...્યા. આજે પણ કેટલાક આદિવાસીઓ એમને ભગવાન તરીકે જુએ છે તો કેટલાક એમને આદિવાસી ઓળખના નાયક તરીકે.

લંડન સ્કૂલ ઑફ ઇકોનૉમિક્સમાં એક માનવવિજ્ઞાની અલ્પા શાહ ઝારખંડમાં આદિવાસી સમુદાયો વચ્ચે કામ કરી ચૂક્યા છે.

તેઓ કહે છે કે, આધિવાસીઓના જીવનમાં ત્યારે પણ આધ્યાત્મનું ઘણું મહત્ત્વ હતું. ધર્મનું રૂપ ત્યારે તેવું નહોતું જેવું આજે છે. ધર્મ, અર્થતંત્ર અને રાજકારણ બધા એકબીજા સાથે જોડાયેલા હતા. જો બિરસાને જોઈએ તો તેઓ પોતાના સમુદાયના લોકોને રાજકીય રીતે એકઠાં કરી રહ્યા હતા પરંતુ તેમના આંદોલનમાં આધ્યામિકતાની મોટી ભૂ... બાકીનો લેખ લખો:

કુહાડી જેવા સાધનો લઈને મુંડાઓએ અંગ્રેજો અને તેમના દિક્કુ દલાલો વિરુદ્ધ વિદ્રોહ કરી દીધો. તેમની સંપત્તિને આગ લગાડી દીધી અને પોલીસોની હત્યા કરી નાખી.

ઉલગુલાન નામની આ બગાવત વધુ લાંબી ન ચાલી, અંગ્રેજોએ આ બળવાને તોડી પાડ્યો અને બિરસાને ફરી પકડી લેવામાં આવ્યા અને જેલમાં જ તેમનું મૃત્યુ થયું.

તેમની મૃત્યુ પછી અંગ્રેજોને તેમની વિરાસતને પચાવી પાડવામાં વાર ન લગાવી.

ઝારખંડની રાજધાની રાંચીમાં ઍરપોર્ટ અને કેન્દ્રીય જેલનું નામ બિરસા મુંડાના નામ પર જ રાખવામાં આવ્યું છે.

ગુજરાતમાં પણ સરકારે તેમના નામ પર રાજપીપલામાં એક યુનિવર્સિટી શરૂ કરી છે પરંતુ એ પણ હકીકત છે કે આદિવાસીઓની જળ, જંગલ અને જમીનની લડાઈ આજે પણ ભારતમાં અનેક સ્થળોએ ચાલે ધરાવે છે.

( આ લેખમાં ભારતની 50 હસ્તીઓના જીવનની કહાણી પર આધારિત પ્રોફેસર સુનીલ ખિલનાનીની ઋંખલા ઇન્કાર્નેશન્સમાંથી ઇનપુટ્સ લેવામાં આવ્યા છે)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...્યાં લોકમાન્ય ટિળકે અજિતસિંહને 'ખેડૂતના રાજા' તરીકે ઓળખાવીને એક તાજ આપ્યો હતો, જે આજે પણ બંગાના ભગતસિંહ સંગ્રહાલયની પ્રદર્શનમાં જોઈ શકાય છે.

સુરતથી પાછા ફરીને અજિતસિંહે પંજાબમાં 'ટિકળઆશ્રમ'ની સ્થાપના કરી, જે તેમના વિચારોને ફેલાવતું હતું.

તેમના બળવાખોર વિચારોને લીધે બ્રિટિશ સરકાર અજિતસિંહ સામે કેટલીક મોટી કાર્યવાહી કરવાની યોજના બનાવી રહી હતી. જેને ધ્યાનમાં રાખીને ઑગસ્ટ-સપ્ટેમ્બર 1909માં અજીતસિંહ સૂફી અંબાપ્રસાદ સાથે કરાચીથી જહાજમાં બેસીને ઈરાન પહોંચી ગયા.

અહીં તેમણે મિર્ઝા હસનખાન નામ ધારણ કર... બાકીનો લેખ લખો:

મંત્રી  હતા અને ઇકબાલ શાયદાઈ તેના ઉપપ્રમુખ હતા.

38 વર્ષના દેશનિકાલ બાદ લાહોર આવતી વખતે યશ, કુલતાર સિંહ, માતા હરનામ કૌર, કિશન સિંહ અને વરિંદર

વિશ્વયુદ્ધના અંતે, તેમની તબિયત નબળી હોવા છતાં તેમને જર્મન જેલમાં કેદ કરવામાં આવ્યા હતા અને તેમને મુક્ત કરાવવા વચગાળાના વડા પ્રધાન જવાહરલાલ નહેરુને દખલ કરવી પડી હતી.

મુક્ત થયા બાદ બે મહિના બ્રિટનમાં રહીને તેમણે સ્વાસ્થ્ય પર ધ્યાન આપ્યું અને 7 માર્ચ, 1947ના રોજ તેઓ 38 વર્ષ પછી ભારત પાછા ફર્યા.

દિલ્હીમાં તેઓ વડા પ્રધાન નહેરુના અંગત મહેમાન હતા અને 9 એપ્રિલે તેઓ લાહોર પહોંચ્યા ત્યારે તેમનું મોટું સ્વાગત કરવામાં આવ્યું હતું.

તબિયત નબળી હોવાને કારણે તેઓ ગામમાં જઈ શક્યા નહીં અને સ્વાસ્થ્યલાભ માટે જુલાઈ 1947માં તેમને ડૅલહાઉસી જવું પડ્યું.

તે જ સમયે 14-15 ઑગસ્ટ 1947ના રોજ ભારતમાં બ્રિટિશ શાસનના અંત પછી, વડા પ્રધાન નહેરુનું ભાષણ સાંભળીને સવારે લગભગ 3.30 વાગ્યે 'જય હિન્દ' કહીને કાયમ માટે તેમણે પોતાની આંખો મીંચી લીધી.

તેમનું સ્મારક ડૅલહાઉસીમાં જ પાંજપુલા ખાતે બનાવવામાં આવ્યું છે. જ્યાં હજારો લોકો તેમને શ્રદ્ધાંજલિ આપે છે.

દેશભક્તિની આ અગ્નિની જ્યોત આઝાદીની તાજી હવાથી બુઝાઈ હતી.

પંજોલ- ડલહોઝીમાં અજિતસિંહ મૅમોરીયલ પાસે લેખક

(ચમન લાલ ભારતીય ભાષા કેન્દ્ર, જવાહરલાલ નહેરુ યુનિવર્સિટી, નવી દિલ્હીના નિવૃત્ત પ્રાધ્યાપક તથા ભગતસિંહ આર્કાઇવ્સ અને રિસૉર્સ સેન્ટરના માનદ્ સલાહકાર છે.)

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...્યાએ ઘટી હોત.

ભારત જાતિ, ધર્મ, ક્ષેત્ર અને વર્ગોમાં હંમેશાં વહેંચાયેલો રહ્યો છે.

અસમાનતાને લોકો સામાન્ય બાબત ગણે છે, આર્થિક અસમાનતાને પણ લોકોએ સરળતાથી સ્વીકારી લીધી છે અને તેના પર સવાલ ઉઠાવનારને વ્યવસ્થા-વિરોધી અથવા વામપંથી ગણવામાં આવે છે.

જો સરકાર લઘુત્તમ મજૂરી દસ-વીસ રૂપિયા વધારવા સિવાય કોઈ પગલાં નહીં ભરે તો સ્થિતિ નહીં બદલાય.

2004 થી 2014 સુધી દેશના વિકાસના કિસ્સાઓ અને આંકડાઓ આવ્યા છે, કોંગ્રેસ દસ ટકા વિકાસ દરની વાત કરતી હતી તો ભાજપ રેકર્ડ વિદેશી રોકાણની વાત કરે છે, પણ આ એ જ દેશ છે, જ્યા... બાકીનો લેખ લખો:

.

અમીર-ગરીબ વચ્ચેની ખાઈ માત્ર કમાણીના સ્તર પૂરતી સીમિત નથી, શિક્ષણ અને સ્વાસ્થ્ય જેવી પાયાની સુવિધાઓની બાબતમાં પણ અસમાનતા છે.

ભારત આજે દુનિયાની પાંચમી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા ભલે બની ગઈ હોય, પણ જ્યાં સુધી 120 કરોડ લોકોની આવક અબજપતિ 120 લોકોની આવકની જેમ ઝડપથી નહીં વધે ત્યાં સુધી ભારત ફ્રાન્સ જેવું નહીં દેખાય.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...્યાન આપી રહી છે. અમે તેમના સંપર્કમાં છીએ.

તેમણે જણાવ્યું કે હજી સુધી એ નક્કી નથી કે રસીનો એક ડોઝ હશે, બે હશે કે ત્રણ. એ પણ નક્કી નથી કે આ રસીની કિંમત શું હશે.

"આનો અર્થ થયો કે આ બધા પ્રશ્નોના જવાબ આપણી પાસે નથી. રસી બનાવવામાં સરકાર પણ છે, કૉર્પોરેટ વિશ્વ પણ છે, અલગ-અલગ હરીફાઈ છે, દેશોના પોતાના રાજકીય હિતો પણ છે, વિશ્વ સ્વાસ્થય સંગઠનની પણ રાહ જોવી પડે છે. એટલા માટે વૈશ્વિક સંદર્ભમાં જ આપણે આગળ વધવું પડશે."

તેમણે કહ્યું હતું, "દરેક નાગરિકને કોરોનાની રસી મળે, એ અમારી રાષ્ટ્રીય પ્રતિબદ્ધતા છે. દર... બાકીનો લેખ લખો:


...્યાર સુધી એવું માનવામાં આવતું હતું કે નિર્દેશકોના આદેશ પછી જ કલાકારો ઇન્ટિમસીનાં દૃશ્યોને વધારે સારી રીતે શૂટ કરે છે. આવા કલાકારો મર્યાદામાં રહીને કામ કરે તેવી આશા રાખવામાં આવે છે.

2017માં સ્થપાયેલા થિયેટ્રિકલ ઇન્ટિમસી એજ્યુકેશન રિસર્ચ ગ્રૂપના સહસંસ્થાપક અને અભિનેત્રી ચેલ્સિયા પેસ કહે છે, "અમારે અભિનેતાઓ પર આધાર રાખવો પડતો હતો. અમે એવી આશા રાખતાં હતાં કે અભિનેતાના આઇડિયા અનુસાર કરવામાં આવેલું શૂટ દિગ્દર્શકની કલ્પના અનુસારનું હશે."

મનોરંજનમાં સત્તા-શક્તિના દબદબાનાં સમીકરણોને કારણે કલાકારો અને ... બાકીનો લેખ લખો:

ું ફિલ્માંકન

ઇમિલી મેયાડે એચબીઓના એક ઇન્ટરવ્યૂમાં કહ્યું હતું, "હું એક એવી કલાકાર છું, જેણે તેની આખી કારકિર્દીમાં સેક્સ્યુઅલ પાત્રો જ ભજવ્યાં છે. મેં મારો પહેલો સેક્સ સીન 16 વર્ષની વયે કર્યો હતો. એ મને ઘણી વાર અસહજ લાગ્યું હતું. પાછું ક્યારે ખસવાનું છે એ હું પળ વારમાં પામી જતી હતી."

આ રીતે, કોઈ અગ્રણી ટેલિવિઝન નેટવર્કના પ્રોડક્શનમાં સેક્સદૃશ્યોના ફિલ્માંકનમાં મદદ માટે એલિસિયા રોડિસને સામેલ કરવામાં આવ્યાં છે.

એલિસિયા કહે છે, "જે સ્ક્રિપ્ટમાં છે અને જે નથી તેના વિશે ચર્ચા કરી લો એવું હું હંમેશાં કહું છું. તેથી સેટ પર કોઈ પણ પ્રકારના આશ્ચર્યની આશંકા રહેતી નથી. હું દિગ્દર્શકના દૃષ્ટિકોણને સમજવાની સાથે કલાકારોની સીમાનો ખ્યાલ પણ રાખું છું."

એચબીઓએ બાદમાં જાહેરાત કરી હતી કે તેના ન્યૂડિટીવાળા ટેલિવિઝન શો માટે હવેથી ઇન્ટિમસી કો-ઑર્ડિનેટરોને કરારબદ્ધ કરવામાં આવશે. આ નિયમ નેટફ્લિક્સ, એમેઝોન અને એપલ પ્લસે પણ અપનાવ્યો છે.

હવે મોટાં થિયેટર્સ અને પ્રોડક્શન હાઉસિસમાં પણ ઇન્ટિમસી ડાયેરક્ટર દેખાવાં લાગ્યાં છે.

લંડનના વેસ્ટ ઍન્ડનાં પહેલા ઇન્ટિમસી ડાયરેક્ટર યારિત ડોર કહે છે, "ઇન્ટિમસી ડાયરેક્ટર મદદ કરવાની સાથે ક્રિયેટિવ પ્રોસેસનો હિસ્સો પણ હોય છે. કથા દર્શાવવામાં ઇન્ટિમસી કેટલી મહત્ત્વની છે એ અમારે જોવાનું હોય છે."

"થિયેટરમાં આ પ્રક્રિયા ચાર સપ્તાહની હોય છે. ટીવી અને ફિલ્મોમાં એ ઝડપથી કરવું પડે છે, કારણ કે તેમાં સેટ પર જતાં પહેલાં કલાકારો સાથે ઘણું કામ કરવાનું હોય છે."

નવી ભાષાશૈલી

લૉસ ઍન્જલસસ્થિત ઇન્ટિમસી ઍડવાઇઝર અમાનદા બેલુમેન્થલ કામુકતાથી ભરપૂર ટીવી સિરિયલ ધ અફેરમાં સલાહકાર તરીકે કામ કરે છે.

તેમના જણાવ્યા મુજબ, તેમનું કામ થોડુંક મધ્યસ્થીકર્તા જેવું, થોડું સલાહકાર જેવું અને થોડું કોરિયોગ્રાફર જેવું હોય છે.

ઇન્ટિમસી પ્રોફેશનલ્શ ઍસોસિએયેશનનાં સંચાલક બેલુમેન્થલ કહે છે, "કલાકારે અગાઉ પણ આવું કર્યું હતું. તેથી તેના માટે એ સહજ હશે એવું માની લેવામાં આવે છે, પણ હંમેશાં એવું હોતું નથી. ઘણી વાર અત્યંત મુશ્કેલ પણ હોય છે. હું સેટ પર કલાકારોને મર્યાદામાં રહેવામાં મદદ કરું છું."

ઇન્ટિમસી એક્સપર્ટ્સે પોતાના કામ માટેની ટેકનિક અને નિયમો પણ છેલ્લા એક વર્ષમાં વિકસાવ્યાં છે.

તેઓ સ્ક્રિપ્ટ વાંચે છે, લેખકો સાથે ચર્ચા-વિચારણા કરે છે અને સેક્સ સંબંધી દૃશ્યોના ફિલ્માંકનની ટેકનિકલ બાબતો વિશે પણ ચર્ચા કરે છે.

એસએજી-આફ્ટરાની...


...્યારા અને તેમાં સંડોવાયેલા તમામ લોકોની ધરપકડ નહીં થાય ત્યાં સુધી અમે તેમનો મૃતદેહ પણ નહીં સ્વીકારીએ તેમજ સમગ્ર કચ્છમાં અનુસૂચિત જાતિ સમાજ તરફથી કચ્છ જિલ્લામાં બંધ પાળવામાં આવશે. "

"ગઈકાલે અમારા સંગઠન દ્વારા કેટલાક સ્થળે ચક્કાજામ કરવામાં આવ્યો હતો. જોકે, બાદમાં પોલીસ અધિકારીઓના આશ્વાસન બાદ પ્રદર્શન હંગામી ધોરણે મોકૂફ રખાયાં હતાં. "

આ સિવાય વડગામના અપક્ષ ધારાસભ્ય અને દલિતનેતા જિજ્ઞેશ મેવાણીએ પણ ટ્વીટ કરીને દેવજીભાઈ મહેશ્વરીની હત્યાની ઘટનાને વખોડી હતી.

તેમણે ટ્વીટમાં લખ્યું હતું કે, "માનવાધિકાર ... બાકીનો લેખ લખો:

ઉદ્દેશ વિશે જણાવતાં તેઓ કહે છે, "મૃતકનાં પત્ની દ્વારા અપાયેલ ફરિયાદમાં લુહારવાડી અંગે કોર્ટ્ર કેસ ચાલતો હતો, જે કોઈ વકીલ લડવા તૈયાર નહોતા, પરંતુ કેસ મૃતક દેવજીભાઈએ હાથમાં લેતાં આરોપીઓએ કાવતરું ઘડીને તેમનું મરણ નિપજાવ્યાનો આક્ષેપ છે. આ અંગે વધુ તપાસ ચાલુ છે."

ફરિયાદની વિગતો અનુસાર રાપર પોલીસે આ ગુના બાબતે IPCની કલમ 302, 120 (B), એટ્રોસિટી ઍક્ટ કલમ 3 (2)(5) અને ગુજરાત પોલીસ ઍક્ટની કલમ 135 અન્વયે ગુનો નોંધી તપાસ હાથ ધરાઈ છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...્યારે અહીં જ મૂકી દઈએ.

વિશ્વના આર્થિક સમુદાયનું પ્રતિનિધિત્વ કરતું જીનીવા સ્થિત વર્લ્ડ ઇકૉનૉમિક ફોરમ દ્વારા હાલમાં જ ગ્લોબલ કૉમ્પિટિટિવનેસ ઇન્ડેક્સ 2019નો અહેવાલ જાહેર કરવામાં આવ્યો છે.

2018માં જાહેર કરવામાં આવેલા આ અહેવાલ મુજબ વિશ્વમાં ભારત 58મા સ્થાને હતું, જે 2019ના અહેવાલમાં સીધું 10 સ્થાન ગબડીને 68મા સ્થાને પહોચ્યું છે.

ગ્લોબલ કૉમ્પિટિટિવનેસ ઇન્ડેક્સ એટલે કે વૈશ્વિક સ્પર્ધાત્મકતા આંક 2019 મુજબ ટોચના દસ સ્થાને રહેલા દેશો નીચે મુજબ છે.

(સ્રોત : વર્લ્ડ ઇકૉનૉમિક ફોરમ, ગ્લોબલ કૉમ્પિટિટિવ... બાકીનો લેખ લખો:

ીલ્સ - કૌશલ્ય(107 ક્રમાંક), પ્રોડક્ટમાર્કેટ (101 ક્રમાંક), લેબરમાર્કેટ (103 ક્રમાંક) અને સ્થિરતા (103 ક્રમાંક)નો સમાવેશ થાય છે.

લાઈફ ઍકસ્પેક્ટ્ન્સી એટલે કે દીર્ઘાયુ જીવનમાં 141 દેશોમાં ભારતનો ક્રમાંક 109 અને મૅરિટૉક્રેટ ઍન્ડ ઇન્સેન્ટીવાઇઝેશન એટલે કે વ્યક્તિની ગુણવતા મુજબ એને તક મળે તેમાં 118મો ક્રમ (મજૂરીના નીચા દર અને તેમાંય ખાસ કરીને પુરુષની સરખામણીમાં સ્ત્રીને મળતી મજબૂરીના નીચા દરને કારણે).

પાડોશી રાષ્ટ્રોની વાત કરીએતો ભારતનો ક્રમ શ્રીલંકા, પાકિસ્તાન અને નેપાળ કરતાં ઉપર છે. માત્ર ચીન ૨૮મા ક્રમ સાથે ભારત કરતાં આગળ છે.

"આનો ભદ્રા: ક્રતવો યન્તુ વિશ્વતઃ" દરેક દિશામાંથી મારા મનમાં સારા વિચારો આવો, એ ભારતીય સંસ્કૃતિનો પાયાનો સિદ્ધાંત છે.

ગ્લોબલ કૉમ્પિટિટિવનેસ રિપોર્ટ 2019 પ્રમાણે આપણા માટે જે ક્ષેત્રોમાં ધ્યાન આપવાની જરૂર છે તે ક્ષેત્રો તરફ અંગુલિનિર્દેશ કરતો અહેવાલ છે.

ભલે વર્લ્ડ ઈકૉનૉમિક ફોરમના 2019ના અહેવાલમાં સ્પર્ધાત્મકતાની દ્રષ્ટિએ 2018ની સરખામણીમાં 10 ક્રમ ગુમાવીને આપણે પાછળ પડ્યા પણ જેને કારણે આપણે સ્પર્ધાત્મકતા ગુમાવી છે એ ક્ષેત્રો ઉપર ધ્યાન આપીને 2020માં  વળી પાછી  મોટી છલાંગ લગાવીએ તો આ અહેવાલનાં તારણો ઉપકારકને બોધદાયક નીવડ્યાં તેમ ગણાશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...્યારે કાશ્મીરી મહિલાઓ કથિત સમાન અધિકાર મળવાથી ખુશ થશે કે કેમ તે સવાલ છે.

લોકોને એવી પણ આશા બંધાશે કે સમગ્ર દેશમાં હિંદુ મહિલાઓને તેમના હિંદુ ભાઈઓ તથા પતિઓ વિરુદ્ધ જમીનમાં અધિકાર અપાવવાના નિયમને લાગુ કરવામાં પણ ભાજપ આવી જ પ્રતિબદ્ધતા દેખાડશે.

મુંબઈમાં માત્ર મહારાષ્ટ્રિયનોને જ નોકરી આપવાની માગ અંગે શિવસેના પહેલાથી જ પ્રદર્શન કરી રહી છે.

હિમાચલ પ્રદેશ તથા ઉત્તરાખંડમાં બહારના લોકોને ખેતીલાયક જમીન વેચી ન શકાય તે માટેના કાયદા લાગુ છે. નાગાલૅન્ડ તથા પૂર્વોત્તરના રાજ્યોને પણ બંધારણમાં વિશેષાધિકાર ... બાકીનો લેખ લખો:

સ્ત્ર ભણાવે છે. આ લેખિકાનાં અંગત વિચાર છે.)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...્યારે મહિલા મતદારોની સંખ્યા 65.3 ટકા અને પુરુષ મતદોની સંખ્યા 67.1 ટકા હતી ત્યારે મહિલા અને પુરુષ મતદાતાઓ વચ્ચેનું અંતર ઘટી ગયું હતું.

રાજકીય પક્ષો મહિલાઓનું મહત્ત્વ સમજ્યા છે અને તેમને વધુ પ્રોત્સાહન આપવાનું શરૂ કર્યું છે જેમ કે શિક્ષણ માટે લૉન, મફત ગૅસ સિલિન્ડર અને છોકરીઓને સાઇકલ.

5. બધુ જ મોદી પર કેન્દ્રિત

2014માં મોદીએ ભાજપ અને તેમના સમર્થકોને ઐતિહાસિક જીત અપાવી.

ભાજપ જે 428 બેઠકો પર ચૂંટણી લડ્યો હતો, તેમાંથી 282 બેઠકો જીત્યો હતો.

1984 બાદ પ્રથમ વખત આવી તક મળી હતી કે કોઈ પક્ષે એકલા જ પ... બાકીનો લેખ લખો:

થી વધુ આત્મવિશ્વાસ અને ઊર્જાસભર રાહુલ ગાંધીની કૉંગ્રેસે ઉત્તર ભારતનાં ત્રણ રાજ્યોમાં સરકાર બનાવવામાં સફળતા મેળવી.

ત્રણમાંથી બે રાજ્યોમાં ભાજપ ઘણાં વર્ષથી સત્તા પર હતું તેથી સરકાર વિરોધી લહેરને તેનું કારણ ગણાવામાં આવે છે.

પરંતુ રાહુલ ગાંધી અને તેમના પક્ષના કાર્યકર્તાઓ પાસેથી તેનું શ્રેય ન છીનવી શકાય.

સ્પષ્ટ છે કે કૉંગ્રેસની અંદર ફરી જૂનો જાદુ આવી ગયો છે. રાહુલ ગાંધીએ પોતાને નરેન્દ્ર મોદી સામે એક ખૂલા વિચારો વાળા અને સર્વ સમાવિષ્ટ નેતા તરીકે રજૂ કર્યા છે.

પછી એક આશ્ચર્યજનક રીતે પ્રિયંકા ગાંધીને અધિકૃત રીતે પાર્ટીમાં સક્રીય કરીને પાર્ટીમાં નવો જીવ ફૂંક્યો.

આ રીતે કૉંગ્રેસના ફરી ઊભા થવાથી વિપક્ષમાં ઉત્સાહ આવી ગયો છે. તેથી 2019ની હરિફાઈ પહેલાંનાં અનુમાનો કરતાં વધુ અઘરી થઈ ગઈ છે.

7. અર્થવ્યવસ્થા

મોદીના શાસનમાં એશિયાની ત્રીજી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા પોતાની ગતિ ગુમાવતી જણાય છે.

ખેતીનું પ્રમાણ અને ઉત્પાદનની કિંમત ઘટવાથી ખેતીથી થતી આવક સ્થગિત થઈ ગઈ છે. તેનાથી ખેડૂતો દેવાદાર બની ગયા અને તેમની નારાજગી વધતી ગઈ.

2016માં લેવામાં આવેલો નોટબંધીનો વિવાદાસ્પદ નિર્ણય જટિલ તો હતો જ સાથે તેનો યોગ્ય અમલ પણ થયો નહીં.

લઘુ અને મધ્યમ ઉદ્યોગો માટે જીએસટી નુકસાનકારક સાબિત થયો જેમાં અનેક લોકોએ રોજગારી ગુમાવી.

નિકાસ ઘટી ગઈ, બેરોગજગારી વધી ગઈ અને મોદી સરકાર પર નોકરીઓના ડેટા છૂપાવવાનો પણ આરોપ છે.

એવું જ નહીં, ભારતમાં ઘણી સરકારી બૅન્કોની સ્થિતી કરજદારોએ લૉન ન ચૂકવવાને કારણે ડૂબવાના આરે આવી ગઈ, છતાં મોંઘવારી નિયંત્રણમાં છે.

સરકારના કારણે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને કારણે અર્થવ્યવસ્થા આગળ વધી રહી છે. આ નાણાકીય વર્ષમાં જીડીપીની ગતિ 6.8 ટકા રહેવાની શક્યતા છે.

પરંતુ એ વાતમાં પણ તથ્ય છે કે લાખો લોકોને ગરીબીમાંથી બહાર કાઢવા માટે ભારતે જીડીપીનો દર 7 ટકાથી વધુ રાખીને આગળ વધવુ પડશે.

મોદીએ કહ્યું કે અર્થવ્યવસ્થામાં પરિવર્તન લાવવાની પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે. ત્યારે આ ચૂંટણી નક્કી કરશે કે તેના માટે જનતા સરકારને વધુ સમય આપવા તૈયાર છે કે નહીં.

8. જનતાને રીઝવવાની હોડ

અર્થશાસ્ત્રી રાથિન રૉય કહે છે કે ભારત 'વિકાસ પર ધ્યાન આપનારા દેશમાંથી વળતર આપનારો દેશ' બનવા તરફ આગળ વધી રહ્યો છે, જ્યાં સરકાર પોતાની વ્યવસ્થાની ખામીઓ છૂપાવવા માટે જનતાનાં ખિસ્સા રોકડથી ભરી રહી છે.

તેનું પરિણામ છે પૉપ્યુલિઝમ એટલે કે જનતાને રીઝવવાની હોડ.

મોદી સરકારે ખેડૂતો માટે...


...્યું અને નવો કીબોર્ડ લેઆઉટ પણ વિકસાવ્યો.

અમેરિકાના મિનેસોટામાં 1894માં જન્મેલા ઓગસ્ટ ડ્વોરક એજ્યુકેશનલ સાઇકોલોજિસ્ટ હતા. ક્વર્ટીમાં સુધારો થઈ શકે એની તેમને ખાતરી હતી.

તે માનતા હતા કે, ક્વર્ટી કીબોર્ડનું જે સંયોજન છે તેમાં આંગળીઓનો વિચિત્ર રીતે ઉપયોગ કરવો પડે છે.

વારંવાર વપરાતા was અને were જેવા શબ્દો ટાઈપ કરતી વખતે માત્ર ડાબા હાથ પર જ આધાર રાખવો પડે છે. તેથી 1936માં તેમણે તેમના સાળા સાથે મળીને ડ્વોરક સિમ્પ્લિફાઈડ કીબોર્ડ સિસ્ટમ પેટન્ટ કરાવી હતી.

કેટલાક ટાઈપોગ્રાફિસ્ટ્સ દાવો કરે છે કે ક્વ... બાકીનો લેખ લખો:

ાસેના લેપટોપમાં ઈનબિલ્ટ, પણ અત્યંત ઓછા ઉપયોગમાં લેવાયેલાં ફંક્શન્શ હોય છે. એનાથી હું મારા કીબોર્ડના લેઆઉટને બદલીને નવી સિસ્ટમ અપનાવી શકું છું.

નવી સિસ્ટમમાં બરાબર ટાઈપિંગ કરતાં ન શિખું ત્યાં સુધી મારે કીઝને રી-લેબલ કરવી પડશે, પણ હાર્ડવેર કોઈ ફેરફાર કરવો નહીં પડે.

ડ્વોરક કીબોર્ડનો ઉપયોગ કરીને હું મારી વાત લખી શક્યો હોત, પણ કદાચ આપણામાંના બહુ ઓછા લોકો તેની દરકાર કરે છે. તેથી આપણે જે જાણીએ છીએ તેને જ વળગી રહ્યા છીએ.

સ્માર્ટફોન્સ માટેના ટચવનના લેઆઉટમાં તમામ મૂળાક્ષરોને તેમના ક્રમ અનુસાર મૂકવામાં આવ્યા છે, પણ ટેલિફોનના જૂના રોટરી ડાયલની માફક તેની ગોઠવણી કરવામાં આવી છે.

ટચ ટાઈપિંગમાં આપણે આંગળીઓને બને તેટલી ઝડપે દોડાવતા શીખ્યા છીએ.

આપણને શીખવવામાં આવ્યું હોત તો આપણે એ જાણી શક્યા હોત કે આપણે જે ભાષા બોલીએ છીએ કે જે સાધનોનો ઉપયોગ કરીએ છીએ તેને વધારે અનુકૂળ એવી નવી સિસ્ટમનો પણ ઉપયોગ કરી શકીએ છીએ.

શોલેસ અને તેમના સાથી સંશોધકો તેમની નવી સિસ્ટમ વિકસાવી રહ્યા હતા ત્યારે તેમને એ ખબર ન હતી કે તેઓએ કરેલી મશીનની કીઝની ગોઠવણ માનવીય કમ્યુનિકેશનમાં તેમનું યાદગાર યોગદાન હશે.

હવે આપણે હાથના અંગૂઠાઓ વડે એટલું બધું ટાઈપિંગ કરીએ છીએ કે સંખ્યાબંધ નવી સિસ્ટમ્સ વિકસી છે. તેમાં એક છે હીરો (Hero) કીબોર્ડ.

એનો દેખાવ રોટરી ફોનના ડાયલ જેવો છે અને તેમાં નવી તથા જૂની ડિઝાઈનનું મિશ્રણ છે.

સ્માર્ટવોચ માટેનું વિશ્વનું સૌપ્રથમ અલાયદું કીબોર્ડ હોવાનો દાવો ટચવન (TouchOne) કરે છે. તેમાં શબ્દોને આઠ કીઝમાં ગોઠવવામાં આવ્યા છે અને ચાર સંકેતના સંયોજનથી તેનો ઉપયોગ કરી શકાય છે.

પોપકી (PopKey) નામના કીબોર્ડમાં મૂળાક્ષરોની જગ્યાએ એનિમેટેડ જિફ્સનો ઉપયોગ થાય છે.

આ બધા નવા-તરંગી કીબોર્ડ્ઝ સ્પીડનો દાવો કરે છે, પણ એને ખરી વિશિષ્ટતા ગણાય? કમસેકમ લેખકો માટે તો નહીં જ.

અમેરિકન લેખક ટ્રુમેન કપોટે તેને લેખન નહીં, પણ ટાઈપિંગ ગણાવ્યું હતું.

લખાણ તત્કાળ પબ્લિશ કરવાની ઈનબિલ્ટ ક્ષમતા ધરાવતાં સંખ્યાબંધ કીબોર્ડ્ઝ આપણા માટે ઉપલબ્ધ છે, પણ આપણી ગતિને ઘટાડે અને ભૂલ કરતા બચાવે તેવી કોઈ પણ બાબતને આપણે આવકારવી જોઈએ.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...્યું કે રાહિલા બહુજ સારા કામ માટે ગઈ હતી પણ જે થયું તે બહુ જ દુખદ છે. પરિવારે બહુ જ સારી દીકરી ખોઈ દીધી.

પતંગબાજોની મજા-પક્ષીઓની સજા

ઉત્તરાયણમાં બે દિવસ પતંગબાજીની મજા હજારો પક્ષીઓ માટે સજા બની જતી હોય છે.

પતંગના માંજા પર ગુંદરથી કાચ અથવા ધાતુનું આવરણ ચઢાવવામાં આવે છે જે હરિફના માંજાને કાપી શકાય.

પતંગબાજોએ નાયલોનના માંજા વાપરવાનું પણ શરૂ કર્યું છે જેના પર કાચનું આવરણ હોય છે.

તે સામાન્ય માંજા કરતાં મજબૂત અને ઘાતક હોય છે. આ માંજા આસાનીથી નથી તૂટતા અને તેને પક્ષીઓ અને માનવને થતી ઇજા માટે જવાબ... બાકીનો લેખ લખો:

નું ગળું કપાતા તેનું મૃત્યુ થયું હતું તો મહુવામાં પણ એક પાંચ વર્ષની બાળકીએ પણ આ જ રીતે જીવ ગુમાવ્યો હતો.

એ સિવાય વડોદરામાં એક ડિલીવરી બૉયના ગળામાં પતંગની દોરી લપેટાતા તેમને ઇજા થઈ હતી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...્યું ત્યારથી આ દવાની ચર્ચા આખા વિશ્વમાં છે. લોકો આશા ભરેલી દૃષ્ટિએ જોઈ રહ્યા છે.

હાઇડ્રૉક્સીક્લોરોક્વિન આર્થરાઇટિસની સારવારમાં વપરાય છે કારણકે તે રોગપ્રતિકારક તંત્રને સંચાલિત કરવામાં મદદ કરે છે.

લૅબ ટેસ્ટના પરિણામ પ્રમાણે આ દવા કોરોના વાઇરસને અટકાવી શકે છે અને અમુક ડૉક્ટરો કહે છે કે દવા દર્દીઓ માટે મદદરૂપ બની રહી છે.

જોકે, વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠન મુજબ આ દવાની અસરકારકતાનું કોઈ પ્રમાણ નથી.

રોગપ્રતિકારક તંત્ર લક્ષી દવાની અસર

જો વાઇરસ સામે આપણું રોગ પ્રતિકારક તંત્ર વધારે પડતું સક્રિય થઈ જાય તો ... બાકીનો લેખ લખો:

યેલી છે અને વપરાશ માટે સુરક્ષિત છે, જ્યારે વૅક્સિન પરની શોધ શૂન્યથી શરૂ કરવામાં આવી છે.

વૅકસિન અને દવા વચ્ચે તફાવત એ છે કે વૅકસિન એટલે કે રસી રોગના બચાવ સામે આગોતરી વ્યવસ્થા બને છે અને દવા એ રોગ થાય ત્યારે સારવાર માટે વપરાય છે.

કોરોના વાઇરસ સામે લડવા માટે તદ્દન નવી દવાઓ પર પણ લૅબ પરીક્ષણ ચાલી રહ્યું છે પરંતુ માનવો પર તેમનું ટેસ્ટિંગ હજી બાકી છે.

સારવારની જરૂર કેમ?

જે વાઇરસે સમગ્ર વિશ્વમાં લાખો લોકોને પોતાના ભરડામાં લીધા છે ત્યારે સંક્રમિત લોકોના જીવ બચાવવા માટે સારવારની સખત જરૂરિયાત છે પરંતુ દુનિયાના કેટલાય દેશો લૉકડાઉનનો માર પણ સહી રહ્યા છે, ત્યારે આ રોગની સચોટ સારવારની કાગડોળે રાહ જોવાઈ રહી છે.

જો મોટા પ્રમાણમાં અરસકારક એવી સારવારની ખબર પડી જાય તો પછી કોરોનાનું સંક્રમણ એક સામાન્ય રોગ જેવું બનશે.

જો સારવારથી દર્દીઓને વૅન્ટિલેટર પર મૂકવાથી બચાવી શકાતાં હોય તો હૉસ્પિટલોમાં આઈસીયુની જરૂર ધરાવતા દર્દીઓની સંખ્યા ઘટશે અને પરિસ્થિતિ નિયંત્રણમાં આવશે. આને કડક લૉકડાઉન પણ ઓછું કરી શકાશે.

અત્યારે સારવાર કેવી રીતે થઈ રહી છે?

હાલના તબક્કે કોરોના વાઇરસના સંક્રમિતોમાં મોટાભાગના લોકોમાં હળવા લક્ષણ હોય છે એટલે ઘરમાં બેડરેસ્ટ, પૅરાસિટામોલ અને વધારે પ્રમાણમાં પ્રવાહી લઈને લોકો સાજા થઈ શકે છે.

પરંતુ કેટલાક લોકોને ગંભીર સ્થિતિમાં હૉસ્પિટલમાં ઓક્સિજન, વૅન્ટિલેટર સાથે આઈસીયુ સારવારની જરૂર પડી રહી છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...્યું હતું કે "ભાજપ ત્રણ કરોડથી વધારે લોકોનો સંપર્ક કરીને સીએએના સમર્થમાં જનમત એકઠો કરશે."

તો ગુજરાત કૉંગ્રેસના પ્રવક્તા મનીષ દોશી ભાજપ પર આરોપ લગાવતાં કહે છે કે દેશમાં વધતી મોંઘવારી, બેરોજગારી, મહિલા પરના અત્યાચારને રોકવામાં નિષ્ફળ ભાજપ સરકાર મૂળ મુદ્દાઓથી ધ્યાન ભટકાવવા માટે આ પ્રકારનું ધર્મ આધારિત વિભાજન ઊભું કરવા જઈ રહી છે. પોતાની સત્તા ટકાવવા માટે દેશને નુકસાની તરફ લઈ જઈ રહી છે.

ભાજપને અગાઉનાં ચૂંટણીવચનો યાદ અપાવતાં મનીષ દોશી કહે છે, "ભાજપ સરકાર વર્ષ 2014માં જે વચનો આપીને સત્તામાં આવી હતી એ... બાકીનો લેખ લખો:

ધાંતોની વિરુદ્ધમાં છે."

અગાઉ પશ્ચિમ બંગાળ સહિત કેટલાંક બિનભાજપશાસિત રાજ્યોએ એલાન કર્યું હતું કે તેઓ સીએએનું પાલન નહીં કરે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...્યું હતું, ''એક સમય હતો જ્યારે અમારા માટે કોઈપણ બોલવા તૈયાર નહોતું.''

''તમે અત્યારે બોલવાનો પ્રયત્ન કરો છો, ત્યારે મને ખબર છે કે તમારી સામે વાવાઝોડું આવવાનું છે, પરંતુ આ સ્થિતિમાં તમે ડરો નહીં કેમ કે તમે કંઈ ખોટું કરતા નથી. ''

પ્રિયમ માને છે, ''મહિલાઓ માટે બોલનારા પુરુષો ખૂબ જ ઓછાં છે, મારા જેવી મહિલાઓને પિરિયડ્સ દરમિયાન જે ચાર દિવસ સહન કરવું પડે છે, તેવું પુરુષને માત્ર એક દિવસ પણ સહન કરવું પડેને તો તેમને ખબર પડી જશે કે મહિલાઓ સામે કેવો વ્યવહાર કરવો જોઈએ. ''

''અમે આ પીડા સાથે ઑફિસ પણ જઈએ છીએ,... બાકીનો લેખ લખો:

કામ કરે છે.''

''સમાજ આપણો હજુ શિક્ષિત નથી એટલે આ મુદ્દાઓ અંગે વિવિધ વાતો સામે આવી રહી છે. બ્રહ્મચર્યની વાત કરીએ તો મોટાભાગના લોકો એવું માને છે કે લગ્ન ન કરવા કે વીર્યનું સ્ખલન ન કરવું, પરંતુ એવું નથી. બ્રહ્મચર્યનો સંસ્કૃતમાં અર્થ આત્માની શોધ.''

''એટલે આવી રીતે ધીમે-ધીમે લોકો શિક્ષિત થઈ રહ્યા છે અને ધીમે-ધીમે બદલાવ આવી રહ્યો છે, પરંતુ તમે એમ માનો કે બદલાવ એક રાતમાં આવે તો તે શક્ય નથી.''

પહેલી વખત જોતાં આ ગ્રાફિક જરાક અજૂગતું લાગ્યું

ડૉ. વિભૂતિબહેન પટેલ

આ અંગે જ્યારે બીબીસીએ ઍડ્વાન્સ સ્ટડી ફોર વિમેન સ્ટડીનાં પ્રોફેસર ડૉ. વિભૂતી પટેલ સાથે વાત કરી તો તેમણે જણાવ્યું, ''જ્યારે આ ગાફ્રિકને પહેલી વખત મેં જોયું, ત્યારે મને જરાક અજૂગતું લાગ્યું હતું.''

''કમળ એ આ આપણી સંસ્કૃતિમાં એક મહત્ત્વનું સ્થાન ધરાવે છે, ત્યારે તમે આવી રીતે સેનિટરી પૅડ પર જૂઓ એટલે મનમાં ન બેસે.''

''ડિઝાઈનર આ ગ્રાફિક્સ દ્વારા પિરિયડ્સ અંગે જાગૃતતા લાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે તે બરાબર છે. હાલ, વિવિધ ફિલ્મો દ્વારા પર આ અંગે જાગૃતતા લાવવાના પ્રયાસ ચાલી રહ્યા છે.''

''પિરિયડ્સ અંગે સમાજમાં પ્રવર્તતી માન્યતાઓ અંગે તેઓ વધુમાં જણાવે છે કે આ વસ્તુ લોકોની સમજણ પર આધાર રાખે છે. મારા ઘરની વાત કરું તો લાંબા સમયથી મારા પરિવારમાં આ વસ્તુઓ માનવામાં આવતી નથી, જ્યારે અનેક ઘરોમાં આજે પણ વિવધ માન્યતાઓને અનુસરવામાં આવે છે.''

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...્યું,  તો પછી મુગલો અને બ્રિટિશોની ગુલામીના એક હજાર વર્ષ કેવી રીતે થયાં?

આ સવાલના જવાબમાં આલોક કુમારે કહ્યું, ' એના પહેલાં શકો અને હૂણોનું આક્રમણ થયું, મારી સમજણ પ્રમાણે આ સંઘર્ષ લગભગ એક હજાર વર્ષ સુધી ચાલ્યો.''

'હિંદુઓનો આત્મવિશ્વાસ જાગૃત થઈ રહ્યો છે'

અહીંયા ઇતિહાસમાં થોડી ગડબડ થઈ ગઈ છે. કારણ કે મુગલો અને બ્રિટિશ શાસકો સાથે શક, હૂણ અને કુષાણોને જોડી દઈએ તો એક હજાર નહીં પણ બે હજાર વર્ષનો ઇતિહાસ બની જાય.

કારણ કે શક અને કુષાણ પશ્ચિમોત્તર વિસ્તારમાં લગભગ બે હજાર વર્ષ પહેલાં આવ્યા હતા. પણ અત્યા... બાકીનો લેખ લખો:

ઓ નારાજ છે કે પછી એમની કોઈ એક શ્રેણી-મધ્યમ વર્ગ ,ઉચ્ચ મધ્યમ વર્ગ કે કોઈ બીજું?

પ્રોફેસર એન્ડરસન અને તેમના સાથી શ્રીધર દામલેએ હાલમાં રાષ્ટ્રીય સ્વંયસેવક સંઘ પર એક પુસ્તક લખ્યું છે- 'ધ આરએસએસ: એ વ્યૂ ટૂ ધ ઇન સાઈડ.'

એમાં એમણે એ કારણોનો ઉલ્લેખ કર્યો છે કે જેમને કારણે હિંદુત્વ વિચારધારા છેલ્લાં 25 વર્ષોમાં ઝડપભેર ફેલાયી છે.

દાવા ઘણાં પણ સમર્થનમાં તથ્ય નથી

અગ્રણી પત્રકાર રાધિકા રામાશેષન જણાવે છે કે હિંદુ સમાજની વ્યાખ્યા એક યુનિટ તરીકે ના આપી શકાય. કારણ કે તે વિવિધ ક્ષેત્ર, ભાષા ,જાતિ અને ઉપજાતિમાં વહેંચાયેલો છે.

સંઘની સૌથી મોટી સફળતા એ છે કે તે બહુમતી સમાજમાં સતત એ પ્રચાર કરતો રહ્યો છે કે હિંદુઓ સાથે છેલ્લાં એક હજાર વર્ષોથી અત્યાચાર થઈ રહ્યા છે અને હાલમાં પણ આ ઘટનાક્રમ થંભ્યો નથી.

વિશ્વ હિંદુ પરિષદની યુવાનોની શાખા બજરંગ દળના અખિલ ભારતીય પ્રમુખ સોહન સિંહ સોલંકી પાસે હિંદુઓ પર થયેલા અત્યાચારોની એક યાદી છે.

તેઓ પૂછે છે'' શું આપણે લાહોર, નનકાના, તક્ષશિલા અને ઢાકાની ઢાકેશ્વરી દેવીને ભૂલી જઈશું?''

ઠેરઠેર થઈ રહેલી લિંચિંગ અને મારપીટ તેમજ હિંસાની ઘટનામાં તેઓ પોતાના કાર્યકરોને જ હિંસાનો ભોગ બનેલા જણાવે છે.

એમણે કહ્યું, ''હુમલા તો અમારા પર કરવામાં આવે છે. ગાયમાતાની રક્ષા કરનારા સૌથી વધારે ઈજાગ્રસ્ત થયા છે. ઘણા હુમલા થયા છે અને ઘણા લોકો માર્યાં ગયા છે.'' જોકે, આ દાવાનાં સમર્થનમાં કોઈ તથ્ય રજૂ કરવામાં આવ્યું નથી.

જો સંઘ કહે કે હિંદુઓ પર અત્યાચારનો ઘટનાક્રમ વર્ષ 712માં મોહમ્મદ બિન કાસીમના હુમલા દ્વારા શરુ થયો તો એમ પણ જણાવે છે કે આઝાદી બાદના 'ભારતીય નેતૃત્વ'એ પણ હિંદુઓ સાથે એ પ્રકારનો અન્યાય ચાલુ જ રાખ્યો.

અને ભારતીય નેતૃત્વનો અર્થ પહેલા વડા પ્રધાન જવાહરલાલ નહેરુ થાય છે, જેને સંઘ પરિવાર વિદેશી સંસ્કૃતિમાં ઉછરેલા વિરોધી નેતા તરીકે રજૂ કરતો આવ્યો છે.

બાબરી મસ્જિદ ભાંગી પડવાની અસર

વિશ્વ હિન્દુ પરિષદના નવા આંતરરાષ્ટિય કાર્યકારી આલોક કુમાર

વિહિપ અધ્યક્ષ આલોકકુમાર જણાવે છે ,''આઝાદી બાદ આ દેશનું નેતૃત્વ ભારતનાં સાંસ્કૃતિક મૂલ્યોથી પરિચિત નહોતું. વ્યવહારમાં તે એમનું વિરોધી હતું અને સોવિયત સંઘના મૉડલને અહીંયા લાગૂ કરવા માંગતું હતું. આથી આ લઘુતાગ્રંથિ જળવાઈ થઈ.'' પણ તેઓ જણાવે છે કે અયોધ્યામં જયારે માળખું પડી ભાંગ્યું ત્યારે એમના આત્મવિશ્વાસમાં ઘણો ફરક આવ્યો.

બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં આલોકકુમારે કહ્યું, ''અયોધ્યાની...


...્યો અને તે ટક્યું."

"ગુજરાતમાં કોઈએ વિચાર્યું નહીં હોય તેટલી પાતળી સરસાઈથી ભાજપ જીત્યો અને ખુદ નરેન્દ્ર મોદીને પણ પરસેવો વળી ગયો. અમે પાટીદાર યુવાનો સાથે સંબંધનો એક એવો મજબૂત સેતુ રચ્યો છે જે ગમે તેટલા પૈસા કે રાજકીય તાકાતથી સર્જી શકાય એમ નથી."

મોદીનો વિરોધ

હાર્દિક પટેલ સાચું કહે છે. આ એક એવો માણસ હતો જે અચાનક ક્યાંકથી પ્રગટ થયો અને તેમણે નરેન્દ્ર મોદીના રાજકારણ અને નીતિઓને પડકારીને તેમની સામે સવાલો ઉઠાવ્યા, અને એ પણ ગુજરાતમાં.

ઘણી વાર તો તેને ઉત્સાહથી સાંભળવા નરેન્દ્ર મોદીની સભાઓથી પણ વધ... બાકીનો લેખ લખો:

કે જે નથી પૂરેપૂરી શહેરી કે નથી પૂરેપૂરી ગ્રામીણ. તે નથી પૂરેપૂરી ગરીબ કે નથી પૂરેપૂરી અમીર.

 આ એક એવી પેઢી છે જે જટિલ પ્રકારની સામાજિક, આર્થિક અને રાજકીય સ્થિતિઓનાં ત્રિભુજમાં અટવાયેલી છે. આ પેઢી કોઈના હક્ક છીનવવા માગતી નથી, તેને પોતાના અધિકાર જોઈએ છે.

હાર્દિક-જિજ્ઞેશ-અલ્પેશ

આ 80ના દાયકામાં ગુજરાતમાં થયેલી અનામત વિરોધી હિંસક ચળવળથી સાવ વિપરીત છે.

વિશ્વ હિંદુ પરિષદ મુસ્લિમો સાથે જે રીતે વર્તે છે કંઈક એવી જ રીતે એ વખતે પાટીદાર અને દરેક સવર્ણ જ્ઞાતિઓ દ્વારા દલિત અને ઓબીસી વિરુદ્ધ ઉગ્ર તિરસ્કાર ફેલાવવામાં આવ્યો હતો.

અત્યારે તો પાટીદારોને ઓબીસીનો હિસ્સો બનવું હતું. અહીં એ સમજવું જરૂરી છે કે 'પાસ' એ કોઈ એક જ જ્ઞાતિનો અવાજ હતો એમ નહોતું.

શિક્ષણ દિવસે દિવસે મોંઘું બની રહ્યું હતું. પરિણામે, એક આખી પેઢી એવી હતી જેના માટે જરૂરી શૈક્ષણિક લાયકાત મેળવવી તેમજ નોકરી મેળવીને શહેરી માહોલમાં ટકવું મુશ્કેલ બની ગયું હતું.

વળી આ સ્થિતિ પણ ત્યારે પેદા થઈ હતી જ્યારે ગુજરાતમાં કૃષિક્ષેત્ર મુશ્કેલીમાં હતું.

યુવાનો કૃષિમાં જવા નહોતા માગતા કે પછી કૃષિમાં તેમને લાંબું ભવિષ્ય દેખાતું નહોતું.

આ જ કારણ છે જેથી હાર્દિક પટેલની રેલીઓ માત્ર પાટીદાર જ નહીં પણ દરેક જ્ઞાતિના વીસ-ત્રીસેક વર્ષના યુવાનોથી છલકાઈ જતી.

આ જ કારણથી ઓબીસી, દલિત અને પાટીદાર યુવાનો એક અવાજે વાત કરવા લાગ્યા. અને આ જ કારણે જ્યારે આક્રમક દલિત ઍક્ટિવિસ્ટ જિગ્નેશ મેવાણીએ હાર્દિક પટેલ સાથે એકમત વ્યક્ત કરીને મંચ શૅર કર્યો ત્યારે આશ્ચર્ય થયું નહીં.

તેમની સાથે છે ત્રીજા યુવા નેતા- 'ઓબીસી એકતા મંચ'ના અલ્પેશ ઠાકોર. અને તે બધાનો એક જ કૉમન શત્રુ છે ભારતીય જનતા પાર્ટી અને વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીથી પ્રભાવિત નીતિઓ.

ગુજરાતની ડિસેમ્બર-2017ની વિધાનસભા ચૂંટણીઓ આનો સ્પષ્ટ પુરાવો બની રહી.

આ સંદર્ભ સાથે જોઈએ તો હાર્દિક પટેલ અને અલ્પેશ ઠાકોર કૉંગ્રેસ સાથે હાથ મિલાવે કે પછી વિધાનસભા ચૂંટણી લડીને જીતેલા જિગ્નેશ મેવાણીને કૉંગ્રેસ સપોર્ટ કરે તેમાં કાંઈ અજુગતું લાગતું નથી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...્યો કે અગાઉ ગામના સરપંચ બોલેરો કારમાં જતા અને નેતા સ્કોર્પિયો વાપરતા હતા. નીતીશરાજમાં એવો વિકાસ થયો કે હવે સરપંચ સ્કોર્પિયો ચલાવે છે અને નેતાઓએ ફૉર્ચ્યુનર ખરીદી લીધી છે. ફૉર્ચ્યુનરમાં નેતાજી હતા, તેથી તેમને ન રોક્યા."

કન્હૈયા જણાવે છે, "બધાની સંપત્તિ પાંચ વર્ષમાં બમણી થઈ ગઈ છે. સરપંચ હોય કે નેતા. આ વિકાસ નહીં તો બીજું શું છે?"

કન્હૈયા ભેલારીએ બિહારમાં થયેલા વિકાસને જે રીતે સમજાવ્યો તેના પરથી તમે અંદાજ બાંધી શકો કે ત્યાંના રાજકારણમાં છેલ્લાં 15 વર્ષમાં શું બદલાયું છે.

તેઓ કહે છે કે, "લાલુના રા... બાકીનો લેખ લખો:

2017ના સમયગાળામાં નીતીશ

બિહારના રાજકારણ પર પકડ રાખનારા પત્રકારો અને નિષ્ણાતો માને છે કે 2005થી 2010 સુધી નીતીશકુમારે ખરેખર લોકોનું જીવનધોરણ સુધરે તે માટે કામ કર્યું હતું.

પરંતુ 2010થી 2015ના ગાળા દરમિયાન નીતીશમાં રાષ્ટ્રીય રાજકારણની મહત્ત્વાકાંક્ષા જાગી ગઈ અને તેઓ વડા પ્રધાનપદનાં સપનાં જોવા લાગ્યા. તે સમયે બિહારની ગાડી વિકાસના પાટા પરથી ઊતરી અને પછી આગળ જતા સ્થિતિ કથળવા લાગી.

તે સમયને યાદ કરતા શૈલાબ કહે છે કે, "આ વાત બિલકુલ સાચી છે. 2013ની આસપાસ નીતીશ એવા કદના નેતા હતા જે નરેન્દ્ર મોદીને પડકાર ફેંકી શકે તેમ હતા. સરકાર ચલાવવાની વાત હોય કે વાત કરવાની છટા, તે સમયે નીતીશની બરાબરી કરે તેવું કોઈ ન હતું."

તે જ જુસ્સામાં આવીને તેમણે કેટલાક નિર્ણયો પણ લીધા. પૂરગ્રસ્ત બિહારને ગુજરાત પાસેથી મળેલી મદદ પરત આપવાની જાહેરાત કરી દીધી. જીતનરામ માંઝીને નવ મહિના માટે રાજ્યના મુખ્ય મંત્રીપદે નિયુક્ત કરી દીધા.

વરિષ્ઠ પત્રકાર અજય સિંહને નીતીશકુમારને નજીકથી સમજવાવાળા પત્રકારો પૈકીના એક ગણવામાં આવે છે.

2017માં આરજેડી સાથે સંબંધ તોડવાના નીતીશના નિર્ણય અંગે તેમણે એક લેખ લખ્યો હતો. તે લેખમાં તેમણે 2013માં એનડીએને છોડવાથી લઈને 2017માં આરજેડી સાથેનું ગઠબંધન તોડવા સુધીનાં ચાર વર્ષને નીતીશકુમારના રાજકીય જીવનનો સૌથી "મૂર્ખામીભર્યો સમય" ગણાવ્યો.

તે લેખ અનુસાર 2013 અને 2015, બંને વખતે નીતીશ પરિસ્થિતિને સમજવામાં થાપ ખાઈ ગયા હતા.

2013ના સમયમાં નીતીશને લાગ્યું કે આરએસએસ નરેન્દ્ર મોદીને વડા પ્રધાનપદના દાવેદાર નહીં બનાવે. 2015માં તેમનું અનુમાન હતું કે તેઓ પાંચ વર્ષ આરજેડી સાથે મળીને સરકાર ચલાવી લેશે. પરંતુ આ બંને અંદાજ ખોટા પુરવાર થયા.

સાથ અને સહકારની જરૂર

એનડીએમાંથી નીકળ્યા પછી નીતીશકુમારને વિરોધપક્ષમાં તે સમયે સ્વીકૃતિ ન મળી. તે સમયે તેઓ રાહુલ ગાંધીને મળવા ગયા તો તેમની મુલાકાત બહુ ટૂંકી રહી હતી. 2014ની લોકસભા ચૂંટણીમાં જનતાદળ યુનાઇટેડનું પ્રદર્શન પણ બહુ ખરાબ રહ્યું હતું.

તે સમયે નીતીશકુમારે જીતનરામ માંઝીને બિહારના મુખ્ય મંત્રીની ગાદી પર બેસાડી દીધા. ત્યારે લોકોને સમજાયું નહીં કે નીતીશકુમારે આવું શા માટે કર્યું. ઘણા રાજકીય વિશ્લેષકોએ તેમના આ નિર્ણયની ટીકા પણ કરી હતી.

છ મહિનાની અંદર માંઝીના સૂર બદલાઈ ગયા અને 2015ની ચૂંટણીમાં નીતીશે આરજેડી સાથે ગઠબંધન કર્યું અને ફરી એક વખત બિહારમાં સત્તા મેળવી.

આ ગઠબંધન પર લાંબું ન ચાલ્યું. બે વર્ષથી...


...્યો છે, પરંતુ તેમણે તે રિસીવ નથી કર્યો. એટલા માટે અમે ઑફિસની બહાર પણ પત્ર ચોંટાડી દીધો છે. કેટલાક મહિના પહેલાં હંગામી મજૂરોને કાઢી નાખવામાં આવ્યા અને હવે અમને લે-ઑફમાં નાખી દેવામાં આવ્યા છે."

"અમારી માગ છે કે લે-ઑફ દરમિયાન અમને પૂરો પગાર આપવામાં આવે. જો તેમને ફૅક્ટરી નથી ચલાવી તો અમારો સંપૂર્ણ હિસાબ કરીને અમને આપવામાં આવે, પરંતુ આ બધાની વચ્ચે ફસાવીને ન રાખો."

લૉકડાઉન દરમિયાન કંપનીએ માર્ચ અને એપ્રિલનો પગાર આપ્યો છે, પરંતુ હાલ કારીગરોનું કહેવું છે કે મે મહિનાનો પગાર મળ્યો નથી.

કર્મચારી યુનિયનની... બાકીનો લેખ લખો:

નહીં એને પછી શું વેચશે? પછી આ જમીન પર પારિવારિક વિવાદ પણ ચાલી રહ્યો છે. આ બધા વિવાદને ઠંડો પાડવાના પ્રયાસો છે."

મહેશ કુમાર અડધો પગાર પણ કારીગરો માટે ઓછો ગણાવે છે.

તેમનું કહેવું છે કે "10-12 હજારનો પગાર મળતો હતો. હવે અડધા પૈસામાં ઘર કેવી રીતે ચાલશે. કરિયાણું અને ખર્ચ તો એટલો જ છે, પરંતુ પગાર અડધો થઈ ગયો છે. કંપની જે પણ નિર્ણય કરશે, કારીગર તો ભૂખે જ મરશે. એટલા માટે પૂરા પગારની માગ કરે છે."

આ સ્થિતિમાં કેવી રીતે પહોંચી ઍટલાસ?

1951માં શરૂ થયેલી ઍટલાસ એક સમયે સાઇકલનો સમાનાર્થી બની ગઈ હતી. લોકોની બાળપણની અઢળક યાદો તેની સાથે જોડાયેલી છે. પણ સાઇકલની દુનિયાનું મોટું નામ ધીમે-ધીમે ઝાંખું પડવા લાગ્યું.

કંપનીએ વેબસાઇટ પર આપેલી જાણકારી પ્રમાણે તેની દર વર્ષે 40 લાખ સાઇકલના ઉત્પાદનની ક્ષમતા છે. તેમજ ભારતમાં જ નહીં પણ વિશ્વમાં કંપનીની વસ્તુઓ વેચાય છે.

છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષોથી સતત ભારતમાં કંપનીની ફૅક્ટરીઓ બંધ થઈ રહી છે. વર્ષ 2014માં મધ્ય પ્રદેશના માલનપુરની ફૅક્ટરી બંધ થઈ હતી.

એ પછી 2017માં હરિયાણાના સોનિપતમાં રહેલી ફૅક્ટરી બંધ કરી હતી. કંપનીને એ ફૅક્ટરીથી નુકસાન થતું હતું.

સાથે જ કંપનીનું નામ પણ ઍટલાસ સાઇકલ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ (એસીઆઈએલ)થી બદલીને ઍટલાસ સાઇકલ (હરિયાણા) કરવામાં આવ્યું.

હવે કંપનીનું કહેવું છે કે તેમને સાહીબાબાદની ફૅક્ટરીમાં પણ નુકસાન થઈ રહ્યું છે.

સીઈઓ એન.પી. સિંહ રાણાએ કહ્યું, "નુકસાનની શરૂઆત નવેમ્બર 2019થી થવા લાગી હતી. પહેલાં ઉત્પાદન એકથી દોઢ લાખ સાઇકલનું થતું હતું, તે હવે માત્ર 15થી 20 હજાર સાઇકલ સુધી પહોંચી ગયું હતું. અમે લાંબા સમયથી ખોટમાં ચાલી રહ્યા છીએ. એ સમયે કંપની પર સવા સો કરોડનું દેવું પણ હતું, જેને અમારે ચૂકવવાનું હતું. જોકે અમારી પર બૅન્કનું કોઈ દેવું નથી."

બજાર પર એકસમયે એકહથ્થું રાજ કરનારી 70 વર્ષ જૂની કંપનીના પતનનું કારણ શું છે.

આ અંગે એનપી સિંહ કહે છે કે "કોઈ પણ વેપાર આવો સમય આવી શકે છે. પહેલાં તમે આગળ વધતા જાવ છો અને મોટા પ્રમાણમાં વિસ્તાર કરો છો. તમારી પાસે દરેક પ્રકારના સંસાધન હોય છે. પણ તેમ છતાં જ્યારે પતન શરૂ થાય છે ત્યારે સ્થિતિઓ સંભાળવી થોડી મુશ્કેલ બની જાય છે."

"અમારી સાથે એવું થયું કે પહેલાં એક એકમમાં મુશ્કેલીની શરૂઆત થઈ, જે બીજી જગ્યાએ વધતી ગઈ. અમે દરેક જગ્યાએથી બચવા માટે પ્રયત્નો કર્યા છે. અમારી પાસે એક વિકલ્પ છે જેનાથી અમે ફંડની ઘટને દૂર કરી શકીશું."

લે-ઑફમાં ફસાયેલા...


...્યો.

ભારત સરકાર હજુ પણ સમજી નથી શકી કે સમગ્ર દુનિયા સંરક્ષણવાદી નીતિ અપનાવી રહી છે, પરંતુ આપણે હજુ પણ જૂની ફૉર્મ્યુલા ઉપર જ અટકેલાં છીએ.

ભારત સરકારે આયાત જકાત વધારવી જોઈએ જેથી કરીને દેશના સુક્ષ્મ અને લઘુ ઉદ્યોગોની સ્પર્ધા કરવાની ક્ષમતા વધે, તેનાથી રોજગાર પણ વધશે.

મહાકાય કારખાનાનો મોહ છોડો

વધુ એક મહત્ત્વપૂર્ણ બાબત એ છે કે સરકારે મોટા ઉદ્યોગોનો મોહ છોડવો પડશે.

કદાચ વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના મગજમાં ચીન તથા અમેરિકાની જેમ મોટાં-મોટાં કારખાનાં નાખવાનો વિચાર હશે, પરંતુ ભારત જેવા દેશની પરિસ્થ... બાકીનો લેખ લખો:

મજવું પડશે કે દર એ મુખ્ય સમસ્યા નથી.

જીએસટી લાગુ થવાને કારણે લઘુ તથા મધ્યમ ઉદ્યોગોનો વહીવટી ભાર વધી ગયો છે અને તેઓ આ ભાર હેઠળ દબાઈ ગયા છે.

મોટા ઉદ્યોગો માટે આંતરરાજ્ય વેપાર સરળ થઈ ગયો છે, જેનાં કારણે નાના ઉદ્યોગો ઉપરનું ભારણ બેવડાયું છે.

ઉપરાંત સૌથી મોટી બાબત એ છે કે નાના ઉદ્યોગોને મૂળભૂત રાહત આપવાની દિશામાં સરકાર હાલમાં કશું નથી કરી રહી.

જીએસટીના દુષ્પ્રભાવને સમજી નથી શકી એટલે તેને દૂર કરે તે દૂરની વાત છે.

(સંદીપ રાય સાથે વરિષ્ઠ અર્થશાસ્ત્રી ભરત ઝુનઝુનવાલાની વાતચીતના આધારે)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...્યો.

લોકસભામાં અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવના જવાબમાં આ જ રીતે ગણતરી કરીને દેશમાં કેટલા રોજગાર પેદા થયા તે જણાવ્યું. ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયાના ઇન્ટરવ્યૂમાં પણ આવું જ કરવામાં આવ્યું છે.

ઇન્ટરવ્યૂ આપવામાં મુશ્કેલી કેમ?

આ સિવાય વડા પ્રધાને દેશમાં માત્ર સંબોધન જ કર્યા છે. તેમણે સવાલોના જવાબ નથી આપ્યા.

આથી સૌથી અગત્યનો સવાલ એ છે કે, તેમને પ્રત્યક્ષ સંવાદમાં મુશ્કેલી શું છે? શું તેઓ અસમર્થ છે?

આવી વાત કોઈ નાસમજ વ્યક્તિ જ કરી શકે છે કેમ કે, 13 વર્ષ સુધી જે વ્યક્તિ ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી રહી ચૂકી હોય અને ત્યારબાદ વડ... બાકીનો લેખ લખો:

ારદાર ભાષણો આપે છે, તે જ રીતે સહજતાથી પત્રકારોને ઇન્ટરવ્યૂ માટે આમંત્રણ આપતા હોત.

કાશ, તેઓ પત્રકારો સાથે વાતચીત કરતા હોત, કોશિશ કરવામાં થયેલી ખામીઓની કબૂલાત કરી લેતા હોત અને તેને સુધારવાનું કહીને તેમનાથી અંતર જાળવી જનારા વર્ગ અને જાતિઓના સમુદાયોને મુખ્ય પ્રવાહમાં લાવી શક્યા હોત.

આવું ન કરીને તેઓ પોતાની જ એકલતા વધારી રહ્યા છે. જોકે, હાલ તે કોઈ પણ રીતે દૂર થાય એવું લાગતું નથી.

તેમની લોકપ્રિયતા ચરમસીમાએ છે, પરંતુ હવામાં જતી બૉલ ઉપર જતાં ઊર્જા અને હવામાંથી મળતું બળ ગુમાવતા કઈ રીતે ઝડપથી નીચે આવીને પછડાય છે, તે યાદ રાખવું જોઈએ.

તેમણે અને આપણે તમામે તે યાદ રાખવું જોઈએ.

અહીં શોધાયેલી 'ખાતર-ગાડી'થી કામ સરળ થઈ ગયું

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...્યો. આ 'જનસુનાવણી'માં મજૂરોનાં વેતન અને કામની હાજરીને લગતી તમામ બાબતોની માહિતી જાહેર કરી દેવામાં આવી.

આ માહિતીમાં જાણવા મળ્યું કે તંત્ર દ્વારા ભ્રષ્ટાચાર કરવામાં આવ્યો છે.

આ પ્રથમ સફળતા હતી કે જો લોકો પાસે માહિતીનો અધિકાર હશે તો તંત્રમાં પારદર્શકતા આવશે.

આ અધિકારને બહોળા સ્તરે લાગુ કરવા અને કાયદાનું રૂપ આપવા માટે MKSS દ્વારા સમાયાંતરે 'જનસુનાવણી' કાર્યક્રમ હાથ ધરવામાં આવી.

આ જનસુનાવણીમાં સરકારનાં કાર્યોને લગતી માહિતીને ગામના ચોક વચ્ચે જાહેર કરવામાં આવતી.

લાંબા સંઘર્ષ બાદ સરકાર પંચાયત ઍક્ટમ... બાકીનો લેખ લખો:

ઇન્ડિયાએ 'માહિતી અધિકાર બિલ'નો મુસદ્દો તૈયાર કર્યો અને કેન્દ્ર સરકારને સુપરત કર્યો.

સરકારે આ મુસદ્દા માટે એચ. ડી. મંસૂરી કમિટીનું ગઠન કર્યું, જેમણે માહિતી અધિકાર બિલ પર કામ કર્યું અને સરકારને તેમનો મુસદ્દો સોંપ્યો.

સંઘર્ષ બાદ કાયદાને મંજૂરી

આખરે સંસદમાં આ મુસદ્દાને 'ફ્રિડમ ઑફ ઇન્ફર્મેશન ઍક્ટ 2002' મથાળા હેઠળ લીલીઝંડી આપવામાં આવી, પરંતુ તેનો પણ ઘણો વિરોધ થયો.

હજુ એ સમય નહોતો આવ્યો કે ભારતની જનતાને માહિતીનો અધિકાર મળી જાય. હજુ તો આ બિલને ઘણા કાયદાકીય અને રાજકીય 'દાવપેચ'માંથી પસાર થવાનું હતું.

વર્ષ 2004માં યૂપીએ (યુનાઇટેડ પ્રોગેસિવ અલાયન્સ)ની સરકાર ચૂંટાઈને આવી. તેમણે વચન આપ્યું કે 'માહિતીનો અધિકાર આપતો કાયદો વધુ પ્રગતિશીલ, સહભાગી અને યથાર્થપૂર્ણ બનશે.'

આ બાદ નેશનલ એડવાઇઝરી કમિટી (NAC)એ આ કાયદામાં રસ લીધો અને તેને આગળ ધપાવવાનું કામ કર્યું.

ત્યારબાદ NACની બેઠકમાં અરુણા રોય અને અન્ય લોકો સાથે થઈ અને બિલ અંગે ચર્ચા કરવામાં આવી.

આખરે 10 મે, 2015માં લોકસભામાં 'આરટીઆઈ ઍમેન્ડમૅન્ટ બિલ 2005' રજૂ થયું અને સભ્યો દ્વારા પાસ કરી દેવામાં આવ્યું.

12 મેના રોજ આ બિલ રાજ્યસભામાં રજૂ થયું અને ત્યાં પણ તેને પાસ કરી દેવામાં આવ્યું.

15 જૂન, 2005માં આ બિલને એ રાષ્ટ્રપતિ એ. પી. જે. અબ્દુલ કલામે મંજૂરીની મહોર મારી. 12 ઑક્ટોબર, 2005માં સત્તાવાર રીતે ભારતમાં 'માહિતી અધિકાર બિલ 2005' લાગુ કરવામાં આવ્યું.

અત્યારે દેશના લોકો સરકારને કોઈ પણ સવાલ કરી શકે છે એ ગરીબ અને મજૂરોના આંદોલનને કારણે શક્ય બન્યું છે.

સરકારે પાસ કરેલું નવું બિલ

સરકારે લોકસભામાં આરટીઆઈ ઍમેન્ડમૅન્ટ બિલ 2019 રજૂ કર્યું જે આરટીઆઈ બિલ 2015ની અનુચ્છેદ 13 અને 16માં સંશોધન કરે છે.

આ સંશોધન મુજબ કેન્દ્રીય મુખ્ય માહિતી કમિશનર અને માહિતી કમિશનરનો કાર્યકાળ પાંચ વર્ષ (65 વર્ષની ઉમર મર્યાદા અથવા કાર્યકાળ જે પણ પહેલાં હોય) માટે નિર્ધારિત કરવામાં આવે છે.

મોદી સરકારનો પ્રસ્તાવ છે કે સૂચના અધિકારીના કાર્યકાળનો નિર્ણય કેન્દ્ર સરકાર કરશે. આ ફેરફારની સામે કર્મશીલો અને વિરોધપક્ષો વાંધો ઉઠાવી રહ્યા છે.

કર્મશીલો માને છે કે કાર્યકાળ નિશ્ચિત નહીં રાખવાને લીધે અને વેતન-ભથ્થાં વગેરે પર જે તે સરકાર પર આશ્રિત થવાને લીધે માહિતી કમિશનર અને મુખ્ય માહિતી કમિશનર દબાણમાં આવશે.

અનુચ્છેદ 13 મુજબ મુખ્ય સૂચના અધિકારીનું વેતન, ભથ્થું અને સેવાની શરતો મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર સમાન હશે અને સૂચના આયોગ...


...્યોગોને નુકસાન થાય છે કે કેમ અને અયોગ્ય રીતે નિકાસ માટેની સબસિડી આપવામાં આવે છે કે કેમ તે માટેની તપાસ ના થાય તે માટે વિકાસશીલ દેશોની યાદી હતી.

તે યાદીમાંથી 12 દેશો દૂર કરાયા, તેમાં ભારતનો પણ સમાવેશ થતો હતો.

જનરલાઇઝ્ડ સિસ્ટમ ઑફ પ્રેફરન્સ (GSP) હેઠળ ભારતને નિકાસમાં લાભ મળતો હતો તે આનાથી બંધ થઈ ગયો. ભારતનો વિશ્વવેપારમાં 0.5 ટકા કરતાં વધારે ફાળો છે અને તે G20 સંગઠનનું સભ્ય છે તેથી અમેરિકાએ આ પગલું લીધું હતું.

ભારત માટે GSPનો લાભ મળે તે જરૂરી છે, કેમ કે તેના કારણે ભારતની કેટલીક વસ્તુઓ અમેરિકામાં ... બાકીનો લેખ લખો:

ે.

"હાર્લી ડેવિડસન બાઇક, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને આઈટીએ ઉત્પાદનો પર વધેલી જકાતથી તથા મેડિકલ સાધનોના ભાવ બાંધી દેવાયા છે, તેનાથી અમેરિકા ચિંતામાં છે."

"ડેરીઉત્પાદનોની નિકાસ થઈ શકતી નથી, ડેટાને ભારતમાં જ સ્થાનિક ધોરણે સાચવવા છે તે બાબતથી પણ અમેરિકા ચિંતામાં છે," એવું ફેડરેશન ઑફ ઇન્ડિયન ઍક્સ્પૉર્ટ ઑર્ગેનાઇઝેશનના ડીજી અજય સહાયનું કહેવું છે.

અમેરિકાના પશુપાલકો અને ડેરીઉત્પાદકો ભારતમાં પોતાની વસ્તુઓ વેચવા માગે છે, પણ મુશ્કેલી એ છે કે તેઓ પશુઓને આહાર આપે છે તે માંસાહારી હોય છે.

ભારતના ગ્રાહકોની ધાર્મિક લાગણીને તે અનુકૂળ નથી.

તેથી આવા પદાર્થોની આયાત પહેલાં ભારતે માગણી કરી હતી કે આ ઉત્પાદનો શુદ્ધ છે તેનું સર્ટિફિકેટ અમેરિકા આપે, એમ રોઇટર્સના એક અહેવાલમાં સ્રોતોને ટાંકીને જણાવાયું હતું.

ઑબ્ઝર્વર રિસર્ચ ગ્રૂપના રિસર્ચ ફેલો કશિશ પારપિયાનીએ બીબીસીને જણાવ્યું કે આ બાબતમાં બંને દેશો વચ્ચે સહમતી સધાઈ નથી.

"એક તરફ આપણી સરકાર દાવો કરે છે કે 2022 સુધીમાં ખેડૂતોની આવક બમણી કરીશું અને બીજી બાજુ ખેડૂતોને હાનિકારક આવો કરાર તે કરવા માગે છે તે સમજાતું નથી."

"આવા કરારથી અમેરિકામાંથી કૃષિ, ડેરી અને પૉલ્ટ્રીના 42,000 કરોડ રૂપિયાના ઉત્પાદનોની આયાત થશે."

એવી ફરિયાદ હાલમાં જ રાષ્ટ્રીય કિસાન મહાસંઘે ઉઠાવી હતી.

ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે આવા કોઈ પણ કરાર ન કરવા કેન્દ્ર સરકારને ચેતવણી આપવા માટે જ 17 ફેબ્રુઆરીએ મહાસંઘે સમગ્ર દેશમાં વિરોધપ્રદર્શનો કર્યાં હતાં.

કેન્દ્ર સરકારે છેલ્લે રજૂ કરેલા બજેટમાં મેડિકલ સાધનોની આયાત પર સેસ નાખ્યો છે અને તેના કારણે આ મામલે બંને દેશો વચ્ચેનો વિખવાદ વકર્યો છે.

ઍડ્વાન્સ્ડ મેડિકલ ટેક્નૉલૉજી ઍસોસિયેશનના વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ એબ્બી પેર્ટે એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે "આયાતી મેડિકલ સાધનો પર સેસ નાખવાની અને કેટલાંક સાધનો પર સામાજિક કલ્યાણ માટેનો સેસ નાખવાની ભારતની વાતથી અમે ચિંતામાં છીએ.

તેના કારણે કેટલાક અણધાર્યા, અણચિંતવ્યા પરિણામો આવી શકે છે. દર્દીઓને મળતી સારવારની ટેક્નૉલૉજીનો લાભ અટકી શકે છે અને તેના કારણે ઊલટાનો સારવારનો ખર્ચ વધી શકે છે."

આવી સ્થિતિમાં બજેટની દરખાસ્તને કારણે મેડિકલ સાધનોની બાબતમાં નવો મુદ્દો ઉપસ્થિત થયો છે. રોઇટર્સના અહેવાલ અનુસાર ભારતે સ્ટેન્ટ તથા ની ઇમ્પ્લાન્ટ્સના ભાવ બાંધી દીધા છે તે દૂર કરવાની પણ માગણી કરી છે.

જાણકારો કહે છે કે ટ્રમ્પની ઇચ્છા હોત તો પણ કોઈ મોટો વેપાર કરાર થઈ શક્યો...


...્યોતિ ઘોષ કહે છે, "મોદી અને શેખ હસીના વચ્ચે તફાવત એ છે કે શેખ હસીનાને રાજકારણ વારસામાં મળ્યું છે જ્યારે નરેન્દ્ર મોદી જાતમહેનતથી આગળ આવ્યા છે. તેઓ બાંગ્લાદેશના રાજકારણમાં સૌથી શક્તિશાળી પરિવારમાંથી આવે છે."

તેઓ કહે છે, "તેમનો ભારત સાથે એક લગાવ રહ્યો છે. આવામી લીગ પર બાંગ્લાદેશમાં ભારતના દબાણમાં રહેવાના આરોપ પણ લાગ્યા છે. ક્યારેક તે આશીર્વાદરૂપ રહ્યા તો ક્યારેક મુશ્કેલીરૂપ."

શુભજ્યોતિ ઘોષ કહે છે, "મોદી અને શેખ હસીના બંને પોતાના દેશમાં કડક હાથે શાસન કરી રહ્યાં છે."

"નરેન્દ્ર મોદી 2019માં ફરી બ... બાકીનો લેખ લખો:

ટી બહુમતી સાથે સત્તામાં પરત આવી.

શેખ હસીના ફરી સરકારમાં આવ્યાં અને તેમણે ભ્રષ્ટાચારના આરોપોનો સામનો કરી રહેલાં ખાલિદા ઝિયા પર નિશાન સાધ્યું.

ખાલિદા ઝિયાના પુત્ર તારેક રહેમાનને બાંગ્લાદેશ છોડવું પડ્યું અને દસ વર્ષ વીતી ગયા પછી પણ તારેક રહેમાન બાંગ્લાદેશ પરત નથી આવી શક્યા.

શેખ હસીનાએ બાંગ્લાદેશના રાજકારણમાં વિપક્ષ માટે સ્થાન છોડ્યું જ નથી.

શુભજ્યોતિ ઘોષ કહે છે, "બાંગ્લાદેશમાં હડતાલ, રાજકીય હિંસા, બંધ વ્યાપક પ્રમાણે જોવા મળતાં હતાં અને એક અવ્યવસ્થાની પરિસ્થિતિ જોવા મળતી. શેખ હસીનાએ કડક હાથે કામ લીધું અને દેશમાં સ્થિરતા લાવ્યાં."

તેઓ આગળ ઉમેરે છે, શેખ હસીનાએ બાંગ્લાદેશમાં આર્થિક વાતાવરણને મજબૂત બનાવવા, સ્થિરતા અને વિકાસની વાત કરી. બાંગ્લાદેશના લોકોને પણ ભારતના લોકોની જેમ જ આવી આકાંક્ષાઓ છે એટલે શેખ હસીના સતત ત્રણ વખત ત્યાં ચૂંટણી જીત્યાં છે."

2008માં જીત બાદ આવામી લીગની સરકારે બાંગ્લાદેશને સ્થિરતા આપી અને પછી 2014 અને 2019ની ચૂંટણીમાં તેમણે ફરી સરકાર બનાવી.

બાંગ્લાદેશ આર્થિક શક્તિ

પાકિસ્તાન બાંગ્લાદેશ કરતાં પાંચ ગણું મોટું છે પરંતુ વિદેશી મુદ્રા બાંગ્લાદેશ કરતાં પાકિસ્તાન પાસે પાંચ ગણી ઓછી છે.

બાંગ્લાદેશનો આર્થિક વૃદ્ધિ દર આઠ ટકા છે જ્યારે ભારતનો આર્થિક વૃદ્ધિ દર આશરે પાંચ ટકા છે. પાકિસ્તાનું અર્થતંત્ર પણ વૃદ્ધિ દરમાં પાંચથી છ ટકા વચ્ચે રહે છે.

બાંગ્લાદેશમાં પ્રતિ વ્યક્તિ દેવું 434 ડૉલર છે ત્યારે પાકિસ્તાનમાં પ્રતિ વ્યક્તિ દેવું 974 ડૉલર છે.

વર્લ્ડ ઇકૉનોમિક ફોરમમાં બાંગ્લાદેશના આઈટી મંત્રીના દાવા પ્રમાણે બાંગ્લાદેશની 120થી વધારે કંપનીઓ એક અબજ ડૉલરથી વધારેની દુનિયાના 35 દેશોમાં નિકાસ કરે છે.

આ દાવા પ્રમાણે એક અબજની આ રકમ 2021 સુધી પાંચ અબજ ડૉલર સુધી પહોંચી જશે.

શુભજ્યોતિ ઘોષ કહે છે, બાંગ્લાદેશ ભારત કરતાં સોશિયલ ડેવલપમૅન્ટ ઇન્ડેક્સમાં આગળ રહ્યું છે. શિક્ષણ, મહિલા સશક્તિકરણ, ગરીબી હટાવવા જેવા મામલાઓમાં આગળ છે.

તેઓ કહે છે, મિલેનિયલ ગોલ્સમાં પણ બાંગ્લાદેશ બહુ આગળ નીકળી ગયું છે, શૌચાલયોનું નિર્માણ હોય, મહિલાઓને સેનેટરી પૅડનું વિતરણ હોય કે પછી મહિલા સાક્ષરતા પર કામ કરવાનું હોય શેખ હસીનાના નેતૃત્વ હેઠળ આ થઈ રહ્યું છે.

શેખ હસીનાએ 2009માં ડિજિટલ બાંગ્લાદેશ પ્રોગ્રામની શરૂઆત કરી હતી. જેની હેઠળ માત્ર સરકારી સેવાઓને ડિજિટલ પ્લેટફૉર્મ પર લાવવામાં આવી સાથે સાથે ઇન્ફૉર્મેશન ટૅક્નૉલૉજીનો પણ વિસ્તાર કરવામાં...


...્યોનો વિશેષ દરજ્જો છે જ.''

''જો તેઓ ત્યાંથી શરૂ કરીને કાશ્મીર સુધી પહોંચત તો કદાચ લોકો સ્વીકારી લેત.''

''કાશ્મીરમાં આમ પણ પહેલાંથી જ લોકોનો કેન્દ્ર સરકાર પર ભરોસો ઓછો જ છે અને ત્યાં આ કરવામાં આવ્યું એટલે દાનત પર શક થાય છે.''

શફૂરાને ખબર નથી કે શ્રીનગર ઍરપૉર્ટ પર ઊતરીને પછી ઘર સુધી કેવી રીતે પહોંચશે.

ફક્ત એ જ નહીં પરંતુ બહારથી આવનાર કોઈ પણ વ્યક્તિ પોતાના આગમનની જાણ પરિવારજનોને નથી કરી શકી.

કેન્દ્રીય રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટમાં અભ્યાસ કરતાં એક વિદ્યાર્થિની શ્રીનગર ઍરપૉર્ટની બહાર રોતી આંખે ઊભાં છ... બાકીનો લેખ લખો:

ઈદ નહીં માતમ છે. બે દિવસ માટે થોડા બહાર નીકળ્યા છીએ."

"અમે ઈદ પછી અમારી 370 પાછી લઈ લઈશું. આ કાશ્મીર છે. અમારી જમીન છે. અમે અમારી જમીન કોઈને નહીં લેવા દઈએ."

"જ્યારે પણ મુસલમાનોનો કોઈ મોટો દિવસ આવે છે કોઈને કોઈ દંગાફસાદ કરાવી દેવામાં આવે છે."

"હિન્દુસ્તાને એ વિચારવું જોઈતું હતું કે એમનો આટલો મોટો દિવસ છે. આવું નહોતું કરવું જોઈતું. કુરબાની ફરજ છે એટલે કરીશું. બે દિવસ પછી તમે જોશો કે અહીં શું થાય છે."

એક કાશ્મીરી યુવક કહે છે ''અમારી ઈદ પહેલાં જ બધુ બંધ કરી દીધું, જ્યારે કોઈને ઈદ મુબારક જ કહી શકાય એમ નથી તો ઈદ શેની?''

અહીં ગ્રામીણ વિસ્તારોમાંથી આવેલા પશુપાલકો અલગ રીતે પરેશાન છે.

એમનાં ન તો પશુ વેચાઈ રહ્યાં છે અને શહેર બંધ હોવાને લીધે એમને ખાવા માટે કંઈ મળી રહ્યું નથી.

એક પશુપાલકે કહ્યું ''આ વખતે કામ નથી. લાગતું નથી કે અમે જાનવરો વેચી શકીશું. બધું બંધ છે, સવારથી ભૂખ્યા છીએ.''

તણાવ વચ્ચે જ્યારે દુકાનો લાગી

કર્ફ્યુમાં રાહત મળતા કેટલાક ઠેલાવાળાઓ શાક અને ફળો વેચવા આવ્યા છે. એમની તસવીર લેવાની કોશિશ કરી તો એક યુવાને કહ્યું :

''તમે દુનિયાને શું બતાવવા માગો છો? એ જ ને કે શ્રીનગર બધું નૉર્મલ છે? કાશ્મીરીઓ ફળ-શાક ખરીદી રહ્યા છે?''

તેઓ એમની વાત પૂરી કરી શકે એ પહેલાં જ પથ્થર ક્યાંકથી આવીને પડ્યો. પથ્થરબાજીનો શોર ફેલાયો અને ઠેલાવાળાઓ ઠેલાઓ લઈને ભાગવા લાગ્યા.

અહીંથી દાલ સરોવર તરફ જતા સૈન્યની મોટી હાજરી વચ્ચે માહોલ થોડો સામાન્ય જેવો લાગ્યો. ઘણે સ્થળે વાહનોની ભીડ પણ જોવા મળી.

પરંતુ કોઈ વિસ્તાર એવો ન દેખાયો જ્યાં સો ડગલાંનાં અંતરે હથિયારબદ્ધ સૈનિકો ન હોય.

'કાશ્મીરને જેલ બનાવી દીધી'

દાલ સરોવરને કિનારે બેઠેલા કેટલાક યુવાનો સ્થિતિ પર જ ચર્ચા કરી રહ્યા હતા. આશરે 30 વર્ષીય એક યુવાને કહ્યું :

"કાશ્મીરને કેદખાનું બનાવીને બે લોકોએ આ નિર્ણય લીધો. ન તો કાશ્મીરનું પહેલાં સાંભળ્યું હતું, ન તો અત્યારે સાંભળ્યું."

"અત્યારે લોકો ઘરોમાં બેઠા છે, જ્યારે લોકો ઘરોમાંથી બહાર નીકળશે, ત્યારે દુનિયાને ખબર પડશે કે કાશ્મીરીઓ આ નિર્ણય વિશે શું વિચારે છે."

"આટલો મોટો નિર્ણય લેતા અગાઉ શું કાશ્મીરીઓને ભરોસામાં નહોતા લેવા જોઈતા? કાશ્મીરીઓનો કોઈ અવાજ ન સાંભળવામાં આવ્યો. ચૂંટાયેલા નેતાઓને પણ બંધ કરી દીધા."

"મોદીજી કહે છે કે અમે તહેવારનું સન્માન કરીએ છીએ. લોકોને એમનાં ઘરોમાં બંધ કરીને સન્માન કરી રહ્યા છે."

"અમને કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે...


...્ર ઇચ્છતાં દંપતીએ સંતાન પેદા કરવાના પ્રયાસ છોડી દીધા હતા, કારણ કે તેમને ભારે દંડ થતો હતો અને બીજું સંતાન કરે તો તેને સામાજિક લાભ મળતા નહોતા.

આ પૉલિસીને કારણે બાળકોનાં અપહરણ, ખાસ કરીને છોકરાને ઉપાડી જવાની ઘટના વધી ગઈ હતી. પણ જિંગ્ઝીને તેની કોઈ જ જાણ ન હતી.

તેઓ કહે છે, “કેટલીક વાર ટીવી પર ગુમ બાળક અંગેની નોટિસ આવતી હતી, પણ મેં ક્યારેય વિચાર્યું નહતું કે આવાં બાળકોનું અપહરણ કરીને તેમને વેચી નાખવામાં આવે છે. મને તો એમ જ કે તેઓ ગુમ થઈ ગયાં હશે.”

જિયા જિયા ગુમ થયો પછી તેની પ્રથમ પ્રતિક્રિયા તેમના પ... બાકીનો લેખ લખો:

તાં હતાં પણ બે દિવસથી પૂરતું ભોજન અને ઊંઘ ન લીધાં હોવાથી આરામ કરવા બેસી ગયાં, જ્યાં તેમને એક મહિલા અને બાળક દેખાયાં. પણ એ બાળક તેમનો પુત્ર નહોતો.

જિંગ્ઝી કહે છે, “હું ખૂબ નિરાશ થઈ ગઈ. મને મારા પુત્રનો અવાજ સંભળાતો હતો. મારી માતાને ચિંતા થઈ કે હું પાગલ તો નહીં થઈ જાઉં ને.”

દર સવારે ઊઠતાંની સાથે જ તેમને પુત્રનો અવાજ સંભળાતો. રાત્રે તેમને તે મમ્મા, મમ્મા કહીને રડતો હોવાનાં સ્વપ્ન આવતાં.

તબિયત બગડતાં ડૉક્ટરની સલાહથી તેઓ હૉસ્પિટલમાં દાખલ થયાં. જિંગ્ઝીએ કહ્યું, "ડૉક્ટરે મને કહ્યું કે હું તમારી શારીરિક બીમારીની સારવાર કરી શકું, પણ તમારા હૃદયની બીમારીની સારવાર તમારે પોતે જ કરવી પડશે. ડૉક્ટરની આ સલાહે મારા પર મોટી અસર કરી."

"હું આખી રાત વિચારતી રહી. મને થયું કે હું આવી રીતે નહીં જીવી શકું. મારે મારી લાગણીઓ કાબૂમાં રાખવી પડશે."

"જો હું ગાંડી થઈ જઈશ તો હું મારા પુત્રને શોધવા બહાર નહીં જઈ શકું. અને એક દિવસ તે પાછો ફરશે અને મને ગાંડી હાલતમાં જોશે તો મારા માટે એ ખૂબ દયાજનક સ્થિતિ હશે.”

એ દિવસથી તેમણે નારાજ થવાનું છોડી દીધું. એમણે તમામ ઊર્જા પુત્રને શોધવામાં લગાવી દીધી. આ દરમિયાન જિંગ્ઝીને જેમનાં બાળકો ગુમ થઈ ગયાં એવાં અનેક માબાપની માહિતી મળી.

તેમણે બધાંએ ભેગાં મળીને ચીનના મોટા ભાગના પ્રાંતમાં નેટવર્ક રચ્યું.

તેઓ પોતાનાં ગુમ બાળકોની તસવીર અને માહિતી ધરાવતા લીફલેટની આપલે કરીને જે તે પ્રાંતમાં તેને વિતરીત કરતાં.

આ નેટવર્કને અનેક સગડ મળ્યા પણ જિયા જિયા સુધી ન પહોંચી શકાયું. વ્હાલા બાળકની શોધમાં જિંગ્ઝી ચીનના 10 પ્રાંતમાં ફરી આવ્યાં.

આમ ને આમ, 19 વર્ષ વીતી ગયાં. જિંગ્ઝી હવે ગુમ થયેલાં બાળકોનું પરિવાર સાથ મિલન કરાવી આપતી વેબસાઇટ બેબી કમ હોમ સાથે સ્વૈચ્છિક રીતે કામ કરતાં હતાં.

જિંગ્ઝી કહે છે, "મને બિલકુલ એકલું લાગતું નહતું. અનેક સ્વયંસેવકો અમારાં બાળકો શોધી આપવામાં મદદ કરતા હતા. એનો અન્ય એક લાભ હતો. મેં વિચાર્યું કે જો મારું બાળક નહીં મળે તો પણ હું અન્ય બાળકને તેમનાં ઘરે પહોંચાડવામાં તો મદદ કરી શકીશને.”

2009ની વાત છે. ચીની સરકારે ડીએનએ ડેટાબેઝ સ્થાપ્યો જેમાં પોતાનાં બાળકોનું અપહરણ થયું હોવાની શંકા ધરાવતાં દંપતી પોતાનું ડીએનએ રજિસ્ટર કરી શકે છે. આ મોટું પગલું હતું અને તેણે હજારો કેસો શોધવામાં મદદ કરી.

ગુમ થયેલાં મોટાં ભાગનાં બાળકો પુત્ર હતા. એમને ખરીદનાર દંપતી નિઃસંતાન હોય છે અથવા તેમને પુત્રી હોય પણ પુત્ર...


...્ર છે- 'મંદિર વહી બનાયેંગે'.

મતલબ કે હાલના યુવા દેશમાં આજે પણ એ જ મુદ્દાઓ છે જે 30 વર્ષ પહેલાં હતા. ભ્રષ્ટાચાર, બેરોજગારી અને ગરીબી અલ્પવિરામની જેમ આવ્યાં અને ગયાં. શિક્ષા, સ્વાસ્થ્ય અને પાણી જેવા મહત્ત્વના સવાલોએ ક્યારેય મુદ્દાઓનું સ્વરૂપ ધારણ ન કર્યું.

ધર્મની રાજનીતિ કરનાર ભાજપ અન્ય પક્ષોને જ્ઞાતિવાદી ગણાવે છે, પરંતુ તેની સામે અન્ય પક્ષો પોતાને સામાજિક ન્યાયના માનનારાઓ અને ભાજપને સાંપ્રદાયિક બતાવે છે.

એક વિચારધારા ગાંધી-આંબેડકર-જેપી લોહિયાથી પ્રેરણા લેવાની વાત કરે છે જ્યારે બીજી શિવાજી, રાણ... બાકીનો લેખ લખો:

રવ મોદી છે.

સરકાર સામે બીજી એક સમસ્યા એ છે કે સામાન્ય લોકોને નોટબંદી અને વેપારીવર્ગને જીએસટી જેવી તકલીફો આપ્યા બાદ અંતિમ છ મહિનામાં નજીવી રાહતોથી કદાચ મતદાતાઓનું મન નહીં બદલાય.

આ બધાથી મોટી વાત એ છે કે જ્ઞાતિઓના સમીકરણ સારી રીતે સમજવા અને પૂરી રીતે સાધવા છતાં ભાજપ હિંદુ-મુસ્લિમ ધ્રુવીકરણ પર સૌથી વધારે ભરોસો કરે છે.

આનું ઉદાહરણ ઉત્તર પ્રદેશ વિધાનસભાની ચૂંટણી છે.

આ ચૂંટણીમાં બે-ચાર ટકા મત ધરાવનારી જ્ઞાતિ આધારિત અનેક પાર્ટીઓ સાથે જોડાણ કરવા છતાં પ્રચારના અંતિમ ચરણમાં "સ્મશાન-કબ્રસ્તાન, ઇદ-દિવાળી"નું પત્તુ રમવું જરુરી સમજવામાં આવ્યું હતું.

રામવિલાસ પાસવાન, ઉપેન્દ્ર કુશવાહા અને અનુપ્રિયા પટેલ જેવા જ્ઞાતિનાં પ્રતિનિધિ નેતાઓને આટલું મહત્ત્વ આપવા પાછળ ભાજપની સોશિયલ એન્જિનિયરિંગની નીતિ કામ કરે છે, પરંતુ સપા-બસપા-આરજેડીની જેમ તે એનું હુકમનું પત્તું નથી, એનું હુકમનું પત્તુ તો ઉગ્ર હિંદુત્વ જ છે.

આ જ કારણ છે કે બિહાર ચૂંટણીમાં પણ તમામ પ્રકારના જતન બાદ ચોથા તબક્કાના મતદાન અગાઉ અમિત શાહે "અમે હારીશું તો પાકિસ્તાનમાં ફટાકડા ફૂટશે" જેવા જુમલાનો સહારો લેવો પડ્યો હતો.

ભાજપે એસસી-એસટી ઍક્ટમાં સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદાને સંસદ દ્વારા ફેરવીને, સવર્ણ સમર્થકોની નારજગી વહોરીને એ દર્શાવવાની કરી છે કે વિરોધપક્ષો કહે છે એમ એ વંચિતવર્ગનો વિરોધી પક્ષ નથી.

2018માં અને ખાસ કરીને છેલ્લા બે મહિનામાં જે ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે તેનાથી એવું લાગે છે કે ભાજપ ઇચ્છે છે કે 2019ની ચૂંટણીમાં રામમંદિર, એનસીઆર, મુસલમાન અને પાકિસ્તાન જેવા અન્ય અનેક મુદ્દાઓ પર એવો માહોલ બને કે મતદાતાઓ પોતાનો ધર્મ યાદ રાખે અને જ્ઞાતિ વિસરી જાય.

પરંતુ જે રીતે શરદ યાદવ વાંરવાર કહે છે તેમ કમંડલનો તોડ ફકત મંડલ છે લાલુ યાદવ, માયાવતી, અખિલેશ, મમતા, ચંદ્રાબાબુ નાયડુ જેવા નેતાઓની સામાજિક ન્યાયની અપીલમાં કેટલો દમ હશે એ જોવાની વાત રહેશે.

આમ તો, 30 વર્ષોમાં કંઈ ખાસ નથી બદલાયું પણ છેલ્લાં સાડા ચાર વર્ષમાં એક વાત ચોક્કસ બદલાઈ છે.

આ સમયમાં કૉંગ્રેસ સમેત તમામ પક્ષો મુસલમાનોના હક અને હિતોની વાત કરવામાં કે સેક્યુલર રાજનીતિનું નામ લેવામાં ગભરાઈ રહી છે.

રાહુલ ગાંધી મંદિર જાય છે અને જનોઈ બતાવે છે, મમતા બ્રાહ્મણ સંમેલન યોજે છે.

2019ના મંડલ-કમંડલ પાર્ટ-2માં આ એક નવી વાત હશે કે મંડલવાળા સેક્યુલરિઝમનો નારો નહીં લગાવતા હોય. આને સારી વાત ગણવી કે ખરાબ તે આપની સમજ પર નિર્ભર છે.

તમે અમને...


...્ર તન્ના આ મત સાથે સહમત થતાં નથી.

તેઓ વાઇબ્રન્ટને સફળ ઉપક્રમ દર્શાવતાં કહે છે, "2003થી યોજાતા વાઇબ્રન્ટ મેળાવડાથી ગુજરાતને ખૂબ ફાયદો થયો છે. ઑટોમોબાઇલ ક્ષેત્રે ગુજરાત ખૂબ પાછળ હતું હવે તે એમાં હબ બની ગયું છે એ વાઇબ્રન્ટને કારણે થયું છે."

"એવું જ સૌર ઊર્જાને લગતા ઔદ્યોગિક એકમો માટે પણ કહી શકાય."

"ફાર્માસ્યુટીકલ ક્ષેત્રે વિદેશની કંપનીઓ ગુજરાતમાં આવીને રોકાણ કરે છે. ટેક્સ્ટાઇલ ક્ષેત્રે પણ વિદેશી મૂડી રોકાણ સારૂં એવું આવ્યું છે.

"પેટ્રોકેમિકલ્સમાં આપણે પ્રગતિ કરી રહ્યાં છીએ. આ બધાનો શ્રેય ચો... બાકીનો લેખ લખો:

વસતી લેખે વાઇબ્રન્ટને કારણે ખૂબ ઓછી રોજગારી ઊભી થાય છે."

"વળી, એવું તો છે નહીં કે વાઇબ્રન્ટ પરિષદ ન કરી હોત તો મૂડી રોકાણ ન થાત. તેથી વાઇબ્રન્ટ મેળાવડાની કોઈ જરૂર નથી."

વાઇબ્રન્ટ ગુજરાતના ઉદ્ઘાટન વખતેનું સ્ટેજ

રમેશ બી. શાહ પણ હેમંતકુમાર શાહ સાથે સહમત થાય છે.

તેઓ ગુજરાતના વિકાસને જોબલેસ ગ્રોથ કહે છે. અર્થશાસ્ત્રની ભાષામાં તેઓ કહે છે, "આપણે ત્યાં નાના ખેડૂતો મોટી સંખ્યામાં છે. 80 ટકા ખેડૂતો એવા છે જેમની પાસે 2 હેક્ટરથી ઓછી જમીન છે."

"એટલી જમીનમાં એ પરિવારનું ભરણપોષણ ન કરી શકે. એમને અથવા એમની નવી પેઢીને રોજગારી મળવી જોઈએ. એ હેતુથી અહીં ઉદ્યોગો સ્થપાઈ રહ્યા છે."

"મુદ્દો એ છે કે ગુજરાતમાં નવા જે ઉદ્યોગો સ્થપાય છે એનાથી જેટલી રોજગારી સર્જાવી જોઈએ એટલી સર્જાતી નથી."

"તેથી આ જે વિકાસ છે એ જોબલેસ ગ્રોથ છે. જરૂરિયાત છે એના કરતાં ઓછી રોજગારી સર્જાય તો એને જોબલેસ ગ્રોથ કહેવામાં આવે છે."

આર્થિક ઓછું અને રાજકીય વધારે

રમેશ બી. શાહ વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત સમિટને એક બિનજરૂરી મેળાવડો ગણાવીને કહે છે કે મહારાષ્ટ્ર કોઈ વાઇબ્રન્ટ મેળાવડા વગર રોકાણમાં નંબર વન રહ્યું છે.

વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત એ પોલિટીકલ પ્રોજેક્શન છે,  કેવળ પ્રસિદ્ધિ માટેનો મેળાવડો છે.

1970થી ગુજરાતમાં મોટા પ્રમાણમાં મૂડી રોકાણ થતાં જ રહ્યા છે, તેથી ગુજરાત ત્યારથી જ વાઇબ્રન્ટ રહ્યું છે.

રમેશભાઈ આ મેળાવડા શરૂ થયા અગાઉથી ઝડપભેર વિકસિત રાજ્ય બની રહેલા ગુજરાતની વાત કરે છે અને ગુજરાતમાં ઉદ્યોગોના વિકાસનો યશ અન્ય રાજ્યો કરતાં વીજળીની સારી સગવડ, રસ્તાઓ, માળખાકીય સુવિધાઓને વગેરેને આપે છે.

તેઓ વધુમાં ઉમેરે છે કે વાઇબ્રન્ટ એ જશ કમાવાનો મંચ છે.

અર્થશાસ્ત્રનાં પ્રાધ્યાપિકા નેહા શાહ મુજબ, "વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત ઇકૉનૉમિકલ ઓછું અને પૉલિટિકલ પ્રોજેક્શન વધારે છે."

"વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત એ એક પ્રકારની રાજકીય ચેષ્ટા છે જે ગુજરાતના એસ્પિરેશનલ મીડલ ક્લાસ એટલે કે જેમની પાસે પૈસો આવ્યો છે એવા મધ્યમવર્ગને અપીલ કરે છે. આની પાછળ રાજકીય ગણતરી એવી છે કે આ વર્ગની વોટ બૅન્કનો ફાયદો થાય અને એવું થઈ પણ રહ્યું છે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...્ર બેઉ માટે' નુકશાનકારક છે.

સામાન્ય રીતે તો દેશદ્રોહીનો થપ્પો મારી દેવો જ પૂરતો હોય છે પણ આ કેસમાં વિશ્વવિદ્યાલયના વહીવટીતંત્રને એક લાંબી ચિઠ્ઠી લખવામાં આવી અને એમાં એ સાબિત કરવાની કોશિશ કરવામા આવી કે ગુહા ખરેખર જ રાષ્ટ્રવિરોધી છે.

એ ચિઠ્ઠીમાં ગુહાના પુસ્તકનાં અંશોનો હવાલો આપવામાં આવ્યો, તાર્કિક રીતે પોતાની વાત રજૂ કરવાની એબીવીપીની કદાચ આ પ્રથમ કોશિશ હતી.

પરંતુ કાશ કે તેઓ જાણતા હોત કે લેખિત શબ્દોમાં "" યાને કે અવતરણની સંજ્ઞાનો શું અર્થ થાય છે.

ગુહાની સામે જે ચાર અંશો પ્રમાણ તરીકે રજૂ કરવ... બાકીનો લેખ લખો:

નું જ્ઞાન હિંદુ ધર્મમાં નિહિત છે, વિદેશી અસરને કારણે આપણે આપણાં પ્રાચીન જ્ઞાન પર ગર્વ કરવાનું ભૂલી ગયા છીએ, એટલે એ પ્રાચીન જ્ઞાનને ફરી સ્થાપિત કરવું એ રાષ્ટ્રના હિતમાં છે."

તથ્ય અને તર્ક ગમે તે કહેતા હોય તો પણ ઇતિહાસના પાઠને હિંદુત્વવાદી નજરથી બદલવાનું કામ સતત ચાલુ છે.

રાજસ્થાનમાં રાણા પ્રતાપ સદીઓ પછી અકબર સામે વિજયી ઘોષિત થઈ ચૂકયા છે.

તો શિક્ષણનું શું થશે?

જેએનયુમાં "થિંક ટૅન્ક" બનાવવાને બદલે સવાલ પૂછનારાઓ સામે અસલી ટૅન્ક લાવવાની રણનીતિ, દરેક કેન્દ્રીય વિશ્વવિદ્યાલયમાં ઊંચો તિરંગો ફરકાવવાનો નિર્દેશ, ભારતીય જનસંચાર સંસ્થાનમાં હવન વગેરે એવા કામ છે જે રાજનૈતિક રીતે અસહમત લોકોને ઉશ્કેરવા માટે કરવામાં આવે છે.

જો તેઓ ટૅન્ક અથવા ઝંડો લગાવવાથી થનારા ફાયદાઓ પર સવાલ ઉઠાવશે તો તેમને દેશદ્રોહી જાહેર કરવા આસાન બની જશે.

એબીવીપીનું કહેવું છે કે શિક્ષણનાં હિતમાં રામચંદ્ર ગુહાને પ્રોફેસર ન બનાવવામાં આવે.

જો એબીવીપીને શિક્ષણની આટલી ફિકર છે તો તેણે કયારે પૂછ્યું કે યુજીસી (યુનિવર્સિટી ગ્રાન્ટ્સ કમિશન)માં શું થઈ રહ્યું છે?

રિસર્ચની બેઠકો અને બજેટમાં ઘટાડો કેમ થઈ રહ્યો છે, જેના લીધે ફી વધી જવાની છે તો પણ અનેક શિક્ષણ સંસ્થાઓનું ખાનગીકરણ શા માટે કરવામાં આવી રહ્યું છે?

આ કેવી અજીબ વાત છે કે જેના પર રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘને આટલો ગર્વ છે તે પ્રાચની હિંદુ પરંપરામાં જ્ઞાન મહદ્અંશે પ્રશ્નો અને તેના ઉત્તરોનાં માધ્યમથી આપવામાં આવેલું છે.

પ્રશ્ન પૂછવા માટે ગુરુકુળમાં પ્રેરણા અપાતી, પ્રશ્ન જ યક્ષ ગણવામાં આવતો, ઉત્તર નહીં. ત્યાં સુધી કે ઉપનિષદોમાં એક પ્રશ્નોપનિષદ પણ છે.

શાસ્ત્રાર્થની પરંપરાનાં દેશમાં અસહમત વિચારોને કચડી દેવા, તેને તર્કથી નહીં પરંતુ તાકાતથી પરાજિત કરવા એ કયારેય હિંદુ પરંપરાનો હિસ્સો નથી રહ્યું.

શિક્ષણ સંસ્થાઓમાં દેશભક્તિનાં નામે સવાલ પૂછવા પર પાબંદી આગળ કેવી રીતે નાગરિક તૈયાર કરશે?

શું સમાજવિજ્ઞાન પેરિયાર, જ્યોતિબા ફુલે, આંબેડકર વગર જ ભણાવવામાં આવશે, કારણ કે એ લોકો બ્રાહણવાદી હિંદુત્વના આકરા ટીકાકાર હતા અને આરએસએસની 'મહાન હિંદુ સભ્યતા'ની થિયરી પર સવાલ ઊભા કરી રહ્યા છે?

શિક્ષણને લઈને કોઈ ગંભીર ચિંતાની આશા સરકારમાં બેસેલા લોકોથી કરવી બેઈમાની છે.

તેના વિશે તો વિદ્યાર્થીઓએ અને યુવાવર્ગે વિચારવાનું છે. પોપટ પાઠનું રટણ કરનારા દેશભક્તો દેશની સેવા સારી કરશે કે તાર્કિક અને વૈજ્ઞાનિક અભિગમથી ભણેલા-ગણેલા...


...્ર સરકાર સાથે વાતચીત કરીએ છીએ. તેથી રાજ્ય સરકારને વૅક્સિનનો સીધો સપ્લાય નહીં કરી શકીએ. કેન્દ્ર અમને ગ્લોબલ ટૅન્ડરની મંજૂરી આપે છે, પરંતુ હકીકતમાં તે આ કંપનીઓ સાથે અલગથી સોદાબાજી પણ કરે છે.”

“અમને કહેવામાં આવ્યું છે કે અમે ભારતીય વૅક્સિન ઉત્પાદકો પાસેથી અલગથી ખરીદી કરી લઈએ. પરંતુ કેન્દ્ર સરકારે તેમને પણ પોતાના નિયંત્રણમાં રાખી છે. અમે કઈ ખાનગી કંપની પાસેથી ખરીદી કરી શકીએ તે પણ કેન્દ્રના નિયંત્રણમાં છે. અમારે કેન્દ્ર સરકારને માત્ર એટલું જ કહેવું છે કે અમારે ત્યાં પરિસ્થિતિ ચિંતાજનક છે અને તેમણે આ... બાકીનો લેખ લખો:

વૅક્સિનની સંભવિત કિંમતો અને વિતરણની વ્યવસ્થા અંગે પરિસ્થિતિનો તાગ મળવી રહ્યું છે, જેથી બધું વ્યવસ્થિત રીતે થઈ શકે.

બીએમસીના જણાવ્યા પ્રમાણે ચાર અલગઅલગ દવાવિતરકો પાસેથી રસી લેવાના બદલે રશિયન સરકારનો સીધો સંપર્ક કરવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે.

મુંબઈના બીએમસીની જેમ પુણેના નગરનિગમ પરિષદે પણ ગ્લોબલ ટૅન્ડર બહાર પાડવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ ટૅન્ડર અંતિમ તબક્કામાં હોવાનું જણાવાયું છે.

આ ઉપરાંત પુણે નગરનિગમ પરિષદે સીરમ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ઇન્ડિયા પાસેથી પણ ડાયરેક્ટ વૅક્સિન ખરીદવાની કોશિશ કરી હતી, પરંતુ કંપનીએ તેમને વૅક્સિન આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.

પુણેસ્થિત સીરમ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ઇન્ડિયા ખાતે એસ્ટ્રાઝેનેકા-ઑક્સફોર્ડ દ્વારા વિકસિત કોવિશિલ્ડ રસીનું ઉત્પાદન થઈ રહ્યું છે.

ભારત સરકારની હાલની નીતિ પ્રમાણે અત્યારે માત્ર કેન્દ્ર સરકાર, રાજ્ય સરકાર અને ખાનગી હૉસ્પિટલોને જ વૅક્સિન આપી શકાય છે. પુણેના મેયરે કેન્દ્રીય આરોગ્યમંત્રી ડૉક્ટર હર્ષવર્ધનને લેખિતમાં અપીલ કરી છે કે પુણે નગરનિગમને સીરમ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ પાસેથી સીધી વૅક્સિન ખરીદવાની મંજૂરી આપવામાં આવે.

કેન્દ્ર સરકાર શું કરી શકે છે?

રાજ્ય સરકારો કેન્દ્રને ગ્લોબલ ટેન્ડર બહાર પાડવા કહી રહી છે, પરંતુ શું તેનાથી કેન્દ્રનું લક્ષ્ય હાંસલ થઈ શકશે.

રાજ્ય સરકારો પૂરતા પ્રમાણમાં કોરોના વૅક્સિન ન હોવાનું કારણ આપીને કેન્દ્ર સરકારની નીતિઓની ટીકા કરે છે. જોકે આ સમસ્યા ઉકેલવા માટે બધાની નજર કેન્દ્ર સરકાર પર જ છે.

કેન્દ્ર સરકારે દાવો કર્યો છે કે આ વર્ષના અંત સુધીમાં ભારતમાં વૅક્સિનના ઓછામાં ઓછા 218 કરોડ ડોઝ ઉપલબ્ધ હશે. પરંતુ આવું કઈ રીતે શક્ય બનશે તે કોઈ નથી જાણતું. આ અંગેની રણનીતિ પણ નક્કી નથી.

રાજ્ય સરકારો કેન્દ્રને ગ્લોબલ ટૅન્ડર બહાર પાડવા કહી રહી છે, પરંતુ શું તેનાથી કેન્દ્રનું લક્ષ્ય હાંસલ થઈ શકશે.

કેન્દ્રીય આરોગ્ય મંત્રાલયના વરિષ્ઠ અધિકારી લવ અગ્રવાલે સોમવારે એક પ્રેસ-કૉન્ફરન્સમાં જણાવ્યું કે “મૉડર્ના હોય કે ફાઇઝર, અમે તેના માટે કેન્દ્ર સરકારના સ્તરે યોજના બનાવી રહ્યા છીએ. બંને કંપનીઓ પાસે પોતાની ક્ષમતા કરતાં વધારે વૅક્સિન બનાવવાના ઑર્ડર છે. તેથી ભારતને વૅક્સિનનો કેટલો પુરવઠો મળે છે તેનો આધાર આ કંપનીઓની સંગ્રહક્ષમતા કેટલી છે તેના પર રહેલો છે.”

"આ કંપનીઓ આ વાતની માહિતી કેન્દ્ર સરકારને આપશે અને ત્યારપછી અમે રાજ્ય સરકારો સુધી આ વૅક્સિન પહોંચાડવાની બધી વ્યવસ્થા કરીશું.”

ભારત સરકાર સતત...


...્રકારનાં ઉશકેરણીજનક પગલાંની વાત કરે છે.

એ સમયે અમેરિકાના સેક્રેટરી ઑફ સ્ટેટ પૉમ્પિએ ઈરાકની બિનઆયોજિત મુલાકાત લીધી હતી.

અમેરિકાના એક અધિકારીએ નામ ન આપવાની શરતે કહ્યું કે મધ્ય પૂર્વમાં રહેલાં અમેરિકાનાં સૈન્યનાં ઠેકાણાં પર હુમલો થવાની આશંકાઓને ધ્યાનમાં લઈને અમેરિકાએ આ નિર્ણય લીધો છે.

જોન બોલ્ટને કહ્યું, "કોઈ પણ પ્રકારના હુમલાનો જવાબ અમેરિકા તાકાતથી આપશે."

બોલ્ટને પોતાના એક નિવેદનમાં કહ્યું, "અમેરિકા યૂએસએસ અબ્રાહમ લિંકન કરિયર સ્ટ્રાઇક ગ્રૂપ અને એક બૉમ્બર ટાસ્ક ફોર્સને અમેરિકાના 'સેન્ટ્રલ કમાન... બાકીનો લેખ લખો:

ઈરાનના ઉચ્ચ જનરલે પણ કહ્યું હતું કે જો ઈરાનને વધારે અવરોધોનો સામનો કરવો પડશે તો તે સામૂહિક રીતે મહત્ત્વપૂર્ણ હોરમુજ જળસંધિ માર્ગને બંધ કરી શકે છે.

તેમણે કહ્યું, 'જો અમારાં તેલનાં વહાણો જળસંધિમાંથી નહીં જાય તો બાકીના દેશનાં તેલનાં વહાણો પણ જળસંધિ પાર કરી શકશે નહીં.'

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...્રગતિનાં ચાર મુખ્ય કારણ હતાં.

મોટી યોજનાઓનું સફળ સંચાલન, સરકારો સાથે સારું સામંજસ્ય, મીડિયા મૅનેજમૅન્ટ તથા આશાઓ પર ખરું ઊતરવું.

મુકેશ અંબાણીએ પણ પિતાની જેમ ચારેય બાબતોનું ધ્યાન રાખ્યું, પરંતુ અનિલ કોઈ ને કોઈ કારણસર પાછળ રહી ગયા.

1980-90 દરમિયાન ધીરુભાઈએ રિલાયન્સ ગ્રૂપ માટે બજારમાંથી સતત પૈસા ઊભા કર્યા. તેમના શૅરની કિંમત હંમેશાં સારી રહી, જેના કારણે રોકાણકારોનો તેમનામાં વિશ્વાસ જળવાઈ રહ્યો.

જોકે વર્ષ 2010માં ગૅસના કેસનો ચુકાદો અનિલ અંબાણીની તરફેણમાં ન આવ્યો અને રિલાયન્સ પાવરના ભાવ સતત ગગડતા ર... બાકીનો લેખ લખો:

ોની યાદીમાં ઘણા ઉપર હતા.

મોટાભાઈ મુકેશ અનિલ અંબાણીથી થોડા વધુ ધનિક હતા. આ વર્ષની સૂચિ પ્રમાણે અનિલ અંબાણી 45 અબજ ડૉલરના માલિક હતા અને મુકેશ અંબાણીની સંપત્તિ 49 અબજ ડૉલર હતી.

જ્યારે 2019 આવતાંઆવતાં અનિલ અંબાણીની સંપત્તિમાં ઘણો ઘટાડો થઈ ગયો હતો.

2018ની ફોર્બ્સની ધનિકોની યાદી પ્રમાણે મુકેશ અંબાણીની સંપત્તિમાં સામાન્ય ઘટાડો થયો હતો. તેમની સંપત્તિ ત્યારે 47 અબજ ડૉલરની હતી.

જોકે એક સમયે 45 અબજ ડૉલરની સંપત્તિ ધરાવતાં અનિલ અંબાણીની સંપત્તિ ઘટીને 2.5 અબજ ડૉલર રહી ગઈ હતી.

અનિલ મુકેશ અંબાણીથી પાછળ રહી ગયા

અનિલ અંબાણી અને મુકેશ અંબાણી

અનિલ અંબાણની અમુક કંપનીઓએ નાદારી જાહેર કરવા માટેની અરજી દાખલ કરી હોવાનું પણ મનાય છે.

વરિષ્ઠ પત્રકાર આલમ શ્રીનિવાસે રિલાયન્સ જૂથ વિશે 'અંબાણી વર્સિસ અંબાણી: સ્ટોર્મ ઇન ધ વિન્ડ' નામનું પુસ્તક લખ્યું છે.

તેમના કહેવા પ્રમાણે, "એક તબક્કે ધીરુભાઈ અંબાણીના ખરા વારસદાર હોવા મુદ્દે બંને ભાઈઓ વચ્ચે સ્પર્ધા હતી. હવે તે ખતમ થઈ ગઈ છે અને અનિલ તેમના મોટાભાઈ મુકેશથી ખૂબ જ પાછળ રહી ગયા છે."

"અનિલ અંબાણીનો ચમત્કારિક રીતે બચાવ ન થયો તો કમનસીબે તેમની ગણતરી દેશના વેપાર ઇતિહાસમાં સૌથી નિષ્ફળ ઉદ્યોગપતિઓમાં થશે, કારણ કે એક દાયકામાં 45 અબજ ડૉલરની રકમ ધોવાઈ જવી એ કોઈ સામાન્ય બાબત નથી."

તેઓ ઉમેરે છે, "લડાઈ દરમિયાન બંને ભાઈઓએ એકબીજા પર દરેક પ્રકારે હુમલા કર્યા. સરકાર તથા મીડિયા ખાસ્સા સમય સુધી બે જૂથમાં વિભાજિત રહ્યા, પરંતુ ધીમે-ધીમે મુકેશ અંબાણીએ મીડિયા તથા તંત્રના લોકોને પોતાની તરફેણમાં કર્યા."

"આ લડાઈ દરમિયાન અનિલ અંબાણીએ કેટલાક નવા મિત્ર બનાવ્યા, તો કેટલાક દુશ્મન પણ ઊભા કર્યા. પ્રભાવશાળી નેતાઓ-અધિકારીઓ અને સંપાદકોએ અનિલની સરખામણીએ વધુ સૌમ્ય અને શાંત મુકેશને સાથ આપવાનો નિર્ણય કર્યો."

"વિભાજન પહેલાં અનિલ અંબાણી 'ઍક્સ્ટર્નલ ઍલિમૅન્ટ્સ' (કંપનીના નિયંત્રણ બહારના પરિબળ)ને પ્રભાવિત કરવાનું કામ કરતા હતા, પરંતુ વિભાજન બાદ તેમને આ કામ કરવામાં ખાસ સફળતા ન મળી."

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...્રણ બેઠકથી 77 બેઠક સુધી

2016ની વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં ભાજપને માત્ર ત્રણ બેઠકો મળી હતી અને આ વખતે 77 બેઠકો મળી છે. 2016ની પશ્ચિમ બંગાળ વિધાનસભા ચૂંટણીમાં ભાજપનો વોટશૅર લગભગ દસ ટકા હતો.

2019ની લોકસભા ચૂંટણીમાં પશ્ચિમ બંગાળમાં ભાજપની લોકપ્રિયતામાં મોટો વધારો થયો અને તેણે વોટશૅરના મામલે એક ઝાટકે 40 ટકાનો આંકડો પાર કરી લીધો હતો.

ભાજપને આ વખતની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં 38.01 ટકા મત મળ્યા છે.

તાજેતરની આ ચૂંટણીમાં ભાજપની સામે કૉંગ્રેસ અને ડાબેરી પક્ષોનો સફાયો થઈ ગયો છે.

પશ્ચિમ બંગાળ વિધાનસભામાં કૉંગ્રેસ અન... બાકીનો લેખ લખો:

ી પહોંચવું છે.

અબ્દુલ મતીન માને છે કે પશ્ચિમ બંગાળ વિધાનસભામાં ભાજપનું વિપક્ષ બનવું રાજ્યના રાજકારણમાં એક ટર્નિંગ પૉઇન્ટ છે.

પ્રોફેસર મતીન કહે છે કે "ભાજપે પશ્ચિમ બંગાળમાં જે રીતે માહોલ બનાવ્યો છે ,તેને ધ્યાનમાં લેતાં આ પરિણામ થોડી રાહત આપનારું છે, પણ આ વખતે ધર્મનિરપેક્ષતાના રાજકારણનો વિજય થયો છે, એવું હું માનતો નથી."

"મમતા બેનરજીની જીત થઈ કારણકે મુસલમાનોએ ટીએમસીને સામટા મત આપ્યા."

"આ રાજકીય દ્વિસંગની જીત છે. તેનો અર્થ એ થાય કે ટીએમસીની તરફેણમાં મતદાન નહીં કરો તો ભાજપ જીતી જશે એવો સંદેશો મુસલમાનોમાં ફેલાવવામાં મમતા બેનરજી સફળ રહ્યાં હતાં."

"ધ્રુવીકરણના રાજકારણની જીતને આપણે ભાજપની હાર માની શકીએ નહીં."

ચીને કોરોના પર ભારતની મજાક ઉડાવતી પોસ્ટ કરીને શું કહ્યું?

ધ્રુવીકરણની કેટલી ભૂમિકા?

આ વખતની વિધાનસભા ચૂંટણી સંપૂર્ણપણે બે ધ્રુવ વચ્ચેની રહી હતી. 292 બેઠકો પૈકીની 290 બેઠકો પર કાં તો ટીએમસીને અથવા બીજેપીનો વિજય થયો છે.

એક બેઠક પર ઇન્ડિયન સેક્યુલર ફ્રન્ટ અને એક બેઠક પર અપક્ષ ઉમેદવારનો વિજય થયો છે.

પ્રોફેસર મતીન કહે છે કે "પશ્ચિમ બંગાળના મુર્શિદાબાદ અને માલદા વિસ્તારમાં સૌથી વધુ મુસલમાનો છે."

"એ વિસ્તારમાં ટીએમસીના 80 ટકાથી વધુ ઉમેદવારોનો વિજય થયો છે."

"તેનો અર્થ એ થાય કે પશ્ચિમ બંગાળના 28 ટકા મુસલમાનોએ એકસંપ કરીને ટીએમસીને મત આપ્યા છે, પણ હિંદુ મતોનું ધ્રુવીકરણ થયું નહીં એટલે ટીએમસીનો વિજય થયો."

"મુદ્દો એ છે કે એક સમુદાયના લોકો આ રીતે સંગઠીત થઈને મતદાન કરે તો બહુમતિના લોકોમાં ધ્રુવીકરણ સંબંધે કોઈ મૅસેજ નહીં જાય?"

"હિંદુઓમાં પણ કાઉન્ટર પોલરાઇઝેશન થશે ત્યારે શું થશે? એક વાત યાદ રાખજો કે ધ્રુવીકરણના રાજકારણમાં એવું થવાની આશંકા હંમેશાં રહેતી હોય છે."

પશ્ચિમ બંગાળ ભાજપ ભલે સરકાર બનાવી ન શકી, પણ વિરોધ પક્ષનું સ્થાન તેણે સંપૂર્ણપણે મેળવી

પ્રોફેસર મતીનના જણાવ્યા મુજબ, "પશ્ચિમ બંગાળમાં ભાજપના સ્થાનિક હિન્દુત્વ અને રાષ્ટ્રીય હિન્દુત્વમાં થોડી કમી હતી, તેમ છતાં વિધાનસભામાં હિન્દુત્વએ મજબૂતીથી ટકોરા માર્યા છે અને આ ભાજપની મોટી જીત છે."

પ્રોફેસર મતીન કહે છે કે "સીપીએમ અને કૉંગ્રેસનો સફાયો ભાજપની સૌથી મોટી સફળતા છે. હું માનું છું કે આ સફળતાનું મૂલ્ય મમતાના ત્રીજી વખત મુખ્યપ્રધાન બનવાથી જરાય ઓછું નથી."

મુસ્લિમોનું પ્રતિનિધિત્વ

ગત ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસ-ડાબેરી ગઠબંધનનો વોટ શેર 26.2 ટકા હતો, પણ આ વખતે આ ગઠબંધનને...


...્રણ માત્ર ઔપચારિક છે અને તેઓ લગ્નમાં નહીં પધારે."

"તેમણે કહ્યું હતું કે આ જ દિવસે તેમની પાર્ટીના એક કાર્યકર્તાના પરિવારમાં પણ લગ્ન છે, પરંતુ તેઓ તે લગ્નને છોડીને ઐશ્વર્યાના લગ્નમાં આવશે. સોનાનું મન ધરાવતા એ મહિલા હવે આપણી વચ્ચે નથી."

4. 'કોને મત આપી રહ્યા હતા'નો વિવાદ

2011ની ચૂંટણી દરમિયાન જ્યારે રજનીકાન્ત મત આપવા પહોંચ્યા હતા તો ત્યાં ટીવી કૅમેરા પણ હાજર હતા.

વીડિયોમાં જોવા મળ્યું હતું કે EVM પર તેમની આંગળીઓ AIADMKના ચૂંટણી નિશાનની આસપાસ હતી.

તેનાં થોડાં કલાકો બાદ DMK ચીફ કરુણાનિધિ સાથે ... બાકીનો લેખ લખો:

ટ કર્યું હતું, "આગામી ચૂંટણીમાં હું કોઈને સમર્થન નહીં આપું."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...્રણ વાગ્યે આમંત્રિત કર્યાં છે. કૃષિમંત્રાલયના સચિવ સંજય અગ્રવાલે એક પત્ર જાહેર કરીને ખેડૂત યુનિયનના નેતાઓને ભારત સરકારના મંત્રીઓની ઉચ્ચસ્તરીય સમિત સાથે વાતચીત માટે નવી દિલ્હીસ્થિત વિજ્ઞાનભવનમાં બોલાવ્યા છે.

કૃષિમંત્રાલયે કુલ 32 યુનિયનો અને તેમના નેતાઓને વાતચીત માટે બોલાવ્યાં છે.

કેન્દ્ર સરકારની આ પહેલ પર ખેડૂત યુનિયનના નેતાઓ મંગળવારે સવારે બેઠક કરશે. કૃષિમંત્રી નરેન્દ્રસિંહ તોમરે કહ્યું છે કે જેઓ પ્રથમ તબક્કાની વાતચીતમાં સામેલ હતાં એ તમામ યુનિયનો અને તેમના નેતાઓને વાર્તા માટે આમંત્રિત કરાયાં... બાકીનો લેખ લખો:

િક પરિણામ' પણ આવશે.

પીએ મોદીએ કહ્યું - ટેકાના ભાવમાં વર્ષો સુધી છેતરપિંડી કરાઈ, હવે ભ્રમ ફેલાવાઈ રહ્યો છે

વડા પ્રધાન મોદીએ સોમવારે નેશનલ હાઇવ નંબર 19 પર પ્રયાગરાજ-વારાણસીને જોડનારા છ લેનના હાઇવેનું ઉદ્ઘાટન કર્યું.

વડા પ્રધાને આ પ્રસંગે ખેડૂતોના વિરોધપ્રદર્શન વિશે પણ વાત કરી હતી.

તેમણે કહ્યું, "ખેડૂતોના નામ પર મોટીમોટી યોજનાઓની જાહેરાત કરવામાં આવતી હતી. પરંતુ તેઓ ખુદ માનતા હતા કે 1 રૂપિયામાંથી માત્ર 15 પૈસા ખેડૂતો સુધી પહોંચે છે. એટલે કે યોજનાઓના નામે છેતરપિંડી."

"ટેકાના ભાવ તો જાહેર થતા હતા પરંતુ ટેકાના ભાવે ખરીદી બહુ ઓછી કરવામાં આવતી હતી. વર્ષો સુધી ટેકાના ભાવને લઈને છેતરપિંડી કરવામાં આવી."

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...્રણ વાર લગ્ન કર્યાં છે અને તેમાં તેમનાં પ્રથમ પત્ની સૌથી વધુ જાણીતી ઝેક એથ્લિટ અને મૉડલ ઇવાના ઝેલ્નિકોવા હતાં.

1990માં છૂટાછેડા લીધા ત્યાં સુધીમાં તેનાથી તેમને ત્રણ સંતાનો થયાં હતાં - ડોનાલ્ડ જુનિયર, ઇવાન્કા અને એરિક. તે કેસ બહુ ચગ્યો હતો અને ટેબ્લોઇડમાં સનસનાટી સાથે અહેવાલો પ્રગટ થતા હતા. તેમાં એવું જણાવાયું હતું કે ટ્રમ્પ ઇવાના પ્રત્યે આક્રમક હતા. જોકે બાદમાં ઇવાનાએ આરોપોને ઓછું મહત્ત્વ આપ્યું હતું.

1993માં તેમણે અભિનેત્રી માર્લા મેપલ્સ સાથે લગ્ન કર્યાં અને 1999માં અલગ થયાં ત્યાં સુધીમાં તેમ... બાકીનો લેખ લખો:

સ્લિમોના ઇમિગ્રેશન પર કામચલાઉ પ્રતિબંધ મૂકશે.

તેમની પ્રચારસભાઓમાં બહુ વિરોધ થતો હતો અને તેમના રિપબ્લિક પક્ષના હરીફ દાવેદારો ટેડ ક્રૂઝ અને માર્કે રુબિયોએ ભરપૂર પ્રયાસો કર્યા, તેમ છતાં ઇન્ડિયાના પ્રાઇમરી પછી ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ રિપબ્લિકન પક્ષના પ્રમુખપદના દાવેદાર તરીકે સૌથી આગળ નીકળી ગયા.

ચૂંટણીમાં જીત

ટ્રમ્પના ચૂંટણીપ્રચાર દરમિયાન ભારે વિવાદો જાગ્યા હતા અને તેમાં એક 2005નું રેકૉર્ડિંગ પણ બહાર આવ્યું, જેમાં તેઓ મહિલાઓ વિશે ગંદી કૉમેન્ટ કરતાં સંભળાતા હતા. તેના કારણે તેમના પોતાના પક્ષમાંથી જ વિરોધ થવા લાગ્યો હતો કે તેઓ પ્રમુખ બનવાને લાયક નથી.

જોકે તેઓ પોતાના ટેકેદારોને કહેતા રહ્યા હતા કે જનમત સર્વેક્ષણની વિપરીત તેઓ જીતી જવાના છે અને રાજકીય હિતોને તેઓ વૉશિંગ્ટનમાંથી ઉખાડીને ફેંકી દેશે. જનમતમાં તેઓ હિલેરી ક્લિન્ટનની પાછળ ચાલી રહ્યા હોવાનું જણાવાયું હતું.

હરીફ હિલેરીનાં ઇમેઇલ્સ વિશે એફબીઆઈએ તપાસ કરી હતી તેવી માહિતી લીક થઈ અને વિવાદો થયા તે પછી તેમના પ્રચારને જોર મળવા લાગ્યું હતું, તેમ છતાં બહુ ઓછા લોકો માનતા હતા કે ખરેખર તેઓ જીતી જશે.

તેમની જીતથી અમેરિકામાં અનેકને આશ્ચર્ય થયું હતું, પણ તેમના ટેકેદારો ખરેખર તેમને ઓવલ ઑફિસમાં પ્રમુખ ઓબામા પાસેથી કાર્યભાર સંભાળતા જોઈ શક્યા.

તેઓ પ્રથમ એવા પ્રમુખ બની રહ્યા, જેમણે અગાઉ કોઈ પદ પર ચૂંટણી જીતી નહોતી કે સેનામાં કામ નહોતું કર્યું. તેનો અર્થ એ થયો કે તેમણે 20 જાન્યુઆરી, 2017ના રોજ 45મા પ્રમુખ તરીકે શપથ લીધા ત્યારે એક નવું પ્રકરણ લખી જ નાખ્યું હતું.

2020માં એ જ પ્રકરણ તેઓ ફરી લખી શકશે કે કેમ એ નક્કી થવાનો સમય આવી ગયો છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...્રથમ વખત મોદીએ તેમના વૈવાહિક દરજ્જા અંગે 'ઔપચારિક રીતે' કશું કહેવાની જરૂર ઊભી થઈ હતી.

જોકે, તત્કાલીન કાયદાકીય છૂટનો ઉપયોગ કરીને જીવનસાથીની સંપત્તિની કૉલમમાં 'લાગુ પડતું નથી' જણાવ્યું.

એ પછી ડિસેમ્બર 2002, ડિસેમ્બર 2007 તથા ડિસેમ્બર 2012ની વિધાનસભા ચૂંટણી દરમિયાન મોદીએ ખુદના વૈવાહિક દરજ્જા અંગે 'ઔપચારિક' રીતે કંઈ પણ કહેવાનું ટાળ્યું હતું.

સ્પષ્ટતાની ફરજ પડી

સપ્ટેમ્બર 2013માં દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતે શકવર્તી ચુકાદો આપ્યો હતો.

જેમાં જણાવ્યું હતું કે ઉમેદવાર ચૂંટણીનું ફોર્મ ભરતી વખતે કોઈ કૉલમ ખાલ... બાકીનો લેખ લખો:

ભાર સંભાળ્યો હતો.

ગત લોકસભા ચૂંટણીમાં ભાજપે 26માંથી તમામ 26 બેઠક જીતી હતી, જે કોઈ પણ રાજકીય પક્ષનું રાજ્યમાં અત્યાર સુધીનું સર્વશ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન હતું.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...્રદર્શનકારી હોય."

પ્રશંસક પણ અને ટીકાકાર પણ

'રિપબ્લિક'નો દાવો છે કે તે ભારતમાં સૌથી વધુ જોવામાં આવતી ચેનલ છે.

આ દાવા પર ઘણા લોકો વિશ્વાસ પણ કરે છે કેમ કે ટીઆરપીના આંકડા કંઈક આવું જ કહે છે. પરંતુ હવે તો આ આંકડા પર પણ વિવાદ છે.

અર્ણવ અને તેમની ચૅનલ પર હવે આ આંકડાઓમાં ધાંધલી કરવાની પણ તપાસ થઈ રહી છે. પરંતુ તેઓ આ આરોપોને ખારિજ કરે છે.

પરંતુ એ સ્પષ્ટ છે કે અર્ણવ ગોસ્વામીનો એક મોટો પ્રશંસક વર્ગ પણ છે.

ફાઇનાન્સિયલ કન્સલ્ટન્ટ ગિરિધર પસુપુલેટીએ કહ્યું,"રાત્રે જ્યારે હું ઘરે જઉં તો પહેલા રિપબ્લિક ... બાકીનો લેખ લખો:

પક્ષપાતી અને કઠોર નજરે પડ્યા.

2019માં તેમણે હિંદી ચૅનલ પણ લૉન્ચ કરી.

શોભા ડે અર્ણવના કાર્યક્રમમાં ભાગ લેતાં હતાં.

તેમણે જણાવ્યું, "જ્યારે એક પત્રકાર તરીકે તેમની વિશ્વસનિયતા હતી ત્યારે તેમના શોમાં હું પેનલિસ્ટ તરીકે જતી હતી.  પણ હવે તેમણે નિષ્પક્ષ પત્રકાર તરીકે કામ કરવાનું બંધ કરી દીધું છે એટલે મારા મનમાં તેમના માટેનું સન્માન ખતમ થઈ ગયું છે. "

"તેમણે ઘણી બાબતોમા હદ પાર કરી દીધી છે અને આજે તેમની ઇમાનદારી પર ગંભીર સવાલ થઈ રહ્યા છે."

અર્ણવ ગોસ્વામીની કેટલાક દિવસો પહેલાં એક આર્કિટેક્ટના મૃત્યના મામલે ધરપકડ કરાઈ હતી. તેમણે અર્ણવનો સ્ટુડિયો ડિઝાઈન કર્યો હતો.

અર્ણવ અને તેમની ચેનલ એ વાતનો ઇન્કાર કરે છે કે તેમણે આર્કિટેક્ટને કોઈ નાણાં આપવાનાં બાકી છે.

કેટલાક લોકોનું માનવું છે કે તેમને એટલા માટે નિશાન બનાવવામાં આવે છે કેમ કે તેમણે મહારાષ્ટ્ર સરકારની ઘણી ટીકા કરી છે.

ગોસ્વામીની રાજકીય તાકતનો અંદાજો એ પરથી લગાવી શકાય છે કે તેમની ધરપકડ વખતે ભાજપના કેટલાક પ્રધાનો તેમના સમર્થનમાં આવ્યા હાત અને તેમની ધરપકડને તેમણે પ્રેસની સ્વતંત્રતા પર હુમલો ગણાવી હતી.

આ એક ચોંકાવનારો દાવો હતો કેમ કે ગત કેટલાંક વર્ષો ભાજપની સરકારવાળાં રાજ્યોમાં કેટલાક પત્રકારોની ધરપકડ થઈ હતી. કેટલાક પર તો રાજદ્રોહ અથવા આતંકવાદનો પણ આરોપ લગાવાવમાં આવ્યો છે.

પરંતુ પાર્ટીના એક પણ નેતાએ અથવા મંત્રીએ તેમના માટે અવાજ નથી ઉઠાવ્યો.

પરંતુ પાર્ટીના એક પણ નેતાએ અથવા મંત્રીએ તેમના માટે અવાજ નથી ઉઠાવ્યો.

રિપોર્ટર્સ વિધાઉટ બોર્ડર્સના પ્રેસ ફ્રીડમ ઇન્ડેક્સમાં 180 દેશોમાં ભારતનું સ્થાન 142 છે. ગત પાંચ વર્ષોમાં તે સ્થાન પણ છ ક્રમ નીચે આવ્યું છે.

વર્ષ 2018માં ગલ્ફ ન્યૂઝના એક ઇન્ટરવ્યૂમાં અર્નબને તેમના ભાજપ સાથે પક્ષપાતી હોવા મામલે સવાલ પૂછાયો.

તેના જવાબમાં તેમણે કહ્યું, "આ અપ્રણાણિત દાવો છે. વળી અમે તો મજબૂતીથી ભાજપની ટીકા કરીએ છીએ. જ્યાં ટીકાની જરૂર હોય કરીએ છીએ."

ગત સપ્તાહે અર્નબ ગોસ્વામી સાત દિવસની કસ્ટડી બાદ બહાર આવ્યા અને તેમના પરત ફરવાની ઘટનાને ન્યૂઝ રૂમમાં લાઈવ ટેલિકાસ્ટ કરવામાં આવ્યું.

તેમની ટીમે તાળીઓ સાથે તેમનું સ્વાગત કર્યું. અર્નબે પોતાના ભાષણમાં કહ્યું,"તેઓ અમારી પત્રકારિતાના કારણે અમારી પાછળ પડ્યા છે. મારી પત્રકારિતાની મર્યાદાનો નિર્ણય હું કરીશ."

મનીષા પાંડે કહે છે,"રિપબ્લિક જે કરે છે તેને પત્રકારિતા નહીં કહી શકાય. આ એક રિયાલિટી શૉ જેવું કહી...


...્રધાન એચ. ડી. દેવગૌડાએ કહ્યું કે નાણામંત્રીએ બજેટમાં ખેડૂતોના ઉત્થાન માટેના પ્રયત્નો કર્યાં છે. જોકે, ગામડાંના લોકો અને ખેડૂતોની એટલી બધી સમસ્યાઓ છે કે બજેટમાં લેવાયેલાં પગલાં પૂરતાં નથી.

14:00 બજેટ પર નીતિન ગડકરી શું બોલ્યા?

કેબિનેટ પ્રધાન નીતિન ગડકરીએ બજેટ મામલે બોલતાં કહ્યું કે 10 કરોડ પરિવારો માટે 5 લાખનો મેડિકલ વીમો એ મોટી શરૂઆત છે. આ એક ઐતિહાસિક બજેટ છે.

13:42 ખેડૂતલક્ષી બજેટ-મોદી

સામાન્ય લોકો અને ખેડૂતોની આવક વધારનારું બજેટ.

પ્રધાનમંત્રી ગ્રામિણ સડક યોજના અંતર્ગત ગામની અંદર પણ ર... બાકીનો લેખ લખો:

ેટમાં આવકવેરામાં માત્ર 40 હજારની જ છૂટ આપવામાં આવી છે. જે કર્મચારીઓ અને મધ્યમવર્ગના લોકો માટે નિરાશાજનક છે.' - આર્થિક નિષ્ણાંત ડી. કે. મિશ્રા

12:46 શું કહે છે નિષ્ણાંતો

ટેક્ષસૂત્ર.કોમના એડિટર અરુણ આનંદાગીરી લખે છે કે બજેટ ભાષણની અસર 2019ની ચૂંટણીઓમાં નહીં દેખાય, હવે બહુ મોડું થઈ ગયું છે.

12:33 આવકવેરામાં કોઈ ફેરફાર નહીં

આવકવેરાની છૂટની મર્યાદામાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી.

જે જૂની જોગવાઈઓ હતી તે જ ચાલુ રહેશે.

1.89 કરોડ કર્મચારીઓએ 1.44 કરોડ રૂપિયાનો આવકવેરો

2018-19માં નાણાકીય ખાધ જીડીપીના 3.3 ટકા રાખવાનું લક્ષ્ય

ચાલુ વર્ષે નાણાકીય ખાધ 3.5 રહેવાની શક્યતા

85 લાખ 51 હજાર નવા કરદાતા જોડાયા

250 કરોડ રૂપિયાના ટર્નઓવર ધરાવતી કંપનીઓ પર 25 ટકા ટેક્સની દરખાસ્ત

12:30 આવકવેરો ભરનારાની સંખ્યા વધી

ડાયરેક્ટ ટેક્સનું કલેક્શન 12.6% સુધી પહોંચ્યું.

આવકવેરો આપનારાઓની સંખ્યા વધી.

12:10 રાષ્ટ્રપતિનો પગાર

રાષ્ટ્રપતિનો પગાર પણ 5 લાખ કરવાનો પ્રસ્તાવ.

ઉપરાષ્ટ્રપતિનો પગાર 4 લાખ કરવાની દરખાસ્ત.

રાજ્યપાલનો પગાર 3.5 લાખ કરવાની દરખાસ્ત.

સાંસદોનો પગારો દર પાંચ વર્ષે વધશે.

12:10 નિષ્ણાંતો શું કહે છે?

એમ.કે. વેણુ કહે છે કે સરકાર પાછી ખેડૂતોને તેમની ખેતપેદાશોની પડતર કિંમત પર 50% વધારો આપવાની વાત કરે છે, જે મે-2019 પહેલાં શક્ય નથી.

12:10 ગામડાંમાં વાઇફાઇ

1 લાખ ગ્રામ પંચાયતોને મજબૂત કરાશે.

2.5 લાખ ગામડાંમાં બ્રૉડબેન્ડ સેવા.

વાઇફાઇ હોટસ્પૉટ શરૂ કરવામાં આવશે.

બિટકૉઇન દેશમાં ચાલશે નહીં.

સરકાર ક્રિપ્ટો કરન્સીને દેશમાં ચલાવશે નહીં.

12:06 એરપોર્ટ વિશેની જાહેરાત

દેશમાં 16 એરપોર્ટ ઇન્ટરનેશનલ લેવલનાં બનશે.

હવાઈયાત્રા હવે સસ્તી થશે.

નવા એરપોર્ટ્સ 100 કરોડ પ્રવાસીઓને સંભાળી શકે છે.

12:04 રેલવે માટે જાહેરાત

રેલવેમાં વીજળીકરણ ઝડપથી થઈ રહ્યું છે.

રેલવે પર 1 લાખ 48 કરોડનો ખર્ચ કરવાનું લક્ષ્ય.

બધી રેલવે લાઇન બ્રોડગેજમાં બદલાશે.

રેલવે સ્ટેશન પર વાઇફાઇ અને સીસીટીવીની સુવિધા.

600 રેલવે સ્ટેશનને રિડેવલોપ કરાશે.

4000થી વધારે માનવરહિત ક્રોસિંગ બંધ થશે.

11:55યુવાનો માટે જાહેરાત

2020 સુધીમાં 50 લાખ યુવાનોને સ્કૉલરશિપ.

દેશના દરેક જિલ્લામાં સ્કિલ સેન્ટર ખોલાશે.

નોકરીઓ માટે સરકાર 12% EPF આપશે.

11:43 લોકોને મફતમાં દવા આપવાની સરકારની યોજના

સ્વાસ્થ્ય વીમા યોજનાથી 50 કરોડ લોકોને ફાયદો થશે.

11:38...


...્રધાનો અહીં આવતા નથી, કારણ કે સડક મારફત પાંચ-છ કલાકનો પ્રવાસ કરવા કોઈ ઇચ્છતું નથી."

કારગિલમાંના કૉંગ્રેસી નેતા નસીર મુંશીના જણાવ્યા મુજબ, ભૌગોલિક વિસ્તારની દૃષ્ટિએ દેશના સૌથી મોટા લોકસભા મતવિસ્તાર લદ્દાખની વાત થાય છે ત્યારે તેમાં કારગિલનો નહીં, પણ લેહ-લદ્દાખનો ઉલ્લેખ થાય છે એ સૌથી પહેલા સમજી લેવું જરૂરી છે.

"જોઇન્ટ ઍક્શન કમિટીની માગ બાબતે કશું થયું નહીં"

લદ્દાખની તસવીર

લદ્દાખને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ બનાવવામાં આવ્યું ત્યારે કારગિલમાં વિરોધપ્રદર્શન કરવામાં આવ્યું હતું. એ પછી રાજ્યપાલ સત્યપાલ મલિ... બાકીનો લેખ લખો:

વિસ્તાર અનુસૂચિત જનજાતિ કૅટેગરીમાં આવે છે અને બીજું અમારી પાસે કોઈ ડોમિસાઇલ કાયદો નથી. તેથી અમે એવું માનીએ છીએ કે રાજ્યપાલની જાહેરાતના દાયરામાં હિન્દુસ્તાનની બધી અનુસૂચિત જનજાતિનો સમાવેશ થાય છે.

ડોમિસાઇલ કાયદાની માગ કરતાં ભાજપના વરિષ્ઠ નેતા હાજી અનાયત અલી પણ પણ આવું જ કહે છેઃ "રોજગાર સંબંધે કેવી અપીલ કરવાની છે એ અમને સમજાતું નથી. ગયા વર્ષે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ બન્યા પહેલાં 400થી 500 લોકોની ભરતીનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું, પણ તેનું પરિણામ હજુ સુધી આવ્યું નથી. એ સંબંધે રાજકીય પક્ષો અને વિદ્યાર્થીસંઘોએ ગત સપ્તાહે એક દિવસની હડતાળ પણ પાળી હતી. આજે અહીં અધિકારીઓ બધું ચલાવી રહ્યા છે."

હિલ કાઉન્સિલને મજબૂત બનાવવાની માગ

લેહ તથા કારગિલ બન્નેમાં લદ્દાખ ઓટોનોમસ હિલ કાઉન્સિલ જ સૌથી મજબૂત રાજકીય સંગઠન છે. જોકે, બન્ને માટે ચૂંટણી અલગઅલગ થાય છે. લેહમાં આ વર્ષે ચૂંટણી યોજાવાની છે, જ્યારે કારગિલમાં હિલ કાઉન્સિલની ચૂંટણી ત્રણ વર્ષ બાદ યોજાશે. સરકાર હિલ કાઉન્સિલની જ છે, પણ હાજી અનાયત અલી કહે છે કે તેનું કોઈ મહત્ત્વ જ રહ્યું નથી.

તેમના જણાવ્યા મુજબ, સ્થાનિક લદ્દાખ ઓટોનોમસ હિલ ડેવલપમૅન્ટ કાઉન્સિલમાં કુલ 30 સભ્યો છે. તેમાંથી 26 ચૂંટાયેલા અને ચાર પદનામિત સભ્યો હોય છે. તેમાં એક ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ કાઉન્સિલર અને ચાર એક્ઝિક્યુટિવ કાઉન્સિલર હોય છે. એમને કૅબિનેટ જેટલી જ સત્તા આપવામાં આવી છે, પણ હાલ તેમની સત્તા નગણ્ય થઈ ગઈ છે.

હાજી અનાયત અલી સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવે છે કે આજે હિલ કાઉન્સિલ માત્ર નામ પૂરતી છે. તેમાં રાજકીય પક્ષોનો કોઈ અધિકાર રહ્યો નથી.

હાજી અનાયત અલીની આ વાતને નાસિર મુંશી આ રીતે કહે છેઃ "જમ્મુ-કાશ્મીરથી અલગ થતાંની સાથે જ વિધાન પરિષદમાં અમારું પ્રતિનિધિત્વ ખતમ થઈ ગયું. એ પછી લોકોનું પ્રતિનિધિત્વ માત્ર હિલ ડેવલપમૅન્ટ કાઉન્સિલ લેહ તથા કારગિલ મારફત રહી."

"હિલ કાઉન્સિલને નિર્બળ બનાવવામાં આવી"

રિંગજેન નામઝેલ

કારગિલમાં ભાજપ અને કૉંગ્રેસ બન્નેનું કહેવું છે કે અહીંની પ્રજાતાંત્રિક વ્યવસ્થાને ખતમ કરીને હિલ કાઉન્સિલને વહીવટી નિર્ણયોની મોહતાજ બનાવી દેવામાં આવી છે.

કૉંગ્રેસના નેતા નાસિર મુંશી કહે છે, "અમારી માગ હતી કે અમને ભારતીય બંધારણની છઠ્ઠી અનુસૂચિમાં સામેલ કરવામાં આવે, જેથી સ્થાનિક લોકોના રોજગાર, જમીન, અમારી ઓળખ અને અમારી સંસ્કૃતિ સલામતી રહે. એ પણ કરવામાં આવ્યું નહીં."

"તેને બદલે હિલ કાઉન્સિલની તાકાતને ખતમ કરી નાખવામાં આવી....


...્રમાં કોઈ પણ બોલવા તૈયાર નથી.

કોરોના વાઇરસને લઈને સ્વાસ્થ્ય મંત્રાલયનું પ્રેસ બ્રિફિંગ ક્યા દિવસે કરવામાં આવશે, કોઈને ખ્યાલ નથી. એવામાં રોજ સમાચાર કાઢવા મુશ્કેલ કામ બની જાય છે.

અશ્લિન મેથ્યૂ પણ અંગ્રેજી અખબારના સંવાદદાતા છે અને સામાન્ય રીતે સ્વાસ્થ્યના મુદ્દે કામ કરે છે. તે કહે છે કે આ મહામારી દરમિયાન સ્વાસ્થ્ય મંત્રાલય અથવા તેનાથી સંબંધિત વિભાગોના કોઈ પણ અધિકારી વાત કરવા માગતા નથી.

એવામાં હૉસ્પિટલોના ચક્કર મારવા પડે છે અને પોતાના સૂત્રોની મદદથી સમાચાર લાવવા પડે છે જે ખૂબ મુશ્કેલ કામ છે.

... બાકીનો લેખ લખો:

વૅન્ટિલેટર પર સમાચાર કર્યા, તેમાં કહેવામાં આવ્યું કે મહામારી સામે લડવા માટે ગુજરાત સરકારે જે વૅન્ટિલેટર ખરીદ્યા છે, તે કામ નથી કરી રહ્યા અને તેની ગુણવત્તા પર પ્રશ્નો ઊભા થઈ રહ્યા છે.

પીઆઈબીની ફૅક્ટ ચેક ટીમે આ સમાચારને તરત જ ફેક ન્યૂઝ કહી દીધા. પીઆઈબીનું કહેવું હતું કે કોઈ સંસ્થાએ વૅન્ટિલેટરને દાનમાં આપ્યા હતા, ના કે સરકારે ખરીદ્યા હતા.

રોહિણી સિંહનો દાવો છે કે ગુજરાત સરકારના સ્વાસ્થ્ય સચિવે તેમને જાણકારી આપી હતી કે વૅન્ટિલેટર્સની ખરીદારી ભારત સરકારના આરોગ્ય મંત્રાલય દ્વારા એચએલએલ લાઇફ કેર નામની કંપની પાસેથી કરવામાં આવી હતી.

પીઆઈબીના દાવા પછી રોહિણી પોતાના રિપોર્ટ પર ટકી રહ્યા અને તેમણે પીઆઈબીના સોશિયલ મીડિયા પર જવાબ પણ આપ્યો. તેમનું કહેવું હતું કે જો રિપોર્ટ ખોટો છે તો સરકારી વિભાગે કાયદાકીય નોટિસ મોકલાવવી જોઈતી હતી.

આવા અનેક કેસ

એ જ પ્રકારે એક પત્રિકાના વિદ્યા કૃષ્ણનનાં અહેવાલમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે વડા પ્રધાને લૉકડાઉનને વધારતા પહેલાં કોવિડ-19 સામે લડવા માટે બનાવેલી 21 સભ્યોની ટાસ્ક ફોર્સ પાસેથી કોઈ સલાહ લેવામાં આવી નથી.

પીઆઈબીની ફૅક્ટ ચેક ટીમે સોશિયલ મીડિયા પર તરત જ પોતાની પ્રતિક્રિયા આપતા કહ્યું કે સમાચાર ફેક એટલે અસત્ય છે કારણ કે વડા પ્રધાને ટાસ્ક ફોર્સની સલાહથી લૉકડાઉનને વધાર્યું હતું.

ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ફૉર મેડિકલ રિસર્ચ એટલે આઈસીએમઆરે પણ ટ્વિટરનો સહારો લેતા લખ્યું, "એક મીડિયા અહેવાલમાં ટાસ્ક ફોર્સને લઈને ખોટો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. હકીકત એ છે કે ટાસ્ક ફોર્સે એક મહિનામાં કુલ 14 બેઠકો કરી છે અને જે પણ નિર્ણયો કર્યા છે, તેમાં ટાસ્ક ફોર્સનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. મહેરબાની કરીને ખોટા નિવેદનોથી બચજો."

વિદ્યા કૃષ્ણનના કહેવા પ્રમાણે આઈસીએમઆએ એ બેઠકોની મિટિંગ મિનિટ આપવાની માગ કરી. તેમણે સમાચાર લખનારી પહેલી સંસ્થાને પણ મેઇલ કર્યો. જ્યારે આઈસીએમઆરે ટ્વિટર પર સમાચારનું ખંડન કર્યું તો વિદ્યા કૃષ્ણનને પણ ટ્વિટર પર પોતાની વાત મૂકી.

એવું નથી કે દરેક કેસમાં પીઆઈબીની છબિ નકારાત્મક રહી હોય. ઉદ્દાહરણ તરીકે, વ્હૉટ્સૅપ પર એક મૅસેજને ઘણો શેર કરવામાં આવી રહ્યો હતો.

જેમાં સરકારના શ્રમ મંત્રાલયનો હવાલો આપીને કહેવામાં આવ્યું હતું કે જે પણ મજૂરો વર્ષ 1990 થી 2020 સુધી કામ કરી રહ્યા છે, તેમને એક લાખ વીસ હજાર રૂપિયા સરકાર આપે.

આ બાબતમાં પણ પીઆઈબીની ફૅક્ટ ચેક ટીમ હરકતમાં આવી અને આ પહેલાં લોકો ખોટી માહિતીની...


...્રમિકથી લઈને માલિક સુધીની પહોંચ ધરાવે છે.

મૂળ કૃષક તથા ઉદ્યોગપતિ પાટીલ એક અખબાર તથા ચેનલ પણ ચલાવે છે.

પૉપ્યુલર પાટીલ

2014માં નરેન્દ્ર મોદી ભાજપના વડા પ્રધાનપદના ઉમેદવાર હતા અને તેમને આગળ રાખીને પાર્ટી ચૂંટણી લડી હતી. ત્યારે પાર્ટીએ તેમને ફરી નવસારીથી ઉમેદવાર બનાવ્યા હતા.

પાટીલના ઉદયને નજીકથી જોનારા વરિષ્ઠ પત્રકાર અજય નાયકના કહેવા પ્રમાણે, "એ ચૂંટણીમાં બિલિમોરાથી નવસારી સુધી અડધો દિવસનો ચૂંટણીપ્રવાસ તેમની સાથે તેમની કારમાં ખેડ્યો હતો. એ સમયે લોકોનો પ્રતિસાદ જોઈને લાગે કે પાટીલ 'જનાધાર'વાળા ન... બાકીનો લેખ લખો:

્ટ (પાંચ લાખ 90 હજાર મત) સાથે ટોપ-5માં હતા.

16મી તથા 17મી લોકસભાચૂંટણી દરમિયાન ભાજપે ગુજરાતની તમામ 26 બેઠક ઉપર વિજય મેળવ્યો હતો.

અઢી દાયકા બાદ દક્ષિણાયન

વાઘાણી પૂર્વે રુપાણી, રુપાલા, ફળદુ તથા વાળા પણ સૌરાષ્ટ્રના હતા

1980માં ભાજપની સ્થાપના થઈ અને કેશુભાઈ તેના પ્રમુખ બન્યા. શંકરસિંહ વાઘેલાએ ઉત્તર તથા મધ્ય ગુજરાતમાં તથા કાશીરામ રાણાએ દક્ષિણ ગુજરાતમાં પાર્ટીના પાયા નાખવામાં અને તેને મજબૂત કરવામાં ચાવીરુપ ભૂમિકા ભજવી.

ત્યારબાદ 1991માં પ્રથમ વખત પાર્ટીએ દક્ષિણ ગુજરાતના નેતા કાશીરામ રાણાને તેના અધ્યક્ષ બનાવ્યા. રાણાએ આ પદભાર 1996 સુધી સંભાળ્યો. લગભગ અઢી દાયકા બાદ આ પદ દક્ષિણ ગુજરાતના નેતા મળ્યા છે.

આચાર્ય માને છે કે વાઘાણી પૂર્વ પ્રદેશાધ્યક્ષ હોય તેમને રાજ્ય સરકારમાં પ્રધાન તરીકે અથવા 'અન્ય કોઈ' સન્માનજનક પદ આપવામાં આવશે, જેથી તેમની ગરિમા જળવાઈ રહે.

અઢી દાયકાના ગાળામાં આ પદ સૌરાષ્ટ્રના નેતાઓ વજુભાઈ વાળા (ઓ. બી. સી. રાજકોટ), આર. સી. ફળદુ (પાટીદાર, જામનગર), પુરુષોતમ રૂપાલા (પાટીદાર, અમરેલી), વિજય રૂપાણી (રાજકોટ) પાસે જ રહ્યું.

વરિષ્ઠ પત્રકાર કૌશિક મહેતાના કહેવા પ્રમાણે, "ક્ષત્રિય, પાટીદાર તથા ઓ. બી.સી. વિવાદ ન વકરે તે માટે સી. આર. પાટીલની નિમણૂક કરવામાં આવી છે.સાથે જ તેમાં પાર્ટીની અંદર તથા બહારના લોકો માટે 'એલિમૅન્ટ ઑફ સરપ્રાઇઝ' પણ ખરું."

તેઓ માને છે કે 2017ની વિધાનસભા ચૂંટણ દરમિયાન 'પાટીદાર ફેક્ટર'ની વચ્ચે દક્ષિણ ગુજરાતમાં ભાજપના પર્ફૉર્મન્સમાં પાટીલનું પ્રદાન ગણી શકાય.

પાટીલ સામે પડકાર

પાટીલ મૂળ દક્ષિણ ગુજરાતના છે આથી તેમની સામે 'સૌરાષ્ટ્રની લોબી'ને સાથે લઈને ચાલવાનો પડકાર હશે. આ સિવાય તેઓ ઓ.બી.સી., ક્ષત્રિય કે પાટીદાર એમ ત્રણ મુખ્ય જ્ઞાતિના ન હોય, તેમને સાથે લઈને ચાલવાનો પડકાર ઊભો થશે.

આ સિવાય સરકાર તથા સંગઠનમાં ફેરફાર લાંબા સમયથી પડતર છે, ત્યારે તમામ 'વર્ગ અને જૂથ'ને સાથે લઈને પુનર્ગઠન કરવાનો પડકાર તેમની સામે હશે.

આઠ વિધાનસભા ઉપર પેટાચૂંટણી, આ સિવાય મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશનની ચૂંટણી તથા જિલ્લા અને તાલુકા પંચાયતની ચૂંટણી માટે સંગઠનને તૈયાર કરવાનું રહેશે.

નાયક માને છે, "2017માં સુરતમાં પાટીદાર ફેક્ટરને ખાળવામાં સી.આર. પાટીલના સંગઠનકૌશલ્યનો પાર્ટીને લાભ મળ્યો હતો, બાદમાં 2019ની લોકસભા ચૂંટણીમાં પણ દક્ષિણ ગુજરાતમાં ભાજપની મતોની ટકાવારી વધી હતી. એટલે આગામી સમયમાં પાર્ટી તેમના ઉપર મદાર રાખી...


...્રમિકો દ્વારા ભારતની જનતાને તથા આવનારી પેઢીઓને ભેટ' ગણાવી હતી.

આવી જ એક ભેટ તેમણે ગુજરાતને આપી હતી. હાલના નર્મદા જિલ્લાના કેવડિયા ખાતે તેમણે નર્મદા નદી ઉપર ડેમનું ખાતમૂહર્તુ તા. પાંચમી એપ્રિલ, 1961ના હાથ ધર્યું હતું.

અનેક કાયદાકીય, પર્યાવરણીય, રાજકીય ગૂંચવણો અને વિવાદો બાદ ડેમે આજનું સ્વરૂપ ધારણ કર્યું છે. સપ્ટમેમ્બર-2019માં ડેમે તેની 138.68 મીટરની સર્વોચ્ચ સપાટી હાંસલ કરી હતી.

ગુજરાત ઉપરાંત મધ્ય પ્રદેશ, રાજસ્થાન અને મહારાષ્ટ્રને આ યોજનાની ઉત્પન્ન થતી વીજળી કે પાણીનો લાભ મળે છે. 'સૌરાષ્ટ્ર નર... બાકીનો લેખ લખો:

ુંબઈ'માં એ ઘટનાનો  ઉલ્લેખ આ રીતે કર્યો છે:

કમાઠીપુરા વિસ્તારમાં 'સૅન્ટ ઍન્થોની ગર્લ્સ હાઈસ્કૂલ' શરૂ થઈ હતી. એવી માગ થવા લાગી હતી કે આસપાસના વેશ્યાલયોને બંધ કરી દેવામાં આવે, કારણ કે તેના કારણે બાળકીઓના માનસ ઉપર નકારાત્મક અસર થશે.

લગભગ એક સદીથી કમાઠીપુરા વિસ્તારમાં રહેલી મહિલાઓની ઉપર આને કારણે નકારાત્મક અસર પડે તેમ હતી. ગંગુબાઈએ આ મુદ્દો ઉઠાવ્યો અને ઉપર સુધી રજૂઆત કરવાનો નિર્ધાર કર્યો. પોતાના રાજકીય ઓળખીતાઓની મદદથી તત્કાલીન વડા પ્રધાન જવાહરાલ નહેરુ સાથે મુલાકાતનો સમય માગ્યો.

આ મીટિંગ ક્યારેય સત્તાવાર રીતે નોંધાઈ ન હતી. એ મુલાકાત દરમિયાન ગંગુબાઈની સજગતા તથા સ્પષ્ટ વિચારોને જોઈને નહેરુ પણ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા હતા. નહેરુએ તેમને પૂછ્યું હતું કે તેઓ આ વ્યવસાયમાં શા માટે આવ્યાં. તેઓ કોઈ સારી નોકરી કરી શક્યાં હોત કે સારો પતિ મળી ગયો હોત.

તેના જવાબમાં ગંગુબાઈએ તરત નહેરુ સામે લગ્નનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો. તેમણે કહ્યું કે જો નહેરુ પત્ની તરીકે સ્વીકાર કરવા તૈયાર થાય તો તેઓ આ વ્યવસાય છોડી દેશે.

આ વાત સાંભળીને નહેરુ હેબતાઈ ગયા હતા, તેમણે ગંગુબાઈના નિવેદન સાથે અસહમતી દર્શાવી હતી. ત્યારે ગંગુબાઈએ કહ્યું, "પ્રધાન મંત્રી નારાજ ન થશો. હું માત્ર મારી વાતને સાબિત કરવા માગતી હતી. વાસ્તવમાં સલાહ દેવી સહેલી છે, પરંતુ તેને ખુદ લાગુ કરવી મુશ્કેલ છે."

એ પછી નહેરુ કંઈ ન બોલ્યા. મુલાકાતને અંતે નહેરુએ વાયદો કર્યો કે ગંગુબાઈની માગણીઓ ઉપર વિચાર કરવામાં આવશે. વડા પ્રધાન નહેરુએ ખુદ આ મામલે દખલ દીધી અને કમાઠીપુરાના વેશ્યાલયોને હઠાવવાનું ક્યારેય ન થઈ શક્યું.

સંજય લીલા ભણસાલીએ ગંગુબાઈના જીવન ઉપર ગંગુબાઈ કાઠિયાવાડી નામની ફિલ્મ બનાવી રહ્યાં છે, જેમાં આલિયા ભટ્ટ શિર્ષક ભૂમિકા ભજવી રહ્યાં છે.

જૂનાગઢ પાકિસ્તાનમાં જતાં-જતાં કેવી રીતે રહી ગયું?

ગુજરાતીએ રોકડું પરખાવ્યું

અમૃતલાલ લાલજી ભટ્ટ

કહેવાય છે કે ગુજરાત જ્યારે સૌરાષ્ટ્ર રાજ્ય હતું, ત્યારે જવાહરલાલ નહેરુ રાજકોટ આવ્યા હતા.

ગુજરાત સમાચારમાં  પ્રકાશિત અહેવાલ મુજબ આયોજકો નહેરુને ઉર્દૂ શૅર-શાયરી સંભળાવવા માગતા હતા. એ સમયે અમૃતલાલ લાલજી ભટ્ટ નામના શાયરનો વારો આવ્યો. તેમણે કહ્યું: "હજૂર, હમ તો અપની માદરી જબાન ગુજરાતી મેં કલામ કહતે હૈ. શાયદ હજૂર કો સમજ મેં ન આયે તો ખતા માફ કિજિયેગા."

તરત જ નહેરુએ જવાબ આપ્યો, "અરે હમ તો બાપુ કે સાથ બરસો રહે હૈ. ઉનકી જુબાન સિર્ફ સમજતા નહીં હું. બોલ ભી શકતા હું." એ...


...્રમુખ જયેશ પટેલે બુલેટ ટ્રેનની જરૂરિયાત વિશે જ પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા. તેમણે કહ્યું, "ભારતીય રેલવેના એન્જિનિયર્સે તાજેતરમાં એક એન્જિન વિકસાવ્યું છે, જે પ્રતિ કલાક 225 કિલોમીટરની ઝડપથી દોડી શકે છે."

"ઉપરાંત અમદાવાદ અને મુંબઈ વચ્ચેના હાલના રેલવે ટ્રેકના આધુનિકીકરણ પાછળ જો માત્ર 25 કરોડનું રોકાણ કરવામાં આવે તો હાલના જ ટ્રેક પર 150 થી 200 કિલોમિટરની ઝડપથી ટ્રેન દોડાવી શકાય તેમ છે."

"તો પછી રાજ્યની ફળદ્રૂપ જમીનનું સંપાદન કરી એક લાખ દસ હજાર કરોડ રૂપિયાના ખર્ચે જાપાનથી બુલેટ ટ્રેન આયાત કરવાની શી જરૂર છે."... બાકીનો લેખ લખો:

ના નાયબ કલેકટર (જમીન સંપાદન) એમ કે રાઠોડે બીબીસીને કહ્યું, "ખેડૂતોની માંગ છે કે નવી જંત્રી બજાર દરે નક્કી કરવી જોઈએ અને  તેના આધારે તેમને વળતર મળવું જોઈએ."

"રાજ્ય સરકારના જમીન સંપાદનના કાયદા  હેઠળ જે જંત્રી અમલમાં છે અને છેલ્લાં ત્રણ વર્ષના વેચાણના જે દર છે, તે મુજબ વળતર અપાઈ રહ્યું છે."

તેમને વળતર કે અન્ય કોઈ બાબતે વધુ ટિપ્પણી કરવાનો ઇનકાર કરતાં કહ્યું, "આ સંદર્ભે ખેડૂતોએ હાઈકોર્ટમાં પિટિશન કરી છે. હવે આ મુદ્દો કોર્ટમાં હોવાથી હું કંઈ વધુ નહીં કહી શકું."

ખેડૂતોનો વિરોધ વાજબી છે : બુલેટ ટ્રેનના અધિકારી

બુલેટ ટ્રેનની યોજનાને કાગળ પરથી વાસ્તવિક સ્વરૂપ આપવા માટે કેન્દ્ર સરકારે એક કંપની બનાવી છે.

નૅશનલ હાઈ સ્પીડ રેલ કૉર્પોરેશન લિમિટેડ (NHSRCL) નામે ઓળખાતી આ કંપની ભારત સરકારી અને જે રાજ્યોમાં વિવિધ હાઈ સ્પીડ રેલવેના પ્રોજેક્ટ્સ હાથ ધરાઈ રહ્યા છે, ત્યાંની રાજ્ય સરકારોનું સંયુક્ત સાહસ છે.

આ કંપનીના પબ્લિક રિલેશન ઓફિસર (PRO) ધનંજય કુમારે કહ્યું, "ખેડૂતોનો વિરોધ સંપૂર્ણ રીતે વાજબી છે. ઘર અને જમીન એમની મિલકત છે, જો એનું સંપાદન થવાનું હોય તો કોઈ પણ વ્યક્તિ વિરોધ કરે એ ખૂબ જ સહજ બાબત છે.”

“આ માટે અમે એટલા માટે જવાબદાર છીએ કે અમે તેમને આ પ્રોજેક્ટ વિશે અને ખેડૂતોની જમીન સંપાદન કરવાને બદલે તેમને શું વળતર મળશે તેની સાચી અને યોગ્ય માહિતી આપવામાં મોડું કર્યું છે."

ગુજરાતના ખેડૂતોની જેમ મહારાષ્ટ્રમાં પણ ખેડૂતો બુલેટ ટ્રેનનો વિરોધ કરી રહ્યા છે.

જોકે, ધનંજય કુમારના દાવા પ્રમાણે હવે ખેડૂતોમાં જમીન સંપાદન મામલે વિરોધ ઘટી રહ્યો છે.

તેમણે એમ પણ દાવો કર્યો કે, NHSRCL ની રચના બાદ માળખાકીય વ્યવસ્થાઓ ગોઠવવામાં થયેલા વિલંબને કારણે રાજકીય પક્ષોને આ મામલે રાજકારણ કરવાની તક મળી છે.

વળતરમાં નોકરી નહીં માત્ર રોકડા નાણાં

ગુજરાત વિશે વાત કરતા ધનંજય કુમારે કહ્યું, "જમીન એ રાજ્યોનો વિષય હોવાથી અમે રાજ્ય સરકાર દ્વારા જ જમીન સંપાદન કરી રહ્યા છીએ. ગુજરાતમાં પણ અમારે ખેડૂતો સાથે સંવાદ નથી થયો એટલે વિરોધ થઈ રહ્યો છે."

"ગુજરાતમાં ખેડૂતો પ્રોજેક્ટની વિરોધમાં નથી. તેમને વળતર વિશેના પ્રશ્નો છે. અમે વર્ષ 2016માં જમીન સંપાદન કાયદામાં થયેલા સુધારા અનુસાર ખેડૂતોને વળતર આપીશું. એટલું જ નહીં જંત્રી કરતાં 25 ટકા વધુ કિંમત ચૂકવવાના છીએ."

ધનંજય કુમારના જણાવ્યા અનુસાર સમગ્ર પ્રોજેક્ટ એલીવેટેડ હશે એટલે તેમને બુલેટ ટ્રેનના ટ્રેક અને તેની સાથે...


...્રમોદ મહાજન, ગોપીનાથ મુંડે અને બાળ ઠાકરે જેવા મહારાષ્ટ્રના નેતાઓને લાગ્યું કે સત્તા મેળવવા માટે હિંદુત્વના મુદ્દે ભાજપ અને શિવસેનાએ એકસાથે મળીને ચૂંટણી લડવી જોઈએ."

1990ની મહારાષ્ટ્ર વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં એક સાથે મળીને ચૂંટણી લડ્યા બાદ શિવસેના અને ભાજપની મહાયુતિને 288 બેઠકો પૈકી 94 બેઠકો મળી.

જે પૈકી શિવસેનાને 52 અને ભાજપને 42 બેઠકો મળી હતી.

ત્યાર બાદ 1995ની વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં શિવસેના 171 બેઠકો પર અને ભાજપ 117 બેઠકો પર એક સાથે મળીને ચૂંટણીમેદાને ઊતર્યા હતા.

આ ચૂંટણીમાં શિવસેના-ભાજપની મહાય... બાકીનો લેખ લખો:

ચૂંટણી લડ્યા હોવા છતાં મુખ્ય મંત્રી પદ માટે અંદરોઅંદર ઝઘડી પડ્યાં, જે કારણે વર્ષો જૂની મિત્રતાનો કડવો અંત આવ્યો.

આ પરિબળોના કારણે આવ્યા હતા સાથે

ભાજપ અને શિવસેનાને એકસાથે બાંધી રાખતા પરિબળો અંગે વાત કરતાં મૃણાલિની નાનીવાડેકર જણાવે છે કે, "એકસમાન વિચારધારાના કારણે પણ બંને પક્ષો એકસાથે હતા એ વાત તો હતી જ, પરંતુ બંને પક્ષો જાણતા હતા કે મહારાષ્ટ્રમાં જો આપણે કૉંગ્રેસના દબદબાનો અંત લાવવા માગતા હોઈએ તો એકસાથે મળીને જ આ કાર્ય શક્ય બનશે."

બંને પક્ષોને એકસાથે બાંધી રાખતા પરિબળો વિશે વાત કરતાં યદુનાથ જોશી જણાવે છે કે, "1990માં થયેલી સમજૂતી પ્રમાણે લોકસભામાં મોટા ભાઈ તરીકે ભાજપ, જ્યારે વિધાનસભામાં મોટા ભાઈ તરીકે શિવસેનાની ભૂમિકા રહેતી."

"આ પ્રકારની સમજૂતીને કારણે ઘણા સમય સુધી બંને પક્ષો એક બીજા સાથે રહ્યા, સાથે સત્તા પણ ભોગવી અને વિપક્ષમાં પણ બેઠા."

"પરંતુ 2014ની વિધાનસભાની ચૂંટણીની ખાસ વાત એ હતી કે એ પ્રથમ એવી વિધાનસભાની ચૂંટણી હતી જેમાં બાળ ઠાકરે નહોતા, સાથે જ ગોપીનાથ મુંડે પણ નહોતા."

"આ પરિસ્થિતિનો લાભ લઈને ભાજપે રાજ્યમાં પણ શિવસેનાનો મોટા ભાઈ તરીકેના દરજ્જાને ખતમ કરી નાખ્યો."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...્રવાસ કરી શાર્લોટ તેના મિત્રો સાથે ભારત આવી હતી. તે સમયે હિપ્પીઓ યુરોપ, ટર્કી, ઈરાન, અફઘાનિસ્તાન અને પાકિસ્તાન થઈ બાવીસ દિવસે ભારત પહોંચતા.

શાર્લોટ મિત્રો સાથે વતન પરત પહોંચી પરંતુ જતાં-જતાં મહાનંદીયા પાસેથી એવો વાયદો પણ લીધો કે મહાનંદીયા પણ સ્વીડનના બોરસ શહેર સુધી આવશે.

બોરસ એક સમયે ટેક્ષટાઈલ ઉદ્યોગ માટે ઘણું જાણીતું હતું.

એક વર્ષ સુધી તો બન્ને પત્રોના માધ્યમથી સંપર્કમાં રહ્યા પરંતુ મહાનંદીયા પાસે પ્લેનની ટિકિટ ખરીદવાના પણ રૂપિયા નહોતા.

પોતાની પાસે રહેલો તમામ સામાન વેચી તેણે સાયકલ ખરીદીન... બાકીનો લેખ લખો:

તું પરંતુ શાર્લોટે મને દરેક તબક્કે મદદ કરી. 1975માં હું તેને જેટલો પ્રેમ કરતો હતો તેટલો જ પ્રેમ અત્યારે પણ કરું છું."

64 વર્ષના પી.કે.મહાનંદીયા હવે શાર્લોટ અને બે બાળકો સાથે સ્વીડનમાં રહે છે. સાથે-સાથે ચિત્રકાર તરીકે કામ કરવાનું પણ ચાલુ રાખ્યું છે.

મહાનંદીયા અને શાર્લોટની વર્ષ 2014ની તસવીર

તેમને હજુ પણ એ વાત નથી સમજાતી કે સાઇકલ દ્વારા યુરોપ પહોંચવું મોટી વાત શા માટે છે?

મહાનંદીયા કહે છે "મને જે યોગ્ય લાગ્યું તે કર્યું. મારી પાસે પૈસા નહોતા પરંતુ મારે તેને મળવું હતું. પ્રેમ માટે હું સાઇકલ ચલાવતો રહ્યો પરંતુ સાઇકલિંગને ક્યારેય પ્રેમ ન કર્યો."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...્રાથમિક ઉદ્યોગમંત્રાલયે કહ્યું છે કે, "આ મામલાના નિરાકરણ માટે ભારત સાથે વાતચીત કરવાના પ્રયત્નો થઈ રહ્યા છે."

નોંધનીય છે કે મહાતિર મોહમ્મદ 1981થી 2003 સુધી મલેશિયાના વડા પ્રધાન રહ્યા બાદ ફરી વાર વર્ષ 2018માં દેશના વડા પ્રધાન બન્યા હતા, ત્યાર બાદથી પાકિસ્તાન અને મલેશિયા વચ્ચેના સંબંધો સુધર્યા છે.

મલેશિયા હવે પાકિસ્તાન પાસેથી પામ ઑઇલ આયાત ઘટવાના કારણે થયેલા નુકસાનને સરભર કરાવવાના પ્રયત્ન કરી રહ્યું છે.

મલેશિયાના પ્રાથમિક ઉદ્યોગમંત્રી ટેરેસા કોકે રવિવારે કહ્યું હતું કે, "પાકિસ્તાન અમારી પાસેથી પા... બાકીનો લેખ લખો:

રે મલેશિયા આઝાદ થયું, ત્યારે પાકિસ્તાન એવા પ્રથમ બે દેશોમાં સામેલ હતું જેમણે મલેશિયાના સાર્વભૌમત્વને સૌપ્રથમ માન્યતા આપી હતી."

રવિચંદ્રને કહ્યું : "પાકિસ્તાન અને મલેશિયા બંને ઘણાં ઇસ્લામિક સંગઠનો અને સહયોગો સાથે જોડાયેલાં છે."

"પરંતુ આ બંને દેશો સાથે ચીનના સંબંધોમાં એક ખાસ વાત છે."

"મલેશિયા અને ચીનના સંબંધો એકદમ સામાન્ય છે, પરંતુ પાકિસ્તાન અને ચીનના સંબંધો અત્યંત ખાસ છે."

"ચીન પાકિસ્તાનને હથિયાર પૂરાં પાડતા દેશો પૈકી એક છે. નોંધનીય છે કે આ બંને દેશો ભારત સાથે સારા સંબંધો નથી ધરાવતા."

"જ્યાં સુધી મહાતિર સત્તા પર રહ્યા, ત્યાં સુધી તો પાકિસ્તાન સાથે મલેશિયાના સંબંધો સારા જ રહ્યા છે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...્રાપ્ત સંબંધિત સમિતિ સમક્ષ વાંધો રજૂ કરવાનો હતો."

"પરંતુ તેમણે તેમના સ્તરે જ વાંધાનો પરિપત્ર જારી કરી દીધો. આથી વર્ષા શર્માની અરજીનો નિકાલ કરવામાં આવતો નહોતો."

"બીજી તરફ કિડની મેળવનારા કર્નલ ભાર્ગવની તબિયત લથડી રહી હતી. આથી કર્ણાટક હાઇકોર્ટમાં રિટ પિટિશન દાખલ કરી અને જણાવ્યું કે સરકારે આ મામલે યોગ્ય રીકે કામગીરી કરી નથી."

કિડની ટ્રાન્સપ્લાન્ટ મામલેની એપલેટ ઑથૉરિટીનું કામ અંગ પ્રતિરોપણ કરાવતું હૉસ્પિટલ યોગ્ય નિયમોનું પાલન કરીને કામ કરે તે નિશ્ચિત કરવાનું હોય છે.

ઉપરાંત અંગ મેળવવા અને દાન કરવા... બાકીનો લેખ લખો:

ાનનો આશિર્વાદ હતો."

સર્જરી બાદ વર્ષા શર્માને હૉસ્પિટલમાંથી રજા આપી દેવાઈ છે, પણ પંકજ ભાર્ગવે હજુ કેટલાક દિવસ સુધી ડૉક્ટર્સની દેખરેખમાં રહેવું પડશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...્રાફર બનારસ ખાન પણ સામેલ હતા.

બે દાયકા વીત્યા પછી પણ આ લોકોને અપહરણની શરૂઆતથી લઈને તેના અંત સુધીની તમામ ઘટનાઓ યાદ છે.

અય્યૂબ તરીને જણાવ્યું કે પહેલા દિવસે તેઓ કંદહારની એક હોટલમાં રોકાયા હતા. તેમણે જણાવ્યું કે તે સમયે રમઝાન મહિનો ચાલતો હતો.

તેમણે કહ્યું, "અમે જ્યારે સહરી માટે ઊઠ્યા તો લોકો અમારી સામે તાકીતાકીને જોવા લાગ્યા કે દાઢી વગરના આ લોકો ક્યાંથી આવ્યા છે. હોટલમાં હાજર લોકોને ખબર ન હતી કે કોઈ ભારતીય વિમાનને અપહરણ કરીને ઍરપૉર્ટ લાવવામાં આવ્યું છે."

સાઇકલ અને મોટરસાઇકલ પર ચક્કર માર્યા

શ... બાકીનો લેખ લખો:

મચારીઓએ એક ઉપાય શોધ્યો. તેઓ ખુલ્લા મેદાનમાં જ તાપણું કરવા લાગ્યા.

અય્યૂબ તરીનનું કહેવું છે કે આવી આગ બહુ દૂર લગાડવામાં આવતી ન હતી. વિમાનની સાવ નજીકમાં જ તાપણું કરવામાં આવતું હતું.

તેમણે જણાવ્યું કે કોઈ પણ વિમાનની નીચે આગ પેટાવવી એ કોઈ પણ રીતે સુરક્ષિત ન કહી શકાય. પરંતુ તાલિબાનોને આ વાતની બિલકુલ પરવા ન હતી. તેઓ જરાય કાળજી રાખ્યા વગર આગ પ્રગટાવતા હતા.

ફાઇવસ્ટાર હોટલથી ભોજન આવ્યું

શહજાદા ઝુલ્ફીકાર જણાવે છે કે જે રીતે ત્યાં રહેવાની સમસ્યા હતી, તેવી જ રીતે ત્યાં ખાવા-પીવાની પણ તકલીફો હતી.

તેમણે જણાવ્યું કે શરૂઆતમાં એક-બે દિવસ ઘણી મુશ્કેલી રહી. ત્યારપછી રેડક્રૉસના વિમાનમાં ભોજન આવવા લાગ્યું. જોકે કેટલાક પત્રકારો ભોજન માટે શહેર જતા હતા.

અય્યૂબ તરીને જણાવ્યું કે વિમાનમાં તાલિબાન તરફથી પ્રવાસીઓ અને બીજા લોકોને ખાવા-પીવાની ચીજો મોકલવામાં આવતી હતી.

તેમનું કહેવું હતું કે તાલિબાનના ફૂડ પૅકેજમાં પ્લાસ્ટિકની એક થેલી રહેતી હતી. તેમાં એક રોટલી, એક ચિકન પીસ અને એક માલ્ટા સામેલ હતાં.

તેમણે કહ્યું કે વિમાનના પ્રવાસીઓએ આ ભોજન સામે વાંધો ઉઠાવ્યો હતો. તેમનું કહેવું હતું કે તેઓ દર વખતે આવું ખાવાનું ખાઈ શકે તેમ ન હતા.

ત્યારપછી એવો ઉકેલ કાઢવામાં આવ્યો કે ઇસ્લામાબાદથી સંયુક્ત રાષ્ટ્રનું એક વિમાન આવતું હતું. તેમાં ફાઇવસ્ટાર હોટલનું ભોજન લાવવામાં આવતું હતું.

કમાન્ડો ઍક્શનની તૈયારી

બનારસ ખાન જણાવે છે કે શરૂઆતના એક-બે દિવસ સુધી સંકટ ઉકેલાયું નહીં. ત્યારબાદ તાલિબાન તરફથી કોઈ કમાન્ડો ઍક્શનના સંકેત મળ્યા.

તેમનું કહેવું હતું, "તેના માટે કોઈ ખાસ સુરક્ષાદળો ન હતા. પરંતુ ઍરપૉર્ટ પર જે તાલિબાનના કર્મચારી હતા, તેમને જ ઍરફોર્સના કર્મચારીઓનો યુનિફોર્મ પહેરાવી દેવાયો હતો. પરંતુ તાલિબાન તરફથી કોઈ નુકસાનથી બચવા માટે કોઈ કાર્યવાહી કરવામાં આવી ન હતી."

શહજાદા ઝુલ્ફીકારે જણાવ્યું કે ઍરપૉર્ટ પર જે કર્મચારી હાજર હતા અથવા આવ-જા કરતા હતા તેમની પાસે આવી સ્થિતિનો સામનો કરવાનો કોઈ અનુભવ ન હતો.

તેમણે જણાવ્યું કે આ દરમિયાન તાલિબાન તરફથી જણાવાયું કે ભારતે કમાન્ડો ઍક્શનની માગણી કરી હતી, પરંતુ તેમને આ માટે મંજૂરી અપાઈ ન હતી.

તેમણે કહ્યું કે તાલિબાને જણાવ્યું કે તેઓ કોઈ વિદેશી સેનાને પોતાની જમીન પર કાર્યવાહી કરવાની છૂટ ન આપી શકે.

વિમાનનું એસી ખરાબ થયું

બનારસ ખાને જણાવ્યું કે અપહરણના ત્રીજા દિવસે વિમાનની ઍર કંડિશનિંગ સિસ્ટમ ખરાબ થઈ ગઈ. એસી બંધ થયું...


...્રામ્ય વિસ્તારની જેમ પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્રોનું માળખું ઉભું કરવામાં આવશે.

3751 આશા વર્કર બહેનોના પગારમાં માસિક 2000નો વધારો કરવામાં આવશે.

વિધવા પેન્શન યોજનામાં પુખ્ત વયના પુત્રની મર્યાદા દુર કરવામાં આવી.

વિધવા પેન્શન યોજનામાં પુખ્ત વયના પુત્રની મર્યાદા દુર કરવામાં આવી અને પેન્શનની રકમમાં 250 રૂપિયા પ્રતિમાસનો વધારો કરવામાં આવ્યો. હવે વિધવા બહેનોને 1250 રૂપિયા પ્રતિમાસ પેન્શન મળશે.

જૈનો માટે અમદાવાદથી શંખેશ્વર સુધી 20 કરોડને ખર્ચે 103 કિલોમિટરની પગદંડી બનાવવામાં આવશે.

અમરેલી, ભાવનગર, પોર... બાકીનો લેખ લખો:

શે, 70 હજાર સખી મંડળ બનાવાશે.

કૃષિ, ખેડૂત કલ્યાણ અને સહકાર વિભાગ માટે 7111 કરોડની ફાળવણી કરવામાં આવી છે.

આદિજાતિ વિકાસ માટે 24981 કરોડની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત માહિતી અને પ્રસારણ માટે 174 કરોડની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.

રાજ્યમાં નવી 434 કોર્ટો શરૂ કરવાની નીતિન પટેલની જાહેરાત.

રૂ. બે લાખ કરોડને પાર જશે?

ગુજરાતનું 2018-19નું બજેટ 1,83,666નું હતું એ જોતા આ વખતે બજેટ બે લાખ કરોડને પાર કરી જાય એવી શક્યતાઓ નકારી શકાય એમ નથી.

નાગરિક કલ્યાણ યોજનાઓ માટે ફાળવણી ઉપંરાત સરકારનું દેવું ઘટાડવાનો પડકાર નીતિન પટેલ સામે છે.

એ બજેટમાં સ્ટૅચ્યૂ ઑફ યુનિટી માટે ખાસ જોગવાઈ કરવામાં આવી હતી તો આશા વર્કર બહેનોના પગાર વધારવાની જાહેરાત કરાઈ હતી.

માળખાગત સુવિધાઓ સરકારે 75 નવા ફ્લાયઓવર બનાવવાની જાહેરાત કરી હતી.

ગત લોકસભામાં ભાજપનો ભવ્ય વિજય થયો છે અને ગુજરાતની તમામ બેઠકો ભાજપે જીતી છે, ત્યારે નાણામંત્રી સામે લોકરંજક બજેટ રજૂ કરવાનો પણ પડકાર છે.

લેખાનુદાન બજેટમાં નીતિન પટેલે કઈ જાહેરાતો કરી હતી?

ઉચ્ચ વર્ગના ગરીબ તબક્કા માટે 10 ટકા અનામતની નીતિનો અમલ કર્યો છે.

દરિયાકાંઠાના વિસ્તારો અને કચ્છને પાણી માટે મળી રહે એના માટે આઠ ડિસેલિનેશન પ્લાન્ટ પીપીપી (પબ્લિક-પ્રાઇવેટ પાર્ટનરશિપ) મૉડલ હેઠળ પ્રોજેક્ટ શરૂ કરવામાં આવશે.

રિસાઇકલ પાણીનો ઉપયોગ ખેતી, સફાઈ જેવાં કામ માટે શરૂ કરવામાં આવશે.

ધોલેરા વિસ્તાર દરિયા કાંઠે ખેતી કરવી મુશ્કેલ છે, કારણ કે તે ખારાશવાળી જમીન છે, ત્યારે 5000 મેગાવૉટનો વિશ્વનો સૌથી મોટો સોલર પ્લાન્ટ સ્થાપવામાં આવશે, સિક્સ લેન હાઇવે માટે કામ શરૂ કરવામાં આવેલ છે.

જમીનને બિનખેતી કરવાની પ્રક્રિયાને ઑનલાઇન કરવામાં આવશે.

ગુજરાતનો વાર્ષિક વૃદ્ધિ દર 9.9 ટકા રહ્યો છે.

અછતના વર્ષમાં ગુજરાત સરકાર ખેડૂતોના પડખે રહી છે. 96 તાલુકામાં 6,176 ગામડાઓને અસરગ્રસ્ત જાહેર કરેલ છે. ખેડૂતોને સૌથી વધારે રાહત પૅકેજ તરીકે વિજય રૂપાણીની સરકાર દ્વારા રૂ. 1557 કરોડ રૂપિયાની રકમ ચુકવી દેવામાં આવી છે.

ખેડૂતોને પાક બચાવવા માટે 10 કલાક વીજળી પૂરી પાડી છે અને એનું ભારણ સરકાર પર આવ્યું છે. તે સંદર્ભે સરકારે 436 કરોડ રુપિયા વિદ્યુત બોર્ડને ચુકવયા છે.

વડા પ્રધાન પાક વીમા યોજના માટે 27 લાખ ખેડૂતોને 353 લાખ હેક્ટર ખેતી જમીનને પાક વીમા અંતગર્ત જાહેર કરવામાં આવી છે.

ખેડૂતો માટે 500 કરોડ રૂપિયાનું રિઝર્વ ફંડ ઊભું કર્યું છે એટલે હવે...


...્રિય પાર્ટિકલ્સ ત્યાર પછી સક્રિય તત્ત્વ બને છે જે રોગપ્રતિકારક તંત્રને દિશાનિર્દેશ આપે છે.

દાયકાઓથી પોલિયોની રસી બનાવવા માટે વાનરોની કિડનીમાંથી લેવામાં આવતા કોષનો ઉપયોગ થતો હતો. ત્યાર પછી જાણવા મળ્યું કે કેટલાક વાનરોને સાઇમિયન વાઇરસ 40 (SV40)નો ચેપ લાગ્યો હતો.

આજે તમામ રસીને બહુ ફિલ્ટર કરવામાં આવે છે અને તેને જે કોષમાંથી વિકસાવવામાં આવી હોય એ કોષ કોઈ મટિરિયલ ધરાવતા હોતા નથી. પરંતુ 1955થી 1963 વચ્ચે લગભગ ત્રણ કરોડ લોકોને એકલા અમેરિકામાં ચેપ લાગ્યો હોવાનું માનવામાં આવે છે.

આ ચેપનું કારણ કદાચ એ... બાકીનો લેખ લખો:

વિભાજન માટે જરૂરી પોષક તત્ત્વો હતાં. થોડા દિવસો પછી તેમને કેટલાક નિરંતર કોષ મળ્યા.

તેમાંથી એક કોષ દ્વારા સેલ લાઇન "WI-38"ની રચના થઈ જેનું આખું નામ વાઇસ્ટાર ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફિટસ 38 હતું.

પછીનાં વર્ષોમાં આ કોષના થીજાવેલા વાયલ્સને સમગ્ર વિશ્વની સેંકડો લૅબોરેટરીઓમાં મોકલવામાં આવ્યા.

WI-38 આજે પૃથ્વી પર સૌથી જૂના સેલ લાઇન્સ પૈકી એક છે. હૅફ્લિકે અગાઉ જણાવ્યું તેમ WI-38એ 1984માં 'WI-38 એ મતદાનની ઉંમરે પહોંચનાર પ્રથમ કલ્ચર્ડ માનવકોષ' હતા.

આજે આ કોષનો ઉપયોગ પોલિયો, ઓરી, અછબડા, કંઠમાળ, રુબેલા, હર્પિઝ ઝોસ્ટર, એડેનોવાઈરસ, હડકવા અને હિપેટાઈટિસ-એની રસી બનાવવા માટે થાય છે.

આ કોષ શા માટે આટલા વિશેષ છે? અને આપણે તેના ઉપયોગને કઈ રીતે યોગ્ય ઠરાવી શકીએ?

કોષનો અમર્યાદિત પુરવઠો

કોષ નાશવંત હોય છે તેવા હૅફ્લિકના સંશોધન પછી તેમને સમજાયું કે કોષનું જેટલી વખત વિભાજન થાય તેટલી વખત કેટલાક કોષને અલગ કાઢીને થીજવી દેવામાં આવે તો કોષનો લગભગ અમર્યાદિત પૂરવઠો મળી શકે જે કુલ લગભગ 10,000,000,000,000,000,000,000 (10 સેક્સટિલિયોન) જેટલો હોય છે.

WI-38 કોષ નાશવંત હોવા છતાં તેમને જ્યારે એકત્ર કરવામાં આવ્યા ત્યારે તે પ્રમાણમાં ઓછી વખત વિભાજિત થયા હતા તેથી તેઓ વિભાજનની 'હૅફ્લિક લિમિટ' સુધી પહોંચે ત્યાં સુધીમાં વધુ વખત વિકસાવી શકાય તેમ હતા.

મોટા ભાગના WI-38 કોષમાં 50 ડિવિઝન અથવા વિભાજન બાકી રહ્યા હોય છે અને દરેક વિભાજન પૂર્ણ થવામાં 24 કલાક લાગે છે.

તેથી તેમાં સતત 50 દિવસ સુધી નિરંતર વૃદ્ધિ શક્ય છે. ત્યાર પછી નવેસરથી શરૂઆત કરવી પડે.

WI-38 આટલા બધા સર્વવ્યાપક છે તેનું વધુ એક કારણ એ છે કે તે સમયે અમેરિકન કાનૂની સિસ્ટમ હેઠળ સજીવની પેટન્ટ મેળવી શકાતી નહોતી. એટલે કે તેના ઉપયોગ પર ક્યારેય નિયંત્રણ લાદી ન શકાયાં. પરિણામે વિશ્વભરના વૈજ્ઞાનિકો તેમના સહયોગીઓમાં આ કોષનું સરળતાથી આદાનપ્રદાન કરતા હતા.

અમેરિકામાં અત્યારે સેંકડો સેલ લાઇન અથવા કોષશ્રેણી ઉપલબ્ધ છે, પરંતુ WI-38 એ સૌથી વધુ ઉપયોગમા લેવાતા કોષ છે.

"MRC-5" એ બીજા આવા કોષ છે. તેનું નામ મેડિકલ રિસર્ચ કાઉન્સિલ પરથી આવ્યું છે જ્યાં તેને એકત્ર કરવામાં આવ્યા હતા.

આ કોષને અન્ય એક ત્રણ મહિનાના ભ્રૂણનાં ફેફસાંમાંથી મેળવવામાં આવ્યા હતા. આ કિસ્સો ઇંગ્લૅન્ડમાં 1966માં 'સાયકિયાટ્રિક કારણો'થી થયેલા એક ગર્ભપાતને લગતો હતો.

WI-38 એ પોલિયો, ઓરી, અછબડા, કંઠમાળ, રુબેલા, હર્પિઝ ઝોસ્ટર, એડેનોવાઈરસ, ,હડકવા અને...


...્રિલ 2020થી ઉત્તર અને દક્ષિણ કિનારે કરવામાં આવશે તેમને હઠાવી દેવામાં આવશે અને જૂની સ્થિતિ બનાવી દેવાશે.

આસામના સીએએ વિરોધ પ્રદર્શનમાં સામેલ અખિલ ગોગોઈના જામીન સુપ્રીમ કોર્ટે રદ્દ કર્યા

વિરોધપ્રદર્શનની પ્રતીકાત્મક તસવીર

આસામમાં સીએએ વિરોધી આંદોલનમાં યુએપીએના કાયદા હેઠળ પકડાયેલા ખેડૂતોના અધિકાર કાર્યકર્તા અખિલ ગોગોઈની જામીન અરજી સુપ્રીમ કોર્ટે ફગાવી દીધી છે.

જસ્ટિસ એનવી રમાનાએ જામીન અરજી રદ્દ કરતા કહ્યું છે, "આક્ષેપોને ધ્યાનમાં રાખીને હમણાં સુધી જામીન પર વિચારણા કરી શકાશે નહીં. પછી તમે અરજી દ... બાકીનો લેખ લખો:

ાત કરી હતી કે પ્રદર્શનકારીઓએ 18 ફેબ્રુઆરીએ બપોરના 12 થી 4 વાગ્યા સુધી રેલ રોકોનો કૉલ આપ્યો છે.

સંયુક્ત મોરચાએ પોતાની પ્રેસ નોટમાં લખ્યું છે કે 14મી ફેબ્રુઆરીએ પુલવામા અટેકમાં મૃત્યુ પામેલા સૈનિકોના બલિદાનને સમ્માન આપવા કૅન્ડલ માર્ચ અને મશાલ જુલૂસ કાઢવામાં આવશે.

આ ઉપરાંત પ્રદર્શન કરી રહેલાં ખેડૂતોએ એમ પણ નક્કી કર્યું છે કે તેઓ જાટ નેતા સર છોટુ રામના જન્મદિન 16 ફેબ્રુઆરીએ પણ કાર્યક્રમનું આયોજન કરશે.

18 વર્ષથી ઓછી ઉંમરની મુસ્લિમ છોકરી લગ્ન કરી શકે છે : હાઇકોર્ટ

ઇકૉનૉમિક ટાઇમ્સના અહેવાલ અનુસાર પંજાબ અને હરિયાણા હાઈકોર્ટે ચુકાદો આપ્યો કે, મુસ્લિમ પર્સનલ લૉ અનુસાર મુસ્લિમ યુવતી કે જેની ઉંમર 18 વર્ષથી ઓછી છે પરંતુ તે પિરિયડ્સની અવસ્થામાં પ્રવેશી ચૂકી હોય, તો તે પોતાની મરજીની વ્યક્તિ સાથે લગ્ન કરવા સ્વતંત્ર છે.

પંજાબ અને હરિયાણા હાઇકોર્ટના ન્યાયમૂર્તિ અલકા સરીનની ખંડપીઠે વિવિધ કોર્ટના ચુકાદાઓ અને મુસ્લિમ પર્સનલ લૉ પર સર દિનશાહ ફરદુનજી મુલ્લાએ બનાવેલા કાયદાના પુસ્તક પ્રિન્સિપલ્સ ઑફ મોહમ્મદન લૉને ધ્યાનમાં રાખીને ચુકાદો આપ્યો છે.

કોર્ટે આ પુસ્તકના 195માં આર્ટિકલને ટાંકીને કહ્યું કે જ્યારે મુસ્લિમ છોકરીની ઉંમરના પુરાવા ન હોય ત્યારે 15 વર્ષ પૂર્ણ થાય પછી પુખ્ત અવસ્થા પ્રાપ્ત થઈ હોય તેમ માનવામાં આવે છે.

બેંચે વધુમાં જણાવ્યું કે, "પાગલ અને સગીર વયના બાળકોને તેમના સંબંધિત વાલીઓ દ્વારા લગ્નમાં યોગ્ય રીતે કરાર કરવામાં આવશે."

એક મુસ્લિમ યુગલે જાન્યુઆરી 25ના રોજ પંજાબ હરિયાણા હાઇકોર્ટમાં તેમના જીવને રક્ષણ આપવાની અને તેમના પરિવારથી આઝાદીની માગ કરી હતી.

વાત એમ હતી કે છોકરીએ 17 વર્ષની ઉંમરે લગ્ન કરી લેતા પરિવાર નારાજ થયો હતો. ઉપરાંત છોકરાની ઉંમર 36 વર્ષ અને છોકરીની ઉંમર 17 વર્ષ હતી. પરિવારને બંનેની ઉંમરમાં તફાવતને લઈને પણ વાંધો હતો.

કોર્ટે મુસ્લિમ કાયદા પ્રમાણે આ બંનેના લગ્નને ગ્રાહ્ય રાખ્યા હતા અને મોહાલીના એસએસપીને યોગ્ય પગલાં લેવા કહ્યું હતું.

સોહરાબુદ્દીન શેખ એન્કાઉન્ટર કેસના મુખ્ય સાક્ષી સામે પાંચમો કેસ દાખલ

પ્રતીકાત્મક તસવીર

ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના અહેવાલ અનુસાર સોહરાબુદ્દીન શેખના કથિત એન્કાઉન્ટર કેસના મુખ્ય સાક્ષી રમણ પટેલ સામે પાંચમો કેસ નોંધાયો છે.

અમદાવાદના વસ્ત્રાપુર પોલીસ સ્ટેશનમાં પોપ્યુલર બિલ્ડરના રમણ પટેલ સામે કેસ નોંધવામાં આવ્યો છે. એક વર્ષના સમયગાળામાં તેમની સામે પાંચ કેસ નોંધાયા છે.

પોલીસના...