...ત્ર એક મિનિટ સુધી જ વાત થઈ શકી. હું દરવાજા તરફ જોતી રહું છું અને મને લાગે છે કે મારો દીકરો આવી જશે. સરકારને હું દરખાસ્ત કરવા માગું છું કે તે મારા દીકરાને છોડી મૂકે."

આશિક અહમદનાં પત્ની ગઝાલા કહે છે કે જ્યારથી તેમના પતિ પર પબ્લિક સેફ્ટી ઍક્ટ લગાવવામાં આવ્યો છે ત્યારથી તેમનું જીવન નર્કસમું બની ગયું છે.

તેઓ કહે છે, "મારા દર્દની કોઈ કલ્પના નથી કરી શકતું. હું અસહાય થઈ ચૂકી છું. મારા માટે દરેક દિવસ એક નવો બોજ હોય છે. હું મારું જીવન શાંતિથી કેવી રીતે પસાર કરું જ્યારે મારા પતિ જેલમાં છે. મારી બે વર્ષન... બાકીનો લેખ લખો:

ં ઘરોથી દૂર છે.

દેશની અંદર અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તર પર ટીકા છતાં ભારત સરકારનું કહેવું છે કે વિસ્તારમાં હાલના દિવસોમાં ચરમપંથી પ્રવૃત્તિઓમાં વધારો થયો છે અને કાયદો તથા વ્યવસ્થા જાળવવા માટે આવી ધરપકડો જરૂરી હતી.

હયાત અહમદ બટની કહાણી

હયાત અહમદ બટની ટેકનિકલ કારણ અને ગુપ્ત જાણકારીના આધારે પોલીસે પહેલાં અટકાયત કરી અને બાદમાં ધરપકડ કરી

શ્રીનગરના સૌરાના રહેવાસી 47 વર્ષીય હયાત અહમદ બટની જમ્મુ કાશ્મીરમાંથી અનુચ્છેદ 370 હઠાવાયાના બે મહિના બાદ ઑક્ટોબર 2019માં ધરપકડ કરાઈ હતી.

પોલીસે ટેકનિકલ અને ગુપ્ત જાણકારીના આધારે નાટકીય રીતે હયાતની પહેલાં અટકાયત કરી અને પછી તેની ધરપકડ કરી લીધી. પોલીસની ટીમે સાદાં કપડાંમાં તેમને પહેલાં સૌરામાં ખોળી કાઢ્યા અને પછી આંચરથી તેમની ધરપકડ કરવામાં આવી.

હયાત અહમદનાં પત્ની મસર્રત પોલીસ દ્વારા લગાવાયેલા તમામ આરોપોને નકારે છે અને કહે છે કે અન્ય લોકો અનુચ્છેદ 370 હઠાવવાની કાર્યવાહીનો વિરોધ કરી રહ્યા હતા અને તેમના પતિએ પણ એવું જ કર્યું.

તેમણે કહ્યું, "જ્યારે સરકારે અનુચ્છેદ 370 હઠાવવાનું એલાન કર્યું ત્યારે અમારા વિસ્તારમાં લોકોએ તેનો વિરોધ કર્યો. મારા પતિ પણ આવા જ એક વિરોધપ્રદર્શનમાં ગયા હતા. તેમણે મીડિયા સાથે વાતચીત કરી અને સરકારના આ પગલાનો વિરોધ કર્યો. અમુક દિવસ બાદ પોલીસે તેમની ધરપકડ કરી લીધી."

"પહેલાં તો અમને તેમની સાથે મળવા ન દેવાયાં. બાદમાં પૂછપરછકેન્દ્રમાં તેમને મળવા દેવાયા. ત્યાર બાદ તેમને સૅન્ટ્રલ જેલ શિફ્ટ કરી દેવામાં આવ્યા અને છ મહિના સુધી ત્યાં રાખવામાં આવ્યા. ત્યાર બાદ તેમને જમ્મુની કોટ ભલવાલ જેલમાં મોકલી દેવાયા."

તેઓ જણાવે છે, "અમારી આર્થિક પરિસ્થિતિ સારી નથી અને આ કારણે તેમની ધરપકડ બાદ અમે તેમની સાથે મુલાકાત નથી કરી શક્યાં. મારા પતિ જે કમાતા, તેનાથી જ પરિવારનો ખર્ચ ચાલતો હતો. હવે તેઓ જેલમાં છે, તો અમારા પરિવારનો નિર્વાહ કેવી રીતે થશે? પિતાની ધરપકડ બાદ મારાં બંને બાળકોની માનસિક પરિસ્થિતિ પણ ખરાબ રીતે પ્રભાવિત થઈ છે."

મસર્રત વ્યવસ્થા પર કટાક્ષ કરે છે અને પ્રશ્ન પૂછે છે કે આપણે કેવા પ્રકારના પ્રજાસત્તાકમાં રહીએ છીએ. તેઓ કહે છે, "જ્યારે અમે ન્યાય માટે કાયદા પાસે જઈએ છીએ તો અમને ત્યાંથી કાઢી મૂકવામાં આવે છે, ન અમને ન્યાય મળી રહ્યો છે ના અમારી વાત કોઈ સાંભળી રહ્યું છે."

પોતાના ડોઝિયરમાં પોલીસે કહ્યું છે કે બટ પર વિસ્તારના યુવાનોને અનુચ્છેદ 370 હઠાવવાના પગલાના વિરોધ માટે ઉશ્કેરવાનો...


...ત્ર કમાનાર હતા. તેમના ત્રણ નાના ભાઈ છે, જે બેરોજગાર છે અને તેમના વૃદ્ધ પિતા બિહારમાં રહે છે.

તેઓ રોજ મજૂરી પછી મૌજપુર-બાબરપુરમાં નાગરિકતા સંશોધન કાયદાના વિરોધમાં ચાલી રહેલા પ્રદર્શનમાં પણ સામેલ થતા હતા. આ પ્રદર્શન મહિલાઓની આગેવાનીમાં ચાલતુ હતું.

હુસૈનના પડોશી દાનિશે બીબીસીને કહ્યું, "તે હંમેશાં ત્યાં વિરોધ કરી રહેલી મહિલાઓને ખાવા-પીવાનું આપવા જતા હતા અને ક્યારેક ક્યારેક વિરોધપ્રદર્શનનો પણ ભાગ બનતા હતા."

છાતીમાં ગોળી વાગવાથી સ્થળ પર જ મુબારક હુસૈનનું મૃત્યુ થયું હતું અને મૃતદેહ ત્રણ કલાક સુધી... બાકીનો લેખ લખો:

ં.

સાહિલ કહે છે, "તોફાનોના કારણે પરિવારના બાકી લોકો તેમના જનાજામાં સામેલ થતાં ડરતા હતા."

8. વિનોદ કુમાર ઉંમર : 51 વર્ષ

દિલ્હી હિંસામાં મરનાર વિનોદ કુમારના દીકરા મોનુ

મૃત્યુનું કારણ :  માર મારીને હત્યા કરાઈ

વ્યવસાય : લગ્ન અને પાર્ટીનો વ્યવસાય

વિનોદ કુમાર પોતાના દીકરા મોનૂની સાથે મોટરસાઇકલથી મેડિકલ સ્ટૉર દવા લેવા માટે જઈ રહ્યા હતા જ્યારે હુમલાખોરે તેમના પર હુમલો કર્યો. તેમના પર પથ્થર અને તલવારથી હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો.

મોનૂ કહે છે, "તે લોકો અલ્લા હૂ અકબરના નારા લગાવી રહ્યા હતા."

મોનૂને ગંભીર ઈજા થઈ છે જ્યારે તેમના પિતાનું મૃત્યુ સ્થળ પર જ થઈ ગયું. તેમણે કહ્યું કે તોફાની ભીડે તેમની મોટરસાઇકલને પણ આગ લગાડી દીધી.

મોનૂની સાથે અમારી મુલાકાત ત્યારે થઈ ત્યારે તેઓ પિતાનો મૃતદેહ લેવા માટે હૉસ્પિટલની બહાર રાહ જોઈ રહ્યા હતા.

9. ઇશ્તિયાક ખાન ઉંમર : 29 વર્ષ

મૃત્યુનું કારણ :  પેટમાં ગોળી વાગવી

વ્યવસાય : મજૂરી

ઇશ્તિયાકના પડોશી કહે છે કે 25 ફેબ્રુઆરીએ જ્યારે પથ્થરમારો શરૂ થયો ત્યારે પોલીસ પણ ટીયરગૅસના સેલ છોડી રહી હતી અને ફાયરિંગ પણ કરી રહી હતી.

ઇશ્તિયાકના પડોશી આરિફ કહે છે, "ગોળીઓ ચલાવવામાં આવી રહી હતી. ઇશ્તિયાકને અહેસાસ થયો કે તેના પગમાં કંઈક વાગ્યું છે પરંતુ તેને એ અહેસાસ ન થયો કે ગોળી વાગી છે."

તેમની સાથે જે લોકો હાજર હતા તે કહે છે કે ગોળી વાગવાના થોડા સમય બાદ તેઓ બેહોશ થઈ ગયા. લોકોએ સીપીઆર દ્વારા તેમને હોશમાં લાવવા પ્રયત્ન કર્યા અને તરત હૉસ્પિટલ લઈ ગયા. ત્રણ-ચાર કલાક પછી તેમનું મૃત્યુ થઈ ગયું.

તેમનાં પત્ની ઝેબાએ બીબીસીને કહ્યું, "મેં તેમને ના પાડી હતી કે ઘરની બહાર ન નીકળો પરતુ તેમણે મારું ન સાંભળ્યું."

ઇશ્તિયાકને 25 ફેબ્રુઆરીએ ગોળી વાગી અને 26 ફેબ્રુઆરીએ તેમનો જન્મદિવસ હતો.

10. મહમદ ફુરકાન, ઉંમર : 30 વર્ષ

મૃત્યુનું કારણ :  ગોળી વાગવી

વ્યવસાય : મજૂરી

24 ફેબ્રુઆરીની સાંજે પાંચ વાગ્યાની આસપાસ ફુરકાનના મોટા ભાઈ ઇમરાનને ફોન પર સૂચના મળી કે તેમને ગોળી વાગી છે.

તેમણે કહ્યું, "મને ભરોસો ન થયો. ફોન આવ્યાના કેટલાક કલાક પહેલાં જ હું તેને મળ્યો હતો."

ઇમરાન કહે છે, "ફુરકાન કંઈક કામ કરી રહ્યો હતો. વચ્ચે તે સામાન લેવા માટે બહાર નીકળ્યો ત્યારે આ ઘટના ઘટી."

તેમના પરિવારનું કહેવું છે કે કોઈએ ફોન કરીને તેમને જાણકારી આપી હતી કે વિકી તેમને લઈને હૉસ્પિટલ ગયો છે પરંતુ જ્યાં સુધી તે લોકો ત્યાં પહોંચે ફુરકાનનું મૃત્યુ...


...ત્ર દામુ જ કરી શકતા હતા કારણ કે તેઓ પ્રાણીઓ વચ્ચે વિશ્વાસ ઊભો કરવામાં માહેર હતા.

યુરોપનો પ્રવાસ

આટલા પ્રખ્યાત હોવા છતાં દામુને લાગતું કે રશિયન સરકસ તેમના માટે નાનું છે.

ત્યારબાદ તેમણે યુરોપિયન અખબારોમાં પોતાની જાહેરાત આપવાનું શરૂ કર્યું.

એક ફ્રેન્ચ સરકસના માલિકે તેમની આ જાહેરાત જોઈ અને તેમને યુરોપ આવવાનું આમંત્રણ આપ્યું.

વર્ષ 1939માં તેઓ ફ્રાંસ ગયા પરંતુ ત્યાં પહોંચવાનો ખર્ચ જ એટલો થયો કે તેમણે કમાયેલા બધા જ પૈસા ખર્ચાઈ ગયા.

તેઓ જ્યારે ફ્રાંસ ગયા ત્યારે યુરોપમાં તેમની કોઈ ઓળખ નહોતી પરં... બાકીનો લેખ લખો:

ારત આવવા નીકળ્યા.

આ સમયગાળામાં જ તેમનાં પત્નીને કૅન્સર થયું. તેઓ ઘરે પહોંચે તે પહેલાં જ તેમનાં પત્નીનું નિધન થયું.

આ બાદ તેમણે સરકસમાં કામ ન કરવાનું નક્કી કર્યું કારણ કે તેમને દમની બીમારી પણ થઈ ગઈ હતી.

મહેન્દ્ર કહે છે, "નિવૃતિ છતાં તેમનો જીવ સરકસની દુનિયા સાથે ચોંટેલો હતો."

"એટલા માટે તેમણે જે લોકો રિંગ માસ્ટર બનવા માગે છે તેમને તાલીમ આપવાની શરૂઆત કરી."

વર્ષ 1971માં તેમને ઇન્ટરનેશનલ સરકસ હૉલ ઑફ ફેમમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા. તેના બે વર્ષ બાદ તેમનું નિધન થઈ ગયું.

મહેન્દ્ર કહે છે, "ભારતમાં આજના સમયમાં દામુની કહાણી અંગે ભાગ્યે જ કોઈને ખબર હશે."

"તેમણે આપણને શીખવ્યું છે કે જો તમને તમારાં સપનાંમાં વિશ્વાસ હોય, તો તમે કંઈ પણ હાંસલ કરી શકો છો."

"ભવિષ્યમાં બીજો કોઈ દામુ નહીં બની શકે કારણ કે સરકસ મરી રહ્યું છે. સાથે સરકસમાં પ્રાણીઓના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધિત છે. એટલા માટે તેમનો વારસો યાદ રાખવો જરૂરી છે."

મહેન્દ્ર ધોત્રે એવું પણ સ્વીકારે છે કે સરકસમાં અમુક હદે ક્રૂરતા પણ વર્તવામાં આવે છે.

તેઓ ઉમેરે છે, "મારા દાદા એ સમયગાળામાં સરકસ કરતા હતા, જ્યારે મનોરંજનનાં માધ્યમો ખૂબ જ ઓછાં હતાં."

"તેઓ પોતાના ઝનૂનને વળગી રહ્યા અને પ્રસિદ્ધ બન્યા. હું ઇચ્છું છું કે લોકો તેમને આ રીતે જ યાદ રાખે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ત્રણ બાળકોની હત્યા કરી હતી તો કેવડિયામાં વડા પ્રધાનના કાર્યક્રમમાં બંદોબસ્તમાં મૂકાયેલા પી.એસ.આઈ.એ સર્વિસ રિવોલ્વરથી આત્મહત્યા કરી હતી.

વડોદરામાં ઉચ્ચ પોલીસ અદિકારીનાં પત્નીના કથિત ત્રાસ સામે ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં પિટિશન પણ થઈ હતી.

'ખાસ બસ બનાવો'

સવાણી કહે છે, "તણાવ અને ગુસ્સો સાથી કર્મચારીઓ કે પરિવારના સભ્યો પર ઉતરે છે અને ક્યારેક તે દબાવી રાખ્યો હોય, તો પબ્લિક સાથેનાં વ્યવહારમાં પણ દેખાય છે."

તેઓ માને છે, "તામિલનાડુ પોલીસની જેમ ગુજરાત પોલીસે પોલીસકર્મીઓની મદદ માટે ખાસ બસ બનાવવી જોઈએ, જેથી એમ... બાકીનો લેખ લખો:

ખડકી દેવાતી પોલીસને આવી સુવિધા કાં તો મળતી નથી અથવા તો અપૂરતી હોય છે. મોટા અધિકારીઓ હોટલમાં રહી શકે છે, પણ નાના કર્મચારીઓ માટે રોકાવાથી માંડીને ન્હાવા-ધોવાની અનેક સમસ્યા હોય છે."

આવા મોટા બંદોબસ્તની અસરો કેટલી વ્યાપક એ સવાલના જવાબમાં રાહુલ શર્મા કહે છે:

"સુરક્ષામાં કોઈ ચૂક ન રહે તેને લઈને અન્ય જિલ્લાની પોલીસ કાર્યક્રમના સ્થળે ખડકી દેવાય છે એને લીધે ત્યાંની પોલીસની સંખ્યા ઘટી જાય છે અને એ સંજોગોમાં ત્યાંના પોલીસકર્મીઓ પર કામનું ભારણ વધે છે."

"તેમને વધારે સમય કામ કરવું પડે છે અને તેના લીધે એમનું સ્ટ્રેસ પણ વધે છે. આમ, આવા વી.આઈ.પી. બંદોબસ્ત સમગ્ર રીતે અસર કરે છે. ફક્ત વી.આઈ.પી. બંદોબસ્તમાં રોકાયેલા પોલીસનું જ સ્ટ્રેસ નથી વધતું પણ બીજા જિલ્લાની પોલીસનું સ્ટ્રેસનું પણ વધે છે."

જોકે, નિવૃત આઈપીએસ બી. એસ. જેબલિયા રાહુલ શર્માની વાત સાથે પૂર્ણપણે સહમત નથી.

બી.બી.સી. ગુજરાતી સાથે વાત કરતાં તેમણે કહ્યું કે, "આવા વીઆઈપી બંદોબસ્તને લીધે પોલીસનું સ્ટ્રેસનું લેવલ વધી જાય છે એ વાત આંશિક સાચી છે, પણ આ એક પ્રોફેશનલ હેઝાર્ડ છે. આવો જ હેઝાર્ડ અન્ય સેવાઓમાં પણ અલગ-અલગ રીતે હોય જ છે."

જેબલિયા કહે છે કે, "દરેક પોલીસ અધિકારીને એનાથી નીચલા કર્મચારીને રજા આપવાની, હોમગાર્ડનું વધારાનું ડિપ્લોયમેન્ટ કરવાની સત્તા હોય છે, પણ ઘણાં એ કરતાં નથી. આ ઉપરાંત ખોરાક-રહેઠાણની સગવડ પણ નિયમાનુસાર કરવામાં આવતી જ હોય છે."

જેબલિયા માને છે કે, "મોટા કાર્યક્રમોમાં આવી સમસ્યા એ એક પ્રોફેશનલ હેઝાર્ડ છે અને કોઈ ગંભીર બાબત નથી."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ત્રી તથા ગૃહમંત્રી તરીકે કામ કરી ચૂકેલા ચિદમ્બરમ તામિલનાડુની ચેટ્ટિયાર જ્ઞાતિના છે.

જાણીતા પત્રકાર અદિતી ફડનીસ કહે છે, "ચેટ્ટિયાર બહુ મહેનતુ મનાય છે. આ જ્ઞાતિ છેલ્લાં 100 વર્ષથી વિદેશવેપારની બાબતમાં બહુ આગળ છે."

"વેપાર માટે ચેટ્ટિયાર મ્યાનમાર, ઇરાક, ઈરાન સુધી પહોંચ્યા હતા. ત્યાંથી માલ લાવીને ભારતમાં વેચતા હતા. આ દેશો સાથે તેમનો વેપાર ચાલતો રહ્યો હતો."

ગુજરાતી પ્રજાના લોહીમાં જે રીતે વેપારમાં હોય, તે રીતે તામિલનાડુના ચેટ્ટિયારમાં પણ વિદેશવસવાટ અને વિદેશવેપાર સ્વભાવમાં હોય છે.

ચિદમ્બરમનો પરિ... બાકીનો લેખ લખો:

કર્યું અને રજવાડાંનાં સલિયાણાં બંધ કરી દીધાં.

તેનાથી ચિદમ્બરમ પ્રભાવિત થયા હતા. તેમને ઇન્દિરા માટે બહુ આદર હતો.

કૉંગ્રેસ અને રાજીવ સાથે જોડાણ

અદિતીના જણાવ્યા અનુસાર ઇન્દિરા ગાંધી તેમના પુત્ર રાજીવને રાજકારણમાં લાવવા માટે કોશિશ કરી રહ્યાં હતાં, ત્યારે એક ઍરપૉર્ટ પર તેમની સાથે મુલાકાત થઈ હતી.

1984માં રાજકારણમાં આવતા પહેલાં આ મુલાકાત થઈ હતી અને રાજીવ ગાંધી તેના કારણે ચિદમ્બરમથી પ્રભાવિત થયા હતા.

અદિલતી કહે છે, "તેમની દોસ્તી થઈ ગઈ હતી. રાજીવ વડા પ્રધાન બન્યા, ત્યારે તેમણે ચિદમ્બરમને ટેક્સ્ટાઇલ મંત્રાલય આપવાનું કહ્યું હતું."

"જોકે ચિદમ્બરમે કહ્યું કે તેમનો પરિવાર ટેક્સ્ટાઇલના ઉદ્યોગમાં હોવાથી અન્ય મંત્રાલય આપો. તેથી ચિદમ્બરમને શ્રમ મંત્રાલય સોંપાયું હતું."

શનિવારે રજા

રાજીવ ગાંધીના પ્રધાનમંડળમાં રહીને ચિદમ્બરમે ઘણા સુધારા કર્યા હતા. તેમાંથી એક સુધારો શનિવારે રજા જાહેર કરવાનો હતો એમ અદિતી કહે છે.

અદિતી કહે છે, "રાજીવ ગાંધી અને અરુણ નહેરુ વચ્ચે ટકરાવ થયો, ત્યાર પછી રાજીવ ગાંધીએ તેમની જગ્યાએ ચિદમ્બરમને રાજ્ય કક્ષાના ગૃહમંત્રી બનાવ્યા હતા."

"તેના કારણે તેઓ રાજીવ ગાંધીની 'આંખ અને કાન' બની ગયાં હતાં."

અદિતી કહે છે, "રાજીવ ગાંધીની હત્યા થઈ ત્યારે ચિદમ્બરમ સાવ ભાંગી પડ્યા હતા."

"તામિલનાડુ સરકાર રાજીવ ગાંધીનાં જૂતાં, ઘડિયાળ, કપડાં વગેરે વસ્તુઓ આપી નહોતી રહી."

"તેથી નલિનીએ ગાંધી પરિવાર વતી કેસ કર્યો અને આ બધી વસ્તુઓ પર અદાલતમાંથી અધિકાર મેળવ્યો હતો."

"નરસિંહ્મા રાવની સરકાર બની અને નાણામંત્રી મનમોહન સિંહ બન્યા. ચિદમ્બરમને વાણિજ્ય-મંત્રાલય મળ્યું હતું."

"તે વખતે આર્થિક નિરાશાનો માહોલ હતો. જુલાઈ 1991માં તેમણે નવી આયાત-નિકાસ નીતિની જાહેરાત કરી. મનમોહન સિંહે પણ તે નીતિના વખાણ કર્યા હતા."

નરસિંહ્મા રાવ સરકારમાંથી રાજીનામું કેમ આપ્યું?

અદિતી ફડનીસ કહે છે, "સમય વીતવા સાથે અર્થતંત્રમાં સુધારો થયો, પણ શૅરબજારને લગતાં નિયંત્રણોમાં સરકાર એટલી ઝડપથી સુધારા લાવી શકી નહોતી."

"તે જ વખતે હર્ષદ મહેતાનું શૅરબજાર-કૌભાંડ બહાર આવ્યું. બજાર તૂટી પડ્યું અને અર્થતંત્ર ફરી ખરાબે ચડ્યું."

"તે વખતે હર્ષદ મહેતાએ જે કંપનીઓમાં રોકાણ કર્યું હતું, તેમાં ચિદમ્બરમનાં પત્નીનું પણ રોકાણ હતું."

"તેમણે આ માહિતી એ વખતના વડા પ્રધાન નરસિંહ્મારાવને આપી અને કહ્યું કે પોતે રાજીનામું આપવા માટે તૈયાર છે."

"વડા પ્રધાનને મળ્યા પછી તેઓ ઘરે...


...ત્રે માર્ગોટને એક પીડિત બનાવી દીધાં હતાં, કારણ કે તેમણે દિવસમાં ત્રણ વખત મરવાનું જોખમ ઉઠાવવું પડતું હતું.

એ પણ જે બધા માટે અનિવાર્ય છે એવા ભોજન કરવાના કામથી જોખમ ઉઠાવવું પડતું હતું.

આ રીતે તેઓ હિટલરનો જીવ બચાવીને તેમનો સાથ પણ આપતાં હતાં.

વીસમી સદીના સૌથી મોટા ગુનેગારને બચાવીને માર્ગોટ એ સિસ્ટમનો હિસ્સો બની રહ્યાં હતાં. એ વિરોધાભાસે મને આ પુસ્તક લખવાની પ્રેરણા આપી હતી.

માર્ગોટ વૉકના અનુભવમાં વૈશ્વિક વાત શું છે?

માર્ગોટ વૉકની અનુભવ કથા વિશેષ વાત લાગે છે, પણ બહુ સામાન્ય છે, કારણ કે કોઈ પણ વ્... બાકીનો લેખ લખો:

ાં બહુ રસ હતો. નાઝી પ્રચારે હિટલરને એવા ભગવાન સમાન દર્શાવ્યા છે, જેમના હાથમાં લોકોને જિંદગી હતી અને તેઓ દેખાતા ન હતા.

જોકે હિટલરને નજીકથી જાણતા લોકો તેમને એક માણસ ગણાવતા હતા અને એ અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ છે.

હિટલરને માણસના સ્વરૂપમાં દર્શાવવા માટે કેટલાક લોકો મને દોષી ગણી શકે છે.

પણ તેઓ એક માણસ હતા અને મને લાગે છે કે તેમને યાદ કરવા એ પણ એક પ્રકારની જવાબદારીનું કામ છે.

કોઈની બૂરાઈને સમજવાની બીજી રીત તેમનું પૂર્વગ્રહ વિના વિશ્લેષણ કરવાની છે. તેમને રાક્ષસ કહી દેવાથી વાત પૂરી થતી નથી.

હિટલર પણ એક માણસ હતા અને આપણે એ હંમેશાં યાદ રાખવું જોઈએ કે એક માણસ બીજા માણસ સાથે શું કરી શકે.

પુસ્તકમાં હિટલરના તેના કૂતરા સાથેના સંબંધ વિશે પણ જણાવવામાં આવ્યું છે અને દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે એ એક એવો સંબંધ હતો કે જેની ઈવા બ્રાઉન (હિટલરની પ્રેમિકા, જેની સાથે તેમણે આત્મહત્યાની સાંજે લગ્ન કર્યાં હતાં) પણ ઇર્ષા કરતાં હતાં.

હા, હિટલરને કૂતરાં પસંદ હતાં. તેમને જર્મન શેફર્ડ પસંદ હતા અને તેમનો બ્લોન્ડી નામનો પ્રિય કૂતરો જર્મન શેફર્ડ હતો, ખાસ કરીને અલ્સેશન શેફર્ડ.

હિટલર વિયેનામાં રહેતા હતા ત્યારે કોઈએ તેમને એક જર્મન શેફર્ડ કૂતરો આપ્યો હતો. એ સમયે હિટલર યુવાન હતા અને કળાકાર બનવા ઇચ્છતા હતા.

હિટલર પાસે કૂતરો પાળવાના પૈસા ન હતા ત્યારે તેમણે એ કૂતરો પાછો આપી દીધો હતો.

જોકે એ કૂતરાને હિટલર પ્રત્યે એટલો લગાવ હતો કે એ હિટલર પાસે પાછો આવી ગયો હતો.

હિટલરે તેને નિષ્ઠાનો બહુ મોટો સંકેત માન્યો હતો અને એ સમયથી જ તેઓ જર્મન શેફર્ડના ચાહક થઈ ગયા હતા.

વાસ્તવમાં હિટલરે ઈવા બ્રાઉન સાથે ઝેર ખાઈને આત્મહત્યાનો નિર્ણય કર્યો ત્યારે તેમણે ઝેરનું પરીક્ષણ પહેલાં બ્લોન્ડી પર કર્યું હતું.

તેથી બ્લોન્ડી મરી ગયો હતો. એ રીતે હિટલરે તેના અત્યંત પ્રિય કૂતરાની હત્યા કરી હતી.

અહીં ફરીથી એક વિરોધાભાસ આવે છે. આપણે એવું વિચારીએ છીએ કે આવી વિરોધાભાસી અને તરંગી વ્યક્તિ સત્તા પર આવી ન શકે, એક મનોરોગી દેશ ચલાવી ન શકે.

તેમ છતાં આવું થાય છે અને વારંવાર થાય છે. અત્યારે એવું નથી થતું તેનું મને આશ્ચર્ય છે.

પોતાના વિશ્વાસુ લોકો સાથે ભોજન કરી રહેલા અડોલ્ફ હિટલર.

15 યુવતીઓએ કોઈ એક વ્યક્તિ માટેનું ભોજન ચાખવાની શું જરૂર હતી?

મને ખબર નથી. આ સવાલ મેં માર્ગોટ વૉકને જરૂર પૂછ્યો હોત, પણ એવું બન્યું નહીં.

જોકે યુનિવર્સિટી ઑફ બોલોગનામાં બાયોલોજીના પ્રોફેસરે કહેલું કે ટેસ્ટર્સ...


...થ,' 'શરાબી,' ' 'સત્તે પે સત્તા'... અમિતાભ માટે એક કરતાં એક ચઢિયાતા ડાયલૉગ કાદર ખાને લખ્યા.

અભિનયની આવડત

આ સાથે જ ખુદ કાદર ખાનની અભિનેતા તરીકેની કારકિર્દી પૂરપાટ દોડવા લાગી.

1973માં આવેલી ફિલ્મ 'દાગ'માં એક મામૂલી ભૂમિકામાં કાદર ખાન જોવા મળ્યા.

એ બાદ 1977માં અમિતાભ બચ્ચન સાથે પોલીસ ઇન્સ્પેક્ટરની એક નાનકડી ભૂમિકા ભજવવાની તેમને તક મળી અને એ સાથે જ, 'ખૂન પસીના', 'શરાબી', 'નસીબ', 'કુરબાની' જેવી ફિલ્મોની લાઈન લાગી ગઈ.

લોકો ખલનાયકના રૂપે પણ તેમને ઓળખવા લાગ્યા.

અમિતાભ બચ્ચન સાથે મિત્રતા...... બાકીનો લેખ લખો:

ાન

કાદર ખાન હરફનમૌલા(દરેક બાબતમાં આવડતવાળી વ્યક્તિ) હતા. ઍક્ટિંગની સાથે-સાથે તેઓ ઉસમાનિયા યુનિવર્સિટીમાં અરબી ભાષા પણ શીખતા હતા.

છેલ્લા એક દાયકાથી કાદર ખાનનો ફિલ્મી દુનિયા સાથેનો જાણે સંપર્ક કપાઈ ગયો હતો. અરબી શીખ્યા બાદ તેઓ ગરીબોનાં કામમાં વધારે વ્યસ્ત રહેવા લાગ્યા હતા.

તબિયત ખરાબ થયા બાદ તેમનો વધારે સમય કૅનેડામાં બાળકો સાથે વિતતો હતો. કાદર ખાને ફિલ્મોમાં લેખન, સંવાદ અને ઍક્ટિંગને પોતાના ઢાળમાં ઢાળ્યાં હતાં.

એક ફિલ્મપ્રેમી હોવાના નાતે મને હંમેશાં લાગતું હતું કે કાદર ખાનની આવડતનો પૂરો ફાયદો કદાચ આપણે ઉઠાવી શક્યાં નથી.

નહીં તો આવા લેખક અને અદાકાર ખૂબ ઓછા જોવા મળે છે જેમના પાસે ભાષા પરની પકડ, સારું લેખન, અનોખો અંદાજ-બધું જ હોય.

અંતમાં યાદ કરીએ કાદર ખાનના એ ડાયલૉગ

ફિલ્મ 'હમ' : મોહબ્બત કો સમજના હૈ તો પ્યારે ખુદ મોહબ્બત કર, કિનારે સે કભી અંદાજે તૂફાન નહીં હોતા.

ફિલ્મ 'અગ્નિપથ' : વિજય દીનાનાથ ચૌહાણ, પૂરા નામ, બાપ કા નામ દીનાનાથ ચૌહાણ, મા કા નામ સુહાસિની ચૌહાણ, ગાંવ માંડવા, ઉમ્ર 36 સાલ 9 મહીના 8 દિન ઔર યે સોલહવાં ઘંટા ચાલુ હૈ.

ફિલ્મ 'કુલી' : હમારી તારીફ ઝરા લંબી હૈ. બચપન સે સર પર અલ્લાહ કા હાથ ઔર અલ્લાહરખ્ખા હૈ અપને સાથ. બાજુ પર 786 કા હૈ બિલ્લા, 20 નંબર કી બીડી પીતા હું,  કામ કરતા હું કુલી કા ઔર નામ હૈ ઇકબાલ.

ફિલ્મ 'અંગાર' : એસે તોહફે (બંદૂકે) દેને વાલા દોસ્ત નહીં હોતા હૈ, તેરે બાપને 40 સાલ મુંબઈ પર હુકૂમત કી હૈ. ઇન ખિલૌનોં કે બલ પર નહીં, અપને દમ પર.

ફિલ્મ 'સત્તે પે સત્તા' : દારુ-વારુ પીતા નહીં અપુન. માલૂમ ક્યોં? ક્યોંકી દારુ પીને સે લિવર ખરાબ હો જાતા હૈ. વો ઉસ દિન ક્યા હુઆ અપુન દોસ્ત કા શાદી મેં ગયા થા. ઉસ દિન જબરદસ્તી ચાર બાટલી પિલાઈ. વૈસે મૈં દારુ નહીં પીતા ક્યોંકી દારુ પીને સે લિવર ખરાબ હો જાતા હૈ.

ફિલ્મ 'મુકદ્દર કા સિકંદર' : જિંદગી કા સહી લુત્ફ ઉઠાના હૈ તો મૌત સે ખેલો.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...થઈ ગયો છે અને આજ સુધી શરાબને હાથ સુધ્ધાં લગાડ્યો નથી. આવું બને જ કેવી રીતે?"

જહાંગીરે અબુલ ફઝલની હત્યા કરાવી

અકબર અને જહાંગીરના સંબંધો ક્યારેય સરળ રહ્યા નહોતા.

એમાં કડવાશ ત્યારે આવી ગઈ જ્યારે જહાંગીરે, અકબરના એકદમ નજીક ગણાતા અને એમની જીવનગાથા લખનાર અબુલ ફઝલ જ્યારે દક્ષિણથી આગ્રા આવી રહ્યા હતા ત્યારે ઓરછાના રાજા વીર સિંહ દેવ દ્વારા તેમની હત્યા કરાવી.

આ હત્યાનું સૌથી જીવંત વર્ણન અસદ બેગે પાતાના વૃતાંત 'વાક-એ- અસદ બેગ'માં કર્યું છે.

બેગ જણાવે છે, "વીર સિંહના દરેક સિપાહીએ કવચ પહેરી રાખ્યાં હતા... બાકીનો લેખ લખો:

રહે છે."

જહાંગીરની ક્રૂરતા

17 ઑક્ટોબર,1605ના રોજ અકબરનું અવસાન થયું અને જહાંગીર મુગલ ગાદી પર આરૂઢ થયા. એમના વિશે એમ માનવામાં આવે છે કે તેઓ એકદમ 'મનસ્વી' બાદશાહ હતા. કોઈ વખતે તેમની ઉદારતા દૃષ્ટિગોચર થતી તો કોઈ વખતે તેમની ક્રૂરતા પણ નજરે ચઢતી હતી.

તેમની ક્રૂરતાનું વિગતવાર વર્ણન એલિસન બેન્ક્સ ફિડલીએ પોતાના પુસ્તક 'નૂરજહા : ઍપરેન્સ ઑફ મુગલ ઇન્ડિયા 'માં કરવામાં આવ્યું છે.

તેઓ જણાવે છે, "જહાંગીરે પોતાના એક નોકરનો અંગૂઠો માત્ર એટલા માટે કપાવી નખાવ્યો કારણ કે એને નદી કિનારે ઊછેરવામાં આવેલાં કેટલાંક ચંપાનાં વૃક્ષ કપાવી નખાવ્યાં હતાં.

"એમણે નૂરજહાની એક દાસીને પણ ખાડામાં દફનાવી દેવડાવી હતી. એનો ગુનો માત્ર એટલો જ હતો કે એક કિન્નરને ચુંબન આપતા પકડાઈ ગઈ હતી."

"એક વ્યક્તિને તેના પિતાની હત્યાની સજારૂપે હાથીના પાછલા પગ સાથે બાંધી કેટલાય માઈલ સુધી ઢસડવામાં આવ્યો હતો."

"પોતાના દીકરા ખુસરોને પણ બગાવત કરવા બદલ મોતની સજા આપવાને બદલે એની આંખો ફોડી નખાવી હતી."

"ભાગ્યે જ એવું થયું હશે કે જહાંગીરે એક વખત સજા આપ્યા બાદ પોતાની સજા બદલી હોય. હા, દીકરાની આંખો ફોડી નખાવ્યા બાદ તેમણે ખુસરોની આંખની સારવાર પણ કરાવી હતી પણ તેમની આંખની રોશની પાછી આવી નહોતી."

નૂરજહા અને કબૂતર

ગાદી સંભાળ્યાંનાં 6 વર્ષ બાદ 42 વર્ષની ઉંમરમાં જહાંગીરે નૂરજહા સાથે લગ્ન કર્યા હતા. એ સમયે નૂરજહાના પ્રથમ પતિ શેર અફઘન ગુજરી ગયા હતા અને તેમની ઉંમર 34 વર્ષની હતી.

જહાંગીર અને નૂરજહાના પ્રણયની શરૂઆતનું રોમાંચક વર્ણન કરતાં રૂબી લાલ પોતાના પુસ્તક 'ઍન્પ્રેસ : ધ એસ્ટૉનિશિંગ રેન ઑફ નૂરજહાં' માં લખે છે, "જ્યારે બાદશાહ જહાંગીર બગીચામાં આવ્યા ત્યારે એમના હાથમાં કબૂતરની એક જોડ હતી."

"તે વખતે જ એક અત્યંત સુંદર ફૂલ એમની નજરે ચઢ્યું. તેઓ એને તોડવા માગતા હતા પણ એમનો એક પણ હાથ ખાલી નહોતો. ત્યારે એક સુંદર મહિલા ત્યાંથી પસાર થઈ."

તેઓ આગળ લખે છે, "જહાંગીર એ મહિલાના બન્ને હાથમાં કબૂતર પકડાવી ફૂલ તોડવા માટે પાછા વળ્યા. જ્યારે તેઓ પાછા આવ્યા ત્યારે મહિલાના હાથમાં એક જ કબૂતર હતું."

"એમણે બીજા કબૂતર વિશે પૂછ્યું ત્યારે મહિલાએ જવાબ આપ્યો, 'મહામહિમ એ તો ઊડી ગયું'. બાદશાહે પૂછ્યું, 'કેવી રીતે'. તો એ મહિલાએ હાથ લાંબો કરી બીજા કબૂતરને પણ ઉડાવી દીધું અને જણાવ્યું, આ રીતે."

જહાંગીર અને નૂરજહાંની બળદગાડી પર સવારી

જહાંગીર અને નૂરજહાંની એક રસપ્રદ વાત અંગે, જહાંગીરના દરબારમાં દૂત રહેલા સર...


...થઈ ગયો હોય."

"દોઢ કલાક આરામ કર્યા પછી પૂરા કદની પ્રતિમાઓ પર ગોળી ચલાવવાની તાલીમ અપાતી હતી. સાંજ ઢળવા આવે ત્યાં સુધીમાં તો સૌ થાકીને લોથપોથ થઈ ગયા હોય."

"ત્યાર પછી રાત્રે તરણ માટેની તાલીમ આપવામાં આવતી હતી."

"આ રીતે તે લોકો દિવસના છથી સાત કલાક પાણીમાં રહેતા હતા."

"તે વખતે તેમના પહેરણમાં બે ઈંટ બાંધી દેવામાં આવતી હતી, જેથી તેમને વજન સાથે તરવાની આદત પડે."

ખાણીપીણીમાં ફેરફાર

સંદીપ ઉન્નીથનની પુસ્તક 'ઑપરેશન એક્સ અનટોલ્ડ સ્ટોરી ઑફ ઇન્ડિયાઝ નેવલ વૉર ઇન ઈસ્ટ પાકિસ્તાન, 1971'

આ લડાયકોને ભારતમાં શરણા... બાકીનો લેખ લખો:

ડિનન્સ ફૅક્ટરીઝમાં જ તેને બનાવવા માટેનો નિર્ણય કરાયો હતો."

"આ એક પ્રકારનો ટાઇમબૉમ્બ હોય છે, જેમાં ચુંબક પણ હોય છે."

"તરવૈયા તેને જહાજના તળિયે જઈને ચોંટાડી દે અને ભાગી જાય. થોડી વાર બાદ તેમાં વિસ્ફોટ થઈ જાય."

કૉન્ડોમનો ઉપયોગ

1971ના યુદ્ધ દરમિયાન મુક્તિવાહિની દ્વારા તોડવામાં આવેલો પુલ

મજાની વાત એ છે કે આ સમગ્ર ઑપરેશનમાં મોટી સંખ્યામાં કૉન્ડોમનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.

કૉન્ડોમ મોકલવાનું જણાવાયું ત્યારે ફોર્ટ વિલિયમના કમાન્ડર સામંત પણ આશ્ચર્યમાં પડી ગયા હતા.

લેફ્ટનન્ટ કમાન્ડર માર્ટિસે હસતાં-હસતાં તેમને જણાવ્યું કે તમે વિચારી રહ્યા છો એવો તેનો ઉપયોગ કરવાનો નથી.

સંદીપ ઉન્નીથન કહે છે, "હકીકતમાં લિમ્પેટ માઇન્સમાં એક ફ્યૂઝ લગાવેલો હતો, જે પાણીમાં ભીંજાઈ જાય તેવો હતો."

"ત્રીસ મિનિટમાં તે પાણીથી ધોવાઈ જાય તે પ્રકારનો ફ્યૂઝ હતો."

"બીજી બાજુ ડૂબકી લગાવનારે એક કલાક માટે પાણીમાં રહેવું પડે તેમ હતું."

"તેથી એવો રસ્તો કાઢવામાં આવ્યો કે ફ્યૂઝ ઉપર કૉન્ડોમ લગાવી દેવાનો."

"ડૂબકીમાર પાકિસ્તાની જહાજની નીચે પહોંચે પછી તે કૉન્ડોમ હઠાવી દેવાનો અને લિમ્પેટ માઇનને તળિયે ચોંટાડી દેવાની. તે પછી તરત ત્યાંથી દૂર જતા રહેવાનું."

આરતી મુખરજીનું ગીત બન્યું કોડ

સંદીપ ઉન્નીનાથન સાથે રેહાન ફઝલ બીબીસી સ્ટુડિયોમાં

150થી વધારે બંગાળી કમાન્ડોઝને પૂર્વ પાકિસ્તાની સરહદમાં ઘૂસાડી દેવાયા હતા. નૌકાદળના ઇન્ટેલિજન્સના વડા અને કમાન્ડ સાવંતે નક્કી કર્યું કે પૂર્વ પાકિસ્તાનનાં ચાર બંદરો પર લાંગરેલાં જહાજો પર એકસાથે હુમલો કરવો.

દરેક કમાન્ડોને એક-એક લિમ્પેટ માઇન, નેશનલ પેનાસોનિકના રેડિયો અને 50 પાકિસ્તાની રૂપિયા આપવામાં આવ્યા.

સંદીપ ઉન્નીથન કહે છે, "તેમની સાથે સંપર્ક કરવા માટે વૉકી-ટૉકીનો વિકલ્પ હતો, પણ તેનો ઉપયોગ 10થી 12 કિમીના મર્યાદિત પરિઘમાં જ થઈ શકે."

"તેથી નક્કી કરાયું કે કમાન્ડોને સંકેત મોકલવા માટે આકાશવાણીનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે."

"બીજા વિશ્વયુદ્ધ વખતે પણ આવી રીતે ગુપ્ત સંદેશ મોકલવા માટે રેડિયોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો."

"સૌને જણાવાયું હતું કે તેમણે રેડિયો સાંભળવો."

"કોડ પણ નક્કી થયો હતો કે સવારે 6 વાગ્યે આકાશવાણી કોલકાતાના બી કેન્દ્રમાંથી આરતી મુરખજીનું ગીત વાગશે."

"તેમનું ગીત 'આમાર પુતુલ આજકે પ્રથમ જાબે સુસુર બાડી...' વગાડાશે તેવું નક્કી થયું હતું."

"તેનો સંકેત એ હતો કે હુમલો કરવા માટે હવે 48 કલાક બાકી છે."

ટોયોટા પિકઅપ ટ્રકનો...


...થઈ ચુક્યો છે. જોકે કંપનીનું કહેવું છે કે ખાનગી-સરકારી કોવિડ ડેઝિગ્નેટેડ હૉસ્પિટલમાં પણ આ દવા ઉપબલ્ધ કરાવવામાં આવશે.

એન્ટિબૉડી કોકટેલ દવાની કિંમત કેટલી છે?

એન્ટબૉડી કોકટેલ દવા ભારતના દર્દીઓને પરવડશે?

પરંતુ આ દરમિયાન સૌથી વધુ ચર્ચા આ દવાની કિંમતની પણ થઈ રહી છે. કારણ કે દવાની કિંમત 1.20 લાખ રૂપિયા છે. જે ઘણી મોંઘી છે.

જોકે, કંપનીનું કહેવું છે કે આ દવાને લીધે વ્યક્તિને હૉસ્પિટલમાં દાખલ થવાની શક્યતા 70 ટકા ઘટી જાય છે અથવા મૃત્યુનું જોખમ ઘટી જાય છે. વળી જો હૉસ્પિટલમાં હોય તો રિકવરી પણ જલદી આવી જા... બાકીનો લેખ લખો:

મલે પણ જાણીતી કંપની છે. અમેરિકામાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને આ દવા અપાઈ હતી અને તેમની રિકવરી પણ ઝડપી થઈ હતી.”

“વળી જો આનાથી હૉસ્પિટલાઇઝેશ ઘટે તો વ્યક્તિનો ખર્ચો બચી જાય અને હૉસ્પિટલમાં પૂરતા બેડ ઉપલબ્ધ રહી શકે છે. યુરોપમાં પણ આ દવા ઉપયોગમાં લેવાઈ રહી છે.”

“અમદાવાદમાં પણ તેની શરૂઆત થવાની તૈયારીમાં છે. પ્લાઝમાની જેમ જ આના એન્ટિબોડી કામ કરે છે. તેને ઇન્ટ્રાવેનસ (ડ્રીપ દ્વારા) અથવા સ્કીન નીચે ઇન્જેક્શન દ્વારા લઈ શકાય છે. પણ તેને માટે એક સક્ષમ સ્પેશ્યાલિસ્ટ તબીબ મૉનિટરિંગ કરે તે યોગ્ય રહેશે. કેમ કે દવા મોંઘી હોવાથી તેનો બગાડ ન થાય અને તે યોગ્ય રીતે આપવામાં આવે તે પણ જરૂરી છે.”

તેમણે ઉમેર્યું,“એ વાત સાચી છે કે દવા મોંઘી છે. પરંતુ દરેકને બધું પરવડે એવું શક્ય જ નથી. અને તેની સામે દવા હૉસ્પિટલનો ખર્ચો બચાવી શકે છે એ પણ તેનું એક ફૅક્ટર છે. બની શકે ભવિષ્યમાં સરકાર પણ આ મામલે કંઈક સક્રિય થાય તો સરકારી હૉસ્પિટલોમાં પણ એ મળી શકે.”

“કેમ કે રેમડેસિવીર અને ટોસિલુઝુમેબ સહિતની ડ્રગ (ઇ્ન્જેક્શન) પણ મોંઘાં જ હતાં. છતાં જરૂર પડ્યે લેવા પડ્યા છે. ઉપરથી કેટલાક કિસ્સાઓમાં તો તેની આડઅસર પણ  ગંભીર થતી હોય છે. આથી એન્ડિબોડી કોકટેલ પણ એક રીતે સારી જ દવા લાગે છે.”

“તે બે એન્ટિબૉડીનું મિશ્રણ છે એટલે વાઇરસનું ન્યૂટ્રલાઇઝેશ કરવામાં વધુ અસર કરી શકે છે.”

તદુપરાંત મેદાન્તા હૉસ્પિટલનાં મેડિસિન વિભાગના ડૉ. સુશીલા કટારિયા અનુસાર ઓપીડીમાં 65 વર્ષથી વધુની વય ધરાવતી વ્યક્તિ અથવા હાઇરિસ્ક પર રહેલી વ્યક્તિને દવા આપવામાં આવી રહી છે.

ડૉ સુશીલા અનુસાર, “દવા આપતા 30 મિનિટનો સમય લાગે છે અને તરત અસર કરે છે. એન્ટિબૉડી તૈયાર જ હોવાથી તે તત્કાલીક અસર કરતી હોવાથી અસરકારક લાગે છે.”

‘દવા અત્યંત મોંઘી છે અને 70 ટકા અસર કરે છે’

એન્ટિબૉડી કોકટેલ અંગે શું છે નિષ્ણાતોનો મત?

વળી બીજી તરફ મહારાષ્ટ્ર કોવિડ ટાસ્કફોર્સના સભ્ય ડો. રાહુલ પંડિતનું કહેવું છે કે ક્લિનિકલ ટ્રાયલમાં દવા પ્લેસિબોની સરખામણીએ 70 ટકા અસરકારક છે. એટલે તેને ઑવરઑલ પરફૉર્મન્સ તરીકે ગણવું વાજબી નથી લાગતું.

બીજું કે આ દવા અત્યંત મોંઘી છે એટલે ભારતમાં તે પરવડે તે કહેવું મુશ્કેલ છે.

તેમણે કહ્યું, “ક્લિનિકલ ડેટા આવ્યો છે પણ હજુ ત્રીજા તબક્કાનો ડેટા બાકી છે. એ વાત સાચી કે વિદેશમાં તેનો ઉપયોગ થયો છે. પણ વધુ પરિણામો ભવિષ્યમાં જ જાણવા મળશે.”

તેમને પુછાયું કે શું બાળકો માટે આ દવા ઉપયોગમાં લઈ શકાય?

તો આ...


...થઈ જાય તો શું તમે હૉસ્પિટલનો ખર્ચ ઉઠાવશો? જો અમે પોતાનાને ગુમાવી દઈશું તો શું તેની ભરપાઈ કરી શકશો? નહીં, તમે આવું નહીં કરો."

તો બિહારના એક વિદ્યાર્થી ઉજ્જવલ કહે છે કે તેમનું ઘર પરીક્ષાકેન્દ્રથી ત્રણસો કિલોમિટર દૂર છે.

તેઓ કહે છે, "મારા ઘરથી પરીક્ષાકેન્દ્રનું અંતર ત્રણસો કિમી છે. બસો ચાલતી નથી. પરિવહન સાધન નથી. તો અમને જણાવવામાં આવે કે અમે પરીક્ષાકેન્દ્ર સુધી કેવી રીતે પહોંચી શકીએ?"

"અમે ત્યાં પહોંચી જઈએ તો પણ ત્યાંની સ્થિતિમાં ભીડ વચ્ચે સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગનું પાલન કેવી રીતે કરી શકીશું?"

પશ્ચ... બાકીનો લેખ લખો:

ત્યાં સુધી બંને પરીક્ષા આગળ વધારવાની માગ કરી છે.

આ મામલે વિદ્યાર્થીઓની સાથે આંતરરાષ્ટ્રીય હસ્તીઓ પણ જોડાતી જોઈ શકાય છે. જેમ કે પર્યાવરણના મુદ્દાને ઉઠાવનારાં ગ્રૅટા થનબર્ગે પણ પોતાના સત્તાવાર એકાઉન્ટથી ટ્વીટ કરીને આ મામલે વિદ્યાર્થીઓની માગનું સમર્થન કર્યું છે.

સરકારના દાવામાં કેટલો દમ?

નેશનલ ટેસ્ટિંગ એજન્સીએ ગત 21 ઑગસ્ટે પ્રેસ રિલીઝના માધ્યમથી પરીક્ષા માટેની તૈયારીઓ અંગે જણાવ્યું હતું.

એજન્સીએ જણાવ્યું છે કે તેણે પરીક્ષા પહેલાં અને બાદમાં પરીક્ષાકેન્દ્રની સાફસફાઈ માટે સારી વ્યવસ્થા કરેલી છે અને નવા હેન્ડ ગ્લવ્ઝ અને માસ્ક વગેરે આપવાની વ્યવસ્થા પણ કરી છે.

સાથે જ પરીક્ષાકેન્દ્રની જાળવણી માટે એક વિસ્તુત દિશાનિર્દેશ પણ જાહેર કર્યા છે.

આ પ્રેસ રિલીઝમાં સુપ્રીમ કોર્ટના એ આદેશનું પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યું છે, જેમાં કોર્ટે પરીક્ષા આગળ વધારવા દાખલ કરેલી અરજીને ફગાવી દીધી હતી.

જોકે તમામ વિદ્યાર્થીઓ હજુ પણ કારકિર્દી માટે જીવ જોખમમાં મૂકવા માટે તૈયાર નજરે આવતા નથી.

આ ઉંમરનાં બાળકોનું કારકિર્દી કાઉસેલિંગ કરનારા અનિલ સેઠી માને છે કે બાળકો માટે આ સ્થિતિમાં પરીક્ષા આપવી બહુ મોટી સમસ્યા છે.

તેઓ કહે છે, "ઘણી જગ્યાએ પાણી ભરાયેલું છે. અહીંથી તહીં જવા માટે પરિવહનનાં સાધનો ઉપલબ્ધ નથી. લૉકડાઉન પણ ચાલી રહ્યું છે, ઘણી જગ્યાએ. અને બાળકો આ પરીક્ષા આપી રહ્યા હશે તો તેમને માસ્ક પહેરી રાખવો પડશે. અને માની લો તેઓ સંક્રમિત થઈ ગયા તો શું થશે? આથી બાળકો માટે આ યોગ્ય નથી."

"મારું માનવું છે કે પરીક્ષાની તારીખોને આગળ વધારવી જોઈએ. કોર્ટ ભલે મનાઈ કરી દે, પરંતુ સરકાર ઇચ્છે તો તેને સ્થગિત કરી શકે છે, કેમ કે બાળકો પર ઘણી નકારાત્મક અસર થવાની છે."

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...થઈ રહી હતી ત્યારે ઉત્તર પ્રદેશના બલિયાના ભાજપ ધારાસભ્ય સુરેન્દ્ર સિંહે નિવેદન આપ્યું કે "ન શાસન, ન તલવારથી પણ સારાં મૂલ્યોથી આવી ઘટનાઓ રોકી શકાશે. બધાં માતાપિતાએ દીકરીઓને સારાં મૂલ્યો શીખવવા જોઈએ. સરકાર અને સારાં મૂલ્યોના મેળથી દેશને સુંદર બનાવી શકાય."

આવાં અનેક પ્રકારનાં નિવેદનોની યાદી તૈયાર થઈ શકે છે જે નેતાઓ મહિલાઓનાં કપડાં, સંસ્કાર અને મૂલ્યોને લઈને આપતાં આવ્યા છે.

આ અંગે વાત કરતા એમએસ યુનિવર્સિટી સાથે સંકળાયેલા રાજકીય વિશ્લેષક મહાશ્વેતા જાની કહે છે કે "અપરાધ વધતા જાય છે એ વિશે નેતાઓ બોલત... બાકીનો લેખ લખો:

તો તેને લઈને કાનાફૂસી શરૂ કરી દેશે."

મહાશ્વેતા જાની કહે છે, "સમાજની કરુણતા છે કે લોકો અસલી મુદ્દાઓ વિશે ચર્ચા કરવા નથી માગતા એટલે જ નેતાઓ મહિલાઓ વિશે બેજવાબદારીપૂર્વક નિવેદનો આપી શકે છે."

સ્ત્રીઓના પોશાક પરથી તેનું ચારિત્ર્ય કેમ નક્કી થાય છે? મહાશ્વેતા જાની કહે છે કે "મહિલાઓના પોશાક પરથી તેનું ચારિત્ર્ય નક્કી થાય છે એ ભ્રાંતિ સતત જીવતી રાખવામાં આવે છે. પરંતુ આપણે કપડાં કે પોશાક કોઈના ચારિત્ર્યનું સૂચક ન હોઈ શકે. મહિલાનું કંઈ પણ અંગત હોય એવું નથી માનવામાં આવતું, મહિલાઓ વિશેની બધી બાબતને 'પબ્લિક' એટલે કે તેના પર સમાજમાં કોઈ પણ ટિપ્પણી કરી જાય છે."

એ ભારતીય રાણીઓ જેમણે વિશ્વની પ્રથમ રસી માટે મૉડલિંગ કર્યું

નેતાઓની ભાષા કેમ મહત્ત્વપૂર્ણ છે?

સમાજને પ્રભાવિત કરી શકે એવા લોકોના નિવેદનો બેજવાબદારીપૂર્વક ન હોવા જોઈએ

આ પ્રથમ વખત નથી કે જ્યારે કોઈ નેતા મહિલાઓ વિશે નિવેદન આપીને ઘેરાઈ ગયા હોય.

કેટલાક લોકોનું માનવું છે કે મહિલાઓની સુરક્ષા માટે જ તેમને આ પ્રકારની સલાહો આપવામાં આવે છે.

યૂટ્યૂબર અને રેડિયો જૉકી વશિષ્ઠ કહે છે કે "જે દેશમાં અભિવ્યક્તિની આઝાદી છે પરંતુ જ્યારે લોકો મહત્ત્વનાં પદો પર હોય કે સંખ્યાબંધ લોકો પર પ્રભાવ ધરાવતા હોય ત્યારે તેમણે તેમના શબ્દોને ઉચ્ચારતા પહેલાં વિચારવું જોઈએ કે તેમની વાતના શું પ્રત્યાઘાતો પડશે. લોકોમાં તેમની વાતોનો શું સંદેશ જાય છે."

આરજે વશિષ્ઠ કહે છે કે પુરુષો પણ રિપ્ડ જિન્સ પહેરે છે, શૉર્ટ્સ પહેરે છે તો કોઈ પૂછે છે કે તેમણે કેમ શૉર્ટ્સ પહેર્યા છે.

તેઓ કહે છે, "પુરુષોનાં કપડાં વિશે તો આ પ્રકારની વાતો નથી થતી. કપડાંથી નક્કી કેવી રીતે થાય કે કોણ સમાજ માટે ખરાબ છે કે સારા. એવી માનસિકતા છે કે મહિલાઓએ શરીરને ઢાંકવું જોઈએ."

આપણી પુરાણી સંસ્કૃતિ શું કહે છે?

મહિલાઓનું કેહવું છે કે કપડાં અને સંસ્કારને કંઈ સંબંધ નથી, હવે સમાજે આ માનસિકતા અપનાવી લેવી જોઈએ

વડોદરાસ્થિત ફૅશન ડિઝાઇનર અમી શાહે બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતાં કહ્યું, "હું 43 વર્ષની છું, આજે પણ જિન્સ પહેરું છું અને મેં મારી દીકરીને સારા સંસ્કાર આપીને ઉછેરી છે."

"કોઈ પણ સ્ત્રી પોતાની જવાબદારી સાડીમાં હોય કે શૉર્ટ્સમાં હોય, સારી રીતે નિભાવી શકે છે. મારા પહેરવેશને લઈને અનેક વખત મારે પણ લોકોની વાતો સાંભળવાની આવે છે."

અમી શાહ ભારતની પુરાણી સંસ્કૃતિની વાત કરતાં કહે છે કે, "ભારતની પૌરાણિક સંસ્કૃતિના જે પુરાવા છે એમાં જોઈએ તો...


...થયેલા હિંસક સંઘર્ષ બાદ સર્જાયેલી પરિસ્થિતિને પહોંચી વળવા માટે સહમતી સાધી છે.

રાહુલ ગાંધીના પાંચ સવાલો

કૉંગ્રેસના નેતા રાહુલ ગાંધીએ ટ્વિટર પર રાજનાથસિંહનું ટ્વીટ રિટ્વીટ કરીને પાંચ સવાલ પૂછ્યા છે. તેમણે પૂછ્યું :

1. આપે ટ્વીટ પર ચીનનું નામ ન લખીને ભારતીય સૈન્યનું અપમાન શા માટે કર્યું?

2. શ્રદ્ધાંજલિ પાઠવવામાં બે દિવસ કેમ લાગ્યા?

3. જ્યારે સૈનિકો મરી રહ્યા હતા ત્યારે આપ રેલી કેમ સંબોધી રહ્યા હતા?

4. આપ શા માટે છૂપાઈ રહ્યા છો અને આપનાં 'ક્રૉની મીડિયા'થી સૈન્યને કેમ બદનામ કરાવી રહ્યા છો?

4... બાકીનો લેખ લખો:

સૈનિક ઘર્ષણ સમયે ઘાયલ થયા હતા, જેઓ મૃત્યુ પામ્યાં છે, જેના કારણે મરણાંક 20 થયો છે."

"ભારતની સેના દેશની સીમાઓના રક્ષણ તથા સંપ્રભુતાના રક્ષણ માટે કટિબદ્ધ છે.

રાહુલ ગાંધીએ કહ્યું, 'વડા પ્રધાન ચૂપ કેમ?'

લદ્દાખની ગલવાન ખીણમાં ભારત અને ચીનના સૈનિકો વચ્ચે અથડામણની ઘટના ઘટી છે, જેમાં ભારતના 20 સૈનિકોનાં મૃત્યુ થયાં છે.

ભારત અને ચીનની વિવાદિત સરહદ પર 45 વર્ષ પછી પહેલી વખત કોઈનો જીવ ગયો છે.

આ ઘટના પછી કૉંગ્રેસના નેતા રાહુલ ગાંધીએ ટ્વીટ કરીને વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી પર નિશાન સાધ્યું છે.

રાહુલ ગાંધીએ તેમના ટ્વીટમાં લખ્યું છે કે આખરે વડા પ્રધાન ચૂપ કેમ છે? તેઓ સંતાઈ કેમ રહ્યા છે. હવે ઘણું થયું. અમારે એ જાણવાની જરૂર છે આખરે શું થયું છે?

આ સિવાય રાહુલ ગાંધીએ એક વીડિયો પણ શૅર કર્યો છે.

ચીન સાથેના તાજેતરનાં વર્ષોના સૌથી લોહિયાળ સંઘર્ષ અંગે ભારતીય સેનાએ જણાવ્યું : "ગલવાન ઘાટીમાં જ્યાં 15/16 જૂનની રાત્રે હિંસક અથડામણ થઈ હતી, ત્યાં બંને દેશની સેના અલગ થઈ ગઈ છે."

"ઝીરો-ડિગ્રી તાપમાનમાં ઊંચાઈએ ફરજ બજાવનાર 17 સૈનિક ઘર્ષણ સમયે ઘાયલ થયા હતા, જેઓ મૃત્યુ પામ્યાં છે, જેના કારણે મરણાંક 20 થયો છે."

"ભારતની સેના દેશની સીમાઓના રક્ષણ તથા સંપ્રભુતાના રક્ષણ માટે કટિબદ્ધ છે.

ભારત અને ચીન વચ્ચે પૈંગૉન્ગ સરોવર અને ગલવાન નદી વિસ્તારમાં સીમા પર કોઈ રેખા નથી. અત્યંત ઠંડા વિસ્તારમાં આ સરોવર લદ્દાખ ક્ષેત્રમાં 4,350 મીટરની ઊંચાઈ પર આવેલું છે.

ભારતીય સેનાના વડા મથક તરફથી જાહેર કરાયેલા નિવેદનમાં કહેવાયું છે કે ચીનની સેનાને પણ નુકસાન વેઠવું પડ્યું છે. જોકે. હજી સુધી ચીનના કેટલા સૈનિક માર્યા ગયા કે ઘાયલ થયા એને લઈને સ્પષ્ટ જાણકારી સામે નથી આવી.

સેનાના મુખ્યાલય તરફથી આપવામાં આવેલા નિવેદન પ્રમાણે બંને દેશોના વરિષ્ઠ સૈન્ય અધિકારીઓ હાલ મામલાને ઉકેલવા માટે ઘટનાસ્થળે બેઠક યોજી રહ્યા છે.

ગલવાન ખીણ ભારત ચીનની લદાખ સીમારેખાનો વિસ્તાર છે અને સૈન્ય તણાવ ઘટાડવા માટે બન્ને દેશના મેજર-જનરલ સ્તરના અધિકારીઓ વાતચીત કરી રહ્યા છે.

પત્રકારોના પ્રશ્નોનો જવાબ આપતા ભારતીય વિદેશમંત્રાલયના પ્રવક્તા અનુરાગ શ્રીવાસ્તવે જણાવ્યું, "ભારત અને ચીન પૂર્વ લદ્દાખમાં સીમાવર્તી વિસ્તારમાં સૈનિક અને વ્યૂહાત્મક માધ્યમોથી તણાવ ઘટાડવા અંગે વાતચીત કરી રહ્યા છે."

તેમણે ઉમેર્યું,  "છ જૂને સિનિયર કમાન્ડરોની બેઠક બહુ સારી રહી હતી અને તેમાં તણાવ ઘટાડવા માટેની પ્રક્રિયા પર સહમતી બની...


...થા લેખનમાં તેમને ઊંડો રસ હતો. તેઓ રવિન્દ્રનાથ ટાગોરના ભત્રીજી પણ હતાં.

ગાંધીજી લાહોરમાં સરલાદેવીના ઘરે જ રોકાયા હતા. એ સમયે સરલાદેવીના સ્વતંત્રતા સેનાની પતિ રામભુજ દત્ત જેલમાં હતા. બન્ને એકમેકની ઘણાં નજીક રહ્યાં હતાં.

ગાંધીજી અને સરલાદેવી એકમેકની કેટલાં નિકટ હતા તેનો અંદાજ એ વાત પરથી સમજી શકાય કે ગાંધીજી સરલાદેવીને તેમના 'આધ્યાત્મિક પત્ની' ગણાવતા હતા.

એ પછીના સમયમાં ગાંધીજીએ સ્વીકાર્યું હતું કે એ સંબંધને કારણે તેમનું લગ્નજીવન તૂટતાં બચ્યું હતું.

ગાંધીજી અને સરલાદેવીએ ખાદીના પ્રચાર માટે ભ... બાકીનો લેખ લખો:

બળવાખોર' સંબોધન કરતા હતા અને પત્રના અંતે ખુદને 'તાનાશાહ' ગણાવતા હતા.

મીઠાના સત્યાગ્રહ અને 1942ના ભારત છોડો આંદોલન વખતે તેઓ જેલમાં પણ ગયાં હતાં. આઝાદ ભારતનાં પહેલાં આરોગ્ય પ્રધાન બનવાની તક પણ તેમને મળી હતી.

• ડો. સુશીલા નૈયર (1941-2001)

મહાત્મા ગાંધી અને ડો. સુશીલા નૈયર

મહાદેવભાઈ દેસાઈ બાદ ગાંધીજીના સચિવ બનેલા પ્યારેલાલ પંજાબી પરિવારના હતા અને સુશીલા પ્યારેલાલનાં બહેન હતાં.

માનો જોરદાર વિરોધ પણ ભાઈ-બહેનને ગાંધીજી પાસે જતાં અટકાવી શક્યો ન હતો.

જોકે, ગાંધીજી પાસે જઈને રડેલાં પ્યારેલાલનાં માતા સમય જતાં મહાત્માજીના ચુસ્ત સમર્થક બન્યાં હતાં.

તબીબી અભ્યાસ કર્યા બાદ સુશીલા ગાંધીજીનાં અંગત ડોક્ટર બન્યાં હતાં.

મનુબહેન અને આભાબહેન ઉપરાંત ગાંધીજી સુશીલાના ખભાનો સહારો પણ વૃદ્ધાવસ્થામાં લેતા હતા.

ભારત છોડો આંદોલન દરમ્યાન કસ્તૂરબા સાથે સુશીલાની ધરપકડ પણ મુંબઈમાં કરવામાં આવી હતી.

પૂનામાં કસ્તૂરબાના અંતિમ દિવસોમાં સુશીલા તેમની સાથે રહ્યાં હતાં. એ ઉપરાંત તેઓ ગાંધીજીના બ્રહ્મચર્યના પ્રયોગોમાં પણ સામેલ થયાં હતાં.

• આભાબહેન ગાંધી (1927-1995)

મહાત્મા ગાંધી અને આભાબહેન ગાંધી

જન્મે બંગાળી આભાબહેનનાં લગ્ન ગાંધીજીના પૌત્ર કનુભાઈ સાથે થયાં હતાં.

ગાંધીજીના પ્રાર્થનાસભાઓમાં આભાબહેન ભજન ગાતાં હતાં અને કનુભાઈ ફોટોગ્રાફી કરતા હતા. 1940ના એ દૌરમાં કનુભાઈએ મહાત્માજીના ઘણા ફોટોગ્રાફ્સ ઝડપ્યા હતા.

આભાબહેન નોઆખલીમાં ગાંધીજીની સાથે રહ્યાં હતાં. એ સમયે આખા દેશમાં કોમી રમખાણો ફાટી નીકળ્યાં હતાં અને ગાંધીજી હિંદુઓ અને મુસલમાનો વચ્ચે શાંતિ સ્થાપવાના પ્રયાસ કરતા હતા.

નાથુરામ ગોડસેએ ગાંધીજીને ગોળી મારી ત્યારે આભાબહેન પણ હાજર હતાં.

• મનુબહેન ગાંધી (1928-1969)

મનુબહેન અને આભાબહેન સાથે મહાત્મા ગાંધી

મનુબહેન બહુ નાની વયે ગાંધીજી સાથે જોડાઈ ગયાં હતાં. તેઓ મહાત્માજીના દૂરનાં સગાં હતાં. ગાંધીજી મનુબહેનને પોતાની પૌત્રી કહેતા હતા.

નોઆખલીમાં આભાબહેન ઉપરાંત મનુબહેન પણ ગાંધીજીના સાથે હતાં. તેઓ ગાંધીજીના વૃદ્ધ શરીરનો સહારો બન્યાં હતાં.

જે રસ્તાઓ પર ગાંધીજીના કેટલાક વિરોધીઓએ મળમૂત્ર ફેંક્યાં હતાં એ રસ્તાઓ સાફ કરવા માટે જેમણે ઝાડૂ ઉઠાવ્યાં હતાં તેમાં ગાંધીજી ઉપરાંત મનુબહેન અને આભાબહેન પણ હતાં.

કસ્તૂરબાની તેમના છેલ્લા દિવસોમાં સેવા કરનારા લોકોમાં મનુબહેનનું નામ મોખરે છે.

મહાત્મા ગાંધીના જીવનનાં છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષો કેવી રીતે...


...થાનના પૂર્વ ગૃહમંત્રી ગુલાબચંદ કટારિયા સહિત ગુજરાત અને રાજસ્થાનના સિનિયર આઈપીએસ અધિકારીઓ મળીને કુલ 15 વ્યકિતઓને મુંબઈ સીબીઆઈ કોર્ટે પુરાવાના અભાવે કેસમાંથી હઠાવી દીધા હતા.

2005ના નવેમ્બર મહિનામાં સોહરાબુદ્દીન શેખ, તેમનાં પત્ની કૌસરબી અને તુલસીરામ પ્રજાપતિ હૈદરાબાદથી મહારાષ્ટ્રના સાંગલી જઈ રહ્યાં હતાં.

આ દરમિયાન ગુજરાત ઍન્ટિ-ટૅરરિઝમ સ્કવૉડે તેમની બસ રોકી અને તેમને અમદાવાદ બહાર દિશા નામના એક ફાર્મહાઉસમાં લઈ જવામાં આવ્યાં.

ત્રણ દિવસ બાદ મતલબ કે 26 નવેમ્બર 2005ના રોજ એક કથિત ઍન્કાઉન્ટરમાં સોહરાબુ... બાકીનો લેખ લખો:

ાં, તમામ સબૂત એકઠા કરાયા હતા અને અનેકની પૂછપરછ પણ કરાઈ હતી.

2જી સ્પેક્ટ્રમ કૌભાંડ

સીબીઆઈની તપાસ સામે કરવામાં આવેલા સવાલોમાં એક કેસ 2જી સ્પેક્ટ્રમ કૌભાંડનો પણ સામેલ છે.દિલ્હીની એક કોર્ટે 2-જી કૌભાંડ મામલે તમામ આરોપીને છોડી મૂક્યા હતા.

આ 17 આરોપીઓ પર 14 વ્યક્તિઓ અને ત્રણ કંપની (રિલાયન્સ ટેલિકૉમ, સ્વાન ટેલિકૉમ, યુનિટેક) પણ સામેલ હતી.

સીબીઆઈના વિશેષ જજ ઓ. પી. સૈનીએ 700 પાનાંના પોતાના આદેશમાં આરોપીઓ સામે છેતરપિંડી, લાંચ લેવાનો અને પુરાવા સાથે ચેડાં કરવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો, જે કોર્ટ સામે ટકી શક્યો નહોતો.

કૅગના રિપોર્ટમાં વર્ષ 2008માં સ્પેક્ટ્રમ ફાળવણી મામલે સવાલ કરવામાં આવ્યા હતા અને બાદમાં આ 2-જી કૌભાંડ સામે આવ્યું હતું.

આ મામલે નિર્ણય આવ્યા બાદ સીબીઆઈની તપાસને લઈને ઘણા સવાલ કરવામાં આવ્યા હતા.

સીબીઆઈની ઢીલી નીતિ સામે સવાલ

તો દિલ્હીની જવાહરલાલ નહેરુ વિશ્વવિદ્યાલયના વિદ્યાર્થી નજીબ અહમદ મામલો પણ ચર્ચામાં આવ્યો હતો.

નજીબ 15 ઑક્ટોબર, 2016માં રહસ્યમય રીતે ગૂમ થયા હતા. આ કેસની તપાસ પણ સીબીઆઈ કરી રહી છે. જોકે હજુ સુધી સીબીઆઈને આમાં કોઈ સફળતા મળી નથી.

રૉબર્ટ વાડ્રાની કંપની સ્કાઈ લાઇટ હૉસ્પિટાલિટીને હરિયાણાના માનેસરમાં અપાયેલી જમીન ફાળવણીનો મામલો પણ સીબીઆઈને સોંપવામાં આવ્યો છે.

જોકે તેની તપાસ ધીમી ચાલી રહી છે અને તેમાં હજુ કંઈ ખાસ સામે આવ્યું નથી.

પશ્ચિમ બંગાળમાં વર્ષ 2013માં બહુચર્ચિત શારદા ચીટફંડ મામલે પણ અંદાજે 200 લોકો સામે આરોપ લાગ્યા હતા.

તેમાં રાજ્ય અને કેન્દ્ર સરકારના મુખ્ય નેતાઓ સહિત મૂડીવાડીઓનાં નામ સામે આવ્યાં હતાં. આ રોકાણકારો સાથે છેતરપિંડીનો મામલો હતો.

આ મામલે સીબીઆઈએ આરોપનામું પણ દાખલ કર્યું છે, જોકે જેમના પર આરોપ લાગ્યા છે, તેમની સામે કેટલા નક્કર પુરાવા મળ્યા છે, એ સામે આવ્યું નથી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...થાનમાં 6.3 ટકા અને મણિપુરમાં 6.4 ટકા છે.

અમદાવાદમાં કર્ફ્યુ કેમ?

અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશને પોતાની પ્રેસ નોટમાં કર્ફ્યુનું કારણ જણાવતા લખ્યું છે :

"દિવાળીનો તહેવાર લોકોએ આનંદથી ઉજવ્યો છે. ખરીદી માટે બજારોમાં ખૂબ જ ભીડ જોવા મળી. હરવા-ફરવાની જગ્યાઓમાં બહુ મોટી સંખ્યામાં લોકો ગયા. શિયાળાની ઋતુનો પ્રારંભ થયો. આ બધાના કારણે કર્ફ્યુની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી."

અમદાવાદમાં કૉર્પોરેશનના હદ વિસ્તારમાં ગત નવમી તારીખે 169 કેસ નોંધાયા હતા.

જ્યારે 19 નવેમ્બરે તે કેસની સંખ્યા વધીને 230એ પહોંચી હત... બાકીનો લેખ લખો:

"દસેક દિવસ અગાઉ પંદરેક દરદી મારે ત્યાં તપાસ માટે આવતા હતા. એની સંખ્યા હવે બમણી થઈ ગઈ છે. ચિકનગુનિયા તેમજ કોરોનાના શંકાસ્પદ દરદીની સંખ્યા વધુ જોવા મળે છે."

મનોજ કોડવાણીએ દિવાળી બાદ કેસ વધવાની ભીતી પણ વ્યક્ત કરી હતી.

દિવાળી અગાઉ 'અમદાવાદ હૉસ્પિટલ્સ ઍન્ડ નર્સિંગ હોમ્સ ઍસોસિયેશન'ના પ્રમુખ ડૉ. ભરત ગઢવી લોકોની બેદરકારીને અમદાવાદ શહેરમાં વધતા જતા કેસોનું મુખ્ય કારણ ગણાવ્યું હતું.

તેમણે કહ્યું હતું "આગામી તહેવારોની સિઝનને કારણે અમદાવાદનાં બજારોમાં ભારે ભીડ જોવા મળી રહી છે. ભીડવાળા વિસ્તારોમાં લોકો જાણે કોરોનાનું અસ્તિત્વ મટી ગયું હોય એમ વર્તી રહ્યા છે."

ડૉક્ટર ગઢવીએ જણાવ્યું હતું, "લોકો ભીડવાળા વિસ્તારોમાં જવાનું ટાળવાને બદલે તેનાથી સાવ ઊલટું વર્તી રહ્યા છે. આ વલણ કોરોનાની પરિસ્થિતિ માટે ખતરનાક સાબિત થઈ શકે છે."

અમદાવાદની હૉસ્પિટલોમાં બેડની સ્થિતિ

અમદાવાદના રસ્તાઓ પર ફરતી ઍમ્બ્યુલન્સની સંખ્યાઓ વધી રહી છે.

દિવાળી પહેલાં રસ્તાઓ પર ઍમ્બ્યુલન્સ ઓછી જોવા મળતી હતી. પરંતુ દિવાળી બાદ તેની સંખ્યામાં વધારો થયો છે.

ગુરુવારે ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસે સિવિલ હૉસ્પિટલના રેસિડેન્ટ ડૉક્ટર સંજય કપાડિયાને ટાંકીને લખ્યું હતું કે "અમદાવાદમાં ગંભીર સ્થિતિવાળા દરદીઓની સંખ્યા વધવાના કારણે 229 આઇસીયુ બેડ ભરાઈ ગયાં છે."

તેઓએ કહ્યું હતું કે દરદીઓ વધવાના કારણે સ્ટાફનો પણ કોરોના ટેસ્ટ કરાતો નથી કારણ કે માણસો કામ કરવા માટે ખૂટી પડે છે.

એક બીજા સિનિયર ડૉક્ટરે "100થી વધારે કોરોના વાઇરસના દરદી રોજ દાખલ" થઈ રહ્યા હોવાની વાત કરી હતી.

અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશને દરદીઓની સંખ્યા વધતા અસારવા સિવિલ કૅમ્પસમાં આવેલ કૅન્સર હૉસ્પિટલ અને કિડની હૉસ્પિટલમાં 400 બેડ અને  સોલા સિવિલ હૉસ્પિટલમાં પણ 400 વધારે બેડની વ્યવસ્થા કરી હોવાની જાહેરાત કરી હતી.

સાબરમતી, ચાંદખેડા અને મોટેરા વિસ્તારમાં આવતા કેસ માટે ગાંધીનગર હૉસ્પિટલમાં 100થી વધુ પથારીની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હતી. આમ અમદાવાદમાં 900 પથારીઓની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...થાલય વિભાગના અધ્યક્ષ તરીકે જયંતભાઈની જ નિમણૂક થશે એવું લગભગ ધારી લેવામાં આવેલું. પણ ‘ગાંધીસ્મૃતિ સંસ્થામાંના રસ અને લગાવ’ને કારણે જયંતભાઈએ અરજી સુધ્ધાં ન કરી.

જયંતભાઈ ગ્રંથાલયનું કાર્યક્ષેત્ર છોડીને 1968માં ‘લોકમિલાપ ટ્રસ્ટ’માં ગયા. એ કાળ હતો મહેન્દ્રભાઈનાં સ્વપ્નસમી ‘ભારત-દર્શન’ પુસ્તક-પ્રદર્શનોની ગાંધી શતાબ્દી યોજનાની તૈયારીનો.

ભારત વિશેનાં પુસ્તકોનો એક ચુનંદો સંગ્રહ અનેક દેશોમાં પ્રદર્શિત કરવાની યોજના હતી. યુરોપ-અમેરિકાના દેશોમાં પ્રદર્શન લઈને મહેન્દ્રભાઈ ગયા હતા. જયંતભાઈને ભાગે આફ્રિકાના... બાકીનો લેખ લખો:

, ડીલર કે એજન્ટ ન હતા. તે ગુજરાતી ભાષાનાં ઉત્તમ પુસ્તકો પસંદ કરવા અને મોકલવા માટે જવાબદાર વ્યક્તિ હતા.

એ ગુજરાતી જે એક ટંક જમવાનું છોડીને પુસ્તકો ખરીદી લે છે

'સમગ્ર મેઘાણી સાહિત્ય'નું સંપાદનકાર્ય

‘પ્રસાર’ પુસ્તક પ્રસાર અને વેચાણ ઉપરાંત પ્રકાશનમાં પણ વિસ્તર્યું. મેઘાણીભાઈનાં પુસ્તકો ઉપરાંત, ગુજરાતી વાચકોમાં ‘પ્રસાર’ નું હંમેશ માટે યાદગાર બની રહેલું પુસ્તક તે ‘સળગતાં સૂરજમુખી’ (1994).

તેમાં જયંતભાઈના મોટા ભાઈ વિનોદ મેઘાણીએ વિખ્યાત અમર ચિતારા વિન્સેન્ટ વાન ગૉગનું જીવન આલેખતી, અમેરિકન લેખક અરવિન્ગ સ્ટોનની નવલકથા ‘લસ્ટ ફૉર લાઇફ’ ને ગુજરાતીમાં ઉતારી છે. વાચક પર અસાધારણ અસર ઉપજાવનાર અનુવાદ ઉપરાંત દુર્લભ ચિત્રોનું ઉત્તમ પુનર્મુદ્રણ આ પુસ્તકની જણસ છે.

‘સમગ્ર મેઘાણી સાહિત્ય’નું જયંતભાઈનું સંપાદનકાર્ય એ ગુજરાતી સાહિત્યના પુસ્તક સંપાદનક્ષેત્રે અત્યારના સમયમાં કદાચ એક સર્વોચ્ચ શિખર છે.

મેઘાણી-સાહિત્યનાં, જોતાં જ ગમી જાય તેવાં અને અનેક રીતે ઉત્તમ ગુણવત્તા ધરાવતાં પંદર પુસ્તકો ‘સમગ્ર મેઘાણી સાહિત્ય’ નામની ગ્રંથ-શ્રેણી હેઠળ ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમીએ આ વર્ષની શરૂઆતમાં બહાર પાડ્યાં છે.

અસાધારણ સંપાદક જયંત મેઘાણીની સમજ અને માવજત સાથેનાં 7674 પાનાંની આ ગ્રંથમાળામાં ઝવેરચંદ મેઘાણીનાં પંચ્યાશી જેટલાં પુસ્તકોમાંથી છેંતાળીસ પુસ્તકોનો પંદર ગ્રંથોમાં સમાવેશ થયો છે.

ધ્યાનમાં ન આવતી બાબત એ છે કે જયંતભાઈએ આ કામ એકંદરે અણદીઠ રહીને કરેલું છે. જયંતભાઈની મહત્તા તેમની નમ્રતા અને શાલીનતા હેઠળ હંમેશાં ઢંકાતી રહી છે.

બધા જ ગ્રંથોમાં જયંતભાઈનું નિવેદન મીતભાષી અને ઉઘડતાં જમણાં પાને નહીં પણ ડાબા પાને છે. તેમનું નામ નાના ફૉન્ટમાં આછી છપામણીમાં જોવા મળે છે.

આમ તો જયંતભાઈ એ મૂકવાનું પસંદ ન કરે. પણ બંધુવર્ય મહેન્દ્રભાઈની વાત માની લીધી કે ‘પ્રસિદ્ધી તરીકે નહીં પણ જવાબદારી તરીકે પણ નામ મૂકવું પડે’!

સમગ્ર મેઘાણી સાહિત્ય ગ્રંથશ્રેણીમાં મેઘાણીનું ખૂબ લોકપ્રિય પુસ્તક ‘સૌરાષ્ટ્રની રસધાર’ સહુથી દળદાર એટલે કે સાડા છસો પાનાંનો નવમો ગ્રંથ બને છે. તેના પછી ‘બેલડા બંધુ’ જેવું ‘બહારવટિયા કથાઓ’ પુસ્તક છે.

લોકસાહિત્યના ગ્રંથોમાં ‘લોકકથા સંચય’, ‘રઢિયાળી રાત’ ‘લોકગીત સંચય’નાં પુસ્તકો છે. લોકવાણીના સંગ્રહોમાં મેઘાણીએ લખેલા પ્રવેશકો ‘લોકસાહિત્ય : ધરતીનું ધાવણ’માં, અને લોકવિદ્યાને લગતા તેમનાં લેખો-વ્યાખ્યાનો ‘લોકસાહિત્ય અને ચારણી સાહિત્ય’માં વાંચવા...


...થિત જૂના અખાડાના શિબિરમાં પ્રવેશ કરવા બાબતે બંને તરફ નાગા સાધુ ધૂણી ધખાવીને બેઠેલા હતા.

આગળ જતાં મોટાં મંડપમાં પ્રવચન ચાલી રહ્યું હતું.

સામે એક વયસ્ક મહિલા મળ્યાં જેઓ પોતાનાં ટેન્ટમાંથી નીકળીને પ્રવચન સંભાળવા જઈ રહ્યાં હતાં. હળવા સ્મિત સાથે બંને હાથ જોડીને 'ઓમ નમો નારાયણ' કહીને તેમણે અભિવાદન કર્યું.

'એ જોવા આવ્યાં છીએ કે કરોડો લોકો માત્ર ન્હાવા માટે કેમ આવે છે'

તૂટી-ફૂટી હિંદીમાં જણાવવાં લાગ્યાં, "મારા ગુરુજીએ મારું નામ ગંગાપૂરી રાખ્યું છે અને હવે હું આ નામથી ઓળખાઉં છું. હું રશિયાની રહેવા... બાકીનો લેખ લખો:

ણ વ્યવસ્થા

અરૈલ ક્ષેત્રમાં આવા ઘણાં સાધુ-સંત છે જેમને ત્યાં વિદેશી સંન્યાસીઓ સિવાય વિદેશી શ્રદ્ધાળુ પણ મોટી સંખ્યામાં આવે છે.

અહીં તેમના રહેવા માટે સુંદર કૉટેજ પણ બનેલા છે જેમાં શ્રદ્ધાળુ પણ રહે છે અને સંત પણ. જોકે, અખાડાઓમાં રહેનારા વિદેશી સંન્યાસી બરાબર એવી રીતે જ રહે છે જેમ અન્ય સંન્યાસીઓ રહે છે.

અરૈલ ક્ષેત્રમાં જ પરમાર્થ નિકેતન શિબિરમાં ગંગા સફાઈ, મહિલા સશક્તિકરણ, સફાઈ કર્મચારીઓના કલ્યાણ વગેરે વિશે ઘણાં જાગૃતિ કાર્યક્રમો પણ ચાલે છે.

આશ્રમના પ્રમુખ સ્વામી ચિદાનંદ જણાવે છે, "અમે લોકો કુંભ મેળામાં લોકોને સામાજિક સંદેશ આપવાનો પ્રયત્ન પણ કરીએ છીએ અને તેમના ઉત્થાનના કાર્યક્રમ પણ ચલાવીએ છીએ. વિદેશી શ્રદ્ધાળુ અને સંત પણ આ કાર્યક્રમોમાં આગળ પડતો ભાગ લે છે."

અહીં જ અમારી મુલાકાત સ્વામી ચિદાનંદનાં શિષ્યા અને અમેરિકા નિવાસી સાધ્વી ભગવતી સાથે થઈ જેઓ ઘણાં વર્ષ પહેલા પરમાર્થ નિકેતન આવ્યાં અને પછીથી સંન્યાસ ધારણ કરી લીધો.

તેઓ કહે છે, "હું યૂનેસ્કોના પણ ઘણાં કાર્યક્રમો સાથે જોડાયેલી છું અને ઘણીવાર ઋષિકેશમાં જ રહું છું પરંતુ કુંભની અનુભૂતિ દિવ્ય છે. અમેરિકા અને અન્ય દેશોમાંથી ભારત આ જ અર્થોમાં અલગ છે કે અહીં વિશ્વ કલ્યાણની વાત કરવામાં આવે છે, ફક્ત પોતાના કલ્યાણની નહીં."

સાધ્વી ભગવતીની સાથે અર્જેન્ટીનાના ગ્રેસ અને નરીન પણ કુંભ મેળામાં આવેલા છે. આ બંને સ્પેનિશ ફિલ્મો અને થિયેટરમાં કામ કરે છે અને ઘનિષ્ઠ મિત્રો પણ છે.

ગ્રેસ જણાવે છે, "મને કુંભ વિષે વધુ ખબર નહોતી. હું તો ઋષિકેશ પરમાર્થ નિકેતનમાં આવી હતી પરંતુ હવે કુંભનો વૈભવ જોઈને લાગે છે કે આ પૂર્ણ થાય ત્યાં સુધી અહીં જ રહીશ."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...થી કાળજી રાખે છે. આ પ્રકારની બેદરકારી કૉન્ટ્રેક્ટર તરફથી કરવામાં આવે છે. બાવળામાં જે બનાવ બન્યો છે તેમાં સફાઈ કામદારો સહિત કૉન્ટ્રેક્ટરનું પણ મૃત્યુ થયું છે. ''

તેઓ ગટરમાં સફાઈ કામદારોને ઊતારતી વખતે પૂરતા નિયમોનું પાલન કરવાની જવાબદારી નગરપાલિકાની હોવાનું જણાવે છે.

નગરપાલિકા દ્વારા કૉન્ટ્રેક્ટ ઑનલાઈન આપવામાં આવતો હોવાનું પણ પરમાર જણાવે છે.

જોકે, કૉન્ટ્રેક્ટરો પર નિયમો પળાવવાની જવાબદારી ઢોળી દેવી કેટલી યોગ્ય એ પ્રશ્નનો જવાબ તેમણે ટાળી દીધો હતો.

15 વર્ષ સુધી મોદી મુખ્યમંત્રી હતા પણ...

પ્રતી... બાકીનો લેખ લખો:

ાસણી કરવામાં નથી આવતી કે તેઓ સફાઈ કામદારોને જરૂરી સાધનો, મશીનો, માસ્ક વગેરે પૂરા પાડે છે કે કેમ? આ રીતે સરકાર મૅન્યુઅલ સ્કૅવેંજિંગ ઍક્ટનો અમલ કરવામાં બેદરકારી બતાવે છે."

"સફાઈ કર્મચારી આંદોલન સાથે જોડાયેલા બેજવાડા વિલ્સન જણાવે છે કે તમિલનાડુ બાદ ગુજરાતમાં મૅન્યુઅલ સ્કૅવેંજિંગમાં સૌથી વધુ મૃત્યુ થયાં છે."

"નરેન્દ્ર મોદી 15 વર્ષ સુધી ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી રહ્યા પરંતુ રાજ્યમાં તેમણે આ અંગે કોઈ સિસ્ટમ વિકસાવી જ નહી."

તેઓ જણાવે છે કે કોઈ સફાઈ કામદારને માનવ મળ સાફ કરવાની ફરજ ન પડે એના માટે જે તંત્ર વિકસાવવું જોઈએ એ ન હોવાથી સફાઈ કામદારોનાં મૃત્યુ થતાં રહે છે.

ગુજરાતમાં શહેરીકરણ વધ્યું છે એટલે રાજ્યમાં આ પ્રકારના તંત્રની જરૂર છે.

પુરુષોત્તમ વાઘેલાનું કહેવું છે, "વડા પ્રધાન કુંભ મેળામાં સફાઈ કામદારોના પગ ધોવે તો ખરા પણ જે કાયદો લાગુ કરી સફાઈ કામદારોની મદદ કરવી જોઈએ એ કરતા નથી."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...થી કે આ જમીન વેચી દેવામાં આવી હતી.

સરકારી કચેરીએ વારંવાર ધક્કા ખાધા, પણ કોઈ ફાયદો થયો નથી.

પરિવારનું નામ સરકારી દસ્તાવેજોમાં નોંધી શકવામાં તેમને સફળતા મળી નહોતી.

કમલ હુસૈનની 27 વર્ષની પત્ની કહીરુન નાહર રડતાં રડતાં પોતાના નાના બાળક સામે જોઈને કહે છે, "મારા પતિ સતત અહીં તહીં ધક્કા ખાતા હતા. પણ કશું વળ્યું નહીં."

"હું તેમને વારંવાર શાંત થઈ જવા સમજાવતી હતી કે ભારતમાં આપણે સલામત છીએ."

"પણ તેઓ સાંભળતા જ નહોતા. પોતાના અબ્બાના દફન પછી મારા બે પુત્રો નથી સરખી રીતે જમી શકતા, નથી ઊંઘી શકતા."

ગેરકા... બાકીનો લેખ લખો:

ર છે, જે કેન્દ્રની નરેન્દ્ર મોદી સરકારની કટ્ટર વિરોધી છે.

આ વખતે લોકસભાની ચૂંટણીમાં ભાજપને પશ્ચિમ બંગાળમાં નોંધપાત્ર સફળતા મળી છે.

પ્રચાર વખતે ભાજપે ધાર્મિક ઝોક ધરાવતો પ્રચાર કર્યો હતો. સાથે જ આસામમાં એનઆરસીને સફળતાપૂર્વક લાગુ કર્યાનો દાવો કર્યો હતો.

તે ઉપરાંત ભાજપે પશ્ચિમ બંગાળમાં વિકાસનો વાયદો પણ આપ્યો હતો.

જોકે, આટલા પ્રચારના મારા વચ્ચે મમતા બેનરજી પોતાનો કિલ્લો બચાવી શક્યા હતા.

મમતા બેનરજી અને અમિત શાહની બેઠક

મમતા બેનરજીએ જાહેરાત કરી હતી કે તેઓ પોતાના રાજ્યમાં એનઆરસી લાગુ કરવાના કેન્દ્ર સરકારના પ્રયાસોનો વિરોધ કરશે.

જોકે હાલમાં જ મમતા બેનરજીએ પોતાના કટ્ટર રાજકીય હરીફ વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને તેમના વિશ્વાસુ ગૃહ પ્રધાન અમિત શાહ સાથે મુલાકાત કરી હતી.

આ મુલાકાત દરમિયાન તેમણે પશ્ચિમ બંગાળમાં એનઆરસી લાગુ કરવાની પ્રક્રિયા વિશે બંને નેતાઓ સાથે ચર્ચા કરી હતી.

પશ્ચિમ બંગાળમાં એનઆરસી લાગુ પડશે તેવા મીડિયા કવરેજથી ડરીને અડધો ડઝન જેટલા લોકોએ આત્મહત્યા કરી લીધી.

ત્યારબાદ મમતા બેનરજીએ એક વીડિયો સંદેશમાં ગયા અઠવાડિયે જ અપીલ કરી કે પશ્ચિમ બંગાળમાં રહેતા લોકોએ કોઈ ચિંતા કરવાની જરૂર નથી.

મમતા બેનરજીએ પોતાના વીડિયો સંદેશમાં કહ્યું હતું, "આ અફવાઓ એટલા માટે ફેલાવામાં આવી રહી છે કે દર દસ વર્ષે રાજ્યમાં વસતિ ગણતરી થતી હોય છે."

"તેના માટે રેશન કાર્ડની પણ જરૂર હોતી નથી. તમે એટલું સમજો કે આ એક વસતિ ગણતરી છે."

"તેમાં સમય લાગતો હોય છે, કેમ કે તેમાં રાજ્યના દરેક નાગરિકની ગણતરી થતી હોય છે."

તેમણે વધુમાં જણાવ્યું , "આ વસતી ગણતરીને એનઆરસી સાથે કોઈ સંબંધ નથી. તેને કોઈ ધર્મ સાથે લાગેવળગતું નથી. નથી કોઈ જ્ઞાતિ સાથે તેને સંબંધ. આ માત્ર મતદાર યાદી તૈયાર કરવા માટે કરવામાં આવે છે."

"આ દરમિયાન અમે ઘણી વાર એવું પૂછી શકીએ છીએ કે પરિવારના સદસ્ય શું કામ કરે છે."

"વસતી ગણતરી કરનારા તમારા ઘરે આવે ત્યારે તમારે એટલું સમજવાની જરૂર છે કે આ રાજ્યના દસ્તાવેજો તૈયાર કરવા માટે છે."

રાજ્યની કલ્યાણકારી યોજનાઓનો ફાયદો લેનારા નાગરિકોની સંખ્યા એકઠી કરવા માટેની પ્રક્રિયાને કારણે નાગરિકોને અલગ તારવવા માટેનું અભિયાન ચાલી રહ્યું છે તેવી અફવાઓએ જોર પકડ્યું હતું.

પશ્ચિમ બંગાળમાં લોકોના સવાલ

પશ્ચિમ બંગાળના હજારો લોકો સરકારી કચેરીએ લાઇન લગાવી રહ્યા છે.

તેઓ પોતાનાં માતાપિતા અને પોતાના જન્મ અંગેના દાખલા નવેસરથી કઢાવીને રજિસ્ટર કરાવી...


...થી ખંડણી વસૂલવાનું શરૂ કરી દીધું.

કોઈ કોન્ટ્રાક્ટરે કોન્ટ્રાક્ટ લેવો હોય તો ત્રણથી ચાર ટકાનું કમિશન આપવું પડતું હતું.

પોલીસ રેકોર્ડ્સ પ્રમાણે, એ અરસામાં માસિક રૂ. 90 લાખ જેટલી રકમની વસૂલાત કરતો.

દાઉદે તેના ભાઈ સાબિરની હત્યાનો બદલો લેવાનું કામ છોટા રાજનને સોંપ્યું હતું.

પરંતુ રાજન આ કામ પાર પાડે તે પહેલા છોટા શકીલ અને સૌત્યાના માણસોએ હોસ્પિટલમાં ઘૂસીને ભારે ગોળીબાર કરીને હત્યાનો બદલો લીધો.

આ સાથે જ 'ડી' ગેંગમાં રાજનના પતનની શરૂઆત થઈ. 1993ના બૉમ્બ વિસ્ફોટ બાદ રસ્તા ફંટાઈ ગયા.

1993માં એ... બાકીનો લેખ લખો:

હત્યા કરાવી દેવામાં આવશે, એટલે તે હોસ્પિટલના ચોથા માળેથી નાસી છૂટવામાં સફળ થયો.

2001માં રાજને આ હુમલાનો બદલો લીધો અને છોટા શકીલની ગેંગના બે ખાસ માણસોની હત્યા કરાવી.

જે ડેની હત્યા

અમદાવાદમાં જે ડેની હત્યાનો વિરોધ કરી રહેલા પત્રકારો

2001 પછી છોટા રાજન ક્યાં રહ્યો, તે અંગે કોઈને ખાસ માહિતી ન હતી.

જોકે, જૂન-2011માં ફરી એક વખત છોટા રાજનનું નામ ચર્ચામાં આવ્યું હતું.

મુંબઈના અખબાર 'મીડ-ડે'ના વરિષ્ઠ ક્રાઇમ રિપોર્ટર જ્યોતિર્મય ડેની મુંબઈના પવઈ ખાતે ગોળી મારીને હત્યા કરી નાખવામાં આવી હતી.

એ હત્યા અને ત્યારબાદ 2013માં બિલ્ડર અજય ગોસાલિયા તથા અરશદ શેખની હત્યાના કેસોમાં પણ છોટા રાજનની ગેંગના લોકોના નામ આવ્યા.

ઇન્ટરપોલે છોટા રાજનને પકડી પાડવા માટે 'રેડ કોર્નર' નોટિસ કાઢી.

મુંબઈમાં પત્રકારોએ જે ડેના હત્યારાઓને ઝડપી લેવા દેખાવો યોજ્યા હતા

2015માં એવા અહેવાલ આવ્યા હતા કે ઓસ્ટ્રેલિયામાં છોટા રાજન પર હુમલો થયો હતો. જીવ બચાવવા રાજન ત્યાંથી ઇન્ડોનેશિયાના બાલિ નાસી છૂટ્યો.

અહીંથી રાજનની ધરપકડ કરવામાં આવી. નવેમ્બર 2015માં તેને ભારત લાવવામાં આવ્યો.

ડ્રગ્સ, હથિયાર, ખંડણી વસૂલાત, તસ્કરી તથા હત્યાના લગભગ 70 કેસોમાં છોટા રાજન આરોપી છે.

તેને પત્રકાર જે ડેની હત્યાના કેસમાં દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યો છે ને આજીવન કેદની સજા ફટકારવામાં આવી છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...થી ચપ્પલ ફેંકવામાં આવી હતી.

તે પછી પથ્થરમારો, તોડફોડ અને આગચંપી થઈ.

ભાગલપુરમાં 'હિંદુ નવવર્ષ' રેલી કાઢવામાં આવી હતી.

હિંદુ નવવર્ષ નિમિત્તે રેલી કાઢવાની રીત નવી જ ઊભી થઈ છે.

આ રેલીમાં નફરત ફેલાય તેવા સૂત્રોચ્ચાર થયા હતા અને તલવારો ઉછાળીને જયઘોષ થયો હતો.

પથ્થરમારો થયો, દુકાનોને લૂંટી લેવાઈ અને તેને સળગાવી દેવાઈ.

આ બધા જ વિસ્તારોમાં ભાજપ, વિહિપ અને બજરંગ દળના નેતાઓ અને કાર્યકરો પર ગંભીર આરોપો લાગ્યા છે.

ઔરંગાબાદના ભાજપના નેતા અનિલસિંહ જેલમાં ગયા હતા. બાદમાં છુટ્યા તે પછી તેમને જિલ્લા ઉપાધ... બાકીનો લેખ લખો:

કમિટિનું કહેવું છે કે સમગ્ર બિહારમાં એકસરખી પૅટર્ન પ્રમાણે હિંસા થઈ હતી.

કમિટિએ અહેવાલમાં એવો ઉલ્લેખ પણ કર્યો છે કે તલવારોની ખરીદી ઑનલાઇન કરવામાં આવી હતી.

બિહારના ગૃહ સચિવના મતે સ્થિતિ પર કાબુ મેળવી લેવાયો હતો

બિહારના ગૃહ સચિવ આમીર સુબહાની કહે છે, "તલવારોની ઑનલાઇન ખરીદીની કોઈ માહિતી નથી."

"સરઘસ માટે મંજૂરી આપતી વખતે અમે શરત રાખીએ છીએ કે ડીજેમાં એવા કોઈ ગીતો વગાડવામાં આવશે નહીં."

"સાંપ્રદાયિક હિંસાની ઘટનાઓ ઓછી થઈ છે અને પહેલાં કરતાં હવે સ્થિતિ સારી છે."

છેલ્લાં બે વર્ષમાં બિહારમાં કોમી હિંસાના કેટલા બનાવો બન્યા તે વિશે તેમણે જણાવ્યું કે હાલમાં તેમની પાસે એવા કોઈ આંકડાં નથી.

બીબીસીએ બિહાર પોલીસનો આ માટે વારંવાર સંપર્ક કર્યો હતો, પણ દર વખતે અધિકારીઓ એટલું જ કહેતા હતા કે પહેલાં કરતાં સ્થિતિ સુધરી છે.

જોકે, આ વર્ષે એપ્રિલમાં 'ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ'એ પોતાના અહેવાલમાં દાવો કર્યો હતો કે નીતિશકુમારે ભાજપ સાથે બીજીવાર ગઠબંધન કર્યું, તે પછી રાજ્યમાં કોમી હિંસામાં વધારો થયો છે.

'ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ'ના જણાવ્યા અનુસાર 2012માં બિહારમાં સાંપ્રદાયિક હિસાના 50 બનાવો બન્યા હતા.

તેની સામે 2017માં હિંદુ-મુસ્લિમો વચ્ચે અથડામણના 270થી વધારે બનાવો બન્યા હતા.

2018ના પ્રથમ ત્રણ મહિનામાં જ કોમી હિંસાની 64 ઘટનાઓ થઈ છે.

તોફાનો, તણાવ અને ધુવ્રીકરણ

જેલમાં સાંપ્રદાયિક હિંસાના આરોપીઓને મળી બહાર આવતા ગિરિરાજસિંહ

2019ની ચૂંટણી નજીક આવી રહી છે અને અયોધ્યામાં રામમંદિરનો મામલો પણ ફરી ઉગ્ર બન્યો છે.

એવા સમયે નવાદામાં કેન્દ્રના પ્રધાન ગિરિરાજસિંહ જોરશોરથી નિવેદનો આપી રહ્યા છે.

ગિરિરાજ સિંહે હાલમાં જ નિવેદન આપ્યું, "72 વર્ષથી કેસ કોર્ટમાં છે. કેટલાય દાયકાથી કોર્ટ કોઈ ફેંસલો આપતી નથી."

"હવે સહનશીલતાની હદ આવી રહી છે. હિંદુ સારાં છે તેનો અર્થ એ નથી કે તેમના ધીરજની કસોટી થાય."

"હિંદુઓમાં હવે રોષ ફાટી નીકળે તેવી સ્થિતિ સર્જાઈ છે".

સાથે જ તેમણે અલાહાબાદનું નામ બદલાયું તે પછી સલાહ પણ આપી દીધી હતી કે બિહારમાં પણ મુઘલો સાથે જોડાયેલા શહેરોના નામો બદલવા જોઈએ.

એટલું જ નહીં, ભાજપ નેતાઓના આ વિવાદિત નિવેદનોથી વિહિપ અને બજરંગ દળ જેવા સંગઠનોને સંજીવની મળી રહી છે.

તેમના 'હિંદુઓના અપમાન'ના દાવાને વધારે જોર મળી રહ્યું છે. હિંદુઓમાં રોષ જગાવવાની કોશિશ સ્પષ્ટ દેખાઈ રહી છે.

નવાદામાં વિહિપના નેતા કૈલાશ વિશ્વકર્મા અને બજરંગ દળના નેતા જીતેન્દ્ર પ્રતાપ...


...થી તેઓ સંક્રમિત હોઈ શકે છે. કેટલાક કિસ્સામાં તો એવું બને છે કે લક્ષણ નજર જ નથી આવતાં.

એટલે સુધી કે શ્વાસથી પણ વાઇરસના અંશ હવામાં આવી જાય છે, પરંતુ કેટલા પ્રમાણમાં?

ડૉ. બ્રૉમેઝના મત પ્રમાણે, "એક શ્વાસમાંથી 50થી 50,000 છાંટા નીકળે છે. તેમાંથી મહત્તમ છાંટાની ગતિ ધીમી હોય છે એટલે તે સપાટી પર પડી જાય છે."

જ્યારે આપણે નાકથી શ્વાસ લઈએ છીએ ત્યારે તેનાથી પણ ઓછા છાંટા નીકળે છે.

મહત્ત્વની વાત એ છે કે શ્વાસ જોરથી બહાર નથી નીકળતો એટલે નીચલા શ્વસનતંત્રથી વાઇરસ પાર્ટિકલ બહાર નથી નીકળતાં.

આ બાબત એટલા માટે ... બાકીનો લેખ લખો:

વિચારવિર્મશ કરવો જોઈએ કે તેમને કેવી રીતે સુરક્ષિત બનાવી શકાય."

ઇનડોર અને આઉટડોર

ડૉ. બ્રૉમેઝ કહે છે કે ખુલ્લા વાતાવરણમાં સંક્રમણના ઘણા ઓછા કેસ જોવા મળ્યા છે.

હવા અને જગ્યા વાઇરલના લોડને ઘટાડી દે છે. સાથે તડકો, ગરમી, આદ્રતા પણ વાઇરસને વધુ સમય જીવંત નથી રહેવા દેતા.

સામાજિક અંતરથી ઓછામાં ઓછું જોખમ હોય છે.

પણ કેટલીક ખાલી જગ્યાઓએ હળવું-મળવું ઘણું જોખમભર્યું હોઈ શકે છે.

લોકોની વાત કરવાની, ગાવાની અથવા બરાડા પાડવાની જગ્યાએ, લોકોથી ઉભરાતા કાર્યક્રમમાં વધુ જોખમ રહેલું છે. સાથે જ બંધ જગ્યાઓએ અંતર જાળવી રાખવાના પ્રયાસો પણ સમય સાથે નબળા પડતા જાય છે.

તેમ છતાં કેટલાક ઇનડોર સંપર્ક પણ જોખમભરેલા હોઈ શકે છે.

સીમિત પ્રમાણમાં હવાની અવરજવર અને રિસાઇકલ્ડ હવા પણ જોખમ ઊભું કરી શકે છે.

પણ શૉપિંગ ઓછી જોખમભરેલી હોઈ શકે છે. ખાસ કરીને સિંગલ માહોલમાં અપેક્ષિત કરતાં ઓછો સમય વિતાવો છો તો.

જોખમનું આકલન

ડૉ. બ્રૉમેઝ કહે છે કે કોરોનાના પ્રતિબંધ ઓછા થવાની સાથે આપણે જોખમની દૃષ્ટિએ આપણી ગતિવિધિઓનું ગંભીરતાથી આકલન કરવું જોઈએ.

બંધ જગ્યાઓ પર હવાની અવરજવર માટે વિચાર કરવો જોઈએ. એ વિચારવું જોઈએ કે ત્યાં એક જગ્યાએ એક સમયે કેટલા લોકો હાજર રહેશે અને તમે કેટલો સમય સાથે વિતાવશો.

તેઓ કહે છે કે "જો તમે હવાની અવરજવરવાળી જગ્યામાં ઓછા લોકો સાથે બેસો તો તમારા માટે જોખમ ઓછું છે. કોઈ બંધિયાર જગ્યામાં છો તો ગંભીરતા સાથે જોખમનો વિચાર કરવો જોઈએ. અને જો એવા વ્યવસાયમાં હોવ કે જ્યાં સામસામે બેસીને વાત કરવી પડે કે બૂમ પાડવી પડે તો ફરી જોખમનું આકલન કરવું જોઈએ."

ઉદાહરણ તરીકે શૉપિંગ મૉલમાં કોઈ ઓછી ભીડવાળા સ્ટોરમાં છો તો અને ત્યાં હવાની અવરજવર સારી છે તો જોખમ ઓછું છે.

ખુલ્લી જગ્યામાં સંક્રમણનું જોખમ ઓછું હોય છે, કેમ કે છાંટા જલદી સુકાઈ જતાં હોય છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...થી તેમની તબિયત વધારે ખરાબ થઈ શકે એવું જોખમ હતું. પરંતુ તેમના પિતાને આ વાતની જાણ કરાઈ હતી. જેઓ આ વાત જાણીને ચિંતામાં સરી પડ્યા હતા."

દરમિયાન નિતેશના મોટા ભાઈ મોહન વાનાણી સાથે પણ બીબીસીએ વાતચીત કરી.

તેમણે જણાવ્યું,"શુક્રવાર બપોર પછી મારા ભાઈની અટકાયત થઈ અને રાત્રે 12 વાગ્યાની આસપાસ તેમનાં પત્નીને ફોન આવ્યો કે તેમની ધરપકડ કરવામાં આવે છે."

"કોરોના વાઇરસની મહામારી ચાલી રહી હોવાથી આવા સમયે ધરપકડના સમાચારથી પત્ની, પરિવાર ચિંતામાં આવી ગયાં હતાં. બીજા દિવસે મૅજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ હાજર કરાયા અને બે દિવસ કસ... બાકીનો લેખ લખો:

ે."

ગુજરાતમાં વધી રહેલી ઘટનાઓ

જોકે ગુજરાતમાં સોશિયલ મીડિયા પર રાજકારણી અથવા સરકારની ટીકા કરનારી વ્યક્તિઓ પર આ રીતે કાયદાકીય કાર્યવાહીઓનો સિલસિલો ધીમેધીમે વધી રહ્યો છે.

ખાસ કરીને કોરોના વાઇરસના સમયે જ્યારે લોકોએ તેમના સ્વજનો ગુમાવ્યો છે, તેવી સ્થિતિમાં તેમનો રોષ સપાટીએ આવી રહ્યો છે. તેમાં ભાજપના કાર્યકર્તાઓ પણ સામેલ હોવાનું જણાઈ રહ્યું છે.

તાજેતરમાં જ સીએમ વિજય રૂપાણીનો રમૂજી વીડિયો બનાવનાર  વડોદરાના એક યુવક સામે પણ કાર્યવાહી થઈ હતી.

તો સુરતના જ એક સ્થાનિક સ્વતંત્ર પત્રકાર વંદન ભાદાણી સામે એક નહીં પણ ત્રણત્રણ વખત આ પ્રકારની કાર્યવાહીઓ કરાઈ હતી.

તેમણે સોશિયલ મીડિયા પર રાજકીય નેતાઓ વિરુદ્ધ કથિતરૂપે ટીકાયુક્ત શબ્દોથી ટિપ્પણીઓ કરી હોવાથી તેમની ત્રણ વખત અટકાયત કરાઈ હતી.

તેમણે બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્યું, "મને 9 કલાક લૉકઅપમાં રાખવામાં આવ્યો હતો કેમ કે મેં સોશિયલ મીડિયા પર સુરતના રાજકારણીઓની ટીકા કરી તેમના વિરુદ્ધ પોસ્ટ કરી હતી."

"ખરેખર આવું કરીને સિસ્ટમ તમને ડરાવવા માગે છે જેથી તમે અવાજ ન ઉઠાવો. તમને માનસિક ત્રાસ આપવામાં આવે છે જેથી તમારી હિંમત તૂટી જાય. આખીય સિસ્ટમ આ રાજકારણીઓના ઇશારે કામ કરતી હોય છે."

વંદન ભાદાણીનું કહેવું છે કે તેમને માત્ર સોશિયલ મીડિયા પર પોસ્ટ કરવા બદલ પરેશાનીઓનો સામનો કરવો પડ઼્યો હતો એવું જ નથી પરંતુ તેમને વારંવાર પોલીસ સ્ટેશન બોલાવવામાં આવ્યા હતા.

જોકે તેમનું કહેવું છે કે તેમણે ન માફી માગી હતી કે ન ઝુક્યા હતા.

વંદન ભાદાણી કહે છે,"મેં આ સમગ્ર બાબતની ફરિયાદ મૅજિસ્ટ્રેટ સ્તર સુધી કરી હતી. જેનું સારું પરિણામ પણ આવ્યું અને પોલીસને આ મામલે પછી નોટિસ ફટકારવામાં આવી હતી."

તેમણે ઉમેર્યું, "મારી જાણમાં એવા ઘણા યુવકો છે જેમને ભૂતકાળમાં આ રીતે પોલીસ ફરિયાદો દ્વારા હેરાન કરાયા છે. ખરેખર બંધારણના વાણી સ્વાતંત્ર્યના અધિકારોનું એક રીતે શોષણ કરવામાં આવે છે."

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...થી પહેલા ઇન્કાર કર્યો. પરંતુ એની કડક પૂછપરછ કરતાં એણે કબૂલ કર્યું કે, આ ઇન્જેક્શન એણે ચાંદખેડામાં બૉડી બિલ્ડિંગનું જિમ ચલાવનાર હર્ષ ઠાકોર પાસેથી 80 હજારમાં ખરીદ્યું હતું. ''

હર્ષ ઠાકોર બૉડી બિલ્ડર છે અને લોકોને બૉડી બિલ્ડિંગ શિખવે છે, પોતે જિમમાં પણ કામ કરે છે. હર્ષ ઠાકોરની કડક પૂછપરછ કરતાં ખબર પડી કે એણે પાલડીની હેપી કૅમિસ્ટ ઍન્ડ પ્રોટીનના નામથી  દુકાન ચલાવતા નિલેશ લાલીવાલા પાસેથી એણે રોકડામાં 70 હજારમાં એક ઇંજેક્ષન ખરીદ્યું હતું.

નિલેશ લાલીવાલા બોડી બિલ્ડિંગ માટેની દવાઓ પ્રોટીન શેક, પ્રોટીન... બાકીનો લેખ લખો:

છે અને એને અહીં આયાત કરીને લાવવાનું લાઇસન્સ માત્ર સિપ્લા કંપની પાસે જ છે.

એક ઇંજેક્ષનની બજાર કિંમત 40,500 રૂપિયા થાય છે. કોરોનાના કારણે સરકારે આવા 6400 ઇંજેક્ષનો મગાવ્યા હતાં. એમાંથી 60 ટકા ઇંજેક્ષનો સરકારી હૉસ્પિટલોમાં અપાયા છે અને 40 ટકા ઇંજેક્ષન ખાનગી કોવિડ હૉસ્પિટલો માટે અપાયા છે.

આ ઇંજેક્ષન વાપરવાનો પણ ચોક્કસ પ્રોટોકોલ છે. જો કોઈ દર્દીને બેક્ટેરિયલ ઇન્ફેક્શન, ફંગલ ઇન્ફેક્શન હોય અથવા ટી.બી હોય તો આ ઇંજેક્ષનનો ઉપયોગ ન થાય.

એચ .જી કોશિયાએ બીબીસીને કહ્યું કે, ''આ ઘટનામાં હાલ નકલી ઇંજેક્ષનમાં શું વાપરવામાં આવ્યું છે તેની તપાસ લૅબમાં ચાલી રહી છે. એના કન્ટેન્ટનો ખ્યાલ આવતા તે કેટલું જીવલેણ છે તેની ખબર પડશે. આ ઉપરાંત સ્વિત્ઝર્લૅન્ડની જે રોશ કંપની જે આ બનાવે છે ત્યાં પણ તપાસ ચાલે છે. પ્રાથમિક તપાસમાં નકલી ઇંજેક્ષન ઑઇલ-બેઝ છે, એટલે એનાબોલિક સ્ટીરોઇડવાળું હોઈ શકે. જેની આડઅસરો ગંભીર પણ હોઈ શકે છે.''

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...થી બહાર ન નીકળે."

"જેટલા ઓછા લોકો એકબીજાના સંપર્કમાં આવશે, કોરોના વાઇરસની ચેઇન તોડવામાં એટલી જ સફળતા મળશે. અને એટલા માટે અમે શહેરમાં સ્વૈચ્છિક લૉકડાઉનની દરખાસ્ત મૂકી હતી જેને બધાએ સહર્ષ સ્વીકારી છે અને અમલ પણ કરી રહ્યા છીએ."

તેઓ વધુમાં જણાવે છે કે શહેરનો વેપારીવર્ગ અને સ્થાનિક પ્રજા પણ શનિવાર અને રવિવારના સ્વૈચ્છિક લૉકડાઉનને લંબાવવામાં આવે એવી માગ કરી રહ્યા છે.

"શનિવારે ધરમપુરના વેપારી મંડળ અને સ્થાનિક વહીવટીતંત્ર દ્વારા સ્વૈચ્છિક લૉકડાઉન જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું."

નવસારીમાં શનિવાર સાંજ... બાકીનો લેખ લખો:

ળંકર સ્વયંભૂ કે સ્વૈચ્છિક લૉકડાઉન અંગે અલગ મત ધરાવે છે.

બીબીસી સહયોગી અર્જુન પરમાર સાથેની વાતચીતમાં તેઓ જણાવે છે કે, "સ્વયંભૂ લૉકડાઉનથી સ્થિતિ સુધરવાને બદલે બગડી પણ શકે છે, કારણ કે ઓછા સમય માટે દુકાનો ખૂલી રહેશે, તેથી ઓછા સમયમાં વધુ ભીડ ભેગી થવાનો ભય ઊભો થશે."

"લૉકડાઉનનો હેતુ ભીડ ઓછી કરવાનો હોય છે, ના કે ભીડ વધુ કરવાનો. તેથી આ પગલાનો તર્ક હું સમજી નથી શક્યો."

તેઓ લૉકડાઉનને કોરોનાની સમસ્યા માટે અકસીર ઉપાય નથી માનતા.

તેઓ કહે છે કે, "કોરોનાના કેસો આવવાથી ગભરાઈ જઈને માત્ર બધું બંધ કરી દેવાથી પરિસ્થિતિ કાબૂમાં નહીં આવે. પરિસ્થિતિને નિયંત્રણમાં લેવા માટે આવા કેસોની કૉન્ટેક્ટ ટ્રેસિંગ અને સમયસર સારવાર કરવી પડે."

ગુજરાતમાં કોરોના સંક્રમણ ઝડપથી વધ્યું છે

હજુ સુધી કોરોના વાઇરસનું જોખમ ગયું નથી અને એટલા માટે રસીકરણ બહુ જરુરી છે.

રસીકરણ ચાલી રહ્યું છે તેમ છતાં કોરોના વાઇરસના કેસો વધી રહ્યા છે. તો શું આ ગંભીર પરિસ્થિતિ છે?

અમદાવાદ મેડિકલ ઍસોસિયેશન (એએમએ)ના પ્રવક્તા ડૉક્ટર મુકેશ માહેશ્વરીએ બીબીસીને જણાવ્યું કે કોરોના વાઇરસ સામે વૅક્સિનની અસરકારકતા 70 અથવા 80 ટકા છે. એટલે જો 100 લોકોને રસી આપવામાં આવે તો 70 અથવા 80 લોકોને કોરોના વાઇરસનો ચેપ નહીં લાગે પણ બાકીના લોકોને ચેપ લાગી શકે છે.

તેઓ કહે છે કે, "આ પરિસ્થિતિ ન સર્જાય તે માટે જરૂરી છે કે 70 ટકા લોકોને રસી આપવામાં આવે. જ્યાં સુધી હર્ડ ઇમ્યુનિટી નહીં આવે ત્યાં સુધી આ પરિસ્થિતિ રહેશે. આ પરિસ્થિતિને ટાળવા માટે ભારત સરકારે વહેલી તકે 70 ટકા લોકોનું રસીકરણ કરવું જોઈએ."

પરંતુ શું ડોઝ લીધા બાદ ફરીથી સંક્રમિત થઈ જવું એ ગંભીર પરિસ્થિતિ કહેવાય?

ડૉ. મુકેશ માહેશ્વરી કહે છે, "રસી લીધા પછી પણ કોરોના વાઇરસનો ચેપ લાગી શકે છે, પણ વ્યક્તિને એકદમ હળવાં લક્ષણો હશે."

"વ્યક્તિને માત્ર ક્વૉરેન્ટીન કરવાની હોય છે અને તેમને હૉસ્પિટલમાં દાખલ કરવાની જરૂર હોતી નથી. ત્રીજો સૌથી મોટો લાભ એ છે કે કોરોના વાઇરસના સંક્રમણને વધતું અટકાવી શકાય છે."

બ્રાઝિલ : એ દેશ જ્યાં કોરોના એક જ દિવસમાં ચાર હજાર લોકોને ભરખી ગયો

તેઓ કહે છે "રસી લીધા બાદ હળવાં લક્ષણો આવતાં હોય છે જે એટલું જોખમકારક નથી. વાઇરસના કારણે કોઈનું મૃત્યુ થવાની શક્યતા એકદમ ઘટી જાય. હજુ સુધી કોરોના વાઇરસનું જોખમ ગયું નથી અને એટલા માટે રસીકરણ બહુ જરૂરી છે."

માહેશ્વરી કહે છે કે "કોરોના વાઇરસનો રિપ્રોડક્શન નંબર 1 છે જેને અંગ્રેજીમાં (R01)...


...થી બે વાર સાંસદ બન્યા હતા અને જમ્મુ-કાશ્મીર સરકારમાં પ્રધાન તરીકે પણ રહ્યા હતા.

તેમનાં લગ્નમાં અટલ બિહારી વાજપેયી અને ઇંદિરા ગાંધી બંને હાજર રહ્યાં હતાં.

અરુણ જેટલી તેમના જમાનામાં ભારતના ટોચના વકીલ બની ગયા હતા અને તેમની ફી બહુ તગડી હતી.

તેમને મોંઘી ઘડિયાળ ખરીદવાનો બહુ શોખ હતો. મોટા ભાગના ભારતીયો ઓમેગા ઘડિયાળથી આગળનું વિચારી શકતા નહોતા, તે વખતે તેમણે પેટેક ફિલિપ ઘડિયાળ ખરીદી હતી.

તેમને 'મૉ બ્લાં' પેન અને જામવાર શાલનો સંગ્રહ કરવાનો પણ ગજબનો શોખ હતો.

મૉ બ્લાંની નવી પેન આવે તેના સૌપ્રથમ ખરી... બાકીનો લેખ લખો:

સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ અને સ્વિડન ગયા હતા, જોકે આઠ મહિના સુધી તેમને કશા સગડ મળ્યા નહોતા.

તે વખતે એક સાંસદે કટાક્ષ પણ કર્યો હતો કે 'જો જેટલીની ટીમ આ રીતે જ વિદેશમાં બોફોર્સની તપાસ કરતી રહેશે, તો તેમને એનઆરઆઈનો દરજ્જો મળી જશે.'

જૈન હવાલા કેસમાં અડવાણીનો બચાવ

1991માં લોકસભા ચૂંટણી વખતે નવી દિલ્હી મતવિસ્તારમાં લાલકૃષ્ણ અડવાણીના ચૂંટણી એજન્ટ તરીકે જેટલીએ કામ કર્યું હતું.

બહુ મહેનત કર્યા પછી તેઓ અડવાણીને ફિલ્મસ્ટાર રાજેશ ખન્ના સામે બહુ ઓછી લીડથી જિતાડી શક્યા હતા.

અદાલતોમાં પણ તેઓ અડવાણી માટે કેસ લડતા રહ્યા. પહેલાં બાબરી મસ્જિદ વિધ્વંસ કેસમાં અને બાદમાં મશહૂર જૈન હવાલા કેસમાં તેમણે અડવાણીને અદાલતમાંથી નિર્દોષ સાબિત કરાવ્યા હતા.

1990ના દાયકામાં ટીવી સમાચારોને કારણે ભારતીય રાજનીતિનું સ્વરૂપ બદલાઈ ગયું.

ટીવીનું મહત્ત્વ વધતું ગયું, તેમ-તેમ ભારતીય રાજકારણમાં અરુણ જેટલીનું કદ પણ વધતું ગયું.

2000ની સાલમાં 'એશિયાવીક' મૅગેઝિને જાહેર કરેલી ભારતના ઊભરતા યુવાનેતાઓની યાદીમાં અરુણ જેટલીને પણ સ્થાન આપ્યું હતું.

તેમને ભારતના આધુનિક ચહેરા તરીકે વર્ણવાયા હતા કે જેમની છાપ બિલકુલ સાફ હતી.

નરેન્દ્ર મોદી સાથે દોસ્તી

1999માં જેટલીને અશોક રોડ પર પક્ષના મુખ્ય કાર્યાલયની નજીકમાં જ આવેલા સરકારી બંગલાની ફાળવણી થઈ હતી. તેમણે પોતાનો બંગલો ભાજપના નેતાઓ માટે રાખી દીધો, કેમ કે જે નેતાઓને દિલ્હીમાં રહેવા માટે જગ્યા નહોતી તેમને અહીં ઉતારો અપાતો હતો.

આ જ ઘરમાં ક્રિકેટર વીરેન્દ્ર સેહવાગ તથા વીરેન્દ્ર કપૂર, શેખર ગુપ્તા અને ચંદન મિત્રાનાં સંતાનોનાં લગ્ન થયાં હતાં.

આ દરમિયાન એક સંબંધ જેટલીએ સૌથી ગાઢ રીતે વિકસાવ્યો, તે હતો ગુજરાતના નેતા નરેન્દ્ર મોદી સાથેનો સંબંધ. આગળ જતા તેમને આ સંબંધ બહુ ફળ્યો હતો.

1995માં ગુજરાતમાં ભાજપને સત્તા મળી, પણ નરેન્દ્ર મોદીને દિલ્હી મોકલી દેવાયા ત્યારે જેટલીએ તેમને સાથ આપ્યો હતો. તે વખતના પત્રકારો કહે છે કે નરેન્દ્ર મોદી મોટા ભાગે અરુણ જેટલીના કૈલાસ કૉલોનીના ઘરમાં જોવા મળતા હતા.

ભાજપમાં હંમેશાં મિસફિટ રહ્યા

જેટલીનો જીવનમંત્ર જીવનને બરાબર માણવાનો હતો. સ્વાદિષ્ટ ભોજન, સારાં વસ્ત્રોના તેઓ શોખી હતા. તેમના માટે એ વાત બહુ મહત્ત્વની રહેતી કે તમે કઈ રીતે વાત કરો છો, કેવાં કપડાં પહેરો છો, ક્યાં રહો છો અને કેવી કાર ચલાવો છો.

ભાજપના એક ભૂતપૂર્વ મહામંત્રી સહિત ઘણા લોકોનું કહેવું છે કે જેટલી ક્યારેય ભારતીય જનતા પક્ષના...


...થી રઘુભાઈ દેસાઈ અને બાયડમાંથી જસુભાઈ પટેલને ઉમેદવાર બનાવ્યા છે.

2017ની ચૂંટણીમાં રાધનપુર બેઠક પર 68 ટકા મતદાન થયું હતું. એ ચૂંટણીમાં કૉંગ્રેસની ટિકિટ પરથી અલ્પેશ ઠાકોરનો અંદાજે 15,000 મતોથી વિજય થયો હતો.

કૉંગ્રેસને 48.33 ટકા મત મળ્યા હતા અને ભાજપને 39.96 ટકા મત મળ્યા હતા.

અમરાઈવાડી, ખેરાલુ, થરાદ અને પંચમહાલ

ડિસેમ્બર-2017માં પંચમહાલ જિલ્લાની લુણાવાડા બેઠક ઉપરથી રતનસિંહ રાઠોડ અપક્ષ ધારાસભ્ય તરીકે ચૂંટાઈ આવ્યા હતા. બાદમાં તેઓ ભાજપમાં જોડાયા હતા અને ભાજપે તેમને લોકસભાની ચૂંટણીમાં પંચમહાલની બેઠ... બાકીનો લેખ લખો:

ર 20) ઉપર 209533 મતદાર છે, જેમાં 108894 પુરુષ, 100636 મહિલા તથા અન્ય ત્રણ મતદારોનો સમાવેશ થાય છે.

બનાસકાંઠા જિલ્લાની થરાદ બેઠક (નંબર 8) ઉપર કુલ 217699 મતદાર છે, જેમાં પુરુષ (115625) અને મહિલા (102074) મતદાર છે.

પાટણ જિલ્લાની રાધનપુર (નંબર 16) બેઠક ઉપર કુલ 269659 મતદાર છે, જેમાં (પુરુષ 140190, મહિલા 129466 તથા અન્ય ત્રણ)નો સમાવેશ થાય છે.

મહિસાગર જિલ્લાની લુણાવાડા બેઠક (નંબર 122) ઉપર પુરુષ (137785), મહિલા (130812) તથા અન્ય ત્રણ સહિત કુલ 268600 નાગરિક મતાધિકાર ધરાવે છે.

અરવલ્લી જિલ્લાની બાયડ (નંબર 32) બેઠક ઉપર 118817 પુરુષ તથા 112286 મહિલા સહિત કુલ 231103 લોકો ઉમેદવારોના ભાવિનો ફેંસલો કરશે.

ગુજરાતની રૂપાણી સરકારને અસર

ગુજરાત ભાજપના અધ્યક્ષ જીતુભાઈ વાઘાણી (વચ્ચે) અને ધવલસિંહ ઝાલા (ડાબે) અને અલ્પેશ ઠાકોર

ગુરૂવારના ચૂંટણી પરિણામ હોય, તેના કારણે ગુજરાતમાં વિજય રુપાણીના નેતૃત્વવાળી ભાજપની સરકારને કોઈ જોખમ ઊભું થાય તેવી શક્યતા નથી.

કુલ 182 વિધાનસભ્યવાળા ગૃહમાં સાદી બહુમતી માટે 92 ધારાસભ્યની જરૂર રહે છે, જોકે રુપાણી પાસે 104 ધારાસભ્યનું સમર્થન છે.

એપ્રિલ-2019માં ધ્રાંગધ્રા (સુરેન્દ્રનગર), માણાવદર (જૂનાગઢ), જામનગર-ગ્રામીણ તથા ઊંઝા (મહેસાણા) એમ ચાર બેઠક ઉપર પેટાચૂંટણી યોજાઈ હતી.

આ ચારેય બેઠક ઉપર ભાજપનો વિજય થયો હતો. ડિસેમ્બર-2017માં  ગુજરાત વિધાનસભાની ચૂંટણી યોજાઈ ત્યારે ભાજપને કુલ 99 બેઠક મળી હતી.

182માંથી 179

કુલ 182 ધારાસભ્યવાળી વિધાનસભામાં હાલમાં કુલ 173 ધારાસભ્ય છે, છ બેઠક ઉપરની પેટા ચૂંટણી બાદ સભ્યસંખ્યા 179 ઉપર પહોંચશે.

એપ્રિલ-2019માં કોર્ટના આદેશોને પગલે, દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લાની દ્વારકા બેઠક ઉપર ભાજપના ધારાસભ્ય પબુભા માણેકને ગેરલાયક ઠેરવવામાં આવતાં આ બેઠક ખાલી પડી છે.

માણેકે વિધાનસભાની ચૂંટણી દરમિયાન તેમનું ઉમેદવારી ફૉર્મ ભરવામાં ભૂલ કરી હતી, જેને કૉંગ્રેસના ઉમેદવાર મેરામણભાઈ ગોરિયાએ હાઈકોર્ટમાં પડકારી હતી.

ગીર-સોમનાથ જિલ્લાની તલાલા બેઠક (નંબર 91) ઉપરથી કૉંગ્રેસના ધારાસભ્ય ભગવાન ભરવાડને ગેરકાયદેસર ખાણકામના કેસમાં નીચલી કોર્ટે બે વર્ષ અને નવ માસની જેલની સજા ફટકારી હતી.

આથી, કેન્દ્રીય ચૂંટણીપંચ લોકસભાની ચૂંટણી સાથે જ ત્યાં પેટાચૂંટણી યોજાવાનું હતું, પરંતુ સુપ્રીમ કોર્ટે તેની ઉપર સ્ટે મૂક્યો હતો. હાલમાં આ કેસ સર્વોચ્ચ અદાલતમાં પડતર છે.

લોકપ્રતિનિધિત્વ કાયદાની જોગવાઈઓ પ્રમાણે, બે...


...થી. કેટલાક લોકો પાસે ગામમાં રૅશનકાર્ડ અને રોજગાર મેળવવાની પણ કોઈ વ્યવસ્થા નથી.

એક રીતે આ લોકો વણનોતર્યા મહેમાનોની માફક પોતાનાં સગાંસંબંધીઓ પાસે જઈ રહ્યા છે. તેથી આગામી દિવસોમાં આ લોકોનું શું થશે એ સમજવું જરૂરી છે.

સ્થળાંતરનું સામાજિક પાસું

80ના દાયકામાં પહાડોમાંથી ઊતરીને દિલ્હી આવેલા એક ઑટોરિક્ષાચાલક રામજીએ બી.બી.સી. સાથેની વાતચીતમાં પોતાની મનોવ્યથા જણાવી હતી.

તેમણે કહ્યું હતું, "શરૂઆતમાં અમારી પાસે થોડા પૈસા હતા, પણ પાછલા બે મહિનાથી કોઈ કામકાજ ન હોવાને કારણે હવે માત્ર 3,000 રૂપિયા બચ્યા ... બાકીનો લેખ લખો:

ં, "અમે નીકળી જઈશું. મરી જઈશું. ગમે તે થાય. અમે નીકળી જઈશું બાળકોને લઈને. શું-શું કહેવું? અહીંથી ભગાડ્યા પછી ત્યાંથી પણ ભગાડ્યા. અમે અંબાલાથી આવી રહ્યા છીએ. છ દિવસથી ચાલી રહ્યા છીએ. આ તૂટેલી સાઇકલ કોઈની પાસેથી લીધી હતી."

આ પ્રવાસી કામદારને રડતા નિહાળીને આજુબાજુ ઊભેલા લોકોની આંખો પણ ભીની થઈ ગઈ હતી.

એ પ્રવાસી કામદાર જેવા બીજા હજારો કામદારોની સામે અત્યારે સૌથી મોટું સંકટ કોરોના નથી, પણ ભૂખ છે.

ખાદ્યસામગ્રીનું સંકટ શા માટે સર્જાઈ શકે?

દિલ્હીમાં વર્ષો સુધી પત્રકારત્વ કર્યા બાદ બિહારના પૂર્ણિયા જિલ્લામાં ખેતી કરતા ગિરિન્દ્રનાથ ઝા માને છે કે શહેરોમાંથી પાછા આવેલા આ લોકો માટે કમાવા-ખાવાનું સંકટ ચાલુ જ છે.

ગિરિન્દ્રનાથ ઝાએ કહ્યું હતું, "શહેરોમાં કામ કરતા હતા અને સંકટના દિવસોમાં પોતાના ગામ આવેલા અનેક લોકોને હું મળી ચૂક્યો છું."

"એ લોકો ઈંટ-માટી-ગારો ઉપાડતા મજૂરો નથી. તેઓ સ્કિલ્ડ લેબરની શ્રેણીમાં આવે છે. આ એ લોકો છે, જેઓ એક રીતે શહેરને ચલાવતા હોય છે."

"હવે સવાલ એ છે કે આ લોકો માટે ગામમાં રોજગારનું સર્જન કઈ રીતે કરી શકાય?"

ગિરિન્દ્રનાથ ઝાની માફક પ્રવાસી કામદારો સાથે પાછલા ત્રણ મહિનાથી ચાલી રહેલા એન.ડી.ટી.વી.ના પત્રકાર રવીશ રંજન શુક્લે પણ પોતાના અનુભવની વાત બીબીસીને કરી હતી.

રવીશે જણાવ્યું હતું કે મોટી સંખ્યામાં પોતપોતાના ગામ પહોંચી ચૂકેલા અનેક લોકો સાથે ઈટાવા જિલ્લામાં તેમની વાતચીત થઈ હતી.

રવીશે કહ્યું હતું કે "ઘણા લોકો એવા છે કે જેઓ પાછલાં 20-25 વર્ષથી શહેરોમાં પાણીપૂરી વેચી રહ્યા હતા. એ લોકોનાં બાળકોનો જન્મ પણ શહેરોમાં જ થયો હતો અને તેમની બીજી પેઢી પણ નોકરી શોધી રહી છે."

"આ લોકો ગામમાં રહેતા તેમનાં સગાંસંબંધીઓના ભરોસે, શહેર છોડીને આવ્યા છે. સવાલ એ છે કે સગાંસંબંધીઓ કેટલા દિવસો સુધી આ લોકોના ભરણપોષણની જવાબદારી ઉઠાવી શકશે?"

"સરકાર ઝડપથી મજબૂત પગલાં નહીં લે તો આ પરિસ્થિતિ વકરીને ભયાનક થઈ શકે છે."

શું કરી રહી છે સરકાર?

સરકારે અનેક પગલાં લીધાં છે, પણ રસ્તા પર ચાલતા આ પ્રવાસી કામદારોને તત્કાળ મદદ મળે એવાં પગલાંનો તેમાં સમાવેશ થતો નથી.

20 લાખ કરોડના આર્થિક પૅકેજની જાહેરાત બાદ અર્થશાસ્ત્રી અરુણ કુમાર એ બાબતે ચિંતા વ્યક્ત કરી ચૂક્યા છે.

રવિશે કહ્યું હતું કે "આ પ્રવાસી કામદારોના જીવ કઈ રીતે બચાવી શકાય એ અત્યારે સરકારની પ્રાથમિક્તા હોવી જોઈએ. અત્યારે આ વર્ગ પાસે કમાણીનું સાધન નથી. સરકારે આ વર્ગનું રક્ષણ...


...થી. જેમકે, કોઈ આફત ઊભી થાય તો મુંબઈ શહેર પાસે ત્યાંના નાગરિકોનો પોતાનો એક અવાજ છે એ અમદાવાદ પાસે નથી."

"આ અવાજ જો શહેર પાસે હોય તો એ શાસન અને સુધરાઈ સાથે તાલમેલ સાધી શકે છે અને તેમને સવાલો પણ કરી શકે છે. રાજ્યના પ્રમુખ શહેર તરીકે અમદાવાદમાં કોરોનાને લીધે જે ગંભીર ચર્ચા જોવા મળવી જોઈએ એ જોવા મળતી નથી."

"આ વાતની પ્રતીતિ તમને સોશિયલ મીડિયા પરથી જ થઈ જશે. તમે ફેસબુક વગરે જોશો તો કોરોનાની ગંભીરતા કરતાં લોકોના આનંદ-પ્રમોદ વધુ જોવા મળશે."

તેઓ કહે છે, "અમદાવાદમાં જ્યાં સુધી કાપડની મિલો હતી, ત્યાં સુધ... બાકીનો લેખ લખો:

્ય તંત્ર ખાડે ગયું છે."

"એવામાં જ્યારે આરોગ્યની મહામારી ફેલાય ત્યારે ખાડે ગયેલું તંત્ર કેવી રીતે એની સામે લડી શકે એ સવાલ છે. અમદાવાદ સુધરાઈની સમસ્યા એ છે કે ત્યાં દિલ્હીથી આવતા ઑર્ડર્સ મુજબ વધુ કામ થાય છે."

"કેટલાક નિર્ણય કૉર્પોરેશનના પોતાના હોવા જોઈએ, જેમાં શહેરની તાસીર પ્રતિબિંબિત થવી જોઈએ. આરોગ્ય અને શિક્ષણ જેવાં ક્ષેત્રોમાં શહેરની સુધરાઈની કામગીરીનો પડઘો પડવો જોઈએ પરંતુ અમદાવાદમાં એ નથી જોવા મળી રહ્યો."

"અમદાવાદ અને ગુજરાતે કેરળ પાસેથી શીખવા જેવું છે. દેશમાં કોરોનાનો પહેલો પૉઝિટિવ કેસ કેરળમાં નોંધાયો હતો. આજે કોરોના સામેની દૃષ્ટાંતરૂપ કામગીરી માટે કેરળનું નામ લેવાય છે. આવું એટલા માટે થઈ શક્યું કેમકે, કેરળનું સરકારી આરોગ્ય તંત્ર સાબદું છે."

"જ્યારે ટ્રમ્પ આવ્યા ત્યારે વિદેશમાં તો ખરી જ પરંતુ દેશના પણ કેટલાક ભાગોમાં કોરોનાની ગંભીરતાની ચર્ચા હતી. અન્ય કેટલાક દેશે તો પગલાં લેવાનું શરૂ કરી દીધું હતું, પરંતુ અમદાવાદ ટ્રમ્પની મહેમાનગતિની તૈયારીમાં પડ્યું હતું."

"કોરોના વિશે સહેજ પણ ચર્ચા જ નહોતી. કોઈ ચેપી રોગ ઝડપથી ફેલાઈ રહ્યો હોય અને વિશ્વના દેશો ચિંતિત હોય ત્યારે પશ્ચિમ ભારતનાં મોટાં તેમજ ગુજરાતનાં પ્રમુખ શહેર એવા અમદાવાદને એનાથી બેધ્યાન રહેવું કેમ પરવડે! આજે પરિણામ એ છે કે ગુજરાતમાં સૌથી વધુ કોરોના પૉઝિટિવ કેસ અમદાવાદમાં છે."

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...થી."

ખૈર, લોકો માહિતી તો માગી રહ્યા છે, પણ મળી ક્યાં રહી છે?

શું વાઇસ ચીફ એરમાર્શલે આ નિવેદન સરકારની સહમતી વિના આપ્યું હશે?

એક રાજકીય નિર્ણયને સાચો સાબિત કરવા સૈન્યને આગળ ધરવા સાથે જોડાયેલા નૈતિક સવાલ જેમને દેખાતા નથી, તેમને એ કેવી રીતે સમજાવી શકાય કે આમાં ખોટું શું છે?

સૈન્ય માટે રાજકીય વ્યૂહરચના

સૈન્યના વડા બિપિન રાવત

આ સરકારે સૈન્યને રાજકીય મંચ પર લાવવાની વ્યૂહરચના અપનાવી હોય તેવા અનેક દાખલા છે.

એક નિર્દોષ કાશ્મીરીને જીપ સાથે બાંધીને ગામમાં ફેરવનારા મેજર ગોગોઈને પત્રકાર પરિષદ યોજવાન... બાકીનો લેખ લખો:

કાળમાં થયું હતું અને એ દરમ્યાન સરકારનું વલણ એવું તો ન હતું કે સૈનિકો સરકારને પોતાની શુભચિંતક માને.

સૈન્યને તેનું કામ કરવાની તમામ સુવિધા આપવાનું કામ સરકારનું છે.

દેશભક્તિથી ઓતપ્રોત આ સરકારના કાર્યકાળમાં 2017માં સીએજીના રિપોર્ટમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે ભારતીય સૈન્ય પાસે માત્ર 10 દિવસ ચાલે તેટલો જ દારુગોળો છે.

સૈન્ય પર ગર્વ હોવાનો દાવો કરતી સરકાર આવી પરિસ્થિતિ સર્જાવા કઈ રીતે દઈ શકે?

દેશની જનતા તેના સૈન્યનું સન્માન કરે છે, તેના પર ગર્વ કરે છે અને એ માટે કોઈ નવા સરકારી આયોજનની જરૂર નથી.

જે લોકો આ સરકારથી ખુશ છે અને તેનાથી નારાજ છે તેઓ પણ સૈન્ય પ્રત્યે આદર ધરાવે છે, પરંતુ એ આદરની માત્રા, સમય અને પ્રકાર સરકારી આદેશથી નક્કી ન થઈ શકે.

સત્તાના ખેલમાં સૈન્યની ભૂમિકા

ભારતીય સૈન્ય શરૂઆતથી ધર્મનિરપેક્ષ, બિન-રાજકીય અને પ્રૉફેશનલ બની રહ્યું છે. સૈન્ય બંધારણ મુજબ નાગરિક શાસનને આધીન રહીને કામ કરતું રહ્યું છે.

આ જ વાત ભારતને પાકિસ્તાનથી અલગ સાબિત કરે છે. પાકિસ્તાનમાં સૈન્ય રાજકારણનું મોટું ખેલાડી છે.

નિવૃત્ત સૈનિક અધિકારી લેફ્ટનન્ટ જનરલ ભૂપિન્દરસિંઘે સૈન્યના રાજકીયકરણના જોખમ સામે એક વિસ્તૃત લેખમાં ચેતવણી આપી છે.

તેમનું કહેવું છે કે સૈન્યની પોતાની સંસ્કૃતિ છે. બેરેકમાં રહેતા સૈનિકો નાગરિક જીવનના ઘણા બધા દુર્ગુણોથી દૂર રહે છે અને પોતાની રેજિમૅન્ટની પરંપરા તથા શિસ્તનું પાલન કરે છે.

તેમને નાગરિક સમાજની બહુ નજીક લઈ જવાથી તેમની સૈન્ય સંસ્કૃતિ પર માઠી અસર થશે.

સૈન્ય અત્યાર સુધી સવાલ-જવાબ, મીડિયાના કકળાટ અને રાજકીય ખેંચતાણથી દૂર રહીને કામ કરતું રહ્યું છે.

તેને નાગરિક જીવનમાં આટલી જગ્યા આપવાના પ્રયાસનું સૌથી મોટું જોખમ એ છે કે અત્યારસુધી ઊંચા દરજ્જા પર રહેલું સૈન્ય પણ સમાજ તથા રાજકારણના કીચડમાં ખરડાઈ જશે.

સૈન્ય-રાજકીય ગઠબંધન જોખમી?

લેફ્ટનન્ટ જનરલ ભૂપિન્દરસિંઘે તેમના લેખમાં બહુ જ મહત્વની વાત લખી છે.

તેમણે લખ્યું છે કે કર્ણાટકની ચૂંટણીમાં સૈન્યના બે હીરો-જનરલ થિમૈયા તથા ફિલ્ડ માર્શલ કરિઅપ્પા વિશે ઘણી ખોટી વાતોનો પ્રચાર કરવામાં આવ્યો હતો અને તેમની ઓળખ કર્ણાટક પૂરતી સીમિત કરી દેવાઈ હતી.

તેમણે લખ્યું છે, "બન્ને કર્ણાટકના હતા, પણ સૈનિક તરીકે તેમની ઓળખ એકદમ અલગ હતી.''''સૈન્ય વર્તુળોમાં જનરલ થિમૈયાને કુમાઉંના અધિકારી અને ફિલ્ડ માર્શલ કરિઅપ્પાને રાજપૂત અધિકારી તરીકે યાદ કરવામાં આવે છે. આ વાત બિન-સૈનિક લોકો સમજી...


...થે કામ કરવાનું શરૂ ન કર્યું હોત તો મારા જીવનમાં કશું જ ન બદલાયું હોત.

એ બાળકો સાથે રમવાની અને સમય પસાર કરવાની પ્રવૃત્તિ આનંદદાયક હતી અને મને એ કરવી બહુ જ ગમતી હતી.

જોકે, મારા કામની એક મર્યાદા હતી અને અંતર રાખવાનું પીડાદાયક હતું.

બાળક દત્તક લેવા પૂર્વેના સવાલ

એ વખતે મને અનાથ બાળકને દત્તક લેવાનો વિચાર આવ્યો હતો, પણ તેને કારણે વધુ સવાલો સર્જાયા હતા.

અનાથ બાળક પરિવાર સાથે ભળશે કઈ રીતે? હું સારી સિંગલ પેરન્ટ સાબિત થઈ શકીશ? એકલપંડે બાળકને ઉછેરવાની ક્ષમતા મારામાં ખરેખર છે?

હું બે વર્ષ સુધી માર... બાકીનો લેખ લખો:

ે.

આ હકીકતનો પુરાવો એ છે કે મારી બહેનને મારા કાર્યમાંથી પ્રેરણા મળી છે અને તેણે એક બાળકીને દત્તક લેવાનો નિર્ણય કર્યો છે.

અડોપ્શન હવે મારા જીવનનો મહત્વનો હિસ્સો બની ગયું છે. બાળક દત્તક લેવા ઇચ્છતાં દંપતી અને જેમને દત્તક આપવાનાં હોય એવાં બાળકોને હવે હું માર્ગદર્શન આપું છું.

મારી દીકરીને સ્કૂલે જવું ગમતું નથી, તેથી મેં તેના માટે ઘરમાં જ ભણવાની વ્યવસ્થા કરી છે.

દીકરી સ્કૂલે જવા ઇચ્છે, ત્યારે હું તેને સ્કૂલે લઈ જાઉં છું.

દીકરી તેના નિર્ણય જાતે જ લે તેમાં હું તેને મદદ કરવા ઇચ્છું છું. જીવનની શરૂઆતમાં મને આવી મદદ મળી ન હતી. હવે તેને હું બહુ મૂલ્યવાન ગણું છું.

જાતની ઓળખ જ દીકરીને મારી માફક આત્મવિશ્વાસસભર બનાવશે.

હવે હું એકલી નથી. મને જાત સાથે રહેવું ગમે છે, પણ દીકરી મારી આસપાસ હોય ત્યારે હું બહુ રાજી થાઉં છું.

(આ સત્યકથા સંગીતા બંગીનવારે બીબીસીનાં સંવાદદાતા પ્રાજક્તા ધુલપને પૂણેમાં આપેલા ઇન્ટર્વ્યૂ પર આધારિત છે. આ શ્રેણીનાં નિર્માતા દિવ્યા આર્યા છે.)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

તમને આ જાણવું પણ ગમશે:

#BollywoodSexism ગૌરી શિંદે માને છે કે ઇન્ડસ્ટ્રીમાં મહિલાઓનું શોષણ થતું હોય છે


...થે જ બંગાળમાં ભાજપે સૂત્ર આપી દીધો છે - 'દીદી હોઈ ગયા ફીકે, તાઈ ડાકચે પીકે' એટલે કે બંગાળમાં મમતા બેનરજીનો જાદૂ ઓછો થઈ ગયો છે એટલે પીકે (પ્રશાંત કિશોર)ને બોલાવ્યા છે."

"બંગાળ દર વર્ષે 50 હજાર કરોડ રૂપિયાનું વ્યાજ રિઝર્વ બૅન્કને આપી રહ્યું છે અને આ પરંપરા લેફ્ટના કાર્યકાળ દરમિયાનથી ચાલી રહી છે જ્યારે રાજ્યએ આટલા પૈસા દેવાના વ્યાજ તરીકે ભરવા પડી રહ્યા છે."

"પરંતુ મમતા બેનરજી ઇચ્છતાં હતાં કે કેન્દ્ર સરકાર તરફથી તે માફ કરી દેવામાં આવે. તેના પર કેન્દ્રએ એમ કહીને ઇન્કાર કરી દીધો હતો કે તેઓ આ રીતે રા... બાકીનો લેખ લખો:

છે. એ સમજવું પડશે કે બંગાળમાં જોર-જબરદસ્તી ખૂબ મુશ્કેલ છે."

"અહીં 34 વર્ષ સુધી લોકોએ ડાબેરી પક્ષોનું રાજ જોયું, તેના પહેલાં 30 વર્ષ સુધી કૉંગ્રેસનું રાજ હતું. પરંતુ ખૂબ જ આશ્ચર્યજનક વસ્તુ જોવા મળી રહી છે કે ટીએમસીના મૂળિયાં માત્ર આઠ વર્ષમાં જ હલતા જોવા મળી રહ્યા છે."

'મમતાના ખભા પર સવાર થઈને બંગાળ પહોંચ્યો ભાજપ'

લેફ્ટ કહે છે કે બંગાળમાં ભાજપની એન્ટ્રી પાછળ મમતા બેનરજી છે

મમતા બેનરજી કેન્દ્રમાં એનડીએનો ભાગ રહી ચૂક્યાં છે. વાજપેયી સરકારમાં તેઓ દેશનાં રેલમંત્રી પણ રહી ચૂક્યાં છે.

પરંતુ આજે તેઓ ભાજપના સૌથી મોટા વિરોધીઓમાંથી એક છે. તેમણે હાલ જ ફેસબુક પર એક બ્લૉગ લખીને ભાજપની વિચારધારા પર સવાલ ઉઠાવ્યા હતા.

તેમણે કહ્યું કે ભાજપ રાજકારણમાં ધર્મને ભેળવે છે. આ નફરતના રાજકારણને બંગાળમાં ચાલવા નહીં દે.

આખરે આજે મમતાને ભાજપથી આટલી નફરત કેમ થઈ ગઈ?

નિર્મલ્યા કહે છે, "1998માં ટીએમસીનું ગઠન થયું અને કુલ 10 ચૂંટણી મમતા બેનરજી લડી ચૂક્યાં છે, તેમણે સાત ચૂંટણી ગઠબંધનમાં લડી છે. જેમાંથી ત્રણ 1998, 1999 અને 2004ની ચૂંટણી તેમણે ભાજપ સાથે લડી હતી."

"ત્રણ વખત એનડીએમાં મંત્રી રહ્યાં. લેફ્ટ કહે છે કે બંગાળમાં ભાજપની ઍન્ટ્રી પાછળ મમતા બેનરજી છે."

વિશેષજ્ઞો માને છે કે મમતા બેનરજીએ લેફ્ટનો સફાયો કરવાના અભિયાન શરૂ કર્યો, પરંતુ લેફ્ટ કમજોર પડતા જ ત્યાં ભાજપે પગપેસારો કરી લીઘો.

સુબીર કહે છે, "જ્યોતિ બસુએ કહ્યું હતું કે તેઓ મમતાને દરેક વસ્તુ માટે માફ કરી શકે છે, પરંતુ રાજ્યમાં ભાજપને લાવવા માટે તેઓ મમતા બેનરજીને ક્યારેય માફ કરી શકતા નથી."

"એ સમજવું પડશે કે મમતા લેફ્ટને ખતમ કરવામાં એ ભૂલી ગયાં કે વૅક્યુમ ચોક્કસ ભરાય છે અને આજે તે વેક્યુમ ભાજપ ભરતો હોય એવું દેખાય છે."

મમતા બેનરજી કેન્દ્રમાં એનડીએનો ભાગ રહી ચૂક્યાં છે

બંગાળના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ભાજપના વધતા પ્રભાવ પર નિર્મલ્યા કહે છે, "ઉત્તરી બંગાળના વિસ્તારમાં જોશો કો મમતા બેનરજીના સૂપડા સાફ થઈ ગયા છે. દાર્જિલિંગથી માંડીને કોલકાતા સુધીના દરેક વિસ્તારમાં ટીએમસીની હાર થઈ છે. "

પશ્ચિમ બંગાળમાં મમતા બેનરજીના કાફલાની સામે 'જય શ્રીરામ'ના નારા લગાવવાના આરોપસર સાત લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી છે.

આ ઘટનાનો એક વીડિયો સામે આવ્યો જેમાં નારા લગાવતા લોકોને તેઓ 'ક્રિમિનલ' કહી રહ્યાં છે. આખરે આ નારા પર તેઓ આટલા ઉગ્ર કેમ થઈ જાય છે?

તેના પર નિર્મલ્યા કહે છે, "મમતા 'જય શ્રી રામ'ના નારા પર જે...


...થે જોડાયેલી છે.

ડૉ. શરદ જોશી કહે છે, “જે લોકોને કોરોના વાઇરસના સંક્રમણના કારણે એક્યૂટ રેસ્પિરેટરી ડિસ્ટ્રેસ સિંડ્રોમ(એઆરડીએસ) થઈ જાય છે એટલે ફેફસાં સારી રીતે કામ કરતા નથી, તેમાં પલ્મનરી ફાઈબ્રોસિસની સમસ્યા થઈ શકે છે. પલ્મનરી ફાઈબ્રોસિસમાં ફેંફસાની ઑક્સિજન લેવાની ક્ષમતા ઓછી થઈ જાય છે. એવામાં દરદીને શ્વાસ ચડવાની તકલીફ લાંબા સમય સુધી રહી શકે છે. વધારે ગંભીર સ્થિતિમાં ઘરમાં ઑક્સિજન લેવો પડી શકે છે.”

 “કોરોના વાઇરસના જે દરદીઓમાં એઆરડીએસ જોવા મળે છે, તેમાંથી એક ટકામાં જીવનભર ફેફસાં સંબંધિત તકલીફ રહ... બાકીનો લેખ લખો:

ે, “જેમ ચિકનગુનિયામાં 8 થી 10 દિવસ તાવ રહે પછી સ્વસ્થ થઈ જવાય છે પરંતુ, તેના અનેક દરદીઓના સાંધામાં અને શરીરમાં દુખાવો અનેક મહિનાઓ સુધી રહે છે. અનેક દરદીઓને આર્થરાઇટિસની બીમારી પણ થાય છે”

પરંતુ કેટલાંક કેસને છોડી દઈએ તો આ લક્ષણ હંમેશા માટે ધીમે ધીમે ઠીક પણ થઈ જાય છે.

ડૉક્ટર પ્રવીણ ગુપ્તા કહે છે કે શરીરની પ્રકૃતિ હોય છે ધીમે-ધીમે ઠીક કરવું. એટલા માટે કેટલીક સમસ્યાઓ બેભાન અને ચક્કર આવવા ધીમે-ધીમે પોતાની રીતે જ ઠીક થઈ શકે છે. પરંતુ નબળાઈ, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ અથવા લકવા વગેરેની સ્થિતિમાં દવાની જરૂરિયાત હોય છે.

કોરોના વાઇરસમાંથી ઠીક થયા પછીના લક્ષણ ઠીક થવાના હપ્તાથી લઈને બેથી છ મહિના પણ લાગી શકે છે.

કોરોનાથી ઠીક થયા પછી લેવા આ સાવધાનીના પગલા

કોરોના વાઇરસથી ઠીક થયા પછી કોઈ વ્યક્તિમાં 30 થી 40 દિવસ સુધી ઍન્ટિબોડી બનેલા રહે છે. એવામાં તેના કોરોનાથી સંક્રમિત થવાનો ભય ખૂબ જ ઓછો થઈ જાય છે. છત્તાં પણ ડૉક્ટર સંપૂર્ણ સાવધાનીઓ વર્તવાની સલાહ આપે છે.

ડૉક્ટર શરદ જોશીનું કહેવું છે કે તમારું શરીર એક વાઇરસથી લડીને જીત્યું છે. તમારે ઇમ્યૂન સિસ્ટમ પર પહેલાથી જ દબાણ હતું. એવામાં ખાવા-પીવાનું ધ્યાન રાખો.

માસ્ક, હાઇજીન અને સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગને લઈને સાવધાનીઓ રાખો. એવું ના કરવાના કારણે થઈ શકે છે કે તમને કોઈ બીજુ ઇન્ફેક્શન થઈ જાય અને પહેલાથી નબળાં શરીર પર તેની ગંભીર અસર થઈ જાય.

જો કોરોના વાઇરસ ઠીક થયા પછી કોઈ પણ સમસ્યા થઈ રહી છે, તો ડૉક્ટરને અવશ્ય દેખાડો.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...થોડૉક્સ જૂથ પાસે છે.

જેકબાઇટ ઇચ્છતા હતા કે LDF સરકાર ચર્ચને લઈને પણ જૂની સ્થિતિ બહાલ કરે. પરંતુ સરકાર સુપ્રીમ કોર્ટ સાથે સીધા વિવાદમાં ફસાવવા નહોતી માગતી.

એ પણ એવા સમયે જ્યારે તે ગોલ્ડ સ્મગલિંગ સહિત ઘણા મુદ્દાઓ પર વિરોધી કેન્દ્ર સરકારનો સામનો કરી રહી છે.

LDF દ્વારા દફનાવવાના અધિકાર પર ઑર્ડિનન્સ લાવવાથી જેકબાઇટ સમુદાય પર હકારાત્મક અસર થઈ.

જેકબાઇટ ચર્ચના સભ્યોએ પૂરા જોરથી વિધાનસભાની ચૂંટણીથી ઠીક પહેલાં પંચાયત ચૂંટણીમાં કૉંગ્રેસના નેતૃત્વવાળી UDFનો ગઢ મનાતી બેઠકો પર LDFનું સમર્થન કર્યું.

જેક... બાકીનો લેખ લખો:

રો માલાબાર કૅથોલિક ચર્ચના મોટા આર્કબિશપ છે જેમની પ્રશાસનિક તાકાતો અમુક સમય પહેલાં જ ચર્ચા સાથે જોડાયેલા જમીનવિવાદમાં ઘટાડી દેવાઈ હતી.

ડૉ. અસ્વથનારાયણે બીબીસી હિંદીને જણાવ્યું, “આ એક સામાન્ય ફોન કૉલ હતો, જેવી રીતે અમે અન્ય સમુદાયના નેતાઓ સાથે વાત કરતા રહીએ છીએ. અમે ચૂંટણી અંગે કોઈ ચર્ચા નથી કરી.”

મુસ્લિમ તુષ્ટિકરણની વાત?

રાજકીય વિશ્લેષકોએ અત્યંત ધીરેધીરે સર્જાઈ રહેલા મુદ્દા જેમ કે હાલના અમુક મહિનાઓમાં ઇન્ડિયન યુનિયન મુસ્લિમ લીગની કૉંગ્રેસના નેતૃત્વવાળી UDFમાં ભૂમિકા તરફ ઇશારો કર્યો છે. ઉત્તર કેરળના જિલ્લા, જ્યાં મુસ્લિમોની અધિક વસતી છે, નિયંત્રણને કાણે IUMLને UDFની ડ્રાઇવિંગ ફોર્સ કહેવામાં આવી છે.

તમામ દળોના નેતા વ્યક્તિગત સ્તરે જણાવે છે કે અમુક સમયથી લોકોને સોશિયલ મીડિયા પર પોસ્ટ મળવા લાગી છે જેમાં UDFના રાજમાં મુસ્લિમ શૈક્ષણિક સંસ્થાનોએ પ્રગતિ કરી હોવાની વાત હોય છે અને ખ્રિસ્તી શૈક્ષણિક સંસ્થાનોની અપેક્ષા કરતાં ઓછી પ્રગતિ થઈ હોવાની વાત હોય છે.

આની પાછળનો સંદેશો એ છે કે જો UDF સત્તામાં આવે છે તો શૈક્ષણિક ગ્રાન્ટ ખ્રિસ્તી સમુદાયને જવાના સ્થાને મુસ્લિમ સમુદાયને જશે.

એર્નાકુલમ-અંગામલીના મેજર આર્કડિઓકેસ ફાધર બેની જૉન મારામ્પરમ્પિલે બીબીસી હિંદીને જણાવ્યું કે, “સ્પષ્ટ છે કે અમુક તાકાતો બે લઘુમતિ સમુદાયો વચ્ચે મતભેદ પેદા કરવાના પ્રયત્નો કરી રહી છે."

"અને જે કાંઈ થવાની જરૂરિયાત છે, તે એ છે કે મુસ્લિમ સંસ્થાનોને ફાયદો પહોંચાડતી ગ્રાન્ટનું પ્રમાણ 80 : 20 ફરીથી કરવાની જરૂરિયાત છે. આપણને મુસ્લિમ અને ખ્રિસ્તી સમુદાયોમાં ઉપજાતિઓના આર્થિક સ્તરની સમીક્ષા કરવાની જરૂરિયાત છે.”

એરનાકુલમ અંગામલી આર્કડિઓકેસના પાદરી પરિષદના સચિવ ફાધ કુરિઆકોઝે જણાવે છે કે, “જ્યારે આ પ્રમાણ નક્કી કરાયું હતું. ત્યારે મુસ્લિમો ખરેખર પછાત હતા. હાલમાં જ આ મુદ્દો ઉઠાવવામાં આવ્યો હતો કારણ કે ચૂંટણી આવી રહી હતી.”

બિશપ થિઓફિલોસે જણાવે છે કે, “વ્યક્તિગતપણે મને નથી લાગતું કે UDFના સત્તામાં આવવાથી ખ્રિસ્તી સમુદાયના અધિકારોનું હનન થશે. આપણે એ ન ભૂલવું જોઈએ કે UDFના સૌથી મોટા નેતા ઓમાન ચાંડી છે. હા, શૈક્ષણિક સંસ્થાનોને અનુદાન અસંગત છે. જોકે, ખ્રિસ્તીઓ અને મુસલમાનો વચ્ચે કોઈ વિવાદ નથી. અમે આશા કરીએ છીએ કે UDF આ ક્ષેત્રે સંતુલન જાળવી રાખશે.”

ફાધર કોનાટે પણ કહ્યું કે આ પ્રકારનો કોઈ ભય નથી.

પરંતુ IUMLના રાષ્ટ્રીય મહાસચિવ પી. કે. કુનહાલ્લિકુટ્ટી...


...દ કર્યું હતું.

20 વર્ષની બૅક્સને સૂઝે નહીં કે કેવી રીતે શરૂઆત કરવી ત્યારે તે માત્ર "એક ફની gif" મોકલી દેતી હતી. 21 વર્ષની રેબેકાની પસંદ હતીઃ "બિયોન્સ કે હની બૂ બૂની કોઈ આકર્ષક gif."

લંડનના 34 વર્ષના સેન્ડ્રો વધારે વિચાર્યા વિના સૌથી વધુ પ્રચલિત 'how you doing?' એવું કહેતી Joey Tribbiani gif જ મોકલી દેતા હતા.

પર્શિયા કહે છે કે gif મોકલી દેવાની રીત સૌથી હાથવગી છે. "થોડી મસ્તી દેખાડવાની સરળ રીત," તેઓ કહે છે, "અને તમે કેવી gif મોકલો છે તે પ્રમાણે સેફ પણ ખરી. મસ્તી દેખાડવાની આ ઘણી સંયમિત રીત છે... બાકીનો લેખ લખો:

એ ખરું, પણ એવું લાગવું જોઈએ કે આપણી જોડી જામે તેમ છે."

સ્નેપચેટ ફિલ્ટર્સ ના વાપરો

આ 30 લોકોની સૌથી નાપસંદ રીત હતી એવી પ્રોફાઇલ જેમાં તસવીરોને ફિલ્ટરથી સુધારીને શ્વાન જેવું મોં કરાયું હોય, માથામાં ફૂલો લગાડ્યા હોય, મુગટ ધારણ કરી લીધો હોય કે ચારેય બાજુ ઝગમગતા સ્ટાર હોય.

તમે લેફ્ટ સ્વાઇપ શા માટે કરતા હતા - એવા સવાલના જવાબમાં ઘણા બધાએ કહ્યું કે સ્નેપચેટના ફિલ્ટર્સને કારણે.

શા માટે? તે બહુ ચીડ ચડે તેવા, "અણગમતા" અને "તરત જ લેફ્ટ સ્વાઇપ કરાવનારા" હોય છે, એમ 31 વર્ષના જ્હોન કહે છે.

આપણે બધા જાણીએ છીએ કે ફિલ્ટર વિનાની તસવીરો એકદમ ચમકદાર કરીને મૂકાયેલી હોય છે, પણ પર્શિયા માને છે કે સ્નેપચેટના ફિલ્ટર વધારે પડતા ફેક લાગતા હોવાથી લોકોને ગમતા નથી.

"સ્નેપચેટ ફિલ્ટર વાપરો એટલે તરત જ ખબર પડી જાય કે તમે તસવીરને એરબ્રશ કરી છે," પર્શિયા કહે છે.

તો આ છે કેટલીક વાતો ડેટિંગ ઍપ પર ધ્યાનમાં રાખવા જેવી. તમને ઍપ પર બહુ મેચ ના મળતી હોય તો આ યૂઝર્સે આપેલી કેટલીક ટીપ્સનો ટ્રાય કરો, કદાચ તમારું નસીબ ખૂલી પણ જાય.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...દક્ષિણ ભારતમાં પાર્ટીઓનું ગઠબંધન કરવા પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો. YSR કૉંગ્રેસ તરફથી જગનમોહન રેડ્ડી, ચંદ્રબાબુ નાયડુનું એકસાથે આવવું કદાચ શક્ય નથી.

ત્યારે એ સવાલ ઊભો થાય છે કે દક્ષિણ ભારત જ એવો વિસ્તાર છે કે જ્યાં નરેન્દ્ર મોદીને બહુમત ન મળે, તો શું આ બધા પક્ષો ગઠબંધન કરી શકે છે ખરા?

આ અંગે અદિતિ ફડનીસ કહે છે, "એવું બની શકે છે અને કદાચ ભાજપ તરફથી પણ તેમની સાથે હાથ મિલાવવાનો પ્રસ્તાવ આપવામાં આવે, કેમ કે હાલ જ યોજાયેલી અમિત શાહ અને વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની પ્રેસ-કૉન્ફરન્સમાં શાહે કહ્યું હતું કે... બાકીનો લેખ લખો:

પક્ષ જઈ શકે છે ભાજપ સાથે પણ

ગઠબંધનની વાત કરવામાં આવે તો કૉંગ્રેસે ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહારમાં ગઠબંધન કર્યું નથી.

કેટલીક પાર્ટીઓને એમ હતું કે કૉંગ્રેસમાં ઘણી અકડ છે. તો તેવામાં સવાલ છે કે જો ઍક્ઝિટ પોલનાં પરિણામો સાચા સાબિત થાય તો શું અન્ય પાર્ટીઓ કૉંગ્રેસને ઝુકાવી શકશે?

આ અંગે અદિતિ ફડનીસ કહે છે, "કૉંગ્રેસ એકમાત્ર એવી પાર્ટી છે કે જેનું સંગઠન આખા દેશમાં છે. તેની પકડ દેશવ્યાપી છે, ત્યારે કૉંગ્રેસ અકડ ન બતાવે તેવી અપેક્ષા રાખવી વધારે પડતી છે."

"ત્રીજા પક્ષની વાત કરીએ તો ઍક્ઝિટ પોલ પ્રમાણે, મમતા બેનરજીની બેઠકો ઓછી થતી જોવા મળી રહી છે. JDU પણ કોઈ એટલી મોટી પાર્ટી બનતી જોવા મળી રહી નથી."

દક્ષિણ ભારતનાં રાજ્યોમાં બેઠકો ઓછી છે. ઉત્તર પ્રદેશમાં મહાગઠબંધનને સારી બેઠકો મળે તો સમાજવાદી પાર્ટીના ટેકાથી માયાવતીનું નામ આગળ થઈ શકે છે. જો કૉંગ્રેસના સમર્થનથી સરકાર બને તેવી સ્થિતિ ઊભી થાય તો મુખ્ય ચહેરો માયાવતીનો હશે? મમતા બેનરજીનો? કે બીજી કોઈ વ્યક્તિ?

આ અંગે અદિતિ ફડનીસ કહે છે કે આ તો ચોક્કસ આંકડા મળ્યા બાદ જ ખબર પડશે.

તેઓ કહે છે, "જો કૉંગ્રેસ પાસે એટલી બેઠક મળે કે તે અન્ય પાર્ટીઓ સાથે મળીને દાવો કરી શકે, તો તે ચોક્કસ દાવો કરશે. પણ જો એટલી જ બેઠકો ભાજપને મળે તથા તે અન્યનો ટેકો માગે કે કોઈ લાલચ આપે, તો શક્ય છે કે અન્ય પક્ષ ભાજપ સાથે જતા રહે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...દથી એ હથિયાર બીજે પહોંચે એ પહેલાં પોલીસે પકડી પાડ્યા હતા."

"મને મારી નાખવાની કોશિશ પણ થઈ પરંતુ મેં કામ છોડ્યું નહીં.”

ધૂસણખોરોનાં પગલાં ઓળખી શકે છે

પગીઓના કામમાં પણ ટેકનૉલૉજીના કારણે પરિવર્તન આવ્યું છે.

આ પરિવર્તન વિશે ઘનજી ઠાકોર કહે છે "પાકિસ્તાનથી કોઈ પણ ઘૂસે તો અમે એમને પગલાંની છાપ પરથી ઓળખી લઈએ છીએ, પરંતુ હવે પોલીસના કહેવા પ્રમાણે, નવા સાધનો આવ્યા એટલે અમારે પાકિસ્તાન જવાનું થતું નથી."

"એમને પાકિસ્તાનની ખબર ટી.વી.ના નાના ડબલાંમાં પડી જાય છે ધનજી (કમ્પ્યૂટરને ટી.વી.નું નાનું ડબલું કહે છે... બાકીનો લેખ લખો:

યા.

હવે અમે શીખીએ છીએ, જેથી પોલીસ ખાતામાં નોકરી મળે અને દેશ સેવા થઈ શકે.

પગલાંનાં નિશાનના આઘારે ઘૂસણખોરી પકડી

ઈશ્વર પગી

ભારત પાકિસ્તાન યુદ્ધમાં ભારતીય સેનાને મદદ કરનાર અને જેના નામ પર પહેલીવાર ભારતીય સીમા પર કોઈ સિવિલિયનના નામથી પિલર બન્યો હોય તેવા રણછોડ પગીના પૌત્ર ઈશ્વર પગી પણ પોલીસ પગી તરીકે કામ કરે છે.

ઈશ્વર પગીએ બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું, "મારા દાદા રણછોડ પગીએ ભારત પાકિસ્તાનની લડાઈમાં સેનાને મદદ કરી મેડલ જીત્યા હતા મારા પિતા પણ પોલીસ પગી તરીકે કામ કરતા હતા અને મેં પણ બાપ દાદા જોડેથી શીખેલી કામગીરી ને આગળ વધારી છે."

ઇશ્વરે કહ્યું “હું ભારત પાકિસ્તાનની સીમા પર રોજ જાઉં છું સરહદ ઓળંગીને કોઈ આવ્યું તો નથી ને એની ચકાસણી કરું છું.”

“હમણાં એક મહિના પહેલાં પગલાંનાં નિશાનને આધારે અમે એક પાકિસ્તાનીને સીમકાર્ડ સાથે પકડી પાડ્યો હતો.“

“એમણે મરેલાં ઊંટના પગના પંજા કાપી પોતાના પગમાં બાંધી સરહદથી ઘૂસણખોરી કરી હતી, જેથી કોઈને લાગે કે સરહદ પરથી ઊંટ આવ્યું છે.

“જોકે, રણમાં ઊંટના વજનને કારણે પગલાંની જે ઊંડાઈ હોવી જોઈએ એ નહોતી અને એણે એવી રીતે પગલાંની છાપ પાડી હતી કે ઊંટ ચાલ્યું હોય, પરંતુ દાદાએ ઊંટના પગલાં વચ્ચે કેટલું અંતર હોય એ શીખવ્યું હતું એટલે અમે એણે પકડી શક્યા હતા.”

પગીનો ઇતિહાસ

આમ તો પગીનો ખાસ કોઈ ઇતિહાસ લખાયો નથી.

પગીઓ પર સંશોધન કરનાર આણંદની એન. એસ. પટેલ આર્ટસ કૉલેજમાં ઇતિહાસ વિભાગના વડા પ્રોફેસર મૌલેશ પંડ્યાએ બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું હતું કે મૂળ પાળવી દરબારો પાસે આ કળા હતી.

પ્રો. પંડ્યાએ કહ્યું, “પગીઓઓ પગલાંના આધારે કોઈ ને ઓળખી લેતા હતા ૧૫મી સદીમાં એમનો ઉલ્લેખ છે, ત્યારબાદ ગાયકવાડી રાજમાં દુશ્મનોની ઘૂસપેઠ ઓળખવા માટે એમણે પગી તરીકેનું સન્માન આપવામાં આવ્યું હતું.”

“મોગલોના સમયમાં તેઓ સૌરાષ્ટ્ર કચ્છ અને ઉત્તર ગુજરાતમાં અલગઅલગ જગ્યાએ વસ્યા એમની આ કળા ઠાકોર અને રબારી સમાજના લોકો શીખ્યા અને રાજાના સમયમાં તથા મોગલોના સમયમાં દુશ્મનોની હિલચાલ અને રાજ્યમાં ચોરી, લૂંટ અને ધાડના કિસ્સામાં એમની મદદ લેવાતી હતી.”

“આઝાદી પછી રજવાડા ગયા અને એમના સાલિયાણાં બંધ થયા. પરંતુ સરહદી વિસ્તારોમાં સરકાર મદદ લેતી હતી, પરંતુ હવે આ કળા લુપ્ત થતી જાય છે.”

“આજના ફૉરેન્સિક સાયન્સના યુગમાં એમનો ઉપયોગ થતો નથી, પરંતુ એમની પાસેની છઠ્ઠી કળાની કદર ધ્રાંગધ્રાના રાજા અને ગાયકવાડે કરી હતી. જેનાથી એમણે યુદ્ધમાં ફાયદા થયા...


...દનાં મહિલા તબલાંવાદક અને મંજુબહેનનાં પુત્રી હેતલ મહેતા બીબીસીને જણાવે છે કે "હું ઘણાં વર્ષોથી તેમની સાથે તબલા સંગત કરતી હતી. 1999થી ગુજરાતમાં ઘણાં કાર્યક્રમોમાં તેઓ મને તબલા સંગત કરવા સાથે લઈ ગયા. તેમણે 1999માં અમેરિકામાં સંગીતના એક સાથે ઘણાં કાર્યક્રમ આપ્યા હતા. જેમાં તેઓ તબલા સંગત માટે મને સાથે લઈ ગયા હતા."

"આટલા ઊંચા ગજાના કલાકાર સાથે સંગત કરવાની તક મળે એ કોઈ પણ કલાકાર માટે સદ્ભાગ્ય હોય અને ઘણું શીખવા મળે. મને તેમની પાસેથી ઘણું શીખવા મળ્યું છે. કોઈ પણ તબલાવાદક સોલો એટલે કે એકલપંડે પરફૉર્મન્સ... બાકીનો લેખ લખો:

ો સાંભળીને તેમની આંખોમાં આંસુ આવી ગયા હતા.

અમદાવાદનાં જ શાસ્ત્રીય ગાયક સ્વ. પંડિત કૃષ્ણકાંત પરીખ તેમજ નિરજ પરીખ, વિકાસ પરીખ વગેરેએ પંડિત જસરાજજી પાસે જ સંગીતની તાલીમ મેળવી છે.

સોમનાથ મંદિરમાં પંડિત જસરાજે સંગીત રજૂ કર્યું

પંડિત જસરાજ 2001માં સોમનાથમાં

પંડિત જસરાજે ગુજરાતમાં મંદિરોમાં પણ શાસ્ત્રીય રાગો છેડ્યાં. તેમણે સોમનાથ મંદિરમાં પણ ગાયકી પ્રસ્તુત કરી હતી. પંદરેક વર્ષ અગાઉ તેઓ સોમનાથ દર્શન કરવા ગયા હતા ત્યારે મંદિરનાં નૃત્યમંડપમાં ગાયન કર્યું હતું.

પંડિત જસરાજ સોમનાથમાં છે એ વાત ગામમાં વાયુવેગે પ્રસરી હતી અને તરત ગામ લોકો મંદિરના નૃત્યમંડપમાં જશરાજજીને સાંભળવા એકઠા થઈ ગયા હતા.

એક તરફ દર્શનાર્થીઓ દર્શન કરતાં હતા અને બીજી તરફ પંડિત જસરાજજી શાસ્ત્રીય રાગદારીઓ રજૂ કરતા હતા. સોમનાથના સ્થાનિક લોકોએ પં. જસરાજને જણાવ્યું કે ગામમાં ઊભી બજારે ભગવાન કૃષ્ણનું ઠાકોર મંદિર છે ત્યાં પણ પધારો.

જસરાજજી સાંજે ઠાકોર મંદિર ગયા હતા અને ત્યાં પણ કૃષ્ણભક્તિની રચના રજૂ કરી હતી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...દની હૉસ્પિટલ બહાર રેમડેસિવિર ખરીદવા લાઇનમાં લાગેલા લોકો શું બોલ્યા?

પહેલી ટ્રેપમાં ખોડિયારનગરથી પકડાયેલા આરોપી દ્વારા રેમડેસિવિર 7,500 રૂપિયામાં વેચાતા હોવાનું જાણવા મળ્યું, જેની મહત્તમ કિંમત 2,500 નક્કી કરાઈ છે. આરોપી તબીબ હોવાનું પોલીસ જણાવે છે.

જ્યારે અન્ય ટ્રેપમાં કોવિડ ડેઝિગ્નેટૅડ મેડિકલ કૉલેજમાં કામ કરતા પુરુષ નર્સની ધરપકડ કરાઈ છે, જે રેમડેસિવિર નવ હજારમાં વેચતા હોવાની બાતમી પોલીસને મળી હતી.

બંને આરોપીઓ વિરુદ્ધ ગુનો દાખલ કરીને કાર્યવાહી હાથ ધરાઈ છે.

'ઈરાનના ભૂગર્ભ પરમાણુ કાર્યક્રમને 'આ... બાકીનો લેખ લખો:

હતી.

જેમાંથી સરકારી હૉસ્પિટલમાં 220 મેટ્રિક ટન તથા ખાનગી હૉસ્પિટલોમાં 252 મેટ્રિક ટન ઑક્સિઝનનો વપરાશ થયો હતો.

નવમી એપ્રિલના રોજ સુરતમાં (118.91 મેટ્રિક ટન), અમદાવાદમાં (94.75 મેટ્રિક ટન) વડોદરામાં (87.09 મેટ્રિક ટન) અને રાજકોટમાં (48.32 મેટ્રિક ટન) તબીબી ગુણવત્તાવાળા ઑક્સિઝનનો વપરાશ થયો હતો.

ટીકા ઉત્સવના પ્રથમ દિવસે

કોરોના સંક્રમણ સામેની લડાઈમાં વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ રસીકરણ અભિયાનને બીજું યુદ્ધ ગણાવ્યું હતું.

મુખ્ય પ્રધાનો સાથેની બેઠક દરમિયાન વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ તા. 11મી એપ્રિલથી દેશભરમાં 'ટીકા મહોત્સવ' શરૂ થયો હતો.

કેન્દ્ર સરકારના આરોગ્ય અને પરિવારકલ્યાણ મંત્રાલય દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા આંકડા પ્રમાણે, પ્રથમ દિવસે આ અભિયાનને વ્યાપક સફળતા મળી હતી.

સામાન્ય રીતે રવિવારના દિવસે સરેરાશ 16 લાખ વૅક્સિન ડોઝ અપાતા હતા, પરંતુ રવિવારે આ આંક 27 લાખ (સાંજે આઠ વાગ્યાની સ્થિતિ પ્રમાણે)ને પાર કરી ગયો હતો.

સરેરાશ 45 હજાર કોવિડ વૅક્સિન સેન્ટર કાર્યરત્ રહેતાં, તેના બદલે રવિવારે 63 હજાર 800 જેટલાં સ્થળોએ રસીકરણનો કાર્યક્રમ હાથ ધરવામાં આવ્યો હતો.

વડા પ્રધાન મોદીએ રસીકરણ અભિયાનને કોરોના સામે 'બીજું યુદ્ધ' ગણાવ્યું હતું.

ઉલ્લેખનીય છે કે તા. 11મી એપ્રિલ સમાજસુધારક જ્યોતિબા ફુલેની જયંતી છે, જ્યારે તા. 14મી એપ્રિલ બંધારણના ઘડવૈયા ડૉ. બાબાસાહેબ આંબેડકરની જન્મતિથિ છે.

યુપીમાં રાત્રિ કર્ફ્યુ

દેશના સૌથી મોટા રાજ્ય ઉત્તર પ્રદેશમાં કોવિડ-19ના કેસોની સંખ્યા ઉત્તરોત્તર વધી રહી છે, જેના પગલે યોગી આદિત્યનાથની સરકારે અનેક શહેરો અને જિલ્લામાં રાત્રિ કર્ફ્યુ નાખવાની જાહેરાત કરી છે. આ સિવાય શિક્ષણક્ષેત્રણે પણ નિષેધાત્મક આદેશો આપવામાં આવ્યા છે.

આ સિવાય જે જિલ્લામાં દૈનિક 100થી વધુ કેસ નોંધાઈ રહ્યા છે અથવા 500થી વધુ ઍક્ટિવ કેસ છે, ત્યાં રાત્રે નવ વાગ્યાથી સવારે છ વાગ્યા સુધીનો રાત્રિ કર્ફ્યુ લાદવામાં આવશે.

સરકારે આદેશ આપ્યા છે કે તા. 30મી એપ્રિલ સુધી તમામ શાળા-કૉલેજમાં ઑફલાઇન શિક્ષણ બંધ રાખવામાં આવે. જોકે પૂર્વનિર્ધારિત પરીક્ષાઓ લઈ શકાશે.

આ સિવાય ખુલ્લામાં યોજાતા જાહેરકાર્યક્રમમાં 100થી વધુ અને બંધ જગ્યામાં યોજાતા સાર્વજનિકકાર્યક્રમમાં 50થી વધુ લોકો ભાગ નહીં લઈ શકે.

રવિવારે રાજ્યમાં કોરોનાના 15 હજાર 353 નવા કેસ નોંધાયા હતા અને કુલ મરણાંક નવ હજાર 152 ઉપર પહોંચ્યો છે.

ઑસ્ટ્રેલિયા ઉપર વાવાઝોડું...


...દર સિક્સ પૅક ઍબ્સ બનાવવાં

સેનોટૅસમાં તરવું

જે લોકો જોઈ નથી શકતા તેમને કોડિંગ શીખવવું

જંગલમાં એક અઠવાડિયું રહેવું

વૈદિક જ્યોતિષશાસ્ત્ર સમજવું

ડિઝનીલૅન્ડ જોવું.

ચોથું પાનું અને હજી અમુક સપનાંઓ

લિગોની લૅબ જોવા જવું

એક ઘોડો પાળવો

10 પ્રકારના ડાન્સ ફૉર્મ્સ શીખવાં.

ફ્રી શિક્ષણ માટે કામ કરવું.

ઍન્ડ્રોમૅડા ગેલેક્સીને એક વિશાળ ટૅલિસ્કોપ વડે જોવી અને એનો અભ્યાસ કરવો

ક્રિયાયોગ શીખવો.

ઍન્ટાર્કટિકા ફરવા જવું.

મહિલાઓની સ્વરક્ષા માટે મદદ કરવી.

એક સક્રિય જ્વાળામુખીને કૅમેરામાં કેદ કરવો.

ચોથા પાન... બાકીનો લેખ લખો:

યા. જે નથી થયા એ હવે ક્યારેય નહીં થાય. કારણ કે એ સપનાંઓને જોનારી આંખો બંધ થઈ ચૂકી છે.


...દરમિયાન અમે સ્થાનિક વહીવટ બાબતે ચર્ચા કરતા હતા. અમે લોકોની સભામાં અધિકારીઓને બોલાવીને તેમને સવાલ કરતા હતા."

અમિત મિશ્રા કહે છે, "કેજરીવાલ એ સમયે નાની-નાની નીતિઓ બનાવતા હતા અને અધિકારીઓ તથા નેતાઓને મળતા હતા. તેમની સામે ટક્કર લેતા હતા.તેઓ ઍપૉઇન્ટમૅન્ટ લઈને નેતાઓને મળતા હતા. તેઓ એવા પ્રયાસ કરતા કે તેમણે ઉઠાવેલા મુદ્દાઓ વિશે સંસદમાં સવાલ પૂછવામાં આવે."

કેજરીવાલ ઘણાં વર્ષો સુધી સુંદરનગરીમાં પાયાના મુદ્દાઓ માટે કામ કરતા રહ્યા હતા. માહિતીના અધિકાર માટે ચાલતા અભિયાનમાં પણ તેમણે સક્રિય ભૂમિકા ભજવી હતી.... બાકીનો લેખ લખો:

ો.

સમાજના દરેક વર્ગના લોકોને તેમાં સામેલ કર્યા હતા, સૂચનો માંગ્યાં હતાં અને એક વિરાટ જનઆંદોલનની પરિકલ્પના કરી હતી.

ઑગસ્ટ-2011માં દિલ્હીના રામલીલા મેદાનમાં અણ્ણા હઝારેનું જનલોકપાલ માટે મોટું આંદોલન શરૂ થયું હતું.

માથા પર 'મેં અણ્ણા હું' ટોપી પહેરેલા લોકોનાં ટોળેટોળાં ઉમટવા લાગ્યાં હતાં. મીડિયાએ તેને 'અણ્ણાક્રાંતિ' એવું નામ આપ્યું હતું.

કેજરીવાલ એ ક્રાંતિનો ચહેરો બની ગયા હતા. પત્રકારો તેમની પાસે ટોળે વળવા લાગ્યા હતા. કેજરીવાલનાં ઇન્ટરવ્યૂ થવા લાગ્યાં હતાં.

જોકે, કેજરીવાલ જે ઇચ્છતા હતા તે લક્ષ્ય એ આંદોલનથી હાંસલ નહોતું થયું. એટલે કેજરીવાલે દિલ્હીના અલગ-અલગ વિસ્તારોમાં મોટી સભાઓ યોજવાનું શરૂ કર્યું હતું.

તેઓ મંચ પર આવતા અને નેતાઓની ઝાટકણી કાઢતા હતા. નેતાઓના ભ્રષ્ટાચારની વિગત જાહેર કરતા હતા.

કેજરીવાલની ઇમેજ ઍન્ગ્રી યંગમૅનની બની ગઈ હતી. એવા ઍન્ગ્રી યંગમૅન, જે વ્યવસ્થાથી હતાશ હતા અને પરિવર્તન ઇચ્છતા હતા. દેશના હજારો યુવાઓને તેમનામાં પોતાપણું અનુભવતા હતા.

કેજરીવાલે તેમના પહેલા ધરણાનો મોટો કાર્યક્રમ અણ્ણા હઝારેના માર્ગદર્શનમાં જુલાઈ-2012માં જંતરમંતર પર શરૂ કર્યો હતો.

એ વખતે તેમના અને તેમના કાર્યકરોના માથા પર 'મેં હું અણ્ણા' લખેલી ટોપીઓ જ હતી અને મુદ્દો હતા-ભ્રષ્ટાચાર તથા જનલોકપાલ.

આંદોલન બાદ રાજકારણમાં પ્રવેશ

એ ધરણામાં કેજરીવાલને સધિયારો આપવા માટે અણ્ણા હઝારે પણ જંતરમંતર પહોંચ્યા હતા.

કેજરીવાલનું વજન ઓછું થયું ગયું અને દેશમાં તેમની ઓળખ વ્યાપક બનવા લાગી.

કેજરીવાલનું એ આંદોલન પૂરું થયું ત્યાં સુધીમાં એ સ્પષ્ટ થઈ ગયું હતું કે તેઓ રાજકારણમાં પ્રવેશી રહ્યા છે.

પોતે ચૂંટણીના રાજકારણમાં ક્યારેય પ્રવેશશે નહીં એવું તેઓ વારંવાર કહેતા રહ્યા હતા એ અલગ વાત છે.

રસ્તા પર સંઘર્ષ દ્વારા પોતાની ઓળખ બનાવી ચૂકેલા કેજરીવાલે દસ દિવસના ઉપવાસને ખતમ કરતાં કહ્યું હતું, "નાની લડાઈથી મોટી લડાઈ તરફ આગળ વધી રહ્યા છીએ. સંસદનું શુદ્ધિકરણ કરવું છે. હવે આંદોલન સડક પર પણ થશે અને સંસદની અંદર પણ થશે. સત્તાને દિલ્હીમાંથી ખતમ કરીને દેશના દરેક ગામ સુધી પહોંચાડવી છે."

કેજરીવાલે સ્પષ્ટ કરી દીધું હતું કે તેઓ હવે એક રાજકીય પક્ષની રચના કરશે અને ચૂંટણીના રાજકારણમાં ઝંપલાવશે. તેમણે કહ્યું હતું, "આ પક્ષ નહીં હોય, પણ આંદોલન હશે. અહીં કોઈ હાઈ કમાન્ડ નહીં હોય."

કેજરીવાલ રાજકારણમાં પ્રવેશવાનો નિર્ણય જાહેર કરી રહ્યા હતા અને વિરોધ પ્રદર્શનમાં...


...દરમિયાન તેઓ એવી ફરિયાદ કરે છે કે જિલ્લા પંચાયતના ઉમેદવારો નક્કી કરવામાં તેમને કોઈ પૂછતું નથી. આ બધી વાતો પાર્ટીમાં સંકલનના અભાવ તરફ આંગળી ચીંધે છે."

ડૉ. હરિ દેસાઈ કૉંગ્રેસના સંગઠનની મજબૂતી અંગે પ્રશ્ન ઉઠાવતાં કહે છે, "ભલે પ્રજામાં ભાજપના શાસન વિરુદ્ધ લાગણી હોય તો પણ તેને તેમની વિરુદ્ધ મતોમાં ફેરવવા માટે કૉંગ્રેસે પ્રયાસ તો કરવો જ પડે."

"પરંતુ હાલમાં કૉંગ્રેસ પાસે સંગઠનશક્તિનો સીધેસીધો અભાવ જોવા મળે છે. પ્રજામાં અસંતોષ હોવા છતાં ગુજરાત ભાજપના કાર્યકરો સતત પ્રજાની વચ્ચે રહે છે. કૉંગ્રેસ આવું કરવ... બાકીનો લેખ લખો:

ડી જતાં રાજીનામાંની ઘટનાઓ અને કૉંગ્રેસના કાર્યકરોની પક્ષાંતરની ઘટનાઓની ગુજરાતની પ્રજા સાક્ષી રહી છે. આવી ઘટનાઓના કારણે કૉંગ્રેસ રાજ્યના મતદારોનાં મનમાં સત્તા પક્ષ તરીકેની પ્રતિષ્ઠા સંપૂર્ણપણે ગુમાવી ચૂકી છે.”

કૌશિક મહેતા પણ ગુજરાતમાં કૉંગ્રેસે સત્તાપક્ષના વિકલ્પ તરીકે પોતાની સ્થાપિત પ્રતિષ્ઠા ગુમાવી દીધી હોવાની વાત સાથે સંમતિ વ્યક્ત કરે છે.

તેઓ કહે છે કે, “લોકો ભાજપના વિકલ્પ તરીકે કૉંગ્રેસને ઘણાં સ્થળોએ અપનાવી ચૂકી છે. પરંતુ પાછલાં અમુક વર્ષોમાં બનેલા બનાવોના કારણે મતદારો તેને વારંવાર તક આપવા માગતા નથી. સુરતમાં લોકોએ નવી આશા સાથે નવા વિકલ્પ તરીકે કૉંગ્રેસને નહીં પરંતુ આપ પર પસંદગી ઉતારી છે.”

'છાપ સાચવી ન શકાઈ'

કૉંગ્રેસ પર વિવિધ મુસ્લિમોની તરફેણ કરવાના આક્ષેપો લાગતા રહ્યા છે. જેની સામે બહુમતી હિંદુતરફી રાજકારણ કરીને ભાજપનો પહેલાં ગુજરાત અને પછી સમગ્ર ભારતમાં ઉદય થયો હોવાનું મનાય છે.

આ મુદ્દા અંગે સ્પષ્ટતા કરતાં ડૉ. હરિ દેસાઈ જણાવે છે, "ગુજરાતમાં અહમદ પટેલના કારણે કૉંગ્રેસની છાપ મુસ્લિમ પક્ષ તરીકે પડી. જેનો લાભ હંમેશાં ગુજરાતના રાજકારણમાં ભાજપને થયો."

"બીજી તરફ કૉંગ્રેસે પણ પોતાનાં અમુક પગલાંના કારણે મુસ્લિમ મતદારોનું સમર્થન માત્ર ગુજરાતમાં જ નહીં પરંતુ આખા દેશમાં ગુમાવ્યું. જેનો લાભ અસદુદ્દીન ઓવૈસીના પક્ષ અને BSP જેવી પાર્ટીઓને મળ્યો. આમ કૉંગ્રેસથી બહુમત ધરાવતા વર્ગના મતદારોની સાથોસાથ મુસ્લિમ વોટબૅંક પણ વિમુખ થતી ગઈ."

કૌશિક મહેતા પણ મુસ્લિમ મતદારો સાથે કૉંગ્રેસે અન્ય સમાજના લોકોમાં પણ પોતાના માટેનો જનાધાર ગુમાવ્યો હોવાની વાત સાથે સંમત થાય છે.

તેઓ કહે છે કે, "મુસ્લિમ તુષ્ટિકરણની પોતાની છાપ બદલવાના પ્રયત્નોમાં કૉંગ્રેસે પહેલાંથી વિમુખ થયેલા અન્ય સમાજના લોકોની સાથે મુસ્લિમ વોટબૅંકનું પણ ભારે નુકસાન ભોગવવું પડ્યું. આ પ્રયત્નોમાં કૉંગ્રેસને બમણો ફટકો પડ્યો છે. ના તેઓ આ છાપ સુધારી શક્યા, ના તેઓ લિબરલ પક્ષ તરીકેની પોતાની છાપ સાચવી શક્યા."

કૉંગ્રેસ સેવાદળનું શું થયું?

કચ્છ જિલ્લામાં કૉંગ્રેસ દ્વારા મહાજનસંપર્ક અભિયાન હેઠળ લોકસંવાદ

કૉંગ્રેસ સેવાદળની વેબસાઇટ પર સેવાદળની કામગીરી અંગે લખાયું છે કે કૉંગ્રેસ સેવાદળ એ ભારતીય રાષ્ટ્રીય કૉંગ્રેસનું ગ્રાસરૂટ ફ્ન્ટલ ઑર્ગેનાઇઝેશન છે.

સેવાદળ મુખ્યત્વે રાષ્ટ્રનિર્માણ અને રાષ્ટ્રસેવા પર ભાર આપે છે. તેનો મુખ્ય હેતુ ભારતીય રાષ્ટ્રીય કૉંગ્રેસે હંમેશાં જેના માટે સંઘર્ષ...


...દલિત-વિરોધી માગો થવા લાગી.

જેમ કે, સરકારી નોકરીઓમાં મરાઠાઓને અનામત આપવામાં આવે તથા અનુસૂચિત જાતિ-જનજાતિ કાયદામાં ફેરફાર કરવામાં આવે જેથી તેનો 'દુરુપયોગ' ન થાય.

મરાઠી ફિલ્મ 'સૈરાટ' અંગે વિવાદ

મરાઠી ફિલ્મ 'સૈરાટ'નું પોસ્ટર

1994માં ઉત્તરપ્રદેશમાં તત્કાલીન મુલાયમસિંહ સરકારે શિક્ષણ સંસ્થાઓમાં પછાત વર્ગના વિદ્યાર્થીઓને અનામત આપવાની જાહેરાત કરી હતી.

જેની સામે સમગ્ર ઉત્તરાખંડ(એ સમયે ઉત્તરપ્રદેશનો ભાગ હતું)માં આંદોલનો શરૂ થયાં હતાં.

જેમાં લોકોએ કહ્યું હતું કે અમને ઉત્તરાખંડ આપો, અમે અમારી અનામ... બાકીનો લેખ લખો:

ભારતીય જનતા પાર્ટી અને હિંદુવાદી સંગઠનો મરાઠા મૌન રેલીઓમાં દલિત-વિરોધી વલણની અવગણના કરી શકે તેમ ન હતા.

પરંતુ સ્પષ્ટ રીતે જાહેરમાં આવવું તેમના માટે શક્ય ન હતું કારણ કે સંઘ ખુદને જાતિવાદી વિભાજનથી ઉપર હિંદુ સમાજનું પ્રતિનિધિત્વ કરતું સંગઠન માને છે.

'કડક શબ્દોમાં ટીકા'

બીજું કે દલિત-વિરોધી વલણ અખત્યાર કરવામાં આવે તો ચૂંટણીમાં નુકસાન થવાની શક્યતા રહે.

આથી, આ કામ કરવા માટે પૂનાની આજુબાજુના વિસ્તારોના ફ્રિલાન્સ હિંદુવાદી સંગઠનોને આગળ કરવામાં આવ્યાં.

જેથી તેઓ મરાઠી સમાજમાં પ્રવર્તમાન દલિત-વિરોધી લાગણીઓને ઉશ્કેરી શકે.

ઉપરાંત પ્રત્યક્ષ રીતે તેમની ઉપર દલિત-વિરોધી હોવાના આરોપ પણ ન લાગે.

જ્યારે પૂના તથા તેની આજુબાજુનાં વિસ્તારોમાં દલિત-વિરોધી વાતાવરણ ઊભું થઈ રહ્યું હતું, ત્યારે રાષ્ટ્રીય સ્વયં સેવક સંઘે સમાધાન માટે કોઈ સ્પષ્ટ નિવેદન આપ્યું ન હતું કે અપીલ કરી ન હતી.

જ્યારે દલિતો પર ભગવા ઝંડાધારીઓની ટોળાંએ હુમલો કર્યો હોવાના અહેવાલ આવ્યા અને 'મહારાષ્ટ્રમાં દલિતો અને હિંદુઓ વચ્ચે સંઘર્ષ' જેવી હેડલાઈનો છપાઈ ત્યારે સંઘના પ્રચાર પ્રમુખ ડૉ. મોહન વૈદ્યે તત્કાળ હિંસાની 'કડક શબ્દો'માં ટીકા કરી અને હિંદુ વિરોધીઓનું  કામ હોવાનું જણાવ્યું.

યોગાનુયોગે આ મનમોહન વૈદ્યે જાન્યુઆરી 2017માં પાંચ રાજ્યોની વિધાનસભા ચૂંટણીઓ પહેલા સંઘના અધિકારીએ અનામત વ્યવસ્થાને સમાપ્ત કરવાની વાત કહી હતી.

વૈદ્યે કહ્યું હતું, "કોઈ પણ રાષ્ટ્રમાં અનામત વ્યવસ્થા હોય તે સારી બાબત નથી. વહેલી તકે તેની જરૂરિયાતને નાબૂદ કરીને તમામને સમાન તક મળે તેવી વ્યવસ્થા ઊભી કરવી જોઈએ."

જિગ્નેશ જેવા દલિત નેતા

વચ્ચે વચ્ચે સંઘ અનામત વિરોધી નિવેદનો આપતું રહે છે. જેથી સવર્ણ જ્ઞાતિઓનું સમર્થન મળી રહે.

રામવિલાસ પાસવાન, રામદાસ અઠાવલે તથા ઉદિત રાજ જેવા દલિત નેતાઓ સાથે હોવાથી ભાજપને 'વાણિયા-બ્રાહ્મણની પાર્ટી' હોવાની જૂની છાપને બદલવામાં મદદ મળે છે.

ઉપરાંત દલિતોનું સમર્થન પણ મળતું રહેશે તેની ગૅરંટી પણ રહે છે.

પણ સંઘ પરિવાર તથા ભાજપ જાણે છે કે 'ડાબેરી' વિચારસરણી ધરાવતા દલિત યુવાન નેતા જિગ્નેશ મેવાણી વિધાનસભા ચૂંટણી જીત્યા છે અને વિધાનસભા સુધી પહોંચ્યા છે એ તેમના માટે સારા સંકેત નથી.

જિગ્નેશ મેવાણી તથા સહારનપુરના ચંદ્રશેખર આઝાદ 'રાવણ' જેવા દલિત નેતાઓ હિંદુત્વના ગળાની ફાંસ બની ગયા છે.

ફાંસ નીકળી જાય તો પણ લોહી તો નીકળે જ છે અને યથાવત રહેવા દેવામાં આવે તો પીડા...