...કહે છે, "પાર્ટી અધ્યક્ષ અખિલેશ યાદવ સ્પષ્ટ કરી ચૂક્યા છે કે તેઓ બે બેઠકો કૉંગ્રેસ માટે છોડી દીધી છે."

"એ આધારે અમે માનીએ છીએ કે કૉંગ્રેસ પણ ગઠબંધનમાં સામેલ છે. સપા, બસપા અને લોકદળનું ગઠબંધન જ ઉત્તર પ્રદેશમાં વિપક્ષની મુખ્યધારા છે અને મતદારો પણ અમારી સાથે છે, જેઓ સત્તાની વિરુદ્ધમાં છે અથવા સત્તાથી નારાજ છે."

યાદવ કહે છે, "ગઠબંધનમાં હવે કોઈ ફેરફારની શક્યતા નથી. તેમજ ગઠબંધનને લઈને કોઈ નવી વાતચીત પણ ચાલી રહી નથી."

પુલવામા હુમલો અને પાકિસ્તાનમાં થયેલી ભારતીય વાયુસેનાની કાર્યવાહીની ચૂંટણીમાં બહુ અ... બાકીનો લેખ લખો:

જૂથો કૉંગ્રેસ સાથે જોડાઈ રહ્યાં છે."

"તેમ છતાં જો કોઈ સન્માનજનક નિર્ણય હશે તો કૉંગ્રેસ પોતાના દરવાજા બંધ નહીં કરે."

યુપીમાં ભલે કૉંગ્રેસને હજુ મહાગઠબંધનમાં સ્થાન ન મળ્યું હોય પણ બિહારમાં કૉંગ્રેસ અને રાષ્ટ્રીય જનતાદળનું ગઠબંધન નક્કી માનવામાં આવે છે."

"જોકે, બંને પાર્ટીઓ વચ્ચે બેઠકોની વહેંચણીને લઈને હજુ સુધી સહમતી થઈ નથી. આ અંગે ચાર-દિવસમાં નિર્ણય આવી શકે છે."

બિહારમાં વિપક્ષ નેતા તેજસ્વી યાદવના રાજનીતિક સલાહકાર સંજય યાદવે કહે છે, "બિહારમાં વિપક્ષી ગઠબંધન મજબૂત છે અને લગભગ બધી જ બાબતો નક્કી થઈ ગઈ છે. આવનારા સમયમાં એ પણ નક્કી થઈ જશે કે કોણ ક્યાંથી ચૂંટણી લડશે."

સંજય યાદવ કહે છે, "ભારતીય જનતા પક્ષે પણ 2014ની ચૂંટણી ગઠબંધન કરીને લડી હતી અને તેઓ અત્યારે પણ નાની નાની પાર્ટીઓને પોતાની સાથે જોડી રહ્યા છે."

"જો દેશમાં ક્યાંય પણ વિપક્ષનું ગઠબંધન થશે, તો એ સારી બાબત કહેવાશે. જો યૂપીમાં મહાગઠબંધન વધુ મજબૂત થશે, તો એ ઘણી સારી બાબત ગણાશે."

પુલવામા હુમલા બાદ બદલાયેલા રાજનીતિક માહોલ પર સંજય યાદવ કહે છે, "પુલવામા હુમલા બાદ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા મુદ્દે બધા વિપક્ષીદળો સરકાર સાથે છે. જ્યારે પણ આવા હુમલાઓ થયા છે ત્યારે દેશ એક રહ્યો છે. પરંતુ આવા હુમલાઓની આડમાં કોઈ પણ પ્રકારની રાજનીતિ ન થવી જોઈએ."

"વિપક્ષ આ મુદ્દે રાજનીતિ નથી કરી રહ્યું. લોકો બધું સમજે છે. બિહારમાં લોકો રાજકીય અને સામાજિક રીતે જાગૃત છે. તેઓ સારી જાણે છે કે ભારતીય સેના સુરક્ષા કરવામાં સક્ષમ છે અને દેશની આઝાદી પછીથી અત્યાર સુધી દેશના રક્ષા કરી રહી છે."

તો આ તરફ દિલ્હીમાં પણ આમ આદમી પાર્ટી અને કૉંગ્રેસ વચ્ચે ગઠબંધનની વાત ચાલી રહી હતી.

જોકે, હવે કૉંગ્રેસે સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે આમ આદમી પાર્ટી સાથે કોઈ ગઠબંધન નહીં થાય.

આ અંગે પૂછતાં સુરજેવાલા કહે છે, "કૉંગ્રેસના દિલ્હી એકમે ગઠબંધન ન કરવાનો નિર્ણય લીધો છે અને કેન્દ્રીય નેતૃત્વે તેને આવકાર્યું છે."

જ્યારે તેમને પૂછવામાં આવ્યું કે શું દિલ્હીમાં 'આપ' સાથે કોઈ ગઠબંધનની વાત ચાલી રહી છે તો તેઓએ કહ્યું કે આ મામલે કોઈ વાતચીત ચાલી રહી નથી.

'ગઠબંધન નહીં થાય તો ભાજપને ફાયદો થશે'

તો આમ આદમી પાર્ટીના નેતા સંજય સિંહ કહે છે કે દિલ્હીમાં ગઠબંધનને લઈને અમારા તરફથી કહેવામાં આવ્યું છે પણ બંને પક્ષો વચ્ચે કોઈ ઔપચારિક વાતચીત ક્યારેય થઈ નથી.

તેઓ કહે છે, "એ સમજવું પડશે કે ગઠબંધન કેમ જરૂરી છે. હાલના સમયે દેશમાં એવી સરકાર ચાલી...


...કહે છે, "લોકો વિચારતા હતા કે ભાજપ અને મોદી અજેય છે. તેમને હરાવી શકાતા નથી. પરંતુ હવે લોકોનો મૂડ બદલાઈ રહ્યો છે."

શું ભાજપને પડકાર આપી શકશે કૉંગ્રેસ?

રાહુલ ગાંધી

તો શું કૉંગ્રેસ ફરી એક વખત મોટી શક્તિ બની શકશે? શું આગામી લોકસભા ચૂંટણીમાં તે ભાજપને હાર આપવા લાયક બની શકશે?

અમે આ જ સવાલોનો જવાબ શોધવા માટે દેશના કેટલાક રાજ્યોમાં કૉંગ્રેસના નેતાઓ અને કાર્યકર્તાઓને મળવા નીકળી પડ્યા.

અમે ઉત્તર પ્રદેશમાં કૉંગ્રેસ નેતાઓ અને કાર્યકર્તાઓ સાથે મુલાકાત કરી જ્યાં પાર્ટી લગભગ 30 વર્ષથી સત્તાથી દૂર છે. અમે ... બાકીનો લેખ લખો:

માટે ક્વૉટા છે."

કૉંગ્રેસમાં ઘરવાપસી

તારીક અનવર એનસીપી છોડીને કૉંગ્રેસમાં પરત ફર્યા છે

કૉંગ્રેસમાં નવો જીવ ફૂંકાતાં જ પાર્ટીને છોડીને જવાવાળા કેટલાક નેતા પાર્ટીમાં પરત ફરવા લાગ્યા છે.

તારિક અનવર કૉંગ્રેસ છોડીને રાષ્ટ્રવાદી કૉંગ્રેસ પાર્ટી (NCP)માં જતા રહ્યા હતા. હવે તેઓ કૉંગ્રેસમાં પરત ફર્યા છે.

અનવર કહે છે, "વિદેશી સોનિયા ગાંધી વડાં પ્રધાન બનશે, આ મુદ્દે અમે કૉંગ્રેસ સાથે છેડો ફાડ્યો હતો, જે અમારી ભૂલ હતી અને આગામી ચૂંટણીમાં તે અંગે ખબર પડી ગઈ."

કેટલાક બીજા પક્ષોના નેતાઓ પણ કૉંગ્રેસમાં સામેલ થવા લાગ્યા. નસીમુદ્દીન સિદ્દીકી બસપા સાથે હતા, હવે તેઓ કૉંગ્રેસમાં છે.

સિદ્દીકી જણાવે છે, "અમે કૉંગ્રેસમાં એ માટે આવ્યા છીએ કેમ કે આ અમારા પૂર્વજોની પાર્ટી હતી. જ્યાં સુધી અમારા બુઝુર્ગ કૉંગ્રેસને મત આપતા રહ્યા, ભાજપને ક્યારેય જીત મળી નથી."

રાહુલ ગાંધીની સ્વીકૃતિ

એક સમયે 'પપ્પૂ' તરીકે ઓળખાતા રાહુલ ગાંધી પાર્ટીના નિર્વિવાદ નેતા સાબિત થતા દેખાઈ રહ્યા છે.

પહેલાંની સરખામણીએ રાહુલ ગાંધીનું વલણ હવે ખૂબ આક્રમક છે, જેમ કે મહારાષ્ટ્રના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી પૃથ્વીરાજ ચવ્હાણે અમને જણાવ્યું:

"તેમનો આત્મવિશ્વાસ ખૂબ વધી ગયો છે. તેમનો સ્વાભાવિક અંદાજ આક્રમકતાનો નથી."

"તેઓ નરમ વલણ ધરાવે છે. તેઓ આક્રમક નથી, પરંતુ જ્યારે ભાજપ રફાલ મામલે ખોટું બોલે, વસ્તુઓ છૂપાવે, તો ગુસ્સો આવવો સ્વાભાવિક છે."

વર્ષ 2014ની સામાન્ય ચૂંટણીમાં પાર્ટીને સૌથી મોટો ઝટકો ચોક્કસ લાગ્યો હતો, પરંતુ તેની પહેલાં જ ખરાબ દિવસો અંગે અનુમાન આવી ગયું હતું.

ઉત્તર પ્રદેશ, તમિલનાડુ, ઓડિશા, ઝારખંડ અને પશ્ચિમ બંગાળમાં દાયકાઓથી પાર્ટી સત્તાથી દૂર છે.

લખનૌના વરિષ્ઠ પત્રકાર વીરેન્દ્ર નાથ ભટ કહે છે, "કૉંગ્રેસના ખરાબ દિવસો નહેરુના નિધન બાદ જ શરૂ થઈ ગયા હતા, પરંતુ અસલી પતન 1989માં શરૂ થયું હતું."

"એ સમયે વી. પી. સિંહની સરકારે મંડલ રિપોર્ટ લાગુ કર્યો હતો."

"એ જ સમયે ભાજપનો ઉદય થયો અને 1986માં બાબરી મસ્જિદનું તાળું ખુલ્યું. મંડલ, દલિત ઉભાર અને સાંપ્રદાયિક રાજકારણ, ત્રણેય મોર્ચે કૉંગ્રેસ પોતાને સંભાળી શકી નહીં."

રાજેશ ગૌતમ કૉંગ્રેસ છોડીને ભાજપમાં જતા રહ્યા છે અને ધારાસભ્ય છે

તે સમયે ઘણા લોકો પાર્ટીને છોડીને ચાલ્યા ગયા હતા.

કૉંગ્રેસના સાંસદ પી. એલ. પુનિયાના દીકરા અને બારાબંકીથી યુવા કૉંગ્રેસ નેતા તનુજ પુનિયા કહે છે:

"ઘણા લોકો અમને છોડીને જતા રહ્યા હતા. જે લોકો...


...કહેવાય છે, જેથી સમય વધારે પસાર થાય"

'પ્રજાને ખબર હોવી જોઈએ'

ગુજરાત વિધાનસભાનું લાઇવ ટેલિકાસ્ટ કરવાની સૌપ્રથમ દરખાસ્ત ગુજરાતના ભૂતપૂર્વ મુખ્ય મંત્રી સુરેશ મહેતાએ કરી હતી.

બીબીસી સાથેની વાતચીત માં સુરેશ મહેતાએ કહ્યું:

"ગુજરાત વિધાનસભામાં પ્રજાએ ચૂંટીને મોકલેલા પ્રતિનિધિ શું કરે છે એની જાણકારી જનતાને હોવી જોઈએ"

"એટલે મેં સૌપ્રથમ ગુજરાત વિધાનસભાની કાર્યવાહીનું જીવંત પ્રસારણ થાય એવી દરખાસ્ત મૂકી હતી."

"આ દરખાસ્તને તે સમયમાં અમારા સિનિયર પ્રધાન અશોક ભટ્ટે પણ સમર્થન આપ્યું હતું"

"અશોક ભટ્ટ ... બાકીનો લેખ લખો:

ો પ્રજાના પ્રશ્નોને લઇને વધુ ગંભીર થતા જશે."

"વ્યવસ્થાના નામે પત્રકારો પર ગૃહમાં કૅમેરા લઇ જવા પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે, એ ખરેખર સરમુખત્યારશાહી જ છે."

"સાચા અર્થમાં જ્યારે વિધાનસભામાં વિપક્ષને કેવા સંજોગોમાં વૉકાઉટ કરવું પડે છે, એ અંગે લોકોને માહિતી મળે એટલા માટે પણ વિધાનસભાનું જીવંત પ્રસારણ થવું જ જોઈએ."

ભાજપથી અલગથઈને શંકરસિંહે રાષ્ટ્રીય જનતા પક્ષ (રાજપ)ના નામે અલગ રાજકીય પક્ષ બનાવ્યો હતો, જેને બાદમાં કૉંગ્રેસમાં ભેળવી દેવાયો હતો.

વર્ષ 2017માં વિધાનસભા ચૂંટણી પૂર્વે તેઓ કૉંગ્રેસથી અલગ થયા હતા અને 'જનવિકલ્પ પાર્ટી'ની સ્થાપના કરી હતી.

બાદમાં લોકસભા ચૂંટણી પૂર્વે તેમણે પાર્ટી વિખેરી નાખી હતી અને એન.સી.પી.માં જોડાઈ ગયા હતા.

"વિપક્ષની ભૂમિકા સામે આવશે"

આ અંગે બીબીસી સાથે વાતચીત કરતાં કૉંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા અર્જુન મોઢવાડિયાએ કહ્યું:

"ગુજરાત વિધાનસભાની કાર્યવાહીનું જીવંત પ્રસારણ થવું જ જોઈએ."

"જેથી ગુજરાતની પ્રજાને ખબર પડે કે ગુજરાતમાં સબસલામતના નામે સરકાર શું કામ કરી રહી છે."

"વિધાનસભામાં કાયમ વિરોધપક્ષનો અવાજ દબાવવાનો પ્રયાસ કરાય છે"

"વિપક્ષની કામગીરી અંગે લોકોને ખબર પડે અને સરકાર દ્વારા જે તાનાશાહી ચાલી રહી છે એનાથી લોકો વાકેફ થાય, એ માટે પણ જીવંત પ્રસારણ સમયની જરૂરિયાત છે."

"હાલ સરકાર લોકશાહીના ધબકારાના નામે પેઇડ કાર્યક્રમ ચલાવે છે, જેમાં માત્ર સરકારની વાહવાહી કરાય છે"

"વિપક્ષનો કોઈ પક્ષ રખાતો નથી આ કાર્યક્રમ સરકાર દ્વારા ઍડિટ કરીને બતાવાય છે."

"જેમાં વિપક્ષની કામગીરીને ઉજાગર કરવામાં આવતી નથી, જેથી પ્રજામાં એવી છાપ ઉપસાવવું સરળ બની જાય છે કે વિપક્ષ વિધાનસભામાં ઍક્ટિવ નથી"

"એટલે જો વિધાનસભાની કાર્યવાહીનું જીવંત પ્રસારણ થાય તો વિપક્ષ શું કરે છે અને સરકાર વિધાનસભામાં પ્રજાના પ્રશ્ને લોકોને કેવી રીતે અવળા માર્ગે દોરે છે એની સામાન્ય પ્રજાને ખબર પડે"

મોઢવાડિયા ગુજરાત વિધાનસભામાં વિપક્ષ કૉંગ્રેસના નેતાપદે રહી ચૂક્યા છે અને ગુજરાત પ્રદેશ કૉંગ્રેસ અધ્યક્ષપદે પણ રહ્યા છે.

આ અંગે વરિષ્ઠ પત્રકાર દેવેન્દ્ર પટેલે બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું કે, "વિધાનસભાની કાર્યવાહીનું જીવંત પ્રસારણ થવું જ જોઈએ"

"ગાંધીજી અને સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલના ગુજરાતમાં લોકોને પારદર્શકતા મળે અને લોકસભા, રાજ્યસભાની જેમ કાર્યવાહીની ખબર પડે એ માટે આ વ્યવસ્થા અમલી બનવી જ જોઈએ."

"જો વિધાનસભાનું જીવંત પ્રસારણ થશે તો...


...કહ્યું, તે ઘાસ એકઠી કરી રહી હતી. એક જ પૂળો બનાવી શકી હતી. જ્યારે તે મને ન દેખાઈ ત્યારે હું તેની શોધવા લાગી, એક કલાક સુધી તેને શોધતી રહી. મને લાગ્યું કે તે ઘરે તો નથી જતી રહી? મેં ખેતરોના ત્રણ આંટા માર્યા. પછી તે પાસેના ખેતરમાં મળી. ગળામાં દુપટ્ટો ખેંચાયેલો હતો. તે બેહોશ પડી હતી. બધાં કપડાં ઊતરેલાં પડ્યાં હતાં.”

તેઓ ગરદનની તરફ ઇશારો કરતાં જણાવે છે કે, “કરોડરજ્જુ તૂટેલી હતી. જીભ પણ કાપી નાખી હતી. એવું લાગી રહ્યું હતું કે જેમ તેને લકવો મારી ગયો હતો. મારી દીકરીમાં બિલકુલ જીવ નહોતો.”

પીડિતાએ પોતા... બાકીનો લેખ લખો:

ારે 6.25 વાગ્યે તેમનું મૃત્યુ થયું.”

વારંવાર બદલાયાં નિવેદન

14 સપ્ટેમ્બરના રોજ થયેલ કથિત ગૅંગરેપના મામલામાં હવે પોલીસ અત્યાર સુધી FIRમાંની કલમોને ત્રણ વખત બદલી ચૂકી છે.

અગાઉ માત્ર હત્યાના પ્રયાસનો ગુનો દાખલ કર્યો હતો. ત્યાર બાદ ગૅંગરેપની કલમો ઉમેરવામાં આવી. દિલ્હીની હૉસ્પિટલમાં 29 સપ્ટેમ્બરના રોજ પીડિતાના મૃત્યુ બાદ હત્યાને લગતી કલમો પણ ઉમેરવામાં આવી.

પોલીસે આ મામલામાં પ્રથમ ધરપકડ ઘટનાના પાંચ દિવસ બાદ કરી હતી.

શું પોલીસની તપાસમાં બેદરકારી થઈ છે, આ પ્રશ્ન પર પોલીસ અધીક્ષક જણાવે છે કે, “14 સપ્ટેમ્બરના રોજ લગભગ સાડા નવ વાગ્યે પીડિતા પોતાનાં માતા અને ભાઈ સાથે પોલીસ સ્ટેશન આવ્યાં હતાં. પીડિતાના ભાઈએ પોલીસને આપેલી ફરિયાદમાં કહ્યું હતું કે મુખ્ય આરોપીએ હત્યાની મંછાથી તેમનું ગળું દાબ્યું છે. સાડા નવ વાગ્યે મળેલી આ સૂચના આધારે અમે સાડા દસ વાગ્યે FIR દાખલ કરી હતી.”

એસ. પી. વિક્રાંત વીર જણાવે છે :

“પીડિતાને તરત જિલ્લા હૉસ્પિટલ મોકલી દેવાયાં. જ્યાંથી તેમને અલીગઢ મેડિકલ કૉલેજ રેફર કરાયાં. ઇલાજ પણ તરત શરૂ થઈ ચૂક્યો હતો.""માહિતી અનુસાર પ્રથમ FIR કલમ 307 અને SC-ST ઍક્ટ હેઠળ દાખલ કરાઈ હતી. ત્યાર પછી પીડિતા જ્યારે કંઈક કહેવાની સ્થિતિમાં આવ્યાં ત્યારે તપાસ અધિકારી, જેઓ સર્કલ ઑફિસર છે, તેમણે તેનું નિવેદન લીધું."

"તેમાં પીડિતાએ વધુ એક છોકરાનું નામ લીધું અને કહ્યું કે તેમની છેડતી કરાઈ છે. આ નિવેદનનાં અમારી પાસે ઑડિયો અને વીડિયો છે. આ નિવેદન બાદ વધુ એક આરોપીનું નામ રિપોર્ટમાં જોડવામાં આવ્યું.”

“ત્યાર બાદ 22 તારીખના રોજ પીડિતાએ પોતાની સાથે થયેલા દુષ્કર્મમાં બીજી ચાર વ્યક્તિ સામેલ હોવાની વાત કરી. જ્યારે તેમને પૂછવામાં આવ્યું કે તેમણે પહેલા માત્ર છેડતીની વાત જ કેમ કરી અને પહેલાં માત્ર બે વ્યક્તિનું જ નામ કેમ લીધું?""ત્યારે તેમણે કહ્યું કે તે વખતે તે બરાબર હોશમાં નહોતી. પીડિતાના નિવેદન બાદ અમે કલમ 376 D એટલે કે ગૅંગરેપની કલમો જોડી અને આરોપીઓની ધરપકડ માટે ટીમો બનાવી દીધી. ટૂંક સમયમાં જ અન્ય ત્રણ આરોપીઓને પણ પકડી લેવાયા અને જેલ મોકલી દેવાયા.”

પીડિતાએ હૉસ્પિટલમાં આપેલા નિવેદનમાં ગૅંગરેપનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. પરંતુ શું મેડિકલ રિપોર્ટમાં ગૅંગરેપની પુષ્ટિ થાય છે?

આ પ્રશ્ન અંગે એસ. પી. જણાવે છે, “મેડિકલ રિપોર્ટ એક મહત્ત્વનો પુરાવો છે. અત્યારે જે મેડિકલ રિપોર્ટ અમને મળ્યો છે, તેમાં ડૉક્ટરોએ ઈજાઓનું અધ્યયન કર્યું છે પરંતુ...


...કા કરી હતી.

ફડનવીસે જણાવ્યું હતું, "હાઈકોર્ટ અને સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશ પછી પણ મેટ્રો કારશેડનું કામ મોકૂફ રાખવાનો નિર્ણય દુર્ભાગ્યપૂર્ણ છે. આ દર્શાવે છે કે મુંબઈના માળખાગત પ્રોજેક્ટ્સ બાબતે આ સરકાર ગંભીર નથી. તેથી સામાન્ય મુંબઈગરાને નુકસાન થશે."

ઉદ્ધવ ઠાકરે સરકારે આરેના જંગલમાં કારશેડના નિર્માણને હાલ અટકાવવાનો આદેશ આપ્યો છે, જ્યારે ફડણવીસ સરકારે એ કામને અગ્રતા આપી હતી.

આ પ્રોજેક્ટ બાબતે કેન્દ્રના પરિવહનમંત્રી નીતિન ગડકરીએ કહ્યું હતું, "બીજો કોઈ પર્યાય ન હોવાથી આરેમાં વૃક્ષો કાપવામાં આવ્યાં હત... બાકીનો લેખ લખો:

માં આવશે. જે વિસ્તારના નાગરિકો ઇચ્છશે ત્યાં આ પ્રોજેક્ટ શરૂ કરવામાં આવશે."

કોસ્ટલ રોડ

આ પ્રોજેક્ટ હાલના મુખ્ય મંત્રી ઉદ્ધવ ઠાકરેનો ડ્રીમ પ્રોજેક્ટ છે.

મુંબઈગરાના ઝડપી પ્રવાસ અને મુંબઈના વિકાસના નારા સાથે ઉદ્ધવ ઠાકરેએ કોસ્ટલ રોડના કામનો શુભારંભ કરાવ્યો હતો.

રાજ્ય સરકારે આ માટે જરૂરી ભંડોળ ઉપલબ્ધ કરાવી આપ્યું હતું, જ્યારે કેન્દ્ર સરકારે જરૂરી પરવાનગી આપી હતી.

પણ હવે શિવસેનાએ ભારતીય જનતા પાર્ટી સાથેની તેની યુતિ તોડી નાખી છે ત્યારે આ પ્રોજેક્ટમાં કેન્દ્ર સરકારની ભૂમિકા કેવી હશે એ જોવાનું રહે છે.

સમૃદ્ધિ મહામાર્ગ

આ પ્રોજેક્ટ કેન્દ્રના પરિવહનમંત્રી નીતિન ગડકરી અને ભૂતપૂર્વ મુખ્ય મંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસનો ડ્રીમ પ્રોજેક્ટ છે.

આ પ્રોજેક્ટ પૂર્ણ થશે ત્યારે મુંબઈ અને નાગપુર વચ્ચેનું અંતર માત્ર આઠ કલાકમાં કાપી શકાશે.

આ પ્રોજેક્ટ માટે જમીન સંપાદનનું કામ સરકારે શરૂ કરી દીધું છે, પણ હવે ઉદ્ધવ ઠાકરે સત્તા પર આવ્યા છે ત્યારે આ પ્રોજેક્ટ આગળ વધશે કે નહીં એ જોવાનું રહે છે.

શિવસેનાની ભૂમિકા શું છે?

આ બધા પ્રોજેક્ટ બાબતે શિવસેનાની ભૂમિકા શું હશે એ જાણવા માટે બીબીસીએ શિવસેનાનાં પ્રવક્તા મનીષા કાયંડેનો સંપર્ક કર્યો હતો.

મનીષા કાયંડેએ કહ્યું હતું, "નાણાર પ્રોજેક્ટ હોય કે આરે જંગલમાં કારશેડ, શિવસેનાનું વલણ જે હતું એ જ રહેશે. આ પ્રોજેક્ટ્સ ફડણવીસ સરકારે ધરાર અમલી કરાવ્યા છે. આરેમાં વૃક્ષછેદન ગેરકાયદે હતું, મેટ્રો પ્રોજેક્ટ સામે શિવ સેનાનો વિરોધ નથી."

"એ માટે મુંબઈ મહાનગરપાલિકાએ પણ સહકાર આપ્યો છે."

"પણ કારશેડ આરેમાં જ શા માટે તેનો વિકલ્પ શા માટે શોધવામાં આવતો નથી, એ સવાલ અમે કર્યો હતો. એ પછી આ પ્રોજેક્ટ ખસેડવામાં આવ્યો હતો."

તેમણે ઉમેર્યું હતું, "લોકોનો વિરોધ હોય અને પર્યાવરણને નુકસાન થતું હોય એવા પ્રોજેક્ટ્સનો શિવ સેના હંમેશાં વિરોધ કરશે. શિવસેના શાશ્વત વિકાસમાં માને છે."

"શિવસેના જડબુદ્ધિથી કે બદલો લેવા ખાતર કોઈ પ્રોજેક્ટનો વિરોધ કરતી નથી."

"પર્યાવરણને ઓછામાં ઓછું નુકસાન થાય એ રીતના વિકાસને શિવસેના પ્રાધાન્ય આપે છે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કા જેવો વિકલ્પ નથી. અમેરિકા આજની તારીખમાં 12 મિલિયન બેરલ ક્રૂડઑઈલનું ઉત્પાદન કરે છે.

આ સિવાય દુનિયાની સૌથી મોટી ક્રૂડઑઈલ કંપનીઓ અમેરિકાની છે, જે સમગ્ર દુનિયામાં ક્રૂડઑઈલનું ખનન કરે છે. ક્રૂડઑઈલની આયાત-નિકાસ કરે છે, ક્રૂડઑઈલનું ઉત્પાદન કરે છે.

સમગ્ર દુનિયામાં ક્રૂડઑઈલનો વેપાર અમેરિકી ડૉલરમાં ચાલે છે અને અમેરિકાની તેમાંથી ઘણી કમાણી થાય છે.

બીજી તરફ ભારત 85% ક્રૂડઑઈલની આયાત કરે છે. ભારતમાં ક્રૂડઑઈલની માગ પણ સતત વધી રહી છે. ક્રૂડઑઈલની માગ પ્રતિવર્ષ ચારથી પાંચ ટકા વધી રહી છે. ગાડીઓની સંખ્યા પણ વધી... બાકીનો લેખ લખો:

એક ઇસ્લામિક દેશ છે, એટલે જે મુસ્લિમ દેશોમાં ક્રૂડઑઈલનું ઉત્પાદન થાય છે, ખાસ કરીને સાઉદી અરેબિયા, તે બધા દેશો પાકિસ્તાનને સારી શરતો પર ક્રૂડઑઈલ આપે છે.

આ દેશો પાકિસ્તાનની ક્રૂડઑઈલની જરૂરિયાતોનું ધ્યાન રાખે છે.

એટલે પાકિસ્તાનની સ્થિતિ થોડી સારી છે. એ વાત છે કે પાકિસ્તાનને પેમેન્ટ કરવામાં થોડી મુશ્કેલી પડે છે, પરંતુ તેમાં પણ તેને રાહત મળે છે.

ઇરાક શું કરી શકે છે?

ઇરાક અમેરિકા વગર આગળ વધી શકતું નથી. ઇરાકની અર્થવ્યવસ્થા ક્રૂડઑઈલ પર જ ચાલે છે. ઇરાક ક્રૂડઑઈલનું ઉત્પાદન વધારવા માગે છે અને તેના માટે તેને અમેરિકાની જરૂર છે.

ઇરાક ફરિયાદ કરશે, વિરોધ કરશે પરંતુ અમેરિકાની સામે ઇરાક ટકી શકતું નથી. અમેરિકાએ જે કંઈ કર્યું છે, તે જરૂરી નથી કે તે ઇરાકને પૂછીને કરે છે.

તે પોતાના હિસાબે ગમે તેમ કરે છે. જેવું તેમણે પાકિસ્તાનમાં ઓસામા બિન લાદેનના મામલે કર્યું હતું.

એટલે ઇરાક આ મામલે વધારે કંઈ કરી શકશે નહીં. તેની પાસે ક્રૂડઑઈલના ભંડાર છે, પરંતુ તે એક નબળો દેશ છે.

(બીબીસી સંવાદદાતા પંકજ પ્રિયદર્શી સાથે વાતચીતના આધારે)

(નરેન્દ્ર તનેજા ભાજપમાં એનર્જી સેલના સંયોજક પણ છે.)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કાઉન્સિલ ઑફ મેડિકલ રિસર્ચ તરફથી જાહેર કરવામાં આવેલી સૂચના

એટલે હૉસ્પિટલમાં કામ કરનાર એ કર્મચારી જે કોરોના વાઇરસથી સંક્રમિત વ્યક્તિનો ઇલાજ કરી રહ્યો હોય અથવા જેમના ઘરે કોઈ વ્યક્તિ કોરોના પૉઝિટિવ મળ્યો હોય તો તેના સંપર્કમાં આવનાર વ્યક્તિ આ દવાનું સેવન કરી શકે છે.

આ દવા માન્યતા પ્રાપ્ત ડૉક્ટરના પ્રિસ્કિપ્શન પર જ આપવામાં આવશે, પરંતુ જો કોઈ દવાને લેનાર વ્યક્તિને કોરોનાનાં લક્ષણો સિવાય કોઈ બીજી પરેશાની હશે તો તેણે તરત જ પોતાના ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરવો પડશે."

જોકે, ઍઝિથ્રોમાઇસિનની સાથે આ દવાના કૉમ્બિનેશ... બાકીનો લેખ લખો:

ીસીએ પોતાની તપાસમાં મેળવ્યું કે ભારત અને અમેરિકા હાઇડ્રૉક્સિક્લૉરોક્કિનનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. જેમ કે ભારતમાં આઈસીએમઆરે દવાને નક્કી શરતોની સાથે ઉપયોગ કરવાનું કહ્યું છે.

પરંતુ ટ્રમ્પે દાવો કર્યો હતો કે એફડીએએ આ દવાને અપ્રૂવ કરી છે જેને ખુદ એફડીએએ નકારી કાઢી છે. આવામાં આને કોરોના વાઇરસની ઔપચરિક દવા કહી શકાતી નથી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કાઢો નહીં ત્યાં સુધી આ ટ્રકને અન્ય ઉપયોગમાં લઈ શકાતી નથી."

"અમારે હવે રોજી-રોટીનો સવાલ થઈ ગયો છે, અમે 1800 રૂપિયામાં બકરાં ખરીદ્યાં છે, અહીં વેચતી વખતે ટ્રકના ભાડાનો ખર્ચ પણ સાથે ગણવો પડે."

"જો બકરાં 2500થી 2700 રૂપિયામાં વેચાય તો અમને નફો થાય એમ છે પરંતુ અહીં કોઈ 1500 રૂપિયામાં પણ તેને ખરીદવા તૈયાર નથી."

પ્રતિબંધથી પાકિસ્તાનને લાભ થશે?

અમદાવાદની બકરામંડીના સેક્રેટરી અખલાક કુરેશીએ બીબીસી ગુજરાતીને જણાવ્યું કે અહીં ગુજરાત ઉપરાંત રાજસ્થાન અને મુંબઈના વેપારીઓ ઘેટાં-બકરાં ખરીદવા માટે આવે છે.

તે... બાકીનો લેખ લખો:

જેટલા પરિવારો જોડાયેલા છે, જેમનું ગુજરાન આ વ્યવસાય પર આધારિત છે. સરકારે વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા કરવી જોઈએ."

હજારો લોકોની રોજગારીનું શું થશે?

લાઇવ સ્ટૉક ઍક્સપોર્ટ ઍસોસિયેશનના સેક્રેટરી આદિલભાઈ નૂરે બીબીસી ગુજરાતીને જણાવ્યું કે રાજસ્થાન, ગુજરાત અને મુંબઈના લાઇવ સ્ટૉકના નિકાસકારો અમદાવાદથી ઘેટાં-બકરાં ખરીદીને યૂએઈ, શારજાહ અને ઓમાનમાં મોટાપાયે નિકાસ કરે છે.

તેમણે કહ્યું, "ગુજરાતનું તુણા બંદર એવું છે જ્યાંથી નિકાસ સસ્તી પડે છે. તેનું કારણ એ છે કે અહીંથી આ દેશોનું અંતર ઘટી જાય છે."

"48 વર્ષથી અહીંથી ચાલતા આ વેપાર પર ગુજરાત સરકારના નિયમને કારણે અસર પડશે. લાઇવ સ્ટૉકની નિકાસ બંધ થતાં અંદાજે 40,000 જેટલા પરિવારો પર અસર થશે."

"સરકારની આ બેવડી નીતિ છે, માછીમારી અને મરઘાં ઉછેર માટે સબસિડી અપાય છે અને લાઇવ સ્ટૉકની નિકાસ પર પ્રતિબંધ મુકાય છે. આ ક્યાંનો ન્યાય છે?"

"અમે સરકારના આ નિર્ણય સામે કોર્ટમાં જઈશું, હજારો પરિવારો આ વ્યવસાય સાથે જોડાયેલા છે, નિકાસ ઘટવાને કારણે તેમની રોજગારી છીનવાશે."

તેમણે કહ્યું કે ગુજરાત સરકારે રાતોરાત ગુજરાતનાં બંદરો પરથી કેન્દ્ર સરકારનો નવો આદેશ ના આવે ત્યાં સુધી ઘેટાં-બકરાંની નિકાસ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો અને પશુઓની એક જિલ્લામાંથી બીજા જિલ્લામાં હેરફેર પર પણ પ્રતિબંધ મૂક્યો છે.

તેમના કહેવા મુજબ આ નિર્ણયના કારણે ગુજરાતને કરોડોનું નુકસાન થશે.

કેન્દ્રીય પોર્ટ પ્રધાન મનસુખ માંડવિયાએ આ મામલે બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતા કહ્યું કે આ મામલે તેમને ગુજરાત સરકારનો પત્ર મળ્યો છે અને તેઓ હાઈકોર્ટના નિયમ મુજબ ટૂંક સમયમાં નિર્ણય લઈને સરકારને જાણ કરશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કાણ કલકત્તામાં કવિ રવીન્દ્રનાથ ટાગોરના શાંતિનિકેતનમાં હતું. ગાંધીજી આફ્રિકામાં અંગ્રેજોના અન્યાયી કાનૂનો સામે સત્યગ્રહ કરી ચૂક્યા હતા અને ભારતમાં તેની વાતો પહોંચી હતી.

શાંતિનિકેતનમાં અંગ્રેજ પાદરી અને શિક્ષણકાર ચાર્લ્સ ફ્રિયર એન્ડ્રુઝે ગાંધીજીને એક પ્રશ્ન પૂછ્યો, "ભારતમાં સત્યાગ્રહ કરવાનો પ્રસંગ આવશે એમ તમને લાગે છે અને ક્યારે?"

ગાંધીજીનો જવાબ રસપ્રદ છે. તેમણે કહ્યું, "મારા માટે આ પ્રશ્નનો જવાબ આપવો મુશ્કેલ છે. મારી ઇચ્છા એક વર્ષ સુધી ભારતભ્રમણ કરવાની છે અને આ ગાળામાં જાહેર વિષય પર કશું ન બોલવ... બાકીનો લેખ લખો:

ોંચ્યો તેના પહેલાં ચંપારણનાં નામનિશાન જાણતો નહોતો. ગળીનું વાવેતર થાય છે એ ખ્યાલ પણ નહીં જેવો જ હતો. ગળીની ગોટીઓ જોઈ હતી, પણ એ ચંપારણમાં બનતી હતી ને તેને અંગે હજારો ખેડૂતોને દુખ વેઠવું પડતું હતું એની કશી ખબર નહોતી.

રાજકુમાર શુક્લ કરીને ચંપારણના એક ખેડૂત હતા. તેમની ઉપર દુખ પડેલું. એ દુખ તેમને કઠતું હતું. પણ તેમને આ ગળીનો ડાઘ બધાને સારુ ધોઈ નાખવાની ધગશ પોતાના દુખમાંથી થઈ આવી હતી.

મેં ચંપારણનો કિસ્સો તેમની પાસેથી થોડોક સાંભળ્યો. તે તો મને જાતે ચંપારણના ખેડૂતોનાં દુખ દેખાડવા માગતા હતા.

મેં કહ્યું, ‘મારા ભ્રમણમાં હું ચંપારણને પણ લઈશ, ને એકબે દિવસ આપીશ.’ તેમણે કહ્યું: ‘એક દિન કાફી હોગા, નજરોંસે દેખિયે તો સહી.’

1917ની સાલના આરંભમાં કલકત્તાથી અમે બે જણ રવાના થયા.પટણાની આ મારી પહેલી મુસાફરી હતી. પટણામાં હું કોઈને ઘેર ઊતરી શકું એવી ઓળખાણ કોઈની સાથે મને નહોતી.

મને તેઓ રાજેન્દ્રબાબુને ત્યાં લઈ ગયા. રાજેન્દ્રબાબુ પુરી કે ક્યાંક ગયા હતા. બંગલે એક-બે નોકર હતા. ખાવાનું કંઈક મારી સાથે હતું. મારે ખજૂર જોઈતું હતું તે બિચારા રાજકુમાર શુક્લ બજારમાંથી લાવ્યા.

પણ બિહારમાં તો છૂઆછૂતનો રિવાજ સખત હતો. મારી ડોલના પાણીના છાંટા નોકરને અભડાવે. નોકર શું જાણે હું કઈ જાત હોઈશ.

અંદરના પાયખાનાનો ઉપયોગ કરવાનું રાજકુમારે બતાવ્યું. નોકરે બહારના પાયખાના તરફ આંગળી ચીંધી. મને આમાં ક્યાંયે મૂંઝાવાનું કે રોષનું કારણ નહોતું. આવા અનુભવોમાં હું રીઢો થયો હતો.

નોકર તો પોતાનો ધર્મ પાળતો હતો, ને રાજેન્દ્રબાબુ પ્રત્યેની પોતાની ફરજ બજાવતો હતો. આ રમૂજી અનુભવોથી રાજકુમાર શુક્લ વિશે જેમ મારું માન વધ્યું તેમ તેમને વિશે મારું જ્ઞાન પણ વધ્યું. પટણાથી મેં લગામ મારે હાથ કરી.

...અને ગાંધીજી ચંપારણમાં ‘મહાત્મા’ બન્યા

10 એપ્રિલ 1917ના રોજ ગાંધીજી ચંપારણ પહોંચ્યા. ગાંધીજી અંદોલન કે એવા કોઈ વિચારથી આવ્યા ન હતા. તેમને કાયદાકીય રીતે લડવું હતું અને એટલે તેમની સાથે વ્રજકિશોર પ્રસાદ, રાજેન્દ્ર પ્રસાદ, અનુરાગ નારાયણ સિંહા, બાબુ ગયાપ્રસાદ સિંહ, રામનવમી પ્રસાદ અને જે. બી. કૃપલાણી જેવા વકીલોની ટીમ હતી.

ગાંધીજીએ ત્યાં જઈને લોકોમાં જે અજ્ઞાનતા અને અસ્વસ્છતા હતી, તેને દૂર કરવાનું કામ શરૂ કર્યું હતું. તેમણે ત્યાં બે બુનિયાદી શાળા સ્થાપી હતી. આ સમજવા જેવું છે.

ગાંધીજીને ત્યારે સમજમાં આવી ગયું હતું કે ભારતીયો અન્યાય અને શોષણનો ભોગ બને છે, તેનું કારણ અંગ્રેજો કે ઇસ્ટ ઇન્ડિયા...


...કાના પૂર્વ રક્ષામંત્રી જિમ મૈટિસે સંયુક્ત આરબ અમિરાતને 'નાનું સ્પાર્ટા' કહ્યું હતું.

યમન ગૃહયુદ્ધ દરમિયાન બની ખરાબ છબિ

જ્યારે સાઉદી અરબના પ્રિન્સ મોહમ્મદ બિન જાયદે વર્ષ 2015માં યમનના ગૃહયુદ્ધમાં ભાગ લેવાનો નિર્ણય કર્યો ત્યારે યુએઈ પણ સામેલ થયું હતું. તેણે એફ-16 ફાઇટર પ્લેનથી હુતી વિદ્રોહીઓ પર હવાઈ હુમલો કર્યો અને પોતાની સેનાને દક્ષિણ ભાગમાં તહેનાત કરી.

2018માં ગરમીના દિવસોમાં યમની દ્વીપ સોકોત્રામાં તેઓએ પોતાની સેના તહેનાત કરી. ઇરિટ્રિયાના અસાબ બેઝમાં તેમની સેનાએ હુમલાખોરોને જવાબ આપ્યો. આખરી મ... બાકીનો લેખ લખો:

ગલું ભર્યું છે.

અમેરિકાની દખલ બાદ સંયુક્ત આરબ અમિરાત અને ઇઝરાયલના સંબંધોમાં અચાનક એક નાટકીય બદલાવ જોવા મળ્યો છે અને હવે બંને દેશોએ શાંતિકરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે.

આ કરાર અંતર્ગત જ્યાં એક તરફ હેલ્થકૅર, બાયોટેક, સાંસ્કૃતિક અને વ્યાપારિક પહેલના ક્ષેત્રમાં ઉલ્લેખનીય સોદા થયા છે, તો બીજી તરફ ઇઝરાયલની ટેકનિકનો ઉપયોગ કરીને એક શાનદાર રણનીતિક સૈન્ય અને સુરક્ષા સંબંધોને વિકસિત કરવાની ક્ષમતા પર પણ કામ કરાશે.

આ બંને દેશો સાથે ઈરાનના દુશ્મનીભર્યા સંબંધ છે. ઈરાને આ કરારનો ઉગ્ર વિરોધ કર્યો છે. સાથે જ તુર્કી અને ફલસ્તીને સંયુક્ત આરબ અમિરાત પર ફલસ્તીનનાં સપનાં સાથે દગો કરવાનો આરોપ લગાવ્યો છે.

યુએઈની અન્ય મહત્ત્વાકાંક્ષા

સંયુક્ત આરબ અમિરાતની મહત્ત્વાકાંક્ષા અહીં પૂરી નથી થતી. અમેરિકાની મદદથી તે મંગળ ગ્રહ માટે મિશન લૉન્ચ કરવામાં સફળ રહ્યું છે. યુએઈના આ 'હોપ' નામના મિશન પર 200 મિલિયન ડૉલરનો ખર્ચ થયો છે.

સુદૂર જાપાની દ્વીપથી લૉન્ચ કર્યા બાદ આ સ્પેસક્રાફ્ટ 126,000 કિલોમીટર પ્રતિકલાકની ગતિથી અંતરિક્ષમાં યાત્રા કરી રહ્યું છે. 495 મિલિયન કિલોમીટરનું આ અંતર ફેબ્રુઆરીમાં પૂરું કરવાનું છે.

એક વાર મંગળ ગ્રહની કક્ષામાં પહોંચ્યા બાદ અહીંના વાતાવરણમાં મોજૂદ ગૅસની જાણકારી મેળવીને ધરતી પર મોકલશે, જેણે ગ્રહને ઘેરી રાખ્યો છે.

યુએઈના વિદેશમંત્રી અનવર ગારગાશનું કહેવું છે, "અમે વૈશ્વિક સ્તરે ભૂમિકા નિભાવવા માગીએ છીએ. અમે અડચણોને તોડવા માગીએ છીએ અને આ અડચણોને તોડવા માટે અમારે કેટલાંક રણનીતિક જોખમ ઉઠાવવાં પડશે."

જોકે ઝડપથી વૈશ્વિક સ્તરે આવવા માટે કેટલીક ચિંતાઓ પણ છે.

ખાડી દેશોના મામલાના વિશેષજ્ઞ માઇકલ સ્ટીફન્સનું કહેવું છે, "તેમાં ઓછી શંકા છે કે યુએઈ આરબ ક્ષેત્રમાં એક સૌથી પ્રભાવી સૈન્યતાકત છે. તે વિદેશોમાં સૈના તહેનાત કરવામાં સક્ષમ છે, જેવું અન્ય દેશ નથી કરી શકતું. જોકે તેની સંખ્યા અને ક્ષમતા સીમિત છે. એક જ વારમાં અનેક સમસ્યાઓનો સામનો કરવામાં જોખમ છે અને લાંબા સમય પછી તેને બૅકફાયર પણ કરવું પડી શકે છે."

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કાની જરૂર હતી. પણ તેમણે ન કરી. તે સમજતા હતા કે આ નવો છોકરડો છે, તેને ટીકાના ત્રાજવે તોલવાને બદલે તેના પર આશ્વાસનનું અત્તર છાંટવાની જરૂર છે."

'માળાના મણકાને ગોઠવનારો દોરો'

યુવાકવિ અંકિત ત્રિવેદી કહે છે, "ચિનુકાકાની ગાડીમાં બધું હોય, એમની ગાડી એમનું ઘર. એમાં મુશાયરામાં પહેરવાનો ઝબ્બો પણ હોય. તેઓ સાચા અર્થમાં જલસાવતાર હતા. શનિસભામાં અનેક ગઝલકારો આવતા, તેમાં ગઝલની ખરાબ બાબતો વિશે વાત થતી. આપણે વાંચેલી ગઝલ એકએક ગઝલકાર પાસેથી પસાર થતી. પરસેવો છૂટી જાય એ ગઝલ વાંચતા."

"આજે પણ એ નવી કવિતા આકંઠ ઊભી છે ... બાકીનો લેખ લખો:

ું કે જ્યારે તમે ગઝલ લખો ત્યારે આજુબાજુ મોટા કે સિનિયર કવિઓ બેઠા હોય એની ચિંતા કર્યા વિના લખવાનું. કોઈની પરવા નહીં કરવાની."

"તેઓ ખોટી ચિંતા નહોતા કરતા. ચિનુદાદા જે બોલતા એ એવા હતા. એમનાં બે વ્યક્તિત્વ નહોતાં. કોઈ દંભ નહોતા કરતા. કશું છુપાવતા નહીં. જે કરતા એ જાહેરમાં કરતા."

"એમના ખરાબ સમયમાં પણ તેઓ વિચલિત થયા નહોતા. 'ઇર્શાદગઢ' નામના કાવ્યસંગ્રહમાં તેઓએ લખ્યું છે-

'ભૂતિયા ઇર્શાદગઢમાં કોણ નવતર આવશે,

શ્વેત વસ્ત્રોમાં ફરે છે એક પડછાયો હજી.'

'આમ તો પર્યાપ્ત છે બે આંખનો વિસ્તાર પણ,

પૂર આવેલી નદીને પટ ઘણો નાનો પડ્યો.'

એમના અંતિમ દિવસોની વાત કરતાં મુકુલ ચોક્સી કહે છે, "એ માણસને ઘડપણ નહોતું આવ્યું. કેટલાકે તેમના આ સ્વભાવની નિંદા પણ કરી છે. જોકે ચિનુ મોદી હયાત હોય તો કહેત કે હું તો આવો જ છું."

મુકુલ ચોક્સી વાત કરતાં ચિનુ મોદીનો શેર કહે છે,

'ધાર કે વેચાણ છે સામી દુકાને સ્વર્ગ પણ,

કોણ ઓળંગે સડક એ ધારણાના નામ પર...'

ચિનુ મોદી એમના અંતિમ દિવસોમાં જ્યારે પણ મુશાયરામાં જતા ત્યારે એક ગઝલ અચૂક સંભળાવતા. તે શેર આ હતો-

'અબ યહાં સે જાના હૈ, મૌત તો બહાના હૈ...'

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કામી સાબિત થતી આવી છે."

"હું એમ નથી કહેતો કે આ વાત બરાબર છે, પણ જો વૅક્યૂમ ઊભું થાય તો કોઈ તેને ભરી જ દે." એમ ડોન અખબાર સાથેના એક ઇન્ટરવ્યૂમાં ઇમરાને કહ્યું હતું.

પાકિસ્તાનની વિદેશ નીતિની પણ ઇમરાન ટીકા કરી હતી.

ભારત સાથેના સંબંધોની બાબતમાં તેમણે ભારતના વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને દોષ આપતા કહ્યું હતું બંને દેશો વચ્ચે તણાવનું કારણ તેમની નીતિઓ છે.

ઇમરાનને 'ડૉન' અખબાર સાથેના આ ઇન્ટરવ્યૂમાં કહ્યું હતું, "મને લાગે છે કે નરેન્દ્ર મોદી સરકારની નીતિ પાકિસ્તાનને એકલું પાડી દેવાની છે."

"તે લોકો આક્ર... બાકીનો લેખ લખો:

થયેલા જુદાજુદા બલોચ જૂથો અને ખાસ કરીને યુવાનોને મનાવવામાં આવશે.

ચીન સાથેના સંબંધો વધારે ગાઢ કરવાના તથા ચાઇના-પાકિસ્તાન ઇકોનોમિક કૉરિડૉર (CPEC) પ્રોજેક્ટને સફળતાપૂર્વક પૂરો કરવાના વચનો પણ આપવામાં આવ્યાં હતાં.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કાય છે. તેને જોઈને પારખી શકાતું નથી."

સુનીલ બખ્શી કહે છે, "આવા પેસ્ટીસાઇડને સુક્ષ્મ તપાસથી જ ઓળખી શકાય છે. રેગ્યુલેટરીની દેખરેખ હેઠળ ચાલતી લૅબથી તેને પારખી શકાય છે."

"જંતુનાશકોની વાત કરીએ તો ગરમ પાણીથી ધોઈ તેને દૂર કરી શકાય અથવા તેની અસર ઓછી કરી શકાય છે."

"જોકે, આ પ્રક્રિયા ગ્લાઇફોસેટ માટે કેટલી અસરકારક સાબિત થશે તે સ્પષ્ટપણે કહી શકાય તેમ નથી પરંતુ આ એક ટૅકનિક હોઈ શકે છે."

ભારતમાં દાળની આયાત?

એફએસએસઆઈના કાયદામાં એવી જોગવાઈ છે કે કોઈપણ વ્યક્તિ કોઈપણ ખાદ્ય પદાર્થના સૅમ્પલને તપાસ માટે આપી શકે... બાકીનો લેખ લખો:

ગ 8 હજાર વર્ષ જૂનો છે. કૃષિ ક્ષેત્રે થયેલી સૌથી જૂની ક્રાંતિમાં ઘઉં, જવ અને અળસી જેવા પાકની સાથે મસુરનો  પણ ઉલ્લેખ મળે છે.

વર્ષ 1972માં ઇઝરાયલના વૈજ્ઞાનિક ડી. જૌહરી દ્વારા કરવામાં આવેલા એક શોધ મુજબ આ પાકની ઉત્પત્તિ પૂર્વથી લઈને ભૂમધ્યની ફળદ્રુપ જમીન પર થઈ હતી.

આ સિવાય આફ્રિકા, મધ્ય યુરોપ અને અમેરિકાના અમુક ભાગોમાં પણ આ દાળ ઉગાડવામાં આવે છે. દુનિયામાં કુલ મગ-મસુરની દાળના ઉત્પાદનના 40 ટકા ભારત કરે છે. માનવામાં આવે છે કે ભૂમધ્ય ભાગથી થઈને આ દાળ કાંસ્ય યુગમાં યુરોપ, એશિયા પહોંચી હતી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કારણ એ હોઈ શકે કે ભારત એ પહેલો દેશ છે કે જ્યાં દુનિયામાં પ્રથમ વખત પરિવાર નિયોજન વિભાગ બનાવવામાં આવ્યો. આ વિભાગો દ્વારા નસબંધી પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો.

ભારત સરકારે 1970ના દાયકામાં મોટા પાયે નસબંધી અભિયાનની શરૂઆત કરી હતી.

આંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠનો અને બીજા દેશોએ આ માટે ભારતની મદદ કરી હતી. વિશ્વ બૅન્ક, અમેરિકન સરકાર અને 'ફોર્ડ ફાઉન્ડેશન'એ ભારતનાં ગર્ભનિરોધ અભિયાનમાં મદદ કરી હતી.

1997માં અમેરિકાએ જનસંખ્યા કચેરીના નિદેશક આર.ટી. રૅવનહૉલ્ટે સેન્ટ લુઈ ડિસ્પેચને એક ઇન્ટરવ્યૂમાં કહ્યું હતું કે સરકારનું લક્ષ્... બાકીનો લેખ લખો:

ને ખર્ચાળ ઑપરેશન છે અને મોટે ભાગે નિષ્ફળ જ રહેતું હોય છે.

ગર્ભનિરોધની કાયમી રીત

દુનિયાભરમાં જે મહિલાઓ એ નક્કી કરી લે છે કે એમણે હવે બાળકો નથી જોઈતા, એમના માટે ઑપરેશન કરાવવું સૌથી સરળ અને ભરોસાપાત્ર વિકલ્પ છે.

અમેરિકામાં તો ઘણી મહિલાઓ બાળક પેદા થયા બાદ તરત જ આ સર્જરી કરાવી લે છે. તો કેટલીક મહિલાઓ કૉન્ડોમનો ઉપયોગ કે દવા જેવા વિકલ્પો અજમાવી ગર્ભનિરોધ કરે છે.

નસબંધી કરાવ્યા બાદ મહિલાઓને બીજી વખત ગર્ભનિરોધની ચિંતા રહેતી નથી. આની આડઅસરો પણ નથી.

પણ, જેવું છત્તીસગઢની શિવકુમારી અને બીજી મહિલાઓ સાથે બન્યું એ રીતે ઘણી વખત અસુરક્ષિત વાતાવરણમાં ઑપરેશન થતા હોય છે.

ગનિયારીની 'જન સ્વાસ્થ સહયોગ હોસ્પિટલ'નાં નિદેશક યોગેશ જૈન જણાવે છે કે જે દુર્ઘટના નસબંધી કેમ્પ દરમ્યાન શિવ કુમારી સાથે ઘટી તે થવાનું તો નક્કી જ હતું.

એમના કહેવા અનુસાર ગરીબ મહિલાઓ પાસે કોઈ વિકલ્પ હોતો નથી.

મોટાભાગે આવા કૅમ્પોમાં મહિલાઓને માણસ તરીકે નહીં પણ એક આંકડા તરીકે ગણવામાં આવે છે. એમના જીવની કોઈ કિંમત હોતી નથી.

'પૉપ્યુલેશન ફાઉન્ડેશન ઑફ ઇન્ડિયા' દ્વારા છત્તીસગઢની ઘટનાની તપાસ કરાઈ અને જાણવા મળ્યું કે નસબંધીની શિબિરોમાં આવવા મહિલાઓને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે સરકારે કરેલો ખર્ચ ઑપરેશનના ખર્ચ કરતાં 20 ગણો હતો.

તો ઑપરેશન કરાવનારી દરેક મહિલાને 600 થી 1400 રૂપિયા ચૂકવવામાં આવ્યા હતા.

2014માં બનેલી ઘટના બાદ કેન્દ્ર સરકાર જાગી અને શિબિરોમાં સ્થિતિ સુધારવાના પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા હતા.

'પૉપ્યુલેશન ફાઉન્ડેશન ઑફ ઇન્ડિયા'ની સોનલ શર્મા જણાવે છે કે ભારત સરકારે એમના સૂચનને માન આપી નસબંધી માટે શિબિર લગાડવાનું બંધ કરી દીધું.

એના બદલે જો મહિલા નસબંધી કરાવવા માગતી હોય તો તેણે અઠવાડિયાના નક્કી કરેલા દિવસે હૉસ્પિટલ જવાનું રહે છે.

આનાથી નસબંધી અભિયાનોની યોગ્ય દેખરેખ રાખી શકાય છે. પણ, નસબંધીની સગવડોમાં ઊણપ જોવા મળી રહી છે.

છત્તીસગઢમાં જ મુંગેલી જિલ્લા હોસ્પિટલમાં એક સર્જન નસબંધી માટે અઠવાડિયામાં બે દિવસે આવે છે.

અઠવાડિયામાં 20 મહિલાઓની જ સર્જરી થઈ શકે છે. જ્યારે આવી સર્જરીની માગ ઘણી વધારે છે.

હવે આ દુર્ઘટના બાદ પણ જો છત્તીસગઢની મહિલાઓ નસબંધીથી ગર્ભનિરોધ કરાવવા માગતી જ હોય તો એનો અર્થ સ્પષ્ટ છે કે મહિલાઓની નજરમાં પરિવાર નિયોજનની આ સૌથી સારી રીત છે.

જોકે, એની પ્રક્રિયા હજી પણ ચર્ચામાં જ છે.

જે જવાબો હજુ મળ્યા નથી

ભલે નસબંધીથી ઑપરેશન સાફ સુઘડ વાતાવરણમાં કરવામાં આવે પણ...


...કારણ કે હું ઘર પર બોજ બનીને રહેવા ઈચ્છતી ન હતી. ઘરમાં સતત મહેણાં-ટોણાં સાંભળવા પડતા હતાં."

ચિત્રાનાં બધાં ભાઈ-બહેનોનાં લગ્ન થઈ ગયાં એટલે ચિત્રાને એવું લાગવા માંડ્યું કે તેઓ ઘર પર બોજ બની ગયાં છે. પોતે સાસરિયામાં પણ નથી અને પિયરમાં પણ નથી એવું સમજીને ચિત્રાએ નોકરી કરવાનો નિર્ણય લીધો હતો.

ચિત્રા 2009થી સ્વાસ્થ્ય કાર્યકર્તા એટલે કે આશા વર્કર તરીકે કામ કરી રહ્યાં છે, પણ વસવસાએ તેમનો પીછો છોડ્યો નથી. ચિત્રા કહે છે, "જીવનમાં કોરો સંસ્થા આવી અને ખુશહાલીની દિવસો દેખાવા લાગ્યા."

કોરો નામની સંસ્થા શહે... બાકીનો લેખ લખો:

છે.

સૌથી મહત્વની વાત એવી મહિલાઓની આર્થિક ક્ષમતાની હોય છે. પરિવારની સંપત્તિમાં તેમને કોઈ હિસ્સો મળતો નથી.

મરાઠવાડાના મનોચિકિત્સક ડો. મિલિંદ પોતદારના જણાવ્યા અનુસાર, એકલી મહિલાઓમાં ચિંતા (anxiety) અને ઉદાસીનતા(depression)ની સમસ્યા જોવા મળે છે. એકલી મહિલાઓની મનોસ્થિતિ વિશેના અભ્યાસને આધારે ડો. પોદ્દારે કેટલાંક તારણ કાઢ્યાં છે.

માનસિક બીમારીનું નિદાન

સામાન્ય રીતે માનસિક તણાવ એક દૈહિક લક્ષણના સ્વરૂપમાં બહાર આવે છે. મહિલાઓમાં એવા દૈહિક લક્ષણોમાં માથાનો દુખાવો, દાંતમાં દુખાવો અને પેટમાં પીડાનો સમાવેશ થાય છે, પણ એ પીડાનું કારણ કોઈ દૈહિક રોગ હોતો નથી.

માનસિક તણાવ આ પ્રકારની પીડામાં પરિવર્તિત થઈ ગયો હોય એવું બની શકે. આવું થાય છે તેનું કારણ એ કે આપણી માનસિક બીમારીઓને સામાજિક સ્વીકૃતિ મળી નથી.

પોતાને શારીરિક પીડા થતી હોવાની ફરિયાદ લોકો મને કરે છે. તેના ઉપચાર માટે ડોક્ટર પાસે વારંવાર જવાથી પીડા ઘટતી નથી, પણ તેના વિશે વિગતવાર વાતચીત કરવામાં આવે તો બીમારીનું નિદાન થઈ શકે છે.

ડો. પોતદાર જણાવે છે કે જીવનમાં મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવાની બાબતમાં પુરુષોની સરખામણીએ સ્ત્રીઓ વધારે સક્ષમ હોય છે.

ડો. પોતદાર કહે છે, "આપણા સમાજમાં સ્ત્રીઓ સાથે ગૌણ અને ભેદભાવપૂર્ણ વ્યવહાર કરવામાં આવે છે. સ્ત્રીઓએ તેમના શિક્ષણ માટે જ નહીં, દરેક અધિકાર માટે લડવું પડે છે."

"સ્ત્રીની સરખામણીએ પુરુષોને બધું આસાનીથી મળે છે. તેથી સ્ત્રીઓએ માનસિક તાણ ઘટાડવા રડવું પડે છે. એ રીતે તેમને હળવા થવામાં મદદ મળે છે, પણ રડી શકવાની લાગણી સ્ત્રીઓમાં હોય છે, પુરુષોમાં નહીં."

"તેથી જીવનમાં કઠણ સંજોગોનો સામનો કરવાની ક્ષમતા પુરુષોમાં હોતી નથી. પુરુષો આકરાં પગલાં લે છે. ખેડૂતોની આત્મહત્યાનું પ્રમાણ વધતું જોવા મળે છે."

ડો. પોતદારે છેલ્લા એક વર્ષમાં 25 વિધવાઓ સાથે વિગતવાર વાતચીત કરી હતી. આ મહિલાઓના ખેડૂત પતિઓએ આપઘાત કર્યો હતો. પતિના મૃત્યુ બાદ આ મહિલાઓએ તેમના ઘર તથા પરિવારની જવાબદારી હિંમતભેર ઉઠાવી છે.

ડો. પોતદાર કહે છે, "જીવનસાથી ગૂમાવવાનું દર્દ એકતરફી હોય છે. સ્ત્રીઓ ડીપ્રેશનનો ભોગ બની શકે છે, પણ પરિસ્થિતિ સામે ઝઝૂમવાની વ્યૂહરચના સ્ત્રી જાતે ઘડે છે."

એકલી મહિલાઓના લાગણીવિશ્વ બાબતે તેઓ જણાવે છે કે કોઈ આપણી દેખભાળ કરે એ પ્રત્યેક માણસની પાયાની જરૂરિયાત હોય છે. આવા સમયે સપોર્ટ સિસ્ટમ હોવી જરૂરી છે. અત્યારની સામાજિક વ્યવસ્થામાં પરિવારો પાસે એકલી મહિલાઓ માટે ટેકાની...


...કારણ બન્યું જ્યારે 1983માં દૂન વૅલીમાં ચુના પથ્થરના ખોદકામને કારણે પર્યાવરણને થઈ રહેલા નુકસાનનો કેસ એમની પાસે આવ્યો.

દેહરાદૂનથી બીબીસી સાથે ફોન પર વાત કરતા જાણીતા પર્યાવરણવિદ વંદના શિવાએ કહ્યું કે સુપ્રીમ કોર્ટે આ કેસમાં એક ઍમિકસ ક્યુરી (કોર્ટના મિત્ર વકીલ) નિયુક્ત કર્યા હતા. પરંતુ તેઓ પર્યાવરણ સાથે જોડાયેલી વાતોને જોડાયેલી વાતો સમજી શકતા ન હતા. ત્યારે કોઈએ મને પ્રશાંત ભૂષણનું નામ સૂચવ્યું.

આ કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટે જીવન અને વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતા (સંવિધાનની ધારા-21) હેઠળ નિર્ણય સંભળાવ્યો હતો જે વ... બાકીનો લેખ લખો:

ક તેજિંદરસિંહ બગ્ગા, એ સમયે પોતાને 'ભગતસિંહ ક્રાંતિ સેના'ના સભ્ય ગણાવતા હતા. પાછળથી તેજિંદરસિંહ બગ્ગાને ભારતીય જનતા પાર્ટીના પ્રવક્તા નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા.

હુમલાના સંદર્ભમાં પ્રશાંત ભૂષણના હવાલેથી કહેવાયું હતું કે 'એમણે કાશ્મીરમાં જનમત સંગ્રહ કરાવવાનું સમર્થન કર્યું હતું.'

ઇન્ડિયા અગેઇન્સ્ટ કરપ્શનની શરૂઆત

ભારતમાં વિલય પછી સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સંઘના એક પ્રસ્તાવ અનુસાર એક જનમત સંગ્રહ કરાવીને એ જાણકારી મેળવવાની હતી કે 'જમ્મુ-કાશ્મીરના લોકો ભારત સાથે રહેવા માંગે છે કે પછી આઝાદી.'

સુપ્રીમ કોર્ટના સિનિયર વકીલ અમિતાભ સિંહા કહે છે, "કાશ્મીરને લઈને આ પ્રકારના નિવેદન આપવાનો મતલબ છે કે તમે પાકિસ્તાન સાથે ઊભા છો. આ દેશને તોડવાની વાત છે. અને દેશ નહીં બચે તો કોઈ નહીં બચે." વકીલ અમિતાભ સિંહા ભાજપના સભ્ય છે.

એક અગ્રણી વકીલ પર લૉયર્સ ચૅમ્બર પર હુમલા થવા છતાં સામાન્ય રીતે દરેક મામલે અગ્રેસર રહેતા વકીલોના સંગઠનોનો વિરોધ દબાયેલો રહ્યો, જેનાં પર કેટલાક લોકોએ આશ્ચર્ય જરૂર વ્યક્ત કર્યું હતું. પરંતુ પ્રશાંત ભૂષણે ઇન્ડિયા ટુડેને કહ્યું, "હું ખૂબ જ એકલો અટૂલો છું અને કાયદાકીય વર્તુળમાં મારા થોડાંક જ સારા મિત્રો છે. મેં અલગ-અલગ ક્ષેત્રોમાં ઘણા બધા લોકોનો ભાંડો ફોડ્યો છે. કૉર્પોરેટ જગત પણ મારી વિરુદ્ધ છે."

વડા પ્રધાન મનમોહન સિંહની યુનાઇડેટ પ્રોગ્રેસિવ અલાયન્સની સરકારના બીજા કાર્યકાળમાં પ્રશાંત ભૂષણે નીરા રાડિયા ટેપ કાંડ, કોલસા અને ટુ-જી સ્પેક્ટ્રમ ગોટાળા જેવા કેસ ઉઠાવ્યા હતા. જેના પરિણામે તે સમયના સૂચના અને પ્રસારણ મંત્રી એ ન માત્ર રાજીનામું આપવું પડ્યું ,પરંતુ જેલ પણ જવું પડ્યું હતું.

સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પેક્ટ્રમ અને કોલ બ્લૉકની ફાળવણી રદ કરી દીધી હતી. આ મામલાઓમાં સીબીઆઈ તપાસનો આદેશ કરાયો હતો. જેને કારણે ટેલિકોમ કંપનીઓએ ભારે નુકસાન પણ ઉઠાવવું પડ્યું હતું.

ગોવામાં ગેરકાયદે આયર્ન ખનન મામલે એમની અરજી પછી અદાલતે ત્યાં ખનન ઉપર રોક લગાવી દીધી હતી.

આવા કેસ ઉઠ્યા પછી જ દેશમાં બનેલા માહોલ વચ્ચે 'ઇન્ડિયા અગેન્સ્ટ કરપ્શન'ના અભિયાનની શરૂઆત થઈ. જે પછી આમ આદમી પાર્ટી એક રાજકીય પક્ષ તરીકે ઉભરી અને પ્રશાંત ભૂષણ તેના સ્થાપક સભ્યો પૈકી એક હતા.

પરંતુ પાછળથી પક્ષના પ્રમુખ અરવિંદ કેજરીવાલ સાથે થયેલા મતભેદને કારણે એમને એનાથી અલગ થવું પડ્યું. જે પછી રાજકીય સહયાત્રી અને આપના એક અન્ય સભ્ય અને જાણીતા ચૂંટણી વિશ્લેષક યોગેન્દ્ર યાદવ સાથે મળીને એમણે 'સ્વરાજ...


...કારણ માર્ગ અકસ્માતમાં ઘટાડો છે.

નોંધનીય છે કે તાજેતરના રિપોર્ટ અનુસાર રાજ્યમાં અકસ્માતમાં મૃત્યુ પામનાર લોકોમાં મોટા ભાગના લોકો યુવાન હતા.

રાજ્યમાં નોંધાયેલાં કુલ અકસ્માતમાં થયેલાં મૃત્યુ પૈકી 57.6 ટકા મૃત્યુ 18થી 45 વર્ષની વયજૂથવાળી વ્યક્તિઓનાં હતાં.

ગુજરાતના ખેડૂતોને થયેલા પાકનું નુકસાન કેવી રીતે મળશે?

ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના એક અહેવાલ અનુસાર બુધવારે ગુજરાત સરકારની કૅબિનેટ મિટિંગ યોજાઈ હતી.

જેમાં રાજ્યમાં પડેલ અનરાધાર વરસાદના કારણે પાકમાં થયેલી નુકસાનીના વળતર અંગે ચર્ચા-વિચારણા થઈ હતી.

ક... બાકીનો લેખ લખો:

યદેસર છે.

જોકે, પાકિસ્તાનના ઇન્ટરનેટ રેગ્યુલેટરનું કહેવું છે કે કંપનીઓએ સમયમર્યાદામાં જવાબ નહોતો આપ્યો.

પાકિસ્તાની ટેલીકૉમ્યુનિકેશન ઑથોરિટીના પ્રવક્તાએ બીબીસી ઉર્દૂને સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્યું હતું કે, “જો સંબંધિત ઍપ્સ આ પ્લૅટફૉર્મ પરથી અનૈતિક અને અશ્લીલ કન્ટેન્ટ હઠાવવા માટે રાજી થઈ જશે તો આ પ્રતિબંધ અંગેના નિર્ણય પર ફેરવિચારણા કરી શકાય છે.”

અલેક્સી નવેલની : રશિયાના વિપક્ષી નેતાને ઝેર અપાયાનો દાવો

બીબીસી ન્યૂઝ હિંદીના એક અહેવાલ અનુસાર જર્મન સરકાર દ્વારા અપાયેલી માહિતી પ્રમાણે રશિયાના વિપક્ષી નેતા અલેક્સી નવેલનીને નોવિચોક નર્વ એજન્ટ દ્વારા ઝેર અપાયું હતું.

જર્મન સરકારના નિવેદનમાં કહેવાયું છે કે એક સૈન્ય લૅબોરેટરીમાં થયેલાં ટૉક્સિકોલૉજી પરીક્ષણોમાં નોવિચોક ગ્રૂપના એજન્ટની હાજરીના પાક્કા પુરાવા મળ્યા છે.

પાછલા મહિને એક વિમાનયાત્રા દરમિયાન તબિયત બગડવાને લીધે નવેલનીને ઇલાજ માટે બર્લિન લઈ જવાયા હતા. ત્યારથી તેઓ કોમામાં છે.

તેમના પ્રતિનિધિઓનો આરોપ છે કે નવેલનીને રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિનના આદેશ પર ઝેર અપાયું હતું, આ આરોપોને રશિયા દ્વારા નકારી દેવામાં આવ્યા છે.

જર્મન સરકારનું કહેવું છે કે તેઓ આ હુમલાને કડક શબ્દોમાં વખોડે છે. તેમણે રશિયાના આ અંગે તાત્કાલિક સ્પષ્ટીકરણ કરવા જણાવ્યું છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કારણે અત્યાર સુધી કુલ 55 હજાર 379 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે.

મહારાષ્ટ્રના નાગપુરમાં પાછલા 24 કલાકમાં કોરોના વાઇરસ સંક્રમણના 4,108 નવા કેસ અને 60 મૃત્યુ નોંધાયાં હતાં.

ગુજરાત અને દેશની સ્થિતિ

શુક્રવારની સ્થિતિ પ્રમાણે, ગુજરાતમાં 13 હજાર 559 ઍક્ટિવ કેસ હતા, જેમાંથી 158 દર્દી વૅન્ટિલેટર ઉપર હતા

શુક્રવારની સ્થિતિ પ્રમાણે, ગુજરાતમાં 13 હજાર 559 ઍક્ટિવ કેસ હતા, જેમાંથી 158 દર્દી વૅન્ટિલેટર ઉપર હતા.

રાજ્યમાં ગત 24 કલાક દરમિયાન વધુ 11 મૃત્યુ નોંધાતાં કુલ મરણાંક (ચાર હજાર 539) પર પહોંચ્યો છે.

રાજ્યના... બાકીનો લેખ લખો:

તો રહ્યો. એના કારણે ઘણા લોકોએ સાવચેતીનાં પગલાં લેવાનું ટાળવાનું શરૂ કરી દીધું."

"લોકો માસ્ક અને સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગના નિયમો પ્રત્યે ઓછા સભાન થઈ ગયા. ઉપરાંત રાજ્યમાં ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિઓ શરૂ થતાં અન્ય રાજ્યોના લોકોની અવરજવર પણ વધી. અને મહારાષ્ટ્રમાં પહેલાંથી જ વસતિગીચતા વધુ હોવાના કારણે વાઇરસ ફેલાવવાનું જોખમ વધી ગયું. આ તમામ બેદરકારીઓનું પરિણામ આપણે હાલ જોઈ રહ્યા છીએ."

ડૉ. ઉતુરે આગળ રાજ્યમાં કોરોનાના કેસોમાં વધારા પાછળનાં સંભવિત કારણો અંગે વાત કરતાં કહે છે કે, "મહારાષ્ટ્રમાં તંત્ર દ્વારા પાછલા કેટલાક સમયથી ખૂબ જ મોટી સંખ્યામાં ટેસ્ટિંગ અને ટ્રૅસિંગની પ્રવૃત્તિ કરાઈ રહી છે. જે કારણે કોરોનાના નવા કેસો ઝડપથી સામે આવી રહ્યા છે."

ડૉ. ઉતુરેની આ વાત સાથે સંમત થતાં મહારાષ્ટ્ર સરકારની કોવિડ ટાસ્ક ફોર્સના સભ્ય ડૉ. રાહુલ પંડિત જણાવે છે કે, "હાલ રાજ્યમાં વ્યાપક પ્રમાણમાં ટેસ્ટિંગ અને ટ્રૅસિંગની કામગીરી ચાલી રહી હોવાના કારણે આ વધારો જોવા મળી રહ્યો છે. જોકે આવનારાં એક-બે અઠવાડિયાંમાં સ્થિતિ નિયંત્રણમાં આવી શકે છે."

આ સિવાય ડૉ. પંડિત માને છે કે મહારાષ્ટ્રમાં કોરોનાના કેસોમાં વધારા માટે નવા સ્ટ્રેનનો વધુ પડતો ફેલાવો પણ અમુક હદે જવાબદાર હોઈ શકે છે.

તેઓ કહે છે કે, "આ બધામાં પણ કોરોનાના કેસોમાં થઈ રહેલા જોવા મળી રહેલા વધારા માટે સૌથી મોટું કારણ લોકોની બેદરકારીને ગણાવી શકાય."

શું લોકોની માનસિકતા બદલાઈ ગઈ છે?

ડૉ. પારુલ દોશીએ જણાવ્યું કે લોકોમાં પહેલાં કરતાં હવે માનસિકતા બદલાઈ ગઈ છે

વળી કોરોના પ્રત્યે લોકોની માનસિકતા કેવી રહી છે અને શું તેનો મહારાષ્ટ્રમાં વધેલા કેસો સાથે સંબંધ છે કે કેમ. તે જાણવાની બીબીસીએ કોશિશ કરી.

આ મામલે મુંબઈના નાણાવટી અને જસલોક હૉસ્પિટલ સાથે સંકળાયેલા ડૉ. પારુલ દોશીએ બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્યું કે લોકોમાં પહેલાં કરતાં હવે માનસિકતા બદલાઈ ગઈ છે.

તેમણે જણાવ્યું, "પહેલાં લોકોમાં ડર હતો, પણ હવે લોકોને વધુ ડર હોય એવું નથી લાગતું, કેમ કે રસી આવી ગઈ છે, મૃત્યુદર અન્ય દેશો કરતાં ઓછો છે એટલે તેઓ વિચારે છે કે હવે ડરવાની કોઈ જરૂર નથી."

"જેથી તેઓ કોરોનાને કાબૂમાં લેવા માટે જે સાવચેતીનાં પગલાં છે, તે લેવામાં પૂરતી કાળજી નથી રાખી રહ્યા. તેઓ માસ્ક નથી પહેરતાં, સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગ નથી જાળવતા."

"પરંતુ માનસિક તણાવ વધી રહ્યો હોય તેવું દેખાઈ રહ્યું છે. બાળકોમાં પણ તેની અસર જોવી મળી રહી છે."

મહારાષ્ટ્ર સરકારે...


...કારણોમાં જેનેટિક બેકગ્રાઉન્ડ તથા વસતિનું મોટું પ્રમાણ બીજા ચેપોનો ભોગ બન્યું હોય તેના કારણે ઊભી થયેલી રોગપ્રતિકારક શક્તિ પણ છે.

આંકડાં અનુસાર ભારત કોવીડ-19ને કારણે થનારા મૃત્યુ આંકને વધારે ઘટાડી શકે તેવી સ્થિતિમાં છે. છેલ્લા આઠ મહિનાનાં આંકડાં અનુસાર વિશ્વના અને ભારતના આંકડામાં મોટો ફરક પડી રહ્યો છે. તેથી જ ભારતમાં અત્યારે ચેપની સંખ્યા વધી રહી છે, પણ તેનાથી મૃત્યુનો દર વધવાની ચિંતા ઓછી છે.

સૌથી કડક લૉકડાઉન

ભારતના જુદા જુદા વિસ્તારોમાંથી કોરોના ચેપના કેસો દેખાવા લાગ્યા તે પછી સરકારે ધીમે ધીમે... બાકીનો લેખ લખો:

ઇન ડૅટા વેબસાઇટમાં આ આંકડાં આપેલાં છે.

ટોચના 10 દેશોમાં સૌથી વધુ રસી અમેરિકામાં અપાઈ છે, જ્યાં 11 કરોડથી વધુ ડોઝ અપાઈ ગયા છે. તે પછી બીજા સ્થાને ભારત છે. ભારત કરતાં એક મહિના પહેલાં અમેરિકામાં રસીકરણ શરૂ થયું હતું.

ભારતમાં રસીની ઝુંબેશ ઝડપી બની રહી છે, પણ દર 100 લોકોએ રસીનું પ્રમાણ જોઈએ તો તે માત્ર 2.54 જેટલું છે, જે ટોચના 10 દેશોમાં સૌથી ઓછું છે.

જોકે તેની ઝડપ વધી રહી છે. 16 માર્ચે પૂરા થયેલા અઠવાડિયે રોજના સરેરાશ 15 લાખને રસી અપાઈ હતી. અગાઉ આ આંકડો માત્ર પાંચ લાખનો હતો.

ભારત સૌથી વધુ વસતિ ધરાવતો વિશ્વનો બીજા નંબરનો દેશ છે અને આટલી વિશાળ જનસંખ્યાને રસી આપવી એક પડકાર છે. વર્તમાન ગતિએ (રોજના 15 લાખની સરેરાશ પ્રમાણે) અઢી વર્ષે માંડ 50% વસતિને રસી મળી શકે. જોકે ચેપ લાગવાનું જોખમ સૌથી વધુ હોય તેમને સૌથી ઝડપથી રસી મળી જશે તેવી શક્યતા છે.

(સ્રોત: બીબીસી મૉનિટરિંગ)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કારનું સ્કૂટર બનાવડાવ્યું

કેટલાંક લોકો હવે સતીશ કપૂરને સહકાર આપી રહ્યા છે

જે સ્કૂટર પર સતીશ રોજ ઇન્ડિયા ગેટ આવે છે તે પણ ખૂબ ખાસ પ્રકારનું છે. તેને થ્રી-વ્હીલરમાં ફેરવવામાં આવ્યું છે.

તેની છત પર એક સોલર પેનલ લાગેલી છે. આ સ્કૂટરને મોડીફાઈ કરવામાં લગભગ દોઢ લાખ રૂપિયાનો ખર્ચો થયો છે.

સતીશ કહે છે, "કચરો ઉપાડવા માટે મારે વારંવાર નીચે નમવું પડતું હતું જેના કારણે મારી કમર અને કરોડરજ્જુ પર અસર પડતી હતી."

"ડૉક્ટરે મને કમરથી નમવાની ના કહી છે. તેથી મેં સ્કૂટરને થ્રી-વ્હીલરમાં ફેરવ્યું છે, જેથી તેને ... બાકીનો લેખ લખો:

ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કારા વધી જાય છે, તમને પરસેવો થવા લાગે છે અને પાચન ક્રિયા મંદ પડી જાય છે."

આવી શારીરિક પ્રતિક્રિયા થવા પાછળનો હેતુ તમને જે બાબત અન્યાયી લાગી હોય તેનો સામનો કરવા માટેની શારીરિક તાકાત ઊભી થાય તે માટેનો છે.

મગજ પણ અહીં પોતાની રીતે કામ કરે છે.

પ્રોફેસર માર્ટીન કહે છે, "કોઈ ભાવ તીવ્રતાથી અનુભવાઈ રહ્યો હોય ત્યારે લોકો બધુ જ વિચારવાના બદલે અમુક જ પ્રકારના વિચારો કરતાં થઈ જાય છે. લોકોનું સમગ્ર ધ્યાન અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવા પર અથવા તો બદલો લેવાની વાત પર કેન્દ્રીત થઈ જાય છે."

ઉત્ક્રાંતિને કારણે આવું થયુ... બાકીનો લેખ લખો:

ક રીતે બદલી શકીએ છીએ અને અન્ય દિશામાં વાળી પણ શકીએ છીએ."

તેમણે કરેલા સંશોધનથી ખ્યાલ આવ્યો કે ક્રોધ આવે ત્યારે માત્ર આક્રમકતા જ ઊભી થાય તેવું જરૂરી નથી.

વારસામાં મળી હોય તે સિવાય "જો લાગણીઓ આપણે શીખ્યા હોઈએ અને ઘડી હોય તો પછી એવું જરૂરી નથી કે ક્રોધ જેવી લાગણી ચોક્કસ પ્રકારની અસરો અને વર્તન પેદા કરે."

માયા કહે છે, "આપણે કંઈ કઠપૂતળીઓ નથી. આપણા કોઈ જાતના નિયંત્રણ વિના ગુસ્સો આપણને આક્રમક બનાવે તેવું બનતું નથી."

6. આવેશનો યોગ્ય ઉપયોગ

ગુસ્સાને કારણે આપણે લાલચોળ થઈ જઈએ છીએ. તેનાથી આપણે આક્રમક અને ઉગ્ર વાણી બોલતા થઈ જઈએ છીએ... કે પછી ટ્વિટર પર બળાપો કાઢતા થઈ જઈએ છીએ.

પોતાની સત્તા અને દરજ્જો જાળવવા માટે ગુસ્સો કરવાની જરૂર પડવાની હોય તો તેના બહુ ખરાબ પરિણામો આવી શકે છે. તેના કારણે યુદ્ધ પણ થઈ શકે છે.

જોકે માનસશાસ્ત્રીઓ કહે છે કે આવેશ આવે ત્યારે આપણું મન એકધ્યાન થઈ શકે છે અને આપણને અન્યાય થયો હોય ત્યારે તેની સામે પગલાં લેવાની ઊર્જા પણ આપે છે.

ફિલોસોફર અને સાયકૉથેરપિસ્ટ માર્ક વર્નોન સમજાવે છે કે કઈ રીતે પ્રાચીન સમયમાં પ્લેટોનિક અને એરિસ્ટોટેલિયન પરંપરાના લોકો માનતા હતા કે 'સાત્વિક ક્રોધ' પણ હોઇ શકે છે.

તેઓ માનતા હતા કે જો ક્રોધની ઊર્જાને સર્જનાત્મક માર્ગે વાળવામાં આવે તો તે ઉપકારક પણ થઈ શકે છે.

આવો ગુસ્સો "કોઈને અમુક કાર્ય હિંમતપૂર્વક કરવા માટે પ્રેરી કરી શકે છે અથવા તો આવેશને કારણે ન્યાય મેળવવા માટે પોતાની વાતને વધારે ભારપૂર્વકની દલીલો સાથે રજૂ કરી શકે છે."

ટૂંકમાં તમે એટલું સમજી લો કે ક્રોધ એટલો ખરાબ પણ નથી.

આપણે ફક્ત બહુ પ્રબળ એવી ક્રોધની લાગણી અને આવેશને નિયંત્રણમાં રાખી, તેને યોગ્ય દિશામાં વાળવાની જરૂર છે. આપણે ક્રોધની આગમાં સતત બળતા ના રહીએ તે માટે પણ આમ કરવું જરૂરી છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કારી જાહેરખબરો અટકાવી દેવામાં આવે છે.

શુજાતનું છેલ્લું ટ્વીટ

હુમલાના દિવસે ગુરૂવારે સવારે એક ટ્વીટમાં શુજાત બુખારીએ લખ્યું, "અમે કાશ્મીરમાં ગર્વ સાથે પત્રકારત્વ કર્યું છે અને અહીં જે કંઈ થાય છે, તેને લોકો સમક્ષ રજૂ કરીએ છીએ."

ઉશ્કેરણીજનક લખાણના આરોપ

2013માં સંસદ પર હુમલાના ગુનેગાર અફઝલ ગુરૂને ફાંસીએ લટકાવવામાં આવ્યો તે સમયે 'રાઇઝિંગ કાશ્મીર' અખબારની નકલો જપ્ત કરી લેવામાં આવી હતી અને ચાર દિવસ સુધી અખબારનું પ્રકાશન બંધ રહ્યું હતું.

2010માં દસ દિવસ માટે 'રાઇઝિંગ  કાશ્મીર' અખબારનું પ્રકાશન... બાકીનો લેખ લખો:

િન્દુ'ના બ્યુરો ચીફ હતા.

શુજાત 'બુલંદ કાશ્મીર' નામનું ઉર્દૂ અખબાર પણ ચલાવતા હતા.

શુજાતે મનિલાની એતનિયો દ મનિલા યુનિવર્સિટીમાંથી પત્રકારત્વમાં અનુસ્નાતકની ડિગ્રી મેળવી હતી.

તેઓ કાશ્મીરી તથા ઉર્દૂ ભાષામાં લખતા હતા. શુજાત કાશ્મીરના સૌથી જૂના અને સૌથી મોટા સાહિત્ય સંગઠન 'અદબી મરકઝ કમરાઝ'ના અધ્યક્ષ હતા.

શુજાત એશિયન સેન્ટર ફૉર જર્નાલિઝમ (સિંગાપોર) તથા વર્લ્ડ પ્રેસ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ (USA)ના પરમેનન્ટ ફેલો હતા.

તેઓ ઇસ્ટવેસ્ટ સેન્ટર (હવાઈ, USA)ના પણ પરમેનન્ટ ફેલો હતા.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કારી તરીકે આવનારી મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવા માટે અનુ કેટલાં તૈયાર છે?

તેમણે કહ્યું, "હું જાણું છું કે આપણી વ્યવસ્થામાં કેટલીક ખામીઓ છે. આપણે તેની સામે આંખ આડા કાન ન કરી શકીએ. પરંતુ મેં ખાનગી નોકરી સાથે મારા પરિવારને પણ સંભાળ્યો છે, એટલે મને ભરોસો હતો કે હું આગળ જે પણ મુશ્કેલીઓ આવશે તેનો સામનો કરી લઇશ."

તેમણે કહ્યું, "હું ખૂબ ઈમાનદાર છું અને મને મારી ઈમાનદારીમાં પૂરો ભરોસો છે. મહાત્મા ગાંધીએ કહ્યું હતું કે તમારામાં ભલે કેટલાક ગુણો ન હોય, પરંતુ જો ખંત હોય તો તમારામાં એ ગુણો પણ આવી જ જાય છે. એવું બન... બાકીનો લેખ લખો:

ં જતી વખતે ખૂબ જ ખૂશ હતી. બૉર્ડનાં સભ્યોનાં ચહેરાં પર મને જોઈને સ્મિત આવી ગયું અને મેં પણ તેમને જોઈને સ્મિત આપ્યું. બૉર્ડનાં સભ્ય સ્મિતા નાગરાજ ખૂબ જ શાંત અને સ્થિર બેઠાં હતાં."

ઇન્ટર્વ્યૂ દરમિયાન કોઈ સ્ટ્રેસ હતો?

અનુ કહે છે, "કેટલાક ઉમેદવારો કહે છે કે તેમના જવાબો સામે તેમને પ્રતિ-પ્રશ્ન કરવામાં આવ્યાં, તેમણે મને પણ સવાલો પૂછ્યા હતા. પરંતુ મને લાગે છે કે એ પ્રશ્નો ડરાવવા માટે નહીં, પરંતુ તર્કશક્તિ સમજવા માટે પૂછવામાં આવ્યા હતા. ઇન્ટર્વ્યૂમાં એક સાહેબ બેઠા હતા, જેમણે પોતાનો ચહેરો ખૂબ જ કડક અને સ્થિર બનાવી રાખ્યો હતો. બૉર્ડના અન્ય સભ્યો હસી રહ્યા હતા, પરંતુ એ માત્ર જોઈ રહ્યા હતા. જ્યારે તેમનો સવાલ પૂછવાનો સમય આવ્યો ત્યારે હું તેમને જોઈને હસી પડી અને એ પણ મને જોઈને હસી પડ્યા. મારો ઇન્ટર્વ્યૂ ખૂબ સારો રહ્યો."

અનુના પિતાની એક અનોખી વાત

અનુ માને છે કે હરિયાણાને એક પિતૃસત્તાત્મક સમાજ કહેવાય તો એ ખોટું નહીં હોય, પરંતુ એ એમ પણ માને છે કે સ્થિતિ બદલાઈ રહી છે.

અનુએ તેમના પિતા વિશે કહ્યું, "મારા પિતાએ મારા ભાઈઓ કરતાં મારા અભ્યાસ પાછળ વધુ ખર્ચ કર્યો. શહેરી ક્ષેત્રોમાં છોકરીઓને તકો મળી રહી છે, પરંતુ ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં છોકરીઓ માટે સ્થિતિ થોડી મુશ્કેલ છે. હું તમામ છોકરીઓને કહેવા માગું છું કે એ તૈયારીઓ શરૂ કરે અને વધુને વધુ સંખ્યામાં સિવિલ સર્વિસમાં આવે. સપનાં જુઓ અને પોતાના સપનાં પૂરાં કરો."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કારીના ગઢ નંદીગ્રામમાં યોજાયો હતો અને ખુદ અમિત શાહએ એ જાહેરસભાને સંબોધી હતી.

અધિકારીની સાથે તેમના પરિવારજનો તથા અન્ય સમર્થકો પણ ભાજપમાં જોડાયા હતા અને ટી.એમ.સી. કાર્યકરોના મનોબળને અસર પહોંચી હતી. તાજેતરના સમયમાં મમતા બેનરજીને આ સૌથી મોટો આંચકો લાગ્યો હતો.

સત્તાની ધૂરા સંભાળ્યાનાં નવ વર્ષ પછી સોમવારે જાહેરસભા દરમિયાન મમતા બેનરજીએ નંદીગ્રામ આંદોલનમાં ભાગ લેનારા લોકોને પૅન્શન આપવાની તથા મૃતકોના પરિવારજનોને વળતર આપવાની જાહેરાત કરી હતી.

શુભેન્દુ અધિકારીને તેમના જ ગઢમાં ઘેરવા તથા જનતાની વચ્ચે પોત... બાકીનો લેખ લખો:

ા બેનરજીના મનમાં ક્યાંક થોડીક આશંકા હશે તેવું માની શકાય, તેઓ 'બહારના લોકો'ની સામે બોલે છે, એટલે સ્થાનિક પરપ્રાંતીયોમાં અસંતોષની ચર્ચા થવી સ્વાભાવિક છે."

"પરંતુ બેનરજીને તેમની પરંપરાગત બેઠક ઉપરથી પરાજય આપવો મુશ્કેલ હશે. બીજું કે વર્તમાન સંજોગોને જોતાં પંજાબીઓ સંપૂર્ણપણે ભાજપની સાથે રહેશે કે કેમ તે સવાલ છે."

"નંદીગ્રામની બેઠક ઉપરથી ચૂંટણી લડવાની જાહેરાત કરીને મમતા બેનરજી શુભેન્દુ અધિકારીને તેમના જ ગઢમાં ઘેરવા ચાહે છે. આ લડાઈ પ્રતીકાત્મક વધુ છે."

મમતા બેનરજી નંદીગ્રામ ઉપરાંત આજુબાજુની વિધાનસભા બેઠકો ઉપર ટી.એમ.સી.નીતરફેણમાં અસર ઊભી કરવા માગે છે એવું બિશ્વાસનું માનવું છે.

પરિવર્તનના જુવાળમાં પદારુઢ મુખ્ય મંત્રીના પરાજયની વાત નવી નથી. 2011માં તત્કાલીન મુખ્ય મંત્રી બુદ્ધદેવ ભટ્ટાચાર્ય પોતાની જ જાદવપુર બેઠક ઉપરથી હારી ગયા હતા.

પશ્ચિમ બંગાળમાં પૂર્વ સૈનિક પાંખના ભાજપના સંયોજક મોહન રાવના કહેવા પ્રમાણે :

"મમતા બેનરજી ઉપરથી વિજય માટેનો આત્મવિશ્વાસ ગુમાવી ચૂક્યાં છે. ગત લોકસભાની ચૂંટણી દરમિયાન ભવાનીપુર વિધાનસભાની બેઠકના વિસ્તારમાં અમે તૃણમુલ કરતાં સાડા ત્રણ હજાર જેટલા મતથી જ પાછળ હતા. એટલે આ વખતે તેમનાં માટે ભવાનીપુર બેઠક સલામત નથી."

"તેઓ જ્યાં રહે છે તે બૂથમાંથી જ તેમનો પરાજય થયો છે, જે દેખાડે છે કે તેઓ લોકપ્રિયતા ગુમાવી ચૂક્યાં છે."

રાવ દક્ષિણ કોલકતા વિસ્તારમાં જ રહે છે અને તેઓ અગાઉ જિલ્લા ભાજપના અધ્યક્ષ પણ રહી ચૂક્યા છે. રાજ્યભરમાં હિંદીભાષીઓની સૌથી વધુ વસતિ કોલકત્તામાં જ છે. ભાજપના વર્તમાન અધ્યક્ષ જે. પી. નડ્ડા ભવાનીપુર વિસ્તારમાં અનેક રેલી તથા રોડ શૉ કરી ચૂક્યા છે.

તૃણમુલ કૉંગ્રેસના સંસદસભ્ય સૌગત રૉયે પત્રકારો સાથે વાત કરતાં કહ્યું કે પરાજયના ભયથી મમતા બેનરજી ભવાનીપુર ઉપરાંત નંદીગ્રામની બેઠક ઉપરથી ચૂંટણી લડી રહ્યાં છે એ 'અનાડી ઍનાલિસ્ટોની કલ્પના છે.' મમતા બેનરજી અગાઉ પણ આ બેઠક ઉપરથી જીતતા રહ્યાં છે અને આગામી ચૂંટણીઓ દરમિયાન પણ વિજયી થશે.

સામાન્ય રીતે વિધાનસભાની ચૂંટણી પૂર્વે કોલકત્તા મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશનની ચૂંટણી યોજાતી હોય છે, એટલે મહાનગરના મતદારોના મિજાજનો પરિચય મળી જતો હોય છે. પરંતુ આ વખતે કોવિડ-19ને કારણે એ ચૂંટણીઓ યોજાઈ નથી, એટલે મતદાતાના મનમાં શું ચાલી રહ્યું છે, તેનું ટ્રૅલર જોવા નથી મળ્યું.

માસ્ટર સ્ટ્રૉક કે મજબૂરી?

મમતા બેનરજીની પાર્ટીના કદાવર નેતા ભાજપમાં

2011માં પરિવર્તનના જુવાળમાં...


...કારીનો દર 60 ટકા જેટલો થઈ ગયો છે.

CMIEએ જાહેર કરેલ વિગતો અનુસાર મે-ઑગસ્ટ 2017 પછી સતત સાતમી વખત બેકારીના દરમાં વધારો થયો છે.

મે-ઑગસ્ટ 2017માં બેકારીનો દર 3.8 ટકા હતો જે વધીને અત્યારે 7.5 ટકાએ પહોંચ્યો છે.

ગ્રામીણ ભારતની સરખામણીમાં શહેરી ભારતમાં વધુ બેકારી છે.

શહેરી ભારતમાં બેકારીનો દર રાષ્ટ્રીય સરેરાશ 7.5 ટકા કરતાં વધારે એટલે કે 9 ટકા જેટલો છે જ્યારે ગ્રામીણ ભારતમાં આ દર 6.3 ટકા છે.

જોકે, ગ્રામીણ ભારત સંખ્યાની દૃષ્ટિએ વધુ વસતિ ધરાવતું હોવાથી બેકારોની કુલ સંખ્યામાં 66 ટકા હિસ્સો ગ્રામીણ... બાકીનો લેખ લખો:

આર્થિક અસમાનતાનું આથી વરવું ઉદાહરણ બીજું કયું હોઈ શકે?

ચિંતાની બાબત તો એ છે કે આ આર્થિક અસમાનતા ઘટવાનું નામ લેતી નથી.

એક બાજુ વિશ્વમાં 47 કરોડ લોકો બેકાર હોય, ભારતમાં બેકારીનો દર વધીને 7.5 ટકાએ પહોંચ્યો હોય તે પરિસ્થિતિ અને બીજી બાજુ આંગળીને વેઢે ગણી શકાય એટલા અબજપતિઓ પાસે અધધ સંપત્તિ.

એક બાજુ એક ગરીબ કુટુંબને બે ટંકનો લૂખો રોટલો મળવો મુશ્કેલ, માથા ઉપર એક ઝૂંપડાનું પણ છત્ર નહીં અને બીજી બાજુ 4500 કરોડ રૂપિયાના મહાલયમાં મહાલતા અને અઢળક ધનસંપત્તિમાં આળોટતા ધનપતિઓ.

વધુને વધુ પહોળી થતી જતી વંચિતો અને ધનપતિઓ વચ્ચેની આ ખાઈ.

અર્ધ ભૂખમરો અને બેકારીની સ્થિતિ વચ્ચે જીવતા કરોડો લોકો લેબેનોન અને ચિલીની માફક હજુ સુધી રસ્તા પર નથી ઊતરી આવ્યા, કારણ કે સરેરાશ ભારતીય નસીબમાં માને છે અને આ દેશનો બે તૃતીયાંશ ભાગ હજુ પણ ગામડાંમાં વસે છે.

જ્યાં કૃષિ અને કૃષિ આધારિત રોજગારી પેટનો ખાડો પૂરવા માટે કંઈકનું કંઈક આપતી રહે છે. ભારતમાં ભૂખમરાની સ્થિતિ નથી સરજાઈ એ માટે ભારતના ખેડૂતને જેટલો બિરદાવીએ એટલું ઓછું છે.

છેલ્લે 2021થી શરૂ થતા દાયકાના ભારત માટે વિકટ થનારી સમસ્યાઓની જો યાદી બનાવવી હોય તો તેમાં કૃષિથી દૂર જઇ રહેલો ખેડૂત, ગ્રામ્ય અર્થવ્યવસ્થામાં વધી રહેલી બેકારી, શહેરી બેકારીમાં પણ ઘણો મોટો વધારો, યુવા બેરોજગારો, પાણી અને પ્રદૂષણની વકરતી જતી સમસ્યા, બેકારો પેદા કરવાના કારખાના બની ગયેલી આપણી શિક્ષણ સંસ્થાઓ અને યુનિવર્સિટીઓના શિક્ષણનું સ્તર એટલું કથળ્યું છે કે 60 ટકા સ્નાતકોત્તરની ડીગ્રી મેળવેલ યુવાનો આજે બેકારનું લેબલ લગાવીને ફરે છે.

વધતી જતી આર્થિક અસમાનતા, ધનવૈભવ અને સંપત્તિમાં આળોટતા થોડાક ધનપતિઓ અને વિરાટ સંખ્યામાં બે ટંકનું પેટિયું રળવા મથતા કરોડો ભારતીયો, (જેઓ આજે પણ પાયાની સવલતોથી વંચિત છે), કેન્દ્ર અને રાજ્યો વચ્ચે સંસાધનોની વહેંચણીની સમસ્યા, કેન્દ્ર અને રાજ્યો વચ્ચે વકરતા જતા સંબંધો, માથું ઉંચકી રહેલો પ્રદેશવાદ અને એને પગલે પગલે ક્યાંકને ક્યાંક આતંકવાદનો પડછાયો, દેશની વૈધાનિક સંસ્થાઓ અને માધ્યમોની ઘટતી જતી વિશ્વસનીયતા... આ પૂરી યાદી નથી.

આમાંની એક એટલે બેકારી, જે વૈશ્વિક સમસ્યા છે અને જેને કારણે તેમ જ આર્થિક અસમાનતાને કારણે વિદ્રોહની પરિસ્થિતિ વધશે એવી સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘની ચેતવણી છે.

સરવાળે યુવા બેરોજગારીનો મામલો વિસ્ફોટક સ્થિતિએ પહોંચ્યો છે એમાં કોઈ શંકા નથી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને...


...કારોએ કર્યુ નથી એટલે અમારે ભારતીય ટ્રાઇબલ પાર્ટી બનાવવી પડી છે.''

તેઓ કહે છે, ''આદિવાસીઓમાં તેમના હકોને લઈને જાગૃતિ આવી છે પણ સરકારો તેમના હક તેમને આપતી નથી એટલે જ રાજસ્થાનમાં ભારતીય ટ્રાઇબલ પાર્ટીને બે બેઠકો પર જીત મળી છે.''

ગુજરાતમાં ડાંગથી લઈને ભરૂચ સુધીની આદિવાસી પટ્ટીમાં છોટુ વસાવાનું વર્ચસ્વ રહ્યું છે. આ પ્રદેશમાં એમની છાપ આદિવાસીઓના મસીહા સમાન ગણાય છે.

વરિષ્ઠ પત્રકાર અજય ઉમટે કહ્યું, ''છોટુ વસાવા ભરૂચના આદિવાસી વિસ્તારમાં આદિવાસી નેતા તરીકે સૌથી પહેલાં આગળ આવ્યા અને 30 વર્ષથી તેઓ આ વિ... બાકીનો લેખ લખો:

સી બેઠક ઝઘડીયાના ધારાસભ્ય જનતા દળ (યૂ)ના બાહુબલી નેતા છોટુભાઈનું નામ સામેલ છે. આમાં, લૂંટના નવ, ચોરીના સાત અને હત્યાના ત્રણ કેસ છે, અને 28 કેસોમાં આરોપ નક્કી કરવામાં આવ્યા છે.

અન્ય એક અહેવાલ મુજબ છોટુ વસાવાના પુત્ર મહેશ વસાવા પર 24 કેસો નોંધવામાં આવ્યા છે.

એનડીટીવીના એક અહેવાલ મુજબ તેમના પર હત્યાના બે કેસ અને હત્યાના પ્રયાસનો એક કેસ દાખલ કરવામાં આવેલો છે.

પ્રોફેસર સત્યકામ જોશી કહે છે, ''છોટુ વસાવાએ જે કામ કર્યું છે તેને લીધે ગુજરાતની પૂર્વ પટ્ટીના આદિવાસીઓમાં તેમના અધિકારોને લઈને જાગૃતિ આવી છે.''

''જોકે,  હજી ભરૂચનો જે વિસ્તાર છે ત્યાં આદિવાસીઓની સ્થિતિમાં ખૂબ ફેરફારો થયા હોય તેવું ન કહી શકાય. વન અંગેના જે કાયદાઓનો જે લાભ આદિવાસીઓને મળવા જોઈએ તે નથી મળ્યા.''

જોકે, બીટીપીના અધ્યક્ષ મહેશ વસાવા કૉંગ્રેસ અને ભાજપ વિરુદ્ધ અનેક રાજ્યોમાં લડતમાં ઊતરવાની વાત કરે છે.

તમે અમને ફેસબુક,ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો.


...કાર્જુન ખગડેની નિયુક્તિ કરી છે.

છત્તીસગઢમાં કૉંગ્રેસ 67 બેઠકો અને ભાજપ 16 બેઠકો સાથે આગળ ચાલી રહ્યા છે.

20:08 નોટબંધી અને જીએસટીને કારણે અર્થતંત્ર પ્રભાવિત થયું: રાહુલ ગાંધી

પાંચ રાજ્યોની વિધાનસભાનાં પરિણામોની વચ્ચે કૉંગ્રેસ પાર્ટી અધ્યક્ષ રાહુલ ગાંધીએ પત્રકાર પરિષદ યોજી હતી.

તેમણે કહ્યું હતું કે ભાજપ સરકારે રોજગારનો અથવા અર્થતંત્રને લઈને જે વાયદાઓ કર્યા હતા તે પૂરા નથી કરી શક્યા.

રાહુલે એવું પણ જણાવ્યું હતું કે અમારા મુખ્ય મુદ્દાઓ રોજગારી અને ખેડૂતોને લૉનમાફી છે.

રાહુલે કહ્યું, "અમે ભાજપન... બાકીનો લેખ લખો:

કૉંગ્રેસનો 70 અને બીએસપીનો 5 બેઠક પર વિજય થયો છે.

છત્તીસગઢમાં ભાજપ 13 બેઠક પર આગળ છે, કૉંગ્રેસ 50 પર આગળ છે.

19 બેઠકોનાં પરિણામ આવી ગયાં છે, જે પૈકી 18 બેઠક પર કૉંગ્રેસનો વિજય થયો છે અને 1 બેઠક પર ભાજપનો વિજય થયો છે.

તેલંગાણામાં 33 બેઠકો પર ટીઆરએસ આગળ છે, જ્યારે કૉંગ્રેસ 9 બેઠકો પર આગળ છે.

67 બેઠકોની મતગણતરી પૂર્ણ થઈ ગઈ છે, જે પૈકી 53 બેઠકો પર ટીઆરએસનો વિજય થયો છે અને 11 બેઠક પર કૉંગ્રેસનો વિજય થયો છે.

18:10 છત્તીસગઢના મુખ્ય મંત્રીનું રાજીનામું

છત્તીસગઢમાં સ્પષ્ટ રીતે કૉંગ્રેસની જીતનું ચિત્ર બની રહ્યું છે. છત્તીસગઢ કૉંગ્રેસ અધ્યક્ષ ભુપેશ બાઘેલે પત્રકાર પરિષદમાં જણાવ્યું, "આ લોકશાહીની જીત છે. ભાજપ પાસે ઘણા પૈસા અને ભ્રષ્ટ અધિકારીઓની ટીમ છે. ષડયંત્રીઓ તેમના ખીસ્સામાં છે છતાં છત્તીસગઢની જનતાએ જે જનમત આપ્યો તે ઐતિહાસિક છે."

બીજી તરફ છત્તીસગઢના મુખ્ય મંત્રી રમણ સિંઘે પત્રકારોને જણાવ્યું હતું, "હું હારની જવાબદારી સ્વીકારું છું."

આ સાથે જ રમણ સિંઘે તેમનું રાજીનામું સરકાર સમક્ષ ધરી દીધું છે.

17: 19 સત્તાના ઘમંડના કારણે ભાજપ હાર્યો - મમતા બેનર્જી

પાંચ રાજ્યોની વિધાનસભા ચૂંટણીનાં પરિણામો વિશે પશ્ચિમ બંગાળનાં મુખ્ય મંત્રી મમતા બેનર્જીએ ભાજપ પર શાબ્દિક પ્રહાર કર્યાં હતાં.

મમતા બેનર્જીનું નિવેદન એએનઆઈએ ટ્વીટ કર્યું છે.

મમતા બેનર્જીએ કહ્યું, "ભાજપની હારના અનેક કારણો છે. સત્તાના ઘમંડ અને લોકશાહી સંસ્થાઓના દુરુપયોગના કારણે ભાજપનો પરાજય થયો છે."

તેમણે એવું પણ કહ્યું કે સમાજના તમામ વર્ગો ભાજપની વિરુદ્ધ છે અને આ ભાજપ માટે વિનાશ છે.

16:56 મધ્ય પ્રદેશમાં કૉંગ્રેસ અને ભાજપ વચ્ચે રસાકસી

મધ્ય પ્રદેશમાં 230 બેઠક પર મતદાન થયું હતું, જે પૈકી 8 બેઠક પર ભાજપની જીત થઈ છે અને કૉંગ્રેસને 7 બેઠક પર જીત મળી છે.

93 બેઠક પર ભાજપના ઉમેદવાર આગળ છે અને કૉંગ્રેસના ઉમેદવારો 112 બેઠક પર આગળ ચાલે છે.

સરકાર બનાવવા માટે 116 બેઠક જીતવી જરૂરી છે, જો ભાજપ અને કૉંગ્રેસ વચ્ચે મતગણતરીના અંત સુધી રસાકસી રહે તો અપક્ષ વિજેતાઓ અને અન્ય પક્ષની ભૂમિકા મહત્ત્વપૂર્ણ રહેશે.

16:54 છત્તીસગઢમાં ચાર બેઠકો પર કૉંગ્રેસની જીત

છત્તીસગઢમાં 90 પૈકી 4 બેઠક પર મતગણતરી પૂર્ણ થઈ ગઈ છે. તમામ 4 બેઠક પર કૉંગ્રેસનો વિજય થયો છે.

86 બેઠક પર મતગણતરીની પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે. જેમાં 18 બેઠક પર ભાજપ આગળ ચાલે છે અને કૉંગ્રેસ 59 બેઠક પર આગળ ચાલે છે.

9 બેઠક પર અન્ય ઉમેદવારો...


...કાવવાની વાત કરતા લોકોને જોતાં તેમના ગામના લોકો પણ રસી લેવાથી ડરી ગયા છે.

બારવડા ગામમાં એક હજાર 600 લોકો રહે છે. ગામમાં ગરીબ અને બીપીએલ કાર્ડધારક પરિવારોની સંખ્યા નોંધપાત્ર છે.

ગામલોકોનું માનવું છે કે લોકો ખેતી કરતા હોવાથી અને શુદ્ધ ખાણીપીણી લેતા હોવાથી લોકો કોરોના સંક્રમણથી બચેલા રહેશે.

બીબીસી ગુજરાતીના સહયોગી બિપિન ટંકારિયાએ આ અંગે જ્યારે મેસવડા ગામના સરપંચ હસમુખ લિંબાસિયા સાથે વાત કરી ત્યારે તેમણે જણાવ્યું કે ગામના લોકોને રસીથી એટલી બીક લાગે છે કે આરોગ્યઅધિકારીઓ ગામમાં રસીકરણ માટે આવે તો... બાકીનો લેખ લખો:

નથી."

"જેમકે એક ગામમાં ઠાકોર સમુદાયના લોકોએ રસી લેવાની ના પાડી તો એમને જોતાં બીજા સમુદાયના લોકોએ રસી લેવાની ના પાડી."

નીલેશ શાહ કહે છે કે "એવું પણ નથી કે માત્ર લઘુમતી સમુદાયના લોકો જ રસી મૂકાવવા માટે તૈયાર નથી. તેમાં હિંદુ-મુસ્લિમ દરેક પ્રકારના લોકો આવી જાય છે. ધાર્મિક કારણોસર જ આ લોકો ના પાડે છે એવું કહેવું યોગ્ય નથી કારણ કે તેમનામાં અનેક ગેરસમજ અને ભય છે."

"લોકો માને છે કે તેમના ગામમાં કોરોના સંક્રમણના બહુ કેસ નથી અને જેમને થયો એ દર્દીઓ બહુ ગંભીર ન થયા એટલે આ બીમારીથી કંઈ થતું નથી."

રાજકોટ જિલ્લામાં 12 કમ્યુનિટી હેલ્થ સેન્ટર, 54 પ્રાથમિક આરોગ્યકેન્દ્ર અને 143 જેટલાં સબ હેલ્થ સેન્ટરના કર્મચારીઓ રસીકરણ કાર્યક્રમમાં જાગરૂકતા ફેલાવી રહ્યા છે.

નીલેશ શાહ કહે છે, "રાજકોટમાં 600થી વધારે ગામડાં છે અને અનેક ગામોમાં રસીકરણનું કામ ચાલુ છે. અમુક ગામો જ્યાં લોકો ભારે હઠ લઈને બેઠા છે ત્યાં પણ અમે સમજાવવાનો પ્રયત્ન કરી રહ્યા છીએ."

કોરોનાની રસીને લઈને ભ્રમણાઓને લઈને શું કહે છે નિષ્ણાતો?

વિશ્વભરમાં કોરોનાનું રસીકરણ ચાલી રહ્યું છે. દેશમાં પણ ખૂણેખૂણે કોરોનાની રસી મૂકવામાં આવી રહી છે.

રસીકરણને લઈને અનેક પ્રકારની ગેરસમજ અને ભય માત્ર રાજકોટ જ નહીં અનેક દેશોમાં ફેલાવવામાં આવી રહ્યો હોવાના અહેવાલો છે. ત્યારે જાણો કે વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠન આ અંગે શું કહે છે.

વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠન મુજબ કોવિડ19ની રસી રોગ સામે રક્ષણ આપે છે અને સાર્સ-કોવ-2 વાઇરસ સામે પ્રતિકારકક્ષમતા વિકસાવે છે.

રસી મૂકવાથી રોગપ્રતિકારકક્ષમતા વિકસે છે અને તેનાથી કોરોનાનું સંક્રમણ થવાની શક્યતા ઘટી જાય છે.

રસી લેવાથી આસપાસના લોકોને પણ રક્ષણ મળી શકે છે કારણકે જો રસી મુકાવીને તમે રક્ષણ મેળવો છો તો તમે અન્ય લોકોમાં આ સંક્રમણ ફેલાવો તેની શક્યતા ઘટી જાય છે.

વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠન મુજબ જે લોકોને ગંભીર રીતે બીમાર થાવાનો ખતરો હોય તેમને કોવિડ-19થી રક્ષણ આપવામાં આ રસી મહત્ત્વપૂર્ણ સાબિત થાય છે, જેમકે આરોગ્યકર્મીઓ, વૃદ્ધો અને બીમાર લોકો.

ભારતમાં 24 માર્ચ સવાર સુધી 5,08,41,286 લોકોનું રસીકરણ કરવામાં આવ્યું છે.

માર્ચ મહિનામાં દેશમાં કોરોના સંક્રમણમાં વધારો થયો છે. હાલ ભારતમાં કોરોના સંક્રમણના કુલ કેસો (ઍક્ટિવ કેસની સંખ્યા 368457) માં 81.65 ટકા કેસ મહારાષ્ટ્ર, પંજાબ, કર્ણાટક, કેરળ, છત્તીસગઢ અને ગુજરાતમાં છે.

કોવિડ-19ની બે રસી જે ભારતમાં આપવામાં આવી રહી છે તેમાં...


...કાસણી કરી રહ્યાં છે.

સાથી સંશોધકો સાથે મળીને તેમણે યૂકેમાં પુરુષો માટેની જૅલ પણ તૈયાર કરી છે અને તેના પર પણ પરીક્ષણ કરવાનાં છે.

આ જૅલ પુરુષે પોતાના ખભા તથા પીઠમાં રોજ લગાવવાની હોય છે, જે ત્વચા મારફત શરીરની અંદર ઊતરી જાય છે.

જૅલમાં રહેલું પ્રોજેસ્ટિન હોર્મોન ટેસ્ટિકલ્સમાં કુદરતી ટેસ્ટોટેરોનનું ઉત્પાદન થતું અટકાવે છે. તેના કારણે શુક્રાણુનું ઉત્પાદન બહુ ઓછું થઈ જાય છે અથવા અટકી પડે છે.

જોકે, જૅલમાં કુદરતી ટેસ્ટોટેરોનને રિપ્લેસ કરવા માટેનું હોર્મોન હોય છે, તેથી પુરુષની જાતીય ઇચ્છાઓ અને અન્ય ... બાકીનો લેખ લખો:

કહે છે કે ફાર્માસ્યુટિકલ ઇન્ડસ્ટ્રી પુરુષો માટેનાં ગર્ભનિરોધક સાધનોનાં સંશોધનમાં બહુ રસ લેતી નથી.

સ્ત્રીઓ અને પુરુષો બંનેને ગર્ભનિરોધના વધુ વિકલ્પ ઉપલબ્ધ હોય તેમાં રસ પડશે તેવા પુરાવા હોવા છતાં દવા ઉદ્યોગને રસ પડી રહ્યો નથી.

તેઓ કહે છે, "મને લાગે છે કે સંભવિત વેચાણ કેટલું થઈ શકે તે બાબતમાં ઉદ્યોગને ખાતરી થઈ લાગતી નથી. આ બાબતમાં ખાસ રોકાણ પણ થઈ રહ્યું નથી."

ઉતાર-ચઢાવનો ઇતિહાસ

તેઓ ઉમેરે છે કે દવા ઉદ્યોગને બહુ રસ ન હોવાથી આ પ્રકારના સંશોધન માટે સ્વયંસેવી અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ પર જ આધાર રાખવો પડે છે. તેમાં ઘણો સમય લાગી જતો હોય છે.

શેફિલ્ડ યુનિવર્સિટીના એન્ડ્રોલૉજીના પ્રોફેસર એલેને પેસી કહે છે : "પુરુષો માટેની ગર્ભનિરોધક ગોળી કે ઇન્જેક્શન વિશે સંશોધનના ઇતિહાસમાં ચઢાવ-ઉતાર આવતા રહ્યા છે. તેમાં અત્યાર સુધીમાં ખાસ સફળતા મળી નથી અને તેથી નવી રીતો માટે પરીક્ષણો થઈ રહ્યાં છે તે આનંદની બાબત છે.

"અહીં મહત્ત્વનો મુદ્દો એ જ રહેવાનો કે પરીક્ષણની સફળતા પછી પણ દવા ઉદ્યોગની કંપનીઓને આવી પ્રૉડક્ટ બજારમાં મૂકવામાં રસ પડશે કે કેમ."

"કમનસીબે અત્યાર સુધી પુરુષો માટેની ગર્ભનિરોધક ગોળીઓ બજારમાં મૂકવામાં દવા કંપનીઓને બહુ રસ પડ્યો નથી. તેના માટેનાં જે કારણો છે તે મને પૂરાં સમજાતાં નથી, પણ મને લાગે છે અહીં મુદ્દો વિજ્ઞાનનો નથી, પણ વેપારનો છે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કિંમત વધતી હતી, તો તે સમયના ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી તરીકે નરેન્દ્ર મોદી કૉંગ્રેસને લૂંટારુ કહેતા હતા.'

"મોદીએ હવે તમામ પબ્લિક સેક્ટર યુનિટનું સેલ ગોઠવ્યું છે અને ગત સરકારોને પેટ્રોલનો ભાવ  વધારવા માટે દોષ આપે છે."

કૉંગ્રેસનો આરોપ છે કે અમિતાભ બચ્ચન અને અક્ષય કુમાર જેવા સેલેબ્રિટી તેમની સરકારમાં પેટ્રોલની કિંમત ઊંચી જતી હતી ત્યારે બોલતા હતા આજે બોલી રહ્યા નથી.

સામનામાં આ અંગે લખાયું છે કે તેમની પર આક્ષેપ ન મૂકી શકાય. આનો અર્થ એ છે કે 2014 પહેલાં બોલવાની આઝાદી, અને ટીકા કરવાનો અધિકાર હતો. સરકારન... બાકીનો લેખ લખો:

ભાજપે હરિયાણા, પશ્ચિમ ઉત્તર પ્રદેશના નેતાઓને કહ્યું છે કે ખેડૂત નેતાઓ, ખાપ ચૌધરીઓ સાથે મુલાકાત કરી તેમને કૃષિકાયદાઓના ફાયદા સમજાવે. જોકે ભાજપના નેતાઓથી સ્થાનિક લોકો ખૂબ જ નારાજ છે.

સરકારે RTIના કાયદા સામે સુપ્રીમ કોર્ટમાં થયેલી અરજીનો એક વર્ષ સુધી જવાબ ન આપ્યો

હિંદુસ્તાન ટાઇમ્સના અહેવાલ અનુસાર સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને પૂછ્યું હતું કે માહિતી અધિકારના કાયદામાં જે નવો સુધારો લાવવામાં આવ્યો હતો તેને લઈને જવાબ ગત વર્ષે જાન્યુઆરીમાં આપવાનો હતો, છતાં કેમ આપ્યો નથી?

માહિતી અધિકારના કાયદામાં 2019માં સુધારો કરવામાં આવ્યો હતો. જે પ્રમાણે માહિતી કમિશનરની ઑફિસનો સમયગાળો, પગાર વગેરેની બાબતો બદલવામાં આવી હતી.

જેના વિરુદ્ધમાં કૉંગ્રેસ નેતા સુપ્રીમ કોર્ટમાં ગયા હતા.

ગત વર્ષે જાન્યુઆરીમાં સરકારને જવાબ આપવા માટે ત્રણ અઠવાડિયાંનો સમય અપાયો હતો. જોકે, વર્ષ સુધી જવાબ ન આપતા સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને પૂછ્યું હતું કે હજુ સુધી કેમ જવાબ ન આપ્યો. સુપ્રીમ કોર્ટે હવે બે અઠવાડિયાંમાં જવાબ રજૂ કરવા આદેશ કર્યો છે.

ચીન ડેપસાંગ ખાલી કરવા માટે તૈયાર નથી : સુબ્રમણ્યમ સ્વામી

ભાજપ નેતા સુબ્રમણ્યમ સ્વામીએ એક ટ્વીટ કરીને દાવો કર્યો છે કે તેમને સરકારી સૂત્રો દ્વારા મળેલી જાણકારી પ્રમાણે ચીને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ડેપસાંગ વિસ્તારને ખાલી નહીં કરે.

તેમણે લખ્યું, "સરકારી સૂત્રોએ મને કહ્યું કે ચીન ડેપસાંગ વિસ્તારને ખાલી કરાવવા તૈયાર નથી. ચીનનું કહેવું છે કે ભારત એપ્રિલ 2020ની યથાસ્થિતિ ઇચ્છે છે પરંતુ 1998થી 2013 સુધી ચીને ધીમે ધીમે કબજો કર્યો છે. જરૂર પડે ત્યારે ખાલી કરાવવું પડશે."

એક ટ્વિટર યુઝરે પુછ્યું કે તમારો મત શું છે? તો તેમણે કહ્યું યુદ્ધ.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કિર્દી પોતાની જગ્યાએ છે, પણ જ્યારે તમે કોઈ મુદ્દા પર મોટી સંખ્યામાં લોકોને પ્રભાવિત થતા જુઓ ત્યારે તમે ચૂપ ન રહી શકો. અમને લાગે છે કે અમારે તેનો હિસ્સો હોવું જોઈએ. જે દિવસરાત વિરોધપ્રદર્શનમાં અડગ રહે છે એ વૃદ્ધ મહિલાઓ અમારી પ્રેરણા બને છે."

તેઓ કહે છે, "અમારે માટે બધું સરળ નથી હોતું. જેમ કે કેટલીક છોકરીઓના પરિવારના લોકો વિરોધપ્રદર્શનના નામથી ડરી જાય છે. એટલે એક છોકરીને ઘણા દિવસો સુધી ઘરમાં જ રહેવું પડ્યું હતું. પરંતુ મોટી સમસ્યા છે અમને મળતી ધમકીઓ. મને ઘણી વાર બળાત્કાર અને અપહરણ સુધીની ધમકી મળી... બાકીનો લેખ લખો:

કરીને આગળ વધતી જોવા માગે છે. તેને લોકોએ સ્વીકારી છે, પણ તેની પાછળ જાગરૂકતા કારણ હોય કે આર્થિક જરૂરિયાત. આ જ વિચાર હવે મજબૂત થતો જશે."

તો કવિતા કૃષ્ણન કહે છે કે મહિલાઓનું આંદોલનમાં નીકળવું એક રાજકીય અને સામાજિક પ્રભાવ છે.

તેઓ કહે છે, "સંઘર્ષ વિના તમે પિતૃસત્તાને ખતમ ન કરી શકો. જ્યારે આપણે લડતી મહિલાઓને જોઈએ છીએ ત્યારે એક તાકાત મળે અને વધુ લડવાની ઇચ્છા થાય છે. સાથે જ મહિલાઓ માટે નેતૃત્વનો રસ્તો પણ ખૂલે છે."

મહિલાઓનો ઉપયોગ?

મહિલાઓના વિરોધપ્રદર્શનમાં સામેલ થવા અંગે ઘણી વાર કહેવાય છે કે તેમને જાણીજોઈને વિરોધનો ચહેરો બનાવાય છે, કેમ કે પોલીસ મહિલાઓ પર કઠોર કાર્યવાહીથી બચે છે અને મીડિયા પણ તેમના પર વિશેષ ધ્યાન આપે છે.

કવિતા કૃષ્ણન આ વાતનો સ્પષ્ટ રીતે ઇન્કાર કરે છે.

તેઓ કહે છે, "તેનાથી એ લોકોના વિચારની ખબર પડે છે જે મહિલાઓને કેટલી ફાલતુ સમજે છે. મહિલાઓ પર શું પોલીસ કાર્યવાહી ઓછી થાય છે?"

"અહીં મહિલાઓ પણ એટલી લાઠીઓ ખાય છે અને ધરપકડ વહોરે છે. એ મહિલાઓ સાથે વાત કરો તો તમને ખબર પડે કે તે મુદ્દાઓને સમજે છે કે નહીં. શું તે કોઈના ઉશ્કેરવાથી દિવસો સુધી આંદોલનમાં ટકી રહે છે? આ તેમની પોતાની સમજ અને પ્રેરણા છે."

તો ગીતા શ્રી કહે છે કે "પહેલાં એવું થયું છે. રાજકીય દળોએ ઘણી વાર આવું કર્યું છે. પરંતુ એવું પણ નથી કે એ સ્ત્રીઓને ખબર નથી કે તેઓ શું કામ આવી છે. જો તે મુદ્દા સાથે સહમત નહીં હોય તો લાઠીઓ ખાવા શું આવે? આ ઉપયોગની વાત નથી. પુરુષો પણ એ વાત સમજે છે કે સ્ત્રીઓને સામેલ કર્યાં વિના કોઈ આંદોલન સફળ ન થઈ શકે."

તેઓ માને છે કે આ સકારાત્મક પણ છે. ભલે તે કોઈ પણ કારણસર બહાર નીકળી હોય. પણ જ્યારે નીકળી છે તો તેમની શક્તિની ખબર પડી રહી છે. સ્ત્રીઓને તેમની શક્તિની ખબર પડી રહી છે કે તે શું કરી શકે છે. તે માત્ર ચૂલો ફૂંકી શકતી નથી, પણ સરકારની ઊંઘ પણ ફૂંકીફૂંકીને ઉડાડી શકે છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કી કરે છે તેને નબળી પાડવામાં આવી રહી છે.

આ વાત મૂકતાં પૂર્વ ન્યાયાધીશ શાહે કહ્યું હતું કે "મીડિયા, નાગરિક સમાજ, બિનસરકારી સંગઠનો વગેરે સરકારની જવાબદારી નક્કી કરતી સંસ્થાઓ છે. નસીબજોગે, તેને પણ નબળી પાડવામાં આવી રહી છે."

"આ પ્રકારની સંસ્થાઓ નબળી પડે એ માટે 2014 પછી તમામ પ્રકારના પ્રયાસ થયા છે, જે ઈન્દિરા ગાંધીની સરકાર દ્વારા થયેલા પ્રયાસથી અલગ નથી. આ પ્રકારના પ્રયાસોને લીધે સરકારની જવાબદારીઓ ઓછી થઈ ગઈ છે. "

"લોકસભામાં રાજ્યસભાની દેખરેખથી બચવા માટે કેટલાક અધિનિયમોને નાણાકીય અધિનિયમો હેઠળ પસાર ... બાકીનો લેખ લખો:

ે."

"લોકતંત્રના મરણની પ્રક્રિયા આ પ્રકારની જ હોય છે. માત્ર ભારત જ નહીં અન્ય દેશોમાં પણ એ જોવામાં આવ્યું છે. જ્યારે કોરોના મહામારીની શરૂઆત હતી ત્યારે લોકોને ડર હતો કે આ પ્રકારની પરિસ્થિતિનો લાભ સરકાર પોતે તાકાતવર થવામાં કરશે. ભારતમાં આ જ થયું છે. "

"સરકાર ધીમીધીમે તાકાતવર બની રહી છે. તેમના પર જે પણ નિયત્રણો છે એને નબળાં પાડવામાં આવી રહ્યાં છે. દેશમાં લોકો પાસે હવે પોતાનો અવાજ ઉઠાવ્યા સિવાય કોઈ વિકલ્પ બચતો નથી. જ્યારે અવાજ ઉઠાવવામાં આવે ત્યારે એનો ઉદ્દેશ લોકશાહીને બેઠી કરવાનો હોવો જોઈએ."

'સરકાર જવાબ દેવામાંથી છટકી જાય છે'

સઇદા હમીદે કહ્યું કે દેશમાં લઘુમતીઓને બીજા વર્ગના નાગરિકો જેવો અનુભવ થઈ રહ્યો છે

વડગામના ધારાસભ્ય જિગ્નેશ મેવાણીએ પૂર્વ ન્યાયાધીશ શાહની વાતનો તંતુ જોડતાં કહ્યું "ગુજરાતની તરજ પર નરેન્દ્ર મોદીએ દેશની લોકશાહી વ્યવસ્થાને ધક્કો પહોંચાડ્યો છે."

"કોરોનાની આ મહામારી વખતે સરકારે સૌથી વધુ જવાબદારી દર્શાવવી જોઈએ. સરકારને વધુ સવાલ પુછાવવા જોઈએ. વધારે ચર્ચા અને વિમર્શ થવા જોઈએ, પરંતુ સંસદ અને વિધાનસભાઓ બંધ છે. લોકતંત્રના દરવાજા બંધ છે. "

મેવાણીએ દાખલો આપીને કહ્યું કે "કોરોનાના દરદીની હાલત ગંભીર હોય ત્યારે ઈલાજ તરીકે ટોસિલીઝુમેબ ઇન્જેક્શન આપવામાં આવે છે. "

"આ ઇન્જેક્શનો માત્ર વગ ધરાવતા લોકોને જ મળે છે. એની કાળાબજારી પણ થાય છે. જો ગુજરાતમાં વિધાનસભા ચાલતી હોત તો હું આ સવાલ સરકારને પૂછત કે ગુજરાત સરકાર પાસે કેટલાં ઇન્જેક્શન ઉપલબ્ધ છે? "

"એની ફાળવણીની ગાઇડલાઇન શું છે? વિધાનસભાનું સત્ર ચાલુ હોત તો રેર્ડર્ડ પર સરકારે જવાબ આપવો પડત. પરંતુ એવું નથી થઈ રહ્યું."

"ઇન્જેક્શનનો મુદ્દો અમે મીડિયામાં મૂક્યો હતો છતાં સરકારની રેકર્ડ પર કોઈ જવાબદારી નક્કી થઈ નથી. આ પ્રકારના સવાલ વિધાનસભામાં મનરેગા, રાશન, પ્રવાસી મજૂરો વિશે પણ પૂછી શકાત."

સેશનનાં અન્ય વક્તા સઈદા હમીદ કે જેઓ લેખિકા, કર્મશીલ તેમજ આયોજન પંચના ભૂતપૂર્વ સભ્ય હતાં તેમણે કહ્યું :

"ન માત્ર મુસલમાન બલકે દરેક પ્રકારના લઘુમતી સમુદાયના લોકોને એવો અહેસાસ કરાવાઈ રહ્યો છે કે દેશમાં તેઓ સેકન્ડ ક્લાસ નાગરિક છે."

આદિવાસી અધિકારો માટે લડતાં સોની સોરીએ કહ્યું હતું કે "ઓનલાઇન શિક્ષણની વાતો થઈ રહી છે,પણ આદિવાસી વિસ્તારોમાં ન તો ઇન્ટરનેટ છે કે ન તો નેટવર્ક. કોરોનાની મહામારીની આડમાં સરકાર મન ફાવે તેમ વર્તીને જળ, જમીન અને જંગલ છીનવી રહી છે."

તમે અમનેફેસબુક,...


...કીય વિશ્લેષકો માને છે કે શરૂઆતી સમયગાળા દરમિયાન સત્તાધારી કૉંગ્રેસે શિવસેનાની અવગણના કરી હતી અથવા તો ડાબેરીઓ જેવા પોતાના રાજકીય વિરોધીઓને સમાપ્ત કરવા માટે શિવસેનાને પ્રોત્સાહિત કરી હતી.

પરંતુ 80ના દાયકા દરમિયાન શિવસેના એક મોટી રાજકીય શક્તિ બની ગઈ હતી. તે રાજ્યમાં સત્તા પ્રાપ્ત કરવા માટે પોતાની દાવેદારી રજૂ કરી રહી હતી.

આ દરમિયાન બાલ ઠાકરેએ દક્ષિણપંથી મતદારોને લલચાવવા માટે હિંદુત્વનો હાથ પકડી લીધો હતો.

1992માં ઉત્તર પ્રદેશમાં અયોધ્યામાં બાબરી મસ્જિદ તૂટ્યા બાદ મુંબઈમાં હિંદુ અને મુસ્લિમો વચ... બાકીનો લેખ લખો:

પાસે રાખી હતી.

છેલ્લા એક દાયકામાં શિવસેનાનું અભિયાન ઉત્તર ભારતથી મુંબઈ આવીને સ્થાયી થયેલા સમાજો અને ધાર્મિક અલ્પસંખ્યકો વિરુદ્ધ શરૂ થઈ ગયું હતું.

સારા વક્તા

એક કાર્ટૂનિસ્ટ તરીકે બાલ ઠાકરે બ્રિટિશ કાર્ટૂનિસ્ટ ડેવિડ લોને ખૂબ પસંદ કરતા હતા

ઠાકરે એક ખૂબ સારા વક્તા હતા અને લોકોને પોતાની વાતોથી આકર્ષિત કરતા હતા.

મુંબઈના શિવાજી પાર્કમાં દશેરાના અવસર પર તેમના દ્વારા આપવામા આવતા ભાષણની તેમના સમર્થકો રાહ જોતા હતા.

જીવનના અંતિમ વર્ષે સ્વાસ્થ્ય ખરાબ હોવાને કારણે તેઓ શિવાજી પાર્ક તો જઈ શક્યા ન હતા, પરંતુ પોતાના સમર્થકો માટે તેમને વીડિયો રેકોર્ડેડ સંદેશ મોકલ્યો હતો.

તેમાં તેમણે પોતાના પ્રશંસકોને અપીલ કરી હતી કે તેઓ તેમના પુત્ર અને શિવસેનાના કાર્યકારી અધ્યક્ષ ઉદ્ધવ ઠાકરેને પણ તેટલો જ પ્રેમ અને સન્માન આપે જેટલો તેમને મળ્યો હતો.

એક કાર્ટૂનિસ્ટ તરીકે બાલ ઠાકરે બ્રિટિશ કાર્ટૂનિસ્ટ ડેવિડ લોને ખૂબ પસંદ કરતા હતા.

બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન ડેવિડ લોના કાર્ટૂન ખૂબ લોકપ્રિય બન્યા હતા.

મૃત્યુના થોડા સમય પહેલાં સુધી ઠાકરે પોતાના મરાઠી સાપ્તાહિક 'માર્મિક' માટે ખૂદ કાર્ટૂન બનાવતા હતા.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કે ''જે લોકો મહિલાઓના ઉત્થાનની વાતો કરતા હતા તે તેમણે તેને લોકસભા અને રાજ્યસભામાં સમર્થન ન આપ્યું. કૉંગ્રેસ અને તેના સાથી પક્ષો સપા-બસપા ખુલ્લા પડી ગયા છે.''

આ કાયદો મુસ્લિમ પરિવારને પીંખી નાખશે

રાજ્યસભામાં બોલતા કૉંગ્રેસના નેતા દિગ્વિજય સિંહે સરકાર પર પક્ષપાતનો આરોપ મૂકતા કહ્યું કે ''ગુજરાતનાં રમખાણો અને મૉબ લિન્ચિંગ વખતે મુસ્લિમ મહિલાઓનો માટેનો તમારો પ્રેમ ક્યાં હતો?''

કાયદામંત્રી રવિશંકર પ્રસાદે આ બિલમાં સજાની 3 વર્ષની જોગવાઈને દહેજવિરોધી કાનૂન સાથે સરખાવી હતી.

કૉંગ્રેસના નેતા અમી યાજ્ઞિ... બાકીનો લેખ લખો:

પાસ કરાવવામાં ઉતાવળ કરી રહી છે. વિપક્ષના મત પ્રમાણે આ બિલને ફરીથી તપાસ અર્થે મોકલવું જોઈએ.

વિરોધ પક્ષોએ એવો આરોપ લગાવી રહ્યા છે કે આ બિલથી લગ્ન સંસ્થા ભાંગી પડશે.

તેમના આરોપ મુજબ સરકાર આ બિલ દ્વારા 'ભાગલા પાડો અને રાજ કરો'ની નીતિ અપનાવી રહી છે.

કૉંગ્રેસ, ટીએમસી, ડીએમકે અને અન્ય પક્ષોનું કહેવું છે કે આ બિલને ફરીથી સ્ટેન્ડિંગ કમિટી પાસે મોકલવું જોઈએ.

જ્યારે સરકારનું કહેવું છે કે આ એક અરાજકીય બિલ છે, જે મુસ્લિમ મહિલાઓને 70 વર્ષથી થતા આવતા અન્યાયથી બચાવશે.

એવું શું છે ટ્રિપલ તલાક બિલમાં કે વિરોધ થયો?

આ બિલમાં એવી જોગવાઈ છે કે જો કોઈ મુસ્લિમ પુરુષ બોલીને, લખીને, મૅસેજ, વૉટ્સઍપ કોઈ અન્ય ઇલેક્ટ્રોનિક ચૅટ ઍપ્સથી ટ્રિપલ તલાક આપે તો તે ગેરકાયદે ગણાશે.

ટ્રિપલ તલાક એટલે મુસ્લિમ પુરુષ એકસાથે જ ત્રણ વખત તલાક, તલાક, તલાક બોલીને તલાક આપી દે.

આ રીતે તાત્કાલિક છૂટાછેડા આપી દેવામાં આવે છે અને આ સંજોગોમાં છૂટાછેડાના નિર્ણયને ફરીથી બદલી શકાતો નથી.

આ બિલમાં ટ્રિપલ તલાકને કૉગ્નિસેબલ ગુનો ગણે છે, જે પોલીસ અધિકારીને વૉરંટ વિના આરોપીની ધરપકડ કરવાનો પાવર આપે છે.

ટ્રિપલ તલાક થયા હોય એવા કિસ્સામાં જો અન્યાય થયો હોય તે મહિલા કે તેમના કોઈ સંબંધી ફરિયાદ નોંધાવે તો જ આ બિલ અંતર્ગત તે ગુનો લેખાશે.

એવી દલીલ છે કે આ મામલે કૉગ્નિસેબલ ગુનાનો દુરુપયોગ અટકાવવા માટે આ જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.

આ બિલમાં એવી જોગવાઈ છે કે ટ્રિપલ તલાક આપનાર મુસ્લિમ પુરુષને ત્રણ વર્ષની જેલની સજા થઈ શકે છે.

આવા કિસ્સામાં મૅજિસ્ટ્રેટ આરોપીને જામીન આપી શકે છે, પરંતુ જામીન આપતા પહેલાં મૅજિસ્ટ્રેટે જે મહિલાને અન્યાય થયો હોય તેને સાંભળવા જરૂરી છે.

આ બિલમાં સમાધાન અંગેની જોગવાઈ પણ કરવામાં આવી છે. જે અંતર્ગત બંને પક્ષો ઇચ્છે તો નિકાહ હલાલાની પ્રક્રિયામાં ગયા વિના કાયદાકીય કાર્યવાહી રોકીને સમાધાન કરી શકે છે.

ઉપરાંત આ બિલમાં જેમને તલાક આપવામાં આવ્યા હોય તે મહિલા પોતાના માટે અને તેના બાળક માટે ભરણપોષણ માગી શકે છે.

ભરણપોષણ કેટલું આપવામાં આવશે તે નક્કી કરવાના પાવર મૅજિસ્ટ્રેટને આપવામાં આવ્યા છે.

ટ્રિપલ તલાક બિલ અંતર્ગત છૂટાછેટા થયા હોય તે મહિલા તેના બાળકની કસ્ટડી મેળવવાનો અધિકાર ધરાવે છે. જે મામલે મૅજિસ્ટ્રેટ નિર્ણય લેશે.

અગાઉ રાજ્યસભામાં બિલ પસાર થયું નહોતું

ટ્રિપલ તલાક બિલને ફરી વાર રાજ્યસભામાં રજૂ કરવામાં આવ્યું છે, આ પહેલાં જ્યારે આ બિલ...


...કે 'માણેકશાની લાલ રંગની એક મોટરસાયકલ યાહ્યાને બહુ ગમતી હતી.’

‘1947માં યાહ્યા પાકિસ્તાન જઈ રહ્યા હતા ત્યારે માણેકશાએ 1000 રૂપિયામાં તેમને એ મોટરસાયકલ વેચવાનો સોદો કર્યો.'

યાહ્યાએ વાયદો કર્યો કે પાકિસ્તાન જઈને તેઓ પૈસા મોકલી દેશે. જોકે પાકિસ્તાન જઈને તેઓ પૈસા મોકલવાનું ભૂલી જ ગયા.

1971ની લડાઈ બાદ માણેકશાએ મજાકમાં કહ્યું હતું કે 'મેં યાહ્યા ખાનનો ચેક આવશે તે માટે 24 વર્ષ સુધી રાહ જોઈ હતી, પણ ચેક આવ્યો જ નહીં.’

‘તેમણે 1947માં ઉધાર કર્યું હતી તે આખરે તેમણે પોતાનો અડધો દેશ આપીને ચૂકવ્યું.'

ય... બાકીનો લેખ લખો:

અક્લીમે એક વખતે પાકિસ્તાની પત્રકાર આયશા નાસિરને એક ઇન્ટરવ્યૂ આપ્યો હતો.

પહેલી મુલાકાત

તેમાં અક્લિમે કહેલું  "જનરલ યાહ્યા સાથે મારી પહેલી મુલાકાત પિંડી ક્લબમાં થઈ હતી."

"હું ઘણી બધી પાર્ટીઓમાં જતી હતી, પણ ક્યારેય ડ્રિન્ક નહોતી લેતી કે ડાન્સ નહોતી કરી."

"હું મોટા ભાગે પુરુષોનું ટૉઇલેટ હોય તેની નજીક ખુરશી નાખીને બેસતી."

"મને ખબર હોય કે વધારે શરાબ પીવાય એટલી વધારે વાર ટૉઇલેટ બાજુ આવવું પડે."

"તે પાર્ટીમાં 'આગા જાની' (યાહ્યા) એકદમ ફોર્મમાં હતા. શરાબના નશામાં ચૂર થઈને વારેવારે ટૉઇલેટ માટે આવતા હતા."

"ત્યાં જ તેમણે મને પહેલીવાર જોઈ હતી અને મને દિલ દઈ બેઠા હતા. મેં તેમને મારા નિવાસસ્થાને આવવાનું નિમંત્રણ આપ્યું. તે પછી તેઓ મારા ઘરે સતત આવતા રહેતા હતા."

એકવાર ઇન્દર મલ્હોત્રાએ મને જણાવ્યું હતું કે "યાહ્યા સૈનિક તરીકે અયૂબથી વધારે સારા હતા, પણ તેમનામાં સોલ્જર સ્ટૅટ્સમૅનશિપ નહોતી."

"તેમણે પાકિસ્તાન એક હતું તેની જગ્યાએ સૂબાઓ ઊભા કરી દીધા. એક તો તેઓ બહુ શરાબ પીતા હતા અને બીજું સ્ત્રીઓની બાબતમાં કમજોર હતા."

યાહ્યાઓને પાર્ટીઓમાં જવું ગમતું હતું. પ્રમુખ બન્યા પછી એક વાર પૂર્વ પાકિસ્તાન ગયા હતા.

તેમણે એક રાતે પોતાના એડીસી અરશદ ખાનને કહ્યું કે આપણે કોઈ સિક્યૉરિટી ગાર્ડને લીધા વિના એક પાર્ટીમાં જવાનું છે.

અશરદ તે યાદ કરતા બીબીસીને કહે છે,"યાહ્યાએ મને કહ્યું કે એક પાર્ટીમાં આવવું છે? મેં હા પાડી તો પૂછ્યું કે તમારી પાસે કઈ કાર છે?"

"મેં કહ્યું કે મર્સિડિઝ છે સર. તેમણે કહ્યું કે બીજી કાર મગાવો અને ડ્રાઇવરને કહો કે તમારા રૂમની બાજુમાં જ પાર્ક કરે, ચાવી લઈ લો અને પછી ડ્રાઇવરને રજા આપી દો."

"યાહ્યાએ મને કહ્યું બરાબર નવને પાંચ વાગ્યે તમે પાછળના વરંડામાં જજો અને કારની અંદરની લાઇટ બંધ કરી દેજો."

"નવ વાગ્યા અને દસ મિનિટે કારનો પાછલો દરવાજો ખોલજો... નવ વાગીને પંદર મિનિટે હું કારની પાછળ આવીને બેસી જઈશ."

"તમારે મારા પર ચાદર નાખીને મને ઢાંકી દેવાનો, પણ જોજો મારા વાળ વિખેરાઈ ના જાય."

"તે પછી તમારે મને પ્રેસિડેન્સી ગેટમાંથી બહાર કાઢવાનો, પણ કોઈને ખબર ના પડવી જોઈએ કે તમે કારમાં પાકિસ્તાનના પ્રમુખને લઈને જઈ રહ્યા છો."

"આ રીતે યોજનાબદ્ધ અમે આગળ વધ્યા. થોડે આગળ ગયા પછી યાહ્યાએ મને કાર રોકવા કહ્યું."

"તેઓ આગળ મારી બાજુમાં બેસી ગયા અને કહ્યું કે મારા ડ્રાઇવર છો તેવું લાગવું ના જોઈએ."

"પછી કહ્યું પહેલાં કોઈ ફૂલવાળા પાસે...


...કે NRC લાગુ કરવાની હાલમાં કોઈ યોજના નથી. આમ છતાં મુસ્લિમ સમુદાયમાં ડર છે કે તેઓ પોતાની નાગરિકતા સાબિત ન કરી શકે તો શું થશે?

નસીરુદ્દીન કહે છે કે મુસ્લિમો એટલા માટે ડરેલા છે કે સત્તાધારી હિન્દુ રાષ્ટ્રવાદી પક્ષ ભાજપ પર તેમને ભરોસો નથી.

પોતાનું નામ ના આપવાની શરતે એક મહિલાએ કહ્યું, "અમારો શો વાંક છે? આપણે એક લોકશાહી છીએ અને કોઈ વાત સાથે સહમત ના હોઈએ, ત્યારે તેનો વિરોધ કરવાનો અધિકાર છે. પરંતુ આપણા રક્ષક જ ભક્ષક બની ગયા છે. હવે અમે ક્યાં જઈએ?"

હું જુદાજુદા માર્ગો પર ફર્યો ત્યાં બધે એકસમાન સ્થિતિ ... બાકીનો લેખ લખો:

ુસ્લિમોનાં ઘરોમાં કથિત રીતે તોડફોડ કરી હતી. આ વિસ્તાર કાનપુરથી 580 કિમી દૂર છે. એક ઘરમાં પોલીસે ટીવી, ફ્રિજ અને રસોઇનાં વાસણો સહિત બધું જ તોડી નાખ્યું હતું એવું પણ કહેવાય છે.

યોગિતા લિમયેએ અહેવાલ મોકલ્યો હતો કે, "હું એવા યુવાનોને મળી, જેમણે મને જણાવ્યું કે પોલીસે તેમને પકડી લીધા અને માર માર્યો."

બીબીસી હિંદીના સંવાદદાતા ઝુબૈર અહમદે પશ્ચિમ ઉત્તર પ્રદેશના મેરઠ અને બિજનૌરમાં પોલીસની ક્રૂરતાના આરોપોનો અહેવાલ મોકલ્યો હતો.

આ વિસ્તારોમાં આઠ લોકોનાં મૃત્યુ ગોળીબારમાં થયાં. તેમના પરિવારના લોકોનું કહેવું છે કે પોલીસે ગોળીબાર કર્યો હતો. જોકે પોલીસ આ આરોપોનો ઇન્કાર કરે છે.

આ બધી વાતો તમે જુઓ ત્યારે તેમાંથી એક પૅટર્ન ઊપસીને આવે છે - ધરપકડ અને પછી મુસ્લિમ વસતિ ધરાવતા વિસ્તારોમાં રાત્રે જઈને કાર અને ઘરોમાં તોડફોડ.

આમ છતાં કાયદો અને વ્યવસ્થા માટે જવાબદાર રાજ્યના ટોચના પોલીસ અધિકારીઓ આ આરોપોને નકારી કાઢે છે.

એડીજીનું શું કહેવું છે?

ઉત્તર પ્રદેશના એડીજી (કાયદો અને વ્યવસ્થા) પી.વી. રામા શાસ્ત્રીએ બીબીસીને જણાવ્યું કે સાર્વજનિક સંપત્તિને નુકસાન પહોંચાડનારા લોકોને 'ડિજિટલ સબૂતો'ને આધારે ઓળખી કાઢવામાં આવ્યા હતા અને તેમની ધરપકડો કરવામાં આવી હતી.

મેં તેમને સવાલ પૂછ્યો હતો કે વીડિયોના આધારે પોલીસ દેખાવકારો પર કાર્યવાહી કરવા માટેની ઉતાવળ કરે છે, પણ પોતાના અધિકારીઓ પર કાર્યવાહી કેમ નહીં?

તેના જવાબમાં તેમણે જણાવ્યું કે, "આરોપો લગાવવા માટે સૌ સ્વતંત્ર છે."

પોલીસે તોડફોડ કરી હોવાની વાતનો પણ રામા શાસ્ત્રીએ ઇન્કાર કર્યો. તોડફોડની ઘટનાઓના વીડિયો મેં તેમને દેખાડ્યા, ત્યારે તેમણે કહ્યું, "આ વીડિયો કોઈએ એમ જ પોસ્ટ કર્યા છે, તે પૂરેપૂરા મૂકાયા નથી."

તેમણે કહ્યું, "ઘટનાનું સ્થન અને સંદર્ભની સ્પષ્ટતા પણ થવી જરૂરી છે. કોઈ એક વીડિયોના આધારે નિર્ણય કરી શકાય નહીં."

એડીજીએ રાજ્યમાં થયેલા વિરોધપ્રદર્શન દરમિયાન થયેલા લોકોનાં મૃત્યુ માટે પોલીસ જવાબદાર હોવાની વાતનો ઇન્કાર કરતા કહ્યું કે આ બાબતમાં તપાસ થઈ રહી છે.

સામાજિક કાર્યકર સૌમ્યા રાણા કહે છે કે પોલીસની જવાબદારી નક્કી થવી જરૂરી છે.

સૌમ્યા રાણા કહે છે, "હિંસાને કારણે કોઈ સમસ્યાનો ઉકેલ આવતો નથી. પણ વાત બંને પક્ષોને લાગુ પડે છે. પોલીસે હિંસામાં સામેલ લોકો સામે કાર્યવાહી કરવી જોઈએ, પણ શું દેખાવકારો પર ગોળીઓ ચલાવવી તે એક માત્ર ઉપાય છે?"

"કેટલાય લોકોના જીવ ગયા. આ બાબતમાં અમે નિષ્પક્ષ તપાસની...


...કે આ આંતરિક નીતિ સાથે જોડાયેલો મામલો બની જાય છે."

દુબે કહે છે, "આ મુદ્દો આવનારા સમયમાં વધુ જટિલ અને વિકરાળ સ્વરૂપ ધારણ કરી શકે છે."

"આવી સ્થિતિમાં આપણે આ મુદ્દાનું આંતરરાષ્ટ્રીયકરણ થવા દેવા માટે મજબૂર થઈશું."

"વડા પ્રધાન મોદીની આ યાત્રા એ દિશામાં પહેલું પગલું છે."

તેમના અનુસાર આ અગાઉ કોઈ પણ આંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠનના શિખર સંમેલનમાં જઈને ભારતને સ્પષ્ટતા કરવાની તક મળી નહોતી.

તેઓ કહે છે, "આજથી 10 વર્ષ પહેલાં જે રીતે મામલાને ઉકેલવાની કોશિશ કરાતી હતી, એ જોતાં આ મામલે ભારત આગળ વધી શકતું હતું, કેમ કે સ... બાકીનો લેખ લખો:

છે, પરંતુ ન તો ત્યાં પાકિસ્તાન છે અને ન તો ઇમરાન ખાન."

મુક્તદર ખાનનું કહેવું છે કે ભારત ભલે આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર કહે કે આંતરિક મામલાને દ્વિપક્ષીય રીતે ઉકેલી લેશું, પરંતુ કાશ્મીર મુદ્દે તેમણે સાવ ઊલટું કર્યું છે.

ખાન કહે છે, "જમ્મુ-કાશ્મીર મામલે તેમણે ત્યાંના લોકોને પૂછ્યા વિના, પાકિસ્તાન સાથે વાર્તા કર્યા વિના એકતરફી નિર્ણય લીધો છે અને સાથે જ દ્વિપક્ષીય વાતચીતના માધ્યમથી સમસ્યાને ઉકેલવાની વાત પણ કરાઈ રહી છે."

તેમના કહેવા પ્રમાણે, જો ભારત જે રીતે કાશ્મીરમાં સખ્તાઈથી વર્તે છે, એ જ રીતે વર્તશે તો દુનિયામાં પેલેસ્ટાઇનની જેમ આ મુદ્દો પણ સિવિલ સોસાયટી ઉઠાવશે.

બીજું એ કે જો કાશ્મીરના લોકોને લાગે કે પ્રદર્શનોથી ભારતની બદનામી વધી રહી છે, તો તેઓ પ્રદર્શન હજુ વધારી દેશે.

પ્રોફેસર મુક્તદર ખાનનું કહેવું છે કે ભારતે કાશ્મીરમાં એટલી સારી પરિસ્થિતિ પેદા કરવી જોઈએ કે ત્યાંના લોકો ખુશી-ખુશી ભારત સાથે આવવા માગે.

પરંતુ વર્તમાન સમયમાં જે હાલ છે તે જોતા લાગે છે કે આ નિર્ણયની ગૂંજ આવનારા સમયમાં પણ દૂર સુધી સંભળાશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કે કેટલી ઝડપથી ડીએનએ ઍક્સટ્રેક્ટ કરવામાં આવે છે, તેનું ટેસ્ટ રિઝલ્ટ આવવાનો રનટાઇમ કેટલો છે, ટેસ્ટ રિઝલ્ટને રીડ અને રિપોર્ટ કરવામાં કેટલો સમય લાગે છે.

દક્ષિણ કોરિયમાં જે ટેસ્ટ કિટ તૈયાર કરવામાં આવી છે જેમાં રિઝલ્ટ 45 મિનિટથી એક કલાકમાં આવી જાય છે તો ભારતમાં સમય વધારે કેમ લાગે છે?

ડૉક્ટર સરીન કહે છે, "આ વાઇરસ હજી નવો છે. દક્ષિણ કોરિયા, અમેરિકા અને ચીનમાં પહેલા આવી ગયો હતો, ભારતમાં પછી આવ્યો. જે દેશો સાથે ભારતની સરખામણી થઈ રહી છે તેઓ ટેક્નોલૉજીના સંદર્ભે ભારતથી ઘણા આગળ છે. દરેક દેશની પોતાની પ્રાથ... બાકીનો લેખ લખો:

ે ભારત પણ આવનારા દિવસોમાં પોતાની ટેસ્ટિંગ ક્ષમતાને વધારવા અંગે વિચાર કરી શકે છે.

અમેરિકામાં કોરોના ટેસ્ટ

ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ અખબારના એક અહેવાલ મુજબ દુનિયાની જાણીતી ફાર્મા અને હેલ્થકૅર કંપની ઍબૉટ ભારતમાં એ ટેસ્ટ કિટ લાવી શકે છે જેનાથી પાંચ મિનિટમાં કોરોના વાઇરસના સંક્રમણની ખબર પડી શકે છે.

અમેરિકાના ફૂડ ઍન્ડ ડ્રગ ઍડમિનિસ્ટ્રેશને (એફડીએ) પહેલાં જ આ ટેસ્ટ કિટને મંજૂરી આપી છે.

આ ટેસ્ટિંગ કિટ પૉર્ટેબલ છે એટલે તેને સહેલાઈથી ક્યાંય પણ લઈ જઈ શકાય છે. હાલ આ કિટ માત્ર અમેરિકામાં જ ઉપલબ્ધ છે. હજી ભારતમાં આ કિટ નથી પહોંચી.

જોકે ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસને ઍબૉટના પ્રવક્તાએ જણાવ્યું કે કમ્પની 24 કલાક કામ કરીને વધુમાં વધુ કિટ તૈયાર કરવાના પ્રયત્ન કરી રહી છે, જેથી તેને દુનિયાના અલગ-અલગ દેશોમાં પહોંચાડી શકાય.

અમેરિકાની હૉસ્પિટલોમાં આવતા અઠવાડિયે આ કિટ મારફતે કોરોના સંક્રમણની ચકાસણી શરૂ થઈ જશે. કંપનીએ કહ્યું કે આ કિટ આવવાથી દરરોજ 50 હજાર જેટલી ટેસ્ટ કરી શકવાની આશા છે. જોકે આઈસીએમઆરનું કહેવું છે કે આ ઍન્ટિ-બૉડી બેસ્ટ ટેસ્ટ છે.

દક્ષિણ કોરિયામાં કોરોના ટેસ્ટ

શરૂઆતમાં દક્ષિણ કોરિયમાં કોરોના સંક્રમણના કેસ ઝડપથી વધ્યા, પરંતુ તેણે સંક્રમણની પુષ્ટિ માટે ટેસ્ટ વિકસિત કરી લીધી હતી. પહેલાં દક્ષિણ કોરિયામાં દરરોજ લગભગ 10 હજાર લોકોની મફત ચકાસણી આવી હતી. હવે આ સંખ્યા વધીને 20 હજાર સુધી પહોંચી ગઈ છે.

દક્ષિણ કોરિયામાં સંખ્યાબંધ કેન્દ્રો બનાવવામાં આવ્યાં છે જ્યાં તમે ગાડીમાં બેઠા-બેઠા જ ટેસ્ટ કરાવી શકો છો. અહીં તમારા નાક અને મોઢામાંથી સ્વૅબ લેવામાં આવે છે અને તમે ઘરે જઈ શકો છો.

ટેસ્ટમાં કોરોના પૉઝિટિવ આવે તો તમને કૉલ કરીને જાણ કરવામાં આવે છે, જ્યારે નૅગેટિવ આવે તો તમારા ફોન પર માત્ર એક મૅસેજ આવી જાય છે.

દક્ષિણ કોરિયમાં કોરોના વાઇરસ ટેસ્ટ માટે બનાવવામાં આવેલી આ લૅબ્સ 24*7 એટલે સાત દિવસ, 24 કલાક ચાલે છે. અહીં ટેસ્ટ કરવા માટે 96 જાહેર અને ખાનગી લૅબનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું છે.

સ્વાસ્થ્ય અધિકારીઓનું માનવું છે કે આવી રીતે લોકોના જીવ બચાવી શકાય છે. દક્ષિણ કોરિયામાં કોરોના વાઇરસથી મૃત્યુનો દર 0.7 ટકા છે.

જો વૈશ્વિકસ્તરે વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠન દ્વારા જાહેર પાડવામાં આવેલા મૃત્યુદરની વાત કરીએ તો 3.4 ટકા છે. દક્ષિણ કોરિયાની વસતી પાંચ કરોડ છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કે છે.

નાઇટશિફ્ટમાં કામકાજ

દરેક જગ્યા પર પ્રકાશની સ્થિતિ પ્રમાણે આપણું શરીર ચક્ર નવેસરથી ગોઠવે છે

ઘણા લોકોને કુદરતી ઉજાસ પૂરતા પ્રમાણમાં નથી મળી રહેતો, ત્યારે નાઇટશિફ્ટમાં કામ કરતા કામદારો માટે આ સમસ્યા વધુ વિકરાળ છે.

શરીરે પોતાને સૂવા માટે તૈયાર કર્યું હોય ત્યારે જ આ લોકોએ કામ કરવું પડે છે. તેના કારણે સજાગતા અને કાર્યક્ષમતા ઓછી થઈ ગઈ હોય છે.

દિવસ દરમિયાન ઊંઘ પૂરી કરી લેવા માટે તેઓ પ્રયત્નો કરશે, પણ તેમાં ઓછો સમય ઊંઘ મળે છે અને એટલી ગાઢ પણ હોતી નથી.

સરવાળે તેઓ ઉંઘરેટિયા હોય ત્યારે કામ ... બાકીનો લેખ લખો:

રાત્રે વ્યવસ્થિત ઊંઘ આવતી થઈ હતી. તેના કારણે માનસિક સ્વાસ્થ્યમાં પણ સુધારો દેખાયો હતો.

ઉજાગરા કરનારા વિદ્યાર્થીઓ

આછા પ્રકાશના કારણે આપણા શરીરની ઘડિયાળ ધીમી પડે છે

પૂરતા પ્રકાશનો મામલો માત્ર દિવસના કુદરતી ઉજાસ પૂરતો મર્યાદિત નથી. પ્રકાશ કયા સમયે કેટલો મળે છે તે પણ અગત્યનું છે.

આછા પ્રકાશના કારણે આપણા શરીરની ઘડિયાળ ધીમી પડે છે અને બીજા દિવસે આપણે મોડા ઊઠીએ છીએ. સવારની લાઇટના કારણે ઘડિયાળ ઝડપી બને છે અને આપણને જલદી જગાડી દે છે.

આપણે ખુલ્લામાં રહીને કામ કરવા ટેવાયેલા હતા ત્યારે આ સમસ્યા નહોતી. આપણને સવાર અને સાંજ બન્નેનો અનુભવ થતો હતો અને સંતુલન થતું હતું.

પરંતુ આજે આપણે સૂર્યોદય જોઈએ છીએ અથવા તો સૂર્યાસ્ત. ખાસ કરીને વિદ્યાર્થીઓની બાબતમાં આ વાત સાચી છે. તેઓ મોડેથી ઊઠે છે એટલે સૂર્યોદય જોતા નથી અને પછી સાંજનો સમય વધારે બહાર હોય છે ત્યારે સૂર્યાસ્ત જોઈ શકે છે.

ઢળતી સાંજ તેમના શરીરની ઘડિયાળને અસર કરી શકે છે. તેઓ મોડા સુએ છે અને મોડા ઊઠે છે. તેની સાથે પુખ્તાવસ્થા કારણે થઈ રહેલા ફેરફારો જોડાય છે. પ્રારંભિક પુખ્તાવસ્થામાં શરીરની ઘડિયાળ લગભગ બે કલાક મોડી પડે છે.

ધ્રૂમપાન, શરાબપાન અને અસુરક્ષિત સેક્સને કારણે થનારા આરોગ્યના નુકસાન વિશે ઘણી ચર્ચા થાય છે, પણ ઊંઘનું મહત્ત્વ અને તેના પર પ્રકાશની અસર વિશે ભાગ્યે જ કોઈ જાણકારી હોય છે.

આ દિશામાં વધારે સંશોધન થાય અને જાગૃતિ આવે તે જરૂરી છે, જેથી વયસ્કો પૂરતા પ્રમાણમાં ઊંઘ અને સૂર્યપ્રકાશ મેળવવા માટેની પોતાની અગ્રતા નક્કી કરી શકે. સરકાર, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને કાર્યાલયો કઈ રીતે પોતાનું કામકાજ ગોઠવે છે તેના પર પણ આવી જાણકારીની અસર થઈ શકે છે.

સુતા પહેલાં ઓછામાં ઓછો પ્રકાશ અને સવારે ઊઠ્યા પછી પૂરતા પ્રમાણમાં સૂર્યપ્રકાશ મેળવવાની રીત અપનાવીને આ દિશામાં પ્રથમ ડગલું ભરી શકાય છે. આવા ઉપાયોથી મોટા ભાગના લોકો પોતાની ઊંઘની સમસ્યા હળવી કરી શકે છે.

આ લેખ વિશે

આ વિશ્લેષ્ણાત્મક લેખ બીબીસીએ સંસ્થાની બહારના નિષ્ણાત પાસે તૈયાર કરાવ્યો છે.

રસેલ ફોસ્ટર ઍકેડમી ઑફ મેડિકલ સાયન્સ તથા રૉયલ સોસાયટીના સભ્ય છે. તેઓ સિરકાર્ડિયન ન્યૂરોસાયન્સના પ્રોફેસર પણ છે તથા ઑક્સફર્ડ યુનિવર્સિટીની ન્યૂફિલ્ડ લૅબૉરેટરી ઑફ ઑપ્થલમૉલૉજીના વડા પણ છે.

સંપાદન: એલીનોર લૉવરી

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કે જ્ઞાતિવ્યવસ્થાને માત્ર હિંદુ ધર્મ સાથે જોડીને જ જોવામાં આવે અને હિંદુત્વ અને ભારતીય જ્ઞાતિપ્રથાને ખાસ મહત્ત્વ આપવામાં ન આવે.

અમેરિકામાં ઓછી જાણકારી

અમેરિકામાં હિંદુ જ્ઞાતિવ્યવસ્થા વિશેની સમજણ ઓછી છે. કાર્યકર્તાઓ કહે છે કે આના કારણે જ્ઞાતિઆધારિત ભેદભાવ અમેરિકન કંપનીઓની એચઆર પૉલિસીમાં સ્થાન નથી ધરાવતો.

દાખલ કરાયેલો કાયદાકીય કેસમાં કહેવામાં આવ્યું છે, "ખરાબ બાબત તો એ છે કે સિસ્કોએ આ પ્રકારના ગેરકાયદે વ્યવહારને માનવાનો ઇનકાર કરી દીધો છે."

આ સ્થિતિ ત્યારે છે જ્યારે સિસ્કોમાં મોટી સંખ્યામાં ભ... બાકીનો લેખ લખો:

નોકરી હોય અથવા વેપાર હોય કે પછી રાજનીતિમાં સ્થાન હોય.

2016માં ઈક્વિટી લૅપ્સ નામના દલિત ઍડવોકસી ગ્રૂપે લગભગ પંદરસો લોકોના ઇન્ટરવ્યૂ લઈને અહેવાલમાં કહ્યું, "20 થી 50 વર્ષ પહેલાં સ્થળાંતરિત થયેલાઓમાંથી 50 ટકા બ્રાહ્મણ અથવા ઉચ્ચ જ્ઞાતિના હતા,"

અહેવાલમાં કહેવાયું છે, "સ્થળાંતરિત થયેલા આ લોકો દલિત અને શોષિત વર્ગની સરખામણીમાં વધુ સંખ્યામાં હતા. જેમાંના મોટા ભાગના હાલમાં જ સ્થળાંતરિત થયા હતા અને અમેરિકામાં 20 વર્ષ પહેલાં જ આવ્યા હતા"

યુએસમાં આવનારા ઘણા લોકો તેમના સામાન સાથે તેમની જ્ઞાતિ પણ ભરીને લાવ્યા.

સૂક્ષ્મ ભેદભાવ

કાર્તિકેયન

ભારતમાં ભેદભાવ સામે કડક કાયદા હોવા છતાં દલિતોને મંદિરોમાં પ્રવેશની મંજૂરી ન હોવાના, તેમનું અપમાન કરવાના અથવા તેમની હત્યા કરાયાના પણ અનેક કેસ સામે આવ્યા છે.

સૂરજ કહે છે, "અમેરિકામાં સૂક્ષ્મ ભેદભાવ થાય છે. જેમકે તહેવારોમાં, તમે કયા પ્રકારનું ભોજન લો છો, તમે બહાર કઈ રીતે જાવ છો"

એક વ્યક્તિએ કહ્યું, "લોકો જ્ઞાતિ જાણવા માટે, પવિત્ર બ્રાહ્મણ કુળની નિકટતાના અનુભવ માટે પ્રયત્ન કરશે અને ટપારીને પૂછશે પણ ખરા."

2014માં અમેરિકામાંઆવનાર કાર્તિકેયન કહે છે "ઘણી સંખ્યામાં દલિતો ગાયનું માંસ નથી ખાતા તેમ છતાં ગાયના માંસને દલિતો સાથે જોડવામાં આવે છે. દલિતોનો સમાવેશ ન કરવો, સમાજ બહાર કાઢવા, કારકિર્દીમાં ભેદભાવ અને હેરાનગતિ વગરેની ફરિયાદ થાય છે."

સૂરજ યેંગડૂ

એક વ્યક્તિએ કહ્યું કે ઘણા દલિતો ભારતમાં રહેલા જ્ઞાતિના ભેદભાવથી મુક્તિ મેળવવા અમેરિકા આવ્યા પરંતુ હવે તેમને ડર લાગી રહ્યો છે કે તેમના બાળકોને પણ એ જ ભેદભાવનો સામનો કરવો પડશે જે તેમણે અથવા તેમના પૂર્વજોએ કર્યો હતો.

દાખલ કરાયેલા આ કેસમાં જેનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે તે 2016 ઇક્વિટી લૅપ્સ અહેવાલ કહે છે કે પ્રતિક્રિયા આપનાર દલિતોમાંથી 25 ટકાએ કહ્યું કે તેમણે તેમની જ્ઞાતિને કારણે મૌખિક અને શારીરિક હુમલાનો સામનો કર્યો હતો.

દર ત્રણમાંથી એક દલિત વિધાર્થી તેમની સાથે શિક્ષણ દરમિયાન ભેદભાવ કરાયો હોવાનું કહે છે.

સર્વે કરાયેલા દર ત્રણમાંથી બે દલિતોએ કાર્યસ્થળે તેમની સાથે યોગ્ય રીતે વ્યવહાર ન કરાતો હોવાનું કહ્યું.

60 ટકા દલિતોએ જ્ઞાતિઆધારિત અપમાનજનક ટુચકા કે ટિપ્પણી સહન કરી હોવાનું કહે છે.

સુહાગ શુક્લાએ કહ્યું, "તેઓ ભારતથી તેમની જ્ઞાતિઆધારિત મજબૂત ઓળખ તેમની સાથે લાવ્યા તે પ્રશંસાને પાત્ર છે અને તેને વાતચીત દરમિયાન દર્શાવતા પણ હોય, પરંતુ એક બીજી પેઢીના...


...કે સમગ્ર મામલે સીબીઆઈ (સેન્ટ્રલ બ્યૂરો ઑફ ઇન્વેસ્ટિગેશન) દ્વારા તપાસ કરાવવામાં આવે, જેથી સત્ય સામે આવી શકે.

પીડિત અને આરોપી પરિવાર વચ્ચે સારા સંબંધો

યુવતીને આગથી સળગાવી દેવાની ઘટના ગુરુવારે સવારે લગભગ ચાર વાગ્યે ઘટી. સવારે પાંચ વાગ્યે સ્ટેશન પર આવતી રાયબરેલી જનારી ટ્રેન પકડવા માટે પીડિતા ઘરેથી નીકળ્યાં હતાં.

પીડિતાના ઘરથી સ્ટેશનનું અંતર લગભગ બે કિલોમિટર જેટલું છે અને રસ્તા પર દિવસમાં પણ ખાસ અવરજવર નથી હોતી. ગામમાં રહેતા રામકિશોર જણાવે છે કે 'યુવતીને જ્યારે સળગાવી દેવાઈ ત્યારે બહુ દૂર સુધી... બાકીનો લેખ લખો:

ધિકૃત રીતે કંઈ પણ કહી રહ્યા નથી. ગામમાં કેટલાક લોકોને એ વાત સામે પણ વાંધો છે કે અન્ય લોકો ઉપરાંત મીડિયા પર પીડિતપક્ષ પ્રત્યે વધારે સમભાવ રાખે છે.

બીજી તરફ પોલીસનું કહેવું છે કે ઘટનાનાં દરેક પાસાંની તપાસ કરાઈ રહી છે. આઈજી (કાયદો અને વ્યવસ્થા) પ્રવણીકુમારનું કહેવું છે: "પીડિતાના નિવેદનના આધારે તમામ પાંચ આરોપીઓની ધરપકડ કરી લેવાઈ હતી.""તમામ પુરાવા એકઠા કરી લેવાયા છે. અમારો પ્રયાસ એવો છે કે બને તેમ વહેલા એ જાણી લેવામાં આવે કે દોષિતો કોણ છે.""દોષિતોને આકરામાં આકરી સજા અપાવવો પણ અમરો ઉદ્દેશ છે."

આ દરમિયાન પોલીસ મામલાની તપાસ કરી રહી છે.

જોકે, ગામની તમામ વ્યક્તિ એવા માટે દુઃખી છે કે બન્ને જ પક્ષ તેમના પોતાના છે.  દુનિયા છોડી ગયેલી યુવતી પણ અને સળિયા પાછળ ઊભેલા આરોપીઓ પણ.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કે, આજ સુધી પશ્ચિમ પંજાબ કે પાકિસ્તાન આખામાં સરકાર તરફથી જલિયાંવાલા બાગના શહીદો અને આઝાદીના સંઘર્ષમાં સામેલ સ્વતંત્રતા સેનાનીઓને ક્યારેય યાદ કરવામાં આવ્યા નથી.

તેમના વિશે ન તો કોઈ કાર્યક્રમ કરાયો, ન તો કોઈ યોજના બનાવાઈ કે ન કોઈ સેમિનારનું આયોજન કરાયું.

શહીદો ભુલાયા?

મને એક સાવ સામાન્ય વિચાર આવે છે કે અમૃતસર તો ભારતમાં છે અને વૈશાખી તો શીખોનો ધાર્મિક તહેવાર છે.

શું એટલે મોટા મોટા મુસલમાન નેતાઓ આ સમગ્ર ઘટના પર ચૂપ રહ્યા?

મુસ્લિમ લીગે રાજકીય દળ તરીકે ના તો આ માટે કોઈ ભલામણ કરી કે ના તો એમણ... બાકીનો લેખ લખો:

િયાંવાલા બાગની અંદર પંજાબના નિશસ્ત્ર લોકો પર ગોળીઓ વરસાવવામાં આવી હતી.

આઝાદીના દીવાનાઓએ પંજાબની ધરતી માટે પોતાના જીવની આહુતિ આપી હતી.

પણ, એ બલિદાનને પાકિસ્તાનના ઇતિહાસમાં ક્યાંય સ્થાન નથી અપાયું. કોઈ પણ સરકારી વિભાગે એ બલિદાન માટે કોઈ જ કામ નથી કર્યું.'

તેમણે પાકિસ્તાન ટીવીની નીતિઓ અંગે સ્પષ્ટ લખ્યું છે કે 'જલિયાંવાલા બાગનો પાકિસ્તાનના ઇતિહાસ સાથે કોઈ જ સંબંધ નથી અને એટલે જ 'જલિયાંવાલા બાગ નાટક' પીટીવી પર રજૂ થઈ શક્યું નહીં.'

એજાઝ મીરે 19 માર્ચ, 2014માં પોતાના એક લેખ 'ઇંકલાબ કા આફાકી પૈગામ ઔર તક્સિમ-એ-હિંદ'માં જલિયાંવાલા બાગના હત્યાકાંડનો ઉલ્લેખ કર્યો અને એવું પણ લખ્યું કે પાકિસ્તાનના રાષ્ટ્રીય શાયર અલ્લામા ઇકબાલ પણ આ ઘટના અંગે ચૂપ જ રહ્યાં.

'જંગ' અખબારમાં 12 ઑગસ્ટ, 2013ના રોજ 'આવો! આઝાદીની લડતના એક હીરોને યાદ કરીએ' વિષય પર શહીદ જતોઈએ ઉધમ સિંઘ અને જલિયાંવાલા બાગના શહીદોને પાકિસ્તાનના ક્વેટાની સિવિલ હૉસ્પિટલમાં થયેલા આતંકવાદી હુમલામાં માર્યા ગયેલા નિર્દોષ લોકો સાથે સરખાવ્યા.

13 એપ્રિલ, 2017ના રોજ આ હત્યાકાંડ પર તનવીર જહાંએ 'જલિયાંવાલા બાગ પર ક્યા ગુઝરી' નામના લેખમાં 'આપણે બધા' લખ્યું હતું.

શીન શૌકતે 23 માર્ચ, 2018એ જલિયાંવાલા બાગ હત્યાકાંડ પર જાણકારી આપતો એક લેખ 'મશરીક' લખ્યો.

પાકિસ્તાન પાસે આશા

આ ઉપરાંત પાકિસ્તાનના અન્ય એક અખબાર અને પત્રિકાઓમાં જલિયાંવાલા બાગ અંગે એક લેખ છપાયો હતો.

જેમાં એ હત્યાકાંડને યાદ પણ કરાયો હતો અને એના શહીદોને જુલમી અને શક્તિશાળી શાસકો વિરુદ્ધ લડનારા બહાદુરોનાં પ્રતીક પણ ગણાવાયાં હતાં.

માર્ચ 2018ના રોજ કરાચીમાં 'હવા કુછ યૂં'ના નામે એક નાટક રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. જેના લેખક પ્રસિદ્ધ અભિનેતા સાજિદ હસન હતા.

આ નાટકમાં જલિયાંવાલા બાગનો માહોલ ઊભો કરાયો હતો.

આજના સમયમાં સોશિયલ મીડિયા પણ એક મહત્ત્વપૂર્ણ માધ્યમ છે. જેના થકી પાકિસ્તાનના લોકો સુધી જલિયાંવાલા બાગની ઐતિહાસિક સચ્ચાઈ પહોંચી શકે એમ છે.

આનો સ્વીકાર કરવા માટે સરકાર પર દબાણ પણ લાવી શકાય એમ છે.

આગામી વર્ષે એટલે કે વર્ષ 2019 જલિયાંવાલા બાગનું શતાબ્દી વર્ષ છે અને પાકિસ્તાનની સરકાર (ખાસ કરીને પંજાબ રાજ્યની સરકાર)થી એવી આશા રાખી શકાય કે જલિયાંવાલા બાગના શહીદોને સરકારી રીતે પણ યાદ કરવામાં આવે?

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કે, એ તમામ દરદીઓ કોરોના પૉઝિટિવ હતા. આગ તો કલાકમાં કાબૂમાં લઈ લેવાઈ હતી હતી પરંતુ અફરાતફરીને લીધે 8 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે.

તેમણે એવું પણ જણાવ્યું કે કામગીરીમાં સામેલ મારા સહિત તમામ ફાયર સ્ટાફ ક્વોરૅન્ટીન થયો છે કેમ કે અમારે ખૂબ નજીકથી એમના સંર્પકમાં આવવાનું થયું.

હાલ પોલીસે આ ઘટનામાં આકસ્મિક મૃત્યુનો ગુનો નોંધી તપાસ શરૂ કરી છે.

હૉસ્પિટલની બહારથી એક દરદીના સગાએ બીબીસીને કહ્યું કે હૉસ્પિટલવાળા કોઈ જવાબ જ નથી આપતા. એમણે પરિવારજનોને પણ જાણ કરી નથી. કેવી રીતે આગ લાગી અને શું થયું તે અંગે કોઈ કહી... બાકીનો લેખ લખો:

છે એ સૌ જલદી સાજા થઈ સ્વસ્થ થઈ જાય એવી પ્રભુને અભ્યર્થના."

આ મામલે કૉંગ્રેસના કાર્યકારી પ્રમુખ હાર્દિક પટેલે ટ્વીટ કરતાં લખ્યું, "આઠ દર્દીઓનાં મૃત્યુના સમાચાર સાંભળીને હું સ્તબ્ધ થઈ ગયો, ભગવાન મૃતકોના આત્માને શાંતિ આપે."

"મારી ગુજરાત સરકારને અપીલ છે કે મૃતકોના પરિવારજનોને આર્થિક સહાય કરે. દુખ સાથે કહી રહ્યો છું કે રાજ્યમાં સ્થિતિ ખરાબ છે."

ત્રણ દિવસમાં તપાસનો આદેશ

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ આ આગની ઘટના વિશે ટ્વીટ કરીને કહ્યું કે "અમદાવાદની કોવિડ હૉસ્પિટલમાં આગની ઘટનાથી વ્યથિત છું."

"ઈજાગ્રસ્તો જલદી સાજા થાય તેવી શુભેચ્છા આપું છું અને પરિવારજનોને સાંત્વના. મેં આ મુદ્દે મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણી અને મેયર બિજલ પટેલ સાથે વાત કરી. તંત્ર અસરગ્રસ્તોને તમામ પ્રકારનો સહયોગ કરી રહ્યું છે."

મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીએ અમદાવાદના નવરંગપુરામાં શ્રેય હૉસ્પિટલની આગની દુર્ઘટનામાં તાત્કાલિક તપાસનો આદેશ આપ્યો છે.

આ બનાવની તપાસ રાજ્યના વરિષ્ઠ આઈ.એ.એસ અધિકારી અને ગૃહવિભાગના અધિક મુખ્ય સચિવ સંગીતા સિંહ અને શહેરી વિકાસ વિભાગના અધિક મુખ્ય સચિવ મુકેશ પૂરીને સોંપવામાં આવી છે.

આ ઘટનામાં કોણ જવાબદાર તે નિયત કરવા ત્રણ  દિવસમાં તપાસ કરવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો છે.

આમાં વધારે વિગતો ઉમેરાઈ રહી છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કે, જ્યારે એમને બીબીસીએ પૂછયું કે પહેલી ફરિયાદ પછી પોલીસે બળાત્કારને લઈને કાર્યવાહી કેમ ન કરી તો એમનો જવાબ હતો કે 'પોલીસે યોગ્ય કામ કર્યું છે અને પુરાવાઓ એકત્ર કરવાની દરેક કોશિશ કરી છે.'

પીડિતા જ્યારે પોલીસ સ્ટેશન પહોંચી ત્યારે એની હાલત ખરાબ હતી. એ વખતે નિવેદનમાં જબરદસ્તીનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો તો પણ પોલીસે શરૂઆતમાં જ કેસને યૌન હુમલાની દૃષ્ટિએ કેમ ન જોયો એનો જવાબ ઉત્તર પ્રદેશ પોલીસે આપવાનો રહે છે.

4. પોલીસે પરિવારને મેડિકલ રિપોર્ટ અને પોસ્ટ્મૉર્ટમ રિપોર્ટ કેમ ન આપ્યો?

દુષ્કર્મ

પરિવારજનોન... બાકીનો લેખ લખો:

ે બળજબરીપૂર્વક બાળી નખાઈ. અમને તો એ વાતની પણ ખબર નથી કે પોલીસે કોના અંતિમ સંસ્કાર કર્યા છે? અમને છેલ્લેછેલ્લે તેની સિકલ પણ નથી જોવા દીધી. પોલીસને આવી તે કઈ વાતની ઉતાવળ હતી?'

જ્યારે અમે એસપીને આ જ પ્રશ્ન કર્યો ત્યારે તેમણે કહ્યું કે, "મૃત્યુને ઘણી વાર થઈ ચૂકી હતી. પોસ્ટમૉર્ટમ અને પંચનામાની કાર્યવાહી થતાં થતાં 12 વાગી ગયા હતા. કેટલાક કારણોસર પીડિતાનો મૃતદેહ તુરંત નહોતો લાવી શકાયો."

"પીડિતાના ભાઈ અને તેમના પિતા મૃતદેહ સાથે જ આવ્યા હતા. પરિવારજનોએ રાત્રે જ અંતિમ સંસ્કાર કરવાનો નિર્ણય લીધો હતો. પોલીસે અંત્યેષ્ટિ માટે લાકડાં અને અન્ય સામગ્રી એકઠી કરવામાં મદદ કરી હતી. પરિવારજનોએ જ અંતિમ સંસ્કાર કર્યા હતા."

દલિતોના અધિકારો માટે કાર્ય કરતાં સમાજસેવિકા મંજુલા પ્રદીપે પણ અડધી રાત્રે પોલીસ દ્વારા પીડિતાનાં મૃતદેહના અંતિમ સંસ્કાર કરવાની ઘટનાને વખોડી હતી.

તેમણે કહ્યું હતું કે, "પોલીસની આ કાર્યવાહી પર શંકા જાય એ સ્વાભાવિક છે. રેપ જેવા કેસોમાં મૃતદેહને દફનાવી દેવાય છે જેથી બીજી વખત જરૂર પડ્યે પોસ્ટમૉર્ટમ કરી શકાય પરંતુ આવી રીતે બળજબરીપૂર્વક પીડિતાનાં મૃતદેહનો અંતિમ સંસ્કાર કરવાથી હવે તે શક્યતા મરી પરવારી છે. હવે તમામ પુરાવા મેળવવામાં મુશ્કેલી પડશે."

પોલીસ અને તંત્રનો તર્ક એ છે કે શબ ખરાબ થઈ ગયું હતું અને મામલો સંવેદનશીલ હોવાને કારણે માહોલ ખરાબ થવાની પણ સંભાવના હતી.

6. આરોપી રામુ એ દિવસે ક્યાં હતો?

બળાત્કાર

કેસમાં એક આરોપી રામુનો પરિવાર અને તેમના સમર્થનમાં પંચાયત કરવાવાળા ઠાકુર અને સવર્ણ સમાજના સભ્યોની દલીલ છે કે ઘટના સમયે રામુ ડેરી પર ફરજ બજાવતો હતો. તેમનું કહેવું છે કે તેના સીસીટીવી પુરાવા પણ મળી જશે. પરંતુ સમાજના સભ્યો કોઈપણ પ્રકારના સીસીટીવી ફૂટેજ આપી શકયા નહીં.

પોલીસને જ્યારે ધરપકડ વિશે પૂછવામાં આવ્યું ત્યારે એસપીએ કહ્યું કે, પીડિતાનાં નિવેદનના આધારે આરોપીની ધરપકડ કરવામાં આવી છે. તકનિકી અને ફૉરેન્સિક પુરાવા એકત્રિત કરવામાં આવી રહ્યા છે. કોઈ પણ નિર્દોષને સજા કરવામાં આવશે નહીં.

આ બાજુ પીડિતાનાં પરિવારજનોએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે પીડિતાએ રામુનું નામ લીધું છે અને ફાંસી આપવા સિવાય તેમને કોઈ સજા મંજૂર નથી. રામુ જે ડેરી પર કામ કરતો હતો તેના માલિકે પણ તેને નિર્દોષ ગણાવ્યો છે, પરંતુ હજી સુધી સીસીટીવી ફૂટેજ આપવામાં આવ્યું નથી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કેટલાંક કામ થયાં છે. જેમકે લગભગ દરેક ઘરમાં શૌચાલય બની ગયાં છે. તેમજ સૌથી છેલ્લી વસાહત સુધી સાંકડી પણ પાક્કી સડક બની ગઈ છે.

વાળંદની દુકાને અમે બેઠક જમાવી.

વાળંદની દુકાન ચલાવતા મુલ્ક રાજ શર્મા

દુકાનના માલિક મુલ્ક રાજ શર્માએ કહ્યું, "એવું નથી કે કામ નથી થયું. કામ થયું પણ ઓછું થયું. હવે નવી સરકાર આવશે તો વધુ સારું થશે."

તેમની દુકાનની બરાબર સામે એક જર્જરિત ઇમારત હતી, જેની દિવાલો તૂટી ગઈ હતી. જાણવા મળ્યું કે એ ગામની પંચાયતનું કાર્યાલય છે.

થોડા આગળ ગયા તો કચહરિયા ગમનું દૃશ્ય સ્પષ્ટ થવા લાગ્યું.
... બાકીનો લેખ લખો:

સ્તા પણ બની ગયા છે."

જો આંકડા પર નજર નાખીએ તો જયાપુર ગામમાં લગભગ 30 ટકા લોકો ખેતી કરે છે અને 20 ટકા ખેતમજુર છે. અહીં 34 ટકા વસતી કામદારોની છે.

ઉત્તર પ્રદેશમાં સાક્ષરતાનો દર 53 ટકા છે. જ્યારે રાષ્ટ્રીય સાક્ષરતાનો દર 73 ટકા છે, પરંતુ જયાપુરની સાક્ષરતા 73 ટકા છે. આ ગામના 100 પુરુષોની સરખામણીએ 62 મહિલાઓને લખતાં- વાંચતાં આવડે છે.

એટલે કે આજની તારીખે જયાપુર ગામ વારાણસી મત વિસ્તારનું જ નહીં પણ સમગ્ર પૂર્વાંચલના વિકસિત ગામો પૈકીનું એક છે.

જયાપુરના લોકોને પણ એ વાતનો અહેસાસ છે કે તેઓ તેમના વિસ્તારમાં નસીબદાર છે કે સાંસદ તરીકે વડા પ્રધાને તેમના ગામની પસંદગી કરી.

પરંતુ આ સાથે જ જયાપુરના લોકો એ પણ સમજે છે કે તેમની આસપાસના ગામની સ્થિતિ સુધરી નથી.

જયાપુર ગામના પાદરમાં પાન-સિગારેટની દુકાન ચલાવતા વંશરાજ સાથે મુલાકાત થઈ તો તેમણે કહ્યું, "ભારતની આશા મોદી જ છે."

પરંતુ પડોશી ગામો વિશે તેમણે કહ્યું,"હિંદુસ્તાનના નાગરિક છીએ, બધાનો વિકાસ થવો જોઈએ. મોદીજી બોલે છે કે સબકા સાથ સબકા વિકાસ તો દરેક ગામ, દરેક શહેરનો વિકાસ થવો જોઈએ. જેમ કે બનારસનો વિકાસ થવાથી કંઈ નહીં થાય, સમગ્ર દેશનો વિકાસ થવો જોઈએ."

જોકે, મોદીએ દત્તક લીધેલા ગામના લોકો કામની ગુણવત્તા પર પણ સવાલ કરે છે. તેમનું કહેવું છે કે જેટલા પૈસા આવ્યા હતા અને જે ગુણવત્તા સાથે કામ થવું જોઈતું એ નથી થયું. બીબીસીની અન્ય એક ટીમ સાથે ગામના લોકોએ કહ્યું હતું કે રસ્તા બન્યા ખરા પણ થોડા સમયમાં જ તૂટી ગયા.

તેમનું કહેવું હતું કે મોદીએ ગામને દત્તક લીધા બાદ ગામની તસવીર બદલી અને પાણીની સમસ્યાનો ઉકેલ પણ આવ્યો.

જોકે, મહિલાઓનું કહેવું હતું કે વડા પ્રધાને તેમના ગામમાં શૌચાલયો અને રસ્તાઓ તો બનાવી આપ્યાં પણ ગટર નથી બનાવી.

તેમનું કહેવું હતું કે ગટર ન બનવાને કારણે લોકોના ઘરમાં ગંદકી જોવા મળે છે.

આપને આ પણ વાંચવું ગમશે

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કેટલાક દેશોમાં આવું વધારે થાય છે તો કેટલાક દેશોમાં ઓછું.

આ ચહેરા અને અવાજ એ માત્ર એક આંકડો નથી. તેમનું જીવન અને સપનાં આપણા જેવા જ વાસ્તવિક છે.

કોરોના તેમનું આયખું ટૂંકાવી નાખે છે, બધુ વિખેરાઈ જાય છે. સપનાં સાકાર કરવાની તેમની આશા અને અલવિદા કહેતા પહેલાં જેને જોઈ દુનિયા યાદ રાખે એવું કંઈક કરી જવાની ઝંખના હોય છે એમને પણ કોરોના એમ થવા દેતો નથી.

કેટલીક વાતો કાયમ માટે વણકહી રહી જશે કારણ કે તે બહુ સામાન્ય વાતોની હતી તો કેટલીક વળી રોજબરોજના કામથી ભરેલી હતી.

કેટલીક કહાણીઓ એક ભાષામાંથી બીજી ભાષામાં ... બાકીનો લેખ લખો:

ુમી તો અમાર મા" એટલે કે તમે જ તો મારી મા છો.

એમની આ વાતો એ યુવાનોના મનમાં ઘર કરી રહી હતી જેઓ ખૂબ નાની વયના હતા અને અચાનક મોત સામે લડી રહેલા લોકોની કાળજી લેવાની ભૂમિકામાં આવી ગયા છે.

તેમના પતિ પણ કોવિડના દર્દી છે, પરંતુ તેમની તબિયત સારી છે અને એટલે જ એમને આ જ હૉસ્પિટલના અન્ય વૉર્ડમાં રાખવામાં આવ્યા છે.

ઘણી વાર તેઓ એમનાં પત્નીને કહે છે, કમસે કમ પ્રોન વૅન્ટિલેશન તો કરી લો.

પ્રોન વૅન્ટિલેશનમાં દર્દીને ઊંધા પેટ સૂવાનું કહેવામાં આવે છે. એનાથી શ્વાસ લેવામાં તકલીફ હોય તે દૂર થવાની સંભાવના વધી જાય છે.

પરંતુ એમનું વજન વધારે છે એટલે પ્રોન વૅન્ટિલેશન મુશ્કેલીભર્યું થઈ શકે છે. તેઓ એ જાણે છે કે એમનાં પતિ આ વાત સમજે છે.

એ છતાં તેઓ હાથ ઉઠાવે છે અને પતિને ઇશારો કરીને સમજાવે છે તે પૂરી કોશિશ કરે છે. એમનાં પતિ અમને વિનંતી કરે છે કે ગમે તેમ કરીને એમની પત્નીને સારવાર કરાવવા માટે સમજાવો.

હું દિલાસો આપું છું કે હું શક્ય તમામ પ્રયાસ કરીશ.

હાથ જોડીને આંખમાં ઘેરી ઉદાસી સાથે એ શખ્સ પોતાના બૅડ સુધી જતા રહે છે. એક એવી આશા સાથે કે જે પૂરી થવી મુશ્કેલ છે.

થોડાં દિવસો બાદ એ શખ્સ ઘરે તો જાય છે પણ એકલો...

તુમી તો આમાર મા....આ શબ્દો અસ્ખલિત રીતે કાનમાં સંભળાયા કરે છે.

(સીરિઝ પ્રોડ્યુસર - વિકાસ ત્રિવેદી / ઇલૅસ્ટ્રેશન - પુનીત બરનાલા)

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કેટલીક શરતોનું ઉલ્લંઘન કરીને આપ્યો છે. ઈરાને યુરોપિયન દેશો પર આરોપ મૂક્યો કે અમેરિકાના પ્રતિબંધો સામે ઈરાનનો બચાવ ન કરીને આ દેશોએ ઈરાનની અર્થવ્યવસ્થાને બચાવવાનું પોતાનું વચન તોડ્યું છે.

ટ્રમ્પની ઈરાન પર વધારે પ્રતિબંધોની ઘોષણા એ સમયે આવી છે જ્યારે બેઉ દેશો વચ્ચે તણાવ ચરમસીમાએ છે.

ગુરુવારે એક અમેરિકન ડ્રૉનને ઈરાનની સેનાએ તોડી પાડ્યું હતું.

ઈરાનના ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશન ગાર્ડ્સ કૉર્પ (આઈઆરજીસી)નું કહેવું છે કે ડ્રૉને ઈરાની હવાઈ ક્ષેત્રનું ઉલ્લંઘન કર્યું હતું.

જોકે અમેરિકન સૈન્યનું કહેવું છે ક... બાકીનો લેખ લખો:

વો પડશે તો તે સામૂહિક રીતે મહત્ત્વપૂર્ણ હોરમુજ જળસંધિ માર્ગને બંધ કરી શકે છે.

તેમણે કહ્યું, 'જો અમારાં તેલનાં વહાણો જળસંધિમાંથી નહીં જાય તો બાકીના દેશનાં તેલનાં વહાણો પણ જળસંધિ પાર કરી શકશે નહીં.'

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કેટવૉક" કરી રહ્યો હોય."

સદ્દામ અને તેની સુરક્ષામાં લાગેલા ગાર્ડ્સ વચ્ચે દોસ્તી વધતી ગઈ. જોકે તેમને સ્પષ્ટ આદેશ અપાયા હતા કે તેઓ સદ્દામની નજીક જવાનો બિલકુલ પ્રયાસ ન કરે.

હુસૈન સામે કેસ ચાલતો હતો તે દરમિયાન તેમને બે જેલમાં રાખવામાં આવ્યા હતા.

એક જેલ તરીકે બગદાદમાં આંતરરાષ્ટ્રીય ટ્રિબ્યુનલની કોટડી હતી. બીજી જેલ ઉત્તર બગદાદમાં તેમનો મહેલ હતો જે એક ટાપુ પર હતો. ત્યાં પહોંચવા માટે એક પુલ પરથી જવું પડતું હતું.

બાર્ડેનવર્પર લખે છે, "અમે સદ્દામને તેઓ જેના હક્કદાર હતા તેનાથી વિશેષ કંઈ આપ્યું ન હતું. પ... બાકીનો લેખ લખો:

ું હતું કે, "સદ્દામને ફાંસી અપાઈ ત્યારપછી અમને લાગ્યું કે અમે તેમની સાથે દગાખોરી કરી છે. અમે અમારી જાતને તેમના હત્યારા સમજતા હતા. અમને લાગ્યું કે અમે એક એવી વ્યક્તિને મારી નાખી જે અમારી બહુ નજીક હતી."

સદ્દામને ફાંસી અપાયા બાદ તેમના મૃતદેહને બહાર લઈ જવામાં આવ્યો ત્યારે ત્યાં ટોળું ઊભું હતું. તેઓ તેના પર થૂંક્યા અને મૃતદેહની સાથે ગેરવર્તાવ કર્યો.

અમેરિકન સૈનિકોને આશ્ચર્ય થયું

બાર્ડેનવર્પર લખે છે કે આ જોઈને સદ્દામની અંતિમ સમય સુધી સુરક્ષા કરનારા 12 સૈનિકો સ્તબ્ધ થઈ ગયા હતા.

તેમાંથી એક સૈનિકે ટોળાં સાથે મારામારી કરવાની કોશિશ કરી હતી, પરંતુ તેમના સાથીઓએ તેને પાછો ખેંચી લીધો.

તે સૈનિકો પૈકી એક સ્ટીવ હચિન્સને સદ્દામને ફાંસી અપાયા પછી અમેરિકન સેનામાંથી રાજીનામું આપી દીધું હતું.

હચિન્સન 2017 સુધી જ્યૉર્જિયામાં બંદૂકો અને ટેક્ટિકલ ટ્રેનિંગનો બિઝનેસ કરતા હતા. તેમને પણ એ વાતનો અફસોસ હતો કે તેમને એવા ઇરાકીઓ સાથે માથાકૂટ ન કરવાનો આદેશ હતો જેઓએ સદ્દામ હુસૈનના મૃતદેહનું અપમાન કર્યું હતું.

સદ્દામને પોતાના અંતિમ દિવસો સુધી એવી આશા હતી કે તેમને ફાંસી નહીં અપાય.

ઍડમ રોઝરસન નામના એક સૈનિકે બાર્ડેનવર્પરને જણાવ્યું કે એક વખત સદ્દામે તેમને કહ્યું હતું કે તેમની ઇચ્છા કોઈ મહિલાને પ્રેમ કરવાની છે. તેઓ જેલમાંથી છૂટશે ત્યારે ફરીથી લગ્ન કરશે.

30 ડિસેમ્બર, 2006ના રોજ ત્રણ વાગ્યે સદ્દામને ફાંસી અપાઈ હતી.

તેમને જણાવવામાં આવ્યું હતું કે થોડી જ વારમાં તેમને ફાંસી આપી દેવાશે. આ સાંભળતા જ સદ્દામ અંદરથી તૂટી ગયા હોય તેમ લાગ્યું અને તેમણે પોતાની જાતને ફાંસી માટે તૈયાર કરી.

તે સમયે પણ તેમની એક જ ચિંતા હતી 'શું સુપર ટ્વેલ્વને બરાબર ઊંઘ આવી?'

ફાંસી પર ચઢવાની થોડી મિનિટો અગાઉ સદ્દામે સ્ટીવ હચિન્સનને પોતાની જેલની કોટડીમાંથી બહાર બોલાવ્યા અને પોતાનો હાથ બહાર કાઢીને પોતાની "રેમન્ડ વીલ" કાંડા ઘડિયાલ તેમને સોંપી દીધી.

હચિન્સને જ્યારે આનાકાની કરી ત્યારે સદ્દામે જબરજસ્તીથી તે ઘડી તેમના હાથમાં પહેરાવી દીધી. હચિન્સનના જ્યૉર્જિયાસ્થિત ઘરમાં એક સેફની અંદર તે કાંડા ઘડિયાલ હજુ પણ ટીક-ટીક કરી રહી છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો