્યું, "અમે ઘરે જ હતા જ્યારે વિમાનો અમારા ઘર પાસે પહોંચ્યાં. અમે ડરી ગયા અને ઘર છોડીને ભાગી ગયા."

"મેં અન્ય લોકોને પણ ઘર ખાલી કરવા માટે કહ્યું, મને ખબર હતી કે રશિયા ફરીથી હુમલાઓ કરશે. થયું પણ એવું જ."

"તેમણે ઘર પર ફરી હુમલો કર્યો અને ત્રીજી વખતમાં ઘર કાટમાળમાં ફેરવાઈ ગયું."

સંયુક્ત રાષ્ટ્રના શાંતિદૂત સ્ટાફન ડા મિસ્ટુરાએ કહ્યું છે કે તુર્કીના રાષ્ટ્રપતિ અર્દોઆન અને રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ પુતિને આ મામલે વાત કરવી જોઈએ.

સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં વિશેષ સલાહકાર અને સીરિયામાં વિશેષ દૂત યાન એગલૅન્ડે કહ્યું, "ઇદલિબમાં ખરેખર એક માનવતાવાદી અને રાજકીય રણનીતિની જરૂર છે. જો તે સફળ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

થઈ જશે તો લાખો લોકોનો જીવ બચી જશે."

"જો તે નિષ્ફળ જશે તો આપણે કેટલાક દિવસો કે કેટલાક કલાકોમાં એવું યુદ્ધ જોઈશું જે છેલ્લાં અનેક યુદ્ધોથી ક્રૂર હશે."

શા માટે છે ભારે ખુવારીનો ડર?

સીરિયામાં ઇદલિબનો આ વિસ્તાર હાલ વિદ્રોહીના કબ્જાવાળો સૌથી મોટો વિસ્તાર છે.

અહીં સીરિયાના યુદ્ધ વખતે બચીને આવેલા કે અહીં શરણાર્થી તરીકે લાવેલા અંદાજે 30 લાખ જેટલાં લોકો રહે છે.

વિદ્રોહીના આ વિસ્તારને હવે રશિયા અને સીરિયાના રાષ્ટ્રપતિ અસદ સાથે મળીને વિદ્રોહીથી મુક્ત કરાવવા માગે છે.

એગલૅન્ડે આ મામલે કહ્યું કે ઇદલિબમાં જે આ ડર ફેલાઈ રહ્યો છે તેના પર વિશ્વાસ કરવો મુશ્કેલ છે.

તેમણે કહ્યું, "આખો વિસ્તાર ચારેબાજુ સેનાથી ઘેરાયેલો છે અને વચ્ચે લોકો છે. તેમને ડર છે કે તેઓ હુમલામાં માર્યા જશે."

"અહીં પહેલાંથી જ લાખો લોકો ઘર છોડીને આવ્યા છે. ઇદલિબમાં યુદ્ધ છેડવાનો મતલબ છે કે કોઈ શરણાર્થી શિબિર પર હુમલો કરવો."

અમેરિકા શું કરશે?

સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં અમેરિકાનાં દૂત નિકી હેલીએ કહ્યું કે ઇદલિબમાં પરિસ્થિતિ ગંભીર છે અને ત્યાંથી લોકોની ચીસો સંભળાઈ રહી છે.

તેમણે કહ્યું, "સંયુક્ત રાષ્ટ્ર પરિષદ ઇદલિબના લોકો પર રાસાયણિક હુમલાની મંજૂરી નહીં આપે. સીરિયાના લોકો પહેલાં જ અનેક ત્રાસદીઓ ભોગવી ચૂક્યા છે."

અમેરિકા આ પહેલાં કહી ચૂક્યું છે કે જો અસદની સેના સીરિયાના લોકો પર રાસાયણિક હુમલો કરશે તો તેઓ તાત્કાલિક અને ઉચિત જવાબ આપશે.

અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે પણ આ પહેલાં ટ્વીટ કરીને કહ્યું હતું કે જો ઇદલિબ પર હુમલો થશે તો હજારો લોકો માર્યા જશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં માનવાધિકારોના ઉચ્ચાયુક્ત ઝાયદ બિન રાડ અલ હુસૈન

સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં માનવાધિકારોના ઉચ્ચાયુક્ત ઝાયદ બિન રાદ અલ-હુસૈને કહ્યું કે તેઓ માનવાધિકાર કાઉન્સિલમાં તપાસ પંચની રચવા માટે પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવશે.

જો આ તપાસ પંચ બને છે, તો કાશ્મીરમાં માનવાધિકારોના કથિત ઉલ્લંઘનની સ્વતંત્ર તપાસ કરવામાં આવશે.

બીજી તરફ, ભારતે સંયુક્ત રાષ્ટ્રના આ રિપોર્ટને સંપૂર્ણ રીતે ફગાવી દીધો છે અને રિપોર્ટના ઇરાદા અંગે સવાલ ઉઠાવ્યા છે.

'આ તદ્દન ખોટું વર્ણન છે'

ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે સંયુક્ત રાષ્ટ્રનો રિપોર્ટ, 'પુષ્ટિ કર્યા વગરની સૂચનાઓ પર આધારિત અને પક્ષપાતપૂર્ણ'  હોવાનું જણાવ્યું છે.

ભારતે કહ્યું કે આ તદ્દન ખોટું વર્ણન છે, જોકે પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રાલયે કાશ્મીરમાં કથિત માવનાધિકારોના ઉલ્લંઘન પર સંયુક્ત રાષ્ટ્રના રિપોર્ટને આવકાર્યો છે.

સંયુક્ત રાષ્ટ્ર માનવાધિકારની રિપોર્ટમાં એવું પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે ભારતે કાશ્મીરમાં સૌથી વધુ સુરક્ષા દળો તહેનાત કર્યા છે અને વર્ષ 2016 ઘણા નાગરિકોના મૃત્યુ થયા છે.

અત્રે નોંધવું કે 1947માં વિભાજન બાદ કાશ્મીર મામલે બન્ને દેશો વચ્ચે વિવાદ છે અને ઘણી વખતે યુદ્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ધની સ્થિતિનું પણ નિર્માણ થયું છે.

સંયુક્ત રાષ્ટ્રના રિપોર્ટમાં પાકિસ્તાનને કહેવામાં આવ્યું છે કે તે આતંકવાદ વિરોધી કાનૂનનો દુરૂપયોગ શાંતિપૂર્ણ વિરોધ અને અસહમતિને ખતમ કરવા માટે નહીં કરે.

'સુરક્ષા દળોએ વધુ પડતો બળ પ્રયોગ કર્યો'

સમાચાર એજન્સી રૉયટર્સ અનુસાર, યુએનનો રિપોર્ટ મોટાભાગે ભારતના જમ્મુ-કાશ્મીર પર કેન્દ્રીત છે.

તેમાં જુલાઈ-2016થી એપ્રિલ-2018ની ઘટનાઓનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.

રિપોર્ટ મુજબ કાશ્મીરમાં 130થી 145 નાગરિક સુરક્ષા દળોના હાથે માર્યા ગયા છે.

આ દરમિયાન ચરમપંથીના હાથે 20 નાગરિકો માર્યા ગયા.

તેમાં લખ્યું છે કે 2016 બાદ શરૂ થયેલા વિરોધ પ્રદર્શનોમાં સુરક્ષા દળોએ વધુ પડતો બળ પ્રયોગ કર્યો.

શું તમે આ વાંચ્યું?

રિપોર્ટ જાહેર કરવા પાછળનો ઈરાદો શું છે?

યુએનના રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ભારતીય સુરક્ષા દળો પર કોઈ કેસ નથી ચાલતો, કેમ કે જમ્મુ-કાશ્મીરમાં તેમને 1990ના નિયમ હેઠળ વધુ અધિકારો પ્રાપ્ત છે.

ઝાયદે કહ્યું કે કથિત રૂપે જમ્મુ-કાશ્મીરમાં સામૂહિક કબરોની તપાસ થવી જોઈએ.

પરંતુ ભારતે આ તમામ બાબતો સમાવતા રિપોર્ટને ફગાવી દેતા કહ્યું કે આ રિપોર્ટ ખોટો છે, તે બદઈરાદાથી પ્રેરિત છે.

ભારતે સવાલ કર્યો છે કે આખરે આ રિપોર્ટ જાહેર કરવા પાછળનો ઇરાદો શું છે?

ભારતનું કહેવું છે કે પાકિસ્તાન ઉગ્રપંથીઓને તાલીમ આપીને કાશ્મીરમાં ઘૂસણખોરી કરાવે છે.

પાકિસ્તાને શું કહ્યું?

સંયુક્ત રાષ્ટ્રનું કહેવું છે કે માનવાધિકારોનું ઉલ્લંઘન બન્ને તરફ થઈ રહ્યું છે.

પાકિસ્તાને કહ્યું કે તે પહેલાંથી જ કાશ્મીરમાં ભારતીય સેના દ્વારા કરવામાં આવતા માનવાધિકાર ઉલ્લંઘનનો મુદ્દો ઉઠાવતું રહ્યું છે.

જ્યારે પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીરમાં માનવાધિકારના ઉલ્લંઘન પર યુએનના રિપોર્ટ પર પાકિસ્તાને કહ્યું કે તેના દ્વારા પ્રશાસિત કાશ્મીર સાથે ભારતીય કાશ્મીરની સરખામણી ન કરી શકાય.

કાશ્મીરના માનવાધિકાર કાર્યકર્તા ખુર્રમ પરવેઝે રિપોર્ટને આવકાર્યો છે. તેમણે રૉયટર્સને કહ્યું કે યુએનનો રિપોર્ટ કાશ્મીરમાં માનવાધિકારના ઉલ્લંઘનના આરોપોની પુષ્ટિ કરે છે.

કાશ્મીરના અલગાવવાદી નેતા મીરવાઇઝ ફારુખે પણ રિપોર્ટને આવકાર્યો છે.

તેમણે ટ્વિટર પર લખ્યું, "કાશ્મીરના લોકો સંયુક્ત રાષ્ટ્રના આભારી છે. ખાસકરીને માનવાધિકાર ઉચ્ચાયુક્ત ઝાયદ રાદ અલ હુસૈનનું આ સાહસપૂર્ણ પગલું પ્રશંસનીય છે. આશા છે કે આ રિપોર્ટને સાર્વજનિક કરવામાં આવશે."

ભારતે યુએનના રિપોર્ટ પર કહ્યું,"આ ઘણું...


સંસદની અંદર ડેપ્યુટી સ્પીકરનો હોદ્દો સંભાળતાં રમા દેવી સાથે ખૂબ જ અભદ્ર ભાષામાં વાત કરતા આઝમ ખાન તો લોકસભા છોડીને જતા રહ્યા હતા.

એ તો ભલું થાય મહિલા સાંસદોનું કે જેમણે વાંધો ઉઠાવ્યો, હોબાળો મચાવ્યો અને કંઈક 10 સેકન્ડમાં આપવામાં આવેલી માફી સુધી તો વાત પહોંચી.

નહીં તો ફરી એક વખત એક મહિલા રાજનેતાએ એક પુરુષની અસભ્ય વાતને મજાક સમજીને તેની અવગણના કરી હોત.

તે પુરુષ તેમને તેમનાં પદના કારણે નહીં, પરંતુ તેમના ચહેરા, સુંદરતાના કારણે માન આપવાની વાત કરી બસ સ્મિત આપી દેતા. એવી રીતે કે જાણે તેમના બંધારણીય પદ પર હોવાનું કોઈ મહત્ત્વ જ ન હોય.

વાત માત્ર બસ એવી રહી જાય કે તેઓ એક મહિલા છે.

જે આવડતથી તેઓ એક વરિષ્ઠ પદ સુધી પહોંચ્યાં, તે આવડતનું કોઈ મહત્ત્વ નથી.

માફ કરશો, આ કોઈ મજાક નથી, આ અસભ્ય છે. એવું વર્તન કે જે પુરુષો ખાસ મહિલાઓ સાથે કરે છે.

તેમને ઓછી આંકવા માટે. એ દર્શાવવા માટે કે તેઓ એક મહિલા છે એટલે તેમને આગળ વધવામાં તેમના રૂપનું યોગદાન હશે.

તેમનાં મહિલા હોવાના કારણે તેમને ખાસ મહત્ત્વ આપવામાં આવશે. અને તેમની વાત એક વરિષ્ઠ હોવાના કારણે નહીં, પણ તેમની શારીરિક સુંદરતાના કારણે ટાળવામાં આવશે ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

નહીં.

શું કોઈ પુરુષ રાજનેતા સાથે આ પ્રકારની વાત કરતાં કોઈને સાંભળ્યા છે તમે?

વિચારી પણ શકીએ છીએ કે કોઈ પુરુષ વડા પ્રધાન, ગૃહમંત્રી કે સ્પીકરના પદ પર હોય અને કોઈ સાંસદ તેમને એ કહે કે તેમની સુંદરતા તેમને એટલી પસંદ છે, તેઓ એટલાં પ્રેમાળ છે કે તેઓ હંમેશાં તેમની તરફ જોઈ શકે છે, આજીવન જોઈ શકે છે?

સંસદની કથની અને કરણીમાં ફેર!

કેટલું ખરાબ છે આ. પરંતુ તે ચાલે છે એટલે વારંવાર થાય છે.

ક્યારેક સંસદની અંદર તો ક્યારેક બહાર. પછી ખૂબ હોબાળો થાય છે. નિંદા પણ થાય છે. ટીવી ચૅનલ પર ચર્ચાઓ થાય છે, લેખ લખવામાં આવે છે.

સમયની સાથે આવેલું તોફાન ચાલ્યું જાય છે. નસીબ સારા હોય તો દસ સેકંડની એક માફી પણ મળી જાય છે.

એવી માફી જેમાં કહેવામાં આવે છે કે, "આવી નજરે કોઈ સાંસદ સ્પીકરની ખુરશીને જોઈ જ શકતું નથી. તે છતાં એવું લાગે છે તો હું માફી માગું છું."

તેનો મતલબ ભૂલ તો મહિલાની જ છે, જેમને મજાકની ખબર ન પડી. ખાલી ખાલી તેઓએ ખોટું લગાડ્યું કે તેમનું અપમાન થયું.

માફી સાંભળીને રમા દેવી બોલવા માટે ઊઠે છે. કહે છે કે તેમને 'માફીની જરૂર નથી, પરંતુ વર્તણૂકમાં સુધારો લાવવા માટે કોઈ પગલાં લેવાની જરૂર છે.'

પરંતુ સંસદ સર્વ સંમતિથી માફીનો સ્વીકાર કરી લે છે. બધા પોતપોતાની ભૂમિકા ભજવીને આગળ વધી જાય છે. આગામી ધારાસભ્ય પર ચર્ચા શરૂ થઈ જાય છે.

અનુશાસનાત્મક કાર્યવાહીની રમા દેવીની માગ ક્યાંક ખોવાઈ જાય છે.

મહિલાઓનાં સમાન અધિકારની કથનીને સંસદ પોતાની કરણીથી જાણે ખોટી સાબિત કરી દે છે.

અસભ્ય વર્તન વ્યક્તિવિશેષ નહીં, સામાન્ય વર્તણૂકનો ભાગ

કેમ કે એ બધાને મંજૂર છે. આ વર્તણૂક કોઈ પાર્ટી કે વ્યક્તિવિશેષની નથી, પરંતુ સામાન્ય વર્તણૂકનો ભાગ છે.

મહિલા સાંસદોના શરીર પર ટિપ્પણી કરવી, છોકરાઓ દ્વારા છોકરીઓના જાતીય શોષણને માત્ર એક ભૂલ કહી દેવું, મહિલાઓના કામને માત્ર દેખાડો ગણાવવો, તેમની આવડત તેમને તેમની સુંદરતાના કારણે મળી છે કહી દેવું- એ બધું વારંવાર કરવામાં આવે છે.

પુરુષ રાજનેતાઓ વચ્ચે આ વર્તણૂક મામલે સંમતિ છે.

એક આકલન છે કે આ કઈ શ્રેણીનો અપરાધ છે, તેનાથી શું નુકસાન થાય છે અને તેના માટે કેવી સજા યોગ્ય છે.

સામાન્ય જનતામાં પણ સંમતિ છે.

મહિલાઓ પર કરવામાં આવેલી કેવી મજાક યોગ્ય છે, તેમની આવડતમાં તેમની સુંદરતા કે તેમનાં મહિલા હોવાનો કેટલો હાથ છે, તેમણે કેટલું સહન કરી લેવું જોઈએ, તેમણે કેટલું બોલવું જોઈએ અને તેમની સાથે અસભ્ય વર્તન કરતા લોકો સાથે શું થવું જોઈએ....


સંસ્કૃત ભણાવતાં એક અધ્યાપક (પ્રતીકાત્મક તસવીર)

સૌનો સમાવેશ કરતી એ સંસ્કૃતિના પ્રતિનિધિ ફિરોઝ છે જેની સાથે આપણા સમાજના તાણાવાણા જોડાયેલા છે અને જેના પર હાલનાં વર્ષોમાં સતત પ્રહાર થતા રહ્યા છે.

સંસ્કૃતમાં 'કૂપમંડૂકતા' આ માટે યોગ્ય શબ્દ છે, જેના કારણે વ્યાકરણ અને સાહિત્યની દૃષ્ટિએ આ મહાન ભાષા એકીકરણ, સંકીર્ણતા અને સાંપ્રદાયિકતાનો શિકાર બની છે.

આપણે એ ભૂલી ગયા કે સંસ્કૃતને વૈશ્વિક સ્તરે જેના લીધે સન્માન મળ્યું એ લોકો માત્ર હિંદુ કે બ્રાહ્મણ નહોતા, પરંતુ જર્મન, અંગ્રેજ અને મુસ્લિમ વિદ્વાન હતા. તેમણે ઘણી ભાષાઓ વચ્ચે પ્રત્યાયન અને સંવાદનો પુલ બાંધ્યો હતો.

તાલમેલ વધારતી ભાષાઓ

વર્ષ 1953-54માં મોહમ્મદ મુસ્તફા ખાન 'મદ્દાહ'એ એક ઉર્દૂ-હિંદી શબ્દકોશનું સંપાદન કર્યું હતું, જેનું પ્રકાશન ઉત્તર પ્રદેશ હિંદી સંસ્થાએ કર્યું હતું.

સાત દાયકા બાદ પણ ઉર્દૂ-હિંદીમાં આનાથી વધુ સારો શબ્દકોશ બન્યો નથી.

મદ્દાહ પાલિ, સંસ્કૃત, અરબી, ફારસી, તુર્કી અને હિંદીના જાણકાર હતા અને આ બધી ભાષાઓના શબ્દકોશ તૈયાર કરી ચૂક્યા છે.

તેમના એક હિંદુ મિત્રે આગ્રહ કર્યો કે હિંદી-ઉર્દૂના કોશ બાદ તેઓએ ઉર્દૂ-હિંદીનો કોશ પણ તૈયાર કર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

વો જોઈએ, કેમ કે 'ઉર્દૂ સાહિત્ય ખૂબ ઝડપથી હિંદીમાં લિપિબદ્ધ થઈ રહ્યું છે.'

ઉલ્લેખનીય છે કે મદ્દાહનો આ કોશ ડૉ. સંપૂર્ણાનંદને સમર્પિત છે જેઓ રાજનેતા હોવા ઉપરાંત સંસ્કૃતના વિદ્વાન હતા અને તેમના નામે બનારસમાં સંપૂર્ણાનંદ સંસ્કૃત વિદ્યાપીઠ બની છે.

આ માત્ર એક ઉદાહરણ છે. વાસ્તવમાં આપણા દેશમાં ભાષા અને વિદ્વતાના ક્ષેત્રમાં સંસ્કૃત, ફારસી, હિંદી, ઉર્દૂના તાલમેલ અને પ્રત્યાયનની લાંબી પરંપરા છે જેના લીધે સુસંગતતાના વિકાસમાં મદદ મળી.

મુઘલના દોરમાં દારા શિકોહે ઉપનિષદોનો કરેલો અનુવાદ એકતાનો મહત્ત્વનો પડાવ હતો.

આઝાદી મળ્યા બાદ પણ બે કે ત્રણ ભાષાના જાણકાર હોય એવા લોકો દૂરના ગામમાંથી મળી આવતા હતા. જેમ કે મારા પિતા સંસ્કૃત, ઉર્દૂ અને હિંદીના સારા જાણકાર હતા.

તેમણે 'સત્યનારાયણ કી કથા'નો ગઢવાલીમાં છંદબદ્ધ અનુવાદ કર્યો હતો અને તેઓ પોતાની રોજનીશી ઉર્દૂમાં લખતા હતા.

સાહિત્યમાં હિંદી-ઉર્દૂની ઘનિષ્ઠતાનો લાંબો ઇતિહાસ છે.

પ્રેમચંદ, રતનનાથ, સરશાર, વ્રજનારાયણ ચકબસ્ત, ફિરાક ગોરખપુરી, કૃષ્ણ ચંદર, રાજેન્દ્રસિંહ બેદી અને ઉપેન્દ્રનાથ અશ્ક જેવા મોટા લેખકોએ ઉર્દૂમાં લખ્યું, પરંતુ એ સવાલ ક્યારેય ન ઊઠ્યો કે તેઓ ઉર્દૂમાં શા માટે લખે છે.

એ સમયે હિંદી અને ઉર્દૂનું એકસાથે અધ્યયન કરવું સામાન્ય વાત હતી અને આજે પણ વિદેશી વિદ્વાનો હિંદી અને ઉર્દૂ એકસાથે ભણે-શીખે છે.

પ્રેમચંદ બહોળા વાચક સમુદાય સુધી પહોંચવાની ગરજ સાથે હિંદીમાં આવ્યા, પરંતુ ઉર્દૂનો છેડો તેમણે ક્યારેય ન છોડ્યો. તેમની છેલ્લી વાર્તા 'કફન' મૂળરૂપે ઉર્દૂમાં લખાઈ હતી.

આજે પણ હિંદુ ઘરોમાં જન્મેલા ઘણા ઉર્દૂ શાયર ખૂબ લખી રહ્યા છે. શીન કાફ નિઝામ, જયંત પરમાર અને ચંદ્રભાન ખયાલ જેવાં ઘણાં નામો ગણાવી શકાય.

ઉર્દૂની મહાન પરંપરામાં મીર અને ગાલિબ એવા શાયર છે જેઓ હિંદી કે ખડીબોલીના શબ્દોને અનેક જગ્યાએ ઉપયોગ કરે છે:

'પત્તાં પત્તાં બૂટા બૂટા હાલ હમારા જાને હૈ', 'સિરહાને 'મીર' કે કોઈ ન બોલો, અભી ટૂટા રોતે રોતે સો ગયા હૈ' કે 'હૈ ખબર ગર્મ ઉન કે આને કી, આજ હી ઘર મેં બોરિયા ન હુઆ' કે 'મેરે દુઃખ કી દવા કરે કોઈ' (ગાબિલ).

ફિરાક ગોરખપુરીની શાયરી પણ હિંદી-ઉર્દૂની એકતાની મિસાલ છે - 'જ્યૂં કોઈ નાર સિતાર બજાવે હૈ', 'બહોત પહલે સે ઉન કદમોં કી આહટ જાન લેતે હૈ, તુઝે એ જિંદગી હમ દૂર સે પહચાન લેતે હૈ', 'ઈસી ખંડહર મેં કહી કુછ દિયે હૈ ટૂટે, ઇન્હી સે કામ ચલાઓ બડી ઉદાસ હૈ રાત.'

રોજિંદા વ્યવહારની ભાષામાં પણ હિંદીના દેશ્ય...


સતત વધી રહેલા ભાવના કારણે 'ગરીબોની કસ્તૂરી' ભોજનમાંથી ગાયબ થતી જઈ રહી છે. અતિવૃષ્ટિ અને કમોસમી વરસાદના કારણે પરિસ્થિતિ વધુ વણસી છે.

20 રૂપિયા પ્રતિ કિલોના ભાવે મળતી ડુંગળીની કિંમતો મોટાં શહેરોમાં ઊંચકાઈને 150 રૂપિયા પ્રતિ કિલો સુધી પહોંચી ગઈ છે.

અતિવૃષ્ટિ અને અન્ય પરિબળોને કારણે 2018ની તુલનામાં ચાલુ વર્ષે ડુંગળીનું ઉત્પાદન અંદાજે 25 ટકા જેટલું ઘટી જવા પામ્યું છે.

ડુંગળીના ભાવને નિયંત્રણમાં રાખવા માટે વિદેશથી ડુંગળીની આયાત કરવી પડી રહી છે.

એનડીટીવી ડોટ કૉમના અહેવાલ અનુસાર આ ભાવવધારાને ડામવા માટે સ્થાનિક ડુંગળીનો જથ્થો અપૂરતો છે અને એટલે તુર્કી, ઇજિપ્ત અને અફઘાનિસ્તાન જેવા દેશોમાંથી પીળી અને લાલ ડુંગળીની આયાત કરાઈ રહી છે.

દેશભરમાં ડુંગળીના સતત ઊંચકાઈ રહેલા ભાવને નિયંત્રણમાં લાવવા માટે મુંબઈ બંદર પર તુર્કીની ડુંગળીની આયાત કરાઈ રહી છે.

આ ઉપરાંત નજીકના ભવિષ્યમાં હજારો ટન ડુંગળીની આયાત કરવામાં આવે એવી શક્યતા છે. મુંબઈમાં આવેલો ડુંગળીનો આ જથ્થો વિવિધ રાજ્યોમાં પહોચાડવામાં આવી રહ્યો છે.

સુરત શહેરના સરદાર માર્કેટ ખાતે તુર્કીની ડુંગળીનો મોટો જથ્થો આવ્યો છે. જોકે, સ્થાનિક વેપારીઓ આયાત કરા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

યેલી તુર્કીની સસ્તી ડુંગળીથી સંપૂર્ણપણે સંતુષ્ટ નથી.

સ્થાનિક ડુંગળીની સરખામણીએ તુર્કીથી આવેલી ડુંગળીની માગ બજારમાં ખૂબ જ ઓછી હોવાનું વેપારીઓ જણાવે છે.

તો અહીં પ્રશ્ન એ થાય છે કે સ્થાનિક ડુંગળીની સરખામણીએ બહારના દેશોમાંથી આવતી, ખાસ કરીને તુર્કીમાંથી આવતી સસ્તી ડુંગળીની માગ સ્થાનિક બજારોમાં કેમ ઓછી રહી છે.

તેમજ સ્થાનિક ડુંગળી અને તુર્કીની ડુંગળીમાં શું મૂળભૂત તફાવત જોવા મળે છે?

તુર્કીથી સસ્તી ડુંગળીની આયાતથી વેપારીઓ સંતુષ્ટ કેમ નથી?

તુર્કીની ડુંગળી અને સ્થાનિક ડુંગળીમાં ફરક

સુરતના ડુંગળીના વેપારી દીપક ઓવહાલ તુર્કીની ડુંગળી અંગે પોતાનો અસંતોષ વ્યક્ત કરે છે અને તુર્કીની ડુંગળી અને સ્થાનિક ડુંગળી વચ્ચેના મૂળભૂત ફરક તરફ ધ્યાન દોરે છે કે :

"તુર્કીની ડુંગળી સ્વાદમાં અતિશય તીખી હોય છે."

તુર્કીની ડુંગળીના કારણે વેપારમાં પડી રહેલી તકલીફ વિશે તેઓ જણાવે છે, "આ ડુંગળીમાંથી બનતી ગ્રેવી સ્વાદિષ્ટ નથી હોતી. તેથી આ ડુંગળી સ્થાનિક હોટલમાલિકોને પણ પસંદ નથી આવી રહી."

"ગૃહિણીઓ પણ તુર્કીની સસ્તી ડુંગળીની જગ્યાએ દેશી ડુંગળી જ પસંદ કરે છે, કારણ કે તુર્કીની ડુંગળી એક કિલોમાં માત્ર 1 કાં તો 2 નંગ જ આવે છે."

"જ્યારે દેશી ડુંગળી 1 કિલોમાં 7-8 નંગ આવી જાય છે."

વેપારીઓની  મૂંઝવણ

એક તરફ દેશી ડુંગળીના ઊંચા ભાવ અને બીજી બાજુ વિદેશી ડુંગળીની ગુણવત્તાની વિમાસણે સ્થાનિક વેપારીઓની મૂંઝવણમાં વધારો કર્યો છે.

સુરતના સરદાર માર્કેટના ડુંગળીના વેપારી કમલેશ પસ્તાકીયા તુર્કીની ડુંગળીના કારણે વેપારમાં પડી રહેલી મુશ્કેલી અંગે કહે છે, "તુર્કીથી આવેલી ડુંગળીનો સ્વાદ લોકોને પસંદ નથી આવી રહ્યો."

"હોટલમાલિકો પણ આ ડુંગળી પાછી મોકલાવી રહ્યા છે. આ ડુંગળીની માગ બિલકુલ ઓછી છે."

"તેથી આયાત કરાયેલા માલ પૈકી ઘણો બધો માલ વેચાયા વગરનો પડ્યો છે."

અન્ય વેપારી સુભાષચંદ્ર મૌર્ય જણાવે છે કે સ્થાનિક ગ્રાહકો દેશી ડુંગળી પસંદ કરી રહ્યા છે.

ગ્રાહકોના વલણ વિશે તેઓ કહે છે કે "દેશી ડુંગળી સાઇઝમાં નાની છે, તેમજ સ્થાનિક લોકો અને વેપારીઓ આ જ ડુંગળી પસંદ કરે છે."

"તેમજ તુર્કીની ડુંગળી સાઇઝમાં મોટી હોવાના કારણે તે માર્કેટમાં સ્થાનિક ડુંગળી જેટલી લોકપ્રિય નથી."

તેઓ કહે છે, "મોટા ભાગના વેપારીઓ અને લોકો પોતાના ઉપયોગ માટે માત્ર 250 ગ્રામથી 1 કિલોગ્રામ જેટલી જ ડુંગળી ખરીદવાનું પસંદ કરે છે."

"નાના જથ્થામાં ખરીદી થવાના કારણે તેમજ તુર્કીની ડુંગળી કદમાં અતિશય મોટી હોવાના કારણે...


સતીશ ધુપેલિયા

ગાંધીજીના પપૌત્રએ ગઈ કાલે ટ્વીટ કર્યું હતું કે "ગઈકાલ સુધી કોરોના વાઇરસ મહામારી હતી, આજે સાંજે એ ટ્રેજેડી બની ગઈ."

Twitter કન્ટેન્ટ પૂર્ણ, 1

 ત્યારબાદ તેમને એક વ્યક્તિએ કૉમેન્ટમાં પુછ્યું તો તેમણે લખ્યું કે "મારા ભાઈનું મૃત્યુ થયું છે."

તેમનાં બહેન ઉમા ધુપેલિયાએ સોશિયલ મીડિયા પર એક પોસ્ટમાં લખ્યું છે કે તેમના ભાઈ છેલ્લાં એક મહિનાથી ન્યુમોનિયાથી પીડાતા હતા, ત્યારબાદ તેઓ કોરોના વાઇરસની ઝપેટમાં આવ્યા હતા. તેમને ગત રાત્રે કાર્ડિઆક અરેસ્ટનો હુમલો થયો હતો.

સતીશ ધુપેલિયાના બીજાં બહેન કીર્તિ મેનન છે. જેઓ જૉહાનિસબર્ગમાં રહે છે. જ્યાં તેઓ ગાંધીજીની યાદગીરીને સાચવવાના અનેક પ્રૉજેક્ટ સાથે જોડાયેલાં છે.

આ ત્રણેય ભાઈ-બહેન સીતા ગાંધી અને શશિકાંત ધુપેલિયાનાં સંતાનો છે.

સીતા ગાંધી મણિલાલ ગાંધીનાં દીકરી છે. મહાત્મા ગાંધીએ જ્યારે ભારત આવવા સાઉથ આફ્રિકા છોડ્યું ત્યારે તેમના કામને ચાલુ રાખવા માટે મણિલાલ ગાંધી ત્યાં રહ્યા હતા.

સતીશ ધુપેલિયાનો જન્મ 19 નવેમ્બર, 1954માં થયો હતો.

તેઓએ જીવનનો ઘણો સમય મીડિયામાં પસાર કર્યો હતો. ખાસ કરીને વીડિયોગ્રાફર અને ફોટોગ્રાફર તરીકે.

તેઓ ડરબન ખા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

તે 'ગાંધી ડેવલપમૅન્ટ ટ્રસ્ટ' હેઠળ ગાંધીજીએ શરૂ કરેલાં કાર્યો ચાલુ રાખવામાં મદદ કરતા હતા.

સતીશ ધુપેલિયા 1860ના એ હૅરિટેજ ફાઉન્ડેશનના બોર્ડના સભ્ય પણ હતા, જેમણે 16 નવેમ્બરના રોજ ડરબનના શેરડીના ખેતરોમાં કામ કરવા માટે ભારતથી આવેલા મજૂરોના આગમનની ઉજવણી કરી હતી.

તે બધા સમુદાયોના જરૂરિયાતમંદોને સહાય કરવા માટે જાણીતા હતા અને સમાજકલ્યાણની કેટલીય સંસ્થાઓમાં સક્રિય હતા.

સતીશ ધુપેલિયાને બે સંતાનો છે કબીર ધુપેલિયા અને મિશા ધુપેલિયા.

કોણ છે મણીલાલ ગાંધી?

સતીશ ગાંધીજીના બીજા દીકરા મણિલાલ ગાંધીના દોહિત્ર હતા.

ગાંધી 1914માં દક્ષિણ આફ્રિકાથી ભારત પાછા ફર્યા હતા. મણિલાલ પણ પાછા ફર્યા પણ થોડા સમય બાદ ગાંધીજીએ તેમને ડરબન પાછા મોકલી દીધા હતા.

ગાંધીજીએ 1903માં ડરબન નજીક ફિનિક્સ સેટલમૅન્ટમાં એક આશ્રમ બનાવ્યો હતો, જ્યાંથી તેઓ 'ઇંડિયન ઑપિનિયન' નામનું એક અખબાર પ્રકાશિત કરતા હતા.

મણિલાલ 1920માં આના સંપાદક બન્યા હતા અને 1954માં પોતાના મૃત્યુ સુધી આ પદ પર રહ્યા હતા.

ગાંધીજીનો 'ભારેખમ વારસો'

ગાંધીજીની પાંચમી પેઢી: કબીર, મિશા અને સુનિતા

કબીર ધુપેલિયા અને મિશા ધુપેલિયા સાથે બે વર્ષ પહેલાં બીબીસીએ દક્ષિણ આફ્રિકામાં વાતચીત કરી હતી. જે દરમિયાન તેમણે ગાંધીજીના 'ભારેખમ વારસા' વિશે પોતાનો મત વ્યક્ત કર્યો હતો.

કબીરે કહ્યું હતું, ''મારી દૃષ્ટિએ એ વાતથી હું ઘણો પ્રભાવિત છું કે કઈ રીતે તેઓ પોતાના મુદ્દાઓને શાંતિથી વળગી રહ્યા હતા. આ વસ્તુ આજે તમને જોવા નહીં મળે. ગાંધીજીએ શાંતિ સાથે પોતાની વાતો મનાવડાવી અને આ જ કારણે એ સમયે કેટલાક લોકો એમનાથી નારાજ પણ રહ્યા હશે.''

ગાંધીવારસાનું મહત્ત્વ તેઓ સારી રીતે જાણે છે. પણ તેમને લાગે છે કે આ ભારેખમ વારસો એમના માટે એક બોજારૂપ પણ બની જાય છે.

કબીર ઉમેરે છે કે એમના ઘણા મિત્રોને તો વર્ષો સુધી ખબર પણ પડી નહોતી કે તેઓ ગાંધી પરિવારમાંથી આવે છે.

મીશા જણાવે છે, ''હું જાણીજોઈને લોકોમાં ઢંઢેરો પીટવા નથી માંગતી કે હું કોણ છું.''

કબીર જણાવે છે, ''ઘણાં લોકો એમ માને છે કે અહિંસા અપનાવવા માટે તમારે ગાંધીવાદી બનવું પડે. અહિંસાની પ્રેરણા તમે ગાંધી પાસેથી લઈ શકો પણ જો તમે તેમના ટીકાકાર છો અને અહિંસાના માર્ગે ચાલવા માંગો છો તો તમે ગાંધીવાદની વિરૂદ્ધ નથી.''

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


સફદરજંગ હૉસ્પિટલના બર્ન ઍન્ડ પ્લાસ્ટિક વિભાગના મુખ્ય ડૉક્ટર શલભ કુમારે જણાવ્યું હતું કે તેમનું મૃત્યુ રાત્રે 11.40 વાગ્યે થયું હતું.

ડૉક્ટર શુલભ કુમારે જણાવ્યું, "તેમને રાત્રે 11 વાગીને 10 મિનિટે હાર્ટઍટેક આવ્યો. અમે તેમને બચાવવાના પ્રયાસો કર્યા પણ બચાવી ન શક્યા."

પીડિતાના મૃત્યુ પછી તેમનાં બહેને કહ્યું કે પરિવાર ડરશે નહીં અને લડત ચાલુ જ રાખશે.

હૉસ્પિટલમાં હાજર પીડિતાનાં બહેને બીબીસીને કહ્યું, "જે લોકોએ મારી બહેન સાથે બળાત્કાર કર્યો, હું ઇચ્છું છું કે તેમને મોતની સજા મળે."

"કોર્ટમાં એ લોકો સામેની અમારી લડાઈ ત્યાં સુધી ચાલુ રહેશે જ્યાં સુધી અમને ન્યાય ન મળી જાય."

પીડિતાને જીવતાં સળગાવી દેવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો, જેમાં પોલીસે પાંચ આરોપીઓની ધરપકડ કરી છે.

પીડિતાને ગુરુવારે સારવાર માટે ઍર ઍમ્બુલન્સની મદદથી લખનઉથી દિલ્હી ખસેડવામાં આવ્યા હતા.

ડૉક્ટરો પ્રમાણે તેમનું શરીર 90 ટકા જેટલું દાઝી ગયું હતું અને તેમને જ્યારે દાખલ કરવામાં આવ્યાં ત્યારથી જ તેમની સ્થિતિ નાજુક હતી.

પોલીસે શું જણાવ્યું?

ઉત્તર પ્રદેશ પોલીસના જણાવ્યા પ્રમાણે ગુરુવારે પીડિતાને જીવતાં સળગાવી દેવાનો પ્રયાસ થયો હતો... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

.

પોલીસનું કહેવું છે કે પીડિતા બળાત્કાર કેસમાં સુનાવણી માટે કોર્ટ માટે જઈ રહી હતી, એ વખતે જ આરોપીઓએ તેમને ઘેરી લીધાં હતાં અને આગ ચાંપી દીધી હતી.

આ કેસમાં ચાર આરોપીઓની ગુરુવારે ધરપકડ કરાઈ હોવાની માહિતી આપવામાં આવી હતી. પાંચમાં આરોપીની ધરપકડ શુક્રવારે કરવામાં આવી હતી.

ઉન્નાવ પોલીસ અધિક્ષક વિક્રાંત વીરે મીડિયાને જણાવ્યું કે પીડિતાએ આ વર્ષે જ માર્ચ મહિનામાં બે વ્યક્તિઓ વિરુદ્ધ બળાત્કારનો કેસ દાખલ કરાવ્યો હતો.

પોલીસ આઈજી એસ. કે. ભગતે કહ્યું કે પીડિતાને સળગાવી દેવાના કેસમાં બળાત્કાર કરવાના કેસના આરોપી પર પણ આરોપ છે.

તેમને કહ્યું, "આ યુવક જેલમાં હતો અને થોડા દિવસ પહેલાં જ જામીન પર છૂટીને બહાર આવ્યો હતો. અન્ય બાબતોની અમે તપાસ કરી રહ્યા છીએ."

પીડિતાના પરિવારે શું કહ્યું?

બીજી તરફ પીડિતાના પરિવારજનોનો દાવો છે કે આરોપી જેલમાંથી છૂટીને આવ્યો એ પછી ધમકી આપતો હતો અને આ અગાઉ પણ હુમલો કરવાની કોશિશ કરી હતી.

પીડિતાના પિતાએ મીડિયા સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું કે લગભગ એક ડઝન વખત કેસ પરત લઈ લેવા માટે ધમકી આપી હતી અને ઘર પર હુમલો કરવાનો પ્રયાસ પણ કર્યો હતો.

સ્થાનિક પત્રકાર વિશાલ સિંહે બીબીસીને જણાવ્યું, "પીડિતા સાથે માર્ચ મહિનામાં ગૅંગરેપની ઘટના ઘટી હતી અને એ કેસમાં જ તેઓ રાયબરેલી જઈ રહ્યાં હતાં."

"સ્ટેશન જઈ રહ્યા હતા એ વખતે પાંચ લોકોએ એમને પકડી લીધા અને જીવતાં સળગાવી દેવાનો પ્રયાસ કર્યો."

મીડિયાના માધ્યમથી આખો કેસ ચર્ચામાં આવ્યો તો ઉત્તર પ્રદેશ સરકાર પણ સક્રીય થઈ ગઈ. મુખ્ય મંત્રી યોગી આદિત્યનાથે એલાન કર્યું કે પીડિતાની સારવારનો ખર્ચ સરકાર ઉપાડશે.

પીડિતાને સારવાર માટે પહેલાં લખનઉની સિવિલ હૉસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યાં હતાં. જોકે તેમની સ્થિતિ નાજુક હોવાથી તેમને ઍર ઍમ્બુલન્સની મદદથી દિલ્હી લઈ આવ્યાં અને સફદરજંગ હૉસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યાં.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


સમગ્ર દિવસ દરમિયાન આંદોલનકારીઓ અને પોલીસ વચ્ચે વિવિધ વિસ્તારોમાં ઘર્ષણ થતાં રહ્યાં.

મુંબઈની સીટી બસો પર હુમલા કરીને તેમાં તોડફોડ કરવામાં આવી અને જાહેર મિલકતોને નુકસાન પહોંચાડવામાં આવ્યું હતું.

ગત સોમવારે અનામતની માંગ સાથે ઓરંગાબાદ જિલ્લાના કાયગાંવ ગામમા 28 વર્ષીય કાકાસાહેબ શિંદેએ ગોદાવરી નદીમા પડતું મુકીને આત્મહત્યા કરી હતી.

આ ઘટનાના પગલે ફાટી નિકળેલાં તોફાનો સમયે થયેલી ભાગદોડમાં મંગળવારે એક પોલીસ કૉન્સ્ટેબલનું મૃત્યુ થયું હતું.

મહારાષ્ટ્રમાં મરાઠાઓના રોષના કારણે મુખ્યમંત્રીએ પંઢરપૂરમાં થનારી મહાપૂજામાં જવાનો કાર્યક્રમ રદ કર્યો છે.

પાછલા દિવસોમાં મહારાષ્ટ્રના તુળજાપુર, બુલધાણા, અકોલા, પરાલી અને વાશીમમાં અનામતની માંગણી સાથે દેખાવો થયા છે.

શું તમે આ વાંચ્યું?

મહારાષ્ટ્રમાં દેખાવકારીઓ દ્વારા બુધવારે મુંબઈ બંધનું એલાન આપવામાં આવ્યું છે.

ગુજરાતમાં પાટીદારોને અનામત નથી મળી ત્યારે એ સમજવું જરૂરી છે કે શું મહારાષ્ટ્રમાં મરાઠાઓને અનામત મળશે?

મહારાષ્ટ્રમાં અનામતની માંગણી કેમ ઉઠી?

મહારાષ્ટ્રના મુંબઈમાં અનામત માટે નિકળેલી વિશાળ રેલી

દુષ્કાળ, પાકના ઓછા ભાવ અને પાણીની અછતને કારણે મહા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રાષ્ટ્રમાં ખેતી નિષ્ફળ જતાં ખેડૂતો બેહાલ બન્યા હતા.

આ સ્થિતિમાં મરાઠાઓને અને મુસ્લિમોને કોંગ્રેસ અને એન.સી.પી.ની સરકાર દ્વારા અનામતની જાહેરાત કરી દેવામાં આવી હતી.

સરકાર દ્વારા સરકારી નોકરી અને શિક્ષણમાં મરાઠાઓને 16% અનામત આપવામાં આવી હતી અને મુસ્લિમોને 5%  અનામતની જાહેરાત કરી દેવામાં આવી હતી.

આગળ જતા સરકારના આ નિર્ણયને મહારાષ્ટ્ર હાઈકોર્ટે રદ કર્યો હતો.

મરાઠા અનામત આંદોલનનો ઇતિહાસ

અનામતની માંગણી સાથે દેખાવો કરી રહેલા યુવાનો

મરાઠા અનામત આંદોલનના મૂળમાં મહારાષ્ટ્રના ખેડૂતોની કથળેલી સ્થિતિ અને કેટલાંક સામાજીક કારણો પણ જવાબદાર છે.

મરાઠા આંદોલનના ઇતિહાસ વિશે મહારાષ્ટ્રના સિનિયર પત્રકાર પ્રતાપ અસબે કહે છે, "મહારાષ્ટ્રમાં અનામતનું મૂળ રાજાશાહીથી નંખાયેલુ છે. વર્ષ 1901માં છત્રપતિ શાહુજી મહારાજાએ બ્રાહ્મણ અને પારસી સિવાયની જ્ઞાતિઓ માટે અનામતની જોગવાઈ કરી હતી."

"ત્યાર પછીનાં 100 વર્ષમાંથી 67 વર્ષ એવાં હતાં જેમાં મહારાષ્ટ્રમાં વરસાદની તંગી વરતાઈ હતી. આઝાદી બાદ મહારાષ્ટ્રમાંથી મોટાપાયે લોકો વિદેશ જતા રહ્યા હતા. વરસાદની અછતથી ખેડૂતોની સ્થિતિ ખરાબ થતી જતી હતી."

"1990 બાદ મહારાષ્ટ્રમાં ખેતીની હાલત ખૂબ જ કથળી ગઈ હતી. પાયમાલ થયેલા ખેડૂતો આત્મહત્યા તરફ વળવા લાગ્યા હતા."

"ખેડૂતોને એવો અહેસાસ થવા લાગ્યો હતો કે ખેતી કરતાં નોકરી સારી, અને જો અનામત હોય તો નોકરી સહેલાઈથી મળી જાય."

"રાજકારણમાં પ્રવેશવા માંગતા યુવાનો માટે મરાઠા અનામત એક મોટો મુદ્દો હતો, અને તેઓ ધીરે ધીરે વિવિધ માંગણીઓના મુદ્દાઓને લઈને તેઓ પ્રદર્શન કરી રહ્યા હતા."

"વર્ષ 2013માં એન.સી.પી. અને કોંગ્રેસની સરકારે મરાઠાઓને 16% અને મુસ્લિમને 5 % અનામત જાહેર કરીને તેમને રીઝવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો."

"બંધારણની દૃષ્ટિએ 50 ટકાથી વધુ અનામત શક્ય ન  હોવાથી હાઈકોર્ટે આ અનામત રદ કરી દીધી."

"આ અનામત રદ થઈ ત્યારે નવી સરકાર મહારાષ્ટ્રમાં સત્તા પર આવી ચૂકી હતી. રાજ્યમાં મરાઠાઓ કેટલાક મુદ્દે  દુ:ખી હતાં અને તેમણે અનામત સહિતની માંગ સાથે સરકાર સામે મોરચો માંડી દીધો."

મહારાષ્ટ્રમાં મરાઠાઓની આર્થિક અને સામાજિક સ્થિતિ

મહારાષ્ટ્રમાં ઉગ્ર બનતું મરાઠા આંદોલન

મહારાષ્ટ્રમાં મરાઠાઓની વસતી 33%  જેટલી છે. તેમાંથી મોટા ભાગનો વર્ગ ખેડૂત છે, જ્યારે ખૂબ જ ઓછો વર્ગ સદ્ધર છે.

મહારાષ્ટ્રના વરિષ્ઠ પત્રકાર સમર ખડસેએ આંદોલનના કારણો તેમજ મરાઠાઓની સામાજિક-આર્થિક સ્થિતિ વિશે માહિતી આપી.

તેમણે...


સમગ્ર વિશ્વમાં ગત વર્ષે જ એચઆઈવીના ચેપના કારણે 6,90,000 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં.

2019ના અંત સુધી HIVથી સંક્રમિતોનો આંકડો 3 કરોડ 80 લાખ હતો.

જ્યારે એચઆઈવીનો ચેપ લાગે છે ત્યારબાદ તે એઇડ્સમાં પરિવર્તિત થાય છે.

80ના દાયકામાં જ્યારથી આ ચેપ ફેલાવવાની શરૂઆત થઈ, ત્યારથી લઈને આજ દિન સુધી આ રોગ અન તેના ચેપ વિશે ઘણી ગેરસમજો ફેલાયેલી છે.

HIV પોઝિટિવ લોકો સાથે રહેવાથી ચેપ

સ્પર્શવાથી એચઆઇવી પ્રસરાતો નથી

લાંબા સમયથી આ પ્રકારની માન્યતાઓ વ્યાપેલી છે. જેના કારણે એચઆઈવી પીડિત લોકો પ્રત્યે લોકો ભેદભાવ રાખે છે.

એચઆઈવી અંગેની જાગૃતિના અનેક પ્રયાસો બાદ પણ વર્ષ 2016માં યૂકેમાં 20 ટકા લોકો એવું માનતા હતા કે એચઆઈવીનો ચેપ વ્યક્તિના સ્પર્શથી પ્રસરે છે.

પરંતુ એચઆઈવી વ્યક્તિનાં સ્પર્શ, લાળ, આંસુ, પરસેવા કે મૂત્રથી પ્રસરતો નથી.

આટલી બાબતોથી એચઆઈવી પ્રસરતો નથી

એચઆઈવી પોઝિટિવ વ્યક્તિનાં લોહી, વીર્ય, યોનીસ્ત્રાવ કે માતાનું દૂધ બીજા વ્યક્તિના શરીરમાં રૂપાંતરિત થાય ત્યારે તેનો ચેપ લાગે છે.

માન્યતા : બિનપરંપરાગત ઉપચારથી HIV દૂર થાય

આ પ્રકારની માન્યતાઓ વ્યાપક પ્રમાણમાં વ્યાપેલી છે, જેમ કે સંભોગ બાદ સ્નાન કરવાથ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ી કે કુંવારી કન્યા સાથે સંભોગ કરવાથી એચઆઈવી દૂર થાય છે.

આ પ્રકારની માન્યતાઓ આફ્રિકાના સહારાના અમુક વિસ્તારોમાં, ભારતમાં અને થાઇલૅન્ડમાં વ્યાપેલી છે.

આ માન્યતાના કારણે અનેક કુંવારી કન્યાઓના બળાત્કાર થાય છે, જેના કારણે બાળકોમાં પણ એચઆઈવીના ચેપનું જોખમ વધ્યું છે.

આ માન્યતાનાં મૂળિયાં 16મી સદીમાં ફેલાયેલાં છે, જ્યારે યુરોપિયનોમાં આ પ્રકારનો વહેમ ખૂબ જ મોટા પ્રમાણમાં પ્રસરાયો હતો. આ પ્રકારના કીમિયાઓથી એચઆઈવી દૂર થતો નથી.

જ્યાં સુધી પ્રાર્થના કે રિવાજોની વાત છે ત્યાં સુધી આ પ્રકારના ઉપચારોથી મનોબળ મજબૂત થઈ શકે છે, પરંતુ વાઇરસ પર તેની કોઈ અસર થતી નથી.

માન્યતા : મચ્છરોથી HIV પ્રસરે છે

લોહીના કારણે એચઆઈવી પ્રસરાતો હોવા છતાં જંતુઓના કરડવાથી એચઆઇવીનો ચેપ લાગતો નથી.

તેનાં બે કારણો છે :

1. જ્યારે કોઈ જંતુ કરડે છે, ત્યારે તે અન્ય વ્યક્તિનું લોહી તમારામાં રૂપાંતર કરી શકતું નથી.

2. જંતુઓમાં એચઆઈવીનો ચેપ લાંબો સમય ટકી શકતો નથી.

આમ તમે એચઆઈવીગ્રસ્તની આસપાસ રહેતા હોવ અને ત્યાં ખૂબ જ મોટી માત્રામાં મચ્છરો હોય તો પણ તમને ચેપ લાગી શકશે નહીં.

માન્યતા: મુખમૈથુનથી HIV નથી પ્રસરતો

મુખમૈથુન અન્ય શારીરિક સંબંધો કરતાં ઓછું જોખમી છે. મુખમૈથુનના કારણે એચઆઈવીનો ચેપ લાગવાની શક્યતા 10,000માંથી ચારની છે.

એચઆઈવીગ્રસ્ત સ્ત્રી અથવા પુરૂષ સાથે મુખમૈથુન કરવાથી એચઆઈવી પ્રસરવાની શક્યતા રહેલી છે.

માન્યતા:નિરોધ પહેરવાથી HIVનો ચેપ લાગતો નથી

જો સંભોગ સમયે નિરોધ તૂટે અથવા લપસી જાય તો એચઆઈવીનો ચેપ લાગવાની શક્યતા છે.

જેના લીધે એચઆઈવીના જાગૃતિ અભિયાનમાં ફક્ત નિરોધના ઉપયોગ પર ભાર મૂકવામાં નથી આવતો, પરંતુ એચઆઈવીનું પરિક્ષણ કરાવવાનો આગ્રહ કરાય છે.

વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠન મુજબ, એચઆઈવીના ચેપગ્રસ્ત લોકોમાં ચારમાંથી ઍવરેજ એક વ્યક્તિને એચઆઈવી છે કે નહીં તેની જાણ નથી હોતી.

સમગ્ર વિશ્વમાં આ પ્રકારના 94 લાખ લોકો છે જેના લીધે ચેપ પ્રસરાવવાની શક્યતા રહેલી છે.

માન્યતા: લક્ષણો નથી દેખાતાં તો ચેપ નથી

જો કોઈ વ્યક્તિને એચઆઈવી હોય અને તેનું નિદાન ન થયું હોય તો તે વ્યક્તિ એ જ સ્થિતિમાં 10થી 15 વર્ષ જીવી શકે છે.

આ સ્થિતિમાં વ્યક્તિને અન્ય ચેપગ્રસ્ત રોગોની અસર થાય છે. આવી વ્યક્તિઓને તાવ, નબળાઈ, માથાનો દુ:ખાવો, કફ વગેરેની સમસ્યા શરૂઆતના સમયમાં થઈ શકે છે.

જેમ-જેમ ચેપ પ્રસરાતો જાય તેમ-તેમ અન્ય લક્ષણો સામે આવવા લાગે છે. વજનમાં ઘટાડો થવો, તાવ, ઝાડા-ઊલટી, કફ...


સમન ગુનન

અધિકારીઓએ જણાવ્યા અનુસાર 38 વર્ષના સમન કુનન ખોવાઈ ગયેલાં જૂથને ભોજન અને જરૂરી સામાન પહોંચાડીને પરત ફરતી વખતે બેભાન થઈ ગયા હતા.

તેમના સહકર્મચારીઓ તેમને ભાનમાં લાવવામાં નિષ્ફળ રહ્યા.

સમન કુનને થાઇલેન્ડની નેવી છોડી દીધી હતી, પરંતુ આ બચાવ કાર્યમાં જોડાવા માટે અહીં આવી ગયા હતા.

સ્થાનિક ઉપ રાજ્યપાલ પાસાકોર્ન બૂનયાલકે પત્રકારોને જણાવ્યું, "સ્વેચ્છાએ આ રાહત-બચાવ કાર્યમાં મદદ માટે જોડાયેલા એક ભૂતપૂર્વ સૈનિકનું મોડી રાત્રે મૃત્યુ થઈ ગયું."

શું તમે આ વાંચ્યું?

તેમણે કહ્યું, "તેમનું કાર્ય ઓક્સિજન પહોંચાડવાનું હતું, પરંતુ પરત ફરતી વખતે તેમની પાસે જ પૂરતી માત્રામાં ઓક્સિજન નહોતો."

ગુફામાં ફસાયેલાં બાળકોની આ તસવીર થાઇ નૌકા દળે જાહેર કરી છે

ઉત્તર થાઇલેન્ડની એક ગુફામાં પૂરને કારણે બાર દિવસોથી ફસાયેલાં 12 છોકરા અને તેમના ફૂટબૉલ કોચને સુરક્ષિત રીતે બહાર લઈ આવવાની યોજના પર કામ ચાલી રહ્યું છે.

સૌથી મોટી મુશ્કેલી એ છે કે ફસાયેલાં કોઈ પણ બાળકને તરતાં નથી આવડતું.

બાળકો અને માતાપિતાની વચ્ચે વાતચીત થઈ શકે એક ટેલીફોન લાઇન પણ નાખવાની યોજના બનાવવામાં આવી રહી છે.

આ બાળકો અને તેમના કોચ 23મી જ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ૂનની સાંજે ફૂટબૉલની પ્રૅક્ટિસ બાદ ઉત્તર થાઇલેન્ડની આ ગુફા જોવાં ગયાં હતાં.

પરંતુ પૂરનું પાણી ગુફામાં ભરાઈ જવાને કારણે તેઓ ત્યાં જ ફસાઈ ગયાં હતાં.

બચાવ દળની એક ટુકડીએ નવ દિવસ બાદ તેમને શોધી કાઢ્યાં હતાં અને દસમા દિવસે તેમના સુધી દવાઓ અને ભોજન પહોંચાડ્યું હતું.

થાઇ સેનાનું કહેવું છે કે, બાળકોને બહાર કાઢવામાં ચાર મહિના સુધીનો સમય લાગી શકે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


સમય પસાર કરવા ગિલ્લી-દંડા અથવા આઝમગઢથી મંગાવેલી લખોટીઓ રમાતી. મહેફિલ પણ યુનુસભાઈના ટી-સ્ટૉલ પર જ જામતી. એ સમયમાં અબુ સલેમ, અબુ સાલિમ અંસારી હતો અને સરાયમીર નામના નાનકડાં ગામમાં રખડપટ્ટી કરતો હતો.

1993નાં મુંબઈમાં થયેલા સીરિયલ બ્લાસ્ટનાં ગુનામાં દોષી સાબિત થયા બાદ સલેમને જનમટીપની સજા ફટકારવામાં આવી છે. જેમ-જેમ અબુ સલેમ 'ગેંગસ્ટર' બની કુખ્યાત બનતો ગયો, તેમ સરાયમીર નામનું તેનું નાનકડું ગામ પ્રખ્યાત બનતું ગયું.

નાનપણમાં અબુ સલેમે આ મદરેસામાં અભ્યાસ કર્યો હતો.

દાયકાઓ પહેલાં પઠાન ટોલામાં નાના ઘરમાં સલેમનો જન્મ થયો હતો. તેના પિતા અબ્દુલ કય્યુમ સલેમને પરાણે ઠપકો આપીને મદરેસામાં ભણવા લઈ જતા.

આજે આ મદરેસાની બાજુમાં જ આ પરિવારનું આલિશાન ઘર છે. ત્રણ માળના આ ઘરમાં એક મોંઘીદાટ એસયુવી કાર પણ પાર્ક કરેલી છે.

અભ્યાસમાં ધ્યાન ન આપનારા પુત્ર સલેમને તેને પિતા બહુ દિવસ સુધી મદરેસા ના લઈ જઈ શક્યા. બાઈક પર ઓફિસે જતા સમયે રોડ અકસ્માતમાં તેમનું મૃત્યુ થયું. સલેમનાં પાડોશીને એ દિવસ આજે પણ યાદ છે.

અબુ સલેમનું હાલનું ઘર

મા એ સલેમને છેલ્લા શ્વાસ સુધી માફ ના કર્યો

એ દિવસ યાદ કરતા પાડોશી કહે છે કે, ''અબુ ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

સલેમની મા ઓછી શિક્ષિત અને સારા સ્વભાવની સ્ત્રી હતી. સલેમના પિતા વકીલ હતા. તેમને વકીલ હોવાનું અભિમાન હતું. તેઓ પત્નીને દબાવીને રાખવાનો પ્રયત્ન કરતા. પતિનાં મૃત્યુ બાદ સલેમની મા એ આખા પરિવારને સંભાળ્યો.''

બીડી બનાવીને એકલા હાથે ગુજરાન ચલાવનારી સલેમની મા એ છેલ્લા શ્વાસ સુધી અબુ સલેમને માફ ના કર્યો. સલેમ પર લાગેલા અંડરવર્લ્ડ સાથે સંડોવણીના અને 1993 બ્લાસ્ટનાં આરોપોથી તે વ્યથિત હતી. એ વ્યથાની સાથે જ તેમનું મૃત્યુ થયું.

શું કરે છે સલેમનો પરિવાર ?

હાલ તો સરાયમીર સ્થિત આ આલિશાન ઘરમાં સલેમનો સૌથી મોટો ભાઈ અબુ હાકિમ ઉર્ફે ચુનચુન તેના પરિવાર સાથે રહે છે. 'ચાઈનીઝ ઢાબા' ચલાવનાર ચુનચુનને સરાયમીરમાં ખાસ કોઈ ઓળખતું નથી. કારણ કે એ મોટાભાગે નશામાં જ રહે છે.

સલેમનો બીજા એક ભાઈ અબુલ લૈસ પરિવારથી અલગ રહે છે. 2005માં સલેમને પોર્ટુગલથી ભારત લવાયા બાદ અબુલ જ વકીલો સાથે સલેમને મળવા પહોંચ્યો હતો.

સલેમનું બાળપણ આજ ઘરમાં વિત્યું

સલેમનો ત્રીજો ભાઈ યૂપીનાં લખનઉમાં રહે છે. તે ત્યાં મોટી લોજ ચલાવે છે. તેની બન્ને બહેનોનાં નિકાહ થઈ ચૂક્યા છે. એક જગદીશપુરમાં રહે છે અને બીજી મુબારકપુરમાં રહે છે, પરંતુ સરાયમીરમાં તેનો વ્યવહાર ઓછો છે.

સલેમે 15-16 વર્ષની ઉંમરમાં જ સરાયમીર છોડી દીધું હતું. ત્યાંથી દિલ્હી થઈ તે મુંબઈ પહોંચ્યો હતો અને ગૅરેજનું કામ કરવા લાગ્યો હતો. સરાયમીરના તેને જૂના બે મિત્રો કહે છે, ''અમે તેને મુંબઈમાં એક-બે વાર મળ્યા હતા. વર્ષમાં એકાદ વાર તે ઘરે પણ આવતો.''

સલેમની હાઈ ફાઈ વાતો

એક પાડોશીએ કહ્યું, ''સલેમ દર વર્ષે વધુ સ્માર્ટ થઈને આવતો. તે હાઈ-ફાઈ વાતો પણ કરવા લાગ્યો હતો. આ પહેલાં તેના પર કોઈ ધ્યાન પણ નહોતું આપતું.''

અબુ સલેમે હંમેશા એ વાત નકારી કાઢી છે કે આઝમગઢમાં તેના નિકાહ થયા હતા. તેના પાડોશના કેટલાંક લોકોનો દાવો છે કે, ''20-21 વર્ષની ઉંમરે સલેમના નિકાહ પઢાયા હતા. એ યુવતી ખુદાદાદપુર ગામની હતી. પાડોશીઓના કહેવા પ્રમાણે, નિકાહ બે-ત્રણ વર્ષ જ ટક્યા હતા. વધુ તપાસ કરતા જાણવા મળ્યું કે તે પછી તે યુવતીના બીજા નિકાહ થયા હતા. થોડાં દિવસો પહેલાં તેના પુત્રના લગ્ન થયાં છે.

પરિજનો અને મિત્રોએ વાત કરવાનું ટાળ્યું

સલેમના પરિવારના કોઈ સભ્ય વાત કરવા તૈયાર નથી. સલેમ સાથે ગપ્પા લડાવી ચૂકેલા મોટાભાગના મિત્રો પણ વાત કરવા તૈયાર નથી.

જેલમાં પહોંચ્યા પછી સલેમના મિત્રો અને પરિજનોએ છેડો ફાડ્યો

સલેમના કારણે તેમની છબી ખરાબ થશે એ વિચારી ઘણા...


સમાચાર એજન્સી એએનઆઈએ ગુરુવારે એક માર્કશીટ ટ્વિટર પર શૅર કરી જેને લઈને અનેક પ્રકારના સવાલ ઊભા થઈ રહ્યા છે.

જામિયામાં પ્રદર્શન કરી રહેલા લોકો પર પિસ્તોલ તાકનારની આ માર્કશીટ છે એમ કહીને શૅર કરવામાં આવી છે.

સોશિયલ મીડિયા પર આ માર્કશીટને અનેક લોકો નકલી કહી રહ્યા છે અને આમાં આપેલી જાણકારી પર સવાલ ઉઠાવી રહ્યા છે.

લોકો એવો પણ સવાલ ઉઠાવી રહ્યા છે કે જામિયામાં ગોળીબારની ઘટનાના થોડાક જ કલાક પછી માર્કશીટ શૅર કરવા પાછળનો ઉદ્દેશ આ વ્યક્તિને સગીર સાબિત કરીને તેની સજા ઓછી કરાવવાનો છે.

માર્કશીટમાં સ્કૂલના કોડ અને પિસ્તોલ તાકનારને સગીર દર્શાવતી માહિતીને લઈને સોશિયલ મીડિયા પર અનેક પ્રકારની ચર્ચા થઈ રહી છે.

સ્કૂલની માર્કશીટ

બીબીસી ન્યૂઝે પિસ્તોલ તાકનાર અને ગોળી ચલાવનાર વિદ્યાર્થી સગીર છે કે નહીં તે અંગે તપાસ કરી જે અંગે માર્કશીટના આધારે એ કહી શકાય છે કે તે સગીર છે.

બીબીસીની તપાસમાં ખબર પડી કે આ યુવક ઉત્તર પ્રદેશના ગૌતમ બુદ્ધ નગર જિલ્લાની એક શાળાનો વિદ્યાર્થી છે અને અહીંથી જ તેણે 2018માં દસમા ધોરણની પરીક્ષા પાસ કરી હતી.

જોકે વિદ્યાર્થી સગીર હોવાથી તેની ઓળખ જાહેર ન કરવાના ઇરાદાથી તેની સાથે જોડાયે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

લી કોઈ પણ વ્યક્તિ અથવા સ્કૂલનું નામ અહીં લખ્યું નથી.

ન્યૂઝ એજન્સી એએનઆઈએ જે માર્કશીટ શૅર કરી છે તે સાચી હોવાની પુષ્ટિ સ્કૂલના સંસ્થાપકે કરી છે.

બીબીસી સાથેની વાતમાં તેમણે કહ્યું આ માર્કશીટ સાચી છે, તેની પર લખેલી તમામ જાણકારી સાચી છે.

તે મુજબ આ છોકરાની ઉંમર હાલ 17 વર્ષ નવ મહિનાની છે અને તે સગીર છે.

સ્કૂલનાં એક મહિલા શિક્ષીકાના કહેવા અનુસાર તે એક સામાન્ય પરિવારમાંથી આવે છે, પિતા એક નાની દુકાન ચલાવે છે અને માતા નોકરી કરે છે.

મહિલા શિક્ષકે બીબીસીને કહ્યું કે તેનો એક ભાઈ પણ આ જ સ્કૂલમાં ભણે છે. તે ભણવામાં સામાન્ય હતો અને ક્યારેક સ્કૂલમાં કોઈ પ્રકારનું ગેરવર્તણૂક કરતો જોવા મળ્યો નથી.

તેમના કહેવા પ્રમાણે સગીર 28 જાન્યુઆરીએ સ્કૂલમાં આવ્યો હતો પરંતુ તેમનાં માતાએ ફોન કરીને બંને ભાઈઓને ઘરે પરત બોલાવ્યા હતા કારણ કે પરિવારમાં કોઈનાં લગ્નમાં હાજર રહેવા માટે જવાનું હતું. એ પછી તે સ્કૂલમાંથી જલદી નીકળી ગયા છે.

જોકે જ્યારે બીબીસીએ માર્કશીટના મામલે સીબીએસઈના સંપર્ક અધિકારી સાથે વાત કરી તો તેમણે કહ્યું કે માર્કશીટ સીબીએસઈ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવી છે.

તેમણે કહ્યું છે કે સીબીએસઈએ માર્કશીટ કોની છે તેની ઓળખ તો કરી છે પરંતુ એ વાતની સ્પષ્ટતા કરી શક્યા નથી કે આ માર્કશીટ જામિયાની બહાર પિસ્તોલ તાકનાર અને ગોળી ચલાવનાર મામલામાં પકડાઈ જનાર કિશોરની છે, કારણ કે આ નામના બીજા અનેક વિદ્યાર્થી પણ હોઈ શકે છે.

સીબીએસઈ સાથે ઍફિલિયેટેડ છે આ સ્કૂલ

સ્કૂલના સીબીએસઈ સાથેના જોડાણ અંગે સોશિયલ મીડિયા પર પણ અનેક સવાલ ઊભા થયા છે. બીબીસીની તપાસમાં એ જાણવા મળ્યું કે આ સ્કૂલ કેન્દ્રીય માધ્યમિક શિક્ષણ બોર્ડ(સીબીએસઈ) સાથે સંબંધ છે.

સીબીએસઈએ આ વાતની પુષ્ટિ કરી છે કે આ સ્કૂલનો સીબીએસઈ સાથે સંબંધ છે.

સ્કૂલના સંસ્થાપકનું કહેવું છે કે તેમણે 2013માં આ સ્કૂલની શરૂઆત કરી હતી અને આ કિશોર સૌથી પહેલાં સ્કૂલમાં પ્રવેશ મેળવનાર વિદ્યાર્થીઓમાંથી એક હતો.

સ્કૂલના કોડ પર સવાલ

ટ્વિટર પર અનેક લોકોએ સવાલ ઉઠાવ્યા છે કે માર્કશીટમાં જે સ્કૂલનો કોડ દર્શાવવામાં આવ્યો છે તે સીબીએસઈની વેબસાઇટ પર દર્શાવવામાં આવતા કોડથી અલગ છે.

બીબીસીએ પોતાની તપાસમાં જાણેલું સત્ય એ છે કે માર્કશીટમાં દેખાડવામાં આવેલ કોડ અને સીબીએસઈની વેબસાઇટ પર આપેલો કોડ અલગ છે.

બીબીસીએ આ અંગે સ્કૂલના સંસ્થાપકને સવાલ કર્યો કે એક સ્કૂલના બે અલગ-અલગ કોડ કેવી રીતે દેખાડવામાં આવ્યા છે.

તેમણે કહ્યું કે પહેલાં આ...


સમાચાર એજન્સી એએનઆઈના જણાવ્યા મુજબ આ પ્રતિબંધની યાદીમાં ટિકટૉક, યુસી બ્રાઉઝર અને અન્ય ઍપ્લિકેશનનો સમાવેશ થાય છે.

Twitter કન્ટેન્ટ પૂર્ણ, 1

આ ઍપમાં ટિકટૉક, યુસી બ્રાઉઝર અને શૅરઈટ જેવી ઍપ સામેલ છે, જેનો ભારતમાં મોટા પ્રમાણમાં ઉપયોગ કરાતો હતો.

ભારત સરકારે આ નિર્ણય એ સમયે લીધો છે જ્યારે પૂર્વ લદ્દાખની ગલવાન ખીણમાં ચાઇનીઝ સૈનિકો સાથે હિંસક સંઘર્ષમાં ભારતના 20 સૈનિકોના જીવ ગયા બાદ ભારતમાં ચીની સામાન, સોફ્ટવેર અને ઍપ વગેરેના બહિષ્કારના અવાજ ઊઠ્યા હતા.

ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉપરાંત આઈટીમંત્રાલય અનુસાર આ ઍપ 'ભારતના સાર્વભૌમત્વ તેમજ એકતા, સુરક્ષા અને વ્યવસ્થા માટે નુકસાનકારક' ગણાવીને પ્રતિબંધ લગાવાયો છે.'

આઈટી મંત્રાલય દ્વારા જાહેર કરાયેલી પ્રેસ વિજ્ઞપ્તિમાં જણાવાયું છે કે 'ભારતમાં કરોડો મોબાઇલ અને ઇન્ટરનેટ યુઝરના હિતોને જોતાં આ નિર્ણય લેવાયો છે. જેથી ઇન્ડિયા સાઇબરસ્પેસની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરી શકાય.'

આઈટી મંત્રાલયે આઈટી એક્ટ સૅક્શન 69 અંતર્ગત આ પગલું ભર્યું છે. આ ઍપ ઍન્ડ્રોઇડ અને આઈઓએસ બન્ને પ્લૅટફૉર્મ પર પ્રતિબંધ લગાવી દીધો છે.

આ પ્રકારનો પ્રતિબંધ લદાયા બાદ હવે ઍન્ડ્રોઇડ અને આઈઓસ એમ બન્ને પ્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

લૅટફૉર્મને પોતાના સ્ટોરમાંથી આ ઍપને હઠાવવી પડશે. જોકે, સરકાર દ્વારા જાહેર પ્રેસ વિજ્ઞપ્તિમાં લોકોને આ ઍપને અનઇન્સ્ટોલ કરવા અપીલ નથી કરાઈ.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


સમાચાર એજન્સી પીટીઆઈ પાસેથી મળતી માહિતી પ્રમાણે એ પછી NIA દ્વારા તેમની ધરપકડ કરી લેવામાં આવી છે.

આ અગાઉ આત્મસમર્પણ માટેની મુદત વધારતી વખતે જસ્ટિસ અશોક ભૂષણના નેતૃત્વવાળી ખંડપીઠે કહ્યું હતું કે હવે આના પછી મુદત વધારી આપવામાં નહીં આવે.

કોરોના વાઇરસના સંક્રણના પગલે દેશભરમાં લૉકડાઉનની સ્થિતિ વચ્ચે તેમની અટકાયતને ટાળવા માટે દેશભરમાંથી કર્મશીલો આગળ આવ્યા હતા.

કોણ છે આનંદ તેલતુંબડે?

આનંદ તેલતુંબડે લેખક અને દલિત કર્મશીલ છે. તેમનો જન્મ મહારાષ્ટ્રના યવતમાલ જિલ્લાના રાજુર ગામમાં થયો છે.

તેમણે નાગપુરની નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ટેકનૉલૉજી ખાતે અભ્યાસ કર્યો છે.

કેટલાક સમય સુધી કામ કર્યા બાદ તેમણે અમદાવાદ સ્થિત ઇન્ડિય ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ મૅનેજમૅન્ટ ખાતે પ્રવેશ લીધો અને ત્યાં તેમને કેટલાક વિષયો પર સંશોધન કર્યું.

ભારત પેટ્રોલિયમ કૉર્પોરેશન લિમિટેડ, પેટ્રોનેટ ઇંડિયા જેવી સંસ્થાઓના મહત્ત્વપૂર્ણ પદો પર તેઓ રહી ચૂક્યા છે.

તેમણે દેશની પ્રતિષ્ઠિત સંસ્થા આઈઆઈટીમાં અધ્યાપનકાર્ય કર્યું છે અને હાલમાં તેઓ હોવા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ મૅનેજમૅન્ટમાં કાર્યરત્ છે.

અત્યાર સુધીમાં 26 પુસ્તકો તેમનાં 26 પુસ્તકો પ્રકાશિત થયાં છે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

અને આ ઉપરાંત તેઓ અનેક વિચારપત્રોમાં લખે છે.

તેમના અનેક શોધનિબંધ પણ પ્રકાશિત થયા છે, જેમાં મૅનેજમૅન્ટ અને સામાજિક ચળવળ પરના શોધપત્રોનો સમાવેશ થાય છે.

ગૌતમ નવલખા કોણ છે?

ગૌતમ નવલખા જાણીતા માનવાધિકાર કર્મશીલ તથા લેખક-પત્રકાર છે,

પુણે પોલીસ દ્વારા ભીમા કોરેગાંવ કેસમાં તપાસ આદરવામાં આવી એ પછી સપ્ટેમ્બર 2018માં નવલખાની દિલ્હી ખાતેથી અટક કરવામાં આવી હતી.

તેલતુંબડે અને નવલખા સામે એફઆઈઆર દાખલ કરવામાં આવી હતી અને એ ફરિયાદ રદ કરવા માટે સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજી કરવામાં આવી હતી.

જોકે એ અરજીને નકારી દેવાતાં જામીન માટે અરજી કરવામાં આવી હતી.

પુણેની અદાલતે તેમની અરજ નકારી કાઢતાં પોલીસે તેમની અટકાયત કરી હતી.

જોકે સુપ્રીમ કોર્ટે આપેલી મુદત બાકી હોવાથી તેમને મુક્ત કરવાના આદેશ અદાલતે આપ્યા હતા.

તેલતુંબડે અને ભીમા કોરેગાંવ

31 ડિસેમ્બર 2017ના રોજ યોજાયેલી યલગાર પરિષદ બાદ ભીમા કોરેગાંવ હિંસના પ્રકરણમાં કેટલાક કર્મશીલોની અટકાયત 28 ઑગસ્ટ 2018ના રોજ કરવામાં આવી હતી.

આ દરમિયાન તેલતુંબડેના ઘરે પણ છાપો મારવામાં આવ્યો હતો.

તેલતુંબડેના મતે પોલીસ પાસે વૉરંટ નહોતું અને તેમની ઘેરહાજરીમાં ઝડતી લીધી હતી. એ વખતે તેલતુંબડે મુંબઈમાં હતા.

31 ઑગસ્ટ 2018ના રોજ પોલીસ અધિકારી પરમબીર સિંહ દ્વારા એક પત્રકારપરિષદ યોજવામાં આવી. તેલતુંબડે અને અન્ય પાંચ લોકો પર ભીમા કોરેગાવ પ્રકરણમાં સામેલગીરી હોવાનું જણાવ્યું હતું અને એ આરોપને પ્રમાણિત કરવા માટે એક પત્ર જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો.

પોલીસે ઉલ્લેખ કર્યો હતો કે એ પત્ર કોઈ 'કૉમેરડ' દ્વારા લખાયો હતો.

જોકે પોલીસના આરોપોને તેલતુંબડેએ નકારી કાઢ્યા હતા.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


સમાચાર સંસ્થા PTIના અહેવાલ મુજબ, પૂર્વ સંચાર પ્રધાન એ. રાજા તથા કનિમોડી સહિત તમામ 17 આરોપીઓ જેમાં 14 શખ્સો તથા ત્રણ કંપનીઓ (રિલાયન્સ ટેલિકૉમ, સ્વાન ટેલિકૉમ અને યુનિટેક)ને દોષમુક્ત જાહેર કરવામાં આવ્યાં છે.

તત્કાલીન વડા પ્રધાન ડૉ. મનમોહન સિંઘે કહ્યું હતું કે, ચુકાદાથી સ્પષ્ટ થયું છે કે યુપીએ સરકાર સામેના આરોપો આધારહીન હતા.

નાણાપ્રધાન અરુણ જેટલીએ પ્રતિક્રિયા આપતા કહ્યું હતું કે, કોંગ્રેસના નેતાઓ આ ચુકાદાને મેડલ તરીકે ન દેખાડે. 2012માં સુપ્રીમે ઠેરવ્યું હતું કે, કૌભાંડ થયું હતું.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

તપાસનીશ એજન્સીએ કાયદાકીય અભિપ્રાયના આધારે આગળની તજવીજ હાથ ધરવાની વાત કરી છે.

કેગે તેના રિપોર્ટમાં જણાવ્યું હતું કે, 'વહેલા તે પહેલા'ની નીતિથી સ્પેક્ટ્રમ ફાળવવાને કારણે દેશની તિજોરીને રૂ. એક લાખ 76 હજાર કરોડનું કૌભાંડ થયું હતું.

આ ચુકાદા બાદ ડીએમકે કાર્યકરોમાં ખુશીની લહેર ફરી વળી હતી.

ચુકાદા અંગે પ્રતિક્રિયાઓ

રાજ્યસભાના સાંસદ સુબ્રમણ્યમ સ્વામીએ આ ચુકાદા અંગે ટ્વીટ કર્યું હતું. તેમણે લખ્યું હતું કે,  હાઈકોર્ટમાં ચુકાદાને પડકારીને સરકાર તેના પ્રમાણિક ઇરાદાઓનો પરિચય આપે.

કોંગ્રેસ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ના પ્રવક્તા રણદીપ સુરજેવાલાએ પત્રકાર પરિષદ સંબોધી હતી, જેમાં તેમણે કહ્યું હતું કે, આજે સત્ય બહાર આવ્યું છે. મોદી તથા ભાજપનાં નેતૃત્વે દેશની માફી માંગવી જોઇએ.

જેમણે ત્રણ વર્ષ સુધી સંસદની કાર્યવાહી ચાલવા દીધી ન હતી.

સીબીઆઈના પ્રવક્તા અભિષેક દયાલે કહ્યું હતું કે, એજન્સીને હજુ સુધી ચુકાદાની નકલ મળી નથી. અમે ચુકાદાનો અભ્યાસ કરીને કાયદાકીય અભિપ્રાયનાં આધારે આગળની કાર્યવાહી કરીશું.

બીજી બાજુ, પૂર્વ સંચાર પ્રધાન એ. રાજાએ કહ્યું હતું કે, આ ચુકાદાથી 'ખુશ' છું.

ડીએમકેના કાર્યકારી અધ્યક્ષ એમ.કે. સ્ટાલિને કહ્યું હતું, "વિશેષ અદાલતના ચુકાદાથી અમે ખુશ છીએ. ચુકાદાથી સાબિત થયું છે કે કશું ખોટું નહોતું થયું."

આ ચુકાદા બાદ ચેન્નાઇમાં ડીએમકે (દ્રવિડ મુનેત્ર કઝગમ)ના કાર્યાલયે ખુશીની લહેર ફરી વળી હતી. પાર્ટીના કાર્યકરોએ ફટાકડાં ફોડી અને નાચગાન દ્વારા ખુશી વ્યક્ત કરી હતી.

નાણાપ્રધાન અરુણ જેટલીએ કહ્યું હતું, "કોંગ્રેસી નેતાઓ આ ચુકાદાને મેડલની જેમ દેખાડી રહ્યાં છે. જાણે કે તે પ્રમાણિક નીતિ હતી.

એ એક ભ્રષ્ટ અને અપ્રમાણિક નીતિ હતી. 2012માં સુપ્રીમ કોર્ટે જ આ બાબત ઠેરવી હતી.

એ પછીની હરાજીઓમાં વધુ રકમ ઉપજી હતી, તેનાંથી સ્પષ્ટ છે કે, એ નીતિને કારણે દેશની તિજોરીને નુકસાન થયું હતું.

આરોપોમાંથી નિર્દોષ છૂટેલા કનિમોડીએ કહ્યું હતું કે, અમે ખુશ છીએ કે ન્યાય થયો છે. ડીએમકે પરિવાર માટે મોટો દિવસ છે.

અમારી ઉપરના તમામ આરોપોનો જવાબ મળી ગયો છે. અમારી સાથે રહેલાં લોકોનો આભાર માનું છું.

કથિત કૌભાંડ સમયે દેશના વડા પ્રધાન ડૉ. મનમોહન સિંઘે ચુકાદા અંગે પ્રતિક્રિયા આપતા કહ્યું હતું કે, કોર્ટના ચુકાદાનું સન્માન કરવું જોઇએ. હું ખુશ છું કે કોર્ટના ચુકાદાથી સાબિત થયું છે કે, યુપીએ સરકાર સામેના આરોપો આધારહીન હતા.

શું છે 2G કૌભાંડ અને આરોપીઓ?

2G કૌભાંડની વાત વર્ષ 2010માં બહાર આવી હતી. CAGએ પોતાના એક રિપોર્ટમાં વર્ષ 2008માં કરાયેલી સ્પેક્ટ્રમ ફાળવણી પર સવાલ ઉઠાવ્યા હતા.

2G સ્પેક્ટ્રમ કૌભાંડમાં કંપનીઓની હરાજીના બદલે 'વહેલા તે પહેલા'ની નીતિ પર લાઇસન્સ આપવામાં આવ્યાં હતાં.

CAGના રિપોર્ટ મુજબ, જો લાઇસન્સ હરાજીના આધારે આપવામાં આવ્યા હોત તો, આશરે એક લાખ 76 હજાર કરોડની રકમ સરકારી તિજોરીમાં જમા થઈ હોત.

જોકે, કેગના નુકસાનના આંકડાઓ પર ઘણા પ્રકારના મતમતાંતર હતા, પરંતુ તે એક રાજકીય વિવાદનો મુદ્દો બની ગયો હતો.

PMOની ભૂમિકા પર સવાલ

દેશના કથિત સૌથી મોટા...


સમાચાર સંસ્થા એએનઆઇએ આ અંગે ટ્ટીટ કરી માહિતી આપી છે.

Twitter કન્ટેન્ટ પૂર્ણ, 1

આઇસીઆઇસીઆઇ બૅન્કના સીઇઓ અને મેનેજિંગ ડિરેક્ટર રહી ચૂકેલા ચંદા કોચર પર પોતાના પદનો ખોટો ઉપયોગ કરી વીડિયોકોન ગ્રૂપને લોન આપવાનો અને પછી અયોગ્ય રીતે અંગત લાભ મેળવાનો આરોપ છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે સીબીઆઇ દ્રારા ચંદા કોચર અને તેમનાં પતિ સામે અપરાધિક ષડ્યંત્રનો અને નાણાકીય ધોખેબાજીનો મામલે તપાસ ચાલી રહી છે.

અગાઉ ચંદા કોચર મામલામાં સુપ્રીમ કોર્ટના પૂર્વ જસ્ટિસ બીએન શ્રીકૃષ્ણાની અધ્યક્ષતામાં કરાયેલી તપાસ પૂર્ણ થઈ હતી જેમાં ચંદા કોચર દોષિત પૂરવાર થયાં હતાં.

આ અંગે બૅન્ક દ્વારા સ્વતંત્ર તપાસ કરાઈ રહી હતી, જેમાં તેઓ દોષી પૂરવાર થયા હતા અને તેમને તેમના પદ પરથી કાઢી મુકવામાં આવ્યા હતા.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

શું હોય છે લૂક આઉટ નોટિસ?

લૂક આઉટ નોટિસ એક એ પ્રકારનો આંતરિક નોટિસનો પત્ર છે. બીબીસી બૅન્ક કૌભાંડ

આ નોટિસ તપાસ સંસ્થા દ્વારા એરપોર્ટ ઇમિગ્રેશન વિભાગને મોકલવામાં આવે છે. જેને પગલે ઇમિગ્રેશન અધિકારીઓને તે વ્યકિતને વિદેશ નહીં જવા દેવા અને તેના વિશે માહિતી આપવાના નિર્દેશ આપવામાં આવે છે.

જેના નામે આ નોટિસ હોય તેની ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ધરપકડ પણ થઈ શકે છે.

આ નોટિસમાં તપાસ એજન્સી દ્વારા જે તે કોઇ વ્યકિત અંગે જે પ્રકારની માહિતી જોઇએ તેનો ઉલ્લેખ કરેલો હોય છે.

અગાઉ ચંદા કોચરને ગત વર્ષે પણ લૂક આઉટ નોટિસ આપવામાં આવી હતી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

કેવી રીતે કેસ બહાર આવ્યો?

મીડિયામાં આ મામલો પહેલીવાર વ્હિસલ બ્લૉઅર અરવિંદ ગુપ્તાના બ્લોગ ફરિયાદને આધારે આવ્યો હતો. અરવિંદ ગુપ્તા વીડિયોકોન સમૂહમાં એક રોકાણકાર હતા.

એમણે 2016માં આઇસીઆઇસી બૅન્ક અને વીડિયોકોન વચ્ચે થયેલા ટ્રાન્જેક્શન પર સવાલ ઉભા કર્યા. તેમણે વડા પ્રધાન અને નાણા મંત્રીને પત્ર લખી ચંદા કોચરના ખોટાં વ્યવહારો અને હિતોના ટકરાવ વિશે જાણકારી આપી હતી.

એ સમયે અરવિંદ ગુપ્તાની ફરિયાદો પર ખાસ ધ્યાન નહોતું આપવામાં આવ્યુ. એ પછી એમણે દીપક કોચર દ્રારા 2010માં પ્રમોટ કરવામાં આવેલી કંપની એનયૂ પાવર રિન્યૂએબ્લસ અંગે વધારે જાણકારી મેળવી.

ગત વર્ષે માર્ચમાં ર્જ્યારે ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસે એક અહેવાલ પ્રકાશિત કર્યો. આ અહેવાલમાં દીપક કોચર અને વેણુગોપાલ ધૂત વચ્ચેના નાણાકીય વ્યવહારો અને બિઝનેસ ડીલ વિશેની વિગતો પર પ્રકાશ પાથરવામાં આવ્યો હતો.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


સરકારનું કહેવું છે કે આરસીઈપીમાં સામેલ થવાને લઈને કેટલાક મુદ્દાઓ પર ચિંતા હતી. જેને લઈને કોઈ સ્પષ્ટતા ન થતાં દેશના હિતમાં આ પગલું ભરવામાં આવ્યું છે.

વડા પ્રધાન મોદીએ તેમને પોતાના આત્માના અવાજ પર લીધેલો નિર્ણય ગણાવ્યો છે. જ્યારે કૉંગ્રેસ આ નિર્ણયને પોતાની જીતના રૂપમાં દર્શાવી રહી છે.

સોમવારે જ્યારે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ બેંગકોકમાં આરસીઈપી સંમેલનમાં ભાગ લીધો તો બધાની નજર એ વાત પર હતી કે તેઓ ભારતને આ સમજૂતીનો ભાગ બનાવશે કે નહીં.

એવું માનવામાં આવતું હતું કે ભારત આ કરાર પર સહી કરી દેશે અને એ વાતને લઈને ખેડૂતો અને વેપારી સંગઠનો વિરોધ કરી રહ્યાં હતાં.

જોકે, આરસીઈપી સંમેલન બાદ સાંજે ભારતના વિદેશમંત્રાલયના સચિવ વિજય ઠાકુર સિંહે કહ્યું કે શરતો અનુકૂળ ન હોવાને કારણે રાષ્ટ્રીય હિતોને ધ્યાનમાં રાખતા ભારતે આરસીઈપીમાં સામેલ ન થવાનો ફેંસલો કર્યો છે.

કંબોડિયાના વડા પ્રધાન હુન સેન, ન્યૂઝીલૅન્ડનાં વડાં પ્રધાન જેસિંડા અડર્ન અને ભારતના વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી RCEPની સિંગાપોરમાં યોજાયેલી બેઠકમાં

તેમણે કહ્યું કે આરસીઈપીને લઈને ભારતના મુદ્દાઓ અને ચિંતાઓ પર સમાધાન ન થવા પર તેમાં સામેલ થવું સંભવ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

નથી.

વિજય ઠાકુર સિંહે કહ્યું, "આ વિષય પર ટિપ્પણી કરતા વડા પ્રધાને કહ્યું કે ભારતીયો અને ખાસ કરીને સમાજના કમજોર વર્ગો અને તેમની આજીવિકા પર થનારા પ્રભાવ અંગે વિચારતાં તેમણે આ નિર્ણય લીધો છે."

"તેમને મહાત્મા ગાંધીની એ સલાહનો પણ ખ્યાલ આવ્યો જેમાં ગાંધીજીએ કહ્યું હતું કે સૌથી કમજોર અને ગરીબ શખ્સનો ચહેરો યાદ કરો અને વિચારો કે જે પગલું તમે ભરવા જઈ રહ્યા છો, તેનો કોઈ ફાયદો તેમને પહોંચશે કે નહીં."

"ભારત આરસીઈપીની ચર્ચાઓમાં સામેલ થયું અને તેમણે પોતાનાં હિતો સામે રાખતાં મજબૂતીથી ચર્ચા કરી. હાલની સ્થિતિમાં અમને લાગે છે કે સમજૂતીમાં સામેલ ન થવું જ ભારત માટે યોગ્ય નિર્ણય છે. અમે આ ક્ષેત્ર સાથે વેપાર, રોકાણ અને લોકોના સંબંધોને ગાઢ બનાવવાનું કામ કરતા રહીશું."

આ સમજૂતીમાં શું હતું?

આરસીઈપી એક વેપાર સમજૂતી છે, જે તેના સભ્ય દેશો માટે એકબીજા સાથે વેપાર કરવાનું સરળ બનાવે છે.

આ સમજૂતી અંતર્ગત સભ્ય દેશોમાં આયાત-નિકાસ પર લાગનારા ટૅક્સ કાં તો ભરવાના નથી હોતા અથવા ખૂબ જ ઓછા ભરવાના થાય છે.

આરસીઈપીમાં 10 આસિયાન દેશો સિવાય ભારત, ચીન, જાપાન, દક્ષિણ કોરિયા, ઑસ્ટ્રેલિયા અને ન્યૂઝીલૅન્ડને સામેલ થવાની જોગવાઈ હતી. હવે ભારત તેનાથી દૂર રહેશે.

આરસીઈપીને લઈને ભારતમાં લાંબા સમયથી ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી હતી.

ખેડૂતો અને વેપારી સંગઠનો તેનો એવું કહીને વિરોધ કરીને કરતા હતા કે જો ભારત તેમાં સામેલ થયું તો નાના ખેડૂતો અને વેપારીઓ તબાહ થઈ જશે.

અખિલ ભારતીય કિસાન સંઘર્ષ સમન્વય સમિતિ સાથે જોડાયેલા સ્વરાજ પાર્ટીના નેતા યોગેન્દ્ર યાદવે આરસીઈપીથી બહાર રહેવાના ભારતના નિર્ણયને મહત્ત્વનો ગણાવતા કહ્યું કે વડા પ્રધાને જનમત સંગ્રહનું સન્માન કર્યું છે.

સમજૂતીથી શું નુકસાન થતું?

યોગેન્દ્ર યાદવે કહ્યું કે દેશમાં તમામ ખેડૂત સંગઠનોએ એક સૂરમાં આ સમજૂતીનો વિરોધ કર્યો હતો. ભાજપ અને આરએસએસ સાથે જોડાયેલાં ખેડૂત સંગઠનો પણ વિરોધમાં સામેલ થયાં હતાં.

યોગેન્દ્ર યાદવ કહે છે, "ત્યાં સુધી કે સરકારની સૌથી નજીક માનવામાં આવતી અમૂલ ડેરીએ પણ આ સમજૂતીનો વિરોધ કર્યો હતો."

"ભાજપના મંત્રીઓ ખુદ દબાયેલા અવાજે આની ટીકા કરી ચૂક્યા હતા. ઘણી રાજ્ય સરકારો આના પર સવાલો ઉઠાવી ચૂકી હતી."

"કેટલાક દિવસો પહેલાં કૉંગ્રેસે પોતાની નીતિ બદલતાં યૂટર્ન લઈને આનો વિરોધ કર્યો હતો. આ વાતો ક્યાંક વડા પ્રધાનના મનમાં હશે અને તેમને અહેસાસ હશે કે પરત આવીને આ સમજૂતીને દેશની જનતા સામે રાખવી કોઈ...


સરકારી અધિકારીમાંથી ધારાસભ્ય બનવા પાછળનું મારું ધ્યેય વતન સિદ્ધપુર અને ઉત્તર ગુજરાતની સેવા કરવાનું હતું.

તેવા સમયે એક દિવસ હાલમાં ગુજરાત સરકારના એડવૉકેટ જનરલ અને તે સમયે મારા મિત્ર કમલભાઈ ત્રિવેદીની કૅબિનમાં મારી મુલાકાત એક વ્યક્તિ સાથે થઈ.

આકર્ષક વ્યક્તિત્વ, છટાદાર અંગ્રેજી અને હિન્દી અને કંઈક અંશે અધિકારપૂર્ણ કહી શકાય તેવા આત્મવિશ્વાસથી છલકતી ભાષા બોલતી એક વ્યક્તિ સાથે કમલભાઈએ મારો પરિચય કરાવ્યો:

"અરુણ, યે હમારે દોસ્ત ઔર આપ કી પાર્ટી કે વિધાયક શ્રી જયનારાયણ વ્યાસ હૈ."

મારી અરુણ જેટલી સાથેની આ પ્રથમ મુલાકાત. એ સમયે ભારતીય જનતા પાર્ટી હજુ ઊગું-ઊગું કરી રહી હતી.

અરુણ જેટલીથી હું સાવ અજાણ હતો એવું પણ નહોતું.

ભાજપમાં જોડાયો તે પહેલાં અખિલ ભારતીય વિદ્યાર્થી પરિષદ સાથે વિદ્યાર્થીકાળથી મારો નાતો હતો.

અરુણ જેટલી નામની આ વ્યક્તિ દિલ્હી યુનિવર્સિટીના રાજકારણમાં નેતૃત્વ કરી રહી હતી.

1974માં એ દિલ્હી યુનિવર્સિટી સ્ટુડન્ટ યુનિયનના પ્રમુખ અને ત્યાર બાદ ઇંદિરા ગાંધી દ્વારા લદાયેલી કટોકટી સમયે જેલવાસ ભોગવનાર પ્રતિભા હતી એ ખ્યાલ હતો.

દિલ્હી યુનિર્સિટીમાં એબીવીપી નેતા તરીકે અરુણ જેટલી

19... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

80થી આ માણસ ભાજપમાં જોડાયો હતો પણ એ જમાનો હજુ અટલ બિહારી વાજપેયી, અડવાણીજી, ડૉ. મુરલી મનોહર જોશી કે પછી મદનલાલ ખુરાના જેવા નેતાઓનો હતો.

અરુણ જેટલી ભાજપના નભોમંડળમાં ઉદિત જરૂર થઈ રહ્યા હતા, પણ એમની ખ્યાતિ જામવાને હજુ વાર હતી.

મોટા ભાગે તો તેઓ એક વકીલ તરીકે વધુ ખ્યાત હતા અને એટલે જ કમલ ત્રિવેદીના મિત્ર હતા.

આ વ્યક્તિ ભારતીય જનતા પાર્ટીમાં ઝડપથી આગળ વધી રહી હતી.

તેઓ વાજપેયીના મંત્રી મંડળમાં શરૂઆતમાં રાજ્યકક્ષાના મંત્રી તરીકે અને રામ જેઠમલમાણીના રાજીનામા બાદ 2000ની સાલમાં કાયદો, ન્યાય અને કંપની બાબતોના કૅબિનેટ મંત્રી બન્યા.

2002માં ભારતીય જનતા પાર્ટીમાં રાષ્ટ્રીય મહામંત્રી જેવા સંગઠનના ઉચ્ચ હોદ્દે તેમની નિમણૂક થઈ, પણ એ જમાનો પ્રમોદ મહાજન અને સુષમા સ્વરાજનો હતો.

આ કારણથી કદાચ 3 મે 2006ના રોજ પ્રમોદ મહાજનનું આકસ્મિક અવસાન થયું, ત્યાર સુધી અરુણ જેટલીની આભા આટલી નીખરી નહોતી.

પ્રમોદ મહાજનનું મોહક વ્યક્તિત્વ, અટલજી સાથેની નિકટતા તેમજ બધાં જ રાજકીય પક્ષોના અગ્રણીઓ અને ખાસ કરીને દેશના ઉદ્યોગપતિઓ સાથેનો ઘરોબો તેમને સાહજિક રીતે જ અરુણ જેટલીથી આગળ મૂકી દેતો હતો.

આ કારણથી જ ગુજરાતમાં પણ જ્યારે કેશુભાઈ સરકાર સામે શંકરસિંહના બળવાને કારણે કટોકટી ઉભી થઈ ત્યારે અટલજીના વિશ્વાસુ તરીકે પ્રમોદ મહાજન અને વૈંકેયા નાયડુએ ગાંધીનગરમાં ધામા નાખી આ કટોકટી ઉકેલવામાં મહત્ત્વનો ભાગ ભજવ્યો હતો.

પણ પક્ષમાં પ્રમોદ મહાજનના નિધન બાદ જે શૂન્યાવકાશ ઉભો થયો તેણે 2006 બાદ અરુણ જેટલીને પક્ષના સંકટમોચક અને અટલ- અડવાણીના વિશ્વાસુ નેતા તરીકે પ્રસ્થાપિત કરી દીધા.

હવે પછીનો સમય અરુણ જેટલી માટે રાજકીય ક્ષિતિજે ઝડપથી નિખરવાનો કાળ હતો.

2002ની ગુજરાતની ઘટનાઓ અને સંગઠનમાં અરુણ જેટલીનું સ્થાન તેમજ અટલ-અડવાણીનો તેમના પર વિશ્વાસ નરેન્દ્ર મોદી સાથેની નિકટતાને વધુ બળ પૂરું પાડવાનું કામ કરી ગયો.

અરુણજી હવે ગુજરાતમાંથી રાજ્યસભાના સભ્યપદે પણ વરાયા. એ સમયે હું એમનો મતદાર હતો.

બહુચર્ચિત સોહરાબુદ્દીન, કૌસરબાનુ કે અન્ય કેસોમાં અરુણ જેટલીની સલાહ અને વ્યૂહરચનાનું મહત્ત્વનું પ્રદાન રહ્યું એવું મારું મંતવ્ય છે.

કદાચ આ કારણથી નરેન્દ્ર ભાઈ મોદીનો એમના પરનો વિશ્વાસ વધુ મજબૂત થયો હતો.

2014ની લોકસભાની ચૂંટણી ભલે અરુણ જેટલી પંજાબમાંથી હારી ગયા, પણ એમની વ્યૂહરચના વગેરેમાં એમનું પ્રદાન મહત્ત્વનું હતું એમાં કોઈ શંકા નથી.

ગુજરાતની ઘટનાઓ અને યૂપીએ સરકાર...


સરકારે કહ્યું છે કે તેઓ ખૂલીને વાતચીત કરવા માટે તૈયાર છે. આ દરમિયાન ખેડૂતોએ 'રેલ રોકો' અભિયાનની જાહેરાત કરી દીધી છે.

ખેડૂતોએ કહ્યું છે કે જો સરકારે ત્રણેય કૃષિકાયદાઓને પરત ન લીધા તો તેઓ દેશભરમાં પ્રદર્શન કરશે.

દિલ્હીની સરહદ પર હરિયાણા-પંજાબ-ઉત્તર પ્રદેશના ખેડૂતો છેલ્લા 16 દિવસથી પ્રદર્શન કરી રહ્યા છે.

દિલ્હી-હરિયાણાની સિંઘુ બૉર્ડર પર પણ મોટી સંખ્યામાં ખેડૂતો એકઠા થયા છે.

ખેડૂત સંગઠનોએ સરકારને એ સવાલ કર્યો છે કે જો ખેતી એ રાજ્ય સરકારનો મુદ્દો હોય, તો કેન્દ્ર સરકારે સંબંધિત કાયદાઓ કઈ રીતે પસાર કર્યા?

આના જવાબમાં ગુરુવારે કેન્દ્રીય મંત્રી નરેન્દ્રસિંહ તોમરે કહ્યું, "કેન્દ્ર સરકારે આ કાયદા સમગ્ર દેશ માટે બનાવ્યા છે અને ખેડૂતોને આનાથી ફાયદો થયો છે. "

વિરોધપ્રદર્શનનો 16મો દિવસ

આ દરમિયાન ખેડૂતોનું વિરોધપ્રદર્શન 16મા દિવસમાં પ્રવેશી ગયું છે.

સિંઘુ બૉર્ડર અને ટિકરી બૉર્ડર પર મોટા પ્રમાણમાં ખેડૂતો એકઠા થયા છે અને વિરોધ કરી રહ્યા છે.

તો બીજી તરફ સિંઘુ બૉર્ડર પર પોલીસદળનું નેતૃત્વ કરી રહેલા ડીસીપી અને એડીસીપી કોરોનાગ્રસ્ત થયા છે. સિંઘુ બૉર્ડર પર હજારોની સંખ્યામાં ખેડૂતો કૃષિકાયદાઓ વ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

િરુદ્ધ વિરોધપ્રદર્શનો કરી રહ્યા છે.

આ દરમિયાન ખેડૂતોએ આંદોલન વધુ ઉગ્ર કરવાનું મન બનાવી લીધું છે.

'કિસાન મજદૂર સંઘર્ષ કમિટી'એ કૃષિકાયદાનો વિરોધ કરવા માટે કુંડલી બૉર્ડર પર પોતાનો બીજો જથ્થો મોકલ્યો છે. આ ખેડૂતોએ રવાના થતાં પહેલાં અમૃતસરમાં સુવર્ણમંદિર ખાતે પૂજાઅર્ચના કરી હતી.

વાતચીતનું ભવિષ્ય અધ્ધર-તાલ?

આંદોલનકારી ખેડૂતો છેલ્લાં બે સપ્તાહથી દિલ્હીની સિંઘુ બૉર્ડર પર પ્રદર્શન કરી રહ્યા છે.

ખેડૂતોની માગ છે કે બજાર-સમર્થિત ત્રણેય કૃષિકાયદાને સરકાર રદ કરે, કેમ કે આનાથી તેમની આવક પ્રભાવિત થશે. જેને પગલે સરકાર અને ખેડૂતો વચ્ચેની વાતચીતનું ભવિષ્ય હવે અધ્ધર-તાલ જોવા મળી રહ્યું છે.

ખેડૂતોનાં સગઠનોએ કહ્યું છે કે 14 ડિસેમ્બરે તેમનું આંદોલન વધુ વેગ પકડશે. આ દરમિયાન નવી દિલ્હી તરફ જનારા તમામ હાઈવે બંધ કરી દેવાની પણ જાહેરાત કરાઈ છે અને ટોલપ્લાઝાને પણ નહીં ચાલવા દેવાની ચીમકી ઉચ્ચારાઈ છે.

ખેડૂતો કેમ ડરેલા છે?

મોદી સરકાર નવા કૃષિકાયદાથી કૃષિબજારને નિયંત્રણથી મુક્ત કરવા માગે છે. સરકાર ઇચ્છે છે કે કૃષિબજારમાં ખાનગી કારોબારીઓને વધારે મહત્ત્વ આપવામાં આવે અને સરકારને સબસિડી આપવી ન પડે.

ખેડૂતો સરકારની આ જ ઇચ્છાથી ડરેલા છે. તેમને લાગે છે કે તેમને અનાજ પડતરની કિંમત કરતાં પણ ઓછા મૂલ્યે વેચવું પડશે. હરિયાણા અને પંજાબના ખેડૂતોને ન્યૂનતમ સમર્થન મૂલ્ય અને સરકારી ખરીદીનો સૌથી વધુ ફાયદો મળે છે.

બીજી તરફ બિહાર જેવાં રાજ્યો કે જ્યાં આ સિસ્ટમ અમલમાં નથી ત્યાં ખેડૂતોને નહિવત્ કિંમતોએ અનાજ વેચવું પડે છે.

ખેડૂતોનું કહેવું છે કે સરકાર કૃષિકાયદા મારફતે ખેતીને કૉર્પોરેટને સોંપી દેવા માગે છે.

કૃષિકાયદામાં કેવી છે જોગવાઈઓ અને કેમ થઈ રહ્યો છે આટલો વિરોધ?

સરકારે અત્યાર સુધી કેવાં આશ્વાસન આપ્યાં?

બુધવારે સરકારે ખેડૂતોની ચિંતા દૂર કરવા પ્રયાસ કર્યો અને કેટલાંક લેખિત આશ્વાસન પણ આપ્યાં. સરકારે કથિત મુક્ત બજારમાં રાજ્યોની ભૂમિકા વધારવા અને ન્યૂનતમ સમર્થન મૂલ્ય એટલે કે એમએસપી ચાલુ રાખવા માટે લેખિતમાં આશ્વાસન આપ્યાં.

આના થકી રાજ્ય સરકાર પોતાની મેળે વસ્તુઓ નક્કી કરી શકશે.

સરકારે બીજા પ્રસ્તાવમાં કૉન્ટ્રેક્ટ ફાર્મિગમાં ખેડૂતો માટે કાયદાકીય કવચ મજબૂત કરવાની વાત કરી. આ કવચને પગલે કૉન્ટ્રેક્ટ ફાર્મિંગમાં ખેડૂતોને કોઈ પણ પ્રકારની કાર્યવાહી સામે સુરક્ષા મળશે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


સરકારે ખેડૂતોને સહાય આપવા માટેની જે રકમ નક્કી કરી છે તે પૂરતી નથી એવું ખેડૂત આગેવાનોનું માનવું છે.

બીજી તરફ કૉંગ્રેસના નેતા હાર્દિક પટેલે પાકવીમાના પૈસા ખેડૂતોને ન મળે ત્યાં સુધી આંદોલન ચાલુ રાખવાની તૈયારી બતાવી છે.

ખેડૂતોની નુકસાની

આ વર્ષે અતિવૃષ્ટિ અને કમોસમી વરસાદને પગલે ગુજરાત રાજ્યના અનેક જિલ્લાઓમાં ખેડૂતોને નુકસાની વેઠવાનો વારો આવ્યો છે.

પહેલાં અતિવૃષ્ટિ અને એ પછી અરબ સાગરમાં એક પછી એક સર્જાયેલાં વાવાઝોડાંને લીધે રાજ્યભરમાં વરસેલા કમોસમી વરસાદથી ખેડૂતોના પાક બરબાદ થયા છે.

રાજ્યમાં આ વર્ષે 140 ટકાથી વધારે વરસાદ વરસી ચૂક્યો છે. બનાસકાંઠા, અમરેલી તથા અન્ય જિલ્લાઓમાં હજી કમોસમી વરસાદ વરસી રહ્યો છે.

હાર્દિક પટેલે તેમના એક ટ્વીટમાં એવો પણ દાવો કર્યો છે કે છેલ્લા દસ દિવસમાં ગુજરાતમાં ચાર ખેડૂતોએ આત્મહત્યા કરી છે.

પાકવીમાની રકમ ન ચૂકવાતાં સૌરાષ્ટ્રના હજારો ખેડૂતો રેલી યોજીને મામલતદારને રજૂઆત કરવા પહોંચ્યા હતા.

ઑક્ટોબર મહિનાના પ્રારંભમાં રાજ્યના કૃષિ મંત્રી આર. સી. ફળદુએ જણાવ્યું હતું કે અતિવૃષ્ટિના કારણે 75 ટકા જેટલો પાક નિષ્ફળ ગયો છે.

સરકારે સહાયમાં શું આપ્યું?

ઑક્ટોબર માસમાં ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

કૃષિ મંત્રી આર. સી. ફળદુએ કહ્યું હતું કે ખેડૂતોએ ચિંતા કરવાની જરૂર નથી, જેમણે વીમો ભર્યો છે તેમને પાકવીમાની રકમ મળશે.

જોકે આજે સરકાર દ્વારા ખેડૂતોની પાકનુકસાની મામલે રૂપિયા 700 કરોડના રાહતપૅકેજની જાહેરાત કરવામાં આવી છે.

રાજ્યના મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણી અને કૃષિમંત્રી આર. સી. ફળદુ સાથેની બેઠક બાદ રાજ્યના ઉપમુખ્ય મંત્રી નીતિન પટેલે આ રાહત પૅકેજ અંગે જાહેરાત કરી હતી.

નીતિન પટેલનું કહેવું છે કે પાંચ લાખ હૅકટર જેટલી જમીનનો સર્વે કરવામાં આવ્યો હતો અને ખેડૂતો પાસેથી નુકસાની અંગે અરજીઓ મગાવાઈ હતી, જેના આધારે આ પૅકેજની જાહેરાત કરવામાં આવી છે.

તેમણે એવું પણ જણાવ્યું હતું કે ચાર લાખથી વધારે ખેડૂતોને પાક વીમા સિવાયની વધારાની 700 કરોડ રૂપિયાની સહાય આપવામાં આવશે.

આ જાહેરાત પ્રમાણે 33 ટકાથી વધારે નુકસાન થયું હોય તેવી પિયતવાળી જમીનમાં એક હૅક્ટરે 13,500 રૂપિયાની સહાય આપવામાં આવશે.

એ જ રીતે બિનપિયતવાળી જમીનમાં 33 ટકાથી વધારે નુકસાની થઈ હોય તો એક હૅક્ટર દીઠ 6,800 રૂપિયાની સહાય આપવામાં આવશે.

એક લાખ 90 હજાર ખેડૂતોની પાકનુકસાનીની અરજી સરકારને મળી હોવાનું પણ નીતિન પટેલે જણાવ્યું હતું.

'ખાતર જેટલા પૈસા પણ નહીં નીકળે'

ખેડૂત આગેવાન અને કૃષિ નિષ્ણાત બળવંતસિંહ પઢેરિયા બીબીસી ગુજરાતી સાથેની વાતચીતમાં કહે છે કે 700 કરોડની સહાયની જાહેરાતના નામે ખેડૂતોને મૂરખ બનાવવામાં આવી રહ્યા છે.

પઢેરિયા કહે છે, "33 ટકાથી વધારે નુકસાની હોય તેમને સહાય આપવાની હોવાથી બહુ જ ઓછા ખેડૂતોને સહાય મળી શકશે."

"સાવ નાના અને સીમાંત ખેડૂતોને બહુ ઓછી સહાય મળશે. સરકાર કબૂલે છે કે એક લાખ 90 હજાર ખેડૂતોને નુકસાન થયું છે."

"જેમણે અરજી નથી કરી એવા ખેડૂતોની સંખ્યાની ગણતરી તો સરકાર કરી જ નથી રહી."

પઢેરિયાનું કહેવું છે કે સહાયની રકમને રાજ્યનાં છ હજાર ગામો વચ્ચે વહેંચવામાં આવે તો ખેડૂતોના ખાતર જેટલા પૈસા પણ નહીં નીકળે.

તેઓ કહે છે કે બિયારણ, ખાતર અને ખેતમજૂરીનો ખર્ચ બાદ કરે તો સહાયની રકમમાંથી ખેડૂતોના ભાગે સવા સો રૂપિયા પણ ન આવે.

તેમણે કહ્યું, 'સરકારની આ જાહેરાત ખેડૂતોને મૂરખ બનાવનારી છે. આનાથી ખેડૂતોને ફાયદો નહીં નુકસાન જ થશે.'

700 કરોડની રકમ મજાક છે - હાર્દિક પટેલ

ખેડૂતોની દેવામાફી કરવામાં આને અને પાકવીમાની રકમ ખેડૂતોને મળી રહે એ માગ સાથે કૉંગ્રેસના નેતા હાર્દિક પટેલ દ્વારા રાજકોટના પડઘરીથી આંદોલન આદરવામાં આવ્યું હતું.

હાર્દિક પટેલ દ્વારા રાજ્યની સરકારને 12...


સરકારે પ્રેસિડેન્ટ ટ્ર્મ્પના ફોન કોલની વાતચીત જાહેર કરવા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. અગાઉ યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ સાથેની ફોન પરની વાતચીતના અંશો જાહેર થયા પછી આપ પગલું ભરવામાં આવ્યું છે.

ડેમૉક્રેટ પાર્ટીનાં કદાવર નેતા અને ટ્રમ્પનાં કટ્ટર પ્રતિસ્પર્ધી નૅન્સી પેલોસી રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પની મુશ્કેલીમાં વધારો કરી શકે છે.

આત્મવિશ્વાસથી ભરપૂર અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પને નિયંત્રિત કરવાના પ્રયત્નો કરનાર નૅન્સી પેલોસીને અમેરિકાનાં સૌથી તાકાતવર મહિલા ગણાય છે.

અમેરિકાની સંસદમાં તેઓ જ વિપક્ષની આગેવાની કરે છે. તેઓ સંસદના નીચલા ગૃહ હાઉસ ઑફ રિપ્રૅઝેન્ટટિવનાં સ્પીકર છે.

નૅન્સી પેલોસીએ જ ટ્રમ્પ વિરુદ્ધ મહાભિયોગની ઔપચારિક કાર્યવાહી કરવાના આદેશ આપ્યા અને કહ્યું, "કાયદાથી ઉપર કોઈ નથી."

પેલોસી હંમેશાંથી રિપબ્લિકન પાર્ટીના નિશાન પર રહ્યાં છે.

સૌથી તાકાતવર મહિલા

કૅલિફોર્નિયાથી ડેમૉક્રેટિક પાર્ટીનાં સાંસદ નૅન્સી પેલોસી આ વર્ષે જાન્યુઆરીમાં અમેરિકાની પ્રતિનિધિ સભાનાં સ્પીકર તરીકે ચૂંટાયાં હતાં.

આ પદ પર પહોંચવાની સાથે જ તેઓ અમેરિકાનાં સૌથી તાકાતવર મહિલા બની ગયાં.

અમેરિકામાં રાષ્ટ્રપતિ અને ઉપરાષ્ટ્રપતિ બાદ તેઓ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ત્રીજી સૌથી તાકાતવર રાજકીય હસ્તી બની ગયાં.

અમેરિકામાં ગયા વર્ષના અંતમાં જ સંસદની વચગાળાની ચૂંટણી યોજાઈ, આ ચૂંટણી બાદ નીચલા ગૃહમાં એટલે કે હાઉસ ઑફ રિપ્રૅઝેન્ટટિવમાં ડેમૉક્રેટિક પાર્ટી બહુમતમાં આવી ગઈ અને નૅન્સી પેલોસી સ્પીકર બની ગયાં.

તેમનો વિજય એવા સમયે થયો જ્યારે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ દ્વારા મેક્સિકોની સરહદે દીવાલ બનાવવા માટે ફંડની માગણી પર અમેરિકામાં લગભગ શટડાઉનની પરિસ્થિતિ હતી.

78 વર્ષીય પેલોસી ટ્રમ્પની દીવાલ બનાવવાની આ યોજનાથી અસંમત હતાં.

નીચલા ગૃહમાં સ્પીકર તરીકે ચૂંટાઈ આવ્યા બાદ તેમણે કહ્યું કે, "મને સંસદના નીચલા ગૃહની "મને ગર્વ છે કે મને સંસદના નીચલા ગૃહની સ્પીકર બનાવાઈ છે."

"આ વર્ષ અમેરિકામાં મહિલાઓને મતદાનનો અધિકાર હાંસલ થયાનું 100મું વર્ષ છે. ગૃહમાં 100 કરતાં વધુ મહિલા સાંસદો છે, જેઓ દેશની સેવા કરવાની લાયકાત ધરાવે છે."

"ગૃહમાં મહિલાઓની આટલી સંખ્યા અમેરિકાની લોકશાહીના ઇતિહાસમાં સૌથી વધારે છે."

પેલોસીની સફર

અમેરિકાના રાજકારણમાં તેમની સફર અસાધારણ રહી છે.

નૅન્સી પેલોસીનું બાળપણ પૂર્વ અમેરિકાના મેરિલૅન્ડ રાજ્યના બાલ્ટિમોર શહેરમાં વીત્યું હતું. તેમના પિતા શહેરના મેયર રહી ચૂક્યા હતા.

સાત ભાઈ-બહેનોમાં સૌથી નાનાં પેલોસી તેમનાં માતાપિતાનાં એકમાત્ર દીકરી છે.

વર્ષ 1976માં પોતાના પરિવારના રાજકીય સંબંધોનો લાભ લઈને તેમણે રાજકારણમાં પદાર્પણ કર્યું. તેમણે ડેમૉક્રેટ નેતા અને કૅલિફોર્નિયાના ગવર્નર જેરી બ્રાઉનને ચૂંટણીમાં મદદ કરી.

વર્ષ 1988માં તેઓ પાર્ટીનાં ઉપપ્રમુખ તરીકે ચૂંટાયાં. દરમિયાન તેમણે ઍઇડ્સની બીમારી પર સંશોધન કરવા માટે ભંડોળ મળી રહે એ વાતને પ્રાથમિકતા આપી.

વર્ષ 2001માં નૅન્સી પેલોસીને નીચલા ગૃહમાં સંસદીય સમૂહનાં નેતા તરીકે નિયુક્ત કરાયાં હતાં.

2007માં પ્રથમ મહિલા સ્પીકર બન્યાં

2014માં બરાક ઓબામા સાથે નૅન્સી પેલોસી

વર્ષ 2007માં તેઓ સ્પીકર રહ્યાં હતાં.

2006માં ડેમૉક્રેટ પાર્ટીને 12 વર્ષ બાદ બહુમત મળ્યો અને ત્યારે તેમની પાર્ટીમાં સ્પીકરના પદ માટે તેમના નામ પર સર્વાનુમતિ હતી.

જાન્યુઆરી અને 2007માં તેઓ હાઉસ ઑફ રિપ્રૅઝેન્ટટિવનાં પ્રથમ મહિલા સ્પીકર બન્યાં.

4 વર્ષ બાદ ડેમૉક્રેટ સાંસદોએ બહુમતી ગુમાવી, પરંતુ રાજકીય ઊથલપાથલના સમયગાળામાં પણ નૅન્સી પેલોસી એક મજબૂત અવાજ તરીકે ઊભરી રહ્યાં.

અને આ વર્ષે ફરી એક વાર સ્પીકર અને દેશનાં સૌથી તાકાતવર મહિલા બની ગયાં.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને...


સર્વેક્ષણમાં ભાગ લેનારા પૈકીની બે-તૃતીયાંશ લોકો માને છે કે પાછલા બે દાયકામાં સમાનતા વધી છે અને એક મોટો વર્ગ માને છે કે સ્ત્રીઓનું જીવન હવે પુરુષોની જિંદગી જેટલું જ સારું છે.

ગ્રામ્ય અને ઓછા સમૃદ્ધ લોકોના જણાવ્યા મુજબ, સ્ત્રીઓનું જીવન હવે પુરુષો કરતાં બહેતર થઈ ગયું છે.

બધા લોકો સૈદ્ધાંતિક રીતે સમાન અધિકારના પક્ષમાં હોય અને ભારતમાં સ્ત્રીઓ માટે બહુ સારો સમય ચાલી રહ્યો છે એમ માનતા હોય એવું લાગે છે, પણ વાસ્તવિકતા શું છે?

સમાનતા હોવાની છાપ ઉભી થવાનાં ઘણાં કારણો છે.

તાજેતરના #MeToo આંદોલને ઊંચા પદ તથા શક્તિના દુરુપયોગને પડકાર્યો હતો અને જાતીય સતામણી કેટલી વ્યાપક છે એ જાહેર કર્યું હતું.

પાછલા દાયકાઓમાં મહિલા આંદોલનકર્તાઓ અને યુવાઓએ સરકારને બહેતર કાયદા બનાવવા મજબૂર કરી છે.

પૈતૃક સંપત્તિમાં હક્ક, તલાક, બાળકોને દત્તક લેવા વગેરે જેવા અંગત જીવન સાથે જોડાયેલા કાયદાઓથી માંડીને જાતીય હિંસાને વધુ સારી રીતે પરિભાષિત કરતા ક્રિમિનલ કાયદાઓ ઉપરાંત ન્યાયની પ્રક્રિયાની ગતિ ઝડપી બનાવવાના પ્રયાસ કરવામાં આવ્યા છે.

આ પ્રયાસો છતાં સ્ત્રીઓની જિંદગીના અનુભવ દર્શાવે છે કે તેમને પુરુષસમાન અધિકાર મળેલા નથ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ી.

બી.બી.સી.ના સર્વેક્ષણમાં પૂછવામાં આવેલા સવાલોના જવાબોમાં આ વિરોધાભાસનાં પાના ખૂલ્યાં હતાં.

ભારતમાં સતત ઘટતો બાળકોનો સેક્સ રેશિયો (લિંગ-અનુપાત) દર્શાવે છે કે છોકરીની સરખામણીએ છોકરાના ઝંખના આજે પણ પ્રબળ છે.

2011ના આંકડા અનુસાર, આ સેક્સ રેશિયો આઝાદી પછીના તેના સૌથી નીચલા સ્તરે આવી ગયો છે.

આપણી અદાલતો પર કામનું દબાણ વધારે છે અને બળાત્કારના કેસીસ ફાસ્ટ ટ્રૅક કોર્ટ્સમાં ચલાવવાની જોગવાઈ કાયદામાં હોવા છતાં સુનાવણી નિર્ધારિત સમયમાં પૂર્ણ થતી નથી.

જાતીય સતામણીના મામલાઓ પુરવાર કરવાનું અત્યંત મુશ્કેલ છે અને સ્ત્રીઓએ એવા કેસની સુનાવણી ઉપરાંત સામા પક્ષ દ્વારા કરવામાં આવેલા માનહાનિના મુકદ્દમાઓ સામે પણ ઝઝૂમવું પડે છે.

ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન જરૂરી સલામત આરોગ્ય સેવામાં હજુ પણ ખામી છે.

યુનિસેફના જણાવ્યા અનુસાર, દુનિયામાં રોજ 800 સ્ત્રીઓ ગર્ભાવસ્થા સંબંધી એવી બીમારીઓને લીધે મૃત્યુ પામે છે, જેનો ઈલાજ બહેતર સુવિધાઓથી શક્ય હોય છે. એ 800માં 20 ટકા સ્ત્રીઓ ભારતની હોય છે.

વર્લ્ડ બેન્કના તાજા આંકડા અનુસાર, ભારતમાં 15 વર્ષથી વધુ વયની સ્ત્રીઓ પૈકીની 33 ટકા સ્ત્રીઓ જ નોકરી કરે છે. વિશ્વમાં નોકરીયાત સ્ત્રીઓના પ્રમાણમાં આ સૌથી ઓછું છે.

બી.બી.સી.ના સર્વેક્ષણમાં પૂછવામાં આવેલા સવાલોના જવાબોથી એ સ્પષ્ટ થયું હતું કે સમાન અધિકારોની ઈચ્છા તો છે, પણ તેનો વ્યવહારિક અર્થ શું છે તેની સમજ નથી.

ત્રણ-ચતુર્થાંશથી વધુ લોકોએ સ્વીકાર્યું હતું કે સ્ત્રીઓ ઈચ્છે અથવા તેમને જરૂર હોય તો તેમણે નોકરી કરવી જોઈએ, પણ એક-તૃતીયાંશ લોકો માને છે કે લગ્ન પછી સ્ત્રીઓ નોકરી કરે એ સારું નહીં.

સર્વેક્ષણમાં જાણવા મળ્યું હતું કે સ્ત્રીઓ માટે બહેતર ગણાતા તમિલનાડુ, આંધ્ર પ્રદેશ, તેલંગાણા અને મિઝોરમ જેવાં રાજ્યોમાં નોકરિયાત મહિલાઓનું પ્રમાણ વધુ છે, જ્યારે બિહાર, ઉત્તર પ્રદેશ અને ગુજરાતમાં એ ઘણું ઓછું છે.

સ્ત્રીઓ પોતાની ઇચ્છાથી કામ કરતી હોય છે એવું બહુ ઓછા લોકો માને છે, જ્યારે મોટાભાગના લોકો માને છે કે ઘરમાં પૈસાની કમીને સરભર કરવા માટે સ્ત્રીઓ નોકરી કરતી હોય છે.

મોટાભાગના એવું પણ માના છે કે સ્ત્રીનું સ્થાન ઘરમાં જ છે, કારણ કે તેઓ નોકરી કરવા જાય તો ઘરના કામ પર માઠી અસર થાય છે અને સલામતીના સંદર્ભમાં ચિંતા વધી જાય છે.

નોકરી ઓછી હોય તો પહેલી તક પુરુષોને આપવી જોઈએ, એવું મોટાભાગના માને છે. મહિલાઓ પણ એવું માને છે. તેના પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે સ્ત્રીઓના મનમાં પોતે...


સર્વોચ્ચ અદાલતે આ મતલબની નોટિસ કેન્દ્ર સરકારને કાઢી છે અને એક અઠવાડિયાની અંદર જવાબ આપવા માટે જણાવ્યું છે.

સર્વોચ્ચ અદાલતનું કહેવું છે કે નિઃશુલ્ક અથવા રાહતદરે સારવાર કરી શકે તેવી હૉસ્પિટલોની ઓળખ કરવામાં આવે અને સારવારના ખર્ચના સંદર્ભે માર્ગદર્શિકા બહાર પાડવામાં આવે.

સચિન જૈન નામના અરજદારે સર્વોચ્ચ અદાલતમાં આ મતલબની અરજી દાખલ કરી હતી.

ચીફ જસ્ટિસ એસ. એ. બોબડેની અધ્યક્ષતામાં ત્રણ જજોની ખંડપીઠે આ મુદ્દે સુનાવણી  કરી અને અને સૉલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતા પાસેથી એક અઠવાડિયાની અંદર વિસ્તૃત જવાબ માગ્યો છે.

અદાલતે કેન્દ્રને પૂછ્યું, "જે હૉસ્પિટલોને મફતમાં કે સસ્તી કિંમતે જમીન આપવામાં આવી છે તેવી ચેરિટેબલ હૉસ્પિટલોએ ઇલાજ મફતમાં કે ઓછા ભાવે કરવો જોઇએ."

શ્રમિકની સ્થિતિ પર સવાલ

કોરોના વાઇરસને પગલે દેશમાં લાગુ કરાયેલા લૉકડાઉન દરમિયાન જોવા મળેલી પ્રવાસી શ્રમિકોની 'મુશ્કેલીઓ' અને 'દયનિતા' પર સુપ્રીમ કોર્ટે સ્વયં સંજ્ઞાન લેતાં નોંધ્યું છે કે કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો તરફથી આ મામલે ચૂક થઈ છે.

'ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયા'ના અહેવાલમાં જણાવ્યા અનુસાર જસ્ટિસ અશોક ભૂષણ, જસ્ટિસ સંજય કિશન કૌલ અને જસ્ટિસ ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

એમ. આર. શાહની પીઠે જણાવ્યું છે કે કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો આ મામલો જોઈ રહી હોવા છતાં, 'સમસ્યાનો ઉકેલ લાવવા માટે અસરકારક અને ઠોસ પ્રયાસો કરવાની જરૂર છે.'

પીઠે જણાવ્યું, 'દેશના વિવિધ ભાગોમાં ફસાયેલા પ્રવાસી શ્રમિકોની મુશ્કેલીઓ અને દયનિયતા પર અમે જાતે જ સંજ્ઞાન લીધું છે. પગપાળા અને સાઇકલો પર જઈ રહેલા પ્રવાસી શ્રમિકોની દુર્ભાગ્યપૂર્ણ અને દયાજનક પરિસ્થિતિ અખબારો અને મીડિયા અહેવાલોમાં સતત જોવા મળી રહી છે.'

સુપ્રીમ કોર્ટે નોંધ્યું કે કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકાર દ્વારા પ્રવાસી શ્રમિકોને સહાય કરવામાં ચૂક થઈ છે. કોર્ટે એવું પણ કહ્યું કે સરકારો દ્વારા પ્રવાસી શ્રમિકોને મફત પ્રવાસન, આશ્રય અને અન્નની સુવિધા પૂરી પાડવા માટે તત્કાલ પગલાં લેવાની પણ જરૂર છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે આ મામલે ભારત સરકાર, તમામ રાજ્ય સરકારો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની સરકારોને નોટિસ પાઠવી છે અને જવાબ માગ્યો છે.

ચીને લદ્દાખ પાસે ઍરબૅઝનો વિસ્તાર કર્યો

ચીને લદ્દાખ પાસેના પોતાના ઍરબૅઝનો વિસ્તાર કર્યો છે.

એનડીટીવીના અહેવાલમાં સંબંધિત દાવો કરાયો છે. અહેવાલ અનુસાર ટીવી ચેનલને મળેલી ઍક્સક્લુઝિવ તસવીરોમાં ઍરબૅઝના ટરમૅક પર યુદ્ધવિમાનો સ્પષ્ટ જોવા મળી રહ્યાં છે.

આ ઍરબૅઝ નગારી કુશા ઍરપૉર્ટ પર છે, જે પેંગયોંગ લૅકથી લગભગ 200 કિલોમિટર દૂર તિબેટમાં સ્થિત છે.

અહેવાલમાં કરાયેલા દાવા અનુસાર 6 એપ્રિલ 2020ની સેટેલાઇટ ઇમેજમાં આ ઍરપૉર્ટ પર રનવે જોવા મળી રહ્યો છે. જોકે, 21 મે 2020ની તસવીરોમાં ઘણું બધુ બદલાયેલું જોવા મળે છે. નવી તસવીરોમાં મોટા પ્રમાણમાં ઍરબૅઝના નિર્માણની હિલચાલ જોવા મળી રહી છે.

અન્ય એક તસવીરમાં ઍરબૅઝ પર ચાર યુદ્ધવિમાનો જોવા મળી રહ્યાં છે. ભારતીય સરહદથી માત્ર 200 કિલોમિટર દૂર આ વિમાનોની તહેનાતી ભારત માટે ચિંતાનો વિષય હોવાનું પણ અહેવાલમાં જણાવાયું છે.

નોંધનીય છે કે છેલ્લા કેટલાક સમયથી લદ્દાખમાં ભારતીય અને ચાઇનીઝ સૈન્ય વચ્ચે તણાવની સ્થિતિ સર્જાઈ છે.

રાહુલ ગાંધીના મીડિયા પર પ્રહારો

કૉંગ્રેસના નેતા રાહુલ ગાંધીએ મીડિયાના એક વર્ગ પર પ્રહાર કરતાં જણાવ્યું કે મહારાષ્ટ્રમાં કોવિડ-19ની સ્થિતિ પર તેમણે કરેલી ટિપ્પણીને તોડીમરોડીને રજૂ કરવામાં આવી છે.

રાહુલે એક વીડિયો પોસ્ટ કર્યો, જેમાં રાજ્યમાં વ્યાપ્ત પરિસ્થિતિ અંગે તેઓ વાત કરી રહ્યા છે. તેમણે આ વીડિયો શૅર કરતાં લખ્યું, "આ વીડિયો જુઓ અને સમજો કે કઈ રીતે વેચાઈ ગયેલું મીડિયા સત્યને તોડીમરોડીને રજૂ કરે છે અને...


સર્વોચ્ચ ન્યાયાલય કહ્યું કે તથ્યોને દબાવવાના કોઈ પ્રયત્ન ન થવા જોઈએ. રાજકોટમાં કોરોના હૉસ્પિટલમાં લાગેલી આગમાં પાંચ લોકોનાં મોત થયાં હતાં.

કોર્ટે કહ્યું, "અમે ગુજરાતનો જવાબ જોયો છે, પાંચ લોકોનાં સાતમા માળે મોત થયાં છે. આ કયા પ્રકારની એફિડેવિટ છે. તથ્યોને દબાવવાનો કોઈ પ્રયાસ ન થવો જોઈએ."

સુપ્રીમ કોર્ટે ગયા અઠવાડિયે રાજકોટમાં કોવિડ હૉસ્પિટલમાં બનેલી આગની ઘટનાનું સંજ્ઞાન લીધું હતું.

જસ્ટિસ અશોક ભૂષણના નેતૃત્વવાળી બૅન્ચે કહ્યું, "તપાસ સમિતિઓ બનાવવામાં આવી. એફઆઈઆર દાખલ કરવામાં આવી પણ લોકોને કોઈપણ કારણોસર જામીન મળી ગયા. સમિતિઓ બાદ સમિતિઓ બનાવવામાં આવી પરંતુ કંઈ થયું નહીં."

બૅન્ચે સૉલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાને કહ્યું કે આ મામલાને જુએ સારી રીતે એફિડેવિટ સુપ્રીમ કોર્ટમાં દાખલ કરવામાં આવે.

આ મામલે તુષાર મહેતાએ બૅન્ચને કહ્યું કે તેઓ આ મામલાને જોશે અને રાજ્ય સરકાર સાથે આ મામલે વાત કરશે.

હવે આ મામલાની આગળની સુનાવણી 3 ડિસેમ્બરના રોજ થશે.

સુપ્રીમ કોર્ટે રાજકોટની આગની ઘટનાને આઘાતજનક ગણાવી અને કહ્યું કે આ ખૂબ જ ગંભીર મામલો છે. આ સરકારી ડેજીગનેટે હૉસ્પિટલોની સ્થિતિ દર્શાવે છે કારણ કે આવી ઘટના ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

બીજાં સ્થળો એ પણ બની છે.

મહેતાએ કહ્યું કે આ મામલે ગૃહ સચિવ આજે અથવા તો આવતીકાલે મિટિંગ કરીને યોગ્ય દિશા-નિર્દેશો આપશે.

રાજકોટની આગની ઘટના મામલે આ પહેલાં નીતિન પટેલે કહ્યું હતું કે હૉસ્પિટલમાં રહેલાં 26 દર્દીઓને બચાવી લેવાયા હતા જ્યારે પાંચનાં મોત થયાં હતાં.

પટેલે કહ્યું કે ગયા શુક્રવારે રાત્રે 12:30 વાગ્યાની આસપાસ રાજકોટની ઉદય શિવાનંદ હૉસ્પિટલમાં આગ લાગી હતી. ચાર માળની હૉસ્પિટલમાં આઈસીયુ વૉર્ડમાં આગ લાગી હતી. આ હૉસ્પિટલમાં 31 દર્દીઓ દાખલ હતાં.

સુપ્રીમ કોર્ટમાં આજે કોરોનાના દર્દીઓની સારવારે લઈને હૉસ્પિટલની તૈયારીઓ અને મૃતદેહો સાથે ઉચિત વ્યવહાર મામલે સુનાવણી થઈ હતી. એ દરમિયાન ગુજરાતની આગનો મામલો ઊભરીને આવ્યો હતો.

23 નવેમ્બરે સુપ્રીમ કોર્ટે ગુજરાતને શું કહ્યું હતું?

સુપ્રીમ 23 નવેમ્બરે કહ્યું હતું કે ગુજરાતમાં કોરોના વાઇરસની સ્થિતિ બેકાબૂ થઈ રહી છે.

દેશમાં કોરોના સંક્રમણના વધી રહેલા કેસ જોતાં સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકાર તથા ગુજરાત સરકારને જવાબ દાખલ કરવા કહ્યું હતું.

સુપ્રીમ કોર્ટે ગુજરાત સાથે દિલ્હી, મહારાષ્ટ્ર, અને આસામની રાજ્ય સરકારોને જવાબ દાખલ કરવા કહ્યું હતું.

સર્વોચ્ચ અદાલતે રાજ્યો પાસેથી જવાબ માગ્યો હતો કે તેઓ મહામારીને રોકવા માટે શું પગલાં લઈ રહી છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે દિલ્હી અને ગુજરાત જેવી જગ્યાએ સંક્રમણના વધી રહેલા કેસને જોતાં ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. કોર્ટે કહ્યું કે ગુજરાતમાં સ્થિતિ બેકાબૂ થઈ રહી છે.

ગુજરાતની હૉસ્પિટલોમાં આગનો ઘટનાક્રમ

ઉલ્લેખનીય છે કે આ અગાઉ પણ કોવિડ હૉસ્પિટલ્સમાં આગની ઘટનાઓ ગુજરાતમાં બની છે.

એક અઠવાડિયા પહેલાં સુરતની ટ્રાઈસ્ટાર હૉસ્પિટલમાં પણ આગ લાગી હતી. જ્યારે વડોદરામાં આઠમી સપ્ટેમ્બરે કોવિડ વૉર્ડમાં આગ લાગી હતી.

એ અગાઉ અમદાવાદના નવરંગપુરા વિસ્તારમાં આવેલી શ્રેય હૉસ્પિટલમાં વહેલી સવારે આઈ.સી.યુ.માં આગ લાગી હતી, જેમાં પાંચ પુરુષ તથા ત્રણ મહિલા સહિત આઠ દર્દીનાં મૃત્યુ થયાં હતાં.

આ ખાનગી હૉસ્પિટલમાં તેઓ કોવિડ-19ની સારવાર લેવા માટે દાખલ થયા હતા. સારવાર લઈ રહેલા 40 જેટલા અન્ય દર્દીને સરકારી હૉસ્પિટલમાં ખસેડવામાં આવ્યા હતા.

12મી ઑગસ્ટે છોટા ઉદેપુરની બોડેલી ધોકલિયા હૉસ્પિટલના કોવિડ-19 વોર્ડમાં આગ લાગી હતી. જેમાં કોઈ દર્દીને ઈજા કે જાનહાનિ થઈ ન હતી.

દર્દીને પહેલાં હૉસ્પિટલના અન્ય ભાગમાં તથા બાદમાં અન્ય હૉસ્પિટલોમાં ખસેડવામાં આવ્યા હતા. સ્વીચબોર્ડમાં શોર્ટ-સર્કિટને કારણે...


સળગતા હાથી અને તેના બાળકની તસવીરે પ્રતિયોગિતા જીતી છે

આ તસવીર પશ્ચિમ બંગાળના બાંકુડા જિલ્લાની છે જેને ફોટોગ્રાફર બિપલબ હાજરાએ પોતાના કેમેરામાં કેદ કરી હતી.

(ચેતવણીઃ આખી તસવીર નીચે પ્રકાશિત કરવામાં આવી છે. કેટલાક લોકો તેને જોઈને વિચલિત થઈ શકે છે)

ભારતના પશ્ચિમ બંગાળના બાંકુડામાં લેવામાં આવેલી આ તસવીરમાં એક હાથીનું બચ્ચુ આગની જ્વાળાઓ વચ્ચે લપેટાયેલું જોવા મળી રહ્યું છે.

તે અન્ય હાથી સાથે પોતાનો જીવ બચાવીને ભાગી રહ્યો છે. બિપલબ હાજરાની આ તસવીરને એવોર્ડથી સન્માનિત કરતા સેન્ચ્યુરી મેગેઝીને કહ્યું છે, "આ પ્રકારનું અપમાન... સામાન્ય વાત છે."

બાંકુડા જિલ્લાના જે વિસ્તારમાં આ તસવીર લેવામાં આવી છે ત્યાં હાથીઓ અને લોકો વચ્ચે સંઘર્ષ સામાન્ય બાબત છે. એ ખબર નથી પડી શકતી કે પછી આ હાથીઓનું શું થાય છે.

બાંકુડાથી હાથિઓનાં હુમલામાં લોકોનાં મૃત્યુના સમાચાર પણ આવતા રહે છે.

હાથીઓ માટે નર્ક જેવો માહોલ

ફોટોગ્રાફર જણાવે છે કે હાથીઓ માટે અહીં નર્ક જેવો માહોલ છે

તસવીર સાથે આપવામાં આવેલી જાણકારીમાં મેગેઝીને કહ્યું છે કે આ પણ હાથીઓ અને લોકો વચ્ચે સંઘર્ષનો એક મામલો હતો.

તસવીર સાથે જાહેર થયેલી નોટમાં જણાવ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

વામાં આવ્યું કે, વિપલબ હાજરાએ જ્યારે તસવીર લીધી હતી ત્યારે "ચીસ પાડતા પાડતા લોકો હાથીઓ પર આગના ગોળા અને ફટાકડા વરસાવી રહ્યાં હતા."

વિપલબ હાજરા જણાવે છે કે હાથીના બચ્ચું દોડી રહ્યું હતું.

"આ સમજદાર, શાંત અને સામાજિક પ્રાણી સદીઓથી આ ઉપમહાદ્વીપમાં રહે છે પરંતુ તેમની માટે અહીં નર્ક જેવો માહોલ છે." આ તસવીર પર સોશિઅલ મીડિયા પર પણ ખૂબ ચર્ચા થઈ રહી છે.

બાંકુડાના સ્થાનિક મૈનક મજમૂદારે ટિપ્પણી કરી, હાથીઓના ક્ષેત્રને થયેલા નુકસાન માટે ગામ જવાબદાર છે. અહીં હાથીઓ પર હુમલા થઈ રહ્યા છે અને તેમનું શોષણ કરવામાં આવી રહ્યું છે.

પોતાની ટિપ્પણીમાં મજૂમદારે એ પણ કહ્યું કે હાથીઓએ પણ ખૂબ બરબાદી કરી છે.

પાક બગાડ્યો છે, ઘરોને તોડ્યા છે અને માસૂમ લોકોને માર્યા છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


સાઇબર સિક્યૂરિટી કંપનીઓએ ચેતવણી આપી છે કે હૅકર્સ લોકોનો ડેટા ચોરીને તેમની પાસે ખંડણી માગવાનો પ્રયત્ન કરી શકે છે.

હૅકર્સ કથિત 'એક્સટૉર્શનવેયર' મારફતે લોકોને જાહેરમાં શરમિંદા કરવા માટે ડેટાનો ઉપયોગ કરી શકે છે.

હાલમાં જ કેટલાક હૅકર્સે અમેરિકાની એક આઈટી કંપનીના નિદેશકના ગુપ્ત પોર્ન કલેક્શન મેળવ્યા પછી તેના અંગે ડંફાસો મારી હતી.

જોકે અમેરિકાની આ આઈટી કંપનીએ એ સ્વીકાર નહોતું કર્યું કે આ ડેટા હૅકરોએ હૅક કર્યો હતો.

ગત મહિને સાઇબર અપરાધીઓની એક ગૅન્ગે ડાર્કનેટ પર પોતાના બ્લૉગમાં કહ્યું હતું કે 'આઈટી કંપનીના ડાયરેક્ટરની ઑફિસના કમ્પ્યૂટરમાં આ ફાઇલો છે.'

કમ્પ્યૂટરની ફાઇલ લાઇબ્રરીનો સ્ક્રીનગ્રૅબ પણ આ બ્લૉગમાં પોસ્ટ કરવામાં આવ્યો હતો જેમાં ડઝનબંધ ફોલ્ડર્સ હતા. આ ફોલ્ડરના નામ પોર્ન સ્ટાર્સ અને પોર્ન વેબસાઇટ્સના નામે રાખવામાં આવ્યા હતા.

હૅકરોના આ બદનામ ગ્રૂપે આઈટી ડિરેક્ટરના નામને ટાંકતા લખ્યું, "તેમના માટે ઇશ્વરનો આભાર. જ્યારે તેઓ હસ્તમૈથુન કરી રહ્યા હતા ત્યારે અમે તેમની કંપનીના હજારો ગ્રાહકોની સેંકડો ગીગાબાઇટ્સ ખાનગી માહિતી ડાઉનલોડ કરી લીધી. તેમના હાથોને આશીર્વાદ મળે."

છેલ્લા આશરે બે અઠવાડ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

િયા પહેલા આ બ્લૉગને ડિલીટ કરી દેવામાં આવ્યું હતું. નિષ્ણાતો કહે છે કે આનાથી સમજી શકાય કે ખંડણીનો પ્રયાસ સફળ રહ્યો હશે અને ડેટા પ્રકાશિત નહીં કરવા અને પાછો આપવા માટે હૅકર્સને રકમ ચૂકવાઈ હશે.

જોકે કંપનીએ આ અંગે કોઈ પણ નિવેદન આપ્યું નથી.

હૅકરોની આ ગૅન્ગ હાલ અમેરિકાની બીજી કંપની પાસેથી તેના એક કર્મચારીનો મેમ્બર્સ ઓનલી (સભ્યો માટે) પોર્ન વેબસાઇટ પરનું યુઝરનેમ અને પાસવર્ડ પ્રકાશિત કરવાની ધમકી આપીને ખંડણી માગી રહી છે.

'હવે આ સામાન્ય વાત બની જશે'

ખંડણી માગનાર બીજું ગ્રૂપ જે ડાર્કનેટ પર વેબસાઇટ શો ચલાવે છે તે પણ આ પ્રકારનું કામ કરે છે.

આ ગૅન્ગ તુલનામાં નવી છે અને તેણે લોકોના ખાનગી ઇમેલ અને તસવીરો પ્રકાશિત કરી છે અને આ ગ્રૂપે અમેરિકામાં એક મહાનગરપાલિકાને હૅક કરીને ખંડણીની રકમ નક્કી કરવા માટે સીધો મેયરને ફોન કર્યો હતો.

આ સિવાય અન્ય કેસ થયો જેમાં કૅનેડાની કૃષિસંબંધી કંપનીમાં ફ્રૉડને લગતા ઇમેલની એક આખી ઋંખલા પ્રકાશિત કરવામાં આવી હતી.

સાઇબર સિક્યૂરિટી કંપનીના થ્રેટ એનાલિસ્ટ બ્રેટ કૅલો કહે છે કે આ બધા મામલા જોઈને લાગે છે કે 'રૅનસમવેયર' (ખંડણી માટેનું તંત્ર) વિકસી રહ્યું છે.

"આ સામાન્ય વાત બની રહી છે. હૅકર્સ હવે એવા ડેટા શોધે છે જેને હથિયારની જેમ વાપરી શકાય. જો તેમને કંઈ પણ એવું મળે જે કોઈ પણ રીતે અપરાધની શ્રેણીમાં આવે કે ખોટું કે શર્માવે એવું ગણાતું હોય તો આ ડેટાનો ઉપયોગ ખંડણીની મોટી રકમ વસૂલ કરવા માટે વાપરે છે. આ મામલા ડેટાની સામાન્ય ચોરી જેવા સાઇબર ક્રાઇમ નથી પરંતુ ખંડણી ઉઘરાવવાનો પ્રયાસ છે."

ડિસેમ્બર 2020માં એક કેસ સામે આવ્યો હતો જેમાં અમેરિકામાં એક કૉસ્મેટિક સર્જરી ચેઇનને હૅક કરીને તેના ગ્રાહકોના સર્જરી પહેલા અને પછીના ફોટો પ્રકાશિત કરવાની ધમકી આપવામાં આવી હતી.

હૅકર્સ ખંડણીની આ રીતને ઉપયોગ વધારી રહ્યા છે

દાયકાઓ પહેલાં જ્યારે ખંડણી માગવાની આ રીત સામે આવી હતી ત્યારથી લઈને અત્યાર સુધી તેમાં ઘણા ફેરફારો થયા છે.

અપરાધીઓ પહેલા એકલા અથવા નાની ટીમમાં કામ કરતા અને ઇન્ટરનેટ વાપરતી કોઈ એક વ્યક્તિને ફસાવનાર વેબસાઇટ અથવા ઇમેલ મારફતે ફસાવતા હતા.

છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં, હવે આ પ્રક્રિયામાં ઘણું નવું જોડાયું છે, અપરાધીઓ સંગઠિત અને મહત્ત્વકાંક્ષી બની ગયા છે.

અપરાધીઓની ગૅન્ગ અનુમાન અનુસાર દર વર્ષે લાખો ડૉલર કમાય છે કારણ કે તેઓ મોટી કંપનીઓને શિકાર બનાવવા માટે વધારે સમય અને સંસાધનો વાપરે છે. કેટલીક કંપનીઓ પાસેથી હૅકર્સે...


સાઉદી અરેબિયાની સરકારી ટીવી ચેનલે પ્રાથમિક તપાસના આધારે જણાવ્યું હતું કે ખાશોગીનું મૃત્યુ દૂતાવાસમાં જ થયું હતું.  દૂતાવાસમાં થયેલા ઝઘડા બાદ ખાશોગી મૃત્યુ પામ્યાં હતાં.

બીજી ઑક્ટોબરથી લાપતા થયેલા ખાશોગીનાં મૃત્યુ વિશે સાઉદી અરેબિયા પાછલા 17 દિવસથી એક જ નિવેદન પર કાયમ રહ્યું હતું.

સાઉદી અરેબિયા દ્વારા જણાવાયું હતું કે તેઓ બીજી ઑક્ટોબરે દૂતાવાસથી નીકળી ગયા હતા.

બીજી બાજુ તુર્કીનાં અખબારોમાં સૂત્રો પાસેથી મળતી માહિતીના આધારે સતત એવા સમાચારો છપાઈ રહ્યા હતા કે પત્રકાર ખાશોગીની હત્યા દૂતાવાસની અંદર જ કરવામાં આવી છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

તુર્કીમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થા સાથે જોડાયેલા સૂત્રોએ સ્થાનિક અખબારોને એવી માહિતી આપી હતી કે મૃત્યુ પહેલાં ખાશોગીને ખૂબ જ યાતના અપાઈ હતી.

તેમના હાથપગ કાપી નાખવામાં આવ્યા હતા.

જોકે, સાઉદી અરેબિયા હજુ પણ એવું જ રટણ કરી રહ્યું છે કે ખોશોગીનું  મૃત્યુ એક તકરારના કારણે થયું હતું અને તેમાં કોઈપણ પ્રકારનું કાવતરું નહોતું.

આ મામલે સાઉદી અરેબિયાના રાજકુમાર સલમાને પોતાના ડેપ્યુટી ઇન્ટેલિજન્સ ચીફ અહમદ અલ-અસીરી અને વરિષ્ઠ મદદનીશ સાઉદ અલ-કથાનીને બરખાસ્ત કર્યા હતા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

.

શા માટે સતત ઇન્કાર કર્યા બાદ સાઉદી અરેબિયાએ પોતાનું વલણ બદલ્યું અને પોતાના જ મુખ્ય સલાહકારો પર કાર્યવાહી કરી તે જાણવું પણ રસપ્રદ છે.

જમાલ ખાશોગીનાં મોતને પગલે સાઉદી અરેબિયા પર સમગ્ર વિશ્વનું દબાણ હતું.

જોકે, આ કેસમાં તુર્કીના રાષ્ટ્રપ્રમુખ રચેપ તૈયપ અર્દોવાનના દબાણનો વધુ પ્રભાવ પડ્યો હોવાનું મનાઈ રહ્યું છે.

સમગ્ર વિશ્વમાં સૌથી પહેલાં તુર્કીએ એવું નિવેદન આપ્યું હતું કે સાઉદી અરેબિયા દ્વારા જાણી જોઈને ઇસ્તંબૂલના વાણિજ્ય દૂતાવાસમાં ખાશોગીને મારવામાં આવ્યા હતા.

તુર્કીએ ત્યાં સુધી કહ્યું કે આ ઘટનાની તપાસમાં સાઉદી અરેબિયા મદદ કરી રહ્યું નથી.

તુર્કી દ્વારા ખાશોગીનાં મૃત્યુના પુરાવાઓ જાહેર કરાયા ત્યારબાદ સાઉદી અરેબિયાએ આ મામલે અગાઉ કરેલા ઇન્કારના લીધે સમગ્ર વિશ્વમાંથી શંકાની સોઈ સાઉદી તરફ મંડાઈ હતી.

આ દબાણના પરિણામે સાઉદી અરેબિયાએ શનિવારે 20મી ઑક્ટોબરે ખાશોગીનું મૃત્યુ થયું હોવાનો સ્વીકાર કરીને 18 વ્યક્તિની ધરપકડ કરી છે.

એવું અનુમાન છે કે સાઉદી અરેબિયા અને અમેરિકા વચ્ચે સર્જાયેલા તણાવને ઓછો કરવા માટે રાજકુમાર સલમાને પોતાના માનીતા જનરલ મોહમ્મદ અલ અસીરીને બરખાસ્ત કર્યા છે.

અસીરી ઍરફોર્સના સિનિયર અધિકારી હતા.

તેઓ છેલ્લા એક વર્ષથી સાઉદી અરેબિયા દ્વારા યમન પર કરવામાં આવેલા હવાઈ હુમલામાં સક્રિય હતા.

આવા સંજોગોમાં તેમની પાસે દેશની મહત્ત્વની માહિતી હોવાનું અનુમાન છે.

પશ્વિમના એક રાજદ્વારીએ બીબીસી સંવાદદાતા જૅમ્સ લૅંસડેલને જણાવ્યું હતું કે આ સલાહકાર રાજકુમાર સલમાનની ખૂબ જ અંગતની વ્યક્તિ હતી.

આ સલાહકારોને બરખાસ્ત કરવાની કાર્યવાહી એવું સૂચવે છે કે રાજકુમારને ખાશોગીનાં મૃત્યુની જાણકારી નહોતી.

આ ઘટના બાદ સાઉદી અરેબિયાના સહયોગી પશ્વિમી દેશો સાઉદીની વાતનો સ્વીકાર કરશે કે તેની વિરુદ્ધ કાર્યવાહી કરશે તેના પર સૌની મીટ મંડાયેલી રહેશે.

સવાલ એ પણ છે કે સાઉદી અરેબિયાનો બચાવનો પ્રયાસ કેટલી હદ સુધી ટકી શકશે. કેટલાક પશ્વિમી રાજદ્વારીઓને એવી આશંકા છે કે સાઉદી અરેબિયાના રાજકુમારની મુશ્કેલીમાં વધારો થઈ શકે છે

રાજપરિવારમાંથી અન્ય પુત્રની નાયબ રાજકુમાર તરીકે વરણી કરવામાં આવે તેવી પણ શક્યતાઓ છે.

જમાલ ખાશોગી સાથે શું થયું ?

પત્રકાર ખાશોગી વર્ષ 2017માં સાઉદી અરેબિયા છોડીને અમેરિકા જતા રહ્યા હતા.

અમેરિકામાં ખાશોગીએ સપ્ટેમ્બર મહિનાથી 'વૉશિંગ્ટન પોસ્ટ' અખબાર માટે લખવાની શરૂઆત કરી હતી.

પોતાના પ્રથમ લેખમાં જ તેમણે એવું...


સાત વર્ષ પહેલાં આદેપેજુ અથવા ટૂંકમાં પેજુએ તેમની સારા પગારની નોકરી નાઇજીરિયામાં બાળકોનો જન્મ કરાવતી પરંપરાગત દાયણોને તાલીમ આપવા માટે છોડી દીધી હતી.

એ પછી, પેજુએ સસ્તી કિંમતની અત્યંત ઉપયોગી એવી સ્ટરિલાઇઝ્ડ મેડિકલ કિટ બૅગ તૈયાર કરી અને નાઇજીરિયાના ગ્રામીણ વિસ્તારમાં તેનું વેચાણ કર્યું. તેનાથી અત્યારસુધીમાં હજારો બાળકોના જીવ બચી શક્યા છે.

આશરે રૂ. 280 જેટલી કિંમતની આ કિટ બૅગમાં ચેપ-નાશક દવા, સ્ટરિલાઇઝ્ડ મોજાં, નાળ કાપવા માટેનું નાનું ચપ્પુ, બાળકને જન્મ આપતી વખતે માતાને સૂવડાવવા માટે ચટાઈ અને બાળકના જન્મ દરમિયાન થતો રક્તસ્ત્રાવ ઓછો કરવા માટે દવાઓ હોય છે.

મિત્રો અને પરિવારજનોએ પેજુને નોકરી ન છોડવા સમજાવ્યાં પરંતુ તેમનાં ખૂબ નજીકનાં સખી બાળકને જન્મ આપતાં મૃત્યુ પામ્યાં હતાં. આ ઘટના બાદ પેજુએ તેમના વિચારમાં આગળ વધવાનો દૃઢ નિર્ધાર કર્યો.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

"મારી મિત્ર શિક્ષિત હતી. હું વિચારતી હતી કે જે મહિલા આર્થિક રીતે સદ્ધર છે, તેનું પ્રસૂતિ દરમ્યાન મૃત્યુ થતું હોય, તો જ્યાં મૂળભૂત સુવિધાઓનો અભાવ છે એવા ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં શું થતું હશે?"

પેજુ કહે છે, "હું ખરેખર ડરી ગઈ હતી અને મા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રે હવે અન્ય કોઈને ગુમાવવા નહોતા. મને લાગતું કે એક જીવને જન્મ આપવાની પ્રક્રિયા અન્ય વ્યક્તિના મૃત્યુનું કારણ ન બનવું જોઈએ."

પેજુએ તેમના ડૉક્ટર ભાઈ સાથે મળીને નાઇજીરિયાના ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં મહિલાઓ કેવી રીતે બાળકને જન્મ આપે છે, તેની સ્થિતિ ચકાસવાનું નક્કી કર્યું. પેજુએ જે કાંઈ જોયું તે અત્યંત વ્યથિત કરનારું હતું.

પેજુ કહે છે, "અમે સ્ત્રીઓને જમીન ઉપર બાળકને જન્મ આપતી જોઈ, નવજાતની ગૂંગળામણને દૂર કરવા નર્સને તેના મુખથી બાળકની લાળ ચૂસતી જોઈ."

"અમે નવજાત શિશુની નાળ કાપવા દાયણોને કાટ ખાઈ ગયેલી પતરી અને કાચનો ઉપયોગ કરતા જોઈ. જેનાં કારણે નવજાત બાળકને જન્મતાની સાથે જ ધનુર્વા થવાની અને તેમનું મૃત્યુ થવાની શક્યતા વધી જાય છે. "

"હાથ ધોવા જેવી પાયાની વાત પણ સમસ્યા છે અને મોજાં પહેરવા એ એનાથીય મોટું કામ છે."

નાઇજીરિયામાં દરરોજ 118 મહિલાઓ પ્રસૂતિ દરમિયાન મૃત્યુ પામે છે. દુનિયાભરમાં ઊંચો માતૃમરણ દર ધરાવતા રાષ્ટ્રોમાં નાઇજીરિયાનો પણ સમાવેશ થાય છે.

પેજુ કહે છે કે જન્મ આપવો એ ખૂબ જોખમી છે. એ વાતે હવે આધ્યાત્મિક પરિમાણ પણ ધારણ કર્યું છે. વધુને વધુ મહિલાઓ પરંપરાગત પદ્ધતિ ધરાવતા તબીબી સ્થળોએ બાળકને જન્મ આપવા ઇચ્છે છે.

જ્યાં સ્ટરિલાઇઝ્ડ સાધનો કરતાં હર્બલ ઉપચાર અને પ્રાર્થના પર વધુ ભાર મૂકવામાં આવે છે.

આથી પેજુએ પરંપરાગત રીતે કામ કરતી દાયણને અદ્યતન પદ્ધતિથી પદ્ધતિની તાલીમ આપવા માટે બ્રાઉન બટન ફાઉન્ડેશનની સ્થાપના કરી

 પેજુ કહે છે, "મને સમજાયું કે જે વસ્તુઓ અમે લાગોસમાંથી ખરીદીએ છીએ એ દેશના ઉત્તરીય વિસ્તારમાં અત્યંત મોંઘી મળે છે. દાખલા તરીકે ત્યાં એક જોડ મોજાંની ત્રણ ગણી કિંમત ચૂકવવી પડે છે."

ઉત્પાદકો સાથે શક્ય એટલો ભાવતાલ કરીને પેજુએ શરૂઆતમાં 30 કિટ તૈયાર કરી. આ કિટ લાગોસમાં મળતી ચીજો કરતાં સસ્તી હતી અને ગ્રામ્ય વિસ્તારમાં ઉપલબ્ધ ઉત્પાદનો કરતાં અત્યંત સસ્તી હતી.

પેજુ કહે છે, "કેટલાક લોકોએ અમને કહ્યું કે (સસ્તી હોવા) છતાંય તેમને આ કિટની કિંમત નહીં પોષાય."

"તેઓ પાસે કિટ માટે ફાળો આપવા માટે નવ મહિનાનો સમય છે. જો ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન તેઓ કિટ માટે ફાળો આપે તો પ્રસૂતિ સુધીમાં તેઓ કિટ માટેની સંપૂર્ણ કિંમત ચૂકવી શકે છે."

છેલ્લાં ચાર વર્ષમાં, બ્રાઉન બટન ફાઉન્ડેશને આશરે પાંચ લાખ ડિલિવરી કિટ્સનું વિતરણ કર્યું છે.

ફાઉન્ડેશનનું કહેવું છે કે જે વિસ્તારોમાં આ પ્રકારની કિટનો ઉપયોગ થયો છે, ત્યાં તાલીમ અને ડિલિવરી કિટ વિતરણના લીધે પ્રસૂતિ...


સાથી વૈજ્ઞાનિકો સાથે મધ્યમાં બેઠેલા જગદીશચંદ્ર બોઝ.

1897માં ઇટાલિયન ઇજનેર ગિએર્મો માર્કોનીએ પ્રથમ રેડિયો સંકેતનું ટ્રાન્સમિશન કર્યું હતું. યૂકેના દક્ષિણ-પશ્ચિમમાં આવેલા વૅલ્સમાં આ ઐતિહાસિક પ્રયોગ થયો હતો.

સૌથી પહેલો સંદેશો "કેન યુ હિઅર મી?" (શું તમે મને સાંભળી શકો છો?) હતો, જે માર્કોનીએ મોર્સ કોડમાં મોકલ્યો હતો.

થોડા સમય પછી તેમને સામે છેડેથી જવાબ મળ્યો, "યસ, લાઉડ અને ક્લિયર" (હા, મોટેથી અને સ્પષ્ટ રીતે).

પરંતુ આ માટે ભારતીય ભૌતિકશાસ્ત્રી, વનસ્પતિશાસ્ત્રી અને જીવવિજ્ઞાની જગદીશચંદ્ર બોઝનું કરેલું કામ કારણભૂત હતું.

'પૈસા અને વિજ્ઞાન સાથે નહીં'

વિદ્યુતચુંબકીય તરંગો વિશે પહેલાં બોઝે પ્રયોગ કર્યો હતો.

અમેરિકન પ્રકાશન 'ક્વાર્ટઝે' કોલકત્તા (તત્કાલીન કલકત્તા)માં ભૌતિકશાસ્ત્રી દ્વારા હાથ ધરાયેલા એક જાહેર પ્રયોગને ટાંક્યો હતો.

જેમાં તેમણે દર્શાવ્યું હતું કે કઈ રીતે વિદ્યુતચુંબકીય તરંગો કેવી રીતે દિવાલોને પાર કરીને બેલ વગાડી શકે છે.

યૂકેની ઓપન યુનિવર્સિટીની વેબસાઇટ અનુસાર, "તેમને રેડિયો વિજ્ઞાનના પિતા માનવામાં આવે છે, કારણ કે 1895માં વિદ્યુતચુંબકીય તરંગો પ્રસારિત કરનાર પહેલા વ્યક્તિ હતા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

.

"પરંતુ બોઝે તેમની શોધને પેટન્ટ નહોતી મેળવી, થોડા વર્ષો બાદ માર્કોનીએ તેની પેટન્ટ મેળવી."

કેટલાક લોકો માને છે કે ઇટાલિયન સંશોધક માર્કોનીએ તેમની શોધ માટે બોઝના પ્રયોગોનો આધાર લીધો હતો.

અમેરિકન પ્રકાશન 'નેશનલ જિયોગ્રાફિક' મુજબ, બોઝ નફા માટે વિજ્ઞાનના વિકાસના વિચાર સાથે સહમત ન હતા. એટલે જ તેમણે તેમની શોધોની પેટન્ટ્સ નોંધાવી નહોતી.

'નેશનલ જિયોગ્રાફિક'ના જણાવ્યા મુજબ, બોઝે તેમના એક મિત્રને 1913માં કહ્યું હતું "તમે અમેરિકામાં પૈસાનો લોભ જોયો હશે અને વધુ પડતી પૈસાની તીવ્રેચ્છા બધું જ બગાડે છે."

કોણ હતા જગદીશચંદ્ર બોઝ?

જગદીશચંદ્ર બોઝે જૂદા જૂદા દેશોમાં ચેતાતંત્ર પર વ્યાખ્યાન આપ્યા હતા.

જગદીશચંદ્ર બોઝનો જન્મ 1858માં વર્તમાન સમયના બાંગ્લાદેશમાં થયો હતો, જે તે વખતે ભારતનો ભાગ હતો.

1880માં તેઓ ઇંગ્લૅન્ડમાં અભ્યાસ માટે ગયા હતા. તેમણે કેમ્બ્રિજ યુનિવર્સિટીમાં 'નેચરલ સાયન્સ'નો અભ્યાસ કર્યો હતો.

બોઝે 1884માં સ્નાતકની પદવી પ્રાપ્ત કરી હતી, જેના એક વર્ષ બાદ તેઓ ભારત પરત ફર્યા હતા.

બોઝે કોલકાતાની પ્રેસિડેન્સી કૉલેજમાં 30 વર્ષ સુધી અધ્યાપક તરીકે કામ કર્યું.

બ્રિટિશ સમાચારપત્ર 'ધ ઇન્ડિપેન્ડન્ટ'ના જણાવ્યા અનુસાર, બોસના પિતાએ તેમને અંગ્રેજી શીખવા પહેલાં પોતાની માતૃભાષા બંગાળી શીખવા શાળામાં મોકલ્યા હતા.

સમાચારપત્ર બોઝની 2015માં કરેલી એક ટિપ્પણીને ટાંકે છે જેમાં બોઝે કહ્યું હતું "મેં પક્ષીઓ, પ્રાણીઓ અને જળચર જીવોની વાર્તાઓ સાંભળી છે, કદાચ એટલે જ મને પ્રકૃતિના અભ્યાસમાં રસ પડ્યો."

વનસ્પતિશાસ્ત્રમાં પ્રદાન

કોલકત્તામાં બોઝે 30થી વધારે વર્ષો સુધી શિક્ષક તરીકે સેવા આપી હતી.

ફૂલ, છોડ અને વનસ્પતિ પણ બોઝના રસના વિષય હતા. આગવી કુશળતાએ બોઝને વનસ્પતિશાસ્ત્રમાં આગવી ઓળખ અપાવી હતી.

વનસ્પતિશાસ્ત્રના ક્ષેત્રે કરેલા તેમના કામોએ જ તેમને વિદ્યુતચુંબકીય તરંગોની તેમની સમજણમાં ફાળો આપ્યો હતો.

એન્સાઇક્લોપીડિયા બ્રિટાનિકા પ્રમાણે, બોઝે એવા સાધનો વિકસાવ્યા હતા, જેની મદદથી તેઓ પ્રાણીઓ અને છોડ વચ્ચેની સમાનતાને શોધી શકે."

આજે બહુ સામાન્ય લાગે છે કે છોડ શ્વાસ લે છે, ઉદ્દીપકનો પ્રતિસાદ આપે છે અને પ્રજનન કરે છે, પરંતુ એ સમયે લોકો આ વિશે અજાણ હતા.

'ક્વાર્ટઝ' વેબસાઇટના જણાવ્યા મુજબ, જે. સી. બોઝે છોડોની વૃદ્ધિ નોંધી હતી અને શોધ્યું હતું કે ઉદ્દીપકને કારણે તેમની અલગ-અલગ વૃદ્ધિ થઈ હતી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર...


સાથે જ હિંસાની આશંકા અને સાંપ્રદાયિક તણાવની આશંકાઓને પગલે પોલીસ, વહીવટીતંત્ર અને ગૃહમંત્રાલયે અલગ અલગ સ્તરે  લોકોને શાંતિ જાળવી રાખવાની અને અફવાઓ પર ધ્યાન ન આપવાની અપીલ કરી છે.

સામાન્ય જનતાનો વિશ્વાસ સંપાદિત કરવાના પ્રયાસ અંતર્ગત આસામ પોલીસે ટ્વિટર પર એક નિવેદન જાહેર કરતા કહ્યું કે સરકારે એ દરેક લોકોની સુરક્ષા માટે વ્યવસ્થા કરી છે જેમનું નામ NRC યાદીમાં સામેલ નથી.

પાંચ બાબતોની એક વિશેષ એડવાઇઝરી જાહેર કરી આસામ પોલીસે લોકો સમક્ષ અફવાઓ, ગમે તેની વાતો અને ફૅક ન્યૂઝ પર ભરોસો ન કરવા અપીલ કરી છે.

વાહનવ્યવહાર, વહીવટીતંત્ર અને કાયદા વ્યવસ્થાના પાલનને સુનિશ્ચિત કરવા માટે ગુવાહાટી સહિત રાજ્યના અન્ય સંવેદનશીલ ક્ષેત્રોમાં CRPCની કલમ 144 લાગુ કરી દેવામાં આવી છે.

આ કલમ પાંચ કરતા વધારે લોકોના ભેગા થવા, વિરોધ પ્રદર્શન કરવા, હથિયાર અને વિસ્ફોટક સામગ્રી લઈને ચાલવા તેમજ સાંપ્રદાયિક હિંસા ભડકાવવાને પ્રતિબંધિત કરે છે.

31 ઑગસ્ટના રોજ જ નિવૃત્ત થઈ રહેલા આસામના ડિરેક્ટર જનરલ કુલાધર સૈકિયાએ મીડિયા સાથે વાતચીતમાં કહ્યું કે એનઆરસીની અંતિમ યાદીના પ્રકાશન પહેલા સુરક્ષાની કડક વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે.

"રા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

જ્યમાં પોલીસ સુપરિન્ટેન્ડન્ટથી માંડીને અન્ય બધા જ સુરક્ષા કર્મચારીઓને આ અંગે ખાસ રીતે બ્રીફ કરવામાં આવ્યા છે જેથી તેઓ સારી રીતે કાયદા વ્યવસ્થાનું પાલન કરાવી શકે."

"મને આશા છે કે આસામના લોકો આ કાયદા પ્રક્રિયાનું સમર્થન કરશે અને અમે શાંતિપૂર્ણ રીતે NRCનું પ્રકાશન પૂર્ણ કરાવી શકીશું."

સાથે જ ગૃહમંત્રાલયના પ્રવક્તાએ પણ ટ્વીટ કરતા સામાન્ય જનતાને ફેક ન્યૂઝ અને અફવાઓ પર ભરોસો ન કરવાની અપીલ કરી છે.

પોતાના નિવેદનમાં ગૃહમંત્રાલયે કહ્યું, "માત્ર એનઆરસીમાં નામ ન આવવાથી કોઈ નાગરિક વિદેશી નહીં બની જાય."

"જેમનું નામ એનઆરસીમાં આવતું નથી તેઓ રાજ્યમાં બનાવવામાં આવી રહેલી ફૉરેન ટ્રિબ્યૂનલમાં અપીલ કરી શકે છે."

ગરીબને અપાશે મદદ

સામાન્ય જનતામાં ડર, ભ્રમ અને આતંકની સ્થિતિને રોકવા માટે આસામ સરકારના અતિરિક્ત પ્રમુખ સચિવ કુમાર સંજય કૃષ્ણાએ એક પબ્લિક નોટિસ જાહેર કરી હતી.

તેમાં તેમણે કહ્યું છે કે રાજ્ય સરકાર જિલ્લા કાનૂની સેવા સત્તામંડળ (ડિસ્ટ્રિક્ટ લીગલ સર્વિસ ઑથોરિટી)ના માધ્યમથી જેમનું નામ અંતિમ એનઆરસી યાદીમાં સામેલ નહીં હોય એ દરેકની મદદ કરશે.

એનઆરસીમાં નામ સામેલ ન થવાની સ્થિતિમાં લોકોને ફૉરેન ટ્રિબ્યૂનલમાં નાગરિકતા માટે અરજી નોંધવવા અને સુનાવણીમાં ભાગ લેવા માટે જરૂરી કાયદાકીય મદદ આપવામાં આવશે.

મદદની આ પ્રક્રિયામાં ગરીબ વર્ગના લોકોને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે.

ધરપકડ કરવામાં નહીં આવે

આસામમાં ફેલાયેલી ફૉરેન ટ્રિબ્યૂનલે એક યાદી જાહેર કરતા આસામના અતિરિક્ત પ્રમુખ સચિવ કુમાર સંજય કૃષ્ણાએ કહ્યું છે કે જે લોકોનાં નામ એનઆરસીમાં સામેલ નહીં થાય, તેઓ ફૉરેન ટ્રિબ્યૂનલમાં અપીલ કરી શકે છે.

આ સિવાય સરકારે રાજ્યમાં 200 નવી ફૉરેન ટ્રિબ્યૂનલ બનાવવાનું આશ્વાસન પણ આપ્યું છે.

કુમાર સંજયને આગળ એ પણ કહેવામાં આવ્યું કે લોકોની સગવડ માટે ફૉરેન ટ્રિબ્યૂનલમાં અપીલ કરવાની સમયસીમા 60થી વધારીને 120 દિવસ કરી દેવામાં આવી છે.

તેમણે સ્પષ્ટ કહ્યું છે કે જે લોકોનાં નામ એનઆરસી યાદીમાં નથી આવ્યા તેમની ધરપકડ કરી શકાતી નથી.

આવું ત્યાં સુધી કરી શકાતું નથી જ્યાં સુધી અપીલ અને સુનાવણી બાદ ફૉરેન ટ્રિબ્યૂનલ 'વિદેશી નાગરિક' ઘોષિત ન કરી દે.

એનઆરસી આસામમાં રહેતા ભારતીય નાગરિકોની એક યાદી છે.

તેને રાજ્યમાં ગેરકાયદેસર રીતે ઘૂસી આવેલા કથિત બાંગ્લાદેશીઓ વિરુદ્ધ આસામમાં છ વર્ષ સુધી ચાલેલા લાંબા જનઆંદોલનના પરિણામ તરીકે પણ જોઈ શકાય છે.

એનઆરસી અંતર્ગત 3 કરોડ 29 લાખ...


સાધના સિંહે હવે પોતાની ટિપ્પણી માટે માફી માગી લીધી છે પણ માયાવતીનાં રુપ પર અને મહિલા જેવા ન લાગવા પર, મહિલા નેતાએ ઘણી વખત ટિપ્પણી કરી છે. દરેક વખત ટિપ્પણી પહેલા કરતાં વધારે ખરાબ હોય છે.

પણ તેનું કારણ સમજ્યા પહેલા એ પણ જણાવી દઈએ કે મહિલાઓ જ શું, પુરુષો પણ તેમાં કંઈ પાછળ નથી.

જ્યારે 1990ના દાયકામાં માયાવતીએ પહેલી વખત વાળ કપાવ્યા હતા તો સમાજવાદી પાર્ટીના મુલાયમ સિંહ યાદવે તેમને 'પાંખ કપાયેલાં મહિલા' કહ્યાં હતાં.

એટલે સારી ભારતીય મહિલાઓ વાળ રાખે છે, વાળ કાપી નાખે તો 'પાંખ કપાયેલી' પાશ્ચાત્ય સભ્યતા વાળી બની જાય છે.

1995માં જ્યારે ઉત્તર પ્રદેશની ગઠબંધન સરકાર પાસેથી બહુજન સમાજ પાર્ટીએ સમર્થન પાછું ખેંચી લીધું તો ત્યારબાદ સમાજવાદી પાર્ટીના કાર્યકર્તાઓએ રાજ્યના ગેસ્ટહાઉસમાં રોકાયેલા માયાવતી પર હુમલો કર્યો હતો.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

'સુંદર મહિલા' અને બળાત્કાર

હુમલા બાદ મુલાયમ સિંહ યાદવ વિરુદ્ધ અપરાધિક કેસ દાખલ થયો હતો.

પત્રકાર નેહા દીક્ષિતના પ્રમાણે 20 વર્ષ બાદ પણ તે મામલો કોર્ટમાં લંબિત છે.

માયાવતી પર પોતાના લેખમાં તેમણે જણાવ્યું છે કે બળાત્કારના આરોપ બાદ મુલાયમ સિંહ યાદવે એ જ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

વર્ષે મૈનપુરીમાં એક રેલીમાં કહ્યું હતું, "શું માયાવતી એટલાં સુંદર છે કે કોઈ તેમનો બળાત્કાર કરવા માગશે?"

એટલે કે 'સુંદર' મહિલાઓ પર જ બળાત્કાર થાય છે, મહિલા સુંદર ન હોય તો બળાત્કારને લાયક નથી અને પોતાની સુંદરતાના કારણે મહિલા જ પોતાના બળાત્કાર માટે જવાબદાર છે.

નિવેદનો બીજા નેતાઓનાં પણ છે પણ વારંવાર એ વાત કહેવાનો શું ફાયદો.

એટલું જાણવું બસ છે કે માયાવતી પર મહિલાઓ જ નહીં પરંતુ પુરુષો પણ 'સેક્સિસ્ટ' ટિપ્પણીઓ કરતા રહે છે.

એવી ટિપ્પણીઓ કે જે મહિલાઓ વિશે રુઢિવાદી વિચારધારાને આગળ લઈ જાય છે.

મહિલા, મહિલાની વિરુદ્ધ કેમ?

હરી ફરીને સવાલ એ જ થાય છે કે એક મહિલા, મહિલા વિરુદ્ધ કેમ બોલી? અને તેનો જવાબ એટલો પણ અઘરો નથી.

તમે સહજતાથી એ માની શકો છો કે મુલાયમ સિંહ યાદવ સહિત અન્ય પુરુષ નેતા પોતાના પાલનપોષણ અને સમાજમાં પ્રચલિત જૂના વિચારોના પગલે આ બધું કહે છે, તો મહિલાઓ પણ એ જ રાજકીય માહોલ તરફ જઈ રહી છે.

સમાજ જ્યારે પુરુષ પ્રધાન હોય છે તો મહિલાઓને, ખાસ કરીને દલિત મહિલાઓને નીચી નજરે જોવી એ સામાન્ય લાગવા લાગે છે.

સાધના સિંહે જ્યારે માયાવતીના 'કપડાં ફાટી જવાના કારણે તેમનાં કલંકિત મહિલા' હોવાની વાત કરી તો કદાચ એ વિચાર્યું નહીં હોય કે તેમની વાતનો આશય એ છે કે બળાત્કાર પીડિત મહિલા હંમેશાં માટે 'કલંકિત' થઈ જાય છે.

કે પછી જ્યારે વર્ષ 2014માં ભારતીય જનતા પક્ષનાં પ્રવક્તા સાયના એન. સી.એ જયપુરમાં એક સંમેલનમાં કહ્યું હતું કે તેમને ખબર નથી પડતી કે માયાવતી 'હી' છે કે 'શી'.

શાયના ફેશન ડિઝાઇનર પણ છે અને માયાવતીનાં પહેરવેશ, હેર સ્ટાઇલ પર તેમની આ ટિપ્પણીએ સમજ વ્યક્ત કરે છે કે મહિલા તરીકે ઓળખ મેળવવા માટે એક પ્રકારનો પહેરવેશ અને શ્રૃંગાર જરુરી છે.

ડાબેરી નેતા કવિતા કૃષ્ણનનના જણાવ્યા અનુસાર તેનો એ મતલબ પણ હતો કે, "સત્તા પુરુષોનું અધિકાર ક્ષેત્ર છે અને માયાવતી પરિણીત નથી, તેમનાં નાના વાળ છે. સાડી પહેરતાં નથી. એ માટે તેઓ વુમનલી વુમન છે."

જાતિ અને વર્ગ

માયાવતી એકમાત્ર એવા મહિલા નેતા નથી જેમનાં વિરુદ્ધ 'સેક્સિસ્ટ' ટિપ્પણી કરવામાં આવી હોય- પછી મહિલાઓ દ્વારા હોય કે પુરુષો દ્વારા.

માયાવતીએ તો તેમનાં દલિત હોવાના કારણે સાંસદ અને મુખ્ય મંત્રી પદ સુધી પહોંચવા છતાં જાતિગત ભેદભાવ સામે લડવું પડી રહ્યું છે.

પત્રકાર અજૉય બોસે તેમનાં જીવન પર પોતાના પુસ્તક, 'બહેનજી : અ પૉલિટિકલ બાયોગ્રાફી ઑફ માયાવતી'માં તેનો ઉલ્લેખ કરાયો છે.

તેઓ લખે છે કે...


સાપુતારા હિલ સ્ટેશન

ડાંગ જિલ્લો જંગલ, પહાડો અને નાની-નાની નદીઓથી ભરપૂર છે. સુંદર હિલ સ્ટેશન સાપુતારાને કારણે પણ ડાંગને એક ઓળખ મળી છે.

સુરત ઉપરાંત મહારાષ્ટ્રના નાસિક જેવાં શહેરોમાંથી પર્યટકો મોટી સંખ્યામાં રજા ગાળવા સાપુતારા આવે છે.

ગુજરાત ટુરિઝમની એક જાહેરાતમાં અમિતાભ બચ્ચન કહે છે, ''ગુજરાતકી આંખકા તારા હૈ-સાપુતારા. ઈસ હિલ સ્ટેશન પર બાત કરને કે લિયે કોઈ નહીં, બાદલોંકે સિવા.''

ગુજરાતના પ્રવાસન વિભાગે દિલ્હીના પત્રકારોને પણ સાપુતારાની સફર કરાવી હતી, જેથી સાપુતારાના વિકાસની વાતોનો પ્રચાર કરી શકાય.

જોકે, પત્રકારોને સાપુતારાથી ત્રણ કિલોમીટર દૂર આવેલા નવાગામ લઈ જવામાં આવ્યા ન હતા.

નવાગામની વાત

આદિવાસી પરિવારોને સાપુતારાથી હટાવી નવાગામમાં વસાવ્યા છે

મહારાષ્ટ્રને અડીને આવેલા નવાગામમાં અંદાજે 270 ઘર છે અને તેમાં લગભગ 1,400-1,500 લોકો રહે છે.

એ પૈકીના મોટાભાગના પાસે ઓળખપત્રો, આધાર કાર્ડ અને રેશન કાર્ડ છે, પણ તેઓ જે ઘરોમાં રહે છે એ ઘરો તેમના નામનાં નથી.

નવાગામના લોકોનું કહેવું છે કે તેમના પૂર્વજો સાપુતારાની જમીનમાં ખેતી કરતા હતા.

સાપુતારાનો વિકાસ પર્યટન સ્થળ તરીકે કરવા માટે તેમને... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

1970માં ત્યાંથી હટાવીને નવાગામમાં વસાવવામાં આવ્યા હતા.

તેમને સરકાર તરફથી ઘર આપવામાં આવ્યાં હતાં, પણ એ ઘરોના માલિકી હક્ક માટે આ લોકો આજે પણ ઝઝૂમી રહ્યા છે.

નોટિફાઈડ એરિયા

ભરતભાઈ પવારનું ઘર ગુજરાતમાં છે અને તેમનાં ઘરની બારીમાંથી જોઈએ તો સામે મહારાષ્ટ્ર દેખાય છે

સાપુતારા અને નવાગામને 1989માં નોટિફાઈડ એરિયા જાહેર કરવામાં આવ્યાં હતાં.

નોટિફાઈડ એરિયા એટલે એવા વિસ્તાર જેને નગરપાલિકાનો દરજ્જો આપવામાં આવ્યો નથી, પણ રાજ્ય સરકાર માટે એ મહત્વનો વિસ્તાર છે.

દેશમાંના આદિવાસીઓના બાહુલ્યવાળા ઘણા વિસ્તારોને નોટિફાઈડ એરિયાનો દરજ્જો આપવામાં આવ્યો છે.

નોટિફાઈડ એરિયા હોવાને કારણે નવાગામ વિસ્તાર કોઈ પંચાયતના કાર્યક્ષેત્ર હેઠળ આવતો નથી અને એ કારણે લોકોને પંચાયત તરકથી સરકારી યોજનાઓનો લાભ પણ મળતો નથી.

સ્થાનિક લોકોની અવદશા

નોટિફાઇડ એરિયાનો ભાગ હોવાથી નવાગામ કોઈ પંચાયતમાં આવતું નથી

ગુજરાતના પ્રવાસન વિભાગની જાહેરાતોમાં સાપુતારા સ્ટારની માફક ચમકી રહ્યું છે.

અલબત, સાપુતારાની સેંકડો એકર જમીન પર જે આદિવાસી પરિવારો ક્યારેક ખેતી કરતા હતા તેમનું જીવન હવે પ્રવાસીઓની કૃપા અને મજૂરી પર નિર્ભર છે.

સાપુતારાના સુંદર તળાવ અને ચમકદાર હોટેલોની પાસે રેંકડીઓની લાંબી કતાર લાગેલી હોય છે.

એ રેંકડીઓમાં નવાગામના લોકો પાવભાજી, ભજીયા, બટાટા વડા અને એવું બીજું સ્ટ્રીટ ફૂડ વેચીને ગુજરાન ચલાવે છે.

નવાગામમાં રહેતા નામદેવભાઈએ કહ્યું હતું, ''અમને આ બધું રાંધતાં આવડતું ન હતું. અમારા પૂર્વજો તો કંદમૂળ અને જંગલી શાકભાજી ખાતા હતા.

બહારના લોકો અહીં આવતા થયા એટલે અમને પણ પાવભાજી વગેરે રાંધતાં આવડી ગયું છે.

હવે તો વર્ષોથી અમે આ વાનગીઓ બનાવી રહ્યા છીએ.''

ચૂંટણીના બહિષ્કારની ચેતવણી

ચિમનભાઈને એ સમય યાદ છે જ્યારે 1970માં સાપુતારાથી આદિવાસી પરિવારોને હટાવવામાં આવ્યા હતા

મુખ્ય પ્રધાન વિજય રૂપાણી આ વર્ષે જૂનમાં ડાંગ આવ્યા હતા.

નવાગામના લોકોએ મુખ્ય પ્રધાનને અરજી આપીને જણાવ્યું હતું કે તેમનાં ઘરોને રેગ્યુલરાઈઝ નહીં કરવામાં આવે તો તેઓ વિધાનસભા ચૂંટણીનો બહિષ્કાર કરશે.

એ અરજી આપનારાઓમાં રામુભાઈ ખંડુભાઈ પિઠે પણ હતા.

તત્કાલીન મુખ્ય પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીથી માંડીને જિલ્લા કલેક્ટર સુધીના અધિકારીઓને પાછલાં કેટલાંક વર્ષોમાં લખવામાં આવેલા પત્રો રામુભાઈએ મને દેખાડ્યા હતા.

નવાગામના લોકોને વધુ મજૂરી મહારાષ્ટ્રમાં મળે છે. એ ખેતીના કામ સંબંધી હોય છે.

દર વર્ષે...


સાબરમતી એક્સપ્રેસ

તેની તપાસ નાણાવટીપંચે કરવાની હતી. તેની સાથે જ ગોધરાકાંડ પછીની ઘટનાઓ પણ આપોઆપ આવી જતી હતી.

નાણાવટીપંચમાં બે ન્યાયમૂર્તિઓ હતા- જી. ટી. નાણાવટી અને અક્ષય મહેતા.

આ દુર્ઘટનાની દેશ-વિદેશમાં બધે જ ચર્ચા થઈ, આક્ષેપો થયા અને વિરોધ પક્ષોએ તીવ્ર આલોચના કરી.

એમ જણાવવામાં આવ્યું હતું કે 'ગુજરાતમાં હિંદુ કટ્ટરવાદે માઝા મૂકી છે અને ભાજપ સરકાર તેમજ મુખ્ય મંત્રી નરેન્દ્ર મોદી તેને પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ રીતે પ્રોત્સાહન આપી રહ્યા છે.'

ગોધરા આવેલી ટ્રેનમાં અયોધ્યાથી પાછા ફરી રહેલા રામસેવકો હતા.

'બોગીને બંધ કરીને આગ લગાવવામાં આવી' અને 57 મુસાફરો આગમાં ભૂંજાઈ ગયા.

આ મૃતદેહોને અમદાવાદ લાવવામાં આવ્યા એ પછી જંગલમાં આગ લાગે તેમ વાત ફેલાઈ ગઈ, હુમલાઓ શરૂ થયા.

આગ ચાંપવામાં આવી. હત્યાઓ શરૂ થઈ, તે થોભી નહીં.

તેનો તો કોઈ ઇન્કાર કરી શકે નહીં કે મુખ્યત્વે તેમાં હિંદુ-મુસ્લિમ વિરોધની પરાકાષ્ઠા હતી.

કેવી રીતે બી રોપાયાં?

પ્રતીકાત્મક તસવીર

ગુજરાતમાં આવાં રમખાણો એક અથવા બીજા નિમિત્તે થતાં રહ્યાં છે.

સ્વતંત્રતા પૂર્વેથી તેની શરૂઆત થઈ, કારણ કે ગુજરાત (મુખ્યત્વે સૌરાષ્ટ્ર)માં મુસ્લિમ નવાબો હ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

તા.

જૂનાગઢ તેમાં જાણીતું એટલે ભારતના ભાગલા ઇચ્છતા કોમવાદી સંગઠનો સ્થપાયાં.

વિભાજન સમયે જૂનાગઢ-માણાવદરના નવાબોએ પાકિસ્તાન સાથે જોડાણ જાહેર કર્યું એટલે હિજરત શરૂ થઈ ગઈ.

ભાગલાની દહેશતે ધોરાજી, કુતિયાણા, બાંટવા, જેતપુર, માંગરોળથી મુસ્લિમોએ પાકિસ્તાન તરફ હિજરત કરી અને સિંધ-પાકિસ્તાનના સિંધીઓ ગુજરાતમાં મોટા પાયે આવ્યા.

આ દેખીતી ઘટના વખતે રમખાણો તો ન થયાં પણ માનસિકતા ધીમેધીમે ફેલાવા લાગી.

અમદાવાદમાં 1969નાં જગન્નાથ મંદિર, ગાય અને કુરાન આ ત્રણ નિમિત્ત બન્યાં હતાં.

જસ્ટિસ કોટવાલ તપાસપંચે તે સમયની હિતેન્દ્ર દેસાઈ સરકારના કાર્ય વિશે તપાસ પણ કરી.

હિંસાચાર મોટા ભાગે કોઈ પણ પ્રકારે થયો હોય તો લોકશાહી માળખામાં તેની તપાસ માટે આગ્રહ રાખવામાં આવે છે.

પહેલાં પણ આવા આરોપ લાગ્યા

આ ભૂમિકામાં પડેલાં તથ્યોને નજરમાં રાખીને જ 2002નાં રમખાણો અને તેના તપાસપંચના નિર્ણયોનું મૂલ્યાંકન કરવું જોઈએ.

2002નાં રમખાણોમાં મુખ્ય મંત્રીની કોઈ સીધી કે આડકતરી ભૂમિકા હતી કે નહીં? આ સવાલ 1969નાં કોમી રમખાણોમાં હિતેન્દ્ર દેસાઈ સરકારની ભૂમિકા જેવો જ હતો.

1969માં એક મુસ્લિમ વકીલે તપાસપંચ સમક્ષ કહ્યું હતું કે રાજ્યના ગૃહમંત્રીએ લઘુમતીને બોધપાઠ મળે તે માટે ઢીલાશ રાખવાનું જણાવ્યું હતું.

2002માં જે ત્રણ પોલીસ અધિકારીઓના આક્ષેપો છે તે સરખાવી શકાય.

સૌથી મહત્ત્વની વાત બીજી જ છે. 1950 પછી ભારતીય રાજકારણમાં નહેરુના જમાનાથી જેને ફાસિસ્ટ, કોમવાદી, મુસ્લિમ અને બીજી લઘુમતીના વિરોધી તરીકે ગણવામાં આવ્યો, ટીકા થઈ તે ભારતીય જનસંઘ (તે પછી જનતા પક્ષ અને ત્યાર બાદ ભારતીય જનતા પાર્ટી)થી સરકાર ગુજરાતમાં મોટી બહુમતીથી આવી હતી.

અયોધ્યા સમસ્યામાં ભાજપ, એલ. કે. અડવાણી અને વિશ્વ હિન્દુ પરિષદે અવાજ ઉઠાવ્યો, યાત્રા કાઢી હતી.

ગોધરાની ઘટના તો હિંદુ પરનો મોટો આઘાત હતી. તેની ક્રિયા-પ્રતિક્રિયા તરત જ શરૂ થઈ ગઈ.

ભુલાઈ જશે નાણાવટીપંચ

ગુજરાતમાં 1969નાં રમખાણો, 1956નું મહાગુજરાત આંદોલન, 1974નું નવનિર્માણ, 1983-85નું અનામત તરફેણ અને અનામતવિરોધી આંદોલન થયાં, ત્યારનાં સાર્વજનિક સ્થિતિનાં લક્ષણોનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવે તો ખ્યાલ આવે છે કે વર્ગ, વર્ણ, કોમ, જાતિ, સંપ્રદાયનાં ઘર્ષણોનો એક ઇતિહાસ છે.

હિંસાચાર થતાં જ 'અરેરે, ગાંધીના ગુજરાતમાં આવું?' આવો ઉદ્ગાર શરૂ થઈ જાય તે પ્રજાની લાક્ષણિકતાને નજરઅંદાજ કરે છે.

અહીં 2002માં એવું જ થયું, પોલીસે કરેલા ગોળીબારોમાં હિંદુ અને...


સામયિક 'ધ કૅરવૅન' ના નવેમ્બર મહિનાના અહેવાલમાં જજ લોયાનું મૃત્યુ સંદેહાસ્પદ સ્થિતિમાં થયું હોવાનું પરિવારના સૂત્રોના હવાલેથી જણાવવામાં આવ્યું હતું.

શુક્રવારે સુપ્રીમ કોર્ટના ચાર જજોએ દેશના ઇતિહાસમાં પ્રથમ વખત પત્રકાર પરિષદ સંબોધી હતી.

ત્યારે તેમણે જણાવ્યું હતું કે, અન્ય વિષયોની સાથે જજ લોયાના નિધનની તપાસનો મુદ્દો પણ તેમણે મુખ્ય ન્યાયાધીશ દીપક મિશ્ર સાથે ચર્ચયો હતો.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

કોઈ પર શંકા નથી

શુક્રવારે સુપ્રીમના જજોની પત્રકાર પરિષદ બાદ ફરી જજ લોયાનો મામલો ચર્ચામાં આવ્યો

જજ બ્રજગોપાલ લોયાના પુત્ર અનુજે રવિવારે મીડિયા સાથે વાત કરી હતી. જેમાં તેમણે કહ્યું કે લોયાના  મૃત્યુ અંગે પરિવારને કોઈ શંકા નથી.

અનુજે કહ્યું કે આ બાબતે તેમનો પરિવાર ખૂબ જ તકલીફમાં છે અને તેમાંથી બહાર આવવા માંગે છે.

21 વર્ષીય અનુજે કહ્યું, "હું સ્પષ્ટ કરી દેવા માંગું છું કે પરિવારને આ બધીય બાબતોને કારણે તકલીફ પડી રહી છે. અમને કોઈ પર શંકા નથી.

"અમે શોકમાં છીએ અને આ બધીય બાબતોમાંથી બહાર નીકળવા માંગીએ છીએ.

"હું આપ લોકોને વિનંતી કરું છું કે મહેરબાની કરીને અમને પરેશાન કરવાનો પ્રયાસ ન કરો. હું મીડ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

િયા મારફત આ વાત તમામને જણાવવા માંગું છું.

નથી ઇચ્છતા કોઈ લાભ લે

જજ લોયા એકદમ જમણે

રવિવારે યોજાયેલી પત્રકાર પરિષદમાં જ્યારે અનુજ લોયાને પૂછવામાં આવ્યું કે તેઓ પિતાના મૃત્યુ અંગે તપાસ ઇચ્છે.

જેના જવાબમાં અનુજે કહ્યું, 'આ વિશે નક્કી કરનાર તેઓ કોઈ નથી. '

વધુ એક વખત તેમને પૂછવામાં આવ્યું તો અનુજે કહ્યું, "કોઈ શંકા નથી."

પરિવારના અન્ય સભ્યોએ સવાલ ઉઠાવેલા સવાલો અંગે પૂછવામાં આવતા અનુજે કહ્યું, "તેમની સામે આ બાબત સ્પષ્ટ થઈ ગઈ છે.

"એ વખતે તેઓ ભાવનાત્મકતાને કારણે કેટલાક સંદેહ હતા, પરંતુ હવે કોઈ શંકા નથી."

સોશિયલ મીડિયામાં તેમના નામે પત્ર વહેતો થયો હતો. જેમાં તેમના વર્તમાન વલણથી અલગ વાત હતી.

જેના જવાબમાં અનુજે કહ્યું, "મેં કહ્યું તેમ તે સમય ભાવનાત્મક રીતે અસમંજસનો સમય હતો. એટલે એ સમયે કેટલીક શંકાઓ હતી, પરંતુ હવે સ્થિતિ સ્પષ્ટ છે."

"તેમની સાથે હાજર તેમના વકીલ અમીર નાઇકે કહ્યું, "કોઈ વિવાદ નથી. આ મુદ્દે રાજકારણનો સવાલ નથી.

"જે કાંઈ થયું તે દુખદ છે, પરંતુ અમે આ મુદ્દે કોઈપણ પ્રકારે રાજકારણનો ભોગ બનવા નથી માંગતા.

"અમે નથી ઇચ્છતા કે કોઈ પણ તેનો લાભ લે."

સુપ્રીમમાં સોમવારે સુનાવણી

આ પહેલા શુક્રવારે સુપ્રીમ કોર્ટના ચાર જજોએ દેશના ઇતિહાસમાં પ્રથમ વખત પત્રકાર પરિષદ સંબોધી હતી.

આ પત્રકાર પરિષદમાં જજોએ મુખ્ય ન્યાયાધીશ જસ્ટિસ દીપક મિશ્ર દ્વારા સંવેદનશીલ અને મહત્વપૂર્ણ કેસોની ફાળવણી જુનિયર બેન્ચોને થતી હોવાનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો.

સાથે જ જજ લોયાના નિધનની તપાસ અંગે પણ ચર્ચા થઈ હોવાનું ચાર જજોએ મીડિયાને જણાવ્યું હતું.

આ પત્રકાર પરિષદમાં જસ્ટિસ જે. ચેમલેશ્વર, જસ્ટિસ મદન લોકુર, જસ્ટિસ ગોગોઈ તથા જસ્ટિસ કુરિયન જોસેફ સામેલ થયા હતા.

આ અંગે દાખલ કરવામાં આવેલી અરજી અંગે સોમવારે સુપ્રીમ કોર્ટમાં સુનાવણી થશે.

જજ લોયાનું નિધન ફરી ચર્ચામાં

પહેલી ડિસેમ્બર 2014ના જજ લોયાનું નિધન થયું હતું. એ સમયે એક લગ્ન કાર્યક્રમમાં સામેલ થયા હતા.

જજ લોયા સીબીઆઈની વિશેષ કોર્ટના જજ હતા અને મૃત્યુ પહેલા ગુજરાતના ચર્ચિત સોહરાબુદ્દીન શેખ એન્કાઉન્ટર અંગે સુનાવણી કરી રહ્યા હતા.

આ કેસમાં અન્ય લોકોની સાથે ભાજપના વર્તમાન અધ્યક્ષ અમિત શાહ પણ આરોપી હતા. આ કેસ સમાપ્ત થઈ ગયો છે અને શાહને દોષમુક્ત જાહેર કરી દેવામાં આવ્યા છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે શુક્રવારે એક અરજીની સુનાવણી કરતી વખતે આ બાબતને ગંભીર ઠેરવી હતી.

કોંગ્રેસ પાર્ટી પણ જજ લોયાના નિધનનો...