...નરેન્દ્ર મોદીની ગુજરાતની વધારે મુલાકાતો પાછળ અર્થશાસ્ત્રી અને રાજકીય વિશ્લેષક પ્રોફેસર હેમંતકુમાર શાહ રાજકીય પરિસ્થિતિ, રાહુલ ગાંધીની વધેલી લોકપ્રિયતા અને ગત વિધાનસભાનો અનુભવ, એમ ત્રણ કારણોને જવાબદાર ગણે છે.

તેઓ કહે છે કે ગત વિધાનસભામાં નરેન્દ્ર મોદી બહુ ફર્યા અને ભાજપે ખૂબ આક્રમક ખર્ચાળ પ્રચાર કર્યો તેમ છતાં તેઓ માંડ સત્તા જાળવી રાખવામાં સફળ થયા હતા તે નરેન્દ્ર મોદી સમજી ગયા છે એ એક કારણ છે.

આ ઉપરાંત દેશમાં એમણે આપેલાં વચનો પર જે અસંતોષ ઊભો થયો છે અને જે રીતે વિપક્ષો એક થઈ રહ્યા છે તેને લીધે ... બાકીનો લેખ લખો:

ો એમ કહેવા માગે છે કે તમે મને જોઈને મત આપજો.

વરિષ્ઠ પત્રકાર પ્રશાંત દયાળ એમનાં ભાજપનાં અંતરંગ સૂત્રોને આધારે આગામી લોકસભામાં ગુજરાતમાં 8થી 10 સીટો ઘટશે એમ માને છે. અલબત્ત આ કોઈ ઑર્ગેનાઇઝ્ડ ઍક્સિટ પોલ નથી, પરંતુ તાજેતરના દિવસોમાં આવેલા એક્સિટ પોલમાં પણ ભાજપની બેઠકો ઘટી રહી હોય એવું તો કહેવામાં આવ્યું જ છે.

પ્રશાંત દયાળ એમ સ્પષ્ટ કહે છે કે ગુજરાતની 26 સીટો ભલે ઉત્તર પ્રદેશ જેવી નથી પણ એ ગઢની સીટો છે. ગઢ ગુમાવવો નરેન્દ્ર મોદીને પોસાય તેમ નથી.

પ્રશાંત ભાઈ જેવી જ વાત સાથે સુરતના વરિષ્ઠ પત્રકાર બકુલ ટેલર પણ કરે છે.

તેઓ કહે છે ગુજરાતમાં જો હાર થાય તો એ મોટી હાર ગણાય અને એને લીધે અન્ય રાજ્યોમાં પણ પોતાનું રાજ્ય નથી સાચવી શકતા એવો સંદેશ જાય એટલા માટે વધારે ધ્યાન આપી રહ્યા છે.

અંકુશ, વિકાસની ઇમેજ અને વિપક્ષમાં તોડફોડ

અજય નાયક જણાવે છે કે નરેન્દ્ર મોદીની ગુજરાતની મુલાકાતથી ભાજપને બે રીતે ફાયદો થાય છે.

એક તો ભાજપની અંદર જે અણગમો કે અસંતોષ હોય તેને ડામી દેવાય કે ઉકેલી દેવાય અને બીજું એ કે વિરોધ પક્ષને વધારે નબળો કેવી રીતે પાડી શકાય તેની રણનીતિ ઘડાય અને દેખરેખ થાય, જેનો ભાજપને ફાયદો થાય.

ઉલ્લેખનીય છે કે વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત વખતે નરેન્દ્ર મોદીની ગુજરાતની મુલાકાત પછી કૉંગ્રેસના ધારાસભ્ય અને ઓબીસી નેતા અલ્પેશ ઠાકોર અને ભાજપ વચ્ચે પ્રેમ વધી રહ્યો છે એવી અનેક ખબરો ગુજરાતી મીડિયામાં ચાલી રહી હતી.

નરેન્દ્ર મોદી એ સુરતની મુલાકાત લીધી તેના આગલા દિવસે તેમના એક સમયના મિત્ર ગણાતા શંકરસિંહ વાઘેલા શરદ પવારના પક્ષ એનસીપીમાં જોડાયા હતા.

વરિષ્ઠ પત્રકાર પ્રકાશ ન. શાહ શંકરસિંહ વાઘેલાના એનસીપી પ્રવેશને અમિત શાહની રણનીતિનો ભાગ માને છે. તેઓ કહે છે ભાજપ બધી જ જગ્યાએ મુશ્કેલીમાં છે ત્યારે ગુજરાતમાં ભાજપના જે મત તૂટે એ સીધા કૉંગ્રેસને ન મળતા વહેંચાઈ જાય એ ભાજપ ઇચ્છે છે.

વિકાસની ઇમેજ લોકમાનસમાં જળવાઇ રહે એ વાતનો સંદર્ભ સીધો વડા પ્રધાને સુરતમાં કરેલા ભાષણમાં પણ જોવા મળ્યો.

એમણે એક સમયે સુરતીઓએ ફ્લાઇટ શરું કરવા આંદોલન કરવું પડેલું એ યાદ કરાવ્યું અને એમ પણ કહ્યું કે હું મુખ્ય મંત્રી બન્યો ત્યાં સુધી અંબાજીથી ઉમરગામ સુધીની આદિવાસી પટ્ટીમાં વિજ્ઞાન પ્રવાહની એક સ્કૂલ પણ નહોતી.

એમણે આઠ લેનના હાઇવેનું લોકાર્પણ કર્યું, એક હૉસ્પિટલનું ઉદ્ધાટન કર્યું અને આગામી સમયમાં બારડોલી, નવસારી, પારડીમાં મોટી હૉસ્પિટલ શરું થશે એવી જાહેરાત પણ કરી.

શું કહેવું...


...નલ ફૉર રવાન્ડાએ તેમને નરસંહાર માટે ગુનેગાર  ઠેરવ્યાં.

તેઓ અત્યાર સુધી માનવતા વિરુદ્ધના ગુનાઓમાં બળાત્કાર જેવા માટે ગુનેગાર ઠેરવાયેલાં એકમાત્ર મહિલા છે.

પૉલિન નયીરામાસુહુકો  બુટારે પ્રિફૅક્ચર ઑફિસ ખાતે તુત્સી મહિલાઓ પર બળાત્કાર કરનાર ચરમપંથીઓનાં નેતા તરીકે જવાબદાર ઠેરવાયાં છે.

પણ જ્યાં તે સર્વોચ્ચ સ્થાને બેઠાં હતાં, ત્યાં જ કેટલીક સામાન્ય રવાન્ડન મહિલાઓ પણ પુરૂષોને ઉશ્કેરવા પાછળ જવાબદાર હતી.

અન્ય કેટલીક મહિલાઓએ પડોશીઓનો સંહાર કરવા માટે હથિયારોનો ઉપયોગ કરવામાં કોઈ જ શરમ નહોતી રાખી.

મહિલા નર... બાકીનો લેખ લખો:

પછી તેઓ ચર્ચની અંદર ઘૂસી આવ્યા અને અમને મારવાનું શરૂ કર્યું,"

આ સંહારમાં કાયીતેરા મૃત શરીરોની નીચે છુપાઈને બચ્યાં હતાં.

મુકામુશિન્ઝિમાના કહે છે કે તેઓ આદેશોના પાલન માટે ઉત્સુક હતાં.

મુકામુશિન્ઝિમાનાએ બે અઠવાડિયા પહેલાં જ બાળકને જન્મ આપ્યો હતો , તેઓ કહે છે, "મેં મારા બાળકને મારી પીઠ પર રાખ્યું અને ચર્ચમાં છુપાયેલા લોકોની હત્યા માટે વપરાતા પથ્થરો ભેગા કરતા જૂથમાં જોડાઈ ગઈ" .

જ્યારે 2009માં તેમને જેલ થઈ ત્યારે તેના સગાઓમાંથી કોઈપણ તેના પાંચ બાળકોની સંભાળ રાખવા તૈયાર નહોતું.

રવાન્ડાના નૅશનલ યુનિટી ઍન્ડ રીકન્સીલિએશન કમિશન ખાતે કાર્યકારી સચિવ ફિડેલે નદાયિસાબા કહે છે , "નરસંહાર આખા સમુદાયો વિરુદ્ધનો ગુનો છે. તે ફક્ત ભોગ બનનારના આત્મગૌરવને જ નુકસાન નથી કરતો પણ ગુનેગારોનું આત્મગૌરવ પણ હણે છે અને એવા લોકોના ઘા પણ રૂઝાવાની જરૂર હોય છે."

મહિલા નરસંહારકો જેમણે સત્યની કબૂલાત કરી તેમને તેમનાં પરિવાર અને ભોગ બનનારના સગાઓને પત્ર લખવા માટે પ્રોત્સાહિત કરાય છે જેથી ધીમે ધીમે તેઓ ગુમાવેલો વિશ્વાસ ફરી મેળવી શકે.

જેલમાંથી છૂટ્યા બાદ આ મહિલા નરસંહારકો પુરૂષો સાથે ફરી ભળવાને લઈને ઘણા અલગ પડકારોનો સામનો કરે છે.

તેમાંનાં કેટલાકનાં પતિઓએ ફરીથી લગ્ન કરી લીધા છે અને તેમની સંપત્તિમાંથી તેમને બેદખલ કરી દીધાં છે.

તેમનો સમુદાય તેમને આવકારતો નથી અને તેમનાં નજીકના પરિવારો તરફથી તેઓ નકારનો સામનો કરે છે.

જોકે તેમને રૂઝ આવવામાં સમય લાગે છે, એના પર ઘણો ભાર આપવામાં આવે છે અને હજુ પણ એવા કેટલાક કેદીઓ છે જેઓ વંશીય ધિક્કારની વિચારધારાને પડતી મુકવા તૈયાર નથી.

નદાયિ સાબા કહે છે , "હા, પોતાના ગુનાઓ સ્વીકારવા તૈયાર ન હોય એવા પણ કેટલાક લોકો છે. તેઓ એવા કઠણ કાળજાના લોકો છે. જોકે તેમની સંખ્યા ઘટી રહી છે."

હું મારા આંસુઓને રોકી શકી નહીં

ફૉર્ચ્યુનેટ મુકાંકુરાંગાએ 2007માં તેને ગુનેગાર ઠેરવાયાંનાં ચાર વર્ષ પછી તેના ગુનાઓની કબૂલાત માટેની હિંમત મેળવી.

તેમનાં ગુનાઓનો ભોગ બનનારના પુત્ર પાસે માફીની માગણી કરતી વખતની મૂંઝવણને તે યાદ કરે છે.

તેઓ કહે છે, "મારી અપેક્ષાઓથી વિપરીત તે ખુશ અને ઉત્સાહિત હતો જ્યારે તે મને મળ્યો. અને જ્યારે હું તેને ભેટી ત્યારે મારાં આંસુઓને રોકી શકી નહીં."

મુકાકુરાંગા ભવિષ્ય તરફ હવે સાવચેતીપૂર્વક જુએ છે અને આશા રાખે છે કે તેમનાં પ્રિયજનો સાથે વણસી ગયેલા તેના સંબંધોને ફરીથી સ્થાપિત કરી શકશે.

તે ઉમેરે છે , "જ્યારે હું ઘરે પરત...


...નવ હજાર મળે છે, કંઈ વધતું નથી."

"તાજેતરમાં જ બહેનનું લગ્ન કર્યું, ત્યારે રૂ. 25 હજારનું દેવું થઈ ગયું."

"જે કંઈ આવક થાય છે તે અહીં રહેવા-ખાવામાં જ વપરાય જાય છે. બે હજાર રૂપિયા વધે છે, તેનાથી શું મળશે? દેવું પણ નહીં ઉતરે."

દીપક કહે છે, "આ ખૂબ કપરું કામ છે. આખી રાત જાગવું પડે. જો આઠ કલાકની ડ્યૂટી અને મહિને ચાર રજા મળે તો આ કામ સારું લાગશે."

"ખૂબ પ્રયાસ કર્યાં, છતાંય કોઈ કામ ન મળ્યું એટલે આખી રાત જાગીએ છીએ. જાતને ઘસીએ છીએ."

'યોજનાઓ લાગુ કરે તો સારું લાગશે'

રામસિંહ ઠાકુર 20 વર્ષથી ચોકીદારીનું... બાકીનો લેખ લખો:

ત કરી રહી હતી ત્યારે જ વેદરામની સાથે તહેનાત અન્ય એક સિક્યૉરિટી ગાર્ડને ઊલટી થઈ. તેમણે જણાવ્યું કે સાંજથી તબિયત નાદુરસ્ત હતી, પરંતુ જો રજા લે તો પૈસા કપાય જાય એટલે તેમણે રજા નથી લીધી.

તેઓ બોલ્યા, "મજબૂરીમાં ચોકીદારી કરીએ છીએ પરિવારથી દૂર છીએ. ત્રીજ-તહેવાર ઉપર પણ રજા નથી મળતી."

મોદી ચોકીદાર કહે તે પસંદ નહીં

કેશવકુમાર મોદી અને મહાદેવના ફેન

નોઇડા એક્સપ્રેસ-વે ઉપર મૂકવામાં આવેલી એલઈડી સ્ક્રીના ગાર્ડ તરીકે નોકરી કરતા કેશવ કુમાર ખુદને મોદી અને મહાદેવના ફેન જણાવે છે.

દરરોજ સાંજે સાત વાગ્યાથી સવારે સાત વાગ્યા સુધી તેમણે નોકરી કરવાની હોય છે. તેમને કોઈ રજા નથી મળતી.

કેશવ કુમાર કહે છે, "હોળી આવી રહી છે, પરંતુ રજા નહીં મળે. રજા તો ઠીક પગાર પણ સમયસર નથી મળતો. મહિને નવ હજાર રૂપિયા મળે છે, પરંતુ તેમાં કંઈ વળતું નથી."

'વડા પ્રધાન ખુદને ચોકીદાર કહે છે', એ અંગે પૂછતા કેશવ કુમારે કહ્યું : "વડા પ્રધાન ચોકીદારને લાયક નથી હોતા. તેઓ દેશના ખૂબ ઊંચા પદ ઉપર છે. તેમની ઉપર બહુ મોટી જવાબદારી છે."

"લોકો ખુદને એમ જ ચોકીદાર કહી દે છે. વડા પ્રધાને ખુદને ચોકીદાર કહ્યા, તે સાંભળીને મને સારું ન લાગ્યું."

"વડા પ્રધાને અમારા જેવા લોકો માટે કંઈક કરવું જોઈએ. અમારો પગાર ઓછો છે, રજા નથી મળતી અને કોઈ રોજગાર નથી. નવ હજાર રૂપિયામાં ગુજરાન નથી ચાલતું."

"કોઈપણનો પગાર રૂ. બાર હજારથી ઓછો ન હોય, તેવી વ્યવસ્થા કરી દે."

કેશવ કહે છે, "સરકાર કહે છે સરકારે જે નિયમ-કાયદા બનાવ્યા છે, તેને લાગુ કરાવે. હોળી-દિવાળી ઉપર જ નહીં, અઠવાડિયા દરમિયાન રજા અપાવે."

'લાગે છે કે મોટું કામ કરી રહ્યા છીએ'

સુરક્ષા ગાર્ડની નોકરી કરી રહેલા રામ અવતાર

નોઇડાના સૅક્ટર 18ની બજારની સુરક્ષામાં તહેનાત રામ અવતારે હાલમાં જ નવી નોકરી શરૂ કરી છે.

પાંચ દીકરીઓના પિતા રામ અવતાર કેટલાક મહિનાથી ચોકીદારની નોકરી કરે છે અને કેટલાક મહીના પોતાના ઘર પર રહીને પરિવારની દેખભાળ કરે છે.

રામ અવતારની ત્રીજી દીકરીનાં લગ્ન આગલા મહીને થવાના છે. તેમને પગાર સમયસર મળવાની ચિંતા છે.

રામ અવતાર કહે છે કે તેમણે નવી કંપનીમાં નવી નોકરી શરૂ કરી છે, એટલે ડ્રેસના પૈસા પગારમાંથી કપાઈ જશે. દીકરીનાં લગ્નમાં આ રૂપિયાની ખોટ સાલશે.

વડા પ્રધાને પોતાને ચોકીદાર કહ્યા તેના વિશે તેમને કોઈ જાણકારી નથી.

તેઓ કહે છે, "આ સરકારમાં અમારાં રૅશનકાર્ડ બની ગયાં છે. ભોજન સરકારી રૅશનથી બની જાય છે, એટલે પરિવારનું પેટ ભરાઈ...


...નવું છે કે શાળામાં ગુણાત્મક અને માનવીય બાબતો પર ધ્યાન આપવાને બદલે સરકાર ભૌતિક બાબતો પર વધારે પડતો ભાર આપી રહી છે.

'દેશપ્રેમ એ બિનસાંપ્રદાયિક ભાવના'

ગુજરાતના વરિષ્ઠ કન્સલટન્ટ સાયકૉલોજીસ્ટ ડૉ.પ્રશાંત ભિમાણી આ સરકારી પગલાની બાળમાનસ પર શી અસર પડી શકે એ અંગે વાત કરે છે.

ડૉ. ભિમાણી કહે છે, "નાની ઉંમરે સતત બોલાતા શબ્દોની અસર બાળમાનસ પર થતી હોય છે. એ વખતે તેમની ગ્રહણશક્તિ વધુ હોય છે."

ભિમાણી ઉમેરે છે, "યસ સર બોલતી વખતે વિદ્યાર્થીઓમાં સન્માન, ડર કે કાં તો કંટાળાનો ભાવ હોય છે અને આ જ ભાવ બીજા કોઈ શબ... બાકીનો લેખ લખો:

કો. આ બધાથી દેશ બનતો હોય છે."

"જ્યારે દેશની નદી વેચી દેવામાં આવે. જ્યારે દેશનો દરિયો, દેશના પર્વતો વેચી દેવામાં આવે ત્યારે દેશભક્તિ ક્યાં જતી રહેતી હોય છે?"

આ પ્રકારે દેશભક્તિ ના વધારી શકાય એવું કહેતા મહેતા ઉમેરે છે, "આ શૉ બિઝનેસ છે. આ સરકારી પગલાને 'ખાળે ડૂચા, દરવાજા મોકળા' કહેવત લાગુ પાડી શકાય. આ પ્રકારના પ્રયાસો બંધ થવા જોઈએ."

દેશદાઝનો પ્રતીકવાદ?

પ્રાધ્યાપક અને લેખક સંજય ભાવે 'જય હિંદ, જય ભારત' બોલાવવાના આ સરકારી આદેશને પ્રતીકવાદ સાથે સરખાવે છે.

બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં પ્રાધ્યાપક ભાવે જણાવે છે, "આ પરાણે ઊભી કરાયેલી દેશભક્તિ છે. આ રીતે જય હિંદ-જય ભારત બોલવાથી જો દેશભક્તિ આવી જાય તો દેશની તમામ સમસ્યાનો ઉકેલ આવી જાય."

તેઓ ઉમેરે છે, "આવી રીતે અધિસૂચનો બહાર પાડીને દેશભક્તિ વિકસાવી શકાય? અને આવી રીતે જયહિંદ બોલવાથી કોઈ દેશભક્ત થોડું બની જાય. એવું જ હોય તો મોટેરાઓએ પણ એકબીજાને જયહિંદ-જયહિંદ કહેતા ફરવું જોઈએ.

પ્રાધ્યાપક ભાવેના મતે લોકશાહી દેશની અંદર લોકો પર દેશભક્તિ લાદી ના શકાય.

સમાજની સેવા, દબાયેલા-કચડાયેલા લોકોની સેવાને દેશભક્તિનો ઉત્તમ માર્ગ ગણાવી પ્રાધ્યાપક ભાવે ઉમેરે છે, "આ પગલા પાછળ સરકારની સરમુખત્યારશાહી દેખાઈ રહી છે."

સુભાષચંદ્ર બોઝે લોકપ્રિય કર્યો હતો નારો

'જય હિંદ'નો નારો સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ વખતે આઝાદ હિંદ સેનાના વડા સુભાષચંદ્ર બોઝે લોકપ્રિય કર્યો હતો.

જોકે, એક સંશોધનમાં એવો દાવો પણ કરાયો છે કે સુભાષચંદ્ર બોઝને આ નારો એક હૈદરાબાદી યુવાને આપ્યો હતો.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને આઝાદીની લડતમાં જોડાવા માટે હાકલ કરવા સુભાષચંદ્ર બોઝ જર્મની પહોંચ્યા હતા.

જ્યાં તેમની મુલાકાત હૈદરાબાદના વિદ્યાર્થીઓ ઝૈન-ઉલ અબિદીન હસન સાથે થઈ હતી.

'લૅજેન્ડોટ્સ ઑફ હૈદરાબાદ' નામના પુસ્તકમાં દાવો કરાયો છે કે અબિદીન હસને આ નારો આપ્યો હતો.  જેને સુભાષચંદ્ર બોઝે લોકપ્રિય બનાવ્યો હતો.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...નવો કાયદો આવ્યો તેના કારણે સેક્સ વર્કર્સ પોતાના ભાવી અંગે ચિંતામાં પડી હતી.

આ કાયદા સામે અદાલતમાં લડવા માટે સેક્સ વર્કરોએ પોતાના ગ્રાહકો તથા સ્થાનિક વેપારીઓ પાસેથી ફાળો એકઠો કર્યો હતો.

ધંધાર્થી ગાયક તથા નર્તકી ઍસોસિયેશનનાં પોતે સભ્ય છે એવા દાવા સાથે 75 સ્ત્રીઓએ રાજધાની દિલ્હીમાં સંસદની સામે દેખાવો પણ કર્યા હતા.

તેમણે સાંસદોને કહ્યું કે સેક્સ વર્કરના વ્યવસાયને ફટકો પડશે તો તેનાથી આ ધંધો સન્માનજનક ક્ષેત્રોમાં પણ ફેલાઈ જશે.

સેક્સ વર્કર બનવા માટેનો વિકલ્પ

પ્રતીકાત્મક તસવીર

નાચગાનનું કામ ક... બાકીનો લેખ લખો:

્યું પગલું નહોતું."

"ભારતના દેહવ્યાપાર સાથે સંકળાયેલા લોકોએ સંગઠન બનાવીને સામૂહિક રીતે કરેલી કાર્યવાહી હતી."

"એ સ્પષ્ટ હતું કે દેહવ્યાપાર સાથે જોડાયેલા લોકોને પહેલાંથી જ પોતાના ધંધાનું શું થશે તેનો ડર હતો. નવા કાયદાથી તેમના પર દબાણ વધી ગયું હતું."

જોકે, બે જ અઠવાડિયામાં હુસૈન બાઈની અરજીને ટેક્નિકલ કારણ આપીને રદ કરી દેવામાં આવી હતી.

એવું જણાવાયું હતું કે તેમના અધિકારને હજી સુધી કાયદાથી કોઈ નુકસાન થયું નથી.

તેમને પોતાનું કામ કરતા અટકાવાયા પણ નથી કે તેમની સામે કોઈ ફોજદારી કાર્યવાહી પણ કરવામાં આવી નથી.

તેથી અરજી ટકી શકે તેમ નથી એમ જણાવાયું હતું.

કામ કરતા અટકાવાનો તર્ક બરાબર છે એમ ન્યાયાધીશ સહાયે કહ્યું હતું પણ તે સિવાય બીજું કશું કહ્યું નહોતું.

આખરે સુપ્રીમ કોર્ટે આ કાયદાને બંધારણીય રીતે યોગ્ય માન્યો હતો અને જણાવ્યું હતું કે સેક્સ વર્કરો આજીવિકાના અધિકારનો મુદ્દો આમાં ઉઠાવી શકે નહીં.

(રોહિત ડે 'અ પીપલ્સ કન્સ્ટિટ્યૂશનઃ લૉ એન્ડ એવરીજે લાઇફ ઇન ધ ઇન્ડિયન રિપબ્લિક એક્સપ્લોર્સ્ડ' પુસ્તકના લેખક છે, જેને પ્રિન્સેટન યુનિવર્સિટી પ્રેસ અને પેગ્વિન ઇન્ડિયાએ પ્રકાશિત કર્યું છે.)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...નહીં કેમ પણ આજકાલ ભાજપની સરકારોમાં પરંપરા બનતી જઈ રહી છે કે તેઓ વાજબી માગણીઓને લઈને ચાલી રહેલાં આંદોલનો બાબતે જલદી પ્રતિક્રિયા આપતા નથી."

"પછી છેલ્લી ઘડીએ જ્યારે આંદોલન વધારે બળવત્તર બની જાય છે, ત્યારે ડૅમેજ કંટ્રોલ માટેનાં પગલાં ભરવાનું શરૂ કરી દે છે."

"યોગ્ય માગણીઓ સાથે રસ્તા પર ઊતરી આંદોલન કરી રહેલા નાગરિકોના પ્રશ્નોનું નિરાકરણ લાવવાની નિસબત આ સરકારમાં ઓછી દેખાય છે. આ કારણે પણ રાજ્ય સરકાર વિરુદ્ધ અવારનવાર વિરોધ થઈ રહ્યો છે."

આંતરિક વિખવાદ બન્યું અસંતોષનું કારણ?

ગુજરાતમાં ભાજપમાં ચાલી રહે... બાકીનો લેખ લખો:

ાવા સાવ પોકળ છે."

"પક્ષમાં સર્જાયેલા અસંતોષના વાતાવરણ અને ફાટફૂટને કારણે વહીવટીતંત્રને પૅરાલિસિસ થયા જેવી સ્થિતિનું નિર્માણ થયું છે."

"છેલ્લા કેટલાક સમયથી નિર્ણયનો અમલ તો દૂરની વાત રહી, નિર્ણય લેવામાં પણ સરકારમાં ઘણો સમય લાગી રહ્યો છે."

"ભાજપના આ આંતરિક વિખવાદનો ભોગ ગુજરાતના લોકો બની રહ્યા છે."

ગુજરાતમાં આંદોલનો?

પાછલા કેટલાક સમયથી ગુજરાતની રૂપાણી સરકાર સામે અવારનવાર નવા-નવા પ્રશ્નો આવી રહ્યા છે.

વિદ્યાર્થીઓથી લઈને ખેડૂતો સુધી તમામ પોતાનો અસંતોષ વ્યક્ત કરવા માટે જુદા-જુદા પ્રસંગે આંદોલનનો માર્ગ અપનાવી ચૂક્યા છે.

નિષ્ણાતોના મતે કેટલાકની માગણીઓ સંતોષવાનું આશ્વાસન આપીને તો કેટલાંક આંદોલનો દમન વડે દબાવીને સરકારે શાંત પાડી દીધાં છે.

ખેડૂતોનું આંદોલન

છેલ્લા કેટલાક સમયથી ખેડૂતો અવારનવાર દેવામાફીની માગ સાથે સરકાર સમક્ષ ઉગ્ર રજૂઆતો કરી રહ્યા છે.

તેમ છતાં હજુ સુધી સરકાર 'જગતના તાત'ની મહત્ત્વપૂર્ણ માગણીઓ પરત્વે ગંભીરપણે વિચાર કર્યો નથી એવી ખેડૂતોની લાગણી છે.

હાલમાં જ અતિવૃષ્ટિના કારણે ગુજરાતના ખેડૂતોનો પાક નિષ્ફળ જવાના કારણે ગુજરાતના ખેડૂતો પાકવીમાના વળતર મુદ્દે સરકાર સામે પડ્યા હતા.

સરકારે ખેડૂતોને ભોગવવા પડેલા નુકસાનની ભરપાઈ કરવા માટે જાહેરાત કરી અને નુકસાની વળતર માટે અલગ ફંડ પણ ફાળવી દેવાયું.

પરંતુ ખેડૂતો સરકારના આ પગલાને અપૂરતું ગણાવે છે.

ખેડૂતો ગત વર્ષે અતિવૃષ્ટિને કારણે 14 હજાર કરોડ રૂપિયાની નુકસાની થઈ હોવાનો દાવો કરી રહ્યા હતા.

તેમજ ખેડૂતોએ સરકાર દ્વારા કરાયેલી વળતરની જાહેરાતને ખરેખર થયેલ નુકસાનની સરખામણીએ ખૂબ જ ઓછું હોવાનું ગણાવ્યું હતું.

આ સિવાય સરકાર લગભગ દરેક વિધાનસભાના સત્ર અગાઉ જે-તે સત્રમાં ખેડૂતોના દેવામાફી અંગે નિર્ણય લેવાની વાત જરૂર કરે છે. તેમ છતાં સરકાર આ મુદ્દે કોઈ નક્કર નિર્ણયે પહોંચી શકી નથી.

ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયાના એક અહેવાલ અનુસાર ગુજરાતમાં લગભગ 35 લાખ ખેડૂતો ખેતી માટે લીધેલી લૉનના બોજા હેઠળ દબાયેલા છે.

આ અહેવાલ મુજબ આ તમામ ખેડૂતોએ બૅંકોને 82,075 કરોડ રૂપિયાનું દેવું ચૂકવવાનું બાકી છે.

વિદ્યાર્થીઓનું આંદોલન

તાજેતરમાં જ સરકારી ભરતીઓની પ્રક્રિયામાં થઈ રહેલી ગેરરીતિઓને કારણે સરકારી નોકરી માટેની તૈયારી કરતા લાખો યુવાનો સરકાર સામે મેદાને પડ્યા હતા.

ઑગસ્ટ, 2018માં જાહેર થયેલી લોકરક્ષકદળની ભરતીની લેખિત પરીક્ષા ડિસેમ્બર માસમાં યોજાઈ હતી.

પરંતુ છેલ્લી ઘડીએ પરીક્ષાકેન્દ્રો પર પહોંચેલા...


...નહેરુનો અવાજ ગૂંજ્યો હતોઃ "ઘણાં વર્ષો પહેલાં આપણે નિયતિને એક વચન આપ્યું હતું."

"આપણે એ વચનનું પાલન કરીએ તે સમય હવે આવી ગયો છે....સંપૂર્ણ તો નહીં, પણ મહદઅંશે તો ખરું જ. અડધી રાતના સમયે જ્યારે દુનિયા ઊંઘી રહી છે ત્યારે ભારત આઝાદીનો શ્વાસ લઈ રહ્યું છે."

બીજા દિવસે અખબારો માટે નહેરુએ તેમના ભાષણમાં બે પંક્તિઓ અલગથી ઉમેરી હતી.

તેમણે કહ્યું હતું કે "અમારું ધ્યાન એ ભાઈઓ તથા બહેનો પર પણ છે, જેઓ રાજકીય સીમાને કારણે આપણાથી વિખૂટાં પડી ગયાં છે અને આજે અમને મળેલી આઝાદીની ખુશી માણી શકતા નથી. એ લોકો પણ અમ... બાકીનો લેખ લખો:

એક ઘૂંટ ભર્યા પછી નહેરુએ પોતાનો ગ્લાસ માઉન્ટબૅટન તરફ રાખીને કહ્યુઃ "કિંગ જ્યૉર્જ ષષ્ટમ માટે."

નહેરુએ તેમને એક પરબીડિયું આપ્યું હતું અને કહ્યું હતું કે આવતી કાલે જેમને સોગંદ અપાવવામાં આવશે એ મંત્રીઓનાં નામ પરબીડિયામાં છે.

નહેરુ અને રાજેન્દ્ર પ્રસાદના ગયા પછી માઉન્ટબૅટને પરબીડિયું ખોલ્યું ત્યારે તેઓ હસી પડ્યા, કારણ કે એ ખાલી હતું. મંત્રીઓનાં નામવાળો કાગળ તેમાં રાખવાનું નહેરુ ઉતાવળમાં ભૂલી ગયા હતા.

પ્રિન્સેસ પાર્કમાં લાખોની જનમેદની

બીજા દિવસે દિલ્હીના રસ્તાઓ પર લોકમેદની ઊમટી પડી હતી. સાંજે પાંચ વાગ્યે ઇન્ડિયા ગેટ નજીકના પ્રિન્સેસ પાર્કમાં માઉન્ટબૅટન ભારતનો તિરંગનો ઝંડો ફરકાવવાના હતા. તેમના સલાહકારોએ ધારેલું કે લગભગ 30,000 લોકો એકઠા થશે, પણ ત્યાં પાંચ લાખ લોકો ઊમટી પડ્યા હતા.

ભારતના ઇતિહાસમાં અત્યાર સુધી, એકમાત્ર કુંભસ્નાનને બાદ કરતાં, એક સ્થળે આટલા લોકો ક્યારેક એકઠા થયા નહોતા.

બીબીસીના સંવાદદાતા અને કૉમેન્ટેટર વિનફર્ડ વૉન ટૉમસે તેમના સમગ્ર જીવનમાં આટલી મોટી ભીડ ક્યારેય જોઈ નહોતી.

માઉન્ટબૅટનની બગીની ચારે તરફ એટલા લોકો હતા કે તેઓ નીચે ઊતરવાનું વિચારી પણ નહોતા શકતા.

ચારે તરફ ફેલાયેલા વિશાળ જનસમૂહે ધ્વજના થાંભલા પાસે બનાવવામાં આવેલા મંચને પોતાની ઝપેટમાં લઈ લીધો હતો.

ભીડને રોકવા માટે લગાવવામાં આવેલા વાંસ, બૅન્ડવાળાઓ માટે બનાવવામાં આવેલો મંચ, ખાસ મહેમાનો માટે બહુ મહેનત કરીને બનાવવામાં આવેલી ગૅલેરી અને રસ્તાની બન્ને તરફે બાંધવામાં આવેલાં દોરડાં એમ બધું આ લોકોના પ્રબળ પ્રવાહમાં વહી ગયું હતું.

લોકો એકમેકને એટલી ચીપકીને બેઠા હતા કે તેમની વચ્ચેથી હવા પણ પસાર થઈ શકે તેમ ન હતી.

ફિલિપ તાલબૉટે તેમના પુસ્તક 'ઍન અમેરિકન વિટનેસ'માં લખ્યું છે કે "ભીડનું દબાણ એટલું હતું કે તેમાં પિસાઈને માઉન્ટબૅટનના એક અંગરક્ષકનો ઘોડો જમીન પર પડી ગયો હતો. થોડીવાર પછી એ ઊઠીને ફરી ચાલવા લાગ્યો ત્યારે બધાના જીવમાં જીવ આવ્યો હતો."

પામેલાના ઊંચી એડીનાં સૅન્ડલ

માઉન્ટબૅટનનાં 17 વર્ષના દીકરી પામેલા પણ બે લોકો સાથે સમારંભ નિહાળવા પહોંચ્યાં હતાં. નહેરુએ પામેલાને જોઈને તેને ઊંચા અવાજમાં કહ્યું હતું કે લોકોની ઉપરથી ડાંફ ભરીને મંચ પર આવી જાઓ.

પામેલાએ પણ ઊંચા અવાજે કહ્યું હતું કે "હું એવું કેમ કરી શકું. મેં ઊંચી એડીના સૅન્ડલ પહેર્યાં છે." નહેરુએ કહ્યું હતું કે સૅન્ડલ હાથમાં લઈ લો.

પામેલા આવી ઐતિહાસિક ઘટના વખતે એ બધું કરવાનું સપનામાં પણ...


...નહોતા. પોલીસ ક્વાર્ટરમાં પણ અમારી બહુ ચર્ચા થતી નહોતી. પણ મેં લગ્નની ના પાડવાનું શરૂ કર્યું એટલે અમારા ઘરમાંથી દબાણ આવવાનું શરૂ થયું અને અમારા પર વૉચ રાખવામાં આવી."

"આ અરસામાં અમારી બંનેની બદલી નવા બનેલા મહીસાગર જિલ્લામાં થઈ. મેં કંચનને કહ્યું કે જો આપણે પુરુષ વગર જીવી શકીએ છીએ અને આપણે સ્ત્રી તરીકે એકબીજાની લાગણીને વધારે સારી રીતે સમજીએ છીએ તો આપણે સાથે જીવવા-મરવાના કોલ કેમ ના લઈએ? એમ કહી ને મેં એને પ્રપોઝ કર્યું. કંચન માની ગઈ. ત્યારથી અમે પતિ-પત્નીની જેમ સાથે રહીએ છીએ."

"પોલીસ કવાર્ટરમાં અમા... બાકીનો લેખ લખો:

ઓછી નહોતી. ઘરનાં લોકો સામે લડવાનું હતું પણ હવે હાઈકોર્ટનો આ બંને મહિલાઓને રક્ષણ આપવાનો ઑર્ડર આવ્યા પછી કદાચ એમનાં પરિવારજનો પણ સમજી શકશે કે એમણે કોઈ ગેરકાયદે કામ નથી કર્યું. આમ એમને રાહત પણ મળશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ના અનુભવતા હતા.

જોકે, કેટલાક એવા પણ હતા, જેમને પોતાની અસલી ઉંમરથી વધારે મોટા થઈ ગયાનું લાગતું હતું.

મોટા થઈ ગયાનો અહેસાસ હોય તેવા લોકોના જીવનમાં મુશ્કેલીઓ વધારે હતી. પોતાને 8થી 13 વર્ષ વધારે ઉંમરના અનુભવતા લોકોમાં મોતનો ભય 18થી 25 ટકા વધારે હતો.

બીજાની સરખામણીએ તેમની તબિયત પણ વધારે વાર ખરાબ થતી હતી.

સમય પહેલાં જ વૃદ્ધત્વ

આપણે પોતાને કેટલા મોટા સમજીએ છીએ તેની સાથે આપણી તબિયતની બાબત જોડાયેલી છે અને તેની પાછળ કેટલાક કારણો છે.

સૌથી મોટું કારણ એ છે કે વધતી ઉંમર સાથે લોકોમાં પ્રૌઢતા આવે છે અન... બાકીનો લેખ લખો:

કોશિશ કરી છે. અહીં પણ લોકો મંગળ ગ્રહ પ્રમાણે ગણતરી કરતા હોય તેવું લાગે છે.

મોટા ભાગના લોકો પોતાની ઉંમર હોય તેના કરતાં ઓછી ઉંમરના હોવાનો અહેસાસ કરવા માગે છે. જોકે અહીં પણ ઉંમરના જુદા-જુદા તબક્કે અલગ પ્રકારના વિચારો જોવા મળ્યા હતા.

જેમ કે, 20 વર્ષની ઉંમરના 60 ટકા લોકો વધુ ઉંમરના હોવાનો અહેસાસ કરવા માગે છે, જ્યારે 26 વર્ષના થયા પછી 70 ટકા લોકો પોતાને નાની ઉંમરના હોવાનો અહેસાસ કરવા માગે છે.

કેટલાક માનસશાસ્ત્રીઓ કહે છે કે પોતાની ઉંમરને ઓછી દેખાડીને વ્યક્તિ પોતાને વધારે સુરક્ષિત રાખવા માગે છે, કેમ કે વધતી ઉંમર સાથે કેટલીક નકારાત્મક બાબતો જોડાતી જાય છે.

જુદા-જુદા ક્ષેત્ર પ્રમાણે ઉંમર

જર્મનીની બિઅલફેલ્ડ યુનિવર્સિટીના એના કોર્નાટે આ વિશે સંશોધન કર્યું છે. એના કહે છે કે ઉંમરનો અહેસાસ જુદા જુદા ક્ષેત્રમાં જુદી જુદી રીતે થાય છે.

પ્રૉફેશનલ કરિયરમાં લોકો પોતાને વધારે મોટા અને અનુભવી દેખાડવા માગે છે, જેથી સિનિયર હોવાનો ફાયદો મળે. સ્વાસ્થ્ય અને આરોગ્યની બાબતમાં પણ આવું જ જોવા મળ્યું છે.

તેની સામે સામાજિક જીવનમાં લોકો પોતાને ઓછી ઉંમરના દેખાડવા માગે છે. એનાના રિસર્ચમાં એવું પણ જોવા મળ્યું કે પોતાને અસલી ઉંમર કરતાં જુવાન અનુભવતા લોકો પોતાના ભવિષ્ય વિશે વધારે આશાવાદી હોય છે.

ટૂંકમાં એનાના સંશોધન પરથી ખ્યાલ આવે છે કે લોકો યુવાન હોવાનો અહેસાસ કરીને સમાજમાં વૃદ્ધો માટે જે નકારાત્મકતા છે તેનાથી બચવા માગે છે.

ઓછી ઉંમરનો અહેસાસ કરવાથી તબિયતમાં પણ ફાયદો થાય છે.

જોકે, વિજ્ઞાનમાં પ્રગતિ છતાં માનસશાસ્ત્રની આ નાજુક બાબતો હજી પણ મનુષ્યની સમજથી દૂર છે.

એ દિવસ બહુ દૂર નથી, જ્યારે આપણે વિજ્ઞાનની મદદથી પોતાને વધારે યુવાન હોવાનો અહેસાસ કરાવી શકીશું અને વધતી ઉંમર સાથે આવતી મુશ્કેલીઓને લાંબો સમય ટાળી પણ શકીશું.

આ સંશોધનોના આધારે યાન્નિક સ્ટિફન ડૉક્ટરોને સલાહ આપે છે કે તમારે દર્દીઓને તેમની અસલી ઉંમર પૂછવાના બદલે કેટલી ઉંમરના અનુભવો છો તેવું પૂછવું જોઈએ.

દર્દી પોતાને યુવાન કે વૃદ્ધ શું સમજે છે તેના આધારે ડૉક્ટર તે વ્યક્તિને ભવિષ્યમાં થનારી બીમારી વિશે અનુમાન લગાવી શકશે.

વાતનો સાર એ છે કે તમારી અસલી ઉંમર ભલે ગમે તે હોય, તમે કેટલી ઉંમરનો અહેસાસ કરો છો તે મહત્ત્વનું છે. તમે પોતાને વધારે યુવાન સમજશો તો તમારું જીવન પણ તેવું જ હશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ના અનૈતિક સંબંધો બંધાઈ ગયા.

ગ્રૉસ, ફ્રીદાનો આશિક બની ગયો પરંતુ આ સંબંધથી પણ ફ્રીદાની બેચેની દૂર ના થઈ.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

નવો સંબંધ

એક દિવસ અચાનક ફ્રીદા વૉન રિચથોફેનની જિંદગીમાં ડી. એચ. લૉરેન્સની એન્ટ્રી થઈ.

લૉરેન્સ, જે ફ્રીદાના પતિના શિષ્ય હતા, એક દિવસ લંચ ઉપર આવ્યા.

એક ખાણ મજૂરના દીકરા લૉરેન્સ ઉંમરમાં ફ્રીદા કરતાં છ વર્ષ નાના હતા.

બને વચ્ચે બસ એક ગરમાગરમ દલીલે નવા સંબંધને જન્મ આપી દીધો.

ફ્રીદા અને લૉરેન્સનો સંબંધ વિચિત્ર હતો. બંને એકબીજાને પ્રેમ પણ કરતાં હતાં અને ખૂબ ઝઘડતા ... બાકીનો લેખ લખો:

રીદાએ ભારે કિંમત ચૂકવી. તેમને તેમનાં બાળકોથી દૂર થવું પડ્યું.

ફ્રીદાએ પોતાનું જીવન, લૉરેન્સની કૃતિઓને નામે કરી દીધું.

એનાબેલ એબ્સના શબ્દોમાં ફ્રીદાને લાગતું હતું કે એ ચીર-ફાડ કરીને ફેંકી દેવામાં આવેલા સસલા જેવું અનુભવતી હતી.

ફ્રીદા વૉન રિચથોફેનની આત્મકથાને જે રીતે એનાબેલ એબ્સે લખી છે, તેનાથી લાગે છે કે ફ્રીદાની અંદર ક્રિએટીવીટીનો જુવાળ ઉછાળા મારતો હતો.

તેઓ પોતાના સાથીની સાથે મળીને નવી રચનાઓ ઘડવા ઇચ્છતાં હતાં પરંતુ તેઓ ખોટા સમયમાં જન્મ્યાં હતાં.

તેઓ પ્રેમિકા અને પ્રેરણા તો હતાં પરંતુ રચનાકારે એનું શ્રેય તેમને આપ્યું નહીં. કદાચ પ્રેરણા બનવાવાળાઓનો આવો જ અંત આવે છે.

પ્રેરણાસ્રોત

આજે પ્રગતિશીલ મહિલાઓ, કોઈનો પ્રેરણાસ્રોત બનવું પોતાનું અપમાન સમજે છે.

જોકે, પુરુષવાદી સમાજમાં લાંબાગાળા સુધી મહિલાઓને આવા જ પાત્રોના દાયરામાં રાખવામાં આવી છે.

જેમ કે ચાર્લ્સ ડિકન્સ અને તેમની નિષ્ફળ અભિનેત્રી પ્રેયસી નેલ્લી ટર્નનને જ લો. બંનેની ઉંમરમાં લાંબુ અંતર હતું.

જોકે, ડિકન્સનાં ઘણાં પાત્રોની પ્રેરણા બનેલાં નેલ્લીએ પોતાની જાતે જ ખતમ કરીને ડિકન્સને સફળ બનાવ્યા.

આમ તો, કોઈ પ્રેરણાસ્રોત હંમેશાં પ્રેમી જ હોય, એ જરૂરી નથી.

બ્રિટીશ કવિ વિલિયમ બટલર યેટ્સે ઘણીવાર મૉડ ગોન સમક્ષ પ્રણયનો એકરાર કર્યો, પરંતુ દરેક વખતે તેમનો પ્રસ્તાવ ઠુકરાવી દેવામાં આવ્યો.

તો દાન્તેનો બિટ્રિસ તરફનો પ્રેમ ફક્ત સંગીતમય હતો.

જ્યારે બંનેની મુલાકાત થઈ, જ્યારે દાન્તે આંઠ વર્ષના અને બિટ્રિસ નવ વર્ષનાં હતાં.

એ પછી આખાય જીવનમાં તેઓ ફક્ત એકવાર ફરી મળ્યાં હતાં.

25 વર્ષની ઉંમરમાં બીટ્રિસે આ દુનિયાને વિદાય કહી દીધી હતી.

છતાં પણ દાન્તેને બીટ્રિસ તરફથી પોતાની તમામ કૃતિઓની પ્રેરણા મળી.

મ્યૂઝ એટલે પ્રેરણાસ્રોતને હંમેશાં કોઈ કલાકારને નવી કૃતિઓ રચવાની પ્રેરણા આપનારા તરીકે જ યાદ કરવામાં આવે છે.

યાદી લાંબી છે. સેમ્યુઅલ જૉનસનની નિકટતા મિત્ર હેસ્ટર થ્રાલ હોય, અથવા પછી બૉડેલેયરની પ્રેયસી જ્યાં ડુવાલ.

ડુવાલનું તો પોતાનું નામ સુદ્ધાં ગુમ થઈ ગયું હતું. બૉડેલેયર તેમને બ્લેક વિનસ કહીને બોલાવતા હતા.

આવું ફક્ત મહિલાઓ સાથે થયું હોય, એવું પણ નથી. જે પુરુષ, કલાકારોના પ્રેરણાસ્રોત બન્યા, તેમની હાલત પણ આવી જ થઈ.

મ્યૂઝની કલ્પના યૂનાનથી શરૂ થઈ હતી, જેી એક જ મુરાદ હતી, પુરુષોની નજરોને શાતા આપનારા એ લોકો જે પોતાને મિટાવી દે. પરંતુ, કલાકારોને નવી રચનાઓની પ્રેરણા...


...ના આપવામાં આવી હતી કે કોઈ પણ સંજોગોમાં દરવાજો ખોલવો નહીં."

"દરવાજો તોડવાની કોશિશ કરવામાં આવી રહી હતી અને બસપાના અનેક લોકોને માર મારવામાં આવ્યો હતો. તેમાંથી કેટલાક લોહીલોહાણ થયા અને કેટલાક ભાગવામાં સફળ રહ્યા."

પ્રધાનના જણાવ્યા પ્રમાણે, બસપાના નેતા વરિષ્ઠ પોલીસ અધિકારીઓને ફોન કરીને બોલાવવાની કોશિશ કરી રહ્યા હતા, પરંતુ ત્યારે કોઈએ ફોન ઉઠાવ્યો નહીં.

જ્યારે માયાવતી રૂમમાં સંતાયાં

પ્રધાનને જણાવ્યું, "આ વચ્ચે માયાવતી જે રૂમમાં સંતાયાં હતાં, સપાના લોકો તેને ખોલવાની કોશિશ કરતા હતા અને બચવા માટે અંદ... બાકીનો લેખ લખો:

માં કોઈ દમ નથી કે ભાજપના લોકો માયાવતી અને તેમના સાથીઓને બચાવવા માટે ત્યાં પહોંચ્યા હતા.

તેમણે કહ્યું, "માયાવતીના બચવાનું કારણ મીડિયા હતું. તે સમયે ગેસ્ટહાઉસની બહાર મોટી સંખ્યામાં મીડિયાકર્મીઓ હાજર હતા."

"સપાના લોકો મીડિયાને હટાવવાની કોશિશ કરી રહ્યા હતા, પરંતુ એવું થયું નહીં."

"એવા કેટલાક લોકો પણ સપા તરફથી મોકલવામાં આવ્યા હતા કે જે સમજાવીને માયાવતી પાસે દરવાજો ખોલાવી શકે, જોકે, તેમણે એવું કર્યું નહીં."

'હત્યા કરવા માગતા હતા'

તેના આગલા દિવસે ભાજપના લોકો રાજ્યપાલ પાસે પહોંચી ગયા અને બસપાને સાથ આપીને સરકાર બનાવવાની રજૂઆત કરી.

ત્યારે કાંશીરામે માયાવતીને મુખ્ય મંત્રી પદ પર બેસાડ્યાં અને ત્યાંથી જ માયાવતીની રાજકીય કારકિર્દી સડસડાટ શરૂ થઈ ગઈ.

શું માયાવતીએ ક્યારેય ખુલીને કહ્યું કે એ દિવસે વાસ્તવમાં શું બન્યું હતું?

પ્રધાને કહ્યું, "જી હાં, મને આપેલા ઇન્ટરવ્યૂમાં અથવા પ્રેસ કૉન્ફરન્સમાં તેમણે ખુદ કહ્યું કે તેમનું સ્પષ્ટ માનવું છે કે એ દિવસે તેમને મારી નાખવાની કોશિશ કરવામાં આવી હતી."

"જેથી બસપાને ખત્મ કરી નાખવામાં આવે."

"માયાવતીને સપાથી એટલી નફરત એટલા માટે થઈ ગઈ કે તેમનું માનવું હતું કે ગેસ્ટહાઉસમાં એ દિવસે જે થયું તે તેમનો જીવ લેવાની કોશિશ હતી."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ના એક ભારતીય મુસલમાન સાથે થઈ હતી.

સૈયદ હુસૈન એ સમયે ભારતની આઝાદી માટે અમેરિકામાં લોકોનો ટેકો મેળવવા પ્રચાર કરતા હતા. પછી તેઓ ઇજિપ્તમાં ભારતના રાજદૂત પણ બન્યા હતા.

કેટલાક સંશોધકો લખે છે કે ઓઝાઈ દુર્રાની અને સૈયદ હુસૈન વચ્ચેની દોસ્તીનું પાયાનું કારણ બન્નેનો શાયરી પ્રત્યેનો પ્રેમ હતો.

કેટલાક સંશોધકો એવું જણાવે છે કે હુસૈન સાથેની દોસ્તીને કારણે જ ઓઝાઈ દુર્રાની મીર તથા ગાલિબની કવિતાના પ્રેમમાં પડ્યા હતા.

સચ્ચાઈ ભલે ગમે હોય, પણ ઓઝાઈ દુર્રાની અને સૈયદ હુસૈનની દોસ્તી ગાઢ બની ગઈ હતી.

ઓઝાઈ દુર્ર... બાકીનો લેખ લખો:

ાં હતાં.

ઓઝાઈ દુર્રાનીએ એક અમેરિકન મહિલા સાથે લગ્ન કર્યાં હતાં અને તેમને ત્યાં એક પુત્રીનો જન્મ થયો હતો, પણ એ લગ્ન લાંબું ટક્યાં ન હતાં.

ઓઝાઈ દુર્રાનીએ પોતાની અંગત લાઇબ્રેરી ઉપરાંત 30,000 ડૉલર લુઈઝિયાના યુનિવર્સિટીને દાનમાં આપ્યા હતા, જેથી યુનિવર્સિટી ચોખાની સંસ્કૃતિ વિશે સંશોધન કરાવી શકે.

ઓઝાઈ દુર્રાનીના વસિયતનામા અનુસાર, ત્રણ લાખ ડોલર તેમણે તેમનાં પહેલાં પત્ની લુઈઝા એબ્ઝ અને પુત્રી માટે આપ્યા હતા.

ઘણા સંશોધકોએ લખ્યું છે કે ઓઝાઈ દુર્રાનીએ 1950માં અલીગઢ યુનિવર્સિટીને પણ મીર તથા ગાલિબની શાયરીના અંગ્રેજીમાં અનુવાદ માટે એક લાખ રૂપિયા દાનમાં આપ્યા હતા.

એ સમયે ડૉ. ઝાકિર હુસૈન અલીગઢ યુનિવર્સિટીના કુલપતિ હતા અને ઓઝાઈ દુર્રાનીએ આપેલાં નાણાં ત્યાં વર્ષો સુધી પડ્યા રહેવા છતાં કોઈ હલચલ થઈ ન હતી.

ઓઝાઈ દુર્રાનીના મૃત્યુ પછી તેમના વસિયતનામા અનુસાર પાંચ લાખ ડૉલર સૈયદ હુસૈન ટ્રસ્ટને મીર તથા ગાલિબના સર્જનના અંગ્રેજીમાં અનુવાદ માટે આપવામાં આવ્યા ત્યારે અમેરિકાના વકીલોની ટીમે કહ્યું હતું કે તેમને ફારસી ભાષાનું પૂરતું જ્ઞાન ન હતું.

અલબત, એક વકીલે કહ્યું હતું કે આ બન્ને શાયરોનો સબંધ ફારસી ભાષા સાથે છે અને એ 19મી સદીમાં ભારતમાં બોલવામાં આવતી હતી તેની મને ખાતરી છે.

મીર અને ગાલિબ પાકિસ્તાની શાયરો?

ન્યૂ યોર્ક ટાઈમ્સમાં 19 જૂન, 1964ના રોજ પ્રકાશિત એક સમાચાર અનુસાર, એ વકીલોએ વસિયત અનુસાર મીર તથા ગાલિબના સર્જનને શોધવાનું શરૂ કર્યું હતું.

તેમણે સૌથી પહેલો પત્ર ન્યૂ યોર્ક સ્થિત ભારતીય કાઉન્સિલને લખ્યો હતો. પત્રના જવાબમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે આ સંબંધે તમારે પાકિસ્તાનીઓ પાસેથી માહિતી મેળવવી જોઈએ.

અખબારના જણાવ્યા અનુસાર, થોડી તરતપાસ બાદ કાઉન્સિલને માહિતી મળી હતી કે ગાલિબની શાયરી રૉમેન્ટિક અને ફિલસૂફીભરી હતી, જ્યારે મીર તકી મીરની શાયરી ધાર્મિક પ્રકારની હતી. તેમાં ઇસ્લામના શિયા સંપ્રદાયનું વર્ચસ જોવા મળે છે.

કોલંબિયા યુનિવર્સિટીના ઈરાની અધ્યયનના તત્કાલીન પ્રોફેસર ડૉ. અહસાન યાર શાતરીએ વકીલોને જણાવ્યું હતું કે એ શાયરોએ હાલના પાકિસ્તાનમાં જીવન પસાર કર્યું હતું.

ફારસી સંસ્કૃતિના સંદર્ભમાં જોઈએ તો મીર અને ગાલિબ બહુ મોટા શાયર નથી, પણ પાકિસ્તાન માટે એ બન્ને ખાસ છે.

ન્યૂ યોર્ક ટાઈમ્સના જણાવ્યા અનુસાર, ડૉ. શાતરીએ જણાવ્યું હતું કે મીરની સરખામણીએ ગાલિબના સર્જનને વધુ ખ્યાતિ મળી છે.

તેઓ ફારસી અને ઉર્દૂ બન્નેમાં શાયરી લખતા...


...ના એવી હતી કે ગાંધીની હત્યાથી દેશમાં ધમાચકડી સર્જાશે, સર્જવામાં આવશે અને તેની આડમાં હિંદુત્વવાદી શક્તિઓ સત્તા કબજે કરી લેશે.

હિંદુત્વનો તેમનો આ ખ્યાલ સત્તાની ટેકણલાકડી વગર ચાલી શકતો નથી એટલે સત્તાની શોધ તેમના માટે સનાતન શોધ છે.

ગાંધીની હત્યા તો થઈ પરંતુ તેઓ શું હાંસલ કરી શક્યા?

ગાંધીની હત્યા તો કરી નાખવામાં આવી પણ દેશમાં એવી અંધાધૂંધી ન ફેલાઈ કે જેની આડમાં તેઓ સત્તા પર પહોંચી જાય.

જવાહરલાલ નેહરુ અને સરદાર પટેલે દેશને એવી અંધાધૂંધીમાંથી બચાવી લીધો અને બહાર પણ કાઢ્યો. તેથી નહેરુ પણ તેમના નિશ... બાકીનો લેખ લખો:

રાજકીય નેતૃત્વની નક્કર આવડત હતી.

આજે કૉંગ્રેસ તેના જ પડછાયા સામે લડતો, ખખડી ગયેલો એક પક્ષ છે, જેનો રાજકીય ઍજન્ડા નરેન્દ્ર મોદી નક્કી કરે છે.

વિપક્ષના બીજા બધા પક્ષો પાસે સત્તાની વહેંચણીમાંથી પોતાનો હિસ્સો મેળવી લેવાથી વધુ હેસિયત નથી કે તેમની કોઈ આકાંક્ષા નથી.

આ પરિસ્થિતીમાં ભારતીય લોકતંત્રનો વિપક્ષ ક્યાં છે? એ સંસદમાં નહીં, સડકો પર છે. આજે યુવાનો અને નાગરિકો જ ભારતીય લોકતંત્રનો વિપક્ષ છે.

એ આશા અને આશ્વાસનની વાત છે કે લોકતંત્ર લોકોના હાથમાં આવી રહ્યું છે.

બંધારણ

આપણા બંધારણનું પહેલું પ્રકરણ આ વાત જ જણાવે છે. સડકો પર ઉતરી પડેલા લોકો બંધારણની આ વાત વાંરવાર કહી રહ્યા છે.

સડકો પર ઉતરેલા યુવા, વિદ્યાર્થીઓ, નાગરિકોમાં બધી જ્ઞાતિ-ધર્મોના લોકો છે.

નાગરિકતા સંશોધ કાયદો કે એનઆરસી કોઈ રીતે ફકત મુસલમાનોનો સવાલ જ નથી.

તેઓ સૌથી પહેલા નિશાન બન્યા છે, કારણ કે અન્ય અસહમતોને સપાટામાં લેવાની ભૂમિકા એના લીધે જ તૈયાર થાય છે.

લાઠી-ગોળી-ટીયર ગેસના આક્રમણ વચ્ચે સડકો પરથી એવો અવાજ ઉઠી રહ્યો છે કે, અમે સમગ્ર હિંદુસ્તાનને અને આ હિંદુસ્તાનના દરેક નાગરિકને સન્માન તથા અધિકાર સાથે ભારતના નાગરિક ગણીએ છીએ.

અમારી કે એમની કે કોઈની પણ નાગરિકતાનો નિર્ણય કોઈ સરકાર કરે એ અમને મંજૂર નથી, કારણ કે તમામ સરકારો જે બંધારણની અસ્થાયી રચના છે એ બંધારણની રચયિતા અને કાયમી રખેવાળ જનતા જ છે.

સરકારો સ્વાર્થી, ભ્રષ્ટ અને સંકુચીત માનસિકતાવાળી હોઈ શકે છે. સાંપ્રદાયિક પણ હોઈ શકે અને કોમવાદી પણ. સરકારો તકવાદી પણ હોય છે અને સમય જોઈને રંગ બદલતી હોય છે. આ વાત જગજાહેર છે.

સરકાર બંધારણને લીધે રચાય તો છે, પણ એ બંધારણનો આદર કરતી નથી.

એ મતથી બને છે, પણ મતદારોની મજાક ઉડાવે છે. એ અસત્ય અને ધૂર્તતાને હથિયાર બનાવે છે તથા ઇતિહાસને તોડી-મરોડીને પોતાનો સ્વાર્થ સાધવા ઇચ્છતી હોય છે.

નાગરિકત્વ સાથે રમત

આજે એ સરકાર આપણા નાગરિકત્વ સાથે રમત રમવા ઈચ્છે છે. કાલે આપણી સાથે રમત રમશે. એ ઇચ્છે છે કે આ દેશમાં નાગરિકો નહીં, માત્ર તેના મતદારો રહે. સત્તાના ખેલમાં એ આ સમાજને ખોખલો બનાવી દેવા ઇચ્છે છે. તેથી લડાઈ સડકો પર ચાલી રહી છે. સંસદ મૂંગી અને વ્યવસ્થા આંધળી થઈ જાય ત્યારે સડકો જ લડાઈનું મેદાન બની જાય છે.

જે સમાજ પોતાના અધિકારો માટે લડતો નથી એ કાયર પણ હોય છે અને જલ્દીથી નષ્ટ થઈ જાય છે. સમાજે એ વાતની ગાંઠ બાંધી લેવી જોઈએ કે હિંસા હંમેશા આત્મઘાતી હોય છે.

અંગત હોય કે...


...ના કારણે ભ્રષ્ટાચાર વધ્યો અને ગરીબી પણ વધી છે. જમ્મુ કાશ્મીરની જનતા લોકશાહી ઇચ્છે છે."

17:36 કાશ્મીરમાં હવે શું થશે?

17:30કાશ્મીરના લોકો ભાગલાવાદીઓ સાથે નથી : પ્રકાશ જાવડેકર

કેન્દ્રીય મંત્રી પ્રકાશ જાવડેકરે કહ્યું છે કે કાશ્મીરની જનતા ભાગલાવાવાદીઓ સાથે નથી, જનતા વિકાસ ઇચ્છે છે.

તેમણે રાજ્યસભામાં ચર્ચા દરમિયાન કહ્યું, "ભાદલાવાદીઓની ધરપકડ કરી. તેમની સિક્યૉરિટી ઘટાડી તો એના વિરોધમાં ક્યાં કોઈ આંદોલન, પ્રદર્શન થયાં, નથી થયાં."

"કેમ કે કાશ્મીરની જનતા ભાગલવાદીઓ સાથે નથી. કાશ્મીરની પ્રજા હંમેશાં સ... બાકીનો લેખ લખો:

ત્રીએ આગળ કહ્યું, "ભારતે આ મામલાને વિવાદ તરીકે માન્યતા આપી છે."

"દરેક કાશ્મીરીએ આ પગલાને સંપૂર્ણ રીતે ખારિજ કર્યું છે. દરેક રાજકીય વિચારધારાઓએ તેને ખારિજ કર્યું છે. કહેવાતા ઉદારવાદીઓએ પણ તેને ખારિજ કર્યું છે."

15:56 જમ્મુ-કાશ્મીરમાં હવે શું બદલાશે?

15:51 કાશ્મીર આંતરરાષ્ટ્રીય વિવાદ

પાકિસ્તાનના વિદેશમંત્રી શાહ મહમૂદ કુરૈશીએ બીબીસી ઉર્દૂને જણાવ્યું, "પાકિસ્તાન આને ખારિજ કરે છે. કાશ્મીરને આંતરરાષ્ટ્રીય વિવાદ તરીકે માન્યતા મળેલી છે. આ અંગે સંયુક્ત રાષ્ટ્રની સુરક્ષા પરિષદના ઘણા પ્રસ્તાવ છે. "

15:34 અજિત ડોભાલ કાશ્મીર જશે

રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર અજિત ડોભાલ જમ્મુ-કાશ્મીરની મુલાકાતે જશે. રાજ્યની સુરક્ષાની સ્થિતિ અંગે તેઓ નિરીક્ષણ કરશે.

15:26 રાજકોટમાં ઉજવણી

રાજપૂત કરણી સેનાના રાજકોટ એકમ દ્વારા ફટાકડા ફોડીને અને મીઠાઈનું વિતરણ કરીને સરકારના નિર્ણયને આવકાર્યો હતો.

15:20 દિલ્હીના કાશ્મીરી પંડિતો શું કહે છે?

15:00 'બંધારણ માટે કાળો દિવસ'

રાજ્યસભામાં ઓલ ઇન્ડિયા તૃણમૂલ કૉંગ્રેસના સાંસદ દેરેકે ઓબ્રાઇને સંબોધન કરતા કહ્યું હતું કે આજનો દિવસ બંધારણ માટે કાળો દિવસ છે.

14:50 કાયદાથી નહીં, દિલથી એકીકરણ થાય છે - ગુલાબ નબી આઝાદ

રાજ્યસભામાં કૉંગ્રેસના નેતા ગુલાબ નબી આઝાદ સંબોધન કરી રહ્યા છે.

તેમણે કહ્યું હતું કે કાયદાથી એકીકરણ થઈ શકતું જ નથી, એકીકરણ દિલથી થાય છે. લોકોને દિલથી એક કરવા પડે છે.

14:30 શું છેકલમ 144?

14:20 સરકારના નિર્ણયનું સમર્થન કરનારા પક્ષો

14:10 RSSએ ગણાવ્યું સાહસિક પગલું

રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘે મોદી સરકારના આ નિર્ણયને સાહસિક પગલું ગણાવ્યું છે.

RSSએ કહ્યું, "સરકારના સાહસપૂર્ણ પગલાનું અમે સ્વાગત કરીએ છીએ."

"જમ્મુ-કાશ્મીર સહિત દેશના હિત માટે આ બહુ આવશ્યક હતું. તમામે પોતાના સ્વાર્થ અને રાજકીય ભેદોથી ઉપર ઊઠીને આ પહેલનું સ્વાગત કરવું જોઈએ."

13:28 કેજરીવાલનો મોદી સરકારને ટેકો

દિલ્હીના મુખ્યમંત્રી અરવિંદ કેજરીવાલે પણ જમ્મુ કાશ્મીર પર ભારત સરકારના નિર્ણયને ટેકો આપ્યો છે. તેમણે કહ્યું છે કે એવી આશા રાખીએ કે આ નિર્ણય રાજ્યમાં શાંતિ અને વિકાસ લાવશે.

13:00 ખતરનાક પરિણામો આવશે : ઓમર અબ્દુલ્લા

જમ્મુ કાશ્મીરના ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી ઓમર અબ્દુલ્લા એક નિવેદનમાં કહ્યું છે કે ભારત સરકારનો એકતરફી અને ચોંકાવનારો નિર્ણય કાશ્મીરના લોકોના એ વિશ્વાસનો ભંગ છે જે 1947માં ભારત સાથે જોડાતી વખતે તેમણે ભારત પર મૂક્યો...


...ના કેરની વચ્ચે પણ બંદરનું પહેલા તબક્કાનું કામકાજ નિર્ધારિત સમય પહેલાં જ પૂર્ણ થઈ જશે તેવો અંદાજ છે.

અગાઉ એવો અંદાજ હતો કે પ્રથમ તબક્કો જૂન-2021માં પૂર્ણ થઈ જશે, પરંતુ તા. નવમી ફેબ્રુઆરી (તખતાપલટના લગભગ એક અઠવાડિયા બાદ) ઍનાલિસ્ટો સાથેના કૉન્ફરન્સ કૉલમાં અદાણી પૉર્ટના સી.ઈ.ઓ કરણ અદાણીએ જણાવ્યું હતું કે, 'એપ્રિલ સુધીમાં પ્રથમ તબક્કો કાર્યરત થઈ જશે.'

'ત્યાંની રાજકીય અસ્થિરતાની પ્રોજેક્ટ ઉપર કોઈ અસર નહીં પડે તેવા નક્કર કરાર કરવામાં આવ્યા છે.'

કરણ અદાણી કંપનીના સ્થાપક ગૌતમ અદાણીના પુત્ર છે અને અદાણ... બાકીનો લેખ લખો:

જીપૂર્વક નજર રાખી રહી છે. કંપની આગળની રણનીતિ માટે સંબંધિત અધિકારિક સંસ્થાઓ અને સ્ટૅકહોલ્ડર્સની સલાહ લેશે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ના ખાતાઓ સેના પાસે હોય.

2016-17માં સેનાએ ઉત્તર રખાઈન સ્ટેટમાં સજાતિય લધુમતી સમુદાય રોહિંગ્યા સામે આક્રમક કાર્યવાહી કરતા રોહિંગ્યા મુસ્લિમોને મ્યાનમાર છોડીને ભાગવું પડ્યું.

ઑગસ્ટ 2018માં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર માનવાધિકાર પરિષદે કહ્યું હતું કે મ્યાનમાર સેનાના કમાન્ડર ઈન ચીફ મિન આંગ હ્લાઇંગ સહિત બીજા ટોચના જનરલો સામે રખાઈન પ્રાંતમાં નરસંહાર અને રખાઈન, કચિન અને શાન પ્રાંતમાં માનવતી વિરુદ્ધ ગુના અને યુદ્ધ ગુના માટે તપાસ થવી જોઈએ અને સજા મળવી જોઈએ.

સંયુક્ત રાષ્ટ્ર માનવાધિકાર પરિષદના નિવેદન બાદ ફેસબુકે તેમ... બાકીનો લેખ લખો:

બેઠકમાં એવું કહેવામાં આવ્યું છે કે કાઉન્સિલ ચૂંટણીમાં થયેલા કૌભાંડના આરોપોની તપાસ કરશે અને નવી ચૂંટણી યોજશે. આ રીતે એનએલડીનો વિજય ગેરકાયદેસર જાહેર કરવામાં આવ્યું.

65 વર્ષ વટાવી જવાના કારણે મિન આંગ હ્લાઇંગ આ વર્ષે જુલાઈમાં કમાન્ડર ઇન ચીફ તરીકે નિવૃત્ત થવાના હતા પરંતુ હવે તેમણે પોતાને વધુ એક વર્ષ આપ્યું છે. પરંતુ મ્યાનમારમાં સૈન્ય શાસન પરત આવવાના કારણે હ્લાઇંગ કદાચ લાંબા સમય સુધી પદ પર રહી શકે છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ના ગવર્નરને નૂરજહાંને આગ્રા હાજર કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો.

જોકે, નૂરજહાંના પતિ ગવર્નરના માણસો સામે યુદ્ધમાં મૃત્યુ પામ્યા હતા.

પતિના મૃત્યુ બાદ વિધવા નૂરજહાંને જહાંગીરના મહેલમાં શરણ આપવામાં આવ્યું હતું.

વર્ષ 1611માં નૂરજહાં અને જહાંગીરના લગ્ન થયાં હતાં.

આવી રીતે નૂરજહાં જહાંગીરના વીસમા અને અંતિમ પત્ની બન્યાં હતાં.

એ સમયના કાયદેસર રૅકર્ડમાં મહિલાઓનાં નામ ખૂબ જ ઓછાં છે પરંતુ 1614 અને ત્યારબાદના ઐતિહાસિક પુરાવામાં નૂરજહાં અને જહાંગીરના સંબંધનો ઉલ્લેખ જોવા મળે છે.

જહાંગીરે નૂરજહાંની એક તસવીર પણ બ... બાકીનો લેખ લખો:

તોની ડિઝાઇન તૈયાર કરાવવી, ગરીબ મહિલાઓની મદદ માટે નિર્ણયો કરવા અને હાંસિયામાં ધકેલાઈ ગયેલા લોકોની આગેવાની કરવાથી લઈને અનેક રીતે નૂરજહાંએ પોતાના સમયમાં એક અસાધારણ મહિલા તરીકે જીવન વિતાવ્યું હતું.

ફકત એટલું જ નહીં પરંતુ જ્યારે જહાંગીરને બંદી બનાવી લેવાયા ત્યારે તેમને બચાવવા માટે સેનાનું નેતૃત્વ પણ કર્યું હતું અને આમ નૂરજહાંનું નામ લોકોની કલ્પના અને ઇતિહાસમાં હંમેશાં માટે નોંધાઈ ગયું.

(ઇતિહાસકાર અને લેખિકા રુબી લાલ અમેરિકાની એમોરી યુનિવર્સિટીમાં ભણાવે છે. તેમણે તાજેતરમાં જ એમ્પ્રિસ: ધ અસ્ટૉનિશિંગ રેન ઑફ નૂરજહાં નામનું પુસ્તક લખ્યું છે.)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ના જણાવ્યા મુજબ, જાહેર સ્થળોએ આ રીતે નમાઝ અદા કરવાથી અન્ય લોકોને અગવડ થાય છે. આ કામમાં સ્થાનિક લોકો પણ હિન્દુ સંઘર્ષ સમિતિની સાથે છે.

ઋતુરાજે કહ્યું, ''રસ્તા પર અતિક્રમણ કરીને નમાઝ અદા કરવાનું કાયદા અનુસારનું નથી.

''કુરાન કે હદિસમાં આવું ક્યાંય લખ્યું નથી. નમાઝ અદા કરવાથી અન્ય લોકોને અસુવિધા થતી હોય તો એ નમાઝનો સ્વીકાર થતો નથી.

''બીજી વાત. અહીં ટોળકીઓ કાર્યરત હોય એવું વાતાવરણ છે. આઠ-દસ જગ્યાએ નમાઝ શરૂ કરીને તેમણે હવે 108 જગ્યાઓ કવર કરી લીધી છે.''

ઋતુરાજને પૂછવામાં આવ્યું હતું કે લોકો જાહેર... બાકીનો લેખ લખો:

માટે છે?''

અંજુ રાણાએ ફેસબૂક પણ જણાવ્યું હતું, ''જે લોકો જાહેર સ્થળોએ ઢોલ-મંજીરાં વગાડીને ભજન-કિર્તન કરે છે, બળજબરીથી ભીખ માગે છે કે દાનના નામે છેતરપીંડી કરે છે એમના માટે પણ કોઈ નિયમ છે કે નહીં?''

સંજય ઢૌંડિયાલે ટ્વિટર પર જણાવ્યું હતું, ''મુખ્ય પ્રધાનજી આ તે કેવી સલાહ આપી રહ્યા છે. એ સલાહ મુજબ તો હિન્દુઓ દ્વારા પાર્ક્સ અને રસ્તાઓ પર યોજવામાં આવતા ધાર્મિક કાર્યક્રમો પર પણ પ્રતિબંધ લાદવો પડશે, કારણ કે શાસકો માટે તમામ નાગરિકો એકસમાન હોવા જોઈએ.''

'મસ્જિદ નથી તો ક્યાં અદા કરવી નમાઝ'

રેહાન ખાને ફેસબૂક પર જણાવ્યું હતું, ''હું ગુરુગ્રામ સેક્ટર-30માં એક મલ્ટીનેશનલ કંપનીમાં કામ કરું છું.

''છેલ્લાં સાત વર્ષથી આ રીતે મેદાન કે પાર્કમાં નમાઝ અદા કરવા જાઉં છું. ભારતીય જનતા પાર્ટી(બીજેપી)ની સરકાર આવી છે ત્યારથી મુસલમાનોની ચિંતા વધી ગઈ છે.

''હવે અમારી ધાર્મિક આઝાદી પણ છીનવી લેવા ઇચ્છે છે.''

મનોહરલાલ ખટ્ટરના નિવેદન સાથે સહમત થતાં અફાક હુસૈને ફેસબૂક પર જણાવ્યું હતું, ''અમે સહમત છીએ, પરંતુ તેમણે વ્યવસ્થા કરવી જોઈએ અથવા કોઈ સારું સૂચન કરવું જોઈએ.''

અબ્દુલ્લા હમ્સે લખ્યું હતું, ''મસ્જિદોમાં જ નમાઝ અદા કરવી જોઈએ અને આરતી કે કોઈ ધાર્મિક તહેવારની ઊજવણી પણ મંદિર પરિસરમાં જ થવી જોઈએ.

''હોળીની ઊજવણી પણ પોતાના આંગણામાં જ થવી જોઈએ.''

આ નમાઝ નહીં, કર્ણાટકની ચૂંટણી છે

ફેસબુકથી માંડીને ટ્વિટર સુધી સોશ્યલ મીડિયા યુઝર્સમાં એકમત જોવા મળ્યો હતો.

મનીષ રોયે ફેસબૂક પર લખ્યું હતું, ''ચર્ચા કરવા માટે હવે આ જ બાકી રહ્યું છે. ચૂંટણી નજીક છે.''

હેમારામ ખીચડ બોસેરી નાગૌરે ફેસબૂક પર લખ્યું હતું, બીજેપી ઇચ્છે છે કે આ બાબતે વધુ ચર્ચા થાય, ધર્મમાં જકડીને રાખો, 2019માં મત મેળવવાનું રાજકારણ છે.

મહાશયજી નામના યુઝરે ફેસબૂક પર લખ્યું હતું, ''ચૂંટાયેલી સરકારો બીજા મુદ્દાઓ પણ છે. એ મુદ્દાઓ વિશે સાર્થક ચર્ચા થવી જરૂરી છે.''

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ના તાત્કાલિક નિરાકરણની અનિવાર્યતા દર્શાવે છે.

હવે ભૂટાનમાં ચૂંટણી યોજાવાની છે ત્યારે ત્યાંના આંતરિક રાજકારણમાં આ બાબત એક મુદ્દો બનવાની શક્યતા છે.

ફરી ડોકલામ પહોંચ્યું ચીન

કૌંગની ભૂટાન મુલાકાત, ખાસ કરીને ડોકલામની ઘટના અને ત્રણેય દેશો પર થયેલી તેની અસરના સંદર્ભમાં, દક્ષિણ એશિયાના રાજકારણમાં આવેલા પરિવર્તનને નિશ્ચિત રીતે દર્શાવે છે.

જોકે, બન્ને દેશો વચ્ચે થયેલી સમજૂતી મુજબ બન્નેના સૈન્ય પાછળ હટશે અને આ ત્રિકોણ પર કોઈ નિર્માણ નહીં કરવામાં આવે.

અલબત, હકીકત એ છે કે ચીની મશીનો અને મજૂરો ત્યાં ... બાકીનો લેખ લખો:

િણ એશિયાનો એકમાત્ર દેશ છે, જેણે શી જિનપિંગની મહત્ત્વાકાંક્ષી બેલ્ટ એન્ડ રોડ યોજનાનો ખુલ્લેઆમ વિરોધ કર્યો છે.

તેને કારણે ચીન નિશ્ચિત રીતે જ ચિડાયેલું છે અને એ વાત તેણે પ્રભાવશાળી રીતે જણાવી દીધી છે.

ડોકલામમાં જે માર્ગનું નિર્માણ થઈ રહ્યું છે એ પણ ચીનના માળખાકીય ઢાંચાના વિકાસનો હિસ્સો છે અને તેને બેલ્ટ એન્ડ રોડ યોજના સાથે જોડવામાં આવશે.

ચીનના અખબારી નિવેદનમાં જણાવ્યા મુજબ, ચીને વિકાસના ક્ષેત્રે મેળવેલી સિદ્ધિઓની કૌંગની મુલાકાત દરમ્યાન ભૂટાને પ્રશંસા કરી હતી અને શી જિનપિંગની 'વન બેલ્ટ, વન રોડ' યોજનાનું સ્વાગત કર્યું હતું.

એ ઉપરાંત વિશ્વશાંતિ, સમૃદ્ધિ અને વિકાસને વેગ આપવામાં ચીનના યોગદાનની પણ ભૂટાને સરાહના કરી હતી.

ભૂટાને જણાવ્યું હતું કે આંતરરાષ્ટ્રીય ક્ષેત્રમાં મોટી ભૂમિકા ભજવવા બદલ એ ચીનનું સ્વાગત કરે છે.

આ સમગ્ર મામલામાં આકાર લઈ રહેલી નવી પરિસ્થિતિમાં કોઈ નાટકીય પરિવર્તનની આશા ન રાખવી જોઈએ, પણ સમય નિશ્ચિત રીતે ચીનની તરફેણમાં આગળ વધી રહ્યો છે.

ભૂટાન ચીનના નાયબ વિદેશપ્રધાનની આ યાત્રાને તેના નાગરિકો સમક્ષ આગામી સમયમાં કેવી રીતે પ્રસ્તુત કરશે એ જોવાનું રહેશે.

એ ઉપરાંત ચીન સાથેના સંબંધના સંભવિત ફાયદા આગામી ચૂંટણીના સંદર્ભમાં મહત્ત્વના સાબિત થશે.

આ સમીકરણથી ભારતને તેના પોતાના લાભ છે, પણ વ્યૂહાત્મક તાલમેલમાં પરિવર્તન આવી રહ્યું છે.

ચીન સાથે સીધા અને ઔપચારિક સંબંધ કે જોડાણથી ભૂટાનને અલગ રાખવાનું હવે શક્ય નહીં હોય એ નક્કી છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ના ત્રણ સ્તર છે - ભારે વરસાદ, અતિભારે વરસાદ અને અતિથી અતિભારે વરસાદ. અતિથી અતિ ભારે વરસાદનું પ્રમાણે 20 સેમી જેટલું હોય છે."

"આ પ્રકારની સ્થિતિ ઋતુમાં વધુમાં વધુ ચારથી પાંચ વખત થાય છે. સામાન્ય રીતે મુંબઈમાં ભારે વરસાદ જોવા મળે છે."

જો અતિથી અતિ ભારે વરસાદ વખતે દરિયામાં ભરતી આવે તો મુંબઈ માટે સંકટ સમાન સ્થિતિ હોય છે.

મુંબઈમાં વરસાદી પાણીના નિકાલ માટે પાઇપની મદદથી પાણીને સમુદ્રમાં છોડવામાં આવે છે. જોકે ભરતી વખતે ભરતીનું પાણી અંદર ન આવી જાય એ માટે દરવાજા બંધ કરી દેવામાં આવે છે, જેથી વરસાદી પાણીન... બાકીનો લેખ લખો:

ાવો હતાં, આ તળાવોના પાણીનો ઉપયોગ મિલોનાં કામોમાં થતો હતો. પાણીના નિકાલમાં આ તળાવો મદદરૂરપ થતાં હતાં. કહેવાતા વિકાસની પ્રક્રિયામાં આપણે એ તળાવોમાં પૂરણ કર્યું અને ભરી દીધાં. જેથી હવે પાણીના નિકાલ માટે કોઈ રસ્તા જ નથી."

મહાજન કહે છે, "કોઈ પણ વિસ્તારમાં પૂરણકામ કરતી વખતે બ્રિટશરો દ્વારા સ્થાનિક લોકોને ધ્યાને રાખવામાં આવતા હતા. જોકે આઝાદી પછીના સમયમાં આ પ્રક્રિયા મંદ થતી ગઈ. લોકભાગીદારી ઘટતી ગઈ."

6. ગૂંચવણભર્યું સરકારી તંત્ર

સંદીપ આચાર્ય કહે છે કે પહેલાંના સમયમાં મુંબઈમાં એકસાથે કામ કરતાં જૂજ સરકારી એકમો હતાં. જેમાં બીએમસી (બૃહદમુંબઈ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશન), પોર્ટ ટ્રસ્ટ અને રેલવે મહત્ત્વનાં હતાં. હવે આ એકમો વધ્યાં છે.

હાલમાં મુંબઈમાં એમએમઆરડીએ, એમએસઆરડીસી, એમએચએડીએ, એમએમઆરસી, રિલાયન્સ ઍનર્જી, રેલવે, મુંબઈ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશન, વન વિભાગ, પબ્લિક વર્ક્સ ડિપાર્ટમેન્ટ, પોર્ટ ટ્રસ્ટ, પોસ્ટ, આર્મી, ઍરપૉર્ટ ઑથૉરિટી કાર્યરત્ છે.

ઘણી વખત એવું ધ્યાને આવે છે કે આ એકમો વચ્ચે સમન્વય ન હોય. મુંબઈના રસ્તાઓ માટે આ પૈકી મોટાભાગનાં એકમમો કોઈને કોઈ કામ કરતાં હોય છે.

આચાર્ય કહે છે કે અહીંના રસ્તાઓ વિકટ સ્થિતિ ધરાવે છે. પણ જ્યારે જવાબદારી લેવાની વાત આવે ત્યારે માત્ર મુંબઈ મહાનગર પાલિકાનું જ નામ આવે છે.

આચાર્ય કહે છે કે રેલવેની હદમાં આવતાં નાળાંઓની સફાઈ માટે બીએમસી દર વર્ષે ચાર લાખ રૂપિયા આપે છે.

આ વર્ષે પણ બીએમસી દ્વારા રૂપિયા 92 કરોડ સફાઈકામ માટે રેલેવેને આપવામાં આવ્યા છે. આમ છતાં સંકળામણ છે તો એ માટે જવાબદાર કોણ.

7. સરકારની નિષ્ફળતા

ઋષિ અગ્રવાલ કહે છે કે બીએમસીનું બજેટ અંદાજે 35 હજાર કરોડ રૂપિયા જેટલું છે જે કોઈ નાના યુરોપિયન દેશના બજેટ જેટલી રકમ છે.

બીએમસીનું બેજવાબદાર તંત્ર પણ મુંબઈમાં  વરસાદી પાણીના ભરાવા માટે કારણભૂત છે.

અગ્રવાલ કહે છે કે મ્યુનિસિપાલિટી ઝાડની ડાળીઓ કાપવા માટે 150 કરોડ રૂપિયાનો કરાર ઑફર કરે છે.

ડ્રેનેજની સફાઈ માટે પણ લગભગ એટલી જ રકમ આપવામાં આવે છે, પણ એમાં પારદર્શકતા નથી.

જો રસ્તા બન્યાના તોડા જ વખતમાં ગાબડાં અને ભૂવા પડી જાય તો કોઈની પર કાર્યવાહી થતી નથી.

સંદીપ ચાચાર્ય કહે છે, "આ વર્ષે બીએમસીએ 225 નીચાણવાળા વિસ્તારો ધ્યાને લીધા છે જ્યાં વરસાદી પાણીના ભરાવાની સમસ્યા છે. આ વિસ્તારોમાં 298 પંપ મૂકવામાં આવ્યા છે."

મહારાષ્ટ્ર ટાઇમ્સના ચીફ રિપોર્ટર નીતિન ચવ્હાણ જણાવે છે કે આ વર્ષે બીએમસી દ્વારા...


...ના નહોતી અને લોકોની મદદ કરવા માગતા હતા.

તેમણે સ્પષ્ટતા કરતા કહ્યું કે આ કાયદેસર મેળવેલા ઇન્જેક્શન હતાં અને તે કેવી રીતે લેવાયાં એ વિશે જાહેરમાં રિપોર્ટ છે.

મુખ્ય ન્યાયાધીશ વિક્રમનાથે શું કહ્યું?

મુખ્ય ન્યાયાધીશ વિક્રમનાથે અવલેક્યું હતું, 'તમારી દલીલોથી અમે અભિભૂત થઈ ગયા છીએ અને કશું થયું જ નથી તેવું ચિત્ર ઊભું થઈ રહ્યું છે. પરંતુ વાસ્તવમાં એવું નથી."

"કાશ, દરેક રાજ્યો પાસે તમારા મુખ્ય કાયદા અધિકારી હોય જે રાજ્યનો આવી રીતે બચાવ કરે.'

તેમણે કહ્યું કે અમે ગુજરાતની સ્થિતિ અંગે ચિંતિત છીએ. અન્ય ... બાકીનો લેખ લખો:

તથા એડિશનલ સૉલિસિટર જનરલને સુનાવણી દરમિયાન હાજર રહેવા જણાવવામાં આવ્યું છે.

આ કેસમાં ગુજરાતના મુખ્યસચિવ, આરોગ્ય અને પરિવારકલ્યાણ મંત્રાલયના મુખ્ય સચિવ, કેન્દ્રીય ગૃહસચિવ તથા કેન્દ્રીય આરોગ્યસચિવને નોટિસ કાઢવામાં આવી છે. સંબંધિત અધિકારીઓને અનુકૂળતા મુજબ સુનાવણીની પ્રક્રિયાને સાંભળવા તાકિદ કરવામાં આવી છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે કોરોનાસંબંધિત કામગીરી મુદ્દે હાઈકોર્ટની આ બીજી સુઓ-મોટો અરજી છે. ગત વર્ષે પણ આવી જ એક અરજી દાખલ કરવામાં આવી હતી, જેની નિયમિત રીતે સુનાવણી થતી રહે છે.

મૃત્યુ આંક : 4800

ગુજરાત સરકારના આરોગ્ય અને પરિવારકલ્યાણ મંત્રાલય દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા આંકડા પ્રમાણે, રવિવારે (સાંજની સ્થિતિ મુજબ) રાજ્યમાં પાંચ હજાર 469 નવા કેસ નોંધાયા છે.

આ સાથે રાજ્યમાં ઍક્ટિવ કેસની સંખ્યા 27 હજાર 568 ઉપર પહોંચી ગઈ છે, જેમાંથી 203 પેશન્ટ વૅન્ટિલેટર ઉપર છે. રાજ્યમાં કુલ મરણાંક ચાર હજાર 800 ઉપર પહોંચ્યો છે.

રવિવારે 54 દરદીના કોરોનાને કારણે અવસાન થયા હતા, જેમાં અમદાવાદ જિલ્લામાં (20), સુરત જિલ્લામાં (18), વડોદરા (સાત), રાજકોટ (પાંચ), બનાસકાંઠા (બે) ઉપરાંત ગાંધીનગર અને જામનગરમાં એક-એક અવસાન થયા હતા.

રવિવારે બે હજાર 976 દરદીઓએ કોરોનાને મ્હાત આપી હતી. અત્યારસુધી રાજ્યમાં કુલ ત્રણ લાખ 15 હજાર 127 દરદીઓએ કોરોનાને મ્હાલ આપી છે. સાજા થવાનો દર ઘટીને 90.69 ટકા ઉપર આવી ગયો છે.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના આહ્વાન ઉપર આયોજિત 'ટીકા (રસીકરણ) ઉત્સવ'ના પ્રથમ દિવસે રાજ્યમાં બે લાખ 20 હજાર 994 ડોઝ આપવામાં આવ્યા હતા.

રાજ્યમાં 80 લાખ 55 હજાર 986 નાગરિકોને પ્રથમ ડોઝનું અને 10 લાખ 67 હજાર 733 નાગરિકોને બીજો ડોઝ અપાઈ ગયો છે.

'સરકાર લૉકડાઉનની પક્ષધર નથી'

ગુજરાતમાં લૉકડાઉન અંગે વિજય રૂપાણીએ કહ્યું હતું ગુજરાતના તેમની સરકાર લૉકડાઉનની પક્ષધર નથી.

રવિવારે ગુજરાતના મુખ્ય પ્રધાન વિજય રૂપાણીએ કહ્યું હતું કે રાજ્યમાં લૉકડાઉન લાગુ કરવા માટે તેમની સરકાર પક્ષધર નથી. સાથે જ ઉમેર્યું હતું કે રાત્રિ કર્ફ્યુએ જરૂરિયાત છે, જેથી કરીને બિનજરૂરી અવરજવર અટકે તથા વાઇરસનો પ્રસાર અટકે.

ઇન્ડિયા ટીવીના 'સ્વાસ્થ્ય સંમેલન 2021'માં વાત કરતી વેળાએ રૂપાણીએ આ વાત કહી છે. બીજી બાજુ, રાજ્ય સરકારે તમામ સરકારી અને ખાનગી કૉલેજોમાં ઑફલાઇન શૈક્ષણિકકાર્ય આગામી 30મી એપ્રિલ સુધી બંધ રાખવાનો નિર્ણય કર્યો છે.

દરેક સેમિસ્ટર માટે કૉલેજો ઑનલાઇન શિક્ષણ પોતાની આવશ્યકતા પ્રમાણે...


...ના પક્ષ રિપબ્લિકન પાર્ટીના તથા બે વિપક્ષ ડેમૉક્રેટિક પાર્ટીના છે.

અગાઉ ટ્રમ્પ કાશ્મીર મુદ્દે ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે મધ્યસ્થ બનવાની ઓફર કરી હતી, પરંતુ ભારતે ઇન્કાર કરી દીધો હતો.

ભારતે પાડોશી રાષ્ટ્ર પાકિસ્તાનના બાલાકોટ પર હુમલો કર્યો, ત્યારબાદ પકડાયેલા ભારતીય વાયુદળના પાઇલટ અભિનંદન વર્થમાનને મુક્ત કરાવવામાં મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવવાના અણસાર પણ ટ્રમ્પે તે સમયે આપ્યા હતા.

ચૂંટણી નજીક આવી રહી છે ત્યારે ટ્રમ્પ ફરી એક વખત એ પ્રકારની વાત કરે એવી શક્યતા છે.

'મૅક અમેરિકા ગ્રેટ અગેઇન' ટ્રમ્પનો મ... બાકીનો લેખ લખો:

બજ ડૉલરના ખર્ચે 24 ફાઇટર હેલિકૉપ્ટર ખરીદે તેવી પણ શક્યતા છે.

ભારતીય-અમેરિકન વોટ

ટ્રમ્પની આશાઓ તથા અનેક વિશ્લેષકોના દાવા છતાં ભારતીય મૂળના અમેરિકન કેટલા પ્રમાણમાં ટ્રમ્પની તરફેણમાં મતદાન કરશે તે અટકળનો વિષય છે.

એશિયન અમેરિકન લીગલ ડિફૅન્સ ઍન્ડ એજ્યુકેશન ફંડ નામની સંસ્થાના જણાવ્યા પ્રમાણે, મોટાભાગના ભારતીયો ડેમૉક્રેટ્સના વોટર તરીકે નોંધાયેલા છે અને વર્ષ 2016માં રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી દરમિયાન વિખ્યાત પત્રિકા 'ઇકૉનૉમિક ઍન્ડ પૉલિટિકલ વિકલી'ના રિપોર્ટ મુજબ 77 ટકાએ હિલેરી ક્લિન્ટનની તરફેણમાં વોટિંગ કર્યું હતું.

તાજેતરના વર્ષો દરમિયાન અમેરિકામાં રિપબ્લિકન હિંદુ કૉલિશન જેવી સંસ્થાઓનો વ્યાપ વધ્યો છે.

પ્રવાસી ભારતીયો માટે કામ કરતી સંસ્થા 'ઇન્ડિયાસ્પોરા'ના કાર્યકારી નિર્દેશક સંજીવ જોશીપુરાના કહેવા પ્રમાણે, "આ મુલાકાતથી ટ્રમ્પને રાજકીય રીતે કેટલો લાભ થશે, તે કહેવું મુશ્કેલ છે."

જોશીપુરાનું કહેવું છે કે બંને નેતા વચ્ચેની નિકટતાને મતદારો કઈ રીતે જુએ છે, તેના ઉપર સઘળો આધાર રહે છે.

એક વાત નિશ્ચિત છે કે મતદાન કરતી વખતે વોટરના મનમાં ક્યાંકને ક્યાંક તેમના વિશે ટ્રમ્પના નિવેદન, તેમના પગલાં, તથા અમેરિકાના વિઝાને મુશ્કેલ બનાવવા જેવા નિર્ણયો હશે.

ટ્રમ્પના નિર્ણયોને કારણે ભારત તથા અન્ય દેશોમાંથી અમેરિકા જતા પ્રોફેશન્લસને મોટી અસર થાય છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ના પાઠ ભણવા મળ્યા અને સ્વદેશ પરત આવવાની પ્રેરણા મળી, જેના સંસ્કાર મોહનદાસને તેમનાં માતાએ આપ્યા હતા.

શાકાહારી ભોજનનો આગ્રહ, શરાબના સેવન અને યૌન સંબંધથી દૂર રહીને મોહનદાસ પોતાનાં મૂળ ભણી પાછા ફરવા લાગ્યા હતા.

થિયોસૉફિકલ સોસાયટીની પ્રેરણાથી તેમણે વિશ્વબંધુત્વને પોતાનો સિદ્ધાંત બનાવ્યું હતું, જેમાં તમામ માનવો અને ધર્મોમાં શ્રદ્ધા ધરાવનારાઓને સમાન દરજ્જો આપવાનું સપનું સમાહિત હતું.

1893 - બેરિસ્ટર સાઉથ આફ્રિકા જવા રવાના

વકીલાતમાં ભારતમાં નિષ્ફળતા મળી, એક ગુજરાતી વેપારીનો મુકદ્દમો લડવા માટે આફ્રિ... બાકીનો લેખ લખો:

ી બન્યા.

પાછલાં અનેક વર્ષોના પોતાના સંઘર્ષની મદદથી મોહનદાસ ગાંધીએ 2,221 લોકોની સાથે નાતાલથી ટ્રાન્સવાલ સુધીની વિરોધ પદયાત્રાનો નિર્ણય કર્યો હતો, જેને તેમણે અંતિમ સવિનય અવજ્ઞા એવું નામ આપ્યું હતું.

એ પદયાત્રા દરમિયાન જ ગાંધીની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. તેમને નવ મહિનાના કારાવાસની સજા કરવામાં આવી હતી, પરંતુ તેમણે શરૂ કરેલી હડતાલનો વધુ ફેલાવો થયો હતો. એ પછી દક્ષિણ આફ્રિકાની અંગ્રેજ સરકારે ભારતીયો પર લાદવામાં આવેલો ટૅક્સ પાછો ખેંચવો પડ્યો હતો અને ગાંધીને જેલમાંથી મુક્ત કરવા પડ્યા હતા.

દક્ષિણ આફ્રિકામાં બ્રિટિશ શાસન સામેની ગાંધીની આ જીતનો ઇંગ્લૅન્ડનાં અખબારોએ જોરદાર પ્રચાર કર્યો હતો. એ સફળતા પછી ગાંધી આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઓળખાવા લાગ્યા હતા.

1915 - ભારત પાછા ફર્યા

દક્ષિણ આફ્રિકામાં પોતાના આંદોલનની સફળતા પછી મોહનદાસ ગાંધી એક વિજેતા સ્વરૂપે સ્વદેશ પાછા ફર્યા હતા. ભારત આવ્યા પછી મોહનદાસ ગાંધી અને કસ્તૂરબાએ રેલવેમાં થર્ડ ક્લાસના ડબ્બામાં ભારતભ્રમણનો નિર્ણય કર્યો હતો.

એ ભારતયાત્રા દરમિયાન ગાંધીએ પોતાના દેશની ગરીબી અને લોકોને નિહાળ્યા તેનો જોરદાર આઘાત લાગ્યો હતો. એ દરમિયાન અંગ્રેજ સરકારના કાળા કાયદા રોલેટ એક્ટના વિરોધની જાહેરાત ગાંધીએ કરી હતી.

એ કાયદા હેઠળ સરકારને એવો અધિકાર મળ્યો હતો કે તે કોઈ પણ નાગરિકને ચરમપંથી હોવાની શંકાના આધારે પકડીને જેલમાં ગોંધી શકે.

મોહનદાસ ગાંધીના કહેવાથી સમગ્ર દેશમાંથી હજ્જારો લોકો એ કાયદાના વિરોધમાં રસ્તા પર ઊતરી પડ્યા હતા. તમામ શહેરોમાં વિરોધ પ્રદર્શનો થયાં હતાં.

એ દરમિયાન અનેક સ્થળે હિંસા ભડકી ઊઠી હતી. અમૃતસરમાં જનરલ ડાયરે 20 હજારથી વધુ લોકોની ભીડ પર ગોળીબાર કરાવ્યો હતો. તેમાં 400થી વધુ લોકોનાં મોત થયાં હતાં અને 1,300થી વધુ લોકો ઘાયલ થયા હતા.

આ હત્યાકાંડ પછી ગાંધીને ખાતરી થઈ ગઈ હતી કે તેમણે ભારતની આઝાદીનું આંદોલન શરૂ કરવું જોઈએ.

1921 - ભારતની સ્વાધિનતા માટે સંઘર્ષ

પોતાની વધતી લોકપ્રિયતાને કારણે ગાંધી હવે ભારતીય રાષ્ટ્રીય કૉંગ્રેસના મોખરાના નેતા બની ગયા હતા. તેઓ બ્રિટનથી ભારતની આઝાદીના આંદોલનના અગ્રણી પણ બની ગયા હતા.

મહાત્મા ગાંધીએ સંઘર્ષ માટે ભારતીય રાષ્ટ્રીય કૉંગ્રેસને લોકપ્રિય પક્ષ બનાવી હતી. એ પહેલાં કૉંગ્રેસ શ્રીમંત ભારતીયોનું એક જૂથ માત્ર હતી.

ગાંધીએ ધાર્મિક સહિષ્ણુતા અને તમામ ધર્મોની આઝાદીના આધારે ભારત માટે સ્વાતંત્ર્ય માગ્યું હતું. ગાંધીની અહિંસક આંદોલનની અપીલને...


...ના સભ્ય હતા.

તેઓએ બીબીસીને કહ્યું, "મનેરાક ગામ પૈંગૉન્ગ સરોવરની ફિગર-4ની બીજી તરફ છે. ગામલોકો બહુ ભયમાં છે અને સીમા નજીક હોવાથી તેઓ ઘણી મુશ્કેલીઓનો સામનો કરી રહ્યા છે."

તેઓએ કહ્યું, "જીવજીવન પહેલાં જેવું છે, પરંતુ તેનાથી લોકોનાં જીવન પ્રભાવિત થયાં છે. પહેલાં કોરોના વાઇરસ, હવે ચીની આક્રમણ અને તેના પર કોઈ વાતચીત થઈ નથી. તેનાથી સ્થાનિક લોકોમાં ભય ફેલાયો છે. રોજનું કામકાજ ચાલી રહ્યું છે, પણ તેઓ માનસિક રીતે ડર અને બેચેનીમાં છે."

'પ્રાણીઓના ઘાસનાં મેદાન પર ચીને કબજો કર્યો'

ગલવાન ઘાટીમાં એલએસીની નજ... બાકીનો લેખ લખો:

ેત્રનાં ઘણાં ગામોમાં સંપર્કસાધન બહુ મોટી મુશ્કેલી છે. જોકે આ દૂરના ક્ષેત્રમાં કેટલાંક ગામોમાં બીએસએનએલ કામ કરે છે, જેની સેવા ગત એક અઠવાડિયાથી બંધ છે. આથી સ્થાનિક લોકોમાં ડર છે.

સોનમ આંગચુક કહે છે, "સીમાના વિસ્તારોમાં જ્યારે કોઈ સમસ્યા થાય ત્યારે સૌથી પહેલા સંચારનું સાધન કાપી નાખવામાં આવે છે, જે અમારી મોટી સમસ્યા છે. માત્ર અમારા વિસ્તારમાં બીએસએનએલ કામ કરે છે, જે છ વર્ષ પહેલાં જ શરૂ થયું છે."

સ્થાનિક કાઇન્સિલર તાશી યકઝી કહે છે, "પૂર્વ લદ્દાખમાં 12 મે રોજ ન્યોમા અને દુર્બુક બ્લૉકમાં સંચારસેવા બંધ કરી દીધી હતી. પછી આ મામલો પ્રશાસન પાસે લઈ જવાયો અને 15 મે બાદ તેને ફરીથી શરૂ કરવામાં આવી હતી. 3 જૂને ફરી બંધ કરાઈ અને આજ (7 જૂન) સુધી શરૂ કરાઈ નથી."

લદ્દાખનાં સરહદી ગામોમાં બહુ ઓછી મોબાઇલ સેવા પહોંચી છે. છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષોથી સરકારી બીએસએનએલ સેવા ઘણાં ગામોમાં મોબાઇલ સેવા આપી રહ્યું છે, પરંતુ દુનિયા સાથનો સંપર્ક નજીવો રહે છે.

પદ્મ કહે છે, "અમારી પાસે સંચારનું કોઈ સાધન નથી અને કંઈ હોય તો અમે કેવી રીતે સંપર્ક કરશું એ મોટો સવાલ છે. અમારે એક કૉલ કરવા માટે 70 કિમી દૂર કોરઝોક (સોમોરિરી) જવું પડે છે અને ક્યારેક-ક્યારેક તેનાથી પણ કામ થતું નથી."

તેઓએ કહ્યું, "ગત વર્ષ સુધી અમારી પાસે ડીએસપીટી (ડિજિટલ સેટેલાઇટ ફોન ટર્મિનલ્સ) હતું જે હવે બંધ થઈ ગયું છે. શિયાળામાં અમે સેટેલાઇટ ફોન વાપરતાં હતા, પણ મોંઘો હોવાને કારણે તેને બંધ કરી દીધો છે. આથી હવે કંઈ નથી."

ભારતીય સેનાને લોકો કેવી રીતે જુએ છે?

સ્થાનિક લોકો કહે છે કે જ્યારે પણ ક્ષેત્રમાં તણાવ થાય ત્યારે તેઓ ભારતીય સેનાના સમર્થનમાં આગળ આવે છે.

કોંચોક કહે છે, "1962ના ભારત-ચીન યુદ્ધમાં અમે ખાનાબદોશ બીજું માર્ગદર્શકબળ હતા."

સોનમ આંગચુક કહે છે, "આવી સ્થિતિમાં અમે સેનાની બધી રીતે મદદ કરી છે. અમે ઘાયલ જવાનોને લઈ જઈને રૅશન આપીને મદદ કરી હતી."

કોચોક કહે છે કે વર્તમાન તણાવ બાદ સ્થાનિક લોકો જરૂર પડ્યે ફરી ઊભા થશે.

તેઓ કહે છે, "અમારી સેના, ગામના સરપંચ અને મુખિયા સાથે બેઠક થઈ હતી. અમે સેનાને કહ્યું કે અમે તેમની મદદ માટે તૈયાર છીએ. પછી તે લોકોની હોય, વાહનોની હોય કે અન્ય કોઈ ચીજની."

લદ્દાખ જેવા વિસ્તારમાં સૈન્ય અભિયાન બહુ કઠિન છે. 14થી 18 હજારની ઊંચાઈ પર આ વિસ્તારમાં ઘણાં સ્થળોએ ગાડીઓ જઈ શકતી નથી, પરંતુ સ્થાનિકો ઘણી રીતે મદદ કરી શકે છે.

પરંતુ આ વખતે તેઓ બહુ ડરેલા છે, કેમ કે પ્રશાસન...


...ના હાથ પાછળથી બાંધી દેવામાં આવે છે. જો તેના પગમાં બેડી હોય તો તેને કાઢી નાખવામાં આવે છે.

પછી આવે છે એ પળ

પછી ગુનેગારને ફાંસીના માંચડા તરફ લઈ જવામાં આવે છે. એ સમયે ડેપ્યુટી સુપરિન્ટેન્ડેન્ટ, હેડ વૉર્ડન અને છ અન્ય વૉર્ડન તેમની સાથે હોય છે. બે વૉર્ડન પાછળ ચાલતા હોય છે, બે આગળ અને એક-એક બંને બાજુ ગુનેગારનાં બાવડાં પકડી રાખે છે.

ગુનેગારને ફાંસીસ્થળ સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે. એ સમયે સુપરિન્ટેન્ડેન્ટ, મૅજિસ્ટ્રેટ અને મેડિકલ ઑફિસર અગાઉથી જ હાજર હોય છે.

સુપરિન્ટેન્ડેન્ટ મૅજિસ્ટ્રેટને જણાવે છે કે તેઓએ ... બાકીનો લેખ લખો:

પર આધારિત છે. સુનીલ ગુપ્તા સામે આઠ ફાંસી થયેલી છે- રંગા-બિલ્લા, કરતાર સિંહ-ઉજાગર સિંહ, સતવંત સિંહ-કેહર સિંહ, મકબૂલ ભટ્ટ, અફઝલ ગુરુ.)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...નાં કપડાં ડાઉનલોડ કરી શકે છે.

તેમણે કહ્યું, "આ માત્ર એવા લોકો માટે જ છે જેઓ એ જાણવા માટે ઉત્સુક છે કે આખરે ડિજિટલ ડ્રેસ કેવો દેખાય છે. જ્યારથી એક પોશાક 9,500 ડૉલરમાં વેચાયો છે, ત્યારથી જ લોકો આ પોશાકને જાતે અજમાવવા માગે છે."

માર્કેટ રિસર્ચ કંપની એનડીપી ગ્રૂપના મુખ્ય રિટેલ વિશ્લેષક માર્શલ કોહેન ડિજિટલ ફૅશનના આ પરિવર્તનને એક 'અદ્ભુત ઘટના' ગણાવે છે. જોકે, તેઓ તેના લાંબાગાળાન પ્રભાવને લઈને હાલ આશ્વસ્ત જણાતા નથી.

તેમણે કહ્યું કે, "શું મને એ વાત પર વિશ્વાસ છે કે આ પરિવર્તન ખૂબ જ મોટું હશે અને હંમેશ... બાકીનો લેખ લખો:

રુચિથી ફૅશનજગતમાં વિશ્વાસ પેદા થાય છે કે ડિજિટલ કપડાં લાંબાગાળાનો પ્રભાવ ઉત્પન્ન કરશે.

લંડન કૉલેજ ઑફ ફૅશન ઇનોવેશન એજન્સીના પ્રમુખ મેથ્યુ ડ્રિંકવાટર જણાવે છે, "ડિજિટલ ફૅશન દરેક ફૅશન બિઝનેસનો એક મહત્ત્વપૂર્ણ ભાગ બની જશે."

તેમણે કહ્યું કે આ ચલણ સર્વસ્વ બદલી શકશે એવું નથી, પરંતુ તે હાલના ચલણનો એક મહત્ત્વપૂર્ણ ભાગ બની જશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...નાં પત્ની અનિતા કુમારસ્વામી અને પુત્ર સાથે મતદાન કર્યું હતું.

ડીએમકેના નેતા અને હાલ તામિલનાડુની તૂથુકોડી બેઠક પરનાં ઉમેદવાર કનિમોઝીએ મતદાન કર્યું હતું. બે દિવસ પહેલાં જ કનિમોઝીના નિવાસસ્થાન પર આઈટી વિભાગે દરોડા પાડ્યા હતા.

મતદાન કર્યા બાદ કનિમોઝીએ કહ્યું કે વિપક્ષમાં રહેલા લોકોને પરેશાન કરવામાં આવે છે, વિપક્ષના લોકોને નિશાન બનાવીને દરોડા પાડવામાં આવે છે. ભાજપે AIADMK પર સંપૂર્ણ રીતે પ્રભુત્વ મેળવી લીધું છે.

સાઉથની ફિલ્મોના સુપરસ્ટાર રજનીકાંતે ચેન્નઈ ખાતે મતદાન કર્યું હતું.

સંરક્ષણ મંત્રી... બાકીનો લેખ લખો:

ધ્યાને રાખતા આ બેઠક પર ચૂંટણી રદ કરી દેવામાં આવી છે.

આ પહેલાં 11 એપ્રિલના રોજ પ્રથમ તબક્કામાં 18 રાજ્યો અને બે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની 91 બેઠકો પર મતદાન થયું હતું.

કુલ સાત તબક્કામાં મતદાન

સાત તબક્કામાં દેશની કુલ 543 બેઠક ઉપર મતદાન યોજાશે. પહેલા તબક્કાનું મતદાન તા. 11મી એપ્રિલે યોજાયું હતું.

તા.23મી એપ્રિલે ત્રીજા તબક્કામાં ગુજરાતમાં મતદાન યોજાશે. તા. 23મી મેના દિવસે મતગણતરી થશે.

તા. 29 એપ્રિલ (ચોથો તબક્કો), છઠ્ઠી મે (પાંચમો તબક્કો), 12મી મે (છઠ્ઠો તબક્કો) અને તા. 19મી મે (સાતમો તબક્કો)ના મતદાન યોજાશે.

રાજ્ય અને બેઠક

મુખ્ય ઉમેદવારો

જુગલ ઓરમ, સદાનંદ ગૌડા અને પૌન રાધાકૃષ્ણન જેવા કેન્દ્રીય પ્રધાનો, પૂર્વ વડા પ્રધાન એચ. ડી. દેવેગૌડા, કૉંગ્રેસના નેતા વીરપ્પા મોઈલી અને રાજ બબ્બર, નૅશનલ કૉન્ફરન્સના વડા ફારુખ અબ્દુલ્લાહ, ભાજપના દયાનિધિ મારન, એ. રાજા તથા કનિમોઝીના ભાવિ ઈવીએમ (ઇલેક્ટ્રોનિક વોટિંગ મશીન)માં સીલ થઈ જશે.

આ વિશે વધુ વાંચો

ઓડિશા વિધાનસભા સંગ્રામ

ચૂંટણી પંચે નાણાં મળતાં વેલ્લોરની ચૂંટણી રદ કરી

ઓડિશામાં લોકસભાની પાંચ બેઠક ઉપરાંત 35 વિધાનસભા બેઠક ઉપર મતદાન યોજાશે.

મુખ્ય પ્રધાન નવીન પટનાયક ગંજમ જિલ્લાની હિંજલી અને બારગઢની બીજેપુર બેઠક ઉપરથી ચૂંટણી લડી રહ્યા છે.

અહીં લોકસભાની ચૂંટણી માટે 5 અને વિધાનસભાની ચૂંટણી માટે 25 મહિલા ઉમેદવાર મેદાનમાં છે.

તામિલનાડુમાં ભાજપ અને એઆઈએડીએમકે (ઑલ ઇંડિયા દ્રવિડ મુનેત્ર કઝગમ્)નું એનડીએ (નૅશનલ ડેમોક્રેટિક અલાયન્સ) છે. તેની સાથે PMK, DMK અને તામિલ મનિલા કૉંગ્રેસ પણ છે.

જેની સામે ડીએમકે (દ્રવિડ મુનેત્ર કઝગમ)ના નેતૃત્વમાં 'સૅક્યુલર પ્રૉગ્રેસિવ અલાયન્સ'નું ગઠન કર્યું છે, જેમાં કૉંગ્રેસ અને ડાબેરી પક્ષો ભાગીદાર છે.

એઆઈએડીમકેમાંથી અલગ થયેલ ટી. ટી. વી. દીનકરણની એએમએમકે અને અભિનેતા કમલ હસનની એમએનએમ ચૂંટણી જંગમાં છે.

ડીએમકેના કરૂણાનીધિ અને એઆઈએડીએમકેના જે. જયલલિતા વિના પ્રથમ વખત લોકસભાની ચૂંટણીઓ યોજાઈ રહી છે.

અલગઅલગ રેડ્સ દરમિયાન રાજ્યમાંથી રૂ. 284 કરોડની રોકડ તથા ઘરેણાં જપ્ત થયા છે. વેલ્લોરની બેઠક ઉપર ચૂંટણી રદ કરી દેવામાં આવી છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...નાં પત્ની કુંવરબહેનને બૌદ્ધ ધર્મ તથા ડો. બી.આર. આંબેડકરની વિચારધારાથી તાજેતરમાં વાકેફ કરવામાં આવ્યાં છે.

કુંવરબહેને કહ્યું હતું, "ડો. આંબેડકર દલિત તરીકે જન્મ્યા ન હોત તો આ દેશમાં દલિતો સાથે કૂતરા જેવો વ્યવહાર કરવામાં આવતો હોત તેવું હું માનું છું."

કુંવરબહેન હિન્દુ ધર્મનાં સજ્જડ ટેકેદાર હતાં. તેઓ 10 વર્ષથી દશામાની ભક્તિ કરતાં રહ્યાં છે અને દર વર્ષે દસ દિવસ ઉપવાસ કરે છે.

બાલુભાઈએ કહ્યું હતું, "મારાં પત્નીએ આખી જિંદગી દેવી-દેવતાઓની ભક્તિ કરી છે. તેમને રામાપીરમાં શ્રદ્ધા છે અને તેમણે ઉના આવતા દરે... બાકીનો લેખ લખો:

વી રીતે થાય છે તમારી ગટરો સાફ અને શું થાય છે તેમને સાફ કરતા લોકોના હાલ. અહીં જુઓ.

ઉના કાંડ પહેલાં પણ બાલુભાઈ સરવૈયા પાસે ગીર ઓલાદની ગૌરી નામની ગાય છે એ બહુ ઓછા લોકો જાણે છે.

ઉના કાંડના એક મહિના પહેલાં બાલુભાઈ સરવૈયાએ ગૌરીની દવા માટે 6,000થી વધુ રૂપિયા ખર્ચ્યા હતા.

બાલુભાઈએ કહ્યું હતું, "ગામ નજીક આવેલા મારા ભાઈના ખેતરમાં મેં ગૌરીને રાખી છે. ગૌરીએ હવે એક વાછરડાને જન્મ પણ આપ્યો છે."

બાલુભાઈના જણાવ્યા અનુસાર, તેમના ગાય માટેના પ્રેમની વ્યાખ્યા ધર્મ કરી શકે નહીં. બૌદ્ધ ધર્મ અંગીકાર કર્યા પછી પણ તેઓ ગૌરીને તેમની સાથે રાખવાના છે અને તેની સેવા કરવાના છે.

કોઈ દલિત ગાયને ક્યારેય નુકસાન કરી જ ન શકે, એવું જણાવતાં બાલુભાઈએ કહ્યું હતું, "મુખ્યધારાના લોકોએ નાણાંની ઓફર કર્યા છતાં અમે માંદી ગાયની ચામડી ઊતારવાનું કામ ક્યારેય કર્યું નથી."

ઉના કાંડ પછી શું થયું?

ઉના કાંડ સંબંધે 45 લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી, પણ એ પૈકીના માત્ર 11 લોકો જ જેલમાં છે. બાકીના જામીન પર છૂટી ગયા છે.

વડગામના અપક્ષ વિધાનસભ્ય અને દલિત નેતા જિજ્ઞેશ મેવાણીએ ગુજરાત વિધાનસભામાં પૂછેલા એક સવાલના જવાબમાં રાજ્ય સરકારે જણાવ્યું હતું કે ઉના અત્યાચાર કાંડનો ભોગ બનેલાઓને વિશેષ લાભનું કોઈ વચન આપવામાં આવ્યું નથી.

ઉના અત્યાચાર કાંડને પગલે દલિતોના ટેકામાં રાષ્ટ્રીય ચળવળ શરૂ થઈ હતી અને આ કાંડનો ભોગ બનેલા લોકોને ટેકો આપ્યા બાદ જિજ્ઞેશ મેવાણી ઘરેઘરમાં જાણીતા થયા હતા.

દલિત કર્મશીલ માર્ટિન મેક્વાન માને છે કે આ ઘટના સંબંધે દલિતોનો જ નહીં, અન્ય અનેક કોમ તરફથી ટેકો તથા સહાનુભૂતિ પણ મળ્યાં હતાં.

માર્ટિન મેક્વાને કહ્યું હતું, "આજના ભારતમાં દલિતોની વાસ્તવિક હાલતનું ભાન ઉના અત્યાચાર કાંડે દેશને કરાવ્યું હતું."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...નાં મોત થયાં અને 34 નાગરીકોનાં મોત થયાં હતાં.

વર્ષ 2016 દરમિયાન થયેલી અથડામણોમાં મરનાર માઓવાદીની સંખ્યા 133 હોવાનો દાવો છે. જ્યારે 36 સુરક્ષા કર્મચારી અને 38 નાગરીકોનો સમાવેશ થાય છે.

વર્ષ 2018માં સપ્ટેમ્બર મહિના સુધી 48 નાગરીકોનાં મોત થયાં હોવાનો અહેવાલ છે જે પાછલાં પાંચ વર્ષમાં સૌથી વધુ છે.

માઓવાદી હિંસાથી સૌથી વધારે પ્રભાવિત ક્ષેત્ર સુકમા છે.

આ વિસ્તારના ચિંતલનાર ગામના એક ગ્રામીણ ગોપાલે (અહીં નામ બદલ્યું છે) કહ્યું, "નોટબંધીએ માઓવાદીઓની કમર ભાંગી નાખી છે કે નહીં તે પ્રશ્ન નથી પરંતુ સરકાર ... બાકીનો લેખ લખો:

સાથે વાતચીત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.

આ પૈકીના કેટલાક જવાનોએ જમ્મુ-કાશ્મીર અને ભારતના પૂર્વોતર વિસ્તારમાં પણ ફરજ બજાવી છે.

તેમના મતે બસ્તરનું પોસ્ટિંગ સૌથી વધુ પડકારજનક છે.

કેટલાક લોકોનો મતે બસ્તરની સ્થિતિ યુદ્ધ જેવી છે, જ્યારે અર્ધ સૈનિકદળોની નિયુક્તિ શાંતિ સ્થાપવા માટે કરાઈ છે.

યુદ્ધ માટે સૈનિકોને જેટલી છૂટ મળે તેટલી છૂટ નક્સલવાદીઓનો પતો મેળવવા માટે અર્ધ સૈનિકદળોને આપવામાં આવતી નથી.

ફાઇલ તસવીર

'પોતાના લોકો' વિરુદ્ધ યુદ્ધ ન થઈ શકે તેથી બસ્તરમાં સેના ઉતારી શકાતી નથી.

આ સ્થિતિમાં ફરજ બજાવી રહેલા જવાનો સ્થાનિક ભાષા અને ભૌગોલિક સ્થિતિથી અજાણ હોવાના કારણે 'બલિનો બકરો' બને છે.

બસ્તરમાં નિયુક્ત સુરક્ષાદળોને બારુદની સુરંગો સામનો કરવો પડે છે.

દેશમાં અન્ય કોઈ વિસ્તારમાં કોઈ પણ સુરક્ષાદળોને આ પ્રકારની સ્થિતિનો સામનો કરવો પડતો નથી.

માઓવાદીઓની તાકાતનું કારણ શું છે?

માઓવાદીઓની ચૂંટણી બહિષ્કારની અપીલ

લોકો એ જ સવાલ પૂછી રહ્યા છે કે જો નોટબંધીની આટલી બધી અસર હતી તો હજી પણ માઓવાદીઓનો પ્રભાવ શા માટે આટલો છે?

જોકે, બસ્તર વિસ્તારના નારાયણપુર પોલીસના દાવા મુજબ, સુરક્ષાદળોના દબાણના લીધે એક જ દિવસમાં 62 સક્રિય માઓવાદીઓએ પ્રત્યાર્પણ કર્યું હતું.

સલવા જુડૂમનો હેતુ પણ નક્સલવાદનો ખાત્મો કરવાનો હતો. જોકે, સલવા જુડૂમ પોતે જ ખલાસ થઈ ગઈ.

વર્ષ 2013માં કૉંગ્રેસના સ્વર્ગીય નેતા મહેન્દ્ર કુમારે મને ઑન રેકર્ડ કહ્યું હતું," સરકારના વલણના લીધે નક્સલવાદ ક્યારેય સમાપ્ત નહીં થાય"

તેમની દીકરી તુલિકાએ પણ બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં સરકાર સામે આક્ષેપ મૂક્યો હતો.

તેમણે કહ્યું, "નક્સલ વિરોધી અભિયાનના નામે ખૂબ જ પૈસા આવે છે. અને તેમાં ખેંચતાણ થાય છે. એટલા માટે કોઈ ઈચ્છતું નથી કે આ સમસ્યાનું સમાધાન આવે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...નાં લોકો 'મુક્તિ'ના શ્વાસ લઈ શકતો નથી.

પોલીસની નજર સતત આ વિસ્તાર તથા અહીંના રહીશો પર રહે છે. પોલીસની 'જનરલ રેડ'એ આ વિસ્તારના લોકો અને બાળકો માટે સામાન્ય બાબત છે.

'...છારા હોવાને લીધે'

લાઇબ્રેરીથી થોડાં અંતરે રવીન્દ્ર છારાનું ઘર છે. એ રાતે પોલીસે રવીન્દ્રની પણ ધરપકડ કરી હતી.

ઘરની બહાર જ પુલાવ વેચી પેટિયું રળતા રવીન્દ્ર એ રાતને યાદ કરતા ધ્રૂજી જાય છે.

રવીન્દ્ર બીબીસીને જણાવે છે, ''હું ઘરમાં સૂતો હતો અને ઘરનો દરવાજો તોડી પોલીસ અંદર ઘૂસી ગઈ. મને વાળ પકડી ઉપાડ્યો અને પછાડ્યો. લાઇબ્રેરી સુધી ... બાકીનો લેખ લખો:

રૂ વેચવાનું શરૂ કરવું પડ્યું હતું.''

'છારા' કહીને નોકરીમાંથી કાઢી મૂકાયાં

સવિતાનો મોટો પુત્ર 12માં ધોરણમાં અભ્યાસ કરે છે અને આવતાં વર્ષે કોલેજમાં પ્રવેશશે.

એમનો પુત્ર જ્યાં નોકરી કરી રહ્યો છે, ત્યાં તાજેતરમાં જ બીજા કર્મચારીએ તેના વિરુદ્ધ 'છારા હોવાને કારણે નોકરીમાંથી કાઢી નાખવો જોઈએ' એવી ફરિયાદ કરી હતી.

એ વખતે સવિતાએ ફૂડ ચેઇનના આઉટલેટને પોતાના પુત્રનો વાંક જણાવવા અને નોકરીમાંથી કાઢી ના મુકવા વિનંતી કરતી અરજી લખી હતી. સવિતા નવ ધોરણ પાસ છે.

સવિતાએ પોતાની વ્યથા વ્યક્ત કરતા પૂછે છે, "છારા છીએ એટલે માણસ મટી જઈએ?"

માત્ર છારા હોવાને કારણે જ નોકરીમાંથી હાંકી કઢાયા હોય એવા દાખલાઓ શોધવા અહીં દૂર જવું નથી પડતું.

સવિતાનાં સાસુ અમરત(બદલાવેલું નામ) 71 વર્ષનાં છે અને તેઓ પણ દારૂનો વ્યવસાય કરે છે.

સાત ધોરણ પાસ અમરત જણાવે છે કે પચાસેક વર્ષ પહેલાં તેમને બુનિયાદી શાળામાં શિક્ષિકાની નોકરી મળી હતી, પણ બે દિવસ બાદ 'છારા' કહીને એમને નોકરીમાંથી કાઢી મૂકવામાં આવ્યાં હતાં.

એ ઘટના બાદ અમરત છારાએ દારૂ ઉતારવાનું શરૂ કરી દીધું હતું.

સવિતા ઉમેરે છે, ''દારૂનો ધંધો શોખથી નથી કરતા. અમને નોકરી આપો, અમે બધું જ છોડી દઈશું.''

ગુજરાત સરકારના 'સુરક્ષા સેતુ અભિયાન' અંતર્ગત છારાનગરની મહિલાઓને રોજગારી આપવાનો પ્રયાસ હાથ ધરાયો હતો.

જોકે, પગાર નહિવત્ હોવાને કારણે મહિલાઓ ફરીથી દારૂના વ્યવસાયમાં પરોવાઈ હોવાનું સવિતા જણાવે છે.

'કારણ કે અમે છારા છીએ.'

અવિનાશ છારાની પણ આ જ કહાણી છે. એ રાતે ઘરમાં ઊંઘેલા અવિનાશને પોલીસ ઉઠાવી ગઈ હતી એવું એમનું કહેવું છે.

છૂટક મજૂરી કરીને ગુજરાન ચલાવતા અવિનાશ ક્યારેય ગુનાહિત પ્રવૃતિમાં સાથે સંકળાયેલા ના હોવાનો દાવો કરે છે.

નિર્દોષ હોવા છતાં પોલીસ કેમ ઉઠાવી ગઈ એવું પૂછતા અવિનાશ એટલું જ જણાવે છે, ''કારણ કે અમે છારા છીએ.''

છારાનગરના દરેક ઘરની લગભગ આ જ ફરિયાદ છે, પણ છારાનગરમાં છેલ્લા 45 વર્ષથી કરિયાણાની દુકાન ચલાવતા લક્ષ્મણ સિંધી છારા સમુદાયને લઈને કંઈક અલગ મત ધરાવે છે.

લક્ષ્મણભાઈ કહે છે, ''છારાનગરમાં દારૂ વેચાય છે અને કેટલાક લોકો ગુનાહિત ઇતિહાસ પણ ધરાવે છે. એમ છતાં મને અહીં ક્યારેય મુશ્કેલી નથી પડી.''

''છારા વિશે જે વાયકાઓ વહે છે, એ બધી ખોટી જ છે એવું હું નથી કહેતો, પણ મારી દુકાનમાં હજુ સુધી ચોરી નથી થઈ.''

''એટલું જ નહીં, આટલા વર્ષો થયા મને એક પણ છારાનો ખરાબ અનુભવ નથી થયો.''

વાતચીતમાં લક્ષ્મણની...


...નાઇટ્સના કોઈ પાત્ર જેવા લાગતા હતા.

પ્રેસ ફોટોગ્રાફરોને આ પૂર્વના વિચિત્ર વેશધારીમાં રસ પડી ગયો અને તેમની ધડાધડ તસવીરો લેવા લાગ્યા હતા.

અહીં તેમણે આંખે પાટા બાંધીને બ્લૅકબોર્ડ પર જે પણ લખવામાં આવે તે વાંચી બતાવવાનો જાદુ કર્યો હતો. તે જાદુ જોકે નિરસ રહ્યો હતો.

તે પછી વધારે ખરાબ સમય આવ્યો. તેમણે બે અગ્રણી જાદુગરો પર ચિટિંગનો આરોપ લગાવ્યો.

Genii નામના મેગેઝીનના તંત્રી સેમ્યુઅલ પેટ્રિક સ્મિથ યાદ કરતાં કહે છે કે આ આક્ષેપોથી સૌ ચોંકી ગયા હતા.

"અમેરિકામાં આ રીતે કામ ચાલતું નહોતું. બે ભાગ પડી ગયા.... બાકીનો લેખ લખો:

ઊભો કરવામાં આવતો હતો. સરકસના હાથીઓને ભાડે રાખીને ઊભા રખાતા હતા.

દર્શકો આવે ત્યારે સૂંઢ ઊંચી કરીને આ હાથીઓ તેમનું સ્વાગત કરતા હતા. તેમનો કાર્યક્રમ બહુ સ્લીક હતો.

પાછળના પરદા અત્યંત બારિકાઇથી રંગેલા રહેતા અને વારંવાર તેઓ પોતાનાં વસ્ત્રો બદલતા રહેતા હતા.

આકર્ષક લાઇટિંગથી ઝગમગાટ થઈ જતો હતો. કુશળ સ્ટાફ ફટાફટ ખેલ પાર પાડતો હતો.

જોકે, તેમના કરિયરમાં સૌથી સનસનીખેજ વળાંક તેઓ પેનોરમા કાર્યક્રમમાં હાજર થયા ત્યારબાદ આવ્યો હતો.

તે વખતે ટીવી હજી નવું નવું હતું, પરંતુ તેનો લાભ કઈ રીતે લઈ શકાય તે તેઓ સમજી શક્યા હતા.

બીજા કોઈ જાદુગરે ટીવીના માધ્યમનો આટલો સારો ઉપયોગ ક્યારેય કર્યો નથી.

સ્ટેજની પાછળ જીવલેણ હાર્ટ અટૅક આવ્યો

પોતાની આગવી છટાને કારણે સરકાર બીજા જાદુગરો સામે છવાઈ જતા હતા. તેમના સ્ટેજ અને તેમની રજૂઆતો ભવ્ય રહેતી હતી.

તેઓ ભારતીય જાદુને આજ સુધીમાં ક્યારેય નહોતું મળ્યું તેટલા ઊંચા સ્થાને લઈ ગયા હતા. પૂર્વની પશ્ચાદ્ભૂમિમાં તેઓ પશ્ચિમની મૅજિકની ટ્રીક એવી રીતે રજૂ કરતા હતા કે તેમના હરિફો મોં વકાસી જતાં હતાં.

ડિસેમ્બર 1970માં તેમને ડૉક્ટરોએ પ્રવાસ કરવાની મનાઈ કરી હતી, કેમ કે તેમની તબિયત સારી નહોતી.

આમ છતાં સરકાર ચાર મહિનાના થકવી દેવાના પ્રવાસ માટે જાપાન પહોંચ્યા હતા. 6 જાન્યુઆરી 1971ના રોજ હોક્કાઇડો ટાપુ પર આવેલા શિબેત્સુ શહેરમાં તેમનો ઇન્દ્રજાલ શો હતો.

તેઓ પોતાના ખેલ દેખાડીને સ્ટેજની પાછળ ગયા કે તેમને જબરદસ્ત અને જીવલેણ હાર્ટ અટૅક આવી ગયો હતો.

સરકારને લગભગ સૌએ ભાવભરી શ્રદ્ધાંજલિ મળી હતી.

જાદુગરી વિશેના ઇતિહાસકાર ડેવિડ પ્રાઇસે નોંધ્યું છે તે પ્રમાણે ભારતને જ્યારે પશ્ચિમના મોટા નામો સામે ઊભો રહી શકે તેવો માસ્ટર દેશી જાદુગર જોઈતો હતો અને તે વખતે જ પી. સી. સરકારનું આગમન થયું હતું.

તેમના કારણે "ભારતીય જાદુને આગવી ઓળખ મળી હતી અને દુનિયાભરના જાદુગરોએ તેમના પ્રદાનનો સ્વીકાર કરવો પડ્યો હતો."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...નાક્રમને સમજવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો હતો."

જાણીતી તસવીર

એ બંદૂકધારીઓ જ્યાં સુધી સ્ટેશનની બહાર ન નીકળ્યા ત્યાં સુધી ડી'સૂઝાએ તેમનો પીછો કર્યો.

અંતે ટી-શર્ટ પહેરેલા, અને હાથમાં બંદૂક લઈને ઊભેલા કસાબની સ્પષ્ટ તસવીર મેળવવામાં ડી'સૂઝા સફળ થયા.

કોર્ટમાં જ્યારે આ કેસ ચાલ્યો ત્યારે આ તસવીર હુમલાના પુરાવા તરીકે રજૂ થઈ હતી.

આ તસવીરના મહત્ત્વને ધ્યાનમાં રાખતાં 'વર્લ્ડ પ્રેસ ફોટો કૉન્ટેસ્ટ'માં વર્ષ 2009માં તેને વિશેષ સન્માન અપાયું હતું.

હવે ફરીથી વાત હુમલાની. 27મી નવેમ્બર 2008ની સવારે પણ મુંબઈ પરનો હ... બાકીનો લેખ લખો:

રે પુણેની યરવડા જેલમાં કસાબને ફાંસીની સજા અપાઈ હતી.

ગોળીબાર અને ભય

જ્યારે મુંબઈના સ્ટેશન પર કસાબ અને તેના સાથી દ્વારા ગોળીબાર કરવામાં આવ્યો હતો, ત્યારે અને કસાબની ફાંસીના છ વર્ષ બાદ ડી' સૂઝા એક ક્ષણ માટે પણ ભયભીત થયા નહોતા.

જ્યારે તેમને પૂછ્યું કે ક્યારેય આ બાબતનો ડર લાગ્યો હતો કે નહીં?  ડી'સૂઝાએ જણાવ્યું હતું કે ક્યારેય તેઓ ડર્યા નહોતા.

"હું ક્યારેય ગભરાયો નહોતો. તમારી સામે આવી સ્થિતિ આવે તો તમે શું કરો?"

"ભાગો કે દોડો, કારણ કે માણસ તરીકે સૌ કોઈ પોતાની જાતને બચાવવા દોડે તે સ્વાભાવિક છે. ઘણા પત્રકારો હતા જે ઘટના સ્થળેથી ભાગી ગયા હતા."

શું ડી'સૂઝાના પરિવારને જાણ હતી કે તેઓ આ પ્રકારની ઘટનાના સાક્ષી હતા?

આ સવાલના જવાબમાં તેઓ હસતાં-હસતાં કહે છે, "મને જીવિત જોઈને તેઓ ખુશ હતા."

"મારાં પત્ની આખી રાત ચિંતામાં હતા. મારો ફોન બંધ હતો, જ્યારે હું તસવીર લઈ રહ્યો હતો, ત્યારે ખૂબ જ શાંતિ હતી."

"આ સ્થિતિમાં મારે ફોન બંધ રાખવો જરૂરી હતો."

"આ નિડરતા મારી અંદર વર્ષોના અનુભવથી આવી છે."

ગુજરાતનીએ તસવીર

ડી'સૂઝાએ ક્લિક કરેલી આ તસવીર ગોધરાકાંડના તોફાનોની આઇકનિક તસવીર બની હતી

ડી'સૂઝા કહે છે, "મેં અનેકવાર ધમાલો અને તોફાનોની વચ્ચે કામ કર્યું હતું. તેના અનુભવથી મારી અંદર આ નિડરતા આવી છે."

તેઓ ઉમેરે છે, "મારું પ્રથમ ઍસાઇન્મૅન્ટ તોફાનોનું જ હતું. મને નાગરીપાડા મોકલવામાં આવ્યો હતો."

"મેં પોલીસ પર છૂરાબાજી થતી જોઈ હતી. તે દિવસથી આ પ્રકારની ધમાલો વચ્ચે કામ કરવાની મને આદત પડી ગઈ હતી."

વર્ષ 2002માં ગોધરાકાંડ બાદ ગુજરાતમાં રમખાણો ફાટી નીકળ્યા હતા ત્યારે ડી'સૂઝા એએફપી (એજન્સી ફ્રાન્સ પ્રેસ) ન્યૂઝ એજન્સી માટે કામ કરતા હતા.

તેમણે ગુજરાતના રમખાણો વખતે એક તસવીર ક્લિક કરી હતી, તે જ તસવીર ગુજરાત રમખાણોની આઇકૉનીક તસવીર બની ગઈ હતી.

એ તસવીર વિશે ડી'સૂઝાએ જણાવ્યું, "મેં 300 એમએમ લૅન્સથી એ તસવીર ક્લિક કરી હતી."

"હું એ વ્યક્તિથી ઘણો દૂર હતો.એ વિશાળ ટોળું બેકાબૂ બન્યું હતું. તેઓ કોઈ જગ્યાએ હુમલો કરવા જવાની તૈયારીમાં હતા."

"મેં ત્યારે એ તસવીર ક્લિક કરી હતી. જોકે, લોકોએ મારા પર આક્ષેપ કર્યો હતો કે મેં એ વ્યક્તિને ઊભો રાખીને તસવીર ક્લિક કરાવી છે."

યુવા ફોટોગ્રાફર્સને સલાહ

મુંબઈમાં ચરમપંથીઓ અને સુરક્ષાદળો વચ્ચે 60 કલાક અથડામણ ચાલી હતી

 "હું પત્રકાર પરિષદમાં પણ કોઈની અગાઉથી નક્કી કરેલી તસવીરો ક્લિક કરતો નહોતો."

યોગ્ય સમયે યોગ્ય સ્થળે...


...નાના કારણે આ દિશામાં થઈ રહેલી પ્રગતિમાં અવરોધ ઊભો થઈ શકે છે.

મકસૂદના કહેવા પ્રમાણે, "દુનિયાભરમાં બાળવિવાહને ઘટાડવામાં સફળતા મળી રહી હતી. તે નાબૂદ થાય એમ તો ન હતી. પરંતુ અમે યોગ્ય દિશામાં આગળ વધી રહ્યા હતા. પરંતુ કોવિડને કારણે અમારી ગાડી પાટા ઉપરથી ઉતરી ગઈ છે. આ મહામારીને કારણે દુનિયાભરમાં સગીર ઉંમરની છોકરીઓનાં જીવનને અસર થઈ છે."

જોકે આ રિપોર્ટમાં અમુક સકારાત્મક બાબતો પણ બહાર આવી છે. જેમ કે, ધરાતલ ઉપર સક્રિયતા દાખવવામાં આવે તો બાળવિવાહને અટકાવવામાં સફળતા મળી શકે તેમ છે.

આ તો દુનિયાભરમાં બાળવિવ... બાકીનો લેખ લખો:

રીતે ગરીબીને ઘટાડવાની શક્યતા વધી જાય છે."

મોડા લગ્નમાં આર્થિક મદદ

સવિતા કહે છે કે તેમની ઉંમર 16-17 વર્ષ છે. 16 કે 17 એ ચોક્કસપણે જણાવી શકે તેમ નથી. જોકે ઓળખપત્ર ઉપર તેમની ઉંમર 14 વર્ષ લખેલી છે. સવિતાના મતે તે ઉંમર ખોટી છે.

સવિતા ઉત્તર પ્રદેશમાં માતા-પિતા, ચાર બહેન તથા બે ભાઈ સાથે રહે છે. સવિતા ક્યારેય સ્કૂલે નથી ગયાં. તેમણે લખતા-વાંચતા નથી આવડતું.

લૉકડાઉન દરમિયાન તેમનાં પરિવારને વધારાનું અનાજ મળ્યું હતું, છતાં તેમનાં ઉપર લગ્ન કરવા માટેનું દબાણ વધી રહ્યું છે.

સવિતાનાં બહેનનું લગ્ન નાની ઉંમરે કરી દેવામાં આવ્યું હતું. સવિતાએ એ બધું જોયું છે, પરંતુ તેઓ લગ્નને માટે તૈયાર નથી.

સ્થાનિક અધિકારીઓની મદદથી થોડાં અઠવાડિયાં પહેલાં જ તેમનું લગ્ન અટકાવવામાં આવ્યું હતું. હાલ સવિતા થોડી રાહત અનુભવે છે.

તેમને ડાયરેક્ટ કૅશ ટ્રાન્સફર સ્કિમનો લાભ આપવામાં આવ્યો છે. આ યોજના મુજબ, જો તેઓ 18 વર્ષ સુધી લગ્ન ન કરે તો તેમને આર્થિક મદદ મળતી રહેશે.

મહામારી પછી...

સવિતા

યુનિસેફના નાનકાલી મકસૂદના કહેવા પ્રમાણે, કોરોનાની મહામારી દરમિયાન બાળવિવાહનું ચલણ વધ્યું છે. તેના ઉપર નિયંત્રણ લાદવા માટે મુખ્યત્વે ત્રણ બાબત ઉપર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાની જરૂર છે.

તેમા કહેવા પ્રમાણે, "સૌપ્રથમ તો છોકરીઓ અગાઉની જેમ જ સુરક્ષિત રીતે સ્કૂલે જઈ શકે તેવી વ્યવસ્થા કરવી રહી. શાળામાં તેમને વિશિષ્ટ કૌશલ કે હુન્નર શીખવવાની તક આપવી રહી."

"આ સિવાય ગરીબ પરિવારો ઉપર કોરોનાની કેવી અસર થઈ છે, તેની તપાસ કરવી રહી. આપણે તેમની મદદ કરવી રહી. જો આમ કરીશું તો તેઓ છોકરીઓને પરણાવી દઈને આર્થિકસંકટનું સમાધાન કાઢવાનો પ્રયાસ નહીં કરે."

યુનિસેફના વરિષ્ઠ સલાહકારના કહેવા પ્રમાણે, નાની ઉંમરે લગ્ન થાય એટલે નાની ઉંમરે ગર્ભવતી થવાની શક્યતા વધી જાય છે. આથી તેઓ ત્રીજી મહત્ત્વપૂર્ણ બાબત જણાવતાં કહે છે:

"આથી જરૂરી છે કે છોકરીઓ માટે જાતીય તથા પ્રજનન આરોગ્યસંબંધિત સેવાઓને બહાલ કરવામાં આવે, જેથી કરીને છોકરીઓ પાસે યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરવા સંબંધિત માહિતી હોય અને તેમાં મદદ પણ મળે."

'મેં મારી બહેનને બચાવી'

ઉત્તર બાંગ્લાદેશના કાલમાકાંડામાં સ્થાનિક ટીનઍજ ઍજ્કયુકેશન ક્લબ સાથે મળીને મિનારા પોતાનાં સમાજમાં બાળવિવાહને અટકાવવા માટેનું અભિયાન ચલાવે છે.

18 વર્ષનાં મિનારા જ્યારે ટ્રેનિંગ લેવા માટે પહોંચ્યાં, ત્યારે તેમણે કલ્પના પણ નહીં કરી હોય કે એક દિવસ આ તાલીમ તેમની નાની બહેન રીતાને બચાવવામાં મદદ...


...નાના કેસોમાં આટલા વધારાની સંભાવનાને નજરે રાખી દૂરંદેશી વાપરી તેનું ઉત્પાદન ચાલુ રાખવાનો નિર્ણય લીધો નહોતો. જે કારણે હાલ કોરોનાના ઇલાજમાં ઉપયોગી ઇન્જેક્શનની ગુજરાત સહિત ઘણાં રાજ્યોમાં અછત સર્જાઈ છે.

ગુજરાતમાં આ દવા મેળવવા રાજ્યના સુદૂર વિસ્તારોમાંથી લોકો અમદાવાદ પહોંચી રહ્યા હતા. જ્યાં તેઓ ખાનગી હૉસ્પિટલ બહાર આ ઇન્જેક્શન મેળવવા માટે લાંબી લાંબી કતારોમાં ઊભા રહેવા મજબૂર બન્યા હતા.

આ સાથે જ રાજ્યમાં રેમડેસિવિર અને ટોસિલિઝુમેબ ઇન્જેક્શનની કાળાબજારી થઈ રહી હોવાની વ્યાપક ફરિયાદો સામે આવી હતી.

ડૉ.... બાકીનો લેખ લખો:

ગ અંગે અંદાજ કાઢી તેને અનુરૂપ ઉત્પાદન કરે છે, જેથી ભવિષ્યમાં આ વસ્તુ કે સેવાની બિનજરૂરી અછત ન સર્જાય. પરંતુ આવી વ્યવસ્થા ઓક્સિજનના ઉત્પાદનમાં જોવા મળી નથી.

આ સિવાય રાજ્યમાં ઊભી કરાયેલી ઓક્સિજનનો પુરવઠો પૂરો પાડવાની વ્યવસ્થા કાયમી હોય તેવું જણાતું નથી, આ વ્યવસ્થા કામચલાઉ હોવાની વધુ શક્યતા છે. જે ક્યારેય કાર્યક્ષમપણે કામ ન કરી શકે.

તેઓ આ રાજ્યમાં મેડિકલ અને સર્જિકલ સપ્લાય માટે રચાયેલ વિભાગમાં થયેલી નિમણૂકો અંગે પણ પ્રશ્ન ઉઠાવે છે.

તેઓ કહે છે, "સરકાર દ્વારા મેડિકલ અને સર્જિકલ સાધનોના સપ્લાય માટે કરાયેલ વ્યવસ્થામાં મોટા ભાગના સભ્યો કાં તો ડૉક્ટરો છે કાં તો સનદી અધિકારીઓ છે."

"આ સમિતિમાં સપ્લાયચેઇનના નિષ્ણાતોને સમાવવાની જરૂર હતી. જેથી તેને લગતા અવરોધો અને મુશ્કેલીઓને ઓળખી દૂર કરવાનું શક્ય બન્યું હોત."

આગાહી માટેના તંત્રનો અભાવ

ગુજરાતમાં હાલ રેમડેસિવિર ઇન્જેક્શનની ભારે અછત સર્જાઈ હોવાની ફરિયાદો સામે આવી છે

ડૉ. માવળંકરના મતે ગુજરાતમાં કોરોનાના કેસોમાં થયેલા વધારા માટે 'ભવિષ્યમાં જરૂર પડનાર વસ્તુઓ અને સેવાઓની માગની આગાહી માટે કોઈ વ્યસ્થિત તંત્ર ન હોવાની' વાતને કારણભૂત માને છે.

તેઓ કહે છે, "આપણે ત્યાં ભવિષ્યની પરિસ્થિતિનો વરતારો કાઢીને અપેક્ષિત માગ મુજબ ઉત્પાદન સુનિશ્ચિત કરવાની અવ્યવસ્થા નથી."

"જે કારણે બીજી લહેરમાં અપેક્ષિત કેસોની સંખ્યા અંગે અંદાજ ન કાઢી શકાયો, જેથી પરિસ્થિતિ આટલી બધી ગંભીર બની ગઈ."

ડૉ. માવળંકર માને છે, "રાજ્યમાં જ્યારે કોરોનાના કેસોમાં ઘટાડો થયો ત્યારે પરિસ્થિતિ હાથમાંથી ફરી નીકળી ન જાય તે માટે સોશિયલ મૉનિટરિંગની વ્યવસ્થા વિકસાવવાની જરૂર હતી."

"જેથી જે વિસ્તારોમાં નિયમોનું પાલન નથી થતું કે જ્યાં વધુ કેસો સામે આવી રહ્યા છે ત્યાં સમયસર પગલાં ભરી શકાય. પરંતુ આવી કોઈ વ્યવસ્થા આપણે કરી નહીં."

ટેસ્ટિંગ અને ટ્રૅસિંગની પ્રક્રિયા મંદ પડતાં ગુજરાતમાં કોરોના વકર્યો?

કોરોના વાઇરસના નવા કેસો ઘટતાં ગુજરાતમાં મંદ પડી ગઈ હતી ટેસ્ટિંગની પ્રક્રિયા

ડૉ. દિલીપ માવળંકર એ વાત સાથે સંમત થાય છે કે ગુજરાતમાં ફેબ્રુઆરીની માસ પહેલાં કોરોનાના કેસોની સંખ્યા ઓછી થતાં ઘણી જગ્યાએથી કોરોનાની ટેસ્ટિંગ માટે શરૂ કરાયેલી વ્યવસ્થા બંધ કરી દેવાઈ, જે ચાલુ રાખવાની જરૂર હતી.

તેઓ કહે છે, "કોરોનાના નવા કેસો આવવાનું ઘટ્યું તે કારણે ટેસ્ટિંગ ડોમ હઠાવી લેવાની જરૂરિયાત નહોતી. આ પ્રક્રિયા હજુ ચાલુ રાખવાની જરૂર હતી."

અમદાવાદ મેડિકલ...


...નામાંકિત વકીલ હતા

1966માં ભારત આવ્યા પછી ભાઈચંદ પટેલ મુંબઈના વિખ્યાત વકીલ રજની પટેલના આસિસ્ટન્ટ બન્યા હતા.

એ સમયે રજની પટેલ માર્કસવાદી હતા. પછી તેઓ કોંગ્રેસના સભ્ય બન્યા હતા અને ઈન્દિરા ગાંધીએ તેમની નિમણૂંક મુંબઈ કૉંગ્રેસ સમિતિના અધ્યક્ષ તરીકે કરી હતી.

ભાઈચંદ પટેલ કહે છે કે "એ સમયે રજની પટેલને મુંબઈના દાદા કહેવામાં આવતા હતા. તેઓ મહારાષ્ટ્રના મુખ્ય પ્રધાન કરતાં પણ વધુ શક્તિશાળી હતા. તેઓ વિખ્યાત અને કાબેલ વકીલ હતા. હું ફિજીથી આવ્યો હતો. તેમને બિલકુલ જાણતો ન હતો. હું રજની પટેલને ઓળખતી એક વ્યક્... બાકીનો લેખ લખો:

હતા અને મને તેમાં બોલાવતા હતા. તેઓ 'પ્લે બૉય' સામયિકનો દરેક અંક વાંચતા હતા. એ સમય ભારતમાં 'પ્લે બૉય' પર પ્રતિબંધ હતો."

રાહુલ સિંહ સાથેની દોસ્તી

લંડનમાં અભ્યાસ દરમિયાન ભાઈચંદ પટેલની મુલાકાત ખુશવંત સિંહના દીકરા રાહુલ સિંહ સાથે થઈ હતી. એ દોસ્તી આજે પણ મજબૂત છે.

મુંબઈમાં એ બન્ને 'નાઈન અવર્સ ટુ રામા'ની હીરોઈન ડાયના બેકરને ડેટ કરતા હતા. તેઓ તાજ હોટેલની એક રેસ્ટોરામાં બેઠા હતા ત્યારે ભાઈચંદ બાથરૂમ ગયા હતા. તેઓ ટેબલ પર પાછા આવ્યા ત્યારે રાહુલ સિંહ ડાયના બેકરને પોતાની મોટરસાયકલ પર બેસાડીને છૂ થઈ ગયા હતા.

રાહુલ સિંહને એ ઘટના આજે પણ યાદ છે.

તેઓ કહે છે કે "ડાયના બેકર મશહૂર અભિનેત્રી હતાં અને મુંબઈ આવ્યાં હતાં. ભાઈચંદે તેમને તાજ હોટેલની 'સી લાઉન્જ' રેસ્ટોરાંમાં બોલાવ્યાં હતાં. તેમની સાથે હું પણ ગયો હતો. ભાઈચંદનો પ્લાન ડાયનાને મુંબઈમાં ફેરવવાનો અને મોકો મળે તો બીજું કઈંક પણ કરવાનો હતો."

"એ જમાનામાં મારી પાસે રૉયલ ઍનફિલ્ડ મોટર સાયકલ હતી. ભાઈચંદ બાથરૂમ ગયા તો ડાયનાએ મને કહ્યું કે તેઓ ભાઈચંદ સાથે જવા ઈચ્છતાં નથી. તેમણે મને કહ્યું કે તમે મને મુંબઈમાં ફરવા શા માટે નથી લઈ જતા? એ પછી અમે બન્ને મોટર સાયકલ પર સવાર થઈને ત્યાંથી નીકળી ગયા હતા."

ખુશવંત સિંહનો ઊંઘવાનો સમય

ભાઈચંદ પટેલ અને રાહુલ સિંહની દોસ્તી આજે પણ મજબૂત છે.

રાહુલ સિંહ મારફતે ભાઈચંદની મુલાકાત ખુશવંત સિંહ સાથે થઈ હતી. તેઓ ખુશવંત સિંહના આજીવન ચાહક રહ્યા છે.

ખુશવંત સિંહનો એક સિદ્ધાંત હતો. તેઓ લોકોને બરાબર સાત વાગ્યે ડ્રિન્ક્સ પર બોલાવતા હતા અને આઠ વાગ્યે ભોજન પિરસતા હતા અને બરાબર નવ વાગ્યે ઉંઘવા જતા રહેતા હતા.

સમય ખતમ થઈ ગયા બાદ એક વખત તેમણે રાષ્ટ્રપતિ જ્ઞાની ઝૈલસિંહને પણ રવાના થવા કહી દીધું હતું.

રાહુલ સિંહના પચાસમા જન્મદિવસે આપવામાં આવેલી પાર્ટીમાં ભાઈચંદ પટેલ હાજર હતા. એ પાર્ટીમાં રાહુલ સિંહે રાજીવ ગાંધીને પણ બોલાવ્યા હતા.

એ પ્રસંગને યાદ કરતાં રાહુલ સિંહ કહે છે કે "રાજીવ ગાંધી અમારે ત્યાં ડીનર માટે આવ્યા હતા અને દોઢ કલાક રોકાયા હતા. મારા પિતા ખુશવંત સિંહે રાજીવ ગાંધીને કહ્યું હતું કે અમારા માટે આ બહુ ભાવનાત્મક ક્ષણ છે. જે ઘરમાં તમારા મમ્મી અને નાના ભાઈ આવ્યા હતા એ ઘરમાં તમારાં પગલાં પણ પડી ગયાં. જોકે, હું તમારી સાથે વધુ સમય બેસી નહી શકું, કારણ કે મારા ઉંઘવાનો સમય થઈ ગયો છે. એ ઘટનાના છ મહિના પછી રાજીવ ગાંથી એક બૉમ્બ વિસ્ફોટમાં મૃત્યુ પામ્યા...


...નામે તેમને લાઇનમાં ઊભા રાખી દેવાની નફ્ફટાઈ જેમ વિના વિરોધે ચાલવા લાગી, તેમ મોદી-શાહ જુગલબંદીના આત્મવિશ્વાસમાં તોતિંગ વધારો થતો ગયો.

સરકારી માધ્યમો થકી મનની સુફિયાણી, એકતરફી વાતો ને બીજી તરફ ઉત્તરદાયિત્વના નામે મીંડું - આ છાપ પણ લોકોનાં મનમાં ધીમે-ધીમે ઊતરી હોવી જોઈએ.

તેમ છતાં, નરેન્દ્ર મોદી જે કરે તેનું આંખ મીંચીને સમર્થન કરનારા, તે બોલીને ફરી જાય, તો તેને પણ મહાન વ્યૂહરચના ગણાવનારા, દાંડાઈને બહાદુરી ને જૂઠાણાને સ્માર્ટનેસ ગણતા લોકો ઘણા છે.

એટલે, CAA વિરુદ્ધ પ્રદર્શનોમાં લાખોની સંખ્યામાં લોકો... બાકીનો લેખ લખો:

વવા રસ્તા પર આવવું પડ્યું છે અને અત્યાર સુધી સવાલ પૂછવા માટે નહીં જાણીતા લોકો હવે જવાબ માગતા થયા છે.

વર્તમાન સરકાર માટે તે કદાચ અનિચ્છનીય હશે, પણ મુક્ત અને ન્યાયી લોકશાહી માટે તે બહુ આવકાર્ય છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...નાર તમામ લોકો માટે ‘સોજીનો હલવો’ પણ બને છે. આ બજેટની પ્રિન્ટિંગ પ્રેસમાં છાપકામ પહેલાં ભજવાતી પરંપરા છે.

પરંતુ કોરોના મહામારીને કારણે આ બજેટ સત્રમાં આવું નહીં થાય. સંસદના સચિવાલયના સૂત્રોનું કહેવું છે કે છાપકામ એટલા માટે પણ સંભવ નહોતું, કારણ કે આ કામમાં લાગતા અધિકારીઓને દસ દિવસ સુધી ‘ક્વૉરેન્ટિન’ કરવું પણ અસંભવ થઈ ગયું હતું.

ગત વર્ષે બજેટ રજૂ કરતી વખતે નિર્મલા સીતારમણે નાણામંત્રી દ્વારા ગૃહમાં બ્રીફકેસ લઈ જવાની પરંપરા પણ ખતમ કરી દીધી હતી અને તેઓ તેના સ્થાને ‘વહી-ખાતું’ લઈને ગયાં હતાં.

પહેલાં ... બાકીનો લેખ લખો:

ત’ કરવાનું કામ કર્યું છે.

તેઓ કહે છે કે મૉનસૂન સત્રથી પ્રશ્નકાળ દૂર હઠાવવો અને પછી શિયાળુ સત્રને સંપૂર્ણપણે ખતમ કરવું એ લોકતંત્રમાં એક અભૂતપૂર્વ પગલું જ હતું.

તેમનું કહેવું હતું, “ભારતીય જનતા પાર્ટીના નેતા કોરોનાકાળમાં મોટી મોટી રેલીઓ યોજી રહ્યા છે. હજારોની ભીડ એકઠી કરી રહ્યા છે. પરંતુ મહામારીનું કારણ આગળ ધરી સંસદ નથી ચલાવતા. પ્રશ્નકાળ સ્થગિત થવો એ પણ લોકતંત્રની પરંપરા પર હુમલો છે.”

જ્યાં સુધી ખેડૂત આંદોલનની વા છે, તો આ વખત ગૃહમાં ભારતીય જનતા પાર્ટીને NDAમાં પોતાના સહયોગી રાજકીય દળોના વિરોધનો સામનો કરવો પડી શકે છે.

અકાલી દળ તેમાં સૌથી પ્રમુખ છે. અન્ય દળો પણ કૃષિકાયદા અને ખેડૂતઆંદોલનને લઈને સરકારને ઘેરવાની વાત કરી રહ્યાં છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...નારાનો નજારો જોયો. જાપાનીઝ સૈનિકો ચીનની બટાલિયનને પકડી લાવ્યા હતા. જાપાનીઝ અધિકારીઓ સ્મૉકિંગ કરી રહ્યા હતા અને અંદરોઅંદર વાતચીત કરી રહ્યા હતા."

"તેમને 15-15ની ટુકડીમાં લાવવામાં આવતા હતા અને મશીનગનની ગોળીથી ઠાર મરાતા."

લગભગ 10 મિનિટના ગાળામાં 200 શખ્સોને વીંધી દેવાયા હતા. જાપાનની સેનાના દર્શકો તેને વધાવી રહ્યા હતા.

તેમણે લખ્યું કે "નાનજિંગમાં થયેલા દુષ્કર્મ એ આધુનિક સમયના સૌથી મોટા અત્યાચાર છે."

અત્યાચારની યાદો

ખ્રિસ્તી મિશનર જૉન મૅગી એ સમયે જાપાનમાં હતા.

તેમણે લખ્યું, "જાપાનના સૈનિકો માત્... બાકીનો લેખ લખો:

જૉન જર્મની પરત ફર્યા, પરંતુ તેના પ્રદર્શન ઉપર તત્કાલીન નાઝી સરકારે પ્રતિબંધ મૂકી દીધો.

જૉનના કહેવા પ્રમાણે, ઇન્ટરનેશનલ સેફ્ટી ઝોનમાં પણ દુષ્કર્મ તથા અન્ય અત્યાચાર થયા હતા.

અત્યાચાર : સ્વીકાર અને અસ્વીકાર

શાંઘાઈમાં બીજા વિશ્વયુદ્ધમાં અમેરિકા અને સાથીપક્ષોના વિજયની ઉજવણી કરી રહેલા ચાઇનિઝ નાગરિક

બીજા વિશ્વયુદ્ધ બાદ જાપાનીઝ સૈનિક અઝુમા શિરોએ આવા જ એક ઘટનાક્રમને યાદ કરતા કહ્યું, "37 વૃદ્ધ સ્ત્રી-પુરુ અને બાળક હતાં. એક મહિલાએ જમણા હાથમાં બાળકને તેડ્યું હતું અને ડાબા હાથમાં પણ એક બાળક હતું."

"બટાટામાં સીક ભરાવીએ તેવી રીતે અમે તેમની છૂરા મારીને હત્યા કરી નાખી. એ સમયે મેં વિચાર કર્યો કે મને ઘર છોડ્યાને એક જ મહિનો થયો હતો.......અને 30 દિવસ બાદ હું કોઈ પણ જાતના ખેદ વિના લોકોની હત્યા કરવા લાગ્યો હતો."

જાપાનના પૂર્વ ન્યાય પ્રધાન શિગતો નાગનો આ પ્રકારનો હત્યાકાંડ થયો હોવાની વાતને નકારતા રહ્યા છે. તેમનું કહેવું છે કે ચીને આ વાત ઉપજાવી કાઢી છે.

ટોકિયો યુનિવર્સિટીમાં ઇતિહાસના પ્રોફેસર નોબુકાત્સુ ફુજીઑકાએ બી.બી.સી.ને જણાવ્યું :

જાપાનનો રાષ્ટ્રધ્વજ સળગાવી રહેલા ચાઇનિઝ દેખાવકારો

"એ યુદ્ધમેદાન હતું, જેમાં અમુક લોકોની હત્યા થઈ હતી, પરંતુ યોજનાબદ્ધ રીતે હત્યાકાંડ કે દુષ્કર્મ થયાં નહોતાં."

"ચીનની સરકારે કેટલાંક અભિનેતા અને અભિનેત્રીઓને અત્યાચારપીડિત તરીકેનો અભિનય કરવા રોક્યાં હતાં. ત્યારબાદ અમુક જાપાનીઝ પત્રકારોને એમના વિશે લખવા માટે આમંત્રિત કર્યા."

"ચીન દ્વારા હત્યાકાંડના પુરાવા તરીકે જે તસવીરોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, તે પણ ઉપજાવી કાઢેલ છે, કારણ કે માથું કપાયેલી લાશને જાપાની સેનાના અત્યાચાર તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે, તેનો જ ઉપયોગ ક્યૉમિનતાંગ સરકાર દ્વારા સામ્યવાદીઓ ઉપરના અત્યાચાર તરીકે રજૂ કરવામાં આવે છે."

ઑગસ્ટ-1945માં હિરોશિમા અને નાગાસાકી ઉપર હુમલા સામે જાપાન ટકી ન શક્યું અને સેનાએ આત્મસમર્પણ કરી દીધું અને બીજા વિશ્વયુદ્ધનો અંત આવ્યો.

ચીનના જાપાન સાથેનાં આઠ વર્ષના સંઘર્ષનો અંત આવ્યો.

1946માં ફરી એક વખત ચીનમાં ગૃહયુદ્ધ ફાટી નીકળ્યું અને માઓના નેતૃત્વમાં સામ્યવાદીઓએ ચીનની સરકારને ઉથલાવી દીધી. ઑક્ટોબર-1949ના નવી રાજધાની બીજિંગ ખાતે પીપલ્સ રિપબ્લિક ઑફ ચાઇનાની સ્થાપના કરવામાં આવી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...નાલ કામરા પોલિટિકલ એજન્ડા ધરાવે છે.”

તેમણે સંભાવના વ્યક્ત કરતા કહ્યું, “રાષ્ટ્રવાદી લોકો વંદેમાતરમનો નારો લગાડે છે. તો આ પ્રકારના શોમાં કુનાલ વંદેમાતરમની વિરુદ્ધમાં ગાળ પણ બોલી જાય એવી શક્યતા પણ ખરી.”

“અમે આવું કંઈ પણ એમ.એસ. યુનિવર્સિટીના કેમ્પસમાં થાય તેવું નથી ઇચ્છતા. આ બાબતો અમને યોગ્ય ન લાગી હોવાથી એમ. એસ. યુનિવર્સિટીમાં આ પ્રકારનો કાર્યક્રમ ન યોજાય તેના માટે અમે રજૂઆત કરેલી જે માન્ય રાખવામાં આવી છે.''

“કુનાલની કૉમેડી પસંદ ન હોય તો પણ શો અટકાવી શકાય નહીં.”

સ્ટેન્ડ અપ કૉમેડીયન કુનાલ કામર... બાકીનો લેખ લખો:

ાં પણ ઘણા કાર્યક્રમો કર્યા છે મેડિસન સ્કવૅરમાં પણ.”

આ શોના આયોજક પાસે વિકલ્પ નથી.

વડોદરામાં કુનાલ કામરાનો શો આયોજિત કરનાર સાગર ઠક્કરે બીબીસી ગુજરાતી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું, "હાલમાં અમારી પાસે કોઈ વિકલ્પ નથી જેથી અમે શો રદ કરવાનું જ વિચારી રહ્યાં છે."

"અમે શો માટે પરવાનગી મેળવી હતી. યુનિવર્સિટીના હૉલના નાણાં પણ ચૂકવી દીધા હતાં. સમાચારમાં જાણવા મળ્યું કે પરવાનગી રદ કરી દેવામાં આવી છે."

"અમે આર્ટિસ્ટની લોકપ્રિયતાને ધ્યાનમાં રાખીને તેમના શોનું આયોજન કર્યું હતું. અમારો હેતુ વિવાદ સર્જવાનો નહોતો."

"જે લોકોને કુનાલ કામરાની કોમેડીમાં મજા પડે તે છે જ લોકો ટિકિટ ખરીદીને શો જોવા આવતા અને મનોરંજન માણતા."

"પરંતુ આ ઘટનાએ અલગ સ્વરૂપ પકડી લીધુ હોવાથી હાલમાં આગળ શું કરવું તે ખબર નથી."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...નાલિઝમ થઈ જ નહીં શકે.

અને ધ હિંદુ તેનો સામનો કરવા માટે તૈયાર છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

'રફાલમાં કંઈ ખાનગી નથી'

સવાલ : ઇન્વેસ્ટિગેશન જર્નાલિઝમ દરમિયાન મીડિયાકર્મીઓએ ખુદને કેવી રીતે સંભાળવા જોઈએ?

જવાબ : જ્યાં સુધી કોઈ જનહિતમાં ના હોય એ શખ્સ પોતાના ખાનગી જીવનને સાર્વજનિક કરવાથી બચવું જોઈએ. અમે વિકીલિક્સના દસ્તાવેજો પ્રકાશિત કરતી વખતે સંયમ દાખવ્યો હતો.

અમે અફઘાનિસ્તાનમાં કેટલીક નનનાં ખાનગી જીવનના ખુલાસા કરતા દસ્તાવેજોને જારી નહોતા કર્યા કેમ કે તે જરૂરી ન હતું.

જોકે, રફાલના દસ્તાવેજોમાં... બાકીનો લેખ લખો:

રકાર બીજા કાર્યકાળમાં માત્ર 2-જી કૌભાંડને કારણે હારી ન હતી બીજા અનેક મુદ્દાઓ હતા.

રફાલ કરતાં બૉફર્સ કેવી રીતે અલગ?

સવાલ : રફાલ મામલો, બૉફર્સ કરતાં કેવી રીતે અલગ છે?

જવાબ : બંનેમાં અંતર તો છે. સરકાર તરફથી અનેક પ્રકારનાં કેમ્પેન ચાલી રહ્યાં છે.

જે વખતે બૉફર્સ કૌભાંડ સામે આવ્યું હતું, એ સમયે મીડિયામાં હોડ લાગી હતી કે કોણ કેટલું જલદી જાણકારીઓ મેળવીને આ કૌભાંડને ઉજાગર કરી શકે.

'ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ'ના એડિટર એ સમયે અરુણ શૌરી હતા અને તેઓ જબરદસ્ત પ્રતિસ્પર્ધી હતા.

રામ જેઠમલાણી ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના માધ્યમ દ્વારા રાજીવ ગાંધીને રોજ 10 સવાલો પૂછતા હતા.

'ઇન્ડિયા ટુડે' અને 'ધ સ્ટેટ્મેન' પણ આ મુદ્દે ખૂબ જ ગંભીર હતાં.

આજના સમયે માત્ર 'કેરાવન' પત્રિકા અને 'ધ વાયર' કે 'સ્કૅૉલ' જેવાં કેટલાંક ઑનલાઇન પોર્ટલ જ આવી જાણકારીઓ છાપે છે.

બૉફર્સ કૌભાંડની તુલનામાં જોઈએ, તો રફાલ કૌભાંડ અંગે વાંચનારા વધારે છે.

સવાલ : શું આજના સમયમાં સત્ય સામે લાવવા માટે મીડિયા સંસ્થાનોની વચ્ચે સ્પર્ધા છે?

જવાબ : એ સમયે કોઈ ડરતું ન હતું. જ્યારે અમે બૉફોર્સ કૌભાંડ અંગે ખુલાસાઓ કર્યા, તો બીજા મીડિયા સંસ્થાનોએ પણ તેને પ્રકાશિત કરવું પડ્યું.

જોકે, આજનો સમય અલગ છે. એનડીટીવી જેવા મીડિયા સંસ્થાનોની ઑફિસ પર આવકવેરા વિભાગના દરોડા પડે છે.

હવે મીડિયા બદલાઈ ગયું છે. તેમાં થનારો ફાયદો ઓછો થયો છે. જો સરકારી જાહેરાતોને ના છાપવામાં આવે તો નફો ખૂબ ઘટી જાય.

'ધ હિંદુ' સહિત અનેક મીડિયા સંસ્થાનો પર ખૂબ દબાણ છે. પહેલા પ્રિન્ટ મીડિયામાં 70-80 ટકા સુધી લાભ આવતો હતો. જોકે, સમય સાથે ડિજિટલ મીડિયાએ ઘણા ફેરફારો કરી દીધા છે.

જલદીથી જ અખબારોનું સર્ક્યુલેશન ઘટી જશે અને ટેલિવિઝન મીડિયાને એવું લાગે છે કે રાષ્ટ્રવાદની જીત થશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...નાવવા માગતા હતા પરંતુ ઔરંગઝેબ માનતા હતા કે પોતે જ મુઘલ સલ્તનતના સૌથી યોગ્ય વારસદાર છે.

ઑડરી ટ્રસ્ચકે એક ઘટનાનો ઉલ્લેખ કરે છે કે જ્યારે દારા શિકોહનાં લગ્ન થયાં ત્યારબાદ શાહજહાંએ સુધાકર અને સૂરત નામના બે હાથીઓ વચ્ચે લડાઈ કરાવી હતી.

મુઘલોના મનોરંજન માટેની આ મનપસંદ રીત હતી. સુધાકર હાથી અચાનક ઘોડેસવારી કરી રહેલા ઔરંગઝેબ તરફ ક્રોધથી ધસી ગયો હતો.

ઔરંગઝેબે સુધાકરના માથા પર જોરથી ભાલાનો ઘા કર્યો તેના કારણે હાથી વધારે કોપાયમાન થયો હતો.

દારા શિકોહ સાથે દુશ્મની

હાથીએ ઘોડાને એટલી જોરથી ટક્કર મારી કે... બાકીનો લેખ લખો:

ા મુઘલ સમ્રાટ બન્યા હોત તો શું થાત?

ઑડરી ટ્રસ્ચકે તેનો જવાબ આપતા લખે છે, "વાસ્તવિકતા એ છે કે દારા શિકોહમાં મુઘલ સામ્રાજ્ય ચલાવવાની કે જીતવાની ક્ષમતા નહોતી.''

''ભારતના તાજ માટે ચારેય ભાઈઓ વચ્ચે સંઘર્ષ વખતે બીમાર સમ્રાટનું સમર્થન મળ્યું હતું, તે છતાંય દારા ઔરંગઝેબની રાજકીય સમજ અને હોશિયારીનો મુકાબલો કરી શક્યા નહોતા."

1658માં ઔરંગઝેબ અને સૌથી નાના ભાઈ મુરાદે આગ્રાના કિલ્લાને ઘેરી લીધો હતો. તે વખતે તેમના પિતા કિલ્લાની અંદર જ હતા.

તેમણે કિલ્લામાં જતો પાણીનો પ્રવાહ રોકી દીધો હતો. થોડા જ દિવસોમાં શાહજહાંએ કિલ્લાના દરવાજા ખોલી નાખ્યા અને પોતાનાં હથિયારો અને ખજાનો બંને પુત્રોના હવાલે કરી દીધાં.

તેમણે પોતાની પુત્રીને મધ્યસ્થી બનાવી અને પોતાના સામ્રાજ્યને પાંચ ભાગોમાં વહેંચી દેવા માટેની દરખાસ્ત કરી.

ચાર ભાઈઓ તથા ઔરંગઝેબના સૌથી મોટા પુત્ર મોહમ્મદ સુલતાન વચ્ચે સમાન રીતે સામ્રાજ્યની વહેંચણી કરવાની હતી. જોકે ઔરંગઝેબે તેનો સ્વીકાર કર્યો નહોતો.

1659માં દારા શિકોહના સૌથી વધુ વિશ્વાસુ સાથી મલિક જીવને દગો કરીને તેમને પકડાવી દીધા. તેમણે દારાને પકડીને દિલ્હી મોકલી આપ્યા.

દારા અને તેમના 14 વર્ષના દીકરા સિફિર શિકોહને ભારે ગરમી અને બાફમાં ચીંથરેહાલ હાથી પર બેસાડીને દિલ્હીમાં ફેરવાયા હતા.

પિતાને કેદમાં રાખ્યા

દિલ્લી સ્થિત હુમાયુ મકબરો

તેમની પાછળ ખુલ્લી તલવારે એક સિપાહી પણ ચાલી રહ્યો હતો. તેઓ જો ભાગવાની કોશિશ કરે તો તેમના માથા ઘડથી અલગ કરી દેવાનો હુકમ હતો.

તે વખતે ભારતના પ્રવાસે આવેલા ઇટાલિયન ઇતિહાસકાર નિકોલાઇ માનુચીએ પોતાના પુસ્તક 'સ્ટોરિયા દો મોગોર'માં લખ્યું છે, "દારાનું મોત થયું તે દિવસે ઔરંગઝેબે દારાને પૂછ્યું હતું કે તું મારી જગ્યાએ હોત શું કર્યું હોત?''

''દારાએ જવાબ આપ્યો હતો કે પોતે ઔરંગઝેબના શરીરના ચાર ટુકડા કરીને દિલ્હીના ચારેય દરવાજે લટકાવી દેત."

ઔરંગઝેબે પોતાના ભાઈના મૃતદેહને હુમાયુના મકબરાની બાજુમાં દફનાવી દીધો હતો.

જોકે, બાદમાં ઔરંગઝેબે પોતાનાં પુત્રી જબ્દાતુન્નિસાની શાદી દારા શિકોહના પુત્ર સિફિર શિકોહ સાથે કરાવી હતી.

ઔરંગઝેબે પોતાના પિતા શાહજહાંને તેમના જીવનનાં છેલ્લાં સાત વર્ષ આગ્રાના કિલ્લામાં કેદ રાખ્યા હતા. કિલ્લામાં તેમની સાથે તેમની પુત્રી જહાંનારા રહેતાં હતાં.

તેના કારણે ઔરંગઝેબેને સૌથી મોટું નુકસાન એ થયું કે મક્કાના શરીફે ઔરંગઝેબને ભારતના સત્તાવાર શાસક માનવાનો ઇનકાર કરી દીધો...


...નાવવાની ઘોષણા કરી છે."

"એ સાથે જ ભારત સરકાર દ્વારા અત્યાધુનિક પીઆઈસીયુ (પિડિયાટ્રિક ઈન્ટેન્સિવ કૅર યુનિટ) બનાવવાની ઘોષણા કરવામાં આવી છે."

"આટલું જ નહીં, કેન્દ્રીય આરોગ્યમંત્રી ડૉક્ટર હર્ષવર્ધને બિહાર સરકારને વચન આપ્યું છે કે આવતા એપ્રિલ મહિના સુધીમાં તેઓ નવી હૉસ્પિટલ બનાવી દેશે."

તંત્રની આ જાહેરાતોથી લઈને બિહાર સરકાર દ્વારા જાહેર કરાયેલા 4 લાખના વળતર સુધી કંઈ પણ, રોહિતનાં માતાપિતા અને એમની દાદીની પીડા ઓછી નથી કરી રહ્યું.

બધું ઠીક હતું પણ અચાનક

રોહિતની જેમ જ બીમારીનો શિકાર બનેલી 5 વર્ષીય ... બાકીનો લેખ લખો:

બીસી સાથેની ખાસ વાતચીતમાં એમણે કહ્યું કે 2014થી લઈને 2015 સુધી મે ડૉક્ટર મુકુલ દાસ, ડૉક્ટર અમોઘ અને ડૉક્ટર જેકબ સાથે આ બીમારીની તપાસ કરી હતી. અમે પામ્યા કે બાળકો ન તો કોઈ વાઇરસથી પરેશાન છે, ન બેક્ટેરિયાથી કે ન તો ઇન્ફેકશનથી.

ખરેખર તો આ બીમારીનો સ્વભાવ મેટાબોલિક છે. એટલે અમે આને હાઇપોગ્લાઇસિમિક ઇન્સેફિલોપિથી (એએચઈ) કહી. એએચઈનાં લક્ષણોમાં તાવ, બેહોશી અને શરીરમાં ઝટકા સાથે કંપારી છૂટવી જેવી બાબતો સામેલ છે.

એએચઈનો શિકાર થનારાં બાળકો સમાજના સૌથી ગરીબ સમુદાયનાં હોય છે એમ કહી ડૉ શાહ જોડે છે કે લાંબો સમય કુપોષિત રહેવાને લીધે બાળકોના શરીરમાં રિવર્સ ગ્લાઇકોઝિનનું પ્રમાણ ખૂબ ઓછું હોય છે.

આને લીધે લીચીના બીજમાં જોવા મળતા મિથાઇલ પ્રોપાઇડ ગ્લાઇસીન નામના ન્યૂરો ટૉક્સિન્સ બાળકોની અંદર એક્ટિવ થાય છે.

આમ થાય ત્યારે એમના શરીરમાં ગ્લુકોઝની ખામીને લીધે એક ખાસ પ્રકારની એનોરોબિક પ્રક્રિયા શરૂ થાય છે. આને ક્રેબ સાયકલ કહે છે. જેના લીધે બાળકના મગજ સુધી ગ્લુકોઝ પૂરતી માત્રામાં પહોંચતું નથી અને બ્રેઇન ડેડ થવાનો ખતરો વધી જાય છે.

ડૉક્ટર અરુણ શાહ બાળકોના મૃત્યુ માટે લીચીને જવાબદાર નથી ઠેરવતા, બલ્કે કુપોષણને મુખ્ય કારણ બતાવે છે.

તેઓ કહે છે 2015માં અમે આવાં મૃત્યુ રોકવા માટે એક નીતિ ઘડીને બિહાર સરકારને આપી હતી. એ નીતિમાં આદર્શ કાર્ય પ્રક્રિયા (સ્ટાન્ડર્ડ ઑપરેટિંગ પ્રોસિજર)નો ઉલ્લેખ હતો.

એ એસઓપીમાં અમે સાફ કહ્યું હતું કે આશા કાર્યકરો પોતાના ગામના દરેક ઘરમાં લોકોને જઈને કહે કે ગરમીના દિવસોમાં બાળકોને લીચી ખાતા રોકવામાં આવે અને એમને પોષણ આહાર આપે, ક્યારેય ભૂખ્યા પેટ ન સૂવા દે.

પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્રોની સ્થિતિ

15 વર્ષ અગાઉ બંધ પડેલું રોહિતના ગામનું પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્ર

બાળકોને મોતના મુખમાંથી બહાર લાવવા માટે પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્રોની મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા પર ઇશારો કરતાં ડૉક્ટર શાહ કહે છે કે અમે અમારા અહેવાલમાં એ પણ લખ્યું હતું કે દરેક પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્રમાં ગ્લુકોમિટર હોવું જોઈએ.

જેથી ડૉક્ટર બાળકોના શરીરમાં હયાત ગ્લુકોઝને તરત માપી શકે અને ગ્લુકોઝ ઓછું થતાં તરત જ ડ્રિપ લગાવી શકે.

આવી પ્રાથમિક સારવાર મળતાં બાળકોના સાજા થવાની આશા વધી જાય છે, પરંતુ બિહાર સરકાર એ આદર્શ કાર્યપ્રણાલી લાગુ કરવામાં સંપૂર્ણ રીતે નિષ્ફળ રહી છે.

રામપુનાસ નામના જે ગામમાં રોહિત મોટો થયો ત્યાંનું પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્ર 15 વર્ષથી બંધ પડેલું છે....


...નાવ્યું એ મશીન જે મોટી બીમારીનો ઇલાજ કરશે

મોનિકાએ કહ્યું, "[તેઓ] ઓરડામાં પ્રવેશ્યા, મારા પેન્ટને ખેંચીને બળજબરીથી મારી સાથે સેક્સ કર્યું. અને જ્યારે તે સમાપ્ત થઈ ગયું ત્યારે તેઓ તરત નીકળી ગયા. હું દરવાજા પાસે ગઈ અને બંધ કરી દીધો.પછી ત્રણ દિવસ સુધી હું જમી નહીં,"

સ્કૂલની અન્ય એક વિદ્યાર્થિની સારાહ, જેમનું નામ પણ બદલવામાં આવ્યું છે, તેમણે બીબીસીને જણાવ્યું હતું કે અખિલેશ ગુંદેચા દ્વારા તેમની છેડતી કરવામાં આવી હતી.

તેમણે કહ્યું, "હું ત્યાં હતી ત્યારે બીમાર પડી હતી અને હૉસ્પિટલમાં દાખલ થઈ હતી." ... બાકીનો લેખ લખો:

કહ્યું કેટલાંક વર્ષો પછી અવાજ ઉઠાવવાની તેમને હિંમત મળી છે. 2020માં સપ્ટેમ્બરમાં 'ધ્રુપદ ફૅમિલી યુરોપ' નામના જૂથ દ્વારા ફેસબુક પર પોસ્ટ કરાયેલા કેટલાંક આરોપો બાદ તેમને પણ પોતાની વાત કહેવાની હિંમત મળી.

ગુંદેચા બંધુઓએ તેમના વકીલો મારફતે આ તમામ આરોપો ફગાવ્યા છે અને કહ્યું કે, "ગુંદેચા બંધુઓ તથા ધ્રુપદ સંસ્થાનની છબિ ખરડવાના પ્રયાસરૂપે હિતશત્રુઓએ પોતાના ઇરાદા પાર પાડવા માટે બહારનાં વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા આ કરતૂત કરાવવામાં આવી છે."

જોકે છેલ્લા ચાર મહિનામાં સંસ્થાનની આંતરિક સમિતિએ પણ આ આરોપોની તપાસ કરી છે. ભારતીય કાયદા અનુસાર દરેક સંસ્થાએ જાતિય અને શારીરિક સતામણીની ફરિયાદ મામલે એક સમિતિ રાખવાની હોય છે.

વિદ્યાર્થિનીઓનું કહેવું છે કે, તેમણે સ્કૂલ પર દબાણ કર્યા બાદ જ સમિતિ નિમવામાં આવી હતી. કેટલાંક પૂર્વ વિદ્યાર્થીઓ જેઓ આ જૂથના સમર્થનમાં છે તેમનું કહેવું છે કે તેમને પણ આ સમર્થન બદલ ધમકીઓ મળી છે. જોકે પીડિતાઓ કાયદાના બંધનને કારણે તપાસનું પરિણામ જાહેર ન કરવા માટે બંધાયેલા છે.

પહેલી વાર એવું બન્યું છે કે #MeToo મામલો હિન્દુસ્તાની શાસ્ત્રીય સંગીતના વિશ્વમાં પણ જોવા મળ્યો છે. ઘણાંનું કહેવું છે કે આવો કોઈ કિસ્સો બહાર આવવાનો જ હતો.

આ આરોપને પગલે ગુરુ-શિષ્ય પરંપરા ઉપર પણ સવાલ કરવામાં આવી રહ્યા છે. તસવીર, પ્રતીકાત્મક.

એક તરફ કેટલાંક શાસ્ત્રીય સંગીતના સંગીતકારોનું કહેવું છે કે ગુરુ-શિષ્ય વચ્ચેનો સંબંધ આ શાસ્ત્રીય કળાને શીખવા જરૂરી છે, પણ બીજી તરફ કેટલાંકનું કહેવું છે કે આ સંબંધો શોષણનું માધ્યમ પણ બનતો હોય છે.

79 વર્ષીય ગાયિકા નીલા ભાગવત કહે છે, "ગુરૂઓને સંપૂર્ણ આત્મસમર્પણ જોઈતું હોય છે. જો પુરુષ હોય તો સમર્પણ ઓછું હોય છે. જો મહિલા હોય તો તે વધુ હોય છે. આથી મહિલાઓ વધુ જોખમમાં મૂકાય છે."

ભાગવત કહે છે કે મોટાભાગે તેમના ગીત તેઓ જ લખે છે કેમ કે પરંપરાગત રચનાઓમાં સ્ત્રી પ્રત્યેનો દ્વેષ જોવા મળે છે.

કર્ણાટકી શાસ્ત્રીય સંગીતના પ્રખ્યાત સંગીતકાર ટી. એમ. ક્રિષ્ના કહે છે કે, ગુરૂ-શિષ્ય પરંપરાને હંમેશાં માટે નાબૂદ કરી દેવી જોઈએ.

ગુંદેચા બંધુઓ સામેના આક્ષેપોનો મામલો સામે આવ્યા બાદ તાજેતરમાં તેમણે ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસમાં એક લેખ લખ્યો હતો.

જેમાં તેમણે લખ્યું હતું,"મોટાભાગના સંબંધોની જેમ ગુરુ-શિષ્યના સંબંધો એક અસંતુલન ધરાવે છે. પણ અહીં આ અસમાનતાને ઉજવવામાં આવે છે."

"મને ખબર છે કે એવો દાવો કરવામાં આવશે કે હું પ્રાચીન પરંપરાને નાબૂદ કરવા...


...નાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલી બનાસ ડેરીના ઇજનેરોએ 72 કલાકમાં ઓક્સિજન પ્લાન્ટ બનાવી નાખ્યો છે. રાજ્યની હૉસ્પિટલોમાં ઓક્સિજનની અછતને નિવારવાના પ્રયાસરૂપે આ ઇજનેરોએ દાખલારૂપ નિર્માણ કરી બતાવ્યું છે.

નોંધનીય છે કે ઇજનેરો દ્વારા બનાવાયેલ આ પ્લાન્ટ બનાસકાંઠાની મેડિકલ કૉલેજ અને ડિસ્ટ્રિક્ટ સિવિલ હૉસ્પિટલના દર્દીઓને કામ લાગી રહ્યો છે.

પ્લાન્ટ દરરોજ 35-40 દર્દીઓને પૂરો પડે તેટલો ઓક્સિજન પેદા કરે છે. પાછલા ત્રણ દિવસથી તે કાર્યરત્ છે.

નોંધનીય છે કે એક તરફ રાજ્યમાં જ્યારે ઓક્સિજનની અછતના કારણે ઘણા દર્દીઓ અકાળ... બાકીનો લેખ લખો:

છે.

સમાચાર સંસ્થા રૉયટર્સ નોંધે છે કે, સ્વાસ્થ્ય મંત્રાલયના આંકડા પ્રમાણે પાછલા 24 કલાકમાં હૉસ્પિટલોમાં કોવિડ-19ના કારણે 145 લોકોનાં મૃત્યુ થઈ ગયાં છે. જ્યારે એક દિવસ પહેલાં ICUમાં દાખલ કરનાર દર્દીઓની સંખ્યા જ્યાં 5,958 હતી, તેમાં વધારો થઈને આ સંખ્યા 5,978 થઈ ગઈ હતી.

દેશમાં રવિવારે કોરોના સંક્રમણના 24 હજા કરતાં વધુ મામલા સામે આવ્યા હતા. ફ્રાન્સમાં અત્યાર સુધીમાં કોરોના સંક્રમણના કારણે 1,02,858 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...નિયમ ઇન્ડસ્ટ્રીને ઘણો ફાયદો થશે.

કેમ કે મોટાભાગની કંપનીઓ સ્વદેશી કંપનીઓ પાસેથી આ ઉત્પાદન ખરીદશે.

પરંતુ શું તે સાચે જ કામ કરશે?

સંભવ છે કે આનાથી અમેરિકન સ્ટીલ કંપનીને ફાયદો થાય. જેનાથી નવી નોકરીઓ બહાર પડશે પરંતુ કાર અને પ્લેન બનાવનારી કંપનીઓ કે જેને કાચા માલની જરૂર હોય છે, તેવા ઉત્પાદનોની કિંમત વધી શકે છે.

તેનો મતલબ એ છે કે કંપનીઓએ પોતાના અંતિમ ઉત્પાદનો પર ભાવ વધારવો પડશે. જેનાથી સામાન્ય ખરીદનારાઓને નુકસાન થશે.

તેવામાં અમેરિકામાં કાર, વિવિધ યંત્રો, પ્લેન ટિકિટ અને બિયરની કિંમતોમાં વધારો થઈ શ... બાકીનો લેખ લખો:

તેની સાથે સાથે કેટલાક લોકોને ગરીબ પણ બનાવ્યાં છે.

આખરે કેવી રીતે ટ્રેડ વોરનો અંત આવશે?

આ વિશે કોઈને ખ્યાલ નથી. ઇતિહાસકારો પ્રમાણે, વધેલો કર ઉપભોક્તાઓ માટે સામાનની કિંમત વધારે છે.

જ્યારે, અર્થશાસ્ત્રી ટ્રમ્પ શાસનના આ નિર્ણયનો વિરોધ કરે છે.

રિપબ્લિકન પાર્ટી પણ આ મુદ્દા પર ટ્રમ્પની વિરુદ્ધ છે કેમ કે તેઓ મુક્ત વ્યાપારના સમર્થક છે.

ટ્રમ્પ દ્વારા ચીન સામે પગલાં ઉઠાવવાથી બંને દેશોની સાથે સમગ્ર દુનિયાનાં ઉપભોક્તાઓને નુકસાન થશે.

દુનિયાની બે મોટી અર્થવ્યવસ્થાઓ વચ્ચે ટ્રેડ વોર કોઈના માટે સારા સંકેત નથી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...નિષ્પક્ષપણે પોતાની ફરજ બજાવવી."

ઑબ્ઝર્વર રિસર્ચ ફાઉન્ડેશનમાં સિનિયર ફેલૉ અને રક્ષા બાબતોના જાણકાર સુશાંત સરીન પણ ઉદય ભાસ્કરની વાત સાથે સહમતિ ધરાવે છે.

બીબીસી સાથેની વાતચીમાં તેમણે કહ્યું કે, "સેનામાં માનવાધિકારો અને બંધારણીય મૂલ્યોને અત્યંત મહત્ત્વ આપવામાં આવે છે."

"સેનાના ટ્રેનિંગ મૉડ્યૂલમાં માનવાધિકાર અને કાયદાકીય મર્યાદાઓ વિશે ખૂબ જ ગંભીરતાપૂર્વક જણાવવામાં આવે છે."

"ભલે પછી એ તાલીમ મેળવનાર વ્યક્તિ નાના પદ પર રહેલો સૈનિક હોય કે પછી ઊંચો પદ ધરાવનાર ઑફિસર."

"બધાને સ્પષ્ટ સૂચના આપવામાં આવે છ... બાકીનો લેખ લખો:

"

સેના સરકારોથી પ્રભાવિત થાય છે ખરી?

સેના પર કેટલું રાજકીય દબાણની અસર કેટલી હદ સુધી થતી હોય છે? શું સેનાને જુદી-જુદી સરકારોની જુદી-જુદી વિચારધારા પ્રભાવિત કરે છે ખરી?

આ પ્રશ્નના જવાબમાં ઉદય ભાસ્કર જણાવે છે કે પાછલાં કેટલાંક વર્ષોમાં સેના પર રાજકારણનો પ્રભાવ વધતો જોઈ શકાય છે. આ વાતના પુરાવા તરીકે તેઓ પૂર્વ સેનાધ્યક્ષ બિપિન રાવતના કેટલાંક નિવેદનો યાદ અપાવે છે.

"મને નથી લાગતું કે આપણે આ રિપોર્ટને ગંભીરતાથી લેવો જોઈએ. આ પૈકીના ઘણા રિપોર્ટ દુર્ભાવનાથી પ્રેરિત હોય છે. માનવાધિકારોની બાબતમાં ભારતીય સેનાનું રેકર્ડ ખૂબ જ સારું છે."

તેમણે બદરુદ્દીન અજમલના પક્ષ એઆઈયુડીએફ માટે કહ્યું હતું :

"એઆઈયુડીએફ નામનો એક પક્ષ છે. નોંધનીય છે કે ભાજપની સરખામણીએ આ પક્ષે ઝડપથી પ્રગતિ સાધી છે. જો આપણે જનસંઘની વાત કરીએ તો જ્યારે તેમના માત્ર બે સાંસદ હતા અને આજે તેઓ જ્યાં છે, અસમમાં એઆઈયુડીએફની પ્રગતિ તેમના કરતાં વધુ છે."

આ સિવાય ઉદય ભાસ્કર સેનાના કેટલાક સેવાનિવૃત્ત અધિકારીઓ દ્વારા સમાચાર ચેનલોમાં થનાર ચર્ચામા સામેલ થઈને લોકોની ભાવનાઓ ઉત્તેજિત કરવાની વાતને ચિંતાજક માને છે.

તેઓ જણાવે છે કે, "જ્યારે એક યુવાન સેનામાં ભરતી થાય છે ત્યારે તેને કહેવાય છે કે તેણે માત્ર ત્રણ બાબતોનું ધ્યાન રાખીને પોતાનું કામ કરવાનું છે."

"આ બાબતો છે : રાષ્ટ્ર અને રાષ્ટ્રધ્વજનું હિત, સેનાની પરંપરા અને પોતાની કંપની."

"મને નથી લાગતું કે સેનામાં આ ત્રણ બાબતો કરતાં વધારે કંઈ પણ મહત્ત્વપૂર્ણ હશે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ની અવરજવર અટકાવવા માટે એ જગ્યાઓએ જમીનમાં પાથરવામાં આવેલી સુરંગો હઠાવવામાં આવી.

એ પછી અહીં વ્યવસ્થા માળખું વિકસાવવામાં આવ્યું અને કેટલાક સ્થળે પુલ અને રસ્તો પણ બનાવવામાં આવ્યો.

એ યાદ રાખવું જોઈએ કે શ્રીનગર-મુઝફ્ફરાબાદ બસ સેવા સિવાય આ પાંચ ક્રૉસિંગ પૉઇન્ટ્સ છે જ્યાંથી મુસાફરો પગપાળા નિયંત્રણ રેખા પાર કરી શકે છે. આ નિર્ણય નિયંત્રણ રેખાની બેઉ તરફ વિખરાયેલા પરિવારનો અહીં મહત્ત્વ અપાય છે.

શ્રીનગર-મુઝફ્ફરાબાદ બસ સેવા

સાઇન બૉર્ડ

સૌપ્રથમ ઈસવીસન 1965માં શરૂ કરાયેલી આ બસ સેવાને ફરી શરૂ કરવાનો પ્રસ્તા... બાકીનો લેખ લખો:

પાર રોકી દેવામાં આવ્યો. પાકિસ્તાનનું કહેવું છે કે પુલનું સમારકામ એ બહાનુ હતું અને ભારતે જાણીજોઈને આ કામ કર્યું છે.

રાવલકોટ-પૂંછ, તીતરીનોટ-ચકાં દા બાગ ક્રૉસિંગ પૉઇન્ટ

રાવલકોટ અને પૂંછને જોડતો આ ક્રૉસિંગ પૉઇન્ટ્સ વર્તમાન તણાવમાં બંધ થનારો છેલ્લો ક્રૉસિંગ પૉઇન્ટ છે.

અહીં વેપાર તો એપ્રિલ મહિનાથી બંધ છે. આ પૉઇન્ટથી છેલ્લે 5 ઑગસ્ટે લોકોએ નિયંત્રણ રેખા પાર કરી હતી. જોકે, આ રસ્તો પણ હવે સંપૂર્ણ રીતે બંધ કરી દેવાયો છે.

તત્તાપાની-મહીંદર ક્રૉસિંગ પૉઇન્ટ

આ ક્રૉસિંગ પૉઇન્ટને પણ 2005માં ભૂકંપ પછી રાહત સામગ્રીની હેરફેર અને લોકોની પગપાળા અવરજવર માટે ખોલવામાં આવ્યો હતો. હાજીપુર ક્રૉસિંગ પૉઇન્ટની જેમ આ પણ હાલ કાર્યરત નથી.

ઉલ્લેખનીય છે કે આ વિવિધ ક્રૉસિંગ પૉઇન્ટ ઉપર બસો નથી ચાલતી અને કેટલાક મિટરનું અંતર લોકો પગપાળા જ પાર કરે છે.

રાવલકોટ-પૂંછ બસ સેવા

આ બસ સેવાની શરૂઆત રાવલકોટ અને પૂંછમાં તીતરીનોટ અને ચકાં દા બાગના સ્થાન પર જૂન 2006માં કરવામાં આવી હતી. પછીથી આ જ રસ્તે વેપાર પણ શરૂ થયો. વર્તમાન તણાવમાં આ બસ સેવા પણ બંધ કરી દેવામાં આવી છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ની કાબેલિયતથી ઘણા વધારે હતા, તેઓ કોશિશમાં નિષ્ફળ પણ થયા અને દેવાળિયા થઈ ગયા, પરંતુ તેમનામાં હાર ન માનવાની જે જીદ હતી, એ કાબિલેતારીફ હતી."

આ ફિલ્મને સારા રિવ્યૂ પણ મળી રહ્યા છે. ફિલ્મ જોઈને આવતાં દર્શકોએ જણાવ્યું કે આ "રસપ્રદ ફિલ્મ" છે.

અન્ય એક દર્શકે કહ્યું કે "ગરીબીથી અમીરી તરફ જવાની આ કહાણીમાં દેશની જાતિવ્યવસ્થા પર નિશાન સાધવામાં આવ્યું છે."

અન્ય એક ટીકાકાર કહે છે કે "આ ચર્ચામાં નહીં રહેનારી એવી વ્યક્તિની કહાણી છે, જેમણે મહેનતથી પોતાની લડાઈ લડી અને જીત મેળવી."

કૅપ્ટન ગોપીનાથનો જન્મ કર્ણાટ... બાકીનો લેખ લખો:

ે વિમાનસેવાને વર્ષમાં 53 કરોડ ગ્રાહકો મળશે.

તેઓએ સમજાવ્યું, "આ આંકડો જોવામાં મોટો લાગે છે, પણ ખરેખર નથી. કેમ કે તેનો અર્થ એ નથી કે 53 કરોડ લોકો હવાઈયાત્રા કરશે. તેનો અર્થ છે કે 20 કરોડ મિડલ ક્લાસ વર્ષમાં અઢી વાર યાત્રા કરશે. આગામી 30 વર્ષના હિસાબે જુઓ તો આંકડો માન્યામાં ન આવે તેવો છે."

કૅપ્ટન ગોપીનાથ કહે છે, "જ્યારે હું ભારત આવ્યો ત્યારે વિચારતો હતો કે દેશમાં સામાન્ય લોકોને પણ ઍરોપ્લેનમાં બેસવાની સુવિધા મળવી જોઈએ."

વિજય માલ્યાને વેચી દેવી પડી ઍરલાઇન

ઑગસ્ટ 2003માં કૅપ્ટન ગોપીનાથે 48 બેઠકો અને બે એન્જિનવાળા છ ફિક્સ્ડ-વિંગ ટર્બોપ્રૉપ હવાઈજહાજના બેડા સાથે ઍર ડેક્કનની સ્થાપના કરી.

કંપનીની પહેલી ઉડાન દક્ષિણ ભારતીય શહેર હુબલીથી બેંગલુરુ વચ્ચે હતી.

વર્ષ 2007માં દેશનાં 67 હવાઈમથકોથી એક દિવસમાં આ કંપનીની 380 ઉડાનો ચાલતી હતી. કંપનીના પ્લેનના બેડાની સંખ્યા હવે 45 પર પહોંચી ગઈ હતી.

જ્યારે કંપનીની શરૂઆત થઈ ત્યારે રોજ માત્ર બે હજાર લોકો કંપનીના વિમાનમાં મુસાફરી કરતા હતા, પણ હવે રોજના 25 હજાર લોકો સસ્તી કિંમતમાં હવાઈ મુસાફરી કરી રહ્યા હતા. એક રૂપિયાની ટિકિટ પર અંદાજે 30 લાખ લોકોએ હવાઈયાત્રા કરી હતી.

પરંતુ સમય જતા કંપનીની ખોટ વધતી ગઈ અને કંપની માટે વધતી કિંમતો સાથે તાલ મિલાવવાનું મુશ્કેલ થઈ ગયું.

વર્ષ 2007માં કૅપ્ટન ગોપીનાથે ઍર ડેક્કનને દારૂના વેપારી વિજય માલ્યાની કંપની કિંગફિશરને વેચી મારી.

વિજય માલ્યા કિંગફિશર ઍરલાઇન્સના પણ માલિક હતા. માલ્યાએ ઍર ડેક્કનને નામ આપ્યું- કિંગફિશર રેડ.

ત્યાં સુધીમાં દેશના વિમાન માર્કેટમાં ઘણી કંપનીઓ કૂદી પડી હતી, જે ગ્રાહકોને સસ્તી હવાઈસેવા આપતી હતી. વર્ષ 2018માં દેશમાં સસ્તી ઉડાનોમાં 14 કરોડ લોકોએ યાત્રા કરી.

ઍર ડેક્કનનાં વિમાન હવે આકાશમાં ઉડાન નથી ભરતાં. વર્ષ 2011માં સપ્ટેમ્બરમાં ખોટમાં ચાલતી માલ્યાની કંપની કિંગફિશર રેડે પણ કામ બંધ કરી દીધું.

બાદમાં તેમનો આખો બિઝનેસ જ દેવામાં ડૂબી ગયો.

વર્ષ 2012માં કૅપ્ટન જી. આર. ગોપીનાથે બીબીસી સાથે વાત કરતા કહ્યું હતું, "માલ્યા પાસે કંપની માટે ક્યારેય સમય નહોતો. મારું માનવું છે કે જો તેઓએ કંપની પર ધ્યાન આપ્યું હોત તો આ ક્ષેત્રમાં તેમનાથી ઉત્તમ કોઈ અન્ય ન હોઈ શકત."

તેઓએ કહ્યું હતું, "એ દુખની વાત છે કે ઍર ડેક્કનનું સપનું હજુ પણ જીવિત છે અને સસ્તી ઉડાનસેવા માટે ક્રાંતિ હજુ પણ ચાલુ છે."

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો...


...ની ખાતરી છે એવું કહી ન શકાય.

જે બંધારણીય જોગવાઈઓને કારણે દલિતોની હાલતમાં થોડો-ઘણો સુધારો થયો છે, એ જોગવાઈઓ રહેશે કે નહીં તે બાબતે દલિતોના મનમાં શંકા છે.

એસસી-એસટી અત્યાચાર વિરોધી કાયદામાં ફેરફાર આવો જ એક મુદ્દો છે, જેનો દલિતોએ જોરદાર વિરોધ કર્યો હતો. હવે સરકારે સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશમાં પરિવર્તન માટે અરજી દાખલ કરી છે.

ગયા મહિને દલિતોએ જે વિરોધ પ્રદર્શિત કર્યો તેમાં થયેલી હિંસા અને પોલીસનું વલણ એવી કેટલીક બાબતો છે, જે ઘણા સંકેત આપે છે.

અનામત સામે સવર્ણોમાં જે તણાવ અને રોષ છે, એ હવે અલગ રીતે બ... બાકીનો લેખ લખો:

ાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓને કેન્દ્રમાં રાખીને એક વિશેષ શ્રેણી રજૂ કરી રહ્યું છે.

આગામી દિવસોમાં તમને તથ્ય આધારિત, તાર્કિક અને સંતુલિત વિશ્લેષણ જોવા-વાંચવા-સાંભળવા મળશે.

તેનો હેતુ સમાજમાં જ નહીં, પણ દેશના મીડિયામાં પણ હાંસિયા પર ધકેલાઈ ગયેલા દલિતો તથા મુસલમાનોનો અવાજ તમારા સુધી પહોંચાડવાનો છે.

બીબીસીની આ વિશેષ શ્રેણી દેશની લગભગ એક-તૃતીયાંશ વસતી સાથે જોડાયેલી છે. એ લોકોની જિંદગી, તેમના સંઘર્ષ, તેમનાં સપનાં અને તેમના ભવિષ્ય વિશેની છે.

ભારતમાં અંદાજે 40 કરોડ લોકો દલિત કે મુસલમાન છે. આટલી મોટી વસતી વિશે જેટલી વાત થવી જોઈએ, જેટલી ગંભીરતાથી થવી જોઈએ એટલી થઈ રહી છે? જવાબ છેઃ ના.

દેશના ભૂતપૂર્વ ઉપરાષ્ટ્રપતિ ડૉ. સર્વપલ્લી રાધાકૃષ્ણને કહ્યું હતું, "લોકશાહીની ઓળખ, એ તેની લઘુમતિને જે સલામતી આપવામાં આવે છે, તે હોય છે."

સૌથી મહત્ત્વની વાત છે દેશના બંધારણની પ્રસ્તાવનામાં લખેલા ત્રણ શબ્દોઃ સ્વતંત્રતા, સમતા અને બંધુત્વ.

તમે આ શબ્દોનું મહત્ત્વ સમજતા હો કે સમજવા ઇચ્છતા હો તો આ શ્રેણી તમારા માટે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો