... પાકિસ્તાનના શક્તિશાળી લશ્કરી તંત્રનો પ્રયાસ ગણવામાં આવી રહ્યો છે.

લશ્કરના નિવૃત્ત જનરલ અમજદ શોએબ આ ચર્ચાના કેન્દ્રમાં છે.

તેઓ કહે છે કે ઉગ્રવાદીઓને મુખ્યધારામાં લાવવાની લશ્કરી તંત્રની એક દરખાસ્તની તેમને ખબર છે.

ગયા વર્ષે એપ્રિલમાં યોજાયેલી નેશનલ કાઉન્ટર ટેરરિઝમ ઓથોરિટીની એક બેઠકમાં એ દરખાસ્ત રજૂ કરવામાં આવી હતી.

અમજદ શોએબે બીબીસીને જણાવ્યું હતું કે પ્રતિબંધિત જૂથોના સભ્યો હોય, પણ કોઈ ગુનો ન આચર્યો હોય તેવા હજ્જારો સાથે કામ પાર પાડવા સંબંધી દરખાસ્તો અને સૂચનો રજૂ કરવા લશ્કરી તંત્રે સરકારન... બાકીનો લેખ લખો:

ટણી પંચના નિર્ણયને કોર્ટમાં પડકારશે.

સુપ્રીમ કોર્ટ એમએમએલની તરફેણમાં ચુકાદો આપશે એવી મને આશા છે.''

વિશ્લેષકોને શંકા

જોકે, વિશ્લેષક આમિર રાણાને શંકા છે.

તેઓ માને છે કે હાફિઝ સઈદની વિચારધારાને અનુસરતા રાજકીય પક્ષને પાકિસ્તાનમાં સત્તાવાર માન્યતા મળે એવું કોર્ટ થવા નહીં દે.

આમિર રાણાએ ઉમેર્યું હતું કે કોર્ટનો નિર્ણય ભલે ગમે તે હોય, એમએમએલને રાજકારણથી દૂર કરી નહીં શકાય.

તેમણે કહ્યું હતું કે ''અમે સરકારને પૂછેલું કે ઉગ્રવાદી જૂથો પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકતાં તમને કોણ રોકે છે?

એ સવાલનો જવાબ અમે ક્યારેય મળ્યો નથી.

કોઈ નીતિ જ નથી એ સમસ્યા છે.''

કોઈ દરખાસ્ત નથી?

જે રીતે ચર્ચા ચાલી છે તેની પણ આમિર રાણાએ ટીકા કરી હતી.

તેમણે કહ્યું હતું કે ''એક જૂથ આ બાબતને એકત્રીકરણનો મોટો પ્રયાસ ગણાવી રહ્યું છે, જે ખોટું છે.''

તેમણે ઉમેર્યું હતું કે  ''લશ્કર-એ-તૈયબા અને જમાત-ઉદ-દાવા રાજકારણમાં ટકવાનો સંઘર્ષ કરી રહ્યાં છે. એ માત્ર તેમના માટે છે.

ઉગ્રવાદી જૂથોને મુખ્યધારામાં લાવવાની દરખાસ્ત બાબતે ક્યારેય વિચારણા થઈ નથી.''

નિરાકરણ શું છે?

જોકે, અમજદ શોએબ ભારપૂર્વક જણાવે છે કે આ જૂથો વર્તમાન સ્વરૂપમાં જે કંઈ કરે છે એ ચાલુ રહેશે તો પણ કોઈ ઉકેલ નહીં મળે.

તેમણે કહ્યું હતું કે ''દેશને બીજી કોઈ દરખાસ્ત વધારે યોગ્ય લાગતી હોય તો એ આવકાર્ય છે, પણ તેમને વર્તમાન સ્વરૂપમાં રહેવા દેવા એ યોગ્ય નથી.''

પાકિસ્તાને આકરી કસોટીનો ઉકેલ શોધવાનો છે. ઉગ્રવાદીઓને મુખ્યધારામાં લાવવાથી તેઓ વધુ શક્તિશાળી બનશે અને તેઓ દેશને હિંસાના માર્ગે વધુ આગળ લઈ જશે.

તેમના સફાયાના પ્રયાસ કે તેમની સદંતર અવગણનાથી દેશમાં વધારે મુશ્કેલી સર્જાઈ શકે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... પાકિસ્તાનમાં માત્ર 2.67 અબજ ડૉલરનું વિદેશી રોકાણ આવ્યું હતું. પાકિસ્તાનની ચાલુ નાણાંખાધ 18 અબજ ડૉલરની છે.

આઈએમએફનું માનવું છે કે આગામી નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન પાકિસ્તાનમાં મોંઘવારીનો દર 14 ટકા સુધી પહોંચી શકે તેમ છે. જો વધુ લૉન મળે તો ઈમરાન ખાનની સરકાર કેટલાક પૉપ્યુલિસ્ટ વચનો ઉપર અમલ નહીં કરી શકે.

પાકિસ્તાનના માહિતી અને પ્રસારણ પ્રધાનના કહેવા પ્રમાણે, અનિશ્ચિતતાની સ્થિતિ વકરી રહી છે અને શેર બજારમાં પણ નાસભાગની સ્થિતિ છે.

જાણકારોના કહેવા પ્રમાણે, સીપીઈસી માટે ચીન પાસેથી કેટલી લૉન લીધી છે એ અ... બાકીનો લેખ લખો:

ા પ્રમાણે, આ રકમની મદદથી બે મહિના સુધી માંડ આયાત કરી શકાય તેમ છે.

ચૂંટણી પ્રચાર અભિયાન દરમિયાન ઈમરાન ખાન કહેતા કે તેઓ આત્મહત્યા કરવાનું પસંદ કરશે, પરંતુ નાણાં માટે દુનિયાના કોઈપણ દેશ પાસે હાથ લાંબા નહીં કરે.

ઈમરાન ખાને તેમનો પહેલો વિદેશ પ્રવાસ સાઉદીનો ખેડ્યો હતો અને તેની પાસેથી આર્થિક મદદ માગી હતી.

ગયા મહિને પાકિસ્તાનની સરકારે કહ્યું હતું કે ગત પાંચ વર્ષમાં પાકિસ્તાનનું વિદેશી દેવું 60 અબજ ડૉલરથી વધી ને 95 અબજ ડૉલર પર પહોંચી ગયું છે.

સીપીઈસી પર ભાર

ઇન્ડોનેશિયામાં આઈએમએફના વડા સાથે પાકિસ્તાનના વિદેશ પ્રધાન

એવું કહેવાય છે કે સીપીઈસી દ્વારા પાકિસ્તાને તેના બધાંય સ્રોત માત્ર એક પરિયોજના માટે લગાવી દીધા છે, જેનાં કારણે જોખમ વધી ગયું છે.

એવું કહેવાય છે કે સીપીઈસીને કારણે પાકિસ્તાનમાં વીજ સંકટ નહીં વધે, પરંતુ તેની સાથે અન્ય કેટલીક સમસ્યાઓ પણ રહેલી છે. બ્લૂમબર્ગના રિપોર્ટ મુજબ, પાકિસ્તાને ચીનના જ ઉપકરણ ખરીદવા પડે છે.

આને કારણે પાકિસ્તાન પર ચીનનું દેવું વધતું જાય છે. પાકિસ્તાનનું દેવું તેના જીડીપી (ગ્રૉસ ડૉમેસ્ટિક પ્રોડક્ટ)ના 70 ટકા સુધી પહોંચી ગયું છે.

અનેક નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે પાકિસ્તાને ચીન પાસેથી જે લૉન લીધી છે, તેમાંથી 66 ટકા કરતાં વધુ રકમની લૉન સાત ટકા જેવા ઊંચા વ્યાજ દરે લીધી છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... પાર્ટીઓને એ ડર લાગી રહ્યો છે કે વધારે સંખ્યામાં મુસ્લિમ ઉમેદવાર ઉતારવાથી તેમના હિંદુ મતદાતા ભાજપમાં ભાગી શકે છે.

ગત લોકસભા ચૂંટણી પર નજર કરવાથી એ વાત સ્પષ્ટપણે સામે આવે છે.

શું કહે છે આંકડા?

16મી લોકસભામાં દેશનાં માત્ર 7 રાજ્યોમાં મુસ્લિમોનું પ્રતિનિધિત્વ થયું હતું. સૌથી વધારે 8 સાંસદ પશ્ચિમ બંગાળથી જીત્યા હતા. બિહારથી 4, જમ્મુ કાશ્મીર અને કેરળથી 3-3, આસામથી 2 અને તામિલનાડુ તેમજ તેલંગાણાથી એક-એક મુસ્લિમ સાંસદ જીતીને લોકસભામાં પહોંચ્યા હતા.

આ સિવાય કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ લક્ષદ્વીપથી એક સાંસદની ... બાકીનો લેખ લખો:

લોકસભા ચૂંટણીમાં ભાજપે 163 બેઠક જીતી હતી, ત્યારે પણ મુસ્લિમ સાંસદોની સંખ્યા 28 જ રહી.

વર્ષ 1998માં યોજાયેલી લોકસભા ચૂંટણીમાં ભાજપે 182 બેઠક જીતી હતી ત્યારે લોકસભામાં 29 મુસ્લિમ સાંસદ જીત્યા હતા.

વર્ષ 1999માં ભાજપે ફરી 182 બેઠક જીતી હતી. આ વખતે મુસ્લિમ સાંસદોની સંખ્યા 32 થઈ ગઈ હતી.

પરંતુ 2004માં જ્યારે ભાજપ 182 બેઠક પરથી 138 બેઠક પર પહોંચી ગયો હતો. અને તેમાં મુસ્લિમ સાંસદોની સંખ્યા વધીને 36 થઈ ગઈ.

વર્ષ 2009માં 15મી લોકસભા માટે યોજાયેલી ચૂંટણીમાં મુસ્લિમ સાંસદોની સંખ્યા 30 પર પહોંચી હતી.

ચિંતાનો વિષય

લોકસભામાં મુસ્લિમોનું પ્રતિનિધિત્વ ઘટવું તે ચિંતાનો વિષય છે. પરંતુ તેની ચિંતા કોઈને નથી.

સવાલ એ છે કે જ્યારે સમાજના સંકોચાયેલા વર્ગને તેની વસતીના પ્રમાણમાં લોકસભામાં પ્રતિનિધિત્વ આપવામાં આવે છે તો પછી મુસ્લિમ સમુદાયને આ ફૉર્મુલામાંથી બહાર કેમ રાખવામાં આવ્યો છે.

વર્ષ 2006માં આવેલો સચ્ચર કમિટીનો રિપોર્ટ સ્પષ્ટપણે કહે છે કે દેશમાં મુસ્લિમોની હાલત દલિતો કરતાં પણ ખરાબ છે.

જો દલિતોને તેમની વસતીના હિસાબે લોકસભામાં સ્થાન મળ્યું છે તો પછી મુસ્લિમો આ ભાગીદારીથી વંચિત કેમ છે?

લોકસભામાં ભાજપના શાસનકાળમાં મુસ્લિમ પ્રતિનિધિની ટકાવારી 4.24 થી માંડીને 6.24 વચ્ચે રહી છે જે કુલ મુસ્લિમ વસતીના 14.2%થી ખૂબ ઓછી છે.

અનામતનો પાયો

ઉલ્લેખનીય છે કે સમાજના દલિતો અને આદિવાસીઓને લોકસભામાં તેમની વસતીના હિસાબે અનામત મળી છે.

લોકસભામાં 84 બેઠક દલિતો માટે અનામત છે અને 47 બેઠક આદિવાસીઓ માટે અનામત છે. આ સિવાય દરેક લોકસભામાં ઍંગ્લો-ઇંડિયન સમાજના બે લોકોની નિમણૂક કરવામાં આવે છે. જેથી તેમની વસતીના હિસાબે લોકસભામાં તેમને પ્રતિનિધિત્વ મળી શકે.

બંધારણ બનાવતી વખતે એવો અનુભવ હતો કે ઍંગ્લો-ઇંડિયન સમાજની વસતીની સામે દેશમાં કોઈ પણ લોકસભા સીટ પર એટલી વસતી નથી કે તેઓ પોતાના પ્રતિનિધિને ચૂંટીને લોકસભામાં મોકલી શકે.

છેલ્લાં અઢી દાયકાથી લોકસભામાં મહિલાઓને 35% અનામત આપવાનો પ્રયાસ પણ થઈ રહ્યો છે. તેની પાછળ પણ વિચાર એવો જ છે કે મહિલા સશક્તિકરણ માટે રાજકારણ અને સત્તામાં વસતીના હિસાબે તેમની ભાગીદારી જરુરી છે.

17મી લોકસભામાં મુસ્લિમોનું પ્રતિનિધિત્વ વધશે કે ઘટશે, તે તો ચૂંટણીના પરિણામ જણાવશે. પરંતુ વહેલા-મોડા આ મુદ્દો લોકોનું ધ્યાન ખેંચશે જરુર.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... પૂછ્યું, 'આ કેટલા બિસ્કિટની ટ્રે હશે?' અમને સવાલ સમજાયો નહીં, એટલે તેમણે ફોડ પાડતાં કહ્યું, 'અસલમાં આ છ બિસ્કિટ માટેની ટ્રે હતી. એ મારા માટે વધુ પડતી મોટી પડે. એટલે મેં તેને કાપીને બેની કરી દીધી.'

તેમણે કહ્યું પછી મેં એ ટ્રેની ધાર જોઈ અને મને ખ્યાલ આવ્યો કે તે હેક્સોથી કપાયેલી હતી. પણ એટલી સફાઈપૂર્વક તેમણે એ કાપેલી કે ખ્યાલ જ ન આવે.

દાદર ચડતાં લાકડાં અને તારની બનાવેલી એક ઝાંપલી ખોલીને જવું પડતું. આ ઝાંપલી હોમાયે જાતે બનાવેલી. તેઓ કહેતાં, 'હવે એ જરા હાલી ગઈ છે, એટલે ફરીથી એની પર કામ કરવું પડ... બાકીનો લેખ લખો:

માં આવતાં ગુલાબનો સદુપયોગ કરવા લાગ્યાં.

ઈકેબાના હોમાયને બહુ પ્રિય હતું. એક વખત મારે ઘેર તેઓ આવ્યાં ત્યારે અમે તેમને ઈકેબાના શીખવવા કહ્યું. મુશ્કેલી એ હતી કે મારે ત્યાં ફૂલોવાળા છોડ નહિવત્ હતા.  તેઓ ગયાં અને જાતે કેટલીક ડાળીઓ તેમજ પાંદડા મારા બગીચામાંથી તોડી લાવ્યાં.

હોમાય તેને ગોઠવતાં ગોઠવતાં તેની ટીપ્સ આપતાં ગયાં અને ઈકેબાનાનો પાયાનો સિદ્ધાંત જણાવતાં કહ્યું, 'બહુ બધાં ફૂલો હોય તો જ ઈકેબાના કરી શકાય એ માન્યતા સાવ ખોટી છે.' અમારી વચ્ચે વિવિધ પ્રકારના રોપાઓની લેવડદેવડ નિયમીતપણે ચાલતી રહેતી.

પોતાના ભવ્ય ઇતિહાસનો કે દીર્ઘ જીવનનો તેમને કદી ભાર નહોતો કે તે અંગે વાત પણ તેઓ ભાગ્યે જ કરતાં. પણ વાતવાતમાં ક્યારેક તેઓ એવું કશું કહી દે કે જીવન જીવવાની ગુરુચાવી મળી જાય.

શોખ વિશે એક વાર તેમણે કહેલું, 'દરેકે હાથ વડે કામ થઈ શકે એવા એક બે શોખ વિકસાવી રાખવા જોઇએ. કારકિર્દીમાં સમય ન મળે, પણ પછી પાછલી અવસ્થામાં એ બહુ મદદરૂપ બની રહે છે.'

જીવન પ્રત્યે કોઈ પણ જાતની ફરિયાદ તેમના મોંએ સાંભળી નથી. ક્યારેક તેઓ કહેતાં, 'ખોદાયજીએ મને આંય મોકલી તો મારી સંભાલ લેવાની જવાબદારી પન એવનની જ છે, એમ હું માનું છું.'

મારો તેમની સાથે પરિચય થયો ત્યારે જ તેમની ઉંમર 88-89ની હશે. આ પરિચય બહુ ઝડપથી પારિવારિક મૈત્રીમાં ફેરવાયો ત્યારે અમારો સાથ કેટલાં વર્ષ ટકશે એ શંકા હતી.

આમ છતાં, દસ-બાર વર્ષ એ લાભ મળી શક્યો. તેમનું દેહાવસાન થઈ શકે, પણ જીવન આખું સભર બની રહે એવી સ્મૃતિઓથી તેઓ અમારા મનોજગતમાં જીવંત રહ્યાં છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... પૂરતું ધ્યાન રાખી શકતાં નથી. આ સ્થિતિમાં જીવનમાં નવા દાવની શરૂઆત કરવી એ કોઈ ખોટી વાત નથી."

એક સામાજિક સંગઠન માનવિક વેલફૅર સોસાયટીના સભ્ય શોમેન ભટ્ટાચાર્ય કહે છે, "આ પહેલ સરાહનીય છે. લોકો તો કંઈને કંઈ કહેવાના જ. પરંતુ પોતાના માનાં ભવિષ્ય માટે એક પુત્રની આ ચિંતા સમાજની બદલાતી માનસિકતાનો સંકેત આપે છે."

પરંપરા નવી નથી

પશ્ચિમ બંગાળમાં વિધવા વિવાહની પરંપરા નવી નથી. વિધવા પુનર્વિવાહ માટે સમાજ સુધારક ઇશ્વરચંદ્ર વિદ્યાસાગરે સૌથી પહેલાં અવાજ ઊઠાવ્યો હતો.

આ વર્ષે તેમની 200મી જયંતી મનાવવામાં આવી રહી છ... બાકીનો લેખ લખો:

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... પૂરનાં પાણીથી ભરાઈ ગયું હતું.

છેલ્લાં 90 વર્ષના સમયમાં કોચી શહેર આવા ભયાનક પૂરથી પ્રથમવાર પ્રભાવિત થયું હતું.

ત્યાં હાજર એક બચાવ કર્મચારીએ અમને જણાવ્યું, "ધનવાન લોકો તેમનાં ઘરો છોડવા તૈયાર નથી. તેમને તેમના જીવ કરતાં તેમની મિલકત વધુ વહાલી છે."

'લોકોને જીવ કરતાં મિલકત વહાલી'

સર્વત્ર પાણી સિવાય કશું જ નહોતું દેખાતું. બચાવ કર્મચારીઓ નાના બાળકો સહિતના લોકોને પૂર પ્રભાવિત વિસ્તારથી સુરક્ષિત સ્થળે લઈ જતા હતા.

આ બાદ જ્યારે હું મારી હોટલે પહોંચી. મને કહેવામાં આવ્યું કે હું હોટલ છોડીને બહાર ન જઉં... બાકીનો લેખ લખો:

લમાં પીવાનું પાણી ખતમ થવાને આરે છે.

પૂરની આ કહાણી લખતી વખતે હું પીવાના પાણી માટે તરસી રહી છું.

આ સાથે જ મારા દિમાગમાં અંગ્રેજીની એક કહેવત યાદ આવી 'વૉટર વૉટર એવરીવ્હેર, નોટ અ સિંગલ ડ્રૉપ ટુ ડ્રિન્ક' મતલબ કે ચારેતરફ પાણી જ પાણી છે, પરંતુ એક ટીપું પણ પી શકાય એવું નથી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... પેવેલિયન ભેગા થઈ ગયા હતા.

એટલે કે ફાઇનલમાં ઇંગ્લૅન્ડના શરૂઆતના ચાર બૅટ્સમૅન મળીને માત્ર (રોય- 17, બેરસ્ટો- 36, રૂટ- 7 અને મોર્ગન- 9) 69 રન કરી શક્યા હતા.

69 રનમાં મહત્ત્વની ચાર વિકેટ પડી જતાં ઇંગ્લૅન્ડના બૅટ્સમૅન સ્વાભાવિક રીતે જ દબાણમાં આવી ગયા હતા.

સ્કોર પણ ધીમો પડી હતો અને ન્યૂઝીલૅન્ડના બૉલરો પણ મજબૂત બૉલિંગ કરી રહ્યા હતા.

ન્યૂઝીલૅન્ડની ધીમી શરૂઆત

ગપ્ટિલને આઉટ કર્યા બાદ વૉક્સ

તો તરફ ન્યૂઝીલૅન્ડે પ્રથમ બેટિંગ કરતાં ધીમી શરૂઆત કરી હતી, જેના કારણે ટીમનો સ્કોર વધુ ન થઈ શક્યો.

ન્યૂઝીલૅન્ડ... બાકીનો લેખ લખો:

ચોથી વાર વર્લ્ડ કપની ફાઇનલમાં પહોંચેલા ઇંગ્લૅન્ડે ન્યૂઝીલૅન્ડની હરાવીને વર્લ્ડ કપનો ખિતાબ પોતાના નામે કર્યો હતો.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... પૈસા અટકી ગયા છે. કપડાંનો ધંધો ઉધારી પર ચાલે છે. લોકોના પૅમેન્ટ ફસાઈ ગયા છે. અમારે તો લોકોને પગાર ચૂકવવો જ પડે છે. હાલ અમારી બચતમાંથી ચૂકવી રહ્યા છીએ.

સાજિદભાઈ અને ઉવેશભાઈ બંને કહે છે કે, આ તકલીફના સમયમાં કોઈનો પણ પગાર રોકી ન શકાય.

હેમંતભાઈ કહે છે કે હાલ તો અમે બે મહીનાના પગાર અને કેટલાંકને વધારાની રકમ કમાણી વિના આપી. મેનો પગાર પણ એમ જ આપવો પડશે.

'2020માં કમાણી ભૂલી જવાની'

ઉવેશભાઈ કહે છે કે, જે પ્રકારે બજાર પર અસર પડી રહી છે તે જોતાં લાગે છે કે 2020માં કમાણી ભૂલી જવાની છે.

તેઓ કહે છે, “ધં... બાકીનો લેખ લખો:

િટર પર ફોલો કરી શકો છો


... પૈસા લઈ જતો હતો."

"ઘરમાંથી કાઢી મુકાયા બાદ પણ પથો છાશવારે ઘરે આવી માબાપ અને ભાઈએ બચાવેલા પૈસા ચોરી જતો હતો."

પોલીસે બીજી કડી કઈ રીતે મળી?

પી. આઈ. ઢોલ તપાસની વાતને આગળ વધારતા કહે છે કે, "આ તપાસ દરમિયાન અમને બીજી મહત્ત્વની કડી એ મળી કે પથાના પિતા સાગરભાઈ અને માતા મધુબહેને એમની પુત્રવધુ અને પથાની પત્નીને કહી દીધું હતું કે એમનો દીકરો પાછો આવવાનો નથી એટલે એ પિયરમાં જ રહે."

"બસ આ વાત અમારા માટે મહત્ત્વની હતી. 28 વર્ષના દીકરાની પરત આવવાની આશા કોઈ માબાપ છોડી ના દે."

"અમે પથાના ભાઈ ઠાકરશી અને એના સ... બાકીનો લેખ લખો:

અમે સહન કરી શકીએ એમ નહોતાં એટલે અમે એને સબક શીખવાડવા ગયાં અને ચારેયે ભેગા થઈને એને માર માર્યો અને એ મરી ગયો."

"મારા પેટનો જણ્યો મારા હાથે મરી ગયો એનું મને દુઃખ છે પણ જે થઈ ગયું એ થઈ ગયું."

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... પોતાના આ કપરાં કાળમાંથી તેઓ બહાર નીકળી આવ્યા અને પોતાની જૂની સ્થિતિ નજીક પણ પહોંચી ગયા.

હવે તેઓ આગળ વધવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે.

પણ અનિલ અંબાણી એક વાર લપસ્યા અને લપસતાં જ ગયા. આનું એક કારણ એ પણ હતું કે તેમની પાસે બીજી કોઈ દૂઝતી ગાય નહોતી એટલે કે એવો કોઈ ધંધો નહોતો કે જેમાંથી સતત રોકડ મળતી રહે.

2005માં જ્યારે ભાઈઓ વચ્ચે ભાગલા પડ્યા ત્યારે મૂકેશના ભાગમાં 'રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ' આવી જે સમૂહની સૌથી મોટી કંપની હતી અને ભારે નફો રળી આપતી હતી.

અનિલના હાથમાં ટેલિકૉમ ક્ષેત્ર આવ્યું, જેના ભારે વિસ્ત... બાકીનો લેખ લખો:

ણ હતો. કંપનીનો શૅર 72 ગણો ઑવર સબ્સક્રાઇબ થયા. એવું લાગી રહ્યું હતું બધુ સમુંનમું પાર ઊતરી રહ્યું છે.

11 ફેબ્રુઆરી 2018ના રોજ શૅરનું લિસ્ટિંગ થયું. શૅર 538 પર ખૂલ્યો, પોતાની અલૉટમેન્ટ પ્રાઇઝ 45થી 19 ટકા ઉપર.

જોકે, એ બાદ પ્રથમ દિવસથી જ તેમાં ઘટાડો થવાનું શરૂ થઈ ગયું. સાંજે માર્કેટ બંધ થતી વખતે 532 પર પર ખુલેલો શૅર 372.50 પર આવી ગયો.

કેટલાય લોકોના કરોડો રૂપિયા ડૂબી ગયા. હાલમાં 'રિલાયન્સ પાવર'નો શૅર 12 રૂપિયા પણ પાર નથી કરી શકતો.

દેવાનો વધી રહેલો ભાર

1980 અને 1990 વચ્ચે ધીરુભાઈ રિલાયન્સ ગ્રૂપ માટે બજારમાંથી સતત પૈસા ઉપાડી રહ્યા હતા. તેમના શૅરની કિંમતો હંમેશાં સારી રહી હતી અને રોકાણકારોને પણ વિશ્વાસ બેસતો હતો.

મૂકેશ અંબાણીએ નફામાં ગત દાયકામાં ભારે ઉમેરે કર્યો.

બીજી તરફ, ગૅસવાળા મામલે કોર્ટના નિર્ણય અને 'રિલાયન્સ પાવર'ના શૅરોના ભાવ તૂટતા અનિલનો રસ્તો વધુ ને વધુ મશ્કેલ થવા લાગ્યો.

આવી સ્થિતિમાં અનિલ અંબાણી પાસે દેશી અને વિદેશી બૅન્કો તેમજ નાણાકીય સંસ્થા પાસેથી કરજ લેવાં સિવાય કોઈ રસ્તો નહોતો બચ્યો.

2002થી 2010ના દસ વર્ષોમાં એક તરફ મોટો ભાઈ વેપારમાં આગળ વધતો રહ્યો તો બીજી તરફ નાના ભાઈની કંપની કરજમાં ડૂબતી રહી.

એમની મોટાભાગની કંપની કાં તો સમસ્યાઓ સામે ઝઝૂમી રહી હતી કાં તો મામૂલી ફાયદો કમાઈ રહી હતી.

આજે સ્થિતિ એવી છે કે તેમની કેટલીક કંપનીઓએ દેવાળું ફૂંકવાની અરજી કરી છે.

કેટલાક સમય પહેલાં શક્તિશાળી અને રાજકીય દળો સાથે સંબંધ ધરાવતાં કૉર્પોરેટ હાઉસીઝ ભારે કરજ હોવા છતાં પણ કોઈ રીતે કામ ચલાવી રહ્યા હતા.

તેમની લૉન રિસ્ટ્રક્ચર કરાવાતી અને દેવું ચૂકવવા માટે તેમને મુદ્દત પણ વધારી દેવામાં આવતી.

જોકે, એન.પી.એ. (નૉન પર્ફૉર્મિંગ ઍસેટ) હવે એક રાજકીય મામલો બની ગયો છે. બૅન્કોની સ્થિતિ કથળેલી છે અને માહોલ ખરાબ છે.

હવે કાયદામાં ફેરફાર આવ્યો છે. દેવાદાર 'નેશનલ કંપની લૉ ટ્રિબ્યુનલ' થકી કંપનીઓને 'ઇન્સૉલ્વેન્ટ' જાહેર કરીને લેણદારને રમક ચૂકવવા માટે કોર્ટમાં લઈ જઈ શકે છે.

આ જ કારણ છે કે હવે અનિલ અંબાણી પાસે કંપનીઓને વેચવા કે દેવાળું ફૂંકવાનું જાહેર કરવા સિવાય કોઈ રસ્તો નથી બચ્યો.

બન્ને ભાઈની ખાસિયત

જ્યારે ધીરુભાઈ જીવતા હતા ત્યારે અનિલને મૂડીબજારના સ્માર્ટ ખેલાડી ગણવામાં આવતા હતા. તેમને માર્કેટ વૅલ્યુએશનની આર્ટ અને સાયન્સ એમ બન્નેમાં માહેર હોવાનું કહેવાતું.

એ વખતે મોટા ભાઈની સરખામણીએ તેમની પ્રસિદ્ધિ વધુ...


... પોર્ન જોવાની ટેવ હતી. આજકાલ મોબાઇલ, ટીવી જેવા માધ્યમો થકી પોર્ન સુધીની પહોંચ પણ સરળ બની ગઈ છે.

આવા ગુનાઓ પાછળ પોર્ન જોવાની ટેવ કેવી ભૂમિકા ભજવે છે? શું ખરેખર આવી કુટેવ કોઈ વ્યક્તિને ગુનો કરવાની હદ સુધી લઈ જઈ શકે?

આ અંગે વાત કરતા સેક્સોલોજિસ્ટ ડૉ. પ્રકાશ કોઠારી જણાવે છે, ''સતત પોર્ન જોતી અને 'સેક્સ્યુઅલ ગેમ' રમતી વ્યક્તિની ઉત્તેજનામાં વધારો થતો હોય છે.''

''આવી વ્યક્તિ 'સેક્સ્યુઅલ ફ્રસ્ટ્રેશન'નો પણ શિકાર બની જતી હોય છે. જોકે, આ બધી બાબતો ગુના માટે સંપૂર્ણ રીતે જવાબદાર નથી હોતી. પણ, તે ગુનાહિ... બાકીનો લેખ લખો:

થાય તો અવાજ ઉઠાવવો જોઈએ. આપણા દેશમાં માનસિક બીમારી પર ચર્ચા કરવાની પણ ભારે જરૂર છે. કારણ કે જો એવું ના થયું તો લોકો આવી બીમારી પાછળનું અસલ કારણ ક્યારેય જાણી નહીં શકે. ''તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... પ્રણવ દસ્તીદારને આપ્યું.

જેવી જ પાંચ મિનિટની ગણતરી પૂર્ણ થઈ કે પ્રણવે હાઈ વૉલ્ટેજ સ્વિચને ઑન કરી. દસ્તીદારના પગ નીચેથી જમીન ખસી ગઈ જ્યારે તેમણે પોતાની ડાબી તરફ લાગેલા ઇલેક્ટ્રિસિટી મિટરને જોયું.

નક્કી કરેલાં વોલ્ટેજમાંથી માત્ર 10 ટકા વોલ્ટેજ જ પરમાણુ ડિવાઇસ સુધી પહોંચી રહ્યાં હતાં. તેમના સહાયકોએ પણ મિટર જોયું અને બૂમો પાડી, "શૅલ વી સ્ટૉપ? શૅલ વી સ્ટૉપ?" ગભરામણમાં ગણતરી પણ અટકી ગઈ.

જોકે, દસ્તીદારનો અનુભવ જણાવી રહ્યો હતો કે શૉફ્ટની અંદર આદ્રતાનું વધારે પ્રમાણ ખોટું રીડિંગ બતાવી રહ્યું હતું. ત... બાકીનો લેખ લખો:

ેમનો ઘૂંટણ મચકોડાઈ ગયો.

કંટ્રોલ રૂમમાં હાજર રહેલાં શ્રીનિવાસનને લાગ્યું તેઓ જાણે એક નાનકડી હોડીમાં બેઠા છે અને દરિયામાં તે ડગમગ ડગમગ થઈ રહી છે.

રમન્નાએ પોતાની આત્મકથામાં લખ્યું, "મેં મારી સામે રેતીના પર્વતને ઉપર જતો જોયો. જાણે હનુમાને તેણે ઉઠાવ્યો હોય!"

આપને આ પણ વાંચવું ગમશે

પરંતુ આ ઉત્તેજનામાં તેઓ ભૂલી જ ગયા કે થોડા વખતમાં ધરતી ધ્રુજવાની છે. અચાનક જમીન ધ્રુજવા લાગી અને માંચડા પરથી ઊતરી રહેલા રમન્નાએ પોતાનું સંતુલન ગુમાવ્યું.

તેઓ જમીન પર પડ્યા.

આ એક રસપ્રદ ઘટના છે કે ભારતના પરમાણુ બૉમ્બના જનક આ મહાન ઉપલબ્ધિની વેળાએ ગરમ રેતી પર ઊંધા મોઢે પડ્યો હતો.

બુદ્ધા ઇઝ સ્માઇલિંગ

રાજા રમન્ના

હવે પછીનો સવાલ એ હતો કે આ સમાચારને ઇંદિરા ગાંધી સુધી કેવી રીતે પહોંચાડવા?

માત્ર આ જ ઉદ્દેશ સાથે સૈન્યએ ત્યાં વડાં પ્રધાન કાર્યાલય માટે ખાસ હૉટલાઇનની વ્યવસ્થા કરી.

પરસેવાથી રેબઝેબ સેઠનાના અનેક પ્રયાસો પછી વડાં પ્રધાન કાર્યાલય સાથે સંપર્ક સધાયો.

બીજા છેડે વડાં પ્રધાનના અંગત સચિવ પી. એન. ધર હતા. સેઠના બોલ્યા, "ધર સાહેબ, ઍવરી થિંગ હૅઝ ગૉન..." અને ત્યાં જ લાઇન ડૅડ થઈ ગઈ.

સેઠનાને લાગ્યું કે પરિક્ષણ નિષ્ફળ ગયું હોવાનું ધર સમજ્યા હશે એટલે તેઓ લેફ્ટનન્ટ કર્નલ પી. પી. સભરવાલ સાથે ગાંડાની જેમ ડ્રાઇવિંગ કરીને પોખરણ ગામમાં પહોંચ્યા.

અહીં સૈન્યનું ટેલિફોન ઍક્સચેન્જ હતું.

આપને આ પણ વાંચવું ગમશે

ત્યાં પહોંચ્યા ત્યારે તેમને ખ્યાલ આવ્યો કે ધરનો ડાયરેક્ટ નંબર તો તેઓ ભૂલી ગયા છે.

એ વખતે સભરવાલ તેમની મદદે આવ્યા. તેમણે ટેલિફોન ઑપરેટરને કહ્યું, 'ગેટ મી ધ પ્રાઇમ મિનિસ્ટર્સ ઑફિસ.'

ઑપરેટર પર આ આદેશની કોઈ અસર ન પડી. તેમણે હિંદીમાં પૂછ્યું કે તમે કોણ છો?

કેટલાય પ્રયાસો અને તકલીફો પછી આખરે વડાં પ્રધાન કાર્યાલયનો સંપર્ક કરી શકાયો.

બહુ ખરાબ લાઇન પર લગભગ બૂમો પાડતા સેઠનાએ એ પ્રખ્યાત કૉર્ડવર્ડ કહ્યો, "બુદ્ધા ઇઝ સ્માઇલિંગ."

વડાં પ્રધાન નિવાસ

આ ઘટનાનાં 29 વર્ષ સુધી પી. એન. ધરે આ વાત કોઈને નહોતી જણાવી કે સેઠનાના તમામ પ્રયાસો નકામા સાબીત થયા હતા કારણ કે દસ મિનિટ પહેલાં જ ભૂમિદળના જનરલ બેવુરે તેમને સંદેશો પહોંચાડી દીધો હતો.

ધર તેમને સીધો સવાલ કરી શકે એમ નહોતા કારણ કે ટેલિફોન લાઇન પર વાતચીત સાંભળી શકાય એમ હતી. ધરે તેમને પુછ્યું હતું 'શું સ્થિતિ છે?' બેવુરે કહ્યું કે, 'બસ આનંદ છે.'

ધરને ત્યારે લાગ્યું કે ભારતનું પરમાણું પરીક્ષણ સફળ રહ્યું...


... પ્રમાણે માર્ચના આખરી અઠવાડિયામાં અલગ-અલગ કારણોસર 300 લોકોનાં મૃત્યુ થઈ ચૂક્યાં છે.

આમાંથી કેટલાક મૃતદેહોને પોલીસ અંતિમસંસ્કાર માટે લઈ ગઈ હતી પરંતુ હજી એ યાદીમાંના 115 મૃતદેહો ઘરોમાં પડ્યા છે.

દરરોજ 15 કલાકના કર્ફ્યુને લીધે આ કામ વધારે મુશ્કેલ બનતું જાય છે.

આર્મી કમાન્ડર ડાર્વિન જૅરિનને હાલમાં જ ગ્વાયસ પ્રાન્તના આર્મી અને પોલીસ કો-ઑર્ડિનેટર બનાવવામાં આવ્યા છે.

તેમણે બીબીસીને કહ્યું કે તમામ મૃતદેહોને અઠવાડિયાના આખર સુધી દફન કરી દેવામાં આવશે.

તેમણે કહ્યું, "અંતિમસંસ્કારની જવાબ... બાકીનો લેખ લખો:

યુ થયું છે, તે કોરોના વાઇરસને કારણે થયું છે. તેમના પરિવારજનો પણ ડરેલા છે."

તેઓ કહે છે, "ઘરમાં આ ભય છે. કોઈનું મૃત્યુ થાય તો આ ભયને કારણે લોકો મૃતદેહનો સ્પર્શ કરતા પણ ડરે છે. ગ્વાયાક્વિલનું તાપમાન વધારે છે એટલે મૃતદેહો જલદી ખરાબ પણ થઈ રહ્યા છે."

જાહેર આરોગ્ય વિશેષજ્ઞ અર્નેસ્ટો ટૉરેસનું માનવું છે કે સામુદાયિક સ્તરે આ મહામારીથી લડવું જોઈએ.

તેઓ કહે છે, "જો આપણે સમાજના લોકોને વિશ્વાસમાં લઈને આમાં સામેલ કરીએ તો હૉસ્પિટલમાં ભીડ પર નિયંત્રણ કરી શકીએ."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... પ્રમુખ સચિવ જયંતી રવિ કહેતા રહ્યા છે કે, કારણકે ગુજરાતમાં બહુ મોટા પ્રમાણમાં ટેસ્ટિંગનું કામ હાથ ધરવામાં આવ્યું છે એટલે રાજ્યમાં કેસો વધશે.

ગુજરાતમાં અમદાવાદમાં સૌથી વધારે કેસ છે ત્યારે બીજા ક્રમે સુરત આવે છે.

અમદાવાદમાં ગુજરાતના કુલ કોરોના સંક્રમણના કેસમાંથી 60 ટકા જેટલા કેસ આવેલા છે. ત્યારે સુરતમાં પણ બહુ ઝડપથી કેસ વધ્યા છે.

અમદાવાદમાં 23 એપ્રિલ સુધી 1652 કેસ હતા અને 113 દર્દીઓ સાજા થયા છે. આમ જોતાં અમદાવાદમાં 23 એપ્રિલ સુધી રિકવરી રેટ 6.3 ટકા જેટલો છે.

સુરતમાં 23 એપ્રિલ સુધી 451 કેસ હ... બાકીનો લેખ લખો:

રણાંક વિશે વાત કરતા કહ્યું કે કોરોના સંક્રમણને કારણે ગુજરાતમાં મૃત્યુ પામનાર 67 લોકોમાંથી 60 દર્દીઓમાં પહેલેથી ગંભીર બીમારીઓ હતી જેમકે કિડનીનો રોગ, હૃદય રોગ, ડાયાબિટીઝ, હાઇપર ટેન્શન. આ પ્રકારની ગંભીર બીમારીને કારણે પહેલેથી જ આ દર્દીઓની રોગ પ્રતિકારક શક્તિ નબળી હતી અને તેથી તેઓ કોરોના વાઇરસના સંક્રમણના શિકાર થયા અને તેમની હાલત ગંભીર થઈ ગઈ હતી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... ફરિયાદમાં જેને ટાંકો ગણાવાય છે તે પ્રથમ દર્શનીય રીતે રસ્તા પર જોવા મળતી ગોળ ઢાંકણવાળી ચૅમ્બર છે.

પરંતુ તે મેઇન રોડ પર નથી અને વેજલપુર નજીક વિશાલા ચોકડી પાસે એક શોપિંગ મોલ નજીક રસ્તાની સાઇડ પર છે.

ઘટનાસ્થળે નામ નહીં જણાવવાની શરતે એક સુરક્ષાકર્મીએ બીબીસીને કહ્યું કે આ સ્થળે જ બે મજૂરોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં.

જે સ્થળે મૃત્યુ થયું છે ત્યાં જ મજૂરો ખોદકામ કરતા હતા.

જોકે, એ ચૅમ્બર પાણીના ટાંકાની છે કે ગટરની છે તે અંગે કોઈ પૃષ્ટિ બીબીસી કરી શક્યું નથી.

વળી, જે મજૂરો પ્રાથમિક રીતે જમીન ખોદી કરીને પા... બાકીનો લેખ લખો:

ાત્ર રકમ ચૂકવવામાં આવે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... ફિલ્મ વ્યવસાયિક દૃષ્ટિએ સફળ રહી.

બે ફિલ્મોમાં સહાયક તરીકે કામ કર્યા બાદ ચેટરજીએ નક્કી કર્યું કે હવે તેઓ જાતે જ ફિલ્મ નિર્દેશન કરશે.

ચાહ અને રાહ

પ્રતીકાત્મક તસવીર

એ સમયે એફ. એફ. સી. (ફિલ્મ ફાયનાન્સ કૉર્પોરેશન), જે હાલમાં એન.એફ.ડી.સી. (નેશનલ ફિલ્મ ડેવલ્પમેન્ટ કૉર્પોરેશન)એ નવા, યુવાન તથા પ્રયોગશીલ ફિલ્મકારોને ધિરાણ આપવાનું નક્કી કર્યું હતું.

બાસુ ચેટરજીએ ફિલ્મનું નિર્માણ કરવા માટે મિત્ર રાજેન્દ્ર યાદવની નવલકથા 'સારા આકાશ' ઉપર પસંદગીનો કળશ ઢોળ્યો. તેમણે સ્ક્રિપ્ટ લખીને જમા કરાવી દીધી. ફિલ્... બાકીનો લેખ લખો:

ક રીતે મારી ફિલ્મોમાં મધ્યમવર્ગીય પાત્રો હોય છે.'

ચેટરજી એવું પણ કહેતા કે 'પૉપ્યુલર હીરોની અવિશ્વસનીય મર્દાનગી મને સમજાતી નથી.'

બાસુ ચેટરજીની ફિલ્મોના હીરો-હિરોઇન તમને આજે પણ મધ્યમવર્ગના સમાજ કે પરિવારમાં જોવા મળી રહેશે. એવું લાગશે કે તેઓ વાસ્તવિક જીવનમાંથી સીધા જ રૂપેરી પરદે ઉતરી આવ્યા છે.

ફિલ્મ 'સારા આકાશ'માં હીરો સમર (રાકેશ પાંડે) તથા હીરોઇન પ્રભા (મધુ ચક્રવર્તી) વચ્ચે લાંબા સમય સુધી અબોલા રહે છે.

સમરને લાગે છે કે પરિવારની જરૂરિયાતોને કારણે તેને એક અનિચ્છિત સંબંધમાં બાંધી દેવાયો છે, જે તેની જિંદગની વાડ બની ગઈ છે.

તે પોતાના મિત્રોને કહે પણ છે, 'આપણે આવી વાડોને કચડીને જ આગળ વધવું પડશે.'

બાસુ ચેટરજી (એકદમ ડાબે)

ફિલ્મ 'પિયા કા ઘર'માં નાના ઘરમાં જિંદગી પસાર કરી રહેલા રામ શર્મા (અનિલ ધવન) તથા માલતી શંકર (જયા ભાદુડી)ના દામ્પત્યજીવનની અડચણો તથા અંતરંગતાને સુંદર રીતે નિરુપવામાં આવ્યા છે.

ફિલ્મ 'પિયા કા ઘર'એ રાજા ઠાકુરની મરાઠી ફિલ્મ 'મુંબઈચા જવાઈ'ની રિમેક હતી.

મન્નુ ભંડારીની ફિલ્મ 'યહી સચ હૈ' ઉપર આધારિત ફિલ્મ 'રજનીગંધા' મધ્યમવર્ગીય સંદર્ભ સાથે પ્રણયત્રિકોણને રજૂ કરે છે.

ફિલ્મમાં વિદ્યા સિંહાએ નાયિકા દીપાની ભૂમિકામાં હિંદી ફિલ્મોની પ્રચલિત હિરોઇનો કરતાં અલગ છાપ ઊભી કરી હતી.

દીપા (વિદ્યા સિંહા), નવીન (દિનેશ ઠાકુર) તથા સંજય (અમોલ પાલેકર)ની વચ્ચેનો પ્રણય ત્રિકોણ મધ્યમવર્ગીય રૉમાન્સ, આશાઓ તથા સ્મતૃતિડંખને બારીકાઈથી રજૂ કરે છે.

આ ફિલ્મમાં યોગેશના ગીતોએ મધ્યમવર્ગીય યથાર્તની ભાવભીની તરલતા તથા ઊંડાઈ આપી હતી. તેમની ફિલ્મ 'ચિત્તચોર', 'છોટી સી બાત', 'ખટ્ટા મીઠ્ટા' તથા 'સ્વામી' જેવી ફિલ્મોના વિષય તથા પાત્રોની ચર્ચા વિસ્તારપૂર્વક થઈ શકે તેમ છે.

આ તમામ ફિલ્મો દ્વારા બાસુ ચેટરજીએ હિંદી ફિલ્મોના બાલ્કનીમાં (શિક્ષિત અને મધ્યમવર્ગ) બેઠેલા પ્રેક્ષકોને નજીકનો અનુભવ તથા મનોરંજન આપવાનો પ્રયાસ કર્યો.

બાસુ ચેટરજી, હૃષિકેશ મુખરજી અને ગુલઝાર

ગુલઝાર

બાસુ ચેટરજી, હૃષિકેશ મુખરજી તથા ગુલઝાર હિંદી ફિલ્મોમાં 'મિડલ સિનેમા' દ્વારા દર્શકોને પોતાની ફિલમો પ્રત્યે આકર્ષિત કરતા રહ્યા. તેમણે મુખ્યપ્રવાહની કૉમર્શિલ ફિલ્મો તથા આર્ટ સિનેમાની વચ્ચે દર્શકોને રોચક મનોરંજન પીરસ્યું.

પ્રલોભનો તથા તકો હોવા છતાં આ ત્રણેય ડાયરેક્ટર ધરાતલ ઉપર નવી-નવી ફિલ્મો સર્જતા રહ્યા.

તેમણે પૉપ્યુલર સ્ટાર્સને કંઈક નવું તથા સાર્થક કરવાની તક આપી....


... ફેશન ડિઝાઈનર છું. એક દિવસ મારા મનમાં એક વિચાર આવ્યો કે કેમ હું મારા માટે એવાં કપડાં ડિઝાઇન કેમ ના કરું કે જેવાં હું મૉડલ્સ માટે કરું છું.”

આ રીતે જીશા પોતાના માટે કપડાં ડિઝાઇન કરવા લાગ્યા અને પહેરવા માંડ્યા, અને એમનો જાત પ્રત્યેનો પ્રેમ ફરી જીવંત બન્યો. ત્યારબાદ તેમને વિચાર આવ્યો કે “જો હું મૉડલ્સ માટે કપડાં બનાવી શકું તો એમની જેમ મૉડલિંગ કેમ ના કરી શકું?''

આયુષીની એક મિત્રએ જ્યારે એમને પ્લસ સાઇઝ બ્યૂટી કૉન્ટેસ્ટ માટે ફૉર્મની લિંક મોકલી ત્યારે તેમણે એ લિંકને ખોલી પણ નહોતી.

એમણે જણાવ્યું,''મિ... બાકીનો લેખ લખો:

ણાવે છે,''અમારા માટે આ બધું કરવું સરળ નહોતું. કારણ કે પ્લસ સાઇઝવાળી છોકરીઓને મૉડલિંગ માટે સમજાવવું ખૂબ મુશ્કેલ હતું. સમાજે એમનો આત્મવિશ્વાસ એટલો બધો ઘટાડી નાંખ્યો હોય છે કે એમને જાત પર ભરોસો આવતો જ નથી.

એમને લાગે છે કે એમને રૅમ્પ પર ચાલતા જોઈને લોકો એમના પર હસશે, પણ અમારો પ્રયાસ ચાલુ જ છે અને આ પ્રયાસોની અસર પણ જોવા મળી રહી છે.''

તો હવે મૉડલ્સ બનેલી આ છોકરીઓ, એ લોકોને શું કહેવા માંગશે કે જેમણે ક્યારેક એમની મજાક ઉડાડી હતી.

આના જવાબમાં આયુષી હસીને જણાવે છે કે,''આજે લોકો મારી વાતો સાંભળે છે, હું એમની નહીં.''

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... બતાવો બહેન. આખું ગામ ફરે છે, હું એક જ કરું છું.'

વાઇરલ વીડિયોમાં જોઈ શકાય છે કે પ્રકાશ કોઈ વ્યક્તિ સાથે સુનિતાની ફોન ઉપર વાત કરાવે છે, કથિત રીતે સામે મંત્રી કુમાર કાનાણી છે. જેઓ કહે છે કે, 'મારો છોકરો છે, મારી ગાડી છે, બોર્ડ લ ગાવીને કેમ ન ફરે?', 'મને કાયદો ન બતાવો બહેન', 'આખું ગામ ફરે છે, હું એક જ કરું છું?' અને 'કાયદેસર રીતે કાર્યવાહી કરવી હોય તો કરી શકો છો.'

રાજ્યકક્ષાના આરોગ્યમંત્રી કુમાર કાનાણીએ 'મંતવ્ય ન્યૂઝ'ને ઇન્ટરવ્યૂમાં કહ્યું કે 'ફોન ઉપર વાત થઈ ત્યારે મેં કાયદેસરની કાર્ય... બાકીનો લેખ લખો:

નલ કૅડેટ કૉર) સાથે જોડાયેલાં હતાં અને તેમણે પ્રતિષ્ઠિત રિપબ્લિક-ડે પરેડમાં ભાગ લીધો હતો.

તેઓ આગળ જતાં આઈ.પી.એસ. (ઇન્ડિયન પોલીસ સર્વિસ)નાં અધિકારી બનવા માગે છે. અભ્યાસની બાબતમાં તેમણે એલ.એલ.બી. કરવાની કે પત્રકારત્વનો અભ્યાસ કરવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી છે.

કાયદો, કલમ અને કાર્યવાહી

બુધવારની ઘટનાની ઓડિયો-વીડિયો ક્લિપ વિકઍન્ડમાં વાઇરલ થઈ હતી, જે પછી પોલીસ હરકતમાં આવી હતી.

'ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ'ના અહેવાલ મુજબ, પ્રધાનપુત્ર પ્રકાશ કાનાણી તથા તેમના બે મિત્ર દીપક ગોધાણી તથા સંજય કાકડિયા વિરુદ્ધ ભારતીય દંડ સંહિતાની કલમ 188, 269, 270 તથા 144 અંતર્ગત કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી. તેમની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી અને બાદમાં તેમને જામીન ઉપર છોડી દેવામાં આવ્યા હતા.

અહેવાલ મુજબ, સુરત એન.સી.પી. (રાષ્ટ્રવાદી કૉંગ્રેસ પાર્ટી)ના પૂર્વ અધ્યક્ષ રાજુભાઈ ગોધાણીએ વરાછા પોલીસમાં સુનિતા યાદવ સામે અરજી આપી છે, જેમાં તેમની ઉપર અપશબ્દ બોલવાનો તથા રાત્રિ કર્ફ્યુનો ભંગ કરનારાઓ પાસે ઉઠકબેઠક કરાવવાનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો છે.

સુરત પોલીસના જનસંપર્ક અધિકારી પી. એલ. ચૌધરીના કહેવા પ્રમાણે, "વાઇરલ ઓડિયો સુરતના પોલીસ કમિશનર (આર. બી. બ્રહ્યભટ્ટ)ના ધ્યાને આવ્યો છે અને આ કેસમાં એ.સી.પી. દ્વારા તપાસના આદેશ આપવામાં આવ્યા છે."

એક ફેસબુક લાઇવ દરમિયાન યાદવે પોતાના જીવ ઉપર જોખમ હોવાની વાત કહી હતી. તેમને તથા તેમના પિતાને ધમકીભર્ય ફોન અને સંદેશ મળતા હોવાનો તેમણે આરોપ મૂક્યો છે.

હાલ તેમને હથિયારધારી પોલીસ કૉન્સ્ટેબલનું સંરક્ષણ આપવામાં આવ્યું છે અને યાદવનું કહેવું છે કે પોલીસદળ તેમને સમર્થન કરી રહ્યું છે.

સોશિયલ મીડિયા પર સ્વાગત

સોશિયલ મીડિયા ઉપર આ ઘટના બહાર આવ્યા બાદ સુનિતા યાદવની ફરજનિષ્ઠા તથા હિંમતની ચોમેરથી પ્રશંસા થઈ રહી છે.

ઉત્તર પ્રદેશના પૂર્વ મુખ્ય પ્રધાન અખિલેશ યાદવે ટ્વીટ કર્યું, "અમે બધા કર્તવ્યનિષ્ઠ કૉન્સ્ટેબલ સુનિતા યાદવ સાથે ઊભા છીએ. આવા કર્તવ્યનિષ્ઠ લોકોને કારણે જ પોલીસનું માન વધે છે. ગુજરાતની ભાજપ સરકાર સુનિતાને સન્માનિત કરે."

ગુજરાત પોલીસના ભૂતપૂર્વ અધિકારી ડી.જી. વણઝારાએ સુનિતા યાદવનાં સમર્થનમાં ટ્વીટ કરીને લખ્યું કે કાયદો તોડનારાઓ સામે વહેલામાં વહેલી તકે ગુનો, દાખલ કરવો જોઈએ.

તેમણે ટ્વિટર પર લખ્યું, "મેં કેટલાક એસ.પી. (સુપરિન્ટેન્ડેન્ટ ઑફ પોલીસ) જોયા છે, જેમની પ્રતિભા કૉન્સ્ટેબલ કરતાં પણ ઓછી હતી અને કેટલાક એવા કૉન્સ્ટેબલોને જોયા છે...


... બનાવવાનો દાવો કરતો પત્ર આપવો જોઈએ અથવા રાજ્યપાલ તેમને આ માટે નિમંત્રણ આપી શકે છે."

ભારતના બંધારણના નિષ્ણાંત ડૉ. ઉલ્હાસ બાપત કહે છે, "રાજ્યપાલ સૌથી વધારે બેઠક મેળવનારા પક્ષને નિમંત્રણ આપે છે. મહારાષ્ટ્રમાં હાલની સ્થિતિને જોતાં રાજ્યપાલ ભાજપને બોલાવશે."

"જો ભાજપના નેતા સરકાર રચવા આમંત્રણનો સ્વીકાર કરશે તો તેમણે બહુમત સાબિત કરવા માટે 15 દિવસનો સમય આપવામાં આવશે."

"જો ભાજપ સરકાર બનાવવાનો ઇન્કાર કરી દે તો બીજા નંબરના પક્ષને તક આપવામાં આવશે."

ડૉ. ઉલ્હાસ કહે છે, "જો તમામ દળ સરકાર બનાવવાની ના પાડી... બાકીનો લેખ લખો:

ી શકે છે.

કામચલાઉ સરકાર

હાલમાં મુખ્ય મંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસ મહારાષ્ટ્ર સરકારના 'કામચલાઉ મુખ્ય મંત્રી' છે.

પરંતુ બંધારણમાં 'કામચલાઉ મુખ્ય મંત્રી'ની અવધારણાને લઈને વિસ્તૃતમાં કંઈ કહેવામાં આવ્યું નથી. અનંત કળસે કહે છે કે આ શબ્દાવલી અનૌપચારિક રીતે ઉપયોગમાં લેવાય છે.

અનંત કળસે કહે છે, "કામચલાઉ સરકાર કોઈ નીતિગત નિર્ણય નહીં લઈ શકે. તેમણે માત્ર સરકારનું દૈનિક વહીવટી કામકાજ જ જોવાનું હોય છે."

ઉલ્હાસ બાપટ કહે છે, "કારોબારી સરકાર નવ નવેમ્બર સુધી રહેશે. આના પછી તમામ શક્તિઓ રાજ્યપાલ પાસે પહોંચી જશે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... બનાવી શકે છે.

જોકે માત્ર ઉત્તરાખંડ અને ઉત્તરપ્રદેશ બે જ રાજ્યોએ તેના માટેનો કાયદો બનાવ્યો છે. આ કાયદામાં પણ કેટલીક ખામીઓ છે અને તેના કારણે વેપારીઓ માટે આ ક્ષેત્રમાં કામ કરવું અશક્ય બની રહ્યું છે.

સિરુપા કહે છે, "દાખલા તરીકે ઉત્તરાખંડમાં કાયદો કહે છે કે "ગાંજાના છોડમાં માત્ર 0.3 ટકા ટેટ્રાહાઇડ્રોકેનાબિનૉલ (TAC) હોવું જોઈએ. પરંતુ ઘણી વાર મોસમને કારણે અને ભારે ભેજ હોય ત્યાં ગાંજાના છોડમાં TACનું પ્રમાણ વધી જાય છે."

ભુવનેશ્વરમાં આવેલી ડેલ્ટા બાયોલૉજિકલ્સ ઍન્ડ રિસર્ચ પ્રા. લી.ના વિક્રમ મિત્રાના... બાકીનો લેખ લખો:

ને અમારાં ઘણાં ઉત્પાદનો બજારમાં મળે છે. મુંબઈની એક મોટી હૉસ્પિટલમાં અમે ટર્મિનલ કૅન્સરના દર્દીઓ પર ગાંજામાંથી બનેલી દવાના ઉપયોગ માટેની ક્લિનિકલ ટ્રાયલ શરૂ થાય તેની રાહ જોઈ રહ્યા છીએ."

નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ આયુર્વેદમાં આ અભ્યાસનું માર્ગદર્શન કરી રહેલા પ્રોફેસર પવનકુમાર ગોડતવાર બીબીસીને જણાવે છે કે, "આ છોડના માદક પદાર્થનું નામ ગાંજો છે, પણ સંસ્કૃતમાં તેને વિજયા કહે છે. આયુર્વેદમાં તેના ઉપયોગને અયોગ્ય માનવામાં આવ્યું નથી. ઘણી આયુર્વેદિક દવાઓ માત્ર વિજયાનો ઉપયોગ નહીં, પણ અફીણનો પણ ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. તમે તેનો કેવી રીતે ઉપયોગ કરો છો તે અગત્યનું છે."

મુંબઈની કસ્તૂરબા મેડિકલ સોસાયટીમાં આયુર્વેદિક સલાહકાર તરીકે કામ કરતાં ડૉક્ટર કલ્પના ધુરી-શાહ કહે છે, "દર્દીઓને જણાવવામાં આવ્યું કે દવામાં ગાંજો છે ત્યારે કોઈએ તેની સામે નકારાત્મક પ્રતિક્રિયા આપી નહોતી. એક્ઝિમા જેવી ત્વચાની બીમારીમાં આ દવાઓ બહુ ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે."

ડૉ. ધુરી-શાહના એક દર્દીએ બીબીસીને કહ્યું, "મારા પગમાં બહુ ખંજવાળ આવતી હતી અને તે જગ્યાએ કાળા ધબ્બા થઈ જતા હતા. મને તેલ આપીને કહેવાયું હતું કે તેનાં બે ટીપાં નાભિમાં નાખવાના રહેશે. ડૉક્ટરે મને જણાવ્યું હતું કે ગાંજાના છોડનો અર્ક આમાં નાખવામાં આવ્યો છે. મને તેના કારણે કોઈ આડઅસર થઈ નથી. મને તેની કોઈ લત પણ લાગી નથી અને થોડા મહિનામાં મારી બીમારી દૂર પણ થઈ ગઈ હતી."

આગળ શું કરવાની જરૂર છે

મિત્રા કહે છે, "ખાંડ, મસાલા, ચા અને કૉફીની જેમ સરકારે ગાંજાના વેપારને મંજૂરી આપી નથી તે સૌથી મોટી મુશ્કેલી છે."

"તેની સાથે જોડાયેલા કાયદામાં ફેરફાર કરવાની જરૂર છે, જેથી રિસર્ચ ઍન્ડ ડેવલપમૅન્ટમાં રોકાણ થઈ શકે. નિયમન માટેના કોઈ નિશ્ચિત ધોરણો ના હોવાથી કંપનીઓ આ ક્ષેત્રમાં રોકાણ કરતી નથી."

"તેનું વેપારીકરણ કરવા માટેના કોઈ રોડમૅપ નથી."

કાયદાકીય ફેરફારો કરવા જોઈએ ખરા?

વિધિ સેન્ટર ફૉર લીગલ પૉલિસીના સહસ્થાપક આલોક પ્રસન્ના કુમારે બીબીસીને જણાવ્યું, "કાયદામાં ફેરફારની શરૂઆત એવી રીતે કરવી જોઈએ કે ગાંજો રાખવો તે ગુનો નથી. તે સાથે જ ગાંજાની ખેતી અને તેને વેચવા માટે વિશેષ લાયસન્સની વ્યવસ્થા કરવી પડશે."

તેઓ કહે છે, "આ ફેરફારો કેન્દ્ર સરકારે કરવાના રહેશે. કેન્દ્ર સરકારે તે માટે એક ફ્રેમવર્ક બનાવવાનું રહેશે, જેથી રાજ્ય સરકાર તેનું પાલન કરી શકે અને લાયસન્સ આપી શકે."

ડૉ. અમ્બેકર કહે છે, "આ મજાક પણ છે અને વિડંબના પણ છે કે ભારતમાં ઊગતા...


... બની ગઈ.

બેઇજિંગે મેઇનલૅન્ડ ચીનમાં ઉપસ્થિત તેના તમામ સ્ટોર બંધ કરવાની ધમકી આપી હતી.

નાયક કે દગાબાજ

તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે આ કાયદો લાગુ થયા પછી હૉંગકૉંગ ચીન જેટલો જ ભ્રષ્ટ થઈ જશે.

ત્યાર બાદ તેમણે પોતાની પ્રકાશન કંપની વેચીને લોકશાહીના સમર્થનમાં અનેક લોકપ્રિય પ્રકાશનોની શરૂઆત કરી.

તેમાં ડિજિટલ પત્રિકા 'નેક્સ્ટ' અને 'ઍપલ ડેલી' અખબાર પણ સામેલ છે. તેઓ હૉંગકૉંગમાં સૌથી વધારે વાંચવામાં આવતાં પ્રકાશનોમાં સામેલ છે.

હૉંગકૉંગના સ્થાનિક મીડિયામાં ચીનનો ભય સતત વધી રહ્યો છે, પરંતુ લાઈએ ચીનના વહીવટી તંત્... બાકીનો લેખ લખો:

્રવારે સજા સંભળાવતી વખતે ન્યાયાધીશે કહ્યું, "દરેક વ્યક્તિએ પોતાનાં કામોનું પરિણામ ભોગવવું પડે છે, ભલે પછી તે ગમે તે હોય."

આ ચુકાદો સાંભળીને પણ જિમ્મી લાઈના ચહેરા પર શાંતિ દેખાતી હતી.

તેઓ સજા સાંભળીને આશ્ચર્યચકિત થયા હોય તેમ લાગ્યું ન હતું. આખરે તેઓ બેઇજિંગને ઝુકાવવામાં સફળ કેમ ન થયા?

તેનો જવાબ કદાચ ગયા વર્ષે તેમણે બીબીસીને આપેલી મુલાકાતમાંથી મળી શકે છે.

તેમણે કહ્યું હતું, "જો તેઓ તમારામાં ભય પેદા કરી શકે તો તે તમને નિયંત્રિત કરવાનો સૌથી સસ્તો અને અસરકારક રસ્તો છે. પરંતુ તેઓ જાણે છે કે ડરાવવા-ધમકાવવાથી હવે લોકો ડરવાના નથી."

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... બન્નેએ હાર્દિકને ફરી સમર્થન આપવાની વાત તાજેતરમાં કરી હતી અને લાલજી પટેલ તો હાર્દિકને મળવા તેમના નિવાસસ્થાને પણ ગયા હતા.

"કડવા-લેઉવા નહીં, અમે માત્ર પટેલ"

પાટીદાર આંદોલને કડવા અને લેઉવા પટેલના અલગ-અલગ નેતૃત્વને જોયું છે. બન્ને પાટીદારો અલગ-અલગ કુળદેવીને પૂજે છે.

કડવા પાટીદારનાં કુળદેવી ઉમિયા માતા છે, જ્યારે લેઉવા પટેલનાં કુળદેવી ખોડિયાર માતા છે.

આ વખતના આંદોલનમાં 'જય ઉમા-ખોડલ'નો નારો ગાજ્યો હતો. આ સંબંધે મનોજ પનારાએ કહ્યું હતું, "‘જય ઉમા-ખોડલ’ના નારાનો અર્થ એ છે કે કડવા અને લેઉવા બન્ને એક ... બાકીનો લેખ લખો:

નુસૂચિત જાતિ, જનજાતિ અને અન્ય પછાત વર્ગોની અનામતની ટકાવારીમાં ઘટાડો ન થાય એ રીતે અનામતની માગણી તેઓ કરી રહ્યા છે.

હાર્દિક પટેલના અનામત આંદોલનને કારણે જ ગુજરાતમાં કોંગ્રેસને નવજીવન મળ્યું છે.

આરોપો અને ટીકા

હાર્દિક પટેલે અનામત આંદોલન શરૂ કર્યું પછી ભાજપે તેમના પર અનેક આક્ષેપો કર્યા છે.

ભાજપના પ્રવક્તા ભરત પંડ્યાએ બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતા કહ્યું, "હાર્દિકની માગણી ગેરવાજબી છે. ગુજરાત સરકારે સવર્ણ સમાજ માટે અનેક યોજનાઓ શરૂ કરી છે અને તેનો ફાયદો લોકો સુધી પહોંચી રહ્યો છે."

પંડ્યાના જણાવ્યા મુજબ, કેન્દ્ર ઉપરાંત રાજ્ય સરકારે પણ ખેડૂતો માટે સંખ્યાબંધ યોજનાઓ શરૂ કરી છે.

હાર્દિક પટેલના ભૂતપૂર્વ સાથી અને હાલ ભાજપના નેતા વરુણ પટેલે બીબીસી ગુજરાતીને જણાવ્યું હતું કે હાર્દિક પર પૈસા લઈને આંદોલન ચલાવવાના આક્ષેપ અગાઉ થયા હતા.

જોકે, બીબીસી ગુજરાતી સાથેની વાતચીતમાં હાર્દિક પટેલે કહ્યું હતું, "મારા પર આવા અનેક પાયાવિહોણા આક્ષેપો થયા છે. હું ગરીબ લોકોની સેવા કરવા નીકળ્યો છું અને મને આવા આક્ષેપોની કોઈ પરવા નથી."

મનોજ પનારાએ કહ્યું હતું, "આ આક્ષેપો પાયા વગરના અને માત્ર હાર્દિકને બદનામ કરવાના હેતુસર ઊપજાવી કાઢેલા છે."

હાર્દિકની માગણીઓ

ખેડૂતોનાં દેવાંની માફીની માગણી પણ હાર્દિક પટેલના આંદોલનમાં મહત્ત્વનો ભાગ ભજવી રહી છે.

બીબીસી ગુજરાતી સાથેની વાતચીતમાં હાર્દિક પટેલે જણાવ્યું, “ખેડૂતોની વાત એ પાટીદારોની વાત જ છે, કારણ કે મોટાભાગના ખેડૂતો પાટીદાર સમાજમાંથી જ આવે છે. તેથી અનામતની સાથે દેવાંમાફીની પણ માગણી કરવામાં આવી છે.”

દેવાંમાફીની માગણીને કારણે પણ હાર્દિકને ખોવાયેલી લોકપ્રિયતા પાછી મળી રહી હોવાનું તેમના સમર્થકો માને છે.

આ બે માગણી ઉપરાંત અલ્પેશ કથિરિયાને જામીન પર મુક્ત કરવાની માગણી પણ હાર્દિકે કરી છે.

હાર્દિકની યાત્રાઃ વીસનગરથી અમદાવાદ

જુલાઈ, 2015 - સરદાર પટેલ ગ્રૂપના સભ્ય હાર્દિક પટેલે વીરમગામ, વીસનગર, માણસા અને મહેસાણા જેવા ઉત્તર ગુજરાતનાં અનેક ગામોમાં વિવિધ કાર્યક્રમો યોજવાની શરૂઆત કરી.

ઑગસ્ટ, 2015 - અમદાવાદના GMDC મેદાનમાં 25 ઑગસ્ટે વિશાળ ક્રાંતિ રેલીનું આયોજન કરીને સમાજના લોકોને આકર્ષ્યા.

હાર્દિક તમામ પાટીદારોના નેતા બન્યા અને પાટીદાર આંદોલનનો ચહેરો બન્યા. એ રેલીમાં હિંદીમાં ભાષણ કરીને દેશભરના લોકો સુધી પહોંચ્યા. સભા બાદ પ્રથમ વખત હાર્દિક પટેલને અટકાયતમાં લેવાયા.

સપ્ટેમ્બર, 2015 - પાટીદાર આંદોલનને...


... બન્નેનાં રંગસૂત્રો છે અને મારા શરીરમાં ગર્ભાશય પણ છે.

એ પછી મેં મારા પિતા સાથે ગંભીર વાતચીત કરી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે તારી શારીરિક અવસ્થાની વાત તારી સાથે નહીં કરવાની સલાહ મને બે બાળ મનોચિકિત્સકોએ આપી હતી.

મારા પિતાએ તેમની ભૂલ સ્વીકારી ન હતી. તેમણે મને એ સમયે જ સચ્ચાઈ જણાવી દીધી હોત તો મારું જીવન અલગ જ હોત.

એ પછી મેં મારા પિતા સાથે ક્યારેય વાત કરી નથી.

હકીકતની જાણ થયાના થોડા દિવસ પછી હું બહુ હતાશ થઈ ગઈ હતી. આગળ કઈ રીતે જીવવું એ મને સમજાતું ન હતું, પણ મેં મારી જાતને સ્વીકારી લીધી હતી. માર... બાકીનો લેખ લખો:

્યું છે તેની મને ચિંતા ન હતી, પણ બીજા તરુણોને ચિંતા કરતા નિહાળીને હું પણ ચિંતા કરવા અને મારી જાત વિશે માનસિક દબાણ અનુભવવા લાગી હતી.

મેં મારા લાંબા વાળ કપાવવાનો ઇનકાર કર્યો હતો, પણ પેન્ટ્સ તથા પહોળાં વસ્ત્રો પહેરતી રહી હતી. આજે મને સમજાય છે કે તેમણે મને મારી જાતિની પસંદગી કરવાનું ટાળવાની છૂટ આપી હતી. એટલે હું શાંત રહી શકી હતી.

એ લૂક મેં આજે પણ જાળવી રાખ્યો છે.

હું 13 વર્ષની હતી ત્યારે મને અકસ્માત નડ્યો હતો. હું ઘોડા પરથી પડી ગઈ હતી. મને કરોડરજ્જૂમાં ફ્રેક્ચર થયું હતું.

મારા શરીરમાં કેથેટર ઘુસાડવામાં આવ્યું હતું. તેથી નર્સીસે મારા ગુપ્તાંગો જોયાં હતાં. એ મારી મશ્કરી કરતી હતી કે હું છોકરો છું કે છોકરી તેની ખબર પડતી નથી.

તૂટેલી કરોડરજ્જૂ સાથે પથારીમાં પડ્યા રહીને આવું સાંભળવાનું કેટલું પીડાદાયક હશે તેની કલ્પના કરો.

હૉસ્પિટલમાંથી ડિસ્ચાર્જ થયા પછી એક વર્ષ સુધી મારે મારા ઘરના એક ઓરડામાં ગોંધાઈ રહેવું પડ્યું હતું. એ રૂમમાં એક પલંગ, એક ખુરશી અને એક ભોજન તથા એક ટૉઇલેટ માટે એમ બે બાઉલ હતાં.

મારા મમ્મી, દાદી તથા બહેન આખો દિવસ કામ કરતાં હતાં અને મારા પપ્પા અમને છોડી ગયા હતા. તેથી મારી સંભાળ રાખવાવાળું કોઈ ન હતું.

લીઆ કહે છે બાળપણમાં લીધેલા નિર્ણય મામલે તેમનાં માતાને અફસોસ છે

એક દિવસ મને જોરદાર પીડા થતી હતી અને મેં મારી જાતને કાતર વડે ઈજા પહોંચાડી હતી. જાતને જાતે આપેલી પીડા એ રીતે મારી જીવનમાં પ્રવેશી હતી. મારી મમ્મીના ધ્યાનમાં કશું આવ્યું ન હતું.

હું ફરી મારા પગ પર ઊભી થઈ શકીશ એવી ડૉક્ટરોને ખાતરી ન હતી, પણ મેં કસરત શરૂ કરી અને એક દિવસ કોઈ ખાસ સાધન વિના હું પથારીમાંથી બેઠી થઈ ગઈ હતી.

હું સૌપ્રથમ સ્કૂલે જવા ઈચ્છતી હતી. એ મારા ઘરથી માત્ર 20 મિનિટના અંતરે આવેલી હતી, પણ બીમારી પછી સ્કૂલે પહોંચતાં મને બે કલાક લાગ્યા હતા.

સ્કૂલમાં બીજાં બાળકો મને દમદાટી આપતાં હતાં અને મારી બૅગને ટૉઇલેટમાં ફેંકી દેતાં હતાં. હું તેમની પાછળ દોડી શકવાની નથી એ તેઓ જાણતાં હતાં.

હું 16 વર્ષની થઈ પછી એક સવારે ઊઠી ત્યારે મારા ગાદલામાં લોહીનું મોટું ધાબું જોવા મળ્યું હતું.

મને હૉસ્પિટલે લઈ જવામાં આવી હતી. એક ડૉક્ટરે અલ્ટ્રાસાઉન્ડ દ્વારા મારી તપાસણી કરી હતી. તેણે અચાનક બૂમ પાડીને કહ્યું હતું કે અહીં તો ગર્ભાશય છે. હું એ વાત સાંભળી શકતી હતી, પણ ડૉકટરે એ હકીકતની સદંતર અવગણના કરી હતી.

મારા શરીરમાં સ્ત્રીનાં જનનાંગો હોવાની, એક છોકરાને માસિક...


... બસ નામ રહેશે ''હનુમાનજી'' કે ''શિવજી'' કરી નાખીએ તો પણ શું એ સેક્યુલર રહેશે?"

તો 'હમ ફેંકેગ' હૅશટેગથી અનેક લોકો વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને ગૃહમંત્રી અમિત શાહને ટેગ કરીને પણ ટ્વીટ કરી રહ્યા છે.

અનુરાગ મુસ્કાને લખ્યું- હમ ફેંકેંગે, હમ ફેંકેંગે.. ના સોચેંગે, ના સમજેંગે...

એક ટ્વીટ આવું પણ જોવા મળ્યું હતું.

એંગલ આર્મી નામના ટ્વિટર હેન્ડલથી કંઈક આવું લખાયું.

તો પ્રશાંત કનોજિયાએ ટ્વીટ કર્યું કે હમ ફેંકેંગે, લાજિમ હૈ કિ હમ ભી ફેંકેંગ...

ફૈઝની કહાણી...

1982માં અટલ બિહારી વાજપેયી સાથે ફૈઝ

ફૈઝ ... બાકીનો લેખ લખો:

્દ ઉપયોગ ન કરનારા ફૈઝને લઈને આજે સોશિયલ મીડિયામાં કેટલાક લોકો કડવા શબ્દોનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... બહાર તેમનું સ્વાગત કરવા માટે રામસિંહ અને મુખલિસ ખાન જેવા મામૂલી અધિકારીઓને મોકલ્યા તે શિવાજીને બિલકુલ ન ગમ્યું.

દરબારમાં માથું નમાવ્યું હોવા છતાં શિવાજીને ન તો બિરદાવવામાં આવ્યા કે ન તેમને કોઈ ઉપહાર આપવામાં આવ્યા. તેમને સામાન્ય મનસબદારોની વચ્ચે અનેક હરોળની પાછળ ઊભા રાખવામાં આવ્યા, જ્યાંથી તેઓ ઔરંગઝેબને જોઈ પણ શકતા ન હતા.

ત્યાં સુધીમાં શિવાજીનો ગુસ્સો સાતમા આસમાને પહોંચી ગયો હતો. તેમણે રામસિંહને પૂછ્યું કે તેમને કોની વચ્ચે ઊભા રાખવામાં આવ્યા છે?

રામસિંહે જ્યારે તેમને જણાવ્યું કે તેઓ પાંચ હજા... બાકીનો લેખ લખો:

ા નિવાસસ્થાને પહોંચાડી દેવામાં આવે.

કચ્છ : એ મહિલા સરપંચ જેમણે ગટરના પાણીથી 60 હજાર વૃક્ષો વાવવાનું અભિયાન આદર્યું

શિવાજીનું નિવાસસ્થાન મુગલ સૈનિકોએ ઘેરી લીધું

શિવાજી

રામસિંહને હુકમ કરવામાં આવ્યો કે તેઓ શિવાજીને આગ્રા શહેરની દીવાલોની બહાર જયપુર સરાયમાં ઉતારો આપે.

શિવાજી જેવા જયપુર નિવાસ પહોંચ્યા કે ઘોડેસવારોની એક ટુકડીએ નિવાસને ચારે બાજુથી ઘેરી લીધું. થોડી જ વારમાં પગપાળા સૈનિકો પણ ત્યાં પહોંચી ગયા. તેમણે પોતાની તોપનું મોઢું ભવનના દરેક દરવાજા સામે તાક્યું.

કેટલાક દિવસો વીતી ગયા અને સૈનિકો ચૂપચાપ શિવાજી પર નજર રાખતા રહ્યા, ત્યારે એ સ્પષ્ટ થઈ ગયું કે ઔરંગઝેબનો ઇરાદો શિવાજીને મારી નાખવાનો ન હતો.

ડેનિસ કિંકેડ પોતાના પુસ્તક "શિવાજી ધ ગ્રેટ રૅબલ"માં લખે છે, ''શિવાજીને તેઓ જ્યાં રોકાયા હતા તે ભવન છોડવાની છૂટ ન હતી. છતાં ઔરંગઝેબ તેમને ક્યારેક વિનમ્ર સંદેશ મોકલતા રહ્યા.''

તેમણે તેમના માટે ફળોના કરંડિયા પણ મોકલાવ્યા. શિવાજીએ પ્રધાન વજીર ઉમદાઉલ મુલ્કને સંદેશ મોકલાવ્યો કે બાદશાહે તેમને સલામત પાછા જવા દેવાનું વચન આપ્યું હતું. છતાં આ સંદેશની કોઈ અસર ન થઈ.

ધીમે ધીમે શિવાજીને સમજાઈ ગયું કે ઔરંગઝેબ તેમને ઉશ્કેરવા માંગે છે જેથી તેઓ એવું કંઇક કરી બેસે જેથી ઔરંગઝેબને તેમને મારવાનું બહાનું મળી જાય.

શિવાજીના વ્યવહારમાં અચાનક ફેરફાર

શિવાજી

ચોકીદારી કરતા સૈનિકોને અચાનક લાગ્યું કે શિવાજીનો વ્યવહાર બદલાઈ ગયો છે. તેઓ ખુશ દેખાતા હતા.

તેઓ તેમની સુરક્ષા કરતા સૈનિકો સાથે હસીને વાત કરતા હતા. તેમણે સૈન્ય અધિકારીઓને ઘણી ભેટ મોકલી. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે તેમને આગ્રાની આબોહવા બહુ માફક આવી ગઈ છે.

શિવાજીએ એમ પણ કહ્યું કે બાદશાહે તેમના માટે ફળ અને મીઠાઈઓ મોકલાવી તે બદલ તેઓ તેમના આભારી છે. શાસન સંભાળવાની કડાકૂટથી દૂર આગ્રા જેવા સુસભ્ય શહેરમાં રહેવાની તેમને બહુ મજા આવે છે.

આ દરમિયાન ઔરંગઝેબના જાસૂસો તેમના પર સતત નજર રાખતા હતા. તેમણે બાદશાહને એવી ખબર પણ પહોંચાડી કે શિવાજી બહુ સંતુષ્ટ જણાય છે.

ડેનિસ કિંકેડ લખે છે, ''ઔરંગઝેબને આશ્વસ્ત કરવા માટે શિવાજીએ તેમને સંદેશ મોકલાવીને એમ પણ પૂછ્યું કે શું તેમના પત્ની અને માતા તેમની પાસે આવીને રહી શકે છે? ઔરંગઝેબ આ માટે રાજી થઈ ગયા. તેમણે વિચાર્યું કે કોઇ વ્યક્તિ પોતાના ઘરની મહિલાઓને બંધક તરીકે રાખીને નાસી છૂટવાનો વિચાર ક્યારેય નહીં કરે. એ વાત સાચી કે શાહી મંજૂરી મળવા છતાં શિવાજીના પરિવારની મહિલાઓ...


... બાકીના હિસ્સા સાથે ઇન્ટરનેટથી જોડાઈ શકે નહીં.

દરિયાના તળિયે પડેલા કેબલને કાપવો મુશ્કેલ હોય છે, પણ ક્યારેક અકસ્માતે કેબલને નુકસાન થાય છે.

2008માં સબમરીન કેબલ કપાઈ જવાના કે તેમાં ગરબડ થવા ત્રણેક પ્રસંગે મધ્ય પૂર્વ, ભારત અને અગ્નિ એશિયાના વિસ્તારમાં ઇન્ટરનેટની સેવામાં મોટું ગાબડું પડ્યું હતું.

કેટલીક સરકારોએ 'કિલ સ્વીચ' પણ રાખેલી છે, જેને બંધ કરીને પોતાના દેશને ઇન્ટરનેટથી અળગો કરી શકાય છે.

2011માં આરબ સ્પ્રિંગ નામે સરકાર વિરોધી તોફાનો મોટા પાયે થવા લાગ્યા ત્યારે ઇજિપ્તે આ રસ્તો અપનાવ્યો હતો... બાકીનો લેખ લખો:

કદાચ ના પણ થાય.

2008માં અમેરિકાના ગૃહ વિભાગે બોર્ગને કામ સોંપ્યું હતું કે ઇન્ટરનેટ બંધ થાય તો શું થાય તેનો અહેવાલ તૈયાર કરે.

બોર્ગ અને તેમના સાથીઓ 2000ની સાલથી કમ્પ્યૂટર અને ઇન્ટરનેટ થોડીવાર માટે બંધ થઈ જાય ત્યારે તેનાથી અર્થતંત્રને શું અસર થાય છે, તેની તપાસ કરતા રહ્યા છે.

સન આઉટેજને કારણે સૌથી વધુ અસર થયાનો દાવો કરનારી 20 કંપનીઓના ત્રિમાસિક રિપોર્ટ્સની ચકાસણી કરવામાં આવી હતી.

સરખામણી માટે અન્ય રિપોર્ટ્સની પણ ચકાસણીમાં કરવામાં આવી. સરખામણી પછી ખ્યાલ આવ્યો કે આઉટેજને કારણે બહુ નગણ્ય એવું નુકસાન થયું હતું.

તેઓએ ચારેક દિવસ સુધી ચાલેલા વિક્ષેપના કિસ્સાઓમાં જ તપાસ કરી હતી અને તેમાં કોઈ મોટું નુકસાન દેખાયું નહોતું.

બોર્ગ કહે છે, "કેટલાક કિસ્સામાં બહુ મોટું નુકસાન થયાનો દાવો કરવામાં આવી રહ્યો હતો - લાખો અને કરોડો ડૉલરનું નુકસાન થયાનું કહેવાતું હતું."

તેમણે કહ્યું "હોટેલ, એરલાઇન્સ અને બ્રોકરેજ જેવી કંપનીઓને અસર થઈ હતી ખરી, પણ તેમનેય કંઈ બહુ મોટું નુકસાન થયું નહોતું."

એવું જણાયું હતું કે ઇન્ટરનેટ બંધ થઈ જવાને કારણે કેટલાક કામોમાં વિલંબ થતો હતો.

"લોકોએ જે કામ તાત્કાલિક કરી નાખ્યું હોત, તે કામ ઇન્ટરનેટ કનેક્શન ના હોવાના કારણે બે કે ત્રણ દિવસ બાદ કર્યું હતું," એમ બોર્ગ કહે છે.

તેઓ ઉમેરે છે, "હોલીડે સાથે વીકેન્ડને કારણે લાંબો ગાળો પડે ત્યારે તેને કઈ રીતે સંભાળવો તેની વ્યવસ્થા અર્થતંત્રમાં ગોઠવાયેલી જ છે."

કેટલાક કિસ્સાઓમાં ઇન્ટરનેટ બંધ કરી દેવાના કારણે ઊલટાની કાર્યદક્ષતા વધી હતી.

બોર્ગ અને તેમના સાથીઓએ ચારેક કલાક માટે ઇન્ટરનેટ બંધ હોય ત્યારે કોઈ એક કંપનીમાં શું થયું તેનો અભ્યાસ પણ કર્યો હતો.

અભ્યાસમાં જોવા મળ્યું કે લોકો ફોન પર મચ્યા રહેતા હતા અને પેપરવર્ક ટાળતા હતા, તે કામ આ કલાકોમાં પૂરું કરી નાખ્યું હતું. તેના કારણે ઊલટાનો ફાયદો થયો હતો.

"અમે મજાકમાં એવું સૂચન પણ કર્યું હતું કે દરેક કંપનીએ દર મહિને થોડા કલાક માટે પોતાના કમ્પ્યૂટર્સને બંધ કરી દેવા જોઈએ. તેના કારણે કર્મચારીઓ જે કામ પડતું મૂકી રાખતા હતા તે થઈ જશે અને કાર્યદક્ષતા વધશે," એમ બોર્ગ કહે છે.

"આ વાત સમગ્ર અર્થતંત્રને પણ શા માટે ના લાગુ પડે તેનું મને કોઈ કારણ જણાતું નથી."

આઉટેજ એક દિવસથી વધારે ના લંબાય તો ટ્રાવેલ ઇન્ડસ્ટ્રીને પણ ટૂંકા ગાળે બહુ મોટો ફરક કદાચ નહીં પડે.

ઇન્ટરનેટ ના હોય તો પણ વિમાની સેવા ચાલુ રહેવાની છે, ટ્રેનો અને બસો...


... બાદ ત્યાંની સરકારે બુરખા પર પ્રતિબંધ લગાવી દીધો હતો.

શ્રીલંકાના રાષ્ટ્રપતિ મૈત્રિપલા સિરીસેનાની ઑફિસ દ્વારા કહેવામાં આવ્યું હતું કે 'ચહેરાની ઓળખ છુપાવે' તેવાં તમામ પ્રકારનાં કપડાં પર પ્રતિબંધ લાદવામાં આવે છે.

વિશ્વનાં કયા-કયા દેશમાં બુરખો પહેરવો કે મોઢું ઢાંકવા પર પાબંદી છે?

આ અગાઉ ડેનમાર્ક અને યુરોપમાં બુરખા પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો, જેના પગલે મુસ્લિમ મહિલાઓ ચહેરો ઢાંકીને ઘરની બહાર નહીં નીકળી શકે.

ફ્રાન્સ પહેલો એવો યુરોપીય દેશ છે જેણે જાહેરમાં સમગ્ર મુખને કવર કરતા ઇસ્લામિક પડદા પર વર... બાકીનો લેખ લખો:

ચહેરો તથા શરીર ઢંકાય છે. તેમાં આંખો સ્પષ્ટ રીતે દેખાતી નથી.

અલ-અમીર: તે ટુ-પીસ પડદો છે. તેમાં એક ટોપી હોય છે, જે કોટન કે પૉલિયેસ્ટરની બનેલી હોય છે. તેની સાથે ટ્યૂબ જેવો સ્કાર્ફ હોય છે.

શાયલા : સ્કાર્ફનો આ પ્રકાર ખાડી દેશોમાં વ્યાપક રીતે પ્રચલિત છે. તેમાં લંબચોરસ સ્કાર્ફની મદદથી માથું ઢાંકવામાં આવે છે. બાદમાં તેને ખભ્ભા પર પીન કરી દેવામાં આવે છે. ક્યારેક હૂકનો પણ ઉપયોગ થાય છે.

ખીમાર : આ પ્રકારનો પડદો લાંબો અને ટોપી જેવો હોય છે. તેનાથી વાળ, ગરદન અને ખભ્ભો સંપૂર્ણપણે ઢંકાય જાય છે, તે કમરસુધીનો જ હોય છે અને ચહેરો સ્પષ્ટ રીતે જોઈ શકાય છે.

ચદોર : આ પ્રકારનો પડદો મહદઅંશે ઈરાનની મહિલાઓ દ્વારા ઘરની બહાર નીકળતી વખતે પહેરવામાં આવે છે. તે સમગ્ર શરીરને ઢાંકે છે. તેની સાથે નાનકડો હેડસ્કાર્ફ પણ પહેરવામાં આવે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... બાબા રામદેવ અને રામકથાકાર મોરારિબાપુની ગેરહાજરી પણ વર્તાતી હતી.

મનોરંજન ક્ષેત્રમાંથી ફિલ્મસ્ટાર સલમાન ખાન અને એમના પિતા સલીમ ખાન હતા. આનંદીબહેન સહિત ગુજરાતનું આખેઆખું મંત્રીમંડળ અને ગુજરાત ભાજપના વરિષ્ઠ નેતાઓ આ હરખમાં સહભાગી થવા પહોંચ્યા હતા.

આ વખતે ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણી અને ઉપમુખ્ય મંત્રી નીતિન પટેલ છે, તો આનંદીબહેન મધ્યપ્રદેશના રાજ્યપાલ તરીકે ઉપસ્થિત છે. ત્યારે અમિત શાહની હાજરીની ખાસ નોંધ લેવાઈ હતી, જેમનો 2014ની જીતમાં ખાસ કરીને ઉત્તરપ્રદેશની જીતમાં સિંહફાળો હતો.

આ સિદ્ધિના ફળર... બાકીનો લેખ લખો:

્ષ જેડીયુના નીતીશકુમારે મંત્રીમંડળમાં સામેલ થવાનું ટાળીને મોદીના પ્રસંગનો મૂડ બગાડ્યો.

દિલ્હીની આ ઝાકમઝાળ અને રાજકારણથી નવસો કિલોમીટર દૂર ગાંધીનગરના એક નાનકડા મધ્યમ વર્ગીય ઘરમાં, મે મહિનામાં દિવાળી જેવો માહોલ જામ્યો હતો.

સાવ નાના ડ્રોઇંગ રૂમમાં હકડેઠઠ માણસો બેઠા હતા. સૌની નજર ટીવી પર લાઇવ ચાલતા શપથવિધિ પર હતી. ટીવી સ્ક્રીન પર મોદી દેખાતા જ 'વંદે માતરમ્' અને 'ભારત માતા કી જય'ના નારાથી ઘર ગૂંજી ઊઠ્યું.

આ નરેન્દ્ર મોદીના નાના ભાઈ પંકજ મોદીનો પરિવાર છે, જ્યાં મોદીનાં 95 વર્ષીય વયોવૃદ્ધ માતા રહે છે. નરેન્દ્ર મોદીએ શપથ લેવાનું શરૂ કરતા માતા હીરાબાની વૃદ્ધ આંખો હરખનાં આંસુડાંથી ઊભરાઈ ગઈ.

એક માના જીવનની આ સર્વશ્રેષ્ઠ ઘડી હતી. હીરાબાએ એમના ઘરમાં બેઠાંબેઠાં ટીવી પર આ દૃશ્યો જોયાં અને તાળીઓ પાડીને દીકરાને વધાવ્યો.

ચાર દિવસ પહેલાં રવિવારે મોદી જ્યારે ગુજરાત આવ્યા ત્યારે એમણે રૂબરૂમાં આશીર્વાદ આપ્યા હતા. મોદીની આ વિશેષતા એમને કૉંગ્રેસ અને અન્ય પક્ષો જ નહીં, ભાજપમાં પણ બધાથી ઉપર મૂકી દે છે - એમના કોઈ પરિવારજનો ક્યારેય શપથવિધિમાં કે બાદમાં દિલ્હીમાં પણ દેખાતા નથી.

શપથવિધિ સમારંભમાં દેશવિદેશથી મહેમાનો બોલાવાયા હતા, પણ મોદીના પરિવારનો એક પણ સભ્ય દિલ્હીમાં શપથવિધિમાં હાજર નહોતો. મોદીના મા પણ નહીં. વર્ષોથી દેશમાં ચાલી આવતી પરિવારવાદની રાજનીતિમાં પણ આ એક મોટો ટર્નિંગ પૉઇન્ટ છે.

સરદાર પટેલની જેમ જ નરેન્દ્ર મોદીનો પણ આ એક સાફ સંકેત છે. પોતાના પરિવાર માટે જ નહીં, પણ સૌ મંત્રીઓ અને રાજકારણીઓ માટે પણ એક સાફ સંકેત.

 2014માં, માર્કેટમાં મોદી સરકારથી ઉત્સાહ હતો. સેન્સેક્સ 25,000 અને નિફ્ટી 7,500ની ઐતિહાસિક સપાટીને સ્પર્શી ગયા. ઇંટ્રા-ડે 482 પૉઇન્ટની તેજીથી માર્કેટે નવી સરકારમાં પોતાના વિશ્વાસ અને આશાનું પ્રદર્શન કર્યું હતું. પાંચ વર્ષ બાદ 2019માં સેન્સેક્સ 39,831.97 અને નિફ્ટી 11,945.90એ પહોંચ્યા છે.

2014માં નવા યુગનો એક અણસાર એ પણ હતો કે કૉંગ્રેસ યુગની સરકારી સત્તાની ઓળખ ગણાતી ઍમ્બેસેડર કારનું ઉત્પાદન મોદીના શપથવિધિના દિવસ 26મી મેથી બંધ થયું હતું. 2019માં, શપથવિધિમાં હાજર રાહુલ ગાંધીના ચહેરા પર દેખાતી નિરાશા પરથી કૉંગ્રેસની સ્થિતિનો અણસાર આપોઆપ મળી જાય છે.

બીજા એક અણસાર મીડિયા માટે પણ છે. સરકાર અને પાર્ટીની દરેક ખબર અગાઉથી બ્રેક કરવામાં નિષ્ણાત બ્રેકિંગ ન્યૂઝચેનલો અને પ્રિન્ટ પત્રકારો પણ મોદી સરકારનાં કદ, મંત્રીઓના નામ અને...


... બે પેટા વિભાગો છે, કટ્ટરપંથી અને પ્રતિક્રિયાવાદી.

ઉચ્ચ વર્ગના દલિત. નોકરી કરનારો આ પાખંડી વર્ગ છે, જે ત્રીજી પેઢીના દલિતો છે.

આત્મમુગ્ધ દલિત. નુકસાનકારક દલિત, ક્રાંતિકારી દલિત.

પોતાના પુસ્તકમાં સૂરજે એવી દલીલ કરી છે કે ''વિશેષાધિકારો મેળવી ચૂકેલા દલિત સામાજિક, આર્થિક તથા રાજકીય રીતે નીચલા દરજ્જાના લોકો સાથે જ્ઞાતિગત ભેદભાવ કરે છે. તેનું પરિણામ એ આવ્યું કે બધા જ દલિતો વચ્ચે એકતા શક્ય બનતી નથી. તેના કારણે દલિતવિરોધી શક્તિઓ સામે સંઘર્ષમાં વિભાજન પડી જાય છે.''

દલિતોનું આવું વર્ગીકરણ કરવામાં આ... બાકીનો લેખ લખો:

ેક્ષા અને આકાંક્ષાઓ અલગ અલગ છે.''

તેઓ ઉમેરે છે, ''આ વર્ગીકરણ દલિત સમુદાયોની આશા અને અપેક્ષાઓ સાથે જોડાયેલું છે. આજે તેને દર્શાવવું જરૂરી છે. મારો તર્ક એ છે કે જ્ઞાતિ વ્યવસ્થાને કારણે દલિતોમાં પણ આટલા વર્ગો ઊભા થઈ ગયા છે.''

બ્રાહ્મણવાદ સામેનો બ્રાહ્મણનો વિરોધ

પુસ્તક સાથે યેંગડે અને અન્ય

યેંગડેના પુસ્તકમાં એક પ્રકરણ છે - બ્રાહ્મણવાદ સામે બ્રાહ્મણ. પુસ્તકના આ એક પ્રકરણ માટે યેંગડેની બહુ ટીકા થઈ છે.

આરોપ એવો છે કે સૂરજ યેંગડેએ બ્રાહ્મણોનો મહિમા જ કર્યો છે. તેના જવાબમાં તેઓ કહે છે કે બ્રાહ્મણોની એ ઐતિહાસિક જવાબદારી છે કે તેઓ જ્ઞાતિવિરોધી આંદોલનમાં સક્રિય રૂપે સામેલ થાય. એવા ઈરાદા સાથે જ તેમણે આ પ્રકરણ લખ્યું છે.

યેંગડે કહે છે, ''જ્ઞાતિ વ્યવસ્થા દલિતોએ નથી બનાવી. તે એમના ઉપર થોપી દેવામાં આવી છે. જેની સ્થાપનામાં આપણી કોઈ ભૂમિકા નથી, તેને ખતમ કરવા માટે આજે આપણે સંઘર્ષ કરી રહ્યા છીએ.''

''મારું એમ કહેવું છે કે જેમણે આ વ્યવસ્થા શરૂ કરી, તેમણે પણ તેને નાબુદ કરવા માટેના સંઘર્ષમાં સક્રિય ભૂમિકા અદા કરવી જોઈએ.''

''બ્રાહ્મણોને સદીઓથી સાંસ્કૃતિક, સામાજિક અને રાજકીય રીતે વિશેષાધિકારો મળેલા છે. તેથી તેઓ દલિતોનો અવાજ બુંલદ કરવામાં અગત્યની ભૂમિકા ભજવી શકે છે.''

''આવી સ્થિતિમાં શા માટે માત્ર દલિતો જ જ્ઞાતિવિરોધ આંદોલન માટે સંઘર્ષ કરે? જ્ઞાતિ વ્યવસ્થાનો અંત સમાજના બધા જ વર્ગોના લોકોની ચિંતા હોવી જોઈએ.''

તેઓ વધુમાં કહે છે, ''હું જ્યારે બ્રાહ્મણો વિશે વાત કરું છું, ત્યારે મારો અર્થ બ્રાહ્મણ જ્ઞાતિ નથી, પણ બ્રાહ્મણવાદી વિચારસરણી છે.''

''એવી વિચારસરણી જે બીજાથી પોતાને ઉપર માને છે. મહાત્મા ફૂલે અને બાબાસાહેબ આંબેડકરે શરૂ કરેલા આંદોલનમાં બ્રાહ્મણ અને બિનદલિત જ્ઞાતિઓ પણ જોડાઈ હતી. પરંતુ આજે એવા કોઈ લોકોને હું જ્ઞાતિવિરોધી આંદોલન સાથે જોડાયેલા જોતો નથી. તે લોકો ક્યાં છે?

''દુનિયાના ઘણા આંદોલનોમાં આવું થતું આપણે જોયું છે. અમેરિકામાં અશ્વેત લોકો ગોરા લોકોની વચ્ચે રંગભેદનો સામનો કરવા માટે લડી રહ્યા છે.''

દલિત મૂડીવાદ

પ્રતીકાત્મક તસવીર

છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી દલિત મૂડીવાદની પણ ચર્ચા થવા લાગી છે. દલિત ઉદ્યોગપતિઓનું એક સંગઠન ડીઆઈસીસીઆઈ તે ચર્ચાના કેન્દ્રમાં છે. એવો દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે કે દલિત મૂડીવાદ દલિતોના ઉદ્ધારનું એક માધ્યમ છે. આ પુસ્તકમાં એક આખું પ્રકરણ દલિત મૂડીવાદ પર લખાયું છે.

યેંગડેએ દલિત મૂડીવાદ સામે ખુલ્લો...


... બે સભ્યો હતા.

ભાજપના સહયોગથી એમણે મુખ્ય મંત્રી બનીને કાશ્મીરના રાજકારણમાં મોટી ભૂમિકા નિભાવવાનું નક્કી કર્યું.

સજ્જાદ લોને પણ સહયોગીઓ સાથે મળીને પોતાની સરકાર બનાવવાનો દાવો રજૂ કર્યો.

લાંબા સમયથી,  ભાજપ કાશ્મીરના જનાદેશને વિભાજીત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો હતો.

વાજપેયીના કાર્યકાળમાં, પીડીપીને નેશનલ કૉન્ફરન્સના વિકલ્પ રૂપે રાખવામાં આવ્યું હતું, એનાથી એ નક્કી થઈ ગયું કે કાશ્મીરમાં ના તો નેશનલ કૉન્ફરન્સ કે ના તો પીડીપી એવી સરકાર બનાવી શકશે, જેમાં જમ્મુ ક્ષેત્રના સમર્થકોની ભાગીદારી ના હોય.

જમ્... બાકીનો લેખ લખો:

ની જ પસંદના હશે, કેમ કે સંખ્યાબળ એમના પક્ષમાં હશે પરંતુ જયારે ભાજપએ આ મુદ્દા પર પણ હાથ મૂકી દીધો તો એમની અસર જતી રહી.

બંને પાર્ટીએ આક્ષેપ લગાડ્યો કે પોતાના લોકોને જીતાડવા માટે ભાજપએ ધન અને બળનો પ્રયોગ કર્યો છે.

સજ્જાદ લોન ફેક્ટર

મહેબુબા મુફ્તીના સરકાર બનાવવાના દાવાના બરાબર એક દિવસ પહેલા, પીડીપીના સ્થાપકોમાંથી હજુ એક પૂર્વ ઉપ મુખ્ય મંત્રી મુઝફ્ફર બેગ ખુલીને સજ્જાદ લોનના સમર્થનમાં જોડાઈ ગયા.

એનાથી બંને પાર્ટીઓમાં ખતરાની ઘંટી વાગી, એમને લાગ્યું કે ભાજપ ઘાટીનું રાજકારણ બદલવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે, એ કાશ્મીરના બહોળા જનસમુદાયની સામે આ બધું કરી રહી છે.

કાશ્મીરમાં, સત્તાને રાજકારણના હથિયાર રૂપે વાપરવામાં આવી રહ્યું છે, પછી ચાહે એ કાનૂની હોય કે ગેરકાયદેસર.

પાંચ મહિના સુધી, લગભગ બધી જ પાર્ટીઓ વિધાનસભા ભંગ કરવાની માંગ કરતી રહી અને આ માંગનો ભાજપ પુરજોશમાં વિરોધ કરતી રહી.

વિધાનસભાને મોકૂફ રાખવાનો નિર્ણય કદાચ એટલા માટે લેવામાં આવ્યો હતો કેમ કે ભાજપ ભલે થોડા સમય માટે પણ પોતાના સમર્થનથી મુખ્ય મંત્રી બનાવી શકે અને એ પણ સંભવિત જમ્મુ ક્ષેત્રમાં. એનાથી પાર્ટીને 2019માં લોકસભા ચૂંટણીઓમાં પણ મદદ થતી.

ભાજપના આ ઇરાદાને અસફળ કરવા માટે પીડીપી, કૉંગ્રેસ અને નેશનલ કૉંગ્રેસે મહાગઠબંધનની ઘોષણા કરી સરકાર રચવાનો દાવો માંડ્યો.

ગભરાઈ ગયેલી ભાજપ પાર્ટીએ સજ્જાદ લોનને પણ આવો જ દાવો રજૂ કરવા કહ્યું. જેનાથી રાજભવનને વિધાનસભાને ભંગ કરવાનો મોકો મળી ગયો.

આ ઘોષણા બાદ ઉમર અબ્દુલ્લા અને મહેબુબા મુફ્તી એકબીજાને અભિનંદન પાઠવી રહ્યા હતા.

એમણે પોતાની પાર્ટીઓને તૂટવાથી બચાવી અને ધારાસભ્યોની સંભવિત ખરીદીને પણ રોકી લીઘી.

એક એવી રાજકીય રમત જે કદાચ ઘાટીની આ પાર્ટીઓના શક્તિ બહારની વાત છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... બેટરીથી ચાલી શકે છે.

અન્ય કોઈ એટીએમ મશીન કરતાં ચોથા ભાગની કિંમતમાં ગ્રામાટેલર તૈયાર થઈ જાય છે.

ગ્રામીણ વિસ્તારમાં આ મશીન વરદાન સાબિત થયું છે, કેમ કે પહેલાં એટીએમ માટે ગામથી બહુ દૂર જવું પડતું હતું.

વિશ્વ બૅન્ક કહે છે તે પ્રમાણે ભારતમાં 27 કરોડો લોકો ગરીબી રેખાથી નીચે જીવતા હોય ત્યારે જુગાડ બહુ ઉપયોગી થાય છે.

ઘણી બધી જરૂરિયાતો નાનાં અને સાદાં મશીનોથી પૂરી કરી લેવાય છે.

તેમાં ભારતીયોની સર્જનાત્મકતા પણ દેખાઈ આવે છે.

ભારતના જુગાડ વિશે ડીન નૅલ્સને 'જુગાડ યાત્રાઃ એક્સપ્લોરિંગ ધ ઇન્ડિયન આર્ટ... બાકીનો લેખ લખો:

ૉર્પોરેટ દુનિયામાં પણ થવા લાગ્યો છે.

જેમ કે તાતા ગ્રુપે 'સ્વચ્છ' નામનું વૉટર પ્યોરિફાયર બનાવ્યું છે, જે બહુ જ સસ્તું છે.

તેમાં વીજળીની પણ જરૂર પડતી નથી. પીવાનું સ્વચ્છ પાણી ના મળતું હોય તે લોકો માટે બહુ કામનું છે.

તાતાએ 2009માં લાખેણી કાર તરીકે નેનો લૉન્ચ કરી હતી, જે ત્યારે દુનિયાની 'સૌથી સસ્તી કાર' હતી.

તેમાં બહુ જોરદાર ફિચર્સ નહોતાં પણ ઘણા ભારતીયો માટે કારનું સપનું પૂરું કરી શકે તેવી કાર બની હતી.

જુગાડ પર બીજું એક પુસ્તક આવ્યું છે - 'જુગાડ ઇન્નોવેશનઃ થિંક ફ્રૂગળ, બી ફ્લેક્સિબલ, જનરેટ બ્રેકથ્રૂ ગ્રોથ'.

આ પુસ્તકના લેખક જગદીશ પ્રભુ કહે છે કે પશ્ચિમના દેશોમાં જે લોકો સ્ટાર્ટ-અપ શરૂ કરવા માગતા હોય, તેઓ ભારતના જુગાડનો ફાયદો ઉઠાવી શકે છે.

જયદીપ કહે છે, 'જુગાડની મદદથી તમે બહુ નાની સ્ટાર્ટ-અપ કંપનીમાં બહુ ઓછા ખર્ચે એ કામ થતું જુઓ છો, જે કામ કરવા માટે મોટી કંપનીઓ જંગી ખર્ચ કરતી હોય છે.' તેનું ઉદાહરણ આપતા તેઓ રાસ્પબેરી પાઈનું નામ આપે છે.

માત્ર ક્રેડિટ કાર્ડની સાઇઝનું આ કમ્પ્યૂટર છે. તેની મદદથી યુવાનો કોડિંગ કરવાનું શીખી શકે છે.

કેમ્બ્રિજ યુનિવર્સિટીમાં તેની શોધ કરવામાં આવી છે.

આજે યુનિવર્સિટીમાં મળતી ટેક્નિકલ મદદથી વિદ્યાર્થીઓનું જૂથ ઘણી વસ્તુઓની શોધ કરે છે.

એક જમાનામાં માત્ર સરકાર કે મોટી કંપનીઓ જ આવી શોધ કરી શકતી હતી.

જોકે, માત્ર ભારત જ નહીં, ઘણા દેશોમાં જુગાડની કળા પ્રચલિત છે. બ્રાઝીલમાં તેને ગેમ્પિયાર્રા કહે છે. ચીનમાં તેને જિઝુ ચુઆંગચિન કહે છે.

જોકે, નૅલ્સન કહે છે કે ભારતીયોના જુગાડની વાત જ અનોખી હોય છે.

તેઓ કહે છે કે આજે ગણપતિનું જે સ્વરૂપ છે, તે પણ જુગાડનું જ પ્રતીક છે.

શિવજીએ ગણેશનું માથું કાપી નાખ્યું, પછી તેની જગ્યાએ હાથીનું માથું લગાવી દીધું, કેમ કે તે વખતે મનુષ્યનું મસ્તક મળે તેમ નહોતું.

આજે જુગાડ પ્રચલિત છે, તેના મૂળિયાં 1950ના દાયકામાં નીકળે છે.

નહેરુ સરકાર હતી ત્યારે પશ્ચિમના દેશોએ ભારતને મશીનરી અને પૂર્જાઓ આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.

તેના કારણે દેશી રીતે તેનો તોડ કાઢવામાં આવ્યો હતો. તે વખતની મુશ્કેલ સ્થિતિમાં ભારતીયોએ પોતાની નવી ઓળખ ઊભી કરી.

નૅલ્સન કહે છે, 'ભારતીયો સંશોધક છે. તેઓ દરેક મુશ્કેલીનો ઉકેલ શોધી કાઢે છે.'

સુરક્ષા સાથે સમાધાન

જોકે, કેટલાક ભારતીયો એવા પણ છે, જે જુગાડને અયોગ્ય માને છે. તેઓ કહે છે કે તેમાં બહુ નિમ્નસ્તરનું કામ થાય છે.

નિયમો તોડીને કામ ચલાવી...


... બેઠો છું.'

પછી કહ્યું, 'આપણે બધાં સ્ત્રી-પુરુષ-બાળકો અહીં ભયભીત દશામાં રહીએ તે કરતાં બહેતર છે કે બંદૂકથી આપણો બચાવ કરીએ. ભયગ્રસ્ત માણસ અહિંસક થઈ જ ન શકે.' (બાપુની ઝાંખી, કાકા કાલેલકર, પૃ.૪૩)

હિંદુ-મુસ્લિમ હિંસક વિખવાદે ગાંધીજીના અહિંસાના સિદ્ધાંતોની આકરી કસોટી કરી.

એ વખતે, પ્રચલિત માન્યતાથી વિરુદ્ધ, ગાંધીજીએ બહાદુરીનો જ ઉપદેશ કર્યો.

'મારી ઇચ્છા તો એ છે કે હિંદુ અને મુસલમાન બંનેએ માર્યા વગર મરવાનું સાત્ત્વિક શૌર્ય કેળવવું જોઈએ. પણ જો કોઈનામાં તેટલું શૌર્ય ન આવે તો સંકટ જોઈ બાયલાની પેઠે ન... બાકીનો લેખ લખો:

ડી દઈશ તોયે એ અહિંસા જ છે. કેમ કે માબાપ કે દાદો જે કહે તેમાં એનો પ્રેમ ભર્યો છે ના? મનમાં ઝેર ભર્યું હોય અને સામા માણસને પકવાન ખવડાવીએ તો એને હું હિંસા કહીશ. પણ મનમાં અનહદ પ્રેમ હોય અને સામા માણસમને તમાચો મારીએ તોય એને હું અહિંસામાં ગણું. અહિંસા કે હિંસાનો આધાર મન પર ઘણો છે.' ('બિહાર પછી દિલ્હી', પૃ.૩૭૩)

આઝાદી નજીક આવી તેમ કોમી હિંસા ચરમ સીમાએ પહોંચી. ગાંધીજીની અહિંસાનો ઉગ્ર વિરોધ થવા લાગ્યો.

એક વાર ઉશ્કેરાયેલા બે જણ ગાંધીજીને મળવા આવ્યા ત્યારે ગાંધીજીએ તેમને કહ્યું, 'મારી અહિંસા નિર્માલ્યની નથી, શૂરાની છે. હા, પણ અહિંસક રીતે મરતાં ન આવડતું હોય તો તમે હિંસા કરી શકો છો, પણ એ બહાદુરીપૂર્વકની હોવી જોઈએ. તમે પાકિસ્તાનમાં માર ખાધો હોય તો તેનો બદલો ત્યાં લો, એમાં બહાદુરી છે. પણ અહીં લો એમાં તો કાયરતા છે.'

('બિહાર પછી દિલ્હી', પૃ.૧૧૫) કોઈ પણ પ્રકારની બળજબરીને તાબે થવાને બદલે બહાદુરીપૂર્વક મરવાનું તે સૂચવતા હતા.

'કોઈના મારવાના ડરથી નમવું અને જીવવું તેના કરતાં આત્મહત્યા કરી બહાદુરીપૂર્વક મરવું એ શ્રેષ્ઠ છે, અને તેમાં હું હિસા નથી માનતો.

પોતાના મનને મારીને કે ડરીને જીવવું એમાં હિંસા છે. જોકે હકીકતે આત્મહત્યા કરવી એને હિંસામાં ગણી શકાય, પણ તાત્ત્વિક દૃષ્ટિએ નહીં. આટલા પરથી સમજી શકાશે કે હું કઈ જાતની અહિંસાનો પૂજારી છું.' ('બિહાર પછી દિલ્હી', પૃ.૩૫૧)

ઍટમ બૉમ્બ અને અહિંસા

વિખ્યાત અમેરિકન ફોટો-જર્નલિસ્ટ માર્ગારેટ બૉર્ક-વ્હાઇટે ૩૦ જાન્યુઆરી, ૧૯૪૮ના રોજ ગાંધીજીનો ઇન્ટરવ્યુ લીધો હતો.

તેમાં ગાંધીજીએ ઍટમ બૉમ્બ સામે અહિંસક મુકાબલાની રીત વર્ણવતાં કહ્યું હતું કે 'હું ભૂગર્ભમાં કે બૉમ્બ શૅલ્ટરમાં ન જતો રહું. હું ખુલ્લામાં આવીને ઊભો રહું, જેથી પાઇલોટ પણ જોઈ શકે કે મને તેના માટે કશો દુર્ભાવ નથી. હું જાણું છું કે એટલી ઊંચાઈ પરથી પાઇલોટ આપણા ચહેરા ન જોઈ શકે. પણ એ આપણને નુકસાન નહીં પહોંચાડે એવી આપણા હૃદયની લાગણી તેના સુધી પહોંચશે અને તેની આંખો ખુલી જશે. હિરોશીમા હુમલામાં માર્યા ગયેલા હજારો આવી રીતે ખુલ્લામાં ઊભા રહીને, મનમાં પ્રાર્થના સાથે મૃત્યુને ભેટ્યા હોત તો યુદ્ધનો અંત આવો નામોશીભર્યો આવ્યો ન હોત.' (હાફ વે ટુ ફ્રીડમ, માર્ગારેટ બૉર્ક-વ્હાઇટ, પૃ.૨૩૨)

વિશ્લેષણ

ગાંધીજી માટે અહિંસા સર્વોચ્ચ બહાદુરી હતી અને એ શક્ય ન હોય તો સ્વરક્ષણ માટે, પોતાની આબરૂ માટે સશસ્ત્ર પ્રતિકાર બીજા ક્રમનો માર્ગ હતો.

ટોળાની હિંસા (મોબ...


... બ્રૅઇન હેમરજ, ફેફસાં સંબંધી ગંભીર બીમારી, લીવર સંબંધી ગંભીર બીમારી અને અન્ય ગંભીર બીમારીઓનાં કારણે થયાં હોવાનું સામે આવ્યું હોવાનું લોકસભામાં કહેવાયું હતું.

નોંધનીય છે કે મૃતકોની આ યાદીમાં અરવીના ખાતૂન જેવા કેટલાંક લોકો પણ હતાં. જેમનો મૃતદેહ પોસ્ટમૉર્ટમ વગર જ પરિવારને સોંપી દેવાયો હતો. અને લાંબાગાળાની બીમારીના કારણે મૃત્યુ થયું હોવાનું કારણ આગળ ધરી દેવાયું હતું.

પરંતુ અરવીના ખાતૂનના પરિવારજનો એ વાતથી ઇન્કાર કરે છે કે તેઓ પહેલેથી જ બીમારીથી પીડાઈ રહ્યાં હતાં

તેઓ કહે છે કે, "અરવીનાને અગાઉ કોઈ... બાકીનો લેખ લખો:

ગોળીઓ ગળવાની હોઈ મેં ટ્રેનમાં અમને ભોજન મળે એ માટે પ્રયત્ન કર્યા. પરંતુ ભોજનની વ્યવસ્થા ન થઈ શકી. અંતે તેમની તબિયત વધુ ખરાબ થઈ અને તેમનું વારાણસીમાં જ મૃત્યુ નીપજ્યું."

જ્યારે તેમને પૂછવામાં આવ્યું કે શું તેમને રેલવે પ્રશાસન, રાજ્ય કે કેન્દ્ર સરકાર તરફથી કોઈ નાણાકીય મદદ કરવામાં આવી છે કે કેમ?

તો તેના જવાબમાં રવીશે જણાવ્યું કે તેમને સરકાર તરફથી કોઈ મદદ કરવામાં નથી આવી. ઊલટાનું પૉસ્ટમૉર્ટમ અને ઍમ્બુલન્સના પૈસા પણ તેમની પાસેથી વસૂલવામાં આવ્યા છે.

આ વાત પરથી સરકારની નિર્દયતા અને નિષ્ઠુરતા રજૂ થતી હોવાનું તેઓ જણાવે છે.

ગુજરાતના આ લોકોનો તૌકતે વાવાઝોડાએ આશરો છિનવી લીધો, જીવન બની ગયું સંઘર્ષમય

તેઓ કહે છે કે, "મારા કાકાની તબિચત સવાર થતી વખતે એકદમ સારી હતી. પરંતુ ટ્રેન મોડી પડવાના કારણે અને ભોજન માટેની વ્યવસ્થા ન હોવાના કારણે તેમણે જીવ ગુમાવવો પડ્યો."

રવીશે આગળ જણાવ્યું કે, "રેલવે ટિકિટ પર પોતાના માટે ભોજનની વ્યવસ્થા જાતે કરી આવવાની કોઈ નોંધ લખાયેલી નહોતી. અને અમે પૈસા આપવા તૈયાર હોવા છતાં રેલવે દ્વારા ભોજન પૂરું પાડવામાં નહોતું આવ્યું. તેમજ પ્લૅટફૉર્મ પર પણ બધી દુકાનો બંધ હતી. તો પછી અમે ભોજન કેવી રીતે મેળવી શકવાના હતા."

તેઓ પોતાના કાકાના અકાળ મૃત્યુ માટે રેલવેની નિષ્કાળજી અને સરકારની અવ્યવસ્થાને જ જવાબદાર માને છે.

તેમના કાકાના પોસ્ટમૉર્ટમ રિપોર્ટમાં મૃત્યુનું કારણ સ્પષ્ટપણે વાંચી શકાય એવી રીતે નથી લખાયું.

તેમને માત્ર એટલું જણાવી દેવાયું હતું કે તેમનું મૃત્યુ હૃદયરોગના કારણે થયું હતું.

જોકે, આ વાત સાથે રવીશ અસંમત છે. તેઓ કહે છે કે તેમનું મૃત્યુ સતત ભૂખ વેઠવાના કારણે અને સમયસર ડૉક્ટરી મદદ ન મળવાના કારણે થયું હતું.

અરવીના ખાતૂનનું બાળક રહેમત તેમનાં નાના-નાની સાથે

મૃતક અરવીના ખાતૂનના સંબંધી મોહમ્મદ વજીર પણ ટ્રેનમાં તબીબી મદદ મેળવવા માટે પોતે કરેલા અસફળ પ્રયાસ અંગે વાત કરતાં કહે છે :

"જ્યારે અમે અમારા ડબ્બામાં તહેનાત રેલવે પોલીસકર્મીને અરવીના અને મારાં પત્નીની હાલત ખરાબ થઈ રહી છે એવું જણાવ્યું તો તેમણે અમને ધમકાવીને એક બાજુ બેસી જવા માટે કહ્યું. પરંતુ અરવીનાની હાલત ખરાબ લાગતાં મેં પોલીસની મદદ મેળવવા માટે 100 નંબર પર ફોન કર્યો પરંતુ તેમણે પણ ફોન પર અમારી કોઈ મદદ ન કરી અને અરવીનાનો જીવ અમારી આંખ સામે જ છૂટી ગયો. તેને છેલ્લે સુધી તબીબી મદદ ન મળી શકી."

અરવીના ખાતૂનનાં નાનાં બહેન કોહિનૂર જેઓ તેમની સાથે ટ્રેનમાં...


... ભગવાન રામ આ વિવાદમાં એક ફરિયાદી બન્યા પછી ભગવાન રામના ત્રીજા "દોસ્ત" છે. પહેલા બેમાં એક મૃત્યુ પામેલા હાઈ કોર્ટના જજ અને યુનિવર્સિટીના નિવૃત વ્યાખ્યાતાનો સમાવેશ થતો હતો.

કાયદાકીય સહાય

અયોધ્યામાં એક મકાનની દિવાલ પર જોવા મળેલું ભગવાન રામ અને સીતાનું વિશાળ ચિત્ર.

ત્રિલોકીનાથ પાંડેનો જન્મ ઉત્તર પ્રદેશના એક ખેડૂત પરિવારમાં થયો હતો.

ચાર ભાઈ-બહેનમાં સૌથી મોટા ત્રિલોકીનાથે સ્થાનિક શાળા, કોલેજમાં હિન્દીનો અભ્યાસ કર્યો હતો અને બાદમાં શિક્ષક બન્યા હતા. જોકે, તેમણે ક્યારેય નોકરી કરી નથી.

તેઓ હાઈસ્ક... બાકીનો લેખ લખો:

લા વીએચપીના વિશાળ, ધૂળિયા કેમ્પસમાની એક ઓરડીમાં રહે છે. મંદિરના નિર્માણની રાહ જોઈ રહેલા વીએચપીના બીજા સભ્યો પણ એ કેમ્પસમાં જ રહે છે. સુપ્રીમ કોર્ટના શનિવારના ચુકાદા પછી ત્રિલોકીનાથ પાંડે ભગવાનના "દોસ્ત" રહ્યા નથી, પણ તેની તેમને પરવા નથી.

તેમણે કહ્યું હતું કે "હું હમેંશા રામની સાથે છું. હું તેમની સાથે હોઉં પછી શાની બીક? ઈશ્વરને સમર્થન મળ્યું છે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... ભાગે આ સોદામાં સમાનતા નહોતી અને તેના કારણે શોષણ થતું હતું. વ્યક્તિને એવું લાગતું કે તે મૂળભૂત માનવીય બાબતોથી કપાઈ ગયો છે.

માર્ક્સ પોતાના સાથી કામદારોને વધારે વળતર મળે તેમ ઇચ્છતા હતા. તેઓ સ્વતંત્ર, સર્જનાત્મક અને ખાસ તો પોતાના સમયના માલિક બને તેમ તેઓ ઇચ્છતા હતા.

સેવેજ કહે છે, "માર્ક્સનું કહેવું એમ હતું કે આપણે જે કામ કરતાં હોઈએ તેના આધારે જીવનનું મૂલ્ય ના થવું જોઈએ. એવું જીવન હોવું જોઈએ, જેમાં ઘણા અંશે સ્વતંત્રતા હોય."

"જેમાં આપણે નક્કી કરી શકીએ કે હું કેવી રીતે જીવવા માગું છું. આજે આવી સ્થિત... બાકીનો લેખ લખો:

અને નફા ખાતર મૂડીવાદે દરેક કામને બહુ સિમિત (સ્પેશ્યલાઇઝ્ડ) કરી નાખ્યું છે.

તેના કારણે તમે વર્ષો સુધી, રોજેરોજ, દિવસમાં એક હજાર વાર, બસ એક સ્ક્રૂને આંટા ચડાવતા જ રહો છો...

બોલો, તેમાં તમને કઈ રીતે આનંદ અને જીવનનું સુખ મળશે?

4. પ્રજા પરિવર્તન લાવનારી બને એમ તેઓ ઇચ્છતા હતા

કાર્લ માર્ક્સને વિશ્વાસ હતો કે પરિવર્તન આવી શકે છે અને તેમણે અન્યને પણ પરિવર્તન માટે સક્રિય થવા પ્રેર્યા.

સમાજમાં કશુંક ખોટું ચાલી રહ્યું હોય - તમને લાગતું હોય કે તે અન્યાયી, અયોગ્ય અને અસમાન છે - તો તમારે અવાજ ઉઠાવવો રહ્યો, સૌને એકઠા કરીને વિરોધ જગાવવો રહ્યો અને પરિવર્તન માટે પ્રયાસો કરવા રહ્યા.

19મી સદીના બ્રિટનમાં નવી ઊભી થયેલી મૂડીવાદી વ્યવસ્થા બહુ શક્તિશાળી લાગતી હતી અને સત્તાહીન કામદાર સામે તે બહુ મજબૂત અને અડીખમ લાગતી હતી.

પરંતુ કાર્લ માર્ક્સને વિશ્વાસ હતો કે પરિવર્તન આવી શકે છે અને તેમણે અન્યને પણ પરિવર્તન માટે સક્રિય થવા પ્રેર્યા. તેમનો વિચાર ચારેબાજુ ફેલાઈ ગયો.

સંગઠિત રીતે થયેલા વિરોધ પ્રદર્શનોને કારણે ઘણા બધા દેશોમાં ઘણા બધા સામાજિક પરિવર્તનો આવ્યા: રંગભેદી નીતિઓ સામે કાયદા આવ્યા, વર્ગભેદ વિરોધી નિયમો બન્યા, સજાતીય સંબંધોની સૂગ ઓછી થઈ.

લંડનમાં માર્ક્સીઝમ ફેસ્ટિવલના આયોજકોમાંના એક લૂઇસ નિલસન કહે છે તે પ્રમાણે, "સમાજમાં પરિવર્તન માટે તમારે ક્રાંતિ કરવી પડે; સમાજમાં સુધારા માટે આપણે વિરોધ કરવો પડે."

"તેમના કારણે જ આમ આદમીને અધિકારો મળ્યા અને દિવસના આઠ કલાક કામની પાળી બની."

માર્ક્સને ઘણી વાર ફિલોસોફર કહેવામાં આવે છે, પણ નિલસન તે સાથે અસહમત થતા નિલસન કહે છે:

"તેના કારણે એવું લાગે કે તેમણે માત્ર ચિંતન કર્યું અને સિદ્ધાંતો તૈયાર કરીને તેને લખ્યા."

"પરંતુ માર્ક્સે પોતાના જીવનકાળમાં શું કર્યું, તે જોશો તો ખ્યાલ આવશે કે તેઓ એક ઍક્ટિવિસ્ટ પણ હતા.""તેમણે ઇન્ટરનેશનલ વર્કિંગમૅન્સ ઍસોસિયેશનની સ્થાપના કરી હતી અને હડતાળ પર ઊતરેલા ગરીબ મજૂરો માટે સમર્થન ઊભું કરવા તેઓ મથતા રહ્યા હતા."

"તેમણે નારો આપેલો કે 'દુનિયાના કામદારો, એક થાવ' એ ખરેખર લડત માટેનું આહ્વાન જ હતું. માર્ક્સનું સાચું પ્રદાન એ છે કે સ્થિતિમાં સુધારા માટે લડત આપવાનું આપણે શીખ્યા છીએ."

"વિરોધ પ્રદર્શન કરનારા પોતાને માર્ક્સવાદી કહેતા હોય કે ના કહેતા હોય, તેના પાયામાં માર્ક્સવાદી સિદ્ધાંતો છે."

નિલસન પૂછે છે, "મહિલાઓને મતાધિકાર કઈ રીતે મળ્યો?"

"એવું નહોતું કે...


... ભાજપને સરકાર રચવાનું આમંત્રણ આપ્યું હતું.

યેદિયુરપ્પાએ મુખ્ય મંત્રી તરીકે શપથ પણ ગ્રહણ કરી લીધા હતા, જે બાદ આ આખો મામલો સુપ્રીમ કોર્ટમાં પહોંચ્યો હતો.

જોકે, યેદિયુરપ્પા વિધાનસભામાં બહુમતી સાબિત કરે તે પહેલાં જ રાજીનામું આપી દીધું હતું.

આ આખા મામલામાં વજુભાઈ વાળા પર કૉંગ્રેસ અને જેડીએસે પક્ષપાત કરવાના આક્ષેપ કર્યા હતા.

હવે મધ્ય પ્રદેશમાં કોઈને બહુમતી મળી નથી, રાજ્યપાલ પોતાની રીતે બહુમતી સાબિત કરી શકે તેવા પક્ષને સરકાર રચવા માટે આમંત્રણ આપી શકે છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે વજુભાઈ વાળા જનસંઘના સમ... બાકીનો લેખ લખો:

ીના વિશ્વાસપાત્ર માનવામાં આવે છે.

શંકરસિંહ વાઘેલા (તેઓ એ સમયે ભાજપમાં હતા) તથા નરેન્દ્ર મોદીએ તેમને ભાજપની મહિલા પાંખમાં જોડાવા પ્રોત્સાહિત કર્યાં હતાં.

તેઓ ભાજપની મહિલા પાંખના અધ્યક્ષ પણ બન્યાં હતાં. એ સમયે ગુજરાત ભાજપમાં મહિલાઓ ઓછી હોવાથી આનંદીબહેન ઝડપભેર પ્રગતિ કરી શક્યાં હતાં.

1994માં આનંદીબહેન રાજ્યસભાના સાંસદ બન્યાં હતાં. 1998માં માંડલ બેઠક પરથી ધારાસભ્ય બન્યાં હતાં.

કેશુભાઈ પટેલની સરકારમાં આનંદીબહેનને શિક્ષણ પ્રધાન બનાવવામાં આવ્યાં હતાં. એ તબક્કે પણ તેમને મોદીની નજીક માનવામાં આવતાં.

1995માં શંકરસિંહના બળવા વખતે તથા 2001માં કેશુભાઈને હટાવવાની માગ ઉઠી ત્યારે પણ આનંદીબહેન મોદીની સાથે રહ્યાં હતાં.

કેશુભાઈ બાદ મોદી મુખ્યપ્રધાન બન્યા, ત્યારે તેઓ થોડો સમય માટે શિક્ષણ પ્રધાન રહ્યાં. બાદમાં તેમને મહેસૂલ ખાતું સોંપવામાં આવ્યું હતું.

આનંદીબહેને પણ નર્મદા નહેર માટે જમીનની જરૂર હોય કે ટાટાને જમીન ફાળવવાની હોય, તમામ કામો સુપેરે પાર પાડ્યાં હતાં.

એ માટે આનંદીબહેનને વીરતા પુરસ્કાર પણ મળ્યો હતો. આ સમગ્ર ઘટના દરમિયાન તેઓ ભાજપના સંપર્કમાં આવ્યાં હતાં.

આનંદીબહેને ફેસબુક પર રાજીનામું આપી નવો ચીલો ચાતરેલો

77 વર્ષીય આનંદીબહેન પટેલે ઑગસ્ટ 2016માં મુખ્ય પ્રધાનપદેથી રાજીનામું આપી દીધું હતું. એ વખતે આનંદીબહેને ઉંમરનું કારણ આપ્યું હતું.

આનંદીબહેને ફેસબુક પર રાજીનામાની જાહેરાત કરીને ભાજપમાં નવો ચીલો ચાતર્યો હતો.

ત્યારબાદ તેઓ ગુજરાત ભાજપમાંથી રાજ્યપાલ બનનારા પ્રથમ મહિલા નેતા બન્યાં હતાં.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... ભારત નેટવર્કના સુરક્ષા વિશેષજ્ઞ અને પત્રકાર સંજીબ કુમાર બરુઆએ 20 ઑક્ટોબરે કહ્યું હતું, "ભારતના અમેરિકાના નેતૃત્વવાળા ચીનવિરોધી ગઠબંધનમાં સામેલ થવાની સાથે જ હવે આ અટકળો લાગી છે કે ભારત દુનિયાના સૌથી જૂના ગુપ્ત જાણકારી શૅર કરતાં જાસૂસી નેટવર્ક 'ફાઇવ આઈઝ'માં સામેલ થવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે."

અંગ્રેજી અખબાર સંડે ગાર્ડિયનમાં 24 ઑક્ટોબરમાં છપાયેલા એક અહેવાલ મુજબ જાપાન અને ફાઇવ આઈઝ દેશોએ 11 ઑક્ટોબરે વૉટ્સઍપ, સિગ્નલ અને ટેલિગ્રામ જેવી ઍપ્સમાંથી જાણકારી એકઠી કરવાની જરૂરત પર એક સંયુક્ત નિવેદન જાહેર કર્... બાકીનો લેખ લખો:

ની સરકાર અને મીડિયાએ તેમના કૂટનૈતિક પગલાની જાણકારી આપી છે જે ચીને હાલના મહિનામાં ભારતીય સરહદે ભર્યાં છે.

ચીનના સંરક્ષણમંત્રાલયના પ્રવક્તા સિનિયર કરનલ વૂ ચિઆંગે 29 ઑક્ટોબરે કહ્યું કે પીપલ્સ લિબરેશન આર્મી ઠંડા વિસ્તારમાં રહેવા અને પ્રશિક્ષણની સ્થિતિમાં સુધારો કરવા માટે નવા ઉચ્ચ તકનીકી રીત અપનાવી રહી છે. તેમનો ઇશારો લદ્દાખમાં ભારત-ચીન સરહદવાળા વિસ્તાર તરફ હતો.

પ્રવક્તાએ કહ્યું કે આમાં સ્વયં ઊર્જા ઉત્પન્ન કરવાવાળાં કૅબિન્સ, નવાં સ્લિપિંગ બૅગ્સ અને સૈનિકો સુધી તાજું ખાવાનું પહોંચાડવા માટે ડ્રોન્સ જેવા ઉપાયો સામેલ છે, જેનાથી સેના યુદ્ધ માટે તૈયાર રહે.

આ પહેલાં ચીનના સરકારી અખબાર ગ્લોબલ ટાઇમ્સે સપ્ટેમ્બરમાં લખ્યું હતું કે ચીન ભારતની સાથે લાગેલી સરહદ પર સુરક્ષાદળો એકઠા કરી રહ્યા છે. આમાં બૉમ્બવર્ષક વિમાન, વાયુરક્ષા સૈનિક, બખ્તરબંધ ગાડીઓ, પેરાટ્રૂપર્સ, વિશેષ દળ અને પાયદળ સામેલ છે.

અખબારે લખ્યું હતું કે એચ-6 બૉમ્બવર્ષક અને વાઈ 20 મોટાં પરિવહન વિમાન પણ આગળના ઍરપૉર્ટ પર તહેનાત કરવામાં આવ્યાં છે.

ભારત અને ચીનની વચ્ચે લદ્દાખમાં વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખા પર આ વર્ષે મેથી ટકરાવની સ્થિતિ બનેલી છે.

બંને દેશોના સૈન્ય વચ્ચે ઘર્ષણ થઈ ગયું છે. હાલમાં અનેક તબક્કાની બેઠકો છતાં પણ ભારત-ચીનમાં સરહદ સંબંધી વિવાદ સંપૂર્ણ રીતે સહમતિ નહીં બની શકે છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... ભારત માટે જ્યોર્જ ડબ્લ્યૂ બુશ "સૌથી સારા અમેરિકન પ્રમુખ" બની રહ્યા છે. માર્ચ 2006માં તેઓ ત્રણ દિવસ માટેની ભારતની મુલાકાત આવ્યા હતા.

બંને દેશો વચ્ચેના વ્યૂહાત્મક સંબંધોની બાબતમાં તે સૌથી અગત્યની મુલાકાત સાબિત થઈ હતી, કેમ કે વેપાર અને અણુ ટેક્નોલૉજી જેવી લાંબા સમયથી નડતરરૂપ બાબતોમાં પ્રગતિ થઈ શકી હતી.

ભારતના વડા પ્રધાન મનમોહન સિંહ સાથે તેમના અંગત ઉષ્માપૂર્ણ સંબંધો પણ અછતા રહ્યા નહોતા. બહુ સારા ચિત્રકાર એવા બુશે મનમોહનનું એક પૉર્ટ્રેટ પણ દોર્યું હતું.

ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેનો ઐતિહાસિક પણ વિવ... બાકીનો લેખ લખો:

વિસ્તારવામાં આવે અને તેમાં ભારતનો પણ સમાવેશ થાય તે માટે ઓબામાએ સમર્થન જાહેર કર્યું હતું તે પણ બહુ અગત્યનું હતું, તેમ અમેરિકાના ભૂતપૂર્વ મદદનીશ વિદેશ પ્રધાન એલિસા એયર્સ કહે છે.

દક્ષિણ એશિયાની બાબતો સંભાળનારા એયર્સ કહે છે, "આટલા વર્ષો દરમિયાન યુએનમાં ખાસ કોઈ ફેરફાર થયો નથી તે જુદી વાત છે, પણ તે સમર્થન અમેરિકાની નીતિમાં બહુ મોટું પરિવર્તન હતું."

2015માં ભારતના પ્રજાસત્તાક દિન નિમિત્તે મુખ્ય મહેમાન તરીકે આવવા બરાક ઓબામાને વડા પ્રધાન મોદીએ આમંત્રણ આપ્યું હતું. તે વખતે યોજાયેલી વાટાઘાટોમાં વેપાર, સંરક્ષણ અને ક્લાયમેટ ચેન્જની બાબતો કેન્દ્રસ્થાને રહી હતી.

તે મુલાકાત દરમિયાન ઇન્ડો-પેસિફિક નીતિ વિષે પણ ચર્ચા થઈ હતી. દક્ષિણ ચીન સમુદ્રમાં ચીનના વધતા પ્રભાવ સામે બંને નેતાઓએ ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.

ઠીક ઠીક મુલાકાત...

1978માં જીમી કાર્ટર બે દિવસની મુલાકાતે આવ્યા તેને ભારત અને અમેરિકાના સંબંધોમાં સુધારા તરીકે જોવામાં આવી હતી, પણ તેમાં નાની મોટી અડચણો ઊભી થઈ હતી.

કાર્ટર 500 જેટલા પત્રકારોના કાફલાને લઈને ફરતા રહ્યા હતા. તેમનો કાર્યક્રમ બહુ ભરચક હતો - વડા પ્રધાન મોરારજી દેસાઈ સાથે વાતચીત પછી સંસદના સંયુક્ત સત્રને સંબોધન હતું, તાજમહેલ જોવા ગયા હતા અને દિલ્હીની નજીકના એક ગામની પણ મુલાકાત લીધી હતી.

આ ગામ હતું ચુમા ખેરાગાંવ, જેની સાથે કાર્ટર કુટુંબનો નાતો જોડાયો હતો. કાર્ટરનાં માતા લિલિયન 1960ના દાયકામાં પીસ કોર્સના સભ્ય તરીકે ભારત આવેલા ત્યારે ચુમા ખેરગાંવમાં ગયા હતા.

તે જ ગામમાં કાર્ટર અને તેમાં પત્ની રોઝાલિન પહોંચ્યા હતા અને ગામના લોકોને તેમણે દાન આપ્યું હતું. સાથે જ નવીનતા સમાન ટીવી સેટ પણ ભેંટમાં આપ્યો હતો.

ખુશ થયેલા ગામના લોકોએ ગામનું નામ બદલીને કાર્ટરપુરી કરી દીધું હતું, જે નામ આજેય ચાલે છે.

આવા કાર્યક્રમો અને સરસ મજાની તસવીરો સિવાય સમગ્ર રીતે મુલાકાતનો કોઈ અર્થ ના સર્યો, કેમ કે બંને દેશો વચ્ચે ખટરાગ હતો. ભારતે 1974માં પ્રથમ અણુ પરીક્ષણ કર્યું હતું અને અણુ કાર્યક્રમમાં આગળ વધી રહ્યું હતું.

અમેરિકાની માગણી હતી કે અણુશસ્ત્રોના ઉત્પાદન પર મનાઈ ફરમાવતી અણુ બિનપ્રસરણ સંધિ પર ભારતે સહી કરવી જોઈએ. આવી નીતિ વિકાસશીલ દેશો સામે ભેદભાવભરી છે એમ જણાવીને ભારતે ઇનકાર કર્યો હતો.

આ મુલાકાત પહેલાં પ્રમુખ કાર્ટર અને તેમના વિદેશ પ્રધાન સાયરસ વેન્સ વચ્ચેની વાતચીત લીક થઈ હતી અને મોટો વિવાદ થયો હતો.

અખબારમાં બહુ ચગેલી આ...


... ભારત સરકારના વર્તમાન સુરક્ષા સલાહકાર અજિત ડોભાલ હતા.

ગુપ્તચર તંત્રના વણલખાયેલા કાયદાનું પાલન કરતા ડોભાલને નજીકથી જાણનારા લોકો એ કહાણી સાંભળીને તુરંત જ કહી દે છે કે આ અંગે તેમને કોઈ જાણકારી નથી. જોકે, એ પણ સ્પષ્ટ વાંચી શકાય છે કે આને સાંભળીને તેમના ચહેરા પર એક ખાસ પ્રકારનું હાસ્ય રેલાઈ જાય છે.

બહુ ભાર આપતા અને નામ જાહેર ના કરવાની શરતે ઇન્ટેલિજન્સ બ્યુરો(આઈબી)ના એક પૂર્વ અધિકારી જણાવે છે, "આ ઑપરેશનમાં બહુ ભારે જોખમ હતું પણ આપણા સુરક્ષા જવાનોને ખાલિસ્તાનીઓની યોજનાનો ઢાંચો અજિત ડોભાલે જ ઉપલબ્ધ ... બાકીનો લેખ લખો:

ુ છો. મેં એને પૂછ્યું કે તમે આવું કેમ કહી રહ્યાં છો? તો એણે જવાબ આપ્યો કે તમારા કાનમાં કાણું છું. મેં કહ્યું કે બાળપણમાં મારા કાન વીંધવામાં આવ્યા હતા. જોકે, બાદમાં હું વટલાઈ ગયો. એણે મને કહ્યું કે તું બાદમાં પણ વટલાયો નથી એટલે પ્લાસ્ટિક સર્જરી કરાવી લે. નહીં તો અહીંના લોકોને શંકા પડી જશે."

ડોભાલ આગળ જણાવે છે, "એણે મને પૂછ્યું કે તને ખબર છે કે મેં તને કઈ રીતે ઓળખી કાઢ્યો? મેં ના પાડી એટલે એણે મને કહ્યું કે કારણ કે હું પણ હિંદુ છું. એ બાદ એણે એક કબાટ ખોલ્યો જેમાં દૂર્ગાની એક પ્રતિમા રાખી હતી. તેણે મને કહ્યું કે હું આની પૂજા કરું છું પણ બહારના લોકો મને એક મુસ્લિમ ધાર્મિક શખ્સ તરીકે ઓળખે છે."

આ કહાણી ડોભાલે સંભળાવી છે એટલે એવું કળી શકાય કે થોડા સમય પૂરતું જ પણ, તેમણે એક અન્ડરકવર એજન્ટ તરીકે કામ કર્યું હશે.

કંદહાર વિમાન અપહરણ કાંડ

ડોભાલ વિશે એવું પણ કહેવાય છે કે તેમણે 90ના દાયકામાં કાશ્મીરના ખતરનાક ઉગ્રવાદી કુકા પારેનું બ્રૅઇનવોશ કરીને તેને કાઉન્ટર ઇન્સર્જન્ટ બનવા માટે મનાવી લીધો હતો.

1999ના કંદહાર વિમાન અપહરણ દરમિયાન તાલિબાન સાથે વાતચીત કરનારા ભારતીય દળમાં પણ અજિત ડોભાલ સામેલ હતા.

'રૉ'માં ડોભાલના પૂર્વ ચીફ દુલત કહે છે, "એ વખતે ડોભાલ મારી સાથે સતત સંપર્કમાં હતા. એ એમને જ આભારી હતું કે તેમણે હાઈજેકર્સને મુસાફરોને મુક્ત કરવા માટે તૈયાર કરી લીધા હતા. શરૂઆતમાં તેમની માગ ભારતીય જેલોમાં બંધ 100 ઉગ્રવાદીઓને મુક્ત કરાવવાની હતી. જોકે, આખરે માત્ર ત્રણ ઉગ્રવાદીઓ જ છોડવામાં આવ્યા હતા."

ડોભાલના વધુ એક સાથી સીઆઈએસએફના પૂર્વ મહાનિદેશક કે.એમ.સિંહ જણાવે છે, "ઇન્ટેલિજન્સ બ્યુરોમાં મારા માનવા અનુસાર ઑપરેશનના મામલે અજિત ડોભાલથી સારો અધિકારી કોઈ નથી આવ્યો."

"1992માં તેઓ આઈબીમાં કામ કરવા માટે દિલ્હી આવ્યા હતા. બે વર્ષ બાદ તેઓ મિઝોરમ ચાલ્યા ગયા. ત્યાં તેઓ પાંચ વર્ષ રહ્યા અને આ પાંચ વર્ષ દરમિયાન ત્યાં રાજકીય પરિવર્તન થયું. એનો શ્રેય અજિત ડોભાલને આપી શકાય."

બીબીસીની દિલ્હીની ઑફિસમાં કેએમ સિંહ

કે.એમ.સિંહ વધુમાં જણાવે છે, "80ના દાયકામાં પંજાબની સ્થિતિ ખરાબ હતી. તેઓ પંજાબ ગયા અને બ્લેકથંડર ઑપરેશનમાં તેમનું જે યોગદાન રહ્યું તેનું વર્ણન કરવું બહુ મુશ્કેલ છે. ભારતીય પોલીસમાં 13-15 વર્ષની નોકરી કર્યા બાદ જ પોલીસ ચંદ્રક મળે છે. આ અનોખા એવા અધિકારી હતા કે જેમને મિઝોરમમાં સાત વર્ષની નોકરી બાદ જ પોલીસ ચંદ્રક એનાયત કરાયું...


... ભારતના સૌથી મોટા પડકાર ઑસ્ટ્રેલિયા, ન્યૂઝીલૅન્ડ અને પાકિસ્તાન છે.

પાકિસ્તાન સામે સેમિફાઇનલમાં ટકરાતા અગાઉ ભારતનો મુકાબલો ન્યૂઝીલૅન્ડ સામે હતો.

ન્યૂઝીલૅન્ડ પરંપરાગત રીતે પ્રતિભાશાળી ક્રિકેટર ધરાવતો દેશ છે પરંતુ નસીબનો નબળો છે એમ કહી શકાય.

નસીબમાં નહીં માનનારા લોકો પણ કિવી ક્રિકેટ પર નજર કરશે તો તેઓ આ વાત કબૂલશે.

મહમુદુલ હસન રોય

બ્લોમફૉન્ટિન ખાતે રમાયેલી મૅચમાં વરસાદ પડ્યો. ભારતે 23 ઓવરમાં વિના વિકેટે 115 રન કર્યા હોવા છતાં ન્યૂઝીલૅન્ડને 23 ઓવરમાં 192 રનનો ટાર્ગેટ મળ્યો જેની સામે તેમણે 21 ... બાકીનો લેખ લખો:

ીં પરંતુ બૉલિંગથી પણ સફળતા મળે છે તે આ બંનેએ પુરવાર કરી દીધું છે.

બાંગ્લાદેશ પહેલી વાર ફાઇનલમાં

તો પડોશી દેશ બાંગ્લાદેશ પહેલી વાર ફાઇનલમાં રમવાનું છે. બાંગ્લાદેશે પણ એવી જ મહેનત કરી છે.

જોકે, તેને પ્રારંભમાં ઝિમ્બાબ્વે અને સ્કૉટલૅન્ડ જેવી હરીફ ટીમો મળી હતી જેનો લાભ લઈને તેની આગેકૂચ સરળ બની ગઈ.

બીજું પાકિસ્તાન જેવા મજબૂત હરીફ સામે તેને વરસાદે રમવાની તક જ આપી નહીં.

જોકે, દક્ષિણ આફ્રિકા અને ન્યૂઝીલૅન્ડની મજબૂત ટીમોને હરાવવી તે બાંગ્લાદેશની મોટી સિદ્ધિ લેખાશે.

બાંગ્લાદેશની ટીમ પણ તેની સિનિયર ટીમની માફક લડાયક મિજાજ ધરાવે છે. કૅપ્ટન અકબર અલી સારા વિકેટકીપર છે તો વિચક્ષણ કૅપ્ટન તરીકે પણ પ્રતિષ્ઠા ધરાવે છે.

ઓપનર તનજીદ હસન આક્રમક બૅટ્સમૅન છે. તેમણે કેટલીક મૅચમાં સારો પ્રારંભ કરાવ્યો છે. મહમુદુલ હસન રોય તો ન્યૂઝીલૅન્ડ સામે સદી ફટકારી ચૂક્યા છે.

હકીકતમાં કિવી ટીમ સામે સેમિફાઇનલમાં બાંગ્લાદેશી ટીમે અપસેટ સર્જ્યો તે માટે મોહમ્મદ હસન જોયની સદી જવાબદાર હતી. તેમણે ટીમનો વિજય સાવ આસાન બનાવી દીધો હતો.

ઓપનર્સ તનઝીદ અને પરવેઝ સસ્તામાં આઉટ થઈ ગયા બાદ મોહમ્મદ હસન જોયે જ એકલા હાથે મૅચ ટીમની તરફેણમાં લાવી દીધી હતી.

તોહિજ રિદોય અને શહાદતે સેમિફાઇનલમાં તો યોગદાન આપ્યું હતું, પરંતુ એ સિવાય સમગ્ર ટુર્નામેન્ટમાં આ બંને ખેલાડી ટીમ માટે ઉપયોગી બની ગયા હતા.

બૉલિંગમાં બાંગ્લાદેશનો આધાર શોરિફૂલ ઇસ્લામ અને રકીબુલ હસન છે.

શોરિફૂલ ઇસ્લામ

રકીબૂલ તો 11 વિકેટ સાથે ટુર્નામેન્ટના કેટલાક મોખરાના બૉલર્સમાં સ્થાન ધરાવે છે.

આમ, બાંગ્લાદેશ લડત આપવાની સ્થિતિમાં છે. ભારત ફાઇનલમાં પ્રવેશે તે તો અપેક્ષિત હતું પરંતુ બાંગ્લાદેશની અપેક્ષા ન હતી.

ઑસ્ટ્રેલિયા, યજમાન સાઉથ આફ્રિકા અને પાકિસ્તાન પાસેથી અપેક્ષા રખાતી હતી.

હવે બાંગ્લાદેશ સામે રમવાનું આવ્યું છે તે એક જોતાં ભારત માટે જોખમી છે, કેમ કે આ હરીફ ગમે ત્યારે પરિણામ બદલી શકે છે અને ભારતે આ પાસામાં સાવચેત રહેવું પડશે.

ફૉર્મની રીતે તો અન્ડર-19 વિશ્વ કપ જીતવા માટે ભારત ફેવરિટ છે, પરંતુ ક્રિકેટની આ રમત અનિશ્ચિતતાઓથી ભરેલી હોય છે ત્યારે હરીફને હળવાશથી લેવાની ભૂલ પ્રિયમ ગર્ગની ટીમ ઇન્ડિયા કરશે નહીં.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... ભારતની આંકાક્ષાઓને દર્શાવશે. વર્તમાન ઇમારત 93 વર્ષ જૂની છે, જેનું નિર્માણ ભારતની ચૂંટાયેલી સરકારે નહોતું કર્યું, તેનું નિર્માણ ઔપનિવેશકાળમાં થયું હતું."

વાસ્તુકાર, શહેરી યોજનાકાર અને સંરક્ષણ સલાહકાર એજી કૃષ્ણા મેનન વર્તમાનમાં ઇનટેકના દિલ્હી એકમના સંયોજક છે.

તેઓ કહે છે, "આ પરિયોજના શરૂઆતથી બિનજરૂરી હતી."

તેઓ કહે છે, "બે વર્ષ પહેલાંથી અમે કહી રહ્યા છીએ કે આ પરિયોજના ચલાવવાની કોઈ જરૂર નથી. આ એક દેખાડાનો પ્રોજેક્ટ છે. લોકતંત્રના નામ પર આ બધું કરાઈ રહ્યું છે."

મેનનનું માનવું છે કે આ પરિયોજના પહે... બાકીનો લેખ લખો:

ડાઉનની માગ કેમ કરી રહ્યા છે સરકારની કોરોના ટાસ્ક ફોર્સના નિષ્ણાતો

શું છે સૅન્ટ્રલ વિસ્ટા પ્રોજેક્ટ?

સેન્ટ્રલ વિસ્ટા પ્રોજેક્ટ હેઠળ નવું સંસદભવન અને નવા કેન્દ્રીય સચિવાલયની સાથે રાજપથના આખા વિસ્તારનું રી-ડેવલપમૅન્ટ થવાનું છે

રાયસીના હિલ પર જૂની ઇમારતોને સુધારવા, સામાન્ય સચિવાલય ભવનોને સારાં બનાવવાં, જૂની સંસદભવનના નવીનીકરણ માટે અને સાંસદોની આવશ્યકતા અનુસાર નવી જગ્યા બનાવવાના ઉદ્દેશ સાથે કેન્દ્ર સરકારે સૅન્ટ્રલ વિસ્ટા પરિયોજના શરૂ કરી છે.

આ પરિયોજના પર લગભગ 20 હજાર કરોડ રૂપિયાના ખર્ચનો અંદાજ છે.

સૅન્ટ્રલ વિસ્ટાનું કામ નવેમ્બર 2021 સુધી, નવા સંસદભવનનું કામ માર્ચ 2022 સુધી અને કૉમન કેન્દ્રીય સચિવાલયનું કામ માર્ચ 2024 સુધી પૂરું કરવાનું આયોજન છે.

આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ આઝાદી પહેલાંની ઘણી ઇમારતોના પુનર્નિમાણની તૈયારી છે.

કેન્દ્ર સરકારનું કહેવું છે કે રાયસીના હિલ પર અને રાજપથ પાસેનાં ભવનોની જરૂરિયાતો હવે ઘણી વધી ગઈ છે અને આ ઇમારતો હવે પૂરતી જગ્યા, સુવિધાઓ અને જરૂરિયાતોને પૂરી કરવા માટે સક્ષમ નથી.

સરકારનું એ પણ કહેવું છે કે હવે બધાં કેન્દ્રીય સરકારી કાર્યાલયોને સમાયોજિત કરવા માટે વધુ જગ્યાની જરૂર છે.

તેમજ એ કારણ પણ આપવામાં આવ્યું કે પરિસીમન (સીમા નિર્ધારણ)ને કારણે ભવિષ્યમાં વધુ સંખ્યામાં સાંસદ હોઈ શકે છે અને તેના માટે વધુ જગ્યાની જરૂર પડશે અને બીજું કે વર્તમાન સાંસદો માટે પણ સંસદભવનમાં જરૂરી જગ્યા અને સુવિધાઓ અપૂરતી છે, આથી એક નવા સંસદભવનની જરૂર છે.

કેન્દ્ર સરકારનું એ પણ કહેવું છે કે ઘણા બધા વિદેશી લોકો આ વિસ્તારમાં આવે છે અને તેને વિશ્વસ્તરીય પર્યટક આકર્ષણકેન્દ્ર બનાવવા માટે તેની સુંદરતા વધારવી જરૂરી છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... ભારતમાં તો સામાન્ય પરિસ્થિતિ છે, પરંતુ હિંદીભાષી વિસ્તારોમાં પ્રજનનદર હજી પણ ત્રણની આસપાસ છે."

ભારતમાં પ્રજનનદર હજુ સુધી 2.1 ટકાના સરેરાશ રિપ્લેસમૅન્ટ રેટ સુધી નથી પહોંચ્યો. રિપ્લેસમૅન્ટ રેટ એ એવી સ્થિતિ દર્શાવે છે જ્યારે જન્મ અને મૃત્યુદર સમાન હોય.

નીતિ આયોગ પ્રમાણે વર્ષ 2016માં ભારતમાં પ્રજનનદર 2.3 હતો.

પરંતુ, બિહારમાં આ દર 3.3 ટકા, ઉત્તર પ્રદેશમાં 3.1 ટકા, મધ્ય પ્રદેશમાં 2.8 ટકા, રાજસ્થાનમાં 2.7 ટકા અને ઝારખંડમાં 2.6 ટકા આસપાસ છે.

આ સિવાય વર્ષ 2016માં કેરળ, કર્ણાટક, પંજાબ, તમિલનાડુ, તેલ... બાકીનો લેખ લખો:

આપે છે."

"આ સમસ્યાઓના નિરાકરણ માટે કામ કરવાની જરૂર છે, કાયદો લાવવા માત્રથી કોઈ ફાયદો નહીં થાય."

"જો સરકાર આ કારણો દૂર કરી શકે તો પણ વસતિવધારા પર નિયંત્રણ મેળવી શકાય છે."

"કોઈ પણ નીતિ ખરાબ નથી હોતી, બસ તેને સારી રીતે લાગુ કરવાની જરૂર હોય છે."

"જેવી રીતે ચીનમાં એક બાળકની નીતિથી ફાયદો થયો છે, તેમ ભારતમાં પણ બે બાળકોવાળી નીતિ ફાયદાકારક સાબિત થઈ શકે છે."

"પરંતુ આ નીતિ લાગુ કરતા પહેલા લોકોને જાગૃત કરવાની જરૂર છે, નહીંતર તેમની મુશ્કેલીઓમાં વધારો થઈ શકે છે."

લિંગપ્રમાણ પર વિપરીત અસર

દિલ્હી યુનિવર્સિટીના સોશિયલ વર્ક વિભાગનાં આસિસ્ટન્ટ પ્રોફેસર પુષ્પાંજિલી ઝા જણાવે છે કે ભારત કડક નિયમોથી સરળ નિયમો તરફ આગળ વધ્યું છે.

તેઓ જણાવે છે : "શરૂઆતથી જ ભારતમાં નાના પરિવારના વિચારને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવ્યું છે."

"પહેલાં આ લક્ષ્ય આધારિત હતું એટલે કે નિશ્ચિત સંખ્યામાં લોકોની નસબંદી કરવાની છે."

"આ પ્રક્રિયામાં મહિલાઓને માત્ર એક શરીર સ્વરૂપે જોવામાં આવતું હતું."

"પરંતુ, ત્યાર બાદ વૈશ્વિક સ્તરે કેટલાક ફેરફાર થયા અને ભારતમાં પણ વિચાર કરવામાં આવ્યો કે આ વ્યવસ્થા પરાણે લાગુ ન કરી શકાય."

"પછી તેને માગઆધારિત બનાવી લોકો સમક્ષ વિકલ્પ મૂકવામાં આવ્યા."

"ચીનમાં પણ પહેલાં આ વ્યવસ્થા કડકપણે લાગુ કરાઈ."

"તેના કારણે લિંગપ્રમાણની સમસ્યા સર્જાઈ."

"છોકરાઓની સરખામણીએ છોકરીઓની સંખ્યા ખૂબ જ ઓછી થઈ ગઈ."

"ભારતમાં પણ કંઈક આવું જ થયું, નાના પરિવારને પ્રોત્સાહન આપવાની નીતિના કારણે વસતિમાં છોકરીઓની સંખ્યા ઓછી થઈ ગઈ."

"તેથી આ નીતિને લાગુ કરતા પહેલા છોકરીઓને બચાવવાની વાત પર પણ ધ્યાન આપવું જોઈએ."

ડૉ. બલરામ પાસવાન જણાવે છે કે ભારતની વસતિવધારાને નિયંત્રણમાં રાખવાની નીતિ ચીન જેવી મજબૂત નથી રહી.

તેઓ જણાવે છે કે આ નીતિ એટલા માટે કડકપણે સમગ્ર દેશમાં લાગુ નથી કરી શકાતી કે ભારતમાં ઘણા પ્રકારના જુદા જુદા સમુદાયો છે.

કોઈને આ નિર્ણય ગમશે અને કોઈને નહીં.

તેથી કોઈ સરકાર નહીં ઇચ્છે કે એકને રાજી કરે અને બીજાને નહીં.

તેથી જો આ કાયદો લાગુ કરતા પહેલાં વસતિવધારાનાં કારણો પર ધ્યાન આપવું જરૂરી છે.

પુષ્પાંજિલી ઝા આ કાયદા પાછળના સરકારના ઇરાદા પર શંકા વ્યક્ત કરતાં કહે છે :

"એવું લાગે છે કે આ કાયદા મારફતે પણ લઘુમતીમાં રહેલા લોકોને જ નિશાન બનાવાશે."

"આવા કોઈ પણ કાયદાને અમુક સમુદાય પર નહીં, પરંતુ સમગ્ર સમાજ પર લાગુ કરવો પડશે."

"બે બાળકો માટેના કાયદા અંતર્ગત કોઈને...


... ભુતાન સાથે ચીનનો તાજો સીમાવિવાદ ભારતના વ્યૂહાત્મક હિતોને અસર પહોંચાડવાની કોશિશ હોઈ શકે છે.

ભુતાનમાં ભારતના પૂર્વ રાજદૂત પવન વર્મા અનુસાર આ ભુતાન પર દબાણ બનાવવાની ચીનની પદ્ધતિ છે.

ચીન જાણે છે કે ભુતાન સાથે કઈ જગ્યાએ તેની સીમા નિર્ધારિત થાય છે, એનાથી ભારતનાં વ્યૂહાત્મક હિતો પર અસર થશે.

પવન વર્માનું માનવું છે કે આ પ્રયત્ન ચીન આજથી નહીં વર્ષોથી કરતું આવ્યું છે કે ભુતાન કોઈ પણ રીતે ભારત સાથેની પોતાની મિત્રતા છોડીને ચીન સાથે સંબંધ ગાઢ કરે. જોકે હજુ સુધી ભુતાન અને ચીન વચ્ચે રાજકીય સંબંધ સુધ્ધાં નથી... બાકીનો લેખ લખો:

તાનની સ્થિતિને જોઈને જ સમજી શકાય. આપણી સુરક્ષા માટે અને વ્યૂહાત્મક અગ્રતા માટે ભુતાન સાથે સંબંધ બનાવી રાખવા ખૂબ જ મહત્ત્વના છે."

"આ જ કારણ છે કે ભારતના વિશ્વમાં સૌથી સારા સંબંધ ભુતાન સાથે જ છે."

ભુતાન સાથે ભારતની 605 કિલોમિટરની સરહદને કારણે એનું વ્યૂહાત્મક મહત્ત્વ તો છે જ સાથે જ ભારત અને ભુતાન વચ્ચે વેપારી સંબંધો પણ ઘણા મજબૂત છે.

વર્ષ 2018માં બંને દેશો વચ્ચે 9228 કરોડ રૂપિયાનો દ્વિપક્ષી વેપાર થયો હતો.

ભુતાન ભારત માટે એક અગત્યનો જળવિદ્યુતસ્રોત પણ છે. ઉપરાંત ભારતના સહયોગથી ભુતાનમાં વિકાસ સાથે જોડાયેલી અનેક પરિયોજનાઓ ચાલી રહી છે.

બીજી તરફ ભુતાન અને ચીન વચ્ચે રાજનૈતિક સંબંધ પણ નથી.

પવન વર્મા કહે છે, "ચીનના સંદર્ભમાં ભુતાનનું મહત્ત્વ કંઈ એ રીતે છે કે જો ચીન ભુતાનમાં પોતાનો પગપેસારો કરી લે તો તે ભારતની સરહદની વધુ નજીક આવી જઈ શકે."

"એની સાથે જ ભારત, ભુતાન અને ચીન વચ્ચે કેટલીક જગ્યાઓ એવી છે જ્યાં ચીન પહોંચી જાય તો ચિકન-નૅક સુધી પહોંચી જાય એનાથી ભારત પર નિશ્ચિત રીતે દબાણ બને."

"એવામાં ચીન વારંવાર કોશિશ કરતું રહ્યું છે કે કાં તો દબાણથી કાં તો પ્રલોભનથી ભુતાનને પોતાના પક્ષમાં કરી લે."

પવન વર્મા માને છે કે ભુતાનને લઈને ચીન વર્ષોથી પ્રયત્ન કરતું આવ્યું છે અને આગળ પણ કરતું રહેશે કે તેની સાથે પોતાના સંબંધ ગાઢ કરી લે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... ભૂમિ અધિગ્રહણ, શ્રમને લગતા કાયદા અને બૅંકિંગ ક્ષેત્રમાં સુધાર લાવીને હજુ ઘણું કરવાનું બાકી છે. આ બધી જ યોજનાઓમાં સાઉદી અરેબિયાની ભૂમિકા મુખ્ય છે.

બીજી તરફ ઈરાન પાસેથી જે ક્રૂડઑઇલ મળતું હતું એ બંધ થઈ ગયું અને તેથી ભારતને સાઉદી અને ઇરાક પાસેથી ક્રૂડઑઇલ લેવું પડે છે.

ભારત અને સાઉદી અરેબિયાના સંબંધોમાં પાકિસ્તાન પર એક મોટો મુદ્દો છે.

જોકે, ભારત અને સાઉદીના રાજકીય સંબંધો ઘણા અલગ છે. સાઉદી અરેબિયાને પણ કાશ્મીર મુદ્દે કોઈ સમસ્યા નથી.

બલકે ખાડીના મોટા ભાગના દેશોએ માન્યું છે કે આ ભારતની આંતરિક બાબત... બાકીનો લેખ લખો:

કે અફઘાનિસ્તાનમાં તાલીબાનની સત્તા આવે જ્યારે ભારત ઇચ્છે છે કે ત્યાં એક બિનસાંપ્રદાયિક સરકાર બને.

આ એક એવો મુદ્દો છે કે જેમાં ભારત અને સાઉદી અરેબિયા અલગ-અલગ દૃષ્ટિકોણ ધરાવે છે.

હવે જોવાનું એ છે કે વડા પ્રધાન મોદીની આ મુલાકાત દરમિયાન કયા કયા મુદ્દા પર સહમત થાય છે અને કેવા કરાર થાય છે.

એવા પણ સમાચાર છે કે કેટલાક સુરક્ષા સંબંધી સોદા પર પણ બંને દેશો વચ્ચે વાતચીત થઈ શકે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... મદદ કરવા માટે સુલેમાનીએ થોડો સમય એમની સાથે ગાળ્યો હતો.

જનરલ સુલેમાનીએ જેહાદીઓનો સામનો કર્યો હોય એવી આ કોઈ પ્રથમ ઘટના નહોતી. ઈરાનના પડોશી દેશ સીરિયામાં વિદ્રોહનો સામનો કરી રહેલા રાષ્ટ્રપતિ બસર અલ-અસદને મજબૂત કરવામાં તેમણે મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. એમની મદદ થકી જ સીરિયા મહત્ત્વનાં શહેરોને વિદ્રોહીઓના કબજામાંથી પરત મેળવી શક્યું હતું.

સીરિયામાં પોતાની ભૂમિકા હોવાનો ઈરાન ઇન્કાર કરતું રહ્યું છે. જોકે, ઈરાન અને સીરિયામાં ઇસ્લામિક સ્ટેટ અને વિદ્રોહીઓ સામેની લડાઈમાં માર્યા ગયેલા લડવૈયાની કેટલીય અંત... બાકીનો લેખ લખો:

ાને અમેરિકાને ગુપ્ત માહિતી પૂરી પાડી હતી. તો વર્ષ 2008માં ઇરાકમાં કથળી રહેલી પરિસ્થિતિને થાળે પાડવા વૉશિંગ્ટન અને તહેરાનના પ્રતિનિધિઓ વાતચીત માટે બગદાદમાં મળ્યા હતા.

બીબીસીની ફારસી સેવાની એક દસ્તાવેજી ફિલ્મમાં ઇરાક ખાતેના અમેરિકાના પૂર્વ રાજદૂત રાયન ક્રૉકરે બગદાદમાં યોજાયેલી આ વાતચીત પાછળ જનરલ સુલેમાનીએ ભજવેલી મહત્ત્વની ભૂમિકા પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો.

પૂર્વ રાજદૂતે જણાવ્યું હતું, "વાતચીત દરમિયાન ઈરાનના રાજદૂત વારંવાર વિરામ લઈ રહ્યા હતા. એ વખતે મને નહોતું સમજાયું કે તેઓ આવું શા માટે કરી રહ્યા છે. જોકે, બાદમાં જાણ થઈ હતી કે જ્યારે પણ તેમને કોઈ બાબત અનૂકુળ નહોતી આવતી ત્યારે તેઓ તહેરાન ખાતે જનરલ કાસિમ સુલેમાનીને ફોન લગાવતા હતા."

'અમેરિકા માટે આતંકવાદી'

ક્રૉકર જ્યારે અફઘાનિસ્તાનમાં અમેરિકાના રાજદૂત હતા ત્યારે ત્યાં પણ તેમને જનરલ કાસિમ સુલેમાનીનો પ્રભાવ વર્તાયો હતો.

આ અંગે વાત કરતાં પૂર્વ રાજદૂતે જણાવ્યું હતું, "મારા ઈરાની દુભાષિયાએ મને જણાવ્યું હતું કે જ્યારે વિદેશમંત્રાલયને કોઈ બાબતે માહિતગાર કરવાનું હોય ત્યારે અંતિમ નિર્ણય જનરલ સુલેમાની જ લેતા હતા. "

વર્ષ 2014ના ડિસેમ્બર માસમાં યોજાયેલી મનાના ડાયલૉગ સિક્યૉરિટી સમિટ દરમિયાન કૅનેડા અને ઈરાનના સમકક્ષો વચ્ચે જનરલ સુલેમાનીની ભૂમિકાને લઈને ચડસાચરસી થઈ ગઈ હતી.

કૅનેડાના એ વખતેના વિદેશમંત્રી જૉન બૅઇર્ડે જનરલ સુલેમાનીને 'આંતકના ઍજન્ટ' ગણાવ્યા હતા.

ઈરાનમાં જોકે જનરલ સુલેમાનીએ રાજકારણમાં ઝંપલાવે એ માટે સોશિયલ મીડિયામાં અભિયાન પણ ચલાવાયું હતું. તેમના સમર્થકો તેમને ઈરાનના સૌથી પ્રામાણિક અને સૌથી ઓછા ભ્રષ્ટ રાજકારણી ગણાવતા હતા.

જોકે, પશ્ચિમનાં રાષ્ટ્રો માટે સુલેમાની નાયક નહોતા. બગદાદમાં સુલેમાનીના મૃત્યુના સમાચાર જાહેર કર્યા બાદ અમેરિકાએ જણાવ્યું હતું, "અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિના નિર્દેશ પર વિદેશમાં રહેતા અમેરિકાના સૈન્યકર્મીઓની રક્ષા માટે કાસિમ સુલેમાનીને મારવાનું પગલું ભરવું પડ્યું છે. અમેરિકાએ તેમને આતંકવાદી જાહેર કર્યા હતા."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... મને થયું કે હવે મારી જિંદગીમાં કંઈ જ બચ્યું નથી."

કોઈ વિકલ્પ નહોતો

આ ગ્રૂપની સભ્ય હોય એવી મહિલાઓની પોસ્ટ મારફત ગર્ભનિરોધક ગોળીઓ પહોંચાળાય છે.

તેઓ ગર્ભપાત કરાવવા માટે મદદ હૉસ્પિટલમાં ગયાં હતાં.

બ્રાઝિલના કાયદા પ્રમાણે બળાત્કારના કેસમાં જો માતાના જીવને ખતરો હોય અથવા ભ્રૂણ વિકસિત ન થયું હોય તો જ ગર્ભપાત કરાવવાની પરવાનગી આપવામાં આવે છે.

બ્રાઝિલમાં ગર્ભપાત કરાવવા માટે પોલીસમાં ગુનાનો રિપોર્ટ નોંધાવવો જરૂરી નથી, પણ એમ છતાં ઘણી હૉસ્પિટલોમાં ગર્ભપાતની પ્રક્રિયા શરૂ કરતાં પહેલાં પોલીસ ફરિયાદની નકલ ... બાકીનો લેખ લખો:

ીં શકું "

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... મળી શક્યો.

ઑઇલ ઍન્ડ નૅચરલ ગૅસ કમિશનના ભૂતપૂર્વ અધ્યક્ષ આર. એસ. શર્મા જણાવે છે, "વર્ષ 2014માં આ સરકાર સત્તામાં આવી ત્યારે ક્રૂડઑઇલની કિંમત 106 ડૉલર પ્રતિ બૅરલ હતી. તે બાદથી કિંમતોમાં ઘટાડો થયો છે."

"આપણા વડા પ્રધાને પણ મજાકમાં કહ્યું હતું કે, જ્યારથી હું સત્તામાં આવ્યો છું ત્યારથી ક્રૂડઑઇલની કિંમતો સતત ઘટી રહી છે. તે સમયે પેટ્રોલનો ભાવ 72 રૂપિયા પ્રતિ લીટર હતો. સરકારે ભારતમાં કિંમત ઘટવા ન દીધી, તેના સ્થાને સરકારે ઉત્પાદન શુલ્કમાં વધારો કર્યો."

પેટ્રોલિયમ-મંત્રાલયના મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને સ... બાકીનો લેખ લખો:

લિટરની આસપાસ રહ્યા હતા.

'ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયા'ના એક અહેવાલ અનુસાર ફેબ્રુઆરી, 2021માં સતત સાત દિવસ સુધી પેટ્રોલના ભાવ વધ્યા હતા.

અહેવાલ અનુસાર ભારતના પાટનગર દિલ્હીમાં પેટ્રોલનો ભાવ 88.99 રૂપિયા પ્રતિ લીટર હતો જ્યારે ડીઝલનો ભાવ 79.35 રૂપિયા પ્રતિ લિટર હતો.

અહેવાલ અનુસાર પાછલા સાત દિવસમાં પેટ્રોલનો ભાવ 2.06 રૂપિયા પ્રતિ લિટર અને ડિઝલનો ભાવ 2.56 રૂપિયા પ્રતિ લિટર વધ્યો હતો.

અહેવાલમાં દર્શાવાયેલ અન્ય વિગતો અનુસાર વર્ષ 2021માં જ 19 વખત પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ ભારતમાં વધ્યા છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... મહદ્અંશે પાટીદાર, મરાઠા, જાટ કે ગુર્જર કોમમાંથી આવે છે.

બીજા ખેડૂતોને પણ આજ પ્રશ્ન છે, પણ આ વિશાળ બહુમતી ધરાવતા વર્ગને કારણે આંદોલનનો ચહેરો આ કોમો બની છે.

2030માં ઘટતી ઘટતી લગભગ 99 ટકા ખેડૂતો પાસે ઉપલબ્ધ ખેતી માટે જમીનની સરેરાશ 3000 ચોરસમિટર એટલે કે 0.3 હેક્ટર હશે.

આટલા નાના ટુકડામાંથી સ્વનિર્ભરતાને લાયક આવક મેળવી શકાય ખરી?

ગરીબીની રેખા નીચે જીવતો અથવા ગરીબીની રેખા તરફ જઈ રહેલ ખેડૂત સ્વાભાવિક રીતે જ પોતાનાં કુટુંબને સુખી રાખવા વૈકલ્પિક અથવા પૂરક આવકના સાધન તરફ વળશે.

તેને પરિણામે એ ખેતી ... બાકીનો લેખ લખો:

ેડૂત ખેતીથી દૂર જાય તો.....

કૃષિ માત્ર રોજગારી અને અર્થવ્યવસ્થા સાથે સંલગ્ન એક પરિબળ જ નથી પણ સીધેસીધી અન્નસુરક્ષા સાથે જોડાયેલી છે.

રોટી, કપડાં, મકાન પાયાની જરૂરિયાતો છે. કૃષિ આ પાયાની જરૂરિયાતોમાંની સૌથી અગત્યની બે જરૂરિયાતો રોજગારી અને રોટી એટલે કે અન્નસ્વાવલંબન અને અન્નસુરક્ષા  છે.

ખેતીની જમીન નાના-નાના ટુકડાઓમાં વહેંચાઈ જાય તો કૃષિ અને ગ્રામ્ય અર્થતંત્ર આધારિત રોજગારી પર તો અસર પડે જ.

સાથેસાથે ભારતનું ગ્રામ્ય બજાર તેની ખરીદશક્તિ ગુમાવે, જેની સીધી અસર મોટા ઉદ્યોગો અને શહેરી અર્થવ્યવસ્થા પર થાય.

આ બન્ને મુદ્દાઓથી શી પરિસ્થિતિ ઊભી થાય તે સમજવું જરુરી છે.

અર્થશાસ્ત્રના મૂળભૂત સિદ્ધાંતો મુજબ પરિપક્વ થતી અર્થવ્યવસ્થામાં કૃષિ આધારિત મજૂરવર્ગ આ નીચી ઉત્પાદક્તાવાળા ક્ષેત્રમાંથી ઊંચી ઉત્પાદક્તા ધરાવતા ક્ષેત્ર તરફ જાય છે.

કેપીએમજી અને ફિક્કી દ્વારા તૈયાર કરાયેલા અહેવાલ "Labor in Indian Agriculture : A Growing Challenge" મુજબ દેશમાં કુલ કામદારોની સંખ્યા વધી રહી છે, પરંતુ કૃષિ આધારિત કામદાર વર્ગ ઘટી રહ્યો છે.

2004-05 અને 2011-12ના કાળખંડની તુલના કરતા આ અહેવાલ નોંધે છે કે - કૃષિ આધારિત કામદાર વર્ગમાં 305.7 લાખ જેટલો ઘટાડો નોંધાયો છે.

ચિંતાજનક બાબત તો એ છે કે આ સમયગાળા દરમિયાન કૃષિ કામદારની કુલ કામદારોની ટકાવારીમાં 56.7 ટકાથી ઘટીને 48.8 ટકા જેટલો ભાગ રહ્યો છે.

તેના પરિણામે ગ્રામ્ય રોજગારીના ક્ષેત્રમાં પણ બહુ મોટી બેકારી ઊભી થઈ છે એ કહેવું અસ્થાને નહીં રહે.

આપણે પહેલી પંચવર્ષીય યોજના તૈયાર કરી રહ્યા હતા ત્યારે 1951માં દેશનું કુલ અનાજ ઉત્પાદન પાંચ કરોડ ટન હતું.

આપણે પેટ ભરવા માટે જરૂરી અનાજ પેદા કરતા નહોતા.

પીએલ-480ના ઘઉં અને ઑસ્ટ્રેલિયન માઈલો જુવાર આયાત કરી આપણે પેટ ભરતા.

કેર નામની સંસ્થા દૂધનો પાવડર ભેટ આપતી જે આપણાં બાળકોને પૂરક પોષણ આહાર તરીકે નિશાળોમાં દૂધ વહેંચવા કરતા.

આજે ભારત 28 કરોડ ટન કરતાં વધુ અનાજ પેદા કરે છે.

અધધધ.... વસતીવધારા છતાં આ કારણથી આપણે અનાજની બાબતમાં સ્વાવલંબી છીએ.

ભારત દુનિયાનો પ્રથમ નંબરનો દૂધ ઉત્પાદક દેશ છે.

ફળ અને શાકભાજીના ઉત્પાદનમાં આપણે વિશ્વમાં બીજા નંબરે છીએ.

આ બધું થયું તેના યશનો ખૂબ મોટો હક્કદાર આપણો ખેડૂત છે.

આપણે હવે પીએલ-480ના દિવસો ભૂલી ચૂક્યા છીએ. ભૂખમરાથી મોટા પાયે લોકો મરે તે 'છપ્પનિયો દુકાળ' શું હતો તે આજની પેઢીને ખબર નથી.

પણ....

2050માં...


... મહિનાથી પણ વધુનો સમય (15 જુલાઈ) લાગ્યો.

હવે જેમતેમ કરીને પરીક્ષણ વધી રહ્યું છે, તો સંક્રમિતોની સંખ્યા પણ એ જ રીતે અથવા એનાથી પણ વધુ ઝડપે વધી રહી છે.

મુખ્ય મંત્રી હવે કેટલાક સપ્તાહથી એમ કહી રહ્યા છે કે તપાસનો દર વધારીને દૈનિક 20 હજાર કરવામાં આવે. જો પહેલાંની જેમ જ ચાલ્યું તો આ લક્ષ્ય સુધી પહોંચવામાં હજુ અનેક મહિના લાગશે.

હૉસ્પિટલમાં દાખલ થવું જંગ જીતવા જેવું?

કોરોના પૉઝિટિવ કેસોની સારવારને લઈને બિહાર સરકારે એક નવો નિયમ બનાવ્યો છે કે જે દર્દીઓને ચેપ તો લાગ્યો હોય, પણ લક્ષણ નથી, તેઓ પોતાના ઘરે... બાકીનો લેખ લખો:

ચ દર્દીઓ વધુ આવી ચૂક્યા હતા. આ એ લોકો હતા જેનો રિપોર્ટ પૉઝિટિવ હતો. જિલ્લા હૉસ્પિટલોએ રિફર કર્યા હતા. તેમ છતાં હૉસ્પિટલમાં ભરતી થઈ શકતા ન હતા, કારણ કે કથિતરૂપે કાગળની પ્રક્રિયા બાકી હતી.

શું સંક્રમણને રોકવામાં નથી આવી રહ્યું?

હૉસ્પિટલ પરિસરની હાલત ભયાવહ હતી. દર્દીઓના પરિવારજનો આ કાઉન્ટરથી પેલા કાઉન્ટરના ચક્કર લગાવી રહ્યા હતા. દર્દી બહાર ખુલ્લા તડકામાં તડપી રહ્યા હતા. કોઈ કૅન્સરના રોગી હતા, કોઈને બ્લડપ્રેશરની બીમારી હતી.

પરિસરમાં આમ તેમ જ્યાં-ત્યાં ઉપયોગમાં લેવાયેલા પીપીઈ કીટ, માસ્ક, ગ્લવ્ઝ વગેરે ફેંકાયેલાં હતાં. અમારી સામે જ એક મેડિકલ સ્ટાફ વૉર્ડની અંદરથી પીપીઈ કિટ પહેરીને નીકળી. ગેટ પાસે ઊભાં રહી તેને ઉતારી અને બાજુમાં પડેલી કચરાપેટીમાં ફેંકી દીધી. જે પહેલેથી ભરેલી હતી. એની ચારે તરફ પહેલેથી ફેલાયેલી કિટો પડેલી હતી.

ફક્ત મેડિકલ સ્ટાફ નહીં અનેક વાર વૉર્ડની અંદરથી સામાન્ય લોકો પણ નીકળ્યા. કોઈના હાથમાં ગ્લવ્ઝ ન હતાં. બધાના માસ્ક ગળા પર લટકી રહ્યા હતા. ગેટ ઉપર ગાર્ડ તો હતા, પરંતુ કોઈ રોક-ટોક થતી નહીં.

કોરોના હૉસ્પિટલના પરિસરની હાલત જોઈને લાગ્યું કે જે પ્રકારની વ્યવસ્થા છે, જો સંક્રમણ ફેલાવવાનું હશે તો ફક્ત પરિસરમાં પ્રવેશ કરી લેવાથી પણ ફેલાઈ જશે.

બધું જ WHO અને સ્વાસ્થ્ય મંત્રાલયની ગાઇડલાઇનથી ઊલટું થઈ રહ્યું હતું.

એનએમસીએચના ઇમરજન્સી વૉર્ડની અંદરની હાલત વધુ ડરાવનારી હતી. ચારે બાજુએ ગંદકી જ ગંદકી હતી. ક્યાંક ખાવાનું ફેંક્યું હતું તો ક્યાંક પાણી પ્રસરી રહ્યું હતું.

ભેજવાળા ઓરડાઓની અંદર પંખા નામના જ ચાલી રહ્યા હતા. કોઈ પણ ઓરડામાં જોવાથી દર્દી એવી નજરોથી જોતા જાણે કે ઘણી અપેક્ષાઓ રાખીને બેઠા હોય.

એક ઓરડાની અંદર આઠ પથારીઓ હતી. અમુક જ ખાલી દેખાતી હતી. મોટા ભાગના પર દર્દી હતા. પથારીઓ એ રીતે ગોઠવી હતી કે બે પથારી વચ્ચે બે મીટરનું અંતર પણ મુશ્કેલીથી નજર આવતું હતું.

એક રૂમની અંદર દર્દીઓ સાથે વાતચીત કરી તો જાણવા મળ્યું કે વૉર્ડમાં ડૉકટરો ક્યારેય પણ આવતા જ નથી. ફક્ત નર્સો જ આવે છે. એ પણ ઘણી આજીજી વિનંતી પછી. જ્યારે કોઈ દર્દીની તબિયત બગડવા લાગે ત્યારે.

દરભંગાના ડીએમસીએચથી રીફર કરાયેલા એક દર્દી જે 7 જુલાઈએ ભરતી થયા હતા. તેઓ કહે છે, "જ્યારથી હું ભરતી થયો છું, ત્યારથી બસ પહેલી વાર ભરતી થવાના સમયે અમે ડોક્ટરને જોયા હતા. એ પછી ડોક્ટર ફક્ત ફોન પર વાત કરે છે. નર્સો દવાઓ આપી જાય છે. એ પણ ખુલ્લી, જેને ખાવાનો વિશ્વાસ થાય...


... મહિલા સાથે થોડા મહિના પહેલાં મારી મુલાકાત થઈ. તે સમયે તેમના પતિ બાઇક ટૂર પર ફરવા ગયા હતા. તે આ વિશે ખૂબ જ ગૌરવ સાથે મને જણાવી રહ્યા હતા કે તેમના પતિને બાઇક પર ફરવા જવાનો કેટલો શોખ છે.

મેં તે સમયે તેમને એમ ન પૂછ્યું, 'તમારા પતિએ તમને એકલા છોડી દીધા છે?

આવી મહિલાઓમાં તે માત્ર એક જ નથી. પતિ વગર એકલા ફરવા જવાનો વિચાર બધાને વિચિત્ર લાગે છે. આ વિચાર અમારા પરિજનોને પણ નહોતો ગમ્યો.

મેં પહેલી વખત એકલા ફરવા જવાનો નિર્ણય કર્યો ત્યારે મારા સાસુને બહુ વિચિત્ર લાગ્યું હતું. પરંતુ મારા પતિ, જે સમજે છે કે... બાકીનો લેખ લખો:

ડી હતી.

ગયા વર્ષે જ્યારે હું અને મારી એક મિત્ર સાથે ફરવા ગયા હતા ત્યારે અમારા ડ્રાઇવરે અમને એક હોટલ ઉતારતી વખતે પૂછ્યું હતું કે  'કુછ ઔર ઇન્તજામ લગેગા આપ લોગો કો?' (શું તમને બીજું કંઈ જરૂર છે?)

હું આજે પણ તેના એ પૂછવાનો અર્થ વિચારતી વખતે અટ્ટહાસ્ય કરી લઉં છું કે તે અમને દારૂ કે જિગોલો આપવા માટે પૂછતો હતો કે શું?

આ અનુભવો અને આ લોકો વાસ્તવિક દુનિયા છે. તેમને અનુભવવા માટે મારે નિશ્ચિતરૂપે થોડા દિવસ માટે પરિણીત મહિલા, પત્ની અને માતાના ટેગને દૂર કરવાની જરૂર છે.

(આ પશ્ચિમ ભારતમાં રહેતી મહિલાનું સાચું જીવનચરિત્ર છે.  જે બીબીસીના રિપોર્ટર અરુંધતી રાનડે જોષી સાથે વાતચીત પર આધારિત છે. #HerChoice સિરિઝ દિવ્યા આર્યા દ્વારા પ્રસ્તુત કરવામાં આવી છે.)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... મહિલાઓના શરીર પર ટેટૂ જોયા છે.

તેમનું અનુમાન છે કે દેશમાં લાખો મહિલાઓ પોતાના શરીર પર ટેટૂ ધરાવે છે.

કેટલાક ગ્રામીણ વિસ્તારમાં ટેટૂ ન બનાવવા પર મહિલાને અપવિત્ર માનવામાં આવે છે

કેટલાક સમાજમાં, ખાસ કરીને આદિવાસી વિસ્તારોમાં, મહિલાઓ અને પુરુષો બન્ને ટેટૂ બનાવડાવે છે.

કેયા પાંડે કહે છે, "જીવન દરમિયાન અને મોત બાદ પણ આ ટેટૂ લોકોની ઓળખ છે. "

કેયાનું કહેવું છે, "એવું માનવામાં આવે છે કે જ્યારે તમારું મૃત્યુ થાય છે અને તમારો આત્મા સ્વર્ગ અથવા તો નર્કમાં જાય છે, ત્યારે તમને પૂછવામાં આવે છે કે તમે ક... બાકીનો લેખ લખો:

ે કે નહીં તે અંગે જાણકારી મેળવવા ત્યાં ગયાં હતાં.

તેમણે બીબીસીને કહ્યું કે પોતાનાં સંશોધન દરમિયાન તેઓ જેટલી પણ મહિલાઓને મળ્યાં, તેમના શરીર પર ટેટૂ હતા. પણ નાની છોકરીઓએ ટેટૂ બનાવવાની ના પાડી દીધી છે.

આજે દેશમાં કનેક્ટિવિટીમાં સુધારો આવ્યો છે. આજે ગામડે ગામડે લોકો પાસે ટીવી અને મોબાઈલ ફોન છે, બાળકો સ્કૂલે જઈ રહ્યા છે, તેના કારણે તેઓ બાકી દુનિયાથી રૂબરૂ થઈ શક્યા છે.

તેના કારણે જ હવે લોકો એવું માની રહ્યા છે કે રીતરિવાજના નામે તેમનાં બાળકો આ દર્દનાક પ્રથામાંથી પસાર ન થાય.

તેના જ કારણે હવે નવી પેઢીની છોકરીઓનાં શરીર પર પણ ટેટૂ ઓછા જોવા મળી રહ્યા છે.

પ્રજ્ઞા ગુપ્તા કહે છે, "હું અનીતા નામની 15 વર્ષની કિશોરીને મળી. તેના કપાળ પર ટેટૂ બનાવવામાં આવ્યું છે."

તેણે મને કહ્યું કે ટેટૂ બનાવવું ખૂબ જ દર્દનાક અનુભવ હતો. હવે તે બીજી વખત ક્યારેય ટેટૂ નહીં બનાવે.

બદરી બાઈ (ડાબી બાજુએ)ના પુરા શરીર પર ટેટૂ છે પણ તેમની દીકરી અનિતાએ ટેટૂ માટે ના કહી દીધી છે

અનિતાનાં મમ્મી બદરીની ઉંમર 40 વર્ષ છે, તેમનાં આખા શરીર પર ટેટૂ છે.

અનિતાએ ટેટૂ બનવવા મામલે જે વિરોધ કર્યો તેમાં તેમને તેમનાં મમ્મીનું સમર્થન મળ્યું.

તેઓ કહે છે, "હું અભણ છું અને મેં મારા માતાપિતાએ મને જે કરવા કહ્યું તે મેં કોઈ સવાલ પૂછ્યા વગર કરી નાખ્યું. પણ મારી દીકરી સ્કૂલે જાય છે. અને જો તે ટેટૂ બનાવવા નથી ઇચ્છતી તો તેમાં કંઈ વાંધો નથી."

છેલ્લાં થોડાં વર્ષોમાં શિક્ષિત લોકો પણ સેલેબ્રિટીઝ અને રૉકસ્ટારથી પ્રભાવિત થઈને ટેટૂ બનાવી રહ્યા છે. મારા પણ ઘણા મિત્રો છે કે જેમણે ટેટૂ બનાવ્યા છે.

પણ મારા માટે આ ટેટૂ એક શાપિત વસ્તુ છે-જે મહિલા પર પુરુષના અધિકારને દર્શાવે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... મહેલનું નિર્માણ કરાવ્યું હતું. રજવાડાની વહીવટી બાબતો ઉપરાંત તેમણે આબિદા સુલતાનને ઘોડેસવારી, નિશાનબાજી અને વિવિધ રમતોની તાલીમ પણ અપાવી હતી.

તેમણે આબિદા સુલતાન માટે ધાર્મિક શિક્ષણને પણ ધ્યાનમાં રાખ્યું હતું અને શેખ મહંમદ નામના એક આરબ મૌલવી પાસે તેમને કુરાનનું શિક્ષણ આપ્યું હતું.

શહરયારખાને કહ્યું હતું કે "સરકાર અમ્મા મારાં માતાને એક આદર્શ મુસ્લિમ મહિલા તરીકે પ્રશિક્ષિત કરવા ઇચ્છતાં હતાં. કુરાનના તિલાવત માટે તેઓ રોજ સવારે ચાર વાગ્યે મારાં માતાને જગાડતાં હતાં."

"ઉચ્ચાર અને યાદ રાખવામાં કોઈ ભૂ... બાકીનો લેખ લખો:

સઇદીને આપેલા એક ઇન્ટર્વ્યૂમાં શાહજાદી આબિદા સુલતાને જણાવ્યું હતું કે તેમનાં દાદીએ તેઓ જીવતા હતાં ત્યારે જ તેમનાં લગ્ન કોરવાઈના નવાબ સરવર અલીખાન સાથે કરાવી નાખ્યાં હતાં. એ સમયે તેમની ઉંમર 17 વર્ષની હતી.

શાહજાદી આબિદા સુલતાનની આત્મકથામાં જણાવ્યા અનુસાર, 1933ની પાંચમી માર્ચે તેઓ સાસરે ગયાં હતાં અને 1934ની 29 એપ્રિલે તેમના એકમાત્ર પુત્ર શહરયારખાનનો જન્મ થયો હતો.

જોકે, શાહઝાદી આબિદા સુલતાન અને નવાબ સરવરઅલી ખાનનાં લગ્ન લાંબુ ન ટક્યાં. તેઓ તેમના દીકરા સાથે ભોપાલ પાછાં આવી ગયાં  પણ નવાબ સરવરઅલી ખાને વાઇસરૉય લૉર્ડ વિલિંગ્ડનને ફરિયાદ કરી કે તેમને પુત્રના કબજાના કાયદેસરના અધિકારથી વંચિત રાખવામાં આવી રહ્યા છે.

કાયદા મુજબ તેમને તેમના ઉત્તરાધિકારીનો કબજો મેળવવાનો અધિકાર હતો, પરંતુ કાયદામાં એવી જોગવાઈ પણ હતી કે બાળક સ્તનપાન કરતું હોય ત્યાં સુધી તેને તેની માતાથી અલગ કરી શકાય નહીં.

નવાબ સરવરઅલીએ તેમના વારસદારના પહેલા જન્મદિવસની કોરવાઈમાં ઉજવણીની તૈયારી શરૂ કરી દીધી હતી.

એ વખતે શાહઝાદી આબિદા સુલતાને એક સાહસભર્યો નિર્ણય કર્યો અને તેઓ ભોપાલથી 100 માઈલ દૂર આવેલા કોરવાઈના પ્રવાસે એકલાં નીકળી પડ્યાં.

રાતે એક વાગ્યે કોરવાઈના મહેલમાં પહોંચેલાં શાહજાદી આબિદા સુલતાને તેમની લોડેડ રિવોલ્વર તેમના પતિ તરફ ફેંકીને કહ્યું હતું કે "આ હથિયારમાં ગોળીઓ ભરેલી છે. તેનો ઉપયોગ કરો અને મને મારી નાખો, અન્યથા હું તમને મારી નાખીશ. તમે તમારા પુત્રનો કબજો આ એક રીતે જ મારી પાસેથી મેળવી શકશો."

નવાબ સાહેબ દિગ્મૂઢ થઈ ગયા હતા અને તેમણે શાહજાદી  આબિદા સુલતાનને વિનતી કરી હતી કે "ખુદાને ખાતર અહીંથી ચાલ્યાં જાઓ. હું મારા પુત્રના કબજા માટે કોઈ પણ પ્રકારનો દાવો નહીં કરું."

શાહઝાદી આબિદા સુલતાને પોતાની રિવોલ્વર પોતાના ખિસ્સામાં મૂકી અને ભોપાલ પરત ફર્યાં હતાં.

નવાબ સરવરઅલીએ બીજા દિવસે આ ઘટનાની જાણ નવાબ હમીદુલ્લાખાનને કરી.

નવાબ હમીદુલ્લાખાને દીકરીના સાહસને ટેકો આપ્યો અને આ રીતે શહરયારખાન કાયમ માટે શાહજાદી આબિદા સુલતાન સાથે જ રહ્યા.

નવાબ સરવરઅલીએ શાહજાદી આબિદા સુલતાનને તલાક તો આપ્યા નહીં, પણ તેમની પરવાનગી લઈને બીજાં લગ્ન કર્યાં હતાં. એ પછી શાહઝાદી આબિદા સુલતાન અને નવાબ સરવરઅલી ખાન ફરી મળવા લાગ્યાં તેમજ તેમની વચ્ચે પત્રવ્યવહારનો સિલસિલો પણ ચાલતો રહ્યો.

બન્ને પરિવારોમાં ફરી મનમેળ થઈ ગયો હતો. એટલી સારી રીતે મનમેળ થઈ ગયો હતો કે નવાબ સરવરઅલીને તેમનાં...


... માંધાતાઓ પર આ રીતે ખુલ્લેઆમ નિશાન સાધ્યું હોય.

આ રીતે રાહુલ કોંગ્રેસની રાજનીતિમાં નવો અધ્યાય જોડતા નજરે પડી રહ્યા છે.

એક જમાનામાં સ્વયં કોંગ્રેસ પર આરોપ લાગતો હતો કે તેઓ મોટા કૉર્પોરેટ હાઉસ અને ઉદ્યોગપતિઓ સાથે મળીને આર્થિક નીતિઓ બનાવતી હતી.

જોકે, લાગે છે કે રાહુલના યુગમાં કોંગ્રેસ સાચે જ આ બાબતને બદલવાની કોશિશ કરી રહી છે.

તેમણે પોતાના ભાષણથી સાબિત કર્યું કે જરૂરિયાતના હિસાબે કોંગ્રેસ કૉર્પોરેટની સામે પણ ઊભી રહી શકે છે.

બીજો મુદ્દો એનાથી પણ વધારે ગંભીર છે. વડા પ્રધાન મોદીએ 2014ની લોકસભ... બાકીનો લેખ લખો:

વાઈ પર સત્તાપક્ષ તરફથી વારંવાર ભાર મૂકવામાં આવ્યો.

ભૂતકાળમાં સંરક્ષણના સોદાઓ મામલે જ્યારે વાત થતી ત્યારે આ પ્રકારની કોંગ્રેસ સંચાલિત સરકારો તરફથી પણ આવતી હતી.

જો રાફેલના સોદામાં બધું જ સમુંસૂતરું છે તો પછી આ રીતે સંતાડવાની શું જરૂર છે?

સરકાર વારંવાર ગુપ્તતાની જોગવાઈની આડશ કેમ લઈ રહી છે.

અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ પર ચર્ચા દરમિયાન બે એવા મુદ્દાઓ ઊભર્યા, જેના પર સરકારની દલીલો ખૂબ જ કમજોર જોવા મળી.

સત્તાપક્ષ અને વિપક્ષ આ સમય મહત્ત્વપૂર્ણ છે. કેટલાક મહિનાઓ બાદ દેશમાં ચૂંટણી થવાની છે.

તે પહેલાં કેટલાંક રાજ્યોમાં ચૂંટણી થવાની છે. જોવાનું છે, પક્ષ અને વિપક્ષ આ મુદ્દાઓને ચૂંટણીમાં કેટલી હદ સુધી ઉઠાવી શકે છે અને પોત-પોતાની દલીલોથી મતદાતાઓ કેટલા પ્રભાવિત કરી શકે છે.

(લેખમાં વ્યક્ત કરવામાં આવેલા વિચાર લેખકના અંગત વિચાર છે, બીબીસીના નહીં.)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... માગ-મંદી છે એવું કહી શકાય. અગાઉ અનેક વખત કહેવાયુ છે કે અત્યારે ભારતમાં જે મંદી પ્રવર્તી રહી છે તે માગની મંદી છે.

ગ્રાહક પૈસા ખર્ચતો નથી તેની મંદી છે અને એટલે જ્યાં સુધી માગમાં સુધારો ન થાય ત્યાં સુધી બજારો ધમધમતાં નહીં થાય.

ફરી પાછા મૂળ વાત પર આવીએ. દેશનો સપ્ટેમ્બર ત્રિમાસિકનો વિકાસદર 4.5 ટકા જેટલો છે જે છ વર્ષની નીચેની સપાટીએ હતો.

ચાલુ ત્રિમાસિકમાં એટલે કે ઑક્ટોબર-ડિસેમ્બરમાં પણ જીડીપીના વિકાસદરમાં વધારો થવાની વાત તો બાજુએ રહી પણ એમાં ઘટાડો થવાની શક્યતા વર્તાઈ રહી છે.

આ સંયોગોમાં રિઝર્વ બ... બાકીનો લેખ લખો:

રિઝર્વ બૅન્ક દ્વારા રેપો રેટમાં ચાલુ કેલેન્ડર વર્ષમાં સતત છઠ્ઠી વાર આ ઘટાડો થશે.

એક જ કેલેન્ડર વર્ષમાં આટલી બધી વખત રેપો રેટ ઘટાડવો પડે એ બાબત જ પરિસ્થિતિ અસામાન્ય છે તેઓ નિર્દેશ કરે છે.

રિઝર્વ બૅન્ક ગવર્નર શક્તિકાંતા દાસ આવ્યા ત્યારબાદ એક યા બીજા કારણસર રિઝર્વ બૅન્કને સતત છઠ્ઠી વાર રેપો રેટ ઘટાડવાની ફરજ પડી છે.

રિઝર્વ બૅન્કને આવો નિર્ણય લેવો પડે અને એ પણ એક જ કેલેન્ડર વર્ષમાં છ-છ વાર રેપોરેટ ઘટાડવો પડે એવી અસામાન્ય આર્થિક સ્થિતિ 2019ના કેલેન્ડર વર્ષ દરમિયાન રહી એ પણ કદાચ આરબીઆઈ માટે એક નવો વિક્રમ છે.

સરવાળે સતત લાગલગાટ છ વરસ દરમિયાન ઘટતો જતો અને હજુ પણ સુધરવાનું નામ ન લેનાર જીડીપી વિકાસદર સતત બે વર્ષની નીચી સપાટીએ, ઑક્ટોબરનો PMI રોજગારની તકોમાં નકારાત્મક વૃદ્ધિ અને ડૉલરની સરખામણીમાં ગગડતો જતો રૂપિયો- આ બધું ભેગું કરીએ તો હજુ પણ બજાર સજીવન થાય અને ભારતીય અર્થવ્યવસ્થા ધમધમતી થાય એ સ્થિતિએ પહોચવા માટે ઘણો લાંબો રસ્તો કાપવાનો છે.

આરબીઆઈ રેપો રેટ વધુ ઘટાડે એનાથી અર્થવ્યવસ્થાને થોડી રાહત થશે પણ ફુગાવો ઘટે અને માગ વધે એવી સ્થિતિ નહીં આવે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... માટે અત્યાર સુધીની સરકારોએ વિઘ્ન નાખ્યાં હતાં.'

'હવે આવી સરકાર નથી. રામ લલ્લા ટૅન્ટમાં રહે એવું અમે સહન નહીં કરીએ.'

'હવે હિંદુ જાગી ગયો છે'. તમામ સંતોના ભાષણનો નિષ્કર્ષ કંઈક આવો નીકળતો હતો.

હરિદ્વારથી આવેલા સંત રામાનુજાચાર્યે મંદિર નિર્માણ માટે કપિલ સિબ્બલ અને રાજીવ ધવનને જ સીધા આડખીલી ગણાવ્યા.

તેમણે સભામાં ઉપસ્થિત લોકોને એવો વિશ્વાસ અપાવ્યો કે મંદિર નિર્માણનું કામ વર્તમાન વડા પ્રધાન અને વર્તમાન સરકાર જ કરી શકે છે. તેથી તેમની શક્તિમાં વધારો કરવામાં આવે.

તુલસી પીઠાધીશ્વર ચિત્રકૂટના સંત ર... બાકીનો લેખ લખો:

ી હતી.

તેમને આશા હતી કે ટૂંક સમયમાં મંદિરના નિર્માણનું કામ શરૂ થઈ જશે.

જોકે, ત્યાં જ બારાબંકીથી આવેલા કૉલેજના વિદ્યાર્થીએ તેને ટોકતાં કહ્યું," મંદિરના નિર્માણની તારીખ હમણાં નહીં પરંતુ 11 ડિસેમ્બરની ધર્મ સંસદમાં નક્કી થશે."

મજાક કરતા-કરતા એ યુવકો બોલ્યા 'એનો અર્થ એ થયો કે પાછી તારીખ પડી ગઈ.'

અંતે અઢી કિલોમીટર પગપાળા ચાલી અમે અયોધ્યા શહેરની વચ્ચે પહોંચ્યા.

એક જેવા ચાની કિટલી પર બેઠા કે એ સમયે જ ગોરખપુરથી આવેલા 81 વર્ષના વૃદ્ધ આવીને બેસ્યા.

વાતચીતમાં તેમ ચિંતા વ્યક્ત કરી કે હજી સુધી મંદિરનું નિર્માણ થઈ શક્યું નથી.

શું આ ધર્મ સંસદ બાદ મંદિરના નિર્માણનો રસ્તો સાફ થશે?

અમારા આ સવાલનો જવાબ તેમણે આપ્યો

"હોઇહૈ સોઇ જો રામ રચિ રાખા"

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


... માટે આ જરૂરી છે.

પરંતુ ડેમૉક્રેટ્સનો આરોપ છે કે આ કાયદાનો દુરૂપયોગ કાયમ ગરીબ અને લઘુમતી મતદારોને દબાવવા માટે કરવામાં આવે છે. આવા મતદારો ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ જેવાં ઓળખકાર્ડ બતાવવામાં અસમર્થ હોય છે.

દરેક રાજ્યમાં કેદીઓના મતદાન માટે જુદા-જુદા નિયમો છે. મોટાભાગના કેસોમાં, દોષી સાબિત થયા પછી વ્યક્તિ મત આપવાનો અધિકાર ગુમાવી બેસે છે. પરંતુ સજા કાપી લીધા બાદ તેમને ફરીથી મત આપવાનો અધિકાર મળી જાય છે.

ચૂંટણીના દિવસે લોકો મતદાનમથક પર મતદાન કરે છે. હાલનાં વર્ષોમાં વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા પણ શરૂ થઈ ગઈ છે. વર્ષ 201... બાકીનો લેખ લખો:

ોતાનો કાર્યભાર સંભાળવા માટે નવા પ્રમુખ વ્હાઇટ હાઉસ તરફ આગળ વધે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો