... નજર નાખો તો પુરુષો જેટલી જ મહિલા સ્પર્ધકો હતાં," એમ તેઓ કહે છે.

એક દાયકાથી ઇન્ડિયન પ્રીમિયર લીગ (આઈપીએલ) લોકપ્રિય થઈ તે પછી વધુ ને વધુ સ્ત્રીઓ ટીવી પર સ્પૉર્ટ્સ જોતાં થયાં છે.

KPMGના સપ્ટેમ્બર 2016ના ધ બિઝનેસ ઑફ સ્પૉર્ટર્સના અહેવાલ અનુસાર 2016માં આઈપીએલના દર્શકોમાં 41% ટકા મહિલાઓ હતાં.

2015માં શરૂ થયેલી નવી પ્રો કબ્બડી લીગની દર્શક સ્ત્રીઓ 50% હતાં અને 2014માં ઇન્ડિયન સુપર લીગ ફૂટબોલ જોનારા દર્શકોમાં 57% મહિલા અને બાળકો હતાં.

રિયોમાં સિંધુ ઑલિમ્પિક્સની ફાઇનલમાં પહોંચ્યાં ત્યારે તેમની રમત ... બાકીનો લેખ લખો:

ોકરીઓ પર એન્જિનિયર, ડૉક્ટર બનવાનું પ્રેશર એટલું નથી હોતું.

શિરૂરના સમકાલીન અને હવે નેશનલ રાઇફલ ટીમના ચીફ કોચ દીપાલી દેશપાંડે કહે છે, "તમારો છોકરો હોશિયાર હોય તો તેને એન્જિનિયર બનવા માટે મોકલી દેવાય છે. એવું છોકરી સાથે થતું નથી."

"પહેલાં સમાજ બંધિયાર હતો, પણ હવે મોકળાશ જોવા મળે છે," એમ મુંબઈનાં ટ્રેક ઍથ્લિટ, સ્પૉર્ટ્સ ટ્રેઇનર આયેશા બીલીમોરિયા કહે છે.

"સોશિયલ મીડિયાનો બહુ ફેલાવો થયો છે અને લોકો બીજાની લાઇફ સ્ટાઇલને જાણતા થયા છે અને તેના કારણે તેનું અનુકરણ કરવાની આદત પડે છે."

"અગાઉ ગંજી અને શૉર્ટ્સ પહેરીને છોકરીઓ ઊતરતી હતી, પણ આજે હું રાષ્ટ્રીય સ્પર્ધામાં છોકરીઓને ટુ-પીસમાં જોઉં છું."

દરેક સ્પૉર્ટ્સમાં હવે લીગ શરૂ થઈ રહી છે અને મોટી કંપનીઓ તથા ટીવી પર તેને સ્પૉન્સરશિપ મળી રહી છે, તેથી કમાણી પણ વધી છે.

સિંધુ દુનિયામાં સૌથી વધુ કમાતી ખેલાડીમાં 13મા નંબરે છે.

ફૉર્બ્સની યાદી અનુસાર સિંધુની કમાણી 55 લાખ ડૉલર સુધીની છે. મુંબઈમાં મેરેથોન જીતનારા સ્ત્રી અને પુરુષ ખેલાડીને પાંચ લાખ ડૉલર મળે છે.

હજી ઘણું કરવાનું બાકી

વાલીનું સમર્થન બોનસ સમાન છે, પણ ક્યારેક તે બોજ પણ બની જાય છે. છોકરીઓની બાબતમાં માતાપિતા વધારે અસુરક્ષા અનુભવે છે, કેમ કે સ્પર્ધા માટે છોકરીઓએ દૂરદૂરનો પ્રવાસ કરવો પડે છે.

"આજના જમાનામાં માતાપિતા બહુ રસ લઈ રહ્યાં છે, તેઓ છોકરીને એકલી મૂકતાં નથી. વધારે પડતી કાળજી લેતા હોય છે," એમ દેશપાંડે ઉમેરે છે.

રૂઢિચુસ્ત રાજ્યો અને સમુદાયોમાં હજીય છોકરીઓ ઘરે રહે તેવી અપેક્ષા હોય છે.

આર્કિટેક્ટ દેશપાંડે ગુજરાતી અને મારવાડી પરિવારની પોતાની સહાધ્યાયીનીઓના દાખલા આપે છે. તેમને કૉલેજ પછી કામ કરવાની છૂટ મળતી નહોતી.

સ્ત્રીઓને સમાન તક મળે છે, પણ સરકારે કે જાહેર ક્ષેત્રના એકમોમાં સ્પૉર્ટ્સ ક્વૉટામાં ઓછી યુવતીઓ પ્રવેશ લે છે. ઘણી જગ્યાઓ પુરુષો માટે અનામત રખાયેલી હોય છે.

દિલ્હીમાં કૉમનવેલ્થ ગેમ્સ પછી રમતગમતની સુવિધાઓ વધી છે, પણ હજીય આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણો કરતાં ઓછી છે.

"હું બાલ્ટિમોરમાં રમવા ગઈ ત્યારે જોયું કે તેઓ રમતગમતમાં કેટલા આગળ નીકળી ગયા છે. અહીં (ભારતમાં) જે સ્થિતિ છે તે જોતાં આપણે તેમને પહોંચી વળી શકીએ તેમ નથી," એમ બીલીમોરિયાને લાગે છે.

દેશમાં ક્રિકેટનો જ દબદબો છે, અને તેની લોકપ્રિયતાનું નુકસાન બીજી રમતોને થાય છે, એમ પણ ઘણા માને છે.

એટલું જ નહીં ભારતની મહિલા ક્રિકેટની ટીમને પણ પુરુષ ક્રિકેટ ટીમ જેટલું...


... નજરે જોવામાં આવે છે."

બાયસેક્સ્યુઅલ છોકરીઓને પુરુષવર્ગમાં ઘણી વાર માત્ર સેક્સ્યુઅલ ફેન્ટસી સાથે જોડીને જોવામાં આવે છે.

ગરિમા કહે છે, "હું મારી સેક્સ્યુઆલિટી અંગે ખૂલીને વાત કરું છું અને કોઈ કારણસર લોકો મારા વિશે અનેક ધારણાઓ બાંધી લે છે. છોકરાઓ મને સોશિયલ મીડિયામાં ખરાબ મૅસેજ મોકલે છે. કદાચ તેમને લાગે છે કે બાયસેક્સ્યુઅલ છોકરી કોઈની પણ સાથે સૂવા માટે તૈયાર થઈ જશે. તેઓ સહમતી અને પસંદ-નાપસંદ અંગે કશું વિચારતા નથી."

બાયસેક્સ્યુઆલિટીને નજરઅંદાજ કરવી

સોનલ જ્ઞાની

ફિલ્મમેકર અને એલજીબીટી રાઇટ્સ ઍક્... બાકીનો લેખ લખો:

. એટલા માટે બાયસેક્સ્યુઅલ છોકરીઓ હવે ખૂલીને સામે આવી શકતી નથી."

યુવા ક્વિયર ઍક્ટિવિસ્ટ ધર્મેશ ચૌબે વધુ એક મહત્ત્વની વાત પર ધ્યાન દોરે છે.

તેઓ માને છે કે સમાજ બહુ ચતુરાઈથી બાયસેક્સ્યુલઅ પુરુષો અને મહિલાઓની યૌનિકતાને પોતાની સુવિધા પ્રમાણે અને અલગઅલગ દલીલો આપીને ફગાવવાની કોશિશ કરે છે.

ધર્મેશ કહે છે, "બાયસેક્સ્યુઅલ છોકરીઓ વિશે એ માનવામાં આવે છે કે તેઓ સ્ટ્રેટ જ છે, બસ થોડું 'સેક્સ્યુઅલ ઍડવેન્ચર' કરી રહી છે. તો બાયસેક્સ્યુઅલ પુરુષો વિશે માનવામાં આવે છે કે તેઓ ગે છે, પરંતુ પોતાની સમલૈગિંકતાને છુપાવવા માટે બાયસેક્સ્યુઅલ હોવાનું બહાનું કરે છે. તેને મતલબ કે પિતૃસત્તાક સમાજમાં મહિલાઓની યૌનઇચ્છાઓને ખાસ મહત્ત્વ આપવામાં આવતું નથી. એટલે કે તેમની પાસે એ અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે કે તેઓ પુરુષોની ઇચ્છાઓનું ધ્યાન રાખે."

'અમે જેવાં છીએ એવાં જ સ્વીકારો'

આટલી મુશ્કેલીઓ છતાં ભારતમાં બાયસેક્સ્યુઅલ છોકરીઓ ધીમેધીમે પણ ખૂલીને બહાર આવવા લાગી છે.

ખાસ કરીને આ જૂન મહિના (પ્રાઇડ મંથ)માં ઘણી છોકરીઓએ સોશિયલ મીડિયામાં સંકોચ વિના પોતાની સેક્સ્યુઆલિટીને કબૂલી છે.

જૂન મહિનાને એલજીબીટી સમુદાય 'પ્રાઇડ મંથ' તરીકે ઊજવે છે. આ દરમિયાન તેઓ પોતાના સંઘર્ષો, ઇચ્છાઓ અને ઉપલબ્ધીઓ અંગે વાત કરે છે.

આ જ કારણે આ સમયે યુવા બાયસેક્સ્યુઅલ છોકરીઓ ઘણા સામાજિક બંધનોને તોડતી જોવા મળે છે. તેમની માગ છે કે તેમની બાયસેક્સ્યુઆલિટીનો સ્વીકાર કરાય, તેઓ જેવાં છે, એવાં જ તેમને સ્વીકારવામાં આવે.

સપ્ટેમ્બર 2018માં જ્યારે ભારતીય સુપ્રીમ કોર્ટે સમલૈંગિક સંબંધોને અપરાધ ઠેરવતી આઈપીસીની કલમ 377ને નાબૂદ કરી ત્યારે સીજેઆઈ જસ્ટિસ દીપક મિશ્રાએ કોર્ટનો નિર્ણય વાંચતાં જર્મન લેખક યોહન વૉફગૈંગને યાદ કર્યા હતા.

જસ્ટિસ મિશ્રાએ કહ્યું હતું-  હું જે છું તે છું, મને એ રીતે જ લેવાવો જોઈએ.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... નથી આવી કે નવાઈજનક પણ નથી.

છેલ્લા પાંચ વર્ષથી ભારતનું અર્થતંત્ર બહુ મજબૂત બન્યું છે તેવી હેડલાઇન અખબારોમાં ચમક્યા કરતી હતી.

નાણાકીય ક્ષેત્રમાં ફસાઈ ગયેલું જંગી દેવું પણ અને ખનીજ તેલના વૈશ્વિક ભાવો કાબૂમાં રહ્યા તેના આડકતરા લાભમાં છુપાઈ ગયું હતું.

ભારતમાં સૌથી વધુ ખનીજ તેલની આયાત થાય છે. 2014થી 2016 દરમિયાન ખનીજ તેલના ભાવમાં ઘટાડાને કારણે જીડીપીમાં એક ટકાનો ફાયદો થયો હતો.

તેના કારણે અર્થતંત્રની મૂળભૂત સમસ્યા દબાઈ ગઈ હતી.

નસીબજોગે આ ફાયદો મળ્યો તેને સરકાર પોતાની આવડત સમજી બેઠી. સરકારે ગુ... બાકીનો લેખ લખો:

રમાં માંગ વધશે.

ભારતને મૅન્યુફૅક્ચરિંગમાં મહારાજા બનાવવાના દાવા સાથે શરૂ થયેલો મેક ઇન ઇન્ડિયા કાર્યક્રમ નિષ્ફળ ગયો છે.

છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં ચીજવસ્તુઓ માટેનો ચીન પરનો ભારતનો આધાર બેગણો થઈ ગયો છે.

2014માં દરેક ભારતીયના માથાદીઠ 3000 રૂપિયાની વસ્તુઓ ચીનથી આયાત થતી હતી, તે બમણી થઈને માથાદીઠ 6000 રૂપિયાની થઈ ગઈ છે.

તેની સામે ભારતની નિકાસમાં વધારો થયો નથી અને 2011ના સ્તરે જ ઠપ થઈ ગઈ છે.

તેનો અર્થ એ થયો કે ભારત પોતાના માટે કે વિશ્વ માટે વસ્તુઓનું ઉત્પાદન કરી રહ્યો નથી.

અમુક ઉદ્યોગોને દેખાવ, ખાતરના વેરા રાહત કે નાણાકીય સહાયથી રાતોરાત ભારતનું ઉત્પાદન ક્ષેત્ર સ્પર્ધાત્મક બની શકવાનું નથી.

ચીની વસ્તુઓ પરનો ભારતનો આધાર ઘટવાનો નથી.

ચીન અને અમેરિકા વચ્ચે વેપાર યુદ્ધનો ફાયદો ભારતને નહીં, પણ વિએતનામ અને બાંગ્લાદેશ જેવા દેશોને થયો છે.

આરબીઆઈએ હાલમાં જ વ્યાજ દરોમાં ઘટાડો કર્યો છે અને ઉદ્યોગોને ઓછા દરે મૂડી મળે તે માટે પ્રયાસો કર્યા છે.

પરંતુ વસ્તુઓ અને સેવા માટેની માગ નીકળશે તો જ ઉદ્યોગો મૂડીરોકાણ કરશે.

માર્ગ ત્યારે જ નીકળશે જ્યારે પગારની આવકમાં વધારો થાય કે લોકોના હાથમાં નાણાં બચે.

ટૂંકમાં લોકોની ખરીદી વધે તે માટેના ઉપાયો તાત્કાલિક કરવા પડે તેમ છે. તે માટે લોકોને સીધી રાહત મળે તેવું કંઈક કરવું પડે.

અલબત, આવી રાહતો સાથે વેપારીવર્ગમાં ઉત્સાહ અને વિશ્વાસ વધે તેવા આર્થિક સુધારા પણ લાવવા પડશે.

આખી વાતનો સાર એ છે કે ભારતના અર્થતંત્રની સ્થિતિ સારી નથી.

ભારતની રાજકીય નેતાગીરી અવગણના કરવાના બદલે આ કપરી સ્થિતિને સમજે તે જરૂરી છે.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને ખૂબ મોટો જનમત મળેલો છે. અર્થતંત્રમાં ખરેખર પરિવર્તન આવે તેવા કડક પગલાં લેવાનો અને ભારતને મુશ્કેલીમાંથી બહાર કાઢવાનો તેમનો સમય પાકી ગયો છે.

(પ્રવીણ ચક્રવર્તી રાજકીય અર્થશાસ્ત્રી છે અને કૉંગ્રેસ પક્ષના વરિષ્ઠ સભ્ય છે. અહીં રજૂ થયેલા વિચારો અને તથ્યો એમના છે, બીબીસીના નથી.)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... નથી કર્યું.

હકીકત તો એ છે કે બાઇડને આ ડંફાસ બ્રિટિશ રાજનેતા નીલ કિનૉકની નકલ કરીને મારી હતી. (આ જ રીતે બાઇડન અન્ય નેતાઓનાં નિવેદનોને પોતાનાં બનાવીને રજૂ કર્યા હતાં.) નીલ કિનૉકના પૂર્વજો કોલસાની ખાણમાં કામ કરનાર મજૂરો હતા.

આ તો બાઇડનની અનેક ખોટી ડંફાસ પૈકી એક છે. એમના આવાં નિવેદનો અમેરિકાની રાજનીતિમાં 'જો બૉમ્બ'ના નામથી પ્રખ્યાત અથવા તો કહો કે બદનામ છે.

2012માં પોતાના રાજકીય અનુભવના વખાણ કરતી વખતે બાઇડને જનતાને એ રીતે ગફલતમાં નાખી દીધી કે, 'દોસ્તો હું આપને કહી શકું છું કે મેં આઠ રાષ્ટ્રપતિઓ સ... બાકીનો લેખ લખો:

િયાનના જૂના જોગી

આમ તો બાઇડન સારા વકતા છે પરંતુ તેમની ભાષણ કલાની બીજી પણ એક ખાસ વાત છે. આજે જ્યારે દુનિયામાં રૉબોટ જેવા નેતાઓની ભરમાર છે અને તેઓ નિવડેલા નિવેદનો આપે છે અને લખેલું વાંચે છે ત્યારે બાઇડન એવા વકતા છે જેમને સાંભળો તો એવું લાગે કે તેઓ દિલથી બોલે છે.

બાઇડન કહે છે કે 'બાળપણની તોતડાવાની ટેવની ને કારણે એમને ટેલિપ્રૉમ્પટરની મદદથી વાંચતા નથી ફાવતું. તેઓ જે બોલે છે તે દિલથી બોલે છે.'

જો બાઇડનના ભાષણમાં એ જાદુગરી છે જે અમેરિકાના બ્લૂ-કૉલર કામકાજી લોકોની ભીડમાં જોશ ભરી દે છે. એ પછી ખૂબ સહજતા તેઓ ભીડનો હિસ્સો બની જાય છે. લોકોને મળે છે, હાથ મિલાવે છે, એમને ગળે મળે છે. લોકો સાથે સેલ્ફી લે છે. કોઈ ઘરડો ફિલ્મ સ્ટાર અચાનક એના ચાહકો વચ્ચે જઈ ચડ્યો હોય એવી આ વાત છે.

અમેરિકાના પૂર્વ વિદેશમંત્રી અને રાષ્ટ્રપતિપદની ચૂંટણીમાં ઉમેદવાર રહી ચૂકેલા જૉન કેરીએ ન્યૂયૉર્કર મૅગેઝિન સાથેની વાતચીતમાં બાઇડન વિશે કહ્યું હતું કે, 'તે લોકોને પોતાની તરફ ખેંચીને ગળે લગાવી દે છે.'

'અનેક વાર તો લોકો એમની વાતોથી જ એમની તરફ ખેંચાઈ આવે છે અને અનેક વાર તેઓ ખુદ જ લોકોને આગોશમાં લઈ લે છે. તેઓ દિલને સ્પર્શનારા રાજનેતા છે. એમનામાં કોઈ બનાવટ નથી, ન તો તે કોઈ ઢોંગ કરે છે. ખૂબ સહજતાથી તેઓ લોકોમાં ભળી જાય છે.'

બાઇડન પર લાગેલા ગંભીર આરોપ

ગત વર્ષે આઠ મહિલાઓએ સામે આવીને એવો આરોપ લગાવ્યો હતો કે જો બાઇડને એમને આપત્તિજનક રીતે સ્પર્શ કર્યો હતો, ભેટ્યા હતા કે ચુંબન કર્યું હતું.

આ મહિલાઓના આરોપ પછી અમેરિકન ન્યૂઝ ચેનલોમાં સાર્વજનિક કાર્યક્રમોમાં બાઇડને કરેલા મહિલાઓનાં અભિવાદનની તસવીરો નજીકથી દેખાડવામાં આવી.

એમાં અનેકવાર તેઓ મહિલાઓનાં વાળ સૂંઘતા જોવા મળ્યા.

આ આરોપોના જવાબમાં બાઇડને કહ્યું હતું કે, ભવિષ્યમાં તેઓ મહિલાઓના અભિવાદનમાં વધારે સાવધાની રાખશે.

જોકે, ગત માર્ચ મહિનામાં અમેરિકન અભિનેત્રી તારા રીડે આરોપ મૂક્યો કે જો બાઇડને ત્રીસ વર્ષ અગાઉ એમની સાથે યૌન હિંસા કરી હતી.

એમને દીવાલ તરફ ધકેલી એમની સાથે જબરદસ્તી કરવાની કોશિશ કરી હતી. ઉલ્લેખનીય છે કે એ વખતે તારા રીડ બાઇડનની ઑફિસમાં એક સહાયક તરીકે કામ કરતાં હતાં.

જો બાઇડને તારા રીડનાં આરોપનું કડક શબ્દોમાં ખંડન કર્યું અને કહ્યું કે આવું કંઈ જ થયું નહોતું.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... નથી.

જોકે મારી એષણા તો એવી જ છે કે મને ડિપ્રેશન ના હોય. પણ હું તેને સહજ રીતે સ્વીકારવા માટેનું શીખી રહી છું, મારી બિલાડીની જેમ.

ડિપ્રેશનનો આ તબક્કો પસાર થઈ જશે ત્યારે અગાઉ કરતાંય વધુ પ્રમાણમાં મારી આસપાસ ઉજાશ ફેલાશે.

'મિત્રો જતા રહ્યા અને હું...'

23 વર્ષના બર્ટી કૅમ્પબેલ એબરડીન યુનિવર્સિટીમાં કેમિસ્ટ્રીના બીજા વર્ષમાં ભણે છે.

તેઓ ડિપ્રેશનનો ભોગ બનેલા છે અને ભૂતકાળમાં પોતાને જ ઈજા પહોંચાડ્યાના બનાવોમાંથી પસાર થઈ ચૂક્યા છે. અત્યારે તેઓ યુનિવર્સિટીના નિવાસમાં જ લૉકડાઉનનો સમય પસાર કરી રહ્ય... બાકીનો લેખ લખો:

વે તેવું કશુંક કરે.

પરંતુ હવે તે મિત્રો પણ જતા રહ્યા છે અને હું સૅલ્ફ આઇસોલેશનમાં છું અને મારા ડિપ્રેશનના કારણે દુનિયાની બધી બાબતો સામે મને નિરાશાની લાગણી થાય છે. મને બહુ ખરાબ લાગી રહ્યું છે, કેમ કે ગઈ કાલે હું મારા બૉયફ્રેન્ડ પર બહુ જ ગુસ્સે થઈ ગયો હતો અને તેને બહાર જઈને કસરત કરવા માટે ચિલ્લાયો હતો. બાદમાં મેં તેને માફી માગતો મૅસેજ કર્યો હતો.

હું કંટાળાનો સામનો કરવામાં મુશ્કેલી અનુભવી રહ્યો છું અને મને ઉત્સાહમાં રાખવા માટેના રસ્તાઓ શોધી રહ્યો છું. ફેસબુક પર ગાંડા જેવી વાતો ફેલાવી રહેલા અને કોરોના વાઇરસ વિશે ષડયંત્રની થિયરીઓ મૂકી રહેલા લોકો સામે લડવાનું મેં કામ ઉપાડ્યું છે.

જોકે મારે કલાકો સુધી ફેસબુક જોયા કરવાનું ટાળવા માટે બહુ મહેનત કરવી પડે છે, કેમ કે તેના કારણે હું બહુ જોશમાં આવી જાઉં છું અને બિનજરૂરી રાજકીય દલીલબાજીમાં ઊતરી પડું છું.

લૉકડાઉનની શરૂઆતમાં હું અને મારો બૉયફ્રેન્ડ ઊઠીને પછી નેટફ્લિક્સ જોતા હતા અને વીડિયો ગેમ્સ રમતા હતા. પણ હવે અમે નક્કી કર્યું છે કે તે થોડું સ્પેનિશ શીખશે અને હું થોડું ઇટાલિયન ભાષા શીખીશ.

અમે કેટલાય વખતથી આ નવી ભાષાઓ શીખવા માટેની વાતો કરતાં જ હતા.

મેં છએક મહિનાથી મારી ગિટારને પણ હાથ લગાવ્યો નથી, પણ મને લાગે છે કે હવે ફરી તેને વગાડવાનો સારો સમય આવ્યો છે.

મેં જોયું કે હું હવે વધારે પી રહ્યો છું અને આ અઠવાડિયે હું તેના પર નિયંત્રણ માટે કોશિશ કરી રહ્યો છું.

તમે હતાશ થઈ ગયા હો ત્યારે સહેલાઈથી બૂરી લતમાં ફસાઈ જતા હો છો, પણ હું આ વાંચી રહ્યા હોય અને મારી જેવી લાગણી અનુભવી રહ્યા હોય તેમને જણાવીશ કે કમસે કમ દિવસમાં એક વાર સ્વની કાળજી લેવા માટેનો એક પ્રયાસ કરો. તેના કારણે બહુ ફરક પડી જશે. મારા માટે એક કામ એ છે કે બહાર રહેલા મિત્રો સાથે સતત વાતો કરતી રહેવી. તેઓ ઑનલાઇન હોય ત્યારે અથવા તેમને મૅસેજ કરીને કે ફોન પર તેમની સાથે વાતો કરવી.

હું જાણું છું કે બહાર જઈને કસરત કરવાથી પણ ફાયદો થશે, પણ અત્યારે તે માટે મન થતું નથી.હું હાલમાં જ ખરીદી કરવા ગયો ત્યારે જ મને ખ્યાલ આવ્યો કે બહારની દુનિયા કેવી છે તે હું જાણે ભૂલી જ ગયો છું. હું ઘાસ પર થોડી વાર ચાલ્યો અને વિચાર્યું કે "અહા, કેટલું મજાનું ઘાસ છે."

(ક્રિસ્ટી બ્રૂઅર સાથેની વાતચીતને આધારે)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... નથી.

ઉત્તર પ્રદેશમાં 19 ટકા જેટલા મુસ્લિમ મતદારો હોવા છતાં આ વખતે તેના માટે હોડ નથી જામી એમ તેઓ કહે છે.

પશ્ચિમ બંગાળ

ચુસ્ત બંદોબસ્ત છતાં ચૂંટણીના દરેક તબક્કે પશ્ચિમ બંગાળમાં હિંસાના બનાવો બનતા રહ્યા.

અંગ્રેજી અખબાર 'ધ ટેલિગ્રાફ'ના વરિષ્ઠ પત્રકાર તપસ ચક્રવતી માને છે કે આ વખતે બંગાળમાં લડાઈ 'મોદી વિરુદ્ધ મમતા'ની રહી.

મમતા બેનરજીના પક્ષ તૃણમૂલ કૉંગ્રેસ (ટીએમસી)ને 2011માં સત્તા મળી હતી. શરૂઆતમાં ડાબેરી પક્ષો અને ટીએમસીના કાર્યકરો વચ્ચે અથડામણો થતી રહેતી હતી.

જોકે, છેલ્લાં બે વર્ષથી ટીએમસી... બાકીનો લેખ લખો:

ભાજપ પશ્ચિમ બંગાળમાંથી સરભર કરવા ધારે છે.

ચેન્નાઈ-મુંબઈ જવા મજબૂર કોલકાતાના યુવાનો

પશ્ચિમ બંગાળના લોકો માટે કયા મુદ્દા મહત્ત્વના તે વિશે વાત કરતાં ચક્રવર્તી કહે છે કે શિક્ષિત બંગાળી યુવાનોને ઇચ્છિત રોજગારી મળી રહી નથી.

આ માટે તેમણે ચેન્નાઈ, મુંબઈ અને બેંગલુરુ જેવાં શહેરો તરફ નજર માંડવી પડે છે.

રોજગારીના અભાવે જ ડાબેરી પક્ષોનું શાસન ગયું હતું અને તેની જગ્યાએ ટીએમસીને સત્તા મળી હતી.

સામ્યવાદી શાસનમાં થોડો સમય માટે ખેતીમાં સારી સ્થિતિ હતી, પણ બાદમાં તેમાં પણ સ્થગિતતા આવી ગઈ હતી.

રોજગારી અને વિદેશી રોકાણની બાબતમાં રાજ્યની સ્થિતિ બહુ ખરાબ થઈ ગઈ હતી.

જોકે, મમતા બેનરજી પણ રોજગાર અને વિદેશી મૂડીરોકાણની બાબતમાં ખાસ કશું કરી શક્યા નથી. તેમણે કેટલાક વિદેશપ્રવાસો કર્યા હતા, પણ ત્યાંથી રોકાણ લાવવામાં ખાસ સફળતા મળી નહોતી. લોકોમાં આજે પણ તેના કારણે નિરાશા છે.

જોકે, લોકોમાં આવી ફરિયાદો છતાં મમતા બેનરજીની હજી પણ પકડ છે, કેમ કે તેમના પક્ષના કાર્યકરો અને સંગઠનનું માળખું મજબૂત છે.

તપસ ચક્રવર્તી કહે છે, "યુનિવર્સિટી અને કૉલેજોમાં વિદ્યાર્થી સંગઠનો પર પણ પકડ મેળવી લેવાઈ છે, તેના પરથી જ ખ્યાલ આવશે કે ટીએમસીની કૅડર કેટલી મજબૂત થઈ ગઈ છે."

"ડાબેરી વિદ્યાર્થી સંગઠન સ્ટુડન્ટ ફેડરેશન ઑફ ઇન્ડિયાનું જાણે કોઈ અસ્તિત્વ ના રહ્યું હોય તેવી સ્થિતિ છે."

રાજકીય જાણકારો કહે છે કે ભાજપે પણ ધીમેધીમે પોતાની કૅડર મજબૂત કરી છે. જોકે, હજી સુધી ભાજપ હિંદીભાષીઓ સુધી જ વધારે પહોંચી શક્યો છે.

જાણકારો એવું પણ કહે છે કે ભાજપના આ પ્રયાસોનું ફળ લોકસભા કરતાંય વિધાનસભા ચૂંટણી વખતે વધારે મળશે.

મહારાષ્ટ્ર

મહારાષ્ટ્રમાં શિવસેના અને ભાજપ વચ્ચે છેક સુધી ખેંચતાણ ચાલતી હતી, પણ આખરે બંનેએ ગઠબંધન કરીને ચૂંટણી લડવાનું નક્કી કર્યું.

બીજી બાજુ રાજ ઠાકરેના પક્ષ મહારાષ્ટ્ર નવનિર્માણ સેના (એમએનએસ)એ ચૂંટણીમાં ભાગ નથી લીધો, પરંતુ તેમણે ઘણી સભાઓ કરીને જોરદાર પ્રચાર કર્યો છે.

'એ લાવા તો રે વીડિયો' એમ કહીને સ્ટેજ પરથી મોદીના જૂના વીડિયો દેખાડીને તેમના દાવાની ફજેતી કરવાનું કામ કર્યું હતું.

મરાઠી અખબાર 'લોકસત્તા'ના તંત્રી ગિરીશ કુબેરનું માનવું છે કે 2019માં સૌથી વધુ ખરાબ હાલત શિવસેનાની થવાની છે.

ગિરીશ કુબેર કહે છે, "ગયા વખતે સેના-ભાજપના ગઠબંધનને 41 બેઠકો મળી હતી. આ વખતે તે આંકડો ઘટીને 30-32નો થઈ જવાનો છે."

"શિવસેનાએ ભાજપ તરફ સતત કટુતા દાખવી અને છેલ્લી...


... નરેન્દ્રભાઈએ ગૃહત્યાગ કર્યો અને રાષ્ટ્રને પોતાનું ઘર માન્યું, એટલે અમે પારિવારિક સંબંધોથી એમના ગમે તે હોઈએ, પણ હવે અમારે એમના ત્યાં જવા માટે એ બોલાવે તો જવાય. એ ન બોલાવે તો જઈને ઊભા રહીને પાછા આવવું એ સ્વીકાર્ય નથી.

સવાલ- નરેન્દ્રભાઈ તમે ત્યારે અમદાવાદ-ગાંધીનગર આવે ત્યારે હીરાબા (નરેન્દ્ર મોદીનાં માતા)ને મળવા જતા હોય છે.

જવાબ- બા (હીરાબા)ને મળવા જાય પરિવારને દૂર રાખવાની સૂચના આપવામાં આવે, એટલે એમનો નાતો બા સાથે છે. પરિવાર સાથે નથી.

જ્યારે જ્યારે નરેન્દ્રભાઈ મળવા આવ્યા ત્યારે શરૂઆતમાં એક વખત... બાકીનો લેખ લખો:

ની શકતો હોય, ગુજરાતના અમિતભાઈ શાહ (ગૃહમંત્રી)નો દીકરો જય, જેણે કદી ક્રિકેટમાં સ્થાન નથી લીધું, ક્રિકેટ રમ્યા છે કે કેમ એ મને ખબર નથી, કેમ કે પેપરમાં તો કદી આવ્યું નથી. મીડિયા દ્વારા મેં જાણ્યું નથી. અને અચાનક આટલો મોટો ક્રિકેટ કંટ્રોલ બોર્ડનો વહીવટ?

એવી તો શું એમની પાસે ડિગ્રી આવી ગઈ કે એમનો ઉપયોગ સરકાર કરી રહી છે? એમને ભાજપ તરફથી કે ગમે તે તરફથી અનુમોદન મળતું હોય. અને ક્રિકેટ બોર્ડના પ્રમુખ સુધી માણસ પહોંચી શકતો હોય તો મને એવું લાગે છે કે પાર્ટી બે બાજુ ચાલી રહી છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહના પુત્ર જય શાહ બીસીસીઆઈના સેક્રેટરી છે અને તાજેતરમાં તેમની એશિયન ક્રિકેટ કાઉન્સિલના પ્રમુખ તરીકે વરણી થઈ છે.

પ્રહલાદ મોદી વધુમાં કહે છે, "નાના કાર્યકરોને ઉંમર અને સગાવાદની વાતો કરીને દૂર રાખવા અને માનીતાઓને ઉપર બેસાડવા. એ આ સ્પષ્ટ ચિત્ર છે. હું સ્પષ્ટ કહું છે કે પાર્લામેન્ટરી બોર્ડ નરેન્દ્ર મોદીની ભત્રીજી તરીકે નહીં પણ લોકોની ચાહના હોય, અને જીતી શકે એવી લાગતી હોય તો એને ટિકિટ આપે. ભત્રીજી તરીકે અમારે કશું જોઈતું નથી. નરેન્દ્ર મોદીના ભાઈ તરીકે પણ જોઈતું નથી."

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... નવાઝ શરીફ સાથે મળીને લાહોર દસ્તાવેજ પર સહી કરી હતી.

એટલું જ નહીં વાજપેયી પાકિસ્તાનના મિનાર-એ-પાકિસ્તાન પણ ગયા હતા જે પાકિસ્તાનના અસ્તિત્વનો પુરાવો છે. અહીં 23 માર્ચ 1940 ના રોજ પાકિસ્તાન બનવાનો પ્રસ્તાવ પારિત કરવામાં આવ્યો હતો.

જોકે, તેના થોડા સમય બાદ પાકિસ્તાનના સૈનિકોએ કારગિલ ખાતે ભારતીય સરહદમાં ઘૂસણખોરી કરી હતી. જોકે, બે મહિનાના સંઘર્ષ બાદ પાકિસ્તાનની સૈનિકોને ત્યાંથી ખદેડી મૂકવામાં આવ્યા હતા. સત્તાવાર આંકડા મુજબ તે સમયે ભારતના 500 સૈનિકોએ જીવ ગુમાવ્યો હતો..

ત્યારબાદ 24 ડિસેમ્બરના રોજ પા... બાકીનો લેખ લખો:

હતો.

26 જાન્યુઆરી 2000ના રોજ 50માં ગણતંત્ર દિવસે તેમણે કહ્યું હતું કે જ્યારે બંધારણમાં સંશોધનની વ્યવસ્થા છે તો સમીક્ષા શા માટે થવી જોઈએ?

આખરે વાજપેયી સરકારે પંચનું ગઠન કર્યું અને તેને છ મહિનાનો સમય આપ્યો. સુપ્રીમ કોર્ટના ભૂતપૂર્વ ન્યાયાધીશ એમ. એન. વેંકટચલાઇયાની આગેવાની વાળા આયોગે 249 ભલામણો કરી હતી.

પરંતુ, પંચ અને તેમની દરેક ભલામણનો વિરોધ થયો અને આખરે વાજપેયી સરકારે બંધારણમાં સંશોધન કરવાનું કામ છોડવું પડ્યું.

9. જાતિગત જનગણના પર રોક

વર્ષ 1999માં અટલ બિહારી વાજપેયી સરકાર પહેલાં એચ. ડી. દેવગૌડાની સરકારે જાતિગત જનગણના કરવાને મંજૂરી આપી દીધી હતી.

મંડલ કમીશનની જોગવાઈઓને લાગુ કર્યા બાદ દેશમાં પ્રથમ વખત 2001માં જનગણના થવાની હતી. કાયદાકીય પ્રણાલી તરફથી તથ્યાત્મક આંકડાઓ એકઠા કરવાની વાત કરવામાં આવતી હતી જેથી કોઈ મજબૂત કાર્ય પદ્ઘતિ બનાવી શકાય.

તત્કાલીન રજિસ્ટાર જનરલે પણ જાતિગત જનગણનાને મંજૂરી આપી હતી. પરંતુ વાજપેયી સરકારે આ નિર્ણય ફેરવી દીધો અને તેને કારણે જનગણના ન થઈ.

10. રાજધર્મનું પાલન કરવાની શીખામણ

દરેક વડા પ્રધાનની જેમ વાજપેયીને પણ સાચાં-ખોટાંની કસોટી પરથી ઊતરવું પડ્યું છે. પરંતુ ગુજરાતમાં 2002માં થયેલા હુલ્લડો સમયે વાજપેયી એક સપ્તાહ સુધી મૌન રહ્યા તેની સૌથી વધુ આલોચના થઈ હતી.

ગોધરા કાંડ 26 ફેબ્રુઆરી 2002ના રોજ શરૂ થયો અને ત્રણ માર્ચ 2002ના રોજ વાજપેયીનું નિવેદન આવ્યું.

તેના લગભગ એક મહિના બાદ ચાર એપ્રિલ 2002ના રોજ વાજપેયી અમદાવાદ ગયા અને ત્યાં તેમણે માત્ર એટલું જ કહ્યું કે મોદીએ રાજધર્મનું પાલન કરવું જોઈએ.

જોકે, તેઓ રાજધર્મનું પાલન કેમ નહોતા કરતા તે અંગે સવાલો ઊઠ્યા હતા. ત્યારબાદ તેમણે ઘણી જગ્યાઓએ ઉલ્લેખ કર્યો કે તેઓ ઇચ્છતા હતા કે મોદી મુખ્ય મંત્રી તરીકે રાજીનામું ધરી દે.

ત્યારબાદ 2004માં એનડીટીવીના પત્રકાર રાજદીપ સરદેસાઈને આપેલા ઇન્ટર્વ્યૂમાં તેમણે કહ્યું 'જો હિંદુઓને ના સળગાવ્યા હોત, તો ગુજરાતમાં હુલ્લડ ના થાત.'

ઇતિહાસ વાજપેયીની તમામ ખાસિયતો સાથે તેમની 'રાજનૈતિક ભૂલો' માટે પણ તેમને યાદ કરશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... નહીં.  જોકે, તેઓ અમેરિકન નાગરિકત્વ ધરાવતાં હોવાનું તેમના પરિવારનો દાવો છે.

18 મહિનાના પુત્રનાં માતા હોદાએ આ પહેલાં કહ્યું હતું કે ઇસ્લામિક સ્ટેટમાં જોડાવાનો તેમને ભારે અફસોસ છે.

સોશિયલ મીડિયા પર ઇસ્લામિક સ્ટેટના ઉદ્દેશોનો પ્રચાર કરવા બદલ પણ તેમણે માફી માગી હતી. ઇસ્લામિક સ્ટેટના પ્રૉપેગૅન્ડા વીડિયોમાં પણ હોદા જોવાં મળ્યાં હતાં.

સીરિયામાં કુર્દો દ્વારા ચલાવવાઈ રહેલી નિરાશ્રિતો માટેની છાવણીમાં  કુર્દ દળો સમક્ષ હોદાએ આત્મસમર્પણ કર્યું હોવાના અહેવાલો છે.

મોદીની વિનંતીને પગલે 850 ભારતીય કેદી... બાકીનો લેખ લખો:

1,589 ગામોમાં અસ્પૃશ્યતા હજુ બરકરાર હોવાની વાત કહી હતી.

જોકે, નાયબ મુખ્ય મંત્રી નીતિન પટેલ અને શિક્ષણપ્રધાન ભૂપેન્દ્રસિંહ ચુડાસમાએ મેવાણીના આક્ષેપોને પાયાવિહિન ગણાવ્યા હતા.

મહારાષ્ટ્રના ખેડૂતો આજે ફરીથી રસ્તા પર

પોતાની માગોને લઈને મહારાષ્ટ્રના ખેડૂતો આજે ફરીથી રસ્તાઓ પર ઊતરી રહ્યા છે.

'અખિલ ભારતીય કિસન સભા'ના નેતૃત્વમાં નાસિકથી મુંબઈ સુધીની 180 કિલોમીટરની માર્ચનું આયોજન કરાયું છે.

જેને પગલે નાસિકમાં 50 હજાર ખેડૂતો પહોંચી ચૂક્યા હોવાની જાણકારી મળી રહી છે. આ માર્ચમાં રાજ્યના 23 જિલ્લાના ખેડૂતો ભાગ લઈ રહ્યા છે.

રાજ્ય અને કેન્દ્રની ભાજપ સરકાર પ્રત્યે અસંતોષ વ્યક્ત કરતા એક વર્ષમાં ખેડૂતોની આ બીજી માર્ચ છે.

બ્રેક્સિટ મામલે નવા ઍજન્ડા પર કામ શરૂ

બ્રિટનના વડાં પ્રધાન ટૅરેસા મૅએ બેલ્જિયમની રાજધાની બ્રસેલ્સમાં યુરોપિયન આયોગના અધ્યક્ષ જ્યાં ક્લાડ યંકર સાથે મુલાકાત કરી.

મુલાકાત બાદ મૅએ પત્રકારોને જણાવ્યું કે યંકર અને તેઓ આ મહિને ફરી એક વખત મળવા માટે સહતમ થયાં છે.

મૅએ કહ્યું, "યુરોપિયન આયોગના અધ્યક્ષ યંકર સાથે સફળ બેઠક કરાઈ છે. બ્રેક્સિટ બાદ થનારા કાયદાકીય ફેરફારો અંગે મેં તેમનું ધ્યાન દોર્યું."

"અમે બન્ને આ મામલે કામ કરવા તૈયાર થયાં છીએ. બ્રિટન જ્યારે યુરોપિયન સંઘમાંથી બહાર થાય ત્યારે એક નિર્ધારિત રીતે બહાર થાય."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... નહોતું, કારણ કે હૉસ્પિટલની નજીકના વિસ્તારોમાં એટલું પાણી હતું કે ગાડી તેમાં ડૂબી જાય. કેટલીક જગ્યાઓ પર 7-8 ફૂટ સુધી પાણી ભરાયેલું હતું.''

''આ જોઈને વડોદરા મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશનનું ટ્રેક્ટર મગાવવામાં આવ્યું. પણ ટ્રેક્ટર ઉપર બેઠા હોવા છતાં પાણી અમારા સુધી પહોંચી રહ્યું હતું. હૉસ્પિટલ પહોંચ્યાં તો જનરેટર પાણીમાં ડૂબી ગયું હતું અને પરિસ્થિતિ સામાન્ય બને તેવી કોઈ શક્યતા દેખાતી નહોતી.''

ધારા શાહ કહે છે કે ''જનરેટરમાં ડીઝલ ભરી શકાય એમ જ નહોતું કેમ કે એમાં ડીઝલની જગ્યાએ પાણી ભરાઈ ગયું હતું, એટલે બા... બાકીનો લેખ લખો:

ં હતું.''

જે. કે. ડોડિયા કહે છે કે ''ડર તો બહુ લાગતો હતો પણ બાળકોને જોઈને લગભગ બધાની આંખમાં પાણી હતું અને હિંમત પણ આવતી હતી.''

ડોડિયા કહે છે કે ''પાણી ભરાયેલું હોવાને કારણે રસ્તો શોધવો મુશ્કેલ હતો પરંતુ નવાપરા વિસ્તારમાં 10-15 મુસ્લિમ છોકરાઓએ કાશીબા હૉસ્પિટલ સુધીના રસ્તો શોધવામાં મદદ કરી.''

તેઓ કહે છે કે ''આઠથી નવ કિલોમિટરનો રસ્તો પાર કરવા માટે અમને ચારથી પાંચ કલાક લાગી ગયા હતા.''

જે. કે. ડોડિયા કહે છે કે ''જ્યારે પાણી ભરાઈ જાય છે ત્યારે સૌથી મોટી મુશ્કેલી એ આવે છે કે લોકો પોતાના વાહનો રસ્તા પર મૂકીને જતા રહે છે અને ઇમરજન્સીમાં તે નડે છે.''

વડોદરા પોલીસના કૉન્સ્ટેબલ હિમેશ મેહરાએ કહ્યું કે ''અમને તો પોલીસ કમિશનર તરફથી નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો કે બાળકોને બચાવવા માટે જે કરવું પડે તે કરવાનું છે એટલે અમે અમારી ફરજ બજાવી હતી.''

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... નાંખ્યો તેનાં પર કોઈ સવાલ નથી ઉઠાવી રહ્યું."

શફત ખાન

મહારાષ્ટ્રમાં 2017માં જ ઝેર અથવા ઇલેક્ટ્રિક શૉકની મદદથી 18 વાઘની હત્યા અંગે શોક વ્યકત કરતા શફત ખાન કહે છે કે આ મુદ્દા પર કોઈએ કોઈ સવાલ નથી ઉઠાવ્યો.

તેમણે આગળ જણાવ્યું કે, બ્રિટિશ શાસન વખતે તેમના દાદા સુલતાન અલી ખાને વીસ વર્ષ સુધી માનવ અને પશુઓ વચ્ચેના સંઘર્ષ વિશે માર્ગદર્શન કર્યું હતું, તેમાંથી તેમણે આ જ્ઞાન મેળવ્યું છે.

શફત અલી ખાને 19 વર્ષની ઉંમરે પોતાના પ્રથમ પ્રોજેક્ટ પર કામ કરેલું, જેમાં તેમને 12 લોકોની હત્યા કરનાર તોફાની હાથીને માર... બાકીનો લેખ લખો:

ારના ઓપરેશનને મંજુરી આપતા હોય છે.

આ વાઘને શોધવાની જવાબદારી તેમને સોંપવામાં આવેલી, તેના બદલે તેમના પુત્ર અસગર અલીએ વાઘણને શૂટ કરી, જેની અનેક લોકોએ ટીકા કરી છે. આ અંગે બચાવ કરતાં તેઓ જણાવે છે કે, અસગર અલી પણ તેમની ટીમનો એક ભાગ છે અને તે એક અધિકૃત વ્યક્તિ છે.

અસગર અલી ખાને યુકેની લિડ્ઝ યુનિવર્સિટીમાંથી એમબીએ કર્યુ છે અને તે રાષ્ટ્રિય કક્ષાનાં શૂટર છે.

હાલ તેઓ તેમના પિતા દ્વારા હાથ ધરાતા ઓપરેશનમાં તેઓ મદદ કરે છે.

શફત અલી ખાને જણાવ્યું કે, સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા રાજ્ય સરકારના શૂટ એટ સાઇટના આદેશને સમર્થન આપવામાં આવ્યુ પછી જ અવનીને મારવાનો નિર્ણય લેવાયો હતો.

મેનકા ગાંધીએ તેમની વિરુદ્ધ કરેલા આક્ષેપોને રદિયો આપતાં શફત અલી ખાને કહ્યું કે, મેનકા ગાંધીના આરોપ પાયા વિહોણા છે અને હું તેમની વિરુદ્ધ બદનક્ષીનો કેસ કરવાનો છુ. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે, તેમની વિરુદ્ધમાં કોઈ જ ગુનો નોંધાયો નથી અને ક્યારેય કોઈ કોર્ટે તેમને ગુનેગાર જાહેર નથી કર્યા.

પોતાની કારકિર્દીનાં પડકારો અંગે શફત અલી ખાન કહે છે કે, હિંસક પશુઓનો સામનો કરતાં તેમણે અનેક વખત મોતને નજર સામે આવી ગયેલુ અનુભવ્યુ છે પરંતુ મને ખતરાનો નશો છે અને તેને હું પડકાર તરીકે જોઉ છું.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... નિંદા કરી છે.

ફ્રાન્સના વિદેશ મંત્રાલયે પોતાના નિવેદનમાં કહ્યું છે, "અભિવ્યક્તિની આઝાદી, ધાર્મિક સ્વતંત્રતા અને નફરત રોકવાના પક્ષમાં ફ્રાન્સના વલણને ખોટી રીતે રજૂ કરવામાં આવ્યું છે. રાષ્ટ્રપતિ મેક્રોંના નિવેદનને રાજકીય ફાયદા માટે ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. ફ્રાન્સના સામાનોના બહિષ્કારની અપીલ અર્થવિહીન છે અને તેને તાત્કાલિક રોકવી જોઈએ."

શું છે કારણ?

પ્રતીકાત્મક તસવીર

ફ્રાન્સના શિક્ષક સેમ્યુઅલ પેચીની 18 વર્ષના અબ્દુલ્લાખ અંઝોરોવે 16 ઑક્ટોબરના રોજ હત્યા કરી હતી. સેમ્યુઅલે અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્... બાકીનો લેખ લખો:

ંગ્લાદેશે ફ્રાન્સને 1.7 અરબ ડૉલરની નિકાસ કરી હતી. અમેરિકા, જર્મની અને બ્રિટન પછી ફ્રાન્સ બાંગ્લાદેશ માટે ચોથુ મોટું બજાર છે. ફ્રાન્સની કંપનીઓનું બાંગ્લાદેશના સિમેન્ટ, ઉર્જા અને ટેલિકૉમના ક્ષેત્રમાં મોટું રોકાણ છે.

બાંગ્લાદેશની સરકારે તમામ ઇસ્લમિક સંગઠનોની માગ પર હાલ કોઈ પ્રતિક્રિયા આપી નથી. જોકે એક વાત સ્પષ્ટ છે કે ફ્રાન્સની સાથે રાજકીય સંબંધો પૂર્ણ કરવા અને ફ્રાન્સની વસ્તુઓનો બહિષ્કાર કરવાની માગને નજરઅંદાજ કરવામાં આવશે.

બાંગ્લાદેશના સૌથી મોટા ઇસ્લામિક સંગઠન જમાત-એ-ઇસ્લામીએ પણ આ  વિરોધ પ્રદર્શનમાં સામેલ થયા ન હતા. પાર્ટીના એક નેતાએ બીબીસીને કહ્યું કે ફ્રાન્સના રાષ્ટ્ર પ્રમુખનું નિવેદન દુર્ભાગ્યપૂર્ણ છે પરંતુ તે ફ્રાન્સના સામાનના બહિષ્કારની માગનું સમર્થન કરી રહ્યા નથી.

તેમણે આશા જગાવી કે ફ્રાન્સ જેવા સભ્ય દેશના રાષ્ટ્રપતિ ઇસ્લામ અને પેયગંબર મોહમ્મદ પર આપેલા નિવેદનને પરત લેશે. જોકે ફ્રાન્સની આડમાં બાંગ્લાદેશનો ઇસ્લામિક સમૂહ પોતાના રાજકારણને ચમકાવી શકે છે. ઇસ્લામી આંદોલન સમૂહે સરકાર સામે પહેલાં જ માગ મૂકી છે કે જે પણ પેયગંબર મોહમ્મદ અને ઇસ્લામનું અપમાન કરે તેને આકરી સજા આપવામાં આવે.

બીજા દેશોની પ્રતિક્રિયા

આખા કેસમાં સાઉદી અરેબિયાએ પણ નિવેદન જાહેર કર્યું છે. સાઉદીએ પેયગંબર મોહમ્મદના કાર્ટૂનની નિંદા કરી છે પરંતુ ફ્રાન્સનું નામ નથી લીધું. સાઉદીના વિદેશ મંત્રાલયે કહ્યું કે તે દરેક કોશિષને રદ્દ કરે છે જે ઇસ્લામને આતંકવાદ સાથે જોડે છે. સાઉદીએ પણ તમામ પ્રકારના આતંકવાદની નિંદા કરી છે.

