...શની સંસદ અથવા મીડિયાને જણાવ્યું નથી કે આટલો મોટો ફેરફાર ક્યારે, શા માટે અને કેવી રીતે થયો?

બીજો સવાલ

પહેલાં 126 ફાઈટર જેટ ખરીદવા ઉપરાંત તેમાંથી 108 વિમાન ભારતમાં ટેકનોલૉજી ટ્રાન્સફર કરાર અંતર્ગત, બેંગલુરૂમાં સરકારી કંપની હિન્દુસ્તાન એરોનોટીક્સ (એચએએલ)માં બનાવવાના હતાં, પરંતુ તે વિચાર છોડી દેવાયો.

સરકારી ક્ષેત્રની કંપની એએચએલની પાસે યુદ્ધ વિમાન બનાવવાનો ઘણો બહોળો અનુભવ છે, ટેકનોલૉજી ટ્રાન્સફર અંતર્ગત ત્યાં પહેલાં પણ સેંકડો જગુઆર અને સુખોઈ વિમાન બનાવવામાં આવ્યાં છે.

'મેક ઇન ઇન્ડિયા'માં રક્ષા ... બાકીનો લેખ લખો:

હશે.

અરુણ શૌરી પૂછી રહ્યા છે કે દરેક વિમાનની કિંમત લગભગ એક હજાર કરોડ રૂપિયા વધી ગયાં છે, હવે એક વિમાનની કિંમત 1600 કરોડ રૂપિયાની નજીક છે.

શું સરકારની જવાબદારી દેશને એ જણાવવાની નથી કે ખજાનામાંથી લગભગ 36 હજાર કરોડ રૂપિયાનો વધુ ખર્ચ શા માટે થઈ રહ્યો છે?

સરકારના મંત્રીઓએ બચાવમાં કહ્યું છે કે વિમાનમાં ઘણો બધો સર-સામાન અને હથિયાર અલગથી લગાવવામાં આવ્યા છે એટલે કિંમત વધી છે.

સંસદમાં આપવામાં આવેલી જાણકારીને આધારે લોકો આરોપ મૂકી રહ્યા છે કે જે સોદો અગાઉ થયો હતો એમાં તમામ વધારાના સર-સામાન અને હથિયારોની પણ કિંમત સામેલ હતી. સરકારને જણાવવું જોઈએ કે કિંમતનું સત્ય શું છે?

પાંચમો સવાલ

નરેન્દ્ર મોદી અને અનિલ અંબાણી

જે દિવસે નરેન્દ્ર મોદીએ પેરિસમાં વિમાન ખરીદવાના કરાર ઉપર હસ્તાક્ષર કર્યા, એ તારીખ હતી 10 એપ્રિલ, 2015.

 25 માર્ચ 2015એ રિલાયંસે સુરક્ષા ક્ષેત્રે એક કંપની બનાવી જેને ફક્ત 15 દિવસ બાદ લગભગ 30 હજાર કરોડનો કોન્ટ્રકટ મળી ગયો.

એક એવી કંપની જેણે સુરક્ષા ઉપકરણો બનાવવાના ક્ષેત્રમાં કોઈ કામ કર્યું નથી, દિલ્હી મેટ્રો હોય કે ટેલીકોમનો વ્યવસાય, કંપનીના ટ્રેક રેકોર્ડ ઉપર સતત સવાલો ઉપસ્થિત થતા રહ્યા છે.

અનિલ અંબાણીના નેતૃત્વવાળી કંપનીનો ઉલ્લેખ ભારે દેવાને કારણે પણ થતો રહ્યો છે.  આવામાં ફ્રાન્સની કંપની પોતાની મરજીથી એવો ભાગીદાર શા માટે પસંદ કરે એ એક કોયડો છે.

સોદાના સમયે ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ પદે રહેલા ફ્રાંસ્વા ઓલાંદે એક ઇન્ટરવ્યૂમાં કહ્યું કે, "રિલાયંસના નામનો પ્રસ્તાવ ભારત તરફથી મુકવામાં આવ્યો હતો, તેમની સામે કોઈ અન્ય વિકલ્પ જ નહોતો."

સરકારના મંત્રીઓ ખુલાસામાં કહી રહ્યા છે કે આ 'રાહુલ-ઓલાંદની જુગલબંધી' છે.

મોદી સરકારના મંત્રીઓનું કહેવું છે કે આમાં સરકારની કોઈ ભૂમિકા નથી, પરંતુ શું તેમણે  'ક્રોની કેપીટાલીઝમ'ના ગંભીર આરોપ ઉપર ખુલીને પોતાની સ્થિતિ વશે સ્પષ્ટતા કરવી ના જોઈએ?

રાજનીતિ બહારની કેટલીક વાતો

રક્ષા મંત્રી નિર્મલા સીતારામને કહ્યું છે કે આ 'પરસેપ્શન'ની લડાઈ છે, જેમાં કોંગ્રેસ જુઠ્ઠુ બોલી રહી છે એટલેકે જેટલા સવાલ પૂછવામાં આવી રહ્યા છે તેનો જવાબ આપવાની કોઈ જરૂર નથી.

ફક્ત આ પરસેપ્શન બનાવવાની જરૂર છે કે સરકાર પવિત્ર છે કે કોંગ્રેસ વધુ ખરાબ છે.

રાહુલ ગાંધીએ કહ્યું છે કે "મોદીએ દેશના યુવાનો અને વાયુ સેના પાસેથી ત્રીસ હજાર કરોડ રૂપિયા છીનવીને અનિલ અંબાણીને આપી દીધાં છે."

આ એવો આરોપ છે જેને અત્યાર સુધી...


...શનું ખરાબ આરોગ્યસેવા માળખું

પ્રોફેસર હેન્કીએ કહ્યું હતું કે "ભારત કોરોનાના રોગચાળ માટે તૈયાર ન હતું. એ ઉપરાંત દેશમાં ટેસ્ટિંગ કે સારવારની સુવિધા પણ બહુ ઓછી છે. ભારતમાં પ્રત્યેક 1,000 લોકોએ 0.7 બેડ છે. દેશમાં પ્રત્યેક 1,000 વ્યક્તિએ માત્ર 0.8 ડૉક્ટર ઉપલબ્ધ છે. દેશનું આરોગ્યસેવા માળખું કેટલું નબળું છે તેનું એક ઉદાહરણ મહારાષ્ટ્રની સરકારી હૉસ્પિટલોમાં માત્ર 450 વેન્ટિલેટર્સ અને 502 આઈસીયુ બેડ્સ છે. આટલા ઓછાં સંસાધનને આધારે રાજ્યના 12.6 કરોડ લોકો ટકી રહ્યા છે."

તેમણે કહ્યું હતું કે, "કોરોના વાઇરસની... બાકીનો લેખ લખો:

.

તેમણે એમ પણ જણાવ્યું હતું કે નોબેલ પુરસ્કાર સન્માનિત અર્થશાસ્ત્રી ફ્રેડરિક હાયેક નવી વિશ્વ વ્યવસ્થાની સાથે આવનારી લાંબા ગાળાની સમસ્યાઓ ભણી ઇશારો કરે છે. હાયેક માને છે કે આકસ્મિક સ્થિતિ, હંમેશા વ્યક્તિગત આઝાદી સુનિશ્ચિત કરતા ઉપાયોને નિર્બળ બનાવતું કારણ બની રહી છે.

રાષ્ટ્રપ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની નિષ્ફળતા

અમેરિકાના રાષ્ટ્રપ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વિશે પણ કહેવાઈ રહ્યું છે કે કોરોનાના ચેપને ફેલાતો અટકાવવા માટે તેમણે ફેબ્રુઆરીથી જ પગલાં લેવાં જોઈતા હતા.

આ બાબતે પ્રોફેસર સ્ટીવ હેન્કે કહ્યું હતું કે "કોઈ પણ સંકટમાં સમય તમારો દુશ્મન હોય છે. વધારે અસરકારકતા માટે આપણે આકરા અને સ્પષ્ટ નિર્ણયો ઝડપથી કરવા પડે છે."

"રાષ્ટ્રપ્રમુખ ટ્રમ્પ એવું કરવામાં નિષ્ફળ રહ્યા છે, પણ એવા તેઓ એકલા રાજનેતા નથી. બીજી ઘણી સરકારોએ તો વધારે સુસ્તી દેખાડી છે. તેનું એક કારણ એ કે વુહાનમાં શું થઈ રહ્યું છે એ ચીને લાંબા સમય સુધી દુનિયાથી છૂપાવી રાખ્યું હતું. વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠને પણ ચીનની કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીના પાપ પર પડદો ઢાંકી રાખ્યો હતો. ચીન અત્યારે પણ તેના ટેસ્ટિંગના ડેટા શેર કરવા તૈયાર નથી."

વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠનની કંગાળ ભૂમિકા

અમેરિકા રાષ્ટ્રપ્રમુખે વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠનની ટીકા કરી તેના પ્રતિભાવમાં વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠને જણાવ્યું હતું કે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપ્રમુખે કોરોના વાઇરસને ફેલાવા માટે અમને સંપૂર્ણપણે જવાબદાર ઠરાવ્યા નથી. તેમનું કહેવું એમ હતું કે વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠને આ રોગચાળા સંબંધે યોગ્ય રીતે કામગીરી કરી ન હતી.

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના જણાવ્યા મુજબ, વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠને ચીનની કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીના માઉથપીસ તરીકે કામ કર્યું છે.

પ્રોફેસર સ્ટીવ હેન્કીએ કહ્યું હતું કે  "વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠનના વડા ડો. ટેડ્રોસ અને વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠન તેમના નિર્ધારિત પબ્લિક હેલ્થ મિશનથી વિપરીત ચીનમાં કમ્યુનિસ્ટોને ખુશ કરવામાં વ્યસ્ત છે. અન્ય સંગઠનોની માફક વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠન પણ રાજકારણનો શિકાર છે. વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠનને લાંબા સમય પહેલાં મ્યુઝિયમમાં મોકલી આપવાની જરૂર હતી."

પાંચ 'પી'ના પદાર્થપાઠ

પ્રોફેસર સ્ટીવ હેન્કીના જણાવ્યા મુજબ, "કોઈ સંકટ વખતે કરાયેલી પૂર્વતૈયારી બાદમાં રાહતનું કારણ બનતી હોય છે, પણ સરકારો આવાં સંકટોનો ઉપયોગ સત્તા પર પોતાની પકડ મજબૂત બનાવવા માટે કરતી હોવાનું જોવા મળ્યું છે. મારી સલાહ, મેં રાષ્ટ્રપ્રમુખ રોનાલ્ડ રીગનની આર્થિક સલાહકાર પરિષદમાં...


...શનો અમલ કરવામાં કોઈ ભૂલ ન કરી. આથી રાજાએ સુન ત્ઝુની નિમણૂક કરી.

સુન ત્ઝુની સલાહો

પાકિસ્તાની સેનાના જનરલે આત્મસમર્પણ કર્યું તે સમયની તસવીર

જો તમારો શત્રુ વાતેવાતે ઉશ્કેરાઈ જતો હોય, તો તેને વાતેવાતે ચીડવો. અમેરિકા અને ચીનના ટ્રૅડવૉર દરમિયાન ચીને અવારનવાર આ યુક્તિનો પ્રયોગ કર્યો છે.

દરેક યુદ્ધએ ઠગાઈ, દગા, છેતરપિંડી અને ખોટી વાત ગળે ઉતારવાની કળા છે.

16 ડિસેમ્બર 1971ના દિવસે ભારતીય સેનાના મેજર જનરલ જે.એફ.આર. જેકોબ ઢાકામાં તત્કાલીન પૂર્વ પાકિસ્તાનના સૈન્ય વડા એ.એ.કે. નિયાઝીને મળવા ગયા અને કહ્યું ... બાકીનો લેખ લખો:

યુદ્ધ છેડી દેવા માગતાં હતાં, પરંતુ તત્કાલીન જનરલ સામ માણેકશાએ કહ્યું કે ડિસેમ્બરનો મહિનો અને ઠંડી ભારત માટે વધુ યોગ્ય રહેશે, એ પહેલાંની પરિસ્થિતિ ભારતીય સૈનિકો માટે અનુકૂળ નહીં હોય.

સુન ત્ઝુના લખાણ એ ઉદાહરણ કરતાં માનસિકતા કેળવવા માટે વધારે છે.

વ્યક્તિ એવી જ સ્થિતિમાં ન મુકાય તેવું પણ બને, પરંતુ વાંચનારમાં વિચારશક્તિ કેળવાય છે, જેના આધારે તે ઉકેલ શોધી શકે છે.

જેમ, પાંચ અલગ-અલગ રંગ હોય, તો પણ તેમાંથી અનેક રંગ બનાવી શકાય છે. તેમ આ વાચનાર અલગ ઉકેલ શોધી શકે છે.

કેટલાક ઇતિહાસકારોના મતે, પહેલાં ચીનના આંતરિક યુદ્ધોમાં નૈતિકતાનું સ્તર જળવાતું હતું, પરંતુ સુન ત્ઝુ માટે જીતવું જ મહત્ત્વપૂર્ણ હતું અને તેના માટે તે કોઈ પણ સ્તરે જવાની વાત કહે છે.

તે પોતાના રાજ્યની જનતા વિશે ચિંતા વ્યક્ત કરે છે, પરંતુ તે પાડોશી દેશની જનતા વિશે ચિંતિત નથી.

સુન ત્ઝુ માટે પોતાના સૈનિકો અને જનતાએ જણસ કે સાધન માત્ર છે.

સાંપ્રત સમયમાં સુન ત્ઝુ

ચીનના રાષ્ટ્રવાદીઓ સામેની લડાઈ દરમિયાન માઓ આર્ટ ઑફ વૉરનો પ્રભાવ સ્વીકારેલો

માર્ક મૅનેલ્લીએ તેમના પુસ્તક 'સુન ત્ઝુ ઍન્ડ ધ મૉર્ડન આર્ટ ઑફ મૉર્ડન વૉરફેર'માં પ્રાચીન પુસ્તકનું સાંપ્રત સમય મુજબ નિરુપણ કર્યું છે.

ચીનના ઇતિહાસમાં સુન ત્ઝુનું મહત્ત્વ અને 21મી સદીનું સુપરપાવર બનવા માટેની તેની મહત્ત્વકાંક્ષાને સમજવા માટે આ પુસ્તકને સમજવું જરૂરી છે.

વર્તમાન સમયમાં પણ ચીનના વિદ્વાનો 'આર્ટ ઑફ વૉર'નો વ્યાપક ઉપયોગ કરે છે, જે ચીનની વ્યૂહરચના તથા ચીનના નેતાઓને વ્યૂહરચના ઘડવામાં મદદ કરે છે.

અમેરિકાના ગૃહયુદ્ધ દરમિયાન, માઓની લૉંગ માર્ચ દરમિયાન, બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન અને ઇરાકના યુદ્ધ દરમિયાન પણ 'આર્ટ ઑફ વૉર'માં આપવામાં આવેલી યુક્તિનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.

માત્ર પરંપરાગત સેના જ નહીં, પરંતુ સરકાર સામે લડતાં બળવાખોરો પણ આ પુસ્તકને અનુસરે છે. ભારતના નક્સલવાદીઓ અને IRA તેના ઉદાહરણ છે.

એક વાત આ પણ...

સુન ત્ઝુએ માત્ર યુદ્ધ સમયે શું કરવું, તેની જ વાતો નથી કહી, પરંતુ યુદ્ધને કેવી રીતે ટાળવું તેની વાત પણ કહી છે.

તે કહે છે, "સરકારે ગુસ્સામાં સેનાને કૂચના આદેશ ન આપવા જોઈએ. સૈન્ય અધિકારીઓએ ક્રોધાવેશમાં આવી જઈને યુદ્ધ માટે ઉશ્કેરણી ન કરવી જોઈએ. જો લાભ થાય તેમ હોય તો જ આ પગલું લેવું જોઈએ, નહીંતર તેને ટાળવું જોઈએ."

"ગુસ્સો ખુશીમાં અને ક્રોધ આનંદમાં ફેરવાઈ શકે છે, પરંતુ એક વખત નાશ પામેલું રાષ્ટ્ર ફરી બેઠું નથી થઈ શકતું...


...શબોર્ડની વિગતો પ્રમાણે સપ્ટેમ્બર-20થી પહેલી એપ્રિલ દરમિયાન કૅમ્પસમાં 'છૂટાછવાયા' કેસ નોંધાયા હતા, પરંતુ 12મી માર્ચ પછી તેમાં ભારે ઉછાળો જોવા મળ્યો હતો.

આ કેસોનો સીધો સંબંધ અમદાવાદમાં નરેન્દ્ર મોદી સ્ટેડિયમ ખાતે આયોજિત ટી-20 મૅચો સાથે જોવા મળ્યો હતો. કૅમ્પસના વિદ્યાર્થીઓ આ મૅચો જોવા માટે ગયા હતા. બાદમાં તે અન્ય વિદ્યાર્થીઓ, પ્રાધ્યાપકો તથા કૅમ્પસમાં કામ કરતા બહારના લોકોમાં પણ જોવા મળ્યો હતો.

ભારત અને ઇંગ્લૅન્ડ વચ્ચેની પાંચ મૅચોની ટી-20 શ્રેણી આ સ્ટેડિયમમાં રમાઈ હતી. પ્રથમ મૅચ તા. 12મી માર્ચના ય... બાકીનો લેખ લખો:

ાની વાતને નકારે છે.

ડૉ. માવળંકર આંકડાકીય દૃષ્ટિએ ચિંતાજનક સ્થિતિ ધરાવતા ગુજરાતના ચાર શહેરો અમદાવાદ, વડોદરા, રાજકોટ અને સુરતમાં તમામને રસી આપવાની અને બાદમાં બાદમાં રસીની પ્રાપ્યતાના આધારે અન્ય જિલ્લાઓમાં વ્યાપ વધારવાની હિમાયત કરે છે.

ફાઇઝરે જાહેરાત કરી તે પહેલાં મૉર્ડના અને ઓક્સફોર્ડ-એસ્ટ્રાજેનેકાએ બાળકો પર વૅક્સિનની પરીક્ષણ કરવાની શરુઆત કરી નાખી છે.

ડૉ. દિલીપ માવળંકરના કહેવા પ્રમાણે, "ભારત ખૂબ જ વિશાળ અને વૈવિધ્યસભર દેશ છે. અહીં વૅક્સિનેશન માટે 'એક દેશ, એક નીતિ' ન ચાલી શકે. હાલમાં સરકાર દ્વારા વૅક્સિનનું ઉત્પાદન થાય તે મુજબ સમગ્ર દેશના તમામ જિલ્લામાં તેનું વિતરણ કરે છે."

"જ્યાં કેસોની મોટી સંખ્યામાં જોવા મળી રહ્યાં છે તેવા જિલ્લા અને જે વિસ્તારોમાં કોરોનાનો ઓછો ફેલાવો છે, ત્યાં સમાન પ્રમાણમાં ફાળવણી કરવામાં આવી રહી છે. આમ કરવાથી 'હર્ડ ઇમ્યૂનિટી' આવવામાં સમય લાગી જશે."

"આને બદલે કોરોનાના કેસની સંખ્યાની દૃષ્ટિએ જે 50 જિલ્લામાં સૌથી વધુ ચિંતાજનક સ્થિતિ પ્રવર્તમાન છે, ત્યાં સૌ પહેલાં અબાલવૃદ્ધનું વ્યાપક રસીકરણ હાથ ધરવું જોઈએ. એ પછી ક્રમવાર રીતે જિલ્લાને આવરી લેવા જોઈએ. આ રીતે ઝડપથી હર્ડ ઇમ્યુનિટી આવશે."

ગુજરાત સરકારે પહેલી એપ્રિલથી તા. 45 વર્ષથી વધુ ઉંમરના નાગરિકોને કોરોનાવિરોધી રસી આપવાની કામગીરી હાથ ધરી છે. આ પહેલાં ફ્રન્ટલાઇન વર્કર્સ, 60 વર્ષથી વધુ ઉંમરનાં વૃદ્ધો તથા 45 વર્ષથી વધુ ઉંમર ધરાવતા બીમારોને (ડાયાબિટીશ, બ્લડપ્રેશર, ડિપ્રેશન વગેરે) આવરી લેવામાં આવ્યા હતા.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...શમાં અમે સરકારને ઝુકાવી જ હતી, એટલે હવે અમે વિરોધની રીત બદલીશું અને પ્રદર્શન કરીશું. બેઠકોનો સિલસિલો હવે ચાલુ થશે અને પછી આગળની રણનીતિ પણ તૈયાર થશે."

લાલજી દેસાઈ ઉત્તર ગુજરાતના આઝાદ કિસાન સંગઠનના પણ નેતા છે. તેમનું કહેવું છે કે આગામી હોળીના તહેવાર પર ખેડૂતો પ્રદર્શન કરશે.

તદુપરાંત અત્રે એ પણ નોંધનીય છે કે ભૂતકાળમાં ગુજરાતમાં સુરત અને રાજકોટમાં ખેડૂત સંગઠનોએ કૃષિકાયદાના વિરોધ મામલે કેટલાક કાર્યક્રમ કરવા મંજૂરીઓ માગી હતી પરંતુ તેમને મંજૂરીઓ નહોતી અપાઈ.

જેથી એક સંગઠને ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં રિટ દાખલ... બાકીનો લેખ લખો:

ત લડતા રહ્યા છે. જમીન માપણી, પાકવીમો, મગફળી કૌભાંડ સહિતનાં વિવાદો મામલે તેમણે લડત ચલાવી હોવાનો તેમનો દાવે છે.

'સરકાર કંસાર કરવા ગઈ પણ થૂલી થઈ ગઈ'

આ ઉપરાંત બીબીસીએ એક અન્ય ખેડૂતોના આગેવાન સાગર રબારી સાથે પણ  વાતચીત કરી. ખેડૂત એકતા મંચના નેતા સાગર રબારી કૃષિકાયદા મામલે અલગ મત ધરાવે છે.

સાગર રબારીએ બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું, "મેં આ ત્રણેય કાયદાઓને આવકાર્યા હતા. કેમકે તે ખેડૂતને માલ બહાર વેચવાની સુવિધા આપે છે અને જે સેસ મંડી લઈ જાય છે તે પણ હવે વેપારીએ નહીં આપવો પડે."

"જેમ સમય જાય તેમ પરિવર્તન આવે છે. એટલે બદલાવ જરૂરી છે. જો કાયદા ઠીક ન લાગે તો તેને પછીથી બદલી જ શકાય છે."

સાગર રબારી એક મહત્ત્વપૂર્ણ વાત એ પણ કહે છે કે જે રીતે ખેડૂતો સાથે ચર્ચા-વિચારણા વગર કાયદા લવાયા એ ઠીક નથી.

તેમનું કહેવું છે કે મોદી સરકાર કંસાર કરવા ગઈ પણ થૂલી થઈ ગઈ જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ ગઈ છે.

તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું, "વિરોધપ્રદર્શન નથી કરવા દેતા, દિલ્હી નથી જવા દેતા, અટકાયત કરી લે છે. આ બધું યોગ્ય નથી. લોકશાહીમાં નાગરિકને પોતાની વાત રજૂ કરવાનો અધિકાર તો હોવો જ જોઈએ. તમે તેના પર પોલીસ થકી દમન ન ગુજારી શકો. આ ખોટું છે."

દરમિયાન સાગર રબારીનું કહેવું છે કે સરકારે ખરેખર ખેડૂતોની સમસ્યા દૂર કરવા માટે એક ચોક્કસ નીતિ બનાવી તેના અમલીકરણ અને ખેડૂતોના મામલે એક ખાસ કમિશન બનાવવાની જરૂર છે.

આ ઉપરાંત નવા કાયદાઓમાં જે ખાનગી કંપનીઓના રોકાણ લાવવાની વાત છે, તેના કરતાં સહકારી ધોરણે રોકાણ લાવવાની જરૂર છે તથા કૃષિક્ષેત્રમાં માળખાગત સુવિધાઓમાં મોટું વિસ્તરણ અને ખેડૂતોનાં દેવાં માફ કરી ખેડૂતે ફરી દેવું કરવું જ ન પડે એવો કોઈ માર્ગ શોધવો જોઈએ.

જોકે ઉત્તર ગુજરાત, દક્ષિણ ગુજરાત અને સૌરાષ્ટ્ર સહિતના પ્રદેશોના કેટલાક ખેડૂતસંગઠનોના અગ્રણી નેતાઓનું કહેવું છે કે ગુજરાતમાં સરકાર તેમને કોઈ કાર્યક્રમ નથી કરવા દેતી. જેથી તેઓ આ નવા કૃષિકાયદાઓ મામલે અસરકારક રીતે અવાજ ઉઠાવી શકતા નથી.

હજુ પણ કોઈ ઉકેલ નહીં

ઉલ્લેખનીય છે કે સુપ્રીમ કોર્ટે કાયદાઓ પર સ્ટે આપ્યો છે અને પ્રદર્શન કરનારા સામે જે કેસ થયા છે તે મામલે પણ સમાધાન લાવવા પૂર્વ ન્યાયાધીશને સમાવતી સમિતિની ભલામણ કરી છે.

કેમકે સરકાર અને ખેડૂતો વચ્ચેની કેટલીક બેઠકો પછી પણ કોઈ નક્કર ઉકેલ હજુ સુધી આવ્યો નહોતો.

આ ઉપરાંત સુરતમાં જે કાર્યક્રમની મંજૂરી નહોતી આપવામાં આવી અને પછીથી હાઈકોર્ટમાં જઈને મંજૂરી લેવી પડી હતી એ મામલે...


...શાન બનાવવાનું રાજકીય રીતે સરળ થઈ ગયું છે.

આ એક નવા યુગની લડાઈ છે, જેના નેતા ટ્વિટર પર હુંકાર કરતા દેખાતા અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનલ્ડ ટ્રમ્પ છે.

મુસ્લિમોની મુશ્કેલીઓની શરૂઆત

અલબત, ભારતીય મુસલમાનોની મુશ્કેલીઓની શરૂઆત 2014ની સામાન્ય ચૂંટણીમાં બીજેપીની જીત સાથે થઈ ન હતી. તેના ઘણા સમય પહેલાંથી થઈ ગઈ હતી.

ભારતના પ્રગતીશીલ બંધારણીય વચનોની ચમક બહુ પહેલાંથી ઝંખવાવા લાગી હતી. જ્ઞાતિ અને ધર્મના નામે સમાજમાં પડેલી તિરાડો સ્પષ્ટ દેખાવા લાગી હતી.

હકીકત એ છે કે જ્ઞાતિ-ધર્મની એ તિરાડો આપણા સામાજિક ડીએનએનો એ... બાકીનો લેખ લખો:

ાનોનું પ્રમાણ 13.4 ટકા છે, પણ વહીવટી સેવાઓમાં ત્રણ ટકા, વિદેશ સેવામાં 1.8 ટકા છે, જ્યારે પોલીસ સેવામાં માત્ર ચાર ટકા અધિકારીઓ મુસ્લિમ છે.

સચ્ચર કમિટીનો રિપોર્ટ આવ્યા પછી તમામ પ્રકારના રાજકીય વચનો આપવામાં આવ્યાં હતાં, પણ તેનું કોઈ નક્કર પરિણામ આવ્યું ન હતું.

કુંડૂ સમિતિનો રિપોર્ટ

મુસ્લિમ સમાજમાં થયેલા પરિવર્તનની તપાસ માટે 2013માં સરકારે કુંડૂ સમિતિની રચના કરી હતી.

કુંડૂ સમિતિના રિપોર્ટમાં તો અગાઉ કરતાં પણ વધારે ખરાબ સમાચાર બહાર આવ્યા હતા.

સચ્ચર કમિટીના અહેવાલ બાદ ભારતના મુસલમાનોની પરિસ્થિતિમાં જરાય સુધારો થયો ન હતો. એ વધારે બગડી હતી.

મુસલમાનોમાં ગરીબીનું પ્રમાણ દેશની સરેરાશ કરતાં વધારે છે.

મુસ્લિમ સમાજની આવક, ખર્ચ અને માગની વાત કરીએ તો તેઓ દલિતો તથા આદિવાસીઓ પછી નીચેથી ત્રીજા ક્રમે છે.

સરકારી નોકરીઓમાં મુસલમાનોનું પ્રમાણ ચાર ટકા છે ત્યારે 2014ની સામાન્ય ચૂંટણી પહેલાં કોમી હિંસાની ઘટનાઓ વધી હતી.

મુસ્લિમ સમાજના વિકાસ તથા સલામતી બાબતે કુંડૂ  સિમિતએ તેના અહેવાલમાં જે જણાવ્યું હતું એ ભવિષ્યવાણી જેવું સાબિત થયું હતું.

કુંડૂ સમિતિએ તેના અહેવાલના અંતે લખ્યું હતું, "મુસ્લિમ લઘુમતીનો વિકાસ તેમની સલામતીના પાયા પર થવો જોઈએ.

તેમને ખાતરી થાય એટલા માટે બનાવટી ધ્રુવીકરણના અંતના રાષ્ટ્રીય રાજકીય વચનનો અમલ કરવો જોઈએ."

કુંડૂ સમિતિની આ વાત ભવિષ્યવાણીની માફક સાચી સાબિત થઈ હતી.

2014માં માહોલ બદલાયો

2014માં કેન્દ્રમાં સરકાર બદલવાની સાથે દેશનો માહોલ સંપૂર્ણપણે બદલાઈ ગયો છે.

આજે મુસલમાનોની વાત થાય છે, પણ તેમનાં બાળકો ભણવાનું શા માટે છોડે છે ત્યાંથી માંડીને આવક ઘટવાની ચિંતાનો કોઈ ઉલ્લેખ થતો નથી.

તેમના પ્રાણ તથા આઝાદીના રક્ષણ અને તેમના માટે ન્યાય માગવાની વાતો થાય છે.

મુસલમાનો સામે નફરતભર્યા અપરાધોની ઘણી ઘટનાઓ 2014 પછી બની છે.

ટોળાબંધ લોકોએ મુસલમાનોને ઢોરમાર મારીને તેમની હત્યા કરી હોય એવી ઘટનાઓના વીડિયો બનાવીને સોશિયલ મીડિયા પર પ્રચારિત કરવાની અને એ બાબતે બેશરમ બનીને વિજયના ઉત્સવની ઊજવણીની ઘટનાઓ બની છે.

લોકો પર બસોમાં, ટ્રેનોમાં અને હાઈવે પર હુમલા કરવામાં આવ્યા હતા તેનું કારણ એ હતું કે તેઓ મુસલમાન હતા અથવા તો મુસલમાન જેવા દેખાતા હતા.

ચોક્કસ લોકો ગૌમાંસ લઈ જતા હોવાની શંકાને કારણે કેટલાક લોકોએ કેટલાક લોકોને માર માર્યો હતો.

કૃષિપ્રધાન દેશ ભારતમાં પશુઓનો વેપાર અત્યંત મહત્વનો છે, પણ પશુ મેળામાંથી વેપાર...


...શાહો અને બીજું અહીં આવતા પ્રવાસીઓ.

અહીં જે પણ આવ્યા તેમણે પરત ફરીને પોતાના પ્રદેશમાં આ ઈરાની પદ્ધતિનો અમલ કર્યો.

એક ઇતિહાસકારે તો એ પણ દાવો કર્યો કે કનાત પદ્ધતિથી ઇજિપ્તના શાસકો એટલા પ્રભાવિત થયા હતા કે એમણે ફારસના રાજા દારા મહાનને ફેરોની ઉપાધિથી નવાજ્યા હતા.

કનાત પદ્ધતિ વડે પીવાનું પાણી તો મળતું જ હતું પણ આ પ્રણાલી ઍરકંડિશનિંગનું કામ પણ કરતી હતી.

કનાતમાં શાફ્ટ દ્વારા જે ખાડા ખોદવામાં આવ્યા છે ત્યાંથી ગરમ હવા જમીનની અંદર જાય છે અને પાણીના સંપર્કમાં આવતા ઠરી જાય છે.

યાઝ્દનાં જૂનાં ઘરોમા... બાકીનો લેખ લખો:

મોરક્કોના શહેર મરાકશના મહેલો, સ્પેનના કિલે અલહમરાના સહનમાં બનેલા બગીચા અને ફ્રાંસનો રાષ્ટ્રપતિ નિવાસ અર્થાત વર્સૅ પૅલેસના આર્કિટેક્ચર પર ફારસી કળા અને સંસ્કૃતિની સ્પષ્ટ ઝલક જોવા મળે છે.

જેને અરબોએ  દૂર-દૂર સુધી ફેલાવી હતી.

ફારસના ચહારબાગથી પ્રેરિત છે મુગલ ગાર્ડન

મુગલ ગાર્ડન, રાષ્ટ્રપતિ ભવન

મુગલ બાદશાહ ફારસી ભાષા અને સંસ્કૃતિને દુનિયામાં અવ્વલ ગણતા હતા.

મુગલોએ ઈરાનની ફારસી ભાષા અને તેમની વાસ્તુકળાને પણ અપનાવી હતી.

ઈરાનીઓના ચહારબાગ પરથી પ્રેરણા લઈ મુગલ બાદશાહોએ કાશ્મીરથી માંડી દિલ્હી અને લાહોર સુધી બાગ બનાવડાવ્યા હતા.

આપણા રાષ્ટ્રપતિ ભવનનો મુગલ ગાર્ડન પણ ફારસની ચહારબાગ પરંપરાથી પ્રેરિત છે.

હુમાયુનો મકબરો, તાજમહાલની આસપાસના ગાર્ડન, લાહોર અને કાશ્મીરના મુગલ ગાર્ડન પણ ભારત પર ફારસી સંસ્કૃતિના પ્રભાવનું ઉદાહરણ છે.

મુગલ કાળમાં એને ભારતમાં પણ ચહાર બાગ જ કહેવામાં આવતો હતો.

જોકે નવી પદ્ધતિઓ આવ્યા બાદ ઈરાનીઓની કનાત પરની નિર્ભરતા ઘટી પણ ગામડાંમાં આજે પણ કનાત દ્વારા જ પાણી પહોંચાડવામાં આવે છે.

સાઇરસ મહાને પોતાના જોરે ઈરાનમાં બેસીને દૂર-દૂર સુધી પોતાનું સામ્રાજ્ય ફેલાવ્યું હતું.

વિચારો તો ખરા ઈરાનના સૂકા વાતાવરણમાં જો કનાત જેવી પદ્ધતિ વિકસિત થઈ ન હોત તો ઈરાનનું આટલું મોટું સામ્રાજ્ય કઈ રીતે ફેલાયું હોત?

રમઝાનમાં શરમનો અનુભવ કરતી મુસ્લિમ મહિલાઓની વ્યથા

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...શિકાયના શાળામાં આવશે.

શિકાયનાને પણ આ વાતનો કોઈ વાંધો નહોતો. તેના ક્લાસમાં 17 છોકરાઓ છે અને એમની વચ્ચે પૅન્ટ-શર્ટ, બૅલ્ટ પહેરીને તે એમના જેવી જ લાગે છે. ફરક માત્ર તેના લાંબા વાળનો જ છે.

શું શિકાયનાના આવવાથી એમના સાથી મિત્રોના જીવનમાં કોઈ ફેર પડ્યો છે ખરો?

આ સવાલને વચ્ચે જ કાપીને તે એક રસપ્રદ પ્રસંગ સંભળાવે છે.

"હવે વર્ગમાં કોઈ છોકરો મસ્તી કરે છે તો શિક્ષક કહે છે તમારી સાથે હવે એક છોકરી છે, થોડી તો શરમ કરો."

"એટલે છોકરાઓને એવું લાગે છે કે મારા કારણે એમને વધારે ઠપકો સાંભળવો પડે છે."

શિકાયનાન... બાકીનો લેખ લખો:

સ કેવો રહ્યો. પણ દર વખતે એના ચહેરાની ચમક જ ચાડી ખાતી કે અમારો નિર્ણય યોગ્ય છે. તેને કોઈ પરેશાની નથી."

છેલ્લા બે મહિનાથી શિકાયના આ શાળામાં અભ્યાસ કરી રહી છે.

શું તેના માતાપિતા કે શિકાયનાને આ શાળા છોડવાનો ક્યારેય વિચાર આવ્યો છે ખરો?

આ અંગે શિકાયનાના પિતા જણાવે છે, 'હું દરેક નિર્ણયમાં શિકાયનાની પડખે ઊભો છું. તમે એને જ પૂછી લો ને.'

શિકાયનાના આવ્યા બાદ બીજા એક શિક્ષકે પોતાની દિકરી માટે આ પ્રકારની વિનંતી કરી છે. આશા છે કે શિકાયનાને ખૂબ જલ્દી તેના જેવી જ મિત્ર મળી જશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...શિયન સૈન્યમાં એક એસ-400 બે બટાલિયનની વચ્ચે વહેંચાયેલી રહે છે. આ વિભાજન બે બૅટરીઓ દ્વારા થાય છે.''

"એસ-400ની એક બૅટરીની રચના 12 ટ્રાન્સપોર્ટર ઇરેકટર લૉન્ચર્સથી થાય છે. ઘણીવાર ચાર અને આઠથી પણ તેની રચના કરવામાં આવે છે. તમામ બૅટરીમાં એક ફાયર કન્ટ્રોલ રડાર સિસ્ટમ પણ સમાવિષ્ટ હોય છે.''

''આ સાથે જ એક વધુ રડાર સિસ્ટમ હોય છે અને એક કમાન્ડ પોસ્ટ પણ હોય છે."

ગૅડીનું  કહેવું છે, "એસ-400માં મિસાઇલનું નિશાન તાકવાની ક્ષમતા પહેલાં કરતાં અઢી ગણી વધારે તેજ છે.''

''આ સિસ્ટમ એક સાથે જ 36 જગ્યાઓએ નિશાન તાકી... બાકીનો લેખ લખો:

હત્ત્વ કરાર છે.

તેઓ કહે છે, "ભારતને જો એસ-400 હાંસલ કરવું હોય તો અમેરિકાને નારાજ કરવું જ પડશે. ચીને પણ રશિયા પાસેથી એસ-400 ખરીદી ત્યારે અમેરિકાએ પ્રતિબંધ લગાવ્યો હતો."

"અમેરિકા ભારતને આ બાબતમાં રાહત આપે એવું લાગતું નથી. ચીન ઉપર અમેરિકાએ પ્રતિબંધ લાદ્યો ત્યારે તેની ઉપર કોઈ વધુ અસર થઇ નહોતી, પરંતુ ભારત ખરાબ રીતે પ્રભાવિત થશે."

ભારતીય સેનાની પાસે એસ-400 આવ્યા બાદ શું પાકિસ્તાનની ચિંતા વધી જશે? આ સવાલના જવાબમાં રાહુલ બેદી કહે છે, "પાકિસ્તાન માટે આ બહુ જ ચિંતાજનક બાબત છે. એસ-400 આવ્યા પછી ભારત પાકિસ્તાન પર વધુ ભારે પડશે."

"હકીકતમાં ભારતે અમેરિકા પાસેથી હથિયારોની ખરીદી શરૂ કરી ત્યારે પાકિસ્તાન અને રશિયા વચ્ચે સુરક્ષા સંબંધો વધવા લાગ્યા હતા.'' ''એવી સ્થિતિમાં ભારતને ડર હતો કે ક્યાંક પાકિસ્તાનને રશિયા એસ-400 આપી ના દે. ભારતે રશિયા સાથે આ સોદામાં એવી શરત પણ મૂકી છે કે તે પાકિસ્તાનને એસ-400 નહીં આપે."

રાહુલ બેદી કહે છે, "પાકિસ્તાનને જો રશિયા એસ-400 નહીં આપે તો પાકિસ્તાનને તેનો કોઈ વિકલ્પ પણ નહીં મળે. મને નથી લાગતું કે પાકિસ્તાનને યુરોપ અથવા અમેરિકા આના જવાબમાં કોઈ ઍર ડિફેન્સ સિસ્ટમ આપે."

"જોકે, પાકિસ્તાન પાસે એટલા પૈસાય નથી કે તે આ ખરીદી શકે. ભારત અને રશિયા ઉપર અમેરિકાનું દબાણ હવે બહુ કારગત નહીં નીવડે.''''એવું એટલા માટે કે બંને દેશોએ છેલ્લા બે-ત્રણ મહિનામાં રૂપિયા અને રુબલમાં વેપાર કરવાનું શરૂ કરી દીધું છે. એવું ભારત સોવિયત સંઘ સાથે 1960ના દશકામાં પણ કરતું હતું.'' આ સોદા માટે સપ્ટેમ્બર મહિનામાં ચાર કરોડ ડૉલર અપાઈ ગયાં છે.

ટેકનૉલૉજી ટ્રાન્સફર નહીં

રશિયા સાથે આ સોદામાં ટેકનૉલોજી ટ્રાન્સફર એટલેકે 30 ટકા ઑફસૅટ પાર્ટનર જેવી વાત નથી.

રાહુલ બેદી કહે છે, "રશિયાએ આ મુદ્દે કહ્યું હતું કે જો ટેકનૉલૉજી ટ્રાન્સફર જેવી વાત આવશે તો ડિલિવરીમાં વિલંબ થશે અને કિંમત પણ વધી જશે."

બેદી માને છે કે એસ-400 શ્રેષ્ઠ ઍર ડિફેન્સ સિસ્ટમ છે અને દુનિયામાં હજુ સુધી આનો કોઈ વિક્સલ વિકસાવી શકાયો નથી.

રશિયાની સરકારી ન્યુઝ એજન્સી સ્પૂતનિકએ પોતાના એક અહેવાલમાં લખ્યું હતું કે ઘણાં કારણો છે જે અમેરિકાને ભારત અને રશિયાના આ સુરક્ષા સોદાને રોકવા માટે મજબૂર કરી રહ્યું છે.

સ્પૂતનિકએ સંરક્ષણ જાણકારો સાથે વાતચીત બાદ પોતાના અહેવાલમાં લખ્યું છે, "અમેરિકાને લાગે છે કે જો ભારત એસ-400 ઍર ડિફેન્સ સિસ્ટમને હાંસલ કરી લે તો તેના સહયોગી દેશ કતાર, સાઉદી...


...શિયા, યુરોપ અને દક્ષિણ એશિયાની આબાદીના વાઈ-ક્રોમોઝોમનું અધ્યયન કર્યું. વાઈ-ક્રોમોઝોમ માત્ર પિતાથી પુત્રને મળે છે.

આ શોધ મુજબ કાંસ્ય યુગ (3000-1200 ઈસા પૂર્વ)માં પલાયન કરનારાઓમાં માટા ભાગે પુરુષો હતા.

વર્ષ 2017માં માર્ચમાં છપાયેલા એક રિસર્ચ પેપરમાં લખ્યું હતું, "અમારા વિશ્લેષણ પરથી માલૂમ પડે છે કે સ્ત્રીઓના જિન્સ લગભગ સંપૂર્ણ રીતે દેશી છે અને 55 હજાર વર્ષ પહેલાં અહીં વસેલા માણસો સાથે સંપૂર્ણ મળી આવે છે."

"પરંતુ પુરુષોના જિન્સ અલગ છે. તેનો સંબંધ દક્ષિણ-પશ્ચિમ એશિયા અને મધ્ય એશિયા સાથે રહ્યો છે... બાકીનો લેખ લખો:

વધવાથી બ્રોકપા યુવાનોએ સરહદ પાર ગિલગિટના યુવાઓ સાથે સોશિયલ મીડિયા પર સંપર્ક બનાવી રાખ્યો છે.

લ્હામો કહે છે, "તે લોકો પણ અમારી ભાષામાં વાત કરે છે અને ગર્વથી કહે છે કે તેઓ આર્ય છે."

આજની પેઢીના ઘણા બ્રોકપાઓને અમે પૂછ્યું કે શું તેઓ ગામમાં મળતી રોજગારીને પ્રાથમિકતા આપશે કે તક મળશે તો કોઈ શહેરમાં વસી જશે. આ સવાલનો જવાબ મિશ્ર હતો.

21મી સદીના આ શુદ્ધ આર્યોનો સંઘર્ષ સત્તા માટે નહીં પરંતુ રોજગારી માટે છે. પરંતુ રોજગારી ઓળખ ગુમાવીને મળશે તો સંઘર્ષ અધૂરો રહેશે.

(મૂળ લેખ 2 ઑક્ટ્બર, વર્ષ 2018માં છપાયો હતો)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...શી મળી શકતી હતી જેથી બેસીને હું મારી વ્યાકુળતા પર કાબૂ મેળવી શકું?

મને યાદ આવી રહ્યું હતું કે હું એ રાત પછી કેટલી પરેશાન થઈ ગઈ હતી. હું તો કોઈને જણાવવા જ માંગતી ન હતી કે મારી સાથે શું થયું.

મને ખબર હતી કે બળાત્કાર સાથે કેટલી બદનામી જોડાયેલી છે. બધા પરિવાર, આખો સમાજ શું કહેશે. શું મને જ દોષ આપશે. શું મારુ સાઇકલ ચલાવવું, એ સાંજે એ છોકરા સાથે મોટર સાઇકલ શીખવી, મુકત મને હરવું-ફરવું, સંગઠનની દીદી લોકોનો સાથ આપવો, પ્રદર્શનમાં જવું. શું આ બધામાં મારા રેપનું કારણ શોધશે?

આ જ બધું મારા મગજમાં ચાલી રહ્... બાકીનો લેખ લખો:

તું સાઇકલ ચલાવતી હતી ને? અમે ઘણીવાર તને કહેવા માંગતા હતા. તને ટોકવા માંગતા હતા. પણ ન બોલ્યા."

મને નથી ખબર કે પેરવી કરનાર મને શું કહેવા માગી રહ્યાં હતાં. કોર્ટમાં લાંબી રાહ જોયા પછી અમને જજ સરે અંદર બોલાવ્યા. હવે ઓરડામાં ફક્ત હું અને તેઓ જ હતા. હું ક્યારેય પણ આવા માહોલમાં રહી નથી.

શું થશે શું કરવું પડશે શા માટે અહીં કલ્યાણી દીધી અને તન્મય નથી એવું મારા મગજમાં ચાલી રહ્યું હતું.

જજ સાહેબે આખી વાત સાંભળી અને સાથે લખ્યું પણ. પછી તેમણે જે લખ્યું હતું તે મને વાંચીને સંભળાવવા લાગ્યા. તેમના મોઢા પર રૂમાલ હતો. જે તેઓ મારું નિવેદન સંભળાવી રહ્યા હતા મને કંઈ જ સમજાતું ન હતું. હું વિચારી રહી હતી કે, શું હું જે બોલી હતી તે જ લખ્યું છે?

મેં કહ્યું, "સર મને સમજાયું નથી. તમે રૂમાલ હઠાવીને જણાવો." જજ સાહેબે રૂમાલ ન હઠાવ્યો. પરંતુ ફરી મારું નિવેદન સંભળાવ્યું. મારું મગજ સુન્ન થઈ ગયું હતું. પછી મને જજ સાહેબે એ નિવેદન ઉપર સહી કરવા માટે કહ્યું.

હું ભલે સ્કુલ નથી ગઈ પરંતુ એટલું તો જાણું છું કે જ્યાં સુધી વાત સમજમાં ન આવે, કોઈ પણ કાગળ પર સહી ન કરો. મેં ના કહી. હું ફરી બોલી, મને સમજમાં નથી આવ્યું.

કલ્યાણીબહેનને બોલાવી આપો. તેઓ મને વાંચી સંભળાવશે. હું સમજી જઈશ અને સહી કરી દઈશ.

જજ સાહેબ ગુસ્સાથી લાલચોળ થઈ ગયા. કહ્યું - "શું તને મારી પર ભરોસો નથી? અસભ્ય છોકરી. તને કોઈએ સભ્યતા નથી શિખવાડી?"

અમારી વાત કોઈ નહોતું સાંભળી રહ્યું

પ્રતીકાત્મક તસવીર

મારું દિમાગ એકદમ સુન્ન થઈ ગયું હતું. મેં કંઈ ખોટું કહ્યું હતું? મેં કહ્યું, "નહીં, તમારી પર ભરોસો છે પરંતુ તમે જે વાંચી રહ્યા છો એ મને સમજમાં નથી આવી રહ્યું"

શું એવો કોઈ નિયમ નથી જેની મદદથી મને જ્યાં સુધી નિવેદન સમજમાં ન આવી રહ્યું હોય ત્યાં સુધી સમજાવી શકાય?

હું એટલી ડરી ગઈ હતી કે મેં સહી કરી દીધી અને બહાર કલ્યાણીબહેન પાસે જતી રહી. જજ સાહેબે ત્યાં સુધી એમના બીજા કર્મચારીઓ અને પોલીસને રૂમમાં બોલાવી લીધી હતી.

પછી એમણે કલ્યાણીબહેનને અંદર બોલાવ્યાં. અમે અંદર ગયા. જજ સાહેબ હજી ગુસ્સામાં હતા. મેં અને કલ્યાણીબહેને એમની માફી માગી પણ અમારી કોઈ વાત સાંભળવામાં ન આવી.

મને વારંવાર અસભ્ય છોકરી કહેવામાં આવી અને જજ સાહેબે કલ્યાણીબહેનને કહ્યું તમે લોકોએ આને સભ્યતા નથી શીખવી.

અમને થયું કાશ જજ સાહેબ અમારી વાત સાંભળે, કલ્યાણીબહેન અને તન્મયભાઈએ પણ જજ સાહેબને પોતાની વાત કરવાની કોશિશ કરી.

એમણે કહ્યું કે...


...શીખવાનો છે. રશિયન ભાષા બરાબર રીતે આવડી જાય તો વાંધો નહીં, અન્યથા સમસ્યાઓ ઊભી થાય છે."

અભ્યાસ સસ્તો હોવા ઉપરાંત પ્રમાણમાં સરળતાથી એડમિશન મળતું હોવાને કારણે વિશ્વભરના 125 જેટલા દેશોના વિદ્યાર્થીઓ ભણવા માટે રશિયા તરફ નજર માંડે છે.

વિશાલના કહેવા પ્રમાણે, "ગત વર્ષોમાં કેટલાક એવા કિસ્સા નોંધાયા છે કે વિદ્યાર્થીઓને અગાઉથી જણાવવામાં નહોતું આવ્યું કે તેમણે રશિયન ભાષામાં અભ્યાસ કરવાનો રહેશે."

2017માં સ્લોલેન્સ્ક સ્ટેટ મેડિકલ યુનિવર્સિટીના 100થી વધુ વિદ્યાર્થીઓ ભારત પરત ફર્યા હતા, કારણ કે તેમને જણાવાયુ... બાકીનો લેખ લખો:

વ્યા હતા.

ઇન્દોરની અનામિકા માને છે, "આ ધારણા ખોટી છે કે અહીં આવતા વિદ્યાર્થીઓને બાદમાં મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડે છે."

તેમણે ઉમેર્યું, "રશિયાની મેડિકલ કૉલેજો પોતાની ગુણવત્તા માટે વિશ્વમાં જાણીતી છે."

ભારત પરત ફરે ત્યારે શું?

મૉસ્કો સ્થિત મેડિકલ કૉલેજ હૉસ્ટેલ

વિદ્યાર્થીઓના માતાપિતાની સૌથી મોટી ચિંતા એ પણ હોય છે કે તેમનાં બાળકો અભ્યાસ પૂરો કરી ભારત પરત ફરશે ત્યારે શું થશે?

મેડિકલ કાઉન્સિલ ઑફ ઇન્ડિયાનો એક નિયમ એવો છે કે જે વિદ્યાર્થીઓ રશિયાથી ડૉક્ટરીનો અભ્યાસ કરીને ભારતમાં પ્રેક્ટિસ માટે આવે, તેમને એક પરીક્ષા પાસ કરવી પડે છે.

ડઝનથી પણ વધારે એવા વિદ્યાર્થીઓના કિસ્સા છે જેઓ પરીક્ષા પાસ નથી કરી શક્યા. તેમના માટે રશિયામાં કામ કરવું પણ સરળ નથી.

આ વિશે અનામિકા જણાવે છે, "આશા છે કે આ પરીક્ષા પાસ કરી લઈશું. જો નહીં થાય તો જોઈશું."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...શું પાકિસ્તાનમાં લાગશે? અરવિંદ કેજરીવાલ વિધાનસભામાં કહે છે કે ભારતમાં તિરંગો નહીં ફરકાવાય તો શું પાકિસ્તાનમાં લહેરાવવામાં આવશે. આમાંથી મનીષ સિસોદિયા અને અરવિંદ કેજરીવાલનાં નામ કાઢી નાખીએ તો આ વિધાનો સાંભળનારાને લાગશે કે આ તો ભાજપ કે આરએસએસના કોઈ નેતા બોલ્યા હશે."

આશુતોષ કહે છે, "આ ચૂંટણીલક્ષી લાચારી છે. તેમને લાગે છે કે તેઓ આમાં ઢીલ કરશે તો તેમની મતબૅન્ક ખસી જશે."

આમ આદમી પાર્ટીના વિસ્તરણની યોજના?

આશુતોષનું માનવું છે કે દરેક પક્ષ રાષ્ટ્રીય સ્તરે પોતાને ફેલાવવા માંગતો હોય છે પરંતુ આમ આદમી પાર્... બાકીનો લેખ લખો:

ાહરણ તરીકે, તેઓ કહે છે કે કેજરીવાલે દિલ્હીમાં વિધાનસભા ચૂંટણી અગાઉ હનુમાન ચાલીસાનો પાઠ કર્યો હતો.

ચૂંટણી જીત્યા પછી તેઓ તરત હનુમાનજીના મંદિરે દર્શન કરવા ગયા હતા. હવે આખો પક્ષ જય શ્રીરામ અને તિરંગાની વાત કરે છે ત્યારે ભાજપના આરોપ ભોંયભેગા થઈ જાય છે.

આશુતોષ કહે છે, "આ બધાથી કેટલા હિંદુ મતદારો તેની તરફ ખેંચાશે તે ચર્ચાનો વિષય છે. પરંતુ જે હિંદુ મતદારો તેમને મુસ્લિમ તરફી માની બેઠા હતા તેઓ કમસે કમ આપથી દૂર નહીં જાય. તેમણે ભાજપ અને આમ આદમી પાર્ટી વચ્ચે ફરક કરવાનો આવે તો કામ થોડું મુશ્કેલ હશે."

ભાજપના પ્રવક્તા ગુલરેઝ શેખ કહે છે કે અરવિંદ કેજરીવાલ રાષ્ટ્રવાદ તરફ જવા માંગતા હોય તો તેમનું સ્વાગત છે.

"અમે તો કહીએ છીએ કે રાહુલ ગાંધી પણ રાષ્ટ્રવાદી બને."

શેખ કહે છે, "એક વાત સ્પષ્ટ છે કે આમ આદમી પાર્ટી જે સમાજવાદની હોડી પર સવાર છે તે હોડી તેને દિલ્હીની બહાર પહોંચાડી શકે તેમ નથી."

"દિલ્હીમાં પણ લોકસભામાં તેમની એક પણ બેઠક નથી. હવે તેઓ ભાજપની પિચ પર રમવાનો પ્રયાસ કરે છે, જે પિચ પર અમે 1952થી રમી રહ્યા છીએ."

"ભારતીય જનસંઘની સ્થાપનાના સમયથી અમે આ કરીએ છીએ. તેથી કોઈ વ્યક્તિએ રાષ્ટ્રવાદી પક્ષની પસંદગી કરવી હોય તો તે અસલી રાષ્ટ્રવાદી પક્ષને ચૂંટશે કે પછી સમાજવાદ છોડીને રાષ્ટ્રવાદની હોડી પર કૂદકો મારનાર પક્ષને પસંદ કરશે, તે વિચારવાની બાબત છે."

બીજી તરફ આમ આદમી પાર્ટીના રાજ્યસભાના સભ્ય નારાયણ દાસ ગુપ્તા એ વાતને નકારી કાઢે છે કે તેમનો પક્ષ ધર્મ અને રાષ્ટ્રવાદનો ઉપયોગ ચૂંટણીના રાજકારણમાં કરી રહ્યો છે.

તેઓ કહે છે, "અગાઉ પણ તમામ ધર્મોના લોકોની તીર્થયાત્રા કરાવવામાં આવી હતી. આ એવા વૃદ્ધો માટે છે જેઓ યાત્રાનો ખર્ચ ઉઠાવી શકે તેમ નથી, અથવા જેમના પરિવારો તેમને યાત્રાએ મોકલી શકતા નથી. થોડાં વર્ષોમાં અયોધ્યામાં પણ એક યાત્રાધામ બનવાનું છે, તો ત્યાંની યાત્રા પણ કરાવવામાં આવશે."

તેઓ એમ પણ કહે છે કે માત્ર હિંદુઓને તીર્થયાત્રાએ મોકલવામાં આવે છે એવું નથી.

દેશભક્તિનો રાજકીય ઉપયોગ કરવાના આરોપ અંગે તેમણે કહ્યું કે દેશભક્તિનો અર્થ એવો થયો કે લોકોને કહેવામાં આવે કે ખોટું ન બોલો, જવાબદારીથી કામ કરો.

તેઓ કહે છે, "આપણી આગળની પેઢીને સંદેશ આપવો છે કે આ દેશની આઝાદીમાં સ્વતંત્રતાપ્રેમી લોકોએ કેટલું કામ કર્યું હતું."

દિલ્હી વિધાનસભામાં સતત બે વખત આમ આદમી પાર્ટીના પ્રદર્શનને ટાંકીને તેઓ પૂછે છે કે "કેજરીવાલ ક્યારેય કોઈની જાતિનો ઉલ્લેખ નથી કરતા....


...શું હવે એવા લોકો પણ સ્વીકાર્ય છે, જેઓ સાવરકરને ભારત રત્ન આપવાની માગણી કરે છે.

બાબરી મસ્જિદ વિધ્વંસનું સમર્થન કરનારા અને જમ્મુ-કાશ્મીરનો વિશેષ દરજ્જો રદ કરવાનું સમર્થન કરનારાને શું કૉંગ્રેસ ટેકો આપી શકે?

આ મુદ્દાઓ પર કૉંગ્રેસનો અલગ મત છે

આ બધા મુદ્દા પર કૉંગ્રેસના અભિપ્રાયો તદ્દન અલગ છે. હજી પણ પક્ષનો એ અલગ અભિપ્રાય ઊભો જ છે, કેમ કે પક્ષ તરફથી વિચાર બદલાયો હોવાની કોઈ જાહેરાત કરાઈ નથી.

બીજી બાજુ શિવસેના સામે પણ સવાલ થઈ રહ્યો છે કે કૉંગ્રેસનો સાથ લીધા પછી શું તેણે હિંદુત્વની રાજનીતિને અલવિદા ... બાકીનો લેખ લખો:

સભ્યો અને કાર્યકરોને કૉમન મિનિમમ પ્રોગ્રામ પ્રમાણે સાથ મળીને કામ કરવાની અપીલ કરી હતી. આ બેઠકમાં ઉદ્ધવે કહ્યું હતું, "આજે હું નિરાશ થયો છું કે મારા જૂના સાથીએ મારા પર ભરોસો ના કર્યો."

"હું 30 વર્ષથી જેમની સાથે લડતો રહ્યો તે લોકોએ મારા પર વિશ્વાસ મૂક્યો."

આ બેઠકમાં શરદ પવારે કહ્યું હતું, "જ્યોર્જ ફર્નાન્ડિઝ, હું અને બાળા સાહેબ ઠાકરે ક્યારેય જાહેરસભાઓમાં ઝઘડ્યા નહોતા.""અમે ત્રણેય સારા દોસ્તો હતા. મેં ઘણી વાર દિવંગત મીનાતાઈ ઠાકરેના હાથે બનેલા સ્વાદિષ્ટ પકવાન ખાધા છે."

શિવસેના અને કૉંગ્રેસની દુવિધા અને નિકટતા

શિવસેના અને કૉંગ્રેસ સત્તામાં ક્યારેય સાથે રહ્યા નથી, પણ ઘણા મુદ્દા પર બંને પક્ષો એક સાથે પણ રહ્યા છે.

1976માં ઇન્દિરા ગાંધીએ કટોકટી લાગુ કરી ત્યારે ટેકો આપનારા કેટલાક પક્ષોમાં શિવસેના પણ હતી. તે વખતે બાળ ઠાકરેએ કહ્યું હતું કે કટોકટી દેશના હિતમાં છે.

કટોકટી પૂરી થઈ તે પછી મુંબઈ મહાપાલિકાની ચૂંટણીમાં કોઈ પણ પક્ષને સ્પષ્ટ બહુમતી મળી નહોતી. તે વખતે બાળ ઠાકરેએ મુરલી દેવરાને મેયર તરીકે ટેકો આપવાનું નક્કી કર્યું હતું. 1980માં શિવસેનાએ ફરી એક વાર કૉંગ્રેસને સમર્થન આપ્યું હતું. બાળ ઠાકરે અને કૉંગ્રેસના નેતા અબ્દુલ રહેમાન અંતુલે વચ્ચે સારા સંબંધો હતા અને ઠાકરેએ તેમને મુખ્ય મંત્રી બનવામાં મદદ કરી હતી.

1980ના દાયકામાં બાદમાં ભાજપ અને શિવસેના બંને સાથે જોડાયા તે પછી બાળ ઠાકરે જાહેરમાં કૉંગ્રેસને સમર્થન આપવાનું બંધ કરી દીધું હતું. આમ છતાં 2007માં કૉંગ્રેસે રાષ્ટ્રપતિના ઉમેદવાર તરીકે પ્રતિભા પાટિલને પસંદ કર્યા, ત્યારે ભાજપના ઉમેદવારને બદલે તેમને જ ટેકો આપ્યો હતો.

પ્રતિભા પાટીલ મરાઠી હોવાથી તેમને ટેકો આપીશું અને ભાજપના ઉમેદવારને ટેકો નહીં આપીએ તેમ શિવસેનાએ કહ્યું હતું.

પાંચ વર્ષ પછી ફરી એક વાર રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી આવી ત્યારે પણ કૉંગ્રેસના ઉમેદવાર પ્રણવ મુખરજીને શિવસેનાએ ટેકો આપ્યો હતો. બાળ ઠાકરે જાહેરમાં કહ્યું હતું કે તેઓ શરદ પવારને વડા પ્રધાન બનાવવા માટે સમર્થન આપવા તૈયાર છે.

હવે શિવ સેના-કૉંગ્રેસ સાથે

મુસ્લિમો વિશે શિવસેનાના વલણ સામે કૉંગ્રેસ ભલે સવાલો ઉઠાવતી આવી હોય, પણ કૉંગ્રેસ જરૂર પડી ત્યારે શિવસેનાનો ટેકો લેતી આવી છે.

કૉંગ્રેસ એવી દલીલ પણ કરે છે કે શિવસેનાની સરકાર ના બનવા દેવી, તેના કરતાં બિનસાંપ્રદાયિકતા માટે ભાજપની સરકાર ના બનવા દેવી તે વધારે જરૂરી છે.

એવો સવાલ પણ પૂછાય રહ્યો છે કે શું આગામી...


...શે, તો શું અમારી થાળીમાં ભાત રહેશે?

"તેની દુકાન સળગી ગઈ આથી શું અમે પણ અમારી દુકાન બંધ કરી દઈએ."

બન્નેની ભૂલ છે

સદ્દામ હુસૈન વિનોદ કુમારને ભેટી પડે છે.

વિનોદ કહે છે,"અમે લોકો ભાઈ-ભાઈ છીએ. અલગ નથી. અમે અન્યની ઉશ્કેરણીમાં નહીં આવીએ. કેટલાક યુવકોએ ભાન ભૂલીને આવું કર્યું છે.

"પણ એક દિવસ તેમને જરૂરથી સમજ આવશે. ગમે તે કરો પણ પાણીથી પાણી ક્યારેય અલગ ન કરી શકો."

બજારથી થોડે દૂર મઝાર રોડ પર રાનીગંજના મોટા કારોબારી વિનોદ સર્રાફની જથ્થાબંધની દુકાન છે.

એ દિવસે તોફાની તત્વોએ તેમની પણ દુકાન લૂંટી લીધી... બાકીનો લેખ લખો:

થાનિક પત્રકાર વિમલ દેવ ગુપ્તા ત્રણ દાયકાથી રાનીગંજ અને આસાપાસના વિસ્તારોનું રિપોર્ટીંગ કરે છે.

આવું પ્રથમ વખત બન્યું છે કે તેમણે તેમની રિપોર્ટમાં સાંપ્રદાયિક તણાવ અથવા રમખાણો જેવા શબ્દ વાપરવા પડી રહ્યા છે.

વિમલ દેવ કહે છે, "રાનીગંજમાં પહેલી વખત આવો માહોલ જોવા મળી રહ્યો છે.

"જ્યારથી હું પત્રકારત્વ કરું છું, આજ સુધી આ વિસ્તારમાં આ પ્રકારના રમખાણ નથી થયા.

"પ્રથમ વખત સ્પષ્ટરૂપે સાંપ્રદાયિક રમખાણો, સાંપ્રદાયિક હિંસા જેવા શબ્દો લખવામાં આવી રહ્યા છે."

પશ્ચિમ બંગાળની ધરતી પર

ગુજરાતનું આ ગામ પહેલવાની માટે જાણીતું

વિમલ દેવ જણાવે છે, "અત્યાર સુધી સાંપ્રદાયિક શબ્દ રિપોર્ટીંગમાં નથી લખ્યા. પ્રથમ વખત પશ્ચિમ બંગાળની ધરતી પર આવું થઈ રહ્યું છે.

"આ દુખદ છે. માત્ર રાજ્ય કે વિસ્તાર નહીં પણ દેશ માટે પણ દુખદ છે."

રાનીગંજ બંગાળના મોટા ઔદ્યોગિક ક્ષેત્ર આસનસોલ પાસે વસેલું સવા લાખની વસ્તી ધરાવતું એક નગર છે.

અહીં મોટાભાગની વસ્તી મિશ્રિત છે. વળી પરપ્રાંતિયોની સંખ્યાનું પ્રમાણ પણ વધુ છે.

વિમલ દેવ કહે છે,"ભારતની પ્રથમ કોલસા ખાણ અહીં જ શરૂ થઈ હતી. અહીં વિવિધ પ્રદેશથી આવેલા લોકો રહે છે આથી તેને મિની ઇન્ડિયા પણ કહેવાય છે.

"ગંગા-જમના તહઝીબ (સંસ્કૃતિ) તેની વિશેષ ઓળખ છે. અમે ક્યારેય વિચાર્યું પણ નહોતું કે અહીં રમખાણો થઈ શકે છે."

સ્થાનિક લોકો, વેપારીઓ, સમાજસેવી અને સ્થાનિક નેતા રમખાણો માટે આ કારણોને જવાબગાર ગણાવે છે.

વહીવટીતંત્રની જવાબદારી

પ્રતીકાત્મક તસવીર

તેઓ જણાવે છે કે રામનવની પર સરઘસમાં ઉશ્કેરણીજનક સૂત્રોચ્ચાર અને સ્થિતિને પારખવામાં પોલીસની નિષ્ફળતા આ માટે જવાબદાર છે.

રાનીગંજ ચેમ્બર ઑફ કોમર્સના રાજેન્દ્ર પ્રસાદ ખેતાન કહે છે,"રમખાણો ન થાય તેની જવાબદારી વહીવટીતંત્રની હોય છે.

"રામનવમીના સરઘસના કારણે આ રમખાણો થયા. છેલ્લા ચાર-પાંચ વર્ષોથી રામનવમી પર આટલી મોટી ધાર્મિક યાત્રા નીકળતી હતી.

"તમામને ખબર હતી કે દસથી પંદર હજાર લોકો હશે. તેમને કાબૂમાં રાખવાની અને અનિચ્છનિય ઘટના ટાળવાની જવાબદારી વહીવટીતંત્રની છે."

ખેતાન કહે છે,"સરકારનું ખુફિયાતંત્ર સ્થિતિ પર નજર રાખવાનું કામ કરે છે. આના આધાર પર જ સ્થાનિક તંત્ર વ્યવસ્થા કરે છે.

"જરૂર પડતા દળ તૈનાત કરવામાં આવે છે. આથી જો વ્યવસ્થા જ ન હોય, તો સ્થિતિ કેવી રીતે કાબૂમાં આવી શકે?"

લોકોના દિલ તૂટી ગયા છે...

પ્રતીકાત્મક તસવીર

રાજેન્દ્ર પ્રસાદ ખેતાનના જણાવ્યા અનુસાર,"26 માર્ચે રમખાણો થયા....


...શો સ્થાનગ્રહણ કરશે અને વારાફરતી પાંચેય ન્યાયાધીશો પોતપોતાના ચુકાદાને લેખિતમાં રજૂ કરશે.

કદાચ સૌ પ્રથમ મુખ્ય ન્યાયાધીશ પોતાનો ચુકાદો જાહેર કરે તેવી શક્યતા છે.

કૌશિકે બીબીસીને જણાવ્યું, "તે દિવસે કોર્ટરૂમ ખીચોખીચ ભરેલો હશે. પાંચેય ન્યાયાધીશ કોર્ટ રૂમ નંબર વનમાં પોતપોતાનું સ્થાન ગ્રહણ કરે ત્યારબાદ પોતપોતાના હિસ્સાના ચુકાદાનું વાંચન કરશે."

"ત્યારબાદ તેઓ પોતપોતાની ચેમ્બરમાં જશે. તે સાથે જ એક નવો ઇતિહાસ રચાઈ ગયો હશે."

અલાહાબાદ હાઈકોર્ટના સપ્ટેમ્બર 2010ના ચુકાદામાં ત્રણ પ્રશ્નોને આવરી લેવાયા હતા.
... બાકીનો લેખ લખો:

ધારામાં રામની મૂર્તિ મૂકી દીધી હતી. તે પછી મૂર્તિની પૂજા ટૂંક સમયમાં શરૂ થઈ ગઈ હતી.

તે પછીના ચાર દાયકા સુધી હિંદુ અને મુસ્લિમ જૂથો આ સ્થળના કબજા માટે તથા સ્થળ પર પૂજા-અર્ચના અને નમાઝ માટે કોર્ટમાં કેસ કરતા રહ્યા હતા.

1992માં આ વિવાદમાં ઉગ્રતા આવી હતી અને હિંદુઓના ટોળાએ મસ્જિદને તોડી પાડી હતી. ત્યારબાદ દેશભરમાં થયેલાં ધાર્મિક રમખાણોમાં 2000થી વધુનાં મોત થયાં હતાં.

અલાહાબાદ હાઈકોર્ટની ત્રણ ન્યાયાધીશોની બેન્ચના બે હિંદુ ન્યાયમૂર્તિઓએ કહ્યું હતું કે ભારતમાં મુઘલ સામ્રાજ્યની સ્થાપના કરનારા બાબરે અહીં જે ઇમારત ચણી હતી, તે મસ્જિદ નહોતી કેમ કે હિંદુઓના તોડી પડાયેલા મંદિર પર મસ્જિદ બની હોવાથી 'તે ઇસ્લામના સિદ્ધાંતોની વિરુદ્ધ' હતી.

જોકે બેન્ચના ત્રીજા મુસ્લિમ જજે પોતાનો અલગ અભિપ્રાય આપ્યો હતો અને જણાવ્યું હતું કે કોઈ મંદિરનો નાશ કરવામાં આવ્યો નહોતો, પણ ભગ્નાવેષો પર મસ્જિદ ચણવામાં આવી હતી.

6) બાબરી મસ્જિદને કેવી રીતે તોડી પાડવામાં આવી અને ત્યાર પછી શું થયું?

વિશ્વ હિંદુ પરિષદના હિંદુ કાર્યકરોના એક જૂથે અને ભાજપ તથા તેના સાથી સંગઠનોના કેટલાક નેતાઓએ આ સ્થળ પર છઠ્ઠી ડિસેમ્બર 1992ના રોજ જાહેરસભાનું આયોજન કર્યું હતું.

કારસેવક તરીકે ઓળખાતા 1,50,000 જેટલા સ્વંયસેવકો ત્યાં એકઠા થયા હતા.

રેલી આખરે હિંસક બની હતી અને સલામતી દળોને ધકેલીને ટોળાંએ અયોધ્યામાં 16મી સદીમાં બનેલી બાબરી મસ્જિદને તોડી પાડી હતી.

તે વખતના રાષ્ટ્રપતિ શંકર દયાલ શર્માએ રાષ્ટ્રપતિ શાસનની જાહેરાત કરી હતી અને ઉત્તર પ્રદેશની સરકારને બરખાસ્ત કરી હતી.

કેન્દ્ર સરકારે બધી જ વિવાદિત જમીન કબજે કરી હતી. 1993માં જાહેરનામા દ્વારા આસપાસની ભૂમિ પણ સંપાદિત કરાઈ હતી અને કુલ 67.7 એકર જમીન કબજે કરાઈ હતી.

બાદમાં આ બનાવની તપાસ કરવા માટે તપાસપંચ બેસાડાયું હતું. તેમાં ભાજપ અને વિહિપના નેતાઓ સહિત 68 લોકોને જવાબદાર ગણાવાયા હતા. તેમની સામેના કેસ હજી પણ ચાલી રહ્યા છે.

હાલમાં સ્પેશ્યલ સીબીઆઈ જજ એસ. કે. યાદવ લખનૌમાં ભાજપના સિનિયર નેતાઓ લાલકૃષ્ણ અડવાણી, મુરલી મનોહર જોષી, કલ્યાણ સિંહ, વિનય કટિયાર, ઉમા ભારતી અને અન્યો સામે બાબરી મસ્જિદ તોડી પાડવાના કેસમાં કાર્યવાહી કરી રહ્યા છે.

એમ. કૌશિકે બીબીસીને જણાવ્યું હતું :

"સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશ પ્રમાણે લખનૌની સેશન્સ કોર્ટમાં બાબરી મસ્જિદ ધ્વંસનો કેસ ચાલી રહ્યો છે, તે 30 એપ્રિલ, 2020 સુધીમાં પૂરી કરી દેવાનો રહે છે."

કૌશિકના જણાવ્યા...


...શ્ચતતાનાં વાદળો તો ઘેરાયેલાં જ છે.

તેમણે ઇમેલમાં લખ્યું છે, "ઝંગમુ (ઉત્તર કાઠમંડુ, કોદરી નજીકનું સ્થળ) 2015ના ભૂકંપ પછી બંધ કરી દેવામાં આવ્યું હતું એટલે જો તમે રોડ મારફતે પ્રવેશતો હોવ તો કૈલાસ જવા માટે કેરુંગથી યાત્રા કરવી પડે. પણ કોરોના વાઇરસને લીધે તિબેટમાં પ્રવેશવાની પરવાનગી કોઈ પણ યાત્રીને જુલાઈના અંત સુધીમાં મળે એવી સંભાવના નથી."

તેઓ આશા રાખે છે કે ઑગસ્ટ સુધીમાં બધી પરિસ્થિતિ થાળે પડી જાય. જો તેમ બને તો દક્ષિણ એશિયાના પ્રવાસીઓ કૈલાસ માનસરોવરની યાત્રા કરી શકશે.

નેપાળના અગ્રણી 'સની ટ્રાવે... બાકીનો લેખ લખો:

કૈલાસ માનસરોવરમાં જૂન માસમાં જ્યારે સાગા દાવા (હિમાલયના બૌદ્ધ સમુદાયના નેતૃત્વમાં) ઉત્સવ મનાવવામાં આવે છે. ત્યારથી લઈને જુલાઈના અંત સુધી એટલે કે ગુરુપૂર્ણિમાના સમય સુધી યાત્રાળુઓની ભારે ભીડ અહીં જોવા મળે છે.

જો રાજનાથ સિંહ અને ભારતીય અધિકારીઓની આશા પ્રમાણે બધું સમુંસૂતરું પાર પડ્યું તો લિપુલેખ પાસ મહિનાઓની અંદર બનીને તૈયાર થઈ જશે. જેને લીધે સૅલ્ફ ડ્રાઇવિંગ કરતા યાત્રાળુઓનો માર્ગ મોકળો બનશે.

દિલ્હીથી લિપુલેખ જીપ મારફતે પહોંચવું સરળ બનશે. દિલ્હીથી લિપુલેખ સુધીનું અંદાજે અંતર 800 કિલોમિટરનું માનવામાં આવે છે. જે બાદ યાત્રાળુઓએ તિબેટ પહોંચવા પાંચ કિલોમિટર ટ્રૅકિંગ કરવું પડે છે. પણ તેના માટે યાત્રાળુઓ સ્વસ્થ હોવા જરૂરી છે.

યાત્રાળુઓ સમુદ્રની સપાટીથી માત્ર 200 મિટર ઊંચા એવા દિલ્હીથી આવતા હોય કે સમુદ્રથી 1200 મીટરની ઊંચાઈ ધરાવતા કાઠમંડુથી આવતા હોય, ખાડા ટેકરાવાળા, ચઢાણવાળા અને સમુદ્રની સપાટીથી 5200 મિટરની ઊંચાઈવાળા લિપુલેખના વિસ્તારમાં આવતાં પહેલાં તેમણે સંપૂર્ણ રીતે સજ્જ થવું જરૂરી છે.

ત્યાં હવા પાતળી હોય છે એટલે ઉંમરલાયક, બીમાર અથવા અસ્વસ્થ કે પછી વાતાવરણ બદલાવાને લીધે અસ્વસ્થ થઇ જતાં લોકોને ચોક્કસ ઑક્સિજનની જરૂર પડે છે. તેથી કોરોના વાઇરસના સંક્રમણના સમયે વધુ તકેદારી રાખવી જરૂરી બને છે, કેમ કે તિબેટના નાના વિસ્તારોમાં હૉસ્પિટલની પૂરતી સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ નથી.

લિપુલેખ કે નેપાળના સિમિકોટથી તિબેટ પહોંચી ગયા બાદ યાત્રાળુઓએ તિબેટની ઉત્તર બાજુએ 150 કિલોમિટરનો પ્રવાસ કરવાનો હોય છે. ત્યારબાદ યાત્રાળુઓ કૈલાસ પર્વતની (6638 મીટર) 43 કિલોમિટરની પરિક્રમા શરૂ કરી શકે છે.

એ પવિત્ર પર્વત જેના પર હજુ સુધી કોઈ માનવ પહોંચી નથી શક્યો. પર્વતની દક્ષિણ તરફ માનસરોવર અને અન્ય તળાવ આવેલા છે. જે એશિયાની કેટલીક મુખ્ય નદીઓનો સ્રોત છે, જેમ કે સિંધુ, સતલુજ, કર્નાલી(ધાધરા) અને બ્રહ્મપુત્રા નદી.

ટ્રાવેલ ઑપરેટરોના જણાવ્યા અનુસાર, મોદી સરકારની આ મહત્ત્વાકાંક્ષી યોજના હોવા છતાં કૈલાસ માનસરોવર સુધીની માર્ગયાત્રા હજી પણ હકીકતથી દૂર છે. એટલે કે ત્યાં વધુ ખોદકામ, બાંધકામ અને સમારકામ કરવાનું બાકી છે, કેમ કે ધૂળિયો-કાંકરાવાળોવાળો માર્ગ કપરા ચઢાણવાળો છે અને ત્યાં અકસ્માત થવાનો ભય રહેલો છે.

અડચણ નંબર બે. ચોક્કસપણે યાત્રાળુઓ માટે સમસ્યા નથી. પણ લિપુલેખ પર્વત એ ભારત-નેપાળ વચ્ચે સીમાવિવાદના કેન્દ્રસ્થાને છે.

ભારતના સરહદી રોડ પ્રોજેકટ લિપુલેખ આકરા...


...શ્ચર્યચકિત થઈ જાય એવું કંઈક કે જેનાથી મારા દેશનું નામ ઊંચું થાય. 1995માં તેણે આઈ.એમ.એ.ની (ઇન્ડિયન મિલિટરી એકૅડેમી)ની પરીક્ષા પણ પાસ કરી લીધી."

માતાપિતા સાથે આખરી મુલાકાત

વિક્રમ બત્રાનાં માતા અને પિતા

1999ની હોળીની રજાઓમાં વિક્રમ બત્રા છેલ્લે પાલમપુર આવ્યા હતા.

તે વખતે માતાપિતા તેમને વળાવવા માટે બસસ્ટેશન સુધી પણ ગયાં હતાં.

તેમને ત્યારે ખબર નહોતી કે તેઓ પોતાના પુત્રને છેલ્લીવાર માટે જોઈ રહ્યાં છે.

ગિરધારીલાલને તે દિવસ આજે પણ યાદ છે, "તેણે વધારે સમય પોતાના મિત્રો સાથે વીતાવ્યો હતો. અમે ક્ય... બાકીનો લેખ લખો:

એક ઇન્ટરસૅપ્ટમાં સંદેશ સંભળાયો હતો. તે લડાઈમાં વિક્રમનું કૉડનૅમ 'શેરશાહ' હતું."

"પાકિસ્તાની સૈનિકો તેમને કહી રહ્યા હતા, 'શેરશાહ' પાછો જતો રહે, નહીં તો તારો મૃતદેહ જ પરત ફરશે."

"મેં વિક્રમનો વધારે કરડાકી ભર્યો અવાજ સાંભળ્યો. તેણે જવાબમાં કહેલું, એક કલાક ખમી જા, પછી ખબર પડશે કે કોનો મૃતદેહ પાછો જવાનો છે."

"સાડા ત્રણ વાગ્યે લેફ્ટનન્ટ જામવાલનો કૉડ-મૅસેજ સંભળાયો 'ઓ યે યે યે', એટલે ખ્યાલ આવ્યો કે તેઓ ઉપર પહોંચી ગયા છે. થોડી વાર પછી 4 વાગ્યાને 35 મિનિટે વિક્રમનો પણ સફળતાનો કોડમૅસેજ આવી ગયો, 'યે દિલ માંગે મૉર'."

4875 માટેનું બીજું મિશન

વિક્રમને મળેલી સફળતા બદલ તે વખતના સેનાના વડા જનરલ વેદપ્રકાશ મલિકે જાતે ફોન કરીને અભિનંદન આપ્યાં હતાં.

કૅપ્ટન બત્રાએ સેટેલાઇટ ફોનથી પોતાના પિતાને પણ 5140 પર કબજો કરી લીધાનો સંદેશ આપ્યો હતો, પણ ત્યારે તેઓ અવાજ બરાબર સાંભળી શક્યા નહોતા.

લાઈન બરાબર ના હોવાથી તેઓ 'કૅપ્ચર' એટલું જ સાંભળી શક્યા. તેમને લાગ્યું કે પાકિસ્તાનીઓએ તેમને 'કૅપ્ચર' કરી લીધા કે શું?

હવે વિક્રમ બત્રાને 4875 નંબરનું શિખર સર કરવાનું લક્ષ્ય આપવામાં આવ્યું હતું. તે વખતે તેમની તબિયત ખરાબ હતી.

માથું દુખતું હતું અને આંખો લાલ થઈ ગઈ હતી. કર્નલ યોગેશ જોશી તેમને ઉપર મોકલતા અચકાતા હતા.

જોકે બત્રાએ જીદ કરીને કહ્યું કે પોતે મિશન પર જશે જ.

સાથીને સુરક્ષિત સ્થાને લાવવાના પ્રયાસમાં વાગી ગોળી

નિધન બાદ પાલમપુર ગ્રાઉન્ડ પર વિક્રમના પાર્થિવ શરીર પર લઈ જવામાં આવ્યું, હવે આ ગ્રાઉન્ડનું નામ કૅપ્ટન વિક્રમ બત્રા સ્ટેડિયમ છે

રચના બિષ્ટ રાવત કહે છે, "4875 મુશ્કો વેલી પાસે આવેલું છે. પ્રથમ ઑપરેશન દ્રાસમાં થયું હતું. તેઓ ખડકની પાછળ છુપાઈને દુશ્મનો પર ગોળીબાર કરી રહ્યા હતા."

"તે વખતે એક સાથીને ગોળી વાગી અને તેમની સામે જ તે પડી ગયા. સૈનિક ખુલ્લામાં પડી ગયો હતો, જ્યારે વિક્રમ અને રઘુનાથ ખડકની પાછળ છુપાયેલા હતા."

"વિક્રમે રઘુનાથને કહ્યું કે આપણે ઘાયલ સાથીને સલામત સ્થળે લઈ જવો પડશે. રઘુનાથે કહ્યું કે મને લાગતું નથી કે તે બચી શકશે. તમે બહાર નીકળશો તો તમારા પર ફાયરિંગ થશે."

"એ સાંભળીને વિક્રમ બહુ નારાજ થઈ ગયા હતા. શું તમે ડરો છો? રઘુનાથે કહ્યું કે હું ડરતો નથી, માત્ર તમને સાવધ કરું છું. તમે હુકમ કરો તો અમે બહાર નીકળશું."

વિક્રમે કહ્યું કે "આપણા સૈનિકને એવી રીતે એકલો છોડી દેવાય નહીં."

"રઘુનાથ ખડકની પાછળથી બહાર નીકળવા ગયા કે તરત...


...શ્નો હોવા છતાં કૉંગ્રેસ આ અંગે હજુ સુધી કશું કરી શકી નથી."

"હાર્દિક પટેલ જો આમાંનો એકાદ મુદ્દો પણ ઉઠાવે તો ગુજરાતમાં ફરી પાટીદાર આંદોલન વખતે થયેલું વાતાવરણ પેદા થઈ શકે છે. અને આ ગુજરાતમાં ભાજપ સામે એક ગંભીર પડકાર ઊભો કરી શકે છે. જોકે આ બધાં સમીકરણો શરતો સાથે છે."

તેઓ કહે છે કે "મુખ્ય શરત એ છે કે કૉંગ્રેસમાં જુદાંજુદાં જૂથો છે, એમની જૂની રીતરસમ પ્રમાણે અંદરોઅંદર લડવાને બદલે, હાર્દિકના પ્રયત્નોને પણ નિષ્ફળ કરવાને બદલે, હાર્દિક સાથે ભેગા થઈને એક પાર્ટી તરીકે કામ કરે તો ગુજરાતના રાજકારણમાં ચોક્કસ ... બાકીનો લેખ લખો:

ને, લાલચ આપીને, તેમની સામે કેસો કરીને, હાર્દિક સામે જિલ્લાબંધી ફરમાવી સહિત અનેક કેસ કર્યા હોવા છતાં હાર્દિક પટેલ દબાયા નથી."

એવું પણ માનવામાં આવે છે કે ગુજરાત કૉંગ્રેસમાં સિનિયર અને જુનિયર નેતા વચ્ચે આંતરિક ખેંચતાણ પણ સર્જાઈ શકે છે.

દીપલ ત્રિવેદી કહે છે, "છેલ્લા ઘણા સમયથી ગુજરાત કૉંગ્રેસના સંગઠનમાં ઘણા નેતા હતા, પણ લીડરશિપનો શૂન્યાવકાશ હતો. હાઈકમાન્ડે હાર્દિક પટેલનું ઑપરેશન સિક્રેટ રાખ્યું અને અહીંના લીડરોને પણ ખબર નહોતી. આ રાહુલ ગાંધીનું ડાયરેક્ટ ઍક્શન લાગે છે."

"ગુજરાત કૉંગ્રેસનો રેકર્ડ એવો રહ્યો છે કે ભાજપ સામે લડવાને બદલે અંદરોઅંદર લડ્યા કરે છે. કૉંગ્રેસમાં જો તમે નવું લોહી લાવો, યુવા લોહી લાવો તો સિનિયર અને યુવા વચ્ચેની લડાઈ રાજસ્થાન, મધ્ય પ્રદેશની જેમ ગુજરાતમાં પણ હતી. પણ મૂળભૂત રીતે ગુજરાત કૉંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતાઓએ યુવા નેતૃત્વને વિકસિત કરવાની તક આપી જ નથી."

વડોદરાની એમએસ યુનિવર્સિટીના પોલિટિકલ સાયન્સ વિભાગના પ્રોફેસર અમિત ધોળકિયા કહે છે કે "મને લાગે છે કે કૉંગ્રેસ પક્ષે આ એક જુગાર ખેલ્યો છે. તેમાં બે-ચાર કારણ છે. એક તો હાર્દિક પટેલ યુવાન છે, યુવાવર્ગને આકર્ષી શકે છે, સારા અને નિર્ભિક વક્તા પણ છે, જે કહેવું હોય એ લોકોને સારી રીતે સમજાય એ રીતે કહી શકે છે."

કૉંગ્રેસમાં હાર્દિક પટેલ પોતાને પુરવાર કરી શકશે?

દીપલ ત્રિવેદી કહે છે હાર્દિક કૉંગ્રેસમાં તો જોડાઈ ગયા પણ તેમની સામે કેસો હોવાથી તેઓ ચૂંટણી લડી શકે તેમ નથી.

"એક એવી પણ વાત છે કે કૉંગ્રેસને હાર્દિક પટેલે પાર્ટી છોડી દેવાની વાત કરી હતી, પણ મારી હાર્દિક પટેલ સાથે આ મામલે વાત થઈ ત્યારે તેમણે એ વાતનો ઇન્કાર કર્યો હતો અને આવું કંઈ ન હોવાનું જણાવ્યું હતું. તો ગુજરાત બહારના એક સિનિયર નેતા, જે આ ઑપરેશનમાં સામેલ હતા, તેમણે પણ કહ્યું હતું કે હાર્દિકે આવું કોઈ બ્લૅકમેલિંગ કર્યું નહોતું."

તેઓ કહે છે કે હાર્દિક પટેલ એ મૂળભૂત રીતે કૉંગ્રેસી નથી, કૉંગ્રેસમાં આવ્યાને તેમને બહુ ઓછો સમય થયો છે, આથી તેનું થોડું ઘણું રીએક્શન તો આવશે જ.

'ધ વિક'ના અમદાવાદ ખાતેનાં સ્પેશિયલ સંવાદદાતા નંદિની ઓઝા કહે છે "કૉંગ્રેસે એક યંગ જનરેશનને લાવવાના રૂપમાં હાર્દિક પટેલને લાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે. પરંતુ કૉંગ્રેસની સમસ્યા એ છે કે ચીમનભાઈના સમયે પણ જે લોકો કૉંગ્રેસમાં આવેલા એમને પણ જુદી દૃષ્ટિએ જોવાય છે તો હાર્દિક તો હજુ હમણાં જ આવ્યા છે. આથી કૉંગ્રેસમાં તેમનો કેટલો સ્વીકાર થાય છે એ...


...શ્વમાં બીજી કોઈ ચીજને બદલે ફૂડ વધુ શાંતિ આપે છે, જે એક રીતે ખરાબ બાબત છે. ફૂડ સાથે આવો સંબંધ તો કદાચ કોઈને નહીં હોય.

મારે કારમાં રોજ સરેરાશ બેથી ત્રણ કલાક પ્રવાસ કરવો પડે છે. ઓફિસે પહોંચવા હું કારમાં બેસું છું, બહાર આવું છું અને ઓફિસમાં જઈને આખો દિવસ બેસીને કામ કરું છું.

હું રોજ કેટલાં ડગલાં ચાલું છું એ વિચારતાં મને જાત પ્રત્યે ધિક્કારની લાગણી થાય છે, કારણ કે હું રોજ 100 કરતાં પણ ઓછાં ડગલાં ચાલું છું.

મેં લોકોને એવું કહેતા સાંભળ્યા છે કે "હું ખાઈ-ખાઈને મારી કબર જાતે ખોદી રહી છું."

"વજન ઓછ... બાકીનો લેખ લખો:

ાસોથી ભરેલી છે, પણ હું તેના માટે કોઈને દોષ આપતી નથી. મારી આ હાલત માટે માત્ર હું જ જવાબદાર છું. અલબત, હું મારા શારીરિક કદને સ્વીકારતી નથી. એ મને ગમતું નથી.

હું મારા શારીરિક કદનો સ્વીકાર કરી લઈશ તો તેનો અર્થ એ થશે કે હું હારી ગઈ છું અને હું હારવાની નથી.

હું કોઈની સહાનુભૂતિ ઇચ્છતી નથી. સ્થૂળકાય હોવા બાબતે હું શું માનું છું એ લોકોને ઇમાનદારીપૂર્વક જણાવી શકું તો સ્થૂળતા ઘટાડવાની દિશામાં કંઈક કરી શકીશ. હું તેનો પ્લાન બનાવી રહી છું.

હું નોર્મલ બનવા નથી ઇચ્છતી, કારણ નોર્મલ હોવું બહુ બોરિંગ હોય છે.

(મેલિસાએ વૂમન્સ અવર કાર્યક્રમ માટે એના મિલર સાથે વાત કરી હતી.)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ષ 1977 દરમિયાન વડાં પ્રધાન ઇંદિરા ગાંધીએ દેશમાં કટોકટી (ઇમરજન્સી) લાગુ કરી હતી."

"એ સમયે ગુજરાતમાં બાબુભાઈ જશભાઈ પટેલના નેતૃત્વમાં જનતા મોરચાની સરકાર હતી, જે બિનકૉંગ્રેસી સરકાર હતી."

"જેથી મુંબઈ અને દિલ્હીના સમાજવાદી તથા અન્ય વિપક્ષી નેતાઓ માટે ગુજરાત પ્રમાણમાં 'સલામત સ્થળ' હતું."

"જ્યોર્જ ફર્નાન્ડીઝ સહિત અન્ય કેટલાક નેતાઓએ ડાઇનેમાઇટ દ્વારા રેલવે ટ્રૅક્સને ઉડાવવાનું કાવતરું ઘડવામાં આવ્યું હતું."

"જે આગળ જતા 'બરોડા ડાઇનેમાઇટ કેસ' તરીકે વિખ્યાત થયો."

પોલીસને જાણ થઈ

જોકે, વિસ્ફોટકો વડોદરાથી ... બાકીનો લેખ લખો:

્ટિક હીરો હતા. મને યાદ છે કે મેં પણ કેટલાક વિસ્ફોટકો લીધા હતા, પણ ચરણસિંહના ડરને કારણે હું તેનો ઉપયોગ નહોતો કરી શક્યો."

જ્યોર્જની આત્મકથા માટે સંશોધન કરનારા રાહુલ રામાગુંડમ કહે છે, "ડાઇનેમાઇટ કેસનું કોઈ વિધ્વંસક પરિણામ નહોતું આવ્યું."

"સાત-આઠ મહિના જેટલો સમય આ ષડ્યંત્રને ઘડતા થયો, જેમાં મોટા ભાગે સંગઠન રચાયાં, તાલીમ અપાઈ અને વિસ્ફોટકોને બીજે મોકલાવાયા."

"લોકો જ્યોર્જના વ્યક્તિત્વથી મંત્રમુગ્ધ હતા અને જ્યોર્જ જે વિરોધ કરતા હતા એમાં વિશ્વાસ ધરાવતા હતા. પણ એ ષડ્યંત્રનો બહુ થોડો અંશ પાર પાડી શકાયો હતો."

જોકે, રેડ્ડી આ અંગે અલગ વલણ ધરાવે છે. તેમના મતે એ અભિયાનમાં બિહારના આરાના ટેલિફોન ઍક્સચેન્જ ઉડાડી દેવામાં અને કેટલીક જગ્યાએ રેલવ્યવસ્થા ખોરંભી દેવામાં સફળતા મળી હતી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ષને ટક્કર આપવાની હાલ વેરવિખેર વિરોધ પક્ષની રહીસહી આશા મરી પરવારશે.

પશ્ચિમ બંગાળની ચૂંટણીમાં મમતા બેનરજીને મદદ કરી રહેલા રાજકીય વ્યૂહરચનાકાર પ્રશાંત કિશોર કહે છે, "આ ચૂંટણી ભારતીય લોકશાહી માટેનું યુદ્ધ છે. ભાજપ જીતશે તો લોકશાહીના છેલ્લા ગઢ બંગાળમાં પણ હિંદુ બહુમતવાદી રાજકારણનો પ્રવેશ થશે."

મમતા બેનરજી પશ્ચિમ બંગાળમાં પ્રતિભાવંત નેતાની ઈમેજ ધરાવે છે

દિલ્હીસ્થિત સેન્ટર ફૉર પૉલિસી રિસર્ચના સીનિયર વિઝિટિંગ ફેલો નીલાંજન સરકારના જણાવ્યા મુજબ, ''આ ચૂંટણીમાં ટીએમસી જીતશે તો મમતા બેનરજી રાષ્ટ્રીય ને... બાકીનો લેખ લખો:

પ્રશાંત કિશોર કબૂલે છે કે, "સ્થાનિક નેતાગીરી અને પક્ષ સામે ગુસ્સો છે, પણ મમતા બેનરજીએ મોટી બહેન તરીકેની તેમની ઈમેજને જાળવી રાખી છે."

પ્રશાંત કિશોર કહે છે, "મમતાની ઈમેજ શાસનવિરોધી લાગણીને ખાળવામાં મદદરૂપ થશે. તેમને કોઈ ધિક્કારતું નથી અને ભાજપના લાખ પ્રયાસ છતાં ટીએમસી તેની કોઈ ચાલમાં ફસાઈ નથી."

આગલાં વર્ષોમાં જે ગૂમાવ્યું હતું એ પૈકીનું થોડુંક પાછું મેળવવાનાં પ્રયાસ મમતા બેનરજીએ છેલ્લા 18 મહિનામાં કર્યાં છે.

લોકોને મમતા બેનરજી પર કોઈ રોષ હોય એવું લાગતું નથી.

લોકોની ફરિયાદ નોંધવા માટે મમતા બેનરજીએ શરૂ કરેલી હેલ્પલાઈનનો 70 લાખથી વધુ લોકોએ સંપર્ક સાધ્યો હતો.

ડઝનેક કલ્યાણ યોજનાઓનો લાભ લોકો સુધી પહોંચાડવાના ટીએમસી સરકારના ઉપક્રમનો લાભ અંદાજે 30 લાખ લોકોએ લીધો છે.

રાજ્ય સરકારનો એવો પણ દાવો છે કે સામુદાયિક યોજનાઓ સંબંધી 10,000 ફરિયાદોનું નિરાકરણ કરવામાં આવ્યું છે.

ગ્રામ્ય રસ્તાઓનું યુદ્ધના ધોરણે સમારકામ કરવામાં આવ્યું છે.

વિદ્યાર્થીઓ માટે સાયકલ તથા સ્કૉલરશિપો, વિદ્યાર્થિનીઓને અભ્યાસ ચાલુ રાખવા માટે કૅશ ટ્રાન્સફર અને આરોગ્ય વીમા સહિતની સંખ્યાબંધ કલ્યાણકારી યોજનાઓએ મમતા બેનરજીની લોકપ્રિયતા જાળવી રાખવામાં મદદ કરી છે.

મહિલા મતદારોમાં મમતા બેનરજીની લોકપ્રિયતા યથાવત રહી છે. ટીએમસીના કૂલ પૈકીના 17 ટકા ઉમેદવારો મહિલા છે.

ટીએમસીના અનેક નેતાઓ ભાજપમાં સામેલ થયાં છે

બીજેપીના કૂલ 282 ઉમેદવારો પૈકીના 45થી વધારે પક્ષપલટુઓ છે. એ પૈકીના 34 ટીએમસીના છે.

પક્ષને ઝડપભેર વિસ્તારવા અને મમતા બેનરજીનો સામનો કરવા માટે ભાજપ પશ્ચિમ બંગાળમાં ટીએમસીના અનેક નેતાઓને પક્ષમાં લાવી છે.

ભાજુના કૂલ 282 ઉમેદવારો પૈકીના 45થી વધારે પક્ષપલટુઓ છે. એ પૈકીના 34 ટીએમસીના છે.

એ 34માં મોટાભાગના ટિકીટ મેળવવાથી વંચિત રહેલા અસંતુષ્ટ સ્થાનિક નેતાઓ છે. ભાજપનું સંગઠન મજબૂત નથી.

મમતા બેનરજીનો સામનો કરી શકે તેવો મજબૂત નેતા ભાજપ પાસે નથી.

ઘણા કહે છે કે ભાજપ પાસે ટીએમસીની ટીકા અને 'સોનાર બાંગ્લા'ના વચન સિવાયનો કોઈ મુદ્દો નથી.

ભાજપના મોટાભાગના ટેકેદારો ટીએમસીથી નારાજ મતદારો છે અને તેમાં નીચલા વર્ગના લોકોનો પણ સમાવેશ થાય છે.

પશ્ચિમ બંગાળ જીતવા માટે કોઈ પણ પક્ષે 45 ટકા મત મેળવવા પડશે.

મુખ્ય પ્રતિસ્પર્ધીઓના મત તોડવા માટે નિર્બળ સામ્યવાદીઓએ મુસ્લિમ મૌલાનાઓ તથા કમજોર કૉંગ્રેસ સાથે જોડાણ કર્યું હોવા છતાં પશ્ચિમ બંગાળની ચૂંટણી નિશ્ચિત રીતે બે પક્ષ વચ્ચે જ...


...ષમ નથી.'

હુમલા સમયે ઇજિપ્તના પાઇલટો નાસ્તો કરતાં હતા

જ્યારે ઇઝરાયલનો હુમલો થયો ત્યારે ઇજિપ્તનાં લગભગ બધાં વિમાન જમીન પર હતાં અને પાઇલટો નાસ્તો કરતા હતા.

તેઓ એવું માનતા હતા કે જો ઇઝરાયલ હુમલો કરશે તો પણ સવારે કરશે, આથી તેમનાં બધાં વિમાનો પેટ્રોલિંગ કરીને ઇજિપ્તના સમયાનુસાર 8 વાગ્યે ને 15 મિનિટ સુધીમાં પોતાના સ્થળે પરત આવી ગયાં હતાં.

ઇઝરાયલમાં એ સમયે સવારે 7 વાગ્યા ને 15 મિનિટ થઈ હતી.

માઇકલ બી. ઓરેન પોતાના પુસ્તક 'સિક્સ ડેઝ ઑફ વૉર'માં લખે છે, 'એ સમયે માત્ર ચાર ટ્રેઇની પાઇલટો હવામાં હતા અને તે... બાકીનો લેખ લખો:

ં છે. તેઓએ કૉડવર્ડના માધ્યમથી ઇજિપ્તને સચેત કરવાની બહુ કોશિશ કરી, પરંતુ ઇજિપ્તમાં આ કૉડવર્ડ કોઈથી જાણી ન શકાયો.

ઇઝરાયલે હુમલામાં સંપૂર્ણ વાયુસેના ઉતારી

ઇજિપ્તના બીજા રાષ્ટ્રપતિ જમાલ અબ્દેલ નાસેર

જોકે આ સંદેશ વાંચી લીધો હોત તો પણ તેના પર કોઈ તાત્કાલિક કાર્યવાહી કરવા માટે રક્ષામંત્રી શમ્સ બદરાન ત્યાં મોજૂદ નહોતા. થોડા કલાકો પહેલાં જ તેઓ નિર્દેશ આપીને ગયા હતા કે તેમને જગાડવા નહીં.

આ જ રીતે ડિકૉડિંગના ઇન્ચાર્જ કર્નલ મસૂદ-અલ જુનૈદી અને ઍર ઑપરેશનના પ્રમુખ જનરલ જમાલ અફીફી પણ ત્યાં હાજર નહોતા.

મહમૂદ રિયાદ પોતાના પુસ્તક 'ધ સ્ટ્રગલ ફૉર પીસ ઇન મિડલ ઇસ્ટ'માં લખે છે, 'વાયુસેનાના જાસૂસી વિભાગે ઘણી વાર ઇઝરાયલના હુમલા અંગે સાવધ કર્યા હતા, પરંતુ સુપ્રીમ હેડક્વાર્ટર પર તહેનાત ફિલ્ડ માર્શલ અમેર પ્રત્યે વફાદારી અને નાસેર પ્રતિ અવિશ્વાસ રાખનારા ઑફિસરોએ આ લીડને નજરઅંદાજ કરી.'

ઇઝરાયલ માટે આ મિનિટ બહુમૂલ્ય સાબિત થઈ. આ હુમલામાં ઇઝરાયલે પોતાની વાયુસેનાનાં 12 વિમાનોને છોડીને બધાં વિમાનો ઉતાર્યાં.

બીજા શબ્દોમાં તેઓએ દેશના આકાશના રક્ષકોને ખુદાના હવાલે છોડી દીધા હતા.

બાદમાં આ લડાઈનું નેતૃત્વ કરનારા અને બાદમાં ઇઝરાયલના વડા પ્રધાન બનેલા ઇતઝાક રબીને એક ઇન્ટરવ્યૂમાં જણાવ્યું હતું કે 'અમને આ હુમલામાં સફળ થવાનો પૂરો ભરોસો નહોતો. અમે નિષ્ફળતાની શક્યતાને જોતાં દુશ્મનોની હવાઈઠેકાણાં પર હુમલો કરવાની અન્ય એક યોજના બનાવી હતી. ઇઝરાયલી વાયુસેનાના મુખ્યાલયમાં મોશે દાયાન, વીઝમાન અને ઇઝરાયલી વાયુસેનાના કમાન્ડર મોટ્ટી હૉડ હુમલાનાં પરિણામની રાહ જોતા હતા. અમને શરૂઆતની 45 મિનિટ એક આખા દિવસ જેવી લાગતી હતી.'

ઇઝરાયલી વિમાનોએ 'ચાર કી' ફૉર્મેશનમાં હુમલો કર્યો

ઇતઝાક રબીન

અત્યાર સુધીમાં ઇઝરાયલનાં આગળ ઊડનારાં વિમાનો સમૃદ્ર પાર કરી ચૂક્યાં હતાં. તેઓએ ઇલેક્ટ્રોનિક જૈમિંગ તકનીકીનો ઉપયોગ કરીને સોવિયત વિમાનોને પોતાના હુમલાની ગંધ સુધ્ધાં આવવા દીધી નહોતી

ઇઝરાયલી વાયુસેનાના પ્રમુખ મોટ્ટી હૉટ ઇઝરાયલ ડિફેન્સ રિપોર્ટમાં લખે છે, 'ઇઝરાયલી સમયાનુસાર સાડા સાત વાગ્યે તેઓને તેમનું પહેલું લક્ષ્ય દેખાયું હતું. ફાયદ અને કિબરીત હવાઈઠેકાણાં અંગે ઇજિપ્તના જાસૂસી વિભાગને એમ હતું કે આ ઠેકાણાં ઇઝરાયલી વિમાનની પહોંચથી બહાર છે. ઇજિપ્તનાં બધાં જેટ ખુલ્લામાં અર્ધગોળાકાર શૅપમાં ઊભાં હતાં. ઘણાં હવાઈમથકો પર માત્ર એક હવાઈપટ્ટી હતી. અમારે માત્ર તેને બ્લૉક કરવાનાં હતાં. બાદમાં ત્યાં મોજૂદ...


...ષિત કરવાની જરૂર છે. લોકોએ અભિગમ બદલવાની જરૂર છે."

જૂના રિવાજો અને અંધશ્રદ્ધા

લોકોમાં પ્રવર્તતી ગ્રહણને લગતી માન્યતાઓ શું સાચે જ સાચી છે અને તેને ગ્રહણ સાથે કોઈ સંબંધ છે કે નહીં તે જાણવા બીબીસીએ ફિઝિક્સના પ્રોફેસર ડૉ. મીના તલાટી સાથે વાતચીત કરી.

ભરૂચની કે. જે. પોલિેટેકનિક કોલેજના ફિઝિક્સના પ્રોફેસર ડૉ. મીના તલાટીના જણાવ્યા મુજબ ખરેખર વિજ્ઞાનમાં આવા કોઈ તારણો સંશોધન કે થિયરી નથી જે આ સંબંધિત માન્યતાઓ અને ગ્રહણ વચ્ચે સંબંધ હોવાનો પુરાવો આપે છે.

તેમણે આ વિશે જણાવતા કહ્યું, "ગ્રહણ એ એક અવકાશ વિજ્... બાકીનો લેખ લખો:

તે માટે વિકસાવવામાં આવેલી રીતો હતી.

અવકાશમાં થતી આવી ઘટનાઓની લોક માન્યતાઓ સાથે સીધો કોઈ વૈજ્ઞાનિક સંબંધ નથી.

શું છે પૂર્ણ ચંદ્રગ્રહણ?

ખરેખર આ ગ્રહણ પૃથ્વી, સૂર્ય અને ચંદ્રની ભ્રમણકક્ષા એક જ રેખામાં આવી જાય ત્યારે સર્જાય છે.

તેમની ભ્રમણકક્ષાનો કોણના કારણે રચાતી ખગોળીય ઘટના છે.

તેમાં એવું થાય છે કે ચંદ્ર પૃથ્વીની છાયામાંથી પસાર થાય છે અને તે સીધી એક જ રેખામાં આવી જાય છે.

ચંદ્રની ભ્રમણકક્ષા ઝૂકેલી હોવાથી તે દર મહિને પૃથ્વીની છાયામાંથી પસાર નથી થતો. આથી આવી ઘટના દર મહિને સર્જાતી નથી.

આ ગ્રહણને 'બ્લડ મૂન' કેમ કહે છે? કેમ તે લાંબુ ચાલ્યું?

જ્યારે ચંદ્ર એક રેખામાં આવે છે અને સૂર્યના કિરણો જ્યારે પૃથ્વી પર વાતાવરણમાં પ્રવેશે છે, ત્યારે તે વહેંચાઈ જાય છે.

અને લાલ રંગની તરંગલંબાઈ લાંબી હોવાથી તે ચંદ્ર સુધી પહોંચે છે અને વક્રીભૂત થાય છે. આથી ચંદ્ર લાલાશ રંગનો દેખાય છે.

તેમાં ચંદ્ર પૃથ્વીની છાયાના સૌથી અંધારાવાળા ભાગમાંથી પસાર થાય છે..

આ ગ્રહણ એશિયા, યુરોપ, આફ્રિકા, ઑસ્ટ્રેલિયા અને ન્યૂઝિલૅન્ડમાં દેખાશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ષે જાન્યુઆરીમાં ભાજપના સાંસદ અને કેન્દ્રીય નાણામંત્રી અને દિલ્હી ચૂંટણીમાં ભાજપના સ્ટાર પ્રચારક રહેલા અનુરાગ ઠાકુરે રેલી દરમિયાન લોકો પાસે નારા બોલાવ્યા – દેશ કે ગદ્દારો કો ગોલી મારો .... કો.

ચૂંટણીપંચે અનુરાગ ઠાકુર પર ત્રણ દિવસનો પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો. જ્યારે પરવેશ વર્માએ નાગરિકતા સુધારા કાયદાને લઈને પ્રદર્શન કરી રહેલા લોકો પર આપત્તિજનક ટિપ્પણી કરી હતી. ચૂંટણીપંચે તેમની પર ચાર દિવસ માટે ચૂંટણીપ્રચાર કરાવવા માટે પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો.

બીજી તરફ 23 ફેબ્રુઆરીએ મૌજપુરમાં કપિલ મિશ્રાએ CAAના સમર્થનમાં એ... બાકીનો લેખ લખો:

યદા હેઠળ દિલ્હી પોલીસની કાર્યવાહીનો ઉલ્લેખ કર્યો.

શું તમે ક્યારેય વાંદરાની સેલ્ફી જોઈ છે?

પોલીસની કાર્યપદ્ધતિ

હાલમાં જ માનવઅધિકાર સંગઠન અમનેસ્ટી ઇન્ટરનેશનલે દિલ્હીનાં તોફાનો પર પોતાની સ્વતંત્ર તપાસ જાહેર કરી છે. રિપોર્ટમાં પોલીસ પર ગંભીર આરોપ મૂકવામાં આવ્યા છે.

અહેવાલમાં દિલ્હી પોલીસ પર તોફાનો ના રોકવાના, તેમાં સામેલ થવાના, ફોન પર મદદ માગવા પર ના પાડવાના, પીડિતોને હૉસ્પિટલ પહોંચવાથી રોકવાના, ખાસ કરીને મુસ્લિમ સમુદાયની સાથે મારપીટ કરવા જેવા ગંભીર આરોપ લગાવવામાં આવ્યા છે.

અમનેસ્ટી ઇન્ટરનેશનલના રિપોર્ટમાં દિલ્હી પોલીસ પર લગાવવામાં આવેલા ગંભીર આરોપોને દિલ્હી પોલીસે અનેક વખતે નકારી કાઢયા છે અને રિબેરોના પોતાના પત્રમાં દિલ્હી પોલીસ કમિશનરે કહ્યું કે દિલ્હી પોલીસની તપાસ હકીકત અને પુરાવા પર આધારિત છે.

જૂલિયો રિબેરો કહે છે, “તોફાનોનું સંભવિત ષડ્યંત્ર રચવાના આરોપમાં દિલ્હી પોલીસે જે લોકોની સામે કેસ યથાવત્ રાખ્યા છે, તેમાં મોટા ભાગની મહિલા અને પીએચ. ડીની વિદ્યાર્થિની છે. કાયદાની જોગવાઈ પ્રમાણે જો કોઈની ધરપકડ કરવામાં આવે છે, તો ત્રણ મહિનાની અંદર પોલીસે ચાર્જશીટ દાખલ કરવાની હોય છે. ત્રણ મહિનાથી બે દિવસ પહેલાં આ કેસમાં જો કોઈ ધરપકડ કરવામાં આવે છે તો તેનો અર્થ એ સમજો કે જે પહેલાંથી જેલમાં છે, તેમને ફરી ત્રણ મહિના જેલમાં જ રહેવું પડશે. એક કેસમાં ત્રણ મહિના પૂર્ણ થાય તેના ઠીક બે દિવસ પહેલા પોલીસે કોઈ બીજાની ધરપકડ કરી. આ કાર્યપદ્ધતિ પર સીધો ઇશારો કરે છે.”

દિલ્હી પોલીસની સ્પષ્ટતા

માત્ર ‘UAPA’ જ નહીં જુલિયો રિબેરોએ સામાજિક કાર્યકર્તા હર્ષ મંદર અને દિલ્હી વિશ્વવિદ્યાલયના પ્રોફેસર અપૂર્વાનંદને ‘ગાંધીવાદી’ ગણાવીને તેમને આ કેસમાં સંડોવવાની વાતને દુર્ભાગ્યપૂર્ણ ગણાવી.

જોકે દિલ્હી પોલીસે કહ્યું કે યોગેન્દ્ર યાદવ, યેચુરી, અપૂર્વાનંદ અને જયતી ઘોષે દિલ્હીનાં તોફાનોમાં આરોપી નથી.

રિબેરો કહે છે, “મેં તો તેમને હંમેશાં શાંતિની વાત કરતા જોયા અને સાંભળ્યા છે. તેમની પર આ આરોપ કેવી રીતે લાગ્યા, આ બાબત પર દિલ્હી પોલીસના ઉચ્ચ અધિકારીઓએ ધ્યાન આપવું જોઈએ.”

જ્યારે પોતાના પત્રમાં દિલ્હી પોલીસ કમિશનરે રિબેરોને કહ્યું કે જો કોઈને પોલીસની તપાસમાં ઉણપ જણાય તો તે અદાલતનો દરવાજો ખખડાવી શકે છે.

તેમણે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે અનેક શક્તિઓ એવી છે, જે દિલ્હી પોલીસની ‘છવિને ખરાબ રીતે રજૂ કરવા માટે ખોટી ધારણાઓ પર આધારિત અને ખોટા બિંદુઓ’નો પ્રચાર કરી રહી...


...ષેત્રને લગતાં નીતિઓ-યોજનાઓ અને વહીવટમાં ભારે વિષમતાઓ જોવા મળી હતી.

ડિસ્ટ્રિક્ટ મૅન્ટલ હેલ્થ પ્રોગ્રામ યુનિટ અને રાજ્યની તમામ મૅન્ટલ હેલ્થ હૉસ્પિટલોમાં મૅન્ટલ હેલ્થ પ્રૉફેશનલોની અછત જોવા મળી હતી. આ તમામ હૉસ્પિટલોમાં 60થી 90 ટકા સુધી સ્ટાફની અછત હતી.

GST રજિસ્ટ્રેશનમાં વિસંગતતા

CAGના રિપોર્ટમાં ગુડ્સ ઍન્ડ સર્વિસ ટૅક્સ (GST) રજિસ્ટ્રેશનમાં કરદાતાઓની નોંધણી પ્રક્રિયામાં અરજીઓની મંજૂરી બાબતે વિસંગતતા સામે આવી છે.

ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયાના એક અહેવાલ અનુસાર 1130 પરીક્ષણના કિસ્સાઓમાંથી 678 કિસ્સામાં આ વિસ... બાકીનો લેખ લખો:

ં કુલ 7105 શાળાઓને આવરી લેવાઈ હોવાનું કેન્દ્રને જણાવાયું હતું.

આ સિવાય વર્ષ 2017-18ની માહિતી અનુસાર મધ્યાહ્ન ભોજન યોજનાના કમિશનર દ્વારા યોજનાના લાભાર્થી વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યામાં પણ છ ટકાનો વધારો કરીને કેન્દ્રને માહિતી આપી હોવાનું બહાર આવ્યું છે.

વૃદ્ધ પેન્શન યોજનામાં શિથિલતા અને વિસંગતતા

વૃદ્ધ પેન્શન યોજના

તાજેતરમાં ગુજરાત વિધાનસભામાં જાહેર કરાયેલા CAG રિપોર્ટમાં રાજ્યના સામાજિક ન્યાય અને સશક્તિકરણ વિભાગ દ્વારા ઇંદિરા ગાંધી રાષ્ટ્રીય વૃદ્ધ પેન્શન યોજનાના અમીલકરણમાં શિથિલતા અને વિસંગતતા સામે આવી છે.

ઇન્ડિય એક્સપ્રેસના એક અહેવાલ અનુસાર CAGના રિપોર્ટમાં કહેવાયું છે કે રાજ્યમાં આ યોજના અતંર્ગત ગરીબી રેખાની નીચે રહેલા તમામ યોગ્ય નાગરિકોને સમાવાયા નથી.

રિપોર્ટમાં રજૂ કરાયેલ વિગત અનુસાર, ભારત સરકાર દ્વારા વર્ષ 2004-05ના ગરીબી પ્રમાણને આધારે નક્કી કરાયેલ 5.81 લાખ લાભાર્થીઓની મર્યાદાની સરખામણીએ માર્ચ, 2018ની પરિસ્થિતિ પ્રમાણે ગુજરાતમાં આ યોજનાના 5.60 લાખ BPL લાભાર્થીઓની સમાવિષ્ટ કરી શકાયા છે.

પરીક્ષણ માટે લેવાયેલા ચાર જિલ્લાના આઠ તાલુકાની 21 ગ્રામપંચાયતોના કુલ 2949 લાયક લાભાર્થીઓની સરખામણી આ યોજના અંતર્ગત 1288 લાભાર્થીઓની જ નોંધણી થઈ હતી.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ષ્ટાચાર સામે લડતા શીખો અને તમારો રસ્તો બનાવો."

ત્યારબાદ તેમણે કોર્ટમાં જાહેર હિતની અરજીઓ દાખલ કરવાનું શરૂ કર્યું.

રાજનેતાઓ અને ગુનેગારોના જોડાણને લઈને વોરા કમિટીનો રિપોર્ટ જાહેર કરવાની માગ સાથે તેમણે સુપ્રીમ કોર્ટમાં પિટિશન કરી, જેના જજમેન્ટમાં માહિતી અધિકારના કાયદા અને લોકપાલ બિલને સુપ્રીમ કોર્ટે ટાંક્યા અને તેના કારણે તેઓ દિલ્હીમાં જાણીતા બન્યા.

ધ એશિયન એજના અહેવાલ અનુસાર તેઓ સૌથી પહેલાં કૉંગ્રેસમાં જોડાયા હતા પછી તેઓ કૉંગ્રેસ છોડીને જનતા દળમાં જોડાઈ ગયા.

તેઓ જનતા દળમાંથી 1990માં પહેલી વખત... બાકીનો લેખ લખો:

મ્સ બોન્ડ જેવી મજબૂત છે.

મમતા બેનરજી અને દિનેશ ત્રિવેદી સામસામે

મમતા બેનરજી

રેલવેમંત્રી તરીકે 2012નું રેલવે બજેટ રજૂ કરતાં તેમણે ભાડામાં વધારાનો વિવાદ થયો. ભાડાવધારાનો વિવાદ તેમની જ પાર્ટીના નેતા મમતા બેનરજીએ કર્યો હતો.

ઇકૉનૉમિક ટાઇમ્સના અહેવાલ અનુસાર મમતા બેનરજીએ જાહેરમાં કહ્યું હતું કે આપણે ભાવવધારાને પરવાનગી આપીશું નહીં. અન્ય અનેક નેતાઓએ પણ ભાવવધારાના નિર્ણય સામે વાંધો ઉઠાવ્યો હતો.

ઇન્ડિયા ટુડેના અહેવાલ અનુસાર ભાવવધારા પછી મમતા બેનરજીએ તેમને રાજીનામું આપી દેવા કહ્યું હતું પરંતુ દિનેશ ત્રિવેદીએ લોકસભાના પાર્ટીના ચીફ વ્હિપ પાસે લેખિતમાં આ હુકમની માગ કરી હતી.

પાંચ દિવસ સુધી ભારે વિવાદ બાદ તેમણે રાજીનામું આપ્યું હતું, તેમની જગ્યાએ તૃણમૂલ કૉંગ્રેસના નેતા મુકુલ રોય રેલવેમંત્રી બન્યા હતા. મુકુલ રોય પણ હાલમાં ભાજપ સાથે છે.

ત્યારબાદ દિનેશ ત્રિવેદી 2014માં ફરીથી લોકસભાની ચૂંટણી તૃણમૂલ કૉંગ્રેસમાંથી જ બરાકપોર સીટ પરથી લડ્યા અને જીતી ગયા હતા. એ વખતે તેમની સામે સીપીઆઈ-એમના સુભાષિની અલી ઉમેદવાર હતા. જોકે, 2019માં તેમનો ભાજપના નેતા અર્જુન સિંઘ સામે પરાજય થયો.

2020માં તેઓ ફરીથી રાજ્યસભાના સભ્ય તરીકે પશ્ચિમ બંગાળથી ચૂંટાયા હતા. શુક્રવારે તેમણે રાજ્યસભામાંથી તૃણમૂલ કૉંગ્રેસના સંસદસભ્યપદેથી રાજીનામું આપી દીધું છે.

તેમનું રાજીનામું ફક્ત પશ્ચિમ બંગાળમાં જ નહીં ગુજરાતમાં પણ ચર્ચામાં છે. ગુજરાતમાં રાજ્યસભાની સીટની ચૂંટણી થવાની છે અને એમ કહેવાઈ રહ્યું છે કે દિનેશ ત્રિવેદીનું નામ એમાં આવી શકે છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો


...ષ્ટ્રની રાહત એજન્સીનું કહેવું છે કે ગાઝાની 80 ટકા વસતિ આ જ સામાજિક સહયોગના ભરોસે છે.

ગાઝામાં શિક્ષણની પરિસ્થિતિ

મોટાભાગના બાળકો સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સંચાલિત સ્કૂલોમાં ભણે છે

ગાઝાની શિક્ષણ વ્યવસ્થાની પરિસ્થિતિ પણ સારી નથી.

સંયુક્ત રાષ્ટ્રની સંસ્થા UNRWAના આધારે, ગાઝાની 94 ટકા સ્કૂલ્સ 'ડબલ શિફ્ટ'માં ચાલે છે. એટલે કે કેટલાંક બાળકોને સવારે તો કેટલાંક બાળકોને બપોર બાદ સ્કૂલમાં શિક્ષણ આપવામાં આવે છે.

ગાઝામાં સંયુક્ત રાષ્ટ્રની મદદથી 250 સ્કૂલ્સ ચાલે છે. તેના કારણે અહીં સાક્ષરતા દર 97 ટકા સુધી છે. પ... બાકીનો લેખ લખો:

40 ટકા લોકોની ઉંમર 15 વર્ષ કરતાં ઓછી છે.

ગાઝામાં સ્વાસ્થ્યની સ્થિતિ

વીજળી અને ઈંઘણની ખામીના કારણે મેડિકલ સુવિધાઓ પ્રભાવિત રહે છે

સરહદોની નાકાબંધીના કારણે અહીંના લોકોને સ્વાસ્થ્ય સેવાઓ મળવામાં મુશ્કેલી પડી રહી છે.

રફા સીમા પર ઇજિપ્તની નાકાબંધીના કારણે ઇલાજ માટે ઇજિપ્ત જતા લોકોની સંખ્યામાં ભારે ઘટાડો નોંધાયો છે.

વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠનના આધારે 2014 પહેલાં દર મહિને સરેરાશ આશરે 4 હજાર લોકો માત્ર ઇલાજ માટે ગાઝાથી ઇજિપ્ત જતા હતા.

ઇઝરાયલના રસ્તે પણ બહાર નીકળતા લોકોની સંખ્યા ઘટી છે. 2012માં સ્વાસ્થ્ય કારણોસર બહાર જવા માટે પાસ લેતા લોકોની સંખ્યા 93 ટકા હતી. તે 2017માં ઘટીને 54 ટકા રહી ગઈ હતી.

નાકાબંધીના કારણે ગાઝાની હૉસ્પિટલની દવાઓ અને ઇલાજ માટે જરૂરી ઉપકરણો પણ મળી શકતાં નથી.

તેમાં ડાયૅલિસિસ મશીનોથી માંડીને હૃદયરોગના ઇલાજમાં કામ લાગતાં મશીનોનો સમાવેશ થાય છે.

ગાઝામાં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સંઘની મદદથી 22 હૉસ્પિટલ્સ ચાલે છે. પરંતુ ઇઝરાયલ સાથે લડાઈ દરમિયાન ઘણાં હૉસ્પિટલ અને ક્લિનિક્સને નુકસાન પહોંચ્યું હતું.

વર્ષ 2000થી અહીં પ્રાથમિક સ્વાસ્થ્ય કેન્દ્રોની સંખ્યા 56થી ઘટીને 49 જ રહી ગઈ છે. જ્યારે આ દરમિયાન વસતિ લગભગ બેગણી વધી ગઈ છે.

અનાજનું ઉત્પાદન ઘટ્યું

એક જમાનો હતો જ્યારે ગાઝામાં માછલીનો વેપાર સારો ચાલતો હતો

ગાઝામા રહેતાં દસ લાખ કરતાં વધારે લોકોને નિયમિત રૂપે ભોજન મળશે કે નહીં તેની કોઈ ગેરંટી હોતી નથી.

જ્યારે અહીંના મોટાભાગના લોકોને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સંઘ તરફથી ખાદ્ય સામગ્રીની મદદ મળે છે.

ખેતી અને માછીમારીને લઈને ઇઝરાયલે ગાઝાના લોકો પર તમામ પ્રકારના પ્રતિબંધો લગાવીને રાખ્યા છે.

તેનાથી ગાઝાના લોકોની સામે પડકાર પણ વધી ગયા છે.

ઇઝરાયલે સીમા પર બફર ઝોન બનાવીને રાખ્યો છે. ગાઝાના રહેવાસી આ વિસ્તારમાં ખેતી કરી શકતા નથી. આ બફર ઝોનના કારણે ગાઝામાં અનાજનું ઉત્પાદન વાર્ષિક આશરે 75 હજાર ટન સુધી ઘટી ગયું છે.

ઇઝરાયલે જે વિસ્તારમાં ખેતી પર પ્રતિબંધ લગાવ્યો છે, તે ગાઝાનો સૌથી ફળદ્રુપ વિસ્તાર માનવામાં આવે છે, જ્યાં સિંચાઈની સુવિધા પણ છે.

તેના કારણે ગાઝાની અર્થવ્યવસ્થામાં 1994માં જ્યાં ખેતીનું યોગદાન 11 ટકા હતું, ત્યાં 2018માં તે ઘટીને માત્ર 5 ટકા રહી ગયું છે.

ઇઝરાયલે ગાઝાના રહેવાસીઓ પર માછીમારી માટે પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. ગાઝાના લોકો કિનારાથી થોડે દૂર જઈને માછલીનો શિકાર કરી શકે છે.

સંયુક્ત રાષ્ટ્રનું માનવું છે કે...


...ષ્ઠ પત્રકાર સંદીપ સાહૂના કહેવા પ્રમાણે, "વર્ષ 2017ની પંચાયતની ચૂંટણી દરમિયાન ભાજપને ખાસ્સી સફળતા મળી, ત્યારથી નવીન ગંભીર થયા અને તેમના સ્વભાવમાં આવેલું પરિવર્તન જોઈ શકાય છે."

પંચાયતની ચૂંટણીમાં મળેલો આંચકાજનક પારજય અને વર્તમાન સ્થિતિમાં ભાજપ તરફથી ઊભા થયેલા પડકારને કારણે પણ પરિવર્તન આવ્યું હોય તેમ લાગે છે.

વરિષ્ઠ પત્રકાર કસ્તૂરી રેને લાગે છે કે સત્તાવિરોધી વલણ બીજેડી સામે સૌથી મોટો પડકાર છે.

તાજેતરમાં મુખ્ય પ્રધાન નવીન પટનાયકે પણ આ વાત કહી હતી.

તેઓ દરરોજ અનેક સભાઓ કરી રહ્યા છે અને હજારો ક... બાકીનો લેખ લખો:

ટિકિટ મળી

નવીન સરકારના આંકડાઓ ઉપર વિપક્ષ વાર કરે છે.

નૅશનલ ક્રાઇમ રેકર્ડ બ્યૂરો (એનસીઆરબી)ના 2016ના ડેટા પ્રમાણે, 'ડિસરોબિંગ ઑફ વુમન'માં મહિલાઓ સામેના અત્યાચારમાં ઓડિશા ટોચ ઉપર હતું.

જોકે, બીજુ જનતાદળના કેન્દ્રીય નેતૃત્વએ હંમેશા આ વાતને નકારી છે અને ગત 20 વર્ષ દરમિયાન થયેલા વિકાસના કામોની વાત કહે છે.

બીજેડીના પ્રવક્તા સસ્મિત પાત્રાના કહેવા પ્રમાણે, "બીજુ બાબુ ઓડિશાને આગળ લઈ જવાનું સ્વપ્ન સેવતા, જેને નવીન બાબુએ સાકાર કર્યું છે."

નવીન પટનાયક વિરુદ્ધ નરેન્દ્ર મોદી

સસ્મિત પાત્રાના કહેવા પ્રમાણે, "ગત 9 વર્ષ દરમિયાન અમે વિકાસના જે કામો કર્યા છે, તેના આધારે લોકોની વચ્ચે જઈને અમે મત માગી રહ્યા છીએ." મહાત

"યુવા, મહિલા, કે ખેડૂત દરેકને માટે નવીન પટનાયકની સરકારે કામો કર્યા છે. દરેકને માટે યોજનાઓ બનાવી છે, જેનાથી રાજ્યની જનતાને લાભ મળ્યો છે."

લોકોને કેટલી મદદ મળી છે અને લોકો કયા આધાર ઉપર મત આપશે, તે અંગે માત્ર અટકળો જ લગાવી શકાય, પરંતુ વાસ્તવિક્તા એ છે કે નવીન પટનાયકે તેમની રાજકીય કારકિર્દીનો સૌથી કપરો ચૂંટણી પ્રચાર કરવો પડી રહ્યો છે.

મૂળ વાત એ જ છે કે કલિંગની ધરતી ઉપર ફરી બે મહારથી વચ્ચે ટક્કર થશે, એક તરફ છે ભાજપના નરેન્દ્ર મોદી, તો બીજી તરફ બીજેડીના નવીન પટનાયક.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ષ્ય ચોક્કસ સાધી શકાય, કારણકે ભૂતકાળમાં પક્ષે લોકસભા ચૂંટણીમાં તમામ 26 બેઠકો પર જીત મેળવી બતાવી છે."

2017ની વિધાનસભા ચૂટણીમાં ભાજપે 150 બેઠકો જીતવાનું લક્ષ્ય રાખ્યું હતું એની સામે તેને 99 બેઠકો પર જીત મળી હતી.

ગુજરાતમાં ભારે વરસાદની આગાહી, 13 જિલ્લામાં રેડ, ઑરૅન્જ ઍલર્ટ

ગુજરાતના અનેક જિલ્લાઓ માટે 22 -23 ઑગસ્ટના રોજ અતિભારે વરસાદની આગાહી કરવામાં આવી છે.

ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયા સાથે સંલગ્ન 'ધ વેધર ચૅનલ'ના અહેવાલ પ્રમાણે ભારતીય હવામાનવિભાગની આગાહી જણાવે છે કે હાલ પૂર્વ મધ્ય પ્રદેશ અને ઉત્તર છત્તીસગઢ પ... બાકીનો લેખ લખો:

કાળા સમુદ્રમાં ફતેહ અને યાવુઝ જહાજના માધ્યમથી નવ વખત ઊંડું ખોદકામ કરવામાં આવ્યું છે. અમે અમારા દેશના ઊર્જા વિષયક મુદ્દે સંપૂર્ણ રીતે સમાધાન લાવવા દૃઢ સંકલ્પ કરીએ છીએ."

તુર્કીના નાણામંત્રી બેરાત અલબાઇરાકે ફતેહ જહાજ પરથી જ વીડિયો કૉન્ફરન્સિંગના માધ્યમથી કહ્યું કે આનાથી તેમની પાસે જરૂરિયાતની માત્રાના ગૅસનો પર્યાપ્ત ભંડાર હશે અને આને એમણે 'નવો યુગ' ગણાવ્યો.

ચીનની કંપની બિડર જણાતાં ભારતીય રેલવેએ ટૅન્ડર રદ કર્યું

ક્યારે ક્યારે ભારત-ચીન સામસામે આવ્યા?

ભારતીય રેલવેએ 44 વંદે ભારત ટ્રેનના વિભાગો માટે જાહેર કરેલું એ ટૅન્ડર રદ જાહેર કર્યું છે, જેમાં ચીનની સરકાર હસ્તકની કંપની એકમાત્ર વિદેશી કંપની તરીકે હતી.

ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ અખબારના અહેવાલ પ્રમાણે ટૅન્ડર જાહેર કર્યાના લગભગ એક મહિના બાદ શુક્રવારે આ ટૅન્ડરને રદ કરવાની જાહેરાત કરાઈ અને કહ્યું કે સરકારે સુધારા સાથે જાહેર કરેલી નીતિ પ્રમાણે નવા ટૅન્ડર એક અઠવાડિયાની અંદર ફરી બહાર પાડવામાં આવશે.

રેલવેમંત્રાલયે શુક્રવારે બહાર પાડેલા એક નિવેદનમાં જણાવ્યું કે મૅક ઇન ઇન્ડિયાને પ્રાથમિકતા આપતી નીતિ પ્રમાણે નવા ટૅન્ડર બહાર પાડવામાં આવશે.

સૂત્રોએ જણાવ્યું કે આ ટૅન્ડર સામે યુરોપની કોઈ પણ વિશ્વસ્તરે જાણીતી રોલિંગ સ્ટોક કંપનીઓએ ભાગ ન લેતાં આ પગલાની શક્યતા વ્યક્ત કરાઈ રહી હતી.

રેલવેએ તેના મહત્વાકાંક્ષી સેમિ-હાઈસ્પીડ ટ્રેન પ્રોજેક્ટ માટે 10 જુલાઈએ બહાર પાડેલા ટૅન્ડર માટે ચીનની સરકાર હસ્તકની અગ્રણી રોલિંગ સ્ટોક કંપની CRRC કૉર્પોરેશન એક માત્ર વિદેશી કંપની હતી.

ચીનની આ સરકારી કંપનીએ આ ટૅન્ડર પ્રક્રિયામં ભાગ લેવા માટે ગુડગાંવ સ્થિત એક કંપની સાથે સંયુક્ત સાહસ ઊભું કર્યું હતું અને બિડ કરી હતી.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ષ્યમાં પક્ષને વિજય મળે તે ખૂબ દૂરનું સપનું તેમને લાગી રહ્યું હતું.

એક કાર્યકરે નામ ન જણાવવાની શરતે કહ્યું, "અમારી વિશ્વસનીયતા ખૂબ ઓછી થઈ ગઈ છે. લોકોને અમારાં વચનો પર વિશ્વાસ નથી. અમે કહીએ તેના પર લોકોને ભરોસો નથી."

"નરેન્દ્ર મોદી પોતે આપેલાં વચનો પૂરાં કરવામાં નિષ્ફળ ગયા છે, છતાં લોકો તેમના પર વિશ્વાસ કરે છે."

મેં પૂછ્યું કે આવું શા માટે?

તેઓ કહે છે, "અમને પણ નથી સમજાતું કે કેમ એવું છે!"

કૉંગ્રેસના ખૂબ જ ખરાબ દેખાવ પછી રાહુલ ગાંધીના નેતૃત્વ પર સવાલો ઊભા થવાના છે.

વિશ્લેષકો કહેવા લાગ્યા છ... બાકીનો લેખ લખો:

માં આપેલાં વચનો પૂરાં કરવામાં વડા પ્રધાન નિષ્ફળ ગયા, તો પણ તેઓ લોકોને પોતાની સરકારીની નીતિઓ માટે મનાવી શક્યા."

મોદી સામે આ કંઈ પહેલીવાર રાહુલ ગાંધી ખરાબ રીતે હારી ગયા નથી. 2014માં પણ કૉંગ્રેસને માત્ર 44 બેઠકો મળી ત્યારે પણ રાહુલ ગાંધીનું રાજકારણ પૂરું થઈ ગયું તેમ માની લેવાયું હતું.

ત્યારબાદ એકથી વધુ રાજ્યોની ચૂંટણીમાં પણ કૉંગ્રેસને હાર મળી અને રાહુલ ગાંધી પર આક્ષેપો લાગ્યા કે તેઓ 'સૌથી અળગા રહેનારા અને મળે નહીં તેવા' નેતા છે. સોશિયલ મીડિયામાં પણ ગફલતો કરવા બદલ તેમની મજાક ઉડાવાતી હતી.

વિશ્લેષકો કહેવા લાગ્યા છે કે કૉંગ્રેસ પક્ષને નેતૃત્ત્વ પરિવર્તનની જરૂર છે

નહેરુ-ગાંધીના વંશવારસાનો લાભ મળ્યો છે તે બાબતમાં પણ તેમની ટીકા થતી રહી હતી. સામાન્ય પરિવારમાંથી આવતા નરેન્દ્ર મોદીએ વારંવાર એ વાત કહી હતી કે પરિવારને કારણે નહીં, પણ પોતાની ક્ષમતાને કારણે તેઓ અહીં સુધી પહોંચ્યા છે.

કૉંગ્રેસના કાર્યકરો ખાનગીમાં જણાવે છે કે રાહુલ ગાંધી 'સીધા અને સરળ' માણસ છે, જેઓ તેમના 'હરિફની લુચ્ચાઇ અને ચાલાકી'નો સામનો કરી શકે તેમ નથી.

તો આ નબળાઈ શું વ્યક્તિની છે કે પછી ગાંધી બ્રાન્ડની છે?

હાલનાં વર્ષોમાં ગાંધી પરિવારનો દબદબો ઘટ્યો છે.

ખાસ કરીને શહેરી અને મહત્ત્વાકાંક્ષી યુવાન મતદારોમાં, કેમ કે નહેરુ અને ઇંદિરાએ દૂરના ભૂતકાળમાં કરેલા પ્રદાનનો તેમને ખ્યાલ નથી કે તેમની સાથે તેઓ જોડાઈ શકતા નથી.

તેમના માટે કૉંગ્રેસને જોવાની દૃષ્ટિ નજીકના ભૂતકાળ સુધી જ પહોંચે છે. 2004થી 2014 દરમિયાન કૉંગ્રેસની સરકાર તેમણે જોઈ છે. તે સરકાર વિવાદો અને ભ્રષ્ટાચારમાં ઘેરાઈ ગઈ હતી.

ગુરુવારનાં પરિણામો બતાવે છે કે કૉંગ્રેસમાં મતદારોને ખાસ વિશ્વાસ નથી અને રાહુલ ગાંધી મતદારોને રીઝવી શક્યા નથી.

ગાંધીઓનો પુનર્જન્મ

છેલ્લા બે વર્ષમાં રાહુલ ગાંધીની કામગીરી સુધરી પણ છે

જોકે પક્ષનું સંગઠન રાહુલ કે તેમના નામને હાર માટે જવાબદાર ગણતું નથી. એક કૉંગ્રેસી કાર્યકરના જણાવ્યા અનુસાર રાહુલ ગાંધીને 'અમિત શાહ' જેવા સાથીની જરૂર છે. નરેન્દ્ર મોદીના વિજયના આયોજનને સારી રીતે પાર પાડનારા તરીકે અમિત શાહ જાણીતા થયા છે. ગુજરાત અને હવે દિલ્હીમાં તેમણે આ ભૂમિકા પાર પાડી બતાવી છે.

રાહુલ ગાંધીને હાર માટે જવાબદાર ગણાવાય તેવી શક્યતા નથી, જાહેરમાં તો નહીં જ. ભૂતકાળના અનુભવને ધ્યાનમાં રાખીએ તો કૉંગ્રેસીઓ રાહુલ ગાંધીને સમર્થન જ આપશે.

છેલ્લાં બે વર્ષમાં રાહુલ ગાંધીની કામગીરી સુધરી પણ છે. નબળા...


...સ જણાવે છે, "નર્મદા કંટ્રોલ ઑથોરિટી એ અધિકારીઓની સમિતિ છે. તેની ઉપર રિવ્યૂ કમિટી ઑફ નર્મદા કંટ્રોલ ઑથોરિટી (RCNCA) છે."

વ્યાસ આ વિશે જણાવતાં કહે છે, "કેન્દ્રીય જળસંસાધન મંત્રી RCNCA ચૅરમૅન હોય છે અને ચારેય રાજ્યોના મુખ્ય મંત્રી તેના સભ્યો છે."

"RCNCAમાં પણ સમાધાન ન આવે તો વડા પ્રધાન અંતિમ મધ્યસ્થી છે, વડા પ્રધાનને કોઈ પણ વિવાદ માટે ફાઇનલ આબ્રિટ્રૅટરની સત્તા આપવામાં આવી છે."

NCAની જરૂર કેમ પડી?

નર્મદા ખીણ યોજના (Narmada Valley Project - NVP) અંતર્ગત 30 મોટા, 136 મધ્યમ અને ત્રણ હજાર નાના ડૅમ બ... બાકીનો લેખ લખો:

ટર સુધી પહોંચી ગયું ત્યારે પણ મધ્યપ્રદેશના ગામોમાં પાણીમાં ડૂબી ગયાં હતાં.

34 વર્ષથી 'નર્મદા બચાવો' આંદોલન અંતર્ગત વિસ્થાપિતોના અધિકારો માટે લડતાં મેધા પાટકર ઑગસ્ટ મહિનાના અંતમાં મધ્યપ્રદેશના બડવાણી જિલ્લાના બડ્ડા ગામમાં અનિશ્ચિત કાળ માટે ઉપવાસ પર બેઠાં હતાં અને અંતે તેમણે પારણાં કર્યાં હતાં.

સરદાર સરોવર ડૅમના વધી રહેલા જળસ્તર મામલે સુપ્રીમ કોર્ટમાં પિટિશન દાખલ કરાઈ છે, જેમાં મધ્ય પ્રદેશનાં 178 ગામો પર ખતરો હોવાનો ઉલ્લેખ કરાયો છે.

આ પિટિશન પ્રમાણે, 'મધ્ય પ્રદેશ સરકાર દ્વારા પુનર્વસનની કામગીરી પૂરી કરાઈ નથી, પરંતુ નર્મદા કંટ્રોલ ઑથોરિટી સતત ડૅમની જળસપાટી વધારી રહી છે. જેને લીધે 178 ગામો પર ડૂબમાં જવાનો ખતરો છે.'

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...સ પકડાય છે એની સામે ત્રેવીસથી અટ્ઠાવીસ વ્યક્તિ ઍસિમ્પ્ટોમેટિક ફરે છે."

"ગુજરાતમાં જો એક હજાર કેસ નોંધાય તો એનો મતલબ એ કે ત્રેવીસ હજાર લોકો જે તાવ, શરદી, ઉધરસનાં લક્ષણ વગર ફરે છે પણ તેમની અંદર પણ કોરોના છે."

તેઓ કહે છે કે "ટૂંકમાં, જે કેસ નોંધાય છે એ તો હિમશીલાની ટોચ માત્ર છે. દરિયામાં હિમશીલા તરતી હોય ત્યારે એની ટોચ જ માત્ર દેખાય છે. નેવું ટકા હિમશીલા તો દરિયાની અંદર હોય છે."

"કોરોનામાં તો દશ ટકા પણ નહીં પાંચ ટકા જ બહાર દેખાય છે, કોરોનાના પંચાણું ટકા દરદી તો નોંધાતા-દેખાતા નથી."

મૃત્યુદર વિશ... બાકીનો લેખ લખો:

ત કરી દીધી છે કે અમે ગરબાનું આયોજન નહીં કરીએ."

"ડૉક્ટરોનો આગ્રહ છે કે કોરોનાનું સંક્રમણને ધ્યાને લેતાં રાજ્ય સરકારે મોટા ગરબાના આયોજનને મંજૂરી આપવી જોઈએ નહીં. એટલે ખાનગી પાર્ટીપ્લૉટ કે વ્યાવસાયિક ગરબાને પરવાનગી આપવાની શક્યતા મને જણાતી નથી."

મહોલ્લા, શેરી અને સોસાયટીમાં યોજાતા ગરબા અંગે નીતિનભાઈ પટેલે અગાઉ કહ્યું હતું, "મર્યાદિત સંખ્યામાં ધાર્મિક પ્રવૃતિને ધ્યાનમાં રાખી મહોલ્લા શેરી અને સોસાયટીમાં યોજાતાં ગરબાને કેવી રીતે મંજૂરી આપવી તેનો કોઈ નિર્ણય કર્યો નથી."

એ બાદ 4 ઑક્ટોબરે નીતિનભાઈ પટેલે કહ્યું હતું કે "200 લોકો સાથે અનલૉકની નવી ગાઇડલાઇન મુજબ ગરબા યોજાઈ શકે છે."

સામાજિક, શૈક્ષણિક, સ્પૉર્ટ્સ, મનોરંજન, સાંસ્કૃતિક, ધાર્મિક, રાજકીય કાર્યક્રમોમાં 100 લોકો ભાગ લઈ શકશે એવું અનલૉક-5ની જાહેરાતમાં એવું કહેવાયું છે.

તેથી હવે જોવાનું એ રહે છે કે રાજ્ય સરકાર આ મામલે કોઈ વિધિવત્ જાહેરાત કે જાહેરનામું બહાર પાડે છે કે નહીં.

પેટાચૂંટણીનો ધમધમાટ કોરોના વધારશે?

ગુજરાતમાં આગામી દિવસોમાં વિધાનસભાની આઠ બેઠકો પર પેટાચૂંટણી 3 નવેમ્બરે યોજાશે એ પૂર્વે એટલે ઑક્ટોબર પ્રચારપ્રચૂર મહિનો રહેશે.

અત્યાર સુધી એવું જોવા મળ્યું છે કે વગર ચૂંટણીએ પણ રાજકીય નેતાઓએ રેલીઓ કાઢી છે અને સંક્રમણ ફેલાયું હોવાના આરોપો લાગ્યા છે.

હાલમાં જ ડીસાના ધારાસભ્ય શશિકાંત પંડ્યાએ રોડના ખાતમુહૂર્તનો કાર્યક્રમ રાખ્યો હતો. જેમાં શશિકાંત પંડ્યા, ગાયિકા કિંજલ દવે વગેરે ઘોડે ચઢીને આવ્યાં હતાં.

તેમની સાથે મોટી સંખ્યામાં લોકો જોડાયા હતા અને સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગનો અભાવ જોવા મળ્યો હતો.

એવી જ રીતે ભાજપના પ્રમુખ ચંદ્રકાન્ત પાટીલે રાજ્યના કેટલાક જિલ્લાઓનો પ્રવાસ કર્યો હતો, જેમાં મોટી સંખ્યામાં લોકો એકઠા થયા હતા.

તેમાં હર્ષ સંઘવી જેવા ભાજપના ધારાસભ્યે તો ગરબા લીધા હતા અને પછી કોરોના સંક્રમિત પણ થયા હતા.

પાટીલની રેલીને વિપક્ષે કોરોના સંક્રમણની રેલી કહી હતી. એવી જ રીતે કૉંગ્રેસના પ્રમુખ અમિત ચાવડાથી લઈને કાર્યકારી પ્રમુખ હાર્દિક પટેલે પણ કોરોનાની ગંભીરતાને નેવે મૂકીને સંખ્યાબંધ કાર્યકરો સાથે કાર્યક્રમો આપ્યા હતા.

રાજ્યમાં માસ્ક ન પહેરવા બદલ જનતાએ અત્યાર સુધી 55 કરોડનો દંડ ચૂકવ્યો છે તો બીજી તરફ ભાજપના જયેશ રાદડિયા, ભૂપેન્દ્રસિંહ ચુડાસમા, વાસણભાઈ આહીર તેમજ કૉંગ્રેસનાં ગેનીબહેન ઠાકોર, મોહનસિંહ રાઠવા વગેરે નેતાઓ માસ્ક વગર કાર્યક્રમમાં જોવા મળ્યા હોય તેના પણ દાખલા...


...સ પર સ્ટોર કરવામાં આવતા નથી.

કંપનીએ પોતે જણાવ્યું હતું, "તમે અને તમે જે વ્યક્તિ સાથે કોમ્યુનિકેટ કરી રહ્યા છો એ વ્યક્તિ જ તમે મોકલેલા મેસેજને વાંચી શકે છે. બીજું કોઈ નહીં. વૉટ્સઍપ પણ નહીં."

"વૉટ્સઍપ તેની મારફત મોકલવામાં આવેલા મૅસેજિસ, તે ડિલિવર થઈ જાય પછી સ્ટોર કરતું નથી કે એવા ડિલિવર્ડ મૅસેજિસના ટ્રાન્ઝેક્શન લોગ્ઝ પણ સ્ટોર કરતું નથી."

"અલબત, કેટલાક મેટાડેટા (જેમ કે કોણે, કોને કૉલ કે ટેક્સ્ટ મૅસેજ કર્યો હતો) જરૂર સ્ટોર કરવામાં આવે છે."

એ મેટાડેટા અમેરિકાની ફેડરલ લો એન્ફોર્સમેન્ટ એજન્સીઓ સા... બાકીનો લેખ લખો:

કંપનીએ એમ પણ જણાવ્યું હતું કે કાયદા વિભાગના સ્થાનિક અધિકારીઓ સાથે એક એન્ગેજમેન્ટ પ્રોગ્રામ શરૂ કરવાની કંપનીની યોજના છે.

સ્થાનિક પોલીસ તેમના કાર્યક્ષેત્રમાં રિસોર્સ તરીકે વૉટ્સઍપનો ઉપયોગ કઈ રીતે કરે છે એ કાયદા વિભાગના અધિકારીઓને જણાવવામાં આવશે.

અન્યત્રથી ફોરવર્ડ કરવામાં આવેલા મૅસેજિસને કંપની લેબલિંગ કરી રહી છે, પણ પ્રસાંતો રોય જણાવે છે, એવું કરવાથી એ ન જાણી શકાય કે એક મૅસેજ કેટલી વખત ફોરવર્ડ કરવામાં આવ્યો હતો.

વૉટ્સઍપ શું કરવું જોઈએ?

મીડિયાનામા વેબસાઇટના સ્થાપક અને તંત્રી નિખિલ પાહવાના જણાવ્યા મુજબ, આ સમસ્યાના નિવારણ માટે વૉટ્સઍપ વધારે મદદ કરવી જોઈએ.

નિખિલ પાહવાએ બીબીસીને કહ્યું હતું, "વૉટ્સઍપ જેવાં પ્લેટફૉર્મ્સ વાણી સ્વાતંત્ર્યના વાહકો છે અને તેમને નિશ્ચિતપણ સેન્સર ન કરવાં જોઈએ."

"તેનો અર્થ એ નથી કે આવી પરિસ્થિતિમાં તેમની કોઈ જવાબદારી જ નથી."

વૉટ્સઍપ શું પગલાં લઈ શકે એ જણાવતાં નિખિલ પાહવાએ કહ્યું હતું, "દાખલા તરીકે, તમામ મૅસેજને પ્રાઇવેટ ગણવામાં આવે."

"તેનો અર્થ એ થયો કે લોકો મૅસેજ કોપી-પેસ્ટ કે ફૉરવર્ડ નહીં કરી શકે. જે કંઈ ફૉરવર્ડ થશે તે પબ્લિક કરવાનું રહેશે અને તેનું આઈડી જનરેટ થશે. એ આઈડીને જરૂર પડ્યે ટ્રેક કરી શકાશે."

નિખિલ પાહવાના અન્ય સૂચનોમાં વાંધાજનક સામગ્રી સામે યુઝરને ચેતવણીનો અધિકાર આપવાનો અને વૉટ્સઍપનો પહેલીવાર ઉપયોગ કરતા યુઝર્સ માટે આ પ્લેટફૉર્મ કઈ રીતે કામ કરે છે તેની જાણકારી આપતો વીડિયો નિહાળવાનું ફરજિયાત બનાવવાનો સમાવેશ થાય છે.

અલબત, વૉટ્સઍપમાં સૌથી વધુ ખોટી માહિતી રાજકીય પક્ષો ફેલાવતા હોય છે ત્યારે વૉટ્સઍપ જેવા 'સંદેશાવાહક'ને નિશાન બનાવવાનું ગેરવાજબી છે, એવું નિખિલ પાહવા માને છે.

તેમણે કહ્યું હતું, "સમસ્યાનો મૂળમાંથી જ ઇલાજ કરવો જરૂરી છે. રાજકીય પક્ષો અને ખાસ કરીને શાસક ભારતીય જનતા પક્ષે વૉટ્સઍપના ઉપયોગ બાબતે વધારે શિસ્તબદ્ધ વલણ લેવાની જરૂર છે."

"અણુશસ્ત્રોનો પહેલાં ઉપયોગ નહીં કરવાની નીતિની માફક તમામ રાજકીય પક્ષોએ ખોટી માહિતીના પ્રસાર માટે વૉટ્સઍપનો ઉપયોગ નહીં કરવાની પ્રતિજ્ઞા લેવી જોઈએ."

કાયદાકીય રીતે વિચારીએ તો સરકાર તરફથી આ પ્રકારનો એક મેસેજ વૉટ્સઍપ માટે ચિંતાનું કારણ બનશે.

વૉટ્સઍપને ભારતીય આઈટી એક્ટની ઇન્ટરમીડિયરી ગાઇડલાઇન્સ હેઠળ રક્ષણ મળેલું છે.

એ કાયદા અનુસાર, વૉટ્સઍપ જેવાં પ્લેટફૉર્મ્સ ઇન્ટરમીડિયરીઝ છે.

તેથી તેના પર શેર કરવામાં આવતી સામગ્રી માટે તેને જવાબદાર...


...સ મળશે.

આ સિવાય રક્ષા મામલમાં ચીનની સ્થિતિ ઘણી મજબૂત છે. માટે તે રક્ષાઉત્પાદકોના માધ્યમથી કે સામરિક ક્ષમતાના માધ્યમથી બંને તરફથી ઈરાનની મદદ કરી શકે છે.

બીજી તરફ ચીન માટે ઈરાન એટલા માટે મહત્ત્વનું છે કે આ તેને વન બેલ્ટ, વન રોડ પરિયોજનાને સફળ બનાવવામાં મદદગાર સાબિત થઈ શકે છે.

ભારત પર શું અસર થશે?

જાણકારોનું કહેવું છે કે ચીન અને ઈરાન વચ્ચે આ સમજૂતી ભારત માટે એક ઝટકો પણ સાબિત થઈ શકે છે.

અમેરિકાના પ્રતિબંધને કારણે ભારત, ઈરાનથી તેલ આયાત કરવાનું લગભગ બંધ કરી ચૂક્યું છે. જોકે કેટલાંક વર્ષ પહેલાં આ ... બાકીનો લેખ લખો:

શ મંત્રાલયનું કહેવું છે કે ચીન દુનિયાની સૌથી તાકાતવર અર્થવ્યવસ્થા છે અને ઈરાન પશ્ચિમ એશિયાની સૌથી મોટી તાકાતોમાંથી એક છે. આ બંને તાકાતો મળીને 'ભય ફેલાવવાવાળી તાકાતો' (અમેરિકા)નું દબાણ ખતમ કરશે.

ઈરાન મામલાના જાણકાર અને વરિષ્ઠ પત્રકાર રાકેશ ભટ્ટનું માનવું છે કે ચીન અને ઈરાન વાસ્તવમાં અમેરિકા માટે એક પડકાર બનીને સામે આવશે.

બીબીસી સાથે વાત કરતાં તેઓએ કહ્યું, "ઈરાન પાસે કુદરતી ગૅસનો ભંડાર છે. રશિયા બાદ ઈરાન પાસે સૌથી વધુ કુદરતી ગૅસ અનામત છે. કાચા તેલ મામલે પણ ઈરાન સાઉદી અરેબિયા પછી બીજા નંબરે છે. આ કરારના માધ્યમથી ચીન સાઉદી અરેબિયાના એકાધિકારને પડકાર આપવા માગે છે અને ઈરાનને તેના વિકલ્પ તરીકે રજૂ કરવા માગે છે."

તલમીઝ અહમદ પણ રાકેશ ભટ્ટના વિચારો સાથે સહમત થાય છે.

તેઓએ કહ્યું, "મારું માનવું છે કે આ કરાર રાજકીય રીતે ખાસ મહત્ત્વનો છે અને તેને કારણે ખાડી ક્ષેત્રમાં પાયાના ફેરફારો આવશે. ઈરાન અને ચીન સાથે આવવાથી આ વિસ્તારમાં એક નવો 'પાવર પ્લેયર' પહોંચી ગયો છે. પૂર્વ એશિયામાં હજુ સુધી મુખ્ય રીતે અમેરિકાનું વર્ચસ્વ રહ્યું છે અને છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષોમાં રશિયાએ પણ કેટલીક હદે પહોંચ બનાવી છે. પહેલી વાર ચીને અહીં આ રીતે પગલું ભર્યું છે."

અહમદ કહે છે, "અમેરિકાએ ટ્રેડ વૉર જેવાં પગલાંના માધ્યમથી ચીન પ્રત્યે જે આક્રમક વલણ અપનાવ્યું, તેનાથી ચીન ઈરાન સાથે આ કરાર કરવા મજબૂર થયું અને હવે બંને દેશ મળીને અમેરિકા સામે મજબૂતીથી ઊભા છે."

વિશેષજ્ઞોનું માનવું છે કે આ કરાર બાદ અમેરિકા અને પશ્ચિમી દેશોનું વલણ ઈરાન પ્રત્યે નરમ પડી શકે છે.

ઈરાનના લોકો નાખુશ?

બીબીસી મૉનિટરિંગના રિપોર્ટ અનુસાર ઈરાનના લોકો આ ડીલથી ખુશ નજરે આવતા નથી.

સોશિયલ મીડિયા પર લોકો કરારને લઈને અનેક પ્રકારની આશંકાઓ વ્યક્ત કરી રહ્યા છે.

ઈરાની સોશિયલ મીડિયામાં #IranNot4SellNot4Rent (ઈરાન ભાડા માટે નથી, ઈરાન વેચવા માટે નથી)ના હૅશટેગ સાથે તેને 'ચીની ઉપનિવેશવાદ'ની શરૂઆત ગણાવી રહ્યા છે.

રાકેશ ભટ્ટનું કહેવું છે કે આ કરારને લઈને ઈરાનના લોકોના મનમાં જે ભય છે, તેનું કારણ ચીનનો અગાઉનો રેકર્ડ છે.

ચીની રોકાણે આફ્રિકાના કેન્યા અને એશિયાના શ્રીલંકા જેવા દેશોને કરજદાર બનાવી દીધા છે. આથી લોકોને લાગે છે કે ઈરાનની પણ કંઈક આવી જ હાલત થશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...સ રવિવારે બપોરે મેવાતના ફિરોઝપુર ઝિરકા પોલીસ થાણે પહોંચી હતી અને ત્યાં અસલમનું નિવેદન નોંધવામાં આવ્યું હતું.

અલ્વરના અધિક પોલીસ અધીક્ષક અનિલ બેનીવાલના જણાવ્યા મુજબ, રકબર અને અસલમ વાસ્તવમાં ચોર છે કે કેમ એ હજુ સ્પષ્ટ થયું નથી.

હાલ બન્ને ગાયને રામગઢની એક ગૌશાળામાં રાખવામાં આવી છે.

રકબર સામે 2014માં ગાયની ચોરી સંબંધે નોંધવામાં આવેલી એક પ્રાથમિક ફરિયાદનો હવાલો પણ પોલીસે આપ્યો હતો.

'કોણે, કેવી રીતે હત્યા કરી તેની અમને ખબર નથી'

રકબરના ભાઈ ઈરશાદ

રકબર અને અસલમ નૂહ ફિરોઝપુરના ઝિરકાસ્થિત કોલગાંવ... બાકીનો લેખ લખો:

જ તેમના ગામ પાછા ફરી રહ્યા હતા.

રામગઢ તેમના ગામથી બહુ દૂર નથી. તેથી તેમને ખાતરી હતી કે તેમને બધા ઓળખે છે અને કોઈ તેમના પર હુમલો નહીં કરે.

નૂહના વિધાનસભ્ય ઝાકિર હુસૈનના જણાવ્યા મુજબ, સમગ્ર મેવાત વિસ્તારમાં જમીનમાં જળસ્તર ઘણું નીચું હોવાથી અહીંના લોકો માટે પશુપાલન અને દૂધનું વેચાણ સદીઓથી આજીવિકાનો એકમાત્ર સહારો છે.

ઝાકિર હુસૈનના જણાવ્યા મુજબ, મેવાતમાં હિંદુઓની સરખામણીએ પશુપાલનનું વધુ કામ મુસલમાનો કરે છે. ગૌધનનું વધુ સંરક્ષણ પણ મુસલમાનો કરે છે.

હરિયાણા વિધાનસભાના ભૂતપૂર્વ ઉપાધ્યક્ષ આઝાદ મુહમ્મદ પણ રામલીલા સમિતિ તથા ગૌશાલા સમિતિના આજીવન સભ્ય છે.

તેમના જણાવ્યા મુજબ, મેવાતમાં પશુપાલન બાબતે હિંદુઓ અને મુસલમાનો વચ્ચે ક્યારેય વિવાદ સર્જાયો નથી.

'સુઆયોજિત કામ'

નૂહના વિધાનસભ્ય ઝાકિર હુસૈન

ગૌરક્ષાના નામે બનતી હિંસક ઘટનાઓ રાજસ્થાનમાં વધુ બની રહી છે.

કોલગાંવમાં મારી મુલાકાત કૉમ્યુનિસ્ટ પક્ષના પ્રાદેશિક સચિવ સુરેન્દ્ર સિંહ સાથે થઈ હતી.

તેમણે જણાવ્યું હતું કે રાજસ્થાન અને હરિયાણામાં ગૌરક્ષાને નામે જે કંઈ બની રહ્યું છે એ અચાનક બનતી ઘટનાઓ નથી.

આ બધું સુઆયોજિત રીતે કરવામાં આવતું હોવાનું સુરેન્દ્ર સિંહે જણાવ્યું હતું.

સુરેન્દ્ર સિંહે કહ્યું હતું, "મેવાતના લોકોએ દેશભક્તિનું સર્ટિફિકેટ આપવું પડી રહ્યું છે. આ એ લોકો છે, જેમના પૂર્વજોએ અંગ્રેજો સામેની લડાઈમાં મોટા પ્રમાણમાં પોતાના પ્રાણ ન્યોચ્છાવર કર્યા હતા.”

"તેમના પૂર્વજો ક્યારેક બાબરના તો ક્યારેક અકબરના લશ્કર સામે લડ્યા હતા. તેમના પ્રત્યે આજે શંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે, જે દુર્ભાગ્યપૂર્ણ છે."

ટોળાના હાથે હત્યા

અલ્વરના બહરોરમાં 2017ની 13 એપ્રિલે સૌથી પહેલાં પહલૂ ખાનની ગૌરક્ષકોના ટોળાએ ઢોરમાર મારીને હત્યા કરી હતી.

એ પછી 2017ની નવમી નવેમ્બરે અલ્વરના મરકપુરમાં ઉમ્માર ખાનની હત્યા કરવામાં આવી હતી અને આ વર્ષની 21 જુલાઈએ રકબરની હત્યા કરવામાં આવી હતી.

સરકારી આંકડા જણાવે છે કે પહલૂ ખાનથી માંડીને રકબર સુધીની હત્યાઓ વચ્ચે દેશના વિવિધ રાજ્યોમાં ઉન્માદી ટોળાએ કુલ 44 લોકોની હત્યા કરી છે.

ઝારખંડમાં ઉન્માદી ટોળાએ 13 લોકોની હત્યા કરી છે, જ્યારે મહારાષ્ટ્રમાં આઠ લોકો એ રીતે મૃત્યુ પામ્યા છે.

તમિલનાડુ તથા ત્રિપુરામાં પાંચ-પાંચ લોકોની હત્યા થઈ છે અને તેલંગાણા, ઉત્તર પ્રદેશ, રાજસ્થાન, કર્ણાટક, ગુજરાત તથા આસામ પણ આવી ઘટનાઓમાંથી બાકાત રહ્યાં નથી.

કડક કાર્યવાહીનો...


...સ વર્લ્ડ, એલોનોર ઝેલિયોટ, નવયાન, નવી દિલ્હી, પેજ 159)

વિકલ્પો અંગે વિચારણા

છેક 1927માં આંબેડકરે કચડાયેલા વર્ગના લોકોને હિંદુઓ અને મુસ્લિમો વચ્ચેના સંઘર્ષને ધ્યાનમાં રાખવાની સલાહ આપી હતી.

આંબેડકરે કાળજીપૂર્વક પોતાના વિકલ્પો અંગે વિચારણા શરૂ કરી. નાણાકીય અને રાજકીય રીતે જોવામાં આવે તો ઇસ્લામ અને ખ્રિસ્તીધર્મ એ સૌથી વધુ સ્વાભાવિક અને સૌથી વધુ આકર્ષક વિકલ્પો હતા. પરંતુ તેમણે વિચાર્યું કે ઇસ્લામ અથવા ખ્રિસ્તીધર્મ અપનાવવામાં આવશે તો કચડાયેલા વર્ગનું 'બિનરાષ્ટ્રીયકરણ' થશે.

કચડાયેલા વર્ગનો સમગ્ર સમુ... બાકીનો લેખ લખો:

નને લઈને ચિંતાઓ હતી કારણ કે તેનાથી પોતાના સમુદાયમાં તેમની સત્તા નબળી પડવાનો ભય હતો.

આંબેડકરનું જીવનચરિત્ર લખનાર ધનંજય કીર તથા એલેનોર ઝેલિયટ, ક્રિસ્ટોફ જેફરલોટ જેવા વિદ્વાનોએ લખ્યું છે કે બૉમ્બેમાં ખાલસા કૉલેજની સ્થાપના તથા શીખ ધર્મ પ્રત્યે આંબેડકરની વધતી રૂચિ વચ્ચે સીધો સંબંધ હતો.

1937માં શરૂ થયેલી કોલેજે અછૂત વિદ્યાર્થીઓ માટે દરવાજા ખોલ્યાં હતા. ખાલસા કૉલેજની વેબસાઇટ પર સીધો દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે ડૉ. આંબેડકર સાથે તેનો સીધો સંબંધ રહ્યો છે.

વેબસાઇટના હિસ્ટ્રી સેક્શનમાં જણાવાયા પ્રમાણે આંબેડકરે 1935માં "અમૃતસરમાં શીખ ધાર્મિક નેતાઓને એક શૈક્ષણિક સંસ્થાની સ્થાપના કરવા માટે આ દરખાસ્ત મૂકી હતી."

13-14 એપ્રિલ, 1936 દરમિયાન આંબેડકરે શીખ મિશન કૉન્ફરન્સમાં હાજરી આપી હતી. તેમાં તેમની સાથે જુદા જુદા રાજ્યોના શોષિત વર્ગના પ્રતિનિધિઓ પણ જોડાયા હતા.

મે 1936માં આંબેડકરે પોતાના પુત્ર અને ભત્રીજાને અમૃતસરના ગુરુદ્વારામાં મોકલ્યા હતા. તેઓ ત્યાં દોઢ મહિના સુધી રોકાયા અને શીખોમાં આશા જગાવી હતી. (કીર, પેજ 276)

ત્યાર બાદ તે જ વર્ષે આંબેડકરે 13 અનુયાયીઓના એક જૂથને શીખ ધર્મનો અભ્યાસ કરવા અમૃતસર મોકલ્યું હતું. આ જૂથમાંથી કોઈ વ્યક્તિ આંબેડકરના નિકટના સહયોગી અથવા વિદ્વાન ન હતા.

એક અનુયાયીને લખેલા પત્રમાં આંબેડકરે તેમને 'ધર્માંતરણ આંદોલનના આગેવાન' હોવા બદલ અભિનંદન પાઠવ્યા હતા, પરંતુ તેમને ધર્મપરિવર્તન કરવા જણાવ્યું ન હતું.

આંબેડકરની કોઈ સૂચના ન હોવા છતાં તે તમામે શીખ ધર્મ અંગીકાર કર્યો હતો. ત્યાર બાદ બૉમ્બેમાં તેમને ઠંડો આવકાર મળ્યો હતો. (કીર, 284)

નવેમ્બર 1936માં આંબેડકર લંડન ગયા અને ત્યાં સત્તાવાળાઓને મળ્યા. પરંતુ તેમને મળેલો સત્તાવાર જવાબ નિરાશાજનક હતો.

શીખો માટેની વિશેષ જોગવાઈઓ માત્ર પંજાબમાં જ લાગુ થવાની હતી, પછી તેઓ શીખ હોય કે શોષિત વર્ગમાંથી ધર્મ પરિવર્તન કર્યું હોય. પૂણે કરારના કારણે તેમને જે કોઈ રાજકીય લાભ મળ્યો હતો તેને પણ તેઓ ગુમાવવાના હતા.

શોષિત વર્ગના ઘણા નેતાઓ અને રૂઢિચુસ્ત જૂથો આંબેડકરની ધર્મ પરિવર્તન અંગેની વ્યૂહરચનાથી ખુશ ન હતા. તેમાંથી કેટલાક કૉંગ્રેસની સાથે જોડાઈ ગયા.

શીખ રાજકીય નેતાઓને પણ મોટી સંખ્યામાં ધર્મ પરિવર્તનને લઈને ચિંતાઓ હતી કારણ કે તેનાથી પોતાના સમુદાયમાં તેમની સત્તા નબળી પડવાનો ભય હતો.

આ તમામ પરિબળોના કારણે શીખ ધર્મ અંગીકાર કરવાના ડૉ. આંબેડકરના વિચારનો વણજાહેર અંત આવ્યો.

આંબેડકર શીખ ધર્મને...


...સ વિભાગ દ્વારા પરિવાર સાથે આવું વર્તન કરવામાં આવે છે.

અપહરણ કર્યાની ઘટનાઓ

મોહમ્મદ યૂસુફની પત્ની

વધુ એક એસપીઓએ નામ ન જણાવવાની શરતે જણાવ્યું કે દશકાઓથી આવી પરિસ્થિતિમાં રહીને અમે કંટાળી ગયા છીએ.

તેમનું કહેવું છે, ''અમારે દરેક પ્રકારની ડ્યૂટી કરવી પડે છે. પથ્થરબાજોનો સામનો કરવો પડે છે. ઉગ્રવાદીઓ વિરોધી અભિયાનોમાં જવું પડે છે.''

''અમને ઉગ્રવાદીઓ નોકરી છોડવાનું કહે છે. મસ્જિદો દ્વારા અમને નોકરી છોડવાનું કહેવામાં આવે છે. અમારે દરેક તરફથી મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડે છે.''

હાલનાં દિવસોમાં દક્ષિણ કાશ... બાકીનો લેખ લખો:

ક્રાઉડ ફંન્ડિગ જેવા પગલાં પોલીસ વિભાગ દ્વારા લેવામા આવ્યા છે અને તેના દ્વારા આવનારા પૈસા પરિવારજનોમાં વહેંચવામાં આવે છે.

શું દરેક મૃત્યુ પામેલાં એસપીઓને વળતર મળે છે?

ડીજી કહે છે, ''વળતર આપવાનું કામ તો શરૂ રહે છે. ડ્યૂટી પર મરનારા એસપીઓના પરિવારજનોને આ સમયે 17.5 લાખ રૂપિયા અને આશ્રિતોને નોકરી મળે છે.''

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...સંકટ પણ કહી શકાય) ઝપટમાં આવનારું કેરળ એક માત્ર રાજ્ય નથી.

દક્ષિણ પશ્ચિમ ચોમાસું અને ભારે વરસાદના કારણે સીધી રીતે કર્ણાટક અને મહારાષ્ટ્રમાં પણ અસર થઈ છે.

આ બંને રાજ્યના મુખ્ય મંત્રીઓએ પોતાના કેટલાક જિલ્લાઓમાં પૂર આવવાને કારણે એકબીજા પર તીખાં નિવેદનો પણ કર્યાં છે.

આ જિલ્લાઓમાં પૂર આવ્યું, કારણ કે મહારાષ્ટ્રમાંથી પસાર થતી કૃષ્ણા નદીનું પાણી ભયજનક સપાટી ઉપરથી વહી રહ્યું છે.

સંયોગ એવો છે કે બંને રાજ્યના મુખ્ય મંત્રી એક જ પક્ષ ભારતીય જનતા પાર્ટીના છે, પરંતુ તેમને હાલની સમસ્યા સાથે કોઈ લેવાદેવા ન... બાકીનો લેખ લખો:

તેને 2016માં યથાવત્ રાખ્યો હતો."

"પરંતુ હજુ સુધી કેન્દ્ર સરકારે કાવેરી નદી સત્તામંડળની જેમ કૃષ્ણા નદી સત્તામંડળની રચના કરી નથી."

"આવું સત્તામંડળ હોવાથી જ જળાશયોમાંથી પાણી છોડવાના નિર્ણયમાં મદદ મળશે અને પૂરની સ્થિતિ ઊભી થશે નહીં."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...સંચાલન કરવું, અબજોનું બૅન્ક બૅલેન્સ ધરાવતી સંસ્થાના વડા, ઇન્ટરનેશનલ ક્રિકેટ અને અન્ય દેશો સાથેના સંબંધો અને એ સિવાય ઘણી બધી બાબતો છે અને તેને કારણે જ માનદ તો માનદ પણ હોદ્દો હાંસલ કરવો તે મોટી વાત થઈ ગઈ છે.

આ જ કારણે રાજકારણીઓ પણ તેમાં સંકળાયા છે કેમ કે તેમને અહીંથી સીધો પ્રજાનો સંપર્ક અને સહાનુભૂતિનો લાભ મળે છે.

આમ ક્રિકેટ બોર્ડમાં સ્થાન હાંસલ કરવું તે ભારતમાં પ્રતિષ્ઠાનો પ્રશ્ન બની ગયો છે.

ક્રિકેટની દુનિયાની નજર કેમ?

ભારતીય ક્રિકેટ બોર્ડ એટલે ક્રિકેટ જગતના તમામ બોર્ડમાં સૌથી સમૃદ્ધ, ધનાઢ્ય ... બાકીનો લેખ લખો:

લ્હી ઍન્ટ ડિસ્ટ્રિક્ટ ક્રિકેટ ઍસોસિયેશનની ગયા વર્ષની ચૂંટણીમાં દસ ઉમેદવારો એવા હતા જેમના પરિવારજનો અગાઉ ઍસોસિયેશનનો હોદ્દો સંભાળી ચૂક્યા હોય.

તેમાંથી જૉઇન્ટ સેક્રેટરી રાજેશ માનચંદા અને વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ રાકેશ બંસલનમા પરિવારજનો અગાઉ હોદ્દા પર હતા.

બરોડા ક્રિકેટ ઍસોસિયેશનના ચિરાયુ અમીન ઘણા સમય સુધી પ્રમુખપદે રહ્યા હતા હવે તેમનો પુત્ર પ્રણવ અમીન આ હોદ્દો સંભાળ્યો છે તો નિરંજન શાહ વિના સૌરાષ્ટ્ર ક્રિકેટ ઍસોસિયેશનની કલ્પના કરી શકાય નહીં પરંતુ 70ની વય વટાવી ચૂકેલા નિરંજન શાહને સ્થાને હવે તેમનો પુત્ર જયદેવ શાહ ઍસોસિયેશનનો કાર્યભાર સંભાળશે જ્યારે તેમના નજીકના સંબંધી હિમાંશુ શાહ સેક્રેટરી તરીકેનો હવાલો સંભાળે છે.

રાજસ્થાનના મુખ્ય મંત્રી અશોક ગેહલોતના પુત્ર વૈભવ ગેહલોત અત્યારે રાજસ્થાન ક્રિકેટ ઍસોસિયેશનના વડા છે.

આ ઉપરાંત સ્થાનિક ભાજપી નેતા અમીન પઠાણ ઍસોસિયેશનના ઉપપ્રમુખ છે.

આઈસીસીના પ્રમુખ શશાંક મનોહરના પુત્ર અદ્વૈત મનોહર વિદર્ભ ક્રિકેટ ઍસોસિયેશનના પ્રમુખનો હોદ્દો સંભાળી રહ્યા છે.

આવી જ રીતે મણીપુર, નાગાલેન્ડ, છત્તીસગઢ, આસામ, ઉત્તર પ્રદેશ કે ઓડિશા ક્રિકેટ ઍસોસિયેશન પણ બાકાત નથી.

આમ જ રહેશે તો બીસીસીઆઈની આગામી ચૂંટણીમાં આ જ રીતે પરિવારજનો આવી જશે.

એક રીતે જોઈએ તો નિયમ કે બંઘારણ મુજબ આમાં કાંઈ ખોટું નથી પરંતુ સુપ્રીમ કોર્ટ કે લોઢા પંચ જે બાબત દૂર કરવા માગતું હતું તે દૂર થઈ શકી નહીં અને નિયમોની આડશમાં જ રહીને ભવિષ્યમાં પણ દેશના ક્રિકેટનું સંચાલન થતું રહેશે તે અત્યારે દેખાઈ રહ્યું છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...સંભાળ્યાં હતાં.

ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને શપથ લીધા

ધર્મેન્દ્ર પ્રધાન મધ્ય પ્રદેશમાંથી રાજ્યસભાના સાંસદ છે.

તેઓ ફરી એક વખત મોદી સરકારમાં પ્રધાન બન્યા છે.

ગત સરકારમાં તેઓ પેટ્રોલિયમ પ્રધાન હતા. તેમના નેતૃત્વમાં ઉજ્જવલા યોજનાને લાગુ કરવામાં આવી હતી, જેને મોદી પોતાની સિદ્ધિ માને છે.

મુખ્તાર અબ્બાસ નક્વીએ શપથ લીધા

મુખ્તાર અબ્બાસ નક્વી ઝારખંડમાંથી રાજ્યસભાના સાંસદ છે.

તેઓ ગત સરકારમાં લઘુમતી બાબતોના પ્રધાન હતા. તેઓ વાજપેયી સરકારમાં પણ પ્રધાન રહ્યા હતા.

ગિરિરાજસિંહે શપથ લીધા

ગિરિરાજસિંહ બિહારન... બાકીનો લેખ લખો:

દીના મંત્રીમંડળમાં જે નવાં નામના સમાવેશની સંભાવના છે એ આ છે - કૈલાશ ચૌધરી, આર. સી. પી. સિંહ, દેવશ્રી ચૌધરી, રામેશ્વર તેલી, અરવિંદ સાવંત, પ્રહ્લાદ પટેલ, સોમપ્રકાશ, કૃષ્ણા રેડ્ડી, કૃષ્ણપાલ ગુર્જર, રેણુકાસિંહ સરુટા અને અર્જુન મુંડા.

રાહુલ ગાંધી શરદ પવારને મળવા પહોંચ્યા

કૉંગ્રેસના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ રાહુલ ગાંધી એનસીપીના નેતા શરદ પવારને મળવા એમના નિવાસે પહોંચ્યા.

અમરિંદર સિંઘ શપથગ્રહણ સમારોહમાં સામેલ નહીં થાય

પંજાબના મુખ્ય મંત્રી અમરિંદર સિંઘના મીડિયા સલાહકાર રવીન ઠુકરાલે કહ્યું કે વડા પ્રધાનના શપથગ્રહણ સમારોહમાં મુખ્ય મંત્રી સામેલ નહીં થાય.

કિર્ગીસ્તાનના રાષ્ટ્રપતિ દિલ્હી પહોંચ્યા

કિર્ગીસ્તાનના રાષ્ટ્રપતિ સુરોનબી જિનબેકોવ મોદીના શપથગ્રહણ સમારોહમાં સામેલ થવા માટે દિલ્હી પહોંચ્યા છે.

અમિત શાહનો ફોન

કહેવાઈ રહ્યું છે કે આ વખતે મોદીના મંત્રીમંડળમાં જે લોકોને સમાવવામાં આવશે, એમને પક્ષના અધ્યક્ષ અમિત શાહે ફોન કર્યો છે. ભાજપના કેટલાય સાંસદોને ફોન આવ્યો હોવાની જાણકારી મળી રહી છે. જેમને ફોન કરાયો છે એમને સાંજે પાંચ વાગ્યે વડા પ્રધાનના નિવાસ પર બોલાવાયા છે

સુષમા સ્વરાજ, નિર્મલા સીતારમણ, સ્મૃતિ ઈરાની, સદાનંદ ગૌડા, અર્જુન મેઘવાળ, કિરેન રિજીજુ, રવિશંકર પ્રસાદ, પીયૂષ ગોયલ, પ્રકાશ જાવડેકર, રામદાસ આઠવલે, જિતેન્દ્રસિંહ, બાબુલ સુપ્રિયો, કૈલાશ ચૌધરી, પ્રહ્લાદ જોશી અને કૃષ્ણ રેડ્ડીને અમિત શાહના ફોન આવ્યા છે.

અરુણ જેટલીએ ઇન્કાર કર્યો છે તો નાણામંત્રી કોણ બનશે?

નરેન્દ્ર મોદીના બીજા કાર્યકાળમાં નાણામંત્રી કોણ બનશે એ સૌથી મોટો પ્રશ્ન છે. જેટલીએ બુધવારે નરેન્દ્ર મોદીને પત્ર લખીને જાણ કરી હતી કે તેઓ નવી સરકારમાં કોઈ જવાબદારી નથી ઇચ્છી રહ્યા, કારણ કે તેઓ સંપૂર્ણ ધ્યાન પોતાના સ્વાસ્થ્ય અને ઉપચાર પર આપવા માગે છે.

મોદીના વડા પ્રધાન તરીકેના પ્રથમ કાર્યકાળમાં જેટલી નાણામંત્રી હતા અને સંસદમાં સરકારના મુશ્કેલ સમયમાં આત્મવિશ્વાસથી સરકારનો બચાવ કરતા હતા.

અભિનેતા પણ રહેશે સમારોહમાં હાજર

ભાજપ સમર્થક અભિનેતા અનુપમ ખેર પણ શપથગ્રહણ સમારોહમાં હાજર રહેશે.

અનુપમ ખેરે આમંત્રણ મળ્યા બાદ જણાવ્યું, "હું આ ઐતિહાસિક ક્ષણનો સાક્ષી બની ગૌરવ અનુભવી રહ્યો છે. આ લોકસભા ચૂંટણીમાં વિકાસનો મુદ્દો મુખ્ય રહ્યો હતો. એક નાગરિક તરીકે આપણી ફરજ છે કે આપણે પણ દેશના વિકાસમાં પોતાનું યોગદાન આપીએ."

સંતોષ ગંગવાર બનશે પ્રોટેમ સ્પીકર?

ભાજપના નેતા સંતોષ...


...સંસદસભ્ય બની શકી ન હોત. કોઈએ (બીજેપી) મને ટિકીટ આપી હોત એવું હું વિચારી શકતી નથી.

બીજેપી સાથે ક્યા મુદ્દે છે મતભેદ?

મેં વિરોધ કર્યો ન હોત. હું સંસદસભ્ય તરીકે ચૂંટાઈ છું તો લોકસભામાં બંધારણના અમલની માગણી કરું એ મારી જવાબદારી છે.

હું માગણી કરું છું કે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી ભારતીય બંધારણને સંપૂર્ણપણે અમલી બનાવીને બહુજનોની પ્રગતિનું કામ કરે.

ભારતીય બંધારણ અને અનામતને સંપૂર્ણપણે અમલી બનાવવા માટે મારે જે કોઈ કુરબાની આપવી પડે એ આપવા હું તૈયાર છું.

અત્યારે જે કાયદાની વાત ચાલી રહે છે એ કાયદો બ... બાકીનો લેખ લખો:

ઈ લડતી રહીશ.

ભારત દેશ સાથે છેડછાડનો પ્રયાસ કરશે તેનું અસ્તિત્વ ખતમ થઈ જશે. હું ભારત દેશ સાથે સહમત છું.

સમાજવાદી પાર્ટી-બીએસપીના ગઠબંધન વિશે શું માનો છો?

બીએસપીનાં સર્વેસર્વા માયાવતી અને સમાજવાદી પાર્ટીના પ્રમુખ અખિલેશ યાદવ

ગઠબંધન તો થતાં રહે છે અને તૂટતાં રહે છે. ગઠબંધનનો આધાર વિચારધારા હોય છે. પક્ષના લોકો જ એ નક્કી કરે છે.

દેશમાં 85 ટકા લોકો બહુજન સમાજના છે. હું જ્ઞાતિ આધારિત વસતી ગણતરીની માગણી કરું છું. ભારત સરકારે એ કરાવવી જોઈએ.

તેના આધારે ખબર પડશે કે કઈ જ્ઞાતિમાં કેટલા લોકો અમીર છે અને કેટલા ગરીબ છે.

(સાવિત્રીબાઈ ફુલેએ આ વાતચીતના અંતે કાંશીરામ તથા માયાવતીના 'જિસકી જિતની સંખ્યા ભારી, ઉસકી ઉતની ભાગીદારી' નારાનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો અને બળવાખોર વલણનાં કારણ તેમજ ભાવિ સંભાવનાનો સંકેત કર્યો હતો.)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...સંસાધન વિકાસ મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે 2016માં જેઈઈ ઍન્ટ્રન્સ ઍક્ઝામ પાસ કરનારી છોકરીઓનું પ્રમાણ 26.73 ટકા હતું, જ્યારે 17 ટકા છોકરીઓએ જેઈઈ ઍડવાન્સ ઍક્ઝામ પાસ કરી હતી.

જોકે, આખરે અભ્યાસક્રમમાં પ્રવેશ લેનારી છોકરીઓનું પ્રમાણ માત્ર 8.8 ટકા હતું.

આ હકીકત પરથી સાબિત થાય છે કે છોકરીઓ આઈઆઈટીમાં પ્રવેશ માટે ફોર્મ ભરે છે, ઘણીવાર તેમની પસંદગી થાય છે, પણ મનપસંદ શાખામાં પ્રવેશ ન મળવાથી આઈઆઈટીમાં એડમિશન લેતી નથી.

શું છે સમસ્યાનું નિવારણ?

કેન્દ્રના માનવ સંસાધન વિકાસ પ્રધાન પ્રકાશ જાવડેકર

આ સમસ્યાનો ઉ... બાકીનો લેખ લખો:

ે. તેનો લક્ષ્યાંક 2020 સુધીમાં આઈઆઈટીમાં 20 ટકા છોકરીઓનો પ્રવેશ છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...સંસ્થાઓમાં દાન આપે છે.

મોટા ભાગના લોકો હવે એવી જગ્યાએ દાન આપવાનું પસંદ કરે છે કે જેનાથી સમાજમાં સુધાર આવે.

તેઓ અમેરિકાની સાથે સાથે પોતાના દેશના સમાજમાં પણ સુધાર લાવવાનો પ્રયાસ કરે છે.

પટેલ દંપતી માત્ર એકલા જ નથી, કે જેઓ દાન કરે છે.

ન્યૂયોર્કમાં રહેતા દંપતી ચંદ્રીકા અને રંજન ટંડને NYU સ્કૂલ ઓફ એન્જિનિયરિંગને 100 મિલિયન ડોલરનું વર્ષ 2015માં દાન આપ્યું હતું.

તો સંજુ બંસલ ફાઉન્ડેશન પણ ઘણી વખત વોશિંગટન ડીસી સ્થિત જુદાજુદા NGOને દાન આપતા રહે છે.

કિરણ પટેલ કહે છે કે જો તેઓ એક શ્રીમંત વ્યક્તિ ... બાકીનો લેખ લખો:

કરવામાં ખૂબ ખુશી અનુભવે છે.

તેમણે છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં ચાર પ્રાઇવેટ જેટ ખરીદ્યાં છે. તો તેમના ભવ્ય મહેલ જેવા ઘરનું પણ નિર્માણ થઈ રહ્યું છે.

ફ્લોરિડામાં પટેલનું નવું ઘર બની રહ્યું છે, જે ચર્ચાનો વિષય બન્યું છે.

આ ઘરમાં લગભગ 40 રૂમ છે. આ ઘરમાં ભારતથી મંગાવેલા લાલ રંગના રેતીલા પથ્થરનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે.

છેલ્લા પાંચ વર્ષોથી આ ઘરના નિર્માણ માટે 100 કરતા વધુ લોકો મહેનત કરી રહ્યા છે.

આ ઘરનું નિર્માણ પૂર્ણ થવા પર કિરણ પટેલને આશા છે કે તેમની ત્રણ પેઢીઓ આ ઘરમાં એકસાથે રહેશે.

પણ જો તેઓ આટલો બધો ખર્ચ કરે છે તો સ્વાભાવિક સવાલ થાય છે કે તેઓ નાનપણમાં ચોકલેટ અને સોડા પર પૈસા ખર્ચ કરવાને વ્યર્થ કેમ માનતા હતા?

કિરણ પટેલ કહે છે, "હું સૌથી શ્રેષ્ઠ વસ્તુમાં વિશ્વાસ કરૂં છું. મને ખબર છે કે મારા આ અતિખર્ચાળ સ્વભાવની લોકો ટીકા કરશે પણ કેટલાક લોકો એવું પણ કહેશે કે શા માટે ખર્ચ ન કરવો?"

ટમ્પામાં કિરણ પટેલ મહેલ જેવું ઘર બનાવી રહ્યા છે જેમાં 40 રૂમ છે

જો કે કિરણ પટેલના પત્ની પલ્લવી પટેલ કહે છે કે પ્રાઇવેટ જેટમાં ફરીને અને દરિયાની સામે સુંદર ઘરમાં રહીને તેમને એટલી ખુશી નથી મળતી જેટલી ખુશી તેમને એક મધ્યમ વર્ગીય પરિવારમાં રહીને મળતી હતી.

તેઓ કહે છે, "તેમણે જેટલો ખર્ચ પોતાના પર નથી કર્યો એટલો મારા પર કર્યો છે. મને લાગે છે કે તેમણે ખુશી અનુભવવાનો હક પણ પોતાની લાયકાતથી મેળવ્યો છે."

પલ્લવી પટેલ કહે છે કે તેમના પતિ મનથી તો હજુ પણ કરકસર વાળો જ સ્વભાવ ધરાવે છે. એ જ રીતે તેમણે પોતાના બાળકોને પણ મોટા કર્યા છે.

તેમનો દિકરો શિલાન જ્યારે નવ વર્ષનો હતો, ત્યારે તે સ્કૂલેથી આવીને પોતાના પિતાને પૂછવા લાગ્યો, "પપ્પા, શું આપણે પૈસાદાર છીએ?"

આ સવાલના જવાબ પર કિરણ પટેલે કહ્યું હતું, "હું પૈસાદાર છું, તમે નથી."

પલ્લવી પટેલ કહે છે, "આ રીતે અમે અમારા બાળકોને શીખવ્યું કે કેવી રીતે તેમણે પોતાના જીવનમાં પોતાનાં બળ પર કંઈક કરવાનું છે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...સકાર મેથ્યૂ વ્હાઇટે 'ધ ગ્રેટ બૂક ઑફ હૉરિબલ થિંગ્સ' નામના પુસ્તકમાં દુનિયામાં થયેલા સૌથી ભયાનક રક્તપાતના કિસ્સાઓ ટાંક્યા છે.

મોટી સંખ્યામાં મનુષ્યોનો ભોગ લેનારી હોનારતો વિશેના આ પુસ્તકમાં બ્રિટિશ રાજ દરમિયાન ભારતમાં પડેલા દુકાળને ચોથી સૌથી મોટી દુર્ઘટના ગણાવાઈ છે.

વ્હાઇટના જણાવ્યા મુજબ દુકાળને કારણે બે કરોડ 66 લાખ લોકોનાં મોત થયાં હતાં.

બીજા વિશ્વ યુદ્ધ દરમિયાન બંગાળમાં દુકાળ પડ્યો ત્યારે પણ 30થી 50 લાખ લોકો માર્યા ગયા હતા. તેનો આંકડો વ્હાઇટે આ ઘટનામાં ઉમેર્યો નથી.

આ આંકડાને પણ સાથે ગણી લેવ... બાકીનો લેખ લખો:

ચિંતક વિલ ડ્યૂરાન્ટે આ વિશે લખ્યું હતું :

"ભારતમાં પડેલા ભયાનક દુકાળોનું મૂળ કારણ અમાનવીય શોષણ, સ્રોતોનો અસંતુલિત ઉપયોગ અને આકરા વેરા હતા."

"દુકાળ વખતે જ ક્રૂર રીતે આકરા વેરાની વસૂલાત કરવામાં આવી, જે ભૂખથી બેહાલ થઈ ગયેલા ખેડૂતો ભરી શકે તેમ નહોતા… મરી રહેલા લોકો પાસેથી પણ સરકાર વેરો વસૂલ કરી લેવા માગતી હતી.'

એક નાની કંપની એટલી શક્તિશાળી કેવી રીતે થઈ ગઈ કે હજારો કિલોમીટર દૂર કોઈ દેશના કરોડો લોકોની જિંદગી અને મોતનો ફેંસલો કરી શકે?

તે જાણવા માટે ઇતિહાસનાં કેટલાંક પાનાં ઉથલાવવાં પડશે.

1498માં નવો વેપારી માર્ગ શોધવા માટે નીકળેલા વાસ્કો દિ ગામાને આફ્રિકાના દક્ષિણ છેડેથી ભારત સુધી પહોંચવાનો સમુદ્રી માર્ગ મળી ગયો હતો.

તેના કારણે આગામી દાયકાઓ દરમિયાન દાદાગીરી, ધાકધમકી દ્વારા હિન્દ મહાસાગરના બધા જ વેપારી દરિયાઈ માર્ગો પર કબજો કરી લેવાયો. જોતજોતામાં પોર્ટુગલની કિસ્મતનો સૂરજ મધ્યાહ્ને ચમકવા લાગ્યો હતો.

આ જોઈને ડચ લોકોની નૌકા સેના પણ તોપ સાથેના જહાજો લઈને હિન્દ મહાસાગરમાં આવી પહોંચી. આ બંને દેશો વચ્ચે હવે ઘર્ષણ વધવા લાગ્યું હતું.

પોર્ટુગીઝોને કારણે ભારતનો ઇતિહાસ બદલાયો

આ બે દેશો વચ્ચેની લડાઈ ઇંગ્લૅન્ડ બહુ ધ્યાનથી જોઈ રહ્યું હતું. ઇંગ્લૅન્ડ પણ આમાં પાછળ રહેવા માગતું નહોતું.

તેથી મહારાણી એલિઝાબેથે આ બંને દેશોની જેમ જ ઈસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીની સ્થાપના ડિસેમ્બર 1600માં કરાવી.

તેમને એશિયાના દેશોમાં વેપાર કરવા માટેનો પરવાનો આપી દેવાયો.

અંગ્રેજોએ એક એવું કામ કર્યું જે તેમની પહેલાં ભારત આવેલા બંને યુરોપિયન દેશોએ કર્યું નહોતું.

અંગ્રેજોએ માત્ર યુદ્ધ કરવા પર ધ્યાન ના આપ્યું, પણ દૂતાવાસ ખોલવાના કામ પર પણ ધ્યાન આપ્યું. તેથી જ થૉમસ રો જેવા રાજદૂતને ભારતમાં મોકલવામાં આવ્યા, જેથી ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપની માટે દરવાજા ખુલી જાય.

મોઘલો તરફથી પરવાનો મળ્યા બાદ અંગ્રેજોએ ભારતનાં જુદા જુદા બંદરોનાં શહેરોમાં પોતાની વેપારી કોઠીઓ સ્થાપવાનું શરૂ કર્યું.

અંગ્રેજોની કોઠીઓમાં મસાલા, રેશમ અને બીજી વસ્તુઓનો વેપાર થવા લાગ્યો.

તેમાંથી બહુ મોટો નફો મળી રહ્યો હતો પણ થોડા જ વખતમાં મામલો વેપારથી પણ આગળ વધી ગયો હતો.

તડજોડની નીતિ

રોબર્ટ ક્લાઇવ અને મીર ઝાફર

ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપની અને યુરોપના બીજા દેશો વચ્ચે લડાઈ થયા કરતી હતી.

તેના કારણે એકબીજાનો માલ લૂંટી લેવામાં કોઈ શરમ રાખવામાં આવતી નહોતી.

તેના કારણે અંગ્રેજોએ પોતાની કોઠીઓ પર મોટી...


...સકાર રામચંદ્ર ગુહાએ પણ પોતાનો સૂર પૂરાવ્યો હતો.

ગુહાએ ટ્વીટ કર્યું હતું કે જો હૈદરાબાદ ભારતમાં રહેતું હોય તો કાશ્મીરને પાકિસ્તાન સાથે જતું કરવામાં પટેલને કોઈ વાંધો નહોતો.

ગુહાએ ઉમેર્યું, ''રાજમોહન ગાંધીએ લખેલા સરદાર પટેલના જીવનચરિત્રમાં વર્ષો પહેલાં જ આનું દસ્તાવેજીકરણ કરાયું હતું.''

જૂનાગઢે બદલ્યો સરદારનો વિચાર

જૂનાગઢ માટે પાકિસ્તાનની માગે સરાદરને કાશ્મીર મુદ્દે સક્રિય કર્યા હતા

'પટેલ : અ લાઇફ'  નામના પુસ્તકમાં રાજમોહન ગાંધી લખે છે કે 13 સપ્ટેમ્બર, 1947 સુધી વલ્લભભાઈ કાશ્મીરને લઈને ઉદાસી... બાકીનો લેખ લખો:

તાં કાશ્મીર ભારતમાં જ રહે એવો સરદારનો કોઈ જ દુરાગ્રહ નહોતો. જોકે, નહેરુ પોતે કાશ્મીરી હોવાને કારણે કાશ્મીર ભારતમાં રહે એવા મતના હતા."

"'વળી, કાશ્મીરના રાજકારણમાં બે ધ્રુવો મહારાજા હરિસિંહ અને શેખ અબ્દુલ્લાહમાંના શેખ નહેરુના મિત્ર હતા. એ રીતે પણ કાશ્મીર પ્રત્યે નહેરુને લગાવ હતો."

"આ દરમિયાન જૂનાગઢનો વિવાદ ઊભો થયો અને એ સાથે જ સરદારે કાશ્મીર મામલે પ્રવેશ કર્યો. એ બાદ સરદાર પટેલે પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કરી દીધું કે કાશ્મીર ભારતમાં જ રહેશે."

અર્ધસત્ય પર રમાતું રાજકારણ

વરિષ્ઠ પત્રકાર હરિ દેસાઈએ બીબીસીને જણાવ્યું, "શરૂઆતમાં કાશ્મીર પાકિસ્તાનમાં જતું રહે તો એ સામે સરદારને કોઈ જ વાંધો નહોતો અને કેટલાય દસ્તાવેજમાં આ વાતનો ઉલ્લેખ છે જ."

"જૂન 1947માં સરદારે કાશ્મીરના મહારાજાને ખાતરી આપી હતી અને કહ્યું હતું કે કાશ્મીર પાકિસ્તાનમાં જોડાશે તો પણ ભારત કોઈ વાંધો નહીં ઉઠાવે."

"જોકે, મહારાજાએ બંને દેશમાંથી જ્યાં પણ જોડાવાનો નિર્ણય લેવો હોય એ 15 ઑગસ્ટ પહેલાં લેવો પડશે."

ઉર્વીશ કોઠારી જણાવે છે કે ઇતિહાસનાં આ પ્રકરણોના દસ્તાવેજો છે જ પણ એ વખતે લેવાયેલા નિર્ણયો એ સમયની પરિસ્થિતિ પર આધાર રાખે છે.

કોઠારી ઉમેરે છે, ''રાજકારણી આપણી સમક્ષ એ જ પ્રકરણોનાં અર્ધસત્યો રજૂ કરીને રાજકારણ રમે છે.''

"સરદાર કે નહેરુએ ભરેલાં પગલાંની સમીક્ષા ચોક્કસથી કરી શકાય પણ એમના આશય પર કોઈ કાળે શંકા ના કરી શકાય."

(આ લેખ પ્રથમ વાર 27 જૂન, 2018ના રોજ છપાયો હતો. જેને બાદમાં અપડેટ કરવામાં આવ્યો છે.)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...સગાઈ નક્કી થઈ અને એ વર્ષે અમે પરણી ગયાં.

'હવે ક્યારે ચીન જઈશ એ ખબર નથી'

મા હાઈકોએ વચ્ચેથી વાતમાં જોડાતા બીબીસીને કહ્યું કે "મારી પત્નીની ઇચ્છા ભારતીય પરંપરાથી લગ્ન કરવાની હતી એટલે અમે અમદાવાદમાં લગ્ન કર્યાં. ભારત અને ચીનમાં હનીમૂન કર્યું, ભગવાનની દયાથી અમારાં લગ્નના પહેલા વર્ષે અમારા ઘરે દીકરીનો જન્મ થયો. એનું નામ અમે ચાઇનીઝ રાખ્યું છે, આંછી એટલે કે શાંતિ."

"મારે પાછું ચીન જવું પડ્યું. નોકરી માટે અલગઅલગ દેશમાં જવું પડતું હતું એટલે પલ્લવી ભારતમાં રહી અને એ પ્રેગનન્ટ હતી અને એની ઇચ્છા ઇન્ડિયામા... બાકીનો લેખ લખો:

ીતમાં તેમણે કહ્યું કે "હું અહીં રહીને લગભગ શાકાહારી થઈ જઈશ, કારણ કે નૉન-વેજ મળતું નથી. ઈંડાંથી ચલાવી લઉં છું. ગુજરાતી ફૂડની આદત નથી એટલે હું ખાવાનું જાતે જ બનાવું છું."

મા હાઈકોની ચાઇનીઝ વાતને ટ્રાન્સલેટ કરતાં પલ્લવીએ બીબીસીને હસતાં-હસતાં કહ્યું કે "આમેય ચાઇનીઝ છોકરા સાથે લગ્ન કરીને એક વાતની મને પહેલેથી શાંતિ હતી કે ચાઇનાના પુરુષો રસોઈ જાતે જ બનાવે છે. મહિલાઓને ઓછી તકલીફ ઓછી આપે છે. આમેય મારા ભાગમાં કપડાં ધોવાં સિવાય કોઈ ખાસ કામ આવતું નથી."

"હાં, ચાઇનાના લોકોની ફૂડ હેબિટ તમને ખબર છે. હું નૉન-વેજ ખાઉં છું, પણ ચાઇનીઝ લોકો ખાય એવું નથી ખાઈ શકતી એટલે ચીનમાં હોઉં ત્યારે હું ભાટ ફ્રૂટ અને શાકભાજી પર વધારે ચલાવું છું."

પલ્લવી કહે છે, "હવે જરૂર પડે ત્યારે મારી પસંદનું નૉન-વેજ ખાઉં છું, પણ અત્યારે અમે ચીનથી અહીં આવ્યા છીએ અને ફસાઈ ગયાં છીએ ત્યારે મને ગુજરાતી કહેવત યાદ આવે છે કે 'ઘરની દાઝી વનમાં ગઈ તો વનમાં લાગી આગ.' કોરોનાથી બચવા અમે ભારત આવ્યાં અને ચીનમાં કોરોનાનો કેર ઘટી ગયો અને ભારતમાં વધી ગયો છે. આથી અમે પતિ-પત્ની અને દીકરી ફસાઈ ગયાં છીએ. ઉપરથી ચાઇનીઝ વસ્તુઓના બહિષ્કારના આંદોલનથી અમે બહાર નીકળવાનું ટાળીએ છીએ."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...સજા ફટકારી હતી.

માર્ચ 2014માં દિલ્હી હાઈ કોર્ટે તથા મે-2017માં સુપ્રીમ કોર્ટે ચારેય ગુનેગારોની ફાંસીની સજાને યથાવત્ રાખી હતી.

અન્ય એક આરોપી સગીર (17 વર્ષ અને છ માસ)નો હોવાને કારણે જુવેનાલ જસ્ટિસ બોર્ડે તેને મહત્તમ ત્રણ વર્ષની સજા ફટકારી હતી, જે પૂર્ણ કરીને તે છૂટી ગયો છે.

નિર્ભયા પ્રકરણ અને કાયદાકીય સુધાર

આ ગાળા દરમિયાન દિલ્હી સહિત દેશભરમાં લોકોએ રસ્તા ઉપર ઉતરી આવીને વિરોધ પ્રદર્શનો કર્યા હતા. મીડિયામાં પણ આ બાબતની ભારે ચર્ચા થઈ હતી.

તત્કાલીન ડૉ. મનમોહનસિંહ સરકારે મહિલાઓ પ્રત્યેના ગુના... બાકીનો લેખ લખો:

ફેબ્રુઆરી-2013માં સંસદ ઉપર હુમલાના ગુનેગાર અફઝલ ગુરુને ફાંસી આપવામાં આવી હતી.

આ સિવાય નવેમ્બર-2012માં પાકિસ્તાની મૂળના ઉગ્રપંથી અજમલ કસાબને પુનાની યરવાડા જેલમાં ફાંસી આપવામાં આવી હતી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો