...

... બાકીનો લેખ લખો:

કિતા દેશપાંડે અને પુનિત બરનાલા

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...

                        ભારતમાં કોરોના વાઇરસના કેસ

                        આ માહિતીને નિયમિત રીતે અપડેટ કરવામાં આવે છે, છતાં તેમાં કોઈ રાજ્ય કે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશના આંકડા તાત્કાલિક ન દેખાય તેવી શક્યતા રહેલી છે.

                        સ્રોત : આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલય, કેન્દ્ર સરકાર

                        કલાકની સ્થિતિ 11: 30 IST

મોદીનો ઇરાદો સારો પણ અમલ પર પ્રશ્ન

પ્રવાસી

જોકે, પ્રવાસી સંકટન... બાકીનો લેખ લખો:

થાયી સુવિધા ઊભી કરી શકીએ છીએ, જેમાં સંખ્યાબંધ લોકો રહી શકે."

"સૈન્યદળો પાસે પોતાની જમીન પણ હોય છે જે હંમેશાં કામમાં આવતી હોય એ જરૂરી નથી. આ જગ્યાઓ ઓછા સમયમાં અસ્થાયી વપરાશ માટે કામમાં લઈ શકાય."

તેઓ ઉમેરે છે, "આમાંથી એક પાઠ શીખી શકાય કે કેવી રીતે કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો સાથે વિચાર-વિમર્શ કરીને સેનાના નિષ્ણાતોની મદદથી આ પ્રકારની પરિસ્થિતિને સારી રીતે પાર પાડી શકાય."

એક સરકારી વેબસાઇટ મુજબ સંરક્ષણ મંત્રાલય દેશમાં સૌથી વધારે જમીનની માલિકી ધરાવે છે, જેમાંથી 1.60 લાખ એકર જમીન દેશભરમાં 62 નૉટિફાઇડ કૅન્ટૉનમૅન્ટમાં આવે છે અને બાકીની લગભગ 16.35 લાખ એકર જમીન કૅન્ટૉનમેન્ટની બહાર આવેલી છે.

આમાંથી સૌથી વધારે સેના પાસે 14.14 લાખ એકર જમીન છે. એ સિવાય આઈટીબીપી, સીઆરપીએફ અને અન્ય દળો પાસે પણ દેશભરમાં અનેક કૅમ્પસ છે.

નામ જાહેર ન કરવાની શરતે કેટલાય સેનાધિકારીઓએ પરવાનગી મળે તો મદદ કરવા માટેની તૈયારી બતાવી.

દાખલા તરીકે સીઆરપીએફના એક અધિકારીએ જણાવ્યું, "અમે દર વર્ષે અમરનાથ યાત્રાનું આયોજન કરીએ છીએ, જેના પડકાર અનેક હોય છે. અમારા કર્મીઓ મોટી સંખ્યામાં લોકોને નિયંત્રણમાં રાખવા માટે માહેર હોય છે. સરકારે બસ ઇશારો કરવાનો છે."

બીજી તરફ આઈટીબીપીના એક અધિકારીએ કહ્યું, "અમારા કર્મીઓ દેશભરમાં તહેનાત છે. જો મોકો મળે તો અમે મદદ માટે તૈયાર છીએ. અમે ઝડપથી કામ શરૂ કરી શકીએ, પરંતુ અમારે પર્સનલ પ્રોટેક્શન કિટ (પીપીઈ) અને એન-95 માસ્કની જરૂર પડશે."

એક અધિકારીનું કહેવું હતું, "કેન્દ્ર સરકારે રાજ્ય સરકારને પ્રવાસીઓની મદદ કરવાની જવાબદારીથી મુક્ત રાખવાની જરૂર છે. અમે આરામથી પ્રવાસીઓની સાર-સંભાળ લઈ શકીએ છીએ."

"અસ્થાયી રૂપે થોડા સમય માટે અમે અમારી જગ્યાઓને સૅનિટાઇઝ કરીને વાપરવા માટે આપી શકીએ છીએ. રાજ્યની સરકારોએ સંક્રમણ રોકવા અને પોતાની ક્ષમતા વધારવા પર ધ્યાન આપવું જોઈએ."

પાઠ શીખ્યો હોત તો...

પ્રવાસી

દિલ્હીમાં શનિવારે હજારોની સંખ્યામાં લોકો આનંદવિહાર બસ સ્ટેન્ડ પર અલગ-અલગ રાજ્યોમાં પોતાના ઘરે પહોંચવા માટે ઊમટી પડ્યા હતા, જેનાથી દેશમાં સંક્રમણ મોટા પાયે ફેલાવવાનો ડર વધ્યો હતો.

તેના એક અઠવાડિયા પહેલાં 21 માર્ચે પણ આવાં જ દૃશ્યો મુંબઈ અને પૂનાના રેલવે સ્ટેશન પર જોવાં મળ્યાં હતાં.

મહારાષ્ટ્ર એ રાજ્ય છે જ્યાં ભારતમાં સૌથી વધારે કોરોના વાઇરસ સંક્રમણના કેસ સામે આવ્યા છે, જેને જોતાં રાજ્ય સરકારે લૉકડાઉનની જાહેરાત કરી હતી.

રોજીરોટીનું સંકટ ઊભું...


...

"અમદાવાદથી નીકળ્યા બાદ અમે નોન-સ્ટૉપ ગાડી ચલાવવાનું શરૂ કર્યું, વચ્ચે માત્ર એક વખત ભોજન કરવા જ ઊભા રહ્યા. આમ, આખી રાત કાર ચલાવ્યા બાદ અમે બીજા દિવસે બપોરે બરાબર 12.30 સ્કિનબૅંક પહોંચી ગયા."

"ત્યાં એક કલાક સુધી દસ્તાવેજી પ્રક્રિયા પતાવ્યા બાદ અમને થોડા સમયમાં જ સ્કિનકિટ આપી દેવાઈ અને એ જ દિવસે બપોરે સવા બે વાગ્યાની આસપાસ અમે ત્યાંથી અમદાવાદ પરત ફરવા માટે નીકળી ગયા."

બેલગામથી પાછી ફરતી વેળા તેમના મનમાં રહેલી બેચેની વિશે વાત કરતાં તેઓ જણાવે છે કે, "ત્યાંથી પાછા આવતી વખતે અમે સાથે નાસ્તો લઈ લીધો... બાકીનો લેખ લખો:

મજ બર્ન્સમાં માત્ર સ્કિનની તકલીફ નથી હોતી, શરીરમાંથી પાણી નીકળી જવાને કારણે કિડની, હૃદય, ફેફસાં અને શરીરની અન્ય ઘણી પ્રક્રિયાઓ પર પણ અસર થાય છે."

"તેથી બર્ન્સના લીધે શરીર પર થયેલી અસરો અને કોરોનાને લીધે થયેલી અસરોને એકસાથે મૅનેજ કરવું એ એક પડકાર હતો."

આ સિવાય મિસ્બાહના કેસ સાથે જોડાયેલી અન્ય એક મુશ્કેલી વિશે વાત કરતાં તેઓ જણાવે છે કે, "આ કેસમાં દર્દીની સારવારને લગતા પડકારની સાથે બીજો પડકાર હતો એ સુનિશ્ચિત કરવાનો કે આ સમગ્ર પ્રક્રિયા દરમિયાન અમારા સ્ટાફ અને ડૉક્ટરોની ટીમને કોરોનાનો ચેપ ન લાગે."

મિસ્બાહની સારવારની સમગ્ર પ્રક્રિયામાં કોઈ પણ ડૉક્ટર કે સ્ટાફને કોરોનાનો ચેપ ન લાગ્યો હોવાની વાતને સૌભાગ્ય ગણાવતાં તેઓ જણાવે છે કે, "21 દિવસ બાદ મિસ્બાહનો કોરોના ટેસ્ટ નૅગેટિવ આવ્યો. ત્યાર બાદ અમારા માટે સૌથી મોટો પડકાર એ હતો કે મિસ્બાહનું શરીર જે 71 ટકા દાઝી ગયું હતું, તેની પર રૂઝ આવે ત્યાર બાદ દર્દી માટે ચામડીની વ્યવસ્થા કરવાની હતી."

મિસ્બાહ માટે ચામડીની શોધ અંગેની પ્રક્રિયા વિશે વાત કરતાં તેઓ કહે છે કે, "મિસ્બા માટે ચામડી મેળવવા અમે મુંબઈ નેશનલ બર્ન સેન્ટરનો સંપર્ક સાધ્યો, પરંતુ ત્યાં ચામડીની વ્યવસ્થા ન થઈ શકી ત્યાર બાદ અમે ઇંદૌરથી સ્કિન મેળવવાનો પ્રયત્ન કર્યો, પરંતુ કોરોનાની મહામારીને લીધે તે પણ કોવિડ હૉસ્પિટલ તરીકે જાહેર કરી દેવાઈ હતી."

"અંતે બેલગામમાં સ્કિન હાજર હોવાનું મળ્યું, પરંતુ તે સમયે કુરિયર સર્વિસ બંધ હતી, તેમજ સ્કિન મોકલવા માટે સામાન્ય કુરિયર ચાલે પણ નહીં તેના માટે ખાસ કુરિયર સર્વિસનો ઉપયોગ કરવો પડે."

"આ મુશ્કેલી અંગે અમે દર્દીનાં સગાંને વાત કરી તો તેઓ બેલગામ જઈને સ્કીન લાવવા માટે રાજી થઈ ગયા."

"સદ્નસીબે મિસબાહના પરિવારજનો સમયસર સ્કિનકિટ લઈ પણ આવ્યા."

'નસીબદાર છું કે આવો પરિવાર અને પતિ મળ્યા'

કોરોનામાંથી બેઠાં થઈ અને આગથી દાઝ્યા બાદ સારવાર મેળવી 70 દિવસ બાદ હૉસ્પિટલથી ડિસ્ચાર્જ થયેલાં મિસબાહ ખારાવાલા પોતાની ખુશી વ્યક્ત કરતાં જણાવે છે, "મારી માટે મારા પતિ અને મારા પરિવારજનોએ રાત-દિવસ એક કરી દીધા હતા. અત્યારે મને ખૂબ જ સારું લાગી રહ્યું છે, મારા પતિ અને પરિવાર માટે હાલ હું ગર્વની લાગણી અનુભવી રહી છું."

"પરિવારજનોની સાથે હું અમારા મતવિસ્તારના ધારાસભ્ય ઇમરાન ખેડાવાળા અને ડૉ. વિજય ભાટીયાનો પણ આભાર વ્યક્ત કરું છું."

"આ બધા લોકોની મહેનતને કારણે આજે હું 70 દિવસ બાદ હૉસ્પિટલમાંથી બહાર આવી છું અને ખૂબ જ...


...

"અમારી સાથે સમાજ છે. પિતા તૈયાર થાય તો પંચાયત બોલાવી ચડોતરૂં કરૂં અને ન્યાય મેળવું."

"આમ ઘરમાં ચા બંધ કરી, બહાર રસોડું કરીને ઘરની બહાર છવ્વીસ-છવ્વીસ દિવસ સુધી રાહ ના જોઉં."

વાતને વચ્ચેથી કાપતા છત્રાજીએ કહ્યું, "સાહેબ સમાજના લોકો સાથે ચડોતરૂં કરીએ તો બધે હિંસા ફેલાય અને તીર-કામઠાં લઈને લોકો આવી જાય. તેથી શાંતિથી ન્યાય મળે તેની લડાઈ લડીએ છીએ."

સવારે ગામના લોકો બરફ લાવે. એના ટુકડા કરીને દીકરીના મૃતદેહ પર પાથરવામાં આવે છે.

આ ઘરમાં છેલ્લા 27 દિવસથી દૂધ નથી આવ્યું.

બરફ વચ્ચે મૃતદેહ સચવાય છે ત્... બાકીનો લેખ લખો:

હીરા ગમારે વાત આગળ વધારતાં કહ્યું, "અમે પોલીસ ફરિયાદ કરી તો પોલીસે આત્મહત્યાનો ગુનો દાખલ કર્યો. અમે તેની વિરુદ્ધમાં ચડોતરૂં કર્યું છે."

"પણ ગામના લોકોએ અમારો બહિષ્કાર કર્યો છે એટલે 39 દિવસથી મૃતદેહ ઝાડ પર લટકે છે પણ કોઈ પૂછવા આવતું નથી."

"નહીં તો ચડોતરાંમાં આજુબાજુના ગામોના બધાય લોકો ભેગા થાય. હજુય મને આશા છે કે આ ચડોતરાંમાં અમારા આદિવાસી ભાઈઓ જોડાશે તો ન્યાય મળશે. હું રોજ અહીં બેસી રહું છું."

"મૃતદેહને અમે ઝાડ પર એટલે બાંધ્યો છે કે તેને કોઈ જાનવર આવીને ખાઈ ન જાય. મૃતદેહની જ આસપાસ હું બેસી રહું છે જેથી પક્ષીઓ તેને ફોલી ના ખાય."

"મારા પતિ પણ અવારનવાર ઝાડ પર ચઢી મૃતદેહ પર ઢાંકેલું કપડું સરખું કરે છે, જેથી આ મૃતદેહ સાચવી શકાય."

"પરંતુ અમને પોલીસ અને ન્યાય તંત્ર પર ભરોસો નથી એટલે ચડોતરૂં કર્યું છે."

"39 દિવસથી અમે ખેતરમાં જઈને કાંઈક ખાય લઈએ છીએ. જ્યાં સુધી અમને ન્યાય નહીં મળે ત્યાં સુધી અમે મૃતદેહ ઉતારીશું નહીં."

ન્યાય મેળવવાની વર્ષો જૂની પ્રથા

સાબરકાંઠામાં 'ચડોતરૂં' એટલે કે ન્યાય મેળવવાની પ્રથા. જે આદિવાસીઓમાં સદીઓથી ચાલી આવે છે.

ન્યાય મેળવવા માટે અહીંના આદિવાસીઓને પોલીસ અને ન્યાયતંત્ર કરતાં પોતાની પંચાયત પર વધારે ભરોસો છે.

ભૂતકાળમાં સાબરકાંઠામાં ચડોતરૂં પ્રથાએ અનેક લોકોનાં જીવ પણ લીધા છે. ચડોતરૂં થાય ત્યારે બે ગામના આગેવાનો ભેગા મળે અને પંચાયતમાં નક્કી થયા પ્રમાણે ન્યાય થાય.

પંતાયતના આદેશ પ્રમાણે દંડની રકમ ચૂકવવામાં આવે.

ભૂતકાળમાં આવી રીતે ચડોતરૂં થયું હોય ત્યારે 72 દિવસ સુધી લાશ ઝાડ પર લટકતી રહી હોવાનાં ઉદાહરણ છે.

સાબરકાંઠાથી ચૂંટાતા ભૂતપૂર્વ મુખ્યપ્રધાન અમરસિંહ ચૌધરીએ આવાં જ ચડોતરાં માટે 72 દિવસ સુધી પડી રહેલા મૃતદેહ માટે સમાધાન કરાવ્યું હતું અને પછી જ અગ્નિસંસ્કાર થયા હતા.

સાબરકાંઠામાં ચડોતરાં વિશે વાત કરતાં અહીંના જાણીતા સમાજસેવક અને ગાંધીવાદી મનહર જમીલે કહ્યું:"પ્રથા સારા ઉદ્દેશથી શરૂ થઈ હતી. જો કોઈ મહિલા ગુજરી જાય, તો સાસરી પક્ષ દ્વારા પિયર પક્ષને બોલાવાતો હતો."

"દીકરીના મૃતદેહને એમનાં માતા-પિતા જોતાં. દીકરી પર ત્રાસ ગુજારાયાની કોઈ આશંકા જાગે તો ન્યાય મેળવવા માટે મૃતદેહ અંતિમવિધિ કરવા દેતા ન હતાં અને મૃતદેહ સાડીમાં લપેટી ઝાડ પર બાંધતાં."

"ત્યારબાદ પંચાયત મળે અને જે નિર્ણય કરે એ પ્રમાણે દંડ કરવામાં આવતો હતો."

પછીથી જો આદિવાસીઓને એવું લાગતું કે એમને પોલીસ કે કાનૂન દ્વારા ન્યાય નથી...


...

"એક વખત હું તેની સાથે ગાડીમાં હતી ત્યારે મેં અલગ થવાની વાત કરી, તે મારું ગળું દાબવા લાગ્યો. મને તેની સાથે બેસવામાં બીક લાગતી, આત્મહત્યાના ખ્યાલ આવવા લાગ્યા. મને થતું કે હું ગાડીમાંથી કૂદી જાઉં."

'હું એક પીડિત છું'

સિયાનાને ફરિયાદ કરવામાં બીક લાગે છે કારણ કે તેમને આ વીડિયો અને તસવીરો સાથે જોડાયેલા પુરાવા આપવા પડશે અને એક સાક્ષીની જેમ કોર્ટમાં રજૂ થવું પડશે.

"મને લાગે છે કે હું ક્યારેય પોલીસ પાસે નહીં જાઉં કારણ કે તેઓ મારી મદદ નહીં કરે, તેમાંથી મોટાભાગના લોકો પુરુષ છે. હું તેમની સામે અસહજ થઈ... બાકીનો લેખ લખો:

ને નકારી કાઢી છે. વિદ્યા મુજબ શોષણની શિકાર મહિલાઓ માટે નાનકડી આશા પણ ખતમ થઈ ગઈ છે.

'હું આ રીતે ન જીવી શકું'

સિયાનાને મિત્રોનો સાથ મળ્યો અને તેઓ આ આઘાતમાંથી બહાર આવ્યાં.

તેમણે કહ્યું, "હું દરરોજ રડતી હતી અને પ્રાર્થના કરતી. હું વધારે સહી નહોતી શકતી. મને લાગતું કે હું પાગલ થઈ જઈશ પણ આખરે થોડી હિંમત મળી."

સિયાનાએ એલબીએચ એપિકને એપ્રિલ 2020માં સંપર્ક કર્યો. હુસ્ના અમીનની મદદથી એ છોકરાને નોટિસ પાઠવવામાં આવી. "પહેલાં થોડા સમય માટે મને ડર ન લાગ્યો પણ આ બહુ ટૂંકો સમય હતો."

તેમને હાલમાં જાણ થઈ કે તેમના નામથી એ છોકરાએ ફેક એકાઉન્ટ ખોલ્યું હતું. તે એક પ્રાઇવેટ એકાઉન્ટ છે પરંતુ તેમને ડર છે કે તે તેમાં અશ્લીલ સામગ્રી પોસ્ટ કરી શકે છે.

સિયાના કહે છે," મને હવે કોઈ પર ભરોસો નથી."

બીબીસી ઇન્ડોનેશિયાએ ત્યાંના મહિલા સશક્તીકરણ અને બાલ સંરક્ષણ મંત્રાલય સાથે વાત કરી અને જાણવાનો પ્રયત્ન કર્યો કે આ કેસમાં શું પગલાં લેવામાં આવે છે.

ઇન્ડોનેશિયાના નેશનલ કમિશન ઑન વૉયલેન્સ અગેન્સ્ટ વુમને કહ્યું આનાથી જોડાયેલું બિન( યૌનહિંસા બિલ) લાવવામાં આવ્યું છે જે  પીડિતોની મદદ કરી શકે છે.

તેમના મુજબ આમાં પીડિતોને ગુનેગાર નહી માનવા અને એજન્સીઓ કોઈ પીડિતો પર પુરાવા લાવવાનું દબાણ ન કરે એ અંગેની જોગવાઈ કરાઈ છે. પરંતુ ઇસ્લામી રૂઢિવાદી સંગઠનોના વિરોધને કારણે આ બિલ હજી પાસ નથી થયું. આ સંગઠનોનું માનવું છે કે આનાથી લગ્ન પહેલાં સેક્સને પ્રોત્સાહન મળશે.

સિયાના જેવા લોકો માટે ઇન્ડોનેશિયામાં ચૂપ રહેવું અને ડર વગર જીવવું મુશ્કેલ થઈ ગયું છે પરંતુ અવાજ ઉઠાવવો પણ મુશ્કેલ છે.

(રાજા ઇબેન લંબનરાઉ અને એંડેંગ નર્ડિનની અતિરિક્ત રિપોર્ટિંગ સાથે)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...

'ચચનામા'માં ઇતિહાસકારનો દાવો છે કે રાજા દાહિર જ્યોતિષમાં બહુ માનતા હતા.

તેમણે જ્યારે બહેનનાં લગ્ન માટે જ્યોતિષની સલાહ લીધી તો તેઓએ જણાવ્યું કે જે પણ તેની સાથે લગ્ન કરશે એ સિંધનો રાજા બનશે.

તેમણે મંત્રીઓ અને જ્યોતિષીઓની સલાહ પ્રમાણે પોતાનાં બહેન સાથે લગ્ન કરી લીધાં. ઇતિહાસકારોનું કહેવું છે કે શારીરિક સંબંધ સિવાયના તમામ રીતરિવાજ કરાયા.

જીએમ સૈયદ આ કહાણીનો સ્વીકાર નથી કરતા. તેમણે લખ્યું છે કે સગી બહેન તો દૂરની વાત છે, બ્રાહ્મણ કાકા-મામાની બહેન સાથે લગ્ન કરવાં પણ અનૈતિક સમજતા હતા.

તેઓ દલીલ ક... બાકીનો લેખ લખો:

પાલન કરવામાં આવ્યું પણ બે દિવસમાં તેમણે દમ તોડી દીધો અને તેમને દરબાર પહોંચાડી દેવામાં આવ્યા. કેટલાક ઇતિહાસકારોનું માનવું છે કે રાજા દાહિરની પુત્રીઓએ આ રીતે પોતાનો બદલો લીધો.

ચચનામા પર વિરોધ

'ચચનામા'ના અનુવાદક અલી બિન હામિદ અબુ બકર કોફી છે. તેઓ અચશરીફમાં રહેવા લાગ્યા અને એ સમયે ત્યાં નસીરુદ્દીન કબાચાની સત્તા હતી.

ત્યાં તેમની મુલાકાત મૌલાના કાઝી ઇસ્માઇલ સાથે થઈ. તેમણે એક અરબી પુસ્તક બતાવ્યું જે તેમના બાપદાદાઓએ લખ્યું હતું.

અલી કોફીએ તેનો અરબીથી ફારસી ભાષામાં અનુવાદ કર્યો છે જેને ફતેહનામા અને ચચનામા નામથી ઓળખવામાં આવે છે.

કેટલાક ઇતિહાસકાર અને લેખક ચચનામાને શંકાની નજરે જુએ છે.

ડૉક્ટર મુરલીધર જેટલી અનુસાર ચચનામા વર્ષ 1216માં અરબી મુસાફર અલી કોફીએ લખ્યું છે, જેમાં હુમલાઓ બાદ લોકોએ કહેલી વાતનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

એ જ રીતે પીટર હાર્ડે, ડૉક્ટર મુબારક અબી અને ગંગારામ સમ્રાટે પણ તેમાં રહેલી માહિતીની હકીકત પર શંકા વ્યક્ત કરી છે.

જીએમ સૈયદ લખે છે કે દરેક સાચા સિંધીને રાજા દાહિરનાં પરાક્રમો પર ગર્વ હોવો જોઈએ, કેમ કે તેઓ સિંધ માટે માથું આપવામાં પહેલ કરનારાઓમાં સૌથી પહેલા હતા.

સિંધના સોમરા ઘરાનાએ સત્તા ન હાંસલ કરી ત્યાં સુધી સિંધ 340 વર્ષ સુધી અન્યની ગુલામીમાં રહ્યું.

રાષ્ટ્રવાદી વિચારધારાના સમર્થક આ વિચારને યોગ્ય માને છે, જ્યારે કેટલાક મોહમ્મદ બિન કાસિમને પોતાનો હીરો અને ઉદ્ધારક માને છે.

આ વૈચારિક વિવાદે સિંધમાં ઉજવણી કરવાનો પાયો નાખ્યો છે. જ્યારે ધાર્મિક લોકોએ 'મોહમ્મદ બિન કાસિમ દિવસ' ઉજવ્યો અને રાષ્ટ્રવાદીઓએ 'રાજા દાહિર દિવસ' ઊજવવાનું નક્કી કર્યું.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...

અમેરિકામાં મેયો ક્લિનિકના પ્રોફેસર ડૉ. વિન્સેન્ટ રાજકુમાર જણાવે છે કે તેમણે તામિલનાડુની બે મોટી સરકારી હૉસ્પિટલો સાથે વાત કરી હતી. તેમાં જાણવા મળ્યું કે રસી લેનારા કાર્યકરોમાંથી બહુ ઓછી સંખ્યામાં લોકોને ચેપ લાગ્યો હતો. તેમણે મને જણાવ્યું, "જેમને ચેપ લાગ્યો હતો તેઓ ઝડપથી સાજા થઈ ગયા હતા."

બે ડોઝ પછી પણ સંક્રમણ થઈ રહ્યું છે

ક્રિટિકલ કેર સ્પેશિયાલિસ્ટ ડૉ. ફરાહ હુસૈન જણાવે છે કે, "બીજી તરફ દિલ્હીની સૌથી મોટી કોવિડ-19 હૉસ્પિટલ લોકનાયક જયપ્રકાશ નારાયણ (એલએનજેપી) હૉસ્પિટલના આઈસીયુમાં કામ કરતા 60 ટક... બાકીનો લેખ લખો:

રણ અથવા ચેપના ફેલાવાના કારણે રોગપ્રતિકારક શક્તિ મેળવે ત્યારે તેને હર્ડ ઇમ્યુનિટી કહે છે.) લોકો રસી મુકાવતા ખચકાય થાય તો સ્થિતિ વધુ બગડી શકે છે.

વૈજ્ઞાનિકોનું કહેવું છે કે ભારતની જીવલેણ અને અનિયંત્રિત બીજી લહેરના કારણે વાઇરસના મ્યુટેશનની શક્યતા વધી જાય છે. તેમાંથી વધારે ચેપી વેરિયન્ટ કદાચ રસીની અસરમાંથી છટકી જશે.

ભવિષ્યમાં કોરોનાની લહેરનો સામનો કરવા માટે વાઇરલ મ્યુટેશનના સિક્વન્સને ઉકેલવાનું કામ અનિવાર્ય બનશે.

વૈજ્ઞાનિકોના મતે મહત્ત્વની વાત એ છે કે રસીની અસરકારકતા વધારે-ઓછી હોય તો પણ ગંભીર બીમારી રોકવા અને હૉસ્પિટલાઇઝેશન ટાળવામાં તે ઉપયોગી બનશે.

પરંતુ સંપૂર્ણ રસીકરણ કરાવનારાને પણ ચેપ લાગી શકે છે અને બીજાને ચેપ આપી શકે છે હજુ લાંબા સમય માટે સાવધાની રાખવી પડશે.

માસ્ક પહેરવાં, ભીડવાળી જગ્યાએ જવાનું ટાળવું, હવાની યોગ્ય અવરજવર ન હોય તેવી અથવા એરકંડિશન્ડ વર્કપ્લેસમાં કામ ન કરવું, વગેરે જરૂરી રહેશે.

ઉદાહરણ તરીકે ડબલ માસ્કિંગને ફરજિયાત કરી શકાય છે. કેરળમાં ડબલ માસ્કિંગ ફરજિયાત બનાવાયું છે.

જાહેર આરોગ્યના મૅસેજ અત્યાર સુધી બહુ ગૂંચવણ પેદા કરતા રહ્યા છે, પરંતુ તેને સ્પષ્ટ કરવાની જરૂર છે. શું સંપૂર્ણ રસીકરણ કરાવનાર લોકો ઘરમાં અથવા ઑફિસમાં મુક્ત રીતે એકઠા થઈ શકે?

બાગ્લા જણાવે છે, "રસી કામ કરે છે. પરંતુ તે તમને બેફામ અને બેદરકાર બનવાનું લાઇસન્સ નથી આપતી. તમારે અત્યંત સાવચેત તો રહેવું જ પડશે." તેમની વાત સાચી છે, કારણ કે તેમને અનુભવ થઈ ચૂક્યો છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...

અસીમાનંદ અને હિંદુ જાગરણમંચ

1998માં વઘઈમાં ડાંગના આદિવાસી સમુદાયમાં ધાર્મિક મતભેદ વધી રહ્યા હતા.

'કૅરાવાન' મૅગેઝિનના એક લેખમાં લીના ગીતા રઘુનાથે લખ્યું કે વસતિગણતરી પ્રમાણે 1970 સુધી આ વિસ્તારમાં ખ્રિસ્તી મિશનરી તરફથી ધર્માંતર સીમિત હતું, પરંતુ 1991થી ડાંગ જિલ્લામાં ખ્રિસ્તી વસતિમાં દર વર્ષ નવ ટકાનો વધારો નોંધાયો હતો.

અસીમાનંદની આગેવાની હેઠળ વનવાસી કલ્યાણ આશ્રમ, હિંદુ જાગરણમંચ અને વિશ્વ હિંદુ પરિષદે ધર્માંતર વિરુદ્ધ ડાંગમાં સક્રિયતા વધારી હતી.

1998 સુધી ખ્રિસ્તી મિશનરીઓ પર હુમલા વધવા લા... બાકીનો લેખ લખો:

દુ જાગરણમંચની સ્થાપના વનવાસી કલ્યાણ આશ્રમે (વીકેએ) કરી હતી."

તેમણે કહ્યું હતું કે "ધર્માંતરને રોકવું મુશ્કેલ નથી, હિંદુઓને વધારે કટ્ટર બનાવો અને બધું કામ થઈ જશે."

તેઓ આગળ કહે છે, "હિંદુ જાગરણમંચની રચના એક આદિવાસી સંગઠનના રૂપમાં કરવામાં આવી હતી. આદિવાસીઓ સાથે શરૂ કરાયેલા સંગઠનના નિર્ણયો વીકેએ દ્વારા લેવામાં આવતા હતા. ચહેરો આદિવાસી હતો પરંતુ કામ સંઘનું હતું."

તેમણે જે કહ્યું તેને ડાંગમાં હિંદુ જાગરણમંચની સ્થાપના સંદર્ભે જોઈ શકાય.

કારણ કે સરકારી રૅકર્ડ મુજબ ભાજપના વરિષ્ઠ નેતા વિનય કટિયાર 1982માં હિંદુ જાગરણમંચના સંસ્થાપક અધ્યક્ષ તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યા છે.

ભાજપ નેતા વિનય કટિયાર બજરંગદળ, એબીવીપી સાથે પણ જોડાયેલા  હતા.

આ ઇન્ટરવ્યૂમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે 'અસીમાનંદનો ઘરવાપસીનો કાર્યક્રમ લોકપ્રિય થયો હતો. ત્રણથી ચાર વર્ષ સુધી તેઓ લોકો ધર્માંતર કરવા માગતા આદિવાસીઓઓને સુરતના ઉનાઈ મંદિરમાં લઈ જતા હતા. જ્યાં સ્નાન અને તિલક-પૂજા કરાવીને તેમને હિંદુ જાહેર કરી દેવામાં આવતા હતા."

"તેમને હિંદુ દેવતા હનુમાનના ફોટો અને હનુમાન ચાલીસા આપીને પરત મોકલવામાં આવતા હતા."

કહેવાય છે કે વઘઈના આશ્રમમાં અસીમાનંદ તેમના માટે જમણવારનું આયોજન કરતા હતા.

અસીમાનંદે 'ધ વીક'ને આપેલા એક ઇન્ટરવ્યૂમાં કહ્યું હતું, "અમે આદિવાસીઓની ગરીબી દૂર કરવા અથવા વિકાસ માટે નહીં પરંતુ તેમના આધ્યાત્મિક ઉત્થાન માટે કામ કરીએ છીએ."

જ્યારે અસીમાનંદે ગુજરાતના ડાંગમાં કામ કરવાનું નક્કી કર્યું ત્યારે ભાજપના કેશુભાઈ પટેલ ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી હતા.

ન્યૂયૉર્ક ટાઇમ્સના 23 જાન્યુઆરી, 1999ના અહેવાલમાં લખવામાં આવ્યું કે ભારતમાં 1998-99ના દાયકામાં ખ્રિસ્તી ચર્ચ, સ્કૂલો અને ખ્રિસ્તી ધર્મના લોકો પર હુમલા વધ્યા છે, તેમાં ગુજરાત મોખરે હતું કારણ કે અડધાથી વધારે હુમલા ગુજરાતમાં થયા હતા.

ડાંગમાં થયેલાં તોફાનો પર એટલો મોટો હોબાળો થયો હતો કે તત્કાલીન કૉંગ્રેસ પ્રમુખ સોનિયા ગાંધીએ આહવાની મુલાકાત લીધી હતી અને ગુજરાતની ભાજપ સરકાર પર હિંસા કરનારાઓને છાવરવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો.

શબરીકુંભ

'કૅરાવાન' મૅગેઝિનમાં પ્રકાશિત અહેવાલ મુજબ હિંદુ જાગરણમંચ અને વિશ્વ હિંદુ પરિષદ જેવાં સંગઠનોનાં કાર્યોના પરિણામે ડાંગ જિલ્લાનાં ગામોમાં થયેલી હિંસાએ આરએસએસમાં અસીમાનંદનો હોદ્દો વધાર્યો હતો અને તેમને 'શ્રી ગુરુજી' પુરસ્કાર આપવામાં આવ્યો હતો.

બાદનાં વર્ષોમાં પણ ઘરવાપસી કાર્યક્રમ ચાલુ...


...

આ હુમલો પાકિસ્તાનમાં રહેલા ઉગ્રવાદી જૂથે કર્યો હોવાનું જણાવાયું હતું.

આ હુમલાના બનાવ પહેલાં નરેન્દ્ર મોદી થોડી મુશ્કેલીમાં હોય તેમ લાગતું હતું. થોડા મહિના પહેલાં યોજાયેલી ચૂંટણીમાં તેમનો પક્ષ ત્રણ રાજ્યોમાં કૉંગ્રેસ સામે સત્તા ગુમાવી ચૂક્યો હતો.

ખેડૂતોની વકરી રહેલી સમસ્યાઓ અને રોજગારીના અભાવનો મુદ્દો ભાજપને નડે તેમ લાગી રહ્યું હતું.

પરંતુ ઘણા લોકો માનવા લાગ્યા છે કે હવે નરેન્દ્ર મોદી સારી સ્થિતિમાં આવી ગયા છે, કેમ કે તેઓ પોતાને દેશની સુરક્ષા કરનારા 'મજબૂત' નેતા તરીકે ઉપસાવશે.

રાજકારણી... બાકીનો લેખ લખો:

િબળ છે.

"કૉંગ્રેસ કરતાં હિન્દુ રાષ્ટ્રવાદીઓ માટે હંમેશા રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાનો મુદ્દો વધારે મહત્ત્વનો રહ્યો છે."

"કેટલાક અપવાદને બાદ કરતા પ્રાદેશિક પક્ષો માટે પણ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાનો મુદ્દો રાજકીય વિચારસરણીમાં અગત્યનો રહેતો નથી, કેમ કે તેમના માટે જ્ઞાતિ અને પ્રાદેશિક ઓળખ વધારે અગત્યના પરિબળો ગણાય છે."

બ્રાઉન યુનિવર્સિટી ખાતેના રાજ્યશાસ્ત્રના વિશેષજ્ઞ ભાનુ જોશી માને છે કે નરેન્દ્ર મોદીએ અપનાવેલી આકરી નીતિઓ અને મજબૂત વિદેશી સંબંધો માટે તેમણે સતત આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાસો કર્યા તે પણ મતદારોના કેટલાક વર્ગને સ્પર્શી શકે છે.

ભાનુ જોશી કહે છે, "હું ઉત્તર ભારતમાં કામ કરતો હતો ત્યારે ઘણા લોકો વારંવાર એવો ઉલ્લેખ કરતાં હતા કે દુનિયામાં ભારતનું મહત્ત્વ વધી રહ્યું છે."

"બાલાકોટ જેવી ઘટનાને કારણે આવી માન્યતાઓ દૃઢ બને છે."

"ભારત અને પાકિસ્તાન સામસામે હોય ત્યારે આવી છાપ ઊભી થતી હોય તેની અસર મને લાગે છે કે ઉત્તર ભારતના મતદારો પર પડી શકે છે."

કાર્નેગી ઍન્ડોવમેન્ટ ફૉર ઇન્ટરનેશનલ પીસ ખાતે સાઉથ એશિયા પ્રોગ્રામમાં ડાયરેક્ટર તરીકે કામ કરતા મિલન વૈષ્ણવ જેવા અન્ય વિશ્લેષકો પણ આવી જ વાત જણાવી રહ્યા છે.

ભારતમાં વિદેશ નીતિ ક્યારેય જાહેર જનતાના રસનો વિષય નથી રહ્યો, આમ છતાં તે અગત્યની બની રહેશે એમ તેમને લાગે છે.

તેઓ કહે છે, "ચૂંટણી નજીક છે ત્યારે થયેલા સંઘર્ષને કારણે તથા પાકિસ્તાન સામે આકરી કાર્યવાહી કરવાની ક્ષમતાનું પ્રદર્શન કરવામાં મોદી સરકાર સફળ રહી છે."

"આથી, મારી અપેક્ષા પ્રમાણે ચૂંટણી પ્રચારમાં તે મુદ્દો અગત્યનો બની રહેશે."

જોકે, તેના કારણે અર્થતંત્ર અને ખેડૂતોની સમસ્યાના મુદ્દા, ખાસ કરીને ગ્રામીણ વિસ્તારમાં અદૃશ્ય થઈ જશે એવું ડૉ. વૈષ્ણવ માનતા નથી.

"વિશેષ કરીને શહેરી વિસ્તારોના સ્વિંગ વૉટર્સમાં ભાજપને તેનો ફાયદો મળશે."

"2019માં કોને મત આપવો તે વિશે અનિર્ણાયક સ્થિતિમાં રહેલા મતદારો પણ આ લાગણીને સ્પર્શતા મુદ્દાના કારણે વર્તમાન શાસકો સાથે જ રહેવાનું પસંદ કરે તેમ બની શકે છે."

નરેન્દ્ર મોદી રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાના મુદ્દાને રાષ્ટ્રીય મહત્ત્વનો બનાવે છે તેનો સામનો વિપક્ષ કઈ રીતે કરે છે તે જોવાનું રસપ્રદ રહેશે.

આ બનાવોને કારણે ભાજપને મહત્ત્વના ગણાતા ઉત્તર ભારતના રાજ્યોમાં થોડો પણ ફાયદો થાય તો જીતની નજીક તે પહોંચી શકે તેમ છે.

જોકે, રાજકારણમાં એક અઠવાડિયું બહુ લાંબો સમયગાળો ગણાય છે એટલે આગળ શું થશે તે કહેવું મુશ્કેલ છે.

તમે અમને...


...

આની પાછળ શહેરીકરણ, ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં શ્રમ કરતા લોકોની ઉંમરમાં વધારો અને વ્યક્તિદીઠ ભોજનની ખપત વધવાને જવાબદાર ગણાવવામાં આવ્યું છે.

ચાઇનીઝ ઍકેડમી ઑફ સોશિયલ સાયન્સ(CASS)ની રૂરલ ડેવલપમૅન્ટ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ અને ચાઇના સોશિયલ સાયન્સ તરફથી 17 ઑગસ્ટે સંયુક્તરૂપે જાહેર કરાયેલા 'ધ રૂરલ ડેવલપમૅન્ટ રિપોર્ટ 2020'માં એમ પણ કહેવાયું છે કે ઘઉં, ચોખા અને મકાઈનો ઘરેલુ પુરવઠો પણ 2025 સુધી માંગથી 25 મિલિયન ટન ઓછો રહેશે.

જોકે આ રિપોર્ટ તૈયાર કરવામાં સામેલ સંશોધક લી ગૂશિયાંગે કહ્યું કે કેટલીક મીડિયા સંસ્થાઓએ અહેવાલન... બાકીનો લેખ લખો:

લઈ જવા માટે કહેવામાં આવે છે. કેટલાક લોકો અનાજની બરબાદી બચાવવા માટે વધુ કડક પગલાં ઉઠાવી રહ્યા છે.

કેટલાકે અનાજમાંથી બનતા દારૂના ઉત્પાદનને રોકવાની સલાહ આપી છે.

'મોટા પેટવાળા સ્ટાર્સ' એટલે કે લાઇવ સ્ટ્રીમિંગ કરીને ઘણું બધું ખાવાનું ખાતા લોકો વિરુદ્ધ અભિયાન ચલાવવાનું ચલણ પણ ચીની સોશિયલ મીડિયા યૂઝર્સ વચ્ચે વધ્યું છે. તેઓ આવા વીડિયોને 'વાહિયાત' અને 'વિનાશ કરનારા' ગણાવવા લાગ્યા છે.

જોકે કેટલાક લોકોએ આ વ્યવહારનો વિરોધ પણ કર્યો છે. જેમ કે એક વીબો યૂઝરે 13 ઑગસ્ટે લખ્યું, "લોકોને ખાવાની સ્વતંત્રતા છે અને બાકી લોકોને જોવાની. જે સમાજમાં બધી ચીજો ઉપર રોક હોય તે ઘણો ખરાબ હોય છે."

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...

આવી ઇલેક્ટ્રિક ફેન્સિંગના સંપર્કમાં આવવાથી પણ સિંહનાં મૃત્યુ થતા હોય છે.

આ પ્રકારની ઇલેક્ટ્રિક ફેન્સિંગ લગાવવી ગેરકારદેસર છે, પરંતુ પાકના રક્ષણ માટે ખેડૂતો આવી ફેન્સિંગનો ઉપયોગ કરતા હોય છે.

રોડ અકસ્માત - રાજુલાથી પીપાવાવ રોડ પર અનેક અકસ્માતમાં સિંહ કે દીપડાનાં મૃત્યુ થયાં છે.

બીબીસી સાથે વાત કરતા ધારાશાસ્ત્રી હેમાંગ શાહ કહે છે ,“સામાન્ય રીતે જંગલી જાનવરની અવરજવર રાત્રે થતી હોય છે, અને હાઈ-વે પર વાહનો ખૂબ ઝડપથી પસાર થતા હોય છે, માટે અહીં અકસ્માતની ઘણી ઘટનાઓ બનતી હોય છે.”

“ગુજરાત હાઈકોર્ટે સ... બાકીનો લેખ લખો:

પેરાપેટ વૉલ્સથી વહેલી તકે કવર કરવામાં આવશે.

આ અરજીમાં સિંહના રક્ષણ માટે જરૂરી હોય તેવા તમામ પગલા લેવા માટે હેમાંગ શાહે માંગણી કરી છે. જો કે આ અરજીની સુનાવણી હજી બાકી છે.

શું કહે છે ફૉરેસ્ટ ખાતાના અધિકારીઓ

સિંહનાં મૃત્યુ સંદર્ભે વાત કરતા ગુજરાત ફૉરેસ્ટ ખાતાના ઉચ્ચ અધિકારી એ. પી. સિંઘ કહે છે કે, સરકાર અને લોકોના પ્રયાસોથી જ સિંહની વસ્તીમાં વધારો થયો છે, અને આ વધારો દુનિયાભરના લોકો માટે એક કેસ સ્ટડી તરીકે છે.

સિંઘ કહે છે “જે નવા વિસ્તારોમાં સિંહ હવે જોવા મળે છે તે વિસ્તારના લોકોમાં સિંહ અને તેના સ્વભાવ વિશે જાણકારી આપવા માટે અધિકારીઓ નિયમિત રીતે આવા ગામડાઓ અને વિસ્તારોમાં જતા હોય છે.”

તેઓ કહે છે, "પ્રોજેક્ટ ટાઇગરની જેમ જ અમે પ્રોજેક્ટ લાયન પણ શરૂ કર્યો છે, આ પ્રોજેક્ટમાં બૃહદ ગીરમાં રહેતા સિંહનાં રક્ષણ માટે કામ કરવામાં આવે છે."

જોકે ઍક્ટિવીસ્ટ રાજન જોષી સિંઘની વાતથી સંમત નથી.

જોષી કહે છે કે, "બૃહદ ગીરમાં સિંહ અનેક જોખમ વચ્ચે રહે છે. અનેક વખત લોકો તેની મજાક કરે છે, તો ઘણી વખત સિંહને પીવાના પાણી માટે પણ વલખાં મારવા પડે છે."

"સરકારે બૃહદ ગીરમાં સિંહના રક્ષણ માટે તાત્કાલીક ધોરણે કોઈ નક્કર કામ કરવું પડશે."

ગીરનો રાજા અને તેનો સ્વભાવ ગીરના જંગલમાં આશરે 323 સિંહ અને જંગલની બહાર આશરે 200 સિંહ વસવાટ કરે છે.

ગુજરાત સરકાર પ્રમાણે 2015માં 12 હજાર ચોરસ કિલોમિટરના વિસ્તારમાં સિંહ વસવાટ કરે છે. હવે સિંહની ગણતરી 2019માં થવાની છે. સિંહને માણસનો મિત્ર કહેવામાં આવે છે.

બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતા ઍક્ટિવીસ્ટ રાજન જોષી કહે છે કે, સિંહ જ્યારે બીમાર હોય, વૃધ્ધ થઈ જાય ત્યારે તે માનવ વસ્તી તરફ આવે.

અહીં ઝૂમાં પ્રાણીઓને આઇસક્રીમ ખવડાવાય છે

ગીરના જંગલમાં તે આવી જ રીતે માલધારીઓના નેસ તરફ જતા હતા અને તેમની ગાય કે વાછરડાનો શિકાર કરતા હતા.

જોષી વધુમાં કહે છે કે, જે નવા વિસ્તારો છે, તેમાં પણ સિંહ આવી જ રીતે માનવ વસાહતની નજીક જાય છે, પરંતુ નેસમાં રહેતા માલધારી જેટલી સિંહના સ્વાભાવની જાણકરી ન હોવાને કારણે લોકો તેનાથી ડરી જાય છે અને સંઘર્ષ થાય છે.

જોકે સૌરાષ્ટ્રનાં અનેક વિસ્તારોમાં લોકોએ સિંહને આવકાર્યો પણ છે.

જોષી કહે છે, "જો સિંહથી એક ચોક્કસ અંતર રાખવામાં આવે અને તેને પરેશાન ન કરીએ તો સિંહ ક્યારેય માણસ ઉપર હુમલો ન કરે,"

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...

ઈપીએફઓએ જૂનમાં જે આંકડા આપ્યા એના હિસાબે 74 ટકા લોકો આ વર્ગના હતા. આ લિસ્ટમાં 50 હજારથી વધુ કમાનારા લોકોની ગણતરી માત્ર 2 ટકા હતી.

તમારા ખિસ્સા પર પણ અસર થશે

પણ અસલી ચિંતાજનક આંકડો એ લોકોનો છે, જેમને કોવિડ સુવિધા હેઠળ નહીં પણ નૉર્મલ રસ્તેથી પીએફના પૈસા ઉપાડ્યા છે.

એપ્રિલથી જૂન વચ્ચે પીએફના પૈસા ઉપાડનારા લોકોની સંખ્યા વધીને એક કરોડ સુધી પહોંચવાનું અનુમાન પીએફ અધિકારીઓ લગાવી રહ્યા છે.

જોકે તેમાં મોટા ભાગના પોતાનું નામ અને ઓળખ સામે લાવવા માગતા નથી.

ગત નાણાકીય વર્ષમાં કુલ દોઢ કરોડ લોકોએ પીએફન... બાકીનો લેખ લખો:

િતિમાં શું કરવું જોઈએ, જો મોકો મળે તો શું પોતાની પીએફની રકમ ઉપાડીને કોઈ અન્ય સારા રિટર્ન માટે લગાવવી જોઈએ?

પહેલું કે એ રસ્તો ખુલ્લો નથી. બીજું કે હું તેની સલાહ નહીં આપું. આ સમયે શૅરબજારને છોડીને કોઈ પણ જગ્યાએ તમે પૈસા લગાવશો, ત્યાં પીએફથી સારું વ્યાજ મળતું નથી.

અને શૅરબજારમાં પણ બહુ સારું રિટર્ન કોઈ પણ સમયે બહુ મોટા નુકસાનમાં બદલાઈ શકે છે.

જો તમે તેના માટૈ તૈયાર હોવ તો પણ પીએફ જેવી સુરક્ષિત જગ્યાએ તમારી કમાણીનો એક હિસ્સો એ દિવસ સુધી રહેવો જોઈએ જ્યાં સુધી તમારી પાસે ખરેખર તેના સિવાય કોઈ વિકલ્પ ન હોય. એટલે કે રિટાયર થયા હોય કે નોકરી ન રહી હોય.

જો નોકરી જતી રહે અને કેટલોક સમય વીતાવ્યા બાદ નવી નોકરી મળવાના અણસાર હોય તો પણ પીએફની રકમને અડ્યા વિના કામ ચલાવી લેશો તો જલદી તમારું ભવિષ્ય એટલું સુરક્ષિત થઈ જશે કે તમને નોકરી રહેવાની કે જવાની ચિંતા નહીં રહે. એ પછી પણ કરવી હોય તો રાજાની જેમ કરો.

(લેખક સીએનબીસી આવાજના પૂર્વ સંપાદક છે. આ તેમના અંગત વિચાર છે.)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...

જાણકાર વર્તુળોના જણાવ્યા અનુસાર નાયડુને ચીત કરવા માટે નરેન્દ્ર મોદીએ ત્યારબાદ કેસીઆર અને વાયએસઆર કૉંગ્રેસના વડા જગનમોહન રેડ્ડીને સાધ્યા હતા.

જગનમોહનનું સમર્થન મળવું સહજ હતું, કેમ કે આંધ્ર પ્રદેશમાં સત્તા માટે તેઓ નાયડુની સામે જ સ્પર્ધામાં છે.

નાયડુની જગ્યાએ જગનમોહન એનડીએમાં સહેલાઈથી ગોઠવાઈ શકે તેમ છે.

બીજું તેમની સામે સીબીઆઈના ઘણા કેસ પણ થયેલા છે એટલે જગનમોહનને દિલ્હીમાં બેઠેલા સત્તાધીશોની વધારે જરૂર છે.

વળી, કેસીઆરને પણ મનાવી લેવાનું મોદી માટે અઘરું નહોતું, કેમ કે તેમની પણ ચંદ્રબાબુ ન... બાકીનો લેખ લખો:

પ્રયાસો શરૂ કર્યા અને પોતાને બંને હરીફો સામે ઓછું નુકસાન થાય તેવા પ્રયત્નો કર્યા હોવાનું જાણકારોનું કહેવું છે.

જોકે, વિશ્લેષકો કહે છે કે હજી પણ ટીડીપી અને વાયઆરએસ કૉંગ્રેસ વચ્ચે નાનકડો ગૅપ રહેલો છે અને જગનમોહન ફાયદામાં જ રહ્યા છે.

પરિણામ જે પણ આવે તે નાયડુ પણ હવે દરેક સ્થિતિને પહોંચી વળવાની તૈયારીમાં લાગ્યા છે.

તેઓ હાલમાં જ પશ્ચિમ બંગાળનાં મુખ્ય મંત્રી મમતા બેનરજીને પણ મળ્યા છે. નાયડુ તેમને કદાચ વડાં પ્રધાન તરીકે આગળ કરવાની કોશિશ કરશે.

નાયડુ મમતા બેનરજીને વડાં પ્રધાન તરીકે પસંદ કરે છે તેનું એક કારણ તેમની મોદીવિરોધી મક્કમ નીતિઓ છે.

ચંદ્રબાબુ નાયડુને ખ્યાલ આવી ગયો છે કે પોતાના જ રાજ્યમાં નુકસાન થવાનું હોવાથી તેમની દાવેદારી નબળી પડી રહી છે.

તેથી તેમણે પોતાના સસરા એન. ટી. રામરાવ જેવી ભૂમિકા ભજવવાનું નક્કી કર્યું છે.

1989માં એનટીઆરે નેશનલ ફ્રન્ટ ઊભો કરવામાં અગત્યની ભૂમિકા ભજવી હતી.

તેમણે માત્ર ફ્રન્ટને ચૅરમૅન તરીકેની ભૂમિકા જ સ્વીકારી હતી, કેમ કે 1989માં તે વખતના સંયુક્ત આંધ્ર પ્રદેશમાં તેમના પક્ષ ટીડીપીએ સત્તા ગુમાવી દીધી હતી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...

તેઓ કહેતા કે સ્વચ્છ શહેર મજબૂત અર્થવ્યવસ્થાનું સર્જન કરશે. લીએ કહ્યુ હતું કે આ માપદંડો મનોબળ મજબૂત કરશે.

તેમણે કહ્યું, “બીમારીઓને નિયંત્રણમાં રાખશે અને આ રીતે ઉદ્યોગો અને પ્રવાસનમાં ઉચ્ચ આર્થિક વિકાસ માટે જરૂરી સામાજિક માહોલ તૈયાર થશે.”

“જે  લોકો માટે જ સારું રહેશે અને અંતે તેનાથી દરેકને ફાયદો થશે."

આ દરેક કસોટીમાં સિંગાપોર ખરું ઊતર્યું છે. લોકોની સરેરાશ ઉંમર 66 વર્ષથી વધીને 83 વર્ષ થઈ છે, જે દુનિયામાં સૌથી વધુ છે.

1967માં અહીં આવતા પ્રવાસીઓની સંખ્યા બે લાખથી સહેજ વધુ હતી, જે 2018ના શરૂઆ... બાકીનો લેખ લખો:

ીઓને નોંધ મોકલતા.

લી માનતા કે નાની વાતો પણ અગત્યની છે અને મામૂલી ભૂલોને પણ અવગણીશું તો તંત્ર સ્થિતિ પર નિયંત્રણ ગુમાવી દેશે, લોકો તેનો ગેરફાયદો ઊઠાવશે.

સિંગાપોરના કાયદા વિદેશીઓને વધુ કડક લાગે છે. જેમ કે સિંગાપોરે ચ્યૂઇંગ ગમની આયાત પર પ્રતિબંધ મૂકી દીધેલો.

જોકે, ચ્યૂઇંગ ગમ રાખવી પ્રતિબંધિત નથી. ડૂરીયન (તીખી ગંધવાળુ ઉષ્ણકટિબંધનું ફળ) લઈને ટ્રેનમાં મુસાફરી કરવા અને પબ્લિક ટૉઈલેટમાં ફ્લશ ન કરવા બદલ પણ દંડ કરવામાં આવે છે.

જોકે, હવે મોટા ભાગના પબ્લિક ટૉઈલેટ્સ ઑટોફ્લશ છે. સિંગાપોરમાં થૂંકવા પર અને મંજૂરી વિના વાઈ-ફાઈનો ઉપયોગ કરવા માટે પણ દંડ ફટકારવામાં આવે છે.

2009માં એક ડ્રાઇવરને પર પોતાના જ ઘરમાં બધા લોકો સામે કપડાં કાઢવા બદલ દંડ ફટકારવામાં આવેલો.

ઈ-સિગારેટ પર તો પહેલાથી જ દંડ વસુલાય છે. સિંગાપોર નાગરિક અને રાજકીય અધિકારો બાબતે પશ્ચિમના દેશોથી અલગ છે.

ત્યાં દંડ કઠોર છે, ડ્ર્ગ્સ સંબંધિત અપરાધો માટે તો મૃત્યુદંડ પણ થઈ શકે છે.

નાના અપરાધો ઘટાડવા માટે દંડ લાગુ કરનાર સિંગાપોર કદાચ પહેલો દેશ હશે.

ઑસ્ટ્રેલિયાના ન્યૂ સાઉથ વેલ્સમાં ગયા નાણાકીય વર્ષમાં પાર્કિંગના દંડરૂપે 17.2 કરોડ ઑસ્ટ્રેલિયન ડૉલર (12.1 કરોડ અમેરિકન ડૉલર) વસૂલવામાં આવ્યા હતા.

સિંગાપોરમાં પાર્કીંગ સમસ્યા ઓછી છે કારણ કે ત્યાં કારની ખરીદી પર નિયંત્રણ રાખી શકાય તેવી નીતિઓ ઘડવામાં આવી છે.

વ્યાપક રીતે જોઈએ તો પશ્ચિમથી સામ્યતા પણ છે. જર્યોજ કેલિંગ અને જેમ્સ ક્યૂ વિલ્સને 1998માં પ્રખ્યાત નિબંધ 'બ્રૉકન વિંડોઝ' (Broken Windows) લખ્યો હતો.

એમાં એમણે કહ્યું હતું, "તૂટેલી બારીઓ એવો સંકેત આપે છે કે કોઈને પરવા નથી અને એટલે જ બીજી કેટલીક બારીઓને તોડી નાંખવાથી કોઈ નુકસાન નહીં થાય.”

ઉપાય એ દર્શાવવામાં આવ્યો હતો કે નાના અપરાધ વકરીને મોટી સમસ્યા બની જાય તે અગાઉ તેનો આક્રમક નિવેડો લાવવો જોઈએ.

ન્યૂ યૉકના પૂર્વ મેયર રૂડી ગુલિયાની આ જ પદ્ધતિથી અપરાધ પર નિયંત્રણ લાવ્યા હતા. સિંગાપોર આ પદ્ધતિ પરિચિત લાગે છે.

દંડ કેટલો અસરકારક?

રાષ્ટ્રિય પર્યાવરણ એજન્સીના અધ્યક્ષ લિયાક તેંગ લિતના જણાવ્યા અનુસાર આ નીતિ સફળ થઈ છે.

જનજાગૃતિ અભિયાન સાથે દંડાત્મક ઉપાયો અપનાવવાથી પરિવર્તન આવ્યું.

લોકો પોતાની ગંદકી જાતે જ સાફ કરવા લાગ્યા. શહેર સ્વચ્છ થઈ ગયું.

1961માં સિંગાપોરમાં બ્રૂમ બ્રિગેડ (ઝાડુ મારનારી ટૂકડી)માં 7000 દૈનિક મજૂરો હતા.

તેમને સીધા સ્વાસ્થ્ય વિભાગ દ્વારા નિયુક્ત...


...

તેમણે કહ્યું, "થોડાં વર્ષ પહેલાં મારાં પત્નીએ વૉટ્સઍપ પર અબ્દુલ કલામના મૃત્યુના મૅસેજ ફોરવર્ડ કર્યો હતો, પણ પછી ખબર પડી કે એ સમાચાર ખોટા છે.

જ્યારે મારાં પત્નીને મેં આ વિશે પૂછ્યું ત્યારે મારાં પત્નીએ કહ્યું, જ્યારે આપણે કોઈ માહિતી મળે ત્યારે આપણે એને શેર કરીએ છીએ, એમાં ખોટું શું છે? મેં મારાં પત્નીને કહ્યું કે જાણ્યા વગર મૅસેજ શેર કરવાથી સમાજને નુકસાન થાય છે.

'મીડિયા દેશને પાયમાલ કરી રહ્યું છે'

રવીશ કુમારે લખનઉ ખાતે આયોજિત કાર્યક્રમમાં કહ્યું, "કોઈ ન્યૂઝ ન હોય એ પણ ફેક ન્યૂઝ છે. જ્યારે તમે... બાકીનો લેખ લખો:

િટિકલ પાર્ટીએ એ કામ આંચકી લીધું છે એ બાબત ચિંતાજનક છે. "

'લવજેહાદએ ફેક ન્યૂઝનું પરિણામ'

ફાઇલ તસવીર

દિલ્હી ખાતે આયોજિત કાર્યક્રમમાં સ્વરા ભાસ્કરે કહ્યું, "ફેક ન્યૂઝનાં કારણે લોકોનાં મૃત્યુ પણ થયાં છે. આ ઘટનાઓ આપણને આપણા આત્મસંતોષમાંથી બહાર કાઢે છે. અખલાકનાં મૃત્યુ હોય કે એક શ્રમિકને જીવતો સળગાવી દેવાયો હોય તે ફેક ન્યૂઝનું જ પરિણામ છે. લવ-જેહાદ અંગે આયોજનપૂર્વક ફેલાવાતા ફેક ન્યૂઝનું જ આ પરિણામ છે."

સ્વરાએ કહ્યું કે આજે ફેક ન્યૂઝે અલગ જ સ્વરૂપ ધારણ કરી લીધું છે. તે 'સંગઠિત છે, પ્રાયોજિત છે અને તેમનો ઍજન્ડા છે.' અગાઉ ક્યારેય આવું નહોતું બન્યું.

આ ફેક ન્યૂઝ ફેલાવનારાઓની બેલગામ અને બેજવાબદાર છે.

'ફેક ન્યૂઝ ફેલાવે તે રાષ્ટ્ર વિરોધી છે'

લખનઉમાં બીબીસીના કાર્યક્રમમાં ઉપમુખ્ય મંત્રી દિનેશ શર્મા

ઉત્તર પ્રદેશના પૂર્વ મુખ્ય મંત્રી અખિલેશ યાદવે બીબીસીના લખનઉમાં યોજાયેલા કાર્યક્રમમાં કહ્યું કે જે લોકો ફેક ન્યૂઝ ફેલાવે તેઓ રાષ્ટ્ર વિરોધી છે.

યાદવે કહ્યું, "ફેક ન્યૂઝ વાઇરસ જેવા છે, એની અસર સમગ્ર દેશને થાય છે. તેના કારણે લોકો મરી શકે છે અને લોકો મરી રહ્યા છે. કેટલી સંખ્યામાં લોકો મર્યા એ પણ આપણને ખબર છે."

બહુજન સમાજ પાર્ટી સાથેના જોડાણ વિશે પૂછતા અખિલેશ યાદવે કહ્યું, " કેટલાક રાજકીય પક્ષો  નથી ઇચ્છતા કે આ જોડાણ (બસપા-સપાનું) થાય. ડૉ. લોહિયાનો સમાજવાદ અને ડૉ.આંબેડકરની વિચારધારા એક થાય એવું એ લોકો ઇચ્છતા નથી."

ઉત્તર પ્રદેશના ઉપ-મુખ્ય મંત્રી દિનેશ શર્માએ કહ્યું કે સમાચાર પહેલાં બ્રેક કરવાની હોડમાં ચૅનલોની વિશ્વસનીયતા ખોવાઈ રહી છે. જોકે, જેનો એવો અર્થ નથી કે તમામ લોકો ફેક ન્યૂઝ ફેલાવી રહ્યા છે.

તેમણે કહ્યું, "ફેક ન્યૂઝના પડકારોનો સામનો કરવા સરકાર પાસે કાયદો બનાવવાનો વિકલ્પ છે, પણ જો આવું કરશે તો મીડિયાની સ્વતંત્રતા સીમિત કરવા અંગેના પ્રશ્નો ઊભા થશે."

શર્માએ ઉમેર્યું કે આ યુગમાં સોશિયલ મીડિયાએ પ્રિન્ટ મીડિયા અને ઇલેક્ટ્રૉનિક મીડિયાની પાછળ રાખી દીધાં છે.  ફેક ન્યૂઝનો સામનો કરવાના બે જ રસ્તા છે. પહેલો રસ્તો એ કે સરકાર જાગૃત થાય અને બીજો રસ્તો એ કે સરકાર કાયદો બનાવે.

શું હશે આ કાર્યક્રમમાં?

આ વાતોને જ ધ્યાનમાં રાખીને વિશ્વની સૌથી વિશ્વસનીય સમાચાર સંસ્થા હોવાના નાતે બીબીસીએ ફેક ન્યૂઝની વિરુદ્ધ એક ખાસ અભિયાન શરૂ કર્યું છે.

તેને #BeyondFakeNews નામ આપવામાં આવ્યું છે અને આ જ મામલે 12 નવેમ્બર એટલે કે આજે અમદાવાદ અને...


...

થાયરોકૅરના ડૉ. વેલુમણી કહે છે કે તેઓ અત્યારે સ્ટાફને વધારે વળતર આપી રહ્યા છે, કેમ કે તેમના કુટુંબીઓ તેમને અત્યારે કામ ના કરવા માટે જણાવે છે.

મફતમાં ટેસ્ટ શા માટે જરૂરી?

કિટ બનાવતાં મહિલા

અત્યારે ડૉક્ટર ભલામણ કરે તો જ વ્યક્તિનો ટેસ્ટ કરવામાં આવે છે. સરકારી હૉસ્પિટલોમાં લાંબી લાઇનો છે અને ખાનગી લૅબમાં ઊંચો ભાવ લેવાય છે, તેના કારણે લક્ષણો દેખાતા હોય ત્યારે પણ ઘણા ટેસ્ટ કરાવવાનું ટાળી શકે છે.

“તમે રોગચાળો ફેલાતો અટકાવવા માગતા હો, તો કેટલી કિંમતે ટેસ્ટ થાય છે તેના આધારે નિર્ણય ના કરાય,” એમ દિલ્... બાકીનો લેખ લખો:

હજી પણ "સબસિડી સાથેના ટેસ્ટ માટે પ્રોત્સાહન આપવું જોઈએ" એમ દેહેજિયા કહે છે.

“આવી વૈશ્વિક આરોગ્ય આપદા આવી પડી હોય ત્યારે ખાનગી દાનધર્મ પર જ આધાર રાખી શકાય નહીં.”

જોકે ભારતના જાહેર આરોગ્યનું બજેટ બહુ ઓછું છે. જીડીપીના માત્ર 1.3%ની ફાળવણી આરોગ્ય માટે થાય છે અને તેના પર ભાગ્યે જ કોઈ નિયંત્રણ છે.

આરોગ્ય વીમો ફરજિયાત નથી અને તેનું બજાર પણ એકત્રિત નથી. મોટા ભાગના વીમામાં નિદાન અને દવાનું વળતર મળતું નથી, માત્ર હૉસ્પિટલમાં દાખલ થાવ તો જ વીમાની રકમ મળે છે.

હવે ખાનગી કંપનીઓ પણ ટેસ્ટિંગમાં જોડાઈ છે ત્યારે સરકાર પૂર્ણ પણ ટેસ્ટિંગ વ્યૂહરચનાને નિયંત્રણમાં રાખી શકશે નહીં. એક જાણીતી હૉસ્પિટલે હાલમાં જ કોઈ પણ દર્દી દાખલ થાય તેના માટે કોરોના ટેસ્ટ ફરજિયાત બનાવ્યો છે.

આ નિયમ હાલની માર્ગદર્શિકા વિરુદ્ધ છે, કેમ કે માત્ર લક્ષણો દેખાતાં હોય અને કોઈ પૉઝિટિવ દર્દીના સંપર્કમાં આવ્યા હોય તેમણે જ ટેસ્ટ કરવાનો હોય છે.

જો સ્થાનિક ધોરણે તૈયાર થતી કિટને મંજૂરી મળે તો પરીક્ષણનો ખર્ચ નીચો આવી શકે છે.

કેટલાંક રાજ્યોમાં સૅમ્પલ લેવા માટે મોબાઇલ સેન્ટર કે કિઓક્સ બનાવ્યાં છે, જેથી ઓછા PPE સૂટથી અને ઓછા ટ્રાન્સપૉર્ટ કોસ્ટ સાથે વધુ પરીક્ષણ થઈ શકે.

ભારત સામૂહિક ટેસ્ટિંગ માટેની વિચારણા પણ કરી રહ્યું છે. તેમાં મોટી સંખ્યામાં નમૂના લીધા પછી તેનું એક સાથે ટેસ્ટિંગ કરવાનું રહે છે.

જો ટેસ્ટ નૅગેટિવ આવે તો કોઈના ફરીથી ટેસ્ટ કરવાના રહે નહીં. પરંતુ પૉઝિટિવ રિઝલ્ટ આવે તો દરેક વ્યક્તિ માટે અલગથી ટેસ્ટ કરવાના રહે.

“ખર્ચ ઘટાડવા માટે આ એક સારો રસ્તો છે, પણ તેને બહુ કાર્યદક્ષતા અને કુશળતાપૂર્વક કરવામાં આવે તો જ,” એમ ડૉ. બ્રાર કહે છે.

જોકે તેના કરતાંય વધારે વિકલ્પ પરીક્ષણની કિંમતને નિયંત્રિત રાખવાનો જ છે.

“તમે રૉ મટીરિયલના ભાવો ફિક્સ કરી દો, તો ટેસ્ટની કુલ કિંમત પણ ફિક્સ કરી શકાય.”

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...

પરંતુ જ્યારે આખા દેશની મહિલાઓ ટ્રિપલ તલાકને નાબૂદ કરવાની વાત કરી રહી હોય, અને કૉંગ્રેસ ચૂપ રહે તો આ તો થવાનું જ હતું.

ભાજપે આ મુદ્દાને તક તરીકે જોયો છે જેમાં અન્ય પાર્ટીઓ નિષ્ફળ રહી છે.

પરંતુ આ પરિસ્થિતિ માટે જવાબદાર કોણ છે? એમાં કોઈ શંકા નથી કે તેની પાછળ ધાર્મિક આગેવાનો અને કૉંગ્રેસ જવાબદાર છે.

અલ્લાહે પુરુષ અને મહિલાને એક સમાન બનાવ્યા છે.

જે હક અલ્લાહે આપ્યા છે, તેની આડે ધાર્મિક આગેવાનો આવી રહ્યા છે.

હવે એક નજર કરીએ કાયદા અને તેની સામે રજૂ થતા વાંધા પર.

મુખ્ય વાંધામાંથી એક વાંધો ... બાકીનો લેખ લખો:

મામલે ચિંતિત થઈ ગયા છે કે આ કાયદો મુસ્લિમ મહિલાઓ માટે હાનિકારક સાબિત થશે.

મને એ દલીલ પર હસવું આવે છે કે : "જ્યારે તે મહિલાનાં પતિ ત્રણ વર્ષ સુધી જેલમાં હશે તો તેમની દેખરેખ કોણ કરશે?"

હવે તે વાત કોઈ સમજાવશે કે જે પુરુષે તેની પત્નીને ટ્રિપલ તલાક આપે છે તે પતિ તે મહિલાની દેખરેખ શા માટે કરે?

ઘણાં એવા કેસ સામે આવ્યા છે કે જેમાં મહિલાઓએ કહ્યું છે કે તેમને તેમના પતિ પાસેથી એક રૂપિયો પણ મળ્યો નથી.

એટલું જ નહીં, કેટલાક કેસમાં તો પતિ પોતાની પત્નીની વસ્તુઓ પણ જપ્ત કરી લે છે કે જે તે પોતાનાં લગ્ન સમયે પોતાની સાથે લાવી હોય છે.

મુસ્લિમ સમાજમાં પરિવર્તનની માગ

આ કાયદો ઐતિહાસિક છે કેમ કે મુસ્લિમ સમાજની અંદરથી જ પરિવર્તનની માગ ઊઠી છે.

એ યાદ રાખવું હંમેશાં જરૂરી છે કે દરેક પીડિત મહિલા કોઈની બહેન છે, દીકરી છે, માતા છે.

લોકોમાં હવે કુરાન મામલે પણ જ્ઞાન વધી રહ્યું છે કે જેમાં જાતિ અંગે સમાનતાની વાત કહેવામાં આવી છે.

આજે મુસ્લિમોને ખબર છે કે ટ્રિપલ તલાકને કુરાને મંજૂરી આપી નથી.

આ એક મહત્ત્વનું પાસું છે કે મુસ્લિમ પર્સનલ લૉ બૉર્ડને સફળતા ન મળી અને શરિયતના કાયદામાં દખલગીરી કરવાનો ભય તે લોકોમાં ઊભું ન કરી શક્યું.

જોકે, ધર્મનિરપેક્ષ પાર્ટીઓ આ મામલે અનિશ્ચિત રહી છે અને તેમણે મુસ્લિમ મહિલાઓને ખુલ્લેઆમ સમર્થન આપ્યું નથી.

આ ઢોંગના કારણે ભાજપને એક તક મળી ગઈ. જોકે, હાલ ભાજપની ચાલ કે એવું કંઈક જોવાનો કોઈ મતલબ નથી.

પણ એ વાતનો ઉલ્લેખ થવો જોઈએ કે મહિલાને કાયદાકીય સંરક્ષણ આપવાનો આદેશ બંધારણે આપ્યો છે.

ટ્રિપલ તલાક પર કાયદો લાવવાને વાસ્તવિકતા બનવામાં સાત દાયકા લાગી ગયા.

હું નથી માનતી કે ટ્રિપલ તલાક પર કાયદો લાગુ થયા બાદ તુરંત જ મુસ્લિમ મહિલાના જીવનમાં મોટું પરિવર્તન આવી જશે.

સમાજમાં સુધારો લાવવા માટે કાયદાકીય સુધારો વધારે જરૂરી છે.

દેશની મોટાભાગની મુસ્લિમ વસતી ગરીબ, અશિક્ષિત અને આર્થિક રીતે પછાત છે.

તેઓ હંમેશા કોમી રમખાણ અને ભેદભાવના ડરમાં જીવે છે.

ટ્રિપલ તલાક લૉને લાગુ કરવા માટે જાગરૂકતા, શિક્ષણ અને પુરુષો તેમજ મહિલાનાં સશક્તિકરણની જરૂર છે.

આ કાયદો એ લોકોની મહેનતને માન આપશે કે જેઓ સમાજને ન્યાય અપાવવા, તેને સશક્ત કરવા અને લોકતંત્ર જાળવી રાખવા માટે કામ કરી રહ્યા છે.

હું આશા રાખું છું કે આ ફાયદો મુસ્લિમ સમાજની મહિલાઓને મદદ કરશે.

(લેખમાં વ્યક્ત કરવામાં આવેલા વિચાર લેખકના અંગત વિચાર છે, બીબીસીના નહીં. )

તમે અમને...


...

ફિલ્મ 'કોહિનૂર'માં એક ગીતમાં સિતારવાદકનું પાત્ર ભજવવા માટે તેમણે વર્ષો સુધી ઉસ્તાદ અબ્દુલ હલીમ ઝાફર ખાન પાસે સિતારવાદન શીખ્યું હતું.

બીબીસી સાથેની વાતચીત દરમિયાન દિલીપકુમારે કહ્યું હતું, "સિતાર કેવી રીતે પકડવું તે શીખવા માટે મેં વર્ષો સુધી સિતાર વગાડવાની તાલીમ લીધી હતી. સિતારના તારના કારણે મારી આંગળીમાં ઈજા પણ પહોંચી હતી."

'નયા દૌર' ફિલ્મના નિર્માણ સમયે તેમણે ઘોડાગાડી ચલાવવાની તાલીમ લીધી હતી. આ જ કારણ હતું કે જાણીતા ફિલ્મ દિગ્દર્શક સત્યજીત રેએ તેમને સર્વશ્રેષ્ઠ ''મૅથડ્ અભિનેતા'ની ઉપમા આપી હત... બાકીનો લેખ લખો:

ારે લખ્યું છે: 'મધુબાલાના પિતા ઇચ્છતા હતા કે હું અને મધુબાલા માત્ર તેમની જ પ્રોડક્શન કંપનીની ફિલ્મોમાં જ કામ કરીએ.'

'હું મધુબાલાના પિતાના હાથનું રમકડું નહોતો બનવા માગતો. આ મુદ્દે મધુબાલાએ પણ મને સમજાવવાનો પ્રયાસ કર્યો, પરંતુ હું ન માન્યો અને'

અણબનાવ વચ્ચે થયો પ્રેમ

દિલીપ કુમારે 11મી ડિસેમ્બરે 95 વર્ષ પૂર્ણ કર્યા છે

'મુઘલ-એ-આઝમ' બની રહી હતી ત્યારે વાત ત્યાં સુધી આવી પહોંચી હતી કે બન્ને વચ્ચે વાતચીત પણ નહોતી થતી.

'મુઘલ-એ-આઝમ'ના ક્લાસિક ગણાતા મયુરપંખના રોમેન્ટિક દૃશ્યનું આ સમયગાળા દરમિયાન ફિલ્માંકન કરવામાં આવ્યું હતું.

ત્યારે મધુબાલા અને દિલીપકુમારે જાહેરમાં એકબીજાને ઓળખવાનું પણ બંધ કરી દીધું હતું.

સાયરાબાનુ સાથે દિલીપકુમારના લગ્ન બાદ મધુબાલા ખૂબ બીમાર પડ્યાં હતાં. ત્યારે તેમણે સંદેશો મોકલાવ્યો હતો કે તેઓ દિલીપકુમારને મળવા માગે છે.

જ્યારે દિલીપકુમાર મળવા ગયા, ત્યારે મધુબાલા ખૂબ અશક્ત હાલતમાં હતા. જે જોઈને દિલીપકુમારને ખૂબ દુખ થયું હતું.

હંમેશા હસતાં રહેતાં મધુબાલાનાં હોઠો પર તે દિવસે ઘણાં પ્રયત્નો બાદ ફિક્કું સ્મિત આવ્યું હતું.

મધુબાલાએ તેમની આંખો જોઈને કહ્યું હતું, "અમારા શાહજાદાને તેમની શાહજાદી મળી ગઈ, હું ખૂબ ખુશ છું."

23 ફેબ્રુઆરી, 1969ના રોજ માત્ર 35 વર્ષની ઉંમરે મધુબાલાનું અવસાન થયું હતું.

રાજ કપૂરે કરી પ્રશંસા

અમિતાભ બચ્ચન કહેતા હોય છે કે તેમણે 'ગંગા જમના' ફિલ્મ વારંવાર જોઈ હતી

'મુઘલ-એ-આઝમ' પછી દિલીપકુમારે જે ફિલ્મ દ્વારા સૌથી વધુ નામ મેળવ્યું કે ફિલ્મ હતી 'ગંગા જમના'

અમિતાભ બચ્ચન કહેતા હોય છે કે જ્યારે તેઓ અલાહાબાદમાં અભ્યાસ કરી રહ્યા હતા, ત્યારે તેમણે 'ગંગા જમના' ફિલ્મ વારંવાર જોઈ હતી.

અમિતાભ જોવા માગતા હતા કે એક પઠાણ જેને ઉત્તરપ્રદેશ સાથે દૂર-દૂર સુધી કોઈ સંબંધ નથી, તે ઉત્તરપ્રદેશની બોલી પરફેક્શન સાથે કેવી રીતે બોલી શકે છે?

બાદમાં તેમણે બન્નેએ રમેશ સિપ્પીની ફિલ્મ 'શક્તિ'માં સાથે અભિનય કર્યો હતો.

તેમના સમકાલીન હરીફ અને બાળપણના મિત્ર રાજ કપૂરે 'શક્તિ' ફિલ્મ જોયા બાદ બેંગાલુરુથી ફોન કરી દિલીપકુમારને કહ્યું હતું, "દોસ્ત, આજે ફેંસલો થઈ ગયો, તું આજ સુધીનો સૌથી મહાન કલાકાર છે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...

ભરોસાપાત્ર બેટ્સવુમન જેમાઈમા રોડ્રિગ્ઝ

જેમાઈમા રોડ્રિગ્ઝની વય ભલે 19 વર્ષ જ હોય, પણ તેઓ ભારતીય ક્રિકેટ ટીમ માટે 39 ટી-20 મૅચ અને 16 વન ડે મૅચ રમી ચૂક્યાં છે.

ઑસ્ટ્રેલિયામાં રમાઈ રહેલા ટી-20 વર્લ્ડ કપમાં તેઓ ભારતીય ક્રિકેટ ટીમનાં બહુ જ ભરોસાપાત્ર બેટ્સવુમન છે. આઈસીસી ટી-20 રેન્કિંગમાં જેમાઈમા સાતમા નંબરે છે.

અનેક અન્ય ક્રિકેટરો માફક જેમાઈમા પણ સચિન તેંડુલકરને તેમનો આદર્શ માને છે. બાળપણથી જ ક્રિકેટ રમતા જેમાઈમાએ મુંબઈ, અન્ડર-19 પછી ભારતીય ટીમમાં બહુ ઝડપથી પોતાનું સ્થાન બનાવ્યું છે.

ટીમમાં... બાકીનો લેખ લખો:

ેબ્રુઆરીએ બપોરે દોઢ વાગ્યાથી રમાશે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...

મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીની 'કથિત નિષ્ફળતા'ને કારણે પદ પરથી હઠાવવા અંગેનો લેખ લખનાર પત્રકાર સામે દાખલ રાજદ્રોહનો કેસ ગુજરાત હાઈકોર્ટે રદ કર્યો છે.

ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના અહેવાલ મુજબ જસ્ટિસ આર. પી. ધોલરિયાની બૅન્ચે પત્રકાર દ્વારા કોઈ વાંક સ્વીકાર્યા વિના 'કથિત ઇતરાજી' લેખ લખવા માટે બિનશરતી માફી માગી, અ પછી આ આદેશ આપ્યો છે.

ગુજરાત હાઈકોર્ટે પત્રકારની સામે દાખલ કરવામાં આવેલી રાજદ્રોહની એફઆઈઆરને રદ કરી દીધી છે.

ફેસ ઑફ ધ નેશન નામના ન્યૂઝ પોર્ટલના સંપાદક 31 વર્ષના પત્રકાર ધવલ પટેલે મે મહિનામાં એક લેખ... બાકીનો લેખ લખો:

તો અને ધાર્મિક સ્થળો તથા હૉસ્પિટલોથી 100 મિટરની ત્રિજ્યાના વિસ્તારમાં એટલે કે સાઇલન્ટ ઝોનમાં ફટાકડા નહીં ફોડી શકાય.

બાઇડન આપી શકે અમેરિકામાં રહેતા ભારતીયોને અમેરિકન નાગરિકત્વ

જો બાઇડન અને કમલા હેરિસ

ધ હિન્દુ અખબારના એક અહેવાલ મુજબ અમેરિકામાં રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી જીતેલા જો બાઇડન અમેરિકામાં રહેતા 50 હજાર ભારતીયોને નાગરિકત્વ આપવા અંગે વિચારી શકે છે.

બાઇડન સરકાર અમેરિકામાં રહેતા એક કરોડથી વધારે એવા અપ્રવાસીઓ જેમની પાસે યોગ્ય દસ્તાવેજ નથી તેમને અમેરિકાનું નાગરિકત્વ આપવાના રોડમેપ પર કામ કરી શકે છે.

એચ-1બી વિઝા સહિત હાઈ સ્કિલ વિઝાની સંખ્યા પણ વધારવા વિશે તેઓ વિચાર કરી શકે છે. ટ્રમ્પ પ્રશાસનમાં આ પ્રકારના વિઝાની સંખ્યાની ટોચ નક્કી કરવામાં આવી હતી તેને પણ હઠાવી શકાય છે, જેનાથી હજારો ભારતીય પ્રોફેશનલ્સ પર અસર પડી હતી.

એચ1 બી વિઝા ધારકોનાં પતિ-પત્નીને નોકરી માટેના વિઝાની જોગવાઈ હઠાવવાના ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના નિર્ણયને પણ બદલવામાં આવી શકે છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના પ્રશાસનની ઇમિગ્રેશન નીતિઓને કારણે હજારો ભારતીય પરિવારનો પ્રભાવિત થયા હતા.

બાઇડનના ચૂંટણીપ્રચારમાં વિદેશનીતિ વિશે કહેવામાં આવ્યું હતું કે અમેરિકામાં પેઢીઓથી રહેતા કેટલાક પરિવારો અને મોટો અપ્રવાસી સમુદાય, અમેરિકાને મજબૂત બનાવે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...

રિયા લોબો

હવે ડર એ વાતનો પણ છે કે એમનાથી સમુદાયમાં ટીબીનો ફેલાવો હજુ વધી શકે છે.

શાકીબ ખાન (બદલાયેલું નામ)નો પરિવાર ગાઝિયાબાદ-નોઇડા સરહદ પર આવેલા ખોડા ગામમાં ત્રણ વર્ષોથી રહેતો હતો. એમના 71 વર્ષના પિતાની ટીબીની સારવાર દિલ્હીની પટેલ ચૅસ્ટ હૉસ્પિટલમાં ચાલતી હતી.

દૈનિક મહેનતાણા પર કામ કરતા શાકીબને લૉકડાઉન દરમિયાન ઘર ચલાવવામાં પરેશાની આવી અને તેમના પડોશીઓની જેમ તેઓ પણ લૉકડાઉન ખતમ થતાં જ પરિવાર-પિતા સાથે બિજનૌરના પોતાના ગામ તરફ પલાયન કરી ગયા.

તેમણે ફોન પર જણાવ્યું, "પિતાની દવા લૉકડાઉનમાં જ ખતમ ... બાકીનો લેખ લખો:

તિ આપવા માટે રૂપરેખા તૈયાર કરી રહી છે.

પરંતુ આ વચ્ચે ભારતમાં કોરોના વાઇરસથી સંક્રમિત થનારા લોકોની સંખ્યામાં પણ વધારો થઈ રહ્યો છે. અને અન્ય રોગોની જેમ જ એનાથી જોડાયેલી છે ટીબીના દર્દીઓને પણ મુશ્કેલીઓ.

ડૉક્ટર મધુ પાઈ કહે છે, "જ્યાંજ્યાં કોરોનાના કેસ વધ્યા છે ત્યાં ફરી લૉકડાઉન થતું રહ્યું છે અને આ અનિશ્ચિતતાનો એક જ ઉપાય છે. ટીબીના દર્દીઓને સરકાર તરફથી ત્રણત્રણ મહિનાની દવાઓ આપી દેવામાં આવે. બીજું એ લોકોને શોધવામાં આવે જેમના ટીબીની સારવાર કોવિડના સમયમાં છૂટી ગઈ."

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...

વલ્લભભાઈ 1928 સુધીમાં ખેડા સત્યાગ્રહમાં સામેલગીરી, બોરસદ સત્યાગ્રહ અને નાગપુર ઝંડા સત્યાગ્રહની આગેવાની અને અમદાવાદ મ્યુનિસિપાલિટીનું પ્રમુખપદું દીપાવી ચૂક્યા હતા.

જાહેર જીવનમાં તેમની પાસે પૂરતો અનુભવ હતો. છતાં, તેમનું કાર્યક્ષેત્ર મુખ્યત્વે ખેડા-અમદાવાદ પૂરતું હતું. અમદાવાદ મ્યુનિસિપાલિટીમાં તેઓ પ્રમુખ હતા. પરંતુ ચીફ ઑફિસરની નિમણૂંક માટે તેમને બીજા કેટલાક સભ્યો સાથે મતભેદ હતા.

એ મુદ્દે વલ્લભભાઈ પાસે બહુમતી ન હોવાથી, તેમની ઇચ્છા વિરુદ્ધ ચીફ ઑફિસર તરીકે ઇશ્વરલાલ ભગત ચૂંટાઈ આવ્યા. વલ્લભભાઈનો... બાકીનો લેખ લખો:

્ય વસ્તુ ઉપરથી તમે ન ડગશો. શાંતિથી ને સંયમથી દૃઢ રહેજો કે અમારે હાથે કરીને સરકારને પાઈ પણ નથી આપવી."

"જોઈએ તો જપ્તીઓ કરો, ખાલસા કરો, ખેતર પર જાઓ, હરાજીઓ બોલાવો, જે કંઈ કરવું હોય તે જબરદસ્તીથી કરો, મરજિયાત કંઈ નહીં કરાવી શકો. અમારે હાથે તમને કશું નહીં મળે. એ જ આ લડતનો પાયો છે.”

સત્યાગ્રહની ગાંધીરીતિ પ્રમાણે ‘શૂર સંગ્રામ કો દેખ ભાગે નહિ’ ભજન ગવાયું,  કુરાનનો પાઠ થયો, રામધૂન થઈ અને સત્યાગ્રહની શરૂઆત થઈ.

સક્ષમ સાથીદારો, શિસ્તબદ્ધ આયોજન

સરદાર પટેલ અને ગાંધીજી

બારડોલી સત્યાગ્રહ વલ્લભભાઈની સંગઠનશક્તિ અને આયોજનશક્તિનો ઉત્તમ નમૂનો બની રહ્યો. ત્યાં તેમના સાથીદાર તરીકે ગુજરાતના જાહેર જીવનનાં રતન કહેવાય એવાં નામ સંકળાયેલાં હતાં, એટલું જ નહીં, તે વલ્લભભાઈની સરદારી નીચે શિસ્તબદ્ધ રીતે કામ કરી રહ્યા હતા.

રવિશંકર મહારાજ, મોહનલાલ પંડ્યા અને દરબાર ગોપાળદાસ ઉપરાંત વડોદરાના ગાયકવાડના અંગત ડૉક્ટર તરીકે સેવા આપી ચુકેલા ડૉ. સુમંત મહેતા અને ગાયકવાડી રાજના ભૂતપૂર્વ ન્યાયાધીશ- વયોવૃદ્ધ અબ્બાસ તૈયબજી તાલુકાની જુદી જુદી છાવણીઓમાં થાણેદાર બન્યા.

સત્યાગ્રહને લગતી પત્રિકાઓ તથા અન્ય સાહિત્ય તૈયાર કરવાનું કામ ગુજરાતીમાં જુગતરામ દવેએ ઉપાડ્યું. એ જ કામ અંગ્રેજીમાં (છેલ્લાં વર્ષોમાં ગાંધીજીના સચિવ બનેલા) પ્યારેલાલ નાયરે સંભાળ્યું.

લડત માટે ગીતો-કવિતાઓ તૈયાર કરવાનું કામ ફુલચંદ શાહ અને રામનારાયણ નાગરદાસ પાઠક કરતા હતા. વલ્લભભાઈનાં પુત્રી મણિબહેન, મીઠુબહેન પીટીટ, ગુજરાતનાં પહેલાં બે સ્નાતક બહેનોમાંનાં શારદાબહેન મહેતા, લડત ખાતર ઢસાનું રાજપાટ છોડનાર દરબાર ગોપાળદાસનાં પત્ની ભક્તિબા આવી બહેનો પણ લડતમાં સક્રિય બની.

ઉપરાંત, બારડોલી તાલુકામાં પણ બહનોની સામેલગીરી પર તેમને તૈયાર કરવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો. ‘ચાર કક્કા’ તરીકે ઓળખાતા સ્થાનિક આગેવાનો કુંવરજી, કલ્યાણજી, ખુશાલજી અને કેશવજી તો સાથે હતા જ.

વલ્લભભાઈના સહાયક-મદદનીશ તરીકે (આગળ જતાં ગુજરાતી ભાષાના ગદ્યસ્વામી તરીકે ઓળખાયેલા) સ્વામી આનંદ જોડાયા.

ભગવા ફગાવીને દેશસેવામાં ગાંધીજી સાથે જોતરાયેલા સ્વામીના આગ્રહથી ગાંધીજીએ તેમની આત્મકથા લખી હતી. સ્વામી આનંદ જેવા મદદનીશની ભાષા અને તેમાં વલ્લભભાઈની હાસ્યવ્યંગ ભરપૂર, શૂરાતન ચઢાવનારી છતાં સચ્ચાઈમાં ઝબોળાયેલી અભિવ્યક્તિ ભળે, પછી શું થાય?

વલ્લભભાઈની વીરવાણી

સરદાર પટેલની સભા

બારડોલી સત્યાગ્રહ દરમિયાન વલ્લભભાઈની વાણીનું વર્ણન કરવાને બદલે,...


...

શું પરિવર્તન આવ્યું છે?

ગાંધી સ્મૃતિ

તુષાર ગાંધી કહે છે, "ગાંધીસ્મૃતિ એ મહાત્મા ગાંધીનું જીવનવૃત્તાંત છે. અહીં લોકો એમની સાથે સંકળાયેલાં ચિત્રો, તસવીરો જોવા માટે આવે છે.""આ સ્થળનું એક અલગ જ વાતાવરણ છે, પરંતુ તસવીરોને સ્ક્રીનમાં નાખીને એ વાતાવરણ ખતમ કરી દેવાયું છે."

"પહેલાં લોકો રોકાઈને તસવીરો જોતા. એની સાથેની વિગતો વાંચતા હતા પરંતુ હવે જો તેઓ વાંચવા ઇચ્છે તો સ્ક્રીન પર તસવીર ઘડીક રોકાય છે અને બદલાઈ જાય છે."

"એના લીધે લોકો લખેલું વિવરણ પણ સારી રીતે વાંચી શકતા નથી અને તરત તસવીર બદલાઈ જાય છે... બાકીનો લેખ લખો:

હૅનરી કાર્તિયર-બ્રૅસને મહાત્મા ગાંધીની હત્યા અને અંતિમસંસ્કારની તસવીરો ઝડપી હતી અને તે તેમણે ગાંધીસ્મૃતિને ભેટમાં આપી હતી. એ તસવીરોને સંગ્રહાલયની લૉબીમાં લગાવવામાં આવી હતી.

ઇરાદાઓ પર સંદેહ

પરિવર્તન પછી લાગેલી તસવીર

ગાંધી શાંતિ પ્રતિષ્ઠાનના અધ્યક્ષ કુમાર પ્રશાંત પણ આ ફેરફારને જોવા માટે ગાંધીસ્મૃતિમાં ગયા હતા. એમણે બીબીસીને કહ્યું કે આ બદલાવ યોગ્ય નથી.

એમણે કહ્યું, "ડિજિટલાઇઝેશન અન્ય રીતે પણ થઈ શકે છે. તમે તસવીરોની આત્મા સાથે છેડછાડ ન કરી શકો. હવે તો ટેકનૉલૉજી એટલી આગળ વધી ગઈ છે કે તમે તસવીરોને બહેતર રીતે દેખાડી શકો છો."

"અત્યારે જે કરવામાં આવ્યું છે તે તસવીરોનું મહત્ત્વ વધારવાને બદલે ઘટાડે છે."

કુમાર પ્રશાંત કહે છે કે, "ભાજપને કાયમ મહાત્મા ગાંધીની હત્યા સાથે સંબંધિત જાણકારીથી તકલીફ રહી છે, કારણ કે એમની હત્યા કરનાર એમની સાથે જ જોડાયેલો હતો."

તેઓ કહે છે, "ડિજિટલાઇઝેશન વસ્તુઓની સંભાળ અને સુરક્ષા માટે હોય છે, પરંતુ અહીં મામલો અલગ છે. ઐતિહાસિક સ્મારક અને ખાસ કરીને એક જીવંત સ્મારકમાં રોજ હજારો લોકો આવે છે."

"તસવીરોને જોઈને તેને અનુભવે છે અને ભાવુક થાય છે. હવે એ સ્થળે ફક્ત એક ઇલેકટ્રૉનિક અહેસાસ રહી જાય તો એ એક રીતે ઇતિહાસ ભૂંસી દેવાની કોશિશ છે."

કુમાર પ્રશાંત કહે છે, "ગાંધીજીના કામોનો એક સંગ્રહ છે, 100 વૉલ્યુમ - ધ કલેક્ટેડ વર્કસ ઑફ મહાત્મા ગાંધી. આના 100 સંસ્કરણો છે. ગાંધીજીએ જે કહ્યું અને લખ્યું તે તમામ એક જ સ્થળે છાપવામાં આવ્યાં છે."

"અટલ બિહારી વાજપેયીની સરકારે આ તમામ સંસ્કરણો ખરાબ ન થઈ જા તે માટે તેનું ડિજિટલાઇઝેશન કર્યું હતું, પરંતુ જ્યારે તેનું ડિજિટલ સંસ્કરણ બન્યું તો એમાંથી ગાંધીજીએ આરએસએસ વિશે કહી હતી એ વાતોના અનેક અંશો હઠાવી દેવામાં આવ્યા. આ રીતે કમસેકમ 700 પાનાઓ કાઢી નાખવામાં આવ્યા."

"આનો વિરોધ કરવામાં આવ્યો ત્યારે તેને ડિજિટલ સંસ્કરણમાં ઉમેરવામાં આવ્યા. આ લોકોનો રેકર્ડ એટલો ખરાબ છે કે આ ફક્ત ટેકનિકલ મામલો છે એવો ભરોસો કરવો સંભવ નથી."

"એમને લાગે છે કે લોકો ગાંધીજીની હત્યાની ધૂંધળી યાદો સાથે લોકો એમની હત્યાને પણ ભૂલી જશે. હત્યા કરનારા એમનામાંથી જ એક હતો એટલે એની ખરાબ છબિ લોકોના દિમાગમાં ન આવે તે માટે તસવીરો લોકો સામેથી હઠાવી દેવાઈ."

સેન્ટ્રલ ગાંધીસ્મારક નિધિના અધ્યક્ષ રામચંદ્ર રાહી કહે છે, "સંગ્રહાલયમાં ઈસવીસન 1947 સુધીનાં ચિત્રો હતાં એમ રાખવામાં આવ્યા છે, પરંતુ 1948ના એક મહિનાનો જે સમય...


...

સમલૈંગિકોની ધરપકડ શા માટે?

નિજતા અને એકાંત મૂળભૂત અધિકાર છે એવો ચુકાદો સુપ્રીમ કોર્ટ આપી ચૂકી છે ત્યારે પોલીસ સમલૈંગિકોના આચરણ પર નજર રાખીને તેમની ધરપકડ કઈ રીતે કરી શકે એ સમજવું અશક્ય છે.

પશ્ચિમમાં જેને થર્ડ સેક્સ કહેવામાં આવે છે તેવી ઘણી વ્યક્તિઓ ભારતમાં આ કાયદાને કારણે ત્રાસ ભોગવતી તથા તિરસ્કૃત થતી રહે છે અને વેશ્યાવૃતિને ભરણપોષણનો આધાર બનાવવા મજબૂર છે.

કલમક્રમાંક 377ના સંકજામાંથી મુક્તિ મળવાથી તેમને માનવીય ગરિમા સાથે જીવન જીવવાની તક નિશ્ચિત રીતે મળશે.

એ વાત પણ ધ્યાનમાં રાખવી જોઈએ કે ખ... બાકીનો લેખ લખો:

તેનો અમલ કરાવી શકે નહીં.

આ મુદ્દો માત્ર સમલૈંગિકોના અધિકારો પૂરતો સીમિત નથી. કાયદાના રાજ અને કાયદા માટે બધા સમાન એવા મૂળભૂત અધિકાર સાથે જોડાયેલો છે.

સમલૈંગિક લોકો ભારતના નાગરિક નથી કે તેમને કાયદા પાસેથી મૂળભૂત સલામતી મળે?

મોટાભાગના લોકો કદાચ એ ડરથી ચૂપ છે કે તેઓ કલમક્રમાંક 377ને રદ્દ કરવાની વાતને ટેકો આપશે તો લોકો તેમને સમલૈંગિક ગણવા લાગશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...

સૈન્ય પ્રયાસ અને રાજકીય પ્રયત્નોને સાથે લીધા વગર ભારત સરકાર ખોટા રસ્તે જઈ રહી છે.

ગત સાત દાયકા અને વિશેષ રૂપે 1990માં વિદ્રોહની શરૂઆત થઈ ત્યારથી ચૂંટાયેલી તમામ સરકારો વિવાદના ઉકેલને ખચકાતી રહી.

આ સરકારો સમસ્યાના ઉકેલ માટે રાજકીય કૌશલ્ય કે સૈન્યની રીત અપનાવવાને બદલે સરકારમાંથી મોહભંગ કરી ચૂકેલી જનતાને લલચાવવા માટે બહારની શોભાથી ભરેલા ઉપાયો કરતી આવી છે.

વર્તમાન ભાજપ સરકાર માટે સંઘર્ષને પહોંચી વળવાથી માંડીને તેના સમાધાન સુધી પહોંચવાનો રસ્તા તો બહુ દૂર છે જ, પણ સાથે જ તે બેરોકટોક સૈન્ય નીતિ ... બાકીનો લેખ લખો:

ની રહ્યો છે, પછી તે ગમે તે ક્ષેત્રનો હોય.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...
 પોતાના બ્લૉગમાં મોદી લખે છે, "બાપુએ ત્યાગની ભાવના પર ભાર મૂકતા એ શીખવ્યું હતું કે વધુ સંપત્તિ પાછળ ભાગવું યોગ્ય નથી.

જ્યારે કૉંગ્રેસે બાપુની આ સલાહથી વિરુદ્ધ પોતાનાં બૅંક ખાતાં ભરવાનું અને સુખ-સુવિધાવાળી જીવનશૈલી અપનાવવાનું જ કામ કર્યું છે."

દુનિયાના સૌથી મોટા રાજકીય પક્ષના સૌથી મોટા નેતા મોટા અબજપતિઓ સાથે સૌથી વધુ ખુશ દેખાય છે. જાણે કે તેઓ દેશની ગરીબ જનતાની સેવા કરીને અબજપતિ બન્યા હોય.

કૉર્પોરેટ દુનિયાના હાલની સત્તા સાથેના સંબંધ એવા જ છે જેવા કૉંગ્રેસના હતા.

કેટલાક લોકો તો એવી તસવીરો પણ શ... બાકીનો લેખ લખો:

ે રાષ્ટ્રપતિ શાસન લાદવાના ભાજપના નિર્ણયને 13 જુલાઈ, 2016ના રોજ સુપ્રીમ કોર્ટે બદલ્યો અને

નબામ ટુકીને ફરી મુખ્યમંત્રી બનાવ્યા. આ જ રીતે ઉત્તરાખંડમાં કૉંગ્રેસના હરીશ રાવતની સરકારને પણ પાડી દેવામાં આવી હતી. ભાજપના આ નિર્ણયને સુપ્રીમ કોર્ટે 12 મે, 2016ના રોજ અયોગ્ય ઠેરવ્યો અને હરીશ રાવતને ફરી મુખ્યમંત્રી બનાવ્યા.

આ વાત થઈ 356ના દુરુપયોગની. હવે લોકશાહી ભાવનાઓની પણ ચર્ચા કરી લઈએ. જો કોઈ ભાજપ વિરોધી વ્યક્તિ આ વાત કરે તો તમે તેને નકારી શકો છો. અટલ બિહારી વાજપેયીની સરકારમાં કૅબિનેટમંત્રી રહી ચૂકેલા યશવંત સિંહા કંઈક આવું માને છે-

"ઇંદિરા ગાંધીએ બંધારણને બંધારણીય રીતે નષ્ટ કર્યું. તેમણે બતાવ્યું કે કટોકટી કેવી રીતે લાદી શકાય. હાલના વડા પ્રધાને બંધારણને નષ્ટ નથી કર્યું, તેમણે બંધારણીય અને લોકશાહી સંસ્થાઓને નષ્ટ કરી દીધી અને એ રીતે કટોકટી જેવી સ્થિતિનું નિર્માણ કર્યું."

 જોકે, મોદી એવો માહોલ બનાવવામાં સફળ થતાં દેખાઈ રહ્યા છે કે કૉંગ્રેસ વંશવાદી રાજકારણ કરે છે અને તેઓ નિઃસ્વાર્થ રાષ્ટ્રસેવા કરે છે, જેને રાજકારણ સાથે કોઈ લેવા-દેવા નથી. પણ આ રાજકારણ જ છે અને એ પણ ચૂંટણીનું રાજકારણ. હજુ ઘણું લખાશે અને બોલાશે. સત્ય તો એ છે કે મોદી બીજાને અરીસો બતાવે છે પણ પોતે નથી જોતા.

આપને આ પણ વાંચવું ગમશે

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...
"આજે સીરિયામાં હાજર કુર્દ સંગઠનો એ જ છે જેમને અબ્દુલ્લા ઓજલાને તાલીમ આપી હતી."

હાલ કુર્દીસ્તાનની માગણીને લઈને સૌથી મોટી લડત સીરિયા-તુર્કીની સીમા પર રહેલાં પીવાઈડી અને વાઈપીજી સંગઠનોએ આદરેલી છે, કારણ કે તુર્કીમાં હાલ બે કરોડ કુર્દ લોકો રહે છે. તુર્કીના પીકેકેની જેમ જ પીવાઈડી અને વાઈપીજીને પોતાના દુશ્મન માને છે.

તુર્કીએ વર્ષ 2018માં પશ્ચિમ સીરિયામાં કુર્દ પ્રજાના નિયંત્રણવાળા આફરિન પ્રાંતમાં હુમલો કર્યો હતો જેમાં ઘણા સામાન્ય લોકોનાં મોત થયાં હતાં અને 10 હજાર લોકો વિસ્થાપિત થયા હતા.

આઈએસ વિરુદ્... બાકીનો લેખ લખો:

ી મજબૂત છે?

ઇરાકમાં ધીરે-ધીરે કુર્દોની સ્થિતિ સુધરી છે. હાલ ઇરાકમાં રહેલી કુર્દ પ્રજા સૌથી વધારે તાકતવર છે, કારણ કે તેમની પાસે ત્યાં એક સ્વાયત્ત રાજ્ય છે.

તો પછી ઇરાકની કુર્દ પ્રજા, સીરિયા, તુર્કી અને ઈરાનની કુર્દ પ્રજાની મદદ કેમ નથી કરતી?

આ પ્રશ્ન અંગે કમર આગા જણાવે છે કે,  "ઇરાકી કુર્દીસ્તાનના તુર્કી સાથે સારા સંબંધો છે. ઇરાકની કુર્દ પ્રજા સૌથી તાકતવર છે, કારણ કે તેમની પાસે ખૂબ પૈસા છે અને સાથે જ તેમને ઇરાકી સરકારે સ્વાયત્ત ક્ષેત્રનો દરજ્જો આપેલો છે."

"તેમની પાસે તેલના ભંડારો છે અને આ ક્ષેત્ર વેપારનું કેન્દ્ર બની ચૂક્યું છે"

"પશ્ચિમના દેશોની મદદથી સદ્દામ હુસૈનના સમયગાળા દરમિયાન જ તેમને ઘણી સ્વાયત્તતા મળી ગઈ હતી, પરંતુ કુર્દ નેતા મુલ્લા મુસ્તફા બર્દાનીના સમયથી જ તેમના તુર્કી સાથેના સંબંધો ખૂબ જ સારા છે. તેમના અમેરિકા સાથે પણ સારા સંબંધો છે."

"તેમના સીરિયાના વાઈપીજી અને પીકેકે સાથે સારા સંબંધો નથી રહ્યા, પરંતુ ઇરાકના સામાન્ય તુર્ક લોકો આ સંગઠનોની મદદ કરવા માગતા હતા."

"તેમની વચ્ચે રાજકીય મતભેદો પણ છે, કારણ કે સીરિયા અને તુર્કીનાં કુર્દ સંગઠનો માર્ક્સવાદી નથી. તેથી એ બધા એક સાથે આવી જશે એ વિચારવું હાલ મુશ્કેલ છે."

જોકે, સપ્ટેમ્બર 2017માં ઇરાકી કુર્દીસ્તાનમાં સ્વતંત્રતા માટે જનમત સંગ્રહ કરાયો હતો જેમાં 92 ટકા લોકોએ અલગ દેશની માગણી કરી હતી.

આ જનમત સંગ્રહને ઇરાકની સરકારે ગેરબંધારણીય ઠેરવ્યો હતો. ત્યાર બાદ ઇરાકે કુર્દ પ્રજાના વિસ્તારોમાં સુરક્ષાદળના જવાનો તહેનાત કરી દીધા હતા, હવે આ મુદ્દાનો ઉકેલ વાતચીતથી લાવવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે.

અમેરિકા કેમ નથી કરતું કુર્દ પ્રજાની મદદ?

અમેરિકાએ જ્યારે ઉત્તર-પૂર્વ સીરિયામાં આઈએસનો નાશ કરવા માટે વાઈપીજીની મદદ લીધી ત્યારે આ કુર્દ સંગઠનોને લાગ્યું કે તેમનું સ્વાયત્ત દેશનું સ્વપ્ન ટૂંક સમયમાં જ પૂરું થઈ જશે.

અમેરિકાએ વાઈપીજીની પૈસા અને હથિયારો આપી મદદ કરી અને આ સંગઠનને આઈએસને હરાવવામાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી.

આ તરફ વાઈપીજી સાથે સુરક્ષા અભિયાન ચલાવવાને કારણે તુર્કી અમેરિકાથી નારાજ થઈ ગયું હતું.

અમેરિકાએ તુર્કીને માત્ર એક વિસ્તારમાં જ સુરક્ષા અભિયાન ચલાવવાની મંજૂરી આપી હતી. હવે અમેરિકા એવા સમયે ઉત્તર-પૂર્વ સીરિયાથી જઈ રહ્યું છે જ્યારે કુર્દ લોકોને પોતાનો એક અલગ દેશ બનતો દેખાઈ રહ્યો હતો.

આખરે અમેરિકાએ એક સ્વતંત્ર કુર્દીસ્તાન બનાવવામાં મદદ કેમ ન કરી?

આ પ્રશ્ન પર ઓમેર અનસ...


...
"એટલે અમે માનસિક અસ્થિર શારદાને જીપમાં નાખી બાલવા ગામ લાવ્યાં. ભીખીને પહેલેથી કીધું હતું એટલે તે બાલવા ગામની સીમમાં કેરોસીનનું ડબલું, એની એક સાડી, મંગળસૂત્ર અને બંગડી લઈને આવી ગઈ."

"ભીખી આવે તે પહેલાં અમે શારદા રાવળને મારી નાખી હતી. ભીખી આવી એટલે તેનું મંગળસૂત્ર અને બંગડી પહેરાવીને શારદાનો ચહેરો ના ઓળખાય એમ સળગાવી દીધી."

વીજુભાએ આગળ જણાવ્યું, "પંચાલવાડીમાં જ મૃતદેહ, ભીખીના ફિંગરપ્રિન્ટવાળું કેરોસીનનું ડબલું વગેરે છોડીને અમે નાસી ગયા. ઝીણાજી એના ગામ ખીમાણા ગયો. હું અને ભીખી ભાગી ગયાં."

"6 ફેબ... બાકીનો લેખ લખો:

ા ફોટા લગાવ્યા છે અને ઘરની બારી પાસે મારી પત્નીનો ફોટો લગાવ્યો છે. જેથી ગામમાં પાછા જવાની ઇચ્છા થાય તો એ ફોટા જોઈ પાછા વળી જાઉં."

"આ 12 વર્ષમાં ત્રણ વખત મારા ગામ ગયો. પણ ઘરની બહાર લટકતા મારાં માબાપના ફોટા અને ભગવાનના ફોટા સાફ કરી પાછો આવી ગયો છું."

"હું ગુમનામ જિંદગી જીવવા માગું છું. એટલે જ મારાં સગાંને મળતો નથી. સગાંને મળવાની ઇચ્છા થાય ત્યારે બહેનને મળી લઉં છું, પણ ગામ જતો નથી."

પોતાના ફોટા પાડવાનો પ્રકાશે ઇન્કાર કર્યો હતો. પણ પોતાના પાકીટમાં સાચવી રાખેલો ભીખી સાથેનો ફોટો બતાવતા કહ્યું, "અમે ખૂબ ઉમંગથી લગ્ન કર્યાં હતાં અને મારે એક દીકરો છે."

"આ ફોટો પણ એટલે સાચવી રાખ્યો હતો કે દીકરો એની મા વિશે જ્યારે પૂછે ત્યારે આ ફોટો બતાવી કહેતો કે મા ભગવાનના ઘરે ગઈ છે."

"પણ હવે આ ફોટો પણ હું રાખવા માગતો નથી. ભીખીમાંથી ભાવના બનેલી આ બાઈની ઓળખપરેડમાં હું આવ્યો છું."

"પણ ફરી હું મારા દીકરાને લઈ ગુમનામ જિંદગી જીવવા લાગીશ. હવે ફરી કોઈની સાથે લગ્ન કરવાનો વિચાર પણ નહીં કરું."

તો બીજી તરફ આત્મહત્યાનું નાટક રચી ભીખીમાંથી ભાવના બનેલી ભીખીએ પોલીસને કહ્યું, "મારો અને વીજુભાનો પ્રેમ સાચો હતો. મેં જે કર્યું એનો મને કોઈ અફસોસ નથી."

"મેં અને વીજુભાએ સાથે જીવવા-મરવાના કોલ લીધા હતા. એટલે હવે સાથે જેલમાં જઈશું. અમે અમારા સુખ માટે ખૂન કર્યું અને અનેક લૂંટ કરી. જાનનું જોખમ પણ લીધું છે."

"મને એની સાથે જેલમાં જવાનો પણ અફસોસ નથી. આમેય હું 15 વર્ષથી મરેલી જ હતી. આ લૂંટે મને જીવતી કરી દીધી છે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...
"પછી એક દિવસ અચાનક આર. કે. ધવન મારી પાસે આવીને બોલ્યા કે રાજીવ ગાંધી તમને મળવા માગે છે. જ્યારે હું ધવનને ત્યાં ગયો તો રાજીવ ગાંધીએ મને પૂછ્યું, શું તમે સરકાર બનાવશો?"

"મેં કહ્યું કે સરકાર બનાવવા માટે મારી પાસે કોઈ નૈતિક આધાર નથી. મારી પાસે સરકાર બનાવવા માટે પર્યાપ્ત સંખ્યા પણ નથી."

"આ વાત પર તેમણે કહ્યું કે તમે સરકાર બનાવો. અમે તમને બહારથી સમર્થન આપીશું. મેં કહ્યું કે જો કૉંગ્રેસના લોકો પણ સરકારમાં સામેલ થઈ જાય તો સારું થશે."

"જો મોટા નેતાઓના સામેલ થવામાં કોઈ સમસ્યા છે તો યુવાનોને તેની છૂટ... બાકીનો લેખ લખો:

ાને ત્યાંથી ઘણાં વર્ષો પહેલાંથી ઑફર મળી છે."

"મેં વિચાર્યું કે ભારત સરકારમાં સૌથી ઊંચા પદ પર બેઠેલી વ્યક્તિ ટાટાની નોકરીના બળે અહીં છે."

"જીવનમાં પહેલી વખત પોતાના ઘરમાં આવેલી કોઈ વ્યક્તિ સાથે વાત કરવાના બદલે હું ઊઠ્યો અને રૂમની બહાર જતો રહ્યો. મેં તેમને કહ્યું, તમે અહીંથી જઈ શકો છો."

ચંદ્રશેખરથી ખૂબ પ્રભાવિત હતા નવાઝ શરીફ

કાર્યભાળ સંભાળવાના થોડા દિવસોની અંદર જ ચંદ્રશેખર પાંચમા સાર્ક શિખર સંમેલનમાં ભાગ લેવા માટે માલદીવ ગયા.

ત્યાં તેમણે હિંદી ભાષામાં ક્ષેત્રીય સમસ્યાઓ પર જબરદસ્ત ભાષણ આપ્યું જેને ત્યાં હાજર નેતાઓએ ખૂબ પસંદ કર્યું.

ચંદ્રશેખરના પ્રધાનસચિવ રહી ચૂકેલા એસ. કે. મિશ્રાએ બીબીસીને જણાવ્યું, "નવાઝ શરીફ ચંદ્રશેખરના ભાષણથી એટલા પ્રભાવિત થયા કે તેમણે તે સમયે પોતાના કાર્યકાળમાં કામ કરી રહેલા રિયાઝ ખોખરને કહ્યું કે કાશ તમે પણ મારી માટે આટલું સારું ભાષણ લખતા."

"ખોખરે જવાબ આપ્યો કે ચંદ્રશેખર માટે એ ભાષણ કોઈએ લખ્યું ન હતું, પરંતુ તેમણે કોઈ તૈયારી વગર આપ્યું હતું."

"ત્યારબાદ ખોખર દિલ્હીમાં પાકિસ્તાનના ઉચ્ચાયુક્ત બન્યા. ત્યારે તેઓ મારી સાથે ઘણી વખત ગૉલ્ફ રમતા. તેમણે જાતે મને આ વાત જણાવી હતી."

ચંદ્રશેખરનું નાક ખેંચતા રાજનારાયણ

મિશ્રા વધુ એક રસપ્રદ કહાણી સંભળાવે છે કે કેવી રીતે ચંદ્રશેખરે નવાઝ શરીફને ફોન કરીને કેટલાક સ્વિડિશ એન્જિનિયરોનો જીવ બચાવ્યો હતો, જેમનું કાશ્મીરી અલગાવવાદીઓએ ગુલમર્ગમાં અપહરણ કર્યું હતું.

"સ્વિડિશ રાજદૂત મારી પાસે આવ્યા અને તેમણે એન્જિનિયરોને છોડાવવા માટે ભારતની મદદ માગી."

"તેમના ગયા બાદ ચંદ્રશેખરે હૉટલાઇન પર નવાઝ શરીફને ફોન લગાવ્યો. જ્યારે તેઓ લાઇન પર આવ્યા ત્યારે તેઓ બોલ્યા કે ભાઈજાન, તમે શું બદમાશી કરી રહ્યા છો?"

આશ્ચર્યચકિત નવાઝ શરીફે કહ્યું, "મેં શું ભૂલ કરી દીધી? ચંદ્રશેખરે કહ્યું, 'તમે માસૂમ સ્વિડિશ એન્જિનિયરોનું અપહરણ કરાવી દીધું છે.' નવાઝ શરીફે કહ્યું કે મેં તેના વિશે સાંભળ્યું છે. આ આતંકવાદીઓનું કામ છે. અમારો તેની સાથે કોઈ સંબંધ નથી."

ચંદ્રશેખરનો જવાબ હતો, 'ભાઈજાન, દુનિયાને બતાવવા માટે તમે ગમે તે કહો, પરંતુ અમે અને તમે બન્ને જાણીએ છીએ કે વાસ્તવિકતા શું છે. આપણે માનવતાની અવગણના ન કરવી જોઈએ.'

"થોડા દિવસોની અંદર તે સ્વિડિશ એન્જિનિયરોને છોડી દેવામાં આવ્યા. આ વિશે પ્રેસમાં એક શબ્દ પણ લખવામાં ન આવ્યો અને ન તો સ્વિડિશ રાજદૂતને જણાવવામાં આવ્યું કે આમ કેવી રીતે થયું. પછી...


...
"બની શકે કે ઑક્સિજન-લેવલ ઘટી જવાથી અથવા કોઈ અન્ય કારણથી તેમનું મૃત્યુ થયું હોય. તેઓ બસસ્ટેન્ડે 11 વાગ્યા સુધી બેસી રહ્યા અને પછી મૃત્યુ પામ્યા હતા."

 બીબીસી સાથે વાત કરતાં ગણપતભાઈના પુત્ર કીર્તિભાઈ મકવાણાએ જણાવ્યું હતું કે "જો મારા બાપુજી એક રાત કાઢી શકે એ સ્થિતિમાં નહોતા તો હૉસ્પિટલે કયા આધારે તેમને ઘરે  મોકલ્યા? મારા પિતાજીએ બસસ્ટોપ પર જીવ ગુમાવ્યો એ જ દર્શાવે છે કે તેમને સારવારની જરૂર હતી."

કીર્તિભાઈ કહે છે કે "નીતિન પટેલ કહે છે કે બની શકે કે ઑક્સિજનનું લેવલ ઘટી ગયું હોય તો અમે ઘરે ઑક્સિજન... બાકીનો લેખ લખો:

ઍન્ડ રીસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ'(જીસીઆરઆઈ)માં કામ કરતાં 27 નર્સ તેમજ 7 કર્મચારીઓના રિપોર્ટ પૉઝિટિવ આવ્યા હતા.

ત્યાં નર્સિંગસ્ટાફે હોબાળો મચાવ્યો હતો કે તેમને પીપીઈ કિટ, માસ્ક્સ ઇત્યાદી પૂરતાં સંસાધનો આપવામાં આવે.

અમદાવાદની જ એલ. જી. હૉસ્પિટલમાં એપ્રિલ મહિનાના ત્રીજા સપ્તાહમાં નર્સિગસ્ટાફના કેટલાક સભ્યો હડતાળ પર ઊતર્યા હતા. તેમણે વીડિયો મૅસેજ વાઇરલ કર્યો હતો કે અમારા સ્ટાફમાંથી કેટલાક લોકોના કોરોનાના રિપોર્ટ પૉઝિટિવ છે તો હૉસ્પિટલતંત્ર અમારા અન્ય સ્ટાફના ટેસ્ટ કરે. અમે લોકો ઘણા દિવસોથી કોવિડ દર્દીઓ સારવાર કરી રહ્યા છીએ.

75 ટકા જેટલા કેસ અમદાવાદ જિલ્લામાં

એઇમ્સના ડિરેક્ટર રણદીપ ગુલેરિયા અને આરોગ્ય સચિવ જયંતિ રવિ

આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલયના આંકડા અનુસાર 22મી મેએ ગુજરાતમાં 12,905 કરોના વાઇરસના પૉઝિટિવ કેસ હતા.

જે અનુસાર મહારાષ્ટ્ર અને તામિલનાડુ પછી ગુજરાત ત્રીજા નંબરે હતું. ગુજરાતમાં જેટલા કોરોનાના દર્દી છે એમાંના 75 ટકા કેસ માત્ર અમદાવાદમાં છે.

21મી મેના રોજ 9,449 કેસ અમદાવાદમાં હતા. ગુજરાતમાં 21 મે સુધી 773 લોકો મૃત્યુ પામ્યા હતા. વાત અમદાવાદની કરીએ તો ગુજરાતના 773માંથી 619 મૃત્યુ તો માત્ર અમદાવાદમાં થયાં હતાં.

 જાણીતા સમાજશાસ્ત્રી ગૌરાંગ જાનીએ બીબીસી સાથે વાત કરતાં કહ્યું હતું કે "અમદાવાદનું ચિત્ર અત્યંત ચિંતાજનક છે. અમદાવાદની ભૂગોળ અને વસતીની ઘનતા સમજવામાં આવે તો શહેરમાં કોરોના વાઇરસના સંક્રમણ માટેનાં કારણો અને તારણો તરત જડી જાય છે."

"સરકાર કહે છે કે સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગ રાખો પરંતુ પૂર્વ એટલે કે જૂના અમદાવાદની પોળ કે ચાલીમાં રહેતા લોકો માટે સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગ શક્ય નથી. સાંકળી શેરીઓ નાનાં-નાનાં તેમજ અડોઅડ મકાનો ઉપરાંત, કપડાં ધોવા, વાસણ માંજવા, દાતણપાણી કરવા વગેરે કામ ઘરની બહાર જ થતાં હોય છે, ત્યાં સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગ વ્યવહારિક રીતે શક્ય નથી બની શકતું."

"આવો પ્રશ્ન નવા વિકસેલા પશ્ચિમ અમદાવાદને નથી નડતો. પશ્ચિમ અમદાવાદના નહેરુ નગર કે વસ્ત્રાપુર જેવા પ્રમાણમાં બહોળા અને વિસ્તારોમાં કોરોના વાઇરસના સંક્રમણના કેસ રહી-રહીને આવ્યા છે અને પૂર્વ અમદાવાદ કરતાં ખૂબ ઓછા છે."

જાની કહે છે કે "બીજી બાબત એ પણ છે કે જૂના શહેરનો જે કોટ વિસ્તાર છે ત્યાં પોલીસને પેટ્રોલિંગ કરવામાં પણ મુશ્કેલી પડે છે. કારણકે ગલીઓ સાંકળી છે, વાહન લઇને જવામાં પણ તકલીફ પડે છે. ચોથા લૉકડાઉન પછી અમદાવાદમાં જે 11 કન્ટેઇનમૅન્ટ ઝોન જાહેર થયા,...


...
'ડિમોનેટાઈઝેશન' માટે કહેવાયેલી આ વાર્તામાં ફેરફાર કરવો અનિવાર્ય હતો કારણ કે ત્રણ મુખ્ય હેતુઓ માટે થયેલો અમલ અસ્પષ્ટ અને શંકાસ્પદ હતો.

'ડિમોનેટાઈઝેશન' કાળાં નાણાંને બહાર લાવી શકે તેમ નહોતું. કારણ કે વિવિધ સંશોધન અભ્યાસોએ દૃઢ રીતે તારણ આપ્યું છે કે ભારતમાં રહેલી ગેરકાયદે સંપત્તિનો છ ટકાથી પણ ઓછો હિસ્સો રોકડ સ્વરૂપે છે.

માખી મારવા હથોડાનો ઉપયોગ

'નકલી ચલણ એ વૈશ્વિક અને નિરંતર સમસ્યા છે'

આમ, છ ટકા ગેરકાયદે સંપત્તિને બહાર લાવવા દેશનાં કુલ રોકડ મૂલ્યના 90 ટકાથી પણ વધુ હિસ્સાને રદ્દ કરવો એ માખી મા... બાકીનો લેખ લખો:

ોનો અભ્યાસ કરવો જરૂરી  છે.

ખેતી, ઉત્પાદન અને બાંધકામ આ ત્રણ ક્ષેત્રો રોકડની અછતના કારણે વિકટ પરિસ્થિતિમાં છે. દેશની 'ગ્રોસ વેલ્યુ એડેડ(જીએવી)'નો 50 ટકાથી પણ વધુ હિસ્સો આ ક્ષેત્રો પાસે છે.

'કેશલેસ અર્થતંત્ર'નો માર્ગ શા માટે એકાએક ભારતની સૌથી મહત્વની આર્થિક પ્રાથમિકતા બની રહ્યો છે?

વસ્તુઓના ઉત્પાદન અને સેવાઓ દ્વારા કેટલા પૈસા મેળવવામાં આવે છે, તેના આધારે 'ગ્રૉસ વેલ્યુ એડેડ'(જીવીએ) નક્કી કરવામાં આવે છે. દેશની રોજગારીના 75 ટકાથી પણ વધુનો હિસ્સો આ ક્ષેત્રો પાસે છે.

જીવીએની માહિતી પર નજર કરવામાં આવે તો મારા અભ્યાસ મુજબ આ ત્રણેય ક્ષેત્ર 8 ટકાના સતત અને નજીવા દરે પ્રગતિ કરી રહ્યા હતા.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

'ડિમોનેટાઈઝેશન' બાદના છ મહિના દરમિયાન આ દર ઘટીને 4.6 ટકા પર પહોંચ્યો હતો. વૃદ્ધિમાં આવેલી આ પડતી પરથી આ ત્રણેય ક્ષેત્રમાં 'ડિમોનેટાઈઝેશન'ની અસરનો અંદાજ મેળવી શકાય છે.

અકારણ લાભ

'બૅંકોનું ભંડોળ ડિપોઝીટોથી ભરપૂર થયા હોવાથી વ્યાજ દર નીચા રહ્યા છે'

જો કે 'ડિમોનેટાઈઝેશન'ના કારણે અમુક અકારણ લાભ પણ મળ્યા હતા. બૅંકોનું ભંડોળ ડિપોઝીટોથી ભરપૂર થયું હતું. જેના કારણે વ્યાજ દર નીચા રહ્યા છે.

મહત્વની વાત એ છે કે સરકાર દ્વારા સંચાલિત બૅન્કોને 'રિકેપિટલાઈઝેશન બૉન્ડસ'ની વ્યવસ્થા દ્વારા દેવામાંથી બહાર લાવવાનો પ્રયત્ન કરાયો છે.

ડિજીટલ ટ્રાન્ઝેક્શનમાં પણ ઉછાળો આવ્યો છે અને એવી દલીલ કરવામાં આવે છે કે ભારત હવે રોકડ પર ઓછું આધારિત રહેશે જો કે હજુ નિષ્ણાતોએ આ વિશે કોઈ અટકળ લગાવી નથી.

આ નિર્ણયના કારણે જે હાનિઓ થઈ છે જેમાંથી ઉગરતા ઘણો સમય લાગશે. દુઃખદ વાત એ છે કે આ મોટાં પગલાં પાછળનું ચોક્કસ કારણ હજી પણ આપણને ખબર નથી.

એવી આશા રાખી શકાય કે ભારતના આ અનુભવ પરથી અન્ય વિકાસશીલ દેશો શીખે આર્થિક નીતિ નિર્માણના માર્ગ પર વધુ ચીવટતાથી ચાલે.

(પ્રવીણ ચક્રવર્ચી આઈડીએફસી ઈન્સ્ટિટ્યુટના વરિષ્ઠ સંશોધક છે અને મુંબઈસ્થિત વિચારક છે.)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...
અહીં તેણે થોડા સમય માટે એક શ્રમિક, રસોઈયા અને ફેક્ટરી વર્કર તરીકે નોકરી કરી.

તેની દારૂ પીવાની આદત અને ઘમંડી સ્વભાવને કારણે તેણે વારંવાર નોકરી ગુમાવવી પડી.

1971માં નવા વર્ષની પૂર્વસંધ્યાએ તેની ફિયાન્સીએ તેની સાથેનો સબંધ તોડી નાંખ્યો.

ત્યારબાદ, તેને તેના માતાપિતા સાથે બોલાચાલી થઈ અને 20 વર્ષનો મેકગ્રેવી રાલ્ફ પરિવારના ઘરે રહેવા આવી ગયો.

તે અઠવાડિયાના 6 પાઉન્ડ જેટલું ભાડું આપતો અને ઘણીવાર રસોઈ કરી આપતો તથા બેબીસિટીંગ પણ કરતો.

મર્ડર વખતે જ્યુડી લીઝમુન અને તેમના પતિ રોજર એ જ રોડ પર છેલ્લા... બાકીનો લેખ લખો:

કેટલું ખરાબ હશે તેની કલ્પના પણ કરી શકાય એમ નથી."

"આજે પણ હું જ્યારે એ જ પ્રકારની વાડ પાસેથી પસાર થાવ છું ત્યારે મને આ ઘટના યાદ આવે છે. આ બહુ દારુણ ઘટના હતી."

"તેમને કતલ કરેલાં પ્રાણીઓની જેમ લટકાવવામાં આવ્યાં હશે. મને થયું, 'કોઈ માણસ આટલો... આટલો ઘાતકી કેવી રીતે હોઈ શકે?"

'આ એક ભયાનક દ્રશ્ય હતું'

હત્યા બાદ ગીલમ સ્ટ્રીટ પર ઘટનાના સરનામા પર ઊભેલા પોલીસ ઑફિસર

હાલ 79 ની ઉંમરે પહોંચેલા એલેક મેકેઈ તે સમયે 'બર્મિંગઘમ ઈવનીંગ મેલ' ના રિપોર્ટર હતા.

તેઓ વોર્સસ્ટર પોલીસ સ્ટેશન પર રાખવામાં આવેલી ન્યૂઝ કૉન્ફરન્સમાં ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

ત્યારબાદ પ્રેસકર્મીઓને ગીલમ સ્ટ્રીટ ખાતે લઈ જવામાં આવ્યા હતા.

એલેક કહે છે, "હું ત્રણ નાનાં બાળકોનો પિતા હતો. મારાં બાળકો એ ત્રણ બાળકોથી થોડાં મોટાં હતાં."

"ઘટના અંગે જાણકારી આપીને પોલીસે મને છેક ઍલીવે સુધી આવવાનું આમંત્રણ આપ્યું."

"મેં જોયું કે બે ઘરોની વચ્ચેની વાડ પર તાડપત્રી ઢાંકવામાં આવી હતી."

"આ એક ભયાનક દ્રશ્ય હતું. મને એ સવારે મારા ઘરે ગાદલામાં સૂતેલા મારા બાળકો યાદ આવી ગયા."

"મેકગ્રેવીની ધરપકડ કરી લેવામાં આવી હતી. અમને એ વાતની ખબર હતી."

"પણ અમે તે કહ્યું નહીં કારણ કે કોઈ નજરે જોનાર સાક્ષી કે આ અંગેની કોઈ જાણકારી અમને મળી જાય તો તે દ્વારા અમે પબ્લિસીટી મેળવી શકીએ."

"આખરે જ્યારે આ વાત લોકો સુધી પહોંચી ત્યારે વોર્સસ્ટરનું વાતાવરણ એકદમ ધ્યાન ખેંચે તેવું બની ગયું."

"જે ભયંકરતાથી બાળકોની હત્યા કરવામાં આવી હતી. એનાથી દેશ આખો ચોંકી ઉઠ્યો હતો."

"હજી આજે પણ હું વોર્સસ્ટરના તે વિસ્તારમાંથી પસાર થાવ છું ત્યારે શનિવારની એ સવારની યાદ મને ફરી ઘેરી વળે છે."

આ કેસની તપાસનું નેતૃત્વ કરનાર ડિટેક્ટીવ ચીફ સુપ્રિટેન્ડન્ટ રોબર્ટ બુથે ત્યારે કહ્યું હતું કે તેઓ લોકો સામે ઘટનાનું બહુ સચોટ વિવરણ કરી શકવા સક્ષમ નહોતા.

ડિટેક્ટીવ ચીફ સુપ્રિટેન્ડન્ટ રોબર્ટ બુથએ 1973 માં તપાસકાર્યનું નેતૃત્વ કર્યું હતું

રોબર્ટ બુથે કહ્યું, "એ બહુ ભયાનક હતું. તેમની હત્યા ઘાતકી... અત્યંત ઘાતકી રીતે કરવામાં આવી હતી."

જેલમાં રહેતાં મેકગ્રેવીને છોડવાની વાત આવી તો 1997 થી લઈને 2010 સુધી વોર્સસ્ટરના મેમ્બર ઑફ પાર્લામેન્ટ રહેનાર માઈક ફોસ્ટરે પોતાના કાર્યકાળ દરમ્યાન આ વાત વિરુદ્ધ પોતાનો અભિપ્રાય આપ્યો.

તેમનું માનવું છે કે હત્યારો જેલમાં જ રહેવો જોઈએ.

"લોકો હજી પણ આ ઘટનાને એવી રીતે યાદ કરે છે જાણે કે...


...
આ એકેય કામગીરીમાં હાસ્યવૃત્તિની જરૂર ન હોય. બલ્કે, અમુક સરકારી કામમાં તો એ નડતરરૂપ પણ બની શકે.

છતાં, બોરીસાગર પ્રકૃતિગત રીતે ગંભીર હોવાથી તેમણે એવી માનસિક ખેંચતાણ નહીં અનુભવી હોય. ઉપરથી હાસ્યવૃત્તિ માટે થોડાં ખાતરપાણી તારવ્યાં હશે.

કેમ કે, તેમના હાસ્યલેખનની શરૂઆત યુવાન વયે જ, એ સમયના ઘણા લેખકોની જેમ, અશોક હર્ષના સંપાદન હેઠળ પ્રગટ થતા સામયિક 'ચાંદની'થી થઈ ચૂકી હતી..

તેમનાથી ઉંમરમાં થોડાં અઠવાડિયાં મોટા અને આગળ જતાં ઉત્તમ વાર્તાકાર-ચરિત્રકાર-નવલકથાકાર બનેલા રજનીકુમાર પંડ્યા રતિલાલ બોરીસાગરના... બાકીનો લેખ લખો:

છતાં, વિનોદભાઈને તેમના 'સાગર' માટે હંમેશાં અનન્ય ભાવ રહ્યો.

રતિલાલ બોરીસાગરનો પહેલો હાસ્યલેખસંગ્રહ 'મરક મરક' વિનોદભાઈના પ્રયાસથી 'વોરા પ્રકાશન'માં પ્રકાશિત થયો.

ગુણવત્તાના આગ્રહી, પણ કડક અભિપ્રાયો સ્પષ્ટ શબ્દોમાં વ્યક્ત કરવા માટે જાણીતા 'વોરા'ના શિવજીભાઈ આશર પુસ્તક છાપે, તે બોરીસાગરને મન મોટી વાત હતી.

એટલે એક વાર તેમણે ધીમે રહીને શિવજીભાઈને પુસ્તક વિશે તેમનો અભિપ્રાય પૂછ્યો. શિવજીભાઈનો જવાબ હતો, 'વિનોદે કહ્યું હોય, પછી મારે શું જોવાનું હોય?'

વિનોદ ભટ્ટ સાથે રતિલાલ બોરીસાગર

પરંતુ વિનોદભાઈના જીવનના છેલ્લા તબક્કામાં, ગુજરાતની સાહિત્ય અકાદમી સ્વાયત્ત હોવી જોઈએ અને સરકારી નિમણૂકને બદલે ચૂંટણી થવી જોઈએ, એ મુદ્દે ગુજરાતી સાહિત્ય અકાદમીના અને ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના હોદ્દેદારોને સામસામે આવવાનું થયું.

વિનોદભાઈ અકાદમી સાથે, બલ્કે અકાદમીના તત્કાલીન સરકારનીમ્યા અધ્યક્ષ ભાગ્યેશ જ્હા સાથે હતા, જ્યારે બોરીસાગર પરિષદમાં.

પરંતુ એક વાર વિનોદભાઈને અકાદમી તરફથી (મોટે ભાગે રમણભાઈ નીલકંઠ સન્માન મળ્યું ત્યારે) પરિષદ-અકાદમીની સંઘર્ષરેખાઓ ફગાવીને, 'વિનોદભાઈના સન્માનમાં તો મારે જવું જ પડે' એ રીતે તે ગયા હતા.

સાથોસાથ, નિયમમાં ચાલનારા અને આક્રમક લોકોને નિયમભીરુ લાગી શકે એ હદે સભ્યતા-શિષ્ટાચાર-નિયમોમાં માનતા હોવાથી તેમણે પોતાના આ પગલા અંગે પરિષદમાં બાકાયદા જાણ કરી હતી અને તેના માટે જે કંઈ થાય તે સ્વીકારવાની તૈયારી બતાવી હતી.

ગુજરાતી કટારલેખનના નજીકના ઇતિહાસમાં મારા ધ્યાનમાં બે જ કિસ્સા એવા છે, જેમાં ખ્યાતનામ લેખકોએ, તે જે મોકલે તે છપાઈ શકે અને તેના સારા રૂપિયા પણ મળે એમ હોવાં છતાં સામે ચાલીને કોલમ બંધ કરી હોય. યોગાનુયોગે એ બંને હાસ્યલેખકો છે : તારક મહેતા અને રતિલાલ બોરીસાગર.

તારકભાઈએ 'દિવ્ય ભાસ્કર'ની રવિવારની પૂર્તિમાં આવતી તેમની કોલમ 'બાવાનો બગીચો' થોડો સમય લખ્યા પછી બંધ કરી,

જ્યારે તેમનાથી પણ થોડાં વર્ષ પહેલાં રતિલાલ બોરીસાગરે 'સંદેશ'ની રવિવારની પૂર્તિમાં આવતી તેમની અઠવાડિક કોલમ બંધ કરી.

લગભગ 2000-2001ની આસપાસની વાત હશે.

રતિલાલ બોરીસાગર

ત્યારે 'સંદેશ'ની પૂર્તિ હું સંભાળતો હતો. બોરીસાગરસાહેબે જ્યારે કહ્યું કે તે કોલમ બંધ કરવા માગે છે, ત્યારે પહેલાં તો તેમની સાથે અંગત ધોરણે વાતચીત કરી હતી.

છાપાના માલિકનો પણ આગ્રહ હતો કે કોલમ ચાલુ રહે તો સારું.

રતિલાલ બોરીસાગર બીજા કોઈ છાપામાં જવાના હોય તો ત્યાંની શરતો જાણીને એ...


...
આ બેઠક અગાઉ ગત મંગળવારે થવાની હતી પરંતુ ત્યારબાદ 20 જાન્યુઆરીના રોજ રાખવાનો નિર્ણય લેવાયો હતો.

ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયાના અહેવાલ અનુસાર કૃષિમંત્રાલયે એક નિવેદન જાહેર કર્યું હતું, જેમાં કહેવામાં આવ્યું કે 'ખેડૂતો સાથે 19 જાન્યુઆરીના રોજ થનારી બેઠક હવે 20 જાન્યુઆરીના રોજ વિજ્ઞાન ભવન ખાતે બપોરે 2 વાગ્યે રાખવામાં આવી છે.'

ઉલ્લેખનીય છે કે સરકાર અને ખેડૂત સંગઠનોની અગાઉ થયેલી તમામ બેઠકો નિર્રથક નીવડી છે. ખેડૂતોની માગ છે કે સરકાર કૃષિકાયદાને રદ કરે પરંતુ સરકાર આવું કરવાની ના પાડી રહી છે.

આ સાથે જ આ કેસ સુપ... બાકીનો લેખ લખો:

સૂમહ, ધર્મ, કોઈની ધાર્મિક લાગણી કે પછી કોઈ સંસ્થા, રાજકીય પાર્ટીને દુખી કરવાનો નહોતો."

ભારત આજથી મિત્ર દેશોને કોરોના રસી મોકલશે

ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના અહેવાલ અનુસાર વિદેશ મંત્રાલયે જણાવ્યું છે કે તેઓ 20 જાન્યુઆથી ભારતના મિત્ર દેશોને કોરોના વાઇરસની રસીનો જથ્થો મોકલવાનું શરૂ કરશે.

આ યાદીમાં માલદીવ, નેપાળ, ભુતાન, બાંગ્લાદેશ, મ્યાંમાર અને શીશેલ્સનો સમાવેશ થાય છે.

મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર આ દેશોને તેમની જરૂરિયાના આધારે રસી પૂરી પાડવામાં આવશે.

એક નિવેદનમાં મંત્રાલયે કહ્યું છે કે મિત્ર દેશોએ ભારતીય બનાવટની રસી માટે અપીલ કરી હતી.

ઉલ્લેખનીય છે કે માલદીવ પહેલો એવો દેશ છે જે ભારતની કૉવિશીલ્ડ રસીની પહેલી ખેપ પ્રાપ્ત કરશે. રસીનો આ જથ્થો બપોરે 2 વાગે વેલાના આંતરરાષ્ટ્રીય ઍરપોર્ટ પર પહોંચશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...
આ રાજ્યે નિર્ણય લીધો છે કે ચૂંટણીના દિવસ સુધીમાં જેના પર પોસ્ટમાર્ક લાગી ગયું હોય પરંતુ ત્યારબાદ ત્રણ દિવસ સુધીમાં મળે તેવા બૅલેટ્સને ગણતરીમાં લેવાશે.

આ મામલે વિવાદ થયો છે. રિપબ્લિકન્સે તેની સામે અપીલ કરી છે.

વેઇલે જણાવ્યું કે તેમને આ વિવાદની સૌથી વધારે ચિંતા છે, કારણ કે દેશની સર્વોચ્ચ અદાલત પણ ચૂંટણી પહેલાં અને જસ્ટિસ એમી કોની બૅરેટ જોડાયા તે પહેલાં આ મુદ્દે અનિર્ણિત હતી.

તેઓ કહે છે, "તેમણે અગાઉ પોતાની કેટલીક અસહમતીમાં જણાવ્યું હતું કે તેઓ પાછળથી આ મુદ્દો ઉઠાવવામાં રસ ધરાવે છે."

"તેથી મને ... બાકીનો લેખ લખો:

યા પછી મેળવેલા કાઉન્ટી બૅલેટ્સનો હિસાબ કરવા એક જજ સમક્ષ માગણી કરી છે.

 શું સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી કોઈ મામલો પહોંચશે?

બુધવારે પ્રારંભમાં ટ્રમ્પે કોઈ પણ પુરાવા વગર વોટિંગમાં છેતરપિંડીનો દાવો કર્યો હતો.

તેમણે ઉમેર્યું હતું કે "અમે યુએસ સુપ્રીમ કોર્ટમાં જવાના છીએ. અમારી માગણી છે કે તમામ વોટિંગ અટકાવી દેવામાં આવે."

વોટિંગ પહેલાંથી અટકી ગયું છે. ચૂંટણીના દિવસે જ મતદાન પૂર્ણ થઈ ગયું હતું. જોકે, પેન્સિલ્વેનિયા જેવા રાજ્યમાં મોડેથી આવેલા મત વિશે સવાલ પેદા થયા છે.

વેઇલ જણાવે છે, "સુપ્રીમ કોર્ટ પાસે કાયદેસરની મતગણતરી અટકાવવાની કોઈ વિશેષ સત્તા નથી."

પ્રોફેસર બ્રિફોલ્ટ પણ જણાવે છે કે પ્રચારતંત્રો મહત્ત્વનાં રાજ્યોમાં રસાકસીની સ્પર્ધાને પડકારી શકે છે. આમ છતાં આ મુદ્દાને તેમણે સુપ્રીમ કોર્ટમાં લઈ જવો હોય તો તેમણે બંધારણીય સંકટ પેદા થયું છે તેવું દર્શાવવું પડશે.

"ચૂંટણીના વિવાદોને સુપ્રીમ કોર્ટમાં લઈ જવા માટેની કોઈ ધોરણસરની પ્રક્રિયા નથી. આ બહુ અસામાન્ય બાબત છે અને તેમણે તેમાં કોઈ અત્યંત મહત્ત્વનો મુદ્દો લાવવો પડશે."

ચૂંટણીનાં પરિણામોને પડકારવામાં આવે તો રાજ્યોની અદાલતોમાં તેને પડકારવા માટે કાનૂની ટીમની જરૂર પડશે. ત્યાર પછી રાજ્યોના ન્યાયાધીશોએ કાનૂની કેસને માન્ય રાખીને ફેરમતગણતરીનો આદેશ આપવો પડશે.

ત્યાર પછી સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયાધીશોને આ ચુકાદો ફગાવવા માટે જણાવી શકાય.

કેટલીક જગ્યાએ હારજીતનું માર્જિન અત્યંત સાંકડું હોય તો ત્યાં આપોઆપ ફેરમતગણતરી થતી હોય છે. તમને 2000ની રાષ્ટ્રપતિપદની ચૂંટણી યાદ હશે જ્યારે ફ્લોરિડામાં જ્યૉર્જ બુશ અને અલ ગોર વચ્ચે જોરદાર સ્પર્ધા હતી.

આ વિવાદ કેટલા સમય સુધી ખેંચાઈ શકે?

પરંતુ વેઇલ જણાવે છે કે "હાઉસ અને સેનેટ બંનેએ રાષ્ટ્રપતિપદ અંગે નિર્ણય લેવો પડે તેવી સ્થિતિ પેદા થવા માટે ઘણો મોટો વિવાદ હોવો જરૂરી છે." એટલે કે આ ચૂંટણીમાં અભૂતપૂર્વ રસાકસી થવી જોઈએ.

"અહીં માત્ર કેટલાંક રાજ્યોમાં વિજયનો સવાલ નથી. આપણે ત્યાં રાજ્યોમાં કેટલીક અસહમતી હોય અને છતાં કોઈ એક ઉમેદવારને 270 ઇલેક્ટોરલ કૉલેજના મત મળી જાય તે શક્ય છે."

રાજ્યો વિજેતા જાહેર ન કરે તેવી શક્યતા છે?

ધારો કે રાજ્યો જ તેમના ઇલેક્ટર્સ કોને મળે તેની સહમતી ન સાધી શકે તો શું થશે? તમે કલ્પી શકો છો કે કોઈ એક પક્ષ એવો દાવો કરે કે અંતિમ મતગણતરી ખોટી છે અથવા તેમાં ગરબડ થઈ છે, તો આવું થઈ શકે છે.

હાલમાં બેટલગ્રાઉન્ડ ગણાતાં રાજ્યો નૉર્થ કેરોલિના,...


...
આ વિસ્તારની લગભગ 15,000ની વસતિ માટે ખેતીમાં સિંચાઈ માટે પાણી રહ્યું નથી.

દીનેશ ચૌધરીએ બીબીસી ગુજરાતીને જણાવ્યું, "સરકારે વાયદો કર્યો હતો કે અમારા વિસ્તારને પાણી મળશે, માટે અમે શિયાળુ પાક વાવી દીધો હતો."

"જોકે, પછી પાણી ન મળતાં પાક સુકાઈ ગયો અને ઘણા ખેડૂતો દેવાદાર થઈ ગયા."

ગુજરાતના ખેડૂતો માટે ખરાબ વર્ષ

2018ના વર્ષની શરૂઆતથી જ ખેડૂતોની પરિસ્થિતિ સારી નથી.

ફેબ્રુઆરી 2018માં ઉપમુખ્ય મંત્રી નીતિન પટેલે નર્મદા નદીમાં પાણીની આવક ઓછી હોવાથી સિંચાઈ માટે પાણી ન હોવાથી ખેડૂતોને ઉનાળુ પાક ન લે... બાકીનો લેખ લખો:

કારે જાહેરાત કરી હતી કે ખેડૂતોને તે 12 નવેમ્બરથી માંડી 28 ફેબ્રુઆરી સુધી સિંચાઈ માટે પાણી આપવામાં આવશે.

4 નવેમ્બરના રોજ ઉપમુખ્ય મંત્રી નીતિન પટેલે જાહેરાત કરી હતી કે શિયાળુ પાક માટે ખેડૂતોને પાણી આપવામાં આવશે.

દિનેશ ચૌધરી જેવા ખેડૂતોએ આ વાયદા પર વિશ્વાસ કરીને વાવેતર કર્યું હતું પરંતુ પછી જ્યારે પાણી ન મળ્યું તો તેમનો પાક સુકાઈ ગયો.

દીનેશ ચૌધરી કહે છે, "નવેમ્બર મહિનાના બીજા અઠવાડિયા પછી અમને ક્યારેય પાણી મળ્યું જ નથી. અમારા જેવાં બીજાં અનેક ગામોની આવી જ પરિસ્થિતિ છે."

ટેકાના ભાવ પણ ખેડૂતોને બચાવી શક્યા નહીં

પ્રતીકાત્મક તસવીર

સરકારે શિયાળુ પાકના ટેકાના ભાવ વધાર્યા છે. ભારત સરકાર પ્રમાણે ઘઉંના ટેકાના ભાવમાં 6.1 ટકા જ્યારે ચણાના ટેકાના ભાવમાં 5 ટકાનો વધારો કરવામાં આવ્યો છે.

જોકે, અનેક ખેડૂતોને તેનો કોઈ સીધો ફાયદો નથી થઈ રહ્યો.

જેમ કે અમરત કોળી પટેલે હાલમાં જ 1250 પ્રતિ ક્વિન્ટલના ભાવે ગઈ સાલથી સંગ્રહ કરેલા ઘઉં વેચ્યા છે.

જ્યારે સરકારી ભાવ પ્રમાણે ટેકાનો ભાવ 1840 પ્રતિ ક્વિન્ટલ છે.

અમરત કહે છે, "ટેકાના ભાવથી ઘઉં માત્ર સરકારે નીમેલી એજન્સીઓ લેતી હોય છે અને તેમાં પણ ખેડૂતોને પોતાના ઘઉં વેચવા ઘણો સમય રાહ જોવી પડે છે. જેથી ઘણા ખેડૂતો સીધા માર્કેટમાં ઘઉં વેચી દેતા હોય છે."

જોકે, કૃષીમંત્રી આર.સી.ફળદુ કહે છે કે સરકાર તમામ ખેડૂતોનું ઉત્પાદન ખરીદી શકે નહીં.

તેમના જણાવ્યા અનુસાર ખેડૂતો પાસેથી ખાનગી વેપારી નીચા ભાવે ખેતપેદાશો ના ખરીદે એ માટે સરકાર ટેકાના ભાવ જાહેર કરે છે અને આવી રીતે તે ખાનગી વેપારીઓનો ઇજારો તોડતી હોય છે.

શિયાળુ પાકના ઓછા વાવેતરની અસર શું થશે?

પ્રતીકાત્મક તસવીર

બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતા કૉમોડીટી નિષ્ણાત બીરેન વકીલ કહે છે કે સામાન્ય વ્યક્તિએ આવતા વર્ષે ઘઉં પાછળ 20થી 25 ટકાનો વધારે ભાવ આપવા માટે તૈયાર રહેવું પડશે.

તેમણે કહ્યું કે શિયાળુ પાક નથી થયો તેની અસર આવતા એેપ્રિલ મહિનામાં જોવા મળશે. હાલમાં જથ્થાબંધ બજારમાં  ઘઉંની કિંમત 2100 રૂપિયા પ્રતિ ક્વિન્ટલ છે, જેમાં 25 ટકાનો સીધો વધારો થઈ જશે.

બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતા જૂનાગઢ ઍગ્રિકલ્ચર યુનિવર્સિટીમાં ઍસોસિએટ રીસર્ચ સાયન્ટિસ્ટ ડૉ. આર. કે. મથુકિયા કહે છે કે છેલ્લા એેક દાયકામાં આવું પ્રથમ વખત બન્યું છે કે જ્યારે ગુજરાતમાં આટલું ઓછું શિયાળું પાકનું વાવતેર થયું હોય.

તેમણે કહ્યું, "ઓછા વરસાદે રાજ્યમાં ખેડૂતો માટે કપરી પરિસ્થિતિ...


...
ઍૅપની મુશ્કેલીઓ

ઇન્ટરનેટ, સ્માર્ટફોન અને કૉમ્પ્યુટર જેવાં સાધનો બધા પાસે ઉપલબ્ધ છે?

સોફ્ટવેર ફ્રીડમ લૉ સેન્ટરના લીગલ ડાયરેક્ટર પ્રશાંત સુગઠન કહે છે, "સ્માર્ટફોન અને હાઈ સ્પીડ ઇન્ટરનેટ વિના ગ્રામીણ વિસ્તારમાં રહેતા લોકો માટે આ બહુ મુશ્કેલી સમાન છે. તેમની પાસે કોવિન ઍપના ઉપયોગની જાણકારી નથી."

તેઓ કહે છે, "બીજી મુશ્કેલી છે, ઍપમાં ગરબડો. જે રીતે શહેરી વિસ્તારના લોકો રસી લગાવવા માટે ગ્રામીણ વિસ્તારમાં જાય છે, તેનાથી બંને વચ્ચે ઝઘડા થયા છે."

સુગઠન અનુસાર, આ ઍપના ઉપયોગથી ડિજિટલ અસમાનતાને પ્રબલન મળ... બાકીનો લેખ લખો:

રી શકે છે.

કૉમન સર્વિસ સેન્ટર મિનિસ્ટ્રી ઑફ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઍન્ડ ઇન્ફર્મેશન ટેકનોલૉજી અંતર્ગત આવે છે અને તેનો હેતુ શહેરી અને ગ્રામણી વિસ્તારો વચ્ચે ડિજિટલ અંતર કરવાનો છે.

પણ 14 મેના ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના રિપોર્ટ અનુસાર, 11 મેના રોજ અંદાજે ત્રણ લાખ કૉમન સર્વિસ સેન્ટરમાંથી 54,460 કામ કરતાં હતાં અને તેમાં માત્ર 1.7 લાખ લોકો નોંધાયા હતા, જે કુલ રજિસ્ટ્રેશનનો અડધો ટકો પણ નથી.

પોતાના સોગંદનામામાં સરકારે રસીકરણ માટે ઍપના ઉપયોગનાં ઘણાં કારણો જણાવ્યાં હતાં- જો લોકોને સીધા રસીકરણ સેન્ટર પર આવવા દેવામાં આવે તો ભીડ વધી જાય, એક સીમિત સમયમાં બે ડોઝ આપવાને કારણે લોકોનો હિસાબ રાખવાની પણ જરૂર છે.

અમૂલ્ય નિધિ અનુસાર, જૂની રસીકરણ પૉલિસી ઘણી સારી હતી. તેઓ કહે છે, "જે રીતે રાષ્ટ્રીય ઇમ્યુનાઇઝેશન કાર્યક્રમના આધારે રસીકરણ થયું, તેનાથી કોઈ મુશ્કેલી નહોતી."

તો સોગંદનામામાં સરકારે કહ્યું લોકોના ઘરેઘરે જઈને રસી આપી શકાય નહીં, કેમ કે વારંવાર રસી કૅરિયર બૉક્સ ખોલવાથી રસીના જરૂર પ્રમાણે તાપમાન રાખવું મુશ્કેલ થશે, તેનાથી રસીની બગાડ થઈ શકે છે. સાથે જ ઘરો પર જવાથી સ્વાસ્થ્યકર્મીઓ પર આસપાસના લોકો રસી માટે દબાણ કરી શકે છે અને તેનાથી તેમને સુરક્ષા આપવાની જરૂર પડે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...
કટોકટી વખતે મહારાષ્ટ્રમાં શંકરરાવ ચવ્હાણ મુખ્ય મંત્રી હતા. કટોકટી પછી વસંતદાદા પાટિલ મહારાષ્ટ્રના મુખ્ય મંત્રી બન્યા હતા.

મહારાષ્ટ્રના સિનિયર પત્રકાર અરુણ ખોરે કહે છે, "કટોકટી પછી કૉંગ્રેસ તૂટી ગઈ હતી અને તેની અસર મહારાષ્ટ્રના રાજકારણ પર પણ થઈ હતી."

"સમગ્ર દેશમાં જે રીતે ઇંદિરા ગાંધીનો વિરોધ થઈ રહ્યો હતો, તેના કારણે મહારાષ્ટ્રના રાજકારણમાં પણ હલચલ મચી હતી."

"ઇંદિરા ગાંધીના નેતૃત્વ સામે કૉંગ્રેસમાં આંતરિક ઘમસાણ મચ્યું હતું."

"પક્ષ અંદરથી વિભાજિત થઈ ગયો હતો. બે જૂથો બની ગયાં હતાં. એક ઇંદિરા ... બાકીનો લેખ લખો:

હતું?

પુત્રી સુપ્રિયા સાથે શરદ પવાર

અરુણ ખોરે કહે છે, "જનતા પાર્ટીને આગળ વધતી રોકવા માટે રેડ્ડી કૉંગ્રેસના નેતા વસંતદાદા પાટિલે પ્રયાસો શરૂ કરી દીધા."

"દિલ્હી જઈને તેમણે શંકરરાવ ચવ્હાણ, બ્રહ્માનંદ રેડ્ડી અને ચંદ્રશેખર સાથે વાતચીત શરૂ કરી."

"ઇંદિરા ગાંધીએ કહ્યું કે બ્રહ્માનંદ રેડ્ડી અને યશવંતરાવ ચવ્હાણ બંને સાથે મળીને સરકાર બનાવે. તેઓ આ માટે એક કદમ પાછળ ખસવા માટે પણ તૈયાર થઈ ગયા."

નવી ફૉર્મ્યુલા તૈયાર થઈ તે પ્રમાણે રેડ્ડી કૉંગ્રેસ અને ઇંદિરા કૉંગ્રેસે સાથે મળીને સરકાર બનાવી.

7 માર્ચ, 1978ના રોજ વસંતદાદા પાટિલે સંયુક્ત સરકારના મુખ્ય મંત્રી તરીકે શપથ લીધા હતા.

ઇંદિરા કૉંગ્રેસના નેતા નાશિકરાવ તિરપુડે ઉપમુખ્ય મંત્રી બન્યા હતા. આ સંયુક્ત સરકારમાં શરદ પવાર ઉદ્યોગમંત્રી બન્યા હતા.

વિજય ચોરમારે કહે છે, "મહારાષ્ટ્ર માટે ઇંદિરા કૉંગ્રેસ નવો પક્ષ હતો. તેને મજબૂત બનાવવા માટે તિરપુડે મહેતન કરતા રહ્યા."

"પોતાના પ્રયાસોમાં તેઓ યશવંતરાવ ચવ્હાણ, વસંતદાદા પાટિલ અને શરદ પવારને નિશાન બનાવતા હતા. નાશિકરાવ ઇંદિરા ગાંધીના કટ્ટર સમર્થક હતા."

"સરકારમાં રહીને તેઓ વારંવાર ઇંદિરા ગાંધી માટેની પોતાની ભક્તિ દેખાડ્યાં કરતાં હતાં."

"નાશિકરાવની એ ટેવને કારણે મુખ્ય મંત્રી વસંતદાદા પાટિલ માટે વારંવાર મુશ્કેલી ઊભી થતી હતી."

મહારાષ્ટ્રની પ્રથમ ગઠબંધન સરકાર

ચોરમારે આગળ જણાવે છે, "રેડ્ડી કૉંગ્રેસના શરદ પવાર જેવા નેતાઓને તિરપુડેનું આવું વર્તન અને સરકારના કામમાં દખલગીરી જરાય ગમતી નહોતી."

"બીજી બાજુ વસંતદાદા પાટિલ માટે પણ આવા અવરોધો વચ્ચે સરકાર ચલાવવી મુશ્કેલ હતી."

"આ જ કારણસર શરદ પવારે પોતાનો અલગ રસ્તો લીધો અને વસંતદાદાની સરકારમાંથી બહાર નીકળી ગયા."

"જુલાઈ 1978માં મહારાષ્ટ્ર વિધાનસભાનું ચોમાસું સત્ર ચાલી રહ્યું હતું."

"તે જ વખતે શરદ પવારે 40 જેટલા ધારાસભ્યને પોતાની સાથે લઈને બળવો કરવાનું નક્કી કર્યું."

"સુશીલકુમાર શિંદે, દત્તા મેઘે અને સુંદરરાવ સોલંકે જેવા મંત્રીઓએ રાજીનામાં આપી દીધાં."

"આ બળવાને કારણે સરકાર લઘુમતીમાં આવી ગઈ અને મુખ્ય મંત્રી વસંતદાદા અને ઉપમુખ્ય મંત્રી નાશિકરાવે રાજીનામાં આપી દીધાં."

"મહારાષ્ટ્રની પ્રથમ ગઠબંધન સરકાર ફક્ત ચાર મહિનામાં પડી ગઈ હતી."

શું પવારને યશવંતરાવનું સમર્થન હતું?

શરદ પવારના બળવા પાછળ યશવંતરાવ ચવ્હાણ હતા કે કેમ તે મુદ્દે આજે પણ મહારાષ્ટ્રમાં રાજકીય ચર્ચા થતી હોય છે.

મહારાષ્ટ્રના જાણીતા...


...
ખેતીમાં કામ કરનારા માણસો ઓછા થઈ રહ્યા છે ત્યારે કૃષિને ટકાવવા માટે આવા પ્રયાસો જરૂરી બન્યા છે.

જાપાનમાં છેલ્લા એક દાયકામાં કૃષિકારોની સંખ્યા 22 લાખમાંથી ઘટીને 17 લાખની થઈ ગઈ છે. જાપાની ખેડૂતોની સરેરાશ ઉંમર 67 વર્ષની થઈ ગઈ છે.

જાપાનની સક્રિય વસતિમાંથી માત્ર 7% લોકો ખેતીકામમાં છે. મોટા ભાગના ખેડૂતો ખેતી પાર્ટટાઇમ જ કરે છે.

જાપાનની ભૂમિ એવી છે કે ખેતી માટે મર્યાદિત જમીન મળે છે. જાપાનમાં તેની જરૂરિયાતનું માત્ર 40% અનાજ જ પાકે છે.

જાપાનનો 85% પ્રદેશ પહાડી છે. ખેતીલાયક સમથળ જગ્યા છે તેમાંથી... બાકીનો લેખ લખો:

ાં તેનું બજારમૂલ્ય લગભગ 1.5 અબજ ડૉલર જેટલું છે.

 2023 સુધીમાં તેનું બજાર વધીને 6.4 અબજ ડૉલર સુધીનું થવાની ધારણા છે એમ એલાઇડ માર્કેટ રિસર્ચનું કહેવું છે.

વિકાસશીલ દેશોને સહાય

જાપાન આ ટૅક્નૉલૉજીની મદદથી આફ્રિકાના દેશોને પણ મદદરૂપ થઈ રહ્યું છે, જેથી ત્યાં વર્ષે ચોખાનું ઉત્પાદન બમણું થઈને 2030 સુધીમાં 5 કરોડ ટન સુધી પહોંચી જાય.

આફ્રિકામાં આ માટેના વિશેષ પ્રોજેક્ટ્સ શરૂ થઈ ગયા છે.

દાખલા તરીકે સેનેગલમાં જાપાને રોકાણ કર્યું છે અને કૃષિ ટેક્નિશિયન્સને તાલીમ માટેનાં કેન્દ્રો ખોલ્યાં છે અને સિંચાઇને લગતી ટૅક્નૉલૉજીનો ઉપયોગ ત્યાં થઈ રહ્યો છે.

તેના કારણે હેક્ટર દીઠ ચોખાનું ઉત્પાદન વધીને ચારથી સાત ટન સુધી પહોંચ્યું છે અને ખેડૂતોની આવકમાં 20 ટકા સુધીનો અંદાજિત વધારો થયો છે.

જાપાન કૃષિ ક્ષેત્રમાં ખાનગી મૂડીરોકાણને પ્રોત્સાહન આપવા માગે છે તથા આફ્રિકા ખંડમાં કૃષિ વિષયક મશીનરીનો વેપાર વધારવા માગે છે.

છેલ્લાં 15 વર્ષોમાં આફ્રિકાનો જીડીપી 3.4 ગણો વધ્યો છે - 2001માં 63,200 કરોડ ડૉલર હતો, તે 2016માં વધીને 2.1 ટ્રિલિયન થઈ ગયો છે.

લણણી પછી પાકને નુકસાન થાય છે તેમાં ઘટાડો કરવો, ફૂડ ઇન્ડસ્ટ્રીને ફરી ધમધમતી કરવી અને ગ્રામીણ વિસ્તારની આવક વધારવી એવા હેતુ સાથે 2014માં જાપાનના કૃષિ, વન અને મચ્છીમારી મંત્રાલયને વિશેષ કાર્યક્રમ ઘડી કાઢ્યો હતો.

ફેડ વેલ્યૂ ચેઈન માટે ગ્લોબલ સ્ટ્રેટેજી તૈયાર કરીને જાપાન વિયેતનામ, મ્યાંનમાર અને બ્રાઝીલ જેવા દેશોમાં તેનો અમલ કરી રહ્યું છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...
છોટા ઉદેપુરના આંકડાની વાત કરતા અહીંના એક સ્થાનિક આગેવાન અને આમ આદમી પાર્ટીના નેતા પ્રોફેસર અર્જુન રાઠવાએ બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતા કહ્યું, "સરકારના જે આધિકારિક આંકડા છે એટલાં મૃત્યુ તો અહીં એકએક ગામમાં છે. માત્ર ક્વાંટ ડેવા ગામમાં આ બીજી લહેરમાં 40થી વધારે લોકો મૃત્યુ પામ્યાં છે. માટે સરકારે સાચા આંકડા જાહેર કરવા જોઈએ."

ગીર સોમનાથના ડોડાસા ગામના સરપંચ આ જિલ્લાના સરપંચ ઍસોસિયેશનના પણ પ્રમુખ છે.

જ્યારે બીબીસી ગુજરાતી સાથે તેમની મૃત્યુઆંક વિશે વાત કરી તો તેમણે કહ્યું કે માત્ર તેમના ગામમાં એપ્... બાકીનો લેખ લખો:

સાથેની વાતચીત દરમિયાન કરેલી વાત પ્રમાણે, ગુજરાતમાં ખરા આંકડા 15 ગણા વધારે છે, એટલે કે આશરે 1.30 લાખ લોકો મૃત્યુ પામ્યાં છે.

જો એક નિષ્ણાત ડૉક્ટરની વાત કરીએ તો તેમના અંદાજ પ્રમાણે જે સ્મશાનગૃહો તેમની ક્ષમતા કરતાં 20 કે 30 ટકા જેટલું જ કામ કરતા હતા, એટલે કે ભલે સ્મશાનમાં 10 સગડી હોય પણ એક સમયે માત્ર 2 કે 3 જ સગડી કામે લાગી હોય, ત્યાં આજકાલ આવાં સ્મશાનગૃહો 24 કલાક કામ કરી રહ્યાં છે, અને પોતાની ફુલ ક્ષમતામાં, તેનાથી જ અંદાજ લગાવી શકાય કે આ આંકડો કેટલો વધારે હોઈ શકે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...
જનરલ કરિયપ્પાને પહેલા થળ સેનાના અધ્યક્ષ બનાવવામાં આવ્યા હતા.

તે સમયે કમાંડર-ઇન-ચીફનું આવાસ ત્રણ મૂર્તિ હતું, ત્યારબાદ નહેરૂએ તેને પોતાનું ઘર બનાવ્યું.

આ એક ખૂબ જ સાંકેતિક કામ હતું અને સંદેશ સ્પષ્ટ હતો કે દેશમાં લોકતાંત્રિક સરકાર જ સુપ્રીમ સત્તા રહેશે.

એક વખત જનરલ કરિયપ્પાએ સરકારની આર્થિક નીતિઓની વિવેચના કરી હતી તો નહેરૂએ તેમને પત્ર લખીને બોલાવ્યા હતા અને નાગરિક સરકારનાં કાર્યોમાં દખલગીરી ન કરવા સલાહ આપી હતી.

ભારતમાં લોકતંત્રનો જે પાયો રાખવામાં આવ્યો હતો, સેના પણ તેનો ભાગ બની હતી. ત્યારબ... બાકીનો લેખ લખો:

હડકંપ મચી ગઈ હતી અને ટૂકડીઓને તુરંત પરત જવા આદેશ આપવામાં આવ્યો હતો.

પરંતુ ખરેખર તો સેનાને બળવાનો મોકો ત્યારે મળે છે જ્યારે દેશમાં ખૂબ જ અસ્થિરતા હોય, રાજકીય વિભાજન ચરમસીમાએ હોય અને લોકતાંત્રિક સંસ્થાઓ નબળી હોય અથવા તો ભેદભાવ કે અરાજકતાની સ્થિતિ હોય.

ભારતમાં એવી સ્થિતિ ક્યારે પણ ઊભી નથી થઈ.

ઇમરજન્સી દરમિયાન પણ સેના રાજનીતિથી અલગ રહી હતી અને કેટલાક લોકો એ વાતની વિવેચના પણ કરે છે કે ત્રણ સેનાધ્યક્ષોએ તત્કાલિન વડાંપ્રધાન ઇંદિરા ગાંધીને મળીને વાત કરવાની જરૂર હતી.

તે છતાં સેના રાજકારણથી દૂર રહી. કેમ કે, પાયામાં અનુશાસનના એવા સિદ્ધાંત છે જે તેને એકજૂથ રાખે છે અને સાથે જ નાગરિક સરકારમાં હસ્તક્ષેપથી દૂર રાખે છે.

(બીબીસી સંવાદદાતા સંદીપ રાય સાથે વાતચીતના આધારે.)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...
જૅસોલિને પોતાના આવનારા બાળક માટે કેટલાંક કપડાં ખરીદ્યાં હતાં.

તેઓ કહે છે, "હું એ કપડાં પણ ન બચાવી શકી. પૂરે બધું છીનવી લીધું. અમારી પાસે જે કંઈ હતું, બધું તણાઈ ગયું."

જૅસોલિનના પતિ અન્ય જિલ્લામાં કામ કરે છે અને કોરોના સંક્રમણના પ્રતિબંધને કારણે તેઓ તેમની પાસે આવી શક્યા નથી.

તેઓ કહે છે, "મારી પાસે બીજી કોઈ જગ્યા નથી. હું નથી જાણતી કે આગળ શું કરીશ."

રેડ ક્રૉસના રાહતકર્મીઓનું કહેવું છે કે આ સમયે પૂરથી પ્રભાવિત હજારો લોકો ચર્ચ અને સ્કૂલોમાં શરણ લઈ રહ્યા છે. આ સ્થળોએ પાણી, સાબુ અને સાફસફાઈની પૂર... બાકીનો લેખ લખો:

ે સાબુ આપી રહ્યા છે.

ઇન્ટરનેશનલ ફેડરેશન ઑફ રેડ ક્રૉસના માર્શલ મૌકાવર કહે છે, "જોકે આ મુશ્કેલ છે, તેમ છતાં અમે પ્રભાવિત લોકોને ગાઇડલાઇન્સના પાલનની યાદ અપાવી શકીએ છીએ. આપણે ખાવાનાં પૅકેટો અને અન્ય રાહત સામગ્રીઓના પૅકેટ પર કોવિડ-19ની લાઇડલાઇન લખીને આફતથી પ્રભાવિત વિસ્તારોમાં વહેંચી શકીએ છીએ. તેનાથી મુશ્કેલ પરિસ્થિતિમાં પણ લોકોને થોડી સાવધાની રાખવામાં મદદ મળશે."

ઑક્સફામ એશિયાના સિદ્ઘાર્થ શ્રીનિવાસ કહે છે કે કોવિડ-19 જેવી મહામારી અને આફતનો એકસાથે સામનો કેવી રીતે કરવો તેની ચર્ચા હાલમાં શરૂ થઈ છે.

તેઓ કહે છે, "કોઈ ચોક્ક્સ પરિણામ સુધી પહોંચવા માટે આપણે તેના વિશે બહુ વિચાર કરવો પડશે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...
જોકે, થોડા વર્ષો બાદ તેમને લાગ્યું કે જો સમાજમાં બદલાવ લાવવો હશે તો તેમને રાજકારણમાં ઝંપલાવવું જ પડશે.

એ વખતે 1980ની લોકસભાની ચૂંટણી આવી અને તેમણે નક્કી કરી લીધું હતું કે વાયુદળ છોડીને તેઓ લોકસભાની ચૂંટણી લડશે.

રમા પાઇલટ યાદ કરતાં કહે છે,"પહેલાં તો વાયુદળ રાજેશનું રાજીનામું જ નહોતું સ્વીકારતું.

"આખરે અમે લોકો બેગમ આબિદાના પતિ ફખરુદ્દીન અલી અહમદ પાસે ગયા, જે એ સમયે ભારતના રાષ્ટ્રપતિ અને સૈન્યના સર્વોચ્ચ સેનાપતિ હતા.

"તેમના મનમાં ખબર નહીં શું આવ્યું કે તેમણે રાજેશની અરજી પર લખી દીધું કે આ... બાકીનો લેખ લખો:

ે એ વ્યક્તિ બોલી કે 'તમે કોણ બોલી રહ્યા છે?' મેં કહ્યું કે હું તેમની સંબંધી છું.

"તેમણે કહ્યું કે 'શું તમે અમારો એક સંદેશ રાજેશ્વરજી સુધી પહોંચાડી શકશો?' મેં હા પાડી એટલે તેમણે કહ્યું, તેમને કહેજો કે સંજય ગાંધીએ તેમને બોલાવ્યા છે. "

ભરતપુરમાંથી ટિકિટ

રમા પાઇલટ જણાવે છે કે, "મારાં હૃદયના ધબકારા વધી ગયા. હાંફળીફાંફળી થઈને હું તેમની રાહ જોવા લાગી.

"તેઓ આવ્યા કે નહીં એ જોવા માટે હું વારંવાર દરવાજા પર જતી હતી.

"જેવો એમનાં સ્કૂટરનો અવાજ સંભળાયો કે હું બહાર દોડી ગઈ અને તેમની પાસે જઈને બોલી કે સ્કૂટર બંધ ના કરતા. ચાલો, સંજયજીએ બોલાવ્યા છે. "

રમાએ ઉમેર્યુ, "જ્યારે અમે કોંગ્રેસ કાર્યાલય પહોંચ્યા તો સંજયજીએ જણાવ્યું કે તમારા માટે ઇંદિરાજીનો સંદેશ છે. તમારે ભરતપુરમાંથી ચૂંટણી લડવાની છે.

"અમે લોકોએ તો ભરતપુરનું નામ પણ નહોતું સાંભળ્યું અને તેમને પૂછવાની હિંમત પણ ના થઈ. છેલ્લે ખબર પડી કે ભરતપુર રાજસ્થાનમાં છે.

"મેં એમને કહ્યું કે હવે અહીં ના રોકાય અને સીધા જ ભરતપુર જવું જોઈએ, કારણ કે ટિકિટ તો પીસીસી (પ્રદેશ કોંગ્રેસ કમિટી) જ આપશે."

"એ વખતે જગન્નાથ પહાડિયા રાજસ્થાન પ્રદેશ કૉંગ્રેસના અધ્યક્ષ હતા. ભરતપુર બેઠક પર તેમણે પોતાનાં પત્નીને ઊભાં રાખવા હતા.

"ભરતપુરના સ્થાનિક લોકો ઇચ્છતા હતા કે ચૂંટણી ચિહ્ન મળવાનો સમય નીકળી જાય, જેથી પોતાની પસંદના ઉમેદવારને ત્યાંથી લડાવી શકાય, પણ એ હોશિયાર હતા. તેમને આખી વાત સમજાઈ ગઈ."

સંજય ગાંધીનો ફોન

રાજેશ્વર પ્રસાદ ભરતપુર પહોંચ્યા તો સ્થાનિક લોકોએ તેમને ઓળખવાનો ઇન્કાર કરી દીધો. તેમણે કહ્યું કે અમને તો કહેવાયું હતું કે કોઈ પાઇલટ ઉમેદવારી પત્ર ભરવા માટે આવી રહ્યા છે.

રમા પાઇલટ યાદ કરે છે, "તેઓ પોતે જ પાઇલટ છે એ વાત સમજાવવાનો તેમણે ભારે પ્રયાસ કર્યો પણ કોઈએ તેમની વાત ના માની, ત્યારે જ સંજય ગાંધીનો તેમના પર ફોન આવ્યો.

"તેમણે કહ્યું કે સૌ પહેલાં કચેરી પહોંચો અને તમારું નામ રાજેશ્વર પ્રસાદમાંથી બદલીને રાજેશ પાઇલટ કરાવો. તેઓ તરત જ કચેરી પહોંચ્યા અને સોગંદનામું કરાવી પોતાનું નામ બદલાવ્યું."

તેઓ બોલ્યા, "એ બાદ સંજય ગાંધીએ સ્થાનિક નેતાઓને કહ્યું કે જે વ્યક્તિ ઉમેદવારી પત્ર ભરવા આવી છે, એ જ રાજેશ પાઇલટ છે.

"આ સાંભળતા જ બધા લોકો રાજેશ પાઇલટના વિજય માટે મંડી પડ્યા. જીત માટે અમે બધાએ ભારે મહેનત કરી હતી."

સિતારામ કેસરીએ માત્ર 1000 રુપિયા જ આપ્યા

પુત્રી સચીન પાઇલટ સાથે રાજેશ પાઇલટ

પણ...


...
તેઓ લખે છે કે, “મહત્ત્વની વાત તો એ છે કે તેઓ દર્શકનું ધ્યાન ખેંચવા માટે નિખાલસ પ્રયત્ન કરી રહી છે.”

અર્ધ-સ્મિત સાથે એક યુરોપિયન ચિત્રકાર માટે કેઝુઅલ પોઝ આપતી સ્ત્રીઓને જોઈને તે સમયે કોઈને પણ આશ્ચર્ચ થાય તેવું હતું. તેમજ વાડિયાર સામાન્ય ચિત્ર માટે કૌભાંડનું જોખમ ખેડે તેવા નહોતા.

અંધશ્રદ્ધા રસીકરણમાં અવરોધ

શીતળા

વર્ષ 1799, તે ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપની માટે શરૂઆતનો સમય હતો.

તેમણે નજીકના સમયમાં જ તેમના સૌથી મોટા દુશ્મન મૈસૂરના ટીપુ સુલતાનને હરાવ્યો હતો અને વાડિયારોને તેની જગ્યાએ બેસાડ્યા હતા, પરંતુ પ... બાકીનો લેખ લખો:

અનુસરાતી.

આ પ્રક્રિયા અંતર્ગત રસીને ટાંકણી કે છરી વડે પ્રથમ વ્યક્તિના શરીર પર ચોપડવામાં આવતી. અઠવાડિયા બાદ જ્યારે કાઉપૉક્સનું ગૂમડું તે સ્થળે થતું, તે ગૂમડામાંથી પરુ કાઢી ડૉક્ટર બીજી વ્યક્તિના હાથમાં તે મૂકતા હતા.

અમુક વાર દર્દીના હાથમાંથી નીકળતા પ્રવાહીને સૂકવીને તેને કાચની પ્લેટો વચ્ચે મૂકીને અન્યત્ર લઈ જવામાં આવતું હતું, પરંતુ મોટા ભાગે આ પ્રવાહી મુસાફરી દરમિયાન જ બિનઉપયોગી બની જતું હતું.

આમ, રસી જુદાં-જુદાં ધર્મ, જ્ઞાતિ અને લિંગોથી થઈને એક શરીરમાંથી બીજા શરીરમાં પહોંચી તો રહી હતી. પરંતુ હિંદુ ધર્મની પવિત્રતાની માન્યતાઓ રસીકરણની આ પ્રક્રિયાને નડી રહી હતી.

તેથી આ રસીકરણ સાથે જોડાયેલી આવી બીકને ઘટાડવા માટે હિંદુ રાજવીઓનો આશરો લેવાયો, જેમનાં રક્તમાં તેમની સત્તાની ચાવી હતી.

ભારતમાં રસીકરણની શરૂઆત

ભારતમાં વાડિયાર રાણી સુધી પહોંચવાની રસીની સફર બ્રિટિશ કામદારની ત્રણ વર્ષીય પુત્રી એન્ના ડસ્ટહૉલથી શરૂ થઈ હતી.

વર્ષ 1800ની વસંત ઋતુમાં કાઉપૉક્સ રસી સુકાયેલા પ્રવાહી સ્વરૂપે કે વૅક્સિન કુરિયર એટલે કે માનવસાંકળ થકી બ્રિટનમાંથી નીકળી ભારત પહોંચી. પરંતુ ભારતમાં પ્રવેશ બાદ કોઈએ પણ રસીકરણ ન કરાવ્યું.

ઘણા નિષ્ફળ પ્રયાસો બાદ, સુકાયેલી રસી કાચની પ્લેટમાં બંધ કરીને માર્ચ, 1802માં વિએનાથી બગદાદ મોકલાઈ.

ત્યાં એક આર્મેનિયન બાળક પર તેનો પ્રયોગ કરાયો, ત્યાર બાદ તેના શરીરમાંથી રસીનું પ્રવાહી ઇરાકના બસરા મોકલાયો. જ્યાંથી ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીના સર્જને આર્મ-ટુ-આર્મ ચેઇન બનાવીને રસી બૉમ્બે પહોંચતી કરી.

14 જૂન, 1802ના રોજ એન્ના ડસ્ટહૉલ ભારતમાં શીતળાની રસી મેળવનાર પ્રથમ વ્યક્તિ બન્યાં. તેના વિશે વધુ માહિતી ઉપલબ્ધ નથી.

બૅનેટના મતે ડસ્ટહૉલના પિતા યુરોપિયન હતા, જ્યારે તેમનાં માતા વિશે માહિતી ઉપલબ્ધ નથી.

તેમણે કહ્યું, “આપણે બધા જ જાણીએ છીએ કે ઉપખંડમાં રસીકરણની શરૂઆત આ છોકરીથી થઈ.”

બીજા અઠવાડિયે ડસ્ટહૉલના હાથમાંથી નીકળેલું પરુ અન્ય પાંચ બાળકોનાં શરીરમાં મૂકવામાં આવ્યું. ત્યાંથી મોટા ભાગે ભારતમાં આ રસી આર્મ-ટુ-આર્મ પદ્ધતિ મારફતે પહોંચી.

રાણીઓએ કેમ કર્યું મૉડલિંગ?

કોરોના વાઇરસની રસી ભારતમાં ક્યારે આવશે?

બ્રિટિશરો હંમેશાં આ સપ્લાય ચાલુ રાખનાર લોકોના રેકૉર્ડ નહોતા રાખતા. પરંતુ તેમણે એ જરૂર નોંધ્યું કે આ રસી કેટલાક ‘અજબ શરીરો’માંથી થઈને લોકો સુધી પહોંચી છે.

ડૉ. ચાન્સેલરના મતે એ વાતની માહિતી ઉપલબ્ધ નથી કે રાણી દેવજામ્મણીને જે રસી...


...
તેઓએ કહ્યું કે ગુજરાતમાં સરકાર શિક્ષણ વ્યવસ્થા સુધારવા ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે. ટેટ-ટાટ પાસ થયેલા હજારો યુવાનો, યુવતી ભરતીની રાહ જોઈને બેઠા છે ત્યારે સરકાર તાત્કાલિક ભરતી પ્રક્રિયા હાથ ધરે.

'સરકાર ખાતાકીય પરીક્ષાની વાત કરે છે'

દિગ્વિજયસિંહ જાડેજા કહે છે, "પહેલાં કેળવણી નિરીક્ષકની સીધી ભરતી થતી અને પ્રાથમિક શિક્ષકોને પ્રમોશન આપતા. હવે એચ-ટાટને કેળવણી નિરીક્ષકનું પ્રમોશન અને પ્રાથમિક શિક્ષકને એચ-ટાટનું આપવાનું. અને જે કેળવણી નિરીક્ષક થાય એને ટીપીઓનું પ્રમોશન આપવાનું."

એચ-ટાટથી ઉપરની પોસ્ટ કેળવણી ન... બાકીનો લેખ લખો:

ારપંચ અપનાવ્યું છે પણ પૂરેપૂરું અપનાવ્યું નથી. એમાં પણ પગાર ઓછો મળે છે."

મહેશ વાણિયાએ બીબીસી ગુજરાતીને એક લિસ્ટ પણ આપ્યું છે, જેમાં શિક્ષકોને કઈકઈ કામગીરી કરવી પડે છે એનો ઉલ્લેખ છે.

 - મતદાર યાદી, શૌચાલય ગણતરી, વસતીગણતરી

- આર્થિક ગણતરી, તીડ ઉડાડવાં, વિવિધ ચૂંટણીઓ, પોલિયો બૂથ

- કલ્યાણ મેળા, તમામ મહોત્સવની ઉજવણી, રથ ફેરવવા, નેતાઓના સ્વાગત કાર્યક્રમો

- કોરોના મહામારી, રૅશનકાર્ડ કામગીરી, આધાર કાર્ડ કામગીરી, બીમાર વ્યક્તિનો સર્વે

- લૉકડાઉન ચેકપોસ્ટ, અનાજ વિતરણ, દર્દીઓને રોજ 3 વાર ફોન કરવા, ડોર ટુ ડોર સઘન સર્વે

 ઉલ્લેખનીય છે કે ગત વર્ષે શિક્ષણ સિવાયના કરવાં પડતાં ફરજિયાત કામો અને અન્ય પડતર પ્રશ્નોને લઈને રાજ્યભરના શિક્ષકોએ વિધાનસભાને ઘેરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. આ સમયે પોલીસ અને શિક્ષકો વચ્ચે ઘર્ષણ પણ થયું હતું. ત્યારે હવે ફરી 4200 ગ્રેડ પેને લઈને શિક્ષકોએ એક અભિયાન આદર્યું છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...
તેમણે 38 બૉલમાં 59 રન ફટકારી દીધા હતા, જેમાં ચાર સિક્સરનો સમાવેશ થતો હતો.

ભારત અને વિજયની વચ્ચે એકમાત્ર મેક્સવેલ હતા, પરંતુ અહીં ટીમના ત્રીજા ગુજરાતી કામ આવી ગયા. જસપ્રિત બુમરાહે તેમને બોલ્ડ કરીને ટીમનો વિજય નિશ્ચિત કરી દીધો.

આમ, ભારતે આ સિરીઝ તો બચાવી લીધી પણ હજી ઘણું કાર્ય બાકી છે. હવે બંને ટીમ ટી-20 સિરીઝ રમશે અને ત્યારબાદ બંને વચ્ચે ટેસ્ટ સિરીઝ રમાશે.

ભારત અત્યારે બૉર્ડર-ગાવસ્કર ટ્રૉફી વિજેતા છે. આ ટ્રૉફી ભારતે જાળવી રાખવાની છે અને તે પણ રોહિત શર્માની ગેરહાજરીમાં.

આગામી દિવસો ભારત માટે ... બાકીનો લેખ લખો:

આપ્યું હતું. ત્રીજી વન-ડેમાં પણ જાડેજાએ અત્યંત બહુમૂલ્ય એવી એરોન ફિંચની વિકેટ ઝડપી હતી.

આ સિરીઝમાં ભારતે રોહિત શર્માની ગેરહાજરીએ વિવાદ તો સર્જયો જ છે, પરંતુ બે ગુજરાતીઓએ ટીમની રહીસહી લાજ બચાવી છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...
તેમણે જણાવ્યું કે આમાંથી મોટા ભાગની આત્મહત્યા જાન્યુઆરી 2018 બાદ થઈ, જ્યારે અપડેટ કરાયેલા રજિસ્ટરનો પહેલો ડ્રાફ્ટ સાર્વજનિક કરવામાં આવ્યો.

નાગરિક અધિકાર કાર્યકર પ્રસેનજિત બિસ્વાસ આ રજિસ્ટારને એક મોટી માનવીય આફત માને છે જે ધીમેધીમે વિકરાળ બનતી જાય છે.

જેમાં લાખો નાગરિકો રાજ્યવિહોણા બનાવાઈ રહ્યા છે. તેમને પ્રાકૃતિક ન્યાયના બધા ઉપાયોથી વંચિત રાખવામાં આવે છે.

આત્મહત્યાઓ વધી

આસામ પોલીસ સ્વીકારે છે કે આ મોત અકુદરતી છે

આસામ પોલીસ સ્વીકારે છે કે આ મોત અકુદરતી છે, પરંતુ તેમનું કહેવું છે કે આ મોતને... બાકીનો લેખ લખો:

રિબ્યૂનલે તેમને ભારતીય જાહેર કર્યા હતા.

ખરુપેટિયા કસબામાં સ્કૂલટીચર અને વકીલ નિરોડ બારન દાસ પોતાના ઘરમાં મૃત મળી આવ્યા હતા.

તેમના મિત્રો અને સંબંધીઓએ જણાવ્યું કે એ સમયે તેમના મૃતદેહ પાસેથી ત્રણ દસ્તાવેજ મળ્યા હતા.

એક એનઆરસી નોટિફિકેશનમાં તેમને વિદેશી જાહેર કરાયા હતા.

એક સ્યૂસાઇડ નોટમાં કહેવાયું હતું કે તેમના પરિવારની એક પણ વ્યક્તિ જવાબદાર નથી અને પત્નીને ઉદ્દેશીને લખાયેલા પત્રમાં મિત્રો પાસેથી લીધેલા નાના કરજનો ઉલ્લેખ કરાયો હતો.

તેમના ભાઈ અખિલચંદ્ર દાસે કહ્યું, "વર્ષ 1968માં તેઓ ગ્રૅજ્યુએટ થયા હતા અને 30 વર્ષ સુધી ભણાવ્યું."

"તેમના સ્કૂલ સર્ટિફિકેટથી સાબિત થાય છે કે તેઓ વિદેશી નહોતા. તેમના મૃત્યુ માટે એનઆરસી લાગુ કરનાર અધિકારી જવાબદાર છે."

બીબીસીએ હાલમાં જ ભારતના એક પુરસ્કૃત પૂર્વ સૈનિક મોહમ્મદ સનાઉલ્લાહની કહાણી પ્રકાશિત કરી હતી. વિદેશી જાહેર કર્યા બાદ તેઓને જૂનમાં અગિયાર દિવસ સુધી ડિટેન્શન સેન્ટરમાં રાખવામાં આવ્યા હતા. બાદમાં રાષ્ટ્રીય સ્તરે વિવાદ થયો હતો.

ડિટેન્શન સેન્ટરથી છૂટ્યા બાદ સનાઉલ્લાહે કહ્યું હતું, "મેં ભારત માટે પોતાની જિંદગીનું જોખમ ઉઠાવ્યું હતું. હું હંમેશાં ભારતીય રહીશ. આ આખી પ્રક્રિયામાં ગડબડ છે."

સુપ્રીમ કોર્ટે એનઆરસીની અંતિમ સૂચિ બનાવવા માટે 31 જુલાઈ સુધીની સમયસીમા નક્કી કરી છે. આસામની સરકાર ઝડપથી આ સૂચિ તૈયાર કરી રહી છે.

લાખો બંગાળી હિંદુ અને મુસ્લિમો રાજ્યવિહોણા થવાનો સામનો કરી રહ્યા છે.

એક સ્થાનીય વકીલ હાફિઝ રાશિદ ચૌધરી કહે છે, "એનઆરસી ડ્રાફ્ટમાંથી બહાર કરાયેલા 40 લાખ લોકોમાંથી ઘણા અંતિમ સૂચિમાં સામેલ નહીં થઈ શકે. બની શકે કે આ સંખ્યા અડધાથી પણ વધુ હોય."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...
તેમની કૂચ ખેતી અને ખેતરથી દૂર વસતા શહેરીઓ માટે પણ છે. સમાજ તરીકે પ્રતિષ્ઠિત થતા એ વર્ગ માટે પણ છે. સમાજ પણ તેમની તકલીફો વિશે જાણે અને તેમને સહકાર આપે.

સહકાર કેવી રીતે અપાય? તેનો જવાબ આપણે, ખેતી અને ખેડૂતથી દૂર થઈ ગયેલા ભારતના લોકોએ,  શોધવાનો છે. તે કવાયત સહેલી પડે એટલા માટે વિચારી જુઓ.

આ ખેડૂતોના સમુહ પર પાટીદાર કે મરાઠા કે જાટ કે દલિત કે બ્રાહ્મણ કે ઓબીસી જેવું કોઈ લેબલ હોત તો? તેમને ક્યાંથી અને કેવો સહકાર મળ્યો હોત? અને તેનાં કેવાં પરિણામ આવ્યાં હોત?

શું આપણે એટલા સંકુચિત અને પછાત માનસિ... બાકીનો લેખ લખો:

ના રસોડામાં આગ લાગી હોય ત્યારે પહેલી તકે તેને ઓલવવા માટે બનતી કોશિશ કરવાની હોય? કે પછી 'એ તો રસોડામાં લાગી છે ને? આપણને ક્યાં નડે છે? આપણે બેડરૂમનું બારણું બંધ કરી દઈશું એટલે આગ અંદર નહીં આવે.' એવું વિચારીને ઉંઘી જવાનું હોય?

વિચારજોઃ આગ વધે તે પહેલાં જાગવું છે કે પછી...?

(લેખમાં વ્યક્ત કરવામાં આવેલા વિચાર લેખકના અંગત વિચાર છે, બીબીસીના નહીં. )

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...
મહબૂબ પાશા પણ સંકલ્પ ફાઉન્ડેશન સંસ્થાના સ્વંયસેવક રહી ચૂક્યા છે.

એક દુર્લભ બ્લડ ગ્રૂપ સાથે જીવવું કેવું હોય છે આ વિશે પાશા કહે છે કે તેમને આ બાબત પર ગર્વ છે.

તેમણે જણાવ્યું, "હું જ્યારે એક વખત રક્તદાન કરીને આવ્યો તો ડૉક્ટર્સ મને એક સેલિબ્રિટીની જેમ મળ્યા અને તેમણે કહ્યું કે તમે(હું) ખુશનસીબ છું. અમને રક્તદાન કરવાની તક મળી રહી છે તે ઘણી ખુશીની વાત છે."

બીજા બ્લડ ગ્રૂપ કઈ રીતે અલગ છે?

બૉમ્બે બ્લડ ગ્રૂપ અન્ય ગ્રૂપ કરતાં અલગ હોવા પાછળનાં ખાસ કારણો છે.

તેની તપાસ કરવા માટે સામાન્ય કરતાં અલગ રી... બાકીનો લેખ લખો:

રિઝર્વેશન નામની એક તકનિક છે જેમાં એક વર્ષ માટે લોહીને સુરક્ષિત રાખી શકાય છે.

તેમાં લોહીને નીચા તાપમાન પર સંગ્રહિત કરવામાં આવે છે.

પરંતુ ભારતમાં તેનો ઉપયોગ ઘણા ઓછા લોકો કરે છે. જ્યારે સામાન્ય રીતે લાલ રક્ત કણિકાઓ 35થી 42 દિવસ માટે સંરક્ષિત રાખી શકાય છે.

નામ કેવી રીતે પડ્યું?

તમામ બ્લડ ગ્રૂપ ઇંગ્લિશ વર્ણમાળા એ, બી અને ઓ નામ પરથી છે. પરંતુ આ બ્લડ ગ્રૂપ એક શહેરના નામ પરથી છે.

તેની પાછળનું કારણ એ છે કે તેની સૌથી પ્રથમ શોધ મહારાષ્ટ્રની રાજધાની બૉમ્બે (હાલ મુંબઈ)માં થઈ હતી.

ડૉ. વાયએમ ભેંડેએ વર્ષ 1952માં તેની શોધ કરી હતી.

આજે પણ આ બ્લડ ગ્રૂપના સૌથી વધુ લોકો મુંબઈમાં જ મળી આવે છે. તેનું કારણ આનુવંશિક છે અને એકથી બીજી પેઢીમાં તે પહોંચે છે.

જોકે, સ્થાનાનંતરણના કારણે હવે બૉમ્બે બ્લડ ગ્રૂપના લોકો સમગ્ર દેશમાં મળી આવે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...
મ્યુનિક હુમલાની તસવીર

1972માં મ્યુનિકમાં ઑલિમ્પિકમાં આરબ ઉગ્રવાદીઓએ ઑલિમ્પિક વિલેજમાં ઘૂસીને 11 ઇઝરાયલી ખેલાડીઓની હત્યા કરી નાખી હતી.

એ વખતે ગૉલ્ડા મૅયરે મોસાદના જાસૂસોને આદેશ આપ્યા હતા કે એ કૃત્યમાં સામેલ હરેક વ્યક્તિને ગણીગણીને મારી નાખવામાં આવે, પછી તે દુનિયામાં કોઈ પણ ખૂણામાં જે કેમ ના હોય?

મોસાદના આ મિશનને 'રૅથ ઑફ ગૉડ' નામ અપાયું હતું.

એ ઘટના પર 'વન ડૅ ઇન સપ્ટેમ્બર' નામનું પુસ્તક લખનારા સાઇમન રિવ્સ જણાવે છે, ''ગૉલ્ડા મૅયરે જનરલ અહારોન યારીવ અને ઝ્વી ઝમીરને ઘરે બોલાવ્યા.''

''એમને પહે... બાકીનો લેખ લખો:

એવું પણ કહ્યું કે એ હુમલો અટકાવી ના શકાયો એ ગૉલ્ડા મૅયરની સૌથી મોટી નિષ્ફળતા હતી.

લંડનની કિંગ્સ કોલેજના યુદ્ધ અભ્યાસ વિભાગના દિગ્દર્શક ઍરિક બ્રૅગમૅન જણાવે છે, ''ગૉલ્ડા મૅયરને વિશ્વાસ હતો કે ઇઝરાયલનો સમય ચાલી રહ્યો છે.''

''જો, ઇઝરાયલ થોડી ધીરજ રાખે તો થોડા દિવસોમાં જ આરબ જગતને એ વાત સ્વીકારવી પડશે કે સાઇનાઈ, ગૉલાન હાઇટ્સ તેમજ વૅસ્ટ બૅન્ક ઇઝરાયલના જ ભાગ છે.''

તેઓ ઉમેરે છે, ''મારું માનવું છે કે ગૉલ્ડા ત્યારે ખોટાં હતાં. એક નેતા પાસેથી હું અપેક્ષા સેવું છું કે તેમની નજર એ વસ્તુઓ પર જાય, જેના પર આપણા જેવા સામાન્ય માણસોની નજર નથી પડતી.''

''જો તેમણે 1971માં આરબોએ મુકેલા પ્રસ્તાવને સ્વીકારી લીધો હોત તો યોમ કિપ્પુરનું યુદ્ધ ના થાત."

"એ યુદ્ધમાં ઇઝરાયલના 3000 સૈનિક માર્યા ગયા હતા. અમારા માટે ભયાનક ઘટના હતી.'' બ્રૅગમૅન ઇઝરાયલી સૈન્યમાં પણ કામ કરી ચૂક્યા છે.

ઇજિપ્ત પર હુમલો અટકાવ્યો

યુદ્ધ શરૂ થવાના છ કલાક પહેલાં જ ઇઝરાયલને પોતાના એક ઉચ્ચ સુત્રે જાણ કરી હતી કે ઇજિપ્ત ઇઝરાયલ પર હુમલો કરવા જઈ રહ્યું છે. જોકે, આનો જવાબ કઈ રીતે આપવો એ અંગે કોઈ એકમત નહોતો.

ગૉલ્ડા મૅયર પોતાની આત્મકથા 'માઈ લાઇફ'માં લખે છે, ''ઇઝરાયલના સૈન્ય અધ્યક્ષ ડાડો પહેલાં ઇજિપ્ત પર હવાઈ હુમલો કરવાના પક્ષમાં હતા. કારણ કે લડાઈ થશે જ એ તો સ્પષ્ટ થઈ ચૂક્યું હતું.''

''તેમણે કહ્યું કે અમારી વાયુ સેના બપોર સુધી હુમલો કરી દેશે. પણ શરત માત્ર એટલી જ કે આ જ વખતે હુમલો કરવાનો આદેશ અપાય.''

''જોકે, મેં પહેલાંથી જ મારું મન બનાવી લીધું હતું. મેં કહ્યું ડાડોને કહ્યું કે હું આવું કરવા નથી ઇચ્છતી. આપણને ભવિષ્ય અંગે કંઈ જ ખબર નથી.''

''કદાચ આપણને વિદેશી મદદની જરૂર પડે. જો આપણે પહેલો હુમલો કરીશું તો તો આપને કોઈ જ મદદ નહીં મળે. આ પ્રસ્તાવને હા કહેવાનું મારું મન છે પણ મારે તમને ના પાડવી જ પડશે. ''

વંશવાદનો આરોપ

યોમ કિપ્પુરનું યુદ્ધ ભલે ઇઝરાયલે જીતી લીધું પણ તેના 3000 સૈનિકો માર્યા ગયા.

એ વખતે ગૉલ્ડા મૅયરને રાજીનામું આપી દેવું પડ્યું. ઇઝરાયલમાં રહેતા ભારતીય પત્રકાર હરેન્દ્ર મિશ્રાને મેં પૂછ્યું કે ગૉલ્ડા મૅયરનાં મૃત્યુ ચાર દાયકા બાદ આજે ઇઝરાયલ તેને કઈ રીતે યાદ કરે છે?

હરેન્દ્ર જણાવે છે, ''ગૉલ્ડાને લઈને ઇઝરાયલમાં બે ભાગમાં વહેચાયેલું છે. એક તબક્કો માને છે તેઓ ભારે શક્તિશાળી નેતા છે. ''

"તેમણે ઇઝરાયલને બનાવવામાં બહુ મોટી ભૂમિકા ભજવી હતી. જોકે, બીજો તબક્કો...


...
વધુમાં તેમણે પત્રકારપરિષદમાં કહ્યું હતું કે, 'હાલમાં સોશિયલ મીડિયામાં ગ્રેડ-પે વધારાને લઈને ઉશ્કેરણી થઈ રહી છે.'

'અલગ-અલગ સોશિયલ મીડિયા પ્લૅટફૉર્મ પર ગુજરાત પોલીસના કૉન્સ્ટેબ્યુલ સંવર્ગના કર્મચારીઓના ગ્રેડ-પે વધારવા અંગેની પોસ્ટ મૂકવામાં આવી રહી છે.'

'આવી પ્રવૃત્તિઓ પર ચાંપતી નજર રાખવામાં આવી રહી છે. આ માટે જવાબદાર લોકોને ઓળખી કાઢવામાં આવી રહ્યા છે.'

નિયમોનું ભંગ કરનાર સામે કડક કાર્યવાહી કરવાનો નિર્ધાર વ્યક્ત કરતાં તેઓ જણાવે છે કે,'આવી પ્રવૃત્તિઓમાં સામેલ પોલીસવિભાગ કે બહારના તમામ લોકોને હું... બાકીનો લેખ લખો:

આ વિશે જણાવે છે કે, 'પોલીસ સહિત સરકારમાં કામ કરતાં તમામ કર્મચારીઓને સેવા, શિસ્ત અને વર્તણૂકના અમુક નિયમો લાગુ પડે છે, આ નિયમો અંતર્ગત સરકારી નોકરીમાં રહેલ અધિકારી કોઈ પણ માધ્યમ થકી સરકારની કે તેની નીતિઓની જાહેરમાં ટીકા કરી શકતો નથી. આ માધ્યમોમાં સોશિયલ મીડિયા પણ સામેલ છે.'

'જોકે, સરકારી કર્મચારી પોતાની વાજબી રજૂઆતો માટે યોગ્ય સત્તાધિકારીનો સંપર્ક સાધી શકે છે. વાજબી રજૂઆતો મોટા ભાગે સેવાસંબંધી હોય એ ઇચ્છનીય છે.'

પ્રતીકાત્મક તસવીર

શું પોલીસકર્મી પોતાની વાજબી માગણીઓ સોશિયલ મીડિયા પર ન મૂકી શકે?

પોલીસ વિભાગ દ્વારા બહાર પડાયેલી માર્ગદર્શિકા વિશે વાત કરતાં ભૂતપૂર્વ પોલીસ અધિકારી સવાણી જણાવે છે કે, 'કર્મચારીઓને પોતાની વાજબી માંગણીઓ રજૂ કરવા માટેં એક ખાતાકીય ચૅનલ અનુસરવાની હોય છે. 'સૌથી પહેલી રજૂઆત જે તે વિભાગના વડાને કરવામાં આવે છે, પોતાની વાજબી માંગણીઓ, રજૂઆતો માટે પોલીસકર્મી સહિત કોઈ પણ સરકારી કર્મચારી સોશિયલ મીડિયાનો ઉપયોગ ટાળે એ ઇચ્છનીય છે.'

'તેથી હું માનું છું કે તાજેતરની આ આચારસંહિતા એ કોઈ કર્મચારીઓ પર વિશેષ નિયંત્રણ માટે નથી. આ નિયંત્રણો તો પહેલાંથી જ અમલમાં છે.'

'સરકારી કર્મચારીઓની શિસ્તમાં રહે તે માટે તેમને પોતાની સેવા સંબંધી વાત કરવાનો અધિકાર કોઈ પણ માધ્યમ થકી આપી શકાય નહીં.'

'ભલે પછી તે ગ્રેડ-પેમાં સુધારાની વાત કેમ ન હોય. તેના માટે સ્થાપિત પ્રક્રિયા જ અનુસરાય એ ઇચ્છનીય છે.'

જોકે, ગુજરાત રાજ્યના ભૂતપૂર્વ ડાયરેક્ટર જનરલ ઑફ પોલીસ આર. બી. શ્રીકુમાર આ વાત સાથે સંમત નથી થતા

તેઓ જણાવે છે કે, 'સરકારી સેવામાં રહેલા કર્મીઓ જાહેરમાં સમક્ષ સરકારની કે તેની નીતિઓની ટીકા ન કરી શકે, પરંતુ તેમની સેવા, સેવાની પરિસ્થિતિઓ, સેવાની શરતો, સલામતી, વિશેષાધિકારો અને સગવડો અંગેની રજૂઆતો તેઓ સોશિયલ મીડિયા પર કરી શકે છે. જો સરકારી કર્મચારીઓ તરફથી આવી કોઈ પણ માગણી કે રજૂઆત અંગેની પોસ્ટ સોશિયલ મીડિયા પર શૅર કરવામાં આવે તો તેની સામે કોઈ વાંધો ન હોવો જોઈએ.'

જોકે, આગળ નોંધ્યું છે એમ શિવાનંદ ઝા ફરજ સંબંધી તમામ ફરિયાદોનો નિકાલ પણ ખાતાકીય પ્રક્રિયાના માધ્યમથી કરવાનું જણાવે છે.

વાણી અને અભિવ્યક્તિના સ્વાતંત્ર્ય પર તરાપ?

ગુજરાત કૉંગ્રેસના અધ્યક્ષ અમિત ચાવડા તથા કાર્યકારી અધ્યક્ષ હાર્દિક પટેલ

આ માર્ગદર્શિકા અંગે ગુજરાત કૉંગ્રેસના મુખ્ય પ્રવક્તા મનીષ દોશી પોતાની પ્રતિક્રિયા આપતાં કહે છે કે, 'દેશના બંધારણે દેશના દરેક નાગરિકને વાણી...