...મના મોઢામાંથી ફીણ નીકળવા લાગ્યા હતા. હોસ્પિટલના ડૉક્ટરે તેમને મૃત જાહેર કરી દીધા."

પોતાના પિતાની તસવીર સાથે ઉટ્ટેલ અશોક

નરસિંહમુલ્લૂના જતા રહેવાથી તેમના પરિવારને જાણે ખેતીમાં ભરોસો જ ના રહ્યો. જોકે, કેસીઆરની સરકારે શરૂ કરેલી 'રયત બંધુ યોજના'ને કારણે અશોકને ફરી ખેતી કરવાની હામ આવી છે.

તેલુગુ શબ્દ રયત બંધુનો અર્થ થાય છે ખેડૂત મિત્ર. આ વર્ષની શરૂઆતમાં તેલંગણામાં આ યોજના લાગુ પાડવામાં આવી છે.

તે યોજના હેઠળ દરેક જમીનધારક ખેડૂતને મોસમદીઠ એક એકરના 4 હજાર રૂપિયા ચૂકવવામાં આવે છે.

અશોકને તેની 1.2 ... બાકીનો લેખ લખો:

ર રેડ્ડી સાથે તેલંગાણાના કૃષિ ક્ષેત્રમાં આવેલા પરિવર્તન વિશે વિસ્તૃત વાતચીત પણ કરી.

હૈદરાબાદમાં આવેલા 'રયત બંધુ પંચ'ના કાર્યાલયમાં થયેલી વાતચીતમાં સુકેન્દરે જણાવ્યું કે કઈ રીતે તેલંગણા સરકાર ખેડૂતોની આત્મહત્યાઓને પૂર્ણ રીતે અટકાવી દેવા માટે વિવિધ સ્તરે પ્રયાસો કરી રહી છે.

દેવાં માફીથી વાતની શરૂઆત કરતાં તેમણે કહ્યું, "અમે ખેડૂતોને 24 કલાક વીજળી અને ખેતી માટે મફતમાં સિંચાઈનું પાણી આપવાનું શરૂ કર્યું."

"તળના પાણીને ઉપર લાવવા માટે અમે 'મિશન કાગતિયા' હેઠળ રાજ્યમાં ઠેર ઠેર જળસંગ્રહ માટે નાના નાના તળાવો બનાવવાનું શરૂ કર્યું. અમારું લક્ષ્ય છે એક કરોડ એકર જમીનને સિંચાઈનું પાણી મળે. તેના માટે રાજ્યમાં કેટલીય યોજનાઓ શરૂ કરવામાં આવી છે".

સુકેન્દર રેડ્ડી

પોતાની સરકારને 'ખેડૂતોની સરકાર' ગણાવતા સુકેન્દર કહે છે કે 'રયત બંધુ યોજના' તેલંગાણાના કૃષિ ક્ષેત્રમાં મહત્ત્વનું પરિવર્તન આણી રહી છે.

"તેનું નામ જ 'ઇન્વૅસ્ટમેન્ટ સપોર્ટ સ્કીમ' છે. ખેડૂતોને ખેતીનો ખર્ચ થાય તેમાં અમે મદદ કરવા માગીએ છીએ. તેના કારણે દેવાનો બોજ ઓછો થશે અને પાક નિષ્ફળ જાય તો પણ નુકસાન ઓછું થશે. આ વખતે ખરીફ મોસમમાં ખેડૂતોને 57.89 લાખ ચેક આપવામાં આવ્યા અને તેના માટે સરકારે 6 હજાર કરોડનો ખર્ચ કર્યો હતો.

"અડધાથી વધુ ચેક આપી દેવાયા છે અને હજુ 7.79 લાખ ચેક આપવાના બાકી છે. આ વર્ષે રવી મોસમમાં પણ 6 કરોડના ચેક આપવામાં આવશે".

જોકે, રાજ્યના કૃષિના જાણકારોનું કહેવું છે કે 'રયત બંધુ યોજના'ની સૌથી મોટી ખામી એ છે કે તેમાં જમીન વાવવા માટે લેનારા ખેડૂતોને લાભ મળતો નથી.

'રયત બંધુ યોજના'ની ખામીઓ

રાજ રેડ્ડી

હૈદરાબાદમાં આવેલી અને ખેડૂતો માટે કામ કરતી 'રયતુ સ્વરાજ વેદિકા' નામની એનજીઓ સાથે જોડાયેલા કિરણ વાસ્સા કહે છે, "અમારા રિસર્ચ પ્રમાણે તેલંગણામાં લગભગ 75 ટકા ખેડૂતો કોઈને કોઈ રીતે ખેતી કરવા માટે જમીન ભાડે લે છે."

"હકીકતમાં આ 75 ટકા ખેડૂતોની સાથે જ રાજ્યના લાખો કિસાનોનું ભાગ્ય જોડાયેલું છે. તેમાંથી 18 ટકા એવા છે જેમની પાસે પોતાની કોઈ જમીન નથી. તેલંગણામાં તેમને 'કૌલ રયતુ કહેવામાં આવે છે. તેમના હિતોનું શું?"

"'રયત બંધુ યોજના'માં કૌલ રયતુના હિતોની કોઈ જ કાળજી લેવામાં આવી નથી. આ એક ટૂંકા ગાળાનો ઉપાય છે. આ યોજનાના કારણે મુખ્યમંત્રીને મળેલી લોકપ્રિયતાને કારણે તેઓ બીજી વાર જીતી જશે, પણ તેના કારણે ખેડૂતોની સમસ્યા લાંબા ગાળે દૂર નહીં થાય. ખેડૂતોને તેમની ઉપજનો યોગ્ય ભાવ મળે,...


...મના સૌથી મોટા પુત્ર હરિલાલ વચ્ચેનો સંબંધ પણ ઓછો રસપ્રદ ન હતો. હરિલાલ તેમના પિતાથી નારાજ હતા એટલે તેમણે પિતાનું ઘર છોડી દીધું હોવાનું માનવામાં આવે છે.

પ્રમોદ કપૂરે કહ્યું હતું કે ''ગાંધીજી અને કસ્તૂરબા મધ્ય પ્રદેશના કટની સ્ટેશનેથી પસાર થવાનાં છે એવું એક વખત જાણવા મળ્યું ત્યારે હરિલાલ ખુદને રોકી શક્યા ન હતા."

"ત્યાં બધા મહાત્મા ગાંધીકી જયના નારા લગાવતા હતા, પણ હરિલાલે કસ્તૂરબાકી જય એવો નારો જોરથી પોકાર્યો હતો. આ નારો લગાવી રહેલી વ્યક્તિ તરફ કસ્તૂરબાએ જોયું ત્યારે ત્યાં હરિલાલ ઉભા હતા."

"તેમણ... બાકીનો લેખ લખો:

ં મોકલવામાં આવતા પત્રોને સરકાર કયારેય અટકાવતી નથી.''

મહાત્મા ગાંધીની હત્યાના બે દિવસ પહેલાં ઈન્દિરા ગાંધી તેમના ચાર વર્ષના પુત્ર રાજીવ ગાંધી અને ફોઇ કૃષ્ણા હઠીસિંહ સાથે તેમને મળવા બિરલા હાઉસ ગયાં હતાં.

પ્રમોદ કપૂર લખે છે કે ''તેમને જોતાં જ ગાંધીજીએ રાજી થઈને કહ્યું હતું કે તો રાજકુમારીઓ મને મળવા આવી છે. તેમની વચ્ચે વાતચીત થતી હતી ત્યાં મહેમાનો લાવ્યાં હતાં એ ફૂલો રાજીવ ગાંધી રમતાં-રમતાં ગાંધીજીના પગમાં બાંધવા લાગ્યા હતા."

"ગાંધીજીએ હસીને રાજીવ ગાંધીનો કાન ખેંચીને કહ્યું હતું કે દિકરા આવું ન કર, માત્ર મરેલા લોકોના પગમાં જ ફૂલો બાંધવામાં આવતાં હોય છે.''

ગાંધીજીને કદાચ તેમના મૃત્યુનો આભાસ થઇ ગયો હતો. બે દિવસ પછી તેમની હત્યા કરવામાં આવી હતી.

ગાંધીજીની અંતિમયાત્રાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવતી હતી ત્યારે બેબાકળા બની ગયેલા.

બીજી જ દુનિયામાં ખોવાયેલા જવાહરલાલ નેહરુએ લોર્ડ માઉન્ટબેટનને કહ્યું હતું કે '' બીજું શું કરવાનું છે એ ચાલો બાપુને જ પૂછીએ.''

ગાંધીજીના મૃતદેહ સામે તેમનાં ભત્રીજી મનુ ગાંધી તેમનું પ્રિય ભજન ગાઇ રહ્યાં હતાં ત્યારે નેહરુએ તેમની પાસે જઈને કહ્યું હતું કે ''વધારે જોરથી ગાઓ, કદાચ બાપુ ફરી જાગી જાય.''

ગાંધીજીના પુત્ર દેવદાસે 31 જાન્યુઆરી, 1948ના રોજ ગાંધીજીની ચિતાને અગ્નિદાહ આપ્યો ત્યારે ગાંધીજીની અંતિમયાત્રાની કોમેન્ટ્રી આપી રહેલા મેલવિલ ડિમેલોનું ગળું રૂંધાઇ ગયું હતું.

બાદમાં મેલવિલ ડિમેલોએ લખ્યું હતું કે ''કોમેન્ટ્રી પુરી કર્યા બાદ પણ હું, જ્યાંથી કોમેન્ટ્રી આપતો હતો એ વેનની છત પર બેઠો રહ્યો હતો. વેનના હૂડને પકડવાના પ્રયાસ કરતા બે હાથ મને અચાનક નીચે દેખાયા હતા."

"મેં ધારીને જોયું તો પંડિત નેહરુ હતા. મેં તેમના હાથ પકડીને તેમને વેનની ઉપર ખેંચી લીધા હતા. હાથ છોડતાં જ તેમણે મને પૂછ્યું હતું કે તમે ગવર્નર જનરલને જોયા હતા?"

"મેં તેમને જણાવ્યું હતું કે તેઓ તો અડધા કલાક પહેલાં ચાલ્યા ગયા. પંડિત નેહરુન બીજો સવાલ એ હતો કે તમે સરદાર પટેલને જોયા હતા? મેં તેમને જણાવ્યું હતું કે સરદાર પણ થોડી મિનિટો પહેલાં ચાલ્યા ગયા છે. દુઃખની એ ઘડીમાં દોસ્તો વિખૂટા પડી ગયા હોવાની અનુભૂતિ મને થઇ હતી.''

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...મની જગ્યાએ કામ આપવાની બાંહેધરી આપવામાં આવી હતી.

મયુર પાટડિયા કહે છે કે પહેલા સફાઈ કર્મીઓને રોકડા રૂપિયા મળતા હતા પછી બૅન્કમાં પગાર કરાવવાની માગ કરી તો પણ તેમને લઘુત્તમ વેતન નહોતું મળતું. એપ્રિલ મહિનામાં અમુક મહિલા સફાઈકર્મીઓને પગારના ચૅક આપવામાં આવ્યા પણ તે પણ બાઉન્સ થઈ ગયા.

હંસાબહેન કહે છે કે વારંવાર બૅન્કમાં ધક્કા ખાવા માટે અમારી પાસે પૈસા નથી.

સુરેન્દ્રનગરમાં પ્રશાસને શું કહ્યું હતું?

પત્ર

ગુજરાતમાં કૉન્ટ્રૅક્ટ પર કામ કરતા સફાઈ કામદારોની જવાબદારી મોટાભાગે કૉન્ટ્રૅક્ટર પર છોડી દેવામાં ... બાકીનો લેખ લખો:

ોસ્વામી કહે છે કે સફાઈકર્મીઓને કામ પર પાછાં આવવાની વિનંતી કરવામાં આવી છે. પરંતુ જો તેઓ કામ પર પાછા નહીં ફરે તો બીજાઓને કામ આપવામાં આવશે. હડતાલ પર ગયેલા કર્મચારીઓ કૉન્ટ્રૅક્ટરને કારણે પરેશાન હતા પરંતુ નગરપાલિકાએ તેમની મુશ્કેલીની નોંધી લીધી છે.

તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે હાલ નિયમિત કર્મચારીઓની મદદથી સફાઈ કામગીરી થઈ રહી છે પરંતુ 200થી વધારે સફાઈ કામદારો નહીં હોવાને કારણે મુશ્કેલી અનુભવાઈ રહી છે, એ પણ ત્યારે જ્યારે કોરોના મહામારીનો ડર બધે ફેલાયેલો છે.

તેમણે કહ્યું કે સફાઈકર્મીઓની બૅન્કની પાસબુકની કૉપીઓ મળી જાય એટલે તેમને પગાર ચૂકવી દેવામાં આવશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...મની બ્રાન્ડે 2013માં જ શાકાહારી કૉન્ડોમ બનાવી લીધા હતા.

એ પછી કૉન્ડોમ માર્કેટમાં ઘણા વિકલ્પો આવી ગયા છે. 2026 સુધીમાં આ માર્કેટનું કદ વધીને 15 અબજ ડૉલરનું થઈ જવાનું અનુમાન છે.

શાકાહારી કૉન્ડોમનું માર્કેટ હજુ નવું-નવું છે. આઈન્હોર્નના મોટા ભાગના ગ્રાહકો 20થી 40 વર્ષના વયજૂથના છે અને કુલ પૈકીની 60 ટકા ખરીદી મહિલાઓ કરે છે.

સીફર કહે છે, "કૉન્ડોમ ખરીદવામાં આજે પણ ઘણા લોકો શરમ અનુભવે છે અને કૉન્ડોમ ખરીદતી વખતે તેને બીજી ચીજોની નીચે છુપાવી દેતા હોય છે."

"તેથી અમે ઇચ્છતા હતા કે અમે ગ્રાહકોને એક ટ... બાકીનો લેખ લખો:

ાં કરે છે.

કંપનીએ 2018માં તેના નફાના 10 ટકા હિસ્સાનું રોકાણ સીઓટુ ઓફસેટ્સમાં કર્યું હતું. સીઓટુ ઓફસેટ્સ ગ્રીનહાઉસ જેવા વાયુઓનું ઉત્સર્જન ઓછું કરતી યોજનાઓ માટે ભંડોળ આપે છે.

અન્ય લાભાર્થીઓમાં બાયોરે ફાઉન્ડેશનનો સમાવેશ થાય છે. બાયોરે ટકાઉ જૈવિક કપાસની ખેતીને પ્રોત્સાહન આપે છે.

અન્ય 100 ઉદ્યોગસાહસિકોએ આવા પ્રતિજ્ઞાપત્ર પર સહી કરી છે. તેથી આઇન્હોર્નનો બિઝનેસ દેખીતી રીતે વધ્યો છે.

જર્મનીની ટોયલેટરીઝ અને ઘરેલુ ઉત્પાદનની દિગ્ગજ કંપની DM સાથેના કરારથી તેને મોટી સફળતા મળી હતી.

સીફર કહે છે, "અમે DMને અમારી ખરીદ અને છૂટક વેચાણ કિંમત બાબતે જણાવ્યું ત્યારે તેને ખાતરી થઈ ન હતી."

આઇન્હોર્નના 7 કૉન્ડોમના પેકની છૂટક વેચાણ કિંમત લગભગ 6 યુરો હતી, જ્યારે ઇન્ડસ્ટ્રીની મોટી કંપનીઓ 8 કૉન્ડોમનું પેક લગભગ પાંચ યુરોમાં વેચતી હતી.

સીફર ઉમેરે છે, "એ પછી અમે તેમને જણાવ્યું હતું કે અમે નફાના 50 ટકા હિસ્સાનું ફરી રોકાણ કરવાના છીએ. તેથી તમે ભાવતાલમાં અમારી પાસે જેટલાં નાણાં ઓછાં કરાવશે એટલાં ઓછાં નાણાં એક સારા કામ માટેના ખર્ચમાંથી ઘટશે."

ટકાઉ વિકલ્પની જરૂર

DMએ ભાવતાલ કરવાનું ટાળ્યું હતું અને આઇન્હોર્નને જર્મનીના રિટેલ માર્કેટની મુખ્યધારામાં એક પ્લૅટફૉર્મ મળ્યું હતું.

DMના માર્કેટિંગ તથા ખરીદ વિભાગના મૅનેજિંગ ડિરેક્ટર સેબેસ્ટિયન બાયરના જણાવ્યા અનુસાર, ગ્રાહકો ટકાઉ વિકાસ પરત્વે ધીમેધીમે જાગૃત થઈ રહ્યા છે. તેથી તેઓ ગ્રાહકોને ટકાઉ ઉત્પાદનનો વિકલ્પ આપવા ઇચ્છે છે.

જર્મન પર્યાવરણ એજન્સીના જણાવ્યા મુજબ, જર્મનીના વપરાશકારોએ પર્યાવરણને અનુકૂળ પ્રોડક્ટ્સ માટે 2016માં 60 અબજ ડૉલર ખર્ચ્યા હતા અને એ પ્રવૃત્તિ ચાલુ રહેવાની આશા છે.

લુનેબર્ગની લ્યૂફાના યુનિવર્સિટીનાં રિસર્ચ ફેલો એના સુંદરમનનું કહેવું છે કે ટકાઉ ઉત્પાદનોની માર્કેટમાં આઇન્હોર્નની પ્રોડક્ટ્સનું સ્વાગત કરવું જોઈએ, પણ પર્યાવરણ પર તેનો દીર્ઘકાલીન પ્રભાવ મર્યાદિત છે.

એના સુંદરમન કહે છે, "આ નાની-નાની પ્રોડક્ટ્સ તો ઠીક છે, પણ આપણે પરિવહન અને ઊર્જા જેવાં ક્ષેત્રો પર વધારે ધ્યાન આપવાની જરૂર છે. એ ક્ષેત્રોની પ્રવૃત્તિની કાર્બન ડાયૉક્સાઈડ ઉત્સર્જન પર સૌથી વધારે અસર થાય છે."

તેમ છતાં લોકો માને છે કે પરંપરાગત પ્રોડક્ટ્સના જેટલા ટકાઉ વિકલ્પ ઉપલબ્ધ થશે એટલું જ સારું થશે.

"આઇન્હોર્ન જેવી કંપનીઓનું નેટવર્ક વૈશ્વિક સપ્લાય ચેનની સમસ્યાને દૂર કરવામાં સહાયક બની શકે છે," એમ એના સુંદરમન...


...મનું નિવેદન રાજકારણ કરતાં સમાજ તેમની પડખે રહ્યો અને તેઓ ચૂંટણી જીત્યા એ સંદર્ભે કહ્યું હોય એવું લાગે છે."

નીતિન પટેલને કૉંગ્રેસની ઑફર

કૉંગ્રેસના નેતા વીરજી ઠુમ્મરે મીડિયા સામે આવીને કહ્યું હતું કે 'નીતિનભાઈ એકલા પડી ગયા છે એવું કહે છે, મને ટેકો આપતા નથી' એવી વાત કરી છે.

તેઓએ કહ્યું, "ભારતીય જનતા પાર્ટી માત્ર વાતો કરનારી પાર્ટી છે, આથી એમાંથી જુદા પડીને નીતિનભાઈ 15-20 ધારાસભ્યો લાવે તો અમે ટેકો આપવાની હાઉસમાં વાત કરી છે."

"નીતિનભાઈએ કહ્યું કે હું એકલો છું. તો અમે તેમને કૉંગ્રેસમાં આવકારીએ છીએ... બાકીનો લેખ લખો:

્યક્તિ ભૂલી પડતી હોય છે. પણ કડવું એ લાબાં ગાળા માટે ઉપયોગી છે. એ દવાનું કામ કરતું હોય છે."

નીતિન પટેલે આ વાત કરી ત્યારે સ્ટેજ પર મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણી, ભાજપ નેતા પરસોત્તમ રૂપાલા, કૉંગ્રેસના નેતા પરેશ ધાનાણી સહિત અનેક નેતાઓ ઉપસ્થિત હતા.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...મને ત્યાં 12 લોકો મૃત્યુ પામ્યા છે જેમાં બે બાળકોનો સમાવેશ થાય છે.

ઇઝરાયલનું કહેવું છે કે ગાઝાથી ચરમપંથીઓએ એમની પર આશરે પોણા ચાર હજાર રૉકેટ છોડ્યાં છે.

ઇઝરાયલના વડા પ્રધાન બિન્યામિન નેતન્યાહૂનું કહેવું છે કે "જ્યાં સુધી જરૂર હશે ત્યાં સુધી ગાઝામાં સેન્ય અભિયાન ચાલતું રહેશે."

ગાઝાનો એક ચહેરો આવો પણ

એ સાથે જ દક્ષિણ ઇઝરાયલમાં અધિકારીઓએ કહ્યું કે, આ અભિયાન પૂર્ણ થવામાં "અનેક દિવસો" લાગી શકે છે.

નેતન્યાહૂએ દાવો કર્યો છે કે આ વખતે હમાસને એવો ઝાટકો મળ્યો છે જેની એણે કલ્પના નહોતી કરી અને તે વર્ષો પ... બાકીનો લેખ લખો:

આરબ

વસતિવાળા વિસ્તારોમાં પ્રદર્શનકારીઓ અને પોલીસ વચ્ચે ઘર્ષણ થઈ રહ્યું હતું.

7 મેના રોજ જેરૂસલેમની અલ-અક્સા મસ્જિદની પાસે પ્રદર્શનકારીઓ અને પોલીસ વચ્ચે અનેક વાર ઘર્ષણ થયું.

અલ-અક્સા મસ્જિદ પાસે બેઉ પક્ષો વચ્ચે અનેક ઘર્ષણ થાય છે પણ 7મેના રોજ થયેલી હિંસા પાછલા અનેક વર્ષોમાં બનેલી સૌથી ગંભીર ઘટના હતી.

આ પછી તણાવ વધતો ગયો અને ગત સોમવારથી યહૂદીઓ અને મુસલમાનો બેઉ માટે પવિત્ર માનવામાં આવતા જેરૂસલેમમાં ભીષણ હિંસા શરૂ થઈ ગઈ.

હમાસે ઇઝરાયલને ત્યાંથી હઠી જવાની ચેતવણી આપતા રૉકેટ હુમલો કર્યો અને પછી ઇઝરાયલે પણ જવાબમાં હવાઈ હુમલાઓ કર્યા. આનાથી શરૂ થયેલી હિંસા દસમા દિવસે પણ ચાલી રહી છે.

જોકે, હવે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઇઝરાયલ અને પેલેસ્ટાઇનીઓ વચ્ચે સમજૂતી કરાવવાની કોશિશો ઝડપી થઈ ગઈ છે.

શું છે જેરૂસલેમ વિવાદ?

ઇઝરાયલ અને હમાસ વચ્ચે ક્યારે અટકશે હિંસક ઘર્ષણ?

ઇઝરાયલ અને પેલેસ્ટાઈન વચ્ચે વધી રહેલા તણાવ પાછળનું કારણ લાંબા સમયથી ચાલી રહેલો વણઉકેલ્યો વિવાદ છે, જેના કારણે બંને દેશો એક વખત ફરી સામસામે આવી ગયા છે.

મધ્યપૂર્વના દેશો માટે આ એક એવી સમસ્યા છે જેના કારણે વારંવાર લડાઈ થતી રહે છે, પરંતુ આ વખતે મામલો રૉકેટ છોડવાં, હવાઈ હુમલો કરવા અને લોકોનાં મૃત્યુ સુધી પહોંચી ગયો છે.ખ્રિસ્તી, યહૂદી અને મુસ્લિમ જેરૂસલેમને પવિત્ર માને છે અને તેમના માટે આ જગ્યાનું ધાર્મિક મહત્ત્વ છે.આ યહૂદી અને મુસ્લિમોના ધર્મનું ઉત્પત્તિસ્થળ છે અને એટલા માટે આ મહત્વપૂર્ણ છે.

યહૂદીઓ અને મુસ્લિમો માટે આ જગ્યા રાષ્ટ્રીય પ્રતીકનો ભાગ પણ છે.ભૌગોલિક રીતે આ બંને જગ્યાઓ પાસપાસે છે. 'ધ ચર્ચ ઑફ ધ હોલી સેપલ્કર' પણ ઇઝરાયલના ચેક પૉઇન્ટની બીજી બાજુ છે, જેમાં પેલેસ્ટાઇનને આસ્થા છે.

આ જૂના શહેરની દીવાલોની બહારની જગ્યા છે જ્યાં પેલેસ્ટાઈનવાસીઓ રહે છે. તેમની જમીન અને ત્યાંની પ્રૉપર્ટી પર યહૂદીઓએ ઇઝરાયલની અદાલતમાં દાવો કરીને રાખ્યો છે.પરંતુ આ વિવાદ કેટલાંક ઘરોને લઈને જ નથી.

વર્ષોથી ઇઝરાયલની સરકાર જેરૂસલેમમાં યહૂદીઓની સંખ્યા વધારવાના પ્રયત્ન કરી રહી છે અને આ મુદ્દાને લઈને પણ અહીં તણાવ છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...મને પપ્પાથી દૂર કરી રહ્યાં છે."

"જ્યારે પપ્પા તે મહિલા સાથે વાતચીત કરતા તો મને સતત એવું લાગતું કે એ મહિલા મારું કશુંક ઝૂંટવી રહ્યાં છે."

અકાંક્ષાએ જણાવ્યું હતું કે જ્યારે તેમણે આ બાબતની ચર્ચા પોતાનાં માતા સાથે કરી ત્યારે તેમનાં માતાએ તેમને સમજાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.

તેમ છતાં આ ઘટનાના કારણે લાંબા સમય સુધી અકાંક્ષાને એકલતામાંથી પસાર થવું પડ્યું હતું.

અકાંક્ષા એવો દાવો કરે છે કે નવા સંબંધોનો કોઈ વ્યક્તિ કેટલી જલદી સ્વીકાર કરી શકશે તેનો નિર્ધાર સમાજ ઉપર રહેલો છે.

તેમણે કહ્યું, "આપણા સમાજે અ... બાકીનો લેખ લખો:

માત્ર એટલી સમજણ આપવી જરૂરી છે કે તેમનાં માતાપિતામાંથી કોઈનું સ્થાન બદલાવાનું નથી પરંતુ પરિવારમાં એક નવા સભ્યનો ઉમેરો થઈ રહ્યો છે.

ડૉ.ત્રિપાઠીએ વધુમાં જણાવ્યું હતું કે જો બાળક આ પ્રકારના સંબંધોમાં સમસ્યામાંથી પસાર થઈ રહ્યું હોય તો તેનો સ્વભાવ ચિડિયો થઈ શકે છે.

બાળક પોતાની જાતને છેતરાયેલું અનુભવે છે.આ સ્થિતિમાં બાળક તણાવમાં સરી પડે તેવી શક્યતા ભરપૂર હોય છે.

નવા સદસ્ય સામે પડકાર

મનોવૈજ્ઞાનિકોના મતે ઘરમાં પ્રવેશતાની સાથે જ નવા સભ્યો પોતાના અધિકારો સ્થાપવાનો પ્રયાસ કરે છે.

આ અભિગમ સાવ ખોટો છે જેના લીધે બાળક ગભરાઈ જાય છે.

ઘરમાં આવનારા નવા સભ્યની પ્રાથમિકતા એવી હોવી જોઈએ કે તે નવા ઘરના માહોલમાં પોતાની જાતને ઢાળે, ઘરના અન્ય વ્યક્તિ મુજબ પોતાનું કામકાજ કરે અને પોતાની આદતો બદલે.

જોકે, આ પ્રકારની સમસ્યાનો સામનો ઘરમાં દાખલ થતા નવાં વધૂને પણ કરવો પડે છે. પરંતુ સંબંધની આગળ સાવકો શબ્દ આ સંબંધોને વધારે પડકારજનક બનાવી નાખે છે.

ડૉક્ટર પ્રવીણ વધુમાં જણાવે છે કે સાવકી માતા કરતાં સાવકા પિતા બનવું વધારે પડકારજનક છે.

પ્રવીણ કહે છે, "પુરૂષ ઘરના માલિક તરીકે રહેવાનું પસંદ કરે છે. આવા સંજોગોમાં તેમના માટે બીજી બાબતો સમજવી મુશ્કેલ બની જાય છે."

"તેઓ સરળતાથી નવી ભૂમિકામાં અથવા તો નવા પરિવારમાં પોતાની જાતને ઢાળી શકતા નથી."

સમાજ આ સંબંધોનો સ્વીકાર કેમ કરી શકતો નથી?

રિલેશનશિપ ઍક્સપર્ટ નિશા ખન્ના કહે છે કે સાવકા સંબંધોની શરૂઆત જૂના સંબંધોના અંતથી થાય છે. પરંતુ આપણા સમાજમાં પ્રથમ સંબંધને જ ઉત્તમ ગણવામાં આવે છે.

આપણા સમાજમાં લગ્નને પવિત્ર અને આજીવન સંબંધ તરીકે સ્થાપિત કરાયું છે.

આ સ્થિતિમાં બીજા લગ્નને ખાસ મહત્ત્તવ મળતું નથી.

હજી પણ સમાજ બીજા લગ્નને ખૂલીને સ્વીકારવા તૈયાર નથી.

આવા સંજોગોમાં બીજા લગ્ન બાદ પડકારો શરૂઆતથી જ શરૂ થઈ જાય છે.

તેમણે જણાવ્યું, "આ પ્રકારના સંબંધોની અસર નકારાત્મક હોવાની શક્યતા વધારે હોય છે."

"નવા સભ્યની સરખામણી જૂના સભ્ય સાથે થાય છે."

"આ સ્થિતિમાં પડકાર વધી જાય છે. બાળકો પણ નવા સભ્યની સરખામણી કરવા લાગે છે અને સૌથી મોટું જોખમ એ જ હોય છે."

જોકે, નિશાના મતે બાળકોને વિશ્વાસમાં લઈને નવા સંબંધની શરૂઆત કરવામાં આવે, દરેક નાના-મોટા નિર્ણયોમાં તેમને સાથે રાખવામાં આવે તો આ પ્રકારની સમસ્યા દૂર કરી શકાય છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...મને માર મારવામાં આવતો હતો."

"મને ધમકાવવામાં આવતી હતી અને મારે કોર્ટમાં શું કહેવાનું છે એ જણાવવામાં આવતું હતું."

22 મહિના પછી 2016માં પલવિંદરને હાઈ કોર્ટમાંથી જામીન મળ્યા હતા. પલવિંદર જેલમાંથી બહાર આવ્યાની ખબર સુખજિંદરને પડી હતી. તેથી તેણે તેનો સંપર્ક સાધ્યો હતો.

સુખજિંદર કહે છે, "મારી પાસે પલવિંદરના પરિવારજનોનો ફોન નંબર હતો. મેં તેને ફોન કર્યો અને અમારી વચ્ચે ફરી વાતચીત શરૂ થઈ ગઈ હતી."

"અમે એકમેકની સાથે પરણવાનો નિર્ણય કરી લીધો હતો. હું ફરી એકવાર મારા ઘરેથી ભાગી ગઈ હતી, પણ એ વખતે હું પુખ્ત વ... બાકીનો લેખ લખો:

યાદ નોંધવામાં આવી હતી.

"વીર સિંહે ફરિયાદમાં એવું જણાવ્યું હતું કે તેમની દીકરીને પલવિંદર ભગાડીને લઈ ગયો હતો અને તેના પર બળાત્કાર કર્યો હતો. એ વખતે બન્ને સગીર વયનાં હતાં."

પલવિંદરની સાથે તેના માતા, પિતા અને બહેનને પણ આરોપી બનાવવામાં આવ્યાં હતાં.

રામૂવાલિયાના જણાવ્યા મુજબ, સેશન્સ કોર્ટે પહેલાં તો પલવિંદરને સગીર વયનો ગણ્યો હતો.

જોકે, બાદમાં ફેંસલો ઉલટાવતાં જણાવ્યું હતું કે પલવિંદરની ધરપકડ કરવામાં આવી ત્યારે એ 18 વર્ષ અને એક મહિનાનો હતો. તેથી તેને પુખ્ત વયનો ગણીને કેસ ચલાવવામાં આવશે.

આ દરમ્યાન પલવિંદરની બહેનને સગીર વયની ગણીને કોર્ટે છોડી મૂકી હતી. કેસની કાર્યવાહી દરમ્યાન પલવિંદરના પિતાનું મૃત્યુ થયું હતું.

11 જુલાઈએ ચુકાદો આવ્યો ત્યારે પલવિંદરનાં માતાને પણ દોષમુક્ત જાહેર કરવામાં આવ્યાં હતાં.

પરિવાર માટે પરેશાની

રામૂવાલિયાના જણાવ્યા અનુસાર, પરિવારની દૃષ્ટિથી વિચારીએ તો કોર્ટનો ચુકાદો તેમના માટે પરેશાનીભર્યો છે.

હાલ જે ચુકાદો આપવામાં આવ્યો છે તેમાં સુખવિંદરને સગીર વયની, જ્યારે પલવિંદરને પુખ્ત વયનો ગણવામાં આવ્યો છે.

સુખજિંદર કહે છે, "મારા માટે તો દરેક રીતે મુશ્કેલી છે. અમારી સારસંભાળ રાખે તેવું મારા ઘરમાં કોઈ નથી."

સુખજિંદરને તેના પિતા વીર સિંહ વિશે પૂછ્યું ત્યારે તેણે કહ્યું હતું, "હું તમને પપ્પાનો મોબાઈલ નંબર આપીશ, પણ વાત હું નહીં તમે જ કરજો."

વીર સિંહની નારાજગી તેમના શબ્દોમાં ઝલકે છે. તેઓ તેમની દીકરીને આજે પણ માફ કરી શક્યા નથી.

વીર સિંહ કહે છે, "લગ્ન અમે કરાવ્યાં ન હતાં. તેથી અમે તે લગ્નનો સ્વીકાર કરતા નથી."

જોકે, હવે તો એ વાત જૂની થઈ ગઈ. હવે તમારી દીકરીનો પરિવાર છે ત્યારે તમે કેસ પાછો ખેંચશો કે કેમ, એવા સવાલના જવાબમાં વીર સિંહ કહે છે, "અમે કેસ પાછો નહીં ખેંચીએ."

બીજી તરફ સુખજિંદર એક જ વાત કહે છે, "મારા પર બળાત્કાર થયો નથી, એવું હું કહું છું. હું તેની સાથે મારી મરજીથી ગઈ હતી ત્યારે કોઈ એવું કઈ રીતે કહી શકે કે મારા પર બળાત્કાર થયો છે. આ ખોટું નથી?''

"મને પરાણે બળાત્કાર પીડિતા બનાવવામાં આવી રહી છે અને મને પ્રેમ કરતા મારા પતિને બળાત્કારી."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...મને શીખવ્યું. મારા રાજકારણના જ્ઞાનનો વિકાસ કર્યો. પરંતુ મને બે ઘટનાઓ સ્પષ્ટ રીતે યાદ છે.

પહેલું 1971નું સંકટ, જેણે ઇદિંરાજીને સ્ટૅટ્સમૅન તરીકે સ્થાપિત કર્યાં. બીજો તેમનો એક રાજનેતા તરીકે ભારતને આગળ લાવવાનો સંકલ્પ. તેમણે ઘણા મુશ્કેલ નિર્ણયો લીધા જેણે ભારતને સફળ અને બહેતર દેશ બનાવ્યો.

ભારત માટે મારી વિચારસરણી અલગ રીતે વિકાસ પામી છે. મારાં સાસુનાં મૃત્યુ બાદ અમારી દુનિયામાં ઉથલ પાથલ મચી ગઈ હતી.

આવું થવું સ્વાભાવિક છે, કારણ કે જ્યારે તમે નજીકના વ્યક્તિને ગુમાવો તો આવું જ  થાય.

ઇદિંરાજી અને તેમન... બાકીનો લેખ લખો:

ચર્ચા અને દલીલ જાહેર જીવનની વિશેષતા છે એ વાતમાં કોઈ આશ્ચર્ય નથી. રાજકારણનો ઘોંઘાટ ગણતંત્રના સંગીત જેવો છે."

બધાને જોડીને રાખનાર નેતા

એચડી કુમારસ્વામીનાકર્ણાટકના મુખ્યમંત્રી તરીકેની શપથવિધિ વખતની મહાગઠબંધનની તસવીર

વર્ષ 2016માં જ્યારે સોનિયા ગાંધી 70 વર્ષના થયાં ત્યારે તેમણે નિર્ણય લીધો કે તેઓ રાજકારણને અલવિદા કહેશે.

પરંતુ કેન્દ્રના રાજકારણમાં મોદીનો પ્રવેશ, પોતાની દાવેદારી વધુ પાક્કી કરતા અને ફરી એક વખત મોદીના નેતૃત્વમાં એનડીએની સરકાર બનવાની શક્યતાઓ વચ્ચે 'દોબારા સોનિયા ગાંધી' જેવા નારા પણ સાંભળવા મળે છે.

હકીકતમાં તેના પરથી બે વાતો સાબિત થાય છે - પહેલું એ કે એક મા તરીકે તેઓ રાહુલ ગાંધીને સફળ થતા જોવા માગે છે.

બીજું કે એવો અંદાજ છે કે સોનિયા ગાંધીનું નામ ફરી એક વખત ડીએમકે, આરજેડી, તૃણમૂલ કૉંગ્રેસ, એનસીપી, સમાજવાદી પાર્ટી, બસપા, ડાબેરી પક્ષો અને અન્ય પક્ષોના મહાગઠબંધનને મદદ કરી શકે છે.

મમતા બેનરજી, માયાવતી, અખિલેશ યાદવ, એમકે સ્ટાલિન, તેજસ્વી યાદવ અને શરદ પવાર વચ્ચે અહંકારનાં ઘર્ષણની શક્યતા પણ હકીકત છે.

લોકો 1975-77માં જયપ્રકાશ નારાયણ અથવા 1989, 1996માં કે 2004માં વિ. પી. સિંહ અને હરકિશન સિંહ, સુરજીત જેવા નેતાઓને જોતા તેટલા માનથી સોનિયા ગાંધીને લોકો નથી જોતા.

સોનિયા ગાંધીને તેમના જેટલી સ્વીકૃતિ પણ નથી મળી. છતાં તેમનમાં એટલી ક્ષમતા છે કે તેઓ બે પક્ષોના આંતરિક વિવાદને દૂર કરીને તેમના સાથે લાવી શકે.

વધુ એક વખત એ સમજવું જરૂર છે કે સોનિયા અને રાહુલ ગાંધી બંને શક્તિનો ઉપયોગ કરતાં લોકો નથી. તેઓ પોતાને શક્તિનું કેન્દ્ર માને છે.

વર્ષ 2004-2014માં સોનિયા ગાંધીએ દેખાડી દીધું કે વડાપ્રધાન પદ રહ્યા વિના પણ સૌથી શક્તિશાળી અને સૌથી મહત્વના સ્થાને રહી શકે છે.

જ્યારે મનમોહન સિંહ વડા પ્રધાન બન્યા ત્યારે પણ રાહુલ ગાંધીએ આ પદથી દૂર રહેવાનું પસંદ કર્યુ.

હવે 49 વર્ષની ઉંમરે પણ વડા પ્રધાન પદ માટે દાવેદારી દેખાડવાની કોઈ ઉતાવળ નથી. તે સોનિયા ગાંધી માટે એક ટ્રમ્પ કાર્ડ સાબિત થઈ શકે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...મને સવાલ પૂછ્યો હતો કે શું સ્વનિયંત્રણ એ જ સૌથી ઉત્તમ ગર્ભનિરોધક છે?

તેના જવાબમાં ગાંધીજીએ કહ્યું હતું કે, "શું તમને લાગે છે કે ગર્ભનિરોધકની મદદથી શરીરની સ્વતંત્રતા હાંસલ કરી શકાશે? મહિલાઓએ એ શીખવું જોઈએ કે પોતાના પતિને કઈ રીતે રોકવા. પશ્ચિમની જેમ ગર્ભનિરોધકનો ઉપયોગ કરીશું તો તેના ગંભીર પરિણામો આવશે."

"પુરુષો અને મહિલાઓ માત્ર સેક્સ માટે જ સંબંધ બાંધશે. માનસિક રીતે તેઓ લાગણીહિન અને વિચલિત થઈ જશે. તેઓ માનસિક અને નૈતિક રીતે બરબાદ થઈ જશે."

ગાંધીજીના બ્રહ્મચર્યની કસોટી

વર્ષો પછી ભારતની આઝાદી પહેલ... બાકીનો લેખ લખો:

ધ્યયુગના ઇસાઇ પાદરી કે જૈન સંન્યાસી જે રીતે કઠોર પાલન કરે તે રીતે જ તેમણે કહ્યું હતું."

ઇતિહાસકાર પેટ્રિક ફ્રેન્ચે લખ્યું હતું કે ગાંધીજીના કેટલા અસંગત લાગતા વિચારોની પાછળ પ્રાચીન હિન્દુ ચિંતન રહેલું હતું. "નૈતિકતા અને સ્વાસ્થ્ય, ખાણીપીણી અને ધાર્મિક જીવન વિશેના તેમના જડ સિદ્ધાંતોના કારણે તેઓ વિક્ટોરિયન યુગના વ્યક્તિ હોય તેમ લાગતું હતું."

દેખીતી રીતે જ મહિલાઓ વિશેના ગાંધીજીના વિચારો સંકુલ અને વિરોધાભાસી હતા.

મહિલાઓ પુરુષોને આકર્ષવા માટે પ્રયાસ કરે તે તેમને પસંદ નહોતું તેમ લાગે છે. ગુહાના જણાવ્યા અનુસાર તેઓ 'આધુનિક હેર સ્ટાઇલ અને વસ્ત્રો'ને નાપસંદ કરતા હતા.

ગાંધીજીએ મનુને લખ્યું હતું, "કેટલી દુઃખની વાત છે કે આધુનિક યુવતીઓ પોતાના સ્વાસ્થ્યની સંભાળ લેવાના બદલે ફેશનની વધારે પરવા કરે છે."

મુસ્લિમ મહિલાઓ બુરખા રાખતી હતી તેનો પણ વિરોધ કરતા હતા. તેના કારણે મહિલાઓના આરોગ્યને નુકસાન થાય છે એમ તેઓ માનતા હતા. નારીના શરીરને પૂરતો સૂર્યપ્રકાશ અને હવા ના મળવાથી તેઓ રોગગ્રસ્ત થઈ જાય છે.

જોકે, ગાંધીજી સાથોસાથ એવું પણ માનતા હતો કે મહિલાઓને પુરુષો સમાન અધિકારો મળવા જોઈએ.

દક્ષિણ આફ્રિકામાં તેમના સામાજિક અને રાજકીય આંદોલનોમાં મહિલાઓને સામેલ કરવામાં આવી હતી. તેમણે મહિલા નેતા સરોજિની નાયડુને કોંગ્રેસ પક્ષના અધ્યક્ષા પણ બનાવ્યા હતા. તે વખતે પશ્ચિમમાં પણ બહુ ઓછા દેશોમાં મહિલા નેતાઓ હતા.

તેમણે મહિલાઓને કહ્યું હતું કે દારૂની દુકાન સામે જઈને વિરોધ પ્રદર્શન કરવા જોઈએ. બ્રિટિશ સામ્રાજ્ય સામે તેમણે મીઠાનો સત્યાગ્રહ કર્યો ત્યારે પણ ઘણી નારીઓ તેમાં જોડાઈ હતી.

ગુહા લખે છે, "ગાંધીજીએ ક્યારેય આધુનિક નારીવાદની ભાષાનો ઉપયોગ નહોતો કર્યો."

"મહિલા શિક્ષણ તથા કારખાના અને કચેરીઓમાં કામ કરે તેને સમર્થન આપવા સાથે તેમણે વિચારેલું કે મહિલાઓ સંતાનોનો ઉછેર અને ઘરકામને પણ સંભાળી લેશે."

"આજના ધોરણે ગાંધીજી રૂઢિવાદી જ લાગે, પરંતુ તેમના જમાના પ્રમાણે જોઈએ તો તેઓ ચોક્કસ પ્રગતિશીલ હતા."

ગુહા જણાવે છે તે પ્રમાણે 1947માં ભારતને આઝાદી મળી તે પછી તરત જ તેમના વિચારોના વારસાને કારણે ભારતને પ્રથમ મહિલા રાજ્યપાલ અને મહિલા કૅબિનેટ પ્રધાન પણ મળ્યાં હતાં.

લાખો નિરાશ્રિતોને થાળે પાડવાનું કામ શક્તિશાળી મહિલાઓના જૂથને સોંપવામાં આવ્યું હતું. અમેરિકન યુનિવર્સિટીમાં મહિલા અધ્યક્ષા બને તેના દાયકાઓ પહેલાં ભારતની ટોચની એક યુનિવર્સિટીમાં મહિલા ઉપકુલપતીની નિમણૂક થઈ...


...મને સહકાર આપતા રહ્યા હતા.''

9/11 પછી બદલાઈ પરિસ્થિતિ

11 સપ્ટેમ્બર 2011ના દિવસે અમેરિકાના ટ્વિન ટાવર પર ઉગ્રવાદી હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો.

11 સપ્ટેમ્બર, 2001. અમેરિકાનાં ટ્વિન ટાવર પર હુમલા માટે વૉશિંગ્ટને અલ કાયદાને જવાબદાર ઠેરવ્યું હતું અને અફઘાનિસ્તાનમાં અભિયાન ચલાવવાની જાહેરાત કરી હતી.

આ દરમ્યાન જલાલુદ્દીન હક્કાની તાલિબાનના ટોચના નેતા તરીકે છેલ્લી વખત પાકિસ્તાનની સત્તાવાર મુલાકાતે આવ્યા હતા, પણ ઇસ્લામાબાદમાંથી અચાનક ગુમ થઈ ગયા હતા.

થોડાક મહિનાઓ બાદ તેઓ વઝીરિસ્તાનમાં જોવા મળ્યા હતા. થોડા... બાકીનો લેખ લખો:

બૉર્ડર કહી શકાય. ત્યાંથી આમતેમ જઈ ઑપરેશન ચલાવવું શક્ય છે અને એ વખતે તો વધારે સરળ હતું.''

''હક્કાની માફિયાઓની માફક સત્તાના દલાલ હતા. અલકાયદા અને ઓસામાની સાથે એમનો સંબંધ અલગ હતો અને તાલિબાન સાથે અલગ. પાકિસ્તાન અને અફઘાનિસ્તાનમાં એમનો ખૂબ પ્રભાવ હતો.''

પાકિસ્તાન સાથેનો સંબંધ

2014માં આ સ્કૂલ પર ઉગ્રવાદી હુમલા બાદ પાકિસ્તાને હક્કાની નેટવર્ક પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો.

હક્કાની નેટવર્કે પોતાની સગવડ મુજબ સંબંધ બાંધ્યા અને તોડ્યા હતા. તહરિક-એ-તાલિબાન, પાકિસ્તાન સાથે પણ તેને ગાઢ સંબંધ હતો.

અમેરિકાની કાર્યવાહી બાદ અફઘાનિસ્તાનમાંથી ભાગેલા લડવૈયાઓએ વઝીરિસ્તાન તરફ આવવાનું શરૂ કર્યું હતું. અહીં એમની તાકાત એટલી વધી ગઈ હતી કે એમની સાથેના સંઘર્ષમાં પાકિસ્તાનના 700 જવાનોનાં મોત થયાં હતાં.

એ પછી એવી પરિસ્થિતિ સર્જાઈ હતી કે 2006 સુધી પાકિસ્તાની અધિકારીઓ વઝીરિસ્તાનમાં પગ મૂકી શકતા નહોતા. તેથી હક્કાની અને અન્ય ઉગ્રવાદી જૂથોને અહીં વધુ મજબૂત બનવામાં મદદ મળી હતી.

હક્કાની તરફ કૂણું વલણ દાખવવાનો આક્ષેપ પાકિસ્તાન પર કરવામાં આવતો રહ્યો હતો. અલબત, પાકિસ્તાન તેને નકારતું રહ્યું છે.

2011 માં અમેરિકાના તત્કાલીન પ્રમુખ બરાક ઓબામાએ પણ પાકિસ્તાની એજન્સીઓને ઉગ્રવાદી  સાથે સંબંધ હોવાની વાત કરી હતી.

બરાક ઓબામાએ કહ્યું હતું, ''આપણા માટે સમસ્યારૂપ લોકો સાથે પાકિસ્તાની સૈન્ય અને જાસૂસી સંસ્થાઓને સંબંધ છે એમાં કોઈ શંકા નથી. મેં આ વાત જાહેરમાં પાકિસ્તાનના અધિકારીઓને પણ કહી છે. ''

''તેમને લાગે છે કે સ્વતંત્ર અફઘાનિસ્તાન એમની સલામતી માટે જોખમ બની રહેશે, કારણ કે અફઘાનિસ્તાન, તેઓ જેને પોતાનું દુશ્મન ગણે છે તે ભારતની નજીક આવી શકે છે.''

અમેરિકાએ 2012માં જ હક્કાની નેટવર્ક પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો, પણ પાકિસ્તાને 2014માં પેશાવરમાં સ્કૂલ પર થયેલા ઉગ્રવાદી હુમલા બાદ 2015માં નેશનલ એક્શન પ્લાન હેઠળ તેના પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો.

પાકિસ્તાન યોગ્ય દિશામાં કામ ન કરતું હોવાનું જણાવીને અમેરિકાએ પાકિસ્તાનને ઉગ્રવાદી જૂથો સામે લડવા માટે આપવામાં આવતી સહાય તાજેતરમાં અટકાવી દીધી હતી.

અફઘાનિસ્તાનમા ભારતના રાજદૂત રહી ચૂકેલા વિવેક કાટજૂએ કહ્યું હતું, ''અમેરિકાએ જે કહ્યું છે તે સાચું છે. પાકિસ્તાન હક્કાની નેટવર્ક અને તાલિબાનનો ઉપયોગ કરતું હતું. હક્કાની એમનું હથિયાર છે.''

''હક્કાની નેટવર્કે ભારતીય દૂતાવાસ પર બે હુમલા કર્યા છે. હક્કાની નેટવર્ક અને તાલિબાન પાકિસ્તાનના...


...મમાં તેણે પોતાની તપાસ કરાવી હતી. કારથી બે ભાઈ અને બહેન-બાળકોની સાથે છ લોકો આવ્યા હતા. તમામે અમારા ઘરના સૌથી ઉપરના માળે 14 દિવસ સુધી ક્વોરૅન્ટીન સમયને પસાર કર્યો હતો. તે છ જૂને સામાન્ય લોકોની સાથે રહેવા લાગ્યા હતા કારણ કે આઠ જૂને તેની તિલકની વિધિ હતી."

વરરાજાના પિતાને એ વાતનું દુ:ખ છે કે તેમનો દીકરો મરી ગયો. પરંતુ એનાથી પણ વધારે દુ:ખ એ વાતનું છે કે સમાજમાં લોકો તેમના અને તેમના દીકરા વિશે કોરોનાને લઈને અનેક પ્રકારની વાતો કરી રહ્યા છે.

પિતા આગળ કહે છે, "લોકો મારી પર કલંક લગાવી રહ્યા છે. મેં હૉસ્... બાકીનો લેખ લખો:

જાય."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો.


...મયસર સારવાર મળી હોત, ઓક્સિજન મળ્યું હોત તો તેનું મૃત્યુ ન થયું હોત. હૉસ્પિટલમાં લાપરવાહીને કારણે તેનું મૃત્યુ થઈ ગયું."

જય સિંહ કહે છે કે "કોઈનો જીવ જાય, એથી મોટી લાપરવાહી બીજી શું હોઈ શકે? તંત્ર એવું થઈ ગયું છે કે ગરીબોને કોઈ નથી સાંભળતું."

"જે પ્રકારની વ્યવસ્થા છે, તેમાં બેકાળજીથી અનેક લોકોનાં મૃત્યુ થઈ જાય એમ છે."

ચંદ્રકલા સિંહની લાચારી અને તેમના દીકરાની આ વાત વિશે દુનિયાને સૌપહેલાં 'દૈનિક જાગરણ'માં છપાયેલા એક અહેવાલથી જાણ થઈ.

આ અહેવાલ સંવાદદાતા શ્રવણ ભારદ્વાજે આપ્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું:
... બાકીનો લેખ લખો:

છોકરાનું મૃત્યુ થઈ ગયું હતું, પરંતુ તેનાં માતાની સ્થિતિને જોતા અમે બે સિપાહીને સ્થળ પર તહેનાત કરી દીધા હતા.

મૃત્યુ બાદ પણ મુશ્કેલી

વિનીત સિંહના મૃત્યુ બાદ ઍમ્બ્યુલન્સ મેળવવામાં પણ માતા ચંદ્રકલા સિંહે ભારે સમસ્યા વેઠવી પડી હતી. વારાણસીના મહુઆડીહ સ્ટેશન ખાતે જય સિંહે જ તેમનાં ભાભી ચંદ્રકલા તથા ભત્રીજા વિનીત સિંહને ઉતાર્યાં હતાં.

જયસિંહે જણાવ્યું, "મારી દીકરી દિલ્હીથી આવી રહી હતી. તેને લેવા હું રેલવેસ્ટેશન ગયો હતો, ત્યારે આમને સાથે જ લઈ ગયો હતો. મેં તેમને મહુઆડીહ પાસે ઈ-રિક્ષામાં બેસાડ્યાં હતાં."

"મેં તેમને કહ્યું હતું કે ડૉક્ટરને દેખાડી લો, ત્યાર સુધીમાં હું દીકરીને તેડી આવું. એ પછી સાડા નવ કલાકે આમનો ફોન આવ્યો, એટલે હું ત્યાં પહોંચ્યો."

જય સિંહ કહે છે, "હું જ્યારે ત્યાં પહોંચ્યો તો ભારે ભીડ એકઠી થયેલી હતી અને છોકરાનો મૃતદેહ તડકામાં પડ્યો હતો. અમે તેને છાંયડામાં લઈ ગયા. મા રોઈ-રોઈને વિલાપ કરી રહી હતી. એ પછી ઍમ્બ્યુલન્સ મેળવવા માટે પ્રયાસ શરૂ કર્યા."

"અનેક લોકોને ફોન કરવા પડ્યા. એકે તો 22 હજારની માગણી કરી. છેવટે 60 કિલોમિટરના અંતર માટે પાંચ હજાર ચૂકવ્યા, ત્યારે એક ઍમ્બ્યુલન્સ મળી અને અમે વિનીતનો મૃતદેહ લઈને ઘરે પહોંચ્યાં."

 શું કહે છે BHUનું તંત્ર?

કોરોનાકાળમાં વારાણસીની બીએચયુ હૉસ્પિટલ પરનું ભારણ વધી ગયું છે. પૂર્વાંચલના લગભગ 40 જિલ્લા માટે બીએચયુ આશા અને વિશ્વાસનું કેન્દ્ર છે, પરંતુ વર્તમાન ભારણ સામે આ વ્યવસ્થા ઓછી પુરવાર થઈ રહી છે.

બીએચયુની સર સુંદરલાલ ચિકિત્સાલયલના મેડિકલ સુપરિન્ટેન્ડન્ટ શરદ માથુરના કહેવા પ્રમાણે, "ખૂબ જ ભારણ છે. કટોકટીના ધોરણે દરદીઓની સારવાર કરી રહ્યા છીએ."

"ખૂબ જ ગંભીર સ્થિતિમાં દરદી આવી રહ્યા છે, પરંતુ અમે દરેક દરદીઓને બચાવી પણ નથી શકતા."

વિનીતસિંહને શા માટે હૉસ્પિટલમાં સારવાર ન મળી શકી, તેના વિશે માથુર કહે છે, "કોરોનાને કારણે ઑફલાઇન કન્સલ્ટન્સી બંધ છે અને ઑનલાઇન સેવા ચાલુ રાખી છે. આમને એના વિશે માહિતી ન હોય, એવું બનવા જોગ છે."

બ્રાઝિલમાં કોરોનાને કારણે બાળકોનાં આટલાં મૃત્યુ કેમ થઈ રહ્યા છે?

"તેઓ પહેલાંથી જ બીમાર હોય અને સ્થિતિ ગંભીર થઈ હોય ત્યારે આવ્યા હોય એવું પણ બની શકે. ફિઝિકલ કન્સલ્ટન્સી બંધ હોવાને કારણે ડૉક્ટર ન મળ્યા, પરંતુ તાત્કાલિક સેવામાં દરદીઓની તપાસ ચાલુ છે."

હૉસ્પિટલની સમસ્યાઓ અંગે તેઓ કહે છે, "મૅનપાવરની તંગી છે અને જેટલા લોકો સિસ્ટમાં છે, એ તમામને અમે ડ્યૂટી...


...મરણ' પુસ્તકમાં આગળ નોંધાયું છે કે, 'નાયડુએ મહિલાઓની સભામાં તેમને સતત સાથે રાખ્યાં. શિક્ષણ અને સમાજશાસ્ત્રની આંતરરાષ્ટ્રીય કૉન્ફરન્સમાં ભાગ લેવા માટે તેઓ અમેરિકા ગયાં. વિવિધ સામાજિક પ્રવૃત્તિઓ અને આંદોલનો સાથે જોડાયેલા અનેક સામાજિક નેતાઓ સાથે અહીં મુલાકાત થઈ, પ્રવાસ થયો. "

"સાનફ્રાન્સિસ્કોથી જાપાન ગયાં. જ્યાં તેઓ ભયંકર ભૂકંપમાં અટવાયાં, દૈવયોગે તેમનો બચાવ થયો અને શાંઘાઈ, સિંગાપોર, કોલંબો એમ સમગ્ર વિશ્વનું ભ્રમણ કરી હેમખેમ સ્વદેશ આવ્યાં."

ગુજરાત યુનિવર્સિટી ભાષાભવનના અંગ્રેજી વિભાગનાં ભૂતપૂર્વ અ... બાકીનો લેખ લખો:

ં ત્યારે પોલીસ દ્વારા તમામ ધરણાં કરનાર સ્ત્રીઓની ધરપકડ કરી લેવાઈ હતી. "

"આ વાત ખબર પડતાંની સાથે જ તેઓ સીધાં પોલીસ સ્ટેશન પહોંચી ગયાં અને પોતાની ધરપકડ કરવા પોલીસને જણાવ્યું."

"પરંતુ પોલીસે તેઓ ધરપકડ સમયે હાજર ન હોવાને કારણે પાછળથી તેમની ધરપકડ કરવાની ના પાડી દીધી. તેમ છતાં તેમના આગ્રહને વશ થઈને અંતે પોલીસે તેમની ધરપકડ કરી અને જ્યારે બધા સત્યાગ્રહીઓને છોડવામાં આવ્યા ત્યારે જ તેઓ પણ છૂટીને પોતાના ઘરે ગયાં."

'ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ ડોટ કૉમ'ના એક અહેવાલમાં વિસાલક્ષી મેનને પોતાના પુસ્તક 'ઇન્ડિયન વિમન ઍન્ડ નેશનાલિઝ્મ, ધ યુ. પી. સ્ટોરી'માં સ્વાતંત્ર્યસંગ્રામમાં હંસાબહેન મહેતાની સક્રિયતા દર્શાવતો એક પ્રસંગ નોંધ્યો છે.

જે પ્રમાણે, 'વર્ષ 1930માં જ્યારે કમલા નહેરુ અને હંસા મહેતા દિલ્હી રેલવેસ્ટેશપહોંચ્યાં. ત્યારે તેમણે ત્યાં પહોંચતાંની સાથે જ ઇન્કિલાબ ઝિંદાબાદના નારા લગાવવાનું શરૂ કરી દીધું.'

'આ નારાઓનો અવાજ દબાવવા માટે અંગ્રેજો દ્વારા ટ્રેનના ઇંજિનની હૂટિંગ સતત ચાલુ રાખવામાં આવી હતી.'

અહેવાલ અનુસાર આવાં પ્રકારનાં કાર્યોને કારણે હંસાબહેન મહેતા અને તેમના પતિની ધરપકડ કરી લેવાઈ હતી.

સામાજિક વિરોધ છતાં કર્યા આંતરજ્ઞાતીય લગ્ન

હંસાબહેન મહેતા અને જીવરાજ નારાયણ મહેતાનાં લગ્ન વખતે પડેલી મુશ્કેલીઓ અંગે 'ઉજાસનું પ્રથમ કિરણ પુસ્તક'માં નોંધ થઈ છે :

"હંસાબહેનનો પરિવાર પ્રગતિશીલ વિચારધારા ધરાવતો હતો પણ સમાજ હજી એ જ સદીઓ પુરાણી પરંપરાઓ અને માન્યતાઓમાં સબડતો હતો. આવા સમયે વર્ષ 1924માં તેમનાં લગ્ન ડૉ. જીવરાજ મહેતા સાથે થયાં, જે સમય જતાં ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી બન્યા."

"આંતરજ્ઞાતીય લગ્ન કરીને તેમણે સમાજનો પ્રબળ રોષ વહોરી લીધો. તેમને જ્ઞાતિ બહાર મૂકવા જેવું જલદ પગલું પણ ભરવામાં આવ્યું. આ લગ્નનો વિરોધ કરવા માટે સભાઓ પણ ભરાઈ પણ તેઓ મક્કમ રહ્યાં અને પોતાની જિંદગી પોતાની ઇચ્છા પ્રમાણે જ ઘડી. "

હંસા મહેતા અને જીવરાજ મહેતાનાં લગ્ન સમયે સર્જાયેલી મુશ્કેલ પરિસ્થિતિઓ વિશે વાત કરતાં ડૉ. રંજના હરીશ જણાવે છે,

"જીવરાજ મહેતા હંસા મહેતાના પરિવારની જેમ નાગર કુળના નહોતા. તેથી હંસા મહેતાના પરિવારમાં આ લગ્નનો શરૂઆતમાં વિરોધ હતો. અંતે વડોદરાના મહારાજા સયાજીરાવ ગાયકવાડ ત્રીજાની સમજાવટથી કન્યાપક્ષ માન્યો. મહારાજા આ આંતરજ્ઞાતીય લગ્નથી ખૂબ ખુશ થયા. "

'ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ'ના એક અહેવાલ અનુસાર હંસા મહેતા અને જીવરાજ મહેતાના લગ્નના તમામ સમારોહમાં મહારાજા સયાજીરાવ...


...મર્યાદા ઓળંગી ગયું છે?

આ સવાલનો જવાબ આપતાં મોસાદના ભૂતપૂર્વ વડા એફ્રિમ મલેવીએ કહ્યું હતું કે "ઘણી બાબતો કાયદેસરની નથી હોતી, પણ મને કોઈએ ક્યારેય એવું પુછ્યું નથી કે હું તેમને જે કામ કરવાનું કહી રહ્યો છું એ કામ ગુનો છે કે કેમ. તેઓ શું કરી રહ્યા છે અને શા માટે કરી રહ્યા છે એ વાતને તેઓ બરાબર સમજી લે એ હું સુનિશ્ચિત કરું છું. એક વાત સમજી લો કે જાસૂસો માટે કોઈ કાયદા હોતા નથી."

મોસાદની સ્થાપના

મિત્ર દેશોની સીમા ઓળંગતા પણ ખચકાતી નથી ઇઝરાયલની ગુપ્તચર સંસ્થા મોસાદ

બીબીસીના ગોર્ડન કોરેરાના જણાવ્યા મુજબ... બાકીનો લેખ લખો:

શ્વની ટોચની ગુપ્તચર સંસ્થાઓ પૈકી એકમાં થાય છે મોસાદની ગણતરી

તેમાં જરાક ભૂલ થાય તો પણ તેમની ધરપકડ થવાની અને આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ વધવાની શક્યતા હતી.

અપહરણના દસમા દિવસે ઇઝરાયલના એક પ્રધાનનું પ્લેન આર્જેન્ટિનાની રાજધાનીમાં એક સરકારી કાર્યક્રમ માટે આવ્યું હતું.

એ જ રાતે એડોલ્ફ આઈખ્મનને લઈને તે પ્લેન ઇઝરાયલ જવા રવાના થઈ ગયું હતું. એ મોસાદનું સૌથી મોટું ઑપરેશન હતું.

મોસાદના એજન્ટો વિદેશની ધરતી પર તેમનું કામ પાર પાડતા હોય ત્યારે પણ તેમને જરાય ડર લાગતો નથી. મોસાદે જગતને દર્શાવ્યું છે કે એક ગુપ્તચર એજન્સી તરીકે તે અત્યંત મહત્ત્વાકાંક્ષી છે.

વિદેશની ધરતી પર સફળ ઑપરેશનોની હારમાળા સર્જી

લેફ્ટનન્ટ કર્નલ એડોલ્ફ આઈખ્મનને ઇઝરાયલ લઈ જઈ કાનૂની પ્રકિયા બાદ ફાંસી અપાઈ હતી

એ પછીના દાયકામાં પેલેસ્ટાઈનિયન બળવાખોરો સામે કરેલી સફળ કામગીરીને કારણે મોસાદનો ભય વધ્યો હતો.

ઇઝરાયલસ્થિત પત્રકાર અને 'ન્યૂ હિસ્ટરી ઓફ મોસાદ' પુસ્તકના લેખક રોનેન બર્ગમેને બીબીસીને કહ્યું હતું કે "મોસાદ કેટલાક ચોક્કસ લોકોની હત્યા કરતાં, તેની સ્થાપનાના પહેલા દિવસથી જ ક્યારેય ખચકાયું નથી. કદાચ દેશના નાના કદને કારણે ઇઝરાયલે અન્ય દેશોના સાર્વભોમત્વની પરવા ક્યારેય કરી નથી. તેઓ આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા બાબતે બે વખત વિચારતા નથી. ક્યારેક તેઓ જરૂર કરતાં વધારે શક્તિનો ઉપયોગ કરે છે. તેઓ ક્રૂર અને ઘાતકી છે, પણ તેમનું લક્ષ્ય હાંસલ કરે જ છે."

આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પ્રથમ સફળ ઑપરેશન હાથ ધર્યા બાદ મોસાદે વિદેશની ધરતી પર કેટલીક વધારે આક્રમક કામગીરીનું પ્લાનિંગ અને તેનો સફળ અમલ કર્યો હતો.

મોસાદે તેમના એક એજન્ટ ઈલાય કોહેનને સીરિયાની રાજધાની દમાસ્કસ મોકલ્યા હતા.

ઈલાય સીરિયાના નાગરિક તરીકે ત્યાં ગયા હતા.

તેમણે મોસાદને ઘણી મહત્ત્વની ગુપ્ત માહિતી પહોંચાડી હતી. આખરે તેઓ ઝડપાઈ ગયા હતા અને તેમની હત્યા કરવામાં આવી હતી.

1960ના દાયકામાં મોસાદે રશિયાનું નવું મિગ ઍરોપ્લેન કબજે કર્યું હતું અને ઇજીપ્તમાં કામ કરતા જર્મન વૈજ્ઞાનિકોને ધમકી અથવા લાંચ આપી હતી.

અન્ય ગુપ્તચર એજન્સીઓની સરખામણીએ મોસાદે પ્રારંભે બહુ જોખમ લીધું હતું, પણ દુનિયાના બીજા દેશો શું કહેશે તેની પરવા તેણે ક્યારેય કરી નથી.

સંરક્ષણ બાબતોના ઇઝરાયલસ્થિત પત્રકાર યોસી મેલમને 'હિસ્ટરી ઓફ મોસાદ' નામનું એક પુસ્તક લખ્યું છે.

બીબીસીના ફર્ગલ કિન સાથે વાત કરતાં તેમણે કહ્યું હતું કે "મોસાદના એજન્ટો હિંમતવાન છે. તેમને એટલી જ દરકાર...


...મલા દરમિયાન તસવીરો લેવામાં આવે છે અને હુમલા પહેલાં પણ ઈન્ટેલિજેન્સના આધારે તપાસ કરી શકાય છે કે જે સ્થળે હુમલો કરવાનો છે ત્યાં કેટલા લોકો છે.

હજુ સુધી આ હુમલાને લઈને કોઈ કૉકપિટ વીડિયો કે તસવીર સામે આવી નથી.

1971 પછી પહેલો વાયુ હુમલો

રક્ષા વિશેષજ્ઞ કૉમોડોર ઉદય ભાસ્કરના જણાવ્યા પ્રમાણે ભારતીય કાર્યવાહી મહત્ત્વપૂર્ણ છે, કેમ કે 1971ના ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધ પછી ભારતે પહેલી વાર પાકિસ્તાન સામે વાયુસેનાનો ઉપયોગ કર્યો છે.

તેઓ કહે છે, "આ સંકેત છે કે ભારત આવી રીતે આતંકનો સામનો કરશે."

લાઈન ઑફ કંટ્રોલ પાર... બાકીનો લેખ લખો:

હુમલો નથી. આ (હુમલો) ઉગ્રવાદીઓ અને તેમનાં જૂથોની વિરુદ્ધમાં છે, જેના પર સંયુક્ત રાષ્ટ્રે પ્રતિબંધ લગાવ્યો છે."

આ તરફ પાકિસ્તાનના પૂર્વ ઍર કૉમોડોર કૈસર તુફૈલ કહે છે, "નૉનમિલિટરી પ્રિએંપ્ટિવ સ્ટ્રાઈક નામની કોઈ વસ્તુ નથી હોતી. (જો આવું થયું હોય તો) આ સૈન્ય હુમલો છે."

હુમલાનો ચૂંટણી સાથે સંબંધ?

દબાયેલા સ્વરે કેટલાક ભારતીય વિસ્તારોમાં આ હુમલાને ભારતીય ચૂંટણી સાથે જોડીને જોવામાં આવી રહ્યો છે, પણ પાકિસ્તાનમાં ઘણા લોકો ખુલ્લીને આ વાત કરી રહ્યા છે.

ભારતમાં પાકિસ્તાનના પૂર્વ હાઈ કમિશનર અશરફ જહાંગીર કાજીના જણાવ્યા અનુસાર ભારતીય મીડિયામાં પહેલાં પણ આવા દાવા કરવામાં આવ્યા હતા પણ તેની કોઈ પુષ્ટિ થઈ શકી નથી.

તેમનો ઇશારો સર્જિકલ સ્ટ્રાઈક્સ તરફ હતો. પાકિસ્તાને સર્જિકલ સ્ટ્રાઈક્સના ભારતીય દાવાને નકારી દીધો હતો.

જોકે, પાકિસ્તાનમાં એક બીબીસી સંવાદદાતા અનુસાર ભારતીય સેનાએ કેટલાંય સ્થળોએથી પાકિસ્તાન શાસિત કાશ્મીરમાં પ્રવેશ કર્યો હતો અને પાકિસ્તાની સેનાને કેટલુંક નુકસાન પણ પહોંચાડ્યું હતું.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...મલ્ટીપ્લેક્સની દુનિયાને બદલી નાખશે?

ધીમેધીમે મનોરંજન સામાજિક અનુભવમાથી એક ખાનગી અનુભવમાં બદલાઈ રહ્યું છે જ્યાં બધું તમારા મોબાઇલ ફોન અથવા લૅપટૉપમાં કેદ છે.

મનોરંજનનો ચેહરો તો ફેરવાઈ રહ્યો છે- સારા માટે કે પછી ખરાબ માટે એ તો ભવિષ્યમાં જ સ્પષ્ટ થશે.

શૂટિંગના નિયમોમાં ફેરફાર

સિનેમાહૉલના માલિકો પણ આ ભવિષ્ય માટે પોતાને તૈયાર કરી રહ્યા છે જ્યાં સીમિત સંખ્યામાં જ લોકો ફિલ્મ જોઈ શકશે, સિનેમાહૉલને ડિસઇન્ફૅક્ટ કરવા માટે લાંબી પ્રક્રિયા થશે અને કદાચ ટિકિટ માત્ર ઑનલાઇન જ મળશે.

કોરોના વાઇરસ વચ્ચે ફિલ... બાકીનો લેખ લખો:

નને આશા છે કે કોરોના વાઇરસને કારણે ઊભી થયેલી સ્થિતિમાં કલાકાર અને સંગીતપ્રેમી વચ્ચે નવો અને વધારે સારો સંબંધ બનશે.

તેઓ કહે છે, "ટેકનિકલ સ્તર પર પ્રયોગો ચાલી રહ્યા છે કે વર્ચુઅલ રિયાલિટીનો ઉપયોગ કરીને દર્શકોને ઘરે બેઠાં અસલી કૉન્સર્ટનો અનુભવ આપવામાં આવે જોકે ભારતમાં આવું થવામાં સમય લાગશે."

"બીજી તરફ કલાકારોને પોતાની કળા પર કામ કરવાનો વધારે સમય મળી ગયો છે. કલાકાર અને સંગીતપ્રેમી સાથે એક સીધો સંબંધ બન્યો છે. સંગીતપ્રેમી ડિજિટલ કૉન્સર્ટનો આનંદ લઈ શકે છે, ન કલાકારને અને ન દર્શકને એકબીજાના શહેર સુધી જવું પડશે."

જ્યાં સુધી કલાકારોની કમાણીની વાત છે તો સાઉન્ડક્લાઉડ જેવા માધ્યમો આ સુવિધા આપી રહ્યા છે કે કલાકાર પોતાના પ્રોફાઇલ પેજ પર એક બટન મૂકી શકે જ્યાં ફૅન્સ સીધું આર્થિક યોગદાન કરી શકે.

જ્યારે જીયો સાવન પોતાના ફેસબુક પેજ પર કલાકારોને લાઇવસ્ટ્રીમ કરી રહ્યું છે જેના ઑડિયો રિકૉર્ડિંગથી થનારી કમાણી કલાકારોને આપવામાં આવશે.

થીમ પાર્ક અને માસ્કમાં સેલ્ફી

સિનેમા અને સંગીત સિવાય લોકો મનોરંજન માટે થીમ પાર્કમાં જાય છે, ખાસ કરીને બાળકો.

કોરોના વાઇરસને કારણે ત્રણ મહિના બંધ રહ્યા પછી મે મહિનામાં શંઘાઈ ડિઝનીલૅન્ડ પાર્ક ફરી ખૂલ્યો. માત્ર 24 હજાર લોકોને આવવામાં દેવામાં આવ્યા હતા.

અમુક મહિનાઓ પછી ભારતમાં કદાચ થીમપાર્ક લોકો માટે ખોલી દેવામાં આવશે પરંતુ ચીનની જેમ અહીં પણ સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગનું ધ્યાન રાખવામાં આવે છે.

ડિઝનીમાં લોકો મિકી માઉસ સાથે માસ્કમાં સૅલ્ફી લઈ રહ્યા હતા જે એક વિચિત્ર દૃશ્ય હતું. પરંતુ કદાચ મનોરંજનનો આ જ નવો ચેહરો છે.

પિક્ચર હજી બાકી છે દોસ્ત

કોવિડ-19 ઉપર કેપીએમજીના એક રિપોર્ટ પ્રમાણે ટીવી, ડિજિટલ અને ઓટીટી પ્લૅટફૉર્મનો આવી પરિસ્થિતિમાં જબરદસ્ત વિકાસ થઈ રહ્યો છે જ્યારે સિમેનાહૉલ, થીમપાર્ક ખાલી પડ્યાં છે.

ભારતમાં કોરોના વાઇરસ સાથે મજૂરોને લઈને એક માનવીય સમસ્યા ઊભી થઈ ગઈ છે, સ્વાસ્થ્ય સુવિધાની હાલત ખરાબ છે. એવામાં મનોરંજન પર વાત કરવી બહુ જરૂરી ન લાગે.

પરંતુ એ વાત પણ સાચી છે કે લોકો પોતાના ઘરમાં સુરક્ષિત બેઠાં છે, સુવિધાઓ પણ છે તો તેમની પાસે લૉકડાઉનમાં ફિલ્મો, હૉટસ્ટાર, નેટફ્લિક્સ અથવા ઍમેઝોન જેવા પ્લૅટફૉર્મનો સહારો ન હોત તો તેમનું લૉકડાઉન કેવું હોત...?

મને એ કિસ્સો પણ યાદ છે કે જેને બ્રિટનના વિવાદિત વડા પ્રધાન ચર્ચિલ સાથે જોડીને કહેવામાં આવે છે.

જ્યારે વિશ્વ યુદ્ધ દરમિયાન ચર્ચિલને કળાના...


...મળતું હતું, જ્યારે લોકોને ગમે ત્યારે ઉઠાવી જવાતા અને ગોળી મારી દેવાતી હતી. આ તેના જેવું જ છે."

કેદીઓની અદલાબદલી?

વીલનનો પરિવાર

વીલનની વાતની ચકાસણી કરવી શક્ય નથી, કારણ કે જાસૂસીના મામલામાં અહીં વકીલોએ પણ નૉન-ડિસ્ક્લોઝર કરાર પર સહી કરવી પડે છે. એટલે કે કોઈ વ્યક્તિ માહિતી આપી શકતી નથી. કોર્ટની કાર્યવાહી પણ બંધ દરવાજાની પાછળ ગુપ્ત રીતે થાય છે.

પરંતુ વીલનનો ભરોસો અપાવવામાં આવ્યો કે રશિયા કેટલીક વ્યક્તિઓને છોડાવવાના બદલામાં તેમનો ઉપયોગ કરવા માગે છે.

તેમણે જણાવ્યું કે બે વ્યક્તિનાં નામ હંમેશાં લેવ... બાકીનો લેખ લખો:

રકારને સમજાઈ જાય કે તેમની પાસે હજુ એક તક છે કે તેઓ કંઈક પ્રાપ્ત કરી શકે છે."

તેઓ પોતાના તરફથી પણ કોશિશ કરી રહ્યા છે. તેમણે રશિયાના વિદેશમંત્રાલયમાં #freepaulwhelanના હૅશટેગ સાથે ફ્લેશ ડ્રાઇવ પોસ્ટ કરી. પરંતુ તે પરત આવી ગયા.

એક સમયે સુરક્ષા સલાહકાર તરીકે કામ કરનાર પોલ વીલન હવે જેલમાં કેદીઓના યુનિફોર્મ સીવે છે. તેમના નસીબનો નિર્ણય હવે મોસ્કો અને પશ્ચિમી દેશો વચ્ચે અદ્ધરતાલ છે.

તેમના માટે કંઈ પણ આસાન નથી બની રહ્યું.

વીલન મને ફોન પર જણાવે છે, "હું ધીરજ રાખીને રાહ જોઈ રહ્યો છું. હું જાણું છું કે સમુદ્રના તટ પર હું એકલો પથ્થર નથી. પરંતુ હું અહીં વધુ દિવસો સુધી રહેવા નથી માગતો."

"તેમણે એક ટૂરિસ્ટનું અપહરણ કર્યું છે. હું મારા ઘરે પાછો જવા માગું છું. મારા પરિવારને મળવા માગું છું. મારું પોતાનું જીવન જીવવા માગું છું."

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...મળી ગઈ હતી.

સામંતી અને ધાર્મિક સંસ્થાઓ એક થઈ તેના કારણે નહેરુવાદી વિચારસરણી સામે પડકાર ઊભો થયો હતો. જોકે, ઇંદિરા ગાંધીએ તરત જ સિફતપૂર્વક લોકતાંત્રિક અને પ્રગતિશિલ પરિબળોને એકત્ર કરીને લોકતંત્રના બિનસાંપ્રદાયિક પરિવેશને જાળવી રાખ્યો હતો.

બિનસાંપ્રદાયિક શાસનના સિદ્ધાંતો વિશેની આ વ્યૂહાત્મક સમજ કૉંગ્રેસમાં હતી, તે રાજીવ ગાંધી વડા પ્રધાન બન્યા તે પછી ભૂંસાવા લાગી અને સમગ્ર પરિવેશ તૂટવા લાગ્યો હતો. યુવાન અને બિનઅનુભવી રાજીવ ગાંધી કોઈ ચોક્કસ રાજકીય વિચારસરણીથી રંગાયેલા નહોતા.

ગાંધી અને નહેરુની ભવ... બાકીનો લેખ લખો:

ે 'બિનસાંપ્રદાયિક સમૂહ' દ્વારા નહીં.)

રાજીવ ગાંધી બાદ પી. વી. નરસિંમ્હા રાવ કૉંગ્રેસના પ્રમુખ અને બાદમાં વડા પ્રધાન બન્યા ત્યારે તેઓ સમજી શક્યા હતા કે દેશની અગ્રતા આર્થિક સુધારાની છે.

દેશના ખાડે ગયેલા અર્થતંત્રને સુધારવું પડશે એ માટે મથામણ તેઓ કરવા માગતા હતા પણ સાથે બીજા મોરચે લડવા માટેની તાકાત કે કૉંગ્રેસનાં બીજાં જૂથોનું સમર્થન તેમની સાથે નહોતું.

તેથી તેમણે અયોધ્યાના આંદોલનને એમ જ ચાલવા દીધું અને તેના કારણે આખરે બાબરી મસ્જિદ તોડી પડાઈ. 6 ડિસેમ્બરે વિધ્વંસ થાય તે માટેનાં બીજ રોપાઈ ગયાં હતા.

તે ઘટના પછી કૉંગ્રેસ પક્ષ પોતાના બિનસાંપ્રદાયિક મિજાજને આગળ કરીને ભાજપના કોમવાદી એજન્ડાને પડકારવાની હિંમત કરી શક્યો નથી.

કૉંગ્રેસે અયોધ્યાની સમસ્યા સુપ્રીમ કોર્ટને સોંપીને સંતોષ માની લીધો હતો. તેથી આખરે સુપ્રીમ કોર્ટનો અયોધ્યા વિશેનો ચુકાદો આવ્યો ત્યારે કૉંગ્રેસ પાસે 'સૌએ ચુકાદો સ્વીકારવો જોઈએ અને માન આપવું જોઈએ' તેવું બોલવા સિવાય કોઈ વિકલ્પ રહ્યો નહોતો.

2014ની લોકસભાની ચૂંટણીઓ પછી કૉંગ્રેસ, જેને 'એ .કે. ઍન્ટોની થીસિસ' કહેવામાં આવે છે તેવી માન્યતામાં ફસાઈ ગઈ છે કે પક્ષની છાપ હિન્દુ-વિરોધી હોવાની ઉપસી છે અને તેથી જ તે ચૂંટણીઓમાં હારી ગયો છે.

તેથી જ સુપ્રીમ કોર્ટે જ્યારે ચુકાદો આપી દીધો કે 'મંદિર વહીં બનેગા' ત્યારે કૉંગ્રેસ પાસે તેને સ્વીકારવા સિવાય કોઈ વિકલ્પ નહોતો. આજે પણ રાજીવ ગાંધીએ કરેલી ભૂલો અને મૂર્ખામીઓ કૉંગ્રેસ પક્ષ ભોગવી રહ્યો છે.

(લેખમાં વ્યક્ત કરવામાં આવેલા વિચારો લેખકના પોતાના છે અને બીબીસીના નથી. આ લેખ સૌપ્રથમ 14 નવેમ્બર, 2019ના રોજ પ્રકાશિત થયો હતો.)

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...મળી હતી.

જેમાં કૃષિવિભાગ અને રાહત કમિશનરની કચેરીના અધિકારીઓ હાજર રહ્યા હતા. આ બેઠકમાં નક્કી કરાયા અનુસાર ખેડૂતોને બે રીતે વળતર ચૂકવવામાં આવશે.

એક : જે ખેડૂતોએ પહેલાંથી પાકવીમો લીધો છે એમણે કૃષિવિભાગ દ્વારા જાહેર કરાયેલા ટૉલ-ફ્રી નંબર પર ફોન કરીને ફરિયાદ દાખલ કરવાની રહેશે.

જે બાદ વીમાકંપની અને ખેતીવાડીવિભાગના કર્મચારીઓ જે-તે ખેડૂતના ખેતર પર આવીને સર્વે કરશે. આ સર્વેના આધારે નક્કી કરાયેલું વળતર ચૂકવવામાં આવશે.

બે : જે ખેડૂતોએ વીમો નથી લીધો એમના માટે રાજ્યના કૃષિવિભાગને સર્વે કરવાનો આદેશ અપાયો... બાકીનો લેખ લખો:

ેડૂતોને ત્યાં જ સર્વે કર્યો છે."

"હજુ સુધી અમારા ખેતરનો સર્વે થયો નથી. સરકારે વળતરની જાહેરાત તો કરી છે, પરંતુ એનાં નાણાં પણ હજુ સુધી કોઈને મળ્યા નથી."

"જ્યારે વીમા કંપનીના વળતરની વાત કરીએ તો હજુ તો સર્વે જ થઈ રહ્યો છે, તો વળતરના ઠેકાણાં ક્યાંથી હોય? અમે વાવેલા મગફળીના પાકને અતિવૃષ્ટિના કારણે 80% જેટલું નુકસાન થયું છે."

પોરબંદર જિલ્લાના દહેગામના ખેડૂત પ્રતાપભાઈ જણાવે છે, "અમારા ખેતરમાં મગફળીનો પાક તદ્દન નિષ્ફળ ગયો છે. વીમા કંપનીના અધિકારીઓ ગામના અમુક જ ખેડૂતોને ત્યાં આવીને આખા ગામની આકારણી કરીને જતા રહે છે."

"સર્વે કરવામાં વીમા કંપનીના અધિકારીઓ ઉપરછલ્લી તપાસ કરતા હોય છે. મારા ખેતરમાં વાવેલા મગફળીના પાકને 80% જેટલી નુકસાની થઈ છે. આ વખત તો હજુ પણ વરસાદ ચાલુ જ છે. જો આવું જ ચાલુ રહ્યું તો ઢોરઢાખર માટે પણ કંઈ જ નહીં બચે."

"હજુ સુધી અમને સરકાર તરફથી કે વીમા કંપની તરફથી કોઈ જ નાણાકીય રાહત મળી નથી. સરકારે તો જેટલી નાણાકીય સહાયની જાહેરાત કરી છે તે બિલકુલ અપૂરતી છે, કારણ કે એનાથી વધારે તો ખેડૂતોનો વીઘાદીઠ ખર્ચ થઈ જાય છે."

સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાના મૂળી તાલુકાના દુધઈ ગામના ખેડૂત રામકુભાઈ જણાવે છે, "મેં મારા ખેતરમાં કપાસ અને મગફળીનું વાવેતર કર્યું હતું. મોડો વરસાદ અને પછી અતિવૃષ્ટિને કારણે 90% પાક બગડી ગયો છે."

"વીમા કંપનીના માણસો દ્વારા અમારા તાલુકાનાં બીજાં ગામોમાં સર્વેનું કામ થઈ રહ્યું છે, પરંતુ અત્યાર સુધી અમારા ગામ સુધી કોઈ આવ્યું નથી, પરંતુ તેઓ દરેકેદરેક ગામમાં જઈને સર્વે કરશે એવું મને નથી લાગતું."

"આટલી ઓછી સંખ્યા સાથે તેઓ આવું કરી પણ નહીં શકે. વીમા કંપની એક ગામમાંથી માત્ર ગણ્યાગાંઠ્યા ખેડૂતોના ખેતરોનો જ સર્વે કરે છે. જેથી ખરેખર થયેલા નુકસાનનો અંદાજ કાઢી શકાતો નથી."

"સર્વેનું કામ ચાલુ હોવાના કારણે વીમા કંપની પાસેથી તો પૈસા મળ્યા નથી જ. તેમજ સરકાર દ્વારા જાહેર કરાયેલ રાહતનાં નાણાં પણ હજુ સુધી અમને મળ્યાં નથી."

કંપનીઓનો સર્વે કઈ રીતે થાય છે?

ગુજરાતમાં પડેલા વરસાદ બાદ સરકાર અને વીમા કંપનીઓની નિષ્ક્રિયતાને વખોડતાં ગુજરાત ખેડૂત એકતા સમિતિના પ્રમુખ સાગર રબારી જણાવે છે, "પ્રધાનમંત્રી ફસલ વીમા યોજના જ્યારે શરૂ કરવામાં આવી ત્યારે મેં કહેલું કે આ યોજના ખેડૂતોના લાભ માટે નહીં, પરંતુ વર્ષ 2019ની ચૂંટણીનો ખર્ચ કાઢવા માટે ઉપયોગી બનશે. આજે મારું આ નિવેદન સાચું ઠર્યું છે."

"વીમા કંપનીઓ કેન્દ્ર સરકાર, રાજ્ય સરકાર અને...


...મળે તેના માટે કેટલાક લોકોએ બહુ ઝુંબેશ ચલાવી, મેં ત્યારે તેના પર હુમલો ન કર્યો હોત તો એનો 'ભારતરત્ન' પાક્કો હતો."

"જેણે ભારત માતાનું નગ્ન ચિત્ર બનાવ્યું હોય તેને 'ભારતરત્ન' મળે તેનાથી મોટું દેશનું દુર્ભાગ્ય શું હોઈ શકે? બાદમાં તેણે દેશ અને દેશનું નાગરિકત્વ છોડી દીધું."

"એ ભારતીય સંસ્કૃતિ છે, જેણે દુનિયાને સભ્ય સમાજમાં કપડાં પહેરીને રહેતાં શીખવ્યું. આ સંસ્કૃતિનું હુસૈને અપમાન કર્યું."

"મેં અમદાવાદ અને ગુજરાતમાં એની 'ગજગામિની' ફિલ્મ રિલીઝ થવા દીધી નહીં. શહેરમાં તેમનો એક કાર્યક્રમ થવાનો હતો તેને ... બાકીનો લેખ લખો:

અલગ, અનુભવ અલગ છે. તેની ઉપર પણ શેષનાગ છે અને આ બાંધ્યું છે આદિવાસી લોકોએ."

ગુફાની રચના અંગે દોશી જણાવે છે, "એણે કૅન્વાસ પર ચિત્રો બનાવેલાં, એણે ફિલ્મ બનાવેલી તેથી મારે એવું કશુંક કરવું પડે કે એને દીવાલ પણ ન મળે અને સીધી ચોરસ સપાટી પણ ન મળે. તેમાંથી પછી એને ચિત્ર કરવું પડે."

"ગુફા બન્યા પછી થોડાં વર્ષો સુધી તો એણે કશું દોર્યું જ નહીં. પછી થોડા મહિના પછી આવીને એણે એક ઘોડાનું મોઢું દોર્યું અને એક લાઇન કરી."

"ફરી થોડાં વર્ષો વીતી ગયા, મેં કહ્યું કે તારે કંઈક કરવું પડે. તો એ કહે, પણ મને સમજાતું નથી શું કરવું. પછી તેણે છત પર ચિત્ર બનાવ્યું. તેના માટે અમે એને એક મૉડલ મોકલ્યું, એમાં એણે જે પેઇન્ટિંગ કર્યું એ અમે અહીં બીજા કલાકારો પાસે કરાવ્યું જે એને પસંદ પડ્યું."

'તેમનામાં લોકપ્રિય થવાની આવડત હતી'

વૃંદાવન સોલંકીએ બનાવેલું હુસૈનનું સ્કેચ

17 સપ્ટેમ્બર, 1915ના રોજ મહારાષ્ટ્રના પંઢરપુરમાં જન્મેલા એમ. એફ. હુસૈન વિશે જાણીતા ચિત્રકાર વૃંદાવન સોલંકી કહે છે:

"ભારતમાં હજુ એ માહોલ નથી કે ચિત્રકારો લોકો વચ્ચે જાણીતા હોય."

"પરંતુ એમ. એફ. હુસેન એવા ચિત્રકાર હતા જેમને ચ્હાની કીટલીવાળાથી લઈને દેશ-વિદેશના કલાકારો પણ ઓળખતા. તેમનામાં લોકો સુધી પહોંચવાની આવડત હતી."

એમ. એફ. હુસૈનના એકમાત્ર ભારતીય કલાકાર હતા જેમને 1971માં બ્રાઝિલમાં યોજાયેલા સાઉ પોલો બાયનિયલ ખાતે વિશ્વપ્રસિદ્ધ ચિત્રકાર પાબ્લો પિકાસો સાથે આમંત્રિત કરવામાં આવ્યા હતા.

ચિત્રકારોની આવક વધારવામાં હુસૈનનો સિંહફાળો

હુસૈનના ઘોડાનાં જાણીતાં ચિત્રોમાંનું એક

હુસૈન બરોડાની એક મદરેસામાં કેલિગ્રાફીનો અભ્યાસ કરતાં ત્યારથી જ તેમને ચિત્રકળામાં રસ પડ્યો હતો.

હુસૈનના શરૂઆતના કામ વિશે વૃંદાવન સોલંકી કહે છે, "તેમણે બેન્દ્રે સાહેબને કહેલું ભારતીય ચિત્રકારોને યોગ્ય કિંમત નથી મળતી, આથી ચિત્રોની કિંમત વધારવી જોઈએ."

"ત્યારે બેન્દ્રે સાહેબ તો સહમત ન થયા, પણ હુસૈને પોતાનાં ચિત્રોની કિંમત વધારીને એક નવો ટ્રૅન્ડ સેટ કર્યો. જેનો તેમના સમકાલીન ચિત્રકારોને પણ લાભ થયો."

તેમને વિચિત્ર કામ સૂઝતાં

ચિત્રકાર અમિત અંબાલાલ અને અનિલ રેલિયા સાથે હુસૈન

ચિત્રોને કલાથી આગળ લઈ જઈને એક રોકાણ બનાવવામાં હુસૈનનો સિંહફાળો છે.

વૃંદાવન સોલંકી તેમના સર્જનાત્મક પાસા વિશે કહે છે, "જ્યારે કલાકારો એક સ્ટુડિયોમાં બેસીને ચિત્રો બનાવતાં ત્યારે હુસૈન આ કળાને બહાર લઈ ગયા."

"તેઓ ગામડે-ગામડે ફરતાં. તેમણે રાજસ્થાન પર...


...મવર્ગના વાલીઓના સંતાનો ભણતા હોય. આમાં જે ધનિક વર્ગનાં સંતાનોને અભ્યાસ કરાવતી શાળાઓએ પ્રમાણમાં તેમના વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓ સાથે લૉકડાઉન દરમિયાન સંપર્ક રાખી શક્યા છે."

"જ્યારે કે ઍફોર્ડેબલ શાળાઓમાં કેટલીક જગ્યાએ તેઓ શિક્ષકોને પગાર આપી શક્યા નથી, કાં તો પગારમાં કાપ મૂક્યો છે અને ક્યાંક તો શિક્ષકોને છૂટા કરી દીધા છે. તેથી એવી શાળાઓનો વિદ્યાર્થી કે વાલી સાથેનો સંપર્ક જળવાયો નથી."

"સરકારી શાળાઓ પર જેવું છે એવું પણ તંત્ર છે તેથી સરકારની બીકે પણ તેમણે કામ કરવા પડે છે. જ્યારે ખાનગી શાળાઓ પર કોઈ મૉનિટરિ... બાકીનો લેખ લખો:

તો...

અમદાવાદસ્થિત શિક્ષણવિદ્ રોહિત શુક્લ બીબીસીને જણાવે છે કે, "એ વાત ખરી કે ખાનગી કરતાં સરકારી શાળાના શિક્ષકો ઘરે બેઠા વિદ્યાર્થીઓને શક્ય તેટલું શિક્ષણ પહોંચાડવામાં મોખરે રહ્યા હોય, પણ સર્વે કહે છે તેમ એનો દર 74 ટકા જેટલો ઊંચો હોય એ વાત ગળે ઊતરે તેવી નથી."

લૉકડાઉન દરમિયાન અનેક બિનશૈક્ષણિક કામગીરી છતાં સરકારી શાળાના શિક્ષકો સારી રીતે કામ કરી શક્યા એ તારણ કેટલું વાજબી છે?

સુખદેવ પટેલ કહે છે કે "લૉકડાઉનના તબક્કામાં શિક્ષકો પાસે કામનું ભારણ ઓછું હતું તેથી તેઓ વાલી-વિદ્યાર્થી સાથે સારી રીતે સંકલન સાધી શક્યા છે. સરકારી અને ખાનગી બંને શિક્ષકો પાસે રાબેતા મુજબ કામનું ભારણ નથી."

રાજેશ રોજીવાડિયા કહે છે કે, "સરકારે જો લૉકડાઉનમાં બિનશૈક્ષણિક કામો અમને ન સોંપ્યાં હોત તો સરકારી શાળાના શિક્ષકો વિદ્યાર્થીઓ માટે વધુ બહેતર કામ કરી શકત."

તેઓ કહે છે, "કેટલાય શિક્ષકો સસ્તા અનાજના વિતરણમાં સતત રોકાયેલા રહ્યા હતા. કેટલાક જિલ્લાઓમાં શિક્ષકો ડોર ટુ ડોર કોરોના સર્વેમાં રોકાયેલા રહ્યા હતા. જો શિક્ષકોને આવા બિનશૈક્ષણિક કામો ન સોંપાયાં હોત તો વિદ્યાર્થીઓ જે ઑનલાઇન અભ્યાસ કરે છે તેનું ફૉલોઅપ વધારે સારી રીતે લઈ શકાત."

ધોરણ 2નાં 89.4 ટકા બાળકો વાંચી શકતાં નહોતાં

પ્રતીકાત્મક તસવીર

અસર 2005થી અહેવાલ પ્રકાશિત કરે છે. 2016 સુધી દર વર્ષે અહેલાલ પ્રકાશિત કરતા હતા. 2016થી દર બે વર્ષે અહેવાલ પ્રકાશિત કરે છે.

તેમના સર્વેક્ષણમાં ગ્રામીણ વિસ્તારો પર ખાસ ફોકસ કરવામાં આવે છે. કોરોનાને લીધે શાળાબંધી હોવાથી અને પાઠ્યપુસ્તક ડિજિટલ થઈ ગયા હોવાથી અસરનો 2020નો પહેલો આ સર્વે છે જે ફોન પર આધારિત છે.

લૉકડાઉન દરમિયાન શિક્ષકોએ ફરજના ભાગરૂપે સારું કામ કર્યું હોય પણ એનાથી શિક્ષણક્ષેત્રે રહેલી ખામીઓ સામે આંખ આડા કાન ન થઈ શકે.

સુખદેવ પટેલ કહે છે કે "લૉકડાઉન દરમિયાન શિક્ષણનું કામ વિદ્યાર્થીના ઘર સુધી પહોંચાડ્યું એનાથી સરકારે કે શિક્ષકોએ ખાસ પોરસાવા જેવું નથી. અગત્યની બાબત છે 'શિક્ષણની ગુણવત્તા' જેમાં સરકારી શાળાઓ ખૂબ પાછળ છે. ખરેખર તો કામ એ માટે થવું જોઈએ."

"ખાનગી શાળાનો આગ્રહ શહેરીજનોમાં એટલા માટે વધી રહ્યો છે કે લોકોને લાગે છે કે ત્યાં શિક્ષણ સારું મળે છે. અમે તો એવું પણ જોયું છે કે સરકારી શાળાના શિક્ષકો અને સંચાલકોના વિદ્યાર્થીઓ ખાનગી શાળામાં અભ્યાસ કરતાં હોય. આનાથી મોટી વિસંગતતા બીજી કઈ હોઈ શકે?"

"સરકારી શાળાના શિક્ષકોએ લૉકડાઉન દરમિયાન કામ કર્યું એ...


...મહિના વધારવાની મંજૂરી આપી દીધી.

ડૉક્ટર કફીલના પરિવારજનોએ એમની ધરપકડ અને એન.એસ.એ.ની કાર્યવાહી વિરુદ્ધ 'કેદી પ્રત્યક્ષીકરણ'ની અરજી સુપ્રીમ કોર્ટમાં કરી હતી, સર્વોચ્ચ અદાલતે એ કેસ અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટને મોકલી આપ્યો.

આદીલ ખાન જણાવે છે, "અમે 22 ફેબ્રુઆરીએ સુપ્રીમ કોર્ટમાં રિટ મૂકી હતી, પરંતુ ત્યાંથી એને 18 માર્ચે એમ કહીને હાઈકોર્ટને મોકલી અપાઈ કે સુપ્રીમ કોર્ટની વ્યસ્તતા વધુ છે અને આની સુનાવણી હાઈકોર્ટમાં પણ થઈ શકે છે."

"પરંતુ અહીં કોઈને કોઈ કારણે સરકારી વકીલ તારીખ પર તારીખો લઈ રહ્યા છે અને ડૉ કફીલન... બાકીનો લેખ લખો:

લની મુક્તિ માટે રાજ્યવ્યાપી અભિયાન ચલાવવાનો નિર્ણય કર્યો છે. જેમાં પંદર દિવસ સુધી ઘરે-ઘરે જઈને મુક્તિ માટે સહી અભિયાન, સોશિયલ મીડિયા અભિયાન, મઝારો ઉપર ચાદર પોશી, રક્તદાન અને કેટલાક અન્ય કાર્યક્રમો આયોજિત કરાશે.

ડૉક્ટર કફીલનું નામ એ સમયે ચર્ચામાં આવ્યું હતું જ્યારે વર્ષ 2017માં ગોરખપુરની બી.આર.ડી. મેડિકલ કૉલેજમાં ઓક્સિજનના અભાવે 60 બાળકોનાં મૃત્યુ થઈ ગયાં હતાં.

ઉત્તરપ્રદેશ સરકારે બેદરકારી રાખવા, ભ્રષ્ટાચારમાં સામેલ હોવા સહિત અનેક આરોપ લગાવી ડૉક્ટર કફીલને સસ્પેન્ડ કરી જેલમાં મોકલી આપ્યા હતા.

પાછળથી અનેક મામલાઓમાં તેમને સરકાર તરફથી ક્લીનચિટ મળી ગઈ હતી, પરંતુ એમનું સસ્પેન્સન રદ થયું હતું ન હતું.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...મહિલા મતદારોને અવગણવામાં પણ આવે.

પ્રણવ રોયએ બીબીસીને જણાવ્યું કે, "મહિલાઓ મતદાન કરવા તો ઈચ્છે છે, પણ તેમને મતદાન કરવા દેવામાં આવતું નથી. આ બહુ ચિંતાની વાત છે.

આનાથી ઘણાં મોટા પ્રશ્નો પણ ઊભા થાય છે. આપણે બધા જાણીએ છીએ કે આ પ્રશ્નો પાછળ કેટલાંક સામાજિક કારણો પણ રહેલા છે.

પણ, સાથે આપણે એ પણ જાણીએ છીએ કે લોકોને મતદાન કરવાથી રોકીને ચૂંટણીના પરિણામોને કન્ટ્રોલ પણ કરી શકાય છે. શું આ પણ એક કારણ છે? સત્ય શું છે તે જાણવા માટે આપણે આની હજી વધુ તપાસ કરવી પડશે."

સ્ત્રી-પુરુષની સંખ્યાનો ગુણોત્તર પ... બાકીનો લેખ લખો:

પોતાનું સરનામું નથી બદલતી અને નવા સરનામા સાથે રજિસ્ટર નથી કરાવતી?

30 થી 34 ની ઉંમરની ત્રણ ટકાથી પણ ઓછી મહિલાઓ સિંગલ છે.

શું આનું એક કારણ એ પણ છે કે પરિવારના લોકો વોટર લિસ્ટમાં લગાવવા માટે મહિલાઓની તસવીર અધિકારીઓને નથી આપતા? કે પછી કંઈક એવું તો નથી ને કે મતદાતાઓને દબાવવા માટે આવું કરવામાં આવે છે?

ડોક્ટર રોય કહે છે, "કેટલાક સામાજિક અવરોધો છે, પણ એમ કહી ન શકાય કે તેના લીધે આટલી મોટી સંખ્યામાં મતદાતાઓ વોટર લિસ્ટમાંથી ગાયબ થઈ જાય."

ચૂંટણીના આયોજનમાં મદદ કરતા લોકોનું કહેવું છે કે આમાં ગભરાવા જેવી કોઈ વાત નથી. પૂર્વ ચૂંટણી કમિશનર એસ. વાય. કુરેશીએ બીબીસીને કહ્યું કે વિતેલા થોડા સમયમાં ઘણી મહિલાઓએ મતદાતા તરીકે રજિસ્ટ્રેશન કરાવ્યું છે.

જોકે તેમણે એમ પણ કહ્યું કે હજી પણ મહિલાઓ સામે ઘણા સામાજિક અવરોધો છે?

તેમણે કહ્યું, "મેં એવા ઘણાં મા-બાપ વિશે સાંભળ્યું છે જે પોતાની દીકરીનું રજિસ્ટ્રેશન માત્ર એટલા માટે નથી કરાવતા કે આનાથી તેમની દીકરીની ઉંમરનો ખ્યાલ આવી જશે. તેમને લાગે છે કે આનાથી દીકરીના લગ્નમાં મુશ્કેલી થઈ શકે છે."

2019 ની લોકસભા ચૂંટણીઓમાં હવે એક મહિનાથી પણ ઓછો સમય બચ્યો છે. એવામાં આ સમસ્યાના નિરાકરણ માટે સમય જ રહ્યો નથી.

ડોક્ટર રોયનું માનવું છે કે આનો એક રસ્તો છે કે એવી મહિલાઓને પણ વોટ આપવા દેવામાં આવે જેમનું નામ રજિસ્ટર્ડ નથી.

તેઓ કહે છે, "કોઈ પણ મહિલા જો પોલિંગ સ્ટેશને આવીને વોટ આપવા માંગે, અને જો તે પોતાના 18 વર્ષથી મોટા હોવાનો પુરાવો આપે તો તેને મતદાન કરવા દેવું જોઈએ."

આપને આ પણ વાંચવું ગમશે

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...માં 4 ભારતીય મૂળનાં સાસંદો છે.

આ વખતે 2020ની ચૂંટણીમાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને બાઇડન બંનેએ ભારતીય મૂળના સમુદાયને આકર્ષવા માટે ભરપૂર પ્રયાસો કર્યાં હતાં. તેમાં કેટલાક વિસ્તારોમાં ટીવી પર વિશેષ જાહેરાતો પણ ચાલી હતી.

ગત કેટલીક ચૂંટણીમાં ભારતીય સમુદાય બંને માટે ભંડોળ ભેગું કરવાની કૅમ્પેનમાં પણ સામેલ થયો હતો.

ન્યૂ યૉર્કમાં ડેમૉક્રેટિક પાર્ટીના ચૂંટણીના અભિયાન માટે ભંડોળ એકઠું કરવાના કાર્યક્રમ આયોજિત કરવામાં સંત સિંહ ચટવાલ ઘણા સક્રિય રહ્યાં જેઓ ભારતીય મૂળના છે અને તેમની સાથે ઘણા વ્યવસાયીઓ સક્રિય રહ્યાં.... બાકીનો લેખ લખો:

ે સામેલ છે.

ઇજનેરી ક્ષેત્રમાં નિષ્ણાત હોવાથી તેમણે તકનીકી મામલાઓમાં પણ ઘણો ભાગ લીધો અને તેથી તેમના સાથી તેમને ટૅક ઍસેમ્બલીમૅન પણ કહે છે.

ચિવુકુલા 2014 સુધી ન્યૂજર્સીની ઍસેમ્બલીના સભ્ય રહ્યાં. તેમાં 6 વર્ષ સુધી તેઓ ઍસેમ્બલીના ડેપ્યુટી સ્પીકર પણ રહ્યા.

વર્ષ 2012 અને 2014માં ચિવુકુલાએ ન્યૂજર્સીના સંસદીય ક્ષેત્રથી અમેરિકી સંસદની ચૂંટણી પણ લડી પરંતુ ડેમૉક્રેટિક પ્રાઇમરીમાં હારી ગયા હતા.

હવે ચવિકુલા ન્યૂજર્સીના યુટિલિટી બોર્ડના કમિશનર છે.

કમલા હેરિસના ઉપ-રાષ્ટ્રપતિ બનવા પર તેઓ કહે છે,"અમે બધા ઘણા ખુશ છીએ કે આપણા ભારતીય મૂળનાં મહિલા દેશનાં ઉપ-રાષ્ટ્રપતિ બન્યાં છે. હેરિસ ઘણા મહત્ત્વાકાંક્ષી છે અને તેમનાં માટે ઘણી સંભાવનાઓ રહેલી છે. હવે જોવું એ રહ્યું કે ક્યારે અને કેવી રીતે તેઓ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિપદ સુધી પહોંચે છે."

ભારત- અમેરિકા પરમાણુ કરારમાં ભૂમિકા

આ જ રીતે ઇન્ડિયાનામાં રહેતા એક ભારતીય અમેરિકી ચિકિત્સકે અમેરિકામાં ઘણા દાયકા ગુજાર્યાં છે અને ભારતીય સમુદાયને અમેરિકામાં વિકસતો જોયો છે.

ગુજરાતના વડોદરામાં જન્મેલા ભારતીય મૂળના અમેરિકી ડૉક્ટર ભારત બરાઈ પાછલા 45 વર્ષોથી અમેરિકામં રહે છે. તેઓ 1970ના દાયકામાં ભારતમાં જ મેડિકલનો અભ્યાસ પૂરો કરીને અમેરિકા આવ્યા હતા.

ભારત બરાઈએ અમેરિકામાં મેડિકલ ઇન્ટર્નશિપથી પોતાની કારકીર્દિની શરૂઆત કરી અને દાયકાઓ બાદ તેઓ ઇન્ડિયાના પ્રાંતના બોર્ડ ઑફ ફિઝિશ્યનના અધ્યક્ષ પણ નિયુક્ત થયા. હાલ તેઓ આ બોર્ડના સૌથી લાંબા સમયથી અધ્યક્ષપદે કાર્યરત છે.

પાછલા 45 વર્ષો પર નજર નાખતા ડૉ. બરાઈ કહે છે,"પાછલા કેટલાક દાયકામાં ભારતીય સમુદાય શસક્ત થયો છે અને અમેરિકામાં પોતાની મહેનત અને ધગશથી આ સમુદાયે પોતાની અસર પણ જમાવી છે."

બરાઈ કહે છે કે અમેરિકામાં 1970 અને 80ના દાયકાના શરૂઆતી સમયમાં ભારતીય મૂળના ડૉક્ટરોએ પણ કેટલાક ભેદભાવનો સામનો કરવો પડતો હતો. તેઓ ઘણા રાજનેતાઓને મળતા હતા અને ભારતીય મૂળના લોકો અને ડૉક્ટરોના અધિકારો માટે મદદ મામલે વાતચીત કરતા હતા.

ધીમેધીમે સમુદાયની અસર એટલી વધી ગઈ કે ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના સંબંધો મજબૂત થવા લાગ્યા અને તેમાં ભારતીય મૂળના લોકોની ભૂમિકા મહત્ત્વ થઈ ગઈ.

ભારત બરાઈ કહે છે કે આવો જ એક પ્રસંગ હતો જેમાં ભારત-અમેરિકા વચ્ચે પરમાણુ મદ્દે વાતચીત ચાલી રહી હતી ત્યારે તેમણે ભારત સાથે પરમાણ સંધિ માટે અમેરિકી સંસદમાં બિલ રજૂ કરવામાં સ્પોન્સર બનવા માટે એ સમયના ડમૉક્રેટિક સેનેટર જો...


...માં 72.02 ટકા વોટિંગ થયું અને ફરી ભાજપ સરકાર આવી.

2014માં નરેન્દ્ર મોદી 'આવજો...' કહીને દિલ્હી ગયા અને ગુજરાતમાં ગોબાચારી શરૂ થઈ ગઈ.

આંદોલનથી લૂંટાયો આનંદીબેનની સત્તાનો 'આનંદ'

2015માં પાટીદાર આંદોલન બાદ આનંદીબેન પટેલે મુખ્યમંત્રી પદેથી રાજીનામું આપવું પડ્યું હતું

2015ની શરૂઆતથી આંદોલનો શરૂ થયા. એકબાજુ પટેલ આંદોલનનો ઉકેલ આવતો ન હતો ત્યાં સુધીમાં ઉનાના દલિત કાંડે આગ પકડી લીધી અને આ આગ શમે ન શમે ત્યાં ઓબીસી નેતાઓ પોતાના સમુદાયની માગણીઓ સાથે ઊભરવા લાગ્યા.

આ આંદોલનોની ઝાળ આનંદીબેનની ખુરશી નીચે... બાકીનો લેખ લખો:

ારોમાં ગૂંચવાયેલું જ્ઞાતિવાદનું કોકડું છે.

ડૉ. આઈ. એમ. ખાન કહે છે કે, આ વખતે પહેલા તબક્કાની 89 બેઠકોમાં ભાજપે 31 પટેલોને ટિકિટ આપી છે. તો કોંગ્રેસે 27 પટેલોને ટિકિટ આપી છે.

ડૉ. આઇ. એમ. ખાનની વાત અહીં એટલે મહત્ત્વની થઇ જાય છે કે ભાવનગરથી સુરેન્દ્રનગર સુધી ઓબીસીમાં આવતા કોળી પટેલોનું મહત્ત્વ વધારે છે.

ત્યારે કોંગ્રસે પોતાના ઓબીસી ક્વોટામાંથી નવ કોળી પટેલ અને ભાજપે 12 કોળી પટેલને ટિકિટ આપી છે.

ઓબીસી વોટ બેન્કનું કોકટેલ

પટેલની સાથે સાથે ઓબીસી વોટ બેન્કનું કોકટેલ આ ચૂંટણીમાં જીતનું નવું સમીકરણ બની રહ્યું છે

આ બતાવે છે કે પટેલની સાથે સાથે ઓબીસી વોટ બેન્કનું કોકટેલ આ ચૂંટણીમાં જીતનું નવું સમીકરણ બની રહ્યું છે.

ડૉ. આઇ. એમ. ખાનના મતે, એસસી અને એસટીની 40 સીટ અત્યંત મહત્વની છે.

કોંગ્રેસની એ પરંપરાગત વોટ બેન્કમાં ભાજપે છેલ્લા કેટલાક સમયથી ગાબડું તો પાડ્યું જ છે, પરંતુ બંને જણાએ પ્રથમ તબક્કામાં આવતી એસટીની 14 સીટ પર અને એસસીની આઠ સીટ પર ઉમેદવારો મૂક્યા છે.

પણ એન્ટિ-ઇન્કમ્બન્સી અને દલિત આંદોલનના કારણે એસસીના ચાર ઉમેદવારો બદલવા પડ્યા છે. આવું જ એસટીની સીટમાં કર્યું છે. અહીં પણ ઉમેદાવારો બદલ્યા છે.

પોતાની ઉજળિયાત પાર્ટીની છાપ જાળવવા ત્રણ બ્રાહ્મણ, બે જૈન અને સોળ ક્ષત્રિયને ટિકિટ આપી છે. તો વળી કોંગ્રેસે પણ ઇમેજ બદલવા બે બ્રાહ્મણ અને એક જૈન અને છ ક્ષત્રિયને ટિકિટ આપી છે.

પરંતુ સોફ્ટ હિન્દુત્વ તરફ વળેલા કોંગ્રેસે પહેલા ચરણ માટે ચાર મુસ્લિમને ટિકિટ આપી છે. આમ, જ્ઞાતિવાદના નવા સમીકરણો રચાયા છે.

ચૂંટણી જીતવા માટે રાહુલ ગાંધીએ પણ ધર્મનો સહારો લીધો છે

તો જાણીતા સેફોલિજિસ્ટ ડૉ. મહેશ ચૌહાણ કહે છે કે, ભાજપ અને કોંગ્રેસે ભલે પોતાની ચૂંટણીની ચોપાટમાં જ્ઞાતિવાર કૂકરીઓ ગોઠવી હોય પણ ગુજરાતમાં કોંગ્રેસ નવા ગણિત સાથે ચાલી રહ્યું છે.

કોંગ્રેસને દેખાય છે કે, ગુજરાતમાં પટેલો હવે માત્ર ખેતી પર આધારિત નથી રહ્યા.

ધીમેધીમે સ્મોલ સ્કેલ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ અને મિડિયમ સ્કેલ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ તથા અન્ય નાના-મોટા વેપારમાં આવ્યા છે, અને પરંપરાગત ખેતી તો છે જ છે.

એમાં એમને નોટબંધી અને જીએસટીથી ઊભી થયેલી સમસ્યા નડી છે. એમની આળી થયેલી લાગણીનો લાભ લેવા કોંગ્રેસ પહેલી વખત સોફ્ટ હિંદુત્વ સાથે પટેલ કેન્દ્રિત થઈ છે.

પરંતુ પટેલ કેન્દ્રિત થયેલી કોંગ્રેસની પરંપરાગત એસસી અને એસટી વોટ બેન્ક પહેલેથી જ ગરીબ છે. એને એની કોઈ અસર પડી નથી.

પણ પટેલ અનામતની વાત...


...માં અમદાવાદને હાંસલ થયેલી સરસાઈ નિરર્થક સાબિત થઈ શકે છે.

મરેલા લોકોના નામે બૅન્કખાતાં ખોલાવીને આચરાયેલું ગુજરાતનું કૌભાંડ શું છે?

પરિસ્થિતિ વણસવાની ચિંતા કે વ્યક્ત કરાઈ?

અમદાવાદમાં કોરોનાની પરિસ્થિતિ

અમદાવાદ હૉસ્પિટલ ઍન્ડ નર્સિંગ હોમ ઍસોસિયેશનના પ્રમુખ ડૉ. ભરત ગઢવી અમદાવાદમાં કોરોનાની પરિસ્થિતિ આગામી દિવસોમાં વણસવાની શક્યતા વ્યક્ત કરે છે.

તેઓ આ વલણ માટેનાં પ્રમુખ કારણો અંગે વાત કરતાં જણાવે છે, “અમદાવાદમાં કોરોનાના કેસોમાં થયેલા ઘટાડાને કારણે લોકો અગાઉની સરખામણીએ ઘણા બેદરકાર થઈ ગયા હોવાનું જ... બાકીનો લેખ લખો:

પ્રકારે રાજકીય મેળાવડા ગોઠવવામાં આવ્યા તેના કારણે પણ લોકો થોડા બેદરકાર બન્યા છે."

"રાજકીય પક્ષોના મેળાવડાના કારણે લોકોનાં મનમાં એવા પ્રશ્નો ઊભા થતા હતા કે જ્યારે રાજકારણીઓ મેળાવડા યોજી શકે તો અમે શો ગુનો કર્યો?”

ગુજરાત યુનિવર્સિટીના સમાજશાસ્ત્ર વિભાગના વડા પ્રોફેસર ઝવેરભાઈ પટેલ પણ રાજકીય મેળાવડાઓની શહેરીજનોનાં બેદરકારીભર્યા માનસના ઘડતરમાં અસર હોવાની વાત સ્વીકારે છે.

તેઓ કહે છે, “જ્યારે રાજકીય પક્ષો દ્વારા સામૂહિક મેળાવડાઓનું આયોજન કરવામાં આવે છે ત્યારે આવા આયોજનની લોકોનાં માનસ પર અસર તો થાય જ છે."

"લોકોનાં મનમાં એ પ્રશ્ન ઊઠવો પણ સ્વાભાવિક બની જાય છે કે જ્યારે રાજકીય પક્ષોના લોકો કોરોનાની પરિસ્થિતિ અંગે ઘડાયેલ નિયમોનું પાલન નથી કરતા તો સામાન્ય પ્રજાએ આ નિયમો શા કારણે પાળવા?”

“આ પ્રકારની પરિસ્થિતિ ન સર્જાય તે માટે સરકારી નિયમોના પાલન માટે રચાયેલ તંત્રોએ પોતાની ફરજ બજાવવી જોઈએ તેમાં કોઈ બેમત નથી.”

કૉમ્યુનિટી લીડરોએ અમદાવાદને બચાવવા આગળ આવવું પડશે

ડૉ. ગઢવી કોરોના સામેની લડાઈમાં અમદાવાદીઓની વર્તણૂકમાં આમૂલ પરિવર્તનોને સમયની જરૂરિયાત ગણાવે છે.

તેઓ આ વિશે વાત કરતાં કહે છે, “અમદાવાદમાં પરિસ્થિતિ સામાન્ય બની હોવાનું જે વાતાવરણ સર્જાયું છે તેમાં તાત્કાલિક અસરથી પરિવર્તન લાવવાની જરૂર છે. જે માટે માત્ર સરકારે કે તબીબી ક્ષેત્ર સાથે સંકળાયેલા લોકોએ જ નહીં, પરંતુ કૉમ્યુનિટી લીડરોએ લોકોને સમજાવવા માટે આગળ આવવું પડશે.”

“લોકો કોરોનાની રોકથામ માટે માસ્ક પહેરે અને સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગનું પાલન કરે એ માટે લોકોનાં માનસ પર અસર ધરાવતા ઑપિનિયન મૅકરોએ આગળ આવવું પડશે. કોઈ ક્ષેત્રની કુલ વસતીના 90 ટકા વસતી માસ્ક પહેરે તો તે અર્થતંત્રને અસર કર્યા વગરના લૉકડાઉન સમાન કારગત પલગું નીવડી શકે છે.”

ડૉ. ગઢવી જણાવે છે, “કોરોનાને નિયંત્રણમાં રાખવા માટે સરકાર અને તંત્ર અમદાવાદમાં જે કરી રહ્યું છે, ત્યાં તેમની મર્યાદા આવી જાય છે. હવે લોકોએ જ જાતે કોરોનાને કાબૂમાં રાખવા માટે કાર્ય કરવાનું રહેશે.”

શહેરની હૉસ્પિટલોની મર્યાદા

ડૉ. શાહના મતે પાછલા દસ દિવસથી શહેરની ખાનગી હૉસ્પિટલોમાં કોરોનાના દર્દીઓને દાખલ કરવા માટે મુસીબતનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે.

તેઓ આ વિશે વાત કરતાં જણાવે છે કે, “પાછલા દસ દિવસથી શહેરની હૉસ્પિટલોમાં કોરોનાના 25થી 30 ટકા નવા દર્દીઓ સામે આવી રહ્યા છે. તેમજ હૉસ્પિટલોમાં વૅન્ટિલેટરવાળી ICU બેડની જરૂરિયાતવાળા દર્દીઓની સંખ્યામાં...


...માં આવશે.

મહારાષ્ટ્રમાં બુધવારે 4787 કોરોના વાઇરસના કેસ નોંધાયા હતા. જે છેલ્લા બે મહિનામાં સૌથી વધારે હતા.

ગુજરાતમાં લોકસભાની બન્ને બેઠકો ભાજપને ફાળે જશે?

ફોર્મ ભરતી વખતે રામભાઈ મોકરિયા

ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના અહેવાલ અનુસાર ગુજરાતથી રાજ્યસભાની પેટા ચૂંટણીમાં ભાજપના બંને ઉમેદવાર ચૂંટણી પહેલાં જ વિજેતા જાહેર થઈ શકે છે.

ગુરુવારે નૉમિનેશન ફાઇલ કરવાનો છેલ્લો દિવસ હતો પરંતુ કૉંગ્રેસ પાર્ટીના કોઈ ઉમેદવારે નોમિનેશન ફૉર્મ ભર્યું નહોતું.

ગુજરાતના મુખ્ય ચૂંટણીઅધિકારીએ કહ્યું હતું કે રાજ્યસભાની બે બેઠક... બાકીનો લેખ લખો:

િ બરાક ઓબામાના સમયના આ કરારને ફરીથી બહાલ કરવાના પ્રયત્નો ત્યારે થઈ રહ્યા છે જ્યારે ઈરાને પોતાના તરફથી કરારની શરતોને પૂર્ણ કરવાની જાહેરાત કરી છે.

ઈરાનની આ ડેડલાઈન 23 ફેબ્રુઆરીએ પૂર્ણ થાય છે. આ કરારને ટ્રમ્પ વહીવટી તંત્રે પૂર્ણ કરી દીધો હતો અને ઈરાન પર ફરી આર્થિક પ્રતિબંધ લાદ્યા હતા. જેના કારણે ભારત જેવા દેશ ક્રૂડનો વેપાર કરી શકતા નથી.

આ પહેલાં ઈરાને 2015માં કરેલા પરમાણુ કરારની એક શરતને બાજુ પર મૂકીને યૂરેનિયમના સંવર્ધનના ગ્રેડને વધારી દીધો હતો.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...માં આવી રહી છે.

આરોગ્ય કર્મચારીઓએ દરેક ઍપાર્ટમૅન્ટ અને ઘરને બ્લિચથી જંતુમુક્ત કરવાનું શરૂ કરી દીધું હતું. વેપારીના પરિવારના સાતેય સભ્ય અને તેમના એક પરિચિતના નમૂના પણ ટેસ્ટ માટે મોકલી દેવાયા છે.

60થી મોટી ઉંમરના 130 જેટલા રહેવાસીઓ અને 35 જેટલા બીજા જેમને શ્વાસોચ્છવાસની અન્ય બીમારી છે, તેમના પર સતત નજર રાખવામાં આવી રહી છે, જેથી Covid-19ના લક્ષણો જોવા મળે તો તરત પગલાં લઈ શકાય.

આરોગ્યજગત પર ઓછાયો

50 પથારી ધરાવતી સાયન હૉસ્પિટલને અત્યારે હસ્તગત કરી લેવામાં આવી છે અને બાજુમાં આવેલા સ્પૉર્ટ્સ ક... બાકીનો લેખ લખો:

કલાક પછી તેમાંથી સાતના જ રિઝલ્ટ મળી શક્યાં હતાં. જે સરકારી હૉસ્પિટલમાં ટેસ્ટિંગનું કામ થઈ રહ્યું છે, ત્યાં નમૂનાઓનો ભરાવો થઈ ગયો છે.

પરીક્ષણનો પડકાર

બે નવા કેસ સામે આવ્યા તે પછી વધુ 23 લોકોના નમૂના લઈને ટેસ્ટિંગ માટે મોકલાયા હતા. શનિવારે તે લેબ મોકલાયા છે, પણ તેના રિઝલ્ટ ક્યારે આવશે તે નક્કી નથી.

"ટેસ્ટના રિઝલ્ટ આવવામાં મોડું થઈ રહ્યું છે તેના કારણે સમય બગડી રહ્યો છે. તેના કારણે પૉઝિટિવ થયા હોય તેવા દર્દીઓને આઇસોલેશનમાં મોકલવામાં પણ મોડું થઈ રહ્યું છે," એમ વીરેન્દ્ર મોહિતે મને જણાવ્યું હતું. તેઓ સ્લમવિસ્તારમાં કામ કરતી આરોગ્ય ટીમનું નેતૃત્ત્વ કરી રહ્યા છે.

બહુ અનોખા પ્રકારની, વિશાળ અને આમ પોતાની જ આગવી દુનિયા ધરાવતી ધારાવીની ઝુગ્ગીમાં કોરોનાના ચેપને રોકવો એ મોટો પડકાર બનીને રહેવાનો છે.

તેમાં માછીમારો, કુંભારો, ફર્નિચર બનાવતા લુહારો, વસ્રો સીવતા દરજીઓ, ભંગારવાળા, કારકુનો અને રેપર સંગીતકારો સહિતના ભાતભાતના લોકો રહે છે એમ એન્ની ઝેઇદીએ એકવાર લખ્યું હતું. તેમાં એવી કથાઓ મળી આવે છે, "જે હતાશા અને અથાક મહેતનની, મક્કમતાની, નવીન કશું કરવાની અને આકરી મહેનત કરવાની હોય છે."

હવે ધારાવી સામે આ મોટો પડકાર આવ્યો છે કે વૈશ્વિક મહામારીને પણ તેણે રોકવાની છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...માં આવે છે.

બાળકોને જવાબદાર બનવાનું અને હિસાબમાં પાવરધા બનવાનું શીખવાડવામાં આવે છે.

હીરા ખત્રી પોતાના પરિવારના નિયમો વિશે જણાવે છે, "આખા મહિનાના રૅશનના પૈસા માત્ર સ્નેક્સ પર ખર્ચ કરવા માટે નહોતા."

"એના માટે અમારે પોતાના ખિસ્સામાંથી પૈસા આપવા પડતા હતા. ભૂલ કરવા બદલ અમે દંડ પણ ભર્યો છે."

"ટૉઇલેટ ફ્લશ કરવું કે લાઇટ બંધ કરવાનું ભૂલી જવાના કારણે 15 પાકિસ્તાની રૂપિયા આપવા પડ્યા હતા. દંડની આ રકમમાંથી ઇન્ટરનેટ કનેક્ષન માટેના બિલની ચુકવણી કરવામાં આવતી."

ઝીરો વેસ્ટ આંદોલન

મેમણ લોકોની જીવનશૈલી આજકાલ ... બાકીનો લેખ લખો:

જૂસાઈ સાથે બંધબેસતાં નથી. લગ્ન સમયે તેઓ પોતાના મહેમાનોનું ધ્યાન રાખે છે એ કારણે તેમાં તેઓ કોઈ કંજૂસાઈ કરતા નથી.

મેમણ લગ્ન સમારોહમાં મહેમાનોની સંખ્યા હજારોમાં હોઈ શકે છે.

આ વિરોધાભાસ વિશે પૂછવામાં આવ્યું ત્યારે આ અંગે મેમણ પ્રૉફેશનલ ફોરમના અધ્યક્ષ મોશિન અદી જણાવે છે કે, "લગ્નપ્રસંગ સંબંધ બનાવવાની અને બ્રાન્ડિંગ કરવાની તક હોય છે."

તો શું લગ્નમાં મહેમાનોને આ બધું જોઈને આમંત્રણ આપવામાં આવે છે? કદાચ હા. પરંતુ આ લગ્નોમાં ઉદારતા પણ જોવા મળે છે.

મેમણ જે પ્રામાણિકતા સાથે મુક્તમને બચત અને પૈસા વિશે વાતો કરે છે એ વાત તેમને અન્યોથી તદ્દન અલગ તારવે છે.

પારેખ જણાવે છે, "અમારાં ઘરોમાં જ્યારે પુરુષો જમવા બેસે છે ત્યારે તેઓ પૈસા વિશે વાતો કરે છે."

"પુરુષો કારોબારમાં રોકાણ કરીને બચત કરે છે. મહિલાઓ સોનું કે બચત પ્રમાણપત્ર ખરીદીને પૈસા બચાવે છે. અમે બધા બચત કરીએ છીએ, કારણ કે અમે બધા જાણીએ છીએ કે ભવિષ્યમાં શું થશે."

પારેખનાં બાળકો 32 અને 27 વર્ષનાં છે. તેમ છતાં તેઓ દર મહિનાની પહેલી તારીખે તેમના દરવાજા આગળ ખડાં થઈ જાય  છે, જેથી તેઓ તેમની આવકનો મોટો ભાગ લઈને (તેમના માટે) રોકાણ કરી શકે.

બચત બની ગઈ છે ટેવ

બિલકીસ સુલેમાન દીવાનના ઘરે એ દિવસનો શબ્દ હતો, "બરબાદી"

મારાં ભાભી હજ પરથી પાછાં ફર્યાં હતાં અને ત્યાંથી પ્રાર્થના માટેની ચટાઈ, ખજૂર અને તસબીહ લઈ આવ્યાં હતાં. દીવાને તેમને જોતા જ કહ્યું કે બે ચટાઈની જરૂર નહોતી.

વાળની મેંદીની ચર્ચા થઈ તો મારાં ભાભીએ કહ્યું કે ઘેરા રંગ માટે તેઓ ત્રણ ચમચી ચાની ભૂકી તેમાં ઉમેરે છે.

દીવાન કહે કે, "ઉપયોગ કર્યા વગરની ચાની ભૂકી? આ તો બરબાદી છે."

પરંતુ જ્યારે વિદાય લેવાની વાત આવી, ત્યારે મેજબાને મહેમાનને ખાલી હાથ પાછા ફરવા ન દીધા.

તેમણે મને સ્ટાયરોફોમ કપમાં ભરીને આમલીની જડ આપી, જે મારી ઉધરસ ઠીક કરવા માટે હતી. આ જડ પણ મોટા પ્રમાણમાં ખરીદવામાં આવી હતી, જેથી સસ્તી પડે.

મોટી હવેલીને ભાડે આપી તેમણે પોતાના માટે ઘરનો નાનકડો ભાગ રાખ્યો છે. ત્યાં ટેબલને ખસેડીને અમે દરવાજા તરફ આગળ વધ્યાં.

તેમના છેલ્લા શબ્દો એકદમ સ્પષ્ટ હતા, "રૂમમાંથી બહાર જતાં પહેલાં લાઇટ બંધ કરી દેજો."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...માં આવ્યું હતું : "ભારતના 20 કરોડ મુસ્લિમોનું અનુમાન એકદમ સાચું છે કે આ કાયદાને સ્થળાંતર કરનારા લોકોને મદદ કરવા સાથે કંઈ લાગતુંવળગતું નથી. ભારતની કુલ 1.3 અબજની વસતિમાં આશરે 80 ટકા હિંદુઓ છે અને આ કાયદો, મુસ્લિમોને હાંસિયામાં ધકેલીને ભારતને હિંદુરાષ્ટ્ર બનાવવાની વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને ગૃહમંત્રી અમિત શાહની યોજના પાર પાડવાના હેતુસરનો છે."

બ્રિટનના ફાઇનાન્સિયલ ટાઇમ્સ અખબારે "ભારતનો નાગરિકત્વ ખરડો બિનસાંપ્રદાયિકતાને જોખમમાં મૂકે છે" એવા શીર્ષક હેઠળ તંત્રીલેખ પ્રકાશિત કર્યો હતો.

તેના સમાપનમાં... બાકીનો લેખ લખો:

િચારમંડળ ચેથમ હાઉસના દક્ષિણ એશિયાના નિષ્ણાત ગરેથ પ્રાઈસે કહ્યું હતું, "આંતરરાષ્ટ્રીય ચિંતા કરતાં સરકારનું ધ્યાન સ્થાનિક મુદ્દાઓ પર વધારે છે."

પ્રતિષ્ઠામાંના ઘસારા પ્રત્યેની આ ઉદાસીનતાને કારણે ભારતીય રાજદ્વારી અધિકારીઓનો મોટા ભાગનો સમય દેશની બિનલોકપ્રિય નીતિઓનો બચાવ કરવામાં ખર્ચાય છે.

ભારતની આર્થિક વૃદ્ધિ ધીમી પડી છે અને એ તત્કાળ ગતિ પકડે તેવા સંકેત દેખાતા નથી ત્યારે સરકાર માટે તેની વિવાદાસ્પદ અને ટીકાકર્તાઓએ જેને બાહુલ્યવાદી ગણાવી છે એ નીતિને, વધારે રાજદ્વારી પ્રતિષ્ઠા ગુમાવ્યા વિના ત્યાગવાનું મુશ્કેલ પુરવાર થઈ શકે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...માં આવ્યું. ચાલુ વર્ષે તેના ઉપર દરિયાઈ પરીક્ષણ હાથ ધરાશે તથા આગામી એક-બે વર્ષમાં નૌકાદળમાં સામેલ થવા માટે તૈયાર હશે.

INS વિક્રાન્તમાંથી નીકળેલાં લોખંડમાં ટુ-વ્હીલર નિર્માતા કંપની બજાજે 150 સીસીનું 'વી 15' બાઇક લૉન્ચ કર્યું હતું.

મુકેશ પટેલના કહેવા પ્રમાણે, જહાજનું લોખંડ ખરીદવા માટે ટુ-વ્હીલર તથા કારનિર્માતા કંપનીઓએ તેમનો સંપર્ક સાધ્યો હતો.

જહાજમાંથી નીકળતાં લોખંડનો ઉપયોગ આજુબાજુની રિ-રૉલિંગ કંપનીઓ કરે છે. આ સિવાય કટલરી, ફર્નિચર તથા બીજી નાની-મોટી ચીજવસ્તુઓ અલંગની આસપાસની દુકાનોને વેંચી દેવામા... બાકીનો લેખ લખો:

, ત્યારે (રિટાયર્ડ) ઍડમિરલ રામદાસ નૌકાદળમાં ઉપાધ્યક્ષ હતા અને વાટાઘાટ કરનારી ટુકડીના સભ્ય પણ હતા.

સરકારની સફાઈ

છઠ્ઠી માર્ચ 2017ના દિવસે સૂર્યાસ્ત સમયે ભારતીય નૅવી, ભારતીય સેનાના અધિકારીઓ તથા બ્રિટિશ નૅવીના નિવૃત્ત અધિકારીઓની હાજરીમાં ભારતીય નૌકાદળનો એક યુગ અસ્ત થયો

મહારાષ્ટ્ર તથા આંધ્ર પ્રદેશની સરકારોએ INS વિક્રાન્તને મ્યુઝિયમ કે દરિયાઈ પર્યટનસ્થળ તરીકે વિકસાવવા ઉપર વિચાર કર્યો હતો.

જોકે, જુલાઈ-2019માં રાજ્યકક્ષાના સંરક્ષણ પ્રધાન શ્રીપદ યશો નાઇકે રાજ્યસભામાં એક સવાલના જવાબમાં કહ્યું હતું કે ભારતીય નૌકાદળ સાથે પરામર્શ કર્યા બાદ INS વિરાટને ભંગાર તરીકે વેચવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો.

કોઈ પણ રાજ્ય સરકાર INS વિરાટની સ્વપોષિત જાળવણી માટે કોઈ નક્કર રૂપરેખા કે પ્રસ્તાવ રજૂ ન કરી શકતાં આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો.

સપ્ટેમ્બર-2020માં જ્યારે આ વિમાનવાહક જહાજ ભંગાવા માટે અલંગના દરિયાકિનારે પહોંચ્યું, ત્યારે કેન્દ્ર સરકારના શિપિંગ મિનિસ્ટર મનસુખભાઈ માંડવિયા તેને અંતિમ અલવિદા કહેવા માટે અલંગ પહોંચ્યા હતા. જ્યાં તેમણે કહ્યું:

"આ જહાજનો રિપેરિંગ તથા જાળવણી ખર્ચ સતત વધી રહ્યો હતો. તેનું માળખું પણ નબળું પડી ગયું હતું, જેથી તેને 'અંતિમવિદાય' આપવાની જરૂર ઊભી થઈ. મારા મંત્રાલયે મુંબઈ પૉર્ટ ટ્રસ્ટ મારફત INS વિરાટને મ્યુઝિયમમાં ફેરવવા માટે ભારતીય નૌકાદળ સાથે વાટાઘાટો હાથ ધરવામાં આવી."

"આ માટે અમે એક ગોદીનું નિર્માણ કરવા પણ તૈયાર હતા. નિષ્ણાતોની કમિટીએ તેનું મૂલ્યાંકન કર્યું. તેઓ એ નિષ્કર્ષ ઉપર આવ્યા કે જો જહાજને મ્યુઝિયમમાં ફેરવવામાં આવે તો તે પણ તે 10 વર્ષ કરતાં વધુ સમય માટે તરતું નહીં રહી શકે. આ સંજોગોમાં જો તે મ્યુઝિયમ બને અને તેના ઉપર કોઈ દુર્ઘટના થાય તો? એ શક્યતાને ધ્યાને લેતા તેને વિદાય આપવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો."

'વિરાટ' ઇતિહાસ

આઈ.એન.એસ. વિક્રમાદિત્ય, ભારતનું એકમાત્ર સેવારત વિમાનવાહક જહાજ

બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન બ્રિટનની નૅવી માટે સૅન્ટુયર શ્રેણીના વિમાનવાહક જહાજ (HMS હર્મીઝ)નું નિર્માણકાર્ય હાથ ધરવામાં આવ્યું, આ દરમિયાન મિત્રરાષ્ટ્રોનો વિજય થયો, જેથી બાંધકામની કામગીરી ધીમી પડી.

પંદર વર્ષ બાદ 1959માં આ જહાજ તૈયાર થયું. ભારતે તેમાં જરૂરી ફેરફાર કરાવ્યા અને તેનું રિફિટિંગ કરવામાં આવ્યું. તે ભારતીય નૅવીમાં સામેલ થયું, ત્યારથી જ ભારતનું 'ફ્લૅગશિપ' હતું.

INS વિરાટના સેવાકાળ દરમિયાન 22 કૅપ્ટન રહ્યાં, તેનો ખોળો...


...માં એક બૅન્કની જરૂરીયાત હતી."

"આ બૅન્કનો સંપૂર્ણ વહીવટ બોર્ડ ઑફ ડિરેક્ટર અને તેના પ્રતિનિધીઓ કરશે અને બરોડા સ્ટેટની સરકાર તેમાં હસ્તક્ષેપ નહીં કરે."

આ ભાષણમાં તેમણે કહ્યું હતું, "આ બૅન્ક પોતાની જાતે સહકારના સિદ્ધાંત અનુસાર સાહસ ખેડવાના કામમાં એક શીખ આપનારી વ્યવસ્થા બનશે."

"આ યોજનાની સફળતા લોકોના ઉપર છે. સરકારે તો ફક્ત તેને મદદ જ કરી છે."

"આ બૅન્ક સરકારને નાણા ધીરનાર એજન્સી નથી. સરકારે તો તેને ફક્ત મદદ કરી છે આ બૅન્ક ખરેખર એક ખાનગી શરાફી પેઢી છે."

"જો આ બૅન્ક સફળ થશે તો આપણા રાજ્યમાં વેપાર અ... બાકીનો લેખ લખો:

આ કૌભાંડમાં રોટોમેકના પ્રમોટર કોઠારી દ્વારા સાત બૅન્ક પાસેથી આ પ્રકારના લેટર મેળવાયા હતા જેમાં બૅન્ક ઑફ બરોડા સાથે જ 456 કરોડની છેતરપીંડી કરી હોવાનો આક્ષેપ થયો હતો.

સરકારના આ પગલાથી શું ફાયદો થશે કે નુકસાન?

યુનિયન બૅન્ક ઑફ ઇન્ડિયામાંથી તાજેતરમાં જ રિટાયર થયેલા ચેરમેન અરુણ તિવારીએ જણાવ્યું હતું, "આ પગલું ભરવાનું આયોજન 4 વર્ષે પહેલાં શરૂ થઈ ગયું હતું પરંતુ તે ફક્ત કાગળ પર જ હતું."

"ત્રણ વર્ષ પહેલાં પુણેમાં જ્ઞાનસંગમ નામથી એક કાર્યક્રમ થયો હતો જેમાં સરકારે નક્કી કર્યું હતું કે કોઈ પણ બૅન્કના વિલયનો આધાર બૅન્કની ગુણવત્તા પર જ આધારીત રહેશે."

"જેમાં કર્મચારીઓની સંખ્યાથી લઈને તેમની આર્થિક હાલત વગેરે બાબતોનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવશે."

અરુણ તિવારીના મતે આ વિલીનીકરણના કેટલાક ફાયદા છે, "પશ્વિમ અને ઉત્તર ભારત સિવાય બૅન્ક ઑફ બરોડાની આંતરાષ્ટ્રીય શાખાઓના ફેલાવનો ફાયદો અન્ય બૅન્કોને થશે."

"દક્ષિણ ભારતમાં વિજયા બૅન્કની મજબૂત પકડ છે આ તમામ બાબતોનો ફાયદો ખરાબ સ્થિતિમાં રહેલી દેના બૅન્કને થશે."

શેર માર્કેટની પ્રતિક્રિયા

આ નિર્ણયને કારણે બૅન્ક ઑફ બરોડાના શેર 18 સપ્ટેમ્બરના રોજ 17 ટકા ગગડ્યા હતા. જ્યારે અન્ય બન્ને બૅન્કના શેરમાં ઉછાળો નોંધાયો હતો.

જાણકારોના મતે આવું થવું સ્વાભાવિક છે કારણ કે આ વિલીનીકરણમાં બૅન્ક ઑફ બરોડા સૌથી વધુ મજબૂત બૅન્ક છે અને તેણે અન્ય બૅન્કોનો ભાર સહન કરવો પડશે.

આ નિર્ણય સામાન્ય નથી. ત્રણેય બૅન્ક મળીને કુલ કર્મચારીઓની સંખ્યા 85,000થી વધારે થશે અને નવા બૅન્કની કુલ મળીને દેશ વિદેશમાં 9,485 શાખાઓ તૈયાર થશે.

બૅન્ક ઑફ બરોડાના પૂર્વ જનરલ મેનેજર એન. રમણી મુજબ આ પ્રક્રિયા મોડા પણ મજબૂત જેવી છે.

તેમણે કહ્યું, "દેશમાં આટલી બધી બૅન્કોના અસ્તિત્વનો કોઈ અર્થ નથી કારણ કે સરકારે તમામ બૅન્કોને કૅપિટલ આપવી પડે છે."

"આ વિલીનીકરણ સમજવા માટે એ સમજવું જરૂરી છે કે બે મજબૂત અને એક નબળી બૅન્કના વિલીનીકરણનો કોઈ અર્થ નથી."

"દેશમાં વિજયા બૅન્ક અને દેના બૅન્કમાં સરકાર તરફથી વધારે કૅપિટલ જાય છે જે આ પ્રક્રિયા બાદ બંધ થઈ જશે."

"એ હકીકત છે કે દેના બૅન્કના ઋણની ટકાવારી વિજયા બૅન્ક અને બૅન્ક ઑફ બરોડાના કુલ ઋણ કરતાં ટકાવારીમાં વઘારે છે."

"જે ચિંતાનો વિષય છે પરંતુ સરકાર બૅન્કોને સમાપ્ત થતી પણ જોઈ શકે નહીં."

"આ બૅન્કોના વિલીનીકરણથી અન્ય બૅન્કોના વિલીનીકરણનો માર્ગ મોકળો થશે."

જોકે, આ નવી બૅન્કનું નામ શું હશે તે હજુ નક્કી...


...માં એટલી તબાહી નથી ફેલાવી જેટલી લૉકડાઉને મુશ્કેલીઓ વધારી, પરંતુ કદાચ સરકાર પાસે કોઈ અન્ય વિકલ્પ નહોતો.

પરંતુ હવે ચિત્ર બદલાઈ રહ્યું છે, કારણ કે કોરોના સંક્રમણના કેસ ઝડપથી વધી રહ્યા છે.

ડૉ. દેવદાસન કહે છે, "મને લાગે છે કે વધારે ને વધારે કેસ સામે આવશે, પરંતુ તેમાં મોટા ભાગના લોકોમાં લક્ષણ નહીં હોય અથવા બહુ હળવાં લક્ષણ હશે."

ભારત સરકાર એ આશાએ લૉકડાઉન ખોલવાનું વિચારી રહી છે કે ભારતમાં કોવિડ-19ના મોટા ભાગના કેસ બહુ ગંભીર નથી અને દરદીઓને હૉસ્પિટલમાં રાખવાની જરૂર નથી. મુંબઈ સિવાય અન્ય જગ્યાઓ પર હૉસ... બાકીનો લેખ લખો:

ારણ કે દેશમાં અલગઅલગ રાજ્યોમાં કોરોના વાઇરસ સંક્રમણની અસર પણ અલગઅલગ થઈ છે.

એકલા મહારાષ્ટ્રમાં દેશના સંક્રમણના કુલ કેસના 30 ટકા જેટલા દરદી છે. તામિલનાડુ, ગુજરાત અને દિલ્હી એવાં ત્રણે રાજ્યોમાં સમગ્ર ભારતના 67 ટકા કેસ છે.

બિહારમાં અન્ય રાજ્યોથી આવેલા પ્રવાસી મજૂરોને કારણે કોરોના સંક્રમણના કેસમાં ઉછાળો જોવા મળ્યો હતો.

ડૉ. દેવદાસન કહે છે, "પહેલાં માત્ર શહેરોમાં કોરોના સંક્રમણ ફેલાયું હતું, પરંતુ પ્રવાસી શ્રમિકો શહેરોમાં હતા અને તેમને ઘર ન જવા દેવામાં આવ્યા. હવે તેમને પાછા મોકલવામાં આવી રહ્યા છે. તેમને શહેરોમાંથી તેમના ગામ સુધી પહોંચાડવાની વ્યવસ્થા કરી છે."

જોકે સરકારે કહ્યું છે કે લૉકડાઉનથી વાઇરસના કેસોને ત્રણ લાખના આંકે પહોંચતા અટકાવાયા છે અને 71 હજાર જેટલા જીવ બચાવ્યા છે.

લોકોને હવે માત્ર સલાહ આપવામાં આવી છે. લૉકડાઉન હઠાવતાં દિલ્હીના મુખ્ય મંત્રી અરવિંદ કેજરીવાલે કહ્યું, "નિયમોનું પાલન કરીને કોરોના સંક્રમણને રોકવું એ લોકોની જવાબદારી છે."

ડૉ. મેનન કહે છે, "મને લોકોની પરિસ્થિતિની ચિંતા છે, તેમની પાસે સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગનો વિકલ્પ નથી."

ભારતમાં સંયુક્ત પરિવારો કે પછી એક નાના ઓરડાનાં ઘર, ઝૂંપડપટ્ટી, બજાર અને રસ્તામાં ભીડ કે પછી મંદિર, મસ્જિદ, લગ્નપ્રસંગ અને ધાર્મિક શોભાયાત્રામાં સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગ શક્ય નથી.

મૂળ વાત એ છે કે વાઇરસ આપણી વચ્ચે જ રહેવાનો છે અને આપણે તેની સાથે રહેવાનું શીખવું પડશે, એની એક જ રીત છે કે લોકોને વાઇરસની સાથે રહેવા દેવા.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...માં એવાં જ બાળકોને સામેલ કરવામાં આવે છે, જેઓ દિવ્યાંગ હોય, જેમની ઉંમર થોડી વધુ હોય કે જેમને 15 વખત બાળક દત્તક લેવા માટે આતુર પરિવાર સાથે મૅચ કર્યા બાદ હજુ સુધી તેઓ દત્તક ન લેવાયાં હોય."

"વેઇટિંગ લિસ્ટમાં રહીને પોતાના વારાની રાહ જોવાના સ્થાને ઘણા પરિવારો આ 'ઇમિડિયેટ પ્લેસમેન્ટ'ની યાદીમાંથી બાળકો પસંદ કરી લેતા હોય છે."

"તેમજ આ પરિવાર તેમના નિર્ણયને લઈને કેટલો ગંભીર છે એ વાત જાણવા માટે હાલના માળખા પ્રમાણે અધિકારીઓને પૂરતો સમય મળતો નથી. જેથી આ યાદીમાંથી દત્તક લેવાયેલાં બાળકો પરત આવવાની સંભાવના વધ... બાકીનો લેખ લખો:

નાથાલયમાં મૂકી આવે ત્યારે નાનકડા બાળકને ખૂબ જ ખરાબ એવી 'રિજેક્શન'ની લાગણીનો સામનો કરવો પડે છે."

આવાં બાળકોમાં સામાન્ય રીતે ત્રણ પ્રકારનું વર્તન જોવા મળે છે. જેમાં એક અવિશ્વાસની લાગણી, બીજું રિજેક્શનનો ભય અને ત્રીજું તરછોડી દેવાનો ભય સામેલ હોય છે.

જ્યારે ખૂબ જ નાની ઉંમરે બાળકોને બીજી વખત તરછોડી દેવામાં આવે છે. ત્યારે તેમનું મન બીજી વ્યક્તિ પર સરળતાથી વિશ્વાસ મૂકી શકતું નથી.

રિપન સિપ્પી કહે છે કે "બાળક દરેક વ્યક્તિ સાથે ગાઢ સંબંધો બનાવવાનું ટાળવા લાગ છે, કારણ કે તેમના મનના અંદરના ખૂણે ક્યાંક એ ભય હોય છે કે ક્યાંક એ વ્યક્તિ પણ તેમને અધવચ્ચે છોડીને જતી રહેશે તો?"

"જે બાળકોને નાની ઉંમરે આવી પરિસ્થિતિનો સામનો કરવો પડે છે. તેમની અંદર રિજેક્શનનો અને સામેની વ્યક્તિ પોતાને ગમે ત્યારે છોડીને જતી રહેશે એવો ભય જોવા મળે છે."

"રિજેક્શનના ભયના કારણે તેમની અંદર એવી લાગણી ઉત્પન્ન થવા લાગે છે કે તેઓ ગમે એ કાર્ય કરશે, તેમાં એ બીજા લોકોથી ક્યારેય સારું પ્રદર્શન નહીં કરી શકે. આમ આ ભયના કારણે તેમની અંદર આત્મવિશ્વાસનો અભાવ દેખાવા લાગે છે."

અહીં સૌથી વધારે ચિંતાની વાત તો એ છે કે બાળકોનાં મનમાં આ ભય ઘર કરીને બેસી ગયો હોવા છતાં અન્ય લોકો સમક્ષ ક્યારેય તેની મનોદશા છતી થતી નથી.

આવાં બાળકો સમય પસાર થતાં તેમની મનપસંદ કોઈ એક પ્રવૃતિ પ્રત્યે વધારે આકર્ષણ અનુભવવા લાગે છે.

નાની ઉંમરે જ્યારે બાળકને આવી પરિસ્થિતિનો સામનો કરવો પડે છે ત્યારે બાળકના વ્યક્તિત્વનો વિકાસ એક પ્રકારે રૂંધાઈ જાય છે.

"આવાં બાળકો સામાન્ય સંબંધો તો સરળતાથી સ્થાપિત કરી શકતાં હોય છે, પરંતુ પોતાના જીવનમાં ક્યારેય તેઓ ગાઢ સંબંધો વિકસાવી શકવા માટે અસમર્થ બની જાય છે, કારણ કે તેમને ભય હોય છે કે જો આ સંબંધ પ્રસ્થાપિત થયા બાદ એ વ્યક્તિ તેને ત્યાગી દેશે તો એ દુ:ખ પોતે સહન નહીં કરી શકે."

"જીવનનાં શરૂઆતનાં છ વર્ષો વ્યક્તિના જીવનની ઇમારત માટે પાયારૂપ હોય છે. તેના આધારે જ જે-તે વ્યક્તિના વ્યક્તિત્વની ઇમારત ઊભી થતી હોય છે, પરંતુ જો શરૂઆતનાં વર્ષોમાં જ બાળકોને આવાં દુ:ખનો સામનો કરવો પડે તો તેમનું જીવન સામાન્ય લોકો કરતાં સાવ જૂદું જ બની જતું હોય છે."

તરછોડાયેલાં બાળકો સામાન્ય જીવન પસાર કરી શકે એ માટે સરકારે કયાં પગલાં લેવાં જોઈએ એ વિશે વાત કરતાં તેઓ જણાવે છે કે, "આવાં બાળકોનું સતત કાઉન્સેલિંગ કરવામાં આવે એ જરૂરી છે. આવાં બાળકોને નિષ્ણાત મનોવૈજ્ઞાનિકોની દેખરેખ હેઠળ રાખવાં આવશ્યક...


...માં કુલ રોજગારી પૈકી 85 ટકા રોજગારી નાના ઉદ્યોગો દ્વારા સર્જવામાં આવે છે.”

મંદી બની પડતીનું કારણ

પ્રોફેસર ડૉ. હેમંતકુમાર શાહ ગુજરાતમાં નાના ઉદ્યોગોને પડી રહેલી મુશ્કેલીનાં કારણો દર્શાવતાં કહે છે કે, “અતિ નાના, નાના અને મધ્યમ કદના ઉદ્યોગોની વ્યાખ્યા બદલાઈ જવાને કારણે જે સરકારી લાભો ખરેખર નાના ઉદ્યોગોને મળવાપાત્ર હોય છે તે તેમને મળી શકતા નથી.”

“નાના અને અતિ નાના ઉદ્યોગો માટે ઘડાયેલી યોજનાઓના લાભ પણ મધ્યમ કદ કે મોટા કદના ઉદ્યોગોને મળવાને કારણે ગુજરાતમાં નાના ઉદ્યોગો હાલ કપરી પરિસ્થિતિનો સામનો ક... બાકીનો લેખ લખો:

ત કરતાં કહે છે કે, “વર્ષ 2016થી સર્જાયેલી મંદીની પરિસ્થિતિને કારણે ઘણા મોટા ઉદ્યોગોમાં માગની અછત સર્જાઈ છે. જે કારણે તેમના પર આધારિત નાના અને મધ્યમ કદના ઉદ્યોગોને રાજ્યમાં અસર થઈ છે.”

આ વાત સાથે સંમત થતાં કે. કે. ખખ્ખર જણાવે છે કે, “હાલ ઑટોમોબાઇલ ઇન્ડસ્ટ્રી મંદીનો સામનો કરી રહી છે, ત્યારે સમાંતરપણે રાજકોટના ઑટોપાર્ટ્સ બનાવતા નાના ઉદ્યોગોમાં પણ મંદી હોવાની એ વાત સ્વાભાવિક છે."

"આ વાત સંખ્યાબંધ અન્ય નાના ઉદ્યોગોમાં પણ લાગુ પડી છે. જેના પર આ નાના ઉદ્યોગો નભે છે એવા મોટા ઉદ્યોગોમાં માગની ગેરહાજરીને કારણે નાના ઉદ્યોગોની હાલત વધુ ખરાબ થઈ છે.”

નાના ઉદ્યોગોને ધીરાણ મેળવવામાં પડતી તકલીફો અંગે વાત કરતાં પ્રોફેસર શાહ જણાવે છે કે, “ગુજરાત સરકારે નાના ઉદ્યોગોને સહકારી મંડળીઓ અને બૅંકો થકી એક લાખ રૂપિયા સુધીની નાણાકીય સહાય કરવા માટેની યોજના ઘડી છે. પરંતુ હાલની પરિસ્થિતિને જોતાં આ નાણાકીય સંસ્થાઓ પાસે ગુજરાતના બધાં MSMEને 50 હજાર રૂપિયા સુધીની નાણાકીય સહાય કરવા  જેટલી પણ મૂડી નથી. આમ, નાણાકીય ભીડ અને લૉનની મુશ્કેલીઓને કારણે ગુજરાતમાં નાના ઉદ્યોગો મુશ્કેલ પરિસ્થિતિનો સામનો કરી રહ્યા  છે.”

“આ સિવાય હાલની પરિસ્થિતિ પ્રમાણે નાના અને અતિ નાના એકમોને જલદી લૉન મળે એ જરૂરી છે, પરંતુ ગુજરાતમાં તેના માટે કોઈ વ્યવસ્થા હાલ નથી. જેથી નાના ઉદ્યોગોને વધુ મુશ્કેલી પડી રહી છે.”

નાના ઉદ્યોગોને નાણાકીય ધીરાણ મેળવવામાં પડતી તકલીફો અંગે વાત કરતાં સબેશ્ચિન મોરિસ જણાવે છે કે, “ગુજરાત સહિત સમગ્ર ભારતમાં નાના ઉદ્યોગોને બૅંકિંગ સેક્ટર દ્વારા વાજબી શરતો પર અને આકર્ષક દરે ધીરાણ ઉપલબ્ધ કરાવાતું નથી, જે કારણે MSME સેક્ટર મુશ્કેલીનો સામનો કરી રહ્યું છે. તેથી નાના ઉદ્યોગોને અપાતી લોનના વ્યાજના દર ઘટાડવામાં આવે એ જરૂરી છે.”

મોંઘી વીજળી અને પાણીના વધુ પડતા દર

પ્રોફેસર મોરિસના મતે સમગ્ર ભારત સહિત ગુજરાતમાં પણ ઉદ્યોગોને વીજળી, પાણી અને વાહનવ્યવહારનો ખર્ચ ખૂબ જ મોંઘો પડે છે.

તેઓ જણાવે છે કે, “ગુજરાત સહિત સમગ્ર ભારતમાં રેલવે થકી પોતાનો માલ પહોંચાડવા કે મેળવવા માટેનો ખર્ચ ઉદ્યોગોને ભારે પડે તેટલો વધુ છે. તેવી જ રીતે ઉદ્યોગોને વીજળી પણ મોંઘા દરે અપાય છે.”

ગુજરાતમાં ઉદ્યોગોને પાણીના ખર્ચને કારણે ભોગવવી પડતી હાલાકી વિશે વાત કરતાં તેઓ કહે છે કે, “ગુજરાતમાં મોટા ભાગે પાણી કૃષિ ક્ષેત્ર દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાય છે. જ્યારે કુલ વપરાશના માત્ર 5 ટકા પાણીનો જથ્થો જ...


...માં ખેડૂતોની માગણીઓ નહી માની તો તેઓ વિરોધપ્રદર્શનો ઉગ્ર બનાવશે.

બીજી તરફ ખેડૂત આગેવાન હરવિંદરસિંહ લખવાલે કહ્યું કે, "આજની અમારી બેઠકમાં અમે 8 ડિસેમ્બરના રોજ ભારત બંધની અપીલ કરી છે જે દરમિયાન અમે દિલ્હીના તમામ ટોલ પ્લાઝા ઘેરશે."

"જો નવા કૃષિકાયદા પરત ન લેવાયા તો અમે આવનારા દિવસોમાં દિલ્હી સુધી જનારા તમામ રસ્તા બંધ કરી દઈશું."

પાછલા નવ દિવસથી હરિયાણા, પંજાબ અને અન્ય પ્રદેશોના ખેડૂતો દિલ્હી બૉર્ડરના વિસ્તારો પર પ્રદર્શન કરી રહ્યા છે.

ખેડૂતો અને સરકાર વચ્ચે આજે પાંચમા તબક્કાની વાતચીત

નવા કૃષિ ... બાકીનો લેખ લખો:

PI (માલે)ના મહાસચિવ દીપાંકર ભટ્ટાચાર્ય, AIFBના દેબબ્રત બિસ્વાસ અને RSPના મહાસચિવ મનોજ ભટ્ટાચાર્ય સામેલ છે.

TMC નેતા અને રાજ્યસભા સાંસદ ડેરેક ઓ બ્રાયન શુક્રવારે ખેડૂતો સાથે મુલાકાત કરવા સિંઘુ બૉર્ડર પર પહોંચ્યા હતા. તેમણે કહ્યું કે તેમનો પક્ષ 100 ટકા ખેડૂતો સાથે છે. ખેડૂતવિરોધી તમામ કાયદા રદ થવા જોઈએ.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...માં જ્ઞાતિવાદ ઘૂસેલો છે."

"મેં જ્ઞાતિ જણાવી તો તેમણે આશ્ચર્ય વ્યક્ત કર્યું કે 'ઠાકોર સુધરી ગયા?' મેં તે માણસને કહ્યું કે હું સમજ્યો નહીં, તમે શું કહેવા માગો છો"

"મને આ વાત બહુ ખૂંચે છે. ઠાકોરને નીચી દૃષ્ટિએ જોવાની વાત. તેમને પછાત, અશિક્ષિત, વ્યસની તરીકે જોવાની વાત. બધા લોકો એવા નથી, કેટલાક હશે પણ તે વાતને ચગાવીને ખોટી છાપ ઊભી કરવામાં આવે છે."

"મને લાગ્યું કે આ બાબતમાં કશુંક કરવું જોઈએ. તેમાંથી 2011માં ક્ષત્રિય ઠાકોરસેનાનો પાયો નંખાયો હતો."

"જોકે, વાત એટલી સહેલી નહોતી"

તેઓ ઉમેરે છે, "હ... બાકીનો લેખ લખો:

થયું નહોતું."

"મને થયું કે યુવાનોનું સંગઠન કરીશ તો કામ થઈ જશે પણ તેમ થયું નહીં. પછી મેં વિચાર્યું કે તેમના શિક્ષણ પર ધ્યાન આપવું જોઈએ. તેમાં પણ પૂરી સફળતા મળી નથી. એકસાથે બધા તબક્કે થાક્યા વિના કામ કરતા રહેવું પડે છે."

આ રીતે એક પછી એક પ્રયાસો દ્વારા 1975માં જન્મેલા અને કૉલેજ અધૂરી છોડી દેનારા અલ્પેશ ઠાકોરે 'ગુજરાત ક્ષત્રિય ઠાકોરસેના' નામનું એક મજબૂત સંગઠન બનાવ્યું છે.

2017માં તેમના સહિત ઠાકોરસેના સાથે જોડાયેલા ચાર સભ્યો ગુજરાત કૉંગ્રેસની ટિકિટ પર ઉત્તર ગુજરાતમાંથી ધારાસભ્યો બન્યા.

તેઓ પોતે રાધનપુરથી, સાબરકાંઠાના બાયડથી ધવલસિંહ ઝાલા, મહેસાણાના બહુચરાજીથી ભરતસિંહ ઠાકોર અને બનાસકાંઠાના વાવથી ગેનીબહેન ઠાકોર ચૂંટાયાં છે.

અલ્પેશ ઠાકોરનું વજન આજે એટલા માટે વધ્યું છે કે ગુજરાતના 26 જિલ્લા, 176 તાલુકા અને 9500 ગામોમાં ઠાકોર સેનાનું સંગઠન ઊભું થયું છે.

ઑક્ટોબર 2017માં એક વિશાળ સભામાં તેઓ કૉંગ્રેસમાં જોડાયા હતા. તે સભા કૉંગ્રેસની નહીં પણ ઠાકોરસેનાની હતી. તેમાં હાજર રહીને રાહુલ ગાંધીએ જાતે ઠાકોરસેનાની તાકાત જોઈ હતી અને તેમને કૉંગ્રેસમાં આવકાર્યા હતા.

ગુજરાતની સામાજિક-રાજકીય સ્થિતિમાં અલ્પેશ ઠાકોરનો ઉદય એ રીતે સમજવાની જરૂર છે કે તેઓ અનામતની માગણી માટેના આંદોલનમાંથી હાર્દિક પટેલ ઊભા થયા હતા તે રીતે ઊભા થયા નથી.

ઓબીસી સમાજમાં મચેલી હલચલમાંથી તેઓ ઊભા થયા છે.

25 ટકા વસતિ હોવા છતાં અને અનામતનો લાભ માત્ર નામ પૂરતો જ મળતો હોવાથી વિકાસમાં તેઓ પાછળ રહી ગયા છે તેવો અસંતોષ ઊભો થયો છે.

અલ્પેશ કહે છે, "અમને માત્ર વૉટબેન્ક તરીકે જ રાખવામાં આવ્યા હતા, તે સિવાય બીજું કશું નહીં. અમારી સંખ્યા જોઈને રાજકારણીઓ અમારો ઉપયોગ કરશે અને પછી ભૂલી જશે. હું આ સ્થિતિ બદલવા માગું છું. મારી વાત એ હતી કે અમારો ઉપયોગ કરો પણ અમારી પ્રગતિમાં અમને મદદ પણ કરો."

જોકે, આ બધા પ્રયત્નો છતાં હાર્દિક પટેલનું ઓબીસીમાં પટેલને સમાવવાનું અનામત આંદોલન ચગ્યું ન હોત તો ઠાકોરસેના પડદા પાછળ જ રહી ગઈ હોત.

અલ્પેશનું સંગઠન

અનામત આંદોલન ચગ્યું ત્યારે અલ્પેશ ઠાકોરે બીજું સંગઠન ઊભું કર્યું.

ઓબીસી, એસસી-એસટી, આદિવાસી એકતા મંચ તેમણે ઊભો કર્યો હતો અને ચેતવણી આપી હતી કે ઓબીસી માટેના ક્વૉટામાંથી પટેલોને કોઈ લાભ આપવો જોઈએ નહીં.

અનામત આંદોલન સામેના આ વિરોધમાં મુખ્યત્વે ઓબીસી હતા. તેથી તેના ભાગરૂપે ઠાકોરસેના મહત્ત્વનું પરિબળ બની અને પ્રથમ વાર તેનું રાજકીય...


...માં તેનાથી પણ વધુ સ્વચ્છ પાણીથી પોતાના દાંત સાફ કરીએ છીએ."

માવાને આશ છે કે કાશ્મીરની સ્થિતિ ઝડપથી સુધરી જશે.

તેઓ કહે છે, "કાશ્મીરની સ્થિતિથી હિંદુ-મુસ્લિમ બંને પ્રભાવિત છે. "

"જે પંડિતો અહીંથી ગયા છે એ પણ પરેશાન છે. મને વિશ્વાસ છે કે અનિશ્ચિતતાનો દોર જલદી પૂરો થઈ જશે."

કાશ્મીરી પંડિતો જ્યારે કાશ્મીર છોડીને ગયા ત્યારે તેમાંના ઘણા લોકોએ પોતાની જમીન-મિલકત વેચી નાખી.

પરંતુ માવાએ પોતાની સંપત્તિ ન વેચી.

'મુસલમાન અને પંડિતો પોતાનાં દુઃખ-દર્દ વહેંચતાં'

તેઓ કહે છે કે અહીંની સંપત્તિ વેચવી એ માતાન... બાકીનો લેખ લખો:

સંદીપ કહે છે, "એ 13 ઑક્ટોબર, 1990નો દિવસ હતો, જ્યારે મારા પિતા પર ગોળી ચલાવવામાં આવી. એ ઘટના બાદ અમે દિલ્હી આવી ગયા."

"છેલ્લા ત્રણ દસકમાં જ્યારે પણ અમે વાત કરી તો મારા પિતાને હંમેશાં કાશ્મીરની ખોટ સાલતી."

"મને લાગે છે કે એક પુત્ર તરીકે મારી એ નૈતિક જવાબદારી છે કે હું મારા પિતાને કાશ્મીર પાછા મોકલું."

"હું તેમને કાશ્મીર પાછા મોકલવા માટેના બધા વિકલ્પ શોધતો હતો. મારા પિતાજીની અંતિમ ઇચ્છા એ હતી કે તેઓ તેમના અંતિમ દિવસો કાશ્મીરમાં જ વીતાવે."

ડૉ. સંદીપ ઉમેરે છે, "હું છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષોથી મારા પિતાની દુકાન વ્યવસ્થિત કરાવવાનું વિચારતો હતો."

"મેં મારા પિતાને કહ્યું કે તમે પંદર દિવસ કાશ્મીરમાં રહો અને પંદર દિવસ દિલ્હીમાં. તેઓ કાશ્મીર પરત ફર્યા છે, પણ સંપૂર્ણપણે નહીં."

"જ્યારે તેઓ અહીં આવ્યા, ત્યારે હજારો લોકો તેમને મળવા આવ્યા હતા."

"આ જ અસલી કાશ્મીરિયત છે, જે થયું તે ભૂલીને આપણે આગળ વધવું જોઈએ."

"હું માત્ર મારા પરિવારની જ નહીં, પરંતુ દરેક કાશ્મીરી પંડિતોની વાપસી ઇચ્છું છે."

"જો કાશ્મીરની હાલત સારી ન હોય તો તેને સુધારવાની જવાબદારી અન્ય કોઈની નહીં પણ કાશ્મીરના જ મુસલમાનો, શીખો અને પંડિતોની છે. ત્યારે જ કાશ્મીરની હાલતમાં સુધારો થશે."

પંડિતોને કાશ્મીર પરત લાવવાના પ્રયાસ

ઉગ્રવાદના પડકારો વચ્ચે એક જ બેઠક પર ત્રણ તબક્કામાં ચૂંટણી

ડૉ. સંદીપ જમ્મુ-કાશ્મીર 'સમાધાન ફ્રન્ટ'ના ચૅરમૅન છે અને તેઓ બધા સમુદાય વચ્ચે સાંપ્રદાયિક સૌહાર્દ સ્થપાય તે માટે કામ કરે છે.

1990ના દસકમાં જ્યારે કાશ્મીરમાં હિંસાનો દોર ચાલી રહ્યો હતો, ત્યારે કાશ્મીરી પંડિતો પર મોટી સંખ્યામાં હુમલા થયા અને તેમનું અહીંથી પલાયન થયું.

કાશ્મીરી પંડિતો કાશ્મીરનો ખીણપ્રદેશ છોડીને દેશના અલગઅલગ ભાગમાં વસી ગયા.

વર્ષ 2008માં ભારત સરકારે કાશ્મીરમાં છ હજાર પદ કાશ્મીરી પંડિતો માટે અનામત રાખ્યાં હતાં.

આ કર્મચારીઓ માટે સરકારે ઘણાં સ્થળે ટ્રાન્ઝિટ કૅમ્પ બનાવ્યાં હતાં.

સરકાર કાશ્મીરી પંડિતો માટે અલગથી વસાહત વિકસિત કરવાનો પ્રસ્તાવ રજૂ કરી ચૂકી છે.

પણ કાશ્મીરના અલગાવવાદીઓએ સરકારના આ વિચાર પણ શંકા વ્યક્ત કરી છે.

તેમણે કહ્યું હતું કે સરકાર આવું કરીને કાશ્મીરની આબાદીનું ચરિત્ર બદલવા માગે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...માં પણ ચાલુ છે.

ટીકાને ફગાવી દેવામાં અને દેશમાં બધું સારું થઈ રહ્યું હોવાની વાર્તા આગળ વધારવામાં સરકારે અત્યાર સુધી ભરપૂર સફળતા મેળવી હતી.

આ પહેલાંના ત્રણ વર્ષ નોટબંધી, સર્જિકલ સ્ટ્રાઇક, લવ જેહાદ, એન્ટી-રોમિયો સ્ક્વૉડ, ગૌહત્યા, દેશભક્તિ, વંદે માતરમ, 'દેશવિરોધી પ્રવૃત્તિઓને જડબાતોડ જવાબ' અને વડાપ્રધાનનાં 'અતિ સફળ'  વિદેશ પ્રવાસમાં નિકળી ગયાં હતાં.

એ બધા કિસ્સાઓમાં વાર્તા કેવી રીતે આગળ વધશે તેના પર સરકારનું સંપૂર્ણ નિયંત્રણ હતું પણ સપ્ટેમ્બર બાદ જે બાબતો સતત બહાર આવતી રહી તેના માટે સરકાર તૈયા... બાકીનો લેખ લખો:

તેઓ આ બાબતને સરકારની મજબૂતીનો સંકેત ગણે છે.

પરિવર્તનની ઝલક

બદલાયેલા મિજાજથી સરકાર વાકેફ નથી એવું માનવું ભુલ ભરેલું છે.

તાજેતરમાં જીએસટી સંબંધે કરવામાં આવેલા થોડા ફેરફાર અને પેટ્રોલ-ડીઝલ પરના કેન્દ્રીય કરમાં પ્રતિ લિટર બે રૂપિયાનો ઘટાડો એ બે એવા નિર્ણયો છે જે સરકારે લોકોનાં દબાણને કારણે લીધા છે.

ગુજરાતના વેપારીઓની નારાજગીને ધ્યાનમાં લઈને જીએસટીમાં છૂટછાટ આપવામાં આવી હોવાનું માનવામાં આવે છે, કારણ કે સુરત અને રાજકોટ જેવાં શહેરોમાં વેપારીઓએ જોરદાર વિરોધ પ્રદર્શિત કર્યો હતો.

ગુજરાતમાં ચૂંટણી આવી રહી છે અને ત્યાં બીજેપી લાંબા સમયથી સત્તા પર છે તથા વિરોધ પક્ષ ઘણો નબળો છે. જોકે, રાહુલ ગાંધીએ ગુજરાતમાં ઘણી રેલીઓ કરી છે.

શક્તિશાળી પટેલો સરકારથી નારાજ છે અને દલિતો પાસે પણ બીજેપીને ટેકો આપવાનું કોઈ કારણ દેખાતું નથી.

આમ છતાં ગુજરાતમાં બીજેપીને ઘણી મજબૂત ગણવામાં આવી રહી છે અને તેના હારવાની ભવિષ્યવાણી કોઈ કરતું નથી.

દેશના બે સૌથી વધુ શક્તિશાળી નેતાઓના ગૃહ રાજ્યમાં યોજાનારી ચૂંટણીનું પરિણામ ભવિષ્યની રાજરમતનો ફેંસલો કરશે એ નક્કી છે.

'વિકાસ ગાંડો નથી થયો' એ સાબિત કરવાના પ્રયાસ બીજેપી ગુજરાતમાં ચૂંટણી જીતવા માટે કરશે. 'સંકલ્પસે સિદ્ધિ'ના નારાનો લોકો વિશ્વાસ કરે એટલા માટે બીજેપીએ અગાઉ કરતાં વધારે મહેનત કરવી પડશે એ નક્કી છે.

નરેન્દ્ર મોદીના જૂના નારાઓ હજુ 500 અને 1000 રૂપિયાની નોટો બન્યા નથી પણ તેને ઉમળકાભેર સ્વીકારનારાઓની સંખ્યા ઓછી થયાનું જોવા મળી રહ્યું છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...માં પણ માનતો નથી.

સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘનો વિવાદ

51 વર્ષીય આ બૌદ્ધ સાધુ મોટા ભાગે જાતે જ ઊભા કરેલા વિવાદોને કારણે સતત ચર્ચામાં રહે છે.

2015માં સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘે મ્યાનમારની મુસ્લિમ લઘુમતીની હાલતની તપાસ કરવા માટે વિશેષ પ્રતિનિધિ મોકલ્યા હતા.

પ્રતિનિધિ તરીકે આવેલા દક્ષિણ કોરિયાના આ મહિલા રાજદ્વારી યાંગી લીનું તેમણે 'કૂતરી' અને 'વેશ્યા' એવા શબ્દોથી અપમાન કર્યું હતું.

સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘે ગયા વર્ષે બહાર પાડેલા અહેવાલમાં જણાવાયું હતું કે રખાઇન પ્રાંતમાં થયેલા હત્યાકાંડ બદલ મ્યાનમારની સેનાના ટોચના... બાકીનો લેખ લખો:

ાય છે અને સમાજમાં તેમને માનસન્માન મળે છે.

મા બા થા

રંગૂનમાં મા બા થા સંસ્થાનું મુખ્યાલય

વિરાથુ પ્રારંભમાં 969 એવા નામે ઓળખાતા સંગઠન સાથે જોડાયેલો હતા.

આ સંગઠનના સમર્થકોના જણાવ્યા અનુસાર પ્રથમ આંકડો નવ એટલે બૌદ્ધના વિશેષ નવ ગુણો, છનો અર્થ થાય છે બૌદ્ધ ધર્મના મહત્ત્વના છ ઉપદેશો અને છેલ્લો નવ એટલે બૌદ્ધ સાધુઓના સંઘના નવ ગુણો.

જોકે, 969 સંગઠન વધારે તો મુસ્લિમો સામેના તેના વિરોધને કારણે જાણીતું થયું હતું.

સંગઠનને સરકારનું પણ સમર્થન હતું અને 2013માં તે વખતના મ્યાનમારના પ્રમુખ થેઇન સેને તેને જાહેરમાં ટેકો આપ્યો હતો.

તેમણે સંગઠનની ઝુંબેશને આવકારીને તેના સર્વોચ્ચ નેતા વિરાથુને 'બુદ્ધપુત્ર' ગણાવ્યા હતા.

બાદમાં વિરાથુ બીજી એક સંસ્થા 'મા બા થા'ના પણ વડા તરીકે નીમાયા હતા.

મા બા થા એટલે બર્મા દેશપ્રેમી સંગઠન, જેની સ્થાપના 2014માં થઈ હતી.

સંગઠનનો વ્યાપ બહુ ઝડપથી ફેલાયો હતો અને બાદમાં 2017માં તેના પર પ્રતિબંધ મુકાયો હતો.

જોકે, પ્રતિબંધ પછી પણ વિરાથુની કામગીરી ચાલુ રહી.

મ્યાનમારની જૂની રાજાશાહીની રાજધાની મંડલેમાં આવેલા 'મા સોએ યેઇન' વિહારમાં રહીને વિરાથુ કામ કરતા રહ્યા.

પોતાના આ હેડક્વાર્ટરમાં તેમણે તસવીરોનું કાયમી પ્રદર્શન ગોઠવીને રાખ્યું છે.

આ તસવીરો મુસ્લિમોની હિંસાનો ભોગ બનેલા લોકોની છે એમ તેમનું કહેવું છે.

કેસરી ઝભ્ભામાં સજ્જ વિરાથુએ બીબીસીને 2013માં એક લાંબી મુલાકાત આપી હતી, તેમાં તેમણે પોતાની પ્રવૃત્તિનો જરાય અફસોસ વ્યક્ત કર્યો નહોતો.

તેમણે કહ્યું હતું, "મુસ્લિમો નબળા હોય ત્યારે જ સારી રીતે વર્તતા હોય છે. તેઓ તાકાતવાન થાય ત્યારે તેઓ વરુ કે શિયાળ જેવા થઈ જાય છે. તેઓ ટોળામાં નીકળી પડે છે અને બીજા પ્રાણીઓનો શિકાર કરે છે."

"પોતાના સિવાય (મુસ્લિમો) બીજા કોઈને માણસ ગણતા જ નથી. તે લોકો ખ્રિસ્તીઓ અને હિંદુઓ પર પણ હુમલા કરે છે."

"તે લોકો બધા પર હુમલા કરતા રહે છે. તમને વિશ્વાસ ન આવતો હોય તમારી અણુ ટૅક્નૉલૉજી આપો તાલિબાનોને."

બીબીસી સાથેની મુલાકાતમાં તેમણે કહ્યું હતું કે હું તમને ખાતરી આપું છું કે તમારા દેશનું નામોનિશાન નહીં રહે."

વ્યાપક પ્રભાવ

વિરાથુ સતત વિમાનપ્રવાસ કરતા રહે છે અને શ્રીલંકાના બોડુ બાલા સેના (બીબીએસ) તરીકે જાણીતા જૂથ સાથે પણ તેમણે કડી સ્થાપિત કરી છે.

શ્રીલંકાના આ જૂથની આગેવાની લંકાના થેરાવાદ બૌદ્ધ પંથ પાળતા બૌદ્ધ સાધુઓ પાસે છે.

બીબીએસ પણ મુસ્લિમો સામે હિંસક ઝુંબેશ ચલાવવા માટે...


...માં પરીક્ષણ કરવા તૈયાર કરી લીધી.

જેને પરિણામે ભારતમાં 2500 જેટલાં ગામોમાં પ્રથમ વખત ટીવી પ્રસારણ પહોંચ્યું. આ કાર્યક્રમને 'સેટેલાઇટ ઇન્સ્ટ્રક્શન ટેલિવિઝન ઍક્સપેરિમેન્ટ' એટલે કે 'સાઇટ' નામ અપાયું.

'સાઇટ'નું જ્યારે આકલન કરાવાયું ત્યારે સરકારને જાણવા મળ્યું કે જે ગામોમાં ટીવી પ્રસારણ પહોચ્યું હતું એ ગામોમાં સકારાત્મક અસર પહોંચી હતી.

'સાઇટ'નો અન્ય ફાયદો એ પણ થયો કે ભારતીય વૈજ્ઞાનિકો કૉમ્યુનિકેશન સેટેલાઇટની કાર્યપદ્ધતિથી એટલા વાકેફ થઈ ગયા કે 1982માં ભારતે પોતાનો સ્વદેશી ઉપગ્રહ 'ઇનસેટ-1' અવકાશમાં ત... બાકીનો લેખ લખો:

ર ફોલો કરી શકો છો


...માં પાંચ-છ કલાક લાગે છે."

ખાનગી ક્લિનિકમાં સર્જરી

અપૉલો હૉસ્પિટલમાં પ્લાસ્ટિક સર્જન તરીકે કાર્યરત અનુપ ધીર ખુદને દિલ્હીમાં હાઇમનોપ્લાસ્ટીની શરૂઆત કરનારા પહેલા સર્જન ગણાવે છે.

તેઓ હરિયાણામાં એક ખાનગી ક્લિનિક પણ ચલાવે છે. તેઓ જણાવે છે કે તેમની પાસે આવી સર્જરી માટે આવતી છોકરીઓ પૈકીની 33 ટકા છોકરીઓ હરિયાણાની હોય છે.

એ ઉપરાંત મુસ્લિમ પરિવારોની તથા મધ્યપૂર્વના દેશોની છોકરીઓ પણ આવે છે.

ડૉક્ટર અનુપ ધીરના જણાવ્યા મુજબ, "મોટા ભાગની છોકરીઓ તેમની ખરી ઓળખ છુપાવતી હોય છે. તેઓ તેમનું સાચું નામ કે ફોન ... બાકીનો લેખ લખો:

ત્કારના મામલાઓમાં "તેની ઇજ્જત લૂંટાઈ ગઈ" કે પછી "તેના પતિ-પિતાના ઘરની ઇજ્જત ચાલી ગઈ" જેવા ડાયલોગ કહેવામાં આવે છે.

વર્જિનિટી સમાજના કોઈ એક ચોક્કસ વર્ગ કે વર્ગો માટે જ નહીં, બલકે એ તો- ગરીબ હોય કે અમીર, ગ્રામીણ હોય કે શહેરી - બધા માટે વિશેષ મહત્ત્વ ધરાવે છે.

'ફૅમિનિઝમ ઇન ઈન્ડિયા' સંગઠનનાં સ્થાપક જેપલીન પસરિચા મહિલાઓ માટે વાપરવામાં આવતા અંગ્રેજી શબ્દ 'ડિસ્ક્લૉઝર'નું ઉદાહરણ આપે છે અને સવાલ કરે છે, શું છોકરીઓ કોઈ ફૂલ છે કે તેને કોઈએ સ્પર્શ કર્યો કે તેની સાથે સેક્સ કર્યું તો એ કરમાઈ જશે?

જેપલીન પસરિચાના કહેવા મુજબ, "પરિવારની ઇજ્જત બચાવવા કુટુંબની સ્ત્રીની હત્યાના મોટા ભાગના કિસ્સાઓમાં ઇજ્જતનો અર્થ સ્ત્રીનું શરીર એવો થાય છે."

જેપલીન પસરિચા કહે છે, "ભારતીય સમાજમાં કોઈ છોકરીનાં લગ્ન થાય ત્યારે તેની વર્જિનિટીને શા માટે મહત્ત્વ આપવામાં આવે છે?"

"છોકરાને પૂછવામાં આવે છે કે એ વર્જિન છે કે નહીં? દેશના ઘણાં વિસ્તારોમાં સુહાગરાતે પલંગ પર પાથરેલી ચાદર બીજા દિવસે બહાર દેખાડવામાં આવે છે."

"પોતાની વહુ પવિત્ર છે એ દર્શાવવા માટે. અમારી વહુ ઘરની ઇજ્જત છે અને તેને કોઈએ સ્પર્શ કર્યો નથી એ દર્શાવવા માટે. આવું ભારતમાં જ નહીં, આફ્રિકાના અનેક સમાજમાં પણ થાય છે."

છોકરીઓનો વર્જિનિટી ટેસ્ટ

મહારાષ્ટ્રના કંજરબાટ સમુદાયમાં છોકરીઓના વર્જિનિટી ટેસ્ટની પરંપરા સદીઓથી ચાલી આવે છે.

તેમાં લગ્નની પહેલી રાતે પલંગ પર સફેદ ચાદર પાથરવામાં આવે છે અને તેની તપાસ બીજા દિવસે સવારે કરવામાં આવે છે.

આ સમુદાયના લોકો તેમની દીકરીઓનાં લગ્ન કિશોરાવસ્થામાં જ કરી નાખતા હોવાનું પણ જોવા મળ્યું છે.

મહિલાઓ માટે માર્કેટ

મહિલા અધિકારો માટે કામ કરતાં અને મણિપાલ યુનિવર્સિટીમાં આસિસ્ટંટ પ્રોફેસર તરીકે કાર્યરત જાગૃતિ ગંગોપાધ્યાય કહે છે, "બધું દબાણ મહિલાઓ પર જ છે. એ પુરુષ સાથે સંબંધ બાંધે છે, પણ પછી ગર્ભનિરોધક ગોળીનો ઉપયોગ કરે છે. "

"જ્યારે તેનાં લગ્ન થવાના હોય છે ત્યારે એ હાઇમનોપ્લાસ્ટી કરાવે છે. સ્ત્રી તેના પતિની જ નહીં, પતિના પરિવારની પ્રૉપર્ટી બની રહી છે, પણ એ નથી સમજતી કે તેના માનવાધિકારોનું ઉલ્લંઘન થઈ રહ્યું છે."

જાગૃતિ ગંગોપાધ્યાય માને છે કે "આ પ્રકારની વિચારધારાએ મહિલાઓ માટે એક માર્કેટ બનાવ્યું છે, જેમાં તમને સુહાગરાત માટે, ઈન્ટરનેટ પર વજાઈના બ્લડ કે કૅપ્સ્યુલ પણ વેચાતા મળી શકશે."

હાઇમનોપ્લાસ્ટી સિવાય વજાઈના એટલે યોનીને સુંદર તથા ગૌરવર્ણની બનાવવાની...


...માં બાળકો અને ત્રીજામાં અન્ય મહિલાઓને રખાયાં હતાં.

તેમની પાસે દરેક જૂથ માટે યોજના હતી. તેઓ બાળકોને તાલીમ શિબિરમાં લઈ ગયા હતા.

જે મહિલાઓ લગ્નને યોગ્ય ન હતાં તેમની કતલ કરી નખાઈ હતી, મરનારમાં મારાં માતા પણ હતાં.

અમને લડાકુઓ વચ્ચે વહેંચી દેવાયા

પ્રતિકાત્મક તસવીર

રાત્રે અમને મૌસુલ લઈ જવાયાં હતાં. અમને બીજા શહેરમાં લઈ જનારા લોકોએ જ મારા માતા અને ભાઈની કતલ કરી હતી.

તેઓ અમારું ઉત્પીડન અને બળાત્કાર કરતાં, હું કંઈ પણ સમજી વિચારી શકું તેવી સ્થિતિમાં નહોતી.

તેઓ અમને મૌસુલમાં ઇસ્લામિક કોર્ટમાં લઈ ગયા.... બાકીનો લેખ લખો:

ીતી જાણવાનો પ્રયાસ ન કર્યો.

હું દુનિયાને જણાવવા માંગતી હતી કે મારી સાથે શું થયું અને ત્યાં મહિલાઓ સાથે શું થઈ રહ્યું છે.

મારી પાસે પાસપોર્ટ નહોતો, કોઈ પણ દેશની નાગરિકતા નહોતી.

અનેક મહિનાઓ સુધી દસ્તાવેજો મેળવવા માટે હું ઇરાકમાં જ રોકાઈ હતી.

એ જ સમયે જર્મન સરકારે ત્યાં 1000 લોકોને મદદ કરવાનો નિર્ણય લીધો હતો. સદ્ભાગ્યે હું તેમાની એક હતી.

જ્યારે મારી સારવાર ચાલુ હતી તે સમયે એક સંસ્થાએ મને કહ્યું કે મારે મારી આપવીતી સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘને જણાવવી જોઈએ.

હું આ કહાણીઓ સંભળાવવા માટે દુનિયાના કોઈ પણ દેશમાં જવા માટે તૈયાર છું.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...માં બેઇજિંગ યુનિટની રસીની ટ્રાયલ કરાશે.

સીએનબીજીના ત્રીજા તબક્કાની ટ્રાયલમાં અંદાજે 10 દેશોના 50 હજાર લોકો સામેલ થશે, એવી શક્યતા છે.

યુએઈ, બહરીન, પેરુ, મોરક્કો, આર્જેન્ટિના અને જૉર્ડનમાં પહેલાંથી ટ્રાયલ શરૂ થઈ ગઈ છે.

ગુજરાત કોરોના અપડેટ : કુલ કેસ 1,03,006

ન્યૂઝ એજન્સી PTI અનુસાર આરોગ્યવિભાગ દ્વારા અપાયેલી માહિતી પ્રમાણે ગુજરાતમાં શનિવારે કોરોનાના 1311 નવા કેસો નોંધાતાં કુલ કેસોનો આંકડો 1,03,006 સુધી પહોંચી ગયો હતો.

શનિવારે કોરોનાને કારણે 16 દર્દીઓનાં મૃત્યુ થતાં રાજ્યનો કુલ મૃત્યુઆંક 3094 ... બાકીનો લેખ લખો:

ાસ્ક પહેરવાનો વિરોધ કરી રહ્યો છે.

દરરોજ અમેરિકામાં સરેરાશ 850 લોકોનાં મૃત્યુ કોરોના વાઇરસને લીધે થઈ રહ્યાં છે.

(આ પહેલાંના અપડેટ્સ માટે અહીં ક્લિક કરો.)

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...માં ભારે વરસાદ થઈ શકે છે. રાજ્યના જૂનાગઢ, ગીર-સોમનાથ, સૌરાષ્ટ્ર, કચ્છ, દીવ, પોરબંદર, દેવભૂમિ દ્વારકા, અમરેલી, રાજકોટ અને જામનગરમાં ભારેથી અતિ ભારે વરસાઈ થઈ શકે છે.

ભારતીય હવામાન વિભાગ મુજબ તૌકતે વાવાઝોડું 18 મેના રોજ ગુજરાતના કાંઠાવિસ્તારને પાર કરીને ઉત્તર-ઉત્તર પશ્ચિમ તરફ આગળ વધશે અને તે સમય તેની તીવ્રતા બહુ વધારે હશે. આ વાવાઝોડું એવા સમય આવ્યું છે જ્યારે ભારત કોરોના વાઇરસની બીજી લહેર સામે ઝઝૂમી રહ્યું છે.

તૌકતે સાથે સંકળાયેલી મહત્ત્વની વાતો

કર્ણાટકના ગૃહમંત્રીએ જણાવ્યું કે શનિવારે આ વાવાઝોડ... બાકીનો લેખ લખો:

ીય વાયુસેનાએ 16 ટ્રાન્સપૉર્ટ વિમાન અને 18 હેલિકૉપ્ટર તૈયાર રાખ્યાં છે.

વાવાઝોડાના કારણે સર્જાયેલી પરિસ્થિતિને પહોંચી વળવા માટે સંબંધિત રાજ્યો, કેન્દ્રીય મંત્રાલયો અને એજન્સીઓની તૈયારીઓની સમીક્ષા કરવા માટે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ એક ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક યોજી હતી.

ભારતીય હવામાન વિભાગ મુજબ તૌકતે વાવાઝોડું 18 મેના રોજ ગુજરાતના કાંઠાવિસ્તારને પાર કરીને ઉત્તર - ઉત્તર પશ્ચિમ તરફ આગળ વધશે

બેઠક દરમિયાન નિર્ણય લેવામાં આવ્યો કે દરિયાકાંઠાનાં રાજ્યોના મુખ્ય સચિવો અને સંબંધિત મંત્રાલયો સાથે કૅબિનેટ સચિવો સતત સંપર્કમાં રહેશે. ગૃહ મંત્રાલય પરિસ્થિતિ પર સતત નજર રાખી રહ્યું છે.

શનિવારે ભારતીય નૅવીએ કહ્યું હતું કે તેણે કેરળના કોચીના ચેલ્લનમ પંચાયતના માલાઘપડી, કંપનીપાડી અને મારૂવક્કડના પૂરગ્રસ્ત ગામોમાં મદદ પહોંચાડી છે. આ ઉપરાંત અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાંથી લોકોને રાહતકૅમ્પમાં લઈ જવાયા હતા.

એનડીઆરએફના અધિકારીઓએ શુક્રવારે કહ્યું હતું કે તૌકતે વાવાઝોડાને પહોંચી વળવા માટે તેઓ તૈયાર છે અને આ માટે 53 ટીમો તૈયાર કરવામાં આવી છે.

એનડીઆરએફના અધિકારીઓએ કહ્યું કે 24 ટીમો પહેલેથી જ તહેનાત કરી દેવામાં આવી છે અને 29 ટીમો સ્ટેન્ડબાય છે. પાંચ સૌથી વધુ અસરગ્રસ્ત રાજ્યો કેરળ, તામિલનાડુ, કર્ણાટક, ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્રમાં મદદ માટે તેઓ સ્ટેન્ડબાય છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...માં મોબાઇલ પર છે. લોકો વૉટ્સએપ પર વસ્તુઓની તસવીર માંગે છે, જુએ છે અને પસંદ કરે છે. પરંતુ ઇન્ટરનેટ બંધ હોવાના કારણે કોઈ કાંઈ મોકલી શકતા નથી.

આ વેપારીઓને અહીં કામ કરનાર કારીગરોની પણ ચિંતા છે કે ઇન્ટરનેટના કારણે ધંધામાં આટલી જ મંદી રહેશે તો તેમને કામ મળવાનું બંધ થઈ જશે.

'સ્થિતિ વધારે ખરાબ થશે'

શૉલ બનાવવાના એક યુનિટમાં કામ કરનાર ફયાઝ અહમદ જરૂરિયાતનો ઉલ્લેખ કરે છે:

"લંડનમાં બેઠેલા અમારા કોઈ ગ્રાહકને ઇચ્છા થાય છે કે તેના માટે તૈયાર થઈ રહેલી શૉલમાં કેટલાક ફેરફાર કરીએ તો કેટલાક નવા આઇડિયા આપો, તો અ... બાકીનો લેખ લખો:

સ ઍન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રીનું કહેવું છે કે 5 ઑગસ્ટ 2019થી ઇન્ટરનેટ બંધ હોવાના કારણે ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરની અર્થવ્યવસ્થાને હાલ સુધી 18,000 કરોડ રૂપિયાનું નુકસાન થઈ ગયું છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...માં રંગભેદ સમાપ્ત થઈ ગયો હતો અને વંશીય, રંગ, ધર્મ, લિંગ અથવા રાષ્ટ્રીયતાના આધારે રોજગારમાં ભેદભાવને પણ સમાપ્ત કરી દેવાયો હતો.

5 - માઓ અને નિકસન

નિક્સનના ચીન પ્રવાસને તેમના પ્રશાસનની સૌથી મોટી કૂટનીતિ સંબંધિત સફળતા માનવામાં આવે છે

21 ફેબ્રુઆરી - 1972 : સામ્યવાદી ચીનના નેતા, ચેરમેન માઓ ત્સે લુંગ અને અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ રિચર્ડ નિક્સને ચીનની રાજધાની બિજિંગમાં હાથ મિલાવ્યા.

અમેરિકા અને ચીન વચ્ચે 23 વર્ષ સુધી સંબંધો ખરાબ રહ્યા બાદ નિક્સને ચીનનો ઐતિહાસિક પ્રવાસ કર્યો હતો.

બન્ને દેશ વચ્ચે સ્થાપિત ... બાકીનો લેખ લખો:

થી નેતા બનેલા મૈકગિનીઝ સાથે મુલાકાત કરી હતી.

બન્નેએ ગણતરીની સેકન્ડ માટે હાથ મિલાવ્યા હતા પરંતુ તેનું ઐતિહાસિક મહત્ત્વ ઘણું છે.

પછીથી મૈકગિનીઝે કહ્યું હતું કે આ બેઠકમાં આયર્લૅન્ડ અને બ્રિટન તથા આયર્લૅન્ડના લોકો પરસ્પર સંબંધોને પરિભાષિત કરવાની ક્ષમતા હતી.

10 - ઓબામા અને કાસ્ત્રો

ઓબામા અને ક્યૂબાના રાઉલ કાસ્ત્રો

21 માર્ચ - 2016 : અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ બરાક ઓબામાં અને ક્યૂબાના રાષ્ટ્રપતિ રાઉલ કાસ્ત્રો હવાનાના રેવોલ્યુશન પૅલેસમાં હાથ મિલાવ્યો હતો.

ઓબામાં અમેરિકાના સો વર્ષના ઇતિહાસમાં ક્યૂબાનો પ્રવાસ કરનારા પ્રથમ રાષ્ટ્રપતિ હતા.

બન્ને નેતાઓની મુલાકાત તો સારા રહી પણ રાઉલ કાસ્ત્રોએ ક્યૂબા પર અમેરિકાના આર્થિક પ્રતિબંધોનો વિરોધ કરતા કહ્યું હતું કે આ પ્રતિબંધો ખતમ થવા જોઈએ નહીં તો તેને સામાન્ય વાત માની લેવામાં આવશે.

11 - સાંતોસ અને ટીમોશેન્કો

આ મુલાકાતને લેટિન અમેરિકાના સૌથી લાંબા સશસ્ત્ર સંઘર્ષનો માનવામાં આવી હતી

23 જૂન - 206 : કોલમ્બિયાના રાષ્ટ્રપતિ હવાન મેનવેલ સાંતોસ ગોરીલો ફાર્કના નેતા ટીમોશેન્કોના નામથી ચર્ચિત ટીમોલિયોન જિમેનેઝ સાથે હાથ મિલાવ્યા.

હનાવામાં આ શાંતિ મંત્રણા થઈ હતી. તેના યજમાન ક્યૂબાના રાષ્ટ્રપતિ રાઉલ કાસ્ત્રો હતા.

52 વર્ષથી ચાલતા સશસ્ર સંઘર્ષ સમાપ્તી માટે મજબૂત સંઘર્ષવિરામ સમજૂતી કરવામાં આવી હતી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...માં રાખીને પોતાની ડુંગળીની ખેતીની યોજના બનાવી હતી.

પ્રમોદના ભાઈ વિકાસ જણાવે છે, "અમે સારી જાતની ડુંગળીનો પાક લીધો હતો છતાં મારા ભાઈને આત્મહત્યા કરવી પડી. ડુંગળીના દરેક ખેડૂતને આ જ સ્થિતિનો સામનો કરવો પડે છે."

આવી પરીસ્થિતિ કેવી રીતે જન્મી?

ડુંગળીની ખેતી કરી રહેલા ખેડૂતોની મુશ્કેલ પરીસ્થિતિની સ્થિતિને લઈને નાફેડ(NAFED)ના નિદેશક અને લાસલગાંવ કૃષિ ઉત્પાદન સમિતિના ભૂતપૂર્વ પ્રમુખ નાનાસાહેબ પાટીલ કંઈક આવી રીતે જણાવે છે :

સરકારી તંત્ર એ નથી સમજી શક્યું કે આ વખતે ડુંગળીનાં ઉત્પાદનમાં વધારો થયો ... બાકીનો લેખ લખો:

વર્ષે એ હજુ સુધી બજારમાં ઉપલબ્ધ છે.

ભારતના ઉત્તર અને દક્ષિણ ભાગના બજારોમાં ડુંગળીની કોઈ માગ નથી. એનો મતલબ છે કે માગ ઓછી અને પુરવઠો વધુ છે.

સ્વાભાવિક રીતે આ બાબત ડુંગળીની કિંમતો ઘટવાનું કારણ બની ગઈ.

કિંમતોમાં ઘટાડો અટકાવવા માટે નાફેડે માર્ચ-એપ્રિલમાં લગભગ 25 હજાર મેટ્રિક ટન ડુંગળી ખરીદી.

પરંતુ, સરકાર આ ડુંગળીને સમયસર વેચવાનો નિર્ણય ના લઈ શકી, એટલે તેના ભાવ 1,000 -1,300 રૂપિયાથી ઘટીને ૩૦૦-400 રૂપિયા થઈ ગયા.

આ સિવાય, લગભગ 15 હજાર મૅટ્રિક ટન ડુંગળી ગોદામોમાં ખરાબ સ્થિતિમાં પડી છે.

નિકાસમાં ઘટાડો

પિંપલગાંવ કૃષિ ઉત્પાદન સમિતિના અધ્યક્ષ દિલીપરાવ બનકરના અનુસાર, "અમે 2016-17માં લગભગ 35 હજાર મૅટ્રિક ટન ડુંગળીની નિકાસ કરી."

"એનએચઆરડીએફના આંકડાઓ અનુસાર, 2017-18માં ફક્ત 21 હજાર મૅટ્રિક ટન ડુંગળીની નિકાસ કરવામાં આવી હતી."

"જો એવું જ આ નાણાંકીય વર્ષમાં પણ ચાલુ રહેશે, તો નિકાસ ફક્ત 20 હજાર મેટ્રિક ટન સુધી જ સીમિત રહેશે."

"એપીઈડીએની વેબસાઇટ પરના આંકડા કહે છે કે 2018માં એપ્રિલ અને સપ્ટેમ્બર દરમિયાન, 10 લાખ 34 હજાર મૅટ્રિક ટન ડુંગળીની નિકાસ કરવામાં આવી હતી. ડુંગળીની વધતી ખેતીને ધ્યાનમાં રાખીએ નિકાસ ઓછી થઈ છે."

"તુલનાત્મક રૂપે પાકિસ્તાની ડુંગળીને સસ્તા ભાવે આયાત કરવામાં આવી હતી. સરકારને આ આયાત અટકાવવી જોઈતી હતી અને ખેડૂતોના હિતો જાળવવાં જોઈતાં હતાં."

"ડુંગળીની અનિશ્ચિત નિકાસનીતિ, નિકાસ પર કોઈ નિયંત્રણ નહીં અને ઓછામાં ઓછા નિકાસ મૂલ્યમાં અચાનક વૃદ્ધિ- એવા કારણો છે જે ગ્રાહક દેશોને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાંથી ડુંગળી ખરીદવા માટે અન્ય દેશ તરફ લઈ જઈ શકે છે. આવું થવું ભારતીય ખેડૂતોને ખરાબ રીતે પ્રભાવિત કરી શકે."

તેઓ કહે છે કે જ્યાં સુધી કોઈ દેશને ડુંગળીના પુરવઠાની ઓછામાં ઓછી એક વર્ષની ખાતરી ના આપવામાં આવે, ત્યાં સુધી ડુંગળીને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં નિશ્ચિત બજાર મળતું નથી.

જોકે, સરકારે આ વાતની સંપૂર્ણપણે ઉપેક્ષા કરી છે અને એનાથી ડુંગળીની આયાતને પ્રોત્સાહન મળ્યું છે.

'સરકારના ઉપાય નિષ્ફળ થયા છે'

નાફેડના ભૂતપૂર્વ નિયામક ચાંગદેવરાવ હોલકર અને ડુંગળી છૂટક વેપારી વેફ્કોના હાલના ડાયરેક્ટર કહે છે, "2016-17માં સરકારે ડુંગળીની નિકાસને 'પ્રચાર અનુદાન' આપ્યું હતું, એટલે ત્યારે ડુંગળીની વધુ નિકાસ થઈ હતી."

"અનુદાનને લીધે, આપણી ડુંગળીની કિંમત પાકિસ્તાન અને ચીનની તુલનામાં સસ્તી હતી, એટલે ગ્રાહકો  ભારતીય ડુંગળી તરફ આકર્ષિત થઈ...


...માં હતાશાના સંકેત' મળી રહ્યા છે. અને સ્વેતલાનાએ પણ સારી રીતે ચૂંટણીમાં ટક્કર આપી છે, ચૂંટણી અભિયાન દરમિયાન લોકોને લાગ્યું કે તેઓ સારું નેતૃત્વ પૂરું પાડી શકે તેમ છે અને તેઓ ચૂંટણી દરમિયાન સતત ચર્ચામાં રહ્યાં હતાં.

સ્વેતલાના એક શિક્ષિકા હતાં અને સક્રિય રાજકારણમાં આવતાં પહેલાં તેઓ એક સામાન્ય ગૃહિણી હતાં જે પોતાનાં બાળકની સંભાળ લઈ રહ્યાં હતાં.

પરંતુ તેમના પતિની ધરપકડ થઈ અને વોટ માટે નોંધણી પર રોક લાગી ત્યાર પછી સ્વેતલાનાએ પોતાનાં પતિની જગ્યાએ રાજકારણમાં પગ મૂક્યો.

ચૂંટણીની શરૂઆતમાં તેમણે બીબીસ... બાકીનો લેખ લખો:

પણ લોકો ભડકેલા છે.

રાષ્ટ્રપતિ લુકાશેન્કો મહામારીના પ્રકોપને 'બહુ હળવાશ'થી લઈ રહ્યા હતા. તેમણે કોરોના સંક્રમણથી બચવા માટે લોકોને વોડકા અને સૉના બાથ લેવાની સલાહ આપી હતી.

બેલારુસની વસતી 95 લાખ છે. અહીં અત્યાર સુધી 70 હજાર કેસ દાખલ કરવામાં આવ્યા છે અને 600થી વધારે લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો