...ાની હોડ લાગી હતી," એમ માર્ટિન કહે છે.

"1950ના દાયકામાં એ ખ્યાલ આવી ગયો હતો કે કુલયમાંથી મળતો પદાર્થ ઉપયોગી થાય તેમ છે. બાદમાં ડૅન્માર્કના સંશોધક ક્રિશ્ચિયન ડાલ્સેગાર્ડ અને મેં તેના પર કામ કર્યું. "

"પશુમાં પ્રયોગો કરાયા તે અસરકારક લાગ્યા હતા. 1995થી હું તેના પર કામ કરી રહ્યો છું," એમ સાન માર્ટિને બીબીસીને જણાવ્યું.

"બાદમાં અમેરિકામાં સંશોધન થયું હતું કે તે પદાર્થનો ઉપયોગ માણસો માટેની વૅક્સિનમાં થઈ શકે છે. તે રીતે આ વૃક્ષના પદાર્થને QS21 એવું નામ અપાયું છે".

"લગભગ 10 વર્ષ પહેલાં ફાર્મા કંપની ... બાકીનો લેખ લખો:

પલબ્ધ નથી."

"બે વિકલ્પો છેઃ પદાર્થને સિન્થેટિક રીતે તૈયાર કરવો. તેના પર કામ ચાલી રહ્યું છે, પણ તેમાં સમય લાગશે. બીજો વિકલ્પ નાના છોડમાંથી તે મેળવવાનો છે," એમ તેઓ કહે છે.

"સમય સામે હોડ લાગી છે. પ્રથમ વર્ષે ચીલીમાંથી પદાર્થનો પુરવઠો મળી રહેશે, પણ તે પછીના વર્ષ માટે કંપનીએ વિકલ્પો વિચારવા પડશે. બીજા જે પણ વૃક્ષોમાં સહાયક પદાર્થો મળતા હોય તેની પણ શોધ કરવી પડે".

"તેને ક્લૉન કરીને નાના છોડ તૈયાર કરી શકાય છે અને અમે અત્યારે તેના પર કામ કરી રહ્યા છીએ."

સાન માર્ટિનના જણાવ્યા અનુસાર કૅલિફોર્નિયામાં પણ આવા છોડ વાવવાનો પ્રયોગ થઈ રહ્યો છે.

માપૂચે સમાજમાં નારાજગી

માપૂચે સમાજ પ્રકૃતિ સાથે ખાસ સંબંધ ધરાવે છે

જોકે કુલય વૃક્ષની ઔષધીમાં સંશોધકો, ફાર્મા કંપનીઓ, સૌને રસ પડ્યો છે તેની સામે કેટલાકને નારાજગી પણ છે.

માપૂચેના મુખી મિનરવા તેગુલ્ડા મેલિનેન કાસ્ટાનેડા માને છે કે માપૂચે પ્રજાની ઔષધીઓની જાણકારીને ઇન્ટલૅક્ચુઅલ પ્રૉપર્ટી ગણીને તેનો લાભ આપવામાં આવતો નથી.

"અમારા વડવાઓની ઔષધીના જ્ઞાનનો ઉપયોગ અને દુરુપયોગ બંને થઈ રહ્યો છે" એમ તેઓ કહે છે.

"ફાર્મા કપંનીઓએ તેની પેટન્ટ લઈને અમારી ઔષધીનો અને અમારા પ્રાચીન જ્ઞાનનો ફાયદો ઉઠાવ્યો છે," એમ તેમણે બીબીસી સાથે ટેલિફોન પર વાત કરતાં બળાપો કાઢ્યો હતો.

તેઓ કહે છે કે કુલય વૃક્ષનો ઔષધી તરીકે માપૂચે પ્રજા પ્રાચીન સમયથી કરતી આવી છે અને તેનો ઉપયોગ માથું ધોવા તથા સાબુ બનાવવામાં પણ થતો આવ્યો છે. દવા તરીકે પણ તે કામ આવે છે.

"અમારા જ્ઞાનનો ઉપયોગ વૈજ્ઞાનિકો અને દવાકંપનીઓ કરી રહી છે તે ખોટું છે."

"કુદરત તરફ અમે માપૂચે લોકો સન્માન રાખીએ છીએ. તેનો ઔષધી તરીકે ઉપયોગ કરતાં પહેલાં અમે ધરતી માતાને પ્રમાણ કરીને મંજૂરી માગીએ છીએ. કુલય પવિત્ર વૃક્ષ છે, પણ લૅબોરેટરીમાં તેનો ઉપયોગ સન્માનથી થતો નથી અને નફા માટે થાય છે."

"હું રસીનો વિરોધ કરતો નથી, પરંતુ કુલય ઔષધીનો ઉપયોગ થાય ત્યારે તેની ઇન્ટેલેક્ચુઅલ પ્રૉપર્ટીનો હક માપૂચે પ્રજાને આપવો જોઈએ તે દવાકંપનીઓએ આપ્યો નથી", એવી તેમની ફરિયાદ છે.

સાન માર્ટિન કહે છે કે માપૂચે પ્રજાએ ક્યારેય પ્રતિકારકશક્તિ તરીકે કુલયનો ઉપયોગ કર્યો નહોતો અને દવા કંપનીઓ યોગ્ય રીતે જ તેનો ઉપયોગ કરી રહી છે એમ માને છે.

"માત્ર કોવીડની વૅક્સિન માટે નહીં અન્ય ઉપયોગ માટે પણ કુલય ઔષધીની માગ હંમેશાં રહેવાની છે."

ટીપુ સુલતાનનાં એ રૉકેટ જેનાથી અંગ્રેજો પણ ડરતા હતા

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ,...


...ાનીઓનું શાસન હતું, ત્યાંના ગવર્નર કે રાજ્યપાલ માટે આજે પણ સટ્રપ, ખત્રપ, ખ્વાત્વા કે શત્રપ જેવા શબ્દોનો ઉપયોગ થાય છે.

શકો કદાચ ઉત્તર પશ્ચિમ ચીનના નિવાસી હતા, જ્યારે તેઓ ભારત પહોંચ્યા, ત્યારે તેમનું રાજ્ય સમગ્ર મધ્ય એશિયામાં વિસ્તરી ચૂક્યું હતું. ઈરાન શકોથી જ ઓળખાતું હતું.

દક્ષિણી પૂર્વી ઈરાનને સિસ્તાન કહેવામાં આવતું, જેનો અર્થ શકસ્થાન થતો. સંસ્કૃત ગ્રંથોમાં ભારતમાં પશ્ચિમમાં સિંધથી લઈને અફઘાનિસ્તાન, ઈરાન સુધીના વિસ્તારને શકદ્વીપ કહેવાતો, જ્યાં શકોનું શાસન હતું.

બ્રાહ્મણોમાં પણ એક શાકદ્વીપની શા... બાકીનો લેખ લખો:

જેને આજના સંદર્ભમાં મેયર કહી શકાય.

સંસ્કૃતમાં વાન પ્રત્યયનું જ ફારસી સ્વરૂપ વાન છે, જેમકે નિગેહબાન, દરબાન, મહેરબાન વગેરે. સંસ્કૃત વાનમાંથી જ વંત શબ્દનું સ્વરૂપ આવ્યું છે, જેમ કે શ્રીમન્ત, રૂપવંત વગેરે.

એક ક્ષત્રપ એટલે પ્રજાપાલક, ક્ષત્રિય એટલે સૈનિક આ લોકો પ્રજા પ્રત્યે હંમેશા વચનબદ્ધ હોય છે, તેમજ પ્રજાની સુરક્ષા અને સ્વતંત્રતા તેમની જવાબદારી હોય છે.

મેદાન, ભૂમિ, વિસ્તાર, રાજ્ય, જન્મભૂમિના અર્થમાં ક્ષેત્રનો જન્મ પણ 'ક્ષ'માંથી જ થયો છે. સાથે જ પૃથ્વીના સમાનાર્થી ક્ષિતિ શબ્દનું મૂળ પણ 'ક્ષ' જ છે. જે રીતે રાજાને ક્ષેત્રપાલ કહેવાતો એ જ રીતે શાહનો અર્થ પણ ક્ષેત્રપાલ જેવો જ થાય છે.

સામાન્ય રીતે અવેસ્તા ભાષાની સંસ્કૃત સાથે સરખામણી કરવામાં આવે છે, પરંતુ તેને વેદ આધારીત કહી શકાય. અવેસ્તામાં અર્યનમ ક્ષથ્ર યા આર્યાણામ ક્ષથ્ર એવો શબ્દપ્રયોગ મળે છે. જેનો અર્થ આર્યશાસિત ક્ષેત્ર એવો થાય છે.

આ વિસ્તારનો સંદર્ભ સમગ્ર મધ્ય એશિયા સાથે હતો. જાણવા જેવી બાબત છે કે, ઈરાન શબ્દ આર્યાણામમાંથી જ મળે છે. જ્યારે અવેસ્તામાં ક્ષથ્રનો અર્થ છયો વિસ્તાર અથવા રાજ્ય.

ક્ષથ્ર પણ સંસ્કૃત શબ્દ ક્ષેત્રનું જ એક સ્વરૂપ છે, જેમાં 'ત્ર'નો ઉચ્ચાર 'થ્ર' થયો છે. સંસ્કૃતનો મિત્ર શબ્દ અવેસ્તા ભાષામાં મિથ્ર થઈ જાય છે, જેનો અર્થ સૂર્ય થાય છે.

ઈરાની અને પછી ફારસીમાં ક્ષથ્રનું સ્વરૂપ બદલાયું, જેમાં ક્ષ વ્યંજનમાંથી 'ક'ના ધ્વનિનો લોપ થયો અને માત્ર 'શ' વધ્યો.

ત્યાર બાદ 'થ્ર'માંથી 'ત'ના ધ્વનિનો લોપ થયો, 'ર' ધ્વનિનું વિયોજન થવાથી તેમાંથી 'હ' અને 'ર' અલગ થયા. આમ ક્ષથ્રનું ફારસી સ્વરૂપ શહ્ર અને તે ઉર્દૂમાં શહર બનીને પ્રચલિત થયું.

સ્થાનના બદલે આપણે ત્યાં ક્ષેત્ર શબ્દનો ઉપયોગ થતો આવ્યો છે. ખેત તેનું જ એક સ્વરૂપ છે, જેમ કે ઉત્તરાખંડના સુરઈખેત, છાતીખેત, સાકિનખેત, રાનીખેત જેવા વિસ્તારો.

જ્યારે હરિયાણાના કુરુક્ષેત્રના નામમાં મૂળ રૂપનો જ ઉપયોગ થાય છે. શહેરનો વિસ્તાર કે ફેલોવા તેની ખાસિયત હોય છે.

શબ્દોના પુરાવા

પારસીઓ પોતાના દેશને આર્યાણામ ક્ષથ્ર કહેતા તેની પાછળ આર્યોનો વિશાળ પ્રદેશ એવો જ ભાવ હતો, જે સિંધુથી લઈને વૉલ્ગા સુધી ફેલાયેલી હતી.

દેવનાગરીના ક્ષહ ધ્વનિમાં પણ વિસ્તારનો જ અર્થ રહેલો છે. ક્ષ(ક્ષહ)નો અર્થ પણ ક્ષેત્ર, ખેતર કે ખેડૂત જેવો જ થાય છે. સંસ્કૃતમાં ક્ષેત્રનો અર્થ ભૂમિ, મેદાન અથવા સ્થાન થાય છે. જે ક્ષિ ક્રિયામાંથી બનેલો શબ્દ છે, તેનો અર્થ શાસન...


...ાનું સુકાન આગળ જતા ઉદ્ધવ ઠાકરેના હાથમાં જ આવશે.

ઉદ્ધવ ઠાકરેના હાથમાં સુકાન

જાન્યુઆરી 2003માં શિવસેનાની પરિષદ મહાબળેશ્વરમાં મળી હતી.

તે દિવસે બાલ ઠાકરેની ગેરહાજરીમાં રાજ ઠાકરેએ પોતે જ પક્ષના કાર્યકરી પ્રમુખ તરીકે ઉદ્ધવ ઠાકરેના નામની દરખાસ્ત કરી.

આ રીતે સત્તાવાર જાહેરાત થઈ હતી કે બાલ ઠાકરેના 'રાજકીય વારસદાર' તરીકે ઉદ્ધવ ઠાકરે જ રહેશે.

ધવલ કુલકર્ણી વધુમાં કહે છે, "શિવસેનાની મહાબળેશ્વર પરિષદમાં ઉદ્ધવ ઠાકરેની નિમણૂક કાર્યકારી પ્રમુખ તરીકે કરવામાં આવી."

"નારાયણ રાણેને ખ્યાલ આવી ગયો કે હવે ઉદ્ધ... બાકીનો લેખ લખો:

ાકરેની જેમ તેમનું વ્યક્તિત્વ આક્રમક પ્રકારનું નથી."

"જોકે ઉદ્ધવ ઠાકરેએ ખેડૂતોની દેવામાફી અને કામદારોની સમસ્યાના મુદ્દાઓ પણ સંભાળ્યા છે, જે શિવસેના કે એમએનએસ દ્વારા ક્યારેય ઉઠાવવામાં આવ્યા નહોતા."

વિજય ચોમારે ઉમેરે છે, "નેતા તરીકે ઉદ્ધવ ઠાકરે આમ આદમીને સહેલાઈથી મળી શકે તેવા નથી."

"સોનિયા ગાંધી કે રાહુલ ગાંધીને મળવા માટે કરવું પડે તે રીતે ઉદ્ધવ ઠાકરેને મળવા માટે તમારે કેટલીય ચૅનલમાંથી પસાર થવું પડે અને અમુક મધ્યસ્થીઓનો આશરો લેવો પડે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ાને છે.

અનુરાધા ગાખડે કહ્યું હતું, "મેક અપ કરવો કે ન કરવો એ તો મહિલાનો અંગત નિર્ણય હોય છે, પણ એવિએશન અને સર્વિસ જેવી કેટલીક ઈન્ડસ્ટ્રીમાં મેક અપ મહિલાની નોકરીનો એક ભાગ હોય છે."

"પુરુષો પણ ખુદને ગૃમ કરતા હોય છે. એ માટે પુરુષોનાં વખાણ કરવામાં આવે છે ત્યારે મહિલાઓને મેક અપ માટે સવાલ શા માટે?"

હાલ મુંબઈમાં ટેલિવિઝન શો માટે સ્ક્રિપ્ટ લખતાં અનુરાધા ગાખડે ઉમેરે છે, "કંપનીઓ ખુદ તેમની મહિલા કર્મચારીઓને સારા દેખાવાનું કહે છે."

"હું કોઈની અંગત ટીકા નથી કરતી, પણ કોઈ મહિલા ઊંઘીને ઊઠી હોય એવી રીતે મીટિંગ... બાકીનો લેખ લખો:

છે કે દુર્ગુણ શોધવાને બદલે લોકો ઇચ્છે તો ખુદની સંભાળ રાખતા બીજા લોકો પાસેથી કંઈક શીખી શકે.

પ્રતિભા મિશ્રાએ કહ્યું હતું, "કોઈ બહુ સારી રીતે તૈયાર થઈને ઓફિસે આવે તો મને બહુ સારું લાગે છે. એ વ્યક્તિએ ઘર, ઓફિસ અને ઓફિસે પહોંચવાની મથામણ વચ્ચે પણ ખુદના માટે આટલો સમય કાઢ્યો એટલે તેના વખાણ કરવાં જોઈએ."

"હું પોતે સૌથી પહેલાં જઈને તેનાં વખાણ કરું છે, જેથી તેમને પણ સારું લાગે."

બાકીના લોકો આટલી સમજદારી ન દેખાડે ત્યારે મહિલાઓ શું કરતી હોય છે?

પ્રતિભા મિશ્રાનો જવાબ સ્પષ્ટ છેઃ "હું મેક અપ કરું તેનાથી અન્ય કોઈનું ધ્યાન ખેંચાતું હોય તો એ એમની સમસ્યા છે."

નોઇડામાં કાર્યરત પત્રકાર મહિલાએ કહ્યું હતું, "રોજ પ્રશ્નસૂચક નજરોનો સામનો કરવાને બદલે હું ખુદમાં જ થોડું પરિવર્તન કરી લઉં એવું ક્યારેક લાગે છે."

"પછી એવું લાગે છે કે હું તો દરેક બાબતમાં સમાધાન કરું છું. આ બાબતે પણ શા માટે કરું?"

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ાને મૅચની શરૂઆતમાં જ વિકેટ ગુમાવી દીધી હતી

337 રનના કપરા લક્ષ્યાંક સામે રમતાં પાકિસ્તાને પ્રારંભમાં એક વિકેટ ગુમાવી દીધી હતી પરંતુ ત્યાર બાદ ફખર ઝમાન અને બાબર આઝમે જોરદાર લડત આપી હતી. બંનેએ 104 રનની ભાગીદારી નોંધાવી હતી.

ઝમાને તો અડધી સદી પણ પૂરી કરી હતી. જ્યારે બાબર આઝમ 48 રન નોંધાવીને આઉટ થયો હતો.

કુલદીપ યાદવે 24 અને 26મી ઓવરમાં આ બંનેને આઉટ કર્યા તે સાથે ભારતે વળતો પ્રહાર કર્યો હતો જેમાં હાર્દિક પંડ્યાએ સાથ પુરાવ્યો હતો.

તેણે સળંગ બૅ બૉલમાં મોહમ્મદ હફીઝ અને શોએબ મલિક જેવા અનુભવીને આઉટ ... બાકીનો લેખ લખો:

ાં 35 ઓવર બાદ સ્કોર છ વિકેટે 166 રન હતો ત્યારે વરસાદનું આગમન થયું હતું.

આમ ડકવર્થ ઍન્ડ લૂઇસ સિસ્ટમની મદદ લેવાઈ હતી. આમ મૅચ 40 ઓવરની કરી દેવાઈ હતી જેમાં પાકિસ્તાનનો ટાર્ગેટ 302 રનનો થઈ ગયો હતો.

હવે પાકિસ્તાનને બાકી રહેલી પાંચ ઓવર એટલે કે 30 બૉલમાં 136 રનનો અશક્ય કહી શકાય તેવો ટાર્ગેટ મળ્યો હતો.

કિંગ કોહલીનો નવો રેકોર્ડઃ સૌથી ઝડપી 11,000 રન ફટકાર્યા

કોહલીએ વન-ડેમાં આ સિદ્ધિ નોંધાવનારો ભારતનો ત્રીજો અને વિશ્વનો નવમો બૅટ્સમૅન છે

ભારતીય સુકાની વિરાટ કોહલીએ વર્લ્ડ કપમાં પાકિસ્તાન સામે રમાયેલા મુકાબલામાં વધુ એક વર્લ્ડ રેકોર્ડ પોતાના નામે કર્યો છે.

ઝડપી બૉલર હસન અલીએ કરેલી 45મી ઓવરના બીજા બૉલ પર તેણે એક બાઉન્ડ્રી ફટકારીને વન-ડે ક્રિકેટમાં પોતાના 11,000 રન પૂરા કર્યા હતા.

જોકે, કોહલી વન-ડેમાં સૌથી ઝડપી 11,000 રન નોંધનાવારો બૅટ્સમૅન બની ગયો છે. તેણે સચિન તેંડુલકરના રેકોર્ડને 54 ઇનિંગ્સથી તોડી નાંખ્યો છે.

કોહલીએ 11,000 રન નોંધાવવા માટે 222 ઈનિંગ્સ રમી છે જ્યારે સચિને આ સિદ્ધિ નોંધાવા માટે 276 ઇનિંગ્સ રમી હતી.

કોહલીએ વન-ડેમાં આ સિદ્ધિ નોંધાવનારો ભારતનો ત્રીજો અને વિશ્વનો નવમો બૅટ્સમૅન છે.

ભારત માટે કોહલી અગાઉ સચિન તેંડુલકર અને સૌરવ ગાંગુલીએ આ સિદ્ધિ નોંધાવી છે. વન-ડેમાં સચિન 18,426 રન સાથે સૌથી વધુ રન નોંધાવનારો બૅટ્સમૅન છે.

પાકિસ્તાન સામે રોહિતનો નવો રેકોર્ડ

ભારત-પાકિસ્તાનના મૅચનો રોમાંચ પ્રેક્ષકોના ચહેરા પર પણ દેખાતો હતો

રોહિત શર્માએ પાકિસ્તાન સામે શાનદાર સદી નોંધાવતા 140 રનની ઇનિંગ્સ રમી હતી.

આ સાથે જ તે પાકિસ્તાન સામે સળંગ બૅ મૅચમાં બૅ સદી નોંધાવનારો પ્રથમ ભારતીય બૅટ્સમૅન બની ગયો છે.

અગાઉ તેણે 2018ના એશિયા કપમાં દુબઈમાં પાકિસ્તાન સામે અણનમ 111 રન ફટકાર્યા હતા.

આ ઉપરાંત તે વર્લ્ડ કપમાં ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના મુકાબલામાં સૌથી વધુ વ્યક્તિગત સ્કોર નોંધાવનારો બૅટ્સમૅન બની ગયો છે.

વર્લ્ડ કપમાં ભારત-પાકિસ્તાન મૅચમાં સૌથી વધુ રન નોંધાવનાર બૅટ્સમૅન આ મુજબ છે.

રોહિતે સચિન તેંડુલકરને પાછળ રાખ્યો

રોહિત શર્માએ પાકિસ્તાન સામે નોંધાવેલી સદી તેની વન-ડે કારકિર્દીની 24મી સદી છે. તેણે 203 ઇનિંગ્સમાં 24 સદી નોંધાવીને સચિન તેંડુલકરના રેકોર્ડને તોડી નાંખ્યો હતો.

સચિને 219 ઇનિંગ્સમાં 24 સદી પૂરી કરી હતી. સૌથી ઓછી ઇનિંગ્સમાં 24 સદી નોંધાવનાર બૅટ્સમૅન આ મુજબ છે.

પિચ પર દોડવા બદલ આમિરને બૅ વખત ચેતવણી...


...ાનો દાવો કરે છે.

એવામાં સવાલ ઉભો થાય છે કે રામના નામે આરએસએસને શું મળ્યું અને શું ન મળ્યું. મોહન ભાગવત જે સંકલ્પપૂર્તિના આનંદની વાત કરે છે, તેમાં આરએસએસની ભૂમિકા કેવી રહી?

ગત કેટલાક દાયકાઓથી આ આંદોલનને કવર કરનારા વરિષ્ઠ પત્રકાર રામબહાદુર રાય માને છે કે આ આંદોલનમાં આરએસએસે સહયોગ અને સમર્થન આપ્યાં. પરંતુ નેતૃત્વ રામજન્મભૂમિન્યાસનું હતું.

તેઓ કહે છે, "આ આંદોલનમાં સંઘ પરિવાર જે કાંઈ મદદ કરી શકતો હતો, તેણે કરી. પરંતુ વિશ્વ હિંદુ પરિષદે સંતો અને સમાજની વચ્ચે એક સંયોજકની ભાવના નિભાવી."

"વિશ્વ હિંદ... બાકીનો લેખ લખો:

રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘની વિચારધારા પર પણ લાગૂ પડતી જોવા મળે છે.

નીલાંજન મુખોપાધ્યાય માને છે કે આમાં કોઈ શંકા નથી કે રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ આ પગલા પછી આગળ વધશે જ.

તેઓ કહે છે, "આરએસએસએ આ કાર્યક્રમની સાથે સાર્વજનિક રીતે રામજન્મભૂમિ-આંદોલનનું નેતૃત્વ કરવાની વાતને સ્વીકારી લીધી છે. પરંતુ ભવિષ્યમાં રામ સાથે જોડાયેલું રાજકારણનું સ્વરૂપ કેવું હશે તે કહેવું મુશ્કેલ છે કારણ કે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પહેલીવાર અલગઅલગ રામાયણોનો ઉલ્લેખ કર્યો."

"જયશ્રી રામની જગ્યાએ સિયાવર રામચંદ્રનો નારો લગાવ્યો. એવામાં હાલ એ કહેવું મુશ્કેલ છે કે આવનારા સમયમાં આ રાજકારણ કંઈ તરફ આગળ વધશે..."

જોકે, મુખોપાધ્યાય એક વાતને લઈને સ્પષ્ટ છે કે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી આ કાર્યક્રમથી પોતાને આ યુગના રામના રૂપમાં રજૂ કરી રહ્યા છે.

હાલમાં સવાલ એ નથી કે મંદિરમુદ્દો જેણે એક વ્યાપક હિંદુ સમાજના યુવાઓને આરએસએસની સાથે જોડ્યા, તેમનું ભવિષ્ય શું થશે. હવે સવાલ એ છે કે એ ઘા ક્યો હશે જેની પર મલમ લગાવતા આ વિચારધારાને લાંબી ઉંમર મળશે.


...ાનો લાહ્વો લઈ શકે છે.

હવાસુપાઈ ગામના લોકોનું જીવન સહેલું બનાવતા ખચ્ચરો માટે છેલ્લા ઘણાં દાયકાથી અવાજ ઉઠી રહ્યો છે.

પ્રવાસીઓની વધતી સંખ્યા સાથે આ ખચ્ચરો પર દબાણ વધવા લાગ્યું છે. તેમની પાસે જરૂરિયાત કરતા વધારે કામ કરાવવામાં આવી રહ્યું છે.

ઘોડા અને ખચ્ચરના સ્વાસ્થ્યની અવગણના કરી ખાવા-પીવાનું આપ્યા વગર આઠ માઇલ સુધી દૂર ચલાવવામાં આવે છે. જોકે, આવું બધાં જ કરે છે તેવું પણ નથી.

એ માટે હવાસુપાઈ ટ્રાઇબલ કાઉન્સિલે એવા અશ્વપાલોની ટીમ બનાવી છે, જે વ્યવસાયમાં ઉપયોગમાં આવતા બધાં જ પ્રાણીઓની દેખરેખ કરે... બાકીનો લેખ લખો:

.

2008 અને 2010માં અહીં ભારે વરસાદ પડ્યો હતો જેમાં ઘણાં પ્રવાસીઓ પણ ફસાઈ ગયા હતા.

2011માં અહીંના લોકોએ એરિઝોના ગવર્નર સિવાય અમેરિકાની સરકાર પાસે પણ મદદ માગી હતી. સરકારે તેમને આશરે 16 લાખ ડોલરની આર્થિક મદદ આપી હતી.

હજારો વર્ષોથી અહીં પૂર તેમજ સરહદ પર રહેતા લોકો આવતા જતા રહ્યા છે. પરંતુ હવાસુપાઈના લોકો અહીં સંયમ સાથે રહે છે. અહીંના લોકો માને છે કે તેઓ પોતાના પૂર્વજોના ઘરમાં રહે છે.

અહીંના ઝરણાં અને જમીન પર તેમના પૂર્વજો વાસ કરતા હતા. એટલે તેઓ પણ અહીં જ રહેશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ાનો વિવાદ

પ્રતીકાત્મક તસવીર

જોકે, આ ઘટનામાં ઊર્મિલા ગર્ભવતી નથી એવા સમાચાર કેટલાંક માધ્યમોએ પ્રકાશિત કર્યા હતા.

આ અંગે સંજયભાઈ કહે છે કે એમના ભાઈએ ઊર્મિલા ગર્ભવતી હોવાનું ઘરમાં જણાવ્યું હતું.

તેઓ કહે છે, "ભાભી ગર્ભવતી છે. જો તેઓ ગર્ભવતી હોવાની વાતનો ઇન્કાર કરી રહ્યાં હોય, તો કોઈ દબાણને વશ થઈને જ કહી રહ્યાં હશે."

"તેમના પર ઘરનું ખૂબ દબાણ હતું. તેઓ પિયર હતાં ત્યારે શરૂઆતના દિવસોમાં મારા ભાઈ સાથે વાત થતી હતી. ભાભીએ ભાઈને સાસરે પરત આવવાની વાત પણ કહી હતી, પણ તેમનો પરિવાર આવું કરવાથી રોકે છે તેવ... બાકીનો લેખ લખો:

ે હરેશભાઈનો મૃતદેહ સરકારી હૉસ્પિટલે મોકલવાની તજવીજ હાથ ધરી હતી.

'મરનારએકમાત્ર કમાવનાર'

હરેશ સોલંકીના ભાઈ સંજયનું કહેવું છે કે તેઓ ગાંધીધામ અભ્યાસ કરતા હતા અને યુવતી કડીમાં અભ્યાસ કરતી હતી. બેઉનો સોશિયલ મીડિયા થકી પરિચય થયો હતો અને સાતેક માસ અગાઉ તેમણે લગ્ન કર્યાં હતાં.

હરેશ સોલંકીના કાકા શાંતિલાલના કહેવા પ્રમાણે, "હરેશનો જન્મ 16-11-1993ના રોજ થયો હતો. સમગ્ર પરિવાર હરેશભાઈ ઉપર નિર્ભર હતો અને 9 જુલાઈએ તેની હત્યા કરી દેવાઈ."

"હરેશભાઈના પિતા યશવંતભાઈ અગાઉ સિક્યૉરિટી ગાર્ડ તરીકે નોકરી કરતા હતા, પરંતુ હવે તેમની પાસે કોઈ કામ નથી."

"હરેશભાઈ પ્રાઇવેટ કંપનીમાં ડ્રાઇવર તરીકે નોકરી કરતા હતા. નાના ભાઈ સંજય છૂટક મજૂરી કરે છે."

"એકાદ વર્ષ અગાઉ સરકારી યોજનામાં મકાન લીધું હતું, જેનો હપ્તો હરેશ ભરતો હતો. હરેશની એક બહેન છે, જેનું લગ્ન થઈ ગયું છે."

પોલીસે ભારતીય દંડસંહિતાની અલગઅલગ કલમો હેઠળ ફરિયાદ નોંધીને કાર્યવાહી હાથ ધરી છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ાબઃ વિધાનસભામાં વિપક્ષ દ્વારા પૂછાતા પ્રશ્નો અને એમની રજૂઆતોને આ સરકાર ગંભીરતાથી નથી લેતી. કેમ કે 25 વર્ષથી ભાજપમાં એક પ્રકારનું અભિમાન આવી ગયું છે કે ચૂંટણી રાજનીતિમાં એમને એવી ગેમ સેટ કરતા આવડે છે કે વિપક્ષ ગમે તેટલા ધમપછાડા મારે તેમનાં કામો નહીં કરીશું અને છતાં પણ જીતીશું.પ્રજાને ધર્મનું અફીણ જે પીવડાવ્યું છે એના કારણે તેમનામાં અભિમાન આવી ગયું છે કે ચૂંટણી વખતે અમે બધું મૅનેજ કરી લઈશું, વિપક્ષને બોલવા દો. આ અભિગમ ન હોવો જોઈએ. કોઈ પણ સત્તાધારી વિપક્ષને આ પ્રમાણે અવગણતું હોય એ છેલ્લાં 50 વર્ષમા... બાકીનો લેખ લખો:

નથી થયાં?

જવાબ : એક પુસ્તકાલય-કમ સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ માટે બેસીની તૈયારી કરી શકાય એવું પુસ્તકાલય બનાવવા માગું છે, જે હું કરી શક્યો નથી. જોકે પુસ્તકાલય માટે સારી એવી જમીન ખરીદવી પડે અને મારી પાસે એટલાં સંસાધનો નથી. સરકારી ઉપક્રમે ચાલતું આવે છે પણ એમાં મને બહુ રસ નથી પડતો.

સવાલ:કૃષિકાયદાથી ખેડૂતોને શું નુકસાન છે?

જવાબ : સૌથી મોટી એપીએમસી અને મંડીમાં, ત્યાં જે ભ્રષ્ટાચાર છે એેને દૂર કરવાની જરૂર છે, પરંતુ તેની જગ્યાએ સમગ્ર સ્ટ્રક્ચર હટાવીને તેને સંપૂર્ણ કૉર્પોરેટને માફક આવે એવી ડિઝાઇન તૈયાર કરાઈ છે.

આ ડિઝાઇન ખેડૂતો સમજી ગયા છે અને એટલા માટે રોડ પર છે. જ્યાં સુધી ખેડૂતોને પોતાનું નુકસાન ન દેખાય ત્યાં સુધી તેઓ રોડ પર નહીં આવે. આટલા લાખો માણસો બેઠા હોય. કંઈક તો કારણ હશે ને.

સવાલઃ સચીન અને અક્ષય કુમાર સૅલિબ્રેટીનાં ટ્વિટ વિશે શું કહેશો?

જવાબઃ એકદમ સરકારી ટ્વિટ છે. સચીન તેંડુલકર તમને એક સાદો સવાલ. છેલ્લાં 25-30 વર્ષમાં ભારતમાં 3.40 લાખ ખેડૂતોએ આપધાત કર્યો છે, એ માટે તમે ક્યારેય ટ્વિટ કર્યાં છે?

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ાબતે વાત કરવા માટે તૈયાર ના થયા. બ્યૂરોના અનુસાર, આરોપી મીણાના ઘણાં લૉકર અને બૅન્ક એકાઉન્ટ છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

મોટી સંપત્તિ

મીણાની પાસે જયપુરમાં 106 ભૂમિખંડ હોવાના દસ્તાવેજ મળ્યાં છે.

આમાંથી મીણાના પોતાના નામે 23, પુત્ર મનીષના નામે 23, પત્ની પ્રેમલતાના નામે 42, સંબંધીઓનાં નામે 12 અને પત્નીના નામે 42 દુકાનોની ફાળવણીના દસ્તાવેજ મળ્યા છે.

મુંબઈમાં પુત્રના નામે એક ફ્લેટ છે. આ સિવાય ઘણાં વાહન અને જયપુરમાં મકાન છે. આમાં જયપુરના જગતપુરા સ્થિત મકાનમાં ત્રણ બેગોમાં મુકેલા બે કરોડ, 26 લાખ રૂપ... બાકીનો લેખ લખો:

ેમના વિભાગમાં લાંચના વેપારની ફરિયાદ કરી.

કોટામાં અફીણ ખેડૂત સંઘર્ષ સમિતિના ભવાની સિંહ ધરતીપકડે કહ્યું, "વિભાગના અધિકારી ખેડૂતોની ઉપજને નબળી ગુણવત્તાની જણાવીને પટ્ટો રદ કરવાની ધમકી આપીને પૈસા વસૂલતા રહ્યા."

તેઓ કહે છે, "જ્યારેજ્યારે અધિકારીઓ, જનપ્રતિનિધિઓ અને ખેડૂતોની બેઠક થતી, અમે આ મુદ્દો ઉઠાવતા અને આશા રાખતા કે કશું થશે."

"પરંતુ સ્થિતિમાં કોઈ સુધારો ન થયો. આ બેઠકમાં કોટા, ચિત્તોડ અને ઝાલાવાડના સાંસદો પણ હાજર રહેતા હતા. અમે દરેક વાર ભ્રષ્ટાચારનો મુદ્દો ઉપાડતા પરંતુ કોઈ કાર્યવાહી કરવામાં આવી નહીં."

ધરતીપકડ કહે છે કે અફીણની ખેતીથી પરિવારનું ગુજરાન ચાલી જાય છે, કારણકે અન્ય પાકમાં હવે પેટ પાલવવું મુશ્કેલ બને છે. આ જ અફીણનું ઉત્પાદન કરનારા ખેડૂતોની મજબૂરી છે અને એનો અધકારીઓ લાભ ઉઠાવતા રહ્યા છે.

આપને આ પણ વાંચવું ગમશે

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ાબદાર છે.

કેટલાક નિષ્ણાતોના મતે બળવા પાછળ ત્યાંની ખરાબ સામાજિક-આર્થિક પરિસ્થિતિ જવાબદાર છે. સ્થાનિક લોકોની ફરિયાદ છે કે વિસ્તારમાં આવેલા રૂબી અને ગૅસ-ઉદ્યોગનો તેમને ઓછો લાભ મળે છે.

ગયા વર્ષે એક વીડિયો સામે આવ્યો હતો. જેમાં એક ઉગ્રવાદી નેતાએ કહેતા સંભળાય છે, "વિસ્તારો પર પોતાના કબજા દ્વારા અમે જણાવવા માગીએ છીએ કે વર્તમાન સરકાર અન્યાયી છે. આ સરકાર ગરીબોનું અપમાન કરે છે અને માલિકોને ફાયદો કરાવે છે."

આ વ્યક્તિએ ઇસ્લામ વિશે વાતો કરી અને ઇસ્લામિક સરકાર સ્થપાય તેવી ઇચ્છા જાહેર કરી. આ વ્યક્તિએ એવો પણ... બાકીનો લેખ લખો:

ે-સાથે નોકરીની તકો પણ આપી. આ ઇસ્લામી ઉપદેશકોએ દલીલ હતી કે શરિયા હેઠળ સમાજ વધુ ન્યાયસંગત હશે.

તેનાથી યુવાનો આકર્ષાયા અને આ યુવાનો હવે બળવાની કરોડરજ્જુ છે.

સરકારનું શું કહેવું છે?

હિંસાના કારણે સમગ્ર કાબો ડેલગાડો વિસ્તાર ખાલી થઈ ગયો છે.

સરકારનું ધ્યાન લશ્કરી ઉકેલ પર હોવાનું જણાય છે પરંતુ તેમની સેના આવા બળવાનો સામનો કરવા માટે તૈયાર નથી.

સોમવારે રાજધાની માપુટોમાં સ્થિત એમરિકાના દૂતાવાસના અધિકારીએ જણાવ્યું કે અમેરિકન સેનાના જવાનો સૈનિકોને તાલીમ આપવા માટે બે મહિના મોઝામ્બિકમાં રહેશે. આ ઉપરાંત તેમને તબીબી અને સંદેશાવ્યવહારનાં ઉપકરણો પણ પ્રદાન કરવામાં આવશે.

ગયા વર્ષે યુરોપિયન યુનિયને પણ જાહેરાત કરી હતી કે તે મોઝામ્બિકના સૈનિકોને તાલીમ આપવામાં આવશે.

યુરોપિયન યુનિયન અને અમેરિકાની મદદ એ અહેવાલો બાદ આવી હતી, જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે ઉગ્રવાદીઓ સામે લડવા માટે મોઝામ્બિકે રશિયન અને દક્ષિણ આફ્રિકના ભાડે સૈનિકો લીધા છે.

જોકે, એવા અહેવાલો છે કે રશિયાના આ ખાનગી લડવૈયાઓએ કાબો ડેલગાડોથી પીછેહઠ કરી છે, કારણ કે તેમને ત્યાંના બળવાખોરોના હાથે મોટું નુકસાન વેઠવું પડ્યું છે.

આ બધાની વચ્ચે આ બળવાખોરોનો હજી કોઈ પ્રદેશ નથી. ગયા વર્ષે મોસિમબોઆ ડા પરિયાના વ્યૂહરચનાત્મક દૃષ્ટિએ મહત્ત્વપૂર્ણ મનાતા બંદર અને બીજા મહત્ત્વપૂર્ણ શહેર ક્વિસાંગા પર ટૂંક સમય માટે તેમનો કબજો હતો.

ગયા વર્ષે તાન્ઝાનિયાના ગૅસથી સમૃદ્ધ વિસ્તાર મટવારાનાં ઘણાં ગામો પર સરહદની આ તરફથી હુમલો પણ કરવામાં આવ્યો હતો.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ાબદાર મ્યુનિસિપલ અધિકારીઓએ સ્થળ ઉપર જઈને જાત-તપાસ કરી ન હતી અને સ્વ-ઘોષાણાને સાચી માનીને મંજૂરી આપી દેવાઈ હતી.

એ સમયે સુરતની અનેક ઇમારતોને ઇમ્પેક્ટ ફી લઈને કાયદેસર કરી દેવાઈ હતી.

નૅગેટિવ લિસ્ટ તૈયાર કરાશે

આવી દુર્ઘટના સમયે ભીડના નિયંત્રણ અંગે પ્રક્રિયા નક્કી કરાશે

હાલમાં એક માળની ઇમારત હોય તો તેના માટે ફાયર વિભાગનું નો-ઑબ્જેક્શન સર્ટિફિકેટ લેવું પડતું નથી, જેથી કરીને બિનજરૂરી રીતે કનડગત ન રહે.

હવે તેમાં 'નૅગેટિવ લિસ્ટ' તૈયાર કરવામાં આવશે અને જો ઇમારતનો ઉપયોગ, સિનેમા હોલ, ટ્યૂશન ક્લાસીસ,... બાકીનો લેખ લખો:

ધરવામાં આવી છે, જેનો રિપોર્ટ હવે પછી આવશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ાબેરી આંદોલનથી અલગ થઈ ગયા હતા.

તેમણે વિરોધીઓના અવાજના દબાવવાનું શરૂ કર્યું હતું અને ઇસ્લામિક રિપબ્લિક અને ઈરાનના લોકતંત્રના અવાજમાં એક પ્રકારનું અંતર વધવું શરૂ થયું હતું.

52 અમેરિકનો 444 દિવસ સુધી બાનમાં

ઈરાની પ્રદર્શનકારીઓએ 52 અમેરિકી નાગરિકોને 444 દિવસો સુધી બંધક બનાવીને રાખ્યા હતા

ક્રાંતિના પરિણામ પછી તરત જ ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેના રાજકીય સંબંધ પર પૂર્ણવિરામ મૂકાઈ ગયું હતું.

તહેરાનમાં ઈરાકી વિદ્યાર્થીઓના એક જૂથે અમેરિકન દુતાવાસ પર કબજો જમાવ્યો હતો અને 52 અમેરિકન નાગરિકોને 444 દિવસ સુ... બાકીનો લેખ લખો:

ઈ ગયો હતો.

અણુ કાર્યક્રમની તૈયારી

આગળ જતાં યુરોપે ઈરાન સાથે અણુ કાર્યક્રમ વિશે વાતચીત શરૂ કરી હતી. એ સમયે હાવિય સાલોના યુરોપિયન યુનિયનના પ્રતિનિધિ તરીકે ઈરાન સાથે મંત્રણા કરતા હતા.

તેમણે પ્રોજેક્ટ સિન્ડિકેટના એક રિપોર્ટમાં જણાવ્યું હતું કે ઈરાનમાં 2005ની ચૂંટણી હતી અને એ કારણે મંત્રણમાં સફળતા મળી ન હતી.

2013માં હસન રુહાની ફરીવાર ચૂંટાઈ આવ્યા, ત્યારે વિશ્વ સમુદાયે અણુ કાર્યક્રમ બાબતે ફરી વાતચીત શરૂ કરી હતી.

દાયકાઓની દુશ્મનાવટ વચ્ચે ઓબામા વહીવટીતંત્ર 2015માં વ્યાપક સંયુક્ત ઍક્શન પ્લાન સુધી પહોંચ્યું હતું. તેને મોટી રાજકીય સફળતા ગણવામાં આવ્યું હતું.

ડોનલ્ડ ટ્રમ્પના દૌરમાં ટક્કર

આ વખતે અમેરિકાની ચૂંટણીમાં પ્રમુખ ડોનલ્ડ ટ્રમ્પે એકતરફી નિર્ણય કરીને એ કરારને રદ્દ કરી નાખ્યો હતો. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે ઈરાન પર નવા પ્રતિબંધો લાદ્યા હતા.

ડોનલ્ડ ટ્રમ્પે દુનિયાના દેશોને ધમકી આપતાં કહ્યું હતું કે ઈરાન સાથે વ્યાપાર કરશે એ દેશ અમેરિકા સાથે વેપારી સંબંધ રાખી નહીં શકે.

તેના પરિણામે ઈરાન સંબંધે અમેરિકા તથા યુરોપ વચ્ચેના મતભેદ સપાટી પર આવી ગયા હતા. યુરોપિયન યુનિયને ઈરાન સાથે થયેલા અણુકરારને બચાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, પણ ટ્રમ્પ માન્યા ન હતા.

ઈરાની ક્રાંતિ પછીના પાછલા ચાર દાયકામાં ઈરાન તથા અમેરિકા વચ્ચેની દુશ્મનાવટમાં અનેક નાજુક વળાંક આવ્યા છે.

અમેરિકાના હવાઈ હુમલામાં ઈરાની જનરલનું મોત થયાને પગલે બન્ને દેશો વચ્ચેની દુશ્મનાવટ એક નવા સ્તરે પહોંચી ગઈ છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ામ મહત્વના રાજ્યોમાં બ્રાહ્મણોનું વર્ચસ્વ હતું'

પ્રોફેસર જાની કહે છે, "આ એક વ્યાવસાયિક અને વ્યવહારુ સંબંધ હતો. આ સંબંધ અમદાવાદ સહિત સમગ્ર ગુજરાતમાં હતો.

"તમારે સ્કૂટર રિપેર કરાવવું હોય તો તમારે મુસ્લિમ મિકેનિક પાસે જવું પડતું હતું.

"પતંગ બનાવનારાઓ પણ મુસ્લિમ હતા. ત્યાં સુધી કે સ્વામીનારાયણ મંદિરોમાં રેશમને લગતા કામ કરનારા લોકો પણ મુસ્લિમ હતા.

"જોકે, તેઓ અસંગઠિત રીતે કામ કરતા હતા. ગુજરાતમાં રમખાણો થયા ત્યારે સૌથી પહેલું નુકસાન એવા મુસ્લિમોની આવકને થયું હતું."

તેમનું કહેવું છે કે જે લતીફને અં... બાકીનો લેખ લખો:

છે કે રાજપૂત સમુદાયના લોકો પોલીસ સર્વિસમાં વધુ પ્રમાણમાં આવતા હતા, પરંતુ અનામત લાગુ પડ્યા બાદ આ પ્રમાણમાં ઓછું થયું અને પરિસ્થિતિ વણસવા લાગી હતી.

રસપ્રદ વાત એ છે કે પાટીદારો પાસે જમીન હતી ત્યાં જમીન સુધારા લાગુ કરવામાં આવ્યા ન હતા. તેમની પાસે આજે પણ ઘણી જમીન છે.

ગુજરાતમાં દલિતો માટે 13 બેઠકો અનામત રાખવામાં આવે છે, એ પૈકીની 10 બેઠકો પર ભાજપે 2012માં વિજય મેળવ્યો હતો.

આદિવાસીઓ માટે 27 બેઠકો અનામત રાખવામાં આવે છે. 2012માં 27માંથી 16 બેઠકો પર કોંગ્રેસે, 10 બેઠકો પર ભાજપે અને એક બેઠક પર જનતાદળ-યુનાઇટેડને વિજય મળ્યો હતો.

કોંગ્રેસમાં વધારો અને ભાજપમાં ઘટાડો

2014ની લોકસભા ચૂંટણીમાં ભાજપને 60.11 ટકા મત મળ્યા હતા જ્યારે કોંગ્રેસને 33.45 ટકા મત મળ્યા હતા

2014ની લોકસભા ચૂંટણીમાં પાટીદારો ભાજપની પડખે હતા. આજે પાટીદારોનો મોટો વર્ગ હાર્દિક પટેલને ટેકો આપે છે.

પહેલાંની ચૂંટણીઓમાં કેટલીક જ્ઞાતિઓ તેમનાં પ્રભુત્વ અને અસ્મિતાનું મહત્વ ગણાવતી હતી.

આ વખતે તમામ જ્ઞાતિઓ તેમના સ્વતંત્ર પ્રભુત્વની ચાહના સાથે ચૂંટણીમાં ઉતરી છે.

પાટીદારો અને ઠાકોરોએ આગળ આવીને પોતાની માગણીઓની રજૂઆત કરી, તેમાંથી બાકીની જ્ઞાતિઓને પણ પ્રેરણા મળી છે.

આ વખતે દલિતો અને આદિવાસીઓ પણ ફ્રન્ટફૂટ પર છે.

2014ની લોકસભા ચૂંટણીમાં ભાજપને 60.11 ટકા મત મળ્યા હતા, જ્યારે કોંગ્રેસને 33.45 ટકા મત મળ્યા હતા. બન્ને પક્ષ વચ્ચે 26.66 ટકાનું અંતર હતું.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ામજન હિંદુ હોય કે મુસ્લિમ, બધાની જીભે 'અહેમદભાઈ'નું નામ છે

ભાજપે અહેમદ પટેલના રાજ્યસભા પ્રવેશમાં ખલેલ પહોંચાડવા પ્રયત્નો કર્યા હતા, પરંતુ તે પરિસ્થિતિમાં અહેમદ પટેલની રણનીતિ ભાજપના ઇરાદાઓ પર ભારે પડી હતી.

હરીશ જોશી કહે છે, "અહીં ભાજપને અહેમદ પટેલ સાથે કોઈ અંગત સમસ્યા નથી, પરંતુ કોંગ્રેસને ઉથલાવવાની વ્યૂહરચનાના ભાગરૂપે આ એક મોટો રાજકીય જુગાર હતો."

'શું અહેમદ પટેલ ગુજરાતનાં મોટા નેતા છે, મુસ્લિમોના નેતા છે કે કે પછી કોંગ્રેસના નેતા?'

અમદાવાદના એક વરિષ્ઠ પત્રકાર દર્શન દેસાઈ કહે છે, " અહેમદ પટે... બાકીનો લેખ લખો:

છે, "અહેમદ પટેલનો પાયાના રાજકારણ સાથે કોઈ સંબંધ નથી. તેઓ માને છે કે લોકો સુધી વ્યક્તિગત સહાય પહોંચતી કરવી એ જ પૂરતું છે.

"એક વાક્યમાં આ મુદ્દે ટિપ્પણી કરું તો હું એટલું કહીશ કે અહેમદ પટેલ વફાદારોથી ઘેરાયેલા એક નેતા છે."

મહેતાએ કહ્યું, "હવે કોંગ્રેસમાં ત્રણ જૂથો છે. અહેમદ પટેલે ગુજરાતમાં કોંગ્રેસને ક્યારેય એકજૂઠ નથી થવા દીધી. તેઓ હવે શક્તિસિંહ ગોહિલના જૂથને પ્રોત્સાહન આપી રહ્યા છે.

"બીજું જૂથ ગુજરાત પ્રદેશ કોંગ્રેસના પ્રમુખ ભરતસિંહ સોલંકીનું છે અને ત્રીજું જૂથ સિદ્ધાર્થ પટેલનું છે."

ભરૂચ 80 ના દાયકામાં કોંગ્રેસનો ગઢ હતો. અહેમદ પટેલ અહીંથી ત્રણ વખત લોકસભાના સાંસદ રહ્યા છે. વર્ષ 1984 માં કોંગ્રેસના સંયુક્ત સચિવ તરીકે તેઓ દિલ્હી ગયા હતા.

પક્ષમાં તેમને ટૂંક સમયમાં પ્રમોશન મળ્યું અને તત્કાલીન વડાપ્રધાન રાજીવ ગાંધીના સંસદીય સચિવ તરીકે તેમની નિમણૂક કરવામાં આવી હતી.

ગાંધી પરિવારના વિશ્વાસુ

અહેમદ પટેલ સાથેની કરૂણાંતિકા એ છે કે તેઓ કોંગ્રેસ દ્વારા ગુજરાતની ખોવાયેલી જમીન પાછી નથી આપી શકતા

વર્ષ 1986માં અહેમદ પટેલની ગુજરાત કોંગ્રેસના અધ્યક્ષ તરીકે નિમણૂક કરવામાં આવી હતી.

વર્ષ 1988માં તેઓ ગાંધી-નહેરુ પરિવાર દ્વારા સંચાલિત 'જવાહર ભવન ટ્રસ્ટ'ના સચિવ બન્યા. આ ટ્રસ્ટ સામાજિક કાર્યક્રમો માટે ભંડોળ પૂરું પાડે છે.

તેઓ રાજીવ ગાંધીના જેટલાં વિશ્વાસુ હતા તેટલાં જ તેઓ આજની તારીખે સોનિયા ગાંધીનાં વિશ્વાસુ છે.

21 ઓગસ્ટ 1949ના રોજ તેમનો જન્મ પીરામણના મોહમ્મદ ઇશાક પટેલ અને હવાબહેન પટેલનાં પુત્ર તરીકે થયો હતો.

પીરામણના કેટલાંક વૃદ્ધો સાથે વાત કરી, ત્યારે જાણવા મળ્યું કે તેઓ બાળપણથી જ વિનમ્ર અને શિસ્તબદ્ધ હતા.

પીરામણના મહેશભાઈ મહેતા એ કહ્યું હતું, "અહેમદભાઈ જ્યારે ઘરેથી નીકળે ત્યારે સૌના ખબરઅંતર પૂછતા હોય છે. અમે તેમની દિલ્હીથી પરત આવવાની રાહ જોતા હોઇએ છીએ."

''પટેલ' એ જ્ઞાતિ દર્શાવતી અટક નથી પરંતુ હોદ્દો દર્શાવે છે'

ભરૂચ કૉંગ્રેસના પ્રવક્તા નાજુભાઇએ જણાવે છે કે અહેમદ પટેલ નમાઝ પઢવાનું ક્યારેય ભૂલતા નથી તથા તેમના ગામના મંદિરોમાં દાન અને સમારકામ કરાવવા માટે પણ કોઈ કસર છોડતા નથી.

મેં ગુજરાત યુનિવર્સિટીના સામાજિક વિજ્ઞાનના અધ્યાપક પ્રોફેસર ગૌરાંગ જાનીને પૂછ્યું, "શા માટે ગુજરાતમાં કેટલાંક મુસ્લિમોની અટકમાં 'પટેલ' લગાવવામાં આવે છે?"

ગૌરાંગ જાનીએ કહ્યું, "'પટેલ' એ જ્ઞાતિ દર્શાવતી અટક નથી, પરંતુ હોદ્દો દર્શાવે છે. ગામના વડાને...


...ામલા પર નજર રાખી રહ્યા છે.

અબ્દુલ હકીમ કશ્મીરી કહે છે, "પ્રથમ યુદ્ધવિરામ બાદ જે ભાગ પાકિસ્તાનમાં આવ્યો, તેમાંથી અહીં બે ભાગમાં રાજ્યો રચાયાં. એક આઝાદ કાશ્મીર હતું. એક ગિલગિટ બાલ્ટિસ્તાન."

"આઝાદ કાશ્મીર 24 ઑક્ટોબર, 1947ના રોજ બન્યું. 28 એપ્રિલ, 1949ના રોજ રાજ્યના પ્રૅસિડેન્ટે એક કરાર મુજબ ગિલગિટ બાલ્ટિસ્તાનનો એક મોટો વિસ્તાર પાકિસ્તાનને આપી દીધો."

લગભગ બધી વસતી મુસલમાન

પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીર અને ગિલગિટ બાલ્ટિસ્તાન જમ્મુ અને કાશ્મીર રાજ્યનો જ ભાગ હતા.

હાલના સમયે પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીર... બાકીનો લેખ લખો:

સ્તાને સમજૂતીનો ભંગ કર્યો હતો. હું ઉદાહરણ આપું છું. માર્ચ 1963માં પાકિસ્તાને કાશ્મીરનો એક વિસ્તાર ચીનને આપી દીધો જે લગભગ 1900 વર્ગ માઇલનો હતો."

"એ પણ સમજૂતીનો ભંગ હતો. પછી 1949ની કરાચી સમજૂતી હતી, જેમાં ગિલગિટ બાલ્ટિસ્તાનના લોકો તેમાં સામેલ પણ નહોતા. જે કથિત રીતે આઝાદ જમ્મુ અને કાશ્મીર હતું, તેમના નેતૃત્વે એ વિસ્તાર પાકિસ્તાનને સોંપી દીધો. તેમને આવું કરવાનો કોઈ હક નહોતો. પરંતુ પાકિસ્તાને એ વિસ્તાર પર કબજો કરી લીધો."

ચીન આ પહેલાં 1962માં પણ જમ્મુ અને કાશ્મીરના એક ભાગ (અક્સાઈ ચીન)પર કબજો કરી ચૂક્યું હતું.

અબ્દુલ હકીમ કશ્મીરી પણ ગિલગિટ બાલ્ટિસ્તાનની અવગણના થઈ હોવાની વાત કરે છે.

તેઓ જણાવે છે કે હજુ પણ આ વિસ્તાર પાસે ઘણા ઓછા અધિકારો છે અને લગભગ તમામ નિયંત્રણ પાકિસ્તાન પાસે છે.

"ગિલગિટ બાલ્ટિસ્તાનને પાકિસ્તાને અલગ દરજ્જો આપ્યો. ત્યાં શરૂઆતમાં લોકશાહી નહોતી. 2009માં તેમણે પહેલું માળખું આપ્યું અને  કહ્યું કે તેને એક અલગ પ્રાંતનો દરજ્જો આપીએ, પરંતુ તેને અલગ રાજ્ય બનાવવાની જાહેરાત થઈ નહીં."

"ત્યાંના લોકોની રાજ્ય બનાવવાની માગ હતી. હવે વર્ષ 2018માં આદેશ આવ્યો છે. તે મુજબ ગિલગિટ અને બાલ્ટિસ્તાનની વિધાનસભાને કાયદો ઘડવાનો અધિકાર છે.  જોકે, વિધાનસભાના અધિકારો ખૂબ મર્યાદિત છે."

શિયા વસતીની બહુમતી

ગિલગિટ બાલ્ટિસ્તાનની સીમા ચીન અડેલી છે. આ વિસ્તાર ચીન-પાકિસ્તાન ઇકોનોમિક કૉરિડૉરના મુખ્ય માર્ગ પર છે અને ચીન ત્યાં અબજો ડૉલરનું રોકાણ કરે છે.

ગિલગિટ બાલ્ટિસ્તાનનો દરજ્જો બદલવા માટેનું એક કારણ આ પણ છે અને એટલા માટે સ્થાનિક લોકો વિરોધ પણ કરતા રહ્યા છે.

તિલક દેવાશર કહે છે, "ત્યાં પણ વિરોધ છે પણ આ વાતો સામે આવતી નથી. ગિલગિટ બાલ્ટિસ્તાનમાં 1947-48માં શિયા બહુમતી હતી. ત્યાં સ્ટેટ સબ્જેક્ટ શાસનને હઠાવી દેવામાં આવ્યું હોવાનું અત્યારે કહેવાય છે, પરંતુ ખરેખર તો 1970થી જ ગિલગિટ બાલ્ટિસ્તાનમાં રાજ્યનું શાસન હઠાવી દેવાયું છે."

"ત્યાં બહારના લોકોને વસાવીને તેમણે પ્રયત્ન કર્યા છે કે શિયા બહુમતીની સ્થિતિને બદલવામાં આવે. સ્થાનિકો તેનો વિરોધ કરે છે."

"જ્યારે કારાકોરમ હાઇવે બનતો હતો ત્યારે અથવા સીપેકના પ્રોજેક્ટ તૈયાર થઈ રહ્યા હતા ત્યારે બહુ વિરોધ થયો."

"ત્યાંના માનવ અધિકાર કાર્યકર્તાઓ છે તેમના નામ પણ તમને સાંભળવા મળશે નહીં. એક બાબા જાન નામના નેતા હતા, તે ખબર નહીં કેટલાં વર્ષોથી જેલમાં હતા."

"જોકે, હજુ પણ એવાં સંગઠનો છે, જે ગિલગિટ...


...ામાં આવી રહ્યા હતા. બ્રાહ્મણોની માન્યતા હતી કે સમુદ્ર પાર કરવાથી તેમનો ધર્મ ભ્રષ્ટ થઈ જાય છે."

"તેમને પ્રમોશન પણ મળતા નહોતાં અને ભારતીય સૈનિકને સુબેદારથી ઉપરનું પદ આપવામાં આવતું નહોતું. આ સૈનિકોએ તેમના બ્રિટિશ ઉપરીઓને ઠાર કરી દીધા અને 44 માઈલ દૂર આવેલા દિલ્હી તરફ આગળ વધવા લાગ્યા."

દિલ્હીમાં ઠંડો આવકાર

પ્રારંભમાં દિલ્હીના રહેવાસીઓએ આ સૈનિકોનું ઉમળકાથી સ્વાગત કર્યું નહોતું. એટલું જ નહીં કેટલા વર્ગોએ અને બાદશાહની નજીકનાં વર્તુળોએ પણ તેમનો વિરોધ કર્યો હતો.

આ સૈનિકોએ બાદશાહ સામે પણ આમન્યા રાખીને ... બાકીનો લેખ લખો:

ાએ પહોંચાડ્યા. તેના માટેનું ચૂકવણું પણ કરી દેવાયું. માત્ર સૈનિકો જ લડાઈ નથી લડતા. તે જમાનામાં અને આજે પણ તમારે ગૂણીઓ જોઈએ, માટી, પાણી, ગારો જોઈએ, મજૂરો જોઈએ. એક સૈનિકની પાછળ ચાર મજૂરની જરૂર પડતી હોય છે. વ્યવસ્થા નહોતી તો આ બધું ક્યાથી આવતું હતું?"

56 અંગ્રેજ સ્ત્રીઓ અને બાળકોની કતલ

12 મે સુધીમાં દિલ્હીમાંથી અંગ્રેજો જતા રહ્યા હતા. જોકે કેટલીક અંગ્રેજ મહિલાઓ અને બાળકો કિલ્લાના રસોડાની આસપાસના કેટલાક રૂમમાં આશરો લઈને બેઠાં હતાં. બાદશાહના વિરોધ છતાં સૈનિકોએ તે બધાંની કતલ કરી નાખી.

રાના સફવી લખે છે, "હુમલો થયો તે પછી અંગ્રેજો શહેર છોડીને ભાગ્યા હતા, પણ પાછળ કેટલાક અંગ્રેજો કિલ્લાના ભવનમાં છુપાઈ ગયા હતા. આ 56માં મોટા ભાગે સ્ત્રીઓ અને બાળકો જ હતાં. સિપાહીઓએ બેરહેમીથી તેમની કતલ કરી નાખી."

"બહાદુરશાહ ઝફર સામે મુકદ્દમો ચાલ્યો ત્યારે સૌથી મોટો આરોપ એ જ હતો કે તેમણે સ્ત્રીઓની હત્યા કરાવી, પરંતુ જો ઝહીર દેહલવીનું પુસ્તક વાંચશો અને સાક્ષીઓનાં નિવેદનો જોશો તો ખ્યાલ આવશે કે બાદશાહે સિપાહીઓને અટકાવવા માટેની બહુ કોશિશ કરી હતી. તેમણે કહેલું કે કોઈ મઝહબ એવું નથી શીખવતો કે માસૂમને મારો."

પછી અંગ્રેજોએ કરી કત્લેઆમ

થોડા જ દિવસોમાં ક્રાંતિ કરનારા સિપાહીઓની સ્થિતિ નબળી પડવા લાગી અને દિલ્હીમાંથી ભાગી ગયેલા અંગ્રેજો પરત આવી ગયા.

અંબાલા પાસે બ્રિટિશરોના સૈનિકોએ બાજી પલટી અને અંગ્રેજો ફરી એક વાર દિલ્હીમાં દાખલ થયા.

અંગ્રેજોએ હવે દિલ્હીમાં કત્લેઆમ ચલાવી અને એક જ કચ્ચા ચલાં મહોલ્લામાં 1400 લોકોને મારી નાખ્યા હતા.

તે વખતના 19 વર્ષના બ્રિટિશ સૈનિક એડવર્ડ વિબાર્ડે પોતાના કાકા ગૉડર્નને પત્ર લખ્યો હતો કે, "મેં ગઈ કાલે જોયાં એવાં ભયાનક દૃશ્યો ક્યારેય જોયાં નહોતાં. ઇશ્વરને પ્રાર્થના કરું છું કે મને ફરી ક્યારેય આવાં દૃશ્યો ના દેખાડે."

"સ્ત્રીઓને જતાં કરાયાં, પરંતુ તેમના પતિ અને પુત્રોને મારી નખાયા તેની ચીસો આજેય મારા કાનમાં ગુંજે છે. પ્રભુ જાણે છે કે તે લોકો પ્રતિ મારા દિલમાં કોઈ દયા નહોતી, પરંતુ વૃદ્ધોને એકઠા કરીને મારી સામે તેમને ગોળીએ દઈ દેવાયા ત્યારે મારા પર પણ તેની અસર થઈ હતી."

મિર્ઝા ગાલિબ પણ મૌન

મહમૂદ ફારૂકી કહે છે, "1857 દરમિયાન સમગ્ર દિલ્હીમાં અફરાતફરીનો માહોલ હતો. દુનિયાની સૌથી તાકાતવાન સેના સામે લડાઈ હોય ત્યારે આવું જ થાય. શહેરમાં બહુ ભયનો માહોલ હતો. પણ 1857 પછી દિલ્હીમાં બીજી વાર ઘૂસીને અંગ્રેજોએ બેરહેમીથી શહેરવાસીઓ પર...


...ામાં આવી હતી, તેની રકમ વીમાકંપનીઓ અને જહાજના માલિકોએ ભોગવવી પડશે.

એવર ગિવનની માલિકી ધરાવતી જાપાનીઝ કંપનીએ સ્વીકાર્યું છે કે જહાજ કાયદાકીય બાબતમાં અટવાયું છે.

જહાજ ઉપર 25 ભારતીય ક્રૂ મૅમ્બર સવાર છે, જેઓ જહાજ ફસાવાના કારણ જાળવા માટે નિમાયેલા ઇજિપ્તના તપાસનીશ અધિકારીઓને જહાજના ડેટા રેકોર્ડર ઉપરાંત જરૂરી સામગ્રી અને ડેટા આપવામાં સહકાર આપી રહ્યા છે.

એવર ગિવનના ટેકનિકલ મૅનેજરના કહેવા પ્રમાણે, જહાજના કર્મચારીઓનું આરોગ્ય સારું છે અને તેમનું મનોબળ ઊંચું છે.

સુએઝ નહેરનું મહત્ત્વ

સુએઝ નહેર ઇજિપ્તની 19... બાકીનો લેખ લખો:

ર 120 કરોડ ટન માલ લાદેલો હોય છે.

લૉઇડ્સ લિસ્ટના અનુમાન અનુસાર નહેરમાંથી રોજ 9.5 અબજ ડૉલરના મૂલ્યના માલસામાનની હેરફેર થાય છે. તેમાંથી પાંચ અબજ ડૉલરનો માલસામાન પશ્ચિમ તરફ જતો હોય છે, જ્યારે 4.5 અબજ ડૉલરનો માલસામાન પૂર્વ તરફ.

નહેરના કેટલાક ભાગને 2015માં આધુનિકીકરણના ભાગરૂપે પહોળો કરવામાં આવ્યો છે. આમ છતાં તેમાં મોટા જહાજો ચલાવવા મુશ્કેલ હોય છે. ભવિષ્યમાં આવી મુશ્કેલીઓ આવતી રહેશે તેને પણ નકારી શકાય નહીં.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ામાં આવે છે."

"મૅક્સિકોમાં ખેડૂતો મગફળીનો જથ્થો પૂરો થવાનો હોય ત્યારે પિતૃઓને ચડાવે છે," એમ વિલિગેસ કહે છે.

વિલિગેસ હાલમાં જ વતન કૉલંબિયાથી મૅક્સિકોમાં માઇગ્રેટ થયા છે. સદીઓ પહેલાં આ રીતે જ મગફળી કૉલંબિયાથી ઉત્તરમાં મૅક્સિકો તરફ આગળ વધી હતી.

મગફળીનાં મૂળ દક્ષિણ અમેરિકામાં છે. આજે જ્યાં બૉલિવિયા, પૅરાગ્વે અને ઉત્તર આર્જેન્ટિના છે ત્યાં 7,600 વર્ષ પહેલાં તેનું વાવેતર થતું હતું.

"19મી સદીમાં પુરાતત્ત્વ શોધ દરમિયાન પુરાવા મળ્યા હતા કે મગફળીનો સંબંધ હિસ્પેનિક લોકો અહીં આવીને વસ્યા તેની બહુ પહેલ... બાકીનો લેખ લખો:

એમ વિલિગેસ કહે છે.

તેઓ વધુમાં જણાવે છે, "પણ એક વાત સમજાતી નથી, કેમ કે ઇન્ડિઝના દસ્તાવેજોમાં મગફળીના વેપારનો ઉલ્લેખ મળે છે. આજે જેને મૅક્સિકો સિટી કહીએ છીએ તે ટેનોચટિલન નગરમાં તેનો વેપાર થતો હતો."

યુરોપિયનોને મગફળીનો પરિચય હિસ્પેનિઓલા ટાપુ પર થયો હતો. આજે આ ટાપુ હૈતી અને ડૉમિનિક રિપબ્લિકમાં આવેલો છે.

કદાચ સૌથી પ્રથમ લેખિત ઉલ્લેખ પણ ક્રિસ્ટોફર કૉલંબસે જ કર્યો હતો. પોતાના પ્રથમ અમેરિકા પ્રવાસની ડાયરીમાં તેમણે લખ્યું હતું કે એક સ્થાનિક રહેવાસી મહિલા તેની પાસે બધી ખાદ્યસામગ્રી લઈને આવી હતી, "તેમાં ખાસ કરીને બ્રેડ અને ઍવેલેન્ડા ગોન્કા એટલે કે પીનટ્સ હતી". (21 ડિસેમ્બર 1492).

થોડાં વર્ષો પછી મગફળીનું આગમન યુરોપ ખંડમાં થયું.

પોર્ટુગીઝ વહાણવટીઓ પોતાની સાથે મગફળીનાં બી આફ્રિકામાં લઈ આવ્યાં. આજના કૉંગો અને અંગોલામાં 1650ની આસપાસ મગફળીનું વાવેતર થવા લાગ્યું.

"એવું કહેવાય છે કે આફ્રિકામાં મગફળી તરત જ સૌને પસંદ પડી ગઈ હતી, કેમ કે આફ્રિકાના આ ખેડૂતોને જમીનની અંદર ઊગતી બીજી વનસ્પતિનો ખ્યાલ હતો. તેનું નામ જ સ્થાનિક ભાષામાં ગ્રાઉન્ડ નટ હતું."

"આફ્રિકાથી મગફળી એશિયા પહોંચી, જ્યાંનું હવામાન તેને માફક આવી ગયું અને ખેડૂતોને પણ તે બહુ ગમી ગઈ. હકીકતમાં આજે થાઈ ખાણીપીણી મગફળી વિના કલ્પવી પણ મુશ્કેલ છે," એમ વિલિગેસ કહે છે.

આ પ્રવાસમાં એક વિચિત્રતા ધ્યાન ખેંચે તેવી છે.

આપણે જોયું કે મગફળી દક્ષિણ અમેરિકાથી મધ્ય અમેરિકા, યુરોપ, આફ્રિકા, એશિયા પહોંચી, પરંતુ ઉત્તમ અમેરિકામાં ક્યારે પહોંચી?

વૅનેસા વિલિગેસે કરેલા સંશોધન અનુસાર ઉત્તર અમેરિકામાં મગફળી પહોંચી તે આફ્રિકાથી આવી હતી. ગુલામ તરીકે આફ્રિકન લોકોને યુએસએ લાવવામાં આવતા હતા, તેમની સાથે આ છોડ પહોંચ્યો હતો. છેક 1,700ની આસપાસ આ રીતે મગફળી યુએસએ પહોંચી હતી.

પણ એક સવાલ ઊભો થાય છે : ઍન્ડીઝની પર્વતમાળાથી શરૂ કરીને આજના જમૈકા, પુર્ટો રિકો, ક્યૂબા અને મૅક્સિકો સુધી મગફળીનું વાવેતર અને ઉપયોગ વ્યાપક રીતે થતો હોય તો પછી શા માટે યુએસએમાં તેનો પ્રવેશ થયો નહોતો?

"બીજું કોઈ કારણ નથી, માત્ર વંશીય ભેદભાવનો એ મામલો હતા," એવું તારણ વિલિગેસનું છે.

"19ની સદીના મધ્ય સુધી મગફળીના ઇતિહાસને સૌથી ગરીબ લોકો સાથે ગણવામાં આવ્યો છે એટલે કે ગુલામ તરીકે રહેલા આફ્રિકન લોકોની વસ્તુ ગણાતી રહી.

"આ રંગભેદ એટલો બધો હતો કે ઇતિહાસકારોએ તેની નોંધ લેવાની પણ અવગણના કરી. 1,700મી સદી પહેલાંથી મગફળી આ ધરતી પર ઊગતી જ...


...ામાં ઓછા પચાસ દેશોમાં છે. જોકે હાલનાં વર્ષોમાં આ કાર્ટેલને ઘણાં હરીફ જૂથો તરફથી પડકાર મળ્યો છે અને સવાલ એ ઊભો થઈ રહ્યો છે કે શું આ કાર્ટેલનો પ્રભાવ ઘટી રહ્યો છે.

ગૂસમેન પર કયા આરોપ?

અલ ચેપો ગૂસમેન પર કુલ 17 ગુના નોંધાયેલા છે. એમના પર સેંકડો ટન કોકેઇનની અમેરિકામાં તસ્કરી કરવાનો આરોપ છે.

કેસ અનુસાર ગૂસમેન અને એમના સાથીઓએ 84 વખત અમેરિકામાં ડ્રગ્સના મોટા શિપમૅન્ટ મોકલ્યાં છે. 18 માર્ચ 2007 ના રોજ 19,000 કિલો કોકેઇન મોકલવાનો આરોપ પણ એમના પર લગાડવામાં આવેલો છે.

એમના પર હેરોઇન, મેથાફેટેમિન, ગાંજા અ... બાકીનો લેખ લખો:

તેઓ આમ કરી શક્યા હતા.

તેર વર્ષ બાદ એમને ફરીથી વર્ષ 2014માં પકડી લેવામાં આવ્યા ત્યાર બાદ 2015માં તેઓ એક ભારે સુરક્ષિત જેલમાં એમના ઓરડામાં બનાવવામાં આવેલી દોઢ કિલોમીટર લાંબી સુરંગ મારફતે ફરાર થઈ ગયા હતા.

આ સુરંગમાં હવાની અવર જવર માટે વેન્ટિલેશન પણ હતું, લાઇટો લગાડવામાં આવી હતી. સુરંગનો બીજો છેડો એક નિર્માણ સ્થળમાં નીકળતો હતો.

બાદમાં મેક્સિકોની ટીવી ચેનલો પર પ્રસારિત રિપોર્ટોમાં દર્શાવવામાં આવ્યું હતું કે ગૂસમેનના ઓરડામાંથી આવતા તીવ્ર અવાજ પર ગાર્ડોએ કોઈ લક્ષ્ય આપ્યું નહોતું.

હવે શું થશે?

અમેરિકન પ્રૉસિક્યૂટર્સે દશકો સુધી મહેનત કરી પુરાવા એકઠા કર્યાં છે. પોતાના પક્ષને મજબૂત કરવા માટે એમણે મેક્સિકો અને કોલંબિયાની પણ મદદ લીધી છે.

પ્રૉસિક્યૂટર ,અમેરિકા અને મેક્સિકોના પોલીસ અધિકારીઓ ઉપરાંત બેલેસ્ટિક અને નિષ્ણાતોની તેમજ નજરે નિહાળનાર સાક્ષીની પણ મદદ લેશે.

માનવામાં આવી રહ્યું છે કે એમના કેટલાક પૂર્વ સાથી એમની વિરુદ્ધ જુબાની આપી શકે છે, એમાં એક અત્યંત નજીકના સાથીનો પણ સમાવેશ થાય છે.

પ્રૉસિક્યૂટર સાથે કરવામાં કરવામાં આવેલા કરારમાં જીસસ વિનસેન્ટ ઝામવાડાએ સ્વીકાર કર્યો છે કે તેઓ કાર્ટેલના ટોચના સભ્ય હતા અને એમણે હજારો કિલો કોકેઇન અને હેરોઇનની અમેરિકામાં તસ્કરી કરી હતી. આ ડ્રગ્સ ઝડપી ગતિવાળી નૌકાઓ, પવનડુબ્બીઓ અને ખાનગી વિમાનો મારફતે અમેરિકામાં લાવવામાં આવ્યા હતા.

એમને કબૂલ્યું છે કે કાર્ટેલ પાસે સૈન્ય ક્ષમતાવાળા હથિયાર છે અને પોતાના ધંધાને વધારવા માટે તેઓ હિંસાનો માર્ગ પણ અપનાવે  છે.

ગૂસમેનના પક્ષે ઘણાં મોટા વકીલોની ટીમ કોર્ટમાં પોતાનો પક્ષ રજૂ કરશે. એમાંથી એક છે જૈફરી લિશ્ટમેન, જેમણે વર્ષ 2005માં માફિયા ડૉન જૉટ ગૉટ જુનિયરને જેલમાં જતા બચાવી લીધા હતા.

જૈફરી લિશ્ટમેને બીબીસીને જણાવ્યું હતું કે તેઓ કોર્ટને જણાવશે કે ગૂસમેન કાર્ટેલના પ્રમુખ નથી. જોકે એમણે એ પણ સ્વીકાર્યું કે આ મુદ્દે પુરાવા એટલાં બધાં છે કે બચાવ પક્ષને પોતાનો તર્ક રજૂ કરવામાં અડચણ ઊભી થશે.

સરકારનું કહેવું છે કે એમની પાસે હજાર પાનાનો દસ્તાવેજ છે, રેકર્ડ કરવામાં આવેલા ઓડિયો સંવાદ છે જેમાં ગૂસમેન ડ્રગ તસ્કરી સાથે જોડાયેલી વાતો કહી રહ્યા છે.

અદાલતમાં પોલીસ કાર્યવાહી દરમ્યાન જપ્ત કરવામાં આવેલા હથિયાર અને ડ્રગ પણ રજૂ કરવામાં આવશે. સરકારી પ્રૉસિક્યૂટરનું  એ પણ કહેવું છે કે એમની પાસે કોલંબિયાના ડ્રગ માફિયા પાસેથી પ્રાપ્ત દસ્તાવેજ છે જેમાં ડ્રગ લેવડ...


...ામાં ટ્રૅન્ડ પણ થયું હતું.

લંડનની પેક્સ ટેકમ કન્સલ્ટન્સી ફર્મના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર ગેસુ અન્તોનિયો બાએઝ કહે છે કે અમેરિકાએ વૈશ્વિક ભૂમિકા છોડી તે ખાલી જગ્યા ભરી દેવા માટેનો પ્રયાસ હતો. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ 2016માં પ્રમુખ બન્યા પછી 'અમેરિકા ફર્સ્ટ'નો નારો બુલંદ કરી રહ્યા છે તેના કારણે આવી સ્થિતિ ઊભી થઈ છે.

વૉશિંગ્ટનનું વલણ પણ બહુ સાનુકૂળ નહોતું. ચીન સામે નિવેદનો કરવા ઉપરાંત ટ્રમ્પે જર્મન સત્તાધીશોને પણ નારાજ કર્યા હતા, કેમ કે તેમણે Covid-19ની રસી શોધનાર જર્મન કંપની પાસેથી એક્સક્લુસિવ રાઇટ્સ ખરીદી... બાકીનો લેખ લખો:

ં તેનાથી ચીનના અધિકારીઓ બહુ અકળાયા હતા અને ચીનના અધિકારીઓએ તેને રંગભેદી ગણાવ્યું હતું.

"આવાં નિવેદનો મૂર્ખામીભર્યાં અને નિંદાજનક છે અને તેનો ટોન રંગભેદી છે," એમ બ્રાઝિલ ખાતેની ચીનની ઍમ્બૅસીએ સામું ટ્વીટ કર્યું હતું.

ચીન બ્રાઝિલનું સૌથી મોટું વેપારી પાર્ટનર છે. બ્રાઝિલના 80% ટકા સોયાની ખરીદી ચીન કરે છે. બ્રાઝિલ ચીન પાસેથી વૅન્ટિલેટર્સ અને આરોગ્ય સામગ્રી મેળવવા માટે મથામણ કરી રહ્યું હતું, પણ ત્યાં જ વૅઇનટ્રૉબે આવી ટીકા કરીને બાજી બગાડી.

તંગ સંબંધો વધારે વણસ્યા

નવેમ્બર 2019માં ચીનના રાષ્ટ્રપતિ (ડાબે) સાથે બ્રાઝિલના રાષ્ટ્રપ્રમુખ

"આ કિસ્સો દર્શાવે છે કે અત્યારે સૌથી વધુ જરૂર ડિપ્લોમસીની છે," એમ ગેસુ કહે છે.

"દેશોએ સ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરીને અને યોગ્ય રીતે સંવાદ સાધીને ભય દૂર કરવાની જરૂર છે."

તેના બદલે અગાઉથી જ તંગ સંબંધો હોય તેમાં બળતામાં પેટ્રોલ રેડાઈ રહ્યું છે. દાખલા તરીકે કૉલંબિયા અને વેનેઝુએલા.

વેનેઝુએલામાં પ્રમુખ નિકોલાસ મદુરોની સરકાર છે તેને કૉલંબિયા માન્યતા આપતું નથી અને વેનેઝુએલામાથી મોટી સંખ્યામાં વસાહતીઓ સરહદ પાર કરે છે તેના કારણે વિખવાદ લાંબા સમયથી ચાલે છે.

કોલંબિયાને ઓફર કરેલા બે મશિન સાથે વેનેઝુએલાના રાષ્ટ્રપતિ

પહેલી એપ્રિલે મદુરોએ કૉલંબિયાના પ્રમુખ ઇવાન ડ્યૂકુને Covid-19 બીમારીના ટેસ્ટ કરવા માટેનાં બે મશીનો આપવા માટે ઑફર કરી તેનાથી ઝઘડો વધ્યો હતો.

આગલા દિવસોમાં એવા અહેવાલો આવ્યા હતા કે કૉલંબિયામાં એક માત્ર નિદાનનું મશીન છે તે પણ બગડી ગયું છે.

ઑફર થઈ પણ તેનો કોઈ જવાબ ડ્યૂકુ તરફથી ના અપાયો, તેનાથી વેનેઝુએલા ઉપપ્રમુખ ડેલ્સી રોડ્રિગ્ઝ અને બીજા નેતાઓ નારાજ થયા હતા.

"પ્રમુખ મદુરોએ ભેટમાં આપેલાં બે મશીન ઇવાન ડ્યૂકુની સરકારે નકારી કાઢ્યાં છે. કૉલંબિયાના લોકોના સ્વાસ્થ્ય કે જીવનની ડ્યૂકુને કશી પરવા નથી તેનો આ વધુ એક નમૂનો છે," તેવું ટ્વીટ ડેલ્સીએ કર્યું હતું.

7 એપ્રિલે રેડિયો પર આપેલા એક ઇન્ટરવ્યૂમાં પ્રમુખ ડ્યૂકુએ કહ્યું કે આ મશીનો "કૉલંબિયામાં જે પદાર્થો સાથે, જે રીતે ટેસ્ટ થાય છે તેની સાથે બંધબેસતાં નથી."

મધ્ય પૂર્વમાં કતાર અને ઇજિપ્ત વચ્ચે કતારમાં રહેતા ઇજિપ્તના નાગરિકોનું શું તેના વિશે વિખવાદ થયો હતો.

અખાતના દેશોમાં સૌથી વધુ Covid-19 કેસો કતારમાં થયા છે. કતારના સત્તાધીશોએ અલ જઝીરાને જણાવ્યું કે તેઓ માઇગ્રન્ટ કામદારોને ચાર્ટર પ્લેન કરીને મોકલવા તૈયાર હતા, પણ ઇજિપ્તના અધિકારીઓએ તેમને...


...ામાં વિરોધપ્રદર્શનમાં સામેલ થયા છે.

ખેડૂતોનું કહેવું છે કે સરકારે નવા કૃષિકાયદા પરત લેવા પડશે, તેનાથી ઓછું અમને કંઈ ન ખપે.

ખેડૂતનેતાઓએ તેમની માગ સરકાર સામે રાખી દીધી છે, જેમાં ત્રણ કૃષિકાયદાને હઠાવવાની માગ પણ સામેલ છે.

ખેડૂતનેતાઓએ સરકારની ચા પીવાનો પણ કર્યો ઇન્કાર

સરકાર સાથે ખેડૂતોની બેઠક

સમાચાર સંસ્થા એએનઆઈ મુજબ વાતચીતમાં ખેડૂતનેતાઓએ સરકાર સામે સંસદનું ખાસ સત્ર બોલાવી કૃષિ સુધારા કાયદાને રદ કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે.

નવી દિલ્હીના વિજ્ઞાનભવનમાં ખેડૂતનેતાઓ અને સરકાર વચ્ચે કૃષિ સુધારા કાનૂન... બાકીનો લેખ લખો:

સિંહે કહ્યું કે હાલમાં સરકાર અને ખેડૂતો વચ્ચે વાતચીત ચાલી રહી છે અને તેઓ આ સમસ્યાનું સમાધાન શોધવાની કોશિશ કરી રહ્યા છે.

તેઓએ મીડિયાના માધ્યમથી ખેડૂતોને અપીલ કરી કે તેઓ આ મુશ્કેલીનો ઉકેલ જલદી લાવે, કેમ કે તેની અસર રાજ્યની અર્થવ્યવસ્થા પર પડી રહી છે.

એમએસપી હતું, છે અને રહેશે- સોમ પ્રકાશ

વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ રાજ્યમંત્રી સોમ પ્રકાશે કહ્યું કે પાકનું લઘુતમ સમર્થન મૂલ્ય એટલે કે એમએસપીને લઈને સરકાર સ્પષ્ટ છે.

સમાચાર એજન્સી એએનઆઈ અનુસાર તેઓએ કહ્યું કે "એમએસપી હતું, છે અને રહેશે. તેમાં કોઈ શંકાને સ્થાન નથી. સરકાર તેના માટે પ્રતિબદ્ધ છે, લેખિતમાં આપવા માટે પણ તૈયાર છે."

તો ગુરુવારે ભીમ આર્મીના પ્રમુખ ચંદ્રશેખર આઝાદ ખેડૂતોને મળવા માટે સિંધ બૉર્ડર પર પહોંચ્યા હતા.

ચંદ્રશેખર આઝાદે કહ્યું કે હું ઇચ્છું છું કે ખેડૂતોની માગ પર સરકાર અમલ કરે અને તેમની વાત માની લે.

તેઓએ કહ્યું, "ખેડૂતો લોકશાહી જીવિત રાખી રહ્યા છે. જ્યારે સરકાર તાનાશાહ થઈ જાય ત્યારે કોઈએ તો રસ્તા પર ઊતરવું પડે છે."

અગાઉની બેઠકમાં શું થયું હતું?

મંગળવારે થયેલી વાતચીતમાં સરકારે ખેડૂતોની સમસ્યાને સાંભળવા અને તેનું સમાધાન કરવા માટે કમિટી બનાવવાની રજૂઆત કરી, જેને ખેડૂતોએ ઠુકરાવી દીધી હતી.

આ મીટિંગ કોઈ પરિણામ વિના પૂર્ણ થઈ હતી.

મંગળવારની વાતચીતમાં બપોરે ત્રણ વાગે પંજાબના 32 ખેડૂત પ્રતિનિધિ સામેલ થયા હતા અને સાંજે સાત વાગે વાતચીતમાં હરિયાણા, ઉત્તર પ્રદેશ અને બીજા રાજ્યોના પ્રતિનિધિ સામેલ થયા હતા.

બેઠકમાં સામેલ ઑલ ઇન્ડિયા કિસાન ફેડરેશનના અધ્યક્ષ ઍડવોકેટ પ્રેમસિંહ ભંગુએ બીબીસી સંવાદદાતા વાત્સલ્ય રાયને કહ્યું હતું કે સરકારના મંત્રીઓ સાથે વાતચીત સારી રહી, પરંતુ તેમનો મત સાફ છે કે ત્રણેય કાયદા સંપૂર્ણ રીતે ખોટા છે.

પ્રેમસિંહ ભંગુનું કહેવું હતું, "મિટિંગ દરમિયાન કૃષિમંત્રીએ કહ્યું કે કોઈ કાયદો બનાવવામાં 10થી 12 વર્ષ લાગે છે તેમ છતાં પણ એ જરૂરી નથી કે તે સો ટકા પૂર્ણ હોય, તેમાં કેટલીક ખામીઓ રહી જતી હોય છે."

"પરંતુ અમારું કહેવું હતું કે અમે કાયદાની એક-એક કલમ વાંચી છે અને એ અડધો જ નહીં પરંતુ પૂરો ખોટો છે અને તમે માની જાવ કે તેને પૂરેપૂરો જ રદ કરવાનો છે."

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ામાન્ય લોકોની જેમ જ વ્યવહાર કરવો જોઈએ. સમાજે આવા લોકોને મુખ્ય પ્રવાહમાં લાવવા માટે પ્રયત્નો કરવા જોઈએ.

તેઓ કહે છે,"એક દિવ્યાંગ વ્યક્તિ તરીકે તમારે દરરોજ તમારી જાતને પુરવાર કરવાની હોય છે. તમારે પુરવાર કરવાનું હોય છે કે તમે પણ સામાન્ય લોકોની જેમ જ બધું કરી શકો છો. મારા માટે આ બાબત સૌથી વધુ પડકારજનક છે."

તેમના અનુભવ વિશે જણાવતા યુસુફે કહ્યું, "ઘણી વાર દિવ્યાંગ લોકો વિશે શિક્ષિત લોકો પણ ગેરસમજ ધરાવતા હોય છે."

તેમણે આ અંગે એક ઘટના યાદ કરતા કહ્યું કે એક વખત એક વ્યક્તિએ તેમના મિત્રને યુસુફ માટે 'ઇન્... બાકીનો લેખ લખો:

ારણ બાબાત નથી કેમ કે તેઓ એક ખૂબ જ સફળ-શિક્ષિત પરિવારમાં ઉછર્યા છે.

તેમના બે મોટા બહેન છે. તે બન્ને પણ પ્રજ્ઞાચક્ષુ છે અને હાલમાં શિક્ષણના ક્ષેત્રમાં પીએચડી કરી રહ્યાં છે.

તેમના અન્ય એક બહેન સાઇમા સલીમ પાકિસ્તાનની સિવિલ સર્વિસની પરીક્ષા પાસ કરનારાં પ્રથમ પ્રજ્ઞાચક્ષુ હતાં.

તેમણે જીનીવા અને ન્યૂ યોર્કમાં પાકિસ્તાનનાં યુએનના મિશનમાં પાંચ વર્ષ સુધી ફરજ બજાવી હતી.

હાલ તેઓ પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાનની કચેરીમાં ફરજ બજાવી રહ્યાં છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ામે તે સફેદ ચૂંદડી, ચૂડીદાર પાયજામો પહેરી વિરોધનું એક વાક્ય બોલી ન શકી.

પ્રીતિએ પિંકની 'નો મીન્સ નો' અથવા તો કદાચ 'તેરે નામ'ની નિર્જરા જેવી હિંમત બતાવવાની જરૂર હતી.

ચાલતી ટ્રેનમાં ગુસ્સાથી કહેવાની જરૂર હતી - 'ડૉન્ટ ટચ મી. હાથ ન લગાવતો મને. એક નંબરના ગુંડા મવાલી.'

કબીર તમે સમજી ન શક્યા કે જ્યારે પ્રીતિ બધું જ સહન કરી રહી હતી તો એ ખતરનાક છે.

તમારા, પ્રીતિ, શિવા અને લગ્ન કરવા ઇચ્છુક શિવાની બહેન કરતાં ઘણું વધારે... એ પ્રેમ માટે જેમાં તમે બધા પરસ્પર એકસાથે જોડાયેલા હતા, જેમ કોઈ મજબૂત સંબંધનું ... બાકીનો લેખ લખો:

.

તમારો સહપ્રેમી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ામે, સમુદાયના નામે આ ઘટનાની આસપાસ રાજકીય મોરચા મંડાઈ ગયા છે. ઉત્તર પ્રદેશ સરકારે કોંગ્રેસના નેતાઓ રાહુલ ગાંધી અને પ્રિયંકા ગાંધી વાડ્રાને પીડિત પરિવારને મળવાની મંજૂરી આપી તે પહેલા મોટો ડ્રામા સર્જાયો હતો. ત્યાર પછી તેમની સાથે જ મીડિયાને પણ ગામની અંદર જવાની મંજૂરી અપાઈ હતી.

ત્યાર પછી આ ગામની આજુબાજુના ગામોમાં ઠાકુરોને ન્યાય અપાવવા માટે પંચાયતો બોલાવવામાં આવી. આ પંચાયતોમાં સામેલ થનારા લોકોનું કહેવું છે કે ઠાકુરોને આ મામલામાં વગર કારણે ફસાવવામાં આવ્યા છે.

જાતિવાદી ભેદભાવ હવે સમગ્ર ઘટનાની દિશા બદલ... બાકીનો લેખ લખો:

રી રહ્યા હતા. આ બધાને ગામમાં આ સમાચારનું રિપોર્ટિંગ કરવા માટે મોકલવામાં આવ્યા હતા. આ ઉપરાંત તેમને યુવતી માટે ન્યાય માંગવાની મોટી જવાબદારી પણ સોંપવામાં આવી હતી. બિલકુલ એવી જ રીતે, જે રીતે તેમણે અભિનેતા સુશાંતસિંહ રાજપૂતના કિસ્સામાં કર્યું હતું.

એઇમ્સની ફૉરેન્સિક રિપોર્ટમાં સુશાંતસિંહના મૃત્યુને આત્મહત્યા જાહેર કરવામાં આવી છે. હવે સુશાંત માટે ન્યાય માગનારાના સહકર્મીઓ પૂરા જુસ્સા સાથે હાથરસના આ ગામમાં એકઠા થયા છે. ઊંચા અવાજમાં..લગભગ શોર મચાવીને તેઓ હાથરસની યુવતી માટે ન્યાય માગી રહ્યા હતા.

એવું લાગતું હતું જાણે આ સમાચારને રિપોર્ટ કરવાથી તેમના અગાઉના પાપ ધોવાઈ જશે. દરેક બે ડગલે એક લાઇવ રિપોર્ટિંગ ચાલુ હતું.

ટીઆરપીનું આ યુદ્ધ કોઈ પણ સત્યને જૂઠના હજારો પડદાની પાછળ છુપાવવાની તાકાત રાખે છે. તમે યુવતીનાં ઘર તરફ જતી તે સાંકડી ગલીઓમાંથી પસાર થાવ તો તમને સમગ્ર પરિસરમાં માત્ર કોઈને કોઈ રિપોર્ટરનો કર્કશ અવાજ સાંભળવા મળે છે.

મૃત યુવતી 'લાઇવ' બની

મારી નાખવામાં આવેલી તે યુવતી હવે "લાઇવ" બની ગઈ છે. હવે તો આ મામલામાં એક સરકારી "સત્ય" પણ છે. બસ, હવે થોડા જ દિવસોમાં સમગ્ર કથાનક બદલાઈ જશે.

બે સ્થાનિક પત્રકારો મને પૂછે છે કે શું તમે સત્યની શોધમાં છો? તેઓ મને પોતાનું સત્ય ઓફર કરે છે. એક પત્રકારે જણાવ્યું, "બંને પરિવારો વચ્ચે ઝઘડો ચાલતો હતો. હું તમને આના કાગળો મોકલી શકું છું. ઠાકુર તો નિર્દોષ છે."

આ પત્રકારે અગાઉ એક સમાચાર મોકલ્યા હતા જેમાં જણાવ્યું હતું કે જમીનના એક ટુકડા માટે પરિવારો વચ્ચે વિવાદ ચાલતો હતો. ત્યારે પણ ઠાકુરોના પરિવાર સામે એસસી-એસટી ઍક્ટ હેઠળ કેસ દાખલ કરવામાં આવ્યો હતો.

આ 15 વર્ષ અગાઉની વાત છે. અમે વાત કરતા કરતા આ કેસના આરોપીના ઘરની બહાર પહોંચ્યા. ત્યાં એક મહિલા કપડા ધોઈ રહી હતી. તેમણે મને કહ્યું, "અમને તો કોઈ પૂછતું પણ નથી કે હકીકત શું છે." ત્યાર પછી તે મહિલા પોતાનું 'સત્ય' મને જણાવતા કહે છે, "આ છોકરાઓને ખોટી રીતે ફસાવવામાં આવ્યા છે. તેઓ ગુનેગાર નથી. યુવતીના ભાઈનું નામ અને અમારા દિયરનું નામ એક જ છે. તેણે જ્યારે નામ આપ્યું ત્યારે તે કોનો ઉલ્લેખ કરતી હતી?"

દેખીતી રીતે જ અહીં કોઈ માટે મૃત યુવતીની છેલ્લી જુબાનીનું કોઈ મહત્ત્વ નથી.

"મરતા પહેલાં કોઈ જુઠ્ઠું નથી બોલતું"

સુપ્રીમ કોર્ટે પી વી રાધાકૃષ્ણન વિરુદ્ધ કર્ણાટક સરકારના કેસમાં કહ્યું હતું કે કોઈએ મરતા પહેલા આપેલી જુબાની અંતિમ ગણાશે. દેશની સૌથી મોટી અદાલતે...


...ામેન્ટમાંથી આઉટ

જોકે, ભારત-પાકિસ્તાનની વાત આવે ત્યારે ખેલદિલીના આવા કિસ્સા ઓછા જોવા મળે છે અને બદલે કપટ થયું હોય તેવા કિસ્સા વધારે બને છે.

2009માં સાઉથ આફ્રિકામાં આઈસીસી ચૅમ્પિયન્સ ટ્રૉફી યોજાઈ હતી, જેમાં એક તબક્કે પાકિસ્તાને સેમિફાઇનલમાં પ્રવેશ નિશ્ચિત કરી દીધો હતો અને ભારતીય ટીમ સંઘર્ષ કરી રહી હતી.

પાકિસ્તાનને ઑસ્ટ્રેલિયા સામે રમવાનું હતું જે મૅચ આમ તો ઔપચારિક હતી, પરંતુ પાકિસ્તાન એ મૅચ જીતી જાય તો ભારત સેમિફાઇનલમાં પ્રવેશે તેવી તક પેદા થઈ હતી.

પણ પાકિસ્તાન એ મૅચમાં કાંગારુ સામે હારી ગયું ... બાકીનો લેખ લખો:

હનીફે ભારતીય બૉલરને સામો જ સવાલ કર્યો કે મારામાં શું ખામી છે કે હું તરત જ આઉટ થઈ જાઉં છું.

માંકડે તેમને બેટિંગની સલાહ આપી અને કહ્યું કે બૉલ પડે ત્યારબાદ થોડી રાહ જોઈને રમવાનું રાખ, તું થોડી ઉતાવળ કરી બેસે છે.

ત્યાર પછીની બ્રેબૉર્ન ખાતેની ટેસ્ટમાં હનીફ મોહમ્મદે 96 રન ફટકાર્યા હતા.

જોકે, અંતે તો વિનુ માંકડે જ તેમને આઉટ કર્યા હતા, પરંતુ હનીફ મોહમ્મદે ફૉર્મ મેળવી લીધું હતું.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ામો દર્શાવે છે કે આપણું વર્તન સતત આપણા જાગૃત મનથી નિયંત્રિત થતું હોતું નથી.

જો એમ થતું હોત તો ઇનામ જીતવાની બાબતમાં લોકોનો રેકર્ડ એકસમાન જ રહ્યો હોત.

ડરામણા ચહેરા અને રંગીન ટપકાંઓનો પ્રયોગ કર્યા પછી અમારી સંશોધકોએ એવું પણ વિચાર્યું હતું કે કમ્પ્યૂટર સ્ક્રીન પર અમુક રીતે દૃશ્યો ઉપસે તેના કારણે પણ આવા તારણો નીકળ્યા હશે.

નોન-વિઝ્યુઅલ પ્રકારના પ્રયોગોમાં આનાથી કોઈ ફરક પડશે ખરો?

તેનું પરીક્ષણ કરવા માટે અમે આખરી પ્રયોગ કર્યો.

તેમાં અમે સ્વંયસેવકોને જુદા જુદા વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસો વિશે વાંચવાનું કહ્... બાકીનો લેખ લખો:

રા રિસર્ચ ગ્રૂપે હાલમાં જે પ્રયોગો કર્યા તેમાં દેખાયેલી પેટર્ન જેવી જ પેટર્ન ઊભી થાય છેઃ જો ખતરનાક ચહેરા બહુ ઓછા જોવા મળ્યા હશે તો નવા ચહેરાઓની સરખામણી મોટા ભાગે ઓછા ખતરનાક ચહેરા સાથે કરવામાં આવશે.

તેની સામે ઢગલાબંધ સામાન્ય ચહેરાઓમાં થોડો ખતરનાક લાગતો ચહેરો પણ કદાચ બહુ વધારે ખતરનાક લાગશે.

એવું તારણ નીકળે છે કે આપણું મગજ અચૂક ગણતરી કરીને સરખામણી કરવાના બદલે ઉપરછલ્લી રીતે સરખામણી કરી લે ત્યારે ઓછી એનર્જી વપરાય છે.

તમારા પિતરાઇમાંથી કોણ સૌથી ઊંચો છે તે યાદ રાખવું સહેલું છે, જ્યારે દરેક પિતરાઇની ઊંચાઈ કેટલી છે તે યાદ રાખવું મુશ્કેલ છે.

એ જ રીતે મનુષ્યના મગજે પ્રમાણમાં સહેલાઈથી સરખામણી કરી લેવાની રીત અપનાવી લીધી છે, કેમ કે મોટા ભાગે તેવી સરખામણીથી મોટા ભાગની સ્થિતિમાં સલામતી સાથે કામ થઈ જાય છે.

આવી સરખામણીથી મોટા ભાગના નિર્ણયો પણ આસાનીથી લેવાઈ જાય છે અને ઝાઝું વિચારવાની તસદી લેવી પડતી નથી.

ક્યારેય આવી સરખામણી બરાબર કામ પણ કરે છે.

તમે કોઈ ફેન્સી રેસ્ટોરન્ટ શોધવા માગતા હશો તો દરેકનો અર્થ અલગઅલગ થશે.

પેરિસમાં ફેન્સીનો અર્થ જુદો થશે અને ટેક્સાસમાં તેનો અર્થ જુદો થશે.

મારું રિસર્ચ ગ્રૂપ હાલમાં આ અનુસંધાને વધારે અભ્યાસ કરી રહ્યું છે. આ રીતે ઉપરછલ્લી સરખામણી કરી લેવાને કારણે ઊભી થનારી મુશ્કેલીનો સામનો કેવી રીતે કરવો તે સમજવા આ અભ્યાસોમાં પ્રયાસ કરાશે.

એક વ્યૂહ આવો હોઈ શકે છેઃ તમે જે નિર્ણય તે સતત સાતત્યપૂર્ણ હોય તે જરૂરી હોય ત્યારે તમારી કૅટેગરીની બહુ સ્પષ્ટ વ્યાખ્યા કરજો.

એટલે કે તમે શેરી સુરક્ષા મંડળમાં જોડાવાના હો તો એક યાદી લખીને તૈયાર કરો, જેમાં કયા પ્રકારની અલગ ગતિવિધિને ચિંતાજનક ગણવી તેની સ્પષ્ટ નોંધ કરજો.

આવી સ્પષ્ટતા નહીં રાખો તો એવું બનશે કે તમે કોઈ માણસ કૂતરાને ગળે પટ્ટો બાંધ્યા વિના નીકળ્યો હશે તો પણ તમે પોલીસને ફોન કરી દેશો, જોકે આનાથી પણ વધારે મુશ્કેલ સ્થિતિ ઊભી શકે છે.

જેમ કે, મંડળનો કોઈ સભ્ય કેવી બાબતને ખતરનાક ગણવી તેમાં વધુમાં વધુ સામાન્ય હોય તેવી બાબતોનો સમાવેશ કરતો થાય છે.

નાની નાની બાબત પણ ગુનાહિત પ્રવૃત્તિ લાગશે. તેના પરિણામે એવું થશે કે ગુનાખોરી ઘટાડવાના હેતુથી મંડળની રચના થઈ હતી, તેમાં સફળતા મળી હશે તો પણ નહીં લાગે કે સફળતા મળી છે.

તબિયતના નિદાનથી માંડીને આર્થિક નિર્ણયોની બાબતમાં આધુનિક મનુષ્યે ઘણા બધા સંકુલ નિર્ણયો લેવાના હોય છે.

આવા નિર્ણયોમાં સંતુલન અને સાતત્ય હોય તે...


...ાય ઘણી બધી મહિલાઓ હતી. તેમનાં વકીલ હતાં, ગુજરાત અને દિલ્હીમાં કામ કરી રહેલી સમાજ સેવિકાઓ હતી.

'દરેકનો સાથ હતો એટલે ન્યાયપાલિકા પર વિશ્વાસ જળવાઈ રહ્યો'

2008માં બળાત્કાર અને બિલ્કિસના પરિવારજનોની હત્યાના આરોપમાં 11 લોકોને સજા થઈ

17 વર્ષ સુધી આ દરેકનો સાથ હતો જેના કારણે ન્યાયપાલિકા પર તેમનો વિશ્વાસ જળવાઈ રહ્યો.

ન્યાયપાલિકા માનવાધિકારોને સર્વશ્રેષ્ઠ માને છે. કાયદાના અમલમાં પોતાના દરેક નિર્ણયમાં નાગરિકના બંધારણીય હકને માર્ગદર્શક માને છે.

આ વખતે જ્યારે સવાલ આ સંસ્થા સામે છે, ત્યારે જવાબ શોધવા માટ... બાકીનો લેખ લખો:

ાં મતદાન કર્યું.

પ્રોફેસર ફોર્ડનો 'ડ્યૂ પ્રોસેસ'માં વિશ્વાસ જળવાઈ રહ્યો. નિર્ણયના થોડા મહિના બાદ તેમણે જાહેર પત્રમાં કહ્યું, "આ મારી જવાબદારી હતી. ઘણી મુશ્કેલ હતી પણ જરૂરી હતું. હું એ દરેક મહિલાઓ અને પુરૂષોથી પ્રભાવિત છું જેમણે આવા અનુભવ શૅર કરવાનું સાહસ કર્યું."

ભારતની એ મહિલાઓની જમાતની જેમ જ ફોર્ડે એ દરેકનો ધન્યવાદ કર્યો જે તેમની સાથે આ વિશ્વાસના સહભાગી રહ્યા.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ાય છે અને કેટલાંક અભિયાનો પણ ચાલી રહ્યાં છે.

જેમકે રાઇટ ટૂ બ્લડ, મી ટૂ. આથી શું અમારા જેવા પિતાએ તેમનાં બાળકો સાથે ખુલીને વાતચીત ન કરવી જોઈએ?

શું છોકરાઓને ન સમજાવવું જોઈએ કે તેમણે છોકરીઓ પિરિયડ્યમાં હોય ત્યારે તેમની સાથે સંવેદનશીલતાથી વર્તવું જોઈએ?

તેમની લાગણીઓને સમજવી જોઈએ, શું આવું કરવાથી તેઓ તેમની બહેન અને માતાને વધુ સારી રીતે ન સમજી શકે? આનાથી એક સકારાત્મક સમાજ બનાવવામાં મદદ નહીં મળે?

બાળકોના મિત્ર બનવું પડશે

બાળકો આપમેળે પોતાની રીતે પણ ઘણી બાબતો શીખી લેતા હોય છે. પરંતુ હું ઇચ્છું છું ... બાકીનો લેખ લખો:

ને તેના દબાણથી આઝાદ રાખવાં જોઈએ.

(બીબીસી પ્રતિનિધિ પ્રશાંત ચહલ સાથેની વાતચીતના આધારે. આ વ્યક્તિના આગ્રહને પગલે તેમનું નામ ગુપ્ત રાખવામાં આવ્યું છે. આ સિરીઝનાં પ્રોડ્યુસર સુશીલા સિંહ છે.)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ાય છે.

જેના કારણે કોરોના દર્દીઓનો મૃત્યુદર અને હૉસ્પિટલમાં લોકોને દાખલ કરવાનો દર ઘટાડવામાં મદદ મળી છે.

પ્રશ્ન: જો સારવારના પ્રોટોકૉલમાં ફેરફારનાં પરિણામો જોવા મળ્યાં તો એ દવાઓ કઈ છે જેનાથી કોરોનાના દરદીઓ સાજા થઈ રહ્યા છે?

કોરોના વાઇરસની ફૅક દવા બનાવીને કેવી રીતે લોકોને વેચવામાં આવે છે?

ડૉ તુષાર પટેલ: કોરોના વાઇરસ પહેલાંથી હતો, પરંતુ આ સ્વરૂપ મ્યૂટેટ થયેલા વાઇરસનું છે.

એટલે તેના માટે કોઈ ચોક્કસ દવા અને વૅક્સિન વિકસિત થઈ શક્યાં નથી.

કોરોનાનાં લક્ષણો જેમકે તાવ હોય તો પૅરાસિટામોલ આપીએ, ઑક્સિજન... બાકીનો લેખ લખો:

વા રિપોર્ટના આધારે ડૉક્ટર નક્કી કરે છે.

જો વૃદ્ધોનું ઑક્સિજન સ્તર ઓછું રહેતું હોય, 95થી નીચે રહેતું હોય તો તેમને હોમ આઇસોલેશન સલાહ અપાતી નથી.

જેમનું ઑક્સિજન સ્તર 99થી વધારે રહેતું હોય, તાવ અને ખાંસી વધારે ન હોય તો તેમને આરોગ્ય નિષ્ણાતની નિગરાનીમાં રાખી શકાય છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ાય.

બેઇજિંગ

ચીનમાં પાણી એટલું પ્રદૂષિત છે કે તે ખેતીમાં વાપરવા લાયક પણ નથી

દુનિયાની કુલ વસ્તીનો 20 ટકા ભાગ ચીનમાં છે પરંતુ દુનિયાના મીઠા પાણીનો માત્ર સાત ટકા ભાગ અહીં છે.

વર્ષ 2015માં જાહેર થયેલા આંકડા અનુસાર બેઇજિંગમાં પાણી એટલું પ્રદૂષિત છે કે તે ખેતીમાં વાપરવાને લાયક પણ નથી.

ચીનની સરકારે આ સમસ્યાના સમાધાન માટે પાણીના ઉત્તમ વિતરણની યોજનાઓ બનાવી જાગૃતિ અભિયાનો ચલાવ્યા અને પાણીનો વધુ વપરાશ કરતા લોકો માટે વધુ ભાવ નક્કી કર્યા હતા.

કાહિરા

ઇજિપ્તની જરૂરિયાતના 97 ટકા પાણીની આપૂર્તિ નાઇલ નદી... બાકીનો લેખ લખો:

્થાનિક જાણકારોનું કહેવું છે કે 2030 સુધી સ્થિતિ વધારે ખરાબ સ્વરૂપ ધારણ કરી શકે છે.

મેક્સિકો સિટિ

મેક્સિકો શહેરના 2.1 કરોડ નાગરિકો માટે પાણીની તંગી કોઈ નવી વાત નથી.

અહીં પાંચમાંથી એક વ્યક્તિને બસ થોડા કલાકો માટે જ પાણી સપ્લાય થાય છે. શહેરની માત્ર 20 ટકા જનતાને દિવસ દરમિયાન થોડું પાણી મળે છે.

શહેર પોતાની જરૂરિયાતના પાણીનો 40 ટકા ભાગ અન્ય સ્રોતોથી આયાત કરે છે.

સાથે જ અહીં ગંદા પાણીને ફરી પીવાલાયક બનાવવા માટે કોઈ વ્યવસ્થા નથી.

શહેરની પાઇપ લીક થવાના કારણે અહીં 40 ટકા પાણી બરબાદ થઈ જાય છે.

લંડન

બ્રિટનમાં દર વર્ષે 600 મિલીમીટર વરસાદ પડે છે.  જે પેરિસ અને ન્યૂયોર્કની સરેરશ કરતાં ઓછો છે.

શહેરની જરૂરિયાતનું 80 ટકા પાણી નદીઓમાંથી મળે છે.

ગ્રેટર લંડનના અધિકારીઓનું કહેવું છે કે શહેરની ક્ષમતા લગભગ પૂર્ણ થઈ ગઈ છે અને વર્ષ 2025 સુધી અહીં પીવાના પાણીની ગંભીર સમસ્યા જોવા મળશે.

વર્ષ 2040 સુધી પરિસ્થિતિ અતિ વિકરાળ બની શકે છે.

ટોક્યો

જાપાનની રાજધાની ટોક્યોમાં દર વર્ષે અમેરિકાના સિએટલ જેટલો જ વરસાદ પડે છે.

સિએટલને 'રેઇની સિટિ' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે પરંતુ તે માત્ર ચાર મહિનાની વાત હોય છે.

વરસાદના પાણીને જો એકઠું કરવામાં ન આવે તો દુષ્કાળનાં વર્ષોમાં મોટી મુશ્કેલી સર્જાઈ શકે છે.

સમસ્યાના સમાધાન સ્વરૂપે અધિકારીઓએ શહેરની 750 સાર્વજનિક અને ખાનગી ઇમારતો પર રેઇન વોટર હાર્વેસ્ટિંગ(વરસાદના પાણીને એકઠું કરવાની વ્યવસ્થા)ની વ્યવસ્થા બનાવી છે.

અહીં ત્રણ કરોડ કરતાં વધારે લોકો રહે છે અને શહેરના 70 ટકા લોકો પીવાનું પાણી માટે સરોવર કે પીગળેલા બરફમાંથી મેળવે છે.

મિયામી

મિયામી શહેરમાં પાણીનું સંકટ સમુદ્રનું ખારું પાણી છે

અમેરિકામાં સૌથી વધારે વરસાદ ફ્લોરિડામાં પડે છે પરંતુ આ રાજ્યના પ્રખ્યાત મિયામી શહેરમાં પાણીની મોટી સમસ્યા સર્જાઈ શકે છે.

એટલાન્ટીક મહાસાગરે અહીંના મુખ્ય સરોવર વિઝકાયાના પાણીને પ્રદૂષિત કરી દીધું છે અને તે સરોવર જ સ્વચ્છ પાણી માટે મુખ્ય સ્રોત છે.

આ સમસ્યા અંગે જાણકારી તો વર્ષ 1930 આસપાસ જ મળી ગઈ હતી.

સમુદ્રનું ખારું પાણી મીઠા પાણીના સ્રોતને ખરાબ કરે છે. તેનું મુખ્ય કારણ છે સમુદ્રના જળસ્તરમાં વધારો.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ાયતની ચૂંટણી લડવા માટે ઘરે શૌચાલય હોવું ફરજિયાત કરી નાખવમાં આવ્યું હતું.

કેન્દ્ર સરકારના ક્લીન ઇન્ડિયા અંતર્ગત આ સુધારો કરવામાં આવ્યો હતો.

ઝમીર શેખ સુરતમાં એડવોકેટ તરીકે પ્રૅક્ટિસ કરે છે. તેઓ કહે છે કે કાયદો છે પરતું તેના અમલને લઈને પ્રશ્નો ઊઠતા રહ્યા છે.

"ઘણા ઉમેદવારોને આ કાયદા વિશે માહિતી પણ નથી."

તેઓ કહે છે, "ચૂંટણી અધિકારીઓ કાયદા વિશે વાત તો કરે છે પરતું ઉમેદવારો અજાણ હોય છે. ઘણા ઉમેદવારો જ્યારે પરિપત્રની માંગણી કરે છે ત્યારે અધિકારીઓ આપી શકતા નથી."

તેઓ કહે છે, "આ નિયમો નથી પરતું ગાઇડ... બાકીનો લેખ લખો:

લાકા પંચાયતની સોનગઢ બેઠકથી ચૂંટણી લડવા માટે ફોર્મ ભર્યું હતું.

આ વર્ષે પોરબંદર મહાનગરપાલિકામાં કૉંગ્રેસના ઉમેદવાર નાઝીર રાયકુર્દાનું ઉમેદવારીપત્રક પણ રદ કરવામાં આવ્યું હતું. તેમણે પોરબંદર મહાનગરપાલિકા વૉર્ડ નંબર 15થી ચૂંટણી લડવા માટે ફોર્મ ભર્યું હતું.

2014માં નવસારી જિલ્લાનાં ગણદેવી તાલુકા પંચાયતની ચૂંટણીમાં શૌચાલય ન હોવાના કારણે કૉંગ્રેસના ઉમેદવાર અશોક તલાવીયાનું ઉમેદવારીપત્રક રદ કરી નાખાવામાં આવ્યું હતું.

અશોક તલાવીયાએ અજરાઈ બેઠકથી ઉમેદવારીપત્રક ભર્યું હતું.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ાર આખા ભારતમાં લોકપ્રિય બની ગયા.

તે 1928માં એક મહત્ત્વનું ખેડૂત આંદોલન હતું. પ્રાંતીય સરકારે ખેડૂતો પર 30 ટકા જેટલો કર વધારી દીધો હતો. પટેલ આ આંદોલનના નેતા બન્યા અને અંગ્રેજ સરકારે નમતું જોખવું પડ્યું.

આ આંદોલન પછી જ પટેલને ગુજરાતની મહિલાઓએ 'સરદાર'નું બિરુદ આપ્યું. 1931માં કૉંગ્રેસના કરાચી અધિવેશનમાં પટેલ પહેલી અને છેલ્લી વખત પક્ષના પ્રમુખ તરીકે ચૂંટાયા. પહેલી વાર તેઓ 'ગુજરાતના સરદાર'માંથી 'દેશના સરદાર' બની ગયા.

નહેરુની ચૂંટણી

15 ઓગસ્ટ, 1947ના રોજ ભારતને  આઝાદી મળવાન હતી પરંતુ તેનાથી એક વર્ષ... બાકીનો લેખ લખો:

ું નહોતું. જ્યારે તમામ સમિતિઓ બહુ સારી રીતે જાણતી હતી કે ગાંધીજી નહેરુને ચોથી વખત પ્રમુખ બનાવવા માગતા હતા.

પક્ષના મહાસચિવ કૃપલાણીએ પીસીસીની ચૂંટણીની ચિઠ્ઠી ગાંધીજી તરફ આગળ વધારી.

ગાંધીજીએ કૃપલાણી તરફ જોયું. કૃપલાણી સમજી ગયા કે ગાંધીજી શું ઇચ્છે છે.

તેમણે નવો પ્રસ્તાવ તૈયાર કરીને નહેરુના નામનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો. તેના પર સૌએ પોતાની સહી કરી.

પટેલે પણ સહી કરી. હવે પ્રમુખપદ માટે બે ઉમેદવારો હતાઃ જવાહરલાલ નહેરુ અને વલ્લભભાઈ પટેલ.

નહેરુ ત્યારે જ બિનહરીફ પ્રમુખ ચૂંટાઈ શકે તેમ હતા જ્યારે વલ્લભભાઈ પટેલ પોતાનું નામ પાછું ખેંચી લે.

કૃપલાણીએ એક કાગળ પર તેમનું નામ પાછું ખેંચવાની અરજી લખીને સહી કરવા માટે પટેલ તરફ મોકલી દીધી.

તેનો અર્થ સ્પષ્ટ હતો.

ગાંધીજી ઇચ્છતા હતા કે નહેરુ પ્રમુખ બને તેથી તમે તમારું નામ પાછું ખેંચવાના કાગળ પર સહી કરી દો. પરંતુ નારાજ પટેલે સહી ન કરી અને આ ચિઠ્ઠી તેમણે ગાંધીજી તરફ આગળ મોકલાવી દીધી.

ગાંધીજીએ નહેરુ સામે જોયું અને કહ્યું, "જવાહર વર્કિંગ કમિટી સિવાય કોઈ પણ પ્રાંતીય કૉંગ્રેસ કમિટિએ તમારા નામનું સૂચન નથી કર્યું. તમારું શું કહેવું છે?"

નહેરુ ચૂપ રહ્યા. ત્યાં હાજર બધા લોકો ચૂપ હતા.

ગાંધીજીને કદાચ આશા હતી કે નહેરુ કહેશે કે ઠીક છે, તો પછી તમે પટેલને જ તક આપો. પરંતુ નહેરુએ આવું કંઈ ન કહ્યું. હવે અંતિમ નિર્ણય ગાંધીજીએ લેવાનો હતો.

ગાંધીજીએ તે કાગળ ફરી પટેલને પરત આપ્યો.

આ વખતે પટેલે તેના પર સહી કરી દીધી. કૃપલાણીએ જાહેરાત કરી દીધી, "તો નહેરુને સર્વાનુમતે પ્રમુખપદે ચૂંટવામાં આવે છે."

કૃપલાણીએ તેમના પુસ્તક 'ગાંધી હિઝ લાઈફ ઍન્ડ થૉટ્સ'માં આ સમગ્ર ઘટનાનો વિગતવાર ઉલ્લેખ કર્યો છે.

તેમણે લખ્યું છે, "મેં આ રીતે હસ્તક્ષેપ કર્યો તે પટેલને ગમ્યું નહોતું. પક્ષના મહામંત્રી હોવાના કારણે હું ગાંધીજીની મરજીનું કામ યંત્રવત્ કરી રહ્યો હતો અને તે સમયે મને તે બહુ મોટી વાત નહોતી લાગી. આખરે તે એક પ્રમુખની જ ચૂંટણી હતી."

"મને લાગ્યું કે હજુ તો આગળ ઘણો સંઘર્ષ છે. પરંતુ ભવિષ્ય કોને ખબર છે? લાગે છે કે આવી તુચ્છ ઘટનાઓ જ કોઈ વ્યક્તિ અથવા રાષ્ટ્રનું ભવિષ્ય નક્કી કરતી હોય છે."

ગાંધીજીએ આવું શા માટે કર્યું?

આવું મહાત્મા ગાંધી જ કરી શકતા હતા.

કૉંગ્રેસના પ્રમુખ કોણ બનશે તેનો નિર્ણય એક એવી વ્યક્તિ દ્વારા લેવાઈ રહ્યો હતો જેઓ 12 વર્ષ અગાઉ જ કૉંગ્રેસના પ્રાથમિક સભ્યપદેથી રાજીનામું આપી ચૂક્યા હતા.

પરંતુ કૉંગ્રેસીઓ...


...ાર કરાવ્યા હતા.

તેમણે સામને જણાવ્યું હતું કે નેપાળના નરેશ વાત કરે ત્યારે જ તમે તેમની સાથે વાત કરજો.

સામે અડધા કલાક સુધી એ નિયમનું પાલન કર્યું અને નેપાળનરેશની વાતો સાંભળતા રહ્યા. મશ્કરા અને બોલકણા સામથી પછી રહેવાયું નહીં.

તેઓ અચાનક રાણી તરફ ફર્યા અને તેમને પુછ્યું કે "નેપાળનરેશ સારા પતિ છે? કિચનમાં તમારી મદદ કરે છે કે નહીં?"

આ સવાલ સાંભળીને રાણી ઐશ્વર્યા જોરથી હસી પડ્યાં હતાં અને નેપાળનરેશે શાહી પ્રૉટોકોલને બાજુ પર મૂકી દીધો હતો.

સંગીત અને બાગાયતના શોખીન

સામ માણેકશાને બાથરૂમ શાવરનો ક્રૅ... બાકીનો લેખ લખો:

કિચન." (હા, તમે તો મોટા માણસ છો. તમે તમારી સેનાનું ધ્યાન રાખો અને મારા રસોડામાંથી બહાર નીકળો)

આત્મસમર્પણ માટે જનરલ જૅકબના ઢાકા જવાનો વિવાદ

સામ માણેકશાએ પાકિસ્તાની સૈન્યના આત્મસમર્પણ માટે ઢાકા જવાનો ઇન્કાર કરી દીધો હતો

1971માં પાકિસ્તાની સૈન્યના આત્મસમર્પણનો સમય આવ્યો એ વખતે ઇંદિરા ગાંધી ઇચ્છતાં હતાં કે સામ માણેકશા ઢાકા જઈને પાકિસ્તાનીઓની શરણાગતિ સ્વીકારે. તેનો ઇન્કાર કરતાં સામે જણાવ્યું હતું કે "પાકિસ્તાનના આખા સૈન્યે શરણાગતિ સ્વીકારી હોત તો હું રાજી થઈને ઢાકા જાત."

શરણાગતિ પહેલાં તેની વ્યવસ્થા કરવા માટે સૈન્યના એક વરિષ્ઠ અધિકારીને ઢાકા મોકલવાના હતા. સામે ઇસ્ટર્ન કમાન્ડના લશ્કરી વડા મેજર જનરલ જૅકબની પસંદગી આ કામ માટે કરી હતી.

સામના એડીસી તરીકે ફરજ બજાવી ચૂકેલા બ્રિગેડિયર પનથાકીએ તેમના પુસ્તક 'ફીલ્ડમાર્શલ સામ માણેકશા, ધ મૅન ઍન્ડ હિઝ ટાઇમ્સ'માં લખ્યું છે :

"આ વાતની ખબર સંરક્ષણ મંત્રાલયને ખબર પડી તો તેણે એવી ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી કે મુસ્લિમ સૈન્યના આત્મસમર્પણની વ્યવસ્થા માટે એક યહૂદી અધિકારીને મોકલવામાં આવી રહ્યા છે. ભારતના મિત્ર મુસ્લિમ દેશોને કેવું લાગશે, તેની ચિંતા સરકારને છે."

"આ સાંભળતાંની સાથે સામ માણેકશા ક્રોધે ભરાયા હતા. તેમણે કહ્યું હતું કે જૅકબ દેશ માટે પોતાનો જીવ જોખમમાં મૂકતા હતા ત્યારે સરકાર 30 વર્ષ સુધી શા માટે ચૂપ રહી? આમ પણ સૈન્ય ધર્મ અને જ્ઞાતિથી પર હોય છે."

"એ પછી સામ માણેકશાએ જૅકબને ફોન કરીને બધી વાતો જણાવી હતી. એ સાંભળીને જૅકબ ભાવુક થઈ ગયા હતા અને તેમણે પદ પરથી રાજીનામાની ધમકી આપી હતી. તેથી નારાજ થયેલા સામ માણેકશાએ તેમને કહ્યું હતું કે રાજીનામું આપવા વગેરેની ધમકી મને આપશો નહીં. તમે એવું કરશો તો જરાય ખચકાટ વિના હું તમારું રાજીનામું સ્વીકારી લઈશ."

યુદ્ધકેદીઓના પિતાએ માન્યો આભાર

1971ના યુદ્ધ પછી સામ માણેકશા સૈન્ય પ્રતિનિધિમંડળ સાથે પાકિસ્તાન ગયા ત્યારે પંજાબના ગવર્નરે તેમને ભોજન માટે નોતર્યા હતા.

ભોજન લીધા પછી ગવર્નરે સામને કહ્યું હતું કે મારા સ્ટાફના લોકો તમારી સાથે હાથ મિલાવવા ઇચ્છે છે.

સામ બહાર ગયા અને જોયું તો તેમની સાથે હાથ મિલાવવા ઇચ્છતા લોકોની લાંબી લાઇન હતી.

તેઓ એક વ્યક્તિ પાસે પહોંચ્યા કે તરત જ તેણે સામના સન્માનમાં પોતાના પાઘડી ઉતારી નાખી હતી.

સામ માણેકશાએ તેમ કરવાનું કારણ પુછ્યું ત્યારે એ વ્યક્તિએ કહ્યું હતું કે "સર, તમારા કારણે હું જીવતો છું. મારા પાંચ દીકરા તમારા...


...ાર પડતાની સાથે જ  12 થી 24 કલાકની અંદર કરવાનો છે.

ઉપરોક્ત પરિસ્થિતિમાં જો તમને સોમવારે નોકરીલક્ષી જાહેરાત ધ્યાને પડે તો સારું એ છે કે તમે મંગળવારે તે નોકરી માટે અરજી કરો.

દિવસમાં સવારના 11 વાગ્યાથી બપોરે 2 વાગ્યા સુધીના સમયમાં અરજી મોકલી હોય તો જવાબ મળવાની સંભાવના વધી જાય છે

નોકરી માટે અરજી કરવાના દિવસ દરમિયાનનો સમયગાળો પણ ખૂબ મહત્ત્વપૂર્ણ હોય છે.

જો તમે દિવસમાં સવારના 11 વાગ્યાથી બપોરે 2 વાગ્યા સુધીના સમયમાં અરજી મોકલી હોય તો જવાબ મળવાની સંભાવના વધી જાય છે.

સામાન્ય રીતે લોકો તે સમય દરમિય... બાકીનો લેખ લખો:

જો તમે ડિસેમ્બરમાં મંગળવારે 11 થી 2 વાગ્યે વચ્ચે અરજી કરો તો તમને નોકરી મળવાની સંભાવના વધી શકે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ાર પાડેલા એક નિવેદનમાં ચેતવણી આપી હતી કે 50 અબજ ડોલરની ચીની આયાત પર 25 ટકા જકાત (ટેરિફ) લાદવાની દિશામાં અમેરિકા આગળ વધશે.

બીબીસીના એશિયા બિઝનેસ સંવાદદાતા કરિશ્મા વાસવાણીના જણાવ્યા મુજબ, વોશિંગ્ટનમાં ગયા મહિનાની મંત્રણા વખતે ચીને જે છૂટછાટ આપી હતી એ ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર માટે અપૂરતી હોવાનું એ નિવેદન સૂચવે છે.

વિશ્લેષકો જણાવે છે કે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ચીન પ્રત્યે નરમ વલણ અપનાવતા હોવાની ટીકા અમેરિકામાં થઈ રહી છે ત્યારે વાઈટ હાઉસના નિવેદનનો હેતુ ચીન પર દબાણ વધારવાનો હોઈ શકે છે.

બીજિંગમાં રવિવારની બેઠક... બાકીનો લેખ લખો:

ે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ાર, તેલંગણા જેવાં રાજ્યો અને પુડ્ડુચેરી સંઘપ્રદેશે CAA અને NRC લાગુ કરવા માટે સહમતિ આપી ન હતી.

આ દરમિયાન દિલ્હીની જાણીતી યુનિવર્સિટી જામિયા મિલિયા ઇસ્લામિયા ખાતે પણ પ્રદર્શનો થયાં હતાં, જેમાં કેટલીક હિંસક ઘટનાઓ ઘટી હતી.

બીજી તરફ વિદ્યાર્થીઓએ પોલીસ અને તંત્ર પર બળપ્રયોગ કરવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો અને અનેક દિવસ સુધી યુનિવર્સિટી બહાર પ્રદર્શનો થયાં હતાં.

શાહીનબાગ આંદોલન

નાગરિકતા સંશોધન કાયદાના વિરુદ્ધમાં થયેલા પ્રદર્શનોમાંથી શાહીનબાગમાં થયેલાં ધરણાં-પ્રદર્શનની દેશભરમાં ચર્ચા થઈ હતી. અહીં ખૂબ જ મોટ... બાકીનો લેખ લખો:

તુ પછી યોગી સરકારે સીબીઆઈ તપાસ માટે કેન્દ્રને ભલામણ કરી હતી.

ખેડૂતોનું કૃષિ કાયદા સામેનું આંદોલન

કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા પસાર કરવામાં આવેલ ત્રણ કૃષિ કાયદા વિરુદ્ધ ખેડૂતો 36 દિવસથી દિલ્હીની સરહદે વિરોધપ્રદર્શન કરી રહ્યાં છે. ખેડૂતોની માગ છે કે કેન્દ્ર સરકાર ત્રણેય કાયદા પાછા લે.

પ્રદર્શનમાં પંજાબ, હરિયાણા, ઉત્તર પ્રદેશ અને બીજાં રાજ્યોના ખેડૂતો ભાગ લઈ રહ્યા છે.

બુધવારે કેન્દ્ર સરકાર અને ખેડૂતો વચ્ચે છઠ્ઠા રાઉન્ડની બેઠક યોજાઈ હતી, જેમાં બે મુદ્દા પર બંને પક્ષો સહમત થયા છે.

મહિલાઓ પણ મોટી સંખ્યામાં વિરોધપ્રદર્શમાં ભાગ લઈ રહ્યાં છે. પ્રદર્શન કરી રહેલા ખેડૂતોને સમર્થન વિદેશથી પણ સમર્થન મળી રહ્યું છે. કૅનેડાના વડા પ્રધાન જસ્ટિન ટ્રુડોએ પણ ખેડૂતોના સમર્થનમાં વાત કરી હતી.

બ્રિટનમાં ભારતીય મૂળના સાંસદો પણ ખેડૂતોને ટેકો જાહેર કરી ચૂક્યા છે. કૃષિ કાયદાના વિરોધમાં અકાલી દળ અને રાષ્ટ્રીય લોકતાંત્રિક પાર્ટી એનડીએથી અલગ થઈ ચૂક્યાં છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ારણ કે મને તે બહુ મુશ્કેલ લાગ્યું હતું."

ત્યાર બાદ હાઇસ્કૂલમાં તેમણે એક ગિટાર ક્લાસમાં નામ નોંધાવ્યું અને તેમાં પણ નિષ્ફળ રહ્યા.

આમ છતાં તેમને જ્યારે તક મળી ત્યારે તેમણે સંગીતમાં રસ લેવાનું ચાલુ રાખ્યું. 1990ના દાયકાના અંત સુધી તેમના વિસ્તારમાં હજુ ઇન્ટરનેટ પહોંચ્યું નહોતું. તેથી તેમને સંગીતનું સૌથી સારું શિક્ષણ તેમનાં બહેનની એક બહેનપણી પાસેથી મળ્યું.

તેઓ કહે છે, "તેઓ બેંગલોરમાં રહેતાં હતાં, જે બહુ મોટું શહેર છે. તેઓ મારી બહેનને કૅસેટ ટૅપ મોકલતા હતા. તેથી મને 'સૅવેજ ગાર્ડન' અને 'બ્યૂટિફૂલ ... બાકીનો લેખ લખો:

રે છે.

આ ગીત હિંદીમાં હતું અને તેમાં તેમની ફિંગર-પિક્ડ ગિટાર સ્ટાઈલ તથા પડોશના સામાન્ય છોકરા જેવા સૂરને હાઈલાઈટ કરવામાં આવ્યા છે.

પરંતુ ત્યાર પછી સંગીત ઉદ્યોગના લિજેન્ડ ગણાતા જૅફ ભાસ્કરને તેમને ઉપયોગી સલાહ આપી જેનાથી તેમને પોતાની લેખનકળા નિખારવામાં મદદ મળી.

આ પ્રોડ્યુસરે કૅન્યે વૅસ્ટ, ટૅલર સ્વિફ્ટ, રિહાના અને મેડોના જેવાં ખ્યાતનામ કલાકારો સાથે કામ કરેલું છે. તેમણે ભારતમાં એક માસ્ટરક્લાસ આપતી વખતે કુહાડનાં ગીતો સાંભળ્યાં અને તેમને જણાવ્યું કે તેમણે પોતાનાં ગીતોમાં વધારે "મૅલોડિક મુવમેન્ટ" લાવવાની જરૂર છે.

તેઓ કહે છે, "આ સલાહે મને ખરેખર વિચારતો કરી દીધો. કારણ કે મેં ક્યારેય મૅલડી પર મહેનત નહોતી કરી."

"જેમ કે હું શબ્દો અંગે સભાનપણે વિચારતો રહું છું. તેને ડિલિટ કરું છું, નવા શબ્દ ઉમેરું છું અને તેના પર સતત નજર રાખું છું. પરંતુ મૅલડી આપોઆપ આવે છે. હું તેના વિશે બહુ વિચારતો નથી. "

"તેથી હું હવે મિડલ ગ્રાઉન્ડ પર પહોંચ્યો છું તેમ કહી શકાય. કેટલીક વખત હું મૅલડીને તેની રીતે વહેવા દઉં છું, પરંતુ અમુક વખત મારે તેનો અભ્યાસ કરવો પડે છે. અગાઉ હું આવું કરતો ન હતો. તેથી મને લાગે છે કે તે ફીડબૅકથી મને બહુ મદદ મળી છે."

તમને તે સલાહની અસર કૉલ્ડ/મૅસ EP પર જોવા મળશે.

બોલીવૂડથી અલગ રચના

તમે 'વી ગ્રૉ ઑલ્ડ વીથ ધીઝ ફૉલ્ડ્સ ઑફ ટાઇમ/મૉલ્ડ ઇચ અધર ઇનટુ પરફેક્ટ વાઈન' ગીતને ધ્યાનપૂર્વક સાંભળતા ન હોવ તો પણ તેમના સૂરમાં જે આરોહ-અવરોહ છે તેમાં વ્યક્ત થતી પ્રેમ, દુઃખ અને સંઘર્ષની ગાથાને અનુભવી શકાય છે.

2018માં રિલીઝ થયેલા EP એ ભારતમાં પ્રથમ સ્થાન પ્રાપ્ત કર્યું હતું અને ગયા વર્ષે 'સ્પોટીફાઈ લોન્ચ' થયું ત્યારે કુહાડ ભારતના મૉસ્ટ- સ્ટ્રીમ્ડ આર્ટિસ્ટ બન્યા હતા.

ત્યાર પછી કુહાડે જિમ સાર્ભ અને ઝોયા હુસેનને ચમકાવતો સિનેમેટિક વીડિયો રિલીઝ કર્યો ત્યારે આ ગીતની લોકપ્રિયતા અનેકગણી વધી ગઈ. તેમાં પ્રેમસંબંધના ભાવનાત્મક ઉતાર-ચઢાવને પ્રદર્શિત કરાયા છે.

આ ગીતે ભારતીય સંગીત ઉદ્યોગમાં પ્રવર્તથી 'યથાવત' સ્થિતિને પણ પડકારી છે.

કુહાડ જણાવે છે, "તમે બોલિવૂડમાં જે મ્યુઝિક વીડિયો જુઓ છો તે મોટા ભાગે નાટ્યાત્મક હોય છે. તેમાં રંગો અને મોટા સેટનો વધારે પડતો ઉપયોગ થાય છે અને બધું બહુ લાઉડ હોય છે."

"પરંતુ 'કૉલ્ડ/મૅસ' સાવ અલગ હતું. તેનાં પાત્રો એકદમ વાસ્તવિક હતા, કોઈએ વિચિત્ર કપડાં પહેર્યા નહતો, તેના શૉટ્સમાં મુંબઈના વાસ્તવિક જીવનને આલેખવામાં આવ્યું...


...ારણે આપણે મોટા મેળાવડા, જુવાનિયાઓ જે રીતે હરીફરી રહ્યા હતા તેને ટાળી શકાય છે. એક રીતે જોઈએ તો રાત્રી કર્ફ્યુના કારણે ભવિષ્યમાં થોડો સુધારો જોવા મળશે."

તેઓ આને સમજાવતા કહે છે, "કોરોના વાઇરસની સાંકળ પંદર દિવસની હોય છે જે તોડી શકાય છે. પરતું એ જ્યાં સુધી ચાલશે ત્યાં સુધી લોકો સંક્રમિત રહેશે. એને તોડવા થોડા ઘણા અંશે રાત્રી કર્ફ્યુ સારું છે. બાકી સંપૂર્ણ લૉકડાઉન જ ચેઈન તોડી શકે છે."

જોકે, આ બંને ઍક્સપર્ટ રાત્રી કર્ફ્યુને એકદમ અસરકારક માનતા નથી.

 મોટા પ્રમાણમાં પરીક્ષણ

ગુજરાતમાં આ દરમિયાન પરીક્ષણ... બાકીનો લેખ લખો:

ગઢવી કહે છે, "પહેલા દિવસે તાવ, શરદી અને ખાસી આવતા હોય તો લોકોએ સાદી દવા લેવાની જગ્યાએ ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જોઈએ."

"વહેલી તકે તપાસ થાય ટેસ્ટ કરાવો તો ખબર પડે કે કોરોના વાઇરસ છે કે નહીં. જો હોય તો તે પ્રમાણે નિદાન થાય અને ન હોય તો એ પ્રમાણે નિદાન કરી શકાય. આમ લોકોએ ચેતવું જરૂરી છે."

ડૉ. કિરીટ ગઢવી કહે છે, "લોકોએ જાગૃત થવાની જરૂરિયાત છે કામવગર ઘરની બહાર નીકળવાની જરૂર નથી. લોકોએ સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગ, માસ્ક અને હૅન્ડ સેનિટાઇઝરનો ઉપયોગ કરવાની જરૂર છે."

વૅક્સિન ન આવે ત્યાં સુધી પગલાં લેવા અંગે ડૉ. પ્રવીણ ગર્ગ કહે છે, "લૉકડાઉન કરવું એ સરકાર માટે બહુ અઘરો વિષય છે અને હવે લૉકડાઉન આવશે નહીં માટે વૅક્સિન ન આવે ત્યાં સુધી સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગનું પાલન કરવું, માસ્ક પહેરવો અને હાથ ધોવા જરૂરી છે."

જોકે, આ બધા વચ્ચે રાજ્યમાં કોરોનાની પરસ્થિતિ કાબૂમાં હોવાનું રાજ્ય સરકારનું માનવું છે.

નાયબ મુખ્ય મંત્રી નીતિન પટેલે કહ્યું, "દેશના કુલ કેસના 18 ટકા કેસ મહારાષ્ટ્રમાં છે, 14 ટકા કેરળમાં, 9 ટકા દિલ્હીમાં, પશ્ચિમબંગાળમાં 5.5 ટકા, રાજસ્થાનમાં 5.2 ટકા, હરિયાણમાં 4.6 અને ગુજરાતમાં 3.1 ટકા છે. આમ ગુજરાત આઠમા ક્રમે આવેલું છે. જેથી સ્થિતિ કાબૂમાં છે."

તો રાજ્યમાં લેવાઈ રહેલાં પગલાં અંગે વધારે માહિતી આપતાં તેઓ જણાવે છે, "સરકાર બીજાં રાજ્યોમાંથી આવતા લોકોને થર્મલ ગનથી તપાસી રહી છે, જો શંકાસ્પદ જણાય તો તેમનો કોરોના વાઇરસનો ટેસ્ટ કર રહી છે."

"ગુજરાત સરકાર 50 હજારથી 3 લાખ રૂપિયા એક દરદી પર ખર્ચીને કોરોના વાઇરસને કાબૂમાં લાવવા પ્રયત્ન કરી રહી છે."

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ારણે આવા લોકો નાર્સિસિસ્ટ થઈ જાય છે.

મોટા નેતાઓનાં ગુણ

આત્મમુગ્ધતા એ એક પ્રકારની મનોવિકૃતિ છે, પણ ઘણા પ્રસિદ્ધ લોકોમાં પણ તેવી વૃત્તિ જોવા મળતી હોય છે.

ટિમ જજ કહે છે, "પડકારો સામે લડનારા અને પરિવર્તન લાવનારા નેતાઓમાં ઘણી વાર આત્મમુગ્ધતા જોવા મળતી હોય છે. અમેરિકાના ઘણા કરિશ્મા ધરાવતા પ્રમુખો નાર્સિસિસ્ટ હતા." જ્હૉન એફ. કેનેડી અને રોનાલ્ડ રેગન તેના ઉદાહરણો છે.

સવાલ એ છે કે સ્વપ્રેમી અને આત્મશ્લાઘા કરનારા લોકો કૅરિયરમાં સફળતા મેળવે છે ખરા? ડૉક્ટર ટિમ જજ આ સવાલનો જવાબ પણ ‘હા’માં આપે છે.

તેઓ ... બાકીનો લેખ લખો:

જેવો હોય છે. ખુદ પર વિશ્વાસ રાખવાનો પાઠ."

કાર્લિન બોરિસેન્કોના જણાવ્યા અનુસાર નાર્સિસિસ્ટ લોકો પોતે જ્યાં પહોંચવા માગતા હોય ત્યાં પહોંચવાનો માર્ગ બનાવી લેતા હોય છે.

ઘણી વાર તે લોકો પરિવર્તન માટેના ઉદ્દીપક તરીકે કામ કરતા હોય છે.

"અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ આ વાતનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. તેમને પૂરી ખાતરી હતી કે પોતે પ્રમુખ બનશે. અને તેના કારણે જ તેઓ પ્રમુખ બની શક્યા. તેમને આવો આત્મવિશ્વાસ ના હોત કદાચ ક્યારેય તે શક્ય ના બન્યું હોત."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ારણે સાઉદી અરેબિયા હોય કે યૂએઈ અને ઓમાન, ખાડી વિસ્તારનાં દરેક શાસનને પોતાના લોકો માટે નવી દરખાસ્ત લાવવાની ફરજ પડી છે જેથી લોકોમાં રહેલી નારાજગી ઓછી થઈ શકે.

રૉય કહે છે કે દરેક ખાડી દેશોની નીતિઓમાં ધરખમ ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે.

તેઓ કહે છે, "આ આખો વિસ્તાર વ્યૂહાત્મક આશ્ચર્ય અને વ્યૂહાત્મક ભૂલોથી ભરેલો છે. તમે જુઓ, કતારની નાકાબંધી યૂએઈ અને સાઉદી અરેબિયાની એક મોટી ભૂલ હતી. તેનાથી ઈરાન અને તુર્કીને સૌથી મોટો લાભ થયો."

જવાહરલાલ નહેરુ યુનિવર્સિટી (જેએનયુ)ના આંતરરાષ્ટ્રીય બાબતોના પ્રોફેસર એ કે પાશા... બાકીનો લેખ લખો:

વા કાયદાનો એક હેતુ લોકોને પોતાના નેતૃત્વમાં વિશ્વાસ કેળવવાનો છે."

મંદીનો માહોલ, અર્થતંત્રની ચિંતા

સુધારણાનાં વર્તમાન પગલાં પાછળ પણ આર્થિક કારણોની એક મોટી ભૂમિકા છે.

પાશા કહે છે કે 2008ની મંદીમાંથી ઓમાન હજી બહાર આવ્યું નથી. ઓમાનનું બાહ્ય દેવું વધી રહ્યું છે. બીજી બાજુ તેલની કિંમતો ઘટી રહી છે અને દેશની વસ્તી અને ખર્ચમાં વધારો થઈ રહ્યો છે.

આવી સ્થિતિમાં સુલતાન દેશની અર્થવ્યવસ્થાને પાટા પર લાવવા માગે છે.

સત્તામાં આવ્યા બાદથી સુલતાન હૈથમ બિન તારિક સરકારી અને રાજ્ય એકમોમાં ગભરાટ પેદા કરી ચૂક્યા છે. તેમણે લાંબા સમયથી બાકી રહેલા નાણાકીય સુધારાઓ લાગુ કર્યા છે. તેમણે નાણા અને વિદેશમંત્રીની નિમણૂક કરી છે અને દેશની મધ્યસ્થ બૅંકના અધ્યક્ષની નિમણૂક પણ કરી છે.

આ બધા પદો પણ પહેલાં ગુજરી ગયેલા સુલતાન જ સંભાળી રહ્યા હતા.

રૉય કહે છે કે અર્થવ્યવસ્થા નબળી પડી રહી છે અને કેન્દ્રીય વ્યવસ્થાઓથી વસ્તુઓના સમાધાન કરવામાં મુશ્કેલી પડી રહી છે.

તેલની કિંમતોમાં ઘટાડો અને કોરોના રોગચાળાને કારણે ઓમાનની આર્થિક સ્થિતિ કથળી ગઈ છે. બધી મોટી ક્રૅડિટ રેટિંગ એજન્સીઓએ ત્યાં રોકાણના પ્રમાણને ઓછી કરી નાખ્યું છે.

ઓમાનની નાણાકીય ખાધ સતત વધી રહી છે અને આવનારાં વર્ષોમાં તેને મોટા પાયે લૉનની વ્યવસ્થા કરવી પડશે.

નવા મૂળભૂત કાયદામાં સુલતાનના નેતૃત્વ હેઠળ એક સમિતિની રચના કરવામાં આવી છે, જે મંત્રીઓ અને બીજા અધિકારીઓની કામગીરીનું મૂલ્યાંકન કરશે.

ગયા વર્ષે ઑક્ટોબરમાં સુલતાન હૈથમ બિન તારિકે એક મધ્યમ અવધિની નાણાકીય યોજનાને મંજૂરી આપી હતી જેથી સરકારની આર્થિક સ્થિતિને વધુ સારી અને ટકાઉ બનાવી શકાય.

ઓમાનની આ જાહેરાત પાછળનું એક કારણ વિદેશી રોકરણ અને રોજગારીનું સર્જન કરવાનું પણ છે. અમેરિકા પણ આ દેશ પર સંપૂર્ણ ભરોસો મૂકી શક્યું નથી.

રૉય કહે છે, "જ્યારે બીજા દેશોને લાગશે કે અહીં રોકાણ કરવું તેમના માટે નફાકારક છે અને મુક્ત બજાર છે ત્યારે જ તેઓ ત્યાં રોકાણ કરશે. આજ કારણોસર ઓમાને પોતાના ત્યાં નિયમોમાં ફેરફાર કર્યા છે."

આરબ સ્પ્રિંગ અને અસંતોષનો ભય

આરબ સ્પ્રિંગ દરમિયાન ઓમાન એવો દેશ હતો જ્યાં મોટા પાયે વિરોધપ્રદર્શનો થયાં હતાં. પાટનગર મસ્કત અને બીજાં પાંચ-છ શહેરોમાં ઘણા દિવસો સુધી ઘર્ષણ ચાલ્યું હતું.

પાશા કહે છે કે બીજા આરબ દેશોની સરખામણીમાં ઓમાનમાં તેલના ભંડાર બહુ ઓછા છે અને લોકોની આવક પણ ઓછી છે, એવામાં શાસન ઉપર લોકોનું બહુ દબાણ છે.

બીજા અખાત...


...ારણે સીરિયા અને રશિયાના સશસ્ત્ર દળની પ્રાથમિક્તાઓ બદલાઈ ગઈ છે અને હવે તેમનું ધ્યાન મહામારી પર અંકુશ લાવવા પર છે.

આ સિવાય અન્ય સંગઠનોને આ અભ્યાસમાં એટલે સામેલ કરવામાં આવ્યા નથી કારણ કે તેમની અસર ઘણી સીમિત છે અને તે છુટી-છવાઈ ઉગ્રવાદી ઘટનાઓમાં સામેલ હોય છે.

જેમ કે યમનમાં સક્રિય અલ કાયદાની શાખા (એક્યૂએપી)એ ત્રણ મહિનામાં એવી ઘણી ઘટનાઓને અંજામ આપ્યો છે.

ઇસ્લામિક સ્ટેટે કરેલા હુમલા

ઇસ્લામિક સ્ટેટે માર્ચમાં કરેલાં હુમલાથી નક્કી થાય છે કે સંગઠનની પ્રવૃતિઓમાં જાન્યુઆરી-ફેબ્રુઆરીની સરખામણીએ માર્ચમા... બાકીનો લેખ લખો:

િલસિલો હજુ ચાલુ છે. જાન્યુઆરીમાં ઇસ્લામિક સ્ટેટે કરેલાં હુમલાઓમાં 372 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં, જ્યારે માર્ચ મહિનામાં 371 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે. જોકે ફેબ્રુઆરીમાં આ સંખ્યા 259 હતી.

ઇસ્લામિક સ્ટેટના નિશાના પર મુખ્યત્વે ઇરાક અને સીરિયા છે. આ સિવાય નાઇજિરિયા, ઇજિપ્ત, યમન અને અફઘાનિસ્તાનમાં સંગઠન સક્રિય છે. આ સિવાય માલીનું સાહેલ, નાઇઝર અને બુક્રિના ફાસો આ વિસ્તારોમાં છે જ્યાં ઇસ્લામિક સ્ટેટ હુમલો કરતું રહે છે.

ઇસ્લામિક સ્ટેટે પોતાના અઠવાડિક પત્ર અલ-નાબામાં સાહેલમાં થયેલાં હુમલા અંગે દાવો કરતો રહે છે પરંતુ આ સમાચાર પત્રમાં કરવામાં આવેલા દાવાનું અધ્યયન આમાં સામેલ કરવામાં આવ્યું નથી.

ઇરાકમાં એપ્રિલ મહિનામાં હુમલામાં વૃદ્ધિ જોવા મળી છે. 15 એપ્રિલ સુધી ઇસ્લામિક સ્ટેટે ઇરાકમાં 50 હુમલાની જવાબદારી લીધી છે.

આ પહેલાં આખા મહિના દરમિયાન પણ લગભગ એટલાં જ હુમલાઓની જવાબદારી સંગઠન લઈ રહ્યું હતું. જાન્યુઆરીમાં સંગઠને 40, ફેબ્રુઆરીમાં 50 અને માર્ચમાં 59 હુમલાઓની જવાબદારી લીધી હતી.

કોવિડ-19ના કારણે ઇરાકમાં અમેરિકાના નેતૃત્વવાળા સંગઠનની પ્રવૃતિઓ પર અસર અને ઇરાકમાં અમેરિકાના અભિયાનના અંકુશને કારણે ઇસ્લામિક સ્ટેટ સતત રિપોર્ટિંગ કરી રહ્યું છે. આ ઈરાન સમર્થિત શિયા ઉગ્રવાદીઓના અમેરિકન ઠેકાણાઓને નિશાને લેવાના ઉદ્દેશ્યને પણ વધારો આપે છે.

25 માર્ચે, ઇસ્લામિક સ્ટેટે અફઘાનિસ્તાનની રાજધાની કાબુલમાં એક ગુરુદ્વારા પર હુમલો કર્યો જેમાં 35 લોકો મૃત્યુ પામ્યા હતા. ઘટનાના બીજા દિવસે ઇસ્લામિક સ્ટેટે શોકમાં ડૂબેલા શીખ અને હિંદુઓ પર હુમલો કર્યો.

અહીં એ વાત ધ્યાનમાં લેવી જોઈએ કે ઇસ્લામિક સ્ટેટ શીખ સમુદાય પર સામાન્ય રીતે હુમલો કરતું નથી. પરંતુ આ સંગઠને શીખો પર એટલે હુમલો કર્યો કારણ કે એક મહિના પહેલાં ઇસ્લામિક સ્ટેટની સામે તાલિબાન અને અફઘાનિસ્તાનના સૈનિકોએ કરેલાં સંયુક્ત અભિયાનનો તેઓ જવાબ આપવા માગતા હતા.

આના બે દિવસ પહેલાં, દુનિયાના બીજા છેડે એટલે મોઝામ્બિકના મહત્ત્વના શહેર અને ઉત્તરના ભાગમાં સ્થિત મોકિમબોઆ ધ પરિયા પર હુમલો કર્યો.

આ પછી આ જ પ્રકારે એપ્રિલમાં પણ ઉત્તર મોઝામ્બિકના શહેરોમાં ઇસ્લામિક સ્ટેટના ઉગ્રવાદીઓએ હુમલો કર્યો અને શહેરમાં ફરતાં હતા તેનો વીડિયો બનાવ્યો.

વીડિયોમાં ઇસ્લામિક સ્ટેટના ઉગ્રવાદીઓએ પોલીસ ફૉર્સ જેવા જોવા મળી રહ્યા હતા.

23 માર્ચે નાઇજીરિયાના ઉત્તર પૂર્વ રાજ્ય યોબેમાં ઇસ્લામિક સ્ટેટના હુમલામાં ઓછામાં ઓછા 70 સૈનિકો...


...ારત જે વિસ્તારને પોતાના ગણે છે, પરંતુ વિવાદાસ્પદ છે, તેની ઉપર પોતાનો દાવો મજબૂત કરવા માગે છે.

તેઓ કહે છે, "આની શરૂઆત 1958માં થઈ હતી, તે સમયે ચીને અક્સાઈ ચીનમાં એક માર્ગનું નિર્માણ કર્યું, જે કરાકોરમ રોડને જોડે છે અને પાકિસ્તાન તરફ જાય છે. જ્યારે માર્ગનિર્માણનું કામ ચાલી રહ્યું હતું, ત્યારે ભારતનું ધ્યાન નહોતું પડ્યું."

"એ પછી તત્કાલીન વડા પ્રધાન જવાહરલાલ નહેરુએ વાંધો ઉઠાવ્યો હતો. ત્યારથી જ ભારત કહી રહ્યું છે કે ચીને અક્સાઈ ચીન ઉપર કબજો કરી લીધો છે."

તે સમયે ભારતે સૈન્ય કાર્યવાહી નહો... બાકીનો લેખ લખો:

છે કે ગલવાન ખીણમાં ડોકલામ જેવી સ્થિતિ નથી. અક્સાઈ ચીન વિસ્તારમાં ચીનની સેનાની સ્થિતિ મજબૂત છે. જો તણાવ વકરશે તો ભારતીય સેનાએ ભારે કિંમત ચૂકવવી પડશે.

નિષ્ણાતો સ્વીકારે છે કે આ વિસ્તારમાં ભારતની સરખામણીએ ચીની સેનાની સ્થિતિ મજબૂત છે, જે ભારત માટે નકારાત્મક બાબત સાબિત થઈ શકે છે. કોરોના વાઇરસને કારણે કૂટનીતિની  દૃષ્ટિએ ચીન નબળું પડ્યું છે.

અમેરિકા અને યુરોપિયન સંઘ તેની ઉપર આરોપ મૂકે છે, જોકે હજુ સુધી ભારતે આ મુદ્દે સીધી રીતે ચીનની વિરુદ્ધ કંઈ કહ્યું નથી.

ચીન ઇચ્છે છે કે ભારત તેનું સંતુલિત વલણ જાળવી રાખે, ભારત આ બાબતે ચીન સાથે 'ભાવ-તાલ' કરવાની સ્થિતિમાં છે.

દેશો ઉપર દબાણ વધશે

કોરોનાકાળમાં બંને દેશોની સરહદો ઉપર તણાવ ઊભો થવાને કારણે તેમની ઉપર પણ દબાણ વધશે.

ચીને ભારતની ઉપર કોરોનાના મુદ્દે દેશમાં પ્રવર્તમાન સ્થિતિ ઉપરથી ધ્યાન ખસેડવા માટે સરહદ ઉપર તણાવ ઊભો કરવાનો આરોપ મૂક્યો છે.

એસ.ડી. મુનિના કહેવા પ્રમાણે કોરોના વાઇરસ સામેની લડાઈ, પોતાની જગ્યાએ છે અને દેશની સુરક્ષા બીજો વિષય છે. દક્ષિણ ચીન સાગરમાં ચીન પોતાની સૈન્યસ્થિતિને નિર્માણકાર્ય દ્વારા મજબૂત કરી રહ્યું છે.

દુનિયા કોરોના વાઇરસ સામે જંગ લડી રહી છે, પરંતુ સેનાઓ આ જંગ નથી લડી રહી, સેના પોતાનું કામ કરશે.

આ વ્યૂહાત્મક બાબત છે, કોરોના જેવા વિષય અગાઉ પણ હતા અને આગળ પણ રહેશે, એટલે ચીનનો આરોપ ટકતો નથી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ારતમાં 75 ટકાનું જ છે.

રંગભેદ હોય ત્યાં પણ સ્ત્રીઓને નુકસાન થાય છે. દાખલા તરીકે અમેરિકામાં શ્વેત મહિલા કરતાં અશ્વેત મહિલા કર્મચારીને 27 ટકા ઓછો પગાર મળતો હોય છે.

એકલા હાથે સંતાનનો ઉછેર કરી રહેલા પુરુષ કે સ્ત્રીઓની સ્થિતિ વધારે કપરી બનવાની છે. અમેરિકામાં આવા લોકોની સંખ્યા 2 કરોડ જેટલી છે. તેમાંથી 75 ટકા મહિલાઓ છે.

આવી મહિલાએ નોકરી કરવા સાથે સંતાનને સંભાળવાનું હોય છે અને તે માટે તેઓ નર્સ નહીં રાખી શકે. મતલબ, જ્યાં સુધી ડે કેર સેન્ટરો ના ખૂલે ત્યાં સુધી તેમના માટે નોકરીએ જવું મુશ્કેલ બનશે.  ... બાકીનો લેખ લખો:

ઓની જ વધારે હોય છે.

મહામારીને કારણે આર્થિક રીતે મુશ્કેલીમાં આવી ગયેલા લોકો માટે સરકાર ઇચ્છે તો હજી પણ પગલાં લઈ શકે છે. જેમ કે મહામારી પછી જીવન થાળે પડે ત્યારે લોકોને તરત રોજગારી મળવી જોઈએ. એકલા હાથે સંતાનનો ઉછેર કરનારા વાલીઓ માટે પણ વિચારવું જોઈએ.

હાલમાં ઘણી કંપનીઓ ઘરેથી જ કામ કરવા માટેની વ્યવસ્થા કરી રહી છે. ટેલિકૉન્ફરસથી મીટિંગ કરીને કામ ચલાવી લેવાય છે.

અમેરિકામાં માર્ચમાં ટેલિ કૉન્ફરન્સમાં 200 ટકાનો વધારો થયો હતો. એકલે હાથે સંતાનો ઉછેરતા લોકોને આ લાભ બાદમાં પણ આપવો જોઈએ, જેથી તેઓ ઘરે રહીને કામ કરી શકે.

જોકે, અત્યારે તો સમગ્ર દુનિયામાં એકસમાન સ્થિતિ છે અને સૌ રાહ જોઈ રહ્યા છે કે મુશ્કેલીનો આ સમય પણ પસાર થઈ જાય.

સૌએ સંયમ સાથે આમાંથી બહાર નીકળવાનું છે. પરંતુ એટલું ખરું કે વાઇરસ ભેદભાવ કરતો નથી તેમ કહેવું સાચું નથી. હકીકતમાં સમાજનો ઢાંચો જ એવો બનેલો છે કે સ્ત્રીઓએ જ હંમેશા વધારે સહન કરવું પડતું હોય છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ારતમાં ઘણાં એવા લોકો છે કે જેઓ પૉલીએમરસ છે. હવે હું ઓછામાં ઓછા 100 એવા લોકોને ઓળખું છું કે જેઓ પોતાને પૉલીએમરસ માને છે.

તેમણે સોશિયલ મીડિયા પર તેના માટે કમ્યુનિટી અને સપોર્ટ ગ્રૂપ્સ બનાવીને રાખ્યા છે જ્યાં તેઓ ખુલ્લા મને વાત કરી શકે છે.

ફેસબુક પર એક એવું જ ક્લોઝ્ડ ગ્રૂપ છે 'બેંગલુરુ પૉલીએમરી.' આ ગ્રૂપ પૉલીએમરસ લોકો માટે મીટિંગ્સ, ગેટ -ટુગેધર અને સ્પીડ ડેટિંગ જેવા કાર્યક્રમોનું આયોજન કરે છે.

હું પણ તેમના એક ઇવેન્ટમાં ગઈ અને ત્યાં જઈને મને ખૂબ સારો અનુભવ થયો. મને એવું લાગ્યું કે જાણે હું એકલ... બાકીનો લેખ લખો:

ેઓ ખૂબ સહજ છે, તેઓ અમારા ઘરે પણ આવે છે પરંતુ મારા બાકી બન્ને પાર્ટનર્સ મામલે મારો પરિવાર સહજ નથી. હું તે બન્નેને લઈને ઘરે વાત કરતી નથી.

જો તમે લગ્ન વિશે પૂછશો તો હું લગ્ન નામની સંસ્થા વિરુદ્ધ છું. મને લાગે છે કે આ એક પિતૃસત્તાત્મક સંસ્થા છે અને તેનો આધાર સામાજિક કરતાં ઘણો વધારે આર્થિક છે.

પરંતુ મારા ઉપર લગ્નના મામલે ખૂબ દબાણ કરવામાં આવ્યું અથવા તો ભવિષ્યમાં મારા વિચાર બદલાયા તો હું મિહિર સાથે લગ્ન કરવા ઇચ્છીશ.

હજુ પણ ઘણા એવા લોકો છે કે જેઓ મારા વિશે જાણીને મને ચરિત્રહીન અને સ્લટ (વેશ્યા) કહે છે પરંતુ મને કોઈ ફેર પડતો નથી.

કોઈ વધારે બોલે છે તો હું કહી દઉં છું- હાં, મને અલગઅલગ પુરુષો સાથે સંબંધ રાખવા ગમે છે. તો?

મિહિર આ સંબંધ અંગે શું વિચારે છે?

મિહિરે બીબીસી સાથે વાતચીતમાં કહ્યું કે તેમને ગરિમાની સૌથી સારી વાત એ લાગે છે કે તેઓ તેમની સાથે ઇમાનદારીથી રહી શકે છે. તેમણે ગરિમા પાસે કંઈ છૂપાવવાની જરુર નથી. તેઓ તેમને ક્યારેય જજ કરતાં નથી.

મિહિર કહે છે, "ગરિમા ખૂબ સમજદાર અને બુદ્ધિમાન છે. તેઓ પોતાનાં વિચારોથી ગમે તેને પ્રભાવિત કરી શકે છે. જોકે, સંબંધની શરુઆતમાં હું એ વાતને લઈને ડરતો હતો કે જો તેમને મારા કરતાં કોઈ સારી વ્યક્તિ મળી ગઈ તો તેઓ મને છોડી દેશે. પરંતુ ધીરે ધીરે મને સમજાઈ ગયું કે ગમે તે થાય, તેઓ મારી સાથે જ રહેશે."

મિહિર કહે છે કે તેમને ઘણી વખત ખરાબ લાગે છે જ્યારે તેઓ ગરિમા સાથે સમય વિતાવવા માગે છે અને તેઓ પોતાના બીજા પાર્ટનર સાથે હોય છે.

પરંતુ પછી વાતચીતની મદદથી પોતાની બધી ભાવનાઓ તેઓ એકબીજા સાથે વ્યક્ત કરી દે છે. અને તેનાથી પરિસ્થિતિ સુધરી જાય છે.

મિહિરનો પરિવાર ગરિમાને ઓળખે છે?

તેના જવાબમાં તેઓ કહે છે, "મારા પરિવારના લોકો જાણે છે કે ગરિમા મારા ગર્લફ્રેન્ડ છે પરંતુ મેં તેમને એ જણાવ્યું નથી કે ગરિમા પૉલીએમરસ છે. મને લાગતું નથી કે તેઓ ક્યારેય આ વાતને સ્વીકારી શકશે. હા, મારા નજીકના મિત્રો આ અંગે જાણે છે."

મિહિરના મતે પૉલીએમરસ સંબંધોમાં સૌથી મોટો પડકાર હોય છે- વાતચીત.

તેઓ કહે છે, "ઘણી વખત તમારા પાર્ટનર વ્યસ્ત હોય છે અને તમારી પાસે એકબીજા સાથે વાત કરવાનો સમય રહેતો નથી. તેવામાં થોડી સમસ્યાનો અનુભવ થાય છે. જોકે, આ સંબંધની સૌથી સુંદર વસ્તુ એ છે કે તમે એકબીજા સાથે ઇમાનદાર રહી શકો છો. તમારે તમારા પાર્ટનરથી કંઈ છૂપાવવાની જરુર રહેતી નથી. તમે નવા લોકોને મળી શકો છો. તેમને ડેટ કરી શકો છો અને તેના વિશે...


...ારતમાં જ નહીં, આફ્રિકન દેશોમાં પણ મહામારીઓને કારણે આખેઆખાં ગામ કે સમુદાયો પાયમાલ થઈ ગયાની માહિતી મળે છે.

ઈબોલા તથા શીતળાને કારણે ચિલી તથા એમેઝોન સહિતના અનેક દેશોમાં અનેક ગામડાંઓ સાફ થઈ ગયાં હતાં. અનેક લોકસમુદાય બરબાદ થઈ ગયા હતા.

રોગચાળાને કારણે ગામ ઉજ્જડ થઈ ગયાની માહિતી પશ્ચિમના અનેક દેશોના સામાજિક ઇતિહાસનો અભ્યાસ કરવાથી પણ મળે છે.

ઘણી વખત યુદ્ધથી વધારે પાયમાલી મહામારીઓને કારણે થઈ હતી. પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધથી વધુ પાયમાલી 1918-20માં આવેલા ફ્લૂએ દુનિયામાં કરી હતી.

તબીબી વિજ્ઞાન અને વ્યવસ્થા આજના જે... બાકીનો લેખ લખો:

મહામારીઓએ આપણી વસતીના એક હિસ્સાને 'કાયમી વિસ્થાપન'ની ફરજ પાડી હતી.

આજે કોરોનાના સમયમાં થઈ રહેલી મજૂરોની ઘરવાપસી કે વિસ્થાપન કામચલાઉ છે.

કોરોનાની અસર ઘટશે, કામકાજ ફરી શરૂ થશે એટલે તરત જ આ લોકો પોતપોતાનાં ગામથી, જેઓ જેને છોડી ગયા હતા એ શહેરોમાં ફરી આવી જશે.

આજે વહીવટ ડૉક્યુમેન્ટેશન પર એટલા મોટા પ્રમાણમાં આધારિત છે કે કાયમી સ્થળાંતર પહેલાં જેટલું આસાન રહ્યું નથી.

બીજું એ કે જમીનના ભાવ હવે બહુ વધી ગયા છે. તેથી એક સ્થળ છોડીને બીજા સ્થળે વસવાટ કરવાનું આસાન નથી.

અત્યારે આપણે જ્યાં છીએ ત્યાં રહીને જ કોરોના સામે લડવાનું છે.

ઉપનિવેશકાળમાં ફેલાયેલી મહામારીઓના દૌરમાં માનવસમાજ લાચાર હતો, પણ માહિતી, સુવિધા અને વિજ્ઞાનની શક્તિ આજે આપણને એટલા લાચાર નહીં થવા દે.

નુકસાન તો નુકસાન જ છે. એ નુકસાનમાંથી ઊગરવાનો સંઘર્ષ આખી દુનિયાનો માનવસમાજ આજે કરી રહ્યો છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ારધારા સાથે પણ છે.

મંત્રાલયના આદેશમાં જોગવાઈ હતી કે કોઈ પણ માન્યતા પ્રાપ્ત પત્રકાર ફેક ન્યૂઝ મામલે આરોપી સાબિત થાય તો પત્રકાર તરીકેની તેની માન્યતા પંદર દિવસ માટે રદ કરી દેવામાં આવશે.

અને જો આ આરોપ સાચા ઠર્યા તો છ માસ માટે તેની માન્યતા રદ કરી દેવાશે.

આવી જ રીતે બીજી વખત દોષી ઠરે તો એક વર્ષ માટે અને ત્રીજી વખત આરોપ સાચા ઠરે તો કાયમ માટે પત્રકાર તરીકેની માન્યતા રદ કરી દેવાશે.

આદેશમાં એવું પણ હતું કે આરોપ સાચા છે કે ખોટા, એ નિર્ણય લેવાનો અધિકાર કાઉન્સિલ ઑફ ઇન્ડિયા (પીસીઆઈ) અને ન્યૂઝ બ્રૉડકાસ્ટિ... બાકીનો લેખ લખો:

ઝ કે હેટ ન્યૂઝના ધંધાદારીઓને અટકમાં લઈ શકાય છે.

વિક્રમ હેગડેનું હાલનું ઉદાહરણ પણ આપણી સમક્ષ છે જ.

જોખમ ટળ્યું પણ અટક્યું નથી

એવી પણ શક્યતા છે કે પારંપરિક મીડિયા સંસ્થાનો સાથે સંકળાયેલા કે ફ્રિલાન્સિંગ કરી રહેલા વરિષ્ઠ પત્રકારોની ધીમે ધીમે સરકારી માન્યતા રદ કરવા આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હોય.

ફ્રિલાન્સર વરિષ્ઠ પત્રકારો કે કોલમનિસ્ટનો જ્યાં સુધી સવાલ છે, આ આદેશથી તેઓ સચિવાલય, મંત્રાલય સહીતના તમામ સંવેદનશીલ સ્થાનો પર જવા-આવવાથી વંચિત થઈ જાત.

આ પ્રયોગ સફળ થાત તો કેટલાય વ્યવસાયિક પત્રકારોની ખાલી જગ્યા પર પોતાની પસંદના 'ગોદી-પત્રકારો'ને બેસાડવાનો રસ્તો પણ સરળ બની જાત.

નિરંકુશ અને મૂર્ખતાપૂર્ણ આ સરકારી આદેશને પરત લેવાનો મને એક જ અર્થ સમજાઈ રહ્યો છે કે સત્તામાં ઉચ્ચ પદો પર બેઠેલા લોકોને તત્કાલ સંકેત મળી ગયા કે મીડિયામાં આને લઈને ભારે આક્રોશ છે અને આનાથી માહોલ ખરાબ થઈ શકે એમ છે.

હાલમાં જોખમ તો ટળ્યું છે પણ સંપૂર્ણ રીતે ખતમ નથી થયું.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ારનવાર થતી ચર્ચાઓ પરથી એ વાત કહી શકાય કે અમેરિકામાં ભારતીયો માટે રોજગારીની નવી તકો સર્જવા માટે પણ ટ્રમ્પપ્રશાસન શ્રેષ્ઠ સાબિત થશે."

"તેમજ ત્યાં પહેલાંથી રહેતા ભારતીયોનાં નાણાકીય હિતો સચવાય એ માટે પણ ટ્રમ્પ પ્રયત્ન કરે છે. આમ મૂળ ભારતીય નાગરિકોને વ્યાવસાયિક તકો મળી રહે તે માટે ટ્રમ્પને ગુજરાતી અમેરિકનો હાલ શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ માની રહ્યા છે."

રાજુ પટેલ માને છે કે, "એશિયામાં ભારતની સ્થિતિ મજબૂત બનાવવા માટે તેમજ ચીનનો સામનો કરવા માટે ટ્રમ્પ ચૂંટણી જીતે આ જરૂરી છે."

"આ બાબતે અમારી ઘણી વખત અમેરિકામાં અમ... બાકીનો લેખ લખો:

યા છે. તેમના કાર્યકાળમાં જો બાઇડને દેશના ઉપરાષ્ટ્રપતિ તરીકે સેવા આપી છે.

રાષ્ટ્રપતિ ચૂંટણીના બંને ઉમેદવારોએ તેમની ઉંમરના સાત દાયકા પૂર્ણ કર્યા છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ 74 વર્ષના છે અને જો બાઇડન 78 વર્ષના છે.

બાઇડન જો રાષ્ટ્રપતિ તરીકે ચૂંટાય તો પ્રથમ કાર્યકાળમાં રાષ્ટ્રપતિ બનનારા તેઓ સૌથી વૃદ્ધ વ્યક્તિ હશે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ારના નિર્ણયનો બચાવ કરતાં કૅબિનેટના સહ-પ્રવક્તા ઉદાયા ગામ્માનપિલાએ ડેઈલી ફાઈનાન્શિઅલ ટાઈમ્સને 31 માર્ચે કહ્યું હતું, "પોર્ટ સિટી દુબઈ, હૉંગકૉંગ અને અન્ય આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય કેન્દ્રોની સ્પર્ધાનો સામનો કરી રહ્યું છે. તેથી આ પ્રોજેક્ટને મદદ કરવી જરૂરી છે."

જોકે, સરકારના આ પગલાંની સરકારમાંના લોકો તેમજ વિરોધ પક્ષ દ્વારા બે કારણસર ટીકા કરવામાં આવી રહી છે.

કેટલાકે એવી આશંકા વ્યક્ત કરી છે કે આ કાયદાથી શ્રીલંકાનું સાર્વભૌમત્વ જોખમમાં મુકાશે.

બીજી તરફ અન્ય લોકો એવું કહી રહ્યા છે કે દેશ કોવિડ-19 મહામા... બાકીનો લેખ લખો:

ોકાણકારો મળે તેના પ્રયાસ અમે કરી રહ્યા છીએ."

ટ્રાન્સપરન્સી ઈન્ટરનેશનલ શ્રીલંકા(ટીઆઈએસએલ)એ પણ આ કાયદાને પડકાર્યો છે.

સાઈક્લોન ટૂડે અખબારના અહેવાલ મુજબ, ટીઆઈએસએલે જણાવ્યું હતું કે પોર્ટ સિટી પ્રોજેક્ટમાં શ્રીલંકન બંધારણની અનેક જોગવાઈઓનું ઉલ્લંઘન કરવામાં આવ્યું છે અને આ પ્રોજેક્ટને કારણે ભ્રષ્ટાચાર, પૈસાના ગેરકાયદે લેવડદેવડ તથા મની લૉન્ડરિંગને વેગ મળશે.

શ્રીલંકાના સંસદસભ્ય મહિંદા યાપા અબેયવર્દનેએ 18 મેના રોજ સુપ્રીમ કોર્ટના સંકલ્પોની જાહેરાત કરી હતી.

સુપ્રીમ કોર્ટને કેટલાક જોગવાઈઓ બંધારણીય જોગવાઈ અનુસારની જણાઈ નથી. સુપ્રીમ કોર્ટે કેટલાંક સૂચનો પણ કર્યાં છે. સરકારે એ સંકલ્પોને સ્વીકારીને કાયદામાં સુધારા કરવાની ખાતરી આપી છે.

એ દિવસે એવું પણ નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું કે 19 અને 20 મેના રોજ નવા કાયદા બાબતે ચર્ચા અને મતદાન થશે. એ પછી કોવિડ-19 મહામારીને ધ્યાનમાં લઈને 21 મેથી રાષ્ટ્રવ્યાપી લોકડાઉન અમલી બનાવવામાં આવ્યો છે.

શ્રીલંકાની સરકારનું કહેવું છે કે "પોર્ટ સિટી સંપૂર્ણપણે શ્રીલંકાનું છે. આ પ્રોજેક્ટને ઝડપભેર વધુ રોકાણકારો મળે તેના પ્રયાસ અમે કરી રહ્યા છીએ."

વિરોધ પક્ષના નેતા તથા ધાર્મિક નેતાઓએ પણ આ સંબંધે સવાલ ઉઠાવ્યા છે.

સિંહલાના લોકપ્રિય દૈનિક લંકકાદાપીની વેબસાઇટ પરના એક અહેવાલ મુજબ, મુખ્ય વિપક્ષી નેતા લક્ષ્મણ કિરિએલાએ સંસદમાં કહ્યું હતું કે કોવિડ-19 મહામારીના સમયમાં દેશમાં આવા કાયદા પસાર કરવા એ શરમજનક કૃત્ય છે.

ખાનગી માલિકીના સિંહલા અખબાર માઉબિમાના જણાવ્યા મુજબ, કોલંબોના આર્કબિશપ કાર્ડિનલ મેલકમ રણજીત અને બૌદ્ધ ધર્મગુરૂ એલિ ગુનાવાન્સા થારોએ આ ખરડા બાબતે પછીથી વોટિંગ કરાવવાની વિનતી સરકારને કરી હતી.

જોકે, સરકારની યોજના અનુસાર જ આ ખરડા પર ચર્ચા થઈ હતી અને મતદાન પણ થયું હતું. સરકારની તરફેણમાં 149, જ્યારે વિરોધમાં 58 મત પડ્યા હતા.

ગંભીર ચિંતા

આ નવા કાયદાની વિરુદ્ધ કોર્ટમાં અરજી પણ કરવામાં આવી છે.

ખરડો પસાર થયો તે ઘટનાની નોંધ 21 મેએ સરકારી માલિકીના પ્રકાશનોમાં હકારાત્મક રીતે લેવામાં આવી હતી, જ્યારે ખાનગી માલિકીના મીડિયામાં આ બાબતે ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી.

સરકારી અંકુશ હેઠળના સિંહલા અખબાર દિનામિનાએ જણાવ્યું હતું કે "કોલંબો પોર્ટ સિટી શ્રીલંકાને વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા સાથે જોડવાની દિશામાંનો એક બહેતર પ્રયાસ છે."

ખાનગી માલિકીના અંગ્રેજી દૈનિક ધ આઈસલેન્ડ ન્યૂઝપેપરે જણાવ્યું હતું કે "સંસદમાં બહુમતિ...


...ારને અતિશયોક્તિ સાથે રજૂ કરવામાં આવ્યા છે.

આ ઇતિહાસકારોએ જણાવ્યું છે કે મુસ્લિમ શાસકોએ તેમના સમયમાં જે જુલમ કર્યા એ તેમની રાજકીય જરૂરિયાત હતા.

સામ્રાજ્યવાદ પહેલાના દોરમાં હિંદુઓ અને મુસ્લિમો વચ્ચે તંગદિલીના વધારે પુરાવા મળતા નથી. હકીકત એ છે કે મોગલોના સમયમાં સંસ્કૃતવાળી સંસ્કૃતિ બહુ ફૂલીફાલી હતી.

બ્રાહ્મણવાદીઓ અને બૌદ્ધ ધર્મ

સવાલઃ તમે તમારા નવા પુસ્તક 'અગેઇન્સ્ટ ધ ગ્રેનઃ નોટ્સ ઑન આઇડેન્ટિટી, ઇન્ટોલરન્સ ઍન્ડ હિસ્ટ્રી'માં એવો ઉલ્લેખ કર્યો છે કે બ્રાહ્મણવાદીઓએ બૌદ્ધ ધર્મનો સ્વીકાર ક્યારેય કર... બાકીનો લેખ લખો:

ની ઇમારતોને કઈ રીતે તોડી પાડવામાં આવી હતી અને તેને કબજે કરવામાં આવી હતી.

હકીકત એ છે કે ભારતમાંથી બૌદ્ધ ધર્મ ગાયબ થવાનું મોટું કારણ, બ્રાહ્મણવાદીઓ દ્વારા તેને પોતાનો દુશ્મન ગણવાનું અને તેના પ્રત્યેનું આક્રમક વલણ હતું.

બ્રાહ્મણ ધર્મ બોદ્ધ ધર્મની સચ્ચાઈનો ક્યારેય સ્વીકાર કરી શક્યો ન હતો એ સ્પષ્ટ છે. તેથી હિંદુ ધર્મ બહુ સહિષ્ણુ છે એવું કહેવું ખોટું છે.

ભારતની અવધારણા

સવાલઃ ભારતની અવધારણા ક્યારે અને કેવી રીતે ઊભરી?

પ્રોફેસર ડી એન ઝા: હિંદુત્વના વિચારકો એવો પ્રચાર સતત કરતા રહ્યા છે કે ભારત અનંત કાળથી છે પણ ભૌગૌલિક ભારતનો ઉલ્લેખ તો ભારતની સૌથી પુરાણી સાહિત્ય કૃતિઓ ગણાતા વૈદિક ગ્રંથોમાં પણ નથી મળતો.

જોકે, વેદોમાં ઘણી જગ્યાએ ભારત કબીલાનો ઉલ્લેખ જરૂર મળે છે.

ભારતવર્ષનો પહેલો પુરાવો આપણને ઈસવીપૂર્વની પહેલી સદીમાં રાજા ખારવેલાના દોરના એક શિલાલેખમાં મળે છે.

એ ભારતવર્ષનો અર્થ આજનું ઉત્તર ભારત હશે એવું આપણે કહી શકીએ. જોકે, તેમાં મગધ સામેલ ન હતું.

મહાભારતમાં જે ભારતનો ઉલ્લેખ છે તે બહુ મોટા વિસ્તારમાં ફેલાયેલું હતું પરંતુ તેમાં પણ દક્ષિણ અને સુદૂર દક્ષિણ ભારતનો ઉલ્લેખ મળતો નથી.

પુરાણોમાં ભારતવર્ષનો ઉલ્લેખ અનેકવાર કરવામાં આવ્યો છે પણ દરેક વખતે તેનો દાયરો અલગ-અલગ દર્શાવવામાં આવ્યો છે.

અનેક પુરાણોમાં તેનો આકાર ચંદ્રમા જેવો દર્શાવવામાં આવ્યો છે તો કેટલાક ઠેકાણે તે ત્રિકોણાકાર હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે.

ઘણી જગાએ તેને મેળ વિનાના ચતુર્કોણ આકારનું ગણાવવામાં આવ્યું છે અને કેટલાંક પુરાણોમાં તેને ધનુષ્ય જેવું જણાવવામાં આવ્યું છે.

નોંધપાત્ર બાબત એ છે કે પ્રાચીન કાળના કોઈ પણ ભારતીય ગ્રંથમાં ભારતને માતૃભૂમિ કે ભારતમાતા કહેવામાં આવ્યું નથી.

ભારતના સ્ત્રીસ્વરૂપ એટલે કે ભારતમાતાનો પહેલો ઉલ્લેખ બંગાળી લેખક દ્વિજેન્દ્ર રોયની એક કવિતામાં મળે છે.

એ પછી બંકિમ ચેટરજીની આનંદમઠમાં ભારતમાતાનો ઉલ્લેખ જોવા મળે છે.

ભારતનું માનવીય સ્વરૂપ અવનીન્દ્રનાથ ટાગોરે 1905માં બનાવેલા પેન્ટિંગમાં જોવા મળે છે, જેમાં ભારતમાતાને હિંદુ વૈષ્ણવ મહિલા સન્યાસીના સ્વરૂપમાં રજૂ કરવામાં આવ્યાં છે.

ભારતમાતાનો પહેલો નકશો 1936માં વારાણસીમાં બનેલા ભારતમાતા મંદિરમાં જોવા મળે છે.

વર્તમાન સમયમાં હિંદુત્વની ઓળખ

સવાલઃ વર્તમાન સમયમાં હિંદુત્વની ઓળખને આપ કઈ રીતે જુઓ છો?

પ્રોફેસર ડી એન ઝા:  હિંદુત્વ આ દેશની દીર્ઘકાલીન તમામ માન્યતાઓ, પરંપરાઓ અને...


...ારને સળગાવી દઈને તેમને મજબૂર ના કરી શકાય. ત્યાં મુસલમાનોની વસતી વધારે હોવા છતાં જો ત્યાંથી પ્રજા કહે કે તેઓ હિન્દુસ્તાનના યુનિયનમાં રહેવા માગે છે તો કોઈ તેમને રોકી શકે નહીં."

"પાકિસ્તાનના લોકો તેમને મજબૂર કરવા ત્યાં જાય તો પાકિસ્તાનના શાસકોએ તેમને રોકવા જોઈએ."

"જો ના રોકે તો સમગ્ર દોષ તેમણે પોતાના પર લઈ લેવો જોઈએ."

"જો યુનિયન (ભારત)ના લોકો તેમને મજબૂર કરવા જાય તો તેમને પણ રોકવા જોઈએ, તે બાબતમાં મને કોઈ શંકા નથી."

ગાંધી માટે ગૌરક્ષાનો અર્થ

ગાંધીજી પોતાને સનાતની હિંદુ કહેતા હતા.

ભારતના ગ્રા... બાકીનો લેખ લખો:

ાં આવે છે, તેટલી સાત કરોડ મુસ્લિમો પચ્ચીસ વર્ષે પણ મારી શકે નહીં."

"તમે ગાયની પૂજા કરો છો, પણ બળદને મારો છો. ગાય દૂધ આપે છે, ભેંસ પણ દૂધ આપે છે. તેમને એટલી દોહવામાં આવે છે કે તેમના થાનમાંથી લોહી નીકળવા લાગે છે."

આ જ રીતે 19 જુલાઈ, 1947ની પ્રાર્થના સભામાં તેમણે કહ્યું હતું, "આજકાલ મારા પર તાર પર તાર આવી રહ્યા છે કે હું ગૌવધ બંધ કરાવું."

"પરંતુ સાચી વાત એ છે કે પોતાને ગૌરક્ષક કહે છે, તે જ ગૌભક્ષક છે."

"તે લોકો એવું સમજીને તાર કરે છે કે હું જવાહરલાલ કે સરદારને આવો કાયદો બનાવવા માટે કહું. પરંતુ હું તેમને કહેવાનો નથી."

"હું તો આ ગૌરક્ષકોને કહીશ કે મને તાર કરવામાં વ્યર્થનાં નાણાં ખર્ચો છો, તેનો ખર્ચ ગાયો પર કેમ નથી કરતા?"

"તમે ખર્ચ કરી શકો તેમ ના હો તો મને મોકલી આપો."

"હું તો કહીશ કે ગાયની પૂજા કરનારા પણ આપણે જ છીએ અને તેનો વધ કરનારા પણ આપણે જ છીએ."

આંતરજ્ઞાતિય લગ્ન

ભારતનો સમાજ આજે પણ અંગ્રેજ વહુ કે જમાઈ લાવવાની વાત પર નારાજ થાય, પણ એ જ ભારતીય સમાજ આંતરજ્ઞાતિય કે આંતરધર્મીય લગ્ન કરનારાને ખુલ્લેઆમ ઝાડ પર લટકાવીને મારી નાખે છે.

પોતાનાં જ બાળકો, નાગરિકો પર આવી જંગલી ક્રૂરતા અને બર્બરતાનું કારણ શું છે?

સમાજ નિર્દોષ પ્રેમને પણ તે સંકુચિત, સાંપ્રદાયિક અને જ્ઞાતિવાદી નજરથી જોતો થઈ ગયો છે.

જ્ઞાતિ અને સંપ્રદાયની આ માનસિકતા ભારતની એકતા સામેનો સૌથી મોટો અવરોધ છે. ગાંધીજી આ વાતને સમજી ગયા હતા.

પ્રારંભમાં આંતરજ્ઞાતિય લગ્નોનો વિરોધ કરનારા ગાંધીજીએ બાદમાં ત્યાં સુધી કહ્યું હતું કે વર અથવા કન્યામાં બેમાંથી એક દલિત નહીં હોય તેવા લગ્નમાં પોતે જશે જ નહીં. તેઓ પોતાના આશ્રમમાં આવાં લગ્નો કરાવતા હતા.

7 જુલાઈ, 1946ના રોજ 'હરિજન'માં તેમણે લખ્યું હતું, "મારું ચાલે તો હું મારા પ્રભાવમાં આવનારી દરેક સર્વણ યુવતીને કોઈ ચરિત્રવાન હરિજન યુવકને પતિ તરીકે પસંદ કરવાની સલાહ આપું."

આ જ રીતે 8 માર્ચ, 1942ના રોજ 'હરિજન'માં ગાંધીજીએ લખ્યું હતું, "સમય વીતતો જશે, તેમ આવાં લગ્નો વધશે. અને તેનાથી સમાજને ફાયદો જ થશે."

સહિષ્ણુતાના માહોલની જરૂર

ગાંધીજી આગળ કહે છે, "હાલમાં તો આપણી વચ્ચે પરસ્પર સહિષ્ણુતાનો માહોલ પણ ઊભો થયો નથી."

"પરંતુ જ્યારે સહિષ્ણુતા આગળ વધીને સર્વધર્મ સમભાવમાં બદલાઈ જશે, ત્યારે આવાં લગ્નોને આવકારવામાં આવશે."

"આગામી સમાજની નવરચનામાં જે ધર્મ સંકુચિત રહેશે અને બુદ્ધિની કસોટીમાંથી પાસ નહીં થાય તે ટકી શકશે નહીં; કેમ કે...


...ારનો ખર્ચ આવે તેમાં મદદ માટેની ઝુંબેશ પણ ઉપાડી. તેમણે આ બાબતમાં નેપાળના વડા પ્રધાન કે. પી. ઓલીને પણ પત્ર લખ્યો હતો.

મુસ્કાન કહે છે, "પહેલા નેપાળમાં ઍસિડ ઍટેક વિરુદ્ધ કડક કાયદો નહોતો. પીડિતાને મદદ પણ મળતી નહોતી મળતી. મને ખ્યાલ આવ્યો કે ઍસિડ ઍટેકનો ભોગ બનેલી છોકરીની જિંદગી કેટલી કપરી થઈ જાય છે. તેને ન્યાય પણ મળતો નથી. તેથી મેં અવાજ ઉઠાવવાનું નક્કી કર્યું મને આ બાબતમાં ઘણા લોકોનો સહયોગ મળ્યો. ઘરના અને બહારના બધા લોકોએ મારો જુસ્સો વધાર્યો."

ઍસિડ ઍટેકની બાબતમાં તેઓ ભારતનો પણ ઉલ્લેખ કરે છે.

તેઓ કહ... બાકીનો લેખ લખો:

અને છોકરીઓના અધિકારોને વધારવા બદલ દૂતાવાસ ગૌરવ અનુભવે છે."

સપનાં સાકાર કરવા તૈયાર

મુસ્કાન ખાતૂન પોતાને મળેલી ઉપલબ્ધિ માટે પોતાને સમર્થન આપનારાં અને પ્રેમ આપનારાં લોકોનો આભાર માનતા થાકતી નથી. મુસ્કાને નેપાળ, અમેરિકા અને ભારતના લોકોનો દિલથી આભાર માન્યો છે.

મુસ્કાને કહ્યું કે ભારતમાંથી અમિતાભ બચ્ચન, શાહરુખ ખાન, વરુણ ધવન અને અભિનેત્રી કૃતિ સેનન વગેરેએ તેમને સાજી થઈ જવા બદલ સંદેશ પાઠવ્યા ત્યારે તે ખુશ થઈ હતી.

તેમની માતા શહનાઝ ખાતૂન અને પિતા રસૂલ અન્સારીની પણ ખુશીનો પાર નથી. તેમના દુખો હવે ખુશીમાં ફેરવાઈ ગયા છે. તેઓએ પણ મુસ્કાનને મદદ કરનારા લોકોને ધન્યવાદ કહ્યું છે.

હાલમાં પણ મુસ્કાનનો ઇલાજ ચાલી રહ્યો છે અને તેમની કેટલીક સર્જરી કરવાની બાકી છે. તે ફરીથી નવમા ધોરણમાં ભણવા લાગ્યા છે અને હવે કાઠમંડૂમાં જ શાળામાં દાખલ થયા છે.

તેઓ કહે છે, "હું અટકી જવાની નથી. આ દાગ મારું કશું બગાડી શકવાના નથી. જેણે અપરાધ કર્યો છે તેણે અટકી જવાનું છે."

મુસ્કાનના અવાજમાં જે ખુશી અને ઊર્જા દેખાય છે તેના પરથી લાગે છે કે તે ઍસિડ ઍટેકની એક પીડિતાની હતાશામાંથી બહાર નીકળી ગયા છે અને પોતાના સપનાઓ સાકાર કરવા તૈયાર છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ારવામાં આવ્યાં છે."

વાંદરાની સંખ્યાને કાબૂ કરવાના પ્રયાસ

હિમાચલ પ્રદેશના વન સંરક્ષક ડૉ. રમેશ ચંદ કંગ

ડૉ. સંજય રતન જણાવે છે કે વર્ષ 2015માં કરવામાં આવેલા એક સર્વે અનુસાર હિમાચલ પ્રદેશમાં વાંદરાની સંખ્યા લગભગ 2.07 લાખ હતી.

છેલ્લા 12 વર્ષથી વાંદરા પર સંશોધન કરી રહેલા ડૉ. સંજય રતનનું કહેવું છે કે વાંદરાની સંખ્યા ઓછી કરવા વર્ષ 2007માં સૌથી પહેલું નસબંદી અભિયાન હાથ ધરાયું હતું.

તેઓ જણાવે છે, "આ પહેલાં વાંદરાની વસ્તીનો વૃદ્ધિ દર લગભગ 21.4 ટકા હતી. એક વાંદરાનું સરેરાશ આયુષ્ય લગભગ 25થી 30 વર્ષ હોય છ... બાકીનો લેખ લખો:

કોને જાગૃત કરવામાં આવે. અમે લોકોને વાંદરાને ભોજન ન આપવાની સલાહ આપીએ છીએ સાથે જ કચરાપેટીમાં જલદી કચરો એકઠો કરવાના પણ પ્રયાસો કરીએ છીએ."

"વર્મિન કૅટેગરીમાં હોવા છતાં લોકો તેમને ખોરાક આપે છે અને તેમને મારતા નથી. આ કારણે વાંદરાની સંખ્યા ઘટવાને બદલે વધી રહી છે."

વર્ષ 2011ની વસ્તીગણતરી પ્રમાણે હિમાચલ પ્રદેશની વસ્તી 68.64 લાખ છે. અમારા મતે રાજ્યમાં વાંદરાની સંખ્યા 2 લાખ આસપાસ છે.

ગણતરી કરીએ તો વાંદરા અને માણસોનું પ્રમાણ 33:1 છે. આ આંકડા સમસ્યાની ગંભીરતા દર્શાવવા પૂરતા છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ારા જ તૈયાર કરવામાં આવ્યું હોય છે. વ્યવસ્થાના ભાગરૂપે જેલમાં કાચા કામના કેદી તથા પાક્કા કામના કેદીને અલગ-અલગ રાખવામાં આવે  છે.

જવાબદારો સામે કાર્યવાહી

બુધવારે ગુજરાત વિધાનસભાની કાર્યવાહી દરમિયાન ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીએ જણાવ્યું હતું કે વર્ષ 2019માં70 તથા 2020માં 87 મૃત્યુ કસ્ટડી દરમિયાન થયા છે.

157માંથી એક કેસમાં રૂપિયા અઢી લાખનું વળતર રાજ્ય સરકાર દ્વારા ચૂકવવામાં આવ્યું હતું. આ સિવાય એક ઇન્સ્પેક્ટર, બે સબ ઇન્સ્પેક્ટર, બે આસિસ્ટન્ટ સબ ઇન્સ્પેક્ટર તથા ચાર કૉન્સ્ટેબલને સસ્પેન્ડ ક... બાકીનો લેખ લખો:

જેમાંથી 196ની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. જ્યારે બેને અદાલતે દોષમુક્ત જાહેર કર્યા હતા.

આ ગાળા દરમિયાન કસ્ટોડિયલ ડેથને માટે ગુજરાત પોલીસે જે કારણો આપ્યાં તેમાં ત્રણ માટે 'આત્મહત્યા', પાંચ માટે 'બીમારીને કારણે મૃત્યુ' તથા એકના મૃત્યુ માટે 'તપાસ માટે જતી વેળાએ માર્ગ અકસ્માત' દર્શાવાયો છે.

ક્રિમિનલ પ્રોસિજર કૉડની કલમ 176 મુજબ કોઈ વ્યક્તિનું પોલીસ કસ્ટડીમાં (અથવા કોર્ટ કે મૅજિસ્ટ્રેટના દ્વારા નિયુક્ત અન્ય કોઈની) કસ્ટડીમાં મૃત્યુ થાય ત્યારે તેની જ્યુડિશિયલ કે મેટ્રોપોલિટિન મૅજિસ્ટ્રેટ દ્વારા મૃત્યુના કારણોની તપાસ કરવાની રહે છે અને તે પોલીસ તપાસની સાથે (કે ઉપરાંત) તપાસ હાથ ધરી શકે છે અને પુરાવા એકઠા કરી શકે છે.

ગુજરતાના પૂર્વ ડાયરેક્ટર જનરલ ઑફ પોલીસન આર. બી. શ્રીકુમાર જણાવે છે : "કસ્ટોડિયલ ડેથ મુદ્દે પોલીસ સામે કાર્યવાહી નથી થતી તે વાત ખોટી છે. પૂર્વ આઈ.પી.એસ. અધિકારી સંજીવ ભટ્ટ સામે આવા જ એક કેસમાં કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી અને તેમને સજા થઈ છે."

શ્રીકુમાર તરત જ ઉમેરે છે કે એ કેસ 'જૂનો' હતો તથા 'અન્ય કારણોસર' તે બહાર કાઢવામાં આવ્યો હતો.

તાજેતરના કેટલાક કિસ્સા

ગુજરાતના માનવઅધિકાર પંચના આંકડા (ફેબ્રુઆરી-2021ની સ્થિતિ) પ્રમાણે, તેમને કસ્ટોડિયલ ડેથ સંબંધિત 781 ફરિયાદો મળી છે, જેમાંથી 686નો નિકાલ કરવામાં આવ્યો છે, જ્યારે 95 કેસ વિચારણાધિન છે.

ભૂજના મુંદ્રા ખાતે ચોરીના કેસમાં ત્રણ આરોપીઓની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. જેમાં બે આરોપીના પોલીસ કસ્ટડીમાં મૃત્યુ થયાં હતાં, જેમાં ત્રણ કૉન્સ્ટેબલ તથા એક પોલીસ ઇન્સ્પેક્ટર સામે હત્યાનો ગુનો દાખલ કરવામાં આવ્યો હતો.

અમદાવાદમાં નોંધાયેલા કસ્ટોડિયલ ડેથના કેસમાં એક ઇન્સ્પેક્ટર, એક પીએસઆઈ તથા ત્રણ કૉન્સ્ટેબલ સામે ખાતાકીય કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવી હતી.

મહેસાણા ઑબ્ઝર્વેશન હોમમાં મૃત્યુના કેસમાં એક ઇન્સ્પેક્ટર, એક સબઇન્સ્પેક્ટર, સાત કૉન્સ્ટેબલ તથા રિમાન્ડ હોમના ત્રણ કર્મચારી સામે હત્યાનો ગુનો દાખલ કરવામાં આવ્યો હતો.

ભવિષ્ય માટેની ભલામણો

માનવઅધિકાર માટે કામ કરતી સંસ્થા હ્યુમન રાઇટ્સ વૉચ તેના રિપોર્ટ 'બાઉન્ડ બાય બ્રધરહૂડ', 'ઇન્ડિયાઝ ફૅલ્યોર ટુ ઍન્ડ કિલિંગ્સ ઇન પોલીસ કસ્ટડી'માં નોંધે છે કે સરકારે સીઆરપીસીની 197ની કલમમાં ફેરફાર કરવો જોઈએ તથા કસ્ટડી દરમિયાન ટૉર્ચર કરનાર, મનસ્વી રીતે અટકાયત કરનાર તથા બિનન્યાયિક રીતે હત્યા કરનાર અધિકારીઓ સામે કાર્યવાહી માટે મંજૂરીની જોગવાઈને રદ કરવી...


...ારા તપાસ કરી તો એ વાત સામે આવી કે મોદી સર્મથકોના તાર એકબીજા સાથે સારી રીતે જોડાયેલા છે અને તેઓ એકબીજા સાથે હળીમળીને એક અભિયાનની જેમ કામ કરી રહ્યા છે.

હિંદુત્વ, રાષ્ટ્રવાદ, મોદી, સેના, દેશભક્તિ, પાકિસ્તાનનો વિરોધ, અલ્પસંખ્યકોને દોષી ઠેરાવનારાં લોકોનાં એકાઉન્ટ્સ એકબીજા સાથે જોડાયેલાં છે. તેઓ એક ખાસ રીતે સક્રિય રહે છે જાણે તેઓ કોઈ કર્તવ્ય પૂરું કરી રહ્યા હોય.

તેનાથી વિપરિત વહેંચાયેલા સમાજમાં તેમના વિરોધીઓની વિચારાધારા જુદી જુદી છે, પરંતુ મોદી અને હિંદુત્વના રાજકારણનો વિરોધ તેમને એક તાંતણે બાંધે... બાકીનો લેખ લખો:

ન્ટ કેટલાક એવા લોકોને ફૉલો કરે છે જેઓ ફેક ન્યૂઝ ફેલાવે છે.

વડા પ્રધાનનું ટ્વીટર હેન્ડલ @narendramodi જેટલાં એકાઉન્ટને ફૉલો કરે છે તેમાંથી 56.2% ટકા એકાઉન્ટ વેરિફાઇડ નથી, એટલે એવા લોકો છે જેમની વિશ્વસનીયતા પર ટ્વિટરે બ્લૂ નિશાન સાથે મહોર લગાવી નથી, આ લોકો કોઈ પણ હોઈ શકે છે.

આ વેરિફિકેશન વિનાના એકાઉન્ટ્સમાં 61% ભાજપનો પ્રચાર કરે છે. આ એકાઉન્ટ ભાજપના દૃષ્ટિકોણને ટ્વિટર પર રાખે છે. જ્યારે

ભાજપનો દાવો એવો છે કે ટ્વિટર પર આ એકાઉન્ટ્સને ફૉલો કરીને વડા પ્રધાન સામાન્ય માણસો સાથે જોડાવાનું કામ કરે છે. જોકે, આ કોઈ સામાન્ય એકાઉન્ટ્સ નથી. આ એકાઉન્ટ્સના સરેરાશ ફૉલોઅર્સ 25,370 છે અને તેમણે 48,388 ટ્વીટ કર્યાં છે.

વડા પ્રધાન આ એકાઉન્ટસને ફૉલો કરીને તેમને એક પ્રકારે માન્યતા આપે છે, આમાંથી મોટાભાગના લોકો જેમને ટ્વિટરે માન્યતા નથી આપી, તેઓ પોતાના પરિચયમાં લખે છે કે દેશના વડા પ્રધાન તેમને ફૉલો કરે છે.

તેનાથી વિપરિત કૉંગ્રેસ અધ્યક્ષ રાહુલ ગાંધી વેરીફિકેશન વગરનાં 11% એકાઉન્ટ્સને ફૉલો કરે છે. જ્યારે દિલ્હીના મુખ્ય મંત્રી અરવિંદ કેજરીવાલના મામલામાં આ આંકડો 37.7% છે.

ફેક ન્યૂઝ પર શું વિચારે છે સામાન્ય લોકો

બીબીસી વર્લ્ડ સર્વિસમાં ઑડિયન્સ રિસર્ચ વિભાગના પ્રમુખ ડૉક્ટર સાંતનુ ચક્રવતી કહે છે, "આ સંશોધનના કેન્દ્રમાં એ સવાલ છે કે સામાન્ય લોકો ફેક ન્યૂઝને કેમ ફેલાવી રહ્યા છે જ્યારે તેઓ ફેક ન્યૂઝના ફેલાવાને લઈને ચિંતિત હોવાનો દાવો કરે છે."

"આ રિપોર્ટ ઇન-ડેપ્થ ક્વૉલિટેટીવ અને નૃવંશ વિજ્ઞાનની ટેકનિકની સાથે સાથે ડિજિટલ નેટવર્ક ઍનાલિસિસ અને બિગ ડેટા ટેકનિકની મદદથી ભારત, કેનિયા અને નાઇજીરિયામાં અલગ-અલગ વિસ્તારોમાં ફેક ન્યૂઝને સમજવાનો પ્રયાસ કરે છે."

"આ દેશોમાં ફેક ન્યૂઝના ટેકનિકલ કેન્દ્રીત સામાજિક રૂપને સમજવાની આ પહેલી પરિયોજનાઓમાંની એક છે. હું આશા રાખું છું કે આ રિસર્ચમાં સામે આવેલી જાણકારીઓ ફેક ન્યૂઝ પર થનારી ચર્ચામાં ઊંડાણ અને સમજ પેદા કરશે અને સંશોધનકર્તા, વિશ્લેષ્કો, પત્રકારો આગળની તપાસમાં આ જાણકારીઓનો ઉપયોગ કરી શકશે."

બીબીસી વર્લ્ડ સર્વિસ ગ્રૂપના ડિરેક્ટર જેમી ઍન્ગસે કહે છે, "મીડિયામાં મોટાભાગનો વિચાર વિમર્શ પશ્ચિમના મીડિયામાં 'ફેક ન્યૂઝ' પર થયો છે"

"આ રિસર્ચ એ વાતની મજબૂત સાબિતી છે કે બાકી દુનિયામાં અનેક ગંભીર સમસ્યાઓ ઊભી થઈ રહી છે, જ્યાં સોશિયલ મીડિયા પર સમાચારો શેર કરતી વખતે રાષ્ટ્રનિર્માણનો વિચાર સત્ય પર હાવી થઈ રહ્યો...