...અલગ કરવા માટે 'લોખંડી પડદા' જેવી દીવાલ ઊભી કરવાનું શરૂ કરી દીધું હતું.

હારી ગયેલા જર્મનીને પણ કબજો કરનારી સત્તાઓએ - અમેરિકા, યુકે, ફ્રાન્સ અને સોવિયેત સંઘે - બે ભાગમાં વહેંચી લીધું હતું.

પૂર્વ જર્મની પર સોવિયેત સંઘનો કબજો હતો. તેનું સત્તાવાર નામ હવે જર્મન ડેમોક્રેટિક રિપબ્લિક થયું અને પશ્ચિમ યુરોપમાં સોવિયેત સંઘના પગપેસારોનું માધ્યમ બન્યું હતું.

બર્લિનને ચાર ટુકડામાં વહેંચી નાખવામાં આવ્યું હતું. પશ્ચિમ તરફના શહેરમાં બ્રિટિશ, ફ્રેન્ચ અને અમેરિકન એમ ત્રણ ઝોન થયા હતા.

પૂર્વ તરફનો હિસ્સો સો... બાકીનો લેખ લખો:

ંડી પડદામાં આ પ્રથમ કાપો હતો. 1956માં હંગેરીમાં બળવો થયો હતો, ત્યારે સોવિયેત સંઘે તેને ક્રૂરતાપૂર્વક કચડી નાખ્યો હતો, પણ આ વખતે બળવો સફળ થતો દેખાવા લાગ્યા હતો.

ઑગસ્ટ સુધીમાં ક્રાંતિકારીઓએ જનચેતના જગાવી દીધી હતી. સોવિયેત સંઘના કબજામાં રહેલા ઇસ્ટોનિયા, લાતવિયા અને લિથુઆનિયાના લગભગ 20 લાખ લોકોએ એકઠા થઈને ઇતિહાસમાં યાદગાર એવા દેખાવો કર્યા હતા.

આ દેખાવોને સિંગિગ રેવોલ્યૂશન, ગાતી ક્રાંતિ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, કેમ કે આ ત્રણેય દેશો વચ્ચે 370 માઇલ (600 કિમી) લાંબી માનવસાંકળ રચવામાં આવી હતી. એકબીજાના હાથ પકડીને ત્રણેય દેશોના લોકોએ આઝાદીના ગીતો ગાવાનું શરૂ કરી દીધું હતું.

ઑગસ્ટ મહિનામાં જ આ ધમાલ વચ્ચે હંગેરીએ ઓસ્ટ્રિયા સાથેની પશ્ચિમ તરફની સરહદે ખોલી નાખી. તેના કારણે પૂર્વ જર્મનીમાંથી હજારો શરણાર્થીઓ છટકીને તે તરફ બહાર નીકળી શક્યા.

લોખંડી સરહદો હવે તૂટવા લાગી હતી.

1968માં ઉદારીકરણના સુધારા માટે ઝેકોસ્લોવેકિયામાં માગણીઓ થઈ હતી, પણ તેનેય ક્રૂરતાપૂર્વક દબાવી દેવામાં આવી હતી.

હવે ઝેકોસ્લોવેકિયાના રસ્તે પણ પૂર્વ જર્મનીના લોકો છટકી શકે તેમ હતા. હજારોની સંખ્યામાં પૂર્વ જર્મનીના નાગરિકો આવી પહોંચ્યા અને પશ્ચિમ જર્મનીની એમ્બેસીએ પહોંચીને આશ્રય લેવા લાગ્યા. તેમને ટ્રેનોમાં ભરી ભરીને પશ્ચિમ જર્મની મોકલવાનું શરૂ થયું.

લોકોનો પ્રવાહ બહાર જતો અટકાવવા માટે આખરે ઑક્ટોબરમાં પૂર્વ જર્મનીએ ઝેકોસ્લોવેકિયા સાથેની સરહદને બંધ કરી દીધી.

પરંતુ ત્યાં સુધીમાં ક્રાંતિની હવા પૂર્વ જર્મનીની હદમાં પણ પ્રવેશી ગઈ હતી.

પૂર્વ જર્મનીમાં ક્રાંતિ

પૂર્વ જર્મનીમાં લેપગીઝ શહેરના મધ્યમાં સ્વતંત્રતાની માગણી સાથે દેખાવો શરૂ થયા અને ક્રાંતિની શરૂઆત થઈ હતી.

9 ઑક્ટોબરે પૂર્વ જર્મનીએ સ્થાપનાની 40મી જયંતી મનાવી તેના થોડા જ દિવસો પછી 70,000 લોકો રસ્તા પર દેખાવો કરવા ઉતરી આવ્યા હતા.

પશ્ચિમ જર્મની તરફથી મુક્ત ચૂંટણી માટેની માગણી થવા લાગી હતી. પૂર્વ જર્મનીના નવા સામ્યવાદી નેતા એગોન ક્રેન્ઝે સુધારા માટેની વાતો શરૂ કરી હતી. તે વખતે કોઈને અંદાજ નહોતો કે થોડા જ અઠવાડિયા પછી બર્લિનની દીવાલ તૂટી પડશે.

જાહેર વિરોધપ્રદર્શનોની શરૂઆત જ્યાંથી થઈ હતી તે હંગેરીમાં ઑક્ટોબરના અંત ભાગમાં સંસદમાં ઠરાવ પસાર કરવામાં આવ્યો કે પ્રમુખપદની સીધી ચૂંટણી થશે અને બહુપક્ષી સંસદીય ચૂંટણીઓ પણ યોજાશે.

તે પછી 31 ઑક્ટોબરે લોકશાહીની માગણી કરી રહેલા પૂર્વ જર્મન નાગરિકોની સંખ્યા...


...અલગ વિસ્તારમાં રહેતા અગરિયાઓની 10થી 15 દિવસે એક વાર એક સુમો અથવા ઇકો વાન વિઝિટ કરે છે, તેમાં કેટલાંક દવાઓનાં બોક્સ મૂકેલાં હોય છે, ક્યારેક ડૉક્ટર, ક્યારેક હેલ્થ વર્કર હોય છે.

આવી મોબાઇલ હેલ્થ વાનના નામે ચાલતી સેવામાં સગર્ભા બહેનની તપાસ ન થઈ શકે. બીજી પ્રાથમિક સારવાર ન મળી શકે.

આ અંગે વખતોવખત ઉગ્ર રજૂઆતો થતાં ઉદ્યોગ વિભાગ દ્વારા 'સંજીવની વાન' બનાવવા ફંડ પણ આરોગ્ય વિભાગને આપવામાં આવ્યું.

એક વર્ષ બાદ આરોગ્ય વિભાગે તે પૈસા પાછા આપ્યા અને કામ થયું જ નહીં. આખરે અગરિયા માટે આરોગ્ય વાન આવી જ નહીં.

... બાકીનો લેખ લખો:

, માછીમાર સમુદાય, માલધારી માટે આજીવિકા છે. ઘુડઘર અભયારણ્ય પણ છે. સદીઓથી સમુદાય અને વન્ય પ્રાણી વચ્ચે કોઈ સંઘર્ષ નથી. ત્યારે સમુદાય આધારિત જતન અને સંવર્ધનના અનોખા ઉદાહરણ તરીકે કચ્છના નાના રણને નવાજવું જોઈએ.

જોકે તેના બદલામાં વન અધિકાર કાયદા અંતર્ગત હક્ક બનતા "માત્ર સિઝન પૂરતા રણની જમીન"ના વપરાશના અધિકારો આપવા પણ સરકાર ટૂંકી પડે છે તે જાહેર થયું છે.

ઉત્પાદનનાં સાધનો સમુદાયનાં હાથમાં ન હોય તો તેમનું સશક્તીકરણ શક્ય નથી. તેથી રણની જમીનના વપરાશના અધિકારો અગરિયા અને અન્ય સમુદાયને મળે તે માટે સરકારે વિચારવાનું રહ્યું.

અગાઉ જસ્ટિસ એમ. બી. શાહ કમિશને પણ અગરિયાના મુદ્દે સરકારને અહેવાલ આપ્યો હતો.

હાલમાં કેગના અહેવાલમાં પણ આંગણવાડી અને અન્ય પ્રશ્નોની ગંભીર રીતે નોંધ લેવાઈ છે. પણ સરકાર તેના પર કેટલું ધ્યાન આપે છે, અને તેમનો અગત્યાનુક્રમ શું છે તે એક મોટો સવાલ છે.

ભૌગોલિક, સામાજિક અને આર્થિક રીતે હાંસિયામાં રહેતા અગરિયા જેવા સમુદાયનો અવાજ સાંભળવા માટે સરકારે તેમના સુધી પહોંચવું પડ્શે.

દરિયાકિનારો હોય કે રણ લોકો જે જગ્યાએ હોય તે જગ્યાએ આ પાયાની સેવાઓ મળે તો જ માનવવિકાસ થશે.

(લેખિકા અગરિયા હિતરક્ષક મંચ સાથે જોડાયેલાં છે અને ગુજરાતમાં અગરિયાની પરિસ્થિતિ પર કામ કરે છે)

(લેખમાં વ્યક્ત કરવામાં આવેલા વિચાર લેખકના અંગત વિચાર છે, બીબીસીના નહીં. )

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...અલ્લાહ હવે તારી પાસે આવવું છે. મને લાગે છે કે તેઓ 20-25 લોકો હતા."

"તેઓ થાકી ગયા ત્યાં સુધી મને મારતા રહ્યા હતા. એક પછી એક. ક્યારેક લાઠી, ક્યારેક દંડો, ક્યારેક લોખંડનો સળિયો. એટલો માર પડ્યો છે કે હું કહી શકું તેમ નથી."

મોહમ્મદ ઝુબૈરના જણાવ્યા મુજબ, હુમલાખોરો તેમને માર મારતી વખતે "જય શ્રીરામ" અને "મારો મુલ્લા કો" એવા નારા લગાવતા હતા. જોરદાર ફટકા ખાધા પછી ઝુબૈરને એટલું યાદ છે કે કેટલાક લોકો તેમને ઉઠાવીને લઈ ગયા હતા.

તેમને જેમણે ઉઠાવ્યા હતા એ લોકો પણ એવું કહેતા હતા, "ગલીની બહાર લઈ જાઓ, જલદી લઈ... બાકીનો લેખ લખો:

વતો હતો ત્યારે પોલીસવાળા ત્યાં આસપાસ જ આંટા મારતા હતા."

"તેમ છતાં હુલ્લડખોરોને કોઈનો ડર ન હતો. કોઈ મેળો ચાલતો હોય અને તેમને કંઈ પણ કરવાની ખુલ્લી છૂટ હોય એવું લાગતું હતું."

"મારા શરીર પર ફટકા પડતા હતા ત્યારે પોલીસ કર્મચારીઓ ત્યાં એવી રીતે ટહેલતા હતા, જાણે  ત્યાં જે થઈ રહ્યું હતું તેની સાથે તેમને કોઈ લેવાદેવા ન હોય."

અગાઉ કોઈ સાથે ઝઘડો કે બોલાચાલી ન થઈ હોવાનું જણાવતાં મોહમ્મદ ઝુબૈર કહે છે, "એ પહેલાં મેં કોઈને તું કહીને બોલાવ્યો ન હતો અને કોઈએ મને તુંકારો કર્યો ન હતો."

ઝુબૈરના શરીરનો કોઈ ભાગ એવો નથી, જ્યાં માર ન પડ્યો હોય. આખું શરીર વાદળી રંગનું થઈ ગયું છે. આટલી ઈજા થઈ હોવા છતાં તેઓ સ્થાનિક ડૉક્ટર પાસે જ ઇલાજ કરાવી રહ્યા છે.

મોહમ્મદ ઝુબૈરને પરિસ્થિતિ વણસવાનો ડર છે એટલે મોટા ડૉક્ટર પાસે થોડા દિવસ પછી જશે. વાતચીત દરમિયાન વચ્ચે-વચ્ચે તેઓ પીડાથી કણસતા રહે છે.

"હું તેમને હિંદુ ન કહી શકું..."

શું તમને ડર લાગે છે, શું તમે રોષે ભરાયેલા છો, એવા સવાલના જવાબમાં મોહમ્મદ ઝુબૈર જણાવે છે કે હુલ્લડખોરો તેમને મારી રહ્યા હતા ત્યારે પણ તેમને ડર લાગ્યો ન હતો.

તેઓ કહે છે, "કેટલાક હિંસાખોર લોકો વધુમાં વધુ તમારો જીવ લઈ શકે. એનાથી વધુ કંઈ ન કરી શકે. હું ત્યારે પણ ડરતો ન હતો. આજે પણ નહીં અને ક્યારેય ડરીશ નહીં."

"જુલમથી ડરવું એ નિર્બળતાની મોટા નિશાની છે. તમે કોઈ ગુનો કે ગંદુ કામ કરતા હો ત્યારે ડર હોય. મેં તો એવું કંઈ કર્યું જ ન હતું, પછી ડર શેનો? ડર તો એમને હોવો જોઈએ, જેઓ એક નિ:શસ્ત્ર માણસને માર મારતા હતા."

ઝુબૈરના જણાવ્યા મુજબ, દેશની રાજધાનીમાં પોતે આવી ઘટનાનો ભોગ બનવું પડશે એવું તેમણે ક્યારેય વિચાર્યું ન હતું.

વાત કરતાં ઝુબૈર થોડા ભાવુક થઈ જાય છે.

વાત કરતાં અટકી જાય છે. પછી કહે છે, "હું એક મૅસેજ આપવા ઇચ્છું છુઃ હિન્દુ, ઇસ્લામ, ઈસાઈ...કોઈપણ ધર્મ ક્યારેય ખોટા આચરણનો ઉપદેશ આપતો નથી."

"જેમણે મારી સાથે આવું કર્યું, પોતાનાં બાળકોની ખુશી માટે ભોજનસામગ્રી લઈને ઘરે જતાં એક નિ:શસ્ત્ર માણસને લાકડી, દંડા, લોખંડના સળિયા વડે માર માર્યો તેમને માનવતાના દુશ્મન અને રાક્ષસ જ કહેવામાં આવશે."

"તેમને કોઈ ધર્મ સાથે જોડવાનું મને યોગ્ય નથી લાગતું. હિંદુઓએ મારી સાથે આવું કર્યું એવું હું કહી ન શકું. આવું કરવાવાળા હિન્દુ પણ ન હોય કે મુસલમાન પણ. દરેક ધર્મ પ્રેમ અને શાંતિનો સંદેશો આપે છે.."

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર...


...આ

સિવાય સિંગાપોરમાં સિગરેટ તેમજ આલ્કોહોલ ખરીદી પર ભારે ટેક્સ લાગે છે જેના કારણે તેની કિંમત બાકીના દેશ કરતા ખૂબ વધારે છે. આ કારણે લોકો આ વસ્તુઓની ખરીદી ઓછી કરે છે જેનાથી લોકોનું સ્વાસ્થ્ય જળવાયેલું રહે છે.

સ્વિત્ઝરલેન્ડ

સ્વિત્ઝરલેન્ડ જેવો દેશ ભલે કારકિર્દી પર વધારે ભાર આપે. પણ સ્વિત્ઝરલેન્ડની આલ્પ્સ પર્વતમાળામાં જીવન ખુબ સારૂ વિતે છે અને લોકો ખુશ રહે છે.

સ્વિત્ઝરલેન્ડની વાત કરવામાં આવે તો અહીંના લોકો સરેરાશ 81 વર્ષ જીવે છે. સ્વિત્ઝરલેન્ડ યુરોપનો સૌથી ધનવાન દેશ છે.

અહીં લોકોને સારી હેલ્થકેર... બાકીનો લેખ લખો:

ોથી ભરપૂર હોય છે."

આ માર્કેટમાંથી ટ્રેનને પસાર થતી જોવા દેશવિદેશથી પર્યટકો અહીં આવે છે

કોરિયાનાં રહિશો કહે છે કે અહીંના ગુણવત્તાસભર રોજિંદા જીવનમાં સમાજમાં વણાયેલી સાંસ્કૃતિક પરંપરાઓનો ફાળો છે.

હોહેબ કહે છે કે "અહીં જીવનનો અભિગમ સ્વકેન્દ્રી નથી, પણ એકબીજાને સહકાર આપવાની સંસ્કૃતિ છે. દક્ષિણ કોરિયામાં બૌદ્ધ ધર્મના પ્રભાવને કારણે વિચારશીલતાની સૂઝ સમાજમાં બરાબર વિકસેલી જોવા મળે છે.”

“અહીં જિમ્જિલબેન્ગ તરીકે ઓળખાતા જાહેર સ્નાનાગારને કારણે લોકો એકબીજાને સામાજિક રીતે અને આનંદ-પ્રમોદ માટે મળતાં રહે છે, જેને કારણે તણાવ ઘટાડવામાં મદદ મળે છે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...આ ઉપરાંત ટેલિફોન, ઇન્ટરનેટ, સ્ટેશનરીનો ખર્ચ એ બધુ મળીને પચાસ હજાર રૂપિયા જેટલો ખર્ચ થઈ જાય છે."

"આવી સ્થિતિમાં જો મારે ઘર પણ ચલાવવાનું હોય અને આવકનો બીજો સ્રોત ના હોય તો સ્થિતિ કપરી બની જાય."

'સ્ટાફના પગાર અને પેટ્રોલ-ડીઝલમાં ઘણો ખર્ચ થાય છે'

રાધનપુર બેઠકથી કોંગ્રેસના ધારાસભ્ય અલ્પેશ ઠાકોર

રાધનપુર બેઠકથી કૉંગ્રેસના ધારાસભ્ય અલ્પેશ ઠાકોરે તેમના ખર્ચ વિશે બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું, "મારે દરરોજ ઍવરેજ 100 કિલોમિટરથી વધુનો પ્રવાસ થાય છે. તમે ડીઝલના ખર્ચની ગણતરી કરો તો દરરોજ હજાર રૂપિયાનો ખર... બાકીનો લેખ લખો:

ોય છે. તેમ છતા અન્ય ધારાસભ્યોના માટે પ્રજાની અંદર પગાર વધારાનો જે રોષ છે તે યોગ્ય જ છે કેમ તેમની પાસે આવકના અનેક સ્રોત છે. વળી, તેઓ પોતાના વિસ્તારમાં પૂરતું ધ્યાન પણ નથી આપતા."

'હું ખેડૂત છું. મારા ખિસ્સાંમાંથી નાણાં ઉમેરું છું'

કોઈ આદિવાસી વિસ્તારમાં કે ગ્રામ્ય વિસ્તારના ધારાસભ્યોને ક્યા પ્રકારનો ખર્ચ થતા હોય? તેમનો પગાર ક્યાં ખર્ચાય?  આ બાબત જાણવાનો પ્રયાસ બીબીસી ગુજરાતીએ કર્યો.

જે અંતર્ગત વ્યારાના કોંગ્રેસના ધારાસભ્ય પુનાભાઈ ગામીત સાથે બીબીસીએ વાતચીત કરી.

તેમણે પગાર વધારા અને ખર્ચની બાબતે જણાવ્યું કે,"મારા ખર્ચની વાત કરું તો, મારે બે ઑફિસ છે અને મારા વિસ્તારનો ઘેરાવ મોટો છે. જંગલ વિસ્તારમાં ગામડાં આવેલા છે."

"મારે ત્યાં પણ પ્રવાસ કરવાનો હોય છે. કાર્યક્રમોમાં જવું પડે છે. સ્ટાફ, ઑફિસ અને ઇંધણ પાછળ 60 હજાર રૂપિયાથી વધુનો ખર્ચ થઈ જાય છે."

"ઘણા લોકો આર્થિક સહાય માગવા પણ આવતા હોય છે, એટલે શક્ય તેટલી મદદ પણ કરવી પડે છે."

"હું ખેડૂત છું અને ઘણી વાર મારી આવકમાંથી પણ ખર્ચ કરું છું. ઑફિસ પર લોકો આવે તેમન માટે કરાયેલાં ચા-પાણી અને નાસ્તાનો ખર્ચ ગણતરીમાં લેતો નથી."

"જોકે, મારી કોઈ એવી માંગણી નહોતી કે પગાર વધવો જોઈએ. કેમ કે, રાજકારણ પ્રજાની સેવાનું કાર્ય છે. બીજી તરફ જે ધારાસભ્યને ખરેખર જરૂર છે તેમને પગાર રૂપે રાહત મળવી પણ જોઈએ."

પહેલી વખત ચૂંટાયેલા ધારાસભ્યને કેટલો ખર્ચ?

ધારાસભ્ય તરીકેની ગામીતની આ પ્રથમ ટર્મ છે. પગાર સામે થતાં ખર્ચ મુદ્દે તેમણે પોતાની આર્થિત સદ્ધર સ્થિતિને રજૂ કરીને આ વિષયને અલગ પરીપ્રેક્ષ્યમાં જોવાની વાત કરી હતી.

તેમણે કહ્યું "હું ચૂંટાયો એજ દિવસથી મે જાહેરાત કરી હતી અને મે ફૉર્મ ભર્યુ ત્યારે પણ જાહેર કરેલું કે ધારાસભ્ય તરીકે મને જે પગાર મળશે તેમાંથી મારા વિસ્તારની જરૂરિયાતમંદ છોકરીઓની ફી માટે પૈસા આપીશ."

"મારે અન્ય વ્યવસાયો છે અને આર્થિક રીતે હું પગાર પર નિર્ભર નથી. મારા પગારનો વધારો આ કામમાં જ વપરાશે."

નવા સુધારા મુજબનો પગાર

ધારાસભ્યોના પગાર વધારા વિશે માહિતી મેળવવા બીબીસીએ વિધાનસભાના સચિવ ડીએમ પટેલ સાથે વાત કરી હતી.

તેમણે કહ્યું, "ધારાસભ્યોને નાયબ સચિવ કક્ષાના વર્ગ -1 અધિકારી સમકક્ષ મૂળ પગારમાં 25 ટકાનો વધારો મંજૂર કરાયો છે."

"અગાઉ તેમનો મૂળ પગાર રૂ. 56,100 હતો, જે હવે રૂ. 78,800 થયો છે. જ્યારે મોંઘવારી ભથ્થું  રૂ. 4627 હતું જે વધીને  રૂ. 5,516 થયું છે. ટેલિફોન ભથ્થું રૂ.  4,000...


...આ એકાઉન્ટના બાયોમાં એવી જાણકારી અપાઈ હતી કે સૌમ્યા રાજીવ દેવગૌડા માટે કામ કરે છે.

કોવિડ ટૂલકિટ અમે નથી બનાવી : કૉંગ્રેસ

વડા પ્રધાને અને ભાજપની અપકીર્તિ થાય એ માટે કૉંગ્રેસે પોતે ટૂલકિટ ન બનાવી હોવાનો દાવો કર્યો છે

આ મુદ્દે બીબીસીએ કૉંગ્રેસ રિસર્ચ ડિપાર્ટમેન્ટના પ્રમુખ રાજીવ ગૌડા સાથે વાત કરી.

તેમણે કહ્યું કે, "સેન્ટ્રલ વિસ્ટા પર જે ડૉક્યુમેન્ટની વાત થઈ રહી છે તે અમારી ટીમે બનાવ્યું છે લીક થઈને ભાજપ સુધી પહોંચ્યો છે. પરંતુ કોવિડ-19ને લઈને જે ટૂલકિટ તૈયાર થઈ છે તે સંપૂર્ણપણે નકલી છે."

"અમે ક્... બાકીનો લેખ લખો:

ંતુ એક રિસર્ચ ડૉક્યુમેન્ટ છે જેમાં સેન્ટ્રલ વિસ્ટા પ્રોજેક્ટના કારણે થનાર નુકસાનની વાત કરાઈ છે.

જ્યારે ટૂલકિટ ખરેખર એ ડૉક્યુમેન્ટ હોય છે જેમાં ઍક્શન પૉઇન્ટ આપવામાં આવેલા હોય છે, કે કેવી રીતે અમુકે મુદ્દે આગળ વધવાનું છે.

વધુ એક વાત જે ભાજપ દ્વાર શૅર કરાયેલ ટૂલકિટને નકલી ગણાવે છે તે એ કે ભાજપે ચાર-ચાર સ્ક્રીનશૉટ સાથે બે ડૉક્યુમેન્ટ શૅર કર્યા જેમાં એકનું શીર્ષક છે - સેન્ટ્રલ વિસ્ટા રિડેવલપમેન્ટ ને બીજાનું શીર્ષક છે કૉર્નરિંગ મોદી ઍન્ડ BJP ઑન કોવિડ મિસમૅનેજમેન્ટ.

બંને ડૉક્યુમેન્ટ ઑલ ઇન્ડિયા કૉંગ્રેસ કમિટીના રિસર્ચ ડિપાર્ટમેન્ટના લેટરહેડ પર તૈયાર કરાયા છે.

પરંતુ આ લેટરહેડને કૉંગ્રેસ દ્વારા અપાયેલા ડૉક્યુમેન્ટ લેટરહેડથી મેળવીને જોતાં સેન્ટ્રલ વિસ્ટા ડૉક્યુમેન્ટ લેટરહેડ તો તેની સાથે મળતો આવે ચે પરંતુ કોવિડ મિસમૅનેજમેન્ટની ટૂલકિટ પર જે લેટરહેડના ફૉન્ટ છે તે અસલી લેટરહેડ કરતાં ઘણા અલગ છે.

એ જોઈને ખબર પડે છે કે તેની સાથે ચેડાં કરવામાં આવ્યાં છે.

વધુ એક મહત્ત્વની વાત એ પણ છે કે સંબિત પાત્રા અને ભાજપના નેતાઓએ કૉંગ્રેસની બનાવેલી ટૂલકિટ ગણાવીને જે ડૉક્યુમેન્ટ શૅર કર્યા છે, તેના માત્ર સ્ક્રીનશૉટ શૅર કર્યા છે, તેની PDF કે વર્ડ ફાઇલ નહીં.

આવી પરિસ્થિતિમાં તેનો મેટાડેટા ન કાઢી શકાય અને ઑથરની ખબર ન પડી શકે.

આવી પરિસ્થિતિમાં ભાજપે કોવિડ-19 મિસમૅનેજમેન્ટને લઈને જે ડૉક્યુમેન્ટ સોશિયલ મીડિયા પર શૅર કર્યો છે તે ઘણા પ્રકારે નકલી સાબિત થાય છે.

પરંતુ તે ખરેખર કોણે તૈયાર કર્યો છે તેનો યોગ્ય જવાબ હજુ સુધી નથી મળી શક્યો.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...આ કાતિલ કાર્યવાહીનો આદેશ આપ્યો હતો, જેને 'અલ-અન્ફાલ' નામે ઓળખવામાં આવે છે.

આ અભિયાન અંતર્ગત ઉત્તરી ઇરાકમાં વસતી કુર્દ પ્રજાની મોટાપાયે કતલ કરવામાં આવી.

કુર્દોનું એક જૂથ ઈરાન સમર્થક હતું. તેમને પાઠ ભણાવવા તેમજ કુર્દોની શાસનમાં ભાગીદારીની મહત્ત્વાકાંક્ષાને કચડી નાખવા માટે સદ્દામ હુસેને આ નરસંહારનો આદેશ આપ્યો હતો.

માનવાધિકારો માટે કાર્યરત સંસ્થા 'હ્યુમન રાઈટ્સ વૉચ'નું માનવું છે કે આ કાર્યવાહીમાં એક લાખ લોકોને મારી નાખવામાં આવ્યાં હતાં અને જાતિસંહાર માટે હાથ ધરવામાં આવેલી પદ્ધતિસરની આ કાર્યવાહ... બાકીનો લેખ લખો:

ત્તરી ઈરાકસ્થિત મિલિટરી બેઝ ટોપ્ઝાવા લઈ જવામાં આવ્યાં.

જ્યાં પુરુષોને મહિલાઓથી અલગ કરી દેવામા આવ્યા. પછી પુરુષોના બધા વસ્ત્રો કઢાવી નાખીને, આંખે પટ્ટી બાંધીને ક્યાંક લઈ જવાયા. તે વખતે તૈમુર પિતા અબ્દુલ્લા અહમદથી છુટ્ટા પડ્યા તે પડ્યા. એ વખતે પિતાને છેલ્લીવાર તૈમુરે જોયા હતા.

બાળકોને તેમની માતાઓ સાથે રાખવામાં આવ્યાં હોઈ તૈમુર બહેનો અને માતા સાથે હતા. જ્યાં તેમને લગભગ એક મહિનો અટકાયતમાં રાખવામાં આવ્યાં.

મે મહિનાના એક ધોમ ધખતા દિવસે બધી મહિલાઓ અને બાળકોને ત્રણ મિલિટરી ટ્રકમાં બેસાડી દેવામાં આવ્યાં.

આ ટ્રક બધી બાજુથી બંધ હતી. દક્ષિણ દિશામાં ત્રણેય ટ્રકને અમુક કલાકો ચલાવ્યા બાદ એક અજાણ્યા સ્થળે ઊભી રખાઈ. તૈમુર કહે છે કે, "ટ્રકમાં અતિશય ગરમી હતી. થાક અને ગરમીને કારણે બે નાની છોકરીઓ ટ્રકમાં જ મૃત્યુ પામી હતી. નિર્જન સ્થળે ટ્રક ઉભી રાખ્યાં બાદ અમને પીવા માટે પાણી આપવામાં આવ્યું. પાણીમાં કંઈક અજીબ કેમિકલ હતું કારણ કે એ પીધાં બાદ અમે સૌ સંવેદનાશૂન્ય બની ગયાં હતાં."

" અમારા બધાની આંખો પર પાટા બાંધી દેવામાં આવ્યા હતા. હાથ પાછળ બાંધીને અમને ફરી ટ્રકમાં ચડાવી દેવાયાં."

કોઈક રીતે તૈમુર અબ્દુલ્લા અહમદે પોતાના બાંધેલા હાથ છોડાવી નાખ્યાં અને પછી આંખ પરનો પાટો હઠાવ્યો.

ગોળીબાર

સૈન્ય છાવણીમાં અહેમદના પિતા અને અન્ય પુરુષોને અલગ કરી દેવામાં આવ્યા હતા

આ બધુ બન્યાની પાંચેક મિનિટ બાદ ટ્રક ફરી એક જગ્યાએ ઉભી રહી. ટ્રકનો દરવાજો ખૂલ્યો ત્યારે તૈમુરે જોયું કે બુલડોઝર દ્વારા ત્રણ મોટા ખાડા પાસપાસે ખોદવામાં આવ્યા હતા.

'મેં જોયું કે બે ઈરાકી સૈનિકો AK47 રાયફલો ખાડા તરફ તાકીને ઉભા હતા.'

સ્ત્રીઓ અને બાળકોને ટ્રકમાંથી ઉતારીને ખાડામાં ધકેલી દેવામાં આવ્યાં.

'અચાનક સૈનિકોએ અમારી તરફ ફાયરિંગ કરવાનું શરૂ કરી દીધું. એક ગર્ભવતી મહિલાને ગોળીઓથી વીંધી નાખતાં તેમનું પેટ ફાટી ગયું.'

તૈમુર અબ્દુલ્લા અહમદના ડાબા હાથમાં ગોળી વાગી. તેને શું કરવું તે સમજાયું નહીં.

'હું મૃત્યુ પામ્યો હોવાનો ડોળ કરતો પડી રહ્યો. ધાણીફૂટ ગોળીબાર ચાલુ હતો, ગોળીઓ મારા માથા, ખભા અને પગની બાજુમાં વાગી રહી હતી. ધરતી ધ્રૂજી રહી હોય તેવું લાગતું હતું. બધે લોહી જ લોહી હતું.'

તૈમુરને પીઠમાં બે ગોળીઓ વાગી હતી, જેનાં નિશાન આજે પણ તેમની પીઠ પર મોજૂદ છે. આ નિશાન બતાવતાં તૈમુર કહે છે કે, 'હું મોતની રાહ જોઈ રહ્યો હતો.'

અંતે બચી નીકળ્યા

અહેમદ કહે છે કે ટોપવાઝા સૈન્ય...


...આ કામગીરીમાં સમય લાગે છે. ફરીથી સીમાંકન કરવામાં હજુ પણ લગભગ બે-ત્રણ મહિના જેટલો સમય લાગશે. આ ચિંતાજનક બાબત નથી, નેપાળના અધિકારીઓ સહકારભર્યું વલણ અપનાવે છે."

ગેરકાયદેસર નિર્મણના મુદ્દે શૈલેન્દ્રસિંહનું કહેવું છે, "આ કોઈ નવી વાત નથી. એક વખત સીમાંકન થઈ જાય એટલે નૉ-મૅન્સ લૅન્ડ ઉપર બંને બાજુએથી ફરી દબાણ થવા લાગે છે. અહીં કોઈ પ્રવૃત્તિ ન થઈ શકે છતાં, કબજો થવા લાગે છે."

"નવેસરથી સીમાંકન કરવા માટે પહેલાં દબાણ હઠાવવું પડશે. કેટલાક લોકોએ ભૂલથી દબાણ કરી લીધું છે એટલે માનવીય રાહે વાતચીત કરવામાં આવે છે અને... બાકીનો લેખ લખો:

થિતિનો તાગ મેળવ્યો હતો.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

.


...આ કાર્યક્રમનો વિકલ્પ શોધવા માટે કોંગ્રેસ (સંસદ) પાસે માર્ચ સુધી સમય છે.

રિપબ્લિકન સેનેટરોનું કહેવું છે કે આ મુદ્દે સરકારી ખર્ચના બિલમાં ન જોડવામાં આવે. તેઓનું માનવું છે કે આ મુદ્દે સેનેટમાં અલગ ચર્ચા થવી જોઈએ.

આ સત્રમાં પ્રતિનિધિઓની સભામાં એક બિલ પસાર થયું છે.

શટડાઉનનો પ્રથમ દિવસ છે અને આપણા ઘણા પૂર્વ-સૈનિકો માટે મુશ્કેલીઓ શરૂ થઈ ગઈ છે

જે બિલની જોગવાઈઓ મુજબ, સરકારી ખર્ચા માટે 16 ફેબ્રુઆરી સુધી મંજૂરી અપાઈ છે.

પરંતુ સેનેટમાં ડેમોક્રેટિક પાર્ટીના મોટા ભાગના સદસ્યોએ ઉપરોક્ત બિલને મંજૂર કરવાનો ... બાકીનો લેખ લખો:

રિપબ્લિકન પાર્ટી 51 સભ્યો સાથે બહુમતીમાં છે, પરંતુ સરકારી ખર્ચાઓના બિલને પસાર કરવા અને ચર્ચા સમાપ્ત કરવા માટે 60 મતોની જરૂર હોય છે.

અમેરિકામાં ગેરકાયદેસર ઘૂસણખોરી કરી રહેલા ઇમિગ્રન્ટ્સનો મુદ્દો એ અમેરિકાની રાજનીતિમાં કોઈ નવી વાત નથી.

ડેમોક્રેટિક પાર્ટીના સેનેટર આ મુદ્દે પોતાના સમર્થકોને પ્રોત્સાહન આપવા માટે સરકારી ખર્ચના બિલને રોકીને ટ્રમ્પ સરકાર અને રિપબ્લિકન પાર્ટી પર એક પ્રકારે દબાણ બનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.

શનિવારે 20 જાન્યુઆરીના દિવસે અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ડોનલ્ડ ટ્રમ્પના કાર્યકાળને એક વર્ષ પૂર્ણ થયું, ત્યારે જ શટડાઉન શરૂ થયું હતું.

શટડાઉનને કારણે કાર્યકાળની પ્રથમ વર્ષગાંઠ નિમિતે ફ્લોરિડામાં આયોજિત સમારંભમાં જવાનું પણ ટ્રમ્પે સ્થગિત કર્યું હતું.

શટડાઉનને કારણે અમેરિકનના લાખો સૈનિકોના પરિવારજનોને સરકારી ખજાનાથી મળતી આર્થિક મદદ બંધ કરી દેવામાં આવી છે.

તો બીજી તરફ સેનેટ અને પ્રતિનિધિઓની સભામાં સભ્યોનો પગાર રોકવામાં નથી આવ્યો.

અમેરિકાના સંવિધાનમાં એવી જોગવાઈઓ છે કે સાંસદોને કોઈપણ પરિસ્થિતિમાં પગાર અપાવવો જ જોઈએ.

આ શટડાઉન દરમ્યાન સૈન્યના પરિવારોને સરકારી ખજાનાને બદલે સ્વયંસેવી સંસ્થાઓ દ્વારા આર્થિક મદદ આપવામાં આવી રહી છે.

શટડાઉન દરમ્યાન સૈન્યના પરિવારોને સરકારી ખજાનાને બદલે સ્વયંસેવી સંસ્થાઓ દ્વારા આર્થિક મદદ અપાઈ રહી છે

જે શટડાઉન સમાપ્ત થયે સરકાર તરફથી આ ખર્ચની ભરપાઈ લઈ શકશે.

અમેરિકામાં 1976થી લઈને આજ દિવસ સુધીમાં સમયાંતરે 18 વાર સરકારી કામબંઘી અથવા શટડાઉનની અમલવારી કરવામાં આવી છે.

છેલ્લા બાર વર્ષમાં 2013માં પ્રમુખ બરાક ઓબામાના કાર્યકાળ દરમ્યાન રિપબ્લિકન પક્ષના સભ્યો સાથે આરોગ્ય બિલ મુદ્દે મડાગાંઠ ઊભી થઈ હતી.

ત્યારે 16 દિવસ સુધી સરકારી કામબંધી રહી હતી.

આ વખતે કામબંધી અથવા તો શટડાઉન જલ્દી સમાપ્ત થવાના કોઈ અણસાર દેખાતા નથી, કારણ કે બંન્ને પક્ષો પોતાના વલણ પર અડીખમ જણાય રહ્યા છે.

જ્યારે મોટાભાગની સામાન્ય અમેરિકન પ્રજામાં આ બાબત અંગે ગુસ્સો જોવા મળી રહ્યો છે.

અમેરિકન પ્રજા માને છે કે સાંસદો કામ કરવાને બદલે કામબંધી અથવા શટડાઉન માટે વોટ આપી રહ્યા છે.

સાથેસાથે એવા પણ લોકો છે કે જે અપ્રવાસીઓ મુદ્દે ટ્રમ્પ સરકાર પર દબાણ લાવવાની હિમાયત કરી રહ્યા છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...આ ગામો અને પર્વતોને બે ભાગમાં વહેંચે છે.

અહીં તહેનાત ભારત અને પાકિસ્તાનના સૈનિકો વચ્ચે કેટલીક જગ્યાએ માત્ર 100 મીટરનું અંતર, તો કેટલીક જગ્યાએ પાંચ કિલોમીટરનું અંતર છે.

બંને દેશો વચ્ચે નિયંત્રણ રેખા છેલ્લાં 50 વર્ષથી વિવાદનું કારણ બનેલી છે.

વર્તમાન નિયંત્રણ રેખા ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે 1947માં થયેલા યુદ્ધ સમયે જેવી માનવામાં આવી હતી, મોટા ભાગે એવી જ છે. એ સમયે કાશ્મીરના ઘણા વિસ્તારોમાં લડાઈ થઈ હતી.

ઉત્તરના ભાગમાં ભારતીય સેનાએ પાકિસ્તાની સૈનિકોને કારગિલ શહેરથી પાછળ અને શ્રીનગરથી લેહ માર્ગ સુધી... બાકીનો લેખ લખો:

ટર લાંબી છે. સશસ્ત્ર સીમાબળ તેની સુરક્ષા કરે છે. ભારતનાં સિક્કિમ, અરુણાચલ પ્રદેશ, આસામ અને પશ્ચિમ બંગાળની સીમા ભૂતાન સાથે જોડાયેલી છે.

ઉત્તરાખંડ, ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર, પશ્ચિમ બંગાળ અને સિક્કિમની સીમાઓ નેપાળ સાથે જોડાયેલી છે.

ભારત-નેપાળની આંતરરાષ્ટ્રીય સીમાની લંબાઈ 1751 કિલોમીટર છે અને તેની સુરક્ષા સશસ્ત્ર સીમાબળ પાસે છે. બંને દેશોની સરહદો મોટા ભાગે ખૂલી અને આડી-ત્રાંસી પણ છે.

જોકે હવે સીમા પર સુરક્ષા માટે વધુ સુરક્ષાબળોની તહેનાતી કરાઈ છે. મુશ્કેલી એ વાતે વધુ છે કે બંને દેશોનું સીમાંકન યોગ્ય રીતે થઈ શક્યું નથી. મહાકાલી (શારદા) અને ગંડક (નારાયણી) જેવી નદીઓ જે વિસ્તારમાં સીમાંકન કરે છે, ત્યાં ચોમાસાના દિવસોમાં આવનારા પૂરથી તસવીર બદલાઈ જાય છે.

નદીઓનું વહેણ પણ દર વર્ષે બદલાતું રહે છે. ઘણી જગ્યાએ તો સીમા નક્કી કરતાં જૂના થાંભલાઓ પણ છે. જોકે સ્થાનિક લોકો તેને નજરઅંદાજ કરે છે.

ભારત-મ્યાનમાર સીમા

મ્યાનમાર સાથે ભારતની 1643 કિલોમીટર લાંબી આંતરરાષ્ટ્રીય સીમા લાગે છે. તેમાં 171 કિલોમીટર લાંબી સીમા પર હદબંધીનું કામ થયું નથી.

મ્યાનમારની સીમાસુરક્ષાની જવાબદારી આસામ રાઇફલ્સ પાસે છે.

ભારત-બાંગ્લાદેશ સીમા

4096.7 કિલોમીટર લાંબી ભારત-બાંગ્લાદેશ સીમા પહાડો, મેદાનો, જંગલો અને નદીઓ પરથી પસાર થાય છે.

આ સરહદી વિસ્તાર ગીચ વસતીવાળો છે અને તેની સુરક્ષાની જવાબદારી સીમાસુરક્ષાબળ (બીએસએફ) પાસે છે.

ભારત-બાંગ્લાદેશ સીમા પર આંતરરાષ્ટ્રીય સીમાની અંદર માત્ર એક કિલોમીટર સુધીના વિસ્તારમાં બીએસએફ કાર્યવાહી કરી શકે છે. ત્યારબાદ સ્થાનિક પોલીસનું અધિકારક્ષેત્ર શરૂ થાય છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...આ જ કારણસર બીજેપીએ ઉપેન્દ્ર કુશવાહા અને અનુપ્રિયા પટેલ જેવા નેતાઓને સાથે રાખીને આગળ વધવું પડી રહ્યું છે.

નરેન્દ્ર મોદીએ વડાપ્રધાન બનતા પહેલાં વ્યક્તિગત જોખમ ઉઠાવ્યું હતું.

યુપીએ અને એનડીએની જોડાણના રાજકારણની નીતિને તોડીને પક્ષ માટે મત માગવાને બદલે તેમણે પોતાના નામે જનાદેશ માગ્યો હતો.

પક્ષના આંતરિક રાજકારણમાં તેમણે તેમના સીનિયરોને માર્ગદર્શક મંડળનો માર્ગ દેખાડ્યો હતો.

સંખ્યાબંધ વિવાદો છતાં નરેન્દ્ર મોદી ગુજરાતના સૌથી સફળ મુખ્ય પ્રધાન હતા.

આ સંદર્ભે વિચારીએ તો રાહુલ ગાંધીની અત્યાર સુધીની... બાકીનો લેખ લખો:

કંઈ છે એ બધું ગૂમાવવાનું છે તો મેળવવાનું બાકી શું છે? બીજી તરફ રાહુલે અત્યાર સુધીમાં મેળવ્યું છે શું?

ચૂંટણી પહેલાં અને ચૂંટણી જીત્યા બાદ નરેન્દ્ર મોદીએ જેટલાં વચનો આપ્યાં છે, જેટલી આશા જગાવી છે તેનું લિસ્ટ જ નરેન્દ્ર મોદીને પરેશાન કરવા માટે પૂરતું છે.

એ માટે કોઈ રાહુલ ગાંધીની જરૂર નથી.

દેશને ચમકાવવાના, કાળું નાણું પાછું લાવવાના, ખેડૂતોની આવક બમણી કરવાના, મેઈક ઈન ઈન્ડિયાના અને સ્માર્ટ સિટીની રચના જેવાં વચનોનું પાલન થયું નથી એ દેખીતું છે.

2014ના નરેન્દ્ર મોદીએ દેશને જણાવવું પડશે કે પૂર્ણ બહુમતી હોવા છતાં આ બધાં કામ શા માટે થયાં નથી અને 2019ના નરેન્દ્ર મોદી આ બધાં કામ કઈ રીતે કરી દેખાડશે.

2019ના નરેન્દ્ર મોદી માટે સૌથી મોટો પડકાર 2014ના નરેન્દ્ર મોદી પાસેથી સાંપડેલી નિરાશા હશે.

લોકો એ વાત મોટેભાગે ભૂલી જતા હોય છે કે જનતા અનેક કારણોસર ચૂંટણીમાં મત આપતી હોય છે.

જનતા રાહુલ ગાંધીને જીતાડવા માટે મત ભલે ન આપે, પણ ઘણીવાર હરાવવા માટે પણ મત આપતી હોય છે.

2004ની પરિસ્થિતીને યાદ કરો. 'ઈન્ડિયા શાઈનિંગ'વાળા અટલ બિહારી વાજપેયીને હરાવવા માટે લોકો મત આપશે એવી ભવિષ્યવાણી ત્યારે કોઈએ કરી ન હતી.

એ સમયે કેટલા લોકો સોનિયા ગાંધીને વાજપેયીનો વિકલ્પ ગણતા હતા?

મોદી નહીં તો બીજું કોણ, આ સવાલ પૂછતા લોકો ભૂલી ગયા છે કે દેશમાં અત્યારે પણ સંસદીય લોકશાહી છે.

રાજ્યોમાં સંખ્યાબંધ રાજકીય પક્ષો સક્રીય છે. મોદીની માફક એક ચહેરો ભલે ન દેખાતો હોય પણ મોદી વિરોધી ગઠબંધન રચાવાની શક્યતાનો ઇનકાર કરી શકાય નહીં.

દેશમાં સામાન્ય ચૂંટણી જીતી ગયેલા મોદી તમામ તાકાત લગાવવા છતાં થોડા મહિનાઓમાં દિલ્હીની ચૂંટણી શરમજનક રીતે હાર્યા હતા.

તેથી ગુજરાત વિધાનસભાની ચૂંટણીના પરિણામથી 2019નો પાક્કો અંદાજ મળી જશે એમ કહેવું યોગ્ય નથી.

ગુજરાતમાં બીજેપી લાંબા સમયથી સત્તા પર છે અને ગુજરાતની સ્થિતી અનેક બાબતોમાં દેશના અન્ય રાજ્યો કરતાં અલગ છે.

ગુજરાતમાં કોઈ વિરોધ પક્ષ નથી. વિકાસ અને હિંદુત્વનો વારસો છોડીને વડાપ્રધાન બનેલા નરેન્દ્ર મોદીની ટક્કર નોટબંધી અને જીએસટી જેવા નિર્ણયોને અમલી બનાવી ચૂકેલા નવા નરેન્દ્ર મોદી સાથે થવાની છે.

2019ની ચૂંટણી યોજાવામાં ઘણો સમય છે. રાજકીય વિશ્લેષકો કહે છે કે એ ચૂંટણીમાં એક તરફ નરેન્દ્ર મોદી હશે અને બીજી તરફ બાકીના બધા નેતાઓ.

હવે રાહુલ ગાંધી સામે બાકીના એ બધા નેતાઓના નેતા બનવાનો મોકો છે. એ પછી પણ નરેન્દ્ર મોદીની ટક્કર તો...


...આ જ રીતે બચી શકે છે. તેનો જનાજો નીકળવો નક્કી છે."

ઇરાદાપૂર્વક અલી પડી ગયા દોરડા પર

અલીની 'રોપ અ ડોપ' ટેકનિકની શરૂઆત આ મેચથી જ થઈ હતી

ઘંટી વાગતા જ પહેલો મુક્કો અલીએ ચલાવ્યો અને તેમના જમણા હાથનો પંચ ફોરમેનના માથાની વચ્ચે લાગ્યો.

રાઉન્ડ પૂર્ણ થતા થતા ફોરમેન અલીને ઢસડીને રિંગની ચારે તરફ લાગેલાં દોરડાં તરફ લઈ ગયા.

અલી પીઠના બળે દોરડા પર પડી ફોરમેનના મુક્કાનો સામનો કરવા લાગ્યા.

દોરડાની અંદર બેઠેલા અલીના કોચ એંજેલો ડંડી બૂમ પાડી બોલ્યા, "ગેટ અવે ફ્રોમ ધેઅર!"

ફોરમેનની ઉડાવી મજાક

રિંગમાં મોહમ્મ... બાકીનો લેખ લખો:

ં તો એ વિચારવા લાગશે કે તેના મુક્કાએ મારી બોલતી બંધ કરી દીધી."

"મેં મુક્કો મારતા ફોરમેન પર કટાક્ષ કરતા કહ્યું, 'બસ તમારા મુક્કામાં આટલો જ દમ છે? શું તમે તેનાથી વધારે નથી મારી શકતા?"

રોપ એ ડોપ

અલી જ્યારે ફોરમેન પર હુમલો કરતા હતા, તેઓ હંમેશા સ્ટ્રેટ રાઇટ જ મારતા હતા

જૈરી આઇઝનબર્ગ તે સમયે એક યુવા પત્રકાર હતા અને 'ન્યૂજર્સી સ્ટાર લેજરે' તેમને આ મુકાબલો કવર કરવા માટે કિંશાસા મોકલ્યા હતા.

આઇઝનબર્ગે બીબીસીને જણાવ્યું કે, "રાઉન્ડ શરૂ થવાની ઘંટી વાગી અને તુરંત જ મોહમ્મદ અલી દોરડાં તરફ જતા રહ્યા હતા."

"દુનિયાભરમાં પ્રખ્યાત અલીની 'રોપ અ ડોપ' ટેકનિકની શરૂઆત અહીથી જ થઈ હતી."

તેમણે ઉમેર્યું, "ફોરમેનના મગજમાં એ વાત ઘર કરી ચૂકી હતી કે તેઓ કોઈ પણ ગ્લવ્સને પોતાના મુક્કાથી ભેદી શકે છે.

મુક્કેબાજીમાં જો તમે કોઈ પોઇન્ટ મિસ કરો છો, તો તેની ભરપાઈ પોઇન્ટ જીતીને નથી કરી શકાતી."

"થોડીવારમાં ફોરમેનની બાજુઓમાં દુઃખાવો શરૂ થઈ ગયો હતો. આ દરમિયાન અલી સતત તેમની સાથે વાતો કરી રહ્યા હતા. તેનાથી તેમનો ગુસ્સો વધારે ભડકી ગયો હતો."

સ્ટ્રેટ રાઇટની કમાલ

અલી હંમેશા અશક્યને શક્ય બનાવવામાં રસ રાખતા હતા

રસપ્રદ વાત એ હતી કે અલી જ્યારે ફોરમેન પર હુમલો કરતા હતા, તેઓ હંમેશા સ્ટ્રેટ રાઇટ જ મારતા હતા.

પ્રખ્યાત સાહિત્યકાર અને પુલિત્ઝર પુરસ્કારના વિજેતા નૌર્મન મેલર પણ તે સમયે આ મુકાબલો નિહાળી રહ્યા હતા.

તેમણે પોતાના પુસ્તક 'ધ ફાઇટ'માં તેનો ઉલ્લેખ કરતા લખ્યું છે, "અલીએ ગત સાત વર્ષોમાં આટલા પ્રભાવશાળી મુક્કા ક્યારેય વરસાવ્યા નહોતા."

"ચેમ્પિયન સામાન્યપણે બીજા ચેમ્પિયનને જમણા હાથે મુક્કો નથી મારતા."

વધુમાં તેમણે લખ્યું છે કે, "લગભગ શરૂઆતના રાઉન્ડમાં તો ક્યારેય જમણા હાથે મુક્કો નથી મારતા. તે સૌથી મુશ્કેલ અને ખતરનાક પંચ હોય છે."

"મુક્કેબાજીના પંડિત માને છે કે જમણા હાથને પોતાના લક્ષ્ય સુધી પહોંચતા વધુ સમય લાગે છે."

થાકથી બેહાલ ફોરમેન

અલી સાથે મુકાબલા બાદ ફોરમેન માટે શ્વાસ લેવું અઘરૂં બની ગયું હતું

મોહમ્મદ અલીએ પોતાની આત્મકથા 'ધ ગ્રેટેસ્ટ'માં લખ્યું છે કે, "મેં ફોરમેનને એ રીતે પકડ્યા હતા કે મને તેમના હૃદયના ધબકારા પણ સંભળાઈ રહ્યા હતા."

"તેમને શ્વાસ લેવામાં પણ તકલીફ પડી રહી હતી. તેનો મતલબ છે મારા મુક્કા કામ કરી રહ્યા હતા."

"હું તેમના કાનમાં કહી રહ્યો હતો, 'યુ આર ઇન બિગ ટ્રબલ બૉય. પોતાની આંખો જુઓ. તે ફૂલી ગઈ છે. હજુ આઠ રાઉન્ડ બાકી છે. આઠ...


...આ બધું ચાલી રહ્યું હતું. અચાનક એક જણ શબની ઉપર ચડી ગયો અને મુસોલિનીના ટાલિયા માથા પર લાત મારી. બીજા એક રાઇફલની બટથી મુસોલિનીના ચહેરાને ફરીથી સરખો કર્યો.

શબ પરથી મુસોલિનીનું કદ સાવ નાનું હતું તેવું લાગતું હતું. તેણે ફાસિવાદી ઉદ્દામવાદીનો યુનિફોર્મ પહેરેલો હતા. પગમાં કાળા રંગના રાઇડિંગ બૂટ્સ હતા જે કિચડથી ગંદા થઈ ગયા હતા.

એક ગોળી ડાબી આંખમાં વાગીને ખોપરીમાં પાછળથી નીકળી ગઈ હતી. તેના કારણે ચહેરા પર મોટો ખાડો પડી ગયો હતો અને મગજનો ભાગ બહાર નીકળી ગયો હતો.

તેની 25 વર્ષની પ્રેમિકા ક્લેરેટાએ સફેદ રં... બાકીનો લેખ લખો:

દળોનો સામનો કરવા મોકલી દેવાઈ હતી.

'વૉરફેર હિસ્ટ્રી નેટવર્ક'માં લખેલા 'ધ શૉકિંગ સ્ટોરી ઑફ હાઉ મુસોલિની ડાઇડ' નામના એક લેખમાં બ્લેન ટેલરે જણાવ્યું હતું કે 'તે વખતે એવી વાતો ફેલાવા લાગી હતી કે મુસોલિનીના કેટલાક ફાસિસ્ટ સાથીઓ અને ક્લેરેટાનો ભાઈ મારસેલો મુસોલિનીની હત્યા કરી દેવા માગે છે. એવું પણ કહેવાયું હતું કે જર્મનો પોતાની શાખ બચાવવા માટે મિત્ર દેશો સાથે મુસોલિનીનો સોદો કરીને સોંપી દેવાની તૈયારીમાં હતા. '

'કૅથલિક ચર્ચ અને દક્ષિણ અમેરિકાના કેટલાક દેશોએ મુસોલિનીને પોતાને ત્યાં આશ્રય આપવાની ઓફર કરી હતી. તેનો સ્વીકાર કરવાનો ઇન્કાર કરીને મુસોલિનીએ કહ્યું હતું કે પોતે ક્યારેય આત્મસમર્પણ નહીં કરે અને આખરી દમ સુધી લડશે. '

25 એપ્રિલે જર્મન સૈનિકો ચૂપચાપ પોતાના હથિયારો હેઠા મૂકી દેવાના છે તેની જાણ મુસોલિનીને થઈ ત્યારે તેણે ઉતાવળે મિલાન છોડીને જતા રહેવાનો નિર્ણય કર્યો. તેમની સાથે જર્મન બૉડીગાર્ડ ચીફ ફ્રિટ્ઝ બર્જર અને સિક્રેટ પોલીસના લેફ્ટનન્ટ ઓટો કિસનેટ પણ હતા. આ બંનેને આદેશ હતો કે તેમણે મુસોલિનીને એક પળ માટે પણ રેઢા મૂકવા નહીં. તે ભાગવાની કોશિશ કરે તો તમારે જ ગોળી મારી દેવી એવો આદેશ હતો.

તટસ્થ રહેલા સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડે સ્પષ્ટ કરી દીધું હતું કે તે મુસોલિનીને પોતાને ત્યાં આશરો નહીં આપે, આમ છતાં મુસોલિનીએ છેલ્લા દમ સુધીની લડાઈ લડી લેવાના બદલે સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડની સરહદ તરફ આગળ વધવાનું નક્કી કર્યું હતું. જોકે કેટલાકનું કહેવું છે કે મુસોલિની હકીકતમાં નાઝીઓના કબજામાં રહેલા ઑસ્ટ્રિયા કે ટિલોરિયન વિસ્તારમાં પહોંચી જવા માગતા હતા.

ભાગી રહેલા મુસોલિનીના કાફલાને 27 એપ્રિલે કોમો સરોવર પાસે 52મી ગેરીબાલ્ડિ પાર્ટીઝન બ્રિગેડના સૈનિકોએ અટકાવ્યો. તેમણે જર્મન સૈનિકોને કહ્યું કે તમે તમારી સાથે રહેલા ઇટાલિયન્સને સોંપી દો તો તમને જવા દઈશું. રે મોઝવીના જણાવ્યા અનુસાર 'મુસોલિની સાથે રહેલા લેફ્ટનન્ટ હાઁઝ ફાલમેયર અને ફ્રિટ્ઝ બર્જર આ શરત માનવા તૈયાર થઈ ગયા હતા.

બર્જરે બખ્તરબંધ ગાડીમાં બેઠેલા મુસોલિનીને આ વિશે જાણ કરી ત્યારે તેણે વિરોધ કર્યો. જોકે તેની પાસે હવે કોઈ વિકલ્પ પણ નહોતો એટલે બર્જરે હવે પોતાનો ઓવરકોટ ઉતારીને મુસોલિનીને પહેરાવી દીધો. જોકે મુસોલિની અચકાતા હતા કે જર્મન ઓવરકોટ પહેરવો કે કેમ. તેમના માટે એ શરમની વાત કહેવાય કે જર્મન વાહનમાં જર્મન સૈનિકની વરદી પહેરેલી હાલતમાં તે પકડાયો હતો.

મુસોલિનીની ઓળખ થઈ

બખ્તરબંધ ગાડીમાંથી ઉતરીને મુસોલિની...


...આ બાબતમાં 649 અબજ ડૉલર ખર્ચ સાથે અમેરિકા પહેલા ક્રમે છે.

કેટલાક દિવસ પહેલાં પાકિસ્તાન અંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળ પાસેથી છ અબજ ડૉલરનું બેલ આઉટ પૅકેજ મેળવવામાં સફળ રહ્યું હતું.

1980 પછીથી અત્યારસુધીમાં પાકિસ્તાન માટે આઈએમએફનું આ 13મું બેલઆઉટ પૅકેજ છે.

પાકિસ્તાનને આ રકમ આગામી ત્રણ વર્ષ દરમિયાન મળશે. જોકે આ કરાર પર હજુ સુધી બોર્ડ ઑફ ડાયરેક્ટર્સે આની ઉપર મંજૂરીની મહોર મારી નથી.

પાકિસ્તાન પર કુલ વિદેશી દેવું કેટલું ?

 પાકિસ્તાન અને આઈએમએફની વચ્ચે બેલઆઉટ પર ઑક્ટોબર 2018થી વાત ચાલી રહી હતી.

આઈએમ... બાકીનો લેખ લખો:

પમૅન્ટના રિપોર્ટ પ્રમાણે ચીનના દેવાનો સૌથી મોટો ડર પાકિસ્તાન પર છે. હાલમાં ચીનની 62 અબજ ડૉલરની યોજનાઓ પાકિસ્તાનમાં ચાલી રહી છે, જેમાં ચીનના પ્રોજેક્ટ્સ લગભગ 80 ટકા છે.

ચીને પાકિસ્તાનને ઊંચા વ્યાજ દરે ધિરાણ કર્યું હતું. આનાથી ભયને વધારે બળ મળે છે કે પાકિસ્તાન પર આવનારા સમયમાં ચીનના દેવાનો બોજો હજુ વધી જવાનો છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...આ ભગીરથ કાર્યમાં પોતાના ફાળો આપ્યો છે. શિક્ષકોએ 500 રૂપિયાથી લઈને 10,000 રૂપિયા સુધીનો ફાળો આપ્યો છે.

માલપુર તાલુકાના ભૂતા પ્રાથમિક શાળામાં મુખ્ય શિક્ષક તરીકે ફરજ બજાવતાં લતાબહેન પટેલે પણ 10,000નો ફાળો આપ્યો છે.

બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં લતાબહેન કહે છે, "જ્યારે મને જિલ્લા પ્રાથમિક શિક્ષણ કચેરીથી ફોન આવ્યો અને મને ફાળો માટેના કારણ વિશે જણાવ્યું ત્યારે મેં નક્કી કરી લીધું કે 10,000 રૂપિયાનું દાન કરીશ. પતિએ પણ મારા આ નિર્ણયને વધાવી લીધો અને મને વહેલી તકે પૈસા જમા કરાવવા માટે જણાવ્યું."

તેઓ વધુમાં ... બાકીનો લેખ લખો:

9 મે વચ્ચે કેસ અને મૃત્યુના આંકડાની સરખામણી કરવામાં આવી છે, જે અનુસાર અરવલ્લી જિલ્લામાં કોરોના વાઇરસના કેસમાં 37 ટકાનો વધારો થયો છે.

ગુજરાતના આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણની સત્તાવાર યાદી મુજબ 1-10 મે વચ્ચે અરવલ્લી જિલ્લામાં કોરોના વાઇરસના 1257 કેસ સામે આવ્યા છે અને 9 દરદીનાં મૃત્યુ થયાં છે.

ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ અનુસાર સોમવારે ગુજરાત સરકારે હાઈકોર્ટમા એફિડેવિટ ફાઈલ કરીને જણાવ્યું કે અમરેલી, અરવલ્લી, બનાસકાંઠા, ગીર સોમનાથ અને રાજકોટમાં આવેલી ડેડિકેટેડ કોવિડ હૉસ્પિટલોમાં 90-92 બેડ ભરાયેલા છે.

જો ગુજરાતની વાત કરીએ તો આરોગ્ય અને પરિવારકલ્યાણ મંત્રાલય દ્વારા સોમવાર સાંજે બહાર પાડવામાં આવેલા આંકડા પ્રમાણે 24 કલાકમાં 12,206 નવા કેસ નોંધાયા છે અને 121 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે. આ સાથે ગુજરાતમાં કુલ મૃત્યુઆંક 8511 પર પહોંચી ગયો છે.

રાજ્યમાં સૌથી વધુ 19 મૃત્યુ અમદાવાદ (કૉર્પોરેશન)માં નોંધાયાં છે, જ્યારે સુરત (કૉર્પોરેશન)માં 8 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે.

ઍક્ટિવ કેસની વાત કરવામાં આવે તો રાજ્યમાં હાલ 1361586 ઍક્ટિવ કેસ છે, જેમાંથી 792 દર્દી વૅન્ટિલેટર પર છે, જ્યારે 135366 દર્દીઓની હાલત સ્થિર છે.

રાજ્યમાં કુલ 5,47,063 દર્દી એવા છે, જેઓ સાજા થઈ ચૂક્યા છે. અખબારી યાદી મુજબ રાજ્યનો રિકવરી રેટ 79.11 ટકા છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...આ મજૂરોના કેસ લડી રહેલા એક વકીલ ડેનિયલ વર્નરે કહ્યું, "આ મજૂરો પર અત્યાચાર એક ભયાનક મામલો છે. અને આ વધુ ચિંતાજનક એટલા માટે પણ છે કે આ અત્યાચાર એક મંદિર પરિસરમાં ઘણાં વર્ષોથી ચાલતો હતો. આ મજૂરોને જુઠ્ઠું બોલીને ભારતથી અમેરિકા લવાયા હતા અને તેમને બંધુઆ મજૂરોની જેમ રખાયા."

તો બીજી તરફ બોચાસણવાસી અક્ષર પુરુષોત્તમ સ્વામિનારાયણ સંસ્થા કે બાપ્સે આ આરોપનો નકાર્યા છે.

સંસ્થાના એક પ્રવક્તા લેલિન જોશીએ અમેરિકન સમાચારપત્રો સાથે વાત કરતાં કહ્યું કે મંદિરમાં પથ્થરોની ખાસ કોતરણી માટે આ મજૂરોના વિશેષ મહારત તર... બાકીનો લેખ લખો:

ાપ્સ મંદિરમાં એ સમયના ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી નરેન્દ્ર મોદી સાથે તેમની મુલાકાત થઈ હતી.

ચિવુકુલાનું માનવું છે કે આ મામલે કંઈ થવાનું નથી.

તો ઘણી અન્ય સંસ્થાઓ પણ આ રીતે બાપ્સ પર પાડેલા રેડીથી વિચલિત થઈ ગઈ.

ન્યૂ જર્સીમાં જ બાપ્સ સમેત અન્ય સંસ્થાઓએ ઘણી જગ્યાએ મંદિરનિર્માણનું કામ કરાવ્યું છે અને કેટલાંકમાં હજુ પણ કામ ચાલુ છે.

પણ એ મંદિરો સામે આ રીતના મજૂરો પરના અત્યાચાર કે ઓછા વેતનના આરોપો સામે આવ્યા નથી.

ન્યૂ જર્સીમાં એડિસન વિસ્તારમાં સાઈ દત્તા પીઠમ મંદિરમાં નિર્માણકામ ચાલુ છે. સાઈ દત્તા મીઠમ મંદિરના ચૅરમૅન અને પૂજારી રઘુ શર્મા સંક્રમાંચી જણાવે છે, "અમે મંદિર માટે કેટલોક સામાન ભારતથી આવ્યા અને અમેરિકામાં મૌજૂદ ઘણા ભારતીય મૂળના એન્જિનિયર અને આર્કિટેક્ટ મંદિરના નિર્માણમાં મદદ કરે છે, આ સિલસિલો બે વર્ષથી ચાલે છે. હવે તો બધું નિર્માણકામ લગભગ પૂરું થવા આવ્યું છે."

આ મંદિરના અધિકારીઓએ ભાર દઈને કહ્યું કે તેમના મંદિરમાં બધું કામ કાયદાકીય રીતે કરવામાં આવી રહ્યું છે.

કોર્ટમાં કેસ લઈ જનારા બાપ્સ મંદિરના મજૂરોની માગ છે કે તેમને વળતર આપવામાં આવે અને તેમને કામનું પૂરું વેતન પણ આપવામાં આવે. બાપ્સ મંદિરના વકીલોની ટીમ પણ કોર્ટમાં પોતાના પક્ષનો બચાવ કરવાની તૈયારીમાં લાગેલી છે.

જાણકારોનું માનવું છે કે મજૂરો દ્વારા દાખલ કરેલો આ કેસ કોર્ટમાં લાબા સમય ચાલી શકે છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...આ મામલે મહારાષ્ટ્ર કૉંગ્રેસના નેતાઓ સાથે વાત કરીને જ કોઈ નિર્ણય લેવામાં આવશે.

કૉંગ્રેસની જેમ જ એનસીપીએ પણ ફેંસલો ટાળી દીધો છે. એનસીપીના પ્રવક્તા નવાબ મલિકે કહ્યું કે તેમણે કૉંગ્રેસ સાથે ચૂંટણી લડી હતી અને નિર્ણય કૉંગ્રેસ સાથે વાત કરીને જ લેવામાં આવશે.

આ પહેલાં શિવસેનાના સાંસદ અને મોદી સરકારની કૅબિનેટમાં મંત્રી અરવિંદ સાવંતે પોતાના પદ પરથી રાજીનામું આપી દીધું હતું.

ભાજપને ઘમંડ છે : સંજય રાઉત

સંજય રાઉતે કહ્યું કે ભાજપના ઘમંડને કારણે મહારાષ્ટ્રમાં સરકાર બની રહી નથી. આ મહારાષ્ટ્રના લોકોનું અપ... બાકીનો લેખ લખો:

ગઠબંધન માટે હતો. અમે એકલા હાથે સરકાર નહીં બનાવી શકીએ."

કેન્દ્રની મોદી સરકારમાંથી મંત્રીપદેથી રાજીનામું આપનારા અરવિંદ સાવંત

મહારાષ્ટ્રના રાજ્યપાલ ભગતસિંહ કોશિયારીએ શુક્રવારે રાજ્યના સૌથી મોટા પક્ષ  ભાજપને સરકાર બનાવવા માટે આમંત્રણ પાઠવ્યું હતું, પરંતુ ભાજપે તેમની પાસે બહુમત ન હોવાના કારણે સરકાર બનાવવાનો ઇનકાર કરી દીધો હતો.

જે બાદ રવિવારે રાત્રે રાજ્યપાલે બીજા સૌથી મોટા પક્ષ શિવસેનાને સરકાર બનાવવા માટે આમંત્રિત કર્યા હતા.

જોકે, શિવસેના પાસે માત્ર 56 ધારાસભ્યો જ છે, જ્યારે સરકાર બનાવવા માટે 146 ધારાસભ્યોનું સમર્થન જોઈએ. આવી પરિસ્થિતિમાં શિવસેનાએ એનસીપી અને કૉંગ્રેસ બન્નેના સમર્થનની જરૂર પડશે..

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...આ રાજ્યની અનુસૂચિત જાતિનો પાંચમો હિસ્સો છે. વર્ષ 2011ની વસતીગણતરી મુજબ પશ્ચિમ બંગાળમાં 23.51 ટકા અનુસૂચિત જાતિની વસતી છે.

મતુઆ સમુદાય મૂળ રીતે પૂર્વ પાકિસ્તાન (હાલ બાંગ્લાદેશ)નો રહેનારો માનવામાં આવે છે.

સમાજમાં વ્યાપ્ત વર્ણ વ્યવસ્થાને સમાપ્ત કરવા માટે લોકોને એક કરવાનું કામ સૌપ્રથમ 1860ના દાયકામાં સમાજ સુધારક હરિચંદ્ર ઠાકુરે કર્યું હતું. બંગાળમાં મતુઆ સમુદાયના લોકો હરિચંદ્ર ઠાકુરને ભગવાનનો અવતાર માને છે.

એમનો જન્મ હાલના બાંગ્લાદેશના એક ગરબી અને અછૂત નમોશુદ્ર પરિવારમાં થયો હતો. એવું માનવામાં આવ... બાકીનો લેખ લખો:

ઠાકુર તૃણમૂલ કૉંગ્રેસની ટિકિટ પર બનગાંવ લોકસભા બેઠક પરથી ચૂંટણી લડ્યા અને સંસદ પહોંચ્યાં. 2015માં કપિલ કૃષ્ણ ઠાકુરના નિધન બાદ એમના પત્ની મમતા બાલા ઠાકુરે આ બેઠક ટીએમસી તરફથી જીતી હતી.

આ પછી બંગાળમાં વિસ્તારની આશા રાખી રહેલા ભાજપની નજર પણ આ વોટબૅન્ક પર જ હતી.

જોકે, 'બોડો માં' યાને કે મતુઆ માતાનાં નિધન બાદ પરિવારમાં રાજકીય મતભેદો સપાટી પર આવી ગયા અને સમુદાય બે વિભાગોમાં વહેંચાઈ ગયો છે.

ભાજપે આનો ફાયદો ઉઠાવી એમના નાના પુત્ર મંજુલ કૃષ્ણ ઠાકુરને પાર્ટીમાં લીધા અને તેઓ 2019માં લોકસભાની ચૂંટણી જીતી સાંસદ બન્યા.

બંગાળમાં 40 જેટલી વિધાનસભા બેઠકો પર મતુઆ સમુદાયની મજબૂત પકડ છે. આ વિસ્તારમાં રહેનારા પરિવારોનાં કેટલાક સભ્યો બાંગ્લાદેશમાં પણ રહે છે.

આ વિસ્તારમાં ચૂંટણી ચોથા અને પાંચમા તબક્કામાં છે અને નરેન્દ્ર મોદી 26-27 માર્ચે મતુઆ સમુદાયની અને બોરો માની વાત પહેલા તબક્કામાં કરે છે એટલે એ રીતે સીધો સંબંધ તો ન કહી શકાય પણ રાજનીતિમાં દરેક વાતની ગણતરી થતી જ હોય છે.

મમતા બાલા ઠાકુરનો આરોપ છે કે તે નાગરિકતા કાનૂન થકી મતુઆ સમુદાયને સાધવાની કોશિશ કરે છે, આ કાયદો તો કેન્દ્ર સરકારમાં આવે છે વિધાનસભામાં તેનો ઉલ્લેખ કેમ?

ઉલ્લેખનીય છે કે પશ્ચિમ બંગાળમાં ભાજપે સોનાર બાંગ્લા નામે સંકલ્પ પત્ર રજૂ કર્યો છે જેમાં નાગરિકતા સંશોધન કાયદાનો કડક અમલ કરવાની વાત કરવામાં આવી છે.

જોકે, બનગાંવથી ભાજપ સાંસદ શાંતનુ ઠાકુર વડા પ્રધાન મોદીની બાંગ્લાદેશ યાત્રા અને પશ્ચિમ બંગાળની ચૂંટણીનો સંબંધ નકારે છે અને કહે છે રાજનીતિ જોનારને દરેક જગ્યાએ રાજનીતિ જ દેખાય છે પરંતુ અમે એમાં કંઈ ન કરી શકીએ.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...આ વિસ્તારમાં પણ થઈ જાય છે."

આ વિસ્તારમાં આદિવાસીઓના હકો માટે કામ કરતાં આનંદ મઝગાંવકર જણાવે છે, "સ્થાનિક આદિવાસીઓને મુખ્ય કૅનાલમાંથી પોતાની ખેતી માટે પાણી પણ નથી લેવા દેવામાં આવતું."

"જેમનાં ગામ આગળથી પાણી જાય છે, તે ગામલોકોને જ સરકાર અને અધિકારીઓ ખેતી માટેના પાણીથી વંચિત રાખે છે."

પ્રવાસીઓની મજા આદિવાસીઓનાં જીવન કરતાં વધુ મહત્ત્વની?

સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટીની આસપાસના આદિવાસી વિસ્તારોમાં લોકોને ભોગવવી પડી રહેલી હાલાકીનું વ્યાપક ચિત્ર રજૂ કરતાં આનંદ મઝગાંવકર જણાવે છે, "કેવડીયા, કોઠી, વાગડીયા, નવાગામ... બાકીનો લેખ લખો:

્થાનિકોને વૈકલ્પિક રોજગારીનો મુદ્દો તો બાજુમાં રહી ગયો અને સ્થાનિકો દ્વારા જે વેપાર-ધંધા ચલાવાતા હતા તેઓ હવે તે પણ નથી કરી શકતા."

"આમ, સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટીના આગમનથી તેની આસપાસનો વિસ્તાર જે પહેલાં સ્વનિર્ભર હતો, ત્યાંના લોકોનાં મનમાં એક નિરાશા અને ડર પેદા કરવાનું કામ સરકારે કર્યું છે."

આ વાત સાથે સંમત થતાં વાગડીયા ગામના સ્થાનિક આદિવાસી અને સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટી પ્રોજેક્ટના અસરગ્રસ્ત શૈલેષભાઈ જણાવે છે, "સ્ટેચ્યૂ માટે જમીનો મેળવવા માટે અધિકારીઓએ સ્થાનિકોને રોજગારીમાં પ્રાથમિકતા આપવા સિવાય લારી-ગલ્લા ચલાવવાની પણ પરવાનગી આપી હતી."

"પહેલાં તો તંત્ર દ્વારા લારી-ગલ્લા પણ આપવામાં આવ્યાં, પરંતુ થોડા સમય પછી સ્થાનિકોના આ નાના વ્યવસાયો બળજબરીપૂર્વક બંધ કરાવી દેવડાવ્યા. જેના કારણે લોકો પોતાની સાથે વિશ્વાસઘાત થયો હોય તેવી લાગણી અનુભવી રહ્યા છે."

સ્થાનિકો માટે રોજગારીનો પ્રશ્ન ઉઠાવતાં આનંદ મઝગાંવકર જણાવે છે કે, "સ્ટેચ્યૂ માટે જમીન લેતી વખતે સ્થાનિક આદિવાસીઓને કહેવાયું હતું કે અમે તમને લારી-ગલ્લા ચલાવવા દઈશું. આ વાયદો પૂરો કરવા માટે કાયદાની જોગવાઈઓ અનુસાર સરવે થવો જોઈતો હતો."

"આવા લોકો માટે વ્યવસ્થિત વ્યવસ્થા ગોઠવી જગ્યા ફાળવવી જોઈતી હતી. પરંતુ સરકારે આવું કંઈ જ ન કર્યું. હવે એ વિસ્તારમાં લારી-ગલ્લા ચલાવવા દેવામાં આવતાં નથી. જેના કારણે પણ સ્થાનિકોનાં મનમાં અસંતોષ પ્રવર્તી રહ્યો છે."

રોજગારીમાં સ્થાનિકોને પ્રાથમિકતાની વાત માત્ર જૂઠાણું

સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટી અને તેની આસપાસ ઊભા કરાયેલાં આકર્ષણોમાં સ્થાનિકોને રોજગારીમાં પ્રાથમિકતા અપાતી હોવાના સરકારના દાવાને પ્રફુલ્લ વસાવા પોકળ ગણાવે છે.

તેઓ કહે છે, "આ વાત એકદમ પાયાવિહોણી છે, અહીંના સ્થાનિક ભોળા આદિવાસીઓને પોતાની જમીનો આપવા માટે તૈયાર કરી, સરકારે અહીં સર્જાયેલ નોકરીઓમાં સ્થાનિકોને પ્રાથમિકતા આપવાનો વાયદો પૂરો નથી કર્યો."

"સ્થાનિકોને મોટા ભાગે કરાર આધારિત નોકરીઓ મળી છે, જ્યારે અન્ય મોભાદાર નોકરીઓમાં સરકારે અને અધિકારીઓએ પોતાનાં મળતિયાંને ગોઠવ્યાં છે."

આ વાત સાથે સંમત થતાં સ્થાનિક શૈલેષભાઈ જણાવે છે કે "કૌશલ્ય ધરાવતા શ્રમિકો અને માનવબળની જરૂરિયાત હોવાની વાત કરી સ્થાનિક આદિવાસીઓ જેઓ આ જમીનોના માલિક હતા, તેમને તેમની જ જમીનો પર ઝાડુ મારવાનાં, ચોકીદારી કરવાનાં અને મજૂરી જેવાં કામો સોંપવામાં આવે છે."

'સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટી'ની નજીક પાણી માટે વલખાં મારતાં ગામડાંની વ્યથા

"સ્થાનિક...


...આક્રમક કેશબેક વ્યૂહરચના અપનાવી હતી.

કંપનીએ એક બૅન્ક તથા ઈ-કોમર્સ માટે મોલ શરૂ કર્યાં હતાં અને લાઈફ તથા જનરલ ઇન્સ્યુરન્સ પ્રોડક્ટ્સ માટે લાઈસન્સ પણ મેળવ્યું હતું.

તેથી કંપનીની રેવન્યુ 2015માં માત્ર 336 કરોડ રૂપિયા હતી એ ઝડપભેર વૃદ્ધિ પામે અને 2016-17માં તેની રેવન્યુ 814 કરોડ રૂપિયા થઈ જાય તેમાં આશ્ચર્યજનક કંઈ નથી.

આજે આશરે 30 કરોડ યૂઝર્સ તેની મારફત રોજ સરેરાશ 70 લાખ ટ્રાન્ઝેક્શન કરે છે અને તેની વેલ્યૂ 9.4 અબજ ડૉલરની છે.

રાજકીય આક્ષેપબાજી

વિદ્યાર્થીઓ માટેના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના પુસ્ત... બાકીનો લેખ લખો:

ટ કંપની વનનાઇન્ટીસેવન ચીની રોકાણકારો ધરાવતી હોવા બાબતે પણ ચિંતા વધી રહી છે.

ભારતીયો દ્વારા શેર કરવામાં આવતા ડેટાનો ઉપયોગ કોઈ વિદેશી કંપની દ્વારા થવાની શક્યતા બાબતે આરએસએસની આર્થિક પાંખે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.

જોકે, કંપની પોતાના ભારતીય હોવા બાબતે વારંવાર આગ્રહપૂર્વક જણાવતી રહી છે.

ડેટા પ્રાઈવસી અને ભારતીય મીડિયા

આ વર્ષના જાન્યુઆરીમાં દાવોસ ખાતેની ગ્લોબલ વર્લ્ડ ઈકોનોમિક ફોરમમાં વડાપ્રધાનને વખાણતાં વિજય શેખર શર્માએ જણાવ્યું હતું કે નરેન્દ્ર મોદીએ લીધેલાં પગલાઓને કારણે સરકારી વ્યવસ્થામાં અડચણો ઘટી છે અને તેમની નીતિઓથી ધંધાર્થીઓને લાભ થઈ રહ્યો છે.

અલબત, ભારતનો સમાવેશ વિશ્વના સૌથી વધું ભ્રષ્ટ દેશોમાં થાય છે અને ટ્રાન્સ્પેરન્સી ઇન્ટરનેશનલના ગ્લોબલ કરપ્શન પર્સેપ્શન ઇન્ડેક્સમાં 2017માં ભારત 79મા ક્રમેથી 81મા ક્રમે પહોંચ્યું છે.

ઉત્તર પ્રદેશના અલીગઢના એક શિક્ષકના પુત્ર વિજય શેખર શર્માએ દિલ્હીમાં આગવું સ્થાન બનાવતાં પહેલાં લાંબો પંથ કાપ્યો છે.

1.72 અબજ ડૉલરની નેટવર્થ ધરાવતા વિજય શેખર શર્મા યુવા ભારતીય અબજોપતિઓની ફોર્બ્ઝ સામયિકની 2017ની યાદીમાં સ્થાન પામ્યા હતા.

ડેટા પ્રાઈવસીનો વિવાદ તોળાઈ રહ્યો હોવા છતાં ભારતના મુખ્યધારાના મીડિયાએ આ સ્ટિંગ ઓપરેશનને ગંભીરતાપૂર્વક ધ્યાનમાં લીધું નથી.

પેટીએમના રોકાણકાર હોવાને નાતે અલીબાબાએ, તેમનો સંપર્ક સાધ્યો ત્યારે પ્રતિભાવ આપ્યો ન હતો.

સોફ્ટબેન્કના પ્રવક્તાએ બીબીસીને જણાવ્યું હતું, "સોફ્ટબેન્ક તેની પોર્ટફોલિયો કંપનીઓ બાબતે કોમેન્ટ કરતી નથી."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...આગામી 10 દિવસમાં રસીકરણ શરૂ થઈ શકે છે. જેમાં 13મી જાન્યુઆરીથી તે શરૂ થઈ જાય તેવી પણ શક્યતા છે.

ગત સપ્તાહે સરકારે રસીકરણ માટે એક મૉકડ્રીલ પણ હાથ ધરી હતી. અત્રે નોંધવું કે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ કહ્યું હતું કે વિશ્વમાં આ સૌથી મોટો રસીકરણ કાર્યક્રમ છે.

સ્વાસ્થ્ય મંત્રાલયના સચિવ રાજેષ ભૂષણે કહ્યું કે કોવિડ-19 રસીના કાર્યક્રમને આગામી દસ દિવસોની અંદર અમલમાં મૂકવામાં આવશે.

બાઇડનની જીત પર મહોર માટે આજે અમેરિકી સંસદનું સત્ર

આજે અમેરિકી સંસદનું સંયુક્ત સત્ર યોજાશે. જેમાં સંસદ જો બાઇડનની જીત પર મહોર... બાકીનો લેખ લખો:

છે.

ભારત ઘરેલુ મુદ્દાઓ પર ધ્યાન આપે - ચીનનું સરકારી અખબાર

ચીનના સરકારી અખબાર ગ્લૉબલ ટાઇમ્સે મોદી સરકારને ઘરેલુ મુદ્દાઓ પર ધ્યાન આપવા સલાહ આપી છે.

અખબારે લખ્યું છે કે ભારત અને ચીન સરહદી વિવાદ ઉકેલવા તરફ આગળ ધપી રહ્યા છે. ભારત સરકાર માટે ઘરેલુ મામલાઓને લઈને લોકો અને સરકાર વચ્ચેનો વિવાદ ઉકેલવો મહત્ત્વનો છે. આ મુદ્દાઓમાં કૃષિકાયદાઓ અને ભૂમિ વિતરણ સામેલ છે.

અખબાર લખે છે કે આ સંજોગોમાં ભારતે સરહદે તણાવ વધારવાને બદલે ઘરેલુ મામલાઓ પર ધ્યાન આપવું જોઈએ.

આ દરમિયાન ચીનના રાષ્ટ્રપ્રમુખ શી જિનપિંગે ચીનની સેનાને કોઈ પણ સમયે સંપૂર્ણ યુદ્ધ માટે તૈયાર રહેવા મામલેનું નિવેદન આપ્યું છે.

'ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયા'ના અહેવાલ અનુસાર તેમણે આર્મીને કોઈ પણ સમયે સંપૂર્ણ યુદ્ધ માટે સજ્જ રહેવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે.

ચીનની સમાચાર એજન્સી ઝિન્હુઆને ટાંકીને અહેવાલમાં કહેવાયું છે કે વાસ્તવિક યુદ્ધની પરિસ્થિતિની તાલીમને વધુ મજબૂત કરવા માટે કહેવાયું છે.

હાલ વૈશ્વિક સ્તરે કોરોના વાઇરસને કારણે ચીન અને અમેરિકા વચ્ચેના સંબંધો તથા વૈશ્વિક રાજનીતિને ધ્યાને લેતા જિનપિંગના આવા નિવેદને વિશ્વમાં ચર્ચા જગાવી છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...આજકાલ છાશવારે ખૂનામરકી થઈ જાય છે.

મને સમજાવવામાં આવ્યું કે બુતપરસ્તી (મૂર્તિપૂજા) ગુનો છે.

મહંમદ ગઝનવી બુતશિન (મૂર્તિ તોડનારો) હતો. મને કંઈ જ સમજણ ન પડી. મારા દિલમાં એ વખતે પૂજાનો ભાવ પણ નહોતો જન્મ્યો.

હું પૂજા નહોતી કરી રહી, એક બાળકને વહાલ કરી રહી હતી....

આ દરમિયાન ઘણાં વર્ષો વીતી ગયાં

...બીએ કર્યા બાદ મિલકતના મામલે ફરી એક વખત આગ્રા જવાનું થયું. ખબર પડી, બીજા દિવસે મારા બાળપણની સખી સૂશીનું લગ્ન છે.

આખા ઘરને આમંત્રણ છે. મને આશ્ચર્ય થયું કે, લાલાજી જેવા સંકુચિત વિચાર ધરાવતા કટ્ટર માણસ સ... બાકીનો લેખ લખો:

હું શું કામ ખાઉં?

એણે મને રોકીને કહ્યું, "મોઢું ખોલ."

જ્યારે ઇસ્મત પર લાગ્યો કૃષ્ણને ચોરવાનો આરોપ

મેં મજબૂરીથી થોડો લાડું ખાઈ લીધો. બાકીનો બચેલો લાડું સૂશીએ પોતાના મોઢામાં નાખી લીધો. એટલે એ પણ નહોતી ભૂલી!

દીવાલ તૂટી પડી. અમે મોડે સુધી એકબીજા સાથે માથું ટેકવીને બાળપણની સોહામણી બેવકૂફીયોને યાદ કરીને હસતાં રહ્યાં.

જતી વખતે સૂશીએ પિત્તળની એક નાની ભાંખોડિયાં ભરતા ભગવાન કૃષ્ણની મૂર્તિ મારી હથેળીમાં મૂકી દીધી.

"લે ચુડેલ! હવે તો તારા દિલને શાંતિ મળી."

હું મુસલમાન છું, મૂર્તિપૂજા ગુનો છે, પણ દેવમાળા (પુરાણ) મારા વતનની ધરોહર છે.

એમાં સદીની સંસ્કૃતિ અને ફિલસૂફી સમાયેલી છે. આસ્થા અલગ છે અને વતનની સભ્યતા અલગ છે.

એમાં મારો બરાબર ભાગ છે, જેમ વતનની માટી, તડકા અને પાણીમાં મારો ભાગ છે.

હું હોળી પર રંગોથી રમું, દિવાળી પર દીવા પ્રગટાવું, તો શું મારી આસ્થાના પાયા હચમચી જશે?

મારો વિશ્વાસ અને મારી અક્કલ એટલાં બોદાં છે, એટલાં અધૂરાં છે કે, ટુકડા-ટુકડા થઈ જશે? અને મેં તો પૂજાની હદ પાર કરી લીધી.

જ્યારે દેશના કોઈ ભાગમાંથી હિંદુ-મુસ્લિમ રમખાણોના સમાચાર આવે છે, તો મારી કલમ ચિડાઈ જાય છે.

સૂશીએ ખવડાવેલો લાડુ ગળામાં ઝેરી કાંટાંવાળો ગોળો બનીને ફાટવા લાગે છે.

ત્યારે હું કબાટમાં મૂકેલા બાલકૃષ્ણથી પૂછું છું, "શું તમે ખરેખર કોઈ મનમોજી શાયરનું સપનું છો? શું તમે મારી જન્મભૂમિ પર જન્મ નથી લીધો?"

"માત્ર એક વહેમ, એક ઇચ્છાથી વધારે તમારી હકીકત નથી."

"કોઈ મજબૂર અને બંધનોમાં જકડાયેલી અબળાની કલ્પના છો કે તમને રચ્યા પછી તેણે જિંદગીનું ઝેર હસીને પી લીધું?"

પણ પિત્તળનો ભગવાન મારી મૂર્ખતા પર હસી પણ નથી શક્તો.

રાજકારણની દુનિયામાં સૌથી નફાકારક ધંધો છે, દુનિયાનો ખુદા છે.

રાજકારણના મેદાનમાં ખાધેલી હારના ઘાટા ડાઘાં નિર્દોષોનાં લોહીથી ધોવાય છે.

પોતાને બહેતર સાબિત કરવા માટે માણસોને કૂતરાંની જેમ લડાવવામાં આવે છે.

શું એક દિવસ પિત્તળનું આ કોચલું તોડીને ખુદા બહાર આવી જશે?

(ઇસ્મત ચુગ઼તાઈની આત્મકથા 'કાગઝી હૈ પૈરહન"નો એક સંપાદિત અંશ, ઉર્દૂનાં અઘરા શબ્દોને બદલે સહેલા ગુજરાતી શબ્દોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. સાભાર - રાજકમલ પ્રકાશન)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...આતમાં તે ગુજરાતીમાં પણ 'પૅસિવ રિઝિસ્ટન્સ' તરીકે ઓળખાતો હતો. પણ પછી ગાંધીજીને થયું કે એ શબ્દનો અર્થ સાંકડો છે.

એટલું જ નહીં, 'તેને નબળાઓનું જ હથિયાર કલ્પવામાં આવે છે, તેમાં દ્વેષ હોઈ શકે છે, અને તેનું અંતિમ સ્વરૂપ હિંસામાં પ્રગટી શકે છે' ત્યારે લડતનું સાચું સ્વરૂપ સમજાવવા માટે ગાંધીજીને નવા શબ્દની જરૂર પડી.

એ માટે તેમણે તેમના અખબાર 'ઇન્ડિયન ઓપિનિયન'ના વાચકોની હરીફાઈ યોજી. તેમાં ગાંધીજીના ભત્રીજા અને સાથીદાર મગનલાલ ગાંધી 'સદાગ્રહ' (સત્ + આગ્રહ) શબ્દ સૂચવીને ઇનામ જીતી ગયા.

ગાંધીજીને એ શબ્દમાં ... બાકીનો લેખ લખો:

કરતો.

તે રોષમાં મરણને વશ નથી થતો, અને પોતાની દુઃખ સહન કરવાની શક્તિથી શત્રુ કે જુલમગારને તાબે નથી થતો. એટલે સત્યાગ્રહીમાં વીરતા, ક્ષમા અને દયા હોવાં જોઈએ.' (મહાત્મા ગાંધીની વિચારસૃષ્ટિ, પૃ.3)

સત્યાગ્રહીનાં તેમણે તારવેલાં બીજાં કેટલાંક લક્ષણઃ 'સત્યાગ્રહી સરકારને કે કોઈને હેરાન કરવા માગતો નથી...અવિચારી પગલું ભરતો નથી...ઉદ્ધતાઈ વાપરતો નથી. એટલે તે બોયકોટથી અળગો રહે છે, પણ સ્વદેશીવ્રત ધર્મ સમજી અડગ રહી હંમેશાં પાળે છે. સત્યાગ્રહી કેવળ ઇશ્વરથી ડરે છે...તે રાજાના ભયથી કરીને કર્તવ્ય છોડતો નથી.'

(મહાત્મા ગાધીની વિચારસૃષ્ટિ, પૃ.5) સત્યાગ્રહી અન્યાયી કાયદાનું પાલન કરવાને બદલે, તેનો ભંગ કરીને તેની સજા ઉઠાવે છે. આકરામાં આકરી કસોટીથી ડગતો નથી.

સત્યાગ્રહની અસરોનું વિશ્લેષણ

ચંપારણની લડતથી ગાંધીજીના સાથી બનેલા આચાર્ય કૃપાલાણીએ નોંધ્યું છે કે એ લડત 'સત્યાગ્રહની વ્યાવહારિકતા અને શક્તિ બતાવનાર દાખલો' હતી.

'હિંદુસ્તાનની વસતીનાં એક અત્યંત લાચાર અને ભીરુ વર્ગને, કેમ જાણે જાદુથી, પોતાની ભીરુતા ત્યાગી પોતાની શક્તિ અને સ્વમાન વિસે સભાન બનાવી જગાડવામાં આવ્યો હતો.' (આચાર્ય કૃપાલાનીની આત્મકથા, ગુજરાતી અનુવાદ, પૃ.72)

ચંપારણમાં અન્યાયી કાયદાનો ભંગ કરીને, તેનો ખુલ્લેઆમ સ્વીકાર કરવાની સત્યાગ્રહની રીતથી કોંગ્રેસના-દેશના રાજકારણમાં નિર્ણાયક પલટો આવ્યો.

અરજી, રજૂઆતો અને વિનવણીના રાજકારણને બદલે સત્યાગ્રહ સ્વરૂપે અંગ્રેજ સરકારનો મક્કમ, ખુલ્લો છતાં અહિંસક પ્રતિકાર શરૂ થયો. ઢીલા અને શબ્દાળુ રાજકારણથી અળગા રહેતા બૅરિસ્ટર વલ્લભભાઈ પટેલ જેવા લોકો સત્યાગ્રહની ઠંડી તાકાતથી પ્રભાવિત થયા અને ગાંધીજીના સત્યાગ્રહી સાથી બન્યા.

અન્યાયી કાયદાના પ્રતિકારનો, પોલીસનો, મારનો અને જેલનો ડર ઘણા લોકોમાંથી દૂર થયો. આંદોલન થાય ત્યારે જેલો સત્યાગ્રહીઓથી ઊભરાવા લાગી.

દારૂની દુકાનો પર અને વિદેશી કાપડની દુકાનો પર પિકેટિંગના સત્યાગ્રહોમાં મહિલાઓ પણ સામેલ થઈ. આમ, પહેલી વાર લોકસ્વરાજ માટેની લડત લોકો સુધી પહોંચી અને લોકો તેમાં સામેલ થયા.

સત્યાગ્રહમાં ફક્ત વિરોધ નહીં, પ્રજાકીય ઘડતરના રચનાત્મક કાર્યક્રમો પણ સંકળાયેલા હતા. અંગ્રેજોને ગાળ દેવાથી સત્યાગ્રહી થઈ જવાય નહીં, એવી સ્પષ્ટ સમજ હતી.

જેનો વિરોધ કરતા હોઈએ, તેના પ્રત્યે આદર રાખવો અને સત્યાગ્રહ પૂરો થયે વિરોધીની પણ નૈતિક ભૂમિકા ઊંચી આવે, એવો પ્રયાસ તેમાં રહેતો હતો.

દાંડીકૂચ જેવા શિરમોર સત્યાગ્રહ વખતે...


...આદેશ ઉપર અમલ થતાં પહેલા જ અધિકારીઓએ ચંદુ ભીલ અને પરિવારને થાર એક્સપ્રેસથી રવાના કરી દીધાં હતાં.

પછીથી હાઈકોર્ટે જાતે જ આ વિસ્થાપિતોની લાચારીને ધ્યાને લીધી અને સરકારને જરૂરી આદેશો આપ્યા.

આ હિંદુઓમાંથી એક ગોવિંદ ભીલ કહે છે, "ચંદુ અને તેમનો પરિવાર વિનવણીઓ કરતો રહ્યો, પરંતુ કોઈનું હૃદય પીગળ્યું નહીં.''

''આવું પહેલી વાર બન્યું હતું કે આશરાની આશાએ આવેલાં કોઈ હિંદુને જબરદસ્તી પેલી તરફ મોકલી દેવામાં આવ્યા હોય."

શું કહે છે રાજકીય પક્ષો?

લાંબા સમયથી નાગરિકતાની રાહ જોતા પાકિસ્તાની હિંદુ (2012ની તસવી... બાકીનો લેખ લખો:

અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...આની ખબર પરિણામ આવ્યા પછી જ પડશે, પણ જો તેઓ પોતાના દમ પર બહુમતી લાવશે તો એનડીએના ઘટક પક્ષોની દશા 2014-19ની તુલનામાં વધારે દયનીય થશે.

જોકે, એવું પણ કહેવું જોઈએ કે ઘટક પક્ષોની તમામ ફરિયાદો છતાં મોદી-શાહ એનડીએને જાળવી રાખવામાં મોટા પાયે સફળ રહ્યા.

ગઠબંધનની સરકાર

તેલુગુ દેશમ પાર્ટી (ટીડીપી)ને છોડીને મોટા ભાગનું ગઠબંધન 2014 જેવું જ છે, જેડીયુ અને શિવસેનાને છૂટ આપીને મનાવી લેવામાં આવ્યા. એટલી હદ સુધી કે આસામ ગણ પરિષદને પણ ફરી જોડવામાં આવી.

બેઠકોની વહેંચણીમાં છૂટ અને ભવિષ્યની શક્યતાઓને ધ્યાને રાખીને... બાકીનો લેખ લખો:

ી હતા જેમણે મંદિર-આંદોલનથી અંતર રાખ્યું હતું.

23 ડિસેમ્બરની રાત્રે તેઓ એકલા રાયસીના રોડ સ્થિત પોતાના મકાનમાં હતા, પણ જેવી ગઠબંધનની જરૂર પડી તો અડવાણીને આઘા ખસેડવામાં ભાજપને એક મિનિટની વાર નહોતી લાગી, કેમ કે તેમના નામે અન્ય પક્ષો સાથે ન આવ્યા હોત અને સમર્થન ન કર્યું હોત.

એકલા હાથે પૂર્ણ બહુમત ન મળવાની હાલતમાં ભાજપ ફરી એવું નહીં કરે એવી ભવિષ્યવાણી કરવી મુશ્કેલ છે.

પરિણામ આવે એ પહેલાં કંઈ પણ કહેવું એ અંદાજ લગાડવા જેવું કહેવાશે. મોદીની છબી એવી છે કે ફરીથી સમર્થન મેળવવામાં અડવાણીને પડી હતી એથી વધારે જ તકલીફ પડશે.

પરિણામની રાહ જોવાઈ રહી છે પરંતુ રાજનીતિ એની રાહ નથી જોઈ રહી. જે આગામી સરકારના ગઠનમાં ભૂમિકા નિભાવી શકે છે એ તમામ ખેલાડીઓ પૂરતા સક્રિય થઈ ગયા છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...આપને આ પણ વાચવું ગમશે

મીડિયાના મોહથી બચે સાંસદ

નવા ચૂંટાયેલા સાંસદોને સંબોધિત કરતા વડા પ્રધાન મોદીએ કહ્યું કે સાંસદો મીડિયાના મોહથી બચે.

મોદીએ કહ્યું, "આજે ગૃહનો પહેલો દિવસ છે એટલે કહું છું કે જેથી કરીને ભવિષ્યમાં કોઈ ચોક્કસ નિવેદનના સંદર્ભમાં અર્થઘટન કરવામાં ન આવે."

મીડિયાને પણ ખબર હોય છે કે ચોક્કસ સાંસદને પકડીશું એટલે 'કામ થઈ જશે.'

મોદીએ કહ્યું હતું કે ગત સરકારમાં નેતાઓના બફાટને કારણે કલ્પના બહારનું નુકસાન થયું, જેના કારણે તેમની સરકારની સમસ્યાઓ વધી હતી.

તેમણે કહ્યું હતું કે સાંસદો વાણ... બાકીનો લેખ લખો:

ણી જેવા મહાન લોકોએ પાર્ટીનું નિર્માણ કર્યું, જેના કારણે ભાજપની સફળતા શક્ય બની છે. તેમણે જનતા સમક્ષ વિચારધારાની દૃષ્ટિએ વૈકલ્પિક વાત લીધી.'

'પરિણામો હતાશ કરનારાં'

ચૂંટણી પરિણામો અંગે પ્રતિક્રિયા આપતાં કૉંગ્રેસ મહાસચિવ પ્રિયંકા ગાંધી વાડ્રાના પતિ તથા કૉંગ્રેસ અધ્યક્ષ રાહુલ ગાંધીના બનેવી રૉબર્ટ વાડ્રાએ ફેસબુક પોસ્ટ પર તેમના વિચાર વ્યક્ત કર્યા હતા.

વાડ્રાએ લખ્યું કે "હારજીત એ જીવનના ભાગરૂપ છે. કૉંગ્રેસના નેતા-કાર્યકરોને શુભેચ્છા. ચૂંટણી માટે સખત મહેનત કરી હતી. આ પરિણામો નિઃશંકપણે હતાશ કરનારાં છે, પરંતુ લડાઈ ચાલુ છે."

વાડ્રાએ વધુમાં લખ્યું, "હું વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી એનડીએ તથા ભાજપને અભિનંદન આપું છું. આશા રાખું છું કે તેઓ બિનસાંપ્રદાયિક તથા લોકશાહી ઢબે સરકાર ચલાવશે."

ભાજપની ત્રેવડી સદી

લોકસભાની ચૂંટણીમાં ભાજપ 303 બેઠક જીતવામાં સફળ થયો છે. ગુરુવારે સવારથી શરૂ થયેલી મતગણતરીની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ હતી, જે શુક્રવારે સવારે પણ ચાલુ રહી હતી.

શુક્રવારે સવારે ભાજપે બેઠકોની ત્રેવડી સદી ફટકારી હતી અને ઔપચારિક રીતે 302 બેઠક ઉપર વિજયી જાહેર થયા હતા.

52 બેઠક સાથે કૉંગ્રેસ બીજા ક્રમે, ડીએમકેને 23, તૃણમૂલ કૉંગ્રેસને 22, વાયએસઆર કૉંગ્રેસને 21, શિવસેનાને 18, જનતાદળ યુનાઇટેડને 16, બીજુ જનતા દળને 10 બેઠક ઉપર ઔપચારિક રીતે વિજય મળ્યો છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...આપવાની યોજના હતી.

ગામ અને વિસ્તાર પ્રમાણે આ યોજનાને બે તબક્કામાં વહેંચવામાં આવી હતી. પ્રથમ તબક્કામાં અઢી કરોડ રૂપિયાનો ખર્ચ થયો, પણ તે પછી યોજના ઠપ થઈ ગઈ.

રાજ્યમાં હવે પાંચ વર્ષથી ભાજપની સરકાર છે. આ 15 વર્ષોમાં સરકારો બદલાઈ ગઈ અને યોજનાઓનાં નામો પણ બદલાઈ ગયાં, પણ લોકોની સ્થિતિમાં કોઈ ફરક આવ્યો નથી.

ગામની આ સ્થિતિને કારણે ઊભા થયેલા સવાલો સાથે અમે ગુરુગ્રામના સાંસદ રાવ ઇન્દ્રજિતસિંહને મળવા તેમના કાર્યાલયે પહોંચ્યા હતા. તેમણે મળવાનો સમય આપ્યો હતો, પણ આવા પ્રશ્નોના જવાબ આપવાની ના પાડી દીધી.

મ... બાકીનો લેખ લખો:

રના લોકોની પાણીની જરૂરિયાત પૂરી કરવા માટેની આ જવાબદારીને કારણે તેમણે ભણવાનું છોડી દેવું પડ્યું.

મેવાતનાં આ ગામોના કાચા રસ્તા પર તમને બે જ વસ્તુઓ જોવા મળે. પાણીનાં ટૅન્કરો અને મોટાં-મોટાં બેડાં લઈને પાણી ભરીને જઈ રહેલી મહિલાઓ.

પોતાનું નામ પણ બરાબર ના બોલી શકતી ચાર વરસની દીકરી પણ નાનકડા ઘડામાં પાણી ભરવા નીકળી પડે છે.

સરકારી તંત્રની આ ઉપેક્ષા જોયા પછી ગામના લોકોને પોતાના નેતાઓ પાસે પણ કોઈ આશા નથી.

ગુજરાતની જીવાદોરી નર્મદા કેમ લોકો માટે બની રહી છે ખતરો?

ગંડુરી ગામ, જ્યાં નેતાઓ નજરે નથી ચડતા

હવે અમે નગીના તાલુકાના ગામ ગંડુરી પહોંચ્યા. આ ગામની હાલત વધારે ખરાબ છે. અહીં એક પણ સરકારી ટાંકો નથી. તેના કારણે ગામના લોકોએ ક્ષારવાળું પાણી પીવું પડે છે અથવા તો પૈસા ખર્ચીને પાણીનું ટેન્કર મગાવવું પડે છે.

અમે ગામમાં દાખલ થયા ત્યારે એક મહિલા સાથે મુલાકાત થઈ.

બાળકો સાથે આવેલી મહિલા કૂવામાંથી પાણી ભરી રહી હતી. અમે કૂવામાં ડોકિયું કરીને જોયું તો તળિયે થોડું પાણી હતું.

આ મહિલા પાણી ખરીદી શકે તેમ નહોતી તેથી આજે ખારા પાણીથી જ ચલાવી લેવું પડશે.

અમે વાતચીત કરવાની કોશિશ કરી તો તેમણે ઘૂમટો તાણી લીધો અને અમારી સાથે વાત કરવાની ના પાડી.

ગામમાં અમે સર્ફુદ્દીન નામના ખેડૂતને મળ્યા. પાણી માટેનો સવાલ પૂછવાનું હું પૂરું કરું તે પહેલાં જ બોલ્યા, "મેડમ કંઈ થવાનું નથી. આ લોકો ચૂંટણી વખતે આવે છે. વાતો કરીને જતા રહે છે. અમારા મતોથી જીતે છે, પણ કોઈ કામ કરતા નથી."

"અહીં તો સરકારી કુંડા પણ નથી. અમે સૌએ જાતે કુંડા બનાવ્યા છે અને પાણી પણ અમે જ ભરીએ છીએ. 1000થી 1500 રૂપિયાનું એક ટૅન્કર આવે છે. અહીં ઇંદ્રજિતજી (ગુરુગ્રામના સાંસદ) તો આવ્યા જ નથી. મેવાતનું નામ પડે એટલે નેતાઓ આવે જ નહીં."

"કોઈ નેતા સાંભળતા હોય તો અમારે કહેવું છે કે સૌપ્રથમ પાણીની મુશ્કેલી દૂર કરો. કોઈ પણ પક્ષના નેતાઓ હોય, અમારા માટે તો કોઈએ કામ કર્યું નથી. મજબૂરીથી અમે મત આપીએ છીએ, પણ અમારું કોઈ સાંભળતું નથી."

સર્ફુદ્દીન વર્ષે એક વખત સરસવની ખેતી કરે છે. ખેતી માટે પણ પૂરી રીતે વરસાદ પર આધાર રાખવો પડે છે. વરસાદ ના આવે ત્યારે ખારા પાણીથી સિંચાઈ કરવી પડે છે. તેના કારણે ઘણી વખત તેમના પાકને નુકસાન થયું છે.

આ ગામના લોકોને બધા જ રાજકીય પક્ષો અને સરકારો સામે ફરિયાદ છે, પણ ઓમ પ્રકાશ ચૌટાલાના વખાણ કરે છે.

ચૌટાલાની સરકારે વૃદ્ધો માટે 2000 રૂપિયાની પેન્શનની યોજના શરૂ કરી હતી તેને...


...આપી હતી કે જો સંજય જોશીને નહીં હટાવે તો તેઓ ચૂંટણી પ્રચાર નહીં કરે, ગડકરીએ તેમની વાત ન સાંભળી.

મોદી-ગડકરી પહેલાં શાહ-ગડકરીની વાત કરી લઈએ. એના માટે થોડું ફ્લૅશબૅકમાં જવું પડશે, બંને એકબીજાને પસંદ કરતા નથી.

શાહને કલાકો રાહ જોવડાવતા

ગડકરી ભાજપના અધ્યક્ષ હતા, તે સમયનો એક કિસ્સો છે.

એ સમયે કોર્ટના આદેશને પગલે અમિત શાહે ગુજરાત છોડવું પડ્યું હતું અને અમિત શાહ દિલ્હીમાં રહેતા હતા.

એ સમયે અમિત શાહનો કપરો કાળ ચાલી રહ્યો હતો.

તેઓ જ્યારે ગડકરીને મળવા જતા, ત્યારે ગડકરી તેમને કલાકો સુધી રાહ જોવડાવ... બાકીનો લેખ લખો:

જે પણ થાય, પરંતુ તેમણે વડા પ્રધાનપદ માટેની દાવેદારી તો અભિવ્યક્ત કરી જ દીધી છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...આપ્યા કે તેઓ સૈન્ય બળવો કરી શકે છે. ભુટ્ટોએ તેમને ક્યારેય ગંભીરતાથી ન લીધા. તેઓ ઘણી વખત ઝિયાના દાંતની મજાક ઉડાવતા હતા."

"તેમના વિશે એક વાત બહુ જાણીતી હતી. એક વખત ઝિયા સિગરેટ પીતા હતા ત્યારે ભુટ્ટો અચાનક ઓરડામાં આવી ગયા. પોતે ભુટ્ટોની સામે સિગરેટ પીવે છે તેનાથી ભુટ્ટો નારાજ થઈ જશે તે જોઈને ઝિયાએ તરત સિગરેટ પોતાના ખિસ્સામાં નાખી દીધી. થોડી વારમાં કપડું સળગતું હોય તેવી ગંધ આખા ઓરડામાં ફેલાઈ ગઈ. ઝુલ્ફીકાર અલી ભુટ્ટોએ વિચાર્યું કે જે વ્યક્તિ તેમનાથી આટલી બધી ડરતી હોય તે તેમની સામે સૈન્ય બળવો કઈ રીતે... બાકીનો લેખ લખો:

ોઃ 'સર, 30 કે 40'."

"આ વિશે ભુટ્ટો બોલ્યા, 'શું આપણે વિપક્ષને ન કહી શકીએ કે તેઓ આ બેઠકો પર ફરીથી ચૂંટણી લડી લે? આ બેઠકો પર આપણે તેમની સામે આપણા ઉમેદવાર ઊભા નહીં રાખીએ."

"ભુટ્ટો ઇચ્છતા હતા કે તેમને લરકાનામાંથી બિનહરીફ ચૂંટવામાં આવે, જ્યારે તેમના સલાહકાર રફી રઝા તેની વિરુદ્ધ હતા. ભુટ્ટોની સામે લડનારા પીએનઆરના ઉમેદવારને બીજી બેઠક પરથી લડવાની ઑફર કરવામાં આવી અને એમ પણ કહેવામાં આવ્યું કે તેમને બિનહરીફ જીતવા દેવામાં આવશે. પરંતુ તેમણે આ દરખાસ્ત ફગાવી દીધી."

"પરિણામે તેમનું અપહરણ કરવામાં આવ્યું જેથી તે ઉમેદવારીપત્ર ભરી ન શકે."

ઓવેન બેનેટ જોન્સ લખે છે કે હફીઝ પીરઝાદાએ તેમને જણાવ્યું કે 'ચૂંટણીમાં ગોટાળાની શરૂઆત આ ઘટનાથી થઈ હતી.' ભુટ્ટોની દેખાદેખીમાં પીપલ્સ પાર્ટીના 18 ઉમેદવારોએ એ સુનિશ્ચિત કર્યું કે તેમની સામે કોઈ ઉમેદવાર ઊભા જ ન રહે."

ભુટ્ટો છેલ્લી ઘડી સુધી ઝિયાને ઓળખી ન શક્યા

પાકિસ્તાનના જાણીતા પત્રકાર ખાલીદ હસન પોતાના પુસ્તક 'રિયરવ્યૂ મિરરઃ ફૉર મેમોઅર્સ'માં લખે છે, "ભુટોના એક સલાહકાર રાજા અનવરે સૈનિક બળવાથી થોડા જ સમય અગાઉ ભુટ્ટો અને જનરલ ટિક્કા ખાન વચ્ચેની એક મુલાકાત જોઈ હતી."

ભુટ્ટોએ ટિક્કા ખાનને જણાવ્યું હતું, 'જનરલ, તમને યાદ છે તમે ઝિયાને સેનાના વડા બનાવવાનો વિરોધ કર્યો હતો. હવે તમારે સ્વીકારવું પડશે કે મેં યોગ્ય નિર્ણય લીધો હતો. બીજું કોઈ હોત તો કાયદો અને વ્યવસ્થાનું બહાનું કાઢીને અત્યાર સુધીમાં સત્તા કબ્જે કરી ચૂક્યું હોત.' સાત કલાક પછી ઝિયાએ બિલકુલ આવું જ કર્યું.

ન્યાયાધીશે જૂનો હિસાબ સરભર કર્યો

ભુટ્ટોની ધરપકડ કરવામાં આવ્યા બાદ તેમના પર પોતાના રાજકીય હરીફ મોહમ્મદ અહમદ ખાન કસૂરીની હત્યા કરવાનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો.

સરકારી સાક્ષી મહમુદ મસૂદે કોર્ટમાં જુબાની આપતા કહ્યું કે ઝુલ્ફીકાર અલી ભુટ્ટોએ જ તેમને કસૂરીની હત્યા કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો.

વિક્ટોરિયા સ્કોફિલ્ડ પોતાના પુસ્તક 'ભુટ્ટોઃ ટ્રાયલ ઍન્ડ એક્ઝિક્યુશન'માં લખે છે, "પાંચ જજની બેન્ચના અધ્યક્ષ હતા મૌલવી મુશ્તાક હુસૈન. ભુટ્ટો સાથે તેમની જૂની દુશ્મનાવટ હતી. ભુટ્ટો સત્તા પર હતા ત્યારે તેમણે આ જજને એક બાજુ રાખીને બે વખત તેમના કરતા જુનિયર જજને પ્રમોટ કર્યા હતા."

"સુનાવણી દરમિયાન ભુટ્ટોએ જ્યારે એ બાબતે નારાજગી વ્યક્ત કરી કે તેમને અદાલતમાં વિશેષ રૂપથી બનાવવામાં આવેલા આરોપીના પાંજરામાં બેસવા માટે જણાવાઈ રહ્યું છે, ત્યારે મુશ્તાક હુસૈને તેમના પર કટાક્ષ...


...આમને આમ એક મહિનો નીકળી ગયો. ગર્ભવતી હોવા છતાં પ્રવીણ મારી સાથે શારીરિક સંબંધ રાખતો હતો. મેં લગ્નની વાત કરી તો એણે મને ઘરમાંથી કાઢી મૂકી.''

ફરી સિવિલ હૉસ્પિટલમાં મદદગાર મળ્યો

પ્રવીણ પંચાલે ઘરમાંથી કાઢી મૂકતા વગર લગ્ને સગર્ભા એવાં સંધ્યા નિરાધાર થઈ ગયાં. માતાનું અવસાન થઈ ગયું હતું.

ઘરમાં બીજું કોઈ હતું નહીં અને પ્રવીણ સાથેના સંબંધોને કારણે સગાંવહાલાંએ પણ સંબંધ કાપી નાખ્યો હતો.

આખરે જે સિવિલ હૉસ્પિટલમાં માતાની સારવાર માટે જતાં હતાં ત્યાં તેઓ પોતાની સારવાર માટે પહોંચ્યાં.

આકરી ગરમીમાં પૈસા વગ... બાકીનો લેખ લખો:

અને સંધ્યાની જિદ સામે હું ઝૂકી ગયો.''

''છેવટે અમે નક્કી કર્યું કે ઓછી અવરજવર ધરાવતી પાટણ મેમુ ટ્રેનમાં બાળકીને છોડી દઈએ. અમે બાળકીને કપડું ઓઢાડી ટ્રેનમાં સીટ નીચે મૂકી દીધી. દીકરી મૂકી દીધાં પછી એ નહીં હોવાથી સંધ્યાનો જીવ માનતો નહોતો. દિવસરાત એ રડતી હતી. ''

''આખરે બે દિવસ પછી અમે ખુદ રેલવે પોલીસ પાસે ગયા અને અમારી દીકરી પાટણ મેમુ ટ્રેનમાં લાવારિસ મૂકી દીધી હોવાની કબૂલાત કરી એને શોધી આપવા વિનંતી કરી.''

શું કહે છે પોલીસ?

અમદાવાદ રેલવે પોલીસ ડીવાયએસપી જી. એસ. રાઓલે બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું કે ''21 ઑગસ્ટને દિવસે સફાઈકર્મચારીને પાટણ મેમુ ટ્રેનમાંથી એક બાળકી બિનવારસી હાલતમાં મળી હતી.''

''અમે સીસીટીવી ફૂટેજને આધારે બાળકી તરછોડી જનારને શોધી રહ્યા હતા ત્યાં સંધ્યા અને ગુણવંત આવ્યાં. એ છોકરી પોતાની બાળકી માટે ચોધાર આંસુએ રડતી હતી. બેઉએ સંજોગવશાત્ બાળકી તરછોડી હોવાનું કબૂલ્યું.''

આપવીતી સાંભળી પોલીસે સંધ્યાનું એની બાળકી સાથે મિલન કરાવી આપ્યું છે. નાની ઉંમરમાં મદદને બહાને શોષણ કરનાર બાળકીના શારીરિક પિતા એવા રિક્ષાચાલક પ્રવીણ પંચાલ સામે પૉક્સો ઍક્ટ હેઠળ ગુનો નોંધી રિમાન્ડ પણ મેળવ્યા છે.

ડીવાયએસપી જી. એસ. રાઓલ કહે છે કે ''અમે ગુણવંતનાં માતાપિતાને પણ અહીં બોલાવ્યાં છે. બેઉને પ્રેમ છે તો બાળકી સાથે સંધ્યાનાં લગ્ન માટે સમજાવી રહ્યા છીએ. છોકરીની હાલત હાલ 'આસમાન સે ગિરે ખજૂર પે અટકે' જેવી છે. આ સ્થિતિમાં અમે સાઇકૉલૉજિસ્ટની મદદ પણ લઈ રહ્યા છીએ.''

''હાલ બેઉને પુખ્ત થવામાં 8 મહિના બાકી છે. આ દરમિયાન છોકરીને નારી સંરક્ષણગૃહમાં રાખીશું અને જો ગુણવંતનાં માતાપિતા માની જાય તો લગ્ન કરાવીશું.''

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...આરોપીની તસવીર

'હું કોર્ટ તથા મારાં વકીલ શોભાની આભારી છું, જેઓ વર્ષ 2003થી મારી પડખે ઊભા છે. અવિશ્વાસથી ભરેલા એ સમયમાં તેમણે મારી ઉપર વિશ્વાસ મૂક્યો અને સાથ આપ્યો. '

'આ વર્ષો દરમિયાન NHRCએ મારી ઉપર ભરોસો મૂક્યો. CBIએ કોઈ પણ જાતના ભેદભાવ વગર ફેરતપાસ હાથ ધરી.

હરીશ સાલ્વે એવા પ્રથમ મોટા વકીલ હતા, જે મારી પડખે ઊભા રહ્યા અને મારી આ સફર દરમિયાન સાથે રહ્યા.

હું તેમનો આભાર માનું છું. આ ક્ષણ સુધી પહોંચવામાં તેમણે મને ખૂબ જ મદદ કરી.'

'અંતે હું અનેક નામી-અનામી મિત્રોનો આભાર માનું છું, જેમણે મારી જિં... બાકીનો લેખ લખો:

્ષ 2002માં થયેલાં રમખાણો દરમિયાન બિલકીસબાનોના પરિવારનાં 14 લોકોની હત્યા કરી દેવાઈ હતી અને તેમના પર સામૂહિક બળાત્કાર પણ ગુજારાયો હતો.

એ વખતે બિલકીસની ઉંમર લગભગ 20 વર્ષની હતી. હત્યા કરી દેવાયેલા લોકોમાં બિલકીસની પુત્રીનો પણ સમાવેશ થતો હતો.

બળાત્કાર ગુજારાયા બાદ અધમરી હાલતમાં છોડી દેવાયેલાં બિલકીસ જેમતેમ કરીને નજીકની ટેકરી પર પહોંચ્યાં હતાં અને પોતાનો જીવ બચાવ્યો હતો.

આ ઘટના બાદ કેટલાક પોલીસકર્મીઓ દ્વારા બિલકીસને ડરાવવા તેમજ પુરાવાને નષ્ટ કરવાના પણ પ્રયાસ કરાયા હતા.

તેમના પરિવારજનોના મૃતદેહોને પોસ્ટમૉર્ટમ કરાયા વગર દફનાવી દેવાયા હતા.

બિલકીસની તપાસ કરનારા તબીબે તેમનો બળાત્કાર ન થયો હોવાનું જણાવ્યું હતું અને આ મામલે બિલકીસને જાનથી મારી નાખવાની ધમકીઓ પણ મળી હતી.

આમ છતાં બિલકીસની લડાઈ ચાલુ રહી હતી અને તેમણે હુમલાખોરોને ઓળખી કાઢ્યા હતા.

સુપ્રીમ કોર્ટે આ મામલો સીબીઆઈને સોંપ્યા બાદ 2004માં પ્રથમ ધરપકડ હાથ ધરાઈ હતી.

રાષ્ટ્રીય માનવાધિકાર આયોગની મદદથી બિલકીસનો કેસ મહારાષ્ટ્રમાં ટ્રાન્સફર કરાયો હતો અને આરોપીઓને સજા સંભળાવાઈ હતી.

ગુજરાતની અદાલતો ન્યાય આપી શકશે નહીં એવી બિલકીસની અરજી એ વખતે સુપ્રીમ કોર્ટે માન્ય રાખી હતી.

ન્યાય માટેની 17 વર્ષની લડાઈમાં બિલકીસ અને તેમના પતિ યાકુબ રસૂલને પાંચ સંતાનો સાથે દસ ઘર બદલવાં પડ્યાં હતાં.

બીબીસીનાં ગીતા પાંડે સાથેની વાતચીતમાં બિલકીસે કહ્યું હતું, "પોલીસ અને તંત્રે હંમેશાં હુમલાખોરોનો સાથ આપ્યો છે. ગુજરાતમાં પણ અમે અમારું મોં ઢાંકીને રહીએ છીએ. અમે કોઈને પણ અમારું સરનામું આપતા નથી."

2002માં બિલકીસ પર જ્યારે સામૂહિક બળાત્કાર ગુજારાયો ત્યારે તેઓ ગર્ભવતી હતાં. એ વખતે તેમની ત્રણ વર્ષની પુત્રી સાલેહાની પણ નિર્મમતાથી હત્યા કરી દેવાઈ હતી.

આજે બિલકીસનાં બાળકોમાં મોટી પુત્રી હાજરા, બીજી પુત્રી ફાતિમા અને પુત્ર યાસીન તેમજ નાની પુત્રી સાલેહાનો સમાવેશ થાય છે.

આંખોની સામે હત્યા કરી દેવાયેલી પોતાની પુત્રીના નામ પરથી બિલકીસે સૌથી નાની પુત્રીનું નામ સાલેહા રાખ્યું છે.

2002નાં રમખાણો

27 ફેબ્રુઆરી, 2002ના રોજ ઉત્તર પ્રદેશથી આવી રહેલી સાબરમતી એક્સ્પ્રેસને ગોધરા પાસે અટકાવવામાં આવી હતી.

ત્યારબાદ ટ્રેન પર મુસ્લિમ ટોળાંએ હુમલો કરતા ટ્રેનના એસ 6 કોચને આગ ચાંપવામાં આવી હતી.

જેમાં ટ્રેનમાં સફર કરી રહેલા 59 કારસેવકોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં. ગોધરા પાસે બનેલી આ ઘટના બાદ રાજ્યભરમાં તેના...


...આર્થિક વિસ્તાર એ જગ્યા છે જ્યાં બીજો કોઈ દેશ આર્થિક પ્રવૃત્તિઓ કરી શકતો નથી.

જોકે, તેના પાણીમાં અન્ય યુદ્ધ જહાજ અને માલવાહક જહાજ પસાર થઈ શકે છે.

પરંતુ, અહીં કોઈ સબમરીનને પસાર થવાની પરવાનગી હોતી નથી. જો સબમરીને પસાર થવું હોય તો એણે પાણીની ઉપરથી પસાર થવું પડે.

રાવ કહે છે કે આને ઇન્સટન્ટ પૅસેજ કહેવામાં આવે છે જે સંયુક્ત રાષ્ટ્રના દરિયાઈ નિયમ મુજબ છે.

શાંતિ કે તણાવ : દુશ્મનના યુદ્ધજહાજ રોકવાની રીત શું હોય છે?

ઍડમિરલ રાવ કહે છે, "જો આપણે ભારતીય સબમરીનના પાકિસ્તાનના પાણીમાં પ્રવેશવાની વાત કરીએ ત... બાકીનો લેખ લખો:

પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીરના બાલાકોટમાં ભારતની વાયુસેનાના હુમલા પછી બેઉ દેશો વચ્ચે યુદ્ધની સ્થિતિનું નિર્માણ થયું હતું.

જોકે, હાલ સ્થિતિ સુધરી રહી છે અને તણાવ ઘટી રહ્યો છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...આવશે. મતલબ કે કેટલાક જિલ્લાઓમાં તે 12મી મેથી શરૂ થશે, તો કેટલાકમાં 17મી મેથી એટલે તમામ જિલ્લાઓમાં, પરીક્ષણ દસ દિવસમાં સમાપ્ત થઈ જશે."

ચીનના ઉદ્યોગપ્રધાને ગયા મહિને જ કહ્યું હતું કે ચીન દરરોજ પચાસ લાખ ટેસ્ટ કીટ તૈયાર કરી શકે છે અને વધુ પરીક્ષણ કેન્દ્રો અને લૅબોરેટરીઓ તૈયાર કરવામાં આવી રહી છે જેથી નમૂનાઓને એકત્રિત કરી પરીક્ષણ કરી શકાય.

પ્રોફેસર યાંગ કહે છે કે જો કોઈના પાડોશમાં કેસ ન હોય તો દરેક વ્યક્તિની તપાસ કરવી જરૂરી નથી.

ગ્લોબલ ટાઇમ્સ સાથે વાત કરતાં તેમણે કહ્યું કે, 'એક વખત કોઇ વ્યક્તિનો ટે... બાકીનો લેખ લખો:

ામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...આવી રહી છે જેમાં આવા વકીલોને જ નિશાન બનાવવામાં આવી રહ્યા છે.

સુરેન્દ્ર ગાડલિંગ આદિવાસી, દલિતો અને રાજકીય હિતો સંતોષવા માટે જેલમાં ધકેલી દેવાયેલા કેદીઓને બચાવવા માટે કામ કરે છે. તેમને નિશાન બનાવાયા.

વળી તૂતિકોરિનમાં સ્ટરલાઇટ પીડિતોને મદદ કરનારા એસ. વંચિનાથન અને છત્તીસગઢમાં સુકમા જિલ્લામાં વાહિયાત આરોપસર છ મહિનાની જેલ ભોગવનારા માનવ અધિકાર માટે લડતા હૈદરાબાદના વકીલને પણ નિશાન બનાવવામાં આવ્યા.

માનવ અધિકાર માટે લડનારા નિશાના પર

રિપબ્લિક ટીવી પર જે રીતે અપમાન કરાયું તે કૉમરેડ સુધા એક નામદાર ટ્રેડ ... બાકીનો લેખ લખો:

ની જેમ મોદીની હત્યાનું કાવતરું હતું એવું કહીને તેઓ એવું સૂચવવા માગે છે કે પુરાવા, સંભાવના અને કાયદા-કાનૂનનું કોઈ મહત્ત્વ જ નથી.

આ કોરેગાંવની હિંસા કે તેના સાચા ગુનેગાર વિશે નથી અને એ વિશે પણ નથી કે ભીમા કોરેગાવ હિંસાના મિલિંદ એકબોતે અને સંભાજી ભીડેને સજા થશે કે નહીં થાય.

પરંતુ આ બાબત ખરેખર સંકેત આપે છે કે લોકોના રક્ષણ માટેની પોલીસ ખરેખર તેના માસ્ટર માટે કામ કરે છે. માસ્ટર સત્તામાં રહે તેના માટે તે કોઈ પણ હદ પાર કરી શકે છે.

નંદિની સુંદર દિલ્હી યુનિવર્સિટીમાં સમાજશાસ્ત્રના પ્રોફેસર છે.

(લેખમાં વ્યક્ત કરવામાં આવેલા વિચાર લેખકના અંગત વિચાર છે, બીબીસીના નહીં. )

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...આવે છે.

5.સૂકેલા અવશેષ : ત્યારબાદ શરીરમાં જે બચે છે તે કોઈ હાડકાના ઢાંચા સમાન જોવા મળે છે. સૌથી પહેલાં તે ચહેરા, હાથ અને પગ પર દેખાય છે. જો લાશ માટીમાં છે તો આસપાસના છોડને પોષણ મળવા લાગે છે.

જોકે, એ નિશ્ચિત નથી કે દરેક તબક્કાનો ક્રમ આ પ્રમાણે જ રહેશે. તે પર્યાવરણ પર નિર્ભર કરે છે.

એ માટે ડૉ. એરિન અને તેમના સાથી ફૉરેન્સિક વૈજ્ઞાનિકોને લાગે છે કે આ પ્રકારના ફાર્મમાં સંશોધન ચાલુ રહેવું જોઈએ.

ઉપયોગી ડેટા

અલગ અલગ સ્થિતિઓનું અધ્યયન કરવા માટે કેટલાક મૃતદેહોને ધાતુના પાંજરામાં રાખવામાં આવે છે અ... બાકીનો લેખ લખો:

અને એવી હત્યાઓ મામલે માહિતી મળી શકે છે કે જેના વિશે કંઈ જ ખબર નથી.

મૃતદેહો સાથે કામ કરવાનો પડકાર

કેટલાક લોકોને આ કામ આશ્ચર્યમાં મૂકી શકે છે. મૃતદેહો, મરેલા લોકો સાથે કામ કરવું અને સડી રહેલા મૃતદેહોમાં થઈ રહેલા એક એક મિનિટના પરિવર્તનને રેકૉર્ડ કરવું મુશ્કેલીભર્યુ કામ લાગે છે.

ડૉક્ટર એરિન કહે છે કે માનસિક રીતે આ કામની તેમના પર કોઈ અસર પડતી નથી. મૃત્યુ સાથે જોડાયેલા ટેબુ વિશે તેઓ કહે છે, "એક પ્રોફેશનલ અને વૈજ્ઞાનિક હોવાના કારણે તમે આમ કરવાનું શીખી જાઓ છો."

તેમના જણાવ્યા પ્રમાણે સૌથી અઘરું કામ સબ્જેક્ટ વિશે જાણકારી મેળવવાનું હોય છે.

તેઓ કહે છે, "મોટા ભાગે અમે હત્યાઓ સાથે જોડાયેલી તપાસ માટે કામ કરીએ છીએ અને સૌથી પડકારજનક સ્થિતિ કોઈ અઘરા કેસમાં હોય છે."

"સૌથી જરૂરી બાબત એ છે કે એક મનુષ્ય બીજા મનુષ્ય માટે શું કરી શકે છે."

ઘણી વખત ડૉ. એરિન અને તેમના સાથી એ પરિવારોના સંપર્કમાં હોય છે, જેમણે 20થી 30 વર્ષ પહેલાં પોતાનાં બાળકોને ગુમાવી દીધાં હતાં અને તેઓ હજુ પણ તેમના અવશેષો શોધી રહ્યા છે.

તેઓ કહે છે કે તેમાં તેમનું કામ મદદ કરે છે. તેમના જણાવ્યા પ્રમાણે અમેરિકામાં 1980થી અત્યાર સુધી 2,50,000 હત્યાઓના કેસ ઉકેલી ચૂક્યા છે.

ઑક્ટોબર 2017માં શરૂ થયા બાદ આ ફાર્મ માટે 50 મૃતદેહોનું દાન થયું છે અને 180 લોકો કહી ચૂક્યા છે કે તેઓ મૃત્યુ બાદ પોતાનો મૃતદેહ અહીં દાન કરશે.

તેમાં મોટા ભાગના લોકો વૃદ્ધ છે કે જેઓ પોતાના જીવનના અંતિમ તબક્કામાં જીવી રહ્યા છે.

જે લોકોને કોઈ સંક્રામક રોગ છે, તેમના મૃતદેહ લેવામાં આવતા નથી કેમ કે તેનાથી અધ્યયન કરી રહેલા સંશોધકોમાં સંક્રમણ ફેલાવવાનો ખતરો રહે છે.

વિવાદ

આ પ્રકારના બૉડી ફાર્મના કારણે વૈજ્ઞાનિકોને ડેટા ચોક્કસ મળે છે પરંતુ તેનાથી થતા ફાયદાની પોતાની સીમાઓ પણ છે.

બ્રિટનની એક વિશ્વવિદ્યાલયમાં જૈવિક અને ફૉરેન્સિકના વિશેષજ્ઞ પેટ્રિક રેનડોલ્ફ કહે છે કે ખુલ્લા મેદાનમાં આ પ્રકારના ઇન્સ્ટૉલેશનની ઘણી સમસ્યાઓ છે.

જોકે, બૉડી ફાર્મમાં થતા કામનું સામાન્યપણે તેઓ સમર્થન કરે છે, પરંતુ કહે છે કે ઘણા પ્રકારની વસ્તુઓ છે કે જેને નિયંત્રિત કરી શકાતી નથી.

તેને માત્ર મૉનિટર જ કરી શકાય છે. એ માટે આ પ્રકારના ફાર્મમાં લેવામાં આવેલા ડેટાની વ્યાખ્યા કરવી ખૂબ મુશ્કેલ છે.

ડૉ. એરિનને લાગે છે કે ભવિષ્યમાં આ પ્રકારની ઓપન એર લૅબથી ઘણો ફાયદો થશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો...


...આવ્યું તો તેમણે કહ્યું હતું તપાસ અધિકારી લેખિતમાં આપે પછી વળતર મળે છે.

હવે આ કાર્યવાહી સીઓ ઑફિસ અંતર્ગત પહોંચી. અમે જ્યારે સીઓના અમલદારને આ અંગે પૂછ્યું તો તેમણે કહ્યું, "આમ તો બે વર્ષ પહેલાં જ વળતર ચૂકવી દેવું જોઈતું હતું. પરંતુ કોઈ વાત નહીં, કાલે મોકલાવી દઈએ."

આ વાત જેટલી હલકી રીતે કહેવામાં આવી એટલી નાની નહોતી. જો બે વર્ષ પહેલાં પીડિતાને વળતર ચૂકવી દેવામાં આવ્યું હોત, તો તેને ન્યાયની લડતમાં અથવા તેના બાળક માટે કામ લાગ્યું હોત.

મેડિકલ રિપોર્ટમાં સગીરાની ઉંમર 19 વર્ષ કેવી રીતે?

બે વર્ષ પહેલા... બાકીનો લેખ લખો:

ે લેખિતમાં કારણ જણાવવાનું હોય છે.

પીડિતાને પિતાને પોલીસ તપાસ પર ભરોસો નથી કારણ કે તેમનો આરોપ હતો કે આરોપીએ પૈસાના જોરે પોલીસ તપાસને પ્રભાવિત કરી છે.

કોઈ આયોગ દ્વારા ના મળી મદદ

આશ્ચર્યની વાત તો એ છે કે પીડિતાના વકીલે પણ આ ગરબડ ના પકડી અને વળતર માટે પણ કોઈ અરજી ના કરી.

પોલીસ અને કાયદાથી પીડિતાના પિતાને નિરાશા મળી તો તેમણે ગામના પ્રધાનની મદદથી દેશના 11 સર્વોચ્ચ પદ પર બેઠેલા લોકો અને સંસ્થાઓ પાસે મદદ માગી. પરંતુ બે વર્ષમાં કોઈ ના આવ્યું.

વડા પ્રધાન, મુખ્યમંત્રી, જિલ્લા અધિકારી, રાષ્ટ્રીય માનવાધિકાર આયોગ, રાજ્ય અનુસૂચિત જાતિ-જનજાતિ આયોગ, રાષ્ટ્રીય અનુસૂચિત જાતિ-જનજાતિ આયોગ, પરિવહન મંત્રી, ધારાસભ્ય, રાષ્ટ્રીય મહિલા આયોગ, રાજ્ય મહિલા આયોગ, ડીઆઈજી આ બધાને અરજીઓ કરવામાં આવી હતી.

3 જૂન 2018ના રોજ મામલાની જાણકારી જિલ્લા અધિકારી માલા શ્રીવાસ્તવને ફોન અને ઈ-મેઇલ દ્વારા આપવામાં આવી હતી. 11 જૂનના રોજ ફરીથી તેમને આ અંગે પૂછવામાં આવ્યું તો જવાબ મળ્યો કે કાર્યવાહી થઈ રહી છે.

વળતર અંગે તેમણે જણાવ્યું હતું કે સંબંધિત વિભાગને જાણકારી આપી દેવામાં આવી છે.

ત્યારબાદ ઉત્તર પ્રદેશના રાજ્ય અનુસૂચિત જાતિ-જનજાતિ આયોગના અધ્યક્ષ બૃજલાલ પાસે ફોન કરી આ અંગે જાણકારી માગવામાં આવી તો તેમણે કહ્યું હતું કે પીડિત પરિવારને લખનઉ આવવું પડશે અહીં કોઈ પ્રતિનિધિ હાજર નથી કે તેમની પાસે જાય.

યુવકે હોસ્પિટલનો ખર્ચ ઉઠાવ્યો

પીડિતાના પરિવારને આર્થિક સહાય અંગે કોઈ જાણકારી પણ નહોતી અને કોઈ અધિકારીઓ તેમને આ અંગે જણાવ્યું પણ નહોતું.

ના કોઈ આરોપીની ધરપકડ થઈ, ના કોઈ ડીએનએ રિપોર્ટ આવ્યો, ના કોઈ વળતર મળ્યું, ના સારવાર થઈ. એટલે સુધી કે કાયદાની મદદ પણ ના મળી.

સંબંધીના જે યુવકે હોસ્પિટલનો ખર્ચ ઉઠાવ્યો તેની સાથે જ યુવતી તેની પત્ની બનીને પખારપુરમાં રહે છે. તેના બાળકનું ભરણપોષણ પીડિતાના પિતા કરી રહ્યા છે.

પરિવારનું કહેવું હતું કે જ્યારે મામલો સામે આવ્યો હતો ત્યારે આરોપીએ 15 હજાર રૂપિયા આપી ગર્ભપાત કરાવવાની વાત કરી હતી.

બે વર્ષ સુધી આ કેસમાં ના કોઈ ચાર્જશીટ દાખલ થઈ હતી કે ના કેસ આગળ વધ્યો હતો.

જો પીડિતા અનુસૂચિત જાતિ-જનજાતિથી હોય તો

જો પીડિતા 18 વર્ષથી નાની હોય

બળાત્કાર પીડિતા માટે કાયદો

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...આવ્યો કે આને જ ફિલ્મમાં છોકરીનો રોલ આપી દઊં."

"એ છોકરાનું નામ સાલુંકે હતું. પછી તેણે તારામતીની ભૂમિકા ભજવી હતી.''

દાદાસાહેબની પ્રથમ ફિલ્મ બનાવવા પાછળના સંઘર્ષ પર આધારિત એક મરાઠી ફિલ્મ 'હરીશચંદ્રાચી ફૅક્ટ્રી' બનાવવામાં આવી હતી જેને ભારત તરફથી ઑસ્કાર માટે નામાંકિત કરવામાં આવી હતી.

ફિલ્મના નિર્દેશક પરેશ મોકાશીએ દાદાસાહેબ ફાળકે ઉપર ઘણો અભ્યાસ કર્યો હતો.

તેઓ કહે છે, "ફાળકેજી વિચિત્ર મિશ્રણવાળા વ્યક્તિ હતા. આ એક વ્યક્તિની અંદર બહુ મોટો શાસ્ત્રી છુપાયેલો છે, કલાકાર પણ છે પરંતુ તેઓ બહુ એસેન્ટ્રિક... બાકીનો લેખ લખો:

ક ફિલ્મો બનાવી હતી.

કહેવાય છે કે તેમણે ટેકનિકની મર્યાદાઓ હોવા છતાં તેમણે કેટલાય પ્રયોગો કર્યા અને ભારતીય સિનેમાને એક આધાર આપ્યો.

પરંતુ ફિલ્મોમાં જેમ-જેમ ધ્વનિ અને મોટા નાણાંનું ચલણ વધ્યું, દાદાસાહેબનો ભપકો ઘટતો ગયો.

વિરાસત વિસરાઈ

દાદાસાહેબ ફાળકેના પૌત્ર કિરણ કહે છે, "નાસિકમાં દાદાસાહેબના બંગલાને સંઘરી લેવા માટે કોઈ ખાસ પ્રયત્નો કરવામાં આવ્યા નહોતા."

"તે બંગલો બહુ જર્જર હાલતમાં હતો અને પછી તેને પાડીને નવી ઇમારત ઊભી કરવામાં આવી હતી."

"જોકે બંગલામાંથી ઘણી મૂલ્યવાન વસ્તુઓ મળી આવી હતી."

દાદાસાહેબ ફાળકેના પરિવારજનોની બસ એટલી ઇચ્છી હતી કે તેમને ભારત રત્ન સન્માન આપવામાં આવે.

તેમણે પોતાના જીવનમાં 90થી વધુ ફીચર-ફિલ્મો બનાવી હતી. આજે દુનિયામાં ભારતીય સિનેમાની એક ખાસ ઓળખ છે પરંતુ પાયો સદી પહેલાં દાદાસાહેબ ફાળકેએ મૂક્યો હતો.

2015માં મુંબઈની એક સરકારી ઇમારત પર દાદાસાહેબનું ચિત્ર બનાવવામાં આવ્યું હતું જેનું લોકાર્પણ અમિતાભ બચ્ચને કર્યું હતું. હવે અમિતાભ બચ્ચનને દાદાસાહેબ ફાળકે એવૉર્ડ આપવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે.

(આ લેખ સૌ પ્રથમ બીબીસીમાં 6 મે 2013ના રોજ પ્રકાશિત થયો હતો)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ઇતિહાસકાર નરેન્દ્ર લૂથરે (આઈએએસ અધિકારી અને હૈદરાબાદના કલેક્ટર) વિવિધ સંદર્ભોના આધારે આ દલીલને ફગાવી દીધી છે.

ભાગ્યવતીના નામે શહેરનું નામ રાખવામાં આવ્યું છે?

ઘણા ઇતિહાસકારો આ તર્ક સાથે સહમત હોય એવું લાગી રહ્યું છે. સલારજંગ મ્યુઝિયમ દ્વારા છાપવામાં આવેલ એક સંશોધન લેખ પણ દલીલની તરફેણ કરવામાં આવી છે.

1992-93માં છાપવામાં આવેલા પોતાના પુસ્તક 'ઑન ધ હિસ્ટ્રી ઑફ ભાગ્યમતી'માં નરેન્દ્ર લૂથર આ વાતનું સમર્થન કરે છે.

ભારતમાં મુસ્લિમ શાસનના ઉદ્ભવ વિશેના પોતાના પુસ્તકમાં ઇતિહાસકાર મોહમ્મદ કાસિમ ફિરિસ્તા લખ... બાકીનો લેખ લખો:

્કૃત-તેલુગુમાં ભાગ્યનગરમ નામ ચલણમાં આવ્યું.

એક પ્રશ્ન એ પણ થાય છે કે શું કોઈ ભાગ્યમતિ હતાં? જો હાં, તો તેઓ કોણ હતાં?

ભાગ્યમતિને લઈને ઇતિહાસના દાવાઓ અને કલ્પના એટલાં હળીમળી ગયાં છે તેમને છૂટાં પાડીને જોઈ શકાય નહીં. પૂરતા પ્રમાણમાં પૂરાવા હાજર છે, જે જણાવે છે કે આવાં મહિલા હતાં, પરંતુ એ સમયે જ આને નકારવાના તમામ દાવાઓ મોજૂદ છે.

ભાગ્યમતિને લઈને સૌથી લોકપ્રિય વાર્તા કંઈક આવી છે, કુતુબશાહી વંશના પાંચમાં રાજા મોહમ્મદ કુલી એક હિંદુ છોકરી ભાગ્યમતિને પ્રેમ કરતા હતા.

ભાગ્યમતિ ચનચલમ નામના ગામમાં રહેતાં હતાં. આ ગામમાં ચારમિનાર છે. મોહમ્મદ કુલી ગોલકુંડા નદી પાર કરીને ભાગ્યમતિને મળવા આવતા હતા.

તેમની યાત્રાઓ અંગે જાણ્યા બાદ તેમના પિતા ઇબ્રાહિમે મૂસી નદી પર 1578માં એક પુલ પણ બનાવડાવ્યો હતો. 1580માં મોહમ્મદ કુલીએ ભાગ્યમતિ સાથે લગ્ન કર્યાં અને તેમણે ભાગ્યમતિનું નામ બદલીને હૈદર મહેલ કરી નાંખ્યું.

આ વાર્તામાં વિચિત્ર પાસું એ છે કે જ્યારે પુલ બનાવવામાં આવ્યો ત્યારે મોહમ્મદ કુલી 13 વર્ષના હતા. એટલા માટે કુલી માટે આ પુલ બનાવવામાં આવ્યો હોય, તે વાત સાચી લાગતી નથી. ભાગ્યમતિ માટે પ્રેમ અને નદી પર પુલ વચ્ચે કોઈ સંબંધ નથી.

આ એ બે વાતો હોઈ શકે, જેમાં બંને વચ્ચે કોઈ મેળ ન હોય. ઇતિહાસકારો જણાવે છે કે ગોલકુંડા કિલ્લાને ઇબ્રાહિમપટ્ન સાથે જોડવા માટે પુલનું બાંધકામ કરવામાં આવ્યું હતું. પરંતુ કોઈક કાણોસર આ પુલ બંનેના પ્રેમ સાથે જોડાઈ ગયો.

પરંતુ આ પ્રેમકહાણીમાં ઘણા પ્રશ્નો છે, જેના જવાબ મળતા નથી. શું ભાગ્યમતિ એક નર્તકી હતાં? અથવા એક સાધારણ મહિલા હતાં? શું તેઓ રખાત હતાં અથવા દેવદાસી?

શું કુલીએ તેમની સાથે લગ્ન કર્યાં હતાં? શું બંને સાથે રહેતાં હતાં? જો આ નામની કોઈ મહિલા ન હોય તો શું આ માત્ર એક કલ્પના હતી? જો તેઓ હતાં, તો શું તેમણે પોતાનો ધર્મ બદલી નાખ્યો હતો?

શું ધર્મ બદલ્યા બાદ તેમણે પોતાનું નામ હૈદર મહેલ રાખી લીધું હતું? અથવા શું કુલી તેમને પ્રેમથી હૈદર મહેલ કહીને બોલાવતા હતા? મૃત્યુ બાદ તેમની યાદમાં કેમ કોઈ મકબરો બનાવવામાં આવ્યો નથી?

અહીં નોંધવા જેવી બાબત એ છે કે તારામતી માટે એક મકબરો બનાવવામાં આવ્યો છે. આ બધા પ્રશ્નોના જવાબ મળતા નથી.

કુલીના દરબારી રહી ચૂકેલા કવિ મુલ્લા વજહીએ પણ પોતાના પુસ્તક કુતુબ મુશ્તરીમાં ભાગ્યમતિની પ્રેમકહાણીનો ઉલ્લેખ કર્યો છે.

આ વાર્તા મુજબ રાજકુમાર કુલીએ સપનામાં ભાગ્યમતિને જોયાં હતાં. ઊંઘમાંથી જાગીને તેઓ...


...ઇનરી ન હોય તેના માટે તેનો કશો ખપ નથી.

અમેરિકાની શેલ ઑઇલ ફૅસિલિટી આને કારણે અત્યાર સુધી કોઈ પણ મહિનાનો મોટામાં મોટો ભાવઘટાડો જોશે, એવું રાયસ્ટાડ ઍનર્જીનું કહેવું છે.

ગયા વરસના ઉત્પાદન કરતાં આ કારણથી એપ્રિલ 2020માં શેલ ઑઇલનું ઉત્પાદન 60 ટકા ઘટી જાય એવી શક્યતા છે.

સ્ટોરેજ નહીં હોવાને કારણે ફરજિયાત રીતે ઉત્પાદકોએ પોતાનું ઉત્પાદન બહુ મોટા પાયે ઘટાડવું પડશે, જેથી બજારમાં સંતુલન જળવાઈ રહે.

બસ આ જ કારણ એક વખત માગમાં વધારો થવાનો શરૂ થયો એટલે ભવિષ્યની અભૂતપૂર્વ તેજીનો પાયો નાખનારું બનશે.

નિષ્ણાત... બાકીનો લેખ લખો:

ાવી છે.

ભારતની એક બૅન્કનું પણ આમાં ખૂબ મોટું એક્સ્પોઝર હોવાનું મનાય છે. આ કારણથી જ્યારે ફરી પાછી માગ ઊભી થશે ત્યારે ઘણા બધા સપ્લાયર બજારમાં નહીં હોય.

'શે'લ ઑઇલ

શેલની કેટલીક કંપનીઓ જો બચી જાય અને પાછું ઉત્પાદન શરૂ કરે તો પણ એ કંપનીઓ આક્રમક રીતે ઉત્પાદન વધારવા માટે ઉત્સુક નહીં હોય.

આમ, માગ ઊભી થાય એટલે એને પૂરી કરવા માટે ઉત્પાદકો એકદમ મેદાનમાં કૂદી પડશે નહીં.

પ્રતિદિન 10 કરોડ બૅરલ જે આ કટોકટી પહેલા વૈશ્વિક વપરાશ હતો, તે પૂરેપૂરો પુર્નજીવિત થતા કેટલો સમય લાગશે કહેવું મુશ્કેલ છે.

જો મંદી લાંબી ચાલે તો ઑઇલના ભાવો વધુ લાંબો સમય સુધી દબાયેલા રહે તેમાં કોઈ શંકા નથી. આ આખીય પરિસ્થિતિ કોરોના વાઇરસના કારણે ઊભી થઈ.

આ ઉપરાંત બીજો એક મોટો યક્ષપ્રશ્ન કોરોના વાઇરસનો બીજો તબક્કો શરૂ થાય તો શું પરિસ્થિતિ થાય તેના પર પણ આધારિત છે.

2020ના બીજા અર્ધવાર્ષિક ગાળામાં આવું બની શકે.

લૉકડાઉનને કારણે ક્રૂડનો વપરાશ ઠપ

અમેરિકાના સેન્ટર ફૉર ડિસીઝ કંટ્રોલ ઍન્ડ પ્રૉટેક્શન દ્વારા 'વૉશિંગ્ટન પોસ્ટ' સાથેના એક ઇન્ટરવ્યૂમાં એવી ચેતવણી ઉચ્ચારાઇ છે કે કોરોના વાઇરસનું બીજું મોજું વધુ ભયાનક અને નુકસાનકારક હશે, કારણ કે એ ફ્લૂની સિઝન સાથે જોડાશે.

આવું થાય તો કરી પાછું સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગ અને ઘરે રહીને કામ કરવું, જેણે અર્થવ્યવસ્થા અને ઑઇલ માર્કેટને તોડી પાડ્યું એ પરિસ્થિતિ ફરી આવશે.

માગનું ચિત્ર કેવું હશે અને લોકો એટલી ઝડપથી કોરોના વાઇરસની ક્રાઇસિસ સમય પહેલાંની આર્થિક પરિસ્થિતિએ પાછા ફરે છે કે નહીં એ આજની તારીખે કોઈને પણ ખ્યાલ નથી.

માણસ એક સામાજિક પ્રાણી છે. એને ઝડપથી પોતાની મૂળ પ્રવૃત્તિઓ તરફ પાછા વળવું છે.

1999 હોય કે 2008-09, અત્યાર સુધીની દરેક કટોકટીમાં આ બન્યું છે.

ત્યારે ક્રૂડઑઇલનું બજાર એક વખત પરિસ્થિતિ સાનુકૂળ બને એટલે ઝડપથી ઉચકાશે એમ માનવાને સબળ કારણો છે.

ભારતનો ભારબોજ હળવો

ભારતને માટે આ પરિસ્થિતિ બે રીતે લાભદાયી છે. પહેલું, નીચી કિંમતે આયાત થતું ક્રૂડઑઇલ વિદેશી હૂંડિયામણનો ખરચ ઘટાડે છે અને એ રીતે કરન્ટ એકાઉન્ટ ડૅફિસીટ ઘટાડવાનું કામ કરે છે.

સાથોસાથ ભારતની કુલ ઍનર્જી બાસ્કેટની કિંમત નીચી લઈ જાય છે જે ભારતીય અર્થવ્યવસ્થા માટે ઉપકારક છે.

બીજું, ક્રૂડઑઇલના ભાવ આટલા બધા ઘટ્યા તેનાથી પેટ્રોલ કે ડીઝલના ભાવમાં બહુ ઝાઝો ફરક પડ્યો નથી.

અગાઉ આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડઑઇલના બજારમાં જ્યારે ભાવ વધે ત્યારે લગભગ રોજબરોજ પેટ્રોલ અને...


...ઇન્ટર્વ્યૂના એક દિવસ પછી સરકારના વલણમાં બદલાવ એ સંયોગ હોય શકે છે, પરંતુ તેને વચ્ચેનો રસ્તો કાઢવાના પ્રયાસ તરીકે જોવામાં આવે છે.

'મોદી સરકારનો માસ્ટરસ્ટ્રૉક'

વરિષ્ઠ પત્રકાર અદિતિ ફડણિસના મતે કાયદાને મોકૂફ રાખવાનો પ્રસ્તાવએ સરકારનો માસ્ટરસ્ટ્રૉક છે તથા તેમાં સંઘની કોઈ ભૂમિકા નથી જણાતી.

અદિતિનાં કહેવા પ્રમાણે, સંઘે લાંબા સમય અગાઉ આ માગ કરી હતી, તો સરકારે અત્યાર સુધી વાત કેમ ન માની? તેઓ કહે છે :

"સરકારે ખેડૂતોની કોઈ માગ સ્વીકારી નથી. માત્ર 18 મહિના સુધી કાયદા મોકૂફ રાખવાની વાત કહી છે, ત્યાર સુધી... બાકીનો લેખ લખો:

ેલા ખેડૂતોને સાચી વાત સમજાવીશું."

કેટલાક જાણકારોના કહેવા પ્રમાણે, દોઢ વર્ષનો ઉપયોગ કરીને ઈ.ડી. (ઍન્ફૉર્સમૅન્ટ ડાયરેક્ટ્રેટ) તથા અન્ય સરકારી સંસ્થાઓનો ઉપોયગ કરીને આંદોલનને ફરીથી બેઠું જ નહીં થવા દે. આ સવાલના જવાબમાં સિંહા કહે છે :

"માત્ર 'કુલક'ને બાકાત કરતાં દેશના 11 કરોડ ખેડૂત અમારી સાથે છે. કેટલાક કુલકની પાછળ વિદેશી લોકોનો દોરીસંચાર છે અને તેઓ ભારતમાં માહોલ ખરાબ કરવા માગે છે."

સિંહા કહે છે કે નવા કાયદાના આધારે અમે જે-જે ચૂંટણીઓ લડીશું, તેમાં વિજયી થઇશું, તેમાં બે મત નથી.

હવે ખેડૂતોના પ્રસ્તાવની રહા જોવાઈ રહી છે. શું સરકારના પ્રસ્તાવ બાદ આંદોલન સમાપ્ત થઈ જશે?


...ઇમ્સ પહોંચ્યા

બિહારના મુખ્ય મંત્રી નીતિશ કુમાર, ઉપ-મુખ્ય મંત્રી સુશિલ કુમાર મોદી અને બિહારના મંત્રી નંદકિશોર યાદવ દિલ્હીની એઇમ્સ હૉસ્પિટલ પહોંચ્યા છે.

આ પહેલાં કેન્દ્રીય મંત્રીઓ અને ભાજપના અન્ય નેતાઓ સાથે કેજરીવાલ, રાહુલ ગાંધી પણ એઇમ્સ આવી ચૂક્યા છે.

કૈલાશ સત્યાર્થી એઇમ્સ પહોંચ્યા

રાહુલ ગાંધી બાદ સામાજીક કાર્યકર્તા કૈલાશ સત્યાર્થી પણ એઇમ્સ હૉસ્પિટલ પહોંચ્યા છે. આ પહેલાં વડા પ્રધાન મોદી અને અમિત શાહ પણ એઇમ્સ આવી ચૂક્યા છે.

આવી રીતે ફેલાઈ વાજપેયીના નિધનની અફવા?

ગુરુવારે બપોરે અચાનક જ અટ... બાકીનો લેખ લખો:

ા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી વાજયેયી જ્યાં દાખલ છે ત્યાં એઇમ્સમાં પહોંચ્યા છે. ગઈકાલે પણ મોદીએ વાજપેયીની મુલાકાત લીધી હતી. આ પહેલાં અમિત શાહ પણ ફરીથી એઇમ્સ પહોંચ્યા હતા.

તેઓ મહાન નેતા છે : નવિન પટનાયક

ઓડિશાના મુખ્ય મંત્રી નવિન પટનાયકે કહ્યું કે મેં તેમની કેબિનેટમાં બે વર્ષ સુધી કામ કર્યું છે. તેમની તબિયત અંગે સાંભળીને ખૂબ દુઃખ થયું. તેઓ એક મહાન નેતા છે અને તેમના નેતૃત્વમાં કામ કરવાનો મને ખૂબ સારો અનુભવ રહ્યો છે.

'વાજપેયી દેશને મજબૂત બનાવવા માગતા હતા'

જમ્મુ-કાશ્મીરના ભૂતપૂર્વ મુખ્ય મંત્રી અને નેશનલ કૉન્ફરન્સના નેતા ફારુક અબ્દુલ્લાએ કહ્યું કે આપણે તેમની તબિયત સુધરે તેની પ્રાર્થના કરવી જોઈએ.

આપણે એ ના ભૂલવું જોઈએ કે તેઓ ભારતને મજબૂત બનાવવા માગતા હતા. તેઓ માત્ર આપણા દેશમાં જ નહીં, પરંતુ વિશ્વભરમાં શાંતિ ઇચ્છતા હતા.

વિજય રૂપાણીએ ચિંતા વ્યક્ત કરી

ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીએ પણ અટલ બિહારી વાજપેયીની તબિયત અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.

તેમણે ટ્વીટ કર્યું, "પૂર્વ વડા પ્રધાન અટલ બિહારી વાજપેયીજીના સ્વાસ્થ્યની સ્થિતિ અત્યંત નાજુક હોવાની સૂચના મળી છે. હું ઇશ્વરને તેમના સ્વાસ્થ્યમાં સુધારો થવાની પ્રાર્થના કરું છું."

વાજપેયી માટે દેશભરમાં દુવાઓ

દેશભરમાં અટલ બિહારી વાજપેયીની તબિયત અંગે પ્રાર્થનાઓ થઈ રહી છે. ગ્વાલિયરમાં સરકારી આયુર્વેદિક કૉલેજના વિદ્યાર્થીઓએ વાજપેયીની તબિયત માટે યજ્ઞ કર્યો હતો.

તો બીજી તરફ લખનૌની એન. ડી. કૉન્વેન્ટ સ્કૂલમાં પણ વિદ્યાર્થીઓએ પ્રાર્થના કરી હતી.

કેજરીવાલ એઇમ્સ પહોંચ્યા

દિલ્હીના મુખ્ય મંત્રી અરવિંદ કેજરીવાલ અને ઉપમુખ્ય મંત્રી મનિષ સિસોદિયા હાલ વાજપેયીની તબિયતની ખબર કાઢવા માટે એઇમ્સ હૉસ્પિટલ પહોંચ્યા છે.

ચંદ્રબાબુ નાયડુએ વ્યક્ત કરી ચિંતા

આંધ્ર પ્રદેશના મુખ્ય મંત્રી ચંદ્રબાબુ નાયડુએ પણ અટલ બિહારી વાજપેયીની તબિયત પર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.

તેમણે કહ્યું કે વાજપેયીજીની તબિયતના સમાચાર સાંભળીને દુઃખ થયું. તેમની તબિયત જલદી સારી થઈ જાય તે માટે પ્રાર્થના કરું છું.

શિવરાજ સિંહે યાત્રા સ્થગિત કરી

મધ્ય પ્રદેશના મુખ્ય મંત્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે જન આશીર્વાદ યાત્રા સ્થગિત કરી. શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે પત્રકારો સાથે વાતચીત કરતાં કહ્યું કે અટલ બિહારી વાજપેયી મારા પ્રેરણા સ્રોત રહ્યા છે.

સુષમા સ્વરાજ હૉસ્પિટલ પહોંચ્યાં

વિદેશ પ્રધાન સુષમા સ્વરાજ અને કૃષિ મંત્રી રાધા મોહન સિંહ એઇમ્સ પહોંચ્યા. અટલ...


...ઈ અને ભારતમાં ઘટેલી કેટલીક ઘટનાઓની અસર તેમની શાખ પર પડી છે."

કાશ્મીરનો મુદ્દો

પાછલા વર્ષે 5 ઑગસ્ટે જમ્મુ-કાશ્મીરનો વિદેશ દરજ્જો ખતમ કરતા અને આખા રાજ્યને લૉકડાઉન અંતર્ગત લાવતા દુનિયાભરમાં કાશ્મીર ફરી એક વાર ચર્ચામાં આવ્યું. પાકિસ્તાને વિરોધ નોંધાવ્યો. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર પણ ગયું, પણ ત્યાં સુધી ભારતની શાખ એટલી મજબૂત થઈ ગઈ હતી કે મોટા દેશોએ પાકિસ્તાનનું ન સાંભળ્યું. આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયામાં તેની ચર્ચા થોડાક દિવસો સુધી ચાલી અને ઘણા આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયાએ મોદી સરકારની આકરી ટીકા પણ કરી.

ખુદ ભારતમાં તેન... બાકીનો લેખ લખો:

આપવા કે ભારતમાં તેમની મુસ્લિમવિરોધી છબિ એક સ્થાનિક રાજકીય કાવતરું છે. નરેન્દ્ર મોદીએ ખાડી દેશો સાથે પોતાના સારા સંબંધો પર હંમેશાં ભાર આપ્યો છે.

તેમનું કહેવું છે કે ભારતના ઇતિહાસમાં ખાડી દેશો સાથે તેમના કાર્યકાળમાં સારા સંબંધો છે અને માલદીવ અને બહરીને તેમને સર્વોચ્ચ સન્માન આપ્યું છે.

પરંતુ દિલ્હી રમખાણ અને કોરોના વાઇરસ સમયે મુસલમાનોને ટાર્ગેટ કરતાં ખાડી દેશોમાં આકરી ટીકા થઈ છે. ભારત સરકારે તેને ગંભીરતાથી લીધું છે કે કેમ એના કોઈ યોગ્ય સંકેત મળ્યા નથી.

રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પની ભારતમાં પહેલી મુલાકાત

યાત્રા એક દિવસ હતી પણ 25 ફેબ્રુઆરીએ તેમની ભારતની યાત્રા મોદી-2ની પહેલી મોટી સફળતામાંની એક છે.

વૉશિંગ્ટનમાં ભારતીય મૂળના પત્રકારો અનુસાર, ટ્રમ્પની આ મુલાકાતને ભારતની રાજદ્વારી જીતના રૂપમાં જોઈ શકાય. ત્યાં વર્ષોથી રહેલા એક પત્રકાર ચિદાનંદ રજઘટ્ટાએ પોતાની કૉલમમાં તેને મોદીની સિદ્ધિ ગણાવી.

આ યાત્રા દરમિયાન સંરક્ષણ ક્ષેત્રે બંને દેશો વચ્ચે એક કરાર પર હસ્તાક્ષર પણ થયા, જેની જાહેરાત રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે જાતે કરી હતી, "આજે અમે ભારત માટે અપાચે અને એમએચ-60 આર હેલિકૉપ્ટર સહિત ત્રણ અબજ ડૉલરથી વધુ અમેરિકન રક્ષા ઉપકરણ ખરીદવા માટેના કરાર સાથે પોતાના સંરક્ષણ સહયોગનો વિસ્તાર કર્યો."

તેઓએ આગળ કહ્યું કે "આ સોદો અમારી સંયુક્ત રક્ષાક્ષમતાને વધારશે, કેમ કે અમારા આતંકવાદીઓ એકસાથે ખભેથી ખભો મિલાવીને ચાલી રહ્યા છે."

પરંતુ અમદાવાદમાં એક મોટા ક્રિકેટ સ્ટેડિયયમાં એ સમયે હજારો ભારતીયોએ તેમનું સ્વાગત કર્યું જ્યારે દુનિયાના ઘણા દેશોમાં કોરોના વાઇરસ ફેલાઈ ગયો હતો. આથી બંને નેતાની ટીકા પણ થઈ.

ભારતીય વડા પ્રધાન મોદી અને રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ એકબીજાને તેમના ખાસ મિત્ર કહે છે, પરંતુ મોદી અમેરિકાની રાષ્ટ્રપતિની નારાજગી પણ વાકેફ છે.

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ એ સમયે ભારતથી નારાજ થઈ ગયા જ્યારે ભારતે હાઇડ્રૉક્સીક્લોરોક્વીનની નિકાસ પર પ્રતિબંધ લાદી દીધો. ટ્રમ્પે બદલો લેવાની ધમકી પણ આપી દીધી.

મોદી સરકારે અમેરિકા દવા મોકલવાની જાહેરાત કરી અને એ રીતે મામલો દબાઈ ગયો.

ખાડી દેશોમાં ખટાશ

કોરોના વાઇરસના ફેલાવામાં તબલીગી જમાતની ભૂમિકા બાદ થયેલી મુસ્લિમવિરોધી ઘટનાઓ પર ખાડી દેશોમાંથી આકરી પ્રતિક્રિયા આવી. સોશિયલ મીડિયામાં મુસ્લિમ અને ઇસ્લામવિરોધી કૉમેન્ટ કરનારા કેટલાક ભારતીય હિન્દુઓને નોકરીમાંથી કાઢી મૂક્યા. ત્યાંના શાહી પરિવારનાં એક સભ્ય શહઝાદી હિન્દે બીબીસી સાથે વાત કરતાં...


...ઈ ત્યારે ત્યાં હાજર હતા. એમણે પૂછ્યું કે તમે કંઈ બોલ્યા નથી તો આ શું થયું?

બુદ્ધે કહ્યું કે તમે સારા ઘોડેસવાર છો એટલે ઘોડાનું ઉદાહરણ આપું છું. ઘોડા ત્રણ પ્રકારના હોય છે. એક, ચાબુક મારવાથી ચાલે છે.

બીજો, ચાબુક લહેરાવવાથી ગતિ પકડી લે છે અને ત્રીજો માલિકની એડીનો ઈશારો સમજે છે. આ જ રીતે મનુષ્યો ત્રણ પ્રકારના હોય છે અને આ વ્યક્તિ ત્રીજા પ્રકારની હતી.

અમિત શાહની એ ખૂબી હતી કે તેઓ વડા પ્રધાનનો ઇશારો સમજતા હતા એટલે એમને પાર્ટી ચલાવવામાં કે મોટા નિર્ણયો લેવામાં તકલીફ ન પડી. શું નડ્ડા એવું કરી શકશે?
... બાકીનો લેખ લખો:

ે ચાર લોકોની પાર્ટી બનવા જઈ રહી છે અને આ વિરોધીઓ માટે સારા સમાચાર નથી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ઈ મુસ્લિમના પ્લાઝ્માથી હિંદુ દર્દી સાજો થશે કે હિંદુના પ્લાઝ્માથી મુસ્લિમ દર્દી સાજો થશે. બધા જ મનુષ્યની બે આંખો અને એક શરીર હોય છે. બધાના રક્ત લાલ હોય છે. ભગવાને આપણા વચ્ચે દીવાલ ખડી કરી નથી."

મૌલાનાની અપીલ પછી રવિવારે સૌથી પ્રથમ અનસ સઈદે પ્લાઝ્મા આપ્યા હતા.

તેમણે કહ્યું કે, "અમારા માટે છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયા બહુ મુશ્કેલ હતા. બધા અમને જ કોરોના ફેલાવા માટે દોષ દેતા હતા. અમારું ક્વોરૅન્ટીન હવે પૂરું થયું છે. મૌલાનાએ પ્લાઝ્મા આપવા માટે અપીલ કરી છે એટલે અમે તે આપવા માટેનું નક્કી કર્યું છે."

બીજ... બાકીનો લેખ લખો:

ઝ્મા ડોનર છે. માર્ચમાં એક દર્દીનો ઇલાજ કરવાને કારણે તેમને પણ ચેપ લાગ્યો હતો.

તેમણે જણાવ્યું કે તેમના પ્લાઝ્મા જેમને અપાયા છે તે દર્દી સાજો થઈ રહ્યો છે.

જમાત અંગેના અપપ્રચારને કારણે દેશમાં મુસ્લિમો પ્રત્યે નફરત વધી

ડૉ. તૌસિફ કહે છે, "અમે કોરોના ચેપને કારણે ગંભીર બીમારીમાં સપડાયેલા દર્દીઓને પ્લાઝ્મા થેરપી આપી રહ્યા છીએ."

"આવા દર્દીઓના શરીરમાં જરૂરી એન્ટિબૉડી પેદા થતા નથી, કેમ કે તેમને ડાયાબિટીસ કે હાઇપરટેન્શન વગેરે હોય છે."

પ્લાઝ્મા આપવાની પ્રક્રિયા અંગે જણાવતા તેઓ કહે છે, "આ સરળ પ્રક્રિયા છે. કોરોનાના દર્દીએ તે માટે બે વાર ટેસ્ટમાં નૅગેટિવ થવું જરૂરી છે."

"ત્યારબાદ તેમને 14 દિવસ ક્વોરૅન્ટીનમાં રાખવામાં આવે છે. તેમણે પ્લાઝ્મા આપવા હોય તો હૉસ્પિટલ જઈને આરટી-પીસીઆર (રિવર્સ ટ્રાન્સ્ક્રિપ્શન પોલિમરઝ ચેઇન રિઍક્શન) ટેસ્ટ કરાવવાનો હોય છે."

"તેનું રિઝલ્ટ પણ નૅગેટિવ આવે તે પછી પ્લાઝ્મા ડોનેટ કરી શકાય છે."

તેઓ જણાવે છે કે રક્તમાં 55 ટકા પ્લાઝ્મા હોય છે અને તેનો 90 ટકા હિસ્સો પાણી હોય છે. તેમાંથી ફક્ત 10માંથી ઍન્ટિબૉડી મળે છે.

ફક્ત સ્વસ્થ પ્લાઝ્મા જ દર્દીઓને આપવામાં આવે છે.  તેઓ કહે છે, "અમે 500 મિલીલિટર પ્લાઝ્મા કાઢીએ છીએ, જેનાથી કમસે કમ એક દર્દીને બચાવી શકાય છે."

પ્લાઝ્મા થેરપી હજી ટ્રાયલના ધોરણે ચાલે છે. દિલ્હી, ઉત્તર પ્રદેશ અને અન્ય કેટલાક રાજ્યોમાં ચાલી રહી છે. ઘણા રાજ્યોએ આ થેરપીના પ્રયોગ માટે કેન્દ્રની મંજૂરી માગી છે.

અત્યારે એ સ્પષ્ટ નથી કે તબલિગી જમાતના સભ્યોમાંથી મળેલા પ્લાઝ્મા કેટલા દર્દીઓને આપવામાં આવશે.

ડૉક્ટરોનું કહેવું છે કે પ્લાઝ્માને માઇનસ 30 ડિગ્રી સેલ્સિયલ તાપમાને એક વર્ષ સુધી સાચવી શકાય છે. માઇનસ 70 ડિગ્રી સેલ્સિયસ તાપમાન પર પાંચ સાલ સુધી જાળવી શકાય છે.

ભવિષ્યમાં ગંભીર દર્દીઓની સંખ્યા વધે ત્યારે પણ તેનો ઉપયોગ થઈ શકે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ઈ, પણ પૂછનાર કોઈ નથી.'...આ શબ્દો છે લલિતભાઈ અદાણીના.

અમદાવાદની રતનપોળમાં કાપડની દુકાન ધરાવતા લલિતભાઈ અદાણી કહે છે કે, “અમે અમારા કાકાને જોયા નથી, પણ અમારા પિતાએ એમના વિશે ઘણી વાત કહી છે. એમનો એક એક શબ્દ મને યાદ છે.”

“થરાદના નાનકડાં ગામમાંથી મારા કાકા પૂનમભાઈ અદાણી આંખમાં અનેક સપનાં લઈને અમદાવાદ આવ્યા હતા.”

“એમના પિતા વિરચંદભાઈ એટલે અમારા મોટા બાપા ઇચ્છતા હતા કે, એ અમદાવાદ આવીને ભણી ગણીને મોટો સાહેબ થાય. એટલે એમને ભણવા માટે અમદાવાદ મારા પિતા છોટાલાલ પાસે મોકલ્યા હતાં.”

“સવારે મારા કાકા પૂનમભ... બાકીનો લેખ લખો:

ાતને શું આપ્યું?

એમના બલિદાન પછી ગુજરાતમાં ઠેર ઠેર આંદોલનો થયાં, મોરારજી દેસાઈએ એક અઠવાડિયાના ઉપવાસ કર્યાં પણ આંદોલનોએ મચક ન આપી.

આઝાદીની લડાઈ વખતે ગાંધીજીએ જેમ અહિંસાનું શસ્ત્ર આપ્યું હતું, એમ મહાગુજરાતની ચળવળે આંદોલનોને નવાં બે શસ્ત્ર આપ્યાં.

એમાં એક "જનતા કર્ફ્યુ" અને "પેરેલલ મીટિંગ", ધંધા પાણી બંધ રાખવા. જનતા કર્ફ્યુંનું એલાન થતું અને આખું ય ગુજરાત જાણે કરફ્યુ લાગ્યો હોય એમ બંધ રહેતું હતું.

કંઈ કેટલાય, મુસ્લીમ, દલિત અને બ્રાહ્મણ યુવાનોએ બલિદાન આપ્યા.

શું છે શહિદ સ્મારકની હાલત?

અમે જ્યારે લાલ દરવાજા પાસે બનેલી શહીદોની ખાંભી પાસે ગયા તો ભલભલા ગુજરાતીની આંખમાં ખુન્નસથી લોહી ધસી આવે એવું જોવા મળ્યું.

8 ઓગસ્ટ, 1956ના દિવસે મહારાષ્ટ્રથી ગુજરાત અલગ કરવા માટે જાન આપનાર 24 શહીદોની ખાંભીના આ છાંયડા નીચે એક લબરમૂછિયો ધોળી મૂસળી, કાળી મૂસળી અને સાંઢે કા તેલના નામે વાજીકરણની દેશી દવાઓ વહેંચતો હતો.

અમદાવાદના ઘોડાસરથી અહીં આવી રોજ આવી દેશી જડીબુટ્ટીઓનો ધંધો કરતાં બલરામે બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું કે, “મને ખબર નથી અહીં કોનું પૂતળું છે. અહીં છાંયડો છે એટલે બેસીને જડી બુટ્ટીઓ વેચું છું.”

“ગેસ અને અપચાની દવાની સાથે સાથે ધોળી મૂસળી, કાળી મૂસળી અને જાત જાતની દવાઓ વેચું છું અને રોજના 300 રૂપિયા કમાઉં છું.”

“ફૂટપાથની અંદર બેસું છું એટલે છાંયડો પણ મળે છે અને પોલીસ પરેશાન કરતી નથી અને ધંધો પણ થાય છે.”

એ નામો જે ભૂલાઈ ગયા

જાણીતા ઇતિહાસકાર સ્વ. મંગળભાઈ પટેલે, નોંધેલા ઇતિહાસ મુજબ જમાલપુર છીપાવાડમાં રહેતા અબ્દુલભાઈ પીરભાઈનું પણ સપનું પોતાનું ગુજરાત મેળવવાનું હતું.

કપડા પર છીપા (બીબા)થી છાપકામ કરી છીદ્દીવાળી સાડી બનાવવાનું કામ કરતા અબ્લુભાઈની ઉમર 17 વર્ષની હતી. એક તાડપત્રી નીચે રહેતા પાંચ જણાનું ઘર ચલાવતા અને પોતાના ગુજરાન માટે સામીછાતીએ ગોળી ખાધી હતી. અને એમના કુટુંબનો આધાર છીનવાઈ ગયો હતો.

આવું જ રાજેન્દ્ર મહેતા સાથે થયું હતું. નિવૃત્ત મેજીસ્ટ્રેટ કાંતિભાઈ મહેતાના દીકરા રાજેન્દ્રએ મોરી ગુજરાતના નારા સાથે કોંગ્રેસ ભવન પર હલ્લો બોલાવ્યો ત્યારે એમને પેટમાં ગોળી વાગી હતી.

સારવાર દરમિયાન ડૉક્ટરે એમને પૂછ્યું કે ‘ભાઈ શું ધંધો કરે છે?’ તો રાજેન્દ્ર મહેતાએ જવાબ આપ્યો હતો, ‘મારા ગુજરાત માટે ગોળી ખાવાનો.’

તો માંડવીની પોળમાં વિધવા માતાના એકના એક દીકરા દિલીપ સાઈકલવાળા મહાગુજરાતની ચળવળમાં ગયા અને શહિદ થયા. આજે એમના...


...ઈ. નિઝામે પોતાના પૈસા પાછા મેળવવા માટે યુકે હાઈકોર્ટનો સહારો લીધો અને કાયદાકીય પ્રક્રિયા શરૂ કરી.

હાઈકોર્ટમાં મામલો આખો પાકિસ્તાનના પક્ષમાં ગયો અને બાદમાં નિઝામે કોર્ટ્સ ઑફર અપીલમાં જવું પડ્યું, જ્યાં નિઝામની જીત થઈ.

પરંતુ બાદમાં પાકિસ્તાને આગળ આવીને એ સમયે યુકેની સર્વોચ્ચ અદાલત હાઉસ ઑફ લૉર્ડ્સનો દરવાજો ખટખટાવ્યો.

પાકિસ્તાનની દલીલ હતી કે નિઝામ પાકિસ્તાન પર કોઈ પણ રીતે કેસ ન કરી શકે, કેમ કે પાકિસ્તાન એક સંપ્રભુ રાષ્ટ્ર છે.

હાઉસ ઑફ લૉર્ડ્સે પાકિસ્તાનના પક્ષમાં ચુકાદો આપ્યો અને તેની દલીલ યોગ્ય ... બાકીનો લેખ લખો:

ાહલયમાં રહેલી નિઝામની કિંમતી વસ્તુઓ

એક તરફ નિઝામના પરિવારનું કહેવું છે કે ઑપરેશ પોલો દરમિયાન પૈસાની સલામતી માટે પાકિસ્તાનના ઉચ્ચાયુક્તના ખાતામાં મોકલવામાં આવ્યા હતા.

બીજી તરફ પાકિસ્તાનની દલીલ છે કે 1948માં હૈદરાબાદના ભારતમાં વિલય દરમિયાન પાકિસ્તાને પૂર્વ નિઝામને ઘણી મદદ કરી હતી.

આ પૈસા એ મદદના બદલામાં પૂર્વ નિઝામે પાકિસ્તાનના લોકોને ઇનામના રૂપે આપ્યા હતા એટલે તેના પર પાકિસ્તાનનો હક છે.

પૉલ હૅવિટ્ટ કહે છે, "વર્ષ 2016માં પાકિસ્તાને એવી દલીલો રજૂ કરી હતી કે વર્ષ 1947થી 48 વચ્ચે હથિયાર પાકિસ્તાનથી હૈદરાબાદ લાવવામાં આવ્યાં હતાં. તેની કિંમત 10 લાખ પાઉન્ડ હતી."

"પાકિસ્તાને આ મામલામાં અત્યાર સુધી બે દલીલો રજૂ કરી છે. પ્રથમ તેનું કહેવું હતું કે પાકિસ્તાનના નિઝામનું ઇનામ હતું. જોકે, બાદમાં કહ્યું કે હથિયારોની ખરીદીના બદલામાં આ પૈસા ટ્રાન્સફર કરવામાં આવ્યા હતા."

"નિઝામના પક્ષે અમે એ દલીલો રજૂ કરી હતી કે પાકિસ્તાનની બંને દલીલો સાબિત કરવા માટે કોઈ પ્રકારના પુરાવા રજૂ કરવામાં આવ્યા ન હતા."

"તેઓ ચર્ચા કરવા માગે છે કે પાકિસ્તાનના ડિપ્લોમેટ્સ આમાં સામેલ હતા એટલે આ દલીલો પર વિશ્વાસ કરવો જોઈએ પરંતુ એ સાબિત કરવા માટે કોઈ પુરાવા રજૂ કરવામાં આવ્યા ન હતા કે હથિયારો ખરીદવા માટે પૈસા ચૂકવવામાં આવ્યા હતા. આ ખૂબ જ અસંગત છે."

પાકિસ્તાન તરફથી મામલાનું પ્રતિનિધિત્વ કરી રહેલા કવીન્સ કાઉન્સેલ ખવર કુરૈશીનું કહેવું છે કે તેઓ આ મામલા પર અત્યારે કોઈ ચર્ચા કરવા માગતા નથી.

બીબીસી પાસે પાકિસ્તાન તરફથી રજૂ કરવામાં આવેલી દલીલોની એક કૉપી છે. આ દસ્તાવેજ અનુસાર, "હૈદરાબાદના સાતમા નિઝામની પાકિસ્તાને મદદ કરી જેના બદલામાં રહમતુલ્લાના બૅન્ક ખાતામાં પૈસા ટ્રાન્સફર કરવામાં આવ્યા" કારણ કે આ પૈસાને ભારતના હાથેથી દૂર રાખી શકાય.

"પાકિસ્તાને સાતમા નિઝામ માટે પાકિસ્તાનથી હૈદરાબાદ સુધી હથિયારોની સપ્લાઈનું કામ કર્યું હતું જેથી ભારતીય આક્રમણથી હૈદરાબાદ ખુદની રક્ષા કરી શકે."

આ દસ્તાવેજ અનુસાર 20 સપ્ટેમ્બર 1948થી આ રકમ રહિમતુલ્લાના લંડન સ્થિત બૅન્ક ખાતામાં છે.

પૉલ હેવિટ્ટને મેં સવાલ કર્યો કે શું પૈસા ટ્રાન્સફર કરતાં પહેલાં બંને પક્ષ વચ્ચે કોઈ લેખિત કરાર નહોતો થયો?

હેવિટ્ટ કહે છે, "સાતમા નિઝામે સોગંદનામું આપ્યું છે કે તેમને આ ટ્રાન્સફર વિશે કોઈ જ જાણકારી નહોતી."

"આ પુરાવાને હજુ સુધી પડકાર ફેંકાયો નથી. તેનાથી એ વાતનો સંકેત મળે છે કે એ સમયે એમના...


...ઈએ નાનાં કદનાં છેક ખિસ્સામાં સમાઈ જાય એવડાંક પુસ્તકોય બનાવ્યાં.

લોકો કહે છે કે 'વાંચવાનું અઘરું પડે છે', મહેન્દ્રભાઈએ કહ્યું કે 'લો સરળ સોંસરું વાંચન'.

લોકોએ કહ્યું કે રસ નથી પડતો, મહેન્દ્રભાઈએ કહ્યું કે 'લેખકો કંઈ બધું કંટાળાજનક નથી લખતાં, લો હું તમારા માટે એકદમ સરસ લખાણો વીણી લાવ્યો છું'.

'પુણ્યનો વેપાર'

આપણા દેશમાં કરોડો લોકોને ખરેખર પુસ્તકો પોષાતાં નથી એ જાણનાર મહેન્દ્રભાઈએ પુસ્તકપ્રકાશક તરીકે કરકરસર અને સાદગીભર્યું જીવન સ્વીકારીને વાચકોને ઓછી કિંમતે પુસ્તકો પૂરાં પાડ્યાં.

આ આખીય વ્યવસ્... બાકીનો લેખ લખો:

સુવાસ ફેલાતી ગઈ. તેમાં મૂકવામાં આવતાં પુસ્તકોની પસંદગી, ગ્રાહક માટેની કદરબૂજ, સંચાલકોની સહજ સંસ્કારિતા અને એકંદર આહ્લાદક વાતાવરણને કારણે લોકમિલાપ વાચકો માટે મિલનસ્થાન, વાચનસ્થાન, પુસ્તકતીર્થ બનતું ગયું.

તેમાં મહેન્દ્રભાઈ સાથે જુદા-જુદા તબક્કે વત્તા-ઓછા સમયગાળા માટે તેમના ભાઈઓ નાનક અને જયંત તેમ જ દીકરો ગોપાલ અને દીકરી મંજરી જોડાઈને લગનથી કામ કરતાં રહ્યાં (નાનક, જયંત અને મંજરીએ પછી પોતપોતાનાં પુસ્તકભંડાર પણ કર્યા).

મહેન્દ્રભાઈએ વીસેક વર્ષ પહેલાં 'લોકમિલાપ' પુસ્તકભંડારનાં રોજબરોજના કામમાંથી નિવૃત્તિ લીધી પછી પુસ્તકભંડારની બહોળી જવાબદારી અત્યારે 65 વર્ષના ગોપાલભાઈ અને તેમનાથી એક જ વર્ષ નાનાં તેમનાં પત્ની રાજુ (રાજશ્રી)બહેન સંપૂર્ણ સમર્પિત ભાવે ભારે ખંત અને ચોકસાઈથી નિભાવી છે.

સસ્તાદરે સાહિત્યનો ઉદ્દેશ

એક સમયે અરવિંદભાઈ શુક્લ અને વલ્લભભાઈ ચિખલિયા 'લોકમિલાપ'ના યાદગાર કર્મચારીઓ હતા. વર્ષો સુધી પુસ્તકભંડારની બહાર રોજનો એક સુવિચાર વાંચવા મળતો.

કાળા પાટિયા પર ચૉકથી સુંદર અક્ષરોમાં લખવામાં આવતું અવતરણ ભાવેણાવાસીઓનું એક સંભારણું છે.

એ દૈનિક સુવિચાર અને નવાં પુસ્તકોની સાપ્તાહિક યાદી ખૂબ નિષ્ઠાવાન કર્મચારી વલ્લભભાઈ લખતા.

પુસ્તકોનાં વેચાણમાંથી ધોરણસરની આવક થતી ગઈ એટલે સમાજ માટે ઘસાઈને ઊજળા થવામાં માનનાર મહેન્દ્રભાઈએ 'નહીં નફો નહીં નુકસાન'નાં ધોરણે ઉત્તમ સાહિત્ય સસ્તા દરે લોકોને પૂરું પાડવા માટે જાણે ઝુંબેશ હાથ ધરી.

ગુજરાતી સાહિત્યકૃતિઓની ઓછી કિંમતની આવૃત્તિઓ લાખોની સંખ્યામાં પ્રકાશિત કરી વિક્રમો સર્જ્યા. વળી, આ પ્રકાશનોમાં આગોતરા ગ્રાહક નોંધાતા હોવાથી, પ્રકાશન પહેલાં જ તમામ નકલો ખલાસ થઈ જતી!

'લોકમિલાપે' ઝવેરચંદ મેઘાણીની પંચોતેરમી જયંતી નિમિત્તે 1972માં મેઘાણી સાહિત્યનાં ત્રણ પુસ્તકોનો સંપુટ 'કસુંબીનો રંગ' નામે પ્રકટ કર્યો, જેની એક લાખથીય વધુ નકલોની આગોતરી નોંધાઈ.

'લોકમિલાપ'નાં યાદગાર પ્રકાશનો

પછીના વર્ષે 'આપણો સાહિત્યવારસો' શ્રેણી હેઠળ પાંચ-પાંચ પુસ્તકોના ચાર સંપુટો ગ્રાહકો નોંધી પ્રકટ કર્યા, જેમાં વિવિધ લેખકોની કૃતિઓને ટૂંકાવીને લોકો સામે મૂકી.

તેની સવા બે લાખ નકલો વાચકોએ વસાવી હતી. 'વારસો'માં અનેક સર્જકો આવરી લેવાયા.

કેટલાંક નામ આ મુજબ : કવિઓ- કલાપી, કૃષ્ણલાલ શ્રીધરાણી, નાન્હાલાલ, પ્રહ્લાદ પારેખ, સુંદરમ; વાર્તાકારો- ગિજુભાઈ બધેકા, દ્વિરેફ, ધૂમકેતુ, શરદચન્દ્ર, ટૉલ્સ્ટૉય; નવલકથાકારોમાં ઇશ્વર પેટલીકર, પન્નાલાલ...


...ઈચ્છે છે કે કોણ ભૂતાનને સ્થાયિત્વ આપી શકે અને પ્રગતિ કરી શકે.

"આ બંને બાબતોના કારણે આ પરિણામ આવે છે. લોકોને અસંતોષ હોય છે, તેથી તે સરકાર બદલી નાખે છે અને રાજાની સહમતિ પણ તેમાં રહેલી હોય છે."

ઈન્ટરનેટ લાવ્યું પરિવર્તન

ભૂતાનમાં વર્ષ 1999 સુધી ટીવી ન હતું. ઘણા વર્ષો સુધી દેશ અલિપ્ત રહ્યો. તેને લાગતું હતું કે બાહરની દુનિયા તેની રાજાશાહી અને સંસ્કૃતિને તબાહ ન કરી નાખે.

ટીવી સાથે ઈન્ટરનેટ પણ વર્ષ 1999માં આવ્યું. પ્રૉફેસર મહેન્દ્ર પી લામા કહે છે કે તે પછી લોકોને સમજાયું કે વિકાસ શું હોય છે અને તેથ... બાકીનો લેખ લખો:

ાંથી ચારમાં રોકાણ કર્યું છે.

ત્યારે સવાલ એ છે કે ડીએનટી સત્તામાં આવવાથી ભારત સાથેના સંબંધો પર શું પ્રભાવ પડશે ?

પ્રૉ. એસ. ડી. મુની માને છે કે, જો તે પોતાના ઇકોનૉમિક ઍજન્ડાને આગળ ધપાવે તો તેની અસર જોવા મળી શકે છે.

તેઓ કહે છે, જો હાઇડ્રો પ્રૉજેક્ટમાં રોકાણ ઘટાડી બીજા ઉદ્યોગો શરુ કરવા ઈચ્છે, તો તેની થોડી ઘણી અસર જોવા મળે, પણ હાઇડ્રો પાવર મોંઘો પડી રહ્યો છે.

ભારત ખુદ આ મામલે આત્મનિર્ભર થઈ રહ્યું છે. વૈકલ્પિક ઉર્જાના સ્ત્રોત પણ વિકસ્યા છે, તેથી ભારતની હાઇડ્રો પાવરમાં રુચિ ઓછી થઈ રહી છે.

આ સ્થિતિથી ભૂતાન પણ ચિંતિત છે. આવું થશે તો તેના અર્થતંત્રનો આધાર શું રહેશે. તેથી તે પોતાના અર્થતંત્રમાં વિવિધતા લાવવા ઈચ્છે છે.

જો તે આ દિશામાં આગળ વધે તો એવું પણ નથી કે ભારત તેમાં સામેલ નહીં થાય, પણ આજે બંને દેશો વચ્ચે જે આર્થિક સંબંધો છે, તેની પર ચોકક્સપણે અસર થશે.

ભૂતાનને ભારત સામે શી ફરિયાદ છે ?

ભારત પહેલા ગ્રાન્ટરુપે ભૂતાનમાં પ્રોજેક્ટનો અમલ કરતું અને તેની પંચવર્ષીય યોજના સુદ્ધાં ભારતમાં બનતી હતી, પણ હવે તે રોકાણ કરે છે તો તે એક રીતે દેવું હોય છે, જેને ભૂતાન પાવર પ્રૉજેક્ટથી પેદા થતી વીજળીની નિકાસ કરીને ચૂકવે છે, પણ તેના ભાવ ઓછા હોવાથી ભૂતાનામં તેના વિશે અસંતોષ છે.

પ્રૉ. મહેન્દ્ર પી લામા કહે છે, "ભૂતાનનું કહેવું છે કે અમે  ભારતને જે વીજળી આપીએ છીએ, તે 'ગુડવીલ પ્રાઈસ' રુપે આપીએ છીએ. ભારત તેને બે રુપિયામાં લે છે અને દિલ્હીમાં તે વીજળી સાત રુપિયા પ્રતિ યુનિટે વેચાય છે.”

“તેમનું કહેવું છે કે સાડા ત્રણ કે ચાર રુપિયા કરી દો તેથી અમે તમારી લોન ચૂકવી શકીએ, પણ ભારત તે સાથે સહમત નથી. તેથી ભૂતાનને ડર છે કે તે ક્યાંક દેવામાં તો નહીં ડૂબી જાયને. ભારતે આ વિશે વિચારવું જોઈએ કારણ કે આ માગણી વાજબી છે."

ભૂતાનની બીજી માંગણી એ છે કે તમે અમને વીજળી બીજા દેશો -જેવા કે બાંગ્લાદેશ વગેરેને વેચવાની છૂટ આપો, જેથી તેના વધુ ભાવ મળે. પ્રૉ. લામા કહે છે કે ભૂતાનની આ બંને માગણીઓ વાજબી લાગે છે.

શું ચીન નવી સરકારને પ્રભાવિત કરી શકે છે ?

માની લો કે સત્તાધારી ડીએનટી સરકાર જો આ મુદ્દે કોઈ પગલાં લેવા માગે તો તેની પાસે કયા અધિકાર છે? શું ભૂતાનની સંસદને અર્થવ્યવસ્થા અને વિદેશ નીતિ સાથે જોડાયેલા મુદ્દે નિર્ણય લેવાનો અધિકાર છે?

આ સંબંધે પ્રો. એસ.ડી.મુની કહે છે, "બંધારણીય દૃષ્ટિએ સંસદ શક્તિશાળી છે, પણ વાસ્તવિક શક્તિ રાજા પાસે છે. વિદેશ નીતિમાં...


...ઈઝ ઉમર ફારુકનું હકારાત્મક નિવેદન કહે છે કે અલગાવવાદીઓનું એક જૂથ એનઆઈએના દબાણના કારણે ઝૂકી ગયું છે.

જોકે કેન્દ્ર સરકારે મીરવાઈઝના સંકેતોને નજરઅંદાજ કરતાં જમ્મુ-કાશ્મીરના મુખ્ય દળોને તપાસનાં કેન્દ્રમાં લાવવામાં આવ્યાં છે.

ઓમર અબ્દુલ્લાહે ગૃહમંત્રી અમિત શાહની પહેલી કાશ્મીરયાત્રા પર કહ્યું કે, 'મને આશા છે કે (કેન્દ્ર સરકારમાં કાશ્મીરની) સ્થિતિઓની જમીની હકીકત અને રાજ્યને લઈને નીતિમાં બદલાવની જરૂરિયાત માટે સારી સમજણ છે.'

આના કેટલાક દિવસ પછી લોકતંત્ર સંસદમાં ગૃહમંત્રી અમિત શાહના ભાષણનો મહત્ત્વનો ભ... બાકીનો લેખ લખો:

કાશ્મીરીઓએ ડરવાની જરૂર નથી.

પરંતુ કાશ્મીરના લોકોમાં હાલ સૌથી મોટો ડર એ છે કે બીજેપી સરકાર આર્ટિકલ 370 કે જે કાશ્મીરની ઓળખની રક્ષા કરે છે, તેને સમાપ્ત કરી દેશે.

બીજેપીના મોટા નેતાઓ, જેમાં રામમાધવનો સમાવેશ થાય છે. તેમણે કહ્યું કે હવે આર્ટિકલને હઠાવવો જ પડશે. એવાં નિવેદનોએ કાશ્મીરિયોના હૃદયમાં ડર પેદા કર્યો છે.

જોકે, આમાં કોઈ બે મત નથી કે કાશ્મીરની સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં ભારે વધારો થયો છે.

આની સાથે જ ગૃહમંત્રીનો કાશ્મીરિયત, જમ્હુરિયત અને ઇન્સાનિયતનો નારો કાશ્મીરના લોકો માટે એક હકારાત્મક સંદેશ છે.

પરંતુ આની સાથે જે આ કહેવું જરૂરી છે કે એક નાની જ્વાળા પણ કાશ્મીરને સળગાવી શકે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ઈને હિંસાની ટીકા કરવી જોઈએ અને હિંસાની રોકવાની માગ કરવી જોઈએ.

થોડી મિનિટો પછી ટ્રમ્પે રાષ્ટ્રજોગ સંદેશો આપ્યો હતો, પણ એ બાઈડને સૂચવ્યા મુજબનો ન હતો.

તેને બદલે ટ્રમ્પે ચૂંટણી સંબંધી તેમની જૂની ફરિયાદો કરતાં તેમના ટેકેદારોને કહ્યું હતું, "આપ ઘરે જાઓ. અમે આપને પ્રેમ કરીએ છીએ. તમે બહુ ખાસ છો."

સોશ્યલ મીડિયાનો ટ્રમ્પ પર પ્રતિબંધ

આ નિવેદન ટ્રમ્પે તેમના ટેકેદારોના અપરાધો બાબતે અગાઉ આપેલા પ્રતિભાવ જેવું જ હતું. એ ટેકેદારોની રેલીમાં હિંસાની ઘટના હોય કે પછી શાર્લેટવિલેમાં શ્વેત સર્વોચ્ચવાદીઓની રેલીમા... બાકીનો લેખ લખો:

ું હતું, "બંધારણીય ફરજ બજાવતા રોકવા માટેનો હિંસક ભીડનો એક હુમલો આપણે હમણાં જ નિહાળ્યો છે. રાષ્ટ્રપ્રમુખે જ આ ભીડ બનાવી છે, આ ભીડને ઉશ્કેરી છે અને આ ભીડને સંબોધન કર્યું છે તેમાં કોઈ શંકા નથી."

ટ્રમ્પના ટીકાકારો જ નહીં, તેમને મોટાભાગે ટેકો આપતા રહેલા સંસદસભ્ય ટીમ કોટને પણ ટ્રમ્પવિરોધી નિવેદન કર્યું હતું.

તેમણે કહ્યું હતું, "ઘણો સમય થઈ ગયો છે. રાષ્ટ્રપ્રમુખે ચૂંટણીનું પરિણામ હવે સ્વીકારી લેવું જોઈએ. તેમણે અમેરિકાના લોકોને ભ્રમિત કરવાનું છોડી દેવું જોઈએ અને હિંસક ભીડને વખોડવી જોઈએ."

મિલાનિયા ટ્રમ્પનાં સ્ટાફ પ્રમુખ સ્ટેફની ગ્રીશમ અને વાઈટ હાઉસના ડેપ્યુટી પ્રેસ સેક્રેટરી સારાહ મેથ્યૂસે વિરોધમાં રાજીનામાં આપી દીધાં હતાં. આગામી 24 કલાકમાં અનેક વહીવટી અધિકારીઓ રાજીનામાં આપી દેશે તેવા સમાચાર પણ આવી રહ્યા છે.

સીબીએસ ન્યૂઝના જણાવ્યા અનુસાર, ટ્રમ્પના કેબિનેટ અધિકારી અમેરિકન બંધારણના 25મા સુધારા બાબતે ચર્ચા કરી રહ્યા છે. ઉપ-રાષ્ટ્રપ્રમુખ અને કેબિનેટ રાષ્ટ્રપ્રમુખને અસ્થાયી સ્વરૂપે કઈ રીતે હટાવી શકે તેની જોગવાઈ એ સુધારામાં છે.

ઉપ-રાષ્ટ્રપ્રમુખ પેન્સ તથા કેબિનેટ એ સુધારાના અમલની દિશામાં આગળ વધે કે ન વધે, પણ ટ્રમ્પનો કાર્યકાળ બે સપ્તાહમાં પૂરો થઈ જશે. રિપબ્લિકન પક્ષ સત્તા ગૂમાવી ચૂક્યો છે, વાઈટ હાઉસ ગૂમાવી ચૂક્યો છે અને તેના એક ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપ્રમુખની ઈમેજ સંપૂર્ણપણે ખરડાઈ ચૂકી છે, પણ ટેકાદારોના એક વર્ગમાં તેઓ સારો પ્રભાવ ધરાવે છે. આ સંજોગોમાં રિપબ્લિકન પક્ષના નેતાઓ સામે ભવિષ્યનો સવાલ સર્જાયો છે.

ટ્રમ્પની ચૂપકીદી

બુધવારની ઘટનાઓ પછી પક્ષની દિશા માટે એક લડાઈ શરૂ થઈ શકે છે, કારણ કે પક્ષની અંદરના લોકો જ ટ્રમ્પ તથા તેમના વફાદારો પાસેથી નિયંત્રણ છીનવવાના પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.

મેક્કોનલે આજે કરેલા નિવેદનમાં પણ એ જોવા મળે છે. એમના સિવાય યૂટાના સંસદસભ્ય અને રાષ્ટ્રપ્રમુખપદના ભૂતપૂર્વ ઉમેદવાર મિટ રોમની પણ નેતૃત્વની ભૂમિકામાં આવી શકે છે.

તેમને ટ્રમ્પના લોકલોભામણા રાજકારણમાં રસ ધરાવતા પક્ષના બીજા લોકો પડકારી શકે છે.

નોંધપાત્ર વાત એ છે કે ચૂંટણીના પરિણામને પડકારવાની જાહેરાત સેનેટમાં જેમણે સૌથી પહેલાં કરી હતી તે મિસૂરીના સંસદસભ્ય જોશ હોલે, કેપિટલ હિલમાં હિંસા બાદ સંસદની કાર્યવાહી શરૂ થઈ ત્યારે પણ તેમના વિરોધમાં અડગ રહ્યા હતા.

દરેક સંકટ એક રાજકીય તક લઈને આવતું હોય છે અને અનેક નેતાઓ એવા છે જે આ તકનો લાભ લેવાનું ચૂકશે નહીં....


...ઉ અમે માત્ર નિયંત્રણ રેખા પર ઘૂસણખોરી કરતા આતંકવાદીઓને જ ટાર્ગેટ બનાવતા હતા.

""પરંતુ આ આતંકવાદીઓ પાકિસ્તાન માટે કામ કરે છે. ઘૂસણખોરીને પ્રોત્સાહન આપતા પાકિસ્તાનને પીડા આપવી જરૂરી છે.

"અમે પાકિસ્તાની ચોકીઓને પણ ટાર્ગેટ કરીએ છીએ.

"હું આપને ખાતરીપૂર્વક કહી શકું કે નિયંત્રણ રેખા પર સામસામેના ગોળીબારમાં ભારત કરતાં પાકિસ્તાનને ત્રણથી ચાર ગણું નુકસાન પહોંચ્યું છે.

"એટલે જ પાકિસ્તાન વારંવાર આપણને આગ્રહ કરી રહ્યું છે કે, સંઘર્ષ વિરામને 2003ના સ્તર પર પર લાવવામાં આવે."

મોદી સરકારના કાર્યકાળમાં ડીજ... બાકીનો લેખ લખો:

ીકાર કર્યો.

પરંતુ આ નિયંત્રણ રેખા પર ક્યારેય પૂર્ણપણે શાંતિ નથી સ્થાપી શકાઈ.

(લેખમાં વ્યક્ત કરવામાં આવેલા વિચાર લેખકના અંગત વિચાર છે, બીબીસીના નહીં. )

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ઉંમરના ના હોય તો તેમની વચ્ચે તાલમેલ સાધવાની સમસ્યા ઊભી થઈ શકે છે.

બીબીસી રેડિયો મુજબ નાની ઉંમર અને મોટી ઉંમરની વ્યક્તિની વિચારસરણી ભિન્ન હોય છે. એટલા માટે ક્યારેક વિચારોમાં મતભેદ આવી જાય છે

જોકે, પરસ્પર તાલમેલની આ વાતો ઉંમરના અલગઅલગ પડાવ અનુસાર બદલે છે.

આ અંગે શિવાની કહે છે, "માનો કે એક કપલ 20 અને 30 વર્ષનું છે તો તેમની વચ્ચે પરસ્પર મતભેદો જોઈ શકાશે."

"બીજું કપલ 50 અને 60 વર્ષનું છે તો તેમની વચ્ચે આ જ મુદ્દાએ પર સહમતી જોવા મળી શકશે. જોકે, બન્ને કપલની ઉંમર વચ્ચેનો તફાવત 10 વર્ષનો છે."

શિવા... બાકીનો લેખ લખો:

તો તેમની વચ્ચે ફૅમિલિ પ્લાનિંગ અંગે સમહતી બની શકે છે.

ઉંમરના તફાવત વચ્ચે સધાયેલા સફળ અને અસફળ સંબંધોના ઘણાં ઉદાહરણો આપણી સામે છે.

જેમાં સૈફ અલી ખાન અને તેમનાં પહેલાં પત્ની અમૃતા સિંહ વચ્ચે ઉંમરનો મોટો તફાવત હતો અને તેમનાં લગ્ન સફળ ના રહ્યાં.

બીજી તરફ એવું પણ છે કે મોટી ઉંમરની પત્નીઓ હોવાથી લગ્નજીવન સફળ રહ્યું હોય. ઉદાહરણ તરીકે ક્રિકેટર સચિન તેંડુલકર અને અંજલી તેંડુલકર.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો