...છે. પરંતુ પ્રશ્ન એ છે કે આ માગ ઉઠવાનું કારણ શું છે?

સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો જો બે લોકોનાં લગ્ન ઓછી ઉંમરમાં થાય છે તો લગ્ન અસ્વીકાર કરનાર વ્યક્તિએ 20 વર્ષની ઉંમર સીમા પાર કર્યા પહેલાં કોર્ટ જઈને પોતાનાં લગ્ન રદ કરાવવા માટે અરજી કરવી પડશે.

આ એક એવી શરત છે જે બાળ લગ્નને ગેરકાયદે જાહેર કરવાની પ્રક્રિયાને અત્યંત મુશ્કેલ બનાવી દે છે.

કારણ કે ભારતના જે ભાગોમાં બાળવિવાહ ઘણાં પ્રચલિત છે ત્યાં 18 વર્ષની ઉંમર પાર કર્યા બાદ પણ યુવાનો માટે પોતાના પરિવાર વિરુદ્ધ જઈને લગ્ન તોડવા માટે કોર્ટ જવું મુશ્કેલ થઈ જાય ... બાકીનો લેખ લખો:

ઉપરવટ જઈને ઉઠાવો છો."

"આવી પરિસ્થિતિમાં સમસ્યા તો છે પરંતુ સમાધાનને લઈને ઊંડો વિચાર કરવાની જરૂરિયાત છે. કારણ કે તમને એક દસ્તાવેજની જરૂરિયાત હશે જે આપને કાયદેસર આધાર આપી શકે.”

પરંતુ આ પ્રથમ મામલો નથી જ્યારે કાયદેસર રીતે બાળલગ્નને ગેરકાયદે ગણવાની માગ ઊઠી હોય. સુપ્રીમ કોર્ટ ભારતનાં તમામ રાજ્યોને અપીલ કરી ચૂકી છે કે આ મામલામાં કર્ણાટક મૉડલ અપનાવવું જોઈએ.

કર્ણાટક મૉડલ કેમ લાગુ નથી થતું?

સાંકેતિક તસવીર

કર્ણાટક સરકારે વર્ષ 2017 એક કાયદો પસાર કર્યો હતો જે અંતર્ગત કર્ણાટકમાં થનારાં બાળલગ્નો શરૂઆતથી જ ગેરકાયદે જાહેર કરી દેવામાં આવે છે.

સુપ્રીમ કોર્ટના વકીલ વિરાગ ગુપ્તા માને છે કે આ એક કાયદાકીય સમસ્યા હોવાની સાથે સામાજિક સમસ્યા પણ છે.

તેઓ કહે છે, “વર્ષ 2017માં સુપ્રીમ કોર્ટના જસ્ટિસ મદન લોકુરે તમામ રાજ્યોને અપીલ કરી હતી કે તેઓ બાળલગ્નના મામલામાં કર્ણાટક મૉડલ અનુસરે. કર્ણાટક મૉડલ અંતર્ગત, રાજ્ય સરકારો પોતાના કાયદામાં ફેરફાર કરીને બાળલગ્નને શરૂઆતથી જ ગેરકાયદે જાહેર કરી શકે છે.”

વિરાગ ગુપ્તા માને છે કે આ એક મોટી સમસ્યાનું અંગ છે જેના નિદાન માટે સમાજથી માંડીને કાયદાના સ્તરે ઘણા ફેરફારોની આવશ્યકતા છે.

ભારત સરકારે સંયુક્ત રાષ્ટ્રના સતત વિકાસ લક્ષ્યોમાં વર્ષ 2030 સુધી બાળલગ્ન ખતમ કરવાનો પડકાર ઝીલ્યો છે. પરંતુ ભારત સરકાર પર આ લક્ષ્ય પ્રત્યે ઉદાસીન રહેવાના આરોપ લાગતા રહ્યા છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...છે. ભારતના પચાસ ટકા લોકોનું રસીકરણ કરવામાં ઘણાં વર્ષો નીકળી જશે.

કેટલાક મુખ્ય પડકારો આ પ્રકારે છે:

સપ્લાય ચેઇન અને લૉજિસ્ટિક્સ

BBC

ભારતમાં લગભગ 27,000 કોલ્ડ ચેઇન સ્ટોર્સ છે, જ્યાંથી સ્ટોક કરવામાં આવેલ રસીઓ આઠ મિલિયન કરતાં પણ વધુ સ્થળો સુધી પહોંચી શકે છે. (કહેવાતી કોલ્ડ ચેઇનમાં લગભગ દરેક રસીનું 2 થી 8 ડિગ્રી તાપમાનમાં પરિવહન અને વિતરણ કરવામાં આવે છે). પરતું, શું તે પૂરતું રહેશે?

સિરીંજને ફરીથી ઉપયોગ કરતા અટકાવવા અને બીજા કોઈને ચેપ ન લાગે તે માટે ભારતને ઑટો-ડિસૅબલ્ડ સિરીંજની મોટી સંખ્ચામાં જ... બાકીનો લેખ લખો:

લિયનથી વધુ ડાયાબિટીઝના દર્દીઓ છે, જે વિશ્વમાં બીજા ક્રમે છે. શું આ બધાને એક સાથે પ્રાધાન્ય આપવામાં આવશે?

તમામ 30 રાજ્યોમાં રસી લઈ જવી શક્ય નથી. શું રસી પહેલાં એ રાજ્યોને આપવામાં આવશે, જ્યાં કોરોના સંક્રમણની સૌથી વધુ અસર થઈ છે?

અસંખ્ય ડોઝને ટ્રેક કરવા

વૉશિંગ્ટન સ્થિત સેન્ટર ફૉર ગ્લોબલ ડૅવલ્પમૅન્ટમાં હેલ્થ કૅર સપ્લાય ચેઇન વિશે અભ્યાસ કરી રહેલા પ્રશાંત યાદવ જણાવે છે કે, "સારો પોર્ટફોલીયો ધરાવતી રસી બનાવવનાર કંપની સાથે ઉત્પાદન અંગેનો કરાર કરવાથી ભારત પૂરતા પ્રમાણમાં ડોઝ મેળવી શકશે અને તે પણ ઝડપથી."

તેઓ જણાવે છે કે નિયમિત રસીકરણ કાર્યક્રમમાં જે સફળતા મળી છે તે સફળતા કોવિડ રસીકરણ કાર્યક્રમમાં મળશે, તેની ખાતરી આપી શકાય નહીં.

યાદવ કહે છે, "નિયમિત રસીકરણનું માળખું બહુ મોટું છે, પરતું તે મોટાભાગે સરકારી દવાખાનાઓ માટે છે. હજુ સુધી વયસ્ક લોકો માટે કોઈ રસીકરણ કાર્યક્રમ આવ્યો નથી અને વયસ્ક લોકો પ્રાથમિક આરોગ્ય સેવા માટે સરકારી દવાખાનામાં જતા નથી."

તેઓ જણાવે છે કે, "આ સમયે સરકારી - ખાનગી ભાગીદારી, જેનું સારી રીતે નિયંત્રણ કરવામાં આવ્યું હોય, એકમાત્ર વિકલ્પ છે."

મિસ શો અને નંદન નિલકેણી, જેઓ ભારતની સૌથી મોટી ઇન્ફૉર્મેશન ટેકનૉલૉજી કંપની ઇન્ફોસીસના સહ-સ્થાપક છે, જણાવે છે કે ડોઝના રેકર્ડ રાખવા માટે અને તેને ટ્રેક કરવા માટે ભારતને આધારનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ. 12 આંકડાના ઓળખ નંબરનો એક અબજ ભારતીયો સુવિધા અને કર ભરવા માટે ઉપયોગ કરે છે.

એક અખબાર સાથે વાત કરતા નિલકેણીએ જણાવ્યું કે, એક એવી સિસ્ટમ ઊભી કરવી પડશે, જેના થકી 10 મિલિયન રસીની નોંધણી કરી શકે, પછી ભલે રસી દેશના કોઈ પણ ખૂણામાં આપવામાં આવી હોય. પરતું આ ડિજિટલ પીઠબળ સાથે કરવું જોઈએ.

રસી મેળવવા માટે જે ભષ્ટ્રાચાર કરવામાં આવશે તેના વિશે પણ ચિંતા છે.

અધિકારીઓ કઈ રીતે છેતરપીંડી થતાં રોકશે? જેમ કે ખોટા કાગળો બનાવવા જેથી પહેલી રસી લેવા માટે પંસદ થયેલા લોકોમાં સામેલ થઈ શકાય. અને અંતરિયાળ વિસ્તારમાં નકલી રસીનું વેચાણ કઈ રીતે અટકાવવામાં આવશે?

પ્રતિકૂળ સ્થિતિઓ પર નજર રાખવી

અમુક લોકો માટે રસી સાઇડ ઇફેકટ લઈને આવે છે. ભારત પાસે રસીકરણના કારણે થતી સાઇડ ઇફેકટ પર નજર રાખવા માટે 34 વર્ષ જૂનો સર્વેલન્સ કાર્યક્રમ છે.

પરતું નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે સાઇડ ઇફેકટને રિપોર્ટ કરવાના માપદંડો હજુ પણ બહુ કમજોર છે અને ગંભીર પ્રતિકૂળ સ્થિતિની સંખ્યા વાસ્તિવક આકંડા કરતાં ઘણી ઓછી છે.

જો પ્રતિકૂળ અસરો વિશે...


...છે."

સિંઘે ઉમેર્યું હતું કે નુકસાનની સંભવિત સ્થિતિને પહોંચ વળવા માટે સ્ટેટ ડિઝાસ્ટર રિસ્પૉન્સ ફોર્સ (SDRF) તથા નેશનલ ડિઝાસ્ટર રિસ્પૉન્સ ફોર્સ (NDRF) સજ્જ છે.

નેશનલ ડિઝાસ્ટર રિસ્પૉન્સ ફોર્સની 'બટાલિયન 6'ના કમાન્ડન્ટ રાજેશ જૂને મીડિયા સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્યું, "એનડીઆરએફની 15 ટીમો પ્રભાવિત વિસ્તારોમાં તહેનાત કરાશે. આ ઉપરાંત હરિયાણા અને દિલ્હીમાંથી પાંચ-પાંચી ટીમોને પણ બોલાવાશે."

રાજ્યની બહારથી બોલાવાઈ રહેલી ટીમોમાંથી પાંચ રાજકોટ અને પાંચ વડોદરામાં તહેનાત રખાશે અને જરૂર પ્રમાણે પ્રભાવિત વિસ્તારો... બાકીનો લેખ લખો:

હોવાથી ખેડૂતોને મોટું નુકસાન વેઠવાનો વારો આવ્યો છે.

હવામાન વિભાગના અધિકારીઓ કહે છે કે સામાન્ય રીતે અરબ સાગરમાં બહુ ઓછાં વાવાઝોડાં સર્જાતાં હોય છે. પણ આ વર્ષે એક પછી એક એમ ચાર વાવાઝોડાં અરબ સાગરમાં સર્જાયાં છે.

આ પહેલાં ચાલુ વર્ષે જ અરબ સાગરમાં 'વાયુ', 'હિક્કા', 'ક્યાર' જેવાં વાવાઝોડાં સર્જાઈ ચૂક્યાં છે અને હવે અરબ સાગરમાં ચોથું વાવાઝોડું 'મહા' સર્જાયું છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...છે."

"આપણે ઘરમાં મહેમાનને બોલાવીએ તો પણ સફાઈ કરાવીએ, ખાવા-પીવાની નવી વાનગીઓ બનાવે તો ઘણો ખર્ચો થાય છે."

રાજ ગોસ્વામી 'નમસ્તે ટ્રમ્પ' બિનસત્તાવાર ઇવેન્ટને વિદેશનીતિનો એક નવો પ્રકાર ગણાવતાં કહે છે, "જ્યારે કોઈપણ દેશના ટોચના નેતા બીજા દેશની સત્તાવાર મુલાકાતે હોય છે ત્યારે તેઓ તે દેશના કલ્ચર, ટુરિઝમ, હરવા-ફરવાની જગ્યાની મુલાકાત લેતા હોય છે. આ દરેક દેશમાં થાય છે."

તેઓ વધુમાં કહે છે, "આ પ્રકારની ઇવેન્ટ દુનિયાભરમાં થાય છે. દરેક દેશના ઇતિહાસમાં આ પ્રકારની આંતરરાષ્ટ્રીય ઇવેન્ટમાં ખર્ચ થતો રહે છે."

... બાકીનો લેખ લખો:

નાવી રહ્યા છીએ. જેથી આવનારા સમયમાં જ્યારે-જ્યારે મૅચ રમાશે ત્યારે આ ખર્ચ કામે લાગશે."

વિજય નેહરા કહે છે, "રોડ-શોમાં એકથી બે લાખ લોકો ભાગ લેશે. રસ્તામાં અલગ-અલગ રાજ્યોના સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમ યોજાશે. ત્યાંથી આવેલા લોકોને પોતાની કળા દેખાડશે. અમદાવાદીઓ દેશના બ્રાન્ડ એમ્બેસેડર બનીને વિશ્વને ઝાંખી કરાવશે."

અમદાવાદના મ્યુનિસિપલ કમિશનર વિજય નેહરાએ રૉયટર્સને જણાવ્યું કે અંદાજે 30 કરોડ રૂપિયા ક્રિકેટ સ્ટેડિયમની આસપાસ રસ્તા પહોળા કરવામાં અને બાંધકામમાં ખર્ચ થઈ ગયા છે.

સ્ટેડિયમની ક્ષમતા એક લાખ દસ હજાર દર્શકોની છે. નેહરાએ કહ્યું કે જ્યાંથી ટ્રમ્પ નીકળવાના છે એ વિસ્તારની સજાવટમાં છ કરોડ રૂપિયા ખર્ચ થશે.

ફાયર સુરક્ષા અંગે તેમણે કહ્યુ, "પ્રેક્ષકોના આગમન અને નિર્ગમન માટે જરૂરી વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. 18મીએ વપરાશ માટે મંજૂરી આપી દીધી છે."

"જર્મની તથા ઇન્ડિયાના લોકોએ ચકાસણી કરી છે. ફાયર સેફ્ટીનું ધ્યાન રાખવામાં આવ્યું છે, આ સિવાય વોટર હાર્વેસ્ટિંગ માટે વ્યવસ્થા ઊભી કરવામાં આવી છે અને ડિસેન્ટ્રલાઇઝ્ડ સુએઝ પ્લાન્ટ પણ તેમાં છે."

ક્રિયા પ્રતિક્રિયા કરવી

                મોટેરા સ્ટેડિયમ : પહેલાં અને હવે

            February 2020

                December 2017

અમદાવાદમાં કરવામાં આવેલાં રસ્તાઓ અંગે તેમણે કહ્યું, "સ્ટેડિયમ તરફ જતા 18 રોડને પહોળા કરવામાં આવ્યા છે અને તેનું રિસરફેસિંગ તથા રિકાર્પેટિંગ કરવામાં આવ્યું છે."

"આ સિવાય બ્યુટિફિકેશન પણ કરવામાં આવ્યું છે. અમદાવાદ જ નહીં, વિશ્વ માટે યાદગાર ઇવેન્ટ બની રહે તેવા પ્રયાસ છે. તમામ સ્ટાફ ઓવરટાઇમ કામ કરી રહ્યો છે."

ઉલ્લેખનીય છે કે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ હવાઈ માર્ગે અમદાવાદ ઍરપૉર્ટ પર આવશે. બાદમાં વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને ટ્રમ્પ ઍરપૉર્ટથી 22 કિલોમિટર લાંબો રોડ શો યોજશે.

ટ્રમ્પ અમદાવાદમાં દુનિયાના સૌથી મોટા ક્રિકેટ સ્ટેડિયમનું ઉદ્ઘાટન કરશે અને આશરે એક લાખ લોકોની હાજરીમાં આ કાર્યક્રમ યોજાશે.

DCP વિજય પટેલ, (કંટ્રોલર અમદાવાદ શહેર) દ્વારા અપાયેલી પ્રાથમિક માહિતી અનુસાર, "ટ્રમ્પની મુલાકાત દરમિયાન 25 IPS અધિકારીઓ, 65 ACP કક્ષાના અધિકારીઓ, 200 પોલીસ ઇન્સ્પેક્ટર, 800 પોલીસ સબ ઇન્સ્પેક્ટર અને 10,000 જેટલા પોલીસ કર્મચારીઓ સુરક્ષાવ્યસ્થા માટે ખડેપગે રહેશે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...છેઃ

'ज़े-हाल-ए-मिस्कीं मकुन तग़ाफ़ुल दुराय नैनांबनाए बतियां

कि ताब-ए-हिज्रां नदारम ऐ जांन लेहू काहे लगाए छतियां '

બાદમાં રહીમે (અબ્દુલ રહીમ ખાન-એ-ખાના, 1556 - 1627) આવી ખીચડી ભાષામાં રચનાઓ કરી ત્યારે તેમણે ખડી બોલી અને સંસ્કૃતને એકબીજા સાથે જોડી હતી. તેનું એક ઉદાહરણ બહુ લોકપ્રિય છે :

दृष्‍टा तत्र विचित्रिता तरुलता, मैं था गया बाग में।

काचितत्र कुरंगशावनयना, गुल तोड़ती थी खड़ी।।

उन्‍मद्भ्रूधनुषा कटाक्षविशि;, घायल किया था मुझे।

तत्‍सीदामि सदैव मोहजलधौ, हे दिल गुजारो शुकर।।

एकस्मिन्दिवसावसा... બાકીનો લેખ લખો:

ખે છે — 'तुलसी गंग दोऊ भये सुकविन को सरदार, जिनके काव्यन में मिली भाषा विविध प्रकार।'

ભિખારીદાસે જે કવિ ગંગના વખાણ કર્યા છે, તેમણે સંસ્કૃત અને ફારસી મિશ્રિત ભાષામાં કવિતાઓ કરી હતી. તેમનો એક નમૂનો જુઓ — 'कौन घरी करिहैं विधना जब रू-ए-अयां दिलदार मुवीनम्। आनंद होय तबै सजनी, दर वस्ल्ये चार निगार नशीनम्।'

બીજા એક પ્રસિદ્ધ કવિ રસખાન (મૂળ નામ - સૈયદ ઇબ્રાહિમ ખાન) પઠાણ હતા. રસખાન પુષ્ટિમાર્ગી વલ્લભ સંપ્રદાયના સ્થાપક વલ્લભાચાર્યના પુત્ર વિઠ્ઠલનાથના શિષ્ય હતા.

રસખાનની કૃષ્ણભક્તિ પ્રસિદ્ધ છે. તેમણે પોતાના જીવનનો લાંબો સમય મથુરા અને વૃંદાવનમાં વિતાવ્યો હતો. એવું કહેવાય છે કે રસખાન સંસ્કૃતના વિદ્વાન હતા અને તેમણે ભાગવતનો અનુવાદ ફારસીમાં કર્યો હતો.

રસખાન જેવા મુસ્લિમ ભક્તોને ધ્યાનમાં રાખીને જ ભારતેન્દુ હરિશ્ચંદ્રે કહ્યું હતું કે 'इन मुसलमान हरिजनन पर कोटिन हिन्दू वारिए'.

નઝરુલ ઇસ્લામ અને હિન્દુ દેવતા

આજે આપણે બંગાળના કવિ રવીન્દ્રનાથ ટાગોર પછી બીજા કોઈ નામથી સૌથી વધુ પરિચિત હોઈએ તો તે છે કાઝી નઝરુલ ઇસ્લામ.

જાણીતા વિવેચક રામવિલાસ શર્મા લખે છે કે નઝરુલ ઇસ્લામે પોતાની સાહિત્યિક કૃતિઓમાં ક્યાંય પણ પોતાના મુસ્લિમપણા સાથે સમાધાન કર્યા વિના લખ્યું છે. તેમણે હિન્દુ, મુસ્લિમ, ખ્રિસ્તી સહિતના બધા ધર્મોની કથાઓ અને પ્રતીકોનો ઉપયોગ કર્યો છે અને હિન્દુગાથાઓનો સૌથી વધુ ઉપયોગ કર્યો છે.

મહાત્મા ગાંધીએ પણ દલિતો અને મુસ્લિમોને સંસ્કૃત ભણાવવા માટેનો આગ્રહ કર્યો હતો.

20 માર્ચ 1927ના રોજ હરિદ્વારમાં આવેલા ગુરુકુલ કાંગડીમાં રાષ્ટ્રીય શિક્ષા પરિષદમાં ભાષણ આપતા ગાંધીજીએ ખાસ કહ્યું હતું કે સંસ્કૃત ભણવું એ માત્ર હિન્દુઓનું નહીં પણ મુસ્લિમોનું પણ કર્તવ્ય છે. ગાંધીજીએ 7 સપ્ટેમ્બર 1927માં ચેન્નઈની પચૈયપ્પા કૉલેજમાં સંબોધન વખતે આ જ વાત દોહરાવી હતી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...છેલ્લા લાંબા અરસાથી રફાલ સોદા ઉપર સતત સવાલો ઉઠી રહ્યા છે. હવે ખુદ ફ્રાંસના ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિનું આ નિવેદન આવ્યું છે.”

“આ ધારણાઓ મોદી સરકાર માટે મુશ્કેલીઓ ઊભી કરી રહી છે. ભલે આગળ જતા સત્ય જે પણ ઉજાગર થાય પરંતુ આ મુદ્દાએ મોદી સરકાર વિશે એક રીતની ધારણા તો બનાવી જ દીધી છે."

બોફોર્સ વિરુદ્ધ રફાલ

કોંગ્રેસ પાર્ટી જયારે પણ મોદી સરકાર સાથે રફાલ સોદા સાથે જોડાયેલા સવાલો પૂછે છે ત્યારે જવાબમાં તેમની સામે પણ બોફોર્સ કૌભાંડ સાથે જોડાયેલા સવાલો ઉઠાવાય છે.

રાજીવ ગાંધી વડા પ્રધાન પદે હતા ત્યારે વર્ષ 19... બાકીનો લેખ લખો:

યું છે.

જેમાં કંપનીએ જણાવ્યું છે કે, ભારતથી સહયોગી કંપનીની પસંદગી તેમણે પોતે કરી હતી અને પોતાની પસંદને આધારે જ રિલાયન્સને પસંદ કરી હતી.

શું સરકાર કોઈ કંપનીનું નામ સૂચવી શકે?

દરમિયાન ડિફેંસ બાબતોના નિષ્ણાત સુશાંત સરીને શસ્ત્રોના સોદા વિશે બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું કે, "આ મામલે આરોપ-પ્રત્યારોપ થઈ રહ્યા છે અને રાજકારણ પણ થઈ રહ્યું છે. ફ્રાંસના રાષ્ટ્રપતિએ જે ખુલાસો કર્યો એ ક્યા આધારે કર્યો તેના પુરાવા શું છે તે મહત્ત્વની બાબત છે."

"સરકાર જ્યારે સોદો કરતી હોય ત્યારે તેમાં 'ઓફસેટ પાર્ટનર્સ' (મુખ્ય કરાર સાથે જોડાયેલા અન્ય નાના કરાર માટે જરૂરી ભાગીદાર કંપનીઓ અથવા સંસ્થાઓ) સાથે સમજૂતીનો અવકાશ હોય છે.”

“જેનો આધાર સરકાર જે કંપની સાથે ડીલ કરી રહી હોય તેના પર આધાર રાખે છે."

શું સરકાર આ રીતે કોઈ ચોક્ક્સ કંપનીનું નામ સૂચવી શકે? આ સવાલના જવાબમાં તેમણે કહ્યું કે, "આ ગેરકાયદેસર છે. પણ સરકારો કંપનીઓને પ્રોત્સાહન આપવા માટે આવું કરતી હોય છે."

"પરંતુ 'ઓફસેટ પાર્ટનર્સ'ના મામલામાં અલગ વાત છે. હવે દેશમાં ખાનગી કંપનીઓને પ્રોત્સાહન આપીએ છીએ. નવી ટેકનિક અને નવીનીકરણ માટે તે જરૂરી પણ છે."

"હાલ સરકારનું સત્તાવાર વલણ છે કે, ફ્રાંસની કંપનીને ઓફસેટ કંપની સાથે સમજૂતી કરવાનો અધિકાર હોય છે સરકારની તેમાં કોઈ ભૂમિકા નથી."

"કોઈ દસ્તાવેજી પુરાવા હોવા જરૂરી છે. માત્ર આરોપ-પ્રત્યારોપથી કોઈ બાબત પુરવાર ન થાય. પણ જો ખરેખર ગેરરીતિ થઈ હોય તો તપાસ અને કાર્યવાહી થવી જોઈએ."

ફ્રાન્સના રક્ષા મંત્રી સાથે તત્કાલીન મુખ્યમંત્રી મનોહર પર્રિકર

રફાલની ગુણવત્તા અને ડીલમાં બે કંપનીઓ વચ્ચે શું સમજૂતી થતી હોય છે તે મામલે તેમણે કહ્યું કે,"રફાલની ગુણવત્તા સારી છે. મારું માનવું છે કે, રાજકીય હેતુ સાધવા માટે સોદાને ઘોંચમાં નાખવામાં આવે એવું ન થવું જોઈએ."

"વળી પાર્ટનરશિપના નિયમ-શરતમાં માત્ર સોદાના કેટલા ભાગનો માલ બનશે તેજ નક્કી થાય છે. તેમાં કયા સાધનો બનશે તે નક્કી નથી થતું. બની શકે કે માત્ર સીટ કવર બનાવવાનો કરાર થયો હોય."

"ઓફસેટના ક્લૉઝમાં ઉપકરણો અને સામાનની બનાવટની સમજૂતી છે. આવા અન્ય કંપનીઓને પણ મળ્યા છે. ડિફેન્સ ક્ષેત્રમાં ખાનગી ક્ષેત્રને પ્રોત્સાહન આપવા માટે કંઈક તો થવું જોઈએ."

"સૌથી મહત્ત્વની વાત એ છે કે, હજુ સુધી કોઈએ એક બાબત પુરવાર નથી કરી કે વિમાનની ખરીદ કિંમતમાં ઓવરપ્રાઇઝિંગ થયું છે કે નહીં."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર...


...છોકરો બનીશ તો મારી સાથે લગ્ન કોણ કરશે? ઘડપણમાં મારો સહારો કોણ હશે?

"મારી એક જ દલીલ હતી કે લગ્ન પછી મારા જીવનસાથી મારાથી પહેલાં નહીં મરે એની શું ખાતરી? ઘડપણમાં છોકરા મને રાખશે કે કેમ એની કોઈ ખાતરી ખરી? આ વાત મારા પિતાને સ્પર્શી ગઈ, એમણે વાત સ્વીકારી લીધી."

તેઓ કહે છે કે મારા પિતાએ જતાં-જતાં એટલું જ કહ્યું કે બેટા, તું અમારી માટે શાન બનીને બતાવજે. આ વાત મારા માટે પૂરતી હતી, મેં સર્જરી કરાવી અને હું છોકરીમાંથી છોકરો બન્યો.

ભાવેશભાઈ પોતાની સર્જરી પછીના અનુભવની વાત કરતાં કહે છે કે જ્યારે મારી સર્જ... બાકીનો લેખ લખો:

સિંહ ચાવડાએ કહ્યું કે અમને જ્યારે ખબર પડી કે આ જેન્ડર ડિફૉનિયાથી પીડાય છે, ત્યારે અમે એમને બૉય્સ હૉસ્ટેલમાં દાખલ કર્યો હતો અને હવે હાઈકોર્ટના આદેશ બાદ અમે એમનાં તમામ પ્રમાણપત્રમાં ફેરફાર કરી આપીશું.

લાંબી લડાઈ જીતેલા ભાવેશભાઈ બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું કે એક તબક્કો એવો હતો કે મને મરવાના વિચાર આવતા હતા, પણ મેં નક્કી કર્યું કે હું જિંદગીને સૉરી નહીં કહું.

તેઓ કહે છે કે હાઈકોર્ટમાં જતા પહેલાં મને પરદેશમાં ભણવા માટે સ્કૉલરશિપ મળી છે. કોર્ટના આદેશ બાદ હું તરત વિદેશ જઈ શકું એમ છું.

હું સરકારી હૉસ્પિટલમાં ફરજ બજાવું છું, કોરોનાની બીમારીમાં હું દર્દીઓની સેવા કરીશ અને કોરોના બાદ હું પરદેશ ભણવા જઈશ.

"હવે હું મારી જાતને સામાજિક કેદમાંથી આઝાદ મહેસૂસ કરું છું."

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...છોડી દેવી જોઈએ.

તેમણે કહ્યું, "એક સંશોધન અનુસાર આ જનજાતિઓ અહીં 60 હજાર વર્ષો પહેલાં આવી હતી. તે આટલાં બધાં વર્ષોથી અહીં ટકી રહી છે તો તેમના જીવનમાં હવે દખલગીરી ન કરવી જોઈએ."

"જ્યારે બ્રિટિશ કોલોનિયલના સમયગાળામાં તેમનો આ આંદામાન દ્વીપ સમૂહની જનજાતિ સાથે સંપર્ક થયો હતો."

"આથી આ સમાજ બીમારીના કારણે ખતમ થઈ ગયો હતો. તેઓ તેમની રીતે રહેશે, તો સારી રીતે રહી શકશે. આપણા સંપર્કમાં આવવાથી તેમને બીમારીઓ લાગુ પડી શકે છે."

અન્ય જનજાતિ પર પણ જોખમ

એમેઝોન અને આંદામાન સહિતની જગ્યાઓએ રહેતી આ જનજાતિઓ પર દિનપ્રત... બાકીનો લેખ લખો:

દ વિવિધ પ્રકારના લોકો અહીં આવ્યા અને રબર તથા તેના જેવા અન્ય છોડ અને ઔષધી શોધવાની કોશિશ કરી હતી."

"તેનાથી જંગલને ઘણું નુકસાન થયું. લોકોએ પણ નુકસાન કર્યું અને કૉર્પોરેશને પણ તેનાથી આ જનજાતિઓ પર મોટું જોખમ આવ્યું."

દરમિયાન એક સવાલ ઉઠે છે કે આવી જનજાતિઓને આપણા જીવનના મુખ્ય પ્રવાહમાં કેમ ન લાવી શકાય અને આપણી આધુનિક દુનિયામાં કેમ પ્રવેશ ન કરાવી શકાય? એ દુનિયા જેને આપણે સભ્ય માનીએ છીએ.

કેમ મનુષ્યોની આ વસ્તીને જંગલોમાં સંઘર્ષમય જીવન જીવવા માટે તેમના હાલ પર છોડી દેવામાં આવી?

શું આપણે તેમને આપણા જેવા બનાવીને તેમનું ભલું ન કરી શકીએ?

પ્રોફેસર પ્રમોદ કુમાર કહે છે આ વિશે વિચારવું પણ ખતરનાક છે.

તેઓ કહે છે,"આપણા પૂર્વજો પણ હજારો વર્ષો પહેલાં જંગલોમાં અને ગુફાઓમાં રહેતા હતા. આપણને આજની સ્થિતિમાં આવતા ઘણાં વર્ષો લાગ્યાં."

"જો આપણે તેમને પણ આજની સ્થિતિમાં લાવવા ઇચ્છીએ, તો તેમને એક ખીણમાં કૂદકો મારવા કહેવા બરાબર છે."

"ઉદાહરણ તરીકે જ્યારે જારવા લોકો પ્રથમ વાર મનુષ્યોના સંપર્કમાં આવ્યા અને કપડાં પહેરવા લાગ્યાં તો તેમને ચામડીના રોગ થવાના શરૂ થઈ ગયા."

'તેઓ આપણ કરતાં વધુ સભ્ય છે'

ડૉ. પ્રમોદ કુમાર કહે છે, "ખરેખર સભ્યતાનો કૉન્સેપ્ટ(વિચાર) કોલોનિયલના સમયથી આવ્યો છે. ત્યારે એવું સમજવામાં આવતું કે યુરોપના લોકો તેમના સંસ્થાન કરતાં વધુ સભ્ય છે."

"પરંતુ આ આદિ જાતિના લોકો આપણા કરતાં પણ વધુ સભ્ય છે. તેમના સમુદાયમાં એક 20-25 લોકોના સમૂહમાં એક માણસ જંગલી સૂવરનો શિકાર કરે તો તેને તમામ લોકો વચ્ચે વહેંચવામાં આવે છે."

"માછલી પકડવામાં આવે તો પણ આવી જ રીતે વહેંચવામાં આવે છે. શું આવું આપણા સમાજમાં છે? તો આપણે સભ્ય છીએ કે તેઓ? આપણે તો ખાવા માટે પાડોશી સાથે લડાઈ કરી લેતા હોઈએ છીએ."

આ લૉસ્ટ ટ્રાઇબ્સ વિશેની બાબતોના જાણકારો અનુસાર તેમને યથાવત રહેવા દેવી જોઈએ.

તેમના અનુસાર જ્યારે આધુનિક સમાજમાં રહેતા લોકો તેમનો સંપર્ક કરવાની કોશિશ કરે છે ત્યારે તેઓ તીર અને ભાલાથી પ્રતિકાર કરતાં હોય છે. તેમના માટે આવા લોકો સંદિગ્ધ છે.

તેઓ તેમની દુનિયામાં પ્રકૃતિ સાથે અનુકૂળતા સાધીને તેમની જરૂરીયાતો અનુસાર રહે છે. પ્રકૃત્તિ તેમની જરૂરીયાતો પૂરી કરી દે છે.

આપણે આપણી દુનિયાની સરખામણી તેમની દુનિયા સાથે કરીએ તો શું તેમની દુનિયા આપણા કરતાં સારી છે?

જાણકારો અનુસાર આપણે જો તેમનાથી કંઈ શીખી ન શકીએ તો કમ સે કમ તેમને આપણા જેવા બનાવવાની કોશિશ પણ ન કરીએ.

તમે અમને...


...જ કરવામાં આવી હતી અને કંપનીનું રજિસ્ટર્ડ સરનામું દિલ્હીના દ્વારકા વિસ્તારનું છે. કંપનીના ત્રણ ડિરેક્ટર છે, જેમના નામ કૃપાશંકર ગુપ્તા, શોભા દત્તા અને શૈલેશ પાંડે. 2019માં કંપનીનું ટર્નઓવર રૂ. 6.19 કરોડ હતું. બિઝનેસ ટુડે સામયિકના જણાવ્યા અનુસાર, કંપનીની નેટવર્થ 22.06 લાખ રૂપિયા છે.

આઈસીએમઆરે શું કહ્યું?

વિવાદ વકર્યો ત્યારે આઈસીએમઆરે એક પ્રેસનોટ બહાર પાડીને સમગ્ર મામલે સ્પષ્ટતા કરી હતી. 22 એપ્રિલ, 2020ના રોજ બહાર પાડવામાં આવેલી પ્રેસનોટમાં તેમના તરફથી બે મહત્ત્વની વાતો જણાવવામાં આવી હતી.

ચીનથી... બાકીનો લેખ લખો:

્યું હતું કે "સમગ્ર દેશ કોવિડ-19ની આફત સામે લડી રહ્યો છે ત્યારે પણ કેટલાક લોકો અયોગ્ય રીતે નફો કમાવાનું ચૂકતા નથી. આવી ભ્રષ્ટ મનોવૃત્તિ પર શરમ આવે છે, ઘૃણા થાય છે. આ નફાખોરો સામે ઝડપથી આકરી કાર્યવાહી કરવા અમે વડા પ્રધાન સમક્ષ માગણી કરીએ છીએ. દેશ તેમને ક્યારેય માફ નહીં કરે."

એ અગાઉ કૉંગ્રેસના નેતા ડૉ. ઉદિત રાજે પણ એક ટ્વીટ સાથે એક ફોટો શૅર કરતાં જણાવ્યું હતું કે આમાં કેટલી સચ્ચાઈ છે એ હું જાણતો નથી.

ટ્વીટ સાથે જે ફોટો હતો તેમાં કોઈ અનવેરિફાઇડ એકાઉન્ટમાંથી એવું લખવામાં આવ્યું હતું કે ભારતમાં 17 કંપનીઓ 500 રૂપિયાના ભાવે કિટ આપવા તૈયાર હતી, પણ વડા પ્રધાને ગુજરાતની એક કંપનીને કૉન્ટ્રાક્ટ અપાવ્યો હતો. જય હો મોદીજીની.

ડૉ. ઉદિત રાજના ટ્વીટનો જવાબ આપતાં આઈસીએમઆરે લખ્યું હતું કે "આ ફેક ન્યૂઝ છે.

આઈસીએમઆરે RT-PCR ટેસ્ટ માટે 740-1150 રૂપિયાનો ભાવ પ્રતિ કિટ નક્કી કર્યો છે અને રેપિડ ટેસ્ટ કિટ માટે પ્રતિ નંગ 528-795 રૂપિયાનો ભાવ નક્કી કરવામાં આવ્યો છે. આના કરતાં ઓછા ભાવે કોઈ કંપની સરકારને કિટ પૂરી પાડી શકે તેમ હોય તો તે આઈસીએમઆર અથવા કેન્દ્રીય આરોગ્ય મંત્રાલયમાં અનુ નાગર, સંયુક્ત સચિવ, રિસર્ચ વિભાગનો સંપર્ક કરી શકે છે."

જે RT-PCR ટેસ્ટ કિટ માટે આઈસીએમઆરે 740-1150 રૂપિયાનો ભાવ તેના ટ્વીટમાં જણાવ્યો હતો, એ ટેસ્ટ કિટ માટે ખાનગી લૅબોરેટરીઝમાં લોકો પાસેથી 4500 રૂપિયા વસૂલવામાં આવી રહ્યા છે.

એ માટે આઈસીએમઆરે કાયદેસરનું એક નોટિફિકેશન બહાર પાડીને જણાવ્યું હતું કે કોઈ પણ ખાનગી લૅબોરેટરી કોરોના ટેસ્ટ માટે 4500 રૂપિયાથી વધારે નાણાં ચાર્જ કરી શકશે નહીં.

આ પરિસ્થિતિમાં સવાલ થાય છે કે 1150 રૂપિયા પ્રતિ નંગના ભાવે મળતી કિટ માટે સરકાર 4500 રૂપિયા શા માટે ચાર્જ કરી રહી છે?

ટેસ્ટિંગ કિટના ભાવ બાબતે અગાઉ પણ કરાયેલા સવાલ

કોવિડ-19ની ટેસ્ટ કિટ માટે સવાલ ઉઠાવવામાં આવી રહ્યા હોય એવું આ પહેલી વખત બન્યું નથી.

કોવિડ-19નું તમામ પ્રકારનું ટેસ્ટિંગ મફત કરાવવા માટે એક અરજી અગાઉ પણ સર્વોચ્ચ અદાલતમાં દાખલ કરવામાં આવી હતી.

આઠમી એપ્રિલે દાખલ કરવામાં આવેલી એ અરજીની સુનાવણી કરતાં સુપ્રીમ કોર્ટે ખાનગી લૅબોરેટરીમાં કોવિડ-19ના ટેસ્ટ મફત કરી આપવાનો આદેશ આપ્યો હતો. એ વખતે પણ વાત RT-PCR ટેસ્ટની જ થઈ રહી હતી.

કોવિડ-19ના ટેસ્ટ મફતમાં કરવામાં આવે તેવી માગણી સાથેની અરજી સુપ્રીમ કોર્ટમાં જેમણે કરી હતી એ શશાંક દેવે બીબીસીને જણાવ્યું હતું કે તેમની...


...જ કેટલાક લોકશાહી અધિકાર પણ મળ્યો, જે ચીનના સામાન્ય નાગરિકો પાસે નથી. આ કરાર હેઠળ, હૉંગકૉંગને પણ તેના રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા કાયદાને લાગુ કરવાનો અધિકાર છે. 'મૂળભૂત કાયદા'ની કલમ 23માં તેની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.

પરંતુ આ જોગવાઈ એટલી લોકપ્રિય હતી કે તેનો ઉપયોગ ક્યારેય થયો નહીં. વર્ષ 2003 માં પણ સરકારે એક વખત પ્રયાસ કર્યો હતો, પરંતુ ત્યારે પાંચ લાખ લોકો રસ્તાઓ પર ઉતરી આવ્યા હતા અને સરકારે તેનાં પગલાં પાછાં ખેંચવા પડયાં હતાં.

ગત વર્ષે, પ્રત્યાર્પણના કાયદાને લીધે મહિનાઓનો વિરોધ અને હિંસા ફાટી નીકળી હતી. પ... બાકીનો લેખ લખો:

ુજબ ઘણા લોકોને લાગે છે કે આજે હૉંગકૉંગને મળી રહેલી સ્વતંત્રતાને ઘટાડશે તો હૉંગકૉંગનું આકર્ષણ આર્થિક અને વ્યાપારી કેન્દ્ર તરીકે નબળું પડી જશે.

નિરીક્ષકો કહે છે કે હૉંગકૉંગમાં માત્ર રાજકીય ભવિષ્ય જ નહીં, પરંતુ આર્થિક ભાવિ પણ દાવ પર લાગ્યું છે.

ચીન પાસે શું રસ્તો છે?

'બેઝિક લો' મુજબ, ચીનમાં લાગુ કાયદો હૉંગકૉંગમાં ત્યાર લાગુ નહીં કરી શકાશે, જયાં સુધી તે ત્રીજી અનુસૂચિમાં નોંધાય ન જાય. ત્યાં પહેલાંથી જ કેટલાક કાયદાઓ નોંધાયેલા છે, પરંતુ તેમાંથી મોટાભાગની જોગવાઈઓ બિન-વિવાદાસ્પદ હતી અને વિદેશીનીતિ વિષયથી સંબંધિત છે.

જોકે, ચીન પાસે અન્ય માર્ગ પણ છે. ચીનના મુખ્ય ભૂમિ પર લાગુ કાયદા હૉંગકૉંગમાં એક સત્તાવાર હુકમનામું બહાર પાડી લાગુ કરી શકાય છે, જો આમ કરવામાં આવે છે તો તેનો અર્થ થશે હૉંગકૉંગની સંસદના અધિકારની અવગણના થઈ છે.

હૉંગકૉંગના ચીફ ઍક્ઝિક્યુટિવ કૅરી લેમ પહેલેથી જ કહી ચૂક્યા છે કે આ કાયદો શક્ય તેટલી વહેલી તકે પસાર થાય તે માટે તે ચીનની સરકારને સહયોગ આપશે. વિવેચકો કહે છે કે આ 'એક દેશ, બે પ્રણાલીઓ'ની શિષ્ટતાનું એકદમ ઉલ્લંઘન છે, જે હૉંગકૉંગ માટે ખૂબ મહત્ત્વનું છે.

કૅરી લેમ

પ્રોફેસર ચાન કહે છે કે પ્રસ્તાવિત કાયદો હૉંગકૉંગના 'મૂળભૂત કાયદા'ની કલમ 23નું પણ ઉલ્લંઘન કરે છે. તેઓ કહે છે, "એવું લાગે છે કે ચીન પોતાની સ્વતંત્ર ઇચ્છા પ્રમાણે 'મૂળભૂત કાયદા'ની વ્યાખ્યા આપી શકે છે અને આવી ઘટનાઓ સતત વધી રહી છે."

ચીન જે કાયદો હૉંગકૉંગમાં લાગુ કરવા માંગે છે તે કાયદાનો ડ્રાફ્ટ સૂચવે છે કે હૉંગકૉંગ સરકારે હજી પણ આર્ટિકલ 23 હેઠળ અલગ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા કાયદો લાવવાની જરૂર છે.

પ્રોફેસર ચાન કહે છે કે જો રાષ્ટ્રીય કાયદામાં કોઈ વસ્તુ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવે, તો પછી તેને ત્રીજી સૂચિમાં પહેલા સામેલ કરવું જોઈએ અને આ માર્ગ હૉંગકૉંગની સંસદથી પસાર થઇને જાય છે, કારણ કે બંનેની ન્યાય વ્યવસ્થા જુદી-જુદીછે

તેઓ કહે છે કે, "ફોજદારી ન્યાય પ્રણાલી કે જે બંને જગ્યાએ લાગુ પડે છે તે જુદા-જુદા મૂલ્યો પર આધારિત છે. તેથી, કોઇપણ વાતને અપરાધ સાબિત કરવી તે નિર્ણય હૉંગકૉંગની સરકારે કરવો જોઇએ ન કે ચીનની કેન્દ્ર સરકારે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...જ નેતાજીએ મને પૂછ્યું કે તમને વધારે વાગ્યું તો નથી ને? મેં કહ્યું કે હું ઠીક છું."

"તેમણે કહ્યું કે કદાચ હું બચી શકીશ નહીં. મેં કહ્યું, 'અલ્લાહ તમને બચાવી લેશે.' બોઝ બોલ્યા કે ના, હું એવું સમજતો નથી."

બોઝે કહ્યું "જ્યારે તમે દેશ પરત ફરો તો લોકોને જણાવજો કે મેં છેલ્લા શ્વાસ સુધી દેશની સ્વતંત્રતા માટે લડાઈ લડી. તેઓ સ્વતંત્રતા માટે લડાઈ ચાલુ રાખે. ભારત ચોક્કસ સ્વતંત્ર થશે."

નેતાજીએ જાપાની ભાષામાં માગ્યું પાણી

1945માં લેવામાં આવેલી આ તસવીરમાં બોઝ બેંગકોકમાં છે. આ તસવીર પર તેમના જ હસ્તાક્ષર છે

1... બાકીનો લેખ લખો:

્યાં વધુ એક ડૉક્ટર યોશિયો ઈશી પણ હાજર હતા. તેમણે પણ સુભાષ બોઝની પરિસ્થિતિનું વિસ્તૃત વિવરણ આપ્યું છે.

"બે ઘાયલ લોકો પલંગ પર સુતા હતા. તેઓ એટલા લાંબા હતા કે તેમના પગ પલંગની બહાર લટકી રહ્યા હતા."

"એક નર્સે મને બોલાવીને કહ્યું, ડૉક્ટર આ ભારતના ચંદ્ર બોઝ છે. લોહી ચઢાવવા માટે મને તેમની નસ મળી રહી નથી. તેને શોધવામાં મારી મદદ કરો."

ઇતિહાસ સર્જનારા ભારતનાં વીરાંગના ડૉ. મુથ્થુલક્ષ્મી રેડ્ડી

"મેં જ્યારે લોહી ચઢાવવા માટે સોઈ તેમની નસમાં નાખી તો તેમનું થોડું લોહી સોઈમાં આવી ગયું. તે ઘટ્ટ રંગનું હતું."

"જ્યારે મૃત્યુ નજીક હોય છે તો લોહીમાં ઑક્સિજનની માત્રા ઓછી થઈ જાય છે અને લોહી રંગ બદલવા લાગે છે."

"એક વસ્તુએ મને ખૂબ પ્રભાવિત કરી. બીજા રૂમમાં આ દુર્ઘટનામાં ઘાયલ જાપાની જોરથી તકલીફમાં બુમો પાડી રહ્યા હતા."

"જ્યારે સુભાષચંદ્ર બોઝના મોઢામાંથી એક શબ્દ નીકળી રહ્યો ન હતો. મને ખબર હતી કે તેમને કેટલી તકલીફ થઈ રહી હતી."

ફૂલેલો ચહેરો

બીબીસી સ્ટૂડિયોમાં 'લેટ ડૂ રેસ્ટ' પુસ્તકના લેખર આશિષ રે સાથે રેહાન ફઝલ

18 ઑગસ્ટ 1945ની રાત્રે આશરે 9 કલાકે સુભાષચંદ્ર બોઝે અંતિમ શ્વાસ લીઘા.

આશિષ રે જણાવે છે, "જાપાનમાં મૃતકોની તસવીર લેવાની પરંપરા નથી. પરંતુ કર્નલ રહેમાનનું માનવું હતું કે તેમણે ઇરાદાપૂર્વક બોઝની તસવીર લેવા ન દીધી. કેમ કે તેમનો ચહેરો ખૂબ ફૂલી ગયો હતો."

નાગોતોમોએ જણાવ્યું કે નેતાજીના આખા શરીર પર પાટા બાંધેલા હતા અને તેમના પાર્થિવ શરીરને રૂમના એક ખુણામાં મૂકી દેવામાં આવ્યો હતો.

તેમની ચારે તરફ એક સ્ક્રીન લગાવી દેવામાં આવી હતી.

તેમની સામે કેટલીક મીણબત્તીઓ સળગી રહી હતી અને કેટલાક ફૂલ પણ રાખવામાં આવ્યા હતા.

"કેટલાક જાપાની સૈનિક ત્યાં નિરીક્ષણ કરી રહ્યા હતા. કદાચ એ જ દિવસ અથવા તો આગામી દિવસે એટલે કે 19 ઑગસ્ટના રોજ તેમના મૃતદેહને તાબૂતમાં રાખી દેવામાં આવ્યો હતો. મેજર નાગાતોમોએ તાબૂતનું ઢાંકણું ઉઠાવીને નેતાજીને ચહેરો જોયો હતો."

તાઇપેમાં જ અંતિમ સંસ્કાર

વિમાન ઉપલબ્ધ ન હોવાના કારણે તેમનો પાર્થિવ દેહ ન તો સિંગાપોર લાવી શકાયો અને ન તો ટોકિયો.

ચાર દિવસ બાદ 22 ઑગસ્ટના રોજ તાઇપેમાં જ તેમના અંતિમ સંસ્કાર કરી દેવામાં આવ્યા.

તે સમયે ત્યાં કર્નલ હબીબુર રહેમાન, મેજર નાગાતોમો અને સુભાષ બોઝના દુભાષી ઝુઇચી નાકામુરા હાજર હતા.

ત્યારબાદ મેજર નાગાતોમોએ શાહનવાઝ આયોગને જણાવ્યું, "મેં કુંજીથી ભઠ્ઠીનું તાળું ખોલ્યું અને તેની અંદરની સ્લાઇડિંગ...


...જ વગર વેચી શકાય.

આજથી સાત વરસ પહેલાં 2012ના આશિયાન દેશોના વડાઓની મિટિંગમાં આ વિચાર મુકાયો અને 2013થી એ સંદર્ભમાં વાટાઘાટો એટલે કે નૅગોશિયેશનની શરૂઆત થઈ.

આમ છેલ્લાં સાત વરસથી આ ક્ષેત્રિય આર્થિક સહયોગ ભાગીદારીને નૅગોશિયેટ કરવા માટેની કોશિશ થઈ રહી છે.

આ કોશિશ જો સફળ થાય તો સોળ દેશોનો દુનિયાનો સૌથી મોટો 'ફ્રી ટ્રેડ ઝોન' એટલે કે 'મુક્ત વેપારક્ષેત્ર' અસ્તિત્વમાં આવે, જે દુનિયાની કુલ વસ્તીના 50 ટકા વસ્તી, વિશ્વની કુલ નિકાસનો 25 ટકા હિસ્સો અને વિશ્વના કુલ જીડીપી (ગ્રોસ ડોમેસ્ટિક પ્રોડક્શન, કુલ ઘરેલ... બાકીનો લેખ લખો:

તાઓ દેખાતી નથી.

આમ છતાંય ભારતમાં થોડા સમયથી જે રીતે આ વિષયને લઈને ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે અને તેમાં આરએસએસ અને ભારતીય મજદૂર સંઘ દ્વારા પણ સાવચેતીના સૂર ઉચ્ચારવામાં આવ્યા છે તેને ધ્યાનમાં લઈને જોઈએ તો ભારત આમાં કોઈ પણ રીતે આગળ વધતા પહેલાં સો ગળણે ગાળીને પીએ એ વાત નિશ્ચિત લાગે છે.

તો પછી ભારતીય ઉદ્યોગ આનાથી ચિંતિત કેમ છે?

ભારતીય ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રનું માનવું છે કે ભારતની ઘરેલું બજાર ખૂબ મોટું છે. તેનો વ્યાપ તેમજ વૈવિધ્ય પણ એવાં જ પ્રબળ છે.

અહીં પાંચસો રૂપિયાના ખમીસ માટે પણ બજાર છે, પાંચ હજાર રૂપિયાનું ખમીસ પણ વેચાય છે અને ડિઝાઇનર ડ્રેસ તરીકે બજારમાં આવતાં શર્ટ પંદર હજારથી પચાસ હજાર સુધી પણ વેચાય છે.

ટૂંકમાં દરેક કિંમત અને ક્વૉલિટી માટે ખૂબ મોટું બજાર આપણે ત્યાં છે. આ બજારો પર અનેક માઇક્રો, લઘુ અને મધ્યમ તેમજ મોટા ઉદ્યોગો નભે છે.

એમાં પણ માઇક્રો, લઘુ અને મધ્યમ ઉદ્યોગો માટે ઘરઆંગણાની આ બજાર ઑક્સિજનની ગરજ સારે છે.

ભારત દુનિયાનું સૌથી મોટું મુક્ત બજાર છે. 'India is a single largest free market in the world'. આ બજાર પર નભતા નાના ઉદ્યોગો રોજગારીનું એક મોટું સાધન છે.

એમનું કહેવું છે કે જેટલી છૂટ અન્ય દેશોને આપશો એટલી તેમની પ્રોડક્ટસ ઘરઆંગણાની બજારમાં દાખલ થઈને હરીફાઈ ઊભી કરશે. જેને કારણે સ્વાભાવિક રીતે ઘરઆંગણાના ઉદ્યોગો પર અસર પડશે.

દહેશત છે કે જુદાંજુદાં કારણસર ભારતીય ઉત્પાદકો, ચાઇનીઝ, ઑસ્ટ્રેલિયન તેમજ સાઉથ ઇસ્ટ એશિયન ઉત્પાદનો સાથે હરીફાઈ નહીં કરી શકે.

મર્યાદિત રીતે અત્યારે ચીનમાં બનેલ નાની-નાની વસ્તુઓ જેવી કે રમકડાં, ફટાકડા, દોરી, પ્લાસ્ટિકની આઇટમો, ડેકોરેશન માટેની એલઈડી સિરીઝ વગેરે ભારતના બજારમાં જેટલી નીચી કિંમતે વેચવામાં આવે છે, તે જોતાં જો ચીનના ઉત્પાદનો અહીંયાં શૂન્ય કસ્ટમ ડ્યૂટીથી આવતાં થાય તો ઘરઆંગણાના ઉદ્યોગોનો ખુરદો બોલી જાય.

આવી જ પરિસ્થિતિ ઑસ્ટ્રેલિયા અને ન્યૂઝીલૅન્ડનાં ડેરીઉત્પાદનો આપણાં બજારમાં ઊભી કરે.

આથી ઊલટું ભારતનું સર્વિસ સૅક્ટર સારું એવું વિકસિત છે. એટલે કદાચ એ ક્ષેત્રે ફાયદો થવાની શક્યતાઓ નકારી શકાય નહીં.

ભારતનો ફ્રી ટ્રૅડ ઍગ્રિમેન્ટનો રેકૉર્ડ પણ બહુ રાજી થઈએ તેવો નથી.

ભારતે ફ્રી ટ્રૅડ ઍગ્રિમેન્ટ એટલે કે FTA કેટલીક શરતો સાથે મુક્ત વેપાર માટેની સમજૂતીઓ કરી છે, જેમાં દક્ષિણ કોરિયાનો દાખલો લઈએ તો આ મુક્ત વેપાર સંસ્કૃતિ (FTA)નો ફાયદો દક્ષિણ કોરિયાને થયો છે.

દક્ષિણ કોરિયાની...


...જ હતું.

શિકાગોનાં મેયર લૉરી લાઇટફુટે લખ્યું છે કે શહેરના આંતરરાષ્ટ્રીય ઍરપૉર્ટ પર લોકોએ આઠ-આઠ કલાક રાહ જોવી પડે એ સ્થિતિને કોઈ પણ સંજોગોમાં વાજબી ઠરાવી શકાય નહીં. કોઈ આયોજન વિના પ્રવાસ પર લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધને કારણે લોકોના આરોગ્ય પર વધુ જોખમ સર્જાયું છે.

રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ તથા કસ્ટમ ઍન્ડ બૉર્ડર પ્રોટેક્શન સર્વિસની ટીકા કરતાં લૉરી લાઇટફુટે જણાવ્યું હતું કે તમારી અક્ષમતા માટે કોઈની પાસે સમય નથી. પોતાના નાગરિકોની જિંદગીને ધરાર નિયંત્રિત કરવા ઇચ્છતી ઈરાનની સરકારે આ બીમારીનું કારણ આપીને દેશના ... બાકીનો લેખ લખો:

મતી સંબંધી સંકટમાં પરિવર્તિત કરી શકે છે અને એ પ્રક્રિયામાં લેવાનારાં લોકોને દબાવનારાં પગલાં વાજબી ઠરાવી શકાય છે.

વ્યાપાર બંધ કરાવવો, સામાજિક અંતર જાળવવાનો આગ્રહ રાખવો, લોકોને રસ્તાથી દૂર રાખવા અને તેમના એકઠા થવા પર પ્રતિબંધ તેમજ કર્ફ્યુ લાદવા જેવાં પગલાં આ બીમારીનો પ્રસાર રોકવા માટે જરૂરી પગલાં છે એ સાચું, પણ તેનાથી સરમુખત્યારશાહીની નવી લહેરને ઉત્તેજન મળવાનું ગંભીર જોખમ પણ છે.

અઝરબૈજાનના રાષ્ટ્રપતિ ઈલ્હામ અલીયેવે રાષ્ટ્રજોગ સંબોધનમાં વિરોધ પક્ષને 'ખતરનાક દેશદ્રોહી' ગણાવ્યા હતા અને જણાવ્યું હતું કે આ બીમારી દરમિયાન દેશમાં નવા પ્રકારના કાયદા અમલી બનાવવામાં આવશે. કોઈ સમયે કટોકટીની જાહેરાત કરવામાં આવે એ પણ શક્ય છે. એ સમયે 'દેશદ્રોહીઓને' અલગ પાડી દેવાનું કામ ઐતિહાસિક જરૂરિયાત બની જશે.

કટોકટી કે એના જેવા કાયદાઓની જાહેરાતો

દુનિયાના અનેક દેશોમાં કટોકટી જાહેર કરી દેવામાં આવી છે અથવા તો સરકારે આ બીમારીના સામના માટે તાકીદનાં કેટલાંક પગલાંઓની જાહેરાત કરી છે.

હંગેરીમાં વિક્ટર ઓરબોનની સરકારે કોરોના વાઇરસથી બચવા માટે એક કાયદો બનાવ્યો છે, જેમાં તમામ વર્તમાન કાયદાઓનો અમલ સ્થગિત રાખવાનો અધિકાર સરકારને આપવામાં આવ્યો છે.

એ ઉપરાંત આ સમયગાળામાં સંસદના અધિકાર પર પણ પૂર્ણવિરામ મૂકવામાં આવ્યું છે અને માત્ર વડા પ્રધાનને જ આ પ્રતિબંધો હઠાવવાના સમયનો નિર્ણય કરવાનો અધિકાર આપવામાં આવ્યો છે.

એક નવા કાયદાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે, જેમાં ફેક ન્યૂઝ ફેલાવવા તથા ક્વૉરન્ટીન તથા કર્ફ્યુના ઉલ્લંઘન માટે પાંચ વર્ષની સજાની જોગવાઈ છે.

આ પગલાં સામે યુરોપના અગ્રણી માનવાધિકાર સંગઠન કાઉન્સિલ ઑફ યુરોપે વિરોધ વ્યક્ત કર્યો છે.

ઇઝરાયલમાં વડા પ્રધાન બિન્યામિન નેતન્યાહૂએ આ મુશ્કેલ સમયનો ઉપયોગ પોતાના વિરુદ્ધ ચાલી રહેલા ભ્રષ્ટાચારના કેસોને ટાળવા માટે કર્યો છે.

તેમણે સંસદની બેઠકો યોજવા પર નિયંત્રણો લાદ્યાં છે અને આંતરિક જાસૂસી એજન્સીને લોકો પર નજર રાખવાનો અધિકાર આપ્યો છે.

રોમાનિયાના વડા પ્રધાન લોદોવિચ ઓરબાનની રાજકીય સમસ્યાઓ પણ કોરોનાને કારણે કમસે કમ થોડા સમય માટે તો છૂ થઈ જ ગઈ છે.

ગ્રીસની સરકારે કોરોના આપદાનો સહારો લઈને 'ધ ગાર્ડિયન' અખબારના કૈરો ખાતેના સંવાદદાતાની પરવાનગી રદ્દ કરી છે, કારણ કે એ સંવાદદાતાએ, ગ્રીસમાં કોરોનાથી પીડાતા લોકો બાબતે સરકારે આપેલા આંકડા સામે સવાલ ઉઠાવ્યા હતા.

જોર્ડનની સરકારે કોરોનાનો લાભ લઈને તમામ અખબારોના પ્રકાશન પર...


...જણાવતાં તેઓ કહે છે, "વાસ્તવિકતા એ છે કે મનરેગામાં કામ કરતા મોટા ભાગના મજૂરો અભણ હોય છે."

"એમના અંગૂઠાની છાપ લઈ ગ્રામસેવક અને તલાટી પૈસા આપે છે. આ પૈસા પણ બૅંકમાં જમા તો થાય છે પણ મજૂર સુધી પહોંચે એ પહેલાં જ ઉપાડી લેવાય છે."

કઈ રીતે સામે આવ્યો સંપૂર્ણ મામલો?

DSP તરુણ દુગ્ગલ

આ સમગ્ર મામલો કઈ રીતે પ્રકાશમાં આવ્યો? આ પ્રશ્નના જવાબમાં મનહર પટેલ જણાવે છે, "બોટાદ જિલ્લાના લખણા ગામના 15 વર્ષીય કિશોર દશરથ ડાભી દસમા ધોરણની પરીક્ષા આપવા માટે બહારગામ ગયો હતો."

"ગામ પરત ફરતાં RTGS મારફતે મોકલાવાયેલા પ... બાકીનો લેખ લખો:

હતી."

આ અંગે વધુ માહિતી આપતાં તેઓ જણાવે છે કે, "આ ઉપરાંત કુમાસણ ગામમાં ત્રણ મૃતકોના નામે મનરેગા અંતર્ગત પૈસા જમા થયા હોવાનું બહાર આવ્યું છે."

ફરિયાદ અંગે લેવાયેલ પગલાં બાબતે વાત કરતાં દહિયા જણાવે છે કે, "મૂળ ફરિયાદ બાલુન્દ્રા ગામની હતી, જે બાદ મનરેગાનાં 226 જૉબકાર્ડ ડિલિટ થયાં છે આ અંગે પોલીસ ફરિયાદ દાખલ કરાઈ છે. તાત્કાલિક અસરથી ગામના તલાટી અને ગ્રામસેવકની ધરપકડ કરવામાં આવી છે."

11 વર્ષીય બાળકના નામે જમા થયા મનરેગાનાં નાણાં

અજય દહિયા

આ સમગ્ર મામલા અંગે બનાસકાંઠાના DSP તરુણ દુગ્ગલે  માહિતી આપતા કહ્યું હતું કે, "અમને અમીરગઢના બાલુન્દ્રા ગામમાંથી મળેલી ફરિયાદમાં વ્યાપક ગેરરીતિ સામે આવી છે. જેમાં 11 વર્ષીય રામ રબારી નામના બાળકનું બનાવટી ખાતું ખોલાવી મનરેગા હેઠળ તેમાં નાણાં જમા કરાવી ઉપાડી લેવાયાં હોવાનું સામે આવ્યું છે."

તેઓ આ અંગે વધુ માહિતી આપતાં કહે છે કે, "આ ગામમાં મનરેગા હેઠળ કામ કરનારા 827 લોકોના જૉબકાર્ડ બનાવાયાં હતાં. જે પૈકી ગ્રામસેવક અને તલાટી દ્વારા 226 જૉબકાર્ડ ડિલિટ કરાયાં હોવાનું સામે આવ્યું છે."

તેઓ મામલાની તપાસમાં સામે આવેલી વધુ વિગતો જણાવતા કહે છે કે, "આ 226 પૈકી 167 લોકો કામે ન આવ્યા હોવાની ચોપડે બનાવટી નોંધ કરાઈ છે. હજુ આ મામલામાં વધુ તપાસ ચાલુ છે."

"અમને 16 બનાવટી જૉબકાર્ડ પણ મળ્યાં છે. ગ્રામસેવક અને તલાટીની ધરપકડ કરાઈ છે. તેમણે કઈ બૅંકમાંથી કેટલાં નાણાંની લેવડદેવડ કરી હતી તે જાણવા તપાસ કરાઈ રહી છે."

બારોબાર ઊપડી ગયા પૈસા

મનરેગામાં આ કૌભાંડ અંગે બાલુન્દ્રા ગામના અયુબખાન સુમરા જણાવે છે કે,  "અમને હવે ખબર પડી કે અમારા ગામમાં ખોટાં જોબકાર્ડ બનાવી બૅંકમાંથી પૈસા ઉપાડી લીધા છે અમે આ અંગે ફરિયાદ પણ કરી છે."

તેમજ બાલુન્દ્રા ગામના ભીખાભાઈ સેની આ વિશે વાત કરતાં કહે છે કે, "મારી પત્ની કયારેય મનરેગા માં કામ કરવા ગઈ નથી, તેમ છતાં એના ખાતામાં મનરેગાના પૈસા જમા થયા અને પછી ઊપડી ગયા છે" આ અંગે અન્ય એક સ્થાનિક કિરણ  રામા વસ્તા જણાવે છે કે, "જયારે અમારા ખાતામાં પૈસા આવ્યા અને ઊપડી ગયાની ખબર પડી ત્યારે અમે આ અંગે ગ્રામસેવકને વાત કરી પણ અમારી ફરિયાદ પર કોઈ ધ્યાન આપતું નહોતું એટલે અમે તાલુકા વિકાસ અધિકારીને ફરિયાદ કરી ત્યાર બાદ હવે કાર્યવાહી થઈ છે."આ અંગે બનાસકાંઠાના સાંસદ પરબત પટેલે આ સમગ્ર મામલા અંગે વાત કરતાં કહ્યું હતું કે, "મનરેગાનો આશય ગરીબ લોકોને રોજગારી મળે એ છે અને અમે લોકોને કામ આપી રહ્યા...


...જણાવ્યા અનુસાર 19મી સદીમાં સામ્રાજ્યની આવકનું સૌથી મોટું બીજું સાધન અફીણનો વેપાર હતો.

સૌથી વધુ આવક જમીન મહેસૂલથી થતી હતી અને પછીની સૌથી વધુ આવક અફીણથી. (આજે પણ વૈશ્વિક દવા ઉદ્યોગ માટે કાયદેસર રીતે અફીણ ઉગાડનારા દેશોમાં ભારત પ્રથમ સ્થાને છે.)

એમ ડૉ. બોઅર કહે છે, "સરકારનો અફીણનો ઉદ્યોગ ભારતીય ઉપખંડનો સૌથી મોટો વેપાર હતો. દર વર્ષે અમુક હજાર ટન અફીણ તૈયાર થતું હતું. આજે લગભગ એટલું અફીણ અફઘાનિસ્તાન દુનિયાભરમાં ઘૂસાડે છે અને તેમાંથી જ હેરોઇન તૈયાર થાય છે."

તેઓ ઉમેરે છે કે સૌથી વધુ અગત્યની વાત એ છ... બાકીનો લેખ લખો:

ારવા જેવો છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...જણાવ્યા પ્રમાણે, “કોઈ પણ રોકાણકાર જો આટલું મોટું રોકાણ કરે તો એ ક્યારેય પણ ના ઇચ્છે કે તેને યુનિયંસનાં મુદ્દે લડવું પડે. ભારતમાં આવાં ઘણાં ઉદાહરણ છે કે ઘણું મોટું રોકાણ કર્યા બાદ રોકાણકારોને પીછેહઠ કરવી પડી હોય.”

સરકારની દખલગીરીની શંકા

એવું નથી કે એર ઇન્ડિયાને ખરીદવા અંગેની કોઈ ખબર જ  ના આવી હોય.

ઘરેલૂ એર લાઇન્સ જેટ એરવેઝ અને ઇંડિગોએ શરૂઆતમાં રસ દાખવ્યો હતો, પણ પછી આ કંપનીઓ નિષ્ક્રિય થઈ ગઈ.

ઇંડિગોએ એમ કહીને આ કરારમાં આગળ વધવાની ના પાડી દીધી કે તેઓ માત્ર એર ઇન્ડિયાનાં વિદેશી ઑપરેશન ખરીદવા માટ... બાકીનો લેખ લખો:

્ડિયાનું નિયંત્રણ ત્યારે જ પોતાના હાથમાં લઈ શકે જ્યારે આ શરતોમાં પરિવર્તન કરવામાં આવે.

જોકે કાપાનું માનવું છે કે એર ઇન્ડિયાનું ખાનગીકરણ જ તેના બચાવ માટેનું અંતિમ આશાનું કિરણ છે.

કાપાએ હાલમાં જ જારી કરેલા પોતાના એક અહેવાલમાં જણાવ્યું છે કે,''જો વિનિવેશની પ્રક્રિયા સફળતાપૂર્વક પૂરી થતી નથી તો એર ઇન્ડિયા એર લાઇન્સ બંધ થઈ શકે છે. શરત એટલી છે કે કરદાતાઓની અબજોની કમાણી એર લાઇન્સમાં ના હોમાઈ જાય.''

એર ઇન્ડિયાનાં પતનની શરૂઆત 2007માં  ઇંન્ડિયન એર લાઇન્સની સાથે વિલય સાથે થઈ.

નોકરશાહીનાં ખોટા નિર્ણયો અને દેવામાં ડૂબેલા હોવા છતાં બોઇંગ વિમાનો ખરીદવાને કારણે આની બેલેંસશીટ એકદમ ડહોળાઈ ગઈ.

વર્ષ 2018માં એર ઇન્ડિયા પર 52 હજાર કરોડ રૂપિયાનું ભારે દેવું છે જ્યારે સ્થાનિક ઉડ્ડયનોમાં તેની ભાગીદારી 2014માં 19 ટકાથી ઘટીને 13.3 ટકા સુધી પહોંચી ગઈ છે.

સરકારી થિંક ટેંક નીતિ આયોગે એર લાઇન્સની સંપત્તિ અને સંચાલનનાં વિનિવેશનું માળખું તૈયાર કર્યું છે.

એર લાઇન્સનાં સંચાલન સિવાય એની ત્રણ અન્ય સહાયક સંસ્થા છે.

એર ઇન્ડિયા એન્જિનિયરિંગ સર્વિસ લિમિટેડ, આ દેખરેખ અને સારસંભાળનો વહીવટ સંભાળે છે.

એર ઇન્ડિયા ટ્રાન્સપોર્ટ સર્વિસ લિમિટેડ, જે ગ્રાઉંડ હેંડલિંગ કરે છે અને એલાયંસ એર નાના શહેરો માટે ઉડ્ડયનોનું સંચાલન કરે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...જતા હતા."

પરંતુ આ નશાને કારણે એક-બે મૃત્યના કેસ નોંધાયા બાદ સરકાર અને પોલીસ હરકતમાં આવી ગઈ છે.

ડીજીપીનું કહેવું છે, "ડ્રગ માફિયાઓના નેટવર્કને તોડવા માટે હિમાચલ પોલીસે, જ્યારે પંજાબ પોલીસ સાથે મળીને સંયુક્ત ઑપરેશન હાથ ધર્યું હતું, જેને કારણે ઘણાં છાપા મારવામાં આવ્યા અને તેનાં નેટવર્કને તોડવામાં સફળતા મળી."

"આ સિવાય સ્કૂલ, ઢાબાઓ અને અન્ય સાર્વજનિક જગ્યાઓ પર પોલીસ સચેત બનીને નજર રાખી રહી છે, જેથી કરીને બાળકો અને યુવાનોને શિકાર ના બનાવી શકાય."

આંકડાઓ શું સૂચવે છે?

જો છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં ઝડપાયે... બાકીનો લેખ લખો:

કડક કાનૂન બનાવીને તેને સંપૂર્ણ ખતમ કરવાના પ્રયાસો કરીશું."

હિમાચલમાં વધી રહેલા ડ્રગ માફિયાઓના વધતા મામલાઓને ધ્યાનમાં લઈને હિમાચલ પ્રદેશ ઉચ્ચ ન્યાયાલયે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.

કોર્ટે માદક પદાર્થોના વેપાર પર અંકુશ મેળવવા માટે રાજ્ય સરકારને અમુક સલાહ પણ આપી છે.

હિમાચલમાં તસ્કરોનું નેટવર્ક

સરકાર, પોલીસ અને કાનૂન ભલે કડક હોય, પરંતુ વાસ્તવિકતા એ પણ છે કે હિમાચલ પ્રદેશમાં કોઈ મોટું રિહેબિલિટેશન સેન્ટર ન હોવાને કારણે નશાની લતના શિકાર થયેલા યુવાનોને સાચા માર્ગ પર લાવવા પણ મોટો પડકાર છે.

જ્યારે આ સવાલ મુખ્ય મંત્રીને કરવામાં આવ્યો તો તેમણે કહ્યું કે તેમની સરકાર આ વિષય પર ઝડપથી કામ કરી રહી છે.

સરકાર અને પોલીસનો દાવો ભલે મજબૂત હોય, પરંતુ ક્યાંકને ક્યાંક તો ચિટ્ટા અને અન્ય માદક દ્રવ્યો સાથે તસ્કરોની ધરપકડ એ વાતનો પુરાવો છે કે હિમાચલમાં આ લોકોનું નેટવર્ક કેટલું મજબૂત છે.

ધંધાપાણીઃ મહિલાઓ માટે આર્થિક ફાયદા

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...જનક બાબત છે.'

પટેલે રાજ્ય સરકાર ઉપર પ્રમાણિકપણે આંકડા રજૂ નહીં કરવાનો આરોપ મૂક્યો હતો.  જેના જવાબમાં ગુજરાતના મુખ્ય પ્રધાન વિજય રૂપાણીએ તેમના સત્તાવાર ટ્વિટર હૅન્ડલ પર લખ્યું:

"શ્રીમાન અહમદ પટેલ, ગુજરાતે ટેસ્ટિંગની સંખ્યા ઘટાડી નથી. કૃપા કરીને તમારી માહિતીની સ્રોત પાસે ફરીથી ખરાઈ કરો, જે (માહિતી) તથ્ય અને વાસ્તવિકતાથી વેગળી છે."

રૂપાણીએ 16મી મેની સ્થિતિ મુજબના અમદાવાદ, સુરત, વડોદરા અને ગુજરાતના (પ્રતિ 10 લાખ વ્યક્તિએ) ટેસ્ટિંગના આંકડા મૂક્યા હતા, જે દેશની સરેરાશ કરતાં વધુ હોવાનો દાવો કરવામાં ... બાકીનો લેખ લખો:

બળવાનીમાં એસડીએમની ગાડીમાં બાળકને જન્મ આપ્યો.

એસડીએમ ડૉ. કિશોર મુક્તિએ કહ્યું, "અમે ગુજરાતથી પોતાના વતન આવી રહેલા શ્રમિકોનું સ્ક્રીનિંગ કરવા ગયા હતા ત્યારે ગર્ભવતીને પીડા થવા લાગી. અમે તેમને હૉસ્પિટલ લઈ આવ્યા, પરંતુ અમે હૉસ્પિટલ ગેટ પર પહોંચ્યા ત્યાં જ તેમણે કારમાં બાળકને જન્મ આપ્યો હતો."

ગુજરાતથી સંખ્યાબંધ શ્રમિકો ટ્રેન મારફતે અનેક રાજ્યોમાં પોતાના વતન પાછા જઈ રહ્યા છે. મધ્ય પ્રદેશ , રાજસ્થાન, ઉત્તર પ્રદેશ, ઝારખંડ, બિહાર અને ઉત્તરાખંડના શ્રમિકો ગુજરાતથી પાછા જઈ રહ્યા છે.

સંખ્યાબંધ શ્રમિકો પગપાળા પોતાના ગામ જવા નીકળી પડ્યા છે એવાં દૃશ્યો સતત જોવા મળે છે.

ગુજરાત સરકારનો દાવો છે કે અત્યાર સુધીમાં 349 ટ્રેનો ચલાવવામાં આવી છે, જેમાં ચાર લાખ 70 હજાર પરપ્રાંતીય શ્રમિકો-કામદારોને તેમના વતન રાજ્યમાં મોકલાયા છે.

અમદાવાદના સુપર સ્પ્રેડર્સ

એક અઠવાડિયા પછી અમદાવાદમાં શાકભાજી અને કરિયાણાની દુકાનો ખોલવામાં આવી છે.

ગુજરાતમાં કોરોના સંક્રમણના ઍપિસેન્ટર અમદાવાદમાં ચેપગ્રસ્તોની સંખ્યા સૌથી વધારે છે.

7 મેના દિવસે સરકારે 15 મે સુધી અમદાવાદમાં શાકભાજી અને કરિયાણાની દુકાનોને બંધ રાખવાની જાહેરાત કરી હતી.

અમદાવાદમાં સુપરસ્પ્રેડરની ચિંતાને કારણે આ પગલું લેવામાં આવ્યું હતું. શાકભાજી અને લારી-ગલ્લા તથા દુકાનદારોને સુપર સ્પ્રેડર માનીને સરકારે આ પગલું લીધું હતું.

હાલ ગુજરાતમાં કોરોના સંક્રમણના કુલ 9592 કેસ છે તેમાંથી એકલા અમદાવાદમાં 6910 કેસ છે.

અમદાવાદમાં હાલ 4198 ઍક્ટિવ કેસ છે. અમદાવાદની પરિસ્થિતિને જોતાં સંપૂર્ણ રીતે બંધ રાખવાની જાહેરાત અચાનક કરવામાં આવી હતી ત્યારે શહેરમાં ખરીદી કરવા નીકળી પડેલા લોકોના દૃશ્યો પણ જોવા મળ્યા હતા.

15મી એપ્રિલથી 5 મે સુધી અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશને શાકના વેપારીઓનું સતત સ્ક્રિનિંગ કરીને લગભગ 250 કોરોનાના પૉઝિટિવ કેસ શોધી કાઢ્યા હતા, જેઓ અમદાવાદના વિવિધ શાકમાર્કેટમાં તેમજ વિવિધ સોસાયટીઓમાં શાક વેચતા હતા.

સૌથી ભયનજક બાબત એ હતી કે મોટા ભાગના સુપર સ્પ્રેડર્સ એસિમ્પટોમેટિક હતા. તેમનામાંથી ઘણાને હાલની અમદાવાદની સમરસ હૉસ્ટેલમાં રાખવામાં આવી રહ્યા છે.

અમદાવાદમાં 700 સુપર સ્પ્રેડરનો રિપોર્ટ કોરોના પૉઝિટિવ

આઈએએસ અધિકારી રાજીવ ગુપ્તાએ કહ્યું કે અમદાવાદમાં છેલ્લા સાત-આઠ દિવસમાં 33,500 જેટલા સુપર સ્પ્રેડર્સની સ્ક્રીનિંગ કરવામાં આવી છે અને 12,500નો કોરોના ટેસ્ટ કરવામાં આવ્યો જેમાંથી 700 લોકો...


...જનવાદી કે કોમવાદી તત્ત્વો હતા, જેમણે વિભાજનને ઉત્તેજન આપ્યું હતું. તેમાં સંઘ પરિવાર, રાજ-રજવાડાં, સામ્યવાદીઓ અને શીખોના પ્રતિનિધિ હોવાનો દાવો કરનારા લોકોનો સમાવેશ થઈ જાય છે.

રજવાડાં છેક સુધી દાવપેચ કરતાં રહ્યા હતા અને કાશ્મીરનો મામલો ગૂંચવાયો તેમાં પણ તેના મહારાજાની ભૂમિકા જ વધારે હતી, પણ તેની ભાગ્યે જ યોગ્ય રીતે ચર્ચા થઈ છે. બીજા ડઝનબંધ રજવાડાંની દાનત પણ ખોરી હતી, પરંતુ સરદાર પટેલે મામલો સંભાળી લીધો હતો.

હવે ભલે ઐતિહાસિક ભૂલ ગણાવાતા હોય પણ કૉમરેડ લોકો પણ કોમવાદી વિચારસરણીને સાચી જ માનતા હતા... બાકીનો લેખ લખો:

ી દેવામાં વધુ સમય લાગ્યો નહોતો. જોકે એ વાત જુદી છે કે મૃત્યુ સુધી અને મૃત્યુ બાદ પણ ગાંધીજીને એક કોરાણે કરી શકાયા નથી.

ગાંધીજીએ કૉંગ્રેસનું સભ્યપદ માત્ર દેખાવ ખાતર જ નહોતું છોડ્યું. મીઠા સત્યાગ્રહ માટે કૉંગ્રેસને તૈયાર કરવામાં તેમને મુશ્કેલી નડી હતી.

પરંતુ 'ભારત છોડો' આંદોલન માટેનો ઠરાવ કૉંગ્રેસમાં કરાવવા માટે તેમને લગભગ આખું વર્ષ લાગી ગયું હતું.

ભારત છોડો આંદોલનથી એ પણ સ્પષ્ટ થઈ ગયું કે દેશની સામાન્ય જનતા કઈ તરફ છે, અને લીગ-સંઘ, સામ્યવાદીઓ, રજવાડાં, દલિતતરફી જૂથો અને સત્તાના ઇશારે કામ કરનારા લોકો કઈ તરફ છે.

1942 પછી આ ખેલ ખુલ્લેઆમ થવા લાગ્યો હતો. જે કૉંગ્રેસીઓ સરકારોમાં જોડાયા, તે લોકો કોઈ પણ ભોગે સત્તામાંથી બહાર નીકળવા માગતા નહોતા. તે લોકોના સીધા સંબંધો બ્રિટિશ શાસન સાથે ગોઠવાઈ ગયા હતા.

જોકે આમાંથી કેટલાક લોકોને બિચારાને જેલમાં પણ જવું પડ્યું હતું, પરંતુ સમગ્ર ખેલ પાડનારા લીગના નેતાઓ તો શાસનના ઇશારે કામ કરતા રહ્યા અને ગોરા અમલદારોના સહયોગથી ધાર્યું કરીને બધાને પરેશાન કરી મૂક્યા હતા.

તે સિવાયની જમાત રમખાણો કરાવ્યાં સિવાય બીજું કશું કરી શકવાની ત્રેવડમાં નહોતી.

તે લોકોએ ગાંધીની હત્યા અને તેમની અંતિમયાત્રામાં આડાઅવળા નારા પોકાર્યા હતા. આવી જમાતોમાંથી કોઈની આઝાદી આંદોલનમાં ધરપકડ થઈ હોય કે જેલમાં ગયા હોય તેવી આશા રાખવી વધારે પડતી ગણાય.

લીગને એક હિસ્સામાં સત્તા મળી ગઈ. જેઓ પાકિસ્તાન ના ગયા, તે લીગના ટેકેદારોએ 15 ઑગસ્ટે લીગનો ઝંડો હઠાવીને તિરંગો લહેરાવી દીધો.

પરંતુ સંઘને તિરંગો અપનાવતા બહુ વાર લાગી હતી.

આસામ સહિત ભારતનાં પૂર્વોત્તર રાજ્યોમાં નાગરિકતા સંશોધન બિલનો વિરોધ કરી રહ્યાં છે.

તે પછી શું શું થયું તેના કિસ્સા બહુ લાંબા છે. પરંતુ ભારત સરકાર અને સંસદ ધર્મના આધારે નાગરિકતા આપવામાં ભેદભાવ કરનારો ખરડો પસાર કરે તો તે વખતની બે કોમની વિચારસરણીનો રાષ્ટ્રીય સ્વીકાર કરવા જેવું જ ગણાય.

સ્પષ્ટ છે કે ઝીણાની સાથે જ વિભાજનવાદી બ્રિટિશ હકૂમતના લોકોનો આત્મા પણ બહુ ખુશ થતો હશે.

કૉંગ્રેસે આટલો લાંબો સમય શાસન કર્યું, પણ તે દરમિયાન આવી પ્રવૃત્તિને અટકાવવા કે તેને ખુલ્લી પાડવા માટે હકીકતો કેમ બહાર ના લાવી તે અલગથી બતાવવાની જરૂર નથી.

તેના કારણે જો આજે અમિત શાહ વિભાજન માટે કૉંગ્રેસને જ જવાબદાર ગણાવતા હોય તો તેના માટેના આધાર કૉંગ્રેસીઓએ જ તેમને ઊભો કરી આપ્યો છે.

(લેખમાં વ્યક્ત કરવામાં આવેલા વિચાર લેખકના અંગત...


...જન્મ આપનારી માતાને શોધવા માટે એક મોટી કાનૂની લડાઈ લડી હતી.

કિરણના મનમાં ફરી એક વાર માતાને શોધવાની ઇચ્છા પ્રબળ થઈ.

તેમણે અરૂણ દોહળે સાતે ઈ-મેઇલથી 2017માં સંપર્ક કર્યો. અરૂણે તેને સલાહ આપી અને પુણેના અંજલિ પવાર સાથે સંપર્ક કરાવ્યો જે ચાઇલ્ડ પ્રોટેક્શન ક્ષેત્રે કામ કરે છે.

ફરી એક વાર ભારતમાં

મિત્ર હાના સાથે કિરણ

પવારે બીબીસી સાથે વાત કરતાં જણાવ્યું કે દોહળે અને કિરણ પાસેથી માહિતી લઈને તેમણે સૌપ્રથમ સુરતના અનાથાશ્રમનો સંપર્ક કર્યો. પણ અનાથાશ્રમે કોઈ સહકાર આપ્યો નહીં.

કિરણે કહ્યું, “મારે તેમ... બાકીનો લેખ લખો:

જવાબ મળી ગયો હતો. હું આઘાતમાં હતી પણ એ ઘટના અદભૂત હતી.”

એક સ્થાનિક સામાજિક કાર્યકર્તાની મદદથી કિરણ તેમની મિત્ર હાના, અંજલિ સાથે ભાઈની ભાળ મેળવવામાં લાગી ગયાં.

જે બહુ અઘરું નહોતું. જાણવા મળ્યું કે કિરણના ભાઈને પણ સુરતના એક પરિવારે દત્તક લીધો છે. અને તે એક બિઝનેસમેન છે.

ભાઈ સાથે મુલાકાત અને વિદાય

કિરણને તેમને જન્મ આપનારાં તેમના માતા સિંધુની માત્ર એક તસવીર જ મળી શકી છે

અંજલિએ કહ્યું કે, “એ મુલાકાત સરળ નહોતી. વધુ એક વાત જાણવા મળી કે તેના પરિવારે ક્યારેય આ દીકરાને નહોતું જણાવ્યું કે તેને દત્તક લેવામાં આવ્યો છે. તેના પિતા અવઢવમાં હતાં કે શું આટલા વર્ષે તેને આ વાત જણાવવી યોગ્ય રહેશે

લાંબી ચર્ચા પછી તેના પિતાએ માન્ય રાખ્યું કે તેઓ પોતાના દીકરાને જણાવશે કે તેને દત્તક લીધો હતો. અને કિરણ તેને મળી શકશે.

કિરણને બરાબર એ ઘટના યાદ છે જ્યારે તે 32 વર્ષે પોતાના ભાઈને મળ્યાં. આ મુલાકાત સુરતમાં કિરણના ભાઈના ઘરે થઈ. કિરણ સાથીઓ સાથે ચાલતાં-ચાલતાં એ ગલી સુધી પહોંચ્યાં, ડાબે વળીને સામે જ ઘર હતું. ઘરનો દરવાજો કિરણના ભાઈએ પોતે જ ખોલ્યો.

એકબીજાને જોઈને તેઓ કંઈ પણ ન બોલ્યાં. કિરણના ભાઈએ બધાને આઈસક્રીમ આપ્યો.

કિરણે કહ્યું, “તેણે મને એક ઘડિયાળ ગિફ્ટ કરી. તે ખૂબ પ્રેમાળ હતો. અમારી આંખો એકબીજા જેવી છે, પણ તેની આંખમાં એક દુખ હતું. અંજલિના એક સવાલના જવાબમાં તેણે કહ્યું કે તેને એકલું લાગે છે.”

તેઓ બીજા દિવસે ફરી મળ્યા. સેલિબ્રેટ કર્યું.  જ્યાં તે બંને ઘણા ભાવુક હતાં.

તેમણે કહ્યું,  “અમે બંને એકબીજાને મળ્યા છતાં હજી ઘણા સવાલો છે. હજી ક્યાંક ખટક છે. મને મારા ભાઈ પર ગર્વ છે અને હું તેને પ્રેમ કરું છું.”

કિરણને અચાનક જ તેમનો જોડીયો ભાઈ તો મળી ગયો પણ માતા માટેની તેમની શોધ હજી ચાલુ જ છે.

સિંધુ ગોસ્વામી જેમના ઘરે કામ કરતાં હતાં તેવા એક પરિવાર પાસેથી કિરણને સિંધુનો એક ફોટોગ્રાફ મળ્યો.

આ તસવીર તેને આ શોધ જાળવી રાખવાની પ્રેરણા આપે છે.

ફોટોગ્રાફ વિષે વાત કરતાં કિરણ કહે છે કે, “હું અને મારી મમ્મી એકદમ સરખા લાગીએ છીએ.”

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...જબ બની શકે છે કે અયોધ્યા એક કાલ્પનિક જગ્યા હોય જે માત્ર કથાઓમાં છે, પરંતુ હકીકતમાં આ જગ્યા ન પણ હોય.

તેમના પ્રમાણે આ જગ્યાની સત્યતા વિશે જાણવા માટે ઈ.સ. પૂર્વે બીજી સદીના સમય સુધીના ઇતિહાસની જાણકારી લેવી પડશે.

બેક્કરે પોતે ઘણાં પુસ્તકોને વાંચ્યાં અને લખ્યું કે ગુપ્તકાળમાં અયોધ્યા નામની જગ્યાની ઓળખ થઈ હતી અને આનો ઉલ્લેખ બ્રહ્માંડ પુરાણ અને કાલીદાસના રઘુવંશમાં પણ છે.

સાથે જ આમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે 533-534 સદીની એક તાંબાની પ્લેટ મુજબ 'અયોધ્યા નામની જગ્યાના એક વ્યક્તિ'નો ઉલ્લેખ છે.

અકબરના શાસ... બાકીનો લેખ લખો:

ને આમાંથી 12 મસ્જિદનો ભાગ બન્યા.

1828માં છપાયેલો પહેલું ગૅઝેટિયર વૉલ્ટર હેમિલ્ટનનું લખેલું ઇસ્ટ ઇન્ડિયાનું ગૅઝેટિયર હતું.

આ અનુસાર અવધને હિંદુ એક પવિત્ર સ્થાન માને છે અને અહીં પૂજા અર્ચના પણ કરતા હતા. અહીં રામ, સીતા, લક્ષ્મણ અને હનુમાનનાં મંદિર છે.

આ પછી 1838માં છપાયેલું બીજું ગૅઝેટિયર મોન્ટગોમરી માર્ટિને લખ્યું હતું. આમાં અયોધ્યા વિશે વિસ્તારથી લખ્યું છે.

1856માં એડવાર્ડ થૉર્નટનને લખેલું ગૅઝેટિયર ઑફ ઇન્ડિયા પ્રકાશિત થયું. એમાં અવધ વિશે વિસ્તારથી લખવામાં આવ્યું છે.

અદાલતમાં રજૂ કરવામાં આવેલાં પુસ્તકોમાં એક 1856માં છપાયેલું હદીત-એ-સેહબા પણ છે. જે મિર્ઝા જાન દ્વારા લખવામાં આવ્યું છે.

આમાં રામજન્મની જગ્યાએ સીતા રસોઈનો ઉલ્લેખ છે. આ મુજહ 923 હિજરી(વર્ષ 1571)માં બાબરે સૈયદ મૂસા આશીકનની દેખરેખમાં અહીં મોટી મસ્જિદ બનાવી હતી.

પુરાવા વિભાગમાં અવધના પોલીસકર્મી શીતલ દૂબેની 28 સપ્ટેમ્બર 1858ની એક રિપોર્ટનો ઉલ્લેખ છે. જેના પ્રમાણે 1858માં અહીં સાંપ્રદાયિક તણાવ થયો હતો.

તેમનાં રિપોર્ટમાં 'મસ્જિદ'ને 'મસ્જિદ જન્મસ્થાન' કહેવાયું છે.

વર્ષ 1870માં સરકારે ફૈઝાબાદ તાલુકાની એક ઐતિહાસિક તસવીર પ્રકાશિત કરી હતી.

અયોધ્યા અને ફૈઝાબાદના ઑફિશિએટીંગ કમિશનર ઍન્ડ સેટલમૅન્ટ ઑફિસર પી કાર્નેગી દ્વારા બનાવાયેલા આ રિપોર્ટમાં કહેવાયું છે કે, "અયોધ્યાનું હિંદુઓ માટે એટલું જ મહત્ત્વ છે જે મુસલમાનો માટે મક્કા અને યહૂદીઓ માટે જેરુસલેમનું છે.''

તેમના રિપોર્ટમાં કહેવાયું છે કે 1528માં સમ્રાટ બાબરે જન્મસ્થાનની જગ્યા પર મસ્જિદ બનાવી હતી.

તેમણે જન્મસ્થાન કહેનારી જગ્યા પર અધિકાર માટે હિંદુ અને મુસલમાનો વચ્ચે તણાવની વાત પણ કરી હતી. તેમણે કહ્યું છે કે બંને સંપ્રદાયના લોકો અહીં પૂજા કરવા આવતા હતા.

નિર્ણયમાં લખનૌના ઑલ ઇન્ડિયા શિયા કૉન્ફરન્સના અધ્યક્ષ પ્રિન્સ અંજુમની અરજીનો ઉલ્લેખ છે. જેમણે અરજીમાં કહ્યું હતું કે ભારતના મુસલમાન પ્રભુ રામને ઊંચો દરજ્જો આપે છે.

તેમાં મુસલમાન ચિંતક ડૉ. શેર મોહમ્મદ ઇકબાલની એક કવિતા 'રામ'નો ઉલ્લેખ કર્યો છે. જેમાં કહેવાયું છે કે...

''હૈ રામ કે વજૂદ પે હિન્દોસ્તાન કો નાઝ,

અહલે નજર સમજતે હૈ ઉસકો ઇમામે હિંદ''

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...જબ ભારતમાં વીમા કંપનીઓએ વડા પ્રધાન પાકવીમા યોજના હેઠળ સમયસીમા વીતી ગયા પછી પણ ખેડૂતોએ કરેલા 5000 રૂપિયાથી વધારેના દાવા સામે રકમ ચૂકવી નથી.

આ અહેવાલ મુજબ, ભારતમાં ડિસેમ્બર 2018 સુધીમાં રાજ્ય સરકારો દ્વારા પ્રમાણિત વીમાના પેન્ડિંગ દાવાને કંપનીઓએ પાસ ન કર્યા હોય, તેવા 5,171 કરોડ રૂપિયાની રકમ ચૂકવાઈ નથી.

વડા પ્રધાન પાકવીમા યોજના હેઠળ, 12,867 કરોડ રૂપિયામાંથી 40 ટકા રકમ દાવા પૈકી 2019ના મે મહિના સુધી ચૂકવાઈ નથી.

ખેડૂતોને કેમ સમયસર વળતર નથી મળતું?

ખેડૂત અશોકભાઈ કહે છે કે યોજના કાગળ પર છે, જમીન પર ... બાકીનો લેખ લખો:

લાકની અંદર ઑનલાઇન અરજી કરવાની રહે, પરંતુ વીમા કંપનીઓ વર્ષ વીતી જાય, તો પણ વીમો ન ચૂકવે ત્યારે પણ સરકાર કોઈ પગલાં લેતી નથી."

તેઓ કહે છે કે ત્રણ વર્ષમાં સૂકા કે પછી લીલા દુષ્કાળનો માર ખેડૂતો પર પડ્યો છે.

રબારી એવું પણ જણાવે છે કે યોજનાની ગાઇડલાઇન્સ પ્રમાણે કુદરતી સર્વે કરવાનો રહે છે, પરંતુ કુદરતી હોનારત થાય જેમ કે, જમીન ધોવાઈ જાય તો ખેડૂત જાણ કરે તેના 60 દિવસની અંદર વીમો ચૂકવવાનો હોય છે અને જો ન ચૂકવાય તો 12 ટકાના વ્યાજ સાથે ચૂકવવું પડે.

અહીં તો ખેડૂતોને પ્રીમિયમ માત્ર મળી નથી રહેતું. તેમનું કહેવું છે કે આ કૉર્પોરેટ અને સરકારનું મોટું કૌભાંડ છે.

સાગર રબારીનું કહેવું છે, "વડા પ્રધાન પાકવીમા યોજનામાં ખેડૂતોને ગેરમાર્ગે દોરવામાં આવી રહ્યા છે. સરકારે 2018માં 96 તાલુકાને 'અછતગ્રસ્ત' અને 'અર્ધઅછતગ્રસ્ત' જાહેર કર્યા હતા."

"પરંતુ વીમા કંપનીઓએ કહ્યું કે અહીં દુષ્કાળ નથી પડ્યો. આ કેવી રીતે માન્ય થાય? બૅન્કો તરફથી ઇન્સપેક્શન ચાર્જ જેવા કેટલાક ચાર્જ કાપવામાં આવે છે એટલે ખેડૂતોના ભાગે વધારે ખર્ચ આવે છે."

સાગર રબારી કહે છે, "ઇન્સ્યૉરન્સ કંપની જેટલું પ્રીમિયમ લે છે, એની સામે સમ-ઇન્સ્યૉર્ડ કેટલો હોય છે એ જોવું જોઈએ. પરંતુ અહીં તો પ્રીમિયમ નીકળવું એ પણ મુશ્કેલ થઈ જાય છે. અને સરકાર આ બાબતે કંઈ કરી નથી રહી."

2019માં પણ પાક નિષ્ફળ ગયો ત્યારે...

વર્ષ 2019માં પણ કમોસમી વરસાદને કારણે ખેડૂતોનો પાક નિષ્ફળ ગયો છે.

ગયા મહિને કૃષિ મંત્રી આર. સી. ફળદુએ જણાવ્યું હતું કે અતિવૃષ્ટિના કારણે 75 ટકા જેટલો પાક નિષ્ફળ ગયો છે.

હાલમાં કૉંગ્રેસના નેતા હાર્દિક પટેલે ગુજરાતના ખેડૂતો માટે દેવામાફી અને પાકવીમાની રકમ આપવાની માગ સાથે આંદોલન કર્યું હતું.

ત્યાર બાદ ગુજરાત સરકારે 700 કરોડ રૂપિયાનું રાહતપૅકેજ જાહેર કર્યું હતું.

બીબીસી ગુજરાતી સાથેની વાતચીતમાં હાર્દિક પટેલે 700 કરોડની રકમને અપૂરતી ગણાવતાં કહ્યું હતું:

"પાકવીમાને નામે 25 હજાર કરોડ રૂપિયાની રકમ ખેડૂતો પાસેથી ઉઘરાવી છે, જેની સામે 700 કરોડ રૂપિયા આપવા એ મજાક છે."

હાર્દિકે કહ્યું, "ખાનગી વીમાકંપનીઓએ ખેડૂતો પાસેથી જે રકમ ઉઘરાવી છે તે ખેડૂતોને પરત મળવી જ જોઈએ."

"પાકવીમાના પૈસા માટે વીમા કંપનીઓ પર દબાણ લાવવા માટે અમારું આંદોલન ચાલુ રહેશે. ભૂતકાળમાં ખેડૂતોને પાકવીમાના પૈસા મળ્યા નથી."

ત્યારે કૉંગ્રેસ નેતા પરેશ ધાનાણીએ બીબીસી ગુજરાતીને કહ્યું, "ખાનગી કંપનીઓને આ યોજનામાં જોડીને ખેડૂતોની...


...જબૂત આધાર છે, પરંતુ સરકારે તેનો આધાર લઈને અર્થવ્યવસ્થા સામેના અન્ય મોટા પડકારોને પાર પાડવા જોઈએ.

"રોજગારી અને ખાનગી ક્ષેત્રમાં રોકાણ જેવા મોટા પડકારો પર હવે ધ્યાન આપવું જોઈએ."

રોજગાર ક્ષેત્રે ચિંતાજનક સ્થિતિ

રેટિંગ સરકારના સુધારા મામલે હકારાત્મક સંકેત

વર્ષ 2014માં નરેન્દ્ર મોદી વિકાસ અને સમૃદ્ધ અર્થવ્યવસ્થાના વાયદા સાથે સત્તામાં આવ્યા હતા.

તેમની ચૂંટણી પ્રચાર વખતે મુખ્ય મોટી વાત રોજગારીની કરી હતી.

જોકે, સરકારને ત્રણ વર્ષ વીતી ચૂક્યા છે તેમ છતાં સરકાર રોજગારી સર્જવાના મામલે સંઘર્ષ કરી રહી... બાકીનો લેખ લખો:

ત્તામાં હોવાથી તેને લાભ થઈ શકે છે.

જિયોજિત બીએનપી પરિબાસ કંપનીના ઉપ-પ્રમુખ ગૌરાંગ શાહ આ મામલ કહે છે,"આ પ્રકારના રેટિંગ અને અન્ય બાબતો ચૂંટણીમાં પ્રત્યક્ષ રીતે અસર નહીં કરે. જોકે, પ્રચાર દરમિયાન એક હકારાત્મક ચર્ચા જરૂર જગાવી શકે છે."

ગુજરાતની ચૂંટણીમાં જે પણ પરિણામ આવે પણ રેટિંગમાં સુધારો વડાપ્રધાન માટે ક્રિસ્મસની ગિફ્ટ છે.

કેમ કે, છેલ્લા કેટલાક સમયથી તે આર્થિક વૃદ્ધિમાં ઘટાડો અને જીએસટીના આમલીકરણ મુદ્દે ટીકાનો સામનો કરી રહ્યા હતા. આથી આ રેટિંગની બાબત તેમના માટે સારા સમાચાર છે.

આમ નરેન્દ્ર મોદીની 'અર્થવ્યવસ્થાને તારનાર' તરીકેની છબી પ્રસ્થાપિત કરવા આ બધા પરિબળ  ભાજપને મદદરૂપ થશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...જરામાં જ જીવી રહ્યા છે."

ચેલમે એવું પણ જણાવ્યું કે ગીરના સિંહોના સ્થળાંતર મુદ્દે સુપ્રીમ કોર્ટે પણ આદેશ આપી દીધો છે, પરંતુ સરકાર તેનું પાલન નથી કરી રહી.

ઉલ્લેખનીય છે કે સુપ્રીમ કોર્ટે વર્ષ 2013માં ગુજરાત સરકારને આદેશ અપાયો હતો કે ગીરના સિંહોને મધ્ય પ્રદેશ ખસેડી દેવામાં આવે.

ગુજરાતની તત્કાલીન મોદી સરકારે સુપ્રીમમાં દલીલ કરી હતી કે સિંહો 'ગુજરાતનું ગૌરવ' છે. તેને મધ્ય પ્રદેશ ખસેડવા યોગ્ય નથી.

ત્યારે સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું હતું કે ગીરના સિંહોના જીવન પર જોખમ તોળાઈ રહ્યું છે. તમામ પ્રયાસો કર્યા બા... બાકીનો લેખ લખો:

રાવ્યો.

એમના શાસન દરમિયાન 13 વર્ષમાં માત્ર એક વખત જ સિંહનો શિકાર થયો.

ત્યારબાદ એક સમયે જે ગીરમાં માત્ર 10થી 12 સિંહો જ બચ્યા હતા. ત્યાં હવે સિંહોની સંખ્યા ધીમેધીમે વધવા લાગી.

1950 આવતા સુધીમાં સિંહોની સંખ્યા 200નો આંકડો પાર કરી ગઈ.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...જરૂરિયાત છે."

ભારતની નિકાસ વધી

પાછલા ત્રણ મહિનામાં ચીનને થતી ભારતીય નિકાસમાં વૃદ્ધિનું કારણ જણાવતા આર્થિક નિષ્ણાતો કહે છે કે એનું મુખ્ય કારણ એ છે કે ચીનને કાચા લોખંડની ઝડપથી નિકાસ, જે પાછલા વર્ષની સરખામણીએ અનેક ઘણી વધારે છે.

ચીનના સીમા શુલ્ક ડેટા અનુસાર ભારતથી કાચા લોખંડની શિપમેન્ટ આ વર્ષે જાન્યુઆરીથી જૂન સુધીમાં 20 મિલિયન ટન થઈ ગઈ છે. વર્ષ 2019ના સમગ્ર 12 મહિનામાં તે ફક્ત 8 મિલિયન ટન હતી.

ચીન પોતાની અર્થવ્યવસ્થાને ફરીથી ચાલતી કરવા માટે સ્ટીલનું ઉત્પાદન વધારી રહ્યું છે. જેના માટે તેને ભારતથી... બાકીનો લેખ લખો:

છે. ચીનીઓ આ જોઈને ઘણા દુઃખી થાય છે કે ભારત આવી શક્તિઓના હાથોમાં રમી રહ્યું છે."

દુનિયાનો દરેક દેશ પોતાના ઉત્પાદનનો ખર્ચ ઘટાડવાનો પૂરો પ્રયત્ન કરે છે. દેશ આયાત અને નિકાસ પર સંપૂર્ણ રીતે નિર્ભર હોતા પણ નથી.

દરેક દેશ ઓછા ખર્ચમાં ઉત્પાદન અને વૅલ્યુ ચૅઇન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને અનેક ક્ષેત્રોમાં આત્મનિર્ભર બનવાનો પ્રયાસ કરે છે અને તેમણે એવું કરવું જોઈએ. કારણ કે એ એમનું આર્થિક હિત છે.

દેશો કોઈ ચોક્કસ દેશ ઉપર નિર્ભર રહેવા નથી માગતા. એટલા માટે એ જરૂરી છે કે ચીન અને આસિયાન દેશો સહિત ભારતના તમામ વ્યાપારિક ભાગીદારોએ એ સમજવું જોઈએ કે આત્મનિર્ભરતાનો અર્થ એ નથી કે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તર પર ભારતની આર્થિક નિર્ભરતા સમાપ્ત થઈ જશે.

ડૉક્ટર ફૈઝલ અહેમદ માને છે કે સરહદ પરના મતભેદથી આર્થિક અને વ્યાપારિક સંબંધો પર અસર થઈ શકે છે. એમના પ્રમાણે આનો સાચો અંદાજ ત્રણ મહિના પછી આવશે.

ચીનને એમની સલાહ એ હતી, "એ જરૂરી છે કે ચીન પોતાની ભૂ-રાજનૈતિક મહત્વકાંક્ષાઓને નિયંત્રિત કરવા માટે એક પગલું આગળ વધે અને 'મેક ઇન ઇન્ડિયા'ની સાથોસાથ 'મેડ ઇન ચાઇના 2025' કાર્યક્રમો માટે બધાના લાભની સ્થિતિ બનાવવામાં મદદ કરે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...જરૂરી છે તેમ માનતા હોય છે. આ વાત સાચી પણ છે.

વજન ઉચકવા જેવી કસરતને કારણે સ્નાયુઓમાં રહેલું પ્રોટીન તૂટી જાય છે. તેથી સ્નાયુઓને ફરી મજબૂત કરવા પ્રોટીનની જરૂર પડે છે.

leucine નામનું એમિનો એસિડ મસલ્સમાં ફરી પ્રોટીન પૂરવાનું સૌથી અગત્યનું કામ કરે છે.

કેટલાક નિષ્ણાતો કહે છે કે કસરત કર્યા પછી પ્રોટીનયુક્ત આહાર લેવામાં ના આવે તો સ્નાયુઓમાંથી જેટલું પ્રોટીન ઓછું થયું હોય તેટલું ફરી ઉમેરાતું નથી.

એટલે કે જરૂરી પ્રમાણમાં મસલ્સ બનતા નથી. પ્રોટીન સપ્લીમેન્ટ્સ વેચતી કંપનીઓ કસરત પછી પ્રોટીન સાથેના શેક્સ... બાકીનો લેખ લખો:

રૂર નથી. પ્રોટીન મેળવવાનો તે સાનુકૂળ રસ્તો છે, પણ ખોરાકમાંથી પણ તે મળી જ રહે છે. પ્રોટીન બાર થોડા વધારાના પ્રોટીન સાથેની કેન્ડી બાર જ છે."

ટિપટન વધુમાં જણાવે છે કે બૉડી બિલ્ડર્સ માટે પણ વ્હે પ્રોટીન જેવી પ્રોડક્ટ જેટલી હાઇપ ઊભી કરાઈ છે તેટલી જરૂરી નથી.

"જીમમાં જવું જોઈએ અને વધારે આકરી કસરત કરવી જોઈએ તેના પર ધ્યાન આપવાના બદલે, કયા સપ્લીમેન્ટ્સ લેવા જોઈએ તેના પર બહુ ધ્યાન આપવામાં આવે છે.”

“બીજી પણ ઘણી બાબતો ધ્યાનમાં લેવાની હોય છે, જેમ કે ઊંઘ, તણાવ અને ખોરાક," એમ તેઓ કહે છે.

ટિપટનની વાત સાથે મોટા ભાગના નિષ્ણાતો પણ સહમત થાય છે કે સપ્લિમૅન્ટ્સને બદલે ખોરાકમાંથી જ પ્રોટીન મેળવવું જોઈએ.

આમાં કેટલાક અપવાદ હોઈ શકે છે, જેમ કે એથ્લિટ્સ જેમના માટે રોજિંદી જરૂરિયાતનું પ્રોટીન ખોરાકમાંથી મેળવવું મુશ્કેલ હોય છે એમ ગ્રેઆમ ક્લોઝ કહે છે.

લીવરપૂલ જ્હોન મૂર્સ યુનિવર્સિટીના હ્મુમન ફિઝિયોલોજીના પ્રોફેસર ક્લોઝ કહે છે, "તે લોકોને રોજિંદું જે પ્રોટીન લેવાની ભલામણ કરાઈ હોય છે, તેનાથી વધારે લેવાની જરૂર હોય છે. આ વાતને સમર્થન આપતા પુરાવાઓ પણ છે."

આવા સંજોગોમાં તેમના માટે પ્રોટીન શેક ઉપયોગી થઈ શકે છે એમ તેઓ કહે છે.

બીજા કોને એક્સ્ટ્રા પ્રોટીનથી ફાયદો થાય? વૃદ્ધોને ફાયદો થઈ શકે છે. કેમ કે ઉંમર વધવા સાથે સ્નાયુઓને જાળવી રાખવા માટે વધારે પ્રોટીનની જરૂર પડે છે.

પરંતુ વૃદ્ધ થવા સાથે આપણે ઓછું પ્રોટીન લેતા થઈએ છીએ. મોટી ઉંમરે બીજા સ્વાદ કરતાં ગળ્યા પદાર્થો વધારે ભાવે છે તેના કારણે પણ એવું થાય છે.

ન્યૂ કેસલ યુનિવર્સિટીના રમતગમત અને કસરત વિજ્ઞાનના પ્રોફેસર એમ્મા સ્ટિવન્સન ફૂડ કંપનીઓ સાથે મળીને આ બાબતમાં કામ કરી રહ્યા છે.

વૃદ્ધો બિસ્કિટ જેવો નાસ્તો વધારે ખરીદતા હોય છે, તેમાં પ્રોટીનનું પ્રમાણ વધારવા માટે તેઓ કોશિશ કરી રહ્યા છે.

તેઓ કહે છે, "મોટી ઉંમરે આપણે ઓછો શ્રમ કરીએ છીએ અને નબળા પડી જઈએ છીએ, તેથી સ્નાયુઓ જાળવી રાખવા જરૂરી છે."

પોતાના વજનના દર કિલો પ્રમાણે પ્રોટીનનું પ્રમાણ વધારીને 1.2 ગ્રામ જેટલું કરવું જોઈએ એમ તેઓ કહે છે.

એક વાત સારી છે કે વધારે પડતું પ્રોટીન લેવાનું શક્ય બનતું નથી.

વધુમાં વધુ કેટલું પ્રોટીન લઈ શકાય તેની મર્યાદા છે ખરી, પણ ત્યાં સુધી પહોંચવું 'લગભગ અશક્ય' છે, એમ ટીપટન કહે છે.

"કેટલાક આહારશાસ્ત્રીઓ ચિંતા વ્યક્ત કરતાં હોય છે વધારે પ્રોટીનયુક્ત ખોરાક લેવાથી કિડની અને હાકડાને અસર થાય છે.“

“જોકે...


...જવણી અને સામૂહિક કાર્યક્રમને મંજૂરી અપાશે નહીં.

ભારતમાં કોરોના સંક્રમણની પરિસ્થિતિ શું છે?

છ નવેમ્બર 2020 પછી પ્રથમ વખત ભારતમાં કોરોના સંક્રમણના દૈનિક નવા કેસોનો આંકડો 50 હજારને પાર થયો છે. ગુરુવારે  ભારતમાં કોરોના સંક્રમણના 53,476 નવા કેસ આવ્યા છે અને 251 મૃત્યુ થયા છે.

દેશમાં કોરોના સંક્રમણના ત્રણ લાખ 95 હજારથી વધારે સક્રિય કેસ છે. ભારતમાં પાંચ કરોડ 31 લાખથી વધારે લોકોને કોરોનાની રસી આપી દેવામાં આવી છે.

મહારાષ્ટ્ર, પંજાબ સહિત અન્ય રાજ્યોને લઈને કેન્દ્ર સરકારે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. મહારાષ્ટ... બાકીનો લેખ લખો:

ી અરસ થશે. વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠના નેતૃત્વમાં ચાલી રહેલી કોવેક્સ યોજનાનો હેતુ બધા દેશોને કોરોનાની રસી મળી રહે એ સુનિશ્ચિત કરવું છે.

ભારતે અત્યાર સુધી 76 દેશોને કોરોનાની રસીના લગભઘ છ કરોડ ડોઝ મોકલ્યા છે. ભારતે એક એપ્રિલથી 45 વર્ષથી મોટી ઉંમરના બધા લોકોને રસી આપવાનો નિર્ણય કર્યો છે. એટલે રસીની માગ વધવી સ્વાભાવિક છે. ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયમાં એક સૂત્રે બીબીસી સંવાદદાતા સૌતિક બિસ્વાસને કહ્યું, નિર્યાત પર  માત્ર થોડા સમય માટે રોક લગાવી છે અને ઘરેલૂ માગને પ્રાથમિકતા આપવી પડશે."

સમાચાર સંસ્થા રૉયટર્સે પણ વિદેશ મંત્રાલયના સૂત્રને ટાંકતા લખ્યું છે કે ગુરુવારથી રસીની નિકાસ બંધ રહેશે, આ રોક ત્યાર સુધી રહેશે જ્યાર સુધી ભારતની પરિસ્થિતિ સ્થિર નથી થઈ જતી.

જોકે આ રસી બનાવતી કંપની સીરમ ઇન્સ્ટિસ્ટ્યૂટ ઑફ ઇન્ડિયા તરફથી કોઈ ટિપ્પણી નથી આવી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...જવાબમાં ગગજી પણ કહે છે, "આમાં જો વેપારીને વધારે નફો મળશે તો તે બીજા સમાજના લોકો પાસે જશે.આ વર્ષે અમે પાટીદાર બિઝનેસ સમિટમાં તમામ સમાજના લોકોને સ્થાન આપ્યું છે."

જોકે, પ્રાધ્યાપક હેમંતકુમાર શાહ પણ કહે છે, "વેપારી માત્ર નફો જુએ છે. માત્ર તે સમાજની બિઝનેસ સમિટમાં આવશે પરંતુ વ્યવસાય તો સમાજની બહાર પણ કરશે."

મંદીના સમયમાં કોણ રોજગારી આપશે?

અગાઉ પણ બ્રહ્મસમાજ અને પાટીદાર સમાજ દ્વારા બિઝનેસ સમિટ યોજવામાં આવી હતી અને તેમાં સમાજના યુવાનોને રોજગારી મળી હોવાનો દાવો પણ કરાયો છે.

બ્રહ્મસમાજના દિનેશ સુતરિ... બાકીનો લેખ લખો:

અને ઉપમુખ્ય મંત્રી પણ આવે છે"

ગગજીભાઈએ કહ્યું, "વેપાર-ધંધા અને રોજગાર દ્વારા સર્વ સમાજનો ઉદ્ધાર થઈ શકે છે. એટલે અમે આ કાર્ય કરવાનું વિચાર્યું અને શરૂઆત કરી."

અર્થશાસ્ત્રી રોહિત શુક્લ કહે છે, "રાજકારણીઓ બહુ ટૂંકા ગાળાનું વિચારીને ચાલતા હોય છે. સમાજ વિખૂટો પડશે તેના અંગે કોઈ હાલ વિચારશે નહીં."

"વિચારવાનો આપણી પાસે સમય નથી. લાંબે ગાળે ખ્યાલ આવશે પરંતુ આ પ્રકારના મેળાવડાથી જે મતમાં ગાબડાં પડે તે ભરાઈ જાય છે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...જા સરસંઘચાલક માધવરાવ સદાશિવરાવ ગોલવલકર ઉર્ફે ગુરુજી રાજકારણને દ્વિતિય કક્ષાનું કર્મ ગણતા હતા. તેમણે રાજકારણમાં ક્યારેય રસ લીધો ન હતો.

જનસંઘની સ્થાપના વખતે આરએસએસમાંથી રાજકારણમાં ગયેલા સ્વયંસેવકોને તેમણે કહ્યું હતું કે તમે ભલે ગમે તેટલી ઉંચાઈ પર પહોંચો, પણ આખરે તો તમારે ધરતી પર આવવાનું છે.

ગુરુજી આરએસએસને હંમેશા રાજકારણથી ઉપર ગણતા હતા.

આજે મોહન ભાગવત પણ આરએસએસના એક શક્તિશાળી સ્વયંસેવકને સાંકેતિક રીતે એ સમજાવી રહ્યા છે કે રાજકારણમાં તમે ભલે સર્વોચ્ચ હોદ્દે પહોંચ્યા હો, પણ સંગઠનનું સ્થાન તેથી... બાકીનો લેખ લખો:

કે આરએસએસએ બલરાજ મધોક જેવા પ્રખર તથા મજબૂત હિંદુત્વવાદી નેતાને દૂધમાંથી માખીની માફક ફેંકી દીધા હતા.

ઉગ્ર હિંદુત્વનું પ્રતિક બની ચૂકેલા લાલકૃષ્ણ અડવાણીને પણ મહમ્મદ અલી ઝીણાને વખાણવા બદલ બાજુ પર હડસેલી દીધા હતા.

તેથી આરએસએસ કોઈ પણ નેતાને ત્યાં સુધી જ ટેકો આપશે જ્યાં સુધી તેઓ લોકપ્રિયતાના શિખર પર રહેવાની સાથે-સાથે આરએસએસના એજન્ડાને આગળ વધારતા રહે.

જોકે, નરેન્દ્ર મોદીના કિસ્સામાં એ પરિસ્થિતિ હજુ સર્જાઈ નથી.

#BBCShe: 'હું શરમ અને સંકોચ અનુભવી રહી હતી'

અત્યારે તો મોહન ભાગવતે એટલું જ કહ્યું છે કે રાજકીય પક્ષો પોતપોતાની ગણતરી અનુસાર નારા બનાવતા રહે છે. આરએસએસ એ નારા સાથે સહમત હોય એ જરૂરી નથી.

આ વાત એવો સંકેત આપે છે કે કોંગ્રેસ સાથે સત્તાનો ખેલ ખેલી રહેલા નરેન્દ્ર મોદી કોંગ્રેસને જે નજરે જુએ છે એ નજરે આરએસએસ કોંગ્રેસને જોતો નથી.

પોતાના રાજકારણનો રસ્તો કંટકવિહોણો કરવા ભારતને કોંગ્રેસમુક્ત કરવું નરેન્દ્ર મોદી માટે જરૂરી છે, પણ સંપૂર્ણ ભારતીય રાજકારણને ભગવા રંગે રંગવું અને હિન્દુત્વને દરેક રાજકીય પક્ષ માટે મજબૂરી બનાવવાનું આરએસએસ માટે વધારે જરૂરી છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...જાપાન મૉડલ'ની વાત ગર્વભેર કરી હતી અને કહ્યું હતું કે 'અન્ય દેશોએ પણ જાપાન પાસેથી શિખવું જોઈએ.'

જાપાનના કિસ્સામાં શું ખાસ છે?

જાપાનના નાયબ વડા પ્રધાન ટારો અસોએ કહ્યું હતું તેમ, જાપાનીઓની 'ઉચ્ચ ગુણવત્તાયુક્ત જીવનશૈલી'ને કારણે આ શક્ય બન્યું હતું.

આ મામલે તેમનું કહેવું છે કે 'બીજા કોઈ દેશની સરખામણીએ જાપાનના લોકો બહેતર જીવન જીવે છે અને સાંસ્કૃતિક રીતે બહેતર હોવાને કારણે એવું છે.'

અનેક લોકોએ ટારા અસોના આ નિવેદનની ટીકા કરતાં કહ્યું હતું કે 'પોતાના વંશને અન્ય કરતાં બહેતર માનવાની તેમની વિચારધારાને ક... બાકીનો લેખ લખો:

જના ડાયરેક્ટર પ્રોફેસર કૈંજી શિબુયાએ કહ્યું હતું કે 'કોઈ વાઈરલ સંક્રમણ એશિયામાં જ પ્રસરે અને ત્યાં જ સીમિત રહી જાય એવું કઈ રીતે બને?'

જોકે, જાપાનમાં એવી કોઈ ખાસ વાત છે, જેને લીધે ત્યાં સંક્રમણ આટલું મર્યાદિત રહ્યું, એ વાતનો પ્રોફેસર કૈંજી ઈનકાર કરતા નથી, પણ તેઓ જાપાનીઓમાં કોઈ 'ઍક્સ ફૅક્ટર' હોવાની વાત સાથે સહમત નથી.

તેઓ માને છે કે જે દેશો આ સંક્રમણ પર નિયંત્રણ મેળવી શક્યા છે, તેઓ એવું કરી શક્યા કારણ કે ત્યાંના લોકોએ કેટલાંક કામ ગંભીરતાપૂર્વક કર્યાં હતાં.

જાપાની લોકોમાં ચહેરા પર માસ્ક પહેરવાની આદત આજથી લગભગ 100 વર્ષ પહેલાંની છે. 1919માં ફ્લૂની મહામારીના સમયથી અને એ પછીથી લોકોએ માસ્ક પહેરવાનું છોડ્યું જ નથી.

જાપાની સમાજમાં એવી માન્યતા છે કે કોઈને શરદી-સળેખમ થાય તો તેણે તેની આજુબાજુના લોકોને ચેપથી બચાવવા માટે માસ્ક પહેરવાનું તરત શરૂ કરી દેવું જોઈએ.

હૉંગકૉંગ યુનિવર્સિટીમાં પબ્લિક હેલ્થ સ્કૂલના ડાયરેક્ટર કેઈજી ફુફુડાએ કહ્યું હતું કે 'સંક્રમણના ફેલાવાને રોકવામા માસ્ક ઘણો ઉપયોગી છે. તે લોકોને એવો સંકેત પણ આપે છે કે માસ્ક જોઈને સતર્ક રહો અને તમારી આસપાસ સંક્રમણ છે તે સમજો.'

1950ના દાયકામાં જાપાનમાં ટીબીનો ફેલાવો થવાને કારણે ત્યાં ઉત્તમ જાહેર આરોગ્યવ્યવસ્થા વિકસાવવામાં આવી હતી. એ વ્યવસ્થા મારફત કૉન્ટેક્ટ ટ્રેસિંગ કરવામાં આવતું હતું. કોઈ મહામારી સામે લડવા માટે આવી વ્યવસ્થા પણ મહત્વપૂર્ણ ચીજ છે.

જાપાન જલદી સમજી ગયું ત્રણ 'સી'ને

નિષ્ણાતો માને છે કે આ મહામારીની બે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ પેટર્નને જાપાન બહુ ઝડપથી સમજી ગયું હતું.

ક્યોટો યુનિવર્સિટીના રિસર્ચર ડો. કુઝુઆકી જિન્દાઈએ કહ્યું હતું કે 'જાપાનમાં એક તૃતિયાંશથી વધુ ઈન્ફેક્શન એકસમાન જગ્યાઓ પરથી ફેલાયું હતું. ભીડ હતી, ધમાલ હતી એવી મ્યુઝિક પાર્ટીમાં ઘણા લોકોને ચેપ લાગ્યો હતો. એ બાબતે લોકોને ઝડપભેર જણાવવામાં આવ્યું હતું, જેથી તેઓ ત્યાં ન જાય.'

સંશોધકોની એક ટીમના તારણ મુજબ, 'મર્યાદિત જગ્યા હોય, ભીડભાડ હોય, શ્વાસ લેવાં મુશ્કેલી થાય અને જ્યાં લોકોએ એકમેકની તદ્દન બાજુમાં ઉભું રહેવું પડે તેમ હોય ત્યાં જોખમ વધારે છે.'

તેથી પાર્ટીઓ, જિમ, બાર, ક્લબ વગેરેને સૌથી વધુ જોખમી જગ્યાઓની શ્રેણીમાં રાખવામાં આવ્યાં હતાં.

સંશોધકોની ટીમને એ પણ જાણવા મળ્યું હતું કે જેમને હલકો ચેપ લાગ્યો છે, તેઓ બીજાને સંક્રમિત કરી શકતા નથી.

જાપાનમાં એક પ્રારંભિક અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું હતું કે...


...જાય છે? તેમની યોગ્ય પ્રમાણમાં નિંદા કેમ નથી થતી અને તેના પર કાયદાકીય કાર્યવાહી કેમ નથી થતી?

સીપીઆઈ(એમ)નાં મહિલાવાદી નેતા કવિતા કૃષ્ણન માયાવતી પર કરાતી ટિપ્પણીઓને મહિલાવિરોધી અને દલિતવિરોધી વિચારોનું પરિણામ ગણાવે છે.

તેમણે બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું, "આપણો સમાજ એ હદ સુધી સેક્સિસ્ટ અને કાસ્ટિસ્ટ છે કે મહિલાઓ અને દલિતો પર ટિપ્પણી કરવી કોઈ મોટી વાત નથી ગણાતી. એટલે જ લોકોને પણ નથી લાગતું કે તે કંઈ અલગ કરી રહ્યા છે. તેમને લાગે છે કે આ તો સામાન્ય વાત છે અને તમામ એવું કરે છે."

કવિતા કૃષ્ણનનું મા... બાકીનો લેખ લખો:

નજનક ટિપ્પણી કરનારા અથવા તેમની સાથે જોડાયેલાં ભદ્દા ટુચકા કરનારઓમાં મોટા ભાગના સવર્ણ પુરુષો છે.

સિંથિયા કહે છે, "મને નથી લાગતું કે કોઈ દલિત મહિલા માયાવતીના રંગ-રૂપ અથવા શરીર પર આપત્તિજનક ટિપ્પણી કરી શકે છે. એવું કરનાર સવર્ણ પુરુષોની સંખ્યા વધારે છે કારણ કે તેમની નજરમાં દલિત મહિલાઓનું કોઈ ખાસ મહત્વ નથી."

સિંથિયાના કહેવા પ્રમાણે આવું કરનારા લોકોને પોતાની ભૂલોને એટલા માટે ધ્યાને નથી આવતી, કેમ કે જન્મથી મળેલા 'પ્રિવિલેજ'ને લીધે તેઓ આને સહજ ગણે છે.

યૌન હિંસાને રંગ-રૂપ સાથે જોડવી

માયાવતી

કવિતા કૃષ્ણન દલિત અને પછાત વર્ગની મહિલાઓ પ્રત્યે લોકોનો દૃષ્ટિકોણ સમજાવવા માટે રાજસ્થાન કોર્ટની એક ટિપ્પણી યાદ કરાવે છે.

વર્ષ 1995માં હાઈકોર્ટ દ્વારા પછાત જાતિ સાથે સંબંધ ધરાવતાં ભંવરીદેવીના બળાત્કારના આરોપીઓને એમ કહીને છોડી મુકવામાં આવ્યા હતા કે ઉચ્ચ જાતિનો કોઈ પુરુષ પછાત જાતિની મહિલા પર બળાત્કાર નથી કરી શકતો કારણ કે તે તેને 'અશુદ્ધ' માને છે.

વર્ષ 1995ની જ વાત છે જ્યારે ઉત્તર પ્રદેશમાં ગેસ્ટહાઉસ કાંડ પછી માયાવતીએ કહ્યું કે તે દિવસે તેમને બળાત્કારનો ડર લાગ્યો તો મુલાયમ સિંહ યાદવે એક રેલીમાં કહ્યું, "શું માયાવતી એટલી સુંદર છે કે કોઈ તેમનો બળાત્કાર કરવા ઇચ્છે?"

કૉંગ્રેસ નેતા રીટા બહુગુણા જોશીએ વર્ષ 2009માં ઉત્તર પ્રદેશનાં તત્કાલીન મુખ્ય મંત્રી માયાવતીને બળાત્કાર પીડિતાઓના માટે વળતરની રકમ વધારવાના સંદર્ભમાં કહ્યું કે 'માયાવતીને શરમમાં મૂકવા માટે તેમના પર વળતરની રકમ ફેંકીને કહેવું જોઈએ કે જો તમે બળાત્કાર માટે રાજી થઈ જાવ તો તમને એક કરોડ રૂપિયા આપીશ.'

એટલે વાત માત્ર મહિલાઓની દરેક સફળતા અથવા નાકામીને તેમના ચહેરા અને શરીર સાથે જોડવા સુધી સીમિત નથી. બળાત્કાર જેવા જાતીય આરોપોને તેમના રૂપ સાથે જોડવામાં આવે છે.

#MeToo ચળવળની શરૂઆત કરનારા ટૅરેના બર્કની તસવીર સોશિયલ મીડિયા પર શૅર કરવામાં આવી અને કહેવામાં આવ્યું કે 'સમજમાં નથી આવતું કે #MeToo જેવી ચળવળની જરૂર કેમ પડી? તેમના જેવી કાળી, જાડી અને ભદ્દી મહિલાનું કોઈ જાતિય શોષણ કેમ કરે?'

ટૅરેના બર્ક એક બ્લેક અમેરિકન મહિલા છે અને એ પણ સ્પષ્ટ છે કે પોતાના સમાજમાં તેઓ પણ ક્યાંકને ક્યાંક હાંશિયા પર જ છે.

આખા સમુદાયનું અપમાન

કવિતા કૃષ્ણન કહે છે, "પુરુષવાદી અને જાતિવાદી સમાજની આ જ ધારણા છે કે મહિલા જ પોતાના બળાત્કાર અને જાતીય શોષણ માટે જવાબદાર છે. આવા જ વિચારની ઝલક સમયાંતરે લોકોનાં...


...જાયું છે કે તેઓ આ દેશમાં કઈ રીતે રહેશે તેનો નિર્ણય બહુમતી હિંદુઓ કરશે.

હર્ષ મંદર, રામચંદ્ર ગુહા અને મુકુલ કેશવન બુદ્ધિજીવી વિદ્વાન છે. તેમની વિદ્વતા બાબતે સવાલ ઉઠાવવાનો કોઈ અર્થ નથી, પરંતુ તેમની વાતો સંપૂર્ણપણે સાચી નથી એ પણ સંપૂર્ણપણે સત્ય છે.

હકીકત એ છે કે સામાજિક સ્તરે મુસલમાનો સાથે હળવા-મળવાથી કે તેમના વિસ્તારોમાં થોડો સમય વીતાવી લેવાથી મુસ્લિમ મનોદશા અને સામાજિક મર્યાદાનાં વિવિધ પાસાંને સમજવાનું મુશ્કેલ છે.

ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ અખબારમાં ચાલી રહેલી આ ચર્ચામાં નવી એન્ટ્રી બ્રાઉન યુનિવર્સિટી... બાકીનો લેખ લખો:

દેશો માટે મુશ્કેલીનું કારણ ન બની શકે, કારણ કે જે રીતે આપણે ખુદનું શોષણ નહીં થવા દઈએ તેમ આપણે કોઈ પણ પ્રકારનું શોષણ પણ નહીં કરીએ. સ્વરાજ્ય વડે આપણે સમગ્ર માનવજાતની સેવા કરીશું."

મહાત્મા ગાંધીની વાત રાષ્ટ્રવાદના નિશ્ચયને સંકીર્ણતાથી બહુ દૂર લઈ જાય છે અને ખરા અર્થમાં રાષ્ટ્રવાદની સાચી તસ્વીર છે.

મહાત્મા ગાંધી સારી રીતે સમજતા હતા કે દેશભક્તિનો આધાર ધર્મ હોઈ શકે નહીં અને કોઈ પણ ધર્મમાં પરિવર્તનનો અવાજ તેની અંદરથી આવતો જોઈએ. બહારથી આવનારા અવાજ સામે હકારાત્મક પ્રતિસાદ મળવાની શક્યતા નથી.

દાખલા તરીકે, કેટલા હિંદુઓ તેમના ધાર્મિક, સામાજિક, સાંસ્કૃતિક જીવન બાબતે મુસલમાનો કે ખ્રિસ્તીઓની ટીકા-ટિપ્પણી સાંભળવાનું પસંદ કરશે?

ગાંધીજીને નૈતિક બળમાં વિશ્વાસ હતો, પણ દેશનું રાજકારણ હાલ સંખ્યાબળ પર ચાલી રહ્યું છે.

(આ લેખકના અંગત વિચાર છે.)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...જીએ કોલકતામાં એવી જગ્યાએ રહેવાનું પસંદ કર્યું, જ્યાં હિંસાથી ભારે નુકસાન થયું હતું.

આ માટે એક મુસ્લિમ વિધવાનો 'હૈદરી મહેલ' એકદમ યોગ્ય જગ્યા હતી. આજુબાજુના વિસ્તારોમાં હિંદુઓ બહુમતીમાં હતા.

પાસે જ મિયાં બાગાન વિસ્તાર હતો. જ્યાં એટલી હદે લૂંટફાટ અને આગચંપી થઈ હતી કે પોતાની પીડા રજૂ કરવા કોઈ બચ્યું જ ન હતું.

ગાંધીજીએ હૈદરી મહેલમાં રહેવા માટે તૈયારી દાખવી. સાથે જ શરત મૂકી કે સુહરાવર્દી પણ તેમની સાથે રહે.

લગભગ એક વર્ષ અગાઉ સુહારાવર્દીએ 'ડાયરેક્ટ એક્શન'માં સેંકડો હિંદુઓની હત્યા કરી હતી.

હજારો... બાકીનો લેખ લખો:

રી સેનામાં માત્ર એક જ વ્યક્તિ છે અને ત્યાં પૂર્ણપણે શાંતિ છે.

નોઆખલીની યાત્રા દરમિયાન ગાંધીજી કેટલાક દિવસો માટે કોલકાતામાં રોકાવાના હતા, પરંતુ તેમણે એક મહિના સુધી રોકાવું પડ્યું.

એ સમયે કોલકાતા પણ જાણે બારૂદના ઢગ પર બેઠું હતું અને એક પલિતો ચંપાવાની રાહ જોવાતી હતી.

એટલે ગાંધીજી નીકળી ન શક્યા, ગાંધીજીએ બારૂદને નિષ્ક્રિય કરી દીધો અને પલિતાને પણ બુજાવી દીધો.

એક વર્ષ પહેલા સુહરાવર્દી અને તેની આદર્શવાદી પ્રતિજ્ઞા સાંભળીને લોકોને આશ્ચર્ય થતું હતું.

હુલ્લડખોર હિંદુ નવયુવાનો પણ પ્રાયશ્ચિત કરવા લાગ્યા હતા.

દિલ્હીને ગાંધીની જરૂર

હવે દિલ્હી ગાંધીને સાદ આપી રહ્યું હતું. જશ્નનો માહોલ દૂર થઈ ગયો હતો. હવે દિલ્હીને ગાંધીની જરૂર હતી.

કોલકતાના ગાંધીજીથી દિલ્હી ફરી એક વખત અભિભૂત થઈ ગયું હતું. દિલ્હી આતુરતાપૂર્વક મહાત્માની રાહ જોઈ રહ્યું હતું.

નવી સપ્ટેમ્બરે સવારે ગાંધીજી બેલૂર થઈને ટ્રેન મારફત દિલ્હી પહોંચ્યા. ગાંધીજીને વાતાવરણ બરાબર ન લાગ્યું.

ચોમેર સ્મશાનશાંતિ પ્રવર્તમાન હતી. સામાન્ય ઔપચારિકતામાં પણ અફરાતફરી પ્રવર્તી રહી હતી, જે ઊડીને આંખે વળગતી હતી.

સરદારના ચહેરા પર નિરાશા

સરદાર પટેલ ગાંધીજીને સ્ટેશને લેવા પહોંચ્યા હતા, પણ તેમના ચહેરા પર સ્મિત ન હતું.

સંઘર્ષના કપરા દિવસોમાં પણ ખુશમિજાજ રહેતા સરદારના ચહેરા પર નિરાશા નજરે પડી હતી.

જે લોકો આવશે તેવી અપેક્ષા હતી, તેઓ ગેરહાજર હતા. ગાંધીજીની ચિંતા વધારવા માટે આ બાબત પૂરતી હતી.

કારમાં બેસતાની સાથે જ સરદારે મૌન તોડ્યું: પાંચ દિવસથી હુલ્લડ થઈ રહ્યા છે. દિલ્હી લાશોની નગરી બની ગઈ છે.

લૂંટફાટ, કત્લેઆમ, કર્ફ્યુ

ગાંધીજીને વાલ્મીકિ બસ્તી પસંદ હતી, પરંતુ તેમને ત્યાં લઈ જવાયા ન હતા.

બિરલા હાઉસમાં તેમના નિવાસની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હતી.

ગાડી ત્યાં પહોંચી કે તરત વડાપ્રધાન નહેરુ પણ આવી ગયા. તે સંયોગ ન હતો.

નહેરુના ચહેરા પરથી પણ નૂર ગાયબ હતું. એક મહિનામાં ચહેરા પર કરચલીઓ વધી ગઈ હતી.

તેઓ આવેશથી ધૂંઆપૂંઆ હતા. તેમણે એક શ્વાસમાં 'બાપુ'ને બધીય વાતો કહી દીધી.

લૂંટફાટ, કત્લેઆમ, કર્ફ્યુ સહિતની તમામ માહિતી આપી.

ખાવાપીવાની ચીજોની અછત, સાધારણ નાગરિકની દુર્દશા, પાકિસ્તાનને કેવી રીતે કહેવું કે ત્યાં અમારા નાગરિકોની રક્ષા કરો...કોઈ ડૉ. જોશીનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો., જેઓ હિંદુ-મુસ્લિમનો ભેદ કર્યા વગર તમામની સમાન રીતે સેવામાં મગ્ન હતા.

તેમને મુસલમાનના ઘરમાંથી ગોળી મારવામાં આવી હતી....


...જીતતી આવી છે, પરંતુ આ વખતે આ વૉર્ડમાંથી ૩ AIMIMનાં ઉમેદવારો જીતી ચૂક્યા છે.

અમદાવાદ શહેરમાં દરિયાપુર, જમાલપુર-ખાડિયા અને દાણીલીમડા એ ત્રણ વિધાનસભા બેઠક એવી છે જ્યાં મુસ્લિમ અને દલિત મતદાતાઓ હાર-જીત પર અસર કરી શકે છે. હાલમાં ગુજરાતમાં 3 મુસલમાન ધારાસભ્યો છે, જે ત્રણેય કૉંગ્રેસના છે, જેમાં ગ્યાસુદ્દીન શેખ (દરિયાપુર), ઇમરાન ખેડાવાલા (જમાલપુર-ખાડિયા) અને જાવેદ પીરઝાદા (વાંકાનેર)નો સમાવેશ થાય છે.

કેવી રીતે બદલાશે પરિસ્થિતિ?

અમદાવાદ જેવા શહેરમાં કોઈ એક હિન્દુ વિસ્તારથી જ્યારે મુસલમાન વિસ્તારમાં ... બાકીનો લેખ લખો:

વાસી, મુસલમાન અને દલિત વિસ્તારોમાં પાર્ટીની કેડર ઊભી કરશે, અને તમામ લોકોની સાથે કામ કરશે."

તેઓ કહે છે કે આવનારા સમયમાં AIMIM ગુજરાતમાં દરેક મતદાતાઓ માટે એક મજબૂત વિકલ્પ બનીને બહાર આવશે."

ઔવેસીએ ગુજરાતની રાજનીતિ માટે શું કહ્યું?

બીબીસી ગુજરાતી સાથેની તેમની મુલાકાત સમયે અસદુદ્દીન ઔવેસીએ કહ્યું હતું કે, ગુજરાતમાં 2002ના કોમી તોફાનો બાદ બન્ને સમુદાયો વચ્ચે અંતર ખૂબ વધી ગયું. તમે ગોધરા જેવા નાના વિસ્તારની વાત કરો કે પછી અમદાવાદ રિવરફ્રન્ટની વાત કરો, દરેક જગ્યાએ ગરીબ અને વંચિત લોકોને વિકાસથી દૂર રાખવામાં આવ્યા છે.

તેઓ વધુમાં કહે છે કે, મુસલમાન વિસ્તારોની તકલીફને સરકાર સુધી પહોંચાડવા માટે તેમને પ્રતિનિધિ જોઈએ, જે હજી સુધી ભાજપ કે કૉંગ્રેસ બંન્ને પાર્ટીઓ નથી આપી શકી, માટે મુસલમાનના એક વિકલ્પ તરીકે અમે આવ્યા.

તેમણે કહ્યું કે આવનારા દિવસોમાં AIMIM ગુજરાતના અનેક વિસ્તારોમાંથી વિધાનસભાની ચૂંટણી પણ લડશે.

ઔવેસીએ કહ્યું હતું કે, 1984માં છેલ્લે વખત અહીંથી કૉંગ્રેસના અહેમદ પટેલ ચૂંટણી જીતીને સાંસદ બન્યા હતા, ત્યારબાદ કોઈ મુસલમાનને કૉંગ્રેસે લોકસભાની ચૂંટણી માટે ઉમેદવારી આપી નથી, અને હવે તે પરસ્થિતિને બદલવા માટે અમારી પાર્ટી અહીં કામ કરશે.

પોતાના જીતેલા ઉમેદવારો સાથે વાત કરતા તેમણે કહ્યું હતું કે ચૂંટણી જીત્યા બાદ લોકોનું કામ કરવા માટે તેમને  સતત સરકાર સામે સંઘર્ષ કરવો પડશે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો.


...જીતી જશે. પરંતુ 'હમણાં તેઓ જીતી નહીં શકે' એ વાત કહેવી પણ ઉતાવળ છે.

એ કહેવું જરૂરી છે કે હાલની પરિસ્થિતિમાં એવું કંઈ દેખાતું નથી કે જેનાથી લાગે કે ભાજપ પાછલી ચૂંટણી કરતા સારું પ્રદર્શન કરી શકશે.

મોદીની લોકપ્રિયતા ઘટી અને રાહુલની વધી?

પહેલી વાત એ કે મોદીની લોકપ્રિયતામાં કેટલો ઘટાડો આવ્યો છે અને શું આ સ્થિતિ લાંબા ગાળા સુધી યથાવત રહેશે? તેનો જવાબ કોઈ આપી શકતું નથી.

બીજી વાત એ કે રાહુલ ગાંધીની લોકપ્રિયતા કેટલી વધી છે અને શું તેમને લોકો મોદીના વિકલ્પ તરીકે જોઈ રહ્યા છે? તેનો પાક્કો જવાબ કોઈ પાસ... બાકીનો લેખ લખો:

ો કોઈ આધાર વિશ્લેષકો પાસે નથી.

પિક્ચર હજુ બની રહ્યું છે અને લોકો ક્લાઇમેક્સ બતાવવામાં લાગેલા છે. થોડી રાહ જુઓ.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...જીવતા રહેવાનો સંઘર્ષ

હજારા તેમની સુરક્ષાને લઈને ચિંતિત છે

હઝારા પોતાની સુરક્ષાને લઈને ડરેલા રહે છે.

મોટા ભાગના હઝારા બલૂચિસ્તાનમાં રહે છે જેને દેશનો સૌથી ઓછો વિકસિત પ્રાંત માનવામાં આવે છે.

આ વિસ્તારમાં મોટા પ્રમાણમાં પ્રાકૃતિક સંસાધનોનો ભંડાર છે અને આ ભાગમાં ચીન-પાકિસ્તાન આર્થિક કૉરિડૉર (સીપીઈસી) પણ પડે છે.

ધ ન્યૂઝ દૈનિક અખબારે 30 ડિસેમ્બરે એક લેખ પ્રકાશિત કર્યો જેમાં લખ્યું હતું, "બલૂચિસ્તાનમાં એવી સામાન્ય ભાવના છે કે પ્રાંતના કોલસા અને ગેસના ભંડારનું કેન્દ્ર (સંઘીય સરકાર) અને બીજા પ્રાંત ... બાકીનો લેખ લખો:

ળ કરી હતી.

સામાજિક કાર્યકર્તા સજ્જાદ ચંગેઝી અને તેમના પરિવારે આ હત્યાઓની વિરુદ્ધમાં ભૂખહડતાળ કરી હતી

છેવટે નવ જાન્યુઆરીએ ક્વેટા શહેરમાં વડા પ્રધાને પ્રદર્શનસ્થળની મુલાકાત કરી અને ભરોસો અપાવ્યો કે સરકાર તેમની સુરક્ષા કરશે.

આ પહેલાં ગૃહમંત્રી શેખ રાશિદે કહ્યું હતું કે આ ઘટનામાં સામેલ રહેલાં 'તત્ત્વો'ને છોડવામાં નહીં આવે. તેઓ પહેલા કેન્દ્રીયમંત્રી હતા, જે વડા પ્રધાનના આદેશથી ક્વેટા પ્રવાસે ગયા હતા.

રાશિદના પ્રવાસ પછી સરકારે બલૂચિસ્તાનના ગૃહમંત્રીને નેતૃત્વમાં આ હત્યાઓની તપાસ માટે ઉચ્ચસ્તરીય કમિટીનું ગઠન કર્યું. મૃત્યુ પામેલા લોકોના પરિવારને વળતર અને નોકરી આપવાનો વાયદો કરવામાં આવ્યો.

જોકે સામાજિક કાર્યકર્તાઓનું માનવું છે કે હઝારાને નિશાન બનાવાનું બંધ કરવા માટે ઘણું બધું કરવાની જરૂર છે.

ચંગેઝી બીબીસી મૉનિટરિંગને કહે છે, "બલોચ લોકો એક અલગ પ્રાંત ઇચ્છે છે પણ અમે ક્યારેય તેની માગ કરી નથી. અમે ગેસ, સોના અથવા સીપીઈસીમાં ભાગીદારી નથી ઇચ્છતા."

"અમે ઇચ્છતા હતા કે અમારાં બાળકો સવારે શાળાએ જઈ શકે, પુરૂષો કામે જઈ શકે અને રાત્રે ઘરે પરત ફરી શકે. અમે જીવવાનો અધિકાર માગીએ છીએ."

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...જુલાઇ, ૧૯૩૮, પૃ.૧૫૭)

બ્રહ્મચર્યની દિશામાં તેમની ગતિ માટે આધ્યાત્મિક વૃત્તિની સાથે જાહેર સેવાની ભાવના પણ કારણભૂત હતી

તે માનતા હતા કે બીજી ઇન્દ્રિયોને છૂટી મૂકીને વિષયવાસના પર કાબૂ મેળવી શકાય નહીં. તેમાં સ્વાદ પર કાબુ મેળવવાને તે મુખ્ય સ્થાન આપતા હતા. તેમનો આદર્શ ઊંચામાં ઊંચો હતોઃ 'બ્રહ્મચર્ય એટલે મનવચનકાયાથી સર્વ ઇંદ્રિયોનો સંયમ.' ('સત્યના પ્રયોગો', સમીક્ષિત આવૃત્તિ, પૃ.૨૬૧) સાથોસાથ, વાસ્તવિકતા પણ તે બરાબર સમજતા હતાઃ 'આવું બ્રહ્મચર્ય અલ્પ પ્રયત્ને સાધ્ય નથી. કરોડોને સારુ તો એ હંમેશાં કેવળ આદર્... બાકીનો લેખ લખો:

ારોને પણ ભડકાવી મુક્યા.

1946માં ફાટી નીકળેલી કોમી હિંસાને ગાંધીજી નૈતિક રીતે પોતાની નિષ્ફળતા માનતા હતા અને તેના માટે તેમનું અપૂર્ણ બ્રહ્મચર્ય (એટલે કે વિચારોમાં ક્યાંક, ક્યારેક આવતા દોષ) જવાબદાર છે, એવું પણ તેમને લાગ્યું. માટે, તેમણે પોતાના પિતરાઈ (કાકાના છોકરા)ની પૌત્રી મનુ ગાંધી સાથે રાત્રે એક પથારીમાં સુવાનો પ્રયોગ કર્યો. ઉપલબ્ધ વિગતો પ્રમાણે, ગાંધીજીને બાપના નહીં, માના ઠેકાણે ગણતાં 19 વર્ષનાં મનુબહેન પણ આ બાબતમાં કસોટીમાં ઉતરવા ઇચ્છતાં હતાં. (પ્યારેલાલ કૃત 'લાસ્ટ ફેઝ' અને રામચંદ્ર ગુહાના ગાંધીચરિત્ર 'ગાંધીઃ ધ યર્સ ધૅટ ચેન્જ્ડ ધ વર્લ્ડ'માં તેના ઉલ્લેખ છે.)

ભલે એકાંતમાં નહીં અને ભલે આ પ્રયોગ વિશે કશું ખાનગી રાખ્યા વિના, ભલે તેનો આશય અંગત કસોટીને બદલે જાહેર શુદ્ધિનો હોય, છતાં ગાંધીજીની જાહેર છબિને હાનિ તેનાથી પહોંચે તેમ હતી.

મોટા ભાગના સાથીદારોએ ગાંધીજીને વાર્યા કે તેમનો વિરોધ કર્યો. પણ કેવળ લોકલાજની બીકથી અહિંસાના મહાયજ્ઞના ભાગરૂપ બ્રહ્મચર્યનો તેમને જરૂરી લાગેલો આ પ્રયોગ તેમણે માંડવાળ ન કર્યો. બલ્કે, ઠક્કરબાપા જેવા કેટલાક અનુયાયીઓને તે પોતાનું દૃષ્ટિબિંદુ સમજાવી શક્યા.

બાદશાહખાન જેવા રૂઢિચુસ્ત મુસ્લિમ પણ ગાંધીજીની વાત સમજી શક્યા.

તેમનો સાથ છોડીને જનારા સહાયક પરશુરામને ગાંધીજીએ કહ્યું હતું, 'મારામાં તને જે કાંઈ ભૂલો કે ત્રુટિઓ દેખાઈ હોય તેને જાહેર કરવાની તને પૂરી પરવાનગી છે.' (મારું જીવન એ જ મારી વાણી-૪, પૃ.૨૮૩)

આ પ્રયોગ બેશક આંચકાજનક છે. આખી વાતના જુદાજુદા છેડા પકડ્યા વિના જોવાથી તે ચકચારી લાગે એવો છે--અને પ્રસાર માધ્યમોમાં તેના વિશે મસાલેદાર લખાતું પણ રહ્યું છે.

માન્યતા હતી કે બ્રહ્મચર્યને બાકીના જીવનસિદ્ધાંતોથી અલગ પાડીને જોવાને બદલે, ગાંધીજી બધા સિદ્ધાંતોને એકરૂપ ગણતા હતા

કિશોરમાંથી યુવાન બની રહેલાં, મા વગરનાં મનુ ગાંધીની મા તરીકે દેખભાળ રાખનાર ગાંધીજીએ આવો પ્રયોગ કરવાની જરૂર ન હતી અથવા આવી રીતે બ્રહ્મચર્યની ચકાસણી ન થાય અથવા બીજા લોકો તેનું અનુકરણ કરવા જાય તો જોખમ ઊભું થાય—આવી અનેક દલીલોમાં તથ્ય હોઈ શકે.

આપણે એવી દલીલ સાથે સંમત પણ હોઈ શકીએ. પરંતુ મૂળભૂત તથ્યો જાણ્યા વિના, પોતાના મનમાં રહેલી ગંદકીનું આરોપણ આ પ્રયોગ પર કરવાથી સનસનાટી સિવાય કશું સિદ્ધ થતું નથી.

એવી સનસનાટી ફેલાવતાં પહેલાં ગાંધીજીની આ એક વાત પણ ખુલ્લા મનથી સમજીએ તો, કમ સે કમ, વિકૃત શંકાકુશંકાઓ ટળી શકે છે.

પ્રયોગમાં...


...જે રીતે મોટરસાઇકલ પર બેસતા ઢળી પડી હતી એ જોતાં સિદ્ધપુરના યુવાનો કોઈ વાહન ન હોઈ હાથલારીમાં નાખીને એમને દોડતાંદોડતાં સિવિલ હૉસ્પિટલ લઈ ગયા હતા, જ્યાં ડૉક્ટરોએ એમને મૃત ઘોષિત કર્યા હતા."

પાટણ જિલ્લાના 108ના કો-ઑર્ડિનેટર મનીષ જોશીએ બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું કે "અમારી પર એ વખતે 108 એમ્બ્યુલન્સ માટે ફોન આવ્યો હતો. પેશન્ટ જ્યાંથી નજીક હતું ત્યાંની એમ્બ્યુલન્સ આ પહેલાં જ એક કેસ માટે નીકળી ગઈ હતી."

"અમે આ ફોન કરનાર વ્યક્તિને ડૉક્ટર સાથે બીજી એમ્બ્યુલન્સ મોકલવાની તૈયારી બતાવી હતી, પરંતુ અમે ડૉક્ટર... બાકીનો લેખ લખો:

હૃદયરોગથી મૃત્યુ રોકી શક્યા હોત. પરંતુ બસ સ્ટેન્ડથી હાથલારીમાં લઈ જતા વધુ સમય લાગ્યો."

આ અંગે રાજ્યકક્ષા આરોગ્યમંત્રી કુમાર કાનાણીએ બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું કે આ મામલે તપાસ શરૂ કરી છે અને કોઈ કસૂરવાર ઠરશે તો પગલાં લેવાશે.

તેમણે વધુમાં કહ્યું, "અમારા ધ્યાનમાં આ કિસ્સો આવ્યો છે અને તેની ગંભીર નોંધ લીધી છે. આ અંગે તપાસ પણ શરૂ કરી દેવામાં આવી છે. ગુજરાતમાં 108ની પૂરતી વ્યવસ્થા છે, આમ છતાં આવું કેમ થયું તેની અમે અચૂક તપાસ કરીશું. અને જો એમાં કોઈ પણ કસૂરવાર જણાશે તો એની સામે કડક પગલાં લઈશું."

"અમે 108ની સેવામાં ક્યારે ફોન આવ્યો અને એમ્બ્યુલન્સ ઘટનાસ્થળથી કેટલે દૂર હતી તે સમગ્ર વિગતોની તપાસ શરૂ કરી છે. અને આમાં જો કોઈ લાપરવાહી દેખાશો તો કોઈ પણ અધિકારીને છોડવામાં નહીં આવે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...જેઓ 'પરિવર્તન બસ'માં રાજ્યભરમાં પ્રવાસ કરીને વિકાસની વાતો કરી રહ્યા છે.

બીજી તરફ યોગી આદિત્યનાથ અને અનંતકુમાર હેગડે જેવા નેતાઓ હિન્દુત્વના એજન્ડાને આગળ ધપાવી રહ્યા છે.

કર્ણાટક કોંગ્રેસના ઉપપ્રમુખ બી.એલ. શંકરે કહ્યું હતું કે "હિન્દુત્વનો એજન્ડા કર્ણાટકના કેટલાક તટીય જિલ્લાઓમાં જ ચાલે છે."

"રાજ્યના બાકીના હિસ્સામાં જ્ઞાતિનો મુદ્દો ધર્મના મુદ્દા કરતાં વધારે વજનદાર હોય છે. લોકો વિભાજનવાદી તત્વોને પસંદ કરતા નથી."

બી.એલ. શંકર માને છે કે કર્ણાટકના લોકો યોગી આદિત્યનાથને 'હિંદુ આદર્શ' તો ગણતા જ નથી... બાકીનો લેખ લખો:

ાં રાખવી જરૂરી છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...જેઓ બંધનોને નથી સ્વીકારતી, પરંતુ કેટલીક અજાણી વાતો એવી છે કે જેના ભાર સાથે તેઓ જીવે છે.

ત્રીજી ચુડેલ ઝુબૈદા (મેહર બાનો) છે જેમને મોહમ્મદ અલી બનવું છે. તેઓ કહે છે કે "જ્યારે મારા હાથમાં ગલ્વ્ઝ હોય છે અને હું એક પછી એક મુક્કો મારું છું ત્યારે લાગે છે કે જાણે મારા શરીરમાં જીવ આવી ગયો છે."

જોકે, તેમનું ઘર નરકથી કમ નથી. એ એક એવું ઘર છે જ્યાં છોકરી જાતે કંઈ પણ કરવા માટે સ્વતંત્ર નથી. છોકરા સાથે મિત્રતા કરવાના કારણે અને છોકરી થઈને બૉક્સિંગનો શોખ રાખવાના કારણે માતાપિતાએ ઝુબૈદાને ઘરમાં કેદ કરી લી... બાકીનો લેખ લખો:

ઓ હિન્દી અથવા મરાઠી અથવા ભોજપુરી કે ગુજરાતી બોલતાં હશે. કંઈ ફરક નહીં પડે. મહિલાઓની એ ગૂંગળામણ અને દુઃખ એ જ રહેશે. આ વેબ સીરિઝની આ જ સુંદરતા છે અને શક્તિ પણ.

ચુડેલની આ દુનિયા એ અર્થમાં પણ ભિન્ન છે કે તેમાં એવી બધી મહિલાઓ સામેલ છે જેમને સમાજનો ભાગ પણ માનવામાં આવતી નથી. બે મહિલાઓ સમલૈંગિક છે અને એક ટ્રાન્સજેન્ડર છે.

જોકે, તેમનો અલગ ટ્રેક નથી. તે ફક્ત અન્ય મહિલાઓની જેમ જ છે. તેમનાં અસ્તિત્વને ન્યાયી ઠેરવવાનો કોઈ પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો નથી. અલબત, ટ્રાન્સજેન્ડર અને સમલૈંગિક સંબંધો બતાવવાના કારણે પાકિસ્તાનમાં ઘણા વર્ગોએ આ શ્રેણીની ટીકા કરી છે.

ડિરેક્ટર અસીમ આ ટીકાઓને કંઈક આ રીતે જુએ છે, "ટીકા કરનારાઓ ઘણા સમય સુધી એ નક્કી ન કરી શકયાં કઈ વસ્તુની ટીકા કરીએ. આ શ્રેણીમાં સમલૈંગિક મહિલાઓથી લઈને ટ્રાન્સજેન્ડર છે. મહિલાઓ ગાળ પણ આપે છે, તેઓ દરેક બાબતમાં પોતાનાં વિચારો મૂકે છે, તેથી ટીકા થશે એવી ગણતરી હતી. પરંતુ આ શ્રેણીએ એવા પુરુષોને પણ બતાવ્યા છે જેઓ આ મહિલાઓ સાથે ખરેખર સહાનુભૂતિ ધરાવે છે.''

''લોકોએ એમ પણ કહ્યું કે તે એલજીબીટીને પ્રોત્સાહન આપે છે. હું તે લોકોને પ્રસિદ્ધ નહીં પણ સામાન્ય વ્યક્તિ બનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો છું. કારણ કે સમાજમાં આવી મહિલાઓ અને પુરુષો છે. બધી સ્ત્રીઓ એક સમાન છે જો હું એવું દેખાડું તો શું તે ખૂબ જ વિચિત્ર નહીં થઈ જાય? ''

"અમે ટ્રાન્સજેન્ડર ભૂમિકા માટે ટ્રાન્સજેન્ડર કલાકારની પસંદગી કરી છે. આ ભૂમિકા ભજવનાર ઝારા ખરેખર તો એક મૅકઅપ આર્ટિસ્ટ છે અને તેમણે ખૂબ જ મહેનત કરી છે." (અહીં મને પાતાલ લોકના ટ્રાંસજેન્ડર પાત્ર ચીનીની યાદ આવી ગઈ, જે એક વાસ્તવિક મણિપુરી ટ્રાન્સજેન્ડર દ્વારા ભજવવામાં આવ્યું છે.)

જોકે, એવું નથી કે આ ચુડેલ સ્ત્રીઓમાં કોઈ ખોટ નથી અથવા અસીમ અબ્બાસીના શબ્દોમાં કોઈ દોષ નથી અથવા બધી 'સતી-સાવિત્રી' છે.

નિમરા બુચા કહે છે કે વાસ્તવિક જીવનની જેમ ચુડેલવાળી આ મહિલાઓમાં પણ ખામીઓ છે. પરંતુ આ મહિલાઓને અથવા તેમનાથી સંબંધિત મુદ્દાઓને સેન્સર કરીને અથવા તેના પર પડદો નાંખી દેવો એ એક ખોટી પરંપરા છે.

બીબીસી સાથે વાત કરતા તેમણે કહ્યું કે, "લિંગના નામે સત્તાનું અસંતુલન સમાજમાં દરેક જગ્યાએ છે. અમે ટીવીમાં જે બતાવીએ છીએ તેનો દરેક શબ્દ આપણે રાખવો પડશે."

"જે તાળા અમારી સ્વતંત્રતાની અભિવ્યક્તિ પર લાગેલા છે તે પણ આ બધા માટે જવાબદાર છે. એક સ્ત્રી, એક માતા તરીકે મને પણ ડર લાગે છે. પરંતુ એક...


...જેક્ટમાં લૉન્ચ કરાઈ છે તેનું સોગંદનામું કરવાની જ સત્તા અપાઈ છે. જેમાં અમારે ટાઇપ કરીને કોઈ નવું સોગંદનામું નથી કરવાનું. સેવાઓ માટે સરકારે આપેલા તેયાર નમૂના પર જ કામ કરવાનું છે. અમે ભાડાકરારો કે કોર્ટમાં રજૂ કરવા માટે જરૂરી સોગંદનામાં નથી કરી શકતા."

'નોટરીની બધી સત્તાઓ નથી અપાઈ'

તેમણે ઉમેર્યું, "ઉદાહરણ તરીકે તલાટી-કમ-મંત્રીને 5 લાખની આવક સુધીનો આવકનો દાખલો કાઢી આપવાની સત્તા આપી છે. પરંતુ તે સાધારણ યોજનાઓ માટે જ માન્ય ગણાય છે..બાકી અન્ય મહત્ત્વની યોજનાઓનો લાભ મેળવવા માટે સક્ષમ અધિકારીઓ દ્વારા ઇ... બાકીનો લેખ લખો:

ારો મળશે. આ શરુઆત છે. ભારત અને ગુજરાત સરકાર મળીને અમલીકરણ કરી રહી છે."

"હવે નેટવર્ક, પ્લૅટફૉર્મ, કનેક્ટિવિટી, હાર્ડવેર, સૉફ્ટવેર અને મૅનપાવર છે એટલે હવે સંપૂર્ણ લૉજિસ્ટિક સપૉર્ટ ઉપલબ્ધ છે."

નોટરી વકીલ સમુદાયના વિરોધ અને વિવાદ મામલે પંચાયત સચિવની પ્રતિક્રિયા માટે બીબીસીએ અધિક સચિવ એ. કે. રાકેશની કચેરીનો સંપર્ક કર્યો. પરંતુ કોઈ પ્રતિક્રિયા મળી શકી નહી. એમની પ્રતિક્રિયા મળે સ્ટોરીને અપડેટ કરવામાં આવશે.

શું તલાટીને આવી સત્તા આપી શકાય?

તલાટીને આપવામાં આવેલી આ સત્તા બાબતે જાણીતા વકીલ આનંદ યાજ્ઞિક સાથે પણ બીબીસીએ વાતચીત કરી.

તેમનું કહેવું છે કે જો ગામડાના વ્યક્તિને સરળતાથી સુવિધા મળી જતી હોય તો તે સારી જ બાબત છે.

તેમણે વધુમાં કહ્યું, "જોકે બીજી તરફ વાત એ છે કે શું ગૅઝેટેડ અધિકારી કે નોટરીની સોગંદનામા કરી આપવાવી સત્તા તલાટીને આપી શકાય? શું તેમનું ક્વૉલિફિકેશન આ માટે પૂરતું છે?"

"આ એક મહત્ત્વનો સવાલ છે. નોટરી માટે એક ખાસ પ્રક્રિયા છે, લાયકાત છે તેના ધોરણો છે. વળી વ્યક્તિની સત્યતા અને ખરાઈ કરવાની બાબત અત્યંત ગંભીર અને જવાબદારીપૂર્વકની છે. તો શું તલાટી કમ મંત્રીના હોદ્દા પર કામ કરતીવ્યક્તિ આ જવાબદારી નિભાવવા સક્ષમ છે?"

"જોકે એક વાત એ પણ છે કે ડિજિટલનો મતલબ જ એ છે કે કોઈ પણ પ્રકારનું વેરિફિકેશન ન કરાવવા જવું પડે. એટલે ખરેખર ડિજિટલ સેવાનો પૂરતો હેતુ સિદ્ધ જ નથી થઈ શકતો."

'પરિપત્ર વકીલોના હક પર તરાપ છે'

દરમિયાન સુરતના મહિલા વકીલ વૈશાલી દલાલ ખુદ નોટરી એડવોકેટ છે. તેમનું માનવું છે કે સરકાર એક પછી એક કરીને વકીલોના હક પર તરાપ મારી રહી છે.

તેમણે કહ્યું, "પહેલા તો સરકાર એક સોગંદનામા દીઠ તેનું પોતાનું 100 રૂપિયાનું નુકસાન કરી રહી છે. કેમ કે તલાટી સ્ટેમ્પપેપર નથી વાપરવાના એટલે સરકારી તિજોરીને એ મોટું નુકસાન છે."

"બીજું કે તલાટી કોઈ પણ પ્રકારનું રજિસ્ટર નહીં રાખે તો ભવિષ્યમાં ક્રોસ વેરિફિકેશન કરવું મુશ્કેલ થઈ જશે. સોગંદનામું કોઈ પણ સેવા માટે કરવાનું હોય પણ તેનો રેકર્ડ સૌથી મહત્ત્તવનો હોય છે. એટલે બોગસ સોગંદનામા થશે અને ભ્રષ્ટાચાર વધશે."

"ઉપરાંત કોઈ અમારી પાસે નોટરી માટે આવે તો અમારો તેમાં કોઈ સ્વાર્થ નથી હોતો. એટલે અમે તેમને વાંચીને બતાવીએ છીએ કે આ લખાણ લખેલ છે તમને મંજૂર હોય તો જ સહી કરો. પણ તલાટી આવું કરશે કે કેમ તે એક સવાલ છે. કેમ કે ગ્રામ્યપ્રજા મોટાભાગે લખી વાંચી નથી શકતી."

"સરકારે પહેલાં દસ્તાવેજ માટે વકીલ જરૂરી...


...જેમાં પત્રિકાએ એ જમાનાના સુપરસ્ટાર્સને પોતાના અંગે કંઈક લખવા કહ્યું હતું.

નરગીસ, મીનાકુમારી, નૂતન, રાજ કપુર, દિલીપકુમાર, દેવ આનંદ, કિશારકુમાર, અશોકકુમારે એમાં પોતાનાં અંગે માટે લખ્યું હતું.

આ સિરીઝમાં મધુબાલાએ પોતાના અંગે કંઈક લખવાનો ઇન્કાર કરતાં માફીનાફામાં લખ્યું હતું,

"હું મારી જાતને ગુમાવી ચૂકી છું. એવામાં મારી અંગે શું લખું? મને લાગે છે કે તમે મને એના વિશે લખવા માટે કહ્યું છે જેને હું ઓળખતી જ નથી."

"સમયે મને પોતાની જાતને મળવાનો વખત જ ના આપ્યો. જ્યારે હું પાંચ વર્ષની હતી ત્યારે કોઈએ મા... બાકીનો લેખ લખો:

લાએ દિલીપકુમારનો હાથ પકડી રાખ્યો હતો.

શમ્મી કપુરે એ વાતનો ઉલ્લેખ પણ કર્યો હતો કે કઈ રીતે દિલીપકુમાર માત્ર મધુબાલાને જોવા માટે જ મુંબઈથી પુણે સુધી કાર ચલાવીને આવતા હતા અને દૂર ઊભા રહીને મધુબાલાને જોયા કરતા હતા.

અલબત્ત, એક સર્વ સામાન્ય માન્યતા એ પણ છે કે મધુબાલાના પિતા નહોતા ઇચ્છતા કે મધુબાલા અને દિલીપકુમારનાં લગ્ન થાય.

ફિલ્મી પત્રિકાઓમાં પણ આને લઈને અઢળક છપાયું હતું. જોકે, દિલીપકુમારે પોતાની આત્મકથા 'દિલીપકુમાર : ધી સબ્સ્ટૅન્સ ઍન્ડ ધ શૅડો'માં આનાથી એકદમ અલગ જ વાત કરી છે.

મધુબાલા-દિલીપ આવી રીતે અલગ થયાં?

તેમણે લખ્યું છે, "જેવું કહેવાય છે, તેનાથી વિરુદ્ધ મધુ અને મારાં લગ્નની વિરુદ્ધ તેમના પિતા નહોતા. તેમની પોતાની પ્રોડક્શન કંપની હતી અને તેઓ એ વાતે ખૂબ ખુશ હતા કે એક જ ઘરમાં બે મોટા સ્ટાર હાજર હશે."

"એ તો ઇચ્છતા હતા કે દિલીપકુમાર અને મધુબાલા એક બીજાની હાથમાં હાથ પરોવી પોતાની કારકિર્દીના અંત સુધી તેમની ફિલ્મોમાં ડ્યુઍટ ગાતા નજરે પડે."

તો પછી એવી કઈ વાત બની કે બોલીવુડની સૌથી પ્રખ્યાત પ્રેમકથા લગ્ન સુધી પહોંચી ના શકી?

દિલીપકુમારે આ વિશે પણ લખ્યું છે, "જ્યારે મને મધુ પાસેથી તેમના પિતાની યોજનાઓ અંગે જાણ થઈ તો મારી એમની સાથે લાંબી વાતચીત થઈ."

"મેં એ બંનેને કહ્યું કે મારી કામ કરવાની મારી પોતાની રીત છે. હું મારી અનુકુળતા મુજબ પ્રોજેક્ટ પસંદ કરું છું અને એમાં મારું પોતાનું પ્રોડક્શન હાઉસ હોય તો પણ ઢીલ ના મૂકી શકું."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

દિલીપકુમાર અનુસાર તેમની આ જ વાત મધુબાલાના પિતા અયાતુલ્લા ખાનને પસંદ ના પડી અને તેમણે દિલીપકુમારને જિદ્દી અને અડિયલ માનવાનું શરૂ કરી દીધું.

દિલીપકુમાર અનુસાર મધુબાલાનો લગાવ કાયમ પોતાના પિતા તરફ જ રહ્યો અને કહેતા રહ્યા કે લગ્ન થયા પછી બધું ઠીક થઈ જશે.

એવું પણ નહોતું કે દિલીપ લગ્ન માટે તૈયાર નહોતાય 1956માં 'ઢાકે કી મલમલ' ફિલ્મના શૂટિંગ દરમિયાન એક દિવસ તેમણે મધુબાલાને કહ્યું પણ કે 'કાઝી રાહ જુએ છે, ચાલ! મારા ઘરે આજે જ નિકાહ પઢી લઈએ.'

પરંતુ તેમની વાતો પર મધુબાલા રડવાં લાગ્યાં. દિલીપકુમાર કહેતા રહ્યા કે 'જો આજે તું નહીં આવે તો હું તારી પાસે પાછો નહીં આવું, ક્યારેય નહીં આવું.'

દિલીપ કુમાર તે પછી મધુબાલા પાસે પરત ના આવ્યા. કારણ કે બંને વચ્ચે 1957માં એવો વિવાદ સર્જાયો કે જેની આંચથી તેમના વચ્ચેના પ્રેમનો કસમયે અંત આવી ગયો.

1957માં પ્રદર્શિત 'નયા દૌર' ફિલ્મ માટે દિલીપકુમાર...


...જેમાં પોરબંદર, જૂનાગઢ, ગીર-સોમાનાથ, ભાવનગર, અમરેલી અને સુરતમાં ભારે વરસાદ પડવાની શક્યતા છે.

આ વિસ્તારોમાં ઝડપી પવન ફૂંકાય તેવી પણ શક્યતા છે. જોકે, હવે ગભરાવાની જરૂરિયાત નથી પરંતું લોકોને આવનારા બે દિવસમાં સાવચેત રહેવું જરૂરી છે.

ડીપ ડિપ્રેશન જે વિસ્તારોમાંથી પસાર થશે તે વિસ્તારોમાં પ્રતિ કલાક 40થી 50 કિલોમિટરની ઝડપે પવન ફૂંકાવાની શક્યતા છે. કેટલાક વિસ્તારોમાં પવનની ગતિ પ્રતિ કલાક 70 કિમી સુધી પહોંચે તેવી પણ શક્યતા છે.

ઉત્તર અને મધ્ય ગુજરાતમાં આવાનારા બે દિવસોમાં હળવો વરસાદ થઈ શકે છે ઉપરાંત... બાકીનો લેખ લખો:

બુલ' હશે અને તે આ વર્ષનું સાતમું વાવાઝોડું હશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...જોઈએ.

હાલમાં તેઓ પોતાની આ જમીનના અડધા ભાગમાં બ્રિડિંગ સેન્ટર પણ ચલાવે છે.

સિલ્વેરિયાના જણાવ્યા અનુસાર આ કાર્ય પાછળનો 95% ખર્ચ તેઓ અંગત મૂડીમાંથી કરે છે, જ્યારે બાકીની રકમ દાનથી મળે છે.

તેઓ કહે છે, "અમારે સતત આવક માટે વિચારતા રહેવું પડે છે, કેમ કે અમને ક્યારેય જાહેર જનતાના ફાળાનો લાભ મળ્યો નથી."

હાલમાં આ પરિવાર 14 દીપડાને પાળી રહ્યું છે. તેમાં ચાર બચ્ચાં છે અને આઠ પુખ્ત છે.

છેલ્લા એક દાયકા દરમિયાન દંપતીએ 35 જેટલા પ્રાણીઓનો ઉછેર કર્યો છે.

અહીંથી દીપડાને ઘણી વાર અન્ય કેન્દ્રોમાં પણ મો... બાકીનો લેખ લખો:

છે તે જોતા લાગે છે કે ભવિષ્યમાં સિલ્વેરિયાના પૌત્ર પણ આ દીપડાઓ સાથે તસવીરો પડાવી રહ્યા હશે.

ટિઆગો કહે છે, "હું પણ બાયોલૉજી ભણીને મારા માતાપિતાના પગલે ચાલવા માગું છું."

"અમે એક પશુજાતને બચાવવા કોશિશ કરી રહ્યા છીએ અને અમારી આ લડત ચાલતી રહે તેમ હું ઈચ્છું છું."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...જોગાનજોગ સપાના સુપ્રીમો અખિલેશ યાદવનાં પત્ની ડિમ્પલ યાદવનો જન્મ દિવસ પણ પંદરમી જાન્યુઆરીના છે.

અખિલેશ-માયાવતીની બેઠકના ગણતરીના કલાકોમાં ઉત્તર પ્રદેશમાં ગેરકાયદેસર ખાણકામ મુદ્દે સીબીઆઈએ તપાસ હાથ ધરતા 12 સ્થળોએ રેડ કરી હતી.

અખિલેશ યાદવના કાર્યકાળ દરમિયાન વર્ષ 2012-13 દરમિયાન ખાણ વિભાગ તેમના પાસે હતો. આ કૌભાંડ એ અરસાનું છે.

એવી અટકળો વહેતી થઈ છે કે આ તપાસનો રેલો અખિલેશ યાદવ સુધી પહોંચે છે. બીજી બાજુ, યૂપીના પૂર્વ મુખ્ય પ્રધાને આ મુદ્દે તમામ પ્રકારની તપાસનો સામનો કરવાની તૈયારી દાખવી છે.

સીબી... બાકીનો લેખ લખો:

ી રીતે જ ભાજપને ભારે પડી શકે તેમ છે. ઉપરાંત બંને પક્ષોનો દાવો છે કે તેમની કૅડર એકબીજાને ટ્રાન્સફર તશે.

અખિલેશના નાના ભાઈ ધર્મેન્દ્ર યાદવના કહેવા પ્રમાણે :

"જો ચૂંટણીના એક મહિના અગાઉ પણ અમારા કાર્યકરોને ગઠબંધન અંગે જાણ થાય તો પણ અમારા કાર્યકર્તાઓથી કોઈ ગફલત નહીં થાય."

"પરંતુ જો અગાઉથી જ ગઠબંધન અંગે જાણ થઈ જાય તો ચૂંટણી તૈયારીઓમાં સરળતા રહે."

જોકે, અખિલેશ યાદવના કાકા શિવપાલ અલગ મોરચેથી ચૂંટણી લડે તો તેનું નુકશાન ચોક્કસથી સપાને થશે.

ઉપરાંત, સીટોનું વિભાજન યોગ્ય રીતે ન થાય તો બળવાખોર ઉમેદવારો પણ ચૂંટણી જંગમાં ઝંપલાવે તેવી શક્યતા રહે.

આમ છતાંય જે સ્થિતિ ઊભી થશે, તે ચોક્કસપણે ભાજપ માટે ચિંતાજનક હશે.

ભાજપનો ભય મુખ્ય પ્રધાન યોગી આદિત્યનાથના નિવેદનમાં સ્પષ્ટપણે જોઈ શકાય છે. ગોરખપુરની લોકસભાની પેટા ચૂંટણી સમયે આદિત્યનાથે કહ્યું હતું :

"જ્યારે વંટોળ આવે, ત્યારે સાપ અને છછૂંદર પણ એક થઈ જાય છે."

મોદી-યોગી ઉપર વિશ્વાસ

ભાજપના અધ્યક્ષ અમિત શાહે કેન્દ્રીય આરોગ્યપ્રધાન જે. પી. નડ્ડાને યૂપીના ચૂંટણી પ્રભારી બનાવ્યા છે. તેમની સાથે ગોરધન ઝડફિયા, દુષ્યંત ગૌતમ તથા નરોત્તમ મિશ્રા સહ-પ્રભારી છે.

ભાજપને આશા છે કે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની લોકપ્રિયતા ચૂંટણીરૂપી વૈતરણિ પાર પાડવામાં ભાજપને મદદ કરશે.

દુષ્યંત ગૌતમે બીબીસી સાથે વાતચીત કરતા કહ્યું: "સપા-બસપાના જે ગઠબંધન અંગે વાતચીત થઈ રહી છે, તે સ્વાર્થ આધારિત જોડાણ હશે. આ લોકો પાસે રાજ્યની જનતા માટે કોઈ યોજના નથી."

"બીજી બાજુ, ભાજપ પાસે કેન્દ્રની મોદી સરકાર અને રાજ્યની યોગી સરકારના કામોની મૂડી છે. જેનો પાર્ટીને લાભ થશે."

દુષ્યંત માને છે કે આગામી ચૂંટણી વડા પ્રધાન નક્કી કરશે. મોદી સામે સ્પર્ધામાં કોઈ નથી. એટલે સપા-બસપાના ગઠબંધનની ખાસ અસર નહીં થાય.

હાલમાં એનડીએના સાથી પક્ષ સુહેલદેવ ભારતીય સમાજ પાર્ટી તથા અપના દળ ભાજપથી નારાજ છે. બંને પક્ષ પૂર્વ યૂપીમાં ખાસ્સું પ્રભુત્વ ધરાવે છે.

ભાજપની ઉપર એનડીએને એક રાખવાનું દબાણ રહેશે. ઉપરાંત સવર્ણ વોટબૅન્ક સિવાય અન્ય પછાત વર્ગ તથા દલિતોના મત પણ મેળવવા પડશે.

25 વર્ષ અગાઉ 1993માં મુલાયમસિંહ યાદવ તથા બસપાના કાંશીરામે મળીને રામ મંદિરની લહેર ઉપર સવાર ભાજપને પરાજિત કરીને સરકાર બનાવવાનો ચમત્કાર કરી દેખાડ્યો હતો.

25 વર્ષ અગાઉ

અંબિકાનંદ સહાયના કહેવા પ્રમાણે, "જાતિ આધારિત સમીકરણની સામે વિકાસનો મુદ્દો બહાર આવશે, ત્યારે ખરું ચિત્ર જોવા...


...જોડીએ આ રીતે આક્રમક વલણ અપનાવીને રમી હોય તેમ પણ પહેલી વાર બન્યું હતું.

2003 બાદ પહેલી વાર વર્લ્ડ કપમાં ભારત સામે ઓપનર્સની સદીની ભાગીદારી

જોની બેરસ્ટો અને જેસન રોયે પ્રારંભમાં કોહલી ઍન્ડ કંપની માટે ટેન્શન પેદા કરી દીધું હતું.

બંનેએ ભારતના એકેય બૉલરને મચક આપી ન હતી અને સદીની ભાગીદારી નોંધાવી હતી.

હકીકતમાં 2003ના વર્લ્ડ કપ બાદ પહેલી વાર હરીફ ટીમના ઓપનર્સે ભારત સામે સદીની ભાગીદારી નોંધાવી હતી.

છેલ્લે 2003માં ઑસ્ટ્રેલિયાના એડમ ગિલક્રિસ્ટ અને મેથ્યુ હેડને ભારત સામે સેન્ચુરિયન અને જોહાનિસબર્ગ ... બાકીનો લેખ લખો:

હે ફેંકી હતી જે મેડન રહી હતી.

પછીની ઓવરમાં પણ ચાર બૉલમાં એકેય રન આવ્યો ન હતો અને ઇંગ્લૅન્ડના ઓપનર્સ સળંગ દસ બૉલ સુધી એકેય રન લઈ શક્યા ન હતા.

10મી ઓવરમાં પાંચમા બૉલે તેમને એક રન લેવામાં સફળતા મળી હતી. જોકે, ત્યાર પછીની પાંચ ઓવરમાં ઇંગ્લૅન્ડે 50 રન ફટકારી દીધા હતા.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...જોયો છે. પ્રોફેસરનાં તારણો અને અનુભવો સામે પોતાના અનુભવોને વિના સંકોચ રજૂ કરતો જોયો છે.

વિદ્યાર્થીમાં નવું વાંચવાની ભૂખ દેખાય. એને અન્યાય લાગે, ખોટું લાગે ત્યારે પ્રોફેસર, ડીન કે બીજા સત્તા પર બેઠેલાને સવાલ કરતો જોવા મળે.

વર્ગ પછી સરેરાશ વિદ્યાર્થીઓ લાઇબ્રેરીમાં હોય, બીજા સાથે ચર્ચા કરતાં હોય છે. સતત અસાઇન્મેન્ટ્સ પૂરા કરવાની ફરજ અને તીવ્ર હરીફાઈ વિદ્યાર્થીને વાંચવા-વિચાર કરવામાં પ્રવૃત્ત રાખતા.

યુનિવર્સિટીનાં જુદાંજુદાં સેન્ટર અને સ્કૂલ દ્વારા જાહેર પ્રવચનો અને સેમિનાર થાય, જેમાં જે તે વિષયમ... બાકીનો લેખ લખો:


...જોરથી બોલ્યા 'કૉન્ટેક્ટ' અને પછી કૉડવર્ડમાં બોલ્યા 'ગાના ડૉની' એટલે કે સૅબર તમારી જમણી બાજુ 4000 ફૂટ ઊંચાઈ પર છે, પરંતુ ગણપતિને ત્યારે પણ સેબર નજર ન આવ્યું."

"સુઆરેસ ફરી રેડિયો પર બોલ્યા, 'ઍરક્રાફ્ટ ઍટ ટુ ઑ ક્લૉક, મૂવિંગ ટૂ વન ઑ ક્લૉક, 3 કિલોમિટર્સ અહેડ.'"

"દરમિયાન મૅસીએ સૅબરને જોઈ લીઘું અને તેમણે 800 ગજના અંતરથી સૅબર પર પોતાની કૅનનમાંથી પહેલો બર્સ્ટ ફાયર કર્યો."

લઝારુસે 150 ગજના અંતરથી સૅબરનો નિશાન બનાવ્યું

ફ્લાઇંગ અધિકારી લઝારુસ લાહ મલેશિયામાં રહે છે અને એ ચાર નૅટમાંથી એક વિમાનમાંથી હુમાલો... બાકીનો લેખ લખો:

જખમની સારવાર કરાવી તેમના માટે ચા મંગાવી. તેમનું નામ હતું ફ્લાઇટ લૅફ્ટનન્ટ પરવેઝ મેંહદી કુરેશી. તેઓ લાંબા કદના હૅન્ડસમ સૈનિક હતા. ઊંચાઈ 6 ફૂટથી પણ વધારે હતી. તેઓ થોડા ગભરાયેલા હતા કેમ કે તેમની સાથે શરૂઆતમાં મારામારી થઈ હતી."

"પણ પછી તેઓ ઘણા જોશ સાથે ઉપસ્થિત થયા. તેઓ ઢાકાસ્થિત પાકિસ્તાની વાયુસેનાની 14મી સ્ક્વૉર્ડનના સ્ક્વૉર્ડન કમાન્ડર હતા અને તેમણે પાકિસ્તાન ઍરફૉર્સ અકાદમીમાંથી સ્વૉર્ડ ઑફ ઑનર એટલે કે સર્વશ્રેષ્ઠ વાયુ સૈનિકનો ખિતાબ પણ મળેલ હતો."

"મેં તેમના પાકિટને તપાસ્યું. તેમનાં પત્નીની તસવીર હતી. મેં તે તેમને આપી દીધી. પછી મેં તેમની પાસેથી મળેલા સામાનની યાદી બનાવી જેમાં એક ઘડિયાલ, 9 એમએમની પિસ્ટલ, 20 રાઉન્ડ કારતૂસ અને તેમની સર્વાઇવલ કિટ હતી."

ભારતીય વાયુસેના દ્વારા પાકિસ્તાની સૅબર જેટને ધ્વસ્ત કરાયું તેની તસવીર

"મેં તેમને કહ્યું કે હવે તમે યુદ્ધકેદી છો અને તમારી સાથે જિનિવા સમજૂતી હેઠળનો વર્તાવ કરવામાં આવશે. જ્યારે તેમને અમારી બ્રિગેડના વડા મથકે બોલાવવામાં આવ્યા તો તેમણે એક પણ શબ્દ બોલ્ય નહીં. પરંતુ તેમની આંખોમાં એ સ્પષ્ટ દેખાતું હતું. જેમ કે તેઓ મારો આભાર માનવા ઇચ્છતા હતા."

આ ઘટનાના આગલા દિવસો પાકિસ્તાની રાષ્ટ્રપતિ જનરલ યાહ્યા ખાંએ પાકિસ્તાનમાં કટોકટીની જાહેરાત કરી હતી.

તેના બે દિવસ પછી 25 નવેમ્બરે તેમણે નિવેદન આપ્યું, "દસ દિવસોની અંદર આપણી સેના ભારતની સેના સાથે યુદ્ધ લડવા જઈ રહી હશે"

દમદમ ઍરબૅઝ પર પાયલટોનું અભૂતપૂર્વ સ્વાગત

આ સમગ્ર હવાઈ લડાઈ બે અઢી મિનિટમાં પૂરી થઈ ગઈ હતી. જ્યારે ભારતીય નૅટ વિમાન દમદમ હવાઇમથકે ઊતર્યાં તો આખું ઍરબૅઝ તેમના સ્વાગત માટે ઉમટી પડ્યું હતું.

લઝારુસ યાદ કરે છે,"અમારા ફૉર્મેશનનો કૉલ સાઇન હતો - કૉકટેલ. તેમણે પૂછ્યું, કૉકટેલ1?તેમણે કહ્યું, 'મર્ડર, મર્ડર' જેનો અર્થ એ હતો કે તેમણે એક વિમાન તોડી પાડ્યું છે."

"કૉકટેલ-2એ કહ્યું 'નૅગેટિવ'. કૉકટેલ-3એ કહ્યું, 'મર્ડર, મર્ડર' અને મેં પણ કહ્યું, 'મર્ડર, મર્ડર' આ માહિતી અમે ઊતરણ કરીએ તે પહેલાં તેમના સુધી પહોંચી ગઈ હતી."

"અમે જ્યારે ત્યાં ઊતર્યા તો લોકોએ અમને ચારેય બાજુથી ઘેરી લીધા હતા. સામાન્ય રીતે પાઇલટ સીડીથી નીચે ઊતરે છે. નૅટ વિમાન ઘણું નાનું હોય છે. સામાન્યરીતે અમે ત્યાંથી કૂદીને નીચે ઊતરીએ છે. પણ એ દિવસે અમને નીચે ન ઉતરવા દીધા. અમને અમારા સાથીઓએ ખભા પર બેસાડી નીચે ઉતાર્યા."

લે. જનરલ પનાગ સાથે બીબીસી સંવાદદાતા રેહાન ફઝલ

ત્યાર બાદ...


...જોવા મળશે. પરિણામ ભલે જે પણ આવે.

ભાજપ માટે એ માટી મથામણ હશે કે કેન્દ્ર અને મોટાભાગનાં રાજ્યોમાં સત્તા પર આરૂઢ ભાજપ જો 272 નાં જાદુઈ આંકડા સુધી ના પહોંચી તો એને ક્ષેત્રીય પક્ષોની મદદની જરૂર પડશે.

કોંગ્રેસ સાથે તે જોડાણ અશક્ય છે અને ક્ષેત્રીય પક્ષો તો પોતાનાં સ્થાનિક હિતો માટે કોઈના પણ ખોળામાં જઈ બેસી શકે છે. એટલે વિવશતા અને સમજણ બન્ને છે.

રણનીતિ એ રહેશે કે ભાજપ પોતાનું અભિયાન કોંગ્રેસ વિરુદ્ધ ચલાવે અને ક્ષેત્રીય પક્ષો સાથે 2019ની સામાન્ય ચૂંટણીનાં પરિણામો આવ્યા બાદ જોડાણનો વિકલ્પ ખુલ્લો રાખે.... બાકીનો લેખ લખો:

વિષ્ય માટે રસ્તાઓ ખુલ્લા રહે.

વિપક્ષમાં બેઠેલા લોકો અત્યારે પ્રભાવહિન ભલે જણાતા હોય પણ મૂર્ખ બિલકુલ નથી.

એમને ખબર છે કે જેવો વિપક્ષ પોતાનો સંયુક્ત ઉમેદવાર જાહેર કરશે કે તરત જ મોદીનું કામ સરળ થઈ જશે.

વિપક્ષની રણનીતિ મોદીને થોડા થોડા હેરાન કરતા રહેવાની છે પણ વિપક્ષનાં સૌથી મોટા દુશ્મન મોદી નથી પણ એમની પોતાની મહત્વાકાંક્ષા જ છે અને એ જ ડગલેને પગલે એમના આડે આવશે.

આ વર્ષે ઘણું બધું સ્પષ્ટ થઈ જશે

રાજસ્થાન, મધ્ય પ્રદેશ અને છત્તીસગઢમાં ભાજપની સત્તા છે છેલ્લા બેમાં તો તે લાંબા સમયથી સત્તા પર છે.

મધ્ય પ્રદેશ અને છત્તીસગઢ તો ગુજરાત બાદ હિંદુત્વની પ્રયોગશાળા રહ્યાં છે.

આ રાજ્યોની ખસિયત એ છે કે આમાં કોંગ્રેસ સિવાય કોઈ મોટી કે શક્તિશાળી પાર્ટી અસ્તિત્વમાં નથી.

જ્યારે આ ત્રણ રાજ્યોમાં ચૂંટણી થશે ત્યારે એનાં પરિણામો જ નક્કી કરશે કે કોંગ્રેસ રાષ્ટ્રીય વિપક્ષ તરીકે કેટલી પકડ જમાવી શકે છે કે પછી નિષ્ફળ નીવડે છે.

 બન્ને દ્રષ્ટિએ આ ત્રણ રાજ્યો માટે આ વર્ષે થનારી વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ મહત્ત્વની રહેશે.

ગઈ લોકસભાની ચૂંટણીનાં 273ના આંકડાને જોઈએ તો 'ફોઈ-ભત્રીજા'ના જોડાણ બાદ ભાજપ પોતાના મુખ્ય મંત્રી અને નાયબ-મુખ્ય મંત્રીની લોકસભાની બેઠકો(ગોરખપુર અને ફૂલપુર)ની પેટા-ચૂંટણીમાં હારી ગઈ છે.

યૂપીની મોટા ભાગની સીટો જીતીને સત્તા પર આવેલી ભાજપ આ વાતને નકારી શકે તેમ નથી કે સપા-બસપા ભેગા થવાથી થયેલા નુકસાનની ભરપાઈ કરવી ઘણું કપરું કામ છે.

મોદી-શાહ ઇચ્છે છે કે આખા દેશમાં ''કોઈ નથી ટક્કરમાં, ના પડો ચક્કરમાં'' કે પછી ''પપ્પૂ છે ટક્કરમાં, ક્યાં અટવાયા છો ચક્કરમાં'' નાં સુત્રો ચારે બાજુ ગાજી ઊઠે.

હવે આ લખવું સંભવ પણ છે કારણ કે રાહુલ સંસદમાં કહી ચૂક્યા છે કે મોદીના પપ્પૂ કહેવા સામે એમને કોઈ વાંધો નથી.

બીજી બાજુ વિપક્ષ ઇચ્છે છે કે સુત્ર ઉચ્ચાર્યા વગર જ ''શહેર-શહેરમાં થાય ટક્કર, દરેક સીટ બને મોદી માટે ચક્કર.'' વિપક્ષ ઇચ્છે છે કે પહેલાં મોદીને હરાવવામાં આવે અને પછી આગળ જે બનશે તે જોયું જશે.

એવું લાગે છે કે 2019માં કોની સરકાર બનશે અને કોણ પીએમ બનશે એનો નિર્ણય ''પોસ્ટ પોલ એલાયન્સ'' એટલે કે ચૂંટણી બાદ થતાં જોડાણોને આધારે નક્કી થશે.

અગાઉ જણાવવામાં આવ્યું છે તેમ રાજકારણમાં એક અઠવાડિયું પણ લાંબો સમય ગણાય છે માટે ભવિષ્ય ભાખવાને બદલે વર્તમાન દ્વારા ભાવિને જાણવાનો પ્રયાસ કરીએ તે જ યોગ્ય છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર...


...જોવા મળી છે.

ઇંપીરિયલ કૉલેજ લંડનના પ્રોફેસર પીટર ઓપનશૉ જણાવે છે કે, "એક વૅક્સિન જે બહેતર રોગપ્રતિકારક શક્તિ વિકસિત કરવા માટે કામ કરે છે તેનાથી આવા પ્રભાવ જોવાની આશા અમે રાખીએ છીએ."

મૉડર્ના કોરોના વૅક્સિન: મોટી સફળતા, રસી 95 ટકા લોકો પર અસરકારક

ફાઇઝર બાયોનટેકની તુલનામાં ક્યાં છે?

બંને વૅક્સિન શરીરમાં વાઇરસને ઇંજેક્ટ કરીને રોગપ્રતિકારક શક્તિ વિકસિત કરવાના સિદ્ધાંત પર કામ કરે છે.

બંને વૅક્સિનનો શરૂઆતનો ડેટા લગભગ સમાન છે. ફાઇઝર બાયોનડેકની વૅક્સીન 90 ટકા સુરક્ષા આપે છે જ્યારે મૉડર્નાની વૅક્સિન લ... બાકીનો લેખ લખો:

ી એક બહુ મોટું કામ હશે. કેટલાક વિશેષજ્ઞોને લાગે છે કે આગામી વર્ષે માર્ચ સુધી પરિસ્થિતિ સામાન્ય થઈ જશે. તો કેટલાકને લાગે છે વિશ્વને પાટા પર લાવવા માટે હજુ આગામી વર્ષના શિયાળા સુધી રાહ જોવી પડશે.

તેનો જવાબ એ વાત પર આધાર રાખશે કે દેશ કેટલી જલદી આશાની આ રસી લોકો સુધી પહોંચાડી શકે છે.

આ વૅક્સિનને લઈને શું પ્રતિક્રિયાઓ છે?

ઇમ્પિરીયલ કૉલેજ લંડનના પ્રોફેસર પીટર ઓપનશૉ જણાવે છે કે, "મૉડર્નાના આ સમાચાર ઉત્સાહજનક છે અને તેનાથી આશા જાગૃત થઈ છે કે આગામી કેટલાક મહિનાઓમાં આપણી પાસે વૅક્સિન સારા વિકલ્પ હશે. અત્યારે આપણે પત્રકારપરિષદમાં અપાયેલ જાણકારીઓ કરતાં વધુ જાણકારીઓ જોવાની રહેશે, પરંતુ આ જાહેરાત ખૂબ જ હકારાત્મક છે."

યુનિવર્સિટી ઑફ ઑક્સફર્ડના પ્રોફેસર ટ્રૂજી લૅંગ કહે છે કે, "ગત સપ્તાહે કામયાબીની ખબર બાદ વધુ એક વૅક્સિન આવવાની આ ખબર ખૂબ જ સારી છે."

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...જ્ય પાસે તેમની સીમાઓ પર પ્રવેશ કરનારા લોકો માટે ટેસ્ટિંગ અને ટ્રૅસિંગ માટે ફુલ-પ્રૂફ વ્યવસ્થા પણ નથી.

ગત બે અઠવાડિયાંમાં આખા ભારતમાં કુંભમેળામાંથી આવેલા લોકોનો કોરોના રિપોર્ટ પૉઝિટિવ આવ્યાના સમાચારો મળી રહ્યા છે.

- રાજસ્થાનમાં પ્રશાસને કોવિડ-19 સંક્રમણ (ખાસ કરીને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં) ઝડપથી ફેલાવવા માટે કુંભથી આવેલા શ્રદ્ધાળુઓને જવાબદાર ઠેરવ્યા છે.

- દેશના પૂર્વમાં આવેલા ઓડિશામાં કુંભમાંથી આવેલા કમસે કમ 24 લોકો કોરોના પૉઝિટિવ આવ્યા હતા.

- ગુજરાતમાં એક ટ્રેનમાં મુસાફરી કરનારા 313 યાત્રાળુઓમાંથ... બાકીનો લેખ લખો:

ી અમાસના દિવસે શાહીસ્નાન થવાનું હતું.

આ દિવસે 30 લાખથી વધુ લોકોએ એ વિચારીને ગંગામાં ડૂબકી લગાવી કે તેનાથી તેમને મોક્ષની પ્રાપ્તિ થશે.

આ દિવસે ભારતમાં કોરોના સંક્રમણના 168,000 નવા કેસ નોંધાયા હતા. આ નવા આંકડાઓ સાથે ભારત બ્રાઝિલને પાછળ છોડીને કુલ કોરોના સંક્રમિતો મામલે દુનિયાનો બીજો દેશ બની ગયો હતો.

તેના એક અઠવાડિયા બાદ કુંભમેળામાં ભાગ લેવા પહોંચેલા એક મોટા સાધુનું કોરોનાને કારણે મૃત્યુ થયું ત્યારે સરકારે તેના આયોજનના સ્તરને ઓછું કરવા અંગે નિર્ણય કર્યો.

વડા પ્રધાને અખાડાઓ અને સાધુઓને અપીલ કરી કે તેઓ કુંભમેળાને પ્રતીકાત્મક કાર્યક્રમમાં બદલી નાખે.

પણ જ્યારે આ અપીલ કરાઈ ત્યાં સુધી ઘણું મોડું થઈ ગયું હતું.

ગત અઠવાડિયે કુંભમેળાના આયોજકોએ જણાવ્યું કે કુંભમેળામાં 91 લાખ લોકોએ ભાગ લીધો. તો ઉત્તરાખંડ હાઈકોર્ટે કહ્યું કે "કોરોના મહામારીના ઝડપથી વધતા કેસ વચ્ચે કુંભમેળાના આયોજનને મંજૂરી આપવાથી રાજ્યની હાંસી ઉડાવાઈ રહી છે."

વાસ્તવમાં કુંભમેળાની શરૂઆતથી આંશકા વ્યક્ત કરાઈ હતી કે તેના કારણે જોખમ પેદા થઈ શકે છે.

માર્ચના શરૂઆતમાં જ સ્વાસ્થ્ય વિશેષજ્ઞોએ સરકારને ચેતવણી આપી હતી કે "દેશમાં એક નવો અને વધુ સંક્રામક કોરોના વાઇરસ વૅરિએન્ટ ઝડપથી પગ ફેલાવી રહ્યો છે."

તેમનું કહેવું હતું કે આવી સ્થિતિમાં માસ્ક વિના લાખો લોકોના એક સ્થળે ભેગા થવા જેવી ઘટનાઓ ખતરનાક સાબિત થઈ શકે છે.

ઉત્તરાખંડના મુખ્ય મંત્રી ત્રિવેન્દ્રસિંહ રાવતે મને જણાવ્યું કે શરૂઆતથી તેમની યોજના "સીમિત અને પ્રતીકાત્મક રૂપે કુંભમેળાના આયોજનની હતી", કેમ કે એક્સપર્ટે તેમને જણાવ્યું હતું કે કોરોના મહામારી હજુ ખતમ થવાની નથી."

તેમણે જણાવ્યું, "કુંભમેળામાં દેશમાંથી જ નહીં પણ દેશની બહારથી પણ લોકો આવે છે. મને ચિંતા હતી કે કોઈ સ્વસ્થ વ્યક્તિ હરિદ્વાર પહોંચે તો ત્યાંથી સંક્રમણ લઈને પરત ન જાય."

ભીડને નિયંત્રિત કરવાનું મુશ્કેલ બન્યું

પણ કુંભમેળાના કેટલાક દિવસો પહેલાં જ ઉત્તરાખંડમાં ત્રિવેન્દ્રસિંહ રાવતની જગ્યાએ તીરથસિંહ રાવતને મુખ્ય મંત્રી બનાવી દેવાયા હતા.

મુખ્ય મંત્રી બન્યાના કેટલાક દિવસો બાદ તેમણે કહ્યું, "કુંભમાં મા ગંગાની અવિરલ ધારા છે, તેમના આશીર્વાદ લઈને જશો તો તેનાથી કોરોના ન ફેલાવવો જોઈએ."

નવા મુખ્ય મંત્રીએ કહ્યું, "કોઈને પણ કુંભમેળામાં આવતા રોકાશે નહીં" અને તેના માટે કોઈને કોવિડ-19 નૅગેટિવ રિપોર્ટની જરૂર નથી.

તેમનું કહેવું હતું કે માત્ર સુરક્ષાના કારણસર લાગુ...


...જ્યની અવધારણા સાથે, રાજ્યની સ્થાપનાના માપદંડમાં પણ ફેરફાર થયો છે.

આમાં સૌથી અગત્યની વાત એ છે કે રાજ્યની પાસે એક નિશ્ચિત ભૂ-ભાગ હોય પરંતુ ત્યાં જ ધર્મનું મહત્વ અત્યંત ઓછું બની રહ્યું છે.

સમકાલીન સમાજના તાણાવાણા જૂના જમાનાના સમાજની રૂપરેખાથી તદ્દન વિપરીત છે.

એટલે જે લોકો એ ખ્યાલમાં રહે છે કે ઇસ્લામી સામ્રાજ્યની ફરીવાર સ્થાપના થશે, તેઓ અતીતમાં જીવી રહ્યાં છે.

મુસ્લિમ જગતની સમસ્યાઓ

આજે આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધો પરસ્પર લાભ ઉપર આધાર રાખે છે, ધાર્મિક નિષ્ઠા અને ભાવના પર નહીં.

એક અગત્યનો મુદ્દો એ... બાકીનો લેખ લખો:

વાર પરસ્પર લડતા રહ્યાં, ખિલાફત ક્યારેય તેઓને એકજૂથ કરી શકી જ નહીં, આ જ કારણસર બહારના દુશ્મનનો ભય બતાવીને તેઓને એકજૂથ કરવાનો પ્રયત્ન કરવો પડતો હતો.

ઇસ્લામિક ખિલાફતની સતત વકીલાત કરનારાઓ અત્યાર સુધી શું હાંસલ કરી શક્યા છે?

ઇસ્લામવાદી સંગઠનોના અનેક સભ્યોએ છેલ્લા ઘણાં દશકાઓમાં ખાસ કરીને ઑટોમાન સામ્રાજ્યના પતન બાદ ખિલાફતની ફરીવાર સ્થાપના કરવાના પોતાના મક્સદ માટે જીવ ગુમાવ્યો છે.

નિરંકુશ તાનાશાહી

પરંતુ આ કુરબાની અને આ પ્રયત્નો સાચી દિશામાં નહોતા, એ લોકો પોતાના પ્રયત્નમાં નિષ્ફળ રહ્યાં એટલું જ નહીં બલકે તેઓએ અતિવાદી વિચારધારાને પ્રોત્સાહન આપ્યું.

જેને લીધે ઇસ્લામિક જગતને ફાયદાને બદલે ભારે નુકસાન વેઠવું પડ્યું અને મુસ્લિમ જગત ઘાયલ અને લોહીલુહાણ કરી દીધું.

દાખલા તરીકે અફઘાનીસ્તાનમાં ઇખ્વાનુલ મુસ્લેમીનનાં છેલ્લા 90 વર્ષના પ્રયત્નોનું એ પરિણામ આવ્યું કે આ ક્ષેત્રમાં દમનકર્તા નિરંકુશ શક્તિઓને આગળ વધવાની તક મળી.

આ સરમુખત્યારો પશ્ચિમી દુનિયાને એવો ભરોસો અપાવવામાં સફળ રહ્યા કે જો આ ધર્માંધ લોકોને તેઓ અટકાવી ના શક્યા અને તેની મદદ કરવામાં ના આવી તો એ જ પ્રકારના સમાજની રચના થશે જેવો સમાજ યુરોપમાં ફ્રાંસની ક્રાંતિ (1789) પહેલાં હતો.

તેઓ એક એવા સમાજની સ્થાપના કરવાની વાત કરે છે જે વિકાસ અને આધુનિકતાના પ્રખર વિરોધી છે.

વ્યક્તિની સ્વતંત્રતા

જો ઇસ્લામવાદી શક્તિઓ હજુ પણ ઇચ્છે તો બદલાવ અને વિકાસમાં પોતાનું યોગદાન આપી જ શકે છે.

તેઓ માટે બહેતર એ છે કે  જરીપુરાણા જર્જરિત સમાજને ફરી જીવંત ના કરીને, એક નવા, સભ્ય અને આધુનિક સમાજના નિર્માણમાં પોતાની ભૂમિકા ભજવે.

એક એવા રાજકીય શાસન માટે પ્રયત્ન કરે જે લોકોની આકાંક્ષાઓ અને આશાઓ પર ખરું ઉતરે, જ્યાં વ્યક્તિની સ્વતંત્રતાની કદર થાય!

ઇસ્લામવાદીઓને પોતાના અતીતમાંથી પાઠ ભણીને એ માની લેવું જોઈએ કે કોઈ પણ રાજકીય ઢાંચો અભાવો વિહીન નથી અને ખિલાફતના નિઝામ તો આજની પરિસ્થિતિમાં કદાપી સફળ થઈ શકે નહીં.

ઇસ્લામવાદીઓના પ્રચાર ઉપરાંત ઇસ્લામિક ખિલાફતનું કોઈ નક્કર પ્રમાણ ઇસ્લામિક ગ્રંથો અથવા ઈતિહાસમાં મળતું નથી.

બલકે ધર્મભ્રષ્ટ મુસ્લિમ રાજવીઓના પરાક્રમોને વાજબી ઠેરવવા માટે તેમના દરબારી ધર્મગુરુઓએ એ રીતે વ્યાખ્યા કરી કે તેને ખિલાફતના રંગે રંગી શકાય અને નિરંકુશ શાસનને જાળવી શકાય.

કેટલાક એવા પણ ઇસ્લામવાદી છે જે ઇસ્લામના ઈતિહાસને જ અસલી ઇસ્લામ માને છે, એવું કરીને તેઓ હકીકતમાં ઇસ્લામ પંથથી...