...ોએ પોતાના તમામ સંબંધીઓને કો-ઑપરેટિવ સોસાયટીના સભ્ય બનાવી દીધા અને ગ્રામજનોને પણ કહી દીધું કે તમે લોકો પણ સભ્ય છો અને આ જમીન પર ખેતી કરતા રહો. આ લોકોએ ત્યારબાદ પણ ખેતી કરવાનું ચાલુ રાખ્યું."

છળ

નિત્યાનંદ દ્વિવેદીના જણાવ્યા પ્રમાણે ગામમાં રહેતા આદિવાસીઓ સોસાયટીની જમીન પર ખેતી કરતા રહ્યા અને આ તરફ સોસાયટીની જમીન સમયાંતરે પ્રભાતકુમાર મિશ્રના સંબંધીઓ અને કેટલાક અન્ય સભ્યોનાં નામે રજીસ્ટર થતી રહી.

વર્ષ 2017માં તેમાંથી જ આશરે 100 વીઘા જમીન સરપંચ ભુર્તિયાને વેચી દેવામાં આવી.

સ્થાનિક લોકો સાથે વાતચ... બાકીનો લેખ લખો:

ધિકારી અંકિત અગ્રવાલ કહે છે, "આ સમગ્ર મામલાની તપાસના આદેશ મુખ્ય મંત્રીએ આપ્યા છે અને તપાસ ચાલી રહી છે કે આ બધું કેવી રીતે થયું."

વિવાદિત હોવા અને આદિવાસીઓ ખેતી કરી રહ્યા હોવા છતાં સરપંચે જમીન કેમ ખરીદી, તેના અંગે જાણકારી મળી શકી નથી.

કારણ એ છે કે સરપંચ અને તેમના પરિવારના ચાર લોકોની ધરપકડ થઈ ગઈ છે જ્યારે મહિલાઓ સહિત અન્ય પરિવારજનો નાસી છૂટ્યાં છે.

ઉમ્ભા ગામથી તળાવના કિનારે કાચા રસ્તે પસાર થઈને સરપંચ ભુર્તિયાના ઘરે પહોંચવુ ઘણું અઘરું હતું.

પરંતુ ઉમ્ભા ગામથી આશરે બે કિલોમિટર દૂર હોવા છતાં સરપંચનું ઘર દેખાઈ રહ્યું હતું કેમ કે કાચા ઘર ધરાવતા ગામમાં એકમાત્ર પાકું અને મોટું ઘર હતું.

સરપંચના ઘરની બહાર કેટલાક પોલીસકર્મીઓ હતા જેઓ સુરક્ષા આપી રહ્યા હતા. ઘરે અન્ય કોઈ સભ્યો હાજર ન હતા.

સેંકડો બોરી ઘઉં અને તમામ અન્ય વસ્તુઓ ઘરની બહાર પડી હતી.

ગ્રામજનોના જણાવ્યા પ્રમાણે સરપંચ મૂળ આ ગામના નથી પરંતુ રાજસ્થાનના કોઈ વિસ્તારમાંથી તેમના પૂર્વજો 60ના દાયકામાં અહીં આવીને વસ્યા હતા. તેમણે સપહી ગામમાં ઘણી જમીન ખરીદી લીધી હતી.

શનિવારના રોજ જ કૉંગ્રેસ મહાસચિવ પ્રિયંકા ગાંધીની પીડિત પરિવારોને મળવાની જીદ વચ્ચે ઉમ્ભા ગામમાં મૃતકોના પરિવારને પાંચ-પાંચ લાખ રૂપિયાના વળતરની રકમ વહેંચવામાં આવી, પરંતુ ઘાયલોને 50-50 હજાર રૂપિયા હજુ મળ્યા નથી.

આશરે બે ડઝન ઘાયલ લોકોનો સોનભદ્રની જિલ્લા હૉસ્પિટલમાં અને વારાણસીમાં ઇલાજ ચાલી રહ્યો છે.

પ્રિયંકા ગાંધીને ઉમ્ભા ગામ આવવાની પરવાનગી ન મળી અને કેટલાક પરિવારજનો સાથે તેમની મુલાકાત ચુનારના કિલ્લામાં જ કરાવી દેવામાં આવી.

જ્યારે આગામી દિવસે એટલે કે રવિવારે મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથ પીડિત પરિવારોને મળવા ઉમ્ભા ગામ પહોંચ્યા હતા.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ોકલી દેવાયો. એક મહિના પછી મને ત્યાંથી છોડવામાં આવ્યો હતો."

'મારી હાલત જોઈને મારા સાથીઓ રડી પડ્યા'

પોતાની વાત આગળ વધારતા તે કહે છે, "હું કેન્દ્રીય જેલમાં પહોંચ્યો ત્યાં સુધીમાં હું બરાબર ચાલી પણ ના શકું તેવી મારી હાલત થઈ ગઈ હતી. પીઠમાં સતત દુઃખાવાના કારણે સુઈ શકતો નહોતો."

ખાલેદ કહે છે તેને ત્રાસ આપવામાં સૌથી ક્રૂર હતો ક્રિમિનલ સિક્યુરિટી ડિપાર્ટમેન્ટનો એક ગાર્ડ, જેણે ખાલેદને પ્રમુખ અસદની તસવીર સામે ઘૂંટણીયે પડવાની ફરજ પાડી હતી.

તેણે કહ્યું, "તારો ભગવાન મરી જશે, પણ તે નહીં મરે. ભગવાન ખતમ થઈ ... બાકીનો લેખ લખો:

ા ખાવાનો નહોતો. "ક્રિમિનલ સિક્યુરિટી ડિપાર્ટેમેન્ટ કામ કરતો તે ગાર્ડ ક્યાં છે તે હું સતત જાણકારોને પૂછતો રહેતો હતો.''

'આખરે એ મળી ગયો...'

ખાલેદ કહે છે, "આખરે તેને શોધી કાઢ્યો અને તેની પાછળ તેના ઘરે પહોંચીને તેને ઠાર કરી દીધો. હું તેના કબજામાં હતો ત્યારે તેણે મને જે કહ્યું હતું તે મેં તેને યાદ કરાવ્યું હતું."

"તે મને કહેતો હતો કે તું જીવતો આ કેદમાંથી બહાર નીકળે અને મને પકડી પાડે તો મારા પર દયા ના ખાતો. મેં એવું જ કર્યું અને તેના પર દયા ખાધી નહોતી."

"હું તેને કેન્દ્રીય જેલ પાસે આવેલા એક ખેતરમાં લઈ ગયો. આ વિસ્તાર અમે મુક્ત કરાવ્યો હતો."

"મેં કતલ કરવાના છરાથી તેના હાથ કાપી નાખ્યા. તેથી જીભ બહાર કાઢીને કાતરથી તેને કાપી નાખી. મારો રોષ હજીય શમ્યો નહોતો."

"આખરે તેણે પોતાને મારી નાખવાની ભીખ માગી ત્યારે મેં તેને મારી નાખ્યો. મારે બદલો લેવાનો હતો એટલે કોઈ ડર વિના મેં તેને પતાવી દીધો."

"મેં તેને અનેક રીતે ત્રાસ આપ્યો, પણ મને તેનો કોઈ અફસોસ નથી. જો તે પાછો જીવતો થઈને આવે તો ફરી આવી જ ક્રૂરતાથી હું તેને તડપાવી તડપાવીને મારું."

"આ ગાર્ડ લોકોને પકડીને મારે છે અને ત્રાસ આપે છે તેવી ફરિયાદ કરવાનું કોઈ સ્થાન હોત તો મેં આવું ના કર્યું હોત. પણ કોઈ ફરિયાદ સાંભળનારું નહોતું કે તેને અટકાવી શકે તેવું કોઈ નહોતું."

ખાલેદને ક્રાંતિમાં રહેલો વિશ્વાસ ઊઠી ગયો હતો. તેના માટે અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવાની લડાઈ રોજિંદી બની ગઈ હતી.

આગળ જતાં તે આનાથીય ખતરનાક ભૂમિકા ભજવવાનો હતો. તે આગળ જતા જેહાદી જૂથ ઇસ્લામિક સ્ટેટ (આઇએસ)નો હત્યારો બનવાનો હતો.

"આઇએસ સાથે મેં મિત્રતા કેળવી... તે પછી તેમને ખતમ કરી નાખ્યા"

મિત્રતા અથવા દગાખોરી, વ્યૂહરચનાના મુદ્દે થયેલા ઝઘડા અને સત્તાના સંતુલનમાં પરિવર્તનના કારણે સીરિયાના ઘણા બળવાખોરો જૂથો બદલતા રહેતા હતા. ઘણા વારંવાર જૂથો બદલતા હતા.

આવી સ્થિતિમાં ખાલેદે પણ તેમને હત્યારા તરીકે તાલીમ આપનારા અહરાર અલ-શામ જૂથને છોડી દીધું અને અલ-નુસરા જૂથ સાથે જોડાઈ ગયો.

લોકોનો જાહેરમાં શિરચ્છેદ કરાતો

તે વખતે સિરિયામાં અલ-કાયદા સાથે આ જૂથ સત્તાવાર રીતે સંકળાયેલું હતું.

જોકે, 2014 સુધીમાં ઇસ્લામિક સ્ટેટ, જેને ખાલેદ અને બીજા લડાકુઓ સામાન્ય જૂથ સમજતા હતા તેણે રક્કામાંથી બીજા બળવાખોર જૂથોને ખદેડી દીધાં.

રક્કા આઇએસની 'ખિલાફત'નું બિનસત્તાવાર પાટનગર બની ગયું હતું.

ઉગ્રવાદીઓ જાહેરમાં શિરચ્છેદ કરીને, સૂળીએ ચડાવીને કે ત્રાસ...


...ોકે લીના એક માર્કેટિંગ આઇડિયા બાદ ફ્લેશ પેકનું કામ વધતું રહ્યું.''

વર્ષ 2014માં બ્રાઝિલમાં વર્લ્ડ કપ શરુ થવાનું હતું અને આ દરમિયાન એમને વિચાર આવ્યો એક એવો ફોટો ખેંચવાનો જેના વાઇરલ થવાની શક્યતાઓ ઘણી હતી.

લી કહે છે, ''મેં બ્રાઝિલના રિયો ડિ જિનેરિયો શહેરમાં ઇસુ ખ્રિસ્ત ધ રિડીમર મૂર્તિના ઉપર ઉભેલા અમૂક મજૂરોનો ફોટોગ્રાફ જોયેલો, ત્યાંથી આખા શહેરનો કંઈક અલગ જ નજારો જોવા મળેલો. મને ખબર હતી કે જો હું આ તસવીર લઈ શક્યો તો આ વાઇરલ થઈ જશે.''

લીએ બ્રાઝિલના ટુરિસ્ટ બોર્ડને એ પ્રતિમા પર ચડીને ફોટો ખેંચવા મ... બાકીનો લેખ લખો:

ોઈ શકે?''

કંપનીની શરૂઆત વખતે રાધા અને લી વચ્ચેનાં કામો અલગ-અલગ નહોતા, પરંતુ હવે રાધા કંપનીની સીઈઓ (ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ ઓફિસર) છે અને લી કંપનીના બઝ મેકર છે.

ફ્લેશ પેકના ભવિષ્ય વિષે વાત કરીએ તો આ કંપની ઉત્તરી અમેરિકામાં પણ ઓફિસ ખોલવા જઈ રહી છે.

કંપનીની સફળતા પર રાધા કહે છે કે વધારે પડતા લોકો એમની વયજૂથનાં લોકો સાથે વાતો નથી કરતાં. એવામાં એમણે આ લોકોને સેવાઓ આપવાનું શરુ કર્યું છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ોકોનાં મૃત્યુ થયાં તથા 100થી વધુ લોકો ઘાયલ થયા હતા.

એ પછી ફરી એક વખત ગુજરાત પોલીસે આપેલા ફોન નંબર અને તેના ઉપર થયેલી ચર્ચાઓ ઉપર પોલીસે ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું. જેમાંથી બ્લાસ્ટના આયોજન અને હવાલાથી નાણાં મેળવવાની માહિતી બહાર આવી.

દિલ્હી પોલીસે કોર્ટમાં દાખલ કરેલા દસ્તાવેજને ટાંકતા ગુપ્તા લખે છે કે, તારીખ 18મી સપ્ટેમ્બરે કેન્દ્રીય ગુપ્તચર સંસ્થાઓ પાસેથી અહેવાલ મળ્યા હતા કે આતિફ ઉર્ફ બશીરે 11 લોકો સાથે અમદાવાદની મુલાકાત લીધી હતી અને આઈ.ઈ.ડી. (ઇમ્પ્રૂવાઇઝ્ડ ઍક્સ્પ્લૉઝિવ ડિવાઇસ) વિસ્ફોટક તૈયાર કર્યા ... બાકીનો લેખ લખો:

થી એક ટીમનું નેતૃત્વ દિલ્હી પોલીસના ઇન્સ્પેક્ટર મોહનચંદ શર્મા કરી રહ્યા હતા, જેમને 'વૅરિફિકેશન'ની કામગીરી સોંપવામાં આવી હતી.

સ્ક્રિપ્ટ પ્રમાણે, સવારે 11 વાગ્યા આજુબાજુ દિલ્હી પોલીસનો એક કર્મચારી ટેલિકૉમ કંપનીના માણસ તરીકે ત્યાં જઈ અને કસ્ટમર વૅરિફિકેશનના આધારે અંદરની સ્થિતિનો સરવે કરે. બીજી ટીમનું નેતૃત્વ એ સમયના એ.સી.પી. (આસિસ્ટન્ટ કમિશનર ઑફ પોલીસ) સંજીવકુમાર યાદવ કરી રહ્યા હતા.

શર્માએ તેમની ટીમના માત્ર એક કર્મચારીને પોલીસ યુનિફૉર્મ પહેરવાની અને બાકીના સભ્યોને સાદાવેશમાં રહેવા તાકીદ કરી હતી, જેથી કરીને કંઈ ન મળે અને પરત ફરવાનું થાય તો ખાસ કોઈ હિલચાલ વગર કામગીરીને અંજામ આપી શકાય.

જો તેઓ સાદા કપડાં ઉપર બુલેટપ્રૂફ જૅકેટ પહેરે તો તેમની હાજરી છતી થઈ જાય તેમ હતી. જેના પરિણામો પણ જોવાં મળ્યાં. આ ટીમે કપડાંમાં છુપાવી શકાય તેવા નાનાં હથિયાર પોતાની સાથે રાખ્યાં હતાં.

બીજી ટીમ ખલિલુલ્લાહ મસ્જિદ પાસે હતી. તેઓ બુલેટપ્રૂફ જૅકેટ તથા એકે-47 જેવાં હથિયારોથી સજ્જ હતા.

યાદવે એ દિવસના ઘટનાક્રમ અંગે એક ઇન્ટરવ્યૂમાં જણાવ્યું, "વૅરિફિકેશન માટે મોહન મોકલવામાં આવી હતી. થોડા સમય પછી અમને માહિતી મળી કે ત્યાં ગોળીબાર થયો છે અને ઇન્સ્પેક્ટર શર્મા તથા અન્ય એક હેડ-કૉન્સ્ટેબલને ગોળી વાગી છે, તથા એક આતંકવાદી જમીન ઉપર ઘાયલ અવસ્થામાં પડ્યો છે."

"આ  માહિતી મળતા અમારી ટીમ ત્યાં ધસી ગઈ હતી. એક બંધ રૂમમાં બે હથિયારબંધ આતંકવાદી હતા. અમે તેમને સરેન્ડર કરવા માટે કહ્યું. પરંતુ અંદરથી ગોળીબાર થયો, જેથી અમારી ટીમે સ્વબચાવમાં ગોળીબાર કર્યો, જેમાં એક હેડ કૉન્સ્ટેબલના બુલેટપ્રૂફ જૅકેટ ઉપર ગોળીઓ લાગી, જેમાં એક ટૅરરિસ્ટ ઘાયલ થયો, જેને અમે હૉસ્પિટલમાં શિફ્ટ કરી દીધો."

સમગ્ર ઘટનાક્રમ ઉપર વર્ષ 2019માં બનેલી ફિલ્મ 'બટલા હાઉસ'માં જોન અબ્રાહમે એ.સી.પી. યાદવની જ્યારે રવિકિશને ઇન્સ્પેક્ટર શર્માની ભૂમિકા ભજવી હતી.

પોતાના પુસ્તકમાં કર્નલસિંહ લખે છેકે 'મારી ઉપર સંજીવનો ફોન આવ્યો, જેમાં તેમણે શર્મા તથા અન્ય એક હેડ કૉન્સ્ટેબલને ગોળી લાગી હોવાથી તેમને હૉસ્પિટલમાં ખસેડવામાં આવ્યા હોવાની વાત કહી હતી. તેમણે અંદર એક આતંકવાદી ઘાયલ અવસ્થામાં પડ્યો હોવાનું પણ જણાવ્યું હતું.'

યાદવને સંદિગ્ધોને ઘેરી રાખવાની સૂચના આપીને કર્નલસિંહ પોતે અને સ્પેશિયલ સેલના ડી.સી.પી. (ડેપ્યુટી કમિશનર ઑફ પોલીસ) આલોકસિંહ ઘટનાસ્થળે ધસી ગયા.

સમગ્ર ઘટનાક્રમ ચાર-પાંચ મિનિટમાં પતી ગયો, પરંતુ તે પછી...


...ોકોને કહેતા કે ગયા ભવના કરમનું ફળ ભોગવો છો."

"હું તો બહુ નાની હતી એટલે યાદ નથી, પણ અમારી સાથે રહેતી કાકીઓ મને કહેતી હતી કે હું સાવ લબડતી ઢિંગલી જેવી હતી."

કુલી કહે છે કે "ગામના કેટલાક લોકોએ તો કહ્યું પણ હતું કે તેને નદીમાં નાખી દો, ડૂબી મરશે. પણ મારા પિતાએ મને ખરેખર બચાવી લીધી. ઘરમાંથી મને ઉપાડીને ખરેખર ફેંકી દેવા માટેની તૈયારી થઈ ગઈ હતી, પણ પિતાએ મને પરાણે છોડાવીને બચાવી."

પરિવારના લોકોને લાગ્યું કે ગામમાં રહીને આ છોકરીનું કંઈ થઈ શકશે નહીં.

1970ના દાયકામાં દક્ષિણ એશિયામાંથી મોટી સંખ્યામાં... બાકીનો લેખ લખો:

ાં, તે લાગણીઓ હવે તે લખીને વ્યક્ત કરવા લાગ્યાં. પેન હૉલ સ્પેશ્યિલ સ્કૂલમાં પ્રથમવાર કુલી કવિતા લખતાં થયાં.

"શિક્ષકો અમને કવિતાઓ વાંચી સંભળાવતા અને મને તે સાંભળીને બહુ આનંદ થતો" એમ તેઓ કહે છે.

"તે પછી મેં પણ એક પ્રકારની હળવાશ માટે અને થેરપી તરીકે કવિતા લખવાનું શરૂ કર્યું. મને શબ્દોના પ્રાસ બેસાડવામાં મજા પડવા લાગી અને મારી લાગણીઓ અને ભાવનાઓ વ્યક્ત કરવાનું ગમવા લાગ્યું."

13 વર્ષની ઉંમરે બધા માટેની માધ્યમિક શાળામાં તેમને પ્રવેશ મળ્યો. હવે સ્થિતિ સુધરવા લાગી, કેમ કે તેઓ સહાધ્યાયીઓ સાથે હળીમળી શકતાં હતાં. તેમણે લખવાનું પણ ચાલુ રાખ્યું.

કુલી કહે છે કે "હું આનંદ માટે અને પીડા ભૂલવા માટે પણ લખતી હતી. મારું શરીર સશક્ત નહોતું, પણ મારું મન સાબૂત હતું. સૌની જેવા જ વિચારો, અનુભૂતિઓ મને થતી હતી અને મને તેનાથી તાકાત મળવા લાગી."

શાળામાં કુલીને મજા પડવા લાગી હતી, પણ અહીં તેઓ સારો દેખાવ કરી શકતાં નહોતાં. મોટા ભાગે તેઓ નાપાસ થતાં હતાં અને 16 વર્ષની ઉંમરે શાળા છોડી દીધી. યુનિવર્સિટીમાં નહીં જવા મળે તે વાતે તેઓ દુખી હતાં અને તેમનાં માતાપિતાને પણ લાગતું હતું કે તેઓ એકલાં ત્યાં રહી શકશે નહી.

ભણવાનું હવે હતું નહીં એટલે કુટુંબે હવે કુલીનાં લગ્ન માટેનું વિચારવાનું શરૂ કર્યું.

"દીકરા માટે હું યોગ્ય છું કે નહીં તે જોવા માટે કુટુંબીઓ આવતા તે બધું મને બરાબર યાદ છે" એમ તેઓ કહે છે.

"હું પરંપરાગત વસ્ત્રોમાં સજ્જ થઈને બેસતી, પણ મને જોઈને જોવા આવનારા મારા માતાપિતાને કહેતા કે 'શું આવી દીકરીને અમારો દીકરો પરણશે એમ તમે ધારો છો?' અને પછી જતા રહેતા."

તેમણે કાયમ એવું જ સાંભળ્યું હતું કે કોઈ તેને પરણશે નહીં અને આજે પણ તે કડવા શબ્દો તેમનાં મનમાં ગુંજે છે.

કોઈ એ જાણતું નહોતું કે તેઓ પોતાની લાગણીઓને કાગળોમાં ઠાલવી દેતાં હતાં.

કેવી જિંદગી છે તેના વિશે તે લખ્યા કરતાં, એવી આશામાં કે કોઈ દિવસ તે કોઈ વાંચશે. પક્ષાઘાત થયેલી એશિયન છોકરીની જિંદગી કેવી હોય અને તે દયા નહીં, પણ સહાનુભૂતિ ઇચ્છે છે તેવું લોકો જાણે એમ તેમને થતું.

આખરે તેમનો પરિચય એ પુરુષ સાથે થયો, જે તેનો ભાવિ ભરથાર બનવાનો હતો.

હવે છોકરો અને તેનો પરિવાર લગ્ન માટે તૈયાર થઈ ગયા, પણ કુલી તૈયાર નહોતાં.

કુલી કહે છે કે, "પહેલીવાર મને તે ગમ્યો નહોતો. પણ સમય વીતવા લાગ્યો તે હું તેને જાણતી ગઈ. આખરે હું તેના પ્રેમમાં પડી અને તે પણ મને ચાહવા લાગ્યો હતો."

તેણે પોતાને સ્વીકારી તેનાથી કુલી બહુ...


...ોકોને લાગે છે કે ત્યાં પેદા થતા રોજગારમાં સ્થાનિક લોકોને નોકરીઓ અને અન્ય આર્થિક તકોમાં સમાન હિસ્સો નહીં મળે. જોકે પાકિસ્તાનના ઘણા જાણકારો તેનાથી સહમત થતા નથી.

પાકિસ્તાનનો ઇન્કાર

ડૉ. મરિયા સુલતાન સાઉથ એશિયન સ્ટ્રેટિજિક સ્ટેબિલિટી ઇન્સ્ટિટ્યૂટ યુનિવર્સિટીના મહાનિદેશક છે. બંને દેશના સંબંધો અને આ પ્રોજેક્ટ પર તેઓ નજર રાખે છે.

તેમના અનુસાર, બલૂચિસ્તાન તરફથી આ પરિયોજનામાં ચીનને કોઈ મુશ્કેલી જણાતી નથી. પણ તેઓ આ પરિયોજનામાં ઘણું મદદગાર થઈ રહ્યું છે.

તેઓ કહે છે, "જ્યારે આપણે એમ કહીએ કે બલૂચિસ્તાન સીપ... બાકીનો લેખ લખો:

યુરોપમાં બેસીને ઑપરેટ કરે છે. અને પાકિસ્તાન પણ તેને ચરમપંથી જ માને છે.

ચીન પર બલૂચ બિલરેશન આર્મીનો હુમલો

નવેમ્બર 2018માં કરાચીના ફ્લિફ્ટન વિસ્તારમાં આવેલા ચીનના વાણિજ્ય દૂતાવાસ પર હુમલો થયો હતો. તેની જવાબદારી બલૂચ અલગાવવાદી સંગઠન બલૂચ બિલરેશન આર્મીએ લીધી હતી. તેમાં સાત લોકોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં.

આવું પહેલી વાર નહોતું થયું કે બલૂચ અલગાવવાદીઓએ ચીનને નિશાન બનાવ્યું હોય.

અગાઉ પણ બીએલએ તરફથી ઑગસ્ટ 2018માં સૌથી પહેલા જે આત્મઘાતી હુમલાની જવાબદારી કબૂલી હતી, એ ખુદ અસલમ બલોચના પુત્રે ઝિલા ચાગીના હેડક્વાર્ટર દાલબંદીન પાસે કર્યો હતો.

જોકે સચ્ચાઈ એ પણ છે કે આ પરિયોજનાની સુરક્ષા માટે ચીને પાકિસ્તાનને અલગથી એક ફોજ તૈયાર કરવાની વાત પણ કરી હતી. આ અંગે સ્વર્ણ સિંહ કહે છે કે આ પહેલી વાર જોવા મળ્યું છે કે કોઈ અન્ય દેશમાં રોકાણ માટે કોઈ દેશે આર્મી બનાવવાની વાત કરી હોય.

ચીનનો આ પ્રસ્તાવ પાકિસ્તાને સ્વીકારી પણ લીધો. આ સેના આજે પણ (જેને સ્પેશિયલ સિક્યૉરિટી ડિવિઝન કહેવાય છે) ચીનના લોકોને, ચીની સામાન અને પરિયોજનાની સુરક્ષા માટે ત્યાં તૈયાર કરે છે.

આ હુમલાઓને પણ બલૂચ અલગાવવાદીઓની ચીની સરકાર પરની નારાજગી સાથે જોડીને જોવામાં આવે છે.

ઑક્સફોર્ડ રિસર્ચ ફાઉન્ડેશનના સુશાંત સરીન માને છે કે આ સાચું કે બલૂચ અલગાવવાદીઓ તરફથી સીપેકમાં શરૂઆતમાં થોડી મુશ્કેલીઓ આવી હતી. પણ એ એવી નહોતી કે તેનાથી પરિયોજના રોકાઈ ગઈ હોય. તેઓ માને છે કે વિસ્તારમાં બલૂચ ઉપદ્રવી પણ કારણ છે, પરંતુ ઘણાં અન્ય કારણો પણ છે, તેના લીધે કેટલીક પરિયોજનાઓમાં મોડું થઈ રહ્યું છે.

તેમના અનુસાર, આર્થિક તંગ પણ એક કારણ છે અને બીજું કારણ એ કે પાકિસ્તાન પોતાની જરૂરિયાતો પ્રમાણે ચીન તરફથી બીજી વાર કેટલીક પરિયોજનાઓમાં કેટલીક ચીજો ઘટાડવા માગે છે અને કેટલીક જોડવા માગે છે. તેના કારણે મુશ્કેલીઓ આવી રહી છે. તેના માટે બંને દેશ તરફથી પૂરી રીતે સહમતી સધાઈ નથી.

સુશાંત કહે છે કે આ પરિયોજનાની શરૂઆતથી જ બંને દેશને એ અંદાજ હતો કે બલૂચ લોકોના બળવાનો કેવી રીતે ઉકેલ લાવવો, આથી અલગથી સેનાની પણ વાત કરાઈ હતી.

બલૂચિસ્તાન લિબરેશન આર્મીનો ઇતિહાસ

બલૂચિસ્તાન બિલરેશન આર્મી પહેલી વાર 1970ના દશકના શરૂઆતમાં નજરે આવી હતી.

આ એ સમય હતો જ્યારે પૂર્વ વડા પ્રધાન ઝુલ્ફીકાર અલી ભુટ્ટોના પહેલા શાસનમાં બલૂચિસ્તાનમાં પાકિસ્તાનના સત્તા સામે સશસ્ત્ર બગાવત શરૂ કરાઈ હતી.

જોકે સૈન્ય તાનાશાહ ઝિયાઉલ હકની સત્તા પર કબજો કર્યા...


...ોક્કસ આંકડા મેળવ્યા. રાજકોટ શહેરના ઇજારાઓના અભ્યાસમાંથી એવું તારણ નીકળ્યું કે રાજકોટ રાજ્યની અડધોઅડધ આવક તો ઇજારામાંથી આવે છે અને તે મોટે ભાગે રાજકુટુંબ પાછળ ખર્ચાય છે.

અને ખેડૂતોની આવકના સર્વેમાંથી એવું તારણ નીકળ્યું કે ખેડૂતની માથાદીઠ આવક પાંચ પૈસા એટલે કે એક કેદી ઉપર થતા ખર્ચ કરતાં પણ ઓછી છે. તેનો પણ લગભગ અડધા જેટલો ભાગ રાજકુટુંબના અંગત ખર્ચમાં વપરાય છે. રાજકોટની આવી ઇજારાશાહી અને ગામડાની વેરાશાહી વિરુદ્ધ લોકોમાં દિવસે ને દિવસે રોષ વધતો જતો હતો.

રાજકોટમાં એજન્સીની હદમાં જન્માષ્ટમીના મેળામા... બાકીનો લેખ લખો:

ચ્ચારી, “હવે ખેડૂતોનો પરસેવો પાડીને મેળવેલા પૈસા નાચગાન અને રંગરાગમાં નહીં ઉડાડી શકાય. એ દિવસો હવે હંમેશને માટે પૂરા થયા છે.”

દરબાર વીરાવાળા લોકોના ભારે ઉત્સાહને જોઈને ચેતી ગયા હોય તેમ તેમણે તુરંત વલ્લભભાઈને પોતાને ત્યાં ચાપાણીનું આમંત્રણ આપ્યું. આમ, લડતનો દોર વલ્લભભાઈના હાથમાં આવ્યો. તેઓ તો હંમેશાં માનભર્યા સમાધાન માટે તત્પર જ હતા.

આ મુલાકાતમાં વીરાવાળાએ કહ્યું, “તમારા આગમનથી રાજા અને પ્રજા વચ્ચે તંગદિલી ઓછી થશે અને અને હિંસક તોફાનનું વાતાવરણ શાંત થશે એવું હું માનું છું. પ્રજાના હિતાર્થે અમારે રાજ્યમાં જે કાંઈ સુધારા કરવા ઘટે તે આપ સૂચવશો તો તેનો અમલ કરવા અમે પ્રયત્ન કરીશું.”

પરંતુ સમાધાનની શરતો વિશે જાણ્યા બાદ વીરાવાળા જાણીજોઈને માંદગીનું બહાનું કરીને રજા પર ઊતરી ગયા અને કૅંડલ નામના એક અંગ્રેજની રાજકોટના દીવાનપદે નિમણૂક થઈ. દરમિયાન રાજકોટમાં આગેવાનો અને પ્રજા સતત રાજ્યના અન્યાયો વિરુદ્ધ ચળવળ ચલાવી રહ્યા હતા.

આગેવાનોની ધરપકડ, સભાઓ અને સરઘસો બાદ રાજકોટના રાજાએ સમાધાન માટે વલ્લભભાઈને બોલાવ્યા. ત્યારે દીવાન સર પેટ્રિક કૅંડલ તથા કાઉન્સિલના બીજા સભ્યો રાવસાહેબ માણેકલાલ પટેલ અને જોબનપુત્રા પણ આવી પહોંચ્યા. એને પરિણામે આખરે સમાધાન થયું જેના પર રાતના પોણા બે વાગ્યે ઠાકોરસાહેબે સહી કરી.

સમાધાનની શરતો

રાજકોટના ગેરવહીવટને પરિણામે ચાલી રહેલાં આદોલનો બાદ આખરે રાજા અને પ્રજા વચ્ચે સમાધાન થવાનું હતું. પ્રજા વતી સરદાર પટેલ રાજા અને તેમના સલાહકારમંડળ સમક્ષ રજૂઆત કરવા ગયા હતા. જેના પરિણામ સ્વરૂપે નીચેની શરતો મુજબ સમાધાન કરવાનું ઠરાવવામાં આવ્યું.

(ક) છેલ્લા થોડા માસ દરમિયાન અમારી પ્રજામાં જે લોકલાગણી જાગૃત થઈ છે તેમાં અને પોતે માનેલાં દુ:ખોના ઇલાજ માટે લોકોએ જે ખેદજનક કષ્ટો સહન કર્યાં છે. તે જોયા પછી અને કાઉન્સિલ તેમજ વલ્લભભાઈ પટેલ સાથે સમગ્ર પરિસ્થિતિની ચર્ચા કર્યા પછી, અમારી ખાતરી છે કે હાલની લડતનો અને લોકોનાં દુ:ખોનો તત્કાળ અંત લાવવો જોઈએ.

(ખ) અમે દસ ગૃહસ્થની એક સમિતિ નીમવાનો નિર્ણય કર્યો છે. આ ગૃહસ્થો અમારા રાજ્યના પ્રજાજનો હશે. તેમાંના ત્રણ જણ રાજ્યના અમલદાર હશે અને બીજા સાત પ્રજાજનોનાં નામ હવે પછીથી જાહેર કરવામાં આવશે.

(ગ) આ સમિતિ 1939ના જાન્યુઆરીના અંત સુધીમાં, યોગ્ય તપાસ પછી અમારી સમક્ષ હેવાલ રજૂ કરીને, શહેનશાહ પ્રત્યેની અમારી ફરજો અને રાજા તરીકેના અમારા વિશેષ અધિકારોને બાધ ન આવે એવી રીતે, અમારી પ્રજાને...


...ોખ્ખું કરીને વાપરવામાં આવે છે."

"અમદાવાદનો કુલ 476 ચોરસ કિલોમિટરનો વિસ્તાર છે. અહીં સરેરાશ તો 25 ઇંચ વરસાદ પડે છે પણ જો 20 ઇંચ વરસાદ ગણવામાં આવે તો અમદાવાદને એટલું પાણી મળે છે કે જેટલું આખા ગુજરાતને નર્મદા યોજના અંતર્ગત 14 હજાર ગામડાં અને 13 શહેરો માટે પાણી સંગ્રહિત રાખવામાં આવ્યું છે."

"તો પણ અમદાવાદ પાસે પાણી હોતું નથી અને બહારના સ્રોતો પર આધારિત રહેવું પડે છે. કેમ કે જે જે તળાવો હતાં, તેને પૂરીને મકાનો બનાવી નાખવામાં આવ્યાં છે. એટલે જ્યારે વરસાદ પડે છે ત્યારે પાણી વહી જાય છે."

જયનારાયણ વ્ય... બાકીનો લેખ લખો:

્રહ માટે શહેરી અને ગ્રામીણ બન્ને વિસ્તારોમાં પૂર્ણ નાણાંકીય સપોર્ટ આપવો જોઈએ."

"લોકો પાણી બચાવે તેના માટે સરકારે લાંબા ગાળાનું અભિયાન ચલાવવું જોઈએ કે જેથી જનતા જાગરૂક થઈ શકે અને સાથે સાથે સરકારે સંસાધનો પણ ઊભા કરવા જરૂરી છે."

મહત્ત્વનું છે કે સૌરાષ્ટ્ર પ્રદેશનાં 11 જિલ્લાના ડૅમ અને જળાશયોમાં 4.58 ટકા જેટલું જ પાણી બચ્યું છે.

ડૅમ અને જળાશયોના જળસ્તર સંદર્ભે સૌથી કપરી પરિસ્થિતિ સૌરાષ્ટ્ર પ્રદેશની છે.

પાણીની તંગીની આ સ્થિતિમાં હવે એક વાત તો ચોક્કસ કહી શકાય કે જેમ જેમ જળ સંકટ વધશે, તેમ તેમ ગરીબોની સ્થિતિ કપરી બનશે અને પાણી ગરીબોથી દૂર થવા લાગશે.

કેમ કે જે લોકોની પાસે પૈસા હશે, તેઓ તો પાણી ખરીદી લેશે પરંતુ જે લોકો પાસે પૈસા નથી તેઓ શું કરશે અને ક્યાં જશે?

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ોગંદનામું

ખલીલ ધનતેજવીની આત્મકથા સોગંદનામાનું મુખપૃષ્ઠ

ખલીલ ધનતેજવી સાથે ગઝલપાઠ કરનારા અને એમને ઓળખનારા કવિઓ-લેખકોનું માનવું છે એમની સાદગી પણ એમની કવિતામાં ઊતરી આવી હતી.

બિરેન કોઠારી કહે છે કે "ખલીલ ધનતેજવી ચાહકો અને સમધર્મીઓમાં પણ લોકપ્રિય હતા. એમનું વલણ એવું રહેતું કે એ કોઈની તક છીનવતા નહોતા અને હંમેશાં નવયુવાન કવિઓને પ્રોત્સાહન આપતા હતા. બધાને સ્વજન જેવા લાગતા."

તેઓ એક પ્રસંગને યાદ કરતાં કહે છે, "અમદાવાદમાં વિવિધ ભારતી પર ગુજરાતી ફિલ્મોની અંગેની સિરીઝ ચાલતી હતી. હું વડોદરામાં હતો અને મારે... બાકીનો લેખ લખો:

એ મને પોલીસ સ્ટેશન લઈ ગયો. છેક એની કૅબિનમાં લઈ ગયો. મને એની સામે બેસાડ્યો. પછી કૉન્સ્ટેબલને બોલાવીને પાણી અને ચા લઈને આવવા કહ્યું. પછી મને કહ્યું, 'હા, ખલીલસાહેબ! સરસ મઝાની ગઝલ સંભળાવો.'

જીવાતી જિંદગીની વાત

શકીલ કાદરી કહે છે, "ગુજરાતીમાં ગઝલની થતી અવગણનામાં ગઝલને સ્થાપિત કરવામાં એમની બહુ મહત્ત્વની ભૂમિકા રહી છે."

"ખલીલ ધનતેજવીને સૌથી પહેલી પંક્તિ જાણીતા ગઝલકાર અઝીઝ કાદરી (શકીલ કાદરીના પિતા)એ આપી હતી અને તેઓ મુશાયરાઓમાં પણ ઘણી વાર તેનો ઉલ્લેખ કરતા હતા."

શકીલ કાદરી અનુસાર, ખલીલે શરૂઆત ઉર્દૂથી કરી હતી. એ સમયે ખલીલ સમકાલીન કવિઓની જેમ ન સમજાય એવી દુર્બોધ કહેવાય એવી શૈલીમાં લખતા હતા.

"પણ પાછળથી 1970-75 પછી તેમની ઉર્દૂ ગઝલોમાં ઘણો બદલાવ આવ્યો હતો, સરળતા આવી હતી."

શકીલ કાદરી કહે છે, "પત્રકાર હોવાને કારણે તેઓ ભાષામાં સરળતા રાખતા હતા અને એનો તેઓએ શાયરીમાં પણ ઉપયોગ કર્યો હતો. શબ્દોની પસંદગી અને વિષયની પસંદગી. અને સરળતા છતાં પણ નાવિન્ય એ એમનો ગુણવિશેષ હતો."

અનિલ જોશી બીબીસી સાથેની વાતમાં કહે છે, "જ્યારે ગઝલમાં પરંપરાનો યુગ ચાલતો ત્યારે એ સમયે ખલીલ ધનતેજવીએ પરંપરાથી પ્રભાવિત થયા વિના પોતાની જે મનોવ્યથા હતી, મથામણ હતી એ ઠાલવી. એ પ્રવાહથી અળગા રહીને ચાલ્યા હતા."

"કેટલાક વિવેચકો ખલીલની કવિતામાં છિદ્રો શોધતા હોય છે. ખલીલની ગઝલોમાં છિદ્રો શોધનારા અનેક સમકાલીનો હોઈ શકે. પણ મારી એક સાદી સમજ છે કે પોલા વાંસમાં જ્યારે છિદ્રો હોય ત્યારે જ એ વાંસળી બને છે."

"ખલીલ ધનતેજવીએ છિદ્રોને બારી બનાવીને જીવતી જિંદગીનાં યથાર્ય દર્શન કર્યાં છે."

ખલીલ ધનતેજવી એમની એક ગઝલમાં કહે છે-

હા, વિવેચક છો તમે જાણું છું હું,

પણ જરા આઘા ઘસો, રસ્તો કરો.

આપ છો ભાષાભવનના માસ્તર

લો, જરા ટહુકાનો તરજુમો કરો

આમ, શબ્દો સાથેનો તેમનો નાતો માત્ર ગઝલને લીધે નથી. પણ સાહિત્યના અન્ય આયામોમાં પણ એમણે વિહાર કર્યો છે.

15 વર્ષ સુધી ગઝલથી છેટા રહ્યા

કવિ વિનોદ જોશી સાથે ખલીલ ધનતેજવી

'સોગંદનામું'માં તેઓ લખે છે, 'દરેક વળાંકે મને નવું જગત પ્રદાન કર્યું છે. કોઈ પણ વળાંક મને 'પાછો વળ' કહેવાને બદલે આગળ વધવાની પ્રેરણા આપી છે. નવો ઉમળકો અને નવી શક્તિ પણ આપી. દાતરડાથી કલમ સુધી અને કલમથી કૅમેરા સુધીના મારા આ પ્રવાસમાં સૌપ્રથમ પગથિયાનું નામ છે કવિતા.'

વડોદરાથી અંદાજે 45 કિમી દૂર આવેલા ધનતેજ ગામમાં કવિ ખલીલ ધનતેજવીનો જન્મ 12 ડિસેમ્બર, 1935માં થયો હતો.

ખલીલ ધનતેજવી...


...ોગથી ચાલતો હતો.

દ્વિતીય વિશ્વયુદ્ધ બાદ મોટા જહાજોમાં પણ ડીઝલ એન્જિનનો ઉપયોગ થવા લાગ્યો હતો. દરિયાઈ માર્ગે થતી હેરફેરના કુલ ખર્ચનો 70 ટકા ભાગ ઈંધણ પાછળ ખર્ચાય છે.

જો રૂડોલ્ફ ડીઝલ વધુ શોધ કરી શક્યા હોત તો વૈશ્વિક અર્થતંત્ર આજે મગફળીના આધારે ચાલી રહ્યું હોત.

ડીઝલે બનાવેલા એન્જિનમાં અત્યારે ભલે ક્રૂડ ઑઈલના વિવિધ ઉત્પાદનોનો ઉપયોગ થતો હોય પરંતુ ડીઝલે તેમનું એન્જિન તે રીતે બનાવ્યું હતું કે તેમાં ઘણાં ઈંધણોનો ઉપયોગ થઈ શકે.

કોલસાની રજથી લઈ વનસ્પતિ તેલનો ઉપયોગ થઈ શકે તેવું એન્જિન તેમણે તૈયાર કર્યું... બાકીનો લેખ લખો:

લા પાકીટ, પૉકેટ નાઇફ, ચશ્માનું કેલ વગેરેની ઓળખ તેમના પુત્ર દ્વારા કરવામાં આવી હતી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ોટી ઠેરવી છે.

ચીની વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ચાઓ લિજિયાને કહ્યું કે આ વાઇરસ બની શકે કે અમેરિકાથી ફેલાયો હોય અને તેના માટે અમેરિકાએ પોતાને ત્યાં તપાસ કરાવવી જોઈએ.

લિજિયાને કહ્યું, "મહામારી ફેલાયા બાદ ચીને તેના મૂળની તપાસ માટે WHOની ખૂબ મદદ કરી. આ વર્ષે 14 જાન્યુઆરીથી 10 ફેબ્રુઆરી સુધી WHOની આંતરરાષ્ટ્રીય વિશેષજ્ઞોવાળી ટીમે ચીની વિશેષજ્ઞો સાથે મળીને લગભગ એક મહિના સુધી વુહાનમાં ગહન શોધ કરી."

"બંને પક્ષોના વિશેષજ્ઞોએ મળીને જગ્યાઓની મુલાકાત લીધી અને બહુ બધા આંકડાઓનું અધ્યયન કરીને રિપોર્ટ જાહેર કર્... બાકીનો લેખ લખો:

ાં કહેવાયું હતું કે વાઇરસની કોઈ લૅબમાંથી ફેલાવવાની આંશકા 'બહુ જ ઓછી' છે. જોકે વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠનનું કહેવું હતું કે હજુ વધુ શોધની જરૂર છે.

પણ વાઇરસ લૅબમાંથી લીક થવાને લઈને ફરીથી સવાલ ઊઠવા લાગ્યા જ્યારે હાલમાં જ અમેરિકન ઇન્ટેલિજેન્સ એજન્સીઓના હવાલાથી મીડિયામાં એ સમાચાર આવ્યા કે વુહાન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ વાયરોલૉજીના ત્રણ સભ્યો નવેમ્બરમાં હૉસ્પિટલમાં દાખલ થયા હતા. જ્યારે ચીને આગલા મહિને ડબલ્યુએચઓને જણાવ્યું હતું કે વુહાન શહેરમાં ન્યુમોનિયાના કેસમાં તેજી આવી છે.

બાઇડનના ચીફ મેડિકલ એડવાઇઝર ડૉક્ટર એન્થની ફાઉચી કહેતા આવ્યા છે કે તેમના મતે આ બીમારી પ્રાણીઓમાંથી માણસોમાં ફેલાઈ. પણ આ મહિને તેમણે પણ એ કહી દીધું કે એ વાતને લઈને તેમને પૂરો વિશ્વાસ નથી.

ગત વર્ષે પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે કહ્યું હતું કે કોરોના વાઇરસ વુહાન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ વાયરોલૉજીમાંથી નીકળ્યો છે. એ સમયે ઘણી અમેરિકન મીડિયા સંસ્થાઓએ આ દાવાને નિરાધાર કે ખોટો ગણાવ્યો હતો.

મંગળવારે ટ્રમ્પે ન્યૂયૉર્ક પોસ્ટને એક ઈમેલના માધ્યમથી મોકલેલા નિવેદનમાં કહ્યું, "હું તો પહેલેથી કહેતો હતો, પણ મારી હંમેશાંની જેમ ખરાબ ટીકા કરાઈ. અને હવે એ બધા કહે છે કે હું સાચું બોલતો હતો."

લૅબમાંથી લીક થવાની થિયરીની ચર્ચા

વાઇરસ ક્યાંથી ફેલાયો, બની શકે કે સામાન્ય લોકો ક્યારેય તેના અંગે પૂરું સત્ય જાણી ન શકે.

ઉત્તર અમેરિકાના બીબીસી સંવાદદાતા એન્થની જર્ચરનું વિશ્લેષણ

તેને અમેરિકન સરકારમાં થોડી પારદર્શિતા માની શકાય કે બાઇડન પ્રશાસન સ્વીકાર કરે છે કે અમેરિકન ઇન્ટેલિજેન્સ એજન્સીઓ કોરોના વાઇરસના સ્રોતને લઈને એકમત નથી. વાઇરસ લૅબમાંથી માણસો ફેલાયો કે કોઈ પ્રાણીમાંથી, તેને લઈને કોઈને સંપૂર્ણ વિશ્વાસ નથી.

લૅબ થિયરીને લઈને ગત વર્ષે મીડિયા અને રાજનીતિમાં થયેલા શોરબકોરની તુલનામાં તેને થોડા બદલાવના રૂપમાં જોઈ શકાય. ગત વર્ષે ટ્રમ્પ, વિદેશમંત્રી માઇક પૉમ્પિયો, સૅનેટર ટૉમ કૉટમ સમેત ઘણા લોકોએ એ વાતનો પ્રચાર કર્યો કે વાઇરસ લૅબમાંથી નીકળ્યો.

ટ્રમ્પ અને પૉમ્પિયો પાસે એવો કોઈ ઠોસ આધાર નહોતો કે તેઓ કહી શકે કે તેમને આવું કેમ લાગે છે. તેમની થિયરી એ અવિશ્વસનીય દાવાઓ સાથે મેળ ખાતી હતી, જેમાં કહેવાતું હતું કે આ વાઇરસને ચીનની લૅબમાં તૈયાર કરાયો હતો. હજુ પણ એ વાતની સંભાવનાઓ બહુ ઓછી છે કે ખરેખર આ વાઇરસ લૅબમાં બન્યો હતો.

વાઇરસ ક્યાંથી ફેલાયો, બની શકે કે સામાન્ય લોકો ક્યારેય તેના અંગે પૂરું સત્ય જાણી ન શકે....


...ોડા લોકોના જ હાથમાં આવે અને બાકી લોકોની પરિસ્થિતિ જેવી છે તેવી જ રહે તો તેનાથી અસામનતા વધે છે."

બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતાં રાજકીય વિશ્લેષક ઉદય માહુરકર કહે છે, "જ્યારે મોદી પહેલી વખત વડા પ્રધાન પદના ઉમેદવાર બન્યા હતા, ત્યારે તેમની પાસે પ્રચાર કરવા માટે કંઈ હતું નહીં."

"હવે તેઓ વડા પ્રધાન છે તો તેમની પાસે ગુજરાત મૉડલ સિવાય વાત કરવા માટે બીજી ઘણી વાતો છે. ગુજરાત મૉડલનો લોકસભા ચૂંટણી સાથે કોઈ સીધો સંબંધ નથી."

આંકડાની દૃષ્ટિએ ગુજરાતની સ્થિતિ

આર્થિક સર્વે અનુસાર 1995થી 2005 વચ્ચે ગુજરાતમાં રોજ... બાકીનો લેખ લખો:

ગઈ હતી.

જયરાજસિંહ પરમાર કહે છે, "2017ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં માત્ર 99 બેઠકો જીતી ભાજપે સંતોષ માનવો પડ્યો ત્યારે તેઓ સમજી ગયા હતા કે ગુજરાત મૉડલ નિષ્ફળ છે કે જેને જનતાએ નકારી દીધું છે અને હવે કામ લાગી શકે તેમ નથી."

"ગુજરાત મૉડલ જો સફળ હોય તો ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી પણ પોતાનાં કાર્યોની વાત કરવાના બદલે ચૂંટણીના સમયે પાકિસ્તાનની વાતો જ કેમ કરે છે? કારણ એ છે કે દર્શાવવા માટે તેમની પાસે કોઈ વિકાસ કાર્યો નથી."

"2014ના ચૂંટણી પ્રચાર દરમિયાન નરેન્દ્ર મોદીએ ગુજરાત રાજ્યમાં લૉ એન્ડ ઑર્ડરની સ્થિતિ ખૂબ જ સારી હોવાની વાત કહીને ગુજરાત મૉડલનો પ્રચાર કર્યો હતો."

"જોકે, 2001થી ક્રાઇમ રેકર્ડ, નેશનલ સૅમ્પલ સર્વે ઑર્ગેનાઇઝેશનના રિપોર્ટ જુઓ તો તમામ રિપોર્ટમાં મહિલાઓની ગુનાખોરીના કેસ અન્ય રાજ્યોની સરખામણીએ અનેક ગણી વધારે હોવાનું સામે આવ્યું છે."

"મહિલાઓ વિરુદ્ધ થતી ગુનાખોરીમાં ગુજરાત દેશમાં પાંચમા ક્રમે છે. છતાં મહિલાઓની સુરક્ષાના દાવા કરી વડા પ્રધાને દેશમાં ગુજરાત મૉડલ વેચ્યું."

કૉંગ્રેસના આરોપનો જવાબ આપતા ભાજપના પ્રવક્તા પ્રશાંત વાળા કહે છે, "ગુજરાત મૉડલ વિશે વાત કરવાની જરૂર જ નથી. કેમ કે કામ બોલતું હતું એટલે જ વિધાનસભા ચૂંટણીમાં ગુજરાતમાં જનાદેશ મળ્યો. થોડી બેઠકો ઓછી થઈ પણ તે થોડા સમય સુધી જ રહેવાનું છે."

"રહી વાત રાજ્યમાં મહિલાઓની સુરક્ષાની, તો કૉંગ્રેસ પાસે કોઈ મુદ્દા નથી એટલે મુદ્દા ઘડે છે અને ખોટા આરોપ લગાવે છે. ગુજરાતમાં આજે મોડી રાત્રે મહિલાઓ કોઈ ડર વગર જઈ શકે છે અને કાયદો-વ્યવસ્થા સઘન છે."

ચૂંટણી પ્રચારમાં ગુજરાત મૉડલનો ઉલ્લેખ કેમ નથી થઈ રહ્યો તે અંગે પ્રશાંત વાળા કહે છે, "આ દેશની ચૂંટણી છે જેમાં દેશની વાત કરવામાં આવી રહી છે."

"ગુજરાતનું મૉડલ સફળ છે એટલે જ તો સતત છઠ્ઠી વખત રાજ્યમાં ભાજપને સત્તા મળી."

"2019ની લોકસભા ચૂંટણી એ દેશની ચૂંટણી છે તો તેમાં દેશની વાત કરવામાં આવી રહી છે. લોકોને પાંચ વર્ષ દરમિયાન મોદી સરકારે શું કામ કર્યા તેના અંગે જણાવવામાં આવી રહ્યું છે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ોડા સમય પહેલાં જ પસાર થઈ છે.

પ્રૅગ્નન્સીના સમયગાળામાં તેના જીવનમાં આવેલા ચડાવઉતાર નિહાળીને પ્રૅગ્નન્સીનો અનુભવ લેવાની મારી ઇચ્છા બળવતર બની છે.

મારો એક બીજો ગાઢ દોસ્ત ગે છે અને કમિટેડ રિલેશનશીપમાં છે.

એ બાળકનો પિતા બનવા એકદમ તૈયાર નથી પણ મેં તેને કહ્યું છે કે તે પિતા બનવા માનસિક રીતે એકદમ તૈયાર થઈ જાય અને તેને સરોગેટની જરૂર હોય ત્યારે હું તેને જરૂર મદદ કરીશ.

બીજા કોઈ માટે પ્રૅગ્નન્ટ થવા તૈયાર હોય તેવી યુવતિ હું એકલી નથી. બ્રિટન અને વેલ્સમાં સરોગસીનું પ્રમાણ વધી રહ્યું છે.

હું સંપૂર્ણપણે... બાકીનો લેખ લખો:

ન હું તેમની સાથે વાત કરતી રહીશ.

મેં સરોગસી બાબતે જે લોકો સાથે વાત કરી છે તેમાં મારા ગાઢ દોસ્તોને બાદ કરતાં બાકીના ભાગ્યે જ કોઈએ મોકળાશથી મારા વિચારને ટેકો આપ્યો છે.

કેટલાક દોસ્તોએ મને એવો સવાલ પણ કર્યો હતો કે "કોઈ અન્યના સંતાનને જન્મ આપવા માટે તું તારા શરીરને શા માટે પાયમાલ કરવા ઇચ્છે છે?"

મારે પ્રૅગ્નન્ટ શા માટે થવું છે મારા મમ્મીને સમજાતું નથી. મારી મમ્મી ચિંતિત છે. તેને લાગે છે કે હું ભૂલ કરી રહી છું.

આખરે તો આ મારો પોતાનો નિર્ણય છે. પ્રૅગ્નન્સીમાંથી હું શું ઇચ્છું છુ તેની મને બરાબર ખબર છે.

મારું પેટ મોટું થાય, મારા ગર્ભાશયમાં બાળક વિકસે તેનો હું અનુભવ કરવા ઇચ્છું છું.

એ પછી મારે કોઈ બાળક જોઈતું જ નથી. મારી ઇચ્છામાં કંઈ ખરેખર ખોટું છે?

(આશિતા નાગેશ સાથેની વાતચીતને આધારે)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ોડું થયું ત્યારે તેમની દીકરી રાતે દસ વાગ્યા સુધી ડે-કેર સેન્ટરમાં જ હતી.

અમિતે દીકરીને ઘરે લાવવાનું જરૂરી ગણ્યું ન હતું. એ પછી પાયલે નોકરી છોડી દીધી હતી.

'દીકરી પાછળ ચાકુ લઈને દોડતા'

પાયલે કહ્યું હતું, "મેં નોકરી છોડી ત્યારથી મારી મુશ્કેલી વધી હતી. કારમાં સ્ક્રેચ પડ્યો છે કે નહીં, હવા ક્યારે ભરાવી હતી, કેટલું ઓઈલ નાખ્યું હતું વગેરેની અપડેટ રોજ આપવી પડતી હતી."

"દીકરીને કારમાં જ લઈ જવાનો નિયમ બનાવવામાં આવ્યો હતો. બહુ મારપીટ પછી પણ ટાસ્ક લિસ્ટ બંધ થયું ન હતું."

"હું કમાતી ન હતી એટલે નિયમોમાં... બાકીનો લેખ લખો:

ે ફેંકી દઈશ."

"અમે પાંચમા માળે રહેતા હતા. અમિત દીકરીને લઈને બાલ્કનીમાં ગયા હતા અને કહ્યું હતું કે હું દીકરીને નીચે ફેંકી દઈશ. મેં સોરી કહ્યું પછી માન્યા હતા."

પતિએ કહ્યુઃ બધા આરોપ છે ખોટા

પાયલના તમામ આરોપોને અમિતે ફગાવી દીધા હતા. વ્યવસાયે એન્જિનિયર અમિતે આક્ષેપ કર્યો હતો કે પાયલ ખોટું કહીને તેમની પાસેથી પૈસા પડાવવા માગે છે.

બીબીસી સાથે વાત કરતાં અમિતે કહ્યું હતું, "હું એક સારી કંપનીમાં કામ કરું છું. હું તેને ચોક્કસ કદની રોટલી બનાવવાનું કહેતો હતો એ વાત પાયા વિનાની છે."

"હું તમામ આરોપોનો ઇનકાર કરું છું. મેં પાયલને કોઈ બાબત માટે મજબૂર કર્યાં ન હતાં."

દરેક બાબતની ડેડલાઈન નક્કી કરવા બાબતે અમિતે કહ્યું હતું, "સમય માટે પાબંદ હોવામાં શું ખોટું છે? અમે બન્ને મળીને દરેક કામનો સમય નક્કી કરતાં હતાં. તેથી આસાની રહેતી હતી."

"કંઈ બાકી ન રહી જાય એટલા માટે અમે એવું કરતા હતા. હવે એ બાબતને હું તેને ત્રાસ આપતો હોઉં એવી રીતે જોવામાં આવી રહી છે એ મુશ્કેલી છે. મેં પાયલને ક્યારેય મેન્યુ આપ્યું ન હતું."

પાયલ અને અમિતનો કેસ હાલ કોર્ટમાં વિચારાધિન છે.

ભારતમાં ઘરેલુ હિંસાની ઘટનાઓ

દેશમાં મહિલાઓ વિરુદ્ધના અપરાધ અને ઘરેલુ હિંસાની ઘટનાઓમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે.

નેશનલ ક્રાઈમ રેકોર્ડ્ઝ બ્યુરો(એનસીઆરબી)ના 2016ના રિપોર્ટ અનુસાર, એક વર્ષમાં ઘરેલુ હિંસાની 1,10,378 ઘટનાઓ નોંધાઈ હતી.

આ એવી ઘટનાઓ છે કે જેની ફરિયાદ નોંધાવવામાં આવી હતી. ઘણા કિસ્સામાં મહિલાઓ સમાજના ડર અને પોલીસના ખોફને કારણે ફરિયાદ નોંધાવતી નથી.

એનસીઆરબીના રિપોર્ટ અનુસાર, મેટ્રોપોલિટન શહેરોમાં મહિલાઓ વિરુદ્ધના અપરાધની 2014માં 38,385, 2015માં 41,001 અને 2016માં 41,761 ઘટનાઓ નોંધાઈ હતી.

2016માં ઘરેલુ હિંસાની 12,218 ઘટનાઓ નોંધાઈ હતી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ોડું થાય તો મધમાખીઓ તેને ચૂસી જાય. મેલ પરાગરજ એકત્ર કરીને ફિમેલ ઝાડ પર પૉલિનેશન માટે સ્પ્રે કરાવવો પડે છે."

ખારેકનું ઝાડ 10 વર્ષનું થાય ત્યારે પુખ્ત થયું કહેવાય અને ત્યારે તે ઝાડ 250થી 300 કિલો ફળ આપી શકે છે. ખારેકના ઝાડનું આયુષ્ય લગભગ 60 વર્ષ હોય છે.

ખારેકની બાગાયતી ખેતીની શરૂઆત કરતી વખતે તેમણે એક વિશેષ કેન્દ્રમાં જઈને 10 મહિના પ્રેક્ટિકલ તાલીમ લીધી હતી.

તેઓ કહે છે, "અત્યારે અમે નાળિયેર પર ધ્યાન આપવા માગીએ છીએ. કચ્છમાં જે વિસ્તારમાં 1000થી ઓછો ટીડીએસ હોય ત્યાં કેળાં અને પપૈયાંના પાક લઈ શકા... બાકીનો લેખ લખો:

કરતો હતો, પરંતુ ત્રણ વર્ષ અગાઉ 2017માં હરિસિંહે કંઈક અલગ કરવાનું વિચાર્યું અને તેમણે સંપૂર્ણ સજીવ ખેતી શરૂ કરી જે માત્ર ગૌશક્તિ આધારિત છે.

તેઓ કેસર કેરીનો પાક સફળતાપૂર્વક લઈ રહ્યા છે જેમાં તેઓ કોઈ જંતુનાશકો કે ડીએપી જેવા રાસાયણિક ખાતરનો ઉપયોગ કરતા નથી.

સંપૂર્ણ સજીવ ખેતી કરવાનો ખર્ચ વધારે આવે છે, પરંતુ તેની સામે ભાવ પણ સારા મળી રહે છે.

વર્ષ 2018માં પ્રગતિશીલ ખેડૂતનું પ્રમાણપત્ર મેળવનાર 45 વર્ષીય હરિસિંહ જાડેજા કહે છે, "કેરીની ગઈ સિઝનમાં મેં 10 કિલોના રૂ. 1,400ના ભાવે ઓર્ગેનિક કેસર કેરીઓ વેચી હતી."

"સામાન્ય રીતે કેરીની સિઝનમાં શરૂઆતમાં અને અંતમાં ભાવ ઊંચા હોય છે અને બજારમાં પાક વધારે આવે ત્યારે વચ્ચેના ભાગમાં ભાવ ઘટતા હોય છે, પરંતુ મને આખી સિઝનમાં એક સરખો ઊંચો ભાવ મળ્યો હતો."

તેઓ કહે છે, "અગાઉ જાગૃતિનો અભાવ હતો ત્યારે અમે બધો પાક ઉચ્ચક ભાવે વેચી દેતા હતા. હવે અમે ફાર્મથી બધો પાક ઘરે લાવીએ છીએ અને પેક કરીને સારા ભાવે વેચીએ છીએ."

હાલમાં તેમણે 12 એકર વિસ્તારમાં આંબા વાવ્યા છે. જેમાંથી લગભગ 550 ઝાડ કેસર કેરીના અને 150 ઝાડ દેશી આંબા છે. અમુક સમય પછી આંબા નષ્ટ પણ થઈ જતા હોવાથી 700થી 800 ઝાડની જગ્યા હજુ ખાલી છે અને તેના માટે રોપાં તૈયાર કરાઈ રહ્યાં છે.

સજીવ ખેતી કરવાનો વિચાર શા માટે આવ્યો તે વિશે તેઓ કહે છે, "અત્યાર સુધી તાલાલા-ગીરની કેરીનું વર્ચસ્વ હતું, પરંતુ તેમાં હવે જંતુનાશકો અને ડીએપીનો ઉપયોગ વધી ગયો છે. તેથી મને આ પ્રયોગ કરવાનો વિચાર આવ્યો."

આ વર્ષે ભારે વરસાદ અને એક વખત માવઠાની અસર થવાથી પાકને 50 ટકા જેટલી અસર થઈ હતી છતાં હરિસિંહ પાંચ ટન જેટલો પાક લેવામાં સફળ રહ્યા હતા.

ટિસ્યૂ કલ્ચરનો ફાયદો

બાગાયતી ખેતીને આગળ વધારવામાં ઇઝરાયલી ટેકનૉલૉજી ખેડૂતોને ઘણી મદદરૂપ બની છે.

ભુજ નજીક રાયધણપરના ખેડૂત આનંદ ગઢવી કહે છે કે દેશી ખારેક કચ્છમાં પરંપરાગત રીતે ઉગાડવામાં આવતી હતી પરંતુ ટિસ્યૂ કલ્ચરથી મહત્તમ ફાયદો થયો છે.

"અગાઉ કયું ઝાડ નર છે અને કયું માદા તેની ખબર બહુ મોડી પડતી હતી. હવે છ મહિનામાં ખબર પડી જાય છે કે કયાં માદા છે જેથી ફળ આપશે."

"હવે પહેલાંની જેમ પાંચ વર્ષ રાહ જોવી પડતી નથી. ઇઝરાયલી ખારેકનો ફાયદો એ છે કે તેમાં એક સરખો રંગ, એક સરખું કદ અને એક સમાન સ્વાદ મળે છે. આ ઉપરાંત અમે ટપક સિંચાઈ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરતા હોવાથી પાણી અને ફર્ટિલાઇઝરની બચત થાય છે."

કેસર કેરીની વાત કરીએ તો સાઇઝમાં તે જુનાગઢની કેરી...


...ોડે તેના માટે સરકારે એક યાદી જાહેર કરવી જોઈએ કે ચિંતા કરવી છે તો આ વિષયો પર કરી લો, જેમ કે ગાંધી પરિવારનો વંશવાદ, કોંગ્રેસ, લાલૂ, મુલાયમ, માયાવતીનો ભ્રષ્ટાચાર, પાકિસ્તાન, આતંકવાદ, મુસ્લિમોની વધતી વસતી અને કટ્ટરતા, લવ જેહાદ, સ્કૂલોમાં શીખવવામાં આવતો ખોટો ઇતિહાસ, હિંદુ પાત્રોનું ખોટું ચિત્રણ અને કેરળ- બંગાળ (જ્યાં સુધી સરકાર નથી બદલી જતી ત્યાં સુધી)ની સ્થિતિ વગેરે.

જમ્મુ કશ્મીર એક અપવાદ છે, જ્યાં ગર્વ કરવા વાળા લોકો સરકારમાં ભાગીદારી કરે છે અને ચિંતા કરવા વાળા મુસ્લિમો બહુસંખ્યક છે.

તે જ કારણ છે... બાકીનો લેખ લખો:

ં રાજસ્થાન સરકારે ઉદાહરણ રજૂ કર્યું છે. મહારાણા પ્રતાપ પર ગર્વ કરો જેમણે ક્યારેય હાર નથી માની.

નહીં તો સરકાર પર જ ગર્વ કરી લો જેમણે તેમને બેકડેટથી જીતાડી દીધા, બસ ગર્વ કરો.

સ્વેટ માર્ડનની એક એવરગ્રીન બેસ્ટસેલર છે જેનું વેચાણ છેલ્લા ચાલીસ વર્ષોથી ભારતના દરેક રેલવે સ્ટેશન પર થઈ રહ્યું છે- 'ચિંતા છોડો, સુખથી જીવો', તેનું એક રિવાઇઝ્ડ વર્ઝન ભારતમાં દરેક કોર્સમાં અનિવાર્ય હોવું જોઈએ- 'ચિંતા છોડો, ગર્વ કરો.'

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ોતા. ટિકિટ મેળવવામાં તેમને સુવિધા એવા માટે થઈ ગઈ હશે કે તેઓ દલિત હતા અને એક વાર ધારાસભ્ય પણ રહી ચૂક્યા હતા. રામવિલાસજી તરફ ધ્યાન ગયું 77ની ચૂંટણીમાં, જ્યારે લોકોએ એ જાણવામાં રસ દાખ્યવ્યો કે આ રેકૉર્ડ કોણે બનાવ્યો."

અરવિંદ મોહન જણાવે છે કે એ બાદ રામવિલાસ પાસવાને સંસદના મંચનો સારી રાતે ઉપયોગ કર્યો હતો.

તેઓ જણાવે છે, "સૌથી વધુ સવાલ પૂછનારા નેતાઓમાં તેમની ગણના થતી હતી. તેઓ બહુ ભણેલા-ગણેલા હતા. દરેક મુદ્દા પર સવાલ પૂછતા હતા એથી તેમની છબિ ઝડપથી બદલી અને એ બાદ જે નવયુવાની નેતાગીરી ઊભરી, તેમાં તેઓ સા... બાકીનો લેખ લખો:

દલિતો મામલે આંદોલનો ન કર્યાં પરંતુ આ વિશે તેમની ઉપયોગીતા ઘણી રહી અને તેઓ દલિતોને બંધારણ અને કાનૂનમાં અપાયેલા અધિકારો પર કોઈ આંચ ન આવે તે માટે પ્રખર રીતે બોલતા હતા.

અરવિંદ માને છે,"જે કાનૂન બની ચૂક્યા છે તેને ચાલુ રાખવાનું પણ દલિત રાજનીતિનું મહત્ત્વનું કામ છે. પાસવાન જેવાની હાજરી આ કામ સુનિશ્ચિત કરતી રહી. એવું ન થયું કે તેઓ આને લઈને લડ્યા અથવા સરકાર છોડી દીધી. પણ જ્યારે તક આવી તેઓ બોલતા રહ્યા."

તેઓ પાસવાનને દલિતોમાં સૌથી સફળ નેતા માનતા કહે છે,"બીએસપી ઝડપથી આગળ વધી અને તેનાથી દલિતોના જીવનને પણ ફર્ક પડ્યો. પરંતુ પછી તે ભ્રષ્ટાચારના માયાજાળમાં ફસાઈ ગઈ અને તેમણે જાતિય વૈમનસ્યતાને વધાર્યું. પણ પાસવાનની રાજનીતિમાં આવું ક્યારેય નહોતું."

પાસવાન સૌથી પહેલા વીપી.સિંહ સરકારમાં શ્રમ મંત્રી બન્યા. ત્યાર બાદ તેમણે અલગ-અલગ સરકારોમાં રેલ, સંચાર, ખદાણ, રસાયણ અને ઉર્વરક, ગ્રાહક તથા ખાદ્ય જેવા મંત્રાલયોની જવાબદારી સંભાળી.

બિહારમાં રેલમંત્રી હતા ત્યારે તેમણે પોતાના સંસદીય ક્ષેત્ર હાજીપુરમાં રેલવેનું ક્ષેત્રીય કાર્યાલય ખોલાવ્યું.

પટનાસ્થિત વરિષ્ઠ પત્રકાર મણિકાંત ઠાકુર જણાવે છે કે તેમાં તેમનું મોટું યોગદાન હતુ અને અધિકારીઓને કઈ રીતે દબાણ કરીને કામ કરાવી શકાય તે તેમની ખૂબી હતી.

તેઓ કહે છે,"રામ વિલાસ પાસવાન કહે છે કે વિકાસ સંબંધિત કોઈ પણ વાત કહેવા પર નૌકશાહ કોઈકને કોઈ અડચણ ઊભી કરતી હતી, તો અમે રસ્તો કાઢ્યો કે અમે તેમને આ જણાવીશું જ નહીં કે આ કામ થશે કે નહીં. વળી અમે તેમને કહેતા કે આ કામ થશે અને તમારે માર્ગ કાઢવાનો જ છે. અમને તર્ક નથી જોઈતો. જ્યારે અમે આ માર્ગ અપનાવ્યો તો અમે કામ કરાવી શક્યા."

અરવિંદ મોહન પણ પાસવાનના કામ કરવાની પદ્ધતિથી મામલે કહે છે કે બિહારમાં જેપી આંદોલન બાદ ઉભરેલા ત્રણ યુવા રાજનેતાઓમાં લાલૂ યાદવ અને નીતિશ કુમારની જેમ જ રામ વિલાસ પાસવાનને પણ પ્રદેશ સંભાળવાની તક મળતે તો શાયદ તસવીર કંઈક અલગ હોત.

તેઓ કહે છે, "જો તેમને પણ તક મળી હોત, તો કદાચ બિહારનો રંગરૂપ અલગ હોત. કેમ કે રેલમંત્રી હતા ત્યારે તેમણે બિહારના લોકો માટે જે કામ કર્યા તે ભલે આદર્શ ન હોય પરંતુ તે દર્શાવે છે કે તેમણ કેટલીક તત્પરતા સાથે કામગીરી કરી છે."

જોકે, મણિકાંત ઠાકુરએ એ પણ ધ્યાન પર લાવે છે કે પાસવાન રેલમંત્રી હતા ત્યારે તેમના પર પણ આરોપ લાગ્યા હતા.

તેઓ કહે છે,"એવું નથી થયું કે કોઈ કૌભાંડની વાત સામે ન આવી હોય, પરંતુ જનસામાન્ય વચ્ચે એ વાતો ઉઠી હતી...


...ોતાના પુસ્તક 'ધ રૂમ વૅર ઇટ હૅપેન્ડ'માં જણાવ્યું છે કે કેવી રીતે ટ્રમ્પ પ્રશાસન ઈરાનના હૂથી તાકાતોને અપાતા સમર્થનને "મધ્યપૂર્વમાં અમેરિકાના હિતો વિરુદ્ધ એક અભિયાન" તરીકે જુએ છે.

એવું મનાઈ રહ્યું છે કે નિયોમમાં થયેલી કથિત મિટિંગની વ્યવસ્થા અમેરિકન વિદેશમંત્રી માઇક પોંપિયોએ કરી હતી.

તેઓ કતાર અને યુનાઇટેડ આરબ અમીરાતના પ્રવાસે હતા અને તે દરમિયાન તેમની ચર્ચાનો મુખ્ય મુદ્દો ઈરાન જ હતો.

અમેરિકાના મીડિયા પ્રમાણે બે અઠવાડિયાં પહેલાં જ રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે પોતાના વરિષ્ઠ સલાહકારોને પૂછ્યુ હતું કે તેમની પાસ... બાકીનો લેખ લખો:

કે, બાઈડન કહી ચૂક્યા છે કે તેઓ નિર્ણયમાં કોઈ ફેરફાર નહીં કરે.

ઈરાનના સુપ્રીમ લીડર અયાતુલ્લા અલી ખામનેઈએ ફખરીઝાદેહની હત્યા કરનારાઓને "નિશ્ચિતપણે દંડિત" કરવાનું આહ્વાન કર્યું છે.

સુરક્ષા અને ગુપ્તચર તંત્રની ચૂક

ઈરાનની ઍક્સપીડિએન્સી કાઉન્સિલના વડા મોહસેન રેજાઈએ આ ઘટના પાછળ સુરક્ષા અને ગુપ્તચર તંત્રની ચૂક તરફ ઇશારો કર્યો છે.

તેમણે કહ્યું, "ઈરાનના ગુપ્તચર તંત્રે ઘુસણખોરો અને વિદેશી ગુપ્તચર સેવાઓનાં સૂત્રો વિશે જાણકારી મેળવવી જોઈએ અને હત્યા કરનાર ટીમોના પ્રયત્નોને નાકામ કરવા જોઈએ."

બીજી તરફ સોશિયલ મીડિયા પર ઘણા ઈરાની એ પણ પૂછી રહ્યા છે કે પોતાના સૈન્ય અને ગુપ્તચર તંત્રની શ્રેષ્ઠતાના દાવા કરનાર ઈરાનમાં આટલી બધી સુરક્ષા હાંસલ વ્યક્તિની ધોળા દહાડે હત્યા કેવી રીતે થઈ શકે?

આ લોકોને એ વાતની પણ ચિંતા છે કે આ હત્યાને કારણે દેશમાં ધરપકડોની ફરીથી શરૂઆત થઈ જશે.

હવે જ્યારે ટ્રમ્પ પ્રશાસન જઈ રહ્યું છે અને ઇઝરાયલ અને સાઉદી અરેબિયા પાસે તેમનો મુખ્ય સહયોગી નહીં હોય, તેવી પરિસ્થિતિમાં બાઈડન પ્રશાસન પાસેથી પ્રતિબંધોમાં રાહત અને અર્થતંત્રને ફરીથી બેઠું કરવાની તક મળવાની આશા કરી રહ્યું છે.

તે અંગે કોઈ પ્રતિક્રિયા આપવી અતાર્કિક હશે.

ડૉ. મસુમેહ તોરફેહ સ્કૂલ ઑફ ઇકોનૉમિક્સ (એલએસઈ)અને સ્કૂલ ઑફ ઓરિએન્ટલ ઍન્ડ આફ્રિકન સ્ટડીઝ (સોઆસ)માં રિસર્ચ ઍસોસિએટ છે.

તેમની વિશેષજ્ઞતા ઈરાન, અફઘાનિસ્તાન અને સેન્ટ્રલ એશિયાના રાજકારણમાં છે. તેઓ અફઘાનિસ્તાનમાં સ્ટ્ર્રૅટેજિક કૉમ્યુનિકેશન્સમાં UN ડાયરેક્ટર રહી ચૂક્યાં છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ોતાના વાયદાનો પ્રચાર કર્યો. ત્યાર બાદ આ ઘટના જ મંદિરના પાયાનો પથ્થર બની. પરંતુ કૉંગ્રેસ પક્ષનું હિંદુ તરફી વલણ હંગામી સાબિત થયું.

વરિષ્ઠ પત્રકાર વી. એન. દાસ આ અંગે જણાવે છે કે, "આ સમયે કૉંગ્રેસે કયો રસ્તો સ્વીકારવો એ વિશે તેના નેતાઓ અવઢવમાં હતા. રાજીવ ગાંધીએ હિંદુત્વના મુદ્દા પર પકડ મજબૂત કરી પરંતુ પછી તેમણે પોતાનું વલણ બદલી નાખ્યું. જેનો ફાયદો ભાજપને થયો"

કૉંગ્રેસના આ અપૂરતા પ્રયત્નો વિશે વાત કરતાં લખનૌ સ્થિત વરિષ્ઠ પત્રકાર વિરેન્દ્રનાથ ભટ્ટે કહ્યું, "ભારતમાં શરદ પૂર્ણિમાના દિવસે 'ખીર' બનાવવ... બાકીનો લેખ લખો:

રથયાત્રા દરમિયાન મુંબઈમાં અડવાણીએ કહ્યું હતું કે, "લોકો કહે છે કે હું રામમંદિર અને બાબરી મસ્જિદના વિવાદ અંગેના કોર્ટના નિર્ણયનો આદર નથી કરતો. મને જરા કહો તો ખરા, રામ ક્યાં પેદા થયા હતા એ નક્કી કરવાનું કામ કોર્ટનું છે?"

અડવાણીની રથયાત્રા

પત્રકાર વિરેન્દ્ર નાથ ભટ્ટ અનુસાર, અડવાણીની રથયાત્રામાં હિંદુ મતદારોને આકર્ષવા માટે જરૂરી બધું જ હતું.

તેમણે કહ્યું, "અડવાણીની રથયાત્રાએ ભાજપને એવો મંચ આપ્યો, જેણે તેને રાષ્ટ્રીય પાર્ટી બનાવવામાં ઘણી મદદ કરી."

જ્યારે 1991માં ફરીથી લોકસભાની ચૂંટણી યોજાઈ, ત્યારે ભાજપને એ ચૂંટણીમાં ગઈ ચૂંટણીની સરખામણીએ 35 બેઠકો વધુ એટલે કે 120 બેઠકો મળી.

આ જ વર્ષે ઉત્તર પ્રદેશમાં પણ પહેલી વાર ભાજપની સરકાર બની અને કલ્યાણ સિંહ ત્યાંના મુખ્ય મંત્રી બન્યા. 6 ડિસેમ્બર,  1992ના રોજ બાબરી ધ્વંસની ઘટના બાદ ન માત્ર કલ્યાણ સિંહની સરકાર પડી ભાંગી, પરંતુ ભાજપને પણ ઘણું નુકસાન વેઠવું પડ્યું.

આ ઘટના બાદ એવું લાગવા માંડ્યું કે રામમંદિરના મુદ્દાના કારણે ભાજપે જેટલી સફળતા મળવવાની હતી તે પક્ષને અગાઉથી જ મળી ચૂકી હતી.

શું હવે મંદિરના મુદ્દાની જરૂર નથી?

લખનૌ સ્થિત વરિષ્ઠ પત્રકાર સુનિતા અરોન ભાજપના ઉદયનાં સાક્ષી રહ્યાં છે. "બાબરી ધ્વંસની ઘટના બાદ પક્ષનો ગ્રાફ સતત નીચે પડતો ગયો. વાજપેયીના નેતૃત્વમાં પક્ષે આ મુદ્દાને પાછળ છોડી દીધો."

"આ દરમિયાન પક્ષની કેન્દ્રમાં સરકાર બની ગઈ, જે કારણે પક્ષના નેતાઓને રામમંદિરનો મુદ્દો ફરી ચગાવવાની જરૂર ન લાગી."

"કદાચ આ જ કારણે પક્ષે વર્ષ 2004ની ચૂંટણીમાં 'ઇન્ડિયા શાઇનિંગ'નું સૂત્ર આપ્યું. તેમ છતાં ભાજપ ચૂંટણી હારી ગયો."

"2009ની ચૂંટણી વખતે પણ પક્ષે રામમંદિરના મુદ્દાને આગળ લાવવાનો પ્રયાસ કર્યો, પરંતુ સંપૂર્ણ શક્તિથી નહીં. ત્યાર બાદ વર્ષ 2014માં ભાજપે નરેન્દ્ર મોદીના વડપણ હેઠળ વિકાસના મુદ્દો આગળ મૂકવાનું કામ કર્યું."

રામમંદિરના મુદ્દાને સ્થાન વિકાસને પ્રાધાન્ય આપી આજે ભાજપ આખા દેશમાં સૌથી મોટો પક્ષ બની ગયો છે.

જો તમે ભાજપના ચૂંટણીઢંઢેરા તરફ એક નજર કરશો તો તમને બધું જ માત્ર બે લાઇનમાં જ સમજાઈ જશે. તેમને હવે વિજય માટે હિંદુકાર્ડ કે મંદિરના મુદ્દાની જરૂર નહોતી.

એક હિંદુ નેતા તરીકે નરેન્દ્ર મોદી જ્યારે વિકાસની વાત કરે છે ત્યારે તેઓ હિંદુઓને રીઝવવા માટે શ્રેષ્ઠ આકર્ષણ બની જાય છે"

સુનિતા અરોન પ્રમાણે, માત્ર મંદિરના મુદ્દાને કારણે જ ભાજપનો રાજકીય ઉદય થયો છે એવું નથી. "આ...


...ોતો મૂક્યો, પરંતુ આ બીમારી માત્ર ચીન જ નહી, એશિયાઈ દેશોમાં પણ વ્યાપકપણે ફેલાવા લાગી.

વુહાનમાં કોવિડ-19થી મૃત્યુનો પહેલો કિસ્સો તા. 11મી જાન્યુઆરી 2020ના દિવસે નોંધાયો. તેના માત્ર નવ દિવસ બાદ તે ચીનથી નીકળીને દક્ષિણ કોરિયા, જાપાન અને થાઇલૅન્ડ સુધી પહોંચી ગયો.

કોરોના વાઇરસની સામે દુનિયાભરનો તબીબી તથા ટેકનૉલૉજિકલ વિકાસ ઊણો ઊતર્યો.

શું છે કોરોના વાઇરસ?

ચીને હુઆનાન સીફૂડ માર્કેટને ક્વોરૅન્ટીન કરી દીધું હતું

ઇમ્યુનૉલૉજીના પ્રોફેસર ક્રિસ્ટિયાન ઍન્ડરસન કહે છે કે આપણો પહેલો સવાલ હંમેશાં એવો હોય ... બાકીનો લેખ લખો:

ા પ્રમાણે, "અમારી સામે ત્રીજો સવાલ એ છે કે આને માટે વૅક્સિન કેવી રીતે તૈયાર કરી શકાય? આ તમામનો જવાબ વાઇરસના જિનેટિક બ્લૂપ્રિન્ટમાંથી જ મળે છે."

પ્રોફેસર ઍન્ડરસનના કહેવા પ્રમાણે, એવા અનેક પુરાવા મળ્યા છે, જેનાથી એવું કહી શકાય કે કોરોના વાઇરસની ઉત્પત્તિ ચામાચીડિયાંમાં થઈ હતી.

તેમણે કહ્યું, "આની શરૂઆત ચામાચિડિયાંમાંથી થઈ. આ સંપૂર્ણપણે કુદરતી વાઇરસ છે, કારણ કે ચામાચિડિયાંમાં અનેક પ્રકારના વાઇરસ જોવા મળે છે, પરંતુ તે માણસો સુધી કેવી રીતે પહોંચ્યો, તેના વિશે આપણે કશું નથી જાણતા."

ઍન્ડરસનની ટીમે ચામાચિડિયાંમાં જોવા મળતાં અન્ય પ્રકારના કોરોના વાઇરસનો અભ્યાસ કર્યો, જે કોવિડ-19 સાથે 96 ટકા સામ્યતા ધરાવે છે. વૈજ્ઞાનિકોને પૅંગોલિન (કીડીખાઉં)માં જોવા મળતાં કોરોના વાઇરસ સાથે પણ કોવિડ-19 સમાનતા ધરાવે છે. પૅંગોલિનની એશિયામાં ભારે તસ્કરી થયા છે.

તો શું કોવિડ-19 વાઇરસ ચામાચિડિયાંમાંથી કીડિખાઉં સુધી પહોંચ્યો? પૅંગોલિનમાં વધુ પ્રોટિન હાંસલ કરીને તે માનવજાતિમાં પહોંચ્યો કે કેમ તેના વિશે વૈજ્ઞાનિકોએ તપાસ હાથ ધરી છે.

એકમાત્ર કોરોના વાઇરસ

પ્રો. જૈંગે દુનિયાના વૈજ્ઞાનિકો સાથે કોરોના વાઇરસની જિનેટિક સિક્વન્સ શૅર કરી, તેના બે દિવસની અંદર જ સ્થાનિક અધિકારીઓએ તેમની લૅબોરેટરીને બંધ કરાવી દીધી અને તેમનું રિસર્ચ લાઇસન્સ રદ કરી દેવાયું.

ચીની મીડિયાના જણાવ્યા પ્રમાણે, આની પાછળ કોઈ ઔપચારિક કારણ જણાવાયું ન હતું, પરંતુ પ્રોફેસર જૈગ તથા તેમની ટીમે દુનિયાભરના વિજ્ઞાનીઓ માટે અભ્યાસનો રસ્તો ખોલી નાખ્યો.

પ્રો. ઍન્ડરસનના કહેવા પ્રમાણે, "કોવિડ-19ના પહેલા જિનૉમ સિકવન્સ વગર અમે અભ્યાસ શરૂ ન કરી શક્યા હોત. તેના માટે અકલ્પનીય ઝડપભેર દુનિયાને ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ માહિતી પૂરી પાડનાર વિજ્ઞાનીઓનો આભાર માનવો ઘટે."

કૉન્ટેક્ટ ટ્રેસિંગ

પ્રો. ઍન્ડરસન

કોવિડ-19ના પ્રસારને અટકાવવાની બાબતમાં સૌથી સફળ દેશ દક્ષિણ કોરિયા સાબિત થયો. પાંચ કરોડ 10 લાખની વસતિ ધરાવતા આ દેશે ચેપગ્રસ્તોના સંપર્કમાં આવનારાઓની જાણકારી મેળવવા માટે એક નાનકડી સેના તૈયાર કરી, જે તેની સફળતાનું મુખ્ય કારણ છે.

કૉન્ટેક્સ ટ્રેસિંગના કામમાં લાગેલાં લોકો કોવિડ-19 પીડિતના તાજેતરમાં સંપર્કમાં આવનારાઓ વિશે માહિતી મેળવતા. ત્યારબાદ ચેપગ્રસ્તના સંપર્કમાં આવનારને સેલ્ફ-આઇસોલેશનમાં મોકલતા અથવા તો સમગ્ર ઇમારત, કે સંસ્થાને ક્વોરૅન્ટીન કરવાની જરૂર છે કે કેમ, તે વિશેનો નિર્ણય લેતા. હૉસ્પિટલો, કૅર હોમ તથા...


...ોથી હરાવ્યા હતા.

અન્ય એક બેઠક સગવારાથી બીટીપીના રામપ્રસાદે ભાજપના શંકરલાલને 4,582 વોટથી હરાવ્યા હતા.

છોટુભાઈ મહત્ત્વપૂર્ણ કેમ બન્યા?

જેડીયુના તત્કાલીન તેના શરદ યાદવ સાથે

માર્ચ મહિનાથી લઈને રાજ્યસભાની ચૂંટણી પહેલાં સુધીમાં કૉંગ્રેસના આઠ ધારાસભ્યોએ પાર્ટીને અલવિદા કરી દીધા હતા. આ સિવાય કાયદાકીય આંટીઘૂંટીને કારણે બે ધારાસભ્ય મત આપી શકે તેમ ન હતા.

આ સંજોગોમાં ગૃહનું સંખ્યાબળ 182થી ઘટીને 172 ઉપર આવી ગયું. રાજ્યસભાની ફૉર્મ્યુલા પ્રમાણે, ઉમેદવારને જીતવા માટે 35 મત (પસંદગી ક્રમાંકમાં પહેલાં)ની જર... બાકીનો લેખ લખો:

ગુજરાત પ્રદેશ કૉંગ્રેસના અધ્યક્ષ અમિત ચાવડાના પિતરાઈ ભરતસિંહ સોલંકીને બીજા ઉમેદવાર બનાવ્યા હતા.

બે મત ખૂટતાં કૉંગ્રેસ તેના બીજા ઉમેદવારને વિજેતા બનાવી શકી ન હતી.

બદલાયેલા સંજોગોમાં ગૃહનું સંખ્યાબળ ઘટીને 170 ઉપર આવી ગયું, આ સંજોગોમાં ભાજપ પાસે 104 ધારાસભ્ય (103 + કાંધલ જાડેજા) થઈ ગયું. સામે પક્ષે કૉંગ્રેસનું સંખ્યાબળ 66નું થયું. (65 + જિગ્નેશ મેવાણી.)

વિધાનસભાની ચૂંટણીની ફૉર્મ્યુલા મુજબ (ગૃહની સંખ્યા /ખાલી પડેલી બેઠકો +1) દરેક ઉમેદવારને જીતવા માટે 34 મત (પસંદગીમાં પ્રથમ)ની જરૂર રહી, જેણે ભાજપના ત્રણેય ઉમેદવારનો માર્ગ (34 X 3 = 102) સરળ કરી આપ્યો.

ફ્લૅશબૅક 2017

2020ની રાજ્યસભાની ચૂંટણી દરમિયાન છોટુભાઈ વસાવાએ ભાજપના ઉમેદવારની જીતમાં ચાવીરૂપ ભૂમિકા ભજવી હતી. જોકે, 2017ની ચૂંટણીમાં તેમણે ભાજપનો ખેલ ઉંધો પાડી દીધો હતો.

એ સમયે ભાજપે કૉંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા અહમદ પટેલને હરાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો અને એ વખતે છોટુ વસાવાનો મત નિર્ણાયક સાબિત થયો હતો.

અગાઉ કૉંગ્રેસના નીશિત વ્યાસે બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું હતું, "અમને ખબર હતી કે અમારામાંથી બે વોટનું ક્રૉસ વોટિંગ થવાનું છે અને એન.સી.પી.ના બેમાંથી એક વોટ ભાજપમાં જવાનો."

એ વખતે છોટુ વસાવા જનતા દળ (યુનાઇટેડ)માંથી ચૂંટાયેલા ધારાસભ્ય હતા.

"જે.ડી.(યુ)ના એકમાત્ર ધારાસભ્ય છોટુ વસાવાને ભાજપના દબાણથી વ્હીપ મળ્યો છે અને ફરજિયાત ભાજપને વોટ આપવાના છે."

"અમે અમારા સંપર્કો લગાવ્યા અને છોટુ વસાવાને કૉંગ્રેસતરફી વોટ કરવા માટે મનાવી લીધા, કારણ કે એ કૉંગ્રેસમાં નહીં હોવા છતાં ભાજપથી નારાજ હતા."

"એ વખતે ભોળા ગોહિલ અને રાઘવજીએ (પટેલ) ક્રૉસવોટિંગ કર્યું, પણ ભાજપની ગાડીમાં આવેલા છોટુ વસાવાના વોટને કારણે કૉંગ્રેસની જીત પાક્કી થઈ ગઈ હતી."

બે મત ખૂટતા કૉંગ્રેસ તેના બીજા ઉમેદવારને વિજેતા બનાવી શકી ન હતી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ોદી ચોકને કારણે ઝગડો થયો છે.

"પોલીસે શું નોંધ્યું તે મને ખબર નથી. ત્યારબાદ તેમણે મારું અંગૂઠાનું નિશાન લીધું અને ચાલ્યા ગયા."

રામચંદ્રનું શ્રાદ્ધ કરતા પરિવારજનો

ઘટના બાદ 16 માર્ચની રાત્રે દરભંગાના એસએસપી સત્યવીર સિંહે પ્રેસ કૉન્ફરન્સમાં ઘટનાનું કારણ જમીન વિવાદ દર્શાવ્યું હતું.

નરેન્દ્ર મોદી ચોકને કારણે હત્યા કરવાનું નિવેદન પરિવારો કરી રહ્યા છે તેને પોલીસ કઈ નજરથી જોઈ રહી છે?

તેના જવાબમાં એસએસપીનું કહેવું હતું, "આની તપાસ અમે લોકો કરી રહ્યા છીએ, પ્રથમ દ્રષ્ટિએ આવી કોઈ વાત સામે આવી નથી.

"... બાકીનો લેખ લખો:

િવસો પહેલાં જ હું વૃદ્ધ પિતાનો ઇલાજ કરાવીને પૂનાથી ઘરે આવી છું. અમારા પરિવારને ફસાવવામાં આવી રહ્યો છે."

તે પોલીસ પર પરેશાન કરવાનો આરોપ પણ લગાવે છે, "દિવસે તો ઠીક પોલીસ રાત્રે પણ આવે છે.

"એક રાત્રે બાવીસ તો બીજી રાત્રે આઠ પોલીસ વાળા આવ્યા. પોલીસ રાત્રે આવીને મહિલાઓ, મારી વૃદ્ધ માતા અને ભાભીને પણ પરેશાન કરે છે.

"પોલીસ કહે છે મર્ડર કરનારા તમારા વ્યક્તિને બોલાવો. પોલીસ ધમકી આપે છે."

જોકે, દરભંગાના એસએસપી સત્યવીર સિંહ આ આરોપને નકારે છે.

કેસર પરવીન એક બીજી ઘટના અંગે પણ કહે છે, "ગઈ પાંચ નવેમ્બરના રોજ મોદી ચોકની પાનની દુકાન પર ઝઘડો થયો હતો.

"મારા ભાઈ મોહમ્મદ જાવેદ આલમે પાન માંગ્યું તો તેને પાન ના આપ્યું અને મારપીટ થઈ હતી.

"તેમણે મારા ભાઈને બહુ જ માર્યો, દરભંગા લઈ જઈને તેનું પ્લાસ્ટર કરાવવું પડ્યું. અમે કેસ પણ દાખલ કર્યો.

"પરંતુ પોલીસ તરફથી અત્યારસુધી કંઈ જ કાર્યવાહી કરવામાં આવી નથી."

તેજ નારાયણ યાદવ પણ આ ઘટનાનો સ્વીકાર કરે છે, પરંતુ તેમના પ્રમાણે તે દિવસે પણ નરેન્દ્ર મોદીને વિશે ગમે તેમ બોલવાને કારણે ઝઘડો થયો હતો.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ોદી માટે પ્રચાર કરવા ઉપરાંત પેજ વાંચવા આવનારને કંઈ ને કંઈ મળી રહે તે માટે કોશિશ થતી હોય છે.

જેમ કે રાશીફળ, સ્વાસ્થ્ય, ખેલજગત અને મનોરંજનની ખબરો ઉપરાંત હિન્દુ ધર્મને લગતા લખાણો મૂકાતા હોય છે.

આકાશ સોની કહે છે, "હું અને મારો એક મિત્ર રાજેન્દ્ર દર 40 મિનિટે એક પોસ્ટ મૂકીએ છીએ.”

“અમારો મૅસેજ ફેલાવવા માટે બેનર જેવું બનાવવું પડે, જે હું અને રાજેન્દ્ર બનાવતા હોઈએ છીએ...(પેજનો) ઉદ્દેશ યુવા પેઢીને રાષ્ટ્રવાદ તરફ વાળવાનો અને ભારતીય સંસ્કૃત્તિ લોકો સુધી પહોંચાડવાનો છે."

આકાશનું કહેવું છે કે તેમણે 20... બાકીનો લેખ લખો:

ેરુને સ્ત્રીઓ વચ્ચે ઘેરાયેલા દેખાડાયા છે.

આ ફોટાની ઉપર અને નીચે નહેરુ માટે ગંદી ભાષામાં લખવામાં આવ્યું છે. આ પોસ્ટને પણ 3000થી વધુ વાર શેર કરવામાં આવી છે.

ફૅક્ટ-ચેક વેબસાઇટ બૂમલાઇવે જણાવ્યું કે આ ફોટો ખોટો છે.

આકાશ કહે છે, "એવું બની શકે કે એક બીજો માણસ પણ અમારી સાથે કામ કરે છે તેણે આ પોસ્ટ મૂકી હશે."

"અમારી સાથે એક રાજેન્દ્રજી પણ છે, જેમની સાથે (પેજ) ચલાવીએ છીએ, પણ અમને યાદ નથી કે અમે આવી કોઈ પોસ્ટ મૂકી હોય."

આકાશ કહે છે, "એવી કોશિશ અમે ચોક્કસ કરીએ છીએ કે આમાં કોઈ ખોટા સમાચાર પ્રકાશિત ના થઈ જાય."

"તમે એક કે બે પોસ્ટ જ જોઈ છે... ભૂલો બધાથી થતી હોય છે... અમે ભૂલ સ્વીકારીએ છીએ કે હા અમારાથી ભૂલથી પોસ્ટ થઈ ગયું હતું."

બે મહત્ત્વના સમાચાર

ગત વર્ષે 'ઑલ્ટ ન્યૂઝે' 'કવરેજ ટાઇમ્સ'ને વિકસીત વેબસાઇટ ગણાવી હતી

આકાશ સોની સાંપ્રદાયિકતા ફેલાવવાના આરોપોનો ઇન્કાર કરે છે.

આકાશ એવું પણ કહે છે  "અમને ભાજપ તરફથી કોઈ ગાઇડલાઇન મળતી નથી કે તમારે (ફેસબૂક પર) શું નાખવું જોઈએ."

આકાશ કહે છે  "અમે અમારા પેજ માટે સ્વતંત્ર છીએ. અમે કંઈ (ભાજપના) પેઈડ કર્મચારીઓ નથી."

"અમને કોઈ સત્તાવાર જવાબદારી પણ સોંપવામાં આવી નથી... આજ સુધી ભાજપ તરફથી કોઈ ગાઇડલાઇન નથી મળી કે તમારે પેજ પર શું શું મૂકવું જોઈએ... આ વાત કોઈ સાબિત પણ કરી શકે તેમ નથી."

આકાશના જણાવ્યા અનુસાર, વિતેલા વર્ષોમાં બે સ્ટોરીને કારણે તેમના પેજનો ફેલાવો જોરદાર વધ્યો હતો.

પહેલી સ્ટોરી હતી તાજમહલ વિશેની, જેમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે તાજમહેલની જગ્યાએ પહેલા એક મંદિર હતું.

બીજી સ્ટોરીમાં એવો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે કોંગ્રેસનું ચૂંટણી ચિહ્ન પંજો છે, તે ગેરકાયદે છે.

આકાશ સોનીની ઓફિસે જઈને અમે તપાસ કરી તે પછી અમે જોયું કે તેમણે પોતાના પેજનું નામ બદલી નાખ્યું હતું.

તેમણે હવે 'બીજેપી ઑલ ઇન્ડિયા'ની જગ્યાએ પોતાના ફેસબુક પેજનું નામ 'આઈ સપોર્ટ નરેન્દ્રભાઈ મોદી બીજેપી' એવું કરી નાખ્યું છે.

કવરેજ ટાઇમ્સનો વેપાર

'કવરેજ ટાઇમ્સ'ની ઓફિસ

આકાશ સોનીના ઓફિસથી થોડે જ દૂર બીજી એક બિલ્ડિંગમાં ત્રીજા માળે આવેલી છે 'કવરેજ ટાઇમ્સ'ની ઓફિસ.

ગયા વર્ષે ઑલ્ટ ન્યૂઝે 'કવરેજ ટાઇમ્સ'ને 'ઝડપથી વિકસી રહેલી ફેક ન્યૂઝ સાઇટ' ગણાવી હતી, કેમ કે તેણે ટૂંકા ગાળામાં જ પોતાનો ફેલાવો કરી દીધો હતો.

અમે રવિવારે બપોર પછી તેમની ઓફિસે પહોંચ્યા ત્યારે ત્યાં માત્ર બે લોકો જ હાજર હતા.

વેબસાઇટના 'એડિટર ઇન ચીફ'...


...ોદી સરકારને મજબૂતી આપશે.

પરંતુ પટણાના એ. એન સિંહા ઇન્સ્ટીટ્યૂટ ઑફ સોશિયલ સાયન્સના પ્રૉફેસર ડીએમ દિવાકરને લાગે છે કે આનાથી બિહાર જેડીયુમાં ફાટ પડશે. જેડીયુમાં નીતીશ પછી બીજી પંક્તિના નેતા નથી. આનાથી ન તો નીતીશને ફાયદો થશે, ન તો ભાજપને.

અશ્વિની ચૌબેની આ ઑફરને કેસી ત્યાગી નકારે છે. બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં તેમણે કહ્યું કે અશ્વિની ચૌબે ભાજપના અસલ નેતા નથી. વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી, અમિત શાહ અને જેપી નડ્ડા ભાજપના અસલ નેતા છે. ત્રણેયે પબ્લિકમાં એ કમિટમેન્ટ આપ્યું છે, એટલા માટે નીતીશ મુખ્ય મંત્રી બનશ... બાકીનો લેખ લખો:

ચાલ્યા જાય અને સરકાર બનાવી લે

આમ તો આજની સ્થિતિમાં આ દૂરની વાત છે, પરંતુ ભારતના રાજકારણમાં આવા અનેક ઉતાર-ચઢાવ આવ્યા છે. જેના માટે પહેલ મહાગઠબંધને પણ કરવી પડશે અને આ ઑફર માટે નીતીશ કુમાર તરફને પણ માનસિક રીતે તૈયાર રહેવું પડશે. કૉંગ્રેસના નેતા આવી ઑફર આપી પણ રહ્યા છે.

એવું ત્યારે જ સંભવ છે જ્યારે ભાજપ તરફથી કોઈ એવી શરત સરકાર બનાવવા માટે મૂકવામાં આવે જે નીતીશ કુમારને સ્વીકાર્ય ન હોય.

ચૂંટણીના પરિણામો આવ્યા પછી નીતીશે કલાકો સુધી સાધેલી ચુપ્પી અનેક વિકલ્પોને જન્મ આપી રહી છે. આગામી 24 કલાક બિહારના રાજકારણમાં ઘણા મહત્ત્વના સાબિત થશે.

વિકલ્પ 5 : નીતીશ કુમાર મુખ્ય મંત્રી ન બન્યા અને કોઈ બીજાને સીએમ બનાવી દે, જેવું તેમણે જીતનરામ માંજીની સાથે કર્યું હતું.

જૂના નીતીશના રાજકારણને આ વિકલ્પ સૂટ પણ કરે છે.

એક ટ્રેન દુર્ઘટના પછી રાજીનામું આપવું નેતા નીતીશ કુમાર માટે સરળ ભલે હોય, પરંતુ સત્તામાં બની રહેવા માટે પહેલા આરજેડી અને પછી ભાજપની સાથે કરાર કરનારા નીતીશ કુમાર આવું કરશે, તેના પર જાણકારોને શક છે. કદાચ આ વિકલ્પ માટે ભાજપ તૈયાર ન પણ હોય.

આ વચ્ચે આંખો રાજભવન પર ટકેલી છે ત્યાંથી પહેલાં કોને અને કોણ સમર્થનની ચિઠ્ઠી સાથે પહોંચે છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ોધવી ખૂબ જ મુશ્કેલ હશે."

નીરજા ચૌધરીએ આ મામલે સતત રિપોર્ટિંગ કર્યું હતું.

1984માં થયેલી ચૂંટણીમાં કૉંગ્રેસને 49 ટકા વોટ મળ્યા હતા અને  404 બેઠકો મળી હતી, જ્યારે કે ભાજપ માત્ર આઠ ટકા વોટમાં સમેટાઈ ગયો હતો.

'સ્ક્રોલ' નામની વેબસાઇટને આપવામાં આવેલા એક ઇન્ટરવ્યુમાં કેરળના વર્તમાન રાજ્યપાલ આરિફ મોહમ્મદ ખાને દાવો કર્યો હતો કે રાજીવ ગાંધીને નવો કાયદો લાવવા માટે કૉંગ્રેસના નેતા નઝમા હેપતુલ્લાહે રાજી કર્યા હતા.

નઝમા હેપતુલ્લાહ પછીથી ભાજપમાં સામેલ થઈ ગયા હતા. આરિફ મોહમ્મદ ખાને પણ પછીથી ભાજપમાં સામેલ થઈ... બાકીનો લેખ લખો:

ાગ લઈને અરજી દાખલ કરી દીધી.

જેને જજે એમ કહીને રદ કરી દીધી કે કેસથી જોડાયેલા બધાં કાગળો હાઈકોર્ટમાં પડ્યાં છે, જેને જોયા વગર એની ઉપર કોઈ પણ પ્રકારનો નિર્ણય કરવો મુશ્કેલ છે.

ઉમેશચંદ્રે આના વિરુદ્ધ 31 જાન્યુઆરી 1986એ જિલ્લા ન્યાયાધીશ સામે અપીલ કરી દીધી અને જજ કે. એમ. પાંડેયે પછીના દિવસે જ નિર્ણય સંભળાવી દીધો.

ફૈઝાબાદના નિવાસી અને બાબરી મસ્જિદ મામલાના એક પક્ષકારના સાથે જોડાયેલા નામજોગ વ્યક્તિ ખાલિદ અહમદ ખાનનું કહેવું છે કે ઉમેશચંદ્ર વિશ્વ હિંદુ પરિષદના નિકટ હતા.

રામદત્ત ત્રિપાઠી પ્રમાણે અરજીનું ડ્રાફ્ટિંગ સુધ્ધા એક એવા વકીલ પાસે કરાવવામાં આવ્યું હતું, જેઓ લાંબા સમયથી વિવાદિત સ્થળના કેસ હિંદુ પક્ષ તરફથી જોતા હતા.

1984ની ચૂંટણીમાં આરએસએસના રાજકીય સંગઠન ભારતીય જનતા પાર્ટીને માત્ર બે બેઠકો મળી હતી અને અટલ બિહારી વાજપેયી અને લાલકૃષ્ણ અડવાણી જેવા નેતાઓ ચૂંટણી હારી ગયા હતા.

અનેક જગ્યાએ છપાયેલા લેખમાં પૂર્વ જજ પાંડેયના હવાલાથી કહેવાયું છે કે નિર્ણયને લઈને એમની સામે અનેક સંકેત ઊભર્યાં હતાં.

જેમાં એમણે એ દિવસે કોર્ટ પરિસરમાં હાજર એક વાંદરાનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો છે. પરંતુ એ પણ રેકર્ડમાં નોંધાયું છે કે જિલ્લા જજે સ્થાનિક વહીવટી તંત્રને કાયદો-વ્યવસ્થાને લઈને મત પૂછ્યો હતો, જેના પર એમને આશ્વસ્ત કરવામાં આવ્યા હતા કે તાળું ખોલતા એમાં કોઈ પ્રકારની ગરબડ નહીં થાય.

વિશ્લેષકો માને છે કે દાયકાઓ સુધી અદાલતમાં પડતર આટલા વિસ્ફોટક મામલામાં ફૈઝાબાદ વહીવટીતંત્ર પોતાના બળ પર આટલો મોટો નિર્ણય લઈ શકતું ન હતું જ્યાં સુધી ઉપરથી ઑર્ડર ન મળે.

30 ડિસેમ્બર 1949માં મસ્જિદમાં ગેરકાયદેસર મૂર્તિ મૂકી દેવાયા પછી તેનું તાળું બંધ હતું અને મામલો હાઈકોર્ટમાં પડતર હતો.

ફૈઝાબાદ જિલ્લા જજના નિર્ણય પર લખનૌ હાઈકોર્ટેની સ્પેશિયલ બૅન્ચે વર્ષ 2010ના પોતાના નિર્ણયમાં કડક આપત્તિ દર્શાવી હતી અને એને ન માત્ર ગેરકાયદે ગણાવ્યો, પણ સાથે ત્યાં સુધી કહ્યું હતું કે 1 ફેબ્રુઆરી 1986એ લેવાયેલો નિર્ણય 6 ડિસેમ્બર 1992ના દિવસે થયેલા મસ્જિદ વિધ્વંસની શરૂઆત હતી.

એ સમયે રાજીવ ગાંધીના મંત્રીમંડળના સભ્ય રહેલા અને શાહબાનો બિલનો વિરોધ કરવાને કારણે એ સમયે પાર્ટીનો પ્રગતિશીલ મુસ્લિમ ચહેરો બનીને ઊભરેલા આરિફ મોહમ્મદ ખાને મુસ્લિમ મહિલા (વિવાહ પર અધિકાર સંરક્ષણ) બિલને 25 ફેબ્રુઆરી 1986ના દિવસે સંસદમાં રજૂ કરવાના સમયનો ઉલ્લેખ કરતાં પોતાના લેખમાં આ મામલે 'ડીલની વાત'નો દાવો કર્યો...


...ોધી પણ છે.

આ લોકો રામમંદિર બનશે એ કલ્પનાથી પણ રાજીના રેડ થઈ ગયા છે, તેમજ તેઓ ત્રણ તલાકના પક્ષમાં છે. તેમજ નક્સલવાદના ખાતમાના નામે 'ગ્રીન હંટ' જેવી કાર્યવાહીઓના પણ સમર્થનમાં છે.

આ જ લોક ગૌરક્ષાના નામે થનાર મૉબ લિંચિંગ કરનાર ભીડને સાહનુભૂતિની નજરે જુએ છે અને ક્યારેક તો તેમને ફૂલમાળા પણ પહેરાવે છે.

આ જ લોકો 'વંદે માતરમ્'ને દેશભક્તિનો માપદંડ માને છે.

આવા લોકો જ ભારતના ઇતિહાસને એક હજાર વર્ષની ગુલામગીરીના ઇતિહાસની જેમ વાંચે છે.

તેમજ મુઘલોને આક્રમણખોર માને છે.

આવા જ લોકો આર્યોને ભારતના મૂળ નિવાસી... બાકીનો લેખ લખો:

હજ નાગરિકતાની બંધારણીય વ્યવસ્થાને નકારી એક સમુદાયની નાગરિકતાને માત્ર ધર્મના આધારે રોકવામાં આવ્યું છે.

આ ભારતીયપણાના પ્રવાહમાં સામેલ લોકો એ વાતનો ગભરાટ અનુભવી રહ્યા છે કે, જો આ કાયદા સાથે એનઆરસી જેવી વ્યવસ્થાને જોડી દેવામાં આવશે તો તે એક ઘાતક સંયોજન સાબિત થશે.

જે દેશના સૌથી મોટા લઘુમતિ સમુદાયો માટે મુશ્કેલ ખડી કરશે.

શું આ બધું અકારણસર બની રહ્યું છે?

સરકારનું કહેવું તો કંઈક આવું જ છે.

પરંતુ શું એ ભુલાવી દેવા જેવી વાત છે કે આ આંદોલન પહેલાં તમામ ચૂંટણીઓમાં ભાજપના તમામ મોટા નેતા અને જુદાં-જુદાં રાજ્યોમાં તેમના મુખ્ય મંત્રીઓ પોતાનાં રાજ્યોમાં એનઆરસી લાગુ કરવાની-કરાવવાની વાતો કરી રહ્યા છે?

સ્પષ્ટ છે, શંકા છે તો તેનાં રાજકીય કારણો પણ છે.

તો હવે મુદ્દો આ બંને પ્રકારનાં ભારતીયપણાંમાંથી એકની પસંદગીનો છે.

પરંતુ આ પસંદગીનું કામ એટલું સરળ પણ નથી.

કેટલાક ભોળા કે ચતુર માણસો આ મુદ્દાને કૉંગ્રેસ વિરુદ્ધ ભાજપ બનાવવા માગે છે-

જે બિલકુલ હકીકતથી વેગળું છે.

વધુ જટિલ સત્ય તો એ છે કે બે અલગ-અલગ દૃષ્ટિઓની આ સમસ્યા આપણા સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામના દિવસોથી જ ચાલતી આવે છે.

ઇતિહાસકાર સુધીરચંદ્ર એ વાત તરફ ધ્યાન દોરવાનો પ્રયત્ન કરે છે કે કેવી રીતે સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ વખતે રાષ્ટ્રવાદનો અર્થ હિંદુ રાષ્ટ્રવાદ થતો હતો, જે કૉંગ્રેસની અંદર પણ હાજર હતો.

હિંદુ મહાસભા અને આરએસએસ તો એ જમાનામાં કોઈ પણ પ્રકારની રાષ્ટ્રીયતાનું વહન કરી શકે એમ નહોતા.

રામ મનોહર લોહિયાએ 'ભારતના વિભાજનના ગુનેગારો' નામનું જે પુસ્તક લખ્યું છે, નિ:સંદેહ તેના આઠ ગુનેગારોમાં બ્રિટનનું છળકપટ, મુસ્લિમ લીગની વિભાજનકારી નીતિ અને કૉંગ્રેસ સિવાય હિંદુ અહંકારને પણ ગુનેગારોની યાદીમાં સામેલ કર્યું છે.

તેમણે લખ્યું છે કે હિંદુ મહાસભાના વર્તનના કારણે વિભાજનના કામમાં મુસ્લિમ લીગને મદદ મળી છે.

ખરાબ રીતે વહેંચાયો સમાજ

નવું ભારત બનાવવામાં લાગેલા લોકો વિભાજન સમયની નફરતને ભુલાવીને નહીં, પરંતુ તેના આધાર પર જ નવું ભારત ખડું કરવા માગે છે.

તેથી નાગરિકતા કાયદા વિરુદ્ધ થઈ રહેલાં આંદોલનોને તેઓ હિંદુ-મુસ્લિમના ચશ્માં વડે જોવા-બતાવવા ઇચ્છે છે.

વડા પ્રધાન મોદી આમ જ નથી કહેતા કે, તેઓ કપડાં પરથી લોકોને ઓળખી બતાવે છે કે કોણ આગ ચાંપી રહ્યું છે.

તેઓ એ સાબિત કરવાનો પ્રયત્ન કરી રહ્યા છે કે આ બાબતને લઈને તમામ હંગામા જામિયા, અલીગઢ મુસ્લિમ યુનિવર્સિટી અને શાહીનબાગમાં જ થઈ રહ્યા છે, જેમાં મુસ્લિમો જ...


...ોના કારણે મસૂદ અઝહર દર વખતે બચી જાય છે."

તેઓ કહે છે,"મસૂદ અઝહર વર્ષો પહેલા હરકત ઉલ અંસારનો એક ભાગ હતો. ભારતના કાશ્મીરમાં પકડાઈ ગયો અને જેલની સજા થઈ."

"પરંતુ વર્ષ 1999માં કંદહાર વિમાન અપહરણ કેસમાં 160 લોકોના જીવ બચાવવા માટે ભારતે મસૂદ અઝહરને છોડવો પડ્યો."

"મુક્તિ બાદ મસૂદ અઝહર પાકિસ્તાન ગયો. પાકિસ્તાનમાં તેનું જોરદાર સ્વાગત થયું. તેના થોડા મહિના બાદ તેણે બહાવલપુરમાં પોતાનું સંગઠન બનાવ્યું."

"પાકિસ્તાની સરકારે તેની ભરપૂર મદદ કરી. પછી કાશ્મીરમાં તેનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો."

તેમનો દાવો છે, "ભારત ... બાકીનો લેખ લખો:

બાનની મદદથી જૈશ-એ-મહોમ્મદ બનાવ્યું."

"બે-ત્રણ વર્ષ બાદ તેઓ પાકિસ્તાન આવ્યા. તેમની ધરપકડ કરવામાં આવી અને તેમના સંગઠન પર પ્રતિબંધ મૂકી દેવામાં આવ્યો."

"મેં આજ સુધી કોઈ નેતા નથી જોયા જેણે ખુલ્લેઆમ અથવા છૂપાઈને દબાતા સ્વરે પણ મસૂદ અઝહરની તરફેણમાં કોઈ વાત કરી હોય."

છતાં પાકિસ્તાનમાં એક વર્ગ એવો પણ છે જે તેમનું સમર્થન કરે છે. આસિફ ફારુકી જણાવે છે, "પાકિસ્તાનમાં મસૂદ અઝહરની કોઈ સારી છાપ નથી."

"બધા જ જાણે છે કે તે એક ઉગ્રવાદી જૂથના આગેવાન છે અને ઉગ્રવાદનો પ્રચાર કરે છે."

"ઘણી ઉગ્રવાદી ઘટનાઓમાં તેમનો હાથ રહ્યો છે. આજના યુવાનો તેમના વિશે સારી છાપ નથી ધરાવતા."

"પરંતુ સમાજનો એક વર્ગ એવો પણ છે કે જે તેમનું સમર્થન કરે છે. આ એવો લોકો છે જે ભારતને પોતાનું દુશ્મન માને છે અને ભારત તબાહ થઈ જાય તેવું ઇચ્છે છે."

તેઓ કહે છે, "કરાચીના એક કાર્યક્રમમાં લગભગ 17 વર્ષ પહેલાં જાહેરમાં દેખાયેલા મસૂદ અઝહર ત્યાર બાદ અન્ડર-ગ્રાઉન્ડ થઈ ગયા છે."

"હાફિઝ સઈદની જેમ તેમની મીડિયામાં પણ કોઈ ખાસ હાજરી નથી. ત્રણ વર્ષ પહેલાં પાકિસ્તાની કાશ્મીરના મુઝફ્ફરાબાદ પાસે જેહાદી આગેવાનોની કૉન્ફરન્સમાં તેમને છેલ્લી વખત જોયા હતા."

બીજિંગના વરિષ્ઠ પત્રકાર સૈબલ દાસગુપ્તા જણાવે છે, "પાકિસ્તાનની સેના મસૂદ અઝહરની સાથે છે. આઈએસઆઈ પણ તેમના સમર્થનમાં છે."

"ચીન આઈએસઆઈ અને પાકિસ્તાની સેના નારાજ થયા તેવું નથી ઇચ્છતું, કારણ કે ચીનને પાકિસ્તાની સેનાની જરૂર છે."

"ચીનની સીમા પર શિનજિયાંગ વિસ્તાર છે, જ્યાં મુસલમાનોની વસતી છે. તેઓ સરકારના વિરોધમાં છે. ચીન નથી ઇચ્છતું કે તાલિબાન તેમની મદદથી એ તરફથી તેમની તરફ આવી જાય."

મસૂદ અઝહર મામલે ચીન પોતાનું વલણ નહીં બદલે

આ પ્રશ્ન પર ભારતના પૂર્વ ડિપ્લોમેટ વિવેક કાત્જુ કહે છે, "ચીન પાસે પોતાનું વલણ બદલવા માટેની આ તક છે."

"પરંતુ ચીન પોતાનું વલણ બદલશે નહીં, કારણ કે ઉગ્રવાદ અને ઉગ્રવાદનો ઉપયોગ પાકિસ્તાનની સિક્યૉરિટી ડૉક્ટ્રિનનો એક મહત્ત્વનો ભાગ છે."

"પાકિસ્તાનની સેના માટે આતંકી જૂથોનો ઉપયોગ કરવો જરૂરી છે. તેથી તેઓ તેમને શરણ અને પ્રોત્સાહન આપે છે."

"પરંતુ આપણે આશા રાખીએ કે એક દિવસ એવો પણ આવશે જ્યારે ચીન આ અંગે ગંભીરતાથી વિચારશે અને અનુભવશે કે આ કારણથી ભારતમાં લોકો તેમની વિરુદ્ધમાં છે."

"ભારત સાથે સારો સંબંધ જાળવી રાખવા માટે લોકોનો આક્રોશ યોગ્ય નથી."

શું ભારત ક્યારેય મસૂદ અઝહર સુદી પહોંચી શકશે?

શું અમેરિકાએ પાકિસ્તાનમાં જઈને લાદેન...


...ોના સંબંધિત સર્વે કરીએ છીએ. અમે તેના માટે સુતરાઉ કાપડના માસ્ક આપવામાં આવ્યા છે. અત્યાર સુધી અમે એ જ માસ્કનો ઉપયોગ કરીએ છીએ. સર્વે કર્યા પછી ઘરે આવીને તેને ધોઈએ છીએ અને પછી બીજા દિવસે ફરી તેનો ઉપયોગ કરીએ છીએ. આ સિવાય અમને 10 મિલીમીટરનું એક સ્પ્રિટ આપવામાં આવ્યું છે, જે અમે પાણી મેળવીને ઉપયોગમાં લઈએ છીએ."

જાલના જિલ્લાના પચનાવદ ગામનાં આશાવર્કર કરુણા શિંદે કોરોના સંબંધિત સર્વે દરમિયાન પોતાના દુપટ્ટાનો ઉપયોગ કરે છે. તેઓ કહે છે કે સરકારે તેમને કોઈ પણ પ્રકારનાં સુરક્ષાનાં ઉપકરણ આપ્યાં નથી.

પરિવારની મ... બાકીનો લેખ લખો:

ે છે, તો તેઓએ કહ્યું કે, "છેલ્લા દોઢ મહિનાથી આશાવર્કરો બહુ સારું કામ કરે છે. જ્યાં પણ સુરક્ષાનાં ઉપકરણની કમી છે, ત્યાં અમે સ્થાનિક પ્રશાસનને તેના વિશે નિર્દેશ આપ્યા છે. આશાવર્કરો ઓછા પૈસામાં પોતાનો જીવ જોખમમાં મૂકીને કામ કરે છે. તેમની જિંદગીની સુરક્ષા હોવી જોઈએ. તેમને મદદ કરવી એ સરકારની જવાબદારી છે."

આશાવર્કરોને અલગઅલગ જગ્યાએ લોકોના વિરોધનો સામનો પણ કરવો પડ્યો છે.

આ અંગે તેઓ કહે છે, "રાજ્યમાં આવી ઘટના એક કે બે જગ્યાએ ઘટી છે. આશાવર્કરો બહાર જઈને કામ કરે છે. એ નથી જાણતાં કે સામેનો શખ્સ કોરોના પૉઝિટિવ છે કે નૅગેટિવ. તે ઘરેઘરે જઈને લોકોની જાણકારી મેળવી રહી છે. તેઓ બહુ મોટી જવાબદારી નિભાવી રહ્યાં છે. લોકોએ કોઈ પણ જાતના વિરોધ વિના તેમને સહયોગ આપવો જોઈએ."

આશાવર્કરોને બહુ ઓછા પૈસા મળે છે, તેના પર તેઓ કહે છે, "આ સમયે આપણા માટે કોરોનાનો મુદ્દો મહત્ત્વનો છે. આ મુશ્કેલ સમયમાં તેઓ લગનથી પોતાનું કામ કરી રહ્યા છે તેમને જરૂર ન્યાય મળશે. હું તેના માટે કોશિશ કરીશ."

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ોનાલ્ડ ગોલ્ડમેનની હત્યાનો કેસ ચાલ્યો હતો. જોકે જ્યુરીએ સિમ્પસનને નિર્દોષ જાહેર કર્યા હતા.

આ કેસ ચાલ્યો તે દરમિયાન મીડિયામાં સતત આધારહીન અને ખોટા સમાચારો છપાતા રહ્યા હતા અને તેના કારણે જજે વારંવાર જ્યુરીના સભ્યોને બદલવા પડ્યા હતા. કેટલીક વાર મુકદ્દમાનું કામકાજ અટકાવી પણ દેવું પડ્યું હતું.

જજે કહ્યું હતું કે ટ્રાયલમાં લોકોને એટલો બધો રસ પડવા લાગ્યો હતો કે જ્યુરીના કેટલાક સભ્યોએ પત્રકારોને મુલાકાતો આપી હતી. પત્રકારો સાથેની વાતચીતમાં પોતાના વિચારો એવી રીતે વ્યક્ત કર્યા કે તેની અસર મુકદ્દમાના ચુકાદ... બાકીનો લેખ લખો:

હતાં.

તેમના પતિના કપાયેલા લિંગને રસ્તા પરથી શોધી કાઢવામાં આવ્યું હતું. ઑપરેશન કરીને ફરીથી તેને જોડી દેવાયું હતું અને તેના કારણે તેમનું જાતીય જીવન ફરી શક્ય બન્યું હતું.

પોલીસ દ્વારા રોડની કિંગની મારપીટ

1991માં અમેરિકાના લૉસ એન્જલસના અશ્વેત રોડની કિંગની ગોરા પોલીસોએ જાહેરમાં ભારે મારપીટ કરી હતી. આ ઘટનાને એક રાહદારીએ પોતાના કૅમેરામાં કેદ કરી લીધી હતી.

રોડની કિંગ બચી ગયા હતા, પણ તેમની ખોપરી, દાંત તૂટી ગયાં હતાં અને તેમના આત્માને અપમાનના ઘા પડ્યા હતા.

પરિવારના લોકોનું કહેવું હતું કે તે મારપીટના કારણે માનસિક અને મનોવૈજ્ઞાનિક રીતે તેમના મનમાં કાયમી આઘાત લાગ્યો હતો. અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર 2012માં તેમનું મોત ડ્રગ્ઝ લેવાને કારણે થયું હતું.

અશ્વેતની જાહેરમાં મારપીટ અને તે બદલ પોલીસ સામે ચાલેલા મુકદ્દમાની સુનાવણી અમેરિકા અને વિશ્વભરનાં અખબારોમાં સતત ચમકતી રહી હતી. જોકે પોલીસ આ કેસમાંથી છૂટી ગયા હતા.

અદાલતમાં ચુકાદો આવે તે પહેલાં મીડિયામાં તો ચુકાદો આવી જ ગયો હતો અને પોલીસ કર્મચારીઓને દોષી ગણાવી દેવાયા હતા. જોકે અદાલતમાં પોલીસને નિર્દોષ જાહેર કરાયા ત્યારે દુનિયાભરમાં ખળભળાટ મચી ગયો હતો.

બાદમાં રોડની કિંગે એક દોસ્તને કહ્યું હતું, "આ ચુકાદો આવ્યો (29 એપ્રિલ, 1992માં) તેનાથી હું વિચારતો જ રહી ગયો." તેના કારણે શહેરમાં પાંચ દિવસ સુધી હિંસક તોફાનો થયાં. લૂંટફાટ અને ગોળીબારમાં 54 લોકો માર્યા ગયા હતા.

સ્કૉટ પીટરસનનો કિસ્સો

અમેરિકાના સ્કૉટ પીટરસન પર તેમનાં ગર્ભવતી પત્ની લેકીની હત્યાનો આરોપ હતો. એવું કહેવાયું હતું કે તેઓ પોતાની પત્નીથી છૂટવા માગતા હતા. મુકદ્દમો ચાલતો રહ્યો તે દરમિયાન તેઓ પત્નીના પરિવારને મદદ કરવા માટે વાત કરતા રહ્યા હતા અને તેમને પૈસા પણ મોકલતા રહ્યા હતા.

મુકદ્દમા દરમિયાન પોતે આદર્શ પતિ છે તેવી છાપ જાળવી રાખવાની તેમની કોશિશ હતી. આ કિસ્સામાં પણ અદાલતના ચુકાદા પહેલાં જ મીડિયાએ સ્કૉટને હત્યારો માની લીધા હતા. તેઓ પોતાની નિર્દોષતાનું રટણ કરતા રહ્યા હતા.

આ મુકદ્દમાને કારણે મીડિયામાં ભારે વિવાદો ચાલ્યા હતા. આખરે જ્યુરીએ તેમને દોષી જાહેર કર્યા. તેમના દોસ્તો અને ટેકેદારોનું માનવું હતું કે મીડિયાએ પહેલેથી જ તેમને હત્યારા તરીકે રજૂ કર્યા તેની અસર જ્યુરીના સભ્યો અને સાક્ષીઓ પર પડી હતી.

સ્વતંત્ર અને નિષ્પક્ષ તપાસનો અધિકાર

કાયદાશાસ્ત્રીઓ માને છે કે મીડિયા ટ્રાયલ વ્યક્તિના અધિકાર માટે જોખમકારક છે. તેનાથી...


...ોનિયાથી થનારાં મૃત્યુમાં ઘણો ઘટાડો થયો છે.

વર્ષ 2018માં ન્યુમોનિયા જાપાનમાં મૃત્યુનાં કારણોની સૂચિમાં ત્રીજા સ્થાનેથી પાંચમાં સ્થાને આવી ગયો. તેનું કારણ નવી દવાઓ અને તપાસની સુવિધાને માનવામાં આવે છે.

કોરોના સંક્રમણનાં લક્ષણોમાં ન્યુમોનિયા પણ છે અને તેને કારણે દર્દીને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ થઈ શકે છે. ન્યુમોનિયાની સારી સારવાર થતાં જાપાન તેને નાથવાની સ્થિતિમાં છે.

બીબીસી ટ્રાવેલના એક રિપોર્ટમાં ટોક્યોનાં ડૉક્ટર મીકા વાશિયો કહે છે, "સિટી સ્કેનથી ન્યુમોનિયાની શરૂઆતની ખબર પડી શકે છે, પછી તરત તેની સાર... બાકીનો લેખ લખો:

લોકોને એકઠા ન થવાની અપીલ, જાહેર સ્થળોએ મોટી સંખ્યામાં જમા ન થવાની અપીલ અને અન્ય લોકોની નજીક ન જવાની અપીલ પણ કરાઈ.

ગત સોમવારે જાપાનના વડા પ્રધાને એક પત્રકારપરિષદમાં કહ્યું, "આપણે હવે નવી જીવનશૈલી અપનાવવી પડશે. આપણે વિચારસરણી બદલવાની જરૂર છે."

જોકે ઘણા વિશેષજ્ઞો જાપાનના આ પ્રયાસો પર સવાલ ઉઠાવે છે. વિશેષજ્ઞોનું કહેવું છે કે આ પ્રયત્નો એટલા કારગત નથી, કેમ કે અન્ય દુનિયામાં પણ લોકોએ આવી બાબતો અપનાવી છે, જોકે ત્યાં કેસ ઓછા થયા નથી. જાપાન પર આંકડા છુપાવવાનો પણ આરોપ લાગી રહ્યો છે.

વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠનના પ્રમુખ ડૉ. ટ્રેડ્રૉસ ગૅબ્રેયેસસે ગત સોમવારે કોરોના સંક્રમણને નાથવાના જાપાનના પ્રયાસોને 'સફળ' ગણાવ્યા.

જીનિવામાં થયેલી પત્રકારપરિષદમાં WHOના પ્રમુખે હાલના દિવસોમાં જાપાનના એ પ્રયાસોનાં વખાણ કર્યાં છે, જેને કારણે સંક્રમણના કેસ વધ્યા નથી.

જોકે તેઓએ જાપાનના લોકોને સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગ અપનાવાની અને અન્ય સામાન્ય સાવધાનીઓ રાખવાની પણ અપીલ કરી છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ોની ગોચરની જમીન સંપાદિત કરાઈ રહી છે. વૃક્ષો કાપવામાં આવી રહ્યાં છે."

"આ અંગે અમે ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં અરજી કરી હતી, જેમાં કોર્ટે સ્ટે અપાયો હતો. જોકે, સરકાર કોર્ટના આદેશનું પણ ઉલ્લંઘન કરીને હરિયાણાભવનથી માંડીને પાર્ક અને બીજું બધું બનાવી રહી છે. સ્થાનિકોને રોજગારીની વાત કરાઈ હતી પણ કોઈને રોજગારી મળી નથી."

વિરોધ કરી રહેલાં આદિવાસીઓ

ગુજરાતના પૂર્વ મુખ્ય મંત્રી સુરેશ મહેતા આ સમગ્ર પરિયોજનાને સરકારની આપખુદશાહીનો નમૂનો ગણાવે છે.

મહેતા જણાવે છે, "સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટીના નામે આદિવાસીઓને ખતમ કરી નાખવાનુ... બાકીનો લેખ લખો:

ગોરા અને કોઠા ગામના લોકોની જમીન ગેરકાયદે સંપાદિત કરવામાં આવી છે."

"ગુજરાત હાઈકોર્ટે જમીનના સંપાદન પર સ્ટે-ઑર્ડર આપ્યો છે પણ સરકાર એને ઘોળીને પી ગઈ છે."

"કોર્ટના આદેશ બાદ પણ હરિયાણાભવન અને સફારી પાર્ક સહિત જુદાજુદા પ્રોજેક્ટ માટે ગેરકાયદે જમીન સંપાદિત કરાઈ રહી છે."

આદિવાસીઓના હક માટે લડતા કર્મશીલ દેવ દેસાઈ જણાવે છે, "વાઘોડિયામાં 288 એકર, કેવડિયામાં 100 એકર, નવાગામ, બારફળિયા, લીમડી ગામની કુલ મળીને 1200 પરિવારની જમીન ગેરકાયદે સંપાદિત કરાઈ રહી છે."

જોકે, આદિવાસીઓના આ આક્ષેપ વિશે સરદાર સરોવર પુનર્વસવાટ એજન્સીના મુખ્ય કારોબારી અધિકારી અને પુનર્વસવાટ કમિશનર અને સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટીના મુખ્ય વહીવટકર્તા આઈ. કે. પટેલ જણાવે છે, "આ આક્ષેપો સત્યથી તદ્દન વેગળા છે."

તેઓ કહે છે, "જે આદિવાસીઓની જમીન સંપાદિત કરાઈ છે તે પૈકી 500 કરતાં વધુ લોકોને આઉટસોર્સિંગ એજન્સીઓ મારફતે કાયમી નોકરીઓ અપાઈ છે. જ્યારે 1000 કરતાં વધારે લોકોને અન્ય પ્રોજેક્ટમાં નોકરી મળી છે."

"તેમજ જે તે સમયે સંપાદિત કરેલી જમીનના બદલામાં યોગ્ય વળતર અને જમીનના બદલે જમીન પણ અપાઈ છે. જે લોકોએ જમીનના બદલે વળતરનો સ્વીકાર નથી કર્યો, તેમને યોગ્ય વળતર આપવા માટે પણ સરકારે સમયાંતરે ઠરાવો કર્યા છે."

તો ગુજરાતના વનમંત્રી ગણપત વસાવા આ મામલે જણાવે છે કે કેટલાક જમીન ગુમાવી ચૂકેલા નેતાઓ આદિવાસીના હિતના નામે ગુજરાતવિરોધી પ્રવૃત્તિ કરે છે."

વસાવા આદિવાસીઓને અન્યાય થવાની વાત પાયાવિહોણી ગણાવીને પુનર્વસનની સંપૂર્ણ વ્યવસ્થા કરવામાં આવશે એવું વચન આપે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ોની સંખ્યા 55 હતી, જ્યારે 50,000 લોકો પર નજર રાખવામાં આવતી હતી. ધાર્મિક કાર્યક્રમો, સ્પૉર્ટ્સ ટુર્નામેન્ટ અને બીજા પ્રકારના સામૂહિક કાર્યક્રમો પર પ્રતિબંધ લગાવવામાં આવ્યો હતો.

જોન દયાલ કહે છે, કેરળના હોય કે ઓડિશાના કે પછી કર્ણાટકના. જે ખ્રિસ્તીઓ એવું વિચારતા હોય કે એક ઇમારતમાં એકઠા થઈને તેઓ ભગવાનનું સન્માન કરી રહ્યા છે તો ધાર્મિક ગ્રંથો વિશેની તેમની સમજ બહુ મર્યાદિત છે.

ફૈઝાન મુસ્તફાના જણાવ્યા અનુસાર, નિઝામુદ્દીનના તબલીગી મરકઝ(વડામથક)માં જે થયું 'એ કોઈ કાવતરું નહીં, પણ રૂઢિચુસ્ત વિચારધારાનું... બાકીનો લેખ લખો:

ાર્યકરની ધરપકડ કરી હતી.

જોકે, બીજેપીના નેતા અને હિન્દુ ધર્મગુરુ રામવિલાસ વેદાંતી કહે છે કે લોકો બીમાર પડે છે, કારણ કે તેમણે તે ગૌમૂત્ર અને છાણનું સેવન કર્યું હતું એ શુદ્ધ ભારતીય નસલની ગાયના ન હતા.

આયાતની ઓડિયો

એ બધાની વચ્ચે મુસ્લિમ સમૂહોના પર્સનલ વૉટ્સઍપ ગ્રૂપ્સ પર એવી કથિત આયાતોના ઓડિયોઝ સર્ક્યુલેટ થતા રહ્યા હતા, જેને સાંભળવાથી વાઇરસનો હુમલો ટળી જવાનો દાવો કરવામાં આવતો હતો.

અમેરિકાની રાઈસ યુનિવર્સિટીમાં સમાજશાસ્ત્રના પ્રોફેસર ક્રેગ કોનસિડિને અંગ્રેજી સામયિક 'ન્યૂઝવિક'માં લખ્યું હતું કે માત્ર પ્રાર્થના વડ કોરોના જેવા રોગચાળાને રોકી શકાય?

એ લેખમાં રોગચાળા વિશે ઇસ્લામના આખરી પયગંબર મોહમ્મદના મંતવ્યનો પણ ઉલ્લેખ છે.

ચિત્રકૂટની તુલસી પીઠના જગતગુરુ રામભદ્રાચાર્યના જણાવ્યા અનુસાર, ભાગવતગીતાના બીજા તથા છઠ્ઠા અધ્યાયના 22મા શ્લોકમાં રોગચાળા જેવી આફતો તથા તેનો સામનો કરવાની રીતોનો ઉલ્લેખ છે.

બનારસ હિન્દુ વિશ્વવિદ્યાલયના આચાર્યની પદવી હાંસલ કરી ચૂકેલા ભોપાલસ્થિત એન. ડી. શર્મા પણ 'આપાત કાલે મર્યાદા નાસ્તિ'નું વિવરણ શાસ્ત્રોમાં હોવાનું જણાવે છે.

ધર્મની સ્થાપિત માન્યતાઓને પડકારવાની તરફેણ કરતા રાજનીતિ શાસ્ત્રના પ્રોફેસર જગરૂપ શેખોં કહે છે કે ધર્મોમાં જે માનવતાવાદ, ભાઈચારા અને બધાની ભલાઈની વાતો કહેવામાં આવી છે એ ધર્મને ઘણી બાબતોમાં વિજ્ઞાનથી આગળ લઈ જાય છે.

ધર્મને કારણે વાઇરસ ફેલાયાની વારંવાર થઈ રહેલી વાતોને દિલ્હી વક્ફ બોર્ડના ભૂતપૂર્વ સેક્રેટરી જફર જંગ 'પૂર્વગ્રહ' માને છે, જ્યારે વકીલ અને તબલીગી જમાતના પ્રવક્તા મુજીબુર રહમાન તેને 'મોદી સરકારની નિષ્ફળતા પર પડદો ઢાંકવાની અને બીજેપીની રાજનીતિને આગળ વધારવાની વ્યૂહરચના' ગણે છે.

બીજેપીના રાજકીય કાર્યક્રમનો મુદ્દો

લૉકડાઉન દરમિયાન પગપાળા પોતાના ગામ જવા નીકળેલા ગરીબ વર્ગના લોકોની વાત ભૂલાઈ ગઈ તો એવો સવાલ પણ કરવામાં આવી રહ્યો છે કે ઍરપૉર્ટ્સ પર સ્ક્રિનિંગના દાવા છતાં વાઇરસ સંક્રમિત લોકો ત્યાંથી બહાર કેવી રીતે નીકળી ગયા?

જનતા કરફ્યૂના એલાન છતાં મધ્ય પ્રદેશમાં 20 માર્ચે યોજાયેલા બીજેપીના રાજકીય કાર્યક્રમનો મુદ્દો તો ચર્ચાનો હિસ્સો બની શક્યો નથી અને કોરોનાના ફેલાવામાં અભિજાત વર્ગની ભૂમિકાની વાત તો થતી જ નથી.

સોમવાર સુધી નોઈડામાં કોરોનાના 38 કેસ નોંધાયા હતા. સિઝફાયર નામની એક કંપનીના લગભગ 16 લોકોને ચેપ લાગ્યાનું પુરવાર થયું હતું. પોલીસે કંપની સામે, કેટલાક...


...ોને એ વાતનું અનુમાન પણ નથી કે ઉધારથી તેમની પ્રગતિ કેટલી હદે પ્રભાવિત થશે. ઉધાર ન ચૂકવવાની સ્થિતિમાં જ ઉધાર લેવા વાળા દેશોએ આખો પ્રોજેક્ત તે દેશના હવાલે કરવો પડે છે.

ચીનના ઉધારનો ડર

ઘણા વિશેષજ્ઞોનું માનવું છે કે નેપાળ પણ ચીનની મદદ ઇચ્છે છે, પરંતુ તેના મનમાં ઘણા પ્રકારના ડર છે કે ક્યાંક તે પણ શ્રીલંકા અને પાકિસ્તાનની જેમ ચીનના દેવા હેઠળ દબાઈ ન જાય.

ચાઇના- લાઓસ રેલવે પરિયોજનાને 'વન બેલ્ટ, વન રોડ' અંતર્ગત શરૂ કરવામાં આવી છે. આ પરિયોજનાનો કુલ ખર્ચ છ અબજ ડોલર છે એટલે કે આ ખર્ચ લાઓસના જીડીપીનો અડધ... બાકીનો લેખ લખો:

્ચે એરપોર્ટ બનાવી રહ્યું છે.

એરપોર્ટની પાસે જ એક પુલ બની રહ્યો છે, જેના પર 400 કરોડ ડોલરનો ખર્ચ થશે.

વિશ્વ બૅન્ક અને આઈએમએફનું કહેવું છે કે માલદીવ ભયાનક હદે ચીનના દેવા હેઠળ ફસાતું જોવા મળી રહ્યું છે.

માલદીવના ઘરેલું રાજકારણમાં ટકરાવ છે અને વર્તમાનમાં માલદીવની સત્તા જેના હાથમાં છે તેને ચીનનો વિશ્વાસ પ્રાપ્ત છે.

લાઓસ

દક્ષિણ પૂર્વ એશિયામાં લાઓસ ગરીબ દેશોમાંથી એક છે. લાઓસમાં ચીન 'વન બેલ્ટ, વન રોડ' અંતર્ગત રેલવે પરિયોજના પર કામ કરી રહ્યું છે. તેનો ખર્ચ 6.7 અબજ ડોલર છે જે લાઓસના જીડીપીનો અડધો ભાગ છે.

આઈએમએફએ લાઓસને પણ ચેતવણી આપી છે કે તે જે રસ્તે છે તેમાં આંતરરાષ્ટ્રીય ધિરાણ મેળવવાની પાત્રતા ગુમાવી દેશે.

મંગોલિયા

મંગોલિયાના ભવિષ્યની અર્થવ્યવસ્થા કેવી હશે તે આધારભૂત ઢાંચાના વિકાસમાં થયેલા મોટા રોકાણ પર નિર્ભર કરે છે.

ચીનની ઍક્ઝિમ બૅન્ક 2017ની શરૂઆતમાં એક અબજ અમેરિકી ડોલરનું ફંડ આપવા તૈયાર થઈ હતી.

ચીને તેની શરત હાઇડ્રોપાવર અને હાઈવે પ્રોજેક્ટમાં ભાગીદારી રાખી હતી. કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે 'વન બેલ્ટ, વન રોડ' અંતર્ગત ચીન આગામી પાંચ વર્ષોમાં મંગોલિયામાં 30 અબજ ડોલરનું રોકાણ કરશે.

જો એમ થાય છે તો મંગોલિયા માટે આ દેવામાંથી બહાર આવવું સહેલું નહીં રહે.

મોન્ટેનેગ્રો

વિશ્વ બૅન્કનું અનુમાન છે કે 2018માં અહીંના લોકો પર દેવું તેની જીડીપીના 83 ટકા પર પહોંચી ગયું છે.

મોન્ટેનેગ્રોની સમસ્યા પણ તેના મોટા પ્રોજેક્ટ છે. આ પ્રોજેક્ટ છે પોર્ટ વિકસિત કરવા અને ટ્રાન્સપોર્ટ નેટવર્કને વધારવું.

આ પરિયોજનાઓ માટે 2014માં ચીનની એક્ઝિમ બૅન્ક સાથે સમજૂતી થઈ હતી, જેમાં પહેલા તબક્કાના ખર્ચ એક અબજ ડોલરમાં 85 ટકા ભાગ ચીન આપશે.

તઝાકિસ્તાન

તઝાકિસ્તાનની ગણતરી એશિયાના સૌથી ગરીબ દેશોમાં થાય છે. આઈએમએફ ચેતવણી આપી ચૂક્યું છે કે તે દેવાના બોજ હેઠળ દબાયેલું છે.

તઝાકિસ્તાન પર સૌથી વધારે દેવું ચીનનું છે. 2007થી 2016 વચ્ચે તઝાકિસ્તાન પર કુલ વિદેશી ઉધારમાં ચીનનો ભાગ 80 ટકા હતો.

કિર્ગિસ્તાન

કિર્ગિસ્તાન પણ ચીનની 'વન બેલ્ટ, વન રોડ' પરિયોજનામાં સામેલ છે. કિર્ગિસ્તાનની વિકાસ પરિયોજનાઓમાં ચીનનું એકતરફી રોકાણ છે.

2016માં ચીને 1.5 અબજ ડોલરનું રોકાણ કર્યું હતું. કિર્ગિસ્તાન પર કુલ વિદેશી દેવામાં ચીનનો 40 ટકા ભાગ છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ોપમાં સજા સંભળાવતા કહ્યું કે આરોપી આસારામને આજીવન કેદની સજા આપવામાં આવે છે. જોકે, આ સજા આજીવન કેદ કરતા પણ વધારે છે તે સાંભળીને અમને થોડી રાહત મળી."

આરોપી શિલ્પી અને શરતને પણ આપરાધિક ષડ્યંત્રમાં સામેલ રહેવા માટે અને અપરાધને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે 20-20 વર્ષની સજા ફટકારવામાં આવી.

આ સાથે જ કોર્ટે દંડની કુલ રકમ આશરે પાંચ લાખ રૂપિયા પીડિતાને વળતર તરીકે અપાવવા આદેશ આપ્યો.

સોલંકી જણાવે છે, "સજાના સમય સુધી આસારામના વકીલોના ચહેરા મુરજાઈ ગયા હતા. તેમને ખબર પડી ગઈ હતી કે મામલો ક્યાં પહોંચી રહ્યો છે. આસા... બાકીનો લેખ લખો:

લડાઈ બાદ આ ઐતિહાસિક નિર્ણયમાં પીડિતાને ન્યાય મળ્યો અને તેનાથી ન્યાયપાલિકા પર લોકોનો ભરોસો વધશે.

નિર્ણય બાદ હવે આસારામના વકીલોએ કહ્યું છે કે નિર્ણય વિરુદ્ધ હવે તેઓ હાઈ કોર્ટમાં જશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ોફર મેહંદી જણાવે છે કે, ચીની નેતાઓનો ઇતિહાસ જોવામાં આવે તો, ત્યાં ગમે તે વ્યવસ્થા રહી હોય, કોઈ પણ દેશ ચીનથી વધારે વ્યવહારુ નથી. સમયે આ વાત સાબિત પણ કરી દીધી. ભારતનો સૌથી સારો મિત્ર પાયાની વાસ્તવિકતાને ધ્યાનમાં રાખીને પાકિસ્તાનનો સારો મિત્ર દેશ બની ગયો.”

”આ રીતે જોવામાં આવે તો 1956માં ચાઉ એન લાઇનો પાકિસ્તાન પ્રવાસ ભારત સાથેના સંબંધમાં એક મોટા પરિવર્તનનો આધાર બન્યો.”

”શરૂઆતમાં આ સંબંધોમાં ગરમાવો ન હતો, પરંતુ પછી તેમની વચ્ચે સંબંધ મજબૂત બનવા લાગ્યા. એક તબક્કે ચીનના જાસૂસી વિભાગના ભૂતપૂર્વ પ્રમુખ ... બાકીનો લેખ લખો:

ચે ભવિષ્યની દુશ્મનાવટ પેદા થઈ. ભારત સોવિયેત સંઘનું ઘનિષ્ઠ મિત્ર હતું. તેથી ચીને પાકિસ્તાનમાં એક સંભવિત નવા મિત્રની શોધ શરૂ કરી.

તે સમયે અમેરિકાની વિદેશનીતિ કેવી હતી?

50ના દાયકામાં અમેરિકાની આગેવાનીમાં મુક્ત બજારો ધરાવતા જૂથ અને સોવિયેત રશિયાના નેતૃત્વ હેઠળ સમાજવાદી જૂથ વચ્ચે શીતયુદ્ધ  ચરમસીમાએ હતું.

રિટાયર્ડ અમેરિકન જનરલ આઇઝનહોવર બીજા વિશ્વયુદ્ધમાં મિત્ર દેશોની સેનાના સર્વોચ્ચ કમાન્ડર રહી ચૂક્યા હતા. ત્યાર બાદ જાન્યુઆરી 1953થી જાન્યુઆરી 1961 સુધી તેઓ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ પણ રહ્યા.

તેમણે સમાજવાદી દેશો પર પ્રતિબંધ મૂકવાની અને સામ્યવાદનો પ્રસાર રોકવાની ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ હેરી ટ્રુમેનની વિદેશનીતિ ચાલુ રાખી હતી.

આઇઝનહોવર રાષ્ટ્રપતિ બન્યા તેના થોડા દિવસો પછી જ ઈરાનમાં મોહમ્મદ મોસાદ્દેગની સરકારને સત્તા પરથી ઉખેડી ફેંકવામાં આવી હતી.

ક્યુબામાં જ્યારે ફિડેલ ક્રાસ્ટોએ અમેરિકાના ટેકેદાર જનરલ બતિસ્તાને સત્તા પરથી દૂર કર્યા ત્યારે આઇઝનહોવરે ક્યુબા પર એક સૈન્ય હુમલાની યોજના પણ ઘડી હતી.

તેમની પહેલાંના રાષ્ટ્રપતિઓને કોરિયા સામે અધુરું યુદ્ધ વારસામાં મળ્યું હતું.

આઇઝરનહોવરે આ યુદ્ધને સમાપ્ત કરવા માટે પોતાની નીતિઓમાં ફેરફાર કર્યો. તેનાથી એક કામચલાઉ યુદ્ધવિરામ સમજૂતિ થઈ, જે આજે પણ લાગુ છે. પરંતુ તે સાથે જ કોરિયાને બે અલગ દેશોમાં વિભાજિત કરી દેવામાં આવ્યું.

તેમના નેતૃત્વમાં જ અમેરિકા અને સોવિયેત સંઘ વચ્ચે અણુ શસ્ત્રો માટે હરીફાઇ શરૂ થઈ હતી. તે સમયે મોટી સંખ્યામાં અણુ શસ્ત્રોને ગોઠવવામાં આવ્યાં હતાં. પરંતુ ત્યાર બાદ વધારે અણુ શસ્ત્રો વિકસાવવા પર પ્રતિબંધ મૂકવા માટે સોવિયેત સંઘ સાથે ‘ડેટન’ સમજૂતિ પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા.

પરંતુ પહેલી મે, 1960ના રોજ યુ-2 ઘટનાના કારણે આ શિખર મંત્રણા યોજાઈ ન શકી.

આ દરમિયાન અમેરિકા વિયેતનામ યુદ્ધમાં સામેલ થયું જે બહુ લાંબું ચાલ્યું હતું. તે સમયે વિયેતનામના સમર્થનમાં પોલૅન્ડ અને હંગેરીમાં જાહેર પ્રદર્શનો યોજવામાં આવ્યાં હતાં.

અમેરિકાએ સીધો હસ્તક્ષેપ ન કર્યો, પરંતુ સોવિયેત સંઘે તે પ્રદર્શનકારીઓ સામે જે કાર્યવાહી કરી તેની અમેરિકાએ આકરી ટીકા કરી હતી. તે સમયે ઈરાનમાં જ્યારે મોહમ્મદ મોસાદ્દેગની સરકારને ઉથલાવવામાં આવી હતી અને સીઆઇએએ ગ્વાટેમાલામાં હસ્તક્ષેપ કર્યો હતો.

સુએજ નહેર પર હુમલો અને અમેરિકાનું વર્ચસ્વ

પરંતુ 1956માં જે ઘટનાએ સમગ્ર વિશ્વમાં સૌથી વધારે આક્રોશ અને અરાજકતા પેદા કરી,...


...ોમન આઇલેન્ડ જેવા દેશોમાં તે મલેરિયા થાય છે. મલેરિયાના ચાર મુખ્ય પ્રકાર છે, જે મચ્છરો દ્વારા ફેલાય છે.

મલેરિયાના 90 ટકા કેસ સબ-સહારન (સહારા રણની દક્ષિણમાં આવેલા) દેશોમાં થાય છે અને બાળકોના મોતનું તે સૌથી મોટું કારણ છે. દુનિયામાં દર 30 સેકન્ડે એક બાળકનું મલેરિયાથી મોત થાય છે. ગર્ભવતિ મહિલાઓને પણ મલેરિયાથી મોટું જોખમ રહેલું છે. જોકે સમયસર નિદાન થઈ જાય તો સારવાર શક્ય છે.

મલેરિયાની બિમારીના કારણે અર્થતંત્રને મોટો ફટકો પડે છે. બહુ મોટા પ્રમાણમાં માનવ કલાકો વેડફાય છે અને ટુરિઝમ તથા ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પર સ... બાકીનો લેખ લખો:

થઈ શકે છે. તેથી મલેરિયાના લક્ષણોને ઝડપથી પારખી લેવામાં આવે તે જરૂરી છે. મલેરિયાની બીમારી ક્યાં ફેલાઈ રહી છે તેનું ટ્રેકિંગ કરીને તેની સારવાર માટે તૈયારીઓ કરી શકાય છે.

વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાના જણાવ્યા અનુસાર જંતુનાશકો લગાવેલી મચ્છરદારી પણ ઉપયોગી થાય છે, જેના કારણે લગભગ 35 ટકા જેટલી બીમારી ઘટાડી શકાય છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ોમાં નેપાળ, ભારત કે થાઈલૅન્ડ જેવા દેશોમાં રજાઓ ગાળવા માટે નીકળી પડવાનું ચલણ હતું. જેમાંથી અમુક લોકો સ્વતંત્રતા અને સ્વચ્છંદતા તરફ વળી ગયેલા 'હિપ્પી' પણ હતાં.

સ્થાનિક પોલીસ પણ પર્યટકોમાં ભય ન ફેલાય તે માટે તથા 'ઉપરની આવક' માટે જાહેરમાં શરાબ અને ડ્રગ્સની નશાખોરી સામે આંખ આડા કાન કરતી હતી.

ચાર્લ્સની ગુનો આચરવાની પદ્ધતિ (મૉડસ ઑપરેન્ડી) એકસરખી હતી. તે ફ્રૅન્ચ કે અંગ્રેજી જાણતા નશાકારક દ્રવ્યોના શોખીન પર્યટકોને ટાર્ગેટ કરતો હતો.

મફતનાં ડ્રિન્કસ, સારાં આચરણ અને વ્યવહાર દ્વારા તે વિશ્વાસ જીતતો અને પછ... બાકીનો લેખ લખો:

થઈ ગયો. આથી, તે પોલીસતંત્રની ખામીઓ વિશે વાકેફ હતો.

યુવતીઓ આકર્ષાતી પણ...

કહેવાય છે કે દિલ્હી પોલીસનાં એક ઉચ્ચ મહિલા પોલીસ અધિકારી પણ ચાર્લ્સની વાતોમાં આવી ગયાં હતાં અને તેને જરૂરી સવલતો પૂરી પાડી હતી.

દિલ્હી પોલીસના પૂર્વ અધિકારી આમોદ કંઠના કહેવા પ્રમાણે, "ચાર્લ્સ ફ્રેન્ચ લઢણવાળી અંગ્રેજી બોલતો. તે ફિલસૂફી, સાહિત્ય કે અન્ય કોઈ મુદ્દે વાત છેડીને મહિલાઓને આકર્ષતો અને મહિલાઓ આકર્ષાઈ જતી."

"પરંતુ તેના મોં માંથી ખૂબ જ દુર્ગંધ આવતી હતી. તેનું ઑરલ હાઇજિન ખૂબ જ ખરાબ હતું. હું તેને કહેતો, 'જે છોકરીઓ તારી તરફ આકર્ષાય છે, તેમના નાકમાં ખામી હશે અથવા તો તેનું ઓરલ હાઇજિન પણ તારા જેવું હશે.' ચાર્લ્સએ વાતને હસી કાઢતો."

કંઠ માને છે કે શોભરાજનું અંગ્રેજી અને કાયદાનું જ્ઞાન 'સરેરાશ' હતા અને મીડિયાએ ચાર્લ્સને જરૂર કરતાં વધુ મહત્ત્વ આપ્યું અને તેને 'ગ્લૅમરાઇઝ્ડ' કરી દીધો હતો.

કંઠ કહે છે કે 'એક મહિનાની પૂછપરછ દરમિયાન હું ક્યારેય તેને ખુરશી ઉપર બેસવા દેતો ન હતો. હું તેને અહેસાસ કરાવવા માગતો હતો કે તું વિદેશી હોય કે સારી-સારી વાતો કરતો હોય, તારી ગ્લેમરાઇઝ્ડ સ્ટોરીઓ છપાતી હોય, તો પણ તું આરોપી છે.'

દિલ્હી પોલીસની બાતમીના આધારે બૉમ્બે પોલીસે સ્થાનિક હોટલ ઉપર રેડ કરી હતી, પરંતુ ચાર્લ્સ ત્યાંથી નીકળી ગયો હતો. તે ગોવા થઈને બૅંગ્લૉર જવાનો હતો.

મહારાષ્ટ્ર પોલીસ ચાર્લ્સનું પગેરું દાબતી ગોવા પહોંચી હતી, જ્યાં તેની ધરપકડ થઈ હતી. ગોવાથી ચાર્લ્સને બૉમ્બે (હાલનું મુંબઈ) લાવવામાં આવ્યો હતો.

તેને દિલ્હી લાવવા માટે કંઠને મોકલવામાં આવ્યા હતા. ચાર્લ્સને બીએસએફ (બૉર્ડર સિક્યૉરિટી ફોર્સ)ના વિશેષ વિમાનમાં દિલ્હી લાવવામાં આવ્યો હતો, જેથી તે ફરી એકવાર ફરાર  ન થઈ જાય.

કહેવાય છે કે દિલ્હી પોલીસનાં એક ઉચ્ચ મહિલા પોલીસ અધિકારી પણ ચાર્લ્સની વાતોમાં આવી ગયાં હતાં અને તેને જરૂરી સવલતો પૂરી પાડી હતી.

નેપાળથી ભારતમાં પેટ્રોલની તસ્કરી કેવી રીતે થઈ રહી છે?

તિહારમાંથી ફરાર

ચાર્લ્સ તથા તેના ચાર સાગરીત દિલ્હીની સૌથી સુરક્ષિત મનાતી તિહાર જેલમાંથી ધોળા દિવસે ફરાર થઈ ગયા હતા.

1976માં ચાર્લ્સ શોભરાજને પકડી લેવામાં આવ્યો. તેને દિલ્હીની બહુ સુરક્ષિત મનાતી તિહાર જેલમાં રાખવામાં આવ્યો હતો.

સુનાવણી દરમિયાન એક મહિલા વકીલ સાથે તેની મુલાકાત થઈ અને તે ચાર્લ્સથી આકર્ષાઈ ગઈ. જેલના અધિકારીઓની મીઠી નજર હેઠળ એ વકીલની ચાર્લ્સની કોટડીમાં અવરજવર થતી રહી હતી.

ચાર્લ્સે તેનો...


...ોમાં ભાગલા પડાવે છે એ જ રાજકારણ ભારતીય અમેરિકન ઓળખને પ્રભાવિત તથા વિભાજિત કરી રહ્યું છે?

વૉશિંગ્ટન ડીસીમાં રહેતાં વરિષ્ઠ પત્રકાર સીમા સિરોહી માને છે કે ભારતીય-અમેરિકન ઓળખમાં હવે તિરાડ પડી ગઈ છે અને તે તૂટવાની અણી પર છે.

સીમા સિરોહીએ કહ્યું હતું કે "મોદી વડા પ્રધાન બન્યા એ પછી ભારતીય મુસલમાનો ભારતીય-અમેરિકનોથી એક સ્તર સુધી અલગ થઈ ગયા છે. તેઓ પોતાને ભારતીય-અમેરિકન સમૂહમાં ક્યારેય સામેલ કરતા નથી."

સીમા સિરોહીના કહેવા મુજબ, "તેઓ કાશ્મીર પર નજર રાખે છે. પાછલાં છ વર્ષમાં મુસલમાનો સાથે કરવામાં આવેલા... બાકીનો લેખ લખો:

આજે જે તંગદિલી છે તે અગાઉથી જ છે. "

ડૉટનો સંબંધ હિન્દુ મહિલાઓ દ્વારા લગાવવામાં આવતા બિંદી-ચાંદલા સાથે છે. એ સમયે એક ટોળકી હિન્દુ મહિલાઓને નિશાન બનાવતી હતી. એ ટોળકીને 'ડૉટ બસ્ટર્સ' કહેવામાં આવતી હતી.

રશીદ અહમદ ઍરલાઈન્સ સંબંધી તાલીમ માટે 1982માં અમેરિકા પહોંચ્યા હતા. હાલ તેઓ 2002ના ગુજરાત હુલ્લડ પછી ભારતીય મુસલમાનોની વકીલાત કરતી એક સંસ્થા 'ભારતીય અમેરિકન મુસ્લિમ કાઉન્સિલ'(આઈએએમસી)ના સહ-સંસ્થાપક છે.

આઈએએમસી અને 'હિન્દુ ફૉર હ્યુમન રાઈટ્સ' અને 'ગ્લોબલ ઈન્ડિયન પ્રોગ્રેસિવ અલાયન્સ' જેવી અન્ય સંસ્થાઓ પોલીસ હિંસા અને લઘુમતીઓના અધિકારો સંબંધે નરેન્દ્ર મોદી સરકાર વિરુદ્ધના આંદોલનોમાં મોખરે રહી છે.

બાબરી ધ્વંસ અને ગોધરા હુલ્લડે વધાર્યું અંતર

શિકાગોમાં રહેતા રશીદ અહમદે કહ્યું હતું કે ''તિરાડની શરૂઆત બાબરી મસ્જિદના ધ્વંસ સાથે થઈ હતી. તેણે ભારતીય અમેરિકન સમુદાયને વિભાજિત કરી નાખ્યો. કેટલાક તેની તરફેણમાં હતા, કેટલાકનું વલણ એ બાબતે સહાનુભૂતિભર્યું હતું તો કેટલાક ચૂપ હતા. "

1992માં બાબરી મસ્જિદના  ધ્વંસ પછી મુંબઈમાં હુલ્લડ  થયાં હતાં. તેમાં અનેક  લોકોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં અને પછી મુંબઈમાં શ્રેણીબદ્ધ  બૉમ્બવિસ્ફોટ થયા હતા.

હૈદરાબાદના અહમદે કહ્યું હતું કે "ભારતીય અમેરિકન મુસલમાનોએ પોતાનું સંગઠન બનાવવા બાબતે ક્યારેય વિચાર્યું ન હતું. બાબરી ધ્વંસને ભારતીય બાબત ગણવામાં આવી હતી. "

"એ અન્યાય હોવાની અનુભૂતિ થઈ હતી. એ ભારતીય સંસ્કૃતિ વિરુદ્ધનું હતું અને સમાધાનની આશા હતી પણ પછી ગુજરાતમાં હુલ્લડ થયાં ત્યારે અમેરિકન મુસલમાનોના એક વર્ગે એવું કહેવાનું શરૂ કરી દીધું હતું કે હવે કંઈક કરવું પડશે."

અહમદે ઉમેર્યું હતું કે ''વર્ષ 1992માં ભારતીય અમેરિકન મુસલમાન સમુદાયને ભારતીય સમાજ, સંસ્થાઓ અને ભારતીય સંસ્કૃતિમાં વધારે વિશ્વાસ હતો. તેથી બાબરી ધ્વંસની ઘટનાને એક વિસંગતિ સ્વરૂપે જોવામાં આવી હતી. મામલો અદાલતમાં હતો અને ન્યાયની આશા હતી, પણ 2002ના હુલ્લડે એ વિશ્વાસ ડગાવી મૂક્યો હતો. "

એ હુલ્લડની અમેરિકાના અનેક શહેરોમાં વસેલા ઘણા ગુજરાતી પરિવારોને અસર થઈ હતી. તેમણે દોસ્તો તથા પરિવારજનોને હુલ્લડની ભયાનકતા જણાવી હતી.

'ઍસોસિયેસન ઑફ ઈન્ડિયન મુસ્લિમ્સ ઈન અમેરિકા'ના કલીમ કવાજાએ જણાવ્યું હતું કે 2002ના હુલ્લડનો તણાવ ઘટી રહ્યો હતો. એ થોડાં વર્ષોમાં ગાયબ થઈ ગયો હોત, પણ પાછલા પાંચ વર્ષમાં એ સ્મૃતિ ફરી ઊભરી આવી છે.

મૂળ કાનપુરના અને આઈઆઈટી, ખડગપુરમાં...


...ોમાં શિક્ષણના સ્તરનું જે અંતર છે, તે ઝડપથી ઘટી રહ્યું છે. દલિતો મોટા પ્રમાણમાં શિક્ષિત થઈ રહ્યા છે અને એટલે જ સંઘર્ષો જોવા મળી રહ્યા છે."

તેમનું માનવું છે કે શિક્ષણના કારણે જ દલિત સમાજમાં આકાંક્ષી લોકોની સંખ્યા વધી રહી છે.

'ભેદભાવ થવો તો મારું નસીબ છે.' એવું માનનારા દલિતોની સંખ્યા ઘટી રહી છે.

સ્ટાર્ટ-અપ અને નાના ઉદ્યોગોમાં દલિતો

લોકોનું માનવું છે કે દલિત સમાજ સાથે સંકળાયેલા લોકોને માત્ર સરકારી નોકરી મેળવવામાં રસ હોય છે.

પરંતુ વાસ્તવિકતા તો એ છે કે દલિતો હવે વિવિધ સ્ટાર્ટ અપ તેમજ નાના ઉદ્ય... બાકીનો લેખ લખો:

લડેલી લડાઈ પણ મોટા સંઘર્ષ સમાન હોય છે.

દલિત કર્મશીલ પૌલ દિવાકર માને છે, "બિહાર જેવા રાજ્યોમાં દલિતો દાયકાઓથી સંઘર્ષ કરી રહ્યા છે, પરંતુ ક્યારેય તે સંઘર્ષની નોંધ લેવાઈ ન હતી."

"પરંતુ આજકાલ ઘણા વંચિત સમુદાયોના લોકો પણ મીડિયા સાથે સંકળાયેલા છે, જેના કારણે આ પ્રકારના સંઘર્ષને મીડિયા રિપોર્ટમાં સ્થાન મળે છે."

"મીડિયા થકી મોટા વર્ગને આવી લડાઈઓ અંગે ખબર પડે છે."

મોટાભાગના દલિતો હવે એવું માનતા થયા છે કે તેમની ખરાબ પરિસ્થિતિનું કારણ તેમનું નસીબ નથી. એટલે જ હવે દલિતો રૂઢિચુસ્ત પરંપરાઓને પડકારી રહ્યા છે.

પૌલ દિવાકર કહે છે, "દલિતોનું ગ્રામ્ય વિસ્તારથી શહેર તરફ સ્થળાંતર થઈ રહ્યું છે. જ્યારે તેઓ પરત પોતાના ગામમાં આવે છે, ત્યારે નવા વિચારો સાથે આવે છે. જેથી તેમને રૂઢિચુસ્ત પરંપરા તોડવાની પ્રેરણા મળે છે."

દલિતોના લીધે બિન-દલિતોમાં અસલામતીની ભાવના?

મિલિંદ કાંબલે કહે છે, "દલિતોને પોતાના અધિકારો જોઈએ છે. ગૌરવસભર જીવન જોઈએ છે અને આર્થિક નીતિઓમાં એક સમાન ભાગ જોઈએ છે."

કાંબલેનું એવું પણ માનવું છે કે દલિતોમાં સફળતા એ ઘણા બિન-દલિત લોકોમાં અસલામતીની ભાવના ઉત્પન્ન કરી દે છે.

જોકે, તેમના મતે ઉદ્યોગસાહસિકોમાં દલિતોની સંખ્યા હજુ ખૂબ ઓછી છે.

આ તરફ મેકવાન કહે છે કે જૂની પેઢીઓથી વિપરીત નવી પેઢી  વધુ અવાજ કરવામાં માને છે અને તે પોતાના હકો માટે વધારે સક્રિય છે તેમજ આંબેડકરની વિચારધારામાં માને છે.

NSSOના આંકડા તારવતા મેકવાને કહ્યું કે જે રાજ્યોમાં દલિતોમાં શિક્ષણનું પ્રમાણ વધારે છે ત્યાં દલિતોની સામે અત્યાચાર પણ વધારે છે.

તેઓ ઉમેરે છે, "વધારે ભણતર એટલે જૂની પ્રથાઓ ન માનનારા વધારે લોકો."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ોય એવી વ્યક્તિની સંખ્યા કુલ વસતીના 8.1 ટકા હતી. જ્યારે બિહારમાં આ ટકાવારી 7.4 હતી. બિહારમાં તાજેતરમાં જ દારૂબંધી લાગુ કરાઈ છે.

માર્ચ મહિનામાં અંત સુધીમાં ચૂંટણીપંચ દ્વારા દેશભરમાંથી 1,400 કરોડ રૂપિયાનાં દારૂ, ડ્રગ અને રોકડ જપ્ત કરવામાં આવ્યાં હતાં. જેમાં સૌથી વધારે જપ્તી ગુજરાતમાંથી રૂપિયા 509 કરોડની કરાઈ હતી.

ગુજરાતમાં કાયદેસર દારૂનું વેચાણ

વર્ષ 2018માં કરાયેલી એક આરટીઆઈના જવાબમાં જાણવા મળ્યું હતું કે ગુજરાતમાં વર્ષ 2011થી 2017 દરમિયાન કાયદેસર દારૂનું વેચાણ છ ગણું વધ્યું હતું.

આરટીઆઈમ... બાકીનો લેખ લખો:

વહન, જકાત, પોલીસ અને સરકારી અધિકારીઓનાં ખિસ્સાં ભ્રષ્ટાચારથી ભરી દેવામાં આવે છે. વર્ષ 1999થી 2009 દરમિયાન ગુજરાતમાં દારૂના લગભગ 80 હજાર કેસ નોંધાયા હતા. જેમાંથી માત્ર 9 ટકામાં જ સજા કરી શકાઈ હતી.

'દારૂબંધી એ દંભ માત્ર'

પૂર્વ આઈપીએસ અધિકારી અને હાલમાં ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં વકીલાત કરી રહેલા રાહુલ શર્મા બીબીસી ગુજરાતી સાથેની વાતચીતમાં દારૂબંધીને સંસાધનોનો વ્યય ગણાવે છે.

તેઓ કહે છે, "ગુજરાતમાં દારૂ મળી જ રહ્યો છે અને સરકાર દારૂનું વેચાણ અટકાવી શકતી નથી. અન્ય રાજ્યો કે જે દારૂ પરના કર થકી હજારો કરોડ રૂપિયાની આવક કરે છે, એ અહીં રાજકારણી, પોલીસ અધિકારીઓ અને ગુનેગારોનાં ખિસ્સાંમાં જાય છે. દારૂબંધીની વાત કરીને માત્ર દંભ કરાય છે."

"દારૂબંધી પાછળ સંસાધનો વેડફવામાં આવી રહ્યાં છે. રાજકારણીઓ એમાં લાગ્યા છે, પોલીસ એમાં લાગી છે, ન્યાયતંત્ર લાગ્યું છે. લાખોની સંખ્યામાં આ મામલે કેસ પૅન્ડિંગ પડ્યા છે અને પીડાઈ કોણ રહ્યું છે? ગરીબ માણસ. એટલે આ મામલે ચોતરફથી નુકસાન જ નુકસાન છે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ોય છે. તેથી ખાતી વખતે એ મોઢામાં ઓગળી જાય છે અને મિઠાઈ વગેરે બનાવવા માટે એ યોગ્ય છે.

અન્ય ઘણા પ્રકારનાં તેલને કેટલીક હદ સુધી હાઇડ્રોજનેટેડ કરવાં પડે છે. હાઇડ્રોજનેટેડ એવી પ્રક્રિયા છે, જેમાં તરલ ફેટમાં હાઇડ્રોજન મેળવીને તેને નક્કર ફેટ બનાવવાં આવે છે.

એ પ્રક્રિયામાં ફેટમાં હાઇડ્રોજનના અણુ રસાયણિક રીતે ભળી જાય છે, જેનાથી આરોગ્ય માટે નુકસાનકારક ટ્રાન્સફેટ તૈયાર થાય છે.

પોતાની ખાસ કૅમિસ્ટ્રીને કારણે પામ તેલ ઉંચા તાપમાનમાં પણ બચી જાય છે અને ખરાબ થતું નથી. પામ તેલથી બનાવેલાં ઉત્પાદનો લાંબા સમય સુ... બાકીનો લેખ લખો:

ું હતું. અળસી એન્જિનના ટેસ્ટ સેન્ટરમાંથી કાર્બન ડાયોક્સાઇડ ખેંચી લે છે.

અલબત, આવાં ઉત્પાદનોને, આર્થિક સ્પર્ધા કરી શકાય અને એ પામ તેલનું સ્થાન લઈ શકે એવા સ્તરે લાવવાનું બહુ મુશ્કેલ છે.

આપણે પામ તેલની નકલ ન કરી શકીએ, પણ તેના ઉત્પાદનની રીત બદલાવીને, તેની પર્યાવરણ પર થતી માઠી અસરને ઓછી જરૂર કરી શકીએ.

આવું કરવા માટે આપણે પાછું વળીને એ જોવું પડશે કે અત્યારે પામ તેલની આટલી માગ શા માટે છે.

અનોખું અને સસ્તું

થાઈલૅન્ડમાં કાર્યરત બાયોડીઝલ ઉત્પાદન એકમ

પોતાની અનોખી કૅમિસ્ટ્રી ધરાવતું હોવા ઉપરાંત પામ તેલ સસ્તું પણ છે. ચમત્કારી પ્રકારનો પાક હોવાથી એ સસ્તું છે. તેને ઉગાડવું આસાન છે. એ ઝડપથી વિકસે છે અને તેમાંથી અનેક ઉત્પાદન મળે છે.

એક હેક્ટર જમીનમાં થયેલા પામના પાકમાંથી લગભગ ચાર ટન વનસ્પતિ તેલ બનાવી શકાય છે. એટલા જ પ્રમાણમાં સફેદ સરસવ ઉગાડવામાં આવે તો 0.67 ટન, સુરજમુખી ઉગાડવામાં આવે તો 0.48 ટન અને સોયાબીન ઉગાડવામાં આવે તો 0.38 ટન તેલ મળે છે.

આદર્શ સ્થિતિમાં સારી ઉપજ આપતા તેલ પામમાંથી, સમાન જગ્યામાં ઉગાડવામાં આવેલા સોયાબીનની સરખામણીએ 25 ટકા વધારે તેલનું ઉત્પાદન કરી શકાય છે.

મુશ્કેલી એ છે કે એવી પરિસ્થિતિમાં પામ તેલ પર પ્રતિબંધ લાદવાથી મોટા પ્રમાણમાં જંગલ કાપવામાં આવશે, કારણ કે પામના વિકલ્પ સ્વરૂપે જે પાક ઉગાડવામાં આવશે તેના માટે વધારે જમીનની જરૂર પડશે.

પામ તેલ ઉદ્યોગને કારણે ઓરૈંગટનની પ્રજાતિ પર જોખમ સર્જાયું છે.

જોકે, પામ ભૂમધ્ય રેખાથી 20 ડિગ્રીમાં ઉગે છે. એ ગાઢ જંગલવાળો વિસ્તાર છે અને ત્યાં વિશ્વની 80 ટકા વન પ્રજાતિઓ જોવા મળે છે.

પર્યાવરણ પર ઓછામાં ઓછી માઠી અસર થાય એ રીતે પામ ઉગાડવા શક્ય છે.

'રાઉન્ડટેબલ ફૉર સસ્ટેનેબલ પામ ઑઈલ' (આર.પી.એસ.ઓ.) વડે પ્રમાણિત હોય એવું પામ તેલ પશ્ચિમી દેશોની ઘણી કંપનીઓ ખરીદે છે, પણ ટકાઉ પામ તેલની માગ અને તેની કિમત ચૂકવવાની તૈયારી મર્યાદિત છે.

ગમે ત્યાં ઉગી શકે એવા, પામ તેલ જેટલું ઉત્પાદન આપતા છોડવા આપણે વિકસાવીએ તો ઉષ્ણકટિબંધીય વર્ષાવનો પરનું દબાણ ઘટાડી શકીએ.

ઑસ્ટ્રેલિયાના સી.એસ.આઈ.આર.ઓ. રિસર્ચ સેન્ટરમાં કામ કરી ચૂકેલા વિજ્ઞાની કાઈલ રેનોલ્ડ્ઝ પણ આવું જ માને છે.

રેનોલ્ડ્ઝ કહે છે, "પામ પૃથ્વીની ઉત્તર કે દક્ષિણ છેડા પર વિકસી શકે નહીં. એ ઘણા અંશે ઉષ્ણકટીબંધીય પાક છે."

"અધિક બાયોમાસવાળી કોઈ પણ ચીજ વધારે અનુકૂળ અને કોઈ પણ હવામાનમાં વૃદ્ધિ પામી શકે એવી હોવી જોઈએ."

નવાં...


...ોરની પ્રતિક્રિયા

ઓબીસી નેતા અલ્પેશ ઠાકોરે ટ્વીટ કર્યું, "જ્યારે કાશ્મીરમાં પ્રદર્શનકારીઓ સામે પ્લાસ્ટિક બુલેટનો ઉપયોગ કરો છો.

"આજે અમારા દલિતો બંધારણીય માગણીઓ સાથે શાંતિપૂર્ણ ભારત બંધ પાળી રહ્યા છે, તો તેમના પર અંધાધૂંધ ગોળીબાર કરવો વાજબી છે?

"શું નરેન્દ્ર મોદી ફરીથી દલિતોને ભૂલી ગયા? શું ભાજપ દલિતોને આતંકવાદી સમજે છે?"

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને પીએમઓનું ટ્વીટ

દરમિયાન ભારત બંધના દિવસે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પદ્મ એવૉર્ડના સમારોહ વિશે ટ્વીટ કર્યું હતું.

તેમણે લખ્યું, "125 કરોડ દેશવાસીઓને... બાકીનો લેખ લખો:

ંધિત બનાવો અંગે ટ્વીટ કર્યું હતું.

વધુમાં ગુજરાત વિધાનસભામાં વિરોધ પક્ષના મુખ્યય નેતા પરેશ ધાનાણીના ટ્વિટર એકાઉન્ટ પર આ અંગેનું કોઈ ટ્વીટ ન હતું.

તેમનું છેલ્લું ટ્વીટ માર્ચના રોજ કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં તેમણે ગુજરાત કોંગ્રેસના નવ-નિયુક્ત પ્રમુખ અમિત ચાવડાએ અભિનંદન આપ્યા હતા.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ોર્ટ પૉઝિટિવ હતા.

હવે વાત કરીએ તો નવ એપ્રિલની સવારે સરકાર દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા આંકડા મુજબ રાજ્યમાં 55 નવા કેસ સામે આવ્યા અને કુલ પૉઝિટિવ કેસોની સંખ્યા 241 ગઈ, આ સાથે જ મરણાંક 17 એ પહોંચ્યો.

નવ એપ્રિલે સરકારે કહ્યું કે 24 કલાકમાં 1788 લૅબ ટેસ્ટ કરવામાં આવ્યા હતા, જેમાંથી 62 કેસમાં રિપોર્ટ પૉઝિટિવ આવ્યા હતા.

સરકારી આંકડા મુજબ નવ એપ્રિલ સુધીમાં ગુજરાતમાં કુલ 5,760 ટેસ્ટ કરવામાં આવ્યા, જેમાંથી 241 લોકોના રિપોર્ટ પૉઝિટિવ નીકળ્યા.

ગુજરાતની સ્થિતિનિ મહારાષ્ટ્રની સ્થિતિ સાથે તુલના કરીએ તો મહા... બાકીનો લેખ લખો:

મરકઝમાં વિદેશથી આવેલા લોકોને કારણે ચેપ ફેલાયો હોય અને પછી તેઓ દેશના અલગ-અલગ રાજ્યોમાં ગયા એ સત્ય છે."

"એ વાત નકારી ન શકાય કે એ લોકો કોરોના વાઇરસના કૅરિયર હોઈ શકે, પણ એ વાતને પણ નકારી ન શકાય કે લૉકડાઉનના 14 દિવસ થયા છે અને વિદેશથી આવનારા લોકોથી ચેપ લાગવાનો તબક્કો પસાર થઈ ગયો છે."

તેઓ કહે છે, "દેશમાં એસિપ્ટૉમૅટિક (જેમાં લક્ષણ ન દેખાય) સંક્રમિતો પણ મળી આવ્યા છે અને એ ચિંતાની વાત છે. જે રીતે લૉકડાઉનમાં અમુક જરૂરી સેવાઓ ચાલુ છે, દાખલા તરીકે કોઈ દુકાનવાળો કે શાકવાળો સંક્રમિત હોય પણ તેમાં લક્ષણ ન દેખાય, પરંતુ એ સંક્રમણ ફેલાવી શકે છે."

ડૉ. પ્રવીણ ગર્ગ ઉમેરે છે, "એટલે માત્ર એક સમુદાય વિશેષને કારણે જ સંક્રમણ વધ્યું અને ફેલાયું એ પૂરવાર થઈ શકે એવી વાત નથી."

બીજી તરફ ગુજરાતમાં લૅબ-ટેસ્ટિંગની સંખ્યામાં ધીમે-ધીમે સતત વધારો જોવા મળ્યો છે. છેલ્લા એક અઠવાડિયામાં ચાર હજાર જેટલાં ટેસ્ટ થયા છે.

આઠ એપ્રિલે 672 લૅબ-ટેસ્ટ અને નવ એપ્રિલે 1,788 લૅબ-ટેસ્ટ કરવામાં આવ્યા. તો છ એપ્રિલે માત્ર 310 જેટલા ટેસ્ટ થયા હતા.

સરકાર પોતે જ માની રહી છે કે ટેસ્ટિંગ વધે અને કેસની સંખ્યા વધે તો તેમાં આશ્ચર્યની વાત નથી અને એ વાત ગળે ઊતરે એવી પણ છે.

એ પણ ધ્યાને લેવું રહ્યું કે અમદાવાદમાં જ્યાં ગુજરાતમાં સૌથી વધારે સંક્રમિતોના કેસ છે અને સૌથી વધારે હૉટસ્પૉટ છે, તેવા મુસ્લિમ બહુમતીવાળા વિસ્તારોમાં અત્યારે ટેસ્ટિંગ અને મૉનિટરિંગ વધારવામાં આવ્યું છે.

ડૉ. પ્રવીણ જૈન કહે છે, "કોરોના વાઇરસના સંક્રમણને રોકવાનો એકમાત્ર રસ્તો છે ટેસ્ટિંગ, રાજ્ય સરકારો પાસે શરૂઆતથી ટેસ્ટિંગ કિટ મર્યાદિત સંખ્યામાં હતી. ટેસ્ટિંગ વધશે ત્યારે સંક્રમિતોની સંખ્યા પણ વધશે."

"હાલ સરકાર માત્ર એવા લોકોનું ટેસ્ટિંગ કરી રહી છે કે જેઓ સંક્રમિતોના સંપર્કમાં આવ્યા હોય અને એ માટે સંક્રમિતોનું કૉન્ટૅક્ટ ટ્રેસિંગ કરાઈ રહ્યું છે. સીમિત સંસાધનમાં એટલું જ થઈ શકે. આટલા માટે વસતીમાં પૂરતાં સંસાધન ન હોવાને કારણે સીમિત ટેસ્ટિંગ થઈ રહ્યું છે."

જયંતી રવિએ નવ એપ્રિલે પ્રેસ કૉન્ફરન્સમાં કહ્યું કે "અમને પહેલાં હૉટસ્પૉટમાં જ કેસ વધવાની આશંકા હતી. જે વિસ્તારો ગીચ હતા અને ત્યાં કેસ મળી આવ્યા હતા, ત્યાં સંક્રમણની શક્યતા હોય છે.  ભારત સરકારના નિર્દેશ મુજબ તેમને ઇન્ફ્લુએન્ઝા જેવી બીમારી છે, અથવા કોરોના સંક્રમિતોના સીધા સંપર્કમાં આવ્યા હોય તેમનો ટેસ્ટ કરવામાં આવે છે."

તેમણે ગુજરાતમાં ટેસ્ટિંગની સંખ્યાનો...


...ોલિટન મૅજિસ્ટ્રેટની કોર્ટમાં હાજર થશે.

અજય પટેલ કોણ છે?

એડીસી બૅન્કના ચૅરમૅન અજય પટેલ

અજય પટેલની વેબસાઇટ અનુસાર તેમના પિતા હરિભાઈ પટેલ અમદાવાદમાં એક ઇલેક્ટ્રિકલ શૉપ ચલાવતા.

તેમજ રિક્ષા ભાડે આપી ગુજરાન ચલાવતા. તેઓ નાનપણથી જ રમતગમત ક્ષેત્રમાં રસ ધરાવતા હતા. તેઓ સારા સ્વિમર અને શૂટર હતા.

તેમણે કેટલાક સમય માટે રાજપથ ક્લબ અને અમદાવાદ રાઇફલ ઍસોસિયેશનમાં કોચ તરીકે કામ કર્યું હતું.

અમદાવાદ મિરરના એક અહેવાલ અનુસાર તેઓ ગુજરાન ચલાવવા માટે રિક્ષા પણ ચલાવતા.

અમદાવાદ રાઇફલ ઍસોસિયેશનમાં જ તેમની મુલ... બાકીનો લેખ લખો:

કૉંગ્રેસ પક્ષના પકડવાળા ગુજરાતના સહકારી ક્ષેત્રમાં ભાજપની સ્થિતિ મજબૂત બનાવવા માટે પ્રયત્ન કરી રહ્યા હતા, કારણ કે રાજ્યના અર્થતંત્રમાં આ ક્ષેત્રનો ફાળો નોંધપાત્ર હતો.

અમિત શાહ અને અજય પટેલ વિરુદ્ધ આરોપો

અમદાવાદમાં વર્ષ 2006માં ચેસ સ્પર્ધાના ઉદ્ધાટન વખતે અમિત શાહ અને અજય પટેલ

વર્ષ 2005માં થયેલા સોહરાબુદ્દીન ઍન્કાઉન્ટર કેસમાં ગુજરાતના તત્કાલીન ગૃહરાજ્યમંત્રી અને સંખ્યાબંધ પોલીસ અધિકારીઓ સાથે અજય પટેલનું નામ પણ આવ્યું હતું.

ઇન્ડિયન ઍક્સપ્રેસના અહેવાલ અનુસાર વર્ષ 2010માં સીબીઆઈ દ્વારા સોહરાબુદ્દીન ઍન્કાઉન્ટર કેસમાં ચાર્જશીટમાં અજય પટેલ અને યશપાલ ચૂડાસમાનાં નામ સામેલ કરવામાં આવ્યાં હતાં.

જોકે આ કેસમાં અમિત શાહ તેમજ અન્ય તમામ આરોપીઓને સીબીઆઈ સ્પેશિયલ કોર્ટ મારફતે ક્લીનચિટ અપાઈ હતી.

અહીં નોંધનીય છે કે યશપાલ ચૂડાસમા પણ એડીસી બૅન્કના ડાયરેક્ટર છે.

ફ્રન્ટલાઇનના એક અહેવાલ પ્રમાણે સોહરાબુદ્દીન કેસની તપાસમાં સીબીઆઈ સમક્ષ અજય પટેલ અને યશપાલ ચૂડાસમાએ અમિત શાહના કહેવા પર સાક્ષીઓને ધમકાવ્યા હોવાનું કબૂલ્યું હતું.

આ સિવાય અજય પટેલે  અમિત શાહ વતી ખંડણી વસૂલી હોવાનું પણ કબૂલ્યું હતું.

અરુણ જેટલીએ જ્યારે અજય પટેલનો ઉલ્લેખ કર્યો

27 સપ્ટેમ્બર, 2013ના રોજ તત્કાલીન વડા પ્રધાન મનમોહન સિંઘને ભાજપના નેતા અરુણ જેટલીએ તપાસ એજન્સીઓના કથિત દુરુપયોગ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરતો પત્ર લખ્યો હતો.

સોહરાબુદ્દીન કેસમાં અમિત શાહ વિરુદ્ધ થયેલી કાર્યવાહીનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. નવાઈની વાત તો એ છે કે આ પત્રમાં પણ અજય પટેલનું નામ હતું.

અરુણ જેટલીએ પોતાના પત્રમાં લખ્યું હતું કે, "સીબીઆઈએ અમિત શાહની ધરપકડ અસ્વીકાર્ય પુરાવાઓને આધારે કરી હતી."

"અમિત શાહની ધરપકડ કરવા માટે સીબીઆઈએ રમણભાઈ પટેલ અને દશરથભાઈ પટેલ નામના બે ગુનાહિત ઇતિહાસ ધરાવતી વ્યક્તિઓનાં નિવેદનોના આધારે કરાઈ હતી."

"આ બંને દ્વારા અમિત શાહ વિરુદ્ધ નિવેદન અપાયા બાદ શંકરસિંહ વાઘેલા દ્વારા એક ફંકશનમાં તેમનું સન્માન કરવામાં આવ્યું હતું."

"બંને દ્વારા અપાયેલાં નિવેદનોમાં જણાવાયું છે કે તેમણે પાસાની કાર્યવાહીથી બચવા માટે અજય પટેલ મારફતે અમિત શાહને ત્રણ હપ્તામાં અમુક રકમ ચૂકવી હતી. ગુજરાત સરકારના દસ્તાવેજોમાં આ બંને શખ્સ વિરુદ્ધ કોઈ પણ આવી કાર્યવાહી કરવાનો સરકારનો ઇરાદો હોય એવું જોવા મળતું નથી."

"તેથી તેમનો આ આરોપ તદ્દન ખોટો છે, કારણ કે જે તારીખોએ તેમણે અજય પટેલને પૈસા ચૂકવ્યા હોવાનું...


...ોળો-બારુદ ખરીદતી વખતે પાલન કરવાની જરૂર હોય છે. એમાં લાંચખોરી વિરુદ્ધના નિયમ પણ સામેલ છે. સરકારે 'પેનલ્ટી ફૉર અનડ્યૂ ઇંફ્લૂઅંસ'ના નિયમને પણ હટાવી દેવાયો.

આ નિયમ કહે છે, "કમિશનના નામે લેવાયેલી લાંચ પર સજા થવી જોઈએ. એ સિવાય આર્થિક સ્થિરતા સાથે જોડાયેલા નિયમોમાં પણ છૂટ આપવામાં આવી. આ બધું જ છેલ્લી ઘડીએ થયું જ્યારે વડા પ્રધાન કાર્યાલયે આ મામલામાં હસ્તક્ષેપ કર્યો."

ડાસો કંપની ઘણાં આર્થિક સંકટોમાંથી પસાર થઈ છે. એવામાં કંપનીએ 'સૉવરેન ગૅરંટી' આપવી જ જોઈએ. એનો અર્થ એવો થાય છે કે ફ્રેંચ સરકાર કંપની તરફથી... બાકીનો લેખ લખો:

ફ્રાંસના રાષ્ટ્રપતિ ફ્રાંસુઆં ઓલાંદ કહી ચૂક્યા છે કે 'એમની પાસે કોઈ વિકલ્પ નહોતો.'

અમને રિલાયન્સ ડિફેન્સની આર્થિક સ્થિતિ અંગે ખબર નથી પણ એ સ્પષ્ટ છે કે અનિલ અંબાણી પહેલાંથી આર્થિક સંકટનો સામનો કરી રહ્યા છે.

પ્રશ્ન : તમે સંરક્ષણ અધિકારીની ચિઠ્ઠી પ્રકાશિત કરી પણ તમે મનોહર પર્રિકરની ચિઠ્ઠી કેમ ન છાપી?

જવાબ : એ દિવસે અમને મનોહર પર્રિકરના જવાબ સાથેના દસ્તાવેજ નહોતા મળ્યા એટલે એમાં અમે એ રિપોર્ટને સામેલ નહોતો કર્યો.

સરકારે આ દસ્તાવેજ એક દિવસ પછી જાહેર કર્યો. હવે અમારા પર એ આરોપ લગાવાઈ રહ્યો છે કે અમે છાપ્યો કેમ નહીં. અમે આવું કંઈ જ કર્યું નથી.

જો તમે એક-એક કરીને માહિતીઓ જાહેર કરશો, તો અમે તેને એ જ રીતે પહોંચાળીશું ને.

મનેહર પર્રિકરને ભલે આ ડીલ વિશેમાં જાણકારી ન હોય પણ નિયમોમાં થઈ રહેલા બદલાવની તેમન જાણકારી હતી. તેમને આ સાથે જોડાયેલા દસ્તાવેજ ડિસેમ્બર 2015માં આપવામાં આવ્યા હતા.

પ્રશ્ન : રક્ષા સચિવ જી. મોહન કુમાર આ પ્રકારની ગડભડ થયાને નકારી કાઢે છે

જવાબ : તેઓ હવે ઇનકાર કરી રહ્યા છે પણ તેમને આ વખતે ચિઠ્ઠી કેમ લખી હતી. શું તેમણે એ નહોતું લખ્યું કે સમાનાંતર વાતચીતથી અમારી વાતચીત પ્રભાવિત થશે?

પ્રશ્ન : રફાલ ડીલ અંગે બનેલી કમિટીના ચીફ ઍર માર્શલ એપીપી સિંહાએ તમારા રિપોર્ટની આલોચના કરી છે

જવાબ : 1980ના દસકા પછી સંરક્ષણ અધિકારીઓને ક્યારેય પણ આ પ્રકારના સોદાનો ભાગ બનાવાયા નથી. પણ, તેમને સમિતિના પ્રમુખ તરીકે નિયુક્તિ કરાઈ હતી.

તેમણે એમ. કે. શર્માની જૂની ચિઠ્ઠીઓની પણ આલોચના કરી હતી. પણ, રક્ષા સચિવની ચિઠ્ઠી પણ આ ફાઇલોનો ભાગ રહી હતી. એ વિશે એમનું શું કહેવું છે?

પ્રશ્ન : શું તમને લાગે છે કે આ સોદામાં ઘોટાળો થયો છે?

જવાબ : અમે એક રાજકીય પક્ષની જેમ વાત ન કરી શકીએ. અમારે પરિણામ સુધી પહોંચતા પહેલા ડગલેને પગલે બાબતોને સમજવી પડે છે.

પ્રશ્ન : શું આ પહેલાંના કોઈ સંરક્ષણ સોદામાં રકારનો આ પ્રકારે હસ્તક્ષેપ થયો છે?

જવાબ : હા થયો છે, પણ બોફોર્સ ઘોટાળા બાદ કેન્દ્ર સરકાર નવા વિસ્તૃત નિયમ લઈને આવી. સરકાર એ દાવો કરી રહી છે કે વાતચીત ફ્રાંસની સરકારી સાથે કરાઈ રહી હતી.

પણ ડાસો એ ફ્રાંસની સરકારી કંપની છે. 'સૉવરેન ગૅરંટી' અપાઈ હોત તો સારું થયું હોત.

પણ ફ્રાંસે આવું ન કર્યું. ફ્રાંસની સરકારે એક દસ્તાવેજ આપ્યો, જેને 'લેટર ઑફ કંફર્ટ' કહેવાય છે.

કાયદા પ્રમાણે 'લેટર ઑફ કંફર્ટ' કોઈ કાયદકીય માન્યતા હોતી નથી. જો ભવિષ્યમાં ડાસો કંપની આ સોદો...


...ોવા મળી રહ્યો છે.

3. ત્રીજી વાત એ કે જળવાયુ પરિવર્તને ચોમાસાની પૅટર્નને બગાડી નાખી છે, જેનો ભારતીય કૃષિને ભોગ બનવું પડે છે.

4. ચોથી વાત એ કે ભારતીય અર્થવ્યવસ્થામાં સૌથી મોટો હિસ્સો ધરાવતા સેવાક્ષેત્રની હાલત સારી નથી.

5. પાંચમી વાત એ કે  ક્રૂડઑઈલ મુદ્દે પ્રવર્તતી અનિશ્ચિતતા હજુ સુધી ખતમ થતી નજરે ચડતી નથી.

મતલબ એ કે અર્થવ્યવસ્થા સામેના પડકારો સતત વધી રહ્યા છે અને જ્યારે આઠ ટકા પર સવાલ ઊઠતાં હોય તો બે અંકના વિકાસદરની વાત તો બહુ દૂર છે.

લક્ષ્ય હાંસિલ કરવા માટે શું કરાયું?

હવે એ જાણવું જરૂરી છે... બાકીનો લેખ લખો:

ે અમારા નાગરિકો પર ભરોસો રાખીએ છીએ અને તેમના પુરુષાર્થ અને આગળ વધવાનાં સપનાં પર પણ. મોદી સરકારના નેતૃત્વમાં અમે આ લક્ષ્યને ચોક્કસ હાંસિલ કરીશું."

આશા પર દુનિયા ટકેલી છે અને ભારત અપવાદ નથી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગ અંગે તેઓ કહે છે, "દરેક જગ્યાએ મોટા ભાગે સંગઠનાત્મક બેઠકો હૉલમાં રાખવામાં આવે છે. હૉલમાં સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગનું પાલન થાય, સેનિટાઇઝર વગેરેની વ્યવસ્થાઓ પણ રાખવામાં આવતી હોય છે."

"અગાઉથી સૂચના પણ આપવામાં આવે છે કે બધાએ સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગનું પાલન કરવું. તેમ થતાં રસ્તામાં જ્યારે નીકળીએ ત્યારે ગામેગામે કાર્યકરોનો ઉત્સાહ હોય છે એટલે સ્વયંભૂ લોકો સ્વાગત માટે ઊમટી પડતા હોય છે. એમાં પણ બને ત્યાં સુધી ના પાડીએ છીએ કે આ રીતે ન નીકળવું."

રાજકીય મેળાવડા શું સૂચવે છે?

કોરોનાને ફેલાતો રોકવા મ... બાકીનો લેખ લખો:

્યાં આ રીતે રેલીઓ કાઢે છે, માણસો ભેગા કરે છે. જેથી કરીને લોકોમાં એવું બતાવી શકાય કે એમની પકડ લોકો સુધી ઘણી છે કે એ બહુ લોકપ્રિય નેતા છે.

તેઓ ઉમેરે છે, "બીજું કારણ એ પણ હોઈ શકે કે જે પેટાચૂંટણીની વાત છે (ખાસ કરીને સૌરાષ્ટ્રમાં જે ચૂંટણીઓ યોજાવાની છે) એ બંને (સી. આર. પાટીલ અને હાર્દિક પટેલ) માટે પ્રતિષ્ઠાનો પ્રશ્ન બની રહ્યો છે. જોકે ભાજપે એમાં કંઈ ગુમાવવાનું નથી, કેમ કે આઠેય બેઠકો કૉંગ્રેસની હતી. તેમ છતાં કૉંગ્રેસ બધી બેઠકો કૉંગ્રેસ ફરી મેળવે તો ભાજપ માટે મોટો ફટકો કહેવાય છે. એટલા માટે પણ બંને પક્ષ તરફથી જોર લગાવવામાં આવતું હોય એવું બની શકે."

અજય નાયક બીબીસી સાથેની વાતમાં બીજી એક વાત પણ ઉમેર છે.

તેઓ કહે છે, "દેશના આરોગ્યમંત્રાલય તરફથી કહેવામાં આવે છે કે લોકોએ હવે કોરોના સાથે રહેવા શીખવું પડશે, તો લોકોને પણ આદત પડી ગઈ છે એટલે એ પણ એક કારણ હોઈ શકે."

તો અનિલ સરાગવી કહે છે, "કાયદાઓ તો સામાન્ય લોકો માટે હોય રાજકીય નેતાઓ માટે નથી હોતા. નેતાઓ રેલીઓમાં આવા સરકારી નિયમોનું પાલન ન કરે તો ચાલે એવી સામાન્ય સમજ ઊભી થઈ છે."

કોરોનાની રસી અને લૉકડાઉન અંગે WHOની ચેતવણી

વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા(WHO)એ કહ્યું છે કે કોરોના વાઇરસની વૅક્સિનને મંજૂરી આપવાની પ્રક્રિયાને ગંભીરતાથી લેવાની જરૂર છે.

સંયુક્ત રાષ્ટ્રની સ્વાસ્થ્ય સંસ્થાનાં મુખ્ય વૈજ્ઞાનિક સૌમ્યા સ્વામીનાથને પત્રકારોને કહ્યું હતું કે તમામ દેશ ટ્રાયલ પૂર્ણ કર્યા વિના દવાઓને મંજૂરી આપવાનો અધિકાર રાખે છે, પરંતુ આ કોઈ 'હળવાશથી લેવાતું કામ નથી'.

WHOનું કહેવું છે કે આ સમયે 33 વૅક્સિનની ક્લિનિકલ ટ્રાયલ ચાલી રહી છે જ્યારે કે 143 રસીઓ હાલ પ્રી-ક્લિનિકલ ઇવેલ્યુએશનના તબક્કામાં છે.

આ ઉપરાંત વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠને પૂરતી વ્યવસ્થા વિના લૉકડાઉન હઠાવી રહેલા દેશોને ચેતવણી આપી છે.

WHOએ કહ્યું છે કે જે દેશોમાં હજી પણ સારી એવી સંખ્યામાં નવા કેસ આવી રહ્યા છે જો તેઓ લોકોને એકઠા થવાની મંજૂરી આપે છે તો એ વિનાશને આમંત્રણ આપવા જેવું હશે.

કોરોના વાઇરસ અને ગુજરાતની વર્તમાન સ્થિતિ

રાજ્યમાં અમદાવાદ બાદ હવે સુરત અને સૌરાષ્ટ્રમાં કોરોના વાઇરસનું સંક્રમણ વધતું દેખાઈ રહ્યું છે.

ગુજરાતમાં કોરોના વાઇરસનો આંકડો એક લાખને પાર કરી ગયો છે.

અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશને 15થી 29 ઑગસ્ટ દરમિયાન કરાયેલા સર્વેના અહેવાલને બુધવારે (3 ઑગસ્ટ, 2020) જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો. જેમાં 10 હજાર લોકોના સૅમ્પલનો અભ્યાસ કરવામાં...


...ોશી રાજ્યોમાંથી આવી જાય છે. જેથી ખેડૂતોની હડતાલ અસરકારક બનતી નથી."

વાય. કે. અલઘે કહ્યું, "સરકાર હડતાલ સામે પ્રતિક્રિયા તો આપે છે, સંસદમાં એગ્રીકલ્ચર લોબી છે, પરંતુ તેની ખાસ અસર થતી નથી."

દેવન્દર શર્માએ જણાવ્યું કે ધર્મ, જ્ઞાતિ, વિચારધારા અને રાજકીય રીતે દેશના ખેડૂતો વહેંચાયેલા છે. જેથી તેઓ એક થઈ શકતા નથી. રાજકારણીઓને લાગે છે કે ખેડૂતોને કોઈ એકજૂટ નહીં કરી શકે. જેથી સરકારને વધારે ફેર પડતો નથી. પરંતુ હવે તેઓ એક થઈ રહ્યા છે.

તેમણે કહ્યું, "દેશના મધ્યમ વર્ગને ખેડૂતોની સ્થિતિની પરવા જ નથી. એકવાર ... બાકીનો લેખ લખો:

માત્ર બે ટંકનું ભોજન મળે છે, તો 2 ટકા ખેડૂતના પરિવારોને દિવસમાં માત્ર એક ટંકનું ભોજન મળે છે.

83 ટકા ખેડૂતોની વાર્ષિક આવકનો એકમાત્ર સ્રોત ખેતી છે.

NSS દ્વારા કરવામાં આવેલા 2003ના સર્વેમાં જાણવા મળ્યું હતું કે 40 ટકા ખેડૂતો પાસે કોઈ વિકલ્પ ન હોવાથી તેઓ ફરજીયાતપણે ખેતી કરે છે.

કૃષિવૃદ્ધિ દર ઘટીને 0.8 ટકા થઈ ગયો

ભાજપ સરકારે પાણીનો રાજકીય દુરુપયોગ કરી ખેડૂતોને અન્યાય કર્યો છે

ભારતમાં કુલ શ્રમિકોના 53 ટકા લોકોને ખેતીમાંથી રોજગારી મળે છે. પરંતુ બીજી તરફ દેશના જીડીપીમાં ખેતીનો ફાળો માત્ર 17.5 ટકા છે.

દેશના 86 ટકા ખેડૂતો પાસે બે હેક્ટરથી પણ ઓછી જમીન છે. જેના પર આખો પરિવાર નભે છે.

દેશમાં લોન મેળવતા ખેડૂતોમાંથી 40 ટકાથી વધારે ખેડૂતો નાણાં ધીરનાર, પરિવારો કે દુકાનદારો પાસેથી ઉછીના નાણાં મેળવે છે.

ખેતી ક્ષેત્રે વિકાસની વાત કરીએ તો 2010-11માં કૃષિવૃદ્ધિ દર 8.6 ટકા હતો, જે 2015-16માં ઘટીને 0.8 ટકા સુધી પહોંચી ગયો છે.

(ઉપરોક્ત તમામ આંકડા PRS Legislative Research institute's State of Agriculture report, March 2017 પર આધારિત છે.)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો