... લીધે અગાઉના સત્તાધારી દળોના વોટ શૅરમાં ઘટાડો થયો છે.

શું હૅકિંગ સંભવ છે?

ચૂંટણીપંચ મશીન સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત હોવાનો દાવો કરતું આવ્યું છે. પરંતુ વખતોવખત આ મશીનોના હૅક થવાની આશંકાઓ પણ બહાર આવી છે.

આઠ વર્ષ પહેલાં, અમેરિકાની મિશિગન યુનિવર્સિટી સાથે જોડાયેલા વૈજ્ઞાનિકોએ એક ડિવાઇસને મશીન સાથે જોડીને બતાવ્યું હતું કે મોબાઇલથી સંદેશો મોકલીને મશીનનાં પરિણામોને બદલી શકાય છે.

જો કે ભારતની સત્તાવાર સંસ્થાઓએ આ દાવાને નકારતા કહ્યું હતું કે મશીન સાથે છેડછાડ કરવાનું તો દૂર, આવું કરવા માટે મશીન મેળવવું જ મુ... બાકીનો લેખ લખો:

ની ગણતરી કરનારાં મશીનોમાં એક પ્રોગ્રામ જોવા મળ્યો જે દૂર બેઠા સિસ્ટમ ઍડમિનિસ્ટ્રેટરને મશીનમાં ફેરફાર કરવાની સગવડ આપતો હતો.

સાઉથ કૅરોલિના યુનિવર્સિટીમાં કમ્પ્યૂટર સાયન્સ વિભાગના પ્રોફેસર ડંકન બુએલ આ જ વિષય ઉપર સંશોધન કરી રહ્યા છે.

તકનીક અને લોકતંત્ર

ડંકન બુએલે બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું, "મારું માનવું છે કે આપણે ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં તકનીકનો ઉપયોગ ઓછામાં ઓછો કરવો જોઈએ. સોફ્ટવૅર સરખી રીતે કામ કરે, એ મુશ્કેલ હોય છે અને એ પણ ત્યારે જયારે મતો અને મતદાતાઓની વચ્ચે સંબંધ સ્થાપિત ના કરવાનો હોય. આ સ્થિતિમાં આની ખાતરી કરવાનો કોઈ સાચો ઉપાય નથી કે આ વસ્તુઓ અપેક્ષા અનુસાર કામ કરે."

આ તમામ છતાં ભારતમાં ચૂંટણીઓને પારદર્શક અને ભરોસાપાત્ર બનાવવા માટે કદાચ સાચી દિશામાં કામ થઈ રહ્યું છે.

પાંચ વર્ષ પહેલાં, સુપ્રીમ કોર્ટે આદેશ આપ્યો હતો કે તમામ વોટિંગ મશીનોમાં વીવીપેટ મશીનો(મતદાનને લગતી પાવતીઓ છાપનાર મશીન) લાગેલું હોવું જોઈએ.

એક મતદાતા પોતાનો મત આપે ત્યારે મત નોંધાતા જ પ્રિન્ટીંગ મશીનમાંથી એક પાવતી નીકળે છે જેમાં એક સીરિયલ નંબર, ઉમેદવારનું નામ અને ચૂંટણી ચિહ્ન નોંધાયેલું હોય છે. આ માહિતી એક પારદર્શક સ્ક્રીન ઉપર સાત સેકંડ માટે ઉપલબ્ધ રહે છે.

જો કે, સાત સેકંડ પછી આ પાવતી નીકળીને એક સીલબંધ ડબ્બામાં પડી જાય છે.

ચૂંટણી કમિશને એવો નિર્ણય લીધો છે કે વિધાનસભા ચૂંટણીઓમાં મશીનથી પ્રાપ્ત પરિણામોને કુલ મતદાન કેન્દ્રોમાંથી પાંચ ટકા કેન્દ્રોની મતદાન પાવતીઓના આધાર ઉપર કાઢવામાં આવેલાં પરિણામો સાથે મેળવવામાં આવશે.

કારણકે મતદાન પાવતીઓની મદદથી ચૂંટણી પરિણામોનું આકલન આર્થિક રીતે અને સમયની દૃષ્ટિએ અત્યંત ખર્ચાળ બનશે.

સંશોધકોએ આ મુદ્દા પર જોખમ ઓછું કરવા માટે ઑડિટ કરવાની રજૂઆત કરી છે જેનાથી ભારતીય ચૂંટણીઓનાં પરિણામોની વિશ્વસનિયતા પ્રાપ્ત થઈ શકે.

હાલ, ચૂંટણી પંચના ભૂતપૂર્વ પ્રમુખ એસ. વાય. કુરેશી માને છે કે મતદાન પાવતીઓને કારણે વધુ આશંકાઓ સમાપ્ત થવી જોઈએ.

વર્ષ 2015થી તમામ વિધાનસભા ચૂંટણીઓમાં વીવીપેટ મશીનોનો પ્રયોગ થઈ રહ્યો છે. આ ચૂંટણીઓમાં પંદરસો મશીનોમાંથી નીકળેલી પાવતીઓની ચૂંટણી પરિણામો સાથે મેળવણી કરવામાં આવી હતી.

એસ. વાય. કુરેશી જણાવે છે, "આ ચૂંટણીઓમાં એક પણ વાર એવો પ્રસંગ નથી બન્યો જેમાં પરિણામો વચ્ચે અંતર જોવા મળ્યું હોય."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... લેખમાં આ વાતની પુષ્ટિ કરી હતી. વૉશિંગટન પોસ્ટે પણ પોતાના 22 નવેમ્બર, 1979ના અહેવાલમાં ‘હૂ વૉઝ ધ CIA ઇન્ફૉર્મર ઇન ઇંદિરા કૅબિનેટ’ શીર્ષકવાળા લેખમાં આ મુદ્દે ઘણાં અનુમાન કર્યાં હતાં.

મે, 1998માં ભારત સરકાર દ્વારા કરાયેલ પરમાણુપરીક્ષણને કારણે પણ CIAની ફજેતી થઈ હતી અને તેમની પર અમેરિકન સરકારને અગાઉથી ન ચેતવ્યાના આરોપો લાગ્યા હતા.

અમેરિકામાં આ વાતને એ સમય સુધીની ‘ગુપ્ત અસફળતા’ માનવામાં આવી. ત્યારથી જ એ વાતની જરૂરિયાત મહસૂસ થવા લાગી હતી કે અમેરિકન ગુપ્ત એજન્સીઓ પાસે ભારતમાં એક ટોચનો સ્રોત હોવો જોઈ... બાકીનો લેખ લખો:

ી પણ તેના પર શંકા ગઈ હતી કે તેઓ વર્ષમાં ઓછામાં ઓછા બે વખત નેપાલ જતા.

રૉ પાસે એવું માનવાનાં પર્યાપ્ત કારણ હતાં કે રબિંદર આવી યાત્રાઓ કાઠમાંડૂમાં અમેરિકનો, ખાસ કરીને કાઠમાંડૂમાં CIAના સ્ટેશન ચીફને મળવા માટે કરતા હતા, જેઓ તે સમયે કાઠમાંડૂના અમેરકન દૂતાવાસમાં કાઉન્સેલર ઇકૉનૉમિક અફેર્સના કવરમાં કામ કરતા હતા.

મેજર જનરલ વિનય કુમાર સિંહે પોતાના પુસ્તક ‘ઇન્ડિયાઝ એક્સટર્નલ ઇન્ટેલિજન્સ’માં લખ્યું કે, “રબિંદરને ઘણી વખત પોતાની ઑફિસમાં પોતાનો રૂમ બંધ કરીને ગુપ્ત દસ્તાવેજોની ફોટોકૉપી કરતા જોવામાં આવ્યા છે. તેમણે અમેરિકામાં રહી રહેલી પોતાની દીકરીની સગાઈમાં સામેલ થવા માટે અમેરિકા જવાની પરવાનગી માગી હતી, પરંતુ રૉના પ્રમુખે તે માગણી સ્વીકારી નહોતી.”

વિદેશમાં કામ કરી રહેલા રૉ એજન્ટોનાં નામ CIAને જણાવ્યાં

રિચર્ડ હેલ્મ્સ

અહી પ્રશ્ન એ થાય છે કે રબિંદર સિંહની દગાખોરીથી ભારતને કેટલું નુકસાન થયું?

એક ગુપ્ત સ્રોતના જણાવ્યાનુસાર રબિંદરના નાસી છૂટ્યા બાદ તપાસમાં બહાર આવ્યું હતું કે તેમણે પોતાના હૅન્ડલરોને વિદેશોમાં કામ કરી રહેલા રૉ એજન્ટોની યાદી ઉપલબ્ધ કરાવી હતી.

રૉના કાઉન્ટર ઇન્ટેલિજન્સ એકમ દ્વારા બાદમાં થયેલી તપાસમાં સામે આવ્યું હતું કે રબિંદર સિંહે CIAના પોતાના હૅન્ડલરોને ઓછામાં ઓછા 600 -મેઇલ મોકલ્યા હતા અને તેમણે દેશની માહિતી બહાર પહોંચાડવા માટે અનેક ઈ-મેઇલ આઇડીનો પણ ઉપયોગ કર્યો હતો.

શું રબિંદર સિંહ સત્ય સામે આવ્યા બાદ પણ રૉના અધિકારીઓ જાણીજોઈને રબિંદરને ગુપ્ત સૂચનાઓ ઉપલબ્ધ કરાવી રહ્યા હતા?

રૉના એક અધિકારી જેમનું કોડનેમ કે. કે. શર્મા હતું, તેમણે યતીશ યાદવને જણાવ્યું હતું કે જાન્યુઆરી 2004થી એપ્રિલ, 2004 વચ્ચે એજન્સીના 55 કરતાં વધુ ઑફિસરોએ આ ડબલ એજન્ટને ગુપ્ત માહિતી પૂરી પાડી હતી.

મેજર જનરલ વિનય કમાર સિંહ લખે છે કે, “રબિંદર સિંહને જાણીજોઈને રૉના મૉનિટરિંગ સ્ટેશન દ્વારા ઇસ્લામાબાદમાં અમેરિકન મિશનથી ઇંટરસેપ્ટ કરાયેલ જાણકારી ફીડ કરાઈ. આ અંગે રૉની શંકામાં ત્યારે વધારો થઈ ગયો જ્યારે તેમણે આવા પ્રકારની વધુ માહિતીની માગ કરી.”

રબિંદરને પોતાના પર નજર રખાઈ રહી હોવાની ખબર પડી

જૈક એન્ડરસન

ભારતથી ફરાર થયા બાદ બે અઠવાડિયાં પહેલાં રબિંદરને એ વાતની ખબર પડી ગઈ હતી કે તેના પર નજર રાખવામાં આવી રહી છે.

યતીશ યાદવ જણાવે છે કે, “તેમણે રૉના સુરક્ષા યુનિટને કહ્યું હતું કે તેમની ઑફિસ ‘સ્વીપ’ કરાવવામાં આવે જેથી ત્યાં મુકાયેલાં ગુપ્ત ઉપકરણોની...


... લોકસંપર્ક શરૂ કરી દીધો છે.

તેઓ કહે છે, "હું લોકોને મળી રહ્યો છું અને જનસંપર્કનું કામ ચાલુ જ છે. મારા વિસ્તારના લોકોની તમામ નાનીમોટી સમસ્યા હું સાંભળું છું અને તેનો નિકાલ કરવાનો પ્રયાસ કરું છું."

"એટલા માટે જ મને વિશ્વાસ છે કે હું જો ચૂંટણી લડીશ તો મોટી સરસાઈથી જીતીશ."

બીજી તરફ કૉંગ્રેસ પાર્ટીમાંથી આ ચૂંટણી લડવા માટે ઘણા દાવેદારો સામે આવ્યા છે.

કૉંગ્રેસ પાર્ટીના ગુજરાત પ્રદેશના આગેવાનોએ દરેક સીટ પર બે-બે દાવેદારોનાં નામ શોર્ટલિસ્ટ કરીને દિલ્હી હાઇકમાન્ડને મોકલી દીધાં છે.

કૉંગ્રેસ પ્રવક્તા... બાકીનો લેખ લખો:

આ પેટાચૂંટણી યાદગાર રહેશે. તેનું કારણ એક તરફી લડાઈ છે.

પોલિટિકલ ઑબ્ઝર્વર મનીષી જાની માને છે, "આ અગાઉ આવી ચૂંટણી કમસે કમ ગુજરાતમાં તો નથી જ થઈ, જેમાં વિરોધ પક્ષ બિલકુલ હરકતમાં ન હોય અને લાગતું હોય કે જાણે ચૂંટણી પહેલાં જ તેણે હાર સ્વીકારી લીધી હોય.

જાની કહે છે કે એક તરફ પૈસા, પાવર અને ચહેરાઓ છે જ્યારે બીજી બાજુ કૉંગ્રેસ પાસે લડવાની હિમ્મત પણ નથી, તો આવી ચૂંટણીમાં કોઈનેય કાંઈ રસ ન હોય.

રાજકીય વિશ્લેષક ઘનશ્યામ શાહ માને છે, "આ પેટાચૂંટણીમાં કૉંગ્રેસ એક હારેલી બાજી માટે લડી રહી છે તેવું લાગી રહ્યું છે."

"જો કોઈ જમીનનો નેતા કે કાર્યકર કાંઈ કરે તો જ કંઈક ફરક પડે, બાકી તો જે પ્રમાણેની કૉંગ્રેસની અને ભાજપની તૈયારીઓ છે તેમાં ભાજપ આ પેટાચૂંટણીમાં સારું પ્રદર્શન કરશે તેમાં કોઈ બે મત નથી."

જોકે શાહ એ પણ માને છે કે આ પ્રકારની એકતરફી ચૂંટણીઓ આવનારા સમય માટે ખૂબ ખતરનાક છે. "આવી લોકશાહી ટકી જ ન શકે, જ્યાં વિરોધ પક્ષ વિરોધ કરવાની ક્ષમતા ન ધરાવતો હોય."

વિધાનસભા સીટ પરની ચૂંટણીઓ

અમરાઈવાડી બેઠક - અમદાવાદ શહેરની આ આ બેઠક પર ભાજપનો દબદબો રહ્યો છે. 2017માં હસમુખ પટેલ આ સીટ પર પચાસ ટકાથી વધુ મતો મેળવીને ચૂંટણી જીત્યા હતા.

તેઓ 2012માં ધારાસભ્ય હતા. હસમુખ પટેલ 2019ની લોકસભા ચૂંટણીમાં અમદાવાદ પૂર્વ બેઠકથી ચૂંટણી લડ્યા અને વિજયી થતાં આ સીટ પર ફરીથી ચૂંટણી યોજાશે. રાજકીય વિશ્લેષકો માને છે કે આ સીટ ભાજપ માટે સુરક્ષિત છે.

ખેરાલુ - ઉત્તર ગુજરાતની આ એક મહત્ત્વની સીટ ગણાય છે. 1998 પછી આ સીટ ક્યારેય કૉંગ્રેસ જીતી શકી નથી. 2002ની વિધાનસભા ચૂંટણીથી અહીં ભાજપનો દબદબો યથાવત્ છે.

ભરતસિંહ ડાભી 2007થી ભાજપમાંથી અહીં જીતતા આવ્યા છે. 2017માં તેમણે 53 ટકાથી વધુ મત મેળવીને કૉંગ્રેસના મુકેશ દેસાઈને હરાવ્યા હતા.

જોકે 2019ની લોકસભા ચૂંટણીમાં તેઓને પાટણથી ટિકિટ અપાઈ હતી. તેઓ લોકસભા ચૂંટણી જીતી જતા ખેરાલુ સીટ પર ફરીથી ચૂંટણી યોજાઈ રહી છે.

રાધનપુર - અલ્પેશ ઠાકોરને કારણે આ સીટ મહત્ત્વની માનવામાં આવે છે. 1998થી અહીં ભાજપના ઉમેદવાર જીતતા આવ્યા છે. પરંતુ 2017ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં અલ્પેશ ઠાકોર કૉંગ્રેસમાંથી ચૂંટણી જીત્યા હતા.

જોકે અલ્પેશ ઠાકોર હવે કૉંગ્રેસ છોડીને ભાજપમાં જોડાઈ જતાં રાધનપુર સીટ પરથી ચૂંટણી યોજાશે અને અલ્પેશ ઠાકોરે ચૂંટણી લડવાની તૈયારી દર્શાવી છે.

થરાદ - ઉત્તર ગુજરાતની આ સીટ પર પણ ભાજપનો દબદબો છે. ભાજપના ધારાસભ્ય પરબત પટેલ...


... લોકોએ ઇસ્લામને કબૂલ કરી લીધો હતો અને ઇસ્લામી સામ્રાજ્યનો વિસ્તાર પણ થઈ રહ્યો હતો.

પરંતુ સામ્રાજ્ય હવે દૂર-દૂર સુધી ફેલાયેલું હતું, જ્યાં હવે પરંપરા અને ભાષા પણ અલગ હતા.

આઠમી સદીના મધ્ય સુધીમાં ઇસ્લામી સામ્રાજ્યના નેતા ખલીફા અબ્દુલ મલિકને ભાષાઓની આ મુશ્કેલી દૂર કરવા માટેનો એક વિચાર અમલમાં મૂકવો પડ્યો હતો.

આ વિચાર આમ સરળ હતો, પણ તેના કારણે વિજ્ઞાનના પુનઃઉત્થાનનો પાયો પણ અજાણ્યે નખાઈ ગયો હતો.

અસ્તવ્યસ્ત અમલદારશાહીને નિયંત્રિત કરવા માટે અબ્દુલ મલિકે નક્કી કર્યું કે ઇસ્લામના આ વિશાળ સામ્રાજ્યનો... બાકીનો લેખ લખો:

હતા.

એવું કહેવાય છે કે ખલીફા અલ-મામુન ગ્રંથોના એટલા ચાહક હતા કે તેઓ એક પુસ્તક ખાતર પણ પોતાના દૂતોને દુનિયાના કોઈ પણ ખૂણે મોકલવા માટે તૈયાર થઈ જતા હતા.

એવા પણ કિસ્સા જાણીતા છે, જેમાં કોઈ દૂતે કોઈ પસંદગીનું પુસ્તક લાવીને આપ્યું હોય, ત્યારે તેનો તોલ સોના સામે કરીને મૂલ્ય ચૂકવવામાં આવ્યું હોય.

ખલીફા અલ-મામુને એક જાણીતા વિદ્વાનને ધરતીનો નકશો બનાવવાનું કામ પણ સોંપ્યું હતું.

ગ્રંથો શોધીને તેનું સંકલન કરવાનું કામ કરનારા વિદ્વાનોને તે વખતે 500 સોનામહોરો આપવામાં આવતી હતી.

આજના મૂલ્ય પ્રમાણે આ વળતર મહિને 25 હજાર ડૉલર જેટલું થાય. વિદ્વાનો માટે આ બહુ મોટી કમાણી હતી. આ ઉપરાંત વિદ્વાનોને સમાજમાં માનપાન પણ મળતા હતા.

અનોખું બગદાદ

બગદાદ, કાહિરા અને સમરકંદ જેવા નગરોમાં આ કાર્ય સતત ચાલતું રહ્યું હતું. અહીં પુસ્તકો લાવીને તેના અનુવાદનું કામ થતું હતું.

તેનું સંકલન, વિશ્લેષણ કરીને તેને સુરક્ષિત સંગ્રહિત કરી લેવામાં આવતા હતા. બગદાર એક ભદ્ર અને જીવંત શહેર બની ગયું હતું.

તે વખતે નગરની મુલાકાત લેનારા એક પ્રવાસીએ લખ્યું છે, "હું બગદાદમાં જે વિદ્વાનને મળ્યો, તેની તોલે આવે તેવા કોઈ વિદ્વાન બીજે નથી.

"ધાર્મિક અગ્રણી કરતાંય વધારે તેમના પર ભરોસો કરી શકાય. કવિઓના પણ કવિ અને એટલા સ્વતંત્ર મિજાજ કે જાણે તેમને કશાની પડી ના હોય તેવું લાગે."

શહેરના બૌદ્ધિક લોકો માટે એક વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હતી, જેને 'મજલિસ' કહેવામાં આવતી હતી.

મજલિસ એટલે 'મોટી સભા' એવો અર્થ થાય.

નવમી શતાબ્દી સુધીમાં બગદાદમાં આ વ્યવસ્થા એટલી વ્યાપક બની હતી કે ખલીફા, તેમના દરબારીઓ અને સેનાપતિ પણ આવી સભાઓ બોલાવતા રહેતા હતા.

આવી સભાઓમાં શહેરના બુદ્ધિજીવીઓ, ચિંતકો, ધર્મગુરુઓ, ખગોળશાસ્ત્રીઓ અને કલાકારોને પણ બોલાવવામાં આવતા હતા, જેથી તેઓ પણ પોતાના વિચારો મૂકી શકે અને ચર્ચા કરી શકે.

આ પ્રકારની મજલિસની સૌથી રસપ્રદ વાત એ હતી કે તેમાં કોઈ પણ ધર્મના વિદ્વાન આવી શકતા હતા.

કોઈ એક જ વિચારસરણી પાળવી જરૂરી નહોતી. આ એક ખુલ્લો મંચ હતો.

આ સભાઓમાં માટે એક જ શર્ત હતી અને તે હતી કે અરબી ભાષામાં ચર્ચા કરવાની રહેશે.

ખલીફા પણ બોલનારાને સમજી શકે તે માટે અરબી ભાષાનો આગ્રહ હતો.

સાથે એ પણ જરૂરી ગણાતું હતું કે બોલનાર વ્યક્તિ પોતાની વાત તાર્કિક રીતે રજૂ કરે.

ખલીફાઓએ અવારનવાર ઉલ્લેખ કર્યો હતો તે પ્રમાણે મજલિસના આયોજન પાછળનો ઉદ્દેશ સામ્રાજ્યના સૌથી બુદ્ધિમાન લોકોને એકઠા કરવાનો, તેમની...


... લોકોને ભેગા કરીને મોટી સેના તૈયાર કરી હતી.

રોમન સેનાની નવમી ટુકડીને બોડિકાની ટુકડીએ સફળતાપૂર્વક હરાવી દીધી.

બ્રિટનમાં સ્થપાયેલા રોમન પાટનગરને ખતમ કરી નખાયું.

કૉલ્ચેસ્ટર, લંડન અને સૅન્ટ અલ્બાન્સમાં પણ તબાહી મચાવી.

સંખ્યા કરતાં તાલીમ વધારે અગત્યની

પ્રતીકાત્મક તસવીર

લંડન અને સૅન્ટ અલ્બાન્સ પડ્યા તે પછી રોમન ગર્વનરે પોતાની સેનાને એકઠી કરીને બોડિકાની સેના પર આક્રમણ કરવાનું નક્કી કર્યું.

બંને સેનાની સરખામણી કરીએ ત્યારે ખ્યાલ આવે કે બોડિકા પાસે વધારે પ્રમાણમાં સૈનિકો હતા પરંતુ આ લડાકુ રાણીના... બાકીનો લેખ લખો:

ડિકા વિશે ટેસિટસે લખેલું સાહિત્ય શોધી કઢાયું અને ફરી વંચાતું થયું.

પુરુષપ્રધાન દુનિયામાં બીજું એક સશક્ત અને મહત્ત્વનું નારી માત્ર એટલે રાણી એલિઝાબેથ પ્રથમ.

એવું કહેવાય છે કે તેમણે બોડિકાની કથામાંથી ખાસ્સી પ્રેરણા લીધી હતી.

તેના ઘણા સમય બાદ વિક્ટોરિયન લેખકોએ બોડિકાને સામ્રાજ્યવાદના મુખ્ય પ્રતીક તરીકે પણ કલ્પવાનું શરૂ કર્યું હતું.

જોકે, તેમાં રહેલી વક્રતાને સૌએ અવગણી જ હતી.

અલબત વધારે યોગ્ય રીતે સફ્રેજેટ ચળવળ દરમિયાન આ રાણી પ્રેરણાસ્રોત બન્યાં હતાં.

સ્ત્રીઓને મતાધિકાર અપાવવા માટેની ચળવળ દરમિયાન મહિલા કાર્યકરો માટે રાણી બોડિકા પ્રેરણાસ્વરૂપ હતાં.

એ જ રીતે પિતૃપ્રધાન સમાજ સામે લડત ચલાવી રહેલી નારીઓ માટે પણ તે આદર્શ બન્યાં હતાં.

આખરે સ્ત્રીઓને પણ મતાધિકાર અપાવવામાં સફળતા મળી હતી.

ડર્હામ યુનિવર્સિટીના આર્કિયૉલૉજિસ્ટ પ્રોફેસર રિચાર્ડ હિન્ગ્લે સમજાવે છે કે કઈ રીતે આપણે બોડિકા વિશે બહુ ઓછું જાણીએ છીએ.

તેમણે કહ્યું "બોડિકાનું ચરિત્ર એટલું અસ્પષ્ટ અને ફ્લેક્સિબલ છે કે જુદાજુદા સમૂહો માટે, તે જુદીજુદી બાબતોનું પ્રતિનિધિત્વ કરનારું સાબિત થઈ શકે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... વકીલ ઝીણા હતા.

ઝીણાએ ટિળકને જામીન અપાવવાના પ્રયત્નો કર્યા, પરંતુ આ કોશિષ સફળ ન થઈ શકી અને ટિળકને છ વર્ષ માટે જેલમાં મોકલામાં આવ્યા.

સુધીન્દ્ર કુલકર્ણી કહે છે, "તમામ મહાપુરુષોની જેમ ટિળકના જીવનમાં પણ અનુભવના આધારે ચિંતનમાં ફેરફાર આવ્યો. શરૂઆતના ટિળક અલગ હતા અને પછીના ટિળક અલગ હતા."

"જેલમાંથી પરત ફર્યા પછી ટિળકના વિચારો અને રાજકારણ બદલાઈ ગયા હતા."

ટિળક રહ્યા અમદાવાદની જેલમાં

રાજદ્રોહની સજા બદલ ટિળકને અમદાવાદની સાબરમતી જેલમાં રાખવામાં આવ્યા હતા.

રાજદ્રોહની સજા બદલ ટિળકને થોડા વખત માટે અમદાવા... બાકીનો લેખ લખો:

જતા રહ્યા.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... વખત વિજય મળ્યો હતો.

પછાત વર્ગના મત નિર્ણાયક

આઝમગઢના પત્રકાર દેવવ્રત શ્રીવાસ્તવ કહે છે, "એ વિજય ભાજપને નહીં પણ તેના ઉમેદવાર રમાકાંત યાદવને કારણે મળ્યો હતો.

"આઝમગઢ અને આસપાસના અન્ય જિલ્લાઓમાં પછાત વર્ગના લોકોની સંખ્યા મોટી છે અને ચૂંટણીમાં તેમની ભૂમિકા નિર્ણાયક હોય છે.

"પછાત વર્ગના લોકો બહુ રાજી કર્યા પછી પણ ભાજપ અહીં 2014માં લોકસભાની અને 2017માં વિધાનસભાની ચૂંટણી જીતી શક્યો ન હતો.

"આ વખતે તો વિરોધપક્ષના ગઠબંધનની પાક્કી શક્યતા છે. તેમ છતાં નરેન્દ્ર મોદી અને ભાજપના પ્રમુખ અમિત શાહ કોના આધારે... બાકીનો લેખ લખો:

ચ્છે છે.

અમેઠી અને રાયબરેલીનું મહત્વ

અમેઠી અને રાયબરેલીમાં અમિત શાહ સહિતના ભાજપના સંખ્યાબંધ નેતાઓ સભાઓ યોજી ચૂક્યા છે એટલું જ નહીં, કોંગ્રેસના તમામ જૂના નેતાઓને પણ ભાજપમાં સામેલ કરી ચૂક્યા છે.

ઇટાવા અને તેની આજુબાજુના ક્ષેત્રોમાં અમિત શાહ હવે વધારે સક્રિય થયા છે.

આઝમગઢના વરિષ્ઠ પત્રકાર અમિત મિશ્ર કહે છે, "ચૂંટણીમાં વિજય મળે કે ન મળે, પણ અન્ય પક્ષોના મોટા નેતાઓને તેમના ગઢમાં જ લલકારીને વડાપ્રધાને આક્રમક પ્રચારનો સંકેત તો આપી જ દીધો છે.

"એ ઉપરાંત તેઓ એવું પણ દર્શાવવા ઇચ્છે છે કે ગઠબંધનની સંભાવનાથી તેઓ ડર્યા નથી, પણ તેના સામનાના વિકલ્પો ભાજપ તથા તેઓ સતત શોધી રહ્યા છે.

"બીજી વાત એ કે તેઓ અત્યંત પછાત વર્ગ માટે કેટલીક જાહેરાતો કરીને એક નવું રાજકીય કાર્ડ રમી શકે છે. કદાચ એટલે તેમણે આઝમગઢની પસંદગી કરી હશે."

'ખરાબ રાજકારણ'

જોકે, સપના હવલદાર યાદવ તેને 'સારું રાજકારણ' માનતા નથી.

હવલદાર યાદવ કહે છે, "ભાજપની અત્યારની વ્યૂહરચના તેની અગાઉની વ્યૂહરચનાથી બિલકુલ અલગ છે.

"નરેન્દ્ર મોદી-અમિત શાહના વડપણ હેઠળનો ભાજપ વિરોધીઓને હરાવવા, નુકસાન કરવા અને હેરાન કરવાના રસ્તે ચાલી રહ્યો છે. રાજકારણમાં અગાઉ આવું થતું ન હતું.

"રાજકારણમાં વિરોધ પક્ષના નેતાઓનું મહત્ત્વ હતું અને સત્તાધારી પક્ષના લોકો વિરોધ પક્ષના મોટા નેતાઓને સંસદમાં લાવવામાં જાણી જોઈને અવરોધ સર્જતા ન હતા.

"ભાજપ તો સીધો એવી બેઠકોને જ નિશાન બનાવી રહ્યો છે, પણ તેનું અભિયાન સફળ નહીં થાય."

આઝમગઢમાં વડા પ્રધાન મોદીના કાર્યક્રમને સફળ બનાવવા માટે ભાજપના સ્થાનિક કાર્યકરો તેમની તમામ તાકાત લગાવી દીધી હતી.

ચુસ્ત સલામતીનો બંદોબસ્ત પણ કરવામાં આવ્યો અને હજ્જારો પોલીસ કર્મચારીઓને અહીં ફરજ પર મૂકવામાં આવ્યા હતા.

તેમ છતાં વડાપ્રધાનની આ સભામાં આઝમગઢ વિશ્વવિદ્યાલયની માગ કરતા લોકોને તથા શિક્ષામિત્રોના વિરોધને રોકવાનું સલામતી રક્ષકો માટે પડકારરૂપ બની રહ્યું હતું.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... વચ્ચે મતભેદ અને સંઘર્ષની વાતને મોટાભાગે કોઈ પત્રકારે ગંભીરતાથી લીધી નહોતી. આ સંઘની કાર્ય કરવાની પદ્ધતિ હતી.

વાસ્તવિકતા એ છે કે અડવાણી અને વાજપેયી મળીને જે દિશામાં કાર્ય કરી રહ્યાં હતાં, તેને સંઘની ભાષામાં 'પરમ લક્ષ્ય' કહેવામાં આવે છે.

આ વિશુદ્ધ રીતે ઇમેજ મામલો છે. જાણી જોઈને એવી ધારણાને મહત્ત્વ આપવામાં આવ્યું કે વાજપેયી ઉદારવાદી છે અને અડવાણી કટ્ટરપંથી.

પરંતુ સમય અને જરૂરિયાત મુજબ બન્ને પોતપોતાની ભૂમિકા નિભાવતા રહ્યા.

બન્ને વચ્ચે ખાસ મતભેદ એવા માટે પણ ન બની શક્યા, કારણ કે સંઘમાં વૈચારિક ... બાકીનો લેખ લખો:

રોજ લખનઉમાં પોતાના ભાષણમાં વાજપેયીએ  'જમીન સમતલ' કરવાની વાત કહી હતી.

આવું જ એક જૂનું ઉદાહરણ આસામનું પણ છે, નલ્લીમાં ભયંકર જનસંહાર થયો હતો.

આજે સમગ્ર દેશમાં એનઆરસીનો મુદ્દો ચર્ચામાં છે, ત્યારે વર્ષ 1983માં અટલ બિહારી વાજપેયીએ કથિત રીતે વિવાદાસ્પદ અને ભડકાઉ ભાષણ આપ્યું હતું.

28 માર્ચ 1996ના રોજ સંસદમાં અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ પર ચર્ચા દરમિયાન તત્કાલિન ગૃહ મંત્રી ઇંદ્રજીત ગુપ્તએ વાજપેયીનાં ભાષણોના અમુક અંશ વાચીને સંભળાવ્યા, જેમાં કથિત બાંગ્લાદેશીઓને સહન ન કરવા અને તેમની સાથે હિંસક વ્યવહાર કરવાની વાત કરવામાં આવી હતી.

સતત પરમ લક્ષ્ય તરફ

હિંદુત્વની રાજનૈતિક યાત્રામાં વાજપેયીની સફર ઘણાં દાયકાઓ સુધી મહત્ત્વની રહી છે. ધીરે-ધીરે હિંદુત્વ માટે જમીન તૈયાર કરવી વાજપેયી વિના મુશ્કેલ હતું.

તેઓ વર્ષ 1996થી 2004 સુધીમાં ત્રણ વખત દેશના વડા પ્રધાન રહ્યા. તેઓ પ્રથમ એવા બિન-કોંગ્રેસી હતા, જેમણે કાર્યકાળ પૂર્ણ કર્યો હોય.

વાજપેયીને પક્ષની વફાદારીથી ઉપર દેશના કરોડો લોકોનો પ્રેમ હાસિલ હતો. લોકોએ એ ઉદાર, સરળ અને કોઈ વ્યક્તિ સાથે વેર ન રાખનાર નેતાને ખૂબ જ પ્રેમ આપ્યો.

વાજપેયીનું રાજનૈતિક કૌશલ્ય એવું હતું કે તેમણે અડવાણી સાથે મળીને બે બેઠકો ધરાવતા પક્ષને કોંગ્રેસનો વિકલ્પ બનાવી દીધો.

આ એવો સમય હતો કે જ્યારે સંઘને સત્તાનું પોષણ મળ્યું. આ સમયે સંઘે પોતાના મૂળિયા મજબૂત કર્યા.

સંઘ પાસે એક તરફ ઉગ્ર અડવાણી હતા, તો બીજી તરફ સ્થાયીત્વ આપનાર અને ગઠબંધન ધર્મનો હવાલો આપીને હલચલોને રોકનાર વાજપેયી.

આજે સંઘ નરેન્દ્ર મોદી, સાક્ષી મહારાજ અને ગિરિરાજ સિંહ પાસેથી અડવાણી જેવું કામ કરાવી લે છે. તેમને બે ચહેરાઓની જરૂરિયાત રહી નથી.

વાજપેયી એ મોહરા હતા જેમની જરૂરિયાત સંઘને નથી, પરંતુ જ્યારે હતી ત્યારે તેઓ ખૂબ જ કામ આવ્યા.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... વચ્ચેનું નહીં, પરંતુ દ્વારકાના કૃષ્ણ અને મગધના જરાસંઘ વચ્ચે લડાયું હતું."

"જેમાં કૌરવો જરાસંઘ તથા પાંડવો કૃષ્ણની પડખે રહીને લડ્યા હતા." આ માન્યતામાં કૃષ્ણ પશ્ચિમનું, જ્યારે જરાસંઘ પૂર્વનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.

દ્વારકા આજનું, દ્વારિકાપુરી ત્યારની

ગુજરાતના દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલું દ્વારકા શહેર એ હિંદુઓનાં ચાર સૌથી પવિત્ર યાત્રાધામમાંથી એક છે. હિંદુ માન્યતા પ્રમાણે, દ્વારકાનો સમાવેશ 'સપ્ત પુરી'માં થાય છે.

દર વર્ષે દેશ-વિદેશમાંથી લાખો શ્રદ્ધાળુઓ આ શહેરની મુલાકાત લે છે, 'જન્માષ્ટમી'ના તહ... બાકીનો લેખ લખો:

તોના મતે વર્તમાન સમયમાં કચ્છના અખાતમાં આવેલો વાઢવણ દ્વીપ) રવાના કરવામાં આવ્યા, જ્યારે પુરુષોને પ્રભાસક્ષેત્રમાં (વર્તમાન સમયનો ગીર-સોમનાથ જિલ્લો).

અમંગળના નાશ માટે યાદવોએ ધાર્મિકકાર્ય કર્યાં અને દાન-પુણ્ય કર્યાં. ત્યાર બાદ તેમણે 'મૈરેયક' નામના શરાબનું સેવન કર્યું. પીવામાં મીઠો લાગતો શરાબ બુદ્ધિને ભ્રષ્ટ કરી નાખે છે અને સર્વનાશ નોતરે છે.

ધર્મગ્રંથના વર્ણન મુજબ, યાદવો નશાને કારણે ઉન્મુક્ત થઈ ગયા 'શ્રીકૃષ્ણની માયા'થી પરસ્પર એકબીજા સાથે જ લડવા લાગ્યા. રથ, હાથી, ઊંટ, ઘોડા, ખચ્ચર, ગધેડા, બળદ, ભેંસ ઉપરાંત માણસો ઉપર પણ સવાર થઈને એકબીજા સાથે લડવા લાગ્યા.

મૂઢતાવશ થઈને પુત્ર પિતાની, ભાઈ-ભાઈની, ભાણેજ માની, દોહિત્ર નાનાની, એક મિત્ર બીજા મિત્રની, કાકા ભત્રીજાની અને સગૌત્રની હત્યા કરવા લાગ્યા.

બળવાન યોદ્ધાઓની પરસ્પરની લડાઈને કારણે બાણ ખૂટી ગયાં, તીર તૂટી ગયાં, તલવાર-ભાલા અને ગદા ખંડિત થઈ ગયાં, છતાં તેઓ ન અટક્યા.

તેઓ દરિયાકિનારે ઊગેલી 'એરકા' ખાસ ઉખેડીને એકબીજાને મારવા લાગ્યા, ત્યારે કૃષ્ણ તથા બલભદ્રે તેમને અટકાવવાનો પ્રયાસ કર્યો, ત્યારે મદોન્મત યોદ્ધાઓ દુશ્મન સમજી તેમને પણ મારવા દોડ્યા.

આથી કૃષ્ણ અને બલભદ્ર ગુસ્સે ભરાયા, ક્રોધાવેશમાં તેમણે 'એરકા' ઘાસ ઉખેડીને એક પછી એક યાદવોને મારવાનું શરૂ કર્યું.

આ ઘાસ 'વજ્ર જેટલું મજબૂત' હતું. જ્યારે કૃષ્ણે જોયું કે યાદવકૂળનો સંહાર થઈ ગયો છે, ત્યારે તેમણે શાંતિનો શ્વાસ લીધો.

સોશિયલ મીડિયા અને અખબારોમાં વિવાદ વકરતાં મોરારિબાપુએ 'માનસ ગુરુવંદના' કાર્યક્રમના બીજા દિવસે સોશિયલ મીડિયા દ્વારા વીડિયો સંદેશ આપ્યો, જેમાં તેમણે કહ્યું :

"અમુક પ્રમાણ છે, તો પણ મારે કોઈ શાસ્ત્રાર્થ નથી કરવો"

સાથે જ ઉમેર્યું કે 'કોઈનું દિલ દુભાય તેવું કરતાં પહેલાં તેઓ સમાધિ લેવાનું પસંદ કરશે. ભગવાન કૃષ્ણ અંગેના કોઈ નિવેદનથી લાગણી દુભાઈ હોય તો હું ક્ષમાપ્રાર્થી છું.'

'જો ખાલી આટલી વાત હોય તો વિવાદ અહીં સમી જવો જોઈએ, પરંતુ એ સિવાય જો કોઈ કારણ હોય તો મારે કંઈ નથી કહેવું.'

કૃષ્ણ, બલભદ્ર અને સુભદ્રા

પૂર્વ ભારતમાં હિંદુધર્મની 'જગન્નાથ' પરંપરામાં કૃષ્ણની પૂજા તેમના ભાઈ બલભદ્ર તથા બહેન સુભદ્રા સાથે થાય છે. ઓડિશામાં દરિયાકિનારે આવેલા પુરીમાં દર વર્ષે જગન્નાથજીની રથયાત્રા નીકળે છે, જેમાં ત્રણેય ભાઈબહેન નગરચર્યા કરવા નીકળે છે.

જેમાં કૃષ્ણની સાથે તેમના ભાઈ બલભદ્ર પણ હોય છે, જેઓ 'બલરામ', 'દાઉ' કે...


... વચ્ચેનો સંબંધ લગભગ બે વર્ષથી હતો, પરંતુ બંને એકબીજાને બાળપણથી ઓળખતાં હતાં."

"તેમણે કહ્યું હતું કે ગુલરેઝ(નામ બદલ્યું છે)નું કુટુંબ થોડા વર્ષો પહેલા અંકિત રહેતા હતા તે વિસ્તાર છોડી ગયું હતું.

"બાળપણથી જ અંકિત અને ગુલરેઝ આડોશ-પાડોશમાં રહેતાં હતાં."

અંકિતના મિત્રોનું નિવેદન

અંકિતના ઘર પાસે મોબાઇલની એક દુકાન છે. સોશિયલ મીડિયા પર આ જ દુકાનની સામે ઊભેલી તેમની તસવીર જોવા મળે છે.

દુકાનમાં જતા ખબર પડી કે અંકિત ઘણી વખત ત્યાં જતા હતા. દુકાનમાં કામ કરતા એક યુવાન તેમના નજીકના મિત્ર છે.

તેમણે અંકિતની ય... બાકીનો લેખ લખો:

કંઈ નથી, તે દિવસે જ તે સાંજે બહાર નીકળી હતી અને તેને પરત ફરતાં મોડું થયું એટલે તેના માતાપિતા, ભાઈ અને કાકાએ અંકિતને રસ્તામાં જ રોક્યો હતો."

ચડભડ થઈ...

જે જગ્યાએ અંકિતે અંતિમ શ્વાસ લીધા

દુકાન માલિકે કહ્યું, "અંકિતની ગુલરેઝનાં પરિવાર વચ્ચે બોલાચાલી થવા લાગી હતી. તેઓ અંકિતને પકડીને મારવા લાગ્યા, ત્યારે જ કોઈકે અંકિતના ઘરે જાણ કરી દીધી.

"તેના માતાપિતાએ દરમિયાનગીરી કરી, મેં પણ ઝઘડાને શાંત કરાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો.

"અંકિતે કહ્યું કે અંકલ ચાલો પોલીસ સ્ટેશન જઈએ, ગુલરેઝ મારી સાથે નથી. અમે પણ તેમને પોલીસ બોલાવવાનું કહ્યું.

"જે પછી મામલો થોડો શાંત થયો હતો અને બંને પક્ષો અલગ થયા. હું અંકિતને લઈને દુકાનમાં આવી ગયો."

દુકાન માલિકે અમને જે ફૂટેજ બતાવ્યા હતા એ તે જ સમયના હતા જ્યારે અંકિત દુકાન પર બહાર ફોન પર વાત કરતા દેખાતા હતા. કેટલાક સમય પછી અંકિત ત્યાંથી જતા રહ્યા.

દુકાન માલિકે આગળનો ઘટનાક્રમ પોતે તો નહોતો જોયો પણ આસપાસના લોકો પાસેથી જે જાણવા મળ્યું તેના આધારે દાવો કરતા કહે છે, "એ પછી કોઈએ આવીને અંકિતને કહ્યું હતું કે ગુલરેઝની માએ અંકિતની માતાને ધક્કો માર્યો છે અને તે પડી ગયા છે.

"અંકિત દોડતો ત્યાં ગયો હતો. તે પોતાની માતાને ઉઠાવવા જેવો ઝૂક્યો, ત્યારે જ યુવતીના ભાઈ અને મામાએ અંકિતના હાથ પકડી લીધા.

"યુવતીના પિતાએ તેના ગળામાં કસાઈનો છૂરો ભોંકી દીધો."

આ સમાચાર મળતા જ કેટલાક લોકો સાથે દુકાનમાલિક ઘટનાસ્થળે દોડી ગયા.

લોકોએ બચાવ ન કર્યો?

યુવતીના ઘરની છત

દુકાન માલિકનું કહેવું છે કે અંકિતની છેતરપિંડી કરી હત્યા કરવામાં આવી હતી.

તેઓ કહે છે, "તેને પાછળથી પકડીને માર્યો હતો. એ લોકો અંકિતની સામે આવત તો ચાર લોકો પર અંકિત ભારે પડે તેમ હતો. બહુ જ લોહી વહી રહ્યું હતું."

તેમના જણાવ્યા અનુસાર, "ગુલરેઝ માટે અંકિતથી સારો છોકરો કોઈ હોઈ જ ન શકે. તેનાં માતા-પિતા પણ અંકિતથી સારો છોકરો ન શોધી શકત.

"અમને એવો અણસાર બિલકુલ નહોતો કે અંકિતના જીવને જોખમ છે, નહીં તો અમે પોલીસ રક્ષણ માંગત."

પશ્ચિમ દિલ્હીના DCP વિજય કુમાર સિંઘે જણાવ્યું કે ગુલરેઝનો પરિવાર અત્યારે પોલીસ કસ્ટડીમાં છે અને ગુલરેઝને નારી નિકેતન (આ પ્રકારના સંજોગોમાં એકલી પડેલી મહિલા-યુવતીઓની સંભાળ લેતી સંસ્થા) મોકલવામાં આવ્યાં છે.

યુવતીનું ઘર

યુવતીનું ઘર જ્યાં હવે તાળું મારેલું છે

ગુલરેઝનું ઘર અંકિતના ઘરથી વધારે દૂર નથી. શેરીના છેડે ત્રીજા માળે ગુલરેઝનું ઘર છે, જ્યાં લીલા...


... વડા પ્રધાને 24 માર્ચે 21 દિવસની લૉકડાઉનની જાહેરાત કરી ત્યારે આ બધી વાતો કહી ન હતી.

તેમણે લોકોને ખાતરી આપવી જોઈતી હતી કે સરકાર રહેવાની તથા ખાવાપીવાની સમસ્યા સર્જાવા દેશો નહીં.

પરિસ્થિતિ વણસી ત્યારે સરકારને આ વાત યાદ આવી. વડા પ્રધાન મોદીની આ જાહેરાતની સરખામણી 2016ની નોટબંધી સાથે કરવામાં આવી રહી છે.

એ વખતે વડાપ્રધાને દેશની 80 ટકા કરન્સીને અચાનક અમાન્ય કરી નાખી હતી. એ પછી દેશમાં અરાજકતા જેવી પરિસ્થિતિ સર્જાઈ હતી.

એ પછી વડાપ્રધાને લોકોને એવી અપીલ કરી હતી કે થોડા દિવસનો સમય આપો. બધું ઠીક થઈ જ... બાકીનો લેખ લખો:

હતો?

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ 24 માર્ચે જણાવ્યું હતું કે આ રોગચાળાએ દુનિયાના વિકસિત દેશોને પણ કઈ રીતે ઘૂંટણિયે પાડ્યા છે એ સરકાર જોઈ રહી છે.

તેમના જણાવ્યા મુજબ, એ દેશોએ આ રોગચાળાનો સામના માટે પૂરતા પગલાં લીધાં ન હતાં કે તેમની પાસે સંસાધનોનો અભાવ હતો એવું નથી. હકીકત એ છે કે કોરોના વાઇરસનો ફેલાવો એટલો ઝડપથી થયો છે કે તમામ તૈયારી અને પ્રયાસો છતાં દુનિયાના દેશો તેનો સામનો કરવામાં મુશ્કેલી અનુભવી રહ્યા છે.

તેમણે જણાવ્યું હતું કે તેના પર અસરકારક રીતે વિજય મેળવવાનો એકમાત્ર ઉપાય હાલ સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગ જ છે.

તેમણે એમ પણ જણાવ્યું હતું કે અલગ-અલગ દેશોની કોરોના વાઇરસના સામનાની તરકીબોનું વિશ્લેષણ કર્યા બાદ સરકાર આ નિષ્કર્ષ પર પહોંચી છે.

દક્ષિણ કોરિયા તેના ત્યાં જે લોકોને આ વાઇરસનો ચેપ લાગ્યો હતો તેમની સંખ્યા ઓછી કરવામાં સફળ થયું હતું અને તેનું કારણ મહત્તમ ટેસ્ટિંગ હતું.

વર્લ્ડ હેલ્થ ઑર્ગેનાઇઝેશન (ડબલ્યુએચઓ) પણ સતત ભારપૂર્વક જણાવી રહ્યું છે કે આ રોગચાળાને અટકાવવા સોશિઅલ ડિસ્ટન્સિંગની ઉપરાંત ટેસ્ટિંગ પણ મહત્વનું છે.

જોકે, વડા પ્રધાનનું ભાષણ સાંભળીને એવું સમજાય છે કે સામાજિક અંતર અને લૉકડાઉન મારફત જ વાઇરસની ચેઇન તોડી શકાય છે, એટલું જ ભારત તેમાંથી શીખ્યું છે.

લૉકડાઉનનો ઉદ્દેશ લોકોના મોટા પ્રમાણમાં એકઠા થતા રોકવાનો હતો, પણ શ્રમિકોના ટોળેટોળાં પગપાળા પ્રવાસ કરતા જોવા મળ્યાં હતાં.

સરકાર અને વ્યવસ્થાતંત્રની ટીકા શરૂ થઈ એટલે ઉત્તર પ્રદેશની યોગી સરકારે દિલ્હીમાં અનેક બસ મોકલી અને શ્રમિકો એ બસોમાં એકસાથે બેસીને ગયા. આ સ્થિતિમાં લૉકડાઉનનો સામાજિક અંતર જાળવવાનો હેતુ પણ ધ્વસ્ત થતો જોવા મળ્યો હતો.

શ્રમિકો તેમના ગામ ગયા, પણ તેમનાં રાજ્યોની સરકારોએ તેમની સાથે કેવું વર્તન કર્યું હતું એ જગજાહેર છે. એ શ્રમિકોને ક્વોરૅન્ટીનમાં રાખવાનું કહેવામાં આવ્યું હતું, પણ ત્યાં પાયાની સુવિધાઓ સુદ્ધાં નથી.

દક્ષિણ કોરિયામાંથી ધડો કેમ ન લીધો?

માર્ચ-2020ની શરૂઆતમાં ડબલ્યુએચઓએ જાહેરાત કરી હતી કે કોરોના વાઇરસ એક વૈશ્વિક રોગચાળો છે. તેનો પ્રસાર રોકવા માટે સોશિઅલ ડિસ્ટન્સિંગ અને સેલ્ફ-આઇસોલેશન અપનાવવાની સલાહ આપવામાં આવી હતી.

અલબત, આ સંબંધે દક્ષિણ કોરિયા એક અપવાદ સાબિત થયું હતું. દક્ષિણ કોરિયાએ મોટા પાયે ટેસ્ટિંગની મદદ લીધી હતી અને તે કોરોનાની ચેઇન તોડવામાં સફળ રહ્યું હતું. દક્ષિણ કોરિયાએ લૉકડાઉન જેવું આકરું પગલું લીધું ન હતું.

ભારત...


... વધી રહ્યો છે. જો રિકવરી રેટ ઓછો હોય  એટલે તેનો અર્થ એ થયો કે કોરોના વાઇરસના કારણે મૃત્યુમાં વધારો થયો છે."

તેઓ વધુમાં જણાવે છે કે, ''રિકવરી રેટને જોતાં લાગે છે કે પરિસ્થિતિ વણસી રહી છે. જે પ્રમાણે કેસ વધી રહ્યા છે આવનારા દિવસોમાં રિકવરી રેટ હજુ નીચે આવી શકે છે."

"એક મહિના પહેલાં સમગ્ર ભારતમાં કોરોના વાઇરસના દરરોજ 9000 કેસ સામે આવતા હતા, જે હવે 62000 સુધી પહોંચી ગયા છે. આ પરિસ્થિતિને ટાળવા માટે સરકારે વહેલી તકે લોકોને કોરોનાની રસી આપવી જોઈએ.''

માવળંકર કહે છે કે, ગુજરાતમાં કોરોના વાઇરસના જેટ... બાકીનો લેખ લખો:

ી બને છે અને જો કોઈ કારણોસર શરીરમાં ઍન્ટિબૉડી ડેવલપ થયાં ન હોય તો વ્યક્તિને કોરોના વાઇરસનો ચેપ લાગી શકે છે. જોકે, આ જરાય પણ ચિંતા કરવા જેવી સ્થિતિ ન કહી શકાય.

તેઓ કહે છે કે,  "કોઈ પણ વૅક્સિન 100 ટકા રક્ષણની ખાતરી આપી નથી અને કોઈ પણ વૅક્સિન સંપૂર્ણ રીતે સુરક્ષિત નથી."

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... વધુ ઉંમરના લોકોને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે. જ્યારે 50 વર્ષ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના લોકો કે જેઓ કોઈ બીમારીથી પીડાય છે તેમને બાદમાં કોરોના વાઇરસની રસી આપવામાં આવશે.

જેમને હૃદય રોગની બિમારી, ડાયાબિટીસ કે કોઈપણ બિમારીથી પીડાતા હોય તેમને રસી આપવામાં આવશે.

સામાન્ય લોકોને ક્યારે વૅક્સિન આપવામાં આવશે તેની હાલ સુધી કોઈ જાહેરાત કરવામાં આવી નથી.

કેટલી હશે વૅક્સિનની કિંમત?

પ્રતીકાત્મક તસવીર

સીરમ ઇન્સ્ટિટ્યૂટને ટાંકીને સમાચાર એજન્સી ANIના ટવીટમાં જણાવાયું હતું કે સીરમ ઇન્સ્ટિટ્યૂટની વૅક્સિન પ્રતિ ડોઝ 200 રૂપિ... બાકીનો લેખ લખો:

ેકર્ડના કારણે આ વિશ્વાસ દ્રઢ થઈ જાય છે.

ભારતનો 42 વર્ષ જૂનો રસીકરણ કાર્યક્રમ વિશ્વના સૌથી મોટા આરોગ્ય કાર્યક્રમોમાં સ્થાન પામે છે, જેમાં 55 મિલિયન લોકોને ટાર્ગેટ કરવામાં આવે છે, જે મુખ્યત્વે નવજાત બાળકો અને સગર્ભા સ્ત્રીઓ હોય છે, જેઓ એક ડઝન રોગોથી રક્ષણ મેળવવા દર વર્ષે વિવિધ રસીઓના આશરે 390 મિલિયન ડોઝ લે છે.

આ રસીઓને સ્ટોક અને ટ્રેક કરવા માટે દેશમાં સુદ્રઢ ઇલેક્ટ્રૉનિક સિસ્ટમ પણ છે.

નિષ્ણાતો મુજબ આ બધું હોવા છતાં કોરોના વાઇરસ સામે એક અબજ લોકોનું રસીકરણ કરવું, જેમાં પહેલીવાર પુખ્ત વયના કરોડો લોકો પણ હશે, એક મોટો અને અનપેક્ષીત પડકાર બની રહેશે.

રસી કેવી રીતે બને છે અને કેમ વાર લાગી શકે?

પ્રતીકાત્મક તસવીર

માનવશરીરનાં લોહીમાં વ્હાઇટ બ્લડ સેલ (શ્વેતકણ) હોય છે, જે રોગપ્રતિકારક તંત્રનો ભાગ હોય છે.

શરીરને નુકસાન પહોંચાડ્યા વિના રસીના માધ્યમથી શરીરમાં બહુ ઓછી માત્રામાં વાઇરસ કે બૅક્ટેરિયા નાખવામાં આવે છે, જ્યારે શરીરનું રક્ષાતંત્ર આ વાઇરસ કે બૅક્ટેરિયાને ઓળખી લે, ત્યારે શરીર તેની સાથે લડવાનું શીખી જાય છે.

બાદમાં જો માણસ એ વાઇરસ કે બૅક્ટેરિયાનો સામનો કરે તો તેને ખબર હોય છે કે તે સંક્રમણથી કેવી રીતે બચે.

દાયકાઓથી વાઇરસથી બચવા માટે જ રસી બની છે, તેમાં અસલી વાઇરસનો જ ઉપયોગ કરાય છે.

અછબડા, ખીલ અને ઓરી (એમએમઆર એટલે ચાંદા, ગાલપચોળિયાં, ઓરી)ની રસી બનાવવા માટે આવા નબળા વાઇરસનો ઉપયોગ થાય છે, જે સંક્રમણ ન કરી શકે.

તેમજ ફ્લૂની રસીમાં પણ આ વાઇરસનો જ ઉપયોગ થાય છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... વધુ લોકોને ચેપ લાગી ચૂક્યો છે. બેરેક અને હૉસ્પિટલ, શાળા અને ચર્ચ એમ બધે ચેપ ફેલાઈ ગયો હતો.

હેલોઇસા જણાવે છે, "જોકે રેસાઇફ અને સાલ્વાડોરના ગવર્નરોએ સ્પેનિશ ફ્લૂનો ચેપ ફેલાયોનો ઇન્કાર જ કર્યો. જો જહાજમાંથી ચેપ આવ્યો છે તેવું સાબિત થાય તો બંદરનું કામકાજ બંધ કરવું પડે. આર્થિક રીતે નુકસાન ટાળવા ખાતર તે લોકોએ જાણે કશું થયું નથી એમ ડેમેરારા જહાજને આગળ જવા દીધું."

ચેતવણી માટે યલો ફ્લેગ

ભારતમાં સ્પેનિશ ફ્લૂ રેલેવે થકી ફેલાયો હતો. એક વૅરહાઉસમાં દરદીઓને રાખવામાં આવ્યા હતા

જહાજ હવે રિયો દ જાનેરો પહોં... બાકીનો લેખ લખો:

ાર મરણ થતું ત્યારે પરિવારમાં રોકકળ પણ થતી હતી, અને તેમના પર ફૂલો ચડાવીને અંતિમવિધિઓ વગેરે થતું હતું. પણ પછી લાગ્યું કે આ તો પ્લેગ જેવું છે, પછી કોઈનામાં શોક કરવાનાય હોશ નહોતા. મૃતદેહો પર હવે ફૂલો ચડાવનારા પણ નહોતા. ચારે બાજુ જાણે મોતનું નૃત્યુ ચાલી રહ્યું હતું. 1918ની હવામાં જાણે મોત ગૂંજતું હતું... ", આવું ગમગીન વર્ણન એક પત્રકાર નેલ્સન રોડ્રિગે તેના અહેવાલમાં કર્યું હતું.

રોગચાળાની અવિરત સફર

આ બાજુ ડેમેરારા આગળ વધતું જ રહ્યું. 23 સપ્ટેમ્બરે તે મોન્ટેવિડિયો ખાતે પહોંચ્યું.

હવે તો ડેમેરારા જહાજ ઉપર જ મુસાફરોનાં મોત થવા લાગ્યાં હતાં. બ્યૂનોસ એરિસમાં તે પહોંચ્યું ત્યારે છ લોકોનાં મોત થયાં હતાં અને 22 બીમાર હતા.

બ્રાઝિલનાં અખબારોમાં ચેપી જહાજ વિશે અહેવાલો છપાયા હતા અને ઉરુગ્વેના સત્તાધીશોને ચેતવણી આપી હતી, પરંતુ તે દેશના સત્તાધીશોએ કોઈ પરવા કરી નહોતી.

તે પછી આખરે જહાજ બ્યૂનોસ એરિસમાં પહોંચ્યું ત્યારે જ આર્જેન્ટિનાના સત્તાધીશો જાગ્યા હતા. અહીં ડેમેરારા જહાજની સ્થિતિ વિશે પૂરી તપાસ કરવામાં આવી હતી.

હેલોઇસા કહે છે કે બ્રાઝિલના સત્તાધીશોએ જે કરવાની પરવા કરી નહોતી તે આખરે આર્જેન્ટિનાના સત્તાધીશોએ કર્યું. જહાજનો કબજો લેવામાં આવ્યો અને તેની સંપૂર્ણ સફાઈ કરીને જંતુમુક્ત કરાયું હતું.

જહાજ પર મુસાફરી દરમિયાન જ પાંચેકનાં મોત થયાં હતાં અને તેમાં એક ક્રૂ મેમ્બરનો પણ સમાવેશ થતો હતો. જોકે તેમાંથી એકનું જ ઇન્ફ્લૂએન્ઝા માટે નિદાન થયું હતું.

બેરેરાના જણાવ્યા અનુસાર જહાજ પર કેટલાક લોકોને ચેપ લાગ્યો હતો તેના આંકડા સ્રોત પ્રમાણે જુદાજુદા મળે છે.

"પણ તમે કલ્પના કરી શકો છો કે થર્ડ ક્લાસમાં ખીચોખીચ મુસાફરો ભરેલા હોય છે અને જહાજમાં બંધિયાર વાતાવરણમાં કેટલી હદે વાઇરસ ફેલાયો હશે."

"ફ્લૂનો પ્રથમ રોગચાળો એટલો ઘાતક નહોતો. તેનાથી બીમારી થતી હતી, પણ મોત થતું નહોતું. પરંતુ સેકન્ડ વેવ વધારે ઘાતક નીવડ્યું હતું અને તેના કારણે જ દુનિયામાં અનેક લોકોનો ભોગ લેવાયો. ડેમેરારા જહાજ પર આ સેકન્ડ વેવ વખતનો ચેપ ફેલાયેલો હતો."

ડેમેરારાની શ્રાપિત સફર?

27 સપ્ટેમ્બર, 1918ના રોજ પ્રથમ પાને અખબારે લખ્યું હતું, "સ્પેનિશ ફ્લૂ બ્રાઝિલમાં આવી ગયો છે"

ડેમેરારા જહાજે રોગચાળો ફેલાવ્યો તે વિશેનો પ્રથમ અહેવાલ કદાચ સાઓ પાઓલોના એક અખબારે પ્રગટ કર્યો હતો. 27 સપ્ટેમ્બર, 1918ના રોજ પ્રથમ પાને અખબારે લખ્યું હતું : "સ્પેનિશ ફ્લૂ બ્રાઝિલમાં આવી ગયો છે."

ડેમેરારા...


... વધુ સંશોધન માટે સૅમ્પલ મોકલી આપ્યાં છે, પણ આ રોગ નવો છે એટલે આ સંશોધન ભવિષ્ય માટે કામ લાગશે."

ચાર કેસ પર સંશોધન ચાલુ

કોરોના ટીમના ફેફસાંના રોગોના નિષ્ણાત ડૉક્ટર તુષાર પટેલે બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું કે કોરોના વખતે પરમોનરી એમ્બોલિઝમ થાય એ ઘાતક હોય છે, પણ અત્યારે અમારી પાસે જે કેસ આવ્યા છે એના પર સંશોધન કરી રહ્યા છીએ.

ડૉક્ટર તુષાર પટેલ કહે છે કોરોનામાંથી સાજા થયેલા લોકો પર ફરીથી કોરોના ઊથલો મારે છે, ઍન્ટિબૉડી બરાબર ના બન્યા હોય એવા કેસમાં આવું થાય છે.

તેઓ વધુમાં જણાવે છે, "અમારા પ્રાથમિક... બાકીનો લેખ લખો:

ન્ટિબૉડી ડેવલપ થયા છે અને ના થયા હોય તો પણ આવું બની શકે છે, પણ અમે એમનાં સૅમ્પલ પૂના મોકલ્યાં છે. વાઇરૉલૉજી વિભાગના રિપોર્ટ આવ્યા પછી અમે કોઈ નિષ્કર્ષ પર પહોંચી શકીશું."

નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ઓક્યુપેશનલ હેલ્થ વિભાગના વડા ડૉક્ટર કમલેશ સરકારે બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું કે ઘણા કેસમાં ઍન્ટિબૉડી નીચે જાય ત્યારે કોરોના ફરી ઊથલો મારી શકે છે.

ડૉક્ટર કમલેશ સરકાર કહે છે કે અમે ડેટા બેઝ તૈયાર કરી રહ્યા છે, જેમાં ઘણા લોકો બ્રેઇન સ્ટ્રૉક આવવો, ફેફસાંમાં તકલીફને કારણે ઑક્સિજન ઓછો જવાથી મગજ પર પણ અસર થતી જોવા મળી છે.

"ઘણાની યાદશક્તિ ઓછી થાય છે, સ્વાદ જતો રહે છે, સૂંઘવાની તાકાત જતી રહી છે, આ બધી વસ્તુઓ કેમ થાય છે એ સમજવા માટે કોરોનાના મૃતદેહનું પોસ્ટમૉર્ટમ શરૂ કર્યું છે, જેના કારણે એની અસર કયા ભાગ પર કેવી રીતે થઈ રહી છે એ ખબર પડશે."

"અલબત્ત, આ ખૂબ જ જોખમી કામ છે, કારણ કે એ સમયે ડૉક્ટર વાઇરસથી વધુ નજીક હોય છે, પણ આ અભ્યાસ પણ એટલો જ જરૂરી છે."

"તમે વિચારો કે જે ચાર લોકોમાં કોરોનાએ ઊથલો માર્યો છે, એમાં એક સામાન્ય વ્યક્તિ છે અને ત્રણ ડૉક્ટર છે. જે ડોક્ટર કોરોનાથી સાજા થયા છે એ કોરોનાના દર્દીઓ વચ્ચે વધુ રહે છે. લાંબો સમય ડ્યુટી કરવાથી ઘણી વખતે એમને સંક્રમણ લાગી જાય છે એટલે કોરોના ફરી ઊથલો મારે છે."

ડૉક્ટર કમલેશ સરકાર અનુસાર, અત્યારે જે બે બૉડીના પોસ્ટમૉર્ટમ થયાં છે, એમાં મુખ્યત્વે એ જોવા મળ્યું છે કે કોરોના ફેફસાં પર વધુ અસર કરે છે.

તેઓ કહે છે કે ફેફસાંમાં અસર થવાથી મગજ, હૃદયને ઑક્સિજન પૂરતો મળતો નથી, જેના કારણે ન્યુરો પ્રોબ્લેમ થાય છે અને હૃદય અને કિડની પર પણ અસર કરે છે.

ડૉક્ટર કમલેશ સરકાર વધુમાં જણાવે છે કે "કોરોનામાં લોહી ગંઠાઈ જાય છે જેથી મગજ પર પણ અસર થાય છે. ઘણાને કોરોનામાં વધુ અસર હોય તો પેટમાં દુખાવો થાય છે અને કેટલીક વાર શૌચક્રિયામાં પણ વાઇરસ નીકળે છે. એના પર માખી બેસે તો પણ ફેલાય છે, પણ એનું પ્રમાણ ઘણું ઓછું મળ્યું છે."

"આ વાઇરસ નવો છે એટલે સંશોધન ચાલુ છે પણ ઍન્ટિબૉડી થવાને કારણે બીજી વાર કોરોના ના થાય એ વાતમાં દમ નથી. ઍન્ટિબૉડી કેટલો સમય શરીર પર અસર કરે છે એ અગત્યનું છે. આ ચાર કેસ બતાવે છે કે ઍન્ટિબૉડી લાંબો સમય કામ કરતી નથી એટલે ફરી કોરોના ઊથલો મારે છે."

"આ ચાર કેસ સ્ટડીને ધ્યાનમાં રાખી કોરોનામાં કયાં અંગો પર વધુ ધ્યાન આપવું એ નક્કી કરી શકાશે. પણ એક વાત તો નક્કી છે કે કોરોનામાંથી સાજા થાવ એટલે ફરી...


... વર્ષ મનસે માટે પહેલી મોટી સફળતા લાવ્યું હતું અને તેના 13 ઉમેદવારો વિધાનસભાની ચૂંટણી જીત્યા હતા.

    લોકસભાની ચૂંટણીમાં ઉભા રહેલા મનસેના ઉમેદવારોને પણ નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં મત મળ્યા હતા.

    એ પરિણામને કારણે શિવસેના તથા બીજેપીને આંચકો લાગ્યો હતો.

    શિવસેનાએ મનસેને કોંગ્રેસની 'બી' ટીમ ગણાવી હતી અને 'મરાઠી વોટ બેન્ક'માં ભાગલા પાડવા માટે તેની ટીકા કરી હતી.

9.   4, ઓગસ્ટ 2011- ગુજરાતના તત્કાલીન મુખ્ય પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ રાજ ઠાકરેને ગુજરાતમાં નોતર્યા હતા.

     નરેન્દ્ર મોદી રાજ ઠાકરેના પ... બાકીનો લેખ લખો:

ેમાં અન્ય એક પક્ષ બનીને રહી ગઇ હતી.

        અનેક સીનિયર તથા જૂના નેતાઓ અને કાર્યકરો મનસે છોડી ગયા હતા.

        કોઇ નક્કર એજન્ડા કે ભાવિ વ્યૂહરચના ન હોવાને કારણે રાજ ઠાકરે એકલા પડી ગયા છે.''

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... વર્ષમાં ઘણો આકરો ગ્રોથ દેખાડીને દુનિયાને ચોંકાવી શકે છે. પરંતુ આવી ભવિષ્યવાણી કરનારાઓના અનુમાન ધીમે-ધીમે બદલતા જઈ રહ્યા છે.

બાર્કલેઝે 2021-22 માટે ભારતના જીડીપી ગ્રોથનું અનુમાન બીજી વખત ઘટાડીને 11 થી 9.2 ટકા કરી દીધું છે. અને આની સાથે જે તેણે ભયાનક સ્થિતિની પણ કલ્પના કરી છે. એટલે જો કોરોના વાઇરસની ત્રીજી લહેર આવવાનો ડર સાચો સાબિત થયો ત્યારે. બાર્કલેઝના અર્થશાસ્ત્રીઓનું કહેવું છે કે આ સ્થિતિમાં ભારતનો જીડીપી વધવાની ઝડપ અને પડીને આ નાણાંકીય વર્ષમાં સાત દશાંશ સાત ટકા જ રહી શકે છે.

બાર્કલેઝે હિસા... બાકીનો લેખ લખો:

નફો 57 ટકા વધી ગયો છે. આનું પરિણામ છે કે કંપનીઓનો કુલ નફો દેશના જીડીપીનો 2.63 ટકા થઈ ગયો છે જે દસ વર્ષમાં સૌથી ઉંચો છે.

આ નફાનું કારણ વેચાણ અથવા વેપાર વધવો નથી પરંતુ ખર્ચમાં ઘટ આવવી છે.

નફામાં આ ઉછાળા છતાં ખાનગી ક્ષેત્ર નવા પ્રોજેક્ટ લગાવવા અથવા નવા રોકાણ કરવાની સ્થિતિમાં નથી કારણ કે કારખાના બે તૃતિયાંશ ક્ષમતા પર કામ કરી રહ્યા છે.

એવામાં એક માત્ર આશા સરકાર પાસે જ છે. જે દેવું લઈને વહેંચે, નોટ છાપીને વહેંચે અથવા કોઈ બીજો રસ્તો નીકાળે. પરંતુ ઇકોનૉમીના ખાડાથી નીકાળવાનું કામ હવે તેની જ ક્ષમતાનું કામ છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... વર્ષે એપ્રિલ બાદ લાઇન ઑફ એક્ચ્યુઅલ કંટ્રોલ પર ગલવાન ઘાટીમાં ભારતીય સેનાએ એકતરફી કાર્યવાહી કરીને સતત રસ્તાઓ બનાવ્યા છે, પુલ અને અન્ય ઠેકાણાં બનાવ્યાં છે.

ચીને ઘણી વાર ફરિયાદ કરી, પણ ભારતે વધુ ઉશ્કેરણીજનક કાર્યવાહી કરીને એલએસી પાર કર્યું.

6 મેની સવારે એલએસી પારવાળી સીમા પર તહેનાત ભારતીય સૈનિકોએ (જે રાતમાં એલએસી પાર કરીને ચીનના ક્ષેત્રમાં આવી ગયા હતા) બેરિકેડ લગાવ્યાં અને કિલ્લેબંધી કરી, જેનાથી સીમા પર તહેનાત ચીનના સૈનિકોના પેટ્રોલિંગમાં અવરોધ પેદા થયો.

ભારતીય સૈનિકોએ જાણીજોઈને ઉશ્કેરણીજનક કાર્... બાકીનો લેખ લખો:

સૈનિકોને અનુશાસિત કરાય અને તાત્કાલિક બધી ઉશ્કેરણીજનક કાર્યવાહી બંધ થાય, જેથી આવી ઘટનાઓ ફરી વાર ન ઘટે.

જમીન પર સ્થિતિ સુધારવા માટે ઝડપથી કમાન્ડરો વચ્ચે બીજી બેઠક પણ થશે. ગલવાન ઘાટીમાં થયેલી હિંસક અથડામણ બાદ ગંભીર સ્થિતિને કાબૂમાં લેવા માટે બંને પક્ષ ન્યાયપૂર્ણ રીતે કામ કરીશું.

કમાન્ડર સ્તરની બેઠકમાં નક્કી કરેલા કરારનું પાલન કરીશું અને સ્થિતિને ઝડપથી શાંત કરીશું. અને અત્યાર સુધી

થયેલા કરાર પ્રમાણે સીમાવર્તી ક્ષેત્રમાં શાંતિ સ્થાપિત કરીશું.

ભારતે શું કહ્યું?

લેહ તરફ આગળ વધતો ભારતીય સેનાનો કાફલો

ભારત-ચીન સીમાવિવાદ પર વડા પ્રધાન મોદીએ શુક્રવારે થયેલી સર્વપક્ષીય બેઠકમાં કહ્યું કે ન તો કોઈ આપણા ક્ષેત્રમાં ઘૂસ્યું છે અને ન તો કોઈ ચોકી પર કબજે કરાઈ છે.

પીએમ મોદીએ કહ્યું કે ભારત શાંતિ અને મિત્રતા ઇચ્છે છે, પરંતુ તે પોતાની સંપ્રભુતા સાથે કોઈ બાંધછોડ નહીં કરે.

વડા પ્રધાને કહ્યું, "અત્યાર સુધી જેમને કોઈ સવાલ નહોતું કરતું, કોઈ રોકતું નહોતું, તેમને આપણા જવાનો ઘણાં સૅક્ટરોમાં રૅકી રહ્યા છે, ચેતવણી આપી રહ્યા છે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... વસાવ્યું ન હોત તો આજે જે અલાહાબાદ છે તેનું અસ્તિત્વ નહોત."

સ્થાનિકો શું કહે છે?

સ્થાનિક લોકો અનુસાર, "અલ્હાબાદનું જૂનું શહેર જેમાં ચોક, ખુલ્દાબાદ, નખાસકોના, ખુસરો બાગ વગેરે વિસ્તારો ત્યારે જ વિકસી શકે, જયારે બંધ બનાવીને ગંગા અને યમુનાના પાણીને રોકવામાં આવ્યું હોય."

ચોક વિસ્તારના નિવાસી અને અલ્હાબાદ યુનિવર્સિટીના પૂર્વ વિદ્યાર્થી અભય અવસ્થી કહે છે:

"ધાર્મિક સ્તર પર તો આ શહેરની આંતરરાષ્ટ્રીય ઓળખ પહેલાંથી જ હતી અને સ્થાનિક સ્તરે જે અલાહાબાદીપણું છે તે પોતાનામાં એક અલગ જ છે.

"તકલીફ એ વાતની છે... બાકીનો લેખ લખો:

અલાહાબાદમાં એક સાહિત્યિક પત્રિકા ચલાવતા પત્રકાર આલોક ચતુર્વેદી કહે છે,"અમારી ઉપર એક ઘા કરવામાં આવ્યો હતો અને તેને આજે સુધારવામાં આવ્યો છે. મને આશા છે કે આગામી સમયમાં એ સ્થળોના નામ પણ બદલી નાખવામાં આવશે જ્યાં અમને પ્રતાડિત કરવામાં આવ્યા હતા."

જાણકારોનું કહેવું છે કે, નામ બદલી નાખવા બાબતે સરકારની મંશા સ્પષ્ટ છે અને તેઓ એક ખાસ વર્ગને સંદેશ આપવા માંગે છે.

અલાહાબાદના રહેવાસી ફુઝૈલ હાશમીનું કહેવું છે કે આનાથી કંઈ મળશે નહીં, પરંતુ લોકોમાં વર્ગવિગ્રહ ફેલાવવાનો પ્રયાસ છે.

ફુઝૈલ હાશમી સવાલ કરે છે કે જ્યારે દેશ સ્વતંત્રતા માટે લડાઈ લડી રહ્યો હતો ત્યારે આ લોકો ક્યાં હતા જેઓ આજે શહેરોના નામ બદલવામાં વિકાસનો માર્ગ શોધી રહ્યા છે.

ઉપરાંત આ મુદ્દે તમામ લોકોને એવી પણ ચિંતા છે કે આ પ્રક્રિયામાં થનારો કરોડો રૂપિયાનો ખર્ચ આખરે કરદાતાઓ પર જ નાખવામાં આવશે.

અલાહાબાદ કટરામાં રહેતા હાઈકોર્ટના વકીલ દિનેશ પટેલ કહે છે કે સરકારને પ્રયાગરાજ નામથી આટલો જ પ્રેમ છે તો તેઓ આ નામથી એક અલગ જિલ્લો પણ બનાવી શકતા હતા. કૌશાંબી તેનું ઉદાહરણ છે.

અલાહાબાદની એક ઓળખ એ પણ રહી છે કે આ શહેરમાં દેશના પ્રથમ વડા પ્રધાન જવાહરલાલ નહેરુનો જન્મ થયો હતો અને તેમનું કર્મસ્થળ પણ આ જ શહેર છે.

અલાહાબાદ જિલ્લામાં આવેલી ફૂલપુર લોકસભા બેઠક પરથી નહેરુ ચૂંટણી લડતા હતા.

આ સિવાય અલાહાબાદ યુનિવર્સિટીમાં ભણેલા કેટલાક લોકો દેશના રાષ્ટ્રપતિ, વડા પ્રધાન, રાજ્યોના મુખ્ય મંત્રી સહિતના ઉચ્ચ રાજકીય પદો સુધી પહોંચ્યા હતા.

દેશના તમામ એટલે કે જાણીતા સાહિત્યકાર, કાનૂનવિદ, વૈજ્ઞાનિક અને કલા-સંસ્કૃતિ સાથે જોડાયેલ અનેક લોકો આ યાદીમાં સામેલ છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... વાઈરસ ફરીથી આક્રમક બન્યો છે.

ડૉક્ટર જુગલ કિશોર કહે છે, "આ પ્રકારની બીમારીમાં દર્દીઓની સંખ્યામાં વધારો બે બાબતો પર આધારિત હોય છે.

1. સામાન્ય માનવી આ સ્થિતિમાં પોતાના બચાવ માટે પોતાના વર્તનમાં કેવો ફેરફાર કરે છે અને

2. વાઈરસના વ્યવહારમાં કેવી તબ્દીલી આવે છે."

"લોકો પોતાના વ્યવહારમાં તબ્દીલી લાવી શકે છે. શરૂઆતમાં લોકોએ કેટલાક ફેરફાર અપનાવ્યા હતા. તેઓ માસ્ક પહેરતા હતા, ઘરમાંથી ઓછું બહાર નીકળતા હતા, નિયમિત હાથ ધોતા હતા. હવે તેમણે આ બધું છોડી દીધું છે."

ત્રીજું કારણ - ઝડપથી વધતા મામલામાં મ્યુટેન... બાકીનો લેખ લખો:

ચી ગયા હતા. તે 40 ટકા લોકોને બીજી લહેરમાં કોરોના થઈ રહ્યો છે તેથી મામલા ઝડપથી વધ્યા છે. પિક-પણ ઝડપથી આવશે અને ગ્રાફ નીચે જશે ત્યારે અત્યંત ઝડપથી નીચે જશે. અત્યારે તો આ માત્ર અનુમાન છે. "

પરંતુ શું આ આધારે એવું કહી શકાય કે નવા મામલામાં નવેસરથી ઇન્ફેક્શનના મામલા નથી? અને માત્ર બચી ગયેલા લોકોને જ કોરોના થાય છે?

આ અંગે ડૉક્ટર જૉન કહે છે કે આ વિશે વિસ્તૃત અભ્યાસની જરૂર છે. ત્યારે જ નક્કર રીતે કંઈ કહી શકાય.

પાંચમું કારણ - શહેરોમાં લોકો પરત આવી રહ્યા છે

ઇઝરાયલમાં 65 વર્ષથી વધારે ઉંમરના 75 ટકાથી 80 ટકા લોકોએ કોરોનાની રસી અપાઈ

કેટલાક નિષ્ણાતો માને છે કે લોકો શહેર તરફ મોટી સંખ્યામાં પાછા આવી રહ્યા છે. તેનાથી પણ કોરોનાનો પ્રસાર વધ્યો છે. ડૉક્ટર જુગલ પણ આવું જ માને છે.

તેઓ કહે છે કે દિલ્હી, મહારાષ્ટ્ર અને પંજાબ એવાં રાજ્યો છે જ્યાંથી મોટી સંખ્યામાં લોકો લૉકડાઉન વખતે પોતાના વતન જતા રહ્યા હતા. બધું ખુલ્લી ગયા પછી લોકો વૅક્સિનના કારણે ફરી શહેર તરફ જઈ રહ્યા છે. શહેરોમાં કોરોના વકરવાનું એક કારણ આ પણ હોઈ શકે.

તો શું બીજી લહેર સામે ભારત સરકાર પહેલાંની જેમ જ લાચાર છે? કોરોનાના વધા કેસને કઈ રીતે અટકાવવા? શું ફરીથી લૉકડાઉન લાદવું એ તેનો ઉપાય છે?

અમે ત્રણેય જાણકાર ડૉક્ટરોને આ સવાલ કર્યો.

રસીકરણની સ્ટ્રેટેજીમાં ફેરફાર

શરૂઆતમાં લોકોએ કેટલાક ફેરફાર અપનાવ્યા હતા. તેઓ માસ્ક પહેરતા હતા

ડૉક્ટર જમીલ કહે છે, આનો સામનો કરવા માટે ભારત સરકારે વૅક્સિનેશનની સ્ટ્રેટેજીમાં ફેરફાર કરવો પડશે.

ભારતમાં માત્ર 4.8 ટકા વસતીને વૅક્સિનનો પ્રથમ ડોઝ મળ્યો છે અને ફક્ત 0.7 ટકા લોકોએ બંને ડોઝ લીધા છે.

હજુ પણ ભારત પોતાના ટાર્ગેટથી ઘણું પાછળ છે. આ કારણથી જ ભારતમાં વૅક્સિનની અસર જનસંખ્યા પર દેખાતી નથી.

આના સમર્થનમાં તેઓ કહે છે, 'ઇઝરાયલમાં 65 વર્ષથી વધારે ઉંમરના 75 ટકાથી 80 ટકા લોકોએ કોરોનાની રસી મૂકાવી છે. આ કારણથી આ ઉંમરના લોકોમાં હ\સ્પિટલમાં ભરતી થવાની વાત હોય કે પછી સિરિયસ ઇન્ફેક્શનની વાત હોય, આવા મામલા નહીંવત છે.'

તેથી તેમનું માનવું છે કે સરકારે વૅક્સિનેશનની રણનીતિમાં ફેરફાર કરવો પડશે.

"મહારાષ્ટ્રમાં જે થઈ રહ્યું છે તે નાગાલેન્ડમાં નથી થઈ રહ્યું. મહારાષ્ટ્રમાં માત્ર 45 વર્ષથી વધુ વયના લોકોને વૅક્સિન લગાવવાથી કોઈ ફાયદો નહીં થાય. મહારાષ્ટ્ર અને પંજાબમાં જ્યાં મામલા વધારે વધી ગયા છે ત્યાં બધા માટે વૅક્સિનેશન ચાલુ કરી દેવું જોઈએ."

જોકે, તેઓ...


... વાગ્યા સુધી ટ્રૅસ કરી લેવામાં આવ્યા છે.

આ અંગે મારા સહયોગી સંવાદદાતા રોક્સી ગાગડેકર છારાએ પોલીસ કમિશનર આશિષ ભાટિયા સાથે વાત કરી હતી.

આશિષ ભાટિયાએ કહ્યું કે "દિલ્હીમાં નિઝામુદ્દીન મરકઝની ઘટના પછી દિલ્હી પોલીસે અમુક મદદ કરી અને પછીથી સાઇબર ક્રાઇમે ઍક્ટિવ નંબરોની યાદી તૈયાર કરી હતી અને તેના આધારે લોકો સાથે વાત કરવામાં આવી અને જરૂરી લોકોને ટ્રૅસ કરવામાં આવ્યા."

એમણે કહ્યું કે, "દિલ્હીમાં તબલીગી જમાતવાળા જે લોકો હતા એ પૈકી ગુજરાતના 27 નંબરો એવા હતા કે તેઓ દિલ્હીથી ઉત્તર પ્રદેશ તથા અન્ય વિસ્તારની ... બાકીનો લેખ લખો:

સર્વેલન્સ માટે જે તે અધિકારીને રૅન્ક મુજબ સત્તા હોય છે. આઈજી સ્તરના અધિકારીના આદેશ પર 15 દિવસ સર્વેલન્સ થઈ શકે છે. હોમ સેક્રેટરીના આદેશ પર એક મહિનો સર્વેલન્સ થઈ શકે છે.

દયાળ માને છે કે આ સર્વેલન્સ અત્યારે જેમ લોકોને ક્વોરૅન્ટીન કરવામાં ઉપયોગી નીવડી રહ્યું છે એમ જ તે ગુનાઓને ટ્રૅસ કરવામાં જ નહીં પણ તમે જે ગુનામાં ભાગીદાર ન હો તેની સામે બચાવમાં પણ ઉપયોગી નીવડે છે.

હૅકસગૉન અને ટ્રાયંગલની દુનિયા

પ્રશાંત દયાળે મને કહ્યું, "આ ડેટા ફક્ત ગુજરાત પોલીસને નહીં, પરંતુ સમગ્ર દેશમાં અલગઅલગ રાજ્યોની પોલીસને દિલ્હીની સ્પેશિયલ બ્રાંચ દ્વારા આપવામાં આવ્યો છે."

પ્રશાંત દયાળનું કહેવું છે કે પોલીસે જે કર્યું છે તે કોઈનું મોબાઇલ ઇન્ટરસેપ્શન નથી પરંતુ ફક્ત લોકેશન ટ્રૅસિંગ છે.

પ્રશાંત દયાળે એમ પણ કહ્યું કે તમારો ફોન તમે વાપરી ભલે ન રહ્યા હો પણ એનું લોકેશન ઑન હોય અને એ જે ટાવરને મળતું હોય એ એરિયા ટાવરમાં તમારો નંબર આવે તો પણ તમને કૉલ આવે.

સવાલ એ હતો કે પોલીસ આ કરે છે કેવી રીતે અને એનો જવાબ મને સાયબર એક્સપર્ટ અને ટૅક ડિફેન્સના સીઈઓ સની વાઘેલાએ આપ્યો.

સની વાઘેલાએ કહ્યું કે "મોબાઇલની દુનિયામાં વિસ્તાર એક હૅક્સગૉન એટલે ષષ્ઠકોણમાં વિભાજિત થાય છે. એ હૅકસગૉનની વચ્ચે મોબાઇલ સર્વિસનો ટાવર લાગે છે."

સાયબર એક્સપર્ટ સની વાઘેલા

"એ એક હૅક્સગૉનમાં 6 ટ્રાયંગલ બને છે. આવી ઘટનામાં કે ક્રાઇમમાં ઘટનાસ્થળ કયા ત્રિકોણ યાને ટ્રાયંગલમાં છે તે જોવામાં આવે છે."

"નિઝામુદ્દીન વિસ્તારમાં જે મરકઝ છે એ ટ્રાયંગલમાં આવતા નંબરોનો ડેટા સર્વિસ પ્રોવાઇડરો રાજ્ય સરકારને આપે છે."

"આવા કિસ્સાઓમાં જો તમારો નંબર ટ્રાયંગલમાં આવતો હોય તો જ તમને કૉલ કરવામાં આવે છે. જો કોઈ લોકેશન બે ટ્રાયંગલની વચ્ચે હોય તો બેઉ ટ્રાયંગલને ચેક કરવામાં આવે છે."

સની વાઘેલાનું કહેવું છે કે પોલીસ અને સંબંધિત તપાસ ઍજન્સીઓ પાસે કૉલ ડિટેઇલ એનાલિસીસ અને લૉકેશન એનાલિસીસ ચેક કરવા માટેના ખાસ સૉફ્ટવેર હોય છે જેના જે તે નંબર 3 મહિનાની હિસ્ટરી ચેક કરે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... વાઝે ત્યારે ચર્ચામાં આવ્યા હતા જ્યારે તેમણે મુન્ના નેપાળીનું ઍન્કાઉન્ટર કર્યું હતું. 2004માં સસ્પેન્ડ થતા પહેલાં સચિન વાઝે મુંબઈની ક્રાઇમ બ્રાન્ચમાં જ તહેનાત હતા.

ખ્વાજા યુનુસ કેસમાં સસ્પેન્ડ

મુંબઈ પોલીસે મુંબઈમાં અન્ડરવર્લ્ડની કમર તોડવા માટે ઍન્કાઉન્ટરનો સહારો લીધો હતો. એક તરફ મુંબઈ પોલીસ અન્ડરવર્લ્ડનો ખાતમો કરી રહી હતી પરંતુ બીજી બાજુ 2000ના દાયકાની શરૂઆતમાં મુંબઈમાં ઉગ્રવાદ વધી ગયો હતો.

સચિન વાઝે ત્યારે મુંબઈ ક્રાઇમ બ્રાન્ચમાં જ હતા અને ડિસેમ્બર 2002માં ઘાટકોપર બૉમ્બ બ્લાસ્ટની તપાસ કરી રહ... બાકીનો લેખ લખો:

સ્યુસાઇડ કેસમાં પોલીસે રિપબ્લિક ચેનલના ઍડિટર અર્ણબ ગોસ્વામીની ધરપકડ કરી હતી.

આ સમયે મુંબઈ પોલીસની ટીમનું નેતૃત્વ સચિન વાઝે જ કરી રહ્યા હતા.

સચિન વાઝે જ અર્ણબ ગોસ્વામીની ચેનલ સાથે જોડાયેલા કથિત ટીઆરપી સ્કૅમની તપાસ કરી રહ્યા છે.

આમ તો સચિન વાઝે 26 નવેમ્બર, 2008એ મુંબઈમાં થયેલા ઉગ્રવાદી હુમલા પર મરાઠીમાં એક પુસ્તક પણ લખી ચૂક્યા છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... વાતચીતમાં પબુભા માણેકે જણાવ્યું કે તેમણે કોઈ હુમલો નહોતો કર્યો, પણ લોકોએ 'અર્થનો અનર્થ' કરી નખાયો છે.

માણેકે કહ્યું, "હું મારી વાડીએ હતો ત્યારે મને જાણ થઈ કે મોરારિબાપુ આવ્યા છે. એમણે કહ્યું હતું કે 'બલરામ ચોવિસ કલાક દારૂ પીતા' એ હતા એ પ્રસંગ ક્યાંનો છે એ જાણવું હતું."

"મેં કોઈ હુમલો કર્યો નથી કર્યો. વ્યાસપીઠ પર બેસીને તેમણે કૃષ્ણ વિશે કહેલો પ્રસંગ ક્યાંનો છે, એ મારે જાણવું હતું, પણ મને કોઈએ પૂછવા જ ન દીધું અને અર્થનો અનર્થ કરી દેવાયો છે."

તેમણે પોતે આક્રોશિત ન હોવાની વાત પણ જણાવી છે.

વિ... બાકીનો લેખ લખો:

રિતમાનસ કંઠસ્થ થઈ ગયું હતું,  જે તેમણે પાંચ વર્ષની ઉંમરથી શીખવાનું શરૂ કર્યું હતું.

14 વર્ષની ઉંમરે થોડા લોકોને ચોપાઈઓ સંભળાવવાની શરૂઆત કરનારા બાપુએ રામકથાનો આરંભ  1960માં તલગાજરડાથી જ કર્યો હતો.

પોતાના દાદાને જ ગુરુ માનતા અને તેઓ કોઈને શિષ્ય બનાવવામાં માનતા નથી. તેમણે વારંવાર કહ્યું છે કે તેમને કોઈ શિષ્ય નથી.

તેમના દાદા ત્રિભુવનદાસ પાસેથી તેમણે રામચરિતમાનસની ચોપાઈઓ શીખી અને તેને કંઠસ્થ કરી હતી.

દેશવિદેશમાં ખ્યાતિ હોવા છતાં તેઓ તલગાજરડામાં જ રહે છે.

પહેલા એક દાયકા દરમિયાન મોરારિબાપુની મોટાભાગની કથાઓ ગુજરાતમાં જ યોજાઈ હતી, ધીમે-ધીમે તેમની લોકપ્રિયતા દેશ અને પછી વિદેશ સુધી પહોંચી.

1976માં મોરારિબાપુ પોતાની રામકથાને પ્રથમ વખત વિદેશ લઈ ગયા, એ કાર્યક્રમ કેન્યાની રાજધાની નાઇરોબીમાં યોજાયો હતો. ત્યાર પછીના લગભગ સાડા ચાર દાયકા દરમિયાન 35થી વધુ દેશોમાં રામકથા કરી છે.

મોરારિબાપુ અને અમુક વિવાદ

હિંદુ સંતોની પ્રતીકાત્મક તસવીર


... વાર તેમણે આ વ્યક્તિ આખરે છે કોણ? ક્યાંથી આવે છે? વગેરે માહિતી એકઠી કરવાનું શરૂ કર્યું.

પ્રયત્નો થકી ગંગૂબાઈને માલૂમ પડ્યું કે આ વ્યક્તિનું આખું નામ 'શૌકત પઠાણ' છે અને તેઓ કરીમલાલાની ગૅંગના સભ્ય છે.

આટલી માહિતી મેળવીને તેઓ સીધા કરીમલાલા પાસે પહોંચી ગયાં. તેમને પોતાની વ્યથા કહી સંભળાવી. કરીમલાલાએ ગંગૂબાઈને અભયવચન આપ્યું.

બીજી વાર જ્યારે પઠાણ ગંગૂબાઈના વેશ્યાલયમાં ગયા, ત્યારે કરીમલાલાના વચન પ્રમાણે પઠાણને ખૂબ માર પડ્યો.

આ ઘટના બાદ કરીમલાલાએ ગંગૂબાઈને પોતાનાં બહેન જાહેર કર્યાં અને રક્ષણ પૂરું પ... બાકીનો લેખ લખો:

ૂબાઈને મળીને જવાહરલાલ નહેરુ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા હતા."

"નહેરુએ ગંગૂબાઈની હાજરજવાબીની પ્રશંસા કરી. તેમના વિચારોની સ્પષ્ટતા જોઈને નહેરુ દંગ રહી ગયા."

"નહેરુએ તેમને પૂછ્યું પણ ખરું, તમે શા માટે આવા કામ સાથે સંકળાયેલાં છો?"

"તમને તો સરળતાથી કોઈ પણ સારી નોકરી કે પતિ મળી શકે."

પુસ્તકમાં જણાવ્યા પ્રમાણે, નીડર ગંગુબાઈએ વડા પ્રધાન નહેરુના આ પ્રશ્નોના જવાબમાં તરત તેમને લગ્ન માટે પૂછી લીધું.

ગંગૂબાઈએ કહ્યું : "જો તમે મને પોતાની પત્ની તરીકે સ્વીકારવા તૈયાર હોવ તો હું આ કામ છોડી દેવા તૈયાર છું."

ગંગૂબાઈની આવી વાત સાંભળીને નહેરુ ચોંકી ગયા અને તેમણે અસહમતી દર્શાવી.

ગંગૂબાઈએ તરત સ્પષ્ટતા કરતાં કહ્યું : "વડા પ્રધાનસાહેબ, મહેબાની કરીને ગુસ્સે ન થતા."

"મેં બસ મારી વાતને ખરી સાબિત કરવા માટે આવું કહ્યું હતું."

"હવે તમને પણ સમજાઈ ગયું હશે કે સલાહ આપવી સરળ છે, પરંતુ જાતે સલાહનો અમલ કરવો ખૂબ જ મુશ્કેલ છે."

પુસ્તકમાં કરાયેલ વર્ણન પ્રમાણે, વડા પ્રધાન નહેરુ ગંગૂબાઈની આ વાતનો કોઈ જ જવાબ નહોતો આપી શક્યા.

નહેરુએ જતાંજતાં ગંગૂબાઈને વચન આપ્યું કે તેઓ તેમની રજૂઆત પર ધ્યાન આપશે.

બસ, ત્યારનો દિવસ છે અને આજનો દિવસ, કમાઠીપુરાનાં વેશ્યાલયો હજુ પણ એ જ જગ્યા પર છે.

'ગંગૂબાઈ'ના જીવન પર બની રહેલી આ ફિલ્મ અંગે બીબીસીએ 'માફિયા ક્વીન્સ ઑફ મુંબઈ'ના લેખક એસ. હુસૈન ઝૈદી સાથે વાત કરી.

તેઓ સંજય લીલા ભણસાલી દ્વારા 'ગંગૂબાઈ'ના જીવન પર ફિલ્મ બનાવાઈ રહી હોવાની વાતથી ખૂબ જ ખુશ છે.

તેઓ કહે છે : "ભણસાલી પોતાની દરેક ફિલ્મનાં પાત્રોને 'લાર્જર ધૅન લાઇફ' અવતાર આપતા હોય છે, મને આશા છે કે તેઓ આ મહિલાના પાત્રને દમદાર રીતે રજૂ કરવામાં જરૂર સફળ થશે."

સંજય લીલા ભણસાલી દ્વારા દિગ્દર્શિત અને આલિયા ભટ્ટ અભિનિત આ ફિલ્મ આ વર્ષે સપ્ટેમ્બર મહિનામાં રિલીઝ થવાની છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... વાર બિજિંગની મુલાકાતે આવતા હતા.

જોકે કોઈની સાથે મુલાકાત કરવી એક વાત છે, અને તેમનો ભરોસો જીતી લેવો જુદી જ વાત છે.

"ઉત્તર કોરિયા કોઈ વ્યક્તિ સાથે કામ કરવાનું નક્કી કરે, ત્યારે તે વ્યક્તિએ સૌ પ્રથમ તો આ સામ્યવાદી દેશને વફાદારીના શપથ લેવા પડે છે."

"એક દસ્તાવેજ પર તમારી સહી લઈ લેવામાં આવે છે. જોકે, મેં તેના માટે મનાઈ કરી હતી અને કહ્યું હતું કે મને તે માટે મજબૂર ના કરો."

"મેં તેમને કહ્યું કે હું તો અહીં માત્ર બિઝનેસ કરવા માટે આવ્યો છે. તેમણે મારી સામે બંદૂક તાકી દીધી હતી, પણ મેં જોખમ લીધું અને ત... બાકીનો લેખ લખો:

ઇ-જંગ ચૂંટણી જીતી ગયા. તેમણે જ 2000ની સાલમાં ઉત્તર કોરિયા સાથે શિખર પરિષદનું આયોજન કર્યું હતું અને ઉત્તર અને દક્ષિણ બંને કોરિયા ફરી એક થઈ જાય તે માટે નવસેરથી પ્રયાસો કર્યા હતા.

બન્ને દેશો જુદા પડ્યા પછી પ્રથમવાર બંને દેશના નેતાઓ આ શીખર પરિષદમાં એકબીજાને મળી રહ્યા હતા.

જોકે, ઉત્તર કોરિયાને ડર હતો કે ઉદાર નેતા તરીકે તેઓ બહુ લોકપ્રિય છે અને તેઓ એટલા ચાલાક અને અનુભવી છે કે તેમને સંભાળવા ઉત્તર કોરિયા માટે મુશ્કેલ બનશે.

ચૂંટણીમાં દરમિયાનગીરી

પાર્કને દક્ષિણ કોરિયાની જાસૂસી એજન્સીમાંથી પણ માહિતી મળી હતી કે જાસૂસી એજન્સી પોતે પણ ડાઇ-જંગ પ્રમુખ બને તેમ ઇચ્છતી નહોતી.

તેથી તેમને ઉત્તર કોરિયાના મામલામાં ફસાવી દેવાની કોશિશ થઈ હતી, કે જેથી તેમની ઉમેદવારી નબળી પડે.

એજન્સીએ ઉત્તર કોરિયાને બંને દેશો વચ્ચેના નોન મિલિટરી એરિયામાં સશસ્ત્ર વિરોધ કરવાનું કહ્યું હતું. આમ કરવામાં આવે તો ડાઇ-જંગ નબળા પડે અને તેમના હરિફ હોઇ-ચેંજ તરફ લોકમત વળે.

પાર્કે કહ્યું, "તે લોકો દુશ્મન દેશ સાથે ડીલ કરી રહ્યા હતા. પોતાના હિતો ખાતર લોકોની ઇચ્છા વિરુદ્ધ કામ કરી રહ્યા હતા, જે ખોટું હતું."

પાર્કને લાગ્યું કે જે કંઈ થઈ રહ્યું છે તે યોગ્ય નથી. તેમણે ડાઇ-જંગની ટીમને ચૂંટણીમાં દખલગીરીની બાબતમાં ચેતવણી આપી હતી.

આ તરફ તેમણે ઉત્તર કોરિયાના અધિકારીઓને પણ મનાવવાની કોશિશ કરી કે નૉનમિલિટરી ઝોનમાં વિરોધ ના કરે.

આખરે કિમ ડાઇ-જંગ જ ચૂંટણી જીત્યા અને બંને દેશો વચ્ચે સંબંધોનો એક નવો અધ્યાય શરૂ થયો હતો.

સ્થાનિક મીડિયાના જણાવ્યા અનુસાર ડાઇ-જંગ ચૂંટણી જીતી ગયા તે પછી કિમ જોંગ-ઇલે એવા વરિષ્ઠ અધિકારીઓને મરાવી દીધા, જેમણે કહ્યું હતું કે વાટાઘાટો થવી જોઈએ તથા ખાતરી આપી હતી કે ચૂંટણીમાં દખલીગીરી સફળ થશે.

તો પછી આ ખાનગી જાસૂસ કેમ બહાર આવ્યા? શું આ રીતે ખાનગી મિશનને જાહેર કરી શકાય ખરું?

પાર્ક કિમ જોંગ-ઇલને મળ્યા તેના એક વર્ષ પછી અને કિમ ડાઇ-જંગ પ્રમુખ બની ગયા તે પછી દક્ષિણ કોરિયાની જાસૂસી એજન્સીએ ઇરાદાપૂર્વક એક દસ્તાવેજ લીક કરી દીધો હતો.

તેમાં એવું કહેવાયું હતું કે ચૂંટણી પહેલા પાર્ક જોંગ-ઇલને મળ્યા હતા.

કિમ ડાઇ-જંગની સરકારને ચેતવવા માટે અને આ મુદ્દે બહુ ખણખોદ ના કરવામાં આવે તે માટે આવી માહિતી લીક કરાઈ હતી.

ફાઇલમાં કિમ ડાઇ-જંગની ટીમના મહત્વના લોકો વિશેની વધારાની જાણકારી પણ હતી. આ લોકો ઉત્તર કોરિયાના અધિકારીઓની સાથે મળેલા હતા તેવી જાણકારી આપવામાં આવી હતી....


... વિંગ કી છે.

બેંગલુરુ રૅપટર્સમાં બીસાઈ પ્રણીત અને ચીન તાઈપેનાં તાઈ ઝૂ યિંગ છે.

ચેન્નાઈ સુપર સ્ટાર્સમાં બીસુમિત રેડ્ડી, લક્ષ્ય સેન, ગાયત્રી ગોપીચંદ, મનુ અત્રી સિવાય ઇન્ડોનેશિયાના ટૉમી સુગિયાર્તો છે.

હૈદરાબાદ હંટર્સમાં ભારતનાં વિશ્વચૅમ્પિયન પીવી સિંધુ, સૌરભ વર્મા, એનસિકી રેડ્ડી અને રશિયાના વ્લાદિમિર ઇવાનોવ છે.

મુંબઈ રૉકેટ્સમાં પી. કશ્યપ, પ્રણવ ચોપડા, નૉર્થ ઇસ્ટર્ન વૉરિયર્સમાં થાઇલૅન્ડના તાનોંગસાક સીનસોમબુનસુક અને પૂણે 7 ઍસેસમાં ચિરાગ શેટ્ટી અને રીતુપર્ણા દાસ સામેલ છે.

વર્ષ 2013માં પહેલા સત્રન... બાકીનો લેખ લખો:

નલ જીત્યાં."

"આ સિવાય પૂર્વ ખેલાડી અને કોચ પી. ગોપીચંદનાં પુત્રી ગાયત્રી ગોપીચંદ પણ ઊભરતાં ખેલાડી છે. તેઓ ચેન્નાઈ સુપર સ્ટાર્સમાં છે."

દિનેશ ખન્ના એ પણ માને છે કે પીબીએલથી ભારતીય પુરુષ યુગલ જોડી સાત્વિક સાઈ રાજ રેન્કી રેડ્ડી અને ચિરાગ શેટ્ટીને પણ ઘણો ફાયદો થયો.

આ જોડીએ વર્ષ 2019માં થાઇલૅન્ડ ઓપન જીતી અને દુનિયાના ટૉપ જોડીદારમાં સામેલ ઘણા ખેલાડીઓને માત આપી.

પૂર્વ વિશ્વચૅમ્પિયન સ્પેનનાં કૅરોલિના મારીન આ વખતની પીબીએલમાં નહીં રમે.

કોઈ પણ લીગથી સૌથી મોટો લાભ નવાંનવાં સ્ટેડિયમ બનતાં અને જૂનાં સ્ટેડિયમોની સારસંભાળથી થાય છે.

હૈદરાબાદમાં પી. ગોપીચંદ એકૅડેમી છે, સાથે જ દિલ્હીને પણ દર વર્ષે એક સુપર સિરીઝ કરાવવાનો લાભ મળે છે. લખનૌમાં સૈયદ મોદી ચૅમ્પિયનશિપ યોજાય છે.

આ સિવાય બેંગલુરુ, ચેન્નઈ અને ગુવાહાટીમાં પણ શાનદાર સ્ટેડિયમ છે. આ સ્ટેડિયમોમાં પીબીએલની મૅચ રમાતાં યુવા ખેલાડીઓને પણ બૅડમિન્ટન રમવાનું પ્રોત્સાહન મળશે.

પીબીએલમાં પૈસા આવતાં ખેલાડીઓનું મનોબળ તો વધ્યું છે, સાથે જ કોઈ પણ હાલતમાં મૅચ જીતવાની ભાવનાથી તેમનામાં કટ્ટર હરીફાઈ પણ પેદા થઈ છે.

જો વિદેશી ખેલાડીઓને વાત કરીએ તો પૂર્વ વિશ્વચૅમ્પિયન સ્પેનનાં કૅરોલિના મારીન આ વખતની પીબીએલમાં નહીં રમે.

કૅરોલિના મારીન ભારતમાં બહુ લોકપ્રિય છે. સિંધુ અને કૅરોલિના વચ્ચેના મુકાબલા પર સૌની નજર રહે છે.

હવે જોવાનું એ રહેશે કે આ વખતે પીબીએલમાં ખેલાડીઓ કેવું રમે છે. થોડા મહિના પછી ઑલિમ્પિક છે અને મોટા ખેલાડીઓને પીબીએલમાં પોતાનું કૌવત દેખાડવાનો મોકો પણ મળશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... વિચાર કરવામાં આવી રહ્યો છે અને હવે એ જોવું પડશે કે સપ્લાય મટીરિયલ ક્યાંથી આવશે."

પરંતુ તેમને આશા છે કે આવનારાં 2 વર્ષમાં કંપનીઓ બૉયોડિગ્રેડેબલ પૅડ્સ બજારમાં ઉતારી શકશે.

હાલમાં બજારમાં મળતાં મોટાં ભાગનાં પૅડ્સમાં સેલ્યુલોસ, સુપર અબ્જૉરબેંટ પોલીમર (એસએપી), પ્લાસ્ટિક કવરિંગ અને ગુંદર એટલે અવ્યય કે કૉપોનેટ્સથી બનેલાં હોય છે જે સહેલાઈથી સડતાં, ઓગળતાં કે ડિકમ્પોઝ થતાં નથી અને પર્યાવરણમાં રહે છે અને પાણી અને માટીને દૂષિત કરતાં રહે છે.

એવામાં સૅનિટરી પૅડ, જેમાં ખાસ કરીને SAP હોય છે, તેને બાળવાથી ઝેર... બાકીનો લેખ લખો:

ે સીધી ખાય છે, જેના કારણે આ માઈક્રો પ્લાસ્ટિક પણ તેમના પેટમાં જાય છે. તો માણસના શરીરમાં પણ જઈ શકે છે."

તો યુરોપમાં ઑક્સો ડિગ્રેડેબલ પ્રોડક્ટ પર પ્રતિબંધ લાગી ચૂક્યો છે.

ઋષા સિંહ સૅનિટરી પૅડ્સથી થનારા કચરાના ઉપાય માટે ડિસ્પોઝેબલ બૅગની સાથેસાથે ઇનસેનેરેટર લગાવવા પર ભારે આપે છે.

અજિંક્ય ધારિયા પૅડ કૅર લૅબ સ્ટાર્ટઅપના માલિક છે અને તેઓએ આ કંપની 2018માં શરૂ કરી હતી.

તેઓ કેન્દ્ર અને મહારાષ્ટ્ર સરકાર સાથે મળીને કામ કરી રહ્યા છે.

તેઓ સરકારનું ડિસ્પોઝેબલ બૅગ આપવાના પગલાને યોગ્ય ગણાવે છે, પણ તેઓ સૅનિટર નેપ્કિનથી થનારા કચરાને નિકાલ માટે ઇનસેનેરેટર લગાવવાને યોગ્ય ઉપાય માનતા નથી અને તેની પાછળ તેઓ વૈજ્ઞાનિક તર્ક આપે છે.

ઇનસેનેરેટર પ્લાન્ટ પર તેઓ કહે છે, "તેમાં વેસ્ટ કે કચરો 800 ડિગ્રી પર બાળવામાં આવે છે. તેમાં પ્લાસ્ટિક અને અન્ય કચરો પણ હોય છે. પણ નિયમ અનુસાર આ રીતના બૉયોમેડિકલ વેસ્ટ ઇનસેનેરેટરમાં જવા જોઈએ. તેમાંથી જે રાખ નીકળે છે તેને અલગ જગ્યાએ ફેંકવી જોઈએ. હાલમાં આ પ્રક્રિયા થવી જોઈએ, પણ થતી નથી."

ઇનસેનેરેટર કેટલું કારગત

રિચા સિંહ

એમએચએઆઈએ પણ પોતાના રિપોર્ટમાં કહ્યું છે કે સરકારે આ ઇનસેનેરેટરની વ્યવસ્થા કરવાનું કહ્યું છે, પણ કેન્દ્રીય પ્રદૂષણ કંટ્રોલ બોર્ડે જે ઉત્સર્જન માપદંડ નક્કી કર્યા છે, એ તેને ઘણી વાર પૂરા કરાતા નથી.

જે ઓછા ભાવના ઇનસેનેરેટર હોય છે એ ઓછા તાપમાને કચરાને બાળે છે અને તેમાંથી જે ખતરનાક ગૅસ નીકળે છે તેની યોગ્ય વ્યવસ્થા થતી નથી.

ડેવલપમૅન્ટ સોલ્યુશન સાથે જોડાયેલાં તાન્યા મહાજન પણ કહે છે, "ઘણી સ્કૂલો, કૉલેજો, મૉલ અને મોટી હોટલોમાં ઇનસેનેરેટર લગાવ્યાં છે. અમને અમારી શોધમાં જાણવા મળ્યું છે કે ઘણા સ્કૂલોમાં આ સેનેટરી પૅડ્સના કચરો જોવા મળ્યો છે."

"અમે ઝારખંડની સ્થાનિક સ્કૂલમાં જોયું. એ જોવામાં આવ્યું છે કે સ્મૉલ સ્કેલ ઇનસેનેરેટર પ્રભાવી હોતાં નથી, તે યોગ્ય રીતે સળગતા નથી. એ પણ જોવાનું મહત્ત્વનું છે કે બાળવાની પ્રક્રિયા દરમિયાન નીકળનાર રસાયણ અને ગૅસની વ્યવસ્થા કેવી રીતે થાય છે."

અજિંક્ય ધારિયા કહે છે કે તેમની કંપની સ્કૂલ, કૉલેજ, હાઉસિંગ સોસાયટી ઑફિસો વગેરે જગ્યાએ પૅડ કૅર બિન આપે છે, જે સેન્સર બિન હોય છે. જે દરેક શૌચાલયમાં રાખવામાં આવે છે. આ બિન કોઈ પણ પ્રકારની દુર્ગંધ, બૅક્ટેરિયા કે વાઇરસને પણ મારી નાખે છે. જ્યારે તે ભરાઈ જાય ત્યારે કંપનીનું નોટિફિકેશન આવી જાય છે. તે તેને લઈ જાય છે.

તેને બાળવામાં...


... વિદ્યાર્થીઓએ દર વર્ષે આશરે 14થી 15 લાખ રૂપિયા ફી જમા કરવી પડશે.

રાજસ્થાન મેડિકલ ઍજ્યુકેશ વિભાગનો 26 જૂન 2019નો આદેશ

પરંતુ ફીની આ રકમ રાજ્યની પ્રાઇવેટ કૉલેજોની NRI સીટોની ફીની સરખામણીએ ઘણી ઓછી છે.

મેડિકલ વિદ્યાર્થીઓ એ વાત પર ભાર આપતા કહે છે કે આ ખરેખર એક સારો સોદો છે કેમ કે પ્રાઇવેટ કૉલેજની સરખામણીએ કોઈ NRI ક્વૉટા ધરાવતા વિદ્યાર્થીઓને હવે ઓછા ખર્ચે સરકારી કૉલેજની ડિગ્રી મળી શકશે.

પરંતુ ડૉક્ટર નિતેશ ભાસ્કર આ સ્થિતિ પર અલગ રીતે સવાલ કરે છે.

તેઓ કહે છે, "વધારે ફીના નામે પ્રતિભાશાળી વિદ્યાર... બાકીનો લેખ લખો:

હીવટીતંત્ર કહે છે કે આ સરકાર સ્તરનો મુદ્દો છે. તેમના હાથમાં કંઈ નથી."

"મંત્રી આ અંગે વાત કરતા નથી. જે માતાપિતા પાસે 70-80 લાખ રૂપિયા નથી, તેમનાં બાળકોની સીટ માત્ર થોડા જ નંબરોથી છૂટી રહી છે. ભલે NEETમાં તેમને 95 પર્સેન્ટાઇલ મળ્યા હોય."

તેઓ કહે છે, "સુવિધાઓ વચ્ચે જીવતા એ લોકો માટે જેમની પાસે ઘણાં પૈસા છે, ક્વૉટા નિર્ધારિત કરવાનો શું મતલબ છે? ઘણાં બાળકોની NEET રૅન્ક ખૂબ ખરાબ છે."

"પરંતુ વધારે ફી લઈને તેમને સરકારી સીટ પર દાખલો અપાઈ રહ્યો છે કેમ કે NRI ક્વૉટાની વ્યવસ્થા છે."

"શું તેનો મતલબ એવો થયો કે જો તમે NRI ક્વૉટાનું સર્ટિફિકેટ બનાવવામાં સફળ થઈ જાઓ છો, તો NEETમાં ઓછી રૅન્ક હોવા છતાં તમે સરકારી સીટ વિશે વિચારી શકો છો?"

રાજસ્થાનના મેડિકલ ઍજ્યુકેશન વિભાગે બીબીસી સમક્ષ એ વાતની પુષ્ટિ કરી છે કે વિસ્તારની 212 NRI સીટોમાંથી મોટાભાગની સીટો (200 કરતાં વધારે) વહેંચી દેવામાં આવી છે.

વિભાગ પ્રમાણે તેમાં એ વિદ્યાર્થીઓ પણ છે કે જેમનો NEET સ્કોર 50 પર્સેન્ટાઇલ કરતા પણ ઓછો છે. એટલે કે ઓબીસી અને એસસી- એસટી શ્રેણીના કટ-ઑફ સ્કોર કરતાં પણ ઓછો.

મેડિકલ એજ્યુકેશન વિભાગના એડિશનલ ડાયરેક્ટર સુરેશ ચંદે જણાવ્યું કે સરકાર દ્વારા જે વ્યવસ્થા બનાવવામાં આવી છે, તેના પ્રમાણે NRI ક્વૉટાની બધી 212 સીટ જો ભરાતી નથી, તો તેમને કૉલેજ મૅનેજમૅન્ટની સીટમાં પરિવર્તિત કરી દેવાશે.

આ સ્થિતિમાં સોસાયટી દ્વારા સંચાલિત સરકારી મેડિકલ કૉલેજ એ નક્કી કરી શકશે તેઓ વિદ્યાર્થીઓ પાસેથી કેટલી ફી લેશે.

ખરાબ પૉલિસી?

કમિટીમાં સામેલ ઉદયપુર, જયપુર, બીકાનેર, ઝાલાવાડ અને જોધપુરના જે મેડિકલ વિદ્યાર્થીઓ સાથે અમારી વાત થઈ, તેમનું માનવું છે કે NRI ક્વૉટાની શરતો એટલી ઢીલી છે કે તેના કારણે સિસ્ટમમાં ધાંધલી થઈ શકે છે.

મેડિકલ વિદ્યાર્થીઓના આ દાવાને સમજવા માટે અમે રાજસ્થાન ઍજ્યુકેશન વિભાગની વેબસાઇટ પર સરકારી આદેશને વાંચ્યા જેમાં લખવામાં આવ્યું છે કે NRI ક્વૉટા અંતર્ગત કોને NRI માનવામાં આવશે :

NRI ક્વૉટા અંતર્ગત સરકારી મેડિકલ સીટ પ્રાપ્ત કરવાની પાત્રતાની હદ ખરેખર ખૂબ વધારે નથી?

એ સવાલનો જ્યારે અમે રાજસ્થાન મેડિકલ ઍજ્યુકેશન મંત્રી રઘુ શર્માને મોકલ્યો તો તેમણે દસ દિવસ સુધી સતત અમને સમય આપ્યો અને પછી આ વિષય પર વાત ન કરી.

અન્ય રાજ્યોની સ્થિતિ કેવી?

અમારી તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે રાજસ્થાન એકમાત્ર એવું રાજ્ય નથી કે જ્યાં સરકારી મેડિકલ કૉલેજોમાં NRI ક્વૉટાનું પ્રબંધ...


... વિધાનસભામાં કૉંગ્રેસ સત્તામાં આવશે એવી શક્યતા વ્યક્ત કરાતી હતી પણ તેઓ તક ચૂક્યા. ભાજપ હજુ પણ બીજા શિકાર પણ કરશે."

આ અંગે વાત કરતા વડોદરાની એસ.એમ. યુનિવર્સિટીના પૉલિટિકલ સાયન્સ વિભાગના અધ્યાપક અમિત ધોળકિયાએ બીબીબી ગુજરાતી સાથે વાત કરતાં જણાવ્યું,

"આ એક મનોવૈજ્ઞાનિક રમત છે. જેનાથી કૉંગ્રેસના કાર્યકરોનું મનોબળ તૂટે તેવા પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે."

ધોળકિયા જણાવે, "જો જવાહર ભાજપમાં જશે તો તેમના જવાથી સૌરાષ્ટ્રના રાજકારણમાં કોઈ મોટી અસર નહીં થાય. જવાહર ચાવડાના મતવિસ્તાર પૂરતો ફેર પડી શકે છે."

"ચૂંટણી ... બાકીનો લેખ લખો:

સહકારી આગેવાન એવા જેરામ પટેલને તેમણે હરાવ્યા હતા.

અહીંથી જ તેમનું નામ એક કૉંગ્રેસ નેતા તરીકે ઊભરી આવ્યું. જે બાદ તેમણે સતત કૉંગ્રેસની ટિકિટ પર ચૂંટણીઓ લડી હતી અને તેઓ જીત્યા હતા.

માણાવદર વિસ્તારમાં આહીર જ્ઞાતિમાં પ્રભુત્વ ધરાવતા જવાહર ચાવડા ખેડૂતોમાં લોકપ્રિય નેતા છે.

એક સમયે ગીરના સિંહોને મધ્ય પ્રદેશ લઈ જવા માટે વિરોધ કરનારા જવાહર ચાવડા કૉંગ્રેસના વધારે ધનવાન નેતાઓમાંના એક છે.

જવાહર ચાવડા પર ત્રણ ક્રિમિનલ કેસ પણ નોંધાયા છે.

કૉંગ્રેસના ધારાસભ્યો ભાજપમાં કેમ જાય છે?

વરિષ્ઠ પત્રકાર ભાર્ગવ પરીખના જણાવ્યા અનુસાર પરસોત્તમ સાબરિયા કૉંગ્રેસના લીમડી બેઠકના હાલના ધારાસભ્ય સોમાભાઈ પટેલના શિષ્ય છે.

પરસોત્તમ સાબરિયા પર જમીન કૌભાંડના આરોપો પણ લાગેલા છે.

પરસોત્તમ સાબરિયાએ 2017ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં ધ્રાંગધ્રા સીટ પરથી જેરામભાઈ સોનગરાને 13,916 મતથી હરાવ્યા હતા.

સૌરાષ્ટ્રના કોળી આગેવાન કુંવરજી બાવળિયા અને ઉત્તર ગુજરાતમાં મોટું નામ ધરાવતાં આશાબહેન પટેલ કૉંગ્રસમાંથી ધારાસભ્ય પદ છોડીને ભાજપમાં જોડાયાં હતાં.

પરેશ ધાનાણીએ પત્રકારો સાથેની વાતચીતમાં જવાહર ચાવડાના રાજીનામાને દુઃખદ ગણાવ્યું છે.

પત્રકારો સાથેની વાતચીતમાં તેમણે કહ્યું, "ભાજપના રાજમાં સૈદ્ધાંતિક રાજકારણનું અધઃપતન થયું છે."

"ક્યાંક ધનની લાલચ, ક્યાંક સત્તાનો સ્વાર્થ અથવા તો ક્યાંક સરકારી મશીનરીથી ડરાવી ધમકાવીને વિપક્ષના ધારાસભ્યને લચાવવાનો સતત પ્રયાસ કર્યો છે."

આ મામલે બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતાં કૉંગ્રેસના પ્રવક્તા જયરાજસિંહ પરમારે જણાવ્યું, "જવાહરભાઈને કૉંગ્રેસ સાથે કોઈ વાંધો ન હતો. તેઓ વર્ષોથી કૉંગ્રેસમાં જોડાયેલા છે."

"ભાજપના નેતાઓ અને તેમના આગેવાનો ઉપર હવે જનતાને ભરોસો રહ્યો નથી. એટલે ભાજપ પૈસા, કાયદાનો ડર અથવા મંત્રીપદની લાલચ આપીને અન્ય નેતાઓને પોતાની તરફ કરી રહ્યો છે."

"જવાહર ચાવડાને કુંવરજી બાવળિયાની પેટર્ન પર જ ભાજપ પોતાના પક્ષમાં લઈ જઈ રહી છે. આમાં કૉંગ્રેસ પક્ષ તરફથી તેમને કોઈ તકલીફ ન હતી."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... વિભાગે વખતોવખત યાંત્રિક ચકાસણીઓ કરવી જોઈએ.

તેમણે કહ્યું, "અમે માર્ગ અને મકાન વિભાગનાં યાંત્રિક સાધનોના રિપોર્ટને માન્ય રાખીને લાઇસન્સ આપીએ છીએ. અમ્યુઝમૅન્ટ પાર્કને લાઇસન્સ આપવાની સત્તા શહેર પોલીસની લાઇસન્સ શાખા પાસે છે."

સુપરસ્ટાર અમ્યુઝમૅન્ટ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ કંપનીએ 6 જુલાઈના રોજ ઇન્સ્પેક્શન કર્યું હતું.

અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશનના ટૅન્ડરની શરતો પ્રમાણે સુપરસ્ટાર અમ્યુઝમૅન્ટ પાર્કે દર અઠવાડિયે સોમવારે પોતાના જ એક મિકૅનિકલ એન્જિનિયર દ્વારા તમામ યંત્રોની ચકાસણી કરાવવાની હોય છે.

ચકાસણીનો... બાકીનો લેખ લખો:

ં થઈ જાય તો સમજવું કે તેની ક્ષમતા ઘટી ગઈ છે."

"આ સમયે તુરંત જ આ પ્રકારની રાઇડ બંધ કરી દેવી પડે. આ પ્રકારની રાઇડનાં યંત્રોનું ખાસ કરીને રૉડ તેમજ ક્રેમ્પનું ઇન્સ્પેક્શન ત્રણથી છ મહિનામાં થવું જરૂરી છે.

જોકે, કાંકરિયાના કેસમાં આ રાઇડ જ્યારે ફિટ કરવામાં આવી ત્યારે 2015માં અને તે પછી 2018 ડિસેમ્બરમાં ચકાસણી કરવામાં આવી હતી.

પોલીસ તપાસ

આ અંગે મણિનગર પોલીસ સ્ટેશનમાં IPC 304 અને 114ની કલમો હેઠળ ફરિયાદ નોંધાઈ છે.

પોલીસે સાત લોકોની ધરપકડ કરી છે અને હજી બીજા લોકોની ધરપકડ કરી શકે છે.

સોમવારે એફએસએલની એક ટીમે ઘટનાસ્થળની મુલાકાત લીધી હતી અને અકસ્માતનાં કારણો જાણવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.

જોકે, બીબીસી ગુજરાતીએ જ્યારે ધરપકડ કરાયેલી વ્યક્તિઓ સાથે વાત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો, તો પોલીસે વાત કરવા દીધી નહોતી.

સુપરસ્ટાર અમ્યુઝમૅન્ટ કંપનીના ડિરેક્ટર ઘનશ્યામ પટેલ, ભાવેશ પટેલ, કંપનીના મૅનેજર તુષાર ચોક્સી, ડિસ્કવરી રાઇડના ઑપરેટર વિકાસ લાલા, કિશન મોહંતી તેમજ હેલ્પર મનીષ વાઘેલાની પોલીસે ધરપકડ કરી છે.

જોકે, હજી સુધી કોઈ પણ સરકારી અધિકારીનું નામ પોલીસ ચોપડે નોંધાયું નથી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... વિરોધપ્રદર્શન કર્યું હોય તેવું પહેલી વાર 2012માં બળાત્કારવિરોધી ચળવળ વખતે થયું હતું.

જોકે, મુસ્લિમ મહિલાઓની બાબતમાં એવું 2002નાં ગોધરા રમખાણ પછી શરૂ થયું હતું.

કર્મશીલ તથા માનવાધિકાર કાર્યકર શબનમ હાશમીના જણાવ્યા મુજબ, "ઘણી મહિલાઓ હત્યાઓના વિરોધમાં બહાર આવી હતી અને કેટલીક હજુ એ લડાઈ લડી રહી છે."

બુરખાઓમાં રહીને તેઓ એવાં મહિલાઓ તરીકે ઓળખ પાછી મેળવી રહ્યાં છે જેઓ પોતે મુસ્લિમ છે એવું કહેવા માટે ડરતાં કે શરમ અનુભવતાં નથી.

એ પૈકીનાં ઘણાં મહિલાઓ કહે છે કે ધર્મે તેમના પર હિજાબ લાદ્યો નથી, પણ તેમણ... બાકીનો લેખ લખો:

લિયાના આ સંઘર્ષમાં મોખરે હતી.

તેમની તસવીરોએ આપણા અંતરાત્માને છલકાવી દીધો છે. એ પૈકીની મોટા ભાગની 19થી 31 વર્ષની વયની વિદ્યાર્થિનીઓ છે.

એ પૈકીની કેટલીક પાડોશમાંની ગૃહિણીઓ પણ છે, જે ઊકળી ઊઠી છે અને મેદાનમાં આવી છે.

'હું મુસ્લિમ ઓળખની સાંકેતિક પ્રતિનિધિ બનવા ઇચ્છું છું'

જવાહરલાલ નેહરુ યુનિવર્સિટીમાં હાલ કાઉન્સેલર તરીકે કાર્યરત્ અને અલીગઢ મુસ્લિમ યુનિવર્સિટીની મહિલા કોલેજના 2018-19ના સત્રનાં પ્રમુખ આફરીન ફાતિમા કહે છે કે મુસ્લિમ મહિલાઓ માટે ચેતનાની શરૂઆત ટ્રિપલ તલાક અને બાબરી મસ્જિદ ચુકાદાથી થઈ છે.

ફોન પર વાત કરતી વખતે તેઓ થોડાં થાકેલાં અને થોડાં ડરેલાં પણ લાગે છે. તેમનું માનસિક અને ભાવનાત્મક આરોગ્ય કથળ્યું છે તથા અત્યાર સુધીમાં તેમને ત્રણ પેનિક ઍટેક આવી ચૂક્યા છે. જામિયામાં હિંસા ફાટી નીકળી એ રાતે તેઓ કૅમ્પસમાં ફસાઈ ગયાં હતાં.

સોશિયલ મીડિયા પર લોકો તેમને ટ્રોલ કરી રહ્યા છે. ધમકીઓનું પ્રમાણ ઘણું વધ્યું છે, પણ તેઓ નીડર યુવતી બની રહ્યાં છે.

તેઓ કહે છે, "યોગી આદિત્યનાથનો ઉત્તર પ્રદેશમાં વિજય થયો ત્યારે મને પ્રત્યક્ષ જોખમ જેવું લાગ્યું હતું, કારણ કે એ વખતનાં બધાં તિરસ્કારયુક્ત ભાષણોમાં કહેવામાં આવતું હતું કે તેઓ મુસ્લિમ મહિલાઓને કબરમાંથી બહાર કાઢીને તેમના પર બળાત્કાર કરશે."

"મુસ્લિમ મહિલાઓ બહાર આવી રહી છે, કારણ કે હવે સ્થિતિ ચરમબિંદુએ પહોંચી ગઈ છે. ભય હોવા છતાં અમે ટક્કર ન આપીએ, બહાર ન આવીએ તેવું નહીં ચાલે. તેમને એવું માનવા ન દેવાય કે અમે તેમનાથી ડરીએ છીએ."

21 વર્ષની વયની આ યુવતી માને છે કે સીએએ તથા એનઆરસીના અમલ સંબંધે અનિશ્ચિત ભાવિના ભયને કારણે મુસ્લિમ મહિલાઓ આટલા મોટા પ્રમાણમાં એકત્ર થઈ રહી છે.

તેઓ કહે છે, "મુસ્લિમ પુરુષો સાથે કઈ રીતે કામ પાર પાડવું એ સરકાર જાણે છે, પણ મહિલાઓ સામે સરકાર ક્યારેય લડી નથી. અમે મહિલાઓ વિરોધપ્રદર્શન કરીશું એવી તેમને અપેક્ષા જ ન હતી."

ફાતિમા ઉત્તર પ્રદેશના અલાહાબાદનાં વતની છે. ત્યાં પ્રદર્શનકર્તાઓ પરના પોલીસદમનના સમાચાર અખબારી મથાળાંઓમાં ચમક્યા હતા.

ફાતિમાનાં માતાએ શાળાનો અભ્યાસ પડતો મૂકવો પડ્યો હતો, પણ પોતાની ત્રણેય દીકરીઓ સ્કૂલે જાય એ તેમણે નક્કી કર્યું હતું. ફાતિમાના જણાવ્યા મુજબ, એ તેમના પરિવારમાં શિક્ષણ પામેલી પહેલી પેઢી છે.

ફાતિમા કહે છે, "અમારી માતા કે દાદી-નાનીઓ શિક્ષિત ન હતી, પણ અમને લાગે છે કે એ સમાન યુદ્ધ છે અને અમે લાંબો સમય શાંત રહ્યાં છીએ."

2019માં...


... વિવેક અગ્નિહોત્રીની ફિલ્મ 'તાશ્કંદ ફાઇલ્સ'માં દેખાયા હતા.

હવે તેઓ આ જ ફિલ્મકારની આગામી ફિલ્મ 'ધ કાશ્મીર ફાઇલ્સ'માં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવવાના છે. આ ફિલ્મ વર્ષ 2020માં રિલિઝ થવાની હતી પરંતુ કોરોનાના કારણે ફિલ્મની રિલીઝ ટાળવામાં આવી હતી.

મુંબઈમાં રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (આરએસએસ)ના પ્રમુખ મોહન ભાગવતે મિથુનના ઘરે જઈને તેમની મુલાકાત લીધી ત્યારથી જ તેઓ રાજકારણમાં ફરી પ્રવેશ કરશે તેવી અટકળો થવા લાગી હતી.

પરંતુ તે સમયે મિથુને તેને આધ્યાત્મિક અને સદભાવના મુલાકાત ગણાવી હતી તથા રાજકારણમાં પુનરાવર્તન  કરવ... બાકીનો લેખ લખો:

ાયા છે. હવે મિથુનને ભાજપમાં સમાવવા એ પણ આ રણનીતિનો હિસ્સો છે."

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... વિવેક દેહેજિયાએ 'ધ ઇકોનૉમિસ્ટ'માં કહ્યું હતું કે ગુજરાત મૉડલ ગુડ ગવર્નન્સ એ વૈચારિક નિષ્પક્ષતાનો મામલો છે.

તે વર્ષ 1980ના દાયકામાં અમેરિકા અને બ્રિટનમાં થયેલા મોટા આર્થિક સુધારા જેવું નથી.

કોઈ પણ સરકારનાં સુશાસનની તપાસ કરવાના અનેક પાસાં હોય છે.

પહેલું અને મહત્ત્વપૂર્ણ પાસું એ છે કે સરકાર સામાજિક- આર્થિક મોરચે પોતાનાં અધિકાર ક્ષેત્રમાં કેવી રીતે શું લક્ષ્ય સાથે કામ કરી રહી છે.

તેનાથી જ સરકારનાં કામની દિશાની પણ જાણકારી મળે છે. ગુજરાત સરકારને છેલ્લાં ઘણા વર્ષોથી સુશાસન માટે મીડિયા અને કૉર્... બાકીનો લેખ લખો:

ઉદ્યોગોએ પણ પ્રભાવક બનવું જોઈએ.

જિલ્લા સ્તર પર ઉદ્યોગ- ધંધાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ડિસ્ટ્રિક્ટ સ્ટેટ સેન્ટરની સ્થાપના કરાઈ હતી

ગુજરાતમાં નેતાઓ કે નોકરશાહો, કોઈએ પણ કૉર્પોરેશનનાં સંચાલનમાં અડચણો ઉત્પન્ન નથી કરી. આ પરંપરા હંમેશાં યથાવત રહી હતી.

ગુજરાતમાં પ્રારંભિક સરકારોએ રાજ્યની રચના પછી જ બૉમ્બે સ્ટ્રીટની ઢબને અપનાવતા ઘણી સંસ્થાઓનું નિર્માણ કર્યું.

'ધ ગુજરાત ઇન્ડસ્ટ્રિયલ ફાઇનાન્શિયલ કૉર્પોરેશન' અને 'ગુજરાત સ્ટેટ ફાઇનાન્સ કૉર્પોરેશન'ની સ્થાપના તો 1960ના દાયકામાં જ થઈ ગઈ હતી.

આ સંસ્થાઓ ઉદ્યોગ જગતને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે સહાય, સબસિડી, ટેક્સમાં રાહત, જમીન, પાણી, વીજળી અને રસ્તાઓની સુવિધા આપતી હતી.

જિલ્લા સ્તર પર ઉદ્યોગ- ધંધાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ડિસ્ટ્રિક્ટ સ્ટેટ સેન્ટરની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી.

ક્રાંતિકારી પગલું

વર્ષ 1965ની શરૂઆતમાં જ નિકાસને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ગુજરાત એક્સપોર્ટ પ્રમોશનલ કાઉન્સિલની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી.

1977માં ઇન્ડસ્ટ્રિયલ એક્સટેન્શન બ્યૂરોની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી, જેને એક ક્રાંતિકારી પગલું માનવામાં આવે છે.

તેની સ્થાપના ઉદ્યોગ- ધંધામાં નોકરશાહી જટિલતાને સમાપ્ત કરવા માટે કરવામાં આવી હતી.

ગુજરાતે આર્થિક રોકાણને આકર્ષિત કરવા માટે ન માત્ર દિલ્હીમાં પોતાની ઑફિસ ખોલી, પણ સાથે સાથે મુંબઈ, ચેન્નઈ, કોલકાતા અને દક્ષિણ આફ્રિકામાં પણ કાર્યાલયો શરૂ કર્યાં હતાં.

આ કાર્યાલયોનાં માધ્યમથી ઉદ્યોગ મંત્રાલયના અધિકારીઓ સાથે ખાનગી સંપર્ક સ્થાપિત કરાયા હતા.

આ સંપર્કોથી લાઇસન્સ ઇચ્છતા રોકાણકારોની અરજીઓને ચકાસવામાં આવતી હતી.

મતલબ એ છે કે ગુજરાત હાલ જેવું છે તેવો તેને આકાર આપવામાં પૂર્વ સરકારોની મજબૂત ભૂમિકા રહી છે.

આંકડાઓની કસોટી પર ગુજરાતનું સત્ય

આર્થિક સર્વે અનુસાર, 1995થી 2005 વચ્ચે ગુજરાતમાં રોજગાર વિકાસ દર 2.6 ટકા રહ્યો, જ્યારે હરિયાણામાં આ દર 36.7 ટકા હતો.

આ વિકાસ દર કર્ણાટકમાં 29.8 ટકા, આંધ્ર પ્રદેશમાં 27.7 ટકા અને તમિલનાડુમાં 24.9 ટકા રહ્યો છે.

બીજી તરફ ફેક્ટરીમાં મળતી રોજગારીમાં પણ ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.

1960-61માં ગુજરાતમાં ફેક્ટરી દીઠ 99 લોકોને રોજગારી મળતી હતી. વર્ષ 2005માં આ સંખ્યા ઘટીને 59.44 પર પહોંચી હતી.

આ ફેક્ટરીઓમાં સરેરાશ નાણાં રોકાણ અઢી ગણું વધ્યું છે. આ તથ્યોને ગુજરાત સરકારે પણ સ્વીકાર્યાં છે.

2001થી 2011 સુધી ભારતના લિંગાનુપાતમાં સુધારો થયો,પણ ગુજરાતમાં...


... વિશ્વના અત્યારના તમામ બૉલરની વાત કરીએ તો માત્ર જસપ્રિત બુમરાહ જ અફઘાનિસ્તાનના આ બૉલર કરતાં થોડા ચડિયાતા પુરવાર થાય છે.

બાંગ્લાદેશ સામે રહેમત શાહે સદી ફટકારી. આ સદી ઐતિહાસિક પુરવાર થઈ, કેમ કે તેના દેશના ટેસ્ટ ઇતિહાસમાં સદી ફટકારનારા તેઓ પ્રથમ બૅટ્સમૅન બન્યા છે.

આ તરફ રાશિદ ખાને બૉલિંગમાં કમાલ કરીને પાંચ વિકેટ ખેરવી જેને કારણે બાંગ્લાદેશ સરસાઈથી વંચિત રહ્યું.

બાંગ્લાદેશ સામેની સફળતા નિશ્ચિતપણે અફઘાનિસ્તાન માટે ઐતિહાસિક મનાય, કેમ કે આઈસીસીના પૂર્ણ સદસ્ય દેશ સામે તેનો આ પ્રથમ વિજય હતો.

જોકે, ... બાકીનો લેખ લખો:

અને ટેસ્ટ રમતા દેશોમાં તે મોખરે છે.

ભારત અને પાકિસ્તાન તેના કરતાં ઘણા પાછળ છે. 50 ટકાથી વધુ મૅચ જીતનારા દેશોમાં ભારત, પાકિસ્તાન અને ઑસ્ટ્રેલિયાને બાદ કરતાં એવી કોઈ ટેસ્ટ ટીમ આ હરોળમાં આવતી નથી, જ્યારે અફઘાનિસ્તાન મોખરે છે.

આ પણ એક સિદ્ધિ છે. વન ડે ક્રિકેટમાં પણ આ ટીમના ખેલાડીઓ તમામને લડત આપી રહ્યા છે.

મોહમ્મદ શહેઝાદ, નબી, રહેમત શાહ, અસગર અફઘાન, શમીઉલ્લાહ શેનવારી કે નજીબુલ્લાહ ઝાદરાનનો સ્ટ્રાઇક-રૅટ કોઈ શિખર ધવન કે બૅન સ્ટૉક્સ કે રોહિત શર્મા કે વિરાટ કોહલીથી કમ નથી પણ લગભગ લગોલગ છે.

ટૂંકમાં અફઘાનિસ્તાનની ભૌગોલિક સ્થિતિને કારણે ત્યાંની પ્રજામાં જે લડાકુ ક્ષમતા છે તેનાં દર્શન તેમના ક્રિકેટરમાં થઈ રહ્યાં છે.

તેઓ વન ડે અને ટી-20માં અપસેટ સર્જી ચૂક્યા છે અને ટેસ્ટક્રિકેટમાં શરૂઆત કરી ચૂક્યા છે.

આગામી દિવસો કે મહિનાઓમાં આ ટીમ વધુ ધમાકેદાર પ્રદર્શન કરશે તેવી ખાતરી મળી રહી છે.

કોઈ પણ નવોદિત ટીમ આટલી પ્રતિભાશાળી જોવા મળી નથી, પરંતુ આ ટીમની ક્ષમતા જોતાં તેઓ ટેસ્ટના માંધાતાઓ માટે ચિંતા પેદા કરી રહ્યા છે.

આમ જ હોય તો ક્રિકેટમાં હરીફાઈનું તત્ત્વ ઉમેરાશે અને ટેસ્ટક્રિકેટને બચાવવાની આઈસીસીની ઝુંબેશને વેગ મળશે.

આ ઉપરાંત આઈસીસીએ અફઘાનિસ્તાનને ટેસ્ટક્રિકેટ ટીમનો દરજ્જો આપ્યો તે પણ લેખે લાગશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... વિશ્વાસ પણ નથી કે આવું કરવાથી એસસી-એસટીની નારાજગી મટી જશે કે નહીં.

જ્યારથી કેન્દ્રમાં ભાજપની સરકાર આવી છે, વાસ્તવિક સ્તરે દલિતો અને આદિવાસીઓની નારાજગી જુદી-જુદી રીતે વ્યક્ત થઈ રહી છે.

રોહિત વેમુલાથી માંડીને ઉના અને ડેલ્ટા મેઘવાલથી માંડીને સહારનપુર સુધી આ નારાજગી રસ્તાઓ ઉપર નજરે પડી છે.

આદિવાસી પત્થલગડી ઉપર પોલીસની દાદાગીરીને મુદ્દે નારાજ છે.

ભાજપ ક્યારેય નહીં ઇચ્છે કે દલિત-આદિવાસી તેનાથી એટલા નારાજ થઈ જાય કે તેઓ ચૂંટણીમાં એવા ઉમેદવારની ભાળ મેળવવામાં લાગી જાય કે જે ભાજપને હરાવે.

એસસી-એ... બાકીનો લેખ લખો:

ા જેટલી તાકાત હતી.

આને મુખ્યતઃ ઉત્તર ભારતીય બ્રાહ્મણો અને વિભાજન પછી આવેલા વાણીયાઓની પાર્ટી ગણવામાં આવતી હતી.

જોકે, અન્ય સામાજિક જૂથોનાં લોકો પણ તેની સાથે હતા, જે કોઈપણ પાર્ટીમાં હોય છે.

જનસંઘના મુખ્ય ભાગમાં બ્રાહ્મણ અને વાણીયા જ હતા. એ સમયમાં બ્રાહ્મણોની પાસે કોંગ્રેસ નામની પોતાની પાર્ટી હતી.

ભાજપની સામાજિક સ્પેસ વધુ સંકીર્ણ હતી. વાણીયાઓને નામે પણ તેની પાસે એ જ લોકો હતા જે પાકિસ્તાનથી વિસ્થાપિત થઈને આવ્યા હતા.

1977 સુધી જનસંઘ ભારતીય રાજનીતિમાં કોંગ્રેસ, કૉમ્યુનિસ્ટ અને સમાજવાદીઓ પછી ચોથા નંબરની શક્તિ હતી.

લોહિયાના બિન-કોંગ્રેસવાદે તેને રાષ્ટ્રીય રાજનીતિમાં પગ જમાવવાની તક આપી.

જયપ્રકાશના આંદોલનની લહેર ઉપર સવાર થઈને તેણે પોતાની તાકાત વધારી.

1977માં જનસંઘ કેન્દ્ર સરકારમાં પણ સામેલ થયો પરંતુ તેની હેસિયત બહુ વધી શકી નહીં.

1977માં પણ જનસંઘ બ્રાહ્મણ-વાણીયાની પાર્ટી તરીકેનો ઠપ્પો હટાવી શક્યો નહીં.

જનતા પાર્ટીમાં વિલીન થયેલો જનસંઘ જયારે અલગ થયો ત્યારે ભાજપની રચના થઈ.

1984માં તો કોંગ્રેસની લહેરમાં ભાજપ લોકસભામાં ફક્ત બે જ બેઠકો જીતી શકી હતી.

ભાજપએ આ રીતે પોતાની સ્થાપના કરી

ભાજપની રાજનીતિમાં એક મોટો ઉછાળો 1986 પછી શરૂ થયેલા રામમંદિર આંદોલનથી આવ્યો.

આ જ સમયગાળા દરમિયાન ભાજપે પોતાની જૂની છાપથી આગળ વધીને ખાસ કરીને પ્રદેશોમાં બિન-બ્રાહ્મણ, બિન-વાણીયા નેતૃત્વને બહાર લાવવાનું શરૂ કર્યું.

ઉત્તર પ્રદેશમાં આ સમયગાળા દરમિયાન કલ્યાણ સિંહ, ઓમ પ્રકાશ સિંહ અને વિનય કટિયાર સામે આવે છે.

મધ્ય પ્રદેશમાં શિવરાજ સિંહ ચૌહાણ, ઉમા ભારતી અને બાબુલાલ ગૌર.

બિહારમાં સુશીલ મોદી અને હુકુમદેવ નારાયણ યાદવનું કદ મોટું કરવામાં આવે છે તો ઝારખંડમાં બાબુલાલ મરાંડી અને અર્જુન મુંડા નજરે પડવા લાગે છે.

નરેન્દ્ર મોદી પોતે પણ આ જ સમયગાળા દરમિયાન સપાટી ઉપર દેખાવા લાગે છે.

ગુજરાતમાં કેશુભાઈ પટેલ દેખાવા લાગે છે. વસુંધરા રાજેનું કદ વધારવામાં આવે છે.

આ બધું જે યોજના અંતર્ગત કરવામાં આવ્યું હતું, તેને જ સોશિયલ એન્જિનિયરીંગ કહેવામાં આવે છે.

તો સવાલ એ ઊભો થાય છે કે 2019માં ભાજપનું સોશિયલ એન્જિનિયરીંગ શું હશે?

આ વિષયમાં અટકળો કરવા માટે તથ્યોના નામે આપણી પાસે હાલમાં ભાજપ સરકાર દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલાં પગલાં જ છે.

એ વાત તો સ્પષ્ટ જ છે કે ભાજપ 2019માં ઓબીસીને પોતાના કૅમ્પમાં રાખવાનો પૂરતો પ્રયાસ કરશે.

ઓબીસીની વર્ષો જૂની...


... વૅન્ટિલેટર પર મૂકવા પડ્યા છે અને પછી શનિવારે કહેવામાં આવ્યું કે તેમનું મૃત્યુ થયું છે."

હરિભાઈએ જણાવે છે કે હરસુખભાઈએ આરોપ લગાવ્યો હતો કે હૉસ્પિટલના કર્મીઓ તેમને વીડિયો બનાવવા બદલ ડરાવતા-ધમકાવતા હતા.

સ્મીમેર હૉસ્પિટલના આર.એમ.ઓ. ડૉ. જયેશ પટેલે બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાતચીતમાં આ આરોપને નકાર્યો હતો.

તેમણે કહ્યું કે "હૉસ્પિટલમાં દર્દીઓની ખડેપગે સારવાર કરવામાં આવે છે અને જે આરોગ્યકર્મીઓ દર્દીઓને બચાવવા દિવસરાત કામ કરતાં હોય, એ આવું કૃત્યુ ન કરી શકે."

કોરોના વાઇરસ અને લોહી વચ્ચે શું સંબંધ છે તે તમે ... બાકીનો લેખ લખો:

્રૅક મળવો જોઈએ એ નથી મળતો એટલે તેમના પર પણ ભારણ વધી રહ્યું છે."

"તંત્ર સુવિધાઓ હોવા છતાં સારી રીતે તેનું સંચાલન નથી કરતું."

કોરોના વાઇરસ : AC વાપરવું ખરેખર કેટલું જોખમી છે?

તેઓ ઉમેરે છે, "લોકો સરકારી હૉસ્પિટલોમાં જતા ડરે છે. સફાઈ, ભોજન, સારવાર અને કર્મીઓના વર્તનની ફરિયાદો અવારનવાર ઊઠે છે. બધા કર્મીઓ પર આંગળી ન ચીંધી શકાય પરંતુ થોડા લોકોને કારણે દર્દીઓને મુશ્કેલી ભોગવવી પડે છે."

ઉલ્લેખનીય છે કે સુરત ગુજરાતનાં એ શહેરોમાં સામેલ છે, જ્યાં કોરોના સંક્રમણથી સ્થિતિ વિકટ બની છે.

શનિવાર સુધીમાં સુરતમાં કોરોના વાઇરસના સંક્રમણના 3,209 ઍક્ટિવ કેસ છે અને અત્યાર સુધીમાં કોરોના સંક્રમણને કારણે 335 મૃત્યુ થયાં છે.

સુરતના મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશન હેઠળ આવતી સ્મીમેર હૉસ્પિટલ હાલમાં જ વૉર્ડમાં પાણી ભરાઈ જવાને કારણે ચર્ચામાં આવી હતી.

બીબીસી ગુજરાતીએ ગુજરાતના રાજ્યકક્ષાના આરોગ્યમંત્રી કુમાર કાનાણીનો આ વિશે વાત કરવા માટે સંપર્ક કર્યો હતો, પરંતુ તેમના તરફથી આ લખાય છે, ત્યાં સુધી કોઈ જવાબ મળ્યો નહતો.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... વ્યક્ત કરી હતી અને કહ્યું હતું કે ગુજરાતમાં કોરોનાની પરિસ્થિતિ કથળી રહી છે.

ત્યારે કૉંગ્રેસના નેતા રાહુલ ગાંધીએ પણ એનડીએ સરકાર પર નિશાન સાધ્યું હતું.

રાહુલ ગાંધીએ ટ્વીટ કરીને કહ્યું કે  વડા પ્રધાને દેશને જણાવવું જોઈએ કે અલગઅલગ રસી વચ્ચે ભારત સરકાર કઈ રસીની પસંદગી કરશે અને કેમ?

તેમણે ચાર પ્રશ્ન કરતા કહ્યું, "કોને પહેલાં રસી મળશે અને રસીના વિતરણની પ્રણાલી શું હશે? શું પીએમ કૅર ફંડમાંથી નાણાનો ઉપયોગ કરીને મફત રસીકરણ કરવામાં આવશે? અને ક્યાર સુધી બધા ભારતીયોને રસી મૂકવામાં આવશે?"

જોકે નરેન્દ્ર... બાકીનો લેખ લખો:

ભારતમાં જે રસીકરણ કાર્યક્રમ થાય છે તેના માટે દેશમાં રસીને સ્ટોર કરવા માટે સ્ટોરેજ ચેઇન પહેલાંથી ઉપલબ્ધ છે.

એટલે ભારત સરકાર ઑક્સફર્ડ વાળી રસી અને ભારતમાં બનનારી કોવૅક્સિન પર નજર ટકાવીને બેઠી છે. જેમને સામાન્ય ફ્રિજના તાપમાનમાં સંગ્રહ કરીને રાખી શકાય છે.

ભારત સરકારને આશા છે કે આ પરિણામ સારું રહ્યું તો આવતા વર્ષ સુધી કોવૅક્સિન બજારમાં આવી શકે છે જેનું સ્ટોરેજ સહેલું રહેશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... વ્યક્તિના સંપર્કમાં ન આવ્યો હોય અથવા તે કોઈ સંક્રમિત દેશમાં ન ગયો હોય તો વાઇરસ સંક્રમણનો સ્રોત શોધવો મુશ્કેલ હોય છે.

નિષ્ણાતોને બીક છે કે જો ભારત આ સ્ટેજમાં આવે તો પરિસ્થિતિને નિયંત્રણમાં લેવી મુશ્કેલ બનશે.

છેલ્લા એક અઠવાડિયાની અંદર ભારતમાં કોરોના વાઇરસના કેસ બમણાથી વધારે થયા છે અને કોરોના વાઇરસના સંક્રમણમાંથી બહાર આવનારા લોકોની સંખ્યા પણ વધી છે.

ત્યારે આઈએમઆરસીના ડાયરેક્ટર ડૉ કમલેશ સરકારે ભાર્ગવ પરીખ સાથે વાતચીતમાં કહ્યું, “કૉમ્યુનિટી ટ્રાન્સમિશન અને લોકલ ટ્રાન્સમિશનમાં ફેર એ છે  કે વધારે... બાકીનો લેખ લખો:

િટી ટ્રાન્સમિશન

અમેરિકામાં ફેબ્રુઆરીમાં કૉમ્યુનિટી ટ્રાન્સમિશનના એક કેસની પૃષ્ટિ કરવામાં આવી હતી. લગભગ એક મહિનામાં અમેરિકામાં સેન્ટર ફૉર ડિસીઝ કંટ્રોલ ઍન્ડ પ્રિવેન્શને કૉમ્યુનિટી ટ્રાન્સમિશનના અનેક કેસની પુષ્ટિ કરી છે.

હાલ અમેરિકા કોવિડ-19 સંક્રમણનું હૉટસ્પૉટ બન્યું છે કારણકે ચીન કરતા પણ વધારે લગભગ 8,5000થી વધારે મૃત્યુ 5 એપ્રિલ સુધી થયાં છે અને કોરોના વાઇરસથી સંક્રમિત લોકોની સંખ્યા સવા ત્રણ લાખ જેટલી થવા જઈ રહી છે.

અમેરિકામાં પરિસ્થિતિ જોતાં રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આવનારા બે અઠવાડિયા અતિ મુશ્કેલ હોવાની ચેતવણી આપી છે.

બ્રિટન, ઑસ્ટ્રેલિયા અને ઇન્ડોનેશિયામાં પણ કૉમ્યુનિટી ટ્રાન્સમિશનથી કોરોના વાઇરસના સંક્રમણના કેસ સામે આવ્યા છે.

11 માર્ચે બ્રિટનના વ્હેલ્સમાં કૉમ્યુનિટી ટ્રાન્સમિશનને કારણે કોરોના વાઇરસના પ્રથમ કેસ સામે આવવાની પુષ્ટિ થઈ હતી. વ્હેલ્સ વિસ્તારના મુખ્ય ચિકિત્સા અધિકારીએ કહ્યું હતું કે આ દર્દી કોવિડ-19 સંક્રમિત વ્યક્તિના સંપર્કમાં નહોતી આવી અને આ કૉમ્યુનિટી ટ્રાન્સમિશનનો કેસ હોઈ શકે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... વ્હોરા સમુદાય સામાન્ય રીતે શિક્ષિત, મહેનતુ, વેપારી અને સમૃદ્ધ હોવાની સાથે જ આધુનિક જીવનશૈલી ધરાવે છે પરંતુ સાથે જ તેઓ ધર્મભીરુ સમુદાય તરીકે પણ ઓળખાય છે.

પોતાના આ જ ધર્મભીરુ સ્વભાવને લીધે તેઓ પોતાના ધર્મગુરુ પ્રત્યે સંપૂર્ણપણે સમર્પિત રહીને તેમના દરેક 'ઉચિત-અનુચિત' આદેશોનુ નિષ્ઠાપૂર્વક પાલન કરે છે.

સૈય્યદનાની કાયદેસરતાનો વિવાદ અદાલતમાં

હાલના સૈય્યદના પરિવારના સભ્યોએ જ તેમના સૈય્યદના બનવાના મુદ્દાને મુંબઈ હાઈકોર્ટમાં પડકાર્યો છે. હાલના સૈય્યદના મુફ્દ્દ્લ સૈફુદ્દીનના પિતા ડૉ. મોહમ્મદ બુરહાનુ... બાકીનો લેખ લખો:

ાના વકીલ દ્વારા અદાલતને વિનંતી કરી કે ખુજેમા કુતુબુદ્દીનનું અવસાન થઈ ગયું છે, આ કેસને રદ કરવામાં આવે.

આ બાબતે તાહિર ફખરુદ્દીને વાંધો ઉઠાવ્યો. અદાલતે તેમની વાંધા અરજીનો સ્વીકાર કરતા મુફદ્દ્લ સૈફુદ્દીનની અપીલને રદ કરી દીધી અને આદેશ આપ્યો કે કેસ ચાલુ રહેશે.

દેશી વિદેશી અનુયાયી

કહેવાય છે કે તાહિર સૈફુદ્દીનને ભારતીય વ્હોરાઓમાં તો એટલું સમર્થન નથી પરંતુ અમેરિકા, ઇંગ્લૅન્ડ, ઑસ્ટ્રેલિયા, ઇજિપ્ત, સાઉદી અરબ વગેરે દેશોમાં વસતાં દાઉદી વ્હોરા મુસલમાનોનો એક તબક્કો તેમને જ પોતાના 54મા સૈય્યદના માને છે.

અબ્દુલ અલીને વિશ્વાસ છે કે ભલે ભારતના દાઉદી વ્હોરાઓની બહુમતી અત્યારે મુફદ્દ્લ સૈફુદ્દીનને પોતાના સૈય્યદના માને પરંતુ અદાલત તેમના ભાઈ તાહિર ફખરુદ્દીનના દાવાનો જ સ્વીકાર કરશે.

તેમનું માનવું છે કે તેમનો પક્ષ મજબૂત અને ન્યાયસંગત છે.

કુમળી બાળકીઓના ખતનાની બાબત

52મા સૈય્યદનાના ઉત્તરાધિકારના કેસ સિવાય મુફદ્દ્લ સૈફુદ્દીન પર સુપ્રીમ કોર્ટમાં પણ એક ગંભીર કેસ ચાલી રહ્યો છે.

દાઉદી વ્હોરા સમુદાયમાં કુમળી બાળકીઓના ખતના(ફીમેલ જેનિટલ મ્યૂટીલૅશન)ની બાબત સંબધિત આ કેસ છે

દાઉદી વ્હોરા સમુદાયમાં ધર્મના નામે લાંબા ગાળાથી ચાલી રહેલા આ રિવાજને અમાનવીય જણાવતા સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડકારવામાં આવ્યો છે.

દાઉદી વ્હોરા સમુદાય ધર્મગુરુના આદેશથી ચાલતી આ પરંપરા પર આ સમુદાયના જ સુધારાવાદી વર્ગ સાથે જોડાયેલી પુના નિવાસી માસૂમા રાનલવી કહે છે કે કુરાન અથવા હદીસમાં આ રીતની કોઈપણ પરંપરાનો ઉલ્લેખ નથી.

માસૂમા કહે છે, "આ ખૂબ જ અમાનવીય રિવાજ છે. તેને અમેરિકા, બ્રિટન અને ઑસ્ટ્રેલિયામાં અપરાધ જાહેર કરાયો છે. ઑસ્ટ્રેલિયામાં તો આ વિષયમાં બળજબરી કરવાના આરોપમાં ત્યાંના આમિલ, સૈય્યદનાના પ્રતિનિધિને જેલવાસ ભોગવવો પડ્યો હતો."

"આ જ રીતે અમેરિકામાં પણ કુમળી બાળકીઓના ખતના કરનારા એક ડૉકટરને પણ જેલની હવા ખાવી પડી છે."

કેન્દ્ર સરકાર ખતનાના પક્ષમાં નથી

સુપ્રીમ કોર્ટે આ સંબંધમાં થયેલી જાહેર હિતની અરજી ઉપર સૈય્યદનાની સાથે જ કેન્દ્ર સરકારને પણ નોટિસ પાઠવીને તેમનો પક્ષ જાણવા ઇચ્છા દર્શાવી છે.

જોકે, કેન્દ્ર સરકારે પોતાના જવાબમાં સુપ્રીમ કોર્ટને કહ્યું છે કે તે આ પ્રકારની પરંપરાના પક્ષમાં નથી. પરંતુ વ્હોરા સમુદાયના ધર્મગુરુને હજુ પણ વિશ્વાસ છે કે કેન્દ્ર સરકાર પોતાનું વલણ બદલશે.

પોતાની જાતને 54મા સૈય્યદના જણાવનાર તાહિર ફખરુદ્દીનના નાના ભાઈ અબ્દુલ અલી આ બાબતે કહે...


... શકશો." પોલીસે ડૉ. વેનલિયાંગ પાસે જે કાગળમાં સહી કરાવી હતી તેમાં આ વાત લખવામાં આવી હતી.

જાન્યુઆરીના શરૂઆતનાં અઠવાડિયાં દરમિયાન વુહાનના અધિકારીઓનું કહેવું હતું કે જેઓ પ્રાણીઓના સંપર્કમાં આવ્યા છે, માત્ર તેઓ જ વાઇરસના શિકાર થઈ શકે છે. અને માણસ મારફતે સંક્રમણ નથી ફેલાઈ રહ્યો.

હવે આપણે જાણીએ છીએ કે આ કેટલું ખોટું હતું. આના કારણે ડૉક્ટરોને સંક્રમણથી બચાવવા માટે કોઈ પણ પ્રકારનાં દિશાનિર્દેશ ન આપવામાં આવ્યાં.

પરંતુ પોલીસકર્મીઓ સાથે મુલાકાતના એક અઠવાડિયાની અંદર જ ડૉ. વેનલિયાંગ ગ્લૂકોમાનાં શિકાર થયેલા... બાકીનો લેખ લખો:

તા.

સોશિયલ મીડિયા સાઇટ વીવો પર ડૉ. વેનલિયાંગના મૃત્યુના સમાચાર ફેલાવવાની સાથે દુ:ખ અને ગુસ્સાની લહેર જોવા મળી.

વીવો પર બે ટ્રેંડિંગ હૅશટૅગ હતાં – “વુહાન સરકારે ડૉ. વેનલિયાંગની માફી માગવી જોઈએ.” અને “અમારે બોલવાની સ્વતંત્રતા જોઈએ.”

એક કૉમેન્ટમાં લખવામાં આવ્યું, “અત્યારે તમે જે અનુભવી રહ્યા છો તેને ન ભૂલશો, આ ગુસ્સાને ન ભૂલશો. આપણે આવું ફરીવાર ન થવા દેવું જોઈએ.”

ચીની સરકારે આ ગુસ્સો અને નારાજગી અભિવ્યક્ત ન થઈ શકે તે માટે ઘણી કૉમેન્ટ સેન્સર કરી પરંતુ આવનારા સમયમાં ચીની સરકારને એ સમજ પડી કે ચીની લોકો આ વ્યક્તિ માટે દુખી થાય એ જરૂરી છે.

એક વર્ષ બાદ ડૉ. વેનલિયાંગની મૂળ પોસ્ટ પર દસ લાખ કરતાં વધુ કૉમેન્ટ હતી. અને લાખો લોકો ડૉ. વેનલિયાંગને જાણવાની આશાએ તેમના સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ સુધી પહોંચ્યા.

ડૉ. વેનલિયાંગ એક બાળકના પિતા હતા અને બીજા બાળકના પિતા બનવાના હતા. તેમને ફ્રાઇડ ચિકન અને ટીવી સોપ પસંદ હતાં.

લોકો તેમના પેજ પર ગુડ મૉર્નિગની શુભેચ્છા પાઠવવાથી માંડીને હવામાન અને પોતાના જીવ વિશેની જાણકારી આપવા માટે પહોંચે છે.

એક કૉમેન્ટમાં લખ્યું છે, “ગુડ મૉર્નિંગ ડૉ. વેનલિયાંગ. કાલે મારી અંગ્રેજીની પરીક્ષા છે. આશા છે કે મારા માર્ક્સ સારા આવશે.”

અન્ય કેટલાક લોકોએ પોતાની પ્રેમકહાણી અને ડિપ્રેશન સાથે સંઘર્ષ જેવી વ્યક્તિગત કહાણીઓ શૅર કરી.

પરંતુ તેમના મૃત્યુના એક વર્ષ બાદ ચીન જેવી રીતે વાઇરસને નિયંત્રિત કરવામાં સફળ થઈ રહ્યું છે, તે બાદ મોટા ભાગની કૉમેન્ટમાં આશાની કિરણ જોવા મળી રહી છે.

વુહાનમાં જીવન સામાન્ય થતું દેખાઈ રહ્યું છે, પરંતુ તેમણે વિચાર્યું નહીં હોય કે આ વાઇરસ દુનિયાને કેવી રીતે બદલવા જઈ રહ્યો છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... શકીએ તો ખોટા પૉઝિટિવ કેસ આવવાને ઓછા કરી શકાય છે.

આનાથી જૂના સંક્રમણના કેસને પૉઝિટિવ આવવાની સંખ્યાને ઘટાડશે અને કુલ સંક્રમણના કેસ પણ ઓછા થઈ જશે.

પ્રોફેસર હેનેગન કહે છે કે આનાથી અનેક એવા લોકોને મદદ મળશે જે ટેસ્ટિંગના આધારે પોતાની જાતને કામ વિના ક્વોરૅન્ટિન કરી રહ્યા છે અને કોરોના મહામારીની વાસ્તવિક સ્થિતિને સમજવામાં મદદ મળી શકે છે.

પબ્લિક હેલ્થ ઇંગ્લૅન્ડનું માનવું છે કે કોરોના વાઇરસ ટેસ્ટનું યોગ્ય પરિણામ વાઇરસ કલ્ચર દ્વારા મળી શકે છે.

સંગઠનનું કહેવું છે કે તે હાલમાં આ દિશામાં વિશ્લેષણ પણ કરી... બાકીનો લેખ લખો:

સંવેદનશીલ પદ્ધતિ છે.

તેઓ કહે છે, “આ ટેસ્ટ કોરોના વાઇરસની સંક્રામકતાનો પુરાવો નથી. પરંતુ ડૉક્ટરોનું માનવું છે કે આ વાતની સંભાવના ખૂબ જ ઓછી છે કે સંક્રમણના દસ દિવસ પછી પણ વ્યક્તિના શરીરમાં વાઇરસ સંક્રામક હોય.”

બીબીસી સ્વાસ્થ્ય સંવાદદાતા નિક ટ્રિગલનું વિશ્લેષણ

મહામારીની શરૂઆતના સમયથી જ વૈજ્ઞાનિકો વાઇરસ ટેસ્ટ સાથે જોડાયેલી આ મુશ્કેલી વિશે જાણે છે અને એ એકવાર ફરીથી દર્શાવે છે કે શું કોરોના વાઇરસ સાથે જોડાયેલા આંકડા જે સામે આવી રહ્યા છે તે સાચા આંકડા નથી?

પરંતુ આનાથી શું ફરક પડે? મહામારીની શરૂઆતમાં આંકડા ઓછા મળ્યા હતા પરંતુ જેમ-જેમ સમય પસાર થતો ગયો વધારે આંકડા મળતા ગયા.

ટેસ્ટિંગ અને આર નંબરને લઈને મોટી સંખ્યામાં આવી રહેલી જાણકારીથી મૂંઝવણ વધી રહી છે.

એ વાત સાચી છે કે આખા બ્રિટનમાં જોઈએ તો કોરોના સંક્રમણના અનેક કેસ યુરોપીય દેશોની સરખામણીમાં ઓછા છે.

જ્યાં સુધી વાત સ્થાનિક સ્તર પરના સંક્રમણના ફેલાવાની કરીએ તો મોટા પ્રમાણમાં કહી શકાય છે કે તેને રોકવામાં આપણે સફળ થયા છીએ.

એ ત્યારે, જ્યારે ગરમીઓ આવાની સાથે લૉકડાઉનમાં થોડી ઘણી ઢીલ આપવાની શરૂઆત થઈ ગઈ છે.

પરંતુ આ વાતને નકારી શકાય નહીં કે હવે સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે આગળ શું થશે, ઠંડીના દિવસો આવવાના છે અને સ્કૂલોમાં પણ બાળકોનું ભણવાનું શરૂ થશે.

બ્રિટનના સ્વાસ્થ્યકર્મી માની રહ્યા છે કે દેશ હાલ મજબૂત સ્થિતિમાં છે અને એવું લાગી રહ્યું છે કે આવનારા મહિનાઓમાં સંક્રમણના વધારે કેસથી હવે બચી શકાય છે.

પરંતુ આને લઈને સરકાર અને લોકો સાવધાની પણ રાખી રહ્યા છે કારણ કે માનવામાં આવી રહ્યું છે કે આને ગંભીરતાથી ના લઈએ તો મહામારીનો એક બીજો તબક્કો શરૂ થઈ શકે છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... શકે છે અને આવશ્યક સેવાઓ સિવાય કોઈ પ્રવૃત્તિને છૂટ નથી આપવામાં આવી.

ડૉ. પ્રવીણ ગર્ગનું કહેવું છે કે આ પહેલા તબલીગી જમાતના નિઝામુદ્દીન મરકઝમાંથી આવેલા લોકો અને તેમના સંપર્કમાં આવેલા લોકોનું આક્રમક અભિગમે ટેસ્ટિંગ કરવામાં આવતું હતું. અને એ આધારે કન્ટેઇનમેન્ટ ઝોન બનાવવામાં આવ્યા હતા પરંતુ હવે કોરોના સંક્રમણ અન્ય જગ્યાઓમાં પણ ફેલાઈ ચૂક્યો છે.

તેઓ કહે છે કે પહેલાં કોરોના વાઇરસ માટે ટેસ્ટિંગની ગાઇડલાઇન કડક નહોતી. પરંતુ હવે આઈસીએમઆરે જે ગાઇડલાઇન્સ આપી છે તેમાં તાવનો કોઈ દર્દી ખાનગી ડૉક્ટર પાસે આવે તો... બાકીનો લેખ લખો:

વધારે કેસ આવ્યા છે.

અલબત્ત અનેક લોકો એવું પણ કહી રહ્યાં છે કે લૉકડાઉનને કારણે ભારત કેસોની સંખ્યા પર અંકુશ રાખી શક્યું છે. ડૉ. રાકેશ શર્માનું કહેવું છે કે ઇટાલીમાં સ્વાસ્થ્યસુવિધાની હાલત એટલી ખરાબ થઈ ગઈ હતી કે ત્યાં 70 વર્ષથી વધારે ઉંમર ધરાવતા લોકોને વૅન્ટિલેટર આપવા વિશે પુનર્વિચાર કરવો પડ્યો હતો.

લૉકડાઉનમાં જ્યારે વધારે છૂટછાટ આપતા કેસ વધશે અને તેમાં વૅન્ટિલેટર પર મૂકવા પડે તેવા ગંભીર દરદીઓની સંખ્યા પણ વધશે. તેના માટે સરકારની તૈયારીઓ પૂરતી હોય તેવું નથી લાગતું.

નિષ્ણાતો કહે છે કે કોરોના સંક્રમણ સામે અસલી લડાઈ તો હવે શરૂ થઈ છે કારણકે લાખો શ્રમિકો એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ ગયા છે, લોકોને અનેક પ્રકારની છૂટ મળી રહી છે એવામાં ગાઇડલાઇન્સનું પાલન કરવું અને સાવચેતી રાખવી દરેક વ્યક્તિની જવાબદારી બની જશે.

ડૉ પ્રવીણ ગર્ગનું કહેવું છે કે "લૉકડાઉન 4.0માં ભલે છૂટછાટ આપવામાં આવી છે પરંતુ લોકોએ સાવચેતી વર્તવી જરૂરી છે, બહાર ગયા હો ત્યારે માસ્ક અને સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગ રાખવાની જરૂર છે. ઘરમાં પણ જો વૃદ્ધ લોકો અથવા ડાયાબિટીઝ, હાઇપર ટેન્શન અથવા અન્ય ગંભીર બીમારીથી પીડિત લોકો હોય તો તેમની પાસે પણ માસ્ક પહેરીને જ જવું જોઈએ."

સરકાર શું કહે છે?

લૉકડાઉનમાં છૂટછાટ વધારતાં આવનારી મુશ્કેલીઓ માટે શું સરકાર તૈયાર છે તે પ્રશ્નના જવાબમાં ગુજરાતના ઉપ મુખ્યમંત્રી નીતિન પટેલે ભાર્ગવ પરીખને કહ્યું કે પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખી પગલાં લેવામાં આવ્યાં છે.

તેમણે કહ્યું, "લગ્નમાં 50 લોકોથી વધારે લોકોને મંજૂરી નથી આપી, દુકાનો ખોલવામાં ઑડ-ઇવન પ્રક્રિયા વાપરવામાં આવશે. રેસ્ટોરાં અને હોટેલમાંથી હોમ-ડિલિવરી કરનારા કર્મીઓને ટેસ્ટ કર્યા પછી જ મંજૂરી આપવામાં આવશે."

નીતિન પટલે કહ્યું, "કોરોના સંક્રમણ ન ફેલાય તે માટે ઔદ્યોગિક એકમો જેમ કે ડાયમન્ડ પૉલિશિંગ, ટેક્સટાઇલ ઉદ્યોગમાં વીવિંગ અને પાવર લૂમ યુનિટ્સમાં પચાસ ટકા કર્મીઓને જ રાખવામાં આવે તેવા નિર્દેશ આપવામાં આવ્યા છે."

તેમણે કહ્યું કે લોકોની રોગ પ્રતિકારક શક્તિ વધારવા માટે પણ સરકાર પગલાં લઈ રહી છે. જોકે ઉલ્લેખનીય છે કે કોરોના સંક્રમણના કેસ વધે તો આરોગ્યતંત્ર કેટલું તૈયાર છે તે પ્રશ્નનો જવાબ તેમની પાસેથી નહોતો મળ્યો.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... શકે છે.

ઑલ આસામ બંગાળી યૂથ સ્ટુડન્ટ્સ ફેડરેશનના અધ્યક્ષ દીપક ડેએ બીબીસીને કહ્યું, "અસમિયા વ્યક્તિની પરિભાષાને લઈને જે કટ ઑફ તારીખનું સૂચન કરાયું છે, એ ચોક્કસ રીતે ચિંતાનો વિષય છે. પ્રદેશમાં લાંબા આંદોલન બાદ અને ઘણા લોકોના જીવની આહુતિ બાદ એનઆરસીની તારીખ 24 માર્ચ, 1971 પર બધા લોકો સહમત થયા અને એ આધારે એનઆરસી તૈયાર કરાયું. હવે 1951ની વાત કેમ થઈ રહી છે?"

"જો કેન્દ્ર સરકાર આ ભલામણો લાગુ કરે તો અહીં વસેલા હિંદુ બંગાળી અને અન્ય પ્રદેશોમાંથી આવેલા લોકો માટે મુશ્કેલી પેદા થઈ જશે. અમે કમિટીને આ બધી વાત... બાકીનો લેખ લખો:

નથી.

તેમણે કહ્યું, "ભાજપ કોઈ ભાષા આધારિત રાજનીતિને પ્રાથમિકતા નથી આપતો. આસામનો સમાજ હવે ધ્રુવીકરણના રાજકારણ પર વહેંચાયેલો છે. હવે અહીં હિન્દુ અને મુસલમાન આધારિત રાજકારણ થઈ રહ્યું છે. પહેલાં આસામમાં જાતિ, ક્ષેત્ર, ભાષા અને સંસ્કૃતિ પર રાજકારણ થતું હતું, પરંતુ હવે અહીં ધર્મના આધારે રાજકારણ થઈ રહ્યું છે. ભાજપ હિંદુના નામે બધાને એકઠા કરી લે છે, જેનો પાર્ટીને ફાયદો મળી રહ્યો છે."

આવા સમયે ઉચ્ચસ્તરીય કમિટીની ભલામણોથી પ્રદેશની સરકાર પર દબાણ બનશે?

ઠાકુરિયા કહે છે, "ભાજપને ચૂંટણીનો ડર નથી. વાત અસમિયાની પરિભાષા નક્કી કરવાની છે, તો કોઈ પણ કમિટી આ ફાઇનલ ન કરી શકે. માત્ર પ્રદેશની વિધાનસભા આ નક્કી કરી શકે છે. આગામી વર્ષે થનારી વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં ઊતરવા માટે આસુ એક રાજકીય પાર્ટી બનાવવા માગે છે. આ તેની પૂર્વતૈયારી પણ હોઈ શકે છે. ભાજપ સરકાર અસમિયા લોકોની સાંસ્કૃતિક, સામાજિક, ભાષાકીય ઓળખ માટે ચોક્કસ કોઈને કોઈ પગલાં ભરશે, પણ તેના બદલામાં પોતાના નાગરિકોને કોઈ નુકસાન નહીં પહોંચાડે."

આસામમાં ઑલ આસામ સ્ટુડન્ટ્સ યુનિયનના નેતૃત્વમાં 1979થી સતત છ વર્ષ ચાલેલા આસામ આંદોલન બાદ 15 ઑગસ્ટ, 1985માં ભારત સરકાર અને આસામ મૂવમેન્ટના નેતાઓ વચ્ચે એક આસામ કરાર થયો હતો.

આ કરારના ક્લૉઝ-6માં કહેવાયું હતું કે અસમિયા લોકોના સાંસ્કૃતિક, સામાજિક, ભાષાકીય ઓળખ અને વિરાસતની રક્ષા, સંરક્ષણ અને સંવર્ધન માટે યોગ્ય બંધારણીય, વિધાયી અને પ્રશાસનિક સુરક્ષાઉપાય પ્રદાન કરશે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... શર્મા ઓલી 2015ના ફેબ્રુઆરી મહિનામા બીજીવાર નેપાળના વડા પ્રધાન બન્યા હતા.

ત્યારથી તેમણે બે વાર ભારતની મુલાકાત લીધી છે. તેમણએ પોતાના ચૂંટણી અભિયાનમાં ચીન સાથે ભાગીદારી વધારવા અને ભારત ઉપરની નિર્ભરતા ઓછી કરવાની વાત કહી હતી.

1950ની સંધિ મામલે નેપાળનું કડક વલણ

નેપાળના નવા બંધારણ ઉપર ભારતના અસંતોષને મુદ્દે નેપાળની ઓલી સરકાર કહેતી આવી છે કે આ તેમની આંતરિક બાબત છે.

ભારત અને નેપાળ દરમિયાન 1950માં થયેલી 'પીસ અને ફ્રેન્ડશિપ' સંધિને મુદ્દે ઓલીનું વલણ કડક રહ્યું છે.

તેમનું કહેવુ છે કે સંધિ નેપાળના... બાકીનો લેખ લખો:

તુલા જાળવી રાખવા ઇચ્છે છે.

ઓલી માટે એમ પણ કહેવાય છે કે તેઓ એક સમયે ભારતના સમર્થક ગણાતા હતા. નેપાળની રાજનીતિમાં તેમનું વલણ એક સમયે ભારત તરફી હતું.

1996માં ભારત અને નેપાળ દરમિયાન ઐતિહાસિક મહાકાળી સંધિમાં, ઓલીની ભૂમિકા ખૂબ મોટી માનવામાં આવે છે.

ભારત-નેપાળના સંબંધોમાં ઓલીની ભૂમિકા

ઓલી 1990નાં દશકામાં નેપાળમાં કૅબિનેટ મંત્રી પદે હતા. તેઓ 2007 સુધી નેપાળના વિદેશ મંત્રી પદે પણ રહ્યા હતા. આ દરમિયાન ભારત સાથે ઓલીના સબંધો ઘનિષ્ઠ હતાં.

નેપાળ ઉપર ભારતનો પ્રભાવ ઘણા દશકાઓ સુધી રહ્યો છે. બંને દેશોની વચ્ચે ખુલ્લી સરહદ છે, અનહદ વેપાર છે, એક જ ધર્મ છે અને રીતિ-રિવાજ પણ એક સરખાં જ છે.

બંને દેશોની વચ્ચે બગડતા સંબંધોની બાબતે જયારે પણ વાત થાય છે ત્યારે, ચીનનો ઉલ્લેખ અનિવાર્યપણે થાય છે.

ચીને હાલના વર્ષોમાં નેપાળમાં બહોળા પ્રમાણમાં રોકાણો કર્યાં છે. નેપાળમાં ઘણાં પ્રોજેક્ટ્સ ઉપર ચીનનું કામ ચાલી રહ્યું છે અને એમાં મૂળભૂત માળખાકીય સુવિધાઓ સાથે જોડાયેલી પરિયોજનાઓ સૌથી વધું છે.

ચીન નેપાળમા ઍરપોર્ટ, રોડ, હૉસ્પિટલ, કૉલેજ, મૉલ્સ બનાવી રહ્યું છે તો એક રેલવે લાઇન ઉપર પણ કામ ચાલી રહ્યું  છે.

કૉર્નેગી ઇન્ડિયાના વિશ્લેષક કૉન્સ્ટેન્ટિનો ઝેવિયરે વોશિંગ્ટન પોસ્ટને કહ્યું છે, "નેપાળ અને ચીનની નિકટતા એક મોટું પરિવર્તન છે. પ્રથમવાર નેપાળના ઇતિહાસમાં આ બન્યું છે કે ચીન નેપાળને, ભારતનો વિકલ્પ પૂરો પાડી રહ્યો છે."

નેપાળ બાબતોના જાણકાર આનંદસ્વરૂપ વર્મા કહે છે, "જે રીતે ભારતમાં રાષ્ટ્રવાદની વાત થાય છે તો પાકિસ્તાન વિરોધનાં કેન્દ્રમાં આવી જાય છે, એ જ રીતે હવે નેપાળમાં ચૂંટણી દરમિયાન બની રહ્યું છે."

"આવી સ્થિતિ ભારતે જ ઊભી કરી છે. ભારતે 2015માં નાકાબંધી કરીને ત્યાંના નાગરિકોમાં પણ પોતાની વિરુદ્ધ ભાવના રાખવા મજબૂર કર્યા છે. નેપાળ ભારતનો વિરોધ કરીને પોતાની પ્રગતિ કરી શકે તેમ નથી."

'ભારતે પોતાના પગ ઉપર કુહાડી મારી'

ઝેવિયર કહે છે, "પરંતુ દુર્ભાગ્યવશ ભારત માટે એવું નથી કે તે પણ વિચારી લે કે ભારત સિવાય નેપાળ પાસે કોઈ અન્ય વિકલ્પ ઉપલબ્ધ નથી. ભારત સાથે સાંસ્કૃતિક, ધાર્મિક અને અન્ય ઘણી રીતની અનહદ સમાનતાઓ છે".

"પરંતુ, તે આ તકનો યોગ્ય ઉપયોગ કરી શક્યો નહીં. નેપાળમાં ભારતે પોતે જ પોતાના પગ ઉપર કુહાડી મારી છે."

ઝેવિયર ઉમેરે છે, "ભારત સેંકડો વર્ષોથી પરતંત્ર રહ્યો છે, પરંતુ નેપાળ ક્યારેય કોઈ ઉપર આશ્રિત નથી રહ્યું. ભારતમાં સંસ્થાનવાદી માનસિકતા એ ફક્ત...


... ષડયંત્ર રચવામાં આવી રહ્યું હતું તો આ કાવતરું કાર્યકર્તા નહીં પણ પુણે પોલીસ અને મહારાષ્ટ્ર તેમજ કેન્દ્રની ભાજપ સરકાર જ રચી રહી હતી.

ચાલો આ ષડયંત્ર અને ધરપકડ પાછળ કયાં કારણો રહેલાં છે તેના પરથી પડદો ઉઠાવવાનો પ્રયત્ન કરીએ.

આ ધરપકડો અત્યારે કેમ કરવામાં આવી? આ જ લોકોની કેમ ધરપકડ કરવામાં આવી અને આનાથી સરકાર શું હાંસલ કરવા માંગે છે?

આ કાર્યવાહી પાછળનું પહેલું કારણ તો સ્પષ્ટ છે સનાતન સંસ્થાની ત્રાસવાદી હિલચાલ અને ગૌરી લંકેશ, એમ.એમ. કલબર્ગી, ગોવિંદ પાનસરે અને દાભોલકરની હત્યાઓમાં કથિત ભૂમિકાઓ પરથી ... બાકીનો લેખ લખો:

ાણી અને ઉનાનાં દલિતોની જેમ કે પછી નવ-બ્રાહ્મણવાદી પેશવાઈ સામે લડત આપવા યલગાર પરિષદમાં ભાગ લેનારા દલિતોની જેમ.

જ્યાં સુધી આદિવાસીઓની વાત છે, ભાજપ વનવાસી કલ્યાણ પરિષદ અને આરએસએસનાં અન્ય મોર્ચા પર આધારિત છે.

માત્ર આ જ એવી એનજીઓ છે જેમને આદિવાસી વિસ્તારોમાં મોકળાશથી કામ કરવાની મંજૂરી પ્રાપ્ત છે.

સરકાર આ ધરપકડોથી એ હેતુઓ સિદ્ધ કરવા માગે છે તે છે, સામાન્ય ભારતીયોને પ્રભાવિત કરવા, જેમની રાષ્ટ્રવાદ સ્વાભાવિક ભાવના છે, ભલે તેમનો રાષ્ટ્રવાદ અંધ રાષ્ટ્રવાદ કે હિંસક નથી, જેવું ભાજપ ઇચ્છે છે.

જોકે, રાષ્ટ્ર વિરોધી, ભાગલાવાદી ગેંગ અને અર્બન નક્સલ જેવા શબ્દો વાપરી સરકાર માનવ અધિકાર અને વિચારોમાં મતભેદને ગેર કાનૂની બનાવી દેવા માગે છે.

લોકોને ભરોસો હતો કે ઉમર, ક્રાંતિકારી કરતાર સિંહ સરાભાની જેમ મહાન કાર્ય કરી રહ્યા છે. એ જ રીતે જે ઝનૂની યાત્રીએ વિમાનમાં કન્હૈયા કુમારનું ગળું દબાવીને મારી નાખવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, તે ભાજપનો સમર્થક હતો.

ખોટા પ્રચારથી માઓવાદી બની રહ્યા છે અસ્પૃશ્ય

દસ વર્ષ પહેલાં માઓવાદી વિશે એ માન્યતા હતી કે તેઓ દિશા વિહિન આદર્શવાદી છે.

એક દાયકા સુધી પોલીસ દ્વારા કરવામાં આવેલા દુષ્પ્રચારને કારણે તેઓ અસ્પૃશ્ય બની ગયા છે.

જો આ જ પરંપરા ચાલતી રહી તો માનવ અધિકાર કાર્યકર્તાઓ સાથે પણ આવું જ બનશે.

હાલમાં કરવામાં આવેલી ધરપકડો, નક્સલવાદ સામે લડતને નામે કરવામાં આવેલા નરસંહાર પરથી લોકોનું ધ્યાન બીજે ભટકાવવાનું છે.

6 ઑગસ્ટ 2015ના રોજ સુરક્ષાબળોએ છત્તીસગઢના સુકમામાં નુલ્કાતોંગ ગામમાં 15 આદિવાસીઓ પર ગોળીબાર કર્યો હતો.

પત્રકારો,વકીલો, સંશોધનકર્તાઓ અને અન્ય લોકોને અહીંથી દૂર રાખી, સરકાર અહીંયા માઇનિંગ અને કંપનીઓ માટે ભૂમિ અધિગ્રહણ કરવાનું સરળ બનાવી રહી છે.

પાંચમું કારણ છે-નરેન્દ્ર મોદી માટે સહાનુભૂતિ એકઠી કરવી. આ યોગાનુયોગ છે કે જ્યારે એમની પરિસ્થિતિ કપરી બને છે એમની હત્યાના કાવતરા અંગેનું રહસ્ય છતું થઈ જાય છે.

આ કથિત હત્યાનું ષડયંત્ર એ દર્શાવે છે કે પોલીસ અને ગૃહ મંત્રાલય પોતાનું કામ યોગ્ય રીતે કરતી નથી અથવા તો તેમાં રસ દાખવતી નથી.

આ પોલીસનો જ કેસ છે કે એમને 17 એપ્રિલ 2018ના રોજ રોના વિલ્સનનાં ઘરમાંથી આ સંડોવણી વાળો દસ્તાવેજ પ્રાપ્ત થયો હતો.

મોદીની સુરક્ષા અંગેની રાજનાથના વડપણ હેઠળની બેઠક 11 જૂનના રોજ થઈ હતી તો પછી રોના અને અન્યની ધરપકડ 6 જૂને કેમ કરવામાં આવી હતી.

આ બધી વાતો અંગે વિચારીએ તો લાગે છે કે...


... સંક્રમણને કારણે વધેલા મરણાંક વિશે વાત કરતાં કહ્યું કે કોરોના સંક્રમણને કારણે ગુજરાતમાં મૃત્યુ પામનાર 67 લોકોમાંથી 60 દર્દીઓમાં પહેલેથી ગંભીર બીમારીઓ હતી જેમકે કિડનીનો રોગ, હૃદય રોગ, ડાયાબિટીઝ, હાઇપર ટેન્શન.

આ પ્રકારની ગંભીર બીમારીને કારણે પહેલેથી જ આ દર્દીઓની રોગપ્રતિકારક શક્તિ નબળી હતી અને તેથી તેઓ કોરોના વાઇરસના સંક્રમણના શિકાર થયા અને તેમની હાલત ગંભીર થઈ ગઈ હતી.

તેમણે આગળ કહ્યું કે વલસાડના 21 વર્ષના યુવકનું મૃત્યુ 22 એપ્રિલે સુરત ખાતે નોંધવામાં આવ્યું, તેમને બ્રેઇન ટ્યૂમર હતું.

જયંતી રવિ... બાકીનો લેખ લખો:

છેલ્લા એક અઠવાડિયામાં 20,200 જેટલા ટેસ્ટ થયા છે અને અત્યાર સુધી કોવિડ-19ના રાજ્યમાં જેટલા ટેસ્ટ થયા છે.

તેમાંથી લગભગ 50 ટકા ટેસ્ટ છેલ્લા અઠવાડિયામાં થયા છે. અને પૉઝિટિવ ટેસ્ટ આવવાનો દર પણ વધતો દેખાયો છે. ૉ

અસિમ્પટૉમેટિક દર્દીઓએ વધારી ચિંતા

દેશમાં લક્ષણ વિનાના દર્દીઓએ સરકારની ચિંતા વધારી છે.

ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ઑફ મેડિકલ રિસર્ચ મુજબ દેશમાં કોરોના સંક્રમણના 69 ટકા દર્દીઓમાં કોવિડ-19ના સામાન્ય લક્ષણ નથી દેખાતા, જેમકે તાવ, શરદી અને સૂકી ખાંસી.

ગુજરાતમાં પણ લક્ષણ વિનાના દર્દીઓ એટલે કે અસિમ્પટૉમૅટિક દર્દીઓએ સરકારની ચિંતા વધારી છે.

જયંતી રવિએ જણાવ્યું હતું કે અમદાવાદમાં 18 એપ્રિલથી 19 એપ્રિલ વચ્ચે 140 નવા કેસ સામે આવ્યા તેમાંથી 15 દર્દી જ એવા હતા જેમનામાં કોરોના સંક્રમણના લક્ષણ દેખાતા હતા. મોટાભાગના અસિમ્પટૉમેટિક કેસ હૉટસ્પૉટમાં મળી આવ્યા હતા.

ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયા પ્રમાણે ત્યાં નવ એપ્રિલે એક જ વિસ્તારમાંથી 30 અસિમ્પ્ટૉમૅટિક દર્દી મળ્યા હતા. અમદાવાદના મ્યુનિસિપલ કમિશનર વિજય નહેરાએ મુજબ શહેરમાં 70 ટકા જેટલા દર્દીઓમાં લક્ષણને નહોતાં.

ડોર-ટુ-ડોર સ્ક્રીનિંગ, સર્વેલન્સ, ટેસ્ટિંગની રણનીતિ

ગુજરાત સરકારે જાહેર કર્યું હતું કે રાજ્યમાં ડોર-ટુ-ડોર સ્ક્રીનિંગ, ઘનિષ્ઠ સર્વેલાન્સ અને ટેસ્ટિંગ કરવાની સ્ટ્રૅટેજી અપનાવશે.

30 માર્ચે રાજ્યમાં 1,321 ટેસ્ટ થયા હતા અને 23 એપ્રિલ સુધી રાજ્યમાં કુલ 40,616 ટેસ્ટ થયા છે.

ગુજરાતના આરોગ્ય સચિવ જયંતી રવિએ કહ્યું કે અમદાવાદમાં હૉટસ્પૉટ અને કર્ફ્યૂવાળા વિસ્તારમાં ટેસ્ટિંગનું પ્રમાણ વધારવામાં આવતા કેસોની સંખ્યા પણ વધી છે.

જયંતી રવિ પ્રમાણે પ્રતિ દસ લાખ ટેસ્ટનું પ્રમાણ જોઈએ તો 19 એપ્રિલે ગુજરાતમાં પ્રતિ દસ લાખ 447.81 ટેસ્ટ કરવામાં આવ્યા છે, ત્યારે ભારતનું સરેરાશ 269 હતું.

બાકી વિસ્તારોની સરખામણીમાં ગુજરાતમાં મોટા પાયે ટેસ્ટ થઈ રહ્યા છે.

તેમનાં પ્રમાણે ગુજરાતમાં પ્રતિ દસ લાખ લોકોમાં સરેરાશ 19, તેલંગણામાં 30, મહારાષ્ટ્રમાં 28, ઉત્તર પ્રદેશમાં 20, તામિલનાડુમાં 19 અને દિલ્હીમાં 91 જેટલા કોરોના સંક્રમણના કેસ છે.

તેમનું કહેવું હતું કે આ આંકડાને જોઈને ન કહી શકાય કે ગુજરાતમાં બહુ વધારે કેસ આવ્યા છે.

ગુજરાતમાં શરુઆતમાં અમદાવાદ, સુરત, ભાવનગર અને વડોદરામાં 15 હૉટસ્પૉટ જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા જેમાં સૌથી વધારે અમદાવાદમાં આઠ હૉટસ્પૉટ હતા.

અમદાવાદમાં હાલમાં 16 વિસ્તારોને ક્લસ્ટર ક્વોરૅન્ટીન...


... સંગઠનનું કામ કરવા નીકળી પડ્યા.

એ યુગમાં કૉંગ્રેસના વિદ્યાર્થી યૂથ કૉંગ્રેસના નામ ઉપર ચૂંટણી લડતા હતા. ગહેલોતે સંગઠનનું કામ આગળ વધાર્યું અને પોતાના સભ્યો માટે એક આચારસંહિતા બનાવીને વહેંચી.

ગહેલોત પહેલીવાર 1980માં જોધપુરથી સાંસદ તરીકે ચૂંટાયા. ગહેલોતે પાંચ વાર સંસદમાં જોધપુરનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું છે. 1982માં પહેલી વાર ઇન્દિરા ગાંધી મંત્રીમંડળમાં તેમને ઉપ-મંત્રી બનાવવામાં આવ્યા.

જ્યારે તેઓ સોગંદ લેવા ગયા ત્યારે એક ત્રિચક્રી વાહનમાં બેસીને ગયા હતા. 1991માં જ્યારે તેમને કપડાં મંત્રી બનાવવામાં આ... બાકીનો લેખ લખો:

ગહેલોત કેન્દ્રમાં મંત્રીપદ ભોગવવા ઉપરાંત બે વાર મુખ્ય મંત્રી અને ત્રણ વાર પ્રદેશ કૉંગ્રેસના અધ્યક્ષપદે રહ્યા છે. પાર્ટી સંગઠનમાં પોતાના કાર્યકાળ દરમિયાન ગહેલોતે પાર્ટી કાર્યક્રમોમાં ગળાના હાર તરીકે સુતરની માળાનો ઉપયોગ કરવાનું ચલણ શરૂ કર્યું.

આ સાથે જ પાર્ટીના જુના નેતાઓ અને સ્વતંત્રતા સેનાનીઓના જન્મદિવસ ઉપર તેમને યાદ કરવાની પરંપરા શરૂ કરી.

જાણકાર કહે છે કે જ્યારે તેઓ પહેલી વાર રાજ્ય કૉંગ્રેસના પ્રમુખ બન્યા ત્યારે ગહેલોતે તાલુકા સ્તરે મોટી સંખ્યામાં એકમોની રચના કરીને સંગઠનનો વિસ્તાર કર્યો.

આ એકમોમાં એ લોકોને નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા જેઓ સાવ તળિયેથી આવતા હતા અને તેમની કોઈ મોટી હેસિયત નહોતી. ત્યારે તેમના ટીકાકારોએ એવું કહીને તેમની મજાક ઉડાવી કે ગહેલોતે સંગઠનને એકમ કૉંગ્રેસ બનાવી દીધું.

પરંતુ પછીથી તેમના ટીકાકારોને પણ લાગ્યું કે આ દ્વારા કૉંગ્રેસે છેક જમીની સ્તર સુધી પાર્ટી માટે રાજકીય મૂડી ઊભી કરી લીધી.

ગુજરાત-કર્ણાટકમાં મળ્યો યશ

ગત વર્ષે પાડોશી રાજ્ય ગુજરાતમાં જ્યારે વિધાનસભાની ચૂંટણી હતી, ગહેલોતને ત્યાં પ્રભારી બનાવીને મોકલવામાં આવ્યા. ત્યારે તેમના વિરોધીઓને લાગ્યું કે ગહેલોતના રાજકારણ ઉપર પૂર્ણવિરામ લાગી ગયું છે.

પરંતુ જ્યારે પાર્ટી ત્યાં પોતાના પ્રદર્શનમાં ઉલ્લેખનીય સુધારો કરતી નજરે પડી તો વિરોધીઓ શાંત થઈ ગયા. એ પછી કર્ણાટકમાં તેમની કામગીરીના વખાણ થયા.

વિરોધીઓ તેમને રાજયની રાજનીતિથી દૂર રાખવા ઈચ્છતા હત,  જ્યારે તેમના સમર્થકો તેમની ચાહનામાં નારા લગાવતા રહે છે. આ સ્થિતિમાં ગહેલોતે એક મારવાડી ઉક્તિમાં 'મૈ થાંસુ દૂર નહીં' (હું તમારાથી દૂર નથી) દ્વારા પોતાના સમર્થકોની આશા જાળવી રાખી અને આખરે મુખ્ય મંત્રી પદે બિરાજવા જઈ રહ્યા છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... સંપૂર્ણરીતે રક્ષણ ના ધરાવતા હો તો બ્લેક મમ્બા જેવા સાપના ડંખથી તમારી પેરિફરલ નર્વસ સિસ્ટમ પર અસર થાય છે."

"તમારા ડાયાગ્રામ જામી જાય છે અને તમે શ્વાસ લઈ શકતા નથી. તમારી આંખો બંધ થઈ જશે અને તમે ચાલી પણ નહીં શકો. તમે ધીમે ધીમે નબળા પડીને પેરેલાઇઝ્ડ થઈ જાવ છો."

"આને કારણે આપણી સેન્ટ્રલ નર્વસ સિસ્ટમને અસર થતી નથી, તેથી હજીય તમે વિચાર કરી શકવાની સ્થિતિમાં હો છો. તમે મૃત્યુ ન પામો ત્યાં સુધી મગજ ચાલતું રહે"

કોબ્રાનો ડંખ ભારે હોય છે

બ્લૅક મૅમ્બા ખતરનાક સાપ છે, જેના કરવાના અડધી કલાકમાં જ વ્યક્તિનું... બાકીનો લેખ લખો:

થી મરી જવાય છે."

આવા પ્રયોગોના કારણે થયેલા ઘાવના ઘણા નિશાન તેમના શરીર પર છે. ક્યારેક તેઓ મોતની બહુ નજીક પહોંચી ગયા હતા. આમ છતાં મેડિકલ સુપરવિઝન વિના સાપના ડંખ ખાવામાં તેમને આનંદ આવી રહ્યો છે.

"12 વાર એવું બન્યું હતું કે માંડ માંડ બચ્યો હતો. મેં પ્રથમ વર્ષે પ્રયોગ કર્યો ત્યારે બે કોબ્રાના ડંખ પછી મારે હૉસ્પિટલમાં દાખલ થવું પડ્યું હતું. તમારે આ રીતે જ શીખવું પડે. દુનિયામાં એવી કોઈ યુનિવર્સિટી કે ડૉક્ટર નથી, જે તમને આવું બધું શીખવે."

દ્વિગુણિત એન્ટિબોડિઝ

તેમણે પ્રયોગો બાદ કરાવેલા મેડિકલ ચેકઅપથી આ મેથડ કામ કરે છે એવો આત્મવિશ્વાસ તેમનામાં આવ્યો છે.

"બીજો લોકોની સરખામણીએ મારા શરીરમાં ઝેર વિરોધી એન્ટીડોટ્સ બેગણા જણાયા છે."

લૅબોરેટરી ટેસ્ટમાં આ વાત સ્પષ્ટ થઈ છે એવો ફ્રીડેનો દાવો છે.

બે વર્ષ પહેલાં ટિમ ફ્રીડેના યૂટ્યુબ વિડિયોઝ પર ઇમ્યુનોલૉજિસ્ટ જેકોબ ગ્લેનવીલેનું ધ્યાન પડ્યું હતું. ફાઇઝર જેવી મોટી ફાર્મા કંપનીમાંથી પ્રિન્સિપલ સાયન્ટિસ્ટનો હોદ્દો છોડીને તેમણે ઝેર વિરોધી રસી શોધવા માટે પોતાની કંપની શરૂ કરી છે.

"ટિમ ફ્રીડે જે કામ કરે છે તે બહુ નોંધપાત્ર છે પણ બહુ જોખમી છે. હું કોઈને તેના માટે ભલામણ ના કરું," એમ ગ્લેનવીલે કહે છે.

તેમની કંપની ફ્રીડેના લોહીના નમૂનાનો ઉપયોગ કરીને નવા પ્રકારની ઝેર વિરોધી દવા શોધી રહી છે.

ટિમ ફ્રીડે કહે છે કે "તે લોકોએ મારા ડીએનએ, આરએનએ, એન્ટિબોડીઝ લીધા છે અને તેને ક્લોન કરી રહ્યા છે. આ સૌથી ઊંચા પ્રકારનું વિજ્ઞાન છે."

સારવારમાં ઉપેક્ષા

વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાના જણાવ્યા અનુસાર દર વર્ષે 54 લાખ લોકોને સાપ કરડે છે. તેમાંથી અંદાજે 81,000થી 1,38,000 લોકોનાં મૃત્યુ થાય છે. 4,00,000થી વધુ લોકોને કાયમી ખોડ સર્જાય છે.

દર વર્ષે 19 સપ્ટેમ્બરને સાપના ડંખ સામે જાગૃતિના દિવસ તરીકે ઊજવવામાં આવે છે.

તેની પાછળનો વિચાર એશિયા, આફ્રિકા અને દક્ષિણ અમેરિકાના ગ્રામીણ વિસ્તારના લોકોને સાપ કરડ્યા પછી સારી સારવાર મળતી નથી તે બાબત તરફ ધ્યાન દોરવાનો છે.

ઘણા દેશોમાં ઝેરના મારણની દવા સરળતાથી મળતી નથી કેમ કે તેને જાળવવાની સમસ્યા હોય છે.

કેટલીક દવા અમુક પ્રકારના સાપના ડંખ પર જ કામ લાગે છે, તેના કારણે પણ મુશ્કેલી થાય છે.

ઉંદર પર પ્રયોગની તૈયારી

નવી દવાઓ ઉંદર પર ટેસ્ટ કરવામાં આવે છે

આ વર્ષે મે મહિનામાં વેલકમ ટ્રસ્ટે વધારે સારી ઝેરમારક દવા અને નવી સારવારની શોધ માટે 10 કરોડ ડૉલરના ફંડની જાહેરાત કરી...


... સમય આપવાની જરૂર છે.

જાન્યુઆરીથી રસીકરણ શરૂ થયું છે અને હજુ તો તેને ત્રણ મહિના પણ પૂરા થયા નથી.

ચોથો તર્ક : મૉનિટરિંગ મુશ્કેલ બનશે

ભારતમાં વસતી વધારે છે. સરકારનું લક્ષ્યાંક 80 કરોડ લોકોના રસીકરણનું છે. તેથી 160 કરોડ ડોઝની જરૂર પડશે.

બધા લોકોને રસી આપવા માટે ખાનગી ક્ષેત્રની મદદ પણ લેવી પડશે. આ પરિસ્થિતિમાં મૉનિટરિંગની સમસ્યા સર્જાઈ શકે છે.

કોરોના નવી બીમારી છે અને કેન્દ્ર સરકાર જ સમગ્ર કામગીરીનું સંચાલન કરી રહી છે. વયમર્યાદા હઠાવવાથી કેન્દ્ર સરકાર માટે મૉનિટરિંગની સમસ્યા સર્જાઈ શકે છે.
... બાકીનો લેખ લખો:

ુસ્તકો પણ લખ્યાં છે. તેઓ શું કહે છે એ જાણીએ.

પહેલો તર્ક : કોરોનાની બીજી લહેરને પહોંચી વળવા વયમર્યાદા હઠાવવી જરૂરી

દેશના કેટલાંક રાજ્યોમાં કોરોનાની બીજી લહેર શરૂ થઈ ચૂકીછે અને પહેલા તબક્કાની સરખામણીએ હવે કોરોના વધુ ઝડપથી ફેલાઈ રહ્યો છે.

સેરો સર્વેમાં જાણવા મળ્યું છે કે કેટલાક વિસ્તારોમાંના લોકોમાં કોરોનાવિરોધી ઍન્ટીબૉડી વધુ છે, જ્યારે કેટલાકમાં ઓછા.

જે વિસ્તારના લોકોના શરીરમાં ઍન્ટીબૉડી ઓછાં છે એ વિસ્તારો હૉટ સ્પૉટ બનવાનું જોખમ વધારે છે.

તેથી એ વિસ્તારમાં તમામ વયજૂથના લોકોને વૅક્સિનેશનની પરવાનગી સરકાર હવે આપી દેવી જોઈએ. એ રીતે બીજી લહેરને ઝડપથી અંકુશમાં લઈ શકાશે.

બીજો તર્ક : વૅક્સિનેશનનું લક્ષ્યાંક ઝડપથી હાંસલ કરી શકાશે

ભારત સરકારે પહેલા તબક્કામાં તમામ હેલ્થ વર્કર્સ અને ફ્રન્ટ લાઈન વર્કર્સને વૅક્સિન આપવાનું નક્કી કર્યું હતું, પણ એ લક્ષ્યાંક ત્રણ મહિના થયા છતાં હાંસલ કરી શકાયો નથી.

ભારતમાં કુલ વસતીના માત્ર પાંચ ટકા લોકોને જ વૅક્સિન આપી શકાય છે, જ્યારે બ્રિટનમાં 50 ટકા લોકોને વૅક્સિન અપાઈ ચૂકી છે. ઇઝરાયલમાં પણ વૅક્સિનેશનની ગતિ સારી છે. તેથી ત્યાં કોરોના કંટ્રોલમાં છે. ભારતે આવા દેશો પાસેથી શીખવું જોઈએ.

ભારતમાં હાલ જે ઝડપે વૅક્સિનેશનનું કામ થઈ રહ્યું છે તે હિસાબે તમામ લોકોને વૅક્સિન આપવામાં ત્રણ વર્ષ થઈ શકે છે. વયમર્યાદા હઠાવીને એ સમયગાળાને ઘટાડી શકાય.

ત્રીજો તર્ક : વૅક્સિનની બરબાદી અટકાવવી

રાજ્ય સરકારો સાથેની બેઠકમાં ખુદ ભારત સરકારે સ્વીકાર્યું છે કે રસીકરણ નહીં થઈ શકવાને કારણે કેટલીક વૅક્સિન બરબાદ થઈ રહી છે. આંકડાની વાત કરીએ તો ભારતમાં સાત ટકા વૅક્સિન આ કારણસર જ બરબાદ થઈ રહી છે.

વયમર્યાદા હઠાવી લેવામાં આવે તો આ બરબાદી અટકાવી શકાય.

અલબત, ડૉ. સુનીલા કહે છે કે  "વૅક્સિનની બરબાદીનું પ્રમાણ વૉક-ઈન વૅક્સિનેશન દ્વારા ઘણાં અંશે ઓછું કરવાના પ્રયાસ થઈ રહ્યા છે."

"તેમાં વધુ ઘટાડા માટે ઉત્પાદકોએ વૅક્સિનના ઓછી માત્રાવાળા પેક બનાવવાં પડશે. હાલ 20 ડોઝનું એક પેક હોય મળતો હોય તો હવે પાંચ ડોઝનો પેક બનાવવું જરૂરી છે."

ચોથો તર્ક : બીજી લહેરમાં રસીકરણ-અભિયાન ચાલતું રહે

ડૉ. પારેખે જણાવ્યું હતું કે બીજી લહેરની વચ્ચે રસીકરણ-અભિયાન બે દિવસ માટે રોકવું પડ્યું હોય એવું ઇઝરાયલમાં બે મહિના પહેલાં બન્યું હતું.

ભારતમાં જે ઝડપે કેસ વધી રહ્યા છે તેને ધ્યાનમાં લેતાં ઇઝરાયલ જેવી પરિસ્થિતિ ન સર્જાય એ સુનિશ્ચિત કરવાની...