...કેદી કૅમ્પના ઇન્ચાર્જ સ્ક્વાડ્રન લીડર ઉસ્માન હનીફ સ્મિત સાથે ઓરડામાં આવ્યા.

તેમની પાછળ તેમના બે ઓર્ડરલી એક કેક અને સૌ માટે ચા સાથે ઊભા હતા. ઉસ્માને કહ્યું, મેં વિચાર્યું હું તમને લોકોને ક્રિસમસની શુભેચ્છા પાઠવી દઉં.

એ સાંજ એક યાદગાર સાંજ હતી. હસી-મજાકની વચ્ચે ત્યાં હાજર સૌથી સિનિયર ભારતીય અધિકારી વિંગ કમાંડર બની કોએલહોએ કહ્યું કે અમે લોકો અમારા માર્યા ગયેલા સાથીઓ માટે બે મિનીટનું મૌન રાખીશું અને એ પછી અમે સૌ રાષ્ટ્રગાન ગાઈશું.

જાફા જણાવે છે કે 25 ડિસેમ્બર, 1971ની સાંજે પાકિસ્તાની જેલમાં જ્યાર... બાકીનો લેખ લખો:

ર પાકિસ્તાની મુદ્રા દર મહિને વેતન તરીકે મળતી હતી જેનાથી તેઓ પોતાની જરૂરિયાતની વસ્તુઓ ખરીદતાં અને કેટલાંક પૈસા બચાવીને પણ રાખતા.

આ દરમિયાન પારુલકરને ખબર પડી કે એક પાકિસ્તાની ગાર્ડ ઔરંગઝેબ દરજીનું કામ પણ કરે છે.

તેમણે તેને કહ્યું કે ભારતમાં અમને પઠાણ સૂટ નથી મળતા. શું તમે અમારા માટે એક સૂટ બનાવી શકો?

ઔરંગઝેબે પારુલકર માટે લીલા રંગનું પઠાણી સૂટ સીવી આપ્યું. કામતે તાર અને બેટરીની મદદથી સોયને મેગ્નેટાઇઝ કરી એક કામચલાઊ કંપાસ બનાવ્યું જે જોવામાં ફાઉન્ટન પેન જેવું દેખાતું હતું.

આંધી અને તોફાનમાં જેલમાંથી નીકળ્યા

વિંગ કમાંડર એમએસ ગરેવાલ

14 ઑગસ્ટે પાકિસ્તાનનો સ્વતંત્રતા દિવસ હતો. પારુલકરે અંદાજ લગાવ્યો કે એ દિવસે ગાર્ડ લોકો રજાના મૂડમાં હશે અને ઓછા સતર્ક હશે.

12 ઑગસ્ટની રાત્રે તેમને વીજળીના કડાકાનો અવાજ સંભળાયો અને એ વખતે પ્લાસ્ટરનું છેલ્લું સ્તર પણ જતું રહ્યું.

ત્રણ જણા નાનકડાં બાકોરાંમાંથી નીકળ્યા અને દીવાલ પાસે રાહ જોવા લાગ્યા. ધૂળની ડમરીવાળી આંધીના થપેડા મોં ઉપર વાગવાના શરૂ થઈ ગયા હતા.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

નજીકમાં જ પેહરેદાર ખાટલા ઉપર બેઠો હતો, પરંતુ જ્યારે તેમણે તેની તરફ ધ્યાનથી જોયું તો ખબર પડી કે તેણે ધૂળથી બચવા માટે પોતાના માથા ઉપર કામળી ઓઢેલી હતી.

કેદીઓએ બહારની દીવાલથી માલ રોડ તરફ જોયું. તેમને રસ્તા ઉપર ખાસી હિલચાલ દેખાઈ. એ વખતે રાતનો શો સમાપ્ત થયો હતો.

એ જ વખતે આંધી સાથે વરસાદ પણ શરૂ થઈ ગયો. ચોકીદારે પોતાના મોઢા ઉપરથી કામળી દૂર કરી અને ખાટલા સાથે વાયુસેનાની રોજગાર કચેરીના વરંડા તરફ દોટ મૂકી.

જેવી તેણે ફરી પોતાના મોઢા ઉપર કામળી ઓઢી, ત્રણેય કેદીઓએ જેલની બહારની દીવાલ ઠેકી લીધી. ઝડપથી ચાલતા તેઓ માલ રોડ ઉપર ડાબે વળ્યા અને સિનેમા જોઈને પરત ફરી રહેલા લોકોની ભીડમાં ખોવાઈ ગયા.

થોડે દૂર ચાલ્યા બાદ અચાનક ફ્લાઇટ લેફ્ટનન્ટ હરીશ સિંહજીને અહેસાસ થયો કે તેઓ પાકિસ્તાનની સૌથી સુરક્ષિત ગણાતી જેલમાંથી બહાર આવી ગયા છે...તેમણે જોરથી બુમ પાડી... "આઝાદી!"

ફ્લાઇટ લેફ્ટનન્ટ મલવિંદર સિંહ ગરેવાલનો જવાબ હતો, "અભી નહીં."

ક્રિશ્ચિયન નામ

1 ડિસેમ્બર 1972એ દિલ્લીના પાલમ ઍરપોર્ટ પર ઊતરતાં ભારતીય પાઇલટ બની કોએલહો, ધીરેન્દ્ર એસ ઝાફા, તેજવંત સિંહ, હરીશસિંહજી

કદાવર કદકાઠીના ગરેવાલે દાઢી વધારેલી હતી. તેમના માથા ઉપર બહુ ઓછા વાળ હતા અને તેઓ પઠાણ જેવા દેખાવાનો પ્રયત્ન કરી રહ્યા હતા. તેમની બાજુમાં લેફ્ટનન્ટ દિલીપ પારુલકર ચાલતા...


...કેવી રીતે થાય? એટલે લોકોને સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામમાં લાવવાની આ તાલીમ હતી."

રવિશંકર મહારાજે બહારવટિયાઓને સુધારવાનું જે કામ હાથે લીધું હતું તેના પર ઝવેરચંદ મેઘાણીએ 'માણસાઈના દીવા' લખ્યું અને પન્નાલાલ પટેલે તેમના જીવન પર 'જેણે જીવી જાણ્યું' નામે પુસ્તક લખ્યું. બબલભાઈ મહેતાએ પણ તેમના સાથેના અનુભવો પુસ્તક સ્વરૂપે લખ્યા છે.

તેમણે એ સમયે બહારવટિયાઓમાં 'માથાભારે' ગણાતી પાટણવાડિયા અને બારૈયા કોમોને પણ સુધારવાનું કામ જીવના જોખમે કર્યું.

આ ગામો, પરિવેશ અને પાત્રો સાથે ઝવેરચંદ મેઘાણીની મુલાકાત રવિશંકર મહારા... બાકીનો લેખ લખો:

ની ટોળીમાં સાગરીત બન્યો.

મહારાજ બહારવટિયાઓને કઈ રીતે સુધારતા?

માણસાઈના દીવા માટે મેઘાણીને મહીડા પારતોષિક મળ્યો એ વખતની તસવીર

બહારવટિયા એટલે કોણ? આ પ્રશ્નનો જવાબ ઝવેરચંદ મેઘાણીએ 'સોરઠી બહારવટિયા' પુસ્તકના પ્રારંભે 'બહારવટીઆની મીમાંસા' નામે આપ્યો છે.

મેઘાણી પ્રમાણે, 'પોતાને અને રાજસત્તાને વાંધો પડવાથી કોઈ પણ મનુષ્ય એ રાજસત્તાની અવગણના કરી રાજ્ય બહારની વાટ પકડે એનું નામ બહારવટીઓ.'

ગુજરાતમાં બહારવટિયાઓનું પ્રભુત્વ એટલું હતું કે કિનકેઇડ નામના અધિકારીએ 'આઉટલૉઝ ઑફ કાઠિયાવાર' નામનું પુસ્તક લખ્યું હતું. બહારવટિયાઓને અંગ્રેજીમાં 'આઉટલૉઝ' કહેવામાં આવે છે.

આ પુસ્તકના જવાબમાં મેઘાણીએ બહારવટિયાઓનો ઇતિહાસ લખ્યો છે એવો મત ઘણા વિવેચકોએ પ્રગટ કર્યો છે.

ભરત મહેતા કહે છે, "બહારવટિયાઓ ગુનાખોરી કરતા હતા, પણ એની સાથે-સાથે એમની અંદર એક વૅલ્યૂ સિસ્ટમ કામ કરતી હતી."

"રવિશંકર મહારાજ આંકલાવના ગામોમાં આ બહાવટિયાઓને સમજાવવા જતા ત્યારે બહારવટિયા કહેતા કે શેઠોએ કેદ કરેલી લક્ષ્મીને અમે છોડાવીએ છીએ, લક્ષ્મી ચંચળ હોય છે અને અમે એને મુક્ત કરાવીએ છીએ."

"એટલે જ તો રવિશંકર મહારાજ આ કોમના લોકોને સુધારવા માટે ઊતર્યા હતા."

રવિશંકર મહારાજ બહારવટિયાઓને સુધારવા માટે જતા એ ઘટનાક્રમ રસપ્રદ છે, તેઓ સામેથી નહોતા પૂછતા કે તમે બહારવટું શું કામ કરો છો કે તેઓ બહારવટું છોડવા પણ ક્યારેય ન કહેતા.

બબલભાઈ મહેતાના પુસ્તક 'મહારાજના મુખેથી અને બીજી વાતો' પર હરીશ વટાવવાળાએ લેખ લખ્યો છે.

તેમાં તેમણે રવિશંકર મહારાજના 'માનસપુત્ર' બબલભાઈ મહેતા અને રવિશંકર મહારાજ વચ્ચેનો એક સંવાદ પુસ્તકમાંથી ટાંક્યો છે.

બબલભાઈએ એક વખત મહારાજને પૂછ્યું હતું, 'તમે પાટણવાડિયા કોમને શી રીતે વશ કરી?'

એના જવાબમાં મહારાજે કહ્યું, 'હું એમને મોઢે કહીને જે કરાવી શકતો એના કરતાં મારો પ્રેમ એમની પાસે વધારે કામ કરાવી શકતો.'

રવિશંકર મહારાજ જ્યારે આવતા તો લૂંટેલો બધો માલ કાઢીને મહારાજને આપી દેતા હતા.

'માણસાઈના દીવા'માં એક પ્રસંગ છે. કણભા નામના ગામમાં ચોરી થયાની જાણ મહારાજને થઈ.

અહીંના ઘણાં ગામોમાં તેઓ સતત અવરજવર કરતા હતા અને આ ગામમાં પણ રવિશંકર મહારાજ નિયમિત આવતા હતા.

મહારાજની હાજરી હોય એ ગામોમાં ચોરી ન થાય એવું ન હતું, પણ એની તપાસ અને શિક્ષા અનોખી રીતે થતી હતી.

મહારાજ ગામમાં પહોંચ્યા અને અન્ન નહીં ખાવાની જીદ પકડી.

એ દિવસે અડધી રાત્રે ચોરી કરનાર શખ્સ આવ્યો અને પોતાની ઓળખ છતી ન થાય એ રીતે...


...કેશ સિંહ, રક્ષા મંત્રી નિર્મલા સીતારામન, અકાલી દળનાં નેતા હરસિમરત કૌર,  તૃણમૂલ કોંગ્રેસના સંસદ સભ્ય સૌગત રાય, ટીઆરએસના સંસદ સભ્ય વિનોદકુમાર, સમાજવાદી પક્ષના નેતા મુલાયમ સિંહ યાદવ, પશ્ચિમ બંગાળના રાયગંજના માર્ક્સવાદી કૉમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીના સંસદ સભ્ય મોહમ્મદ સલીમે અને ગૃહમંત્રી રાજનાથ સિંહ પોતાનું વક્તવ્ય આપ્યું હતું.

નરેન્દ્ર મોદી સરકાર વિરુદ્ધની અવિશ્વાસની દરખાસ્ત પર આજે લોકસભામાં ચર્ચા શરૂ થઈ એ પહેલા વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ટ્વીટ કરીને આજના દિવસને 'મહત્ત્વપૂર્ણ' ગણાવ્યો હતો.

કોંગ્રેસ તરફથી ચ... બાકીનો લેખ લખો:

ેની અવિશ્વાસની આ પહેલી દરખાસ્ત છે, જેનો સ્પીકરે સ્વીકાર કર્યો હોય.

આ અગાઉ મોદી સરકારને ચાર વર્ષ પૂરા થવાના બરાબર બે મહિના પહેલાં એટલે કે 16 માર્ચે તેના વિરુદ્ધ સંસદમાં અવિશ્વાસની દરખાસ્ત રજૂ કરવાનો પ્રયાસ થયો હતો.

આંધ્ર પ્રદેશને વિશેષ રાજ્યનો દરજ્જો ન મળવાથી નારાજ તેલુગુ દેશમ્ પક્ષ માર્ચમાં જ એનડીએથી અલગ થઈ ગયો હતો.

પછી અન્ય વિરોધ પક્ષોની મદદ વડે તેણે અવિશ્વાસની દરખાસ્તની નોટિસ આપી હતી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

જોકે, એ દરખાસ્ત રજૂ કરવામાં આવી ત્યારે લોકસભામાં સતત ધમાલ ચાલતી હતી અને ગૃહની કાર્યવાહી બે વખત મોકૂફ રાખવી પડી હતી.

એ દરમ્યાન સ્પીકરે અવિશ્વાસની દરખાસ્તનો અસ્વીકાર કર્યો હતો અને ગૃહની કાર્યવાહી દિવસભર માટે મોકૂફ રાખી હતી.

લોકસભામાં સંખ્યાબળ

તેલુગુ દેસમ પક્ષના વડા ચંદ્રાબાબુ નાયડુ

હવે સવાલ એ થાય કે અવિશ્વાસની દરખાસ્તને નિષ્ફળ બનાવવા માટે મોદી સરકાર પાસે પૂરતું સંખ્યાબળ છે કે કેમ? આ દરખાસ્તથી કેન્દ્ર સરકાર પર કોઈ જોખમ તો નથીને?

લોકસભામાં કુલ 543 બેઠકો છે. તેમાં નવ બેઠકો હજુ ખાલી છે. તેનો અર્થ એ થયો કે વર્તમાન લોકસભામાં કુલ 534 સંસદસભ્યો છે.

એ રીતે લોકસભામાં સામાન્ય બહુમતિનો આંકડો 534નો અરધો એટલે કે 268 થાય છે.

હાલ લોકસભામાં ભારતીય જનતા પાર્ટી (ભાજપ) સૌથી મોટો પક્ષ છે. તેની પાસે 272 વત્તા એક (સ્પીકર) એમ 273 સંસદસભ્યો છે.

તેમાં એનડીએના સહયોગી પક્ષોના સંસદસભ્યોનો ઉમેરો કરીએ તો એનડીએનું કુલ સંખ્યાબળ 311નું થાય છે.

સહયોગી પક્ષોમાં શિવસેનાના 18, એલજેપીના 6, અકાલી દળના 4, આરએલએસપીના 3, જેડીયુના 2, અપના દલના 2 અને એનઆર કોંગ્રેસ, પીએમકે તથા એનપીપીના એક-એક સભ્યોનો સમાવેશ થાય છે.

સહયોગી પક્ષોના સભ્યોને બાદ કરીએ તો પણ ભાજપ તેની પોતાની સભ્યસંખ્યાના બળે વિશ્વાસનો મત મેળવી લેશે.

ટેક્નિકલ રીતે વિચારીએ તો અવિશ્વાસની આ દરખાસ્તથી કેન્દ્ર સરકાર પર કોઈ જોખમ નથી.

અવિશ્વાસની દરખાસ્ત એટલે શું?

લોકસભામાં કેન્દ્ર સરકાર અને વિધાનસભામાં રાજ્ય સરકાર વિરુદ્ધ અવિશ્વાસની દરખાસ્ત વિરોધ પક્ષ રજૂ કરતો હોય છે.

સરકાર પાસે ગૃહ ચલાવવા માટે જરૂરી બહુમત નથી કે ગૃહ સરકારમાંનો વિશ્વાસ ગુમાવી ચૂક્યું છે એવું વિરોધ પક્ષને લાગે, ત્યારે તે અવિશ્વાસની દરખાસ્ત રજૂ કરે છે.

આ દરખાસ્ત રજૂ કરવા માટે કમસેકમ 50 સભ્યોનો ટેકો હોવો જરૂરી છે.

હવે અવિશ્વાસની દરખાસ્તને મંજૂરી મળી ગઈ છે, ત્યારે ગૃહમાં જરૂરી સંખ્યાબળ પોતે ધરાવે છે એ...


...કેસર કેરી સૌ પ્રથમ ત્યાં જોવા મળી હતી. સાલેભાઈ માંગરોળના શેખ હુસેન મિયાંના મિત્ર હતા.

"સાલેભાઈએ શેખ હુસેન મિયાંને કેરી આપી હતી. હુસેન મિયાંને પણ એ કેરીનો સ્વાદ ખૂબ પસંદ પડ્યો હતો.

"હુસેન મિયાં દ્વારા જ એ કેરીની વિગત જૂનાગઢના ગાર્ડન સુપરિન્ટેન્ડન્ટ એ. એસ. કે. આયંગર  પાસે પહોંચી હતી.

"ત્યાર પછી આયંગરસાહેબ 25 કલમો વંથલીથી લાવ્યા હતા અને જૂનાગઢના તળેટી વિસ્તારમાં તેનું વાવેતર કર્યું હતું.

"ત્રણેક વર્ષ પછી એટલે કે 1934માં જે ફાલ ઉતર્યો તે કેરી મહાબતખાન - ત્રીજાને પીરસાઈ હતી.

"તેનો કેસરીયાળો ર... બાકીનો લેખ લખો:

7-18માં 281 મેટ્રિક ટન (1 મેટ્રિક ટન = 1000 કિલોગ્રામ) કેસર કેરી યુરોપિય દેશોમાં નિકાસ થઈ હતી.”

“70 મેટ્રિક ટન અમેરિકામાં નિકાસ પામી હતી. 9 મેટ્રિક ટન યુએઈ(યુનાઇટેડ આરબ એમિરાટ્સ)માં તેમજ 4 મેટ્રિક ટન ઓસ્ટ્રેલિયામાં નિકાસ પામી હતી.”

“વર્ષ 2016 -17માં 210 મેટ્રિક ટન કેસર યુરોપિય દેશોમાં તેમજ 50 મેટ્રિક ટન અમેરિકામાં  નિકાસ પામી હતી. "

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કૉનૉમિક પાર્ટનરશિપ (આરસેપ)માંથી ભારત છેલ્લી ઘડીએ ખસી ગયું હતું. સાત વર્ષની વાટાઘાટો પછીય ભારત જોડાયું નહીં. આવા નિર્ણયોને કારણે ભારતના નિકાસકર્તા માટે ટેરિફ-ફ્રી વેપારનો લાભ લેવાનું મુશ્કેલ બને છે. 'ધ ફ્યૂચર ઇઝ એશિયન' પુસ્તકના લેખક પરાગ ખન્નાએ બીબીસીને જણાવ્યું હતું, "મારે સિંગાપોરમાં જે વેચવાનું હોય તેનું ઉત્પાદન હું શા માટે ભારતમાં કરું? વેપારી કરારોમાં સામેલ થવું તે સ્પર્ધાત્મક કિંમતો જેટલું જ જરૂરી છે."

પ્રાદેશિક જોડાણો પણ ખાસ જરૂરી છે એમ તેઓ માને છે, કેમ કે વૈશ્વિક વેપાર 'વેચાણ ત્યાં ઉત્પા... બાકીનો લેખ લખો:

0% વધી ગઈ છે અને તાઇવાનમાંથી 30% ટકા વધી ગઈ છે. સાઉથ ચાઇના મૉર્નિંગ પોસ્ટ અખબારે આવો અંદાજ મૂક્યો હતો.

ભારત તે તક ચૂકી ગયું હતું, કેમ કે બહુરાષ્ટ્રીય કંપનીઓ સ્થાનિક બજારોમાં વેચાણ કરવા ઉપરાંત ભારતના એકમનો ઉપયોગ વિશ્વભરમાં નિકાસ માટે પણ કરે તે માટેની સ્થિતિ ઊભી કરી શકાઈ નહોતી.

હાલનાં અઠવાડિયાંઓમાં વેપારમાં સરળતાની બાબતમાં કેટલાંક પગલાં લેવાનું રાજ્ય સરકારોએ શરૂ કર્યું છે.

તેમાં એક વિવાદાસ્પદ મુદ્દો છે ત્રણ વર્ષ સુધી શ્રમ-કાયદાઓને કોરાણે મૂકી દેવાનો. એ કાયદો કે જે કામદારોનું શોષણ રોકવા માટે હતો.

ઉત્તર પ્રદેશ અને મધ્ય પ્રદેશે કામદાર સુરક્ષાના અનેક મહત્ત્વના નિયમો પડતા મૂક્યા છે અને કંપનીઓને સ્વચ્છતા, હવાઉજાસ અને ટૉઇલેટ જેવી સુવિધા રાખવામાંથી પણ મુક્તિ આપી દીધી છે.

તેની પાછળનો ઇરાદો મૂડીરોકાણ માટે માહોલ પેદા કરવાનો અને આંતરરાષ્ટ્રીય મૂડીને આકર્ષવાનો છે.

પરંતુ આવાં પગલાંને કારણે તેમાં ફાયદો થવાના બદલે ઊલટાનું નુકસાન થઈ શકે છે એમ જેકોબ કહે છે: "આંતરરાષ્ટ્રીય કંપનીઓ આવી બાબતોમાં વધુ સાવધ હોય છે. તેઓ કામદાર, પર્યાવરણ અને સપ્લાયર્સનાં સુરક્ષા ધોરણોની બાબતમાં બહુ ચુસ્ત હોય છે."

વૉલમાર્ટને તૈયાર વસ્ત્રો પૂરાં પાડતી બાંગ્લાદેશની રાના પ્લાઝા ગાર્મેન્ટ ફૅક્ટરી 2013માં તૂટી પડી તે બનાવ મહત્ત્વનો વળાંક સાબિત થયો હતો. તે પછી બાંગ્લાદેશને ફરજ પડી હતી કે ફૅક્ટરીઓમાં સુવિધાઓ અને સુરક્ષા વધારવામાં આવે કે જેથી મૂડીરોકાણ આકર્ષી શકાય.

"ભારતે વધુ ઊંચાં ધોરણોનું પાલન કરવું પડશે. આ બધા વિચારો વૈશ્વિક વેપારની વાસ્તવિકતાથી અજાણ એવા અમલદારોએ પાવરપૉઇન્ટમાં પ્રેઝન્ટેશન તૈયાર કરીને કરેલા છે."

જોકે અમેરિકા ચીન સામે દંડાત્મક કાર્યવાહી કરવા માગે છે અને જાપાન પણ પોતાની કંપનીઓને ત્યાંથી બહાર કાઢવા માટે સહાય કરી રહી છે ત્યારે યુકેમાં પણ સરકાર પર દબાણ આવવાનું છે કે ચીની કંપની હ્યુવેઈ વિશે વિચારે. હ્યુવેઈને યુકેમાં 5G ડેટા નેટવર્ક તૈયાર કરવાનું કામ મળ્યું છે, પણ હવે ચીન સામે વૈશ્વિક વાતાવરણ બગડી રહ્યું છે.

જાણકારો કહે છે કે ભારત પાસે બહુ મોકાનો સમય છે કે મોટા પાયે માળખાકીય સુધારાઓ કરે અને એવા નીતિવિષયક સુધારાઓ લાવે કે વૈશ્વિક વેપાર માટે સાનુકૂળ બની શકે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કો પ્રત્યે એશિયન સમુદાયનું વલણ.

આ અંગે વાત કરતા વરિષ્ઠ પત્રકાર વિપુલ કલ્યાણી બીબીસી ગુજરાતીને જણાવે છે, "યુગાન્ડામાં રહેતો ગુજરાતી સમુદાય મુખ્યત્વે વેપાર સાથે જ સંકળાયેલો હતો."

"ઇતિહાસ સાક્ષી છે કે વેપારી લોકો જ્યાં પણ ગયા છે ત્યાં શોષણ થયું જ છે."

"યુગાન્ડાનો ગુજરાતી સમુદાય ઉપરથી જાતિવાદી, કોમવાદી અને રંગવાદી વલણ પણ ધરાવતો હતો."

"તેઓ પોતાના 'વાડા'માં જ રહેતા. સ્થાનિકો સાથે ઓરમાયું વર્તન દાખવતા હતા."

યુગાન્ડામાં પણ ભારતીયોના ભાગલા

'મલ્ટિકલ્ચરિઝમ, પોસ્ટકૉલોનિયાલિટી ઍન્ડ ટ્રાન્સનેશનલ મીડિયા... બાકીનો લેખ લખો:

દ્દેશ સાથે ઈદી અમીને એશિયનોને 90 દિવસમાં દેશ છોડી જવા આદેશ આપી દીધા.

એ વખતે ભારતીયો પાસે ત્રણ વિકલ્પ હતા. એક બ્રિટન જવું, ભારત પરત ફરવું કે અમેરિકા-કૅનેડામાં આશ્રય લેવો.

તેમાંથી મોટા ભાગના એટલે કે લગભગ 30 હજાર જેટલા એશિયનો બ્રિટિશ પાસપોર્ટ ધરાવતા હતા એટલે સ્વાભાવિક જ તેમણે યુકે જવાનું જ પસંદ કર્યું.

બ્રિટન આવનારા એશિયનોમાં મોટા ભાગના ખાલી હાથે અને પહેરેલાં કપડે યુકે પહોંચ્યા હતા.

એમના વેપાર-ધંધા બધું જ યુગાન્ડામાં રહી ગયું હતું. આમાંના કેટલાયને તો ઍરપૉર્ટ પર જ યુગાન્ડાના સૈનિકોએ લૂંટી લીધા હતા.

આવી કંગાળ હાલતમાં યુકે આવનારા આ એશિયોનો પ્રત્યે બ્રિટનમાં પણ અણગમો વર્તાયો.

લૅસ્ટર કાઉન્સિલ દ્વારા તો આ એશિયનોને શહેરમાં ના પ્રવેશવા દેવા જાહેરાત પણ છપાવાઈ હતી.

લીલા મહેતાની કહાણી

યુગાન્ડા હિજરત કરી યુકે આવેલાં લીલા મહેતાએ પોતાનાં પુત્રી આશા મહેતા મારફતે વર્ષ 2004માં બીબીસીને પોતાની કહાણી જણાવી હતી.

એ બીનાને યાદ કરતા લીલાએ જણાવ્યું હતું, "એ વખતે મારી ઉંમર 42 વર્ષ હતી. મને અમીનની ધમકીમાં કોઈ હકીકત નહોતી જણાઈ, કારણ કે એ પહેલાં પણ તેઓ આવી ધમકી આપી ચૂક્યા હતા."

"પણ, રેડિયોમાં જ્યારે આ વાતની પુષ્ટિ કરી દેવાઈ ત્યારે અમારામાં ભય પેસ્યો."

મહેતા પરિવારે વાતની ગંભીરતા સમજતા કમ્પાલામાં આવેલા ઘરનું ફર્નિચર વેચી કાઢ્યું.

જોકે, આ ઉતાવળ કોઈ કામે ના આવી. ઈદી અમીને વ્યક્તિદીઠ માત્ર 50 પાઉન્ડની રકમ જ સાથે લઈ જવાની મંજૂરી આપી.

લીલાએ કહ્યું હતું, "મારા પાડોશી તો તસવીરો પણ સાથે નહોતા લઈ શક્યા અને તેમને યુગાન્ડા છોડી દેવું પડ્યું હતું."

સાંસ્કૃતિક રાષ્ટ્રવાદ?

ઈદી અમીન

આજે  ફરી એક વખત યુગાન્ડા ભારતીયોની પસંદ બન્યું છે. મોટી સંખ્યામાં ગુજરાતીઓ યુગાન્ડા પરત ફર્યા છે.

રાષ્ટ્રપતિ યોવેરી મુસેવની દ્વારા હિજરત કરી ગયેલા એશિયનોને યુગાન્ડા ફરત ફરવા પ્રોત્સાહિત કરાયા બાદ આ શક્ય બન્યું છે.

ત્યારે એશિયનોને હાકી કાઢવાના ઈદી અમીનના પગલા પાછળ જવાબદાર કારણોમાં 'સાંસ્કૃતિક રાષ્ટ્રવાદ' પણ એક કારણ હોવાનું વિપુલ કલ્યાણી માને છે.

કલ્યાણી કહે છે, "સાંસ્કૃતિક રાષ્ટ્રવાદ સત્તાને ટકાવી રાખવા ઈદીનું એક બહાનું હતું."

"કોઈ પણ સમાજ માટે પાંચ તત્ત્વો અગત્યનાં હોય છે- રોજગારી, ઘર, શિક્ષણ, સ્વાસ્થ્ય અને કાયદો."

"જ્યારે કોઈ સરકાર લોકોને આ મૂળભૂત સુવિધાઓ આપવામાં ઊણી ઊતરે ત્યારે સાંસ્કૃતિક રાષ્ટ્રવાદ જેવાં બહાનાંઓને આગળ ધરી દેવાતા હોય છે."

તમે...


...કોને તેનો કોઈ લાભ મળતો નથી.

કૉંગ્રેસના આ અભિયાનની આવનારી ચૂંટણીમાં કે સત્તાધારી પક્ષને કંઈ અસર થશે કે કેમ, એ અંગે તેઓ કહે છે, "જો કૉંગ્રેસ વિરોધપક્ષ તરીકે આવાં અભિયાન ચલાવે તો સત્તાધારી પક્ષ થોડુંક વિચારે કે અમારે યુવાનો માટે કંઈક કરવું જોઈએ. પણ યુવાનો માટે જાહેરાતો થાય છે, પરીક્ષા લેવાય છે, પણ ઑર્ડરો અપાતા નથી."

એક બેરોજગાર યુવકની વ્યથા

ગુજરાતમાં લૉકડાઉનને કારણે અગાઉની અનેક પરીક્ષાઓ અને ભરતીઓ બંધ પડી છે.

મહામારીના સમયમાં ભેગા થઈને આંદોલન ન કરી શકાતું હોવાથી શિક્ષિત બેરોજગારો સોશિયલ મીડિયાનો... બાકીનો લેખ લખો:

આ મુદ્દો લઈને નીકળવું પડે એ તેમની મજબૂરી છે.

બીબીસી સાથે વાત કરતાં તેઓ કહે છે કે ભારતીય જનતા પાર્ટીને તેનાથી કોઈ ફેર નહીં પડે.

વર્તમાનમાં આવેલા જીડીપીના આંકડાને ચિંતાજનક ગણાવતાં તેઓ કહે છે કે "આખા વિશ્વમાં હાલમાં કોરાનાને કારણે જીડીપીના દર ઘટી રહ્યા છે. સરકારે નાના અને મોટા ઉદ્યોગો માટે પેકેજો જાહેર કર્યાં છે. એના કારણે ઉદ્યોગગૃહો થોડાં ઘણાં ધમધમતાં થયાં છે. થોડી રોજગારીમાં ફરક પડ્યો છે."

તેઓ કહે છે કે સરકારે બેરોજગારી મામલે પગલાં લીધાં છે. સરકાર પોતે પણ બેરોજગારી ઘટાડવા માટે મદદરૂપ થઈ છે.

મનીષ દોશી કહે છે કે સરકાર મોટા ઉદ્યોગોને પ્રોત્સાહન આપે છે અને નાના ઉદ્યોગો, જે ગુજરાતની ઓળખ સમાન છે, તેને તાળાં લાગી ગયાં છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે મોટા ભાગની ચૂંટણીમાં બેરોજગારીનો મુદ્દો ચૂંટણીટાણે ચર્ચાતો જ આવ્યો છે. વિપક્ષ અને સત્તા પક્ષ પણ યુવાઓને રોજગારી મળે તેની વાતો કરતા આવ્યા છે.

તેમ છતાં ગુજરાતમાં રોજગારી મુદ્દે લૉકડાઉન અગાઉ આંદોલનો થયાં હોવાના સમાચારો પણ આવતા હોય છે.

અને સોશિયલ મીડિયામાં પણ બેરોજગાર યુવાઓ સરકાર પાસે નોકરીઓની માગણી કરતા રહે છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કોમાં કુદરતી રીતે જ પારાવાર કુતૂહલ હોય છે. તેઓ સવાલો પૂછતા રહે છે. તેઓ ચીજોને સ્પર્શ કરે છે અને ખાણીપીણી બીજા લોકો સાથે શૅર કરતાં હોય છે.

તેનો અર્થ સમજાવતાં ડૉ. પૂનમ કહે છે, "સામાન્ય રીતે બાળકો ચેપના ફેલાવાનું બહુ મોટું માધ્યમ હોય છે અને આપણે તેમને શરૂઆતથી જ આ મહત્ત્વના પાઠ ભણાવતા રહેવું જોઈએ."

બાળકોને સાફસફાઈની અસરકારક રીતો જણાવતા રહેવાથી તમે સમગ્ર સમુદાયની સલામતીમાં યોગદાન આપી શકો છે.

બાળકોને ફેક ન્યૂઝથી બચાવો

ડૉ. વૂલ્ફસનના જણાવ્યા મુજબ, બાળકોની ચિંતા વધારવાનું સૌથી મોટું માધ્યમ તેમનાં મ... બાકીનો લેખ લખો:

કહેશે કે તમને તો કંઈ ખબર જ નથી."

તેથી કિશોર વયનાં બાળકો સાથે વાતચીતમાં મુશ્કેલી પડે છે. તેઓ તમારી દરેક વાતને સરળતાથી સ્વીકારી લેતા નથી.

જોકે ડૉ. વૂલ્ફસન કહે છે, "એક વાત બધાં બાળકોને લાગુ પડે છે કે તમે તેમના માટે કેવો માહોલ તૈયાર કરો છે તેના પર મોટો આધાર હોય છે."

"તમારે બાળકોને એટલી છૂટ આપવી જોઈએ કે જેમાં તેમને તેમના મનની દરેક વાત મોકળાશથી કહી શકવાની આઝાદી હોય."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કોર્ટમાં કેન્દ્ર સરકારે કહ્યું, "મૅરિટલ રેપને ગુનો ન માની શકાય, કેમ કે આવું કરવાથી વિવાહ સંસ્થા અસ્થિર થઈ શકે છે. પતિઓને પ્રતાડિત કરવા માટે તે એક આસાન હથિયાર બની જશે."

શું કહે છે હિંદુ મૅરેજ એક્ટ?

હિંદુ વિવાહ અધિનિયમ પતિ અને પત્ની એકબીજા માટે એકબીજા પ્રત્યે કેટલીક જવાબદારી નક્કી કરે છે. તેમાં સહવાસનો અધિકાર પણ છે.

કાનૂની રીતે એવું માનવમાં આવે છે કે સેક્સ માટે ઇન્કાર કરવો ક્રૂરતા છે તથા આના આધારે છૂટાછેડા માગી શકાય છે.

વિવાદ શું છે?

એક તરફે રેપનો કાનૂન છે અને બીજી તરફ હિંદુ મૅરેજ એક્ટ - બન્ન... બાકીનો લેખ લખો:

લે આગામી સુનાવણી આઠમી ઑગસ્ટના રોજ છે. એ દિવસે બન્ને પક્ષ પોતપોતાની નવી દલીલો રજૂ કરશે.

વળી અન્ય દેશોમાં આ મામલે શું કાયદા છે તે મામલે પણ ચર્ચા થશે.

હાલ તો આ વિશે કોઈ ચુકાદો આવવામાં સમય લાગશે એવું લાગી રહ્યું છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ક્ત આધાર નંબર મળી જાય તેનાથી દુરુપયોગ કરી શકાતો નથી.

જોકે, નજીકના ભવિષ્યમાં ટેલિકોમ કંપનીઓ અને બૅન્ક તમારી બાયોમેટ્રિક્સ વિગતોનો ઉપયોગ કરીને નંબર મેચ કરી શકશે.

કોઈ ખાનગી કંપની (જેમ કે ઈ-કોમર્સ કંપનીઓ) પાસે ડેટાબેઝ હોય અને તેમાં આધાર નંબર પણ નાખેલો હોય અને તે ડેટાબેઝ લીક થઈ જાય તો તે પ્રાઇવસી ભંગનો મુદ્દો બને છે.

આવું ત્યારે વ્યક્તિ વિશેની અનેક વિગતો વેચાવા લાગે અને ખાસ કરીને ધનિકો લોકોની માહિતી શોધતા ગુનેગારોને હાથ પણ લાગી શકે છે.

પાહવા કહે છે, 'આધાર નંબર એ તમારી કાયમી ઓળખ છે. તે એકથી વધારે ... બાકીનો લેખ લખો:

િક હો તો કેટલીક સર્વિસ માટે તમારે આધાર નંબર મેળવવો રહ્યો.

સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદા પ્રમાણે ભવિષ્યમાં જો મોબાઇલ ફોન માટે અને બૅન્ક ખાતા માટે આધાર ફરજિયાત હશે તો આવું કરવું રહ્યું.

જોકે, તેનો આધાર સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદા પર છે. હાલમાં જુદી જુદી સર્વિસ સાથે આધાર જોડવાની સમયમર્યાદાને અનિશ્ચિત મુદત સુધી લંબાવી દેવામાં આવી છે.

નોન રેસિડન્ટ ઇન્ડિયન્સ અથવા પર્સન ઑફ ઇન્ડિયન ઓરિજિન માટે શું સ્થિતિ છે?

પાહવા કહે છે તે પ્રમાણે આધાર નંબર એ નાગરિક નંબર નથી, પણ રહેઠાણનો નંબર છે.

નોન રેસિડન્ટ ઇન્ડિયન (એનઆરઆઇ) કે પર્સન ઓફ ઇન્ડિયન ઓરિજિન (પીઆઈઓ) અમુક ચોક્કસ સમયમર્યાદા પ્રમાણે (છેલ્લા 12 મહિનામાં 182 દિવસ) ભારતમાં રહ્યા હોય તો જ જરૂર છે.

જોકે, તેમણે પણ નિયમ લાગુ પડશે ત્યારે બૅન્ક ખાતું, મોબાઇલ પોન કે PAN મેળવવા માટે આધાર નંબર લેવાનો રહેશે.

સુપ્રીમ કોર્ટમાં કેસ પેન્ડિંગ છે ત્યારે સર્વિસ કંપની આધાર નંબર માગી શકે ખરી?

હાલની સ્થિતિ પ્રમાણે સુપ્રીમ કોર્ટે આધાર નંબરની સમયમર્યાદા અનિશ્ચિત મુદત માટે લંબાવી દીધી છે. તેથી આમ તે કાયદેસર છે, પણ પાહવા કહે છે તે પ્રમાણે 'અયોગ્ય છે.'

તેઓ જણાવે છે તે પ્રમાણે કંપનીઓ તમારી પાસે આધાર નંબર માગી શકે ખરી પણ તમે આપવાનો ઇનકાર કરી શકો છો.

તેનો અર્થ એવો પણ થાય કે ઘણી કંપનીઓ તમે નંબર ના આપો તો સર્વિસ આપવાનો ઇનકાર પણ કરે.

ટેલિકોમ કંપનીઓને ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ટેલિકોમ્યુનિકેશન્સે જ દરેક ફોન નંબર માટે આધાર નંબર ચેક કરવા જણાવ્યું છે.

ડિજિટલ પેમેન્ટ અને મોબાઇલ વૉલેટ જેવી સર્વિસ માટે ફોનનંબર પણ એક ઓળખનો આધાર બન્યો છે, તેથી ફોનધારકની ઓળખની ખરાઈ કરવી જરૂરી બનતી હોય છે.

પાહવા કહે છે, "મારા મત પ્રમાણે આધાર નંબરને સ્વૈચ્છિક અને પરિવર્તનિય બનાવવો જોઈએ."

"તેને બાયોમેટ્રિક્સ સાથે જોડવો જોઈએ નહી અને તમે ઇચ્છો તો તમે તમારો આધાર નંબર રદ કરાવી શકતા હોવા જોઈએ."

UIDAIની વેબસાઇટ પણ જણાવાયું છે કે આધાર નંબર છોડી દેવાની કોઈ નીતિ છે નહી.

જોકે વ્યક્તિ પોતાની બાયોમેટ્રિક્સ વિગતોની સલામતી માટે સત્તાવાર વેબસાઇટ પર જઈને તેને લોક કરી શકે છે. જરૂર પડ્યે અનલોક પણ કરી શકાય છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ક્ત કરવામાં આવ્યા હતા, જે સી.બી.આઈ. અમિત શાહને દોષિત હોવાનું જણાવતી હતી, તેણે મુંબઈની કોર્ટના ડિસ્ચાર્જ ઑર્ડરને પડકાર્યો પણ નહીં. આજે અમિત શાહ કેન્દ્ર સરકારના ગૃહમંત્રી છે.

સમીર ખાન પઠાણના ઍન્કાઉન્ટરનું સ્થળ

મકરસંક્રાતિના એક દિવસ પહેલાં તા. 13મી જાન્યુઆરીએ મૂળ ભાવનગરના સાદિક જમાલનું અમદાવાદની બહાર ઍન્કાઉન્ટર થયું. પોલીસે આરોપ મૂક્યો કે સાદિક જમાલ અંધારી આલમના દાઉદ ઇબ્રાહિમ તથા છોટા શકીલને માટે કામ કરતા હતા.

સાદિક જમાલ દુબઈમાં હતા ત્યારે તારિક પરવીન સાથે કામ કરતા હતા. તેઓ લશ્કર-એ-તોઇબા સાથે સ... બાકીનો લેખ લખો:

કીકતે તો નાના ગુનેગારો હતા, પણ રાજ્યની સામાજિક-રાજકીય સ્થિતિ જ એવી હતી કે લોકોને એ થિયરી ગળે ઉતરી ગઈ કે આ લોકો 2002નાં રમખાણોનો બદલો લેવાના ઇરાદે નરેન્દ્ર મોદીની હત્યા કરવા માગતા હતા."

તેઓ માને છે કે ઍન્કાઉન્ટરમાં રાજકીય હસ્તક્ષેપ હતો. તેના લીધે મોદીને 'હિંદુ નેતા' તરીકેની છાપ ઊભી કરવામાં મદદ મળી. ઘણા લોકો માને છે કે આ છાપે જ મોદીને ગુજરાતમાં 'અજેય' નેતા બનાવ્યા.

'ઇશરત જહાંના માતાએ પ્રયાસ કરેલો'

વરિષ્ઠ વકીલ વૃંદા ગ્રોવરના કહેવા પ્રમાણે, દેશમાં ઍન્કાઉન્ટર મુદ્દે કાયદા છે, પરંતુ પોલીસ તથા રાજનેતાઓની સાંઠગાંઠથી તેને તોડી-મરોડી દેવાય છે. નેતાઓ પાસે રાજકીય ઇચ્છાશક્તિ નથી. વૃંદા આને 'ઍક્સ્ટ્રા જ્યુડિશિયલ કિલિંગ' કહે છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે તેના એક ચુકાદામાં આંધ્ર પ્રદેશ હાઈકોર્ટની બેન્ચના ચુકાદાની ઉપર મંજૂરીની મહોર મારી હતી. એમાં સ્પષ્ટપણે જણાવવામાં આવ્યું છે કે ઍન્કાઉન્ટરના કેસની એફ.આઈ.આર. (ફર્સ્ટ ઇન્ફર્મેશન રિપોર્ટ) નોંધાવી જોઈએ જેથી માલૂમ પડે કે વાસ્તવમાં શું થયું હતું.

ઍન્કાઉન્ટરમાં પોલીસ અથડામણની તપાસ ન કરી શકે અને આ કામગીરી અલગ લોકોને સોંપવી. તેની વીડિયોગ્રાફી કરવી. વ્યક્તિનું મૃત્યુ થયું હોવાથી ભારતીય દંડ સંહિતાની કલમ 302 હેઠળ કેસ દાખલ થવો જોઈએ તથા પોલીસવાળાને આરોપી બનાવવા જોઈએ. પોલીસે સાબિત કરવું રહ્યું કે તેમણે સ્વરક્ષણમાં ગોળીબાર કર્યો હતો.

ઇશરત જહાં માટે ન્યાય માંગવા એકઠાં થયેલાં સામાજિક કાર્યકર

વૃંદા કહે છે કે સામાન્યપણે એવું નથી થતું. આ કેસમાં એફ.આઈ.આર. દાખલ થશે, જેમાં વિકાસ દુબેને આરોપી બનાવવામાં આવશે અને આઈ.પી.સી.ની કલમ 302ને બદલે 307 લગાવવામાં આવશે.

સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો હત્યાના આરોપીની ઉપર કલમ-302 હેઠળ કેસ દાખલ કરવામાં આવે છે, જ્યારે 307ની કલમ હત્યાના પ્રયાસ જેવા કેસમાં લગાડવામાં આવે છે.

વૃંદા ઉમેરે છે કે આવા કિસ્સામાં અથડામણ ખરી હતી કે નહીં, તે સાબિત કરવાની જવાબદારીનો બોજો મૃતકના પરિવાર ઉપર આવી પડે છે, એટલે કેસ આગળ નથી વધતો.

ઇશરત જહાં ઍન્કાઉન્ટરમાં તેમનાં માતાએ આવો પ્રયાસ કર્યો હતો.

ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં ગયાં, સ્પેશિયલ ટીમનું ગઠન થયું, કોર્ટે તપાસને મૉનિટર કરી, પછી આ કેસ સી.બી.આઈ. (સેન્ટ્રલ બ્યૂરો ઑફ ઇન્વેસ્ટિગેશન)ને સોંપવામાં આવ્યો, તમામ પોલીસવાળા સામે ચાર્જશીટ દાખલ થઈ. આગળની કહાણી આપણે બધા જાણીએ છીએ.

વૃંદાના મતે ઍન્કાઉન્ટરમાં ન્યાયપ્રણાલિએ સારું કામ કર્યું છે. તેનાં અનેક સારાં ઉદાહરણ છે. ગત...


...ક્તિ માનસિક તણાવનો ભોગ બની હોય છે.

નતાશાને યુવા વયે માનસિક સારવાર લેવી પડી હતી. પરંતુ આ વખતે તેમણે પોતે પણ પોતાની સંભાળ લેવા માટે કેટલીક ટેક્નિક અપનાવી.

જેમાં એક દૃષ્ટિકોણ વિકસાવવા માટે જે બાબતો અને વ્યક્તિઓ માટે કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરવાની હોય તેની એક યાદી બનાવી તેમજ આ પ્રવૃત્તિમાં સિદ્ધ કરવા લક્ષ્યોની પણ એક યાદી બનાવી.

નતાશા કહે છે, "મારાં ડિપ્રેશન અને વ્યાકુળતાએ જ મને તેમાંથી બહાર નીકળવા પ્રેરણા આપી."

"શરૂઆતમાં મેં ટૂંકા ગાળાનાં લક્ષ્ય નક્કી કર્યાં. જમકે દરરોજ મારા વાળ ઓળવાથી લઈને પાંચ મિનિટ... બાકીનો લેખ લખો:

ેય નહોતી અનુભવી તેવી લાગણી જાતને પ્રેમ કરીને અનુભવી.

નતાશાએ આ જ આદતને તેમની લાઇફસ્ટાઇલ બનાવી દેવાનું નક્કી કર્યું અને યોગની પદ્ધતિસર તાલીમ લીઘી અને યોગ શિક્ષક બની ગયા.

મારી જાતને બહાર કાઢી

આજે 27 વર્ષની ઉંમરે પણ તેમનાં જીવનમાં ખરાબ દિવસો આવે છે, પણ તેમણે ચાલતાં રહેવાનું શીખી લીધું છે.

નતાશા આજે એક યોગા ટીચર છે તેમજ સોશિયલ મીડિયા પર માનસિક સ્વાસ્થ્ય અંગે જાગૃતિ લાવવાનું કામ કરે છે. તેઓ આને પોતાની જાતને સ્વીકારવાની સફર તરીકે ઓળખાવે છે.

તેઓ એમની ઇન્સ્ટાગ્રામ પ્રોફાઇલ પર લખે છે, "તમે મારાં માટે જે શબ્દો બોલો છો, તેનાં કરતાં પણ વધુ ખરાબ શબ્દો હું મારી જાતને કહી ચૂકી છું અને વિચારી ચૂકી છું."

નતાશા ઇન્સ્ટાગ્રામ પર પોતાનાં 245 હજાર સબસ્ક્રાઇબર્સને યોગ અપનાવીને બૉડી પોઝિટિવિટી મેળવવા અંગે જાગૃત કરે છે. અહીં તેઓ પોતાના અલગ અલગ મૂડ અને અનુભવો વિશે પણ માહિતી આપતાં રહે છે.

"હું સતત દોષભાવથી પીડાતી હતી. મેં તેમાંથી મારી જાતને બહાર કાઢી. કારણ કે બીજું કોઈ નહીં હું જ મારી જાતને અંદર ખેંચી રહી હતી."

સોશિયલ મીડિયા પર એક જાણીતી વ્યક્તિ હોવાથી તેમને આજે પણ લોકો ટ્રોલ પણ કરે છે, કોઈ તેમને 'ચારિત્ર્યહીન' કહે છે તો કોઈ તેમને 'નાલાયક' કહે છે તો કોઈ 'સરળ કે બહુ સારાં નથી લાગતાં' એવી કમેન્ટ્સ કરે છે.

આ વખતે હવે નાતાશા હવે અકળાતા નથી. "મેં મારો દૃષ્ટિકોણ બદલી નાંખ્યો છે અને તેને સારા કામમાં લગાડું છું."

"અહીં પહોંચતા મને 20 વર્ષ લાગ્યા છે અને હજુ હું સંપૂર્ણ સફળ થઈ નથી. હજુ હું દરેક શ્વાસે મારી જૂની સ્થિતિમાંથી બહાર આવી રહી છું."

100 Women શું છે?

બીબીસી 100 Womenમાં દર વર્ષે વિશ્વની 100 પ્રભાવશાળી મહિલાઓની યાદી તૈયાર કરવામાં આવે છે. અમે તેમના પર દસ્તાવેજી ફિલ્મો બનાવીએ છીએ અને તેમના જીવન વિશે તેમના ઇન્ટરવ્યુ કરીએ છીએ, જેનું કેન્દ્ર મહિલા હોય તેવી કહાણીઓને વધારે પ્રાધાન્ય આપવામાં આવે છે.

બીબીસી 100 Womenમાં સામેલ ભારતીય મહિલાઓ

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ક્તિનો અહેસાસ થતો હતો".

સામ્યવાદી પક્ષના જાતભાતનાં ફરમાનો લોકોએ પાળવા પડતાં હતાં, જેમ કે પક્ષની રેલીઓમાં જવાનું અને દર શનિરવિમાં મફતમાં સામાજિક કાર્યો કરવાની ફરજ પડવી વગેરે," એમ તેઓ કહે છે.

પૂર્વ જર્મનીમાં લોકો ખાનગીમાં ન્યૂડિટીને માણતા રહ્યા અને ચકોર નજર રાખતા કે આસપાસ પોલીસ ના હોય.

 તે પછી છેક 1971માં એરિક હોનેકરના શાસન વખતે ફરીથી સત્તાવાર રીતે FKKને મંજૂરી મળી હતી.

બોરકેમ્પર કહે છે કે દુનિયાના લોકોમાં સારા દેખાવા માટે તેમની સરકારે વિદેશી તથા સ્થાનિક નીતિઓમાં થોડી ઢીલ મૂકવાનું શરૂ કર્યું... બાકીનો લેખ લખો:

ત-તનની આ સંસ્કૃતિનું પણ આગવું મૂલ્ય છે અને તેને સંતાનોમાં ઉતારવું જોઈએ.

'અમે લોકોને બાહ્ય દેખાવથી નથી જોતા'

"મને લાગે છે કે મારી પેઢીના પૂર્વ જર્મનીના લોકોમાં આજે પણ આ ભાવના રહેલી છે."

હું પણ મારાં બાળકોમાં તે ઉતારવા કોશિશ કરું છું. પોતાના શરીર માટે સહજ થવાનું અને નિરાવરણ થવામાં કોઈ સંકોચ ના હોય તે શીખવું છું" એમ સિલ્વા કહે છે.

સિલ્વા માને છે કે જાતીયતાને બાજુએ રાખીને નિરાવરણ દેહ જોવાથી લોકો બાહ્ય દેખાવ સિવાયની રીતે પણ સામી વ્યક્તિને જાણી શકે છે.

વસ્ત્રો વિના માત્ર શરીર નહીં, પણ તેને ધારણ કરનાર વ્યક્તિત્વને પણ જાણી શકાય છે.

"તમે લોકોને નિર્વસ્ત્ર જોવા ટેવાયેલા હો તો પછી દેખાવની બાબતને બહુ મહત્ત્વ નહીં આપો.

મને લાગે છે કે પૂર્વ જર્મનીમાં આ વાત વધારે પ્રચલિત છે. અમે લોકોને બાહ્ય દેખાવથી નથી જોતા, પણ તેની અંદરના માણસને જોઈએ છીએ," એમ સિલ્વા કહે છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ક્તિ’ લૉન્ચ કર્યું હતું. જે રાજ્યમાં મહિલાની સુરક્ષા અને તેમના આત્મસન્માનની રક્ષા સુનિશ્ચિત કરશે.

ધ ઇકૉનૉમિક ટાઇમ્સના અહેવાલ પ્રમાણે આ પ્રસંગ નિમિત્તે તેમણે ચેતવણી પણ ઉચ્ચારી હતી કે મહિલા વિરુદ્ધના ગુનાઓમાં અપરાધીઓ સામે કડક કાર્યવહી કરવામાં આવશે.

મુખ્ય મંત્રી યોગી આદિત્યનાથે કહ્યું હતું કે, “નવરાત્રિના પ્રથમ દિવસે લૉન્ચ કરાયેલ આ કેમ્પેન બલરામપુરમાં કથિતપણે બે વ્યક્તિઓ દ્વારા બળાત્કાર બાદ હત્યા કરી દેવાયેલ યુવતીને એક શ્રદ્ધાંજલિ છે.“

તેમજ તેમણે કહ્યું હતું કે તેમની સરકારમાં મહિલા વિરુદ્ધ ગુનો... બાકીનો લેખ લખો:

ી પોસ્ટને કારણે દલિત વકીલ દેવજી મહેશ્વરીની હત્યા થઈ : SIT

દેવજીભાઈ મહેશ્વરી

થોડા દિવસ પહેલાં કચ્છના રાપર જિલ્લામાં દલિત વકીલ દેવજી મહેશ્વરીની ધોળા દહાડે થયેલી હત્યાના મામલામાં સ્પેશિયલ ઇન્વેસ્ટિગેટિંગ ટીમે (SIT) સોશિયલ મીડિયા પર કરેલી બ્રાહ્મણવિરોધી પોસ્ટને કારણે થઈ હોવાનું જણાવ્યું છે.

ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ ડોટ કૉમના અહેવાલ અનુસાર પોલીસે આ કેસમાં હત્યાનું કારણ દર્શાવતાં કહ્યું હતું કે, “વકીલ દેવજી મહેશ્વરી દ્વારા કરાયેલ સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટને કારણે આ મામલાના મુખ્ય આરોપી 22 વર્ષીય ભરત રાવલની હત્યાના એક દિવસ અગાઉ ફોન પર ભારે બોલાચાલી થઈ હતી. જે બાદ 25 સપ્ટેમ્બરના રોજ રાપર ખાતે તેમની દેવજીભાઈની ચપ્પુ વડે હુમલો કરી હત્યા કરી દેવાઈ હતી.”

અહેવાલ અનુસાર રાવલ પોતે પણ બ્રાહ્મણ હોવાને કારણે આ પોસ્ટથી તેઓ નારાજ થયા હતા. જોકે, દેવજીભાઈના પત્ની દ્વારા FIRમાં નોંધાવવામાં આવેલ અન્ય આઠ વ્યક્તિઓ વિરુદ્ધ પોલીસને કોઈ પુરાવા હાથ લાગ્યા નથી.

નોંધનીય છે કે બૉર્ડર રૅન્જના ડેપ્યુટી ઇન્સપેક્ટર જનરલ જે. આર. મોથલીયાના વડપણમાં આ કેસની તપાસ માટે સાત સભ્યોની SIT નીમવામાં આવી હતી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ક્ય નથી અને પછી જેપી નારાયણ અને કર્પૂરી ઠાકુરની છાયામાં રાજકારણનો કક્કો શીખવાવાળા લાલુ પ્રસાદ યાદવ અને નીતીશ કુમાર એક સાથે આવ્યા.

બિહારમાં બંને નેતાઓએ 'સામાજિક ન્યાયની સાથે વિકાસ'ના નારા સાથે રાજ્યમાં ભાજપના 'વિકાસ'ના નારાને હરાવ્યો હતો.

27 જુલાઈ 2017ના રોજ પટણામાં રાજકીય તાપમાન વધવા લાગ્યું જ્યારે નીતીશ કુમાર રાજ્યપાલ કેસરીનાથ ત્રિપાઠીને મળવા રાજભવન પહોંચ્યા અને રાજીનામું સોંપી દીધું.

નીતીશે આ રાજીનામું રાજ્યના તત્કાલીન ઉપમુખ્ય મંત્રી તેજસ્વી યાદવ પર લાગેલા ભ્રષ્ટાચારના આરોપ પછી ધર્યું હતું ... બાકીનો લેખ લખો:

ર નીતીશ કુમારનો રસ હંમેશાંથી રાજકારણમાં હતો.

લાલુ પ્રસાદ યાદવ અને જ્યૉર્જ ફર્નાન્ડિઝની છાયામાં રાજકારણની શરૂઆત કરનાર નીતીશ કુમારે રાજકારણમાં 46 વર્ષની લાંબી યાત્રા કરી લીધી છે.

જ્યારે 1995માં સમતા પાર્ટીને માત્ર સાત બેઠકો મળી હતી તો નીતીશ કુમારે સમજી લીધું હતું કે રાજ્યમાં ત્રણ પાર્ટીઓ અલગ-અલગ લડત નહીં લડી શકે. આ રીતે 1996માં નીતીશ કુમારે ભાજપ સાથે ગઠબંધન કર્યું હતું.

આ સમયે લાલકૃષ્ણ આડવાણી અને અટલ બિહારી વાજપેયીના હાથમાં નેતૃત્વ હતું.

આ ગઠબંધનનો નીતીશ કુમારને લાભ થયો અને વર્ષ 2000માં તેઓ પ્રથમ વખત મુખ્ય મંત્રી બન્યા, જોકે આ પદ તેમને માત્ર સાત દિવસ માટે મળ્યું પણ તેઓ પોતાને લાલુ યાદવની વિરુદ્ધ એક મજબૂત વિકલ્પ તરીકે સ્થાપિત કરી શક્યા.

મહાદલિતોનું રાજકારણ

2007માં નીતીશ કુમારે દલિતોમાં પણ સૌથી વધારે પછાત જ્ઞાતિઓ માટે 'મહાદલિત' કૅટેગરી બનાવી. આના માટે સરકારી યોજનાઓ લાવવામાં આવી. 2010માં ઘર, ભણતર માટે લૉન, સ્કૂલની પોશાકની યોજના લાવવામાં આવી.

આજે બિહારમાં બધી દલિત જ્ઞાતિઓને મહાદલિતની કૅટેગરીમાં મૂકવામાં આવી છે. વર્ષ 2018માં પાસવાનોને પણ મહાદલિતોનો દરજ્જો આપવામાં આવ્યો.

આમ તો બિહારમાં દલિતોના સૌથી મોટા નેતા રામવિલાસ પાસવાન થયા પરંતુ જાણકારો કહે છે કે દલિતો માટે ઠોસ કામ નીતીશ કુમારે કર્યાં છે.

નીતીશ પોતે ચાર ટકા વસતિવાળી કુર્મી જ્ઞાતિમાંથી આવે છે પરંતુ સત્તામાં રહીને તેમણે હંમેશાં એ પાર્ટી સાથે ગઠબંધનમાં જ ચૂંટણી લડી, જેની પાસે ઠોસ જ્ઞાતિ-વર્ગના મતદારો રહ્યા હોય.

ભલે પછી તેમણે ભાજપ સાથે ચૂંટણી લડી હોય, જ્યાં ભાજપ સમર્થકો મનાતા સવર્ણ મતદારોનો સાથે તેમને મળ્યો અથવા 2015માં યાદવ-મુસ્લિમ આધારવાળી આરજેડીની સાથે હાથ મિલાવ્યો હોય.

નીતીશ કુમારે જેમ મંચ પરથી છેલ્લી ચૂંટણીની વાત કરી તો એ ચર્ચા ચાલુ થઈ ગઈ કે નીતીશ કુમાર માઇનસ જેડીયુ શું સંભવ છે?

જો નીતીશ કુમાર નહીં તો જેડીયુનો નવો ચહેરો કોણ હોઈ શકે? આ પ્રશ્નના જવાબમાં એક પણ નામ ધ્યાનમાં આવતું નથી.

મણિકાંત ઠાકુર કહે છે, "નીતીશ કુમાર સિવાય જેડીયુમાં કંઈ પણ નથી. અને જો આજે જેડીયુ જે પણ હાલમાં હોય, તેના માટે જવાબદાર નીતીશ કુમાર જ છે."

"નીતીશે ક્યારેય નહોતું ઇચ્છયું કે તેમના રહેતા કોઈ અન્ય નેતા કેળવાય. અહીં સુધી કે નીતીશ કુમારની કૅબિનેટમાં એક પણ મંત્રી નથી જે પોતાના મંત્રાલય માટે મોટો નિર્ણય લઈ શકે."

વિનમ્ર અને સૌમ્ય છબિવાળા નીતીશ કુમાર રાજકીય મામલામાં એટલા જ...


...ક્રમ આપ્યો છે.

આવું શા માટે? એવા સવાલના જવાબમાં સી. રાજામોહને કહ્યું હતું કે ''ચીન સાથેની લેવડદેવડથી પોતાને ફાયદો હોવાનું નાના દેશો સમજી ગયા છે."

"આપણે અમેરિકા અને રશિયા વચ્ચે પહેલાં તટસ્થતાનો જે ખેલ કરતા હતા એ ખેલ આપણાં નાના પાડોશી દેશો કરી રહ્યા છે. આ દોસ્તીની વાત નથી, કૂટનીતિ છે.''

સંતુલન માટે ચીનનો સહારો

માલદીવના રાષ્ટ્રપતિ અબ્દુલ્લા યામીન અને ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ

જોકે, સુશાંત સરીન આ બાબતને માલદીવના આંતરિક રાજકારણ સાથે જોડે છે.

સુશાંત સરીને કહ્યું હતું કે ''યામીન સત્તા પર આવ... બાકીનો લેખ લખો:

ય લાગી ગયો હતો.

જોકે, માલદીવની સંસદ મજલીસમાં 29 નવેમ્બરે માત્ર 10 મિનિટમાં પસાર કરાવવામાં આવેલા આ ખરડા બાબતે ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ અને વિરોધપક્ષના નેતા મોહમ્મદ નશીદ સવાલ ઉઠાવી રહ્યા છે.

ચારે તરફ ચીનનો દમામ

બ્રિટનના ભૂતપૂર્વ વડાપ્રધાન ડેવિડ કેમરોન બ્રિટન અને ચીન વચ્ચેના એક અબજ ડોલરના ફંડનું નેતૃત્વ કરવાના છે

જોકે, સી. રાજામોહન માને છે કે આ વિરોધનું ખાસ મહત્ત્વ નથી.

તેમણે જણાવ્યું હતું કે ચીનની આર્થિક તથા લશ્કરી તાકાતમાં ઘણો વધારો થયો છે. ઓસ્ટ્રેલિયા અને યુરોપિયન યુનિયન સુધી તેનો દબદબો છે.

હવે બ્રિટનના ભૂતપૂર્વ વડાપ્રધાન ડેવિડ કેમરોનને પોતાના સલાહકાર બનાવીને ચીન પોતાની મહત્વાકાંક્ષા જાહેર કરી રહ્યું છે.

સી. રાજામોહન કહ્યું હતું કે ''ચીન ડેવિડ કેમરોનને પોતાના સલાહકાર બનાવી શકતું હોય તો માલદીવ કે શ્રીલંકાના રાષ્ટ્રપતિઓ શું ચીજ છે?"

"ચીન યુરોપમાં જઈને સિક્સટીન પ્લસ વન મંત્રણા કરી રહ્યું છે. યુરોપિયન યુનિયનને તોડવાના પ્રયાસ કરી રહ્યું છે."

"મધ્ય એશિયામાં તેનો પ્રભાવ વધી ગયો છે. પનામા નહેરની નીચે નિકારાગુઆમાં એક નહેર બનાવવાની તેની ઈચ્છા છે."

"ચીન વિશ્વનું બીજા ક્રમનું અર્થતંત્ર બની ગયું એટલે માત્ર ભારત વિરુદ્ધ જ નહીં, દરેક જગ્યાએ પોતાનો પ્રભાવ વિસ્તારવાના પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.''

સાવધ થયું શ્રીલંકા

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી

સવાલ એ છે કે બંગાળની ખાડીમાં ભારત, અમેરિકા અને જાપાનની સંયુક્ત લશ્કરી કવાયત પર ચીન નજર રાખતું હોય તો એ નવી દિલ્હી માટે ચિંતાની વાત નથી?

સુશાંત સરીને કહ્યું હતું કે ''ચીન સબમરીન મારફતે નજર રાખે છે. આવું તો બધા દેશ કરતા હોય છે."

"અલબત, ચીન હિંદ મહાસાગરમાં આવું કરી શકે તો સમગ્ર ક્ષેત્રમાં તેની પહોંચ સ્થાપિત કરી શકે."

"આખી દુનિયામાં વર્ચસ્વ સ્થાપવા માટે ચીન અમેરિકા સામે બાથ ભીડી રહ્યું છે, પણ ભારતની સલામતી પર જોખમ જરૂર સર્જાય છે.''

દલાઈ લામાને ટાંકીને ઘણા વિશ્લેષકો ચીનના મુકાબલે ભારતની વ્યૂહરચનાને સુસ્ત ગણાવે છે.

જોકે, સુશાંત સરીન માને છે કે હંબનટોટા કરાર તેના હિતમાં ન હોવાનું ભારતે શ્રીલંકાને સમજાવ્યું હતું. હવે શ્રીલંકા સંતુલન સાધવાના પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.

સુશાંત સરીને કહ્યું હતું કે ''હંબનટોટા બંદરનો કરાર નહીં કરવાની સલાહ ભારતે શ્રીલંકાને આપી હતી, પણ ચીને શ્રીલંકાને કરજની જાળમાં ફસાવી લીધું હતું."

ૅહવે સંતુલન સાધવાના પ્રયાસમાં શ્રીલંકા ત્રિનકોમાલી એરપોર્ટ પ્રોજેક્ટ ભારતને આપી...


...ક્રમમાં માગ કરી હતી કે અમારા પ્રશ્નો પર વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવે."

પરંપરાગત વ્યવસાયોનું અધ:પતન

ખેડા જિલ્લાના ભરતભાઈ વાંસફોડાએ પરંપરાગત વ્યવસાયો અંગેના પ્રશ્નો અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરતાં કહ્યું કે, "અમારા સમાજના ઘણા લોકો વાંસમાંથી ઘરગથ્થુ વસ્તુઓ બનાવીને વેચવાના વ્યવસાય થકી આવક રળતા હતા."

"અત્યારે બજારના પરિબળો, અન્ય વિકલ્પોની હાજરી અને સરકારી સહાયના અભાવના કારણે અમારો વ્યવસાય પડી ભાંગ્યો છે."

"સરકારી મંડળીઓ દ્વારા અમને પહેલાં રાહત દરે વાંસ આપવામાં આવતા, પરંતુ કેટલાંક વર્ષોથી એ સહાય બંધ કરી દેવાઈ ... બાકીનો લેખ લખો:

તો અમારા સમાજના યુવાનો માટે ભવિષ્યમાં ઊજળી તકોનું નિર્માણ કરી શકાશે અને અમારા સમુદાયને મુખ્ય પ્રવાહમાં સામેલ કરી શકાશે."

હાલ ગુજરાત સરકાર દ્વારા આ સમુદાયના લોકોને એપીએલ (અબોવ પૉવર્ટી લાઇન) રાશનકાર્ડ આપવામાં આવે છે.

જ્યારે સમુદાયના આગેવાનોએ સમુદાયના સામાજિક-શૈક્ષણિક પરિસ્થિતિ અંગે તપાસ કરી યોગ્ય પ્રમાણમાં બીપીએલ (બિલૉ પૉવર્ટી લાઇન) રાશનકાર્ડ આપવાની માગ કરી છે.

આ સમુદાયના મોટા ભાગના લોકો કોઈકને કોઈક પરંપરાગત વ્યવસાયમાં વ્યવસાયમાં જોડાયેલા હતા, પરંતુ સ્થાનિક તંત્રની ઉદાસીનતાના કારણે તેમની સંસ્કૃતિ અને પરંપરાગત વ્યવસાય ખતમ થવાના આરે પહોંચી ગયા છે.

નિષ્ણાતોના મતે આ સમુદાયના લોકો માટે આવક મેળવવાની વૈકલ્પિક યોજનાઓ ઘડવામાં આવે એ સાથે તેમના પરંપરાગત વ્યવસાયો, કળા અને સંસ્કૃતિને જાળવવાની દિશામાં પણ કામ થાય એ જરૂરી છે.

આ માગણી કેટલી વાજબી?

વિચરતા સમુદાય સમર્થન મંચનાં સ્થાપક મિતલબહેન પટેલ વિચરતા-વિમુક્ત સમુદાયની માગણીઓ અને જરૂરિયાતો વિશે વાત કરતાં કહ્યું કે, "આ સમુદાયના લોકોના સામાજિક-શૈક્ષણિક-આર્થિક વિકાસ માટે તેમને ઓબીસીમાં જ અલગ અનામત આપવામાં આવે એ જરૂરી છે."

"આ સમુદાયને મુખ્ય પ્રવાહમાં સામેલ કરવા માટે આપણા સમાજે જેવી જરૂર હતી એવી ઇચ્છાશક્તિનું પ્રદર્શન કર્યું નથી."

"જાણે અજાણે ઘણા સમયથી તંત્ર દ્વારા પણ આ સમુદાયના પ્રશ્નોની ઉપેક્ષા કરાઈ રહી હતી. જોકે, હાલ કેટલાંક વર્ષોથી ગુજરાત સરકાર આ સમુદાયના ઉત્કર્ષ માટે કાર્ય કરી રહી છે."

"સરકાર બક્ષીપંચ દ્વારા અપાયેલી અનામતમાં ત્રણ વર્ગ પાડીને આ સમુદાયના પ્રશ્નોનો ઉકેલ લાવવા માટે ભવિષ્યમાં કદાચ પ્રયત્ન કરશે. જે અંતર્ગત ઓબીસીમાં આવતી નબળી જ્ઞાતિઓને અલગ વર્ગમાં મૂકવામાં આવશે."

"નવી પેઢીઓ માટે શિક્ષણની વ્યવસ્થાની સાથે જૂની પેઢી માટે તેમના પરંપરાગત વ્યવસાયોને પુનર્જીવિત કરવાની પણ દરકાર છે."

સરકારની પ્રતિક્રિયા

7 નવેમ્બરના રોજ ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી વિજયભાઈ રૂપાણી દ્વારા યોજાયેલા કાર્યક્રમમાં આ સમુદાયે જ્યારે પોતાના પ્રશ્નોની રજૂઆત કરી હતી ત્યારે તેમણે આ રજૂઆતોના જવાબમાં કહ્યું હતું કે, "વિચરતા-વિમુક્ત સમુદાયના આગેવાનો દ્વારા ઉઠાવાયેલા તમામ મુદ્દાઓ અમારી ટીમ દ્વારા નોંધી લેવાયા છે. ટૂંક સમયમાં આ પ્રશ્નોના યોગ્ય નિરાકરણ માટે સરકાર પગલાં ભરશે."

"સરકાર તો આ સમુદાયના ઉત્કર્ષ માટે પ્રયત્નો કરી રહી છે અને ભવિષ્યમાં વધારે જુસ્સા સાથે પ્રયત્ન કરશે, પરંતુ આ સમુદાયના શિક્ષિત...


...ક્ષનું કવરેજ કરતા રહેલા વરિષ્ઠ પત્રકાર અપર્ણા દ્વિવેદી માને છે કે રાહુલ ગાંધી આ ટીકાની બાબતથી હવે આગળ નીકળી ગયા છે.

તેઓ કહે છે, “એવું લાગે છે કે રાહુલ ગાંધીને, બહારથી કે પક્ષની અંદરથી થતી ટીકાઓથી કોઈ ફરક પડતો નથી."

"પક્ષના 23 નેતાઓએ પત્ર લખ્યો તે પછી પણ કૉંગ્રેસ કહેતી હતી કે તમે જ નેતાગીરી સંભાળો. તેનાથી રાહુલ ગાંધી કદાચ એવું માનવા લાગ્યા છે કે તેમના વિના પક્ષનો બેડો પાર થવાનો નથી."

"ભાજપ તો છેલ્લાં સાત-આઠ વર્ષોથી રાહુલ ગાંધીને ‘પપ્પૂ’ સાબિત કરવાની કોશિશમાં છે. તેમાં તેમને સફળતા પણ મળી છે. જો... બાકીનો લેખ લખો:

ે બન્યા છે, પણ તેમનાં માતાની જીદને કારણે દબાણમાં આવીને કામ કરી રહ્યા છે."

"તેમના પ્રત્યે મને પૂરી સહાનુભૂતિ છે. ઉપાધ્યક્ષ તરીકે કે અધ્યક્ષ તરીકે તેમણે ક્યારેય જવાબદારીને ગંભીરતાથી લીધી નથી, કેમ કે મૂળભૂત રીતે તેમનો સ્વભાવ એવો નથી.”

રાહુલ ગાંધીનો સ્વભાવ કહો કે અનિચ્છા કહો કે આંતરિક વિખવાદ. જે પણ હોય, પરંતુ તેના કારણે ભારતના મુખ્ય વિપક્ષ કૉંગ્રેસને નુકસાન થઈ રહ્યું છે.

અહીં એ સવાલ થાય છે કે કૉંગ્રેસ પક્ષ અને રાહુલ ગાંધી વચ્ચે કોનું ચાલશે?

શું ગાંધી પરિવાર અન્ય કોઈ નેતાને પ્રમુખ બનાવશે કે રાહુલ ગાંધીના મનામણા કરવાનું ચાલતું રહેશે?

કોણ બન્યું અવરોધરૂપ

નરેન્દ્ર મોદી અને રાહુલ ગાંધી સમક્ષ પોતાના વિચાર આવી રીતે વ્યક્ત કરી રહ્યાં છે

2019માં ચૂંટણીમાં હાર પછી કૉંગ્રેસમાં આંતરિક વિખવાદનો નવો પ્રવાહ શરૂ થયો હતો.

કૉંગ્રેસનું એક જૂથ માને છે કે કૉંગ્રેસના પ્રમુખ તરીકે એવી વ્યક્તિ હોવી જોઈએ, જેને સામાન્ય કાર્યકર પણ મળી શકે.

તેની સામે કૉંગ્રેસના જૂના નેતાઓ રાહુલ ગાંધીને ફરીથી પ્રમુખ બનાવવા માગે છે. આગામી દિવસોમાં કૉંગ્રેસમાં સંગઠનની ચૂંટણીની પ્રક્રિયા પણ શરૂ થવાની છે.

કૉંગ્રેસ અને ભાજપના રાજકાજ પર લાંબો સમયથી નજર રાખી રહેલા વરિષ્ઠ પત્રકાર નીરજા ચૌધરી માને છે કે આના કારણે યુવા કૉંગ્રેસીઓ માટે કમનસીબભરૂ સ્થિતિ ઊભી થઈ છે.

તેઓ કહે છે, “તમને અમિત શાહ કે નરેન્દ્ર મોદીની વિચારધારા પસંદ હોય કે ન હોય, પરંતુ તેઓ જે મહેનત કરે છે તે દેખાઈ આવે છે."

"અમિત શાહને કોવિડ થયો, તે પછી પણ તેઓ ક્યારેક આસામ, ક્યારેક બંગાળ, ક્યારેક મણિપુરના પ્રવાસે હોય છે. તેના કારણે લોકો નેતૃત્ત્વની સરખામણી કરતાં થઈ જ જશે.”

સાથે એ સવાલ પણ થાય છે કે શું સોનિયા ગાંધીએ કૉંગ્રેસના હિત ખાતર નેતૃત્ત્વ ગાંધી પરિવાર બહારની કોઈ વ્યક્તિને સોંપવું જોઈએ?

નીરજા કહે છે, “એ સમય હવે આવી ગયો છે કે ગાંધી પરિવાર એક કદમ પાછળ હટે અને બીજાને નેતૃત્વ આપે, કેમ કે પક્ષને બેઠો કરવાની જરૂર છે. પાયાના સ્તરેથી પક્ષને બેઠો કરવાની જરૂર છે."

"બૂથ લેવલથી પક્ષને મજબૂત કરીને નવું નેતૃત્ત્વ લાવવાની જરૂર છે. કૉંગ્રેસમાં ઘણા બધા અનુભવી નેતાઓ છે, તેમને આગળ કરવાની જરૂર છે. પક્ષમાં યુવા નેતાઓ પણ છે, જે મહેનત કરી શકે છે. ગાંધી પરિવાર પાછળ રહીને પણ અગત્યની ભૂમિકા ભજવી શકે છે."

"મને લાગે છે કે બ્રાંડ કૉંગ્રેસને આગળ કરવાની જરૂર છે. મોદીના ભાજપનો સામનો કરી શકે તેવો એક પણ ચહેરો દેખાતો નથી....


...ક્ષમાં બેસશે.

જોકે શરદ પવારે આ વિવાદમાં એક વાત એવી પણ કહી છે કે અમિત શાહ મહારાષ્ટ્રની રાજકીય સમસ્યા કેવી રીતે ઉકેલે છે તે જોવા તેઓ ઉત્સુક છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે કૉંગ્રેસ-એનસીપી ગઠબંધન સાથે ચૂંટણી લડ્યું હતું. જોકે તેઓ બહુમતના આંકડાથી દૂર હોઈ તેમણે સરકાર રચવાનો દાવો કરવાથી હાલ દૂર રહેવાનું વલણ અપનાવ્યું છે.

આથી ફરી સવાલ ત્યાં જ આવીને ઊભો રહે છે કે અમિત શાહ આ ચિત્રમાં ક્યા છે? તેઓ શું ભૂમિકા નિભાવી રહ્યા છે?

અને સરકાર બનાવવામાં માહેર ગણાતા અમિત શાહ મુંબઈ કેમ નથી આવી રહ્યા?

અમિત શાહને 'હાથના કર... બાકીનો લેખ લખો:

ેન્દ્ર ફડણવીસે સોમવારે દિલ્હીમાં કેન્દ્ર સરકારના ગૃહમંત્રી અને ભાજપના અધ્યક્ષ અમિત શાહ સાથે મુલાકાત કરી.

પરંતુ દિલ્હીના વરિષ્ઠ પત્રકાર મહેશ સરલષ્કરનું કહેવું છે કે જે સ્થિતિ પ્રવર્તી રહી છે તેના પરથી સ્પષ્ટ છે કે અમિત શાહે દેવેન્દ્ર ફડણવીસને સરકાર રચવા માટે સંકેત આપી દીધો છે.

તેમણે બીબીસી મરાઠી સેવાને જણાવ્યું," ફડણવીસ દિલ્હી આવ્યા હતા અને તેમણે અમિત શાહ સાથે બેઠક કરી તેમાં તેમને સરકાર રચવા મામલેની તમામ બાબતો જણાવી દેવાઈ છે."

"હાલ સરકાર રચવાના કામકાજની જવાબદારી રાજ્યના નેતૃત્ત્વ પર છોડેલી છે આથી કામકાજ પૂર્ણ થયા બાદ અમિત શાહ નિર્ણય કરશે. પરંતુ એક વાત તો છે કે સત્તા સ્થાપવામાં વિલંબ થઈ રહ્યો છે."

દેવેન્દ્ર ફડણવીસે શું કહ્યું હતું?

લોકસભા યુતિ સમયે દેવેન્દ્ર ફડણવીસે કહ્યું હતું કે લોકસભામાં શિવસેના 23 જ્યારે ભાજપ 25 બેઠકો પર લડશે અને બાકીની બેઠકો પર બરોબરની વહેંચણી થશે.

તેમણે કહ્યું હતું,"આશા છે કે અમે કરેલા કામોને લીધે જનતા અમને ચૂંટશે અને વિજય બાદ પણ અમે સત્તામાં ભાગીદારી અને જવાબદારીઓ મામલે સમાનતા જાળવીશું."

દરમિયાન, દિલ્હીના પત્રકાર મંગેશ વૈશંપાયન કહે છે કે અમિત શાહ ધ્યાન નથી આપી રહ્યા એવું નથી.

"અમિત શાહ કૉંગ્રેસમુક્ત ભારત ઇચ્છે છે. આથી તેઓ દરેક રાજ્યમાં ભાજપની સરકાર બનાવવાની કોશિશમાં હોય છે. પરંતુ શિવસેનાના નિવેદનો અને વલણને પગલે આવી સ્થિતિ સર્જાઈ છે જેમાં અમિત શાહ સક્રિય ભૂમિકામાં સ્પષ્ટ નથી દેખાઈ રહ્યા."

"જોકે શિવસેના અને ભાજપ વર્ષોથી સાથે રહ્યા છે આથી શિવસેના મુખ્ય મંત્રી પદ માટે મક્કમ વલણ અપનાવશે એવું ભાજપને સમજાઈ જવું જોઈતું હતું."

"પરંતુ ભાજપનું નેતૃત્ત્વ એ ન સમજી શક્યું તેમના માટે શિવસેનાનું આવું વલણ અનઅપેક્ષિત હતું."

અમિત શાહ આ મડાગાંઠ ઉકેલી શકશે?

વળી સત્તામાં બરોબરી અને અઢી વર્ષ માટે મુખ્ય મંત્રી પદની લેખિત માગણી સંબંધિત શિવસેનાના નિવેદનો તેના વલણને સ્પષ્ટ દર્શાવી રહ્યા છે કે તેઓ આ વખતે નમતું જોખવા તૈયાર નથી.

ભાજપ-શિવસેના બન્નેના નેતાઓ છેલ્લા 15 દિવસમાં મહારાષ્ટ્રના રાજ્યપાલ ભગતસિંહ કોશ્યારીને એકથી વધુ મળી ચૂક્યા છે.

પરંતુ હજુ સુધી કોઈ પણ પક્ષે સરકાર રચવા માટે તેમની સમક્ષ દાવો રજૂ નથી કર્યો.

આથી આ સમગ્ર પરિસ્થિતિમાં જોવું એ રહ્યું કે શું અમિત શાહ આ મડાગાંઠ ઉકેલી શકશે કે નહીં? અને જો ઉકેલે છે, તો કઈ રીતે?

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ક્ષા નહીં કરી શકવાની 'નૈતિક જવાબદારી' લેતાં રાજીનામું આપ્યું હોવાનું જણાવ્યું હતું.

જેએનયુ પ્રશાસને કહ્યું, "નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરીને કૅમ્પસના શાંતિપૂર્ણ માહોલને બગાડનારા શખ્સોને છોડાશે નહીં."

"તંત્ર હિંસાની નિંદા કરે છે અને ઘાયલ વિદ્યાર્થીઓ પ્રત્યે ચિંતિત છે."

તંત્રનું કહેવું છે કે કેટલાક વિદ્યાર્થીઓએ પ્રવેશપ્રક્રિયામાં ખલેલ પાડવાના કરવાના પ્રયાસ કર્યા હતા.

સોમવારે કેન્દ્રીય માનવ સંશાધન વિકાસ મંત્રાલયના સચીવ અને યુનિવર્સિટીના રજિસ્ટ્રાર, પ્રૉક્ટર અને રૅક્ટર વચ્ચે સમગ્ર ઘટનાક્રમ વિશે ચર્ચા થ... બાકીનો લેખ લખો:

કરવાની તજવીજ હાથ ધરી છે.

બીજી બાજુ, દિલ્હી મહિલા પંચનાં અધ્યક્ષ સ્વાતિ માલીવાલે જે.એન.યુ.માં વિદ્યાર્થિનીઓ સાથે કથિત રીતે દિલ્હી પોલીસ દ્વારા મારઝૂડ અંગે જવાબ માગ્યો છે.

વિદ્યાર્થીઓમાં આક્રોશ

મુંબઈમાં ગેટ-વે ઑફ ઇંડિયા ખાતે અલગ-અલગ કૉલેજના વિદ્યાર્થીઓએ જેએનયુના વિદ્યાર્થીઓનાં સમર્થનમાં દેખાવ યોજ્યા હતા.

બીજી બાજુ, હૈદરાબાદની ઓસમાનિયા યુનિવર્સિટીમાં પણ વિદ્યાર્થીઓએ દેખાવો યોજ્યા હતા.

તો જેએનયુની હિંસાના વિરોધમાં અડધી રાતે મુંબઈમાં ગેટ વે ઑફ ઇન્ડિયા ખાતે મોટી સંખ્યામાં કૉલેજના વિદ્યાર્થીઓ એકઠા થયા હતા અને વિરોધ દર્શાવ્યો હતો.

પૂણેમાં પણ ફિલ્મ ઍન્ડ ટેલિવિઝન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ઇન્ડિયાના વિદ્યાર્થીઓએ જેએનયુમાં થયેલી હિંસાના વિરોધમાં પ્રદર્શન કર્યું હતું.

બીજી બાજુ, સારવાર અર્થે ઍઇમ્સમાં (ઑલ ઇંડિયા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ મેડિકલ સાયન્સિઝ) દાખલ કરાયેલાં 34 વિદ્યાર્થીને રજા આપી દેવાઈ છે.

નેતાઓએ આપી પ્રતિક્રિયા

દિલ્હીમાં પોલીસના મુખ્યાલય સામે વિરોધપ્રદર્શન

સોમવારે સવારે દિલ્હીમાં સત્તારૂઢ આમ આદમી પાર્ટીના નેતાઓની બેઠક મુખ્ય મંત્રી અરવિંદ કેજરીવાલના નિવાસસ્થાને મળી હતી.

જેમાં જેએનયુમાં હિંસા બાદ ઊભી થયેલી પરિસ્થિતિ અંગે ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.

બીજી બાજુ, કેન્દ્રીય પ્રધાન સ્મૃતિ ઈરાનીએ કહ્યું હતું કે યુનિવર્સિટીઓને રાજકારણના અખાડા અને વિદ્યાર્થીઓને રાજકીય પ્યાદા ન બનવા દેવા જોઈએ.

નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે પણ ટ્વીટ કર્યું છે. તેમણે લખ્યું, "જેએનયુમાંથી હચમચાવી નાખતી તસવીર સામે આવી છે. જે સ્થળને હું જાણું છું એ ઉગ્ર ચર્ચા અને વિચારો માટે જાણીતું છે, હિંસા માટે નહીં, આ હિંસાની હું નિંદા કરું છું. આ સરકાર ગત અઠવાડિયે પણ કહી ચૂકી છે, તે વિશ્વવિદ્યાલયોના બધા વિદ્યાર્થીઓને સુરક્ષિત જગ્યા આપવા માગે છે."

તો જેએનયુમાં થયેલા બુકાનીધારીઓના હુમલાની ભાજપે નિંદા કરી છે.

ભાજપે કહ્યું, "જે લોકો વિદ્યાર્થીઓનો રાજકીય લાભ માટે ઉપયોગ કરે છે તેમનું અરાજકતા ફેલાવવાનું કાવતરું છે. યુનિવર્સિટીઓ અભ્યાસ અને શિક્ષણ માટેનું સ્થળ બની રહેવી જોઈએ."

વિદેશમંત્રી એસ. જયશંકરે ટ્વીટ કર્યું, "જેએનયુમાં જે થયું એની તસવીર જોઈ. સ્પષ્ટ રીતે હિંસાની નિંદા કરીએ છીએ. આ સંપૂર્ણ રીતે વિશ્વવિદ્યાલયની સંસ્કૃતિ અને પરંપરાની વિરુદ્ધમાં છે." એસ. જયશંકર જેએનયુના ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થી પણ છે.

તો હિંસાની ઘટના બાદ જેએનયુ પહોંચેલા સ્વરાજ પાર્ટીના નેતા...


...ક્સપ્રેસ બંધ થઈ ગઈ, બસ સેવા થંભી ગઈ, પરંતુ આર્થિક મોરચે કોઈ ખાસ અસર દેખાતી નથી.

પાકિસ્તાનની નીતિમાં આ જ વિરોધાભાસ દેખાય છે કે ટ્રેન અને બસ નથી ચાલવા દેતા પરંતુ કરતારપુર કૉરિડોર નવેમ્બરમાં ખુલી જાય તેવી વાત થાય છે.

પાકિસ્તાનમાં પ્રતિક્રિયા

લોકો પ્રશ્નો પૂછી રહ્યા છે કે પાકિસ્તાન આ કેવી નીતિ અપનાવી રહ્યું છે અને ભારત પર કઈ રીતે દબાણ ઊભું કરવા માગે છે?

પાકિસ્તાન સરકારનું કહેવુ છે કે કરતારપુર સાહેબનો મુદ્દો અલગ છે અને બાકીના મુદ્દા અલગ છે, પરંતુ એ વાત સામાન્ય લોકોને સમજાતી નથી.

ટીકાકારોનું કહે... બાકીનો લેખ લખો:

ે કે ભારત ઘણું બૅકફૂટ પર છે, પહેલી વખત એવું થયું છે કે ભારત દબાણમાં આવી ગયું છે.

જોકે, પાકિસ્તાનના દાવાઓથી અલગ ભારત દબાણમાં હોય એવો કોઈ સંકેત મળ્યો નથી.

તાજેતરમાં જ ભારતના રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર અજીત ડોભાલે કહ્યું કે પાકિસ્તાન જમ્મુ કાશ્મીરમાં અસ્થિરતા લાવવા પ્રયત્નો કરી રહ્યું છે.

શિમલા કરારનું શું થશે?

તત્કાલીન પાકિસ્તાની રાષ્ટ્ર પ્રમુખ અલી ભુટ્ટો અને ભારતના વડાં પ્રધાન ઇન્દિરા ગાંધી

આ નિવેદન અંગે પાકિસ્તાનમાં ઘણી ચર્ચા છે. ખરેખર ભારત એ જોવા માગે છે કે પાકિસ્તાન આ મુદ્દે શું પ્રતિભાવ આપે છે. જોકે, ભારતને ડર પણ છે કે જો કર્ફ્યુ હઠ્યો તો પાકિસ્તાન તરફથી ઘૂસણખોરીના પ્રયત્નો થઈ શકે છે.

કોઈ પ્રતિક્રિયા આવે છે કે નહીં તે અંગે તો પ્રતિબંધો હઠે પછી જ ખ્યાલ આવશે કારણ કે હજુ સુધી તો દુનિયાને ત્યાંથી કોઈ માહિતી મળતી નથી.

બંને દેશો જાણે છે કે શિમલા કરાર હેઠળ થયેલી દ્વિ-પક્ષીય મંત્રણાઓનું આજ સુધી કોઈ જ પરિણામ આવ્યું નથી.

એવું માનવામાં આવી રહ્યું છે કે સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં પાકિસ્તાન શિમલા કરારને ખતમ કરવાની મોટી જાહેરાત કરી શકે છે. ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે 1972માં આ સમજૂતી થઈ હતી.

જો એ જાહેરાત થાય છે તો કદાચ આંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠનો આ મદ્દા તરફ ધ્યાન આપશે કારણ કે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે એવું માનવામાં આવે છે કે શિમલા સમજૂતીના કારણે જ બંને દેશો હજુ સુધી એક બીજાને નિયંત્રણમાં રાખી શક્યા છે અને ત્યારબાદ કોઈ યુદ્ધ થયું નથી.

જો આ પ્રકારની કોઈ સમજૂતી રહેશે જ નહીં તો આ ક્ષેત્રમાં યુદ્ધનું જોખમ વધી જશે.

(લેખમાં વ્યક્ત કરવામાં આવેલા વિચાર લેખકના અંગત વિચાર છે, બીબીસીના નહીં. તેમાં રહેલાં તથ્યો અને વિચાર બીબીસીના નથી અને બીબીસી તેની કોઈ જવાબદારી લેતું નથી.)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ક્સમાં રાહત મળવી જોઈતી હતી.

ઝુનઝુનવાલા ઉમેરે છે, "વર્તમાન યોજનાઓને જ આગળ વધારવામાં આવી છે. જેના કારણે રોજગારીનું સર્જન નહીં થાય તથા સામાન્ય જનતાને કોઈ રાહત પણ નહીં મળે.

"માળખાકીય સુવિધાઓ ક્ષેત્રે રોકાણ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. જે સારી બાબત છે."

નોકરિયાતો માટે કશું નહીં

આ બજેટ મહદંશે કૃષિલક્ષી રહ્યું

નિષ્ણાત સનીલ સિંહાના કહેવા પ્રમાણે, આ બજેટમાં નોકરિયાત વર્ગ માટે ખાસ કાંઈ ન હતું.

સિંહા કહે છે, "ખેડૂતોમાં ભારે અસંતોષ હતો, જેને દૂર કરવોએ મોદી સરકારની પ્રાથમિક્તા હતી. ખેડૂતોમાં આત્મહત્યા વ... બાકીનો લેખ લખો:

જેટ મોદી સરકારનું પ્રથમ પૂર્ણ બજેટ હતું જેમાં હેલ્થ ઇન્સ્યૉરન્સ પ્રીમિયમ ડિડક્શન 15 હજારથી વધારીને 25 હજાર રૂપિયા કરવામાં આવ્યું હતું.

ટ્રાન્સપોર્ટ ભથ્થું પ્રતિ મહિના 800 રૂપિયાથી વધારીને 1600 રૂપિયા પ્રતિમહિના કરી દેવાયું હતું.

વેલ્થ ટેક્સ હટાવી દેવાયો પણ એક કરોડથી વધુ આવક-કમાણી પર સરચાર્જ 2 ટકાથી વધારીને 12 ટકા કરી દેવાયો હતો.

વર્ષ 2015-16ના બજેટમાં જેટલીએ કલમ 80 'સીસીડી' હેઠળ નવી પેંશન યોજનામાં રોકાણ કરવા પર વધારાની 50 હજાર રૂપિયાની છૂટની જાહેરાત કરી હતી.

પણ ટેક્સ સ્લેબમાં કોઈ ફેરફાર નહોતો કરવામાં આવ્યો.

વર્ષ 2016નું બજેટ

બજેટ-2018ની જાહેરાત

આ બજેટમાં અરુણ જેટલીએ નાના કરદાતીઓને રાહત આપવીની કોશિશ કરી હતી.

કલમ '87એ' હેઠળ ડિડક્શનની મર્યાદા 2 હજાર રૂપિયાથી વધારીને 5 હજાર રૂપિયા પ્રતિવર્ષ કરી દેવામાં આવ્યું હતું.

બજેટમાં એ લોકને પણ રાહત આપવામાં આવી હતી જેમનું પોતાનું મકાન ન હતું અને કંપની તરફથી તેમને ઘરના ભાડાનું ભથ્થું પણ નથી મળતું.

આ છૂટને કલમ '80જીજી' હેઠળ વાર્ષિક 24 હજાર રૂપિયાથી વધારીને 60 હજાર રૂપિયા કરવામાં આવી હતી.

વર્ષ 2017નું બજેટ

બજેટ-2018ની જાહેરાત

ગત વર્ષે બજેટમાં નાણાંપ્રધાને અઢી લાખ રૂપિયાથી 5 લાખ રૂપિયા વચ્ચેની આવક અંગે ટેક્સદરોમાં ઘટાડીને 5 ટકા કરી દીધો હતો.

જોકે, કલમ '87એ' હેઠળ મળતી છૂટ 5 હજાર રૂપિયાથી ઘટાડીને અઢી હજાર કરી દેવાઇ હતી.

બજેટમાં 3.5 લાખ રૂપિયાથી વધુની આવકવાળા કરદાતા માટે કોઈ પણ છૂટ આપવામાં નહોતી આવી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ખરવારે કૉમેન્ટ કરી, "એવી મહિલાઓ હકીકતમાં મહોરું હોય છે, જેમનો પિતૃસત્તાત્મ્ક સમાજ મહિલા અધિકારોની વિરુદ્ધ ઉપયોગ કરે છે."

"આમાં એ મહિલાઓનો પણ સંપૂર્ણપણે દોષ નથી હોતો, કારણ કે સામાજિક પરિસ્થિતિ, પરાધીનતા, જાગૃતિનો અભાવ અને વિવિધ પ્રકારના ડરને કારણે તેઓ પાસે નિર્ણય લેવાનો અધિકાર નથી હોતો."

કરિશ્મા રાઠોડ લખે છે, "જ્યાં સુધી ટ્રિપલ તલાક વાળી વાત છે તો મને લાગે છે કે કેટલીક મહિલાઓ પુરુષવાદી વિચારધારાને લીધે પોતાના સંબંધો પુરુષોને આધીન જીવવા માટે ટેવાઈ ગઈ છે."

તો, દામિની વર્ષા કહે છે, "હકીકતમાં મ... બાકીનો લેખ લખો:

ો મહિલાઓ જ વિરોધ કરે તો લોકોનાં મનમાં સવાલો ઉઠે છે કે જો મહિલાઓના હિતની વાત છે ત્યારે તેઓ જ શા માટે વિરોધ કરી રહી છે?"

"આનાથી આંદોલન નબળું પડે છે. આથી સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદાનો વિરોધ કરનારાઓનો ઉદ્દેશ મહિલાઓને માટે આવેલા સકારાત્મક નિર્ણયને નકારાત્મક કરવાનો છે."

તો કમલા ભસીન કહે છે કે પારંપરિક વિચારધારાને કારણે મહિલાઓ સુરક્ષા જેવા મુદ્દે પણ એક નથી થઈ શકતી. ટૂંકા કપડાં કેમ પહેર્યાં? સમયસર ઘરે કેમ ના આવી? એવા સવાલો પોતે જ ઉઠાવે છે.

તેઓ મહિલાઓનો એક વર્ગ તરીકે સંગઠિત નહીં થઈ શકવામાં આને મોટું કારણ માને છે.

જાતિ-ધર્મમાં વહેંચાયેલી મહિલાઓ

કમલા ભસીન કહે છે, "મહિલાઓ ક્યારેય એક વર્ગ તરીકે સંગઠિત નથી થઈ શકી. મહિલા હોવાના પહેલા તે જાતિ, ધર્મ, અમીર-ગરીબમાં વહેંચાઈ જાય છે."

"તેમની ઉપર અન્ય મુદ્દાઓનું દબાણ વધી જાય છે. સ્ત્રીની પરિવાર તરફની નિષ્ઠાની સામે મહિલા માટેની નિષ્ઠા ઓછી પડી જાય છે. આ બહુ જ ઊંડું અને ગૂંચવાયેલું છે.

"જેમ મહિલાઓને જો કોઈ જોખમ કે જરૂર હોય તો પરિવાર જ સામે આવે છે, બહારની કોઈ સ્ત્રી નહીં. ના સરકારી સંસ્થાઓ એટલી મજબૂત છે કે મહિલાને ત્યાંથી કોઈ આશરો મળી શકે.

"એટલે જ ઘણાં મુદ્દાઓ ઉપર તે પરિવારનો વિરોધ નથી કરી શકતી, જયારે અન્ય વર્ગોમાં તેઓનો સામનો કોઈપણ બહારના વ્યક્તિ સાથે હોય છે અને પરિવાર સાથે નહીં."

પરંતુ મહિલાઓને એક વર્ગ રૂપે એકત્ર કેવી રીતે કરી શકાય છે. એના જવાબમાં કમલા ભસીન કહે છે કે મહિલાઓને એક વર્ગ તરીકે સંગઠિત કરવા માટે બહુ જ મહેનત કરવાની જરૂર છે.

જયારે નારીવાદ એટલો ફેલાઈ જશે અને આપણે એકબીજાની મદદ કરવા માંડીશું ત્યારે એ શક્ય બનશે.

ચુકાદની પૃષ્ઠભૂમિ

સબરીમલા મંદિરમાં મહિલાઓના પ્રવેશને મુદ્દે આવેલા સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણય પછીથી આ મુદ્દે ગરમાવો આવ્યો છે.

12 વર્ષના સંઘર્ષ બાદ 28 સપ્ટેમ્બર, 2018ના રોજ સુપ્રીમ કોર્ટે 4-1ના બહુમતથી મહિલાઓને મંદિરમાં પ્રવેશ આપવાના ચુકાદાની સુનાવણી કરી હતી.

ચુકાદો આપનારા સર્વોચ્ચ અદાલતના ચાર ન્યાયાધીશોમાં સામેલ જસ્ટિસ ઈંદૂ મલ્હોત્રા પ્રવેશના પક્ષમાં નહોતાં.

જસ્ટિસ મ્હોત્રાનું કહેવું હતું કે કોર્ટને ધાર્મિક માન્યતાઓમાં દખલ ન દેવી જોઈએ, કેમ કે અન્ય ધાર્મિક સ્થળો ઉપર પણ એની અસર પડશે.

ચુકાદાના વિરોધમાં અગાઉ પણ 4000થી વધુ મહિલાઓએ રેલી કાઢી હતી. વિરોધ કરી રહેલી મહિલાઓનું કહેવું છે કે વર્ષો જૂની પરંપરાને તોડવી જોઈએ નહીં. આનાથી ભગવાન ઐયપ્પાનું અપમાન થશે....


...ખરું પણ જો એમએસએમઈનું રૅન્કિંગ કાઢો તો તેમાં તેના કરતાં ઘણા નીચે આવીએ તેમ છે."

"રાજ્યમાં મોટા ઉદ્યોગોને સાચવી લેવાય અથવા તેઓ તેમના કામ કઢાવી લે પરંતુ નાના ઉદ્યોગો તો ધક્કા જ ખાય છે."

"સરકારી કામકાજ ભ્રષ્ટાચાર અને સમયની બરબાદી છે. અધિકારીઓને અમે ઉદ્યોગોના ઍસોસિયેશન વતી રજૂઆતો કરીએ તો ઉપલા સ્તરેથી નીચે રજૂઆત જાય પછી ત્યાંથી તે ફર્યા જ કરે કંઈ થાય નહીં. આ સ્થિતિમાં રૅન્કિંગ ક્યાંથી સુધરે."

નરેન્દ્ર મોદીના વખતની રાજ્ય સરકારના પૉલિસી સલાહકાર અને અગ્રણી કૉર્પોરેટ કંપનીઓના સલાહકાર સુનીલ પારેખ હાલના... બાકીનો લેખ લખો:

રહ્યા છે. ત્યારે આગામી રૅન્કિંગ સારું હશે"

"રાજ્યની વિજય રૂપાણી સરકારે 'ઇઝ ઑફ ડુઇંગ બિઝનેસ' તરફ વધુ એક પહેલ કરી રહી છે."

વિદ્યુતશુલ્ક માફીની કામગીરીમાં પારદર્શિતા સાથે ઓનલાઇન પૉર્ટલ લૉન્ચ કર્યું છે. સરકારના દાવા પ્રમાણે ઉદ્યોગોને ઑનલાઇન વિદ્યુતશુલ્ક માફી આપનારું દેશનું પ્રથમ રાજ્ય ગુજરાત બન્યું છે.

ભારત 'ઇઝ ઑફ ડુઇંગ બિઝનેસ'ના રૅન્કિંગ 2019માં 190 દેશોમાં 77માં સ્થાનમાંથી 63માં ક્રમે પહોચ્યું હતું.

આ રૅન્કિંગમાં ન્યૂઝીલૅન્ડ પ્રથમ, સિંગાપોર બીજે અને ત્રીજા ક્રમે હૉંગકૉંગ છે. ઇઝ ઑફ ડુઇંગ બિઝનેસમાં વર્લ્ડ બૅન્કના રૅન્કિંગ જુદાં-જુદાં 10 પૅરામિટર્સ પર આધારિત હોય છે.

બિઝનેસ શરૂ કરવો, બાંધકામની પરવાનગી, વીજળી મેળવવી, ક્રૅડિટ મેળવવી, કરની ચૂકવણી, સરહદપાર વેપાર, કૉન્ટ્રાક્ટ લાગુ કરવા અને નાદારીના ઉકેલ સહિતની બાબતોનો સમાવેશ વર્લ્ડ બૅન્કના રૅન્કિંગમાં થાય છે.

તે અગાઉ વિશ્વ બૅન્ક દ્વારા રજૂ કરાયેલા વર્ષ 2018ના 'ઇઝ ઑફ ડુઇંગ બિઝનેસ' વિશેના અહેવાલમાં ભારત 130મા ક્રમેથી 100મા ક્રમે પહોંચ્યું હતું.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ખાંડ આપવાનું વચન આપ્યું છે.

ભાજપે એવું વચન પણ આપ્યું છે કે તે સત્તા પર આવશે તો સરકારી કર્મચારીઓ માટે સાતમા પગારપંચની ભલામણોનો અમલ કરશે, શિક્ષકોનો પગાર વધારશે અને શ્રમિકોને વર્ષમાં કમસેકમ 200 દિવસ કામ આપશે.

રાજ્યમાં ચાના બગીચાના મજૂરોના મહત્વને ધ્યાનમાં રાખીને ભાજપે લઘુતમ દૈનિક મજૂરી 350 રૂપિયા કરવાનું વચન પણ આપ્યું છે. હાલ લઘુતમ દૈનિક વેચન 176 રૂપિયા છે.

ટીએમસીએ ઓછી આવક ધરાવતા લોકોના વર્ગ માટે રાજ્યનાં 50 શહેરોમાં 2,500 'મા કૅન્ટિન' મારફત પાંચ રૂપિયામાં ભરપેટ ભોજન ઉપલબ્ધ કરાવવાની વાત કહી છ... બાકીનો લેખ લખો:

ઉપલબ્ધ કરાવવા માટે મમતા બેનરજીએ 'સોનાર બાડી' યોજના હેઠળ ઓછી કિંમતના પાંચ લાખ મકાનોના નિર્માણ અને 'બાંગ્લા આવાસ' યોજના હેઠળ 25 લાખ પાકાં મકાનો બનાવવાનું વચન આપ્યું છે. એ તમામ ઘરોમાં વીજળી તથા પીવાના પાણીનો પૂરવઠો સુનિશ્ચિત કરવામાં આવશે.

બીજી તરફ ભાજપે એક ડગલું આગળ વધીને તમામ જરૂરતમંદ પરિવારોને શૌચાલય તથા પીવાના પાણીની સુવિધા સાથેના પાકાં મકાનો ઉપલબ્ધ કરાવવાનું અને 200 યુનિટ સુધી વીજળી મફત પૂરી પાડવાનું વચન આપ્યું છે.

એ ઉપરાંત દરેક ઘરમાં 24 કલાક પાણીનો પૂરવઠા મળતો રહે એ માટે 10,000 કરોડ રૂપિયા ખર્ચવાની વાત પણ કહેવામાં આવી છે.

પૈસા ક્યાંથી આવશે?

ટીએમસીએ શિક્ષણના ક્ષેત્રમાં વિદ્યાર્થીઓને ક્રેડિટ કાર્ડ આપવાની વાત કહી છે.

રાજકીય નિરિક્ષકો એવો સવાલ કરી રહ્યા છે કે બીજેપી તેના ચૂંટણી ઢંઢેરામાં આપેલાં વચનની પૂર્તિ માટેનાં નાણાં ક્યાંથી લાવશે?

અમિત શાહે ચૂંટણી ઢંઢેરો બહાર પાડતી વખતે જ કહ્યું હતું કે "હું વાણિયો છું. તેથી પૈસા ક્યાંથી આવશે એ મેં પહેલેથી જ વિચારી રાખ્યું છે."

જોકે, રાજકીય વિશ્લેષક પ્રોફેસર સમીરન પાલ કહે છે, "આ વચનોના અમલ માટે તોતિંગ કેન્દ્રીય કરજ માફ કરવું પડશે. કમસેકમ વ્યાજ માફ કરવાની માગણી ટીએમસી સરકાર લાંબા સમયથી કરતી રહી છે, પણ કેન્દ્રએ તેના પર ધ્યાન આપ્યું નથી."

પ્રદેશ ભાજપના પ્રવક્તા શમીક ભટ્ટાચાર્ય કહે છે, "રાજ્ય સરકાર પોતાની મહેસુલી આવક વધારીને જ વિકાસ યોજનાનો અમલ કરશે."

પ્રદેશ બીજેપી અધ્યક્ષ દિલીપ ઘોષ કહે છે, "અમે લાંબો વિચાર તથા ધનની વ્યવસ્થા કર્યા બાદ જ આ મુદ્દાઓને ચૂંટણી ઢંઢેરામાં સામેલ કર્યા છે. અમે સત્તા પર આવીશું પછી તેનો અક્ષરસઃ અમલ કરવામાં આવશે."

નકલનો આરોપ

બીજેપીએ વિધવા ભથ્થાંની રકમ 3,000 રૂપિયા કરવાની જાહેરાત પણ કરી છે.

ટીએમસીએ તેના ચૂંટણીઢંઢેરાની નકલ કરવાનો આક્ષેપ ભાજપ પર કર્યો છે.

ટીએમસીના સંસદસભ્ય તથા પ્રવક્તા સૌગત રાય કહે છે, "ભાજપે ટીએમસીના ચૂંટણીઢંઢેરાની નકલ કરી છે. ભાજપના વચનની કિંમત શું? ભાજપે દરેક નાગરિકનાં ખાતાંમાં 15 લાખ રૂપિયા જમા કરાવવાનું વચન આપ્યું હતું. તેનું શું થયું? વર્ષમાં બે કરોડ નોકરીનું વચન આપ્યું હતું. તેનું શું થયું?"

સૌગત રાયે આક્ષેપ કર્યો હતો કે "ભાજેપ મહિલઓના વિકાસના ખોટા વાયદા કર્યા છે. ભાજપશાસિત રાજ્યોમાં મહિલાઓ પર અત્યાચારની સૌથી વધુ ઘટનાઓ બને છે."

તેઓ સવાલ કરે છે કે ભાજપે તેના શાસન હેઠળનાં રાજ્યોમાં વિદ્યાર્થીઓ માટે મફત શિક્ષણ તથા...


...ખાદી તરફ વળ્યા.

ગાંધીજી રાજાને મળવા જનસામાન્યના પહેરવેશમાં ગયા તે ગાંધીજી પ્રત્યેનું પ્રકાશભાઈનું પહેલું આકર્ષણ પણ લોક સાથેની ગાંધીની એકરૂપતા તેમને વધુ આકર્ષી ગઈ.

રાષ્ટ્રીયકક્ષાએ આચાર્ય કૃપાલાણી અને જયપ્રકાશ નારાયણ સાથે તો પ્રદેશકક્ષાએ લગભગ સઘળા જાહેરજીવનના અગ્રણીઓ સાથે તેમને નાતો.

નવનિર્માણ અને જે.પી. મૂવમેન્ટમાં ઘણી સક્રિયતા, ગુજરાતમાં જે.પી. અને આંદોલન વચ્ચેની કડી અને જનતા મોરચાના સહમંત્રી હોવાના કારણે પણ ઇંદિરાઈ કટોકટી વખતે ગુજરાતમાંથી પહેલા જ ઘાણમાં અને સૌથી લાંબો સમય જેલમાં રહેનારા બે-પ... બાકીનો લેખ લખો:

જનતા પાર્ટીમાં નહીં જોડાવાનું અને ચૂંટણી નહીં લડવાનું નક્કી કર્યું હતું. એટલે એ શક્ય ન બન્યું. જો એમ થયું હોત તો, પ્રકાશભાઈ 1975માં બહુ સહેલાઈથી ધારાસભ્ય થઈ ગયા હોત.

ઇમરજન્સી પછી પ્રકાશભાઈના જીવનનો એક બીજો દૌર, પત્રકારત્વનો શરૂ થયો.

"ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ" જૂથના "જનસત્તા" પત્રો સાથે તેઓ આસિસ્ટન્ટ એડિટર તરીકે જોડાયા અને 1978થી 1990નાં પૂરાં બાર વરસ કામ કર્યું.

તે દરમિયાન અખબારી કૉલમલેખન, તંત્રીલેખલેખન અને તંત્રીપાનું સંભાળ્યું.

એ સમયના તેમના તંત્રીલેખો, એડિટ પેજ પરની સમયના ડંકાની નોંધો, દિશાન્તર કૉલમ ગુજરાતી પત્રકારત્વમાં નોખી ભાત પાડનાર હતા.

"જનસત્તા" અમદાવાદ અને "લોકસત્તા" વડોદરામાં રેસિડેન્ટ એડિટરની જવાબદારી પણ નિભાવી.

થોડો સમય ટાઇમ્સ ગ્રૂપના ગુજરાતી અખબારના તંત્રી હતા. 2003થી એકાદ દાયકો નવા ગુજરાતી દૈનિક "દિવ્ય ભાસ્કર"ના એડિટ પેજ ઍડવાઇઝર અને તંત્રીલેખની કામગીરી બજાવી હતી.

"દિવ્ય ભાસ્કર"માં કૉલમલેખન લગભગ 2019ના મધ્ય સુધી ચાલ્યું. "સમકાલીન" (1984થી 2003), "ગુજરાતમિત્ર" (1992થી 2003)માં પણ કૉલમલેખન કર્યું હતું.

પૂર્વે અને આજે "ગુજરાત ટુડે" દૈનિકમાં સાપ્તાહિક કટારલેખન કરે છે. "વિશ્વ માનવ" અને "અખંડ આનંદ"માં સંપાદન-લેખન કરી ચૂકેલા પ્રકાશભાઈ એપ્રિલ 1993થી વિચારપત્ર "નિરીક્ષક"ના તંત્રી છે.

ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ સાથેનો નાતો

પ્રકાશ ન શાહનું વ્યંગચિત્ર

ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ સાથે પ્રકાશભાઈનો ભાવનાત્મક સંબંધ તો કિશોરાવસ્થાથી છે. પરંતુ છેલ્લા ત્રણેક દાયકાથી તેમનું પરિષદ સાથે સક્રિય સંધાન છે.

1990થી 1998 સુધી પ્રકાશભાઈ પરિષદના મંત્રી અને 1999થી 2003 સુધી પરિષદના ઉપપ્રમુખ હતા.

પરિષદની મધ્યસ્થ સમિતિ અને કારોબારીમાં તેઓ ચૂંટાતા રહ્યા છે. 1964-65માં સાહિત્ય પરિષદના મુંબઈ અધિવેશનમાં તેમણે "ક.મા. મુનશીની નવલકથાઓ અને રાષ્ટ્ર ચેતના" પર લેખ વાંચેલો.

"ગુજરાતી નવલકથામાં સ્વરાજ ચેતના" અને "સાહિત્ય અને રાષ્ટ્ર" વિશે તેમણે ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદમાં વિભાગીય અધ્યક્ષ તરીકે વ્યાખ્યાનો આપ્યાં હતાં.

2021થી 2023નાં ત્રણ વરસ માટે તેઓ સાહિત્ય પરિષદના અધ્યક્ષ તરીકે ચૂંટાયા છે.

'બૌદ્ધિક છે, પણ અભિગમ કવિનો'

ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમીની સ્વાયત્તતા પરિષદની ચૂંટણીનો મુદ્દો પ્રકાશભાઈને કારણે વિશેષ રૂપે ઉભર્યો હતો.

પત્રકાર કે લેખકની જ નહી માણસ માત્રની સ્વતંત્રતામાં તેઓ માને છે.

માત્ર સંસ્થાની સ્વાયત્તતા નહીં આંતર-બાહ્ય સ્વાયત્તતા પર...


...ખાનની ધોલાઈ કરાવી હતી.

આ કિસ્સો બહુ જાણીતો બન્યો હતો અને એવું કહેવાય છે કે પોતાની રક્ષા કરનારા ભાઈ તરીકે ગંગૂબાઈએ કરીમ લાલાને રાખડી બાંધી હતી.

આ જ કિસ્સા પરથી સંજય લીલા ભણશાલી ફિલ્મ બનાવી રહ્યા છે, જેમાં ગંગૂભાઈની ભૂમિકા અભિનેત્રી આલિયા ભટ્ટ ભજવી રહ્યાં છે.

બહુ ઓછા લોકોને ખ્યાલ હશે કે મુંબઈમાં માફિયાગીરી શરૂ કરવામાં કરીમ લાલાની મોટી ભૂમિકા હતી.

કરીમ લાલાએ હાજી મસ્તાન સાથે દોસ્તી કરી લીધી હતી અને તેની સોનાની દાણચોરી માટે જરૂરી માથાભારે માણસો પૂરા પાડવાની ખાતરી આપી હતી.

કરીમ લાલાની મદદ વિ... બાકીનો લેખ લખો:

કેસમાં તેની ધરપકડ થઈ હતી.

(સિનિયર પત્રકાર વેલ્લી થેવર ઇન્વેસ્ટિગેટિવ જર્નલિસ્ટ છે, જેમણે મુંબઈમાં વિવિધ પ્રકાશનોમાં 30 વર્ષ સુધી અપરાધ જગતના સમાચારો કવર કર્યા હતા.)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ખાયો હતો. તેમણે ઊષાના પ્રોત્સાહિત કર્યાં હતાં અને જુસ્સાદાર ઍથ્લેટ બનાવ્યાં.

ઊષા કહે છે, "નામ્બિયાર સર બધા ઍથ્લેટને એક સર્કલના આકારમાં ઊભા રાખતા હતા અને એક્સરસાઇઝ કરાવતા હતા. જે સારી રીતે કસરત કરે તેને તેઓ ઈનામ પણ આપતા હતા."

ઊષા હંમેશાં સારો દેખાવ કરવા જ ઇચ્છતાં હતાં.

જિલ્લાથી રાજ્યકક્ષાએ અને ત્યાંથી રાષ્ટ્રીયકક્ષાએ એમ ઊષા વધુને વધુ સારી રીતે પર્ફૉર્મ કરતા રહ્યાં હતાં.

1980માં માત્ર 16 વર્ષની વયે ઊષાએ મોસ્કોમાં યોજાયેલી સમર ઑલિમ્પિકમાં સૌપ્રથમ વાર ભાગ લીધો હતો.

તેનાં ચાર વર્ષ પછી ઊષા ઑલ... બાકીનો લેખ લખો:

વાં લાગ્યાં હતાં. નામ્બિયાર સર પણ રડતા હતા."

જાણે કે 75 કરોડ ભારતીયનો આખો દેશ હારી ગયો હોય એવું લાગતું હતું.

ચોથા ક્રમે રહ્યાં હોવા છતાં ઊષા એ દેશ માટે હીરો બની ગયાં હતાં, જ્યાં ઑલિમ્પિક મેડલ્સ આજે પણ વિરલ બાબત છે.

નુકસાનની ભરપાઈ

પી.ટી.ઊષાને BBC Indian Sportswomanનો લાઇફટાઇમ અચિવમૅન્ટ ઍવૉર્ડ એનાયત કરતા કેન્દ્રીય રમતગમત મંત્રી કિરણ રિજિજુ

એ પછીનાં કેટલાક વર્ષો સુધી ઊષા સારો દેખાવ કરી શક્યાં ન હતાં. લોકો તેમની ટીકા કરવા લાગ્યા હતા, પણ ઊષાને ખાતરી હતી કે તેમને નુકસાનીની ભરપાઈ કરવાની તક જરૂર મળશે.

એ તક, દક્ષિણ કોરિયાના સોલમાં 1986માં યોજાયેલી એશિયન ગેમ્સમાં સુવર્ણભંડાર સ્વરૂપે આવી હતી. ઊષાએ ચાર ગોલ્ડમેડલ જીત્યાં હતાં.

400 મીટર વિધ્ન દોડ, 400 મીટર દોડ, 200 મીટર અને 4 બાય 4000 મીટર રીલે દોડ એમ ચારેય સ્પર્ધામાં ઊષા એક-એક ગોલ્ડ જીત્યાં હતાં. 100 મીટર દોડમાં તેઓ બીજા ક્રમે રહ્યાં હતાં.

ઊષા કહે છે, "ભારત એ સમયે કુલ પાંચ ગોલ્ડમેડલ જીત્યું હતું અને એ પૈકીના ચાર હું જીતી હતી. મારા માટે અને તમામ ભારતવાસીઓ માટે ગૌરવની વાત હતી કે મારા દેશ માટે મેં મારાથી બનતું કર્યું હતું. વિક્ટરી સેરેમિની માટે જતી ત્યારે જનગણમન ગીત વગાડવામાં આવતું હતું. એ મારા માટે સર્વૌચ્ચ આનંદની ક્ષણ હતી."

1983માં ઊષાને અર્જુન ઍવૉર્ડ આપવામાં આવ્યો હતો અને 1985માં તેમને દેશનો ચોથા ક્રમનો સર્વોચ્ચ નાગરિક પુરસ્કાર પદ્મશ્રી આપવામાં આવ્યો હતો.

લગ્ન, માતૃત્વ અને કમબૅક

પાય્યોલીમાં ઊષા નાળિયેરીનાં વૃક્ષોથી ઘેરાયેલાં રંગબેરંગી મકાનમાં રહે છે.

ઘરમાં પ્રવેશતાંની સાથે જ, દેશનાં દક્ષિણ-પૂર્વ તટીય ગામોમાંના ઘરમાં પ્રવેશતાં થાય એવી પરમ શાંતિનો અનુભવ થાય છે.

પી. ટી. ઊષાના નામની ગલીમાંથી તેમના ઘરે જવાય છે. એ ઊષાનું ઘર માત્ર નથી.

એ ઊષાની સિદ્ધિઓ અને સ્મૃતિનું સંગ્રહાલય છે. કલાપૂર્ણ સાદગી તેમના વિનમ્ર અને કૃતજ્ઞ સંસ્કારની સાક્ષી આપે છે.

ઊષાના પતિ વી. શ્રીનિવાસન અમને ઘર દેખાડે છે. મેઇન હૉલમાં એક બાજુ પર ઊષાએ જીતેલી તમામ ટ્રૉફીઓ અને મેડલો રાખવામાં આવ્યાં છે.

પી.ટી,ઊષા અને તેમનાં પતિ શ્રીનિવાસન

બીજી તરફની સીડી પાસે સંખ્યાબંધ જૂના ફોટોગ્રાફ લગાવેલા છે. તેમાં ઊષા વડા પ્રધાનો સાથે, નોબલ પુરસ્કાર વિજેતાઓ અને અન્ય ઍથ્લેટ્સ સાથે જોવાં મળે છે.

તેની બાજુની દીવાલ પર તેમને ઑલિમ્પિક્સમાં ચોથું સ્થાન મળ્યાની સાહેદી આપતો પુરસ્કાર છે, અર્જુન ઍવૉર્ડ અને પદ્મશ્રી...


...ખાસ'

ટુટુ ધવને જણાવ્યું, "આ બાઇકને ખરીદતા લોકો અલગ સ્ટેટસવાળા હોય છે. સામાન્ય લોકો આ બાઇક નથી ખરીદતા."

"આ બાઇક ખરીદતા લોકોનું પોતાનું એક ગ્રૂપ હોય છે. તેઓ એકમેકને મળે છે, વાતો કરે છે, બાઇક રાઇડ પર જાય છે. આ એક સંપ્રદાય જેવું છે."

હાર્લે-ડેવિડસન બાઇક માટે ભારત કેટલું મહત્ત્વનું છે એ જણાવતાં ટુટુ ધવને કહ્યું હતું, "આ કોઈ માસ માર્કેટ પ્રોડક્ટ નથી. વર્ષમાં આવી ત્રણ-ચાર હજાર બાઇક વેંચાય તો પણ કંપની માટે સારું છે."

અમેરિકા બહાર ઉત્પાદન કરવા વિચારતી હાર્લે-ડેવિડસન ભારતને તેનું કેન્દ્ર બનાવી શકે છે ... બાકીનો લેખ લખો:

મ તેમની નોકરી છોડીને 1907માં જ હાર્લે-ડેવિડસન કંપનીમાં જોડાયા હતા.

એ પછીના વર્ષે વોલ્ટરે 'ફેડરેશન ઑફ અમેરિકન મોટરસાઇકલિસ્ટ એન્ડ્યોરન્સ ઍન્ડ રિલાયબિલિટી'ની સાતમી વાર્ષિક સ્પર્ધામાં પર્ફેક્ટ-7000 પોઇન્ટ સુધી પહોંચવાનું કારનામું કરી દેખાડ્યું હતું.

એ ઘટનાના ત્રણ દિવસ બાદ વિલિયમ ફેડરેશનનો રૅકોર્ડ પ્રતિ ગેલન 188.234 માઇલ સુધી લઈ ગયા હતા.

તેનો ફાયદો એ થયો કે હાર્લે-ડેવિડસનની મજબૂત મોટરસાઇકલની ચર્ચા દૂરદૂર સુધી થવા લાગી હતી.

કંપની છ વર્ષની થઈ ત્યારે તેણે વી-ટ્વિન પાવર્ડ મોટરસાઇકલ રજૂ કરી હતી.

45 ડિગ્રી કન્ફિગ્યુરેશનમાં બે સિલિન્ડરવાળી આ બાઇક કંપનીના ઇતિહાસમાં સીમાચિન્હરૂપ પૂરવાર થઈ હતી.

1910માં ઍન્ડ શિલ્ડના લોગોનો પહેલીવાર ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.

એ પછીના વર્ષે અમેરિકન પેટન્ટ ઓફિસમાં તેનો ટ્રેડમાર્ક રજિસ્ટર્ડ કરાવવામાં આવ્યો હતો.

શરૂઆતના પહેલા દાયકામાં 1912માં કંપનીએ તેની બાઇકની પહેલી નિકાસ જાપાનમાં કરી હતી. અમેરિકા બહાર હાર્લે-ડેવિડસનનું એ પહેલું વેચાણ હતું.

વિશ્વયુદ્ધ સાથે બાઇકનું કનેક્શન

જાણકારો કહે છે તેમ વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન હાર્લે-ડેવિડસન અત્યંત ખાસ બની ગઈ હતી.

તેનું એક પ્રમાણ એ છે કે 1917માં બનાવવામાં આવેલી કુલ પૈકીની એક-તૃતિયાંશ બાઇક સૈન્યને વેંચવામાં આવી હતી.

1918માં પણ એવું જ થયું હતું. પહેલા વિશ્વયુદ્ધ દરમ્યાન ઉત્પાદિત હાર્લે-ડેવિડસનની અરધોઅરધ બાઇક્સ સૈન્યને વેંચવામાં આવી હતી.

સૈન્ય કુલ 20,000 બાઇક્સનો ઉપયોગ કરતું હતું, જે પૈકીની મોટાભાગની હાર્લે-ડેવિડસનની હતી.

હાર્લે-ડેવિડસન 1920માં વિશ્વની સૌથી મોટી મોટરસાઇકલ ઉત્પાદક કંપની બની ગઈ હતી.

એ સમયે 67 દેશોમાં 2,000થી વધુ ડીલર્સ કંપનીની બાઇક્સ વેંચતા હતા. વિશ્વયુદ્ધને કારણે હાર્લે-ડેવિડસનને વારંવાર ફાયદો થયો હતો.

આજે પણ છે દમામ યથાવત

અમેરિકા 1941માં બીજા વિશ્વયુદ્ધમાં પ્રવેશ્યું હતું. એ સમયે સૈન્ય માટે બાઇકનું ઉત્પાદન કરવામાં આવતું હોવાથી નાગરિકો માટેની બાઇક્સનું ઉત્પાદન બંધ કરવામાં આવ્યું હતું.

1945માં વિશ્વયુદ્ધ પુરું થયું કે તરત જ કંપનીએ નાગરિકો માટેની બાઇક્સ બનાવવાનું શરૂ કર્યું હતું.

હાર્લે-ડેવિડસન 1940થી શરૂ કરીને 1980 સુધી મોટરબાઈક રેસમાં વિજેતા બનતી રહી હતી અને અલગ-અલગ શક્તિશાળી એન્જિન તથા નવાં મૉડેલ્સ વડે બીજી કંપનીઓને પાછળ છોડતી રહી હતી.

મોટરસાઇકલ યુએસએના જણાવ્યા અનુસાર, બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી આવેલી હાર્લે-ડેવિડસનની...


...ખુદને “હવાઈમાં રહેતો પ્રાઉડ બૉય એલ્ડર” ગણાવ્યો છે.

ઑનલાઇન ઇન્ફ્લુઅર્સ

‘બેક્ડ અલાસ્કા’ નામે વધુ ઓળખાતા ટિમ જિયોનેટ કૅપિટલમાં બુધવારે બનેલી ઘટનાઓનું લાઇવ સ્ટ્રીમિંગ કર્યું હતું

સોશિયલ મીડિયામાં મોટા પ્રમાણમાં ફૉલોઅર્સ ધરાવતી વ્યક્તિઓ પણ આ વિરોધપ્રદર્શનમાં જોવા મળી હતી.

એ પૈકીના એક સોશિયલ મીડિયા પર વિખ્યાત ટિમ જિયોનેટ હતા. તેઓ ‘બેક્ડ અલાસ્કા’ ઉપનામ હેઠળ કામ કરે છે.

તેમણે કૅપિટલની અંદરનાં દૃશ્યોનો વીડિયો શૂટ કર્યો હતો અને તેનું એક અગ્રણી સ્ટ્રીમિંગ સર્વિસ દ્વારા કરવામાં આવેલું જીવંત પ્રસારણ ... બાકીનો લેખ લખો:

હતો. ‘સ્ટોપ ધ સ્ટીલ’ ઝુંબેશ જો બાઇડનના વિજયનો અસ્વીકાર કરે છે અને ચૂંટણીમાં ગોટાળાના ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના આધારવિહોણા દાવાઓને ટેકો આપે છે.

‘ઍંગેન્જડ પેટ્રિઅટ્સ’ નામના સંગઠન દ્વારા યોજવામાં આવેલી તે રેલી વખતે આપેલા ઇન્ટરવ્યૂમાં રિચર્ડ બર્નેટે કહ્યું હતું, “જો તમને આ પસંદ ન હોય તો મને ઝડપવા કોઈને મોકલો, કારણ કે હું આસાનીથી નરમ પડવાનો નથી.”

વેસ્ટસાઇડ ઇગલ ઑબ્ઝર્વર નામના સ્થાનિક અખબારના જણાવ્યા મુજબ, રિચર્ડ બર્નેટ સાથે સંકળાયેલા જૂથે સ્થાનિક પોલીસ વિભાગ માટે બૉડી કૅમેરા ખરીદવાનું ભંડોળ એકત્ર કરવા ઑક્ટોબરમાં એક કાર્યક્રમનું આયોજન કર્યું હતું.

અંતિફાના ટેકેદારો હતાં એવા કોઈ પુરાવા નથી

ઘણા સોશિયલ મીડિયા યુઝર્સ અને ખાસ કરીને ક્વેનૉન સાથે સંકળાયેલા અને રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના સમર્થકો દાવો કરી રહ્યા છે કે ડાબેરી જૂથના અંતિફાના લોકો તેમાં સામેલ છે.

કહેવાનો મતલબ એવો હતો કે આ કાર્યકરો વિક્ષેપ પેદા કરવા માટે ટ્રમ્પ સમર્થકોના વેશમાં આવ્યા હતા.

યુએસના પ્રતિનિધિ મેટ ગેટ્ઝ જેવા અસંખ્ય જાણીતા રિપબ્લિકન રાજકારણીઓએ દાવો કર્યો હતો કે તેઓ ટ્રમ્પ સમર્થકોના મહોરું પહેરીને આવ્યા હતા.

વ્યાપક રીતે શૅર કરેલી પોસ્ટમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે એક પ્રદર્શનકારીએ "કૉમ્યુનિસ્ટ હથોડો"નું ટેટૂ ત્રોફાવ્યું હતું, અને તેથી ટ્રમ્પનો સમર્થક નહોતો.

ફ્લૅગ અને પ્રતીકો

વ્યક્તિના હાથમાં સંઘનો ઝંડો રાખ્યો છે. જેને કૉન્ફેડેરેટ ફ્લૅગ કહેવાય છે.

પ્રદર્શનકારીઓમાથી એક વ્યક્તિએ સંઘનો ઝંડો હાથમાં પકડ્યો હતો, જે અમેરિકાનાં રાજ્યોનું પ્રતિનિધિત્વ કરતો હતો, જેણે અમેરિકામાં ગૃહયુદ્ધ દરમિયાન ગુલામી ચાલુ રાખવાને સમર્થન આપ્યું હતું.

એટલા માટે તેને વંશવાદનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે અને આખા અમેરિકામાં તેના પર પ્રતિબંધ મૂકવાની વાત કરાઈ છે.

જુલાઈમાં એ જાહેરાત કરવામાં આવી હતી કે "વિભાજનકારી પ્રતીકો"ના અસ્વીકારની નવી નીતિને કારણે હવે ધ્વજને અમેરિકન સૈન્યસંપત્તિઓ પર ફરકાવવામાં નહીં આવે.

(જેક ગૂડમેન, ક્રિસ્ટોફર ગાઈલ્સ, ઓલ્ગા રોબિન્સન અને શયન સરદારીઝાદેહ મોકલેલા અહેવાલોના આધારે)

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ખૂબ નાની હતી. તેમણે છૂટાછેડા માટે અરજી કરી હતી.

મને એ વાત સમજતા ત્રણ વર્ષ લાગ્યા કે હું લાંબો સમય પહેલા તૂટી ગયેલા લગ્નજીવનને બચાવવા લડી રહી હતી.

એક એવા માણસ માટે કે જેનું હવે મારા જીવનમાં અસ્તિત્વ જ નથી.

અંતે, હું થાકી ગઈ. કોર્ટ રૂમના ધક્કા ખાઈને. વકીલોનાં પ્રશ્નોનો જવાબ આપીને અને કાનૂની ખર્ચાઓની જોગવાઈ કરીને.

છેવટે હું પરસ્પર સહમતીથી  છૂટાછેડા લેવા માટે સહમત થઈ અને એક નવો દરજ્જો મેળવ્યો 'ડિવોર્સી'નો.

એક એવું ટાઇટલ જેને અમારા રૂઢિચુસ્ત સમાજમાં કોઈ આદરથી જોતું નથી. હું ત્યારે 39 વર્ષની હત... બાકીનો લેખ લખો:

આશા મારી પાસે રાખવામાં આવતી હતી પણ મેં બધાને મૌન કરી દીધા.

તેમની આંખોમાં સવાલ ઉઠતા અને મારી આંખો આત્મવિશ્વાસથી વધારે ચમકતી.

મેં બીજુ એક સુંદર ઘર બનાવ્યું છે. હું અન્ય દેશોમાં ઓફિસ તરફથી સત્તાવાર પ્રવાસે જાઉં છું.

છૂટાછેડા પછી મારો પુનર્જન્મ

ચાર વર્ષ પછી, મને બીજી નોકરી મળી અને મે મારું શહેર છોડીને બીજે ક્યાંક સ્થાળાંતર કરવાનો નિર્ણય લીધો.

એક સ્વતંત્ર મહિલા તરીકે મારો પુનર્જન્મ થયો છે.

આજે, મને કોઈ ખભાની જરૂર નથી. હું એકલા, આત્મવિશ્વાસથી, 'અંધારામાં' પણ જઈ શકું છું!

(દક્ષિણ ભારતમાં રહેતી એક મહિલાના જીવનની આ સાચી કથા છે. બીબીસીના રિપોર્ટર પદ્મા મીનાક્ષીએ તેમની સાથે વાતચિત કરીને આ સ્ટોરી તમારા સુધી પહોંચાડી છે. આ સિરિઝ #HerChoice  દિવ્યા આર્યા દ્વારા પ્રોડ્યુસ કરવામાં આવી છે.)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ખેડીને પણ લોકો વચ્ચે ગયા હતા.'

શેઠી લખે છે, 'એમના થકી કેટલાક લોકોનો જીવ બચાવી શકાયો એવું કેટલાય લોકો કહે છે.'

શેઠીની વાતમાં સુર પૂરાવતા વરિષ્ઠ લેખક પ્રકાશ ન. શાહ જણાવે છે,

"લોકો વચ્ચે જવાની અને શાંતિ સ્થાપવાની અગાઉની કૉગ્રેસની સરકારમાં જે ભાવના હતી, એ ભાવનાનો પરિચય જ્યોર્જે એ વખતે ગુજરાતીઓને કરાવ્યો હતો."

"હુલ્લડના એ સમયમાં જે રીતે એ બહાર નીકળ્યા અને લોકો વચ્ચે ફર્યા એ બહાદુરીનું કામ હતું."

શાહ એવું પણ ઉમેરે છે કે "એ વખતે લોકો વચ્ચે જવાની શાસક પક્ષની જરૂરીયાત તેમણે સાચવી લીધી."

જ... બાકીનો લેખ લખો:

હતું કે 'હું હમેંશા વિપક્ષમાં રહીશ.'

જોકે, જનતા પક્ષની સરકાર બનતા જ તેઓ મંત્રી બની ગયા હતા.

રાજકારણના જાણકારોનું માનવું હતું કે કૉંગ્રેસ નબળી પડ્યા બાદ સત્તામાં આવવા અને સત્તામાં બની રહેવા માટે જ્યોર્જે તમામ પ્રકારના સમાધાન કર્યા હતા.

1994માં જ્યોર્જે 'સમતા પક્ષ'ની રચના કરી હતી અને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું હતું કે ભારતીય જનતા પક્ષ સાથે તેઓ કોઈ પણ પ્રકારનું રાજકીય કે ચૂંટણી લક્ષી સમાધાન નહીં કરે.

આ એ સમય હતો કે જ્યારે તેમને બિનસાંપ્રદાયિક વિચારના કટ્ટર પક્ષધર માનવામાં આવતા હતા.

જોકે, 1998 આવતા સુધીમાં તેઓ ખુલીને ભાજપના પક્ષે બોલવા લાગ્યા હતા.

જ્યોર્જ બદલાઈ ગયા હતા?

બાજપેયીની સરકાર દરમિયાન સમગ્ર દેશમાં ખ્રિસ્તીઓ પર થઈ રહેલા હુમલાઓનો મુદ્દો હોય કે ઓડિશામાં ઑસ્ટ્રેલિયાઈ મિશનરી ગ્રાહમ સ્ટેન્સ અને તેમનાં બે બાળકોને જીવતા સળગાવી દેવાની ઘટના હોય, જ્યોર્જે તેમને 'વિદેશી કાવતરું' ગણાવી સરકારનો બચાવ કર્યો હતો.

કેટલાક વર્ષોથી ફર્નાન્ડિઝે પોતાની ધર્મનિરપેક્ષ સમાજવાદી વિચારધારાને અલગ રીતે પરિભાષિત કરવાની શરૂ કરી હતી.

તેમના વિવેચકો કહેતા હતા કે જ્યારથી તેઓ ભારતીય જનતા પક્ષની નજીક આવ્યા હતા અને અટલ બિહારી વાજપેયી સરકારના પ્રમુખ સંકટમોચક બન્યા હતા, ત્યારથી તેમણે પોતાના ધર્મનિરપેક્ષ સિદ્ધાંતોને તિલાંજલિ આપી દીધી હતી.

ધર્મનિરપેક્ષતાને લઈને તેમના વિચારોમાં આવેલા પરિવર્તન પર ઘણી વખત તેમને સવાલ કરવામાં આવતો ત્યારે તેઓ રસપ્રદ પરંતુ હલકી-ફુલકી ટિપ્પણીઓ કરીને ટાળી દેતા હતા.

તેઓ કેટલીય વખત કહેતા "હું માનું છું કે ભારતમાં બે પ્રકારના લોકો રહે છે, એક ધર્મનિરપેક્ષ અને બીજા નૉર્મલ." તેઓ પોતાને નૉર્મલ ગણતા હતા.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ખેડૂતોની સુખાકારી માટે પક્ષની વિરુદ્ધ જવાની જરૂર પડી છે.

આ સિવાય તેઓ પોતાના તાલુકાના યુવાનોની ભલાઈ માટે મેદાને પડ્યા હોવાનો દાવો કરે છે.

તેઓ કહે છે : "મારા મતવિસ્તારમાં મંજુસર GIDC આવેલી છે. અહીં કામ કરતા યુવાનોના પગારમાંથી કામદાર રાજ્ય વીમા મંડળમાં ફાળા પેટે અમુક રકમ કપાય છે."

"પરંતુ તેમને આરોગ્ય સંબંધિત સેવાઓ તાત્કાલિક મળી શકતી નથી."

તેમનો આરોપ છે કે તેમના તાલુકાના યુવાનોને યોગ્ય આરોગ્યસેવાઓનો લાભ નથી મળી રહ્યો.

બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં તેમણે આ મુદ્દે પણ ગુજરાત ભાજપના મહત્ત્વના નેતાઓ સાથે ... બાકીનો લેખ લખો:

ો છું ત્યારે હવે મારી આશા હતી કે પક્ષ પણ રૂટિન કામોથી કરતાં વધારે કામો મારા વિસ્તાર માટે કરે, શું આવી મહત્ત્વકાંક્ષા રાખવું ખોટું છે?"

ભવિષ્યની યોજના

પોતાના રાજીનામા બાદ આગળની યોજના અંગે સ્પષ્ટતા કરતા તેમણે કહ્યું હતું કે તેમના રાજીનામા બાદ ગુજરાત ભાજપના પ્રદેશાધ્યક્ષ જિતુ વાઘાણી તેમને મળવા આવવાના હતા, પરંતુ તેમની નાદુરસ્ત તબિયતને કારણે તેમણે આ મુલાકાત મુલતવી રાખી છે.

જિતુ વાઘાણી સમક્ષ મૂકવાના મુદ્દાઓ અંગે વાત કરતાં તેઓ જણાવે છે કે, "મારા વિસ્તારનાં વિકાસકાર્યો બાબતે મને આશ્વાસન નહીં નક્કર પગલાં ભરવાનો નિર્ધાર દેખાશે તો જ હું મારા નિર્ણય અંગે પુનર્વિચાર કરીશ."

પત્ર લખી વ્યક્ત કર્યો અસંતોષ

પોતાના રાજીનામના પત્રમાં તેમણે લખ્યું હતું, "મારા વિસ્તારના લોકોની કેટલીક મુખ્ય માગણીઓ સંદર્ભે સરકારશ્રી અને વહીવટી તંત્રના સંકલનના અભાવે તેમજ ઉદાસીનતાના કારણે સરકારના મંત્રીઓ અને ઉચ્ચ અધિકારીઓ ધ્યાન નથી આપતા."

તેમણે પત્રમાં આગળ લખ્યું હતું કે પ્રજાના પ્રતિનિધિ તરીકે તેમના ધારાસભ્યપદની ગરિમા અને સન્માન નથી જળવાઈ રહ્યાં.

પત્રમાં તેમણે આગળ લખ્યુ હતું કે મંત્રીઓ અને સરકાર દ્વારા દરેક તબક્કે ઉચ્ચ અધિકારીઓનાં માન-સન્માન જાળવવા માટે પ્રજાના પ્રતિનિધિ એવા ધારાસભ્યના પદની અવગણના કરવામાં આવે છે.

તેમણે પત્રમાં લખ્યું હતું કે, "સરકાર દ્વારા મારી અને બીજા અનેક ધારાસભ્યોની અવગણના કરવામાં આવે છે."

નોંધનીય છે કે 2017માં યોજાયેલી ગુજરાત વિધાનસભાની ચૂંટણીઓમાં સાવલીની બેઠક પરથી કેતન ઇનામદારે જીત મેળવી હતી.

તેમણે કૉંગ્રેસના સાગર બ્રહ્મભટ્ટને 41633 મતથી હરાવ્યા હતા. કેતન ઇનામદારને 97646 મત મળ્યા હતા. જ્યારે કૉંગ્રેસના સાગર બ્રહ્મભટ્ટને 56013 મત મળ્યા હતા.

આ સિવાય તેમને વર્ષ 2012માં ભાજપ દ્વારા વિધાનસભાની ચૂંટણી સમયે ટિકિટ ન અપાતાં તેઓ અપક્ષ ઉમેદવાર તરીકે મેદાને ઊતર્યા અને જીત હાંસલ કરી હતી.

ભાજપની પ્રતિક્રિયા

ગુજરાત ભાજપના પ્રવક્તા ભરત પંડ્યાએ આ સમસ્યાનો આવનારા કેટલાક કલાકોમાં નિરાકરણ થઈ જશે, એવો આશાવાદ વ્યક્ત કર્યો છે.

ધારાસભ્ય કેતન ઇનામદાર અને તેમના સમર્થનમાં પડેલાં રાજીનામાંને તેઓ ભાજપમાં આંતરકલહનું પ્રતીક માનતા નથી.

તેઓ જણાવે છે કે કેતન ઇનામદાર સાથે પ્રદેશાધ્યક્ષ જિતુ વાઘાણી તાત્કાલિક ધોરણે બેઠક કરશે અને તેમને મૂંઝવતા તમામ પ્રશ્નોનો નિરાકરણ લાવવાનો પ્રયાસ કરાશે.

તેઓ ભાજપમાં કોઈ પણ પ્રકારના વિદ્રોહની શક્યતાને નકારતાં જણાવે...


...ખ્ય મંત્રી પિનારાઈ વિજયને વારંવાર એવું નિવેદન આપ્યું કે સરકાર સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદાની વિરુદ્ધમાં અપીલ નહીં કરે.

તેમણે ત્યાં સુધી કહ્યું કે સરકાર કોર્ટના આદેશને લાગુ કરવા પૂરતો સમય પણ માંગશે નહીં, કારણ કે સરકારે કોર્ટમાં સોંગધનામું દાખલ કર્યું હતું કે સરકાર મંદિરમાં મહિલાઓના પ્રવેશની તરફેણમાં છે.

'અલગ લકીરે મતદાન થાય છે.'

કેરળમાં સબરીમાલા મંદિરના વિવાદથી ભાજપને લાભ થયો એ બાબતથી કોઈ પણ વિશ્લેષક ઇન્કાર કરી શકે નહીં.

પરંતુ આ મુદ્દો રાજ્યના લોકોનો વોટ ભાજપની તરફેણમાં ફેરવી શકશે કે નહીં તે જાણવુ... બાકીનો લેખ લખો:

ાજપનો ચોક્કસ ઍજન્ડા છે."

"હડતાળના કારણે ભક્તો બસ સ્ટેશને અટવાઈ ગયા હતા."

"ભાજપને વધારે ફાયદો કોંગ્રેસના ઊંચી જ્ઞાતિના સમર્થકોથી મળશે."

"આ સમર્થકોનું વલણ ભાજપ તરફે ઢળશે, કારણ કે હવે કોંગ્રેસ પણ આ આંદોલનમાં જોડાઈ ગઈ છે. "

કોંગ્રેસના એક નેતાએ નામ ન આપવાની શરતે એ આ તર્કને ફગાવી દીધો.

સીપીએમના નેતાએ કહ્યું કે આ આંદોલનથી ઉલ્ટું કોંગ્રેસને ફાયદો થશે.

બી.આર.પી. ભાસ્કરે જણાવ્યું, "કેરળમાં ઑગસ્ટમાં જે પૂર આવ્યું, ત્યારબાદ એવું જણાતું હતું કે રાજ્યમાં લોકો જ્ઞાતિના વાડા ભૂલીને એક થયા છે."

"પરંતુ સબરીમાલા મંદિરના મુદ્દાના લીધે કેરળ જે સામાજિક વિકાસ પર ગર્વ કરતું હતું, તેની વચ્ચે છૂપાયેલી ધાર્મિક ભાવના પણ જોવા મળી."

દક્ષિણ ભારતના રાજ્યમાં ઉત્તર ભારતના રાજ્યોથી વિપરીત ભગવાન રામ માટે વિશેષ લાગણી જોવા મળતી નથી.

ભાજપને કર્ણાટકમાં પણ સત્તા સુધી પહોંચાડવામાં રાજ્યના મુખ્ય  લિંગાયત સમુદાયના વોટનો જ ફાળો હતો જેના લીધે ભાજપ સત્તાની નજીક પહોંચ્યો હતો.

ભાજપના એક નેતાએ નામ ન આપવાની શરતે કહ્યું, “કેરળના લોકોને ભગવાન રામનો મુદ્દો અસર કરતો નથી, પરંતુ સ્વામી અયપ્પાનો મુદ્દો સારી રીતે સ્પર્શે છે.”

ભાજપના અન્ય એક વરિષ્ઠ નેતાએ નામ ન આપવાની શરતે જણાવ્યું, "કેરળમાં ફક્ત ભાજપ જ ભક્તોના સમર્થનમાં છે, એવી ભાવના અમને લોકોમાં સ્પષ્ટપણે જોવા મળી રહી છે."

"અમે પાર્ટીના નવા સભ્યો બનાવવા નીકળ્યા નથી, પરંતુ આની અસર ચૂંટણીમાં જોવા મળશે."

રાજ્યમાં વિધાનસભાની ચૂંટણી ત્રણ વર્ષ બાદ થશે. છ મહિના પછી લોકસભાની ચૂંટણી યોજાશે.

 શું ભાજપા તાજેતરમાં જે સ્થિતિ ઉદભવી છે તેને જાળવી રાખવામાં સફળ રહેશે કે નહીં તે મોટો સવાલ છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ખ્યાત સંજય લીલા ભણસાલી.

દિવાળીના સમયગાળામાં એક સાથે અનેક ફિલ્મો રિલીઝ થતી હોય છે.

એ વર્ષે 'સાંવરિયા'ની ટક્કર શાહરુખ ખાનને ચમકાવતી બ્લૉકબસ્ટર 'ઓમ શાંતિ ઓમ' સામે થવાની હતી.

એ ટક્કર નિર્ણાયક પુરવાર થઈ હતી. 'ઓમ શાંતિ ઓમ' સામે 'સાંવરિયા'ને રજૂ કરવાનો નિર્ણય ખોટો હતો.

એટલું જ નહીં, 'સાંવરિયા'ની ફાઇનલ પ્રિન્ટ તેની રજૂઆતના કેટલાક દિવસો પહેલાં સુધી સોનીમાંથી કોઈએ નિહાળી પણ ન હતી.

વોર્નર બ્રધર્સની પહેલી હિન્દી ફિલ્મ 'ચાંદની ચોક ટુ ચાઈના' માર્શલ આર્ટ કૉમેડી હતી.

'સાંવરિયા'નું સ્ક્રિનિંગ પૂરું થયુ... બાકીનો લેખ લખો:

ઈરાદો નથી.

ભારતીય નિર્માતાઓએ મોટા બજેટ સાથે બનાવેલી કેટલીક ફિલ્મો પણ નિષ્ફળ રહી હતી.

'દિલવાલે દુલ્હનિયા લે જાયેંગે'ના નિર્માતા યશરાજ સ્ટુડિયોઝ કે 'કભી ખુશી, કભી ગમ'ના નિર્માતા ધર્મા પ્રોડક્શન્સ વારંવાર સફળતા મેળવતા રહ્યા છે.

નવી ટેલેન્ટના લોન્ચિંગની વાત હોય, પ્રતિભાશાળી કળાકારોને જાળવી રાખવા, આશાસ્પદ ડિરેક્ટર્સ સાથે સંખ્યાબંધ ફિલ્મો બનાવવી કે સફળ પુરવાર થયેલી ફોર્મ્યુલાનો લાભ લેવાની વાત હોય યશરાજ અને ધર્મા સતત પ્રગતિ કરતાં રહ્યા છે.

લેવા-દેવાનો સંબંધ

અમેરિકન અને બ્રિટિશ ફિલ્મોને ભારતીય ફાઇનાન્સિઅર્સ વધુને વધુ પ્રમાણમાં ફાઇનાન્સ કરી રહ્યા છે.

વોર્નર બ્રધર્સે તેમનું ભારતીય ફિલ્મ નિર્માણ યુનિટ બંધ કરી દીધું છે. ડિઝનીએ પણ ભારતમાં ફિલ્મો બનાવવાનું બંધ કર્યું છે.

વિધિની વક્રતા એ છે કે સંખ્યાબંધ ફ્લોપ ફિલ્મો પછી ડિઝનીની છેલ્લી ભારતીય ફિલ્મ 'દંગલ' જોરદાર સફળતા પામી હતી.

2016માં રજૂ થયેલી આ ફિલ્મે દુનિયાભરમાંથી 300 મિલિયન ડોલરની કમાણી કરી હતી અને એ સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ભારતીય ફિલ્મ બની હતી.

'દંગલ'એ ભારત કરતાં ચીનમાં બમણી કમાણી કરી હતી. ફોક્સ સ્ટુડિયોઝ હજુ પણ ટકી રહ્યો છે. તેનું કારણ ધર્મા પ્રોડક્શન સાથેના તેના 10 ફિલ્મોના કરાર છે.

કોઈપણ ક્રિઍટિવ ઈન્ડસ્ટ્રીની માફક આવાં જોડાણો પણ આદાનપ્રદાનનો સંબંધ બની રહ્યાં છે.

અમેરિકન અને બ્રિટિશ ફિલ્મોને ભારતીય ફાઇનાન્સિઅર્સ વધુને વધુ પ્રમાણમાં ફાઇનાન્સ કરી રહ્યા છે.

તેનું ઉડીને આંખે વળગે તેવું ઉદાહરણ રિલાયન્સ એન્ટરટેઇન્મેન્ટ ગ્રૂપ છે.

સ્ટિવન સ્પિલબર્ગની કંપની ઍમ્બ્લિન પાર્ટનર્સમાં રિલાયન્સ સહસ્થાપક છે અને 20 ટકા હિસ્સાના માલિક પણ છે.

રિલાયન્સ અને સ્પિલબર્ગે સાથે મળીને આઠ વર્ષમાં 'લિંકન'ને કારણે એકૅડમી એવોર્ડ્ઝનો લાભ લણ્યો છે અને 'ધ બીએફજી' ફિલ્મ સાથે ફટકો પણ ખાધો છે.

આમ છતાં ચીની પ્રોડક્શન કંપનીઓની સરખામણીએ આંતરરાષ્ટ્રીય ફિલ્મ ફાઇનાન્સિંગમાં ભારતીય નાણાંનો પ્રભાવ નગણ્ય છે.

પ્રિયંકા હોલિવૂડ માટે આજે બોલિવૂડની મોખરાની એક્સપોર્ટ છે.

બોલિવુડ આજે જે રીતે હોલિવૂડ ફરતે આકાર લઇ રહ્યું છે તે જોતાં લાગે છે કે એ બન્ને ચીની બિઝનેસનું નિશાન બની શકે છે.

જોકે, પૈસા કરતાં પણ વધારે દૂરગામી પ્રભાવ ધરાવતી એક બાબત છે ટેલેન્ટ.

હોલિવૂડને વૈવિધ્યની સમસ્યા નડતી હોવાનો કોઈ ઇન્કાર કરી શકે તેમ નથી પણ છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષોમાં હોલિવૂડે નોંધપાત્ર પ્રગતિ કરી છે.

તેમાં એક...


...ખ્યું હતું, 'જો સિંહોને બચાવવામાં આપણે નિષ્ફળ રહ્યા તો ઇતિહાસ આપણને ક્યારેય માફ નહીં કરે.'

બ્રિટિશ ઇન્ડિયા દ્વારા લુપ્ત થવા આવેલા સિંહો અંગે કરાયેલી એ પ્રથમ  ચિંતા હતી.

કારણ કે 'કાઠિયાવાડ ગૅઝેટિયર' અનુસાર 1884માં ગીરમાં 10થી 12 સિંહો જ બચ્યા હતા.

સિંહનું સંરક્ષણ અને જૂનાગઢના નવાબ

જૂનાગઢ સ્ટેટનું રાજચિહ્ન

સિંહના અસ્તિત્વ પર તોળાઈ રહેલા જોખમનો ખ્યાલ આવતા જૂનાગઢ સ્ટેટે સિંહોને બચાવવા પગલાં લેવાનું શરૂ કરી દીધું.

એ વખતના એજન્સી નોટિફિકેશનમાં નવાબ મહાબતખાનજી બીજાએ પ્રજા અને યુરોપીયનોને સિંહનો... બાકીનો લેખ લખો:

્રાણી તરીકે જાહેર કર્યા હતા.

જોકે, 18 નવેમ્બર 1972ના રોજ આ સ્થાન વાઘને આપી દેવાયું.

આ રીતે અમુક વર્ષો સુધી ભારતના રાષ્ટ્રીય પ્રાણીનું બિરુદ હાંસલ કરનારા એશિયાઈ સિંહો ક્યારેક મધ્યપૂર્વ એશિયાથી લઈને પૂર્વ ભારત સુધી ફેલાયેલા હતા.

એ વખતે પૃથ્વી પર સિંહોની ત્રણ પ્રજાતિ અસ્તિત્વ ધરાવતી હતી.

એમાંની બે પ્રજાતિ આફ્રિકાના સહરાના રણ વિસ્તારના ઉત્તર અને દક્ષિણમાં તેની હાજરી નોંધાવતી હતી.

જ્યારે ત્રીજી પ્રજાતીનો વસવાટ મધ્યપૂર્વ એશિયાથી લઈને ભારત સુધી ફેલાયો હતો.

ત્રણ પ્રજાતિમાં સહરાના દક્ષિણ વિસ્તારમાં રહેતા સિંહો સૌથી ભાગ્યશાળી નિવડ્યા.

જ્યારે સહરાના ઉત્તરે વસતી પ્રજાતીને કિસ્મતનો સૌથી ઓછો સાથ મળ્યો અને તેઓ નામશેષ થઈ ગયા.

આમાંથી મધ્યપૂર્વ એશિયાથી લઈને ભારત સુધી ફેલાયેલા સિંહો એ જ ગીરના 'એશિયાટિક લાયન્સ'.

વર્તમાન સ્થિતિ

ગીરમાં વર્ષ 2011 દરમિયાન સિંહોની સંખ્યા 308 હતી. જે 2015 સુધીમાં 523 પર પહોંચી હતી. જોકે, વર્ષ 2020માં આ સંખ્યા 29 ટકા વધી છે 674 થઈ ગઈ છે.

વર્ષ 2020ની ગણતરી અનુસાર સિંહોનો રહેણાકવિસ્તાર 2015ના 22 હજાર સ્કૅવર કિલોમિટરથી વધીને 30 હજાર સ્ક્વૅર કિલોમિટર થઈ ગયો છે.

અહીં એ વાત પણ નોંધવી રહી કે આ પહેલાં ચીફ કન્ઝર્વેટર ઑફ ફોરેસ્ટ, જૂનાગઢ રેન્જે નવેમ્બર 2005માં રાજ્ય સરકારને રજૂઆત કરી હતી કે સિંહોની સંખ્યા વધી રહેલી હોવાથી પ્રોટેક્ટેડ એરીયા બનાવવાની જરૂર છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ગ પર કોરોના વાઇરસનો સીમિત પ્રભાવ પડશે.

જ્યારે લંડનની ઇમ્પિરિયલ કૉલેજના વૈજ્ઞાનિકો સહિત અન્ય વિશેષજ્ઞો તેનાથી અલગ પ્રતિભાવ આપી રહ્યા છે.

ત્યારબાદ સ્વિડને સમાજના મોટા હિસ્સાને ખુલ્લા રાખવાનો નિર્ણય કર્યો.

બીજી તરફ યુરોપના મોટા ભાગના વિસ્તારમાં લૉકડાઉન કરાઈ રહ્યું હતું. લંડનની ઇમ્પિરિયલ કૉલેજના રિપોર્ટના આધારે બ્રિટને પોતાને ત્યાં લૉકડાઉનનો નિર્ણય કર્યો.

આ સિવાય સ્વિડનના સ્વાસ્થ્ય વિભાગે એ વિચાર પર વધુ ભાર મૂક્યો, જેમાં કહેવાયું હતું કે સંક્રમિત લોકોમાં મોટા ભાગનામાં સામાન્ય લક્ષણો જોવાં મળશે.
... બાકીનો લેખ લખો:

ૉડિયા એ 22 વૈજ્ઞાનિકોમાં છે જેઓએ ગત અઠવાડિયે સ્વિડનના મુખ્ય અખબારમાં સરકારની નીતિ પર આલોચનાત્મક લેખ લખ્યો છે.

એ લોકોનું કહેવું છે કે પ્રતિભા વિનાના અધિકારીઓને નિર્ણય લેવાની જવાબદારી આપી દેવાઈ છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ગ?

નિષ્ણાતો માને છે કે જે રણનીતિ સાથે ભાજપ ચૂંટણીમાં ઊતરે છે એ જોતાં લાગે છે કે આ જીત માટે નહીં પણ વિપક્ષને ખતમ કરી નાખવા માટેની યોજના છે.

વરિષ્ઠ પત્રકાર રાજ ગોસ્વામી કહે છે, "ગુજરાતના રાજકારણમાં છેલ્લાં દસ વર્ષથી પક્ષપલટાની પ્રોસેસ ચાલે છે. ભાજપનું ઘોષિત સૂત્ર જ છે કે કૉંગ્રેસ મુક્ત ભારત."

અત્રે ઉલ્લેખનીય છે કે કૉંગ્રેસ મુક્ત ભારતનું સૂત્ર નરેન્દ્ર મોદીએ 2014માં લોકસભાની ચૂંટણી પૂર્વે આપ્યું હતું.

કૉંગ્રેસ મુક્ત ભારતના આ આહ્વાન પછી 2014 અને 2019 એમ બન્ને લોકસભાની ચૂંટણીમાં ભાજપને બહુમત હાંસ... બાકીનો લેખ લખો:

ે પ્રણાલીગત મૉડલ હતું એ પ્રમાણે ભાજપ કૅડર બેઇઝ્ડ પક્ષ હતો અને જેમાં આરએસએસમાંથી આવતા સમર્થ લોકોને પક્ષમાં પદ આપવામાં આવતા હતા."

"અમિત શાહ જ્યારથી પક્ષના પ્રમુખ થયા છે ત્યારથી પક્ષમાં વ્યવહાર દૃષ્ટિતાનું વલણ જોવા મળે છે."

આશિષ દીક્ષિત કહે છે કે કૅડર બેઝ્ડ પક્ષ મનાતા ભાજપમાં અસંતોષ થાય અને વર્ષોથી પક્ષની વિચારધારાને વરેલા કાર્યકરો નારાજ થાય એ તો સ્વાભાવિક છે.

જોકે રાજ ગોસ્વામી અલગ મત પ્રગટ કરે છે તેઓ કહે છે, "કૅડર બેઝ્ડ પાર્ટીની જે છાપ છે ને નુકસાન થાય એવું લાગતું નથી."

"ભારતીય રાજકારણની જે તાસીર રહી છે એ પ્રમાણે ભાજપનું કૉંગ્રેસીકરણ થયું છે. જે પક્ષપલટાનું રાજકારણ કૉંગ્રેસ પાર્ટી કરતી હતી એ હવે ભાજપ કરે છે."

"નરેન્દ્ર મોદીનું વજન એટલું વધી ગયું છે કે પક્ષ-સંગઠનના લોકો અને કાર્યકરો શું માને છે એ પ્રભાવક નથી, એટલે કૅડરને નુકસાન થવાની વાત અસ્થાને છે."

પ્રોફેસર અમિત ધોળકયા કહે છે, "આનાથી બીજા પ્રશ્નો એવા સર્જાશે કે તેઓ તમામ લોકોને ટિકિટ આપી શકવાના નથી અને એના કારણે લાંબા ગાળે ભાજપમાં આંતરિક વિખવાદ સર્જાઈ શકે છે. લાંબા ગાળે પાર્ટીની વિચારધારા આનાથી નબળી પડશે."

અસંતોષના સૂર

આ અસંતોષ આરએસએસની નજીક ગણાતા ભાજપના દિગ્ગજ નીતિન ગડકરીના નિવેદનમાં વર્તાય છે.

નીતિન ગડકરીએ નાગપુર ખાતેના એક કાર્યક્રમમાં કહ્યું હતું કે હું વર્ષ 1975થી રાજનીતિમાં છું અને મેં નિષ્ફળતાઓ છતાં પક્ષ બદલ્યો નથી.

જે લોકો રાજનીતિમાં છે તેમણે વિચારધારા અને સિદ્ધાંતો સાથે સમાધાન ન કરવું જોઈએ.

ગડકરીએ અન્ય પક્ષમાંથી પક્ષપલટો કરીને સત્તારૂઢ પક્ષમાં જતા નેતાઓ માટે તેમણે 'ડૂબતી નાવડીમાંથી કૂદતા ઊંદર'ની ઉપમા આપી હતી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ગઈ છે.

આ દરમિયાન શિવરાજસિંહ ચૌહાણે રાજ્યના મુખ્યમંત્રીના પદેથી રાજીનામુ ધરી દીધું છે.

તેમણે મધ્ય પ્રદેશનાં રાજપાલ આનંદીબહેન પટેલને મળીને રાજભવનમાં પોતાનું રાજીનામું આપી દીધું હતું.

ચૂંટણી પરિણામ બાદ પ્રથમ વખત પ્રતિક્રિયા વ્યક્ત કરતા તેમણે જણાવ્યું, ''કોઈને સ્પષ્ટ બહુમતી નથી મળી. ભાજપને મત વધુ મળ્યા પણ સંખ્યબળની દૃષ્ટિએ અમે પછડાઈ ગયા.''

''એટલે હું સૌની સામે શીશ ઝુકાવું છું. હું રાજ્યપાલને રાજીનામું આપવા જઉં છું.''

શિવરાજસિંહ ચૌહાણે હારની જવાબદારી સ્વીકારતા કમલનાથ અને જ્યોતિરાદિત્ય સિંધિય... બાકીનો લેખ લખો:

કેન્દ્રોમાંથી કોઈને કોઈ એક ઈવીએમ સાથે મતોની ગણતરીની ખાતરી વીવીપીએટ સાથે કરવામાં આવી છે.

આ કારણને મતગણતરીમાં થયેલી ઢીલનું કારણ ગણાવવામાં આવી રહ્યું છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ગઈ હતી.

અચાનક આવી પડેલી આ આફતને પહોંચી વળવા સ્વિસ રાજધાની બર્નમાં ખાસ સૅલ તૈયાર કરાયો હતો.

સ્વિસ સરકાર રૉબર્તોને મુક્ત કરાવવા માટે વાટઘાટ કરી શકે એ માટે ખાસ દૂતને પણ પણ કંદહાર ઍરપૉર્ટ મોકલ્યો હતો.

વિમાનમાં રૉબર્તો ઉપરાંત અન્ય ત્રણ સ્વિસ નાગરિકો પણ સવાર હતા અને એમની મુક્તિ માટે સ્વિસ સરકાર ભારત સરકાર પર સતત દબાણ કરી રહી હતી.

હિંદુધર્મનો ભાગ્યવાદ

અપહરણકાંડનો સમય અન્ય મુસાફરોની માફક રૉબર્તો માટે પણ ભારે પીડાદાયક હતો. અપૂરતાં અન્ન-જળ અને ગંધાતાં ટૉઇલેટ મુસાફરોને ચીતરી ચડાવી રહ્યાં હતાં.

રૉબર... બાકીનો લેખ લખો:

રયાસ કરી છૂટવા પણ પ્રવાસીઓની સુરક્ષા મામલે કોઈ બાંધછોડ કરવામાં ના આવે.'

સ્વિસ સરકારે  અપહરણકાંડનો ઉકેલ લાવવા માટે રાજધાની બર્નમાં ખાસ સૅલ ઊભો કર્યો હતો. 'રિપબ્લિકા' અને 'કોરિયર દેલા સીરા' અખબાર અનુસાર રૉબર્તો સહીસલાતમ સ્વિત્ઝરલૅન્ડ પહોંચી ગયા બાદ પણ સ્વિસ સરકારના શ્વાસ હેઠા નહોતા બેઠા.

વિમાનના અપહરણકાંડમાં સામેલ કોઈ ઉગ્રવાદી રૉબર્તોનો સંપર્ક ન કરી શકે એ માટે સ્વિસ સરકારે તેમને ખાસ સુરક્ષા આપી હતી. તેમના તમામ સંપર્કો પર નજર રખાઈ રહી હતી અને તેમને મળનારી વ્યક્તિ અને તેમને આવતા ટેલિફોનની રજેરજની તપાસ કરાઈ રહી હતી.

200 વર્ષ જૂની કંપનીની માલિકી

રૉબર્તોની કંપની 'દે લા રૂ' અમેરિકાના ડૉલર, રશિયન રૂબલ, જર્મનીના માર્ક અને અન્ય યુરોપિયન દેશોનું ચલણ પણ છાપતી હતી.

'કોરિયર દેલા સીરા' અખબારે લખ્યું હતું કે 'જો આતંકવાદીઓને જાણ થઈ ગઈ હોત કે મુસાફરોમાં સામેલ રૉબર્તો કોણ છે, તો એનાં પરિણામ કેવાં આવ્યાં  હોત એની કલ્પના કરવી મુશ્કેલ નથી.'

આંકડાઓમાં દે લા રૂ

(ઉપરોક્ત આંકડા દ લા રૂએ બહાર પાડેલા વર્ષ 2018ના એન્યુઅલ રિપોર્ટના આધારે.)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ગઈ. ઉટાગી બૅન્કની આ હાલતનું કારણ એક હાઉસિંગ ડેવલપમૅન્ટ કંપનીને અપાયેલી 2,500 કરોડ રૂપિયાની લૉનને માને છે.

રૂપિયા 2,500 કરોડની લોન આપી

મીડિયાના અહેવાલો પ્રમાણે બૅન્કે એચડીઆઈએલ (હાઉસિંગ ડેવલપમૅન્ટ ઍન્ડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર લિમિટેડ) નામની કંપનીને 2,500 કરોડ રૂપિયાની લોન આપી છે.

ઉટાગી જણાવે છે, "એવી વાત સામે આવી છે કે એચડીઆઈએલને 2,500 કરોડ રૂપિયાની લોન આપી છે."

"રિઝર્વ બૅન્ક ઑફ ઇન્ડિયાએ બૅન્કને કહ્યું છે કે તેઓ 2,500 કરોડ રૂપિયાની વ્યવસ્થા કરે. બૅન્કે સંપૂર્ણપણે આ નાણાંની વ્યવસ્થા કરવી પડશે."

"... બાકીનો લેખ લખો:

તમ 1 લાખ રૂપિયા સુધીની રકમ જ પરત કરાશે.

જે લોકોએ 1 લાખ રૂપિયા કરતાં વધારે રકમ બૅન્કમાં જમા કરાવી હોય, તેઓ પોતાના વધારાના પૈસા નહીં મેળવી શકે.

ઉટાગી જણાવે છે," આ બનાવની સૌથી મોટી અસર ખાતેદારો પર જ પડશે, કારણ કે છેલ્લે તો તેમના જ પૈસા ડૂબશે."

બૅન્કિંગ રેગ્યૂલેશન ઍક્ટ હેઠળ આરબીઆઈ દેશની તમામ બૅન્કોનાં ખાતાંની તપાસ કરે છે.

આરબીઆઈ પાસે બૅન્કોનો ડેટા પણ દર અઠવાડિયે આવે છે.

આવા સંજોગોમાં એ પ્રશ્ન થાય છે કે જ્યારે બૅન્કની નાણાકીય હાલત ખરાબ હતી તો એ વાત આરબીઆઈને ખબર કેમ ન પડી.

આરબીઆઈ પર સવાલ

ઉટાગી જણાવે છે ," આ બનાવના કારણે આરબીઆઈની કાર્યપ્રણાલી, વિનિમય પ્રક્રિયા અને પારદર્શિતા પર પણ પ્રશ્ન ચિહ્ન લાગી ગયું છે, કારણ કે જે પીએમસીમાં બન્યું છે તે પરથી તો એવું લાગી રહ્યું છે કે આરબીઆઈએ તેના મોટા અધિકારીઓને જનતાથી માહિતી છુપાવવા દીધી."

વિશ્વાસ ઉટગી જણાવે છે, "સામાન્ય જનતાના પૈસાને ડૂબતા અટકાવવા એ આરબીઆઈનું કામ છે."

"પીએમસી પ્રકરણથી એ સ્પષ્ટ થઈ ગયું છે કે ઑડિટરોએ યોગ્ય રીતે તપાસ કરી નહોતી."

"આ પ્રકરણના કારણે આરબીઆઈની ભૂમિકા પર પણ પ્રશ્ન ચિહ્ન લાગી ગયું છે.

"રિઝર્વ બૅન્કે હાલ તો આ બૅન્ક પર સેક્શન 35એ લગાવીને તેને પોતાના નિરીક્ષણ હેઠળ લાવી દીધી છે, પરંતુ બૅન્કનું લાઇસન્સ રદ્દ નથી કર્યું."

પીએમસી બૅન્ક પર લાગેલા પ્રતિબંધો બાદ બૅન્કમાં પૈસા જમા કરાવનાર ઘણા લોકોનો વિશ્વાસ પણ તૂટ્યો છે.

બૅન્કની એક બ્રાન્ચ બહાર ઊભેલા ઉદાસ અશરફ અલી જણાવે છે, "જો અમે લોકો કોઈ બૅન્ક પર વિશ્વાસ ના મૂકીએ અને ઘરે પણ પૈસા ન રાખી મૂકીએ તો અમારે કરવું શું?"

"તમામ બૅન્કોમાં કોઈકને કોઈક માથાકૂટ તો ચાલતી જ રહેતી હોય છે."

"અમને લાગી રહ્યું હતું કે આ બૅન્ક સારી છે. હવે આ બૅન્કમાં જ અમારા પૈસા ડૂબી ગયા.'

(આ અહેવાલમાં મુંબઈથી અમૃતા દુર્વેનો સહયોગ મળ્યો છે.)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ગઠિત ક્ષેત્રમાં જ ચલાવાતાં હોય છે. તેમજ ટેક્નૉલૉજીમાં પણ ચીન આપણા કરતાં ખૂબ જ આગળ છે."

"તેથી તેઓ સસ્તા દરે માલનું ઉત્પાદન કરી શકે છે. જ્યારે નિકાસ કરવાની વાત આવે છે ત્યારે ચીન દ્વારા ઉત્પાદિત માલ આયાત થઈને આવ્યા બાદ પણ ભારતમાં ખૂબ સસ્તો જ બની જ રહે છે."

"તેમજ અહીં મજૂરીખર્ચ અને અન્ય જરૂરી ખર્ચા પણ ચીનની સરખામણીમાં ખૂબ જ વધારે છે. જે કારણે સ્વાભાવિકપણે આપણા અહીં ઉત્પાદિત થયેલા માલની કિંમત વધુ જ રહેવાની."

"હવે જો ભયની વાત કરીએ તો, જો સરકાર એવું વિચારીને આ યોજના ઘડી રહી હોય કે આપણા દેશના લોક... બાકીનો લેખ લખો:

થઈ ગઈ છે."

"GST બાદ ઘણા વેપારીઓએ 1 લાખ રૂપિયાનાં લૂમ માત્ર 15 હજાર રૂપિયામાં વેચી દીધાં છે."

"તેમજ ગુજરાતમાં ઉદ્યોગોના સંચાલનની સરળતા માટે વનવિન્ડો પ્રોગ્રામની ગેરહાજરી પણ તેના વિકાસને અવરોધે છે."

"તેથી જો RCEP પ્રસ્તાવિત માળખા પ્રમાણે લાગુ થઈ જશે તો માત્ર ગુજરાત જ નહીં પણ આખા દેશના કાપડઉદ્યોગ પર માઠી અસર થશે."

ગુજરાતના કાપડઉદ્યોગની વર્તમાન પરિસ્થિતિ અંગે વાત કરતાં આકાશ પ્રેસ ઍન્ડ પ્રિન્ટ્સના માલિક અને ધી અમદાવાદ ટેક્સટાઇલ પ્રોસેસર્સ ઍસોસિએશનના ઉપપ્રમુખ નરેશ શર્મા જણાવે છે કે, "હાલ કાપડઉદ્યોગમાં મંદીનો માહોલ છે, તેમજ નોટબંધી પછી તો ખાસ આ ક્ષેત્ર મંદીનો માર સહન કરી રહ્યું છે."

"હાલ ગુજરાતમાં યાર્ન અને ગ્રે ઉદ્યોગની પણ પરિસ્થિતિ સારી નથી. તેમજ વેપારમાં ઉધાર વ્યવહારમાં છેતરપિંડીના કિસ્સા વધતા કાપડઉદ્યોગનાં યુનિટોને નુકસાન વેઠવું પડે છે."

"જો પ્રસ્તાવિત માળખા પ્રમાણે જ સરકાર RCEP યોજના લાગુ કરી દેશે તો ગુજરાતના કાપડઉદ્યોગની દશા બેસી જશે."

"કાપડની મિલો બંધ થઈ જશે અને રોજગારીનો વિકટ પ્રશ્ન આપણી સામે આવીને ઊભો રહી જશે."

ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયાના એક અહેવાલ પ્રમાણે ગુજરાતમાં ટેક્સટાઇલ પ્રોસેસિંગ યુનિટો દ્વારા 40% સુધી ઉત્પાદન ઘટાડી દેવાયું છે.

સ્થાનિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાપડની માગમાં ઘટાડો થતાં ગુજરાતનાં ટેક્સટાઇલ પ્રોસેસિંગ યુનિટોએ આ નિર્ણય લીધો હોવાનું જણાવાયું છે.

જોકે, મંદીના મારથી ગુજરાતના આ ગૌરવવંતા ઉદ્યોગને બચાવવા માટે સરકારે કોઈ જ પ્રયત્ન નથી કર્યા એવું નથી.

 ધ હિન્દુ બિઝનેસ લાઇનના એક અહેવાલ પ્રમાણે ગુજરાત સરકારે ટેક્સટાઇલઉદ્યોગની સહાય માટે 'ધ સ્કીમ ફૉર આસિસટન્સ ટુ સ્ટ્રેન્ધન સ્પેસિફિક સૅક્ટર્સ ઇન ટેક્સટાઇલ વેલ્યુ ચેઇન' નામક યોજના શરૂ કરી છે.

જે અંતર્ગત ગુજરાતના સ્થાનિક કાપડઉદ્યોગોને વ્યાજ અને પાવર ટેરિફમાં સબ્સિડી મારફતે પ્રોત્સાહન અપાશે.

તેમજ આ યોજના દ્વારા કાપડ ઉદ્યોગમાં નવી ટેક્નૉલૉજી અપગ્રેડ કરવા માટે પણ સહાય કરાશે. તેમજ કાપડ ઉદ્યોગના વિકાસ માટે ટેક્સટાઇલ પાર્ક બનાવવાની પણ યોજના છે.

ભારતનો કાપડ ઉદ્યોગ અને ગુજરાત

પ્રતીકાત્મક તસવીર

ગુજરાત કાપડઉદ્યોગમાં સમગ્ર દેશમાં મહત્ત્વનું સ્થાન ધરાવે છે. દેશમાં કાપડઉદ્યોગ ક્ષેત્રે ગુજરાત ટેક્સટાઇલ સ્ટેટ ઑફ ઇન્ડિયા, માન્ચેસ્ટર ઑફ ઇસ્ટ અને ડેનિમ કૅપિટલ ઑફ ઇન્ડિયા જેવાં નામોથી જાણીતું છે.

ગુજરાતના કાપડઉદ્યોગની અગત્ય સમજવા માટે દેશના...


...ગણતાંત્રિક સરકાર એટલે કે રાજાશાહી સરકાર નહીં, સમાનતાનો અધિકાર એટલે કે કાયદા સામે બધા સરખા, જીવવા અને વ્યક્તિગત અધિકારોની આઝાદી અને મત આપવાનો અધિકાર."

સૂર્યપ્રકાશ અનુસાર, દુનિયાભરમાં સૌથી વધુ વિવિધતા ભારતના લોકતંત્રમાં છે.

આ રિપોર્ટમાં ડેનમાર્કને લોકતંત્રમાં પહેલા નંબરે રાખવામાં આવ્યું છે, જેના પર સૂર્યપ્રકાશ કહે છે, "ડેનમાર્કનું બંધારણ કહે છે કે હોલી બાઇબલ પર આધારિત ઇવૈન્જેલિકલ લૂથેરિયન ચર્ચ ડેનમાર્કનું સ્થાપિત ચર્ચ હશે, જેને દેશનો સહયોગ મળશે. આપણા બંધારણને જુઓ, જેની પ્રસ્તાવનામાં આપણે ધર્મનિર... બાકીનો લેખ લખો:

ઠ-દસ વર્ષમાં આપણા દેશમાં શું થયું તેનો તેમને કોઈ અંદાજ નથી. રજિસ્ટ્રાર ઑફ ન્યૂઝપેપર્સ દર વર્ષે આંકડા જાહેર કરે છે, જે અનુસાર 2014માં દૈનિક અખબારોનું સરક્યુલેશન 14 કરોડનું હતું, જે 2018માં વધીને 24 કરોડ થઈ ગયું."

"દેશમાં 800 ટીવી ચનેલ છે, જેમાં 200 ન્યૂઝચેનલ છે. લોકોનાં ઘરોમાં ટીવી જોવાવાળા 14 કરોડ હતા, જે 2018માં વધીને 20 કરોડ થઈ ગયા. ઇન્ટરનેટ કનેક્શન પાંચ વર્ષમાં 15 કરોડથી 57 કરોડ થઈ ગયાં. જો તાનાશાહી હોત તો મીડિયાનો આ રીતે ફેલાવો કઈ રીતે થઈ શકે?"

ફોનમાં નરેન્દ્ર મોદીનું ભાષણ સાંભળતા લોકો

પોતાના તર્કને આગળ વધારતા સૂર્યપ્રકાશ રિપોર્ટ તૈયાર કરનારાને પૂછે છે, "આ લોકો સાંજે આપણા શાઉટિંગ બ્રિગેડ (ટીવી ચેનલ પર બૂમો પાડીને ચર્ચા કરનારા પેનલિસ્ટ)ને નથી જોતા કે શું? દરેક ટીવી ચેનલ પર રોજ સાંજે બંને તરફથી ઉગ્ર ચર્ચા થાય છે. લોકતાંત્રિક વ્યવસ્થા ન હોય, તો આવું ન થઈ શકે."

"સોશિયલ મીડિયા પર એક દિવસ મેં જોયું કે મોદી સૌથી ખરાબ વડા પ્રધાનનો હૈશટેગ ટ્રેન્ડ કરતો હતો. જો તમને બોલવાની આઝાદી ન હોય અને એક સ્વસ્થ લોકતંત્ર ન હોય તો શું આ હૈશટેગ સોશિયલ મીડિયામાં ચાલી શકે?"

સૂર્યપ્રકાશ માને છે કે પશ્ચિમ બંગાળ, ઉત્તર પ્રદેશ અને મહારાષ્ટ્ર જેવાં રાજ્યોમાં કેટલાંક ટ્વીટ્સને લઈને ધરપકડો થઈ છે, પરંતુ તેમનો તર્ક એ છે કે તેમાં મોદી સરકારને કેમ ઢસેડવામાં આવે છે. કાયદો વ્યવસ્થા રાજ્ય સરકારના હાથમાં છે. શું એ તેમને ખબર નથી.

વી-ડેમની સ્થાપના 2014માં થઈ હતી અને તેણે 2017થી લોકતંત્ર પર દર વર્ષે એક વૈશ્વિક રિપોર્ટ જાહેર કરવાનું શરૂ કર્યું છે. સંસ્થાના ડાયરેક્ટર અનુસાર તેમની સંસ્થા ડેટાના આધારે પોતાના ક્ષેત્રમાં દુનિયાની સૌથી મોટી સંસ્થા છે.

રિપોર્ટમાં લોકતંત્રના ખાસ સ્તંભ એટલે મીડિયા, માનવાધિકાર અને ન્યાયતંત્રની સ્વતંત્રતામાં નબળાઈ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. મીડિયાવાળા અને સિવિલ સોસાયટીના કાર્યકરો સામે રાજદ્રોહથી લઈને માનહાનિ સુધીના વધતા કેસનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.

તો શું લોકતંત્રમાં ખોટ છે?

કોવિડ મહામારી દરમિયાન મોહમ્મદ પેગંબરના જન્મદિવસે શ્રીનગરની હઝરત બલ દરગાહ પર પહોંચેલા મુસલમાન શ્રદ્ધાળુઓ

ઑબ્ઝર્વર રિસર્ચ ફાઉન્ડેશનના નિરંજન સાહુ રિપોર્ટ પર સહમતિ દર્શાવતા કહે છે, "એક જમાનો હતો જ્યારે ન્યાયપાલિકા અને ચૂંટણીપંચ જેવી ભારતની સ્વતંત્ર સંસ્થાઓની સરકાર અને શક્તિશાળી નેતાઓના દબાણમાં ન આવવા માટે વિશ્વભરમાં ભારતની પ્રશંસા થતી હતી. હવે...


...ગણી દુભાશે.'' તેમણે એવું પણ માન્યું કે તેમણે કેટલીક મહિલાઓને પોતાની નગ્ન તસવીરો મોકલવાં મૅસેજ કર્યા હતા.

આ અંગે 'હફિંગટન પોસ્ટ'એ પણ નિવેદન આપ્યું છે.

તેમાં કહેવાયું છે કે તેમના બે પૂર્વ કર્મચારી અનુરાગ વર્મા અને ઉત્સવ ચક્રવર્તી પર ઘણી મહિલાઓએ જાતીય ગેરવર્તણૂકના આરોપ લગાવ્યા છે.

'હફિંગટન પોસ્ટ'એ લખ્યું,"અમે આ પ્રકારનાં વર્તનને ક્યારેય યોગ્ય ન ઠેરવી શકીએ.''

''ચક્રવર્તીએ ત્રણ વર્ષ પહેલા હફિંગટન પોસ્ટ છોડી દીધું હતું, જ્યારે અનુરાગ વર્માએ ઑક્ટોબર 2017માં હફિંગટન પોસ્ટની નોકરી છોડી હતી."

"જ્યાં... બાકીનો લેખ લખો:

શૅર કરવા અન્ય હૅશટૅગ પણ વાપર્યા હતા. પરંતુ તે સ્થાનિક સ્તરે જ મર્યાદિત રહી ગયા.

ઉદાહરણ તરીકે ફ્રાંસમાં લોકોએ #balancetonporc નામનું અભિયાન શરૂ કર્યું હતું. જેથી મહિલાઓ તેમની પર યૌન હુમલા કરનારને શરમજનક સ્થિતિમાં મૂકી શકે.

કેટલાંક લોકોએ #Womenwhoroar નામનું હૅશટૅગનો ઉપયોગ કર્યો હતો. જોકે, એને એટલી ખ્યાતી નહોતી મળી.

તદુપરાંત #MeeToo એ માત્ર સોશિયલ મીડિયા પર જ પૉપ્યુલર નથી થયું.

હવે તે વર્ચ્યુઅલ દુનિયાથી બહાર આવીને યૌનશોષણ વિરુદ્ધનું લોકપ્રિય અભિયાન બની ગયું છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ગતિવંત રાખવાની વાતનો નિર્દેશ આ બજેટ કરે છે.

આંતર માળખાકીય સવલતો વગર વિકાસ શક્ય નથી. રસ્તા, વીજળી અને પીવાના પાણી જેવી સવલત વગર જીવન ધોરણમાં સુધાર, આ સંયોગોમાં આવનાર પાંચ વરસમાં 100 લાખ કરોડ રૂપિયા જેટલી જંગી રકમ આંતર માળખાકીય સવલતો તેમજ બે લાખ જેટલાં મકાનોનું નિર્માણ, જાહેર ક્ષેત્રિય બૅન્કોમાં 70 હજાર કરોડ રૂપિયા જેટલી કૅપિટલ અને નૉનબૅન્કિંગ ફાયનાન્સ કંપનીના પુનર્વસન માટેની યોજનાનો.

એફઆઈઆઈ અને એફપીઆઈ દ્વારા એનબીએફસીમાં રોકાણ તેમજ જાહેર ક્ષેત્રિય બૅન્કો દ્વારા હાઇરેટેડ કુલ્ડ ઍસેટ્સની ખરીદી, સ... બાકીનો લેખ લખો:

'નારી તું નારાયણી યોજના' લૉન્ચ કરાશે એમ કહ્યું હતું. એક કમિટી બનશે જે દેશના વિકાસ અને ગ્રામીણ અર્થવ્યવસ્થામાં મહિલાઓની ભાગીદારી વધારવા પર સલાહ રાખશે.

વિવેકાનંદે કહ્યું હતું કે દુનિયા ત્યાં સુધી ખુશ ન રહી શકે જ્યાં સુધી મહિલાઓની સ્થિતિમાં સુધારો ન થાય. એક ચકલી એક પાંખથી ઊડી ન શકે.

ભારતની વિકાસગાથામાં ગ્રામીણ અર્થવ્યવસ્થામાં મહિલાઓની ભાગીદારીની એક સોનેરી ગાથા છે. હું એક કમિટીનો પ્રસ્તાવ મૂકી રહી છું, જે આ ભાગીદારી વધારવા માટે તેમનું સૂચન રાખશે.

સામાજિક સેવાઓ અને વિકાસને લગતી પ્રવૃત્તિની સોશિયલ એન્ટરપ્રાઇઝને સ્વૈચ્છિક સંસ્થાઓ નાણાં ઉપલબ્ધ કરી શકે તે માટે સોશિયલ સ્ટોક એક્સચેન્જ થકી નાણાં ઊભાં કરી શકે તેવી વાત, મૅક ઇન ઈન્ડિયા માટે કસ્ટમ ડ્યૂટીમાં રાહતો તેમજ સ્ટાર્ટઅપ પોતાના અનુભવો વહેચી શકે તે માટે એક ખાસ ટીવી ચેનલ, ઇલેક્ટ્રિક વાહનો માટે ઇન્કમટેક્સમાં રાહત અને લૉન ઉપરના સંપૂર્ણ વ્યાજને આવકવેરામાંથી બાદબાકી જેવી સવલતોની વાત કરવામાં આવી છે.

ટૂંકમાં લઘુ અને મધ્યમ કક્ષાનાં નવાં એકમો થકી જ રોજગારી અને અર્થવ્યવસ્થામાં સુધારો આવી શકશે તે વાત ઉપર સરકારે ભાર મૂક્યો છે.

આ બજેટની અન્ય જાહેરાતો જોઈએ તો મૅક ઇન ઈન્ડિયા, સ્કિલ ઈન્ડિયા, સ્ટાર્ટઅપ સાથે જોડાયેલી છે. હાલના તબક્કે કેટલું નીપજશે તે કળવું મુશ્કેલ છે.

પેન્શનની વાત બજેટનું આકર્ષક પાસું

નાના વેપારીઓને કોઈ પણ પ્રકારની સામાજિક સુરક્ષા એમના વેપારમાંથી ઉપલબ્ધ થતી નથી.

એમને માટે પેન્શનની વાત આ બજેટનું આકર્ષક પાસું છે. ત્રણ કરોડ જેટલા છૂટક વેપારીઓ અને નાના દુકાનદારો જેમનું વાર્ષિક ટર્નઓવર દોઢ કરોડ કરતાં ઓછું હોય તેમને પ્રધાનમંત્રી લઘુવેપારી માનધન યોજના હેઠળ પેન્શનનો ફાયદો મળશે.

આર્થિક અસમાનતા દૂર કરવી અને ઓછી આવકવાળા જૂથને ઊંચકવાની બાબત આ એક મહત્ત્વની જોગવાઈ છે.

આપણે ત્યાં ભાડવાતને મકાન આપવામાં અત્યારના કાયદાઓ ભાડવાત તરફી હોવાથી રોકાણ ખાતર મકાન બાંધીને વિકસિત દેશોની જેમ લોકો ભાડે આપે છે તેવું બહુ ઓછું થાય છે.

તે દિશામાં આ કાયદાઓનું સરળીકરણ થાય તો ખાનગી રોકાણ પણ આ ક્ષેત્રમાં જાય અને પરિણામે રહેણાક મકાનોની ખેંચ ઓછી થાય. આ કાયદાને સુધારવાની વાત એ પણ લાંબા ગાળે ઉપકારક નીવડશે.

કેટલીક નિરાશાઓ

પેટ્રોલ અને ડીઝલ બંને પર લિટરે એક રૂપિયાનો સ્પેશિયલ એડિશનલ એક્સાઈઝ ડ્યૂટીનો વેરો ઝીંકાયો છે. સેસ સાથે આ વધારો બે રૂપિયા લિટરે થાય.

ઊર્જાના કોઈ પણ સાધનને તમે સ્પર્શો એટલે...


...ગના હુમલાથી અથવા કુદરતી રીતે થઈ છે. આથી તેઓ કેસ દાખલ કરતા ન હતા.

જેથી સિમહાદ્રી એટલે કે શિવા એક પછી એક હત્યાઓ કરતો ગયો. તે લોકો સાથે વાત કરતી વખતે નબળાઈ જાણી લેતો અને પછી શિકાર બનાવતો હતો.

પોલીસે કહ્યું કે કેટલાક એવા પણ લોકો હતા જે તેની જાળમાં ફસાયા બાદ તેમાંથી બચવામાં ભાગ્યશાળી રહ્યા હોય.

તે લોકોને ચોખાને આકર્ષિત કરતાં ભાગ્યશાળી સિક્કાની લાલચ આપતો અને પછી તેમને એકાંત સ્થળે બોલાવતો હતો.

તે સિક્કાના બદલામાં પૈસા અને ઘરેણાં લઈ લેતો પછી પ્રસાદમાં સાયનાઇડ ભેળવી ખવડાવી દેતો.

કોણ છે 'શિવા' સિમહાદ... બાકીનો લેખ લખો:

માને સાયનાઇડ ખવડાવી દીધું.

વળી જાન્યુઆરી-2019માં તેણે 5 લાખ રૂપિયા રોકડા અને સોનાના 20 ઘરેણા લીધા બાદ પોતાના એક અન્ય સંબંધી સમંથાકૂર્તી નાગામણીની હત્યા કરી દીધી.

ઑગસ્ટ-2019માં તેણે તેના મકાનમાલિકને પણ પૈસા બેગણા કરવાની લાલચ આપી પૈસા અને ઘરેણાં પડાવી લીધાં.

તેના મકાનમાલિક રામુલમ્માના મૃત્યુ પર કોઈને શંકા ન થઈ. તેની પાસેથી તેણે એક લાખ રોકડ અને 40 ગ્રામ સોનું લઈ લીધું હતું.

સાયનાઇડ કેવી રીતે મળતું?

પોલીસ અનુસાર શિવાએ વિજયવાડામાં રહેતી અમીનુલ્લાહ નામની વ્યક્તિ પાસેથી આ ખતરનાક ઝેર મેળવ્યું હતું.

અમીનુલ્લાહના નાના ભાઈ મોટરસાઇકલના સ્પેરપાર્ટ્સનું યુનિટ ચલાવે છે. આથી તેમને કાયદેસર રીતે સાયનાઇડ મળી શકતું હતું.

અમીનુલ્લાહે તેમના ભાઈની જાણ બહાર જ કંપનીના નામ પર સાયનાઇડ ખરીદ્યું અને શિવાને આપી દીધું.

અમીનુલ્લાહનો ગુનાહિત ઇતિહાસ છે અને તેની પર કેટલાક કેસ ચાલી રહ્યા છે.

સિમહાદ્રીએ તેની સાથે ઘરોબો કેળવ્યો અને સાયનાઇડ મેળવી લીધું. હાલ પોલીસે બન્નેની ધરપકડ કરી છે.

ચોખાને આકર્ષતો સિક્કો શું છે?

પોલીસનું કહેવું છે કે આ એક દુર્લભ ધાતુનો બનેલો સિક્કો હોય છે જેનામાં ચોખાને આકર્ષિત કરવાની શક્તિ હોય છે. તે કૉપર અને ઇરિડિમ ધાતુઓના મિશ્રણથી બને છે.

તેની ચુંબકીય શક્તિ તેને કિંમતી પદાર્થ બનાવે છે આથી તેનો અવકાશ અને સૈન્ય સંશોધનોમાં પણ ઉપયોગ થાય છે.

એ સિક્કાઓ વિશે એવી પણ અફવાઓ છે કે તેમાં જાદૂઈ શક્તિ હોય છે અને તેની કિંમત કરોડો રૂપિયા હોઈ શકે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ગભગ એક મહિનામાં અમે વિકટ પરિસ્થિતિનો સામનો કરીશું.”

તેઓ કહે છે કે નદીનું પાણી સુકાવાની સીધી અસર દેશના અર્થતંત્ર પર પડશે.

વાણિજ્ય મંત્રાલય દ્વારા જારી કરાયેલા આંકડા અનુસાર વર્ષ 2019માં દેશમાં આયાત કરાયેલ સામાન પૈકી 52 ટકા નિકાસ કરાયેલ સામાનના 73 ટકા સામાન નદીના રસ્તે જ લાવવા, લઈ જવામાં આવ્યો છે.

પરાગ્વે વિશ્વના સૌથી મોટા કૃષિ પેદાશના નિકાસકર્તાઓમાં સામેલ છે. આ દેશ મબલખ પ્રમાણમાં સોયાબીનની નિકાસ કરે છે અને તેની પાસે નદી પર ચાલતો વિશ્વનો સૌથી મોટો જહાજી બેડો છે.

વેટલૅંડ્સમાં દુષ્કાળ

પરાગ્વેમા... બાકીનો લેખ લખો:

ીધાં છે. અસુનશિયોનમાં રહેલા મુખ્ય બંદરમાંથી ઘણાં જહાજ હવે પહેલાં કરતાં ઓછો સામાન લઈને નીકળી રહ્યાં છે.

આયાત-નિકાસ જારી રાખવા માટે સરકારે નદીના રસ્તાના સ્થાને સડક માર્ગે સમુદ્ર સુધી પહોંચવાનું સમાધાન શોધ્યું છે. પરંતુ નદીની સરખામણીએ સડક માર્ગે સામાન લાવવા-લઈ જવાનો ખર્છ વધુ છે.

થોડા સમય પહેલાં એવો પણ સમય આવ્યો જ્યારે જહાજો માટે આગળ વધવાનો કોઈ રસ્તો જ ન રહ્યો.

એક શિપિંગ કંપનીના નિદેશક ગુલેરમો એરેકે જણાવે છે કે ઑક્ટોબરના અંતિમ અઠવાડિયામાં તેમનાં એક ચતુર્થાંશ જહાજોએ લંગર નાખી દેવાં પડ્યાં હતાં. તેમની પાસે કુલ 80 જહાજોનો બેડો છે.

તેઓ કહે છે કે, “અમારાં આઠ જહાજ બોલિવિયામાં ફસાયેલાં હતાં, ત્રણ પરાગ્વના સૅન એન્ટોનિયોમાં અને 12 જહાજ આર્જેન્ટિનાના સૅન  લોરેન્ઝોમાં હતાં. તકનીકીપણે તે ફસાયાં નહોતાં પરંતુ પાણી ઓછું હોવાના કારણે તેમને ચલાવવું અસંભવ હતું.”

ગુલેરમો જણાવે છે કે નદીમાં પાણી ઓછું થવાની અસર તેમની કંપનીની આવક પર પણ પડી છે. તેમની કંપનીને દર મહિને લગભગ 40 લાખ ડૉલરનું નુકસાન થયું છે.

સેન્ટર ફૉર રિવર ઍન્ડ મૅરિટાઇમ શિપ ઑનર્સ દ્વારા જારી કરાયેલા આંકડા અનુસાર પરાગ્વેના ખાનગી સેક્ટરને આ કારણે 23 કરોડ ડૉલરનું નુકસાન થયું છે.

આ પરિસ્થિતિનો સામનો કરવા માટે નદીની ઊંડાઈ ઘણી જગ્યાએ વધારવાની જરૂરિયાત છે. પરંતુ આ દિશામાં હજુ સુધી કામ શરૂ થઈ શક્યું નથી.

જૉર્જ વેર્ગારા જણાવે છે કે આ કામ માટે પહેલા બજેટ ફાળવાયું હતું પરંતુ કોરોના મહામારીને કારણે સરકારે આ નાણાંનો ઉપયોગ મહામારીનો સામનો કરવા માટે કરવો પડ્યો.

તેમનું અનુમાન છે કે નદીની ઊંડાઈ વધારવાનું કામ આ વર્ષના ડિસેમ્બર માસથી શરૂ થશે. જોકે, તેઓ માને છે કે ત્યાં સુધીનો સમય “અત્યંત જટિલ મુશ્કેલીઓવાળો છે.”

પીવાના પાણીની અછત

પરાગ્વે નદીના સંકટના કારણે માત્ર જહાજ ચલાવવામાં જ નહીં પરંતુ પરાગ્વેના નાગરિકોનાં ઘરોમાં પીવાનું પાણી પહોંચાડવામાં પણ તકલીફ પડી રહી છે.

આ વર્ષની શરૂઆતમાં સરકારે નદીનું પાણી જળસંકટથી ગ્રસ્ત ચાકો વિસ્તારમાં લાવવાની યોજનાનું ઉદ્ઘાટન કર્યું હતું. આ યોજના અંતર્ગત નદીનું પાણી અસુનશિયોનથી 650 કિલોમિટર દૂર પ્યૂર્ટે કસાડોમાં લોકોનાં ઘર સુધી પહોંચાડાઈ રહ્યું હતું.

પરંતુ નદીના કૅચમેન્ટ એરિયામાં પાણી ન હોવાના કારણે ઑક્ટોબરમાં પાણી નથી પહોંચી રહ્યું. અહીં સુધી કે અસુનશિયોનમાં પાણીનો પુરવઠો ખોરવાઈ રહ્યો છે.

બીબીસી સાથે થયેલી વાતચીતમાં ડિપ્ટી વાણિજ્યમંત્રી...


...ગયા છે.

નેશનલ ક્રાઇમ રેકર્ડ બ્યૂરોના આંકડા મુજબ દેશમાં 2001થી 2016 દરમિયાન કુલ 1,557 લોકોનાં કસ્ટડીમાં મૃત્યુ થયાં હતાં.

એનસીઆરબીના 2001થી 2016ના ડેટા મુજબ સૌથી વધારે કસ્ટોડિયલ ડેથ મહારાષ્ટ્રમાં હતાં અને આંધ્ર પ્રદેશ પછી ત્રીજા ક્રમે હતું.

આટલો મોટો વધારો કેમ?

ગુજરાતમાં કસ્ટોડિયલ ડેથમાં આટલો મોટો વધારો કેમ એ અંગે ગુજરાતમાં કાયદા અને માનવઅધિકાર પર કાર્યરત સંસ્થા સામાજિક ન્યાય કેન્દ્રના મૅનેજિંગ ટ્રસ્ટી નૂપુરે કહ્યું કે રાજ્ય પોતે એક વાર કાયદાની શિસ્ત તોડે ત્યારે એ એના તંત્રમાં આગળ વધતી હોય છ... બાકીનો લેખ લખો:

ીઓ સાચવવામાં વિભાગીય કાર્યવાહીની પ્રણાલિ અને ભારતીય દંડ સંહિતાનું ઉલ્લંઘન થાય છે.

નૂપુરની જેમ શ્રીકુમાર પણ માને છે કે કસ્ટોડિયલ ડેથનો ભોગ બનનારા મોટા ભાગના લોકો ગરીબી રેખાથી નીચે જીવન જીવનારા લોકો હોય છે એટલે આવી ઘટનાઓ ટૂંકનોંધ બનીને રહી જાય છે.

શ્રીકુમાર કહે છે, ''રૂલ ઑફ લૉની કાર્યવાહી બહુ સ્પષ્ટ છે અને જો તેને જ અનુસરવામાં આવે તો આટલી ઘટનાઓ ન બને."

"પરંતુ ઉચ્ચઅધિકારીઓ રૂલ ઑફ લૉને બદલે રૂલ ઑફ ફૅવર, કૅરિયર પ્રોગેસ, અંગત ફાયદા જુએ છે અને કાયદાને અવગણે છે.''

કસ્ટોડિયલ ડેથના દરેક બનાવની રાષ્ટ્રીય માનવઅધિકાર પંચને દરેક રાજ્યે જાણ કરવાની હોય છે.

અગાઉ આ નિયમ 24 કલાકમાં જાણ કરવાનો તથા ત્યારબાદ પૉસ્ટમાર્ટમ રિપોર્ટ, ફરિયાદ, અન્ય તપાસની વિગત વગેરે ફોટો-તસવીરો સાથે રજૂ કરવાનો હતો.

રાષ્ટ્રીય માનવઅધિકાર પંચ એનએચઆરસીની વેબસાઈટ પર આ અંગે રાજ્યો માટે જે ગાઇડલાઇન આપવામાં આવી છે. તેમાં આવી ઘટનાઓ નિવારી શકાય તે માટે કાર્યપ્રણાલિ અને ઘટના બને ત્યારે કરવાની કાર્યવાહી વિશે વિગતે નોંધ છે.

જોકે, કમિશન નોંધે છે કે મોટા ભાગનાં રાજ્યો તરત માહિતી આપતાં નથી હોતાં. જેથી વળતર કે તપાસની દાદ માગવા આવેલા કેસો પણ પૅન્ડિંગ રહે છે.

વળતરનો સવાલ

કસ્ટોડિયલ ડેથના કિસ્સામાં પોલીસની તપાસ પદ્ધતિ અને કાર્યપ્રણાલિ બાબતે પોલીસ મૅન્યુઅલ, સુપ્રીમ કોર્ટનું માર્ગદર્શન અને આઈપીસીની અનેકવિધ જોગવાઈઓ તો છે પરંતુ વળતર અંગે કોઈ ચોક્કસ નિયમ નથી.

વળી આની સાથે સંકળાયેલો એક સવાલ જેલ સુધારણાનો પણ છે.

તાજેતરમાં કથિત રીતે ભાગેડુ વિજય માલ્યા અને નીરવ ચોક્સી જેવા હાઇ પ્રોફાઇલ કેસોમાં ભારતની જેલની સ્થિતિ સારી નથી એવા આક્ષેપો લંડનની અદાલતની કાર્યવાહીમાં થયેલા છે.

બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતા વકીલ નવીન આ અંગે કહે છે કે કસ્ટડીમાં મૃત્યુના કેસમાં કોઈ એક ચોક્કસ વળતરની રકમ ન તો રાજયે નક્કી કરેલી છે કે ન તો અદાલતે.

તેમણે કહ્યું, "આમાં કેસ ટૂ કેસ વળતર ચૂકવવામાં આવતું હોય છે. એટલે કેસના સંજોગો અને અત્યાચાર અને મૃત્યુ પામનારની સામાજિક-આર્થિક પરિસ્થિતિ પણ જોવામાં આવે છે."

મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીએ આપેલી માહિતી મુજબ ગુજરાતમાં 133 કેસોમાં કુલ 23.50 લાખ રૂપિયાનું વળતર આપવામાં આવ્યું છે.

અલબત્ત, વળતરનો આ આંકડો કુલ કેસો પૈકી કેટલા કેસનો છે કે પછી તમામ કેસનો છે એ અંગે કોઈ માહિતી આપવામાં આવી નથી.

કુલ 133 કેસોમાં 23.50 લાખ વળતર ગણીએ તો મૃત્યુ પામનાર દરેક વ્યકિતના...