...દવની તત્કાલીન બિહાર સરકારના આદેશ મુજબ પટનામાં રોકી દેવામાં આવી હતી. જોકે, અડવાણીની રથયાત્રા અને વી.એચ.પી.ની રથયાત્રા અલગઅલગ હતી.

કામેશ્વર ચૌપાલ કહે છે, "અડવાણીજીની રથયાત્રા શિલાન્યાસ કાર્યક્રમ પછી શરૂ થઈ હતી. એ પહેલાં અમે લોકો (વીએચપીની) રામજાનકી યાત્રા મારફત અનેક રથયાત્રા કાઢી ચૂક્યા હતા."

"અડવાણીજીએ અમારા આંદોલનને ટેકો આપવા માટે દિલ્હીના પાલમથી રથયાત્રાની શરૂઆત કરી હતી. ઓડિશાના રસ્તે બિહાર પહોંચ્યા હતા."

"એ વખતે હું વિ.હિ.પ.નો પ્રદેશ સંગઠનમંત્રી હતો. તેથી સમસ્તીપુર સુધી અડવાણીજી સાથે રહ્યો ... બાકીનો લેખ લખો:

લોકોની નારાજગી બહાર આવવા લાગી છે.

ઉત્તર પ્રદેશના અમારા સહયોગી સમીરાત્મજ મિશ્ર જણાવે છે કે મહંત પરમહંસદાસે ધરણાં શરૂ કર્યાં છે. સંતોની માગણી છે કે મંદિર આંદોલન સાથે જોડાયેલા સંતોને પણ ટ્રસ્ટમાં સ્થાન મળવું જોઈએ.

ટ્રસ્ટમાં સામેલ થવા બાબતે શું કહે છે?

ટ્રસ્ટમાં એક દલિત સભ્ય તરીકે સામેલ થવા બાબતે કામેશ્વર ચૌપાલ કહે છે, "દેશની વસતી દોઢ અબજથી પણ વધારે લોકોની છે. હજારો જ્ઞાતિઓ છે."

"જ્ઞાતિઓને આધારે બધાને ભાગીદાર બનાવવાના હોય તો કામ બહુ મુશ્કેલ થઈ જાય. મને લાગે છે કે જેમને સંત પરંપરા અને હિંદુ ધર્મ તથા હિંદુત્વ પ્રત્યે ઊંડો અનુરાગ છે તેમને જ મોદી સરકારે ટ્રસ્ટમાં સામેલ કર્યા છે."

કામેશ્વર ચૌપાલ ઉમેરે છે, "બધાને સાથે લઈને વિકાસ સાધવાનો ભાજપનો સંકલ્પ પણ છે. મારા ટ્રસ્ટમાં સામેલ થવાનો અર્થ હું દલિત સમુદાયનો હોવા પૂરતો થવો ન જોઈએ."

"અમે બહુ શરૂઆતથી રામમંદિર આંદોલન સાથે જોડાયેલા છીએ. જેના શિલાન્યાસની પહેલી ઈંટ મેં મૂકી હતી એ મંદિર મારી નજર સામે બનીને તૈયાર થઈ જાય એવી મારી મહત્ત્વાકાંક્ષા છે. ટ્રસ્ટમાં બધા લોકો સારા છે."

"બધાની લાગણી સમિતિની સાથે છે. મને સામેલ કર્યો એ સારું થયું. સામેલ ન કર્યો હોત તો પણ સારું જ હતું. આટલી ચર્ચા પણ ન થઈ હોત."

કામેશ્વર ચૌપાલના જણાવ્યા અનુસાર, "ટ્રસ્ટમાં તેમને સામેલ કરવા બાબતે સરકાર તરફથી કોઈએ તેમની સાથે વાત કરી ન હતી."

વડા પ્રધાન તથા ગૃહમંત્રીએ જાહેરાત કરી એ પછી તેમને આ બાબતે જાણકારી મળી હતી. હવે તેઓ ઇચ્છે છે કે રામમંદિરનું નિર્માણ બને તેટલું જલદી થઈ જાય.

કામેશ્વર ચૌપાલને રામમંદિર ટ્રસ્ટમાં સામેલ કરવાના નિર્ણયના રાજકીય અર્થ પણ કાઢવામાં આવી રહ્યા છે, કારણ કે ચૌપાલ પોતે સક્રિય રાજકારણી છે.

શિલાન્યાસ કાર્યક્રમ પછી કામેશ્વર ચૌપાલ બાબતે દેશભરમાં ચર્ચા થવા લાગી, ત્યારે ભાજપે તેમને પક્ષમાં વિધિવત્ પ્રવેશ કરાવ્યો હતો.

તેમની લોકપ્રિયતાને ધ્યાનમાં રાખીને ભાજપે તેમને 1991ની લોકસભા ચૂંટણીમાં રોસડાની બેઠક પરથી ઉમેદવાર બનાવ્યા હતા, પણ તેઓ ચૂંટણી હારી ગયા હતા.

1995માં તેઓ બેગુસરાયની બખરી બેઠક પરથી વિધાનસભાની ચૂંટણી લડ્યા હતા, તેમાં પણ તેઓ હારી ગયા હતા.

2002માં તેમને બિહાર વિધાન પરિષદના સભ્ય બનાવવામાં આવ્યા હતા. 2014 સુધી તેઓ વિધાન પરિષદના સભ્ય હતા.

2009ની લોકસભા ચૂંટણીમાં તેઓ ભાજપના સ્ટાર પ્રચારકોમાં સામેલ હતા. એ ચૂંટણીમાં તેમણે નારો આપ્યો હતો : "રોટી રામ કે સાથ."

ભાજપે 2014ની લોકસભા...


...દવાઓ આપવામાં આવી હતી. 50 દર્દીઓને પ્લૅસેબો અપાઈ.

જાહેરાત મુજબ - "કોવિડ -19 પૉઝિટિવ દર્દીઓ પર આયુર્વેદિક દવાઓની આ પ્રથમ ક્લિનિકલ કંટ્રોલ ટ્રાયલ હતી અને હવે અમે આ દવાઓના મલ્ટિસેન્ટ્રિક ક્લિનિકલ ટ્રાયલ્સ તરફ આગળ વધી રહ્યા છીએ."

આ જાહેરાતના એક દિવસ પહેલા મંગળવારે પતંજલિએ આ મામલે યુ-ટર્ન લેતાં કહ્યું હતું કે, "અમે ક્યારેય પણ કોરોના કિટ બનાવવાનો દાવો કર્યો નથી".

જો કે, હજી પણ ઘણા પ્રશ્નોના જવાબો મેળવવાના બાકી છે.

ક્યા પ્રશ્નો બાકી?

પતંજલિના ટ્રાયલ ફૉર્મની નકલ

પ્રથમ, એ વાતની શું સાબિતી છે કે કોરો... બાકીનો લેખ લખો:

ેખ હેઠળ તમામ 95 ટ્રાયલ કરવામાં આવી.

આઈ.સી.એમ.આર.ની સી.ટી.આર.આઈ. વેબસાઇટમાં નોંધણી કરતી વખતે પતંજલિ આયુર્વેદ જણાવ્યું હતું કે ક્લીનીકલ ટ્રાયલમાં તેઓ 'મધ્યમ લક્ષણ ધરાવતા દર્દીઓનો' સમાવેશ કરશે, પરંતુ આમ કરવામાં આવ્યું નહીં.

'કોરોનિલ' નામની દવાના ટ્રાયલ સાથે સંકળાયેલા એક વરિષ્ઠ તબીબે બીબીસીને નામ ન આપવાની શરતે જણાવ્યું કે, "ટ્રાયલમાં સામેલ દર્દીઓની ઉંમર 35-45 વચ્ચે હતી અને મોટા ભાગના અસિમ્પટમૅટિક (લક્ષણો વિના) અથવા ખૂબ હળવાં લક્ષણો ધરાવતા હતા."

પતંજલિએ ટ્રાયલ વિશે કેમ ન જણાવ્યું?

ધ્યાનમાં લેવા જેવી બીજી બાબત એ છે કે ડાયાબિટીસ અથવા બ્લડપ્રેશરની ફરિયાદ હોય એવા દર્દીઓને ટ્રાયલમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા ન હતા.

આ અગત્યનું છે, કારણ કે ડબ્લ્યુએચઓ સહિત વિશ્વના અગ્રણી તબીબી નિષ્ણાતો માને છે કે બંને અથવા બંનેમાંથી કોઈ એક રોગોથી પીડિત લોકો માટે કોરોના વધુ જોખમી પુરવાર થઈ શકે.

જવાબ મળી શક્યો નથી કે જે દર્દીઓ ઉપર પતંજલિ દ્વારા ક્લિનિકલ ટ્રાયલ કરવામાં આવી તેઓ પહેલેથી કોઈ દવાનું સેવન કરતા હતા કે નહીં, કારણ કે આઈ.સી.એમ.આર.એ કોરોના ચેપગ્રસ્ત દર્દીઓની સારવાર માટેની દવાઓની સૂચિ બહાર પાડી છે.

ડ્રગ નિષ્ણાતોનો સવાલ એ છે કે જો દર્દીઓ પહેલાથી કોઈ ઍલૉપથીની દવા લેતા હોય, તો આયુર્વેદિકની અસર કઈ રીતે માપી શકાય?

જાણીતા આરોગ્ય નિષ્ણાત દિનેશ ઠાકુર પતંજલિના ક્લિનિકલ ટ્રાયલનાં પરિણામો પર પણ સવાલ ઉઠાવતાં કહે છે "આટલા ઓછા દર્દીઓના ટ્રાયલ રિપોર્ટના આધારે તમે કોરોના સારવારનો દાવો કઈ રીતે કરી શકો છો?"

અંતે, સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ પ્રશ્ન ઊભો થાય છે કે જો 'પતંજલિ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટે' મે મહિનામાં સી.ટી.આર.આઈ. વેબસાઇટ પર નોંધણી કરાવી હતી અને કોરોના દર્દીઓ પર ક્લિનિકલ ટ્રાયલ ચાલુ હતી, તો ડી.જી.સી.આઈ. અને આઈ.સી.એમ.આર.ને આ વિશે માહિતી કેમ નહીં આપી.

ભારતમાં કોરોના ચેપના તમામ કેસોની યાદી ફક્ત આઈ.સી.એમ.આર. જ નહીં, પરંતુ રાજ્યના કોવિડ -19 નોડલ અધિકારી, જિલ્લા વહીવટ અને મુખ્ય તબીબી અધિકારીની પાસે પણ હોય છે.

જોકે બજારમાં પતંજલિની 'કોરોના કિટ' શરૂ થતાંની સાથે જ 'આયુષ' મંત્રાલય હરકતમાં આવ્યું હતું, પરંતુ પ્રશ્ન ઊભો થાય છે કે ટ્રાયલના પરિણામો વિશે જાહેરમાં આવતા પહેલાં પતંજલિએ મંત્રાલયની મંજૂરી કેમ લીધી ન હતી.

રહ્યો સવાલ એવી દવાના ટ્રાયલ વિશે, જે સીધી બજારમાં જ પહોંચી શકે છે, તો નિર્ણય લેતી સંસ્થાઓ સાથે સંકળાયેલા લોકોને લાગે છે કે, "નિયમ અને કાયદો પોતાની જગ્યાએ...


...દવાઓની કિંમત ઓછી કરવા માટે હું દવા કંપનીઓનો આભાર માનું છું."

અગાઉ કેન્દ્ર સરકારે દવા કંપનીઓ સાથે રેમડેસિવિરનું ઉત્પાદન વધારવા અને તેની આપૂર્તિ વધારવા માટે જરૂરી પગલાંને લઈને ચર્ચા કરી હતી.

રેમડેસિવિરની નવી કિંમત

સાત જુદી-જુદી કંપનીઓની રેમડેસિવિર દવાના ભાવ ઘટાડી દેવામાં આવ્યાં છે અને હવે રેમડેસિવિર 899 રૂપિયાથી માંડીને 3,490 રૂપિયામાં ઉપલબ્ધ છે.

કૅડિલાની રેમડેક 899 રૂપિયામાં ઉપલબ્ધ છે, જ્યારે સિન્જિનની રેમવિન 2,450 રૂપિયામાં મળશે.

ડૉ. રેડ્ડીઝ લૅબ દ્વારા બનાવાતી રેડિક્સ 2,700 રૂપિયામાં મળશે.
... બાકીનો લેખ લખો:

સુધીનો દંડ થશે.

આ આદેશ અનુસાર, હવે માસ્ક ન પહેરવો એ રેલવે કાયદા પ્રમાણે ગુનો ગણાશે. અત્યાર સુધી રેલવે લોકોને માસ્ક પહેરવાની સલાહ આપતું હતું.

આ આદેશ તત્કાળ પ્રભાવથી આગામી છ મહિના માટે લાગુ થશે. બાદમાં આ અંગે વધુ દિશાનિર્દેશ અપાશે.

કોરોના વાઇરસને ફેલાતા રોકવા માટે કેન્દ્રીય સ્વાસ્થ્ય અને પરિવારકલ્યાણ મંત્રાલયના દિશાનિર્દેશો અનુસાર, કેન્દ્રીય રેલ મંત્રાલયે પણ ઘણાં પગલાં લીધાં છે.

રેલવે અનુસાર, માસ્કનો જરૂરી ઉપયોગ અને દંડની જોગવાઈ હવે ભારતીય રેલવે (રેલવે પરિસરોમાં સફાઈ પ્રભાવિત કરનારી ગતિવિધિઓ માટે દંડ) નિયમ, 2012 હેઠળ લિસ્ટેડ કરી દેવાઈ છે.

તેમાં રેલવે પરિસરોમાં થૂંકવા પર દંડની પણ જોગવાઈ સામેલ છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...દસ્તાવેજ માટે ટૂલકિટ શબ્દનો સોશિયલ મીડિયામાં વધુ ઉપયોગ થાય છે. પરંતુ સોશિયલ મીડિયાની વ્યૂહરચના ઉપરાંત, ગ્રાઉન્ડ સ્તરે થતા પ્રભાવ વિશેની માહિતી પણ આપવામાં આવે છે.

ટૂલકિટ ઘણીવાર તે લોકોમાં વહેંચાયેલી હોય છે જેમની હાજરી ચળવળની અસરને વધારવામાં મદદરૂપ સાબિત થઈ શકે છે.

આવી સ્થિતિમાં ટૂલકિટને કોઈપણ ચળવળની વ્યૂહરચનાનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ કહેવું ખોટું નથી.

તમે ટૂલકિટને દીવાલો પર લગાવવામાં આવતા પોસ્ટરોનું આધુનિક સ્વરૂપ કહી શકો છો. જેનો ઉપયોગ આંદોલનકારીઓ વર્ષોથી અપીલ કરવા અથવા વિનંતી કરવા માટે કરે છે.

સોશિય... બાકીનો લેખ લખો:

આજની સ્થિતિ અને ખેડૂતોના હાલના પ્રદર્શન વિશે જાણકારી આપે છે."

નોંધમાં લખવામાં આવ્યું છે કે "આ ટૂલકિટનો હેતુ લોકોને એ દેખાડવાનો છે કે કેવી રીતે પોતાના વિવેકનો ઉપયોગ કરીને તમે ખેડૂતોનું સમર્થન કરી શકો છો."

આ નોંધ પછી, ટૂલકિટમાં ભારતીય કૃષિ ક્ષેત્રની હાલની સ્થિતિ પર વાત કરવામાં આવી છે. કહેવામાં આવ્યું છે કે ભારતમાં નાના અને છેવાડાના ખેડૂતોની સંખ્યા વધારે છે અને તેમની સ્થિતિ ખરેખર ખરાબ છે.

ટૂલકિટમાં ખેડૂતોને 'ભારતની અર્થવ્યવસ્થાની કરોડરજ્જુ' કહેવામાં આવ્યા છે.

લખવામાં આવ્યું છે કે "ઐતિહાસિક રીતે હાંસિયામાં ધકેલાઈ ગયેલા આ ખેડૂતોનું પહેલાં સામંતશાહ જમીનદારોએ શોષણ કર્યું. તેમના પછી અંગ્રેજોએ અને 1990ના દાયકામાં લાવવામાં આવેલી ઉદારીકરણ અને વૈશ્વિકીકરણની નીતિઓએ તેમની કમર તોડી નાખી. આ પછી, આજે પણ ખેડૂત 'ભારતીય અર્થવ્યવસ્થાની કરોડરજ્જુ' છે."

ટૂલકિટમાં આત્મહત્યા કરવા મજબૂર થયેલા ભારતીય ખેડૂતોનો પણ ઉલ્લેખ છે. સાથે જ, કૃષિ ક્ષેત્રમાં ખાનગીકરણને વૈશ્વિક સ્તરની સમસ્યા કહેવામાં આવી છે.

આ પછી આ ટૂલકિટમાં લખવામાં આવ્યું છે કે લોકો આ અંગે તરત શું કરી શકે છે.

ટૂલકિટમાં સજેશન આપવામાં આવ્યું હતું કે લોકો #FarmersProtest અને #FarmersProtest હૅશટૅગનો ઉપયોગ કરીને ખેડૂતોના સમર્થનમાં ટ્વીટ કરી શકે છે." રિહાના અને ગ્રેટા થનબર્ગે પોતાના ટ્વીટમાં #FarmersProtest હૅશટૅગનો પ્રયોગ કર્યો હતો.

ટૂલકિટમાં લખવામાં આવ્યું છે કે "લોકો પોતાના સ્થાનિક પ્રતિનિધિઓને મેઇલ કરી શકે છે, તેમને કૉલ કરી શકે છે અને તેમને પૂછી શકે છે કે તે ખેડૂતોના કેસમાં શું ઍક્શન લઈ રહ્યા છે."

ટૂલકિટમાં ખેડૂતોના સમર્થનમાં કેટલીક ઑનલાઇન-પિટિશન સાઇન કરવાની પણ અપીલ કરી હતી, જેમાંથી એક ઑનલાઇન પિટિશન ત્રણેય કૃષિ કાયદાઓને પરત લેવાની હતી.

ટૂલકિટમાં લોકોને આહ્વાન કરવામાં આવ્યું હતું કે "તે સંગઠિત થઈને, 13-14 ફેબ્રુઆરીની પાસે ભારતીય દૂતાવાસ, મીડિયા સંસ્થાન અને સરકારી ઑફિસોની બહાર સારી રીતે પ્રદર્શન કરે અને પોતાની તસવીરને #FarmersProtest અને #StandWithFarmersની સાથે સોશિયલ મીડિયા પર પોસ્ટ કરે."

ટૂલકિટમાં લોકોને ખેડૂતોના સમર્થનમાં વીડિયો બનાવવા, ફોટો શૅર કરવા અને પોતાના સંદેશને લખવાનું આહ્વાન કરવામાં આવ્યું છે.

આ લોકોને કહેવામાં આવ્યું કે તે ખેડૂતોના સમર્થનમાં જે કાંઈપણ પોસ્ટ કરે, તેમાં પ્રધાનમંત્રીના કાર્યાલય, કૃષિ મંત્રી અને અન્ય સરકારી સસ્થાઓના અધિકૃત હૅન્ડલને સામેલ...


...દા ઉપર વાત ન કરે."

"આવી પરિસ્થિતિમાં કોણ રાજનીતિ કરશે અને રાજનીતિ કેવી રીતે થશે? લોકતંત્ર કેવી રીતે અહીં બચેલું રહેશે?"

ભારત સરકાર એમ તર્ક આપે છે કે અનુચ્છેદ 370 હઠ્યા પછી કાશ્મીરમાં સ્થિતિ સામાન્ય થઈ રહી છે અને ચરમપંથ સમાપ્ત થઈ રહ્યો છે.

સરકારના દાવા પર અનુરાધા ભસીન કહે છે, "એમણે તર્ક આપ્યો કે કાશ્મીરમાં ચરમપંથનું કારણ અનુચ્છેદ 370 છે. જ્યારથી આ કલમ હઠી, ચરમપંથ ખતમ નથી થયો, બલ્કે વધી ગયો છે. ડેટા કોઈ પણ ખૂણેથી જુઓ, ચરમપંથ વધેલો જ નજરે આવશે."

મારવાથી નહીં ખતમ થાય ચરમપંથ

ભસીનનું માનવું છે કે... બાકીનો લેખ લખો:

ં તૈયાર કરાઈ રહ્યું છે.

બીજી તરફ અનુરાધા ભસીન કહે છે, "જો તમે એવું રાજકીય માળખું બનાવવાના પ્રયત્ન કરી રહ્યા છો, જેમાં દરેક મુદ્દે નિયંત્રણ દિલ્હી પાસે હોય તો પછી એવી રાજનીતિનો લોકતંત્ર સાથે વધુ તાલમેલ બેસી નહીં શકે."

"રાષ્ટ્રીય પ્રક્રિયા શરૂ કરવામાં જેટલું મોડું કરાશે એટલો જ લોકોનો ગુસ્સો વધતો જશે."

કાશ્મીર ઘાટીમાં રાજીવ ગાંધીના સમયથી જનભાવનાઓ અને દિલ્હીની સરકારોની નીતિઓ વચ્ચે ટકરાવ ચાલતો રહ્યો છે. ક્યારેક વિરોધ દબાયેલો રહ્યો છે, ક્યારેક ઉગ્ર થઈ ગયો, પરંતુ સંપૂર્ણ રીતે ખતમ નથી થયો.

હવે બદલાયેલી પરિસ્થિતિઓમાં પણ તે દબાયેલો છે, ખતમ નથી થયો.

અનુરાધા ભસીન કહે છે, "કાશ્મીરના લોકોમાં એ વાતને લઈને ગુસ્સો છે કે પાછલા વર્ષે જે કંઈ પણ નિર્ણયો કરવામાં આવ્યા, એમાં એમને કોઈ પણ સ્તરે સામેલ કરવામાં ન આવ્યા."

"એ નિર્ણયો સાચા હતા કે ખોટા એ અલગ વિષય છે, પરંતુ એમાં કોઈ પણ રીતે કાશ્મીરના લોકોને સામેલ કરવામાં નથી આવ્યા."

ત્યાં જ રિયાઝ મશરુર પ્રમાણે "લોકતંત્રનો મતલબ હોય છે કે લોકોની પોતાની સરકાર અને લોકોની સરકારમાં ભાગીદારી હોવી. કાશ્મીરમાં હાલ એવું બિલકુલ નથી."

"કાશ્મીરમાં બે-ચાર સલાહકાર છે જે ગવર્નર સાથે મળીને મોટા નિર્ણય કરે છે. કાયદા બનાવવામાં કે સરકારી નિર્ણયોમાં જનતાની કોઈ પણ રીતની કોઈ ભાગીદારી નથી."

અલગતાવાદી અને મુખ્યધારાની રાજનીતિ

જૂન 2018માં રાજ્યપાલશાસન સાથે જ વિધાનસભા રદ થઈ ગઈ હતી અને હાલ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ જમ્મુ-કાશ્મીરમાં ચૂંટણી થવાના કોઈ સંજોગ નજર નથી આવી રહ્યા.

એ પણ ખબર નથી કે જો ભવિષ્યમાં લોકતાંત્રિક વ્યવસ્થા લાગુ થઈ તો તેનું સ્વરૂપ શું હશે.

રિયાઝ કહે છે, "કાશ્મીરમાં ભારતનું સમર્થન કરનાર તમામ નેતાઓને કાં તો નજરબંધ કરી લેવાયા હતા અથવા અટકાયતમાં લઈ લેવાયા હતા."

"ભાજપ સાથે ગઠબંધનની સરકાર ચલાવનારા મહેબુબા મુફ્તીને તો હજુ સુધી મુક્ત કરવામાં નથી આવ્યાં. પબ્લિક સેફ્ટી ઍક્ટ એટલે કે પીએસએ હેઠળ તેમની અટકાયતને ત્રણ મહિના હજુ વધારવામાં આવી છે."

"એવામાં રાજ્યમાં લોકતાંત્રિક રાજનીતિ કેવી રીતે સંભવ થઈ શકે છે."

છેલ્લાં 73 વર્ષમાં કાશ્મીરની રાજનીતિ બે વિચારધારાઓમાં વહેંચાયેલી હતી. એક તરફ અલગતાવાદી હતા અને બીજી તરફ ભારતનું સમર્થન કરનારા લોકો.

હવે અલગતાવાદીઓ અને મુખ્યધારાની રાજનીતિ કરનારાઓમાં કોઈ અંતર નથી રહી ગયું. તેવામાં કાશ્મીરમાં ફરીથી રાજકીય પ્રક્રિયાનું શરૂ થવું એટલું સરળ નહીં હોય.

રિયાઝ કહે છે, "પાર્ટીઓનું...


...દા સાથે ર.મ.રા.ની સામે ઊભો રહ્યો.

મારો ગભરાટ અને સામે દ્રઢ નિશ્ચય મારી આંખોમાં જોઈ તેમની બાજુમાં બેસાડ્યો.

અત્યંત વહાલ સભર વાતો કરતા મને કહે કે ચિત્રકાર હોવું એ આજના સમાજ જીવનમાં કપરાં ચઢાણ ચઢવા જેવું છે.

એક ચિત્રકાર બનવા પાછળની વાસ્તવિકતા સંબંધે એમના શબ્દો સાંભળી મારા સવાલોના જવાબ મળી ગયા.

દિલ-દીમાગને સાબૂત રાખી હું જૂનાગઢ પરત આવ્યો. શાળાના અભ્યાસમાં નબળો હતો એ કડવી પણ વાસ્તવિકતા હતી. એ વર્ષ હતું 1961નું.

એસ.એસ.સી (આજનું દસમું ધોરણ) જેમતેમ પાસ થવાની તૈયારી કરી. કળાક્ષેત્રે વધુ અભ્યાસ ક... બાકીનો લેખ લખો:

દક-સાધક તરીકે જાણીતા ઘનશ્યામ વ્યાસની સર્જનાત્મક અભિગમ સભર દોસ્તી પણ થોડો સમય માટે દૂર થઈ.

ચિત્ર સર્જન અને જીવન જીવવાના પ્રેરણા સ્ત્રોત રૂપે મારી ભીતર હંમેશા ગિરનારી વાતાવરણ વિચરતું રહે છે

આજ સુધી વિશેષરૂપે તો ચિત્ર સર્જન અને જીવન જીવવાના પ્રેરણા સ્રોતરૂપે મારી ભીતર હંમેશા વિચરતા રહેતા ગિરનારી વાતાવરણને, એ વાતાવરણને ઓઢીને ગ્રામ્ય પરિવેશની ઓળખ લઈ આવતા સરળ જીવન જીવતા રબારી - ભરવાડ લોકોનો સમૂહ પણ હવે જોવા નહોતો મળવાનો.

હા, આ બધું માત્ર થોડા સમય માટે જ છેટે જઈ રહ્યું છે એની ખાતરી હતી અને આશ્વાસન પણ.

આજના જાણીતા ચિત્રકારો પ્રભાકર કોલતે અને કાશીનાથ સાળવે જેવા સહપાઠીઓ, મોરારજી સંપત અને સોલાપુરકર જેવા પ્રેમાળ પ્રોફેસરોના માર્ગદર્શન સાથે કળાના ગહન અભ્યાસના દિવસો પસાર થઈ રહ્યા હતા.

બીજી તરફ જૂનાગઢ જેવા નાનકડા ગામમાંથી વિશાળ મુંબઈ શહેરમાં આવી ચઢેલા આ વિદ્યાર્થીને સાથે-સાથે એવા વિચાર પણ આવે છે કે મુંબઈ મહાનગરની ભાગદોડવાળી જીવનશૈલી વચ્ચે મનભરીને ચિતરવાનો અવકાશ-મોકો નહીં મળે.

જે. જે.માં અભ્યાસનું એક વર્ષ

એમ.એસ. યુનિવર્સિટીની ફેકલ્ટી ઑફ ફાઇન આર્ટસમાં પ્રવેશે મને ધોધમાર ચિતરતો કર્યો

આવા વિચારો અને ડર વચ્ચે જેમ-તેમ પહેલું વર્ષ પસાર કર્યું. સુપ્રસિદ્ધ ચિત્રકાર-કવિ પ્રધુમ્ન તન્ના (હવે દિવંગત)ના સૂચનથી મેં વડોદરાની વાટ પકડી - મુકામ એમ.એસ. યુનિવર્સિટીની ફૅકલ્ટી ઑફ ફાઇન આર્ટ્સ.

ફાઇન આર્ટ્સની પ્રવેશ પ્રક્રિયાનું મારું કામ જોઈ બેન્દ્રે સાહેબ, મણિ સાહેબ અને ચૌધરી સાહેબે કહ્યું કે પેન્ટિંગ, અપ્લાઇડ અને શિલ્પ વિભાગમાં પ્રવેશ આપી શકીશું.

તારે કયા વિભાગમાં જવું છે? મારો જવાબ હતો ''મારે તો ચિત્રો બનાવવાં છે. મને કોઈ વિભાગની સમજ કે જાણકારી નથી.''

મારા આ સરળ જવાબે મને પેન્ટિંગ ના ચાર વર્ષના કળાના અભ્યાસક્રમમાં પ્રવેશ મેળવી આપ્યો.

આ પ્રવેશે મને ધોધમાર ચિતરતો કર્યો. બહુ જ ટૂંકા સમયમાં હું પ્રોફેસરોનો માનીતો અને સહપાઠીઓમાં ચર્ચાનો વિષય બની ગયો.

આર્થિક અગવડનો અંત

ગુજરાત લલિત કળા અકાદમીનાં કલાકાર વિભાગનું પ્રથમ ઇનામ 1000 રૂપિયા મારા એક વિશાળ ચિત્રને જાહેર થયું

પરંતુ એક મુસીબત એવી હતી જે મારો પીછો નહોતી - એનું નામ આર્થિક અગવડો એટલે કે નાણાકીય ભીડ. આ ભીડનો પણ એક સવારે અંત આવી ગયો.

1966-67નું વર્ષ. ગુજરાત લલિતકળા અકાદમીનાં કલાકાર વિભાગનું પ્રથમ ઇનામ 1000 રૂપિયા મારા એક વિશાળ ચિત્રને જાહેર થયું.

આ ઇનામે કળાના એક વિદ્યાર્થીની...


...દાખલ કરવાના મામલા પણ વધ્યા છે.

પ્રોફેસર ટૉમ કહે છે કે લોકખુશામત કરનાર નેતાઓ સંસ્થાઓનો તિરસ્કાર કરતા જ હોય છે.

તેઓ કહે છે, "બ્રાઝિલ, ભારત અને અમેરિકામાં લોકખુશામતના ચલણને પ્રોત્સાહન આપનાર નેતાઓ છે અને તેમને સંસ્થાનો પસંદ નથી. તેમને એવી કોઈ ચીજ પસંદ નથી જે લોકો સાથે તેમના સંબંધને પ્રભાવિત કરી શકે."

"રસપ્રદ વાત છે કે આ ત્રણેય દેશોના નેતાઓનો કોરોના વાઇરસ પ્રત્યેનો રિસ્પૉન્સ બહુ ખરાબ રહ્યો છે. આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે આ ત્રણે દેશોમાં કોરોના સંક્રમણના મામલા વધી રહ્યા છે."

અમેરિકાની જૉહ્ન હૉપકિન્સ યુનિ... બાકીનો લેખ લખો:

ાહી માટે બહુ જરૂરી સંસ્થાઓ છે. તમે ભારતમાં વિશ્વવિદ્યાલયોના રાજકીયકરણના સંકેત જોઈ રહ્યા છો."

પ્રોફેસર ટૉમ લોકશાહીના વિશ્લેષણનું કામ કરે છે અને તેઓ ભારતીય લોકશાહીને લઈને ચિંતા દાખવે છે.

તેમની નજરમાં સ્કૂલનાં પુસ્તકોમાં ઇતિહાસ બદલવા, ઐતિહાસિક સ્થળોમાં ફેરફાર પણ લોકશાહી નબળી થવાના પુરાવા છે.

અઘોષિત કટોકટી?

પ્રોફેસર ટૉમ કહે છે કે રાજકારણ હવે એટલું બદલાઈ ગયું છે કે સત્તા હડપવા માટે તખ્તાપલટ કે કટોકટીની જાહેરાત કરવાની જરૂર નથી પડતી.

જો ઇંદિરા ગાંધી આજે વડાં પ્રધાન હોત તો તેમને કટોકટી જાહેર કરીને લોકશાહીને નિલંબિત કરવાની જરૂર ન પડત, જેવું તેમણે 1975-1977 વચ્ચે કર્યું હતું.

તેઓ કહે છે, "આપણા સમયમાં સત્તાને હડપવા માટે તખ્તાપલટ અથવા ડાબેરી વિદ્રોહની જરૂર નથી. હવે તમે મીડિયાને નિયંત્રિત કરીને બધી સંસ્થાઓ પર કબજો કરી શકો છો."

કટોકટીનાં 45 વર્ષ પછી હાલમાં જ રાજનેતા અને સામાજિક કાર્યકર્તા યોગેન્દ્ર યાદવે એક લેખ લખ્યો હતો. તેઓ પ્રોફેસર ટૉમના તર્ક સાથે સંમત દેખાય છે.

તેઓ કહે છે, "કટોકટી વખતે એક સત્તાવાર કાયદાકીય જાહેરાત કરાઈ હતી. પરંતુ લોકશાહી હડપવા માટે એવું નથી કરવું પડતું."

"ભલે કાગળ પર જ હોય પરંતુ કટોકટીનો અંત તો આવવાનો જ હતો. હવે જે નવી વ્યવસ્થામાં આપણે રહીએ છીએ, તે શરૂ તો થઈ છે પરંતુ તેનો અંત ક્યાં થશે તે નથી ખબર."

તેઓ કહે છે, "લોકશાહીનું જોખમ બહુ દૂર નથી, આપણે એવા સમયમાં રહીએ છીએ જ્યારે લોકશાહીને મિટાવવામાં આવી રહી છે."

પ્રોફેસર ટૉમ કહે છે કે ડેમૉક્રેટિક બૅકસ્લાઇડિંગ અથવા ધીમે-ધીમે કાયદાકીય રીતે  સત્તાને હડપવાની મુશ્કેલી એ છે કે વિપક્ષને એ સ્પષ્ટ નથી થતું કે પાણી ક્યારે માથાની ઉપર જતું રહ્યું અને તેમને સડક પર ઊતરીને પ્રદર્શન કરવાનું છે.

તેઓ કહે છે, "જો એ લોકો ઉચિત સમય પહેલાં રસ્તા પર ઊતરીને જનતા વચ્ચે જાય અને પ્રદર્શન કરે તો લોકોને લાગે છે કે વિપક્ષ સત્તાના ભૂખ્યા છે. જો મોડા પડે તો સડક પર પ્રદર્શનનો સમય જતો રહે છે."

વિપક્ષમાં એકતાનો અભાવ

પત્રકાર પંકજ વહોરા તર્ક આપે છે કે આજની પરિસ્થિતિ જેવી છે, એવી નહોતી હોવી જોઈતી અને તેના માટે માત્ર વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને જ એકલા જવાબદાર ન ઠેરવી શકાય.

તેઓ કહે છે, "કૉંગ્રેસના પતને પણ ભાજપને સંસ્થાઓની અવગણના કરવાની તાકાત આપી હતી. કેટલાક મામલામાં સંસ્થાઓને નબળા કરવાની જરૂર પણ નથી પડતી કારણકે પૂરતી માત્રામાં લોકો સરકાર જે કરી રહી છે તેનાથી સંમત છે."

"હા, આ...


...દાજે 4.45 ટકા ઘટી હતી.

ભાજપને 115, કૉંગ્રેસને 61, રાષ્ટ્રવાદી કૉંગ્રેસ પાર્ટીને બે, કેશુભાઈ પટેલના નેતૃત્વવાળી ગુજરાત પરિવર્તન પાર્ટીને બે, જનતા દળ(યુનાઇટેડ)ને એક તથા અપક્ષને એક બેઠક મળી હતી.

વર્ષ 2009ની લોકસભાની ચૂંટણી દરમિયાન 47.89 ટકા મતદાન થયું હતું, જેમાંથી ભાજપને 46.52 ટકા તથા કૉંગ્રેસને 43.38 ટકા મત મળ્યા હતા. મતોની આ ટકાવારી સાથે ભાજપને 15 તથા કૉંગ્રેસને 11 બેઠક મળી હતી.

વર્ષ 2012-2017ની વિધાનસભા ચૂંટણી અને વર્ષ 2014ની લોકસભા ચૂંટણી જોતા એવું કહી શકાય કે મતદાતા બંને ચૂંટણીમાં અલગ રીત... બાકીનો લેખ લખો:

ઠક મેળવવા માટે ભાજપે આ વખતે પશ્ચિમ બંગાળ, ઓડિશા તથા પૂર્વોત્તરના રાજ્યો તરફ પણ નજર દોડાવી છે.

મોદી માટે ગુજરાતનું મહત્ત્વ

ગુજરાતના પરિણામ ઉપર વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના કરિશ્મા તથા ભાજપના અધ્યક્ષ અમિત શાહની વ્યૂહરચના અંગે લોકોનો 'જનમત' હશે.

રાજકીય વિશ્લેષક ડૉ. કાશીકરના કહેવા પ્રમાણે, "વર્ષ 2014ની ચૂંટણી વખતે ગુજરાતની જનતાએ નરેન્દ્ર મોદીનું શાસન જોયું છે."હવે જનતાનો મૅન્ડેટ 'યથાત્ નેતૃત્વ' કે 'નેતૃત્વ પરિવર્તન' અંગે હશે. ચૂંટણી પરિણામ એ મોદીના પર્ફૉર્મન્સ ઉપર જનતાનો મૅન્ડેટ હશે."

ગુજરાત ભાજપના પ્રવક્તા પ્રશાંત વાળાએ બીબીસી સાથે કહ્યું, "ગુજરાતની જનતા વધુ એક વખત નરેન્દ્ર મોદીને વડા પ્રધાન તરીકે જોવા ઇચ્છે છે. "કેન્દ્ર સરકારે કરેલા લોકકલ્યાણના કામો, સવર્ણોને દસ ટકા અનામત તથા બજેટમાં કરવામાં આવેલી જોગવાઈને કારણે પાર્ટી ફરી એક વખત ભવ્ય વિજય મેળવશે."

વાળાને આશા છે કે ગુજરાતમાં ભાજપ 26માંથી 26 બેઠક મેળવશે.

ગુજરાતએ મોદી-શાહની જોડીનું હોમસ્ટેટ

વરિષ્ઠ પત્રકાર કૌશિક મહેતાના કહેવા પ્રમાણે, "ગુજરાતમાં ભાજપ પાસે મોદીના સ્વરૂપે 'ચહેરો' છે. તેમનો મુકાબલો કરી શકે તેવો કોઈ નેતા કૉંગ્રેસ પાસે નથી."

"હાર્દિક પટેલ ઉપર કૉંગ્રેસને આશા હતી, પરંતુ ગરીબ સવર્ણોને અનામત બાદ તે પરિબળનો છેદ ઊડી જાય છે."

"ઓબીસી નેતા અલ્પેશ ઠાકોર વિરુદ્ધ ઠાકોર સમુદાયમાં જ આક્રોશ ઊભો થયો છે. તેઓ ભાજપ સાથે સંપર્કમાં હોવાની પણ ચર્ચા છે."

"આવી જ રીતે સૌરાષ્ટ્ર કે દક્ષિણ ગુજરાતમાં જિગ્નેશ મેવાણીની અસર થવાની શક્યતા હું નથી જોતો."

ગુજરાત ઉપરાંત, રાજસ્થાન, દિલ્હી, હિમાચલ પ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડમાં ભાજપની સ્ટ્રાઇક રેટ 100ની રહી હતી.

કૉંગ્રેસનો ચહેરો કોણ?

વર્ષ 2017ની વિધાનસભામાં કૉંગ્રેસે છેલ્લા અઢી દાયકાનું સર્વશ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન કર્યું હતું.

કૉંગ્રેસને આપબળે 77 તથા ભારતીય ટ્રાઇબલ પાર્ટી તથા જિગ્નેશ મેવાણીની સાથે 80 બેઠક પર યુતિનો વિજય થયો હતો.

જે 182 બેઠકો વાળી ગુજરાત વિધાનસભામાં સાદી બહુમતીથી 12 બેઠક ઓછી રહી હતી.

કૉંગ્રેસના તત્કાલીન ઉપાધ્યક્ષ રાહુલ ગાંધીના નેતૃત્વમાં ગુજરાત કૉંગ્રેસનું નવસર્જન થયું.

આ ચૂંટણી બાદ અને પરિણામ પૂર્વે જ તેમણે કૉંગ્રેસના અધ્યક્ષ તરીકે સ્થાપિત થયા.

ગુજરાત કૉંગ્રેના પ્રવક્તા ડૉ. મનિષ દોશીએ બીબીસી સાથે વાત કરતા વ્યૂહરચના જણાવી:

"ગત વિધાનસભા ચૂંટણી, ત્યારબાદ યોજાયેલી સ્થાનિક સ્વરાજ્યની ચૂંટણીના પરિણામોના આધારે...


...દાયને નુકસાન થયું છે.

15 ડિસેમ્બરથી ધરણાં પર બેઠેલાં મહિલાઓ સડકો પર આવી ગયાં હતાં.  મેટ્રોનો રસ્તો રોક્યો અને પછી ભીડે પથ્થરબાજી કરી તેનાથી તોફાન થયાં.

ધરણાં પર મહિલાઓનો ઉપયોગ ઢાલની જેમ કરવામાં આવ્યો. પાછળ પુરુષો કામ કરી રહ્યા હતા.

શાહીન બાગ મૉડેલ- મોટાભાગના પ્રદર્શનમાં લૅફ્ટ વિંગ- જિહાદી અને ઍન્ટી સીએએ, એનઆરસી, એનપીઆર ઍક્ટિવિઝ્મ જોવા મળ્યું. અમિત શાહવિરોધી, મોદીવિરોધી અને ફાસિઝ્મવિરોધી નારા પોકારાયા હતા.

ઇંકલાબના નારા દીવાલો પર લખવામાં આવ્યા હતા.

બહારના લોકો કોણ હતા? ઉત્તર-પૂર્વ દિલ્હીન... બાકીનો લેખ લખો:

િક લોકો પ્રમાણે હિંસામાં ભાજપના ધ્રુવીકરણની મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા રહી હતી.

કૉંગ્રેસના અહેવાલમાં વડા પ્રધાનનું કપડાંથી ઓળખી લેવાવાળું નિવેદન, ગૃહમંત્રી અમિત શાહનું ઈવીએમ એટલું જોરથી દબાવો કે કરંટ શાહીન બાગમાં લાગે એ નિવેદન, કપિલ મિશ્રાનું અલ્ટિમૅટમ અને અનુરાગ ઠાકુર, પરવેશ વર્માનાં ઉશ્કેરણીજનક નિવેદનોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

એવું લાગે છે કે ખેડૂતોની હેરાનગતિ, રૂપિયાની ઘટતી કિંમત, અર્થતંત્રની ખરાબ હાલત, બેરોજગારી, મહિલાઉત્પીડન, દલિતો-આદિવાસીઓ પર સંકટ જેવી સમસ્યાઓ પરથી ધ્યાન ભટાકવવા માટે ભાજપે કાવતરું કર્યું હતું.

દિલ્હીની કાયદા-વ્યવસ્થાની જવાબદારી અમિત શાહ પર છે. તેઓ નિષ્ફળ રહ્યા છે. દિલ્હીની હિંસાની પરિસ્થિતિને રોકવા માટે અમિત શાહે પ્રયત્ન ન કર્યા.

બાબરપુરમાં લોકોએ કહ્યું કે દુર્ગાવાહિનીનાં એક નેતાએ ત્યાં લોકોને ઉશ્કેર્યા, જેનાથી ત્યાં પથ્થરબાજી થઈ. બાબરપુરની એક તરફ હિંદુઓ અને બીજી તરફ મુસ્લિમો રહે છે.

કેટલાક લોકોએ કહ્યું કે પોલીસ મૂક દર્શક બનેલી હતી.

આમ આદમી પાર્ટીના નેતા અને દિલ્હીના મુખ્ય મંત્રી અરવિંદ કેજરીવાલ પણ પરિસ્થિતિને કાબૂમાં લેવામાં નિષ્ફળ રહ્યા. તેમણે જવાબદારીભર્યા કોઈ પગલાં ન લીધાં. હિંસાપીડિતોના પુનર્વાસમાં તેઓ નિષ્ફળ રહ્યા છે.

બાબરપુરમાં મુસ્લિમોએ હિંદુ મંદિરનું રક્ષણ કર્યું. ગોંડા ચોક પર હિંદુઓએ મસ્જિદનું રક્ષણ કર્યું.

કૉંગ્રેસની માગ

સમાજના બે પ્રમુખ સમુદાયમાં અવિશ્વાસનો માહોલ બન્યો છે. સમુદાયો વચ્ચે અંતર ઓછું કરી શકાય એ માટે ખાસ કરીને બાળકો અને મહિલાઓનું કાઉન્સેલિંગ કરવાની જરૂર છે.

ભાજપના નેતા અનુરાગ ઠાકુર, કપિલ મિશ્રા, પરવેશ વર્મા પર એફઆઈઆર દાખલ થાય અને સુપ્રીમ કોર્ટ કે હાઈકોર્ટના વર્તમાન ન્યાયાધીશની દેખરેખમાં સ્વતંત્ર તપાસ થાય.

પોતાની જવાબદારી નહીં નિભાવનાર સરકારી અને પોલીસ અધિકારીઓ સામે તરત પગલાં લેવામાં આવે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...દાયમાં બહુ લોકપ્રિય છે.

મદાન જણાવે છે, "મને વિશ્વાસ છે કે રિપબ્લિકન પાર્ટીના લોકોને આશા હશે કે આમાંથી ઘણા લોકો પક્ષ બદલીને તેમને મત આપશે."

ઘણા વિશ્લેષકો આ આયોજનને બંને નેતાઓ માટે ફાયદાકારક ગણાવે છે, જોકે સૌ કોઈ તેને લઈને ઉત્સાહ નથી દર્શાવી રહ્યા.

વિરોધનો સ્વર

ભારત સરકારે કાશ્મીરના વિશેષ દરજ્જાને ખતમ કરી દીધો છે અને ત્યાં સંચારસુવિધા પર પ્રતિબંધ લગાવી દીધો છે. આવા સમયે નરેન્દ્ર મોદી અમેરિકાના આ પ્રવાસે ગયા છે.

ભારત સરકારના આ નિર્ણયથી પડોશી પાકિસ્તાન સાથે તણાવ વધ્યો છે. પાકિસ્તાન પણ આ વિસ્... બાકીનો લેખ લખો:

વ્યક્તિને ત્રાસ આપો તો તમે માનવાધિકારના કોઈ સન્માનને લાયક નથી."

જોકે, ગૅટ્સ ફાઉન્ડેશન સન્માન રદ કરવા માટે તૈયાર નથી. તેના સ્થાપક બિલ ગૅટ્સે 'વૉશિગ્ટન પોસ્ટ'ને આપેલા એક ઇન્ટરવ્યૂમાં જણાવ્યું, "અમને લાગે છે કે સરકારના આગેવાને સ્વચ્છતા માટે પગલાં લીધાં છે, જે સન્માન આપવા જેવી બાબત છે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...દારૂની લડાઈમાં સમર્થન આપવું એ મારી જવાબદારી હતી, પણ એ માટે બધાં મારો વિરોધ કરે છે.'

હાર્દિકે વધુમાં કહ્યું હતું, "દારૂની લડાઈને હું સમર્થન આપું છું પણ આપણી લડત અનામત માટે છે. અનામત મારા માટે પહેલો મુદ્દો છે, ખેડૂતો મારા માટે બીજો મુદ્દો છે અને બેરોજગારી મારા માટે ત્રીજો મુદ્દો છે અને ત્યારબાદ દારૂબંધીનો મુદ્દે આંદોલન હશે તો એમાં પણ હું જોડાઈશ."

આ અંગે પાટીદાર અનામત આંદોલન સમિતિ છોડીને ભાજપમાં જોડાયેલા રેશમા પટેલ કહે છે, "સોશિયલ મીડિયા પર ટીકા થઈ એટલે હવે ડેમેજ કંટ્રોલ કરવા માટે આમરણાંત ઉપવાસની... બાકીનો લેખ લખો:

લ્પેશ ઠાકોર 2019ની ચૂંટણીને ધ્યાને રાખીને એકસાથે આવે એ શક્ય છે, પણ પાટીદારોને અનામત મુદ્દે આ ત્રણ એકસાથે રહે એ શક્ય નથી."

પાટીદાર અનામત આંદોલન સમિતિ છોડીને ભાજપમાં જોડાયેલા રેશમા પટેલ કહે છે, "પાટીદારોના હિતમાં આંદોલન કરવું હોય તો હું ભાજપમાંથી રાજીનામું આપવા તૈયાર છું.

"હું ભાજપ સરકારની સામે જ આંદોલન કરીશ, પણ પહેલા હાર્દિક પટેલ અનામત માટેની ચોક્કસ પરિભાષા અને ફૉર્મ્યુલા જાહેર કરે."

ઉલ્લેખનીય છે કે ભાજપ દ્વારા આર્થિક માપદંડ પર અનામત જેવા લાભો આપવાની વાત કરાઈ હતી, જેનો પરિપત્ર બહાર પણ પાડ્યો, પરંતુ હાઈકોર્ટે અમાન્ય રાખ્યો હતો.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...દારો મોટા ભાગે પક્ષને નહીં પણ ઉમેદવારને વધુ પ્રાધાન્ય આપતા જોવા મળે છે.

રાજકીય વિશ્લેષક જગદીશ આચાર્ય અનુસાર આ બેઠક પર પાટીદાર અને 'હાર્દિક ફૅક્ટર' અસર કરી શકે છે.

બીબીસી સાથે વાત કરતા તેઓ કહે છે, "હાર્દિક પટેલ આજે પણ ગામડાંઓમાં અને યુવાવર્ગમાં લોકપ્રિય છે, જેની અસર અહીં થઈ શકે છે."

તેઓ કહે છે, "ધારી બેઠક પર પાટીદારોનું પ્રભુત્વ છે. આ બેઠક પર બંને ઉમેદવારો પાટીદાર છે, એટલે હવે મતદારો આ બેઠક પરથી નક્કી કરશે કે પાટીદારો ભાજપ તરફી છે કે કૉંગ્રેસ તરફી."

તો એમ. એસ. યુનિવર્સિટીમાં પૉલિટિકલ સાયન્સ ... બાકીનો લેખ લખો:

બરે હતો."

"આ વિસ્તારમાં છેલ્લાં 20-25 વર્ષમાં કોઈ વિકાસકાર્યો થયાં નથી. શિક્ષણ, આરોગ્ય, રોડ-રસ્તાને લઈને લોકોને પારાવાર મુશ્કેલી પડી રહી છે. અહીં મોટા ભાગના મતદારો ખેડૂતો છે અને ખેડૂતોના અનેક પ્રશ્નો હજુ પડતર છે. એટલે ખેડૂતોમાં પણ નારાજગી છે."

"2015થી ગુજરાતમાં જે પાટીદાર આંદોલન બાદ હાર્દિક ફૅક્ટર શરૂ થયું હતું એની સૌથી મોટી અસર અહીં ધારી બેઠક પર જોવા મળી હતી. અને લોકોએ કૉંગ્રેસના ઉમેદવાર જે.વી. કાકડિયાને જિતાડ્યા હતા."

તેમના મતે, "ભાજપે અહીં આયાતી ઉમેદવારને ટિકિટ આપી હોવાથી ભાજપને અહીં આંતરિક જૂથબંધીનો પણ સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. સ્થાનિક નેતાઓ પણ નારાજ અને નિષ્ક્રિય થયા છે."

તો અમિત ધોળકિયા પણ માને છે કે પેટાચૂંટણીમાં સ્થાનિક મુદ્દાઓ કામ કરી શકે છે.

તેઓ કહે છે, "બેમાંથી (ભાજપ-કૉંગ્રેસ) જે ઉમેદવાર પોતાની રીતે પાટીદાર સમુદાયમાં સક્ષમ હશે એ કદાચ વધુ મતો લઈ જઈ શકે છે. તો પાટીદાર ઉપરાંત પણ અન્ય સમાજના મતો પણ નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવી શકે છે."

તેમના મતે, પેટાચૂંટણીમાં સામાન્ય રીતે સ્થાનિક મુદ્દા અને ઉમેદવારનો વધુ પ્રભાવ પડતો હોય છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...દારોના મૃત્યુ થયા હતા.

 હાર્દિક પટેલ પર પણ રાજદ્રોહનો ગુનો લગાવવામાં આવ્યો હતો અને તેમણે નવ મહિના જેલની સજા ભોગવી.

વળી, છ મહિના રાજ્યની બહાર રહેવાની શરતે તેમને કોર્ટે જામીન આપ્યા હતા.

જેલ અને રાજ્યની બહાર રહેવાની બાબતે હાર્દિક પટેલને પાટીદારોની નજરમાં હીરો બનાવી દીધા. તલાળાના એક નાનકડા ગામમાં સમર્થકો તેને મસીહા તરીકે વધાવે છે.

અને હાર્દિકને ગીરના સિંહોની તસવીર ભેટ કરે છે. તેમાંના એક સમર્થકે મને કહ્યું, "અમારી વચ્ચે તે એક સાચો સિંહ છે."

મોદી સરકાર પર પુસ્તક લખનાર અને વરિષ્ઠ પત્રકાર ઉદય મ... બાકીનો લેખ લખો:

નરેન્દ્ર મોદી અને ભાજપ પર પ્રહાર કરે છે.

તેઓ ખેડૂતોની દયનીય હાલતની વાત કરે છે. તેઓ નોકરી, ગામ-શહેરની વાત કરે છે.

જ્યારે યુવાઓ પાસે તેઓ પ્રતિક્રિયા માંગે છે, ત્યારે યુવાનો તેમની વાતને વધાવવા મોબાઇલ ફોનની ફ્લેશ લાઇટ ચાલુ કરી તેમને એકસાથે રોશની કરે છે.

કોંગ્રેસની ભૂમિકા

ગત મહિને હાર્દિકે કોંગ્રેસને ટેકાની જાહેરાત કરી હતી. કોંગ્રેસ ગુજરાતમાં છેલ્લે 1885માં ચૂંટણી જીતી હતી.

પણ રાજ્યની ચૂંટણીમાં લોકપ્રિય 30 ટકા મત મેળવવામાં તે સતત સફળ રહ્યો છે.

રાહુલ ગાંધીના નેતૃત્વમાં કોંગ્રેસ પણ આક્રમક બની છે અને તેણે ઓબીસી નેતા અલ્પેશ ઠાકોર અને દલિત નેતા જિગ્નેશ મેવાણી સાથે જોડાણ કર્યું છે. ત્રણેયનો હેતુ ભાજપને હરાવવાનો જ છે.

આ એક અલગ પ્રકારનું જોડાણ છે, જેમાં ભાજપને હરાવનારા એક મંચ પર ભેગા થયા છે. તેમાં અનામતનો લાભ લેનારા ઓબીસી અને દલિત પણ છે, તો અનામતની માંગણી કરતા પટેલ પણ છે.

ભૂતકાળમાં આ બન્ને જૂથોની માગણી એકબીજાથી વિરોધાભાસી હતી.

ભાજપની ગણતરી શું છે?

જોકે, ભાજપને આશા છે કે આ જોડાણથી કોંગ્રેસને મતનો ફાયદો નહીં થશે અને ભાજપ જ ચૂંટણીમાં વિજયી થશે.

ગુજરાતમાં ઘણું શહેરીકરણ થયું છે. આ શહેરોમાં મધ્યમવર્ગનો તેમને મોટો ટેકો છે.

પાંચ વર્ષ અગાઉ મોટા શહેરો અને નાના નગરોમાં ભાજપે 84માંથી 71 બેઠકો જીતી હતી. આ વખતે ગ્રામ્યની 98 બેઠકો ભાજપ માટે માથાનો દુખાવો છે.

તેમાં રહેતા ઘણા લોકોનું કહેવું છે કે નોટબંધીથી તેઓ ખુશ નથી. તેનાથી તેમની આવકને ફટકો પડ્યો છે અને પાકની કિંમત પણ ઘટી ગઈ છે.

'ઍન્ટિ-ઇન્કમ્બન્સી' પરિબળ પણ અસર કરી શકે

ભાજપ ગુજરાતમાં છેલ્લા 20 વર્ષથી સત્તામાં હોવાથી 'ઍન્ટિ-ઇન્કમ્બન્સી' પરિબળ પણ અસર કરી શકે છે.

શું તે જાતિવાદ અને વિકાસ તથા હિંદુત્વના મુદ્દાના પડકારોને પહોંચી વળશે કે કેમ તે જોવું રહ્યું.

ચૂંટણીમાં ભંડોળ અને મતદારોને રિઝવવાની બાબત ભાજપની તરફેણમાં છે. તેમ છતાં આ સમય સહેલો નથી.

એક અગ્રણી ઓપિનિયનમાં ભાજપ-કોંગ્રેસ વચ્ચે ટક્કર જોવા મળી અને બેઠકોનું અંતર પણ ઓછું હતું, જે બન્ને વચ્ચે મજબૂત ટક્કર હોવાનું પુરવાર કરી શકે છે.

ભાજપ-કોંગ્રેસ વચ્ચે ટક્કર?

જોકે, શહેરોનું મતદાન ભાજપની તરફે બાજી પલટી શકે છે.

રાજ્યમાં ત્રણ વખત સર્વે કરી ચૂકેલા સંજય કુમાર કહે છે, "અત્યાર સુધી જોવા મળેલા સંકેતો-પુરાવા સૂચવે છે કે ભાજપ માટે આ વખતે ચૂંટણી મુશ્કેલ છે. તેમ છતાં ભાજપ ગુજરાતમાં સત્તામાં આવી શકે છે."

બીજી તરફ...


...દાલતે ભારતની જાસૂસી સંસ્થા માટે જાસૂસી કરવા અને આતંકવાદના મામલે દોષિત જાહેર કર્યા છે.

49 વર્ષના જાધવને સૈન્ય અદાલતે 2017માં મોતની સજા સંભળાવી હતી.

કુલભૂષણ જાધવની 3 માર્ચ, 2016ના રોજ ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.

જાધવની ધરપકડની જાણ ભારતને 25 માર્ચે કરવામાં આવી હતી.

જાધવનો કેસ આંતરરાષ્ટ્રીય અદાલતમાં કેમ પહોંચ્યો?

ભારતે એ તો માન્યું કે કુલભૂષણ તેમના નાગરિક છે, પરંતુ જાસૂસ હોવાની વાતથી ઇનકાર કર્યો હતો.

ભારત સરકારનું કહેવું છે કે કુલભૂષણ ઈરાનથી તેમનો બિઝનેસ ચલાવી રહ્યા હતા. ભારતે જાધવનું અપહરણ થય... બાકીનો લેખ લખો:

ં.

ઉપરાંત ભારત તરફથી એવું પણ કહેવામાં આવ્યું હતું કે મુલાકાત વખતે જ્યારે તેઓ હિંદી કે મરાઠીમાં વાત કરતાં હતાં તો તેમને રોકવામાં આવ્યાં હતાં.

ભારતના નાયબ હાઈ કમિશનરને પણ આ લોકોથી અલગ કરી દેવામાં આવ્યા અને તેમને કાચ પાછળથી સમગ્ર પ્રક્રિયા જોઈ શકે એવી રીતે ઊભા રાખવામાં આવ્યા હતા.

વિયેના સંધિ મામલે બંને દેશોએ શું કહ્યું હતું?

ભારતે કહ્યું હતું કે પાકિસ્તાને જાધવ મામલે કૉન્સ્યુલર ઍક્સેસ ના આપીને વિયેના સંધિનું ઉલ્લંઘન કર્યું છે.

વિયેના સંધિમાં કરવામાં આવેલી જોગવાઈ અનુસાર જો કોઈ વિદેશી નાગરિકની ધરપકડ કરવામાં આવે અથવા તેની અટકાયત કરવામાં આવે તો તેના દેશના દૂતાવાસને તાત્કાલિક ધોરણે જાણ કરવી જોઈએ.

બીજી તરફ પાકિસ્તાને વિયેના સંધિના ઉલ્લંઘનની વાતને નકારી દીધી હતી.

પાકિસ્તાનનું કહેવું હતું કે જાધવ એક ભારતીય જાસૂસ છે અને પાકિસ્તાનનાં રાષ્ટ્રીય હિતોને નુકસાન પહોંચાડીને ગેરકાયદે ભારતમાં ઘૂસ્યા હતા.

જેથી આ મામલે કૉન્સ્યુલર ઍક્સેસની વાતનો મામલો આવતો જ નથી.

આંતરરાષ્ટ્રીય અદાલતનો ચુકાદો કેટલો બંધનકર્તા છે?

આઈસીજે દ્વારા જે ચુકાદો આપવામાં આવે તે દેશો તથા સંબંધિત પક્ષકારોને બંધનકર્તા છે.

સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સંઘના ખતપત્રના આર્ટિકલ 94 પ્રમાણે, 'આઈસીજેના ચુકાદા દરેક સભ્યરાષ્ટ્રને બંધનકર્તા છે અને તેનું પાલન કરવાની તેની ફરજ છે.'

આ ચુકાદો અંતિમ છે તથા તેની સામે કોઈ અપીલ થઈ શકતી નથી.

જો બંને દેશ વચ્ચે ચુકાદાના અર્થ કે તેના નિરીક્ષણ મામલે કોઈ વિવાદ થાય એવા સંજોગોમાં એકમાત્ર એવી શક્યતા છે કે કોઈ એક પક્ષ કોર્ટને તેના ચુકાદાનું અર્થઘટન કરવાનું કહી શકે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...દિવસોમાં રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘના પ્રમુખ મોહન ભાગવતનો બંગાળ પ્રવાસ પણ મહત્ત્વનો ગણવામાં આવ્યો હતો.

જેમ જેમ ચૂંટણીના દિવસો નજીક આવવા લાગ્યાં તેમ તેમ રેલીઓ વધવા લાગી. આઠ રાઉન્ડના મતદાન દરમિયાન વડાપ્રધાન મોદી અને અમિત શાહે અનેક રેલીઓ યોજી. ભારે ભીડ ધરાવતી આ રેલીઓની તસવીરો સોશિયલ મીડિયામાં પણ શેર કરવામાં આવી હતી.

કેન્દ્ર સરકારના મંત્રીમંડળના દરેક મહત્ત્વના મંત્રી, દરેક સાંસદ બંગાળના ચક્કર લગાવવા લાગ્યા. ઉત્તર પ્રદેશના મુખ્ય મંત્રી યોગી આદિત્યનાથે પણ રાજ્યમાં અનેક સભાઓ સંબોધી.

 જોડ-તોડનું રાજકારણ... બાકીનો લેખ લખો:

રેસનું પતન બરકરાર

પિનરાઈ વિજયને કેરળની 40 વર્ષથી જૂની પરંપરા તોડી અને તેઓ સતત બીજી વખત મુખ્યમંત્રી બની રહ્યા છે.

બંગાળમાં કૉંગ્રેસ પાર્ટી અને ડાબેરી મોરચો સાથે મળીને ચૂંટણી લડ્યા હતા. પરંતુ છેલ્લી બે ચૂંટણીની તુલનામાં કૉંગ્રેસની વધુ ખરાબ હાલત થઈ.

કેરળમાં યુડીએફનું નેતૃત્વ કરતી કૉંગ્રેસ માટે સત્તામાં આવવું જરૂરી માનવામાં આવતું હતું. ચૂંટણીપ્રચાર દરમિયાન કૉંગ્રેસના કેટલાક નેતાઓએ બીબીસીને જણાવ્યું હતું કે તેમનો જ વિજય થશે કારણ કે સત્તાધારી એલડીએફ સામે ભ્રષ્ટાચારના કેટલાક ગંભીર આરોપો થયા હતા.

પરંતુ તે સમયે ઘણા નિષ્ણાતોએ એલડીએફની જીતની સ્પષ્ટ ભવિષ્યવાણી કરી હતી અને કહ્યું હતું કે કૉંગ્રેસ હારશે તો રાજ્યમાં પાર્ટીના ઘણા નેતાઓનું બીજા પક્ષોમાં પલાયન થશે.

હવે કેરળમાં કૉંગ્રેસ સત્તાથી દૂર રહેવાની છે જેના કારણે પાર્ટીમાં બેચેની અને અસંતોષ વધશે.

કૉંગ્રેસને પરાજય એટલા માટે પણ ભારે પડશે કારણ કે 2019ની લોકસભા ચૂંટણીમાં ગઠબંધને કેરળની 20 બેઠકોમાંથી 19 બેઠકો જીતી હતી. પાર્ટીએ તામિલનાડુમાં ડીએમકે સાથે ગઠબંધન કરીને તે રાજ્યમાં સત્તા પર આવવાનો રસ્તો જરૂર ખોલ્યો છે, પરંતુ માત્ર એક જુનિયર પાર્ટનર તરીકે.

પુડ્ડુચેરીમાં પણ પાર્ટીને ફટકો પડ્યો હતો અને તેનું સત્તામાં પુનરાગમન કરવાનું સ્વપ્ન અધુરું રહી ગયું હતું.

આસામમાં તેણે ફરી એક વખત પાંચ વર્ષ માટે વિપક્ષમાં બેસવું પડશે.

આ વખતે બંગાળ અને બીજા રાજ્યોમાં વિધાનસભાની ચૂંટણી કોવિડ-19 મહામારીની બીજી લહેરના ઓછાયામાં થઈ છે.

કેટલાક નિષ્ણાતોને લાગતું હતું કે બંગાળમાં આઠ તબક્કામાં ચૂંટણી કરાવવાના નિર્ણયથી ભાજપને ફાયદો થશે, પરંતુ એવું થયું નથી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...દિવાસી સમાજની છે.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને લખેલા પત્રમાં વસાવાએ લખ્યું હતું કે "ભારતના રાજપત્રના માધ્યમથી નર્મદા જિલ્લાનાં 121 ગામોને ઇકૉ-સેન્સિટિવ ઝોનમાં સામેલ કરવામા આવ્યાં છે. ઝોન જાહેર થતાં સરકારી લોકો ગામના ખેડૂતોની જમીનમાં દખલગીરી કરવા લાગ્યા છે."

પત્રમાં મનસુખ વસાવાએ દાવો કર્યો હતો કે "121 ગામોના રહીશોને કોઈ પણ માહિતી આપ્યા વગર અને વિશ્વાસમાં લીધા વગર ઇકૉ-સેન્સિટિવ ઝોન માટેની કાર્યવાહી કરવામાં આવી રહી છે, જેના કારણે લોકોમાં રોષ છે."

તેમણે વધુમાં લખ્યું છે કે "કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો... બાકીનો લેખ લખો:

એટલે તેમણએ હાજરી પુરાવવા આ છમકલું કરી જોયું છે.

તો દક્ષિણ ગુજરાતના રાજકારણને નજીકથી સમજતા ફયસલ બકીલીના મતે પણ મનસુખ વસાવાનું આવું કરવું એ નવાઈ ઉપજાવે તેવું નથી.

બીબીસી સાથે વાત કરતા તેઓ કહે છે કે "અગાઉ પણ તેમણે આવાં નિવેદનો આપ્યાં છે અને પરત લઈ લીધાં છે. એટલે આ વાતની કોઈ નવાઈ નથી."

તો મનસુખ વસાવાએ મીડિયા સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું હતું કે "હું લોકોની સમસ્યાને સરકાર સામે મૂકું છું. મેં સરકાર પર કોઈ દબાણ ઊભું કરવા માટે રાજીનામું નહોતું આપ્યું."

"મારા સ્વાસ્થ્યને લઈને જ રાજીનામું હતું. મારે પાંચ-છ મહિના આરામ કરવાની જરૂર છે."

મનસુખ વસાવાની રાજકીય સફર

મનસુખભાઈ ધનજીભાઈ વસાવાનો જન્મ 1 જૂન, 1957માં નર્મદા જિલ્લાના જૂનારાજ ગામે થયો હતો. તેમણે બીએ, એમએસડબલ્યુનો અભ્યાસ કરેલો છે.

મનસુખ વસાવા છેલ્લી છ ટર્મથી ભરૂચથી ભાજપના સાંસદ તરીકે ચૂંટાતા આવ્યા છે.

ભાજપના સાંસદ ચંદુભાઈ દેશમુખનું અવસાન થતાં ભરૂચ લોકસભાની પેટાચૂંટણી યોજાઈ હતી અને મનસુખ વસાવાને ભાજપ તરફથી ટિકિટ આપવામાં આવી હતી અને તેઓ ભાજપની સીટ પરથી સાંસદ તરીકે ચૂંટાઈ આવ્યા હતા.

અને એ રીતે 1998માં ભરૂચ બેઠકથી સાંસદ બન્યા હતા અને ત્યારથી તેઓ સતત અહીંથી ચૂંટાતા આવ્યા છે.

તો અગાઉ 1995 રાજપીપળા (એસ.સી. અનામત) સીટ પરથી તેઓ ધારાસભ્ય બન્યા હતા.

2014માં નરેન્દ્ર મોદી વડા પ્રધાન બન્યા ત્યારે તેમને કેન્દ્રમાં મંત્રી બનાવાયા હતા. જોકે 2019માં ફરી વાર કેન્દ્રમાં ભાજપની સરકાર બની અને નરેન્દ્ર મોદી વડા પ્રધાન બન્યા ત્યારે તેમને કેન્દ્રમાં સ્થાન મળ્યું નહોતું.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...દી નાગરિકોને કેટલીક શરતો સાથે પ્રાથમિકતા અપાશે. પસંદગી પ્રક્રિયા 6 જુલાઇથી શરૂ થઈ છે અને 5 દિવસ માટે 10 જુલાઈ સુધી ઑનલાઈન રજિસ્ટ્રેશન થશે.

7 જુલાઈ 2020, મંગળવાર

નમસ્કાર. બીબીસી ન્યૂઝ ગુજરાતીના કોરોના વાઇરસ અંગેના અપડેટ પેજમાં આપનું સ્વાગત છે.

કોરોના વાઇરસ અંગેની ગુજરાત સહિત દેશ અને દુનિયાની અપડેટ આપ અહીં મેળવી શકશો

ગુજરાતમાં 36 હજાર કરતાં વધુ કેસો અને મૃતાંક બે હજાર નજીક - 6 જુલાઈ સુધીની અપડેટ

ગુજરાતમાં છેલ્લા 24 કલાકમાં 735 નવા પૉઝિટિવ કેસો નોંધાયા છે, વધુ 17 દરદીનાં મૃત્યુ થયાં છે.

રાજ્... બાકીનો લેખ લખો:

રોના વાઇસ સંક્રમિતોનો કુલ આંક 1 કરોડ 14 લાખની ઉપર પહોંચ્યો છે. જ્હૉન્સ હૉપકિન્સ યુનિવર્સિટીના 6 જુલાઈના સવારે 7 વાગ્યાના આંકડા પ્રમાણે વિશ્વમાં સંક્રમિતોની કુલ સંખ્યા 1 કરોડ 14 લાખ 09 હજાર 705 થઈ છે તો મહામારીનો વૈશ્વિક મૃત્યુ આંક 5 લાખ 33 હજાર 684 થયો છે.

સેંકડો વૈજ્ઞાનિકોએ કહ્યું હવાથી ફેલાઈ શકે છે કોરોના વાઇરસ, WHO ગાઇડલાઇન્સ સુધારે

ન્યૂયૉર્ક ટાઇમ્સ અનુસાર સેંકડો વૈજ્ઞાનિકોએ દાવો કર્યો છે કે હવાના નાના કણોમા રહેલા કોરોના વાઇરસથી પણ લોકો સંક્રમિત થઈ શકે છે. વૈજ્ઞાનિકોએ કહ્યું કે એમને આ વિશેના પુરાવા મળ્યા છે અને તેમણે વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા(WHO)ને આ બીમારીથી જોડાયેલા દિશા-નિર્દેશોને સંશોધિત કરવાની માગ કરી છે.

ખબર અનુસાર શોધકર્તાઓએ WHOને એક ખુલ્લો પત્ર લખીને આ આગ્રહ કર્યો છે. પત્રને આવતા અઠવાડિયે કોઈ સાયન્સ જર્નલમાં પ્રકાશિત કરવાની યોજના છે, જેમાં 32 દેશોના 239 વૈજ્ઞાનિકો આ દાવા સાથે જોડાયેલા પુરાવા આપશે. વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા પ્રમાણે કોરોના વાઇરસ બીમારી મુખ્ય રૂપથી એક વ્યક્તિથી બીજી વ્યક્તિ સુધી નાના ડ્રોપલેટથી ફેલાય છે, જે છીંકવા અથવા બોલવા દરમિયાન મોઢામાંથી નીકળે છે.

ન્યૂયૉર્ક ટાઈમ્સ અનુસાર વૈજ્ઞાનિકોએ દાવો કર્યો છે કે આ પછી હવામાં દૂર સુધી જનારા મોટા ડ્રોપલેટ અથવા નાના ડ્રોપલેટ જે એક ઓરડા જેટલા વિસ્તારમાં ફેલાઈ શકે છે એમાં હાજર કોરોના વાઇરસ લોકોને સંક્રમિત શકે છે.

જોકે WHOએ ન્યૂયૉર્ક ટાઈમ્સને આપેલા પોતાના નિવેદનમાં કહ્યું કે જે પુરાવા શોધકર્તાઓએ આપ્યા છે તે પર્યાપ્ત નથી. WHOના ડૉ.બેનેડેટા અલેંગ્રાઝીએ ન્યૂયૉર્ક ટાઇમ્સને કહ્યું, "વિશેષ રીતે પાછલા બે મહિનામાં અમે અનેક વાર કહ્યું છે કે અમે એ વાત પર વિચાર કરી રહ્યા છીએ કે આ બીમારી હવાના માધ્યમથી ફેલાઈ શકે છે પરંતુ એને સાબિત કરવા માટે કોઈ મજબૂત અથવા સ્પષ્ટ પ્રમાણ નથી."  ન્યૂઝ એજન્સી પ્રમાણે WHOએ આનાથી જોડાયેલા એમના સવાલો પર સમાચાર હજી સુધી કોઈ પ્રતિક્રિયા આપી ન હતી.

કોરોના વાઇરસ : વર્લ્ડ અપડેટ

ન્યૂયૉર્ક ટાઇમ્સના અહેવાલ પ્રમાણે સેંકડો વૈજ્ઞાનિકોએ દાવો કર્યો છે કે હવાના નાના કણોમાં કોરોના વાઇરસની હાજરીથી પણ લોકો સંક્રમિત થઈ શકે છે આથી WHO તેની ગાઇડલાઇન્સમાં સુધારો કરે.

અમેરિકા 28 લાખ 80 હજાર 130 કુલ સંક્રમિતો સાથે સૌથી વધુ અસરગ્રસ્ત દેશ છે. અમેરિકામાં મહામારીનો મૃત્યુ આંક 1 લાખ 30 હજાર પાસે પહોંચ્યો છે.

બ્રાઝિલ 16 લાખ 03 હજાર 055 કુલ કેસ સાથે વિશ્વમાં...


...દી હોવાનું લેબલ લગાવ્યું છે.

રોહિત વેમુલા દલિત હતો કે નહીં તેમાં મામલાને ગૂંચવવાનું આસન હતું, પણ દલિતો સાથે સંસ્થાગત સ્તરે અન્યાય થતો રહ્યો છે. અત્યારે પણ થઈ રહ્યો છે, પરંતુ તેનો સ્વીકાર તેઓ કરે એ શક્ય નથી.

જ્ઞાતિવાદીની સામાન્ય વ્યાખ્યા એવી છે કે જે વ્યક્તિ જ્ઞાતિને આધારે ખુદને શ્રેષ્ઠ તથા અન્યને ઉતરતા ગણે એ જ્ઞાતિવાદી છે.

દલિતો પોતાને ક્યારથી શ્રેષ્ઠ માનવા લાગ્યા કે તેઓ જ્ઞાતિવાદી થઈ ગયા?

જ્ઞાતિને આધારે કરવામાં આવતા અન્યાયનો પ્રતિકાર કરવો એ જ્ઞાતિવાદ હોય તો ન્યાયની ગુંજાઈશ ક્યાં રહી?

તેથી ... બાકીનો લેખ લખો:

ેપીના સિનિયર નેતા અને ભૂતપૂર્વ કેન્દ્રીય પ્રધાન સી. પી. ઠાકુરે થોડા દિવસ પહેલાં જ કહ્યું હતું કે હવે એક દલિત વ્યક્તિ દેશની રાષ્ટ્રપતિ છે. વડાપ્રધાન પણ પછાત વર્ગમાંથી આવે છે.

તેથી અનામત પર પૂર્ણવિરામ મૂકી દેવું જોઈએ.

તેનો અર્થ એ થાય કે સદીઓથી ચાલતા રહેલા જ્ઞાતિ આધારિત શોષણનો હિસાબ સરભર થઈ ગયો છે એવું માની લેવું જોઈએ.

બીજેપીના કેન્દ્રીય પ્રધાન અનંત હેગડે કહી ચૂક્યા છે કે તેમનો પક્ષ બંધારણ બદલવા માટે સત્તા પર આવ્યો છે.

જોકે, હેગડેના એ નિવેદનના મુદ્દે સંસદમાં ધમાલ થઈ પછી એ મામલો રફેદફે કરી નાખવામાં આવ્યો હતો, પણ દેશના સમતામૂલક બંધારણ સામેનો સંઘનો વિરોધ અનેક વખત નોંધાયો છે.

'સમરસતા' સંઘનો પ્રિય નારો છે. તેનો અર્થ એ છે કે દેશના તમામ નાગરિકો હિંદુત્વના રંગમાં રંગાઈ જાય, પરંતુ જ્ઞાતિ આધારિત શ્રેષ્ઠતાના ભાવથી સર્જાયેલા શોષણના અંત વિના સમરસતા કઈ રીતે સ્થપાય?

સંઘનો દાવો છે કે તેમને ત્યાં જ્ઞાતિભેદ જેવી કોઈ ચીજ જ નથી.

અલબત, હકીકત એ છે કે સંઘના 92 વર્ષના ઈતિહાસમાં માત્ર એક જ બિન-બ્રામ્હણ સરસંઘચાલક થયા છે. એ સરસંઘચાલક ઉત્તર પ્રદેશના રાજપુત રાજેન્દ્ર સિંહ ઉર્ફે રજ્જૂભૈયા હતા.

આ હકીકતનો ઉલ્લેખ કરવો તેને જ્ઞાતિવાદી માનસિકતાથી પ્રેરિત કૃત્ય ગણાવવામાં આવે છે, પણ આવું કરવું જ્ઞાતિવાદ નથી.

સ્વાભિમાન માત્ર સવર્ણો શોધે?

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને મધ્ય પ્રદેશના મુખ્ય પ્રધાન શિવરાજસિંહ ચૌહાણ

બીજેપીના એક રાજપુત મુખ્યમંત્રીએ ઝાંસીની રાણીને નહીં, પણ પદ્માવતીને 'રાષ્ટ્રમાતા' જાહેર કર્યાં છે. કરણી સેનાના રાજપુતોને સંઘ અને બીજેપીનો ભરપૂર ટેકો મળ્યો હતો.

ગુજરાતના ગૌરવનો નારો ખુદ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ લગાવ્યો હતો. એવું લાગ્યું હતું કે ગુજરાતમાં જન્મેલા બધા લોકો મહાન છે અને બાકીના તેમનાથી ઊતરતા છે.

મેક ઇન ઇન્ડિયા, વિકાસ, સ્કિલ્ડ ઈન્ડિયા અને સ્માર્ટ સિટી જેવા નારાઓને ચગાવ્યા બાદ વર્તમાન કેંદ્ર સરકારના એજન્ડામાં વૈદિક-સાંસ્કૃતિક-ઐતિહાસિક ગૌરવની પુનઃસ્થાપના સૌથી ઉપર છે.

તેમાં બ્રાહ્મણો અને રાજપુતો સિવાય બીજા કોની ચર્ચા થાય છે?

તેના પર ધ્યાન આપો, પણ ધ્યાન આપશો તો તમને જ્ઞાતિવાદી જાહેર કરી દેવામાં આવશે.

સમય-જરૂરિયાતના હિસાબે અલગ-અલગ સ્તરે ક્યારેય પટેલ, ક્યારેક આંબેડકર, ક્યારેક બિરસા મુંડા તો ક્યારેક બીજા કોઈને યાદ કરવામાં આવે છે.

અલબત, એ રાષ્ટ્રીય નહીં, પણ સ્થાનિક અને તાત્કાલિક એજન્ડા હોય છે.

આખા દેશમાં વિકાસ, ન્યાય,...


...દીઓએ વધારે પ્રમાણમાં પ્રવાહી ખોરાક અને પાણી લેવું જોઈએ. અને રોગપ્રતિકારક ક્ષમતાને મજબૂત કરવા માટેના ઉપાયો કરવા જોઈએ. નબળી પડે ગયેલી રોગપ્રતિકારક શક્તિને ફરી મજબૂત કરવા માટે સંતુલિત-પૌષ્ટિક ખોરાક લેવો જોઈએ.

- દર્દીઓએ ફેફસાંની કસરત કરવી જોઈએ જેમકે રેસ્પિરેટોમિટર કે ફુગ્ગા ફૂલાવવાની કસરત અને ડૉક્ટર દ્વારા બતાવવામાં આવેલી અન્ય કસરત કરવી જોઈએ.

- દર્દીઓને આરામ કરવાની અને પૂરતી ઊંઘ લેવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.

- શરીરને ચુસ્ત બનાવવા માટે હળવી શારીરિક કસરત કરવી જોઈએ.

- ડૉક્ટર પ્રવીણ ગર્ગ કહે છે કે દર... બાકીનો લેખ લખો:

ય અને સાજા થયા પછી જરૂરી ટેસ્ટ કરાવીને બધા પૅરામિટર્સ પર નજર રાખવી જોઈએ."

દિલ્હીની રામ મનોહર લોહિયા હૉસ્પિટલમાં પલ્મોનોલૉજિસ્ટ ડૉ.  દેશદીપકે બીબીસી સંવાદદાતા સરોજ સિંહ સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું હતું કે" કોરોનામાંથી સાજા થયેલા ગંભીર દર્દીઓ જે ઘરે આવી ગયા હોય તેમના માટે કોઈ એક ગાઇડલાઇન ન હોઈ શકે. તેમના ઇમ્યૂન રિસપૉન્સ અને કેસ દર કેર દવાઓ અને આગળની સાર-સંભાળ નક્કી થાય છે."

તેમણે ગત વર્ષના અનુભવના આધારે કહ્યું કે ગંભીર લક્ષણોવાળા દર્દીઓને સાજા થવામાં ત્રણ મહિનાનો સમય લાગે છે. અને આવા સમયમાં તેમણે માત્ર પલંગ પર આરામ કરવાનો હોય છે એવું નથી, શરીરને ચુસ્ત બનાવવા માટે હળવી કસરત અને અન્ય પ્રવૃત્તિઓ કરવી જોઈએ.

દવાઓ અને ટેસ્ટ માટે સલાહ

કોરોનાથી ગંભીર રીતે બીમાર પડેલા દર્દીઓને સ્ટેરૉઇડ્સ અને રેમડેસિવિર તથા અન્ય લાઇફ સેવિંગ ડ્રગ્સ આપવામાં આવે છે જેના કારણે શરીર પર આડઅસર દેખાઈ શકે છે.

જોકે ડૉ ગર્ગનું કહેવું છે કે ડાયાબિટીઝ, અને ઇમ્યુનો ડિસીઝ ધરાવતા દર્દીઓને સ્ટેરોઇડ આપવામાં આવ્યા હોય તો તેમને શુગરને કંટ્રોલમાં રાખવી જોઈએ. દવાઓની આડઅસર રૂપે  શુગર અને બ્લડ પ્રેશર વધી શકે છે જે અન્ય સમસ્યાઓને નોતરી શકે છે. દર્દીઓએ શુગર લેવલ, બ્લડ પ્રેશર પર નજર રાખવી જોઈએ.

તેઓ કહે છે કે જો સંક્રમણ દરમિયાન સીઆરપી, ડીડાઇમર કે પછી એલડીએચ ટેસ્ટમાં કંઈ તકલીફ જણાઈ  હોય તો ડૉક્ટર ફરીથી આ ટેસ્ટ કરવવાની સલાહ આપી શકે છે.

દર્દીઓમાં મ્યુકરમાઇકોસિસ, બ્લડ ક્લૉટ્સ અને અન્ય ગંભીર આડઅસર જોવા મળી રહી છે.

કોરોના સંક્રમણમાંથી સાજા થયા પછી જડબાંમાં દુખાવો, દાંત, નાક, માથામાં દુખાવો, નાકમાં ભીનાશ રહેવી અથવા કોઈ અસામાન્ય લક્ષણ જણાયો તો તરત ડૉક્ટરને બતાવવું જોઈએ.

મ્યુકરમાઇકૉસિસ એ કોરોનાની સારવાર-પદ્ધતિની 'આડપેદાશ' જેવી છે. જાણકારોના કહેવા પ્રમાણે, મ્યુકરમાઇકોસિસ દરદીનાં નાક, મોં, ગળા, આંખ અને મગજને અસર કરે છે અને જો તાત્કાલિક તેની સારવાર હાથ ધરવામાં ન આવે તો દરદીના જીવની પર જોખમ ઊભું થઈ શકે છે.

ડૉ પ્રવીણ ગર્ગ કહે છે કે 45 વર્ષથી વધારે ઉંમરના લોકોને બ્લડ ક્લૉટ્સના ખતરામાંથી બચવા માટે બ્લડ કૉગ્યુલેન્ટ દવાઓ અપાય છે, આ દવા કેટલા સમય સુધી લેવી અને ક્યારે બંધ કરવી એ નિર્ણય માત્ર ડૉક્ટરની સલાહ લઈને કરવો જોઈએ.

માનસિક રૂપે મજબૂત બનવું

કોરોના સંક્રમણથી લડવું અને બહારના માહોલમાં વ્યાપ્ત ચિંતાની અસર દર્દીના માનસિક આરોગ્ય પર પડતી હોય છે.

જ્યારે દર્દી સાજા થઈ જાય છે...


...દીકરાએ એક દિવસ અચાનક મને કહ્યું કે એક છોકરીને તે પ્રેમ કરવા લાગ્યો છે."

"તે છોકરી જર્મન હતી, જેનું નામ હતું એના. અમારા ઘરની અગાસી પર બેસીને તેઓ ફ્રેન્ચ સાહિત્ય અને માર્ક્સની વાતો કરતા રહેતાં હતાં."

"તે રજામાં કોલકત્તા ગઈ ત્યારે મારા દીકરાએ કહ્યું કે પોતે પણ કોલકત્તા જવા માગે છે."

"મારા પતિએ કહ્યું કે આવી છોકરમતના પ્રેમ માટે વેડફવા માટેના ફાલતુ પૈસા તેમની પાસે નથી."

માધવ કહે છે કે તેમણે ટ્રેનની ટિકિટના પૈસા એકઠા કરવા માટે પોતાના બધા જૂના કૉમિક્સ વેચી નાખ્યાં હતાં.

તે પછીય માંડ માંડ ટ્રેનની ... બાકીનો લેખ લખો:

ં નામ આપ્યું."

"મેં ફોન કર્યો તો તેમણે ઉપાડ્યો હતો. તેમણે મને કવિતાઓ લઈને ઘરે આવી જવા કહ્યું."

"તેમણે એક પછી એક એમ મારી ચાલીસ કવિતાઓ સાંભળી."

"મેં પૂછ્યું કે કેવી લાગી ત્યારે તેમણે કહ્યું કે મને સારી લાગી કે ના લાગી તેનાથી કોઈ ફરક પડવાનો નથી. આ કવિતા તને પોતાને સારી લાગવી જોઈએ."

"તેમના ઘરે દર અઠવાડિયે મળતી કવિસભામાં આવવા પણ તેમણે મને આમંત્રણ આપ્યું."

"ત્યારથી લઈને તેઓ જીવતાં હતાં ત્યાં સુધી મારા ગુરુ જ રહ્યાં."

તે વખતે કમલા દાસના ઘરે દર અઠવાડિયે મહેફિલ જામતી હતી, જેમાં શહેરના જાણીતા લેખક, કવિ, નૃત્યકાર અને થિયેટરના કલાકારો પણ આવતા હતા.

રણધીર ખરે કહે છે, "તેમનો એક મોટો વિશાળ રૂમ હતો. તેમાં ખૂણે તેઓ ચૂપચાપ બેઠાં રહેતાં."

"નિસીમ ઇઝકિલ આવતા હતા, પ્રીતિશ નંદી પણ આવતા અને વૃદ્ધ હરેન્દ્રનાથ ચટોપાધ્યાય પણ હાજર રહેતા હતા."

“તેમાં કવિઓ અંદરોઅંદર ઝઘડી પણ પડતા. બપોરે ત્રણેક વાગ્યે શરૂ થતી બેઠક મોટી રાત સુધી ચાલતી હતી."

"ત્યાં આવનારા સૌને એમ લાગતું કે જાણે પોતાના ઘરે જ બેઠા છે."

આત્મકથા લખવાનો પડકાર

કમલા દાસનું માનવું હતું કે પૂરી પ્રામાણિકતાથી આત્મકથા લખવી જોઈએ અને કશું પણ છુપાવવું ના જોઈએ.

આ એક સ્ટ્રીપ્ટીઝ જેવું હોય છે, જેમાં તમારે એક પછી એક તમારા વસ્ત્રો દૂર કરતાં જવાનાં હોય છે.

એકવાર તેમણે લખ્યું હતું, "સૌપ્રથમ હું મારા વસ્ત્રો અને ઘરેણાંને ઉતારી નાખું છું. પછી મને ઇચ્છા થાય કે મારી આછા ભૂરા રંગની ત્વચાને પણ ઉતારી નાખું.”

"પછી મારા હાડકાના ચૂરેચૂરા કરી નાખું. તે પછી મારા બેઘર, અનાથ અને બહુ સુંદર પેલા આત્માને તમે જોઈ શકશો, જે અસ્થિ અને માંસ-મજ્જાની વચ્ચે બહુ ઊંડે ઘૂસેલો છે."

આવી જ કંઈ લાગણી કમલા દાસે એક કવિતામાં પણ વ્યક્ત કરી છે...

જ્યારે પણ નિરાશાની નાવ

તમને અંધારાના કિનારા સુધી લઈ જાય

ત્યારે ત્યાં બેઠેલા ચોકીદારો

પ્રથમ તો તમને નિર્વસ્ત્ર થવા આદેશ આપશે

પછી તમે વસ્ત્ર હટાવી દો છો

તો કહેશે કે તમારું માંસ પણ દેખાડો

તમે તમારી ત્વચા પણ હટાવી દો છો

પછી તમને કહેશે કે હાડકાં પણ દેખાડો

તમે માંસના લોચા કાઢી કાઢીને ફેંકી દેશો

જેથી હાડકાં પણ પૂરેપૂરાં ખુલ્લાં થઈ જાય

ઉન્માદના આ દેશનો એક જ નિયમ છે ઉન્મુક્તા

તે ઉન્મુક્ત થઈને

માત્ર તમારા શરીરને નહીં,

તમારા આત્માને પણ કરડી કરડીને ખાય જાય છે

કમલા દાસે 1999માં અચાનક ધર્મપરિવર્તન કરીને ઇસ્લામનો સ્વીકાર કરી લીધો હતો.

તે પછી અભિવ્યક્તિના મામલે તેમણે કટ્ટર...


...દીધી પરંતુ દરેક માટે આ શક્ય ન હતું પ્રારંભમાં તો ભારત અન્ય તમામ ટીમો કરતાં જોજનો આગળ હતું પરંતુ અન્ય ટીમોએ મૅચો ગુમાવતાં અનીલ કુંબલેની આગેવાની હેઠળની આઈસીસીની ટેકનિકલ સમિતિએ સિસ્ટમ બદલી.

અગાઉની માફક સીધા પૉઇન્ટ આપી દેવાને બદલે ટીમની જીતની ટકાવારી મુજબ પૉઇન્ટ વહેંચાવા લાગ્યા અને તેમાં ભારતને માર પડી ગયો. આ સંજોગોમાં ન્યૂઝીલૅન્ડ આગળ વધી ગયું.

જોકે ફેબ્રુઆરી-માર્ચમાં ઇંગ્લૅન્ડ સામેની ચાર ટેસ્ટની સિરીઝ જીતીને વિરાટ કોહલીએ આખરે ફાઇનલમાં પ્રવેશ કરી જ લીધો.

વર્લ્ડ ટેસ્ટ ચૅમ્પિયનશિપનો પ્રારંભ ક્યારે... બાકીનો લેખ લખો:

માં તેને એક સિરીઝ રમવાની બાકી હતી.

ફેબ્રુઆરી 2021માં સાઉથ આફ્રિકાના પ્રવાસ માટેની ટીમ પણ જાહેર થઈ ગઈ હતી પરંતુ સાઉથ આફ્રિકામાં કોરોનાના વધતા કેસને ધ્યાનમાં રાખીને છેલ્લી ઘડીએ ઑસ્ટ્રેલિયાએ સિરીઝમાં નહીં રમવાનો નિર્ણય લીધો.

તેને ખબર હતી કે આ નિર્ણય તેને ફાઇનલમાંથી બહાર કરી શકે છે પરંતુ કોરાના સામે કાંગારું ક્રિકેટ બોર્ડ લાચાર હતું અને તેમણે ફાઇનલની તકો જતી કરી દીધી.

ઑસ્ટ્રેલિયાની જીતની ટકાવારી 1.392 હતી જ્યારે ભારતની ટકાવારી 1.577 છે, ન્યૂઝીલૅન્ડ પણ ઑસ્ટ્રેલિયા કરતાં પાછળ છે.

ભારતની ફાઇનલ સુધીની સફર

માર્ચ 2020માં ક્રાઇસ્ટચર્ચમાં જ્યારે વિરાટ કોહલી અને કેન વિલિયમસન ભારત ન્યૂઝીલૅન્ડની બીજી ટેસ્ટ મૅચના ત્રીજા દિવસની રમતના અંતે

હવે ભારત અને ન્યૂઝીલૅન્ડની ચર્ચા કરીએ તો ભારતે આ બે વર્ષના ગાળામાં કુલ છ સિરીઝમાં ભાગ લીધો હતો અને તેમાંથી તેણે પાંચ સિરીઝ જીતી હતી.

આમ પરિણામની રીતે પણ તે ફાઇનલનું હકદાર હતું. ભારતે આ ગાળામાં વર્લ્ડ ટેસ્ટ ચૅમ્પિયનશિપની 17 ટેસ્ટ રમી હતી અને તેમાંથી 12 મેચમાં તેનો વિજય થયો હતો તો ચાર મૅચમાં તેનો પરાજય થયો હતો. આ ચાર મૅચમાંથી બે મૅચ ગયા વર્ષે ન્યૂઝીલૅન્ડમાં, એક ટેસ્ટ એડિલેડમાં અને ઇંગ્લૅન્ડ સામેની ચેપોક ખાતેની પહેલી ટેસ્ટમાં થયેલા પરાજયનો સમાવેશ થાય છે.

ખૂબીની વાત તો એ છે કે આ ગાળામાં ભારત માત્ર એક જ ડ્રૉ ટેસ્ટ રમ્યું છે જે સિડની ખાતે રમાઈ હતી. એડિલેડમાં માત્ર 36 રનમાં ઑલઆઉટ થયા બાદ તરત મેલબોર્નમાં વિજય હાંસલ કર્યા બાદ રહાણેની ટીમે સિડનીમાં મૅચ ડ્રૉ કરાવવામાં સફળતા હાંસલ કરી હતી.

આ સિવાય વર્લ્ડ ટેસ્ટ ચૅમ્પિયનશિપના પ્રારંભે ભારતે સળંગ સાત ટેસ્ટ જીતી હતી. તેણે વેસ્ટ ઇન્ડીઝ જઇને કૅરેબિયન ટીમને 2-0થી, ઘરઆંગણે સાઉથ આફ્રિકા અને બાંગ્લાદેશને એટલા જ માર્જીનથી હરાવ્યું હતું.

ન્યૂઝીલૅન્ડના પ્રવાસમાં પહેલી વાર વિરાટ કોહલીની ટીમને પરાજયનો સ્વાદ ચાખવો પડ્યો હતો પરંતુ ઑસ્ટ્રેલિયા જઈને તેણે સિરીઝ જીતી લીધી તો તાજેતરમાં ઇંગ્લેન્ડ સામે પણ તેનો દેખાવ સારો રહ્યો હતો.

ભારતીય બૅટિંગની વાત કરીએ તો વર્લ્ડ ટેસ્ટ ચૅમ્પિયનશિપમાં અજિંક્ય રહાણે અને રોહિત શર્માએ આ ગાળામાં 1000થી વધારે રન કર્યા છે તો વિરાટ કોહલી (877), મયંક અગ્રવાલ (857) અને ચેતેશ્વર પૂજારા (818) ત્યાર બાદના ક્રમે આવે છે.

જોકે ઓવરૉલ વાત કરીએ તો જો રૂટ (1932), મેરનસ લબુશેન (1675), બેન સ્ટોક્સ (1479) અને સ્ટીવ સ્મિથ (1341) કરતાં ભારતીય...


...દીધી, જ્યાં લાખોની સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ એકઠા થવાના હતા.

જાહેર નીતિ અને હેલ્થ સિસ્ટમના નિષ્ણાત ડૉ. ચંદ્રકાંત લહરિયા આ વિશે કહે છે, "વડા પ્રધાને જે કહ્યું અને જે કર્યું તેમાં કોઈ મેળ ન હતો."

શું મોદી સરકારે ઉજવણીની ઉતાવળ કરી?

ટીકાકારોનું કહેવું છે કે મોદી સરકાર વિધાનસભા ચૂંટણીમાં વ્યસ્ત હતી અને કોરોનાની બીજી લહેર પર ધ્યાન ન આપ્યું.

જાણીતા વાઇરોલૉજિસ્ટ ડૉ. શાહિદ જમીલે જણાવ્યું કે "સરકાર બીજી લહેરને પારખી ન શકી અને કોરોના ખતમ થઈ ગયો, તેવી ઉજવણી ઉતાવળે શરૂ કરી દીધી."

આ તમામ વાતો ઉપરાંત આ તબાહીએ ... બાકીનો લેખ લખો:

ઈલૅન્ડ 3.76 ટકા ખર્ચ કરે છે.

ભારત માટે એક ચિંતાજનક વાત એ છે કે ભારતમાં દર 10,000 વ્યક્તિદીઠ 10થી પણ ઓછા ડૉક્ટર છે.

કેટલાંક રાજ્યોમાં આ આંકડો પાંચથી પણ ઓછો છે.

કોરોના સામે લડવાની તૈયારી

જાણકારો કહે છે કે ઓક્સિજન અને બૅડની સમસ્યા બહુ વહેલી તકે દૂર કરવાની જરૂર હતી.

ગયા વર્ષે સરકારે કોરોનાની આગામી લહેરનો સામનો કરવા માટે કેટલીક 'ઍમ્પાવર્ડ કમિટી'ઓ બનાવી હતી.

તેથી અત્યારે ઓક્સિજન, પથારી અને દવાઓની અછત સર્જાઈ તેના કારણે નિષ્ણાતોને આશ્ચર્ય થયું છે.

મહારાષ્ટ્રના પૂર્વ આરોગ્ય સચિવ મહેશ જગાડેએ બીબીસીને જણાવ્યું, "દેશમાં જ્યારે પહેલી વખત લહેર આવી ત્યારે જ તેને સૌથી ખરાબ માનીને બીજી લહેર માટે તૈયાર થવાની જરૂર હતી. "

"તેમણે ઓક્સિજન અને રેમડેસિવિર જેવી દવાઓનો સ્ટોક રાખવાનો નિર્ણય લેવાની જરૂર હતી. ત્યાર પછી પોતાની ઉત્પાદનક્ષમતા વધારવા પર ધ્યાન આપવાની જરૂર હતી."

અધિકારીઓનું કહેવું છે કે માગમાં આવેલા ઉછાળાને પહોંચી વળવા દેશમાં પૂરતા પ્રમાણમાં ઓક્સિજનનું ઉત્પાદન થતું હતું. પરંતુ વાસ્તવિક સમસ્યા તેના પરિવહનની છે.

જાણકારો કહે છે કે આ સમસ્યા બહુ વહેલી તકે દૂર કરવાની જરૂર હતી.

જોકે ઓક્સિજનની અછતના કારણે ઘણા દર્દીઓનાં મોત પછી સરકાર એક રાજ્યમાંથી બીજા રાજ્યમાં ઓક્સિજન પહોંચાડવા માટે ટ્રેનનો ઉપયોગ કરી રહી છે. ઉદ્યોગોને અપાતો ઓક્સિજનનો પુરવઠો અટકાવી દેવાયો છે.

આ વિશે ડૉ. લહરિયા જણાવે છે, "તેનું પરિણામ એ આવ્યું કે હતાશ લોકો પોતાના સ્વજનોનો જીવ બચાવવા હજારો રૂપિયાનો ખર્ચ કરીને અને કલાકો સુધી લાઈનમાં ઊભા રહીને બ્લૅક માર્કેટમાંથી ઓક્સિજન સિલિન્ડર મેળવી રહ્યા છે."

"રેમડેસિવિર અને ટોસિલિઝુમેબ ખરીદવા સક્ષમ હોય તેવા લોકો તેની માટે ઊંચી રકમ ચૂકવી રહ્યા છે."

રેમડેસિવિરનું ઉત્પાદન કરતી એક દવાની કંપનીના અધિકારીએ જણાવ્યું કે જાન્યુઆરી અને ફેબ્રુઆરીમાં તેની માગ બિલકુલ ખતમ થઈ ગઈ હતી.

તેમણે કહ્યું, "સરકારે અમને આ અંગે આદેશ આપ્યો હોત તો અમે તેનો મોટો સ્ટોક તૈયાર રાખ્યો હોત અને આ દવાની અછત સર્જાઈ ન હોત."

તેમના જણાવ્યા પ્રમાણે આ ઇન્જેક્શનના ઉત્પાદનમાં વધારો કરવામાં આવ્યો છે, પરંતુ હજુ માગ કરતાં પુરવઠો ઓછો છે.

તેનાથી વિપરીત દક્ષિણના રાજ્ય કેરળે કોરોનાનો ચેપ વધશે તેવો અંદાજ બાંધીને યોજના ઘડી હતી.

રાજ્યના કોવિડ વર્કફોર્સના સભ્ય ડૉ. એ. ફતહુદ્દીને જણાવ્યું કે રાજ્યમાં ઓક્સિજનની કોઈ અછત નથી કારણકે ગયા વર્ષે ઑક્ટોબરમાં આ અંગે જરૂરી પગલાં...


...દીને સતત બીજો વિજય અપાવવામાં મદદ કરી.

તીવ્ર અને નિર્ણાયક અભિયાનમાં મોદીએ વિકાસ અને રાષ્ટ્રવાદને સહેલાઈથી ભેગા કર્યા.

તેમણે જનમાનસમાં રાષ્ટ્રવાદીઓ (તેમના સમર્થકો) વિરુદ્ધ દેશવિરોધીઓ (તેમના રાજકીય હરિફો અને ટીકાકારો); ચોકીદાર (તે પોતે, "જમીન, હવા અને અંતરિક્ષ"માં દેશનું રક્ષણ કરનારા) વિરુદ્ધ ભ્રષ્ટ અને વિશેષાધિકાર ધરાવતા (મુખ્ય વિરોધ પક્ષ કૉંગ્રેસનો સીધો વિરોધ) જેવાં સ્પષ્ટ વિભાજનો બનાવ્યાં.

આ ઉપરાંત તેની સાથે જ વિકાસનું વચન જોડાયેલું હતું.

મોદીએ ગરીબોને ધ્યાનમાં રાખીને ઘર, શૌચાલય, ધિરાણ, રા... બાકીનો લેખ લખો:

ી 193 આ રાજ્યોમાંથી જ મળી હતી. તેમાં ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્ર અપવાદ છે.

ગુજરાત મોદીનું પોતાનું રાજ્ય અને ભાજપનો ગઢ છે અને મહારાષ્ટ્રમાં ભાજપ સ્થાનિક પક્ષ સાથે મળીને સરકાર ચલાવે છે.

પરંતુ જ્યારથી મોદી વડા પ્રધાન બન્યા છે, ત્યારથી ભાજપે ઉત્તર-પૂર્વ ભારતના આસામ અને ત્રિપુરા જેવા રાજ્યોમાં સરકાર બનાવી છે, જે મુખ્યત્વે બંગાળી અને અસમિયા ભાષી રાજ્યો છે.

ભાજપે, કૉંગ્રેસ કરતાં વધુ બેઠકો પરથી આ ચૂંટણી લડી અને પૂર્વ ભારતના ઓડિશા તથા પશ્ચિમ બંગાળ જેવા બિન-હિંદીભાષી રાજ્યોમાં પણ એક શક્તિશાળી પક્ષ બન્યો છે.

દક્ષિણ ભારતમાં પણ ભાજપ નોંધપાત્ર હાજરી ધરાવે છે છતાં તે ભૂતકાળની કૉંગ્રેસ પાર્ટીની જેમ ખરા અર્થમાં સમગ્ર ભારતમાં ફેલાયેલો પક્ષ નથી બન્યો, પરંતુ તે એ દિશામાં આગળ વધી રહ્યો છે.

વીસ વર્ષ પહેલાં જ્યારે ભાજપ અટલ બિહારી વાજપેયીના નેતૃત્વ હેઠળ સત્તામાં હતો ત્યારે તે એક સ્થિર સરકાર ચલાવવાનો પ્રયાસ કરી રહેલા સમાન વિચારો ધરાવતા વિવિધ પક્ષોના જૂથમાં રહેલા પ્રથમ અને સૌથી મોટા પક્ષ તરીકે સંતુષ્ટ હોય તેમ લાગતું હતું.

મોદીના નેતૃત્વમાં હવે ભાજપ સંસદમાં ખૂબ જ વિશાળ બહુમતી ધરાવતો પ્રથમ પક્ષ બન્યો છે અને હવે તેના સાથી પક્ષો અને તેની વચ્ચે કોઈ સમાનતા નથી જોવા મળતી.

તેમણે અને અમિત શાહે રાજકારણમાં કોઈ પણ પ્રકારની બાંધછોડ ન કરવાની આક્રમક પદ્ધતિ અપનાવી છે.

પક્ષ હવે એવી સંસ્થા નથી રહી જે માત્ર ચૂંટણીના સમયમાં જ સક્રિય બને. તે હંમેશાં રાજકીય અભિયાનની સ્થાયી સ્થિતિમાં રહેતો પક્ષ બન્યો છે.

રાજકીય વિજ્ઞાની સુહાસ પલ્શિકર માને છે કે ભારત ભૂતકાળમાં કૉંગ્રેસ હેઠળ હતો તે રીતે એક પક્ષનું પ્રભુત્વ ધરાવતો દેશ બનવા તરફ આગળ વધી રહ્યો છે.

તે આ સ્થિતિને "દ્વિતીય પ્રભાવશાળી પક્ષ વ્યવસ્થા" તરીકે ઓળખાવે છે, જ્યાં ભાજપ સંપૂર્ણપણે અગ્રેસર છે અને કૉંગ્રેસ "નબળો અને નામનો" જ મુખ્ય વિરોધ પક્ષ બન્યો છે અને પ્રાદેશિક પક્ષો પોતાનો આધાર ગુમાવી રહ્યા છે.

4. રાષ્ટ્રવાદ અને મજબૂત નેતાની ઇચ્છાની મુખ્ય ભૂમિકા

ગંભીર આર્થિક સમસ્યાઓ સામે મોદીએ મતદારો સમક્ષ મોટા અવાજે રાષ્ટ્રવાદને મુખ્ય મુદ્દો બનાવી દીધો.

કેટલાક વિશ્લેષકો માને છે કે, મોદીના નેતૃત્વમાં ભારત "જાતિગત લોકશાહી" તરફ આગળ વધશે, તેને માટે "એક વંશીય રાષ્ટ્રની જાળવણી માટે બહુમતીને સંગઠિત કરીને તેને ગતિશીલ બનાવવી" જરૂરી છે.

એ ઇઝરાયલ જેવી સ્થિતિ હશે, જેની લાક્ષણિકતા સમાજશાસ્ત્રી સેમી સ્મૂહાએ એક એવા...


...દીપ દેસાઈ

જયેશ પટેલ કહે છે, "કૉંગ્રેસના જે ચાર સભ્યો ચૂંટાયા છે, તેમાંથી એક સભ્યે માનસિંહને ટેકો જાહેર કર્યો છે અને રાજુ પાઠકને ત્રણ સભ્યોનું સમર્થન છે. બન્ને બિન-હરીફ સભ્યોએ રાજુ પાઠકને ટેકો જાહેર કર્યો છે, પરતું તેઓ પોતાનો નિર્ણય બદલી પણ શકે છે."

તુષાર ચૌધરી કહે છે, "જ્યાં સુધી મને ખબર છે, માનસિંહ પટેલ અને રાજુ પાઠક જૂથ વચ્ચે સમાધાન થઈ ગયું છે અને પ્રદેશ ભાજપ ટૂંક સમયમાં નવા પ્રમુખ અને બીજા સભ્ચોનું નામ જાહેર કરશે."

અત્યાર સુધી સુમૂલની ચૂંટણી જે મોટા ગજાના નેતાઓ  લડી ચૂક્યા છે, તેમાં ગુજરાત... બાકીનો લેખ લખો:

ારણે તેમની સ્થિતિમાં ખાસ કોઈ ફેર આવ્યો નથી. સુમૂલ ડેરીમાં સુરત અને તાપી જિલ્લાના 15 લાખથી વધુ સભાસદો છે, જેમની ઘણી સમસ્યાઓ છે, પરતું રાજકીય મહત્ત્વાકાંક્ષામાં આ બધુ કોરણે મૂકાઈ જાય છે."

તુષાર ચૌધરી કહે છે, "અમે ઘણા વખતથી સુમૂલ ડેરીના ગેરવહીવટ વિરુદ્ધ અવાજ ઉઠાવી રહ્યા છીએ. માનસિંહ પટેલ આજે રાજુ પાઠક સામે ભષ્ટ્રાચારનો આરોપ લગાવી રહયા છે પરતું હકીકત એ છે કે માનસિંહ પટેલ બોર્ડના સભ્ય હતા અને બધા નિર્ણયોમાં તેમની સહમતી હતી."

રાજુ પાઠકે આરોપ નકાર્યો

રાજુ પાઠક

સુમુલનાં પ્રમુખ રાજુ પાઠકે જણાવ્યું કે 650 કરોડ રૂપિયાની લૉન વર્કિંગ કૅપિટલ તરીકે લીધી છે. ડેરી પાસે 650 કરોડ રુપિયાનો દૂધ પાવડર અને માખણ છે, જેની સામે લૉન લેવામાં આવી છે.

"દેશી બધી ડેરીઓ વર્કિંગ કૅપિટલ માટે લૉન લે છે. દુધ ઉત્પાદકોને પૈસા આપવા માટે વર્કિંગ કૅપિટલની જરૂર પડે છે, જેની સગવડ કરવા માટે અમે લૉન લીધી છે. સ્ટૉક વેચાશે ત્યારે અમે લૉન ચૂકવી નાખીશું.

પોતાના ઉપર ગેરવહીવટનો આરોપ વિશે વાત પાઠકે કહ્યું કે બધા નિર્ણયો બોર્ડની મંજુરી બાદ લેવામાં આવ્યા છે. માનસિંહ પટેલ અને બીજા સભ્યોને દરેક નિર્ણયની પૂરતી માહિતી આપવામાં આવી છે.

રાજુ પાઠકે એમ પણ કહ્યુ કે, "હું કોઈ પણ પ્રકારની તપાસ માટે તૈયાર છું. મારી પેનલને ચૂંટણીમાં જીત મળી છે, તેનાથી એ પુરવાર થાય છે કે મારા પર જે આરોપ મૂકવામાં આવ્યા તે ખોટા હતા."

સુમૂલનો ઇતિહાસ

પ્રતીકાત્મક તસવીર

સુરત જિલ્લા સહકારી દૂધ ઉત્પાદક સંઘ લિમિટેડની સ્થાપના 22 ઑગસ્ટ 1951માં થઈ હતી. 17 માર્ચ 1968માં સુમુલ ડેરીના પૅશ્ચુરાઝેશન પ્લાન્ટનું ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું.

એજ વર્ષે સુરત જિલ્લા સહકારી દૂધ ઉત્પાદક સંધ લિમિટેડનું નામ સુમૂલ રાખવામાં આવ્યું. 1970માં સુમૂલનો પ્રથમ કૅટલ ફીડ પ્લાન્ટ શરુ કરવામાં આવ્યો અને 1975માં 30,000 લિટર પ્રતિદિનની ક્ષમતા વાળો ચિલિંગ પ્લાન્ટ સુરત જિલ્લાના બારડોલી તાલુકાનાં બાજીપુરા ખાતે શરુ કરવામાં આવ્યો.

આજે સુમૂલ પાસે 3 ચિલિંગ પ્લાન્ટ છે. સુમૂલ ડેરીએ પૅકડ ફૂડ બિઝનેસમાં પણ ઝંપલાવ્યું છે.

સુમૂલનાં બૉર્ડ ઑફ ડિરેકટરમાં 16 સભ્યો છે, જે સુરત જિલ્લાના 9 તાલુકા અને તાપી જિલ્લાનાં 7 તાલુકાઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. દરેક તાલુકામાંથી સભ્યપદ માટે ચૂંટણી યોજાય છે. દર પાંચ વર્ષે ચૂંટણી થાય છે.

બીબીસીએ સુમુલનાં માનસિંહ પટેલનો પક્ષ જાણવા માટે સંપર્ક કરવાનો પ્રયાસ કર્યો પરતું સંપર્ક થઈ શકયો નથી.

તમે અમનેફેસબુક,...


...દુ વાહિની પણ આ વખતે સક્રીય જોવા ન મળી.

આ થિયરીના પક્ષમાં એ પણ કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે યોગી આદિત્યનાથ ક્યારેય નહીં ઇચ્છે કે ગોરખપુરના સંસદીય રાજકારણમાં તેમના વિકલ્પ તરીકે કોઈ આગળ આવે.

જોકે, યોગી આદિત્યનાથ સાથે જોડાયેલા સૂત્ર આ પ્રકારની કોઈ પણ વાતથી ઇનકાર કરે છે અને કહે છે, "મુખ્યમંત્રી બન્યા બાદ એક દિવસ પછી જ તેમણે પોતાના સંગઠનને નિષ્ક્રિય કરી નાખ્યું હતું તો એવું નથી કે હિંદુ વાહિનીના લોકો માત્ર ચૂંટણી દરમિયાન સક્રિય રહ્યા નથી. તમે એ પણ તો જૂઓ કે યોગી આદિત્યનાથે વિસ્તારમાં કેટલી સભાઓ કરી."... બાકીનો લેખ લખો:

પક્ષ ઇચ્છે તો પણ યોગી આદિત્યનાથની અસર ઓછી થઈ શકતી નથી."

જોકે, ચૂંટણીમાં હાર બાદ પ્રેસ કૉન્ફરન્સમાં યોગી આદિત્યનાથનો મુરઝાયેલો ચહેરો જણાવી રહ્યો હતો કે આ પરાજયે તેમનું કદ નાનું કરી નાખ્યું છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...દુકાનો ખોલવાનો સમય વધારવામાં આવે, જેથી તેમની આવક વધે, સાથે જ વીજળી-પાણીના બિલમાં પણ રાહત આપવામાં આવે.

23 મેના રોજ જ દિલ્હી મેટ્રો રેલ કૉર્પોરેશને પણ પોતાની તૈયારીઓને લગતી એક તસવીર ટ્વીટ કરીને જણાવ્યું હતું કે તેઓ ટ્રેન સેવા શરૂ કરવા માટે બિલકુલ તૈયાર છે, પરંતુ હજુ સુધી તેમને મંજૂરી નથી મળી.

દિલ્હીમાં ગુરુવારે એક હજાર કરતાં વધુ નવા મામલા સામે આવ્યા છે. આવી પરિસ્થિતિમાં મેટ્રો શરૂ કરવાનો નિર્ણય જોખમરૂપ હોઈ શકે છે.

આ સિવાય મહારાષ્ટ્ર સરકારે પણ સરકારી કર્મચારીઓની અવરજવાર માટે મુંબઈ લોકલ શરૂ કરવ... બાકીનો લેખ લખો:

ે રેસ્ટૉરાંમાં પરિસ્થિતિ પહેલાં જેવી બને એ માટે થોડી વધુ રાહ જોવી પડશે. સાથે જે જગ્યા રાહત કે છૂટછાટ આપવામાં પણ આવશે તે એક મીટરનું અંતર જાળવવાની અને માસ્ક પહેરવાની અને વારંવાર હાથ ધોવાની શરતો સાથે જ આપવામાં આવશે તે નક્કી છે.


...દુબઈ પાછા નથી જવું. મને શરણ જોઈએ છે. હું આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદ્રમાં હતી. તમારે મને છોડી દેવી જોઈએ.”

તેમની વાત કોઈએ સાંભળી નહીં. તેઓ કહે છે કે અમીરાતના એક કમાન્ડોએ તેમની સાથે ખરાબ વર્તન કર્યું હતું.

“તેમણે મને પકડી લીધી. ઉઠાવી લીધી. તેની સાથે મારી લડાઈ થઈ. તે મારા કરતાં ઘણો શક્તિશાળી હતો. મેં તેના હાથમાં બચકું ભર્યું. તેણે જોરથી ચીસ પાડી.”

તેઓ કહે છે કે તેમને બેહોશ કરવામાં આવ્યાં અને પરત દુબઈ લઈ જવાયાં.

“તે સમયે મને બહુ ખરાબ લાગતું હતું. મને લાગતું હતું કે આટલાં બધાં વર્ષોથી હું જે આઝાદી માટ... બાકીનો લેખ લખો:

ારીઓ બંધ છે. ઘરની બહાર પાંચ પોલીસ કર્મચારી અને ઘરની અંદર બે મહિલા પોલીસકર્મી છે. હું તાજી હવા લેવા માટે ઘરની બહાર પણ નીકળી શકતી નથી.” આ વિલા સમુદ્ર કિનારાથી માત્ર કેટલાક મીટરના અંતરે છે.

હ્યુમન રાઇટ્સ વોચના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર કેન રોથ કહે છે, “આપણે એવું ન ધારી લેવું જોઈએ કે તેઓ વિલામાં છે તેથી બધું બરાબર છે.”

“આ મહિલા કેદમાં છે. મૂળભૂત રીતે આ એક એકાંત કારાવાસ છે. આ પ્રકારની એકાંદ કેદને પણ અત્યાચારનું જ એક સ્વરૂપ ગણી શકાય.”

મોતનો ભય

શેખ મુહમ્મદ બિન રાશિદ અલ મકતૂમ

લતિફાના વીડિયોમાં સ્પષ્ટ રીતે ભય દેખાય છે. તેમના અવાજમાં એક પ્રકારની લાચારી છલકે છે.

“દરરોજ મને મારી સુરક્ષા અને જીવનની ચિંતા થાય છે. મને ખબર નથી કે હું આવી સ્થિતિમાં કેટલા દિવસ જીવી શકીશ. પોલીસે ધમકી આપી છે કે મારે આખી જિંદગી જેલમાં રહેવું પડશે. હું અહીં સુરક્ષિત નથી.”

તેઓ સિક્રેટ ફોન સાથે પકડાઈ જશે તેવું જોખમ હોવા છતાં તેમણે શાંત અને વ્યવસ્થિત રીતે પોતાની અસાધારણ કહાણી રજૂ કરી છે.

“મારા માટે આ આસાન છે. સવાલ એટલો જ છે કે હું આઝાદ છું કે નહીં? મારે આખી દુનિયાને જણાવવું છે કે હું આઝાદ નથી. હું તેમના પ્રોપેગેન્ડા મુજબ કામ નહીં કરું.”

શેખે જણાવ્યું કે તેઓ લતિફાને દુબઈ પરત લાવવામાં આવ્યાં તેને એક બચાવ મિશન તરીકે જુએ છે. ડિસેમ્બર 2018માં લતિફા જ્યારે નવ મહિના માટે ગાયબ થઈ ગયાં હતાં ત્યારે દુબઈ પર દબાણ વધી ગયું હતું.

યુનાઇટેડ નૅશન્સે તેઓ જીવીત હોવા અંગેના પુરાવા માંગ્યા હતા. યુએને કહ્યું કે પુરાવા નહીં મળે તો તેઓ ચિંતા વ્યક્ત કરવાની સાથે જાહેરાત કરશે કે પ્રિન્સેસ કદાચ મૃત્યુ પામ્યાં છે.

ત્યાર બાદ લતિફાને મળવા માટે તેમનાં સાવકી માતા પ્રિન્સેસ હયા આવ્યાં. હયાએ તેમને તપાસ માટે જણાવ્યું હતું.

લતિફાએ એક વીડિયોમાં જણાવ્યું છે, “તેમણે મને જણાવ્યું કે આ એક પરીક્ષા સમાન છે. હું થોડો સમય જેલમાં રહ્યા પછી તે લોકો સાથે કેવો વર્તાવ કરું છું તે જોવામાં આવશે. જો હું સારી રીતે રહીશ તો થોડા જ દિવસોમાં બહાર આવી જઈશ.”

લતિફાની જાણ બહાર પ્રિન્સેસ હયા જુઠાણાની જાળ બનાવી રહ્યાં હતાં. તે મુજબ લતિફા બાઈપોલર ડિસઓર્ડરનાં શિકાર હતાં અને તેમનું શોષણ થઈ શકતું હતું. લતિફા બિલકુલ મજામાં છે એવું યુએનને જણાવવા માટે હયાએ એક મિત્ર મેરી રોબિન્સનને ફોન કર્યો. મેરી અગાઉ હ્યુમન રાઇટ્સ માટે યુએનના હાઇકમિશનર રહી ચૂક્યાં હતાં.

15 ડિસેમ્બર 2018ના રોજ મેરી રોબિન્સન દુબઈથી...


...દુર્ગંધ આવતી હતી. મેં કલાકો સુધી ઉઘાડા પગે તેને શોધયા કર્યો."

"મેં ઘણી જગ્યાઓએ અને કાટમાળમાં પણ જોયું, તેમ છતાં તે ના મળ્યો, અંતે મેં વિચાર્યું કે તેને મોજાં તાણી ગયાં હશે."

બીજી તરફ સાત વર્ષના ફીક્રીનો પરિવાર પણ તેને ગાંડાની જેમ શોધતો હતો.

તેમનાં દાદીમાં સેલ્ફી સલીલામા કહે છે કે તેમને ભય હતો કે તેનું મૃત્યુ થયું હશે.

તેઓ કહે છે, "અમે હૉસ્પિટલમાં એક પછી એક બેગો ખોલીને જોઈ તેમાં બાળકોનાં મૃતદેહો હતા."

"દરેક ડેડબૉડી માટેની બૅગ ખોલાતાં અમને ડર લાગતો હતો, અમે કહેતાં કે અલ્લાહ, અમને હિંમત આપ... બાકીનો લેખ લખો:

રીએ આ તસવીર જોઈ અને વિચાર્યું કે તે એ બાળક સાથે મળતી આવે છે જેની તેમનાં માતા સંભાળ લઈ રહ્યાં છે.

લોકલ ઇમામનાં પત્ની સાર્તીની ભૂકંપ બાદ આ છોકરાને પોલીસ સ્ટેશનમાં મળ્યાં હતાં.

તેઓ યાદ કરતાં કહે છે કે તે જોરજોરથી તેનાં મમ્મી-ડેડીને યાદ કરતાં રડતો હતો.

"મેં તેને એમ કહીને શાંત કરવાની કોશિશ કરી કે તારી મમ્મી તારા માટે દૂધ લેવા ગઈ છે."

તેમણે AFPને એ વખતે કહ્યું કે અંતે તેમણે આ છોકરાની સંભાળ લેવાનું નક્કી કર્યું.

જુમાદિલના માતા આ અંગે વાત કરતાં કહે છે કે ફેસબુક પર જુમાદિલની જૂની તસવીરો હતી, તેથી પહેલાં તેઓ એ મામલે સ્પષ્ટ ન હતાં કે આ જુમાદિલ જ છે.

"જ્યારે તેમણે ફેસબુક પોસ્ટમાં વિગતો વાંચી કે એ દિવસે તેણે લાલ લીટીઓ વાળો શર્ટ પહેરેલો હતો અને તેનું પેન્ટ ઊંચું વાળેલું હતું કારણ કે એ ઘણું મોટું હતું, ત્યારે તેમને ખાતરી થઈ કે આ એ જ બાળક છે."

ગળા પરની જન્મ સમયની નિશાની જ્યારે તસવીર સાથે મેળવી ત્યારે તેમને નક્કી થઈ ગયું કે આ જુમાદિલ જ હતો અને તેમનું પુનર્મિલન શક્ય બન્યું.

સુસી કહે છે, "એ આખી રાત હું સુઈના શકી અને મેં આખી રાત વિચાર્યા કર્યું કે કોણે મારા દીકરાને બચાવ્યો હશે."

એ લાગણીસભર દૃશ્યો

જુમાદિલ મોટરબાઇક પરથી ઊતરીને દોડીને તેમના માતાની બાથમાં સમાઈ જાય છે.

પાંચ લાંબા દિવસો બાદ થયેલા પુનર્મિલનના આ લાગણીસભર દૃશ્યોને કૅમેરામાં કંડારવામાં આવ્યાં.

જુમાદિલના માતા તેને વળગી પડે છે, વહાલથી તેને ચુંબનો કરવા લાગે છે, આંસુથી બંનેના ચહેરા ભીના થઈ જાય છે, જુમાદિલ રડતાં રડતાં હિબકે ચડે છે.

આ મિલનને યાદ કરતા સુસી કહે છે કે તે એટલું જોરથી મને ભેટ્યો કે જાણે મને છોડવા જ માગતો ન હોય. તેના પગ મારી આસપાસ જાણે વાનરની જેમ વીંટાયેલા હતા.

સુસી કહે છે, "અમે કશું જ બોલ્યાં નહીં, તે ખૂબ ડરેલો હતો અને અમારી આસપાસ લોકોનું ટોળું એકઠું થઈ ગયું હતું."

"બસ હું તેને એવો અહેસાસ આપવા માગતી હતી કે હવે બધું જ સારું થઈ જશે."

તેમણે જુમાદિલને એ ઘટના વિશે પૂછવા માટે થોડા દિવસો સુધી રાહ જોઈ કારણ કે તે આઘાતમાંથી બહાર આવી જાય.

સુસી કહે છે, "મેં તેને પ્રેમથી પૂછયું કે એ દિવસે શું થયું હતું?"

તેણે કહ્યું, "હું રેતીમાં રમતો હતો અને સમજી ના શક્યો કે શા માટે આખી દુનિયા ધ્રુજી રહી છે?"

મેં તેને પૂછયું કે કોણે તને બચાવ્યો તો તેણે કહ્યું એક પોલીસ અધિકારીએ.

"અમે આ પોલીસ અધિકારીને શોધવાનો પ્રયત્ન કર્યો પરંતુ અમને નિષ્ફતા મળી અમે ના શોધી...


...દેશ આપવામાં આવે નવા લોકો માટે માર્ગ કરવાનો અર્થ જૂના લોકોને હાંસિયામાં ધકેલવા એવું નથી."

સેનગુપ્તા અનુસાર,"વિવિધ દળોના નેતાઓ અને કાર્યકર્તા અમારી સાથે જોડાય એવી આશા છે. ખાસ કરીને ટીએમસીનાં નેતાઓ અને કાર્યકર્તાઓ. આ એક ભ્રામક પ્રચાર છે કે જ્યારે નવા કાર્યકર્તા અને નેતા પાર્ટીમાં સામેલ થાય તો જૂનાને કિનારે કરી દેવાય છે. આવું કંઈ પણ નથી થવાનું. કેન્દ્રીય નેતૃત્ત્વએ આ મામલે આ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે."

મુખરજી પણ આ મામલે કેન્દ્રીય નેતૃત્વની ભૂમિકાને મહત્ત્વપૂર્ણ ગણાવે છે.

તેઓ કહે છે,"ભાજપનું કેન્દ્રીય ન... બાકીનો લેખ લખો:

કરશે. તે જે પણ હશે પણ તે જૂના ભાજપમાંથી જ હશે. કોઈ એવું તો નહીં જ બને જેઓ પાર્ટી હમણાં હમણાં જ જોડાયું હોય."

મુખરજી કહે છે કે ટીએમસીમાંથી ગયેલા કેટલાક નેતાઓને ટિકિટ જરૂર મળશે પરંતુ તમામને નહીં મળે.

તાજેતરના વર્ષોમાં ભાજપમાં અત્યાર સુધીનો આ સૌથી મોટો પક્ષપલટો છે.

શું આવનારા સમયમાં આ બાબત ભાજપને સત્તાપક્ષ ટીએમસી સામે સરસાઈ મેળવવા મદદ કરશે?

બંગાળની રાજનીતિમાં આજે આ સૌથી મહત્ત્વનો સવાલ છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...દેશ માટે આજનો દિવસ ગૌરવપૂર્ણ દિવસ છે અને આ અંગે દરેક દેશવાસીની છાતી ગર્વથી ફુલાઈ જશે."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

બીબીસી ડિફેન્સના સંવાદદાતા જોનાન્થન માર્કસના કહેવા પ્રમાણે, "સૈન્ય અને નાગરિક ઉપયોગ માટે સેટેલાઇટ્સ ઉપર નિર્ભરતા વધી રહી છે. આથી ઉપગ્રહો ઉપરનું જોખમ પણ વધી જાય છે."

"ભારતે સેટેલાઇટ તોડી પાડવાની તેની ક્ષમતાનું નિદર્શન કર્યું છે, તેનાથી વિશ્વના બહુ થોડાં રાષ્ટ્રોની ક્લબમાં ભારતને સ્થાન મળ્યું છે."

"જે અવકાશમાં શસ્ત્રીકરણની ચિંતાને ફરી ચર્ચામાં લાવશે. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર સશસ્ત્ર દળોની સ... બાકીનો લેખ લખો:

લગાવવામાં આવતી હતી કે સુરક્ષા સંબંધિત કોઈ જાહેરાત થઈ શકે છે.

આદર્શ આચારસંહિતા લાગુ હોવાથી હોવાથી તેઓ નીતિવિષયક કોઈ મોટી જાહેરાત કરે તેવી શક્યતા નહિવત્ છે.

વડા પ્રધાન મોદીએ સવારે 11 વાગ્યા અને 23 મિનિટે ટ્વીટ કરીને 11.45 થી 12.00 ની વચ્ચે સંબોધન કરશે, પરંતુ 12 વાગ્યા અને 15 મિનિટ સુધી સંબોધન શરૂ થયું ન હતું.

આ પહેલાં મોદીએ ટ્વીટ કરીને લખ્યું હતું કે,  "મારા પ્રિય દેશવાસીઓ, આજે સવારે 11.45થી 12.00 વાગ્યાની વચ્ચે 'મહત્ત્વપૂર્ણ સંદેશ' લઈને આપની સમક્ષ આવીશ. ટેલિવિઝન, રેડિયો અને સોશિયલ મીડિયા ઉપર મારું સંબોધન સાંભળજો."

કેટલાક સોશિયલ મીડિયા યૂઝર્સે આદર્શ આચારસંહિતા લાગુ થઈ ગઈ હોવા છતાં મોદી દ્વારા રાષ્ટ્રજોગ સંબોધન અંગે સવાલ ઉઠાવ્યા હતા.

કેટલાક લોકોએ મજાકમાં લખ્યું કે ફરી નોટબંધી ન હોય તો સારું.

ઉલ્લેખનીય છે કે આ પહેલાં તા. 8મી નવેમ્બર 2016ના દિવસે નોટબંધીની જાહેરાત કરીને રૂ. 500 અને રૂ. 1000ની નોટો રદ કરી દીધી હતી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...દેશ), એસપીબી (સોશિયાલિસ્ટ પાર્ટી ઑફ બાંગ્લાદેશ) અને આરડબ્લ્યુપીબી (રિવોલ્યુશનરી વર્કર્સ પાર્ટી ઑફ બાંગ્લાદેશ) જેવી ડાબેરી પાર્ટીઓ છે.

મહત્ત્વના મુદ્દાઓ

સત્તા પક્ષ એએલ અને વિરોધપક્ષ બીએનપીએ પોતાનાં ઘોષણાપત્રમાં સ્થાનિક મુદ્દાઓ પર ભાર મૂક્યો છે, પરંતુ તેને પહોંચી કેવી રીતે વળાશે તેની પર કોઈ વાત કરી નથી.

આવામી લીગનું કહેવું છે કે તેઓ આગામી પાંચ વર્ષમાં દેશનો જીડીપી દર 10 ટકા વધારી દેશે અને 15 લાખ નોકરીઓનું આયોજન કરશે, પરંતુ તેઓ આ કેવી રીતે કરશે તેનો ક્યાંય ઉલ્લેખ નથી.

આ ઘોષણાપત્રમાં બ્લૂ ઇકૉનૉમ... બાકીનો લેખ લખો:

ો હાથ છે.

ડેઇલી71 ન્યૂઝ વેબસાઇટના એડિટર શેખ રીયાદ મોહમ્મદ નૂરની 8 ડિસેમ્બરના રોજ ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.

તેમની પર સોશિયલ સાઇટ પર 'રાજદ્રોહી, ખોટા અને પાયાવિહોણાં સમાચાર' છાપવાનો આરોપ હતો.

બાંગ્લાદેશ રેગ્યુલેટર દ્વારા આ માસમાં 50 વેબસાઇટને અચાનક બ્લૉક કરી દેવામાં આવી છે.

તેમની પર આરોપ હતો કે તેઓ 'સરકાર વિરોધી પ્રચાર અને ખોટા સમાચાર'નું પ્રસારણ કરી રહ્યા છે.

જોકે, સ્થાનિક મીડિયા અને આંતરરાષ્ટ્રિય સંસ્થાઓ દ્વારા આ નિર્ણયનો વિરોધ કરવામાં આવ્યો હતો.

બાંગ્લાદેશની આ ચૂંટણીમાં સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ફેસબુક અને ટ્વીટર પર મહત્ત્વનો ભાગ ભજવી રહ્યા છે.

ટ્વિટર દ્વારા આ ચૂંટણીને પ્રભાવિત અને છેડછાડ કરી શકે તેવા એકાઉન્ટ્સને બંધ કરી દેવામાં આવ્યા છે.

બીજી તરફ ફેસબુક દ્વારા 'સ્વતંત્ર ન્યૂઝ આઉટલેટ જે સરકારની તરફેણમાં અને વિરોધ પક્ષની વિરોધમાં' ન્યૂઝ ફેલાવતા હતા તેવા પેજને હટાવી દેવામાં આવ્યા છે.

(બીબીસી મોનિટરિંગ દુનિયાભરના ટીવી, રેડિયો, વેબ અને પ્રિન્ટ માધ્યમોમાં પ્રકાશિત થતા સમાચારોનું રિપોર્ટિંગ તથા વિશ્લેષણ કરે છે. આપ બીબીસી મોનિટરિંગના સમાચાર ટ્વિટર તથા ફેસબૂક પર પણ વાંચી શકો છો.)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...દેશના દરેક નાગરિકોની કીકીના ફોટોગ્રાફ્સ, આંગળીઓનાં નિશાન, ફોન નંબર, બેંક ખાતાં, મકાન-દુકાન, પત્ની-બાળકો, માતા-પિતા, ચાચા-દાદા અને સગાંસંબંધીની તમામ માહિતી પોતાની મુઠ્ઠીમાં હોય એવું સરકાર શા માટે ન ઇચ્છે?

તમે શું ખાઓ છો, ક્યાં જાઓ છો, કોને મળો છો, કેવાં કપડાં પહેરવાનું પસંદ કરો, ઇન્ટરનેટ પર કેટલો સમય-શું જુઓ છો, ક્યા પક્ષને સારો, ક્યાને ખરાબ ગણો છો, કામદાર સંગઠનોને નેતાગીરી ગણીને ફગાવી દો છો કે તેને કામદારોનો મૂળભૂત અધિકાર માનો છે એ જાણવા સરકાર જરૂર ઇચ્છતી હોય.

સરકારની આવી ઘણી ગેરબંધારણીય મનમર... બાકીનો લેખ લખો:

ાય પણ કરવાનો છે અને ન્યાય થતો હોવાનું દેખાડવાનું પણ છે.

આવા મામલાઓની ગંભીર સુનાવણી ચાલી રહી હોય ત્યારે એ વિવાદ સાથે સંકળાયેલા ભાજપ અને તેની સરકારો પાસેથી એવી આશા ન હોય કે તેઓ સુનાવણી કરતા ન્યાયાધીશથી અંતર જાળવી રાખે?

ન્યાયમૂર્તિઓ કરે નિર્ણય

જસ્ટિસ દીપક મિશ્રાના સ્વાગતનાં હોર્ડિંગ્ઝ લગાવીને રમણ સિંહ સરકારે તેમનું સ્વાગત નથી કર્યું, પણ ન્યાયના આસન પર રાજકારણની છાયા પાડવાનો પ્રયાસ કર્યો છે.

કટોકટી વખતે ઇંદિરા ગાંધીએ ન્યાયપાલિકાને સત્તાનાં લોખંડી બૂટ હેઠળ દબાવી દીધી હતી અને કેટલાક અપવાદોને બાદ કરતા મનગમતા નિર્ણયો કરાવ્યા હતા.

કટોકટીને ભારતીય લોકશાહીના ઇતિહાસનો અંધાર યુગ એ કારણસર ગણવામાં આવે છે અને તે અંધાર યુગનું પુનરાવર્તન કોઈ ઇચ્છતું નથી.

તેથી ન્યાયની મૂર્તિઓને ખંડિત થતી કેવી રીતે બચાવવી એ ન્યાયમૂર્તિઓએ જ નક્કી કરવું પડશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...દેશની શાંતિને હણનારાં હશે. આમ છતાં પણ કોઈ અગમ્ય કારણસર આપણે હજુ કુંભકર્ણની નિદ્રામાં ઘોરી રહ્યા છીએ.

અઝીમ પ્રેમજી યુનિવર્સિટીના વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવેલા એક અહેવાલ આ દિશામાં માત્ર ચેતવણીના સૂર નહીં પણ ચેતવણીનું બ્યુગલ વગાડે છે.

આ અહેવાલ મુજબ ઍમ્પ્લૉયમૅન્ટ ઇલાસ્ટીસિટી ઇન્ડેક્સ એટલે કે રોજગારી સ્થિતિસ્થાપકતાનો આંક લગભગ શૂન્ય થઇ ગયો છે.

બેરોજગારીનાં કારણો કયાં છે?

પ્રતીકાત્મક તસવીર

સીધુંસાદું તારણ એ નીકળે કે દેશની અર્થવ્યવસ્થાનું બેરોમિટર વળી પાછું જીડીપી વૃદ્ધિદરનો સુધારો દર્શ... બાકીનો લેખ લખો:

છે. નવા રોકાણકારો આવી અર્થવ્યવસ્થાથી દૂર રહે છે.

છેલ્લા 7 ત્રિમાસિક ગાળાથી ઘટતો જતો જીડીપી વૃદ્ધિદર તેમજ બૅન્કોની અને નાણાકીય સંસ્થાઓની વિકટથી વિકટતમ તરફ જઇ રહેલી પરિસ્થિતિ, મળવાપાત્ર મજૂરી અથવા પગાર કરતાં ઓછા દરે પણ લોકો કામ કરવા તૈયાર હોવા છતાંય તેમને બેરોજગાર રહેવું પડે તેવી સ્થિતિનું સર્જન કરે છે.

કેટલાક કિસ્સાઓમાં નોકરી કરનાર અથવા શ્રમિકને વાજબી પગાર મળતો ન હોવા છતાંય બીજે ક્યાંય નોકરીની તક નથી મળવાની એમ સમજીને ઓછા મહેનતાણે કે પગારે પણ નોકરી ચાલુ રાખવી પડે છે, આને અર્ધબેકારી અથવા અંશતઃ બેકારીની પરિસ્થિતિ કહે છે.

બેકારી અને અર્ધબેકારી દેશની અર્થવ્યવસ્થાને લાગતું ગ્રહણ છે.

ભારત દુનિયાના સૌથી વધારે બેરોજગારો ધરાવતા દેશોમાંનો એક દેશ

પ્રતીકાત્મક તસવીર

આજે ભારત, યુવા બેરોજગારીના આ વિષચક્રમાં ફસાઈને દુનિયાના સૌથી વધારે બેરોજગારો ધરાવતા દેશોમાંનો એક દેશ બન્યો છે.

સેન્ટર ફૉર મૉનિટરિંગ ઇન્ડિયન ઇકૉનૉમીનો અહેવાલ બતાવે છે તે મુજબ 2018ના વર્ષમાં લગભગ 1.09 કરોડ ભારતીયોએ પોતાની નોકરી ગુમાવી છે. બેરોજગારી કોઈ નાતજાત કે ધર્મ જોતી નથી.

સી.એમ.આઈ.ના અહેવાલ મુજબ આવકના નીચલા સ્તરે જીવતો સમાજનો નબળો વર્ગ આ પરિસ્થિતિનો સૌથી વધુ ભોગ બન્યો છે.

એક તરફ ભારત 2025ની સાલ સુધીમાં વસતીની દૃષ્ટિએ ચીનને પાછળ રાખી દે તે પરિસ્થિતિએ પહોંચીને દુનિયાનો સૌથી વધુ વસતી ધરાવતો દેશ બનવા તરફ આગળ વધી રહ્યો છે ત્યારે ભારત સરકારના સ્ટેટેસ્ટિક્સ ડિપાર્ટમેન્ટ દ્વારા પ્રસિદ્ધ કરવામાં આવેલા અહેવાલ મુજબ બેરોજગારીએ માઝા મૂકી છે.

નેશનલ સેમ્પલ સર્વેના પિરિયોડિક લેબર ફોર્સ સર્વે 2017-18 મુજબ દેશની 6.1 ટકા વસતી બેરોજગાર છે, જે છેલ્લાં 45 વર્ષમાં ઊંચામાં ઊંચો ટકાવારી છે.

આ વિગતોમાં પણ વધુ ચિંતા કરાવે તેવી બાબત ગ્રામીણ બેરોજગારી છે.

સ્ટેટેસ્ટિક્સ ડિપાર્ટમેન્ટ દ્વારા પ્રસિદ્ધ થયેલા અહેવાલ અનુસાર 15થી 29 વર્ષની ઉંમરના ગ્રામીણ યુવાનોમાં બેરોજગારીનો દર જે 2011માં માત્ર 5 ટકા હતો,

તે છેલ્લાં છ વર્ષમાં જ એટલે કે 2017-18માં સાડા ત્રણ ગણો વધીને 17 ટકા થઈ ગયો હતો.

આ જ સમયગાળા દરમિયાન શહેરી બેરોજગારીનો દર અનુક્રમે 8 ટકા અને 12 ટકા રહેવા પામ્યો હતો.

ગ્રામીણ બેરોજગારી અને શહેરી બેરોજગારીનો દર અનુક્રમે 17 અને 12 ટકા હોવાને કારણે સ્વાભાવિક છે ગામડાંઓમાંથી શહેરો તરફ રોજગારીની શોધમાં સ્થળાંતર થશે.

ગામડું અને ગ્રામ્ય અર્થવ્યવસ્થા તૂટશે. આજે ગ્રામ્ય...


...દેશોને ખનીજ તેલની કિંમતોને તર્કસંગત બનાવવાની અપીલ પણ કરી છે.

SCO સંમેલનમાં રશિયા, ઈરાને પણ ભાગ લીધો, જે કુલ તેલ ઉત્પાદનમાં મહત્ત્વનો હિસ્સો ધરાવે છે.

ચીનના રાષ્ટ્રપતિ અને મોદી છેલ્લા દોઢ મહિનામાં બીજી વખત મળ્યા. બન્ને નેતાઓએ દ્વિપક્ષીય વેપાર વધારવા પર ભાર મૂક્યો છે અને વર્ષ 2020 સુધી દ્વિપક્ષીય વેપાર 100 અબજ ડોલર સુધી વધારવાનું લક્ષ્ય નિર્ધારિત કર્યું છે.

ચીનના કસ્ટમ્સ વિભાગ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા આંકડા અનુસાર માર્ચ 2018 સુધી ભારત અને ચીનનો દ્વિપક્ષીય વેપાર 84.44 અબજ ડોલર હતો. એટલું જ નહ... બાકીનો લેખ લખો:

સંદેશ આપવામાં સફળ રહ્યા છે કે 21મી સદી એશિયાની રહેશે. હાલમાં તો આ બાબત જ સાચી પડી રહી હોય એમ લાગી રહ્યું છે.

આર્થિક બાબતોના જાણકાર આસિફ કહે છે, "એનાથી વધુ મોટું ઉદાહરણ શું હોઈ શકે કે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ પણ જી-7 ક્યૂબેક સંમેલનને વચ્ચે જ છોડીને સિંગાપોર માટે રવાના થઈ ગયા. એટલે કે તેમના માટે પણ આ સંમેલન કરતાં ઉત્તર કોરિયાના નેતા કિમ જોંગ-ઉન સાથે થનારી બેઠક વધુ મહત્ત્વની છે."

આસિફનું કહેવું છે કે મામલો એકદમ સ્પષ્ટ છે વિશ્વની નજર હાલમાં એશિયા પર છે, નહીં કે પશ્ચિમના અમીર દેશોની ક્લબ પર.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...દ્યાર્થીઓને ડીપીએસની અમદાવાદના બોપલ વિસ્તારમાં આવેલી સ્કૂલમાં પણ પ્રવેશ આપીશું."

"સવાલ એ છે કે મણિનગરના વિદ્યાર્થીઓ છેક બોપલ ભણવા કેવી કેવી રીતે જશે?" વાલીઓએ આ મુદ્દે ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં જાહેર હિતની અરજી દાખલ કરવાની કવાયત હાથ ધરી છે.

ડીપીએસના જનસંપર્ક અધિકારી ઉન્મેષ દીક્ષિતે જણાવ્યું હતું કે "અમે શાળાના વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓની પડખે છીએ. તપાસમાં સહકાર આપશું."

મંજુલા શ્રોફ અને હિતેન વસંતની આગોતરા જામીનઅરજી

નિત્યાનંદનો આશ્રમ

નિત્યાનંદ આશ્રમથી શરૂ થયેલો વિવાદ સ્કૂલની કાયદેસરની માન્યતા તરફ વળ્યો... બાકીનો લેખ લખો:

જમીન વગેરેના દસ્તાવેજ પૂરતા ન હોવાથી એનઓસીની અરજી નામંજૂર થઈ હતી.

આ બાબતે સરકારે સીબીએસઈને અહેવાલ મોકલ્યો હતો. ગુજરાત સરકારના અહેવાલને લઈને સીબીએસઈએ સ્કૂલને સાત દિવસમાં જવાબ આપવાની નોટિસ આપી હતી.

સ્કૂલે 29 નવેમ્બરે જે જવાબ રજૂ કર્યો હતો, તેને સીબીએસઈએ માન્ય રાખ્યો ન હતો અને એ રીતે સ્કૂલની માન્યતા રદ કરાઈ હતી.

સીબીએસઈએ લેટરમાં જણાવ્યું છે કે સ્કૂલને જે પ્રોવિઝનલ કે જનરલ એફિલિએશન અપાયું હતું એ રદ કરવામાં આવે છે, કારણ કે સીબીએસઈ સ્કૂલ તરીકેના જોડાણ માટે નિયમ મુજબ સ્કૂલ જે રાજ્યમાં હોય તે રાજ્યના શિક્ષણ વિભાગનું એનઓસી હોવું જરૂરી છે. ડીપીએસ સ્કૂલ પાસે સરકારનું 'બોનાફાઈડ એનઓસી' જ નથી તેથી સ્કૂલનું જોડાણ કે માન્યતા ટકી શકે નહીં.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...દ્યોગકારો કે કંપનીના માલિકોએ હાથ અધ્ધર કરી દીધા છે.

ભાવેશ જણાવે છે કે "કેટલીક કંપનીઓએ કારીગરોને લૉકડાઉનમાં પગાર પણ આપ્યા છે. કિટ પણ આપી છે. હાલમાં પણ કેટલાક માલિકો કહે છે કે તમારે કંઈ પણ જરૂર હોય તો અમને કહેજો. આવા માલિકોનું સરકારે જાહેરમાં સન્માન કરવું જોઈએ."

સુરતમાં રહેતા અને હીરા ઘસવાનું કામ કરતાં ગીરસોમનાથ જિલ્લાના ઉના તાલુકા નાથણ ગામના ધીરુભાઈ જણાવે છે કે   "હું પરિવારમાં એકલો કમાનારો છું. મારે ચાર દીકરી છે. અમારે પણ વતન જવું છે, પણ કંઈ રીતે જવું એ ખબર નથી. હાલમાં તો ઘરમાં જે પૈસા છે તે... બાકીનો લેખ લખો:

્યારે આપીશું. અમે ખાધા વિના મરી રહ્યા છીએ. મૅસેજ પણ કર્યો હતો તોય જવાબ આપ્યો નહોતો. ગામડેથી અમે પૈસા મંગાવ્યા છે અને 720 રૂપિયા ભાડાના ચૂકવ્યા છે.

તો ઝારખંડના ગૌતમકુમાર રાયે જણાવ્યું કે જ્યારે લૉકડાઉન થયું ત્યારથી ઘણી મુશ્કેલીઓ વેઠી રહ્યા છીએ. ખાવાપીવાનું વધુ સમસ્યા હતી. પૈસા પણ નહોતા. પણ હવે ઘરે જવાનું હોવાથી થોડી રાહત થઈ છે, સારું લાગે છે.

પોતાના વતન પરત ફરતા મોટા ભાગના લોકોનું કહેવું હતું કે હવે તેઓ સુરત પાછા નહીં આવે.

મુખ્ય મંત્રીના અગ્ર સચિવ અશ્વિની કુમારે મીડિયા સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્યું હતું કે મુખ્ય મંત્રીએ તમામ જિલ્લાના કલેક્ટરો સાથે વીડિયો કૉન્ફરન્સથી બેઠક કરી હતી અને પરપ્રાંતીયોને યોગ્ય રીતે તેમના વતન પહોંચાડવાની કામગીરી કરવા જણાવ્યું હતું.

અશ્વિની કુમારે જણાવ્યું હતું કે 39 ટ્રેનમાં કુલ 46 હજાર જેટલા પરપ્રાંતીયો-શ્રમિકોને યુપી, બિહાર, ઝારખંડ અને ઓડિશા જવા માટે રવાના કર્યા છે.

કેવી રીતે વતનમાં જવું?

ગુજરાત સરકારે નક્કી કરેલા નિયમ પ્રમાણે એક બસમાં 30 લોકોને જવાની પરવાનગી આપી છે. ગ્રૂપના એક આગેવાને બધાના ફોર્મ ભરીને મોકલવાના હોય છે.

બીબીસીના સહયોગી ભાર્ગવ પરીખ સાથેની વાતચીતમાં રાજ્યકક્ષાના પરિવહનમંત્રી ગણપત વસાવાએ કહ્યું હતું કે "પહેલાં ખાનગી બસોથી રત્નકલાકારોને મોકલવાનું નક્કી થયું હતું, પરંતુ કલેક્ટર સાથેની મિટિંગ બાદ ગુજરાત સરકારની એસટી બસોમાં રત્નકલાકારોને મોકલવામાં આવશે અને એક બસમાં માત્ર 30 મુસાફરોને બેસી શકશે, જેથી સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગનું પાલન જળવાય. સાત તારીખથી વતન પરત જવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવશે."

બસમાં જવાની પ્રક્રિયા અંગે તેઓ ભાવેશ ટાંક જણાવે છે કે એસટી બસમાં 30 લોકોનું એક ગ્રૂપ બનાવવાનું હોય છે. ગ્રૂપ લિડરે એસટી ડેપો પરથી ફોર્મ મેળવીને બધા લોકોના દસ્તાવેજ લઈને ફોર્મ વિગત સાથે ભરીને જમા કરાવવાનું હોય છે. કલેક્ટર કચેરીએ પરમિશન મળે પછી એકસાથે બધાએ પૈસા ભરવાના હોય છે. જે બસમાં જવાનું હોય એ બસમાં બધાએ ફરજિયાત માસ્ક પહેરવાના હોય છે અને ગ્રૂપ લિડર પાસે સેનિટાઝર પણ હોવું જોઈએ.

ભાવેશ ટાંકે સરકારે જે ભાડું નક્કી કર્યું છે એનું લિસ્ટ બીબીસીને મોકલ્યું છે.

એ પ્રમાણે સુરતથી અમદાવાદનું સિંગલ ભાડું 185 રૂપિયા અને 30 સીટનું ભાડું 5550 રૂપિયા થાય છે.

એવી જ રીતે સુરતથી અમરેલીના એક વ્યક્તિના 255 રૂપિયા, બોટાદના 220 રૂપિયા, ભાવનગરના 220 રૂપિયા, જૂનાગઢના 285 રૂપિયા નક્કી કર્યા છે.


...દ્ર મોદી એટલા યોગ્ય સાબિત થયા કે બુદ્ધિવાદી, તર્કવાદી અને વૈજ્ઞાનિક અભિગમ ધરાવનારા તો જોતા રહી ગયા.

ફૅક્ટ ચેક કરનાર પત્રકારોની ટ્રેનિંગ 'ઇમોશનલ ચેક' કરવાની રહી નથી. જનતાના મૂડને સમજવાનું હુન્નર તેમણે નવેસરથી કેળવવાની જરૂર છે.

લોકો ખુલ્લેઆમ કહેતા હતા કે 'રોજગાર નથી, પરંતુ વોટ તો મોદીજીને જ આપીશું', 'વેરાન જગ્યાએ ગાય-બળદ ભલે ચરતાં હોય, પરંતુ વોટ તો મોદીજીને જ આપીશું.'

'નોટબંધીએ ઘણું નુકસાન કર્યું, પરંતુ વોટ તો મોદીજીને જ આપીશ'... આ અવાજોને પત્રકારોએ સાંભળ્યા, પરંતુ તે આનો અર્થ કાઢી ન શક્યા કે... બાકીનો લેખ લખો:

ં' જેવા નારાનો મતલબ મોટા ભાગના વિશ્લેષકો સમજી ન શક્યા.

વિપક્ષી દળો અને ભાજપના 'પરિશ્રમ'ની સરખામણી કરી શકાય તેમ નથી. ટીવી પર રાત-દિવસ દેખાતા, અનેક પ્રકારના ઇન્ટરવ્યૂથી લઈને નમો ચેનલ સુધી, પ્રચાર બંધ થઈ ગયા પછી ગુફામાં જઈને ધ્યાન કરવાનાં દૃશ્યો, મીડિયા અને સોશિયલ મીડિયા પર મોદીની છવાયેલા રહેવાની અસરના કથાકથિત તાર્કિક આકલનને ફૅક્ટર માનવામાં આવ્યું નહીં.

એવું કહેવામાં આવ્યું કે લોકો સમજદાર છે, ટીવી જોઈને વોટ આપતા નથી.

સીબીઆઈ, સુપ્રીમ કોર્ટ, ચૂંટણીપંચ જેવી સંસ્થાઓની ખરાબ હાલત અને રફાલ જેવા મુદ્દાઓને સમજવા-સમજાવવાનો દાવો કરનાર પત્રકાર માનવા લાગ્યા કે જનતા તેમની જેમ બધું સમજવા લાગી છે, જેનું નુકસાન મોદીને ભોગવવું પડશે, પરંતુ આવું થયું નહીં.

એવું નથી કે તમામ વખતે કૅમિસ્ટ્રી એટલે ભાવનાત્મક મુદ્દાની જીત થાય અને ચોક્કસ તાર્કિક બાબતોનું મહત્ત્વ પૂર્ણ થઈ જાય.

એટલું નક્કી છે કે ભાવનાઓના રાજકારણને ઓળખવા માટે દરવખતે તર્કનાં ચશ્માંનો ઉપયોગ કરી શકાતો નથી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...દ્વારા ઉગ્રવાદી તરીકે નોંધાયેલા સમૂહોને પૈસા, તાલીમ અને હથિયારો પૂરાં પાડે છે.

જેમાં લેબનોનની હેઝબુલ્લાહ ચળવળ અને પેલેસ્ટાઇનની ઇસ્લામિક જેહાદ સામેલ છે.

આર્થિક મુશ્કેલીઓ અનો પ્રતિબંધોને કારણે ઈરાનની હથિયારોની આયાત પર અવળી અસર પડી છે.

સ્ટોકહોમ ઇન્ટરનેશનલ પીસ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટના રિપોર્ટ પ્રમાણે, વર્ષ 2009 થી 2018ના  સમયગાળા દરમિયાન ઈરાનની સંરક્ષણ-આયાતોનું મૂલ્ય સાઉદી-અરેબિયાની સંરક્ષણ-આયાતોના મૂલ્યના માત્ર 3.5 ટકા જેટલું હતું.

ઈરાન મોટા ભાગે હથિયારોની આયાત રશિયા અને ચીન પાસેથી કરે છે.

શું ... બાકીનો લેખ લખો:

ાન તેના સાથી દેશોને પોતાની ડ્રોન ટેકનૉલૉજી વેચવા કે તબદીલ કરવા માટે પ્રયત્ન કરી રહ્યું છે.

વર્ષ 2019માં સાઉદી અરેબિયાનાં બે મહત્ત્વપૂર્ણ ઓઇલ-ઠેકાણાં પર ડ્રોન અને મિસાઇલ વડે હુમલો કરાયો હતો.

અમેરિકા અને સાઉદી-અરેબિયા બંનેએ આ હુમલા માટે ઈરાનને જવાબદાર ઠેરવ્યો હતો.

જોકે, તહેરાને આ ઘટના માટે યમનના બળવાખોરોને જવાબદાર ગણાવ્યા હતા.

શું ઈરાન સાયબર ક્ષેત્રે શક્તિશાળી છે?

વર્ષ 2010માં ઈરાની ન્યુક્લિયર ફૅસિલિટી પર સાયબર હુમલાના પગલે, ઈરાને સાયબર ક્ષેત્રે પોતાની તાકાત વધારવાનું શરૂ કરી દીધું હતું.

IRGC પાસે પોતાનું સાયબર કમાન્ડ હોવાનું કહેવાય છે, જે વ્યવસાયિક અને સૈન્ય જાસૂસી માટે કામ કરે છે.

વર્ષ 2012માં અમેરિકાએ તેની પર થઈ રહેલા શ્રેણીબદ્ધ સાયબર હુમલાઓ માટે ઈરાનને જવાબદાર ઠેરવ્યું હતું.

વર્ષ 2019ના અમેરિકન સૈન્યના રિપોર્ટમાં અમેરિકાએ તેની ઍરોસ્પેસ કંપનીઓ, ડિફેન્સ કૉન્ટ્રેક્ટરો, ઍનર્જી અને નેચરલ રિસોર્સ કંપનીઓ અને ટેલિકૉમ્યુનિકેશન કંપનીઓ પર ઈરાન જાસૂસી સાયબર હુમલા કરતું હોવાનું જણાવાયું હતું.

2019માં માઇક્રોસોફ્ટે જણાવ્યું હતું કે, ઈરાની સરકાર સાથે સાંઠગાંઠ ધરાવતા હૅકરોના સમૂહ દ્વારા અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીને પ્રભાવિત કરવાના પ્રયાસો કરાયા હતા.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...દ્વારા પહેલા દિવસથી જ સ્ટિરૉઇડ આપી દે છે, જેના કારણે શરીરની ઇમ્યુનિટી સિસ્ટમ સક્રિય નથી થતી."

"સામાન્ય રીતે ટાઇપ-વન ડાયાબિટીસ ધરાવનાર દર્દીનું શુગર લેવલ અનિયંત્રિત થઈ જતું હોય છે. જેનું શુગર દવા કે ઇન્જેકશનની મદદથી 100-150ની આસપાસ કે બૉર્ડરલાઇન પર રહેતું હોય તે વધી 400-500 પર પહોંચી જતું હોય છે."

જાણકારોના કહેવા પ્રમાણે, જ્યારે દરદીઓને સ્ટિરૉઇડ આપવામાં આવે છે, ત્યારે આ ફૂગને વિકસવા માટે પુષ્કળ પ્રમાણમાં શુગર મળે છે, જેના કારણે તેનો ઝડપભેર વિકાસ થાય છે. અગાઉ 15-20 દિવસે જેટલો ફેલાવો થતો હતો, એટ... બાકીનો લેખ લખો:

સિનબાયૉટિક્સ દ્વારા તેનું  ઉત્પાદન થાય છે.

દેશમાં વધતા જતા મ્યુકરમાઇકૉસિસના કેસને કારણે તેના ઉપર ઉત્પાદનનું ભારણ વધી ગયું છે. સિનબાયૉટિક્સના ચીફ ઑપરેટિંગ ઓફિસર અનુરાગ મહેતાના કહેવા પ્રમાણે:

"અગાઉ અમારો પ્લાન્ટ વડોદરામાં હતો, પરંતુ 2009થી અમારું યુનિટ પાદરા તાલુકામાં લુના ગામ ખાતે કાર્યરત્ છે. ભારતમાં અમારો એકમાત્ર પ્લાન્ટ છે અને ચીન તથા અન્ય કેટલાક આંગળીના વેઢે ગણી શકાય તેટલી જગ્યાએ તેનું ઉત્પાદન થાય છે."

"અગાઉ અમે ઑર્ડર ઉપર જ આ એપીઆઈનું ઉત્પાદન કરતા હતા, પરંતુ છેલ્લા કેટલાક દિવસથી મ્યુકરમાઇકૉસિસના કેસ વધતા અમે ઑર્ડરની રાહ જોયા વગર જ તેનું મહત્તમ ઉત્પાદન શરૂ કરી દીધું છે."

ઍમ્પોટૅરેસિન-બીના ઉત્પાદન માટેના જરૂરી ઍક્ટિવ ફાર્માસ્યુટિકલ ઇનગ્રિડિયન્ટ (એપીઆઈ કે કાચોમાલ) બનાવતો દેશનો એકમાત્ર પ્લાન્ટ વડોદરા જિલ્લાના પાદરા ખાતે આવેલો છે

વેબસાઇટ પર કંપનીનો દાવો છે કે તે તેના દ્વારા ઇન્જેકશન, પૅરન્ટ્રલ તથા ઑરલ ગ્રેડના ઍમ્પોટૅરેસિનનું ઉત્પાદન કરવામાં આવે છે અને તેના (ઑરલ તથા પૅરન્ટ્રલ ગ્રેડને) જાપાન, અમેરિકા તથા યુરોપમાં નિકાસને માટે જરૂરી મંજૂરી મળેલી છે.

મહેતા ઉમેરે છે, "ઇન્જેક્શન ગ્રેડના મટિરિયલનું લગભગ 65 ટકા વેચાણ ભારતમાં થાય છે અને 35 ટકા નિકાસ થાય છે."

"સરકાર દ્વારા ઉત્પાદન વધારવા સંદર્ભે અમારો સંપર્ક કરવામાં આવ્યો છે, જેના આધારે અમે માસિક ચારના બદલે આઠથી 10 બેચ સુધી ઉત્પાદન લઈ જવા માગીએ છીએ, જેની અસર જૂન મહિનાથી દેખાવા લાગશે."

ઍમ્પોટૅરેસિન મૉલેક્યુલનું મૉડલ

એપીઆઈ મુખ્યત્વે ફર્મૅન્ટેડ તથા સિન્થેટિક એમ બે પ્રકારના હોય છે, જેમાંથી ઍમ્પોટૅરેસિન-બી ફર્મૅન્ટેશન દ્વારા મેળવવામાં આવે છે. તે દૂધમાં દહીંનું મેળવણ નાખવામાં આવે અને દહીં બને તેવી જ પ્રક્રિયા હોવાથી તાત્કાલિક તેનું ઉત્પાદન નથી થઈ શકતું.

મહેતાના કહેવા પ્રમાણે, "ફાર્માસ્યુટિકલ ઇનગ્રિડિયન્ટ્સ અને માઇક્રો ઑર્ગેનિઝમના ફર્મૅન્ટેશન, ફિલ્ટરેશન, પ્યુરિફિકેશન, ઍક્સ્ટ્રેશન, ન્યુટ્રલાઇઝેશન સહિતની પ્રક્રિયા દ્વારા તેનું ઉત્પાદન કરવામાં આવે છે, ત્યારબાદ ટેસ્ટિંગ માટે પણ સમય જોઈએ. આ કામ ચોવીસેય કલાક ચાલતું રહે છે."

જ્યારે ફાર્મા ઇનગ્રિડિન્ટ્સને એકઠાં કરીને ટૅમ્પ્રેચર, કેમિકલ રિએક્શન, કેમિકલ પ્રોસેસ દ્વારા કાચો માલ તૈયાર કરવામાં આવે તેને સિન્થેટિક એપીઆઈ કહેવામાં આવે છે. તાવ માટે વપરાશમાં લેવાતી પેરાસિટેમોલ તેનું ઉદાહરણ છે.

ભારતમાં માયલાન, ભારત સિરમ ઍન્ડ...


...ધમાં કેટલા પાકિસ્તાનીઓના મૃત્યુ થયા હતા તેનો કોઈ ચોક્કસ આંકડો નથી.

"કેટલાક લોકોનું કહેવું છે કે 300 લોકો, કેટલાક લોકો કહે છે 2000. પરંતુ 2000 લોકો તો કદાચ ત્યાં ગયા પણ ન હતા."

"જ્યારે હું આર્મી સાથે સંકળાયેલા લોકો સાથે વાત કરું છું, તેઓ કહે છે કે 1965ના યુદ્ધમાં પણ આપણા આટલા લોકો શહીદ થયા ન હતા જેટલા કારગિલમાં થયા હતા. તે એક ખૂબ મોટી ભૂલ હતી."

'કાશ્મીર, સિયાચીન, કારગિલ'

નસીમ ઝારા પણ કહે છે કે કારગિલ યોજના ઘણાં વર્ષોથી વિચારણા હેઠળ હતી, પણ 1999માં તેનો અમલ થયો.

તેઓ કહે છે, "જનરલ પરવેઝ મુશર... બાકીનો લેખ લખો:

મ ઝહરાના કહેવા પ્રમાણે સૈનિકોએ નિયંત્રણ રેખા પાર કરી એના ઘણા દિવસો બાદ 17 મે 1999ના રોજ થયેલી બ્રીફ દરમિયાન તત્કાલીન વડા પ્રધાન નવાઝ શરીફને કારગિલ ઑપરેશન અંગે જાણ થઈ.

નસીમ ઝહરા કહે છે, "એ સમયના વિદેશ મંત્રી સરતાજ અઝીઝને સમજાયું કે આર્મીના જવાનોએ નિયંત્રણ રેખા પાર કરી હતી. તેમણે વડા પ્રધાનને આ અંગે જાણ કરી અને કહ્યું કે આપણે ભારત સાથે વાત કરીશું."

તેઓ કહે છે, "આ વાતચીત લાહોર શિખર સંમેલન પછી થઈ રહી હતી."

પણ નસીમ ઝહરા પ્રમાણે શરૂમાં નવાઝ શરીફને વિશ્વાસ હતો કે સેના આ ઑપરેશનની સાથે કાશ્મીર મુદ્દાને પણ ઉકેલવામાં સફળ થઈ શકે છે.

સંબંધો સારા થઈ રહ્યા હતા પરંતુ...

નવાઝ શરીફ અને અટલ બિહારી વાજપેયી

નસીમ ઝહરાનું કહેવું છે કે ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે સંબંધો સારા થઈ રહ્યા હતા, પરંતુ એ જ વખતે જનરલ પરવેઝ મુશર્રફે કારગિલ યુદ્ધ છેડી દીધું.

તેમણે કહ્યું, "વાજપેયી પાકિસ્તાન આવ્યા હતા અને પાકિસ્તાને ભારતના વડા પ્રધાનનું શાનદાર સ્વાગત કર્યું હતું."

"તેઓ વાતચીત કરવા આવ્યા હતા અને તે ચાલી પણ રહી હતી. બાદમાં મુશર્રફે ભારત સાથે અનેક વખત વાતચીતનો અનુરોધ કર્યો. ભારતને વાત માટે ટેબલ પર લાવવા માટે તેમણે ઘૂંટણે પડીને ભારત પણ આવવું પડ્યું."

નસીમ તેમને ખોટા માટે છે કે જે લોકો એવું કહે છે કે આ યુદ્ધથી કાશ્મીર મામલે પાકિસ્તાનને ફાયદો પહોંચ્યો છે.

તેઓ કહે છે, "તથ્યો આ વાતનું સમર્થન કરતાં નથી. તથ્યો પ્રમાણે આ એક એવી ખોટી ચાલ હતી જેના કારણે પાકિસ્તાને વર્ષો સુધી વાતચીતની પ્રક્રિયા ફરીથી શરૂ કરવાની કોશિશ કરવી પડી."

"ભલે ભારતે 1971 અને સિયાચીન કર્યું હોય પરંતુ કારગિલ યુદ્ધનો પાકિસ્તાનનો નિર્ણય ખૂબ જ બેજવાબદાર હતો. જેનાથી પાકિસ્તાનની છબીને નુકસાન પહોંચ્યું હતું."

જોકે, નસીમ ઝહરાનું માનવું છે કે કોઈ પણ નુકસાન કે લાભ સ્થાયી હોતા નથી. દેશોને પોતાની નીતિઓની સમીક્ષા કરવાના અવસર મળે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ધમાં મોટાસ્તરે ડ્રોન ટેકનિકનો ઉપયોગ કર્યો છે.

સપ્ટેમ્બરમાં યુદ્ધ પ્રારંભ થવાના શરૂઆતના દિવસોમાં અઝરબૈજાને સૌથી પહેલાં હવાઈ હુમલાઓથી બચાવની રીતોને પૂર્ણ કરી અને એ પછી આર્મેનિયાઈ સૈન્યને બહાર કાઢવા ડ્રોનનો ઉપયોગ કર્યો.

સૈન્ય તહેનાત કરીને રશિયા હવે જમીન પર સંપૂર્ણ સ્થિતિને નિયંત્રણ કરી રહ્યું છે. આમાં 2000 પેરાટ્રૂપર્સ છે.

આર્મેનિયા, અઝરબૈજાન અને તુર્કીનું સૈન્ય કંઈ પણ એવું નથી કરી શકતાં જેનાથી રશિયાના સૈનિકોની જિંદગી પર ખતરો આવે.

રશિયાએ પહેલાં દખલગીરી કેમ ન કરી?

આર્મેનિયાની સરકારી કચેરીઓ અને ... બાકીનો લેખ લખો:

યુરોપીય સંઘ સંપૂર્ણ રીતે બહાર છે.

હવે આગળ શું?

આઝરબાઇજાન-આર્મીનિયા વચ્ચે શાંતિ સમજૂતિ બાદ કોણ જીત્યું, કોણ હાર્યું?

વિવાદિત નાગોર્નો-કારાબાખ પર આર્મેનિયાનો કબજો પૂર્ણ નથી થયો પરંતુ, આ યુદ્ધની સૌથી વધારે કિંમત ત્યાં રહી રહેલા આર્મેનિયાના લોકોને ચૂકવવી પડશે.

આ સારા સમાચાર છે કે હવે વધારે સૈનિકો અને સામાન્ય લોકો મૃત્યુ નહીં પામે. સાથે જ શરણાર્થી બનેલા અઝેરી લોકો પોતાના ઘરે પરત ફરી શકશે.

પરંતુ, નાગોર્નો-કારાબાખની હાલની અથવા ભવિષ્યની સ્થિતિ, વહીવટી અથવા કાયદાકીય, પોલીસ વ્યવસ્થા અંગે કોઈ સંકેત મળી નથી રહ્યા. આ એક સ્વઘોષિત ગણરાજ્ય રહ્યું છે, જેને કોઈ માન્યતા આપતું નથી.

સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે બે દેશ જેમની એક-બીજા પ્રત્યેની નફરત પહેલાં કરતાં અનેકગણી વધી ગઈ છે, તેઓ હવે એક-બીજાની વધુ નજીક કેવી રીતે રહેશે.

આ યુદ્ધ, યુદ્ધમાં થયેલી હિંસા અને વહેલાં લોહીને જોઈને મને ડર છે કે બંને પડોશીઓને પડોશીની જેમ રહેવામાં વર્ષો લાગી જશે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ધરા રાજે અને સુષમા સ્વરાજનો બચાવ કરતા રાજનાથ સિંહે આ વાત કહી હતી. એ સમયે તત્કાલીન માનવ સંસાધન વિકાસ મંત્રી સ્મૃતિ ઈરાની ઘણા મામલાઓને લઈને વિપક્ષના નિશાના પર હતાં.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

આ મુદ્દે સંસદમાં હંગામો, ટ્વિટર પર ટોપ ટ્રૅન્ડ, ન્યૂઝ ચેનલો પર કલાકો સુધી ચર્ચા આ બધું થયું, પરંતુ વિપક્ષ તરફથી જે ના થયું તે હતી રાજીનામાની માગણી.

#MeToo અભિયાન હેઠળ કેન્દ્રીય મંત્રી એમ. જે. અકબર પર પણ જાતીય સતામણીના આરોપ લાગ્યા છે. અકબર પર આ આરોપ લાગ્યા ત્યારે તેઓ નાઇજીરિયામાં હતા. એવું માનવામાં આવતું હતું ... બાકીનો લેખ લખો:

વાદ

- દિલ્હી વિશ્વવિદ્યલયમાં લાગુ કરેલા ચાર વર્ષના અન્ડર ગ્રૅજ્યુએશન અંગે વિવાદ

આ એવા મામલા છે જેમાં વિપક્ષના નેતાઓ સહિત સોશિયલ મીડિયાનો એક વર્ગ સ્મૃતિ ઈરાનીનો વિરોધ કરતા હતા. જોકે, અનેક લોકો ઇરાનીના બચાવમાં પણ હતા.

આ એક એવો મામલો હતો જેમાં કોંગ્રેસ ફ્રન્ટફુટ પર દેખાઈ અને પ્રેસ કૉન્ફરન્સ કરીને ઈરાનીનું રાજીનામું માગ્યું.

વિદ્યાર્થી સંગઠનોએ સાથે મળીને સરકાર વિરોધી સૂત્રોચ્ચાર કર્યા અને ઈરાનીને માનવ સંસાધન મંત્રાલય છોડવાની માગણી કરી, પરંતુ સરકારે આ મુદ્દે પોતાના કાન બંધ રાખ્યા અને સમય વીતવાની રાહ જોઈ.

વર્ષ 2016માં સ્મૃતિને શિક્ષણ મંત્રાલયથી હટાવીને કાપડ મંત્રાલય સોંપવામાં આવ્યું. પરંતુ ત્યારબાદ મંત્રીમંડળમાં થયેલા ફેરફાર બાદ તેમને સૂચના અને પ્રસારણ મંત્રાલય સોંપવામાં આવ્યું.

એપ્રિલ 2018માં સ્મૃતિ ઈરાનીનો ફેક ન્યૂઝ લખનારા પત્રકારોને બ્લૅક લિસ્ટ કરવાનો નિર્ણય ચર્ચામાં રહ્યો હતો.

ઈરાનીના આ નિર્ણયનો એટલો વિરોધ થયો કે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ આ નિર્ણયને પરત ખેંચવો પડ્યો.

સુષમા સ્વરાજ, વસુંધરા રાજે

વસુંધરા રાજે અને લલિત મોદી

જૂન 2015માં ભારતીય મીડિયામાં અમુક દસ્તાવેજોને લઈને ખૂબ ચર્ચા થઈ હતી, જેમાં લલિત મોદીને મદદ કરવાના આરોપ સુષમા સ્વરાજ અને વસુંધરા રાજે પર લાગ્યા હતા.

એવી પણ તસવીરો સોશિયલ મીડિયામાં વાઇરલ થઈ હતી, જેમાં લલિત મોદી અને વસુંધરા રાજે સાથે દેખાતાં હોય.

એક ખાનગી ચેનલ સાથે વાતચીત કરતા લલિત મોદીએ સ્વીકાર્યું હતું કે વસુંધરા રાજેએ તેમની તરફેણમાં જુબાની આપી હતી.

જોકે, વસુંધરાએ આ આરોપો નકાર્યા હતા પરંતુ એવું સ્વીકાર્યું હતું કે લલિત મોદી સાથે તેમના પારિવારિક સંબંધ છે.

સુષમા સ્વરાજ પર પણ મોદીને મદદ કરવાનના આરોપ લાગ્યા હતા.

સ્વરાજે ત્યારે કહ્યું હતું, "લલિત મોદીની પત્નીની કૅન્સરની સારવાર પોર્ટુગલમાં ચાલતી હતી, એટલા માટે એ મદદ માનવતાની દૃષ્ટિએ કરવામાં આવી હતી."

કોંગ્રેસે બન્ને નેતાઓનાં રાજીનામાની માગ કરી હતી. એક સમય એવો પણ આવ્યો કે વસુંધરા રાજે રાજીનામું આપી દેશે.

જોકે, ચૂપ રહેવાનો નિર્ણય સરકારના પક્ષમાં રહ્યો અને સમય સાથે મામલો દબાઈ ગયો.

સુરેશ પ્રભુ

નવેમ્બર 2014માં શિવસેના છોડીને ભાજપમાં સામેલ થયાની થોડી જ કલાકોમાં સુરેશ પ્રભુને રેલવે મંત્રી બનાવવામાં આવ્યા. તેમના કાર્યકાળમાં ઘણાં રેલવે અકસ્માતો થયા.

પરંતુ સુરેશ પ્રભુનું રાજીનામું સ્વીકારવામાં ના આવ્યું. એક મહિના બાદ પ્રભુ પાસેથી...


...ધશે. સહેલાઈથી સાફ કરી શકાય અને ડિસઇન્ફૅક્ટ કરી શકાય, તેવા ગ્લાસની માગ વધશે. આ સિવાય ઍન્ટિ-બૅક્ટેરિયલ કૉટિંગવાળી સામગ્રીની માગ વધશે.

કૃષિક્ષેત્ર

દેશમાં કૃષિક્ષેત્રે લગભગ 50 ટકા લોકો રોજગાર મેળવે છે અને દેશના કુલ ઘરેલું ઉત્પાદન (ગ્રોસ ડૉમેસ્ટિક પ્રોડક્શન) માં 17 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે. આ ક્ષેત્રમાં કાયમી પરિવર્તન આવે તેવી શક્યતા છે.

ખેડૂતોએ ખાતર જેવી વસ્તુઓ મેળવવા માટે અને માટીની ગુણવતા માટે ટેકનૉલૉજીનો ઉપયોગ કરવા લાગ્યા છે.

કૃષિ કંપની ઉન્નતિના સહ-સ્થાપક અમિત સિંહાના કહેવા પ્રમાણે, "છેલ્લા ત્... બાકીનો લેખ લખો:

ધશે, કારણ કે લોકો રેસ્ટોરાંમાં જવાનું ટાળશે, પરંતુ બહારનું ખાવાની ચટપટી ટાળી નહીં શકે. એટલે તેઓ શૅફને પોતાના કિચનમાં સલામત વાતાવરણમાં જમવાનું બનાવવા માટે બોલાવશે.

મહામારીને કારણે સલૂન, હાઉસકિપિંગ, ફિઝિકલ થૅરાપી, ઍથ્લેટિક ટ્રેનર, કૅશિયર, ઍક્ટર, કૉરિયોગ્રાફર અને મૅનિક્યૉર કરનારાઓને અસલામત માનવા લાગ્યા છે એટલે પરિવર્તન આવી રહ્યું છે.

અનેક પ્રકારના કામો ડિજિટલ બની ગયા છે. યોગ, ડાન્સ તથા મ્યુઝિક ક્લાસના ટીચર અલગ-અલગ પ્રકારના ઑનલાઇન વિકલ્પો ઉપરાંત ક્લાસના વીડિયો લાઇવ પ્રસારણ દ્વારા પોતાના ગ્રાહકો સુધી પહોંચવા માટે પ્રયાસરત છે.

કેટલાક માનવ સંશાધન (હ્યુમન રિસૉર્સ, HR) નિષ્ણાતોના મતે, આગામી સમયમાં ક્લાઉડ કમ્પ્યૂટિંગ, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ, મશીન લર્નિંગ, બ્લૉકચેઇન, સાઇબર સિક્યૉરિટી ક્ષેત્રે વધુ ડેટા એન્જિનિયર્સ, ડેટા એનાલિસ્ટ્સ તથા ડેટા સાયન્ટિસ્ટની જરૂર ઊભી થશે.

વધુ દબાણ હેઠળ પણ કામ કરી શકે તે માટે ઇમોશનલ ઇન્ટેલિજન્સની ઉપર ભાર મૂકવામાં આવશે.

રૉબોટિક્સ તથા ઑટોમેશન

વર્ષ 2011થી ભારત રૉબોટ્સ ઉપર કામ કરી રહ્યું છે અને મહામારીને કારણે આ ક્ષેત્રે થનાર સંશોધનને જરૂરી બળ મળ્યું છે. હોટલ, મૉલ, હૉસ્પિટલ અને ઘરમાં બારી સાફ કરવી કે લોન કાપવી જેવા રોજબરોજના કામો કરી આપતાં રૉબોટની માગ વધી છે.

મિલાગ્રૉ રૉબોટ્સના સ્થાપક રાજીવ કરવલના કહેવા પ્રમાણે, "આવા રૉબોટ્સની માગમાં એકથી બે હજાર ટકાનો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. હવે હાઈ-વૅલ્યૂ જૉબ માણસો કરશે અને બારી સાફ કરવા જેવા કામ રૉબોટ્સ કરશે."

તેમના લેટેસ્ટ મૉડલ મિલાગ્રો આઈમેપ 9 તથા હ્યુમનૉઇડ ઈ.એલ.એફ.નો નવી દિલ્હીની ઍઇમ્સ (ઑલ ઇન્ડિયા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ મેડિકલ સાયન્સિઝ)માં ફ્લોરને ડિસઇન્ફૅક્ટ કરવા માટે થાય છે. તેમણે ફૉર્ટિસ, અપોલો તથા મૅક્સને પણ રૉબોટ્સ પૂરા પાડ્યા છે.

કેટલીક કંપનીઓએ તેમની સમગ્ર ઉત્પાદનપ્રક્રિયાને ઑટોમૅટિક કરવાની તજવીજ હાથ ધરી છે, જેથી કરીને મૅન્યૂફૅક્ચરિંગનું મૂળભૂત કામ કરનાર કર્મચારી વધુ ચોક્કસાઈપૂર્વક કામ કરી શકે અને નાના-નાના કામ મશીન કરે.

રિયલ એસ્ટેટ બ્રોકર પ્રૉપર્ટી દેખાડવા માટે ડ્રોન કૅમેરાનો ઉપયોગ કરવા લાગ્યા છે.

સર્વેલન્સ

ભારતમાં અગાઉ એવી માન્યતા હતી કે કર્મચારી ઘરેથી કામ કરે તો તે પૂરી દક્ષતાથી કામ કરી શકે. મોટાભાગના મૅનેજર માનતા હતા કે કામને બરાબર રીતે કરવા માટે કર્મચારીએ કલાકો સુધી ઑફિસમાં બેસવું પડે.

અનુ-કોવિડકાળમાં મૅનેજર તથા તેની ટીમ વચ્ચેના...


...ધાનસભામાં પ્રતિનિધિત્વ કર્યું છે, તેઓ દરેક રાજકીય પક્ષમાં છે.

તેમ છતાં ગઢચિરોલીના જંગલ વિસ્તારો 30 વર્ષ પહેલાં હતા એ જ હાલતમાં છે.

ધર્મરાવ બાબા આત્રામ પોતે સરકારમાં મંત્રી રહી ચૂક્યા છે છતાં ચૂંટણીના ભાષણની જેમ અમારી સાથે વાત કરતા હતા.

તેઓ કહે છે કે માત્ર તેમના પક્ષના શાસનકાળ એટલે કે એનસીપી અને કૉંગ્રેસના શાસનકાળમાં જ વિકાસ થયો જે હવે ઠપ થઈ ચૂક્યો છે.

આત્રામ કહે છે, "આ વિસ્તારમાં મોટી સંખ્યામાં ગરીબોને જમીન આપવાની હતી. જેઓ અહીં સુથારી કામ કરતાં હતાં. તેમને 30 વર્ષથી જમીન મળી નથી."

"આદિવાસ... બાકીનો લેખ લખો:

છે, તો તેઓ તેને સજા તરીકે લે છે."

"હવે તમે જ કહો કે જ્યારે કોઈ સજા ભોગવી રહ્યું હોય તો લોકો માટે શું કરશે અને તેને અંતરિયાળ વિસ્તારો સુધી યોજનાઓ પહોંચાડવામાં કેટલો રસ હશે?"

અભાવ અને ઉદાસીનતા સામે ઝઝૂમતા આદિવાસીઓની મુશ્કેલી એ છે કે તેમને પોતાની જાતને બચાવવા માટે રોજ નવો સંઘર્ષ કરવો પડે છે, એવો સંઘર્ષ જે એમના પૂર્વજો પણ કરતાં આવ્યા છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ધારિત પાર્ટી ભાજપ-કૉંગ્રેસ છે કે કેમ એ સવાલ છે, કારણ કે જે લોકો ગઈકાલ સુધી કૉંગ્રેસમાં હતા એ લોકો રાતોરાત વિચારસરણીને મારીને ભાજપમાં ગયા. એટલે આવડી મોટી પાર્ટીએ કૉંગ્રેસ પર આધાર રાખવાની જરૂર કેમ પડી એ એક મુદ્દો છે."

તેઓ વધુમાં કહે છે, "ભાજપ પાસે જૂના કસાયેલા કાર્યકરો અને આગેવાનો વર્ષોથી છે. જેમણે ભાજપને મજબૂત કરવામાં પોતાનાં લોહી-પાણી એકત્ર કર્યાં છે."

"એમના બદલે જે લોકો ગઈકાલ સુધી કૉંગ્રેસનો ખેસ પહેરતા હતા એમને ભાજપનો ખેસ પહેરાવીને ટિકિટ આપવામાં આવી, એટલે નીતિમત્તાના કેટલાક પ્રશ્નો કૉંગ્રેસ અ... બાકીનો લેખ લખો:

ગ્રામ્ય, બાલાસિનોર, ઠાસરા અને માણસા બેઠક પર પક્ષપલટુ ધારાસભ્યો હારી ગયા હતા.

ઑક્ટોબર 2019માં ગુજરાતમાં થયેલી પેટાચૂંટણીમાં કૉંગ્રેસ સાથે છેડો ફાડીને ભાજપનો હાથ પકડનારા અલ્પેશ ઠાકોર અને ધવલસિંહ ઝાલા ચૂંટણી હારી ગયા હતા.

રાધનપુર, બાયડ, ખેરાલુ, થરાદ, લુણાવાડા અને અમરાઈવાડી બેઠક પર પેટાચૂંટણી યોજાઈ હતી.

છ બેઠકમાંથી ભાજપ અને કૉંગ્રેસ બન્નેને ફાળે ત્રણ-ત્રણ બેઠકો આવી હતી. રાધનપુર, થરાદ અને બાયડ બેઠક કૉંગ્રેસે જીતી હતી, જ્યારે અમરાઈવાડી, ખેરાલુ અને લુણાવાડામાં ભાજપનો વિજય થયો હતો.

ડૉ. બળદેવ આગજા ઉમેરે છે કે પક્ષ બદલાય છે પણ માણસો તો એના એ જ છે, એટલે એમનામાં પક્ષની વિચારધારા તો રહેવાની જ.

વર્તમાન ચૂંટણી અને પક્ષપલટાની રાજનીતિની લોકો પર શું અસર થશે એના સવાલના જવાબમાં ડૉ. આગજા કહે છે કે "હાલની ચૂંટણી મતદારોને એટલી અસર કરે તેવું લાગતું નથી. મતદાનની ટકાવારી 50-55 ટકાથી વધે એવું લાગતું નથી.

"લોકોને હાલમાં મોંઘવારીનો માર છે, કોરોનાની હાડમારી છે, રાજ્ય અને દેશનું અર્થતંત્ર ખાડે ગયું છે, સામાન્ય માણસને રોજગારી નથી, બેકારી, શિક્ષણના પ્રશ્નો છે. એટલે તેની અસર ભાજપ પર થવાની છે."

ગુજરાત કૉંગ્રેસમાં એક શક્તિશાળી પ્રાદેશિક નેતૃત્વની ખોટ જણાવતાં દેવેન્દ્ર પટેલ કહે છે, "ગુજરાતમાં છેલ્લાં 20 વર્ષ કરતાં વધુ સમયથી કૉંગ્રેસ સત્તામાં નથી, છતાં જૂથબંધી આજે પણ કૉંગ્રેસનું એક 'કૅન્સર' છે અને એ જૂથબંધીને કારણે કૉંગ્રેસ પોતાના કસાયેલા સિનિયર ધારાસભ્યોને સાચવી શકી નથી. એટલે કૉંગ્રેસમાં પણ કોઈ મુશ્કેલી તો છે."

"એટલે હવે પ્રજાએ નક્કી કરવાનું છે કે મત કોને આપવાનો છે. પ્રજા ઘણી વાર પક્ષપલટાને સ્વીકારે પણ છે. તો પાર્ટી વિનિંગ ઉમેદવારને પણ પસંદ કરવાની છે."

"રાજકીય યુદ્ધમાં જો ભારતીય જનતા પાર્ટી પોતાની ચાણક્યનીતિ પ્રમાણે પોતાની પાર્ટીને મજબૂતી કરતી હોય તો કૉંગ્રેસે પણ વિચારવાનું કે એ શું કરી રહી છે."

ગુજરાતના પૂર્વ મુખ્ય મંત્રી રહી ચૂકેલા સુરેશ મહેતા કહે છે કે રાજકારણમાં ધીમે-ધીમે ઉન્નતિ હોવી જોઈએ, અધોગતિ નહીં.

ભાજપ પર આરોપ લગાવતાં તેઓ કહે છે, "ભાજપે જે રસ્તો અપનાવ્યો છે, એ બધી બાજુથી અધોગતિનો રસ્તો છે, જે લોકશાહીને ખલાસ કરે છે."

પક્ષપલટા અંગે તેઓ કહે છે "આનાથી ભાજપના કાર્યકરોનું મનોબળ તૂટ્યું છે અને બીજી બાજુથી રાજકારણને જોનારા લોકોને પણ થાય છે કે આપણી સાથે વારંવાર દગા થઈ રહ્યા છે. મત આપીએ છીએ અને પછી અમારાથી પ્રતિનિધિ દગો કરે...


...ધારે ને વધારે સંશોધન થતાં રહ્યાં છે.

88 જુદા જુદા અભ્યાસોનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું તેમાં જોવા મળ્યું હતું કે ગળ્યાં પીણાં અને વજન વચ્ચે સીધો સંબંધ દેખાતો હતો.

બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો સૉફ્ટ ડ્રિન્ક પીવાને કારણે વધારાની એનર્જી મળી જાય તેનું વળતર વાળી દેવા માટે બીજો આહાર ઓછું કરવાનું લોકો પસંદ કરતાં નહોતાં.

તેનું એક કારણ એ પણ ખરું કે સૉફ્ટ ડ્રિન્કને કારણે ભૂખ ઊઘડે છે અને ખાધાનો સંતોષ ઓછો થાય છે.

જોકે, સંશોધકો એવું પણ તારણ કાઢે છે કે સૉફ્ટ ડ્રિન્કને અને એડેડ સુગરને કારણે અમેરિકામાં સ્થૂળતા વ... બાકીનો લેખ લખો:

પી, એવા ઘણા વિજ્ઞાનીઓમાંના એક છે, જે માને છે કે ડાયાબિટીસ, સ્થૂળતા અને હાઇબ્લડ પ્રેશર વધારે પડતી કૅલરી લેવાના કારણે થાય છે. સુગર તેનો એક હિસ્સો માત્ર છે.

તેઓ કહે છે, "જેટલી ઊર્જા બાળતાં હોઈએ, તેના કરતાં ગમે તે પ્રકારનો ખોરાક વધારે લેવાથી લાંબા ગાળે ચરબી જમા થાય છે."

"ઇન્સ્યુલીનનું રેઝિસ્ટન્સ વધે છે અને લીવર ફેટ્ટી બને છે. શારીરિક શ્રમ વધુ કરતાં લોકોમાં વધારે ખોરાક સાથે વધારે ફ્રૂક્ટોઝ અને સુગર લેવા છતાં તેનું શરીર સહન કરી જાય છે."

ટેપ્પી કહે છે કે એથ્લિટ્સમાં સુગર લેવાનું પ્રમાણ વધારે હોય છે, તેમ છતાં તેમનામાં હૃદયના રોગો ઓછા જોવા મળે છે. ફ્રૂક્ટોઝનું ઊચું પ્રમાણ કસરત કરવાને કારણે પચી જાય છે.

સરવાળે એવું તારણ નીકળે છે કે એડેડ સુગરના કારણે ટાઇપ ટુ ડાયાબિટીસ, હૃદયરોગ અને સ્થૂળતા કે કૅન્સર થવાના પુરાવા બહુ પાતળા છે.

એ વાત સાચી કે તેનું ઊંચું પ્રમાણ હોય ત્યાં આ રોગો જોવા મળે છે.

જોકે, તેના કારણે જ આ રોગ થાય છે તેવું હજી ક્લિનિકલ ટ્રાયલમાં જોવા મળ્યું નથી.

સાકરની લત પણ લાગી જાય છે એમ કહેવાય છે. જોકે, આ માન્યતા પણ ખરેખર એટલી સાચી નથી એમ લાગે છે.

બ્રિટિશ જર્નલ ઑફ સ્પોર્ટ્સ મેડિસિનમાં 2017માં પ્રગટ થયેલા એક રિવ્યૂમાં એવા અભ્યાસોનો ઉલ્લેખ થયો હતો કે ખાંડ ના મળે ત્યારે ઉંદરને તેની અસર થતી હોય છે.

એવી પણ દલીલ કરવામાં આવી હતી કે કોકેનની જેમ સાકર માટે પણ સતત ઇચ્છા થયા કરે છે.

જોકે, આ અભ્યાસ સામે ફરિયાદ થઈ હતી કે તેમાં પુરાવાનું ખોટું અર્થઘટન કરાયું છે.

સૌથી મહત્ત્વની ટીકા એ હતી કે પ્રયોગમાં જે ઉંદરો હતા તેને દિવસમાં ફક્ત બે કલાક માટે જ ખાંડ અપાઈ હતી.

જો ઉંદરોને દિવસ દરમિયાન જ્યારે પણ ખાંડ ખાવાની ઇચ્છા હોય ત્યારે ખાવા મળી હોત તો તેનામાં લત લાગી હોય તેવાં લક્ષણો જોવા ના મળ્યાં હોત.

મનુષ્ય પણ દિવસ દરમિયાન ગમે તે સમયે ખાંડ ખાતો હોય છે, તેથી લત જેવી કોઈ વાત તેમાં હોતી નથી.

જોકે, અભ્યાસોમાં એવું પણ દર્શાવ્યું છે કે બીજી રીતે પણ ખાંડ આપણા મગજને અસર કરે છે.

ઓસ્ટ્રેલિયાના સ્વીનબર્નના સેન્ટર ફૉર હ્યુમન સાયકોફાર્મોલૉજીના રિસર્ચ ફેલો મેથ્યૂ પેઝે ગળ્યાં પીણાં અને તેના કારણે મગજ પર થતી અસરોનો અભ્યાસ કર્યો હતો.

તેમણે ગળ્યા પદાર્થો લેવામાં આવે ત્યારે શું થાય છે તે જોવા માટે મગજનું એમઆરઆઇ સ્કેન કર્યું હતું.

જે વ્યક્તિ સૉફ્ટ ડ્રિન્ક અને ફ્રૂટ જ્યૂસ વધારે માત્રામાં પીતા હતા, તેમના મગજનું દળ નાનું દેખાયું હતું...


...ધિત કરતા કાયદા પસાર કરવા પ્રયાસ કરશે.'

મહિલાઓ ઉપર લટકતી તલવાર

ઝકિયા સોમણ ભારતીય મુસ્લિમ મહિલા આંદોલનનાં સહ-સંસ્થાપક

બીબીસી સંવાદદાતા ગીતા પાંડેયના મતે, "આ ટ્રિપલ તલાક ચુકાદો ભારતની મુસ્લિમ મહિલાઓ માટે આ ચુકાદો રાહતજનક રહ્યો.

દાયકાઓથી મુસ્લિમ મહિલાઓની ઉપર 'ટ્રિપલ તલાક'ની તલવાર લટકતી રહેતી."

"આંદોનકારીઓના કહેવા પ્રમાણે, દર વર્ષે હજારો મહિલાઓ વિશેષ કરીને ગરીબ મુસ્લિમ મહિઓલાને ટ્રિપલ તલાક દ્વારા ત્યજી દેવાતી. જેને કારણે મહિલાઓ નોંધારી થઈ જતી."

"મહિલાઓએ તેના પિયર પરત ફરવું પડતું અથવા તો જાતે ... બાકીનો લેખ લખો:

રણની વાત કરતા હો તો તેને આવક મળી રહે તે માટે જરૂરી વ્યવસ્થા ઊભી કરવાની જરૂર છે."

ફેબ્રુઆરી મહિનામાં દેવે કહ્યું હતું કે જો તેમની પાર્ટી સત્તા ઉપર આવશે તો આ કાયદાને નાબુદ કરશે,જોકે પાર્ટીએ મૅનિફેસ્ટોમાં આ વાતનો ઔપચારિક રીતે ઉલ્લેખ નથી કર્યો.

કૉંગ્રેસના સાથીપક્ષ રાષ્ટ્રવાદી કૉંગ્રેસ પક્ષે તેના ચૂંટણીઢંઢેરામાં ટ્રિપલ તલાક કાયદાને નાબુદ કરવાની વાત કહી હતી.

હિંદુ, શીખ, ખ્રિસ્તી, પારસી અને મુસ્લિમ એમ પાંચ અલગ-અલગ ધર્મના જજોએ મળીને 3-2ની બહુમતીથી આ ચુકાદો આપ્યો હતો.

ભાજપને લાભ થશે?

'ભાજપ સિવાય મોટાભાગના રાજકીયપક્ષોએ મૌન સેવ્યું'

ભાજપના મહિલા મોરચાના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ વિજયા રાહટકરે કહ્યું કે ટ્રિપલ તલાક બિલને પસાર કરાવવા માટે મોદી સરકારે જે પ્રયાસ કર્યા છે, 'તેનો ભાજપને ચોક્કસથી સકારાત્મક લાભ મળશે.'

સોમણ કહે છે, "ટ્રિપલ તલાકએ ન્યાય માટે મુસ્લિમ મહિલાઓની ખુદની લડાઈ હતી. મુદ્દે મુસ્લિમ મહિલાઓ સુપ્રીમ કોર્ટમાં પહોંચી તે પહેલાં અમે અભિયાન ચલાવેલા તથા અલગઅલગ સ્તરે રજૂઆતો કરેલી, પરંતુ કોઈ લાભ ન થયો."

"આ કેસ સુપ્રીમ કોર્ટમાં ચાલી રહ્યો હતો, ત્યારે ભાજપ સિવાય મોટાભાગના રાજકીયપક્ષોએ મૌન સેવ્યું હતું. એટલે હવે તે શ્રેય લેવાનો પ્રયાસ કરે તે સ્વાભાવિક છે."

રાજકીય સમીક્ષક અને જવાહરલાલ નહેરુ યુનિવર્સિટીના નિવૃત્ત પ્રાધ્યાપક પ્રો. ઘનશ્યામ શાહ માને છે:

"ટ્રિપલ તલાક મુદ્દે કૉંગ્રેસ સેફ રમવા માગે છે. ભાજપ આ મુદ્દે રાજકીય લાભ લેવા માગે છે, પરંતુ તેને લાભ નહીં મળે."

"મુસ્લિમ મહિલાઓ રાજકીય રીતે સક્રિય છે અને તેઓ સ્થિતિને સમજે છે. તેઓ સમજે છે કે ભાજપનું રાજકારણ અને પુરુષ દ્વારા ટ્રિપલ તલાકએ આંતરિક બાબત છે."

લાલીવાલા કહે છે, "ટ્રિપલ તલાકની પ્રથા સમાપ્ત થવી જ જોઈએ, પરંતુ તેને ગુનાહિત કૃત્ય ઠેરવવું ખોટી બાબત છે."

"મુસ્લિમ બહુમતીવાળા વિસ્તારમાં ભાજપનો વિજય થાય છે, પરંતુ તેના માટે રાષ્ટ્રીય કરતાં સ્થાનિક બાબતો વધુ જવાબદાર હોય છે."

"ટ્રિપલ તલાકની અસર થાય તેવી શક્યતા નથી દેખાતી."

વિશ્વમાં ટ્રિપલ તલાક

ભારત સહિત વિશ્વના 23 દેશોમાં ટ્રિપલ તલાક ઉપર પ્રતિબંધ

વિશ્વના અનેક દેશોમાં સ્થાનિક ન્યાયવ્યવસ્થા અને ટ્રિપલ તલાક વચ્ચે સંઘર્ષ થયા છે.

ભારત સિવાય વિશ્વના 22 અન્ય દેશોમાં ટ્રિપલ તલાક ઉપર પ્રતિબંધ છે, જેમાં સંયુક્ત આરબ અમિરાત, મલેશિયા, ઇજિપ્ત અને શ્રીલંકા જેવા દેશો પણ સમાવિષ્ટ છે.

પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશ જેવા ઇસ્લામિક...


...ધિયા પરિવારના વ્યક્તિઓએ જ જીતી છે.

જ્યોતિરાદિત્ય સિંધિયાનાં દાદી વિજયા રાજે સિંધિયા કૉંગ્રેસ, સ્વતંત્ર પાર્ટી અને ભાજપ તરફથી ઉમેદવાર રહી ચૂંટણી લડી ચુક્યા છે. તો પિતા માધવરાવ સિંધિયા પહેલાં જનસંઘ અને પછી કૉંગ્રેસ તરફથી ચૂંટણીઓ લડ્યા અને જીત્યા.

2001માં રાજકારણમાં પ્રવેશ કરનાર જ્યોતિરાદિત્ય સિંધિયાએ હંમેશા કૉંગ્રેસ તરફથી જ ચૂંટણી લડી છે અને આ તેમની પહેલી હાર છે.

એક સમયે લોહિયાની બેઠક રહેલી કન્નોજને ના બચાવી શક્યા ડિમ્પલ

દેશના મોટા રાજકીય પરિવાર મુલાયમસિંહ યાદવની પુત્રવધૂ ડિમ્પલ યાદવ આ વખત... બાકીનો લેખ લખો:

ચૌધરી વિરાસતની શાખ ના બચાવી શક્યા અજીત સિંહ

રાષ્ટ્રીય લોકદળના પ્રમુખ ચૌધરી અજીતસિંહને ભાજપના ઉમેદવાર સંજય બાલિયાને મુઝ્ઝફ્ફરનગર બેઠક પર છ હજાર પાંચસો મતોના અંતરથી હરાવી દીધા છે.

પશ્ચિમી ઉત્તર પ્રદેશના રાજકારણમાં મોટો ચહેરો મનાતા અજીતસિંહ આ ચૂંટણીમાં તેમની બેઠક ના બચાવી શક્યા.

દેશના પાંચમા વડા પ્રધાન રહેલા ચૌધરી ચરણસિંહના પુત્ર અજીતસિંહની જાટ સમુદાય પર પકડ ઘણી સારી રહી છે.

પરંતુ અટલ બિહારી વાજપેયીની સરકારમાં કૃષિમંત્રી અને મનમોહન સરકારમાં ઉડ્ડન મંત્રી રહેલા અજીતસિંહ અને તેમના પક્ષ માટે આ પરિણામ એક મોટો ઝટકો રહ્યા છે.

મુઝ્ઝફ્ફરનગરથી મળેલી હાર અજીતસિંહ માટે નવી નથી, 1971માં ચૌધરી ચરણસિંહે મુઝ્ઝફ્ફરનગરથી તેમની પહેલી ચૂંટણી લડી હતી અને તેમને પણ હારનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.

ના ફક્ત અજીતસિંહ પણ તેમના પુત્ર જયંત ચૌધરી પણ બાગપત બેઠક ના બચાવી શક્યા.

ભાજપના સત્યપાલસિંહે તેમને આશરે તેવીસ હજાર મતોથી હરાવ્યા. 2009માં જયંત ચૌધરી મથુરાથી ચૂંટણી લડી સાંસદ બન્યા હતા.

જોકે, ચૌધરી પરિવારની પારંપરિક બેઠક બાગપત માટે તેમનો ચહેરો નવો નથી. આ બેઠક પરથી ચૌધરી ચરણસિંહ 1971 પછી ત્રણ વાર સાંસદ રહ્યા અને તેમના પુત્ર અજીતસિંહ છ વાર આ બેઠક જીતી ચૂક્યા છે.

પરંતુ 2014માં ભાજપના સત્યપાલસિંહે બેઠકને ભાજપના ખાતામાં નાખી દીધી. આ વખતે ચૌધરી પરિવાર તેમના ગઢને ના બચાવી શક્યો.

હરિયાણામાં રાજકારણની જમીન ગુમાવતો ચૌટાલા પરિવાર

દેશના સૌથી યુવા સાંસદનો રેકર્ડ ધરાવનારા દુષ્યંત ચૌટાલા આ ચૂંટણીમાં હારી ગયા.

હરિયાણાની હિસાર બેઠક પર દુષ્યંત ચૌટાલાને ભાજપના ઉમેદવાર બ્રિજેન્દ્ર સિંહે ત્રણ લાખથી વધારે મતોથી હરાવ્યા.

રાજ્યની બધી 10 બેઠક પર ભાજપને જીત મળી છે અને હવે રાજ્યના રાજકારણમાં એક સમયે કૉંગ્રેસ અને ભાજપને પડકાર આપનારો ચૌટાલા પરિવાર ચિત્રમાંથી ગાયબ થતો દેખાઈ રહ્યો છે.

ઈન્ડિયન નેશનલ લોકદળ એટલે કે ઈનેલોનો ચૂંટણીમાં નુકસાનનો સિલસિલો આ વખતે પણ યથાવત રહ્યો. તેનું મુખ્ય કારણ ચૌટાલા પરિવારમાં વિખવાદને માનવામાં આવે છે.

એક સમયે હરિયાણામાં નારો હતો કે 'હરિયાણા તેરે તીન લાલ, બંસીલાલ, દેવીલાલ, ભજનલાલ.'

દેવીલાલ ચૌટાલાને ભારતના રાજકારણમાં કિંગમેકર માનવામાં આવતા હતા.

દેવીલાલ ચૌટાલા રાજ્યમાં બે વાર મુખ્ય મંત્રી રહ્યા છે. ચંદ્રશેખર સરકારમાં તેઓ ઉપમુખ્ય મંત્રી રહ્યા હતા. તેમના પુત્ર ઓમપ્રકાશ ચૌટાલા પણ રાજ્યના મુખ્ય મંત્રી રહ્યા હતા....