...વર્ષ 2005માં તૈયાર કર્યો.

તેઓ પોતાના ડુક્કરોને ઉછેરવામાં કેમિકલનો સહેજ પણ ઉપયોગ નથી કરતા. ના તેઓ હૉર્મોનના ઇન્જેક્શનો આપે છે.

તેઓ ડુક્કરોને કાપતાં પહેલાં તેને કુદરતી રીતે ઉછરવા દે છે.

આ જ કારણ છે કે તેમના ફાર્મમાં તૈયાર થયેલું હૅમ, દુનિયામાં સૌથી મોંઘુ છે. કારણકે તેમાં રોકાણ પણ વધુ છે.

લગભગ 3 લાખ 28 હજાર રૂપિયાની કિંમતનો ડુક્કરનો એક પગ વેચનાર એટુઆર્દોના હૅમને ગિનીઝ બુક ઑફ વર્લ્ડ રેકોર્ડ્સમાં પણ સ્થાન મળ્યું છે.

ગિનીસ બુક ઑફ વર્લ્ડ રેકર્ડ્સમાં સ્થાન મેળવનાર એદુઆર્દો

એટુઆર્દોના ડુક્કર ફાર... બાકીનો લેખ લખો:

લટકતા રહે છે પછી તેમને મકાનના ભોંયરામાં લઈ જઈને સાચવવામાં આવે છે.

ભોંયરામાં ડુક્કરના પગને લગભગ પાંચ વર્ષ સુધી સૂકવવામાં આવે છે. પછી એને સાફ અને પૅક કરીને બજારમાં વેચવામાં આવે છે.

પહેલાં તો સ્પેનના લોકો કાળાં ડુક્કરોની પૂંઠના માંસના જ શોખીન હતાં પરંતુ 2016માં એટુઆર્દો જે માંસ બજારમાં લાવ્યા પછી આ જ સૌથી શ્રેષ્ઠ હૅમ મનાય છે.

આ હૅમને પાતળા પીતામાં કાપવાની કળા પણ અલગ હોય છે. એ માટે પણ કુશળ લોકોને જ બોલાવવામાં આવે છે.

તેઓ કાપીને ચાખનારાઓ સામે હૅમના ટુકડા મૂકતા જાય છે.

ઉપરના ભાગના માંસનો અલગ સ્વાદ હોય છે. જ્યારે પગની પાસેના ટુકડાઓનો સ્વાદ અલગ પ્રકારનો હોય છે.

સ્પેનના મોટાં અને પ્રખ્યાત રેસ્ટોરાંમાં હૅમને કાપવાનું મોટું આયોજન થતું હતું.

એને સામાન્ય તાપમાન ઉપર કાપીને તરત પીરસવામાં આવે છે, જેથી સ્વાદ ના બગડે.

એટુઆર્દો કહે છે કે, 'અમે જીવવા માટે પૈસા કમાઈએ છીએ. પૈસા કમાવવા માટે નથી જીવતાં."

એટલે જ તો, દુનિયાનું સૌથી મોંઘુ હૅમ તૈયાર કરી રહ્યા છીએ.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...વર્ષના હતા.

કોરોના વાઇરસ અને ચૂંટણી વચ્ચે 'ચિંતા' દૂર કરવાનો પ્રયાસ

અમેરિકા વિશ્વનું 'સુપર પાવર' કેવી રીતે બન્યું?

ચિંતા, દબાણ, નર્વસનેસ, ગુસ્સો, ડર. અમેરિકામાં ચૂંટણી અંગેની હૅડલાઇન્સમાં આ શબ્દો જોવા મળી રહ્યા છે.

અમેરિકામાં લોકો ગૂગલ પર 'ઍન્ગઝાઇટી એટલે ચિંતા સાથે કેવી રીતે નિભાવવું?' સર્ચ કરી રહ્યા છે.

કોરોના વાઇરસ અને એક કડવાશ ભરેલા ચૂંટણીપ્રચાર વચ્ચે ચિંતાનો માહોલ હોય એવું લાગી રહ્યું છે.

જોકે અમેરિકાની ચૂંટણીમાં કેટલીક પળો એવી પણ જોવા મળી જે લોકોને હળવાશ અનુભવવામાં મદદ કરી શકે છે.

ક્... બાકીનો લેખ લખો:

ગ' કહેવાય છે.

ટ્રમ્પના ચૂંટણીપ્રચારમાં પેન્સિલવેનિયામાં 'ફ્રૅકિંગ' એક મહત્ત્વપૂર્ણ મુદ્દો બન્યો હતો.

એશિયન અમેરિકન રિપબ્લિકન ગ્રૂપ બાઇડનના સમર્થનમાં

એશિયન અમેરિકન રિપબ્લિકન ગ્રૂપે જો બાઇડનનું સમર્થન કર્યું છે અને પોતાના હજારો સભ્યોને ડેમૉક્રેટ ઉમેદવારને મત આપવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા છે.

2016માં નેશનલ કમિટી ઑફ એશિયન અમેરિકન રિપબ્લિકન્સે રાષ્ટ્રપતિપદની ચૂંટણીમાં ટ્રમ્પનું સમર્થન કર્યું હતું. પરંતુ આ વર્ષે તેઓ ટ્રમ્પને ટેકો નથી આપી રહ્યા.

સમૂહના નિવેદનમાં કહેવાયું છે, "2016માં તમે ટ્રમ્પને મત આપ્યા, મોટા ભાગના કન્ઝર્વેટિવ લોકોએ ટ્રમ્પને જ મત આપ્યા હતા, અમે ઇચ્છતા હતા કે કોઈ બહારની વ્યક્તિ આવીને સિસ્ટમમાં ફેરફાર કરે. પરંતુ તેઓ બધું નષ્ટ કરી રહ્યા છે."

"બાઇડનની નીતિઓ સાથે અસહમત થવું યોગ્ય છે. પરંતુ પ્રશ્ન એ છે કે અમેરિકા 'હવે ખરેખર અમેરિકા રહ્યું છે ખરું?' અમેરિકાના પરિવારો, સમુદાયો, આ મહાન દેશ અને દુનિયાના ભવિષ્યનો પ્રશ્ન છે."

કમલા હૅરિસ માટે તામિલનાડુમાં પ્રાર્થના

જો બાઇડનનાં રનિંગ મેટ અને ઉપરાષ્ટ્રપતિપદનાં ડેમૉક્રેટિક ઉમેદવાર કમલા હેરિસ ભારતીય મૂળનાં છે.

તેમનાં માતા શ્યામલા ગોપાલન ભારતીય હતાં જે અભ્યાસ માટે અમેરિકા ગયાં હતાં અને આફ્રિકન મૂળના ડોનાલ્ડ જે હેરિસ સાથે લગ્ન કર્યાં હતાં. તેમને બે પુત્રી થયાં જેમાંથી કમલા હેરિસ મોટાં છે.

કમલા હેરિસ પ્રથમ આફ્રિકન-ભારતીય મૂળનાં મહિલા છે જેઓ ઉપરાષ્ટ્રપતિપદનાં ઉમેદવાર બન્યાં છે.

ચેન્નાઈથી 350 કિલોમિટર દૂર આવેલા તેમના ગામ તુલાસેન્દ્રપુરમમાં કમલા હેરિસની જીત માટે ખાસ પૂજાનું આયોજન ગ્રામજનો દ્વારા કરવામાં આવ્યું.

ગામમાં કમલા હેરિસ માટે બૅનર્સ પણ મૂકવામાં આવ્યાં હતાં.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...વર્ષનો હતો ત્યારે તેની માતાએ તેને “રિહેબિલિટેશન સેન્ટર”માં મોકલ્યો હતો.

સોમાલી મૂલ્યોથી દૂર થયાં હોય એવાં બાળકો, તરુણો અને પુખ્તોને સુધારવા માટે તૈયાર કરાયેલી છૂટીછવાઈ સંસ્થાઓ હર્ગેઇસા સહિત બાકીના સોમાલીલૅન્ડ અને સોમાલિયામાં પથરાયેલી છે.

ઘણીવાર ત્યાં લોકોને તેમની ઇચ્છાથી વિરુધ્ધ તેમજ ખૂબ ક્રૂર અને અપમાનજનક સ્થિતિમાં રાખવામાં આવે છે.

મોહમ્મદના જણાવ્યા મુજબ મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં આવી સંસ્થાઓ ઇસ્લામિક ધાર્મિક સાહિત્યને તોડીમરોડીને નાણાકીય લાભ મેળવવા ઇચ્છતા કૌભાંડીઓ દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે.

મો... બાકીનો લેખ લખો:

જે તેમને ઘાતક બનાવે છે, ખાસ કરીને બાળકો માટે.

મોહમદ જણાવે છે, “મને માત્ર એટલું યાદ છે કે હું તારાઓથી છલકાતી કોઈ જગ્યાએ ઊડી રહ્યો હતો….હું નથી જાણતો એ દિવસો દરમિયાન શું થયું. મને ખબર નથી કે મારા પર બળાત્કાર થયો હતો કે કેમ. હું બસ કશું જ નથી જાણતો.”

છેલ્લે તેમને હરમલા આપવામાં આવી હતી ત્યારે તેમને હૉસ્પિટલમાં જવું પડ્યું હતું. તેઓ કહે છે કે ત્યારથી તેમને પેટમાં દુખાવો થઈ રહ્યો છે.

ગુપ્ત ઑનલાઈન ચૅટ ગ્રૂપ પર અહમદ સાથે સંપર્ક

સેન્ટરમાંથી મુક્ત કરાયા બાદ મોહમ્મદ તેમની  જાતીય અભિગમને છુપાવતા શીખ્યા. જોકે સજાતીય સોમાલીઓ માટે બનેલા ગુપ્ત ઑનલાઈન ચૅટ ગ્રૂપ પર અહમદ સાથે સંપર્ક થતાં તેમાં બદલાવ આવ્યો. બંધબારણે તેમને એકબીજાના સંગથી રાહત મળતી હતી.

અહમદના ઘરેથી ભાગ્યા પછી મોહમદે જ્યારે જાણ્યું કે તેમનો પરિવાર તેમની હત્યાની તૈયારી કરી રહ્યો છે ત્યારે તેમણે તત્કાળ ભાગી જવાની યોજના બનાવી.

સોમાલી લોકો માટે અન્ય દેશોના વિઝા મેળવવા આસાન નથી. તેઓ અશક્ય એવા કેટલાક ચોક્કસ ધારા-ધોરણોને પૂર્ણ કરે તો જ વિઝા મંજૂર થતા હોય છે. ઉદાહરણ તરીકે તેમના બૅંક ઍકાઉન્ટમાં હજારો ડૉલર્સ જમા હોય તે એક શરત છે.

આમાં પણ સોમાલીલૅન્ડમાં વસતાં લોકો માટે તો વિઝા મેળવવો વધુ મુશ્કેલ છે. કેમકે ઇથોપિયા, ડીજીબોતી, કૅન્યા અને દક્ષિણ આફ્રિકા જેવા ગણ્યા-ગાંઠ્યા દેશોએ જ સોમાલીલૅન્ડના પાસપોર્ટને માન્યતા આપેલી છે.

તેમની પાસે ખોટો પાસપૉર્ટ, યલો ફિવર વૅક્સિનેશનનું સર્ટિફિકેટ તેમજ ઘણીવાર વિઝા મેળવવા માટે બ્લૅક માર્કેટમાં હજારો ડૉલર્સ ખર્ચ્યા સિવાય કોઈ વિકલ્પ નથી.

આ રીતે મોહમદ છટક્યા. સહાયકે એકાદ-બે દિવસમાં જરૂરી દસ્તાવેજો મેળવ્યા અને આ સમગ્ર કામગીરી કરી આપનારને હર્ગેઇસા ઍરપૉર્ટની સામેની બાજુ મળવા માટે તેમને સૂચના આપી હતી.

રવાનગીના દિવસે મોહમદે આ દસ્તાવેજો મેળવ્યા (અહમદની બહેને સમગ્ર ઘટનાને પકડી પાડી અને સૌને જાહેર કર્યાના ત્રણ દિવસ બાદ) તેઓ ત્યાંથી રવાના થઈ ગયા હતા.

આ તેમની પ્રથમ હવાઈ સફર હતી. તેઓ કહે છે, “તે ખૂબ જ આહ્લાદક હતી. હું બારીની બહાર જોવું રોકી શક્યો નહીં.”

તેમનો મુકામ મલેશિયા હતો. કેમકે ત્યાં ટુરિસ્ટ વિઝા પર કોઈ ખર્ચ નહોતો.

જોકે મલેશિયામાં એક સોમાલી રાજ્યાશ્રયવાંચ્છુક તરીકેની જિંદગી કપરી છે અને ત્યાં પણ સજાતીયતા ગેરકાયદેસર છે.

રાજ્યાશ્રય ઇચ્છી રહેલા તમામ લોકો વર્ષો સુધી અધ્ધરતાલ રહ્યા બાદ શરણાર્થી તરીકેની તેમને માન્યતા પ્રાપ્ય થાય છે....


...વર્ષમાં 18મી જૂને સત્તારૂઢ બની.

યોગાનુયોગ કેશુભાઈ પટેલ વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં વિજયી બનીને ગાંધીનગર પહોંચ્યા અને બાબુભાઈ જશભાઈ પટેલના મંત્રીમંડળમાં સિંચાઈ અને કૃષિવિભાગના મંત્રી બન્યા.

આ પ્રધાનમંડળમાં કુલ 18 સભ્યો હતા અને કૅબિનેટ મંત્રીની રેન્કમાં ત્રીજા નંબરે કેશુભાઈ પટેલ સિંચાઈ અને ખેતીવિભાગના મંત્રી તરીકે નિમાયા.

બાબુભાઈ જશભાઈના મંત્રીમંડળમાં કેશુભાઈ સવદાસ પટેલ, મકરંદ ભાઈ અને હેમાબહેન ત્રણ મંત્રીઓ જનસંઘમાંથી હતાં.

જનસંઘ 1975 પહેલાં ગુજરાતમાં નહિવત્ હતો.

ભાજપ તરીકેના નવા અવતારમાં ચીમનભાઈ... બાકીનો લેખ લખો:

ે 117 સભ્યોની સલામત બહુમતી હોવા છતાં કેશુભાઈએ મુખ્યમંત્રી તરીકેનો પોતાનો કાર્યકાળ પૂરો ન કર્યો.

આમ કેશુભાઈ પટેલ જે સરકારમાં રહ્યા પછી તે બાબુભાઈ જશભાઈની સરકાર હોય, ચીમનભાઈ પટેલની સરકાર હોય, બે-બે વખત તેમની પોતાની સરકાર હોય એ સરકારોએ ન તો પોતાનો કાર્યકાળ પૂર્ણ કર્યો ન તો કેશુભાઈ પટેલે પોતાને મળેલ હોદ્દો પૂરો સમય ભોગવ્યો.

આને વિધિની વક્રતા કહેવી કે પછી કેશુભાઈની રાજકીય ગોઠવાણોની કુનેહનો અભાવ કે પછી કેટલાક માણસો પર મૂકેલો વધુ પડતો વિશ્વાસ એ સમજાતું નથી.

અગાઉ જનસંઘમાં અને ત્યારબાદ ભારતીય જનતા પાર્ટીમાં કેશુભાઈ પટેલ, સુરેશ મહેતા,શંકરસિંહ વાઘેલા, કાશીરામ રાણા, ચીમન શુક્લ, ડૉ. એ. કે. પટેલ, મકરંદ દેસાઈ, આ એક એવું નેતાઓનો જૂથ હતું જેમનું નેતૃત્વ અને વર્ચસ્વ આ રીતે તૂટશે એની કોઈને કલ્પના ન હતી.

કેશુભાઈ પટેલ સ્વભાવે ઉમદા માણસ પણ રાજકીય કુનેહ કે દૃષ્ટિમાં કદાચ ક્યાંકને ક્યાંક એમની ગણતરીઓ હંમેશાં ખોટી પડી.

કેટલાક એવા પણ માણસો કે જેમના ઉપર તેમણે વિશ્વાસ મુક્યો એમણે જ વખત આવતાં કેશુભાઈના પગ નીચેથી શેતરંજી ખેંચી લીધી.

આને શિક્ષણનો અભાવ કહેવો કે પછી વાતાવરણની ગંધ પરથી પરિસ્થિતિનો તાગ મેળવી લેવાની એક કુશળ નેતા પાસે જે દૂરદર્શિતા અને સમજ હોવી જોઈએ એમાં ક્યાંક ઊણપ?

બાકી 2000 સુધી કેશુભાઈ ભારતીય જનતા પક્ષમાં એક એવું નામ હતું જેનો બોલ અથવા આમન્યા ક્યારેય કોઈ નહોતું ઉથાપતું.

કેશુભાઈ પટેલનો જનસંઘ અને ભારતીય જનતા પાર્ટીની રાજનીતિમાં ઉદય અને અસ્ત બંને આકસ્મિક રહ્યા.

રાજકારણની આ દુનિયા જ ન સમજી શકાય તેવી છે. માણસ તરીકે કેશુભાઈને હું આજે પણ એક સારા માણસ,સંવેદનશીલ માણસ, સરળ વ્યક્તિ ગણું છું.

કેશુભાઈની રાજકીય કારકિર્દીને એમના અતિ નિકટના કેટલાક લોકોએ ગ્રહણ લગાડ્યું . કોઈકે લાલચ અને લાલસામાં તો કોઈકે મહત્વકાંક્ષા ના પગથિયાં ચડવા માટે.

(લેખમાં વ્યક્ત કરવામાં આવેલા વિચાર લેખકના અંગત વિચાર છે, બીબીસીના નહીં.)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...વર્ષમાં વધીને 5 અબજ ડૉલર થઈ જવાની સંભાવના છે.

તેમાં વિટામિન સી, કૅલ્શિયમ, મેગ્નશિયમ, પોટૅશિયમ અને આયર્નની માત્રા ખૂબ વધારે હોય છે.

તેથી, કોકાકોલા, કોસ્ટકો, ઈનોસેન્ટ સ્મૂદીઝ, સુજા જ્યૂસ અને યેઓ વેલી જેવી મોટી કંપનીઓ મોટા પ્રમાણમાં તેની ખરીદી કરી રહી છે.

બાઓબાબના લાભ

હેલ્થ ફૂડ બનાવનાર કંપની એડુનાના સંસ્થાપક એન્ડ્ર્યુ હંટ જણાવે છે કે બાઓબાબમાં પ્રચુર સંભાવનાઓ છે.

ઘાના અને બુર્કિનાફાસોને આ વૃક્ષના કારણે વિદેશી મુદ્રા મળી રહી છે. હંટ પ્રમાણે આ એક ખૂબ જ ખાસ વૃક્ષ હોય છે અને તે પશ્ચિમી આફ્રિકા... બાકીનો લેખ લખો:

્યાં છે.

પ્રોજેક્ટ હેઠળ આફ્રિકન દેશોમાં ખેતીની નવી રીતોના વિકાસ અને જમીનનું ધોવાણ અટકાવવાની રીતો શીખવવા માટે અત્યાર સુધી આઠ અબજ ડૉલરનું રોકાણ કરાયું છે.

આ કામમાં આફ્રિકન લોકોના સદીઓ પુરાણા અનુભવોની પણ મદદ લેવાઈ રહી છે.

બર્કીના ફાસો, માલી અને સેનેગલમાં ખેડૂતો, પથ્થરની રેખા અને હાર બનાવીને જમીનને બચાવવાની દિશામાં કામ કરી રહ્યા છે.

આવું કરવાથી પાણી જમીનમાં શોષાઈને સંઘરાઈ જાય છે.

જે પાછળથી કામ લાગે છે, પરંતુ આ પ્રોજકેટમાં સૌથી વધારે ભાર વૃક્ષોના લગાવવા પર જ મુકાઈ રહ્યો છે.

સેનેગલે એકલા જ તેમના વિસ્તારમાં 1.20 કરોડ જેટલાં વૃક્ષો વાવ્યાં છે, જેથી દુષ્કાળને રોકી શકાય.

ઈબ્રાહીમ થિયાવ જણાવે છે, "20 દેશોમાં 3 કરોડ હેક્ટર જમીન પર વૃક્ષો વાવીને આ જમીનને ફરીથી હરિયાળી બનાવી દેવાઈ છે."

"જોકે, આ પ્રોજેક્ટ મને તો નહીં, પરંતુ મારી આવનાર પેઢીને જ કામ લાગશે. તેથી ભવિષ્ય માટેનું રોકાણ છે."

યુએનડીસીસીએ આફ્રિકામાં 2030 સુધી 10 કરોડ હેક્ટર જમીન ફરીથી હરિયાળી બનાવવાનો લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યો છે.

જેથી આફ્રિકાના દેશોને ખાદ્ય સુરક્ષા મળી શકશે અને તેમની ઊપજમાં પણ વધારો થશે.

જોકે, હજુ સુધી આ પ્રોજેક્ટમાં ઓછી સફળતા હાંસલ થઈ છે. પ્રોજેક્ટની ધીમી ગતિના કારણે તેની ટીકા પણ થઈ રહી છે.

ખાનગી ક્ષેત્રથી મદદ

આફ્રિકાથી બહારના આવા પ્રોજેક્ટ અસફળ રહ્યા છે. ચીને ગોબીના રણમાં વૃક્ષો વાવીને રણને વધતું અટકાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો હતો, પરંતુ તેનાં પરિણામો વિપરીત જ આવ્યાં.

રણનો વિસ્તાર ઘટવાની જગ્યાએ વધતો જ જઈ રહ્યો છે, પરંતુ યુએનડીસીસીને આ પ્રયત્નોમાં જ આશા દેખાય છે.

તેઓ સ્થાનિકોને વૃક્ષો વાવવાં માટે પ્રોત્સાહિત કરે છે. જ્યારે બાઓબાબ જેવાં વૃક્ષો આવકનું સાધન બનશે, તો ખેડૂતો તેમને કાપવા કરતાં તેમનું રક્ષણ કરશે.

બાઓબાબના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય કંપનીઓ પણ ત્યાં રોકાણ કરે એવી આશા છે.

ઈબ્રાહીમ થિયાવ જણાવે છે, "આ એવું કામ છે, જે માત્ર સરકારથી ન થઈ શકે. તેમાં ખાનગી ક્ષેત્રનું જોડાણ આવશ્યક છે."

તેથી ઘણી મોટી ખાદ્ય કંપનીઓને આકર્ષિત કરવાનો પ્રયત્ન કરાઈ રહ્યો છે અને માત્ર બાઓબાબનું વૃક્ષ જ તેનો એકમાત્ર માર્ગ નથી.

ભારત, પાકિસ્તાન અને અફઘાનિસ્તાનમાં જોવા મળતા સરગવાનાં વૃક્ષો (મોરિંગા) પણ સાહેલમાં લગાવાઈ રહ્યાં છે.

આ સિવાય શિયા બટરના છોડ પણ લગાવાઈ રહ્યા છે, કારણ કે તેનો ઉપયોગ કૉસ્મેટિક અને મૉઈશ્ચરાઈઝર બનાવવામાં થાય છે.

તે પણ ભારતીય ઉપ-મહાદ્વીપમાં...


...વળગે છે.

આના જવાબમાં અંતહીન ચર્ચાઓ થઈ શકે છે, પણ હું અહીં કેટલાંક કારણોનો ઉલ્લેખ કરવા માગું છું.

સૌથી પહેલું કારણ એ કે વિજ્ઞાનના ઇતિહાસમાં એવા અસંખ્ય દાખલા છે, જેમાં કોઈ એક શોધને કારણે બ્રહ્માંડ, સૌરમંડળ અને મનુષ્ય વિશેની આપણી પાયાની સમજ પૂર્ણ રીતે બદલાઈ ગઈ હોય.

વૈજ્ઞાનિક જાણકારીને કારણે આપણા જીવન અને સામાજિક સંબંધો પર સીધી અસર પડી છે. જોકે આજની દુનિયામાં સમાજના સહયોગથી કોઈ વૈજ્ઞાનિક શોધ કરી શકાય તેમ નથી.

હવે જ્યારે મોટા ભાગનું વિજ્ઞાનને આગળ લઈ જવાનું કામ એકાંતમાં અને લોકોની નજરથી દૂર છુપાઈ... બાકીનો લેખ લખો:

ડિંગ અને પ્રજ્ઞાન રોવરને ઉતાર્યાનું ચિત્રણ

લૅન્ડિંગ માટે ચંદ્રના દક્ષિણ ધ્રુવને પસંદ કરવા માટે બે કારણો છે.

એક એ કે તેના કારણે આપણને એ જાણવા મળશે કે ત્યાંની માટી ઉત્તર ધ્રુવ જેવી છે કે કેમ. તેનાથી સોલર સિસ્ટમની ઉત્પત્તિને સમજવામાં પણ આપણને મહત્ત્વની જાણકારી મળશે.

બીજું કારણ એ કે ત્યાં પાણી છે કે કેમ તે જાણવા મળશે. પાણી છે તો કેટલું છે અને તેનો કેવી રીતે ઉપયોગ થઈ શકે તે જાણવા મળશે.

આ સવાલ વિજ્ઞાનીઓ માટે લાંબા સમયથી ઉત્સુકતાનો વિષય છે, કેમ કે ત્યાં પાણી મળશે તો ચંદ્ર પર વસાહત કરવા માટેનો રસ્તો ખૂલી શકે છે.

આ ઉપરાંત અંતરિક્ષમાં વધુ આગળના અભિયાન માટે લૉન્ચ પેડ તરીકે પણ ચંદ્રની ભૂમિનો ઉપયોગ થઈ શકે છે.

જાપાનના સ્પેસક્રાફ્ટથી ખેંચેલી દક્ષિણ ધ્રુવ ક્ષેત્રની તસવીર

જો દક્ષિણ ધ્રુવ પર આપણને પાણીનો સ્રોત મળી આવશે તો ચંદ્ર વિશેની આપણી સંપૂર્ણ ધારણાઓ બદલાઈ જશે.

ચંદ્રની સપાટી પર પાણીના અણુઓની હાજરી મળી છે ખરી, પણ હજી સુધી ચંદ્રને પાણી વિનાનો સૂકો જ ગણવામાં આવે છે.

ચંદ્રયાન-2 પ્રોજેક્ટ એક પરિવર્તનનો સંકેત પણ છે. અત્યાર સુધી ઈસરોનું ફોકસ અંતરિક્ષ સાથે જોડાયેલી ટેકનિકમાં કુશળતા પ્રાપ્ત કરવાનું હતું.

પણ હવે ઈસરો પોતાની ચાર દીવાલોમાંથી બહાર નીકળીને યુનિવર્સિટી સહિત અન્ય સંસ્થાઓને પણ પોતાના કાર્યક્રમમાં જોડશે.

ઘણી વાર સારાભાઈના એક નિવેદનનો ઉલ્લેખ થાય છે કે, "સરકારનું સૌથી સારું સ્વરૂપ કયું છે? સરકાર એ જે "શાસન" ઓછું કરે અને તેના બદલે જનતાની શક્તિઓને એકઠી કરીને તેનો ઉપયોગ કરવાના રસ્તા વિચારે."

જનશક્તિનો ઉપયોગ કરવાના સારાભાઈના સપનાને પૂર્ણ કરવા માટે હવે વૈજ્ઞાનિક સમુદાય મોટા પાયે જાહેરજનતાને પણ પોતાની સાથે જોડવાનું કામ કરશે.

છેલ્લે એક મહત્ત્વની વાત. આવા પ્રોજેક્ટ દેશની જનતાનાં નાણાંમાંથી ચલાવવામાં આવે છે.

તેથી તેમને એ જાણવાનો અધિકાર છે કે તેમનાં નાણાંનો ઉપયોગ આવનારી પેઢી માટે ફાયદાકારક રહેશે કે કેમ.

મને વિશ્વાસ છે કે ચંદ્રયાન-2 આગામી પેઢીઓને જ્ઞાનની એ ક્ષિતિજ સુધી પહોંચવા માટે પ્રેરિત કરશે, જેના વિશે આજે આપણે કલ્પના પણ કરી શકતા નથી.

શક્ય છે કે ચંદ્ર કે મંગળ પર પ્રથમ માનવ વસાહત ભારતીયોની હોય તેવું સપનું પણ જોવામાં આવે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો.


...વશાળી વેપારી'.

મર્ચન્ટ પ્રિન્સ વેપારીઓમાં રાજવી હોય હોય અને રાજવીઓમાં વેપારી.

જેવી રીતે સોલંકીકાળનો મર્ચન્ટ પ્રિન્સ વસ્તુપાલ (1185-1240) મહાઅમાત્ય હોવા ઉપરાંત ખંભાત બંદરનો અધિષ્ઠાતા હતો, તેવી રીતે સલ્તનતયુગમાં મલિક ગોપી (1456-1515) પ્રધાન હોવા ઉપરાંત રાંદેર અને સુરત બંદરનો સર્વોચ્ચ અધિકારી હતો.

મુઘલકાળમાં અમદાવાદ અને સુરતના વેપારીઓનો વિદેશ સાથેનો વેપાર વધ્યો

સલ્તનતકાળના આ પ્રભાવશાળી વહીવટકર્તાએ બંધાવેલું ગોપી તળાવ આજે પણ સુરતના રળિયામણા વારસા તરીકે સુપ્રસિદ્ધ છે. અને એ જ રીતે ગોપી પરું આ... બાકીનો લેખ લખો:

ક) તરીકે કરી હતી.

આ તબક્કે એક બીજા વ્યક્તિત્વની વાત જોડવી આવશ્યક જણાય છે. 1507માં દીવ બંદર જીતીને પોર્ટુગીઝોએ ત્યાં કિલ્લો બાંધ્યો તે અગાઉ મલિક અયાઝની નિમણૂક દીવ બંદરના ગવર્નર તરીકે કરી હતી.

મલિક વિરુદ્ધ મલિક

મલિક અયાઝ જ્યોર્જિયન-રશિયન લોહીનો વારસદાર હતો. લડાયક મિજાજ અને ખુમારી એના વ્યક્તિત્વનું આગવું પાસું હતું.

મલિક ગોપીથી વિરુદ્ધ આ નરબંકાએ 1518થી 1521 સુધી પોર્ટુગીઝો સામે બહાદુરીપૂર્વકની લડાઈ લડી.

1521માં પોર્ટુગીઝોના જાફરાબાદ ઉપર દરિયાઈ હુમલા દરમ્યાન એક ગોળીથી ઘવાયો, દીવ ગયો અને બાજુના ઉના ગામમાં 1522માં મૃત્યુ પામ્યો.

ગોપી મલિક અયાઝની જેમ લડાયક ઍડમિરલ ન હતો, તે વિચક્ષણ બુદ્ધિપ્રતિભા ધરાવતો એલચી અને રાજદ્વારી પુરુષ હતો.

તેણે જોયું કે પોર્ટુગીઝ ચાંચિયાઓને ખુદ તેમના શાસકો મદદ કરી રહ્યા છે, ત્યારે દરિયા યુદ્ધમાં એમની સામે પડીને જીતવું શક્ય નથી એટલે એણે પોર્ટુગીઝ નૌકાપતિઓ સાથે વાટાઘાટો કરીને એમની સાથે ડચ ચાંચિયા અને વેપારીઓની વિરુદ્ધ હાથ મિલાવ્યા અને વહાણોને દરિયાપારના દેશોમાં મોકલીને ધૂમ વેપાર કર્યો.

ગોપીએ પોર્ટુગીઝ સત્તાના મિત્ર તરીકે ગુજરાતનું વ્યાપારી હિત સાધવાનું કામ કર્યું. સુલતાન મુઝફ્ફર શાહ અને તેમના અધિકારીઓ ગોપીથી નારાજ હતા. તેઓ નબળા હોવા છતાં પોર્ટુગીઝો સામે લડી લેવાના મૂડમાં હતા.

આથી ઊલટું મલિક ગોપીનું વલણ સમાધાનકારી અને પોર્ટુગીઝોના સહકારથી બહોળો વેપાર કરીને અઢળક દ્રવ્ય કમાવાનું હતું.

મોતના મુખમાં મલિક

આજે સુરતે ડાયમંડ સિટી તરીકે વિશ્વમાં કાંઠુ કાઢ્યું છે

1611માં પ્રસિદ્ધ થયેલા ગ્રંથ 'મિરાતે સિકંદરી'માં સિકંદર ઇબ્ને મોહમ્મદ મંજુએ મલિક ગોપીની નિંદા કરતાં લખ્યું છે કે 'તે મુસ્લિમો પ્રત્યે અવિશ્વાસ ધરાવતો પોર્ટુગીઝોનો વિશ્વાસુ માણસ હતો.'

પ્રો. મકરંદ મહેતા નોંધે છે, "એક પ્રસંગે મલિક ગોપીએ સુરતની હવેલીમાં નાચગાનનો કાર્યક્રમ રાખ્યો અને સુલ્તાન મુઝફ્ફર શાહના માનીતા સરદાર અહમદ ખાનને માર મરાવીને તેનું મોત નીપજાવ્યું. તેથી મુઝફ્ફર શાહે મલિક ગોપીની હવેલી લૂંટી, તેનું ધન લૂંટ્યું અને તેના હાથ બાંધીને ફાંસીએ લટકાવી દીધો."

જો કે અલ્બુકર્કે તેની 'કૉમેન્ટરીઝ'માં લખ્યું છે, "સુલતાન મુઝફ્ફર શાહ માટે ગોપીની કીર્તિ અને દોલત જીરવવી મુશ્કેલ હતી અને તે કારણથી ગોપી 'સલ્તનત કોર્ટમાં દુશ્મનરૂપ' થઈ પડ્યો હતો. મલિક ગોપીના જીવનનો 1515માં આ રીતે કરુણ અંજામ આવ્યો હતો."

ગોપી તળાવનું મલિક કનેક્શન...


...વશે.

અત્યારે દેશની 60 ટકા વસતિ ફૂડ મેળવવા માટે દરરોજ સંઘર્ષ કરી રહી છે.

એવી જ સ્થિતિ યુદ્ધગ્રસ્ત રહેલા અફઘાનિસ્તાનની છે. અફઘાનિસ્તાનની 50 ટકા વસતિ ગરીબી રેખાની નીચે જીવે છે અને 11 મિલિયન લોકો ભૂખમરાથી પીડાય છે.

આ ઉપરાંત બીજી મેની સ્થિતિ પ્રમાણે, કોરોના વાઇરસના અઢી હજાર જેટલા કન્ફર્મ કેસ નોંધાયા છે.

પ્રથમ દૃષ્ટિએ જોતા આ સંખ્યા ઓછી જણાય, પરંતુ અફઘાનિસ્તાનની સરકાર પાસે બહુ મર્યાદિત ટેસ્ટિંગ સુવિધાઓ અને હેલ્થકૅર ફેઍસિલિટી છે. વળી દોઢ લાખ જેટલા અફઘાની પાડોશી દેશ ઈરાનથી તથા હજારો લોકો પાકિસ્... બાકીનો લેખ લખો:

પળોમાં સરકાર અને સેવાભાવી સંસ્થાઓ તરફથી ઘણીખરી જનતાને પૂરતું અનાજ મળી રહે છે, જેથી કોરોનાને કારણે લૉકડાઉન પરિસ્થિતિ ઊભી થવાથી લોકો પાસે કામ નથી, પણ જીવન ટકાવી રાખવા પૂરતો ખોરાક મોટા ભાગે મળી રહે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...વસ કે અઠવાડિયાંનો સમય લાગી શકે છે. આનો મતલબ એ થયો કે અમેરિકાના આગામી રાષ્ટ્રપ્રમુખ વિશે જાણવા માટે અમુક દિવસનો સમય લાગી શકે છે.

આ સિવાય ચૂંટણી જો કોઈ કાયદાકીય ગૂંચવણમાં ફસાઈ જાય તો વધુ મોડું થવાની સંભાવના રહે છે.

ઍક્ઝિટ પૉલ અને પ્રૉજેક્શન

ભારતની જેમ અમેરિકાની ચૂંટણીમાં પણ મતદાન બાદ 'ઍક્ઝિટ પૉલ' થાય છે, જેમાં વોટિંગ કરીને બહાર નીકળનાર મતદાતાને પરોક્ષરૂપે એવા સવાલ પૂછવામાં આવે છે કે જેના આધારે તેમણે કોને મત આપ્યો હશે, તેનો કયાસ કાઢી શકાય.

જોકે, ખૂબ થોડા મતદાતાઓના જ ઇન્ટરવ્યૂ થઈ શકતા હોઈ વાસ... બાકીનો લેખ લખો:

ામાના વહીવટીતંત્રમાં આઠ વર્ષ માટે ઉપરાષ્ટ્રપ્રમુખપદ ઉપર રહ્યા હતા.

બાઇડન વિજેતા બનશે તો પણ તેમણે તત્કાળ પદભાર સંભાળવાનો નહીં હોય. વિજેતાને પ્રધાનમંડળ પસંદ કરવા માટે તથા યોજનાઓ ઘડવા માટે સમય મળે છે. અને આવતા વર્ષે 20મી જાન્યુઆરીએ વૉશિંગ્ટન ડીસીમાં કૅપિટલ બિલ્ડિંગ ખાતે પગથિયા ઉપર શપથવિધિ યોજાશે અને ચાર વર્ષ માટે પદભાર સંભાળશે.

જો ટ્રમ્પ વિજેતા બનશે, તો આ તેમની છેલ્લી ટર્મ હશે, કારણ કે કાયદા મુજબ કોઈ એક વ્યક્તિ વધુમાં વધુ બે ટર્મ માટે વિજેતા બની શકે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...વસ યાદ છે, જ્યારે મેં નિશાને પહેલી વખત ગલીમાં તાળીઓ પાડતા જોઈ હતી.

મને બહુ દુઃખ થયું હતું. લોકોએ, એના પરિવારજનોએ એને એની વાસ્તવિક સ્થિતિમાં જ સ્વીકાર્યો હોત તો આજે સ્થિતિ કંઈ અલગ જ હોત. મજબૂરીમાં તે આ વ્યવસાયમાં આવી હતી.

નિશા સાથે જે કઈ થયું, એના માટે મન પહેલાં ગુસ્સો આવતો હતો. પણ તેનાં કામના કારણે ક્યારેય હું લજ્જિત નથી થયો, કેમકે તે ખુશ હતી. અમે ખુશ હતાં.

મેં આ બધામાં એનો સાથ આપ્યો પણ તેના મોટા ભાઈ અને પિતાએ ઘણી વખત તેની સાથએ મારપીટ કરી.

નિશાની માતાનાં મૃત્યુના થોડા દિવસો બાદ અમે લગ્ન કરી... બાકીનો લેખ લખો:

ળ નથી હોતું. ક્યારેક તો એ મને જ નીચે પાડી દે છે.

પહેલાં મારા અનેક મિત્રો હતા પણ હવે મોટાભાગના પાછળ છૂટી ગયા છે કારણકે એ લોકો મને કિન્નરો સાથે દોસ્તી કરાવવા માટે કહેતા હતા.

તેમનું મગજ માત્ર સેક્સ સુધી સીમિત હતું.

તેઓ કિન્નર પ્રત્યે ગંભીર નહોતા અને મારા વિચારો પણ નહોતા સમજતા. નિશાના ગ્રૂપના લોકો મને જમાઈ તરીકે સન્માન આપતા હતા.

નિશાએ લગ્ન પહેલાં ઘર છોડી દીધું હતું. આ વાતને દસ વર્ષ કરતાં વધારે સમય થઈ ગયો છે.

ત્યારથી લઈને આજ સુધી તેણે ક્યારેય પોતાના પરિવાર સાથે વાત નથી કરી.

તે પોતાના ભાઈ કે પિતાનું મોઢું પણ જોવા માગતી નથી.

કિન્નર છે એટલે હવે પિતાની સંપત્તિમાં પણ તેનો કોઈ અધિકાર રહ્યો નથી.

પિતાનાં મૃત્યુ બાદ નિશાના બન્ને ભાઈઓને ભાગે સંપત્તિ આવશે, એટલે હવે તેઓ ક્યારેય ઘરમાં નિશા માટે જગ્યા થવા નહીં દે.

મારા ઘરમાં મોટાભાગના લોકો મારી સાથે વાત કરતા ખચકાય છે. અમારા મોટાભાગના સંબંધીઓએ કહ્યું કે તેઓ મને ત્યારે જ મળશે જ્યારે હું નિશાને છોડી દઈશ. મેં સંબંધીઓને જ છોડી દીધા છે.

જોકે, છેલ્લાં કેટલાક વર્ષોથી વર્ષોમાં પરિવારના લોકોએ દબાણ વધાર્યું છે કે હું કોઈ છોકરી સાથે લગ્ન કરી લઉં.

પણ મારી શરત એવી હતીકે હું લગ્ન પછી પણ હું નિશાનો સાથ નહીં છોડું. આ વાત હું એમને ટાળવા માટે કહી દેતો.

મારા લગ્નની વાત થાય ત્યારે નિશાની ચિંતા વધવા લાગે છે કે હું કદાચ એને છોડી ન દઉં.

એ ડરમાં જ મને ફેસબુક અને વ્હૉટ્સઍપનો ઉપયોગ કરવાથી રોકે છે. જેથી હું બીજી કોઈ છોકરીના ચક્કરમાં ના આવી જઉં. આ વાત પર હું હસું છું

મારાં માતા એમના છેલ્લા દિવસોમાં કહેતાં હતાં, "બેટા આ બધા ચક્કરમાં ના પડીશ. યુવાની સાથે બધું જ જતું રહેશે. ઘર મહિલાથી જ ચાલે છે. તું સૌથી નાનો છે. મારાં મૃત્યુ પછી તને કોઈ નહીં પૂછે."

હવે તેમની વાત સાચી લાગે છે. જોકે એ વખતે મેં મમ્મીને કહ્યું હતું, "મા દિલની લગન છે, છૂટતી નથી..."(આટલું કહીને વિશાલ રડવા લાગે છે)

મમ્મીનાં મૃત્યુ પછી મારા સાથે કોઈએ સરખી રીતે વાત નથી કરી. તેઓ મને ડરાવે છે કે જેમજેમ વૃદ્ધાવસ્થા નજીક આવશે એમએમ જીવન મુશ્કેલ થઈ જશે.

હું નિશાને પ્રેમ કરું છું. સાચો પ્રેમ કરું છું. હું એની સાથે જ જીવનભર રહીશ. મને કોઈ મતલબ નથી કે તે છોકરી છે કે કિન્નર.

મારા બે જ સ્વપ્નો છે. એક, આ રૂમથી થોડું મોટું ઘર ખરીદવું છે જ્યાં અમે સારી રીતે રહી શકીએ.

બીજું સ્વપ્ન છે, એક બાળકને દત્તક લઈને તેનાં લગ્ન કરાવવા છે. હું મારાં...


...વસતી પંજાબ, ઉત્તર પ્રદેશ જેટલી નથી એટલે રાજકીય રીતે તેમની અવગણના થઈ શકે છે.

તેમણે કહ્યું, "જ્યારે બીજા સમુદાયો અનામત માટે આંદોલનો કરે છે, ત્યારે દલિતો પાસે તો બંધારણે આપેલી અનામત છે, પરંતુ તેમની પાસે પોતાનો કોઈ એવો એક નેતા નથી.

ઓછી અને વિખરાયેલી વસતીને કારણે દલિત નેતાઓ પાસે તેમને ટેકો કરતો આગવો જનસમૂહ નથી."

તેમણે ઉમેર્યું, "ગ્રામ પંચાયત અ તાલુકા પંચાયત સુધી દલિતો અપક્ષ તરીકે અનામત વિના પણ ચૂંટણી જીતી શકે છે, પરંતુ વિધાનસભા અને જિલ્લા કક્ષાએ એ શક્ય બનતું નથી.

ગુજરાત વિધાનસભાની 182 બેઠકોમાં... બાકીનો લેખ લખો:

નથી ધરાવતા."

તેમણે વધુમાં કહ્યું, "આથી દલિતો માટે અન્ય જ્ઞાતિઓ સાથેના જોડાણથી જ સ્થિતિમાં બદલાવ આવી શકે તેમ લાગે છે."

પ્રો. શાહે કહ્યું કે, દલિતોમાં પણ નેતાઓ છે, પરંતુ વિભાજિત થયેલા છે. દરેક રાજકીય પક્ષ તેમનો અનુકૂળતા પ્રમાણે ઉપયોગ કરી લે છે.

તેમણે હાર્દિક, જિગ્નેશ અને અલ્પેશની ત્રિપુટી વિશે કહ્યું, "હાર્દિક પાસે અનામત સિવાય બીજો કોઈ મુદ્દો નથી. તેમને રાજકીય પક્ષો એક અથવા બીજી રીતે મનાવી શકે છે.

"અલ્પેશ પાસે પણ દારૂબંધીને બાદ કરતાં કોઈ મોટા મુદ્દા નથી, જ્યારે જિગ્નેશ માત્ર દલિતોની વાતો નથી કરતા.

"એ રાજ્યમાં બેરોજગારી, શિક્ષણ, આરોગ્યની સ્થિતિ પર પ્રશ્નો કરે છે. એ સરકારના 'નેચર ઑફ ઇકોનોમી' પર સવાલ કરે છે, તેનો જવાબ કોઈપણ રાજકીય પક્ષ આપવા તૈયાર નથી."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...વા છતાં અને સતત દુઃખી અને પરેશાન લોકોની વચ્ચે રહેવાં છતાં તેમનામાં સેન્સ ઑફ હ્યુમર અકબંધ રહી હતી.

તેઓ કહે છે, "બહુ ગંભીર સ્થિતિને પણ તેઓ હળવાશથી લેતાં હતાં. તેઓ કોઈ સિસ્ટરની નિમણૂક કરતાં, ત્યારે એક જ શરત રાખતાં કે તેનામાં સેન્સ ઑફ હ્યુમર હોવી જોઈએ. તેઓ હંમેશાં રમૂજ કરતાં રહેતાં હતાં."

"કોઈ વાત બહુ હસવા જેવી લાગે ત્યારે પોતાના કમરે હાથ રાખીને હસી-હસીને બેવડ વળી જતાં હતાં."

નવીન ચાવલા કહે છે, "મેં તેમને પૂછ્યું પણ હતું કે તમે આટલું ગંભીર કામ કરો છો તો પણ કઈ રીતે હસી શકો છો? કઈ રીતે સદાય હસતા રહ... બાકીનો લેખ લખો:

ો તેઓ હંમેશાં તમને સાથે આપતાં હતાં."

'પાપને નફરત કરો, પાપીને નહીં'

મધર ટેરેસા માનતાં હતાં કે મનુષ્યે પાપને નફરત કરવી જોઈએ, પાપીને નહીં.

નવીન ચાવલા એક હૃદયદ્વાવક કિસ્સો સંભળાવે છે, "મેં એકવાર તેમને પૂછ્યું હતું કે તમારા જીવનનો સૌથી દુખદ પ્રસંગ કયો છે. તેમણે કહ્યું કે એકવાર તેઓ સિસ્ટર સાથે કોલકતામાં રસ્તા પરથી પસાર થઈ રહ્યાં હતાં. ત્યારે ઢાળ પાસેથી ધીમો અવાજ સંભળાયો."

"પાછળ જઈને જોયું તો ઉકરડામાં એક મહિલા પડી હતી. તેના ચહેરા પર ઉંદર અને વંદા ફરી રહ્યાં હતાં. તે મરવા પડી હતી. મધરે તેમને ત્યાંથી ઉઠાવીને હોમ ફૉર ડાઇંગમાં લઈ ગયાં."

"તેના ઘા સાફ કર્યા, દવા લગાવી, નવી સાડી પહેરાવી. પછી મધરે પૂછ્યું કે તારી આવી હાલત કોણે કરી. ત્યારે મહિલાએ કહ્યું કે તેના દીકરાએ."

નવીન ચાવલા સાથે રેહાન ફઝલ

નવીન કહે છે, "મધરે તે મહિલાને કહ્યું કે હવે થોડી પળોની જ વાર છે ત્યારે તેને માફ કરી દે. તારી આત્મા ભગવાન સાથે મળવાની છે. તારા ભગવાનને યાદ કરીને પાર્થના કર."

"હું મારા ઇશ્વરને પ્રાર્થના કરીશ. ભગવાન પાસે હળવા હૃદયે જાવ. ત્યારે તેણે કહ્યું કે હું માફ નહીં કરી શકું."

"મેં તેના માટે શું-શું નહોતું કર્યું. તેને પાળીપોષીને મોટો કર્યો, ભણાવ્યો, ગણાવ્યો. મેં પ્રૉપર્ટી તેના નામે કરી દીધી તો મને અહીં છોડીને જતો રહ્યો."

"મધરે ફરી આગ્રહ કર્યો. તે પછી બે ચાર મિનિટ સુધી તે મહિલા કશું ના બોલી. પછી તેણે આંખો ખોલી અને હસીને કહ્યું કે મેં તેને માફ કરી દીધો."

"આમ કહીને તે મૃત્યુ પામી. મધરે મને આ કિસ્સો સંભળાવ્યો, ત્યારે તેમના ચહેરા પર ઉદાસી હતી."

"તેઓ એવું પણ જણાવવા માગતા હતા કે કેવી રીતે લોકો આવું કરી શકે?"

'આ તો એક ચમત્કાર જ છે'

નવીન ચાવલા સાથે રેહાન ફઝલ

ઘણા લોકો કહે છે કે તેમણે મધર ટેરેસાને ચમત્કાર કરતાં જોયાં છે.

નવીન ચાવલા ચમત્કારોમાં માનતા નથી, પણ તેમણેય એકવાર મધરના હાથે ચમત્કાર જેવું થતા જોયું હતું.

ચાવલા કહે છે, "એકવાર તેઓ ઍર ઇન્ડિયાની ફ્લાઇટમાં રોમથી આવી રહ્યાં હતાં. તેમણે મને ઍરપૉર્ટ પર આવવા માટે જણાવ્યું હતું. તેમની ફ્લાઇટ વીસ-પચ્ચીસ મિનિટ મોડી હતી. તેમાંથી ઉતરીને તેમણે જણાવ્યું કે કોલકાતાની કનેક્ટિંગ ફ્લાઇટ પકડવાની છે."

"તે વખતે કોલકાતા માટે સાંજની એક જ ફ્લાઇટ મળતી હતી."

તેઓ કહે છે, "મેં કહ્યું કે કોલકાતાના વિમાનમાં બોર્ડિંગ ચાલુ થઈ ગયું છે. તમે આશ્રમમાં આજે રોકાઈ જાવ. કાલે સવારે છ વાગ્યે તમને મોકલી આપીશું."

"મધરે...


...વા બનાસકાંઠા જિલ્લામાંથી પણ મગફળી ખરીદવાનું કૌભાંડ થયું છે.

સરકારે મગફળી કૌભાંડ અંગે તપાસ પંચ નીમ્યું

ગૃહ મંત્રી પ્રદીપસિંહ જાડેજાએ બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું કે સૌરાષ્ટ્રના મગફળીના ગોદામોમાં લાગેલી આગની તપાસ માટે હાઈ કોર્ટના નિવૃત જજ એચ. કે. રાઠોડની આગેવાનીમાં એક તપાસ પંચની રચના કરાઈ છે, જેનો રિપોર્ટ સરકારને સોંપવામાં આવશે.

પ્રદીપસિંહ જાડેજાએ કહ્યું “સરકારે ખેડૂતોના હીતમાં નાફેડ દ્વારા ગુજરાતમાંથી ૧૦ લાખ મેટ્રિક ટન મગફળી ખરીદવામાં આવી છે. જેના કારણે રૂપિયા ૩૭૫૦ કરોડ ખેડૂતોને આપ્યા, કેટલી... બાકીનો લેખ લખો:

ેથી તપાસ પર પડદો પડી જાય. કારણ કે છેલ્લાં ૨૨ વર્ષમાં જે તપાસ પંચો નિમાયા છે એના અહેવાલ આવ્યા નથી, એટલે આ કૌભાંડને દાબી દેવાનું કાવતરું છે.”

“સરકારે ૪ હજાર કરોડની મગફળી અને ખાલી બારદાન ખાઈ ગઈ છે, પણ એના પેટનું પાણી નથી હાલતું. સરકારે જે લોકોને પૂરમાં પાક ખલાસ થઈ જવા બદલ રાહતના પૈસા આપ્યા છે. એમને મગફળી ઊગાડવાના પૈસા કેવી રીતે આપી દીધા?”

“પૂરમાં  જેમનો પાક ધોવાઈ ગયો હોય, ત્યાં મગફળી કેવી રીતે ઊગી હોય? પરંતુ આ મામલામાં ભીનું સંકેલવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે એટલે તપાસ પંચ નીમવામાં આવ્યું છે.”

તો ગુજરાતના નાયબ મુખ્ય મંત્રી નીતિન પટેલે બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું “કૉંગ્રેસ સરકારને બદનામ કરવા ખોટા આંકડા સાથે જુઠ્ઠાણું ફેલાવે છે.”

“બનાસકાંઠામાં નર્મદાનાં પાણી પહોંચ્યા બાદ મગફળી ઊગે છે અને સરકારે ખેડૂતોનાં હીતમાં ખરીદી છે, પરંતુ પ્રજાને ગેરમાર્ગે દોરવા માટે આ કારસો રચાઈ રહ્યો છે.”

“આ મામલે સરકાર કસૂરવારોને છોડશે નહીં એટલેજ તપાસ પંચ નિમાયું છે.”

ટેકાના ભાવે થયેલી મગફળીની ખરીદીમાં ગેરરીતિ થઈ છે એ સરકાર જાતે કબૂલ કરી રહી છે, ત્યારે બંને રાજકીય પક્ષ પોતાની ચામડી બચાવવામાં લાગ્યા છે. એમાં જે ખેડૂતની મગફળી નથી વેચાઈ એમનો ખુરદો બોલી રહ્યો છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...વા મજબૂર કરવામાં આવે છે.

નેપાળ : માનવ તસ્કરીનો શિકાર બનેલી પીડિતાઓને એક મહિલા આપે છે આશ્રય

જોકે, માનવ તસ્કરીનો ભોગ બનેલી છોકરી સ્વદેશ પાછી ફરે છે ત્યારે પણ તેમની પીડાનો અંત આવતો નથી.

સ્વદેશમાં તેમને તેમનો પરિવાર કે સમાજ ફરી અપનાવતો નથી.

કાઠમાંડુના એક પુનર્વસન કેન્દ્રમાં રહેતી એક પીડિતાએ કહ્યું હતું, "મને સારી નોકરીની લાલચ આપીને દિલ્હી લઈ જવામાં આવી હતી.”

"હું દિલ્હી પહોંચી ત્યારે મને એક નાનકડા, ગંદા ઓરડામાં રાખવામાં આવી હતી. એ ઓરડામાં બીજી નેપાળી છોકરીઓ પણ હતી.”

"હું મજબૂર હતી અને મને ... બાકીનો લેખ લખો:


...વા મળી. 2003-04ના રિઝર્વ બૅંકના અહેવાલ અનુસાર વાજપેયી શાસન વખતે બચત ખાતાંઓની સંખ્યા 17 ટકા વધી ગઈ હતી.

એ વાત પણ સાચી છે કે રાવ-મનમોહને જે આર્થિક ઉદારવાદની જે નીતિ અપનાવી હતી, તેને જ વાજપેયી સરકારે ચાલુ રાખી હતી. તેને આર્થિક સુધારા-દ્વિતીય તબક્કો એવું નામ અપાયું હતું.

હવે એ પણ યાદ કરો કે ત્યારે સંઘ પરિવારે ચમકદમક સાથેની આ આર્થિક નીતિઓનો વિરોધ કર્યો હતો.

બીએમએસ-સ્વદેશી જાગરણ મંચે દેશી અર્થતંત્રની તરફેણ કરી હતી અને વાજપેયી સરકારની ટીકા કરી હતી.

તે વખતના નાણામંત્રી યશવંત સિંહાએ મંત્રાલય ગુમાવવુ... બાકીનો લેખ લખો:

તેના કારણે પણ આર્થિક સુધારામાં થોડી બ્રેક લાગી. આવી યોજનાઓ માટે વૈકલ્પિક માળખું ઊભું કરવું પડે તે થઈ શક્યું નહોતું.

એટલે કે મનરેગાનાં નાણાં ગ્રામીણ ભારતમાં વપરાયાં તેમાંથી અને શિક્ષણની ગૅંરટી માટેની યોજનામાં પણ ખાનગી ક્ષેત્રને બાકાત રાખવામાં આવ્યું હતું.

આ ક્ષેત્રમાં સીએસઆરના નાણાં વપરાઈ શક્યાં હોત અથવા ખાનગી મૂડી શિક્ષણ ક્ષેત્રમાં આવી શકી હોત.

આમ છતાં એ વાત ધ્યાનમાં લો કે 2014માં નરેન્દ્ર મોદી સરકાર આવી ત્યારે જાહેર ક્ષેત્રની ખોટની સ્થિતિ વારસામાં મળી નહોતી.

2014માં સરકારી ક્ષેત્રમાં કોઈ મોટી ખોટ નહોતી, તેમ કોઈ મોટો નફો પણ નહોતો.

તેથી અહીં સવાલ એ ઊભો થયો હતો કે મોદી સરકારે આર્થિક સુધારાનો 'ત્રીજો તબક્કો' આગળ વધારશે કે સંઘના સ્વદેશીના વિચારને આગળ કરશે.

શું કર્યું મોદી સરકારે

એ ધ્યાન રહે કે મોદી સરકારમાં ક્યારેય સ્વદેશીનો રાગ આલાપવામાં આવ્યો નથી.

પરંતુ આર્થિક સુધારાના કામને ભ્રષ્ટાચારની દૃષ્ટિએ જ જોવામાં આવ્યું અને તેના કારણે લગભગ મોટા ભાગનાં ક્ષેત્રોને સરકારી નિયંત્રણમાં લાવવાની કોશિશ થઈ. તેના કારણે એવી સ્થિતિ આવી કે સરકાર સાથે સારા સંબંધો હોય તેને જ લાભ મળતો હતો.

સાથે જ કૉર્પોરેટ પૉલિટિકલ ફન્ડિંગ મોદી સરકારમાં સૌથી વધારે વધ્યું. એટલું જ નહીં, તેના 90 ટકા માત્ર ભાજપને મળ્યા.

જોકે, સમય વિતવા લાગ્યો તે સાથે સરકાર પણ સિલેક્ટિવ થવા લાગી. ખાનગી ક્ષેત્રમાં સ્પર્ધા હોવી જોઈએ, પણ સરકારી મદદ સાથે આગળ વધી રહેલી જંગી કંપનીઓએ સ્પર્ધા જ ખતમ કરી દેવાનું શરૂ કર્યું.

સરકારે ખાનગી કંપનીઓને એવી રીતે પ્રોત્સાહન આપ્યું કે તેના કારણે સરકારી કંપનીઓનો ભોગ લેવાઈ જાય. બીએસએનએલ અને જિયો તેનું જ સૌથી ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.

આ બધું એ હદે ખુલ્લેઆમ થયું કે રિલાયન્સે જિયો કંપનીના પ્રચાર માટે બીજા કોઈના બદલે સીધા વડા પ્રધાનને જ બ્રાન્ડ ઍમ્બૅસૅડર બનાવ્યા.

બીજી બાજુ બીએસએનએલ જેવી સરકારી કંપનીઓના કર્મચારીઓને પગાર દેવાનાં ફાંફા થઈ ગયા છે.

એ જ રીતે અદાણી ગ્રૂપ પાસે કોઈ અનુભવ ના હોવા છતાં સરકાર સાથેની દોસ્તીને કારણે બંદર અને ઍરપૉર્ટ આપી દેવાયાં. તેના કારણે આર્થિક વિકાસ માટે સ્પર્ધા જરૂરી છે તે વાત જ ખતમ થઈ ગઈ.

જોકે, સૌથી વધુ અસર થઈ નોટબંધી અને જીએસટીને કારણે થઈ.

'નોટબંધી-જીએસટીનો બેવડો માર'

નોટબંધીને કારણે અર્થતંત્રને ટકાવી રાખનારા બિનસંગઠિત ક્ષેત્રની નાની કંપનીઓની કમર તૂટી ગઈ.

એટલું અધૂરું હોય તેમ આર્થિક સુધારાના નામે જીએસટીને પણ...


...વા માટે જે કુલિંગ સિસ્ટમનો ઉપયોગ થાય છે તેનો ફાયદો ઘણા દર્દીઓને અને અશ્વોને પણ મળી રહ્યો છે.

6. જીવનરક્ષક હાર્ટ ટૅકનૉલૉજીનો વિકાસ થયો

હૃદયના ધબકારા જોખમી રીતે અનિયમિત હોય તેવા દર્દીઓની સારવાર માટે ઇમ્પ્લાન્ટ કરી શકાય તેવા ડિફાઇબ્રિલેટર્સનો ઉપયોગ થાય છે.

સુક્ષ્મ કદની સર્કિટ બનાવવાની ટૅકનૉલૉજી નાસાએ વિકસાવી હતી, તેના આધારે આવા ઉપકરણો તૈયાર થઈ શક્યા છે.

ઇમરજન્સી સેવા માટે ડિફાઇબ્રિલેટર્સનો ઉપયોગ થાય છે તેનાથી અલગ રીતે આ ઉપકરણ કામ કરે છે.

આ જ ઉપકરણનું મિનિએચર વર્ઝન હૃદયના ધબકારાને મૉનિટર કરવ... બાકીનો લેખ લખો:

કરીને જ ઇમરજન્સી માટેના થર્મલ બ્લેન્કેટ તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે.

કુદરતી આફત વખતે બચાવકાર્યમાં તેનો આજેય ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.

મેરેથોન સ્પર્ધા યોજાય ત્યારે પણ દોડવીર તેનો ઉપયોગ કરી શકે છે. લાંબી દોડ કરનારા રમતવીરોને હાયપોથર્મીઆથી બચાવવા માટે તે બહુ કામ આવે છે.

હૉસ્પિટલોમાં પણ આ સ્પેસ ટૅકનૉલૉજીનો ઉપયોગ દર્દીઓને અને સ્ટાફને રાહત આપવા માટે થાય છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...વા લાગ્યો કે મેં લગ્ન માટે પૈસા ખર્ચ્યા છે એ હું લઈશ. તમારા વિરુદ્ધ ફરિયાદ કરીશ, તમે ચીની લોકો સાથે દગો કર્યો છે. પછી તેણે મારો મોબાઇલ ફોન લઈ લીધો. અમારા બધી છોકરીઓના મોબાઇલ ફોન ચૅક થતા હતા.

ત્યાં હતી ત્યારે મારી ચીન ગયેલી બાકીની દોસ્ત સાથે પણ વાત થતી. એકે મને કહ્યું કે અહીં ખાવા માટે સાદા ભાત આપે છે અને રૂમમાં બંધ રાખે છે. રાત્રે પતિ પોતાના મિત્રોને ઘેર લાવે છે. એણે મને બસ આટલું જ કહ્યું હતું. મને સમજાઈ ગયું હતું કે ત્યાં તેની સાથે શું થઈ રહ્યું છે. એ બહુ રડી રહી હતી.

ત્યાં સુધીમાં મારા કાગળ... બાકીનો લેખ લખો:

િવારજનોને અંદાજ આવી ગયો અને તેમણે પોતાની દીકરીઓને પાછી બોલવી લીધી. પરંતુ ઘણા કિસ્સામાં ગરીબને ત્રણથી ચાર લાખ રૂપિયા આપીને તેમની છોકરીઓ સાથે લગ્ન કરવામાં આવ્યાં."

સલીમના મતે એક વર્ષમાં લાહોર, ગુજરાંવાલા, ફૈસલાબાદ અને મુલતાનમાં લગભગ 700 લગ્નો થઈ ચૂક્યાં છે. જેમાં વધુ સંખ્યા ખ્રિસ્તી છોકરીઓની છે.

પંજાબના મુસલમાન સમાજની એક છોકરીનો કિસ્સો બહાર આવ્યો ત્યારે આ વાત મીડિયાના ધ્યાનમાં આવી. તેના પર ધાર્મિક સંગઠનોએ ઘણો ઊહાપોહ મચાવ્યો.

'એજન્સીઓને આ અંગે ખબર છે'

ઇરફાન મુસ્તુફા વ્યવસાયે શિક્ષક છે અને છેલ્લા ચાર મહિનામાં પંજાબના અલગઅલગ વિસ્તારોમાં લગભગ 10 લગ્ન કરાવી ચૂક્યા છે. બીબીસી સાથે વાત કરતાં તેમણે જણાવ્યું, "અમે દરેક લગ્ન બહુ સંભાળીને કરાવ્યાં છે. આ લગ્નો અદાલત મારફતે થયાં છે. જેમાં છોકરા અને છોકરીને રજૂ કરવામાં આવે છે."

ઇરફાને ચીની છોકરાઓ સાથે લગ્ન કર્યાં બાદ છોકરીઓ પાસે દેહવ્યાપાર કરાવવાની વાતનું ખંડન કરતા કહ્યું, "આ મીડિયાની ફેલાવેલી વાતો છે, હકીકત નથી."

તેઓ કહે છે કે દરેક લગ્નમાં આવું થાય છે. તેઓ કહે છે, "ઘણી વાર લગ્ન કર્યાં પછી વિચાર નથી મળતા અને પતિ-પત્નીમાં તકરાર થાય છે. તેથી એવું ન કહી શકાય કે લગ્ન જબરદસ્તી કરાવાયાં હતાં."

સાથે જ તેમણે પૂછ્યું કે 'શું એવું થઈ શકે કે એક દેશમાંથી બીજા દેશમાં છોકરીઓનો વેપાર થતો હોય અને એજન્સીઓને ખબર પણ ન હોય? એજન્સીઓ જાણે છે શું થઈ રહ્યું છે."

'છોકરો સીપીઈસીમાં કામ કરે છે'

પરંતુ તાજેતરમાં જ લાહોરના નાદિરાબાદ, ડિવાઇન રોડ, બટ ચોક સહિત આઠ વિસ્તારોમાં છોકરીઓએ પોલીસ સ્ટેશનમાં ફરિયાદ નોંધાવી છે. આ ફરિયાદોમાંથી એક ફરિયાદ ફરાહ જફર નામથી નોંધાયેલી છે. તેમણે આક્ષેપ કર્યો છે કે તેમની મા અને લગ્ન કરાવનાર લોકોમાંની એક વ્યક્તિએ પૈસાના બદલામાં તેમનાં લગ્ન જબરદસ્તી કરાવ્યાં છે.

આ ફરિયાદોમાં લાહોરના કચહરી વિસ્તારની એક ફરિયાદમાં છોકરીએ પોતાના ચીની પતિ પર હિંસાનો આક્ષેપ કરતાં કોર્ટમાં તલાકની અરજી દાખલ કરી છે.

કેટલીક છોકરીઓએ ફરિયાદ દાખલ કરી છે. તેમાં લખ્યું છે કે તેમને કહેવામાં આવ્યું કે છોકરો સીપીઈસી (ચીન-પાકિસ્તાન ઇકૉનૉમિક કૉરિડૉર)માં કામ કરે છે. પરંતુ ચીન જઈને ખબર પડી કે એવું નથી. મોટા ભાગના કિસ્સામાં એક વાર છોકરી પાકિસ્તાનથી ચીન રવાના થઈ જાય પછી તેની સાથે સંપર્ક રાખવો અશક્ય થઈ જાય છે.

એક પોલીસ અધિકારીએ પોતાની ઓળખ ન આપવાની શરતે જણાવ્યું કે, લગભગ મોટા ભાગના કિસ્સામાં એક જેવી રીતે કામ...


...વાંચીને સિલેક્શન થઈ રહ્યું છે."

સોશિયલ મીડિયામાં મુસલમાનોને ઇન્ટરવ્યૂમાં વધુ માર્ક્સ આપવાનો દાવો પણ કરવામાં આવે છે.

તેના પર લક્ષ્મી શરણ મિશ્રા કહે છે, "એવું કદાચ ક્યારેય બન્યું નથી કે કોઈ મુસલમાને ઇન્ટરવ્યૂ બોર્ડની અધ્યક્ષતા કરી હોય. બધા બોર્ડના સભ્યોનું સમાન માર્કિંગ થાય છે. ઇન્ટરવ્યૂના 275 નંબર હોય છે, જ્યારે પસંદગી મુખ્ય પરીક્ષાના નંબરોને આધારે થાય છે, જેના કુલ માર્કસ 1750 છે."

ઉર્દૂ માધ્યમથી ફાયદો મળી રહ્યો છે?

યુપીએસસી

સોશિયલ મીડિયામાં વાઇરલ થયેલા દાવાઓમાં એક દાવો એ પણ છે કે મુસલમાન ઉમ... બાકીનો લેખ લખો:

ો મળ્યો અને ગત એક દશકમાં સૌથી વધુ લાભ સંસ્કૃત સાહિત્યના વિદ્યાર્થીઓએ ઉઠાવ્યો છે."

"ઉર્દૂ અને સિંધી સાહિત્ય આજકાલ ઝડપથી ઊભરતા વિષયો છે, પરંતુ તેને લેનારા વિદ્યાર્થીઓ બહુ ઓછા છે અને તે એ વિદ્યાર્થીઓ છે, જેમને વિશ્વાસ છે કે આ વિષયની પરીક્ષા તેઓ આરામથી પાસ કરી નાખશે. મુસ્લિમ ઉમેદવારો જે સફળ થઈ રહ્યા છે, તેમાંથી 80 ટકા ઉર્દૂ વિષયો લેતા નથી."

ઉર્દૂ સાહિત્યની સફળતાનો દર વધતો કેમ દેખાઈ રહ્યો છે?

આ સવાલ પર લક્ષ્મી શરણ મિશ્રા કહે છે, "માની લો કે રાજનીતિક વિજ્ઞાન દસ હજાર વિદ્યાર્થીઓ લઈ રહ્યા છે, પરંતુ તેમાં કેટલાક વિદ્યાર્થીઓ જ સફળ થઈ રહ્યા છે અને ઉર્દૂ વિષય કેટલાક લોકો લઈ રહ્યા છે અને મોટા ભાગના પાસ થઈ રહ્યા છે તો સફળતાનો દર ઉર્દૂનો જ વધુ થયો."

તો આવો લક્ષ્મી શરણ મિશ્રાની વાતને આ રીતે સમજીએ. 2017માં હિન્દી સાહિત્યમાં 265 ઉમેદવારો પરીક્ષા આપી હતી અને 19 પાસ થયેલા, જ્યારે ઉર્દૂમાં 26 ઉમેદવારોએ પરીક્ષા આપી હતી અને માત્ર પાંચ પાસ થયા.

તેમાં હિન્દી સાહિત્યનો સફળતાનો દર 7.1 ટકા છે, જ્યારે ઉર્દૂ સાહિત્યની સફળતાનો દર 19.2 ટકા છે. તેનો અર્થ એ થયો કે આંકડાઓ ઘૂમાવીને લોકોને ભ્રમમાં નાખવામાં આવે છે.

માત્ર મુસલમાનોને મળી રહ્યું છે મફતમાં કોચિંગ?

સોશિયલ મીડિયામાં એ પણ દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે કે મુસલમાનોને સિવિલ સેવા પરીક્ષાની તૈયારી સરકાર મફતમાં કરાવી રહી છે, જોકે એવું નથી.

સામાજિક ન્યાય અને અધિકારિતા મંત્રાલય, અલ્પસંખ્યક કાર્ય મંત્રાલય સમેત ઘણાં અન્ય મંત્રાલયો છે જે સિવિલ સેવા પરીક્ષાની ઘણી કોચિંગ યોજનાઓમાં પૈસા આપે છે અને કોચિંગ પણ કરાવે છે અને આ મુસલમાનો માટે નહીં, પણ મહિલાઓ, અલ્પસંખ્યકો, એસસી, એસટી અને ઓબીસી સમુદાય માટે હોય છે.

હાલમાં સામાજિક ન્યાય અને અધિકારિતા વિભાગે એસસી અને ઓબીસી વિદ્યાર્થીઓને પોતાની પસંદની કોચિંગ સંસ્થાઓમાં કોચિંગ માટે સ્કીમ શરૂ કરી છે, જેમાં પૈસા મંત્રાલય આપશે અને શિષ્યવૃત્તિ પણ આપશે.

જામિયા મિલિયા ઇસ્લામિયા યુનિવર્સિટી, જામિયા હમદર્દ વિશ્વવિદ્યાલય અને ઝકાત ફાઉન્ડેશન જેવી ઘણી બિનસરકારી સંસ્થાઓ સિવિલ સેવા પરીક્ષાની તૈયારી કરાવી છે. આ બધી અલ્પસંખ્યક, મહિલાઓ, આર્થિક રીતે પછાત, એસસી અને એસટી સમુદાયના વિદ્યાર્થીઓ માટે કોચિંગ ચલાવે છે.

હવે સવાલ એ ઊઠે છે કે શું માત્ર મુસ્લિમ લોકો સાથે જોડાયેલા સંગઠન જ સિવિલ સેવા પરીક્ષાનું કોચિંગ ચલાવે છે?

લક્ષ્મી શરણ મિશ્રા કહે છે કે આ વખતે સિવિલ સેવાનાં...


...વાએ કોશિશ કરી કે તેઓ તેમના રિસર્ચ પેપર દ્વારા મિચિકો યૂએડાના દાવાની બીજી બાજુ દુનિયા સમક્ષ રજૂ કરશે.

તેમનું માનવું હતું કે લોકો એવું ન સમજી લે કે ભૂરા રંગની રોશની જાદુઈ છે. તેનાથી લોકો પણ એટલી બધી અસર થાય છે.

ઇચિકાવા જ નહીં પણ અન્ય સંશોધનકર્તાઓ પણ એવું માની રહ્યા છે કે જો પ્લૅટફૉર્મ પર જો બૅરિઅર્સ અને માત્ર ટ્રેન આવતા જ ખુલે તેવી સ્સિટમ લગાવવામાં આવે તો આત્મહત્યા રોકવામાં મદદ મળી શકે છે.

તેને લગાવવાનો ખર્ચ એટલો છે કે તમામ કંપનીઓ તેનો અમલ ન કરી શકે પણ પ્લૅટફૉર્મ પર ભૂરી રોશની કરવી સસ્તી છે.

બ... બાકીનો લેખ લખો:

જેમાં દેશમાં સરેરાશ આત્મહત્યાનું પ્રમાણ ઊંચું છે.

જોકે, છેલ્લાં 15 વર્ષોમાં જાપાનમાં આત્મહત્યાનું પ્રમાણ ઘટ્યું છે. વર્ષ 2003માં 34,500 લોકોએ આત્મહત્યા કરી હતી.

વર્ષ 2017માં આ સંખ્યા 21 હજાર સુધી ઘટી ગઈ હતી. જોકે, જાપાનમાં યુવાઓમાં આત્મહત્યાનું પ્રમાણ વધતું જાય છે.

ઇચિકાવા કહે છે કે આની પાછળનાં મુખ્ય કારણો જણાવવા મુશ્કેલ છે.

હોઈ શકે કે આત્મહત્યાનો વિચાર ધરાવતી વ્યક્તિ પર ભૂરા રંગની રોશનીની કોઈ અસર થતી હોય.

આજ સુધી કોઈ પણ વૈજ્ઞાનિક સંશોધન પેપરમાં તેના નક્કર પુરાવા નથી મળતા.

મિચિકો યૂએડા કહે છે કે, "હું ખુદ નથી ઇચ્છતી કે લોકો ભૂરા રંગની રોશનીને આત્મહત્યા રોકવાના ઉપાય તરીકે જુએ."

"હું ફરી કહીશ કે લોકોએ આત્મહત્યાઓ રોકવા માટે અન્ય ઉપાયો અમલમાં લેવા જોઈએ."

"રેલવે સ્ટેશન પર આત્મહત્યા રોકવાનો સૌથી શ્રેષ્ઠ માર્ગ પ્લૅટફૉર્મ પર દરવાજા મૂકવાનો છે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...વાગ્યા સુધી મતદાન થવાનું હતું, ત્યારે તેમણે ત્રણ વાગ્યે પોતાનો નિર્ણય જાહેર કરવાનું એલાન કર્યું હતું. ત્યારસુધીમાં ભાજપ કૅમ્પનું મતદાન થઈ ગયું હતું.

આ દરમિયાન ગુજરાત કૉંગ્રેસના પ્રભારી રાજીવ સાતવ, સિદ્ધાર્થ પટેલ તથા ઇન્દ્રવિજયસિંહ ગોહિલે પ્રયાસ કર્યા હતા. ભાજપના નેતા ભરતસિંહ પરમાર તેમને ભાજપ તરફી મતદાન કરવા માટે મનાવવા પહોંચ્યા હતા. પરમાર-વસાવા વચ્ચે બંધ બારણે ચર્ચા પણ થઈ હતી.

અણિના સમયે વસાવાએ મતદાન નહીં કરવાની જાહેરાત કરી હતી.

બીબીસી ગુજરાતીના સહયોગી ભાર્ગવ પરીખ સાથે વાત કરતા તેમણે કહ્યુ... બાકીનો લેખ લખો:

કમાત્ર ધારાસભ્ય છે, એટલે તેમની પાસે ભાજપમાં જોડાવાનો વિકલ્પ ખુલ્લો રહે છે.

ગેમચૅન્જર વસાવા

2020ની રાજ્યસભાની ચૂંટણી દરમિયાન છોટુભાઈ વસાવાએ ભાજપના ઉમેદવારની જીતમાં ચાવીરૂપ ભૂમિકા ભજવી હતી. જોકે, 2017ની ચૂંટણીમાં તેમણે ભાજપનો ખેલ ઉંધો પાડી દીધો હતો.

એ સમયે ભાજપે કૉંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા અહમદ પટેલને હરાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો અને એ વખતે છોટુ વસાવાનો મત નિર્ણાયક સાબિત થયો હતો.1

અગાઉ કૉંગ્રેસના નીશિત વ્યાસે બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું હતું, "અમને ખબર હતી કે અમારામાંથી બે વોટનું ક્રૉસ વોટિંગ થવાનું છે અને એન.સી.પી.ના બેમાંથી એક વોટ ભાજપમાં જવાનો."

એ વખતે છોટુ વસાવા જનતા દળ (યુનાઇટેડ)માંથી ચૂંટાયેલા ધારાસભ્ય હતા.

"જે.ડી.(યુ)ના એકમાત્ર ધારાસભ્ય છોટુ વસાવાને ભાજપના દબાણથી વ્હીપ મળ્યો છે અને ફરજિયાત ભાજપને વોટ આપવાના છે."

"અમે અમારા સંપર્કો લગાવ્યા અને છોટુ વસાવાને કૉંગ્રેસતરફી વોટ કરવા માટે મનાવી લીધા, કારણ કે એ કૉંગ્રેસમાં નહીં હોવા છતાં ભાજપથી નારાજ હતા."

"એ વખતે ભોળા ગોહિલ અને રાઘવજીએ (પટેલ) ક્રૉસવોટિંગ કર્યું, પણ ભાજપની ગાડીમાં આવેલા છોટુ વસાવાના વોટને કારણે કૉંગ્રેસની જીત પાક્કી થઈ ગઈ હતી."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...વાત આવે ત્યારે વિરાટ લગભગ સ્ટમ્પ પાછળ ઊભેલા ધોનીના ઇશારા પછી જ પોતાનો નિર્ણય લે છે.

વર્લ્ડ કપ દરમિયાન પણ મેદાન પર અને મેદાન બહાર મહત્ત્વના નિર્ણય લેવા માટે વિરાટને ધોનીના અનુભવ અને સૂઝબૂઝની જરૂર પડશે જ.

વર્લ્ડ કપ 2019ના સૌથી વધુ ઉંમરવાન ખેલાડી

ધોની ઉપરાંત દરેક ટીમના વધુ ઉંમરના ખેલાડીઓએ જાહેરાત કરી દીધી છે કે તેઓ આ વર્લ્ડ કપ પછી સંન્યાસ લઈ રહ્યા છે અથવા તો આ વર્લ્ડ કપ તેમનો અંતિમ હશે.

ક્રિસ ગેલ

289 મૅચમાં 25 સદી સાથે 10151 રન કરી ચૂકેલા વેસ્ટ ઇન્ડીઝના તોફાની ખેલાડી ક્રિસ ગેલ સાબિત કરી ચૂક્યા... બાકીનો લેખ લખો:

ા બૅટ્સમૅનને પોતાની ફીરકી પર નચાવ્યા અને ઑરૅન્જ બૉલ (સૌથી વધુ વિકેટ) લેનારા બૉલર બન્યા.

મશરફે મુર્તજા

ઑસ્ટ્રેલિયામાં રમાયેલા 2015 વર્લ્ડ કપમાં પોતાની ટીમને ક્વાર્ટર ફાઇનલ સુધી પહોંચાડનાર મશરફે મુર્તજા પોતાની ટીમના સૌથી અનુભવી અને સૌથી વધુ ઉંમર ધરાવતા ખેલાડી છે.

અત્યાર સુધીમાં 75 વન-ડે મૅચમાં ટીમની કપ્તાની કરી ચૂકેલા મુર્તજા બાંગ્લાદેશના સૌથી સફળ કૅપ્ટન પણ છે.

આમ તો મુર્તજાએ હજુ સુધીમાં ક્રિકેટમાંથી સંન્યાસ લેવાની જાહેરાત કરી નથી, પરંતુ ડિસેમ્બર 2018માં તેઓ બંગ્લાદેશમાં ચૂંટણી જીતીને સાંસદ બની ચૂક્યા છે.

ઉપરાંત 2009થી જ તેઓ ટેસ્ટ ક્રિકેટ રમ્યા નથી. ટી-20 પહેલાં તેઓ સંન્યાસની ઘોષણા કરી ચૂક્યા છે. તેથી એવું અનુમાન છે કે તેઓ વર્લ્ડ કપ બાદ પૂર્ણ રીતે રાજકારણમાં સક્રિય થઈ જશે.

205 મૅચમાં 259 વિકેટ લઈ ચૂકેલા મુર્તજા બાંગ્લાદેશના સૌથી સફળ બૉલર પણ છે. વર્લ્ડ કપમાં મુર્તજા 16 મૅચમાં 18 વિકેટ સાથે 649 રન પણ કરી ચૂક્યા છે.

રૉસ ટેલર

અત્યાર સુધીમાં ત્રણ વર્લ્ડ કપ રમી ચૂકેલા ન્યૂઝીલૅન્ડના 35 વર્ષીય બૉલર રૉસ ટેલર પર પોતાની ટીમને સેમિફાઇનલ સુધી લઈ જવાનો દારોમદાર છે. ટેલરે ગયા વર્ષે 91ની સરેરાશથી 639 રન કર્યા છે. આ વર્ષે તેઓ 11 મૅચમાં 74.13 રનની સરેરાશથી 593 રન કરી ચૂક્યા છે. જોકે, ટેલરનું ફોર્મ બ્લૅક કૅપ્સ માટે વર્લ્ડ કપમાં મહત્ત્વનું હશે.

અન્ય પણ ઘણા....

આ ઉપરાંત પાકિસ્તાન માટે 204 વન ડે રમી ચૂકેલા 38 વર્ષના મીડલ ઑર્ડર બૅટ્સમૅન મોહમ્મદ હફીઝ, શ્રીલંકાના 36 વર્ષના ઑલરાઉન્ડર જીવન મેંડીસ, ઑસ્ટ્રેલિયાના 35 વર્ષના શૉન માર્શ, અફઘાનિસ્તાન ક્રિકેટને પોતાની વર્તમાન ટોચ પર પહોંચાડવામાં મહત્ત્વની ભૂમિકા નિભાવનાર 34 વર્ષના ઑલરાઉન્ડર મોહમ્મદ નબી અને ઇંગ્લૅન્ડના 34 વર્ષના બૉલર લિયમ પ્લંકેટ મોટી ઉંમરના ખેલાડીઓ છે.

ઉપરાંત શ્રીલંકાના 35 વર્ષના જાણીતા ખેલાડી લસિથ મલિંગા, દક્ષિણ આફ્રિકાના 36 વર્ષના હાશિમ અમલા અને 35 વર્ષના બૉલર ડેલ સ્ટેન અંગે પણ અનુમાન લગાવવામાં આવી રહ્યું છે કે આ તેમનો અંતિમ વર્લ્ડ કપ હોઈ શકે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...વાત કરતા હતા. જેમ કે 2008માં પક્ષના બીજા લોકો સ્પષ્ટ અભિપ્રાય આપવા માગતા નહોતા, ત્યારે તેમણે સ્પષ્ટપણે કહ્યું હતું કે અડવાણી જ પીએમ તરીકે દાવેદાર રહેશે.

અમે અમરેલી જઈ રહ્યા હતા. મોદીજીએ કહ્યું, 'આપણે 45 મિનિટમાં પહોંચીશું અને તે પછી ત્યાંથી બીજો 30 મિનિટનો પ્રવાસ છે. તમારે જ્યારે ઇન્ટરવ્યૂ કરવો હોય ત્યારે કરી શકો છો.' મેં પ્રશ્નોતરી શરૂ કરી અને તે દરમિયાન આગળ પૂછ્યું કે, શું તમે 2002ના રમખાણો માટે નૈતિક જવાબદારી લો છો ખરા અને હિંસા માટે માફી માગશો ખરા?

નરેન્દ્ર મોદીએ મને સામો સવાલ કર્યો: 'ત... બાકીનો લેખ લખો:

ે મોદીના ઇન્ટરવ્યૂ કર્યા હતા)

રાજદીપ સરદેસાઈ

નરેન્દ્ર મોદી ગુજરાતના મુખ્ય પ્રધાન હતા ત્યારે મેં તેમના ઘણાં ઇન્ટરવ્યૂ કર્યા હતા. પણ સૌથી યાદગાર રહ્યો મારો છેલ્લો સપ્ટેમ્બર 2012માં લેવાયેલો ઇન્ટરવ્યૂ. તે વખતે તેમણે મને બસમાં તેમની સીટ પાસે નીચે બેસાડ્યો હતો. તેમના મનમાં મારા માટે રોષ દેખાતો હતો અને પત્રકારો માટે શંકાઓ હતી. આકાર પટેલ તેને સૌથી ઉત્તમ પત્રકારત્વનો નમૂનો કહે છે.

તેમનો પ્રથમ ઇન્ટરવ્યૂ મેં 1990ની રથયાત્રા વખતે કર્યો હતો. તેમણે સફેદ કૂર્તા પાયજામો પહેર્યો હતો. તે ટીવી પહેલાંના દિવસો હતો. મોદી મજબૂત અને સ્પષ્ટ વક્તા તરીકે દેખાઈ આવ્યા હતા.

2001માં 9/11 આતંકવાદી હુમલાના બે કે ત્રણ દિવસ પછી અમે ત્રાસવાદ વિશે એક કાર્યક્રમ કરી રહ્યા હતા. પ્રમોદ મહાજન સરકારમાં હતા એટલે કાર્યક્રમમાં આવવા તૈયાર નહોતા. હું શાસ્ત્રી ભવનમાં નરેન્દ્ર મોદીને મળ્યો અને તેઓ ડિબેટમાં આવવા માટે તરત તૈયાર થઈ ગયા. તમે આ વિષય લઈ રહ્યા છો તે સારું છે એમ તેમણે મને કહ્યું હતું.

નરેન્દ્રભાઈ એ દિવસોમાં સહેલાઈથી મળી જતા હતા. તેમની પાસે દરેક સવાલનો જવાબ રહેતો હતો. તેઓ ક્યારેય અગાઉથી પ્રશ્નોની માગણી કરતા નહોતા. હવે તેમના ઘણા ઇન્ટરવ્યૂ પીઆર જેવા જ લાગે છે. પીઆર પૂર્વેના દિવસોમાં મોદીના ઇન્ટરવ્યૂ કરવાની મજા હતી.

2002ના રમખાણો વખતે નરેન્દ્ર મોદી ગુજરાતના મુખ્ય પ્રધાન હતા. મેં ઇન્ટરવ્યૂ કર્યો અને ઑફિસ આવ્યો ત્યારે ખ્યાલ આવ્યો કે ટેપ ફસાઈ ગઈ છે. તેથી તે દિવસે અમારે રાત્રે 11 વાગ્યે ફરી તે ઇન્ટરવ્યૂ કરવો પડ્યો. તેમણે ફરીથી એ જ સવાલોના જવાબો આપ્યો. એકનો એક ઇન્ટરવ્યૂ બે વાર કરવાની તમે કલ્પના કરી શકો?

નરેન્દ્ર મોદીના જન્મદિવસ પર શું કહે છે ગુજરાતના યુવાનો?

નવદીપ ધારીવાલ

(BBC News સાથે કામ કરતી વખતે મોદીનો ઇન્ટરવ્યૂ કરેલો)

નવદીપ ધારીવાલ

વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત સમિટ વખતે બીબીસી માટે મેં નરેન્દ્ર મોદીનો ઇન્ટરવ્યૂ કર્યો હતો. તેઓ સમિટ બાબતમાં બહુ ઉત્સાહી હતા. તેઓ એનઆરઆઈ સમુદાયને એવો મેસેજ આપવા માગતા હતા કે ગુજરાત શું કરી શકે છે અને મૂડીરોકાણ માટે સુવર્ણ તક રહેલી છે.

તેઓ ઇન્ટરવ્યૂ માટે આવ્યા, અમે હાથ મિલાવ્યા અને થોડી વાતચીત કરીને ઇન્ટરવ્યૂ શરૂ કર્યો. હું તેમને સમિટ ઉપરાંત રમખાણો માટે પણ સવાલો પૂછવા માગતી હતી. પત્રકારત્વની રીતે તે જ યોગ્ય હતું. મને હતું કે વિશ્વભરના દર્શકો તે જાણવા માગતા હશે અને આ સવાલો પૂછવાનો પ્રથમ મોકો હતો.

મેં આ રીતે તેમને સવાલ...


...વાત છે કારણકે આ સંકટ (કોરોના મહામારી)ની અસર લાંબા સમય સુધી રહેશે અને વૈશ્વિક સ્તરે પડકારોનો સામનો કરવો પડશે."

આ રીતે જ ગત મહિનામાં રેટિંગ એજન્સી મૂડીઝે ભારતનું રેટિંગ ઘટાડ્યું હતું.

તેનો તર્ક હતો કે ભારતનો વિકાસ દર લાંબા ગાળા સુધી ઓછો રહેશે, સરકારની રાજકોષીય પરિસ્થિતિ બગડશે અને નાણાકીય ક્ષેત્રમાં અનિશ્ચિતતાનો માહોલ રહેશે.

એપ્રિલમાં ભારતીય રિઝર્વ બૅન્કના ગવર્નર શક્તિકાંતા દાસે એક પ્રેસ કૉન્ફરન્સમાં અર્થતંત્રનો એક ગંભીર દૃષ્ટિકોણ રજૂ કર્યો અને સ્વીકાર કર્યું હતું કે 2020-21 માટે જીડીપીનો વૃદ્ધ... બાકીનો લેખ લખો:

ે કે જો ભારત આત્મનિર્ભર થવા માગે છે તો તેણે પોતાના ઔદ્યોગિક આધારને મજબૂત કરવા માટે એક વિશાળ અને આધુનિક આધારભૂત માખળું તૈયાર કરવું પડશે.

તેઓ કહે છે," તમારે જો આત્મનિર્ભર થવું હોય તો ઔદ્યોગિક આધાર જબરદસ્ત હોવો જોઈએ. તમારી ઘરેલું ખપત ઉચિત હોવી જોઈએ. તે સિવાય નિકાસ માટે તમારી અતિરિક્ત મૂલ્યવાળી વસ્તુઓ મજબૂત હોવી જોઈએ, તો આત્મનિર્ભરતા મળી શકે. "

પરંતુ વિવેક કૌલને ડર છે કે જો આત્મનિર્ભરતાનો અર્થ સંરક્ષણવાદ છે તો ભારતે ઘણી સમસ્યાઓનો સામનો કરવો પડશે.

તેઓ કહે છે, "યાદ કરો 1991 પહેલાનું ભારત, જ્યારે આપણું અર્થતંત્ર આત્મનિર્ભરતા પર આધારિત હતું અને જ્યારે ભારતમાં સામાન બનતો તો કેટલી મુશ્કેલી થતી હતી. માત્ર જ્યારે અર્થતંત્ર ખોલવામાં આવ્યું ત્યારે આપણએ ઝડપથી વિકાસ કર્યો. આપણે એ સમય યાદ રાખવો જોઈએ."

તો કેવી રીતે ભારત બનશે આત્મનિર્ભર?

પરંતુ ભારતના અર્થતંત્ર પર નજર રાખનાર વરિષ્ઠ પત્રકાર પ્રિયરંજન દાસ માને છે કે જો આને ગંભીરતાથી કોઈ રાજકીય બયાનબાજી વગર લાગુ કરવામાં આવે તો ભારત આત્મનિર્ભર બની શકે છે.

તેઓ કહે છે, "ભારત જનસાંખ્યિક લાભાંશ અને ઉદ્યમશીલતાની શક્તિના આધારે આત્મનિર્ભર બની શકે છે. આત્મનિર્ભર બનવા માટે એક મજબૂત આર્થિક રણનીતિ હોવી જોઈએ, રાજકીય નિવેદન આપવાનો કોઈ વિકલ્પ નથી. અત્યાર સુધી જે નીતિ સામે આવી એ વિકાસની ગૅરંટી નથી આપતી."

તેઓ આગળ કહે છે, " ઘરેલું બજારનો વિસ્તાર, નાના ઉપભોક્તાઓ વચ્ચે ડિમાન્ડમાં વધારો અને રોકાણની માગ એક કારગત વિકાસ રણનીતિ માટે મહત્ત્વપૂર્ણ છે ."

પરંતુ તેઓ મોદીના નેતૃત્વ પર ભરોસો નથી કરતા. તેઓ કહે છે, "મોદી સરકાર પર ભરોસો નથી કે તે આ કામ પાર પાડી શકે છે."

મોદી સરકારની આત્મનિર્ભરતાની વાત જે તથ્ય પર આધારિત છે એ છે કે ભારત એક સમયે ઘઉં ને ચોખા પણ આયાત કરતું હતું. પરંતુ દેશના અનાજ ભંડાર હવે ભરેલા છે. જેનેરિક દવાઓમાં પણ આવી જ પરિસ્થિતિ છે.

આર્થિક અક્ષમતા

પરંતુ માર્કેટ ગુરુ અજિત દયાળ હાલ જ અંગ્રેજી અખબાર ઇકૉનૉમિક ટાઇમ્સને કહ્યું હતું કે મોદી સરકારમાં આર્થિક ક્ષમતાની કમી છે.

તેઓ લખે છે," અફસોસની વાત છે કે મોદી સરકારે આર્થિક મુદ્દાઓમાં પોતાની અનુભવહીનતા અને અક્ષમતા સાબિત કરી દીધી છે. ચૂંટણી જીતવા અને રાજ્ય સરકારોને પાડવામાં તેની મહારત સારી રીતે સ્થાપિત થઈ છે. આનાથી તેને સામાજિક શક્તિ મળી શકે અને તેની ધાર્મિક વિચારધારા હાવી થઈ શકે છે પણ તે ગરીબો અને મધ્યમ વર્ગના લોકોનાં પેટ નથી ભરી...


...વાતો જોડવામાં આવી રહી છે. આ દૂર્ભાગ્યપૂર્ણ છે."

મીડિયાની ભૂમિકા ખેડૂતોની માગોને સમજીને સરકાર અને દેશ સમક્ષ લઈ જવાની છે. પરંતુ આંદોલનમાં સામેલ લોકોનું કહેવું છે કે મીડિયા આ કામ કરવાની જગ્યાએ કોઈક રીતે આંદોલનમાં કોઈ નકારાત્મક બાબત શોધી લેવા માગે છે.

પ્રદર્શનમાં સામેલ બોબી નામનો એક યુવાન કહે છે, "અહીં સંખ્યાબંધ ખેડૂતો છે અને વૃદ્ધો છે. મીડિયા આ લોકોની વાત સાંભળવાની જગ્યાએ એ બે-ચાર લોકોની શોધ કરી રહ્યું છે, જેઓ હુલ્લડબાજી કરે છે."

"અમે જો બોલે સો નિહાલનો નારો લગાવીએ છીએ તો અમને ખાલિસ્તાની દર્શાવ... બાકીનો લેખ લખો:

ો જોવા મળી રહ્યો છે જે મીડિયા પર નિર્ભર રહેવા નથી માગતો. આંદોલનમાં સામેલ લોકો મીડિયાને નફરત કરી રહ્યા છે."

વિનર કહે છે, "પહેલાં લોકો પોતાની વાત સરકાર સુધી પહોંચાડવા માટે મીડિયા સમક્ષ જતા હતા. પરંતુ અમે જોઈ રહ્યા છે કે મોટી ચૅનલોના રિપોર્ટરોને ભગાડવામાં આવી રહ્યા છે. તેમને પ્રદર્શનસ્થળથી બહાર કરવામાં આવી રહ્યા છે. લોકોમાં મીડિયા વિશે આવો રોષ પહેલા નથી જોવા મળ્યો."

વિનર કહે છે, "એનું એક કારણ એ પણ છે કે આંદોલનને બદનામ કરવાની કોશિશ કરવામાં આવી રહી છે જેથી મીડિયા પ્રત્યે લોકોનો ભરોસો તૂટી રહ્યો છે. લોકો ચૅનલના માઇકને જોઈને જ વાત કરી રહ્યા છે. પત્રકારત્વ પર આ એક ગંભીર સવાલ છે."

હરિયાણા ઉત્સવના અનિલ ખત્રી (ડાબેથી)

વરિષ્ઠ પત્રકાર અજિત અંજુમ કહે છે કે આ દુર્ભાગ્યપૂર્ણ છે જેમાં પત્રકારો અને પાર્ટીઓના પ્રવક્તા વચ્ચે ફરક કરવો મુશ્કેલ થઈ ગયો છે.

જોકે તેમને એવું લાગે છે કે સોશિયલ મીડિયા એક વિકલ્પ તરીકે ઊભરી રહ્યું છે.

અંજુમ કહે છે, "સોશિયલ મીડિયાએ ઘણા એવા લોકોના અવાજ ઉઠાવ્યા છે જેને સરકાર દબાવવા અથવા કચડી નાખવા માગે છે. લોકોએ પોતાની પાસે ઉપલબ્ધ સંસાધનો દ્વારા પોતાનો અવાજ ઉઠાવ્યો છે."

"જો સોશિયલ મીડિયા મારફતે જોઈએ તો આ શાનદાર તક છે પોતાની ઓળખ ઊભી કરવાની. સોશિયલ મીડિયા એ દબાણથી બહાર છે જે કૉર્પોરેટ મીડિયા પર રહેતું હોય છે. એટલે સોશિયલ મીડિયા વધુ સ્વતંત્રતાથી કામ કરી રહ્યું છે."

સારો પ્રતિસાદ

વિનર સિંહ (ડાબેથી)

સૈયદ અકરમે મોટી ચૅનલમાં નોકરી છોડીને એક વર્ષ પહેલાં પોતાની યૂટ્યૂબ ચૅનલ 'ધ નેશન' શરૂ કરી હતી.

તેમની પાસે હવે 7 લાખથી વધુ સબસ્ક્રાઇબર્સ છે. તેઓ સતત પ્રદર્શનસ્થળો પર કવરૅજ કરી રહ્યા છે.

સૈયદ અકરમ કહે છે, "મીડિયાએ જે જગ્યા ખાલી છોડી છે તેને સોશિયલ મીડિયા અને વેબ મીડિયા ભરી રહ્યું છે. અમે વિચાર્યું પણ નહોતું કે આંદોલનથી આટલો સારો પ્રતિસાદ મળશે. લોકો હવે સ્પષ્ટ રીતે જમીન સાથે જોડાયેલા અવાજો સાંભળવાનું પસંદ કરી રહ્યા છે. અમે પણ આવું જ કરી રહ્યા છે."

ગાઝીપુર સરહદ પર દિવસભર કવરૅજ કર્યા બાદ હું મારા એક જૂના પત્રકાર મિત્ર સાથે ડિવાઇડર પર બેઠો હતો. ત્યારે તેના હાથમાં ચૅનલની માઇક આઇડી જોઈને કેટલાક યુવા ત્યાં આવ્યા અને વિરોધ કરવા લાગ્યા.

તેમના મોબાઇલમાં એ ખબરના સ્ક્રિનશૉટ હતા જેનાથી તેઓ નારાજ હતા. પત્રકારે ઘણી મુશ્કેલી પછી તેમને સમજાવ્યા કે તેઓ ખબરને જે રીતે જોઈ રહ્યા છે એવી બાબત નથી. ચૅનલનો હેતુ આંદોલનને બદનામ કરવાનો...


...વાદી ઘોષિત કરાવવા માટે ફરી સક્રિય થવું પડશે."

મસૂદ અઝહર ઉગ્રવાદી સંગઠન જૈશ એ મોહમ્મદના સંસ્થાપક છે.

ભારતે અઝહરને બે વખત આંતરરાષ્ટ્રીય ઉગ્રવાદી ઘોષિત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો પરંતુ ચીને સુરક્ષા પરિષદમાં વીટોનો ઉપયોગ કર્યો હતો.

ભારત ચીનને આ મામલે સમજાવવા માટે હજુ સુધી નિષ્ફળ રહ્યું છે. પઠાણકોટ હુમલામાં પણ મસૂદ અઝહરનું નામ આવ્યું હતું.

ભારતમાં હાલ પ્રચંડ જનાદેશ વાળી સરકાર છે. બધી શક્તિઓ તેની પાસે છે. તેવામાં કોઈ પણ નિર્ણાયક પગલું ઉઠાવવામાં કોઈ ખાસ મદદ કેમ મળી શકતી નથી?

આ સવાલના જવાબમાં કંવલ ... બાકીનો લેખ લખો:

ાશ્મીરના નેતાઓએ પણ રાષ્ટ્રહિતમાં એકસાથે ઊભા રહેવું જોઈએ."

મોદી સરકારે વર્ષ 2016માં સિંધુ જળ સંધિને તોડવાની વાત કહી હતી. પરંતુ સરકાર કોઈ નિર્ણય સુધી પહોંચી શકી ન હતી.

ઘણા લોકોનું માનવું છે કે ચીનના કારણે આ સંધિને તોડવી ભારત માટે સહેલી નથી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...વાન નીકળ્યો અને તેમણે તેમના દાદાની તસવીરનો ઉપયોગ કર્યો હતો.

શરૂઆતમાં મેં મારું અલગ વ્યક્તિત્વ ઊભું કરવાની કોશિશ કરી પણ બાદમાં મને લાગ્યું કે મારી તૈયારીઓ ઓછી છે.

ઉદાહરણ તરીકે જ્યારે એક અન્ય મહિલા સ્પર્ધકે મને મેકઅપ વિશે વાતચીત કરી ત્યારે મને વધુ સમજ નહોતી પડતી.

આથી પછી અમે બ્રૅક્ઝિટ મામલે ચર્ચાઓ કરવા લાગતાં.

મારી પાસે રાજકારની ડિગ્રી છે પણ હું એવું બતાવવા નહોતો માંગતો.

વળી મને એમ હતું કે મારું વ્યક્તિત્વ આકર્ષક નથી. પણ એવું નહોતું.

કેમકે પછી મને અનુભવાયું કે હું જે કંઈ પણ કરું છું, તેનું... બાકીનો લેખ લખો:

સાથે કામ કરી રહ્યા છે.

તેમનું કહેવું છે કે શોના અંતે જોવા  મળ્યું કે જેઓ પોતાની જાત સાથે પારદર્શી ન રહ્યાં તેમને પાછળથી પસ્તાવો થયો અન દુઃખ પણ.

ઍલેક્સ માટે ખરેખર તણાવયુક્ત બાબત હતી. કેમકે એક તરફ તે ગેમમાં ટકી રહેવા અને બીજી તરફ નૈતિકતાને મહત્ત્વ આપવાની દુવિધામાં હતા.

પરંતુ જ્યારે ઍલેક્સે પોતે જેવા છે તેવા રહીને વર્તવાનું શરૂ કર્યું ત્યારે તેમની લોકપ્રિયતા વધવા લાગી હતી.

તેમણે કહ્યું, "એનો અર્થ એ છે કે તમે સોશિયલ મીડિયામાં તમારું સાચું વ્યક્તિત્વ દર્શાવો તો લોકો તમારી સાથે સારી રીતે જોડાઈ શકે છે."

"જનતાએ ઍલેક્સ માટે વધુ મત આપ્યા કેમકે તેમણે ઍલેક્સમાં આવેલો બદલાવ નિહાળ્યો અને શૉ દરમિયાન તેણે જે કર્યું તે બદઇરાદાથી નહોતું કર્યું એવું અનુભવવ્યું."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...વામાં આવી છે તે એવું દર્શાવે છે કે ભારતીય માઇથૉલૉજીમાં યુદ્ધ અને હિંસાને હંમેશાં વીરતાના સ્વરૂપે જોવામાં આવી છે.

આ સિરીઝ વિક્રમ ચંદ્રાની થ્રીલર નૉવેલ પર આધારિત છે જેનું નિર્દેશન અનુરાગ કશ્યપ અને વિક્રમાદિત્ય મોટવાનીએ કર્યું છે.

એપિસોડ-1: અશ્વત્થામા

મહાભારતના યુદ્ધમાં અશ્વત્થામા કૌરવો તરફથી લડ્યા હતા.

એમ મનાય છે કે અશ્વત્થામા શિવના અવતાર હતા અને તેમનો જન્મ કપાળ પર રત્ન સાથે થયો હતો અને તે અમર છે.

આ એપિસોડમાં ગાયતોન્ડેની કહાણી બતાવી છે, જે પોતે અમર હોવાનું રટણ કરતો રહે છે.

અશ્વત્થામા યુદ્ધના... બાકીનો લેખ લખો:

ા હતા. આ વાતથી ગુસ્સે થઈ ઇંદ્રે તેની હત્યા કરી નાખી હતી.

પરંતુ આ ઘટના ઇંદ્રને કોરી ખાતી હતી. આ પાપમાંથી મુક્તિ મેળવવા માટે ઇંદ્રે વિષ્ણુની સલાહ પર ત્રણ નારીજાતિ પૃથ્વી, મહિલા અને વૃક્ષને પસંદ કરી તેના આ પાપમાં ભાગીદારી કરાવી.

આ વાતને કેન્દ્રમાં રાખી આ સિમ્બૉલ ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યો છે જેમાં સર્કલની અંદર ત્રિકોણ દોરવામાં આવ્યું છે જેની ત્રણેય બાજુએ પૃથ્વી, નારી અને વૃક્ષને રજૂ કરવામાં આવ્યાં છે.

અહીં બતાવવામાં આવ્યું છે કે ગાયતોન્ડે પોતે બ્રાહ્મણ હોવા છતાં લોકોની હત્યા કરી સાંપ્રદાયિક તણાવ ઊભા કરે છે.

એપિસોડ-5: સરમા

હિંદુ માઇથૉલૉજી મુજબ સરમાનો ઉલ્લેખ ઋગ્વેદમાં દેવોની કૂતરી તરીકે કરેલો છે જેણે પાનીની (દાનવોની જાતિ)થી ગાયોની રક્ષા કરવા માટે ઇંદ્રને મદદ કરી હતી.

આ સિમ્બૉલના કેન્દ્રમાં એક કૂતરાની આકૃતિ દર્શાવામાં આવી છે જે સરમાને રજૂ કરે છે.

સાથે જે આ એપિસોડમાં સરતાજ (સૈફ અલી ખાન)નાં માતા તેને પારસીના કૂતરાની વાત કહે છે જે તેના પિતાએ શોધવામાં મદદ કરી હતી.

એપિસોડ-6: પ્રેતકલ્પ

પ્રેતકલ્પ હિંદુ ધર્મનાં અઢાર પુરાણોમાંથી એક ગરુડ પુરાણનો ભાગ છે. જેમાં જીવનચક્ર અંગે ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે અને તેની સાથે મૃત્યુ અને મૃત્યુ પછી શું થાય છે તે વાત કરવામાં આવી છે.

આ સિમ્બૉલની મધ્યમાં એક ચિતા છે જે માણસોના મૃત્ય સાથે સંબંધ ધરાવે છે. સાથે જ આસપાસની ડિઝાઇન આત્માને દર્શાવે છે જે ઉપર અને નીચે તરફ જાય છે.

અહીં એવું બતાવવામાં આવ્યું છે કે ઉપર જતી ઊર્જા સ્વર્ગ તરફ જાય છે અને નીચ તરફ જતી નરક તરફ. આ એપિસોડનો સંબંધ પોલીસ કૉન્સ્ટેબલ કાટેકરના મૃત્યુ સાથે જોડાયેલો છે.

એપિસોડ-7: રુદ્ર

ઋગ્વેદ મુજબ હવા, તોફાન અને શિકારના દેવ રુદ્ર છે અને તેમને હિંદુ દેવતા શિવના અંશ માનવામાં આવે છે.

આ સિમ્બૉલમાં વચ્ચેની ડિઝાઇન તોફાન દર્શાવે છે જ્યારે આસપાસની આકૃતિ તેની પ્રચંડ તાકાતને રજૂ કરે છે.

આ એપિસોડમાં ગાયતોન્ડેની પત્નીની હત્યા થાય છે. તે પોતે જેલમાં જાય છે અને આ બધી બાબતોથી તેની અંદર ગુસ્સો વધે છે.

આ એપિસોડમાં ગાયતોન્ડેનું રૌદ્ર સ્વરૂપ બતાવવામાં આવ્યું છે.

એપિસોડ-8: યયાતિ

યયાતિનું લગ્ન અસુરોના પુરોહિત શુક્રાચાર્યની દીકરી દેવયાની સાથે થયું હતું. આદિ પુરાણ અને ભગવદ્ પુરાણ મુજબ શુક્રાચાર્યે યયાતિને શ્રાપ આપ્યો હતો કે તે યુવાનીમાં જ વૃદ્ધ બની જશે.

આ શ્રાપમાંથી મુક્તિ મેળવવા માટે યયાતિએ તેનું પાપ તેના દીકરા પર નાખી દીધું.

આ એપિસોડમાં...


...વામાં આવી હતી. જેમાં બેકરી ચલાવતા શેખ પરિવારના 12 સભ્યો સહિત 14 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં.

ધારાસભ્ય શ્રીવાસ્તવ પર તાજના સાક્ષી ઝાહિરા શેખ સહિત તથા અન્યોને નિવેદન બદલવા તથા ધાકધમકી આપવાના આરોપ લાગ્યા હતા.

પ્રારંભિક કૉર્ટ કેસમાં તમામ આરોપી નિર્દોષ છૂટી ગયા હતા, પરંતુ સુપ્રીમ કૉર્ટના આદેશ બાદ તેની ફેરસુનાવણી હાથ ધરવામાં આવી ત્યારે નવ લોકોને આજીવન કેદની સજા ફટકારવામાં આવી હતી.

વર્ષ 2017માં ગુજરાત વિધાનસભાની ચૂંટણી સમયે શ્રીવાસ્તવે ચૂંટણીપંચને આપેલાં સોગંદનામા મુજબ, બે વર્ષ કે તેથી વધુની સજા થઈ શકે... બાકીનો લેખ લખો:

કારતા નથી અને સ્થાનિક નેતૃત્વને 'હું, બાવો અને મંગળદાસ' કહીને સંબોધે છે.

સાથે જ ઉમેરે છે કે મધુ શ્રીવાસ્તવને ચેતવણી આપવામાં આવી હતી કે જો દીપક અપક્ષ ચૂંટણી લડે અને તેમના માટે પ્રચાર કરશે, તો તેમની વિરુદ્ધ શિસ્તભંગની કાર્યવાહી થઈ શકે છે.

 ભક્ત, અભિ'નેતા'

મધુ શ્રીવાસ્તવની નજીકના લોકોના કહેવા પ્રમાણે, તેઓ હનુમાન પ્રત્યે અપાર શ્રદ્ધા ધરાવે છે. તેમની ઑફિસમાં હનુમાનનાં અલગ-અલગ સ્વરૂપોની તસવીરો જોવા મળી જશે.

વડોદરામાં કોઈ પણ નેતા કે અધિકારી આવ્યા હોય કે કંઈ પણ બન્યું હોય, મધુભાઈ દર શનિવારે સાંજે વાડીના સ્થાનિક હનુમાન મંદિરમાં પહોંચી જાય છે અને હનુમાન ચાલીસાના પાઠ કરે છે અને ભજન કરે છે. તેઓ પોતાની દીનચર્યાની શરૂઆત હનુમાન ચાલીસાના પાઠથી કરે છે.

પોતાની મૂછ, દાઢી, ગળામાં સોનાની વજનદાર ચેન તથા વીંટીઓ અને માથા ઉપર હેટને કારણે મધુ શ્રીવાસ્તવ વિધાનસભામાં અલગ તરી આવે છે. તેઓ હેટ અને એસ.યુ.વી. ગાડીઓના શોખીન છે.

રાજકારણ સિવાય તેઓ અભિનયક્ષેત્રે પણ સક્રિય છે. કેટલીક ગુજરાતી ફિલ્મોમાં મહેમાન કલાકારની ભૂમિકા ભજવ્યા બાદ તેમણે 2014માં 'ઠાકોરના બોલ, જગમાં અનમોલ' નામની ફિલ્મ દ્વારા નવાક્ષેત્રમાં પદાર્પણ કર્યું હતું. આ ફિલ્મમાં તેમણે ચરિત્ર ભૂમિકા ભજવી હતી.

વર્ષ 2016માં વિધાનસભાની ચૂંટણી પૂર્વે તેમણે 'લાયન ઑફ ગુજરાત' નામની ગુજરાતી ફિલ્મનું નિર્માણ કર્યું અને તેમાં ધારાસભ્ય અને પોલીસ અધિકારીની બેવડી ભૂમિકા ભજવી. આ ફિલ્મમાં તેમના પુત્ર તથા તત્કાલીન કૉર્પોરેટર દીપકે પણ ભૂમિકા ભજવી હતી.

આ ફિલ્મનું નિર્માણ શ્રીવાસ્તવે કર્યું હતું અને તેનું મોટા ભાગનું શૂટિંગ વડોદરામાં જ થયું હતું. શ્રીવાસ્તવનું કહેવું છે કે અભિનય એ તેમનો શોખ છે અને તેઓ ખુદને 'લોકસેવક' તરીકે જ ઓળખાવવાનું પસંદ કરશે.

ફિલ્મની રિલીઝ સમયના ઇન્ટરવ્યૂમાં દીપકે પણ કહ્યું હતું કે તેમની પ્રાથમિકતા ફિલ્મ નહીં, પરંતુ રાજકારણ જ રહેશે. શ્રીવાસ્તવ રિયલ ઍસ્ટેટના ધંધામાં છે અને હોટલ પણ ધરાવે છે.

શ્રીવાસ્તવનો વિવાદ સાથે નાતો

સોમવારે દીપક શ્રીવાસ્તવની ચૂંટણી અધિકારી સમક્ષની સુનાવણીને કવર કરવા પહોંચેલા મીડિયાકર્મીને ધમકી આપતો વીડિયો વાઇરલ થયો હતો. વીડિયોમાં મધુ શ્રીવાસ્તવને કહેતા સાંભળી શકાય છે:

"પૂછવું હોય તે સીધું પૂછ. નહીંતર માણસને કહીને અહીં જ ઠોકાવી દઈશ."

આ વીડિયો બાદ વડોદરાના પત્રકારોએ પોલીસકમિશનરને વીડિયો અને આવેદનપત્ર સુપરત કરીને રજૂઆત કરી હતી. જોકે બીબીસીએ સ્વતંત્ર રીતે આ...


...વામાં આવે છે. અહીં પરીક્ષણ કરાવ્યા વગર ગધેડાંનું માંસ ખાવાથી આરોગ્ય પર અસર થઈ શકે છે."

છેલ્લાં સાત વર્ષમાં 5000 ગધેડાં ગાયબ થયાં

એનિમલ રેસ્ક્યુ ઑર્ગેનાઇઝેશનના સંસ્થાપક સચિવ સુરબાતુલા ગોપાલ

આંધ્રપ્રદેશના પશુપાલન વિભાગના ભૂતપૂર્વ ઉપનિદેશક ડૉ. ગોપાલ કૃષ્ણાએ બીબીસીને જણાવ્યું કે "2019ની પશુગણતરી પ્રમાણે દેશભરમાં ગધેડાંની કુલ સંખ્યા એક લાખ 20 હજાર હતી જ્યારે આંધ્રપ્રદેશમાં ફક્ત 5,000 ગધેડાં હતાં."

"2012ની પશુગણતરી વખતે પણ રાજ્યમાં 10 હજાર ગધેડાં હતાં. એટલે કે માત્ર સાત વર્ષમાં ગધેડાંની સંખ્યામાં ... બાકીનો લેખ લખો:

ર અને વિજયવાડા જેવા વિસ્તારોમાં ગધેડાંના દૂધને ઘરે ઘરે જઈને સપ્લાય કરવામાં આવે છે. કેટલાંક માર્કેટ સેન્ટરમાં ગધેડાંના માંસનું વેચાણ ખુલ્લેઆમ થાય છે.

ડોર ટુ ડોર દૂધ સપ્લાય કરનાર નનચારે બીબીસીને જણાવ્યું કે, "અમે ગધેડીનું દૂધ લઈ જઈને લોકોને કહીએ કે આ ગધેડીનું દૂધ છે, તો લોકો ભરોસો નહીં કરે. તેથી અમે ગધેડીને અમારી સાથે લઈ જઈએ છીએ અને લોકોની સામે દૂધ કાઢી આપીએ છીએ."

"રાજસ્થાનના અમારા 40 લોકોનો પરિવાર આ કામ કરે છે. આ દૂધથી અનેક બીમારીઓ દૂર થાય છે. અમે છેલ્લાં 20 વર્ષથી આ કારોબાર કરીએ છીએ."

વિજયવાડાના દેવામ્માએ જણાવ્યું કે, "છેલ્લાં 25 વર્ષથી મને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ હતી. ત્યારપછી મેં ગધેડીનું દૂધ પીવાનું શરૂ કર્યું અને મારી તકલીફ ઓછી થઈ ગઈ."

"હવે તો અમે બાળકોને પણ આ દૂધ આપીએ છીએ. તે બહુ સારું છે. અમે લોકો તેનું માંસ પણ ખાઈએ છીએ. મને આજ સુધી કોઈ તકલીફ પડી નથી."

શ્રીકાકુલમના નારાસાનાપેટ વિસ્તારના નારાયણે જણાવ્યું કે, "ગધેડીનું દૂધ 100 રૂપિયામાં એક ગ્લાસ મળે છે. બાળકો અને યુવાનો બધા તેને પીવે છે. તેનાથી સાંધાનો દુખાવો, શ્વાસ લેવાની તકલીફ વગેરે ઓછી થાય છે. અમે તેનું માંસ નથી ખાતા, પરંતુ અમારા ગામમાં ગધેડાંનું માંસ વેચાય છે."

માંસ માટે ગધેડાંની ચોરી

ગધેડીનું દૂધ પીવાથી જાતીયક્ષમતા વધતી હોવાના કોઈ વૈજ્ઞાનિક પુરાવા નથી મળ્યા

આંધ્રપ્રદેશમાં અગાઉ ગધેડાંનો ઉપયોગ સામાન ઉપાડવા માટે થતો હતો. ગધેડાંની મદદથી લોકો રેતી ઉપાડતા હતા. જ્યારે કપડાં ધોવાનું કામ કરતા લોકો ગધેડાંની પીઠ પર કપડાં લાદીને લઈ જતા હતા.

વિજયનગરમ જિલ્લાની પોલીસે જણાવ્યું કે, આ વિસ્તારમાં ઘણી વખત ગધેડાંની ચોરીની ફરિયાદો મળે છે. ગધેડાંને ઉઠાવી જઈને તેના માંસના વધુ ભાવ મળે તેવા વિસ્તારમાં વેચી દેવામાં આવે છે.

ગધેડીનું દૂધ પીવાથી જાતીયક્ષમતા વધતી હોવાના કોઈ વૈજ્ઞાનિક પુરાવા નથી મળ્યા. પરંતુ ડૉક્ટરો કહે છે કે ગધેડીના દૂધમાં વિટામિન અને ફેટી એસિડ હોય છે.

આંધ્રપ્રદેશના જાણીતા તબીબી નિષ્ણાત કોટિકુપ્પાલા સૂર્યા રાવે બીબીસીને જણાવ્યું કે, "ગધેડીના દૂધમાં જે પ્રોટીન હોય છે તે શ્રેષ્ઠ પ્રોટીન હોય છે. જે બાળકોને ગાય કે ભેંસના દૂધની એલર્જી હોય, તેમને આ દૂધ આપી શકાય છે."

"પણ ગધેડાંનું માંસ ખાવાથી જાતીયક્ષમતા વધતી હોવાનું સાબિત નથી થયું. હકીકતમાં ગધેડાંના માંસમાં આવી કોઈ વિશેષતા હોતી નથી."

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...વામાં આવ્યા હતા."

પરાળનો ઉપયોગ ગાદલા તરીકે કર્યો

કર્નલ કે. કે. તિવારી પત્ની મેજર કમલા અને દીકરી લેફ્ટનન્ટ ઉમા સાથે

મેજર જનરલ તિવારીએ મને આગળ જણાવ્યું હતું કે "મને પહેલા બે દિવસ અંધારિયા અને ભેજવાળા ઓરડામાં એકલો રાખવામાં આવ્યો હતો. એ પછી કર્નલ રીખને મારા ઓરડામાં લાવવામાં આવ્યા હતા."

"કર્નલ ગંભીર રીતે ઘવાયા હતા. અમને સવારે સાતથી સાડા સાતની વચ્ચે નાસ્તો આપવામાં આવતો હતો. બપોરનું ભોજન સાડા દસથી અગિયાર વાગ્યા સુધી. રાતનું ભોજન ત્રણથી સાડા ત્રણની વચ્ચે આપવામાં આવતું હતું."

"જે ઘરમાં અમને રાખવામાં... બાકીનો લેખ લખો:

ીનાઓએ તેમના તરફ જરાય ધ્યાન આપતા ન હતા."

"કોઈ પણ ઘાયલને પહેલા 48 કલાક સુધી ખાવા માટે કશું આપવામાં આવ્યું ન હતું. એ લોકોની દર્દભરી વિનંતી છતાં તેમને પાણીનું એક ટીપું સુધ્ધાં આપવામાં આવ્યું ન હતું. એ જીનિવા કરારની કલમક્રમાંક 12-15નું ઘોર ઉલ્લંઘન હતું."

ચીનીઓએ મેળવી વધારાની માહિતી

જીનિવા કરારની કલમક્રમાંક 17 મુજબ, કેદી બનાવવામાં આવ્યા પછી યુદ્ધકેદીને તેનું નામ, સેના રેજિમેન્ટલ નંબર, પદનામ અને જન્મતિથિ જ પૂછી શકાય, પરંતુ ચીનીઓએ ભારતીય યુદ્ધકેદીઓ પાસે એક ફૉર્મ ભરાવ્યું હતું.

તેમાં પૂછવામાં આવ્યું હતું કે

સુરેન્દ્ર ચોપડાએ લખ્યું હતું કે "ભારતીય સૈનિકોએ આ માહિતી આપવાનો વિરોધ કર્યો ત્યારે ચીનીઓએ કહ્યું હતું કે આ માહિતી તો તમારી પોતાની સરકારે તમારી ઓળખ માટે મંગાવી છે."

"એ ઉપરાંત સૈનિકોને સૈન્યની ગોઠવણ, તેમનાં હથિયાર અને તેમના અધિકારીઓ વિશે પણ પૂછવામાં આવ્યું હતું. એ પણ જીનિવા કરારનું સ્પષ્ટ ઉલ્લંઘન હતું."

અધિકારીઓના અપમાન માટે જવાનોને ઉશ્કેર્યા

ચીની મોરચે ભારતીય સૈનિક

જીનિવા કરારની કલમક્રમાંક 11માં જણાવવામાં આવ્યું છે કે યુદ્ધકેદીઓને આપવામાં આવનારા ભોજનનું પ્રમાણ, ગુણવત્તા અને વૈવિધ્ય તેમને બંદી બનાવનાર દેશના સૈનિક સમકક્ષ હોવું જોઈએ.

જોકે, ચીનમાં ભારતીય યુદ્ધકેદીઓને દૈનિક 1400 કેલેરીથી વધુ ભોજન મળ્યું ન હતું, જ્યારે ભારતમાં તેમને દૈનિક 2500 કેલેરી ભોજનની આદત હતી.

એ ઉપરાંત વરિષ્ઠ અધિકારીઓનું ઠેકઠેકાણે અપમાન કરવામાં આવ્યું હતું.

એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ સોગંદનામામાં જણાવ્યું હતું કે "ચીનીઓએ અમને વારંવાર કહ્યું હતું કે હવે અમે અધિકારી નથી. તેમણે અમારા જવાનોને કહ્યું હતું કે હવે તેમણે તેમના અધિકારીઓએ સલામ કરવાની કોઈ જરૂર નથી. બલકે ચીની અધિકારીઓને પ્રત્યે આદર દર્શાવવા તેમણે ભારતીય જવાનોને પ્રોત્સાહન આપ્યું હતું."

"આપણા જવાનો અમને સલામ કરતા ત્યારે ચીનીઓ તેમના પર બરાડતા અને કહેતા હતા કે હવે તેમની અને અમારી વચ્ચે કોઈ ફરક નથી."

"એ પણ તમારી જેમ યુદ્ધકેદી જ છે. તેમનો એકમાત્ર ઉદ્દેશ આપણા સૈનિકોમાં શિસ્તહીનતાને પ્રોત્સાહન આપવાનો હતો. આપણા જવાનો પાસે રૅશન, ઈંધણ અને પાણી ઊંચકવાનું કામ કરાવવામાં આવતું હતું."

"તેમને પાસે કૅમ્પમાં સફાઈ પણ કરાવવામાં આવતી હતી. ચીનીઓની આ ઝુંબેશની અસર કેટલા જવાનો પર થઈ હતી."

લોહીવાળા પાટાનો ધોઈને ફરી ઉપયોગ

સેકન્ડ રાજપૂત યુનિટના મેજર ઓંકારનાથ દુબેને નામકા છૂની લડાઈમાં 16 ગોળી વાગી હતી. ઘાયલ થયા...


...વામાં આવ્યું હતું. હવે સરકાર આ સંબંધે કેવા દાવા કરી રહી છે એ જુઓ.

જાહેરાત જણાવે છે, 'સરકારી, ખાનગી અને વ્યક્તિગત ક્ષેત્રમાં વિવિધ રીતે આગળ વધવા યુવાઓ માટે મજબૂત તક.' જાણે કે તક તો મજબૂત છે, ખામી કદાચ યુવાઓમાં છે.

સરકારે રોજગારમાં 'પર્સનલ' નામનું એક નવું ક્ષેત્ર ઉમેર્યું છે. આ એ ક્ષેત્ર છે, તેને મોદીવિરોધીઓ મજાકમાં 'વડાપ્રધાન પકોડા રોજગાર યોજના' કહે છે.

મજાકની વાત અલગ છે, પણ પકોડા વેચતા લોકોની મહેનતનું શ્રેય સરકાર કઈ રીતે લઈ શકે?

સરકાર રોજગારના આંકડાના મુદ્દે ગોળગોળ ફેરવી રહી છે અને 'વિકાસન... બાકીનો લેખ લખો:

એક રસપ્રદ દાવો

સફળતાનો આ દાવો જુઓઃ 'ભારતમાં એરકન્ડીશન્ડ (એસી) ટ્રેનોની સરખામણીએ પ્લેનમાં પ્રવાસ કરનારાઓની સંખ્યા પહેલીવાર વધી છે.'

છે ને કમાલની સફળતા! રેલવે સરકાર ચલાવે છે. સરકારી એર ઇન્ડિયાને બાદ કરતાં બાકીની તમામ એરલાઇન્સ કંપનીઓ ખાનગી માલિકીની છે.

'રેલવે સલામતીની દૃષ્ટિએ 2017-18નું વર્ષ સૌથી વધુ સારું રહ્યું' હોવાનો દાવો પણ કરવામાં આવ્યો છે.

રેલવેની હાલત એવી છે કે વ્યક્તિ મજબૂર ન હોય ત્યાં સુધી ટ્રેનમાં પ્રવાસ કરવાનું ટાળે છે.

એસી ટ્રેનોમાં પ્રવાસ એટલો મોંઘો થઈ ગયો છે કે એ ખર્ચ જેને પરવડે તેને પ્લેનમાં પ્રવાસ કરવાનું વધારે યોગ્ય લાગે છે.

આવો જ એક દાવો છે આરોગ્ય સેવા વિશેનો. આરોગ્ય સેવા એટલી સારી થઈ ગઈ છે કે વધુ લોકો ખાનગી હોસ્પિટલોમાં જવા લાગ્યા છે.

ચાર વર્ષની 54 સિદ્ધિઓની ગણતરી કરવામાં સરકારની છાતી ફૂલતી દેખાય છે, પણ કેટલાક દાવામાં વાસ્તવિકતા એકદમ અવળી છે.

તેના ઉદાહરણ તરીકે આ દાવા પર નજર કરોઃ 'નોટબંધીને કારણે અત્યાર સુધીમાં સૌથી વધુ કાળા નાણાંનો પર્દાફાશ.'

હકીકત એ છે કે રિઝર્વ બેન્કમાં લગભગ તમામ નાણાં પાછાં આવ્યાં છે અને તેની ગણતરી હજુ પૂર્ણ થઈ નથી.

એ જ રીતે 'પછાત વર્ગોની પોતાની સરકાર' પેટા-શિર્ષક હેઠળ દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે 'ખેડૂતોની આવક બમણી કરવા માટે બહુઆયામી પ્રયાસ' કરવામાં આવી રહ્યા છે. મતલબ કે પ્રયાસ એ પણ સિદ્ધિ છે.

હકીકત એ છે કે કૃષિનો વાર્ષિક વૃદ્ધિદર 5.6 ટકાથી ઘટીને છેલ્લા ચાર વર્ષમાં ત્રણ ટકાએ આવી ગયો છે.

એ વચનોનું શું થયું?

સ્પેર પાર્ટ્સમાં બનેલો સિંહ ભારતને નવી ઓળખ આપવાનો હતો એ તમને યાદ છે?

'મેક ઇન ઇન્ડિયા'નો સિંહ સફળતાના 54 દાવામાં ક્યાંય સ્થાન મેળવી શક્યો નથી. છેલ્લાં ચાર વર્ષમાં ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન અને નિકાસ બન્નેમાં કોઈ પોઝિટિવ ટ્રેન્ડ જોવા મળ્યો નથી.

'ગંગામૈયાના દીકરા'એ નમામિ ગંગે અભિયાનમાં શું હાંસલ કર્યું તેનો ઉલ્લેખ પણ આ જાહેરાતમાં ક્યાંય નથી.

'ગંગા સાફ નહીં કરી શકું તો જીવ આપી દઈશ' એવું કરી ચૂકેલાં કેબિનેટ પ્રધાન ઉમા ભારતી 2018ના ઓક્ટોબર સુધીમાં આખી ગંગા સાફ કરી આપવાનાં હતાં, પણ હવે એ કામ તેમની પાસેથી લઈ લેવાયું છે.

'ડિજિટલ ઇન્ડિયા'ની ધૂમ ઠંડી પડી ગઈ છે. તેનો પણ કોઈ ઉલ્લેખ આ દાવાઓની યાદીમાં નથી.

'સ્કિલ્ડ ઇન્ડિયા'નો ઉલ્લેખ એક વખત છે. તેમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે દેશનાં એક કરોડ લોકોને તાલીમ આપવામાં આવી છે, પણ તેમના માટે નોકરી ક્યાં છે?

'સ્માર્ટ સિટી'નો...


...વાર અને કાઉન્સેલિંગની પણ જરૂર પડે છે.

પીએમએસના લક્ષણો પિરિયડ્સના પાંચ છ દિવસ પહેલાંથી શરૂ થઈ જાય છે અને પિરિયડ્સ દરમિયાન પણ રહે છે. જોકે, ઘણાં હળવા હોય છે."

જ્યારે, પીડીએસના લક્ષણો બે-ત્રણ દિવસ પહેલાંથી શરૂ થઈ જાય છે.

તેમાં શારીરિક લક્ષણોની સાથે સાથે ભાવનાત્મક અને માનસિક લક્ષણો પણ જોડાઈ જાય છે. તેનો માનસિક પ્રભાવ વધુ હોય છે.

ડૉ. અનીતા જણાવે છે કે, પીએમડીડીમાં 'મૂડ સ્વિંગ' વધુ થાય છે.

 મહિલાઓ સમાજથી અલગ-થલગ અનુભવે છે અને તેની અસર તેમના કામકાજ પર પણ થાય છે.

તેમનું કહેવું છે કે, "જો આ લક્ષણ... બાકીનો લેખ લખો:


...વાર તરીકે ચૂંટણી લડ્યા હોવા છતાં તેમણે સંસદમાં ભાજપના વડપણવાળા ગઠબંધન નૅશનલ ડેમૉક્રૅટિક અલાયન્સ (NDA)ને સમર્થન આપ્યું હતું.

જોકે, દાદરા અને નગર હવેલીની સ્થાનિકસ્વરાજની ચૂંટણીમાં તેમણે જનતા દળ યુનાઇટેડ (JDU)ને સમર્થન આપ્યું હતું જે કારણે ભાજપને સ્થાનિકસ્વરાજની ચૂંટણીમાં નુકસાન ભોગવવાનો વારો આવ્યો હતો.

‘લોકપ્રિય અને અજાતશત્રુ નેતા’

સ્થાનિક વરિષ્ઠ પત્રકાર ધર્મેશભાઈ પંડ્યા મોહનભાઈ ડેલકરની રાજકીય છબિ વિશે વધુ જણાવતાં કહે છે કે, “વારંવાર ચૂંટણીમાં તેમની જીત પરથી જ વિસ્તારના લોકોનાં મનમાં તેમની લો... બાકીનો લેખ લખો:

તેમનું યોગદાન અવિસ્મરણીય છે.”

રમતગમતક્ષેત્રે દાદરા અને નગર હવેલીના યુવાનોને વધુ તકો મળે તે માટે પણ તેમણે પ્રયત્નો કર્યા હોવાનું ધર્મેશભાઈ જણાવે છે.

તેઓ કહે છે કે, “તેમણે પોતાના કાર્યકાળ દરમિયાન પોતાની સાંસદનિધિમાંથી સેલવાસ ખાતેના ક્રિકેટ સ્ટેડિયમનું વિકાસકામ પૂરું કરાવડાવ્યું હતું. તેમજ રાષ્ટ્રીય સ્તરે ક્રિકેટની સ્પર્ધાઓમાં સ્થાનિક યુવક-યુવતીઓને તક મળે તે માટે તેમણે ગુજરાત ક્રિકેટ ઍસોસિયેશન સાથે જોડાણ કર્યુ હતું.”

‘પ્રદેશની પ્રજાએ ગુમાવ્યા પોતાના ફાયરબ્રાન્ડ નેતા’

સભાનું સંબોધન કરી રહેલા મોહનભાઈ ડેલકર

વરિષ્ઠ પત્રકાર ધર્મેશભાઈ પંડ્યા મોહનભાઈ ડેલકરની કામગીરીને બિરદાવતાં કહે છે કે, “તેઓ પક્ષ માટે નહીં પરંતુ પ્રજાની સમસ્યાઓના નિરાકરણ માટે જ કામ કરતા હતા. જો સ્થાનિક તંત્ર દ્વારા સ્થાનિક આદિવાસીઓની સમસ્યાઓ અંગે ક્યારેય ધ્યાન ન આપવામાં આવે તો તેવા કિસ્સામાં તેઓ પ્રશાસકોની સામે પડવામાં પણ કાંઈ બાકી રાખતા નહોતા.“

“પોતાના સાંસદ તરીકેના કાર્યકાળ દરમિયાન તેમણે હંમેશા સ્થાનિક મુદ્દાઓ સંસદમાં ગજવ્યા છે. જેના કારણે અમારા નાનકડા ક્ષેત્રની સમસ્યાઓ તરફ દેશનું ધ્યાન દોરવામાં મદદ મળી શકી છે.”

તેમના અકાળ મૃત્યુ અંગે દુ:ખ વ્યક્ત કરતાં ધર્મેશભાઈ કહે છે કે, “મોહનભાઈના આકસ્મિક અવસાનને કારણે તેમના સ્વરૂપમાં પ્રદેશની જનતાએ સંસદમાં પોતાની સમસ્યાઓ ગૂંજતો કરનાર અવાજ ગુમાવ્યો છે. પ્રદેશની જનતાને હંમેશાં તેમની ખોટ સાલશે.”

વરિષ્ઠ પત્રકાર સંજીવ દેસાઈ પણ તેમના મૃત્યુને સ્થાનિક પ્રજા માટે આંચકો ગણાવતાં કહે છે કે, “અત્યારે હાલ તેમના અકાળ મૃત્યુના કારણે પ્રદેશની પ્રજા સ્તબ્ધ છે. તેઓ હંમેશાં લડાયક વૃત્તિની વ્યક્તિ તરીકે રહ્યા. તેઓ આવી રીતે પોતાની પ્રજાને છોડીને ચાલ્યા જશે એવું કોઈએ વિચાર્યું નહોતું.“

“પ્રદેશના લોકો હંમેશાં તેમને એક ફાયરબ્રાન્ડ અને પ્રદેશની પ્રજાના વિકાસ માટે વરેલા નેતા તરીકે યાદ રાખશે. તેમના પ્રયત્નોથી જે પ્રદેશના જે આદિવાસીઓ સ્વમાનભેર જીવવાનું શીખ્યા હતા તેઓ તેમના મૃત્યુથી અપાર દુ:ખમાં હશે તેમાં કોઈ શંકાને સ્થાન નથી.”

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...વાર થયેલું રસીનું પરીક્ષણ તેને માનવામાં આવે છે.

આ દરમિયાન હૉફકિને રસીની નવી આવૃત્તિ પણ તૈયાર કરી લીધી હતી. હવે બેના બદલે એક જ ઇન્જેક્શનથી કામ થઈ જતું હતું.

ભારતમાં હજી કોલેરાના મહામારીને માંડમાંડ કાબૂમાં લેવાઈ ત્યાં બ્યૂબોનિક પ્લેગ દેખાયો. પ્લેગનો ભય અને ત્રાસ કોલેરાથી પણ વધારે ભયાનક હતો. કેમ કે તેમાં ચેપ લાગનારા લોકોમાં મૃત્યુનું પ્રમાણ બહુ વધારે હતું.

આ વખતે રસી તૈયાર કરવાની જવાબદારી હૉફકિનને સોંપવામાં આવી. આ માટે તેમને મુંબઈ બોલાવાયા. ગ્રાન્ટ મેડિકલ કૉલેજમાં રસી તૈયાર કરવા માટેની પ્રયોગશાળ... બાકીનો લેખ લખો:

ે ત્યાંથી પત્રો લખીને પોતાનો બચાવ કરતા રહ્યા હતા. બાદમાં તપાસ થઈ ત્યારે ખબર પડી કે ખરેખર તેમની કોઈ ભૂલ નહોતી.

તેમના એક મદદનીશે રસીની બૉટલ પર કાટ ખાયેલું ઢાંકણું લગાવ્યું હતું તેથી આ સમસ્યા ઊભી થઈ હતી.

હૉફકિન ભારત પરત ફર્યા અને હવે તેમને કોલકાતાની બાયૉલૉજિકલ લૅબોરેટરીના ડિરેક્ટર બનાવાયા. જોકે આ લેબમાં રસીની શોધ અને ઉત્પાદન માટેની કોઈ વ્યવસ્થા નહોતી.

કદાચ હજીય મુલ્કોવાલ કાંડને કારણે થયેલા આક્ષેપો તેમનો પીછો છોડતા નહોતા.

હૉફકિન આપી શકે પ્રેરણા

એવું કહેવાય છે કે આ દરમિયાન તેઓ જૈન ધર્મના અહિંસાવાદથી પ્રભાવિત થયા હતા. તેમણે પશુપક્ષીઓનો પરીક્ષણમાં ઉપયોગ કરવાનું બિલકુલ બંધ કરી દીધું.

જાણીતા વૅક્ટિરિયોલૉજિસ્ટ વિલિયમ બ્લૉચે લખ્યું છે કે કોલકતામાં પોતાના છેલ્લા દિવસો દરમિયાન તેઓ આવી બાબતોમાં હઠાગ્રહી બની ગયા હતા.

એક ટેપવૉર્મનું ડિસેક્શન એક મદદનીશ કરી રહ્યો હતો ત્યારે તેમણે તેને ખખડાવી નાખ્યો હતો તેમ કહેવાય છે.

દરમિયાન 1915માં તેઓ 55 વર્ષના થયા ત્યારે તેમને નિવૃત્ત કરી દેવાયા એટલે ફરીથી યુરોપ જતા રહ્યા. ત્રણ વર્ષ બાદ સ્પેનિશ ફ્લૂની મહામારી આવી પહોંચી ત્યારે ભારતને ફરી તેમની યાદ આવી.

આ વખતે હૉફકિન તબીબી સેવા માટે આવી શકે તેમ નહોતા. તેમણે પોતાનું જીવન યહુદી ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર જીવવાનું શરૂ કરી દીધું હતું. તેમણે એક લેખ પણ લખ્યો હતો, જેનું મથાળું હતું 'રૂઢિપાલન માટે અરજ'.

તેમને મળેલી સફળતાને કારણે કેટલા લોકોએ તેમને 'મહાત્મા હૉફકિન' પણ કહ્યા છે. આવા જ શિર્ષક સાથેનું પુસ્તક પણ તેમના પર લખાયું છે.

1925માં ગ્રાન્ટ હૉસ્પિટલમાં આવેલી તેમની પ્રયોગશાળાનું નામ બદલીને હૉફકિન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ કરી દેવામાં આવ્યું હતું. 1964માં ભારતના ટપાલ વિભાગે તેમના સ્મરણમાં ટપાલ ટિકિટ પણ બહાર પાડી હતી.

આજે દુનિયાભરમાં કોરોના વાઇરસ સામે રસી શોધવા માટેના પ્રયાસો વૈજ્ઞાનિકો કરી રહ્યા છે ત્યારે હૉફકિન તેમના માટે પ્રેરણાસ્રોત બની શકે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...વાર-સાંજ બંને સમય હૉસ્પિટલ શરૂ કરી હતી."

આ વાતનો તંતુ જોડતાં ડૉ. ફાલ્ગુની કહે છે કે "અમે ઘરે આવી ગયાં પછી અમારા ઘણા દરદીના નિદાન અને સારવારને લગતાં ફોનકૉલ્સ અને મૅસેજ આવતા હતા."

"અમારા કોઈ દરદી ફોન કરે તો અમે જવાબ આપતાં જ હતાં. ફોનકૉલ્સ વગેરે ખૂબ વધી ગયા પછી એક તબક્કે લાગ્યું કે હવે તો હૉસ્પિટલ શરૂ કરવી જ પડશે."

"એ પછી અમે ફરી ડૉક્ટર તરીકે ફરજમાં જોડાઈ ગયા હતા."

'એ તેર દિવસ ક્યારેય નહીં ભુલાય'

કોરોનાનો ચેપ કઈ રીતે લાગ્યો એ વાત કરતાં ડૉ. પ્રજ્ઞેશ વોરા કહે છે કે અમારી હૉસ્પિટલમાં તાવથી માંડીન... બાકીનો લેખ લખો:

."

આ શબ્દો રાજકોટની સિવિલ હૉસ્પિટલમાં એમડી મેડિસિન ડૉક્ટર તરીકે ફરજ બજાવતાં મેઘાવી ભાપલના છે.

"ત્યાં ઇમર્જન્સી વૉર્ડમાં ડ્યુટી પર હોવાથી સતત કોરોના દરદી વચ્ચે રહેવાનું હતું. ત્યાં પેશન્ટ લોડ અને વાઇરલ લોડ ખૂબ હતો. એ દરમિયાન ક્યારે અને કેવી રીતે ચેપ લાગ્યો તે કળવું મુશ્કેલ હતું."

"હું અમદાવાદથી આવી પછી મને હળવાં લક્ષણ હતાં. ટેસ્ટ કરાવ્યો તો પૉઝિટિવ આવ્યો."

તેઓ દસ દિવસ માટે અમદાવાદ સિવિલ હૉસ્પિટલમાં બારસો ખાટલાની જે કોવિડ હૉસ્પિટલ છે, ત્યાં ફરજ પર ગયાં હતાં.

અગિયાર જૂને તેઓ અમદાવાદથી રાજકોટ આવ્યાં અને ટેસ્ટ કરાવ્યો તો તેઓ કોરોના પૉઝિટિવ હતાં. બારમી જૂને તેઓ હૉસ્પિટલમાં દાખલ થયાં હતાં.

ડૉ.   મેઘાવીએ બીબીસી સાથે વાત કરતાં કહ્યું હતું કે "એક ડૉક્ટર તરીકે ફરજ તો બજાવવાની જ હોય. તેથી ફરજ પર ચઢ્યાં ત્યારે જ નક્કી કરી લીધું હતું કે કોરોના થાય તો ભલે થાય પણ ફરજ તો બજાવવાની જ છે."

"હું કોરોના પૉઝિટિવ થઈ એ પહેલાં અને પછી પણ ફરજ તો ચાલુ જ છે. છેલ્લા ચાર મહિનાથી હું કોરોના દરદીઓની વચ્ચે ડૉક્ટર તરીકે કામ કરું છું."

ડૉ. મેઘાવીને કોરોનામાં એક જુદું જ લક્ષણ સામે આવ્યું હતું, જે સામાન્ય રીતે કોરોનાના દરદીમાં નથી હોતું. તેમનો હાર્ટ રેટ ધીમો પડી ગયો હતો.

વાઇરસ લોડ વધુ હોવાને કારણે ડૉ. મેઘાવીને હૃદય સુધી અસર થઈ ગઈ હતી.

ડૉ. મેઘાવી કહે છે કે "એ વખતે મનમાં ફડકો પેસી ગયો હતો કે હું મારાં બંને બાળકોને ફરી જોઈ શકીશ કે નહીં? મારા પરિવારજનો પણ ગભરાઈ ગયા હતા."

"એ વખતે મને સાથી ડૉક્ટર્સનો ખૂબ સહયોગ મળ્યો હતો. અંતે હું કોરોનાને હરાવીને હેમખેમ બહાર આવી ગઈ હતી."

ડૉ. મેઘાવી જણાવે છે કે "પરિવારનું મહત્ત્વ તો દરેક વ્યક્તિ સમજતી જ હોય છે પણ એ મહત્ત્વની અનુભૂતિ આવા સંજોગોમાં જ થાય છે.અમારું સંયુક્ત કુટુંબ છે. હું હૉસ્પિટલમાં હતી ત્યારે મારી નણંદે ખૂબ મદદ કરી. પરિવારે મને ભરપૂર સહયોગ આપ્યો છે."

ડૉ. મેઘાવી કહે છે કે "મેં પણ પૂરતી તકેદારી રાખી હતી, છતાં હું પૉઝિટિવ થઈ હતી. તેથી ડૉક્ટર બિરાદરીને મારે એટલું જ કહેવું છે કે ડર્યા વગર કામ કરે."

"અમારા જેવા ઘણા ડૉક્ટર્સ છે જે કોરોનાના દરદી થયા બાદ સાજાનરવા થઈને ફરી ડૉક્ટર તરીકે ફરજમાં જોડાઈ ગયા છે."

'હું પણ કોરોના પૉઝિટિવ થાઉં તો નવાઈ નહીં'

બી. જે. મેડિકલ કૉલેજના ડીન ડૉ. પ્રણય શાહ

અમદાવાદની સિવિલ હૉસ્પિટલ સાથે જોડાયેલી બી. જે. મેડિકલ કૉલેજના ડીન ડૉ. પ્રણય શાહને પણ કોરોના થયો હતો.

તેઓ એમડી...


...વારમાં અસર પડી શકે છે.''

જો સુરતની વાત કરીએ તો સુરતની સરકારી હૉસ્પિટલોમાં હાલમાં 1800 ખાટલા ઉપલબ્ધ છે, અને હજી તેમાં આશરે 1000 જેટલા નવા ખાટલા આવનારા સમયમાં ઉમેરવામાં આવશે.

જો સુરતની પ્રાઇવેટ હૉસ્પિટલ્સની વાત કરીએ તો ઇન્ડિયન મેડિકલ ઍસોસિયેશનના સુરત ચૅપ્ટરના પ્રમુખ ડૉ.હીરલ શાહે બીબીસી ગુજરાતીને જણાવ્યું, ''હાલમાં સુરતમાં 2800 જેટલા ખાટલા વિવિધ પ્રાઇવેટ હૉસ્પિટલ્સમાં છે. જો કે તે ખુબ જ ઝડપથી ભરાઈ રહ્યાં છે અને આવનારા સમયમાં હજી તેનાથી ડબલ ખાટલાની જરૂર પડી શકે છે.''

જો કે સુરત મ્યુનિસિપલ કમિશ... બાકીનો લેખ લખો:

ન્ટ સામે રસી કારગત સાબિત થશે ખરી?

પડકાર 2- વૅન્ટિલેટરની જરૂરિયાત

એક તરફ સરકારનો દાવો છે કે હાલમાં પૂરતી સંખ્યામાં વૅન્ટિલેટર ઉપલબ્ધ છે. પરંતુ બીજી બાજુ અમુક અધિકારીઓ એ પણ કહી રહ્યાં છે કે સંક્રમણના વેગ પરથી કહી શકાય કે આવનારા સમયમાં હજી વધારે વૅન્ટિલેટરની જરૂરિયાત ઊભી થશે.

પડકાર 3 - એક સાથે થતું રસીકરણ અને ટ્રીટમેન્ટ

પહેલી લહેરમાં મેડિકલ સ્ટાફને માત્ર કોવિડના દર્દીઓનું ટેસ્ટીંગ, ટ્રેકિંગ અને ટ્રીટમેન્ટ કરવાની હતી.

હવે બીજી લહેરમાં મેડીકલ સ્ટાફને આ તમામ કામોની સાથે સાથે રસીકરણનું પણ કામ કરવાનું છે.

ડેપ્યુટી મ્યુનિસિપલ કમિશનર, ડૉ. ઓમ પ્રકાશે બીબીસી ગુજરાતીને કહ્યું કે, ''હવે મોટો પડકાર ટીમ્સને મૅનેજ કરવાનો છે. એક તરફ ટેસ્ટીંગ, ટ્રેકિંગ અને ટ્રીટમેન્ટ એક મહત્વનું કામ છે, ત્યાં બીજી બાજું રસીકરણ પણ એટલું જ મહત્વનું છે, માટે અમારે અમારા સ્ટાફને યોગ્ય રીતે કામે લગાડવા પડે તે જરુરી છે.''

પડકાર 4 - લોકોનો કોવિડ મામલે અભિગમ

ડૉ. ઓમ પ્રકાશ વધુમાં કહે છે કે, ''ડિસેમ્બર મહિના પછી જ્યારે કોવિડના કેસોની સંખ્યામાં ઘટાડો આવ્યો ત્યારબાદ ઘણા લોકોએ માસ્ક પહેરવાનું કે પછી સામાજિક અંતર રાખવાનું બંધ કરી દીધુ હતું.''

''હજી પણ એવા ઘણા લોકો છે કે જેમને લાગે છે કે તેમને કોવિડ નહીં થાય, તેમને માસ્ક વેગેરની જરુર નથી, જ્યારે આ પૂર્વે લોકોમાં આવો વ્યવહાર નહોતો. તેઓ કહે છે કે આ અભિગમને ફરીથી બદલવો એ પણ એક મોટો પડકાર છે.''

પડકાર 5 - બહારથી આવતાં દરદીઓ

હાલમાં ગુજરાતમાં સૌથી વધુ કોવિડનાં દર્દીઓ સુરતમાં છે.

સુરત જેવા શહેરમાં બીજા રાજ્યોથી આવતા લોકોની સંખ્યા વધી રહી છે. હાલમાં ગુજરાતમાં સૌથી વધુ કોવિડનાં દર્દીઓ સુરતમાં છે.

મ્યુનિસિપલ કમિશનરર બંછાનિધિ પાની પ્રમાણે હાલમાં આશરે 200 જેટલા દર્દીઓ મહારાષ્ટ્રના ધૂલે અને જલગાંવ જેવા વિસ્તારોથી આવીને અહીં સારવાર લઈ રહ્યાં છે.

તેમણ કહ્યું કે આ માટે તંત્રએ અલગથી વધારાની તૈયારીઓ કરવી પડી રહી છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...વારા નહોતું શોધવામાં આવ્યું.

કેનાલસે કહ્યું તે પ્રમાણે, "ક્વિનાઇન પહેલાંથી જ કેચા જાતિ એટલે કે કેનારી અને ચીમુ નામના મૂળનિવાસીઓમાં (જેઓ સ્પેનિશ લોકોના આગમન પૂર્વે પહેલાં હાલના સમયના પેરુ, બોલિવિયા કે એક્વાડોરના નિવાસીઓ) જાણીતું હતું."

"તેમણે જ વૃક્ષની છાલ સ્પેનિશ કૅથલિક પાદરીઓને આપી હતી."

કૅથલિકોએ તજના રંગ જેવી છાલનો એક ઘટ્ટ, કડવો ચૂરો બનાવ્યો, જેથી સહેલાઈથી પાચન થઈ જાય. આગળ જતાં તે મિશ્રણ જેસ્યુએટ (કૅથલિક) પાઉડરના નામે ઓળખાયું અને બહુ જલદી જ સમગ્ર યુરોપના લોકોએ એક નવી દુનિયાનાં જંગલોમાં શોધા... બાકીનો લેખ લખો:

ભુત્વ માટે એક કૂટનૈતિક લાભ આપનાર બની ગયો અને સિંચોના છાલ દુનિયાની સૌથી કિંમતી જણસ બની ગઈ.

ડૉ. રૉય કહે છે, "સંસ્શાનવાદી યુદ્ધો દરમિયાન યુરોપિયન સૈનિકો મલેરિયાને લીધે મોટી સંખ્યામાં મૃત્યુ પામતાં હતાં. ક્વિનાઇન જેવી દવાઓને લીધે સૈનિકો તેમના સત્તાધારી વિસ્તારોમાં ટકી શક્યા અને યુદ્ધો જીતી શક્યાં."

તેઓ આગળ જણાવે છે કે "સિંચોનાનો ઉપયોગ ઇન્ડોનેશિયામાં રહેતા ડચ લોકો દ્વારા કરવામાં આવ્યો. અલ્જેરિયામાં ફ્રૅન્ચ લોકો દ્વારા અને સૌથ વધુ અંગ્રેજો દ્વારા ભારત, દક્ષિણ-પૂર્વ આફ્રિકા અને પશ્ચિમ આફ્રિકામાં તેનો ઉપયોગ કરાયો."

હકીકતે 1848 અને 1861 વચ્ચે બ્રિટનની સરકારે વર્તમાન કિંમત મુજબ, લગભગ 64 લાખ પાઉન્ડ (59 કરોડ સિત્તેર લાખ રૂપિયા) દર વર્ષે ખર્ચ કર્યા, જેથી સંસ્થાનોમાં તહેનાત સૈનિકો માટે  સિંચોનાની આયાત કરીને તેનો સંગ્રહ કરી શકે.

એટલા માટે ઘણા ઇતિહાસકારોએ ક્વિનિનને 'અનેક રાજકીય હથિયારમાંનું એક' ગણાવ્યું, જેણે બ્રિટિશ સામ્રાજ્યને બળ આપ્યું.

મલેરિયામાં વિશેષજ્ઞ અને ઝ્યુરિચ યુનિવર્સિટીમાં ટ્રાવેલ મેડિસિનના પ્રોફેસર પેટ્રિસિયા શાગનહાફ જણાવે છે:

"જેવી રીતે આજે ઘણા દેશો કોવિડ-19ની રસી માટે પડાપડી કરી રહ્યા છે, જેથી સ્પર્ધાત્મક લાભ લઈ શકાય. ત્યારના સમયે પણ ક્વિનાઇનને મેળવવા માટે દેશોમાં આવી જ હરિફાઈ હતી."

તેઓ ઉમેરે છે કે એવું નહોતુ કે તે સમયે માત્ર સિંચોના છાલની આટલી કિંમત હતી, તેનાં બીજ પણ એટલી જ માગ ધરાવતાં હતાં.

ડૉ. રૉય જણાવે છે, "બ્રિટિશ અને ડચ સરકારોએ સિંચોના ઝાડ પોતપોતાના સંસ્થાન વિસ્તારોમાં ઉગાડવાં માગતા હતા, જેથી દક્ષિણ અમેરિકાના દેશો પર તેમણે આધાર ના રાખવો પડે."

પરંતુ સિંચોનાના યોગ્ય બીજ વીણવાંનું કામ એટલું સહેલું નહોતું.

સિંચોનાની દરેક 23 પ્રજાતિમાં ક્વિનાઇનનું પ્રમાણ અલગ-અલગ હોય છે. સ્થાનિકોના વનસ્પતિશાસ્ત્રના જ્ઞાનનો ફાયદો યુરોપિયનોને થયો અને તેઓ સૌથી વધુ ક્વિનાઇન ધરાવતી પ્રજાતિના બીજ વિદેશમાં મોકલી શક્યા.

1850ના મધ્યમાં બ્રિટિશરોએ દક્ષિણ ભારતમાં આ 'ફીવર ટ્રી'નું સફળતાપૂર્વક રોપણ કરી શક્યા, તે સમયે દેશમાં મલેરિયા વ્યાપક હતો.

બહુ જલદી જ બ્રિટિશ અધિકારીઓએ ત્યાં સ્થાનિક વિસ્તારોમાં ઉગાડેલી ક્વિનાઇનની સૈનિકો તથા સરકારી કર્મચારીઓમાં વહેંચણી શરૂ કરી દીધી.

ઘણા સમય સુધી એવી પણ માન્યતાઓ રહી કે તેને સ્વાદિષ્ટ બનાવવા માટે તેમણે ક્વિનાઇનમાં જીન (એક પ્રકારનો દારૂ) પણ મિક્સ કરાતો હતો. પહેલું એવું ટૉનિક શોધાયું કે જે...


...વારા ભાગીદારી આપવી જોઈએ."

"ગામ કે શહેરમાં જ્યાં ક્યાંય પણ ખેતમંડળી કે અન્ય કોઈ પણ સહકારી મંડળી હોય ત્યાં બહેનોની નિશ્ચિત સંખ્યા અનામત હોવી જોઈએ."

"જે રીતે જિલ્લા પંચાયત અને તાલુકા પંચાયતોમાં અનામત ક્વૉટા જાહેર કર્યા છે, એ જ રીતે એનાં મુખ્ય પદો પર પણ બહેનો માટે અનામત ક્વૉટા સરકારે જાહેર કરવો જોઈએ."

"માત્ર મહિલાઓની અલગ મંડળી બનાવીએ એના કરતાં દરેક પ્રકારની મંડળીમાં મહિલાઓને સ્થાન આપવામાં આવે તો સમાજમાં ઘણો ફરક પડી શકે."

"દરેક સહકારી મંડળી જ્યારે રચાય અને સરકારી દસ્તાવેજીકરણ થાય ત્યારે એમાં એ જો... બાકીનો લેખ લખો:

ત થઈને તેમની સહકારી મંડળી રચાય તો તેમને ન્યાય મળી શકે."

મિત્તલ શાહ

શહેરો તો ગામની તુલનામાં સાક્ષર હોય છે. ગામડામાં બહેનોની મંડળી ન બને, પરંતુ શહેરોમાં શા માટે ઘરગથ્થુ કામ કરતી બહેનોની સહકારી મંડળી નથી બની શકી?

તેના જવાબમાં સલોની કહે છે, "ઘરગથ્થુ એટલે કે ડૉમેસ્ટિક સર્વિસ આપતી બહેનોની કાર્યપ્રણાલિ અલગ હોય છે."

"તેઓ લોકોના ઘરે જઈને કામ કરે છે. સામાન્ય રીતે લોકો ઑફિસ કે ક્યાંક બહાર જઈને કામ કરતા હોય છે."

"જોકે, કપડાં કે વાસણ ધોતી બહેનોએ તો લોકોના ઘરે જઈને કામ કરવું પડે છે. તેથી તેમની ઓળખ કરીને તારવીને એકઠી કરવી અઘરું છે."

"બીજું કે આ ક્ષેત્રમાં લેબર સપ્લાય ઘણો છે. એક બહેન કામ છોડશે તો પાંચ બહેનો આવશે."

"તેથી ડૉમેસ્ટિક વર્કર્સની કાર્યપ્રણાલિ અને કામનો નેચર એવો છે કે એમાં ઊંડા ઊતરવું પડે એમ છે. એમાં કામ કરવાની ખૂબ જરૂર છે."

ખેતીમાં બહેનોનો અવાજ ત્યારે જ સંભળાશે જ્યારે તેમની સહકારી મંડળીઓ હશે.

સેવાનાં સ્થાપક ઈલાબહેન ભટ્ટે કહ્યું હતું, "જ્યારે ગામની એક મહિલા પોતાના ગામમાં ગાય દોહે ત્યારે તેને કામદાર ગણવામાં આવતી નથી."

"પરંતુ જ્યારે તે દૂધમંડળીમાં હોય છે ત્યારે તેને ઓળખ અને માન્યતા મળે છે."

"તેનું કામ દેખાય છે અને નોંધ લેવાય છે. સર્વસમાવેશી અર્થતંત્ર ઊભું કરવા માટે સંઘર્ષ અને વિકાસની આ સહિયારી રણનીતિ છે."

બહેનો જ બૉસ

કોઈ મહિલા સહકારી મંડળી સાથે જોડાયા વગર ખેતમજૂરી કરતાં હોય અને મંડળી સાથે જોડાયેલાં હોય તો એ બંને મહિલામાં શું તફાવત હોય છે?

આ સવાલના જવાબમાં લતાબહેન કહે છે : "અમારી શ્રી તાપી જિલ્લા મહિલા ખેતઉત્પાદક સહકારી મંડળી પાંચ તાલુકામાં કામ કરે છે.

"એક હજાર બહેનો સભ્યો છે. કોઈ ખેતમજૂર મહિલા છૂટક કામ કરતી હોય અને કોઈ ખેતમજૂર મહિલા મંડળી સાથે સંકળાયેલી હોય તો એમાં ફેર એ હોય છે કે મંડળીની બહેનોને તાલીમ મળેલી હોય છે.

"મંડળીની મહિલાનું સ્વતંત્ર બૅન્ક ખાતું હોય છે, પૈસા તેના વરના ખાતામાં નથી જતા."

"સામાન્ય રીતે ખેતીમાં ભાઈઓ બધા નિર્ણય લે છે અને કામ બહેનો કરતાં હોય છે."

"મંડળીમાં જોડાયેલી બહેનો સરકારી બીજ નિગમમાંથી સર્ટિફાઇડ બિયારણ ખરીદે છે અને પોતાનાં ખેતરમાં નાખે છે."

"આમ મહિલા માત્ર ખેતમજૂરી જ નથી કરતી, પણ ખેતી માટે પોતે નિર્ણયો પણ લે છે જે સહકારી મંડળીને કારણે શક્ય બન્યું છે."

લતાબહેન ગામિત આદિવાસી છે અને વ્યારા તાલુકાના રામપુરામાં રહે છે. તેઓ તાપી જિલ્લામાં થતી ખેતી સાથે સંકળાયેલાં આદિવાસી...


...વારે અંદાજે સોએક લોકો તેમજ સાંજે અંદાજેક સોએક કોરોના દરદીને ઘરે ટિફિન પહોંચે છે."

તમે જે કોરોના દરદીને ટિફિન મોકલો છો એ દરદી કોરોનાના જ છે એની ખાતરી કેવી રીતે કરો છો?

આ સવાલના જવાબમાં મેહુલભાઈ કહે છે કે, "અમારી પાસે ટિફિન મેળવવા માટે કોઈનો ફોન આવે તો અમે દરદીનો કોરોના પૉઝિટિવ રિપોર્ટ વૉટ્સઍપ દ્વારા મોબાઇલ પર મંગાવીએ છીએ. આધારકાર્ડ તેમજ તેમનું પાક્કું સરનામું, સંપર્ક નંબર સાથે મંગાવીએ છીએ."

"કોરોનાના દરદીએ ચૌદ દિવસ ક્વૉરેન્ટીનમાં રહેવાનું હોય છે. તેથી ચૌદ દિવસ અમે ટિફિન આપીએ છીએ. લોકો ખૂબ ભલા ... બાકીનો લેખ લખો:

ો."

કોરોનાનો કાળો કેર

ગુજરાતમાં કોરોના વાઇરસે કાળો કેર વર્તાવી દીધો છે. રાજ્યમાં કોરોનાના કુલ કેસની સંખ્યા 2,08,278ને પાર કરી ગઈ છે. જ્યારે કુલ મૃતકાંક 3970ને વટી ગયો છે.

છેલ્લા સપ્તાહથી રાજ્યમાં રોજના સરેરાશ પંદરસો કોરોનાના કેસ નોંધાઈ રહ્યા છે.

કોરોનાને કાબૂમાં લેવા માટે અમદાવાદ, રાજકોટ, વડોદરા, સુરતમાં રાત્રે સંચારબંધી એટલે કે કરફ્યુ લાગુ કરવામાં આવ્યો છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...વાલે સામે હિંસક પ્રવૃત્તિઓને ઉત્તેજન આપવાના આરોપો લાગતા રહ્યા. પરંતુ પોલીસને તેમની સામે કાર્યવાહી કરવા માટે પૂરતા પુરાવા મળતા ન હતા.

સપ્ટેમ્બર 1981માં ભિંડરાંવાલેની ધરપકડ થઈ પરંતુ લોકોનાં ટોળાં અને પોલીસ વચ્ચે ગોળીબાર થયો, જેમાં અગિયાર લોકોનાં મોત નીપજ્યાં. થોડા દિવસો પછી શીખ સ્ટુડન્ટ ફેડરેશનના સભ્યોએ ઍર ઇન્ડિયાના વિમાનનું અપહરણ પણ કર્યું હતું. પટિયાલામાં પોલીસ ઇન્સ્પેક્ટર જનરલની ઑફિસમાં બૉમ્બવિસ્ફોટ થયો હતો. પંજાબના મુખ્ય મંત્રી દરબારાસિંહ પર પણ હુમલો થયો હતો.

જરનૈલસિંહ ભિંડરાંવાલેની ભૂમિકા... બાકીનો લેખ લખો:

ી વધી ગઈ. ત્યારપછી તેમને સેનાએ સૈન્ય કાર્યવાહીમાં ઠાર માર્યા ત્યાં સુધી તેઓ સુવર્ણમંદિરમાંથી બહાર આવ્યા ન હતા.

ઑપરેશન બ્લૂસ્ટારમાં ભિંડરાંવાલેના મૃત્યુનાં આટલાં વર્ષો પછી પણ ઘણા લોકો તેમના પ્રત્યે સહાનુભૂતિ ધરાવે છે. જૂન 2003માં શીખોની સર્વોચ્ચ ધાર્મિક સંસ્થા અકાલ તખ્તે કટ્ટરવાદી શીખ નેતા જરનૈલસિંહ ભિંડરાંવાલેને શહીદ ઘોષિત કર્યા હતા.

ઑપરેશન બ્લૂસ્ટાર

ભિંડરાંવાલે અને તેમના સાથીદારો સુવર્ણમંદિરમાં છુપાયેલા હતા ત્યારે હરમિંદર સાહિબ પરિસર પર ભારતીય સેનાએ કાર્યવાહી કરી હતી, જેને ઑપરેશર બ્લૂસ્ટાર નામ અપાયું હતું.

ઑપરેશન બ્લૂસ્ટારના કમાન્ડર મેજર જનરલ કે એસ બ્રારનું કહેવું હતું કે તેમને મળેલી માહિતી પ્રમાણે કટ્ટરવાદીઓ થોડા જ દિવસોમાં અલગ ખાલિસ્તાનની રચનાની જાહેરાત કરવાના હતા તેથી ઑપરેશન તાત્કાલિક કરવું જરૂરી હતું.

વર્ષ 1982માં ભિંડરાંવાલે ચોક મહેતા ગુરુદ્વારા છોડીને સુવર્ણમંદિર પરિસરમાં ગુરુ નાનક નિવાસ અને ત્યારપછી શીખોના સર્વોચ્ચ ધાર્મિક સંસ્થા અકાલ તખ્તમાંથી પણ પોતાના વિચારો વ્યક્ત કરવા લાગ્યા.

એપ્રિલ 1983માં પંજાબ પોલીસના ડેપ્યુટી ઇન્સ્પેક્ટર જનરલ એ. એસ. અટવાલને હરિમંદિર સાહેબ પરિસરમાં જાહેરમાં સેંકડો સુરક્ષા કર્મચારીઓની હાજરીમાં ઠાર મારવામાં આવ્યા.

તેઓ મંદિરમાં માથું ટેકવીને બહાર આવી રહ્યા હતા ત્યારે જ ગોળીબાર થયો હતો. ઇન્સ્પેક્ટર જનરલ ઑફ પોલીસ કે. પી. એસ. ગિલની તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે અટવાલના મૃત્યુ પછી બે કલાક સુધી તેમનો મૃતદેહ પડ્યો રહ્યો હતો.

પોલીસનું મનોબળ આટલી હદે નબળું પડી ગયું હતું. થોડા દિવસો પછી પંજાબ રોડવેઝની એક બસમાં ઘૂસીને બંદૂકધારીઓએ હિંદુ મુસાફરોને અલગ પાડીને ઠાર માર્યા. ત્યારબાદ ઇંદિરા ગાંધી સરકારે પંજાબમાંથી દરબારા સિંહની કૉંગ્રેસ સરકારને બરખાસ્ત કરી દીધી અને રાષ્ટ્રપતિશાસન લાદવામાં આવ્યું.

1984માં ઑપરેશન બ્લૂસ્ટાર કરવામાં આવ્યું તેનાથી ત્રણ મહિના પહેલા પંજાબમાં વિવિધ હિંસક ઘટનાઓમાં 298 લોકો માર્યા ગયા હતા.

ઑપરેશન બ્લૂસ્ટાર અગાઉ ઇંદિરા ગાંધી સરકાર અને અકાલી નેતાઓ વચ્ચે ત્રણ વખત વાતચીત થઈ હોવાનું કહેવાય છે. છેલ્લે ફેબ્રુઆરી 1984માં હરિયાણામાં શીખો વિરુદ્ધ હિંસા થઈ ત્યારે વાતચીત પડી ભાંગી.

પહેલી જૂને સુવર્ણમંદિર પરિસર અને તેની બહાર તૈનાત સીપીઆરએફ વચ્ચે ગોળીબાર થયો હતો. સુવર્ણમંદિર પરિસરમાં હથિયારોથી સજ્જ જરનૈલસિંહ, કોર્ટ માર્શલ થયેલા મેજર જનરલ સુભેગ સિંહ અને શીખ સ્ટુડન્ટ ફેડરેશનના...


...વાસ્તવમાં એક ગઠબંધનમાં ફેરવાઈ જશે.

રશિયા અને ચીનના નવા જોડાણીની તૈયારી?

પ્રતીકાત્મક તસવીર

ઍલેક્સે મસલોવના અનુસાર નાણાંકીય ક્ષેત્રમાં રશિયા અને ચીનની વચ્ચે સહયોગ દેખાડે છે કે બંને દેશ એક બીજાની સાથે એક નવા જોડાણ માટે છેવટે એક માપદંડ નક્કી કરી રહ્યાં છે.

તેમનું કહેવું હતું, "અનેક લોકોને આશા હતી કે આ સૈન્ય ગઠબંધન અથવા વેપારી ગઠબંધન હશે, પરંતુ હવે તે બૅન્કિંગ અને નાણાંકીય ગઠબંધનની દિશામાં જઈ રહ્યું છે અને આ બંને દેશો માટે પોતાનો નિર્ણયો લેવાની સ્વતંત્રતાને પણ સુનિશ્ચિત કરશે."

રશિયા અને ચીન 2014... બાકીનો લેખ લખો:

ાથી અમેરિકાની બહુરાષ્ટ્રીય કંપનીઓને પોતાનાં નફાને ઘરેલું નાણાં ડૉલરમાં બદલીને પરત લઈ આવવામાં મદદ મળશે.

જ્યાં હાલના કેટલાંક હપ્તામાં ઘટાડો જોવામાં આવી રહ્યો હતો એ અમેરિકન શૅરબજારમાં ઉછાળો લાવવા માટે આ એક સારા સમાચાર હશે.

અમેરિકાની ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બૅન્કિંગ અને નાણાંકીય સેવાની બહુરાષ્ટ્રીય કંપની ગોલ્ડમૅન સેચે પોતાના એક અહેવાલમાં કહ્યું , "ઐતિહાસિક રીતે એસ ઍન્ડ પી 500 સૂચકાંક (અમેરિકન શૅરબજાર સૂચકાંક જે અમેરિકન શૅર માર્કેટમાં લિસ્ટ કરવામાં આવેલી 500 કંપનીઓની સ્થિતિને દર્શાવે છે)એ 206 ટકા રિટર્ન આપ્યું છે જ્યારે ડૉલરની કિંમત ઝડપથી નીચે પડી છે અને ટેકનૉલૉજી અને ઊર્જા ક્ષેત્રની કંપનીઓ ઘણું સારું પ્રદર્શન કરે છે.

ગોલ્ડમૅનના કહેવા મુજબ ડૉલરમાં 10 ટકાના ઘટાડાથી વર્ષ 2020માં આવકમાં પ્રત્યેક શૅરમાં ત્રણ ટકાનો વધારો થશે.

ગોલ્ડમૅનના નિષ્ણાતોને આશંકા છે કે આગામી 12 મહિનામાં ડૉલરની કિંમતમાં હાલ કરતાં પાંચ ટકાનો ઘટાડો થશે.

પરંતુ ડૉલર નબળો પડવાથી અમેરિકામાં નવેમ્બરમાં યોજાનારી ચૂંટણીમાં ફરીથી જીતવાના પ્રયત્નો કરી રહેલા રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને કદાચ જ કોઈ રાજકીય લાભ થાય.

ટ્રમ્પે હંમેશા ફરિયાદ કરી છે કે ડૉલરની કિંમત વધારે હોવાથી અમેરિકાનાં ઉત્પાદકો અને નિર્માતાઓને નુકસાન થઈ રહ્યું છે.

ડચ બૅન્કના મુખ્ય આંતરરાષ્ટ્રીય રણનીતિકાર ઍલન રસ્કિનનું કહેવું છે, "ડૉલરની કિંમતમાં ઘટાડાનો લાભ ઔદ્યોગિક ક્ષેત્ર સુધી પહોંચવામાં ઓછામાં ઓછું એક વર્ષ લાગશે અને આમાં નવેમ્બરમાં યોજાનારી રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીમાં ટ્રમ્પને કોઈ ફાયદો નહીં થઈ શકે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...વાહી કરવામાં આવશે."

વાઇરલ વીડિયોમાં એક વ્યક્તિ યુવકને પહેલાં તેનું નામ, પિતાનું નામ અને મંદિરમાં આવવાનું કારણ પૂછે છે. છોકરાનો જવાબ મળતા જ તેને બેરહેમીથી પીટવા લાગે છે.

જ્યારે બીજી બાજુ, વીડિયો બનાવનારા વ્યક્તિને પીટનારા વ્યક્તિને કેટલાક નિર્દેશ આપતો સાંભળવા મળે છે.

પોલીસના કહેવા પ્રમાણે મુખ્ય આરોપી શ્રૃંગીનંદન યાદવ આ મંદિરમાં છેલ્લા ત્રણ મહિનાથી રહે છે. શ્રૃંગીનંદન યાદવ એન્જિનિયરિંગ ગ્રેજ્યુએટ છે અને બિહારમાં સાસારામનો રહેવાવાળો છે.

અગાઉ પણ વિવાદોમાં રહ્યું છે મંદિર

ડાસનાના જે દેવી મંદિર પ... બાકીનો લેખ લખો:

કાયદાકીય મદદ કરીશું, તેમના જામીન કરાવીશું."

મહંત નરસિંહાનંદની વાતોથી આસપાસના બીજા લોકો પણ સહમત થાય છે એવું નથી. મંદિરથી થોડે દૂર રહેતા દિનેશચંદ્ર અહીં અનેક વર્ષ પહેલાંથી રહી રહ્યા છે અને આ મંદિરમાં દર્શન કરવા પણ જાય છે પરંતુ તેમને આવા કોઈ ડરનો અહેસાસ થતો નથી જેનો ઉલ્લેખ મહંત કરી રહ્યા છે.

હા, મંદિર પરિસરમાં હાજર અનેક લોકોને પણ 14 વર્ષીય આસિફને બાળક કહેવા પર આપત્તિ હતી, જેવી મહંત નરસિંહાનંદને.

ડાસનાના સભાસદ મતીઉર્રહમાન કહે છે કે મુસ્લિમ બહુમતી છતાં આ વિસ્તારમાં હિંદુઓ અને મુસ્લિમોની વચ્ચે સારા સંબંધ બનેલા છે.

તેઓ કહે છે, "મહંતજી સિવાય અને કદાચ જ કોઈ આ પ્રકારની વાત કરે. મહંત યતિ નરસિંહાનંદે જ્યારથી આ ગાદીને સંભાળી છે ત્યારથી આ લોકો મુસ્લિમોની સામે આવી વાત કરે છે. આ વિસ્તારના લોકોએ આની ફરિયાદ પણ કરી છે પરંતુ કોઈ કાર્યવાહી નથી થઈ."

પોલીસનું કહેવું છે કે મંદિર પરિસરમાં આસિફની સાથે મારપીટ કરનાર અને તેનો વીડિયો બનાવનાર બંને આરોપીઓની ધરપકડ કરી લેવાઈ છે. આ કેસમાં જોકે બીજા કોઈનું નામ નથી માટે કોઈ કાર્યવાહી કરવાની થતી નથી.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...વાહી કરીને અમને ઉશ્કેરશે તો ચીન તાકાતથી જવાબ આપશે."

ભારતનું શું કહેવું છે?

ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે ચીનની ટીકાનો જવાબ આપ્યો છે.

વિદેશ મંત્રાલયનું કહેવું છે, "લદ્દાખને નવો કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ જાહેર કરવો એ ભારતનો આંતરિક મામલો છે."

ભારતના ગૃહમંત્રી અમિત શાહે સંસદમાં કહ્યું, "લદ્દાખના લોકોની લાંબા સમયથી માગ રહી છે કે આ વિસ્તારને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશનો દરજ્જો આપવામાં આવે, જેથી તે પોતાની આકાંક્ષાઓને પૂર્ણ કરી શકે."

ભારત એવું પણ કહેતું રહ્યું છે કે અક્સાઈ ચીન પર ચીનનો દાવો ગેરકાયદે છે અને એ શિમલા કરા... બાકીનો લેખ લખો:

ુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદના બાકી ચાર કાયમી સભ્યોએ ભારત અને પાકિસ્તાનને પોતાના વિવાદોનું દ્વિપક્ષી નિરાકરણ લાવવા માટે કહ્યું.

છેવટે આ બેઠક કોઈ નિવેદન જાહેર કર્યા વિના પૂર્ણ થઈ ગઈ. જોકે, ચીન અને પાકિસ્તાને બાદમાં એક નિવેદન જાહેર કર્યું.

આ પછી ભારતે પણ નિવેદન જાહેર કર્યું અને કહ્યું કે ચીન અને પાકિસ્તાનનાં નિવેદનો સુરક્ષા પરિષદના વિચારને વ્યક્ત કરતાં નથી.

ભારતના નિવેદનનું બીજા કોઈ સભ્ય દેશે ખંડન કર્યું નથી.

પછીના દિવસોમાં મોટા ભાગના દેશોએ ભારત અને પાકિસ્તાનને કહ્યું કે કાશ્મીરને લઈને પોતાના મતભેદનો દ્વિપક્ષી વાતચીતથી નિવેડો લાવે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...વિગતો પણ હૅક થઈ હોય પરંતુ કોઈએ આગળ આવીને તેને જાહેર નથી કરી કે બાદમાં કરી પણ શકે છે."

આધારકાર્ડનો નંબર લીક થવાથી શું નુકસાન થઈ શકે?

કનિષ્કના કહેવા પ્રમાણે "આધારકાર્ડનો ડેટાબેઝ સંવેદનશીલ છે. તેમાં બગ્સ હોઈ શકે છે."

"તમારી બધી અંગત વિગતો લીક કે ચોરી થઈ જવાથી કોઈ તેનો દુરુપયોગ કરીને એક બનાવટી ઓળખ ઊભી કરી શકે છે."

"ઘણા પ્લૅટફૉર્મ્સ પર તમારા નામની પ્રોફાઇલ બની શકે છે. છેતરપિંડી માટે પણ તેનો ઉપયોગ થઈ શકે છે."

"વળી જો મોટાપાયે ડેટા કોઈ આતંકી સંગઠન પાસે જતો રહે તો તે દેશની સુરક્ષાનો મામલો બની જાય ... બાકીનો લેખ લખો:

ત ખામી કઈ રીતે દૂર કરીને તેને સુરક્ષિત કરી શકે છે તે વિશે તેમણે જણાવ્યું કે,"સરકારે તેમની સિસ્ટમ માટે જેમ વિદેશમાં બગ ફાઇડિંગ પ્રોગ્રામ ચાલે છે, તે શરૂ કરવા જોઈએ."

"તેમણે જાહેર કરવું જોઈએ કે જે કોઈ આવી ખામીઓ શોધી આપશે તેમને ઇનામ આપવામાં આવશે."

"વધુમાં સિક્યુરિટી વધુ ટાઇટ કરવાની જરૂર છે અને શક્ય હોત ત્યાં સુધી ડેટા કોઈ સાથે આવી રીતે શેર ન કરવો જોઈએ."

શું તેમણે અને અન્ય હૅકર્સે શોધેલી આર. એસ. શર્માની વિગતો સાચી જ છે એવું તેઓ કઈ રીતે કહી શકે છે, એવું પૂછતાં તેમણે જણાવ્યું કે,"તેમની પબ્લિક ડોમેનમાં ઉપલબ્ધ વિગતો સાથે તે મળતો આવ્યો છે."

"વોટર આઈડી અને પાનની વિગતો પણ તેમની છે. અને જે સરનામાં બહાર આવ્યા એ વિશે તેઓ કેમ કંઈ બોલ્યા નહીં."

અત્રે નોંધવું રહ્યું કે એક ટ્વિટર યુઝર ઇલિયોટ એન્ડરસને સૌપ્રથમ ટ્રાઈના ચીફ શર્માને પડકાર મામલે પ્રતિક્રિયા આપી હતી.

કનિષ્કના અનુસાર તે એક ફ્રેન્સ હૅકર છે. અને ભૂતકાળમાં આ હૅકરે બગ્સ શોધીને સ્તરે લોકોનું ધ્યાન ખેંચીતા આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે તેની નોંધ લેવાઈ હતી.

કોણ છે કનિષ્ક સાજનાની?

કનિષ્ક એક કૉલેજ ડ્રોપ-આઉટ એન્જિનિયર છે. પોતાની સ્કિલ્સને જાતે જ વિકસાવવા માટે તેમણે અલગથી ઑનલાઈન અભ્યાસ કરવાનું પસંદ કર્યું.

ભૂતકાળમાં તેમણે ટ્રાવેલિંગ અને ઑનલાઇન કંપનીઓની સીસ્ટમાં બગ શોધ્યાં હતાં.

તેમણે ભારતીય રેલવેની કૅટરિંગની સીસ્ટમમાં ખામી શોધીને માત્ર 3 રૂપિયામાં ચિકન અને છ રૂપિયામાં નાન ઓર્ડર કર્યાં હતાં.

ઉપરાંત ફૂડ વેબપોર્ટલ પરથી મફતમાં ખાવાનું ઓર્ડર કરીને કંપંનીઓને તેમની સિસ્ટમમાં રહેલાં સુરક્ષાનાં છીડાં વિશે જાણકારી આપી હતી.

રિમોટ નહીં, આ છે કંટ્રોલિંગની નવી રીત

તેમના જણાવ્યા અનુસાર તેઓ આ કામ માત્ર કંપનીઓને તેમની સિસ્ટમમાં રહેલી ખામીઓથી માહિતગાર કરવા માટે કરે છે.

વળી તેઓ પહેલાં જે તે કંપનીને લેખિતમાં જણાવે છે કે ખામી છે, તેમ છતાં જો કંપની પ્રતિક્રિયા ન આપે તો તેઓ પુરવાર કરીને બતાવે છે.

તેમને ગૂગલના એક કોર્સ માટે તાજેતરમાં એક સ્કોલરશિપ પણ મળી હતી. તેઓ કહે છે કે ડેટા પ્રાઇવસીએ ખૂબ જ સંવેદનશીલ બાબત છે.

ભારતમાં હજુ તેના વિશે એટલી ગંભીરતા નથી. રશિયા અને અમેરિકા સહિતના દેશોમાં નોંધાતા બનાવોની નોંધ લેવાય તો ડેટા પ્રાઇવસી કેટલી સંવેદનશીલ છે તે જાણી-સમજી શકાય છે.

તેમની કામગીરી વિશે કનિષ્ક કહે છે કે તેઓ આ કામ આર્થિક હેતુ માટે નહીં પણ દેશમાં બગ્સ સંબંધિત પ્રોગ્રામ શરૂ થાય તે માટે કરે છે.

તમે...


...વિટી શૅરના વેચાણના કૅપિટલ ગેઈન પર લાગતો સુપર રિચ ટૅક્સ પણ નહીં લાગે.

આ બજેટમાં વધારવામાં આવેલ સરચાર્જ ફોરેન પૉર્ટફોલિયો ઇન્વેસ્ટર (FPI) ને પોતાના શૅરોના વેચાણ પર થતા કૅપિટલ ગેઇન પર લાગુ પડશે નહીં.

પાંચમી જુલાઈ 2019 અગાઉ બાયબૅકની જાહેરાત કરનાર કંપનીઓને શૅર બાયબૅક કરવા ઉપર કોઈ ટૅક્સ લાગશે નહીં. ઘટાડેલા કૉર્પોરેટ ટૅક્સના દર 1લી એપ્રિલ 2019થી અમલમાં આવશે.

શૅરબજારમાં ઉછાળો શું સૂચવે છે?

મંદીને બિછાને પડેલા અર્થતંત્રની વાત કરીએ. કહેવાય છે કે શૅરબજાર એ અર્થતંત્રનું બેરોમીટર છે.

નિર્મલા સીતારમ... બાકીનો લેખ લખો:

થકી રોકાણકારોનો લાંબાગાળાનો વિશ્વાસ સ્થિર થાય અને નફાનું માર્જિન વધે તો આ શક્ય બને. એટલે અર્થવ્યવસ્થા પૂરેપૂરી રિપેર થાય તે માટે શૅરબજારના માપદંડથી આપણે હજુ માંડ અડધા રસ્તે આવ્યા છીએ.

અત્યારે સવાલ માંગને પ્રોત્સાહિત કરવાનો છે. આ પૅકેજે સેન્ટિમેન્ટ એટલે કે આશાવાદને પ્રોત્સાહિત કર્યો છે. માંગ તોજ થાય જો બજારમાં લિક્વિડિટી એટલે કે તરલતા વધે.

સરકાર દ્વારા અપાયેલી રાહત નાની નથી. ખાસ્સી 1 લાખ 45 હજાર કરોડ રૂપિયાનો બોજ આજની સ્થિતિમાં છે. જ્યારે સરકાર આવકનાં સાધનો વધારવા માટે અનેક મોરચે ઝઝૂમી રહી છે.

ત્યારે એની તિજોરી પર પડેલો વધારાનો બોજ ફિસ્કલ ડેફિસિટ વધારવાથી માંડી કરવેરાની આવક ઘટાડવા સુધીનાં પરિણામો ઊભાં કરશે.

કૉર્પોરેટ સૅક્ટરને જે વધારાનો નફો પોતાની પાસે રાખવા મળવાનો તેનો ઉપયોગ કરવાના તેમની પાસે એક કરતાં વધુ રસ્તા છે.

પહેલો રસ્તો છે, વર્કિંગ કૅપિટલ એટલે કે ચાલુ મૂડી તરીકે આ વધારાનાં નાણાં વાપરવાં.

બીજો રસ્તો છે, રિઝર્વ પેટે આ નાણાં જમા લઈ કંપનીની સદ્ધરતા વધારવી.

ત્રીજો રસ્તો છે દેવાની ચૂકવણી કરી વ્યાજનું ભારણ ઘટાડી નફાકારકતા વધારવી અને ચોથો રસ્તો છે પોતાના શેરધારકોને ડિવિડન્ડ આપવું.

આમ આ 1 લાખ 45 હજાર કરોડનો નફો જ્યારે થાય અને તેમના હાથમાં આવે ત્યારે બધો જ બજારમાં ફરતા નાણાંના જથ્થાને વધારવામાં વપરાતો નથી. એટલે માંગમાં પણ સેન્સેક્સની માફક નાટકીય વધારો થશે એવી કોઈ શક્યતા નથી.

પરીક્ષા હજુ પૂરી નથી થઈ

ફાધર વાલેસે એક દીક્ષાંત પ્રવચનમાં પ્રથમ આવેલ વિદ્યાર્થીને બિરદાવતાં કંઈક આવું કહ્યું હતું -

'પરીક્ષામાં પ્રથમ આવ્યા?

શાબાશ!

પણ...

જીવનની પરીક્ષામાં પ્રથમ આવવાનું હજુ બાકી છે.'

ફાધર વાલેસની આ ઉક્તિઓ સરકારને પણ એટલી જ લાગુ પડે છે. સરકારે હિંમતભેર આ પૅકેજ જાહેર કર્યું છે, એને ધન્યવાદ આપીએ તેટલા ઓછા છે.

નિર્મલા સીતારમણે 5મી જુલાઈ 2019ના ના રોજ તેમનું પ્રથમ બજેટ રજૂ કર્યું ત્યારે કદાચ આવી જ અપેક્ષા હતી, જે ફળીભૂત ના થઈ.

કાંઈ વાંધો નહીં, દેર સે આયે, દુરસ્ત આયે. સરકારે અર્થવ્યવસ્થાને આ ચોથો બુસ્ટર ડોઝ એકદમ જોરદાર આપ્યો છે પણ એનાથી માંગ સજીવન થાય, કારખાનાં ફરીથી ધમધમવા માંડે, હાઉસિંગ, ઑટો, ટૅક્સટાઇલ, હીરા, જેવા શ્રમપ્રચૂર ઉદ્યોગો પાછા મેદાનમાં આવી જાય, દિવાળી આવે ત્યારે શેરબજારમાં પણ બધે 'લાવ લાવ'ના નારા ગુંજતા હોય અને સામાન્ય માણસને રોજગારીનો અને બેકારીનો પ્રશ્ન ન નડે ત્યારે ભારતીય અર્થવ્યવસ્થા...


...વિત જોગવાઈઓ)નો વિરોધ કરી રહ્યા છે. મને વિરોધ કરવો પડે એવું કંઈ થતું નથી લાગતું."

"લક્ષદ્વીપ માલદીવની નજીક છે. છતાં માલદીવ આંતરરાષ્ટ્રીય ટુરિસ્ટ સ્પૉટ છે, જ્યારે લક્ષદ્વીપમાં આટલા વર્ષોથી વિકાસ નથી થયો. અમે તેને પર્યટન, નાળિયર, માછલી તથા દરિયાઈ સેવાળની બાબતમાં આંતરરાષ્ટ્રીય હબ બનાવવા માગીએ છીએ."

"જો લક્ષદ્વીપ વિકાસ પ્રાધિકરણની સ્થાપના થશે તો ભવિષ્યમાં તેને સ્માર્ટસિટી તરીકે વિકસાવી શકાશે. આવી જ રીતે અસામાજિક પ્રવૃત્તિઓવિરોધી કાયદા હોય તો તેમાં ખોટું શું છે?"

પટેલે ઉમેર્યું હતું કે જોગવાઈઓ પ્રસ... બાકીનો લેખ લખો:

સ્થાનિકો સાથે પરામર્શ વગર કાઢી નાખ્યો.

આને બદલે આઈસીએમઆર (ઇન્ડિયન કાઉન્સલ ઑફ મેડિકલ રિસર્ચ) માન્ય લૅબોરેટરીનો ટાપુ પર પ્રવેશ કરતાં પહેલાંના 48 કલાકની અંદરનો નૅગેટિવ આરટી-પીસીઆર રિપોર્ટ પૂરતો હતો.

સ્થાનિકસ્તરે ઉત્તમ આરોગ્ય સવલત ઉપલબ્ધ ન હોવાથી લોકોએ કોરોનાની સારવાર લેવા માટે કેરળના કોચ્ચી, કોઝિકોડ કે કૅલિકટ જેવા શહેરો ઉપર આધાર રાખવો પડે છે. હાલ ટાપુપ્રદેશમાં છ હજાર જેટલા કુલ કેસ છે.

કેરળ અને લક્ષદ્વીપના લોકો વચ્ચે લાંબા સમયથી રોટી-બેટીના વ્યવહાર છે. બંને સાંસ્કૃતિક અને આર્થિકદૃષ્ટિએ ખૂબ જ નજીક છે.

લક્ષદ્વીપના વિદ્યાર્થીઓ ઉચ્ચ અભ્યાસ માટે કેરળ પસંદ કરે છે.

કે. સુરેન્દ્રન ઉમેરે છે કે પ્રફુલ્લ પટેલનો વિરોધ એ કૉંગ્રેસ તથા ડાબેરી પક્ષોની સમજી વિચારીને લાગુ કરાયેલી રાજકીય વ્યૂહરચના છે.

દમણ, લક્ષદ્વીપ અને સમાનતા

કૉસ્ટગાર્ડ ઍક્ટની વિવિધ જોગવાઈઓને આગળ કરીને લક્ષદ્વીપના દરિયાકિનારાના વિસ્તારોમાંથી હંગામી માળખાને હઠાવી દેવામાં આવ્યા છે.

માછીમારો ત્યાં પોતાની જાળીઓનો સંગ્રહ કરતા હતા. આ સિવાય આંગણવાડી તથા પર્યટનવિભાગ સાથે સંકળાયેલા કેટલાક હંગામી કર્મચારીઓને દૂર કરી દેવામાં આવ્યા છે.

2019માં લોકસભાની ચૂંટણી પછી લાઇટહાઉસથી જમ્પોર બીચની વચ્ચેની સાર્વજનિક જગ્યાને બળજબરીપૂર્વક ખાલી કરાવવામાં આવી હતી.

જ્વલ્લે જ જોવા મળતી ઘટનારૂપ સંઘપ્રદેશમાં 144ની કલમ લાગુ કરવી પડી હતી અને બે શાળાઓને હંગામી ધોરણે જેલમાં ફેરવવી પડી હતી.

પ્રફુલ્લ પટેલની કામગીરીને નજીકથી જોનાર અધિકારીના કહેવા પ્રમાણે, "અત્યારે લક્ષદ્વીપમાં જે થઈ રહ્યું છે, તે અગાઉ દમણમાં થઈ ચૂક્યું છે. પટેલની પોતાની કામ કરવાની આગવી પદ્ધતિ છે, જે બીબાંઢાળ મુજબ નથી એટલે  શરૂઆતમાં તેઓ વચેટિયા તથા દખલ કરનારાઓને દૂર કરશે, અસંતોષ ઊભો થશે બાદમાં સંઘર્ષ થશે. એ પછી સમજણ અને સંવાદનો તબક્કો શરૂ થશે. એ પછી વિકાસના કાર્યો માટે માર્ગ મોકળો થશે."

"સેલવાસના રિંગરોડનો પ્રોજેક્ટ 10 વર્ષ કરતાં વધુ સમયથી પેન્ડિંગ હતો, પરંતુ પટેલ આવ્યા બાદ તેમણે પોતાની રીતે કામગીરી હાથ ધરી અને બે વર્ષમાં તૈયાર થઈ ગયો.

"જો તેઓ ન આવ્યા હોત, તો કદાચ હજુ 10-15 વર્ષનો સમય નીકળી ગયો હોત."

અગાઉ સંઘપ્રશાસિત પ્રદેશના વહીવટકર્તા તરીકે આઈએએસ (ઇન્ડિયન ઍડમિનિસ્ટ્રેટિવ સર્વિસ)ના અધિકારીને પ્રશાસક તરીકે નિમવામાં આવતા હતા, પરંતુ વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ આ પરંપરા તોડી હતી અને પટેલની નિમણૂક કરી છે.

તેમણે...


...વિદ્યાર્થીઓ પર થઈ રહેલા દમનનો વિરોધ કરવા માટે બાપુએ પોતે આ મુદ્દે આગેવાની સંભાળી હોત, એ વાતે કોઈ બેમત નથી."

CAA વિરુદ્ધ નવી દિલ્હીની જવાહરલાલ નહેરુ યુનિવર્સિટી, જામિયા મિલિયા ઇસ્લામિયા યુનિવર્સિટી તથા ઉત્તર પ્રદેશની અલીગઢ મુસ્લિમ યુનિવર્સિટીના વિદ્યાર્થીઓએ અભિયાન ચલાવ્યું છે.

ગાંધીઆદર્શો અને મૂલ્યો વિશે વાત કરતાં મનીષી જાની જણાવે છે કે, "ગાંધીજી પોતાના વિરોધી સાથે પણ સંવાદમાં માનતા."

"જ્યારે આજની સરકારો પોતાના વિરોધીઓને દબાવવામાં માને છે."

"વિદ્યાર્થીઓને પોતાનો વિરોધ વ્યક્ત કરતા અટકાવવાની ... બાકીનો લેખ લખો:

હતો."

"વિદ્યાર્થીઓએ નાગરિકતા કાયદાનો વિરોધ કરતી પતંગોને રસ્તા પર પાથરી દીધા હતા."

"વિદ્યાર્થીનું કહેવું છે કે ગૂજરાત વિદ્યાપીઠનાં મેદાનમાં પોલીસે તેમને એવા પતંગ ચગાવવાથી રોક્યા હતા, જેમાં લખ્યું હતું કે 'સંવિધાન બચાવો, દેશ બચાવો' અને 'નો સીએએ, નો એનઆરસી.'

વિરોધ બાદ આખરે પોલીસે પીછેહઠ કરવી પડી હતી અને પોલીસની ગાડી જે શરૂઆતમાં ગૂજરાત વિદ્યાપીઠની અંદર હતી તેને બહાર ખસેડી લેવાઈ હતી.

તો લાંબી રકઝક પછી પોલીસે વિદ્યાર્થીઓ નાગરિકતા કાયદાના વિરોધમાં પતંગ ચગાવે તેની સામેનો વાંધો પડતો મૂકવો પડ્યો હતો.

ઘટના અંગે પોલીસનું નિવેદન

રસ્તા પર પતંગો પાથરી

બીબીસી ગુજરાતીના સંવાદદાતા રોક્સી ગાગડેકર છારા સાથેની આ મુદ્દે વાતચીત કરતાં અમદાવાદ ઝોન-1 ડીસીપી, પી. એલ. માલે જણાવ્યું હતું

"ઘટનાના આગલા દિવસે સોશિયલ મીડિયા પર મકરસક્રાંતિના દિવસે ગૂજરાત વિદ્યાપીઠની અંદર વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા નાગરિકતા સંશોધન કાયદો અને NRCના વિરોધમાં એક પ્રદર્શન યોજાવાનું છે."

"અમારી પાસે એવા ઇનપુટ પણ હતા કે, આ વિરોધપ્રદર્શન દરમિયાન બહારના વિદ્યાર્થીઓનું જૂથ ગૂજરાત વિદ્યાપીઠમાં પ્રવેશી શકે છે."

"જે કારણે વિદ્યાર્થીજૂથોમાં અંદરોઅંદર ઘર્ષણ થવાની સંભાવના હતી."

"તેથી અમે પેટ્રોલિંગના ભાગરૂપે વિદ્યાપીઠમાં દાખલ થયા હતા."

જ્યારે તેમને ગૂજરાત વિદ્યાપીઠમાં પ્રવેશ કરવા માટેની પરવાનગી વિશે પૂછવામાં આવ્યું ત્યારે તેમણે કહ્યું હતું કે, "ગૂજરાત વિદ્યાપીઠ અમારી હદમાં આવતી હોવાના કારણે યુનિવર્સિટી પ્રશાસન પાસેથી અમારે કોઈ પણ પ્રકારની પરવાનગી મળે એની રાહ જોવી ન પડે."

"તેથી અમારી પાસે રહેલી માહિતીના આધારે અમે કાર્યવાહી કરી હતી."

સામાન્ય રીતે યુનિવર્સિટી પરિસરમાં પોલીસ ન પ્રવેશે તેવો શિરસ્તો છે, પરંતુ ન પ્રવેશી શકે તેવો કોઈ નિયમ નથી અને અસામાન્ય સંજોગોમાં પ્રવેશી શકે છે.

તો ગૂજરાત વિદ્યાપીઠના પૂર્વ કુલનાયક સુદર્શન આંયગરે કહ્યું હતું કે, "અમે તમામ ટ્રસ્ટીઓ આંદોલનના માણસો છીએ."

"તેમજ પોલીસની આ કામગીરીનો વિરોધ કરીએ છીએ."

"અમને પોલીસ કેવી રીતે આવી એની જાણ નથી, પરંતુ આ અંગે કુલનાયકનું ધ્યાન દોરવામાં આવે."

"વિદ્યાપીઠમાં પોલીસ ન આવવી જોઈએ તે હું ચોક્કસ માનું છું અને આ અંગે યોગ્ય કાર્યવાહી કરાશે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...વિધતા જોવા મળે છે.

અને આ તમામ માપદંડોને ધ્યાનમાં રાખીએ તો પંજાબનું પ્રદર્શન કેરળની જેમ જ સારું રહ્યું છે. તેઓ આ સફળતા માટે પંજાબ સરકાર દ્વારા લેવાયેલાં પગલાંને કારણભૂત માને છે.

પંજાબના આંકડા

પંજાબની કુલ વસતિ આશરે 2 કરોડ 77 લાખની છે. તાજા આંકડા પ્રમાણે રાજ્યમાં કોરોનાના દર્દીઓની સંખ્યા 2139 છે. નોંધનીય છે કે આ પૈકી 1918 દર્દીઓ કોરોનાના સંક્રમણથી મુક્ત એટલે કે સાજા થઈ ચૂક્યા છે.

રાજ્યમાં અત્યાર સુધી કોરોનાના કારણે 40 લોકોનાં મૃત્યુ થઈ ચૂક્યાં છે. મોતનો આ આંકડો પાછલા ચાર દિવસથી નથી વધ્ય... બાકીનો લેખ લખો:

એક સાથે અનેક લોકો સંક્રમિત મળી આવે, જેમ કે દિલ્હીનો નિઝામુદ્દીન મરકઝનો મામલો.

ત્યાં પ્રથમ મામલો ચાર એપ્રિલના રોજ સામે આવ્યો હતો, જ્યારે મોહાલીમાં એક શખ્સના 33 કૉન્ટેક્ટ પૉઝિટિવ મળી આવ્યા હતા. આવો જ બીજો મામલો 29 એપ્રિલના રોજ જાલંધરમાં સામે આવ્યો હતો, જ્યારે એક વ્યક્તિના 45 કૉન્ટેક્ટ પૉઝિટિવ આવ્યા હતા.

મહારાષ્ટ્રના નાદેડમાંથી પણ 4200 તીર્થયાત્રીઓના એક સમૂહમાંથી 1200 લોકો કોરોના પૉઝિટિવ મળી આવ્યા હતા. પરંતુ રાજ્ય સરકારે તમામ માટે સરકારી ક્વોરૅન્ટિન જરૂરી બનાવીને તેમાંથી કોઈ પણ દર્દીને સુપરસ્પ્રેડર ન બનવા દીધા.

આખરે આ મામલાને પ્રશાસને કેવી રીતે સંભાળ્યો? પ્રોફેસર મુખર્જીએ પંજાબને સુપરસ્પ્રેડર મામલાઓથી સાવધ રહેવાની સલાહ પણ આપી છે. તેમના અનુસાર હવે જો ત્યાં એક પણ સુપરસ્પ્રેડર મામલો સામે આવ્યો, તો પંજાબની બધી મહેનત પર પાણી ફરી જશે.

હાલમાં જ અમૃતસરમાં એક જ દિવસમાં 25 નવા મામલા સામે આવ્યા હતા, જે પૈકી 16 એક જ પૉઝિટિવ કૉન્ટેક્ટના હતા.

સ્થાનિક વિમાનસેવા શરૂ થયા બાદ લુધિયાણામાં પણ એક શખ્સ કોરોના પૉઝિટિવ મળી આવ્યો છે.

પરંતુ રાજ્ય સરકારે કડક નિયમ બનાવીને દરેક મુસાફર માટે 14 દિવસનું ક્વોરૅન્ટિન અનિવાર્ય બનાવી દેવાયું છે.

પ્રોફેસર મુખરજી જણાવે છે કે 1 જૂનથી ટ્રેનોની અવરજવાર શરૂ થયા બાદ પંજાબ સરકારે વધુ સાવધ રહેવાની જરૂર પડશે.

પંજાબ માટે શું છે પડકારો?

પંજાબ એવાં અમુક રાજ્યો પૈકી એક છે, જેમણે દેશવ્યાપી લૉકડાઉન પહેલાં જ સમગ્ર રાજ્યમાં કર્ફ્યુ લાદી દીધો હતો.

9 માર્ચથી જ રાજ્ય સરકારે જીઓટૅગિંગ અને જીઓફેંસિંગ સાથેની મોબાઇલ ઍપ પણ રજૂ કરી હતી. પ્રોફેસર મુખર્જી પ્રમાણે આ બંને નિર્ણયોએ કૉન્ટેક્ટ ટ્રેસિંગ અને આઇસોલેશનમાં ઘણી મદદ કરી.

પરંતુ વિપક્ષનો આરોપ છે કે પંજાબ સરકારની વ્યવસ્થા અપૂરતી છે.

અકાલીદળના વરિષ્ઠ નેતા અને પ્રવક્ત દલજીત સિંહ ચીમા પ્રમાણે પંજાબમાં જે કંઈ થઈ રહ્યું છે, તે ત્યાંના લોકોની રોગપ્રતિકારક શક્તિને કારણે બની રહ્યું છે. તેમનો આરોપ છે કે પંજાબમાં પૂરતા પ્રમાણમાં ટેસ્ટિંગ નથી થઈ રહ્યું, તેમજ ક્વોરૅન્ટિન સેન્ટર અને હૉસ્પિટલની હાલત પણ સારી નથી. તેમજ ડૉક્ટરોને પૂરતા પ્રમાણમાં પીપીઈ કિટ પણ નથી મળી રહી.

જોકે, પંજાબમાં અત્યાર સુધી કોરોનાના કારણે એક પણ ડૉક્ટરનું મૃત્યુ નથી થયું.

પંજાબમાં આજની તારીખ પ્રમાણે લગભગ 2000 થી 2000 ટેસ્ટ દરરોજ થઈ રહ્યા છે.

ટેસ્ટિંગની સંખ્યા વધારવી એ પંજાબ માટે મોટો પડકાર છે.

પંજાબ...