ચેચન્યાના નેતા રમઝાન કાદર્રોવે મેક્રોં પર આરોપ મૂક્યો છે કે તે મુસ્લિમોને ઉકસાવી રહ્યા છે અને 'પોતે જ આતંકવાદીની જેમ વર્તન કરી રહ્યા છે'. તેમણે કહ્યું કે ઉકસાવનારી ગતિવિધિઓને વધારો આપવો મુસ્લિમોને અપરાધ કરવા મજબૂર કરવાની રીત છે. દક્ષિણ રશિયામાં ચેચેન્યા એક મુસ્લિમ બહુલ સ્વાયત્ત ગણતંત્ર છે.

રવિવારે પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાને ટ્વીટ કરીને ફ્રાન્સના રાષ્ટ્ર પ્રમુખ પર ઇસ્લામ પર હુમલો કરવાનો આરોપ લગાવ્યો. જ્યારે કુવૈત, જોર્ડન અને કતારમાં અનેક દુકાનોમાંથી ફ્રાન્સના સામાનને હઠાવવામાં આવી રહ્યો છે. ઇરાક, લીબિયા અને સીરિયા સહિતના અનેક દેશમાં વિરોધ પ્રદર્શન થઈ રહ્યા છે.

જોકે, યુરોપીયન દેશના નેતાઓ ફ્રાન્સને પોતાનું સમર્થન આપ્યું છે.

અર્દોઆનની ટીકા પછી જર્મનીએ મેકોંની સાથે એકજુટતા જાહેર કરી છે અને સરકારના પ્રવક્તા સ્ટીફન સીબર્ટે...


... નિયોકોર્ટેક્સ સાથે સતત સંધાન કરે છે. તેનો અર્થ એ કે પ્રારંભિક તબક્કે હિપ્પોકેમ્પસ દિવસ દરમિયાન શીખેલા નવા શબ્દને એનકોડ કરે છે.

પરંતુ તેને કાયમ યાદ રાખવા અને તેની પાછળની ચોક્કસ પેટર્ન સમજવા માટે નિયોકોર્ટેક્સની સિસ્ટમનો સાથે લેવો પણ જરૂરી છે.

અન્ય વિચારો સાથે નવા શબ્દને જોડીને તેમની વચ્ચેનો સંબંધ સમજીને રચનાત્મક રીતે સમસ્યાના ઉકેલ માટે તેનો ઉપયોગ કરવા માટે આ જરૂરી મનાય છે.

હિપ્પોકેમ્પસ અને નિયોકોર્ટેક્સ વચ્ચેની માહિતીનું આ આદાનપ્રદાન ઊંઘ દરમિયાન તેજ થતી ગતિવિધિ વખતે થાય છે.

સ્લીપ સ્પિન્ડલ... બાકીનો લેખ લખો:

એક છે માઇકલ ડબ્લ્યૂ યંગ, જેમને 2017માં ફિઝિયૉલૉજી/મેડિસિનમાં સંયુક્ત નોબેલ પારિતોષિક મળ્યું હતું.

બે સાથી સંશોધકો સાથે તેમણે શરીરની ઘડિયાળના જીન્સ પર સંશોધન કર્યું હતું.

યંગ જણાવે છે કે (અભ્યાસમાં, કામમાં કે જીવનની બીજી બાબતોમાં) ઉત્તમ કાર્યક્ષમતા માટે "તમારે (આ ઘડિયાળના આધારે) રિધમિક પરિવેશ (લયબદ્ધ કાર્યની પદ્ધતિ) તૈયાર કરી લેવી જોઈએ."

વ્યક્તિની જીવન પદ્ધતિ, તેની આસપાસનું પર્યાવરણ કે વારસાને કારણે મળેલી ઊંઘની તકલીફને કારણે ઊંઘની પેટર્ન બગડી ગઈ હોય તો તેને સુધારી લેવી જોઈએ.

તેનો સૌથી સહેલો અને સસ્તો રસ્તો છે, રાત્રે ઘોર અંધારું કરે તેના કાળા પડદાં અને દિવસે પ્રકાશમાન લાઈટનો ઉપયોગ કરવો, જેથી દિવસ અને રાતની શક્ય એટલી સારી નકલ થઈ શકે.

પાવર નેપ

ઊંઘ અને જાગવાની લયબદ્ધ પ્રક્રિયાને કારણે વ્યક્તિની અભ્યાસ ક્ષમતા વધે છે તે બાબતમાં કોઈ શંકા નથી. આવી અસર સૌથી વધુ બાળપણમાં જોવા મળતી હોય છે.

બાળકોમાં સ્લો-વેવ સ્લીપ વધારે જોવા મળે છે- બાળક ભાષા અને બીજી બાબતો બહુ ઝડપથી શીખે છે તેની પાછળનું આ પણ પરિબળ હોઈ શકે છે.

જર્મનીની ટ્યુબિન્ગન યુનિવર્સિટીનાં બાળકો માટેની સ્લીપ લેબમાં બાળકોની યાદશક્તિ દૃઢ કરવામાં ઊંઘનો ફાળો શું છે તેના પર અભ્યાસ થાય છે.

ઊંઘ દરમિયાન બાળકોના મગજમાં શું ચાલે છે, તથા ઊંઘ પહેલાં અને પછી તેમણે કેટલી બાબતો યાદ રાખી તેનો અભ્યાસ કરવાથી ખ્યાલ આવે છે કે ઊંઘને કારણે યાદશક્તિમાં ફાયદો થાય છે.

મોટેરાઓ પણ આ રીતે દિવસ દરમિયાન શીખેલી બાબતોને ઊંઘ પછી સારી રીતે યાદ કરી શકે છે. જોકે, સંશોધક કેથરિના ઝિન્કે જણાવે છે તે પ્રમાણે, "બાળકોમાં ઊંઘને કારણે આ પ્રક્રિયા વધુ સારી રીતે થાય છે."

કેનેડિયન સ્લીપ ઍન્ડ સરકેડિયન નેટવર્કના સંયોજક એમ ડોમિનિક પેટિટ કહે છે, "પ્રારંભિક બાળપણમાં આ અસર વધારે હોય છે, કેમ કે ત્યારે હજુ મગજનો વિકાસ થઈ રહ્યો હોય છે."

પેટિટે બાળકોમાં જોવા મળતી સરકેડિયન (ઊંઘ અને જાગ્રતવસ્તાથની) રિધમ વિશે અભ્યાસ કર્યો છે. વ્યવહારમાં તેનો અર્થ એ થાય કે "બાળકોએ જે શીખ્યું હોય તેને યાદ રાખવા માટે દિવસ દરમિયાન પણ ઊંઘ લેવી જરૂરી છે."

પેટિટ કહે છે, "નાના બાળકો દિવસ દરમિયાન ઝોકું ખાઈ લે તે તેના શબ્દભંડોળમાં વધારો કરવામાં ઉપયોગી થતું હોવાનું જોવા મળ્યું છે.

"શબ્દોના સામાન્ય અર્થો તથા ભાષા શીખવા માટે જરૂરી આવડત કેળવવા માટે પણ ઊંઘ જરૂરી છે.

"જોકે, જીવનભર યાદશક્તિ માટે અને નવું શીખવા માટે ઊંઘ ઉપયોગી રહે જ...


... નિર્ણય લેવાયો તેની પણ નારાજી છે. પ્રવાસનનો મુખ્ય સમય હતો ત્યારે જ સૌ પ્રવાસીઓને પાછા મોકલી દેવાયા, તેના કારણે રોજગારી પડી ભાંગી હતી.

ઇદના તહેવારોની અપેક્ષાએ માલ તૈયાર કરનારી બેકરીઓને લાખો રૂપિયાનું દેવું થઈ ગયું છે.

આ શાદીનો સમયગાળો હતો, તેમાં ઘણી શાદી રદ થઈ અથવા સાવ સાદાઈથી થઈ.

જમણવારમાં સ્વાદિષ્ટ પકવાનો બનાવીને શાદીની મોસમમાં જ આખા વર્ષનું કમાઈ લેતા રસોઇયાઓ રોજગાર વિનાના થઈ ગયા.

દેશમાં સૌથી વધુ જામફળ અને સફરજનની વાડીઓ શોપીયાનમાં છે. વૃક્ષો ફળોથી લચી પડ્યા છે, પણ માર્કેટ યાર્ડ ખાલીખમ પ... બાકીનો લેખ લખો:

ાથેના સંપર્કથી કાપી દીધા છે," એમ એક માતા કહે છે, તેઓ 20 દિવસથી તેમની દીકરી અને ભાણેજો સાથે વાત કરી શક્યા નથી.

"હમે કિતના લોનલી બના કે રખ દિયા હૈ." એક મોટી ઉંમરના વકીલે અમને કહ્યું કે તેના પિતરાઇનો દેહાંત થયો હતો, પણ ચાર દિવસ સુધી તેમને જાણ થઈ શકી નહોતી.

ઘણા ઘરોમાં અમે જોયું કે ટીવી પર બે ઉર્દુ ચેનલમાંથી એક ચાલતી હોય છે. તેમાં નીચે પટ્ટીમાં બાળકો અને સ્નેહીઓ કાશ્મીરની બહાર છે તેમના સંદેશ દેખાતા રહે છે.

"અમે અહીં કુશળ છીએ. ચિંતા ના કરશો. અલ્લાહ તમને સલામત રાખે," એવી લાગણી જ મોટા ભાગના સંદેશમાં પ્રગટ થતી રહે છે.

નોંધપાત્ર વાત એ છે કે એક પણ વાર ભવિષ્યની વાત નીકળી ત્યારે આનંદ કે આશાની લાગણી કોઈએ વ્યક્ત ન કરી, યુવાનોએ પણ નહીં.

શોપિયાન જિલ્લાના એક ગામના યુવાને ચિંતા વ્યક્ત કરી કે સરકારના પગલાંના કારણે સામાન્ય જનતા કોરાણે થઈ જશે અને 'ઉદ્દામવાદીઓનો નવો ફાલ' આવશે, જેના કારણે ફરી તોફાનો અને હિંસા થશે.

એ ગામના શાયરીના શોખીન એક શિક્ષક કહે છે, "અમારા જેવા લોકો કોઇક સાંભળી જશે અને ઉદ્દામવાદી કે સરકાર તરફથી ન જાણે શું થશે એવા ડરના કારણે ચૂપ જ બેસી રહેશે."

શ્રીનગરમાં રહેતા મોટી ઉંમરના કાશ્મીરી પંડિત શિક્ષક કહે છે, "કાશ્મીર માટે કોઈ સ્પષ્ટ નીતિ જ નથી. ક્યારેય હતી પણ નહીં. અમે કાશ્મીરીઓ કાયમ પીડાતા જ રહીશું."

અમારી વાતચીતમાં સન્માન અને સ્વાયત્તતાની વાત નીકળી ત્યારે સ્પષ્ટ થયું કે કાશ્મીરીઓ હજીય ભારતીયોને સાથીઓ જ સમજે છે, ભલે સામેથી પ્રતિસાદ ના મળતો હોય.

ગિલગિટ બાલ્ટિસ્તાનના નાગરિકોની તસવીર

પરેશાન ચહેરા

ભારતીય ટીવી ચેનલોમાં કાશ્મીરનું આક્રમક ચિત્ર રજૂ કરવામાં આવે છે તેનો તથા સરકારના 'જુલમ'નો રોષ લોકોએ અમારા પર ઠાલવ્યો, પણ સાથે જ અમને અચૂક પોતાને ત્યાં ચા પીવા પ્રેમથી નોતર્યા હતા.

અમારાથી એક કાશ્મીરી છે તેનો ખ્યાલ આવે ત્યારે મહેમાનગતી વધારે ઉષ્માપૂર્ણ બની જતી. અમે જેમને મળ્યા તે બધાએ અમારી સાથે વિદાય વખતે ઉષ્મા સાથે હાથ મેળવ્યા કે અમને ભેંટી પડ્યા હતા.

કેટલાક પ્રસંગોએ અમને સલામતી દળો માટે પણ સહાનુભૂતિ જોવા મળી. "તે લોકોના પરેશાન થયેલા ચહેરાઓ જુઓ. અમે જેલમાં છીએ, તો તેઓ પણ કેદમાં જ છે," એમ એક જણે અમને શ્રીનગરમાં કહ્યું હતું.

અમે કાશ્મીર ખીણથી પરત આવવા નીકળ્યા ત્યારે અમને દુઃખની લાગણી થઈ કે આપણી લોકશાહીને મજબૂત બનાવનારી બંધારણીય સંસ્થાઓની હાલત કેવી થઈ છે.

આપણમાંથી મોટા ભાગના લોકો જમ્મુ અને કાશ્મીરના...


... નિર્ણયનું પાલન કરવા માગતું નથી."

"હવે એવું કહેવામાં પણ કોઈ અતિશ્યોક્તિ નથી કે હવે તો પ્રાદેશિક વરિષ્ઠ નેતાઓ પણ કેન્દ્રમાં પોતાને સમાંતર સત્તા ઊભી કરવામાં લાગ્યા છે."

"પહેલી વખત કેન્દ્રમાં બેઠેલા ઉચ્ચ નેતાઓને પોતાના જ પ્રાદેશિક જૂથોથી ખુલ્લો પડકાર મળી રહ્યો છે."

પરંતુ રાધિકા હજુ કૉંગ્રેસના ભવિષ્યને લઈને આશાવાદી છે.

તેઓ કહે છે, "મને નથી લાગતું કે આટલી જૂની પાર્ટી એક મહિના કે એક વર્ષમાં ખતમ થઈ જાય. આ કૉંગ્રેસ માટે આંતરિક પરિવર્તનનો સમય છે, પણ ગાંધી પરિવારે એ સ્વીકારવું પડશે કે પાર્ટીની અંદર ... બાકીનો લેખ લખો:

ને નહેરુ-ગાંધી પરિવારને કોઈ નિર્ણયની સ્થિતિમાં ન આવવા દેતા લોકો પણ પાર્ટીના ભવિષ્ય સામે વિઘ્નો ઊભાં કરે છે."

કિદવઈ પૂર્વ વડા પ્રધાન અટલ બિહારીનું ઉદાહરણ આપતાં કહે છે, "અટલ બિહારી વાજપેયી લાંબા સમય સુધી ભાજપમાં કોઈ પદ પર રહ્યા નહીં, પણ પાર્ટીના માર્ગદર્શક તરીકે રહ્યા."

"આવી જ કોઈ ભૂમિકામાં સોનિયા, રાહુલ કે પ્રિયંકા રહી શકે છે, પરંતુ એવું લાગે છે કે પરિવાર સાથે જોડાયેલા લોકો કોઈ પણ સ્થિતિમાં પોતાની શક્તિ ગુમાવવા માગતા નથી."

"તેથી તેઓ ગાંધી પરિવારના પાર્ટીથી દૂર થવા પર વિઘ્ન ઊભાં કરી રહ્યા છે."

આપને આ પણ વાચવું ગમશે

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... નિર્માણ જોયાં.

જે એ વાતનો પુરાવો છે કે અદાણી સમૂહ પોતાના આ પ્રયાસ વડે સ્થાનિક લોકોનું દિલ જીતવા માંગે છે.

તો પછી શા માટે છે વિરોધ

રામજીવન પાસવાર નિવૃત શિક્ષક છે અને તેમણે જમીન સંપાદન વિરુદ્ધ કેસ કર્યો છે

મોતિયામાં મારી મુલાકાત રામજીવન પાસવાન સાથે થઈ. તેઓ નિવૃત શિક્ષક છે. તેમણે પોતાની જમીનના જબરદસ્તી સંપાદન અને મારઝૂડના આરોપમાં અદાણી સમૂહના અધિકારીઓ સામે કેસ કર્યો છે.

તેઓ માને છે કે અદાણી સમૂહ ઝારખંડ સરકાર સાથે મળેલું છે. એમણે આરોપ મૂક્યો કે ઝારખંડ સરકાર 'પ્રૉ-પીપલ' ને બદલે 'પ્રૉ-અદાણી' બન... બાકીનો લેખ લખો:

જર હેંબ્રમ, અનિલ હેંબ્રમ, બબલુ હેંબ્રમ, ચંદન હેંબ્રમ, મુંશી હેંબ્રમ, પંકજ હેંબ્રમ(તમામ માલી ગામના છે) અને રામજીવન પાસવાન તેમજ ચિંતામણિ સાહ (મોતિયા)એ આરોપ લગાડ્યો છે કે ડિસેમ્બર 2017માં જનસુનાવણી દરમિયાન અદાણી જૂથના અધિકારીઓએ કથિત રીતે નકલી લોકોનું જૂથ ઊભું કરી ઔપચારિકતા પૂરી કરી લીધી હતી.

ગાંધીવાદી ચળવળકર્તા ચિંતામણિ સાહ જણાવે છે, ''આમાં પ્રવેશ માટે ક્યારેક પીળું કાર્ડ તો ક્યારેક સફેદ રૂમાલ નક્કી કરવામાં આવ્યા હતા. જનસુનાવણી વખતે માત્ર એ લોકો જ અંદર જઈ શક્યા જેમની પાસે આ ઓળખ હતી.”

“વાસ્તવિક પ્રજા તો પોતાનું આધારકાર્ડ અને રાશનકાર્ડ લઈ રાહ જોતી જ રહી ગઈ. એમને અંદર જવા જ દેવામાં ના આવ્યા.”

“બાદમાં આ જ કથિત જનસુનાવણી અને મુંબઈની એક કંપની દ્વારા કથિત રીતે કરવામાં આવેલા સોશિયલ ઇમ્પૅક્ટ સર્વેના આધારે જમીનનું સંપાદન કરી લેવામાં આવ્યું.''

 સરકારનો પક્ષ

પ્રોજેક્ટ સાઇટ

ગોડ્ડાના એડિશનલ કલેક્ટર અનિલ તિર્કીએ મીડિયાને જણાવ્યું હતું કે સરકારે અદાણી પાવરના ઝારખંડના ગોડ્ડા પ્લાન્ટ માટે 517 એકર જમીનનું સંપાદન કરી લીધું છે.

અદાણી સમૂહને 900 એકરથી વધુ જમીનની જરૂરિયાત છે.

આના માટે પોડૈયાહાટ પ્રખંડના સોનડીહા અને ગાયઘાટ ગામોની આશરે 398 એકર જમીનના સંપાદનની સૂચના આપવામાં આવી હતી.

નક્કી કરેલી સમય મર્યાદામાં અદાણી જૂથ સમૂહ સંપાદનની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરી શક્યું નહોતું, જેથી આ જમીન સંપાદનની તમામ પ્રક્રિયાઓ તેમણે ફરીથી કરવી પડશે.

બળજબરીપૂર્વક જમીન સંપાદન અને આદિવાસીઓ અને ગ્રામીણોના અન્ય આક્ષેપોના વિષયમાં પૂછાયેલા સવાલોના જવાબ તિર્કીએ ટાળી દીધા અને કહ્યું કે તેઓ આ જવાબ આપવા માટે જવાબદાર નથી.

ગોડ્ડાના ડેપ્યૂટી કલેક્ટર કંચન કુમાર પાસીએ મીડિયા સમક્ષ દાવો કર્યો કે જમીનના સંપાદનમાં જમીન સંપાદનના કાયદાનું પાલન થઈ રહ્યું છે.

વિપક્ષે હુમલો કર્યો

ઝારખંડ વિકાસ મોરચાના નેતા અને પોડૈયાહાટના ધારાસભ્ય પ્રદીપ યાદવે સરકાર અને તેમના અધિકારીઓ પર ખોટું બોલવાનો આક્ષેપ મૂક્યો છે.

તેમણે અદાણી પાવર પ્લાન્ટ માટે જમીન સંપાદનના વિરોધમાં અનશન કર્યા હતા ત્યાર બાદ તેમને જેલ જવું પડ્યું હતું.

તેમણે કહ્યું કે અદાણી સમૂહને લાભ પહોચાડવા માટે સરકારે પોતાની ઉર્જા નીતિ પણ બદલી નાખી છે. આ કાયદેસર અન્યાય છે.

જે લોકોએ ગ્રામજનો સાથે મારપીટ કરી તેમનો પાક બરબાદ કર્યો છે તેવા લોકો વિરુદ્ધ એફઆઈઆર દાખલ થવી જોઈએ અને સંપાદન પ્રક્રિયાની નિષ્પક્ષ તપાસ થવી જોઈએ....


... નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ પ્રકારના મામલાથી ચૂંટણીનાં પરિણામો પર કોઈ ફરક નહીં પડે.

ટ્રમ્પના અભિયાન સાથે સંકળાયેલા અધિકારીઓની વિનંતી પછી કેટલાંક રાજ્યોમાં ફરીથી મતગણતરી થવાની આશા છે. પરંતુ ત્યાં પરિણામમાં ફેરફાર થવાની શક્યતા બહુ ઓછી છે.

ટ્રમ્પ પરાજય નહીં સ્વીકારે તો શું થશે?

ઉત્તર અમેરિકામાં વરિષ્ઠ રિપોર્ટર ઍન્થની ઝર્ચરના વિશ્લેષણ મુજબ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પહેલાંથી કહી ચૂક્યા છે કે તેઓ ચૂંટણીનાં પરિણામોને કોર્ટમાં પડકારશે. જો તેઓ પોતાના પ્રયાસમાં સફળ નહીં થાય તો તેમના પર જાહેરમાં હાર સ્વીકારવાનું દ... બાકીનો લેખ લખો:

સંકળાયેલા છે.

પ્રથમ લગ્નથી તેમનાં બે બાળકો છે - કોલ અને એલા. હેરિસ જણાવે છે કે બંને બાળકો તેમને પ્રેમથી 'મોમાલા' કહે છે.

ઉપરાષ્ટ્રપતિનું સત્તાવાર નિવાસસ્થાન કેવું હોય?

અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિના સત્તાવાર નિવાસસ્થાન વ્હાઇટ હાઉસમાં સૌપ્રથમ વખત રાષ્ટ્રપતિ જ્હૉન ઍડમ્સ અને તેમનાં પત્ની શિફ્ટ થયાં હતાં. તે સમયે આ ઇમારતનું બાંધકામ પૂરું પણ નહોતું થયું.

હાલના દિવસોમાં એવી આશા રાખવામાં આવે છે કે જે નવા રાષ્ટ્રપતિ આવશે તે પોતાની સગવડ પ્રમાણે જૂનું ફર્નિચર બદલશે અને આ માટે કૉંગ્રેસ અલગથી નાણાંની વ્યવસ્થા કરતી હોય છે.

વ્હાઇટ હાઉસમાં લોકોના રહેવા માટે કુલ 132 ઓરડા છે અને તેમાં 35 બાથરૂમ છે.

ફૅશન જગત સાથે સંકળાયેલા ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનાં પત્ની મેલેનિયા ટ્રમ્પે અહીં ઘણા ફેરફાર કરાવ્યા હતા. વ્હાઇટ હાઉસમાં યોજાતા વિશેષ સમારોહ અને તહેવારોના આયોજનની જવાબદારી તેમના શિરે હતી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... નોંધાવાનો આદેશ આપવામા આવ્યો હતો.

જોકે,  જિલ્લા વહીવટીતંત્રે એક વર્ષ બાદ આ વર્ષની 30 જુલાઈએ એફઆઈઆર નોંધાવી હતી.

આ દરમ્યાન વહીવટીતંત્રના સ્તરે આખું વર્ષ નોટિસો મોકલી, પણ તેની પર શું કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે એ જાણવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો ન હતો.

ખુદ મહિલા અને બાળ વિકાસ મંત્રી રીતા બહુગુણા જોશીએ આ વાતનો સ્વીકાર કર્યો છે.

સમગ્ર રાજ્યમાંના સચલ ઘોડિયા ઘરોનાં સંચાલનમાં મોટા પાયે ગેરરીતિ અને ભ્રષ્ટાચારની ફરિયાદો ગયા વર્ષે મળી હતી. ત્યાર બાદ આવી તમામ સંસ્થાની તપાસ સીબીઆઈ દ્વારા કરાવવામાં આવી હતી.

ત... બાકીનો લેખ લખો:

તી નથી.

કે. પી. પાંડેયે કહ્યું હતું, ''હું પોતે એક એવી સંસ્થા સાથે જોડાયેલો છું, જે તમામ પ્રકારની ગેરકાયદે અને અનૈતિક હિલચાલ પર નજર રાખે છે.

''અમે આવું ક્યારેય સાંભળ્યું હોત તો એમના પર શંકા જરૂર કરી હોત.''

પાડોશમાં રહેતા કાપડના વેપારી રાકેશ મૌર્ય પણ આ ઘટના અંગે જાણીને આશ્ચર્યચકિત છે.

ઇમારતની પાછળ રહેતા દિલીપ શર્માએ કહ્યું હતું, ''પોલીસવાળા જાતે જ છોકરીઓને અહીં છોડી જતા હતા. ઘણા મોટા અધિકારીઓ અહીં આવતા હતા.

''અમે લોકો પણ જોતા હતા કે અહીંયા જે ચાલી રહ્યું છે કે તેમાં કશું ખોટું નથી.

''હા, એ ચોક્કસ છે કે સવારે કે મોડી રાત્રે અહીંયા કેટલીક લક્ઝરી મોટરકારો આવતી હતી, પણ તેમાં કોણ આવતું-જતું હતું તેની અમને ખબર નથી.''

દિલીપ શર્માના જણાવ્યા મુજબ, લગભગ બે વર્ષ પહેલાં એમના ઘરની પાસે શરાબની દુકાન ખુલી હતી. એટલે મોટરકારમાં લોકો શરાબ ખરીદવા આવતા હોય એવું બની શકે.

જોકે, દિલીપ શર્માએ એમ પણ જણાવ્યું હતું કે સંસ્થામાં દરોડો પડ્યો એ દિવસથી મોટરકારો જોવા મળી નથી.

બાલિકા સંરક્ષણ ગૃહને હાલ પૂરતું સીલ કરી દેવામાં આવ્યું છે અને કેટલાક પોલીસ કર્મચારીઓને આજુબાજુ નજર રાખવા અને સુરક્ષા હેતુસર ગોઠવી દેવામા આવ્યા છે.

ઘટનાસ્થળે હાજર કેટલાક લોકોએ જણાવ્યું હતું કે સંસ્થામાં બધું બરાબર ચાલતું હતું એવું પણ નથી.

એક વૃદ્ધે જણાવ્યું હતું કે પોલીસ-વહીવટીતંત્રનાં અધિકારીઓને ઘણી વખત પત્ર લખી આ સંસ્થા બંધ કરાવવાની માગ કરવામાં આવી હતી.

તેમની પાસે આ વાતનો કોઈ પુરાવો નથી પણ તેમને ખબર જરૂર છે.

વૃદ્ધે કહ્યું હતું, ''ફરિયાદ છતાં કોઈ કાર્યવાહી કરવામાં આવી નહોતી અને પોલીસવાળા ગુમ થયેલી કે ઘેરથી ભાગેલી છોકરીઓને પકડીને અહીં જ મૂકી જતા હતા.

''છોકરીઓને અહીં મૂકી જવાથી એમને કોઈ ફાયદો થતો હતો કે છોકરીઓ અહીં સલામત હતી એની ખબર નથી.''

આ સવાલનો જવાબ આપવાનું પોલીસ ટાળે છે. વિરોધ પક્ષો સંસ્થાનાં સંચાલક ગિરિજા ત્રિપાઠીને છાવરવાનો આક્ષેપ સરકાર પર કરી રહ્યા છે.

એ સવાલનો જવાબ કોઈની પાસે નથી કે આ સંરક્ષણ ગૃહ છેલ્લાં કેટલાય વર્ષોથી કોની છત્રછાયામાં ચાલતું હતું?

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... પંતને તાલીમ આપવાની તક હતી. તેમને એ સમજાવવા કે વર્લ્ડ કપનો માહોલ કેવો હોય છે, ત્યાં શું સ્થિતિ હોય છે. અફસોસની વાત છે કે પસંદગીકારોની વિચારધારા અલગ છે."

જી. રાજારમણ માને છે કે વધારાના વિકેટકીપર લઈ જવાના બદલે જરૂર પડે ત્યારે જે રીતે રાહુલ દ્રવિડે 2003ના વર્લ્ડ કપમાં કરી હતી તે રીતે કેએલ રાહુલ પાસે પણ વિકેટકીપિંગ કરાવી શકાઈ હોત.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

વિજય શંકરની પસંદગી કેમ?

વર્લ્ડ કપ ટીમમાં નંબર ચાર પર બેટિંગ કરતા ખેલાડી તરીકે અંબાતી રાયડુ અને ઑલરાઉન્ડર વિજય શંકર વચ્ચે હોડ હતી, જેમાં વિજયશંક... બાકીનો લેખ લખો:

આ ટીમને સારી અને સંતુલિત ગણાવતા રાજારમણ કહે છે કે ખેલાડી લગન સાથે રમશે તો સેમીફાઇનલ અને ફાઇનલ સુધી જરૂર જશે.

ત્યારે પંતના સ્થાને કાર્તિક કે રાયડુના સ્થાને વિજય શંકરને ટીમમાં લેવા પર ઊઠી રહેલા પ્રશ્નોને વરિષ્ટ પત્રકાર વિજય લોકપલ્લી પાયાવિહોણા માને છે.

તેઓ કહે છે, "લોકો તો એવો પણ પ્રશ્ન ઊઠાવશે કે કેએલ રાહુલના સ્થાને અંબાતી રાયડુને રાખી લો. હું ઇચ્છું તો કહું કે શ્રેયસ ઐય્યરને રાખી લો, કોઈ કહેશે કે દિનેશ કાર્તિકના સ્થાને પંતને રાખી લો, તો કોઈ કહેશે કે ચોથા સીમરને પણ લઈ લો."

"પરંતુ આ જે ટીમ બને છે તે ઉપલબ્ધ ખેલાડીઓમાંથી સર્વશ્રેષ્ઠની પસંદગી કરીને બને છે. પાંચ પસંદગીકારો, કોચ રવિ શાસ્ત્રી અને કૅપ્ટન કોહલીએ એકબીજા સાથે ચર્ચા કરીને આ ટીમ બનાવી છે. આપણે માનવું જોઈએ કે આ બેસ્ટ પૉસિબલ ટીમ છે."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... પગલાંઓને કારણે દેશનો વ્યાવસાયિક વર્ગ તેમનાથી નારાજ હતો, તો વિેદેશી સરકારોને ચોખ્ખું સંભળાવી દેવાને કારણે દુનિયાભરના નેતાઓ તેમનાથી પ્રભાવિત થયા.

1973માં ન્યૂયૉર્ક ટાઇમ્સને આપેલા ઇન્ટરવ્યૂમાં તેઓએ કહ્યું હતું, "મને એ વાત પર કોઈ દુઃખ નથી, કેમ કે દુનિયાને તમારી વાત સંભળાવવી હશે તો ખૂલીને બોલવું જ પડશે. કોઈ મુદ્દા પર હું ચૂપ ન રહી શકું અને ન તો કોઈ મને ચૂપ કરાવી શકે છે."

કેવી રીતે ઓલેફ પામની હત્યા થઈ?

1956માં ઓલેફ પામ પત્ની લિસબેટ સાથે

28 ફેબ્રુઆરી, 1986ના દિવસે તેમની હત્યા થઈ હતી. એ દિવસે તેઓએ ... બાકીનો લેખ લખો:

ઓને સવાલ પુછાય એ પહેલાં તેઓ ત્યાંથી નીકળી ગયા હતા.

ઘણા દિવસો સુધી એ એક ગોળી પણ શોધી શકાઈ નહોતી, જેના પર બાદમાં એક રાહદારીની નજર પડી હતી.

ઓલેફ પામની હત્યાનું કારણ શું હોઈ શકે છે?

હત્યાનું સ્થળ

ડૉક્ટર જેન બૉનડેસન જણાવે છે કે જે ગોળીઓ ઘટનાસ્થળેથી મળી હતી તેનાથી ખબર પડે છે કે હત્યારાએ 0.357 મૈગનમ ગનનો ઉપયોગ કર્યો હતો.

તેઓ કહે છે, આ એક ઘણી શક્તિશાળી ગન હોય છે. જો તેઓ બુલેટપ્રૂફ જૅકેટ પહેરતાં તો પણ માર્યા જતા. આથી તેમને ખરેખર જાનથી મારી નાખવાની કોશિશ હતી. આ એક સંપૂર્ણ યોજનાબદ્ધ હતું."

પહેલી વાર આ મામલે મુખ્ય તપાસકર્તાને લાગ્યું કે તેમની હત્યાના તાર કુર્દ ચરમપંથી પીકેકે સાથે જોડાયેલા છે. આ ચરમપંથી તુર્કી વિરુદ્ધ ગોરિલ્લાયુદ્ધ લડી રહ્યા છે. પામની સરકારે આ સંગઠનને ચરમપંથી સંગઠન જાહેર કર્યું હતું.

1988માં પોલીસે ક્રિસ્ટર પીટરસન નામના એક ગુનેગારની ધરપકડ કરી હતી. તેણે સ્ટૉકહોમના રસ્તા પર એક માણસની કારણ વિના હત્યા કરી હતી અને તેનો ચહેરો આ માણસ સાથે મળતો હતો જેણે સિનેમાહૉલ પાસે પામની હત્યા કરી હતી.

ઓળખ સમયે પણ લિસબેટે પીટરસનની હત્યારાના રૂપમાં ઓળખ કરી હતી. તેમને દોષી ઠેરવીને 1989માં આજીવનકેદની સજા સંભળાવાઈ. પરંતુ તેમના વકીલે સામે અપીલ કરી અને અકારણ અને હત્યામાં સામેલ હથિયાર ન મળવાને કારણે તેમને છોડી મૂક્યા.

તેઓ માત્ર ત્રણ મહિના માટે કેદમાં રહ્યા. તેમને રાહતપેટે 50 હજાર ડૉલર અપાયા. પીટરસનનું 2004માં મૃત્યુ થઈ ગયું.

ભારતને તોપ વેચવાનો સોદો

ક્રિસ્ટર પીટરસન

ઓલેફની હત્યાને લઈને અનેક કહાણીઓ સામે આવી છે. દક્ષિણ આફ્રિકાના પૂર્વ પોલીસ અધિકારીએ 1996માં દાવો કર્યો હતો કે પામની હત્યા એટલા માટે થઈ કે તેઓએ વંશભેદ સામે અવાજ ઉઠાવવામાં સાથ આપ્યો હતો અને આફ્રિકન નેશનલ કૉંગ્રેસને ફંડ પણ આપ્યું હતું. સ્વિડનના તપાસકર્તા બાદમાં દક્ષિણ આફ્રિકા ગયા હતા, પરંતુ તેઓને આ દાવા સિવાય કોઈ અન્ય સાબિતી મળી નહોતી.

જોકે ડૉક્ટર જેન બૉનડેસનનું માનવું છે કે ઓલેફ પામની હત્યા ભારત સાથેની આર્મ્સ ડીલ સાથે જોડાયેલી હતી.

સ્વિડનની હથિયાર વેચતી કંપની બોફોર્સનો ભારત સાથે 80-90ના દાયકામાં તોપ વેચવાનો સોદો થયો હતો. પરંતુ બાદમાં ખબર પડી કે બોફોર્સે ભારતમાં ઘણા લોકોને આ સોદાને પાક્કો કરવા માટે લાંચ આપી હતી.

તેમાં એ સમયે ભારતના વડા પ્રધાન રાજીવ ગાંધીનું નામ પણ સામે આવ્યું હતું. ઘણાં વર્ષો સુધી ભારતની કોર્ટોમાં તેના પર સુનાવણી પણ થઈ હતી, પરંતુ કોઈ પરિણામ...


... પછી જ ખબર પડશે.

જોકે એક વાત એ પણ છે કે કાશ્મીર ખીણના લોકોમાં આ નિર્ણયની સામે રોષ છે. હિન્દુ અખબારની પત્રકાર નિરુપમા સુબ્રમણ્યમે પણ ખીણની મુલાકાત લીધા બાદ ટ્વીટર પર આવું જ લખ્યું છે.

તેમણે લખ્યું છે કે, "એ નવાઈની વાત લાગે છે કે કેટલાય લોકો માની રહ્યા છે કે ભારતની કાશ્મીર સમસ્યા પૂરી થઈ ગઈ છે. જમીન પરની વાસ્તવિકતા કંઈક જુદી જ છે. ઉજવણીનો માહોલ ખતમ થશે તે પછી પડકારો સ્પષ્ટ થશે."

અમે 5 ઑગસ્ટથી 10 દિવસ સુધી કાશ્મીર ખીણમાં ફરીને રિપોર્ટિંગ કર્યું હતું. તે વખતે મોટા ભાગના લોકોએ કહ્યું કે એક વાર સ... બાકીનો લેખ લખો:

કલ્પો વિચારી રાખ્યા છે. તેના પર આગળ વધીને કાશ્મીરીઓના આત્મનિર્ણયના અધિકારનું સન્માન કરીને સુરક્ષા સમિતિના પ્રસ્તાવો પર કામ થઈ શકે છે."

"ભારતના પ્રથમ વડાપ્રધાન જવાહરલાલ નહેરુએ આપેલા વચનોના પરિપ્રેક્ષ્યમાં ભારત સાથે વાતચીત કરીને નિર્ણય લઈ શકાય છે."

ઇમરાન ખાન કહે છે, "પરંતુ આવી વાતચીત ત્યારે જ ચાલુ થઈ શકે જ્યારે ભારત કાશ્મીર પરનો પોતાનો ગેરકાયદે કબજો છોડી દે. (કાશ્મીરમાં) કરફ્યૂ હઠાવે અને પોતાના સૈનિકોને બૅરેકમાં પાછા મોકલે."

પાકિસ્તાન સરકારે કાશ્મીરનો મુદ્દો સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘમાં પણ ઉઠાવ્યો હતો.

શમશાદ અહમદ કહે છે કે તેમની જાણકારી પ્રમાણે 27 સપ્ટેમ્બરે સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘમાં ઇમરાન ખાન પોતાના ભાષણમાં કાશ્મીરના મુદ્દાને જોશપૂર્વક ઉઠાવશે.

અમેરિકા સહિત દુનિયાના મોટા ભાગના મોટો દેશો કહી રહ્યા છે કે ભારત અને પાકિસ્તાને પરસ્પર વાટાઘાટો કરીને કાશ્મીરનો ઉકેલ લાવવો જોઈએ.

બ્રિટન કાશ્મીરની સ્થિતિ પર નજર રાખશે

ડોમિનિક રાવ

બ્રિટને કલમ 370 હઠાવવા અને જમ્મુ અને કાશ્મીરને કેન્દ્ર શાસિત પ્રદેશ જાહેર કરવાની બાબતે ખાસ કોઈ ચિંતા વ્યક્ત કરી નથી.

જોકે ભારપૂર્વક એવું કહ્યું છે કે કાશ્મીરમાં માનવઅધિકારોના ભંગના કોઈ પણ આક્ષેપની તપાસ 'તરત, વિગતવાર અને પારદર્શક રીતે' થવી જોઈએ.

વિદેશ પ્રધાન ડૉમિનિક રાવે બ્રિટનની સંસદમાં કહ્યું હતું કે તેમણે 7 ઑગસ્ટે ભારતના વિદેશ પ્રધાન એસ. જયશંકર સાથે વાતચીત કરીને કાશ્મીર અંગે પોતાની ચિંતાઓ પ્રગટ કરી હતી.

તેમણે એમ પણ કહ્યું હતું કે બ્રિટન કાશ્મીરની સ્થિતિ પર નજર રાખશે.

આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર કાશ્મીરનો મુદ્દો

આ સિવાય શ્રીલંકામાં યુનિસેફના સંમેલન વખતે પાકિસ્તાને કાશ્મીરનો મુદ્દો ઉઠાવવાની કોશિશ કરી હતી.

ચીન, મલેશિયા અને તુર્કીએ પાકિસ્તાનને સમર્થન આપ્યું છે.

અમેરિકાના ડેમોક્રેટિક પક્ષના પ્રમુખપદના દાવેદારોમાંથી એક બર્ની સેન્ડર્સે કાશ્મીર મામલે ચિંતા પ્રગટ કરી છે.

આ રીતે ભારતની ઇચ્છા ના હોવા છતાં કાશ્મીર આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે એક મુદ્દો બની રહ્યું હોય તેમ લાગે છે.

ભારતના દૃષ્ટિકોણથી જોઈએ તો પણ કાશ્મીરની સમસ્યાનો ઉકેલ હજી આવ્યો નથી. કલમ 370ના હઠાવવાના નિર્ણયને સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડકારવામાં આવ્યો છે.

અદાલતે સરકાર પાસેથી આ બાબતમાં માહિતી માગી છે. જોકે રાહુલ પંડિતાનું કહેવું છે કે સંસદના આ નિર્ણયને રદ કરવો હવે શક્ય નથી.

દેશના ગૃહપ્રધાન અમિત શાહે કહ્યું છે કે સરકારનો નિર્ણય કાનૂની રીતે પણ પાર...


... પછી સાતવાહનના શાસન વખતે અગ્નિમિત્ર નાગપુર આવ્યા હતા. કાલિદાસના મહાકાવ્યમાં તેનો ઉલ્લેખ છે. સાતવાહન પછી શ્રત્રપ આવ્યા અને તેમની પાછળ વેપારીઓ આવ્યા.

"મુંબઈની નજીકમાં કલ્યાણ, થાણે, નાલાસોપારા જેવા બંદરો હતા એટલે વેપારી આવનજાવન વધતી રહી હતી. તે પછીના ગાળામાં આ નગર કાલચુરી રાષ્ટ્રકૂટ, યાદવ અને શીલાહર કૂળના કબજામાં આવ્યું હતું. તે પછી આવ્યા આરબો. આ રીતે દરિયાઇ વેપારને કારણે મુંબઈ પહેલેથી જ પચરંગી હતું."

મુસ્લિમો અને વલંદાઓ

મુંબઈ પર મુસ્લિમોનો સીધો કબજો ક્યારે હતો તે સમયગાળો સ્પષ્ટ નથી. 13થી 15મી સ... બાકીનો લેખ લખો:

યવસ્થા કરી હતી. આમ છતાં સુરક્ષાનો સવાલ ઊભો થયો હતો, કેમ કે મરાઠાઓએ વસઈમાં કબજો જમાવ્યો હતો.

વલંદાઓને હરાવીને મરાઠાઓએ વસઈ કબજે કર્યુ તે પછી બ્રિટિશરો ચિંતામાં પડ્યા હતા. તેમને ખ્યાલ આવ્યો કે મરાઠાઓ મુંબઈના સીમાડા સુધી પહોંચી ગયા છે ત્યારે નગરની સુરક્ષા માટે નવા ઉપાયો વિચારાવા લાગ્યા. મરાઠાઓ બાંદ્રા અને કુર્લા સુધી પહોંચી ગયા હતા.

સૌ પ્રથમ તો કેપ્ટન જેમ્સ ઇન્ચબર્ડને મરાઠા સરદાર ચિમાજી અપ્પાને મળવા માટે વસઈ મોકલવામાં આવ્યા. મરાઠી રિયાસતના ત્રીજા ખંડમાં ગોવિંદ સખારામ સરદેસાઈએ લખ્યું છે કે ચિમાજી અપ્પાએ અંગ્રેજો સામે 15 શરતો મૂકી હતી.

તે પછી કેપ્ટન ગોર્ડન સતારા ગયા હતા અને છત્રપતિ શાહુ મહારાજને મળ્યા હતા. ઇન્ચબર્ડ પૂણે જઈને બાજીરાવ પહેલાને મળ્યા હતા. આમ છતાં મરાઠાઓનું જોખમ ઓછું થયું નહોતું. તેથી અંગ્રેજોએ હવે મુંબઈ ફોર્ટની આસપાસ ખાઈ ખોદવાનું શરૂ કર્યું હતું.

ખાઈ ખોદવાનો ખર્ચ ઉપાડવા માટે તે વખતના વેપારી મહાજનો આગળ આવ્યા હતા અને 30 રૂપિયાનો ફાળો કર્યો હતો. ખાઈ ખોદવાનો કુલ ખર્ચ અઢી લાખ રૂપિયા આવ્યો હતો. કદાચ તે પબ્લિક પ્રાઇવેટ પાર્ટનરશીપનો પ્રથમ પ્રોજેક્ટ હતો.

એ. આર. કુલકર્ણીએ પોતાના પુસ્તક 'કંપની સરકાર'માં જણાવ્યું છે કે 1755માં અંગ્રેજોએ સુવર્ણા દુર્ગ જીતી લીધો અને 1761માં મરાઠાઓ પાણીપતમાં હાર્યા તેના કારણે અંગ્રેજોનું જોર વધ્યું હતું.

19મી સદીનું મુંબઈ

19મી સદીમાં મુંબઈ અંગ્રેજો માટે સૌથી અગત્યનું સાબિત થયું હતું. સદીની શરૂઆતમાં જ 1803માં વસઈ કરાર કરવામાં આવ્યો હતો. આ કરાર સાથે મરાઠાઓનું જોર ઘટ્યું હતું અને 1818 સુધીમાં મરાઠા શાસનનો અંત આવી ગયો હતો.

તે પછી મુંબઈમાં એક પછી એક ગવર્નર આવતા રહ્યા. તેમણે ન્યાયતંત્ર, મહેસૂલી તંત્ર, શિક્ષણ તંત્ર વગેરે તૈયાર કર્યા. સમય પ્રમાણે નગરનો વિકાસ થતો રહ્યો, ટાઉન હોલ, મ્યુઝિયમ, ટંકશાળ વગેરેનું નિર્માણ થતું રહ્યું.

મુંબઈમાં સૌપ્રથમ 1853માં ટ્રેન શરૂ થઈ. પ્રથમ સ્વતંત્રતાની લડાઈ 1857માં લડાઈ તેની અસર પણ મુંબઈ પર પડી હતી. જોકે અંગ્રેજોએ તાકિદના પગલાં લઈને ક્રાંતિને દબાવી દીધી હતી. ટાઉન હોલના પગથિયા પાસે ઇંગ્લેન્ડની રાણીનું જાહેરનામું વાંચવમાં આવ્યું હતું, જ્યાં આજે એશિયાટિક લાયબ્રેરી છે. 1857માં મુંબઈ યુનિવર્સિટીની સ્થાપના થઈ હતી.

મુંબઈને આજનું સ્વરૂપ આપવામાં સૌથી મોટો ફાળો 1862માં હેન્રી બાર્ટલ ફ્રેરેનો હતો. તેમણે મુંબઈમાં અનેક ઇમારતોનું નિર્માણ કરાવ્યું.

તેમના...


... પછીના એક વર્ષમાં જ્યોર્જિયાએ આવા છ અંતિમસંસ્કારનું આયોજન કર્યું હતું. તે દરેક અલગ પ્રકારે યોજાયા હતા, પણ દરેકમાં વ્યક્તિ અને તેમના પરિવારને બહુ સારું લાગ્યું હતું. તેમને લાગે છે કે પરંપરાગત રીતે થતા અંતિમસંસ્કારના બદલે આ વધારે સારા નીવડે છે.

"દરેક તમારી અંતિમવિધિમાં હાજરી આપવા ઇચ્છતા હોય છે, પણ તે લોકો તમારા વિશે સારી લાગણી વ્યક્ત કરે તે જોવા તમે તો હાજર નહીં હોતા," એમ જ્યોર્જિયા કહે છે.

"બીજું તેના કારણે તમે પોતે પણ સ્વજનો અને મિત્રોને કહી શકો છો કે ઠીક છે, મારા ગયા પછી તમારે તમારી રીતે જી... બાકીનો લેખ લખો:

એ તરત જવાબ આપ્યો કે તેઓ હાજર રહેશે. આ મિત્રોએ તેમની રીતે જ નક્કી કર્યું કે પોતાના આ દોસ્તના જીવંત અંતિમસંસ્કાર ગોઠવવા.

મજાકરૂપે જ આવો વિચાર થયો હતો, પણ તેમાં આખરે ગંભીરતા આવી ગઈ. જન્મદિનની ઉજવણીના રંગીન વસ્ત્રોને બદલે માઇકલે સફેદ વસ્ત્રો ધારણ કર્યા હતા.

વિશેષ રીતે તૈયાર કરાવેલા કોફીનમાં તેઓ ત્રણ કલાક પોઢી રહ્યા. ડાઘુઓએ બાદમાં તેમને કોફીનમાંથી ઊંચક્યા અને માત્ર દિવો સળગતો હતો તેવા અંધારા ઓરડામાં લઈ ગયા.

માઇકલ કહે છે, "તેમના શ્વાસમાંથી વ્હિસ્કીની ગંધ આવી રહી હતી. તેઓ ગભરાયા હતા એટલે બરાબરનું પીધું હતું."

આખી વાત દેખાવ ખાતરની હતી, આમ છતાં કોફીનમાં તેમને સ્થિર પડેલા જોઈને એક મિત્ર રડવા લાગી હતી. મિત્રોએ તેમને શ્રદ્ધાંજલિ પણ આપી.

એક મિત્રે કહ્યું: "મને હતું કે હું તને કેટલો પ્રેમ કરું છું તેનો તને અંદાજ જ નહોતો." માઇકલની 15 વર્ષની દીકરીની શ્રદ્ધાંજલિ સાથે કાર્યક્રમ પૂરો થયો હતો. "દીકરીને તેના પર હાથ મૂકીને તેના માટે પિતાનો પ્રેમ કેટલો અગત્યનો હતો તે જણાવ્યું ત્યારે સૌ કોઈ રડી પડ્યા હતા."

માઇકલ કહે છે કે તેમને લોકો સાથે બહુ ફાવતું નહોતું અને જીવનમાં લાંબો સમય એકાકી રહ્યા હતા. પરંતુ કોફીનમાં પડ્યા પડ્યા મિત્રોને પોતાના વિશે બોલતા સાંભળ્યા તે પછી તેમનો દૃષ્ટિકોણ બદલાઈ ગયો.

તેમને લાગે છે કે તેમને સંબંધો સુધારી લેવા માટેની બીજી તક મળી હતી. છેલ્લા 40 વર્ષોમાં કરેલી ભૂલોને સુધારી લેવાની જાણે તેમને તક મળી હતી.

એવું લાગે છે કે આ ટ્રૅન્ડ હવે જુદા જુદા ફૅસ્ટિવલ સાથે પણ જોડાઈ રહ્યો છે. હાલમાં યોજાયેલા વૉલ્ટ ફેસ્ટિવલમાં (આ ઉપરાંત સિક્રેટ ગાર્ડન પાર્ટી, બેસ્ટિવલ અને બૂમટાઉન ફેઅરમાં પણ) પોતાની અંતિમવિધિઓ કેવી હશે તેની ઝલક લોકોને આપવાનું શરૂ થયું છે.

"અમે વિક્ટોરિયન યુગના રિવાજો પ્રમાણે અમુક જ રીતે અંતિમવિધિ થઈ શકે તે વાતને પડકારવા માગતા હતા," એમ 38 વર્ષના થિયેટર ડિરેક્ટર માર્ટીન કોટ કહે છે. "કઈ રીતે શોક કરવો, કેવા કપડાં પહેરવા, કેવી રીતે વર્તવું તે બધું નક્કી કરી રખાયેલું છે. અમે તેને પડકારીને બધું બદલી નાખવા માગતા હતા."

જીવંત અંતિમસંસ્કાર માટેનો વિચાર આવ્યો તે પછી માર્ટિન અને તેમના સાથીઓએ કબ્રસ્તાન, ચર્ચ અને મોર્ગના સેટ પણ બનાવ્યા હતા. કાર્યક્રમ યોજવાનો હોય ત્યારે વ્યક્તિને પસંદગી પણ અપાતી હતી કે કેવી રીતે તેમણે અંતિમવિધિઓ કરાવવી છે.

કેવા ગીતો વાગવા જોઈએ ત્યાંથી માંડીને કેવી રીતે એકઠા થયેલા સૌ કેવી રીતે યાદગીરીના...


... પડતું હોય છે. નાણાંના અભાવે તેઓ બાળકોને પૂરતો સારો ખોરાક નથી આપી શકતા."

"ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન મહિલાને ખૂબ જ પૌષ્ટિક આહારની જરૂર હોય છે. અને આરામની પણ જરૂર હોય છે. જોકે, આ વર્ગના લોકો આર્થિક-સામાજિક પડકારોને લીધે આ સગવડ નથી મેળવી શકતા."

'પૂરતું દૂધ નથી એટલે બાળકોને ચા-ગાંઠીયા આપું છું'

પ્રતીકાત્મક તસવીર

ડૉ. સ્મિતાએ એક કિસ્સો વર્ણવ્યો જેમાં કુપોષણ મામલેની સ્થિતિ કેટલી દયનીય છે તે જાણી શકાય છે.

તેમણે આ વિશે કહ્યું, "એક મહિલાને જ્યારે અમારી સંસ્થાએ પૂછ્યું કે તમે તમારા બાળકોને ખોરાકમાં શું આપો છ... બાકીનો લેખ લખો:

ત્વ છે?

પ્રતીકાત્મક તસવીર

સ્તનપાનના મહત્ત્વ વિશે જણાવતા તેમણે કહ્યું, "સ્તનપાન માતાના પોતાના આરોગ્ય માટે પણ લાભદાયક છે. તેનાથી બ્રેસ્ટ કૅન્સર થાવનું જોખમ ઘટી જાય છે."

"ઉપરાંત 'સ્કિન-ટુ-સ્કિન' સ્પર્શથી માતા અને બાળક બન્નેને માનસિક બીમારીના જોખમ સામે પણ રક્ષણ મળે છે."

નવજાત બાળકને કેવી કાળજી મળવી જોઈએ તે અંગે તેમનું કહેવું છે કે, બાળકને ગરમી મળી રહી તે માટે માતા પાસે તેને એક કપડાંમાં વીંટીને રાખવું જોઈએ.

"તેને કાંગારુ કૅપ કહેવાય છે. ઉપરાંત બહારનો કોઈ પણ ખોરાક ન આપવો જોઈએ."

મહિલાઓના ગર્ભાવસ્થા દરમિયાનના પોષણ વિશે તેમણે કહ્યું કે સાતમા અને આઠમા મહિને વધુ પોષકતત્વોની જરૂર હોય છે. ખોરાકમાં કૅલ્શિયમ, આયર્ન અને શાકભાજીનું સારું પ્રમાણ જળવાઈ રહેવું જોઈએ.

"વધુમાં બ્રેસ્ટનું ચેકએપ અને માતા બનવા સંબંધિત બાબતોની તાલીમ પણ આપવી જોઈએ."

"સૌથી મહત્ત્વનું તેમણે કઈ રીતે સ્તનપાન કરાવવું તેની જાણકારી આપવી જોઈએ."

મહિલાઓને ધાવણ ઓછું કેમઆવે છે?

મહિલાઓન પૂરતું ધાવણ નહીં આવવાની સમસ્યા વિશે તેમનું કહેવું છે કે, વધુ પડતાં તણાવ અને અપૂરતા પોષણના લીધે આ સમસ્યા સર્જાતી હોય છે.

"જોકે, આવી સમસ્યા હોય, તો તેની કાળજી રાખીને તેને સુધારી શકાય છે. બ્રેસ્ટપંપની મદદ પણ લઈ શકાય છે."

"માતાને સારું પોષણ મળી રહે, તો બાળકને પણ સારું પોષણ મળી રહે છે. મહિલાએ બાળકને દર બે કે ત્રણ કલાકે સ્તનપાન કરાવવું જોઈએ."

કુપોષણ દૂર કરવા કેવા પ્રયત્નો થઈ રહ્યા છે?

પ્રતીકાત્મક તસવીર

દાહોદ જિલ્લામાં પોષણ મામલે ચાલતા સરકારના પ્રોજેક્ટ સાથે જોડાયેલા જયશ્રીબહેનના જણાવ્યા અનુસાર, રાજ્યમાં બાળકો કુપોષણનો શિકાર ન બને તે માટે સરકારના વિવિધ પ્રોજેક્ટ દ્વારા પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યા છે.

દાહોદ સહિતના ટ્રાઇબલ વિસ્તારો ધરાવતા જિલ્લાઓમાં બાળકોનું કુપોષણનું પ્રમાણ વધારે કેમ છે? તે વિશે તેમનું કહેવું છે કે આ વિસ્તાર મુખ્યત્વે આદિવાસી વિસ્તાર છે અને ત્યાંના લોકોમાં ગરીબી અને નિરક્ષરતાનું પ્રમાણ પણ વધારે જોવા મળે છે.

તેમણે કહ્યું, "આ વિસ્તારમાં નાની ઉંમરમાં લગ્ન, પ્રથમ ધાવણ વિશેની રૂઢિગત માન્યતાઓને કારણે પણ કુપોષણનું પ્રમાણ વધારે જોવા મળે છે."

"વર્ષ 2015માં બે હજારથી વધુ કુપોષિત બાળકોની ઓળખ થઈ હતી અને તેમની સારવાર કરવામાં આવી હતી."

પ્રતીકાત્મક તસવીર

 "'આશા' કાર્યકર્તાઓ ઘરે ઘરે જઈને મહિલાઓને પોષ્ટિક આહાર અને જરૂરી દવાઓ આપે છે, કેમ કે ખરેખર આ વિસ્તારોમાં મહિલાઓમાં રહેલા...


... પડ્યું કે તેમણે અંતિમ વિદાય લઈ લીધી છે.

દર્દીના અવસાન સાથે નર્સનું કામ પૂરું થતું નથી.

"સહકર્મચારીની મદદથી તેમનો બૅડ સાફ કર્યો. દર્દીના દેહને સફેદ વસ્ત્રોમાં લપેટીને બોડીબૅગમાં મૂક્યો. તે પહેલાં તેમના કપાળે ક્રોસની નિશાની કરવાનું હું ભૂલી નહોતી," એમ બીબીસીને તેમણે જણાવ્યું.

કોરોના વાઇરસના પ્રારંભના દિવસોમાં દર્દીની સારવાર અટકાવવાની વાત આવે ત્યારે સગાઓ સાથે ડૉક્ટરો રૂબરૂમાં વાતચીત કરતા હતા.

વૅન્ટિલેટર હઠાવતાં પહેલાં નજીકના સગાને આઈસીયુમાં આવવા દેવાતા હતા.

પરંતુ હવે દુનિયાના મોટા ભાગના... બાકીનો લેખ લખો:

લા છીએ." એવું તેઓ કબૂલે પણ છે.

છેલ્લે જે નર્સનું મોત થયું તેમને ટીબીની બીમારી હતી. તમારા ફેફસાંની ક્ષમતા તેના કારણે પણ નબળી પડી ગઈ હોય છે.

"લોકો મને કહે છે કે તમારે કામ બંધ કરી દેવું જોઈએ. પણ આ વૈશ્વિક રોગચાળો છે અને આ મારી ફરજ છે. શિફ્ટ પૂરી થાય ત્યારે હું મૃત્યુ પામેલા દર્દીઓ વિશે વિચારતી હોઉં છું, પણ હૉસ્પિટલેથી નીકળ્યાં પછી તે બધા વિચારો દૂર કરી દેવાની કોશિશ કરતી હોઉં છું," એમ જૌનિતા નિતલા છેલ્લે કહે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... પણ ઊંચો પર્વત બની ગયો હતો. જે બાદમાં ધસી પડયો.

પ્રલયકારી આ ઘટનાથી આખી દુનિયા સંપૂર્ણપણે બદલાઈ ગઈ હતી.

લગભગ એક વર્ષ સુધી ધુમાડાના ગોટા ધરતી ઉપર ઘૂમરાતા રહ્યાં હતાં.

સૂરજનાં કિરણો ધરતી ઉપર પડતાં બંધ થઈ ગયાં હતાં. આખાં વર્ષ સુધી ધરતી ઉપર રાત જ રહી.

એનાથી ધરતીનું તાપમાન શૂન્યથી પણ ઘણાં ડિગ્રી સેલ્સિયસ નીચું જતું રહ્યું હતું.

પરિણામ એ આવ્યું કે ધરતીના 75 ટકા જીવ-જંતુઓ નાશ પામ્યાં. મોટાભાગે તમામ ડાયનાસોર એ જ કારણથી નષ્ટ થઈ ગયાં હતાં.

ઉલ્કાપિંડ જ્યાં ધરતી સાથે અથડાયો હતો, તેનું કેન્દ્ર આજે... બાકીનો લેખ લખો:

ું દુનિયા ઉપર રાજ છે કેમ કે જો ડાયનાસોર જીવતાં હોત, તો આપણે ના હોત.

એડ્રિયાના કહે છે કે એ પ્રલયથી જ માનવીય સભ્યતાને વિકસવાની તક મળી.

કોની અસ્થિઓ ચાંદ ઉપર દફનાવેલી છે?

એડ્રિયાનાને એ ઉલ્કાપિંડના અથડાવાની સાચી જગ્યાની ભાળ મેળવવામાં પ્રખ્યાત અંતરિક્ષ વૈજ્ઞાનિક યૂઝીન શૂમેકર દ્વારા મદદ મળી હતી. શૂમેકર એકમાત્ર વૈજ્ઞાનિક છે, જેમની અસ્થિઓની રાખ ચાંદ ઉપર દફન છે.

શૂમેકરે એડ્રિયાનાને કહ્યું હતું કે એ ઘટના સિવાય કોઈ અન્ય ખગોળીય ઘટનાથી બનેલા બિલકુલ ગોળાકાર પુરાવાઓ મળવા અશક્ય છે.

એટલે જો એડ્રિયાનાની શોધ પૂરી થશે તો તો તેનાથી ધરતીના ભૌગોલિક વિકાસને રેખાંકિત કરવામાં મદદ મળશે.

ઉલ્કાપિંડની ટક્કરથી ડાયનાસોરના ખાત્માની થિયરી સૌથી પહેલા કૅર્લિફોર્નિયાના પિતા-પુત્ર લુઈ અને વોલ્ટર અલ્વારેઝની જોડીએ 1980ના દસકામાં રજૂ કરી હતી.

એ સમયે તેમનો ખૂબ વિરોધ થયો હતો પરંતુ એડ્રિયાનાની શોધથી અલ્વારેઝ પિતા-પુત્રની થિયરી સાચી સાબિત થાય છે.

આ ઉખાણાની ઘણી કડીઓ વિખરાયેલી હતી. જેમ કે, 1978માં ભૂવૈજ્ઞાનિક ગ્લેન પેનફિલ્ડે મેક્સિકોની સરકારી તેલ કંપની પેમેક્સ માટે કેરેબિયન સમુદ્રની ઉપર ચક્કરો લગાવીને આનો સર્વે કર્યો હતો.

તેલની શોધ કરતા-કરતા તેમને સમુદ્રની અંદર વિશાળ ખાડો દેખાયો હતો.

આ પુરાવો તેલ કંપની પેમેક્સની મિલકત હતો. જેને લીધે એને સાર્વજનિક કરવામાં આવ્યો નહોતો.

યુકાટનના આ ગોળાને અલ્વારેઝની થિયરી સાથે જોડવાનું કાર્ય ટેક્સાસના પત્રકાર કાર્લોસ બાયર્સએ કર્યું હતું.

કાર્લોસે 1981માં હ્યુસ્ટન ક્રોનિકલમાં પોતાના લેખમાં સવાલ ઉઠાવ્યો હતો કે શું આ બે વચ્ચે કોઈ સંબંધ છે?

મંગળ ગ્રહનું વાયુમંડળ ધરતી જેવું હતું

બાયર્સે પોતાની થિયરી એક વિદ્યાર્થી એલન હિલ્ડેબ્રેન્ડને પણ જણાવી હતી. એલને ફરીથી પેનફિલ્ડ સાથે સંપર્ક કર્યો.

બાદમાં બંને મળીને એ તારણ ઉપર પહોંચ્યા કે જે ખાડો સમુદ્રની અંદર હતો, એ કોઈ જ્વાળામુખી નહીં, બલકે ઉલ્કાપિંડ સાથે અથડાઈને બનેલો ખાડો હતો.

એડ્રિયાના ઓકૈમ્પો આશ્ચર્ય વ્યક્ત કરે છે, "એક પત્રકારે આટલી મોટી શોધ કરી!"

આ કથા ઇતિહાસના વિખરાયેલા પાનાંને જોડવા પૂરતી નથી.

એ આપણને ધરતીથી પરે અન્ય દુનિયા વિશે જાણકારી વધારવામાં મદદગાર થઈ શકે છે.

નાસાએ આ જાણકારીનો ઉપયોગ મંગળ ગ્રહ ઉપર મોકલેલા પોતાના અંતરિક્ષ યાન ક્યૂરિયોસિટીથી આંકડા ભેગા કરવામાં કર્યો છે.

મંગળની સપાટી અને ભૂસ્તર બંધારણને બરાબર તપાસીને-પારખીને એ જાણવાની કોશિશ ચાલી રહી...


... પણ કરવામાં આવ્યો હતો અને 1996ની ચૂંટણી આવી, ત્યારે કોંગ્રેસ પક્ષ એ મુદ્દે વિભાજિત તથા વિરવિખેર હતો.

1999માં બીજેપીએ સ્થિર સરકારની રચના કરી હતી અને અટલબિહારી વાજપેયી વડાપ્રધાન બન્યા હતા.

પોતે બીજેપીના હિન્દુત્વના એજન્ડાનો અમલ કરી શકે અને અયોધ્યામાં મંદિરનો મુદ્દો ફરી જીવંત કરી શકે એટલો મોટો હિંદુ જનાધાર અયોધ્યાને કારણે મળ્યો હોવાનું વાજપેયી કે તેમના વગદાર નંબર ટુ એલ.કે. અડવાણી માનતા ન હતા.

તેઓ માનતા હતા કે ગઠબંધનને યથાવત રાખવું હોય અને આગામી ચૂંટણી જીતવા માટે સમાજના વિવિધ વર્ગોનો ટેકો મેળવવ... બાકીનો લેખ લખો:

છે, પણ કેન્દ્ર અને રાજ્યોમાંની બીજેપીની સરકારોમાં મુસ્લિમોનું પ્રતિનિધિત્વ નહિવત છે.

ગુજરાતના તત્કાલીન મુખ્ય પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને ભારત પર શાસન માટે દેશના સૌથી વધુ વસતીવાળા અને રાજકીય રીતે મહત્વના રાજ્ય ઉત્તર પ્રદેશમાંથી ચૂંટી કાઢવામાં આવ્યા હતા.

ઉત્તર પ્રદેશ મુસલમાનો પ્રત્યે આક્રમકતા માટે જાણીતું છે, પણ નરેન્દ્ર મોદી મુખ્યત્વે હિંદુ મતોને આધારે ચૂંટાયા ન હતા.

તેમના ચૂંટણી અભિયાનનો મુખ્ય મુદ્દો ભારતના વિકાસ અને પરિવર્તનનો હતો.

કોંગ્રેસમાં ફરી શરૂ થયેલી ઉથલપાથલ પણ નરેન્દ્ર મોદીના અભિયાનની સફળતાનું એક મહત્વનું કારણ હતી.

ગૌહત્યા પર પ્રતિબંધની અસર ખેડૂત મતદાતાઓને થઈ રહી હોવાથી એ પ્રતિબંધને નરમ બનાવવાના સંકેત પણ મળી રહ્યા છે.

હિંદુત્વ વૈવિધ્યસભર ધર્મ બની રહ્યો છે અને ભારત પુરાણી, બહુલતાવાદી પરંપરા સાથેનો વૈવિધ્યસભર દેશ છે.

તેથી ધર્મનિરપેક્ષ ભારતના અંત અને હિંદુ રાષ્ટ્રના સર્જનના ઐતિહાસિક વળાંક પર નરેન્દ્ર મોદી પહોંચશે કે કે કેમ એ બાબતે હું હજુ સ્પષ્ટ નથી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... પણ કરવામાં આવ્યો, પણ અગાઉની જેમ તેમાં પણ નિષ્ફળતા મળી.

1907થી 1909 દરમિયાન ભારતીય યુવાનોમાં 'ક્રાંતિકારી' હિંસાની હવા ચાલી હતી અને બ્રિટિશ અધિકારીઓ અને તેમને સાથ આપનારા સ્થાનિક વગદારો પર હુમલા થવા લાગ્યા હતા.

તેના કારણે બ્રિટનમાં માગણી થવા લાગી હતી કે ભારતમાં સ્થાનિક લોકોની મુક્ત અવરજવર પર નિયંત્રણો મૂકવાં જોઈએ.

તડજોડની ટીમ

આવી ઘટનાઓથી ભારતની નકારાત્મક છાપ ઊભી થઈ તેના કારણે અગ્રણી વેપારીઓ અને જાહેર જીવનના અગ્રણીઓ, તથા ભારતના જાણીતા રાજવીઓએ ફરી એકવાર ભારતીય ક્રિકેટ ટીમ ઊભી કરવા વિચારવા લ... બાકીનો લેખ લખો:

શૈક્ષણિક પહેલ કરવામાં આવી હતી, તેમાં ક્રિકેટ એક અગત્યનો હિસ્સો હતો.

પ્રથમ ભારતીય ટીમમાં સ્થાન પામેલા ચાર મુસ્લિમોમાંથી ત્રણ અલીગઢના હતા.

અલીગઢ જાણીતું બન્યું હતું ત્યાં સ્થપાયેલી સૌથી જાણીતી શૈક્ષણિક સંસ્થા મુહમ્મદન એંગલો-ઓરિએન્ટલ કૉલેજ માટે.

સામાજિક સુધારક સર સૈયદ અહમદ ખાને મુસ્લિમોમાં પશ્ચિમી ભણતરને આગળ વધારવા માટે આ સંસ્થાની સ્થાપના કરી હતી.

છેલ્લે ક્રિકેટના કારણે જ હિંદુ સમાજે જ્ઞાતિ વ્યવસ્થાની અસરો વિશે નવેસરથી વિચારવાની ફરજ પડી હતી.

આ મુદ્દે જાગેલી ચર્ચાના કેન્દ્રમાં હતો એક અદભૂત દલિત પરિવાર. આ દલિત પરિવારની ક્રિકેટના ક્ષેત્રમાં સફળતા અને સિદ્ધિઓને કારણે અસામનતા અને ભેદભાવની ઉપલા વર્ગના હિંદુઓની પદ્ધતિ સામે સવાલો ઊભા થયા હતા.

પાલવણકર બંધુઓ માટે ક્રિકેટના કારણે જ ભેદભાવ સામે ન્યાય અને ગૌરવની તેમની લડાઈ શક્ય બની હતી.

ખાસ કરીને બાલુ તેમના પછાત સમાજમાં સૌથી જાણીતો ચહેરો બની શક્યા હતા.

ભારતીય બંધારણના ધડવૈયા અને દલિત આઇકન બનેલા બી. આર. આંબેડકર માટે પણ બાલુ એક હીરો હતો.

બીજી બાજુ મહારાજ ભુપિન્દર સિંહ માટે આ રાજવી રમત ક્રિકેટ પોતાના રાજકીય હિતોને આગળ કરવા માટેનું એક મહત્ત્વનું માધ્યમ હતી.

શાસક તરીકેની તેમની સજ્જતા સામે સવાલો ઊભા થઈ રહ્યા હતા, તેને નિવારવા માટે તેઓ ભારતની પ્રથમ ક્રિકેટ ટીમના પ્રથમ કેપ્ટન તરીકે તેઓ પોતાની આગવી છાપ ઊભી કરવા માગતા હતા.

સામ્રાજ્યની વફાદારી

ભારતીય ક્રિકેટ તૈયાર કરવા માટે આર્થિક સહયોગ આપનારા અને આયોજન કરનારા સામ્રાજ્યના વફાદારો માટે ક્રિકેટ ભારતની હકારાત્મક છાપ ઊભી કરવા માટેનું માધ્યમ હતી.

તેઓ બ્રિટનમાં રહેલા સત્તાધીશોને એવી હૈયાધારણ આપવા માગતા હતા કે દેશ વફાદાર જ રહેશે અને બ્રિટિશ સામ્રાજ્યનો હિસ્સો બની રહેશે.

એ જ મુખ્ય ઉદ્દેશ હતો અને તેના માટે સંપૂર્ણ ભારતીય ક્રિકેટ ટીમ તૈયાર કરીને તેને ગ્રેટ બ્રિટન અને ઉત્તર આયર્લૅન્ડ રમવા માટે મોકલવામાં આવી હતી.

ટીમ મોકલવામાં આવી તે કોઈ યોગાનુયોગ નહોતો. તે જ વર્ષે જ્યોર્જ પંચમને લંડનમાં સત્તાવાર રીતે બ્રિટનના સમ્રાટ બનાવાયા હતા અને તે પછીના વર્ષે તેઓ દિલ્હી દરબાર માટે ભારતની મુલાકાતે પણ આવ્યા હતા.

ભારતમાં ક્રિકેટ આજે પ્રખર-રાષ્ટ્રવાદ માટેનું માધ્યમ બની ગયું છે અને એક પ્રકારની આ રમતને 'તોપમારા વિનાના યુદ્ધ' તરીકે જોવામાં આવે છે.

આવા સમયે કેવા સંજોગોમાં ક્રિકેટની ટીમ તૈયાર થઈ હતી તે ભૂલાઈ ગયેલા ઇતિહાસને યાદ કરવો...


... પણ કસરત દ્વારા શરીરને કસવા માગતા લોકોમાં આનું ચલણ વધારે છે.

તેઓ પોતાના સ્નાયુઓને મજબૂત બનાવવા માટે આનો ઉપયોગ કરે છે.

અમેરિકામાં સ્પોર્ટ્સ સપ્લીમેન્ટનો અરબો ડૉલરનો વેપાર છે, જેમાં ક્રિયેટીનનું મહત્ત્વનું સ્થાન છે.

2017માં કરાવવામાં આવેલા એક સર્વેક્ષણ મુજબ 22 ટકા લોકોએ જણાવ્યું છે કે તેમને એક વર્ષની અંદર કોઈ સ્પોર્ટ્સ સપ્લીમેન્ટનું સેવન કર્યું છે.

જો ક્રિયેટીનની કોઈ મોટી અસર હોત તો અત્યાર સુધી એની અસર જોવા મળી ગઈ હોત.

સ્ટેંડફોર્ડ યૂનિવર્સિટીના ન્યૂરો સાઇન્ટિસ એન્ડ્ર્યૂ હ્યૂબરમેનનું કહેવું ... બાકીનો લેખ લખો:

ચલણ વધ્યું છે.

ડેન્ટૉન એ વાત સાથે સંમતિ દર્શાવે છે. તેઓ જણાવે છે , ''મને લાગે છે કે નૂટ્રોપિક દવાઓને કારણે સ્પર્ધાઓ વધી રહી છે."

"અમેરિકામાં ચીન અને રશિયાથી આવેલા લોકોની સંખ્યા વધી રહી છે. તેઓ પણ આ દવાઓનો લાભ મેળવવા માંગે છે.''

જોખમ પણ ઘણાં છે

પ્રતીકાત્મક તસવીર

એન્ફેટામાઇન્સની સંરચના ક્રિસ્ટલ મેથ જેવી જ છે કે જે એક શક્તિશાળી માદક પદાર્થ છે.

આની લતને કારણે ઘણાં જીવન બરબાદ થઈ ગયાં છે અને આ જીવલેણ પણ છે.

એડ્રેલ અને રિટાડીનની પણ લત લાગે છે.

જે લોકો આનું સેવન કરે છે તેઓ આને સરળતાથી છોડી શકતા નથી.

ગભરામણ, બેચેની,ઊંઘ ના આવવી, પેટમાં દુખાવો, વાળ ખરી જવા વગેરે આની આડઅસરો છે.

બધું વિચારતા એમ કહી શકાય કે ઉત્તેજક દવાઓનો સહારો લેતા લોકો બીજા લોકો કરતા ઉમદા હોઈ ના શકે.

હ્યૂબરમેન જણાવે છે, ''બની શકે કે ચાર કે બાર કલાક માટે તમે સામાન્ય કરતા વધુ સક્રિય બની જાવ પણ આવનારા 24 કે 48 કલાકો તમારા માટે સામાન્ય કરતાં પણ ખરાબ હશે.''

આ બધી વાતોનું તારણ એ જ કાઢી શકાય કે ઉત્તેજક દવાઓથી નજીકના ભવિષ્યમાં દુનિયામાં કશું જ પરિવર્તન થવાનું નથી.

કેફીન અને નિકોટીન

આ દવાઓ કરતાં થોડીક હળવી પણ એક દવા છે જેને ડૉક્ટરની પરચી વગર પણ ખરીદી શકાય છે અને તે સુપર માર્કેટમાં પણ મળે છે. આ છે કેફીન.

અમેરિકામાં શા માટે લોકો કોઈ પણ સૉફ્ટ ડ્રિંક, ચા કે જ્યૂસ કરતાં કૉફી વધારે પીવે છે.?

કોઈએ અમેરિકાની આર્થિક પ્રગતિ પર આનીઅસર અંગે વિચાર્યું નહીં હોય પણ એના બીજા લાભો અંગે ઘણા રિસર્ચ ઉપલબ્ધ છે.

એ પુરવાર થયું છે કે કેફીન એમાંથી બનેલા સપ્લીમેન્ટ કરતાં ઉત્તમ છે.

બીજો એક ઉમદા વિકલ્પ છે નિકોટીન.

વૈજ્ઞાનિક માને છે કે તમાકુમાંથી મળતું  નિકોટીન એક અસરકારક નૂટ્રોપિક છે જે સ્મરણશક્તિ વધારે છે અને કામમાં ધ્યાન પરોવવામાં મદદ કરે છે. જો કે આના જોખમ અને આડઅસરો પણ છે.

હ્યૂબરમેન જણાવે છે, '' કેટલાક જાણીતા ન્યૂરો સાયન્ટિસ પોતાના મગજને સક્રિય રાખવા માટે નિકોરેટ ચાવતા રહે છે. તેઓ ધ્રૂમપાન પણ કરે છે અને નિકોરેટનો ઉપયોગ એના વિકલ્પ તરીકે કરે છે. ''

સવાલ એ હતો કે જો આપણે બધા સ્માર્ટ ડ્રગ્સ લેવા માંડીશું તો શું થશે?

હકીકત એ છે કે આપણામાંથી મોટા ભાગના લોકો સવારની કૉફી સાથે જ સ્માર્ટ ડ્રગ્સ લઈ લેતા હોય છે. એટલે કે બાલ્ઝાકે સદીઓ પહેલાં જ જવાબ મેળવી લીધો હતો.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... પણ કહ્યું હતું કે કાયદા પ્રમાણે જમીનનો ઉપયોગ એટલે કે મંદિર-મસ્જિદ માર્ગ, પાર્કિંગ અને યાત્રી સુવિધાઓ બાદ વધેલી જમીનને એના મૂળ માલિકોને સુપ્રત કરી દેવામાં આવે.

એટલે કે આ પ્રક્રિયા વિવાદના સંપૂર્ણ સમાધાન પછી થશે. કોર્ટે ત્યાં સુધી યથાસ્થિતિ જાળવી રાખવા માટે કેન્દ્ર સરકારને કસ્ટૉડિયન બનાવી દીધી હતી. આ પ્રક્રિયામાં ફૈઝાબાદના કમિશનર આ જમીનના રિસીવર છે.

આ પહેલાં વર્ષ 2002માં જ્યારે કેન્દ્રમાં અટલ બિહારી બાજપેયીની સરકાર હતી ત્યારે પણ રામ મંદિર શરૂ કરવા થોડી જમીન આપવા માટે 'વિશ્વ હિન્દુ પરિષદ' દ્વારા... બાકીનો લેખ લખો:

િદથી 192 ફુટ દૂર શિલાન્યાસ કરાવડાવ્યો હતો.

ફૈઝાબાદના અગ્રણી પત્રકાર શીતલા સિંહાએ હાલમાં જ જાણકારી આપી છે કે વર્ષ 1987 માં કૉંગ્રેસ સરકાર વખતે વીએચપી નેતા અશોક સિંઘલે મસ્જિદને ઘેરી લઈ બાજુની જમીન પર મંદિર નિર્માણની સમજૂતી કરી લીધી હતી.

પરંતુ સંઘ પ્રમુખે એમ કહેતા વાત સંકોરી લીધી હતી કે આપણું લક્ષ્ય મંદિર નહીં કેન્દ્રમાં સરકાર બનાવવાનું છે.

એટલા માટે હંમેશાં એ વાત પર જ ભાર મૂકવામાં આવ્યો કે મંદિર નિર્માણ, મસ્જિદની નીચે જ કરવામાં આવે. એટલે કોઈ સમજૂતી પણ થઈ જ ના શકે.

આજે પણ મુસ્લિમ સમુદાયને મસ્જિદથી દૂર મંદિર બનાવવા અંગે કોઈ વાંધો નથી.

કોને ખબર છે કે મોદી આ રમત ફરી સરકારમાં આવવા માટે રમી રહ્યા હોય?

ભાજપે 1989માં 'પાલનપુર અધિવેશન'માં પ્રસ્તાવ પાસ કરી રામમંદિરનું મોકળા મને સમર્થન કર્યું હતું. ત્યારથી જ તે રામ મંદિરના નામે મત માગતો રહ્યો છે.

અને આ જ વાત હવે ભાજપ સરકાર માટે મુશ્કેલી સર્જી રહી છે.

આખા મુદ્દે કેટલાંક બીજાં પાસાં પર વિચાર કરવો ઘટે.

સનાતન હિન્દુ ધર્મની પરંપરા અનુસાર રામાનન્દાચાર્ય સંપ્રદાયે આ સ્થાનની સાર-સંભાળ અને પૂજાની જવાબદારી નિર્મોહી અખાડાને સોંપી છે કે જે વર્ષ 1885થી એટલે કે 185 વર્ષોથી રામ મંદિર અંગે કાયદાકીય લડત લડતા આવ્યા છે.

એટલે કે વિશ્વ હિન્દુ પરિષદનો રામ જન્મ ભૂમિ ન્યાસ , તમામ હિન્દુઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરતો નથી. શંકરાચાર્ય પણ વીએચપીની સાથે નથી. વીએચપીનો ન્યાસ ભાજપ સરકારની મદદ વડે નિર્મોહી અખાડાને અળગો કરી દેવા માગે છે.

બીજી વાત કે કેન્દ્ર સરકાર મૂળ મુદ્દામાં પક્ષકાર નથી. પણ એમની ભૂમિકા એક નિષ્પક્ષ રખેવાળની અને કોર્ટના નિર્ણયનો અમલ કરાવવાની છે. એવા સંજોગોમાં શું સરકાર કોઈ એક પક્ષ કે સમુદાયની પડખે ઊભી રહી શકે ખરી? શું આ ભારતીય બંધારણની તરફેણમાં છે ખરું ?

વાસ્તવમાં આ પ્રશ્ન સૌથી મહત્વપૂર્ણ છે અને આ જ ભાવી ભારતની દિશા નિર્ધારિત કરશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... પણ છે કે ભલે ચૂંટણીમાં સફળતા ના મળતી હોય, કેરળમાં આરએસએસની અસર દેખાઈ રહી છે અને હિન્દુત્વની વિચારધારા ફેલાવા લાગી છે.

ભાજપ અને આરએસએસના નેતાઓ એટલો આત્મસંતોષ લઈ શકે છે કે છેલ્લા 10 વર્ષથી તેમને મળતા મતોની સંખ્યા સતત વધી રહી છે.

આ પણ એક વક્રતા છે કે જે રાજ્યમાં ડાબેરી વિચારધારાના મૂળિયા હોય અને હજી પણ સત્તામાં બેઠા હોય ત્યાં જમણેરી હિન્દુત્વ વિચારધારા મજબૂત થઈ રહી છે.

આ વખતે ભાજપની ગણતરી એટલી બેઠકો મેળવવાની છે કે જેના આધારે તે કિંગમેકર સાબિત થઈ શકે. સરકાર બનાવવામાં પોતાની ભૂમિકા મહત્ત્વની બને... બાકીનો લેખ લખો:

ર ભાર મૂકવામાં આવે છે અને એક આદર્શ નાગરિક તૈયાર કરવામાં આવે છે.

હું કાર્યાલયને મુલાકાતે ગયો ત્યારે લગભગ ખાલી હતું. તેનું કારણ મને અધિકારીએ એવું આપ્યું કે બધા હોદ્દેદારો જિલ્લા અને વિધાનસભા બેઠકોમાં ચૂંટણી પ્રચાર માટે નીકળી ગયા છે. તે સૌ ભાજપના ઉમેદવારોને પ્રચારમાં સહાયરૂપ થઈ રહ્યા છે.

ઈ. શ્રીધરન સાથે કામ કરી રહેલા સંઘના સ્વંયસેવક એડવોકેટ પપ્પનના જણાવ્યા અનુસાર સંસ્થાની સફળતાને કેટલી બેઠકો મળી તેના આધારે ગણવી જોઈએ નહીં.

પપ્પન કહે છે, "અમારું પ્રભુત્વ વધી રહ્યું છે. અમારી વિચારધારા ફેલાઈ રહી છે. શિક્ષણ ક્ષેત્રમાં ઘણું કામ થઈ રહ્યું છે. હું પણ આરએસએસની એક સ્કૂલમાંથી જ ભણ્યો છું."

શું છે રણનીતિ?

કેરળના મુસ્લિમ અને ખ્રિસ્તી મતો પરંપરાગત રીતે કોંગ્રેસની આગેવાની હેઠળના યુડીએફ મોરચાને મળતા રહ્યા છે.

રાજકીય વિશ્લેષક જી. પ્રમોદ કુમાર કહે છે કે હિન્દુ બહુમતીના મતો મળવા લાગશે ત્યારે કેરળમાં ભાજપને સફળતા મળશે. હિન્દુ મતોનું ધ્રુવીકરણ કરીને જ તે સંભવ છે.

તેઓ કહે છે, "પક્ષ કેરળમાં ધ્રુવીકરણ કરી શક્યો નથી. તેથી હવે તેની પાસે એક જ વિકલ્પ છે અને તે છે મુસ્લિમો અને ખ્રિસ્તી મતદારોને પણ આકર્ષવા. મુસ્લિમ મતો તેને મળે નહીં. એક બે મુસ્લિમો જોડાયા છે ખરા. ખ્રિસ્તીઓમાં કેરળમાં સિરિયન ક્રિશ્ચિયનની બહુમતી છે. તેઓ પોતાને ઊંચી જ્ઞાતિના માને છે. તે સમાજમાં થોડું ધ્રુવીકરણ થયું છે. તેનું કારણ ખ્રિસ્તીઓમાં થયેલું વિભાજન છે. તેમાં કેટલાય ફાંટા પડેલા છે. દરેક સંપ્રદાય એ પક્ષને જ મત આપવા માગે છે, જે તેમના હિતોનું રક્ષણ કરે. જેકોબાઇટ સંપ્રદાય ભાજપની નજીક દોરાયો હતો, પણ હજી કંઈ જામ્યું નથી."

કેરળના મુસ્લિમ અને ખ્રિસ્તી મતો પરંપરાગત રીતે કોંગ્રેસની આગેવાની હેઠળના યુડીએફ મોરચાને મળતા રહ્યા છે.

જોકે ખ્રિસ્તી સમુદાયમાં એવી ફરિયાદ છે કે યુડીએફમાં મુસ્લિમ લીગનું પ્રભુત્વ રહે છે. તેના કારણે તેમાંના કેટલાક સંપ્રદાયમાં ભાજપ તરફ વલણ જોવા મળી શકે છે.

આ ઉપરાંત આરએસએસના ટોચના નેતાઓ ચર્ચના લીડર્સને મળ્યા છે અને તેમને ભાજપને જીતાડવાની અપીલ પણ કરી છે.

જી. પ્રમોદ કુમાર કહે છે કે આ વખતે ખ્રિસ્તીઓના અમુક ટકા મતો ભાજપને મળે તેવી શક્યતા છે. જોકે સંઘના સ્વંયસેવક કેતન મેનન કહે છે કે સમર્થન મેળવવા માટે હિન્દુ સમાજમાં પણ આવા જ પ્રયાસો કરવા પડે તેમ છે.

તેઓ કહે છે, "કેરળમાં આજે હિન્દુઓ એલડીએફ મોરચાને મત આપે છે. એક દિવસ આવશે કે આ સમુદાય ભાજપને મતો આપતો...


... પણ જોડાયાં.

મિત્રો અને ટેકેદારોના એક નેટવર્કની મદદથી આ જૂથે ચોપાનિયાં છાપ્યાં અને વિતરીત કર્યાં, જેમાં નાગરિકોને નાઝી શાસનનો પ્રતિકાર કરવા હાકલ કરવામાં આવી હતી.

તેમણે યહુદી નાગરિકોની હત્યાઓનો વિરોધ કર્યો હતો અને યુદ્ધ સમાપ્ત કરવાની માગણી કરી હતી.

એક ચોપાનિયામાં લખ્યું હતું, "અમને ચૂપ કરાવી નહીં શકાય, અમે તમારો ખરાબ અંતરાત્મા છીએ. વ્હાઇટ રોઝ તમને શાંતિથી જીવવા નહીં દે."

1943ની શરૂઆતમાં આ જૂથે તેનું છઠ્ઠું ચોપાનિયું બહાર પાડ્યું હતું.

"જર્મનીના યુવાનો અંતે જાગશે નહીં, બદલો નહીં લે અને પ્ર... બાકીનો લેખ લખો:

એલેક્ઝેન્ડર શ્મોરેલ, ક્રિસ્ટોફ પ્રોબ્સ્ટ, કાર્લ હ્યૂબર અને વિલી ગ્રાફ વધારે જાણીતા નથી.

કેટલાક લોકોને એ બાબતનો પણ ખેદ છે કે વ્હાઇટ રોઝ ગ્રૂપના બીજા સભ્યોને એટલું મહત્ત્વનું સ્થાન નથી અપાયું. આ ઉપરાંત સોફીના નામનો સહેલાઈથી દુરુપયોગ પણ થાય છે.

થોડાં વર્ષો અગાઉ કટ્ટર જમણેરી પક્ષ એએફડીએ એક સ્લોગન આપ્યું 'સોફી સ્કૉલે એએફડીને વોટ આપ્યો હોત' ત્યારે ભારે રોષ ફાટી નીકળ્યો હતો. ગયા નવેમ્બરમાં કોવિડ વિરોધી આકરા પગલાંનો વિરોધ કરવા હેન્વર ખાતે રેલી યોજાઈ હતી જેમાં એક યુવતી સ્ટેજ પર દોડી આવી અને પોતાની જાતને સોફી સ્કૉલ સાથે સરખાવી હતી.

પરંતુ તેમની 100મી જન્મજયંતીએ જર્મન ટંકશાળ દ્વારા સોફીની સ્મૃતિમાં એક સિક્કો બહાર પાડવામાં આવશે અને ચર્ચમાં તેમના માટે ખાસ પ્રાર્થનાઓ થશે. સોફીના જીવન અંગે એક ખાસ ઇન્સ્ટાગ્રામ ચેનલ પણ શરૂ થઈ છે.

પોતાની હિંમત અને સિદ્ધાંતોના આધારે આજે પણ લોકોના હૃદય અને મનને હચમચાવી દેનારી યુવાન મહિલાના જીવનને અહીં પ્રદર્શિત કરવામાં આવશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... પણ ઢાંકવામાં આવી રહ્યું છે અને એ માટે સોશિયલ મીડિયાને પ્લૅટફૉર્મ બનાવાઈ રહ્યું છે.

આની મદદથી કોઈ પણ અસત્યનો એટલો પ્રચાર કરવામાં આવે છે કે લોકો એને સાચું માની લે છે."

"કૉંગ્રેસ પાર્ટી સોશિયલ મીડિયા કૅમ્પેનમાં પાછળ છે એટલું જ નહીં રાજકીય અને ભાષાકીય તુલનામાં પણ પાછળ છે.

ગંભીર અને વિચારવા જેવી વાત એ છે કે સોશિયલ મીડિયા પર પીરસવામાં આવતા કથિત સત્ય ઘણી વખત વડા પ્રધાનનાં ભાષણો સુધ્ધાંમાં તથ્યરૂપે રજૂ કરવામાં આવે છે."

ભારતીય જનતા પાર્ટીના નેતા વડા પ્રધાનની આ ટિપ્પણી પર પ્રતિક્રિયા આપવાથી તો ખચકા... બાકીનો લેખ લખો:

જવાબ અપાતા નથી.

અરવિંદ કુમાર સિંહ આનું કારણ જણાવતા કહે છે, "અમિત શાહના નેતૃત્વમાં ભાજપનું સંગઠન એ જ રીતે કામ કરે છે જે રીતે રાજ્યોમાં પાર્ટી સંગઠન કરે છે, ખાસ કરીને ક્ષેત્રીય પાર્ટીઓને."

"અહીં પાર્ટીના નેતાઓને જ સર્વ માનીને તેમની વાતોનો પ્રચાર-પ્રસાર કરવામાં આવે છે અને તેમના વિરુદ્ધ લાગેલા આરોપોનો બચાવ કરવામાં આવે છે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... પમાડે એવી હતી. ઍક્ટર તરીકે તેઓ કેટલાક સંવાદ શબ્દેશબ્દ બોલતા હતા અને કેટલાક સંવાદમાં તેઓ કેટલાક શબ્દો પડતાં મૂકતા હતા. આ તેમની ખાસિયત હતી.

"શૂટિંગ વખતે પણ તેઓ પૂછતાં કે આ સંવાદમાં કોઈ શબ્દ ચૂક્યો તો નથી ને. તેમજ જે શબ્દો પડતાં મૂક્યા હોય તો એ જણાવી દેતા કે આ વાક્ય અહીંથી તોડું છું. ઇરફાનભાઈ એટલા ઉદાર અને ભર્યાભર્યા હતા કે અસુરક્ષા શબ્દ તેમની પાસે ફરકતો જ નહીં. ઘણી વખત એવું થતું હોય છે કે ફિલ્મમાં કોઈ એક ઍક્ટરનો રોલ અન્ય ઍક્ટરના રોલથી સહેજ પેરેલલ જતો હોય તો એ અભિનેતાને અસુરક્ષા લાગવા માંડતી હોય ... બાકીનો લેખ લખો:

્મ "આજા નચ લે"માં અમે બંને હતા, પણ એકસાથે નહીં. હું એમની કળાનો ખૂબ મોટો ચાહક રહ્યો છું.

"સંજીવ કુમાર પછી, સંજીવ કુમારની રાહ પર સાર્થક રીતે ચાલવાવાળા શ્રી ઇરફાન ખાન એકમાત્ર અધિકૃત Actor-Star હતા. એમને વિશે ભૂતકાળમાં વાત કરવી ખૂબ જ કરુણ પરિસ્થિતિ છે, મારે માટે અને માત્ર ભારતીય જ નહીં, વૈશ્વિક ફિલ્મ જગત માટે પણ. એમનો અભિનય સત્યતા અને ઊંડાણથી છલોછલ હતો. ભારતે એક વિશ્વ કક્ષાનો ઉત્તમ અભિનેતા ગુમાવ્યો."

'ઇરફાને કૉમેડી સિરિયલમાં મને મુખ્ય ભૂમિકા આપી'

મૂળ ગુજરાતી એવા અન્ય અભિનેતા મનોજ જોષીએ ઇરફાન ખાન વિશે વાત કરતાં મીડિયાને જણાવ્યું હતું કે "અમારી બંનેની કારકીર્દી સાથે જ શરૂ થઈ હતી. 'ચાણક્ય' ટીવી સિરિયલમાં અમે સાથે હતા.  અમે આન, બિલ્લુ વગેરે ફિલ્મોમાં સાથે કામ કર્યું હતું. ઇરફાને એક કૉમેડી સિરિયલ બનાવી હતી જેમાં મને મુખ્ય ભૂમિકા આપી હતી જે ક્યારેય રિલીઝ થઈ શકી નહોતી."

"ઇરફાને હિન્દી સિનેમામાં તો મુકામ હાંસલ કર્યો જ, સાથોસાથ હોલીવૂડમાં પણ તેણે પોતાનું અને ભારતીય સિનેમાનું નામ બનાવ્યું. અદભુત કલાકાર હતો. તેનું અવસાન ખૂબ જ દુખઃદ ઘટના છે. "

ઇરફાનની ગાંધીઆશ્રમની મુલાકાત

ઇરફાન ખાન અને પુત્ર ગાંધી આશ્રમમાં

ઇરફાનની ફિલ્મ પિકુનું શૂટિંગ સુરેન્દ્રનગર પાસે થયું હતું. ઇરફાન સાથે એ વખતે દીપિકા પાદુકોણ અને અમિતાભ બચ્ચન પણ ગુજરાત આવ્યા હતા.

ઉપરાંત ઇરફાનની ફિલ્મ  'ડી-ડે'નું શૂટિંગ કચ્છમાં થયું હતું. 2016માં ફિલ્મ મદારીના પ્રમોશન વખતે ઇરફાન અમદાવાદ આવ્યા હતા. એ વખતે તેઓ પોતાના પુત્રને લઈને ખાસ ગાંધીઆશ્રમ ગયા હતા.

ગાંધીઆશ્રમમાં એ વખતે પ્રતિમાબહેન વોરાએ તેમને રેંટિયો કેવી રીતે ચલાવાય એ દર્શાવ્યું હતું. ઇરફાન અને તેમના દીકરાએ પણ રેંટિયો ચલાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.

ઇરફાન ખાન અને પુત્ર ગાંધી આશ્રમમાં

એ સ્મરણ વાગોળતાં પ્રતિમાબહેને બીબીસીને જણાવ્યું હતું કે " તેમને ગાંધીઆશ્રમમાં ખૂબ રસ પડ્યો હતો. મેં જ તેમને આશ્રમનાં વિવિધ સ્થળ બતાવ્યાં હતાં. ગાંધીઆશ્રમમાં હૃદયકુંજ નામનું જે સ્થળ (બાપુનું નિવાસસ્થાન) છે એ તેમને ખૂબ ગમ્યું હતું. 15-20 મિનિટ તેઓ ત્યાં જ રહ્યા હતા. તેઓ એ સ્થળને મહેસૂસ કરવા માગતા હતા."

"ગાંધીજી જે ખંડમાં બેસીને લોકોને મળતાં એ ખંડ વગેરે જોઈને ઇરફાન તેમજ તેમનો પુત્ર ખુશ થયા હતા. ગાંધીજીનાં રચનાત્મક કાર્યો વિશે મેં તેમને જણાવ્યું હતું. આશ્રમમાં પણ ઇરફાનને જોઈને લોકો ટોળે વળી ગયાં હતાં."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ,...


... પર ચાંપતો બંદોબસ્ત રહેતો.'

'તેથી તેમની સાથે વેપાર કરવો ખૂબ મુશ્કેલ હતો. કાશ્મીરના રાજવીઓ જેમની સાથે વ્યક્તિગત પરિચય ન ધરાવતા હોય તેવા અન્ય રાજ્યના હિંદુને પણ પોતાના રાજ્યમાં પ્રવેશવા નહોતા દેતા.'

ઉલ્લેખનીય છે કે અલ બરુની અને મહમુદ ગઝનવી એક જ કાળમાં થઈ ગયા.

ભારત પર ગઝનવીએ કરેલા આક્રમણોથી આપણે સૌ સુપેરે પરિચિત છીએ.

ગઝનવીના આક્રમણનાં સો વર્ષ પહેલાં લલ્લિયા નામના એક બ્રાહ્મણ મંત્રીએ કાબુલમાં પોતાના શાસનની સ્થાપના કરી હતી, જેને ઈતિહાસકારો 'હિંદુશાહી' કહે છે.

તેમના કાશ્મીરના હિંદુ રાજાઓ સાથે ગ... બાકીનો લેખ લખો:

ેમણે કાશ્મીર અંગે વિચારવાનું જ બંધ કરી દીધું.

કાશ્મીરના હિંદુ રાજા હર્ષદેવ પર ઇસ્લામનો પ્રભાવ

ઉત્પાલ વંશના રાજા હર્ષદેવે (ઘણા લોકો તેમને હર્ષ પણ કહે છે) ઈ.સ. 1089થી લઈને ઈ.સ.1111 (કેટલાક વિદ્વાનોના મતે ઈ.સ.1038-1089) સુધી કાશ્મીર પર રાજ કર્યું હતું.

કહેવાય છે કે હર્ષ ઇસ્લામી ચિંતનથી પ્રભાવિત હતા.

આ અસરને કારણે તેમણે મૂર્તિપૂજા છોડી દીધી અને કાશ્મીરમાં રહેલી મૂર્તિઓ, હિંદુ અને બૌદ્ધ મંદિરોનો નાશ કર્યો હતો.

આ વિધ્વંસક કાર્ય કરવા તેમણે 'દેવોત્પતન નાયક' નામના હોદ્દાની રચના કરી હતી.

હર્ષે તુરષ્ક (તુર્ક) સેનાનાયકોની નિમણૂક કરવાની શરૂઆત કરી હતી.

'રાજતરંગિણી'ના લેખક કલ્હણ તેમના સમકાલીન હતા.

કલ્હણના પિતા ચંપક હર્ષના મહામંત્રી હતા. મૂર્તિભંજક હર્ષની ટીકા કરતાં કલ્હણે 'તુરષ્ક' એટલે કે 'તુર્ક'ની ઉપાધિ આપી છે.

ઈ.સ.1277ની આસપાસ વેનિસના યાત્રિક માર્કો પોલોએ કાશ્મીરમાં મુસલમાનની હાજરી હોવાનું નોંધ્યું છે.

ઇતિહાસકારોનો મત છે કે કાશ્મીરની આસપાસના ભાગમાં અને સિંધુ નદીની આસપાસ વસતી જનજાતિઓના લોકોએ મોટી સંખ્યામાં ધર્મ પરિવર્તન કરીને ઇસ્લામ અંગીકાર કર્યો હતો.

કાશ્મીરમાં ઇસ્લામનો પ્રચાર ઝડપી હતો અને મોટી સંખ્યામાં લોકો ઇસ્લામ અંગીકાર કરી રહ્યા હતા.

આમ થવાનું કારણ એ હતું કે ત્યાંના રાજાઓ અને સામંતો વચ્ચેના ઝઘડામાં સામાન્ય પ્રજા કચડાઈ રહી હતી. ખાસ કરીને ખેડૂતો પર તેનો બેવડો માર પડતો.

એક તો ખેડૂતોને તેમની જમીનમાંથી જોઈએ તેવી નીપજ મળતી નહોતી અને બીજી બાજુ દુષ્કાળ, ભૂકંપ અને પૂર જેવી કુદરતી આફતોને કારણે તેમનું જીવવું દોહ્યલું બની ગયું હતું.

બરાબર એ જ ગાળામાં તેઓ મુસ્લિમ સૈનિકો અને સૂફી ધર્મ-પ્રચારકોના સંપર્કમાં આવ્યા.

તેમને લાગ્યું કે ઇસ્લામ તેમના જીવનમાં વિશ્વાસ અને આશાનો સંચાર કરી શકે તેમ છે, સદીઓથી ચાલી આવતા શોષણકારી કર્મકાંડોથી મુક્તિ મેળવવાનો માર્ગ ઇસ્લામ છે.

પરિણામે તેમણે ઇસ્લામ ધર્મનો અંગીકાર કર્યો.

કાશ્મીરના પહેલા મુસ્લિમ શાસક : એક તિબેટીયન બૌદ્ધ

કાશ્મીરમાં ઇસ્લામ પ્રસારના ગાળા દરમિયાન સૌથી રસપ્રદ વળાંક ત્યારે આવ્યો જ્યારે તેને પ્રથમ મુસ્લિમ શાસક મળ્યા.

આ મુસ્લિમ શાસક મૂળે તિબેટીયન બૌદ્ધ હતા અને તેમનાં રાણી હિંદુ હતાં.

ઈ.સ.1318થી ઈ.સ.1338 વચ્ચેનાં વીસ વર્ષ દરમિયાન કાશ્મીરમાં બહુ ઊથલપાથલ જોવા મળી.

આ વર્ષો યુદ્ધો, કાવતરાં અને આંતરિક વિદ્રોહનાં હતાં.

આ સમયગાળાની અગાઉનાં વર્ષો એટલે કે...


... પર ધ્યાન આપવું પડે છે.''''માર્ક આપવાની રીત સમજવી પડે. નાની-નાની પદ્ધતિનું પણ ધ્યાન રાખવું પડે. યોજના બનાવવા અને તૈયારી કરવા માટે પણ સમય લાગે છે. ''

''તમારે એવી યોજના બનાવવાની હોય છે જે તમારા વિદ્યાર્થીઓ માટે સફળ પુરવાર થાય. એક વખત યોજના બનાવ્યાં બાદ તે કઈ રીતે કામ કરે છે તેનું પણ ધ્યાન રાખવાનું હોય છે.''

''એનું યોગ્ય આયોજન કરી બાળકો માટે એને રસપ્રદ બનાવવાની હોય છે.''

ઍન્થની ફૉકને કામ કરવા માટે પરિવાર અને મિત્રો માટેના સમયના હિસ્સાનો ભોગ આપવો પડે છે.

તેઓ સિંગાપૉરમાં ટ્યૂટર છે, જ્યાં 70 ટકા ... બાકીનો લેખ લખો:

નાનાં એવું ના બનવું જોઈએ.

હૉંગકૉંગ અને દક્ષિણ કોરિયાના વિશાળ ટ્યૂશન બજારમાં ''રૉક સ્ટાર'' ટ્યૂટર વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા પરથી નક્કી કરવામાં આવે છે.

તેઓ પોતાની પહોંચ વધારવા માટે ઑનલાઇન થઈ રહ્યા છે અને પોતાના લૅક્ચરનું લાઇવ સ્ટ્રીમિંગ કરાવે છે.

પણ ફૉક આવું કરીને પોતાના ભણતરની ગુણવત્તા સાથે કોઈ બાંધછોડ કરવા માંગતા નથી.

તેઓ માત્ર પૈસા માટે જ આ ક્ષેત્રમાં આવનારા લોકોને ચેતવવા માંગે છે.

ફૉક જણાવે છે, ''શિક્ષકને પોતાના ભણતર પ્રત્યે ઝનૂન હોવું જોઈએ અને વિદ્યાર્થીઓની મદદ કરવાનો 100 ટકા પ્રયાસ કરવો જોઈએ. એવું ના બનવું જોઈએ કે મોટા મોટા વચન આપી પછી તે પૂરાં ના કરાવી શકે. મહેનત, મહેનત અને માત્ર આકરી મહેનત.''

કૅલિફોર્નિયામાં મૅથ્યૂ લૅરીવા એસએટી કે સીએટીની પરીક્ષા માટે એક કલાક વન-ટૂ-વન કોચિંગના 600 ડૉલર લે છે.

આ પરીક્ષાઓ અમેરિકામાં મહાશાળાઓમાં પ્રવેશ માટે લેવામાં આવતી હોય છે.

લૅરિવા આઈવી લીગના સ્નાતક છે. એમણે 2011માં ભણાવવાની શરૂઆત કરી હતી અને પરીક્ષાની તૈયારી કરવા માટે પોતાની સંસ્થા ખોલી છે.

લૅરિવાને લાગે છે કે બીજી કંપનિઓ સામાન્ય છે, જેથી તે એક ઉચ્ચ માપદંડવાળા વિકલ્પ તરીકે હાજર છે.

હવે તેઓ 250 ડૉલર પ્રતિ કલાક લેનારા ટ્યૂટર પરિવારનો એક ભાગ છે.

તેઓ પુસ્તક લખે છે, પ્રૅઝન્ટેશન આપે છે અને એક વખતમાં માત્ર એક કે બે બાળકોને ભણાવે છે.

લૅરિવા જણાવે છે, '' હું જે આપું છું અને લોકો મને જેના માટે પૈસા આપે છે તે છે પરીક્ષાનું પરિણામ. કેટલાક લોકો થોડાક દિવસો માટે જ આ કામ કરતાં હોય છે પણ જો તમે આ કામ સતત ચાલુ રાખો તો તમારામાં એક લય  આવી જાય છે.''

અનુભવી શિક્ષક વિદ્યાર્થીને યોગ્ય પરીક્ષાની પસંદગી કરવા, સમય સીમા અને લક્ષ્યાંક તરીકેનો સ્કૉર નક્કી કરવામાં મદદ કરે છે.

વિવિધ પાત્રતાં ધરાવતાં બાળકોને એમનાં સ્તર પર જ મહત્તમ પ્રગતિ કરાવવાં માટે તેઓ પોતાનાં શિક્ષણને તે પ્રમાણેના માળખામાં ઢાળે છે.

લૅરિવા જણાવે છે કે કેટલાક લોકો હિસાબ માંડે છે કે અમે વર્ષમાં દસ લાખ ડૉલર કરતાં વધારે કમાણી કરી રહ્યાં છે પણ એની પાછળની મહેનત અને સમય અંગે તે વિચારતા નથી.

''એક કલાકમાં 600 ડૉલર ચાર્જ કરવા માટે સતત તૈયારી, પ્રવાસ અને માર્કેટિંગની જરૂર હોય છે.''

''એક વખત તમે ત્યાં પહોંચી જાવ છો પછી રાત્રે, વીક-ઍન્ડ કે પછી રજાઓના દિવસે પણ તમારે આકરી મહેનત કરવી પડતી હોય છે. જેથી બાળકોને તમે ભણાવી શકો. વાલીને સલાહ આપી શકો અને પરિવાર વચ્ચે મધ્યસ્થી કરી...


... પર ફરીથી હુમલો થયાની પોલીસ ફરિયાદ નોંધાઈ હતી. પીડિત અશોક સરવૈયા અને રમેશ સરવૈયા પર બુધવારના રોજ આ હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો.

વસરામ સરવૈયાએ બીબીસીને જણાવ્યું હતું કે તેમના ભાઈ અશોક અને રમેશ પર હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો.

તેમણે કહ્યું,"મારા બન્ને ભાઈ બાઇક પર જઈ રહ્યા હતા ત્યારે તેમને આંતરીને હુમલો કરવામાં આવ્યો. હુમલો કરનારા લોકો દલિતકાંડ કેસના આરોપી જ હતા."

"હુમલાખોરોએ અમને ધમકી આપી છે કે જો અમે કેસ પરત નહીં લઈએ તો પરિણામ ભોગવવું પડશે અને જાનથી મારી નાખવામાં આવશે."

ગામમાં પોલીસ બંદોબસ્ત

મોટા સમઢ... બાકીનો લેખ લખો:

ને જીત્યા.

હવે ધારાસભ્ય જિજ્ઞેશ મેવાણીએ ગુજરાત વિધાનસભામાં પૂછેલા એક સવાલના જવાબમાં રાજ્ય સરકારે જણાવ્યું હતું કે ઉના અત્યાચાર કાંડનો ભોગ બનેલાઓને વિશેષ લાભનું કોઈ વચન આપવામાં આવ્યું નથી.

દલિત કર્મશીલ માર્ટિન મેક્વાન માને છે કે આ ઘટના સંબંધે દલિતોનો જ નહીં, અન્ય અનેક કોમ તરફથી ટેકો તથા સહાનુભૂતિ પણ મળ્યાં હતાં.

માર્ટિન મેક્વાને કહ્યું હતું, "આજના ભારતમાં દલિતોની વાસ્તવિક હાલતનું ભાન ઉના અત્યાચાર કાંડે દેશને કરાવ્યું હતું."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... પર વાત કરવા માટે તૈયાર થઈ હતી.

જોકે, તેમણે વારંવાર ભલામણ કરી કે તેમનું નામ જાહેર કરવામાં ન આવે. તેમણે કહ્યું કે અહીં રહેતા કાશ્મીરી પંડિત આ મામલે વાત કરવા માગતા નથી.

તેમણે બીબીસીને કહ્યું, "આ વખતે સ્થિતિ ખૂબ જ ગંભીર છે અને આ વિષય પર ટિપ્પણી કરવી ઘણી મુશ્કેલ છે. જ્યાં સુધી અમારા સમુદાયની વાત છે, અમે અહીં જ રહીએ છીએ અને અમે ક્યાંય જવાના નથી."

"અમે બધા મૂંઝવણમાં છીએ કે શું કરીએ? શું નહીં? અમને ખ્યાલ નથી કે 370ને હઠાવાયા બાદ ભવિષ્યમાં શું થશે? મને લાગે છે કે દરેક કાશ્મીરી મૂંઝવણમાં છે."

તેમણે... બાકીનો લેખ લખો:

ારા પર પણ થઈ રહી છે."

"બધું સારું થઈ જશે"

આ જ વિસ્તારમાં રહેતાં એક કાશ્મીરી પંડિત મહિલાએ બીબીસી સાથે વાત કરતાં કહ્યું કે 370ને નાબૂદ કરવીએ સારું પગલું છે અને આનાથી કાશ્મીરના વિકાસનો રસ્તો ખૂલશે.

તેમણે કહ્યું, "અમારું માનવું છે કે અમારા લોકો અને બાકીનાઓ માટે સારું રહેશે. આનાથી અમારાં બાળકોનું ભવિષ્ય સારું થશે, નોકરીઓ મળશે, પરંતુ અમે તમામ ઇચ્છીએ છીએ કે તણાવ પેદા ન થાય."

જ્યારે તેમને કહેવામાં આવ્યું કે ખીણમાં મુસ્લિમો આ નિર્ણયને લઈને નારાજ છે. તો તેમણે કહ્યું, "હા તેઓ નાખુશ છે, પરંતુ નાખુશી વધારે સમય સુધી નહીં રહે. આ અમારા અને તેમના માટે સારું થયું છે."

"મને સરકાર પર પૂર્ણ ભરોસો છે. અમારે સારો માહોલ બનાવવા માટે સરકારની મદદ કરવી જોઈએ."

1989માં કાશ્મીરમાં બહુમતી મુસ્લિમ સમુદાય દ્વારા ભારતીય વહીવટી તંત્રની સામે સશસ્ત્ર સંઘર્ષ શરૂ થયો હતો.

આ પછી 1990માં ઉગ્રવાદી અને અજ્ઞાત બંદૂકધારીઓના હાથે મોટા પ્રમાણમાં કાશ્મીરી પંડિતોનાં મૃત્યુ અને લાખો કાશ્મીરી પંડિતોએ ખીણવિસ્તાર છોડવો પડ્યો હતો.

નદીમર્ગ નામની જગ્યા પર ખાલી પડેલા એ ઘરની તસવીર, જ્યાં 23 માર્ચ, 2003ના રોજ અજ્ઞાત બંદૂકધારીયોએ 24 કાશ્મીર પંડિતોની હત્યા કરી હતી.

કાશ્મીરમાંથી વિસ્થાપિત થયેલા મોટા ભાગના કાશ્મીરી પંડિત જમ્મુ અને ભારતના બીજા ભાગોમાં રહે છે.

વર્ષ 2008માં ભારત સરકારે વિસ્થાપિત કાશ્મીરી પંડિતો માટે વિશેષ પૅકેજની જાહેરાત કરી અને કાશ્મીરની ખીણમાં અસ્થાયી કૅમ્પ બનાવવામાં આવ્યા.

હાલમાં કાશ્મીર ઘાટીમાં ઘણા કાશ્મીરી પંડિત પરિવાર રહે જે પોતાનાં ઘર છોડીને ક્યાંય ગયા નથી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો.


... પર સાવરકરની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી

આશુતોષ દેશમુખે 'બ્રેવહાર્ટ સાવરકર' પુસ્તક લખ્યું છે. આગળ શું થયું તેની વાત કરતાં દેશમુખ કહે છે:

"સાવરકરે ઇરાદાપૂર્વક પોતાનો નાઇટગાઉન જ પહેરી રાખ્યો હતો. શૌચાલયમાં કાચ લગાડેલા હતા, જેથી અંદર જનારા કેદી પર નજર રહે. સાવરકરે પોતાનો ગાઉન ઉતારીને કાચ પર લગાવી દીધો હતો."

"તેમણે પહેલેથી જ શૌચાલયના પૉર્ટ હોલનું માપ લઈ લીધું હતું. તેમને ખ્યાલ આવી ગયો હતો કે તેમાં થઈને બહાર નીકળી શકાશે. તેમણે પોતાનું પાતળું શરીર પૉર્ટ હોલમાં નીચ ઉતાર્યું અને સમુદ્રમાં કૂદી પડ્યા."

"ન... બાકીનો લેખ લખો:

"ત્યાં સારા રસ્તા પણ નહોતા અને પહાડી વિસ્તાર હતો. કેદીઓ બગી ખેંચી શકે નહીં ત્યારે તેમને ગાળો પડતી અને માર પણ પડતો હતો."

"માથાકૂટ કરે તેવા કેદીઓને કેટલાય દિવસો સુધી પાણી જેવો સૂપ જ આપવામાં આવતો હતો."

"ઉપરાંત ક્વિનાઇનવાળું પાણી પીવા માટે મજબૂર કરાતા. તે પીવાથી ચક્કર આવી જતા હતા. કેટલાકને ઊલટીઓ થતી હતી અને કેટલાકને બહુ પીડા થતી."

હાથકડી અને બેડી પહેરીને ઊભા રહેવાનું

સાવરકરને આંદામાનમાં 'કાળા પાણી'ની સજા ભોગવવા મોકલી દેવાયા હતા

દેશમુખ આગળ લખે છે, "કેદીઓ માટે શૌચાલય જવાનો સમય પણ નક્કી રહેતો હતો. કેટલો સમય અંદર રહેવું તેનો સમય પણ નક્કી હતો."

"ક્યારેક એવી હાલત થતી હતી કે કેદીએ પોતાની કોટડીમાં એક ખૂણે જ મળત્યાગ કરવો પડતો હતો."

"જેલકોટડીની દીવાલોમાં કાયમ મળમૂત્રની ગંધ આવતી હોય. ક્યારેક કેદીઓને બેડી અને હાથકડી પહેરીને ઊભા રહેવાની સજા થતી હતી."

"આવી દશામાં શૌચાલય પણ ઊભા ઊભા જવું પડતું હતું. ઊલટી થાય તો પણ બેસવાની મંજૂરી નહોતી."

અંગ્રેજોને માફીનામું

વિનાયક દામોકર સાવરકર સેલ્યુલર જેલમાં 9 વર્ષ 10 મહિના રહ્યા હતા

અહીંથી સાવરકરની જિંદગીનો બીજો તબક્કો શરૂ થાય છે. સેલ્યુલર જેલમાં 9 વર્ષ 10 મહિના રહ્યા પછી સાવરકરે અંગ્રેજો સામેનો વિરોધ વધારવાના બદલે પાછો ખેંચી લીધો.

નિરંજન તકલે કહે છે, "હું સાવરકરની જિંદગીને ઘણા પડાવમાં જોઉં છું. તેમની જિંદગીનો પહેલો પડાવ રોમૅન્ટિક ક્રાંતિકારીનો હતો. તે વખતે 1857ની લડત વિશે પુસ્તક લખ્યું હતું. એ પુસ્તકમાં તેમણે બહુ સારા શબ્દોમાં ધર્મનિરપેક્ષતાની તરફેણ કરી હતી."

"ધરપકડ પછી તેમને વાસ્તવિકતાનો પરિચય થયો. 11 જુલાઈ, 1911ના રોજ સાવરકર આંદામાન પહોંચ્યા હતા."

"દોઢ જ મહિનામાં 29 ઑગસ્ટે તેમણે પોતાનું પ્રથમ માફીનામું લખ્યું હતું. ત્યારબાદ 9 વર્ષ દરમિયાન તેમણે છ વાર અંગ્રેજોની માફી માગતા પત્રો લખ્યા હતા."

"જેલના રેકૉર્ડ દર્શાવે છે કે ત્યાં દર મહિને ત્રણથી ચાર કેદીઓને ફાંસી આપી દેવાતી હતી."

"ફાંસીનું સ્થાન તેમની કોટડીની બરાબર નીચે હતું. શક્ય છે કે તે વાતની અસર સાવરકર પર થઈ હોય. કેટલાક લોકો કહે છે કે જેલર બેરીએ સાવરકરને ઘણી છૂટછાટ આપી હતી."

"બીજા એક કેદી બરીન્દ્ર ઘોષે બાદમાં લખ્યું હતું કે સાવરકર બંધુ અમને જેલર સામે આંદોલન કરવા માટે ખાનગીમાં ઉશ્કેરતા હતા."

"અમે કહ્યું કે તમે ખૂલીને અમારી સાથે આવો ત્યારે તેઓએ પીછેહઠ કરી હતી. તેમની પાસે કોઈ આકરું કામ કરાવાતું નહોતું."

હિંસાનો...


... પરંતુ તેણે (સુજાતાએ) પોતાના આ નિર્ણય અંગે મને જાણ સુદ્ધાં નહોતી થવા દીધી. તૃણમૂલ કૉંગ્રેસે મારી પત્નીને જ મારાથી છીનવી લીધી.”

રાજકીય મહત્ત્વાકાંક્ષા

શું તમે તલાકની નોટિસ મોકલાવી દીધી છે? આ પ્રશ્ન અંગે ભાજપના સાંસદ કહે છે કે તેની તૈયારી ચાલી રહી છે. હું ટૂંક સમયમાં જ નોટિસ મોકલાવી દઈશ.

બીજી તરફ છૂટાછેડાના પ્રશ્ન પર સુજાતા કહે છે કે, “જો માત્ર પાર્ટી બદલવાનો નિર્ણય જ છૂટાછેડાનું કારણ છે તો આ નિર્ણય સૌમિત્રનો છે મારો નહીં. તેમનું કહેવું છે કે કોઈ એ વાત નિશ્ચિતપણે ન કહી શકે કે ભવિષ્યમાં સૌમિત્ર... બાકીનો લેખ લખો:

હરિફાઈની ઝાળ હવે અંગત જીવન સુધી પહોંચવા લાગી છે.

ગયા વર્ષે કોલકાતા નગર નિગમના તત્કાલીન મેયર શોભન ચેટરજી અને તેમનાં પત્ની રત્ના અને પ્રેમિકા વૈશાખીના પ્રેમ ત્રિકોણનો મામલો તાજો જ હતો અને હવે સૌમિત્ર અને સુજાતાનો મામલો સામે આવી ગયો છે. પત્ની  સાથે છૂટાછેડાનો મામલો ચાલવાને કારણે જ શોભન TMC છોડીને ભાજપમાં સામેલ થયા હતા. પરંતુ ત્યાં પણ તેઓ હાંસિયામાં જ છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... પરના હુમલાના વીડિયો બતાવ્યા. ઉત્તર અમેરિકાના મૂળ નિવાસીઓનો ઉલ્લેખ કરતાં રોઝ કહે છે, "હું અસલ વંશીય જૂથમાંથી આવું છું. મારા પર હુમલો કરનારા શ્વેત લોકો હતા. તેથી સત્તાનું માળખું સ્પષ્ટ હતું. કેટલીક શ્વેત મહિલાઓ પણ ભોગ બની હતી, પરંતુ મોટા ભાગની પીડિત મહિલાઓ અશ્વેત હતી."

ત્યાર બાદ તે પુરુષે તેમને મારી નાખવાની ધમકી આપી. પોતાની તમામ શક્તિ ભેગી કરીને રોઝ તેમની સાથે વાતચીત કરવા લાગ્યાં. તેમણે તેમને ખાતરી આપી કે તેઓ તેને છોડી મૂકશે તો તેમની ઓળખ છતી નહીં કરે. તેમને કંઈ નહીં થાય. કોઈને ખબર પણ નહીં પડે. ... બાકીનો લેખ લખો:

ેટલાક સહધ્યાયીઓએ તેમને એક લિંક શૅર કરી હતી. તે લેબલ્ડ લિંક હતી. તેના પર ક્લિક કરતા જ પોર્ન વીડિયો શૅર સાઇટ પોર્નહબ ખૂલી ગઈ. તેણે તેમાં પોતાના પર થયેલા જાતીય હુમલાના કેટલાક વીડિયો જોયા ત્યારે તેને ચક્કર આવવા લાગ્યા.

આ વીડિયોનાં ટાઇટલ 'ટીનેજર ક્રાઇંગ એન્ડ સ્લેપ્ડ', 'ટીનેજર ડિસ્ટ્રોય્ડ', 'ટીનેજર પાસ્ડ આઉટ' વગેરે હતાં. તેમાંથી એક વીડિયો ચાર લાખ કરતાં વધુ વખત જોવાયો હતો તેમ રોઝ કહે છે.

તેઓ કહે છે, "સૌથી ખરાબ વીડિયો એ હતા જેમાં હું બેહોશ થઈ ગઈ હતી. હું જ્યારે ભાનમાં પણ ન હતી ત્યારે મારા પર જે હુમલો થયો તે જોવું સૌથી ભયાનક હતું."

તેમણે તાત્કાલિક નક્કી કર્યું કે તેઓ પરિવારને આ વીડિયો વિશે નહીં જણાવે. મોટા ભાગના પરિવારજનોએ તેમને ટેકો આપ્યો ન હતો. તેમને આ વિશે જણાવવાનો કોઈ ફાયદો પણ ન હતો.

થોડા જ દિવસોમાં સ્પષ્ટ થઈ ગયું કે તેમની શાળામાં ભણતા મોટા ભાગના લોકોએ વીડિયો જોયા હતા.

"તેમણે મને બહુ ત્રાસ આપ્યો. લોકોએ કહ્યું કે હું આને જ લાયક હતી. મેં જ તેમને ઉશ્કેર્યા હશે. તેમણે મને વેશ્યા કહી."

કેટલાક છોકરાઓએ કહ્યું કે તેમનાં માતાપિતાએ તેમને મારી નજીક ન જવા કહ્યું છે. તેમને લાગતું હતું કે હું તેમને કદાચ લલચાવી શકું અને પછી તેમની સામે બળાત્કારનો આરોપ મૂકીશ.

તેઓ કહે છે, "લોકોને પીડિત સામે આરોપ મૂકવાનું બહુ સરળ લાગે છે."

રોઝે કહ્યું કે ત્યાર પછી 2009 દરમિયાન તેમણે છ મહિના સુધી પોર્નહબને અનેક વખત ઇમેઈલ કર્યા અને પોતાના વીડિયો દૂર કરવા વિનંતી કરી.

"મેં પોર્નહબને ઇમેઇલમાં વિનંતી કરી. મેં તેમની પાસે ભીખ માંગી. મેં લખ્યું, 'પ્લીઝ, હું સગીર છું. આ એક હુમલો હતો. મહેરબાની કરીને તેને દૂર કરો.'

પોર્નહબ તરફથી તેમને કોઈ જવાબ ન મળ્યો અને વીડિયો પણ સક્રિય રહ્યા.

"ત્યાર પછીના વર્ષે હું પોતાનામાં જ ખોવાયેલી રહી. મેં મારી જાતને દુનિયાથી અલગ કરી નાખી. મને કંઈ અનુભવાતું ન હતું. હું જાણે ઘેનમાં હતી. મેં મારી જાતને અળગી રાખી."

તેમને લાગતું હતું કે તે જેટલા અજાણ્યા લોકો સાથે આંખ મિલાવશે તેમણે તેમના વીડિયો જોયા હશે.

"તેઓ વીડિયો જોઈને ઉત્તેજિત થયા હશે?તેમને મારા પરના રેપથી સંતોષ મળ્યો હશે?"

તેઓ પોતાની જાતને જોઈ શકે તેમ ન હતાં. તેથી જ તેમણે ઘરના દરેક અરીસાને ધાબડાથી ઢાંકી દીધા. તે અંધારામાં જ બ્રશ કરતી અને નહાતી. તેમને સતત વિચાર આવતો કે તેમના વીડિયો કોણ જોતું હશે.

તેમને કંઈ ખબર પડતી ન હતી.

રોઝે પોતાને એક વકીલ તરીકે દર્શાવીને એક...


... પરિણામ દિવાળી પછી જોવા મળશે."

વાઈરસ નબળો પડ્યો છે?

આપણે ત્યાં લૉકડાઉનના વિવિધ તબક્કે  જે છૂટછાટ આપવામાં આવી હતી એ પછી એની અસર દોઢેક મહિના બાદ જોવા મળી હતી. એ પછી મોટા શહેરોની સરકારી સહિતની કેટલીક ખાનગી હૉસ્પિટલો ઊભરાવા માંડી હતી.

લોકો હાલ ખરીદી માટે બહાર નીકળી રહ્યાં હોય તો શું દિવાળી પછી અમદાવાદ કે અન્ય શહેરોમાં હૉસ્પિટલો દરદીઓથી ઊભરાઈ જશે? આ સવાલના જવાબમાં ડો. તુષાર પટેલ કહે છે કે "અત્યારે વાઈરસ થોડો નબળો પડ્યો છે."

"દરદી હોસ્પિટલોમાં દાખલ તો થશે પણ અગાઉ જેમ હૉસ્પિટલો ઊભરાઈ ગઈ હતી એમ નહ... બાકીનો લેખ લખો:

ે વસંત ઋતુમાં મીઝલ્સ અને ચિકનપૉક્સ ફેલાય છે. સંક્રામક રોગ ઋતુ પ્રમાણે વધે છે એટલા માટે એમ માનવામાં આવી રહ્યું છે કે કોરોના વાઇરસ પણ શિયાળામાં વધશે."

વૈજ્ઞાનિકો આના બે મુખ્ય કારણ માને છે. કોરોના વાઇરસના વિષયમાં અત્યાર સુધી જે પ્રમાણ મળ્યા છે તે બતાવે છે કે ભેજ જ્યારે ઘણો વધારે હોય છે ત્યારે કોરોના વાઇરસ માટે ફેલાવું મુશ્કેલ હોય છે. મિકેલા માર્ટિનેઝ અનુસાર, "ફ્લૂમાં એવું થાય છે કે વાઇરસ તાપમાન અને હવામાં હાજર ભેજના હિસાબથી ફેલાય છે.

આ નિશ્ચિત રીતે એક સમસ્યા છે. વાઇરસ એક વ્યક્તિમાંથી બીજી વ્યક્તિમાં સરળતાથી જશે કે નહીં, ભેજ એમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે."

એનો અર્થ એ થયો કે શિયાળામાં તાપમાન ઘટવાથી જ્યારે ભેજમાં ઘટાડો થશે ત્યારે આ વાઇરસ હવામાં વધુમાં વધુ સમય સુધી હાજર રહી શકે છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... પરિવાર અને પાર્ટીના કાર્યકર્તાઓની નજરમાં તેઓ ઊતરી ગયા હતા.

ત્યાર બાદ પાર્ટી તેમને નિભાવતી રહી.  કેમકે બીજો કોઈ વિકલ્પ ન હતો. અડવાણી આ વાસ્તવિકતાને સ્વીકાર ન કરી શક્યા.

કેન્દ્રમાં નેતૃત્વના અભાવને નરેન્દ્ર મોદીએ જાણી લીધો. વર્ષ 2009માં તેમણે અડવાણીને વડાપ્રધાન પદના ઉમેદવાર બનવા દીધા.

2012માં ગુજરાતમાં સદભાવના યાત્રા દ્વારા નરેન્દ્ર મોદીનું દિલ્હી અભિયાન શરૂ થઈ ગયું હતું.

અડવાણી તેમને વડાપ્રધાન પદના ઉમેદવાર તો શું પણ ચૂંટણી પ્રચાર સમિતિના અધ્યક્ષ બનાવવા પણ તૈયાર નહોતા.

જોકે, ભાજપના એક સમયના ... બાકીનો લેખ લખો:

ોડવામાં માને છે.

ભાજપે ચાર વર્ષોમાં છ રાજ્યથી એકવીસ રાજ્યમાં સૌથી મોટા પક્ષ તરીકે ગઠબંધન અથવા પૂર્ણ બહુમત સાથે સત્તા મેળવી છે.

આજે ભાજપ એટલી ઊંચાઈએ છે કે તેના સંસ્થાપકોએ તેનું સ્વપ્ન પણ નહીં જોયું હોય.

વળી શિખર પર પહોંચવું જેટલું કઠિન હોય છે એટલું જ મુશ્કેલ ત્યાં ટકી રહેવું હોય છે.

વર્ષ 2019માં આ જ શિખર પર ટકી રહેવાનો પડકાર છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... પરિવાર ખુદના ઘરમાં જ અસલામત થઈ ગયો હતો. તેમણે પહેલી રાત પાડોશીના ઘરમાં પસાર કરી હતી, પણ હિંદુ પાડોશીઓને ધમકી મળવા લાગી હતી.

એ પછી સોળ લોકોના તેમના પરિવારે બીજા હિંદુના ઘરમાં આશરો લીધો હતો. ત્યાર બાદ 26 ફેબ્રુઆરીએ પોલીસે તેમને ત્યાંથી મુસ્તફાબાદની અલ હિંદ હૉસ્પિટલમાં પહોંચાડ્યા હતા.

બન્ને ખાનનો પરિવાર ખાલી હાથે અને ઉઘાડા પગે ભાગ્યો હતો. ઘરમાં રહી ગયેલો દીકરીના દહેજનો સામાન અને બીજો થોડો સામાન લેવા તેઓ પાછા આવી ન શક્યા, પણ દીકરીનાં લગ્ન તો પરિવાર માટે પ્રતિષ્ઠાનો મુદ્દો હતો.

દીકરીનાં લગ્ન રદ... બાકીનો લેખ લખો:

પુરાના મુસ્તફાબાદની ગલી નંબર 20માં રહેતાં શાહિના રિયાઝ નામનાં એક મહિલાએ પોતાના નાકમાંથી ચૂંક કાઢીને રુખસારને આપી દીધી હતી. એક અન્ય મહિલા લાલ રંગની બંગડી લાવ્યાં હતાં.

ફિરોઝાએ આ રીતે એકઠો કરેલો સામાન દુલ્હનને સુપ્રત કર્યો હતો અને કહ્યું હતું કે લગ્ન માટે એ વધુ વ્યવસ્થા પણ કરી આપશે.

ત્રીજી માર્ચના રાતે રુખસારે તેના જૂના કપડાં એટલે કે ક્રીમ રંગનો કૂર્તો અને કાળો પાયજામો પહેર્યાં હતાં. ભંગારનો બિઝનેસ કરતા પુરુષના પત્ની અફરોઝ પાસે બહુ પૈસા ન હતા, પણ એ મદદ કરવા ઈચ્છતાં હતાં.

અફરોઝે કહ્યું હતું, "અમારી પાસે બહુ પૈસા નથી, પણ આ છોકરીના લગ્ન માટે હું કંઈક કરવા ઈચ્છતી હતી, કારણ કે લગ્ન માણસને જિંદગીભર યાદ રહેતાં હોય છે. આ સમય વિકટ છે. અમે જે કરી શકીએ તેમ છીએ એ કરીએ છીએ. જિંદગી તો ચાલતી જ રહેશે."

અફરોઝ રુખસારનાં લગ્ન માટે જેટલું એકઠું કરી શકે તેમ હતાં તેટલું તેમણે એકઠું કર્યું. તેમણે સોનાનાં ટોપ, બંગડી અને પાયલ પણ ખરીદ્યાં હતાં.

દુલ્હા માટે સૂટ, જીન્સ, શર્ટ, બૅલ્ટ, ટૉવેલ અને અત્તર ખરીદ્યું. થોડી મિઠાઈ પણ ખરીદી હતી.

અફરોઝે કહ્યું હતું, "અમારી પાસે માત્ર 8,000 રૂપિયા હતા, પણ બધું સારી રીતે થઈ ગયું. દુલ્હનનો પરિવાર બહુ રડી રહ્યો હતો. અમે કહેલું કે બધું થઈ જશે."

આ રીતે એકઠો થયો લગ્નનો સામાન

પોતાના ભાઈ ડૉક્ટર એમ. એ.  અનવર સાથે મળીને અલ હિંદ હૉસ્પિટલ ચલાવતા ડૉક્ટર મેરાજ અનવરે નાનકડા જમણવારની વ્યવસ્થા કરી હતી. દુલ્હન માટે લાલ રંગનો લહેંગો પણ ખરીદ્યો હતો. પાડોશમાં પાર્લર ચલાવતાં શમ્મા નામની એક મહિલાએ દુલ્હન તથા બીજી છોકરીઓને મૅકઅપ કરી આપ્યો હતો. શમ્માનું પાર્લર હુલ્લડ પછી બંધ જ છે.

અફરોઝનાં દીકરીનાં લગ્નમાં તેમની બીજી દીકરીઓએ જે કપડાં પહેર્યાં હતાં, એ કપડાં દુલ્હનની બહેનોને પહેરવા માટે આપવામાં આવ્યાં હતાં.

દુલ્હનનાં બહેન રુખસાનાએ અફરોઝનાં દીકરીનો લીલા રંગનો શરારા પહેર્યો હતો. તેમાં સોનેરી ભરત અને ચમકતા સિતારા લગાવવામાં આવ્યા છે. રુખસાનાએ કહ્યું હતું કે હું બહુ સુંદર દેખાતી હોઉં એવું તેમને લાગે છે.

લગ્નની રસમ દરમિયાન બહેનો સાથે બેઠેલાં રુખસાનાએ કહ્યું હતું, "ફિરોઝ સારો છોકરો છે. રુખસારને તેના લગ્ન બાબતે વિચિત્ર લાગણી થતી હતી. જે છોકરા સાથે તેના પહેલાં લગ્ન થવાના હતા તેનો પરિવાર રુખસારને પસંદ ન હતો."

"તેમણે અમારી પાસે ઘણી માગણી કરી હતી. આવા મુશ્કેલ સમયમાં પણ તેઓ ધામધૂમથી લગ્ન કરવા ઈચ્છતા હતા."

દુલ્હનનાં અમ્મી...


... પરિવારના લોકો છે.

ભાજપે આકલન કરી લીધું હતું કે સત્તામાં આવવાની કોશિશમાં આ પરિવાર તૂટી જશે.

ભાજપે એ આકલન ન લગાવ્યું કે પરિવારમાં એક ભાવનાત્મક જોડાણ હોય છે જે પરિવારથી અલગ થનાર વ્યક્તિ પર માનસિંક દબાણ ઊભું કરે છે.

અજિત પવારને સમજાવવું પરિવારના લોકો માટે સરળ એટલે હતું કેમ કે ઉપમુખ્ય મંત્રીપદ તો તેમને એનસીપી-શિવસેના-કૉંગ્રેસના ગઠબંધનમાં પણ મળી રહ્યું હતું અને ભાજપ સાથે જવા પર પણ એ જ પદ મળ્યું હતું. આથી વધુ કંઈ મળતું નહોતું.

અજિત પવાર માટે આ ફાયદાનો સોદો નહોતો, કદાચ આ વાત તેમનો પરિવાર તેમને સમજા... બાકીનો લેખ લખો:

ત્તિ દાખવી હતી. ચૂંટણી પ્રચારમાં વરસતાં વરસાદમાં ઊભા રહીને ભાષણ આપતી એમની એક તસવીરે ચૂંટણીનું વલણ બદલી દીધું.

પાંચમી ભૂલ - ધીરજ ગુમાવી

રાજ્યમાં સરકાર બનાવવા માટે વડા પ્રધાન અને રાષ્ટ્રપતિને સામેલ કરવા મોટી ભૂલ હતી.

જો આ કામ સામાન્ય રીતે કરવામાં આવ્યું હોત તો સ્થિતિ અલગ હોત. જેમ કે, કૅબિનેટની બેઠક બોલાવવામાં આવત, એમાં રાષ્ટ્રપતિશાસન હઠાવવાનો નિર્ણય લેવામાં આવત અને પછી શપથગ્રહણ સમારોહ થયો હોત તો ભાજપની આટલી બદનામી ન થઈ હોત.

હવે તો એ વાત થઈ રહી છે કે એવી તો શું ઉતાવળ હતી કે અર્ધી રાતે વડા પ્રધાને ઇમરજન્સીની જોગવાઈનો ઉપયોગ કરવો પડ્યો અને આ નિર્ણય લેવો પડ્યો.

જોકે, પાછળથી ખબરથી પડી કે પાર્ટીની કોઈ તૈયારી જ નહોતી.

જો બધું સામાન્ય રીતે કરવામાં આવ્યું હોત તો મામલો સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી પણ કદાચ ન ગયો હોત.

કોર્ટમાં પણ શિવસેના, એનસીપી અને કૉંગ્રેસે એ જ કહ્યું કે દેવેન્દ્ર ફડણવીસ સરકારે ખોટી રીતે શપથ લીધી છે એટલે એને બરખાસ્ત કરવામાં આવે.

એમનો સવાલ હતો કે એવી તો શું ઇમરજન્સી આવી પડી હતી કે દેવેન્દ્ર ફડણવીસને સવારે 8 વાગે શપથ લેવડાવી.

જ્યારે તેઓ બહુમતનો દાવો કરી રહ્યા હતા તો તેને સાબિત કરવાથી કેમ બચી રહ્યા છે.

છઠ્ઠી ભૂલ - કૉંગ્રેસ-શિવસેના-એનસીપીને ભાજપ પોતે નજીક લઈ ગઈ

ઉદ્ધવ ઠાકરે, શરદ પવાર, સોનિયા ગાંધી

ભાજપે ત્રણે પાર્ટીઓને ભરપૂર મોકો આપ્યો કે તેઓ તેમના આંતરિક મતભેદો ભૂલાવીને એક સાથે આવે કેમ કે તેનાથી એમના અસ્તિત્વ પર જ સવાલ ઊભો થઈ ગયો.

ભાજપ પાસે તક હતી કે જો એનસીપીનો સાથ જોઈતો હતો તો એણે સીધી શરદ પવાર સાથે વાત કરવાની જરૂર હતી.

શરદ પવારની શરતો માનીને ભાજપે ગઠબંધન કર્યું હોત તો સરકાર પણ ચાલત અને શિવસેનાને પણ તેનું સ્થાન દેખાડી શકાત.

ભૂલ ફડણવીસની કે પાર્ટીની?

દેવેન્દ્ર ફડણવીસ

મહારાષ્ટ્રમાં જે કંઈ પણ થયું તેના માટે એકલા દેવેન્દ્ર ફડણવીસને જવાબદાર ન ઠેરવી શકાય. એના માટે રાષ્ટ્રીય નેતૃત્વ પણ જવાબદાર છે.

પહેલું તો એ કે મહારાષ્ટ્ર એ કંઈ નાનું રાજ્ય નથી અને બીજું કે કર્ણાટકમાં ભાજપે આ જ ભૂલ કરી હતી.

જો તમે શિવસેના-એનસીપી-કૉંગ્રેસની સરકાર બનવા દેત તો આ સરકાર તેમના આંતરિક મતભેદોને કારણે તૂટી જાત અને એ સંજોગોમાં ભાજપ માટે બહેતર સ્થિતિ હોત.

જો ફરી ચૂંટણી થાય તો પણ તે ભાજપ માટે બહેતર હોત અને ચૂંટણી ન થાય તો પણ ભાજપને જ લાભ થાય.

પરંતુ અત્યારે જે કંઈ પણ થયું તેનાથી ભાજપને તો નુકસાન જ નુકસાન છે.

દેવેન્દ્ર ફડણવીસની...


... પહોંચ્યા છે.

ગુજરાતમાં પાછલા 24 કલાકમાં 12,206 નવા કેસ નોંધાયા છે અને 121 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે. આ સાથે ગુજરાતમાં કુલ મૃત્યુઆંક 5,615 પર પહોંચી ગયો છે.

રાજ્યમાં સૌથી વધુ 24 મૃત્યુ સુરત (કોર્પોરેશન)માં નોંધાયાં છે, જ્યારે અમદાવાદ (કૉર્પોરેશન)માં 23 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે.

ઍક્ટિવ કેસની વાત કરવામાં આવે તો રાજ્યમાં હાલ 76,500 ઍક્ટિવ કેસ છે, જેમાંથી 353 દર્દી વૅન્ટિલેટર પર છે જ્યારે 76,147 દર્દીઓની હાલત સ્થિર છે.

રાજ્યમાં કુલ 3,46,063 દર્દી એવા છે, જેઓ સાજા થઈ ચૂક્યા છે. અખબારી યાદી મુજબ રાજ્યન... બાકીનો લેખ લખો:

યા

પોલીસ અધિકારી ડેરેક ચુવિનનું ચિત્ર

ગત વર્ષે અમેરિકામાં આફ્રિકન અમેરિકન નાગરિક જ્યૉર્જ ફ્લૉઇડના મૃત્યુના મામલે એક જૂરીએ પોલીસ અધિકારી ડેરેક ચુવિનને હત્યાના દોષી ઠરાવ્યા છે.

ડેરેક ચુવિન, એ જ પોલીસ અધિકારી છે, જેમણે ગત વર્ષે મે માસમાં 46 વર્ષીય જ્યૉર્જ ફ્લૉઇડની ધરપકડ કરવા દરમિયાન તેમની ગરદન નવ મિનિટ કરતાં વધુ સમય સુધી પોતાના ઢીંચણ વડે દબાવી રાખી હતી.

આ દરમિયાન જ્યૉર્જ ફ્લૉઇડ કણસી રહ્યા હતા અને તેમનું મૃત્યુ નીપજ્યું હતું.

આ ઘટનાએ યુરોપમાં રંગભેદના પુરાણા મુદ્દાને ફરી વાર ચર્ચામાં લાવી દીધો હતો. આ ઘટનાના વિરોધમાં અમેરિકાની સાથોસાથ ફ્રાન્સ અને બ્રિટનમાં પણ પ્રદર્શનો થયાં હતાં.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... પહોંચ્યા. એ તેમની વિદેશમાં યોજાયેલી પ્રથમ કથા હતી.

વરિષ્ઠ પત્રકાર રમેશ ઓઝાના જણાવ્યા પ્રમાણે તેઓ ખૂબ સારા વક્તા, સારા કથાકાર હતા. તેમના હાજરજવાબીપણાએ તેમની લોકપ્રિયતા વધારી દીધી.

જે બાદ 80ના દાયકાના અંતમાં શરૂ થયેલા રામજન્મભૂમિ આંદોલનમાં પણ તેમણે વિશ્વ હિંદુ પરિષદ જેવા સંગઠનનો સાથ આપ્યો.

1989 આવતા સુધી તો રામમંદિરની ચળવળ દેશભરમાં જોર પકડી ચૂકી હતી. આ સમયે તેમણે રામમંદિર બાંધવા માટે લઈ જવામાં આવનારી શિલાઓનું પૂજન કર્યું. જે હિંદુત્વને એકદમ બંધબેસતું હતું.

રમેશ ઓઝા કહે છે કે આ સમયે કોમવાદી ... બાકીનો લેખ લખો:

ં ઉજવાતા અસ્મિતા પર્વમાં 'રામ કે નામ' નામની ડૉક્યુમૅન્ટરી બનાવનારા આનંદ પટવર્ધન પણ હોય અને મોદી સરકાર સામે સતત બોલનારા તથા મેગ્સેસે ઍવૉર્ડ મેળવનારા રવીશ કુમાર પણ હોય છે.

2006માં 'વેટિકનથી આવનારા ગુજરાતમાં ધર્મપરિવર્તન કરે છે' એવું કહેનારા મોરારિબાપુ 2014માં રોમમાં જઈને રામકથા કરે છે.

રામમંદિર અને મોરારિબાપુ

રામકથા કરનારા અને પોતાને રામના ભક્ત ગણાવનારા મોરારિબાપુ અયોધ્યામાં રામમંદિર બનાવવાની અનેક વખત તરફેણ અને માગ કરી ચૂક્યા છે.

સંવાદ અને સ્વીકૃતિમાં માનતા હોવાનું કહેનારા બાપુ વિશ્વ હિંદુ પરિષદ, ભાજપ કે બજરંગદળની જેમ રામમંદિર મામલે હવે આક્રમક નથી.

રામજન્મભૂમિના આંદોલન વખતે આજના સૌમ્ય દેખાતા મોરારિબાપુ રામમંદિર બાંધવા મામલે આક્રમક હતા.

રામકથાથી રામમંદિરની માગ કરનારા બાપુ 1992માં પાદુકા પૂજન વખતે કહે છે કે અમે રામરથ યાત્રાનું આયોજન કર્યું (અડવાણીના નેતૃત્વમાં), અમે શિલાન્યાસ કર્યો અને પાદુકાનું પૂજન પણ કર્યું. અહીં ત્રણ સત્ય પૂર્ણ થાય છે. જોકે, સરકાર આને હકારાત્મ રીતે લઈ રહી નથી. આ સત્ય પર ક્રૂર મજાક છે અને જ્યારે સત્યની મજાક કરવામાં આવે ત્યારે ચોથા સત્યનો ઉપયોગ કરવાનું જરૂરી બની જાય છે. એ ચોથું સત્ય છે શક્તિ (પાવર, બળ). હવે દેશના યુવાનોને કેસરિયા કરવાનો સમય આવી ગયો છે. શહીદીને સ્વીકારો, રામમંદિરના ના બને ત્યાં સુધી લડતા રહો. સમયની માગ છે કે હિંદુએ એક થવું જોઈએ. (કાસ્ટ ઍન્ડ ડેમૉક્રેટિક પૉલિટિક્સ ઇન ઇન્ડિયા, P:304)

1989માં વીએચપી સાથે રહીને રામમંદિરની શિલાઓનું પૂજન કરનારા અને રામજન્મભૂમિ આંદોલનમાં આક્રમક થનારા બાપુ રજત શર્મા સાથે 'આપ કી અદાલત'માં કહે છે કે રામમંદિર બનવું જોઈએ પરંતુ મંદિરની બહાર બૂમો પાડીને તેના માટે કંઈ ના કરી શકાય.

નીલકંઠ વિવાદમાં ક્યારેક ઉગ્ર જોવા મળેલા બાપુ આ કાર્યક્રમમાં કહે છે, "હું રેલી કાઢું, નારેબાજી કરું એ મારા સ્વભાવમાં નથી. રામમંદિર થવું જોઈએ પરંતુ જેટલું થઈ શકે એટલું સમજૂતીથી, સ્વીકારથી થવું જોઈએ."

મોરારિબાપુના આ સ્વભાવ વિશે વાત કરતા વરિષ્ઠ પત્રકાર રમેશ ઓઝા કહે છે કે તેમનામાં ધીમેધીમે ઘણો બદલાવ આવ્યો છે. તેઓ આ પ્રકારના ધર્મકારણથી ધીરેધીરે દૂર થઈ ગયા છે.

ગુજરાતનાં રમખાણો અને મોરારિબાપુની ભૂમિકા

2002નાં રમખાણો દરમિયાન મોરારિબાપુની હાજરીમાં અમદાવાદ ખાતે યોજાયેલી શાંતિ યાત્રા

વર્ષ 2002, ગોધરામાં કારસેવકો ટ્રેનમાં સળગાવી દેવાયા બાદ ગુજરાતના અનેક વિસ્તારોમાં રમખાણો ફાટી...


... પાંડે માને છે કે ભારત ન તો અમેરિકાને છોડી શકે છે ન રશિયાને.

તેઓ કહે છે, "ભારત પાસે એ વિકલ્પ નથી તે રશિયા કે અમેરિકામાંથી એકની પસંદગી કરે. પડકાર એ છે કે અમેરિકા અને રશિયા વચ્ચે સંબંધ ક્યારેય સારા રહ્યા નથી એ માટે ભારત બન્ને દેશો સાથે મધુર સંબંધ બનાવીને રાખી શકે તેમ નથી."

"તેવામાં બન્નેની સાથે સંબંધોમાં સંતુલન જાળવી રાખવામાં જ ભારતની સમજદારી છે અને મોદીનો પણ એ જ પ્રયત્ન છે."

રશિયા ઐતિહાસિક રૂપે સંયુક્ત રાષ્ટ્રના સુરક્ષા પરિષદમાં કશ્મીર મામલે ભારતના પક્ષમાં વીટો પાવરનો ઉપયોગ કરતો રહ્યું છે.
... બાકીનો લેખ લખો:

ભારત માટે વધુ કપરી પરિસ્થિતિનું નિર્માણ થશે.

તેમનું કહેવું છે કે ભારત માટે સમસ્યા એ છે કે ચીન દક્ષિણ એશિયામાં પોતાના પ્રભાવથી પારંપરિક સંતુલનને તોડી રહ્યું છે અને ભારત તેનાથી પરેશાન છે.

પાકિસ્તાન અને ચીન

ચીન અને ભારત વચ્ચે વધતા શક્તિ અસંતુલનના કારણે બન્ને દેશોની સીમા પર અસ્થિરતાની આશંકા વધી ગઈ છે.

પાકિસ્તાન અને ચીન વચ્ચે ગાઢ મિત્રતાથી ભારતને બે મોરચાથી પડકારની ચિંતા છે.

બીજી તરફ રશિયાનો વિચાર છે કે તે અમેરિકાના નેતૃત્વ વાળા સહયોગી દેશોને ચીનના સહયોગથી જ પડકાર આપી શકે છે.

આ તરફ ભારત ચીનના પડકારનો સામનો કરવા માટે રશિયા પર નિર્ભર રહી શકતું નથી. પ્રોફેસર પાંડે માને છે કે આ વિચારથી ભારત વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે.

પાકિસ્તાનમાં બલૂચિસ્તાન વિસ્તારના વિદ્રોહી નેતા ડૉક્ટર જુમા મારી બલોચ છેલ્લા 18 વર્ષોથી રશિયામાં નિર્વાસિત જીવન વિતાવી રહ્યા છે.

ચીન પ્રવાસ દરમિયાન હળવા મિજાજમા રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ

તેમણે આ જ વર્ષે 17 ફેબ્રુઆરીના રોજ રશિયાની સરકારી મીડિયા સ્પૂતનિકને એક ઇન્ટરવ્યૂ આપ્યો હતો.

ઇન્ટરવ્યૂમાં તેમણે કહ્યું હતું કે ભારત બલૂચોના આંદોલનને હાઇજેક કરી રહ્યું છે.

આ બધું મૉસ્કોમાં થઈ રહ્યું છે અને રશિયા તેને થવા દે છે. સ્પષ્ટ છે કે એ ભારત માટે શરમથી ઓછું નથી.

રશિયા અને ભારતની પારંપરિક મિત્રતામાં આવેલી તિરાડને મિટાવવી મોદી માટે એક મોટો પડકાર છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો