...ક ઉમેરણ કે શૈલીતત્ત્વ પ્રવેશે એટલે અશાસ્ત્રીય સંપાદન જ ગણાય. આરંભ, મધ્ય કે અંત પણ આઘા-પાછા, આડા-અવળા કરવાના ન હોય.

Re-told અને Re-write પુનઃકથન અને પુનઃઆલેખન એમ લોકકથાઆલેખનની બંને પદ્ધતિઓ મેઘાણીએ અપનાવી.

'રંગ છે બારોટ', 'ડોશીમાની વાતો', 'દાદાજીની વાતો' અને 'કંકાવટી'માં Retold પુનઃકથન છે. જ્યારે 'સૌરાષ્ટ્રની રસધાર' અને 'સોરઠી બહારવટિયાઓ'માં Re-write પુનઃઆલેખન છે.

આ બંને પરંપરા વિશ્વની લોકકથા આલેખન સંદર્ભે પ્રચલિત છે. Re-told પુનઃકથનનું પણ આગવું સ્વરૂપ કહેવાતી કથાના ધ્વનિમુદ્રિત પાઠને કશા પણ ઉમ... બાકીનો લેખ લખો:

ંથી પકડીને પચાવી પાડતો વાલો નામોરી પણ ઐનિતક આચરણ કરતો અવલોકવા મળે છે. ચાંપરાજ વાળાનું સન્મિત્ર સામતની હત્યાનું કાર્ય પણ અનૈતિક જ જણાય છે. એટલે બહારવટિયા નૈતિકતા અને જીવનમૂલ્યોને જીવન જાળવનારા હતા એ સર્વાંગે સાચું નથી. અનેકનાં બીજાં આવાં અનૈતિક દૃષ્ટાંતો પ્રાપ્ત છે.

બહારવટિયાકથાઓ માટે 'ફાર્બસ ત્રિમાસિક' સામયિકના ઑક્ટોબર-ડિસેમ્બર 1998ના અંકમાં પ્રકાશિત લેખમાંના આ વિધાનો નરોત્તમ પલાણનાં છે.

નરોત્તમ પલાણને જણાવવાનું કે મેઘાણીએ પોતે બહારવટિયાઓનાં કથાનકો, એ માટેના મુદ્દાઓ જેમની-જેમની પાસેથી સાંભળીને મેળવેલ તે પ્રસ્તાવનામાં જ નિર્દેશેલ છે.

એમાં 'સૌરાષ્ટ્ર'ના વર્તમાનપત્રના કર્મચારી હરગોવિંદ પંડ્યા, વાલો નામોરી અને મોવર સંધવાણી સાથે બહારવટું ખેડવાના સહભાગી રાજપરા ગામની ખળાવાડના હવાલદાર.

એજન્સીના પેન્શનર અને લાલપુર મહાલના જત રાણા આલા મલેક, ગુલાબચંદ મકરાણી, અકાળાનો ખોજા વેપારી વાલજી ઠક્કર, આ ઉપરાંત મેઘાણી પોતે જ 'પરકમ્મા'માં જોગીદાસ ખુમાણ વિશેની સુદીર્ઘ કથાસંદર્ભે જણાવેલ છે કે જેનાં નામો નથી સાંભરતાં એવા બીજા પણ કેટકેટલાયે એક-એક અસ્થિ આપ્યું, આખું કલેવર એ અસ્થિઓને બંધબેસતા કરીને ઘડવું પડ્યું. અને તેના પર ઊર્મિની અંજલિ છાંટીને પ્રાણ જગાડ્યો.

મેઘાણીએ પ્રસ્તાવનામાં જ પોતે સ્પષ્ટ રીતે જ જણાવેલ છે કે કેવળ ચારણોની પાસેથી મળેલી આ કથાઓ નથી. પણ ચારણ, ભાટો, બહારવટિયાના સંગાથીઓ, પોલીસખાતાના જૂના અધિકારીઓ, બનતી મહેનતે ચકાસીને સરખાવી, એકઠી કરેલ આ ઘટનાઓ છે.

આ ઉપરાંત પોલીસની ડાયરી, કથનારા પણ જે ઘીંગાણામાં સામેલગીરી હતી એેવા ફાયદે બૂચ કે ભીમા જતની વિગતો કથનારા જત ફોજદાર રાણા મલેકની આંખે દેખેલી-સાંભળેલી મુકાબલાની ઘટના પ્રસંગે કથનાવલિને અને ઉપયુક્ત કહેલા આઠ દશ માહિતીદાતાઓનાનાં નામો ચારણ સિવાયના છે. હા, મેઘાણીએ ચારણ રચિત દુહા, છંદો, રાસડાઓને કથામાં વણી લીધા છે.

એટલે ચારણો દ્વારા મળેલા તૈયાર માલને મેઘાણીએ ચારણી સાહિત્યમાંથી વસ્તુ લઈને લખાયેલી આ પ્રસંગકથાઓ છે અને બહારવટિયાકથાઓ મૂળમાં ચારણી સાહિત્ય છે એ નરોત્તમ પલાણ દ્વારા કથવું એ મેઘાણીની વિવિધ શ્રદ્ધેય પાસેથી મેળવેલી માહિતીના એકત્રીકરણની, સામગ્રીના ચયનની આનુપૂર્વી રચીને આલેખવાની કથાશક્તિને મોટો અન્યાય છે.

બહારવટિયા વિશે આવા આડેધડ વિધાનો શાસ્ત્રીય સંશોધન આલેખમાં ન હોય એ સ્વાભાવિક છે.

બહારવટિયાકથાઓનાં ચરિત્રો વિશેના નરોત્તમ પલાણનાં વિધાનોનો પ્રત્યુતર મારા ભાવનગર યુનિવર્સિટી ખાતે...


...ક કાપી ત્યાં સિગ્નલ ગ્રીન થઈ ગયું અને ટ્રેન ચાલવા લાગી. એ અમારી છેલ્લી મુલાકાત હતી. મારી પાસે કેનનનો કૅમેરા હતો તે રોબિનને બહુ ગમતો હતો. મેં ચાલુ ટ્રેને કૅમેરા તેને આપી દીધો હતો."

"રોબિને તે કૅમેરાથી કેટલીય તસવીરો લીધી. જોકે તેણે જોયું કે ફિલ્મનો રોલ પૂરો કેમ નથી થતો. તેણે માથું કૂટ્યું અને જોયું કે કૅમેરામાં રોલ જ નહોતો. તે અમારા પર બહુ નારાજ થયો હતો કે કૅમેરામાં રોલ તો નાખ્યો જ નહોતો. અમે કહ્યું કે એટલો સમય જ મળ્યો નહોતો. તેણે તસવીરો લેતા પહેલાં રોલ છે કે નહિ તે જોઈ લેવા જેવું હતું."

હોટલમાં... બાકીનો લેખ લખો:

ો તે છોકરીને મદદ કરજો. દર મહિને તેની સ્કૂલ ફીના 50 રૂપિયા તેની માતાને પહોંચાડજો."

રુખસાનાને કમ્પ્યૂટર ભેટમાં

થાપર આગળ કહે છે, "રુખસાના હવે 22 વર્ષની થઈ ગઈ છે અને બારમા ધોરણમાં આવી છે. હું દર વર્ષે દ્રાસ જાઉં છું ત્યારે તેને ચોક્કસ મળવા જાઉં છું. હું દર વખતે તેના માટે કોઈક વસ્તુ લઈ જાઉં છું. તે પણ અમને ટોપલી ભરી સફરજન આપે છે. ગયા વર્ષે અમે તેને કમ્પ્યૂટર ભેટ આપ્યું હતું."

શ્રીમતી થાપર કહે છે કે રુખસાનાની શાદી થશે ત્યારે તેઓ તેને સારી ભેટ આપશે. આ દુનિયામાં હવે તેનો દીકરો રહ્યો નથી, તેના વતી તેઓ તેમને શાદીનો ઉપહાર આપશે.

કારગિલની એ બેટલ ઑફ નૌલ

લેફ્ટનન્ટ વિજયંત થાપર પોતાના મિત્રો સાથે

લેફ્ટનન્ટ વિજયંત થાપરે જે આક્રમણમાં ભાગ લીધો હતો તેને બેટલ ઑફ નૌલ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેને 'થ્રી પિંપલ્સ' લડાઈ તરીકે પણ યાદ કરવામાં આવે છે.

એ લડાઈ વખતે પ્રથમ હુમલો કરવાની જવાબદારી વિજયંતને સોંપાઈ હતી. રાત્રે 8 વાગ્યે હુમલો કરવાનો હતો. ચાંદની રાત હતી અને તેઓ આક્રમણની તૈયારીમાં હતા ત્યાં જ પાકિસ્તાનીઓએ તેમને જોઈ લીધા હતા.

કર્નલ વીરેન્દર થાપર યાદ કરતાં કહે છે, "ભારતીય સૈનિકોએ હુમલો કરવા માટે લગભગ 100 તોપો કામે લગાડી હતી. પાકિસ્તાનીઓએ પણ તેનો જોરદાર જવાબ આપ્યો હતો. પાકિસ્તાનની તોપનો એક ગોળો વિજયંતના સહાયક જગમલ સિંહને વાગ્યો હતો અને તેઓ શહીદ થઈ ગયા હતા. વિજયંત સાથીની વિદાયથી ગમગીન થઈને કેટલોય સમય એમ જ બેસી રહ્યો હતો."

"ત્યારબાદ તેણે પોતાની ટુકડીના વિખેરાઈ ગયેલા સૈનિકોને ભેગા કરી સલામત સ્થળે લઈ ગયો. કર્નલ રવીન્દ્રનાથને એમ જ લાગેલું કે આખી પલટન ખતમ થઈ ગઈ છે. તેની જગ્યાએ તેમણે મેજર આચાર્ય અને સુનાયકને આગળ વધવાનો આદેશ આપ્યો હતો."

વિજયંત અને તેમના બચી ગયેલા સાથીઓ દોડભાગમાં રસ્તો ભૂલી ગયા હતા. કડકડતી ઠંડીમાં તેમની ટુકડી ચારેક કલાક સુધી નૌલનું શિખર શોધવાની કોશિશ કરતી રહી. પીઠ પર 20 કિલો વજન સાથે વિજયંત અને તેમના સાથીઓ આખરે મેજર આચાર્યની ટુકડીની સાથે થઈ શક્યા હતા.

વિજયંતની બહાદુરી

"કારગિલ - અનટોલ્ડ સ્ટોરીઝ ફ્રૉમ વોર" પુસ્તકના લેખિકા રચના બિષ્ટ રાવત કહે છે, "નૌલ પર સૌથી પહેલાં મેજર આચાર્ય અને તેમના સાથીઓ પહોંચ્યા હતા. થોડી વાર પછી સુનાયક પણ ત્યાં પહોંચ્યા. પાછળ આવી રહેલા વિજયંત અને તેમના સાથીઓએ મશીનગનનો અવાજ સાંભળ્યો ત્યારે તેમના ચહેરા ખીલી ઉઠ્યા. વિજયંત કહ્યું કે આ જ નૌલ છે, ઝડપથી આગળ વધો. તેઓ ઉપર પહોંચ્યા અને જોયું તો તેઓ ભીષણ...


...ક કેસમાં પરીક્ષણ કરવું જોઈએ. ઘરમાં કોઈ વ્યક્તિ મરણ પામી હોય અને તેમને સીધા સ્મશાનમાં લઈ જતાં હોય તો ત્યાં પણ કોરોના માટેના પરીક્ષણની વ્યવસ્થા રાખવી જોઈએ."

"કેટલાંક એવા પણ કેસ સામે આવ્યા છે જેમાં કોઈ વ્યક્તિનું હૃદયરોગના હુમલાથી મોત નીપજ્યું હોય અને પરીક્ષણ કરાયાં બાદ તેઓ કોરોના પૉઝિટિવ મળી આવે છે."

મૃતકોના પરીક્ષણથી ફાયદો શું?

ગુજરાતમાં કોરોના સંક્રમણ

મૃતદેહોનાં કોરોના પરીક્ષણ અંગેના નવા પરિપત્રને લીધે મહારાષ્ટ્રમાં સરકારી મેડિકલ કૉલેજ અને હૉસ્પિટલોમાં જે કોઈ પણ મૃત્યુનો કેસ આવશે તેનું એન્... બાકીનો લેખ લખો:

હોયય તો એના ટ્ર્રૅકિંગ અને ટ્રૅસિંગને લીધે આપણે ઘણા લોકોને બચાવી શકીએ અને કોરોનાનો વ્યાપ વધતો અટકે."

"કોઈ વ્યક્તિ ગુજરી જાય અને ઘરના લોકો એવા વહેમમાં હોય કે કોરોનાને લીધે તેમનું મોત નથી થયું અને એ વહેમ ખોટો હોય તો એના પરિણામ ગંભીર આવી શકે છે. હવે તો કોરોનાનો વ્યાપ ગલીએ ગલીએ છે. એન્ટિજન ટેસ્ટમાં દરદીને પચાસ ટકા લક્ષણ હોય તો જ તેમાં કોરોના પકડાય છે. મુદ્દો એ છે કે પચાસ ટકા તો પચાસ ટકા પણ જો મૃતક કોરોના પૉઝિટિવ હોય તો એટલો વ્યાપ તો અટકી જ શકે છે."

ગુજરાતમાં કોરોનાનો કેર ઓછો થવાનું નામ નથી લઈ રહ્યો. રાજ્યમાં અત્યાર સુધી એક લાખ પંદર હજાર કરતાં વધારે કોરોનાના કેસ નોંધાયા છે. પાછલા એક અઠવાડિયાથી રાજ્યમાં રોજના તેરસો કરતાં વધુ કોરોના કેસો નોંધાય છે.

એકસમયે જે પરિસ્થિતિ અમદાવાદની હતી એવી જ આજે સુરત અને રાજકોટની છે. અમદાવાદમાં પણ કોરોના કેસ સતત સામે આવી જ રહ્યા છે. છેલ્લાં ચાર-પાંચ મહિનાથી કોરોનાએ સમગ્ર રાજ્યનો જીવ તાળવે ચોટાડી દીધો છે.

અંતરિયાળ જિલ્લાઓ જેમકે, જુનાગઢ, ગીરસોમનાથ, દેવભૂમિ દ્વારકા, સુરેન્દ્રનગર વગેરેમાં પણ સંક્રમણ ઝડપથી ફેલાઈ રહ્યું છે.

રાજકોટ જિલ્લામાં દોઢસોથી વધુ ડૉક્ટરો પણ સંક્રમિત થયા હતા. રાજકોટમાં તો સોની બજાર અને દાણાપીઠમાં વેપારીઓએ સ્વયંભૂ લૉકડાઉન જાહેર કર્યું છે.

આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણની યાદી અનુસાર 15 સપ્ટેમ્બરે સાંજે પાંચ વાગ્યા સુધી રાજ્યમાં 3247 દર્દી મૃત્યુ પામ્યા હતા. જોકે, કોરોનાએ રાજ્યમાં માથું ઊંચક્યું ત્યારથી એવા આક્ષેપ છાશવારે લાગી રહ્યા છે કે સરકાર ઓછા આંકડા જાહેર કરી રહી છે.

સરકાર આંકડાઓ છુપાવે છે?

કૉંગ્રેસના મુખ્ય પ્રવક્તા મનીષ દોશીએ આ અંગે 11 સપ્ટેમ્બરે આક્ષેપ કરતાં કહ્યું હતું કે "ભાજપ સરકાર અસંવેદનશીલ છે. આંકડાના મામલે, સંતાકૂકડીની રમત રમી રહી છે. અમદાવાદ સુધરાઈ સંચાલિત સ્મશાનગૃહોમાં પાંચ મહિનામાં 17,436 મૃત્યુ નોંધાયાં છેં. કોરોનાને કારણે 1673 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં હોય તો બાકીના મૃત્યુ મામલે સરકારે સાચી હકીકત જાહેર કરવી જોઈએ."

"અમદાવાદમાં મે મહિનામાં કોરોના સંક્રમણ પરાકાષ્ઠા પર હતું તે સમયે અમદાવાદ સુધરાઈ સંચાલિત સ્મશાનગૃહોમાં મરણની સંખ્યા 6147 હતી એટલે કે દર 24 કલાકે 204 મરણ નોંધાયા. જેમાં મે મહિનામાં દર કલાકે અમદાવાદ શહેરમાં નવ લોકોનાં મૃત્યુ થયાં. પરંતુ સુધરાઈના ચોપડે મે મહિનામાં કોરોનાથી 686 મૃત્યુ નોંધાયાં. તો બાકીના મૃત્યુ કયા રોગથી થયાં?"

"માર્ચ મહિનામાં...


...ક કેસમાં સક્રિય ભૂમિકા નિભાવી છે. સમગ્ર તંત્ર ખોરવાયેલું છે. જે તે લોકો સત્તામાં બેઠા છે તેઓ આના માટે જવાબદાર છે."

કિરીટ સોલંકીએ કહ્યું, "દલિતો પર અત્યાચાર મામલે જે તે સરકારે નિષ્ફળતા સ્વીકારવી જોઈએ. જેની પણ સરકાર હોય તેણે સ્વીકારવું જોઈએ. કૉંગ્રેસના સમયમાં પણ દલિતો પર અત્યાચાર થયા હતા."

"સંસદ કાયદા બનાવે, વહીવટી તંત્ર તેનું પાલન કરાવે, કોર્ટ સાચું અર્થઘટન કરે, ધર્મગુરુ તેમના પ્રવચનમાં પણ દલિતોના મામલાને સામેલ કરે. એક જનઆંદોલન બને તો લોકોની માનસિકતા બદલશે."

કિરીટ સોલંકીએ કહ્યું, "આપણે દલિતો ... બાકીનો લેખ લખો:

નીચો જઈ રહ્યો છે."

"ભાજપે એવો ખોટો માહોલ સર્જયો કે તેમના સમયમાં જ વિકાસ થયો છે અને બીજા કોઈના શાસનમાં થયો જ નથી. તમામના સમયમાં વિકાસ થયો હોય તેની વાત થવી જોઈએ."

'રોજગાર ન મળતાં અસંતોષ'

બીજા સેશનમાં જ્યોત્સનાબેહેને કહ્યું, "દરેક તબક્કે યુવાનોમાં બે વર્ગ જોવા મળ્યા છે. એક એવો વર્ગ હોય છે કે તેમને રાજકારણ, પક્ષ કે ધર્મનો ક્રેઝ હોય. બીજો વર્ગ સાવ તટસ્થ હોય છે. સમાજમાં અમુક વસ્તુ સરખી રહી છે. જોકે, કેટલાક તબક્કાઓ એવા જોયા કે અમુક પ્રકારની પવૃતિને ખૂબ વેગ મળ્યો. જેણે સમાજને ખૂબ જ નુકસાન કર્યું.

જ્યોત્સનાબહેને કહ્યું કે સત્તા પક્ષ ન્યાયિક વ્યવસ્થાને દબાવી રહ્યો છે કે નહીં તે પત્રકાર પરિષદ કરી તે જજોને પૂછવું પડે. જોકે, તે જજોએ નીડરતા દાખવી. તેઓ પદનો ભાર રાખ્યા વિના દેશ સામે આવ્યા હતા.

ગુજરાતના પૂર્વ મુખ્ય મંત્રી સુરેશ પટેલે કહ્યું, "સમાજમાં અસંતોષના કારણે આંદોલનો થયાં છે. અહીં વાત આવે છે આજીવિકાની. ઝડપથી વધતા શિક્ષણના કારણે શહેરીકરણ વધ્યું. ગામડાંમાંથી યુવાનો શહેરમાં આવ્યા અને અહીં આજીવિકા ન મળે તો અસંતોષ ઊભો થાય છે."

"આ વિકલ્પો ઊભા કરવાનું કામ સત્તામાં બેઠેલા લોકોનું છે. જો રોજગારીના વિકલ્પો ઊભા ના થાય તો અસંતોષ ઊભો થાય છે."

પાણીનો મામલો કેમ હવે ચૂંટણીનો મુદ્દો બનતો નથી?

પાણી અંગેના સવાલના જવાબમાં સુરેશ મહેતાએ કહ્યું કે જે સમસ્યાનું સમાધાન ના આવે એવા મુદ્દાને રાજકીય પક્ષો બદલી નાખે છે. બીજા પોપ્યુલિસ્ટ મુદ્દા લાવવામાં આવે છે એટલે બીજા મુદ્દા દબાઈ જાય. પાણીના મુદ્દે પણ આવું જ થયું છે.

તેમણે કહ્યું, "પાણીની સ્થિતિ આવી છે ત્યારે પાણીનાં નિગમોને ભ્રષ્ટાચારના બહાને બંધ કરી દેવાય છે. મંત્રી એવું નિવેદન કરે કે આ ભ્રષ્ટાચારને બંધ કરી શકતા નથી એટલે બંધ કરી દઈએ છીએ. કૉંગ્રેસ આ મુદ્દાઓને ઉઠાવી શકતી નથી. કૉંગ્રેસ પણ પાણી મામલે નિષ્ફળ ગઈ છે."

જ્યોત્સના યાજ્ઞિકે વાતચીત કરતા કહ્યું, "દરેક વ્યક્તિને ધર્મ પાળવાનો અધિકાર છે. ધર્મઝનૂને રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધીનું ખૂન કરાવ્યું હતું."

ઝકિયા સોમને પોતાની વાત રાખતા કહ્યું, "ધર્મ એક અલગ બાબત અને તેનાં મૂલ્યો તદ્દન અલગ બાબત છે. ધર્મ માનવસભ્યતા બાદ આવ્યો."

"આપણા સમાજમાંથી એવા લોકો ઊભા થયા છે અને રાજકારણીઓ પણ એવા જે જેમણે રાજકારણમાં આવવા માટે ધર્મનો ઉપયોગ કર્યો છે."

"લિન્ચિંગ જેવી બાબતને ગૌહત્યા કે ધર્મના નામે ખપાવી દવામાં આવે છે. આપણા દેશમાં રાષ્ટ્રવાદ બંધારણીય રીતે...


...ક ખાસ તહેવાર આવે છે, જે ધૂમધામથી ઉજવવામાં આવે છે.

દિલ્હીમાં દશેરાના તહેવાર વખતે ભવ્ય રામલીલાનું આયોજન થાય છે. લવકુશ રામલીલા કમિટીના અધ્યક્ષ અશોક અગ્રવાલે કહ્યું આ વર્ષે પણ રામલીલાનું આયોજન કરવામાં આવશે.

તેમણે કહ્યું, “21 સપ્ટેમ્બરે ઑપન થિયેટરને પરવાનગી કેન્દ્ર સરકારે તો આપી જ છે, મહામારીની સાથે જે સાવધાની વર્તવાની જરૂર છે, તે કરશે જ. સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગની સાથે, ઓછામાં ઓછા શ્રોતાઓની સાથે, ચેનલ પર લાઇવ દેખાડવાની પણ વ્યવસ્થા કરી રહ્યા છે.”

જ્યારે, દિલ્હી સરકારનું પણ આજ સ્ટેન્ડ છે કે સાર્વજનિક સમા... બાકીનો લેખ લખો:

છે, “માતાપિતા બિલકુલ ઇચ્છતાં નથી કે પોતાનાં બાળકોને મહામારીની વચ્ચે સ્કૂલે મોકલે. તણાવમાં બાળકો કેવી રીતે ભણી શકશે. વારંવાર કેટલું ધ્યાન રાખી શકાય. સ્કૂલ માટે શક્ય નથી કે તે મહામારીને જોતા તમામ પ્રક્રિયાનું પાલન કરી શકે.”

તહેવાર ઉજવવા માટેની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી રહી છે તો શાળાઓ કેમ ધીમે-ધીમે ન ખોલવામાં આવે?

આનો જવાબ તેઓ આપે છે કે રોજગાર મજબૂરી છે, સ્કૂલ ખોલવી મજબૂરી નથી. સ્કૂલ ત્યાં સુધી એવી રીતે જ ચલાવી શકાય છે, જ્યાં સુધી મહામારી છે.

આ વાત પર સુમિત વોરા પણ સહમતિ દર્શાવતા કહે છે કે પૅરેન્ટ્સ તમામ બાળકોને સ્કૂલે મોકલવાના પક્ષમાં નથી. સુમિત એક સ્કૂલ ઍડમિશન સંબંધિત વેબસાઇટ ‘ઍડમિશન નર્સરી’ ચલાવે છે.

તેમણે કહ્યું, “અમે એક સર્વે કર્યો હતો જેમાં અઢી હજારથી વધારે પૅરેન્ટ્સે ભાગ લીધો હતો અને 97 ટકા લોકોએ કહ્યું કે તે હાલ બાળકોને સ્કૂલે મોકલવા ઇચ્છતા નથી."

"અનેક સ્કૂલ પણ નથી ઇચ્છતી કે સ્કૂલ ખૂલે કારણ કે હાલ ઘણી તકલીફ થશે. પરંતુ જેમ દિલ્હીમાં જે પ્રકારે ટ્યુશન ફી લેવામાં આવી રહી છે તો અનેક સ્કૂલ ઇચ્છે છે કે સ્કૂલ ખૂલશે તો સંપૂર્ણ ફી લઈ શકશે.”

તે કહે છે, “હરિયાણામાં 21 સપ્ટેમ્બરથી આંશિક રીતે સ્કૂલ ખૂલી પરંતુ તમે પોતે જોઈ લેજો અખબારમાં છપાયું છે કે માત્ર ત્રણ ટકા બાળકો જ સ્કૂલમાં ગયાં.”

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ક ગર્ભવતી મહિલાઓ પણ હતી.

જહાજમાં તમામ મુસાફરો આવી ગયા બાદ વ્હિસલ વાગી અને સફરની શરૂઆત થઈ.

કુલીઓ દ્વારા વહાણમાં ચડવા માટેની સીડીઓ હઠાવી લેવામાં આવી છતાં કેટલાક મુસાફરો જહાજ સુધી પહોંચવામાં સફળ રહ્યા હતા.

બારકુ શેઠે કહ્યું કે જાણે મોત તેમને સામેથી પોકારી રહ્યું હતું.

ભારે વરસાદ મુંબઈને તરબતર કરી રહ્યો હતો. વરસાદથી જહાજમાંના મુસાફરોને બચાવવા ઉપર કવર ઢાંકવામાં આવ્યું હતું.

જાણે કે માત્ર અડધા કલાકની જ વાત હતી. કેટલાક યાત્રીઓ દરરોજ અવર-જવર કરતા હોવાથી એકબીજાને જાણતા હતા.

વહાણ દરિયાના પાણીમાં હિ... બાકીનો લેખ લખો:

947ના રોજ ડૂબ્યું હતું. જેના એક મહિના બાદ ભારતને આઝાદી મળી હતી.

દેશ આઝાદીની ઉજવણી કરી રહ્યો હતો ત્યારે મુંબઈ, રેવાસ, અલીબાદ, નંદગાંવ, માનગાંવ અને આસપાસના વિસ્તારના લોકો પોતાના પરિવારજનોને શોધી રહ્યા હતા.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ક ગૅરંટી ઉપરાંત નાના વેપારીઓને 25,000 પાઉન્ડની રોકડ મદદનો સમાવેશ થાય છે.

આ નાણાકીય પૅકેજથી ખાસ કરીને રિટેલ અને હૉસ્પિટાલિટી ક્ષેત્રે કામ કરી રહેલાં કામદારોને રાહત પૂરી પાડવામાં આવશે.

ભારતમાં પણ નરેન્દ્ર મોદી સરકારે આર્થિક પૅકેજ જાહેર કરેલું છે. લૉકડાઉનની જાહેરાતને બીજે દિવસે 1.7 લાખ કરોડ રૂપિયાનું આર્થિક પૅકેજ જાહેર કર્યું.

આ રકમ જીડીપીના સુધારેલા અંદાજના 0.83 ટકા જેટલી થાય છે.

આ પૅકેજમાં મનરેગાના કામદારોના વેતનમાં 20 રૂપિયાનો વધારો કરી 5,600 કરોડની જોગવાઈ કરવામાં આવી, આ ઉપરાંત 80 કરોડ લો... બાકીનો લેખ લખો:

ધી સપ્લાય ચેઇન પૂર્વવત ન બને, ત્યાં સુધી આવનાર છ મહિના સુધી આર્થિકચક્રો ગતિમાન થાય તેવું લાગતું નથી.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ક ગૉડ ગિલ્ટ એન્ડ ડેથમાં આને સમજાવતા જણાવે છે, “જે જાણે છે કે પોતે ખોટા છે માત્ર એ જ લોકો તર્કની મદદ વડે એવું દેખાડવાનો પ્રયાસ કરતા હોય છે કે સવાલ પૂછનાર વ્યક્તિ પોતાના કરતાં લાખ ગણો વધારે ગુનેગાર છે. અને આ રીતે તેઓ પોતાની જાતને સુરક્ષિત અનુભવે છે.”

દાખલા તરીકે જ્યારે રાહુલ ગાંધીના આરોપો પર રવિશંકર પ્રસાદ સ્પષ્ટીકરણ આપી રહ્યા હતા ત્યારે તેમણે આકરા સ્વરમાં રાહુલ અને એમના પરિવારના કથિત ગુના ગણાવ્યા હતા.

આમ કરી તેમણે એ પૂરવાર કરવાનો પ્રયાસ કર્યો કે જ્યારે સવાલ પૂછનાર જ આરોપી છે તો પછી બીજી કોઈ સ્પ... બાકીનો લેખ લખો:

ા શું કહેશે. પણ હવે આ શરમ રહી નથી.”

“હવે તાકાતનો જમાનો છે અને સવાલ પૂછવાનો કોઈ જ અર્થ નથી. કારણ કે જે પણ પક્ષનું શાસન હોય છે તેને હવે એ વાતથી કોઈ જ ફર્ક નથી પડતો કે કોઈ એમની વાત પર શું પ્રતિક્રિયા આપશે.”

વાસ્તવમાં વૉટઅબાઉટરી એટલે કે સવાલનો જવાબ આપવાની આ પ્રકિયાથી તમે તમારી જવાબદારીમાંથી સરળતાથી છટકી જાવ છો.

આવામાં આ શસ્ત્રની હાજરીમાં કોઈ પણ સરકારને કોઈ પણ પ્રકારની ઇમર્જન્સી લગાડવાની જરૂર જ નથી રહેતી.

કારણ કે વૉટઅબાઉટરી એટલે આ પ્રકારની જવાબદારીની છટકબારી. એની હાજરીમાં સરકારો તો આવતી જતી રહે છે, પણ સવાલોના જવાબો આવતા નથી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ક ચક્ર હતું. મારા પરિવાર, મારાં પત્ની જો અને મારાં બાળકો તથા સાવકાં સંતાનો માટે અત્યંત આકરો સમય હતો. હું લાંબો સમય હૉસ્પિટલમાં રહ્યો હતો અને અનેક વખત મરવાની અણીએ પહોંચી ગયો હતો."

તેઓ નક્કર નિરાકરણની, કદાચ નહીં શોધાયેલા કાયમી નિરાકરણની શોધમાં હતા અને કોઈએ તેમને ટૉરોન્ટોની સન્નીબ્રૂક હૉસ્પિટલમાં કાર્યરત બે ન્યૂરોસર્જન પાસે મોકલ્યા હતા.

સારવારને પ્રતિસાદ ન આપતા હોય તેવા દારૂના બંધાણી દર્દીઓને ડીપ બ્રેઇન સ્ટિમ્યુલેશન (ડીબીએસ) વડે મદદરૂપ થવાના નૉર્થ અમેરિકાના સૌપ્રથમ પ્રયોગ માટે એ બન્ને સર્જનો દર્દ... બાકીનો લેખ લખો:

દીની તીવ્ર ઇચ્છાને આ પ્રક્રિયા વડે શમાવવામાં આવે છે.

'સર્જરી કરાવવામાં લોકો અચકાય છે'

ફ્રૅન્ક પ્લમર પર કરવામાં આવેલી ડીબીએસ સર્જરીમાં મગજમાંનાં આનંદકેન્દ્રોને લક્ષ્ય બનાવવામાં આવ્યાં હતાં.

ફ્રૅન્ક પ્લમર આ પ્રયોગના પહેલા દર્દી હતા અને તેમણે એક વર્ષ પહેલાં જ પ્રાયોગિક સર્જરી કરાવી હતી. જેમનું દારૂનું વ્યસન છોડાવવામાં અન્ય પ્રકારની સારવાર નિષ્ફળ રહી હોય એવા કુલ છ દર્દીઓ આ પ્રયોગમાં ભાગ લેવાના છે.

સર્જરીની પ્રક્રિયા દરમિયાન દર્દી જાગૃત અવસ્થામાં હોય છે.

ફ્રૅન્ક પ્લમરે જણાવ્યું હતું કે ડૉક્ટરોએ આ સર્જરી દરમિયાન મસ્તકમાં ઇલેક્ટ્રોડ ઇમ્પ્લાન્ટ કરવા માટે તેમની ખોપરીમાં ડ્રિલિંગ કર્યું હતું. એ ડ્રિલિંગનો અવાજ અને ધ્રુજારી સમગ્ર પ્રક્રિયાનો સૌથી ખરાબ અનુભવ હતા.

ફ્રૅન્ક પ્લમરે કહ્યું હતું, "એક મોટી ડ્રિલ દ્વારા ખોપરીમાં બન્ને બાજુ 25 સેન્ટના સિક્કાના કદનું કાણું પાડવામાં આવે છે. એ પીડાદાયક ન હતું, પણ સંતાપજનક હતું."

આ અભ્યાસમાં મગજનાં પ્લેઝર સેન્ટર્સ પર ધ્યાન કેન્દ્રીત કરવામાં આવે છે, જેમાં મૂડ, ચિંતા અને અવસાદનો પણ સમાવેશ થાય છે.

ન્યૂરોસર્જન્સના જણાવ્યા અનુસાર, આ બાબત સંભવતઃ મહત્ત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે વ્યસનસંબંધી ઘણા વિકારોનો સંબંધ મોટા ભાગે મૂડસંબંધી વિકારો સાથે હોય છે. ફ્રૅન્ક પ્લમરની નશાની તલબ અને તેમના મૂડ બન્નેમાં સુધારો જોવા મળ્યો છે.

ડૉ. નિર લિપ્સમેને કહ્યું હતું, "જેમણે સર્જરી કરાવી છે એવા દર્દીઓમાં અમારી અપેક્ષા અનુસારનું પરિણામ જોવા મળી રહ્યું છે."

સર્જનોને આશા છે કે વ્યસનસંબંધી રોગો સાથે સંકળાયેલું થોડું કલંક દૂર થશે. વ્યસનોને આજે પણ વ્યક્તિની ઇચ્છાશક્તિની નિષ્ફળતા કે નબળાઈ ગણવામાં આવે છે. એ કારણે લોકો સારવાર લેતાં ખચકાતા હોય છે.

અને જિંદગીની ગાડી ફરી પાટે ચડી ગઈ

ફ્રૅન્ક પ્લમર તેમનાં પત્ની જો સાથે.

ફ્રૅન્ક પ્લમરે કહ્યું હતું, "આપણે આપણો વ્યસનસંબંધી દૃષ્ટિકોણ બદલવાની જરૂર છે. દારૂના વ્યસનના વિકારને અગ્રિમ તબક્કાની એક સ્થિતિ ગણવો જોઈએ. સારવારની અસર ન થતી હોય એવા તબક્કાને દિમાગમાંની સર્કિટમાંની ગડબડ ગણવી જોઈએ."

તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે આ સંશોધન હજુ પ્રાથમિક તબક્કામાં છે અને કશું નક્કર સિદ્ધ થયું નથી.

તેમણે કહ્યું હતું, "માત્ર ઇમ્પ્લાન્ટ મૂકી દેવાથી વાત પૂરી થતી નથી. દર્દીએ તેનું દારૂનું વ્યસન છોડવા માટેની પરંપરાગત સારવાર ચાલુ રાખવી જરૂરી છે."

"આ ખરેખર તો અત્યંત સંકુલ અને પડકારજનક સ્થિતિની...


...ક જમીનના મુદ્દે વિવાદ શરૂ થયો અને તે જોત જોતામાં હત્યા અને ગૅંગવૉરના એક ઘટનાક્રમમાં ફેરવાઈ ગયો, જેણે પૂર્વાંચલની રાજકીય અને સામાજિક છબીને બદલી નાખી.

પૂર્વાંચલમાં સંગઠિત ગુનાને ચાર દાયકાથી કવર કરી રહેલા અગ્રણી પત્રકાર પવનસિંહ જણાવે છે કે પૂર્વાંચલમાં ગૅંગવૉરની શરૂઆત એક સંજોગ જ હતો.

1990નો દાયકો ચાલુ હતો અને ગાઝીપુરના એક ગામનો વિવાદ એક મોટા ગૅંગવૉરમાં ફેરવાઈ ગયો હતો.

પવન આગળ જણાવે છે, "માફિયા નેતા સાહેબસિંહે ચૂંટણી લડવા માટે સમર્પણ કર્યું."

"બનારસ કોર્ટમાં તેમને હાજર રહેવાનું હતું. કોર્ટની બ... બાકીનો લેખ લખો:

તાની વગ વધારવાની હોય છે."

"માફિયા એસટીએફને ભય હેઠળ રાખવા માગે છે. તેમને લાગે છે કે જો ચૂંટણી જીતી ગયા તે એસટીએફ ઍન્કાઉન્ટર નહીં કરે અથવા તો નહીં કરી શકે."

માફિયાને રાજકીય સંરક્ષણ

પવન એક ઘટનાને યાદ કરતા જણાવે છે, "ભદોહીમાં એક ચૂંટણી રેલીમાં મુલાયમ સિંહ ભાષણ આપી રહ્યા હતા. માયાવતીની સરકાર હતી અને પોલીસ ભદોહીના ધારાસભ્ય અને માફિયા નેતા વિજય મિશ્રાને શોધી રહી હતી."

"વિજય મિશ્રા રેલીમાં પહોંચ્યા. સ્ટેજ પર જઈ મુલાયમને કહ્યું પોલીસ પાછળ પડી છે. ભાષણ સમાપ્ત થયા બાદ મુલાયમે પોલીસને કહ્યું કે વિજય તેમને છોડવા હેલિકૉપ્ટર સુધી આવશે. ત્યારબાદ વિજય મુલાયમ સિંહ સાથે જ ઊડી ગયા. મુલાયમનો સ્પષ્ટ સંદેશ હતો કે અંત સુધી તે પોતાના માણસની સાથે જ રહેશે. "

મોટાભાગે માફિયાઓ પોતાની ધર્મ પરાયણ છબીનો જ પ્રચાર કરતા રહે છે. વરિષ્ઠ પત્રકાર ઉત્પલ પાઠક જણાવે છે, "બૃજેશ જેલમાં પણ રોજ સવારે ઊઠી ગીતા વાંચે છે અને મુખ્તાર નમાજ."

"ચૂંટણી જીતવા માટે યજ્ઞ કરાવવો, પંડિતોના જણાવ્યા અનુસાર આંગળીઓમાં રત્નો પહેરવાં, અઠવાડિયામાં દિવસ અનુસાર કપડાં પહેરવા- આ બધું અહીં ચૂંટાયેલા કદાવર નેતાઓની જીવનશૈલીનો એક ભાગ છે. "

આ સાથે જ પૂર્વાંચલના માફિયાઓના નિયમોમાં ડ્રગ્સ અને હથિયારોનો ધંધો ના કરવો, પત્રકારો અને વકીલોને ના મારવા, દારૂ અને નશાથી દૂર રહેવું, મહિલાઓ અને ઘરડાં પર હુમલો ના કરવો જેવી બાબતો સામેલ છે.

આ ઉપરાંત બીજા કેટલાક નિયમો પણ છે જેમ કે છોકરીઓ સાથે છેડતી ના કરવી, પ્રેમ વિવાહને મોટાભાગે કદાવર નેતાઓનો આશ્રય મળી જતો હોય છે.

ઉત્પલ જણાવે છે, "શ્રીપ્રકાશ શુક્લા હતા કે જે છોકરીઓના ચક્કરમાં જ માર્યા ગયા. તેમના ઍનકાઉન્ટર પરથી પણ અહીંના કદાવર નેતાઓએ બોધપાઠ લીધો છે. ત્યારબાદ આવો કોઈ કિસ્સો પ્રકાશમાં આવ્યો નથી."

આ સાથે જ તેઓ ફિટનેસ અને આરોગ્યનું પણ ખૂબ ધ્યાન રાખે છે. જે ચૂંટાયેલા કદાવરો જેલમાં છે તે પણ સવારે ઊઠીને જેલમાં એક ચક્કર મારી આવે છે. ફળ ખાય છે અને તળેલું ઓછું ખાય છે.

બનારસના જૂના ક્રાઇમ રિપોર્ટર મુન્ના બજરંગી વિશે કાયમ એવું કહેવામાં આવે છે કે તેઓ નવા માણસને પોતાની ગૅંગમાં લેતા પહેલાં તેની પરીક્ષા લેતા હતા. પરીક્ષા હતી કે બે ગોળીમાં હત્યા કરી પાછું આવવું.

ઉત્પલ ઉમેરે છે, "પૂર્વનો એક સાધારણ શૂટર પણ ઉત્તર પ્રદેશના મોટા ગૅંગસ્ટર કરતાં સારું નિશાન સાધી લેતો હોય છે. અને લાંબા સમય સુધી ટકી રહે છે. અહીં એકે-47ની ગોળીઓ બરબાદ કરવાની નહીં પણ ઓછામાં ઓછી...


...ક નકશો છે જેને કફિયાથી ઢાંકવામાં આવ્યો છે. (કફિયા એ માથે પહેરવાનું, સુતરાઉ કપડામાંથી બનેલું એક પરંપરાગત અરબી કપડું હોય છે.)

દીવાલ પર એક સ્લોગન પણ લખ્યું છેઃ "શેખ જર્રાહના આ મોહલ્લામાં તમારું સ્વાગત છે."

આ સડક પર આગળ જતા રસ્તીની બીજી બાજુએ એક દીવાલ પર 28 પરિવારોનાં નામ લખ્યા છે જેને અહીંથી વિસ્થાપિત કરવામાં આવનારા છે.

આ દીવાલની સામેના રસ્તા પર લગભગ 10 વર્ષ અગાઉ ઇઝરાયલી લોકોએ કબ્જો જમાવ્યો હતો. હવે અહીં ઘણી જગ્યાએ ઇઝરાયલી ઝંડા ફરકે છે.

ઘરની ઉપર સ્ટાર ઓફ ડેવિડ અને કેટલાય સુરક્ષા કૅમેરા પણ લાગ્... બાકીનો લેખ લખો:

ના ઉગ્રવાદીઓ આ વિવાદમાં કૂદી પડ્યા અને તેમણે ઇઝરાયલ પર રોકેટમારો શરૂ કર્યો.

11 દિવસની લડાઈ પછી યુદ્ધવિરામની જાહેરાત થઈ ત્યારે પેલેસ્ટાઇનવાસીઓએ તેને હમાસની જીત ગણાવી અને જેરૂસલેમમાં ઉત્સવ મનાવાયો હતો.

તેઓ કહે છે, "અહીં વસતા પેલેસ્ટાઇનવાસીઓને અહીંથી સંપૂર્ણપણે કાઢી નાખવાનો પ્રયાસ થાય છે, જેથી એવા લોકોને અહીં વસાવી શકાય જેને ધાર્મિક પુસ્તકો મુજબ અહીં હોવું જઈએ. આ બાબત જ અહીં વિવાદનું કારણ છે."

તેઓ કહે છે કે 1948માં થયેલી લડાઈમાં યહૂદી અને આરબ બંને સમુદાયના લોકો વિસ્થાપિત થયા હતા. આજના યુગમાં બંને સમુદાયો વચ્ચે માત્ર આ જ એક સમાનતા છે.

તેઓ કહે છે, "તમારી પાસે એક શહેર છે, એક યુદ્ધ છે અને બે સમુદાયના લોકો છે જેઓ જમીન પર પોતાનો હક ગુમાવી રહ્યા છે. એક સમુદાયના લોકો પોતાની જમીન પાછી મેળવવામાં સફળ થઈ રહ્યા છે, પરંતુ બીજા સમુદાયના લોકોને કંઈ મળતું નથી. વાસ્તવમાં શેખ જર્રાહનો આ જ ગુનો છે."

પાકિસ્તાનના પ્રખ્યાત સૂફી ગાયક આબિદા પરવીન સાથે ખાસ વાતચીત

ઉશ્કેરણીજનક પ્રક્રિયા

પેલેસ્ટાઇનવાસીઓને હઠાવવાના ડરથી હિંસાની આગમાં ઘી ઉમેરવાનું કામ થયું

ઇઝરાયલી વકીલ ડેનિયલ સિડમેન છેલ્લા ત્રણ દાયકાથી પૂર્વ જેરૂસલેમમાં યહૂદીઓને વસાવવાની કોશિશ વિશે માહિતી એકત્ર કરે છે. તેઓ કહે છે, "આ હિંસા પાછળ ટેમ્પલ માઉન્ટ અને શેખ જર્રાહમાં થયેલો વિવાદ જ કારણભૂત હતો તે વાત કોઈ અકસ્માત નથી."

ડેનિયલ સિડમેન કહે છે કે 1967ના યુદ્ધ પછી જેરૂસલેમની ચાર આરબ વસાહત ધરાવતી જગ્યાઓમાંથી મોટી સંખ્યામાં પેલેસ્ટાઇનવાસીઓને હઠાવાયા તે ઇઝરાયલની પ્રથમ કોશિશ હતી.

તેમાંથી બે જગ્યા શેખ જર્રાહમાં છે જ્યારે બે જગ્યા દક્ષિણ તરફ સિલવનમાં છે.

તેઓ કહે છે કે આ પ્રક્રિયા ઉશ્કેરણીજનક છે. "અમે જેરૂસલેમમાં આ વિવાદ ઉઠાવી રહ્યા છીએ અને તેને વિસ્થાપનના મુદ્દા સાથે સાંકળીને જોઈ રહ્યા છીએ."

બીજી તરફ બગીચામાં બેઠેલા આદિલ અને સમીરાને ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે તેમણે પહેલી ઑગસ્ટ સુધીમાં પોતાનું ઘર ખાલી કરીને નવું ઠેકાણું શોધવાનું છે.

જે ઘરમાં આ દંપતીએ જીવનના 47 વર્ષ એક સાથે વીતાવ્યા છે, તેને ખાલી કરવા માટે હવે તેમની પાસે માત્ર કેટલાક મહિનાનો સમય બચ્યો છે.

આદિલ કહે છે કે આ બરોબરીની લડાઈ નથી.

તેઓ કહે છે, "એક વાત સ્પષ્ટ છે કે જે લોકો અહીં રહેવા આવવાના છે તેની સાથે અમારો મુકાબલો નથી. અમે એક સરકાર સામે લડી રહ્યા છીએ. અમારી પાસે એટલી શક્તિ નથી કે અમે ઇઝરાયલી સરકાર સામે લડી...


...ક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું.

શું ઈરાન અણુપ્રતિસાદ આપે તેવું જોખમ ખરું? શું તેની પાસે અણુક્ષમતા છે? - હેરી રિકમેન

ના, ઈરાન પાસે સત્તાવાર રીતે અણુશસ્ત્રો નથી. પરંતુ તેની પાસે એવી તૈયારીઓ છે ખરી કે અણુક્ષમતાના કાર્યક્રમ તરફ આગળ વધી શકે.

ઈરાને હંમેશા ભારપૂર્વક કહ્યું છે કે તે અણુબૉમ્બ બનાવવા માગતું નથી.

જોકે ઈરાને જાહેરાત કરી છે કે 2015માં થયેલા કરાર પ્રમાણે તેના પર મૂકવામાં નિયંત્રણોનું પાલન તે કરશે નહીં.

તહેરાનમાં ઈરાનના પ્રધાનમંડળની બેઠક મળી તે પછી આ જાહેરાત થઈ હતી.

ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે ઈરાન ... બાકીનો લેખ લખો:

રીતે પણ મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવાનારો દેશ છે અને ઉપર જણાવેલા જૂથો મારફતે તે કામગીરી બજાવતું હતું.

અમેરિકાના 5,000 જેટલા સૈનિકો ઇરાકમાં છે, જે બચી ગયેલા આઈએસ જૂથોને ખતમ કરવા માટે ઇરાકી સેનાને તાલીમ અને સહાય કરે છે.

આ બે બહારના દેશો અમેરિકા અને ઈરાન, મૂળભૂત રીતે ઇરાકમાં રહીને એક બીજા સામે કાર્યવાહી કરી રહ્યા હતા.

હવે સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે ઊભી થયેલી કટોકટીમાં અમેરિકાના દળો ઇરાકમાં રાખવામાં કેટલી મુશ્કેલી આવી શકે છે?

શું ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સામેની મહાઅભિયોગની કાર્યવાહીને ખોરંભે ચડાવવા આ થયું છે? - માર્ટિન ગેલાગેર

આવા આક્ષેપો કરવા સહેલા હોય છે, અને સ્થાનિક રાજકીય પરિબળો ધ્યાને લેવાતા જ હોય છે.

ખાસ કરીને ટ્રમ્પ માટે આ ચૂંટણીનું વર્ષ છે ત્યારે આ ઘટના બે કારણોસર થઈ હતીઃ તક અને સંજોગો.

ઇરાકમાં રહેલા અમેરિકી થાણાઓ પર હુમલા વધી રહ્યા હતા તે સંદર્ભ હતો અને નજીકના ભવિષ્યમાં હુમલાની અસ્પષ્ટ વાતો પૅન્ટાગોને કરી છે તે પણ હતી. આ સંજોગોમાં તક મળી ગઈ અને અમેરિકાના જાસૂસી તંત્રની કામગીરી ફરી અચૂક નીવડી.

ઈરાન કોઈ પ્રતિસાદ આપવા માગતું હોય ત્યારે તેણે આ જાસૂસી તંત્રની તાકાતને પણ ધ્યાને લેવી પડશે.

ચૂંટણીનું વર્ષ છે ત્યારે પ્રમુખ ટ્રમ્પ વધારે અમેરિકી સૈનિકોનો ભોગ લેવાય તેમ નહીં ઇચ્છતા હોય.

આ નાટકીય હુમલો પ્રમુખની કાર્યશૈલીથી થોડો જુદો પણ જોવા મળે છે.

તેઓ મોટી મોટી વાતો કરવા તો જાણીતા છે, પણ કોઈ ધ્યાનાકર્ષક કાર્યવાહી તેમણે કરી નથી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ક પર વિજય મળ્યો હતો, ગુજરાત વિધાનસભામાં આ એક રેકર્ડ છે, જે હજુ સુધી કોઈ પક્ષ તોડી નથી શક્યો.

અગ્રવાલ કહે છે, "સોલંકીથી નારાજ પાટીદારોને સાથે લઈને 1990માં જનતા દળ સાથે મળીને ભાજપે ગુજરાતમાં યુતિ સરકાર બનાવી. 1995 અને 1998માં પણ ભાજપ વિજેતા થયો.

"2006માં નરેન્દ્ર મોદીએ પહેલીવાર અમદાવાદના મેયર તરીકે ઠાકોર નેતાની નિમણૂક કરી. અનેક જિલ્લા તથા તાલુકા પંચાયતોમાં ઠાકોર નેતાઓની નિમણૂકો કરી, જેના કારણે કોંગ્રેસની પરંપરાગત વોટબૅન્કમાં મોટું ગાબડું પડ્યું.

"આ સાથે ગુજરાતમાં ફરી એક વખત 'ઠાકોર પૉલિટિક્સ'ન... બાકીનો લેખ લખો:

મુદ્દો ઉછાળવાથી 'ભાજપ કે કોંગ્રેસ' કોઈને પણ લાભ નહીં થાય અને ગુજરાતના ઉદ્યોગપતિ વર્ગને સૌથી વધુ નુકસાન થશે.

મહારાષ્ટ્રના શિવ સેના તથા મહારાષ્ટ્ર નવ નિર્માણ સેનાના ઉદાહરણ ટાંકતા ખાન કહે છે, "જે પક્ષ સંકૂચિત પ્રાદેશિક હિતની વાત કરે છે, તે પ્રાદેશિક બની રહે છે."

ભાજપ સરકાર અને સંગઠનના પ્રયાસ

જોત-જોતામાં સ્થિતિ વણસી ગઈ. ગુજરાતની ભાજપ સરકારે વહીવટી તથા પોલીસ તંત્રને સતર્ક કર્યા.

ઉપરાંત પ્રભાવિત જિલ્લાના પોલીસ વડા તથા પોલીસ અધિકારીઓ સ્થાનિકો તથા પરપ્રાંતીયોને મળીને બંને પક્ષો વચ્ચે સૌહાર્દ ઊભો કરવા પ્રયાસરત છે.

ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર, ઝારખંડ, મધ્ય પ્રદેશ, રાજસ્થાનમાં પક્ષને નકારાત્મક અસર ન પહોંચે તે માટે પક્ષે કાર્યકર સ્તરે શાંતિબેઠકો શરૂ કરી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ક પાતળા રસ્તા પર માર્ચ કરાવાઈ. પહેલાં ત્રણ દિવસ અમને કંઈ પણ ખાવાનું આપવામાં ન આવ્યું.

પછી પહેલીવાર બાફેલા ખારા ભાત અને તળેલા સૂકા મૂળા ખાવામાં આપ્યા.

હૃદયદ્રાવક દૃશ્ય

અમે 26 ઑકટોબરે ચેન યેની યુદ્ધબંદી શિબિરમાં પહોંચ્યા.

મને પહેલાં બે દિવસ સુધી એક અંધારા અને ભેજવાળા ઓરડામાં એકલો રાખવામાં આવ્યો. એ પછી કર્નલ રિખને મારા ઓરડામાં લાવવામાં આવ્યા, જેઓ ખરાબ રીતે ઘાયલ હતા.

શિબિરમાં અમને ચાર ભાગોમાં વહેંચવામાં આવ્યા હતા. અધિકારીઓ અને જવાનોને અલગ-અલગ રખાયા હતા. દરેક સમૂહની પોતાની અલગ રસોઈ હતી.

જ્યાં... બાકીનો લેખ લખો:

નાં ટિન, જામ, માખણ, માછલીઓ, ખાંડનાં પૅકેટ, લોટ, દાળ, સૂકાં વટાણાં, મીઠું, ચા, બિસ્કિટ, સિગારેટ અને વિટામિનની ગોળીઓ.

16 નવેમ્બરે પહેલીવાર અમને ઘરે કાગળ લખવાની મંજૂરી અપાઈ. અમને ચાર લેફ્ટિનન્ટ કર્નલને ઘરે તાર મોકલવાની અનુમતિ પણ અપાઈ.

અમારા પત્રો સેન્સર થઈ રહ્યા હતા એટલા માટે અમે ચીનાઓને ન ગમે એવી કોઈ પણ વાત લખી શકતા ન હતા.

એક પત્રના અંતે મેં લખ્યું કે મને રેડ ક્રૉસ તરફથી કેટલાંક ગરમ કપડાં અને ખાવાની વસ્તુઓ મોકલો.

મારી ચાર વર્ષની પુત્રી આભાએ એનો અર્થ એમ લગાવ્યો અને એણે પોતાની માતાને કહ્યું પણ કે લાગે છે કે ડૅડીને ઠંડી લાગી રહી છે અને તેઓ ભૂખ્યા પણ છે.

ચીનીઓ ઘણીવાર પબ્લિક ઍડ્રેસ સિસ્ટમ પર ભારતીય ગીતો વગાડતાં હતાં.

એક ગીત વારંવાર વગાડવામાં આવતું હતું અને એ હતું લતા મંગેશકરનું ગીત આ જા રે મેં તો કબસે ખડી ઇસ પાર... આ ગીત સાંભળીને અમને ઘરની ઘણી યાદ આવવા લાગતી.

બહાદુરશાહ ઝફરની ગઝલો

અમને એ દિવસે ઘણું આશ્ચર્ય થયું, જ્યારે એક ચીની મહિલાએ આવીને અમને બહાદુરશાહ ઝફરની કેટલીક ગઝલો સંભળાવી.

અમારા સાથી રતન અને આ મહિલાએ એકબીજાને ઝફરના લખેલા શેર સંભળાવ્યા, જે તેમણે દિલ્હીથી કાઢી મુકાયા પછી રંગૂનમાં લખ્યા હતા. કદાચ આ ઉર્દૂ બોલનારી મહિલા લખનૌમાં અનેક વર્ષો સુધી રહી હશે.

અમે આ દરમિયાન ચીનમાં સોય દ્વારા કરાતી સારવારનો કમાલ પણ જોયો. અમારા મિત્ર રિખની માઇગ્રેનની સમસ્યા પણ એનાથી કાયમ માટે જતી રહી.

આમાં પેલી સુંદર લેડી ડૉક્ટરની ભૂમિકા હતી કે સોયની, એ તો તમે અંદાજ લગાવી શકો.

ચીનીઓએ નક્કી કરી લીધું કે ભારત મોકલતા પહેલાં અમને ચીનદર્શન કરાવાય. વુહાનમાં 10 અન્ય ભારતીય યુદ્ધબંદી અધિકારી અમને આવીને મળ્યા.

એમાં મેજર ધનસિંહ થાપા પણ હતા, જેમને વીરતા માટે પરમવીર ચક્ર આપવામાં આવ્યું હતું.

બીબીસી સાંભળવાની છૂટ

અહીં પહેલી વાર અમને છૂટથી રેડિયો સાંભળવાની પરવાનગી અપાઈ અને અમે ચીનમાં પહેલી વખત ઑલ ઇન્ડિયા રેડિયો અને બીબીસીને સાંભળ્યા.

ચીનમાં ફર્યા એ દરમિયાન એક સરસ કપડાં પહેરેલો ચીની અમારી સાથે રહ્યો. અમે એને જનરલ કહીને બોલાવતા હતા.

એની પાછળ હંમેશાં એક બીજો ચીની ચાલતો હતો, જે એને માટે ખુરશી ખેંચતો હતો અને ચા બનાવતો હતો. અમે એને જનરલ નો અર્દલી કહેતા.

જ્યારે અમને ભારત પરત મોકલવાનો સમારોહ થઈ રહ્યો હતો ત્યારે ચીન તરફથી કાગળ ઉપર હસ્તાક્ષર કરનાર વ્યક્તિ આ પેલો અર્દલી હતો અને હસ્તાક્ષર કરવા માટે એને કલમ આપી રહેલો વ્યક્તિ જનરલ હતો.

સવારે નવ...


...ક વર્ષ બાદ 2013માં તેનું પણ મૃત્યુ થયું.

તેની ઉંમર માત્ર 3 વર્ષની હતી.

ત્રીજી વખત ગર્ભ ધારણ કરતાં પહેલા રુબાએ લીડ્સ ટીચિંગ હૉસ્પિટલના મુસ્લિમ મૌલવી મુફ્તી ઝુબૈર બટ્ટ સાથે મુલાકાત કરી હતી.

તેઓ જાણવા માગતાં હતાં કે શું તેમનો ધર્મ ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન આઈ- સેલની જાણકારી મેળવી શકે છે અને ગર્ભપાત છૂટ આપી શકે છે?

તેમણે રુબાને કંઈ પણ કરતાં પહેલાં તેના વિશે સારી રીતે વિચારવા સલાહ આપી.

તેમણે એ પણ જણાવ્યું કે તેમણે એવું ન કરવું જોઈએ.

તેમની પાસે ગર્ભપાત કરાવવાનો હક છે પણ એ સત્ય સાથે આખું જીવન વિતાવવ... બાકીનો લેખ લખો:

નારાના અંતિમ સંસ્કાર બાદ તુરંત તેમણે ગર્ભપાત કરાવી લીધો.

રુબા કહે છે કે ઇનારાનાં મૃત્યુ બાદ તેમણે તેમનાં બાળકોનાં મૃત્યુ અને પિતરાઈ ભાઈ સાથે લગ્ન વચ્ચે સંબંધનો સ્વીકાર કરી લીધો હતો.

"મારા પતિ હજુ પણ આ વાત પર વિશ્વાસ કરતા નથી."

"મને વિશ્વાસ છે કેમ કે આવું ત્રણ વખત થયું. એ માટે જો ડૉક્ટર આવું કહી રહ્યાં છે તો તેમાં કંઈક તો સત્યતા હશે."

ઇનારાનાં મૃત્યુ બાદ બ્રિટન અને પાકિસ્તાન સ્થિત રુબા અને સાકિબના કેટલાક સંબંધીઓને લાગવા લાગ્યું હતું કે તેમને એક સ્વસ્થ બાળક થવું અશક્ય છે.

તેમણે ખુશીથી અલગ થઈ જવું જોઈએ અને બન્નેએ બીજા કોઈ સાથે ફરીથી લગ્ન કરી લેવાં જોઈએ.

રુબા કહે છે, "અમે બન્નેએ આ વાતને નકારી દીધી છે."

"મારા પતિ કહે છે, જો અલ્લાહે મને બાળક આપવા હશે તો તે મને તારા થકી જ આપી શકે છે. હું બીજા કોઈ સાથે ફરીથી લગ્ન નહીં કરું અને ન તો તમે બીજા કોઈ સાથે લગ્ન કરી શકો છો, આપણે બન્ને એકસાથે રહીશું."

ભલે રુબા વર્ષ 2007માં લગ્ન કરવા માગતાં નહોતાં પરંતુ લગ્નનાં 10 વર્ષ બાદ તેઓ આ સંબંધથી ભાગવાં માગતાં નથી.

"સંબંધીઓ ઇચ્છતાં હતાં કે અમે બીજા કોઈ સાથે લગ્ન કરી લઈએ અને બાળકોને જન્મ આપીએ. બીજી કોઈ વ્યક્તિ મને સ્વસ્થ બાળક તો આપી દેશે પણ મને તે ભાવના નહીં આપી શકે જે ભાવના મને મારા પતિ આપી શકે છે."

"મારી પાસે બાળકો તો હશે પરંતુ ખુશહાલ જીવન નહીં હોય. હું સિંગલ મધર તરીકે એકલાં જ મારાં બાળકોને ઉછેરવાં માગતી નથી."

આ સિવાય તેમની પાસે બીજા કયા વિકલ્પ છે?

આઈવીએફ એક વિકલ્પ છે. તેના દ્વારા ડૉક્ટર ભ્રૂણમાં જ આઈ-સેલની જાણકારી મેળવી શકે છે. તેઓ તેને રિજેક્ટ કરી રુબાની કોખમાં સ્વસ્થ ભ્રૂણનું પ્રત્યારોપણ કરી શકે છે.

રુબા કહે છે કે સાકિબ તેના માટે તૈયાર નથી.

તેઓ કહે છે, "મારા પતિ કહે છે કે જે અલ્લાહ આપશે તે મંજૂર હશે. જો આ રીત બાળક કરવું હોય તો એ તો આપણે ગમે ત્યારે કરી શકીએ છીએ."

રુબા આઈવીએફથી એક પ્રયાસ કરવા માગે છે પરંતુ તેના માટે રાહ જોવી પડશે.

આઈવીએફ માટે તેમણે તેમના પતિ સાથે અપૉઇન્ટમેન્ટ પણ લીધી છે પરંતુ તેમનાં પતિ જે બૅકરીમાં કામ કરે છે, ત્યાંથી સમય કાઢી શકતા નથી.

તેઓ ઇંગ્લિશમાં વાત પણ કરી શકતા નથી.

રુબા કહે છે, "તેઓ ત્યાં બેસી રહે છે. તેમને ખબર નથી હોતી કે શું વાતચીત ચાલી રહી છે."

ત્રણ બાળકો

હસન મહેમૂદ : 5 જૂલાઈ 2007ના રોજ જન્મ - 5 ઓગસ્ટ 2012ના રોજ મૃત્યુ

અલીશબાહ મહેમૂદ : 22 મે 2010ના રોજ જન્મ - 13 નવેમ્બર 2013ના...


...ક સાબિત થઈ શકે છે.

એક માફિયાવિરોધી સંગઠન માટે કામ કરતા એનઝા રેન્ડો લોકોને આ બાબતે સાવધ રહેવાની સલાહ આપે છે.

એનઝા રેન્ડોએ કહ્યું હતું કે "કોઈ હેતુ વિના લોકોની મદદ કરે એટલા દિલદાર માફિયા ડોન હોતા નથી. તેઓ કંઈ લાભ ન થવાનો હોય તો એકેય પૈસો ખર્ચતા નથી."

"તેમનો એક જ સિદ્ધાંત હોય છેઃ આ હાથે આપે, બીજા હાથે લઈ લે. તેનો અર્થ એ થયો કે આજે તકલીફમાં એ તમારી મદદ કરતા હોય તો કાલે તમારે તેમના હિતનું ધ્યાન રાખવું પડશે."

બરબાદીના આરે ઊભેલા લોકો

માર્સેલો (નામ બદલ્યું છે) પાલેરમો શહેરમાં આવેલા એક રેસ્ટોરાંના... બાકીનો લેખ લખો:

ટાલીની માફિયા ટોળકીઓ કોઈને કોઈ વૈશ્વિક સંકટની રાહ જોતી હોય છે, જેથી તેઓ તેનો લાભ લઈ શકે.

કોરોના વાઇરસની મહામારી તેમના માટે આવી તક લઈને આવી છે. આ તકને તેઓ કોઈપણ ભોગે ગુમાવવા ઇચ્છતા નથી.

ગેસ્પેયર મુતોલોએ કહ્યું હતું કે "માફિયા સરદારો પાસે પૈસાની કમી ક્યારેય હોતી નથી. જરૂરિયાતમંદ લોકોની મદદ કરવાની હોય ત્યારે લોકોનો ખ્યાલ રાખવામાં સરકારની સરખામણીએ માફિયા સરદારો હંમેશાં વધારે સ્ફૂર્તિ દેખાડતા હોય છે."

એન્તોનિયો અને તેમનાં પત્ની ફ્રાંસેસ્કા(નામ બદલ્યું છે)ની સાથે પણ આવું જ થયું હતું. આ પતિ-પત્ની દક્ષિણ ઇટાલીના એપુલિયા ગામમાં સાથે મળીને મટનની દુકાન ચલાવે છે.

થોડા દિવસ પહેલાંની વાત છે. તેમની પાસેથી નિયમિત રીતે માંસ ખરીદતા એક ગ્રાહકે દંપતીને મદદ કરવાને બહાને રોકડા નાણાં આપવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો.

લૉકડાઉનને કારણે એન્તોનિયો તથા તેમનાં પત્નીનો બિઝનેસ બરાબર ચાલતો નથી તેની એ માણસને કોણ જાણે ક્યાંથી ખબર પડી હશે!

એન્તોનિયોએ અમને કહ્યું હતું કે "અમે એકમેકની આંખમાં જોઈને સમજી ગયાં હતાં કે એ માણસ કોઈ માફિયા ટોળકી સાથે જોડાયેલો છે. અમે નર્વસ થઈ ગયાં હતાં."

"મદદના તેના પ્રસ્તાવનો સ્વીકાર કરવાનું કેટલું ખતરનાક સાબિત થઈ શકે એ અમે સારી રીતે જાણતા હતા."

એન્તોનિયો અને ફ્રાંસેસ્કાએ મદદની એ દરખાસ્તનો અસ્વીકાર કર્યો હતો.

વ્યાજે નાણા ધીરવા એ ઇટાલીની માફિયા ટોળકીઓનો મુખ્ય ધંધો છે. તેઓ ઓછા વ્યાજે લોકોને નાણાં ધીરે છે, પણ નિકોલા ગ્રાતેરીએ કહ્યું હતું તેમ એ 'મદદગાર મસીહા' તેમનો અસલી રંગ દેખાડવાનું ટૂંક સમયમાં જ શરૂ કરી દે છે.

નિકોલા ગ્રાતેરીએ કહ્યું હતું કે "કરજ લેનારની મુશ્કેલી ધીમે-ધીમે વધવા લાગે છે. માફિયા ટોળકીઓનો હેતુ આવા કરજમાંથી નાણાં કમાવાનો હોતો નથી."

"માફિયાઓ કરજના નામે લોકોનાં ધંધા પર કબજો જમાવી લે છે અને તેની મદદ વડે પોતાની કાળી કમાણીને કાયદેસરની બનાવવાનું કામ કરે છે."

પાછા ફરવાનો કોઈ રસ્તો નથી હોતો

ઇટાલીમાં લૉકડાઉન શરૂ થયું છે ત્યારથી આવા માફિયાઓથી પીડિત લોકો માટેની હેલ્પલાઇન પર મદદ માગનારાઓની સંખ્યા બમણાથી પણ વધારે થઈ ગઈ છે.

ખાસ કરીને નાના-મોટા ધંધા કરીને ગુજરાન ચલાવતા લોકો મોટા પ્રમાણમાં આવી મદદ માગી રહ્યા છે.

હેલ્પલાઇન માટે કામ કરતા એતીલિયો સાઈમિયોને કહ્યું હતું કે "ઇટાલીની સરકાર લોકોને મદદ કરવામાં અક્ષમ સાબિત થશે તો લોકો માફિયાના સકંજામાં ફસાવા મજબૂર થશે."

આજે દુનિયા સામે ગત શતાબ્દીની મહામંદી...


...ક હતી.

થોડા મહિનાઓ પહેલાં સુધી જ્યારે પણ સૈનિકોનો કાફલો પસાર થતો ત્યારે સામાન્ય લોકોની ગાડીઓને માર્ગ પર પ્રવેશવા પર પ્રતિબંધ હતો.

જનરલ મલિકના મતે રાજકીય દબાણ બાદ સામાન્ય લોકોને પોતાની ગાડીઓ રસ્તાના કિનારેથી લઈ જવાની છૂટ મળી હતી અને આ રીતે જૂની પદ્ધતિને પુનઃસ્થાપિત કરી દેવામાં આવી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

સામે સીઆરપીએફના પૂર્વ પ્રમુખ કે દુર્ગાપ્રસાદ કહે છે, "જો આ કાફલો ટૂકડે ટૂકડે જતો હોત તો પણ તમે દારૂગોળો ભરેલી ગાડીને કઈ રીતે રોકી શકયા હોત?"

સૂત્રોએ તેમને જણાવ્યું કે આ દારૂગોળો ભરેલી ગાડી ... બાકીનો લેખ લખો:

શરૂઆતમાં આ રાજમાર્ગ સાથે અમુક જ રસ્તા જોડાયેલા હતા. પરંતુ સ્થાનિક લોકોની માગથી તેની સાથે વધુ માર્ગો સાથે જોડી દેવાયા.

રાજમાર્ગને સુરક્ષિત કરવાનો મતલબ છે, દરેક થોડા અંતરે એક સુરક્ષાકર્મી તહેનાત કરવો.  જેથી આવતી-જતી ગાડીઓને નિયંત્રિત કરી શકાય. પરંતુ અધિકારીઓના મતે એટલા સુરક્ષાકર્મીઓ ઉપલબ્ધ નથી.

સીઆરપીએફ પર વારંવાર હુમલા કેમ

પૂર્વ અધિકારીઓ પૂછી રહ્યા છે કે 'ઘાટી હોય કે નક્સલ પ્રભાવિત છત્તીસગઢ, સીઆરપીએફના જવાનો પર જ આટલા હુમલા કેમ થાય છે? જેમાં મોટી સંખ્યામાં જવાનો મૃત્યુ પામે છે.'

તેઓ સીઆરપીએફની આગેવાની પર પણ સવાલ ઊભા કરે છે.

જનરલ વીપી મલિકના મતે જવાનોની ટ્રેનિંગ અને તેમની તહેનાતીની પદ્ધતિ પર ધ્યાન આપવું જરૂરી છે.

જ્યારે સીઆરપીએફના વરિષ્ઠ અધિકારીના મતે 70થી 80 ટકા ઘટનાઓમાં તેમની તહેનાતી દેશના સૌથી પડકારજનક વિસ્તારોમાં જ હોય છે, જેના કારણે તેમના પર આટલા હુમલા થાય છે.

આપને આ પણ વાંચવું ગમશે

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ક હૉસ્પિટલોની લૉબીમાં તો ક્યાંક કૉરિડોરમાં દર્દીઓ કરગરી રહ્યા છે.

સોશિયલ મીડિયામાં હૉસ્પિટલમાં પથારીઓ, દવાઓ, ઓક્સિજન, જીવનરક્ષક દવાઓ અને ટેસ્ટ માટે મદદ માગતા લોકોના અઢળક સંદેશા જોવા મળી રહ્યા છે. દવાઓની કાળાબજારી થઈ રહી છે અને ટેસ્ટના રિપોર્ટ મળતા દિવસો વીતી જાય છે.

"એ લોકોએ મને ત્રણ કલાક સુધી ન જણાવ્યું કે મારું બાળક નથી રહ્યું." આ એક માતાના શબ્દ છે જેઓ ICUની બહાર બેસીને રડી રહ્યાં હતાં.

બ્રાઝિલમાં કોરોનાને કારણે બાળકોનાં આટલાં મૃત્યુ કેમ થઈ રહ્યા છે?

ધીમું રસીકરણ

ભારતે કોરોનાની રસીની મા... બાકીનો લેખ લખો:

રમિતોના સૅમ્પલમાં બહારથી આવેલા નવા વેરિયન્ટને શોધવા માટે જિનોમ સિક્વન્સિંગ માટે મોકલાઈ રહ્યા હતા.

ફેબ્રુઆરીના અંતમાં બીબીસીએ પણ રિપોર્ટ પ્રકાશિત કર્યો હતો જેમાં પ્રશ્ન પુછાયો હતો કે શું ભારત કોરોના સંક્રમણની બીજી લહેરનો સામનો કરી રહ્યું છે?

એ સમયે મહારાષ્ટ્રમાં કોરોના વાઇરસના વધતાં કેસથી પ્રભાવિત એક જિલ્લાના સિવિલ સર્જન ડૉ શ્યામસુંદર નિકમે કહ્યું હતું, " અમને કેસમાં વધારાનું કારણ નથી ખબર. ચિંતાની બાબત એ છે કે આખે આખા પરિવાર સંક્રમિત થઈ રહ્યા છે. આ એકદમ નવી વાત છે. "

નિષ્ણાતો માને છે કે મહામારીને માત આપવામાં ભારતનું ‘અપવાદરૂપ’ હોવું, વધુ પ્રમાણમાં યુવા વસ્તી, મૂળરૂપે વસ્તીમાં રહેલી રોગપ્રિતકારક ક્ષમતા, મોટા પ્રમાણમાં ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં રહેતા લોકોને કારણે સંભવ થયેલા‘વિજય’ની જાહેરાત ઘણા ખરા અર્થોમાં અપરિપક્વ હતી.

અતિરાષ્ટ્રવાદ, અહંકાર, વિજયની જાહેરાતમાં ઉતાવળ

બ્લૂમબર્ગમાં એક સ્તંભકાર મિહીર શર્મા લખે છે, “ભારતમાં વિશિષ્ટપણે આધિકારીઓના અહંકાર, અતિરાષ્ટ્રવાદ, લોકોને ખુશ કરવાની નીતિઓ અને સરકારી અધિકારીઓની અક્ષમતાએ સંયુક્તપણે આ સંકટને જન્મ આપ્યો છે.”

લોકો દ્વારા કોરોના વાઇરસની સામે સુરક્ષાને લઈને ગેરજવાબદાર થઈ જવું, લગ્ન અને સામાજિક સમારંભોમાં ભાગ લેવો અને રાજકીય સભાઓ તથા ઘાર્મિક આયોજનોને મંજૂરી આપીને સરકાર તરફથી મિશ્રિત સંદેશો આપવામાં આવ્યા.

કોરોના સંક્રમણના કેસ ઘટી રહ્યા હતા એટલે ઓછા લોકો રસી લઈ રહ્યા હતા જેને કારણે કોરોના રસીકરણ કાર્યક્રમ પણ ધીમો ચાલી રહ્યો હતો. જોકે કોરોના રસીકરણ કાર્યક્રમ હેઠળ ભારતમાં 25 કરોડ જેટલા લોકોને જુલાઈ મહિનાના અંત સુધી કોરોનાની રસી આપવાનું લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યું હતું.

ફેબ્રુઆરી મહિનાના મઘ્યમાં યુનિવર્સિટી ઑફ મિશિગનના બાયોસ્ટેટિશિયન ભ્રમર મુખરજીએ ટ્વીટ કરીને કહ્યું હતું કે “જ્યારે ભારતમાં કોરોનાના કેસ ઓછા છે ત્યારે ભારતે રસીકરણને ઝડપી બનાવવાની જરૂર છે.” જોકે કોઈએ આ વાત પર ધ્યાન નહોતું આપ્યું.

પબ્લિક હેલ્થ ફાઉન્ડેશન ઑફ ઇન્ડિયાના પ્રમુખ પી શ્રીનાથ રેડ્ડીએ કહ્યું, “ત્યારે વિજયવાદનો માહોલ હતો. કેટલાકને લાગ્યું કે આપણે ‘હર્ડ ઇમ્યુનિટી’ મેળવી લીધી છે. બધા પોતાના કામ પર પાછા જવા માગતા હતા. આ પ્રકારની વાતો બધા સાંભળી રહ્યા હતા અને સાવચેતી રાખવાની વાતોની અવગણના કરવામાં આવી.”

સમયસર સાવચેતીનાં પગલાં ન લેવાયાં?

કુંભ મેળામાં હજારો-લાખોની સંખ્યામાં લોકો જોડાયા હતા

ભૌતિકશાસ્ત્ર અને...


...કચડી નાખ્યા હતા. 18 સપ્ટેમ્બર, 1988ના રોજ સૈન્ય બળવો કરીને સેનાએ સત્તા કબજે કરી હતી. બીજા જ વર્ષે સૂ ચીને નજરકેદ રાખવામાં આવ્યાં.

મે 1990માં મિલિટરી સરકારે રાષ્ટ્રીય ચૂંટણી યોજવાની જાહેરાત કરી જેમાં સૂ ચીનાં પક્ષ એનએલડીનો જ્વલંત વિજય થયો હતો, પરંતુ સેનાએ તેમને સત્તા સોંપવાનો ઇનકાર કરી દીધો.

ત્યારપછી સૂ ચીને છ વર્ષ સુધી રંગૂનમાં નજરકેદમાં રાખવામાં આવ્યાં હતાં. છેક જુલાઈ 1995માં તેમનો છુટકારો થયો હતો.

સપ્ટેમ્બર 2020માં તેમણે નિયંત્રણોની અવગણના કરીને મેન્ડાલે શહેરની મુલાકાત લેવાનો પ્રયાસ કર્યો... બાકીનો લેખ લખો:

લર બન્યાં ત્યારપછી રોહિંગ્યા મુસ્લિમો પર જે અમાનવીય અત્યાચારો થયાં તેમાં તેમના નેતૃત્વની કસોટી થઈ છે.

2017માં મ્યાનમારના રાખિને રાજ્યમાં પોલીસ સ્ટેશનો પર હુમલા પછી રોહિંગ્યા મુસ્લિમો પર ભારે અત્યાચાર થયા હતા, જેના કારણે લાખો રોહિંગ્યાએ ભાગીને પડોશી દેશ બાંગ્લાદેશમાં શરણ લીધી હતી.

ઇન્ટરનેશનલ કોર્ટ ઑફ જસ્ટિસ ખાતે મ્યાનમાર સામે અત્યારે નરસંહારનો કેસ ચાલે છે.

મ્યાનમારમાં થયેલા માનવતાવિરોધી અપરાધોની ઇન્ટરનેશનલ ક્રિમિનલ કોર્ટ દ્વારા તપાસ કરવામાં આવી રહી છે.

સૂ ચીના ભૂતપૂર્વ આંતરરાષ્ટ્રીય સમર્થકોનો આરોપ છે કે તેમણે દેશમાં બળાત્કારો, હત્યાઓ અને કથિત નરસંહારને રોકવા માટે કંઈ કર્યું ન હતું. તેમણે હજુ પણ શક્તિશાળી સેનાની ટીકા કરવાનો કે અત્યાચાર થયા હોવાનું સ્વીકારવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.

કેટલાકે શરૂઆતમાં દલીલ કરી હતી કે તેઓ સમજદાર રાજકારણીની જેમ વર્તી રહ્યાં છે, જેઓ જટિલ ઇતિહાસ અને અનેક જાતિના લોકો ધરાવતા દેશને સંભાળવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યાં છે.

પરંતુ ગયા વર્ષે તેમણે ધ હેગ ખાતે ઇન્ટરનેશનલ કોર્ટ ઑફ જસ્ટિસ (આઈસીજે)માં આર્મીની કાર્યવાહીનો જે રીતે વ્યક્તિગત બચાવ કર્યો તે એક ટર્નિંગ પૉઇન્ટ સાબિત થયો. તેને કારણે તેમની બચેલી આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિષ્ઠા પણ ધોવાઈ ગઈ.

જોકે ઘરઆંગણે 'ધ લેડી' તરીકે ઓળખાતા આંગ સાન સૂ ચી બૌદ્ધ બહુમતીમાં ભારે લોકપ્રિયતા ધરાવે છે.

રોહિંગ્યા પ્રત્યે બહુમતી લોકોને બહુ ઓછી સહાનુભૂતિ છે.

સુધારાની કામગીરી અટકી

સત્તા સંભાળ્યા બાદ સૂ ચી અને તેમની એનએલડી સરકારે અંગ્રેજોના સમયના કાયદાનો ઉપયોગ કરીને પત્રકારોને તથા આંદોલનકારીઓને દબાવ્યા હોવાના આરોપ મુકાયા છે.

કેટલાંક ક્ષેત્રોમાં પ્રગતિ જોવા મળે છે, પરંતુ હજુ પણ લગભગ એક ચતુર્થાંશ સંસદીય બેઠકો પર સૈન્યનો કબજો છે અને સંરક્ષણ, ગૃહ તથા સરહદ જેવાં મહત્ત્વનાં મંત્રાલયો પણ સેનાના હાથમાં છે.

ઑગસ્ટ 2018માં સૂ ચીએ તેમની કૅબિનેટમાં રહેલા જનરલોનાં વખાણ કર્યાં હતાં.

વિશ્લેષકોના કહેવા પ્રમાણે મ્યાનમારમાં લોકતાંત્રિક પરિવર્તનની પ્રક્રિયા અટકી ગઈ હોય તેમ લાગે છે.

મ્યાનમારમાં અત્યારે કોવિડ-19ની સ્થિતિ દક્ષિણ પૂર્વ એશિયામાં સૌથી ગંભીરની શ્રેણીમાં આવે છે.

અહીં પહેલેથી નબળી આરોગ્ય વ્યવસ્થા પર દબાણ વધ્યું છે અને લૉકડાઉનના કારણે લોકોએ રોજગારી ગુમાવી છે.

આમ છતાં સૂ ચીની લોકપ્રિયતા જળવાઈ રહી છે. 2020માં પીપલ્સ ઍલાયન્સ ફૉર ક્રૅડિબલ ઇલેક્શન્સ નામના વૉચડોગે કરેલા સરવે પ્રમાણે...


...કડા ટાંકીએ તો 2011માં થયેલી વસતીગણતરી અનુસાર એ વખતે ગુજરાતની વસતી 6 કરોડ 4 લાખ હતી. મહારાષ્ટ્રની વસતી 11 કરોડ 24 લાખ હતી. મહારાષ્ટ્રની વસતી ગુજરાત કરતાં લગભગ બમણી કહી શકાય. આમ, બંને રાજ્યોની વસતીને આધારે સરખામણી કરીએ માહિતી અધિકાર ઉપયોગકર્તાઓની હત્યામાં ગુજરાત નંબર વન કહેવાય."

સ્થાપિત હિતોનું દબાણ પણ પોલીસ રક્ષણ નહીં

પંકિત જોગ કહે છે કે માહિતી અધિકાર અન્વયે ભ્રષ્ટાચાર ઉજાગર થયા પછી એ ભ્રષ્ટાચાર કરનારાઓ જ હુમલા કરે છે અને મોત નીપજાવે છે.

નાનજીભાઈ સોંદરવાના કેસનો હવાલો આપતાં પંક્તિબહેને કહ્યું... બાકીનો લેખ લખો:

માહિતી જાહેર કરવાનું જાહેરનામું બહાર પાડ્યું છે, પરંતુ ગુજરાતનું માહિતી આયોગ આમાં પણ નિષ્ફળ ગયું છે.

માહિતી આયોગે લગભગ તમામ કિસ્સામાં ચુપકીદી સાધી લીધી છે એવું પંકિત જોગ જણાવે છે.

પંકિત જોગની ફરિયાદ છે કે માહિતી માગતા લોકોનાં મોત થઈ રહ્યાં છે અને એમાં માહિતી આયોગ કોઈ ભૂમિકા લેતું નથી અને સાવ ચૂપ છે.

માહિતી આયોગ ભૂમિકા ભજવી શકે

બીબીસીએ ગાંધીનગરમાં આવેલા ગુજરાત માહિતી અધિકાર આયોગની મુલાકાત લીધી હતી. ત્યાંના સચિવ નરેન્દ્ર ગઢવીનું કહેવું છે કે આયોગની ભૂમિકા માહિતી આપવા પૂરતી મર્યાદિત છે.

એમણે બીબીસીને જણાવ્યું, "ક્યાંય કોઈ હુમલો કે દુર્ઘટના થાય તો કાયદો અને વ્યવસ્થાના ક્ષેત્રમાં આવે છે, આયોગ એમાં કંઈ ન કરી શકે. હુમલા અને મોતની ઘટનાઓ પરથી અમે એટલું વિચારી શકીએ કે બને તેટલી માહિતી જાહેર કરી દેવામાં આવે તો દુર્ઘટનાઓ ન બને."

હુમલાઓ કે મોતની ઘટના બને તો માહિતી આયોગ કોઈ ભૂમિકા ભજવી શકે કે નહીં એ સવાલના જવાબમાં ભૂતપૂર્વ કેન્દ્રીય માહિતી કમિશનર શૈલેશ ગાંધીએ બીબીસી સાથે વાત કરતાં કહ્યું હતું, "આયોગ બીજાને પગલાં લેવાની ફરજ પાડી શકે છે. વળી, માહિતી અધિકારની જે વિગતો ન અપાઈ હોય તે વેબસાઇટ પર મૂકવાની ફરજ પાડી શકે છે. ઉપરાંત, કોઈએ માહિતી માગી હોય અને હુમલો થયો હોય તો કમિશન આદેશ આપી શકે છે કે તેમણે માગેલી જે પણ માહિતી હોય તે  તરત જ વેબસાઇટ પર મૂકો."

પંક્તિ જોગે જણાવ્યું હતું કે માહિતી અધિકાર અન્વયે કોઈએ માહિતી માગી હોય અને તેમના પર હુમલો કે હત્યા થાય તો મહારાષ્ટ્રમાં નમૂનારૂપ વ્યવસ્થા છે. જેના પર હુમલો થયો હોય કે હત્યા થઇ હોય તેમણે જે માહિતી માગી હોય એ તરત જાહેર કરી દેવામાં આવે છે. જેથી એ વિષય પર કોઈ માહિતી માગે તો ફરી દુર્ઘટના ન બને. ગુજરાતમાં આવું નથી.

મહારાષ્ટ્રમાં આ વ્યવસ્થા લાગુ થઈ તેની પાછળ શૈલેશ ગાંધીની ભૂમિકા છે.

શૈલેશ ગાંધીએ કહ્યું હતું કે હું જ્યારે સૅન્ટ્રલ કમિશનમાં હતો ત્યારે મેં એક ઠરાવ પાસ કરાવ્યો હતો કે કોઈના પર હુમલો થાય કે ખૂન થઈ જાય અને એવું લાગે કે એની આરટીઆઈ પ્રવૃત્તિને દબાવવા માટે આમ થયું છે તો કમિશને એ આદેશ આપવો જોઈએ કે આને લગતી જે કોઈ આરટીઆઈ અરજી પેન્ડિંગ છે તે વેબસાઇટ પર મૂકવી. મેં જે ઠરાવ કર્યો હતો તે ફક્ત કેન્દ્રીય કમિશનને જ લાગુ પડતો હતો. પાંચેક વર્ષ અગાઉ મહારાષ્ટ્રના ચીફ કમિશનર રત્નાકર ગાયકવાડને મેં આના વિશે લેખિતમાં જણાવ્યું હતું અને તેમણે પણ એ નિયમ લાગુ કર્યો હતો અને મહારાષ્ટ્રમાં...


...કડાનું કહેવું છે કે અન્ય દેશોમાંથી ભારતના નાગરિકોને વતન પાછા લાવવામાં આવ્યા છે તો પાકિસ્તાનમાંથી તેમને લાવવામાં આવે.

ઇશાકભાઈએ ગોધરાથી બીબીસીના સહયોગી દક્ષેશ શાહને એક ઈમેલ પણ મોકલ્યો છે, જેમાં ભારતીય વિદેશમંત્રાલયને 26 ભારતીય નાગરિકો અંગેની માહિતી અને ચાર જૂનની 'ગોલ્ડન ટેમ્પલ ટ્રેન'ની ટિકિટની કૉપી મોકલીને તેમને પાકિસ્તાનથી ભારતમાં આવવાની પરવાનગી માટે મદદ કરવા જણાવાયું છે.

ઇશાકભાઈનું કહેવું છે કે જો તેમને ચોક્કસ માહિતી આપવામાં આવે તો તેઓ કરાચીથી લાહોર જવા માટે સ્થાનિક પ્રશાસન પાસેથી ડિપાર્ચર પા... બાકીનો લેખ લખો:

ાગરિકોને શનિવારે ભારત પાછા લાવવામાં આવશે.

મીડિયા અહેવાલો મુજબ આ ભારતીયો અટારી-વાઘા બૉર્ડર પરથી સરહદ પાર કરીને વતન પાછા ફરશે. જોકે બીબીસી આ દાવાની પુષ્ટિ નથી કરી શક્યું.

ભારતથી વતન પાછા ફર્યા પાકિસ્તાની નાગરિકો

સમાચાર એજન્સી પીટીઆઈ મુજબ તારીખ 27 મેના દિવસે બાળકો સહિત 179 પાકિસ્તાની નાગરિકો અટારી બૉર્ડરથી પાકિસ્તાન પાછા ગયા હતા. તેઓ લૉકડાઉનને કારણે ભારતમાં ફસાયા હતા.

179 પાકિસ્તાની નાગરિકોમાંથી કેટલાક લોકો મેડિકલ વિઝા પર ભારત આવ્યા હતા અને હૃદયરોગો, કિડની અને લીવરની બીમારીની સારવાર કરાવી રહ્યા હતા. કેટલાક લોકો ધાર્મિક યાત્રા પર હતા અને કેટલાક લોકો સંબંધીઓને મળવા આવ્યા હતા.

પીટીઆઈ મુજબ તેમાંથી 120 હિંદુ, બે શીખ અને બાકી મુસ્લિમ લોકો હતા. આ લોકો ગુજરાત, મધ્ય પ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર, છત્તીસગઢ, દિલ્હી, હરિયાણા, ઉત્તર પ્રદેશ અને પંજાબ જેવાં રાજ્યોમાં ગયા  હતા.

આ પહેલાં લૉકડાઉન દરમિયાન પાંચમી મેના દિવસે 193 પાકિસ્તાની નાગરિકોને પાકિસ્તાન જવા દેવામાં આવ્યા હતા.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કણ છે કે નહીં તે પુરવાર કરવા મહારાષ્ટ્રના ભૂવા પાસે લઈ જવામાં આવ્યાં હતાં અને પછી ઘરની બહાર કાઢી મૂકવામાં આવ્યાં હતાં.

ટૂંકમાં આવા બનાવ બનતાં જ રહે છે.

'મિલકતમાંથી બેદખલ કરવાનો કારસો છે ડાકણપ્રથા'

બિનસરકારી સંસ્થા 'આનંદી' સાથે સંકળાયેલા અને પંચમહાલ તેમજ દાહોદમાં પ્રોગ્રામ મૅનેજર તકરીકે કામ કરતાં સીમાબહેન શાહ બીબીસીને કહે છે કે વિધવા બહેનોને મિલકતમાંથી બેદખલ કરવી હોય તો પણ તેને ડાકણ ઠેરવી દેવામાં આવે છે.

તેઓ કહે છે, "આદિવાસી પરિવારોમાં જમીન નાની-નાની હોય અને જેઠ-દિયર બધા સાથે ખેતી કરતા હોય. એ... બાકીનો લેખ લખો:

ક્યાં ટૂંકા પડે છે?

સીમાબહેન કહે છે કે "કોઈ મહિલાને ડાકણ કહેવી કે ઠેરવવી એ મહિલાની માનહાનિ છે એ ઢબે કાયદા ઘડાવા જોઈએ. આ માત્ર અંધશ્રદ્ધા નથી."

"મિલકતમાંથી મહિલાને બેદખલ કરવી હોય કે હક માટે લડતી મહિલાને ચૂપ કરવી હોય તો એને જો ડાકણ જાહેર કરી દેવામાં આવે છે. મતલબ કે આ એક ગોઠવણ છે."

"આ દૂષણને માત્ર અંધશ્રદ્ધા તરીકે ન જોઈ શકાય. એકલી રહેતી વિધવાને ગામમાં કોઈ ડાકણ ઠેરવી દે તો એ જે છૂટક મજૂરી કે ઘરકામ કરીને બે પૈસા કમાતી હોય તો એ બંધ થઈ જાય છે. એ ખેતમજૂર તરીકે પણ નથી જઈ શકતી."

"કોઈ મહિલાને ડાકણ કહેવી એ તેની માનહાનિ છે એવો કાયદો ઝારખંડ, રાજસ્થાન સહિતનાં ચારેક રાજ્યોમાં બનેલો છે. ગુજરાતમાં આ પ્રકારનો કોઈ કાયદો નથી."

"આના માટે કાયદાકીય રીતે કઈ જોગવાઈ થવી જોઈએ. જો કોઈ મહિલાને ડાકણ જાહર કરવામાં આવે તો એવું કરનારા અને બોલનારા લોકો સામે કડક પગલાં લેવાય તો કંઈક સ્થિતિ સુધરે."

'રાજકીય વ્યવસ્થા ડાકણની કુપ્રથાને પોષે છે'

મહિલાને માર મારતાં કાંડામાં ફ્રેક્ચર થયું

અમદાવાદસ્થિત સમાજશાસ્ત્રી ગૌરાંગ જાની કહે છે કે "ડાકણપ્રથા એટલે કે દૂષણ બહુ જૂની પરંપરા છે. ગાંધીયુગના સમાજસુધારકોએ પણ આ દૂષણ સામે કામ કર્યું હતું, પરંતુ એ દૂષણ સમાજમાંથી ગયું નથી."

"વિધવા બહેનો કે નિઃસંતાન બહેનોને ડાકણ ઠેરવીને તેના પર અત્યાચારની ઘટનાઓ થતી રહે છે.

તેઓ કહે છે કે ગાંધીયુગના સુધારકોએ ડાકણપ્રથાના નિવારણ માટે કામ કર્યું હતું. એ પછી એ દૂષણ સામેની કોઈ સુધારણાઝુંબેશ સમાજ દ્વારા જોવા મળી નથી.

તેઓ વધુમાં કહે છે, "સુધારણા તો દૂરની વાત છે, પણ એ પ્રથાઓને પોષણ મળે તેવો માહોલ હવે જોવા મળી રહ્યો છે. ડાકણપ્રથા આદિવાસી વિસ્તારોમાં વિશેષ છે."

"ત્યાં છેલ્લાં દસ-પંદર વર્ષમાં જે ધર્મ-સંપ્રદાયો પહોંચ્યા છે, તેમણે તો આડકતરી રીતે આ પ્રથાને પ્રોત્સાહન આપ્યું છે."

"ડાકણ ઠેરવવાની પરંપરાને પ્રથાનું સ્વરૂપ આપી દેવામાં આવ્યું છે, તેથી એ વિસ્તારોમાં ચૂંટાતા નેતાઓ ક્યારેય એના વિરુદ્ધ બોલતા નથી."

"પરિણામે આવી કુપ્રથાને રાજકીય પોષણ મળી રહ્યું છે. જો સમાજમાંથી આવાં દૂષણ નાબૂદ થાય તો સમાજે પ્રગતિ કરી કહેવાય. જો વારંવાર આવી ઘટનાઓ સામે આવતી હોય તો આપણે વિકાસ કર્યો છે એ કેમ કહેવાય?"

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કના કેટલાક લોકો કહે છે, ''નરેન્દ્ર મોદી મુખ્ય પ્રધાન બન્યા એ પહેલાં એક પણ ચૂંટણી લડ્યા ન હતા. ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓ પર ભરોસો કરતાં તેઓ કદાચ એ કારણસર ખચકાતા હતા.''

ગુજરાત પર મોદીની પકડ યથાવત

નરેન્દ્ર મોદીના સમર્થકોમાં મહિલાઓ મોટા પ્રમાણમાં છે

વડાપ્રધાન મોદીએ ગુજરાત સરકાર અને વહીવટીતંત્ર પર આજે પણ 'પોતાની પસંદગીના સનદી અમલદારો' મારફત પકડ જાળવી રાખી છે તેનું કારણ કદાચ આ જ છે.

કે. કૈલાસનાથન એક એવા અધિકારી છે કે જેમને 2013માં નિવૃત્તિ બાદ એક ખાસ પોસ્ટ 'ચીફ પ્રિન્સપલ સેક્રેટરી'' તરીકે નિમવામાં આવ્... બાકીનો લેખ લખો:

ંદીબહેન મુખ્ય પ્રધાન બન્યાં કે તરત જ પરિસ્થિતિ બદલાવા લાગી હતી.

તેમને નજીકથી ઓળખતા લોકોનો અભિપ્રાય સારો હોય કે ખરાબ, પણ એકસમાન જ છે.

મોટાભાગના માને છે કે નરેન્દ્ર મોદી પછી આનંદીબહેન જ મજબૂત નેતા હતાં અને તેમને મોદીએ જ પસંદ કર્યાં હતાં.

આનંદીબહેન શિક્ષણ અને મહેસુલ જેવાં મહત્ત્વના મંત્રાલયો સંભાળી ચૂક્યાં હતાં.

આનંદીબહેનના કાર્યકાળમાં સચિવાલયમાં પ્રધાનો તથા પક્ષના નેતાઓની અવરજવર વધી ગઈ હતી.

જોકે, આનંદીબહેનની ''મુશ્કેલી તેમનો મિજાજ હતો, કારણ કે તેઓ એક પળમાં ગુસ્સે અને બીજી ક્ષણે સામાન્ય થઈ જતાં હતાં.''

આનંદીબહેનના કાર્યકાળમાં છોકરીઓના શિક્ષણ માટે પ્રોત્સાહિત કરવા 'કન્યા કેળવણી યોજના' શરૂ કરવામાં આવી હતી.

એ યોજના સાથે જોડાયેલા એક અધિકારી કોઈ કારણસર રજા પર ઉતર્યા હતા.

તેઓ ડ્યુટી પર પાછા ફર્યા ત્યારે આનંદીબહેને તેમને અને બે સિનિયર સચિવોને બોલાવ્યા હતા.

''તેઓ કોઈ સવાલ કર્યા વિના સરકારી અધિકારીઓની કાર્યપદ્ધતિ વિશે 40 મિનિટ સુધી બરાડતાં રહ્યાં હતાં. ''

આનંદીબહેન શાંત થયાં પછીની ત્રણ-ચાર મિનિટની ખામોશી બાદ એક અધિકારીએ પૂછ્યું હતું, ''મેડમ, મીટિંગ પુરી થઈ ગઈ? અમે લોકો જઈએ?''

આનંદીબહેને જવાબ આપ્યો હતો, ''હા. તમે જઈ શકો છો.''

આનંદીબહેન પાસેથી મુખ્ય પ્રધાનપદ શા માટે ગયું?

આનંદીબહેનના કાર્યકાળમાં ભ્રષ્ટાચારના આક્ષેપો વધતાં બીજેપીને નુકસાન થવા લાગ્યું હતું

નરેન્દ્ર મોદીના ત્રણેય કાર્યકાળમાં ભ્રષ્ટાચારનો કોઈ આક્ષેપ થયો ન હતો, પણ આનંદીબહેનના કાર્યકાળ એવા આક્ષેપો વધવા લાગ્યા હતા.

''તેનો ફીડબેક સીધો નરેન્દ્ર મોદી પાસે દિલ્હી પહોંચતો હતો.''

અફવાઓ લોકોના કાન સુધી પહોંચતી હતી. તેને કારણે પ્રદેશ બીજેપીના નુકસાન થતું હતું.

બીજી તરફ પાટીદાર આંદોલનનું વાવેતર થઈ ગયું હતું. વિજય રૂપાણીની કથા ત્યાંથી શરૂ થઈ હતી.

વિજય રૂપાણીને માત્ર અમિત શાહનો જ નહીં, પણ રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘનો પણ ટેકો હતો.

વિજય રૂપાણી વિશે આજે પણ એવું માનવામાં આવે છે કે ''તેઓ સારા માણસ છે અને તેમના સુધી પહોંચવું મુશ્કેલ નથી.''

ગાંધીનગરના જાણકારો કહે છે, ''રૂપાણી બધાને મળતા રહે છે અને નરેન્દ્ર મોદી તથા અમિત શાહના આદેશોનું તેઓ ચોકસાઈપૂર્વક પાલન કરે છે.''

વિજય રૂપાણી સાથે તાજેતરમાં જ કલાકો સુધી વાતચીત કરી ચૂકેલી એક વ્યક્તિએ કહ્યું હતું, ''સામાન્ય લોકો વિજય રૂપાણી આજે પણ મુખ્ય પ્રધાન ઓછા તથા બીજેપીના કાર્યકર વધારે ગણે છે અને એ મુશ્કેલી...


...કમાં એલઆરડી મુદ્દે પરિપત્રમાં ફેરફાર કરવાનું નક્કી કર્યું છે. હવે કોઈ પણ સમાજને અન્યાય ન થાય તે પ્રકારે નવો પરિપત્ર જાહેર કરવામાં આવશે."

વિવાદિત પરિપત્રમાં શું હતું?

ગુજરાત સરકારના મુખ્ય મંત્રી હસ્તકના સામાન્ય વહીવટ વિભાગે એક ઑગસ્ટ 2018ના પરિપત્રથી મહિલા અનામત અંગે ઉપસ્થિત થયેલા 13 મુદ્દાનું સ્પષ્ટીકરણ કરતો સરકારી આદેશો કર્યા હતો.

આ પરિપત્રના મુદ્દા 12 અને 13 સામે અનામતતરફીઓમાં વ્યાપક રોષ જોવા મળ્યો હતો.

અનામત વર્ગનાં મહિલા ઉમેદવારો જો ઊંચું મેરિટ ધરાવતાં હોય તો તેમને સામાન્ય વર્ગમાં ગણવાનુ... બાકીનો લેખ લખો:

.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કરતા ગુજરાતમાં આયાતી ઉમેદવારો રાજકારણમાં લાંબું ખેચી શકતા નથી.

વરિષ્ઠ પત્રકાર નરેશ ચૌહાણ આ અંગે જણાવે છે, "અલ્પેશ ઠાકોરના કિસ્સામાં 'સમાજના દ્રોહ'ની ભાવના કામ કરી ગઈ છે. ઠાકોર સમાજે અલ્પેશ ઠાકોરને નેતા બનાવ્યા હતા."

"ભાજપની વિરુદ્ધમાં રાજકારણ રમીને કૉંગ્રેસમાંથી ચૂંટાયેલા અલ્પેશ ઠાકોરે ભાજપનો હાથ પકડી લીધો એટલે ઠાકોર સમાજમાં છેતરાયાની લાગણી વ્યાપી હતી."

વરિષ્ઠ પત્રકાર જગદીશ આચાર્યે બીબીસી ગુજરાતી સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્યું, "અલ્પેશ ઠાકોરની બડાઈએ પણ તેમને નુકસાન પહોંચાડ્યું હોવાનું જણાઈ રહ્યુ... બાકીનો લેખ લખો:

ને પૂછવામાં આવ્યું કે બહારના પક્ષના નેતાઓ લાવવાથી કાર્યકરો નિરાશ થાય છે?

આ અંગે જવાબ આપતાં તેમણે કહ્યું, "ભારતીય જનતા પક્ષ દ્વારા લેવાતો નિર્ણય પક્ષનો કાર્યકર સ્વીકારી લેતો હોય છે જનતાએ જે ચુકાદો આપ્યો તે અમે માથે ચડાવીએ છીએ."

જોકે, તકલાદી રાજકારણ અને વધુ પડતો આત્મવિશ્વાસ ભાજપને ભારે પડ્યો હોવાનું સરદાર પટેલ યુનિવર્સિટીમાં પૉલિટિકલ સાયન્સના વિભાગના વડા ડૉ. બલદેવ આગજાનું માનવું છે.

આગજા જણાવે છે, "ગુજરાતની પેટાચૂંટણીનાં પરિણામો જોતાં મતદારોએ આયાતી ઉમેદવારોને જાકારો આપ્યો છે."

"પક્ષપલટું ઉમેદાવારો પર પ્રજા સામાન્ય રીતે વિશ્વાસ નથી કરતી અને વાત આ વખતે પણ સાબિત થઈ ગઈ છે. આ જનાદેશ સ્પષ્ટ કરે છે કે તકલાદી રાજકારણ લાંબું નથી ચાલતું"

આયાતી ઉમેદાવારોએને ટિકિટ આપવાની રણનીતિએ ભાજપના વિરુદ્ધમાં કામ કર્યું હોવાનું વરિષ્ઠ પત્રકાર જગદીશ આચાર્યનું પણ માનવું છે.

બીબીસી ગુજરાતી સાથેની વાતચીતમાં આચાર્યે જણાવ્યું, "ગુજરાતીની પેટાચૂંટણીમાં મતદારોએ સ્પષ્ટ ચુકાદો આપ્યો છે. જે લોકો કાલ સુધી કૉંગ્રેસમાં હતા, કૉંગ્રેસની નીતિને વરેલા હતા,  કૉંગ્રેસની ટિકિટ પરથી ચૂંટણી જીત્યા હતા, એમણે કરેલો પક્ષપલટો એ માત્ર તેમના પક્ષનો જ નહીં, મતદારોનો પણ દ્રોહ હતો એવી લોકોમાં સમજણ વિકસી હતી."

લોકશક્તિનો પરચો

આયાતી ઉમેદવારો ઉપરાંત બેરોજગારી અને મોંઘવારી જેવા મુદ્દા પણ આ વખતે ભાજપને ભારે પડ્યા હોવાનું રાજકીય વિશ્લેષકોનું માનવું છે.

ડૉ. બલદેવ આગજા બીબીસી ગુજરાતીને જણાવે છે, "આયાતી ઉમેદવારો ઉપરાંત પ્રજાના પોતાના પ્રશ્નો પણ ઊભા છે. બેરોજગારી અને મોંઘવારીના મુદ્દાએ પણ આ પરિણામ પર અસર કરી છે. વળી, ભાજપનો વધુ પડતો આત્મવિશ્વાસ પણ આ વખતે તેને ભારે પડ્યો હોય એવું લાગી રહ્યું છે."

જગદીશ આચાર્યનો મત છે, "કેટલાક એવા મુદ્દા પણ છે, જે આ વખતે પ્રભાવક રહ્યા છે. મોંઘવારી, બેરોજગારી જેવી બાબતો મતદારોમાં 'બૅક ઑફ માઇન્ડ' તરીકે પણ કામ કરી ગઈ છે. "

આચાર્ય ઉમેરે છે, "ગુજરાતમાં કૉંગ્રેસનું ખાસ અસ્તિત્વ ન હોવા છતાં, કૉંગ્રેસની આટલી નબળાઈ હોવા છતાં અને ભાજપનું આટલું વિશાળ કદ હોવા છતાં આયાતી ઉમેદવારોને કારણે લોકોએ સ્પષ્ટ રીતે ભાજપવિરોધી ચુકાદો આપ્યો છે."

"આ પરિણામ ભાજપ માટે ખૂબ ચોંકાવનારાં છે. લોકોએ ઠંડા કલેજે જનમત આપ્યો છે અને ભાજપ, અલ્પેશ ઠાકોર અને ધવલસિંહ ઝાલાના તકલાદી રાજકારણને જાકારો આપ્યો છે."

"ભાજપને એ સમજવું જોઈએ કે તકવાદી રાજકારણ લાંબો સમય નથી ચાલતું....


...કરતાં જ ત્રણ-ચાર વર્ષમાં મળી જશે. જ્યારે બાકીના વિમાનો આગામી સાત વર્ષ દરમિયાન મળશે.

જોકે, વર્ષ 2015માં એ વખતના વિદેશ સચિવે જણાવ્યું કે દાસૉ અને એચએએલ વચ્ચે વિસ્તૃત ચર્ચા ચાલી રહી છે. જે બાદ 10મી એપ્રિલે નવો સોદો જાહેર કરવામાં આવ્યો.

જે અનુસાર ફ્રાન્સમાંથી 36 વિમાનો 'ફ્લાય-અવૅ' સ્થિતિમાં મળવાની જાહેરાત કરાઈ. આગામી વર્ષે એટલે વર્ષ 2016માં  26 જાન્યુઆરીએ ભારત અને ફ્રાન્સ વચ્ચે 36 રફાલ વિમાનો મામલે એમઓયૂ પર હસ્તાક્ષર કરાયા.

વિવાદનાં મૂળ

એ જ વર્ષે 18મી નવેમ્બરે સરકારે સંસદને જણાવ્યું કે પ્રત્યેક... બાકીનો લેખ લખો:

018ની શરુઆતમાં મળવાની હતી.

3 ઓક્ટોબર 2016: અનિલ અંબાણીની રિલાયન્સ ડિફેન્સ લિમિટેડ અને દાસૉ ઍવિએશને સંયુક્ત વેન્ચરની ઘોષણા કરી અને ફેબ્રુઆરી 2017માં એ સંયુક્ત સાહસ આકાર પામ્યું.

આરોપ-પ્રત્યારોપ

વર્ષ 2017માં કૉંગ્રેસે આરોપ લગાવ્યા કે મોદી સરકારે HALની અવગણના કરી અનિલ અંબાણીની રિલાયન્સ કંપનીને સોદો અપાવ્યો.

તેના પર રિલાયન્સ ડિફેન્સ લિમિટેડના સીઈઓ રાજેશ ઢીંગરાએ સ્પષ્ટતા આપતા કહ્યું કે તેમની કંપનીને સંયુક્ત સાહસ કરાર દાસૉમાંથી મળ્યો હતો અને તેમાં સરકારની કોઈ ભૂમિકા ન હતી.

જોકે, એક વર્ષ બાદ એટલે કે સપ્ટેમ્બર 2018માં ફ્રેન્ચ પ્રકાશને દેશના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ઓલાંદનો ઇન્ટરવ્યૂ કર્યો.

જેમાં તેમણે જણાવ્યું કે ભારતીય ભાગીદારને પસંદ કરવા સિવાય તેમની પાસે અન્ય કોઈ વિકલ્પ નહોતો.

તેમણે એવો પણ દાવો કર્યો કે રિલાયન્સનું નામ ભારત તરફથી સૂચવવામાં આવ્યું હતું. જોકે, દાસૉએ જણાવ્યું કે રિલાયન્સને પસંદ કરવાનો નિર્ણય એનો પોતાનો હતો.

આપને આ પણ વાચવું ગમશે

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કરતો હોય તેમના પરના આરોપો કોર્ટમાં સિદ્ધ થાય એવી આશા રાખવી ન જોઈએ.

આ નિવેદન બાબતે પૂછવામાં આવતાં હાફિઝ સઈદે જણાવ્યું હતું કે નિર્ણય કરવાનો અધિકાર માત્ર કોર્ટ પાસે છે. રાજકીય નેતાઓ એવા નિર્ણય કરી શકતા નથી.

તેમણે કહ્યું હતું કે "સતત અમારી તરફેણમાં ચુકાદા આવી રહ્યા છે. દેશના કાયદા પ્રધાન કે સંરક્ષણ પ્રધાન કોઈ વાત કહેતા હોય તો તેમાં કેટલી સચ્ચાઈ છે?"

"આ લોકો રાજકારણમાં એકમેકની સામે લડવા ટેવાયેલા છે."

'સંરક્ષણ પ્રધાન તમારાથી ડરે છે?'

2017ની 19 ઓક્ટોબરે લાહોરની કોર્ટમાંથી રવાના થઈ રહેલા હાફિઝ સઈ... બાકીનો લેખ લખો:

ામનો કરવો પડતો હોવા બાબતે હાફિઝ સઈદે કહ્યું હતું કે "પરિસ્થિતિ હવે બદલાઈ રહી હોવાનું હું માનું છું."

"પાકિસ્તાન હવે પોતાના પગ પર ઊભું થઈ રહ્યું છે. પાકિસ્તાને અમેરિકાને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવી દીધું છે કે અમને તમારી મદદની જરૂર નથી."

હાફિઝ સઈદે કહ્યું હતું કે "અમારા વિરુદ્ધ જે કંઈ કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવશે તેની સામે અમે અદાલતમાં જઈશું."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કરવા જાય, તેની ભાજપ ટીકા કરે છે, પણ પોતાના પ્રચાર માટે તેઓ મૌલવીઓને લાવી રહ્યા છે.

મોદી એકલાએ જ નથી કર્યો વિકાસ

ગુજરાતમાં ચૂંટણી પ્રચાર દરમ્યાન રાહુલ ગાંધી

ગુજરાતના વિકાસનું શ્રેય નરેન્દ્ર મોદી એકલા ન લઈ શકે. ગુજરાતની પ્રગતિ ગુજરાતીઓને કારણે થઈ છે. ગુજરાતની દરેક સરકારે રાજ્યને આગળ વધારવા મહેનત કરી છે.

ગુજરાત એક પ્રગતિશીલ રાજ્ય છે. ગુજરાતમાં વિકાસના પ્રકલ્પો હાથ ધરીને નરેન્દ્ર મોદી વડાપ્રધાન બની ગયા.

બહુ પબ્લિસિટી મેળવી, ગ્લોબલ સમિટ થઈ, પણ ગુજરાતના સતત થયેલા વિકાસમાં બધાનું યોગદાન છે.

પાં... બાકીનો લેખ લખો:

જ થયો છે.

ભાજપ ગુજરાતમાં હાલ વિરોધ પક્ષની વોટ બેન્કને તોડવા પર અને શહેરી મતદારો પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રીત કરી રહ્યું છે.''

(બીબીસીના સંવાદદાતા પ્રજ્ઞા માનવે આર. કે. મિશ્રા સાથે કરેલી વાતચીતને આધારે)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કરવાના વચનને સરકાર પૂર્ણ નથી કરી શકી, ઊલટું નોટબંધીને કારણે જે લોકોને રોજગાર મળેલો હતો તેમની રોજી છિનવાઈ ગઈ હતી.

બિજુ જનતા દળના સાંસદ ભર્તૂહરિ મહાતાબે ચર્ચામાં ભાગ લેતા કહ્યું:"અમે આ બિલનું સમર્થન કરીએ છીએ. સાથે સવાલ ઉઠાવ્યો હતો કે આર્થિક રીતે ગરીબની વ્યાખ્યા કેવી રીતે થશે?"

"કારણ કે, આજે અમીર છે એ આવતીકાલે ગરીબ બની શકે છે અને ગઈકાલનો ગરીબ આજે ધનવાન થઈ શકે છે."

ભાજપના સાંસદ નિશિકાંત દુબેના કહેવા પ્રમાણે : "આજે ગરીબ સવર્ણો માટે હોળી-દિવાળી જેવો તહેવાર દિવસ છે."

"ભાજપે અન્ય પછાત વર્ગ માટે પંચ... બાકીનો લેખ લખો:

ચર્ચાને મૂળ મુદ્દા પરથી ખસેડવા માટે અશક્ય એવી 'સ્કિમ' રજૂ કરવામાં આવી છે.

આ જાહેરાતથી શિડ્યૂલ્ડ કાસ્ટ, શિડ્યૂલ્ડ ટ્રાઇબ્સ તથા અન્ય પછાત જ્ઞાતિઓને મળતી અનામતને અસર ન થતી હોવાથી તેઓ  આ જાહેરાતથી વ્યક્તિગત રીતે 'વિચલિત કે આકર્ષિત' નથી.

મેવાણીના મતે, ખરી વિભાવના સાથે હાલની અનામત વ્યવસ્થાનો અમલ નથી થયો, જેથી લોકોને લાભ નથી મળ્યો, ત્યારે નવી જાહેરાત બાદ સવર્ણોને પણ તેનો લાભ મળશે કે કેમ તે સવાલ છે.

રાજકીય હલચલ

ફાઇલ તસવીર

વિપક્ષનું કહેવું છે કે મોદી સરકારનું કાર્યકાળ પૂરૂં થવા આવ્યું છે, ત્યારે સરકારને આર્થિક રીતે પછાત સવર્ણોને અનામત આપવાનું કેમ યાદ આવ્યું?

2019ની ચૂંટણી પહેલાં જ મોદી સરકારનો આ નિર્ણયને કૉંગ્રેસ સહિતના પક્ષો લૉલીપોપ ગણાવી રહ્યા છે.

કૉંગ્રેસ પ્રવક્તા રણદીપ સિંહ સૂરજેવાલાએ કહ્યું હતું, "કૉંગ્રેસે કોઈ પણ વર્ણ, જાતિ કે ધર્મના આર્થિક રીતે પછાત વર્ગ માટે અનામત માટેનું હમેશા જ સમર્થન કર્યું હતું."

"આ અનામત દલિતો, આદિવાસી તથા પછાત વર્ગને મળતા અનામતમાં કોઈ બાધારૂપ ન થવું જોઈએ."

"અમે હંમેશા કહ્યું છે કે જે લોકો આ વર્ગોમાં ન આવતા હોય અને પ્રામાણિકપણે ગરીબ હોય તેમને નોકરીઓ અને શિક્ષણમાં આનો લાભ મળવો જોઈએ."

તેમણે ઉમેર્યું કે મોદી સરકાર છેલ્લાં ચાર વર્ષ અને આઠ મહિના પછી મોદી સરકાર અચાનક જાગી છે.

જ્યારે સમાજવાદી પાર્ટીએ સવર્ણ અનામતને ટેકો આપવાનું નિવેદન કર્યું છે. સમાજવાદી પાર્ટીના નેતા રામગોપાલ યાદવે કહ્યું કે પક્ષ આ બિલ અંગે સરકારનું સમર્થન કરશે.

'ચૂંટણીલક્ષી ગતકડું'

ફાઇલ તસવીર

બહુજન સમાજ પાર્ટીના નેતા માયાવતીએ નરેન્દ્ર મોદી સરકારના ગરીબ સવર્ણને દસ ટકા આરક્ષણ આપવાના નિર્ણયનું સ્વાગત કર્યું છે.

માયાવતીએ કહ્યું છે કે લોકસભા ચૂંટણી પહેલાં લેવામાં આવેલો આ નિર્ણયની પાછળ દાનત બરાબર નથી લાગતી, 'ચૂંટણીલક્ષી સ્ટંટ' લાગે છે, 'રાજકીય છળ' લાગે છે.

માયાવતી કહે છે કે સારૂં થાત જો ભાજપ પોતાનું કાર્યકાળ ખતમ થવાના ઠીક પહેલાં નહીં બલ્કિ શરૂઆતમાં આ નિર્ણય લેત.

એ સિવાય માયાવતીએ એક પ્રેસ કૉન્ફ્રૅંસમાં કહ્યું કે દેશમાં હવે એસસી-એસટી તથા ઓબીસી વર્ગોને મળવા વાળી અનામતની લગભગ 50 ટકાવારીની પણ સમીક્ષા ઉચિત પ્રકારે કરવાની જરૂર છે.

બીએસપી સુપ્રીમોએ કહ્યું કે તેમની વધેલી જનસંખ્યાના ગુણોત્તરમાં અનામતના પ્રમાણને પણ વધારવાની બંધારણીય વ્યવસ્થામાં લાગુ કરવાની જરૂર છે.

10 વાતો જે જાણવી જરૂરી

બી. પી. મંડલને કારણે ઓબીસીને...


...કરવાનું છે.

'રૉ'ના પૂર્વ ડારેક્ટર અને કાવને નજીકથી ઓળખતા આનંદ કુમાર વર્મા કહે છે, "યાહ્યા ખાનની ઓફિસમાં અમારા એક સૂત્રએ અમને ચોક્કસ માહિતી આપી દીધી હતી કે, કયા દિવસે હુમલો થવાનો છે."

"આ સૂચના વાયરલેસ મારફતે આવી હતી. જ્યારે આ ગુપ્ત કોડવર્ડવાળી સૂચનાને 'ડીકોડ' કરવામાં આવી, તો ભૂલથી નિર્ધારિત તારીખ કરતા બે દિવસ આગળની તારીખની સૂચના આપવામાં આવી હતી."

"વાયુસેનાને તૈયાર રહેવા કહી દેવાયું હતું. બે દિવસ સુધી કંઈ ન થયું. આ લોકો હાઈ ઍલર્ટ પર હતા"

જ્યારે વાયુસેનાના અધ્યક્ષે કાવને કહ્યું કે આટલા બધા દિવસ... બાકીનો લેખ લખો:

રા ગાંધીની સુરક્ષાની જવાબદારી કાવ પાસે હતી. ઇંદર મલ્હોત્રા એક રસપ્રદ કિસ્સો યાદ કર્યો જે તેમના રામેશ્વર કાવે જ કહ્યો હતો.

તેમણે કહ્યું, "કાવે જણાવ્યું કે કોમનવેલ્થ સંમેલનમાં ભાગ લેવા માટે ભારતનું પ્રતિનિધિ મંડળ મેલબર્ન(ઑસ્ટ્રેલિયા) ગયું હતું."

"એક દિવસ મને જાણ થઈ કે ઑસ્ટ્રેલિયાની સુરક્ષા ટીમની એક વ્યકિત મને મળવા માંગે છે."

"તે વ્યક્તિએ મારી પાસે આવીને કહ્યું કે હું તમને એક વાત કહેવા માંગું છું."

"તમારા વડાપ્રધાન એક મહાન દેશના મહાન નેતા છે અને અહીં ઑસ્ટ્રેલિયાની ધરતી પર તેમની સુરક્ષાની જવાબદારી મારી છે."

ભારત પરત ફરતા પર્સ-છત્રી પકડાવવાનું ફરી શરૂ

આ કિસ્સા વિશે તેમણે વધુમાં જણાવતા કહ્યું, તમને લોકોને અહીંની સિસ્ટમ નથી ખબર. જ્યારે તે કારમાંથી તે ઉતરે છે, ત્યારે તેમનું પર્સ ને છત્રી મને પકડાવી દે છે."

"હું તેમને તો ન કહી શકું પણ તેમને કહી રહી રહ્યો છું કે, કોઈ નેતા જ્યારે કારમાંથી નીચે ઉતરે છે ત્યારે જ આતંકવાદી પાસે તેમના પર ગોળી ચલાવવાની તક રહેતી હોય છે."

"આવી સ્થિતિમાં મારા બન્ને હાથ ખાલી હોવા જોઈએ જેથી હું તેમની સુરક્ષા કરી શકું."

"આ માટે કારમાં એક વધારાની વ્યક્તિ પણ બેસાડી શકાય છે."

તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું, "કાવે જ્યારે ઇંદિરા ગાંધીને આ વાત સમજાવી, તો તેમણે આ વાત માની લીધી અને તેમણે પર્સ અને છત્રી પકડાવાનું બંધ કરી દીધું."

"પરંતુ જ્યારે તેઓ ભારત પરત આવ્યા ત્યારે ફરીથી પોતાની જૂની આદતનું પુનરાવર્તન શરૂ કરી દીધું."

બેસ્ટ ડ્રેસ્ડ મૅન

રો માટે કામ કરી ચૂકેલા આર કે યાદવે Mission R&AWના ટાઇટલ સાથે એક કવિતા લખી છે

કાવને ખૂબ જ સારા કપડાં પહેરવાનો શોખ હતો. આર કે યાદવ કહે છે, "મેં તેમને નિવૃત્તિ બાદ પણ હંમેશા સૂટ અને ટાઈમાં જ જોયા હતા.

"પરંતુ ક્યારેક ક્યારેક તે ખાદીનો કુર્તો પણ પહેરતા અને તેઓ એવું પણ કહેતા કે હું આ કુર્તો ખાદી ભંડારમાંથી લાવ્યો છું."

"વળી આ પોશાક તેમના પર શોભતા પણ હતા કેમકે તેમની કદકાઠી પણ એવી જ હતી."

"તેમનું પેટ અંદર હતું અને શરીર રચના એક રમતવીર જેવી હતી."

"તે યુવાન હતા ત્યારથી જ ઘોડો રાખતા હતા. તે મને કહ્યા કરતા કે મારો અડધો પગાર ઘોડાની પાછળ જ ખર્ચાઈ જાય છે."

"તેમના શાનદાર કપડાં પહેરવાની આદતના લીધે કેટલાક અધિકારીઓને તેમનાથી ઈર્ષા પણ થતી હતી."

જ્યોર્જ બુશ જ્યોર્જ બુશ સિનિયર

'રૉ'ના પૂર્વ એડિશનલ ડાયરેક્ટર રાણા બેનર્જી પણ કાવને ઘણી સારી રીતે ઓળખતા હતા.

રાણાએ બીબીસીને જણાવ્યું, "તે એક...


...કરવાનો અધિકાર છે. જેથી એમબીબીએસ અથવા પોસ્ટ ગ્રૅજ્યુએશનની ડિગ્રી મેળવીને તેઓ પોતાના બૉન્ડનો સમયગાળો પૂર્ણ કરીને ખાનગી પ્રૅક્ટિસમાં જતા રહે છે."

‘1.5 લાખ રૂપિયા આપવા છતાં ડૉક્ટરો જોડાવા તૈયાર નથી’

ઉપમુખ્ય મંત્રી નીતિન પટેલે વિધાનસભામં ડૉક્ટરો સરકારી હૉસ્પિટલોમાં ન જોડાતાં હોવાની વાત વિગતે કરી હતી.

નીતિન પટેલ ગુજરાત વિધાનસભામાં 2015માં બાળરોગોના ડૉક્ટરોની જે ભરતી કરવામાં આવી તેનું ઉદ્દાહરણ ટાંકતા કહ્યું હતું, “જીપીએસસી દ્વારા 141 પીડિયાટ્રિશિયનની ભરતી કરવામાં આવી હતી. માત્ર છ લોકો જ આ ભરતી માટે ... બાકીનો લેખ લખો:

ારી હૉસ્પિટલો અને કૉલેજોમાં છેલ્લાં કેટલાંય સમયથી ડૉક્ટરો અને પ્રોફેસરોની ઘટ જોવા મળી રહી છે. કોરોનાની મહામારી બાદ રાજ્યમાં જીપીએસસી દ્વારા ત્વરિત ભરતીઓ બહાર પાડવામાં આવી હતી.

કેમ ડૉક્ટર સરકારી હૉસ્પિટલમાં કામ કરવા તૈયાર નથી?

બૉન્ડ તૂટે તો તેને 20 લાખ રૂપિયા ભરવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.

ડૉક્ટરો સરકારી હૉસ્પિટલમાં કામ કરવા તૈયાર નથી તેની પાછળ અનેક કારણો જવાબદાર માનવામાં આવે છે.

અમદાવાદ મેડિકલ અસોસિયેશનના પ્રમુખ કિરીટ ગઢવી કહે છે, “જે બોન્ડ આધારિત ડૉક્ટર જવા તૈયાર નથી તેનું એક કારણ તે પી.જી.ની એન્ટ્રન્સ ટેસ્ટની તૈયારી કરતા હોય છે.”

આ ઉપરાંત તેઓ કહે છે, “એક વર્ષ પછી ડૉક્ટરનું શું? માનો કે તે બૉન્ડના કારણે ત્યાં ગયા પરંતુ પછી શું? ડૉક્ટરોને ભય છે કે તેમનાં ભવિષ્યનું શું થશે?”

ઉપરાંત તેઓ કહે છે કે, ”ગુજરાત જાહેર સેવા આયોગ દ્વારા ડૉક્ટરની કાયમી ભરતી માટે જ્યારે પરીક્ષા લેવાય છે ત્યારે એવું બને કે જેને ગામડામાં કામ કરવું છે તે પરીક્ષામાં પાસ ન થાય અને જે પાસ કરે તેને નોકરી ન કરવી હોય. આ સ્થિતિમાં યોગ્ય ઉમેદવાર મળતા નથી.”

કૉંગ્રેસના ડૉક્ટર સેલના પ્રમુખ ડૉ. હેમાંગ વસાવડા કહે છે કે ગુજરાતનું હેલ્થ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ખરાબ છે જેના કારણે કોઈ ડૉક્ટર ગામડાંમાં જવા તૈયાર થતો નથી.

તેઓ કહે છે, “પ્રાથમિક સારવાર કેન્દ્ર પર તમે ડૉક્ટર તરીકેની નિમણૂક કરો પરંતુ તેના હાથ નીચે કોઈ સ્ટાફ જ ન હોય, નર્સ ન હોય, વોર્ડ બોય ન હોય, આ સ્થિતિમાં કેવી રીતે ડૉક્ટર કામ કરે?”

ડૉ. કિરીટ ગઢવી પણ આ વાત સાથે સહમત થાય છે.

વહીવટી અધિકારી અને ડૉક્ટરો વચ્ચે ખટપટ?

કૉંગ્રેસના ડૉક્ટર સેલના પ્રમુખ ડૉ. હેમાંગ વસાવડા કહે છે, "પ્રાથમિક સારવાર કેન્દ્ર પર તમે ડૉક્ટર તરીકેની નિમણૂક કરો પરંતુ તેના હાથ નીચે કોઈ સ્ટાફ જ ન હોય, નર્સ ન હોય, વોર્ડ બોય ન હોય, આ સ્થિતિમાં કેવી રીતે ડૉક્ટર કામ કરે?"

અમદાવાદમાં ખાનગી પ્રેક્ટિસ કરતા સિનિયર સર્જન ડૉ. રાજેશ શાહ કહે છે, “જે સરકારી માળખું છે તેમાં ડૉક્ટરોને વહીવટી અધિકારીઓ અને રાજકીય નેતાઓની નીચે કામ કરવાનું આવે છે. જ્યારે ડૉક્ટરો ખૂબ જ ભણીને આવતા હોય છે. જેના કારણે તેમની વચ્ચે ખટરાગ ચાલે છે. તેઓ સરકાર સાથે જોડાવાનું યોગ્ય સમજતા નથી.”

અમદાવાદ મેડિકલ અસોસિયેશનના પ્રમુખ ડૉ. કિરીટ ગઢવી ડૉ. રાજેશ શાહ જેવી જ વાત કરતા કહે છે કે, ”બી.એ. બી.કોમ થઈને સરકારી પરીક્ષા પાસ કરીને આવેલા અધિકારીઓ ખૂબ સારા માર્કે પાસ થયેલા...


...કરવાનો નહીં પરંતુ ઉગ્રવાદને નિશાન બનાવાનો છે. કાલે શ્રીલંકામાં રાષ્ટ્રીય શોક જાહેર કરવામાં આવ્યો છે.

આ દરમિયાન કોલંબોથી બીબીસી સિંહાલા સેવાના પત્રકાર આઝમ અમીને જાણકારી આપી છે કે પોલીસે માવાથા ખાનગી બસ મથકના એક બુરજમાંથી 87 ઓછી વિનાશ ક્ષમતા ધરાવતા ડેટોનેટર્સ મળી આવ્યા છે.

શ્રીલંકા અત્યાર સુધીની માહિતી

આ મામલામાં અત્યાર સુધી 40 લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી છે.

ધરપકડ કરાયેલા તમામ શ્રીલંકાના નાગરિકો છે. આ લોકોના કોઈ આંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠન સાથે સંપર્કો છે કે કેમ તેની તપાસ કરવામાં આવી રહી છે. અત્યાર સુધી... બાકીનો લેખ લખો:

ાસ્ટ થવાનો ડર

લોકોમાં એ વાતનો ડર છે કે આવનારા દિવસોમાં પણ આવા હુમલાઓ થઈ શકે છે.

શ્રીલંકામાં અત્યાર સુધી કુલ આઠ બ્લાસ્ટ થઈ ચૂક્યા છે. ઇસ્ટર સન્ડેના રોજ ચર્ચ અને હોટલોને નિશાન બનાવાયાં હતાં.

આઠમા વિસ્ફોટમાં ત્રણ પોલીસ અધિકારીઓ પણ માર્યા ગયા હતા. આ વિસ્ફોટ ત્યારે થયો હતો જ્યારે પોલીસ અધિકારીઓ કોલંબોના એક ઘરની તલાશી લઈ રહ્યા હતા.

અત્યાર સુધી એ વાતની જાણકારી મળી શકી નથી કે આ વિસ્ફોટ બૉમ્બ નિષ્ક્રિય કરવાની કોશિશ દરમિયાન થયો હતો કે નહીં.

31 વિદેશી નાગરિકોનાં મોત

વિસ્ફોટોમાં 31 વિદેશી નાગરિકો માર્યા ગયા છે અને કેટલાક ઘાયલ થયા છે.

ઇસ્ટર સન્ડે ખ્રિસ્તીઓમાં એક મોટા તહેવાર તરીકે મનાવાય છે. આ દિવસે ચર્ચમાં ખૂબ મોટી સંખ્યામાં લોકો પ્રાર્થના માટે આવે છે.

સૅન્ટ એન્ટોની અને અન્ય ચર્ચોમાં હજારો લોકો ઇસ્ટરની પ્રાર્થના માટે એકત્રિત થયા હતા.

એક પ્રત્યક્ષદર્શીએ બીબીસી સિંહાલાને જણાવ્યું કે વિસ્ફોટ બાદ તેમણે ઘણા મૃતદેહોને એકબીજા પર પડેલા જોયા હતા.

'ટાયર ફાટવા જેવો અવાજ આવ્યો'

ઘટનાના એક પ્રત્યક્ષદર્શી રોશને બીબીસી તમિલ સેવાને જણાવ્યું, "હું મારા ઘરમાં હતો ત્યારે મેં ટાયર ફાટવા જેવો અવાજ સાંભળ્યો. ઘરની બહાર નીકળ્યો તો મેં ધુમાડો જોયો."

તેમણે કહ્યું, "અમે બે ત્રણ જીવતા બચેલા લોકોને હૉસ્પિટલ મોકલ્યા હતા. હું ગયો હતો અને ત્યાં અંદાજે 100 જેટલા મૃતદેહો પડ્યા હતા."

શ્રીલંકામાં જ્યારથી ગૃહયુદ્ધ સમાપ્ત થયું છે, નાની-મોટી હિંસાઓની ઘટનાઓ ઘટતી રહે છે.

સિંહલા બૌદ્ધ મસ્જિદો અને મુસલમાનોની સંપત્તિને બહુમતી ધરાવતો વર્ગ નિશાન બનાવતા રહે છે. જેના કારણે માર્ચ 2018માં અહીં ઇમર્જન્સીની જાહેરાત કરવી પડી હતી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કરવામાં આવે છે.

'મોદીની ઓફિસમાંથી આવ્યો હતો ફોન'

ધ્યાનિએ જણાવ્યું હતું કે વર્ષ 2012માં તેમને નરેન્દ્ર મોદીની ઓફિસમાંથી ફોન આવ્યો હતો અને કહેવામાં આવ્યું હતું કે તેઓ રાજ્ય માટે રેકર્ડ બનાવે.

ધ્યાનિ કહે છે, "વર્ષ 2012માં સ્વામી વિવેકાનંદની 158મી જન્મજયંતી નિમિત્તે મેં 150 લોકોને ચેસમાં હરાવી લિમ્કા બુક ઑફ રેકર્ડમાં સ્થાન મેળવ્યું હતું."

"વર્ષ 2012માં જ્યારે હું વુમન ઇન્ટરનેશનલ માસ્ટર બની હતી ત્યારે મને માત્ર 5 લાખ રૂપિયા આપવામાં આવ્યા, જ્યારે પુરુષ ઇન્ટરનેશનલ માસ્ટર બનેલા યુવકને 15 લાખ રૂપિયા ... બાકીનો લેખ લખો:

ષ્ટ્રીય અને 31 રાષ્ટ્રીય ટુર્નામેન્ટ્સ રમી ચૂક્યાં છે. આ સિવાય રાજ્યકક્ષાએ 55 ટુર્નામેન્ટ્સ રમી ચૂક્યાં છે.

તેમની પાસે ચાર ઇન્ટરનેશનલ મેડલ છે સાથે જ ગુજરાતના એકમાત્ર વુમન ઇન્ટરનેશનલનો ખિતાબ ધરાવે છે.

સરકાર દ્વારા ધ્યાનિને મોકલવામાં આવેલો જવાબ

એટલું જ નહીં ધ્યાનિ લિમ્કા બુક ઑફ રેકર્ડમાં પણ સ્થાન ધરાવે છે અને જુદી-જુદી કૅટેગરી અંતર્ગત 40 સ્ટેટ ચૅમ્પિયનશીપ મેડલ્સ છે.

ધ્યાનિનું કહેવું છે, "જો અમે રાજ્ય અને દેશ માટે એટલું બધું કરતા હોઈએ તો તેમની પણ જવાબદારી બને છે કે અમારી મદદ કરે."

"જો તેઓ આવું ના કરી શકે તો અમારી આટલી મહેનતનો કોઈ ફાયદો જ નથી."

સેરેના સાથે શું થયું હતું?

થોડા દિવસો પહેલાં જ ટેનિસ ચૅમ્પિયનશીપ યુએસ ઓપનમાં સેરેના વિલિયમ્સે પોર્ટુગીઝ અમ્પાયર કાર્લોસ રામોસને 'ચોર' કહ્યા હતા અને આરોપ મૂક્યો હતો કે તેમની સાથે ભેદભાવ કરવામાં આવી રહ્યો છે.

વિલિયમ્સે એવો પણ આરોપ મૂક્યો હતો કે ટેનિસની રમતમાં પુરુષો અને મહિલાઓને એકસમાન આલેખવામાં નથી આવતા. મુખ્યત્ત્વે મહિલાઓ સાથે ભેદભાવ કરવામાં આવે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કરવામાં આવ્યું છે.

ફરાહનું કહેવું છે કે તેમને નિવેદન આપવા માટે મજબૂર કરવામાં આવ્યાં હતાં.

"મેં એવું કહ્યું હતું કેમકે અપહરકર્તાઓ કહેતા હતા કે તેઓ પહેલાં મને મારશે અને પછી મારા પિતાને મારી નાખશે. એ પછી મારાં ભાઈ-બહેનોની હત્યા કરી દેશે."

"તેમણે મારા આખા પરિવારને મારી દેવાની ધમકી આપી હતી. હું ડરી ગઈ હતી એટલે મેં અદાલતમાં એ જ કહ્યું જે એણે મને કહ્યું હતું."

ફરાહના અપહરણના 8 મહિના બાદ 16 ફેબ્રુઆરીએ અદાલતે કહ્યું કે તેમનાં લગ્નની યોગ્ય રીતે નોંધ થઈ નથી અને એટલે તે ગેરકાયદેસર છે.

કાનૂની દાવપેચોએ ફ... બાકીનો લેખ લખો:

છે કે હજી પાકિસ્તાને આ દિશામાં લાંબો રસ્તો કાપવાનો છે.

આસિફ કહે છે કે તેઓ તેમની દીકરીનું અપહરણ કરનાર ત્રણેયને સજા અપાવીને રહેશે.

ફરાહ હવે તેર વર્ષનાં છે અને તેમના ઘરે પરત આવીને ખુશ છે. તેઓ શોષણભર્યા એ વખતમાંથી ઊગરવાની કોશિશ કરી રહ્યાં છે. તેઓ મનોવૈજ્ઞાનિકની મદદ પણ લઈ રહ્યાં છે.

તેમને વિશ્વાસ છે કે સરકાર તેમના જેવી કિશોરીઓની જિંદગી બચાવવા માટે જરૂરી પગલાં ઉઠાવશે.

'હું દુઆ કરું છું કે ઈશ્વર પાકિસ્તાનનાં બાળકોની રક્ષા કરે, તેઓ તમામ બાળકોને તેમની નિગરાનીમાં રાખે.'

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કરી રહેલાં લોકો સામે જે રીતે શસ્ત્રોનો ઉપયોગ કરી રહી છે, તેની અમેરિકા સહિત વિશ્વના ડઝનેક દેશોએ આકરા શબ્દોમાં ટીકા કરી છે.

આ 12 દેશોના રક્ષામંત્રીએ આ ઘટનાને વખોડી છે. અને વિરોધ વ્યક્ત કર્યો છે. જોકે જે દિવસે મોટી સંખ્યામાં મૃત્યુ થયા એ રાત્રે સૈન્ય જનરલ મિંન આંગ હેલીંગે સૈનિકો માટે ભવ્ય પાર્ટીનું આયોજન કર્યું હતું.

આસિસ્ટન્ટ ઍસોસિયેશન ફૉર પોલિટિકલ પ્રિઝનર્સ અનુસાર 100થી વધારે પ્રદર્શનકારીઓનાં મોત થયાં છે. રવિવારે મૃતકોની અંતિમવિધિઓ યોજાઈ હતી. મ્યાનમારની આ ઘટનાના વિશ્વમાં ઘેરા પ્રત્યાઘાત પડ્યા છ... બાકીનો લેખ લખો:

છે.

ટ્વિટર પર મહેબૂબા મુફ્તીએ જણાવ્યું કે, ''સીઆઈડીનો રિપોર્ટનો હવાલો આપીને પાસપોર્ટ ઑફિસે મને પાસપોર્ટ આપવાની ના પાડી દીધી છે, જેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે હું ભારતની સુરક્ષા માટે જોખમ છું. ઑગસ્ટ 2019 પછી કાશ્મીરમાં આ સામાન્ય સ્થિતિ છે, જ્યાં એક પાસપોર્ટ ધરાવતાં પૂર્વ મુખ્ય મંત્રીને શક્તિશાળી રાષ્ટ્રના સાર્વભૌમત્વ માટે ખતરો માનવામાં આવે છે.''

હિંદુસ્તાન ટાઇમ્સના અહેવાલ અનુસાર જમ્મુ-કાશ્મીર પોલીસના ઍડિશનલ ડાયરેક્ટર જનરલ ઑફ પોલીસ અને જમ્મુ-કાશમીર સીઆઈડીએ ભલામણ કરી છે કે મહેબૂબા મુફ્તીને પાસપોર્ટ ન આપવામાં આવે. એક તપાસમાં મહેબૂબા મુફ્તી 'દેશ-વિરોધી લોકો' સાથે સંપર્ક ધરાવતાં હોવાનું બહાર આવતાં સીઆઈડી દ્વારા આ ભલામણ કરવામાં આવી હોવાનું કહેવામાં આવી રહ્યું છે.

અહેવાલ અનુસાર મુફ્તીએ પાસપોર્ટ માટે હાઈકોર્ટના દ્વાર ખખડાવ્યાં છે.

બંગાળ ચૂંટણીઃ 114 કરોડ રુપિયાનું ડ્રગ્સ કબજે કરવામાં આવ્યું

પશ્ચિમ બંગાળમાં વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ થઈ રહી છે ત્યારે આ ચૂંટણીઓ મુક્તપણે યોજાય તે માટે ચૂંટણીપંચ દ્વારા વિવિધ જગ્યાએ રેડ પણ કરવામાં આવી રહીં છે.

સમાચાર સંસ્થા એએનઆઈ અનુસાર પશ્ચિમ બંગાળના અધિક મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર સંજોય બાસુએ જણાવ્યું કે 37.72 કરોડ રુપિયા રોકડ સહિત 248.9 કરોડ રુપિયાની વસ્તુઓ કબજે કરવામાં આવી છે.

કબજે કરવામાં આવેલ વસ્તુઓમાં 114.4 કરોડ રુપિયાની કિંમતનું ડ્રગ્સ પણ સામેલ છે. ચૂંટણીપંચે 9.5 કરોડ રુપિયાનો દારુ પણ કબજે કર્યો છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કરી રહ્યો છે. એ વાત સ્પષ્ટ દેખાઈ રહી છે કે CAA દ્વારા જેમની ઓળખ મુસ્લિમ તરીકેની છે, તેમને અલગ પાડી દેવાની કોશિશ થઈ રહી છે.

સરકાર કહી રહી છે તે રીતે આ કાનૂન માત્ર બહારથી આવનારા લોકો માટે જ છે, તો પણ આ કાનૂન આપોઆપ મુસ્લિમ શરણાર્થીઓને બીજી કક્ષાના દરજ્જામાં મૂકી રહ્યો છે.

તેઓ હિંદુ કે ખ્રિસ્તી જે કારણસર આવ્યા હોય તેવા કારણસર આવ્યા હોય તો પણ તેઓ બીજી કક્ષામાં ગણાય. જુલમના બીજા કારણોમાં આર્થિક અને રાજકીય જુલમ પણ હોઈ શકે છે.

તમે આ કાયદા વિશેની તમારી સમજ થોડી વિસ્તૃત કરો અને જે રીતે સરકાર પોતે CAA... બાકીનો લેખ લખો:

રહ્યો હતો અને તેમની કવિતાના વખાણ પણ કરી રહ્યો હતો (આજે પણ કરું છું). હું હિંદુ મહાસભા વિશે પણ હંમેશા સવાલો પૂછ્યા કરતો હતો અને એ સમજવાની કોશિશ કરતો હતો કે તેઓ શું કરી રહ્યા છે.

મને તે વખતે પણ ફાસિસ્ટ તાનાશાહો માટેનું સાવરકરનું વળગણ અજબ લાગ્યું હતું. ખાસ કરીને હિટલર અને મુસોલિની માટેનો તેમનો મોહ મને અજબ લાગ્યો હતો.

હિટલર

બહુમતીવાદ અને લઘુમતીને એક કોરાણે કરી દેવાની બાબતમાં હિંદુ મહાસભા અને ત્યાર પછી આવેલા સંગઠનોની નીતિ હંમેશા એકસમાન રહી છે. તેમાં કોઈ ફરક પડ્યો નથી.

આ ક્યારેય ના બદલનારી કલ્પનામાં એક હિંદુ રાષ્ટ્ર છે, અને તે વિચારધારા ભારતની સાંસ્કૃતિક, ભાષાકીય અને ધાર્મિક વિવિધતાની વાસ્તવિકતાને વારેવારે ભૂલી જાય છે.

CAA અનૈતિક છે અને તેની સામે જનતાનું આંદોલન થવું સ્વાભાવિક અને અનિવાર્ય પણ છે. એમ ના થાય તો જે મૂળભૂત સિદ્ધાંતોના પાયા પર બંધારણીય ભારત ઊભું છે તેને તોડી દેવામાં આવશે. એક એવી બાબત માટે કે જેનો જખમ હંમેશા માટે રહી જશે.

એક નવો વળાંક

CAA પર વિરોધ ચાલી રહ્યો છે તે વચ્ચે મુખ્ય ન્યાયાધીશને એમ કહેતા ટાંકતા સમાચાર આવ્યા કે દેખાવકારોએ સડક પર જ વિરોધ કરવાના હોય, તો પછી તેમણે અદાલતમાં આવવાની જરૂર નથી.

કેટલાક લોકો તેને એવી રીતે સમજશે કે ન્યાય મેળવવા માટે સારો વ્યવહાર હોવો જરૂરી છે. કોઈ પણ બાબતમાં વિરોધ કરવો અને અદાલતનો દરવાજો ખટખટાવો એ બે વિકલ્પ જનતા માટે હંમેશા ઉપલબ્ધ રહેતા હોય છે.

એ બાબતમાં કોઈ શંકા નથી કે અસહમતી અને તેનું પ્રદર્શન એ લોકતંત્રનો જીવ છે.

આવી સ્થિતિમાં સમગ્ર સમાજ પ્રદર્શન કરી રહ્યો હોય ત્યારે દેખાવકારોને સારા કે ખરાબ ગણી દેવા તે યોગ્ય રીત નથી.

ઐતિહાસિક રીતે ગંભીર મામલે આખરી ફેંસલો આપવાની વાત આવે ત્યારે અદાલતોનો ટ્રેક રેકર્ડ ઠીકઠાક રહ્યો છે. ખાસ કરીને કાર્યકારી પાંખ બહુ મજબૂત હોય ત્યારે અદાલતો ભૂલો કરવા લાગતી હોય છે. કટોકટી વખતે આપણે આ બધું થતા જોયું છે.

આ પેઢીના ન્યાયાધીશો માટે આ એક ઐતિહાસિક વળાંક છે. તેમના સિનિયરોએ 40 વર્ષ પહેલાં કટોકટી વખતે ભારતની જનતા સાથે જે ભૂલો કરી હતી તેને સુધારી લેવાની તક છે. ભૂલ સુધારવામાં આવે તેની ભારે ઉત્સુકતા છે.

(આ લેખકના અંગત વિચારો છે. આ લેખ 28 ડિસેમ્બરે ધ હિન્દુ અખબારમાં પ્રગટ થયો હતો.)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કરી શકાયો નહોતો.

સંશોધન અનુસાર રેસ્ટોરાંના કોઈ કર્મચારી અથવા ત્યાં જમવા આવેલા બીજા લોકોને ચેપ લાગ્યો નહોતો. ACનાં સ્મિયર સૅમ્પલ લેવાયાં હતાં, તે પણ નૅગેટિવ નીકળ્યાં હતાં.

ચેપ ક્યાંથી લાગ્યો હશે તેની સંભાવના પર સંશોધન કરવામાં આવ્યું ત્યારે ખ્યાલ આવ્યો કે ડ્રૉપલેટના ટ્રાન્સમિશનના કારણે ચેપ ફેલાયો હશે. જોકે સંશોધન જણાવે છે કે માત્ર આ જ કારણ હોય તેવું જરૂરી નથી.

શ્વાસ અને મોંના છાંટા હવામાં થોડો સમય માટે જ રહે છે અને તે બહુ થોડે દૂર સુધી જ ઊડે છે. તેથી સંશોધનમાં એવું તારણ કઢાયું હતું કે ACમાંથી ... બાકીનો લેખ લખો:

હોય. હવાને કારણે વાઇરસ રિસાઇકલ થાય છે તેવી વાતો આવી હતી, પણ હજી સુધી તેની ખરાઈ થઈ શકી નથી.

તેમના જણાવ્યા અનુસાર ACના ફિલ્ટર વાઇરસ જકડી લે છે. AC ડક્ટ અને વૅન્ટમાં વાઇરસ મળ્યા પણ છે, પરંતુ ACને કારણે વાઇરસ સર્ક્યુલેટ થાય છે તેની ખાતરી નથી.

કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા આ ઍરકંડિશનર અંગે કોઈ માર્ગદર્શિકા નથી અપાઈ

ડૉ રોમેલ કહે છે, "સાવચેતી માટે હૉસ્પિટલોમાં સેન્ટ્રલ AC બંધ કરવામાં આવી રહ્યા છે, કેમ કે આ એક નવો વાઇરસ છે."

"આજે આપણે જે જાણીએ છીએ તે કાલે ખોટું પણ નીકળે કે કોઈ નવી વાત સામે આવે કે AC જવાબદાર છે. તેથી સાવધાની રાખવી જરૂરી છે."

આ બાબતમાં હજી સુધી કેન્દ્ર સરકાર તરફથી કોઈ માર્ગદર્શિકા આપવામાં આવી નથી. પીઆઈબીના પ્રેસ ઇન્ફર્મેશન બ્યૂરોની ફેક્ટ ચેક ટીમને બીબીસીએ એક પત્ર લખીને માહિતી માગી છે. તેના તરફથી જવાબની રાહ છે. બીજું કે વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાએ પણ કોઈ પ્રતિસાદ આપ્યો નથી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કરીને તેમને તમે છોડી દો તો એ તમારા માટે ખરાબ છે અને તમારું જીવન ટૂંકાવી શકે છે."

"સામે કોઈ પાસેથી કરુણા મેળવવી અને કોઈને કરુણા આપવી એ આ તણાવભર્યા જીવનમાં એક રામબાણ ઇલાજ સાબિત થઈ શકે છે અને એ તમારા માટે સારું છે."

કોઈ એક કૉફી શોપમાં તમે કોઈને સ્મિત સાથે પૂછો કે તમે કેમ છો? એ પણ તમારું જીવન લંબાવી શકે છે.

તેઓ કહે છે, "કરુણાસભર પ્રવૃત્તિઓમાં જોડાવાથી કે કરુણાસભર વર્તન કરવાથી લોહીનું દબાણ ઘટે છે. તણાવ અને બેચેનીના સારવારના આ પણ વિકલ્પો છે."

અફઘાનિસ્તાનમાં 6થી 14 વર્ષની ઉંમર વચ્ચેના 20 લાખ બાળક... બાકીનો લેખ લખો:

યા-પ્રતિક્રિયામાં જ્યારે તમે કઠોર કે ઉગ્ર બનો ત્યારે અટકો અને એક ઊંડો શ્વાસ લો.

યૂસીએલએ સોશિયલ સાયન્સ વિભાગના ડીન ડેર્નેલ હંટ કહે છે કે "મને લાગે છે કે આપણે આજે એવા વિશ્વમાં પહોંચી ગયા છીએ જ્યાંથી આપણે પાછાં ડગલાં ભરીને વધુ માનવીય કઈ રીતે બની શકીએ અને માણસાઈભર્યો સમાજ કેવી રીતે બનાવી શકીએ તે જાણવું જોઈએ."

"વધતાં શહેરીકરણ અને રાજકીય ધ્રુવીકરણ સાથે લોકોનો એકબીજા સાથેનો સંવાદ ઘટી રહ્યો છે. જ્યારે લોકો કોઈ કરુણાસભર પ્રવૃત્તિ જુએ છે તો તેનું અનુકરણ કરવા પ્રેરાય છે. છતાં આપણે કરુણાનું તંત્ર સમજવામાં પડીએ છીએ."

"આ માત્ર આપણી જ વાત નથી. આ પ્રવૃત્તિને આપણી નીતિઓ અને દુનિયાના નિયમોમાં વણવાની જરૂર છે."

તેઓ કહે છે, "આ ઐતિહાસિક કામ કરવાનો માટેનો હવે યોગ્ય સમય છે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કરે છે પણ ઉત્તરાખંડ સિવાય અન્ય સ્થળે કોઈ મોટો ભય હાલ સુધી જોવા મળ્યો નથી.'

ઉત્તરાખંડના પાટનગર દહેરાદુનથી 100 જેટલા વિદ્યાર્થીઓને ચંદીગઢમાં હાલ શૅલ્ટર હોમમાં રાખવામાં આવ્યા છે એવી માહિતી નાસિર આપે છે.

ચંદીગઢના શૅલ્ટર હોમમાં રખાયેલા વિદ્યાર્થીઓ

નાસિર અને તેમની ટીમ જમ્મુ-કાશ્મીર પોલીસ તેમજ વહીવટી તંત્રના સતત સંપર્કમાં રહે છે. નાસિરનું કહેવું છે, 'કાશ્મીરી સ્ટુડન્ટ્સના રક્ષણ માટે જમ્મુ-કાશ્મીરની પોલીસ અને ઉત્તરાખંડ પોલીસે જે ત્વરિત હકારાત્મક કામગીરી કરી છે તે સરાહનીય છે.'

ઉત્તરાખંડના કેસમાં પણ ઓ... બાકીનો લેખ લખો:

ઉગ્રવાદીઓને હીરો ન બનવા દો

બિલાલ કહે છે 'ઉગ્રવાદીઓને એમના હીરો ન બનવા દો, શાંતિની વાત કરનારાને એમના હીરો બનવા દો.'આટલી વાત કહેતા તે અહેતિશામનું ઉદાહરણ આપે છે જે માર પડવાને લીધે બંદુકને રસ્તે વળી ગયા હતા અને પછી કાશ્મીર પોલીસને લીધે શાંતિને રસ્તે પાછો વળ્યા હતા.'

પ્રવિણ નામની વ્યકિત ટ્વિટર પર લખે છે, 'કાશ્મીરીઓ પર હુમલો કરીને આપણે દેશ માટે ક્ષોભજનક અને અપમાનની પરિસ્થિતિ પેદા કરીએે છીએ. એક તરફ આપણે કહીએ છીએ કે કાશ્મીર દેશનો અવિભાજ્ય હિસ્સો છે અને બીજી તરફ કાશ્મીરી વિદ્યાર્થીઓ પર હુમલો થાય છે. ખેદજનક છે.'

બિલાલ કહે છે તેવી જ વાત કારગીલ યુદ્ધમાં બહાદુરીથી લડી પોતાનો પગ ગુમાવનારા ભારતીય સેનાના નિવૃત્ત મેજર ડી.પી. સિંહે કહી હતી. ડી. પી. સિંહે ફેસબુક પર અને ટીવી ચૅનલોમાં ચાલી રહેલી ઉન્માદી ચર્ચાઓનો પોતાનો અનુભવ લખ્યો હતો.

એમણે લખ્યું, 'એક સૈનિક તિરંગાની શાન માટે પોતાનો જીવ આપવા માટે કાયમ તૈયાર હોય છે પણ આપણે એ પણ સમજવું પડશે કે વકાસ કમાન્ડો (પુલવામાનો ફિદાયીન હુમલાખોર)ની તુલનામાં બે સેના મેડલ અને અશોક ચક્ર સન્માનિત કાશ્મીરી યુવક લાન્સ નાયક નઝીર વાની આપણા માટે વધારે પ્રેરણાદાયક છે.'

'જો કોઈ પાગલ પાડોશી મારા ઘરમાં ઘૂસીને મારા યુવાનોને ભડકાવે છે અને આપણે એને રોકવામાં નિષ્ફળ જઈએ છીએ તો કયાંક આપણે પણ ખોટાં છીએ.'

બિલાલ કહે છે કે 'આગમાં પાણી નાંખીને ઠારવાને બદલે એને ભડકાવવાની કોશિશ જો આમ થતી રહેશે તો છેવટે આપણે સહુ ભસ્મ થઈ જઈશું.'

મેજર ડી.પી. સિંહ લખે છે કે '40 પરિવાર બર્બાદ થયા છે અને હજીયે આપણે યોગ્ય ઉકેલ તરફ નહીં વળીએ તો ભવિષ્યમાં અનેક પરિવાર બરબાદ થશે.'

'જે લોકો પ્રતિશોધ માટે બૂમો પાડી રહ્યા છે એમણે બીજા પરિવારો, હિતધારકો, એમના બાળકો અને પત્નીઓને પૂછવું જોઇએ કે શું તેઓ હીરો સૈનિકો જે એમના પતિ, દીકરો, ભાઈ છે એના વગર જીવવા માટે તૈયાર છે?'

મીડિયા વૉર રુમ છે

મીડિયાની ચર્ચાઓ વિશે બિલાલ કહે છે કે 'મીડિયા હાઉસ યુદ્ધ રુમ જેવાં બની ગયાં છે અને ટીઆરપી ખાતર વાતો કરે છે.'

મેજર ડી.પી. સિંહ લખે છે 'ટીવી ઍન્કર્સ તમારાં મોઢાંમાં ઠસાવવાની કોશિશ કરે જેથી તમે એમની વાત પર સંમત થઈ જાવ અને એમના સૂરમાં જ સામાન્ય લોકો બૂમો પાડવા લાગે છે અને બકવાસ પર સહમત થઈ જાય છે. એક જિંદગી ખતમ થઈ જવાનો અર્થ શું તેની કોઈ કલ્પના નથી કરી શકતું.'

ઉલ્લેખનીય છે કે ગત વર્ષે જમ્મુ-કાશ્મીરના રાજ્યપાલ સત્યપાલ મલિક પણ અગાઉ એક કાર્યક્રમમાં મીડિયા...


...કરે છે.

સામાજિક છોછ

મમોગ્રામ કરાવતા સોબિયા

થોડા મહિના પહેલાં 20 વર્ષીય સોબિયાને પોતાનાં સ્તનમાં નાની ગાંઠ હોવાનું ધ્યાનમાં આવ્યું હતું.

એ ગાંઠ દૂર કરાવ્યા પછી પહેલી વાર તેઓ ડૉ. હુમા માજીદ પાસે તપાસ માટે આવ્યાં હતાં.

ગયા વર્ષે કૅન્સરને કારણે પિતાનું અવસાન થયા બાદ સોબિયાએ ભણવાનું છોડી દેવું પડ્યું હતું અને નાનાં ભાઈબહેનની સંભાળ માટે શિક્ષિકા તરીકે નોકરીમાં જોડાયાં હતાં.

લાહોરમાં ડૉક્ટરની ઍપૉઇન્ટમૅન્ટ મેળવવા તેઓ અઢી કલાક પ્રવાસ કરીને આવ્યાં હતાં.

તેમના પરિવારજનો કે મિત્રો કોઈ નથી જાણતા કે સ... બાકીનો લેખ લખો:

કૉલેજોની મુલાકાત લઈ રહ્યા છે.

ઓમર આફતાબ કહે છે, "યુવતીઓ મારફત અમે પરિવારની મોટી ઉંમરની મહિલાઓ સુધી પહોંચી શકીએ છીએ. કોઈ તરુણી તેના ઘરે જઈને તેના પરિવારની મહિલાઓને બ્રેસ્ટ કૅન્સરની ચકાસણી કરાવવા જણાવી શકે છે."

હવે યુવતીઓમાં બ્રેસ્ટ કૅન્સર વધારે પ્રમાણમાં ફેલાઈ રહ્યું છે.

પિંક રિબન અને પાકિસ્તાનના અન્ય કૅન્સરનિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, બ્રેસ્ટ કૅન્સરની સારવાર લેતી યુવતીઓની સંખ્યામાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે અને તેમાં કેટલી તરુણીઓનો પણ સમાવેશ થાય છે.

એ માટે અપૂરતા પોષણયુક્ત ખોરાક, ઇન્ટરમૅરેજ અને સ્પેશિયલ સારવારના અભાવને જવાબદાર ઠરાવવામાં આવે છે.

લાહોરમાં બ્રેસ્ટ કૅન્સર હૉસ્પિટલના નિર્માણની યોજના બનાવવામાં આવી રહી છે.

પિંક રિબન ફાઉન્ડેશન દ્વારા નિર્મિત આ અત્યાધુનિક હૉસ્પિટલમાં તમામ મહિલા કર્મચારીઓ અને નિદાનથી સારવાર સુધીની તમામ સુવિધા મળશે. આ હૉસ્પિટલ 2020માં ઉનાળાથી કાર્યરત થશે.

ડૉક્ટરો, સખાવતી સંસ્થાઓ અને દર્દીઓ એમ તમામનો સંદેશો એક જ છે કે બ્રેસ્ટ કૅન્સર પ્રત્યેનું વલણ બદલવું જ પડશે.

ડૉ. હુમા માજીદ કહે છે, "પાકિસ્તાનમાં પિતૃસત્તાક સમાજ હોવાથી બ્રેસ્ટ કૅન્સર પ્રત્યેનું વલણ બદલવા માટે પુરુષોને પણ સમજાવવા પડશે."

"પુરુષોને એ સમજાવવું પડશે કે આ કોઈ છોછ રાખવા જેવી બાબત નથી. બ્રેસ્ટ કૅન્સર સંબંધી ચકાસણી કરાવવા તેમની પત્નીઓ, પુત્રીઓ, બહેનો અને માતાઓને પ્રોત્સાહિત કરવાં એ તેમની જવાબદારી છે."

પરિવર્તન ધીમેધીમે આવી રહ્યું છે. ઓમર આફતાબ કહે છે કે અમને દૃષ્ટિકોણમાં થોડું પરિવર્તન દેખાય છે, પણ લોકોએ બ્રેસ્ટ કૅન્સર સંબંધી જાગૃતિ માટે અવાજ ઉઠાવવો પડશે.

પોતે બ્રેસ્ટ કૅન્સરની સારવાર કરાવી રહ્યાં છે તેવું જાહેર કરવાથી ગભરાતાં સોબિયા જેવા દર્દીઓ માટે પરિવર્તન તત્કાળ થવાનું નથી.

સોબિયા કહે છે, "અભિગમ બદલાવો જોઈએ. બ્રેસ્ટ કૅન્સરથી પીડાતી સ્ત્રીને ટેકો આપો, પ્રેરણા આપો. તેની ટીકા ન કરો."

સિલ્વટ ઝફરને આશા છે કે પોતાની કથા જણાવીને તેઓ અન્ય મહિલાઓને, બહુ મોડું થઈ જાય એ પહેલાં મદદ માગવામાં ઉપયોગી થઈ રહ્યાં છે.

સિલ્વટ ઝફર કહે છે કે તમે બ્રેસ્ટ કૅન્સર માટે કંઈક તો કરી જ શકો. ડરો નહીં. સામનો કરો અને વિજેતા બનો.

(નોંધઃ આ સ્ટોરીમાં કેટલાંક મહિલાઓનાં નામ બદલવામાં આવ્યાં છે)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કરે છે. જોકે, લોકોમાં સાચા સમાચાર જાણવાની ઇચ્છા ભારતની સાપેક્ષે ઘણી વધારે છે.

આફ્રિકન બજારોમાં લોકો નથી ઇચ્છતા કે કોઈ સમાચાર તેમનાથી છુટી જાય. ત્યાંના સામાજિક તાણાવાણામાં એક જાણકાર વ્યક્તિની છબી સામાજિક શાખનો વિષય છે. જે ખાનગી નેટવર્કોમાં ફેક ન્યૂઝના પ્રસારની સંભાવનાને જન્મ આપે છે, પછી ભલે લોકો સત્યતાની પુષ્ટિ કરવાના ગંભીર ઇરાદા કેમ ના હોય.

બીબીસી વર્લ્ડ સર્વિસમાં ઑડિયન્સ રિસર્ચ વિભાગના પ્રમુખ ડૉક્ટર સાંતનુ ચક્રવતી કહે છે, "આ સંશોધનના કેન્દ્રમાં એ સવાલ છે કે સામાન્ય લોકો ફેક ન્યૂઝને કેમ ફેલા... બાકીનો લેખ લખો:

એ પણ જાણવા મળ્યું કે જે લોકોને ફેક ન્યૂઝના જાણીતા સ્રોતોમાં રુચિ છે, તેમની રાજનીતિ અને રાજકીય દળોમાં પણ વધારે રુચિ હોય છે.

પેઢીઓનો ફરક

કેનિયા અને નાઇજીરિયામાં યુવાનો પોતાનાથી મોટી ઉંમરના લોકોની તુલનામાં કબાયિલી અને ધાર્મિક નિષ્ઠાઓ પર ઓછું ધ્યાન આપે છે અને ફેક ન્યૂઝ શેર કરતી વખતે પોતાની આ ઓળખથી ઓછા પ્રેરિત થાય છે.

જોકે, ભારતમાં થયેલું સંશોધન દર્શાવે છે કે અહીં યુવાનો ખુદને આવી ઓળખ સાથે જોડે છે. આ કારણે જ શેર કરવાનો તેમનો વ્યવહાર પોતાનાથી આગળની પેઢીની જેમ જ પ્રભાવિત થાય છે.

શબ્દોથી વધારે તસવીરો

આ સંશોધન મુજબ લખાયેલી સામગ્રી અથવા લેખોની તુલનામાં તસવીરો અને મીમ્સના માધ્યમથી ઘણી માત્રામાં ફેક ન્યૂઝ શેર કરવામાં આવે છે.

સંશોધન એ પણ દર્શાવે છે કે ફેક ન્યૂઝ કેવી રીતે સોશિયલ મીડિયાની પ્રકૃતિ અને ઑનલાઇન ઉપલબ્ધ ઘણી જાણકારીઓ સમજવામાં પડતી મુશકેલીના કારણે વિઝ્યુલ મીડિયા દ્વારા ફેલાય છે.

આ રિપોર્ટ એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે ફેસબુક, ગૂગલ અને ટ્વિટર મળીને પોતાના મંચો પક ફેક ન્યૂઝના પ્રભાવ પર ચર્ચા કરવા માટે એકઠાં થઈ રહ્યાં છે.

સંપાદકો માટે સૂચનાઓ

ફેક ન્યૂઝના 'ઍન્ડ ટુ ઍન્ડ' રૂપને સમજવા માટે અનેક પ્રકારની પ્રક્રિયાઓ અપવાનાવવામાં આવી.

બીબીસી સેવા વિશે

બીબીસી વર્લ્ડ સર્વિસ ગ્રૂપ સમગ્ર વિશ્વમાં અંગ્રેજી અને 41 અન્ય ભાષાઓમાં કાર્યક્રમોનું પ્રસારણ કરે છે.

આ કાર્યક્રમો ટીવી, રેડિયો અને ડિજિટલ માધ્યમોથી પ્રસારિત કરવામાં આવે છે. દર સપ્તાહે પુરી દુનિયામાં 26.9 કરોડ લોકો આ કાર્યક્રમોને જુએ, સાંભળે અને વાંચે છે.

બીબીસી વર્લ્ડ સર્વિસના અંતર્ગત આવનારી બીબીસી લર્નિંગ ઇંગ્લિશ દુનિયાભરમાં અંગ્રેજી ભાષા શીખવે છે.

બીબીસીને દુનિયાભરમાં દર સપ્તાહે 34.6 કરોડ લોકો જુએ, સાંભળે અને વાંચે છે, જેમાં ઇન્ટરનેશનલ ન્યૂઝ સર્વિસમાં બીબીસી વર્લ્ડ સર્વિસ, બીબીસી વર્લ્ડ ન્યૂઝ ટેલિવિઝન ચેનલ અને બીબીસી.કૉમ/ન્યૂઝ, બીબીસી વર્લ્ડ ન્યૂઝ અને બીબીસી.કૉમ સમાવિષ્ટ છે.

બીબીસીના ચોવીસ કલાક ચાલનારાં આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રસારણોના માલિકી હકો બીબીસી ગ્લોબલ ન્યૂઝ લિમિટેડ પાસે છે.

બીબીસીની વર્લ્ડ ન્યૂઝ ટેલિવિઝન સેવા 200થી વધારે દેશોમાં ઉપલબ્ધ છે, જેને દુનિયાભરામાં 45.4 કરોડ ઘરો અને હોટલોમાં 30 લાખ રૂમોમાં જોઈ શકાય છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કરો છો."

"જેકબે નિયાઝીને કહ્યું કે આત્મસમર્પણ સમારોહ રેસકોર્સ મેદાનમાં ઢાકાની જનતા સામે થશે."

"નિયાઝી આ માટે તૈયાર ન થયા પછી જેકબે નિયાઝીને કહ્યું કે તેઓ તલવાર સરેન્ડર (આત્મસમર્પણ) કરે."

'ભીડ નિયાઝીને મારી નાખવા માંગતી હતી'

જેકબ ઉમેરે છે, "નિયાઝીએ કહ્યું મારી પાસે તલવાર નથી. તો મેં કહ્યું પિસ્તોલનું સરેન્ડર કરો. તેમણે ભીંની આંખો સાથે પિસ્તોલ અરોડાને આપી દીધી."

"દસ્તાવેજ પર હસ્તાક્ષર કરવાનો સમય આવ્યો ત્યારે તેમની પાસે કલમ નહોતી."

"ત્યાં હાજર ઑલ ઇન્ડિયા રેડિયોના સંવાદદાતા સુરજીત સેને તેમન... બાકીનો લેખ લખો:

શોખ હતો. તેમને કવિતા પઠન અને બ્રિજ રમવું પણ પસંદ હતું.

જનરલ અતા હસન જણાવે છે, "એ સમયે પણ તેમને કલાકૃતિઓના સંગ્રહનો શોખ હતો. તેમને ટ્રાવેલિંગ કરવાનું પણ પસંદ હતું."

"આથી તેમની પાસેથી દુનિયાભરની વસ્તુઓ મળી આવતી. ઈરાનના કાલીનનો તેમની પાસે સારો સંગ્રહ હતો."

"નિવૃત્તિ બાદ તેઓ સોમ વિહારમાં રહેવા લાગ્યા, તો મને તેમનો સંગ્રહ ન જોવા મળ્યો."

"કદાચ તેમણે તેને વહેંચી દીધો હશે. અથવા ક્યાંક મૂકવા આપ્યો હોઈ શકે છે."

"તેઓ વિશ્વની દરેક સારી વસ્તુના વખાણ જરૂર કરતા હતા. તેઓ એક વખત પુનામાં ફરજ પર હતા.

"મારા વાલિદ (પિતા)નું વેલિંગ્ટનથી લૅન્સડાઉન ટ્રાન્સફર થઈ ગયું હતું."

"અમે કારમાં ત્યાં જઈ રહ્યા હતા ત્યારે પુનામાં રોકાયા હતા. તેઓ મને જમવા માટે એ સમયના પ્રખ્યાત પારસી રેસ્ટોરાંમાં લઈ ગયા હતા."

"ત્યાં મેં મારા જીવનની પહેલી નાન ખાધી હતી. ત્યાં તમામ પ્રકારનું માંસાહારી ભોજન મળતું હતું."

"આર્મીમાં બ્રિજને એક બૌદ્ધિક રમત માનવામાં આવે છે. ખાસ કરીને જનરલ કક્ષાના અધિકારીઓને તે વધુ પસંદ હોય છે. જેકબના પિતા લગભગ દરરોજ બ્રિજ રમતા હતા."

ભારતીય સેનાએ આદેશ વગર ઢાકા પર કબજો જમાવ્યો?

1997માં જ્યારે તેમનું પુસ્તક 'સરેન્ડર એટ ઢાકા' પ્રકાશિત થયું તો તેમની ટિપ્પણીઓથી હંગામો થઈ ગયો હતો.

તેમનું કહેવું હતું કે જનરલ માણેક શૉએ ઢાકા પર કબજો કરવાનું લક્ષ્ય ભારતીય સેનાને નહોતું આપ્યું.

મેં એકવાર જનરલ જેકબને પૂછ્યું પણ હતું કે તેની પાછળ શું કારણ હોઈ શકતાં હતાં.

જેકબનો જવાબ હતો, "મને નહોતી ખબર કે તેની પાછળ શું કારણો હતાં."

"હું માત્ર એટલું જ જાણું છું કે મને માત્ર ખુલના અને ચટગાંવ પર કબજો કરવાનો આદેશ મળ્યો હતો. મારે તેમની સાથે લાંબી દલીલ થઈ હતી."

"મારું કહેવું એવું હતું કે ખુલના એક નાનકડું નદી બંદર છે અને ચટગાંવનું પણ કોઈ સામરિક મહત્ત્વ નથી."

"જો યુદ્ધ જીતવું હોય તો આપણે ઢાકા પર કબજો કરવો જ પડશે."

"માનેક શૉએ કહ્યું કે ખુલના અને ચટગાંવ લઈ લઈશું તો ઢાકા એમ જ ધ્વસ્ત થઈ જશે. મેં સવાલ કર્યો કે આવું કઈ રીતે થઈ શકે છે."

"આ તર્ક ચાલતા જ રહ્યા અને આખરે અમને બન્ને વિસ્તાર કબજો કરવાના લેખિતમાં આદેશ મળ્યા."

"ઍર ચીફ માર્શલ પી. સી. લાલ પણ એ વાતની પુષ્ટિ કરે છે કે ઢાકા પર કબજો કરવાનું લક્ષ્ય ભારતીય સેના સામે ક્યારેય મૂકવામાં નથી આવ્યું."

"અમારું લક્ષ્ય હતું બાંગ્લાદેશની સરકાર માટે વધુથી વધુ જમીન પર કબજો મેળવવો."

'માણેક શૉના પસંદગીના...


...કર્યું ન હતું. એ મેં પોતે નિહાળ્યું છે.''

''ખેતી તથા અન્ય સ્રોતથી પોતાને થતી આવકની વિગત નોંધી અને એ વિગત અખબારો તેમજ ઇંદિરા ગાંધીને પણ મોકલી આપી હતી.''

'માય ડિયર ઇંદુ'

જયપ્રકાશ નારાયણ, મોરારજી દેસાઇ, નાનાજી દેશમુખ અને રાજ નારાયણ (ડાબેથી જમણે)

જેપીની નજીક રહેલા રજી અહમદ કહે છે, ''જયપ્રકાશજીને આનંદ ભવનમાં તાલીમ મળી હતી. ઇન્દિરા ગાંધી એ સમયે બહુ નાનાં હતાં.''

''તમે નહેરુ અને જેપીના પત્રો વાંચશો તો ખબર પડશે કે જેપી નહેરુને 'માય ડિઅર ભાઈ' સંબોધન કરતા હતા.''

''ઇન્દિરા ગાંધીને જેપીએ જેટલા પત્રો... બાકીનો લેખ લખો:

ા નહેરુ

એ દરમિયાન ચંદ્રશેખર ઉપરાંત અન્યો મારફત પણ જેપી અને ઇન્દિરા વચ્ચે વાતચીત કરાવવાના પ્રયાસ થતા હતા.

જેપી 1974ની 29 ઑક્ટોબરે અચાનક દિલ્હી આવ્યા હતા અને 'ગાંધી પીસ ફાઉન્ડેશન'માં રહ્યા હતા.

ચંદ્રશેખર તેમને મળવા ગયા. તેઓ લખે છે, ''જેપીએ મને ભોજપુરીમાં કહ્યું, તમને એક વાત કરવી છે, પણ મને કહેવામાં આવ્યું છે કે તેની ચર્ચા કોઈની સાથે, ખાસ કરીને આપની સાથે તો કરવાની જ નથી.''

''ઇન્દિરા ગાંધીએ બિહાર આંદોલન વિશે વાત કરવા આજે મને બોલાવ્યો છે. એ માટે તેમણે એક મુસદ્દો મોકલ્યો છે. એ મુસદ્દાના આધારે તેઓ મારી સાથે વાત કરવા ઇચ્છે છે.''

''તેમણે મને ડ્રાફ્ટ દેખાડ્યો. મેં તેને વાંચીને કહ્યું, આ બરાબર છે. આ મુસદ્દાના આધારે તમે સમાધાન કરી લો. જેપીએ કહ્યું, મુશ્કેલી એ છે કે ઇન્દિરા સાથે તમારે સારો સંબંધ છે એ વાત તેઓ જાણતાં હોવા છતાં તેમણે આ વાત તમારાથી છૂપાવવા શા માટે કહ્યું?''

''મેં જેપીને પૂછ્યું, આ મુસદ્દો તમારી પાસે કોણ લાવ્યું હતું? તેમણે ખચકાતાં જણાવ્યું, શ્યામ બાબુ અને દિનેશ સિંહ લઇને આવ્યા હતા. એ સાંભળીને મેં તરત જ કહ્યું.''

''આ મુસદ્દાના આધારે સમાધાન નહીં થાય. આ મુસદ્દાનો હેતુ એટલો જ છે કે તમારી સાથે વાતચીત ચાલી રહી છે તેની જાણ લોકોને થાય.''

''જયપ્રકાશજી, દેશનો તો વિચાર કરો''

બોટ ક્લબમાં પોતાના ટેકેદારોને સંબોધી રહેલાં તત્કાલીન વડાંપ્રધાન ઇંદિરા ગાંધી

1974ની પહેલી નવેમ્બરે રાતે નવ વાગ્યે જેપી ઇન્દિરાને મળવા તેમના નિવાસસ્થાન 1, સફદરજંગ રોડ પર ગયા હતા. રામ બહાદુર રાય કહે છે, ''તમારી અને ઇન્દિરા વચ્ચે વાતચીત થવાની છે એવું તેમને જણાવવામાં આવ્યું હતું.''

''જેપી વડા પ્રધાનના નિવાસસ્થાને પહોંચ્યા ત્યારે બાબુ જગજીવન રામ ત્યાં બેઠા હતા. એમને નિહાળીને જેપી આશ્ચર્યચકિત થઇ ગયા હતા.''

''આખી બેઠક દરમિયાન ઇન્દિરા ગાંધી ખાસ કશું બોલતાં ન હતાં. મોટાભાગે જગજીવન રામ જ વાતચીત કરતા હતા. જેપીનો આગ્રહ હતો કે બિહાર વિધાનસભાના વિસર્જનની માગણી યોગ્ય છે.''

''એ વિશે તમારે વિચારવું જોઈએ. અંતે વાતચીત લગભગ પુરી થઈ ગઈ હતી ત્યારે ઇન્દિરા એક જ વાક્ય બોલ્યાં હતાં કે તમે દેશનો પણ થોડો વિચાર કરો.''

''એ વાક્યથી જેપી સમસમી ગયા હતા. તેમણે કહ્યું હતું કે ઇન્દુ, મેં દેશ સિવાય બીજા કોનો વિચાર કર્યો છે. એ પછી જેપીને જેટલા લોકો મળ્યા તેમને જેપીએ જણાવ્યું હતું કે ઇન્દિરાએ તેમનું અપમાન કર્યું છે.''

''એ પછી જેપીએ એવું પણ કહેવાનું શરૂ કરી દીધું...


...કલહીન નથી."

આ છે... પલકનું સપનું

પલક અને તેના પરિવારને અફસોસ છે કે તેના કોઈ મિત્રો નથી. બીજી તરફ હવે પલક પોતાની સપનાંની દુનિયા સાકાર કરવાં માગે છે.

પલક પોતાની જેમ જ બીમારીથી પીડાતાં લોકો માટે એક કૅફે ખોલવાં માગે છે. જ્યાં એ લોકો એકબીજાને મળી શકે.

પલક કહે છે, "મારા જેવા લોકો માટે એક એવી જગ્યા હોવી જોઈએ ત્યાં તે એકબીજા સાથે હળીમળી શકે."

"તેઓ એકબીજા સાથે વાત કરી શકે, એકબીજાને તેઓ મિત્રો બનાવી શકે. જેથી તેમને એકલવાયું જીવન જીવવું ના પડે."

"એક એવું કૅફે જ્યાં અમે શાંતિથી મળી શકીએ, નિરાંતે વાત... બાકીનો લેખ લખો:

ે આવા લોકો સમય જતાં હતાશાનો ભોગ બની જતાં હોય છે."

"આ બીમારીની ફિઝિયૉથૅરપી સિવાય કોઈ અસરકારક સારવાર હજુ સુધી શોધાઈ નથી."

ન્યૂરોસર્જન તરીકે અભ્યાસ કરતાં પલકનાં બહેન સરગમનાં કહેવા પ્રમાણે પ્રિ-મૅચ્યૉર ડિલિવરીમાં આ પ્રકારના કિસ્સા વધારે જોવા મળે છે.

પલકને થયલા રોગ પર જ તેમનાં બહેન રિસર્ચ કરવા માગે છે.

તેઓ કહે છે, "આ બીમારીમાં બાળક શારીરિક દૃષ્ટિએ નબળું હોય છે અને સમય જતાં તેનો પૂરતો શારીરિક વિકાસ થતો નથી. જેના કારણે બાળક જાતે હલનચલન કરી શકતું નથી."

"ફેફસાંનો વિકાસ રૂંધાઈ જવાથી પૂરતાં પ્રમાણમાં ઓક્સિજન મળતો નથી. જેના કારણે સૅલ્સ વિકસિત થઈ શકતા નથી."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કળ્યાં.

ગુનેગારો સામે હત્યા, હત્યાનો પ્રયાસ, ગુનાહિત કાવતરું ઘડવું, સુલેહ-શાંતિનો ભંગ, ગેરકાયદેસર મંડળી રચવી તથા પુરાવાનો નાશ કરવા જેવા ગુના દાખલ થયા હતા.

હાઈ કોર્ટે પાંચ ગુનેગારોની સાત વર્ષની સજાને યથાવત રાખી હતી. જેના પગલે આ ગુનેગારોએ વધુ જેલવાસ નહીં ભોગવવો પડે.

પીડિતો પાસે જ આવે છે ગુનેગાર

શુક્રવારે હાઈ કોર્ટે પૂનમભાઈને નિર્દોષ છોડ્યા

યુસુફભાઈએ ઓડ પરત ફરીને વાળ કાપવાની દુકાન ફરી ચાલુ કરી છે અને પરિવાર સાથે ઓડમાં જ રહે છે.

યુસુફભાઈના પુત્ર હારુણે બીબીસીની ટીમને જણાવ્યું, "આજે અમારી દ... બાકીનો લેખ લખો:

ફાટી નીકળ્યા હતા.

2005માં તત્કાલીન રાજ્યકક્ષાના ગૃહપ્રધાન શ્રીપ્રકાશ જ્યસ્વાલે રાજ્યસભામાં એક સવાલના જવાબમાં જણાવ્યું હતું કે હુલ્લડોમાં 790 મુસલમાન અને 254 હિંદુનાં મૃત્યુ થયાં હતાં.

એ સમયે 223 લોકો ગુજમ થઈ ગયા હતા, જેમને મૃત માની લેવામાં આવ્યા હતા.

ગુલબર્ગ હત્યાકાંડના પીડિતોએ મોદીને આરોપી બનાવવા માગ કરી હતી

સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશ બાદ વર્ષ 2008માં નવ મોટા હત્યાકાંડોની તપાસ સ્પેશિયલ ઇન્વેસ્ટિગેશન ટીમે (SIT) કરી હતી.

આ હત્યાકાંડોમાં ગોધરાકાંડ (59 મૃત્યુ), અમદાવાદમાં ગુલબર્ગ સોસાયટી હત્યાકાંડ (69 મૃત્યુ), અમદાવાદ નરોડા પાટિયા હત્યાકાંડ (97ના મૃત્યુ), નરોડા ગામ હત્યાકાંડ (11ના મૃત્યુ), મહેસાણામાં સરદાપુરા હત્યાકાંડ (31 મૃત્યુ), ઓડ ગામના બે હત્યાકાંડ (ત્રણ અને 23 એમ કુલ 26ના મૃત્યુ), મહેસાણામાં દીપડા દરવાજા હત્યાકાંડ (11 મૃત્યુ) અને હિંમતનગર જિલ્લામાં પ્રાંતીજ હત્યાકાંડ (ત્રણ બ્રિટિશ નાગરિકોની હત્યા)ના કેસનો સમાવેશ થાય છે.

સીબીઆઈના પૂર્વ ડાયરેક્ટર આર. કે. રાખવને આ ટીમનું નેતૃત્વ કર્યું હતું.

SITએ ગુજરાતના તત્કાલીન મુખ્ય મંત્રી નરેન્દ્ર મોદીનું નિવેદન નોંધ્યું હતું

ગુલબર્ગ હત્યકાંડના પીડિતોએ આક્ષેપ કર્યો હતો કે, ગુજરાતના તત્કાલીન મુખ્ય મંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ ગુજરાતમાં હુલ્લડોને અટકાવા કોઈ સક્રિય પગલા લીધા ન હતા.

જોકે, SITને ગુલબર્ગ હત્યાકાંડ સાથે મોદીને સાંકળતા કોઈ પુરાવા મળ્યા ન હતા.

આ કેસોમાં 307 લોકો માર્યા ગયા હતા, જ્યારે 471 લોકો આરોપી હતા. જેમાંથી સિત્તેર ટકા આરોપીઓ નિર્દોષ છૂટી છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કવામાં આવે છે.

આવી વાક્ચાતુરી ગુજરાતની શેરીઓમાં થતા ઝઘડાની યાદ અપાવે છે.

કારણ કે એવી શેરીની લડાઈઓમાં પણ સામેવાળાના ભૂતકાળનો ઉપયોગ પોતાનો વર્તમાનનો વાંક છુપાવીને, સામેવાળા પર ચડી બેસવા માટે થતો હોય છે.

કૉંગ્રેસની કટોકટી

કૉંગ્રેસે લાદેલી કટોકટીથી માંડીને ન્યાયતંત્ર સહિતની સંસ્થાઓની વિશ્વસનીયતામાં થયેલું ધોવાણ ઇતિહાસનો હિસ્સો છે.

આ મુદ્દે કૉંગ્રેસની આકરી ટીકાઓ પણ થતી રહી છે અને થાય છે. પરંતુ મુશ્કેલી એ છે કે મોદી-શાહની યુતિ કૉંગ્રેસે જે કર્યું, તે જ કામ નવા જમાના પ્રમાણે, વધારે ઝનૂનથી અને અનેક... બાકીનો લેખ લખો:

ભેદ ભૂંસી નાખે છે ગુજરાત મૉડેલનો ભાગ છે, જે રાષ્ટ્રીય સ્તરે અને સંસદમાં થતાં પ્રવચન સુદ્ધાંમાં ભજવાતો જોવા મળે છે.

તેનો વધુ એક પુરાવો એટલે તેમનું ગઈ કાલનું ભાષણ.

(લેખમાં વ્યક્ત કરવામાં આવેલા વિચાર લેખકના અંગત છે, બીબીસીના નહીં. )

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કસાન પહોંચાડવામાં કોઈ કસર નહોતી રાખી. હજારો સમર્થકોને બેઘર બનાવી દેવાયા હતા."

"અમારાં ડઝનબંધ કાર્યાલયો પર કબજો કરી લેવાયો છે. રાજ્ય સરકારે ડાબેરી નેતાઓ અને કાર્યકરો સામે ખોટા કેસ દાખલ કર્યા છે. આ સિવાય ટીએમસી પણ ભાજપની જેમ જ ધ્રુવીકરણનું રાજકારણ કરી રહી છે."

"આવા સંજોગોમાં મમતા બેનરજી ડાબેરી પક્ષો દ્વારા સમર્થનની આશા કેવી રીતે રાખી શકે?"

ચક્રવર્તીનું કહેવું છે કે ટીએમસીને અણસાર આવી ગયા છે કે તેઓ ભાજપનો મુકાબલો કરી શકે તેમ નથી અને માત્ર ડાબેરી પક્ષો જ ભાજપને પહોંચી વળે તેમ છે.

સંયુક્ત મોરચા... બાકીનો લેખ લખો:

ન પણ તેને છ ટકા મત મળ્યા હતા. આમાંનો એક હિસ્સો ભાજપને મળ્યો હતો. જો ટીએમસીને પણ સમર્થન મળે તો ચૂંટણીની તસવીર પલટાઈ શકે તેમ છે."

"કદાચ એટલે જ ચૂંટણી પૂર્વે જ મમતાએ આવી અપીલ કરી છે. આઈએસએફ સાથે ગઠબંધનને કારણે ડાબેરી સમર્થકોનો એક વર્ગ નારાજ છે અને મમતા આ અસંતોષનો લાભ ઉઠાવવા માગે છે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કહીએ છીએ. અમે જે કામો કર્યાં છે, એનો હિસાબ પ્રજા વચ્ચે પ્રચારરૂપે લઈને જઈએ છીએ. આ મતબૅન્ક કે તુષ્ટીકરણની રાજનીતિ નથી. મતબૅન્ક કૉંગ્રેસનો શબ્દ છે."

તેઓ ઉમેરે છે, "કલમ 370નો મુદ્દો જનસંઘ વખતથી ભાજપનો છે. સમગ્ર દેશવાસીઓની વર્ષોથી ઇચ્છા હતી કે 370 હઠાવવામાં આવે અને કાશ્મીરનું ભારતમાં પૂર્ણ એકીકરણ થવું જોઈએ."

"કૉંગ્રેસે જે ન કર્યું, તે ભાજપે કરી બતાવ્યું. એટલે જ દેશની રાષ્ટ્રપ્રેમી જનતામાં ઉત્સાહ અને સંતોષનો માહોલ છે."

'પેટાચૂંટણીના સ્થાનિક મુદ્દાઓ વિશે કૉંગ્રેસ પોતે બોલતી નથી'

કલમ 370નો મુદ્દો ગ... બાકીનો લેખ લખો:

જે લોકો કૉંગ્રેસ છોડીને ભાજપમાંથી ઉમેદવાર બન્યા, એ વિશે દિલીપ ગોહીલ કહે છે કે "કૉંગ્રેસમાંથી ચૂંટાયેલા લોકો પાર્ટી છોડીને ભાજપમાં ગયા, તેમને પ્રજાદ્રોહ તો કહેવો જ પડે અને એ ચૂંટણીનો મુખ્ય મુદ્દો તો છે."

"સરવાળે એ દરેક પક્ષને નુકસાનકારક છે, તેથી એનો કૉંગ્રેસ ઉલ્લેખ કરે એ વાજબી છે. સવાલ એ છે કે જે અસરકારક રીતે કોંગ્રેસે એ મુદ્દો હાથમાં લેવો જોઈએ એ રીતે નથી લીધો."

પાર્ટી છોડીને ભાજપમાં ગયેલા નેતાઓ માટે કૉંગ્રેસના નેતા 'ગદ્દાર' શબ્દ પ્રયોજી રહ્યા છે.

આ સંદર્ભે જયરાજસિંહે કહ્યું હતું કે "ગદ્દારોને તો હંમેશાં ધિક્કાર મળે છે, ગદ્દારી પછી ભાઈ સાથે કરી હોય કે સમાજ સાથે કરી હોય. તેથી ગદ્દાર શબ્દ કૉંગ્રેસ પ્રયોજે છે, તે બરાબર જ છે."

"ભાજપના પ્રદેશ પ્રમુખ ચંદ્રકાન્ત પાટીલ કહે છે કે કૉંગ્રેસના નેતાને હવે ભાજપમાં સ્થાન નહીં અને જ પાટીલ પ્રમુખ થયા, એ પછી પાંચ ગદ્દારોને તો ઉમેદવારી આપી જ છે."

આની સામે પ્રશાંત વાળા કહે છે, "સી. આર. પાટીલે હાકલ કરી છે કે 2022ની વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં તમામ બેઠકો જીતીશું. જો એમ થશે તો પછી કોઈને લેવાની જરૂર નહીં રહે. કારણકે, બધા જ ધારાસભ્યો અમારા જ હશે."

ચંદુ મહેરિયા કહે છે, "પક્ષાંતરવિરોધી કાયદો તેમાં રહેલાં છીંડાંને લીધે તકવાદમાં ફેરવાઈ ગયો છે. કૉંગ્રેસે આની સામે મોટી ઝુંબેશ આદરવી જોઈએ કારણકે એનો તો દુરુપયોગ વધી ગયો છે."

"રાજીવ ગાંધીને પ્રચંડ બહુમતી મળી, ત્યારે પક્ષપલટાવિરોધી કાયદો લાવ્યા હતા. એ કાયદામાં મસમોટાં છીંડાં છે. કૉંગ્રેસની સરકાર હતી ત્યારે પણ તેમણે એ છીંડાં પૂરવાનું કામ નહોતું કર્યું. હવે કમસેકમ જોરથી અવાજ તો ઉઠાવવો જ જોઈએ."

આર્ટિકલ 370 વિશે

ભારતીય બંધારણના આર્ટિકલ 370 જમ્મુ-કાશ્મીરને વિશેષ રાજ્યનો દરજ્જો હતો.

જો તેના ઇતિહાસમાં જઈએ તો વર્ષ 1947માં ભારત-પાકિસ્તાનના વિભાજન વખતે જમ્મુ-કાશ્મીરના રાજા હરિસિંહ સ્વતંત્ર રહેવા માગતા હતા.

બાદમાં તેમણે કેટલીક શરતો સાથે ભારતમાં વિલયની સહમતિ દર્શાવી હતી.

જે બાદ ભારતીય બંધારણમાં કલમ 370ની જોગવાઈ કરવામાં આવી હતી.

જે અંતર્ગત જમ્મુ-કાશ્મીરને વિશેષ રાજ્યનો દરજ્જો મળ્યો હતો.

જોકે, રાજ્ય માટે અલગ બંધારણની માગ કરવામાં આવી. એ પછી 1951માં રાજ્યને બંધારણસભાને અલગથી બોલવવાની મંજૂરી મળી ગઈ.

નવેમ્બર, 1956માં રાજ્યના બંધારણનું કામ પૂર્ણ થયું અને 26 જાન્યુઆરી, 1957ના રોજ રાજ્યમાં વિશેષ બંધારણ લાગુ થઈ ગયું.

બંધારણની કલમ 370 વાસ્તવમાં કેન્દ્ર અને...


...કહે છે કે એક વર્ષ ખાનગી કંપનીઓ સારા ભાવે તમારી પાસેથી પાક ખરીદશે, બાદમાં જ્યારે મંડીઓ બંધ થઈ જશે ત્યારે કૉર્પોરટ કંપનીઓ મનફાવે તેવા ભાવે પાક ખરીદશે.

બિહારમાં 2006માં એપીએમસી ઍક્ટને ખતમ કરી દેવાયો હતો. એવું અનુમાન લગાવાઈ રહ્યું હતું કે ખેડૂતોને રાજ્યમાં પોતાના પાકને મનપસંદ ભાવે વેચવામાં મદદ મળશે.

બિહારના હવાલો આપીને કૃષિ વિશેષજ્ઞ દેવિન્દર શર્મા બીબીસી સંવાદદાતા મોહમ્મદ શાહિદ સાથે વાત કરતાં કહે છે કે જો ખેડૂતોને લઈને બજારની સ્થિતિ સારી હોત તો હજુ સુધી બિહારની સ્થિતિ કેમ નથી સુધરી, ત્યાં પ્રાઇવેટ... બાકીનો લેખ લખો:

ા જણાવવા માટે તેઓ દિલ્હી જઈ રહ્યા છે.

ખેડૂતો ફરીયાદ કરી રહ્યા છે કે કેન્દ્ર સરકારના નવા ત્રણ કૃષિ સુધારા કાયદાને કારણે તેમની ખેતી પડી ભાંગશે અને તેઓ મોટી કંપનીઓને પોતાનો પાક વેચવા માટે મજબૂર થઈ જશે.

ખેડૂતો મુજબ સંશોધન થયેલા કાયદાથી ખેતીવાડી ઉત્પન્ન બજાર સમિતી જેવી હિતકારી સંસ્થા પણ ખતમ થઈ જશે.

કેન્દ્ર સરકારે ફાર્મ્સ (એમ્પાવરમૅન્ટ એન્ડ પ્રૉટેકશન) ઍગ્રીમેન્ટ ઑફ પ્રાઇસ ઍશોરેન્સ એન્ડ ફાર્મ સર્વિસેસ ઍક્ટ 2020, ફાર્મ્સ પ્રૉડ્યુસ ટ્રેડ એન્ડ કૉમર્સ (પ્રૉમોશન એન્ડ ફૅલિસિટેશન) ઍક્ટ 2020 અને ઇસેન્શ્યિલ કોમોડિટિસ (ઍમેન્ડમેન્ટ) ઍક્ટ 2020 પસાર કર્યો છે.

27 સપ્ટેમ્બરના રોજ રાષ્ટ્રપતિ રામનાથ કોવિંદે ત્રણેય બીલ પર સહી કરતા તે કાયદો બની ગયાં છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કહે છે કે છેલ્લા એક વર્ષમાં તેમની અલગઅલગ કારણસર 25 વાર અટકાયત કરાઈ છે. જે.કે. પટેલ કહે છે કે "ગુજરાતમાં લોકશાહી ખતમ થઈ ગઈ છે. ગુજરાતમાં પણ ખેડૂતોનો જુવાળ ભરપૂર છે. જો ગાંધીનગરમાં સત્યાગ્રહ છાવણી ખાતે શાંતિપૂર્ણ પ્રદર્શન કરવાની છૂટ મળે તો લાખો ખેડૂતો ઊમટી પડે તેમ છે."

ગુજરાતની વર્તમાન સ્થિતિ અંગે ડાયાભાઈ બીબીસીને કહે છે કે ગુજરાતના ખેડૂતો ખુશ છે એવું સરકાર કહે છે, પણ હકીકતમાં એવું નથી.

તેઓ કહે છે, "સરકારને હું સીધો સવાલ કરું છું કે ગઈ સાલ તમે ઘઉંની ખરીદી ટેકાના ભાવે કરી હતી? ડાંગરની ખરીદી કરી હ... બાકીનો લેખ લખો:

કહે છે, "હું પણ પોલીસની સામે મારા વાહન પર નજરકેદનું પાટિયું લગાવીને દિલ્હી જવા નીકળીશ. ગુજરાતમાં પાક વીમામાં થયેલા ભ્રષ્ટાચાર અંગે દિલ્હી પ્રેસ-કૉન્ફરન્સ કરીશ. આમેય અત્યારે નજરકેદમાં છીએ, પછી ભલેને પોલીસ પકડીને જેલમાં નાખે."

તો કેન્દ્ર સરકારમાં રાજ્યકક્ષાના કૃષિમંત્રી પરસોત્તમ રૂપાલા કહે છે કે કોઈ ખેડૂત કે ખેડૂત આગેવાનને નજરકેદમાં રાખવામાં આવ્યા નથી.

પરસોત્તમ રૂપાલાએ બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું કે "આ કાયદો ખેડૂતોના લાભ માટે છે, પણ અહીંના કેટલાક કૉંગ્રેસી લોકો એમને ભરમાવી અરાજકતા ફેલાવવાનો પ્રયાસ કરે છે, પણ ખેડૂત ભરમાતા નથી. એટલે એમને નજરકેદમાં રાખ્યાનું તૂત ઊભું કરી રહ્યા છે. વાસ્તવમાં કોઈ ખેડૂત કે ખેડૂત આગેવાનને નજરકેદમાં રાખ્યા નથી."

રૂપાલાએ વધુમાં કહ્યું કે "ગુજરાતમાં ખેડૂતોને કૃષિકાયદાનો વિરોધ નથી, એ સરકારના આ કાયદાની તરફેણમાં છે."

તેઓએ એમ પણ કહ્યું કે ગુજરાતમાં ઘણા વખતથી કૉન્ટ્રેકટ ફાર્મિંગ થાય છે અને ખેડૂત બે પાંદડે થયો છે ત્યારે એમને ખોટી રીતે ભરમાવવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે.

ખેડૂતોને શેની ચિંતા છે?

ગુજરાત કિસાન સભા દ્વારા કેન્દ્ર સરકારના આ કાયદાઓથી ખેડૂતોને થતા નુકસાન અંગે પણ વાત કરવામાં આવી છે.

ગુજરાત કિસાન સભા કહે છે કે આ કાયદાઓથી ખેડૂતોની આજીવિકા પર સીધી અસર થશે.

આ કાયદાઓના પ્રભાવ અંગે તેઓ માહિતી આપે છે :

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...કહે છે, "નવા નિયમો અંતર્ગત 2,000 કરોડ રૂપિયાથી વધુની લોન ડિફૉલ્ટના મામલામાં બૅન્ક અધિકારીઓએ 180 દિવસમાં સમાધાન એટલે કે પ્રોવિઝનિંગની યોજના તૈયાર કરવી પડશે. એવું ન થાય તો પણ નાદારીની પ્રક્રિયા હાથ ધરવી પડશે."

નિયમની અસરથી ખોટ

સરકારી બૅન્કોના આંકડાઓમાં જે હજારો કરોડા રૂપિયાની ખોટ દેખાઈ રહી છે તે આ નિયમના કારણે જ છે?

અર્થશાસ્ત્રી સુનિલ સિંહા કહે છે, "બૅન્કોમાં ડિફૉલ્ટના કિસ્સા વધી રહ્યાં છે એ વાત કેટલાક અંશે સાચી છે. પણ હવે બૅન્કોને તેના સમાધાન માટે છ મહિના આપવામાં આવ્યા છે."

"એટલે કે બૅન્કોએ આ... બાકીનો લેખ લખો:

ત્ર લોન આપવા સંદર્ભે કડકાઈ દાખવી નથી શકતું."

"એ બરાબર છે કે એમના માટે એક પ્રક્રિયા નક્કી કરવામાં આવી છે. પણ આ પ્રક્રિયાનું યોગ્ય રીતે પાલન કરાતું નથી અને કેટલાક કિસ્સાઓમાં તો કૃપાદૃષ્ટિ દાખવવામાં આવે છે."

"જો એવું ન હોય તો મોટા-મોટા ઉદ્યોગપતિઓને આ રીતે લોન આપવામાં આવતી ન હોત."

ભરત ઝુનઝુનવાલાનું માનવું છે કે જો સામાન્ય લોકોએ પૈસા ખોટા હાથમાં જતા રોકવા હોય તો બૅન્કોનું ખાનગીકરણ કરવું જોઈએ.

ઝુનઝુનવાલા કહે છે, "1970ના દાયકામાં જ્યારે બૅન્કોનું રાષ્ટ્રીયકરણ કરાયું, ત્યારે સ્થિતિ અલગ હતી. પણ હવે રિઝર્વ બૅન્ક ખાનગી બૅન્ક પર ઘણી શરતો લગાવીને ગ્રામીણ ક્ષેત્રોમાં તેમની અસરકારક કામગીરીને નિશ્ચિત કરી શકે છે."

જોકે આ પ્રકારનો મત ધરાવતા હોય એવા માત્ર ઝુનઝુનવાલા જ નથી.

નીતિ આયોગના ઉપાધ્યક્ષ રહી ચૂકેલા અરવિંદ પનગઢિયાએ પણ હાલમાં કહ્યું હતું કે સ્ટેટ બૅન્કને છોડીને અન્ય તમામ સરકારી બૅન્કોને ખાનગી સંસ્થાઓને સોંપી દેવી જોઈએ.

સરકારી બૅન્કોની વધતી એનપીએ અને બૅન્કોના ખાનગીકરણની ચર્ચા વચ્ચે એક હકીકત પણ ભૂલવી ન જોઈએ.

2008માં વૈશ્વિક આર્થિક મંદીમાં જ્યારે અમેરિકામાં લેહમેન બ્રધર્સ, મેરિલ લિંચ, બૅન્ક ઓફ અમેરિકા જેવી મોટી સંસ્થાઓ આર્થિક તાણમાં હતી ત્યારે ભારતીય બૅન્કો મજબૂત સ્થિતિમાં હતી અને મંદીના ચક્રમાંથી બહાર આવવામાં સફળ થઈ હતી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો