...ે તેમની નોંધણી મૃતક તરીકે કરાઈ નથી.

તેમણે માગણી કરી હતી કે છોટાઉદેપુર જિલ્લાના આદિવાસી વિસ્તારમાં કોરોના અંગે વધુ જાગૃતિ ફેલાવવા અને તેની સારવાર માટે યોગ્ય વ્યવસ્થા સરકારે તાત્કાલિક ધોરણે કરવી જોઈએ.

જેથી નિર્દોષ અને ભોળી આદિવાસી પ્રજાએ ઇલાજ અને જાગૃતિના અભાવે પોતાના સ્વજનોને ન ગુમાવવા પડે.

‘મુસાફરી ભાડાના પૈસાના અભાવે નથી લઈ રહ્યા સારવાર’

છોટાઉદેપુરના આદિવાસીઓ જાગૃતિના અભાવે ઘરે જ સારવાર લઈ મોતને ભેટી રહ્યા છે? (પ્રતીકાત્મક તસવીર)

ક્વાંટ તાલુકાના ખરમડા ગામમાં 1600ની વસતીમાં પાછલા 30 દિવસમા... બાકીનો લેખ લખો:

્રહ કરવામાં આવે છે કે મૃતકના અંતિમ સંસ્કાર તેમના ગામડે કે તેમના ઘરે જ થાય, આ કારણે આ પ્રકારનું વલણ જોવા મળી રહ્યું છે.

‘બેડની અછતના કારણે મરી રહ્યા છે લોકો’

છોડવણી ગામના રહેવાસી ઉરધનભાઈ રાઠવા જણાવે છે કે તેમના ગામમાં અત્યાર સુધી પાછલા દસ દિવસમાં 13 મૃત્યુ થયાં છે. અને બધેબધા લોકો શ્વાસ અને ખાંસીની સમસ્યાથી પીડાઈ રહ્યા હતા.

ઉરધનભાઈ રાઠવા જણાવે છે કે, “લગભગ 3000 લોકોની વસતીવાળા આ ગામમાં પહેલાં પ્રતિ વર્ષે દસ મૃત્યુ પણ નહોતાં થતાં. હવે પાછલા દસ દિવસમાં જ 13 લોકો મૃત્યુ પામ્યા છે.”

તેઓ લોકોનાં અકાળ મૃત્યુ અંગેનાં કારણો જણાવતાં કહે છે કે, “ગામમાં ઘણા લોકો કોરોનાનાં લક્ષણો જણાતાં સરકારી દવાખાનાંમાં સારવાર મેળવવા માટે ગયેલા. પરંતુ સમગ્ર ગુજરાતની જેમ અમારા તાલુકા અને જિલ્લાની આરોગ્ય સેવાઓની પરિસ્થિતિ પણ દયનીય બની ચૂકી છે. લોકોને દાખલ કરવા માટે દવાખાનાંમાં બેડ જ નથી. જો બેડ હોય તો ડૉક્ટરો નથી. આ અછતના કારણે લોકો દવા લઈને ઘરે પરત ફરવા માટે મજબૂર બની જાય છે. જ્યાં યોગ્ય સારવારના અભાવે તેમનાં મૃત્યુ નીપજી રહ્યાં છે.”

જેતપુરના ધારાસભ્ય સુખરામ રાઠવા પણ આ વાત સાથે સંમત થતાં જણાવે છે કે, “રાજ્ય સરકારને વિધાનસભા ગૃહના ફ્લૉર પરથી અનેક વખત રજૂઆતો કર્યા છતાં પણ અમારા વિસ્તારોમાં ડૉકટરોની ઢગલાબંધ જગ્યાઓ ખાલી છે. જો ડૉક્ટરો અને સ્ટાફ જ ન હોય તો બેડ વધારવાનો શો લાભ?”

તેઓ તેમના વિસ્તારમાં આરોગ્યવ્યવસ્થાની આ પરિસ્થિતિ માટે આરોગ્ય મંત્રી નીતિન પટેલને જવાબદાર માને છે. તેઓ કહે છે કે , “આપણા આરોગ્ય મંત્રી નીતિન પટેલને આદિવાસી વિસ્તારોની અને આદિવાસી સમાજની કોઈ પડી નથી. વારંવાર રજૂઆતો છતાં પણ પરિસ્થિતિ જરા પણ બદલાઈ નથી.”

ઉલ્લેખનીય છે કે આરોગ્ય મંત્રી નીતિન પટેલને કોરોના થયો હતો અને તેઓ 15 દિવસથી યુએન મહેતા હૉસ્પિટલમાં સારવાર હેઠળ હતા. તેમને રવિવારના રોજ રજા આપવામાં આવી છે.

‘તંત્ર જાગૃતિ લાવવામાં નિષ્ફળ નીવડ્યું’

આદિવાસી વિસ્તારોમાં કામ કરતાં સમાજસેવક સંધ્યાબહેન ગજ્જર છોટા ઉદેપુરના આદિવાસી ક્ષેત્રોમાં સારવારના અભાવના કારણે જેટલા લોકો ગુજરી રહ્યા છે તેટલા જ જાગૃતિના અભાવે પણ મૃત્યુને ભેટી રહ્યા હોવાનો મત વ્યક્ત કરે છે.

તેઓ કહે છે કે, “છોટાઉદેપુરમાં પ્રાથમિક સમસ્યા તો એ જ છે કે અહીંની હૉસ્પિટલોમાં પ્રાથમિક સુવિધાઓનો અભાવ છે. જે કારણે ઘણા આદિવાસી લોકો ત્યાં જઈશું તો યોગ્ય સારવારના અભાવે મૃત્યુ થશે એ બીકથી પણ હૉસ્પિટલે જવાનું ટાળે...


...ે તેમની સાથે હિંસાની શક્યતાઓ વધી જાય છે.

છૂટાછેડા - અહેવાલ જણાવે છે કે છેલ્લા બે દાયકામાં ભારતમાં થનારા છૂટાછેડાની સંખ્યામાં લગભગ બમણો વધારો થયો છે. પરંતુ માત્ર 1.1 ટકા મહિલો એવી છે જેમણે કાયદેસર રીતે છૂટાછેડા લીધા છે. તેમાં મોટી સંખ્યા શહેરી મહિલાઓની છે.

અહેવાલ અનુસાર જો મહિલાઓ પાસે કોઈ સંપત્તિ કે આર્થિક સ્રોત હોય તો તેની હિંસક સંબંધમાંથી બહાર આવવાની શક્યતા વધી જાય છે. અહેવાલ મુજબ ભારતમાં સિંગલ પૅરન્ટ મહિલાઓની સંખ્યા પણ વધી છે જેમાં મોટા ભાગે શહેરી મહિલાઓ છે.

નોકરી કરતી મહિલાઓની સંખ્યામાં ઘ... બાકીનો લેખ લખો:

વાલ પૂછવો પડશે કે જે પરિવાર મહિલાઓ સાથે થતી હિંસા અને બળજબરીના આધારે ઊભો હોય તેને પરિવાર પણ કહી શકાય કે નહીં?"

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ે તેમનું મૃત્યુ થયું છે.

ભારતીય સેનાના સૂત્રો અનુસાર, 18 સૈનિકોની લેહની હૉસ્પિટલમાં સારવાર ચાલી રહી છે, બાકી 58 સામાન્ય ઈજા થઈ છે. તેમાં કોઈ ગંભીર રીતે ઈજાગ્રસ્ત નથી.

સવાલ 5 : આ સંઘર્ષમાં કેટલા ચીની સૈનિકો માર્યા ગયા?

ચીન કોઈ પણ યુદ્ધમાં માર્યા ગયેલા સૈનિકોની સંખ્યા ક્યારેય નથી કહેતું.

17 જૂને આ જ સવાલ ચીની વિદેશ મંત્રાલયની પત્રકારપરિષદમાં સમાચાર એજન્સી પીટીઆઈએ પૂછ્યો કે ભારતીય મીડિયામાં ચીની સૈનિકો ઈજાગ્રસ્ત થયાની વાત કહેવાઈ રહી છે, શું તમે તેની પુષ્ટિ કરો છો?

આ સવાલના જવાબમાં ચીની વિદેશ મ... બાકીનો લેખ લખો:

ગુલામ રસૂલ ગલવાનના નામ પરથી પડ્યું. ગુલામ રસૂલે જ આ સ્થળની શોધ કરી હતી.

ભારત તરફથી એ દાવો કરવામાં આવે છે કે ગલવાન ઘાટીમાં પોતાના વિસ્તારમાં ભારત રસ્તો બનાવી રહ્યું છે, જેને રોકવા માટે ચીને આ હરકત કરી છે.

દારબુક-શ્યોક-દૌલત બેગ ઓલ્ડી રોડ ભારતને આ આખા વિસ્તારમાં મોટો ફાયદો કરાવશે. આ રોડ કારાકોરમ પાસે તહેનાત જવાનોને સપ્લાય પહોંચાડવામાં મહત્ત્વનો છે.

સવાલ 8 : વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખા (LAC) શું છે? નિયંત્રણ રેખા (LoC)થી કેટલી અલગ છે?

ભારતની જમીનસીમા (લૅન્ડ બૉર્ડર)ની કુલ લંબાઈ 15,106.7 કિલોમીટર છે, જે કુલ સાત દેશો સાથે જોડાયેલી છે. આ સિવાય 7516.6 કિલોમીટર લાંબો સમૃદ્રીમાર્ગ છે. ભારત સરકાર અનુસાર આ સાત દેશ છે- બાંગ્લાદેશ (4,096.7 કિમી), ચીન (3,488 કિમી), પાકિસ્તાન (3,323 કિમી), નેપાળ (1,751 કિમી), મ્યાનમાર (1,643 કિમી), ભુતાન (699 કિમી) અને અફઘાનિસ્તાન (106 કિમી).

ભારતની ચીન સાથે 3,488 કિલોમીટર લાંબી સીમા જોડાયેલી છે. આ સીમા જમ્મુ-કાશ્મીર, હિમાચલ પ્રદેશ, ઉત્તરાખંડ, સિક્કિમ અને અરુણાચલ પ્રદેશથી પસાર થાય છે.

આ ત્રણ સૅક્ટરોમાં વિભાજિત છે- પશ્ચિમી સૅક્ટર એટલે કે જમ્મુ-કાશ્મીર, મિડિલ સૅક્ટર એટલે હિમાચલ પ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડ, અને પૂર્વી સૅક્ટર એટલે કે સિક્કિમ અને અરુણાચલ પ્રદેશ.

જોકે બંને દેશો વચ્ચે હજુ સુધી પૂરી રીતે સીમાંકન થયું નથી, કેમ કે ઘણા વિસ્તારોને લઈને બંને વચ્ચે સીમાવિવાદ છે.

આ વિવાદને કારણે બંને દેશો વચ્ચે ક્યારેય સીમાનિર્ધારણ ન થઈ શક્યું. જોકે યથાસ્થિતિ રાખવા માટે લાઇન ઑફ એક્ચ્યુઅલ કંટ્રોલ એટલે કે એલએસી ટર્મનો ઉપયોગ થવા લાગ્યો.

સાત દશક પછી પણ જમ્મુ-કાશ્મીર ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે તણાવનો મુદ્દો બનેલું છે. આ ક્ષેત્ર હાલમાં એક નિયંત્રણ રેખાથી વહેંચાયેલું છે, જેનો એક તરફનો ભાગ ભારત પાસે અને બીજા ભાગ પાકિસ્તાન પાસે છે. તેને ભારત પાકિસ્તાન નિયંત્રણ રેખા કહે છે.

સવાલ 9 : આ વર્તમાન વિવાદ પછી હવે બંને દેશ આગળ શું કરશે?

ચીને 17 જૂને ગલવાન ઘાટી ક્ષેત્રમાં સ્વાયત્તતાનો દાવો કર્યો છે, જેને ભારતે બોલકો અને ખોખલો દાવો ગણાવ્યો છે.

ચીની વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ઝાઓ લિજિયાને કહ્યું, "ગલવાન ઘાટીની સંપ્રભુતા હંમેશથી ચીન પાસે રહી છે. ભારતીય સૈનિકોએ બૉર્ડર પ્રોટોકૉલ અને અમારા કમાન્ડર સ્તરની વાતચીતમાં થયેલી સહમતીનું ગંભીર ઉલ્લંઘન કર્યું."

ચીની પ્રવક્તાએ એમ પણ કહ્યું કે ચીન હવે વધુ સંઘર્ષ ઇચ્છતું નથી.

બીજી તરફ ભારતના...


...ે તેમને એક સવાલ પૂછાયો, "આપ કહો છો કે તલવારના ભયથી તો એક ઇંચ પણ જમીન નથી આપવાના."

"દલીલથી અને સમજપૂર્વક ભલે આખું હિંદુસ્તાન લઈ લે. પણ (કૉંગ્રેસની) કારોબારીનું કાર્ય તો જુદી રીતે ચાલી રહ્યું હોય તેમ લાગે છે."

આ સવાલ અને આખો સંવાદ મનુબહેને આ પ્રમાણે નોંધ્યો છે :

બાપુજી-- (ખૂબ જ ગમગીન અવાજે) આજે મારું કોણ માને છે?

'આપની પાછળ તો આમજનતા છે જ.'

'તે પણ નથી. કારણ કે તે લોકો કહે છે કે તમે હિમાલય ચાલ્યા જાઓ અને જેઓ મને આગેવાન માનતા હતા તેઓ તો આજે મારા ફોટાઓને-બાવલાંઓને પૂજીને સંતોષ માને છે. એટલે ... બાકીનો લેખ લખો:

તું, "યદી આપ માનતે હૈં કિ યહ (કૉંગ્રેસી નેતાઓ) ગલતી પર હૈ ઔર ઉન્હેં હટાના ચાહિયે તથા ક્રાંતિ કર દેની ચાહિયે ઔર સારી બાગડોર અપને હાથમેં લે લેની ચાહિયે તથા ઐસા કરનેકી આપ અપનેમેં ભી તાકાત મહસૂસ કરતે હૈં, તો આપકો ઐસા કરનેકા પૂરા અધિકાર હૈ."

"લેકિન મેં અપનેમેં વહ તાકત આજ નહીં દેખતા હું. અગર દેખું તો મૈં ભી સાથ દૂં. અગર મૈં તાકત અનુભવ કરતા તો અકેલા બાગી બન જાતા. પર આજ મુઝે ઐસા સામાન નહીં દીખતા હૈ." (14-06-47 'બિહાર પછી દિલ્હી', પૃ.143-4)

વિરોધ નહીં તો શું?

નહેરુ-સરદારે ભાગલાનો સત્તાવાર સ્વીકાર કરી લીધા પછી ગાંધીજીએ ભાગલાને ટેકો તો ન આપ્યો પણ તેના ઘા રુઝાવવામાં શક્ય તેટલી મદદ કરવાનું ઉપાડી લીધું.

પોતાની લાગણી વ્યક્ત કરતાં તેમણે કહ્યું હતું, "હિંદુસ્તાનના ટુકડાથી જો કોઈનું હૃદય વધારેમાં વધારે ઘવાયું હોય તો (તે) મારું છે."

"તમે મારું હૃદય ચીરીને જોઈ શકો તો હું બતાવી શકું છું કે હું અત્યારે કેટલો વ્યથાથી ભરેલો છું." (પ્રાર્થનાસભામાં, 08-06-47 'બિહાર પછી દિલ્હી' પૃ.105)

પરંતુ લોકોને તેમણે કહ્યું, "જે થવાનું હતું તે થઈ ગયું, પરંતુ આવેલી સ્વતંત્રતાને કઈ રીતે સાચવવી એનો હવે વિચાર કરવાનો રહે છે." (પ્રાર્થનાસભામાં, 05-06-47 'બિહાર પછી દિલ્હી', પૃ.78)

બે દિવસ પછી તેમણે કહ્યું, "હું કબૂલ કરું છું કે દેશના ટુકડા થયા છે તે મને જરાયે નથી ગમ્યું. પણ મારાથી એમ કેમ મનાય કે હું જ એકલો સાચો છું અને કૉંગ્રેસના આવા મહાન મુત્સદ્દીઓ બધા ખોટા છે?"

"દુનિયામાં ઘણીય એવી વાતો બને છે કે જે આપણને પસંદ નથી હોતી છતાં આપણે તે સહન કરવી પડે છે અને સહન કરવી જોઈએ. અને જે થયું તે થયું."

"જેટલું છે તેને સાચવીને તેમાં યોગ્ય સુધારાઓ કરીએ તો પણ આપણે ખૂબ આગળ વધીશું." (પ્રાર્થનાસભામાં, 07-06-47 'બિહાર પછી દિલ્હી', પૃ.96)

વિશ્લેષણ

ગાંધીજીએ મૌન તોડવાને બદલે ભાગલા સ્વીકારવાનું પસંદ કર્યું અથવા માઉન્ટબેટનની સમજાવટશક્તિ સામે તે પીગળી ગયા, એવું માઉન્ટબેટનની ગમે તેટલી કદર હોય તો પણ કહી શકાય નહીં.

રહી વાત ગાંધીજીએ કેમ ભાગલાનો સક્રિય વિરોધ ન કર્યો તેની.

તેમાં હિંસા પર ઊતરી પડેલા લોકોએ ગાંધીજીનો સાથ અને તેમનો (અહિંસાનો) રસ્તો છોડી દીધો, એ મહત્ત્વનું કારણ હતું.

ભાગલાનો વિરોધ તો હિંદુ કોમવાદીઓ પણ કરતા હતા.

પરંતુ વેરથી વિરોધ અને પ્રેમથી વિરોધ વચ્ચેનો ફરક પણ ગાંધીજીએ તેમના જવાબમાં સ્પષ્ટ કરી આપ્યો.

એ માર્ગે એકલા પડી ગયેલા ગાંધીજી 78માં વર્ષે...


...ે તો તે આપવો પડશે."

ડૉ. નિશ્ચલ ભટ્ટ કહે છે, "કોરોના વાઇરસની રસી બાળકોને જો આપણે ઑક્ટોબર સુધીમાં આપી દઈશું તો તે એક મોટો ઍડવાન્ટેજ હશે, કારણ કે આપણે દેશના મોટા વર્ગને રસી આપી દઈશું."

ભારતમાં પીડિયાટ્રિશિયન ડૉક્ટરોની ઘટ પર વાત કરતા ડૉ. અનીશ સિન્હા કહે છે, "ભારતમાં આમ પણ બાળકોના રોગોના ડૉક્ટરોની ઘટ છે."

"જો આવામાં કોરોના વાઇરસ બાળકોને સંક્રમિત કરે તો એ એજ ગ્રૂપ પર વધારે અસર પહોંચે."

બાળકો પર પરીક્ષણ કેવી રીતે કરવામાં આવશે?

કોરોના સંક્રમણની સંભાવિત ત્રીજી લહેરમાં બાળકો પર વધારે અસરની આશંકા વ્ય... બાકીનો લેખ લખો:

ું લીધું છે.

અમેરિકામાં અત્યાર સુધી 16 વર્ષના કિશોર વયનાં બાળકો માટે રસીને ઇમર્જન્સી યૂઝ ઑથૉરાઇઝેશન મળેલું હતું. રસીનિર્માતાઓ કહે છે કે તેમણે 16 વર્ષથી વધારે ઉંમરના લોકોને રસી માટે સંપૂર્ણ મંજૂરી માટે અરજીની પ્રક્રિયા શરૂ કરી દીધી છે.

યુએસ ફૂડ ઍન્ડ ડ્રગ્સ એડમિનિસ્ટ્રેશનના સેન્ટર ફૉર બાયોલૉજિક્સ ઇવેલ્યુએશન ઍન્ડ રિસર્ચના ડિરેક્ટર પીટર માર્ક્સે કહ્યું કે બુધવારે યુએસ સેન્ટર ફૉર ડિસીઝ કંટ્રોલ ઍન્ડ પ્રિવેન્શન 12થી 15 વર્ષના કિશોરોને રસી આપવા અંગે વિચારણા કરશે પછી રાજ્યો આ રસીકરણ કાર્યક્રમને વિસ્તાર આપી શકશે.

તો યુકેમાં પણ બાળકોને રસી આપવાની મંજૂરીની તૈયારીઓ ચાલી રહી છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ે ત્યાર પછી 'પૂર્વ પાકિસ્તાન' બની ગયું હતું.

શિક્ષણ પૂર્ણ કર્યા પછી તેમણે બારિસાલની નગરપાલિકાથી પોતાની રાજકીય સફરની શરૂઆત કરી. તેમણે નીચલા વર્ગના લોકોની સ્થિતિ સુધારવા માટે સંઘર્ષ શરૂ કર્યો.

તેઓ ભારતના વિભાજનના પક્ષમાં ન હતા, પરંતુ તેમને લાગ્યું કે ઉચ્ચ જાતિના હિંદુઓ (સવર્ણો) વચ્ચે રહેવાથી શુદ્રોની સ્થિતિમાં સુધારો નહીં થઈ શકે. તેથી પાકિસ્તાન દલિતો માટે એક વધુ સારી તક બની શકે છે.

તેમણે ઝીણાના આશ્વાસન પછી પાકિસ્તાન જવાનો નિર્ણય કર્યો ત્યારે તેમના સહયોગી અને ભારતના તે સમયના સૌથી મોટા દલિત નેતા... બાકીનો લેખ લખો:

સાથે આપણી યાત્રા શરૂ કરીએ છીએ કે આપણે બધા નાગરિક છીએ અને આપણે સૌ આ રાજ્યના સમાન નાગરિક છીએ."

મહંમદ અલી ઝીણાના આ ભાષણથી એક દિવસ અગાઉ બંધારણ સભાના કાર્યકારી અધ્યક્ષ અને પ્રથમ સ્પીકર જોગિંદરનાથ મંડલે પોતે પાકિસ્તાન શા માટે પસંદ કર્યું તેનું કારણ આપ્યું હતું.

તેમણે કહ્યું કે તેમણે પાકિસ્તાનને એટલા માટે પસંદ કર્યું કારણ કે તેઓ માનતા હતા કે "મુસ્લિમ સમુદાયે ભારતમાં લઘુમતી તરીકે પોતાના અધિકારો માટે સંઘર્ષ કર્યો છે, તેથી તેઓ પોતાના દેશમાં લઘુમતીની સાથે ન્યાય કરશે એટલું જ નહીં, પણ તેના પ્રત્યે ઉદારતા પણ દેખાડશે."

અમેરિકાના જોન્સ હોપકિન્સ વિશ્વવિદ્યાલયના ગજલ આસિફે પોતાના તાજેતરના સંશોધન પત્ર "જોગિંદરનાથ મંડલ ઍન્ડ પૉલિટિક્સ ઑફ દલિત રેકગ્નિશન ઈન પાકિસ્તાન" (જોગિંદરનાથ મંડલ અને પાકિસ્તાનમાં દલિતોની માન્યતાની રાજનીતિ)માં જણાવ્યું છે કે "મંડલે પાકિસ્તાનના નિર્માણમાં દલિત સ્વતંત્રતાના સ્વપ્નને સાકાર થતા જોયો હતો, પરંતુ નવા દેશમાં હિંદુ લઘુમતીના આંતરિક તફાવતને સમજ્યા વગર (એટલે કે એક દેશની વિચારધારાની સામે, જે અનુસૂચિત જાતિ અને ઉચ્ચ જાતિના હિંદુઓ વચ્ચે અંતર રાખ્યા વગર લઘુમતીને એક જ જૂથ માને છે), મંડલનું વિઝન ટકી ન શક્યું."

શું પાકિસ્તાને મંડલને ત્રાસ આપ્યો હતો?

પ્રોફેસર અનિર્બાન બંદોપાધ્યાય મુજબ એ જાણવું આસાન નથી કે પાકિસ્તાનમાં જોગિંદરનાથ મંડલને ત્રાસ અપાયો હતો કે નહીં.

પ્રોફેસર બંદોપાધ્યાય ભારતમાં ગાંધીનગરની કર્ણાવતી કૉલેજના ઇતિહાસ વિભાગ સાથે સંકળાયેલા છે. તેમણે આંબેડકર અને મંડલ વિશે એક મહત્ત્વનું રિસર્ચ પેપર લખ્યું છે.

તેઓ કહે છે, "તેનો સાચો જવાબ ત્યારે જ આપી શકાય જ્યારે કોઈ ઇતિહાસકાર પાકિસ્તાનના આર્કાઇવ્ઝમાં રાખેલા દસ્તાવેજોની તપાસ કરે."

જોકે, "(મંડલે) પોતાના ટાઇપ કરેલા લાંબા રાજીનામામાં પોતાનો દૃષ્ટિકોણ સ્પષ્ટ કરી દીધો હતો. આ રાજીનામુ એકદમ સ્પષ્ટ છે. વાસ્તવમાં સવાલ યોગ્ય રીતે હોવા જોઈએ. એ વાત સાચી કે ઝીણાએ નવા દેશના ભવિષ્યના નાગરિકો માટે સમાન અધિકારોના મોટા દાવા કર્યા હતા, પરંતુ સ્વયં તેમની સાથે દગાખોરી થઈ અને કેટલીક બેવફાઈ કરવામાં આવી."

પ્રોફેસર બંદોપાધ્યાયનું કહેવું છે કે, "ઝીણાને એ વાતનો પૂરો ભરોસો હતો કે ધાર્મિક રાષ્ટ્રવાદના જે રાક્ષસને તેમણે પેદા કર્યો છે તેને તેઓ કાબૂમાં કરી શકશે. તેમનો આ વિચાર ખોટો સાબિત થયો. તેઓ (ઝીણા) બહુ પ્રામાણિક માણસ હતા, પરંતુ તેમણે પોતાની શક્તિનો ખોટો અંદાજ કાઢ્યો. આગામી...


...ે દીકરીની પડખે રહ્યાં. મજિઝિયાના ભાવિ જીવનસાથીએ પણ તેની પ્રગતિમાં ભરપૂર સહકાર આપ્યો.

પોતાની કારકિર્દીમાં પરિવારના યોગદાન અને હિજાબ પહેરીને સ્પર્ધામાં ભાગ લેવા બાબતે મજિઝિયાએ વિગતવાર વાત કરી હતી.

મજિઝિયાએ કહ્યું હતું, "મારાં માતાપિતાએ મને દરેક તબક્કે ટેકો આપ્યો છે. મારા ભાવિ જીવનસાથી એન્જિનિયર છે. તેઓ પણ સતત કહે છે કે મારે આ રમતોમાં આગળ વધવું જોઈએ.

"શરૂઆતમાં સ્પર્ધાઓમાં ભાગ લીધો ત્યારે મને લાગ્યું હતું કે મારે હિજાબ કાઢવો પડશે, પણ મેં સંબંધિત અધિકારીઓ સાથે વાત કરી હતી."

"તેમણે મને કહ્યું હતુ... બાકીનો લેખ લખો:

ના તો ઘણા છે પણ સરકારે આજ સુધી આ રમતને પ્રમાણિત કરી નથી.

ભારતીય આર્મ રેસલિંગ ફેડરેશનની શરૂઆત 1977માં થઈ ગઈ હતી અને દેશના અલગ-અલગ રાજ્યોમાં તેની શાખાઓ છે, છતાં એ આજે પણ સરકારી કાગળોમાં નોંધાવાની રાહ જોઈ રહ્યા છે.

ફેડરેશનના મહામંત્રી મનોજ નાયરે બીબીસીને કહ્યું હતું, "અમે આખા દેશમાં જિલ્લા તથા રાજ્ય સ્તરે સ્પર્ધાઓનું આયોજન કરાવીએ છીએ. હજુ જૂનમાં જ હરિયાણામાં નેશનલ ચેમ્પિયનશિપ યોજી હતી."

આર્મ રેસલિંગ તરફના ભારતીય મહિલાઓના ઝુકાવ બાબતે મનોજ નાયરે કહ્યું હતું, "મહિલા વર્ગમાં બે કેટેગરી છે. તેને બાલિકા અને મહિલા એમ બે વર્ગમાં વહેંચવામાં આવી છે.

"સમગ્ર દેશમાંથી કુલ 100થી 150 છોકરીઓ આર્મ રેસલિંગ સ્પર્ધામાં ભાગ લેતી હોય છે."

હાથ ઢાંકીને સ્પર્ધામાં ભાગ કેમ લેવાય?

કોઈ ખેલાડી હિજાબ પહેરીને આ સ્પર્ધામાં ભાગ લઈ શકે કે કેમ એ સવાલના જવાબમાં મનોજ નાયરે જણાવ્યું હતું કે આર્મ રેસલિંગના ડ્રેસ કોડ મુજબ દરેક ખેલાડીએ ગોળ ગળાનું ટીશર્ટ પહેરીને તેના બાવડાં ખુલ્લા દેખાડવાનાં હોય છે.

કોઈ ચોક્કસ ધર્મના ખેલાડી માટે ડ્રેસ કોડમાં કોઈ નિયંત્રણ નથી.

અહીં સવાલ થાય કે મજિઝિયા હિજાબ પહેરીને આર્મ રેસલિંગમાં કઈ રીતે ભાગ લઈ શકે? તેનાથી રમતના નિયમોનું ઉલ્લંઘન નથી થતું?

આ સંબંધે મજિઝિયાએ કહ્યું હતું, "હું જમણા હાથે આર્મ રેસલિંગ કરું છું. સ્પર્ધામાં ભાગ લઉં છું ત્યારે જમણા હાથ પરના વસ્ત્રને ઉપર ચડાવી દઉં છું.

"તેથી કોઈને શંકા નથી રહેતી કે હાથમાં સપોર્ટ માટે મેં કંઈ પહેર્યું છે."

વર્લ્ડ આર્મ રેસલિંગ ફેડરેશનના સભ્ય દેશોની યાદીમાં પાંચ વર્ગ બનાવવામાં આવ્યા છે.

એ પાંચ વર્ગને આફ્રિકા, એશિયા, યુરોપ, ઓસેનિયા અને ઉત્તર અમેરિકા એમ પાંચ વિભાગમાં વહેંચવામાં આવ્યા છે. એ પૈકીના એશિયા વિભાગમાં કુલ 22 દેશો સામેલ છે.

મનોજ નાયરના જણાવ્યા મુજબ, ઈન્ટરનેશનલ ઓલિમ્પિક એસોસિએસન પાસેથી સ્વીકૃતિ મેળવવાના પ્રયાસ વર્લ્ડ આર્મ રેસલિંગ ફેડરેશન કરી રહ્યું છે.

જોકે, 2024માં યોજાનારી પેરાલમ્પિક ગેમ્સમાં આર્મ રેસલિંગને સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે, જે આર્મ રેસલરો માટે આનંદદાયક સમાચાર છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ે નાનપણથી જ છોકરાને લાગણીને વ્યક્ત ન કરવાનું શીખવીએ છીએ. લાગણીવેડા કરવા તે 'નબળાઈ' ગણાય."

કૅનેડાના સેન્ટર ફૉર સ્યુસાઇડ પ્રિવેન્શનના ઍક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર મેરા રુનાઉ એ વાત તરફ ધ્યાન દોરે છે કે આપણે કઈ રીતે સંતાનો સાથે વાત કરીએ છીએ અને કઈ રીતે તેમને પોતાના વિશે વાતચીત કરવા માટે પ્રેરીએ છીએ.

તેઓ કહે છે, "માતા પોતાના છોકરા કરતાં છોકરી સાથે વધારે વાત કરે છે. તેઓ લાગણી પારખી શકે છે અને એકબીજા સાથે શૅર કરી શકે છે. આપણે એવી અપેક્ષા રાખતા હોઈએ છીએ કે મહિલાઓ વધારે ભાવુક હોય."

મનમાં મૂંઝવણ હોય ત્યારે પુ... બાકીનો લેખ લખો:

ય જોખમી પરિબળો કૌટુંબિક કે વ્યવસાયને લગતા હોઈ શકે છે. આર્થિક મંદીના કારણે બેરોજગારી વધે ત્યારે આત્મહત્યા પણ વધે તેવું જોવા મળ્યું છે.

સામાન્ય રીતે મંદી પછીના 18થી 24 મહિના પછી આત્મહત્યાનું પ્રમાણ વધતું હોય છે.

2015માં થયેલા એક અભ્યાસ અનુસાર બેકારીમાં 1%નો વધારો થાય ત્યારે આપઘાતના દરમાં 0.79%નો વધારો થતો હોય છે.

નાણાકીય ભીડ અને નોકરી ન મળવાની ચિંતાને કારણે માનસિક આરોગ્યની સમસ્યા ઊભી થતી હોય છે.

આ ઉપરાંત સામાજિક દબાણ પણ હોય છે. સ્વઓળખની બાબત પણ મુશ્કેલી ઊભી કરી શકે છે.

કૅમ્પેન અગેઇન્સ્ટ લિવિંગ મિઝરેબલી (Calm)ના સિમોન ગનિંગ કહે છે, "આપણો ઉછેર એવી રીતે થયો હોય છે કે બીજાની સાથે જાતની સરખામણી કરતાં રહીએ છીએ અને આર્થિક રીતે સફળ થવું જોઈએ તેવું કહેવાતું હોય છે."

Calm યૂકેની એવૉર્ડ વિજેતા ચૅરિટી સંસ્થા છે, જે પુરુષોમાં આત્મહત્યા અટકાવવા માટે કામ કરે છે.

તેઓ ઉમેરે છે, "આપણા નિયંત્રણમાં ના હોય તેવા આર્થિક પરિબળો ઊભા થાય ત્યારે સ્થિતિ વધુ મુશ્કેલ બનતી હોય છે."

સમય પર મદદ ન માગવા પર પરિસ્થિતિ ખરાબ થાય છે

આર્થિક સ્થિતિની આડકતરી અસર પણ થઈ શકે છે. દાખલા તરીકે અમેરિકામાં આરોગ્ય વીમો નોકરી સાથે જોડાયેલો છે.

કોઈ વ્યક્તિ ડિપ્રેશન કે વ્યસન માટેની સારવાર કરાવતી હોય અને તેની નોકરી જતી રહે તો સારવાર બંધ થઈ જાય છે.

જોખમનું બીજું પરિબળ એકલતા છે, જેની વાત ડૉક્ટર થોમસ જોઈનરે પોતાના પુસ્તક 'વ્હાય પિપલ ડાઈ બાય સ્યુસાઇડ'માં કરી છે.

રુનાઉ કહે છે, "જીવનમાં દરેક તબક્કે આવું જોખમ ઊભું થઈ શકે છે. બહારથી સફળ દેખાતા પ્રૉફેશનલ માણસે કરિયરને આગળ લઈ જવા માટે બીજી બધી બાબતોને છોડી દીધી હોય છે."

"સામાજિક સંબંધોને એક કોરાણે કરી દેવાયા હોય ત્યારે પિરામિડ પર પહોંચ્યા પછી પણ વ્યક્તિ પોતાને એકલી જુએ છે."

જોકે એ વાત યાદ રાખવી જોઈએ કે પહેલાંથી જ જોખમી સ્થિતિમાં હોય, તેવી વ્યક્તિ માટે બહારનાં પરિબળો આત્મઘાતી વિચારો પ્રેરે ખરા, પણ તે એકમાત્ર કારણ નથી હોતું.

હાર્ક્વે-ફ્રાઇડમૅન કહે છે, "લાખો લોકો નોકરી ગુમાવતા હોય છે, આપણે બધાને સંબંધો તૂટ્યાનો અનુભવ થતો હોય છે, પણ આપણે બધા કંઈ આપઘાત કરીને જીવનનો અંત લાવતા નથી."

સંભવિત ઉપાયો

આ સંકુલ સમસ્યા માટે કોઈ સીધાસરળ ઉપાયો નથી. પરંતુ ઘણાં બધાં કાર્યક્રમો, નીતિઓ અને સ્વંયસેવી સંસ્થાઓ એ માટે કામ કરે છે.

દાખલા તરીકે ઑસ્ટ્રેલિયામાં માનસિક આરોગ્ય અને આત્મહત્યા અટકાવવા માટે કામ કરતાં જૂથો સાંસ્કૃતિક...


...ે નિષ્પક્ષતા શંકાના દાયરામાં આવી ગઈ છે.

આ વાત દુનિયાના સૌથી મોટા લોકતંત્ર કહેવાતા દેશ માટે ખૂબ જ ખરાબ છે.

ભારતના મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર પદે હોવું એ બંધારણીય છે. આ પદથી સરકાર કોઈને કમિશનરને મહાભિયોગ (ઇમ્પીચમેન્ટ)ની કાર્યવાહી વગર નથી હટાવી શકતી.

આ પ્રકારની જોગવાઈ એટલા માટે છે કેમ કે ચૂંટણી પંચ સરકારના દબાણથી મુક્ત રહીને કામ કરી શકે.

શેષન અને તેમનો વારસો

ચૂંટણીમાં ગડબડ કરવા વાળા લોકોના મનમાં ટીએન શેષને ડરની ભાવના ઉત્પન્ન કરી હતી

 વર્ષ 1990માં મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર તરીકે નિમાયેલા ટીએન શેષન પહેલા... બાકીનો લેખ લખો:

ટન કરવાના હતા.

ચૂંટણીની તારીખની જાહેરાત થતા જ આચારસંહિતાના કારણે તેઓ એવું કંઈ ન કરી શકતા તેના માટે તેમણે ચૂંટણીની તારીખોની ઘોષણા ટાળી દીધી.

બીજી તરફ જય શાહ મામલે રાજ્યનું રાજકીય વાતાવરણ બીજેપીના પક્ષમાં નથી. તેના માટે પાર્ટી પરિસ્થિતિને સંભાળવા થોડો સમય ઇચ્છે છે.

ચૂંટણીનું એલાન થતા જ આદર્શ આચારસંહિતા લાગુ કરી દેવામાં આવે છે. એ શેષન જ હતા જેમણે પહેલી વખત આચારસંહિતાને કડકાઈ સાથે લાગુ કરી હતી.

ચૂંટણી પંચના તર્ક

એ.કે. જોતી વર્ષ 2013માં મોદી સરકારના મુખ્ય સચિવ રહ્યા હતા

ગુજરાત કેડરના IAS અધિકારી રહી ચૂકેલા મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર અચલ કુમાર જોતી વર્ષ 2013 સુધી મુખ્યમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીની સરકારના મુખ્ય સચિવ રહ્યા હતા.

તે જ કારણ છે કે વિપક્ષના આક્ષેપને બળ મળ્યું છે. તેમણે ગુજરાતની ચૂંટણીની તારીખો જાહેર ન કરવાના જે તર્ક રજૂ કર્યા છે તે પણ ખૂબ રસપ્રદ છે.

જોતીએ પહેલા કહ્યું હતું કે ગુજરાત અને હિમાચલની ભૌગોલિક સ્થિતિ અને હવામાન એકબીજાથી અલગ છે.

તેના કારણે આ બન્ને જગ્યાએ એકસાથે ચૂંટણી કરાવવાની વાતનો કોઈ મતલબ નથી.

પરંતુ લોકો પૂછી રહ્યા છે કે જ્યારે આ વર્ષે માર્ચમાં મણિપુર અને ગોવામાં એક સાથે ચૂંટણીનું આયોજન થયું હતું ત્યારે તેમની ભૌગોલિક સ્થિતિ અને હવામાન એક જેવા હતા?

ગુજરાતની ચૂંટણીની તારીખો જાહેર ન કરવાના પણ ચૂંટણીપંચે રસપ્રદ તર્ક રજૂ કર્યા છે

મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરે સવાલોથી દૂર ન થવું જોઈએ જેવું પીએમ ઇચ્છે છે. તેમણે જરૂર છે કે તેઓ દરેક પ્રકારની શંકાથી દૂર રહે.

જો કે આ પહેલી વખત નથી, અને ચૂંટણી પંચ પણ પહેલી એવી સંસ્થા નથી જેની ધાક ઘટી હોય.

તમને યાદ હશે નોટબંધી મામલે રિઝર્વ બેંકે કેટલી બદનામીનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.

વડાપ્રધાન મોદીને ઇતિહાસમાં ભલે ગમે તે રીતે લોકો યાદ રાખે. પરંતુ લોકતંત્ર માટે જરૂરી સંસ્થાઓ જેમ કે સંસદ, રિઝર્વ બેંક કે ચૂંટણી પંચને મજબૂત કરવા માટે તો તેમને યાદ નહીં જ કરવામાં આવે.

જો કે આ મામલે તેઓ ઇન્દિરા ગાંધી સાથે મુકાબલો કરી રહ્યા હોય તેવું લાગે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ે પહેલાંથી શરીરની પ્રતિક્રિયા ધીમી પડી ગઈ હોય છે અને દારૂ કે અન્ય પદાર્થોના સેવનથી શરીરની પ્રતિક્રિયા વધુ ધીમી પડી શકે છે. તે કારણે વધુ ઝડપથી ચાલતાં વાહનોના અકસ્માત થવાની શક્યતા વધી જાય છે."

અરુણ શ્રીવાસ્તવ હાઇવે પર લૉ અને હાઈ બીમ લાઇટ અંગે પ્રવર્તતી અજ્ઞાનતા વિશે વાત કરતાં કહે છે કે, "આપણે ત્યાં રસ્તા પર ઘણા લોકો પાસે વાહન તો આવી ગયાં છે પરંતુ તેને ચલાવવા માટે પૂરતું જ્ઞાન અને સભાનતા નથી આવી."

"ઘણા લોકો વાહનોમાં LED લાઇટો લગાવીને ફરે છે. પરંતુ તેમને આ લાઇટોનો ઉપયોગ ખબર નથી હોતી. તેઓ આ લાઇટો ... બાકીનો લેખ લખો:

તાં તેઓ કહે છે કે, "ઘણી વાર વાહનચાલકોને અકસ્માતમાં ઈજાગ્રસ્ત થયેલી વ્યક્તિને કેવી રીતે હૅન્ડલ કરવી તેની સમજ હોતી નથી જે કારણે આવી વ્યક્તિનું મૃત્યુ નીપજી શકે છે."

"જો આવી પરિસ્થિતિમાં ફસાયેલી વ્યક્તિને શક્ય મદદ કઈ રીતે પૂરી પાડવી તે અંગેનું જ્ઞાન વાહનચાલકોને આપવામાં આવે તો ઘણી જિંદગીઓ બચાવી શકાય છે."

"આ સિવાય મદદ કરનારને પોલીસ કે અન્ય તંત્રની હેરાનગતિનો ભોગ ન બનવું પડે તે સુનિશ્ચિત કરવાની પણ આપણી જવાબદારી છે. જેથી તેઓ વગર ખચકાટે અકસ્માતમાં ફસાયેલાની મદદ કરી શકે."

તેઓ હાઇવે પર વાહન ચલાવનાર ચાલકોને નિયમિત અંતરે આરામ કરવાની, નશીલા પદાર્થોનું સેવન ન કરવાની, ઓવરસ્પિડિંગ ન કરવાની સલાહ પણ આપે છે. તેઓ લાંબી મુસાફરીમાં બે ડ્રાઇવરો સાથે સફર કરવાની સલાહ પણ આપે છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ે પોતાના ગણશે? એવું નહીં થાય."

"પાકિસ્તાનમાં રહેતા હિંદુ-શીખ ત્યાં રહેવા ઇચ્છતા ન હોય તો પાછા આવી શકે છે."

"એ સ્થિતિમાં તેમને રોજગાર મળે અને તેમનું જીવન આરામદાયક હોય એ ભારત સરકારની પહેલી જવાબદારી રહેશે, પણ તેઓ પાકિસ્તાનમાં રહીને ભારત માટે જાસૂસી કરે અને આપણા માટે કામ કરે એવું ન થઈ શકે."

"આવું ક્યારેય થવું ન જોઈએ અને હું આવું કરવાનો સખત વિરોધી છું."

આ પહેલાં 8 ઑગસ્ટ, 1947ના દિવસે મહાત્મા ગાંધીએ 'ભારત અને ભારતીયતા' વિશે જે કહ્યું હતું એ સૌથી વધુ ઉલ્લેખનીય છેઃ "સ્વતંત્ર ભારત હિંદુરાજ નહીં, ભાર... બાકીનો લેખ લખો:

ને શરણ આપવાની વાત પણ કહે છે."

"આ રીતે પોતાની અનુકૂળતા તથા રાજકારણ મુજબ ગાંધીજીના નિવેદનને તોડીમરોડીને રજૂ કરવું એ ગાંધીજીનું અપમાન છે."

બીજી તરફ દિલ્હી યુનિવર્સિટીમાં રાજનીતિશાસ્ત્રના પ્રોફેસર અને જમણેરી રાજનીતિ તરફી ઝોક ધરાવતા સંગીત રાગી કહે છે, "જે લોકો ગાંધીજીના આ નિવેદનને વર્તમાન સમયમાં અપ્રાસંગિક ગણે છે તેઓ રાજકીય રીતે મોટિવેટેડ લોકો છે."

"ગાંધીજીનું આ નિવેદન વર્તમાન સમય માટે એકદમ અનુરૂપ છે. પાકિસ્તાની મુસલમાન કે ત્રણેય દેશોના મુસલમાન ભારત માટે જોખમી સાબિત થશે."

ગાંધીજીના નિવેદનનો દુરુપયોગ

ઇતિહાસના જાણકાર કહે છે, "હિંદુ કે શીખ શરણાર્થીઓ સંબંધી ગાંધીજીના નિવેદનને તત્કાલીન સંદર્ભોને કાપીને રજૂ કરવામાં આવી રહ્યું છે."

"આપણે એ ધ્યાન રાખવું પડશે કે જે લોકો આવું કરી રહ્યા છે એ લોકો અપ્રત્યક્ષ રીતે દ્વિરાષ્ટ્ર સિદ્ધાંત પર ભારત તરફથી સત્તાવાર મહોર લગાવવાના પ્રયાસ કરી રહ્યા છે."

"આ હંમેશાં તેમના એજન્ડામાં રહ્યું છે અને તેમાં ગાંધીજીના નામના ખોટા ઉપયોગના નિરર્થક પ્રયાસ તેઓ કરી રહ્યા છે."

"તેઓ એવું કહેવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે કે ગાંધીજી પાકિસ્તાનની હિંદુ તથા શીખ સમુદાયના લોકોને ભારતમાં વસાવવાની તરફેણ કરતા હતા."

"ગાંધીજીએ 26 સપ્ટેમ્બર, 1947ના દિવસે આપેલા વકતવ્યને આખું વાંચીએ તો સમજાય છે કે પાકિસ્તાનમાંના હિંદુ કે શીખ લઘુમતી પાકિસ્તાન પ્રત્યે વફાદાર રહીને ન વસી શકતા હોય તો તેમને ત્યાં રહેવાનો અધિકાર નથી, એવું ગાંધીજી કહી રહ્યા છે."

મહાત્મા ગાંધી અંત સુધી વિભાજનને એ સ્વરૂપમાં સ્વીકારતા નથી. તેથી 25 નવેમ્બર, 1947ની પ્રાર્થનાસભામાં આપેલા પ્રવચનમાં ગાંધીજી 'રૅફ્યૂજી' કે  'શરણાર્થી' શબ્દનો પણ અસ્વીકાર કરે છે અને તેના સ્થાને 'નિરાશ્રિત' અને 'પીડિત' જેવા શબ્દોનો ઉપયોગ કરે છે. બન્ને તરફની લઘુમતી કોમો માટે કરે છે.

બીબીસીને તેની તપાસમાં જાણવા મળ્યું હતું કે "પાકિસ્તાનમાં રહેતા હિંદુ અને શીખ સાથીઓને જ્યારે એવું લાગે કે તેમણે ભારત આવવું જોઈએ ત્યારે તેમનું સ્વાગત છે," એવું નિવેદન મહાત્મા ગાંધીએ કર્યું હતું.

અલબત્ત, આ નિવેદનના સંદર્ભ અને વર્તમાન સમયમાં તેની પ્રાસંગિકતા સામે સવાલ ઉઠાવવામાં આવી રહ્યા છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ે પોતાની આસ્થાને લગતી જરૂરિયાત સંતોષી રહ્યા છે.

દરગાહમાં ઑનલાઇન નજરાણાં માટે અરજ કરતા શ્રદ્ધાળુઓની સંખ્યામાં લૉકડાઉનને કારણે ઘણો વધારો નોંધાયો છે. સૈયદ ગૌહરનું અનુમાન છે કે શ્રદ્ધાળુઓ દ્વારા આ પ્રકારની માગણીઓ વધી શકે છે.

તેઓ જણાવે છે કે, 'અમે ઑનલાઇન સેવા પૂરી પાડીએ છીએ, પરંતુ મને લાગે છે કે કોરોના વાઇરસ બાદની દુનિયામાં એટલે કે આવનારા કેટલાંક અઠવાડિયાં અને મહિનાઓમાં આ માગણીઓમાં વધારો થઈ શકે છે.'

SGPCના ચીફ સેક્રેટરી રૂપ સિંઘ જણાવે છે કે, શીખ શ્રદ્ધાળુઓ સ્વર્ણ મંદિર પાછા ફરી શકે તે માટે રાહ જોઈ... બાકીનો લેખ લખો:

મ થતાં જ આ સંખ્યા વધીને બે કે ત્રણ ગણી થાય તેવું અનુમાન છે.'

તેઓ આ મુદ્દે વધુ સ્પષ્ટતા કરતાં કહે છે કે, 'કોરોના મહામારી બાદ જો ધાર્મિક સ્થળો સંપૂર્ણપણે ખોલી દેવાશે તો પણ ત્યાં ગણતરીના શ્રદ્ધાળુઓ જ આવશે, તેનો અર્થ એ થયો કે ગુરુદ્વારા મહામારી પહેલાં જેટલું ભંડોળ ભેગું કરી લેતા તે ભેગું કરવામાં તો વર્ષો લાગી જશે.'

જોકે, ગુરુદ્વારાના નિભાવ માટેના ખર્ચ પણ ઘટ્યા છે. દેશના વિવિધ વિસ્તારોમાંથી ઑનલાઇન દાન આવવાને કારણે તેઓ પોતાનું કાર્ય ચાલુ રાખી શક્યા છે.

સિરસા આ અંગે જણાવે છે કે, 'ધર્મસ્થાનો બંધ પડ્યાં હોવા છતાં માનવતાની સેવા કરવા માટે લોકોની તત્પરતા જોઈ ખૂબ જ આનંદ થાય છે.'

સ્ટોરી - ઝુબૈર અહમદ

ઇલસ્ટ્રેશન - પુનિત કુમાર

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ે પોતાને જમણેરી સંગઠનોના 'લવજેહાદ'ના દાવાથી અલગ કરી દીધી હતી.

જ્યારે દેશમાં ઘણા જમણેરી સંગઠનો મુસ્લિમ યુવકો અને હિંદુ યુવતીઓના સંબંધને 'લવજેહાદ' ગણાવીને તેને નિશાન બનાવતા રહે છે.

ભારતીય બંધારણની કલમ 25 દેશના દરેક નાગરિકને પોતાનો ધર્મ પાળવાની, પોતાની શ્રદ્ધા અનુસાર પૂજા કરવાની અને પોતાના ધર્મનો પ્રચાર-પ્રસાર કરવાની સ્વતંત્રતા આપે છે.

શરત માત્ર એટલી કે કોઈની ધાર્મિક પ્રવૃત્તિઓથી નૈતિકતા, સામાજિક સૌહાર્દ અને કોઈની તબિયતને નુકસાન થવું ન જોઈએ.

નેશનલ ઇન્વેસ્ટિગેશન એજન્સી (NIA) અને બીજી તપાસ એજન્સી... બાકીનો લેખ લખો:

િકિતાને પરેશાન નહીં કરે. પરંતુ તૌસિફની હરકતો બંધ ન થઈ.

તે નિકિતાને પરેશાન કરતો રહ્યો. આ કારણથી નિકિતાને કૉલેજ મૂકવા માટે તેમનાં માતા સાથે જતાં હતાં, જેથી તેમની પુત્રીને સુરક્ષા અનુભવાય અને તૌસિફ તેને પરેશાન કરી ન શકે.

પરંતુ ત્યારપછી નિકિતાનાં માતાએ દીકરીને કૉલેજ મૂકવા-લેવા જવાનું બંધ કરી દીધું. તેમને લાગ્યું કે હવે તૌસિફ તેમની પુત્રીને પરેશાન નહીં કરે.

નિકિતાના સ્વજનોએ તૌસિફ સામે કરેલી ફરિયાદ પાછી ખેંચી લીધી હતી. તેનું એક કારણ એ હતું કે છોકરીવાળા હોવાના કારણે તેમને પોતાની બદનામી થવાની વધારે બીક હતી.

તેમની પુત્રીનાં લગ્નમાં અવરોધ નડવાનો ભય હતો. અને હવે આ કેસમાં છેડતીનો મામલો હઠાવીને 'લવજેહાદ'નો એંગલ આપવામાં આવ્યો છે.

ઉત્તર પ્રદેશમાં હાથરસ કેસમાં કથિત બળાત્કારની પીડિત યુવતીના પરિવારે વારંવાર એ વાત કહી હતી કે તેમણે શરૂઆતમાં તેમની પુત્રી સાથે બળાત્કારની ફરિયાદ માત્ર એટલા માટે નહોતી કરી કે તેનાથી તેમની પુત્રીની બદનામી થવાનો ભય હતો. તેનો ડંખ તેમણે આખી જિંદગી ભોગવવો પડ્યો હોત.

પરંતુ નિકિતાના મામલામાં નારાજગી દર્શાવતી વિદ્યાર્થીઓએ સગવડ પ્રમાણે વલણ અપનાવ્યું હતું.

તેમણે પહેલેથી નક્કી કરી લીધું છે કે નિકિતાની હત્યા વાસ્તવમાં 'લવજેહાદ' છે. તેમને એ ખબર પણ નથી કે આ જુમલાનો કોઈ કાયદાકીય આધાર નથી. પરંતુ નિકિતાની કૉલેજ અને તેના ઘરની બહાર આ નારાબાજી ચાલુ રહી.

મૃત્યુ પછી હવે એક 'ક્ષત્રિયાણી'

નિકિતાના ઘરે ભેગા થયેલા લોકો

હરિયાણાના સોહના રોડ પર સ્થિત આ એક મધ્યમવર્ગીય સોસાયટી છે. અહીં નિકિતા એક નાનકડા એપાર્ટમેન્ટમાં પોતાના પરિવાર સાથે રહેતા હતાં. તેમનું મકાન ગ્રાઉન્ડ ફ્લોર પર છે જેમાં બે ઓરડા છે.

ઘરે આવતાં-જતાં લોકોના બેસવા માટે બહાર એક તંબુ લગાવીને તેમાં ગાદલાં પાથરી દેવાયાં હતાં. દૂર-દૂરથી અલગઅલગ સંગઠનોના લોકો નિકિતાનાં ઘરે આવી રહ્યાં હતાં.

નિકિતાનાં માતા-પિતા સમક્ષ પુત્રીની હત્યાનો અફસોસ વ્યક્ત કરતા હતા, કારણ કે 'તે છોકરીએ પોતાનો ધર્મ બચાવવા માટે પોતાના પ્રાણ આપી દીધા.'

હવે નિકિતાને તેના મૃત્યુ પછી એક નાયિકા, એક 'ક્ષત્રિયાણી' તરીકે રજૂ કરવામાં આવે છે જેની 'હત્યાનો બદલો રાજપૂતો લેવાના છે.'

લગભગ 50 વર્ષની સ્વદેશી તે સોસાયટીના પડોશના બ્લૉકમાં રહે છે. તે નિકિતાને યાદ કરતા કહે છે, "હું તેને ઓળખતી હતી. તે બહુ સારી છોકરી હતી. ન્યાય જરૂર થવો જોઈએ. આરોપીઓને તે જગ્યાએ જ ઊભા રાખીને ગોળી મારી દેવી જોઈએ. તે જ ન્યાય...


...ે પ્રાણાયમની પ્રેક્ટિસ કરવાની સલાહ પણ આપવામાં આવે છે.

છ સપ્તાહથી વધારે ગર્ભવતી મહિલાઓ, 13 વર્ષથી નાનાં બાળકો અને 75 વર્ષથી મોટા વૃદ્ધોને અમરનાથ યાત્રાની પરવાનગી આપવામાં આવતી નથી.

આ યાત્રા દરમ્યાન સાડી નહીં પહેરવાની સલાહ મહિલાઓને આપવામાં આવે છે. તમામ યાત્રીઓ વાધરીવાળાં બૂટ જ પહેરે તેવી અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે.

અમરનાથ યાત્રા મહત્ત્વપૂર્ણ કેમ?

અમરનાથ ગુફાને હિંદુઓ પવિત્રતમ ગણે છે અને તેનું કારણ શંકર ભગવાન પ્રત્યેની શ્રદ્ધા છે. ભગવાન શંકર ત્રણ મુખ્ય હિંદુ દેવતાઓ- બ્રહ્મા, વિષ્ણુ તથા મહેશ પૈકી... બાકીનો લેખ લખો:

ઓ તથા નાળાં બનાવીને કાશ્મીર ખીણમાંથી પાણી બહાર કાઢ્યું હતું.

એ વખતે ભૃગુ ઋષિ હિમાલયની યાત્રાએ નીકળ્યા હતા અને તેમણે બધાની પહેલાં અમરનાથ ગુફા નિહાળી હતી.

અમરનાથ ગુફાનો ઉલ્લેખ છઠ્ઠી સદીમાં લખવામાં આવેલાં ભૃગુસંહિતા, નીલમાતા પુરાણ અને અમરનાથ માહત્મ્યમાં મળે છે.

એ ઉપરાંત અન્ય ગ્રંથોમાં પણ અમરનાથ ગુફાનો ઉલ્લેખ જોવા મળે છે.

જમ્મુ-કાશ્મીરી લેખક કલ્હણના 11મી સદીના ગ્રંથ રાજતરંગિણી અને અબુલ ફઝલના સોળમી સદીના ગ્રંથ આઈને અકબરી (વોલ્યૂમ-ત્રણ)માં પણ જોવા મળે છે.

હિંદુ તીર્થનું મુસ્લિમ કનેક્શન

અમરનાથ ગુફાના શોધક મનાતા બૂટા મલિકના વંશજો

અમરનાથ ગુફાની શોધનું શ્રેય બૂટા મલિક નામના એક મુસ્લિમને ફાળે જાય છે.

બૂટા મલિકના પરિવાર સાથે જોડાયેલા ગુલામ હસન મલિકે તેમના પૂર્વજ તથા અમરનાથ યાત્રા સાથે જોડાયેલી આખી કહાણી બીબીસી હિન્દી માટે માજિદ જહાંગીરને ગયા વર્ષે જણાવી હતી.

ગુલામ હસન મલિકે જણાવ્યું હતું, "અમારા પૂર્વજ બૂટા મલિક પહાડો પર ઘેટાં-બકરાંને ચરાવવાનું કામ કરતા હતા. પહાડ પર તેમની મુલાકાત એ સાધુ સાથે થઈ હતી અને તેઓ દોસ્ત બની ગયા હતા.

"એક વખત બહુ ઠંડી લાગતી હતી એટલે બૂટા મલિક એ ગુફામાં ચાલ્યા ગયા હતા. ગુફામાં પણ ઠંડી લાગતી હતી એટલે સાધુએ બૂટા મલિકને કાંગડી(ગળામાં લટકાવવાની સગડી) આપી હતી. બીજા દિવસે સવારે એ કાંગડી સુવર્ણની થઈ ગઈ હતી."

ગુલામ હસન મલિકના જણાવ્યા મુજબ, બૂટા મલિક ગુફામાંથી નીકળ્યા ત્યારે તેમને સાધુઓનું એક જૂથ મળ્યું હતું, જે ભગવાન શિવને શોધી રહ્યું હતું.

બૂટા મલિક સાધુઓને ગુફામાં લઈ ગયા ત્યારે ત્યાં બરફનું વિશાળ શિવલિંગ જોવા મળ્યું હતું. એ પછી બૂટા મલિકને સમજાયું હતું કે તેમને સૌપ્રથમ જે સાધુ મળ્યા હતા એ સાક્ષાત્ શિવ હતા.

તેમના દાવામાં સચ્ચાઈ હોય કે નહીં, પણ તેમણે વિશ્વને અમરનાથ ગુફાનું મહત્ત્વ જણાવ્યું હતું.

કદાચ એ જ કારણસર બૂટા મલિકના મૃત્યુ પછી પણ, અમરનાથ ગુફામાં કરવામાં આવતા દાનનો કેટલોક હિસ્સો તેમના પરિવારને આપવામાં આવે છે.

ક્યારથી થયો પ્રારંભ?

અમરનાથ યાત્રાનો પ્રારંભ ક્યારથી થયો એ બાબતે કોઈ વિશ્વાસપાત્ર માહિતી ઉપલબ્ધ નથી, પણ દર વર્ષે વધતી યાત્રાળુઓની સંખ્યાને ધ્યાનમાં લઈને 2000ની સાલમાં અમરનાથ શ્રાઇન બોર્ડની રચના કરવામાં આવી હતી.

આ શ્રાઇન બોર્ડ અમરનાથ યાત્રાની સંપૂર્ણ વ્યવસ્થા સરકારી એજન્સીઓ સાથે મળી કરે છે.

રાજ્યપાલ એન. એન. વોહરા આ શ્રાઇન બોર્ડના અધ્યક્ષ છે.

તમે અમને ફેસબુક,...


...ે પ્રાયશ્ચિતની રાહ જોવાને બદલે કાનૂની રાહે હિસ્સેદારી માગતા હતા.

સુરદાસના ભજન 'મો સમ કૌન કુટિલ ખલ કામી' માં એક પંક્તિ છે : હરિજન છોડ હરિ-બિમુખનકી નિસદિન કરત ગુલામી.

આ પંક્તિ પરથી ગાંધીજીએ 'હરિજન' શબ્દ લીધો અને દલિતો માટે તે વાપર્યો. તેમાં પણ દલિતોના એક વર્ગને તેમની વાસ્તવિક સ્થિતિ રૂપાળા શબ્દ તળે ઢાંકવાનો પ્રયાસ લાગ્યો.

(હવે 'દલિત' શબ્દ માટે પણ કેટલાકને એવું લાગે છે.)

અસ્પૃશ્યતાનો આકરો વિરોધ અને વર્ણાશ્રમની ચુસ્ત તરફેણ- એવું ગાંધીજીનું વલણ તેમની વ્યાખ્યાઓ પ્રમાણે સમજી ને સમજાવી શકાય તો પણ,... બાકીનો લેખ લખો:

હસ્યને બહુ અવકાશ નથી.

એ સત્ય એટલું સરળ છે કે કટ્ટર હિંદુઓ સિવાય બાકીની આખી દુનિયા તેને સમજે અને સ્વીકારે છે. (12-2-25)

વિશ્લેષણ

ગાંધીજીના આવતાં પહેલાં પણ ભારતમાં ને કોંગ્રેસમાં અસ્પૃશ્યતાનો વિરોધ થતો જ હતો.

પરંતુ ગાંધીજીએ જેમ કોંગ્રેસના અને (જાહેરજીવનના અર્થમાં) રાજકારણના દરવાજા જનસામાન્ય માટે ખોલી નાખ્યા, એવી જ રીતે અસ્પૃશ્યતાના વિરોધને પણ વ્યાપક ફલક પર, રાષ્ટ્રીય સ્તરે અસરકારક રીતે મૂકી આપ્યો.

ફક્ત ચર્ચાના સ્તરે જ નહીં, અંગત વ્યવહારમાં પણ તેમણે પોતાના ઉપદેશનું આચરણ કર્યું.

પોતાની જાતને સફાઈ કામદાર તરીકે ઓળખાવી. સફાઈકામ પ્રત્યે બિનદલિતોની સુગ દૂર કરવાની સતત કોશિશ કરી.

અસ્પૃશ્યતાનો વિરોધ કરવામાં પોતાની જાહેર જીવનની કારકિર્દી દાવ પર લગાડતાં ખચકાટ અનુભવ્યો નહીં કે હત્યાના પ્રયાસથી વિચલીત થયા નહીં.

પૂના કરારના મુદ્દે થતી તેમની ટીકામાં ઘણા વાજબી મુદ્દા હોવા છતાં અને તેમણે સ્થાપેલી સંસ્થાઓની નિષ્ફળતા પ્રત્યે વાજબી અસંતોષ છતાં, ગાંધીજીને 'દલિતવિરોધી' ગણતાં પહેલાં ઉપર આપેલી હકીકતોને ધ્યાનમાં રાખવી પડે.

સાથે એ પણ નોંધવું પડે કે આ મુદ્દે તેમનું વલણ સતત વિકસતું રહ્યું અને તેમાં ડૉ. આંબેડકરના કટુ સંસર્ગનો પણ ગુણકારી ફાળો રહ્યો.

એક સમયે દલિતો-બિનદલિતો વચ્ચે લગ્નસંબંધમાં ન માનતા ગાંધીજી છેલ્લાં વર્ષોમાં વર કે કન્યામાંથી કોઈ એક દલિત હોય એવા લગ્નમાં જ આશીર્વાદ આપતા હતા.

ગાંધીહત્યા પછીનાં વર્ષોમાં ડૉ. આંબેડકરે બ્રાહ્મણ તબીબ સાથે લગ્ન કર્યાં ત્યારે સરદાર પટેલ સમક્ષ તેમણે એ મતલબનું કહ્યું હતું કે ગાંધીજી આ સમાચાર જાણીને બહુ રાજી થયા હોત.

વર્તમાનમાં વિચારવાના મુદ્દા

ગાંધીજીના સમકાલીન તરીકે ડૉ. આંબેડકર ગમે તેટલી કટુતા રાખે તો પણ તેની પાછળ તે કાળનાં નક્કર કારણ હતાં.

પરંતુ ડૉ. આંબેડકરની કડવાશને સીધેસીધી વર્તમાનકાળમાં કૉપી-પેસ્ટ કરીને લાવવામાં ઘણાં જોખમ છે.

ડૉ. આંબેડકરની આગેવાની હેઠળ બંધારણનું ઘડતર થયું, ત્યારે અલગ મતદાર મંડળના યુગનો અંત આવ્યો.

મુસ્લિમોને તો એ જોગવાઈ મળેલી હતી, પરંતુ તેનાથી આઝાદ ભારતમાં હિંદુ-મુસ્લિમ અલગાવ કાયમી થઈ જશે એવી (દલિતોના મુદ્દે ગાંધીજીએ કરેલી દલીલ) સ્વીકારાઈ અને મુસ્લિમોનાં અલગ મતદાર મંડળ રદ કરવામાં આવ્યાં. અસ્પૃશ્યતા ગેરબંધારણીય જાહેર થઈ.

બીજા શબ્દોમાં કહી શકાય કે, કાનૂની રસ્તે દલિતોની સમાનતા સિદ્ધ કરવાનું ડૉ. આંબેડકરનું સપનું ફળ્યું.

પરંતુ ગાંધીજીના રસ્તે, બિનદલિત...


...ે બાંગ્લાભાષી મુસલમાનોના રહેણાંક વિસ્તાર પર હુમલો કર્યો હતો અને તેમાં પચાસેક લોકો મૃત્યુ પામ્યા હતા.

હુમલાખોરોએ રાતે એ રહેણાંક વિસ્તારને ચારે તરફથી ઘેરીને ઘાસનાં ઝૂંપડાઓમાં આગ લગાવી દીધી હતી અને તેમાં રહેતા લોકોને કાપીને આગમાં ફેંક્યા હતા.

મૃતકોમાં પુરુષો, મહિલાઓ અને બાળકો હતાં. ત્યાંથી ભાગીને ભાગ્યે જ કોઈ પોતાનો જીવ બચાવી શક્યું હતું.

એ સમાચાર મળ્યા પછી હું હાથીખાલ ગયો હતો અને ત્યાંનું દૃશ્ય જોઈને સ્તબ્ધ થઈ ગયો હતો.

તમામ ઘર સંપૂર્ણપણે સળગેલાં હતાં. હું પહોંચ્યો ત્યાં સુધી સ્થાનિક પોલીસ લ... બાકીનો લેખ લખો:

કર્મચારીઓએ હુમલાખોરો પર ગોળીબાર કરવો પડ્યો હતો, જેમાં એક વ્યક્તિનું મૃત્યુ થયું હતું.

એ વાતો પરથી આપ અંદાજ લગાવી શકો છો કે એ ચૂંટણી કેવી હતી. તેમાં કુલ 32 ટકા મતદાન થયું હતું અને 108માંથી 90 બેઠકો જીતીને કોંગ્રેસે સરકાર બનાવી હતી.

1800થી 3000 લોકોનો સંહાર

આસામમાં મારી ડ્યૂટી દરમ્યાન એક મોટો નરસંહાર ગ્રામ નેલ્લી જિલ્લાના નૌગાંવમાં થયો હતો. એ ઘટના મતદાનના ચાર દિવસ પછી 1983ની 18 ફેબ્રુઆરીએ બની હતી.

એ ઘટનામાં દારુગોળા અને શસ્ત્રોથી સજ્જ 13 અસમિયા ગામના લોકોએ નેલ્લી ગામના મુસ્લિમ રહેણાંક વિસ્તાર પર હુમલો કર્યો હતો.

સવારે આઠ વાગ્યે શરૂ થયેલો નરસંહાર બપોરે ત્રણ વાગ્યા સુધી ચાલ્યો હતો. સરકારી આંકડા અનુસાર, તેમાં 1,800 લોકો મૃત્યુ પામ્યા હતા, જ્યારે બિનસત્તાવાર આંકડો 3,000 લોકોનો છે.

એ નરસંહાર બાદ સમગ્ર આસામના બાંગ્લાભાષીઓમાં દહેશત ફેલાઈ ગઈ હતી.

એ ઘટનાની અનેક તપાસમાં જાણવા મળ્યું હતું કે ઉપરોક્ત હુમલાની તૈયારીની માહિતી 15 ફેબ્રુઆરીએ જ મળી ગઈ હતી, પણ તેને રોકવા માટે કોઈ કાર્યવાહી કરવામાં આવી ન હતી. કોઈ અધિકારીને સજા પણ કરવામાં આવી ન હતી.

આસામમાં એ પ્રકારની ઘટનાઓ જાન્યુઆરીથી માંડીને એપ્રિલ સુધી ચાલતી રહી હતી.

કેટલાક સ્થળોએ બાંગ્લાભાષી મુસલમાનોએ પણ આસામી લોકોના ગામો પર હુમલા કર્યા હતા અને ઘણી જગાએ કબીલાઓએ હિંસા કરી હતી.

એ બધાના મૂળમાં બાંગ્લાભાષી મુસલમાનોને આસામમાંથી ભગાડવાનો મુદ્દો જ હતો.

જાન્યુઆરીમાં ચૂંટણીથી શરૂ કરીને કુલ આઠ મહિના આસામમાં રહેવાની તક મને મળી હતી.

એ દરમ્યાન મને સમજાયું હતું કે આસામી લોકો અને બાંગ્લાભાષી મુસલમાનો તથા હિંદુઓમાં ચૂંટણીને કારણે મોટી ખાઈ અને શત્રુતા સર્જાઈ હતી, જે આજ સુધી ચાલી રહ્યું છે.

શું છે વર્તમાન પરિસ્થિતિ?

હું 2004માં સેવાનિવૃત્ત થયો હતો. આસામમાં નાગરિકતાની ઓળખ માટેની નેશનલ રજિસ્ટર ઓફ સિટિઝન્સ(એનઆરસી - NRC)ની કાર્યવાહીની જાણકારી મેળવવા માટે યુનાઈટેડ અગેન્સ્ટ હેટ સંગઠનના સૌજન્યથી મને એક સત્ય શોધક ટુકડી સાથે આ વર્ષની 28 જૂનથી બીજી જુલાઈ સુધી આસામ જવાની તક ફરી મળી હતી.

અમારી સાથે ઘણા વરિષ્ઠ પત્રકારો પણ હતા. અમે ગુવાહાટીમાં ભૂતપૂર્વ મુખ્ય પ્રધાનો તરુણ ગોગોઈ અને પ્રફુલ્લ મહંતા સાથે NRC બાબતે વાતચીત કરી હતી.

બારપેટા, ગોઆલપાડા તથા બોનગઈગાંવમાં સંદિગ્ધ મતદાર તથા વિદેશી જાહેર કરવામાં આવેલા અનેક લોકોને મળ્યા હતા.

સંદિગ્ધ મતદાર જાહેર કરાયા બાદ જેમની ધરપકડ કરવામાં...


...ે બાદ સુલતાન અહમદ શાહે આશા ભીલને ત્યાંથી ઊખાડી ફેંકવાનો નિર્ધાર કર્યો.

'ગુજરાતમાં ઇસ્લામી સલ્તનતનો ઇતિહાસ'માં મળતા ઉલ્લેખ પ્રમાણે, સુલતાન અહમદ શાહે ત્યાં પહોંચીને છાવણી નાખી થોડો સમય ત્યાં રહ્યા અને સાબરમતીના કિનારે સહેલગાહ કરી.

આશાવલ અંગે મળતા જુદાજુદા ઉલ્લેખ મુજબ સુલતાન અહમદ શાહે અહીં શહેર વસાવવાનું નક્કી કરી લીધું હતું.

સુલતાન ફરીથી અહીં આવતા આશા ભીલ આશાવલ છોડીને નાસી છૂટ્યા અને અહમદાબાદની સ્થાપનાનો માર્ગ મોકળો થાય છે.

પુસ્તકમાં કરવામાં આવેલા દાવા મુજબ ફેબ્રુઆરી-માર્ચમાં 1411ના રોજ અહ... બાકીનો લેખ લખો:

ુઘલ સમયના ઇતિહાસકારો આશાવલ સાબરમતી નદીના પૂર્વ કિનારે આવેલું હોવાનો ઉલ્લેખ કરે છે.

કેટલાક પુરાવા મુજબ આશાવલ નદીના કાંઠે હાલના જમાલપુર અને આસ્ટોડિયા દરવાજાની આસપાસ હોવું જોઈએ.

અરેબિક અને પર્શિયન ઇતિહાસકારો આને 'આશાવલ' નામે ઓળખાવે છે, જ્યારે સંસ્કૃત અને પ્રાકૃતમાંથી મળતા સ્રોત તેને 'આશાપલ્લી' તરીકે ઓળખાવે છે.

અમદાવાદની સ્થાપનાના 500 વર્ષ પહેલાં મહાન વિદ્વાન અલબેરુની એ 'આશાવલ' હોવાનો ઉલ્લેખ કર્યો છે.

જૈન આચાર્ય જિનેશ્વરસૂરી 'નિર્વાણલીલાવટીકથા'માં ઈ.સ. 1039માં આશાપલ્લી હોવાનો ઉલ્લેખ કરે છે.

આ બધા પુરાવાઓ એ સાબિતી આપે છે કે અગિયારમી અને બારમી સદીમાં આશાવલ અથવા આશાપલ્લીનું કેટલું મહત્ત્વ હતું.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

કર્ણાવતી અંગે શું છે પુરાવા?

અમદાવાદના કાંકરિયા તળાવની તસવીર

'મિરાત-એ-અહમદી' કે 'હિસ્ટ્રી ઑફ ગુજરાત'માં 'કર્ણાવતી' નગરી હોવાનો ઉલ્લેખ ક્યાંય મળતો નથી.

કર્ણાવતીનો ઉલ્લેખ 1304-05માં જૈન આચાર્ય મેરુતુંડાચાર્ય રચિત 'પ્રબંધચિંતામણી'માં તેનો ઉલ્લેખ જોવા મળે છે.

તેમાં કરાયેલા વર્ણન મુજબ રાજા કર્ણદેવ આશાપલ્લી નામના ગામમાં આશા ભીલ પર ચઢાઈ કરવા ગયા.

ભૈરવ દેવીનું શુભ શકુન થયા બાદ ત્યાં કોચરબ દેવીનું મંદિર બનાવ્યું અને ત્યાં જ તંબુ તાણીને રહ્યા.

બાદ આશા ભીલને હરાવીને ત્યાં કર્ણેશ્વર મહાદેવની સ્થાપના કરી અને કર્ણસાગર તળાવ બંધાવી ત્યાં કર્ણાવતી પુરીની રચના કરી અને ખુદ જ રાજ્ય કરવા લાગ્યા.

અમદાવાદનાં રાણીનો મહેલ

'અમદાવાદ ફ્રૉમ રૉયલ સિટી ટુ મેગાસિટી' પુસ્તકમાં જણાવ્યા પ્રમાણે, 13મી સદીના અંતમાં અને 14મી સદીની શરૂઆતમાં જૈન સાહિત્ય અને ધાર્મિક સ્રોતોમાંથી સાબરમતી નદીના કિનારે 'કર્ણાવતી' હોવાનો ઉલ્લેખ મળે છે.

જોકે, એ વાત સ્પષ્ટ થઈ શકતી નથી કે કર્ણાવતી એ આશાવલનું બીજું નામ હતું કે તેની બાજુમાં કર્ણાવતી નામની કોઈ લશ્કરી ચોકી હતી.

મેરુતુંડાચાર્યની સ્ટોરીને જ આગળ વધારતા ત્રણ દાયકાઓ બાદ અન્ય બે જૈન વિદ્વાન જિન્માનંદન અને ચરિત્રસુંદર તેનો ફરી ઉલ્લેખ કરતા લખે છે, કર્ણદેવે નવું શહેર વસાવવાનો નિર્ણય કર્યો હતો.

કર્ણદેવે તેમના પુત્ર સિદ્ધરાજને ગાદીએ બેસાડ્યો હોવાથી તેમને લાગ્યું કે એક શહેરમાં બે રાજા રાજ ના કરી શકે.

અમદાવાદ આવેલી હઝરત કુતુબુદ્દીન દરગાહ

જેથી આશાવલ જીત્યા બાદ કર્ણદેવે કર્ણાવતી વસાવવાનો નિર્ણય કર્યો હોવાનું આ જૈન વિદ્ધાનો કહે છે.

બીજી તરફ સિદ્ધરાજના સમયકાળમાં થઈ ગયેલા આચાર્ય...


...ે બૅટનો સહારો હોય છે. પરંતુ જ્યારે તમે વિકેટકીપિંગ કરતા હો છો તો બૉલ સીધો તમારી પાસે આવે છે. પ્રેક્ટિસ દરમિયાન સુશાંતને ચહેરા, આંગળીઓ અને છાતી પર ઈજા પણ થઈ હતી. એકવાર બૉલથી તેમની પાંસળીઓમાં વાગ્યું અને તેમને દસ દિવસ સુધી આરામ કરવો પડ્યો હતો.

કિરણ મોરે જણાવે છે કે સુશાંત અંધેરીમાં હંસરાજ મોરારજી પબ્લિક સ્કૂલ, ચંદ્રકાન્ત પંડિત ઍકેડેમી અને બીકેસી કૉમ્પલૅક્સ ઑફ મુંબઇ ક્રિકેટ અસોસિએશનમાં પ્રેક્ટિસ કરતા હતા. સુશાંતને સવારે સાત વાગ્યે પ્રેક્ટિસમાં આવવાનું રહેતું. તેઓ ક્યારેય પણ મોડા પડતા ન હતા.

ધોનીન... બાકીનો લેખ લખો:

પડ્યું. જ્યારે ફિલ્મ 'એમ.એસ ધોની: ધ અનટોલ્ડ સ્ટોરી' રિલીઝ થવાની હતી ત્યારે બીબીસીએ સુશાંત સિંહ રાજપૂતનો ઇન્ટરવ્યૂ લીધો હતો.

એ દરમિયાન સુશાંતે કહ્યું હતું કે એમની અને ધોનીની જિંદગી એક જેવી છે.એમણે કહ્યું હતું, "મારા અને ધોનીના જીવનમાં અનેક સમાનતાઓ છે. એનાથી મને ધોનીની ભૂમિકા નિભાવવા મદદ મળી. મેં એમની જીવન યાત્રામાં પોતાને જોઈ રાખ્યો હતો. એટલે મારા માટે તેમની ભૂમિકા નિભાવવી થોડી સરળ રહી."

"જોકે અમારા ક્ષેત્ર અલગ-અલગ છે પરંતુ અમારા જીવનની પેટર્ન એક જેવી છે. અમે દરેક ફ્રંટ પર જોખમ લઈએ છીએ અને સફળ થઈએ છીએ. લોકોને ધોની વિશે ઘણી બધી ખબર છે એટલા માટે સ્ક્રીન પર નાની ભૂલ પણ મોટી લાગશે. "

'એમ.એસ ધોની: ધ અનટોલ્ડ સ્ટોરી' 30 સપ્ટેમ્બર 2016ના દિવસે રિલીઝ થઈ હતી. ફિલ્મનું નિર્દેશન નીરજ પાંડેએ કર્યું હતું. ક્રિકેટ અને ફિલ્મ ચાહકો વચ્ચે આ ફિલ્મને જબરદસ્ત સફળતા મળી હતી. આ ફિલ્મ તેલુગુ અને તમિલમાં પણ ડબ કરવામાં આવી હતી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ે બે વર્ષથી વધારે સમય વીતી ગયો છે એટલે સરકારી વકીલ વૅન્સ પાસે બહુ વિકલ્પ રહેતા નથી.”

તો શું વિકલ્પ રહેશે? ન્યૂ યૉર્કમાં, ખોટાં બિઝનસ રૅકર્ડ રાખવા એ ગંભીર અપરાધની શ્રેણીમાં મૂકી શકાય છે, પણ ક્યારે?

જ્યારે એ અન્ય ગુનાને છુપાવવા માટે કરવામાં આવ્યું હોય. જેમકે કરવેરા એટલે કે ટૅક્સ ફ્રૉડમાં.

'ફૅલની' એટલે કે ગંભીર ગુનામાં આરોપ લગાવવા માટે સમયગાળો લાંબો હોય છે અને તેમાં લાંબાગાળાની જેલની સજા પણ થઈ શકે છે. તો પણ, આરોપ દાખલ કરીને ખટલો ચલાવવાનો રસ્તો આસાન નથી.

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પર ચૂંટણી પ્રચારના ખર્ચના ... બાકીનો લેખ લખો:

ે : ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ તેમના ટૅક્સ રિટર્ન્સ સોંપવાની માગ સામે સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજી કરી શકે છે. સુપ્રીમ કોર્ટમાં આ કેસનો નિવેડો આવી શકે છે.

જોકે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ માટે આ ગંભીર મામલો છે.

જ્યૉર્જ વૉશિંગટન યુનિવર્સિટીમાં કાયદાના પ્રોફેસર જૉનાથન ટર્લીએ બીબીસીને કહ્યું, “ટ્રમ્પની વિરુદ્ધ સૌથી અગત્યનો ગુનાહિત મામલો છે તેમના ટૅક્સ અને બૅન્કની વિગતોની તપાસ. પરંતુ તેમાં કંઈ ગુનાહિત છે કે કેમ એ હજી સ્પષ્ટ થયું નથી.”

સાઇરસ વૅન્સને જો ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના ટૅક્સ રિટર્ન્સની વિગતો ન મળે તો આ ગુનાહિત કેસ બની પણ શકે અને નહીં પણ. પણ મૂળત: સાઇરસ વૅન્સને તપાસ માટે ટૅક્સ રિટર્ન્સની વિગતોની જરૂર છે.

3. રિયલ ઍસ્ટેટ ફ્રૉડની તપાસ

અત્યાર સુધી શું ખબર છે : ન્યૂ યૉર્કનાં ઍટર્ની જનરલ લેટિશિયા જેમ્સ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ માટે એક અન્ય મુસીબત છે.

માર્ચ 2019થી લેટિશિયા જેમ્સ ટ્રમ્પ ઑર્ગનાઇઝેશનનાં એક સંભાવિત રિયલ-ઍસ્ટેટ ફ્રૉડની તપાસ કરી રહ્યાં છે.

આના તાર પણ કોહેન સાથે જોડાયેલા છે, જેમણે ફેબ્રુઆરી 2019માં કૉંગ્રેસને કહ્યું હતું કે ટ્રમ્પે લોન લેવા માટે પોતાની પ્રૉપર્ટીના ભાવ વધારે બતાવ્યા અને ટૅક્સ ઘટાડવા માટે તેમણે પ્રૉપર્ટીના ભાવ ઓછાં બતાવ્યા.

કોહેનના નિવેદનથી લેટિશિયા જેમ્સને ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના રિયલ ઍસ્ટેટ સામ્રાજ્ય વિશે વધારે માહિતી મેળવવાનો આધાર આપ્યો હતો.

સાઇરસ વૅન્સની જેમ લેટિશિયા જેમ્સને પણ માહિતી મેળવવા માટે અદાલતનો સહારો લેવો પડ્યો. ટ્રમ્પ ઑર્ગનાઇઝેશનના ઉપપ્રમુખ અને રાષ્ટ્રપતિના પુત્ર ઍરિક ટ્રમ્પે લેટિશિયા જેમ્સ પર રાજકીય દ્વેષને રાખવાનો આરોપ લગાવ્યો છે.

છતાં તેઓ ઑક્ટોબરમાં લેટિશિયા જેમ્સના ઑફિસમાં નિવેદન આપવા માટે હાજર રહ્યા હતા.

આગળ શું થશે: લેટિશિયા જેમ્સને તપાસ આગળ વધારવા માટે વધારે માહિતી અને અન્ય નિવેદનોની જરૂર છે.

ટ્રમ્પ જ્યારે રાષ્ટ્રપતિ હતા ત્યારે તેમણે કહ્યું હતું કે તેઓ આ કાયદાકીય બાબતોમાં ભાગ લઈ શકે તેમ નથી કારણકે તેઓ ખૂબ વ્યસ્ત છે. જોકે હવે તેઓ આ બહાનું નહીં આપી શકે.

લેટિશિયા જેમ્સ, જેવું તેમણે ટ્રમ્પના પુત્ર સાથે કર્યું હતું તે રીતે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પર શપથ હેઠળ પૂછપરછ માટે આવવાનું દબાણ કરી શકે છે.

ઑલોન્સો કહે છે, “રાષ્ટ્રપતિ પદ માટે બીજી વખત ચૂંટણી લડી રહેલા ઉમેદવાર માટે અદાલતો થોડી ઉદાર હોઈ શકે છે..પણ કોઈ સામાન્ય નાગરિક માટે નહીં.”

જો ટ્રમ્પે કંઈ ખોટું કર્યા હોવાનું સામે આવે તો નાગરિક મામલાની તપાસ પછી નાણાકીય દંડ...


...ે ભારે નુકસાન થયું છે.

જોકે સ્થાનિક ધોરણે નદી, તળિયાની માટી તથા જંગલોને બચાવવાં માટે પ્રયાસો પણ ચાલતા રહે છે.

સોની વસતિ

જૂના માંડલે શહેરમાં સોનીઓની વસતિ આવેલી છે.

આ વિસ્તારમાં દિવસભર સોનાને ટીપવાનું કામ ચાલતું રહે છે.

ભારે ગરમી અને ભેજવાળા વાતાવરણમાં પણ કામ અટકતું નથી. મોટા ભાગના લોકો પેઢી દર પેઢી આ જ કામ કરે છે.

અહીં સોનાને ટીપવાનું કામ પુરુષો કરે છે, જ્યારે સ્ત્રીઓ સોનાની પરત તૈયાર થાય તેના ટુકડા કાપવાનું કરે છે.

સોનાના આ નાના ટુકડાને વાંસના કાગળમાં લપેટીને વેચવામાં આવે છે. લાકડા ... બાકીનો લેખ લખો:

યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ે મળવા જતા હતા. ત્યાર પછી તેમને લાગ્યું કે સપ્તાહમાં એક દિવસ પૂરતો નથી. જે દિવસે તેઓ મળી શકતા ન હતા, ત્યારે તેઓ એકબીજાને પત્ર લખતા હતા.... રોજનો એક પત્ર. પરંતુ આ પત્રો પર કોઈ ટિકિટ લગાવવામાં આવતી ન હતી. તેઓ એકબીજાના હાથમાં રૂબરૂમાં પત્ર આપતા હતા."

મંજુ અને ચંદન

ત્યાર પછી હૉસ્પિટલમાં જ તેમની વચ્ચે ઘણી મુલાકાતો થઈ. કમાલ અમરોહીએ તેમને "મંજુ" નામ આપ્યું અને મીના કુમારી કમાલ અમરોહીને "ચંદન" નામે બોલાવવાં લાગ્યાં.

વિનોદ મહેતા આગળ લખે છે, "ત્યાર પછી તેમની વચ્ચે ટેલિફોન પર લાંબી વાતચીતો શરૂ થઈ. અમરો... બાકીનો લેખ લખો:

ૅન સિવાય બીજો કોઈ પુરુષ નહીં બેસી શકે. તેમની છેલ્લી શરત હતી કે મીના કુમારી હંમેશાં પોતાની કારમાં બેસીને સ્ટુડિયો જશે અને ફરી ઘરે એ જ કારમાં આવશે."

રાજ કપૂરની પાર્ટી

મીના કુમારીએ આ શરતો પર સહી કરી, તે દિવસથી જ તેમણે શરતોનો ભંગ પણ શરૂ કરી દીધો

પરંતુ જે દિવસે મીના કુમારીએ આ શરતો પર સહી કરી, તે દિવસથી જ તેમણે શરતોનો ભંગ પણ શરૂ કરી દીધો. સૌથી પહેલી ઘટના ત્યારે ઘટી જ્યારે "શારદા"ની શુટિંગ વખતે રાજ કપૂરે મીના કુમારીને એક પાર્ટીમાં આમંત્રિત કર્યાં.

વિનોદ મહેતા લખે છે, "બન્યું એવું કે એક રશિયન ફિલ્મ પ્રતિનિધિમંડળ મુંબઈ આવ્યું હતું. રાજ કપૂર તેમના સન્માનમાં એક સ્વાગત સમારોહ યોજી રહ્યા હતા. મીના કુમારીએ તેમનું નિમંત્રણ સ્વીકારી લીધું અને પોતાનાં પતિને ફોન પર જણાવ્યું કે તેઓ રાતે ઘરે મોડેથી આવશે. તેમણે રાજ કપૂરની પાર્ટીનું કારણ આપવાના બદલે એવું કહ્યું કે તેમનું શુટિંગ લાંબા સમય સુધી ચાલશે."

બીજા જ દિવસે સંજોગોવશાત કમાલ અમરોહીની મુલાકાત રાજ કપૂરની પાર્ટીમાં ઉપસ્થિત રહેલાં મહેમાનો સાથે થઈ. તેના પરથી તેમને ખબર પડી કે તેમના પત્ની શૂટિંગમાં વ્યસ્ત રહેવાનાં બદલે પાર્ટીમાં મોજ કરી રહ્યાં હતાં.

તેઓ ઘરે પાછા આવ્યાં ત્યારે તેમણે કમાલને આ વિશે કંઈ ન જણાવ્યું.

ત્યાર પછી કમાલે તેમનાં સમક્ષ આ "હાનિરહિત" દગાનો ઉલ્લેખ કર્યો ત્યારે મીના કુમારીએ કહ્યું કે તેઓ તેમને "ડિસ્ટર્બ" નહોતા કરવા માગતા.

કમાલ અમરોહી મીનાને મનાવી ન શક્યા

કમાલ અમરોહી પુત્ર તાજદાર અમરોહી સાથે

વાત આટલેથી ન અટકી. એક દિવસ કમાલ અમરોહીના સચિવ બાકરે મીના કુમારીને ફિલ્મ અભિનેતા પ્રદીપ કુમારની કારમાંથી ઉતરતાં જોઈ લીધાં. ત્યાર પછી બીજી કેટલીક ઘટનાઓ બની જેના પરથી મીના કુમારીએ નક્કી કર્યું કે તેઓ કમાલ અમરોહીના ઘરે પાછા ક્યારેય નહીં જાય.

તાજદાર અમરોહી જણાવે છે, "મીના કુમારી કમાલ અમરોહીનાં ઘરમાંથી નીકળવાનું બહાનું શોધી રહ્યાં હતાં જેથી તેઓ આઝાદ પંખીની જેમ રહી શકે. છોટી અમ્મી જ્યારે ઘર છોડીને જતાં રહ્યાં ત્યારે બાબાએ એક પતિ હોવાને નાતે પોતાની ફરજ નિભાવી."

''તેઓ મહેમૂદ સાહેબના ઘરે જતા રહ્યાં હતાં. તેઓ ત્યાં ગયા. છોટી અમ્મીએ પોતાની જાતને એક ઓરડામાં લોક કરી દીધી હતી. બાબા (પિતા) દરવાજો ખટખટાવતાં રહ્યા, "મંજુ બહાર આવ, મારી સાથે વાત કરો. તને કઈ ફરિયાદ છે. મને જણાવ." પરંતુ તેઓ બહાર ન આવ્યાં.

''મહેમૂદ સાહેબે જણાવ્યું કે અત્યારે તેઓ નહીં માને. થોડા સમયમાં શાંત પડી જશે. ત્યાર...


...ે મહિલાઓની 1578, સામાજિક અને શૈક્ષણિક પછાત વર્ગના પુરુષોની 1657 અને મહિલાઓની 823, અનુસૂચિત જનજાતિની પુરુષો માટેની 996 અને મહિલાઓની 462 અને અનુસૂચિત જાતિના પુરુષોની 429 અને મહિલાઓની 214 મળી કુલ 6636 પુરુષ અને 3077 મહિલા લોકરક્ષકદળની ખાલી જગ્યાઓ પર ભરતી કરવાની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થઈ હતી.

30 નવેમ્બર, 2019 ના કુલ 9713 ઉમેદવારોમાંથી 8135 ઉમેદવારોની પસંદગી કરવામાં આવી હતી.

જેમાં તમામ અનામત વર્ગની પુરુષ અને મહિલા અનામત જગ્યાઓ અને બિનઅનામત વર્ગની પુરુષોની ખાલી જગ્યાઓનો સમાવેશ થઈ ગયો છે, પરંતુ કોઈ અકળ કાર... બાકીનો લેખ લખો:

્ગના નીચા મેરિટના ઉમેદવારને તેનો કશો લાભ મળતો નથી.

હાલની લોકરક્ષકદળની ભરતીમાં અનુસૂચિત જાતિ અને ઓબીસીનાં ઘણાં મહિલા ઉમેદવારો ઑપન મેરિટમાં આવતાં હોવા છતાં તેમને ઑપનમાં ગણવામાં આવ્યા નથી.

જ્યારે અનામત વર્ગનાં મહિલાઓ એક ઑગસ્ટ 2018ના ઠરાવની અન્યાયી જોગવાઈઓને કારણે આ સમગ્ર ઠરાવ જ રદ કરવા આંદોલન કરી રહ્યાં છે, ત્યારે બિનઅનામત વર્ગનાં મહિલાઓ પણ તેમનો હક ડૂબી રહ્યાની રજૂઆતો કરી રહ્યાં છે.

જરા આશ્ચર્યજનક લાગે તેવી વાત છે કે "પાટીદાર અનામત અંદોલન સમિતિ"ના આગેવાનો બિનઅનામત વર્ગનાં મહિલાઓના સમર્થનમાં ખુલ્લેઆમ બહાર આવ્યાં છે.

"પાટીદાર અનામત આંદોલન સમિતિ"ના લેટરહેડ પર ડૉ. આંબેડકરની તસવીર પણ અન્ય મહાનુભાવોની તસવીર સાથે પ્રકાશિત કરવામાં આવી છે.

આ સમિતિ પાટીદારો માટે અનામતની માગણી માટે એટલે કે અનામતના સમર્થનમાં રચાયેલી છે, પરંતુ અહીં તે બિનઅનામતનું સમર્થન જ નથી કરતી, અનામતનો વિરોધ કરે છે.

મહિલા અનામતના કારણે બિનઅનામત વર્ગના હક્ક જોખમાય છે તેમ કહે છે.

ગુજરાતમાં કોણ અનામતનું સમર્થક છે અને કોણ વિરોધી તે આ રજૂઆત પરથી જણાઈ આવે છે.

મહિલા અનામત મુદ્દે ગુજરાત સરકારની દિલચોરી

17 વરસ પછી 2014માં ગુજરાત સરકારે  મહિલા અનામતમાં ત્રણ ટકાનો મામૂલી વધારો તો કર્યો હતો, પરંતુ વાસ્તવમાં તેનો અમલ ન થાય તેવી પેરવી રાજ્યનું વહીવટીતંત્ર કરી રહ્યું હોય તેવું એક ઑગસ્ટ 2018નો ઠરાવ દર્શાવે છે.

ઠરાવના મુદ્દા-3માં દર 10 બેઠકે 3.3 બેઠક મહિલા માટે અનામત રાખવાનું તો કહ્યું છે, પરંતુ બેઠકની ગણતરી વખતે પૂર્ણાંક સંખ્યાને જ ધ્યાનમાં રાખવા અને અનામત અપૂર્ણાંકને આગળ ખેંચતા રહી તેનું રજિસ્ટર નિભાવવા જણાવે છે.

એનો સાદો અર્થ એ થાય કે 33 ટકા મહિલા અનામતનો અમલ ચોથા ભરતી પ્રસંગે જ થઈ શકશે પૂર્ણાંકની ગણતરીએ તો માત્ર 30 ટકા મહિલા અનામતનો જ અમલ થાય છે.

એટલે વધારેલી ત્રણ ટકા અનામતનો કોઈ અર્થ રહેતો નથી.

સુપ્રીમ કોર્ટે ઈન્દ્રા સહાની, સભરવાલ અને રાજેશકુમાર દરિયાના જજમૅન્ટમાં અનામત વર્ગના ઉમેદવારો જો ઊંચું મેરિટ ધરાવતા હોય તો તેમને ઑપન મેરિટમાં જ ગણવા અને તેટલી અનામત બેઠકો વધારવાની વાત સોઈ ઝાટકીને કહી છે.

ગુજરાતમાં પુરુષોની અનામત બેઠકોમાં વરસોથી તેનો અમલ થાય છે.

નટ સમાજે ઓ.બી.સી.ના બદલે આદિવાસીના ક્વૉટામાં અનામતની માગ કરી છે

જીપીએસસી વર્ગ એકની ભરતીમાં અનામત વર્ગના પુરુષ ઉમેદવાર પ્રથમ ક્રમે આવ્યાના દાખલા નોંધાયા છે અને ઑપન મેરિટના લીધે અનામત વર્ગના વધુ...


...ે માટે તેમને અટકાવવાના પ્રયત્ન કરતા રહ્યા.

હાર્દિકે 29 નવેમ્બરે મુખ્યમંત્રી વિજય રૂપાણીના વતન રાજકોટમાં રેલી કરી તો તેમની સામે મંજૂરી વિના રેલી કરવાની ફરિયાદ કરવામાં આવી.

તો આ પ્રકારે 2017ની વિધાનસભા ચૂંટણી ભલે હાર્દિક પટેલ લડી શકે તેમ ન હતા, પણ તેમની અસર ચૂંટણીના માહોલ પર સતત રહેલી અને તેઓ ભાજપ વિરુદ્ધ અને કૉંગ્રેસની નજીક જણાતા રહ્યા.

જિજ્ઞેશ મેવાણી

JIGNESH

વાત કરીએ જિજ્ઞેશ મેવાણીની તો દલિત સમુદાયમાંથી આવતા આ યુવા નેતા રાજ્યના બહુચર્ચિત ઊના પ્રકરણ બાદ વધુ અને સતત ચર્ચામાં આવ્યા અને ભાજપ ... બાકીનો લેખ લખો:

2019માં એટલે કે લોકસભા ચૂંટણીના બરાબર પહેલાં કૉંગ્રેસમાં તમામ પદો પરથી રાજીનામું આપી દીધું હતું. લોકસભામાં ભાજપે ગુજરાતની તમામ 26 બેઠકો કબજે કરી હતી. એ વખતે અલ્પેશ ઠાકોરે કહ્યું હતું કે નબળા શિક્ષકોની સ્કૂળ છોડીને ગુરુકુળમાં આવ્યો છું.

ભાજપ પ્રવેશ પછી એમણે ફરી રાધનપુર બેઠક પરથી જ ભાજપની ટિકિટ પર પેટીચૂંટણી લડી અને હાર્યા.

પેટાચૂંટણીમાં કેટલી અસર થશે?

રાજકીય વિશ્લેષક જતીન દેસાઈ બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહે છે, "હાર્દિક પટેલની લોકપ્રિયતા 2017માં પીક પર હતી એટલી હાલ નથી, પણ તેઓ રાજ્યમાં સતત સક્રિય રહ્યા છે અને હવે પ્રદેશ કૉંગ્રેસના કાર્યકારી અધ્યક્ષ પણ બન્યા છે."

"તો પેટાચૂંટણીના સંદર્ભમાં તેમની અસર વધુ પડી શકે. જોકે એની સામે ફક્ત એક જ નેતાની અસર પરિણામ બદલવામાં કાયમ સફળ નથી રહેતી. ગુજરાત કૉંગ્રેસ 2017ની સરખામણીએ હાલ સંગઠનની રીતે વધુ નબળી લાગી રહી છે."

રાજકીય વિશ્લેષક હરિ દેસાઈએ બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં એ વાતે સહમત થયા કે હાર્દિક પટેલ સતત સક્રિય છે.

તેમણે કહ્યું, "મને લાગે છે કે હવે 2017ની સરખામણીએ આ યુવાનેતાઓ હાર્દિક પટેલ, જિજ્ઞેશ મેવાણી અને અલ્પેશ ઠાકોરનો જાદુ ઓસર્યો છે. તેમ છતાં હું હાર્દિક પટેલને અંડરએસ્ટિમેટ નથી કરતો. તે સતત ફરી રહ્યા છે. આવનારી પેટાચૂંટણીમાં પણ કૉંગ્રેસને તેઓ ફાયદો કરાવી શકે તેમ છે."

તેમણે કહ્યું, "અલ્પેશ ઠાકોરના ભાજપમાં જવાથી ભાજપને કેટલો ફાયદો થયો એ તો મોટો પ્રશ્ન છે. પણ તેઓ ઠાકોર સમુદાયના મતવિસ્તારમાં હાર્યા છે. તેવા સંજોગોમાં તેમની અસર આવનારી પેટાચૂંટણીમાં મતદાતાઓ પર પડે એવું હું નથી માનતો."

તેમણે વધુમાં કહ્યું ,"જિજ્ઞેશ મેવાણીની જે આક્રમકતા છે તે ગુજરાતની તાસીર સાથે ફીટ નથી બેસતી. વિપક્ષમાં રહીને પણ વહીવટીતંત્ર પાસેથી કામ કઢાવવાની જે કુનેહ હોવી જોઇએ તે દૃષ્ટિએ તેઓ મારી દૃષ્ટિએ અપરિપકવ છે."

પૉલિટિકલ સાયન્સના પ્રોફેસર બલદેવ આગજાએ બીબીસી સાથેની વાતમાં કહ્યું, "અલ્પેશ ઠાકોરનો કોઈ પ્રભાવ હવે ચૂંટણી દરમિયાન હું નથી જોતો. જ્યારે હાર્દિક પટેલ પાટીદાર યુવાનેતા ખરા પણ પાટીદારો કૉંગ્રેસને મત આપતા નથી. તેમના વતન વીસનગરમાં પણ હાર્દિક પટેલ કૉંગ્રેસના નામે મત માગવા જાય તો તેમના ઘાર્યા મત તેમને મળે નહીં."

"સુરતમાં પાટીદાર આંદોલનનો સૌથી વધુ પ્રભાવ જોવા મળેલો પણ તેમ છતાં કૉંગ્રેસને જીત ન મળી. જ્યારે કે જિજ્ઞેશ મેવાણી તેમના મતવિસ્તાર વડગામ સિવાય પણ રાજ્ય અને દેશ સ્તરના પ્રજાના પ્રશ્નોને વાચા...


...ે મોટરસાઇકલની ટક્કર થઈ હશે, પરંતુ જ્યારે તેઓ ઘટનાસ્થળે પહોંચ્યા તો તેમના હોંશ ઉડી ગયા.

તેઓ કહે છે, "તેમને જોતા જ મને રડવું આવી ગયું હતું. મને કંઈ સમજાયું નહીં. એવું લાગ્યું કે હું પણ મરી ગયો છું. હું ત્યાં જ મારું માથું પકડીને રડવા લાગ્યો."

મુશર્રફે જ્યારે અફરાઝુલના મૃત્યુનો વીડિયો જોયો તો તેઓ કંઈ જમી પણ ન શક્યા.

મુશર્રફની અંદર એવો ડર બેસી ગયો કે મકાન માલિક પર વિશ્વાસ હોવા છતાંય તેઓ પોતાના રૂમમાં તાળું લગાવીને બીજા વિસ્તારમાં અન્ય મજૂરો સાથે રહે છે.

અફરાઝુલના ભાણેજ ઇનામુલ કહે છે, "અમે મજૂ... બાકીનો લેખ લખો:

અફરાઝુલના પણ કોઈ મહિલા સાથે સંબંધ હતા? આ સવાલ પર બરકત અલી કહે છે કે એવું વિચારવું પણ ગુનો છે.

તો પછી અફરાઝુલની હત્યાનું કારણ શું હશે? તેના પર બરકત અલી કહે છે, "હત્યારાએ બીજા કોઈને મારવા હતા, તેને અફરાઝુલ મળી ગયા તો તેમને મારી નાખ્યા. હું મળ્યો હોત, તો મને મારી નાખ્યો હોત."

અફરાઝુલની હત્યા આ જ જગ્યાએ થઈ હતી

રાજસમંદના મહેતા નગરી વિસ્તારમાં જ્યાં અફરાઝુલ રહેતા હતા, ત્યાંના કેટલાક યુવાનો કહેતા હતા કે, જો તેમની કોઈ ભૂલ હતી તો શંભૂલાલે પોલીસમાં ફરિયાદ કરવાની જરૂર હતી.

એક સ્થાનિક યુવકે કહ્યું, "માની લઈએ કે તેમણે કોઈ ગુનો કર્યો હતો, તો પણ તેમને આ રીતે મારવાનો અધિકાર કોણે આપ્યો? પોલીસ છે કાયદો છે. તેમને જાણ કરો."

ખેમરાજ પાલીવાલના બીએનો અભ્યાસ કરતા દીકરી પણ આવું જ કહે છે, "જો કોઈ વ્યક્તિ ગુનો કરે છે તો તેમના માટે પોલીસ છે. કાયદો છે. કાયદો હાથમાં લેવાની શું જરૂર છે?"

પણ અફરાઝુલની ભૂલ શું હતી? ઇનામુલ કહે છે, "એ જ કે તેઓ એક મજૂર હતા, મજબૂર હતા, મુસ્લિમ હતા."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ે યૂપીએ સરકારની આકરી આલોચના કરી હતી અને ડૉ. મનમોહન સિંઘ પર વિકસિત રાષ્ટ્રો સામે ઝૂકી જવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો.

જોકે, જયરામ રમેશનો તર્ક હતો કે ભારત ન તો હંમેશાં બીજાં રાષ્ટ્રો દ્વારા પહેલ કરવામાં આવે એની રાહ જોઈ શકે કે ન તો વ્યક્તિ દીઠ કાર્બન ઉત્સર્જન ઘટે ત્યાં સુધી વાટ જોઈ શકે.

સ્પષ્ટ છે કે સ્વચ્છ ઊર્જા મામલે તમામ રાષ્ટ્રો સાથે મળીને ઍલાયન્સ રચી આગળ વધવાનો પાયો આ જ નિર્ણયો થકી પડ્યો.

ભારતે 'જળવાયુ પરિવર્તન વાર્તા'માં વિકાસશીલ રાષ્ટ્રોનું એક મહત્ત્વપૂર્ણ ગઠબંધન રચ્યું જેને 'બૅઝિક' (BASIC) રાષ્... બાકીનો લેખ લખો:

આપ્યું હતું કે તે 300 કરોડ ટન કાર્બનડાયૉક્સાઈડ શોષી શકે એટલાં જંગલો સર્જશે. જોકે, મોદી સરકારની નવી નીતિ જંગલો વિરુદ્ધ છે.

પ્રસ્તુત વનનીતિ- જેનો ડ્રાફ્ટ ગત વર્ષે રજૂ કરાયો અને હજુ તેને અંતિમ રૂપ આપવાનું બાકી છે - ઓછું ઘનત્વ ધરાવતાં જંગલોને ખાનગી કંપનીઓને સોંપવાની વાત કરે છે.

જાણકારોનું કહેવું છે કે ખાનગી કંપનીઓ માત્ર આર્થિક ફાયદો ધરાવતાં વૃક્ષો (ટિમ્બર ફૉરેસ્ટ) રોપશે.

દિલ્હીમાં આવેલા 'ધ ઍનર્જી ઍન્ડ રિસોર્સિસ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ (ટેરી)માં સિનિયર ફૅલૉ અને વનમામલાના વિશેષજ્ઞ ડૉ. યોગેશ ગોખલે જણાવે છેઃ

"મૉનિટરિંગના આકરા નિયમો વગર આ પ્રકારનાં પગલાં યોગ્ય નથી. ન તો તે જંગલ પર નિર્ભર આદિવાસીઓ માટે યોગ્ય છે કે ન તો તેનાથી જૈવ વિવિધતાથી ભરેલાં એવાં સ્વસ્થ જંગલો ઊભાં થશે કે જે જળવાયુ પરિવર્તનને ઘટાડી શકે."

આ પ્રકારનાં જંગલોના આકારને લઈને મોદી સરકારના આંકડા પર જ ગત વર્ષે પ્રશ્નો ઊભા થયા.

ગત વર્ષે 'સ્ટેટ ઑફ ફૉરેસ્ટ રિપોર્ટ'માં સરકારે કહ્યું કે ભારતનાં જંગલોમાં વધારો થયો છે.

જોકે બાદમાં જાણવા મળ્યું કે સરકારે વૃક્ષારોપણનો પણ જંગલની વ્યાખ્યામાં સમાવેશ કરી લીધો છે.

જાણકારોનું કહેવું છે કે વૃક્ષારોપણ એ માત્ર એક 'ટ્રી-કવર' છે, જ્યારે જંગલ એ જૈવ વિવિધતાથી ભરેલી એક ઇકૉસિસ્ટમ છે.

એ બાદ સંયુક્ત રાષ્ટ્રની વિશેષજ્ઞ પેનલે પણ ફૉરેસ્ટ-કવરમાં વધારો થવાના ભારતના દાવા પર શંકા જાહેર કરી છે.

ભારત સંકટમાં

દરિયાઈ જળસ્તર અને ક્રાયોસ્પિયર આઈપીસીસીના એક તાજા અહેવાલમાં આગાહી કરવામાં આવી છે કે જો ધરતીના તાપમાન થઈ રહેલી વૃદ્ધિ 2 ડિગ્રી જેટલી નહીં રોકવામાં આવે તો આ સદીના અંત સુધીમાં દરિયાઈ જળસ્તરમાં 1.1 મિટરનો વધારો થશે.

ભારતના વિશાળ દરિયાકાંઠે તેના પર નિર્ભર વસવાટ કરતા અંદાજે 30 કરોડ લોકોનું ભવિષ્ય જોઈએ તો આ ઘણું વિનાશક હોઈ શકે છે.

આ સ્થિતિમાં સરકાર પાસે ઘરેલુ અને આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર એક સ્પષ્ટ નીતિની આશા રાખવામાં આવે છે.

આથી આખરે એક સલાહ જે ગ્રેટા થનબર્ગે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને આ વર્ષની શરૂઆતમાં આપી હતી.

થનબર્ગે પીએમ મોદીને કહ્યું હતું કે જળવાયુ પરિવર્તનનું સંકટનો આ સમય નિવેદનબાજીઓનો નથી, પરંતુ આકરાં અને મોટાં પગલાં ભરવાનો છે.

ગ્રેટાએ વડા પ્રધાનને ચેતવણી આપી હતી કે જો તમે નિષ્ફળ જશો તો તમને ઇતિહાસના સૌથી મોટા ખલનાયક તરીકે યાદ કરવામાં આવશે અને તમે એવું નહીં ઇચ્છો.

(હૃદયેશ જોશી સ્વતંત્ર પત્રકાર છે. તેઓ પર્યાવરણ, જળવાયુ-પરિવર્તન...


...ે રદ કરવામાં આવી હતી.

એ વખતે આર્થિક રીતે નબળા વર્ગના ઉમેદવારોને યાને કે (EWS) ક્વોટાના લોકોને સ્થાન મળી શકે તેને કારણ ગણાવાયું હતું.

આ પછી લોકસભાની ચૂંટણીને લીધે આ ભરતી અટકી પડી.

પછીથી 1 જૂન, 2019ના રોજ આ ભરતીને ફરી શરૂ કરવાની જાહેરાત કરાઈ અને જગ્યાઓ પણ 2221થી વધારીને 3053 કરવામાં આવી.

સરકાર દ્વારા 25 સપ્ટેમ્બર, 2019ના રોજ એક જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે 20 ઓક્ટોબર, 2019ના રોજ યોજાનારી પરીક્ષાની તારીખમાં કોઈ પણ પ્રકારનો ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી.

1 ઑક્ટોબરથી વિદ... બાકીનો લેખ લખો:

વાત કરી.

હાર્દિક પટેલે કહ્યું કે "આ સરકારમાં નથી કોઈ નીતિ કે નથી કોઈ આયોજન. આ જીએસટી જેવું છે. લોકોએ ફૉર્મ ભર્યા એની સરકારને આવક થઈ. પરીક્ષા લેવાવાની હતી એટલે પ્રશ્નપત્રો છપાયા હશે એમાં પણ ભ્રષ્ટાચાર થયો હશે."

એમણે કહ્યું કે "અર્થતંત્રમાં મંદી છે ત્યારે સરકારનું આ પગલું નિરાશાજનક છે. મા-બાપ બાળકોના શિક્ષણ પાછળ 70 ટકા જેટલી આવક ખર્ચી નાખે છે."

સરકાર માટે ચૂંટણી મહત્ત્વની છે કે 10 લાખ પરીક્ષાર્થીઓનું ભવિષ્ય એવો સવાલ પણ હાર્દિક પટેલે કર્યો.

આ આખા મામલે હાર્દિક પટેલે બીબીસી ગુજરાતી આગળ વિદ્યાર્થીઓ જાગૃત નથી એનું દુખ પણ પ્રગટ કર્યું.

એમણે કહ્યું કે "10 લાખ લોકોમાંથી 10 હજાર લોકો પણ જો આનો વિરોધ કરવા વિધાનસભા પહોંચવા ન માગતા હોય, 10 હજાર લોકો પણ એમની સાથે થયેલી છેતરપિંડી પર ન બોલવા માગતા હોય, વિરોધ ન કરવા માગતા હોય એ સ્થિતિ દુખદ છે અને એટલે જ પરિવર્તન આવતું નથી."

"સરકારની અણઆવડતને આ દર્શાવે છે"

વિજય રૂપાણી

જાણીતા અર્થશાસ્ત્રી રોહિત શુકલાએ જણાવ્યું હતું કે, "આ સરકારની વહીવટી નિષ્ફળતા છે. એક સામાન્ય પરીક્ષા પણ સરકાર ન લઈ શકે."

"આ જાહેરાત દર્શાવે છે કે સરકારને માણસોની જરૂરિયાત છે, છેલ્લી તારીખ સુધી માણસ લેવા છે અને પછી લઈ શકતી નથી. આ મોટો પ્રશ્ન છે."

ઠરાવ બદલવા અંગે તેમણે કહ્યું કે, "આનો અર્થ એમ થાય છે કે સરકારને ખબર નથી કે તેમને 12 પાસ જોઈએ કે ગ્રેજ્યુએટ જોઈએ છે. છેલ્લી ઘડી સુધી નક્કી કરી શકતા નથી."

"ગ્રેજયુએટ યુવાનો પરણવાની ઉંમરના હોય છે. તેમનો ઘર-સંસાર ચાલુ કરવાનો હોય."

"કુટુંબીજનો તેમને ભણાવીને તૈયાર કર્યા હોય અને સાવ મોઢાં સુધી લાવીને કોળિયો ખેંચી લેવો તો વિદ્યાર્થીઓમાં મોટા પ્રમાણમાં માનસિક વ્યગ્રતા આવે અને ડિપ્રેશન પણ આવે."

એમણે કહ્યું કે આર્થિક દ્રષ્ટિએ મંદીના દિવસોમાં સરકારી નોકરીઓ મંદીને દૂર કરવામાં મહત્ત્વનું સ્થાન માનવામાં આવે છે.

તેમણે કહ્યું, "અર્થતંત્રના સંદર્ભમાં જોઈએ તો મંદીમાં જો લોકોને નોકરીઓ મળે તો તેમના પૈસા દ્વારા બજારમાં માગ વધે છે માગ વધે તો ઉત્પાદન વધે છે. આ તમામ લાંબાગાળે સારા પરિણામ ઉભા કરે છે."

"આ અર્થતંત્ર માટે ઉપયોગી બાબત છે. સરકાર કોઈ ઉપકાર નથી કરતી. કર્મચારીઓનું હોવું સારી બાબત છે. બજારમાં આવેલી આવકથી અર્થતંત્ર સારું બની શકશે."

કૉંગ્રેસે આ મામલે મંગળવારે રાજ્યવ્પાપી વિરોધપ્રદર્શન કરવાની વાત કરી છે પરંતુ 10 લાખ યુવાનો જેની રાહ જોતા હતા તે પરીક્ષાઓ રદ કેમ થઈ તે સવાલ...


...ે રાખ્યો છે, આસ્થા માટે નહીં.

હું બૌદ્ધ વિહારમાં પણ જતો નથી. કારણ કે બૌદ્ધ એ ધર્મ નથી. બુદ્ધે જીવન જીવવાના 24 સિદ્ધાંતો આપ્યા છે, તે પ્રમાણે અમે જીવીએ છીએ. એ તર્ક આધારિત સિદ્ધાંતો છે.

સામાન્ય રીતે દલિતોના બૌદ્ધ બનવાથી તેના ભૌગોલિક ક્ષેત્રમાં જ્યાં તેમની દલિત હોવાની ઓળખ છે તે દૂર થતી નથી કે અન્ય લોકોના તેમના પ્રત્યેના વલણમાં ફેર પડતો નથી.

જોકે, ડૉ. આંબેડકરે પણ એવો દાવો કર્યો નથી કે દલિતોના બૌદ્ધ બનવાથી હિંદુઓનું તેમના પ્રત્યેનું વલણ બદલાઈ જશે.

તો પછી ધર્મ પરિવર્તનનો અર્થ શું?

મારા પિતાએ ધ... બાકીનો લેખ લખો:

ધારો થતો રહ્યો છે પણ મૂળ એ સવાલ તો રહે જ છે કે દલિતો હિંદુ ધર્મનો ત્યાગ કરી બૌદ્ધ બને તે પછી તેની સાથે ઉજળિયાત હિંદુઓના સામાન્ય વ્યવહારમાં ફેર પડે છે કે કેમ?

જાતિવાદનો ઉકેલ શો?

એવી બહુ વાતો સાંભળવા મળે છે કે આંતરજ્ઞાતિય લગ્નો અને આંતરજ્ઞાતિય ભોજન એ જ જાતિવાદને દૂર કરવાનો શ્રેષ્ઠ ઉપાય છે. પણ, હું આ વાત સાથે સહમત નથી.

મારા પિતરાઈ ભાઈએ બ્રાહ્મણ યુવતી સાથે લગ્ન કર્યા છે. પણ એનો સાસરીયા પક્ષ હજુ સુધી એને અપનાવી શક્યો નથી.

બ્રાહ્મણ યુવતી સાથે લગ્ન થયા હોવા છતાં એ આજે પણ ડગલે ને પગલે જાતિવાદનો ભોગ બને છે.

એટલે જ મારું માનવું છે કે જાતિવાદની સમસ્યા ત્યારે જ દૂર થઈ શકશે કે જ્યારે જાતિવાદથી પીડિત અને જાતિવાદને વકરાવનાર, એમ બન્ને પક્ષના લોકો સાથે મળશે અને સહિયારો પ્રયાસ હાથ ધરશે.

જો આવું થશે તો જ જાતિવાદ દૂર થઈ શકે એમ છે. બાકી જાતિવાદ આ દેશમાંથી દૂર થાય એવા મને કોઈ જ અણસાર દેખાતા નથી.

(લેખમાં વ્યક્ત કરવામાં આવેલા વિચાર લેખકના અંગત વિચાર છે, બીબીસીના નહીં. )

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ે રીતે ધોનીએ અત્યાર સુધી ડીઆરએસ મામલે સફળતા મેળવી છે તે જવલ્લેજ જ જોવા મળે એવી છે.

તેઓ જે રીતે વીજળીની ગતિએ સ્ટમ્પિંગ કરે છે તે ટીમ માટે બોનસ સાબિત થાય છે.

આ અનુભવને લીધે કારણે યુવાન ખેલાડીઓને પણ પ્રેરણા મળે છે, ખાસ કરીને એવા ખેલાડીઓ જે પહેલી વખત વર્લ્ડ કપ રમે છે.

આપણે ધોનીનું વિકેટ કિપીંગ કૌશલ્ય જોયું છે. પરંતુ સૌથી મહત્ત્વનું એ છે જ્યારે તેઓ વિકેટ પાછળથી સ્પિનર્સને માર્ગદર્શન આપે છે અને તેજ બૉલર્સને સ્થિતિ મુજબ કહે છે કે ક્યાં બૉલ નાખવાનો છે. તેઓ મેદાનમાં ફિલ્ડર્સનું સંકલન પણ કરે છે.

વ... બાકીનો લેખ લખો:

હનું માનવું હતું કે ધોની માટે બૅક અપની કોઈ જરૂરિયાત જ નથી. કારણ કે જો ધોની વર્લ્ડ કપમાં ઇજા ગ્રસ્ત હોય તો કેએલ રાહુલ વિકેટ કિપીંગ કરવા માટે સક્ષમ છે.

હરભજન કહે છે, હું એમની સાથે ક્રિકેટ રમુ છું, મને ખબર છે તેમના સ્વાસ્થ્યના કેટલાક પ્રશ્નો છે. પણ પોતાના આ પ્રશ્નો સાથે પણ કેવી રીતે રમવું એ અનુભવ પરથી તેઓ જાણે છે.

જો કે, દિનેશ કાર્તિકને ટીમમાં બીજા કિપર તરીકે સ્થાન મળ્યું છે પરંતુ કોઈ ઈજાને કારણે ધોનીને આરામ આપવો પડે તો જ તેમને તક મળશે.

દિનેશ પોતે પણ માને છે કે તેઓ વર્લ્ડ કપમાં માત્ર ફર્સ્ટ એડ બૉક્સ તરીકે જઈ રહ્યા છે અને ધોનીને કોઈ ઇજા થાય અથવા બૅક ઇન્જરીના કારણે ન રમી શકે તો જ તેમને 11ની ટીમમાં સ્થાન મળશે.

લોકો ધોનીને કૅપ્ટન કૂલ એટલા માટે પણ કહે છે કે તેઓ પોતાના ફોર્મની પરવા કર્યા વિના ટીમને આગળ રાખે છે.

તેઓ મેદાન પર તેઓ પોતાની ભાવના પર જેટલું નિયંત્રણ રાખે છે એટલું ભાગ્યે જ કોઈને રાખતા જોયા હશે.

2011ના વર્લ્ડ કપ પહેલાં તેઓ પોતાના સાથી ક્રિકેટર્સ સાથે વ્યક્તિગત રીતે વાત કરતા આમ તેમનું વર્લ્ડ કપ ટીમમાં હોવું એ એક માઇલસ્ટોન સાબિત થઈ શકે છે.

આપને આ પણ વાંચવું ગમશે

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ે લઈને તેઓ નીકળ્યાં. તેઓ જઈ રહ્યાં હતાં ત્યારે એક પોલીસે તેમને અટકાવ્યાં અને પૂછ્યું કે ક્યાં જઈ રહ્યાં છો, પણ તેઓ જવાબ આપી શક્યાં નહોતાં.

તેમનાં સાસુ તેમને ઘરે લઈ આવ્યાં. કોર્ટમાં ચાલતા કેસ અનુસાર ઘરે પહોંચ્યા બાદ એન્નાએ ઓશિકું દબાવીને બાળકને મારી નાખવાની કોશિશ કરી હતી.

સાત જુલાઈના એ દિવસે ઍમ્બુલન્સ આવી ત્યારે એન્નાએ ડૉક્ટરને કહ્યું હતું કે, "જુઓને, મેં કદાચ બાળકને મારી નાખ્યું હોય તેમ લાગે છે."

ઍમ્બુલન્સમાં આવેલા તબીબોએ બાળકને શ્વાસ લેતું કર્યું હતું અને એન્નાને હૉસ્પિટલમાં દાખલ કરી દેવામ... બાકીનો લેખ લખો:

ને તેમની પાસે સારવાર માટે લાવવામાં આવતી હોય છે.

તેમને સારવાર આપવામાં આવે તો પૂર્ણરૂપે સારા થઈ જવા માટે છ મહિના પૂરતા છે.

અમેરિકાની જેમ જ રશિયામાં પણ સંતાનની હત્યા કરનારી સ્ત્રીને શું સજા આપવી તે અદાલતો નક્કી કરતી હોય છે.

ફોરેન્સિક સાયકૉલૉજિસ્ટની તપાસમાં માતા પાગલ સાબિત ન થાય તો તેને લાંબી કેદની સજા થઈ શકે છે.

આમાંની મોટા ભાગની સ્ત્રીઓનું નાનપણમાં શારીરિક શોષણ થયું હોય છે.

રશિયાના ફોરેન્સિક સાયકિયાટ્રિસ્ટ્સ દ્વારા થયેલા અભ્યાસોમાં જોવા મળ્યું હતું કે સંતાનોની હત્યા કરનારી સ્ત્રીઓમાંથી 80% જેટલી ગરીબ પરિવારમાં ઉછરેલી હોય છે. તેમાંની 85% સ્ત્રીઓનું લગ્નજીવન ખરાબે ચડેલું હોય છે.

આ આંકડાઓ વચ્ચે સંશોધકો સ્પષ્ટપણે કડી જોઈ શકે છેઃ જૂઠાણું, દલીલો, ઝઘડા, અસંતોષ અને નશાખોરીની સ્થિતિ સ્ત્રીઓએ કિશોરીવસ્થામાં જોઈ હોય છે.

પુખ્તવયે લગ્ન કર્યા પછી આવી જ સ્થિતિનો સામનો તેમણે ફરી કરવો પડતો હોય છે.

પોતાનાં માતાપિતા સાથે સારા સંબંધો ના રહ્યા હોય તેના કારણે પણ સંતાનો સામે આક્રમકતા આવે છે.

માતા આવી આક્રમકતાને સંતાન તરફ વધારે પડતો પ્રેમ બતાવીને છુપાવતી હોય છે.

કેચીઇવા કહે છે, "ઘરેલું હિંસાનો ભોગ બનવાની બાબત આવા કિસ્સામાં ભવિષ્યમાં આ પ્રકારની હિંસા પ્રેરવામાં મુખ્ય પરિબળ બનતું હોય છે."

"આમાંની મોટા ભાગની સ્ત્રીઓ નાનપણમાં શારીરિક, ભાવનાત્મક અને જાતીય રીતે શોષણનો ભોગ બનેલી હોય છે."

પોતાનાં સંતાનોની હત્યા કરી નાખનારી માતાઓના કેસ લેવા માટે પણ ઘણી વાર વકીલો તૈયાર હોતા નથી.

'મને હતું કે મારી સાથે આવું ક્યારેય થઈ શકતું નથી'

મરીના ક્લેશ્ચેવા કહે છે, "જેલના સત્તાધીશો સંતાનોની હત્યા કરીને આવેલા ગુનેગારોની ઓળખ, બીજા કેદીઓ સમક્ષ જાહેર કરતા નથી."

મરીના બીજા ગુનાસર જેલ ભોગવી ચૂક્યા છે.

"જોકે, મેં આવા ગુનેગારોને જોયા છે. પણ એ તો તેઓ જ્યારે આ વાત કરે ત્યારે જ ખબર પડે. ત્યાં સુધી તેમને શા માટે જેલ થઈ તેની કોઈને ખબર પડતી નથી."

"જેલમાં તેમની સાથે કોઈની મિત્રતા થતી નથી. તેઓ ચૂપચાપ બેઠા રહે છે."

મૉસ્કોના ક્લિનિકલ સાયકૉલૉજિસ્ટ યાકોવ કોચેતોવ કહે છે કે સ્ત્રી હત્યા અંગેના પોતાના વિચારોને નકારતી રહે છે અને સ્વબચાવ તરીકે પોતાનામાં રહેલો રોષ બીજા પર ઠાલવતી રહે છે.

"તમારે આવી સ્ત્રીને સમજવી હોય કે તેની લાગણીઓ માટે સહાનુભૂતિ હોય, તો તમારે તેમની એ લાગણીઓને સમજવી પડે, જે સમજવા માટે કોઈ તૈયાર હોતું નથી."

એક મોટી ટેલિકોમ કંપનીમાં...


...ે વધારી શકાય?

આ અંગે વાત કરતાં રાજેશ ભટ્ટ કહે છે, "વીજ પુરવઠો પૂરો પાડતી કંપનીને જાણ કરીને એ વીજભાર ઇલેક્ટ્રિક મીટરમાં વધારી શકાય છે. "

"તમે ટૉરેન્ટ પાવર પાસેથી વીજળી લેતા હોય કે પીજીવીસીએલ(પશ્ચિમ ગુજરાત વીજ કંપની લિમિટેડ) કે યુજીવીસીએલ(ઉત્તર ગુજરાત વીજ કંપની લિમિટેડ) કોઈ પણ પાસેથી વીજળી મેળવતા હો ત્યારે એમને જાણ કરીને વધારાનો વીજભાર મેળવી શકાય છે."

જેમ ખર્ચનું વાર્ષિક ઑડિટ થાય છે એમ વર્ષે એકવાર ઇલેક્ટ્રિક ઑડિટ પણ કરવું જોઈએ.

જેમ આપણે દર વર્ષે ઘરખર્ચ કે નાણાંનું સરવૈયું એટલે કે ઑડિટ કરીએ છીએ... બાકીનો લેખ લખો:

તું, "પ્રાથમિક માહિતી અનુસાર શ્રેય હૉસ્પિટલમાં જે આગ લાગી તે શૉક-સર્કિટને કારણે લાગી હતી."

મોટી ઇમારતોમાં શૉક-સર્કિટને કારણે આગ લાગી હોય એવા ઘણા બનાવ અમદાવાદમાં બન્યા છે.

ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયાનો બીજી જાન્યુઆરીનો એક અહેવાલ છે જેમાં જણાવાયું હતું કે અલ્હાબાદમાં વર્ષ 2019માં જેટલા પણ આગના બનાવ બન્યા હતા જેમાંથી 67 ટકા બનાવ શૉક-સર્કિટને કારણે થયા હતા.

હિન્દુસ્તાન ટાઇમ્સમાં એક નવેમ્બર 2017ના પ્રકાશિત થયેલા અહેવાલ મુજબ મુંબઈમાં છેલ્લાં ત્રણ વર્ષમાં લાગેલી 80 ટકા આગ શૉર્ટ-સર્કિટને કારણે લાગી છે.

અમદાવાદમાં શ્રેય હૉસ્પિટલમાં શૉર્ટ સર્કિટને લીધે આગ લાગી હોવાનું સામે આવ્યું છે. અગાઉ પણ આવા બનાવ અમદાવાદમાં સામે આવ્યા છે એ જોઈએ તો 24 જૂને અમદાવાદ જિલ્લાનાં સાણંદમાં આવેલી જીઆઈડીસી (ગુજરાત ઇન્ડસ્ટ્રિયલ ડેવેલપમેન્ટ કૉર્પોરેશન) વિસ્તારમાં કારખાનામાં આગ લાગી હતી. 25 ફાયર ટેન્ડર્સ ત્યાં મોકલવામાં આવ્યા હતા.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ે વધુ ડિસ્કાઉન્ટ આપે છે, એક નાનો વેપારી એની સ્પર્ધા નહીં કરી શકે.

શિંદે જણાવે છે, "રિટેલરોને 20 ટકા અને હોલસેલરોને 10 ટકા માર્જિન મળે છે. પરંતુ ઈ-ફાર્મસીમાં આવેલી નવી કંપનીઓ 30થી 35 ટકા સુધીનું ડિસ્કાઉન્ટ આપી રહી છે."

"તેઓ ડીપ ડિસ્કાઉન્ટ આપી શકે છે. થોડું નુકસાન પણ ઉઠાવી શકે છે. પરંતુ સામાન્ય રિટેલર પાસે એટલી મૂડી નથી. એનાથી ગ્રાહકોને પણ સમસ્યા થશે કારણ કે જ્યારે રિટેલરો બજારમાંથી ખસી જશે તો એમનો એકાધિકાર થઈ જશે અને કિંમતો પર નિયંત્રણ મુશ્કેલ બનશે."

તેઓ જણાવે છે કે સમગ્ર દેશમાં લગભગ સાડા આઠ લ... બાકીનો લેખ લખો:

ાનોની ભૂમિકનો અંત આવશે.

પરંતુ અગ્રણી ઈ-ફાર્મસી કંપનીઓના ઍસોસિયેશન ડિજિટલ હેલ્થ પ્લૅટફૉર્મનું કહેવું છે કે  ઈ-ફાર્મા પ્લૅટફૉર્મ સંપૂર્ણ રીતે માર્કેટપ્લેસ મૉડલ ઉપર કામ કરશે.

ડિજિટલ હેલ્થ પ્લૅટફૉર્મના સંયોજક વરુણ ગુપ્તાએ જણાવ્યું, "ઇ-ફાર્મસી મૉડલને લઈને અનેક પ્રકારની ગેરસમજ છે. ઈ-ફાર્મસી માર્કેટપ્લેસ મૉડલ હાલની ફાર્મસીને ઑનલાઈન સેવાઓ આપવામાં મદદ કરશે. "

"તે અલગ-અલગ ફાર્મસીને એક જ પ્લૅટફૉર્મ પર જોડીને એક નેટવર્ક તૈયાર કરશે. તેનાથી ઇન્વેન્ટરીનો વહીવટ વધુ સારી રીતે થશે, પહોંચ વધશે, કિંમત ઘટશે અને ગ્રાહકોને વધુ સારી સેવા મળશે."

ડૉક્ટર વરુણ કહે છે કે કોવિડ-19ની મહામારીએ બતાવ્યું છે કે કેવી રીતે દવાઓના વેચાણમાં બંને માધ્યમ એકસાથે કામ કરી શકે છે. કોઈ પણ શરૂઆતને લઈને લોકોમાં અસુરક્ષા અને ચિંતા હોય છે. નવી ટેકનિક આવવાથી આવો જ વિરોધ અગાઉ પણ જોવા મળ્યો છે.

ઑનલાઇન ફાર્મસીઉદ્યોગ સાથે જોડાયેલા એક વિશેષજ્ઞનું પણ કહેવું છે કે તેઓ ઘણું વધારે ડિસ્કાઉન્ટ નથી આપતા.

જો કોઈ વારંવાર આટલું ડિસ્કાઉન્ટ આપશે તો તે બજારમાં ટકી નહીં શકે.  ઈ-ફાર્મસી પ્લૅટફૉર્મ પોતાનું માર્જિન સ્થાનિક ફાર્માસિસ્ટ સાથે નક્કી કરે છે.

અભયકુમારનું કહેવું છે કે જો કંપનીઓ માર્કેટપ્લેસ મૉડલ અપનાવે છે અને ફાર્મસિસ્ટ માટે અવસર ઊભા કરે છે તો એનાથી કોઈ પરેશાની નથી. પરંતુ એવું થવાની શકયતા ખૂબ જ ઓછી છે.

હજુ પણ કેટલાંક પ્લૅટફૉર્મ હાઈબ્રિડ મોડલ પર કામ કરી રહ્યાં છે. એમાં એમનો વધુ ફાયદો છે એટલા માટે તેઓ એનો વિરોધ કરી રહ્યા છે.

ઈ-ફાર્મસી પ્લૅટફૉર્મ અને હાલના કાયદા

ઈ-ફાર્મસી કંપનીઓ અનેક વર્ષોથી ભારતીય બજારમાં કામ કરી રહી છે. પરંતુ હાલ ઘણા નાના પાયા ઉપર છે. કોરોના વાઇરસને કારણે થયેલા લૉકડાઉનમાં ફાર્મા પ્લૅટફૉર્મનો ઉપયોગ પણ વધ્યો છે.

મોટા ભાગે ક્રૉનિક દવાઓ એટલે કે લાંબા સમયની બીમારીઓ માટેની દવાઓ માટે તેનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.

આંકડાઓની વાત કરીએ તો 'ઇકૉનૉમિક ટાઇમ્સ 'ના એક રિપોર્ટ અનુસાર ભારતમાં વર્ષ 2030 સુધીમાં ઈ-ફાર્મસી માટે દવાઓનું માર્કેટ 18.1 અબજ ડૉલર સુધી પહોંચી શકે છે. 2019માં તે 9.3 અબજ ડૉલર હતું.

પરંતુ ઈ-ફાર્મસી પ્લૅટફૉર્મની વૈધતાને લઈને લાંબા સમયથી સવાલ ઉઠતા રહ્યા છે. ત્યાં સુધી કે આ મામલો કોર્ટ પણ પહોંચી ચૂક્યો છે.

જે. એસ. શિંદે કહે છે, "ઈ-ફાર્મસી હાલ ઔષધિ અને સૌંદર્યપ્રસાધન અધિનિયમ હેઠળ કવર નથી થતી. એટલા માટે એને ચલાવવી ગેરકાયદે છે. "

"આ અધિનિયમમાં...


...ે વર્ષ 2002માં એક વ્યક્તિનું તપાસપંચ રચ્યું હતું. આગની આ ઘટનામાં 59 મુસાફરોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં અને તેને પગલે રાજ્યમાં સાંપ્રદાયિક તોફાનો ફાટી નીકળ્યાં હતાં.

જોકે, સરકારે હાઈકોર્ટના પૂર્વ વકીલ જસ્ટિસ કે. જી. શાહના સભ્યપદ સાથે પંચની પુનર્રચના કરી હતી અને સુપ્રીમ કોર્ટના પૂર્વ જસ્ટિસ જી. ટી. નાણાવટીને તેમના ચૅરમૅન બનાવાયા હતા.

જસ્ટિસ શાહના મૃત્યુ બાદ હાઈકોર્ટના પૂર્વ જસ્ટિસ એ. કે. મહેતાએ એમનું સ્થાન લીધું હતુ.

જાહેરહિતની અરજી શા માટે કરાઈ હતી?

ગુજરાતના પૂર્વ ડીજીપી આર. બી. શ્રીકુમારે આ મામલે... બાકીનો લેખ લખો:

"સામાન્ય રીતે કમિશનને જાહેરહિતમાં કામ કરવાનું હોય છે અને કમિશન પર ચોક્કસ જવાબદારીઓ પણ હોય છે."

"આ સ્થિતિમાં જો કમિશનનો અહેવાલ લોકો સુધી ન પહોંચાડવામાં આવે તો તે આખું કાર્ય નિષ્ફળ જાય. આ પિટિશન કરતા પહેલાં આવું જ કંઈક મારા મનમાં આવ્યું હતું."

નાણાવટી કમિશને ગોધરા અને ત્યાર બાદનાં કોમી તોફાનોની તપાસ કરી હતી, કમિશને પોતાની તપાસ બે તબક્કામાં કરી હતી.

પ્રથમ તબક્કામાં કમિશને ગોધરામાં ટ્રેન પર થયેલા હુમલાની તપાસ કરી હતી, જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે તે એક પૂર્વ આયોજિત હુમલો હતો. જ્યારે રિપોર્ટના બીજા ભાગમાં કમિશને ગોધરા પછીનાં તોફાનોની તપાસ કરી હતી.

રિપોર્ટના બીજા ભાગ અંગે મીડિયા અહેવાલોમાં લખવામાં આવ્યું હતું કે રિપોર્ટમાં નરેન્દ્ર મોદીને ક્લીનચિટ આપવામાં આવી હતી.

એવું પણ કહેવામાં આવ્યું હતું કે તોફાનપીડિતોને યોગ્ય સમયે અને આંતરરાષ્ટ્રીય હ્યુમન રાઇટ્સનાં સ્ટાન્ડર્ડ પ્રમાણે યોગ્ય મદદ રાજ્ય સરકાર દ્વારા પહોંચાડવામાં આવી હતી.

નાણાવટી કમિશનને કુલ 24 ઍક્સટેન્શન મળ્યાં હતાં અને 12 વર્ષ સુધી તપાસ ચાલુ રહી હતી.

કમિશનની કામ કરવાની પદ્ધતિ અને તેના રિપોર્ટને લઈને ઘણા લોકોએ નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ે વાતચીતમાં ઉમેશે જણાવ્યું, "મારા જેવી ગરીબ વ્યક્તિ માટે 10000 હજાર રૂપિયા ખૂબ મહત્ત્વ ધરાવે છે. હવે હું ટિક-ટૉક વાપરવાનું પણ વિચારી રહ્યો છું."

કેવી રીતે થાય છે કમાણી?

ટેક વેબસાઇટ 'ગેજેટ બ્રિજ'ના તંત્રી સુલભ પુરી જણાવે છે કે કોઈ દેશમાં ઍપ્લિકેશન લૉન્ચ કર્યા બાદ આ કંપનીઓ કેટલાક અલગઅલગ સ્થળેથી લોકોને કાયદેસર હાયર કરે છે.

સામાન્યપણે એવા લોકોને હાયર કરવામાં આવે છે કે જેઓ દેખાવડા હોય, જેમને કૉમેડી આવડતી હોય, ગીત ગાવાં કે પછી ડાન્સ કરવા જેવી સ્કીલ હોય.

તેમણે દરરોજ કેટલાક વીડિયો પોસ્ટ કરવાના હોય ... બાકીનો લેખ લખો:

ફ્રેન્ડ્સ, ચા પી લો'વાળા વીડિયો બનાવી રહ્યાં હતાં. તમે કહી શકો છો કે તેઓ પ્રખ્યાત અથવા તો વાઇરલ થવા માગતાં હતાં. દરેક વ્યક્તિ પ્રખ્યાત અથવા તો વાયરલ થવા માગે છે પરંતુ કોઈ ટ્રોલ થવા માગતું નથી. ટિક-ટૉક જેવી ઍપ્લિકેશન પર લોકોને ટ્રોલ કરવા અને લોકોની મજાક ઉડાવવી ખૂબ સહેલી છે."

વ્યવસાયે થેરાપિસ્ટ અને કાઉન્સિલર સ્મિતા બરુઆનું કહેવું છે કે ટિક-ટૉક સોશિયલ મીડિયા આપણા પૂર્વાગ્રહો અને માનસિકતા પરથી પડદો ઉઠાવે છે.

તેમણે કહ્યું, "મેં જોયું છે કે આવા વીડિયોમાં ઘણી વખત ગામડાં અને નાનાં શહેરોના લોકોની મજાક ઉડાવવામાં આવે છે. એ લોકોની પણ મજાક ઉડાવવામાં આવે છે કે જેઓ સોશિયલ મીડિયા પર ખાસ જોવા મળતા નથી. આવા સમયે 'ડિજિટલ ડિવાઇડ' સ્પષ્ટપણે જોવા મળે છે."

રાહુલ સચાન પણ માને છે કે ટિક-ટૉક જેવી ઍપ્લિકેશનને ભલે થોડી પણ નિયંત્રણમાં રાખવી જરૂરી છે.

તેમણે કહ્યું, "જુલાઈ 2018માં ઇન્ડોનેશિયાએ ટિક-ટૉક પર પ્રતિબંધ લગાવી દીધો હતો, કેમ કે મોટી સંખ્યામાં કિશોરો તેનો ઉપયોગ પોર્નેગ્રાફિક સામગ્રી અપલોડ અને શૅર કરવા માટે કરતા હતા. ત્યારબાદ કેટલાક ફેરફાર અને શરતો બાદ તેને ફરીથી લાવવામાં આવી."

રાહુલના જણાવ્યા પ્રમાણે ભારતમાં જે ઝડપે ફેક ન્યૂઝ ફેલાઈ રહ્યા છે તેને જોતા પણ ટિક-ટૉક જેવી ઍપ્લિકેશન પર લગામ લગાવવાની જરૂર છે.

તેઓ કહે છે, "આપણે જ્યારે કોઈ ઍપ્લિકેશન ડાઉનલોડ કરીએ છીએ તો પ્રાઇવસીની શરતો પર વધારે ધ્યાન આપતા નથી. બસ, યસ અને અલાઉ પર ટિક કરી દઈએ છીએ. આપણે આપણી ફોટો ગેલેરી, લોકેશન અને કોન્ટેક્ટ નંબર... આ બધી વસ્તુઓની એક્સેસ આપીએ છીએ. ત્યારબાદ આપણો ડેટા ક્યાં જઈ રહ્યો છે, તેનો શું ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે, તેની આપણને કંઈ ખબર હોતી નથી."

રાહુલ જણાવે છે કે આજકાલ મોટા ભાગની ઍપ્લિકેશન આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સની મદદથી કામ કરે છે.

તેવામાં જો તમે તેનો એક વખત ઉપયોગ કરો છો તો તે તમારી સાથે જોડાયેલી ઘણી માહિતી હંમેશાં માટે પ્રાપ્ત કરી લે છે. આથી વધુ સતર્ક રહેવાની જરૂર છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ે વિદ્યાર્થીઓએ અમને બોલાવ્યા?"

જોકે, એબીવીપીના દુર્ગેશને લાગે છે કે આ મામલે હજુ વધુ નામો સામે આવવાનાં બાકી છે.

તેમણે કહ્યું : "દિલ્હી પોલીસની તપાસમાં જે લોકોનાં નામ બહાર આવ્યાં છે, તેનાથી અમે પણ સંતુષ્ટ નથી."

"મને લાગે છે કે આ નામોની યાદીમાં હજુ કેટલાંક નામો ઉમેરાવાના બાકી છે."

"તપાસ ચાલી રહી છે અને અમને લાગે છે કે ન્યાય મળશે."

દિલ્હી પોલીસ પર કાવતરું ઘડવાનો આરોપ

બીજી બાજુ, જેએનયુ વિદ્યાર્થીસંઘના પૂર્વ અધ્ય એન. સાઈ બાલાજીએ કહ્યું, "અમે સ્પષ્ટપણે માનીએ છીએ કે ક્યાંક ને ક્યાંક એબીવીપીને બચાવ... બાકીનો લેખ લખો:

ાસ કરવી જોઈએ."

"તેમજ આ ઘટનામાં જે લોકો સામેલ છે તેમના પર કડક કાર્યવાહી કરવી જોઈએ."

વધુ કડક થયું જેએનયુ પ્રશાસન

આ તમામ ઘટનાક્રમ વચ્ચે, જેએનયુ પ્રશાસન દ્વારા 5 જાન્યુઆરીના રોજ થયેલ હિંસાની તપાસ માટે પાંચ સભ્યોની એક ટીમ બનાવાઈ છે.

આ સાથે જ જેએનયુના ડીન ઉમેશ એ. કદમે તમામ વૉર્ડનને નિર્દેશ આપ્યા છે કે હૉસ્ટેલમાં કોઈ પણ બહારની વ્યક્તિ હાજર ન રહેવી જોઈએ.

નિર્દેશમાં સાત જાન્યુઆરીના રોજ વસંતકુંજ પોલીસ સ્ટેશન તરફથી મળેલા પત્રનો હવાલો અપાયો છે.

તેમાં જણાવાયું છે કે, વસંતકુંજ પોલીસ સ્ટેશન તરફથી મળેલા પત્રમાં રજિસ્ટ્રારને સલાહ અપાઈ છે કે તેઓ હૉસ્ટેલમાં બહારની વ્યક્તિઓ છે કે કેમ?  એ અંગેનું ઑડિટ કરાવે.

જો આવી કોઈ પણ ઘટના સામે આવે તો તરત પોલીસ સ્ટેશન ઇન્ચાર્જને તેની માહિતી આપવામાં આવે.

નોટિસમાં જણાવાયું છે કે જો કોઈ બહારની વ્યક્તિ કે પરવાનગી વગરના વિદ્યાર્થીઓ કોઈ હૉસ્ટેલના રૂમમાં રહેતા હોય એવું મળી આવશે તો સંબંધિત છાત્ર વિરુદ્ધ વહીવટી નિયમો હેઠળ જરૂરી પગલાં ભરાશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ે શહેરના ધાર્મિક નેતાઓ સાથે એક શાંતિ બેઠક યોજી હતી.

એ બેઠકમાં એવી દરખાસ્ત રજૂ કરવામાં આવી હતી કે સરઘસ મુસ્લિમ વિસ્તારોમાંથી પસાર થાય ત્યારે 'પાકિસ્તાન મુર્દાબાદ'ના નારા પોકારવા નહીં. તેની સામે બીજેપીએ જોરદાર વાંધો લીધો હતો.

નવાદાના સંસદસભ્ય અને કેન્દ્રના પ્રધાન ગિરિરાજ સિંહે કહ્યું હતું, "પાકિસ્તાન મુર્દાબાદના નારા ભારતમાં નહીં પોકારવામાં આવે તો ક્યાં પોકારવામાં આવશે?"

ઔરંગાબાદ, રોસડા, ભાગલપુર અને આસનસોલમાં પણ આવું જ થયું હતું.

સ્થાનિક લોકોનું કહેવું છે કે મુસ્લિમોની મોટી વસતી હોય તેવા વિસ... બાકીનો લેખ લખો:

મલાને આરએસએસ અને બીજેપીના નેતાઓએ 'ક્રિયાની પ્રતિક્રિયા' ગણાવ્યા હતા.

બીજેપીના બિહાર પ્રદેશ મહામંત્રી રાજેન્દ્ર સિંહે બીબીસીને જણાવ્યું હતું કે મુસલમાનો વિરુદ્ધની હિંસા 'ક્રિયાની પ્રતિક્રિયા' છે.

ઔરંગાબાદમાં પણ આરએસએસના એક નેતા સુરેન્દ્ર કિશોર સિંહે આ વાત કરી હતી.

ઔરંગાબાદ, રોસડા અને ભાગલપુરમાં સરઘસ દરમ્યાન મુસલમાનોએ ચપ્પલ કે પથ્થર ફેંક્યા હોવાની અફવા ફેલાઈ હતી.

પથ્થર કે ચપ્પલ ફેંકવાને ક્રિયા માનવામાં આવ્યું હતું. જોકે, કોઈ ખાસ સમુદાયના લોકોએ જ પથ્થર કે ચપ્પલ ફેંક્યાં હતાં એવા નિષ્કર્ષ પર હજુ સુધી તપાસ પહોંચી નથી.

6) મર્યાદિત હિંસા, પણ ચોક્સાઈપૂર્વક આગચંપી

ઔરંગાબાદના કબ્રસ્તાનમાં ભગવો ઝંડો

આ શહેરોમાં જીવલેણ હિંસા આચરવામાં આવી ન હતી. લોકોના ધંધા-રોજગાર પર હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો.

ઔરંગાબાદમાં સરઘસ પછીની હિંસામાં 30 દુકાનોને આગ ચાંપવામાં આવી હતી.

એ 30માંથી 29 મુસલમાનોની હતી. મુસલમાનોની દુકાનોને જાણીજોઈને નિશાન બનાવવામાં આવી હતી.

ઔરંગાબાદ જિલ્લા વહીવટીતંત્રે પણ જણાવ્યું હતું કે મોટાભાગની દુકાનો મુસલમાનોની હતી.

તેથી એવું લાગે છે કે કઈ દુકાન હિન્દુની છે અને કઈ મુસલમાનની છે એ આગ ચાંપવાવાળા લોકો જાણતા હતા.

ઔરંગાબાદમાં હિન્દુ યુવા વાહિનીના નેતા અનિલ સિંહના ઘરમાં મુસલમાનોની દુકાનો હતી, પણ એ સલામત રહી હતી.

આ ઘટનાઓમાં કોઈનો જીવ ગયો ન હતો, પણ ધંધા-રોજગારને એવી રીતે બરબાદ કરવામાં આવ્યા છે કે તેનો લાંબા સમય સુધી ગાઢ પ્રભાવ રહેશે.

ભીડમાં સામેલ લોકો કોણ હતા એ વિશે સ્થાનિક લોકો અને વહીવટીતંત્રનું મિશ્ર અનુમાન છે.

ઔરંગાબાદના મુસલમાનોનું કહેવું છે કે તોડફોડમાં સામેલ મોટાભાગના લોકો બહારના હતા.

બીજી તરફ ભાગલપુર અને નવાદામાં એવા લોકો સ્થાનિક હોવાનું જણાવવામાં આવી રહ્યું છે.

ઓરંગાબાદના ડિવિઝનલ મેજિસ્ટ્રેટ રાહુલ રંજન માહિવાલે જણાવ્યું હતું કે તોડફોડમાં બીજા રાજ્યના લોકો પણ સામેલ હતા.

રોસડાના લોકોનું કહેવું છે કે ભીડમાં સ્થાનિકની સાથે બહારના લોકો પણ સામેલ હતા.

7) વહીવટીતંત્રની ભૂમિકા

કેટલાક અપવાદોને બાદ કરતાં વહીવટીતંત્રની ભૂમિકા લાચાર દર્શકની જ હતી.

ઔરંગાબાદમાં 26 માર્ચના સરઘસ દરમ્યાન મસ્જિદમાં ચપ્પલો ફેંકવાની, કબ્રસ્તાનમાં ઝંડા લગાવવાની અને મુસલમાનવિરોધી અપમાનજનક નારાબાજીની ઘટનાઓ બની હતી.

આટઆટલું થયા છતાં બીજા દિવસે 27 માર્ચે મુસ્લિમ વિસ્તારોમાંથી સરઘસ કાઢવાની પરવાનગી આપવામાં આવી હતી.

આ...


...ે શ્રમિકો માટે પરિવહનની વ્યવસ્થા કરી છે એટલે અમે યુ.પીના શ્રમિકોને અત્યારે ટ્રેન મારફતે મોકલી રહ્યા છીએ. અન્ય રાજયોની મંજૂરી હજી નથી મળી એટલે જ્યારે અમે યુપીના શ્રમિકોને લઇ જવાની તૈયારી કરીએ ત્યારે બિહાર, ઝારખંડ, છત્તીસગઢ અને ઓડિશાના શ્રમિકો પોતાને જવા મળશે એમ માનીને ટોળામાં બહાર આવે છે.

જે જે પટેલનું કહેવું છે કે એમને સરકાર અને હાઈકોર્ટ તરફથી મળેલી ગાઇડલાઇન મુજબ પ્રમાણે દરેકને ખોરાક અને અન્ય ચીજવસ્તુઓ મળી રહે એ માટે પૂરતી વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે, જેથી કોઇ અરાજકતા ન સર્જાય.

અમદાવાદ જિલ્લા કલ... બાકીનો લેખ લખો:

વ્યવસ્થા કરવી જોઇએ. ખોરાક ઉપરાંત તેમને ભરોસો બેસે એવો પ્રયાસ કરવો જોઈએ.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ે સમય આવી ગયો છે કે જ્યારે જો બાઇડન પોતાના જાણીતા એવિએટર સ્ટાઇલનાં ચશ્માં પહેરીને રાજકીય જીવનથી વિદાઈ લઈ લેશે પણ એવું ન થયું.

રાજકીય દુનિયામાં નવો જન્મ

પરંતુ વિદાય લેવાનું દૂર હતું, જો બાઇડન દક્ષિણી કેરોલાઇના જતા રહ્યા જ્યાં ડેમૉક્રેટિક પાર્ટીના પ્રભાવશાળી કાળા કૉંગ્રેસ સભ્ય જિમ ક્લિબર્ન અને આફ્રિકન અમેરિકન સમાજના સમર્થને તેમના રાજકીય જીવનમાં એક નવો પ્રાણ ફૂંક્યો.

મધ્યમ સ્તરના પ્રતિસ્પર્ધીઓ જેમ કે પીટ બટીગિગ અને એમી ક્લોબુચરે રેસની બહાર જતા ટ્રમ્પનું સમર્થન કર્યું, કારણ કે તેમને લાગ્યું કે ... બાકીનો લેખ લખો:

િચારધારાનો જંગ એક રીતે થંભી ગયો હતો.

વામપંથીઓ માટે રસ્તો બંધ કરતા જો બાઇડન અને બર્ની સૅન્ડર્સ વચ્ચે એકતા દેખાવા લાગી.

ડેમૉક્રેટિક પાર્ટી તરફથી ચૂંટણીમાં નાગરિકોને યુનિવર્સલ હૅલ્થકૅર, ગ્રીન ન્યૂ ડીલ અને ધ્રુવીકરણ વધારવાના મુદ્દા, જેમ કે ઇમિગ્રેશન તથા કસ્ટમ એન્ફોર્સમેન્ટ એજન્સીને બંધ કરવા અને ગેરકાયદેસર રીતથી સરહદ પાર કરવાને ગુનાની શ્રેણીમાંથી બહાર કરવાના વાયદા કરવામાં આવ્યા હતા.

એ વાત સાચી છે કે બાઇડનને મળનાર પ્રગતિશીલ વર્ગના અમુક મતો પર અસર પડી હોઈ શકે છે, જેમાં મુખ્ય રીતે યુવા વર્ગ સામેલ છે.

પરંતુ તેમના પ્રચાર કૅમ્પેનમાં સામેલ લોકોને લાગતું હતું કે આ કમી વૃદ્ધોના મતોથી પૂરી થઈ જશે જેમાં મોટા ભાગના રિટાયર્ડ લોકો છે. એમાંથી કેટલાક પહેલાં ટ્રમ્પના સમર્થક હતા.

વૃદ્ધ લોકોનો આ વર્ગ અન્ય કોઈ પણ આયુવર્ગની અપેક્ષામાં વધારે મતદાન કરે છે.

પરંતુ કોરોના મહામારીને કારણે આ વર્ગ સૌથી વધારે જોખમનો સામનો કરી રહ્યો છે.

શરૂઆતમાં જો બાઇડનની લડાઈ થોડી ઢીલી લાગતી હતી પરંતુ કોરોના વાઇરસ મહામારીએ તેમને એક રીતે રાજનૈતિક ઍન્ટીબૉડીઝ આપી દીધી છે જેણે બાઇડનનો બચાવ તેમની જ કમીઓ સામે કર્યો.

દુખભરેલા સમયમાં પોતાની દુખભરી કહાણી

1972માં જો બાઇડન પહેલાં પત્ની નિલીયા અને પુત્ર ડન્ટર સાથે

દુખથી ભરેલા કોરોનાના આ સમયમાં બાઇડનના ખાનગી જીવનની દુખદાયક કહાણી પણ ચૂંટણી વચ્ચે જનતામાં ચર્ચાનો વિષય રહી.

બાઇડને વર્ષ 1972માં સૅનેટની ચૂંટણી જીત્યા પછી પોતાનાં પત્ની નિલીયા અને 13 મહિનાની પુત્રી નાઓમીને એક કાર દુર્ઘટનામાં ગુમાવી દીધાં હતાં.

કાર દુર્ઘટનામાં બાઇડનના દીકરા બિયુ બચી ગયા હતા, જોકે વર્ષ 2015માં તેમનું એક દુર્લભ બ્રેઇન કૅન્સરથી મૃત્યુ થઈ ગયું હતું.

પુત્ર બિયુ સાથે જો બાઇડન

સ્વાભાવિક રૂપથી બાઇડન એવી વ્યક્તિ છે જેમની સાથે સહાનુભૂતિ રાખી શકાય.

તેમનું જીવન જોઈએ તો લાગે છે કે તેઓ એ જ જગ્યાએ છે જ્યાં અમેરિકાના એક લાખ ચાલીસ હજાર બીજા પરિવારો છે જેમણે હાલમાં જ કોરોના વાઇરસને કારણે પરિવારજનોને ગુમાવ્યા છે.

ટ્રમ્પના ચૂંટણ પ્રચારમાં વૃદ્ધાવસ્થાનો દાવો, ચરમ ડાબેરી વિચારધારા તરફ ઝુકાવ જેવા આક્રમક આરોપ અને બર્ની સૅન્ડર્સ સાથે સારા સંબંધ, પોલીસના ખર્ચમાં કાપ પર સહમતીના આરોપ વગેરે બાઇડનની રણનીતિ માટે નુકસાનદાયક સાબિત ન થયા.

જ્યારે બાઇડન સતત ટ્રમ્પના કાર્યકાળ અને આ દરમિયાન લેવામાં આવેલા નિર્ણયોને લઈને નિશાન સાધતા રહ્યા, ખાસ કરીને કોરોના...


...ે સરકાર પોતાની કંપનીના કેટલાક ભાગને વેચી નાખે છે, જેને ખાનગી કંપનીઓ ખરીદે છે.

મૅનેજમૅન્ટ કંટ્રોલ સરકાર પાસે જ રહે છે.

પરંતુ મોદી સરકારે ઘણી વખત એક સરકારી કંપનીના શૅરને સેલ પર લગાવ્યા અને બીજી સરકારી કંપનીને તેને ખરીદવા મજબૂર કરી.

સરકારી કંપનીના શૅર બીજી સરકારી કંપની ખરીદે તો?

હાલ સૌથી મોટો વિનિવેશ તેલ અને પ્રાકૃતિક ગૅસ કંપની એચપીસીએલમાં  કરાયો હતો. જેના કંટ્રોલિંગ સ્ટૅકને (51% કરતાં વધારે) તેલ અને પ્રાકૃતિક ગૅસની સૌથી મોટી સરકારી કંપની ઓએનજીસીએ આશરે 37 હજાર કરોડ રૂપિયામાં ખરીદ્યા હતા.

ત... બાકીનો લેખ લખો:

ાગરણ મંચ કે જે રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘની એક સહયોગી સંસ્થા છે અને જે મંત્રીઓ પર આર્થિક મુદ્દાઓ પર દબાણ કરે છે, તે કહે છે કે તે સરકારી સંપત્તિને ખાનગી કંપનીઓને વેચવાની વિરુદ્ધ છે.

આ સંસ્થા પ્રમાણે છેલ્લાં બે વર્ષમાં વિનિવેશની ગતિ ખૂબ વધી છે.

સ્વદેશી જાગરણ મંચના અરુણ ઓઝા કહે છે, "અમે વિનિવેશનો સંપૂર્ણપણે વિરોધ કરતા નથી. અમે વ્યૂહાત્મક વેચાણની વિરુદ્ધ છીએ. વિનિવેશ જનતા વચ્ચે શૅર જાહેર કરીને થઈ શકે છે."

પૂંજી ક્યાંથી આવશે?

છેલ્લા ત્રણ મહિનામાં આર્થિક વિકાસ દર ઘટીને 5.8 ટકા રહી ગયો છે.

એક સમયમાં એટલે કે 2003થી 2012 સુધી નિકાસ દર 13-14% રહેતો. આજે આ દર 2% કરતાં પણ ઓછો થઈ ગયો છે.

નીતિ આયોગના રાજીવ કુમાર કહે છે કે સરકાર આ અંગે ચિંતિત છે.

તેમનું કહેવું છે, "આ અંગે ચિંતા છે. સરકાર એ પ્રયાસમાં છે કે આ સ્લૉડાઉન વધારે દિવસ સુધી ન ચાલે."

દેશમાં પૂંજીની ખામી છે. ઘરેલૂ કંપનીઓ પાસે પૂંજી નથી. તેમાંથી મોટાભાગની દેવાદાર પણ છે.

બૅન્કોની હાલત પણ ખરાબ છે. તેવામાં વિદેશી રોકાણ પહેલાં કરતાં ઘણું વધારે જરૂરી છે.

મોદી સરકારે વેપાર અને રોકાણમાં સુધારો લાવવાનો પ્રયાસ કર્યો છે અને તેમના માટે સારા સમાચાર એ છે કે વર્ષ 2018-19માં પ્રત્યક્ષ વિદેશી રોકાણ (FDI)ની રકમ રેકર્ડ 64.37 અબજ ડૉલરની રહી.

વિશેષજ્ઞોના જણાવ્યા પ્રમાણે ખાનગીકરણ અને વિનિવેશમાં વિદેશી કંપનીઓના રોકાણકારોને લલચાવવા જરૂરી છે.

ભારત સરકાર 257 કંપનીઓની માલિક છે અને 70થી વધારે કંપનીઓ લૉન્ચ થવાની છે.

આ સિવાય રેલવે અને તેની તમામ સંપત્તિની માલિક પણ કેન્દ્ર સરકાર છે. સરકારી બૅન્કોમાં પણ તેની મિલકત આશરે 57% છે.

રાજીવ કુમાર પણ એ વાતને સમર્થન આપે છે કે પબ્લિક સેક્ટર કંપનીનું સ્ટેટસ ગુમાવ્યા વગર સરકાર 51%થી ઉપર સરકારી બૅન્કોમાં પોતાના શૅર વિનિવેશ કરી શકે છે.

પરંતુ કેટલાક આર્થિક નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે વધારેમાં વધારે સરકારી મિલકતને વેચવા માટે અથવા તેના ખાનગીકરણ માટે સરકારની રાજકીય ઇચ્છાશક્તિ જરૂરી છે.

વિવેક કૌલને એ વાતનો ખેદ છે કે મોદી સરકારની આર્થિક નીતિ જૂની સરકારોથી અલગ નથી.

તેઓ માને છે કે તેને સમાજવાદથી અત્યાર સુધી છૂટકારો મળી શક્યો નથી.

તેમના પ્રમાણે, મોદીની આર્થિક નીતિ ઇંદિરા ગાંધીની નીતિ સાથે મેળ ખાય છે.

આ તરફ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિએ "અમેરિકા ફર્સ્ટ કે અમેરિકા પહેલા"ની સંરક્ષણવાદી નીતિ અપનાવીને વૈશ્વીકરણના સમય પર પ્રશ્નાર્થચિન્હ લગાવી દીધો છે.

મોદી...


...ે સરદાર પોસ્ટ પર હથિયારોનો પુરવઠો ખૂટવા આવ્યો, ત્યારે ટૉક પોસ્ટ પાસેથી મદદ માગવામાં આવી.

ભારે ગોળીબાર અને તોપમારાની વચ્ચે સુબેદાર કબીરમાન સુબ્બા ગોળીઓ અને ઍમ્યુનેશનનો પૂરક જથ્થો લઈને સરદાર પોસ્ટ પહોંચ્યા.

વધુ ત્રણ પ્રયાસ નિષ્ફળ બનાવાયા

બીજા દિવસે ભારતીય સેનાના આગમન બાદ જ CRPFએ પોસ્ટ છોડી

આગામી કલાકો દરમિયાન પાકિસ્તાની દળે લગભગ ત્રણ વખત પોસ્ટને કબજે કરવાના પ્રયાસ કર્યા, પરંતુ CRPFના જવાનોના પ્રતિકારને કારણે આગળ વધી ન શક્યા.

બીજા દિવસે સાંજે લગભગ પાંચ વાગ્યે સેનાના પૂરક દળો ન આવ્યાં, ત્ય... બાકીનો લેખ લખો:

ક પર બીએસએફ દરરોજ દીવાબત્તી કરે છે

આજે 'સરદાર પોસ્ટ'ને 'અમર પોસ્ટ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે અને આ વિસ્તારની સુરક્ષાની જવાબદારી બીએસએફ પાસે છે.

આ દળના જવાનો આજે પણ સીઆરપીએફના જવાનોની સ્મૃતિમાં નિર્મિત સ્મારક ઉપર દીવાબત્તી કરે છે અને ત્યાં ભોગ ચડાવે છે.

જવાનો પાસે અવરજવર માટે ઊંટ ઉપરાંત ઑલ ટૅરેન વ્હિકલ, સુવિધાવાળી બૉર્ડર આઉટ પોસ્ટ, કટોકટીના સંજોગોમાં જવાનોની હેરફેર માટે હેલિપૅડ, રાશન-પાણીની હેરફેર માટે વાહનો અને રસ્તાઓ છે અને રાત્રે નજર રાખવા માટે ફ્લડ લાઇટ્સ ઉપલબ્ધ છે.

સ્વાભાવિક છે કે 53 વર્ષ અગાઉ સીઆરપીએફ અને સ્ટેટ પોલીસના જવાનો પાસે એ સુવિધાઓ ન હતી.

છતાં આજે પણ સાપ, વિંછી, ભયાનક ગરમી અને કળણવાળી જમીન જેવી સમસ્યાઓ તો છે જ.

BSFની સ્થાપના

રાજપથ ઉપર બીએસએફના બાઇકસવાર જવાન

સરદાર પોસ્ટનું યુદ્ધ ભારતે જીતી તો લીધું, પરંતુ સરહદી વ્યવસ્થાપનને લગતી કેટલીક ખામીઓ પણ બહાર આવી. કાશ્મીરમાં પણ આવા જ અનુભવો થયા હતા.

રાજ્ય પોલીસ તથા CRPFએ દેશની સરહદોની સુરક્ષા કરવાના બનતા પ્રયાસ તો કર્યાં, પરંતુ તેમની સંખ્યા અપૂરતી હતી, તેમની પાસે પૂરતા આધુનિક હથિયાર ન હતા અને આર્થિક સ્થિતિ પણ ખાસ સદ્ધર ન હતી.

જવાનોમાં તાલીમ અને શિસ્તનો અભાવ હતો, તેમાં કેટલાક વૃદ્ધ જવાનો પણ હતા, જેમની શારીરિક અને માનસિક સક્ષમતા ઉપર સવાલ ઉઠાવવામાં આવ્યા.

મે-1965માં દિલ્હીમાં ઉચ્ચ-સ્તરીય બેઠક યોજાઈ, જેમાં પોલીસ પાસેથી સરહદી સુરક્ષા વ્યવસ્થા લઈને બૉર્ડર સિક્યુરિટી ફૉર્સના નામે કેન્દ્રીય દળની સ્થાપના કરવાનો નિર્ણય લેવાયો.

યોગાનુયોગ એ બેઠકમાં પોલીસની કામગીરીનો બચાવ કનારા અધિકારી ખુશરો ફારામુર્ઝ રુસ્તમજીને જ BSFની સ્થાપના કરવાની જવાબદારી સોંપવામાં આવી.

રુસ્તમજીએ આ જવાબદારી સુપેરે બજવી અને ગણતરીના મહિનાઓમાં તા. પહેલી ડિસેમ્બર 1965ના દિવસે બીએસએફની સ્થાપના થઈ.

જેનું મુખ્ય કામ ગુજરાત, પંજાબ, જમ્મુ અને કાશ્મીરના અમુક ભાગ અને પૂર્વોત્તરમાં સરહદોની સુરક્ષા કરવાનું છે.

વર્ષ 1971નું ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધ હોય કે વર્ષ 1999નો કારગીલ સંઘર્ષ, બીએસએફએ તેને સોંપવામાં આવેલી જવાબદારી સુપેરે બજાવી છે.

આજે CRPF

સરદાર પોસ્ટની માટી ભરેલા કળશને પુષ્પાર્પણ કરી રહેલા ફિલ્મ કલાકાર અક્ષય કુમાર

વર્ષ 1939માં ક્રાઉન રિપ્રેઝન્ટેટિવ પોલીસના નામે સંગઠન અસ્તિત્વમાં આવ્યું.

વર્ષ 1949માં CRPF ઍક્ટ મારફત તે સેન્ટ્રલ રિઝર્વ પોલીસ ફૉર્સ તરીકે ઓળખાયું.

લગભગ ત્રણ લાખ જવાનો...


...ે સિરીઝની પસંદગી, કયા દેશનો પ્રવાસ કરવો, કોને કૅપ્ટન બનાવવા કે કોને પસંદગીકાર  શા માટે  બનાવવા તેનો જવાબ પણ બોર્ડે આપવો પડશે.

અગાઉ બોર્ડ પાસે કોઈ આવો જવાબ માગી શકતા ન હતા.

બોર્ડે હવે ક્રિકેટપ્રેમીઓને પણ જવાબ આપવો પડશે. અત્યાર સુધી ઘણી એવી બાબતો હતી જેમાં રમતપ્રેમીઓ લાચાર હતા.

જેમ કે હજારો રૂપિયાની ટિકિટ ખરીદીને સ્ટેડિયમ જવાનું અને ત્યાં પાણી પણ મળે તો મળે.

ખેલાડીઓની પસંદગીમાં સરકારની દખલની શક્યતા વધી જશે

મોંઘા ભાવના ખાદ્યપદાર્થો ખરીદવાના, આખો દિવસ તડકામાં બેસવાનું અને વરસાદ આવે તો પલળવાનુ... બાકીનો લેખ લખો:

ેશન સરકારી નિયમોને આધીન છે એ રીતે ભવિષ્યમાં સરકાર ક્રિકેટ બોર્ડમાં પણ જરૂર મુજબ દખલગીરી કરી શકશે.

જેમ કે, ટીમની પસંદગી કે ખેલાડીઓને આપવામાં આવતી ફી અથવા તો આર્થિક મદદ, આર્થિક પુરસ્કાર વગેરે બાબતોમાં હવે બોર્ડનો નિયમ કે નિર્ણય નહીં પણ સરકાર કહે તેમ કરવાનું રહેશે.

અત્યારે ઑલિમ્પિક્સમાં કેટલા ખેલાડીને મોકલવા કે કઈ રમત માટે ટીમ સાથે કયા અધિકારીએ જવું તેનો નિર્ણય સરકાર કરે છે તેવી જ રીતે ભવિષ્યમાં ભારતીય ટીમ સાથે મૅનેજર તરીકે સરકારી ઑફિસર પણ જાય તો નવાઈ નહીં.

આ ઉપરાંત બોર્ડની આર્થિક તાકાત પર પણ તરાપ લાગી શકે છે અને તે કોઈ પણ નાણાકીય નિર્ણય સ્વતંત્ર રીતે લઈ શકે નહીં, પરંતુ તે માટે સરકાર કે સરકારે નીમેલી એજન્સીની મંજૂરી જરૂરી બને.

ફી અને ભથ્થાં પણ સરકારી ધોરણે નક્કી થઈ શકે

ભવિષ્યમાં એમ પણ બને કે ખેલાડીને અપાતી ફીનો નિર્ણય પણ સરકાર કરે અથવા તો કમસેકમ બોર્ડ તો ના જ કરી શકે.

આવી જ રીતે ખેલાડીઓને વિવિધ પ્રવાસ દરમિયાન આપવામાં આવતાં ભથ્થાં કે ફાઇવસ્ટાર સવલતો પણ અન્ય રમતના ખેલાડીની સમકક્ષ આપવામાં આવે.

આઈસીસી આ બાબતની ગંભીર નોંધ લેશે.

ઇન્ટરનેશનલ ક્રિકેટ કાઉન્સિલ (આઈસીસી)નું એક અલગ બંધારણ છે અને તેની ઉપર કોઈ દેશ કે સરકારની દખલગીરી નથી.

આઈસીસીના નિયમ મુજબ કોઈ પણ દેશના ક્રિકેટ બોર્ડમાં સરકારી હસ્તક્ષેપ હોવો જોઈએ નહીં.

જો આમ થાય તો તેઓ બોર્ડને બરતરફ કરી શકે છે. તાજેતરમાં વર્લ્ડ કપ બાદ આઇસીસીએ આ જ કારણસર ઝિમ્બાબ્વે ક્રિકેટ બોર્ડને બરતરફ કરી દીધું હતું.

હવેથી ઝિમ્બાબ્વેની ટીમ આઈસીસીની કોઈ ઇવેન્ટમાં ભાગ લઈ શકશે નહીં, કેમ કે ઝિમ્બાબ્વે ક્રિકેટ બોર્ડમાં સરકારે રચેલી સ્પૉર્ટ્સ સમિતિ સંચાલન કરી રહી છે.

આ જ ધોરણે આઈસીસી આગામી દિવસોમાં ભારતીય ક્રિકેટ બોર્ડનો જવાબ માગી શકે છે અને એ સમયે બીસીસીઆઈના અધિકારીઓ તેમને સમજાવવામાં નિષ્ફળ રહે તો ભારતીય ક્રિકેટ બોર્ડનું સદસ્ય પદ રદ થઈ શકે તેવું પણ જોખમ રહેલું છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ે સિસ્ટર એમિલિયા હયાત હતાં.

એ પછી તેમનું મૃત્યુ થયું હતું, પણ સિસ્ટર સેલેસ્ટિનાએ તેમની કથા જણાવી હતી.

સિસ્ટર સેલેસ્ટિના કહે છે, ''કબાયલીના હુમલામાં અહીં અનેક લોકોનાં મોત થયાં હતાં.''

ફ્રેન્સિકન મિશનરીઝ ઑર્ડર ઑફ મેરીનાં સિસ્ટર સેલેસ્ટિનાએ ઉમેર્યું હતું, ''મિસ્ટર બરેટ્ટો, કર્નલ ડાઈક્સ, તેમનાં પત્ની અને નર્સ મિસ ફિલોમીનાની સાથે સિસ્ટર ટેરેસેલિનાને ઠાર મારવામાં આવ્યાં હતાં.''

હૉસ્પિટલમાં સારવાર લઈ રહેલા મોતિયા દેવી કપૂર નામનો એક દર્દી પણ માર્યો ગયો હતો.

હુમલાખોર આદિવાસીઓને પાકિસ્તાની લશ્કરનો... બાકીનો લેખ લખો:

હતું.

ભીમ સિંહ કહે છે, ''જમ્મુ-કાશ્મીરની રંગસભર સંસ્કૃતિને મહારાજા બરાબર જાણતા હતા. ભારતીય સંસ્કૃતિને પણ તેઓ જાણતા હતા."

"તેઓ લોકશાહીને સમજતા હતા. તેઓ જમ્મુ-કાશ્મીરના લોકોનો મત જાણવા ઇચ્છતા હતા.''

"જોકે, ઘણા કાશ્મીરીઓ ભારત સાથેના કાશ્મીરના જોડાણને 'ભોળપણભર્યું' કામ ગણે છે. તેમાં શું થઈ રહ્યું છે એ કાશ્મીરીઓ સમજી શક્યા ન હતા."

ડૉ. અબ્દુલ અહદ આ સંદર્ભે એકદમ સ્પષ્ટ વિચાર ધરાવે છે.

તેઓ કહે છે, ''આ ઢોંગી અને બનાવટી સંધિ વડે કાશ્મીરને બળજબરીથી ભારતનો એક હિસ્સો બનાવવામાં આવ્યું હતું."

"લોકો એ જોડાણની તરફેણમાં ન હતા. એક નાનો વર્ગ શેખ અબ્દુલ્લાને ટેકો આપતો હતો.''

ડૉ. અબ્દુલ અહદના જણાવ્યા અનુસાર, શેખ અબ્દુલ્લાએ ભારત સરકાર સાથે 'કુલડીમાં ગોળ ભાંગ્યો' હતો.

'કાશ્મીરના સુલતાન' બનવાની અંગત મહત્વાકાંક્ષાએ તેમને એવું કરવા પ્રેર્યા હતા.

પ્રોફેસર સિદિક વાહિદ માને છે કે પરિસ્થિતિ વધુ નાજુક હતી.

તેઓ કહે છે, ''પોતે શેખ અબ્દુલ્લાના પક્ષે હોવાથી કાશ્મીરીઓનો એક નોંધપાત્ર હિસ્સો રાજી હતો."

"શેખ અબ્દુલ્લા અને કાશ્મીરના લોકોને એ સમયે આપવામાં આવેલી ખાતરીને આધારે તેઓ સહમત થયા હતા."

"કાશ્મીરીઓને એક વર્ગ એવો પણ હતો જે નારાજ હતો, પણ તેઓ પ્રતિભાવ આપી શક્યા ન હતા.''

ઇતિહાસનો વિવાદ

કાશ્મીરનું ભારત સાથેનું જોડાણ અને તેના દસ્તાવેજ પર કોણે સહી કરી હતી એ આજે પણ ચર્ચાનો મુદ્દો છે.

ભારત કહે છે કે મહારાજા હરિસિંહ શ્રીનગર છોડીને જમ્મુ આવ્યા પછી જમ્મુના તેમના પૅલેસમાં 26 ઑક્ટોબરે એ કરાર પર સહી કરી હતી.

જોકે, ભારતના તત્કાલીન વડા પ્રધાન જવાહરલાલ નેહરુના પ્રતિનિધિ વી. પી. મેનન પોતે જ 1947ની 27 ઑક્ટોબરે જમ્મુ પહોંચી શક્યા હતા.

'કામચલાઉ' જોડાણની શરતો પણ ચર્ચાનો મુદ્દો છે.

પ્રોફેસર સિદ્દિક વાહિદ કહે છે, ''જોડાણની સત્તા ધરાવતા મહારાજા લોકોનો અભિપ્રાય લેશે એવી શરતે જોડાણના કરાર પર સહીસિક્કા કરવામાં આવ્યા હતા.''

જોકે, ભીમ સિંહ જણાવે છે કે લોકોના અભિપ્રાયનું પ્રતિનિધિત્વ મહારાજાએ રચેલી સંસદ કરતી હતી.

પ્રોફેસર સિદ્દિક વાહિદે ઉમેર્યું હતું, ''સંરક્ષણ, વિદેશ સંબંધી બાબતો અને કૉમ્યુનિકેશન એમ ત્રણ ક્ષેત્રોમાં આંશિક સ્વાયત્તતા આપવામાં આવી હતી.''

જમ્મુ-કાશ્મીર છોડીને ગયેલા મહારાજા ક્યારેય પ્રદેશમાં પોતાના રાજ્યમાં પાછા ફર્યા ન હતા અને શેખ અબ્દુલ્લા જમ્મુ-કાશ્મીરના પહેલા વડા પ્રધાન બન્યા હતા.

એ બધુ કામચલાઉ હતું, કારણ કે શેખ અબ્દુલ્લાના...


...ે સીલ કરી તેમાંથી ભરણપોષણ આપી શકાય છે."

"જોકે, આ સ્તર પર મહિલાઓ ઍક્શન લેતી નથી અથવા તો તેનું અમલીકરણ થતું નથી."

5. લિવ-ઇન રિલેશનશિપમાં પ્રૉટેક્શન લૉ

પ્રતીકાત્મક તસવીર

લિવ-ઇન રિલેશનશિપમાં રહેતી મહિલાને ઘરેલું હિંસા કાયદા અંતર્ગત પ્રૉટેક્શનનો હક મળેલો છે.

સોનલ જોશીના જણાવ્યા અનુસાર, "લિવ-ઇન રિલેશનશીપમાં એક મહિલા અને પુરુષના લગ્ન જેવા સંબંધ હોય છે."

"મહિલા અને પુરુષ બન્ને એક ઘરમાં રહેતા હોય અને જો પુરુષ મહિલાનું શારીરિક કે માનસિક રીતે શોષણ કરે છે તો તેમના વિરુદ્ધ મહિલા ફરિયાદ નોંધાવી શકે છે.... બાકીનો લેખ લખો:

ેખિત મંજૂરી હોય.

આ સિવાય મહિલાને કોઈ પણ પ્રકારની પૂછપરછ માટે પોલીસ સ્ટેશન બોલાવવામાં આવે તો ક્રિમિનલ પ્રોસિજર કોડની સૅક્શન 160 અંતર્ગત તેઓ ઇન્કાર કરી શકે છે અને ઇચ્છે તો પોતાનાં ઘરે મહિલા પોલીસની તેમજ પરિવારની હાજરીમાં વાતચીત કરવા બોલાવી શકે છે.

સામાન્ય નાગરિક પણ હકથી અજાણ

પ્રતીકાત્મક

આ તો થઈ મહિલાઓની વાત. પણ એક સામાન્ય નાગરિક તરીકે તમને ખબર છે કે તમારી પાસે કેવા કેવા અધિકાર છે?

આ અંગે બીબીસી ગુજરાતીએ સુપ્રીમ કોર્ટના વકીલ અને બંધારણના જાણકાર શાંતિ પ્રકાશ સાથે વાત કરી.

1. ધાર્મિક સ્વતંત્રતા

શાંતિ પ્રકાશ કહે છે, "ભારત એક ધર્મનિરપેક્ષ દેશ છે જ્યાં કોઈ પણ વ્યક્તિ પોતાની પસંદગી પ્રમાણે કોઈ પણ ધર્મને માની શકે છે."

"દેશ કે રાજ્યમાં કોઈ પણ એક ધર્મને પ્રધાનતા ન આપી શકાય. પ્રત્યેક વ્યક્તિ પોતાની આવક, નૈતિકતા અને સ્વાસ્થ્યને હાનિ પહોંચાડ્યા વગર ગમે તે ધર્મનું પાલન કરી શકે છે."

"પરંતુ આપણા દેશમાં એવું લાગતું નથી. કેમ કે દેશી સરકાર તેમજ કેટલાક રાજ્યની સરકારો માત્ર એક ધર્મને પ્રમોટ કરી રહી છે."

"આ રીતે તેઓ સીધી કે પરોક્ષ રીતે બંધારણનું ઉલ્લંઘન કરે છે."

2. કાયદા હેઠળ સમાનતા

શાંતિ પ્રકાશનું કહેવું છે કે ભારતમાં મોટી જનસંખ્યા એવી છે કે જે અશિક્ષિત છે, જેના તેમને પોતાના હકો અંગે જાણકારી નથી.

તેઓ કહે છે, "કાયદા હેઠળ સમાનતા, ધર્મ, વંશ, જાતિ, લિંગ કે જન્મ સ્થળના આધારે ભેદભાન કરી શકાતો નથી અને રોજગારના સંબંધમાં દરેકને સમાન અવસર મળવા અનિવાર્ય છે. "

3. શોષણ વિરુદ્ધ અધિકાર

શાંતિ પ્રકાશના જણાવ્યા અનુસાર, "બંધારણ અનુસાર કોઈ પ્રકારની જબરદસ્તી કરીને કરાવવામાં આવેલો શ્રમ અપરાધ છે."

"બંધારણમાં આર્ટિકલ 24માં એવું જણાવવામાં આવ્યું છે કે 14 વર્ષ કરતાં ઓછી ઉંમર ધરાવતા બાળકોને કારખાના, ખાણ કે અન્ય કોઈ જોખમી નોકરીમાં રાખી શકાતા નથી."

"જોકે, આજે આપણે ઘણા ઢાબા, કારખાના, નાની-મોટી હૉટેલ્સમાં જોઈએ છીએ કે ત્યાં નાના નાના બાળકો કામ કરતા હોય છે."

4. અસ્પૃશ્યતાનો અંત

પ્રતીકાત્મક તસવીર

ભારતના બંધારણમાં અસ્પૃશ્યતાનો અંત લાવી દેવામાં આવ્યો હતો. અસ્પૃશ્યતાને પ્રોત્સાહન આપવું એ બંધારણ પ્રમાણે પ્રતિબંધિત છે.

શાંતિ પ્રકાશ જણાવે છે, "બંધારણમાં અસ્પૃશ્યતાનો અંત લાવી દેવાની વાત હોવા છતાં આજે દેશના ગામડાંમાં અસ્પૃશ્યતાનું ચલણ જોવા મળે છે.

ગામડાંમાં પહેલાં લોકોની જાતિ અંગે પૂછવામાં આવે છે અને પછી તેમની સાથે સંબંધ જોડવામાં આવે...


...ે સુપ્રીમ કોર્ટ સામે કોઈ ફરિયાદ નથી તે છતાં તેઓ એવું કહે છે કે, "કેટલાંક લોકો નીતિઓ બદલી રહ્યા છે અને દેશમાં ભાગલા ઇચ્છે છે, અમે તેમની સામે છીએ."

ગૃહમંત્રી અમિત શાહ સહિત ભાજપ અને કેન્દ્ર સરકારના મંત્રી સતત કહી રહ્યા છે કે CAA મુસ્લિમોની સામે નથી.

આ વિશે ઇમામ મુફ્તી મુકર્રમ કહે છે કે, જો આ મુસલમાનોની વિરુદ્ધ નથી તો આમાં મુસલમાનોને કેમ સામેલ કરવામાં નથી આવ્યા? અમારી માગ છે કે જ્યારે સરકારને મુસલમાનોથી નફરત નથી તો તે CAAમાં મુસ્લિમોને સામેલ કરે."

તેઓ સીએએ ઉપરાંત એનઆરસી અંગે પણ વાત કરે છે. તેમનુ... બાકીનો લેખ લખો:

ી આ કાયદાનો વિરોધ કરે છે.

તેઓ કહે છે કે, "આમાં મુસ્લિમનો નામનો સમાવશે કરવામાં આવતો નથી, તે મુસ્લિમોની બેઇજ્જત કરવા બરાબર છે."

ફિરંગી મહલી કહે છે કે, આમાં મુસ્લિમોને સામેલ કરવા જોઈએ.

તે કહે છે, "વિરોધ કરવો લોકતાંત્રિક અધિકાર છે પરંતુ જે લોકો હિંસા કરે છે તેમની જગ્યા ક્યાંય નથી."

"એક તરફ આપણે કાયદો બનાવવાની વાત કરી રહ્યા છીએ. જ્યારે આપણે કાયદાને હાથમાં લઈ રહ્યા છીએ તો સ્વીકાર કરવામાં નહીં આવે."

દેશમાં થઈ રહેલા વિરોધપ્રદર્શનોમાં તમામ સમુદાયના લોકો સામેલ છે તેને તેઓ એક હકારાત્મક બાબત તરીકે જુએ છે.

તેમનું માનવું છે કે "સરકારે વિરોધ કરનારાઓ સાથે વાત કરવી જોઈએ."

"મુસ્લિમોનો શું વાંક છે. મુસ્લિમોનો શું ગુનો છે કે તેમને આ કાયદામાં સમાવવામાં આવ્યા નથી?"એવો સવાલ પણ તેઓ પૂછે છે.

ખાલિદ રાશિદ ફિરગી મહલીને પૂછવામાં આયું કે શું તે આગળના સમયમાં થનારા પ્રદર્શનમાં સામેલ થશે?

તો તેમણે કહ્યું કે તે, આજે જ ભારત પરત ફર્યા છે અને જલદી તે આ મુદ્દે સમાજના બીજા લોકો સાથે વાત કરીને પ્રદર્શનમાં સામેલ થશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ે સેનાના બળપ્રયોગના કોઈ પણ કૃત્યનું રેકૉર્ડિંગ કરી શકાય છે.

સોશિયલ મીડિયા વિરુદ્ધ ચોપાનિયાંનો યુગ

1988માં સૈન્યશાસન સામે રસ્તા પર ઊતરી આવેલા વિદ્યાર્થીઓ હાથેથી લખાયેલાં ચોપાનિયાંનો ઉપયોગ કરતા હતા

ટેકનોલૉજીના કારણે મ્યાનમારમાં દૂરના અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં રહેતા લોકોને પણ આંદોલનના લૅટેસ્ટ અહેવાલ મળતા રહે છે.

દેશમાં ક્યાં શું ચાલી રહ્યું છે તેની તેમને ખબર છે. ફેસબુક અને ટ્વિટર પર આંદોલનકારીઓનાં વિરોધપ્રદર્શન તથા સૈન્ય સાથે ટક્કરના અહેવાલ શૅર થાય છે. મોટાં શહેરો અને અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં દરેક સમા... બાકીનો લેખ લખો:

ાગરિક આજ્ઞાભંગ આંદોલનમાં સક્રિય રહેલા લોંગ ઓંગ કહે છે, "1988ના આંદોલને એટલા માટે વેગ પકડ્યો હતો, કારણ કે તે મ્યાનમારની સમાજવાદી વ્યવસ્થાથી પેદા થયેલી નારાજગીનું પરિણામ હતું."

તેઓ કહે છે, "પરંતુ આ વ્યવસ્થા જ્યારે ધ્વસ્ત થઈ ગઈ ત્યારે દેશ પર સૈન્ય શાસકે કબજો જમાવી દીધો. પરંતુ 2021માં સૈન્યે નેશનલ લીગ ફૉર ડેમૉક્રેસીની સરકાર પાસેથી બળપૂર્વક સત્તા છીનવી લીધી. તે સમય અને અત્યારના સમયમાં આ બહુ મોટો તફાવત છે."

"અમે નાગરિક આજ્ઞાભંગ આંદોલનમાં એટલા માટે સામેલ થયા છીએ, કારણ કે અમે માત્ર નેશનલ લીગ ફૉર ડેમૉક્રેસીની ચૂંટાયેલી સરકારને જ માન્યતા આપીએ છીએ."

"1988માં બ્યૂરોક્રેટ્સે સામાન્ય રીતે કામ પર જવાનું એટલા માટે બંધ કરી દીધું હતું કે જનતામાં અરાજકતા ફેલાયેલી હતી અને હિંસા થઈ રહી હતી. પરંતુ આજે અમે સત્તાપલટો કરનારી સરકારનો હિસ્સો બનવા નથી માગતા. તેથી તેઓ પોતાની નોકરી પર જવા નથી માગતા."

એક આંગ સાન સૂ ચી વિરુદ્ધ હજારો નેતાઓ

1988ના બળવા દરમિયાન આંગ સાન સૂ ચી સ્પષ્ટ રીતે વિરોધપક્ષના નેતા તરીકે ઊભરી આવ્યા. તે સમયે તેઓ માત્ર પોતાની બીમાર માતાની સારસંભાળ રાખવા માટે દેશમાં આવ્યા હતા.

પરંતુ સૈન્ય વિરુદ્ધ બળવાને દિશા આપવા માટે તેમણે સૈન્યના વરિષ્ઠ અધિકારી આંગ ગેઈ અને તિન ઓ સાથે મળીને નેશનલ લિગ ફૉર ડેમૉક્રેસીનો પાયો નાખ્યો જે એક કેન્દ્રીય સંગઠન હતું. આ સંગઠન પર તેના મોટા નેતાઓનું નિયંત્રણ હતું.

બીજી તરફ દેશમાં અત્યારે ચાલી રહેલા સંઘર્ષને લોકો "નેતાવિહીન આંદોલન" કહે છે. અત્યારે તેના હજારો નેતા છે. બધા લોકો સ્થાનિક સ્તરે આ ઢીલા અને લવચિક આંદોલનને સંગઠિત કરવાનું કામ કરે છે.

ભૂતકાળમાંથી મળેલા પાઠ

આજના સમયના આંદોલનકારીઓ 1988ના યુગને એક સંદર્ભબિંદુ તરીકે ઉપયોગ કરી શકે છે

આજના સમયના આંદોલનકારીઓ 1988ના યુગને એક સંદર્ભબિંદુ તરીકે ઉપયોગ કરી શકે છે. 1988ના આંદોલનમાંથી તેઓ ઘણા બોધપાઠ શીખી શકે છે.

1988માં વિરોધપ્રદર્શન કરતા આંદોલનકારીઓએ પ્રતીકાત્મક રીતે એક નાગરિક નેતાને સ્થાપિત કરવાની ઉજવણીમાં વધુ પડતી ઉતાવળ દર્શાવી હતી. સાથે સાથે તેમણે એક એકીકૃત આંદોલન હેઠળ પોતાને સંગઠિત કરવામાં પણ ઘણો સમય લગાવ્યો હતો.

ને વિને જુલાઈમાં રાજીનામું આપી દીધું હતું. તેમના પછી સત્તા પર આવેલા જનરલ સીન લ્વિનનું શાસન માત્ર 17 દિવસ સુધી ચાલ્યું.

8.8.88ના આંદોલનકારીઓના ક્રૂર દમન માટે ઘણી વખત તેમને "રંગૂનના કસાઈ" તરીકે ઓળખવામાં આવતા હતા.

આ દરમિયાન...


...ે હજુ આવતા વરસે પણ એકદમ તેજીનો માહોલ આવી જાય તેવી શક્યતા જણાતી નથી.

બીજી વાત, ગઈ કાલે ઇકૉનૉમિક સરવેમાં આવતા નાણાકીય વરસનો જીડીપી ગ્રોથ 6થી 6.5 ટકા વચ્ચે રહેશે એવું કહ્યું હતું. આજે નિર્મલા સીતારમણે 10% નૉમિનલ જીડીપી ગ્રોથ રહેશે એવી વાત કરી.

નોમિનલ જીડીપી ગ્રોથ એટલે ફુગાવા માટે કિંમતો ઘટાડયા વગરનો જીડીપી.

બીજા અર્થમાં કહીએ તો 2020-21ના વરસમાં જીડીપીનો વિકાસ દર 6.5% રહેવાનો હોય તો એની સાથે પેલો 10% નોમિનલ જીડીપીનો આંકડો સરખાવવો હોય તો 2020-21ના વરસમાં ફુગાવો લગભગ અડધો થઈ 3.5%ની સપાટીએ રહેવો ... બાકીનો લેખ લખો:

I બૅન્ક અને LIC જેવી કંપનીઓનાં ખાનગીકરણથી મોટું ભંડોળ ઊભું કરવા સરકાર ઈચ્છે છે.

કેટલાક મુદ્દાની વાત કરીએ. ગ્રામવિકાસ, ખેતીની આવક બમણી કરવા તરફનું પ્રયાણ, પાંચ ટ્રિલિયન ડૉલરની અર્થવ્યવસ્થા બંને અત્યારે 'આંબે મ્હોર અને કલાલે લેખાં' જેવી લાગે છે.

કૃષિ અને અર્થવ્યવસ્થા બંને વાર્ષિક 18 ટકાથી વધુ વિકાસદર હાંસલ કરે તો આ શક્ય બને.

આમ, આ બજેટમાં ગ્રામીણ વિકાસથી માંડી કૃષિવિકાસ, રોજગારીથી માંડી શિક્ષણ અને આરોગ્યથી માંડી કરવેરા સુધી, ઘણાં બધાં પાસાં ખૂબ લંબાણપૂર્વક આવરી લેવાયાં છે.

ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર એટલે કે આંતરમાળખાકીય સવલતો માટે 100 લાખ કરોડ કરતાં વધુ નાણાં આવનાર વરસોમાં ખરચવાની વાત કરી છે. રૅફ્રિજરેટર, ટ્રેન, કૉલ્ડ ચેઇન વગેરે અંગે પણ વાતો ખૂબ સારી થઈ છે.

ગ્રામલક્ષ્મી યોજના જો ફળે તો ન્યાલ કરી દેશે, પણ આ બધી લાંબાગાળાની યોજનાઓ છે.

મહાન અર્થશાસ્ત્રી કેઇન્સે કહ્યું છે - 'In the long-term we all are dead'.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો.


...ે હથિયારધારી લોકો જોવા મળે છે તેની ઓળખની પુષ્ટિ કરી શક્યું નથી. પરંતુ તેમણે જે યુનિફોર્મ પહેર્યા છે તે ઇથિયોપિયન નેશનલ ડિફેન્સ ફોર્સ (ENDF) દ્વારા પહેરવામાં આવતા યુનિફોર્મ સાથે મેચ થાય છે.

લશ્કરી ગણવેશની કૅમોફ્લેજ પેટર્ન અને ઇથિયોપિયન ઝંડાના રંગનો આર્મ બે જ પણ મેચ થાય છે.

બીજાં કેટલાંક ફીચર્સ પણ ENDFના યુનિફોર્મ સાથે બંધ બેસે છે, જેમ કે પૉકેટ્સના કટ અને તેની સ્ટાઈલ.

એક હથિયારધારી વ્યક્તિએ ગ્રીન બૅરેટ (ગોળ ટોપી) પહેરી છે જેના પર જે સંજ્ઞા છે તે ENDF બેરેટના રંગ અને સંજ્ઞા સાથે એકદમ મળતી આવે ... બાકીનો લેખ લખો:

ુમન રાઇટ્સ વોચના હોર્ન ઑફ આફ્રિકા ડિરેક્ટર લેટિટિયા બેડરે બીબીસીને જણાવ્યું કે, નિરીક્ષકોએ તાજેતરના મહિનાઓમાં આ વિસ્તારમાં "અત્યંત મોટા પ્રમાણમાં ગંભીર અત્યાચારો" જોયા છે. પરંતુ આ ફૂટેજ "ખાસ કરીને ખૂબ વિચલિત કરી દેનારાં" છે.

તેમણે કહ્યું, "તેમાં બંધક બનાવાયેલા નિઃશસ્ત્ર લોકોની હત્યા થતી હોય તેવું દેખાડવામાં આવ્યું છે."

"આ એવી ઘટના છે જેની વધારે તપાસ કરવી જરૂરી છે, કારણ કે આપણે આ વીડિયોમાં જે જોઈ રહ્યા છીએ તે યુદ્ધ અપરાધની સમકક્ષ ગણી શકાય."

બીબીસીએ પોતે એકત્ર કરેલા પુરાવા ઇથિયોપિયન સરકાર સમક્ષ મૂક્યા હતા.

સરકારે એક નિવેદનમાં જણાવ્યું કે "સોશિયલ મીડિયા પરની પોસ્ટ અને દાવાને પુરાવા તરીકે ગણી ન શકાય."

સરકારે નિવેદનમાં એમ પણ જણાવ્યું કે, ટિગ્રે પ્રાંત "સ્વતંત્ર તપાસ કરવા માટે ખુલ્લો છે."

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ે,  કેમ કે બેટિંગ એ મુંબઈની સૌથી મોટી તાકાત રહેલી છે.

તેવામાં અરઝાને એ દિવસે વાનખેડે સ્ટેડિયમ ખાતે મુંબઈની બેટિંગને ઘમરોળી નાખી.

આદિત્ય તરે, સૂર્યકુમાર યાદવ, સિદ્ધેશ લાડ અને અરમાન જાફર સહિતના પાંચ ખેલાડીઓને તેમણે 78 રનમાં આઉટ કર્યા. અંતે ગુજરાતે નવ વિકેટે મૅચ જીતી લીધી.

હવે અરઝાનની ખરી સફર શરૂ થઈ. ગુજરાત માટે 2019-20ની સિઝન સફળ રહી હતી, જેમાં આ પારસી બૉલરનું યોગદાન અમૂલ્ય હતું.

ટીમ સેમિફાઇનલમાં પ્રવેશી અને સૌરાષ્ટ્ર સામે રાજકોટમાં રમી રહી હતી. આ વખતે અરઝાને ફરી એક વાર કમાલ કરી હતી.

રાજકોટન... બાકીનો લેખ લખો:

તેમણે આઠ મૅચમાં 18.36ની એવરેજથી 41 વિકેટ ઝડપી હતી. અગાઉની સિઝનની 21 વિકેટ ઉમેરીએ તો અરઝાન રણજી ટ્રૉફીમાં 16 મેચમાં 22.53ની સરેરાશથી 61 વિકેટ ઝડપી ચૂક્યા છે.

અરઝાનની પ્રતિભા જોઈને જ પાર્થિવ પટેલે તેમના નામની મુંબઈ ઇન્ડિયન્સને ભલામણ કરી અને તાજેતરમાં અધૂરી પડતી મુકાયેલી ઇન્ડિયન પ્રીમિયર લીગ (આઈપીએલ)ની સિઝનમાં અરઝાન મુંબઈ ઇન્ડિયન્સમાં નેટ બૉલર તરીકે રમતા હતા.

તેમને મુંબઈએ સમગ્ર લીગ દરમિયાન પોતાની સાથે રાખ્યા હતા. મુંબઈની ટીમમાં અરઝાનના ગુજરાતના સાથી જસપ્રિત બુમરાહ અને ન્યૂઝીલૅન્ડના વર્લ્ડ ક્લાસ બૉલર ટ્રેન્ટ બૉલ્ટ પણ રમ્યા હતા.

આ બંને સાથે રહીને ગુજરાતના આ છોકરાએ કેટલી ક્ષમતા કેળવી હશે તે તો આગામી સમય જ પુરવાર કરશે.

અરઝાન નાગવાસવાલા હાલ તો ભારતનું ભાવિ છે. છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષમાં ભારતને ઘણા પ્રતિભાવંત બૉલર સાંપડ્યા છે અને તે કડીમાં નવું નામ ઉમેરાઈ શકે છે.

રહી વાત ભારતીય ક્રિકેટના ભૂતકાળની તો ભારતે ઘણા પારસી ક્રિકેટર આપ્યા છે પણ 1975 પછી એકેય નહીં, છેલ્લે ફારુખ એન્જિનિયર 1975માં ભારત માટે રમ્યા ત્યારબાદ કોઈ પારસી ક્રિકેટર ભારતીય ટીમમાં સ્થાન હાંસલ કરી શક્યા નથી.

ભારતીય ક્રિકેટના ઇતિહાસ પર એક નજર કરીએ તો ફિરોઝ પાલિયા, સોરાબજી કોલાહ, રૂસ્તમજી જમશેદજી, ખેરશાદ મેહરહોમજી, રૂસી મોદી, જમશેદ ઇરાની, કેકી તારાપોર (અમ્પાયર શાવિર તારાપોરના પિતા), પોલી ઉમરીગર, નરી કોન્ટ્રાક્ટર, રૂસી સુરતી અને મહિલા ક્રિકેટરમાં ડાયના એડલજી તથા તેમની બહેન બેહરોઝ એડલજી ભારત માટે રમી ચૂક્યા છે. હવે તેમાં અરઝાનનું નામ આવે તેવી પૂરી શક્યતા છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ે, "કારીગરો અને વણકરો સાથે કામ કરતાં મને જાણવા મળ્યું કે કળાકારોને એક બાંધણી દુપટ્ટા માટે મહેનતાણા પેટે સવાચાર રૂપિયા જ ચૂકવવામાં આવે છે, જ્યારે એજ દુપટ્ટો માર્કેટમાં 100થી 200 રૂપિયામાં વેચવામાં આવે છે."

"મોટા ડિઝાઇનર્સ તેમની ઇચ્છા અનુસારના ઊંચા ભાવે તેનું વેચાણ કરે છે."

"એક જ પ્રોડક્ટ જુદા-જુદા વિસ્તારમાં અલગ-અલગ ભાવે વેચાય છે, પણ કારીગરોને માત્ર સવાચાર રૂપિયા જ મળે છે."

મેઘાએ ઉમેર્યું હતું, "પોતાની પ્રોડક્ટ કઈ રીતે વેચવી એ ઘણા કારીગરો જાણતા નથી અને ચોક્કસ પ્રોડક્ટ ખરી કિંમતે ક્યાંથી મેળવી ... બાકીનો લેખ લખો:

આશાવલીના કલાકારો યુવાનોની પસંદને ધ્યાનમાં રાખે તો આ પારંપરિક કળા લાંબો સમય સુધી  જીવિત રહી શકે છે."

અફઝાલનું કહેવું છે, "આશાવલીના કલાકારો અને વણકરો એવી ડિઝાઇનો બનાવે જે માતાઓ અને દાદીઓની સાથે-સાથે યુવતીઓને પણ પસંદ પડે તો આશાનું કિરણ દેખાય છે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો