...ૉઇન્ટ આવી ગયો છે એવું કહી શકાય, કારણ કે ત્યાં જે પ્રમાણે વસતી છે એ પ્રમાણે ત્યાં કોરોના જેટલો ફેલાઈ શકે એમ હતો એટલો ફેલાઈ ચૂક્યો છે. હવે અપવાદને બાદ કરતાં કોરોના ત્યાં વધારે ફેલાવાની શક્યતા વર્તાતી નથી. તેથી હવે ત્યાં વધારે કેસ કદાચ જોવા નહીં મળે."

હર્ડ ઇમ્યુનિટીનો સવાલ

જૂન મહિનાના પહેલા અઠવાડિયામાં અમદાવાદની સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ હૉસ્પિટલમાં નર્સિંગ સ્ટાફનું વિરોધપ્રદર્શન

અમદાવાદમાં ઘટી રહેલા કેસો બાબતે બે વાતો અચૂક ચર્ચામાં આવે છે. એક તો હર્ડ ઇમ્યુનિટી અને બીજું ટેસ્ટિંગનો આંકડો. પહેલાં વાત ... બાકીનો લેખ લખો:

વ્યક્તિઓ હર્ડ ઇમ્યુનિટી અને વાઇરસ નબળો પડ્યો હોવાની વાત કરે એ ખરી નથી."

એમણે નાગરિકોને સચેત રહેવાની અપીલ કરતા કહ્યું કે, કોરોના સંક્રમણની શરૂઆતથી અત્યાર સુધી ભારત જ નહીં દુનિયાના કોઈ પણ દેશમાં હર્ડ ઇમ્યુનિટી પેદા થઈ ગઈ હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો નથી. હર્ડ ઇમ્યુનિટી માટે 70-90 ટકા વસતીને એક યા બીજી રીતે સંક્રમણની અસર થવી જોઈએ. હર્ડ ઇમ્યુનિટીની વાત અમદાવાદના પરિપ્રેક્ષ્યમાં ખોટી અને તથ્યવિહીન છે.

ભાવિન સોલંકીએ એમ પણ કહ્યું, "અમદાવાદ સુધરાઈ દ્વારા હજારોની સંખ્યામાં ઍન્ટિબૉડી ટેસ્ટ કરાવીને આ વાતનું સમર્થન કરવામાં આવ્યું છે અને વાઇરસની તીવ્રતા ઘટ્યાની વાત પણ સત્ય નથી."

ટેસ્ટિંગનો દાવો અને આંકડા

પ્રતીકાત્મક તસવીર

અમદાવાદમાં કોરોનાના નવા કેસની સંખ્યા ઘટી રહી છે, પરંતુ અમદાવાદ સુધરાઈ ટેસ્ટિંગના આંકડા જાહેર કરતી નથી. તેથી સુધરાઈ કોરોનાના નવા ઘટી રહેલા કેસની સંખ્યા જાહેર કરે છે એની સામે પણ સવાલ ઊભા થાય છે.

ડૉ. દિલીપ માવળંકરે કહ્યું હતું, "સરકાર ક્યાંક્યાં કેટલા ટેસ્ટ કર્યા? ખાનગી લૅબોરેટરીમાં કેટલા ટેસ્ટ થયા? સરકારી હૉસ્પિટલોમાં કેટલા ટેસ્ટ થયા? અમદાવાદમાં ક્યાં વૉર્ડમાં કેટલા ટેસ્ટ થયા એની વિગતો જો જાહેર કરે, તો એક સ્પષ્ટ ચિત્ર સામે આવે. "

ડૉ. દિલીપ માવળંકરનું કહેવું છે કે સરકાર જે રીતે મૃત્યુ પામનાર દરદીઓની માહિતીમાં ડાયાબિટીસ કે બ્લડપ્રેશર વગેરે જેવી અન્ય બીમારી યાને કે કૉ-મૉર્બિડિટીની વાત જાહેર કરે છે, એ જ વિગતો પૉઝિટિવ કેસોમાં પણ જાહેર કરે તો આ સ્થિતિને વધારે સારી રીતે સમજી શકાય."

2 જુલાઈના વીડિયો સંદેશમાં અમદાવાદ સુધરાઈના મેડિકલ ઑફિસર ભાવિન સોલંકીએ જણાવ્યું હતું કે "મોટા પાયે ખાનગી હૉસ્પિટલોનું રિક્વિઝિશન, રોજ 125 જેટલાં ધનવંતરી રથમાં દસ હજારથી વધુ ઓ.પી.ડી. (આઉટપેશન્ટ ડિપાર્ટમેન્ટ) ખાનગી દવાખાનાઓની એક લાખથી વધુ ઓ.પી.ડી., 104 હેલ્પલાઈન દ્વારા ડૉક્ટરની ઘરઆંગણે સેવા, રોજ એકથી સવા લાખ લોકોની હેલ્થ સર્વેલન્સની કામગીરી અને મોટા પાયે ટેસ્ટિંગને લીધે અમદાવાદ શહેરમાં કેસની સંખ્યા ઘટી છે."

અમદાવાદમાં કોરોનાના કેસ ઘટ્યા છે એનાં કેટલાંક કારણમાંનું એક કારણ ભાવિન સોલંકી મોટાપાયે ટેસ્ટિંગ જણાવે છે. જોકે, સુધરાઈ ટેસ્ટિંગના આંકડા જાહેર કરતી નથી તેથી એ વાત કેટલી ભરોસાપાત્ર છે તે એક સવાલ છે.

કેન્દ્રના આરોગ્ય મંત્રાલયના સંયુક્ત સચિવ લવ અગ્રવાલ કોરોનાની સ્થિતિનો તાગ મેળવવા 26 જૂને અમદાવાદ આવ્યા હતા.

તેમણે અમદાવાદમાં...


...ૉક્ટર અગ્રવાલ કહે છે કે આ ઉપરાંત એમની પ્રચારની પદ્ધતિ આ વખતે અલગ હતી. સોશિયલ મીડિયાના ઉપયોગ માટે અલગ ટીમ રખાઈ હતી, ડેટા ઍનાલિસિસની ટીમ અલગ હતી, જેથી જે વિસ્તારમાંથી કૉંગ્રેસને વોટ ગયો હોય એ વિસ્તારમાં વધુ તાકાતથી પેજ સમિતિના સભ્યો કામ કરતા હતા.

"મીડિયામાં ટી.વી. ડિબેટથી લઈને અખબારમાં પ્રસિદ્ધિ માટેની પ્રેસનોટ તૈયાર કરવા માટેની ટીમ અલગ બનાવી હતી. એની સામે કૉંગ્રેસ આ રણનીતિમાં થાપ ખાઈ ગયું હતું."

સાઇકોલૉજિકલ નર્વ વૉર

ફાઇલ ફોટો

રાજકીય વિશ્લેષક વજુ પરસાણા આ ચૂંટણીમાં થયેલી સાયકોલૉજીકલ નર્વવૉરની ... બાકીનો લેખ લખો:

ોશિયલ મીડિયાનું કામ અલગ લોકો જોતા હતા. ડેટા ઍનાલિસિસ અને પ્રચાર પ્રસારની ટીમ અલગ બનાવી હતી જેથી લોકો સુધી પહોંચી શકાય."

"અમે નવા કાર્યકર્તાને તક મળે એ માટે ત્રણ ટર્મ અને 60 વર્ષના લોકોને ટિકિટ નહીં આપવાનો નિર્ણય કર્યો જેને કારણે જુના કાર્યકર્તા સક્રિય થયા. જ્ઞાતિગત સમીકરણોને બાજુએ મૂકી જીતના સમીકરણને ધ્યાનમાં રાખ્યા હતા."

"પેજ કમિટીના સભ્યની તમામ તકલીફ દૂર કરવાનો પ્રયાસ કર્યો જેથી ભાજપના કાર્યકર્તા સરકારી યોજનાઓનો લાભ લોકોને અપાવી શકે અને મતદાતાને બહાર લાવી શકે. આ અમારી જીતના પાંચ મંત્રો હતા. જેને કારણે 2015 કરતા ઓછું મતદાન થયા પછી આ પાંચ મંત્રોના પંચામૃતથી અમે જીત્યા છીએ."

યજ્ઞેશ દવે ભાજપે જાતિગત સમીકરણો બાજુમાં રાખી જીતના સમીકરણો ધ્યાનમાં લીધા હતા. જોકે, ભાજપે ધાર્મિક સમીકરણો તો ધ્યાનમાં રાખ્યા જ તેમ વર્તાય છે. ચૂંટણી અગાઉ કથિત લવ જેહાદના કાયદાની વાત અનેકવાર કરવામાં આવી. અમદાવાદમાં એક પણ મુસ્લિમ ઉમેદવારને ટિકિટ નહોતી આપવામાં આવી જ્યારે ભરૂચમાં ભાજપે મુસ્લિમ ઉમેદવારોને ટિકિટ આપી હતી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ૉજીના પ્રોફેસર ડંકન ફર્ગુસન પોતાના એક લેખમાં કહે છે, વાસ્તિકવતા એ છે સ્થાપિત સોશ્યિલ મીડિયા પ્લૅટફૉર્મ અને એમેઝોન જેવી કંપનીઓની હદમાં રહીને કંઈ નવું કરવું અશક્ય છે. જેમ તમારી કંપની સારું કરવા લાગશે, તેઓ તમારી કંપનીને ખરીદી લેશે. આ એ શાર્ક છે જે નાની માછલીઓને જોતાં જ ગળી જાય છે.

જરા આ હકીકત પર ધ્યાન આપો - દર મહિને ફેસબુકના 2.3 અબજ યુઝર્સ છે, યૂટ્યુબના 1.9 અબજ યુઝર, વૉટ્સઍપના 1.5 અબજ યૂઝર, મૅસેન્જરના 1.3 અબજ યુઝર અને ઇંન્સ્ટાગ્રામના 1 અબજ યુઝર.

આમની સામે કોઈ નવા પ્લૅટફૉર્મનું ટકવું લગભગ અશક્ય ... બાકીનો લેખ લખો:

લાભ માટે અસ્તિત્વમાં આવે છે. તેમનો ખાસ હેતુ પૈસા કમાવવાનો છે. પરતું છેલ્લાં થોડાં વર્ષોથી ભાગલા પાડનાર વ્યક્તિત્વ અને તત્ત્વોના કારણે આ પ્લૅટફૉર્મ વૈચારિક યુદ્ધ માટેના અખાડા બની ગયા છે. આ રાજકીય થઈ ગયા છે.

સિલિકન વેલીમાં જન્મેલા પ્લૅટફૉર્મને શરૂ કરનાર લોકો યુવા પેઢીના છે અને તેઓ મોટાભાગે લિબરલ વિચારધારાના હોય છે. આ જ કારણ છે કે તેઓ દક્ષિણપંથી વિચારધારાની વિરુદ્ધ હોય છે. આ સંજોગોમાં દક્ષિણપંથી વિચાધારાવાળા પાર્લર જેવાં પ્લૅટફૉર્મને તેઓ કદાચ સહન કરી લે પરતું તેને આગળ નહીં વધવા દે.

કદાચ એટલા માટે પાર્લર પર એપલ, ગૂગલ અને એમેઝોને પ્રતિબંધ મૂકી દીધો છે. એમેઝોનના પગલાથી પાર્લરને સૌથી વધુ ઝાટકો લાગ્યો છે કારણકે તે એમેઝોનના ક્લાઉડ સર્વર પર ચાલતું હતું. હવે પાર્લરે એમેઝોન સામે કેસ કર્યો છે.

પાર્લર આક્ષેપ કરી રહ્યું છે કે પ્રતિબંધ લાદતા પહેલાં કરાર મુજબ એમેઝોન દ્વારા એક મહિનાની નોટિસ પાઠવવી જોઈતી હતી. પરંતુ પ્રતિબંધ અચાનક લાદવામાં આવ્યો હતો. પાર્લર મુજબ એમેઝોનનો નિર્ણય તેમના માટે "મૃત્યુનો ઝાટકો" આપવા જેવો છે.

હાલમાં પાર્લરની વેબસાઇટ ડાઉન છે અને આ ઍપ્લિકેશન ગૂગલના પ્લે સ્ટોર અથવા એપલના ઍપ સ્ટોર પરથી ડાઉનલોડ પણ કરી નહીં શકાય.

પરંતુ સૌરભ વર્માના જણાવ્યા મુજબ, પાર્લર અથવા કોઈ નવું પ્લૅટફૉર્મ ઇચ્છે તો ચીન અથવા રશિયાની ઇકો સિસ્ટમમાં રહીને શરૂ કરી શકાય છે.

"જો સિલિકન વેલીના લોકો તમને ટકવા નથી દેવા માંગતા તો પછી તમે ચીન અને રશિયામાં જઈને એક નવું પ્લૅટફૉર્મ શરૂ કરી શકો છો. પરંતુ તેમાં સલામતી અને ડેટા સુરક્ષાની કોઈ ગૅરંટી નથી અને જો તમારું સર્વર ચીનમાં છે તો પશ્ચિમી દેશોના  ફૉલોઅર્સ તમારી સાથે જોડાશે નહીં."

હાલનાં પ્લૅટફૉર્મોના કોઈ વિકલ્પ છે?

હવે સવાલ એ થાય છે કે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે તેમના સમર્થકો સુધી પહોંચવા માટે કયા પ્લૅટફૉર્મનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ? દરરોજ 2-3 ટ્વીટ કરનાર વ્યક્તિએ શું કરવું જોઈએ?

મોટાં સોશિઅલ મીડિયા પ્લૅટફૉર્મ બાદ ટ્વીટ, રેડ્ડિટ અને ટિકટૉક જેવાં પ્લૅટફૉર્મોએ પણ રાષ્ટ્રપતિ પર પોતાનો સંકજો મજબૂત કર્યો છે અને તેમના એકાઉન્ટને સસ્પેન્ડ કરી નાંખ્યા છે. હવે તેઓ ક્યાં જશે?

એવી સંભાવના છે કે ટ્રમ્પ ગેબ (Gab) સાથે જોડાશે. આ ટ્વિટર જેવું સોશિયલ મીડિયા પ્લૅટફૉર્મ છે જે અમેરિકાના દક્ષિણપંથી લોકોમાં ખૂબ જ લોકપ્રિય છે. અમેરિકન સંસદમાં થયેલ હિંસા થયા બાદ દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે કે તેણે નવા છ લાખ યુઝર્સ બનાવ્યા...


...ૉપ ફ્લોર પર રહી શકો, જેથી પરિવાર સાથે રહેતાં લોકો વચ્ચેના ફ્લોર પર રહી શકે.

હું અન્ય લોકો જેટલું જ ભાડું આપું છું તો હું એવું કેમ કરું?

ગૃહપ્રવેશમાં આમંત્રણ આપવા મારા મિત્રનો વૉટ્સઍપ પર મૅસેજ આવ્યો કે તું સિંગલ છે, તો તને આમંત્રણ પત્રિકાની જરૂર નહીં હોય ને?

"તો આમંત્રણ પત્રિકાની લાયકાત માટે લગ્ન કરવા જરૂરી છે. આ વાત મારા માટે નવી હતી."

જરૂર પડે ત્યારે મોડે સુધી કામ કરવામાં મને વાંધો નથી અને હું અન્ય 'ફ્લૅટમેટ્સ' સાથે વિનમ્ર રહું છું. હું 'વૃક્ષો બચાવો' અભિયાનનો પક્ષધર છું એટલે મને આમંત્રણ પત... બાકીનો લેખ લખો:

તા.

જ્યારે બધા નવી બાઈક લેતા હતા ત્યારે હું 'ઓલ્ડ ફૅશન બાઇક' વાપરતો હતો.

મારા પર આછા રંગો શોભતા હતા, છતાં હું ઘેરા રગંનાં કપડાં પહેરતો હતો.

હું જે ભણ્યો એના કરતાં તદ્દન અલગ જ ક્ષેત્રમાં કામ કરું છું.

હું એ લોકોનો આભારી છું, જે મને સમજ્યાં અને મને હિંમત આપતાં રહ્યાં. ખરેખરમાં મારા મિત્રો અને સમાજ જ છે કે જેઓ મને આગળ વધવા પ્રેરે છે.

પણ જ્યારે વાત સિંગલ રહેવાના મારા નિર્ણયની આવે છે  ત્યારે હિંમત અને પ્રેરણા આપતાં આ લોકો ગાયબ થઈ જાય છે.

હું લગ્નગ્રંથિથી જોડાઉં કે ન જોડાઉં. મને કોઈ સાથી મળ્યું નથી.

ભૂતકાળની મારી પ્રેમમાં નિષ્ફળતામાંથી હું બહાર આવ્યો છું, પણ જીવનમાં આગળ વધવું એ અલગ પ્રશ્ન છે.

હજુ મારી મન:સ્થિતિ એ માટે તૈયાર નથી.

હજુ હું સિંગલ છું. આજનો દિવસ અને આવતીકાલ આ બન્ને અલગ દિવસો છે.

હું ફરી પ્રેમમાં પડીશ? જો એવું થશે તો હું સીમા તોડી નાખીશ.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ૉરિટી અને પરીક્ષાનું મૉડલ તથા ગોઠવણ વિદ્યાર્થીઓને સમજાવવી એ પણ એક પડકારજનક કામ છે. આર્ટસ ઉપરાંત કોમર્સ, સાયન્સ, એન્જિનિઅરિંગ, મેડિકલ, લૉ વગેરે શાખાઓમાં અલગ અલગ સ્થિતિ જોવા મળી રહી છે.

વિજ્ઞાનશાખામાં થિયરીની સાથે પ્રેક્ટિલ પરીક્ષા લેવામાં આવે છે. ગુજરાત યુનિવર્સિટીના જ કૅમિસ્ટ્રી વિભાગના આસિસ્ટન્ટ પ્રોફેસર ડૉ. દિલીપ વસાવાનું માનવું છે કે "સરકાર દ્વારા આપવામાં આવેલા ટૅબ્લેટના સહયોગથી સમજો કે કદાચ ઑનલાઇન પરીક્ષા શકય બને તો પણ પ્રેક્ટિલ પરીક્ષાનું શું? "

એમનું કહેવું છે કે હાલ લૅબોરેટરીની ક્ષમતા ... બાકીનો લેખ લખો:

કહેવું છે કે "પરીક્ષા લેવી, ન લેવી, કેવી રીતે લેવી આ બધા કરતા સૌથી વધુ ચિંતાજનક બાબત છે કે કોઈ નક્કર રૂપરેખા તૈયાર નથી કરવામાં આવી. મહામારીનું સંક્રમણ વધી રહ્યું છે ત્યારે આવી અસમંજસની સ્થિતિ યોગ્ય નથી."

તેઓ વિદ્યાર્થીઓના ભવિષ્યનો મુદ્દો પણ ઉઠાવે છે અને કહે છે કે, "ધારો કે તમે પાંચ વર્ષ પછી કોઈ સારી કંપનીમાં નોકરી માટે અપ્લાય કરો છો અને તમારા 2020ના માર્ક પર તમારો ગ્રેડ ઘટી જાય તો? બીજા ઍન્ગલથી જોઇએ તો શું કોઈ રાષ્ટ્રીય-આંતરરાષ્ટ્રીય કંપની એ વાત ધ્યાનમાં લેશે કે 2020નાં માર્કસ ઓછાં-વત્તા હશે તો ચાલશે? મહામારીનું વર્ષ હતું તો ચલાવી લઈએ એવું કોઈ કહેશે?

ડૉ. અમિત ઑક કહે છે કે "આવા માહોલમાં વિદ્યાર્થીઓના ભવિષ્યનો વિચાર કેન્દ્રસ્થાને હોવો જોઈએ જેથી વિદ્યાર્થીઓનું સમ્રગ વર્ષ ન બગડે અને એમનો ઍકેડેમિક રૅકર્ડ ન ડહોળાય. વિદ્યાર્થીઓએ ત્રણ સેમિસ્ટરની પરીક્ષા તો પહેલેથી જ આપી છે.જો  આ પરીક્ષા લઈએ તો એની સાથે અથવા ચારે સેમિસ્ટરના ભાગનો સારાંશ કાઢીને મૂલ્યાંકન કરવામાં આવે તો તે વિદ્યાર્થીઓ, શિક્ષણક્ષેત્ર અને વ્યવસાયિક જગત માટે વાજબી ગણાય"

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ૉર્ટને જ બૉર્ડર ગણીને, ટ્રાન્ઝિટ એરિયાને અમારી બૉર્ડર ગણી રહ્યા છીએ," એમ તેઓ કહે છે.

ક્વોરૅન્ટીનમાં હોય તેમની તબિયતની રોજ તપાસ થાય છે. કોઈને તાવ આવે ત્યારે તેમને વળી સૌથી અલગ કરાય છે અને Covid-19 માટેનો ટેસ્ટ કરાય છે. ટેસ્ટ કિટ્સ ઑસ્ટ્રેલિયા મોકલાઈ હતી, પણ બધા જ ટેસ્ટ અત્યારે નૅગેટિવ આવ્યા છે.

આવા સંકટ વચ્ચે જ નાઉરુના લોકો "શાંત અને સ્થિર" છે, એમ પ્રમુખ કહે છે. ઑસ્ટ્રેલિયા અને તાઇવાન જેવા દેશોએ કરેલી મદદ માટે તેઓ આભાર વ્યક્ત કરે છે.

"અમે આ નીતિ શરૂ કરી ત્યારે ગોડને પ્રાર્થના કરી અને તેમણે મને... બાકીનો લેખ લખો:

્ચ પહેલાં અપાયેલા બધા વીઝા રદ કરી દીધા છે.  લિવરપૂલ સ્કૂલ ઑફ ટ્રોપિકલ મેડિસિનના ડૉક્ટર પિટર મેકફર્સન કહે છે કે "મોટા પાયે ટેસ્ટિંગ" પણ થઈ રહ્યું છે. મલાવીમાં રહીને કામ કરતાં ડૉક્ટરને વેલકમ ટ્રસ્ટ તરફથી ફંડ મળે છે.

"એક કે બે અઠવાડિયાં વધુ અમારે તૈયારી કરવી પડે તેમ જ હતી," એમ જણાવતા તેઓ આશા વ્યક્ત કરે છે કે મલાવી સ્થિતિ સંભાળી લેશે.

"છેલ્લાં 30 વર્ષમાં અમે HIVનો રોગચાળો ભોગવ્યો છે અને સાથે જ ટીબીની મહામારી પણ જોઈ છે," એમ તેઓ કહે છે.

ડૉક્ટર મૅકફર્સન કહે છે કે પુરાવા એવું જ જણાવે છે કે દરેક દેશ સુધી કોરોના પહોંચવાનો છે. તેથી જો મલાવી નહીં તો Covid-19 વિનાનો છેલ્લો દેશ કયો હશે?

"કદાચ દક્ષિણ પેસિફિક, તેના દૂર-દૂરના ટાપુઓ. હું તેના પર શરત લગાવવા તૈયાર છું," એમ સાઉથમ્પ્ટન યુનિવર્સિટીના પ્રોફેસર ઍન્ડી ટેટમ કહે છે.

"જોકે વૈશ્વિક અર્થતંત્રના આ જમાનામાં કોઈ જગ્યા બાકી રહી જાય તેવું મને લાગતું નથી."

તેઓ કહે છે કે નુઆરુમાં પ્રતિબંધો મૂકી દેવાયા છે તે ઉપયોગી થાય, પણ તે કાયમ ના ચાલી શકે.

"આ બધા દેશોએ કોઈ ને કોઈ પ્રકારે બહારની આયાત પર - માલસામાન હોય કે પર્યટકો હોય - તેના પર આધાર રાખવો પડે છે. નિકાસ પણ કરે છે. તેઓ સાવ જ અવરજવર બંધ કરી દે તેવું શક્ય છે, પણ તેનાથી બહુ નુકસાન થાય અને આખરે અવરજવર શરૂ કરવી જ પડે."

તેઓ ચેતવણી આપે છે કે હજી સુધી આંકડા ટોચ સુધી પહોંચ્યા નથી.

"અત્યારે ચારે બાજુ લૉકડાઉન છે એટલે વસતિમાં ચેપ ફેલાઈ રહ્યો નથી, બહુ મોટી સંખ્યા સુધી તે હજી પહોંચ્યો નથી

"દુનિયામાં હજી ઘણા સંભવિત લોકો બાકી રહ્યા છે. થોડો સમય હજી આપણે આ વાઇરસની સાથે પનારો પાડવો જ પડશે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ૉર્મ કે પછી ઍપ્સથી દૂર રહે.

એક પછી એક લોન લેતા જાય છે યૂઝર્સ

પ્રતીકાત્મક તસવીર

વિશેષજ્ઞોનું કહેવું છે કે એક વખત જ્યારે કોઈ લોન લઈ લે છે તો તેમનો ડેટા એવી જ લોન આપનારી બીજી ઍપ્સ સાથે પણ શૅર થઈ જાય છે.

ત્યાર બાદ શરૂ થાય છે એ શખ્સને હાઈ ક્રૅડિટ લિમિટ્સ પર લોન આપવાના નોટિફિકેશનનો સિલસિલો.

એક પછી એક નોટિફિકેશનો આવવાની સાથે એ શખ્સની તેમાં ફસાવાની આશંકા પણ વધતી જાય છે.

વિનિતા ટૅરેસા જણાવે છે કે તેમણે આવા નોટિફિકેશનોના ચક્કરમાં ફસાઈને જ આઠ લોન લઈ લીધી.

પરંતુ આ બધું માત્ર લોન લેવા સુધી સિમીત નહો... બાકીનો લેખ લખો:

ો સામનો કર્યો હતો જેનો એક વર્ગે સામનો કરવો પડ્યો.

જેનિસ યાદ કરે છે – લૉકડાઉનમાં ફિલ્મ મેકિંગનું કામ રોકાઈ ગયું.

લોકોને ચુકવણી કરવાનું મુશ્કેલ થઈ ગયું અને આ બધામાંથી બહાર આવવા માટે લગભગ 1500 ડૉલર (એક લાખ રૂપિયાથી થોડું વધુ)ની લોન લીધી. લોન લીધાના અમુક દિવસો બાદ જ તેમને ધમકીભર્યા ફોન કૉલ આવવા લાગ્યા.

જેનિસ કહે છે કે આવા કૉલ્સનો સિલસિલો તેમના મૃત્યુ બાદ પણ જારી રહ્યો.

જેનિસ મકવાણા અને વિનિતા ટૅરેસા બંન્ને મામલાઓની હવે પોલીસ તપાસ કરી રહી છે. આ સાથે જ આવા સેંકડો બીજા કેસો પર પણ પોલીસની તપાસ ચાલી રહી છે.

પ્રવીણ કાલાઇસેલવન કેટલા અન્ય વિશેષજ્ઞો સાથે મળીને આવા જ મામલાઓની તપાસ કરી રહ્યા છે.

તેમણે અમારી સાથે આવા પ્રકારના મામલાઓ સાથે જોડાયેલી કેટલીક જાણકારીઓ શૅર કરી.

તેઓ કહે છે કે – અમારે આ સમસ્યાના મૂળ સુધી જવું પડશે. આ કોઈ નાની સમસ્યા નથી ખૂબ જ ઊંડી સમસ્યા છે.

પ્રવીણ આ મામલા સાથે ત્યારે જોડાયા જ્યારે તેમના એક મિત્રએ એક આવી જ લોન ઍપથી પૈસા ઉધાર લીધા અને જ્યારે તેઓ લોન ન ચૂકવી શક્યા ત્યારે તેમને પણ અન્ય લોકોની જેમ ધમકાવવામાં આવ્યા.

ત્યાર બાદ તેમણે આ સમગ્ર મામલાની તપાસ કરવાનો નિર્ણય લીધો. આ માટે તેમણે એવા લોકોની એક ટીમ બનાવી જેમને આવી ઍપ્સનો અનુભવ હતો.

તેઓ કહે છે, “પાછલા આઠ મહિનામાં મારી ટીમને 46 હજાર કરતાં વધુ ફરિયાદો મળી ચૂકી છે અને 49 હજાર કરતાં વધુ ડિસ્ટ્રેસ કૉલ. અમને એક દિવસમાં 100થી 200 અને ક્યારેક ક્યારેક તેના કરતાં પણ વધુ ડિસ્ટ્રેસ કૉલ મળે છે.”

પ્રવીણે ભારતના સર્વોચ્ચ ન્યાયાલયમાં આ સંબંધમાં એક અરજી પણ કરી. તેમણે આ અરજીના માધ્યમથી આ પ્રકારની લોન-ઍપ્સ પર પ્રતિબંધ લાદવાની માગ કરી. પરંતુ કોર્ટે તેમને કેન્દ્ર સરકારનો સંપર્ક કરવાનું કહ્યું.

'પર્સનલ ડેટા પર હોય છે યૂઝર્સની નજર'

ડિસેમ્બર માસમાં 17 લોકોની દગો કરવાના, ફર્જીવાડો કરવાના અને સતામણી કરવાના આરોપમાં ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.

પોલીસનું કહેવું છે કે તેઓ આ સમગ્ર તંત્ર સાથે જોડાયેલા વિદેશી તાર પણ શોધવાના પ્રયત્નો કરી રહ્યા છે.

પરંતુ વિશેષજ્ઞો માને છે કે જેમની ધરપકડ કરાઈ છે તે લોકો અને ડેવલપર્સ વચ્ચે સંબંધ સ્થાપિત કરી શકવું  સરળ નહીં હોય.

જોકે, અમિત દુબેનું માનવું છે કે આ ઍપ્સનો હેતુ માત્ર આર્થિક રીતે કમજોર લોકોને નિશાન બનાવવાનો નથી, તેમનો એજન્ડા આના કરતાં ઘણો વધારે ખતરનાક છે.

તેઓ કહે છે કે, “આવા પ્રકારની ઍપ્સ ચલાવનારા અદૃશ્ય એકમો મુખ્યત્વે આપના...


...ો અને અહીં કરફ્યુ નાખવાની ફરજ પડી.

શરૂઆતમાં પોળ વિસ્તારમાં કેસની સંખ્યા વધી હતી અને બાદમાં કોરોના પશ્ચિમ અમદાવાદમાં પણ ફેલાયો હતો.

સમય જતાં અમદાવાદના મોટા ભાગના વિસ્તારોમાં કેસ જોવા મળતા હતા. અમદાવાદ એ સમયે કોરોનાનું હૉટસ્પૉટ બન્યું હતું.

ગુજરાતમાં 17 એપ્રિલ સુધીમાં કોરોનાના પૉઝિટિવ કેસની સંખ્યા 1021 હતી, જે પૈકી અમદાવાદમાં 590 કેસ હતા.

એટલે કે રાજ્યના પચાસ ટકાથી પણ વધુ એટલે કે અડધોઅડધ કરતાં વધુ કેસ માત્ર અમદાવાદમાં હતા.

જોકે ધીમેધીમે સરકારી આંકડા જોતાં ખ્યાલ આવે કે અમદાવાદ જિલ્લામાં કોરોના... બાકીનો લેખ લખો:

મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીએ પણ રાજકોટની મુલાકાત લીધી હતી.

ગુજરાત કોરોના વાઇરસના કેસની બાબતમાં અગાઉ દેશમાં ત્રીજા સ્થાને હતું.

ગુજરાતના પરિવાર અને કલ્યાણ વિભાગના જુલાઈ મહિનાના અંત સુધીના આંકડા અનુસાર, એક દિવસમાં નોંધાતા કેસમાં ગુજરાત દેશમાં 10મા ક્રમે આવી ગયું છે.

અને 31 ઑગસ્ટ, 2020 સુધીમાં એક દિવસમાં નોંધાતા કેસમાં ગુજરાત દેશમાં 19મા ક્રમે આવી ગયું છે.

કોરોનાસંકટ દરમિયાન કૉંગ્રેસના નેતાઓએ અમદાવાદની સિવિલ હૉસ્પિટલની મુલાકાત લીધી હતી.

કૉંગ્રેસે આરોપ મૂક્યો હતો કે ટેસ્ટિંગ ઘટાડવાને કારણે મરણાંક વધ્યો છે અને ધમણ-1 દ્વારા કેટલા દરદીને સારવાર આપવામાં આવી, તે અંગે સ્ટાફ પાસે કોઈ વિગત નથી.

તો ગુજરાત ભાજપના પ્રવક્તા ભરત પંડ્યાના કહેવા પ્રમાણે, કૉંગ્રેસના પ્રતિનિધિમંડળની મુલાકાત 'રાજકીય સ્ટન્ટ' છે.

તેમણે પરેશ ધાનાણી ઉપર અધૂરી માહિતી દ્વારા ગેરમાર્ગે દોરવાનો આરોપ પણ મૂક્યો હતો.

પરેશ ધાનાણીએ 866 ધમણ વૅન્ટિલેટરને ચાલુ રાખવા સરકાર નંગદીઠ રૂ. બે લાખ 92 હજાર જેટલો ખર્ચ કરશે, તેવો આરોપ મૂક્યો હતો. જેના જવાબમાં પંડ્યાએ કહ્યું હતું કે 'ક્વૉટેશન રજૂ કરે અન્યથા પાયાવિહોણાં આક્ષેપ બંધ કરે.'

ધમણ-1 વૅન્ટિલેટરનો વિવાદ

ગુજરાતની જ્યોતિ સીએનસીએ કંપનીએ બનાવેલું ધમણ-1 વૅન્ટિલેટર મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીએ 5 એપ્રિલ 2020ના રોજ વપરાશ માટે ખુલ્લું મૂક્યું હતું.

વિજય રૂપાણીએ કહ્યું હતું કે ગુજરાતના સ્થાનિક ઉદ્યોગપતિઓને 10 દિવસમાં વૅન્ટિલેટર બનાવવામાં સફળતા મળી છે.

કોરોના વાઇરસના કેર વચ્ચે રાજકોટની કંપનીએ બનાવેલું ધમણ-1 વૅન્ટિલેટર ધાર્યું પરિણામ મેળવી શકતું ન હોવાનું તબીબોના ધ્યાને આવ્યું હતું.

અમદાવાદની સિવિલ હૉસ્પિટલના તબીબી અધીક્ષકે જીએમએસસીએલને એક પત્ર લખીને આ મામલે જાણ કરી હતી.

આ મુદ્દે કૉંગ્રેસ નેતા પરેશ ધાનાણી અને કૉંગ્રેસ પ્રમુખ અમિત ચાવડાએ પણ સરકાર સામે અનેક સવાલો મૂક્યા હતા.

ગુજરાત સરકારનાં આરોગ્ય અગ્ર સચિવ જયંતી રવિએ પત્રકારપરિષદ યોજી ધમણ-1 વૅન્ટિલેટરને લઈને કેટલીક સ્પષ્ટતા કરી હતી.

જંયતી રવિએ કહ્યું હતું કે કંપનીએ મદદ માટે 18 એપ્રિલે પ્રથમ દસ વૅન્ટિલેટર સપ્લાય કર્યાં હતાં અને આ વૅન્ટિલેટર માટે ડ્રગ-કંટ્રોલ જનરલ ઑફ ઇન્ડિયાની ગાઇડલાઇન અનુસાર વૅન્ટિલેટર માટે રાજ્ય કે કેન્દ્ર સરકારના લાઇસન્સની જરૂર નથી.

એમણે કહ્યું હતું કે ઇન્ડિયન સ્ટાન્ડર્ડ ઑર્ગેનાઇઝેશનના માપદંડ હેઠળ વૅન્ટિલેટર તૈયાર કરવામાં આવેલું છે અને સ્વાસ્થ્ય...


...ો અને કહ્યું હતું કે "સરકાર તરફથી એટલાં જુઠ્ઠાણાં સાંભળવા મળે છે કે મેં ફ્રાન્સની મુખ્ય ધારાની ન્યૂઝ ચેનલને જોવાનું જ બંધ કરી દીધું છે. એ ચેનલો દર્શકોમાં ડર પેદા કરે છે, જે લોકોનું બ્રેઇન વૉશિંગ કરવાની શ્રેષ્ઠ તરકીબ છે."

જોકે રાષ્ટ્રપ્રમુખ મેક્રોંના જણાવ્યા મુજબ, તેમના કાયદાનો હેતુ "ફ્રાન્સમાં આત્મજ્ઞાનને અનુકૂળ ઇસ્લામને વેગ આપવાનો છે."

રાષ્ટ્રપ્રમુખના આ નિવેદનનો અર્થ એવો થાય કે ફ્રાન્સના સ્ટેટ સેક્યુલરિઝમ અને ત્યાંના મુસલમાનોના ધાર્મિક વિચારો વચ્ચે તાલમેલ નથી?

પશ્ચિમ યુરોપમાં સૌથી વધુ મુસલમ... બાકીનો લેખ લખો:

ો એ ભ્રામક છે. કેટલીક રીતે બદતર છે. એ દર્શાવે છે કે ધાર્મિક કટ્ટરપંથી અને ક્રોધી વ્યક્તિ અચાનક જ આ પ્રકારના ઘૃણાસ્પદ અપરાધ કરી શકે છે."

તાબિશ માને છે કે આ પ્રકારની ઘટનાઓ પછી કોઈ એક ધર્મ કે સમુદાયના લોકોના આરોપીના પાંજરામાં ઊભા કરવા સદંતર અયોગ્ય છે.

તાબિશે કહ્યું હતું કે "મુસલમાનોને બલિનાં બકરાં બનાવવા પાછળનો રાજકીય નેતૃત્વનો હેતુ તેમની નિષ્ફળતાને છુપાવવાનો હોય છે."

પ્રોફેસર કુરુના જણાવ્યા અનુસાર, ઇસ્લામ હાલ જે 'સંકટ'નો સામનો કરી રહ્યો છે તેનાં મૂળ મુસ્લિમ વિશ્વની ઐતિહાસિક તથા રાજકીય નિષ્ફળતામાં છે, ઇસ્લામ ધર્મમાં નહીં.

તેમણે કહ્યું હતું કે "ઇજિપ્ત, ઈરાન અને સાઉદી અરેબિયા જેવાં અનેક મુસ્લિમ રાષ્ટ્રોમાં લાંબા સમયથી સ્થાયી સત્તાવાદી શાસન અને જૂનું પછાતપણું છે. દુનિયાના મુસ્લિમ બહુમતીવાળા 49 દેશો પૈકીના 32 દેશોમાં ધર્મનિંદાના કાયદા હેઠળ લોકોને દંડવામાં આવે છે."

"છ દેશોમાં ધર્મનિંદા માટે મૃત્યુની સજા ફરમાવવામાં આવે છે. અભિવ્યક્તિ સ્વાતંત્ર્ય માટે અવરોધરૂપ આ કાયદાઓ ઇસ્લામના રૂઢિવાદી વિદ્વાનો તથા સત્તાવાદી શાસકોના હિતમાં હોય છે, ઇસ્લામ ધર્મના હિતમાં નહીં. તે વાસ્તવમાં કુરાનની એ આયાતોનું ઉલ્લંઘન છે, જેમાં મુસલમાનોને અન્ય ધર્મોના લોકો પર બળજબરી કે વળતો હુમલો નહીં કરવાનો આગ્રહ કરવામાં આવ્યો છે."

બીજી તરફ ફ્રાન્સ અને યુરોપમાં ઇસ્લામોફોબિયા એટલે કે ઇસ્લામનો ભય આજે પણ હકીકત છે.

દક્ષિણ ફ્રાન્સના નીસ શહેર પાસે ઇટાલીની સરહદ નજીકના મૌંતો નામના ગામનાં રહેવાસી ફ્રેન્ચ યુવતી માર્ગેરિટા મરીનકોલાએ કહ્યું હતું કે "આ ઘટનાને ઇસ્લામ સાથે સાંકળવી યોગ્ય નથી. મારો દૃષ્ટિકોણ ફ્રાન્સમાં બહુ લોકપ્રિય નથી."

"ફ્રાન્સમાં જે થયું તેની હું બેશક નિંદા કરું છું અને અભિવ્યક્તિ સ્વાતંત્ર્ય વિરુદ્ધની હિંસાની પણ નિંદા કરું છું, પરંતુ આ કૃત્ય કોઈ પણ રીતે ઇસ્લામ કે મુસલમાનોનું પ્રતિનિધિત્વ કરતું નથી. મને લાગે છે કે આ વાતને અહીં યોગ્ય રીતે સમજવામાં આવી નથી."

માર્ગેરિટાએ ઉમેર્યું હતું કે "ફ્રાન્સના એક નાગરિક તરીકે હું અભિવ્યક્તિ સ્વાતંત્ર્યને સંપૂર્ણ ટેકો આપું છું, પરંતુ તેને વ્યંગ સામયિક શાર્લી એબ્દો સાથે કોઈ લેવાદેવા નથી. શાર્લી એબ્દો ફ્રાન્સના આદર્શથી અલગ, દરેક ચીજનું અત્યંત અહંકારભરી રીતે સતત અપમાન કરે છે."

ફ્રાન્સના કેટલાક મુસલમાનોનું કહેવું છે કે તેઓ તેમની ધાર્મિક આસ્થાને કારણે વંશવાદ તથા ભેદભાવનું નિશાન સતત બની રહ્યા છે. આ એક એવો મુદ્દો...


...ો અને મહિલાઓ સપરિવાર હાથમાં લાકડીઓ લઈને રક્ષા કરી રહ્યા હતા.

અમે મનોજ (વિનંતી બાદ બદલેલું નામ) પણ આ વિસ્તારમાં જ રહે છે. તેઓ કહે છે કે જ્યારે અથડામણ થઈ ત્યારે તેઓ ત્યાં જ હતા. મનોજ કહે છે કે શરૂઆતમાં વિરોધપ્રદર્શનો શાંતિપૂર્ણ જ હતા, પરંતુ અચાનક જ પથ્થરમારો શરૂ થઈ ગયો હતો.

તેઓ કહે છે કે સી.એ.એ. વિરોધીઓની સંખ્યા ખૂબ જ વધારે હતી અને પોલીસ ખૂબ જ ઓછી. મનોજનો દાવો છે કે પોલીસે સ્થાનિકોની મદદ માગી હતી એટલે તેમના વિસ્તારના કેટલાક યુવકો પોલીસને મદદ કરવા પહોંચ્યા હતા.

મનોજ સમગ્ર ઘટનાક્રમ વર્ણવી રહ... બાકીનો લેખ લખો:

તેમણે કહ્યું હતું કે પોલીસ રસ્તા ખુલ્લા કરાવે અન્યથા તેઓ રસ્તા ઉપર ઉતરશે. દિલ્હી પોલીસ તથા અલગ-અલગ રાજકીય પક્ષોએ નાગરિકોને શાંતિ જાળવી રાખવા અપીલ કરી છે.

ડિસેમ્બર મહિનાના મધ્યભાગથી સી.એ.એ. વિરુદ્ધ દિલ્હીમાં ઠેર-ઠેર વિરોધપ્રદર્શન ચાલી રહ્યા છે, પરંતુ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ભારતયાત્રા દરમિયાન તેણે હિંસક સ્વરૂપ ધારણ કર્યું હતું.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ો આદેશ પોતે આપ્યાના આક્ષેપને ફગાવી દીધો હતો.

મુશર્રફે બીબીસીને તાજેતરમાં જણાવ્યું હતું કે ''ઈમાનદારીથી કહું તો એ સાંભળીને મને હસવું આવ્યું હતું. હું બેનઝીરની હત્યા શા માટે કરાવું?''

જીવલેણ ષડયંત્ર

બેનઝીર ભુટ્ટોની હત્યાની ક્ષણો પહેલાંના ફોટોગ્રાફ્સ

મુશર્રફ જાતે દેશનિકાલ લઈને દુબઈમાં વસવાટ કરી રહ્યા છે. તેથી તેમની સામેની કાયદાકીય કાર્યવાહી ખોરંભાયેલી છે.

બેનઝીરના દીકરા બિલાવલે કહ્યું હતું કે ''મારાં માતાની હત્યા માટે મુશર્રફે સમગ્ર પરિસ્થિતિનો લાભ લીધો હતો.''

''મારાં માતાની હત્યા કરી શકાય ... બાકીનો લેખ લખો:

ન્યાં હતાં. બેનઝીર ભુટ્ટોએ 1999માં પાકિસ્તાન છોડ્યું હતું.

તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ પરવેઝ મુશર્રફે બેનઝીરને તથા અન્યોને ભ્રષ્ટાચારના આરોપોમાંથી મુક્તિ આપી પછી 2007ના ઓક્ટોબરમાં પાકિસ્તાન પાછાં ફર્યાં હતાં.

2008ના જાન્યુઆરીમાં ચૂંટણીનું આયોજન મુશર્રફ કર્યું હતું અને બેનઝીર એ ચૂંટણી લડવાનાં હતાં.

તેઓ પાછાં ફર્યાં ત્યારે કરાચીમાં તેમના આગમન સરઘસ પર ઉગ્રવાદીઓએ બોમ્બ વડે હુમલો કર્યો હતો.

એ હુમલામાં 150થી વધારે લોકોનાં મોત થયાં હતાં, પણ બેનઝીર બચી ગયાં હતાં. એ ઘટનાના બે મહિના બાદ તેમની હત્યા કરવામાં આવી હતી.

બેનઝીરના પતિ બન્યા રાષ્ટ્રપતિ

બેનઝીર ભુટ્ટોના પતિ આસિફ અલી ઝરદારી

બેનઝીરની હત્યા તેમના પતિ આસિફ અલી ઝરદારીએ કરાવી હોવાની વાતો પાકિસ્તાનમાં સામાન્ય છે.

આ દાવાનું કારણ એ છે કે બેનઝીરની હત્યા પછી ઝરદારી પાકિસ્તાનના રાષ્ટ્રપતિ બન્યા હતા અને બેનઝીરની હત્યાથી તેમને સૌથી વધુ ફાયદો થયો હતો.

જોકે, બેનઝીરની હત્યામાં ઝરદારીની સંડોવણીનો એકેય પુરાવો ક્યારેય મળ્યો નથી.

ઝરદારી પર એક અન્ય આક્ષેપ પણ કરવામાં આવે છે. રાષ્ટ્રપતિ હોવા છતાં તેઓ તેમનાં પત્નીની હત્યાની તપાસ કરાવવામાં નિષ્ફળ રહ્યા હોવાનો આક્ષેપ છે.

બેનઝીરની હત્યાની તપાસ સંબંધી ગુપ્ત સત્તાવાર દસ્તાવેજો બીબીસીએ મેળવ્યા હતા.

તપાસ એટલી કંગાળ રીતે કરવામાં આવી હતી કે પોલીસને ખરા ગુનેગારોને શોધવામાં રસ જ ન હોય એવું દસ્તાવેજોનો અભ્યાસ કરતાં જણાય છે.

હત્યાના અઢી મહિના અગાઉ 2007ની 18 ઓક્ટોબરે બેનઝીરનો જીવ લેવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો.

એ ઘટનામાં સંડોવાયેલા બે આત્મઘાતી હુમલાખોરોની ઓળખ પોલીસ પ્રસ્થાપિત કરી શકી ન હતી.

ઢાંકપિછોડાના પ્રયાસ

બેનઝીર હત્યા કેસના શકમંદો

બેનઝીરની હત્યાની તપાસમાં ઢાંકપિછોડો કરવામાં આવ્યો હતો એમાં કોઈ શંકા નથી.

બેનઝીર ભુટ્ટો સુધી હત્યારા બિલાલને પહોંચાડવામાં મદદ કરી ચૂકેલા બે પુરુષોને 2008ની 15 જાન્યુઆરીએ મિલિટરી ચેકપોઈન્ટ પર ઠાર કરવામાં આવ્યા હોવાનું સૂચવતા પુરાવા બીબીસીની તપાસમાં મળ્યા હતા.

નાદિર અને નસરુલ્લા ખાન નોર્થ-વેસ્ટ પાકિસ્તાનમાં તાલિબાનની મદદ વડે ચાલતી હક્કનિયા મદરેસાના વિદ્યાર્થી હતા.

હત્યાના ષડયંત્રમાં સામેલ મનાતા આ મદરેસાના અન્ય વિદ્યાર્થીઓ પણ મૃત્યુ પામ્યા હતા.

સિંધની પ્રાંતિય ધારાસભામાં રજૂ કરવામાં આવેલા એક દસ્તાવેજ અનુસાર, મદરેસાના ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થી અબદ ઉર રહેમાને બેનઝીરની હત્યામાં વપરાયેલા સુસાઈડ જેકેટની...


...ો ઉપર આધાર રાખવો પડે છે.'

મુખ્ય મંત્રી તરીકે હુલ્લડ રોકવામાં અને નાગરિકોને સુરક્ષા આપવામાં નિષ્ફળ રહેલા (કૉંગ્રેસનો ઇતિહાસ પણ ભાજપ જેટલો જ ખરાબ છે) મોદીને માફ કરી દીધા હોત.

પરંતુ 'પાંચ, પચીસ અને છસ્સો પચીસ' તથા 'મિયાં મુશર્રફ' જેવા નારા દ્વારા મોદીએ ગામેગામ, નગરેનગર અને શહેરેશહેર જઈને જે નફરત ફેલાવી તેને ભૂલી ન શકાય.

રાજ્યના નેતા તરીકે લોકોની વચ્ચે એકતા, પ્રેમ, સુમેળ અને સન્માન કેળવવાના બદલે તેમણે નફરતની દીવાલ ઊભી કરી અને લોકોને વિભાજિત કરી દીધા.

નફરતના રાજકારણે તેમને પ્રસિદ્ધિ અને કીર્તિ અપ... બાકીનો લેખ લખો:

મ્યુનિટી હૉલ કે કૉમ્યુનિટી સેન્ટર ન હતાં.

2002નાં હુલ્લડોએ સમગ્ર કોમને હચમચાવી નાખી. બાળકોને ભણાવી નહીં શકવાની, પ્રાથમિક તબીબી સેવાઓ નહીં મેળવી શકવાની અને સામાન્ય આજીવિકા નહીં રળી શકવાની લાચારી સ્પષ્ટ વર્તાતી હતી.

મુસ્લિમોએ સામાજિક બહિષ્કારનો સામનો કરવો પડ્યો. લોકો મુસ્લિમોને મળતા અને તેમની સાથે વાત કરતા ખચકાતા હતા.

2011ની વસ્તીગણતરી પ્રમાણે ગુજરાતમાં મુસ્લિમોની વસ્તી માત્ર 7.1 ટકા

આથી, મુસ્લિમોએ રાજ્ય કે કેન્દ્ર સરકાર કે રાજકીય પક્ષોની મદદની રાહ જોયા વગર ખુદની અને કોમની મદદ કરવાનું શરૂ કરી દીધું.

શૈક્ષણિક પૃષ્ઠભૂમિ ન હોવા છતાં મુસ્લિમોએ સ્કૂલો શરૂ કરી.

મુસ્લિમ સમુદાયની દરેક જમાતમાં આવનારી પેઢીના સશક્તીકરણ માટે તેમને શિક્ષિત કરવાની જરૂરિયાત જાણાઈ.

ગુજરાતમાં 2019માં મુસ્લિમ ટ્રસ્ટ કે વ્યક્તિ દ્વારા સંચાલિત 200થી વધુ સ્કૂલ કાર્યરત છે, જેમાંથી મોટાં ભાગની અમદાવાદમાં છે.

મુસ્લિમ વિસ્તારોમાં 10થી વધુ હૉસ્પિટલ ખૂલી છે. રાજ્યના અન્ય ભાગોમાં પણ અનેક ક્લિનિક ખૂલ્યાં છે.

મુસ્લિમ વિસ્તારોમાં કૉમ્યુનિટી હૉલ, કૉમ્યુનિટી સેન્ટર તથા મુસ્લિમ છોકરા-છોકરીઓ માટે હૉસ્ટેલ ખૂલ્યાં છે.

મુસ્લિમ યુવા તેમના વિસ્તારોને રહેવાલાયક બનાવવા માટે પ્રયાસરત છે. પોતાના વિસ્તારને હરિયાળો અને સુઘડ બનાવવા માટે વૃક્ષોનું વાવેતર, જૂના અખબાર, કચરો એકઠો કરવા જેવા કાર્યક્રમો ચલાવી રહ્યા છે.

મુસ્લિમ વિસ્તારોને જે પ્રાથમિક સુવિધાઓ આપવામાં આવતી ન હતી તે અપાવવા પ્રયાસરત છે.

ગરીબ અને શેરીમાં રહેતાં બાળકોને ભણાવવાં, જૂનાં કપડાં એકઠાં કરીને જરૂરિયાતમંદોમાં વિતરણ કરે છે.

મુસ્લિમ યુવાનો રાજ્ય તથા કેન્દ્રીય સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ માટે તૈયારી કરી શકે તે માટે અનેક સંગઠનોએ તાલીમ-કાર્યક્રમો હાથ ધર્યા છે.

આ સિવાય વ્યવસાયલક્ષી તાલીમ-કાર્યક્રમો પણ હાથ ધર્યા છે.

સમુદાયના ઉદ્યોગ સાહસિક, તબીબો, દંતચિકિત્સક, વકીલ અને શાળાનાં સંગઠનો અસ્તિત્વમાં આવ્યાં.

ગુજરાતમાં શિયા, સુન્ની તથા અન્ય જમાતના લોકો સાથે મળીને કામ કરે તેની જરૂર જણાઈ હતી.

દેશના અન્ય ભાગોમાં અને તેમાં પણ ખાસ કરીને ઉત્તર ભારતમાં આવું અસામાન્ય લાગે.

મુસ્લિમોએ બિનમુસ્લિમ સમુદાયો, બિનમુસ્લિમ સંગઠન, ટ્રસ્ટ તથા વ્યક્તિઓ પાસેથી મદદ માગી.

વૈચારિક મતભેદ હોવા છતાં તેમણે સકારાત્મક પ્રતિસાદ આપ્યો, જે મોટો સ્રોત બની રહ્યો.

'કૉંગ્રેસના સૉફ્ટ હિંદુત્વમાં મુસ્લિમો માટે ક્યાંય સ્થાન નથી'

ગુજરાતના...


...ો કરશે. આને અમેરિકામાં જો બાઇડનના આગમનની તૈયારી તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે. જો બાઇડને લોકતાંત્રિક દેશોની કૉન્ફરન્સ બોલાવવાની વાત કરી હતી.

અત્યાર G-7માં બ્રિટન, ફ્રાંસ, જાપાન, જર્મની, ઇટલી અને કૅનેડા છે. તેમાં ભારત, ઑસ્ટ્રેલિયા અને દક્ષિણ કોરિયાને જોડવાની તૈયારી છે.

રશિયા પણ આ સમૂહનો ભાગ હતું, પરંતુ વર્ષ 2014માં રશિયાએ ક્રિમિયાને પોતાની સાથે ભેળવી લેવાના કારણે બહાર કરી દેવાયું હતું. પરંતુ આ વર્ષે ટ્રમ્પ પુતિનને બોલાવવાની તૈયારી કરી રહ્યા હતા જ્યારે યુરોપના દેશ તેનો વિરોધ કરી રહ્યા હતા.

ઇન્ડો... બાકીનો લેખ લખો:

્રિટન પોતાની વિદેશનીતિને ફરીથી તૈયાર કરી રહ્યું છે.

તેઓ કહે છે, “EUથી અલગ થયા બાદ ઇન્ડો-પૅસિફિકમાં બ્રિટનનો રસ દેખાઈ રહ્યો છે. ભારતે પણ તકનો લાભ લઈ પ્રજાસત્તાક દિસવે મુખ્ય અતિથિ સ્વરૂપે તેમને આમંત્રણ મોકલી દીધું.”

”બોરિસ જૉનસન માને છે કે 5G તકનીક માટે વિશ્વના લોકતાંત્રિક દેશોએ સાથે મળીને કામ કરવું જોઈએ. બ્રિટનનો રસ ઇન્ડો-પૅસિફિકમાં વધી રહ્યો છે અને તે ચીનને ધ્યાને રાખીને જ છે.”

હર્ષ પંત પણ માને છે કે બાઇડનના આવ્યા બાદ D-10 બને છે તો આ લોકતાંત્રિક દેશોનો સમૂહ નિરંકુશ શાસકો પર પ્રશ્નો ઊભા કરશે અને આ પ્રશ્નોના ઘેરામાં ચીન પણ આવી શકે છે.

બાઇડને સત્તા સંભાળ્યા બાદ વૈશ્વિક વ્યવસ્થા ફરી એક વાર પડખું ફેરવશે. ટ્રમ્પના શાસનમાં ઘણી બાબતો અસ્ત-વ્યસ્ત થઈ ગઈ હતી.

કહેવાઈ રહ્યું છે કે બાઇડન લોકતાંત્રિક દેશનો સમૂહ બનાવીને રણનીતિક રોકાણ અને તકનીકને પ્રોત્સાહન આપશે.

બાઇડને એ પણ કહ્યું છે કે રશિયાએ મુક્ત વિશ્વ વ્યવસ્થામાં ખોટી સૂચના, બીજા દેશોની ચૂંટણીમાં દખલ અને ભ્રષ્ટ નાણાં દ્વારા અવ્યવસ્થા ફેલાવી છે.

જોકે ઘણા આલોચકોનું એવું પણ કેહેવું છે કે D-10માં ભારતના હોવાની ટીકા પણ થઈ શકે છે, કારણ કે અહીંના લોકતંત્રને લઈને હાલના દિવસોમાં ઘણા ગંભીર પ્રશ્નો ઊઠ્યા છે.

બ્રિટના ભૂતપૂર્વ રાજદ્વારી રૉરી સ્ટીવાર્ટે પાછલા અઠવાડિયે સેન્ટર ફોર યુરોપિયન રીફૉર્મ ઇવેન્ટમાં કહ્યું હતું કે લોકતાંત્રિક દેશોની ક્લબને જો ચીનના વિરોધી તરીકે જોવામાં આવશે તો તેનાથી સમાધાન નહીં સમસ્યા વધશે.

ભારત માટે એક મુશ્કેલી રશિયા પણ છે. રશિયાના વિદેશ મંત્રીએ પાછલા અઠવાડિયે જ કહ્યું હતું કે પશ્ચિમના દેશ ભારતને ચીનવિરોધી જૂથમાં સામેલ કરવા માગે છે.

જો ભારત આવા ચીનવિરોધી જૂથમાં સામેલ થાય છે તો રશિયાને તે ઠીક નહીં લાગે. રશિયા નથી ઇચ્છતું કે વિશ્વ અમેરિકાના નેતૃત્વમાં આગળ વધે અને તેના માટે તેને ચીનનો સાથ જરૂરી છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ો કોઈ આધાર નથીકરતાં'

સરાડા એ બન્નીનું મોટું ગામ ગણાય છે. અમીબાઈના ગામમાં મોટા સરાડામાંથી અનેક પરિવારો સ્થળાંતર કરી ગયા છે. એ સિવાય નાના સરોડા, રભુવાંઢ, વાગુરા એવાં અનેક ગામોમાં બાવળના કોલસાની મજૂરી પર ટકી રહેનારા કે ઘર સાચવવા રહેલા થોડાક જ પરિવારો જોવા મળે છે.

અમીબાઈ કહે છે, આ બન્ની સૂકો મુલક. ગુજરાત લીલો મુલક. આ ગુજરાત લીલું છે પણ ગુજરાતવાળા કોઈ અમારા ગરીબનો આધાર કરતા નથી.

હું ગુજરાતનો છું. કચ્છ ગુજરાતમાં છે અને અમીબાઈ સહજ રીતે 'ગુજરાતવાળા' આધાર કરતાં નથી એમ કહે છે એ સ્થિતિ અને સંદર્ભ સમજવા ... બાકીનો લેખ લખો:

ચ્છમાં બધી સહાય મળશે. જોકે, એમણે કરેલી સહાયની અરજી હજી પ્રક્રિયામાં છે.

સોઢા હાજી સાઉ જત કહે છે કે મને 65 વર્ષ થયાં છે. પણ 65માં મેં આવો દુકાળ કદી જોયો નથી.

મોટા સરાડાથી નીકળી મેં રભુવાંઢ અને વાગુરા ગામની મુલાકાત લીધી. બેઉ ગામમાં એકાદ-બે પરિવાર સિવાય માણસ મળવો મુશ્કેલ છે.

વાગુરાના સુમરા સાઉ સુલેમાન અને રભુવાંઢના ગુલામભાઈની દાસ્તાન પણ અમીબાઈ જેવી જ છે.

રભુવાંઢમાં જે મજૂરી કરનારા છે એવા બે-ત્રણ પરિવારો જ છે અને બાકીના માલધારીઓ હિજરત કરી ગયા છે.

સૂની પડેલી શાળાઓ

મોટા સરાડા ગામની શાળામાં હું ગયો તો શિક્ષકો મને અચાનક જોઈને ગભરાઈ ગયા. શાળાનો સમય ચાલુ હતો પણ કોઈ વર્ગ ચાલતો હોય એવું દેખાયું નહીં.

શાળામાં શિક્ષકો હતા પણ આચાર્ય ચૂંટણી ફરજમાં બહાર ગયા હતા. મેં શિક્ષકોને વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા વિશે પૂછ્યું. જોકે, તેમણે મુલાકાત આપવાની ના પાડી અને આચાર્ય સાથે વાત કરવા કહ્યું.

આચાર્યે ફોન પર માહિતી આપી કે 190 વિદ્યાર્થીઓ નોંધાયેલા છે. પણ મને શાળામાં ફકત સાત જ વિદ્યાર્થી દેખાયા.

મેં એમને પરિવાર સાથે હિજરત કરી ગયેલાં બાળકોને આપવામાં આવતાં માઇગ્રેશન-કાર્ડ અંગે પૂછ્યું. જો માઇગ્રેશન-કાર્ડ હોય તો હિજરતી બાળકો જે તે વિસ્તારની શાળામાં અભ્યાસ કરી શકે છે.

એમનો જવાબ હતો કે પરિવારો જાણ કર્યા વગર જ નીકળી જાય છે એટલે માઇગ્રેશન-કાર્ડ આપી શકાતાં નથી.

રભુવાંઢની શાળામાં મને તાળું વાસેલું જોવા મળ્યું. હાજર ગુલામભાઈએ કહ્યું કે શિક્ષક રોજ આવે છે પણ આજે નથી આવ્યા.

શાળાના શિક્ષક સલીમભાઈ ચૂંટણીની કામગીરી સંદર્ભે બહાર હતા. એમની સાથે ફોન પર વાત થયા મુજબ રભુવાંઢની શાળામાં 35 બાળકો નોંધાયેલાં છે પરંતુ દુકાળને કારણે મોટાભાગનાએ પરિવારો સાથે હિજરત કરી છે. હાલ સરેરાશ રોજના 8 જેટલા વિદ્યાર્થીઓ શાળાએ આવે છે.

બાળકોને માઇગ્રેશન-કાર્ડ અંગે સલીમભાઈ કહે છે કે આ અંગે ડિસેમ્બર મહિનામાં તાલુકામાં જાણ કરી છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

સરકારનો પક્ષ

ગત વર્ષે ખૂબ જ ઓછો વરસાદ પડતાં કચ્છમાં દુકાળની સ્થિતિ ખૂબ વહેલી સ્પષ્ટ થઈ ગઈ હતી. થોડા દિવસ અગાઉ લોકસભાની ચૂંટણી સંદર્ભે મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીએ કચ્છની મુલાકાત લીધી હતી.

તેઓ કચ્છ બેઠક પર વિનોદ ચાવડાના ઉમેદવારીપત્ર દાખલ કરવાના સમયે હાજર રહ્યા હતા. એ સમયે તેમણે સ્થાનિક મીડિયાને સરકાર કચ્છની પડખે છે એવું નિવેદન આપ્યું હતું.

સરકારી તંત્ર દ્વારા લેવામાં આવેલાં પગલાંઓ અંગે મેં કચ્છથી પરત ફરીને અછત રાહતની...


...ો છે અને આ વિસ્તારમાં જ 'ડોમ ઑફ દ રૉક' અને 'મસ્જિદ અલ અક્સા' આવેલાં છે.

તે  એક પહાડ પર છે, જેને મુસ્લિમો હરમ અલ શરીફ અથવા પવિત્ર સ્થાન કહે છે.

મસ્જિદ અલ અક્સા ઇસ્લામનું ત્રીજું સૌથી પવિત્ર સ્થળ છે અને તેનું પ્રબંધન વક્ફ નામના ઇસ્લામિક ટ્રસ્ટ દ્વારા કરાય છે.

મુસ્લિમોને વિશ્વાસ છે કે પયંગબર એક રાતમાં પયગંબરે મક્કાથી અહીં સુધીની સફર કરી હતી અને અહીં પયગંબરે આત્માઓ સાથે ચર્ચા કરી હતી.

અહીંથી થોડાંક ડગલાં દૂર જ ડમ ઑફ દ રૉક્સનું પવિત્ર સ્થળ છે અહીંયા પવિત્ર પત્થર પણ છે. એવી માન્યતા છે કે પયંગબર મહ... બાકીનો લેખ લખો:

ાઈ હતી.

1967ના યુદ્ધમાં ઇઝરાયલે પૂર્વ જેરૂસલેમ પર પણ કબજો કર્યો હતો.

પ્રાચીન શહેર પણ ઇઝરાયલના અંકુશમાં આવી ગયું હતું, પણ તેને આંતરરાષ્ટ્રીય માન્યતા ન મળી.

જેરૂસલેમ પર ઇઝરાયલની પૂર્ણ સર્વોપરિતાને ક્યારેય પણ માન્યતા નથી મળી અને એટલે જ ઇઝરાયલના નેતાઓ પોતાનો અણગમો વ્યક્ત કરતા હોય છે.

જેરૂસલેમની વસ્તી

પેલેસ્ટાઇનવાસીઓ અંગે જુદો દૃષ્ટિકોણ ધરાવે છે, પૂર્વી જેરૂસલેમને તેઓ પોતાની રાજધાની તરીકે માંગે છે.

ઇઝરાયલ-પેલેસ્ટાઇન વિવાદમાં શાંતિ સ્થાપવી હોય તો આ જ ઉકેલ છે.

એથી જ બે રાષ્ટ્ર વચ્ચેનું સમાધાન ગણવામાં આવે છે. જેની પાછળ ઇઝરાયલની સાથે-સાથે 1967 પહેલાંની સરહદો આધારે સ્વતંત્ર પેલેસ્ટાઇન રાષ્ટ્રના નિર્માણનો વિચાર પણ રહેલો છે.

સંયુક્ત રાષ્ટ્રના પ્રસ્તાવમાં પણ આ જ લખાયું છે.

જેરૂસલેમની પોણા ભાગની વસ્તી પેલેસ્ટાઇન મૂળની છે, જેમાંથી મોટા ભાગના કુટુંબો સદીઓથી અહીં જ રહે છે.

શહેરના પૂર્વ વિસ્તારમાં યહૂદી વસાહતનો વિસ્તાર પણ વિવાદનું એક કારણ છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા પ્રમાણે આ વસાહતનું નિર્માણ ગેરકાયદે છે, પણ ઇઝરાયલ તેને નકારે છે.

આંતરાષ્ટ્રીય સમુદાય દાયકાઓથી એવું કહે છે કે જેરૂસલેમની સ્થિતિમાં કોઈ પણ પરિવર્તન શાંતિ પ્રસ્તાવથી જ આવશે.

આ જ કારણ છે કે ઇઝરાયલમાં દૂતાવાસ રાખનારા તમામ દેશોના દૂતાવાસ તેલ અવીવમાં આવેલા છે અને જેરૂસલેમમાં ફક્ત કાર્યાલય જ હોય છે.

પણ ટ્રમ્પનું કહેવું છે કે ઇઝરાયલના લોકો અને પેલેસ્ટાઇનના લોકો વચ્ચે શાંતિના અંતિમ સમાધાન તરીકે જ દૂતાવાસનું સ્થળાંતર કરી રહ્યાં છે.

ટ્રમ્પ બન્ને રાષ્ટ્રોની વિભાવનાઓને નકારે છે. ટ્રમ્પ કહે છે કે હું એક એવું રાષ્ટ્ર ઇચ્છું છું જેમાં બન્ને પક્ષ સંમત હોય.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ો જરૂરિયાતની વસ્તુઓની ખરીદી પણ ટાળવાની નોબત આવી ગઈ છે.

ઉત્પાદનમાં ઘટાડો નોંધાતાં ઔદ્યોગિક એકમો ખર્ચ ઓછો કરવાનો વિકલ્પ અપનાવે છે અને એનો સીધો માર નોકરીઓને પડે છે.

આગામી દિવસોમાં આ પરિસ્થિતિ ઓર ભયાવહ બની શકે છે. મૌદ્રિક નીતિઓમાં આ ચિંતા સ્પષ્ટ જણાઈ રહી છે.

ભારત વિશ્વનું સૌથી મોટું મુક્ત બજાર છે.

સંસદમાં ચોથી જુલાઈ 2019ના રોજ રજૂ થયેલા આર્થિક સર્વેક્ષણ અહેવાલમાં પણ જણાવ્યું છે કે આગામી સમયમાં ભારતનો જીડીપી ગ્રોથ 'Robust Demand' એટલે કે મજબૂત માગ અને મોટા પાયે ખાનગી ક્ષેત્રના રોકાણ ઉપર આધારિત ર... બાકીનો લેખ લખો:

ણાં સરકારી તિજોરીમાં ખેંચવાં.

એવું નથી કે રિઝર્વ બૅન્ક પાસેથી સરકારો નાણાં નહોતી લેતી.

રિઝર્વ બૅન્કની માલિક અથવા શૅરહોલ્ડર એકમાત્ર સરકાર છે. એટલે ડિવિડન્ડ રૂપે રિઝર્વ બૅન્કનું બોર્ડ નક્કી કરે તે રકમ ચૂકવાતી હતી.

આમ 2009-10થી 2013-14ના ગાળાની સરખામણીમાં 2014-15થી 2018-19ના ગાળામાં લગભગ 260 ટકા જેટલાં વધુ નાણાં રિઝર્વ બૅન્ક પાસેથી કેન્દ્ર સરકારે મેળવ્યા છે.

પણ કેન્દ્ર સરકારની નજર તો આથી પણ વધુ નાણાં રિઝર્વ બૅન્ક પાસે રહેલા 6.92 લાખ કરોડ કરન્સી અને રિવૅલ્યૂયેશન એકાઉન્ટ અને કંન્ટિજન્સી ફંડના 2.32 લાખ કરોડમાંથી મેળવવાની હતી.

આ માટે સરકારનો તર્ક હતો કે વિશ્વના અનેક દેશોની સેન્ટ્રલ બૅન્કની સરખામણીમાં ભારતીય રિઝર્વ બૅન્ક ડિવિડન્ડ મર્યાદિત આપી પોતાની પાસેના રિઝર્વમાં વધારો કરે જ જાય છે.

આ નાણાં દેશના વિકાસમાં અથવા નબળા વર્ગ માટેની યોજનાઓમાં કામ લેવા જોઈએ.

આ મુદ્દે પહેલાં રઘુરામ રાજન ત્યારબાદ ઊર્જિત પટેલ અને ડેપ્યુટી ગવર્નર વિરલ આચાર્ય જેવા રિઝર્વે બૅન્કના ઉચ્ચ અધિકારીઓએ પોતાનો મત વિરુદ્ધમાં દર્શાવ્યો હતો.

એ કારણે રઘુરામ રાજન અને ઊર્જિત પટેલ બંને ગવર્નર અને ડેપ્યુટી ગવર્નર વિરલ આચાર્યે પોતાના પદ પરથી રાજીનામું ધર્યું હોવાની ચર્ચા છે.

આ વિવાદને પગલે રિઝર્વ બૅન્કના પૂર્વ ગવર્નર બિમલ જાલાનના અધ્યક્ષ સ્થાને નિમાયેલી સમિતિએ 12 જૂન 2019ના રોજ પોતાનો અહેવાલ રિઝર્વ બૅન્કના ગવર્નરને સોંપ્યો.

સોમવાર તારીખ 26 ઑગસ્ટનાં રોજ રિઝર્વ બૅન્કના નિયામક મંડળની બેઠકમાં સરકારને 1.76 લાખ કરોડ એકસાથે આપી દેવાનો નિર્ણય કરવામાં આવ્યો.

બિમલ જાલાન સમિતિનો આધાર લઈ રિઝર્વ બૅન્કના ગવર્નર શક્તિકાંતા દાસના નેતૃત્વ હેઠળના નિયામક મંડળે 1,23,000 કરોડ 2018-19ના સરપ્લસ તરીકે અને 52,637 કરોડ વધારાનું પ્રોવિઝન જે નવેસરથી સ્વીકારાયેલ ઇકૉનૉમિક કૅરપિટલ ફ્રેમવર્ક (ECF) મળીને કુલ 1 લાખ 76 હજાર કરોડ, જે નિર્મલા સીતારમણે તા. પાંચમી જુલાઈના રોજ રજૂ કરેલા અંદાજપત્રમાં રિઝર્વ બૅન્ક પાસેથી થનાર આવક તરીકે અંદાજેલ રૂપિયા 90 હજાર કરોડ કરતાં 86 હજાર કરોડ વધારે છે.

આ સંયોગોમાં પ્રશ્ન એ થાય છે કે -

બિમલ જાલાન કમિટીના રિપોર્ટ પછી ભારતીય અર્થવ્યવસ્થા અને ભારતની મધ્યસ્થ બૅન્કની સ્વતંત્રતા તેમજ વિશ્વસનીયતા સામે ઘણા બધા પ્રશ્નો ઊભા થયા છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ો જાઓ, તમારી ભરતી નહીં કરીએ અને ના તમારી નોકરી પાકી થશે. અમારા ઘરમાં ન તો રૅશન છે અને ન તો પૈસા મળ્યા છે. અમે કરીએ તો કરીએ શું."

જ્યોતિને પ્રયાગરાજના મેળાના મેદાનમાં 12 મહિનાનું કામ આપવાનો વાયદો કરવામાં આવ્યો હતો પરંતુ તેમનું કહેવું છે કે પગાર સમયસર મળી રહ્યો નથી. હાલ 318 રૂપિયા પ્રતિ દિવસના હિસાબે તેમને પગાર આપવાની વાત છે.

જ્યોતિ કહે છે કે તેમને એપ્રિલમાં સરકાર તરફથી તેલ અને રૅશન મળ્યું હતું. તેઓ પૂછે છે,

"અડધો કિલો તેલ કેટલા દિવસ ચલાવીશ દીદી?"

મે મહિનાથી હાલ સુધી કંઈ મળ્યું નથી. અમારી વા... બાકીનો લેખ લખો:

ાસયોજના હેઠળ તેમને સૌથી પહેલું ઘર મળ્યું હતું.

મીના બાળકોનું પેટ ભરવા માટે સરકારી શાળામાં સાફ-સફાઈનું કામ કરતાં હતાં અને શિયાળામાં બટાકાના ખેતરમાં બાળકોની સાથે મજૂરી.

પરંતુ તે લૉકડાઉનમાં સ્કૂલ જઈ શકતા નથી અને બટાકાના ખેતરોમાં આ સિઝનમાં કામ રહ્યું નથી. સ્કૂલની સફાઈના રૂપિયા પણ ચાર મહિનાથી મળ્યા નથી.

બીબીસીએ મીના દેવી સાથે ફોનથી સંપર્ક કર્યો. તેમના કહેવા પ્રમાણે, "લૉકડાઉનમાં ઘર ચલાવવા માટે કંઈ કામ નથી. ગત 10-15 દિવસથી મનરેગામાં રસ્તા બનાવવાનું કામ જરૂર મળ્યું છે. પરંતુ કામના હાલ સુધી પૈસા મળ્યા નથી."

મનરેગાના કામ માટે મીના દેવી સવારે સાત વાગ્યે ઘરેથી નીકળી જાય છે. પ્રધાન મંત્રી આવાસયોજના હેઠળ મીના દેવીને જે ઘર મળ્યું હતું, તેનું વીજળીનું બિલ 35 હજાર આવ્યું હતું.

મીના દેવી

ગત વર્ષે એપ્રિલ મહિનામાં બીબીસીના અહેવાલ બાદ તેમના ઘરે વીજળી તો આવી, પરંતુ ગત વર્ષે જે હજારો રૂપિયામાં બિલ આવ્યું, તે તેઓ આજ સુધી હપ્તામાં ભરી રહ્યાં છે.

વીજળીબિલ વિશે મીનાએ કહ્યું, "સરકારી અધિકારી આવ્યા હતા, તેમણે કહ્યું હવે કાંઈ નહીં થઈ શકે. તમે હપ્તા બંધાવી લો. તો દર મહિને 2100 રૂપિયા અમે તેમને આપીએ છીએ. મદદના નામે અધિકારીઓએ રૂપિયા પર લાગનારું વ્યાજ ઓછું કરી દીધું છે."

મીનાએ હાલ સુધી બે હપ્તા ભર્યા પણ લૉકડાઉનને લીધે બાકીના હપ્તા ન ભરી શક્યાં.

લૉકડાઉનમાં ઘર કેવી રીતે ચાલી કહ્યું છે? આ સવાલના જવાબમાં તેઓ કહે છે, "લૉકડાઉન પહેલાં થોડા ઘઉંની કાપણી કરી દીધી હતી, આમાં થોડા રૂપિયા અને ઘઉં મળી ગયા હતા, આમાં કામ ચાલી રહ્યું છે."

મીનાનું જનધન ખાતું પણ છે. જેમાં એક વખત 500 રૂપિયા પણ આવ્યા હતા પરંતુ પાંચ લોકોને મહિનાના 500 રૂપિયામાં શું થાય?

કેન્દ્ર સરકારનો દાવો છે કે પીએમ આવાસયોજના હેઠળ બે કરોડ આવાસ બનાવાયા છે. મીના દેવીના ઘરે શૌચાલય છે, ગૅસ પર ખાવાનું બને છે, મનરેગા હેઠળ તેઓ મજૂરી કરી રહ્યાં છે. પરંતુ લૉકડાઉને તેમની તકલીફ વધારી દીધી છે.

ઉજ્જવલા  યોજનાનાં લાભાર્થી ઝરીનાની કહાણી

"શું કહીએ દીદી, પાણી પીને રોઝા ખોલીએ છીએ. ઘરે ખાવા માટે કાંઈ નથી, લૉકડાઉનમાં સામાન્ય માણસને કંઈ કામ મળી રહ્યું નથી. હવે ગૅસ લઈને શું કરીશું?" આ છે 'ઉજ્જવલા યોજના'નાં પહેલાં લાભાર્થીની કહાણી.

ઝરીના ઉત્તર પ્રદેશના મઉમાં રહે છે. ઉજ્જવલા યોજનાની શરૂઆત ઉત્તર પ્રદેશના બલિયાથી વડા પ્રધાન મોદીએ પોતે કરી હતી. ઝરીનાને ત્યાં જ વડા પ્રધાનના હાથે ગૅસનું સિલિન્ડર મળ્યું...


...ો જીડીપી વૃદ્ધિદર ધમાકેદાર એટલે કે બે આંકડાથી ઉપર હોવો જોઈએ અને ફુગાવાનો દર ઘટવો જોઈએ.

સામાન્ય માણસના હાથમાં આ કારણથી વધુ નાણાં ખરચ માટે ઉપલબ્ધ બનવાં જોઈએ.

આમ થવાથી માંગનો અભાવ વરતાય છે તેને બદલે ભારતના બજારોમાં ખરીદી નીકળવાને કારણે માંગમાં એકદમ તેજી આવવી જોઇએ.

આમ થાય તો જ લાંબા ગાળાની મંદીના ચક્રવ્યૂહમાંથી બહાર નીકળી શકાય.

2020માં કંઈક ચમત્કારિક થવાની શક્યતાઓ દેખાતી નથી, એટલે 2020ને મંદીમાંથી મુક્ત થવાની આશા સાથે ઉમળકાભેર વધાવી શકાતું નથી.

યુવાધન હતાશ થશે તો...

ભારત વિશ્વનો સૌથી યુવા... બાકીનો લેખ લખો:

ામતની આલબેલ પોકારી શકાય તેમ નથી.

રિઝર્વ બેંક, રાષ્ટ્રીયકૃત બૅન્કો અને સેબી વિશ્વસનીયતા માટે આજે તરફડે છે એમ કહીએ તો એમાં જરાય ખોટું નથી.

...તો જ થશે ખરો વિકાસ

આ દેશ જુદાંજુદાં અનેક રાજ્યોનો બનેલો છે.

દેશની પ્રગતિ તો જ થાય જો આ બધા જ રાજ્યોની ક્ષમતાનો સરવાળો કરી શકાય.

આમ કરવું હોય તો કેન્દ્ર અને રાજ્યોના સંબંધો સુમેળભર્યા હોવા જોઈએ.

કેન્દ્ર અને રાજ્યો વચ્ચે ટકરાવની પરિસ્થિતિ હોય એ સંજોગોમાં સમવાયતંત્રની આપણી વ્યવસ્થામાં ઉત્તમ ફળ પ્રાપ્ત થાય એવું ન બની શકે.

જેમ પતિ-પત્ની જીવનના રથનાં બે પૈડાં છે બરાબર તે જ રીતે આપણી આ વ્યવસ્થામાં કેન્દ્ર અને રાજ્ય વિકાસના રથનાં બે પૈડાં છે.

એ બંને વચ્ચે સમન્વય હોય તો જ જીડીપીમાં ધાર્યા મુજબની વૃદ્ધિ થાય.

એકલું કેન્દ્ર અથવા એકલું રાજ્ય મહત્તમ વૃદ્ધિદર હાંસલ કરવાનું પરિણામ લાવી શકે નહીં.

2020 માટે આપણે જે સપનાં જોયાં છે તે રાજ્ય અને કેન્દ્ર સરકાર વચ્ચે સુમેળ, વિશ્વાસ અને સંકલન વગર સિદ્ધ ન થઈ શકે એ તારણ બહુ સ્પષ્ટ રીતે નીકળી શકે છે.

ભારતની અર્થવ્યવસ્થાના વિકાસમાં રાજ્યોની બહુ મોટી ભૂમિકા છે અને એ માત્ર ફાયનાન્સ કમિશન જ સ્વીકારે તે પૂરતું નથી.

કેન્દ્ર અને રાજ્ય બંને સરકારોએ અરસપરસ સહકાર, સદભાવના અને સુમેળથી કામ કરવું પડે તો જ જીડીપી વૃદ્ધિદરથી માંડી રોજગારી અને બીજા અનેક પ્રશ્નો અસરકારક રીતે હલ કરી શકાય.

નવા વર્ષ માટેનો આશાવાદ

મારા અર્થશાસ્ત્રના વિદ્યાર્થીઓને વિકાસ માટેના ત્રણ મહત્વના પરિબળ સમજાવતાં એક TAP ફૉર્મ્યુલા સમજાવું છું.

આમાં T એટલે ટેકનૉલૉજી. આજના યુગમાં ટેકનૉલૉજી સાથે કદમ મિલાવ્યા વગર વિકાસ સંભવી શકે નહીં.

પણ માત્ર એકલી ટેકનૉલૉજીથી વિકાસ ન થાય. એને મોટા પાયે લોકભોગ્ય બનાવવા માટે બીજું પરિબળ A જોઈએ.

એ એટલે ઍડમિનિસ્ટ્રેશન અથવા સક્ષમ વહીવટીતંત્ર.

ગમે તેટલી સારી યોજના અથવા ટેકનૉલૉજી પણ સક્ષમ વહીવટીતંત્ર ન હોય તો પ્રજાહિતમાં ઉપયોગી ન બની શકે.

ત્રીજું પરિબળ P એટલે પોલિટિશિયન. રાજકારણી નહીં પણ રાજનીતિજ્ઞ.

આ રાજનીતિજ્ઞનું કામ વિકાસમાં નડતરરૂપ  હોય એવા કાયદાઓ બદલવાનું, વિકાસને અનુરૂપ નીતિનિયમો ઘડવાનું અને વિકાસ માટે આક્રમક રીતે કામ કરવા વહીવટી તંત્રને પ્રેરિત કરવાનું છે.

આ TAP એટલે કે ટેપ ભેગા થાય તો વિકાસની PAT એટલે કે વિકાસની પીઠ થાબડવાનું શક્ય બને.

મોટા રિફૉર્મ્સ શક્ય બને. લોકોના હાથમાં વધારે આવક આવે. સરવાળે લોકોનો સરકારમાં લાંબાગાળાનો...


...ો ડર પણ હોતો નથી.

કટોકટી લાગુ કરીને આ પ્રકારની પરિસ્થિતિ પળવારમાં સર્જી શકાય છે.

પણ કટોકટી લાગુ કર્યા વિના આ કામ કરવા માટે વર્ષોથી જમીન તૈયાર કરવાની હોય છે. એના માટે ઉદાર વિચારો પર પ્રશ્નો થોપી દેવાય છે.

માનવઅધિકારને એક શંકાસ્પદ શબ્દ બનાવી દો અને જ્યારે માનવઅધિકારનો મુદ્દો ઉઠાવવામાં આવે ત્યારે પૂછો કે શું માત્ર આતંકવાદીઓને જ માનવઅધિકાર હોય છે.

ત્યારબાદ માનવઅધિકાર કાર્યકર્તાઓને 'શહેરી નક્સલ' અને 'દેશદ્રોહી'ની પેરવી કરનાર ગણાવીને મનફાવે એમ હુમલા કરો.

ધર્મનિરપેક્ષતા અથવા સેક્યુલરિઝમને એક ઘૃણા... બાકીનો લેખ લખો:

યક્તિ વિરુદ્ધ કાયદેસર કાર્યવાહી કરી ન શકાય, પછી એ પ્રતિબંધિત માઓવાદી પાર્ટીના સભ્ય જ કેમ ન હોય.

ધરપકડ કરાયેલા લોકોને 'અર્બન નક્સલ' કે શહેરી માઓવાદી હોવાના આરોપ માત્રથી ગુનેગાર માની લેનાર લોકોએ 15 એપ્રિલ 2011ના રોજ પસાર કરેલો આદેશ ફરીથી વાંચી લેવો જોઈએ.

છત્તીસગઢમાં સક્રિય સામાજિક કાર્યકર્તા ડૉક્ટર વિનાયક સેન પર દેશદ્રોહનો આરોપ લગાવીને રાજ્ય પોલીસે તેમને જેલમાં નાંખી દીધા હતા. આ અંગે નીચલી અદાલતે તેમને આજીવન કારાવાસની સજા કરી હતી.

પણ સુપ્રીમ કોર્ટે ડૉક્ટર સેનને જામીન આપ્યા અને કહ્યું, "આ એક લોકશાહી દેશ છે. તેઓ (માઓવાદીઓ પ્રત્યે) સહાનુભૂતિ રાખી શકે છે. પણ આટલા માત્રથી તેમને રાષ્ટ્રદ્રોહના ગુનેગાર માની ન શકાય."

આ પહેલાં 4 ફેબ્રુઆરી 2011ના રોજ આસામના પ્રતિબંધિત સંગઠન ઉલ્ફાના એક કેસની સુનાવણી કરતી વખતે સુપ્રીમ કોર્ટે પોતાના ચુકાદામાં કહ્યું હતું, "કોઈ પ્રતિબંધિત સંગઠનનું સભ્યપદ લેવા માત્રથી જ કોઈને અપરાધી ગણી ન શકાય. તેઓ હિંસામાં સામેલ ન હોય કે બીજાને હિંસા માટે ભડકાવતા ન હોય કે શાંતિ ભંગ કરવાના ઉદ્દેશ્યથી હિંસા ન કરે તો તેમને અપરાધી ગણી ન શકાય."

"શહેરી માઓવાદી" હોવાના આરોપમાં પાંચ માનવઅધિકાર કાર્યકર્તાઓની ઘરપકડના ચાર દિવસ પહેલાં દિલ્હી યુનિવર્સિટીની હંસરાજ કૉલેજમાં 'શહેરી નક્સલવાદ - અદૃશ્ય દુશ્મન' નામથી એક પરિસંવાદ યોજાયો હતો.

એમાં રાષ્ટ્રીય સ્વયં સેવક સંઘની વિદ્યાર્થી શાખા અખિલ ભારતીય વિદ્યાર્થી પરિષદના રાષ્ટ્રીય સંગઠન સચિવ સુનિલ આંબેકર મુખ્ય અતિથિ તરીકે ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

સુપ્રીમ કોર્ટનાં વકીલ મોનિકા અરોડ઼ા પણ આ કાર્યક્રમના મુખ્ય વક્તા હતાં. તેમણે કહ્યું, "આ લોકોને કાઢવા માટે એક જોર લગાવાનું છે... કેરળ, મીડિયા અને જેએનયૂમાં જ તો બાકી રહ્યા છે."

વિદ્યાર્થી પરિષદના નેતા આંબેકરે કૉમ્યુનિસ્ટ વિચારધારા ધરાવતા લોકો વિશે કંઈક એવી રીતે વાત કરી કે જાણે તેઓ પોતાની ઓળખ છુપાવીને અહીં તહીં છુપાતા કોઈ અપરાધી હોય.

તેમણે કહ્યું, "જેએનયૂમાં 2016માં જે કંઈ થયું એ યોગ્ય ન હતું પણ એનાથી એક સારી વાત એ થઈ કે આ ઘટના પછી ફિલ્મ ઉદ્યોગ, પત્રકારત્વ અને યુનિવર્સિટીઓમાં છુપાયેલા કૉમ્યુનિસ્ટ વિચારધારાના લોકોનો પર્દાફાશ થઈ ગયો. તેઓ સ્લીપિંગ સેલ તરીકે કામ કરતા હતા."

તેમણે એ ન કહ્યું કે માર્ક્સવાદી કૉમ્યુનિસ્ટ પાર્ટી, ભારતીય કૉમ્યુનિસ્ટ પાર્ટી -માર્ક્સવાદી લેનિનવાદી (લિબરેશન) ભારતના બંધારણ પ્રમાણે કામ કરે છે અને તેમને સ્લીપિંગ સેલ...


...ો પર સામાજિક સુરક્ષાનું દબાણ ઓછું છે. જેને પગલે તેમને જીવનમાં નિર્ણયો લેવાની સ્વતંત્રતા છે.

ભારત ખુશ ન હોવાનું કારણ?

ભારતની સ્થિતિ આ માપદંડો મામલે સારી નથી. તેમ છતાં પાકિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ અને ઈરાન કરતા પણ ખરાબ સ્થિતિ આશ્ચર્યજનક છે.

આ વાસ્તવિકતાનું કારણ કદાચ એ હોઈ શકે કે ભારતમાં વિકલ્પ તો ઘણા છે પણ તમામ લોકોની તેના સુધી પહોંચ નથી. આથી લોકોમાં અસંતોષ છે.

આથી વિપરીત કેટલાક દેશોમાં મર્યાદિત વિકલ્પો ઉપલબ્ધ છે. પણ લોકોને તેના વિશે બરાબર જાણકારી નથી આથી તેઓ તેમના મર્યાદિત દાયરામાં જ ખુશ છે.

આમ ભા... બાકીનો લેખ લખો:

એ પણ છે કે આધુનિક સુખ સુવિધાયુક્ત ભોગવિલાસનું જીવન જીવી રહેલા લોકો કરતા અભાવગ્રસ્ત લોકો ખુશ હોય છે.

જોકે, હવે એવા લોકોની સંખ્યા વધી રહી છે જેમનો વિશ્વાસ 'સાંઈ એટલું આપો'ના વલણની જગ્યાએ 'દિલ માંગે મોર'નું વધુ પાલન કરી રહ્યા છે.

સુખ સુવિધાના આધુનિક સાધન

આ બધું જો એક નાન વર્ગ સુધી જ મર્યાદિત રહે, તો કોઈ વાંધો નહોતો.

પણ મુશ્કેલ ત્યારે થઈ જ્યારે 'યથા રાજા તથા પ્રજા'ની પ્રકારે આ જ મૂલ્યો આપણા સામૂહિક અથવા રાષ્ટ્રીય જીવન પર હાવી થઈ રહ્યા છે.

જે લોકો આર્થિકરૂપે નબળા છે અથવા જેમની આવક મર્યાદિત છે, તેમના માટે બૅન્કોએ 'ઋણ કૃત્વા, ધૃતં પીવતે'ની જેમ ક્રેડિટ કાર્ડ અને ધિરાણની જાળ બિછાવી પોતાના ખજાના ખોલી રાખ્યા છે.

લોકો આ મોંઘા વ્યાજદરોનું ધિરાણ અને ક્રેડિટ કાર્ડની મદદથી સુખ-સુવિધાના આધુનિક સાધનો ખરીદી રહ્યા છે.

શાનશૌકતની તમામ વસ્તુઓની દુકાનો અને શૉપિંગ મોલ્સ પરની ભીડ જોઈએ આ વાચાળ સ્થિતિનું અનુમાન લગાવી શકાય છે.

દરેક બાજુ લાલસાનું તાંડવ જ જોવા મળે છે. તૃપ્ત થઈ ચૂકેલી લાલસા કરતા અતૃપ્ત લાલસા ઘણી ખતરનાક હોય છે.

મૂડીવાદ

દેશભરમાં વધી રહેલા અપરાધ-ખાસ કરીને યૌન અપરાધનું આ કારણ આ જ છે.

જે વિસ્તારોને બજારવાદ સ્પર્શ નથી કરી શક્યો ત્યાં અપરાધોનો ગ્રાફ નીચો હોવા માટે પણ આ જ પરિબળ જવાબદાર છે.

આ બધું અભાવોનું મહિમા-મંડન કરવાની વાત નથી, પણ તે એક મૂડીવાદના આધારે પેદા થયેલી અનૈતિક સમૃદ્ધિ અને તેના સહ-ઉત્પાદોની રચનાત્મક ટીકા છે.

ભારતીય આર્થિક દૃષ્ટિકોણ અને જીવન પદ્ધતિની સર્વથા પ્રતિકૂળ 'મૂડી જ જીવનનું કલ્યાણ છે'ના સૂત્ર પર આધારિત ઉદારીકરણની આર્થિક નીતિઓ અને વૈશ્વિકરણથી પ્રેરિત બજારવાદના આગમન બાદ સમાજમાં બાળપણથી જ સારા માર્ક્સ લાવવા, કારકિર્દી બનાવવા, નાણાં કમાવવા અને સુવિધા-સંસાધનો મેળવવાની સ્પર્ધા શરૂ થઈ ગઈ છે.

ગરીબી અને બદહાલી

વળી આ સ્પર્ધામાં જે નિષ્ફળ જાય છે તે નિરાશાનો શિકાર બને છે. પણ જે સફળ થાય છે તે પોતાની માનસિક શાંતિ ગુમાવી બેસે છે.

લોકો એકલા રહેવાનું વધુ પસંદ કરવા લાગતા સંયુક્ત કુટુંબનું ચલણ ઘટ્યું છે આથી વડીલના સાનિધ્યની શીતળ છાયાથી પણ લોકો વંચિત થઈ ગયા છે.

સંયુક્ત કુટુંબની બાબત વ્યક્તિને જીવનનો અર્થ માત્ર સફળ થવું જ નહીં પણ સમભાવથી જીવવું તે વાત સમજવામાં મદદરૂપ થઈ શકતી હતી.

વધતી આત્મહત્યા, નશાખોરી, ઘરેલું કંકાસ, રોડરેજ અને અન્ય ગુનાહિત ઘટનાઓમાં વધારો આના દુષ્પરિણામરૂપે જોવા મળી રહ્યું છે.

કુલ મળીને સંયુક્ત...


...ો ફરીથી સવાલ ઊઠે કે શું આ મુદ્દે તપાસને અવળા માર્ગે ચડાવી દેવા માટે આ ષડ્યંત્ર ગોઠવવામાં આવ્યું છે.

સાતમો સવાલ

આ પરિવાર કોઈ પૂજારી કે તાંત્રિક સાથે જોડાયેલો હોવાની કોઈ વાત હજુ સુધી બહાર આવી નથી, પણ પાડોશીઓનું કહેવું છે કે નાના દિકરા લલિતનો અવાજ કોઈ બીમારીને કારણે જતો રહ્યો હતો.

પછી એમણે ઘણી ધાર્મિક ક્રિયાઓ આશરો લીધો હતો અને બાદમાં એનો અવાજ પાછો આવી ગયો હતો. તો શું આ ઘટના પછી પરિવાર ઘણો ધાર્મિક બની ગયો હતો અને કોઈનાં પ્રભાવમાં આવી જઈ અથવા કોઈનાં કહેવાથી તેમણે આ એકસાથે આત્મહત્યાનું પગલું ભર્યું... બાકીનો લેખ લખો:

ી નથી.

આ એક સંયુક્ત પરિવાર હતો અને આ હત્યા છે તો એનું કારણ શું છે, એનો જવાબ પોલીસે શોધવો રહ્યો.

દિલ્હી પોલીસની ક્રાઈમ બ્રાંચ દરેક પાસાને ધ્યાનમાં રાખી આ મુદ્દાની તપાસ કરી રહી છે. આ ઘટના પાછળ જે પણ કારણ હોય તે જ્યારે સામે આવશે ત્યારે જ સત્ય બહાર આવશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ો બધો હતો કે અનેક વખત ઘરે ખોટું બોલીને કે ભણવાનું છોડીને ક્રિકેટ રમવા જતા રહેતો. પછી ઘરે ખબર પડે ત્યારે તેને બહુ માર પડતો."

ચેતનનાં માતા કહે છે કે એને માર પડતો ત્યારે મારે અનેક વખત વચ્ચે પડવું પડતું અને તેને બચાવવો પડતો.

ચેતનને દસમા ધોરણની બૉર્ડની પરીક્ષામાં 87 ટકા આવ્યા હતા. ત્યારબાદ તેણે 11 અને 12મા ધોરણમાં વિજ્ઞાન પ્રવાહમાં ભણવાનું નક્કી કર્યું.

ચેતનના મામા કહે છે, "ક્રિકેટમાં તમે સિલેક્ટ થાવ એની કોઈ ગૅરંટી ના હોય માટે જો સારી નોકરી કરવી હોય તો સારું ભણવું પડે માટે ચેતને ના પાડી છતાં અમે... બાકીનો લેખ લખો:

. એમઆરએફ ફાઉન્ડેશનની ઍકેડમીમાં તેઓ રમવા જાય તે માટે તેમને જૂતાં શૅલ્ડન જૅક્સને આપ્યાં હતાં.

ઇએસપીએન ક્રીકઇન્ફોને આપેલા ઇન્ટરવ્યૂમાં તેમણે કહ્યું હતું કે “તે સમયે શૅલ્ડન જૅક્સન આઈપીએલમાં રમતા હતા. તેઓ મોટા ખેલાડી હતા. તેમણે મને કહ્યું હતું કે જો હું તેમને આઉટ કરીશ તો તેઓ મને સ્પાઇક્સ અપાવશે. મેં તેમની સામે બૉલિંગ કરી અને તેમણે મને પહેલા સ્પાઇકવાળાં જૂતાં આપ્યાં. હું એ શૂઝ લઈને એમઆરએફ ઍકેડેમીમાં ગયો હતો.”

2018-19ની સિઝનમાં તેમને ખાસ કોઈ તક મળી ન હતી. તેમને સૌથી જોરદાર તક રણજી ટ્રૉફીમાં મળી હતી.

સૌરાષ્ટ્ર તરફથી રમતા ઝડપી બૉલર જયદેવ ઉનડકટ ઈજાગ્રસ્ત થતાં ચેતન સાકરિયાને તક આપવામાં આવી અને તેઓ પોતાની પહેલી રણજી ટ્રૉફીની મૅચ ગુજરાત સામે રમ્યા જેમાં તેમણે પાંચ વિકેટ લીધી હતી. આખી ટુર્નામેન્ટમાં ફાઇનલ સુધી આઠ મૅચ રમીને તેમણે ત્રીસેક વિકેટ લીધી હતી.

ત્યાર બાદ તેઓ ફરી એમઆરએફ પેસ ઍકેડેમીમાં ગયા ત્યાં પોતાની સ્કિલ પર કામ કર્યું પરંતુ ઈજાગ્રસ્ત થતાં તેઓ વિજય હઝારે ટ્રૉફી ન રમ્યા. તેમને ગત રણજી ટ્રૉફીની સિઝનમાં તક આપવામાં આવી પરંતુ તે માત્ર આખી સિઝનમાં 11 જ વિકેટ લઈ શક્યા હતા.

જોકે, ગુજરાતના સૌરાષ્ટ્રમાં યોજાયેલી સૌરાષ્ટ્ર પ્રીમિયર લીગમાં પણ તેઓ મૅન ઑફ ધ સીરિઝ બન્યા હતા.

લૉકડાઉનમાં મામાની વાડીમાં કરેલી મહેનતનું પરિણામ

ચેતન પોતાના મામ સાથે

ચેતન સાકરિયાના મામા કાળુભાઈએ કહ્યું કે "ચેતનને લૉકડાઉનમાં પ્રેક્ટિસ કરવી હતી. તેણે મને કહ્યું આમ નહીં ચાલે મારે પ્રેક્ટિસ કરવી પડશે તો અમે અમારી વાડીએ પ્રેક્ટિસ કરવા માટે પીચ તૈયાર કરી અને જીમ ઊભું કર્યું."

“એણે વાડીમાં રહીને પ્રેક્ટિસ શરૂ કરી હતી. આજે આઈપીએલમાં જે પસંદગી થઈ છે તે એ પ્રેક્ટિસનું પરિણામ છે.”

ગત આઇપીએલમાં ચેતનની પસંદગી રોયલ ચૅલેન્જર્સ બેંગ્લોર દ્વારા નેટ બૉલર તરીકે થતાં તેઓ બેંગ્લુરૂની ટીમ સાથે દુબઈ પણ ગયા હતા.

ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસને આપેલા ઇન્ટરવ્યૂમાં ચેતને કહ્યું હતું કે, “હું ધારતો હતો કે આ વખતે મારી પસંદગી આઈપીએલમાં થશે કારણ કે જ્યારે હું નેટ બૉલર તરીકે યુએઈ ગયો હતો ત્યારે આરસીબીના કોચ માઇક હેસન અને સાયમન કૅટિચે મને કહ્યું હતું કે હું આઇપીએલની ટીમમાં સિલેક્ટ થવાના તમામ માપદંડ પર ખરો ઊતર્યો છું.”

ચેતને હાલમાં રમાયેલી સૈયદ મુસ્તાક અલી ટ્રૉફીમાં 4.90ની ઇકૉનોમીથી રન આપ્યા હતા અને 12 વિકેટ લીધી હતી. જેમાં વિદર્ભ સામેની મેચમાં પાંચ વિકેટ લીધી હતી.

ભાઈની એક પણ...


...ો બળપ્રયોગ અસ્વીકાર્ય છે અને આનાથી ગાઝા પટ્ટીમાં બરબાદીનાં ભયાનક દૃશ્યોનું જોખમ પેદા થઈ રહ્યું છે.

એમએસએફ માટે પેલેસ્ટાઇનિયન વિસ્તારના પ્રમુખ હૅલેન ઑટેલન-પીટરસને કહ્યું, "આ વખતે ઇઝરાયલ તરફથી કરાઈ રહેલો બૉમ્બમારો પહેલાંનાં અભિયાનો કરતાં ઘણો વધારે અને મજબૂત છે.

સતત કરાઈ રહેલી બૉમ્બવર્ષાથી વિસ્તારની કેટલીય ઇમારતો બરબાદ થઈ ગઈ છે."

"બહાર નીકળવું જોખમથી ભરેલું છે અને ઘરની અંદર રહેવું પણ હવે જોમખી છે. સતત કરાઈ રહેલા ગોળીબાર વચ્ચે લોકો ફસાઈ ગયા છે. ઇમર્જન્સી સ્વાસ્થ્યકર્મીઓ જોખમ ઉઠાવીને લોકોની મદદ ક... બાકીનો લેખ લખો:

યક્ત કર્યો છે કે ક્યાંક આ હિંસા યુદ્ધમાં ન ફેરાવાઈ જાય.

ઇઝરાયલનું કહેવું છે કે પાછલા 38 કલાકમાં પેલેસ્ટાઇનિયન ચરમપંથીઓએ એક હજારથી વધારે રૉકેટ છોડ્યાં છે. આમાંથી મોટાં ભાગનાં તેલ અવીવ પર છોડવામાં આવ્યાં છે.

આ હુમલાઓ વચ્ચે અનેક ઇઝરાયલી શહેરોમાં ઇઝરાયલી-આરબ હિંસક પ્રદર્શનો થયાં. તેલ અવીવની નજીક લૉડ શહેરમાં કટોકટી લાગુ કરવામાં આવી છે.

સંયુક્ત રાષ્ટ્રના મહાસચિવ ઍન્ટોનિયો ગુટરેસે કહ્યું છે કે તેઓ હિંસાને લઈને ખૂબ ચિંચિત છે.

ઇઝરાયલના સ્વાસ્થ્ય મંત્રાલયનું કહેવું છે કે સોમવારે થયેલા હુમલામાં 43 પેલેસ્ટાઇનીઓનાં મૃત્યુ થયાં છે જેમાં 13 બાળકો છે. આ સિવાય છ ઇઝરાયલીઓ પણ મૃત્યુ પામ્યા છે.

આ હુમલાઓની શરૂઆત જેરૂસલેમસ્થિત અલ-અક્સા મસ્જિદ પાસે થયેલી હિંસક અથડામણ બાદ થઈ હતી. અલ-અક્સા મસ્જિદ મુસલમાન અને યહૂદી, એમ બન્ને માટે પવિત્ર સ્થળ છે.

ઇઝરાયલની સેનાનું કહેવું છે કે ગાઝાથી 1050 રૉકેટ અને મૉર્ટાર ગોળાઓ છોડવામાં આવ્યાં.

આમાંથી 850 ઇઝરાયલમાં પડ્યાં છે જ્યારે 200ને ઇઝરાયલની ડૉમ ઍર ડિફેન્સ સિસ્ટમે નિષ્ફળ બનાવ્યા.

શહેરથી આવી રહેલા વીડિયો ફૂટેજમાં આકાશમાં મોટી સંખ્યામાં રૉકેટ દેખાય છે. આમાંથી અમુકને ઇઝરાયલની ઇન્ટરસેપ્ટર મિસાઇલોએ નષ્ટ કરી દીધાં.

તેલ અવીવ જનારી કેટલીય ફ્લાઇટો રદ

ઇઝરાયલ અને પેલેસ્ટાઇન વચ્ચે ગાઝાપટ્ટીમાં થઈ રહેલા બૉમ્બમારાને પગલે કેટલીય આંતરારાષ્ટ્રીય ઍરલાઇન્સે તેલ અવીવમાં હાજર ઇઝરાયલના મુખ્ય ઍરપૉર્ટ માટે પોતાની આગામી ફ્લાઇટો રદ કરી નાખી છે.

સુરક્ષાનાં કારણોને ધ્યાને લેતા અમેરિકાની ત્રણ કંપની યુનાઇટેડ, ડેલ્ટા અને અમેરિકન ઍરલાઇન્સ તથા જર્મીની લુફ્તાહાન્સા અને બ્રિટનની બ્રિટિશ ઍરવેઝે ઇઝરાયલના બેન ગુરિયન ઍરપૉર્ટ માટેની ફ્લાઇટ અટકાવી દીધી છે.

આ દરમિયાન ઇઝરાયલી સૈન્યે રિઝર્વ સૈન્યના 7000 સૈનિકો (રિઝર્વિસ્ટ)ને ફરજ પર બોલાવી લીધા છે અને તમામ ફાઇટર યુનિટના સૈનિકોની રજા રદ કરી નાખી છે.

આ પહેલાં ઇઝરાયલે ટૅન્કોની ટુકડીઓ અને સૈનિકોને મોટી સંખ્યામાં ગાઝાપટ્ટી તરફ જવાના આદેશ આપ્યા હતા.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ો બાળકને રિક્ષામાં કે બસમાં જવું પડે તો આ ખૂબ જોખમકારક છે કારણકે રિક્ષામાં સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગનું પાલન મુશ્કેલ છે."

તેઓ બાળકો સુપર સ્પ્રેડર બને એવી આશંકા વ્યક્ત કરે છે કારણકે 14-15 વર્ષનાં વિદ્યાર્થીઓમાં મોટા પ્રમાણમાં એવા બાળકો હોય જેમનામાં કોરોના સંક્રમણના લક્ષણ ન દેખાય પરંતુ તેઓ પોતાની આજુબાજુ જેમકે પરિવારજનોમાં વાઇરસ ફેલાવી શકે છે.

ગુજરાત વાલી મંડળના પ્રમુખ જયેશ પટેલે પણ શાળા ખોલવાનો નિર્ણયને વિદ્યાર્થીઓ માટે જોખમી ગણાવ્યો છે. તેમણે યોગ્ય વ્યવસ્થા અને તેનાં ઇન્સપેક્શનની વ્યવસ્થા કરવાની મા... બાકીનો લેખ લખો:

ન કરવાની સૂચનાઓ પણ પહોંચાડવામાં આવશે. ઑડ-ઇવન સ્કીમ પ્રમાણે શાળાઓ ખોલવામાં આવશે."

ભૂપેન્દ્રસિંહ ચુડાસમાએ કહ્યું, "શાળા ખોલતી વખતે પૂરતું ધ્યાન લેવામાં આવશે, મધ્યાહ્ન ભોજનની જગ્યાએ સબસિડી ડિસેમ્બર સુધી વિદ્યાર્થીનાં ખાતામાં પહોંચે તે નક્કી કરવામાં આવશે."

હાલ શાળા 9થી 12 સુધીના ધોરણના વિદ્યાર્થીઓ માટે ખોલવામાં આવશે અને ધોરણ 1થી 8ની શરૂઆત કરવા અંગે પણ આવનારા દિવસોમાં નિર્ણય કરવામાં આવશે.

શિક્ષકો માટે સ્કૂલે આવવાની કોઈ વયમર્યાદા નક્કી કરવામાં નથી આવી એટલે જે શિક્ષકો નોકરી કરે છે તેમણે સ્કૂલે આવવાનું રહેશે.

શાળાઓ અને કૉલેજોમાં વિસ્તૃત નિયમોની જાહેરાત નથી કરવામાં આવી.

જ્યાં શાળા ખૂલી ત્યાં ફરી બંધ કરવાનો વારો આવ્યો…

આસામમાં શાળાઓ ખોલવામાં આવી છે

કેન્દ્રીય માનવસંસાધન મંત્રાલયે 15 ઑક્ટોબરથી સ્કૂલો ખોલવા અંગે દિશાનિર્દેશ બહાર પાડ્યા હતા પરંતુ કેટલાક રાજ્યોમાં શાળાઓ ખોલ્યા પછી પણ સંક્રમણ વધતા શાળાઓ ફરી બંધ કરવાનો વારો આવ્યો છે.

આંધ્ર પ્રદેશમાં ધોરણ 9 અને 10નાં વિદ્યાર્થીઓ તથા 15 અને 16 વર્ષનાં વિદ્યાર્થીઓ માટે સરકારી સ્કૂલો ખોલી છે. અહેવાલો અનુસાર આંધ્રપ્રદેશમાં સ્કૂલ ખોલ્યા પછી 879 શિક્ષકો અને 575 વિદ્યાર્થીઓમાં કોરોના સંક્રમણના કેસ સામે આવ્યા છે.

આંધ્રપ્રદેશના પાડોશી રાજ્ય ઓડિશાએ 16 નવેમ્બરથી ધીમે-ધીમે સ્કૂલો ફરીથી ખોલવાનો નિર્ણયને ટાળી દીધો છે. હવે ઓડિશામાં સ્કૂલો 31 ડિસેમ્બર સુધી બંધ રહેશે.

ઉત્તરાખંડમાં પણ બીજી નવેમ્બરથી ધોરણ 10 અને 12નાં વિદ્યાર્થીઓ માટે સ્કૂલો ખોલવામાં આવી હતી, ત્યાં પૌડી ગઢવાલ જિલ્લાની 23 શાળાઓમાં 80 શિક્ષકો કોરોના પૉઝિટિવ થયા છે. સ્કૂલો ખોલવાના પાંચ દિવસ પછી કોરોના વાઇરસ સંક્રમણ વધવાને કારણે પાંચ બ્લૉક્સમાં 84 શાળાઓ બંધ કરવી પડી હતી. મિઝોરમમાં પણ સંક્રમણ વધતા શાળાઓ બંધ કરવી પડી હતી.

તમિલનાડુમાં 16 નવેમ્બરથી ધોરણ 9 થી 12ના વિદ્યાર્થીઓ માટે સરકાર, સરકારી સહાય મેળવતી સ્કૂલો અને ખાનગી સ્કૂલો ખૂલવાની છે. ગોવામાં ધોરણ 10 અને 12ના વિદ્યાર્થીઓ માટે 21 નવેમ્બરથી સ્કૂલો ખૂલશે.

દિલ્હીમાં સ્કૂલો ખોલવાની ચર્ચા હતી પરંતુ દિલ્હીના ઉપમુખ્ય મંત્રી મનીષ સિસોદિયાએ ઑક્ટોબરમાં જાહેરાત કરી હતી કે આગલા નિર્દેશ સુધી સ્કૂલો ખોલવામાં નહીં આવે. દિલ્હીમાં હાલ કોરોના સંક્રમણનો માર વધ્યો છે.

શું છે કેન્દ્ર સરકારની એસઓપી?

કેન્દ્રીય માનવસંસાધન મંત્રાલય દ્વારા સ્કૂલો ખોલવા અંગે જાહેર કરવામાં આવેલી એસઓપી...


...ો બે અઠવાડિયાં સુધી માનસિક સ્થિતિ બદલાયેલી લાગે તો તેનો અર્થ હાઇપોમેનિયાની સ્થિતિ છે એમ કહી શકાય.

ડૉક્ટર મનીષા સિંઘલના જણાવ્યા અનુસાર એકાદ વાર આવી સ્થિતિમાંથી વ્યક્તિ પસાર થાય ત્યારે સાવધ થઈ જવું જોઈએ કે આ વ્યક્તિ બાઇપોલર ડિસઑર્ડરનો ભોગ બની છે.

ડૉક્ટરોના જણાવ્યા અનુસાર બાઇપોલર કોઈ પણ ઉમરમાં થઈ શકે છે, પરંતુ 20થી 30ની ઉમરમાં આવું થવાની શક્યતા વધારે હોય છે. આજકાલ એવું જોવા મળી રહ્યું છે કે 20થી પણ નાની ઉમરમાં એટલે કે 'અર્લી બાઇપોલર ડિસઑર્ડર'ના કિસ્સા પણ દેખાવા લાગ્યા છે.

દિલ્હીની સેન્ટ સ્ટિ... બાકીનો લેખ લખો:

બંને સ્થિતિમાં વ્યક્તિ વાસ્તવિકતાને ભૂલી જાય છે. મેનિયામાં આવેલી વ્યક્તિને સમજવાની કે વિચારવાની સ્થિતિમાં રહેતી નથી અને તેને લાગે કે પોતે ધાર્યું કરી શકે છે."

"આવી સ્થિતિમાં દર્દી અંતિમ પગલું ભરી બેસે છે. બાઇપોલર ડિપ્રેશનમાં આત્મહત્યાની શક્યતા વધી જાય છે. વ્યક્તિ હતાશાની વાતો કરવા લાગે ત્યારે તેને એક 'રેડ સિગ્નલ' સમજી લેવું જોઈએ અને તરત તેનો ઇલાજ કરવો જોઈએ."

બીમારીને કાબૂમાં રાખી શકાય છે

ડૉ. રૂપાલી શિવલકર

ડૉક્ટર રૂપાલી શિવલકર પણ કહે છે કે બાઇપોલર ડિસઑર્ડરની બીમારી સાથે કોઈ વ્યક્તિ આવે ત્યારે ખાસ જાણવાની કોશિશ થાય છે કે તેને આત્મહત્યાના વિચારો તો નથી આવતા ને?

તેઓ કહે છે કે બાઇપોલરની સ્થિતિ આખી જિંદગી રહી શકે છે. થાઇરૉઇડ, લોહીનું દબાણ, ડાયાબિટિસ, સ્થૂળતા અને માનસિક બીમારી. આ બધી 'નૉન કમ્યુનિકેબલ' બીમારીઓ ગણાય છે. તેના પર કાબૂ રાખી શકાય છે, રાબેતા મુજબનું જીવન જીવી શકાય છે, પણ આખી જિંદગી બીમારી તમારી સાથે જ રહેવાની.

મનોચિકિત્સક ડૉક્ટર મનીષા સિંઘલનું કહેવું છે, ''આવી માનસિક બીમારી જેનેટિક (આનુવાંશિક) પણ હોઈ શકે છે. પરિવારમાં કોઈને માનસિક બીમારી હોય તો બાળકોમાં તેનાં લક્ષણો આવી શકે છે.''

''માનસિક બીમારીઓમાં બાઇપોલર એવી બીમારી છે, જેને કાબૂમાં લઈ શકાય છે અને સામાન્ય જીવન જીવી શકાય છે. વ્યક્તિને બીમારીની જાણકારી આપી શકાય છે, જેથી ભવિષ્યમાં ક્યારેય લાગે કે મૂડમાં મોટો ફેરફાર થઈ રહ્યો છે ત્યારે ડૉક્ટર પાસે જઈને સલાહ લઈ શકે''.

ડૉક્ટરો કહે છે કે તેના ઇલાજ માટે 'મૂડ સ્ટેબિલાઇઝર' એટલે કે મગજના મેમ્બ્રેનને સ્થિર કરવા માટે દવા આપવામાં આવે છે. ડોપામાઇનનું પ્રમાણ સંતુલિત રાખવામાં આવે છે, જેથી બીમારી કાબૂમાં રહે છે.

ડૉક્ટર્સ કહે છે બાઇપોલર ડિસઑર્ડરના દર્દીઓ રચનાત્મક ગતિવિધિમાં મન પરોવે તો તેમને ફાયદો થાય છે.  આવા દર્દીઓની સંભાળ લેવી અને તેમને પ્રેમ આપવો જરૂરી હોય છે. મેનિયા થયો હોય ત્યારે વ્યક્તિઓ ખોટા નિર્ણયો લેતી હોય છે. તે સામાન્ય સ્થિતિમાં આવે ત્યારે તેને પોતાની ભૂલ સમજાતી હોય છે.

આવી સ્થિતિમાં તેને શાંતિથી સાંભળવી અને લાગણી દર્શાવવી જરૂરી હોય છે. સાથે જ તે પોતાના મગજને શાંત રાખે તેની કાળજી પણ લેવી જોઈએ. આવી વ્યક્તિ સૌને હળતી મળતી રહે તે માટે પ્રયાસો કરવા જોઈએ.

નોંધ: દવા અને થૅરપીથી માનસિક બીમારીઓનો ઇલાજ થઈ શકે છે. તેના માટે મનોચિકિત્સકની સલાહ લેવી જોઈએ. તમારામાં અથવા તમારા કોઈ પરિચિતમાં કોઈ માનસિક...


...ો માટે આરક્ષણ હોય છે.

આઝાદી બાદ બનેલા ભારતના સંવિધાનમાં દલિત હિતોના સંરક્ષણ માટે આ વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હતી, પરંતુ તેને લાગુ કરવાની પ્રક્રિયા અધૂરી રહી છે.

છતાં પણ આને લીધે દલિતોના એક વર્ગને ફાયદો થયો છે. અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવા માટે તેમની લડાઈ સહેલી થઈ છે.

આ પગલાંને કારણે આજે દરેક જગ્યાએ દલિતોની પસંદગી કરવામાં આવે છે. રાજનીતિ (સંસદ અને વિધાનસભા)માં આ સંખ્યા સુનિશ્ચિત છે.

પરંતુ શૈક્ષણિક સંસ્થાનો અને સરકારી નોકરીઓમાં પણ આપણે દલિતો માટે આરક્ષણની વ્યવસ્થા જોઈ શકીએ છીએ.

એક સદી પહેલાં જેવી જ હાલત... બાકીનો લેખ લખો:

અસર નથી થતી.

સાથે જ શિક્ષા અને રોજગારીનો ફાયદો મેળવીને દલિત આજે ઉચ્ચ વર્ગના ગ્રામીણો કરતાં સારી પરિસ્થિતિમાં છે.

દલિતો પ્રત્યેનો આ ગુસ્સો નાની હિંસાઓને કારણે ભયંકર વર્ગ સંઘર્ષમાં બદલાઈ જાય છે.

આ સમગ્ર રીતે આઝાદી બાદની આર્થિક રાજનીતિનું પરિણામ છે. હવે અત્યાચારીઓનો નવો વર્ગ ઊભો થયો છે જેમાં ઊંચી જાતિના હિંદુઓના નિશાના પર દલિતો છે.

જેથી તેઓ સમગ્ર દલિત સમુદાયને પાઠ ભણાવી શકે.

આજે સમગ્ર દેશમાં દલિતો આવી પરિસ્થિતિ અને અત્યાચારનો સામનો કરી રહ્યા છે.

આજે પણ મોટાભાગે દલિતો ગામડાંમાં રહે છે. બિન દલિતોની સરખામણીએ દલિતોની આબાદીનું શહેરીકરણ અડધી ગતિએ થઈ રહ્યું છે.

જમીનોના માલિક ના હોવા છતાં તેઓ આજે ભૂમિહીન મજૂર અને શ્રીમંત ખેડૂતોના પાત્રમાં જોવા મળે છે. દલિતો પાસે જે થોડી જમીન હતી એ પણ છીનવાઈ રહી છે.

શાળઓમાં દલિતોની સંખ્યા આજે બીજી જાતિઓ કરતા વધારે છે, પરંતુ ઉચ્ચ કક્ષાના અભ્યાસ તરફ નજર કરીએ તો આ પ્રમાણ ઘટતું જોવા મળે છે.

આજે ઉચ્ચ કક્ષાનો અભ્યાસ છોડવાનું બિનદલિતોની સરખામણીએ દલિતોનું પ્રમાણ બે ગણું છે.

નાના વર્ગમાંથી આવવાને કારણે દલિતો નિમ્ન શાળાઓમાં ભણે છે. તેમના શિક્ષણનું સ્તર સારું ન હોવાને કારણે તેમને રોજગારી પણ નિમ્ન પ્રકારની જ મળે છે.

દલિતો વિરુદ્ધ વધી રહ્યા છે અત્યાચાર

વર્ષ 1990 બાદ ઉદાર આર્થિક નીતિઓ લાગુ થઈ તો દલિતોની હાલત વધુ ખરાબ થવા લાગી.

ડાર્વિનની ''યોગ્યતાનું ઉત્તર જીવન અને સમાજના ઉચ્ચ તબક્કા પ્રત્યે એક ખાસ લગાવને કારણે નવા ઉદારીકરણે દલિતોને વધુ નુકસાન પહોંચાડ્યું.

પરિણામે આરક્ષિત નોકરીઓ અને રોજગારીની બીજી તકો ઓછી થઈ. વર્ષ 1997થી 2007 વચ્ચે એક દાયકામાં 197 લાખ સરકારી નોકરીઓમા 18.7 લાખની તૂટ આવી. આ કુલ સરકારી રોજગારના 9.5 ટકા છે.

આ પ્રમાણે દલિતો માટે સરકારી નોકરીઓ પણ ઘટી છે. ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં દલિતો અને બિન દલિતો વચ્ચે સત્તાના અસંતુલનને કારણે દલિતો પર અત્યાચાર વધી રહ્યા છે.

આજે આવી ઘટનાઓની સંખ્યા 50 હજાર જેટલી છે.

દલિતો પર હિન્દુત્વનો પ્રભાવ

ઉદાર આર્થિક નીતિઓને કારણે હિન્દુત્વનો ઉદય થયો. પરિણામે સત્તા પર તેઓનું શાસન આવ્યું. આને કારણે દલિતો વિરુદ્ધ અત્યાચારોની સંખ્યા વધવા લાગી.

વર્ષ 2013થી 2017 વચ્ચે આવી ઘટનાઓમાં 33 ટકાનો વધારો જોવા મળે છે. રોહિત વેમુલા, ઉનાકાંડ, ભીમ આર્મી અને ભીમા કોરેગાંવની ઘટનાઓથી આ વાત બિલકુલ સ્પષ્ટ થાય છે.

દલિતોની હાલની પરિસ્થિતિથી એકદમ સાફ છે કે બંધારણીય...


...ો મારી પાસે આવ્યો. એણે મને કહ્યું, મુશ્તાક કાકા તમારી દીકરીનો મૃતદેહ તો જંગલમાં છે.''

''મારું મન ગભરાઈ ગયું. દોડતો દોડતો હું જંગલમાં ગયો તો દીકરીનો મૃતદેહ જોઈ, ઇંશાના મૃતશરીરને વળગી પડ્યો.''

''એના પેટમાં બિલકુલ માંસ નહોતું. ખબર નહીં એના શરીર પર એસીડ નાખવામાં આવ્યું હતું કે બીજું કંઈ."

"આંખો પણ નહોતી. મોઢા પર પણ માંસ નહોતું. કદાચ જીવડાઓએ માંસ ખાધું હતું.''

ત્યારબાદ પોલીસ આવી અને લાશની તપાસ માટે બારામૂલા લઈ ગઈ અને કાયદાકીય કાર્યવાહી કરવામાં આવી.''

કોઈ શંકા ઊભી ના થઈ

મુશ્તાક અહમદ જણાવે છે કે... બાકીનો લેખ લખો:

અમને ન્યાય જોઈએ છે.''

"હું અગિયાર દિવસ સુધી ઊંઘી શકી નથી. સવાર પડતી કે દીકરીને શોધવા નીકળી જતી. વિચારતી કે સાપ તો કરડી નહીં ગયો હોય. એ પણ વિચાર આવતા કે કોઈ જગ્યાએ એને ઊંધ આવી ગઈ નહીં હોય ને.''

તે જણાવે છે, એક મહિલાએ જંગલમાં એમનાં ચપ્પલ જોયાં હતાં. એણે જ ઇંશાનાં ચપ્પલ ઓળખ્યાં હતાં. પછી એક છોકરાને અમારા ઘરે સંદેશો આપવા મોકલ્યો. અમે ત્યાં ગયા અને મૃતદેહ મળ્યો.

તે કહે છે, "મૃતદેહ ખરાબ હાલતમાં હતો. એના દાંત પણ તૂટી ગયા હતા. પાયજામો ઊતારી ફેંકી દેવાયો હતો જે મૃતદેહ પાસે જ પડ્યો હતો.''

પોલીસે મંગળવારે એક પ્રેસ કૉન્ફરન્સમાં કહ્યું કે પીડિતા સાથે ગેંગરેપ કરી તેની હત્યા કરી દેવામાં આવી હતી.

પોલીસે અત્યાર સુધી તેની સાવકી માતા અને બીજા પાંચ લોકોની ધરપકડ કરી છે.

પોલીસની તપાસ

જમ્મૂ-કાશ્મીર ડીજીપી શેષપાલ વૈદે આ મુદ્દાને કઠુઆ કરતાં પણ વધુ ગંભીર ગણાવ્યો છે.

જિલ્લા બારામુલાના એસએસપી ઇમ્તિયાઝ હુસેને જણાવ્યું, ''24 ઑગસ્ટ 2018ના રોજ બોનિયાર પોલીસ સ્ટેશનમાં મુશ્તાક અહમદ નામના વ્યક્તિએ 23 તારીખથી પોતાની બાળકી ખોવાઈ ગઈ

હોવાની ફરિયાદ નોંધાવી હતી. અમે ખૂબ શોધ કરી પણ ભાળ ના મળી."

"પછી બે તારીખે જાણવા મળ્યું કે જંગલમાં એક છોકરીનો મૃતદેહ મળ્યો છે. મૃતદેહ ખરાબ હાલતમાં હતો.

"બાળકીના કેટલાક અંગો પર તેજાબ ફેંકવામાં આવ્યો હતો. તપાસમાં ખબર પડી કે બાળકીની બે માતાઓ છે. તેના પિતાએ બે લગ્ન કર્યાં છે.

"તપાસમાં બાળકી સાથે સામૂહિક બળાત્કારની વાત સામે આવી છે. ઘટનાસ્થળની મુલાકાત લેતા જાણવા મળ્યું છે કે આમાં બાળકીની સાવકી માતા, એમનો દીકરો અને બીજી ત્રણ વ્યક્તિ સંડોવાયેલી છે."

એસએસપીએ જણાવ્યું, ''બાળકી પર પહેલાં બળાત્કાર કરાયો પછી કુહાડી વડે હત્યા કરવામાં આવી. બાદમાં તેનું ગળું દબાવી દેવામાં આવ્યું.

"ચપ્પુથી એની આંખો કાઢી લેવામાં આવી. પછી એના ગુપ્તાંગો પર એસીડ નાખવામાં આવ્યું."

"ફોરેન્સિક તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે તેજાબનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. બાળકીના સાવકા ભાઈ દ્વારા રેપ કરવાની વાત સામે આવી છે."

પોલીસના જણાવ્યા મુજબ બાળકીની સાવકી માતા એ વાતથી નારાજ હતી કે તેનો પતિ તેની બીજી પત્નીની દીકરીને વધારે લાડ લડાવતો હતો.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ો માહોલ હોય છે, એ આપ વિચારી શકો છો,

ખાસ કરીને આપણી સામે સળગતા મુદ્દાઓ હોય અને વિદેશી વીઆઈપી આપણા દેશમાં હોય.

હું કાલે સવારે એક પ્રવાસ પર જઈ રહી છું. તમે જલદી સાજા થઈને પાછા આવશો એવી આશા છે.

તમને યાદ છે, કે.પી.એસ. મેનન સાથે પણ આવું કંઈક થયું હતું?

તેમણે અજંતાની મૂર્તિની મુદ્રામાં થોડીવાર ઊભા રહેવું પડ્યું હતું.

તમે જાણો છો કે પિતા બનવામાં થોડું નુકસાન પણ થાય છે.

યાસિર અરાફત નારાજ થયા ત્યારે

પીએલઓના નેતા યાસર અરાફાત

નવી દિલ્હીના વિજ્ઞાન ભવનમાં 1983ની સાતમી માર્ચે ગુટનિરપેક્ષ આંદોલનનુ... બાકીનો લેખ લખો:

ું.

જોકે, રાષ્ટ્રપતિ સિવાય આવા સમારંભનું આયોજન કોઈ કરી શકતું નથી.

ક્વીન એલિઝાબેથને રાષ્ટ્રપતિ ભવનમાં સન્માન સમારંભ યોજવાની પરવાનગી આપી નહીં શકાય એ વાત બ્રિટનનાં વડાંપ્રધાન માર્ગારેટ થેચરને જણાવવા વડાંપ્રધાને મને કહ્યું હતું.

મિસિસ થેચરે કહ્યું હતું કે સ્થળ બદલાવવા માટે હવે સમય રહ્યો નથી અને સમારંભ નહીં યોજવા દેવાય તો ક્વીન નારાજ થઈ જશે. મેં એ જ વાત ઇંદિરા ગાંધીને જણાવી હતી.

એ સાંભળીને તેઓ નારાજ થઈ ગયાં હતાં અને મિસિસ થેચર સાથે ફરી વાત કરવા મને જણાવ્યું હતું.

બીજા દિવસે સંસદમાં આ વિશે ચર્ચા થશે અને ક્વીનની ઝાટકણી કાઢવામાં આવશે, એવું મિસિસ થેચરને કહેવા તેમણે મને જણાવ્યું હતું.

આ વાતને પગલે સમસ્યા ઉકેલાઈ ગઈ હતી અને સમારંભ યોજવામાં આવ્યો ન હતો.

ક્વીને મધર ટેરેસાનું રાષ્ટ્રપતિ ભવનના બગીચામાં 'ઓર્ડર ઓફ મેરિટ'થી સન્માન કર્યું હતું.

જે કંઈ થયું તેની મધર ટેરેસાને કોઈ માહિતી ન હતી એ રાહતની વાત હતી.

રાજકારણમાં પ્રવેશની પરવાનગી

કે. નટવર સિંહ

કોમનવેલ્થ સંમેલનના છેલ્લા દિવસે મેં વડાંપ્રધાન ઇંદિરા ગાંધીને મળવાની પરવાનગી માગી હતી.

મેં તેમને જણાવ્યું હતું કે હું 31 વર્ષથી ભારતીય વિદેશ સેવાનો હિસ્સો બની રહ્યો છું. તેઓ પરવાનગી આપે તો હું રાજકારણમાં પ્રવેશવા ઇચ્છું છું.

ઇંદિરા ગાંધીએ મને રાજકારણમાં પ્રવેશવાની પરવાનગી આપી હતી. હું 28 નવેમ્બરે તેમને સાઉથ બ્લોકમાં મળ્યો હતો.

મેં તેમને જણાવ્યું હતું કે હું એક-બે દિવસમાં ભરતપુર જવા રવાના થવાનો છું અને મારા રાજકીય જીવનની શરૂઆત કરવાનો છું.

મારી અગ્રતા ખુદ માટે નવાં કપડાં એટલે કે ખાદીના કૂર્તા-પાયજામા તથા જવાહર કોટ ખરીદવાની છે.

તેમણે કહ્યું હતું, ''હવે તમે રાજકારણમાં પ્રવેશી રહ્યા છો. રાજકારણમાં જાડી ચામડીના હોવું હંમેશા ફાયદાકારક સાબિત થતું હોય છે.''

(કોંગ્રેસના નેતા નટવર સિંહ વિદેશ પ્રધાન તરીકે કામ કરી ચૂક્યા છે. તેમણે થોડા સમય માટે વિદેશ મંત્રાલયમાં સચિવ તરીકે પણ કામ કર્યું હતું. નટવર સિંહે તેમની આત્મકથા 'વન લાઈફ ઈઝ નોટ ઈનફ'માં ઇંદિરા ગાંધી અને ગાંધી પરિવાર વિશે લખ્યું છે.)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ો સંજય ગાંધીએ પોતે અહીંથી ચૂંટણી લડતા પહેલા વિકાસ કાર્ય કરવાની શરૂઆત કરી.

તે જ ક્રમમાં તેમણે શ્રમદાન કરવાનો નિર્ણય લીધો.

કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા ડૉક્ટર સંજય સિંહ અમેઠીના રાજપરિવાર સાથે સંબંધ ધરાવે છે.

તેઓ કહે છે, "લગભગ એક હજાર યુવા કોંગ્રેસના લોકો શ્રમદાનમાં જોડાયા હતા. રાત દિવસ અહીં જમાવડો રહેતો. હું તો ખેલાડી હતો, પરંતુ સંજય ગાંધીએ કહ્યું કે અહીં રહેવું છે."

"બસ પછી શું હતું- રમત છોડીને અમે બધા રસ્તો બનાવવા લાગ્યા. એ ત્રણેય રસ્તા આજે પણ છે."

ઉત્સવ જેવો માહોલ

રાજેન્દ્ર પ્રસાદ શુક્લ કહ... બાકીનો લેખ લખો:

સંજય ગાંધીએ પગ મૂક્યો હતો. પરંતુ આ જ અમેઠી સીટ પરથી સંજય ગાંધીએ હારનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.

જનતા પાર્ટીના રવિન્દ્ર પ્રતાપ સિંહે તેમને હાર આપી હતી. પણ વર્ષ 1980માં જ્યારે ફરી ચૂંટણીનું આયોજન થયું તો સંજય ગાંધીએ ભારે બહુમત સાથે ચૂંટણી જીતી હતી.

ઉમાકાંત દ્વિવેદી જણાવે છે, "ઇમરજન્સી અને તેમાં પણ જે નસબંધીનું અભિયાન ચાલ્યું, તેણે કોંગ્રેસ વિરૂદ્ધ લોકોમાં એક રીતે નફરતની ભાવના ઉભી કરી દીધી હતી."

"સંજય ગાંધીએ માત્ર શ્રમદાન કર્યું ન હતું, પણ જગદીશપુરને ઔદ્યોગિક ક્ષેત્ર બનાવવાની ભૂમિકા પણ ત્યારે જ બની ગઈ હતી."

"સંજય ગાંધીની ચૂંટણી લડવાની ઘોષણા પહેલા જ તેના પર કામ શરૂ થઈ ગયું હતું. પરંતુ જનતાના ગુસ્સા સામે આ કામ જાણે ક્યાંક ખોવાઈ ગયા હતા."

લગભગ 41 વર્ષ પહેલા અમેઠીને રાજનીતિમાં સ્થાન અપાવવા વાળું આ ગામ આજે પણ લગભગ એ જ સ્થિતિમાં છે. જો કે મોટાભાગના લોકોના ઘર પાક્કા બાંધકામ સાથે તૈયાર થઈ ચૂક્યા છે.

રસ્તા તો છે જ અને અમેઠી સાથે જોડાયેલા હોવાને કારણે સ્કૂલ તેમજ હૉસ્પિટલની સુવિધા પણ છે.

પરંતુ આજની યુવા પેઢીને ન તો એ શ્રમદાન વિશે કોઈ જાણકારી છે ન તો શ્રમદાન બાદ એ ગામની સ્થિતિમાં કોઈ એવો બદલાવ આવ્યો કે જેથી યુવાનો એ અનુભવી શકે કે તેમના ગામનું મહત્વ બીજા ગામની સરખામણીએ અલગ છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ો સમય પણ લાગી શકે.

આ બજેટમાં સરકારે બૅન્કમાં જમા ધનનો વીમો 5 લાખ કરોડ રૂપિયા કરી દીધો હતો. એવામાં જે લોકોએ બહુ મોટી રકમ પોતાના ખાતામાં નથી રાખી તેમને એમ પણ ડરવાની જરૂર નથી. મારી પ્રથમ સલાહ એ છે કે લોકોએ 50 હજાર રૂપિયા કાઢી લેવા જોઈએ.

સવાલ 3 : ગત વર્ષે પણ કંપનીએ પોતાની બૅલેન્સ-શિટમાં નુકસાનની વાત કરી હતી તો આરબીઆઈએ પગલું ભરવામાં મોડું કેમ કર્યું?

પૂજા મહેરા : એવું કહેવું એ આરબીઆઈએ સાથે થોડો અન્યાય ગણાશે. ગત વર્ષે જ આરબીઆઈએ પોતાનો એક અધિકારી બૅન્કમાં બેસાડી દીધો હતો.

આ અધિકારીને બૅન્કનું કામ... બાકીનો લેખ લખો:

આરોપ હતો કે તમામ કૌભાંડો છતાં તેઓ પોતાના બધા જ પૈસા ઉપાડી શક્યા. હવે તેમના પર કાર્યવાહી થવી જોઈએ.

સરકારે તેમને શોધી કાઢવા જોઈએ. જોકે, તેઓ હવે ભારતમાંથી જ મળશે કે નિરવ મોદી થઈ જશે એ પણ એક સવાલ છે.

સવાલ 5 : SBI અને LIC, યસ બૅન્કને આ સ્થિતિમાંથી બહાર કાઢી શકશે?

પૂજા મહેરા : એવી જાણકારી અમને મળી રહી છે કે આરબીઆઈ તરફથી સરકારે એસબીઆઈને આવું કહ્યું છે.

આવનારા દિવસમાં એવું પણ બની શકે કે એસબીઆઈ પોતાની બૉર્ડ મિટિંગમાં આના પર નિર્ણય લે.

હાલમાં એસબીઆઈએ આવો કોઈ નિર્ણય નથી લીધો અને નિર્ણય લેતાં પહેલાં સમય માગ્યો છે.

આલોક જોશી : આવું થવાનું શક્ય છે. જોકે, શૅર-હૉલ્ડરોને કેટલો ફાયદો થશે અને કેટલું નુકસાન થશે એ શક્ય નથી. આ પ્રપોઝલ જ્યારે સામે આવશે ત્યારે જ જાણકારી મળી શકશે. જોકે, એટલું ચોક્કસ છે કે સરકાર કંઈક રાહત આપશે એ વાત સ્પષ્ટ છે.

અત્યાર સુધી આપણે સાંભળ્યું હતું કે બૅન્કો ડૂબી જાય છે. જોકે, હજુ સુધી દેશમાં કોઈ પણ બૅન્ક નથી ડૂબી અને સરકાર બધી જ બૅન્કોને બચાવી લે છે.

જોકે, આ પ્રથમ એવી ઘટના છે કે આટલા મોટા આકારની બૅન્ક ડૂબવાના આરે ઊભી છે. યસ બૅન્કને કોઈ બીજી બૅન્કમાં ભેળવી દેવી સરળ નહીં હોય.

આવું થતાં જ મોટું સંકટ આવી શકે કારણ કે યસ બૅન્કનું બિઝનેસ મૉડલ અને સરકારની બૅન્કનું બિઝનેસ મૉડલ તદ્દન અલગ છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ો સમય સંબંધ સારો રહ્યો ન હતો અને ટૂંક સમયમાં ફરી સંઘર્ષની શરૂઆત થઈ હતી.

જ્યારે એનજિંગા રાણી બન્યાં

એનજિંગાના ભાઈ 1624માં એક નાના દ્વીપમાં રહેવા લાગ્યા હતા અને સમય જતાં ત્યાં જ તેમનું મૃત્યુ થયું હતું.

એનજિંગાના ભાઈના મૃત્યુ બાબતે જાતજાતની કથાઓ સાંભળવા મળે છે.

કેટલાક લોકો કહે છે કે એનજિંગાએ પોતાના પુત્રની હત્યાનો બદલો લેવા માટે તેમના ભાઈને ઝેર પીવડાવ્યું હતું, જ્યારે કેટલાક લોકો તેને આત્મહત્યા ગણે છે.

આ બધાની વચ્ચે એનજિંગા એમબાંદીએ પોર્ટુગલ અને પોતાના લોકોના પડકારોનો સામનો કરતાં એનદોંગોના... બાકીનો લેખ લખો:

િબદોસમાંના કોઈ યુવાન સાથે સેક્સ માણવું હોય ત્યારે ચિબદોસમાંના યુવાનોએ અંદરોઅંદર મોત થાય ત્યાં સુધી લડવું પડતું હતું.

જોકે, તેમાં વિજેતા બનતા યુવાનને જે 'ઈનામ' મળતું હતું એ વધારે ખતરનાક હતું.

ક્વીન સાથે સેક્સ બાદ એ યુવાનને જીવતો સળગાવી દેવામાં આવતો હતો.

જોકે, કાવેજીની આ કથાઓ અન્ય લોકોના દાવાઓ પર આધારિત હોવાનું માનવામાં આવે છે ત્યારે ઇતિહાસકારો માને છે કે અન્ય સ્વરૂપમાં એવી બીજી કથાઓ પણ છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ો સમાધાન કરી શકે છે.

"સમાધાન ન થાય તો કાનૂની રીતે જે કાર્યવાહી થવી જોઈએ તે કરવામાં આવે છે. તાજેતરમાં જ એક કિસ્સામાં તો અમે એનઆરઆઈ પતિને જેલમાં મોકલ્યા છે"

વિદેશ મંત્રાલય મુજબ, એનઆરઆઈ પતિઓથી પરેશાન પત્નીઓના કિસ્સા સૌથી વધુ પંજાબમાં છે, જ્યારે બીજા નંબરે તેલંગાણા અને ત્રીજા નંબરે કર્ણાટક છે.

સિબાશના કહેવા મુજબ, "પંજાબ અને હરિયાણામાં લગભગ 25000 મહિલાઓ આ પ્રકારના લગ્નથી પરેશાન છે."

વાત ચંદીગઢની અમૃતપાલની

રૂપાલી સાથે જ ચંદીગઢ એનઆરઆઈ સેલમાં અમૃતપાલ કૌર પણ કામ કરે છે.

અમૃતાપલ કૌર અને રૂપાલીની મુ... બાકીનો લેખ લખો:

માગણી તો લગ્નના દિવસથી જ શરૂ થઈ ગઈ હતી.

અમનપ્રીતના કહેવા મુજબ, એક મહિના બાદ તેમના પતિ ઇટલી જતા રહ્યા, ત્યાં તેઓ કામ કરતા હતા. તેમની માગ હતી કે લગ્નમાં તેમને વધુ ઘરેણાં આપવામાં આવે.

અમનપ્રીતને એ પણ ખબર નહોતી કે તેમના પતિ પહેલેથી જ પરિણીત છે, પરંતુ ફેસબુક પર તેમણે પોતાના પતિ અને એક બાળકનો ફોટોગ્રાફ ઘણીવાર જોયો હતો.

અમનપ્રીતનાં પતિનો પાસપોર્ટ જપ્ત થઈ ગયો છે, પરંતુ તેમનાં સાસુ-સસરાનો પાસપોર્ટ જપ્ત થવાનો બાકી છે. અમનપ્રીત પંજાબના ગોવિંદગઢના રહેવાસી છે.

ક્યાં અને કેવી રીતે ફરિયાદ કરવી?

કાયદા મુજબ એનઆરઆઈ લગ્ન સાથે જોડાયેલા બનાવોની ફરિયાદ રાષ્ટ્રીય મહિલા આયોગમાં કરી શકાય છે.

આયોગ ફરિયાદની એક કૉપી વિદેશ મંત્રાલયને અને એક કૉપી પોલીસને મોકલે છે. આયોગ સ્થાનિક પોલીસની મદદથી બન્ને પક્ષો સાથે વાત કરે છે.

જો છોકરા વિરુદ્ધ રેડ ઍલર્ટ નોટિસ જાહેર કરવાની હોય તો પોલીસ તેમાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. બાદમાં વિદેશ મંત્રાલય છોકરો જ્યાં રહેતો હોય એ દેશનો સંપર્ક કરે છે.

છોકરી પાસે જે સાબિતી હોય તે રજૂ કરી શકે છે. જેમ કે પતિના પાસપોર્ટની કૉપી અને અન્ય જાણકારી.

જો છોકરાની કંપની વિશે માહિતી હોય તો રાષ્ટ્રીય મહિલા આયોગ તે કંપનીનો સંપર્ક કરી શકે છે. આ રીતે છોકરા પર દબાણ વધારી શકાય છે.

જ્યારે છોકરાની નોકરી પર વાત આવે છે ત્યારે તે સમસ્યાનો જલ્દી ઉકેલ લાવવાનો પ્રયાસ કરે છે.

ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્ર અલગ થયા ત્યારનો દુર્લભ વીડિયો

રાષ્ટ્રીય મહિલા આયોગના ચેરપર્સન રેખા શર્મા કહે છે કે કેટલાક બનાવો ખૂબજ ગૂંચવણભર્યા હોય છે.

જો એનઆરઆઈ પતિ ભારતના નાગરિક ન હોય અને તેમનો પાસપોર્ટ અન્ય દેશનો હોય, તેવા સંજોગોમાં બેથી ત્રણ દેશનો સમગ્ર ઘટનામાં સમાવેશ થઈ જતો હોય છે.

તદુપરાંત કેટલીક એવી પણ ફરિયાદો આવે છે જ્યાં એનઆરઆઈ છોકરાઓ પત્નીઓને વિદેશ લઈ જઈને શારીરિક અને માનસિક રીતે ત્રાસ ગુજારે છે.

વિદેશ મંત્રાલયના કહેવા મુજબ, આ પ્રકારના બનાવોમાં મહિલાઓ જે તે દેશના ભારતીય દૂતાવાસનો સંપર્ક કરી શકે છે.

ત્યારબાદ સ્થાનિક દૂતાવાસ ભારતના વિદેશ મંત્રાલયનો સંપર્ક કરીને મહિલાની મદદ કરે છે.

આ પ્રકારના કિસ્સામાં વિદેશ મંત્રાલય વિદેશ સ્થિત પતિઓથી પરેશાન થયેલી મહિલાઓને કેટલાક પસંદ કરાયેલા એન.જી.ઓ.ની મદદથી આર્થિક અને કાયદકીય સહાયતા આપે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો.


...ો સહારો લે છે.

"જાતિ, વર્ણ, જ્ઞાતિ અને અટક(એક ઐતિહાસિક પરિપ્રેક્ષ્ય)"ના સંપાદક મહેન્દ્ર વાળા જુદાજુદા જ્ઞાતિ સમૂહોની એક સમાન અટક સંદર્ભે લખે છે, "એક જ અટકવાળા સમૂહો, જૂથો કે જાતિઓ ભાયાતો હોવા જોઈએ."

પણ આ વાત જ કથિત ઊંચી જાતિઓને ખટકે છે.

તેઓ જ્ઞાતિએ તો ઉચ્ચ થઈ બેઠા છે પણ તેમના જેવી અટક દલિતોની કેમ છે તે વાતે વાંકું પાડે છે.

માર્ટિન મેકવાનનો ગ્રામીણ ગુજરાતમાં પ્રવર્તતી આભડછેટનો અહેવાલ જણાવે છે કે ગુજરાતનાં 64.7 ટકા ગામોમાં દલિતોએ દરબાર પુરુષોને 'બાપુ'  અને સ્ત્રીઓને 'બા' કહીને બોલાવવા પડે... બાકીનો લેખ લખો:

40 ટકા લોકોએ અટક બદલવાથી લાભ થયાનું જણાવ્યું હતું તેમણે અટક બદલ્યા પછી જ્ઞાતિની ઓળખ ન થયાનો, સારી વર્તણૂંકનો, અન્ય પ્રાંતના ગણી લીધાનો, ખાનગી ક્ષેત્રમાં નોકરી મળ્યાનો લાભ થયાનું જણાવ્યું હતું.

મેડિકલ કૉલેજમાં અભ્યાસ દરમિયાન નામ અટક બદલનાર જાણીતા આંબેડકરી લેખક- કર્મશીલ ડૉ. પારિતોષ શાહે એકવાર કહ્યું હતું કે "આટલાં વરસે હવે ક્યારેક લાગે છે કે મારે મૂળ અટક સાચવી રાખીને સામાજિક સ્વીકૃતિ માટે સંઘર્ષ કરવો જોઈતો હતો."

અમદાવાદની સિવિલ હૉસ્પિટલના મનોરોગવિભાગના નિવૃત વડા અને બી.જે. મેડિકલ કૉલેજના પ્રોફેસર ડૉ. ગણપત વણકરે તેમની જ્ઞાતિ અને વ્યવસાય સૂચક મૂળ 'વણકર' અટક જાળવી રાખી છે. જાણીતા ગાયિકા દિવાળીબહેન ભીલને પણ પોતાની ભીલ અટકની કોઈ નાનમ નહોતી.

જોકે આવડત કે ક્ષમતા પર અટકને હાવી ન થવા દેતાં આવાં  ઉદાહરણો બહુ ઓછાં જોવા મળે છે. જાણીતા સમાજશાસ્ત્રી અને ગુજરાત યુનિવર્સિટીના સમાજશાસ્ત્રવિભાગના નિવૃત વડા ડૉ. મનુભાઈ મકવાણાએ પોતાની અટક તો જાળવી રાખી છે પરંતુ તેમનાં સંતાનોની અટક બદલાવીને તેમના ગામની સ્મૃતિમાં "શેરડીવાળા" રાખી છે.

પ્રતિબદ્ધ નીરવ પટેલની ઓળખ કાયમ દલિત કવિની જ રહી છે પરંતુ તેમણે નામ અને અટક બદલ્યાં હતાં!

અટકનાબૂદી જ્ઞાતિનાબૂદીની દિશાનું  પ્રથમ પગલું

'ગૂજરાત વિદ્યાપીઠ'ના સાર્થ ગુજરાતી જોડણીકોશમાં 'અટક'નો પર્યાય 'અડક' જણાવી તેનો અર્થ "ગોત્ર, ધંધો, કે વતન ઈત્યાદિ બતાવતું નામ જોડે મૂકવામાં આવતું ઉપનામ" એવો દર્શાવ્યો છે.(પ્રુષ્ઠ-૧૩)

લોકબોલીમાં 'શાખ', 'નુખ'  અંગ્રેજીમાં 'સરનેમ' અને સંસ્કૃતમાં 'અવટંક' જેવા શબ્દોથી ઓળખાતી અટકનો એક અર્થ સાર્થ જોડણીકોશમાં "નડતર' કે 'અવરોધ' પણ આપ્યો છે. જે દલિતો માટે યથાર્થ છે.

વરિષ્ઠ કર્મશીલ પત્રકાર ઇંદુકુમાર જાની અટકોને "જાતિપ્રથાના પર્યાયરૂપ અને સમાનતાની વિરોધી" ગણે છે.

સ્વામી સચ્ચિદાનંદે દલિતોને "જ્ઞાતિદર્શક ન હોય તેવી અટકો ધારણ કરવા અને અનાદર પેદા કરનારી અટકો ફગાવી દેવા" અપીલ કરી હતી.

કહેવાતી ઉચ્ચજ્ઞાતિઓ માટે ગૌરવ, ગુમાન ,શૌર્ય, અહમ કે ઉચ્ચતા દર્શાવતી અને દલિતો માટે અપમાન, અનાદર, ઘૃણા અને નફરત જન્માવતી જ્ઞાતિસૂચક અટકો નાબૂદ થાય તે જ્ઞાતિનાબૂદીની દિશામાં પ્રથમ પગલું બની શકે.

(લેખમાં વ્યક્ત થયેલા વિચાર લેખકના અંગત છે, બીબીસીના નહીં.)

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ો હતો.

ચેનલ 4 ન્યૂઝ દ્વારા કેમ્બ્રિજ ઍનાલિટિકા કંપનીના ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ એલેક્ઝાન્ડર નિક્સનું એક સ્ટિંગ કરવામાં આવ્યું હતું.

આ એ જ કંપની છે જેણે 2016માં અમેરિકાના રાષ્ટ્રપ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના ચૂંટણી પ્રચારમાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી.

રિપોર્ટર શ્રીલંકામાં ચૂંટણી જીતવા માટે એક ઉમેદવારના 'ફિક્સર' તરીકે કંપનીના સીઈઓને મળ્યા હતા.

જેમાં તેઓ રાજકીય નેતાઓની આબરૂ ઑનલાઇન ખરાબ કરવા માટેની યુક્તિઓ સૂચવે છે.

આ ફૂટેજમાં ચેનલ 4 ન્યૂઝના રિપોર્ટર પૂછે છે કે ઊંડાણમાં શું થઈ શકે? ત્યારે એલેક્ઝાન્ડર જવાબ આ... બાકીનો લેખ લખો:

કે માહિતીનો નાશ કરવામાં આવે.

કેમ્બ્રિજ ઍનાલિટિકા દાવો કરે છે કે તેણે ડેટાનો ક્યારેય ઉપયોગ કર્યો નહોતો, જ્યારે ફેસબુકે તેને કહ્યું ત્યારે તેણે ડેટાનો નાશ કર્યો હતો.

ફેસબુક અને યુકે ઇન્ફર્મેશન કમિશનર બંને ડેટા યોગ્ય રીતે નાશ પામ્યો કે કેમ તે જાણવા માગે છે. કારણ કે વાઇલીએ દાવો કર્યો હતો કે તેમ થયું નથી.

કઈ રીતે તમારી માહિતી બચાવશો?

તમારી માહિતીનું એક્સેસ કોઈના માટે પણ જો તમારે પ્રતિબંધિત કરવું હોય તો કેટલીક બાબતો ધ્યાનમાં રાખવા જેવી છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ો હતો.

એ ઉપરાંત કાયદાકીય ખર્ચ પેટે અંદાજે 22,000 ડોલર્સ તેમને ચૂકવવાનો આદેશ પણ અદાલતે આપ્યો હતો.

વાત વણસી ચૂકી હતી. 2016ની 13 સપ્ટેમ્બરે મારિયા ટેરેસા ગિગ્લિયો કોઈ કામસર સ્થાનિક ટાઉન હોલ ગયાં હતાં અને ટિઝિયાના ઘરે એકલાં હતાં.

એ દિવસને યાદ કરતાં મારિયા ટેરેસા ગિગ્લિયોએ કહ્યું હતું, "મારા એક સંબંધીએ મને ફોન કરીને ઘરે પાછા ફરવા જણાવ્યું હતું. ઘરે પહોંચી ત્યારે પોલીસ અને એમ્બ્યુલન્સ નજરે પડ્યાં હતાં."

"હું બધું સમજી ગઈ હતી. ટિઝિયાનાને બચાવવાના પ્રયાસ કરવામાં આવ્યા હતા."

"મારાં પાડોશીઓએ મને ... બાકીનો લેખ લખો:

ગ્લિયોએ કહ્યું હતું, "ટિઝિયાનાનો ઉલ્લેખ મશ્કરી માટે નહીં પણ અન્ય મહિલાઓની જિંદગી બચાવનાર વ્યક્તિ તરીકે થવો જોઈએ એવું હું ઇચ્છું છું."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ો હતો.

લોકોની સમજ બદલવાની જરૂર

પરંતુ શું કાયદો બદલ્યા બાદ કસૂરમાં બાળકીઓને ન્યાય મળી શક્યો? આ સવાલનો જવાબ છે, 'ના'.

બાળકીઓ સાથે શારીરિક શોષણના મામલે માત્ર બે લોકો પર જ આરોપ સાબિત થઈ શક્યા છે.

મોટાભાગના આરોપીઓ ક્યાં તો છૂટી ગયા, નહીં તો તેમને જામીન મળી ગયા.

એ જ કારણ છે કે લોકો ઝૈનબના મામલાને ખતમ કરવા માગતા નથી.

તેઓ મીડિયામાં આ મુદ્દા પર ચર્ચા ચાલુ રાખવા માગે છે.

કેટલાક લોકો માને છે કે આ સરકારની નિષ્ફળતા છે. તો કેટલાક લોકો ઝૈનબ સાથે જે ઘટના ઘટી તેના માટે તેનાં માતા-પિતા અને સમાજને દોષિ... બાકીનો લેખ લખો:

્ચે એ વાત પર સહમતી જોવા મળી રહી છે કે તેઓ કઈ રીતે જીવન જીવવા માગે છે.

'જેંડર સેંસિટાઇઝેશન' પર ભારતમાં હવે ચર્ચા થાય છે.

મહિલાઓ પ્રત્યે સમાજમાં વિચાર બદલવા માટે ઘણા અભિયાન ચલાવવામાં આવ્યા છે. મહિલાઓને અલગ અલગ પ્રકારના કામ કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવી છે.

સ્કૂલોના પાઠ્યક્રમમાં ફેરફાર કરાયો છે. મહિલાઓ અને બાળકો સાથે થતી હિંસાને આપરાધિક શ્રેણીમાં સામેલ કરાઈ છે.

આ તમામ પ્રયાસોથી મહિલા સશક્તિકરણને બળ મળ્યું છે.

પરંતુ શું ઝૈનબ સાથે ઘટેલી ઘટનાને પાકિસ્તાન માટે 'નિર્ભયા' જેવી ઘટના માનવામાં આવશે?

ઝૈનબની હત્યા બાદ જે રીતે લોકોમાં ગુસ્સો જોવા મળ્યો છે તે કોઈ નિશ્ચિત પરિણામ સુધી પહોંચી શકશે?

શું હવે બાકી ઝૈનબોનું ભવિષ્ય સુરક્ષિત રહી શકશે?

અને શું આ ગુસ્સો થોડા સમય બાદ ઠંડો પડી જશે એ રાહમાં ફરી કોઈ ઝૈનબ સાથે બળાત્કાર થશે અને પછી તેની હત્યા થશે અને ફરી જનતા ગુસ્સો બતાવશે?

ઇતિહાસ તો કંઈક એવું જ કહે છે કે એક દેશ તરીકે આપણે 'શોર્ટ ટર્મ મેમરી સિન્ડ્રોમ'થી પીડિત છીએ.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ો હશે?

આ રિપોર્ટ અનુસાર ભારત જેવા અગાઉ વધુ વસતી ધરાવતા દેશની વસતી વર્ષ 2047 સુધી લગભગ 1.61 અબજ થઈ જશે.

એ સમયે ભારત વિશ્વનો સૌથી વધુ વસતી ધરાવતો દેશ હશે. આવી પરિસ્થિતિમાં ભારતે કેવા-કેવા પડકારોનો સામનો કરવો પડી શકે છે?

આયોજનપંચના ભૂતપૂર્વ સભ્ય અને અર્થશાસ્ત્રી સંતોષ મેહરોત્રા જણાવે છે કે આ પડકારો તક પણ સાબિત થઈ શકે છે.

તેઓ જણાવે છે કે, "હાલમાં સ્થિતિ એ છે કે કોરોના પહેલાં બેરોજગારી 45 વર્ષની સર્વોચ્ચ સપાટી પર હતી."

"તેથી આપણે પાછલાં છ વર્ષથી જે નીતિ અપનાવીને ચાલી રહ્યા છીએ એ જ નીતિ પ્રમાણે આ... બાકીનો લેખ લખો:

ે તક

લૅંસેટે પોતાના રિપોર્ટમાં જણાવ્યું છે કે વર્ષ 2035 સુધી ચીન વિશ્વનું સૌથી મોટું અર્થતંત્ર બની જશે. બીજા નંબર પર અમેરિકા અને ત્રીજા ક્રમે ભારત હશે.

આ વાત પર સંતોષ મેહરોત્રા જણાવે છે કે, "જો વિકાસદર અને રોજગારીદર હાલ છે, એવા રહ્યા તો આપણે ક્યારેય ત્રીજા ક્રમે નહીં પહોંચી શકીએ અને જો એ મુકામ હાંસલ કરી પણ લઈએ તો પણ જો માથાદીઠ આવકમાં વધારો નહીં થાય તો આપણે ભયંકર ગરીબીનો સામનો કરવો પડશે."

લૅંસેટના રિપોર્ટમાં 23 એવા દેશ છે જેમની વસતી ઘટીને હાલની સરખામણીએ અડધી થઈ જવાની વાત કરાઈ છે. આવા દેશોમાં જાપાન, સ્પૅન, થાઇલૅન્ડ, દક્ષિણ કોરિયા, પોલૅન્ડ અને પોર્ટુગલ જેવા દેશો સામેલ છે.

પૂનમ મુતરેજા આ વિશે જણાવે છે કે જે દેશોની વસતીમાં 50 ટકાનો ઘટાડો નોંધાવાનો છે, એ દેશોને ભારતમાંથી લોકોને બોલાવવાની જરૂર પડશે.

તેઓ જણાવે છે કે, "પરંતુ આ અંગે પણ ભારતે યોજના બનાવવાની જરૂર છે. જો ભારત યોજનાબદ્ધ રીતે આ દિશામાં કામ નહીં કરે તો આપણે માત્ર એટલું જ કહેતા રહી જઈશું કે દેશની વસતી આટલી વધી ગઈ છે, અમે શું કરીએ."

"આપણે આ પરિસ્થિતિને તકમાં ફેરવવી પડશે નહીંતર વસતી એક આફત સાબિત થશે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ો, ખાસ કરીને આસામમાં ગેરકાયદે વિદેશી પ્રવાસીઓ (ઘૂસણખોરી)નો મુદ્દો ગૃહ મંત્રાલયની પ્રાથમિકતામાં હતો. તેની સાથે જોડાયેલા પડકારો અમિત શાહને રાજનાથ સિંહ પાસેથી વારસામાં મળી રહ્યા છે.

પૂર્વોત્તરનાં રાજ્યોમાં લોકસભાના ચૂંટણીપ્રચાર દરમિયાન અમિત શાહે ગેરકાયદે વિદેશી પ્રવાસીઓ (ઘૂસણખોરી) કરનારાઓને બહાર કાઢવા માટે જોરશોરથી કહ્યું હતું.

જોકે, ત્યારે તેઓ ભાજપના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ હતા અને ચૂંટણીના માહોલમાં આવું બોલી રહ્યા હતા. ગૃહ મંત્રી બન્યા બાદ અમિત શાહના આ શબ્દો જ તેમનો પીછો કરશે.

પૂર્વોત્તરની રાજનીત... બાકીનો લેખ લખો:

ઉગ્રવાદી સંગઠનો સાથે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલી શાંતિ વાર્તાને મંજિલ સુધી પહોંચાડવી પણ અમિત શાહ માટે એક મોટો પડકાર સાબિત થશે."

નક્સલ સમસ્યા

વડા પ્રધાન મોદીના પ્રથમ કાર્યકાળ દરમિયાન ગૃહમંત્રી રહેલા રાજનાથ સિંહ વારંવાર કહેતા રહ્યા કે નક્સલવાદની સમસ્યા ત્રણ વર્ષોમાં ખતમ થઈ જશે અને તેઓ તેના સમર્થનમાં આંકડા પણ ગણાવતા રહ્યા.

જોકે, છત્તીસગઢમાં બૉમ્બ બ્લાસ્ટ કરીને નક્સલીઓએ પોતાની હાજરીનો અહેસાસ કરાવીને રાજનાથ સિંહના દાવાને એક રીતે જાણે નકારી દીધો.

જાણકારો માને છે કે ગૃહમંત્રી તરીકે રાજનાથ સિંહ નક્સલવાદની સમસ્યાને સમજી શક્યા નહીં અને આ જ પડકાર નવા ગૃહમંત્રી અમિત શાહ સામે હશે.

નક્સલ સમસ્યાને ઊંડાણપૂર્વક સમજનારા ભારતીય પોલીસ સેવાના પૂર્વ વરિષ્ઠ અધિકારી પ્રકાશ સિંહ કહે છે, "ગૃહ મંત્રાલયમાં અનેક જૉઇન્ટ સેક્રેટરીઓ રહ્યાં છે, જેઓ ક્યારેય છત્તીસગઢ કે ઝારખંડ ગયા નથી અને કાગળ પર સમસ્યાનો ઉકેલ લાવી રહ્યા છે."

"અમલદારો કહે છે કે નક્સલ આંદોલન ખતમ થઈ ગયું છે, ગયા વર્ષે એટલી ઘટનાઓ બની, એટલા લોકો માર્યા ગયા, તેમનો ભૌગોલિક વિસ્તાર ઘટી ગયો છે, બસ આ રીતે જ લડતા રહો બે વર્ષમાં મામલો ખતમ થઈ જશે."

પ્રકાશ સિંહ યાદ અપાવે છે કે ઓછામાં ઓછું બે વાર એવું થયું છે કે જ્યારે સરકારોને લાગ્યું કે નક્સલીઓ કમજોર થઈ ગયા છે અને એ બાદ સરકારોનાં અનુમાનો ખોટાં પડ્યાં છે.

જંગલોમાં રહેતા લોકોનું વિસ્થાપન હજી પણ ચાલુ જ છે, જંગલની જમીનો કૉર્પોરેટ સમૂહોને આપવામાં આવી રહી છે. જેનાથી વનવાસીઓ નારાજ છે તેમને લાગે છે કે સરકાર તેમનું શોષણ કરી રહી છે.

જાણકારો માને છે કે અમિત શાહ જો નક્સલ સમસ્યાના મામલામાં પોતાના પુરોગામી રાજનાથ સિંહની જેમ જ ચાલ્યા તો સમસ્યાનું કોઈ સમાધાન નીકળશે નહીં.

તેનાથી એક ડગલું આગળ પ્રકાશ સિંહનું માનવું છે કે વડા પ્રધાન મોદીના કાર્યકાળમાં નવા ગૃહમંત્રી અમિત શાહ માટે એક આદર્શ સમય છે કે જ્યારે સરકારે શાંતિ વાર્તા માટે આગળ આવવું જોઈએ. જો કોઈ ફૉર્મ્યૂલા કામ કરી જાય તો નક્સલીઓનો મોટો હિસ્સો હથિયાર છોડીને આત્મસમર્પણ પણ કરી શકે છે.

જોકે, આ તમામ અમિત શાહ પર આધારિત છે કે તેમના કાર્યકાળમાં ગૃહ મંત્રાલય કેવી રણનીતિ બનાવે છે અને તેના પર કેવી રીતે અમલ કરે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ો, જોકે પ્રોફેસર ઝિંગ કયા દેશ માટે કામ કરતા હતા, તે સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી ન હતી.

પ્રોફેસર ઝિંગે આ આરોપોને નકાર્યા હતા. પહેલાં તો તેમણે અમેરિકાની રાજધાની વૉશિંગ્ટન ડીસીમાં કામ કર્યું અને હવે બિજિંગમાં કાર્યરત્ છે.

કોર્ટમાં રજૂ કરવામાં આવેલાં દસ્તાવેજો પ્રમાણે, આરોપીએ તેના હૅન્ડલર્સ સાથે અલગ-અલગ સમયે ચીનનાં અલગ-અલગ સ્થળોએ મુલાકાત કરી હતી.

આવી જ એક મિટિંગ દરમિયાન ડિક્સનને અમેરિકાના વાણિજ્ય વિભાગ, અમેરિકા તથા ચીનના વેપારયુદ્ધ તથા આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ વિશે માહિતી એકઠી કરવા માટે કહેવામાં આવ્યું હ... બાકીનો લેખ લખો:

ાર ડૉલર ચૂકવવામાં આવ્યા હતા.

2018માં ડિક્સને લિન્ક્ડઇન પર પોતાની કન્સલ્ટન્સી કંપની માટે નોકરીની ખોટી જાહેરખબરો મૂકી હતી, જેની પર તેમને 400થી વધુ સી.વી. મળ્યા હતા.

જેમાંથી 90 ટકા એવા હતા કે જેઓ સરકારી કે સૈન્ય કામગીરી સાથે સંકળાયેલા હતા અને તેમને તંત્ર તરફથી 'સિક્યૉરિટી ક્લિયરન્સ' પણ હાંસલ હતા.

ડિક્સને આમાંથી અમુક પ્રોફાઇલ્સ તેમના હૅન્ડલર્સને મોકલી આપી હતી.

આ સિવાય ડિક્સન લિન્ક્ડઇન પર પ્રોફાઇલ નક્કી કરતા અને તેમને 'કન્સલ્ટન્સી' રિપોર્ટ લખવાનું કામ સોંપતાં, જે માહિતી મલતી તે ચાઇનીઝ કૉન્ટેક્ટ્સને મોકલી દેતા હતા.

હૅન્ડલર્સ દ્વારા ડિક્સનને કહેવામાં આવ્યું હતું કે તેઓ 'કામથી અસંતુષ્ટ છે કે કેમ' તથા 'શું તેમને કોઈ આર્થિક સમસ્યા છે કે કેમ' તેની માહિતી મેળવવા માટે કહેવામાં આવતું હતું.

લગભગ 70 કરોડ યૂઝર આ સાઇટનો ઉપયોગ કરે છે. 2016ના અંતભાગમાં માઇક્રૉસોફ્ટે 26 અબજ 20 કરોડમાં આ સાઇટને ખરીદી લીધી હતી.

માહિતી માટે 'સોનાની ખાણ'

વિદેશી ગુપ્તચર સંસ્થાઓ માટે આ પ્રોફાઇલ્સ તથા તેમના દ્વારા આપવામાં આવેલી માહિતી 'સોનાની ખાણ' જેવી બની રહે છે.

2018માં અમેરિકાના કાઉન્ટર-ઇન્ટેલિજન્સ ચીફ વિલિયમ એવિનાએ લિન્ક્ડઇન ઉપર ચીન 'ખૂબ જ આક્રમક' છે અને તેના સામે ચેતવણી પણ ઉચ્ચારી હતી.

અંદરના જાસૂસ કે ગુપ્તચરોની ઉપર નજર રાખવાની પ્રક્રિયાને કાઉન્ટર-ઇન્ટેલિજન્સ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

2017માં જર્મનીની ઇન્ટેલિજન્સ ઍજન્સીનું કહેવું હતું કે લિન્ક્ડઇનનો ઉપયોગ કરીને ચીનના ઍજન્ટોએ કમસે કમ 10 હજાર જર્મનોને સાધવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.

ડિક્સનના અહેવાલ માટે પ્રતિક્રિયા મેળવવા લિન્ક્ડઇનનો સંપર્ક સાધવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ કોઈ પ્રતિક્રિયા આપી ન હતી.

અગાઉ કંપનીએ કહ્યું હતું કે વાંધાજનક પ્રવૃત્તિઓને અટકાવવા માટે તે અનેક પગલાં લઈ રહી છે.

'Chinese Communist Espionage: An Intelligence Primer'ના સહ-લેખક મૅથ્યુ બ્રાઝિલના કહેવા પ્રમાણે, લિન્ક્ડઇનનો ઉપયોગ બેશરમીપૂર્ણ જણાય તો પણ તેનાથી આશ્ચર્ય ન થવું જોઆએ. તેઓ કહે છે:

"મને લાગે છે કે વિશ્વભરમાં જાસૂસી સંસ્થાઓ માહિતીના સ્રોત માટે કદાચ તેનો ઉપયોગ કરે છે."

ભારતની RAWએ કુલભૂષણ જાધવને છોડાવવા માટે પાકિસ્તાની કર્નલનું અપહરણ કર્યું હોવાના અહેવાલ

"જે કોઈ લિન્ક્ડઇન ઉપર છે, તેઓ આખી કૅરિયર વિશેની માહિતી મૂકે તે ઇચ્છનીય હોય છે, જે બીજા લોકો જુએ છે. - એ રીતે તે કામનું સાધન બની રહે છે."

તેમના કહેવા પ્રમાણે, કન્સલ્ટન્સી...


...ો, ભાવનાઓ અને સંવેદનાઓને આવેગ સ્વરૂપે અભિવ્યક્ત કરવામાં મદદ કરે છે.

અગ્નિ તત્ત્વની ઊણપ અને સમસ્યા

અપચો, તાવ, એસિડિટી, ચયાપચય સંબંધિત સમસ્યાઓ જેવી કે ડાયાબિટીસ વગેરે

યોગ ઉપચાર - યૌગિક અગ્નિસાર ક્રિયા, બંધ અને મુદ્રા, આસન - ખાસ કરીને આગળ ઝૂકીને થતાં આસનો, સૂર્યનમસ્કાર, સૂર્ય પ્રકાશનું સેવન

વાયુ

પ્રાણાયામ કરવાથી અને ખુલ્લા સ્વચ્છ વાયુવાળા ઉદ્યાનોમાં અને પ્રાકૃતિક સ્થળોમાં ફરવાથી વાયુ તત્ત્વને સંતુલિત કરી શકાય છે

યોગમાં શરીરથી લઈ મનની શુદ્ધતા માટે વાયુ તત્ત્વને પાંચેય તત્ત્વોમાં વધુ મહત્ત્વપૂર... બાકીનો લેખ લખો:

રમાં અગ્નિ તત્ત્વ વધુ જાગૃત થઈ જાય છે, એટલે ભોજન બાદ તરત જ જળ તત્ત્વ વધુ લેવાની મનાઈ છે. એમ કરવાથી ભોજનના પાચનનો સમય લાંબો થઈ જાય છે.

જોકે, પૃથ્વી અને જળ તત્ત્વ એકબીજાનાં સહાયક છે. એવી જ રીતે અગ્નિ અને વાયુ મળીને એકબીજાના સહાયક તરીકે કાર્ય કરે છે. જો તમે આ પાંચ તત્ત્વોને ન પણ સમજી રહ્યા હોવ, તો પણ યોગના અભ્યાસથી તમારા શરીરમાં જાણે-અજાણે આ પાંચ તત્ત્વો વચ્ચે એક અનોખું સંતુલન આવશે.

આથી માત્ર તમારું શારીરિક, માનસિક આરોગ્ય જ બહેતર નહીં થાય, પરંતુ તમારા વ્યક્તિત્વને પણ ચાર ચાંદ લાગી જશે.

(લેખમાં વ્યક્ત કરવામાં આવેલા વિચાર લેખકના અંગત વિચાર છે, બીબીસીના નહીં. )

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ો. જ્યારે પાકિસ્તાન અફઘાન તાલિબાનને સાથ આપ્યો તો ભારતે વિદેશી સેનાઓને સાથ આપ્યો.

"આવા વલણનું કારણ બેઉ દેશો વચ્ચે વણસેલા સંબંધો છે. મને લાગે છે કે અમેરિકા અને તાલિબાન વચ્ચે પાકિસ્તાનની મદદથી સમજૂતી થઈ રહી છે એ વાત ભારત પરેશાન તો થશે."

"આ સમજૂતી પછી રાજકીય રીતે તાલિબાન સરકાર પરત સત્તામાં આવે એમ પણ બની શકે છે. ભારતને ચિંતા થઈ શકે છે, કેમ કે જે પણ નવી સરકાર બનશે તે પાકિસ્તાનની વધારે નિકટ હશે."

પાકિસ્તાન ખરેખર ફાયદામાં છે?

અફઘાનિસ્તાનમાં અમેરિકન સૈનિકો

આસિફ ફારૂકી કહે છે કે પાકિસ્તાનથી જે સામાન ... બાકીનો લેખ લખો:

ં 10 લાખ લોકોનાં મૃત્યુ થયાં.

1989 - સોવિયેત સંઘની આખરી ટુકડીએ અફઘાનિસ્તાન છોડયું. આ પછી અમેરિકા અને પાકિસ્તાનનું સમર્થન ધરાવનારા લડવૈયાઓએ સોવિયેત સંઘની મદદથી બનેલી રાષ્ટ્રપતિ નજીબુલ્લાહની સરકાર ઉથલાવી દીધી. નજીબુલ્લાહને કાબુલ સ્થિત સંયુક્ત રાષ્ટ્રના પરિસરમાંથી ઢસેડીને લઈ જવાયા અને મારીને લટકાવી દેવામાં આવ્યા. આ પછી દેશમાં ગૃહયુદ્ધની સ્થિતિ ઊભી થઈ ગઈ.

1994- આ ગૃહયુદ્ધમાંથી જ તાલિબાન નામના કટ્ટરવાદી સંગઠનનો જન્મ થયો. તેણે પહેલાં ઉત્તર પાકિસ્તાન અને દક્ષિણ-પશ્ચિમ અફઘાનિસ્તાનના વિસ્તારોમાં પગપેસારો કર્યો.

1996 - તાલિબાને કાબુલ પર કબજો કરી લીધો અને ત્યાં કટ્ટરપંથી ઇસ્લામિક કાનૂન લાગુ કર્યો. આમાં વધારે એ લોકો સામેલ હતા જેઓ સોવિયેત-અફઘાન યુદ્ધનો હિસ્સો રહી ચૂક્યા હતા.

2001 - અમેરિકા પર 9/11 હુમલા માટે એણે અફઘાનિસ્તાનની તાલિબાન સરકારને જવાબદાર ઠેરવી. એ પછી અમેરિકાએ અફઘાનિસ્તાનમાં સૈન્ય હસ્તક્ષેપ કર્યો અને કાબુલને તાલિબાનના કબજામાંથી મુક્ત કરવામાં આવ્યું. રાષ્ટ્રપતિ હમીદ કરઝાઈની અસ્થાયી સરકાર બની.

2002 - અફઘાનિસ્તાનમાં શાંતિ સ્થાપવાની જવાબદારી નાટોએ લીધી. નાટો સેનાની સાથે અમેરિકન સેનાએ પણ અફઘાનિસ્તાનમાં મથકો બનાવ્યા.

2004 - કબીલાઈ નેતાઓની બેઠક યાને લોયા જિરગાએ નવા બંધારણ પર મહોર લગાવી મજબૂત સરકારનો માર્ગ કંડાર્યો અને હમીદ કરઝાઈને રાષ્ટ્રપતિ તરીકે ચૂંટવામાં આવ્યા.

અશરફ ગની

2011 - લોયા જિરગાની અનેક બેઠકો થઈ જેનો તાલિબાને વિરોધ કર્યો. લોયા જિરગામાં ભાગ લેનાર પર હુમલા કરવાની ધમકી પણ તાલિબાને આપી.

2013 - અમેરિકન સેના અફઘાનિસ્તાન ન છોડે તે માટે લોયા જિરગાએ અમેરિકા સાથેની સુરક્ષા સમજૂતીનું સમર્થન કર્યું.

2014 - અશરફ ગની દેશના નવા રાષ્ટ્રપતિ બન્યા. નાટોએ અધિકૃત રીતે અફઘાનિસ્તાનમાં તેનું અભિયાન પૂર્ણ કર્યું અને દેશની સુરક્ષાની જવાબદારી અફઘાન સેનાને આપી દીધી.

2018 - અફઘાન સરકાર અને અમેરિકાની સામે લડનાર તાલિબાન અને અમેરિકા તથા અફઘાનિસ્તાન વચ્ચે શાંતિ પ્રક્રિયા શરૂ કરવાની વાત થઈ. એક જાહેર પત્રથી તાલિબાને શાંતિ વાર્તાની ઇચ્છા જાહેર કરી.

2019 - અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે સલાહકારોને કહ્યુ કે તેઓ નવેમ્બર 2020ની રાષ્ટ્રપતિપદની ચૂંટણી પહેલાં અમેરિકાના તમામ સૈનિકોને અફઘાનિસ્તાનથી પરત બોલાવવા ઇચ્છે છે.

2020 - અમેરિકાએ કહ્યું કે તે આગામી 14 મહિનામાં પોતાના અને સહયોગી દેશોના સૈનિકોને પરત બોલાવી લેશે. અમેરિકા અને તાલિબાન...


...ો."

કાયદો બનાવીને કે કાયદામાં સંશોધનથી કોઈ વિસ્તાર પર પોતાનો અધિકાર સાબિત કરવાનું ઉદાહરણ તેઓ ભારત તરફના એ આદેશનું આપે છે, જેના માધ્યમથી ગત વર્ષે કાશ્મીરની આંશિક સ્વાયત્તતાને ખતમ કરીને તેને ભારતમાં સામેલ કર્યું હતું.

કબજા વિના નકશાનું શું મહત્ત્વ છે?

અહમર બિલાલ કહે છે કે નકશો જાહેર કરવો એ ઍક્ઝિક્યુટિવ ઍક્શન કે પ્રશાસનિક કાર્યવાહી હેઠળ આવે છે અને કાયદાકીય રીતે તેનું મહત્ત્વ હોય છે.

તેમણે કહ્યું કે 'એ બતાવ્યું છે કે દેશે પોતાની પ્રશાસનિક કાર્યવાહીના માધ્યમથી કોઈ ક્ષેત્ર પર પોતાનો અધિકાર દર્શાવ્... બાકીનો લેખ લખો:

. જૂનાગઢના કબજાને તેણે (ભારતે) જે કાયદા હેઠળ પોતાના કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં સામેલ કર્યું છે, એ તેનો આંતરિક કે સ્થાનિક કાયદો છે.

ભારતનો પક્ષ શું છે?

પાકિસ્તાન તરફથી નવો રાજકીય નકશો સામે આવ્યા બાદ ભારતના વિદેશ મંત્રાલય તરફથી એક નિવેદન જાહેર કરાયું છે.

તેમાં કહેવાયું છે કે "પાકિસ્તાન તરફથી ભારતના રાજ્ય ગુજરાત અને તેના કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ કાશ્મીર અને લદ્દાખ પર પોતાનો દાવો કરવો રાજકીય રીતે નિરર્થક પ્રયાસ છે."

તેમનું કહેવું હતું કે "આ પ્રકારના હાસ્યાસ્પદ દાવાનું ન તો કોઈ કાયદાકીય મહત્ત્વ છે અને ન તો કોઈ આંતરરાષ્ટ્રીય વિશ્વસનીયતા છે."

પાકિસ્તાનને નવા નકશાથી આંતરરાષ્ટ્રીયસ્તરે શું ફાયદો થઈ શકે છે?

પાકિસ્તાન : કરાચીની એ દિવાલો જેના પર મહાત્મા ગાંધી આજે પણ જીવંત છે

આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાના વિશેષજ્ઞ અહમર બિલાલ સૂફી અનુસાર, નકશાને દેશની સત્તાવાર પૉઝિશનના રૂપમાં જોવામાં આવે છે. આંતરરાષ્ટ્રીયસ્તરે નકશો તેના દાવાની સત્યતાને સુનિશ્ચિત કરે છે.

પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાનના રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર મુઈદ યુસૂફ અનુસાર, "નવો રાજકીય નકશો પાકિસ્તાનના પક્ષને સ્પષ્ટ કરવાનું પહેલું પગલું છે. આંતરરાષ્ટ્રીયસ્તરે તેના પર સમર્થન પ્રાપ્ત કરવું એ બીજું પગલું હશે, જેના માટે અમે કામ કરી રહ્યા છીએ."

જોકે તેઓ શું પગલાં ભરી રહ્યા છે એના અંગે તેમનું કહેવું હતું કે તેઓ હાલ એ જણાવી નહીં શકે.

અહમર બિલાલ અનુસાર, આંતરરાષ્ટ્રીયસ્તરે પાકિસ્તાનના સર્વેયર જનરલ તરફથી જારી કરેલો નકશો એક કાયદાકીય મહત્ત્વ ધરાવે છે.

"કોઈ અન્ય તેનાથી સહમત છે કે નહીં, તમે તમારો દાવો તો સ્પષ્ટ કરો છો. જ્યાં સુધી તમે કોઈ ક્ષેત્ર પર પોતાની સ્થિતિ સ્પષ્ટ નહીં કરો ત્યાં સુધી વાત કેવી રીતે આગળ વધશે."

તેમનું કહેવું હતું કે દેશો વચ્ચે ક્ષેત્રીય વિવાદો પરની ચર્ચા દરમિયાન નકશાઓનું જ મહત્ત્વ હોય છે.

'ભારત પાસે ત્યારે પણ તાકાત હતી, આજે પણ છે'

લેખક અને ઇતિહાસકાર ડૉક્ટર મુબારક અલીનું કહેવું છે કે જો દસ્તાવેજોને આધારે જોવામાં આવે તો એ સાચું છે કે જૂનાગઢ પર ભારતે બળપૂર્વક કબજો કર્યો હતો, જે ગેરકાયદે છે.

તેમનું કહેવું હતું કે ઉપનિવેશી શાસકોનું એ કર્તવ્ય હતું કે તેઓ જૂનાગઢ જેવા રજવાડાના મુદ્દાનો ઉકેલ લાવીને નીકળે.

"સિદ્ધાંત પણ એ હતો કે નવાબ જ્યાં જશે, રજવાડું પણ ત્યાં જશે, પરંતુ ભારતે તેનું ઉલ્લંઘન જૂનાગઢ, કાશ્મીર અને હૈદરાબાદ જેવાં રજવાડાં પર કબજો કરીને કર્યું.

જોકે તેમનું કહેવું હતું...


...ોઈ કર્મચારી તેમને 'પટ્ટી' ન પઢાવી શકે.

ગુપ્તા કૉમ્યુનિકેટ કરી જાણે છે. તેઓ ટ્વિટર ઉપર ઍક્ટિવ છે, જ્યાં તેમના 25 હજાર કરતાં વધુ ફૉલોઅર્સ છે. આ સિવાય બહુ થોડા અધિકારી એવા હશે, જેમની સેવાકાળ દરમિયાન જ વેબસાઇટ ઍક્ટિવ હોય અને ગુપ્તા તેમાંના એક છે.

રાજકોટમાં ડૉ. રાહુલ ગુપ્તા

ડૉ. રાહુલ ગુપ્તા ઉદ્યોગખાતાના કમિશનર છે, જેમને રાજકોટનો પ્રભાર સોંપવામાં આવ્યો છે. અમદાવાદમાં જન્મેલા ગુપ્તાએ બી.કૉમ. તથા ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટનો અભ્યાસ કર્યો છે.

તેમણે 'માનવવિકાસ સૂચકાંક' વિષય ઉપર મહાશોધ નિબંધ લખીને ડૉક્ટરેટની... બાકીનો લેખ લખો:

ર્પોરશનના કમિશનર તરીકે ફરજ બજાવી ચૂક્યા છે અને શહેરી વિસ્તારોમાં આરોગ્યવિભાગ મહાનગરપાલિકા હેઠળ આવે છે.

ડૉ. રાવની કામગીરી અંગે કહેવાય છે કે રાજ્યમાં 'રાઇટ ટુ ઍજ્યુકેશન'ના અમલ માટે વિશેષ રસ લે છે. આ માટે તેમણે જિલ્લા અને તાલુકાસ્તર સુધીની વ્યવસ્થા કરી છે. RTEની જોગવાઈ હેઠળ ખાનગી શાળાઓમાં ગરીબ ઘરના વિદ્યાર્થીઓને ઍડમિશન આપવાનું હોય છે.

શિક્ષકોને જ ગાંધીનગરમાં બોલાવીને તેમણે 'કમાન્ડ ઍન્ડ કંટ્રોલ સેન્ટર' ઊભું કર્યું છે. ડૉ. રાવ 'ડેટા ડ્રિવન' વ્યક્તિ છે. શિક્ષકો કઈ કામગીરી અને કેવી કામગીરી કરે છે તે માટે જરૂરી વ્યવસ્થાઓ ઊભી કરી છે.

જો શાળામાં નિશ્ચિત સંખ્યામાં વિદ્યાર્થી ન થાય તો શાળાને અન્ય શાળા સાથે ભેળવી દેવાની નીતિ અપનાવી છે, જેના કારણે 'શિક્ષણના ખાનગીકરણ'ને પ્રોત્સાહન મળી રહ્યું હોવાના આરોપ લાગે છે.

શિક્ષકો પાસેથી સર્વેની કામગીરી પણ કરાવવામાં આવે છે. આ બધાને કારણે ઘણીવખત શિક્ષક 'શિક્ષણ સિવાયની બધી કામગીરી' કરતા હોય છે.

રાવ જ્યારે વડોદરાના કમિશનર હતા, ત્યારે ભાજપના જ એક જૂથે તેમની સામે આંગળી ચીંધી હતી, પરંતુ બાદમાં એ પ્રકરણ સંકેલાઈ ગયું હતું. રાવને 'મુખ્ય મંત્રીકાર્યાલયમાં દિલ્હીના અધિકારી'નું પીઠબળ હોવાનું કહેવાય છે.

ડૉ. રાવ 2000ની બૅચના IAS અધિકારી છે અને તેમની જ બૅચના અન્ય એક અધિકારી એમ. થેન્નારસનને સુરતની જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે.

સુરતમાં એમ. થેન્નારસન

એમ. થેન્નારસને સપ્ટેમ્બર-2016થી સપ્ટેમ્બર-2019 સુધી ત્રણ વર્ષ માટે સુરતના મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશનના કમિશનર તરીકે ફરજ બજાવી હતી. વરિષ્ઠ પત્રકાર ફયસલ બકીલીના કહેવા પ્રમાણે :

"મ્યુનિસિપલ કમિશનર તરીકેના કાર્યકાળ દરમિયાન તેમણે 'સ્માર્ટ સિટી'ના પ્રોજેક્ટની ફાઇલ તૈયાર કરવામાં તથા તેના માટે જરૂરી પ્રેઝન્ટેન્શ વગેરે માટે નોંધપાત્ર કામગીરી બજાવી હતી."

"તેઓ સુરત મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશનની સૂરત (ભૂગોળ) અને જે-તે અધિકારીની સીરતથી વાકેફ છે. જે તેમને મદદરૂપ થશે."

થેન્નારસને કિટવિજ્ઞાનમાં અનુસ્નાતકનો અભ્યાસ કર્યો છે.

'નિમણૂકચક્ર'નું એક વર્ષ

એવું નથી કે ગુજરાત સરકારે મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશન વિસ્તારોમાં કોરોના સંબંધિત કામગીરી ઉપર નજર રાખવા અને સંકલન માટે પહેલી વાર અધિકારીઓની નિમણૂક કરી હોય. માર્ચમાં જ આ 'નિમણૂકચક્ર'ને એક વર્ષ પૂર્ણ થયું છે.

માર્ચ-2020માં કોરોનાએ ગુજરાતના દરવાજે દસ્તક દીધા ત્યારે પંકજ કુમાર તથા અમદાવાદ અને ગાંધીનગર, ડૉ. રાહુલ ગુપ્તાને રાજકોટ અને...


...ોઈ ગીતમાંથી પ્રેરણા લેવી અને કોઈ ધુનની ઉઠાંતરી કરવી એ બન્ને અલગઅલગ બાબત છે. આખરે ચોરી એ ચોરી જ છે.''

'લવયાત્રી' પહેલાં આવેલી 'ગોલિયોં કી રાસલીલા રામ-લીલા' ફિલ્મમાં ઝવેરચંદ મેઘાણીજીની કૃતિ 'મન મોર બની થનગાટ કરે' લેવામાં આવી હતી.

એ વખતે ફિલ્મના દિગ્દર્શક સંજય લીલા ભણસાલીએ ફિલ્મના ટાઇટલમાં મેઘાણીને ક્રૅડિટ આપી હતી, પણ યુટ્યુબમાં આજે પણ ગીતકાર તરીકે  ઉપર દર્શાવેલી તસવીર પ્રમાણેની વિગતો જોવા મળે છે.

ગુજરાતી ગીતોમાંથી પ્રેરણા

અવિનાશ વ્યાસ

ગુજરાતી ગીતોના આધારે હિંદી ફિલ્મોની ધુન બની હોય એવા કેટલા... બાકીનો લેખ લખો:

ફોલો કરી શકો છો


...ોઈ વ્યક્તિના સીધા સંપર્કમાં ન આવ્યા હોય એવા લોકોને પણ લાગ્યો છે.

કટોકટીની જાહેરાત થવાથી પ્રદેશને અનેક પ્રકારની સત્તા મળી જતી હોય છે અને તેઓ કટોકટીની પરિસ્થિતિ માટે તૈયાર યોજનાઓનો અમલ કરી શકે છે.

કોરોનાનો ચેપ લાગ્યો હોય એવા લોકો રાજધાની વૉશિંગ્ટન તથા તેની આસપાસના વિસ્તારોમાંથી પણ મળી આવ્યા છે. કૉંગ્રેસ એટલે કે અમેરિકન સંસદના સભ્યો સુદ્ધાંએ ખુદને અલગ રાખવા પડ્યા છે.

અમેરિકામાં કોરોના વાઇરસ કેટલો ફેલાયો છે તેનાં સાચા પ્રમાણની ખબર પડી નથી અને એ માટે અહીંની પરીક્ષણોની મોંઘી ફીને જવાબદાર માનવામાં... બાકીનો લેખ લખો:

મોમાં 25થી 30 લોકો જ આવે છે. એ પૈકીના મોટાભાગના 50 વર્ષથી વધુની વયના છે. દરેક વ્યક્તિ ચિંતિત અને સાવધ છે."

આ વિસ્તારમાં રહેતા મોટાભાગના ભારતીયો અને પાકિસ્તાનીઓ ટૅક્નોલૉજી કંપનીઓમાં કામ કરે છે. એ બધા હાલ ઘરેથી જ કામ કરી રહ્યા છે.

અય્યુબ કહે છે, "હું ઘરમાં જ રહું છું અને જિમ્નેસિયમના દરેક ઉપકરણને સૅનિટાઇઝ કરું છું. ચીનથી આવતા લોકોની સંખ્યા ઘટી ગઈ છે. લોકો પોતપોતાની કારમાં પણ સૅનિટાઇઝર રાખી રહ્યા છે."

અય્યુબ પોતે ટેક્નૉલૉજી કંપનીમાંથી રિટાયર થયેલા છે અને તેમનાં સંતાનો ટેક્નૉલૉજી કંપનીમાં જ હાલ ઘરેથી કામ કરી રહ્યા છે.

અય્યુબ કહે છે, "ઘરમાં અમે બે જ જણ છીએ. અમે ફ્રીઝરમાં અમારું ખાવાનું રાખીએ છીએ. અમારી પાસે બહુ બધી દાળ, ચિકન અને બીફ છે. ખાવાની સામગ્રી સામાન્ય રીતે અમે એકસાથે જ ખરીદીએ છીએ. અમારે માત્ર શાકભાજી ખરીદવાં પડે છે."

વેપારીઓ અને ઑફિસ કર્મચારીઓનો ભય

એક ઉદ્યોગ સંગઠન સાથે સંકળાયેલાં સુચિતા સોનાલિકા કહે છે, "લોકોએ કામ કરવા માટે બીજી વ્યક્તિના સીધા સંપર્કમાં ન આવવું પડે એવી વ્યવસ્થા અનેક કંપનીઓ કરી રહી છે."

સુચિતા સોનાલિકા એમ પણ કહે છે, "લોકોને ઘરેથી કામ કરવાનું કહેવામાં આવ્યું છે. એક જ બિલ્ડિંગમાં હોવા છતાં વાતચીત માટે ઇન્ટરનેટ આધારિત સેવાનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. કામ સમયસર થતું રહે, લોકો એકમેકની સાથે જોડાયેલા રહે એવા પ્રયાસ અમે કરીએ છીએ."

કોરોના વાઇરસનો પ્રભાવ સમગ્ર વિશ્વની સપ્લાય ચેન પર પડ્યો છે અને તેને કારણે થયેલા નુકસાનનો તાગ વેપારજગતના લોકો મેળવી રહ્યા છે.

સુચિતા સોનાલિકા કહે છે, "અમે લોકો આવી હાલતમાં રહેતાં હોઈએ એવું આ પહેલીવાર બન્યું છે."

સુચિતા સોનાલિકા આજકાલ ઑફિસે તો જાય છે, પરંતુ એમની ઑફિસમાં પણ કર્મચારીઓ પાસે ઘરેથી જ કામ કરાવવાની વિચારણા ચાલી રહી છે.

સમલૈંગિક સમુદાય પર પણ ખતરો

દક્ષિણ એશિયા અને ભારતીય-કૅરેબીયન દ્વીપોમાંથી આવેલા ગે, લૅસ્બિયન, બાયસૅક્સુઅલ, ટ્રાન્સજૅન્ડર અને ક્વિયર (એલજીબીટીક્યૂ) સમુદાયના લોકો માટે કાર્યરત સંસ્થાના 'દેસીક્યૂ ડાયસ્પોરા 2020' કાર્યક્રમ પર પણ અનિશ્ચિતતાનાં વાદળ ઘેરાયાં છે.

આ કાર્યક્રમ 15 મેના રોજ યોજાવાનો છે અને તેમાં લગભગ 300 મહેમાનો ભાગ લેશે એવી આશા છે.

'દેશીક્યૂ ડાયસ્પોરા 2020'ની આયોજન સમિતિના સભ્ય ખુદાઈ તનવીર કહે છે, "અમને પૂછવામાં આવી રહ્યું છે કે અમે મહેમાનોને સલામત કઈ રીતે રાખીશું?"

નેશનલ એલજીબીટીક્યૂ કૅન્સર નેટવર્કનું કહેવું છે કે કોરોના...


...ોઈએ.

એમણે કહ્યું, જે વખતે ફ્લૉઇડની ધરપકડ કરવામાં આવી રહી હતી એ વખતે "તેમની પાસે ડ્રગ્સ હતું અને પોલીસથી સંતાડવા માટે તેઓ ડ્રગ્સ ગળી ગયા" હતા. એમણે કહ્યું, આ એમની મોતનું મોટું કારણ છે.

પહેલા દિવસે આ કેસમાં ત્રણ સાક્ષીઓને અદાલતમાં બોલાવવામાં આવ્યા જેમને ફરિયાદી પક્ષ અને બચાવ પક્ષે સવાલો કર્યાં.

ડોનાલ્ડ વિલિયમ્સ નામના એક સાક્ષીએ અદાલતમાં ડેરેક શૉવિનની ઓળખ કરી. એમણે કહ્યું કે, "ફ્લૉઇડનો જીવ એમ જઈ રહ્યો હતો જાણે બંધ થેલીમાં રાખેલી માછલી હોય, પછી એમની આંખો ઉપર તરફ થઈ ગઈ. એમના શરીરમાં જીવ રહ્યો ન હત... બાકીનો લેખ લખો:

ાટે કહેવામાં આવ્યું છે. એવું અનુમાન છે આ કેસમાં સૂનવણી ચાર અઠવાડિયામાં સુધી ચાલી શકે છે. મધ્ય મિનીપોસીની અદાલતનો કોંક્રીટ બૅરિયર અને કંટાળા તાર સાથે વાડબંધી કરવામાં આવી છે.

જ્યોર્જ ફ્લૉઇડ સાથે શું થયું હતું

જ્યૉર્જ ફ્લૉઇડના કેસની સુનાવણી ચાર અઠવાડિયામાં પૂર્ણ થઈ જશે એવું અનુમાન છે.

46 વર્ષના જ્યોર્જ ફ્લૉઇડે 25 મે, 2020ની સાંજે દક્ષિણ મિનીપોલીસની એક દુકાનથી સિગારેટનું પૅકેટ ખરીદ્યું હતું. દુકાનદારનો આરોપ હતો કે જ્યોર્જ ફ્લૉઇડે સિગારેટ ખરીદવા માટે કથિત રીતે 20 ડૉલરની નકલી નોટનો ઉપયોગ કર્યો હતો.

ફ્લૉઇડે સિગારેટનું પૅકેટ પરત કરવાનો ઇન્કાર કરતા દુકાનદારે પોલીસ બોલાવી હતી.

ઘટનાસ્થળે પહોચ્યાં બાદ પોલીસે ફ્લૉઇડને હાથકડીથી બાંધી દીધા હતા. જ્યારે પોલીસ અધિકારીએ ફ્લૉઇડને કારની અંદર બેસાડવાનો પ્રયાસ કર્યો તો તેમને પ્રતિકાર કર્યો. બાદમાં હાથકડીથી બાંધેલા જ્યોર્જ ફ્લૉઇડને પોલીસે કાર પાસે જમીન પર પાડી દીધા હતા.

આરોપ છે કે ડેરેક શૉવિને જ્યોર્જ ફ્લૉઇડના ગળા પર પોતાનો જમણો ઘૂંટણ આશરે 9 મિનીટ સુધી મૂકી રાખ્યો હતો. આરોપ મૂકવામાં આવી રહ્યો છે કે બીજાં બે અધિકારીઓએ પણ ફ્લૉઇડને નીચે પાડી દેવામાં મદદ કરી હતી જ્યારે ત્રીજી વ્યક્તિએ લોકોને આ ઝઘડામાં સામેલ થતાં અટકાવી રાખ્યાં હતાં. વાઇરલ વીડિયોમાં ફ્લૉઇડ 20થી વધુ વખત કહેતા સંભળાય છે કે તેમને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ થઈ રહી છે. તેના એક કલાક બાદ ફલૉઇડને હૉસ્પિટલમાં મૃત જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ોએ જન્મ લીધો છે જેમાં શાહી પરિવારના પણ કેટલાક બાળકો સામેલ છે.

અરબોની ત્રણ પેઢીનો તેમણે ઇલાજ કર્યો છે. હવે ઉંમર વધી રહી છે તે છતાં તેઓ હજુ પણ રોજ હોસ્પિટલ જાય છે અને દર્દીઓને મળે છે.

ડૉક્ટરના દાઉદના જણાવ્યા અનુસાર અંગ્રેજો પાસેથી સ્વતંત્રતા મળ્યા બાદ વિસ્તારમાં વિકાસની શરૂઆત થઈ ગઈ હતી.

તેઓ કહે છે, "જેમ જેમ સમય વીત્યો, તેમને સ્વતંત્રતા મળી. તેમનું સંયુક્ત અરબ અમીરાત બન્યું. ત્યારે એકસાથે આ લોકોએ વિકાસ શરૂ કર્યો જે ખૂબ ઝડપથી થયો."

નાગપુરમાં ખોલી કેન્સર હોસ્પિટલ

જૂલેખા દાઉદની જૂની તસવીરો

ડૉક્... બાકીનો લેખ લખો:

, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ોએ તેમના કામની કદર સ્વરૂપે નગરમાં આવતા જતા બધા સમાન ઉપર જે જકાતની આવક થાય તેમાથી પ્રતિ 100 રૂપિયાની આવકે ચાર આના શેઠ ખુશાલચંદ અને તેમનાં પુત્રી તથા વારસદારોને આપવાનું નક્કી કર્યું.

આ વાત અમદાવાદના મહાજનના હિંદુ-મુસલમાન વેપારીઓએ વિ. સં 1781ના રોજ લખાયેલ દસ્તાવેજ પરથી સ્પષ્ટ થાય છે.

ઈ.સ. 1820 સુધી તેમના વારસોને આ આવક મળી પરંતુ ત્યાર બાદ બ્રિટિશ સરકારે વાર્ષિક 2133 રૂપિયા આપવા નક્કી કર્યું.

ત્યાર બાદ એક કલેકટરે આ વર્ષાસન બંધ કરતાં નગરશેઠ પ્રેમાભાઇ વિલાયત સુધી લડ્યા હતા જેમાં જીત્યા અને તેમના ... બાકીનો લેખ લખો:

ન હતું તેનો એક દાખલો લઈએ. ઈ.સ. 1725થી ઈ.સ.1730 દરમિયાન સરબુલંદખાન ગુજરાતના સૂબા તરીકે નિમાયા ત્યારે તેમણે શેઠ ખુશાલચંદને કોઈ કારણવશ કેદ કર્યા પરંતુ અંતે એક પીઢ અધિકારીની સલાહ માની રૂ. 60,000ની રકમ ભરી છોડાવ્યા.

સરબુલંદખાનના આ જોહુકમીભર્યા વર્તનને કારણે ખુશાલચંદ દિલ્હી જતા રહ્યા અને 1732માં તેઓ શાહી ફરમાન સાથે પાછા ફર્યા. બાદશાહે આપેલા ફરમાનમાં તેમને નગરશેઠ તરીકે નિમવામાં આવ્યા હતા.

આ રીતે ખુશાલચંદ માનભેર અમદાવાદ પાછા ફર્યા. પરંતુ ગુજરાત પાછા ફરતાં સૂબાના અધિકારીવર્ગની પજવણી ચાલુ રહી. તેથી અમદાવાદ છોડી પેથાપુર અને ત્યાંથી વાસણા થઈ જુનાગઢ ગયા.

છેક 1736માં તેઓ પાછા ફર્યા. ઇતિહાસકાર કૉમીસેરિયેટે તેની નોંધમાં ખુશાલચંદ શેઠનું મૃત્યું ઈસ 1748માં થયાનું નોધ્યું છે.

ઉપસંહાર

નગરશેઠ ખુશાલચંદનો કાર્યકાળ તેમના પિતા શાંતિલાલ શેઠ કરતાં જુદો હતો.

શાંતિલાલ શેઠના સમયમાં મુઘલ શાસન હતું અને તેમની દિલ્હી સુધી પહોચ હોવાના કારણે તેમનાં કાર્યો ખુબજ સરળતાથી થતાં જ્યારે ખુશાલચંદના કાર્યકાળ દરમ્યાન મુઘલોનો સૂરજ અસ્તાચળે હતો.

દિલ્હીમાં મુઘલસત્તા માટે અને અન્ય પ્રદેશોમાં મુઘલ સલ્તનતે નિમેલા સૂબાઓ પોતે રાજા બની જોહુકમી ચલાવી રહ્યા હતા.

આવા સમયે એક નગરશેઠ તરીકે ખુશાલચંદની ઘણી બધી વખત કસોટી થયેલી. તેઓ અનેક વખત અમદાવાદના સૂબાની પજવણીનો ભોગ બન્યા હતા.

બીજી બાજુ સૂબાઓની અંદરોઅંદરની લડાઈમાં મરાઠાઓ બેકાબૂ બની અમદાવાદ શહેર લૂંટવાનું નક્કી કર્યું ત્યારે તેમણે તેમણે જાનના જોખમે મરાઠાઓને જોઈતી રકમ આપી શહેરને બચાવ્યું હતું.

આમ ખુશાલચંદની કોઠાસૂઝ અને હોશિયારીને પરિણામે તેમણે તે સમયની રાજકીય અસ્થિરતામાં પણ અડગ રહી એક સફળ નગરશેઠ તરીકે નામના મેળવી હતી.

સંદર્ભ :

1.     નગરશેઠ શાંતિદાસ ઝવેરી, લેખક : માલતી શાહ, પ્રકાશક ગુર્જર ગ્રંથ કાર્યાલય દ્વિતીય આવૃત્તિ 2013

2.     "History of Gujarat" Vol 1 & 2 by M S Commissariat, Publisher: Orient Longmans, 1938

3.      "ખુશાલચંદનું ખમીર બાદશાહતને ઝૂકવા સહેજે તૈયાર નહોતું !," ઇંટ અને ઇમારત - કુમારપાળ દેસાઇ, ગુજરાત સમાચાર, 21-11-2019)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો