...ં ત્યારે તેમાં વળાંક આવ્યો હતો.

તેથી હોસ્ની મુબારકે રાજીનામું આપવું પડ્યું હતું અને લશ્કરે સત્તા સંભાળી હતી.

ઝિમ્બાબ્વેમાં રોબર્ટ મુગાબેએ તેમનાં પત્ની ગ્રેસના કહેવાથી ઉપ-રાષ્ટ્રપતિ એમર્સન નંગાવેને હાંકી કાઢ્યા ત્યારથી દેશમાં તંગદિલી સર્જાઈ હતી.

જોકે, ઝિમ્બાબ્વેમાં જોરદાર વિરોધપ્રદર્શન થયાં નથી.

શેરીઓ પ્રમાણમાં શાંત હોવાનું કહેવાય છે, પણ સૈન્યના સશસ્ત્ર વાહનો રાજધાનીમાં પેટ્રોલિંગ કરી રહ્યાં છે.

(4)વિદેશો તેમના નાગરિકોને ચેતવણી આપે

મુશ્કેલીમાં સપડાયેલા નેતાને આશરો ભલે ન આપે, પણ પોતાના ... બાકીનો લેખ લખો:

વેઝ મુશર્રફને પાણીચું આપવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.

એ વખતે એરપોર્ટ પર અંકુશનું સૌથી વધુ નોંધપાત્ર ઉદાહરણ જોવા મળ્યું હતું.

એ સમયે જનરલ મુશર્રફ શ્રીલંકામાં હતા. શરીફની યોજનાની ખબર પડી કે તરત જ પ્રવાસી પ્લેનમાં કોલમ્બો એરપોર્ટથી કરાચી પહોંચ્યા હતા.

એર ટ્રાફિક કન્ટ્રોલે પરવેઝ મુશર્રફ અને 200 પ્રવાસીઓ સાથેના એ પ્લેનને ઉતરાણની પરવાનગી આપવાનો ઈનકાર કર્યો હતો.

તેથી એ પ્લેનને પહેલાં ઓમાન અને પછી ભારત ભણી વાળવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો હતો.

પ્લેનમાં ઈંધણનું પ્રમાણ એકદમ ઓછું હોવા છતાં જનરલ મુશર્રફે પ્લેનને કરાચી પર જ ચક્કર મારતું રાખવાનો આદેશ પાયલટને આપ્યો હતો.

જનરલ મુશર્રફ તરફી સૈનિકોએ એરપોર્ટના કન્ટ્રોલ ટાવર પર કબજો જમાવ્યો પછી એ પ્લેનનું ઉતરાણ શક્ય બન્યું હતું.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ં થશે એ હું જાણતો નથી. હાલ તો હું એટલું જ જાણું છું કે લોકો બીમાર છે અને તેમનો ઇલાજ જરૂરી છે."

આખરે આ રોગચાળામાંથી બચી ગયેલા લોકો માટે એક શિખામણ પણ છે કે "માણસને પ્રેમ કરવો એ કોઈ પણ મુશ્કેલ સમયમાં સૌથી વધારે જરૂરી બાબત હોય છે. આ વાત તેમને સમજાઈ ગઈ હતી."

પેલ હોર્સ, પેલ રાઇડર અને સ્પેનિશ ફ્લૂ

1918માં સ્પેનિશ ફ્લૂના રોગચાળાએ આખી દુનિયાનું સ્વરૂપ બદલી નાખ્યું હતું. એ રોગચાળાને કારણે દુનિયામાં કમસેકમ પાંચ કરોડ લોકો મૃત્યુ પામ્યા હતા, જ્યારે એ પહેલાં થયેલા વિશ્વયુદ્ધમાં એક કરોડ લોકોએ જીવ ગુમાવ્યો ... બાકીનો લેખ લખો:

ચાળાનું વર્ણન તે નવલકથામાં છે.

એ રોગચાળામાંથી જૂજ લોકો બચી શકે છે. એ લોકો કેટલા એકલવાયા છે તેનું સુંદર વર્ણ માર્ગારેટ એટવુડે કર્યું છે.

નવલકથામાં ટોબી નામની એક માલણ છે. એ વેરાન દેખાતા આકાશને નિહાળતાં વિચારે છે કે "કોઈક જો જરૂર બચ્યું હશે. આ ધરતી પર તે એકલી નહીં બચી હોય. બીજા લોકો પણ હશે, પણ એ દોસ્ત હશે કે દુશ્મન? એ પૈકીના કોઈ સાથે મુલાકાત થાય તો તેણે શું સમજવાનું?"

આ નવલકથાનું એક અન્ય પાત્ર રેન નામની નર્તકી છે. કોઈ ગ્રાહક પાસેથી રેનને બીમારીનો ચેપ લાગે છે અને તેને ક્વોરન્ટીનમાં રાખવામાં આવી હોય છે તેથી એ બચી જાય છે.

રેન ઘરમાં બેઠાંબેઠાં વારંવાર પોતાનું નામ લખ્યા કરે છે. રેન કહે છે કે, "અનેક દિવસો સુધી તમે એકલા રહો તો તમે એ ભુલી જાઓ છો કે તમે વાસ્તવમાં કોણ છો."

એટવૂડની નવલકથામાં ફ્લેશબેક પણ આવે છે. કુદરતી તથા માણસની દુનિયા વચ્ચેનું સંતુલન કઈ રીતે બગડ્યું, એ વિશે તેઓ ફ્લેશબેકમાં જણાવે છે.

સત્તાધારી કંપનીઓએ બાયો એન્જીનિયરિંગ મારફત કુદરતની છેડછાડ કરી એટલે સંતુલન બગડ્યું હતું. એવી બહુરાષ્ટ્રીય કંપનીઓનો ટોબી જેવા પર્યાવરણ કાર્યકર્તાઓ કઈ રીતે વિરોધ કર્યો હતો એ વિશે પણ તેઓ ફ્લેશબેકમાં જણાવે છે.

તેનો અર્થ એ કે માર્ગારેટ એટવુડે તેમની નવલકથા નક્કર હકીકતના આધારે લખી હતી.

ચીની મૂળના લેખકની 2018ની એ કૃતિ

કોઈ રોગચાળા પર આધારિત કિસ્સાઓ આપણને આકર્ષે છે, કારણ કે તેમાં માણસો સાથે મળીને રોગચાળાનો સામનો કરતા હોય છે. તેમનો દુશ્મન માણસ નથી હોતો.

એ વખતે દુનિયામાં સારા-ખરાબ વચ્ચેનો ભેદ ખતમ થઈ જાય છે. દરેક પાત્ર પાસે બચવાની પૂરતી તક હોય છે. એ અર્થમાં દુનિયા સમાજવાદી થઈ જાય છે.

ચીની મૂળનાં અમેરિકન લેખિકા લિંગ માએ 2018માં 'સેવરન્સ' નામની નવલકથા લખી હતી.

તેમાં બીજા દેશોમાંથી આવીને અમેરિકામાં વસેલા લોકોની કથા પણ સામેલ છે. નવલકથામાં કેન્ડેસ ચેન નામની યુવતીનો કિસ્સો છે.

કેન્ડેસ બાઈબલનું પ્રિન્ટિંગ કરતી એક કંપનીમાં નોકરી કરે છે. 2011માં ન્યૂ યોર્ક પર ત્રાટકેલા શેન ફીવર નામના કાલ્પનિક રોગચાળામાંથી માત્ર નવ જ લોકો બચી શકે છે. એ નવમાં કેન્ડેસનો સમાવેશ થાય છે.

લિંગ મા લખે છે કે "રોગચાળા પછી શહેરનો માળખાકીય ઢાંચો સંપૂર્ણપણે નષ્ટ થઈ ગયો છે. વીજળીની ગ્રીડ પણ બંધ થઈ ગઈ છે."

એ પછી કેન્ડેસ ચેન અને બચેલા અન્ય લોકો શિકાગોના ઉપનગરીય વિસ્તારમાં આવેલા એક મોલ તરફ રવાના થાય છે.

તેમણે ત્યાં જઈને વસવાટ કરવા વિચાર્યું છે. બચેલા આ લોકો...


...ં દોસાંઝ ગામના રહેવાસી છે. તેમના પિતાનું નામ બલબીર સિંહ અને માતાનું નામ સુખવિંદર કૌર છે. તેમનું ખરું નામ દલજીત સિંહ છે જેને  તેમણે બાદમાં બદલાવી દિલજીત દોસાંઝ કરી નાખ્યું.

દિલજીતને બાળપણથી જ ગાવાનો શોખ હતો અને તેઓ ગુરુદ્વારામાં ગુરબાની કીર્તન કરતા હતા.

ત્યારે કદાચ જ કોઈએ વિચાર્યું હશે કે ગુરબાની કીર્તન કરનાર છોકરો એક દિવસ પંજાબી મ્યુઝિક ઇન્ડસ્ટ્રીમાં છવાઈ જશે.

ગુરુદ્વારામાં આવતાં-જતાં લોકોને ક્યાંક ને ક્યાંક આ બાળકનો અવાજ ગમી ગયો અને તેને આગળ તક મળતી ગઈ.

ધીમે ધીમે તેમના હુન્નરને ઓળખ મળી અને ... બાકીનો લેખ લખો:

નહીં કરું. ગીતો ઠીક છે. પરંતુ બીજી ફિલ્મ હિટ થઈ ગઈ.  પછી મને લાગ્યું કે આ પણ ઠીક છે.”

પાઘડી અને હીરો!

ત્યાર બાદ દિલજીત બૉલીવૂડમાં પ્લેબૅક સિંગર તરીકે પ્રવેશ્યા. તેમણે ‘તેરે નાલ લવ હો ગયા’ ફિલ્મ માટે ગીત ગાયું. ત્યાર બાદ તેમણે અન્ય ફિલ્મોનાં ગીતોમાં પણ પોતાનો અવાજ આપ્યો.

દિલજીત દોસાંઝ વર્ષ 2016માં ‘ઉડતા પંજાબ’ ફિલ્મમાં પોતાની ભૂમિકાના કારણે પણ ચર્ચામાં આવ્યા હતા. તે ફિલ્મમાં તેઓ કરીના કપૂર અને શાહિદ કપૂર જેવાં મોટાં કલાકારો સાથે દેખાયા હતા.

તેમણે અનુષ્કા શર્મા અને સૂરજ શર્મા સાથે ‘ફિલ્લોરી’ ફિલ્મ પણ કરી જેમાં તેઓ ગાયક જ બન્યા હતા. વર્ષ 2018માં તેમણે ‘સૂરમા’ ફિલ્મમાં ભારતીય હૉકીના ભૂતપૂર્વ કૅપ્ટન સંદીપ સિંહની ભૂમિકા ભજવી હતી.

બૉલીવૂડમાં પોતાના આગમન અંગે દિલજીત કહે છે કે તેમને એવું પણ કહેવાયું હતું કે પાઘડી બાંધનારા બૉલીવૂડમાં હીરો ન બની શકે.

એક ઇન્ટરવ્યૂમાં તેમણે કહ્યું હતું, “તેમણે મને કહ્યું હતું કે બૉલીવુડમાં પાઘડીવાળાને હીરોનો રોલ નહીં મળી શકે. મેં વિચાર્યું કે જો આવું જ હોય તો ઠીક છે હું ફિલ્મો નહીં કરું. પરંતુ પછી સામે ચાલીને મારી પાસે ફિલ્મોની ઑફર આવી.”

“હું એક રોલ માટે પોતાની જાતને નહીં બદલું. ભલે કામ મળે કે ના મળે. ફિલ્મો માટે પાઘડી પહેરવાનું ન છોડી શકું.”

દિલજીતને ઑડિશન આપવું પસંદ નથી. તેઓ પોતાની જાતને ઓછા મળતાવડા સ્વભાવની વ્યક્તિ માને છે જે બૉલીવુડની પાર્ટીઓમાં સામેલ થવાથી બચે છે.

જોકે, તેઓ એક ઇન્ટરવ્યૂમાં આ તમામ વાતોને પોતાની કમજોરી ગણાવે છે પરંતુ તેઓ પોતાની જાતને બદલવા નથી માગતા.

ખેડૂત આંદોલન દરમિયાન 11 વર્ષની બાળકી બની આકર્ષણનું કેન્દ્ર

દિલજીતની ‘ઇંગ્લિશ-વિંગ્લિશ’

દિલજીત પોતાના ઇન્ટરવ્યૂમાં અત્યંત સહજ અને શાંત દેખાય છે. તેઓ ઘણી વાર સહજ ભાવથી મજાકવાળી વાતો પણ કરી જાય છે.

દિલજીત ઘણી વાર કહી ચૂક્યા છે કે અંગ્રેજી ભાષા તેમના માટે દૂરની કોડી છે. તેઓ અંગ્રેજી શીખવાની કોશિશ પણ કરી ચૂક્યા છે પરંતુ સફળ નથી થયા.

તેમણે કહ્યું કે કેવી રીતે ‘ગુડ ન્યૂઝ’ ફિલ્મ માટે વોગ મૅગેઝિન સાથે અંગ્રેજીના કારણે તેઓ ઇન્ટરવ્યૂ નહોતા કરી શક્યા.

દિલજીત પોતાના આગવા અંદાજમાં એક ઇન્ટરવ્યૂમાં જણાવે છે કે, “હું તો ત્યારે આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયો જ્યારે તેમણે મને એક ફોટોશૂટ માટે લંડન બોલાવ્યો. ફોટોશૂટ તો ગમે ત્યાં થઈ શક્યો હોત. ત્યાં વન ટૂ વન ઇન્ટરવ્યૂ હતો પરંતું અંગ્રેજીમાં. હું ચૂપચાપ સાઇડ થઈને નીકળી ગયો.”

જોકે, ભાષાની...


...ં ધકેલવાના પ્રયાસ જેવું છે.

'આંદોલન કરતી મહિલાઓ અયપ્પાની ભક્ત નથી'

આ તરફ સામાજિક કાર્યકર્તા અને વરિષ્ઠ પત્રકાર મધુ કિશ્વરનો મત તૃપ્તિ દેસાઈ અને આરફા ખાનુમ શેરવાનીથી અલગ છે.

તેમણે બીબીસી સાથે વાતચીતમાં કહ્યું, "સૌથી પહેલી વાત તો એ કે ટ્રિપલ તલાક ગેર કાયદેસર જાહેર કરાવવા માટે મુસ્લિમ મહિલાઓ પોતે આગળ આવી હતી. તેમણે જ સુપ્રીમ કોર્ટ તરફ જવાનો રસ્તો અપનાવ્યો હતો."

"આ તરફ સબરીમાલા મંદિરમાં જવા માટે જે મહિલાઓએ આંદોલન કર્યું, તેઓ આસ્થાવાન જ નહોતી. તેમાંથી કોઈ મુસ્લિમ હતી, કોઈ ખ્રિસ્તી અને કોઈ નાસ્તિ... બાકીનો લેખ લખો:

એકદમથી ખતમ નહીં થઈ જાય."

"મહિલાઓને કેટલાક ખાસ ધર્મસ્થળો પર ન જવા દેવી તે એક નાનો મુદ્દો લાગી શકે છે પરંતુ ખરેખર તે એક પ્રતીક છે જે બતાવે છે કે સમાજમાં પિતૃસત્તાના મૂળ કેટલા ઊંડા છે. આ પ્રતીકોને ખતમ કરવાની જરુર છે."

આરફા માને છે કે ટ્રિપલ તલાક મામલે ભાજપ પોતાના આક્રમક વલણથી બહુસંખ્યક વર્ગમાં એ સંદેશ પહોંચાડવા માગે છે કે તે મુસ્લિમોને અનુશાસિત કરી રહ્યો છે.

આ તરફ સબરીમાલા મામલે નરમ વલણ અપનાવીને હિંદુ સમાજને એ બતાવવા માગે છે કે તે તેમની ધાર્મિક આસ્થા પ્રત્યે કેટલો ગંભીર છે.

આરફા કહે છે, "મહિલાઓના હકના સંદર્ભમાં જોઈએ તો ભારતીય રાજકારણ 'માચો પૉલિટિક્સ'ના સ્વરુપમાં ઢળેલું છે. એટલે કે એવું રાજકારણ જ્યાં પુરુષ પોતાની જરુરિયાત અનુસાર મહિલાઓના મુદ્દાનો ઉપયોગ કરે છે, જ્યારે ખરેખર તેમનો તેની સાથે કોઈ સંબંધ હોતો નથી."

શું છે સબરીમાલા વિવાદ?

થોડાં મહિના પહેલા સુધી કેરળમાં સબરીમાલા મંદિરમાં 10-50 વર્ષની ઉંમરની મહિલાઓને મંદિરમાં પ્રવેશની પરવાનગી ન હતી.

ધાર્મિક માન્યતાઓના આધારે એ ભગવાન અયપ્પાનું મંદિર છે, કે જેઓ બ્રહ્મચારી છે.

10-50 વર્ષની વય ધરાવતી મહિલાઓ માસિકચક્રમાંથી પસાર થાય છે એ માટે મંદિરમાં આ ઉંમર ધરાવતી મહિલાઓના પ્રવેશ પર પ્રતિબંધ હતો.

ત્યારબાદ ઘણી મહિલાઓ અને સંગઠનોના હસ્તક્ષેપ તેમજ વિરોધ બાદ સપ્ટેમ્બર મહિનામાં સુપ્રીમ કોર્ટે પોતાના નિર્ણયમાં એમ કહ્યું હતું કે આ પરંપરા ભારતીય બંધારણના અનુચ્છેદ-14 (સમાનતાનો અધિકાર)નો ઉલ્લંઘન કરે છે.

કોર્ટની બંધારણીય બેંચે મંદિરમાં મહિલાઓના પ્રવેશ પર લાગેલી રોક હટાવી દીધી હતી અને કહ્યું હતું કે 'દરેકને કોઈ ભેદભાવ વગર મંદિરમાં પુજા કરવાની પરવાનગી મળવી જોઈએ.'

જસ્ટિસ ઇન્દુ મલ્હોત્રાએ શું કહ્યું હતું?

આ મામલે પાંચ જજ વાળી બંધારણીય બેંચના એકમાત્ર મહિલા જજ જસ્ટિસ ઇન્દુ મલ્હોત્રાએ બાકી જજ કરતા અલગ મત આપ્યો હતો, જેનો ઉલ્લેખ વડા પ્રધાન મોદી પોતાના ઇન્ટરવ્યૂમાં કરી રહ્યા હતા.

તેમણે કહ્યું કે કોર્ટે ધાર્મિક માન્યતાઓમાં દખલગીરી કરવી ન જોઈએ કેમકે તેની અસર બીજા ધાર્મિક સ્થળો પર પણ પડશે.

જસ્ટિસ ઇન્દુએ કહ્યું હતું, "દેશના જે ગંભીર ધાર્મિક મુદ્દા છે, તેને કોર્ટે છેડવા જોઈએ નહીં જેથી દેશમાં ધર્મનિરપેક્ષ માહોલ બની રહે. જો સતી પ્રથા જેવી સામાજિક પ્રથાની વાત હોય તો કોર્ટે દખલગીરી કરવી જોઈએ."

"પરંતુ ધાર્મિક પરંપરાઓ કેવી રીતે નિભાવવી જોઈએ, તેના પર કોર્ટે હસ્તક્ષેપ કરવો જોઈએ નહીં. મારા...


...ં ધોરણમાં ભણતા રાહુલ ઉપર ઘરની તમામ જવાબદારીઓ આવી પડી છે.

ખાળકૂવો સાફ કરવા માટે જીવ જોખમમાં મૂકવા બદલ સફાઈકર્મચારીઓને 700 રૂપિયા મળે છે. પરિવારની જરૂરિયાત તથા વધુ રૂપિયા મેળવવાની આશાએ શ્રમિકો જીવ સટોસટનો ખેલ સ્વીકારે છે.

હિનાબહેન કહે છે, "સાહેબ, પાક્કું ઘર બનાવવું તો દૂર રહ્યું, ઘરમાં ખાવાનું અનાજ પણ નથી આવ્યું. બાપ-દીકરાને સવારે નાસ્તો આપ્યો હતો."

"મારા દિયર બજારમાં અનાજ લેવા ગયા છે. પછી બાપ-દીકરાને જમવાનું આપીશ."

કાજલબહેનની જેમ જ હિનાબહેન પણ મૃતકને માટે નાસ્તો-ભોજન મૂકવાનાં રિવાજનું પાલન કર... બાકીનો લેખ લખો:

ો કે 'તું હોટલે આવી જા.' હું ત્યાં પહોંચ્યો તો લોકોટોળાં એકઠાં થઈ ગયાં હતાં. ત્યારે મને ખબર પડી કે ત્રણ મજૂરોને બચાવવા જતા મારા પિતા મૃત્યુ પામ્યા છે."

સમગ્ર ઘટનાક્રમમાં હોટલના ત્રણ કર્મચારી વિજય ચૌધરી, અજય વસાવા તથા સહદેવ વસાવા સહિત કુલ સાત લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે. તેઓ કૂવામાં ઊતરેલા મજૂરોને બચાવવા ખાળકૂવામાં ઊતર્યા હતા.

ડભોઈ રૂરલના ડીએસપી કલ્પેશ સોલંકીએ બીબીસી સાથે વાત કરતા કહ્યું:

"અમારી પ્રાથમિક તપાસમાં બહાર આવ્યું છે કે હોટલના માલિક હસન અબ્બાસે ખાળકૂવાની સફાઈ કરવા માટે ગેરકાયદેસર રીતે શ્રમિકોને બોલાવ્યા હતા."

"સેપ્ટિકટૅન્ક બધી બાજુથી બંધ હતી. એટલે ઝેરી ગૅસને કારણે ત્રણ લોકોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં, તેમને બચાવવા ઊતરેલા હોટલના ત્રણ કર્મચારી સહિત સાત લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે."

"અમે ભારતીય દંડ સંહિતાની કલમ 304 તથા ઍટ્રોસિટી ઍક્ટની વિવિધ કલમો હેઠળ ગુનો દાખલ કર્યો છે."

"અમે હોટલના માલિકની તપાસ હાથ ધરી છે. ખાળકૂવા માટે જરૂરી સાધન નહીં રાખવાનો ગુનો પણ દાખલ કરવામાં આવ્યો છે."

તંત્ર દ્વારા હાઈવે પરની હોટલ્સમાં ઘનકચરાના નિકાલની તપાસ હાથ ધરવામાં આવી છે, જેથી કરીને આવી કોઈ ઘટનાને બનતી અટકાવી શકાય.

સાધન, સાવધાની અને સુપ્રીમ

ડભોઈ પાસેની આ હોટલના ખાળકૂવામાં ઊતરવાથી સાત લોકોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં.

સમગ્ર ઘટનાક્રમ અંગે વડોદરના ફાયર ઑફિસરનો સંપર્ક સાધ્યો હતો, પરંતુ તેમણે કંઈ પણ કહેવાનો ઇન્કાર કર્યો હતો.

અમદાવાદના ઍડિશનલ ચીફ ફાયર ઑફિસર રાજેશ ભટ્ટે બીબીસી સાથે વાત કરતા  કહ્યું :

"ડભોઈનો ખાળકૂવો 40 ફૂટ ઊંડો જણાય છે. જ્યારે સેપ્ટિકટૅન્કને સિમેન્ટથી બંધ કરવામાં આવે એટલે તેની અંદર મિથેન ગૅસ એકઠો થાય છે, જેથી ઑક્સિઝનનું પ્રમાણ ઘટી જાય છે."

"જો અવરજવર માટે એક જ રસ્તો હોય તો બીજી બાજુ પણ ખોલી દેવી જોઈએ, જેથી કરીને તાજી હવા અંદર પ્રવેશી શકે."

"ગ્રામ્ય કે અર્ધશહેરી વિસ્તારમાં પૂરતાં સાધનો ન હોય તો દીવો કે મીણબત્તી લઈને અંદર ઊતરવું જોઈએ, જેથી કરીને જો ઑક્સિઝન ઓછો હોય તો તે બુજાઈ જાય."

"શ્રમિક દોરડું બાંધીને અંદર ઊતરે, ત્યારે બહારથી કોઈએ તેને પકડી રાખવો જોઈએ, જેથી કરીને કોઈ ઇમર્જન્સી આવે તો તેને બહાર કાઢી શકાય. તથા જો પગ લપસી જાય તો પણ તેને બહાર કાઢી શકાય."

રાજ્યમાં માથે મેલું ઉપાડવા મુદ્દે પુરુષોતત્મ વાઘેલાએ સર્વોચ્ચ અદાલત સુધી લડત આપી છે.

2013માં સુપ્રીમ કોર્ટે નિર્દેશ આપતા જણાવ્યું હતું કે 'રાતના સમયે શ્રમિકોને ગટરમાં ન...


...ં નથી.

હું આ જ વાતોમાં ફસાઈ ગઈ અને લોકોને કહેવા લાગી કે મારી સાથે શું થઈ રહ્યું છે. મેં જોશીલી, ઉત્સાહિત અને ખુશખુશાલ મા બનવાનું વિચાર્યું હતું, પણ એવી મા હું બની શકી નહીં એ વાતની મને શરમ આવવા લાગી હતી.

લગભગ છ મહિના પછી મારી હાલત બદથી બદતર થઈ ગઈ હતી. મિડવાઈફ સાથે હોય ત્યારે કાં તો હું ગૂંગળામણનો અનુભવ કરતી હતી અથવા મારી તમામ ચિંતા ખતમ કરી નાખતી હતી.

માનસિક સ્વાસ્થ્ય માટે ઝઝૂમતી સ્ત્રીઓ

પ્રેગ્નેન્ટ થયાના ત્રણ મહિના પછીથી જ મેં એક કાઉન્સેલરને પાસે જવાનું શરૂ કરી દીધું હતું.

મને એમ હતું કે... બાકીનો લેખ લખો:

યાં હતાં. હું પ્લેગ્રૂપમાં જતી, સુપર માર્કેટમાં જતી અને પાર્કમાં આંટો મારવા જતી હતી.

મા બન્યા પહેલાંની ચિંતાને કારણે હું ઘરમાં જ રહેતી હતી, પણ હવે માતૃત્વએ મને બહારની દુનિયા જોવાની પ્રેરણા આપી હતી.

ધીમે-ધીમે મેં નવા દોસ્ત બનાવ્યા. તેમાં રોઝી અને મરીયમ ખાસ હતાં. એમને હું ઇન્સ્ટાગ્રામ પર મળી હતી.

મારા બૉયફ્રેન્ડ સાથેનો મારો સંબંધ પણ વધારે મજબૂત થતો ગયો હતો. અમે એક મજબૂત ટીમ બની ગયાં હતાં, પણ ક્યારેક બન્ને જણાં બહુ થાકેલાં હોય ત્યારે કોઈ જીભાજોડીને રોકવાનું મુશ્કેલ બની જાય છે.

એકવાર પાર્કમાં કોઈ નાનકડી વાતમાં અમારી વચ્ચે ઝઘડો થયો હતો અને હું બરાડા પાડીને ત્યાંથી ચાલી ગઈ હતી. દીકરીને તેની પાસે જ છોડી દીધી હતી.

થોડીવાર પછી મને લાગ્યું કે કોઈ મારી પાછળ આવી રહ્યું છે. પાછળ ફરીને જોયું તો એ બૉયફ્રેન્ડ હતો.

તેણે કહ્યું કે તું નેપીવાળી બૅગ લઈને ચાલી નીકળી છો. આ સાંભળીને અમે બન્ને હસી પડ્યાં હતાં. અમારી નવી દુનિયા કેટલી મનોરંજક છે. અમે બન્ને ઝઘડો ભૂલી ગયાં હતાં.

મેં આ લખ્યું ત્યારે હું મા બની તેને વધુ સમય થયો ન હતો. (પ્રસવના 10 મહિના બાદ આ લખ્યું હતું) હું એટલું જરૂર કહી શકું કે મને જે અશક્ય લાગતું હતું એ રીતે મને જીવનને જોવાનું મને પોતાને તેણે શીખવ્યું છે.

હવે વધારે ચીજોની ચિંતા છે, કારણ કે મારો પોતાનો એક પરિવાર છે. માનસિક બીમારીના દર્દીઓ ઝડપથી સાજા થતા નથી એવું મેં જાણ્યું હતું. તેમાં લવચિકતા હોય છે અને તમારી જિંદગી સાથે એ પણ બદલાઈ જતી હોય છે.

એક સમય એવો હતો જ્યારે મારી બીમારી મારું વ્યક્તિત્વ, મારી ઓળખ બની ગઈ હતી, પણ માતૃત્વએ મને શીખવાડ્યું કે તમે બદલશો, તમે સ્વીકારશો અને ખુદમાં વિશ્વાસ રાખશો.

મારી દીકરીને પ્રેમ કરતાં-કરતાં મેં મારી જાતને એક નવા પ્રકાશમાં નિહાળી છે. હવે હું ખુદને નુકસાન કરતી, જખમ ભરેલી સ્ત્રી નથી. હું એક કાબેલ વ્યક્તિ છું, જેની પાસે આપવા માટે પુષ્કળ પ્રેમ છે. એ બધાની ઉપર હું એક મા છું.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ં નામ લખવાનું ભૂલી ગયા હતા અને આપ્ટેની સજામાફી માટે પણ તે વિનંતી કરે છે.

આવી વિનંતી કરનાર ગાંધીજીના બીજા પુત્ર એટલે રામદાસ.

મોટા હરિલાલ પછી બીજા ક્રમે આવતા રામદાસે રાજઘાટ પર ગાંધીજીના મૃતદેહને અગ્નિ આપ્યો હતો.

તેમની લાગણીનું વર્ણન કરતાં તેમનાં પુત્રી સુમિત્રા કુલકર્ણીએ નોંધ્યું છે:

 ''(અંતિમ વિધિ પછી) રાત્રે દસ વાગ્યે મારા પિતા ફરીથી રાજઘાટ ગયા અને ઓલવાતી ચિતા પાસે આખી રાત મોટરમાં બેસી રહ્યા કે જેથી કોઈ વ્યાકુળ, શ્રદ્ધાળુ ભક્ત મહાત્માના અવશેષની લાલસામાં ચિતાને રગદોળી ન નાખે...''

''પોષ મહિ... બાકીનો લેખ લખો:

સભ્ય હતો જ. ''

''પણ તેણે પછીથી તેણે સંઘ માટે કામ કરવાનું બંધ કરી દીધું હતું અને તેની શક્તિઓ નવનિર્મિત હિંદુ રાષ્ટ્ર દળમાં કેન્દ્રિત કરી હતી. ''

''પરંતુ અદાલતમાં તેણે આર.એસ.એસ. છોડી દીધું છે એવું નિવેદન સંગઠન પરથી દબાણ દૂર કરવા જ આપ્યું હતું, કારણ કે હત્યા પછી સંગઠન ભારે ભીંસમાં હતું.''

સરકારનું વલણ

ગાંધીજીના પુત્રો સહિત બીજા કેટલાક અનુયાયીઓ હત્યારાને ફાંસીની સજા માફ કરવા આગ્રહ કરતા હોય, ત્યારે ગવર્નર જનરલ અને ગૃહમંત્રીની સ્થિતિ મૂંઝવણભરી થાય.

કેમ કે, ગૃહમંત્રી સરદાર ગાંધીજીના આજીવન નિકટ સહયોગી હતા અને ગવર્નર જનરલ રાજગોપાલાચારી તો ગાંધીજીના વેવાઈ- સૌથી નાના પુત્ર દેવદાસના સસરા.

(બે મોટા ભાઈઓની જેમ દેવદાસ ગાંધીએ પણ સજામાફીનો પત્ર ન લખ્યો, તેનું કારણ આ હશે? ખબર નથી.)

પશ્ચિમ બંગાળના રાજ્યપાલ સહિત અનેક ઉચ્ચ હોદ્દે રહી ચૂકેલા સ્વતંત્ર અભ્યાસી અને સગપણમાં ગાંધીજીના પૌત્ર (દેવદાસ ગાંધીના પુત્ર) ગોપાલકૃષ્ણ ગાંધીએ એક લેખમાં વિક્રમજીત બત્રાને ટાંકીને નોંધ્યું હતું કે 1948-49ના ગાળામાં રાજગોપાલાચારી ગવર્નર જનરલ હતા ત્યારે દયાની 384 અરજીઓ તેમની પર આવી હતી.

આ બધી અરજીઓ ખૂનકેસમાં ફાંસીની સજા પામેલા લોકોની હતી.

આવી અરજીઓમાં રાજાજી કેસની ઊંડી તપાસ કરતા, જરૂર પડ્યે સરકાર પાસેથી ખુલાસા માગતા અને પછી નિર્ણય લેતા.

એ રીતે તેમણે 66 કિસ્સામાં ફાંસીને જન્મટીપમાં ફેરવવાનો આદેશ આપ્યો હતો, પણ 318 અરજીઓ ફગાવી દીધી હતી. (સ્ટીલ હેંગિંગ ફાયર, ગોપાલકૃષ્ણ ગાંધી, હિંદુસ્તાન ટાઇમ્સ, 9-9-11)

ગાંધીજીના અહિંસાના સિદ્ધાંતની કદર હોવા છતાં, ગોડસે-આપ્ટેની સજામાફીનો નિર્ણય તેમને દેશના વડા તરીકે લેવાનો હતો, જેમાં સિદ્ધાંતચર્ચા કરતાં કાયદાની પ્રક્રિયાનું ધ્યાન વધારે રાખવાનું હતું.

સાથોસાથ, એ પણ તેમના ધ્યાનમાં હતું કે ગુનેગારો તરફથી તેમના કૃત્ય માટે જરાય અફસોસ કે પસ્તાવો દર્શાવાયો ન હતો.

આથી સત્તાવાર વલણ એવું લેવામાં આવ્યું કે ગાંધીજીની ઇચ્છા હોવા છતાં, ભારતમાં હજુ સુધી મૃત્યુદંડ નાબૂદ કરાયો નથી.

માટે, જેમની પર સરકાર ચલાવવાની જવાબદારી છે તે લોકો એક જ સજા પામેલા જુદા જુદા ગુનેગારો વચ્ચે વહેરોઆંતરો રાખી શકે નહીં.

આપણામાંથી ઉત્તમ કહેવાય એવા માણસની હત્યા કરનારને ફાંસીમાંથી માફી મળે અને બાકીના હત્યારાઓને ફાંસી મળે, એવો ભેદભાવ સરકારથી ન રખાય.

વિશ્લેષણ

વર્ષો પછી ઘણા લોકોના મનમાં ગાંધીહત્યાના સહયોગીઓ વિશે વિચિત્ર પ્રકારનું આકર્ષણ પેદા...


...ં પડે છે.

તેમાંથી નીકળતા ન્યુટ્રોન થોરિયમના અણુ સાથે મળીને યુરેનિયમના ફિસ્સાઇલ આઇસોટોપ બનાવે છે તેને U233ના નામે ઓળખવામાં આવે છે.

આઇસોટોપને જુદા જુદા ન્યુટ્રોનની સંખ્યા પ્રમાણે નામ આપવામાં આવે છે.

ડિપાર્ટમેન્ટ ઑફ ઍનર્જીમાં 2015 સુધી સેક્રેટરી તરીકે કામ કરનારા રતન કુમાર સિંહા કહે છે, "થોરિયમ ભીના લાકડાં જેવું છે."

તેઓ સમજાવતા કહે છે કે ભીના લાકડાથી આગ શરૂ થઈ શકે નહીં, પણ એકવાર તેને ભઠ્ઠી નાખવામાં આવે પછી તે સૂકાઈ જાય અને બળવા લાગે.

તેથી ભારતના વ્યૂહના પ્રથમ બે તબક્કા દરિયાકિનારે રહેલા અઢળક થ... બાકીનો લેખ લખો:

શરૂ થવાનું છે.

જોકે, ભવિષ્ય જેના પર આધારિત છે, તે આ રિએક્ટર 2010માં શરૂ થવાનું હતું, પણ હજી શરૂ થયું નથી અને આ વર્ષે થશે કે કેમ તેય હજી શંકા છે.

ભારતે પોતાની ક્ષમતા વધારતા પહેલાં રિએક્ટર ચલાવવાનો અનુભવ પણ હાંસલ કરવો જરૂરી છે, એમ બેનરજી કહે છે.

તે જ રીતે જરૂરી ફ્યૂઅલનો જથ્થો એકઠો કરતાં પણ હજી સમય લાગી શકે તેમ છે.

લગભગ 10 વર્ષે પ્લૂટોનિયમનો જથ્થો બમણો થાય તેમ છે અને તે પછી જ બીજું રિએક્ટર બનાવી શકાશે. થોરિયમ માટે તેનાથી પણ લાંબો સમય લાગશે.

હાલના પ્લૂટોનિયમનો ઉપયોગ નેટવર્ક ઊભું કરવા માટે થશે અને પછી થોરિયમ બનાવવા તરફ કદમ મંડાશે.

વપરાયેલાં થોરિયમમાંથી U233ને કાઢવું એ પણ મુશ્કેલ કામ છે, કેમ કે તેમ કરવા જતા અન્ય એક બાય-પ્રોડક્ટ તૈયાર થાય છે, જેનું નામ છે U232.

તેમાંથી ઊંચી માત્રા ધરાવતા રેડિયોએક્ટિવ ગામા રેયઝ નીકળે છે.

ભાભા એટમિક રિસર્ચ સેન્ટર (BARC) દ્વારા પ્રાયોગિક ધોરણે આ પ્રક્રિયા થઈ છે, પરંતુ મોટા પાયે તેને તૈયાર કરવા માટે U232ના રેડિએશનને કાબુમાં રાખવા માટે અત્યંત મજબૂત શિલ્ડ તૈયાર કરવું પડે તથા જોખમી કામ કરવા માટે રૉબોટિક્સ વિકસાવવું પડે.

થોરિયમને સંપૂર્ણપણે બાળી શકે તે માટેનું રિએક્ટર ઍડ્વાન્સ્ડ હેવી વૉટર રિએક્ટર (AHWR) તૈયાર થઈ ગયું છે, પરંતુ હાલમાં તેને સ્થાપવા માટેની કોઈ તૈયારી નથી.

તેની ડિઝાઇન કરનારી ટીમના લીડર સિંહા કહે છે કે આ રિએક્ટર ત્રીજા તબક્કા માટેનું નથી.

કેમ કે તેના માટે તે પછીય ફિસ્સાઇલ મટીરિયલની જરૂર પડશે.

આ રિએક્ટરનો હેતુ ફ્યૂઅલ સાઇકલને ચકાસવાનો અને નવા સુરક્ષાના ઉપાયો જાણવા માટેનો પ્રયોગાત્મક વધારે છે.

સાચા અર્થમાં ત્રીજા તબક્કાનું રિએક્ટર બનશે તે સતત પોતાની રીતે સક્રિય રહેનારું 'થર્મલ બ્રિડર' હશે, જેને શરૂ કરવા માટે U233 અને થોરિયમ જોઈશે.

શરૂ થયા પછી તેને કુદરતી થોરિયમ આપીને ચાલતું રાખી શકાશે.

ભારતનું થોરિયમ રિએક્ટર

યુરેનિયમની ખાણ

આ રિએક્ટરની ડિઝાઇન કેવી હશે તેની સામે સવાલ છે, પણ એક વાતે સહમતી છે કે તે રિએક્ટર પીગાળેલા મીઠાનું મિક્સચર ફ્યુઅલ અને કુલન્ટ બંને કામ માટે વાપરવાનું છે તે આશાસ્પદ છે.

આ જ ડિઝાઇન પર પશ્ચિમ અને ચીનમાં પણ કામ ચાલી રહ્યું છે અને ભારતમાં પણ તેના પર જ સંશોધન થઈ રહ્યું છે.

ભારતના અણુ કાર્યક્રમ સાથે સંકળાયેલા લોકો પણ સ્વીકારે છે કે 2050ના દાયકા સુધીમાં થોરિયમથી મોટા પાયે વીજળી ઉત્પન્ન થાય તેવી શક્યતા ઓછી છે.

કેનેડાની બ્રિટિશ કોલમ્બિયા...


...ં પણ કહેવામાં આવતું કે એક એજન્ટને વર્ષ 1977માં પાકિસ્તાનના કહૂટા પરમાણુ પ્લાન્ટની ડિઝાઇન પણ હાથ લાગી ગઈ હતી.

પરંતુ તત્કાલિન ભારતીય વડા પ્રધાન મોરારજી દેસાઈએ આ ડિઝાઇનને દસ હજાર ડૉલરમાં ખરીદવાની ઑફર ઠુકરાવી દીધી હતી. એટલુ જ નહીં તેમણે આ વાત પાકિસ્તાનના રાષ્ટ્રપતિ જનરલ જિયા ઉલ-હકને પણ જણાવી દીધી.

મેજર જનરલ વી કે સિંહ જેઓ રૉમાં ઘણાં વર્ષો સેવા આપી ચૂક્યા છે તેમણે રૉ પર 'સીક્રેટ્સ ઑફ રિસર્ચ એન્ડ એનાલિસિસ વિંગ' નામે એક પુસ્તક પણ લખ્યું હતું.

તેઓ લખે છે, "પાકિસ્તાનના કહૂટા પરમાણુ પ્લાન્ટની બ્લૂ પ્... બાકીનો લેખ લખો:

ીને જણાવ્યું, "આ ટેપને સાર્વજનિક કરીને રૉએ એવું સાબિત કરી દીધું કે તેઓ એક સત્તાવાર સંસ્થા નથી. ટેપ કરવું કોઈ મોટી બાબત નથી. અમે પણ ઘણી બાબતો રેકોર્ડ કરીએ છીએ."

તેઓ ઉમેરે છે, "હું જ્યારે આઈએસઆઈમાં હતો અને 1987માં રાજીવ ગાંધી શ્રીલંકા પર ચઢાઈ કરવા માગતા હતા ત્યારે અમારી પાસે એવી ખબરો આવી રહી હતી કે અમે કોઈ ક્રિકેટ મેચ જોઈ રહ્યા છીએ."

"તમે આઈએસઆઈને જુઓ તેમણે અફઘાનિસ્તાનમાં એક 'સુપર પાવર'ને હરાવ્યું અને એ પણ અમેરિકાની કોઈ પણ જાતની 'ટ્રેનિંગ' વિના."

રામેશ્વર કાવ હતા રૉના જનક

રૉના પહેલા નિયામક રામેશ્વરનાથ કાવ

1982માં ફ્રાંસની (બાહ્ય) ખુફિયા એજન્સી 'એસડીઈસીઈ'ના પ્રમુખ કાઉંટ એલેક્ઝાડ્રે દે મેરેંચને જ્યારે કહેવામાં આવ્યું હતું કે, તે 70ના દાયકાના વિશ્વના પાંચ સર્વશ્રેષ્ઠ ખુફિયા એજન્સી પ્રમુખોના નામ ગણાવે, ત્યારે તેમણે આ પાંચ નામોમાં કાવનું નામ પણ સામેલ કર્યું હતું.

કાવ એટલા 'લો પ્રોફાઇલ' હતા કે તેઓ જીવિત હતા ત્યાંસુધી તેમની તસવીર કોઈ સમાચાર પત્ર કે પત્રિકામાં નહોતી છપાઈ.

તેમની સાથે કામ કરી ચૂકેલા રૉના એક પૂર્વ એડિશનલ નિદેશક જ્યોતિ સિન્હા જણાવે છે, "શું તેમની સંસ્કારિતા હતી. વાત કરવામાં તેમની એક ખાસ ઢબ હતી અને કોઈને દુ:ખ ના પહોંચે એ બાબતનું તેઓ ધ્યાન રાખતા.”

“તેમનું એક વાક્ય મને ખૂબ પસંદ હતું કે જો કોઈ તમારો વિરોધ કરે તો તેને ઝેર આપી શા માટે મારવામાં આવે, શા માટે તેને મધ આપીને મારવામાં ન આવે."

"આ વાક્યનો અર્થ હતો કે વિરોધીઓને મીઠી રીતે આપણી તરફ લઈ લેવા જોઈએ. અમે એ જમાનામાં યુવાન હતા અને કાવ સાહેબને હીરોની જેમ પૂજતા હતા."

શીખ વિદ્રોહીઓની ગંભીરતા સમજવામાં ભૂલ

રૉ પર સૌપ્રથમ ત્યારે સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા, જ્યારે તે શીખ વિદ્રોહીઓની ગંભીરતાને સરકાર સુધી પહોંચાડવામાં અસફળ રહ્યું.

કાશ્મીરની ઘટનાઓનું વિશ્લેષણ ના કરી શકવું પણ રૉ વિરુદ્ધ હતું. પરંતુ એ પણ સ્વાભાવિક છે કે તેને આઈએસઆઈના કારનામાઓ સાથે સરખાવીને જોવામાં આવે.

જ્યારે આઈએસઆઈના એક પૂર્વ પ્રમુખને તેમના મૃત્યુના થોડા દિવસો પહેલાં પૂછવામાં આવ્યું કે શું રૉ એક ગુપ્ત એજન્સીના રૂમમાં તેમના ઉદ્દેશ્યોમાં સફળ રહ્યું છે?

હમીદ ગુલનો જવાબ હતો, "તેઓ પાકિસ્તાનના માઇન્ડ સેટને ક્યારેય પણ ના બદલી શક્યા. તેઓ અમારી યુનિવર્સિટીના કેમ્પસમાં પ્રવેશ્યા અને તેમણે હંમેશા પાકિસ્તાનને 'ડિ-સ્ટેબિલાઇઝ' કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો.”

"અહીં શિયા-સુન્ની હુલ્લડો કરાવવામાં અને બલૂચિસ્તાનમાં હિંસા...


...ં પણ છે.

જાવેદ રાહીના જણાવ્યા અનુસાર તેમની ભાષા, તેમનો પહેરવેશ, તેમનું ખાન પાન અને રહેવાની જીવનપદ્ધતિ તેમની ઓળખ છે. લાંબો સમય વીતી ગયા છતાં હજુ સુધી તેમાં કોઈ ફેરફાર આવ્યો નથી.

તેનું એક મોટું કારણ ઝડપથી બદલી રહેલી દુનિયા સાથે તેમનો સીધો સંપર્ક ન હોવો માનવામાં આવે છે.

જાવેદ રાહી જણાવે છે કે એક લાંબા સંઘર્ષ બાદ 1991માં બકરવાલોને ટ્રાઇબ્સનું સ્ટેટસ મળ્યું.

2011ની વસતી ગણતરીના આધારે જમ્મુ-કશ્મીરમાં ગુર્જર બકરવાલની કુલ વસતી લગભગ 12 લાખ જેટલી છે. જે રાજ્યની જનસંખ્યાનો 11 ટકા ભાગ છે.

જાવેદ રા... બાકીનો લેખ લખો:

ાભાગના લોકો આજે પણ શિક્ષણથી વંચિત છે. સરકારે પોતાના તરફથી મોટી સંખ્યામાં મોબાઇલ સ્કૂલની વ્યવસ્થા કરી, થોડુંઘણું ભણેલા યુવાનોને આ મોબાઇલ સ્કૂલમાં નોકરી પણ આપી.

પરંતુ આજ દિવસ સુધી આ યોજનાની સફળતા પર સવાલ ઉઠતા રહ્યા છે.

બકરવાલ બશારત હુસૈન, જેઓ પોતાના કબીલા સાથે ચંદંવારી જઈ રહ્યા હતા તેમણે બીસીસીને જણાવ્યું કે સરકારે સ્કૂલ તો ખોલી પણ ત્યાં ભણવું શક્ય નથી.

તેમનું કહેવું હતું કે જ્યારે અમે 3-4 મહિના એક જગ્યાએ રહીએ અને પછી બીજી જગ્યાએ નીકળી પડીએ ત્યારે બાળકોને કેવી રીતે ભણાવીએ?

હાલની પરિસ્થિતિ મામલે તેમણે સરકાર પાસે એક જ માગ રાખી છે કે તેમના તંબુઓ ઉજાડવામાં ન આવે.

બશારત હુસૈને જણાવ્યું કે જ્યારે જ્યારે તેઓ સડક રસ્તાના માધ્યમથી પોતાનાં ઠેકાણા તરફ જાય છે ત્યારે રસ્તામાં વાહનવ્યવ્હારના કારણે ઘણી મુશ્કેલીઓ આવી પડે છે.

તેમનું કહેવું હતું કે માલ મવેશી સાથે તેમણે લાંબી મુસાફરી કરવાની હોય છે. તેના માટે જો સરકાર ઇચ્છે તો તેમની મદદ કરી શકે છે.

જેમ કે હાઇવે પર ટ્રાફિક કન્ટ્રોલ કરવામાં આવે છે તે જ રીતે તેમના તંબુઓ માટે થોડા સમય માટે ટ્રાફિકને બંધ કરી શકાય.

સ્કૂલો પર ધ્યાન આપવાની જરૂર

જાવેદ રાહીએ પણ જણાવ્યું કે મોટી સંખ્યામાં ખોલવામાં આવેલી મોબાઇલ સ્કૂલ કોઈ સુવિધા વગર માત્ર સરકારી દસ્તાવેજો પર ચાલી રહી છે.

તેમણે કહ્યું કે 'સરકારે આ તરફ થોડું ધ્યાન આપવાની જરૂર છે. કારણ કે સ્કૂલ કોઈ શેલ્ટર વગર છે. તેમાં કોઈ મિડ ડે મિલની વ્યવસ્થા નથી. પુસ્તકો મળતાં નથી. તેવામાં બાળકો કેવી રીતે ભણી શકે છે?'

તેમનું કહેવું છે કે જે યુવાન પોતે જ થોડુંઘણું ભણ્યો છે, તે બીજી પેઢીને કેવી રીતે ભણાવી શકે?

આ તરફ બકરવાલ બાળકો અને મહિલાઓના સ્વાસ્થ્યની વાત કરતા જાવેદ રાહીએ જણાવ્યું કે ગણતરીના પરિવાર હશે જેમણે બાળકોને રસી આપી છે.

તેમનું કહેવું છે કે આ લોકો ન તો પોતાનાં પશુઓને રસી અપાવે છે ન તો પોતાનાં બાળકોને.

જાવેદ રાહીએ જણાવ્યું કે તેમની સંસ્થાએ એક સર્વે હાથ ધર્યો હતો જેમાં એ જાણવા મળ્યું કે 90 ટકા બાળકોનું તેમના પરિવારજનોએ રસીકરણ કરાવ્યું નથી.

તેમણે જણાવ્યું કે જંગલોમાં ફરતા ફરતા આ લોકો જડીબુટ્ટીઓ જમા કરે છે અને પોતાની દરેક બીમારીનો ઇલાજ પોતાની સમજ અને અનુભવના હિસાબે કરી લે છે.

તેમનું માનવું છે કે આ લોકો પહાડોમાં ફરે છે, તાજી હવામાં રહે છે તેથી તેમને ખાસ બીમારીઓ થતી નથી.

આ જ કારણ છે કે આ સમુદાય અત્યાર સુધી કોઈ પણ પ્રકારના...


...ં પણ મજૂરોને પૈસા અને ભોજનની કિટ આપી હતી.

તેઓ કહે છે કે મજૂરોને પણ પરિસ્થિતિ સમજાઈ રહી છે કે હીરાઉદ્યોગને ફરીથી પહેલાંની જેમ ધમધમતો થવામાં સમય લાગશે અને આવનારા દિવસો કપરા રહેવાના છે. તેઓ પોતાના વતન જવા માટે વ્યાકુળ છે.

તેમનું કહેવું છે કે આવનારા દિવસોમાં વેપારીઓ માટે કામદારોને પગાર આપવામાં મુશ્કેલી થશે.

પાંચ હજારથી વધારે કર્મચારીઓ ધરાવતી એક કંપનીના માલિકે નામ ન આપવાની શરતે કહ્યું કે સૌરાષ્ટ્રના જેટલા કામદારો સુરતમાં છે તેમને જો પહેલાંથી ઘરે મોકલવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હોત તો તેઓ પોતાના ગામમ... બાકીનો લેખ લખો:

ં છે કે પાંચ-છ લાખ કારીગર વીવિંગમાં કામ કરતા હોય છે ત્યારે આખા ઉદ્યોગમાં દસ લાખ કરતાં વધારે મજૂરો કામ કરે છે.

સુરતના ઉદ્યોગપિતઓનું કહેવું છે કે સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગની ગાઇડલાઇન્સ આવ્યા પછી વેપારીઓએ માર્ચની 20 તારીખ આસપાસ જ કામ બંધ કરવું પડ્યું હતું.

વેપારીઓ સામે મુશ્કેલી એ છે કે લૉકડાઉન ખુલ્યા પછી પણ કાપડની માગ પહેલાંના સ્તરે પહોંચવામાં સમય લાગશે.

સૂડી વચ્ચે સોપારી

કેટલાક ઉદ્યોગપતિઓનું કહેવું છે કે હોલસેલ માર્કેટમાં કરેલા વ્યાપારમાં જાન્યુઆરી, ફેબ્રુઆરી અને માર્ચ મહિનાના પૅમેન્ટ પણ હજી બાકી છે. વેપારીઓ પાસે કામ કરાવવા માટે પણ નાણાં જ નથી.

જીતુભાઈ વખારિયાનું અનુમાન છે કે અત્યારે સરેરાશ દર મિલને મહિને એક કરોડનું નુકસાન તો થઈ જ રહ્યું છે. 100-125 કરોડ રૂપિયાનું નુકસાન દરરોજ સુરતના ટેક્સ્ટાઇલઉદ્યોગને થઈ રહ્યું છે.

તેઓ ઉમેરે છે કે અમારી પરિસ્થિતિ સૂડી વચ્ચે સોપારી જેવી થઈ ગઈ છે. સરકારે કહ્યું કે મજૂરોને પગાર આપો, સગવડ આપો, ભોજન આપો, પરંતુ ઉદ્યોગ બંધ હોય અને કમાણી ઠપ હોય તો પગાર ક્યાંથી આપીએ.

તેમનું કહેવું છે કે સરકારે મજૂરોની સમસ્યાની વાત તો કરી પરંતુ વેપારીઓને વીજળીના બિલ ભરવાની છૂટ આપી તેમાંય વ્યાજ તો લેવાની જ. મધ્યમ વર્ગના ઉદ્યોગપતિઓ માટે શું રાહત આપી છે?

ફૅડરેશન ઑફ સુરત ટેક્સ્ટાઇલ ટ્રેડર્સ ઍસોસિયેશનના પ્રમુખ મનોજ અગ્રવાલનું કહેવું છે કે જીએસટીને કારણે પહેલાંથી ટેક્સ્ટાઇલઉદ્યોગના લોકો પરેશાન હતા અને હવે કોરોના સંક્રમણે તો આખી દુનિયાના બજારોને હચમચાવી દીધા છે.

તેમનું કહેવું છે કે ટેક્સ્ટાઇલઉદ્યોગમાં વીવર્સ, પ્રોસેસર્સ, ટ્રાન્સપૉર્ટ, ટ્રેડર્સની આખી ચેઇનમાં કરોડોનો માલ ફસાયેલો છે.

તેમણે જણાવ્યું કે સુરતમાં ટેક્સ્ટાઇલની જથથાબંધ બજારમાં લગભગ 65 હજાર દુકાન છે. પાંચથી છ લાખ કામદારો ટ્રેડર્સ માર્કેટમાં કામ કરતા હોય છે.

તેમનું કહેવું છે કે અનેક મજૂરો એક ઓરડામાં રહેતા હોય છે. અલગઅલગ શિફ્ટમાં કામ કરતા હોય છે, એટલે નાની જગ્યામાં કામ ચલાવી લેતા હોય છે. પરંતુ કામ બંધ થતા નાના ઓરડામાં તેઓ ભેગા થાય તો રહેવા માટે મુશ્કેલ બની ગયું હતું.

તેમનું કહેવું છે કે પાડોશી રાજ્યોમાં તો મજૂરો પગપાડા અથવા પોતાના પૈસા ખર્ચીને બસ કે અન્ય વાહન ભાડે લઈને ગયા છે, એ જલદી પાછા આવવાનું કેવી રીતે વિચારશે? આવનારા દિવસોમાં જો ઉદ્યોગનો 10-20 ટકા ભાગ જ ખૂલશે.

મનોજ અગ્રવાલના કારખાનામાં કામ કરતા મજૂરો ઝારખંડ સ્થિત પોતાના ગામ જતા રહ્યા...


...ં પહોંચી ઉમેદવારને પૂછી શકો છો કે NRAએ કેવી રીતે તેમની મદદ કરી.

તેમને અમારા શહેર, અમારા રાજ્યમાંથી મત મળે છે અને એ જ અમારા કામ કરવાની રીત છે.

NRAએ બંદૂકના પક્ષમાં જૂથબંધી કરી મૂકી છે અને તે જ જમીની સ્તર પર ખૂબ પ્રભાવશાળી છે.

પ્રોફેસર કાર્લ બોગસ, લૉ પ્રોફેસર, રોજર વિલિયમ યુનિવર્સિટીના કહેવા પ્રમાણે બીજા સંશોધનમાં એ સ્પષ્ટ કહેવામાં આવ્યું છેઃ એક નિયમિત નાગરિક સેના સ્વતંત્ર રાજ્યની સુરક્ષા માટે ખૂબ જરૂરી છે.

લોકોના હથિયાર રાખવાના અધિકારનું ઉલ્લંઘન ન થવું જોઈએ.

આ વાતનો મતલબ છે કે જો સંઘીય સ... બાકીનો લેખ લખો:

ારી રીત છે કે આપણે થોડા પાછળ જઈએ.

જ્યારે આપણે બંદૂકોની વાત કરી રહ્યા હોઈએ, ત્યારે આપણે બીજા કોઈ વિષય પર પણ વાત કરી રહ્યા હોઈએ છીએ, બંદૂક ઝંડાથી અલગ એક સાંકેતિક મુદ્દો છે.

કરોડો અમેરિકીઓ માટે બંદૂક સ્વતંત્રતા અને સ્વચ્છંદતાનો એક સકારાત્મક અને પારંપરિક સંકેત છે.

જ્યારે સરકાર પોતાના નાગરિકોની રક્ષા નથી કરી શકતી અને આવા લોકોના અધિકારો પર અંકુશ લગાવવા માગે છે જેમણે ક્યારેય બંદૂકોનો દુરૂપયોગ નથી કર્યો તો એ લોકો ડરી જાય છે.

વર્ષ 1994માં જ્યારે રાષ્ટ્રપતિ ક્લિંટને અસૉલ્ટ હથિયારો પર પ્રતિબંધ લગાવ્યો હતો

NRA એવી ચૂંટણીમાં ક્યારેય અસર નથી પાડી શકતું, જ્યારે અંતર ખૂબ વધારે હોય. પરંતુ જો અંતર ઓછું હોય તો પાંચ ટકા વોટરનું વલણ પણ હારને જીતમાં બદલી દે છે.

વર્ષ 1994માં જ્યારે રાષ્ટ્રપતિ ક્લિંટને અસૉલ્ટ હથિયારો પર પ્રતિબંધ લગાવ્યો તો મને યાદ છે કે મને પૂછવામાં આવ્યું હતું કે તમને હથિયારોની શું જરૂર છે.

મારો જવાબ હતો મને પહેલા ક્યારેય જરૂર નથી પડી પરંતુ જો સરકાર વિચારે છે કે હું તેને પ્રાપ્ત નથી કરી શકતો તો મને લાગે છે કે હું તેને લેવા ઇચ્છીશ.

હું અત્યારે જઈશ અને પ્રતિબંધો પહેલા આશરે 15 ખરીદીને આવીશ.

જ્યારે પણ કોઈ રાષ્ટ્રપતિ બંદૂકની ખરીદી પર રોક લગાવવાનો વિચાર કરે છે, લોકો વધુ હથિયાર ખરીદવા લાગે છે.

NRAએ પહેલું એવું ગ્રુપ હતું જે ઓનલાઈન હતું અને તેની પાસે ઈમેઈલ બુલેટીન હતા

પ્રોફેસર બ્રાયન આંસ પૈટ્રિક, વિશેષજ્ઞ, ગન કલ્ચર કહેવા પ્રમાણે NRAએ પહેલું એવું ગ્રુપ હતું જે ઓનલાઈન હતું. તેની પાસે ઈમેઈલ બુલેટીન હતા. તેની લોકો વચ્ચે ઘણી અસર જોવા મળી હતી.

ઘણા લોકો ગન કલ્ચર વિશે ન્યૂયોર્ક ટાઈમ્સથી વધારે ફોરમમાં વાંચે છે. NRA પોતે ત્રણ પત્રિકાઓ છાપે છે.

તેમાંથી એક રાજનૈતિક છે, બીજી શિકારીઓ માટે છે અને ત્રીજી એ લોકો માટે કે જેઓ બસ ગોળીથી બચવા માગે છે.

NRA પાસે ઓછામાં ઓછા 50 લાખ લોકો એવા છે કે જેમને આ પત્રિકાઓ મળે છે.

આ સિવાય ઘણા નાના-નાના જૂથ છે, જેમ કે ટાર્ગેટ શૂટર્સ, વુમેન એન્ડ ગન ઓર્ગેનાઈઝેશન, ગે ગન રાઈટ્સ ગ્રુપ.

જો ન્યૂયોર્ક ટાઈમ્સ અને ગન કલ્ચર વિરૂદ્ધ તેની ઘેરાબંદી ન થતી તો કદાચ NRA આજે એટલુ શક્તિશાળી ન હોત.

કવરેજ જેટલી નકારાત્મક હોય છે NRAને એટલા જ વધારે સભ્યો મળે છે

હું 10 વર્ષોનું કવરેજથી બતાવી શકું છું કે કવરેજ જેટલું નકારાત્મક હોય છે NRAને એટલા જ વધારે સભ્યો મળે છે.

તેનું કારણ એ છે કે અહીં ગન...


...ં પોલીસ અધિકારીઓને તેઓ વારંવાર માફી માગતા હતા.

થૉમસ લેને જ્યોર્જ ફ્લૉઇડને ગાડીમાંથી નીકળવાનો આદેશ આપતાં પહેલાં પોતાના હાથ દેખાડવા માટે કમસે કસ દસ વાર કહ્યું.

હાથ દેખાડવાના આદેશ પર જવાબ આપતાં જ્યોર્જ ફ્લૉઇડ કહે છે, "મૅન, આઈ ગૉટ, આઈ ગૉટ શૉટ ધ સેમ વે, મિસ્ટર ઑફિસર બિફોર."

એ સ્પષ્ટ નથી કે જ્યોર્જ ફ્લૉઇડે આ વાત કયા સંદર્ભે કહી હતી.

થોડા સમય પછી થૉમસ લેન કહે છે, "આ કેમ છુપાઈ રહ્યો છે અને પોતાના હાથ કેમ નથી દેખાડતો અને આ અજીબોગરીબ હરકતો શું છે?"

બાદમાં પોલીસ અધિકારીઓએ જ્યોર્જ ફ્લૉઇડને હાથકડી પહેરા... બાકીનો લેખ લખો:

ેનનું કહેવું છે કે તેઓએ પોતાની બંદૂક કાઢીને જ્યોર્જ ફ્લૉઇડને એ આદેશ આપ્યો કે તેઓ પોતાના હાથ દેખાડે. ત્યારે તેઓ જ્યોર્જની કાર તરફ આગળ વધતા હતા અને તેઓએ જોયું કે જ્યોર્જે પોતાના હાથ સીટ નીચે રાખ્યા હતા.

કારની અંદરની તસવીરો જણાવે છે કે જ્યોર્જ ધરપકડ પહેલાં પોતાની સીટ પર બેઠા હતા અને 20 ડૉલરની બે વાળેલી નોટ દેખાડતા હતા.

જે ઍૅલેકઝાન્ડર ક્વેંગનું કહેવું છે કે જ્યોર્જના હાથમાં જે નોટ હતી, એ નકલી હતી.

આ પૂછપરછના અંતમાં એક તપાસ અધિકારીએ થૉમસ લેનને પૂછ્યું કે શું તેમને લાગે છે કે તેમની કે ડેરેક શૉવિનની જ્યોર્જ ફ્લૉઇડના મૃત્યુમાં કોઈ ભૂમિકા હતી.

આના પર જે ઍલેકઝાન્ડર ક્વેંગને કહ્યું, "મને આનો વિરોધ છે. તમે આ સવાલનો જવાબ આપવા નથી જઈ રહ્યા."

જ્યોર્જ ફ્લૉઇડના મૃત્યુ બાદ શું થયું?

આરોપ છે કે પોલીસને જ્યોર્જ ફ્લૉઇડની કારમાંથી નકલી ડૉલર મળ્યા હતા

ઘટના અને ત્યાં ઊભેલા લોકોએ જે વીડિયો શૂટ કર્યો, તેનાથી અમેરિકન સમાજમાં વંશવાદના આધારે ભેદભાવના જખ્મોને ફરી એક વાર તાજા કરી દીધા છે.

ઘણા લોકોનું કહેવું છે કે જ્યોર્જ ફ્લૉઇડના મૃત્યુ બાદ થયેલો ગુસ્સો અમેરિકાની આર્થિક અને સામાજિક ભેદભાવથી ઉપસેલી હતાશાને દર્શાવે છે.

અમેરિકાનાં ઘણાં શહેરોમાં આ ઘટનાને લઈને વિરોધપ્રદર્શનો થયાં અને આ સિલસિલો હજુ પણ રોકાયો નથી.

વિરોધપ્રદર્શનના પડઘા અમેરિકા બહાર અન્ય દેશોમાં પણ પડ્યા છે.

પોલીસબળો, સરકારો અને કારોબારીઓએ વંશીય અસમાનતાની વાત માની અને સુધારાનો વાયદો કર્યો.

અમેરિકા અને અન્ય દેશોમાં ગુલામીની પ્રતીક સમાન પ્રતિમાઓનું ફરીથી મૂલ્યાંકન કરાયું. કેટલીક તોડી પડાઈ તો કેટલીક સરકારોએ હઠાવી લીધી.

જ્યોર્જ ફ્લૉઇડ પહેલાં પણ અમેરિકામાં કાળા લોકો સામે વંશીય હિંસાની ઘટના થતી રહી છે. તેમાં ફર્ગ્યુસનમાં માઇકલ બ્રાઉન, ન્યૂયૉર્કમાં ઍરિક ગાર્નર જેવા હાઈપ્રોફાઇલ કેસ છે.

હાલનાં વર્ષોમાં આ જ ઘટનાઓએ અમેરિકામાં બ્લૅક લાઇવ્સ મેટર આંદોલનને મજબૂતી આપી છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ં માટલામાં જમાવતા હતા, જેવું ભારતમાં પણ થાય છે.

આ માટીના માટલાને બલ્ગેરિયામાં 'રુકાટકા' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. અહીંની ગૃહિણીઓ દેશી ટેકનિક હતી.

માગ પૂરી કરવા માટે ધીરે ધીરે ટૅકનૉલૉજીનો ઉપયોગ થવા લાગ્યો, અને પારંપરિક સ્વાદ પણ જવા લાગ્યો.

આજે પરિસ્થિતિ એ છે કે આજે દહીંને દરેક પ્રકારના ડબ્બામાં પૅક કરીને વેચવામાં આવે છે.

બલ્ગેરિયાના 'ઘુમક્કડ' લોકો સમગ્ર વર્ષ દરમિયાન ઘણા પ્રકારનાં દૂધમાંથી દહીં તૈયાર કરતા હતા.

ક્યારેક ઘેટાંના દૂધમાંથી, તો ક્યારેક ગાયના દૂધમાંથી, તો ક્યારેક ભેંસના દૂધમાંથી દ... બાકીનો લેખ લખો:

ી રહ્યા છે.

આવી જ એક કંપની છે 'હરમોનિકા' કે જે ઑર્ગેનિક દહીં તૈયાર કરી તેનો નિકાસ કરે છે.

બલ્ગેરિયામાં દહીંના ઘણા બધા પ્રકાર જોવા મળતા નથી, પણ સ્વાદ ઘણા પ્રકારનો મળી શકે છે.

જો એક જ પરિવારની બે મહિલાઓ દહીં તૈયાર કરે છે, તો બન્ને દ્વારા તૈયાર કરાયેલા દહીંનો સ્વાદ અલગ હશે.

દહીં બનાવવું અહીંના લોકો માટે એક કળા છે. આ કળા એક પેઢી બીજી પેઢીને સોંપે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ં મોટા ભાગે સાંપ્રદાયિક હિંદુ જૂથો સામેલ હતાં.

'લવ જેહાદ' શબ્દનો ઉપયોગ તે પરિસ્થિતિ માટે થાય છે કે જ્યાં મુસ્લિમ છોકરાઓ હિંદુ છોકરીઓ સાથે માત્ર એટલા માટે લગ્ન કરે છે જેથી તેમનું ઇસ્લામમાં ધર્મ પરિવર્તન કરાવી શકાય.

આ પછી તનિષ્કનો બહિષ્કાર કરવાની અપીલ કરવામાં આવી અને ટ્વિટર પર આ ટ્રોપ ટ્રેન્ડ બની ગયું. વિવાદ વકરતા કંપનીએ કહ્યું કે પોતાના કર્મચારીઓની  સલામતીને ધ્યાનમાં રાખીને આ જાહેરાત પાછી ખેંચી લીધી છે.

'ઇન્ડિયા લવ પ્રોજેક્ટ' કઈ રીતે શરૂ થયો?

રૂપા અને રાઝી અબ્દી

તનિષ્ક વિવાદના બે અઠવાડિયાં ... બાકીનો લેખ લખો:

ે દાદા-દાદીની વાર્તા શૅર કરવા માગે છે."

"એટલા બધા લોકો આવી રહ્યા છે કે બધાને સાચવવું મુશ્કેલ બની ગયું છે. આ વાત પૂરવાર કરે છે કે ભારતમાં આંતરજાતિ અને આંતરધર્મ લગ્ન નવાં નથી. આ ઘણા લાંબા સમયથી થતું આવ્યું છે. પરતું હવે આ વિશે વાત કરવી વધારે મહત્ત્વની થઈ ગઈ છે."

ભારતમાં 90 ટકા લગ્નો ઍરેજન્ડ મેરેજ હોય છે, જેમાં પરિવારો પોતાની જાતિ અને ધર્મમાં જ સંબંધ શોધવાનો પ્રયાસ કરે છે. ભારતના હ્યુમન ડેવલપમૅન્ટના સર્વેક્ષણ અનુસાર ફક્ત પાંચ ટકા લગ્ન જ આંતરજાતિ લગ્ન હોય છે અને આંતરધર્મ લગ્ન ભાગ્યે જ થાય છે.

એક સંશોધન મુજબ આંતરધર્મ લગ્નોની ટકાવારી 2.2 ટકાની નજીક છે. જે લોકો આ હદની બહાર લગ્ન કરવાનું નક્કી કરે છે તેમને ઘણીવાર હિંસાનો ભોગ બનવો પડે છે. તેમની હત્યા પણ કરી નાંખવામાં આવે છે.

જ્યારે ધીમે ધીમે વિચારસરણી બદલવા લાગી

તનવીર એઝાઝ અને વિનીતા શર્મા

ભાજપ સરકારના સમયગાળા દરમિયાન તાજેતરનાં વર્ષોમાં આવાં લગ્નો સામે વધારે પ્રમાણમાં વિરોધ થયો છે. ખાસ કરીને હિંદુ છોકરી અને મુસ્લિમ છોકરાના લગ્ન પાછળનો હેતુ ખોટો છે, તેવી વાત કરવામાં આવે છે.

સમર હલરંકર કહે છે, "ફેબ્રુઆરીમાં સરકારે સંસદમાં કહ્યું હતું કે ન તો કાયદામાં 'લવ જેહાદ' નો ઉલ્લેખ છે કે ન તો સરકારી એજન્સીઓને આવો કોઈ કેસ મળ્યો છે, પરંતુ લોકોમાં આવો મત બનેલો છે."

ભૂતકાળમાં ભાજપની સરકાર હોય એવા ઓછામાં ઓછાં ચાર રાજ્યોએ આ 'સામાજિક બદી' પર કાબૂ મેળવવા કાયદો લાવવાની જાહેરાત કરી હતી."

ઇન્ડિયા લવ પ્રોજેક્ટમાં અંગત વાર્તાઓ દ્વારા 'નફરત'ની આ કલ્પનાને પડકારવામાં આવી રહી છે. તેમની વાર્તાઓને લોકો પ્રેમ અને હાસ્ય સાથે 150 શબ્દોમાં કહે છે અને જણાવે છે કે માનવર્સજીત પ્રેમમાં અવરોધ હોઈ શકે નહીં.

સમર હલરંકર કહે છે કે આ પ્રકારની વાર્તાઓ વિશ્વ અને ભારત વિશે સારો અનુભવ કરાવે છે.

તેઓ કહે છે, "આ બધી ભારતની વૈવિધ્યસભર વાસ્તવિકતાઓની સુંદર વાર્તાઓ છે. લોકો પ્રેમ કરવા માટે ઘણા જુદાજુદા રસ્તા અપનાવે છે. આ યાદ અપાવે છે કે ખરેખર ભારત શું છે."

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ં રહેલા શાસક ગદ્દાફીની સત્તા ઉથલાવ્યા બાદ તેમની હત્યા કરાઈ હતી, ત્યારબાદ અહીં રાજકીય સ્થિતી સતત વણસી રહી છે.

વણસી રહેલી પરિસ્થિતિ વચ્ચે મોટા ભાગના દેશોએ પોતાના નાગરિકોને લીબિયામાંથી ખસેડવાનું શરૂ કરી દીધું છે.

ગુરુવારથી જનરલ હફ્તારની લીબિયન નેશનલ આર્મી ત્રિપોલીના દક્ષિણથી પશ્ચિમ વિસ્તારોમાં શ્રેણીબદ્ધ હુમલા કરી રહી છે.

લીબિયામાં ઘર્ષણ અંગે ભારતીય વિદેશમંત્રી સુષમા સ્વરાજે પણ ટ્વીટ કર્યું હતું કે, લીબિયાની સ્થિતિ અચાનક વણસી હોવાથી ત્યાંથી 15 સીઆરપીએફના જવાનોને પરત બોલાવી લેવાયા છે.

બીબીસી અરબ... બાકીનો લેખ લખો:

ં એનસી દ્વારા યોજાયેલી એક બેઠકમાં તેમણે કહ્યું, "આ તેમની(કેન્દ્રની) ભૂલ છે. તેમને ખબર હતી કે આ હુમલો થવાનો છે. વિસ્ફોટકો ક્યાંથી આવ્યા? પીએમ મોદીએ ચૂંટણી જીતવા માટે આ 'કારનામું' કર્યું."

"અમારા પર કોઈ વાંક ન હોવા છતાં દબાણ કરવામાં આવી રહ્યું છે. આપણે એક સ્વતંત્ર દેશમાં રહીએ છીએ કે કોઈ કૉલોની(સંસ્થાન) છે. તેમણે અમને બંદી બનાવી દીધા છે. કાશ્મીરમાં વધુ લોહી વહે તે પહેલાં તેમણે આ પ્રતિબંધ ઉઠાવી લેવો જોઈએ."

સૈન્યના કાફલા સુરક્ષિત રીતે પસાર થઈ શકે એ માટે સામાન્ય જનતાના વાહનવ્યવહાર પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે, જે અંતર્ગત રવિવારે અને બુધવારે આ રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ પરથી સામાન્ય જનતા વાહનવ્યવહાર કરી શકશે નહીં.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

રફાલ અંગે વિજય રૂપાણીનો કૉંગ્રેસને જવાબ 'ચોર મચાયે શોર'

'ધ ઇંડિયન એક્સપ્રેસ'માં પ્રકાશિત અહેવાલ પ્રમાણે રફાલ મામલે ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીએ કૉંગ્રેસ પર પ્રહારો કર્યા છે.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના વતન વડનગર ખાતે ચૂંટણીપ્રચાર દરમિયાન રફાલ મામલે કૉંગ્રેસ પર નિશાન સાધતાં કહ્યું હતું કે 'ચોર મચાયે શોર' જેવી સ્થિતિ છે.

તેમણે એવું પણ કહ્યું હતું કે 'આ ચોર ચોકીદારને ચોર કહી રહ્યા છે'

વડનગર મતવિસ્તાર મહેસાણા લોકસભા બેઠક અંતર્ગત આવે છે અને ભાજપનાં ઉમેદવાર શારદાબહેનના સમર્થનમાં પ્રચાર કરવા મુખ્ય મંત્રી ત્યાં પહોંચ્યા હતા.

વિજય રૂપાણીએ ભાષણમાં કહ્યું હતું, "અગાઉની મનમોહન સિંહની સરકારમાં ગોટાળા જ ગોટાળા થતા હતા."

"આ ચૂંટણી ચોકીદાર વિરુદ્ધ ચોરની લડાઈ છે."

જમ્મુ-કાશ્મીરમાં 400થી વધુ નેતાઓની સુરક્ષા રદ

એનડીટીવીની વેબસાઇટના અહેવાલ મુજબ જમ્મુ- કાશ્મીરના રાજ્યપાલ સત્યપાલ મલિકે રાજ્યના 400થી વધુ નેતાઓની સુરક્ષા પાછી ખેંચી લીધી છે.

પુલવામા હુમલા બાદ મુખ્ય સચિવ બીવીઆર સુબ્રમણ્યમે એક વિવાદિત નિર્ણય લીધો હતો, જેમાં 900થી વધુ લોકોની સુરક્ષા રદ કરી નાખી હતી.

આ અંગે રાજ્યનાં વિવિધ રાજકીય દળોએ ચૂંટણીપંચને ફરિયાદ કરી હતી કે ગૃહમંત્રાલયના આ નિર્ણયથી મુખ્યધારાના નેતાઓની સુરક્ષા જોખમમાં છે. જે ચૂંટણી પ્રક્રિયાને નુકસાન પહોંચાડવાનું કાવતરું છે.

આ અંગે રાજ્યપાલ સત્યપાલ મલિકે પણ ફરિયાદ કરી હતી અને શનિવારે શ્રીનગરમાં આ મુદ્દે એક અગત્યની બેઠક બોલાવવામાં આવી હતી. જેમાં તેમણે કહ્યું કે આ કોઈ પ્રતિષ્ઠાનો પ્રશ્ન નથી, તેને માત્ર તાર્કિક રીતે જોવાની જરૂર છે. તેમણે કહ્યું કે અમે કોઈની સુરક્ષાને જોખમમાં...


...ં લખે છે, "18મી ડિસેમ્બરે ઑપરેશન શરૂ થયું અને 19મી ડિસેમ્બરે જ તેમની ટૂકડી પણજીમ (ગોવાની રાજધાની) પાસે પહોંચી ગઈ, ત્યારે સગતે જ પોતાની બટાલિયનની આગેકૂચ અકાટવી."

"તેમને લાગતું હતું કે પણજીમમાં ભારે વસ્તી છે, જો અડધી રાત્રે કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવશે તો ખુંવારી વધુ થશે."

"ગોવાની સરકારે પુલ વગેરે તોડી નાખ્યા હતા, એટલે આ જવાનોએ તરીને નદી પાર કરી. સ્થાનિકોએ તેમનું ભારે સમર્થન કર્યું. 36 કલાકમાં ટૂકડીએ સમગ્ર પણજીમ ઉપર કબજો કરી લીધો."

આ સાથે જ લગભગ સાડા ચાર સદીથી ગોવા ઉપર ચાલી રહેલા પૉર્ટુગિઝ શાસનનો... બાકીનો લેખ લખો:

ા' ભારત પાસે રહી જવા પામ્યું.

'નાથુ લા' સિક્કિમ તથા તિબેટને જોડે છે. ભારત અને ચીન વચ્ચે આ માર્ગે આર્થિક વેપાર થતો હતો. તિબેટિયન ભાષામાં 'નાથુ'નો મતલબ 'સાંભળનાર કાન' અને 'પાસ'નો અર્થ 'ઘાટ' એવો થાય છે.

1950માં ચીને તિબેટને પોતાને આધિન કરી લીધું, ત્યારબાદ ચીન વિરુદ્ધ અવાજ ઉઠવાનો શરૂ થયો.

1959માં તિબેટિયન શરણાર્થીઓ 'નાથુ લા'ના વેપારમાર્ગે જ ભારતમાં પ્રવેશ્યા હતા. 1962માં ભારત-ચીન યુદ્ધ બાદથી આ વેપારમાર્ગને બંધ કરી દેવાયો હતો.

બે વર્ષ ચાલ્યું ટ્રેલર

નાથુ લા ખાતે ચીની સૈનિકો સામે 2 ગ્રૅનેડિયર્સ (જમણે)

આગ્રા બાદ તેમને 17 માઉન્ટેન ડિવિઝનના જનરલ કમાન્ડિંગ ઑફિસર ઇન-કમાન્ડ બનાવવામાં આવ્યા, તેમનો હોદ્દો મેજર જનરલનો હતો. 1965માં પીછેહઠની છૂટ હોવા છતાં તેમણે સૈનિકોને નાથુ લા છોડવા ન દીધું, કારણ કે વ્યૂહાત્મક દૃષ્ટિએ આ વિસ્તાર મહત્ત્વપૂર્ણ છે.

ચીન દ્વારા ભારતીય સૈનિકોનું મનોબળ તોડવા માટે સ્પીકર ઉપર હિંદીમાં ઓછો પગાર, ઓછી સવલતો તથા અધિકારીઓને મળતી સુવિધાઓની કૅસેટ લાઉડસ્પીકર ઉપર વગાડવામાં આવતી હતી. ભારતીય સૈનિકોનું મનોબળ તૂટે તે હેતુથી આમ કરવામાં આવતું.

જોકે મેજર જનરલ સગતસિંહે 'જેવા સાથે તેવા'ની વ્યૂહરચના અપનાવી અને ચાઇનિઝ ભાષામાં સંદેશા રૅકર્ડ કરાવીને ભારતની બાજુએ વગાડવાનું શરૂ કર્યું, આવું બે વર્ષ સુધી ચાલ્યું.

લેખક મેજર જનરલ વી. કે. સિંહ આગળ જતાં ભારતીય સેનાધ્યક્ષ તરીકે નિવૃત્ત થયા. હાલમાં તેઓ ભાજપની ટિકિટ ઉપર ગાઝિયાબાદની બેઠક ઉપરથી સંસદસભ્ય છે. તેઓ બંને મોદી સરકારમાં પ્રધાન પણ બન્યા.

9/11 વાડ અને વાંધો

નાથુ લા ખાતે જવાહર પથ્થર

જનરલ વી. કે. સિંહ લખે છે, "મેજર જનરલ સગતસિંહે કૉર્પ્સ કમાન્ડર લેફટનન્ટ જનરલ જગજીત સિંહ અરોડાને (જગ્ગી અરોડા) કહ્યું કે ભારત અને ચીનની સરહદ ઉપર માર્કિંગ કરવું જોઈએ."

"હું સીમારેખા ઉપર ચાલીશ જો ચીન દ્વારા તેનો વિરોધ કરવામાં ન આવે, તો એવું માની લઈશું કે તે જ સીમા છે અને ત્યાં આપણે ફેન્સિંગનું કામ શરૂ દઈશું."

તા. 11મી સપ્ટેમ્બરે નિર્ધારિત યોજના મુજબ, 70 ફિલ્ડ કંપનીના એંજિનિયર તથા 18 રાજપૂતના જવાનોએ વાડ લગાવી શરૂ કરી, જ્યારે 2 ગ્રૅનેડિયર્સ તથા સેબુ લા ખાતેની ઑબ્ઝર્વેશન પોસ્ટને કોઈ પણ અપ્રિય ઘટના માટે સાવધ રહેવાનું કહેવામાં આવ્યું.

એક દિવસ અગાઉ ખુદ જનરલ સગતસિંહે વ્યક્તિગત રીતે દરેક ઑફિસરને તેમના કામની ફાળવણી કરી હતી.

2 ગ્રૅનેડિયર્સના કમાન્ડિંગ ઑફિસર લેફટનન્ટ કર્નલ રાયસિંહ પોતાની...


...ં લીબિયામાં?

લીબિયાના ભૂતપૂર્વ શાસક કર્નલ મુઅમ્મર ગદ્દાફી

ઈરાનનો દાખલો તો કિમ જોંગ ઉનના ધ્યાનમાં પણ હશે, પરંતુ માત્ર ઈરાન જ નથી. તેઓ લીબિયા વિશે પણ વિચારતા હશે.

તેનો ઉલ્લેખ અમેરિકાના રાષ્ટ્રીય સલામતી સલાહકાર જોન બોલ્ટને કિમ અને ટ્રમ્પની મુલાકાત પૂર્વે સૌથી પહેલાં કર્યો હતો.

ઉત્તર કોરિયા પાસેથી અમેરિકાને શું આશા છે તેની વાત કરતાં જોન બોલ્ટને એક ટીવી ચેનલને કહ્યું હતું, "મને લાગે છે કે આ યોગ્ય છે. લીબિયા મૉડેલ પણ અમારા ધ્યાનમાં છે."

"તેનો અર્થ તમામ અણુશસ્ત્રોથી પીછો છોડાવવાનો, તેને નષ્ટ કરવ... બાકીનો લેખ લખો:

એવું જોન બોલ્ટને કહ્યું હતું."

લીબિયા અને ઉત્તર કોરિયા વચ્ચેનો ફરક

ઉત્તર કોરિયાને તેની લીબિયા સાથેની સરખામણી ગમી ન હતી તેનું કારણ એ છે કે લીબિયાનો અણુ કાર્યક્રમ એ વખતે એકદમ પ્રારંભિક તબક્કામાં હતો.

બીજી તરફ ડિફેન્સ ઍન્ડ ઇન્ટેલિજન્સ એજન્સીના અનુમાન મુજબ, ઉત્તર કોરિયા પાસે 2017માં જ અંદાજે 60 અણુશસ્ત્રો હતાં.

વૈજયંતિ રાઘવનના જણાવ્યા મુજબ, ઉત્તર કોરિયાનો અણુ કાર્યક્રમ જે તબક્કે પહોંચ્યાનું જણાવવામાં આવે છે ત્યાં સુધી પહોંચ્યા પછી કોઈ દેશે નિઃશસ્ત્રીકરણ કર્યું નથી.

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વાત વણસે તેવું ઇચ્છતા ન હતા. તેથી તેમણે જોન બોલ્ટનના નિવેદનને અયોગ્ય ગણાવ્યું હતું એટલું જ નહીં, પણ ન્યૂ યોર્ક ટાઈમ્સમાં પ્રકાશિત એક સમાચાર અનુસાર, ઉત્તર કોરિયા વિશે બેજવાબદાર નિવેદન નહીં કરવાનો આદેશ પણ તેમણે તેમના પ્રધાનોને આપ્યો હતો.

"અણુશસ્ત્રો ન હોય તો.."

જોન બોલ્ટનના નિવેદનને ભલે ખોટી રીતે સમજવામાં આવ્યું હોય, પણ તેનાથી આખી દુનિયાને કર્નલ ગદ્દાફીની કહાણી તો યાદ આવી જ ગઈ છે.

જોકે, મુક્તદર ખાન માને છે કે લીબિયા જેવી ભૂલ ઉત્તર કોરિયા નહીં કરે.

મુક્તદર ખાન કહે છે, "ઉત્તર કોરિયા એટલું બેવકૂફ નથી. મને યાદ છે કે પહેલા અખાતી યુદ્ધમાં અમેરિકાએ ઈરાકને થોડા દિવસોમાં હરાવ્યું ત્યારે ભારતના તત્કાલીન સંરક્ષણ પ્રધાનને પૂછવામાં આવ્યું હતું કે આ ઘટનામાંથી તમે શું સમજ્યા?

"ભારતના સંરક્ષણ પ્રધાને જવાબ આપ્યો હતો કે તમારી પાસે અણુશસ્ત્રો ન હોય તો અમેરિકા સાથે બહુ ઝઘડો ન કરવો."

મુક્તદર ખાનના મતાનુસાર, ઉત્તર કોરિયા જાણે છે કે તેની પાસે અણુશસ્ત્રો ન હોત તો તેની હાલત પણ ઈરાન જેવી થઈ હોત. પ્રતિબંધોના બોજને કારણે તેઓ સત્તા પરિવર્તન માટે મજબૂર થઈ જશે.

મુક્તદર ખાન કહે છે, "ઉત્તર કોરિયાનું નેતૃત્વ મારી પાસેથી સલાહ માગશે તો હું એમ કહીશ કે તેણે નિઃશસ્ત્રીકરણ તો ક્યારેય ન કરવું જોઈએ, અન્યથા તેની કોઈ હેસિયત જ નહીં રહે."

ફરી વિવાદની આશંકા

મુક્તદર ખાન એમ પણ જણાવે છે કે અમેરિકાની રાજકીય જમાતનો એક હિસ્સો આ કરારથી રાજી નથી, કારણ કે અમેરિકાને તેમાંથી ખાસ કંઈ મળ્યું નથી.

વૈજયંતિ રાઘવન માને છે કે બન્ને દેશો વચ્ચે એવા કેટલાય મુદ્દા છે, જેને કારણે નજીકના ભવિષ્યમાં ફરી વિવાદ સર્જાઈ શકે છે અને પરિસ્થિતિ બગડી શકે છે.

વૈજયંતિ રાઘવન કહે છે, "અમે દક્ષિણ કોરિયામાં સૈન્ય અભ્યાસ બંધ કરીશું એવું ટ્રમ્પે કહ્યું છે. આ વાત તેમણે દક્ષિણ કોરિયા સાથે વાત કરીને કહી હોય...


...ં વરસાદને ધ્યાનમાં રાખીને તાવશિબિરો કાર્યરત્ રહેશે."

"ધારાવી પણ ધીમેધીમે શરૂ થવા લાગી છે. નાનાં કારખાનાંઓ ખૂલી ગયાં છે, તેમ છતાં કોરોનાના કેસની સંખ્યા વધી નથી."

ધારાવીમાં કોરોના સંબંધિત આંકડા

મુંબઈનાં મેયર કિશોરી પેડનેકરે કહ્યું, "ધારાવીમાં લોકો જાહેર શૌચાલયોનો ઉપયોગ કરે છે. તેથી એ નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું કે કોવિડ સામેની લડતના ભાગરૂપે જાહેર શૌચાલયોની નિયમિતપણે સફાઈ કરવામાં આવે."

"નાગરિકોએ વહીવટતંત્રને સારી રીતે સહકાર આપ્યો. લોકો સ્વચ્છતાનું મહત્ત્વ સમજી ગયા. લોકજાગૃતિથી હજારો લોકો આ લડતમાં... બાકીનો લેખ લખો:

હું તેનો ઇન્કાર નથી કરતો. જે યુવાઓને કોઈ બીમારી નથી, તેઓએ કદાય રોગપ્રતિકાર શક્તિ વિકસાવી લીધી છે."

ધારાવીની પોતાની એક અલગ અર્થવ્યવસ્થા છે. અહીં ઉત્પાદિત માલ વિદેશી દેશોમાં નિકાસ થાય છે.

ધારાવીનું વાર્ષિક ટર્નઓવર અંદાજે 650 મિલિયન ડૉલરથી વધુ છે.

ધારાવીમાં પાંચ હજારથી વધુ નાનાં કારખાનાં આવેલાં છે અને 10 હજારથી વધુ ફેક્ટરીઓ એક નાના ઓરડામાંથી ચલાવવામાં આવે છે.

ધારાવીમાં ફરી હલચલ શરૂ થઈ છે

ત્રણ મહિનાના લૉકડાઉન દરમિયાન ધારાવીમાં આર્થિક પ્રવૃત્તિઓ સંપૂર્ણ સ્થગિત થઈ ગઈ હતી. કારખાનાંઓ બંધ થઈ ગયાં હતાં. કામ ન હોવાથી મજૂરો તેમનાં ગામોમાં પરત ફર્યા હતા.

ત્રણ મહિના પછી ધારાવી ફરીથી પાટા પર આવવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. રસ્તા પર લોકો જોવા મળી રહ્યા છે. દુકાનો આંતરે દિવસે ખોલવામાં આવે છે. ચામડાં, બ્રોકેડ અને કપડાંની ફેક્ટરીઓ ફરીથી કાર્યરત્ થવા લાગી છે.

પરંતુ સ્થાનિકોનું માનવું છે કે ધારાવીને ફરીથી ધમધમતી થવામાં થોડો સમય લાગશે.

ધારાવીના એક સામાજિક કાર્યકર ગણેશ સોનવણે કહે છે, "ધારાવીને ફરીથી ધમધમતી થવામાં કેટલાક મહિના લાગશે. કારખાનાંઓ ખૂલ્યાં છે, પરંતુ મજૂરો નથી. માલ તૈયાર છે, પરંતુ વેચાણ નથી."

"ડરને કારણે કોઈ ધારાવીના લોકોને નોકરી આપવા તૈયાર નથી. જ્યાં સુધી આ સ્થિતિ નહીં બદલાય ત્યાં સુધી ધારાવી ફરીથી તેના પગ પર ઊભી રહેવામાં સક્ષમ નહીં થાય."

રાખડી બનાવનારાઓને નુકસાન

ધારાવીમાં રાખડીનું બજાર મોટું છે. એક સમયે અહીંથી મુંબઈની બહાર અને શહેરમાંથી રાખડીઓ ખરીદનારાઓની ભીડ જામતી.

પરંતુ કોરોનાને કારણે રાખડી બજાર તેનું આકર્ષણ ગુમાવી ચૂક્યું છે. રાખડીઓની દુકાનો ખોલવામાં આવી છે, પરંતુ નવ દિવસ બાદ પણ સામાન્ય વેચાણ થયું નથી, એવી ઉત્પાદકોની ફરિયાદ છે.

62 વર્ષીય અયોધ્યા પ્રસાદ છેલ્લાં 40 વર્ષથી ધારાવીમાં ધંધો કરે છે.

તેમણે બીબીસીને કહ્યું, "બહારનો ધંધો માત્ર એક દિવસનો હોય છે. રક્ષાબંધનથી પહેલાં અમારી સિઝન શરૂ થાય છે, પરંતુ કોરોનાએ બધું નાશ કરી નાખ્યું."

"એક સમયે આ ધંધામાં 200 કરોડ રૂપિયાનું ટર્નઓવર થયું હતું, પરંતુ આ વર્ષે કંઈ થશે નહીં. ભયનું બીજું નામ ધારાવી છે. આથી વેપારીઓ આવશે નહીં અને ખરીદી કરશે નહીં."

રાખી બજારમાં વેપારીઓને મુશ્કેલીનો સામનો કરતા જોયા છે. લોકો આવીને રાખડીઓ ખરીદશે તેવી આશા સાથે દુકાનો ખોલાઈ છે, પરંતુ ત્યાં કોઈ ગ્રાહક નથી.

28 વર્ષીય સંદીપ પટવા કહે છે, "હું સવારે દુકાન ખોલું છું. છેલ્લા 10 દિવસથી આ ચાલુ છે. હું...


...ં વિદ્યુત જોષી અર્થતંત્રમાં મોટી ભૂમિકા ન હોવા અંગે કારણ આપતાં કહે છે, "નવરાત્રિ વર્ષોથી કૉમ્યુનિટીનો ઉત્સવ હતો એને 80-90ના દાયકામાં કૉમોડિટી એટલે કે માર્કેટ સાથે જોડી દેવામાં આવ્યો."

"સાદી ભાષામાં સમજીએ તો ઉજવણી પહેલાં શેરી-મહોલ્લામાં થતી હતી, જે પછી આયોજકો દ્વારા ક્લબો અને મેદાનોમાં થવા લાગી."

તેઓ કહે છે, "નોરતાં જ્યારે માર્કેટનો હિસ્સો નહોતાં ત્યારે એક ઢોલીને શરણાઈવાદક આવતા હતા અને શેરીમાં લોકો ગરબા લેતા હતા. લોકગાયકો ગામના ચોરે બેસીને ગાતા હતા."

"ગાયકો લોકોથી અલગ નહોતા. 80-90ના દાયકામાં સ... બાકીનો લેખ લખો:

નક્કી કર્યું છે."

ગરબા આયોજકો આયોજન કરવું કે નહીં એની અસમંજસમાં છે પણ ગરબાના વર્ગો ચલાવતા લોકોને તો કોરોનાને કારણે આ વર્ષ નકામું ગયું છે.

ગરબાની અવનવી શૈલી અને સ્ટેપ્સ શીખવતાં વર્ગો નવરાત્રિના ત્રણ-ચાર મહિના અગાઉ શરૂ થઈ જાય છે.

રાજ્યભરમાં નાનાંમોટાં તમામ શહેરોમાં ગરબાના વર્ગો ચાલતા હોય છે, આ વર્ગો કોરોનાને કારણે આ વર્ષે શરૂ થઈ શક્યા નથી.

અમદાવાદમાં વર્ષોથી કાર્યરત્ સહીયર ગરબા ક્લાસીસના કૉરિયોગ્રાફર દીપુ તિવારી બીબીસીને જણાવે છે, "જો નિયમો સાથે ગરબા માટે મંજૂરી મળે તો કેટલા લોકો હવે શીખવા આવશે એ સવાલ છે. બીજી બાબત એ કે શીખવતી વખતે સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગ રાખવું પડે."

"તેથી સંખ્યા દર વર્ષ કરતાં ઓછી રાખવી પડે. ટૂંકમાં કહીએ તો આ વર્ષ અમારા માટે ખૂબ કારમું છે."

તેઓ કહે છે, "જે રીતનો ડર છે એ જોતાં મંજૂરી મળે તો પણ લોકો ગરબા રમવા આવશે એવું મને લાગતું નથી."

ગુજરાતમાં કોરોનાની સ્થિતિ

ગુજરાતમાં છેલ્લા 24 કલાકમાં કોરોના વાઇરસના સંક્રમણના નવા 1,365 કેસ નોંધાયા છે.

જે પૈકી સૌથી વધારે 173 કેસ કેસ સુરત શહેરમાં નોંધાયા હતા. એ પછી અમદાવાદમાં 153, સુરત જિલ્લામાં 105, જામનગર શહેરમાં 103, રાજકોટ શહેરમાં 95 અને વડોદરા શહેરમાં 84 નોંધાયા છે. જ્યારે, રાજ્યમાં કુલ 15 દર્દીઓનાં મૃત્યુ થયાં છે.

આ સાથે જ રાજ્યમાં કોરોના વાઇરસના કુલ ચેપગ્રસ્તોના આંક 1,13,662 થઈ ગયો છે, જ્યારે કુલ મૃતાંક  3,213 થઈ ગયો છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ં વિધવા ગાલિમા હારુનનું, તેમના પતિના મૃત્યુનાં 50 વર્ષ બાદ તાજેતરમાં મૃત્યુ થયું હતું. ગાલિમા તેમના જીવનકાળમાં આ કેસનો કોઈ નિકાલ જોઈ શક્યાં નહોતાં.

તેમને શ્રદ્ધાંજલિ આપતાં આફ્રિકન નેશનલ કૉંગ્રેસ(એએનસી)ના સંસદસભ્ય ફૈઝ જૅકબ્ઝે કહ્યું હતું કે "તે એક હત્યા હોય એવું લાગે છે. એ પછી વિધવા થયેલાં ગાલિમાએ તેમનાં બાળકોને એકલા હાથે ઉછેર્યાં હતાં. તેઓ હંમેશાં વિચારતાં રહ્યાં હતાં કે તેમના પતિનું મૃત્યુ ખરેખર કયાં કારણથી થયું હતું."

ફૈઝ જૅકબ્ઝે એમ પણ કહ્યું હતું કે "પોતે ગાલિમાના આત્માને ખતમ કરી નાખશે, એવ... બાકીનો લેખ લખો:

ાર માણસ હતા."

ઇમામનું મૃત્યુ થયું ત્યારે તેમના પુત્ર મહમદ હારુન 12 વર્ષના હતા. હવે તેઓ બોત્સવાનામાં ધર્મશાસ્ત્રના પ્રોફેસર છે.

મહમદ હારુને તેમના પિતાને એક મોટી આધ્યાત્મિક વ્યક્તિ તરીકે યાદ રાખ્યા છે. તેઓ કિશોરવસ્થાથી જ સપ્તાહમાં બે વાર ઉપવાસ રાખે છે.

તેઓ કહે છે કે "તેમની ઓળખ એક ધાર્મિક તથા મુસ્લિમ પરંપરામાં માનતી વ્યક્તિ તરીકેની હતી."

"તેઓ એક સમાજસુધારક પણ હતા અને આકર્ષક વ્યક્તિત્વ ધરાવતા હતા. તેઓ શાનદાર વસ્ત્રો પહેરતા હતા. તેમના ચહેરા પર હંમેશાં મોહક હાસ્ય રહેતું હતું. તેમને રગ્બી, ક્રિકેટ અને સિનેમાનો શોખ હતો."

ઇમામ પાસે પોતાનું એક પ્રોજેક્ટર હતું. એ સંબંધે વાત કરતાં તેમણે જણાવ્યું હતું કે તેમના પિતાના દોસ્તો ઘરે એકઠા થતા હતા અને શુક્રવારે તથા શનિવારે રાતે ફિલ્મો નિહાળતા હતા.

ઇમામ જૅમ્સ બૉન્ડના જબરા પ્રશંસક હતા. તેમણે 007ના નિર્માતા ઈયાન ફ્લૅમિંગના જમૈકાસ્થિત ઘરની માફક પોતાના ઘરનું નામ 'ગોલ્ડન આઈ' રાખ્યું હતું.

'ગોલ્ડન આઈ' બે માળની એક ઇમારત હતી, જેમાં એક મોટી બાલ્કની હતી અને તેની રૅલિંગને સંગીતમય ધૂન અનુસાર ડિઝાઈન કરવામાં આવી હતી.

રંગભેદ એટલે શું?

ઇમામના એક વિદ્યાર્થી અને રગ્બીના ભૂતપૂર્વ ખેલાડી યુસુફ 'જોવા' અબ્રાહમ ઇમામને યાદ કરતાં જણાવે છે કે રંગભેદના ક્રૂર અને જાતિવાદી કાયદાઓની સૌથી માઠી અસર જેમને થઈ હતી તે દક્ષિણ આફ્રિકાના અશ્વેત લોકો માટે ઇમામે અવાજ ઉઠાવ્યો હતો.

આ અન્યાય સામે મુસ્લિમ સમાજમાં જાગૃતિ ફેલાવવાનો પ્રયાસ તેમણે કર્યો હતો.

અબ્રાહમ બીબીસીને કહે છે, "આપણે જાતિવાદી દીવાલોને તોડવી પડશે અને ભવિષ્ય માટે કામ કરવું પડશે, એવું તેમણે અમને જણાવ્યું હતું."

ગાંધી@150 : જ્યારે બાપુને ઝેર આપતાં પહેલાં રડી પડ્યા બતખમિયાં

'બર્બર' કાયદાઓને પડકાર્યા

રંગભેદી શાસન અસહમતિની સામે અસહિષ્ણુ હતું.

ઇમામ જે ઉપદેશ આપતા હતા તેનો પોતે પણ અમલ કરતા હતા. તેઓ લાંગા, ગુગેલ્થુ અને ન્યાંગા જેવાં સ્થળોએ અશ્વેત લોકોને મળવા નિયમિત રીતે જતા હતા.

ઇમામ હોવાની સાથે-સાથે અબ્દુલા હારુને કન્ફેક્શનરી કંપની 'વિલ્સન રોનટ્રી' માટે એક વિક્રેતા તરીકે કામ પણ કર્યું હતું.

એ નોકરીનો અર્થ એવો હતો કે કાયદેસર રીતે ટાઉનશિપની બહાર જઈ શકતા હતા.

જાતિવાદી સરકારે 'ગ્રૂપ એરિયાઝ ઍક્ટ' જેવા કાયદાઓ મારફત દક્ષિણ આફ્રિકાને અલગ રાખવા અને લોકોની ગતિવિધિઓ પર પ્રતિબંધ લાદ્યા હતા.

કૅપટાઉનના ડ્રિલ હોલમાં 1961ના મે મહિનામાં આયોજિત એક જાહેર સભામાં...


...ં શહેરો પૈકી એક છે જેરૂસલેમ

બીબીસીની ડૉક્યુમેન્ટરી 'ધ લૅન્ડ ઑફ હૉલી'માં મધ્યકાલીન ઇતિહાસના વિદ્વાન ડૉ. થૉમસ એસ્બ્રિજ જણાવે છે, "લોકોની આ ટુકડીઓ યુરોપમાંથી પસાર થતી ત્યારે તેમને જ્યાં યહૂદીઓ દેખાયા ત્યાં તેમના પર હુમલો કર્યો અને મારી નાખ્યા."

તે સમયે જેરૂસલેમ પર મુસ્લિમ શાસકોનું રાજ હતું અને તેમનું શાસન લગભગ 400 વર્ષથી અસ્તિત્વમાં હતું.

આ પ્રદેશમાં યહૂદીઓ બહુ ઓછી સંખ્યામાં હતા, છતાં તેમણે પોતાનું અસ્તિત્વ ટકાવી રાખ્યું હતું.

ખ્રિસ્તી ક્રુસેડરનું પ્રથમ જૂથ જેરૂસલેમ પહોંચ્યા બાદ ચાર વર્ષની અંદ... બાકીનો લેખ લખો:

.

આ ધાર્મિક માન્યતાઓ ઉત્પત્તિ અને હિજરતની વાર્તાઓ પર આધારિત છે જેનો ઉલ્લેખ હિબ્રુ બાઇબલમાં થયો છે.

આ ધાર્મિક ગ્રંથોમાં એવી આગાહી પણ કરવામાં આવી હતી કે એક દિવસ 'યહૂદીઓ પોતાની ભૂમિ (ઇઝરાયલની ભૂમિ) પર પાછા આવશે.'

યહુદી રાષ્ટ્રનો સિદ્ધાંત પણ આ આગાહી પર આધારિત છે. આ કારણોથી જ યહૂદીઓને પોતાનો દેશ સ્થાપવા માટે આ જ જમીન જોઈતી હતી.

રસપ્રદ વાત એ છે કે અહીં વસતા આરબ મુસ્લિમોને દુનિયા પેલેસ્ટાઇનવાસી તરીકે ઓળખે છે, પરંતુ સૌથી પહેલા આ પ્રદેશને ગ્રીક લેખકોએ પેલેસ્ટાઈન તરીકે ઓળખાવ્યો હતો અને રોમન શાસકોએ પણ તે નામનો જ ઉપયોગ કર્યો હતો. ઑટોમન શાસન સુધી આમ જ ચાલતું રહ્યું.

પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ પછી દુનિયાનો નકશો બદલાઈ ગયો

પ્રથમ વિશ્વ યુદ્ધ પછી વિશ્વના રાજકારણમાં થયા મહત્ત્વપૂર્ણ ફેરફારો

પેલેસ્ટાઇન અને ઇઝરાયલ વચ્ચેના અત્યારના સંઘર્ષની શરૂઆત પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ પછી થઈ હતી.

આ પ્રદેશ જ્યારે ઑટોમન સામ્રાજ્યનો હિસ્સો હતો ત્યારે પડોશની દેશો ઇજિપ્ત અને સીરિયાએ તેના પર વારંવાર હુમલા કર્યા હતા.

1840માં ઑટોમન સમ્રાટોએ બ્રિટનને મધ્યસ્થી કરવા અને આ હુમલા બંધ કરાવવા વિનંતી કરી. બ્રિટન આ માટે સહમત થયું, પરંતુ બદલામાં કેટલોક ફાયદો પણ લીધો.

તેના કારણે આ પ્રદેશમાં અમુક અંશે શાંતિ સ્થપાઈ અને તેનો સામાજિક તથા આર્થિક વિકાસ થયો.

ઑટોમન સામ્રાજ્ય પહેલેથી યુરોપ સાથે વ્યાપારી સંબંધો ધરાવતું હતું. યુરોપીયનો સાથે સતત સંપર્કમાં રહેવાના કારણે અહીં કેટલાંક પરિવર્તન પણ આવ્યાં. ત્યાં સુધી આ વિસ્તારમાં યહૂદીઓની વસતી નગણ્ય હતી.

આ જ સમયગાળામાં યુરોપમાં ઝાયનિસ્ટ આંદોલન વેગ પકડી રહ્યું હતું.

આ એક રાજકીય ચળવળ હતી જેનો હેતુ એક સ્વતંત્ર યહૂદી રાષ્ટ્રની સ્થાપના કરવાનો હતો. હિબ્રુ બાઇબલમાં જેરૂસલેમ માટે 'ઝાયન' શબ્દનો ઉપયોગ કરાયો છે.

પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધના કારણે આ પ્રદેશમાં ઘણું પરિવર્તન આવ્યું. તે સમયનું સૌથી મોટું મુસ્લિમ સામ્રાજ્ય રહેલું ઑટોમન સામ્રાજ્ય આ યુદ્ધમાં કૂદી પડ્યું અને તેણે રશિયા, ફ્રાન્સ અને બ્રિટન સામે એક લશ્કરી જેહાદ શરૂ કરી.

ઑટોમને ઇજિપ્ત પર હુમલો કરીને સુએઝ કેનાલને કબજે કરી લીધી જે તે સમયે બ્રિટિશ શાસન હેઠળ હતી.

ત્યાર પછીની કહાણી ઘણી લાંબી છે, પરંતુ મહત્ત્વની વાત એ છે કે યુદ્ધમાં ઑટોમન સામ્રાજ્યનો પરાજય થયો.

જર્મની પહેલેથી હારી ગયું હતું. આખરે ઑટોમન સામ્રાજ્યના કેટલાક ટૂકડા પાડીને તેમાંથી બ્રિટનના નિયંત્રણ હેઠળના પેલેસ્ટાઇન અને સીરિયા, તથા...


...ં સેંકડો લોકો મૃત્યુ પામ્યાં.

માર્ચ-1993માં મુંબઈમાં શ્રેણીબદ્ધ બૉમ્બવિસ્ફોટ થયાં, જેમાં 300થી વધુ લોકોનાં મૃત્યુ થયાં અને 140 થી વધુ ઘાયલ થયા. સુરક્ષા એજન્સીઓની તપાસમાં બહાર આવ્યું કે દાઉદ ઇબ્રાહિમ અને તેના સાથીઓએ મુંબઈ બ્લાસ્ટ્સમાં ચાવીરૂપ ભૂમિકા ભજવી હતી, જે 'ડિસેમ્બર-1992ના બદલા'ની કાર્યવાહી હતી.

રામ કે નામ

સિરિયલમાં હનુમાનનું પાત્ર ભજવનારા દારાસિંહ રાજ્યસભાના સંસદસભ્ય બન્યા હતા

રામજન્મભૂમિ-આંદોલન સમયે દેશભરમાં હિંદુવાદી સંગઠનોના સ્વયંસેવકો ધારાવાહિક 'રામાયણ'ના રામ અને લક્ષ્મણના પરિ... બાકીનો લેખ લખો:

ં ભાજપને સત્તા મળી છે. પરંતુ દેશની સામે બેકારી, બીમાર અર્થતંત્ર અને કોરોના જેવી અનેક સમસ્યાઓ જડબું ફાડીને ઊભી છે."

"કોરોના સામે કેન્દ્ર સરકારે પગલાં ભર્યાં છે, પૅકેજ જાહેર કર્યું છે, પરંતુ તે પર્યાપ્ત છે કે કેમ તથા તેની કી અસર થઈ, તેની સમીક્ષા લૉકડાઉન પછી જ થઈ શકશે."

ગુજરાતમાં જિગ્નેશ મેવાણી તથા ઉત્તર પ્રદેશમાં ચંદ્રશેખર આઝાદનાં નેતૃત્વમાં દલિતોનો રાજ્ય તથા કેન્દ્ર સરકાર પ્રત્યેનો અસંતોષ વધી રહ્યો છે, ત્યારે સમસ્યાઓને કારણે લોકોમાં આક્રોશ વધી રહ્યો છે.

પ્રો. શાહ માને છે, 'હિન્દુમતોને એક રાખવાનું કામ સંઘ અને ભાજપ અવિરતપણે કરતા રહ્યા છે અને કરતા રહેશે, આ ધારાવાહિક પણ એ દિશાનું જ એક અપ્રત્યક્ષ પગલું છે. આ એક ઉભરો છે, જો કોરોનાએ ગંભીર સ્વરૂપ ધારણ કર્યું તો ટૂંકસમયમાં સમી જશે.'

ક્રેઝની કહાણીઓ

પ્રો. રાજગોપાલે ગતવર્ષે બીબીસીને જણાવ્યું, "ઉત્તર ભારતમાં રામાયણનાં પ્રસારણ સમયે જનજીવન ઠપ થઈ જતું. સ્ટેશન પર ટ્રેનો ઊભી રહી જતી, બસો અટકી જતી અને મુસાફરો ઉતરી જતાં. રસ્તા ઉપર જ્યાં ક્યાંય ટીવી જોવાં મળે ત્યાં મોટી સંખ્યામાં એકઠાં થઈ જતાં."

"કશું સંભળાતું કે દેખાતું ન હોય તો પણ, ત્યાં હાજર રહેવું મહત્ત્વપૂર્ણ હતું."

બીબીસી સંવાદદાતા સૌતિક બિશ્વાસના કહેવા પ્રમાણે, "એ સમયે રવિવારે સવારે રસ્તા સૂમસામ ભાસતાં, દુકાનો બંધ રહેતી. સિરિયલ શરૂ થાય તે પહેલાં લોકો સ્નાન ઇત્યાદિ પતાવીને ટીવીને હાર ચડાવતા."

બીબીસીના રાહુલ વર્માએ 2019માં લખ્યું કે મારા દાદી 'રામાયણ'નાં પ્રસારણ પહેલાં ઘરમાં દીવા-અગરબતી કરતાં અને પૂજાપાઠનો ક્રમ પતાવી લેતાં. પ્રસાણર પહેલાં તેઓ ઘરમાં જમીન ઉપર ખુલ્લાંપગે બેસતાં અને માથે ચુન્ની ઓઢતાં. પરિવારની ત્રણ પેઢીઓ એકસાથે આ કાર્યક્રમને માણતી.

રામ, રામાયણ અને રામરસ

ફરી રામરસને જગાડશે રામાયણ?

એ સમયે કેન્દ્ર સરકારને અધીન દૂરદર્શન દ્વારા રામાનંદ સાગર દ્વારા નિર્મિત-નિર્દેશિત 'રામાયણ'ના પ્રસારણ સમયે રસ્તા ઉપર સોંપો પડી જતો.

લોકો સપરિવાર ટીવી સામે ગોઠવાઈ જતાં અને જેમની પાસે પોતાનું ટીવી ન હતું, તેઓ પાડોશી કે સગાંસબંધીના ઘરે જઈ સિરિયલ નિહાળતાં.

1980ના દાયકામાં જ્યારે પ્રથમ વખત રામાયણનું પ્રસારણ થયું, ત્યારે આઠથી દસ કરોડ લોકો તેને નિહાળતા, મતલબ કે સરેરાશ આઠમાંથી એક વ્યક્તિ.

1980ના દાયકામાં દૂરદર્શન ઉપર 'રામાયણ ' સમાપ્ત થઈ, તે પછી તા. 7મી ઑગસ્ટ 1988ના દિવસે અંગ્રેજી અખબાર 'ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ' (પેજ નંબર 16) ઉપર...


...ં હતાં. મુસ્લિમ અધિકારો માટે કામ કરતા જૂથોનું કહેવું છે કે મુસ્લિમોને હાંસિયામાં ધકેલી દેવા વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની સરકાર 'હિંદુત્વ' તથા 'હિંદુ રાષ્ટ્રવાદ' તરફ આગળ વધી રહી છે અને આ બિલ તેનો જ એક ભાગ છે.

પશ્ચિમ બંગાળમાં જાધવપુર યુનિવર્સિટી તથા કોલકાતા યુનિવર્સિટીના વિદ્યાર્થીઓએ આ બિલ વિરુદ્ધ કાર્યક્રમો આપ્યા હતા.

કૉંગ્રેસશાસિત પંજાબ, છત્તીસગઢ તથા મધ્ય પ્રદેશ ઉપરાંત પશ્ચિમ બંગાળ (ટીએમસી) અને કેરળ (ડાબેરી)ની રાજ્ય સરકારોએ આ કાયદાને તેમના રાજ્યમાં લાગુ નહીં કરવાની જાહેરાત કરી છે.

પશ્ચિમ બ... બાકીનો લેખ લખો:

િંતા કરવાની જરૂર ન હોવાની' વાત કહી હતી.

રાજ્યમાં ભાજપના સાથી પક્ષ આસામ ગણ પરિષદે પણ આ કાયદાને સર્વોચ્ચ અદાલતમાં પડકારવાની જાહેરાત કરી છે.

બંધારણની છઠ્ઠી અનુસૂચિ હેઠળ આવતાં વિસ્તારોને CAAની જોગવાઈઓથી બાકાત રાખવામાં આવ્યા છે.

આસામ, મેઘાલય, ત્રિપુરા તથા મિઝોરમમાં સ્વાયત્ત જિલ્લા પરિષદો સ્થાનિક આદિવાસીઓનાં અધિકારો તથા હિતોની સુરક્ષા કરે છે.

આસામમાં સ્થિતિને કાબૂ કરવા માટે સેના તહેનાત કરવી પડી છે.

અલીગઢમાં આક્રોશ

દિલ્હીની ઘટનાના પડઘા ઉત્તર પ્રદેશના અલીગઢમાં પણ પડ્યા હતા. સેંકડોની સંખ્યામાં અલીગઢ મુસ્લિમ યુનિવર્સિટી ખાતે વિદ્યાર્થી એકઠા થયા હતા અને વિરોધ નોંધાવ્યો હતો.

અહીં પોલીસ અને વિદ્યાર્થીઓ વચ્ચે ઘર્ષણ થયું હતું, જેના પગલે તા. 5મી જાન્યુઆરી સુધી કૅમ્પસમાં શિયાળુ રજાઓ જાહેર કરી દેવાઈ છે અને ત્યારબાદ પરીક્ષા યોજાશે.

યુપીના દરેક જિલ્લામાં સીઆરપીસી (ક્રિમિનલ પ્રોસિજર કૉડ)ની કલમ 144 લાગુ કરી દેવામાં આવી છે.

હૈદરાબાદની મૌલાના આઝાદ ઉર્દૂ યુનિવર્સિટીમાં વિદ્યાર્થીઓએ દિલ્હી પોલીસની કાર્યવાહી વિરુદ્ધ નારેબાજી કરી હતી.

દેશની આર્થિક રાજધાની મુંબઈ ખાતે ટાટા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ સોશિયલ સાયન્સિઝમાં વિદ્યાર્થીઓએ કૅન્ડલ-લાઇટ માર્ચ કાઢી હતી.

આ સિવાય લખનૌ, બેંગલુરુ, ચેન્નાઈ, વારાણસી અને કોલકાતામાં વિદ્યાર્થીઓએ જામિયા મિલિયા યુનિવર્સિટીનાં વિદ્યાર્થીઓનાં સમર્થનમાં કાર્યક્રમો આપ્યા હતા.

કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ અગાઉ જ કહી ચૂક્યા છે કે હવે દેશભરમાં નેશનલ રજિસ્ટર ઑફ સિટીઝન્સ લાગુ કરવામાં આવશે, જે હેઠળ દેશમાં રહેતા તમામ નાગરિકે તેનું નાગરિકત્વ સાબિત કરવું પડશે.

શાહનું કહેવું છે, 'આસામમાં NRC લાગુ કરતી વખતે કેટલીક ખામી ધ્યાને આવી છે, જેને સુધારીને નવેસરથી આસામ સહિત દેશભરમાં લાગુ કરાશે.'

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ં હતું.

નોંધનીય છે કે અહેવાલ પ્રમાણે ગુજરાત કોવિડ-19ની મોક વૅક્સિનૅશન ડ્રાઇવ માટે કેન્દ્ર દ્વારા પસંદ કરાયેલ ચાર રાજ્યો પૈકી એક છે.

અહેવાલ પ્રમાણે ગુજરાતમાં હાલ 2,195 કૉલ્ડ ચેઇન પૉઇન્ટ છે જેમાં કોરોના વાઇરસના એક કરોડ ડોઝનો સંગ્રહ કરી શકાય છે.

આજે સરકાર અને પ્રદર્શનકારી ખેડૂતો વચ્ચે સાતમા તબક્કાની વાતચીત

ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયાના અહેવાલ અનુસાર આજે કેન્દ્ર સરકાર અને દિલ્હીની સરહદે પ્રદર્શન કરી રહેલા ખેડૂતો વચ્ચે સાતમા તબક્કાની વાતચીત યોજાવાની છે.  ત્યારે ખેડૂત સંગઠનોએ પોતાની માગને વધુ ધાર આપવાનો નિ... બાકીનો લેખ લખો:

ુજરાતમાં મંગળવારે કોરોના વાઇરસના 804 નવા કેસ સામે આવ્યા હતા. આ સાથે જ રાજ્યમાં કોરોનાના કેસોનો આંકડો 2,43,459 સુધી પહોંચી ગયો હતો.

રાજ્યમાં કોરોના વાઇરસના કારણે સાત લોકોનાં મૃત્યુ સાથે રાજ્યનો કુલ મૃત્યાંક 4,295 થઈ ગયો હતો.

આ સિવાય મંગળવારે રાજ્યમાં કુલ 999 લોકો આ વાઇરસની માંદગીમાંથી બેઠા થયા હતા. જે બાદ કોરોનાની માંદગીમાંથી સાજા થયેલા લોકોનો આંકડો 2,29,143 થઈ ગયો હતો.

ગુજરાતના આરોગ્ય વિભાગ દ્વારા જારી કરાયેલા આંકડા અનુસાર ગુજરતાનો રિકવરી રેટ 94.12 ટકા થઈ ગયો હતો.

રાજ્યમાં મંગળવારે કુલ 53,389 ટેસ્ટ થયા હતા. જે સાથે કોરોનાના કુલ ટેસ્ટની સંખ્યા અત્યાર સુધી 95,43,400 સુધી પહોંચી ગઈ હતી.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ં' સરનેમ ધરાવતા પારસી તળેલા, પાપડના દીવાના હોઈ શકે છે.

'ભાજીખાઉં' અટકનું અસ્તિત્વ દર્શાવે છે કે તમામ પારસીઓ પાક્કા માંસાહારી નહીં હોય.

રસપ્રદ વાત એ પણ છે કે 'કાકડીખાઉં'થી માંડીને 'કાકડીચોર' સુધીની સંખ્યાબંધ સરનેમ કાકડી સાથે જોડાયેલી છે.

ઘણી પારસી સરનેમમાં 'વાલા' ઉપસર્ગ જોડાયેલો હોય છે, જે કોઈ ચોક્કસ ફૂડ કે આઇટમ સાથેનો સંબંધ કે વ્યવસાય દર્શાવે છે.

'સોડાવૉટરબૉટલઓપનરવાલા' કદાચ પારસીઓની સૌથી વધુ વિખ્યાત અટક છે.

બ્રિટિશ શાસન હેઠળના મુંબઈમાં 'મસાલાવાલા,' 'નારિયલવાલા' અને શહેરમાં પોર્ટુગીઝ પ્રભાવ... બાકીનો લેખ લખો:

કોમની ઘટી રહેલી વસતિને વધારવા માટે પારસીઓએ યુવક-યુવતીઓ માટે લગ્નમેળાવડા યોજવાનું પ્રમાણ બમણું કર્યું છે.

બે હૈયાંના મિલનમાં ફૂડ અત્યંત મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી શકે છે એ ધ્યાનમાં રાખીને આવા લગ્નમેળાવડાના આયોજકો યુવાવર્ગને મેળાવડામાં ભાગ લેવા સ્વાદિષ્ટ વાનગીઓ મારફત આકર્ષે છે.

આ વ્યૂહરચનાનો મિશ્ર પ્રતિભાવ મળ્યો છે.

ડેટિંગવેળાના શરમજનક અનુભવોની નોંધ માટે યુવા પારસીઓના એક સંગઠને તાજેતરમાં સ્પર્ધાનું આયોજન કર્યું હતું.

તેમાં એક યુવતીએ એક કવિતા લખીને ફરિયાદ કરી હતી કે તે જેની સાથે ડેટ કરતી હતી કે 'એ યુવાનને માત્ર ભોજનમાં જ રસ હતો.'

એ યુવતીએ ટોચનું સ્થાન મેળવ્યું હતું અને તેને ઇનામમાં દક્ષિણ મુંબઈની એક મોંઘી રેસ્ટોરાંમાં બે વ્યક્તિના ડીનરની ટિકિટ આપવામાં આવી હતી.

આ પ્રકારનાં ઈનામો અને જેમાં કેન્દ્રસ્થાને ભોજન જ હોય તેવા લગ્નમેળાવડા આખરે સાર્થક સાબિત થશે?

અમને તો ધાર્યું પરિણામ મળવાની આશા છે. અમને એવી આશા પણ છે કે વધુ પારસી યુવક-યુવતીઓ ભોજનપ્રેમ નિમિત્તે એકઠાં થાય, જેથી સ્વાદપ્રિય પારસી કોમ સદા જીવંત રહે.

(આ લેખના લેખક પેરિનાઝ મદાન વકીલ છે અને દિન્યાર પટેલ ઇતિહાસકાર છે. આ લેખ બીબીસી માટે વર્ષ 2016માં લખવામાં આવ્યો હતો.)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ં, "જો તમે પ્રસવ દરમિયાન મહિલાઓ અને નવજાત શિશુઓના મૃત્યુના આંકડાઓ ઉપર નજર નાખશો તો તમને આશ્ચર્ય થશે."

તેમણે અમને અહીંની મહિલાઓ જે તાણનો સામનો કરે છે એ વિશે જણાવ્યું.

ઘરેલુ હિંસાનો મુદ્દો

એક છોકરી જણાવે છે કે પુરુષ પોતાના કામ દરમિયાન જે પડકારોનો સામનો કરે છે, તેની હતાશાઓ તેઓ મહિલાઓ ઉપર ઉતારે છે.

પાકિસ્તાનમાં લઘુમતી હિંદુ સમાજમાંથી આવતી એક છોકરી કહે છે કે સિંધ પ્રાંતમાં મુસ્લિમ પુરુષ હિંદુ મહિલાઓને ધર્મપરિવર્તન કરવા માટે જબરદસ્તી મજબૂર કરે છે.

તે જણાવે છે કે આ કારણોને લીધે જ હિંદુસમાજ પો... બાકીનો લેખ લખો:

રી મુલાકાત એવી મહિલાઓ સાથે થઈ છે જેમનું સાહસ જોઈને હું દંગ થઈ ગઈ છું.

જોઈએ હવે BBCSheની સફરમાં અમારા આગલા પડાવ ખૈબર પખ્તુનખ્વા પ્રાંતમાં શું થાય છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ં, "મારા મનમાં એવું હતું કે આ બધું લાંબા સમય સુધી નહીં ટકે. મને એવું હતું કે તે કંટાળી જશે."

"પરંતુ અમે લખવાની શરૂઆત કરી. ધીમે-ધીમે હું ઇમેન્યુઅલના બુદ્ધિ કૌશલ્યથી સંપૂર્ણપણે પ્રભાવિત થઈ ગઈ હતી."

સાવકી દીકરી સાથે સંબંધની આશંકા

પૅરિસ મૅચને આપેલી એક મુલાકાતમાં બ્રિજેટે કહ્યું હતું, "ધીમે-ધીમે હું આ સંબંધમાં પ્રેમના તાતણે બંધાઈ રહી હતી અને તેઓ પણ."

"ટૂંક સમયમાં ઇમેન્યુઅલના ઘર સુધી આ વાત પહોંચી ગઈ."

"મેક્રોનનાં માતાપિતાને એવી શંકા હતી કે બ્રિજેટનાં (અને હવે તેમની સાવકી) દીકરી લૉરેન્સ સાથે તેમનો... બાકીનો લેખ લખો:

ે સાચવી રાખી છે."

આશરે 26 વર્ષ પહેલાં શરૂ થયેલી આ પ્રેમકહાણી 12 વર્ષ પહેલાં જ પ્રેમના મુકામે પહોંચી હતી.

ડેઇલી મેલના એક સમાચાર મુજબ, બ્રિજેટના પ્રથમ પતિ આંદ્રે લુઈસ એક બૅન્કર હતા, જેના કારણે આંદ્રે સાથે બ્રિજેટનો સંબંધ લાંબો ટકી શક્યો નહોતો.

બંનેના છૂટાછેડા વર્ષ 2006માં થયા હતા અને વર્ષ 2007માં મેક્રોન અને બ્રિજેટનાં લગ્ન થયાં હતાં.

બ્રિજેટના પુત્ર મેક્રોનથી બે વર્ષ મોટા

ઇમેન્યુઅલ અને બ્રિજેટનું કોઈ સંતાન નથી. જોકે, ઇમેન્યુઅલ બ્રિજેટનાં ત્રણ બાળકોના પિતા અને સાત બાળકોના 'દાદા' છે.

બ્રિજેટના દીકરાની ઉંમર ઇમેન્યુઅલથી બે વર્ષ વધારે છે.

બ્રિજેટ અને ઇમેન્યુઅલ વચ્ચે ઉંમરમાં 25 વર્ષના ગાળાનું અંતર તેમના સંબંધોમાં જોવા મળ્યું નથી.

પેરિસ મૅચને આપેલા ઇન્ટરવ્યૂમાં બ્રિજેટે ઇમેન્યુઅલ વિશે કહ્યું હતું:

"તેઓ જાણે કે પરગ્રહવાસી છે. તેમનામાં વિશિષ્ટ બુદ્ધિમતા સાથે-સાથે અસાધારણ માનવતાના ગુણ છે."

મેક્રોન ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ છે. તેમણે એક દર્શકથી બૅન્કર અને બૅન્કરથી રાષ્ટ્રપતિ સુધીની સફર ખેડી છે.

મેક્રોન જ્યારે ફ્રાંસના નાણામંત્રી હતા, ત્યારે પણ તમામ મહત્ત્વપૂર્ણ બેઠકોમાં બ્રિજેટ ઉપસ્થિત રહેતાં હતાં.

મેક્રોન રાષ્ટ્રપતિ પદની ચૂંટણી પહેલાં કહ્યું હતું કે જો તેઓ ચૂંટણી જીતશે તો બ્રિજેટ કોઈને કોઈ મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવશે.

જોકે, હજુ સુધી તેમને કોઈ મહત્ત્વપૂર્ણ જવાબદારી નથી સોંપાઈ.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ં, "રાજ્ય સરકારે એવા તમામ પ્રયાસો કરવા જોઈએ, જેમાં વાલીઓ અને ખાનગી શાળાસંચાલકો બંનેનાં હિત સચવાય."

શિક્ષણ વિભાગના સંયુક્ત સચિવ વિજયસિંહ મંડોરા દ્વારા દાખલ કરાયેલી અરજી પ્રમાણે 17 અને 20 ઑગસ્ટે શિક્ષણમંત્રીની અધ્યક્ષતામાં ખાનગી શાળા સંચાલકો સાથે બેઠક કરાઈ હતી પણ શાળાસંચાલકો ફી-ઘટાડા બાબતે રાજ્ય સરકાર સાથે સંમત થયા ન હતા.

'સિંઘમ જેવો દેખાડો ન કરો', નરેન્દ્ર મોદીએ પોલીસ અધિકારીઓને કહ્યું

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ નવા પોલીસ અધિકારીઓને કહ્યું કે તેઓ 'સિંઘમ' જેવી ફિલ્મોમાંથી પ્રેરણા ન લે. સાથે જ ઉમ... બાકીનો લેખ લખો:

તેમણે સંબંધીઓ પાસે આર્થિક સહાયની માગ કરી હતી.

સુશાંતસિંહના કેસમાં NCBએ પહેલી ધરપકડ કોની કરી?

અભિનેત્રી રિયા ચક્રવર્તીના ભાઈ શોવિક ચક્રવર્તી અને સુશાંતસિંહ રાજપૂતના મૅનેજર રહેલા સેમ્યુઅલ મિરાંડાની નાર્કોટિક્સ કંટ્રોલ બ્યૂરો(એનસીબી)ની ટીમે ધરપકડ કરી છે.

બોલીવૂડ અભિનેતા સુશાંતસિંહ રાજપૂતના મૃત્યુના કેસમાં આ પહેલી ધરપકડ છે.

સુશાંતસિંહ રાજપૂતના મૃત્યુ મામલે સીબીઆઈ તપાસ કરી રહી છે પરંતુ આ ધરપકડ એનસીબીએ ડ્રગની લેવડ-દેવડ મામલે કરી છે.

સીબીઆઈની તપાસમાં નશાના વેપાર સાથે જોડાયેલાં કેટલાંક નામો સામે આવ્યાં હતાં. જે પછી એનસીબીએ આ મામલાની તપાસ શરૂ કરી હતી.

એનસીબીએ પહેલાં ડ્રગ્સના કારોબાર સાથે જોડાયેલા કેટલાક લોકોની પૂછપરછ કરી હતી અને કેટલાકને કથિત રીતે અટકાયતમાં પણ લીધા છે.

પૂછતાછમાં શોવિક અને સેમ્યુઅલનાં નામ સામે આવ્યાં બાદ શુક્રવારે સવારે એનસીબીએ બંનેનાં ઘરોની તલાશી લીધી હતી, જે પછી શુક્રવારે મોડી રાત્રે બંનેની એનસીબીએ ધરપકડ કરી લીધી હતી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ં, જેથી તે વધારે સપાટ બની જાય. તે પટ્ટો એટલો ટાઇટ હોય છે કે છોકરી શ્વાસ પણ લઈ શકતી નથી.

થોડાં વર્ષો પછી, જ્યારે તેમણે પણ દીકરીને જન્મ આપ્યો, તો તેમણે ઘણી મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડ્યો.

તેઓ કહે છે, "જ્યારે હું મારી બાળકીને સ્તનપાન કરાવતી, તો મારે ખૂબ મહેનત કરવી પડતી. એવું લાગતું કે મારી છાતીની અંદર ગાંઠ છે."

"એવું લાગતું કે જાણે મારા સ્નાયુઓનો પણ વિનાશ થઈ ગયો છે."

ગુપ્ત કૃત્ય

બ્રેસ્ટ આયરનિંગને કોઈ ગુનાની યાદીમાં જગ્યા મળી નથી. પણ ગૃહ ઑફિસનું કહેવું છે કે આ એક પ્રકારનું બાળ શોષણ છે અને  તેની પ... બાકીનો લેખ લખો:

GMના મામલે થશે. FGMના ક્લાસ સેકન્ડરી સ્કૂલમાં આપવામાં આવશે.

નિકી મોર્ગન કહે છે કે આ પ્રકારના મુદ્દાઓ જેમ કે બ્રેસ્ટ આયરનિંગ મુદ્દે વાત થવી જોઈએ અને તેને રોકવા જોઈએ.

તેઓ ઉમેરે છે, "જે લોકો છોકરીઓ અને યુવતીઓ સાથે કામ કરે છે તેમને પણ શીખવવું જોઈએ કે બ્રેસ્ટ આયરનિંગને કેવી રીતે ઓળખવું જોઈએ કેમ કે યૂકેમાં પણ ઘણી છોકરીઓ તેનો ભોગ બની રહી છે."

"તેમને એ શીખવવું જોઈએ કે આવી પરિસ્થિતિનો સામનો કરવા પર તેમણે શું પ્રતિક્રિયા આપવી જોઈએ."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ં, પણ હું ખૂબ જ ઉદાસ રહેતો હતો."

વૃદ્ધાશ્રમમાં રહેતા મહેશભાઈ સતત ઉદાસ રહેવા લાગ્યા.

વ્યથિત સ્વરે તેઓ કહે છે, "જે બાળકો માટે જિંદગી ખર્ચી નાખી એમને હું ભારરૂપ લાગતો હતો. મેં મારી બધી બચત બાળકોને ભણાવવા, પરણાવવા અને પત્નીની દવામાં વાપરી નાખી હતી. થોડા ઘણા પૈસા હતા પણ હું 72 વર્ષે વૃદ્ધાશ્રમમાં રહેતો હતો."

"અમારા સંચાલક સ્વર્ગસ્થ ફરસુભાઈ કાયમ મારી ઉદાસીનું કારણ પૂછતાં. એક દિવસ મેં મોકળા મને વાત કરી નાખી અને એમણે મને ફરી લગ્ન કરવાનું કહ્યું. મેં એમને કહ્યું કે આ ઉંમરે લગ્ન?

"પણ મારા મગજમાં એક વિ... બાકીનો લેખ લખો:

્ધોનાં લગ્ન થાય અને લગ્ન કરનારે બંનેના સંયુક્ત નામે ચોક્કસ રકમની એફડી કરાવવી પડે, જેથી ભવિષ્યમાં કોઈને તકલીફ ઊભી ન થાય. આ હતા ફક્કડ ગિરધારી એટલે પૈસા ક્યાંથી હોય?"

વાતને વચ્ચેથી કાપતા મહેશભાઈએ કહ્યું કે અમારાં લગ્નમાં આ મોટી અડચણ હતી પણ રંજનની દીકરીએ કહ્યું કે એ રકમ જમા કરાવવા અને એફડી કરાવવા તૈયાર છે. પણ મેં ના પાડી અને એને બે દિવસનો સમય આપવાનું કહ્યું.

મહેશભાઈ કહે છે, "વૃદ્ધાશ્રમ આવીને મેં ફરસુભાઈને વાત કરી તો એમને મને કહ્યું કે ભરૂચમાં હવેલી જેવું મકાન છે એ વેચીને અમદાવાદમાં નાનું મકાન લઈ લો. બાકી પૈસા બચે એની એફડી કરી ઘડે ચઢી જાવ."

"મને રસ્તો મળી ગયો અને મેં તરત રંજનની દીકરીને ફોન કર્યો કે ભરૂચનું મકાન વેચાતા હું રંજન સાથે લગ્ન કરીશ. પણ એને અમેરિકા જવાનું હતું."

"એણે મને કહ્યું કે હું અત્યારે પૈસા આપું છું, અમેરિકા જાઉં એ પહેલાં લગ્ન કરી લો અને પૈસા આવે એટલે મને અમેરિકા મોકલાવજો. બસ, અમારી તકલીફ દૂર થઈ ગઈ અને અમે લગ્ન કરી લીધાં."

ભક્તિભાવપૂર્વકનું સાદું જીવન

મહેશભાઈ આજે અમદાવાદમાં બધાં સગાંથી દૂર નારોલમાં નાનકડું મકાન રાખીને રહે છે અને એકબીજાના સહારાથી જીવન ગુજારે છે.

મહેશભાઈ કહે છે, "અમે રોજ સવારે ઘરે પૂજાપાઠ કરીને જમીને બપોરનો નાસ્તો ભરીને બંને ડોસાડોસી ઘરેથી અલગઅલગ મંદિર જવા નીકળી જઈએ છીએ. સાંજે પરત આવી જમીને આરામથી સુખદુઃખની વાતો કરતા રહીએ છીએ અને એકબીજાના સહારે જીવન કાઢીએ છીએ."

મહેશભાઈ અને રંજનબહેનનાં લગ્ન કરાવનાર નટુભાઈ પટેલે અત્યાર સુધીમાં 100 જેટલાં વૃદ્ધોનાં લગ્ન કરાવ્યાં છે.

નટુભાઈએ બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું કે "અમે આર્થિક રીતે સક્ષમ લોકોનાં લગ્ન એટલે કરાવીએ છીએ કે જો કોઈ બીમાર પડે તો એકબીજાની સારવાર માટે કોઈની પાસે હાથ ન લંબાવવો પડે."

"જીવનની ઢળતી સાંજે જ્યારે લગ્ન કરે ત્યારે માણસને કોઈ જાતીય ઇચ્છાઓ નથી હોતી પણ હૂંફની જરૂર હોય છે. અને બેમાંથી જો એકનું પણ અવસાન થાય તો એમની જોઇન્ટ ચોક્કસ રકમની એફડી કરાવેલી હોય તો આર્થિક તકલીફ પડે નહીં."

વૃદ્ધોનાં લગ્ન કરાવવાનો વિચાર કેવી રીતે આવ્યો એની વાત કરતા નટુભાઈ ભાવુક થઈ જાય છે.

બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું કે "વાત છે 2001ના ભૂકંપની. હું અંજારમાં સરકારી નોકરી કરતો હતો. 26 જાન્યુઆરીને કારણે અમદાવાદ આવ્યો હતો."

"ભૂકંપ પછી હું ત્યાં ગયો ત્યારે આખુંય અંજાર તહસનહસ હતું. હું જે ગેસ્ટહાઉસમાં રહેતો હતો એ પણ ભૂકંપમાં પડી ગયું હતું. સરકારી ફરજના...


...ં, સાચા ખેડૂતો આંદોલન કરે છે એમાં આતંકવાદીઓ જોડાઈ ગયા છે.

ભાજપ ગુજરાતના અલગ અલગ જિલ્લામાં કૃષિકાયદા જાગૃતિ અભિયાન કરી રહ્યું છે એમાં નાયબ મુખ્ય મંત્રીએ આ વાત કરી છે.

મોદી સરકારના ત્રણ કૃષિકાયદાઓ સામે દેશમાં ખેડૂત આંદોલન ચાલી રહ્યું છે ત્યારે ગુજરાતના નાયબ મુખ્ય મંત્રી નીતિન પટેલે કહ્યું છે કે ''સાચા ખેડૂતો આંદોલન કરે છે, થોડા ખેડૂતો આંદોલન કરે છે એમાં દેશવિરોધી પરિબળો, આતંકવાદીઓ, ખાલિસ્તાનવદીઓ, સામ્યવાદીઓ, ચીન તરફીઓ આ બધા એમાં જોડાઈ ગયા છે.''

ભારતમાં ખેડૂત આંદોલનનો આજે બાવીસમો દિવસ છે ત્યારે ... બાકીનો લેખ લખો:

ાગૃતિ અભિયાન

ઉલ્લેખનીય છે કે કૃષિકાયદાઓ પર સરકારની વાતચીત નિષ્ફળ રહી છે અને ખેડૂતોએ આંદોલન આક્રમક બનાવ્યું છે.

સરકાર કાયદાઓમાં સુધારણની વાત કરે છે પણ ખેડૂતો ત્રણેય કૃષિકાયદાઓને સંસદનું ખાસ સત્ર બોલાવી પાછા ખેંચવાની માગ કરે છે.

ગુજરાતમાં વિવિધ જિલ્લાઓમાં ભાજપ દ્વારા કૃષિકાયદાઓ બાબતે ખેડૂત સંમેલન બોલાવવામાં આવી રહ્યું છે.

ગુજરાતમાં ભાજપની સરકાર અલગ અલગ જિલ્લામાં કૃષિકાયદાઓ પર જનજાગૃતિ સભાઓ યોજી રહી છે અને તેમાં મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીથી લઈને નીતિન પટેલ તથા તમામ દિગ્ગજ નેતાઓ અને મંત્રીઓ ભાગ લઈ રહ્યાં છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ં.

ડૉ. વસંત પટેલ આ અંગે આગળ વાત કરતાં જણાવે છે કે, "હાલ રાજ્યના સિનિયર ડૉક્ટરો જ્યારે લૉકડાઉનની માગ કરી રહ્યા છે ત્યારે આપણે સ્થિતિની ગંભીરતાનું અનુમાન લગાવી શકીએ છીએ."

આ વાત અંગે ડૉ.ચંદ્રેશ જરદોશ જણાવે છે, ''હાલની પરિસ્થિતિ ખૂબ જ ગંભીર છે. તબીબો અને નર્સિંગ સ્ટાફ સતત કામ કરી રહ્યા છે. આગામી દિવસોમાં જો તબીબો અને મેડિકલ સ્ટાફ બીમાર થવા લાગશે તો આખી સિસ્ટમ પેરાલાઇઝ થઈ જશે.''

''રાજ્યમાં વધતાં જતાં કોરોનાના કેસની સંખ્યાને જોઈ ગુજરાત હાઇકોર્ટે રાજ્ય સરકારને કોરોના સંક્રમણની ચેઇન તોડવા માટે 3થી 4 ... બાકીનો લેખ લખો:

સંક્રમણ ઉદ્યોગ અને નાના-મોટા વેપાર-ધંધા પર પણ અસર કરી રહ્યું છે."

ફાઇનાન્સિયલ એક્સપ્રેસના અહેવાલ અનુસાર કોરોનાની બીજી લહેરના કારણે ગુજરાતમાં છેલ્લા 15થી 20 દિવસમાં કાપડના ઉત્પાદનમાં 25 ટકા જેટલો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.

જોકે લૉકડાઉન કરવાની જરૂરિયાત અંગે ઇનકાર કરતાં પોતાનું મંતવ્ય રજૂ કરતાં અમદાવાદ હૉસ્પિટલ્સ ઍન્ડ નર્સિંગ હોમ્સ ઍસોસિયેશનના પ્રમુખ ડૉ. ભરત ગઢવીએ જણાવ્યું કે, "હાલમાં લૉકડાઉન લાગુ કરવા કરતાં રાજ્યની બૉર્ડર સીલ કરવી જોઈએ."

"તેની સાથે જ કુંભ મેળામાંથી કે બંગાળની ચૂંટણીમાંથી પરત ફરી રહેલા લોકો રાજ્યની બહાર જ ક્વોરન્ટાઇન પિરિયડ પૂર્ણ કરીને પ્રવેશ કરે તેવી વ્યવસ્થા થવી જોઈએ."

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ં.

આમ, વિનોદભાઈ અમેરિકાની માફક ધડબડાટી બોલાવી શકતા, તો 'યુનો'ની જેમ (અને 'યુનો' કરતાં અનેક ગણી વધારે અસરકારકતાથી) સુલેહસમાધાનો પણ કરાવી શકતા.

વિનોદ ભટ્ટનો સ્વભાવ

તેમને મોટા ભાગના લોકો સાથે પ્રેમના સંબંધ હોય એ તો ખરું, પણ કોઈનું સારું કરવાથી એ ખચકાતા કે ગભરાતા ન હતા.

સમાધાન કરાવ્યાનો આનંદ લેવો તેમને ગમતો, ઉપરાંત બંને પક્ષો માટેનો તેમનો પ્રેમ પણ ઘણી હદે કારણભૂત રહેતો. તેમના સ્વભાવના મૂળ બાંધામાં સારપ અને હકારાત્મકતા હતી.

મોટા ભા કે મઠાધીશ બનવાની લાહ્ય વિના તે પ્રેમથી અને ઉમળકાથી નવોદિતોને... બાકીનો લેખ લખો:

ત્યારે બહાર ચોંટેલો રહ્યોસહ્યો શોક પણ ખંખેરાઈ ગયો હતો.

દુઃખ તો હોય, પણ એને બહાર દેખાય તેમ લટકતું રાખવું જરૂરી છે?

ઠાકોરજી તે કદી મૃત્યુ પામે?

વિનોદ ભટ્ટ અને મૃત્યુ

અમારો (મોટા ભાઈ બીરેન કોઠારીનો અને મારો) વિનોદભાઈ સાથેનો પરિચય ૨૭ વર્ષનો.  પ્રિય લેખકને લખેલા પત્રમાંથી તેની શરૂઆત થઈ હતી.

બિનીત મોદી જેવા મિત્ર અને સલીલ દલાલ અને રજનીકુમાર પંડ્યા જેવા સહિયારા સ્નેહીજનોને કારણે એ સંબંધ સ્વતંત્ર ગતિ અને ઘટ્ટતા ધરાવતો બન્યો.

તેમાં તેમની પ્રોત્સાહક વૃત્તિ અને પ્રેમાળ ઉદારતાનો મોટો ફાળો. અમારી વચ્ચે રાજકીય સહિતની કેટલીક બાબતોમાં મતભેદ પણ ખરા. પણ તેનાથી બંને પક્ષે લાગણીમાં કશો ફરક ન પડ્યો.

રતિલાલ બોરીસાગર, વિનોદ ભટ્ટ તથા તારક મહેતા (ડાબેથી)

અમારા અંગત અને સાર્થક પ્રકાશનના તમામ કાર્યક્રમોમાં વિનોદભાઈની હાજરી અનિવાર્ય.

તેમના આ સ્થાન અંગે પ્રકાશભાઈએ (પ્રકાશ ન. શાહે) સરસ શબ્દપ્રયોગ કર્યો હતો, 'ઇનહાઉસ ડેઇટી'--ઘરના ઠાકોરજી.

તેમના માટે ઊંડો આદરભાવ હોય. સાથોસાથ, બંને પક્ષે મોકળાશભરી અનૌપચારિકતા પણ હોય.

ઘરના ઠાકોરજી તે કદી મૃત્યુ પામતા હશે?

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ં.

બચપન બચાવો આંદોલન સાથે સંકળાયેલા ધનંજયે જણાવે છે, "સરકારી નીતિઓનો લાભ બાળકોને નથી મળી રહ્યો. 14 વર્ષથી વધુ ઉંમરના કિશોરોને પણ લઘુતમ પગાર આપવામાં આવતો નથી."

"ઉદ્યોગપતિઓ બાળકોને એવા માટે લાવે છે કે તેમની પાસે લાંબા સમય સુધી કામ કરાવી શકાય અને તેઓ ઓવરટાઈમ પણ ન માગે."

રાજસ્થાન બાળઆયોગના સભ્ય ડૉ. શૈલેન્દ્ર પંડ્યાએ સ્થાનિક પત્રકાર ધર્મેશ અમીનને કહ્યું કે અનાથ, ગુમ થયેલાં અથવા ભોળવીને બાળ મજૂરીમાં જોતરી દેવાયેલાં બાળકોને મુખ્ય ધારામાં જોડવા માટે બાલસ્વરાજ નામનું અભિયાન ચલવાઈ રહ્યું છે.

"શુક્ર... બાકીનો લેખ લખો:

સરકાર ઉપાડે છે."

માનવતસ્કરીમાં ગુજરાત

આ પહેલાં પણ સુરતમાંથી બાળકોને મુક્ત કરાવવાના મામલા સામે આવ્યા હતા.

મીડિયા અહેવાલ મુજબ ગુજરાતના સુરત જિલ્લામાંથી નવેમ્બર 2019માં 25 આદિવાસી સગીરોને બંધક મજૂરીમાંથી મુક્ત કરાવાયા હતા.

એ  વખતે પોલીસે એવી બે વ્યક્તિની ધરપકડ કરી હતી, જેમણે ગરીબ આદિવાસી પરિવારોને મહિને ચારથી પાંચ હજાર આપવાના બદલામાં બાળકોને મજૂરીએ મોકલવા માટે ભોળવી લીધા હતા. ઇન્ડિયા સ્પેન્ડના એક અહેવાલ મુજબ વર્ષ 2016માં ગુજરાતમાં  બાળતસ્કરીના 485 મામલા સામે આવ્યા છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ં.

બહારના પ્રદેશના ઈડલી-ઢોસા છોડીને મરાઠી વડાપાંઉ અપનાવવાનો પ્રચાર શિવ સેનાએ શરૂ કર્યો હતો.

વડાપાંઉની કથા

રસપ્રદ વાત એ છે કે વડાપાંઉની બન્ને મુખ્ય સામગ્રી બટાટા અને બન કે પાંઉ પોર્ટૂગલના લોકો સત્તરમી સદીમાં ભારત લાવ્યા હતા.

વડાપાંઉ માટેની ત્રીજી મહત્ત્વની સામગ્રી બેસન હિંદુસ્તાની છે. તેમ છતાં મુંબઈગરાઓ વડાપાંઉને તેમની પોતાની ડિશ માને છે.

1990ના દાયકા સુધી મુંબઈગરાઓના દિલ પર વડાપાંઉનું એકચક્રી શાસન હતું. તેને ટક્કર આપે તેવી કોઈ ડિશ ન હતી.

90ના દાયકામાં મેકડોનાલ્ડ્ઝ જેવાં તમામ ફાસ્ટફૂડ રે... બાકીનો લેખ લખો:

વડાપાંઉનો સ્વાદ અસલી

આજે પણ મુંબઈમાં ગલીઓના નાકે મળતા વડાપાંઉ વધુ સ્વાદિષ્ટ હોય છે. મોટાં રેલવે સ્ટેશનોની બહાર પણ વડાપાંઉ રેસ્ટોરાં જોવા મળે છે.

છત્રપતિ શિવાજી ટર્મિનસ બહાર આરામ મિલ્ક કે દાદર સ્ટેશન બહાર અશોક વડાપાંઉ તેનાં ઉદાહરણ છે.

લોકલ ટ્રેનોમાં રોજ પ્રવાસ કરતા લોકો માટે વડાપાંઉ જેવો બીજો ઇન્સ્ટન્ટ નાસ્તો બીજો કોઈ નથી.

નાની દુકાનોએ પણ તેમના વડાપાંઉનો સ્વાદમાં ફેરફાર કર્યા છે. કોઈ સ્વીટ કોર્ન વડાપાંઉ વેચે છે તો કોઈ શેઝવાન ચટણી સાથેના વડાપાંઉ વેચે છે.

તેમ છતાં મોટાભાગના લોકોને વડાપાંઉનો મૂળ સ્વાદ જ પસંદ છે અને એ જ મુંબઈનો અસલી સ્વાદ છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ં.

9 નવેમ્બર, 1947ના ભારતે કાયદો અને વ્યવસ્થા તથા શાંતિ જાળવવા જૂનાગઢને કબજે કરી લીધું.

પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન લિયાકત અલી ખાને ભારતના તત્કાલીન વડા પ્રધાન જવાહરલાલ નેહરૂને ટેલિગ્રામ મોકલીને વિરોધ દર્શાવ્યો કે ભારતનું આ પગલું પાકિસ્તાન અને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાનું ઉલ્લંઘન છે.

જવાહરલાલ નેહરૂએ ભારતીય સેનાને જૂનાગઢની હઠાવવાનો ઇનકાર કર્યો અને લોકોની ઇચ્છા જાણવાનો વાયદો કર્યો હતો.

આ અંગે જનમત લેવામાં આવ્યો જેમાં ભારતની તરફેણમાં 19 હજાર મત આવ્યા અને પાકિસ્તાનની તરફેણમાં માત્ર 91 મત.

જૂનાગઢના નવાબ... બાકીનો લેખ લખો:

ઈ હતી, પરંતુ પાછળથી આવનાર લોકોને મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડ્યો છે.

તેમણે એવું પણ જણાવ્યું કે પહેલાં અમારા માટે નોકરીઓ માટે અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં અનામત જગ્યાઓ રાખવામાં આવતી જે જોગવાઈ હવે રદ્દ કરી દેવાઈ છે.

પહેલાં જૂનાગઢના નવાબને જકાતમુક્ત વાહનો અને ઈલેક્ટ્રોનિક પેદાશો મગાવવાની પણ છૂટ અપાતી હતી, આ મંજૂરી પણ પાછળથી રદ્દ કરી દેવાઈ હતી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ં. એવું નથી કે ત્યાર બાદ જ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ ગુજરાતમાં આવવાની શરૂ થઈ.

પીપાવાવ પૉર્ટ સહિતના કામ અન્ય મુખ્ય પ્રધાનના કાર્યકાળમાં પણ થયા હતા અને  ઇન્ડસ્ટ્રીઝ ગુજરાતમાં આવી રહી હતી.

જોકે, પર્યાવરણની સુરક્ષા સામેના મુદ્દાઓ ત્યારે પણ હતા અને આજે પણ છે. તેમાં કોઈ ઘટાડો નથી થયો. જેટલા મુદ્દા હતા તેટલા આજે પણ છે.

વાઇબ્રન્ટ સમિટના કારણે પર્યાવરણ જાળવણીની સ્થિતિમાં સુધારો થયો એવું નથી થયું.

2014 બાદ ચિત્ર બદલાયું

વળી 11 વર્ષ બાદ વર્ષ 2014 કઈ રીતે ચિત્ર બદલાયું તે પણ મહત્ત્વની બાબત છે. કેમ કે ભાજપ લોકસભા ચૂં... બાકીનો લેખ લખો:

ંતુ જીએસટી (ગુડ્સ ઍન્ડ સર્વિસિઝ)ના કારણે વેપારીઓને ફટકો પડ્યો છે. જેમાંથી તેઓ ઊભરી નથી શક્યા.

ધોલેરા સ્પેશિયલ રિજન માટે કરોડોના એમએયુ થયા હતા પણ આજે તેમાં કંઈ રોકાણ નથી દેખાતું.

પહેલાં સી-પોર્ટ પછી કલ્પસરની વાત આવી. સરવાળે ધોલેરાનું કંઈ થયું નહીં.

ધોલેરાની વાત કરીએ તો ઇન્ડસ્ટ્રીઝને બધું ખબર છે. તેના ફિઝિબ્લિટી રિપોર્ટમાં 7-8 આઠ મીટર માટી પૂરવાની વાતનો ઉલ્લેખ છે. આથી કોઈ ઉદ્યોગે રસ ન દાખવ્યો.

જોકે, સમિટનું માર્કેટિંગ સારુ થયું. અને આ વાત વાસ્તવિકતા છે, પરંતુ નાના ઉદ્યોગોને તેમા આશાનું કિરણ નથી દેખાતું એ પણ એક વાત હોઈ શકે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ં. તેમણે જે કંઈ પણ કહ્યું તે સાચું હતું."

"મેં તેમને ક્યારેય, કંઈ પણ નહોતું કહ્યું અને એ છતાં તેઓ મારા સમર્થનમાં આવ્યા."

તેમણે કહ્યું, "કેટલાક ખેલાડીઓ મારી સાથે વાત કરવાનું પસંદ નહોતા કરતા કેમ કે હું હિંદુ હતો. જલદી જ હું એ લોકોનાં નામો પણ જાહેર કરીશ."

"આ અગાઉ મારામાં આ વાત કહી શકવાનું સાહસ નહોતું પણ શોએબનું નિવેદન સાંભળ્યા બાદ મારામાં હિંમત આવી ગઈ છે કે હું આ મામલે પોતાની વાત મૂકી શકું."

દાનિશ કનેરિયાએ એવું પણ કહ્યું, "યુનિસ ખાન, ઇંઝમામ ઉલ હક, મોહમ્મદ યુસૂફ અને શોએબ અખ્તરનું વર્તન હંમેશાં મ... બાકીનો લેખ લખો:

ાન 61 મૅચમાં 261 ટેસ્ટવિકેટ લઈને આજે પણ કનેરિયા, વસીમ અકરમ (414), વકાર યૂનિસ(373) અને ઇમરાન ખાન(362) પછી પાકિસ્તાનના ચોથા સૌથી સફળ ટેસ્ટબૉલર છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ં."

"આ મહામારીનો મુશ્કેલ સમય છે. તમામે ઘરે રહેવું જોઈએ અને માત્ર જેઓ આવશ્યક સેવાઓમાં સક્રિય છે તેમણે જ બહાર જવું જોઈએ."

"દેશમાં લૉકડાઉન છે. આથી ઘરમાં બને એટલું કંઈ રચનાત્મક કરીને સમય પસાર કરવો તથા એકબીજાની શક્ય તેટલી મદદ કરવી જોઈએ."

કૅપ્ટન સ્વાતિ રાવલ એ સમયે સૅલ્ફ-આઇસોલેશનમાં હોવાથી તેમની સાથે પ્રત્યક્ષ વાતચીત ન થઈ શકી.

જોકે તેમણે અજિત ભારદ્વાજ મારફતે બીબીસીના માધ્યમથી એક સંદેશ આપ્યો છે.

તેમણે બીબીસીને જણાવ્યું કે, "તમામ પ્રિય દેશવાસીઓ, મારી તમને અપીલ છે કે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની વાત મા... બાકીનો લેખ લખો:

શન બાદ ઑલ ઇન્ડિયા પ્રોફેશનલ્સ કૉંગ્રેસ (એઆઈપીસી) દિલ્હી ચેપ્ટર ટ્વિટર હૅન્ડલે તેમની એ સમયની તસવીર પણ શૅર કરી હતી.

બીબીસીએ તેમના પિતા શંકર રાવલ સાથે વાતચીત કરી. તેઓ હાલ આણંદમાં તેમની મોટી દીકરી આરતીના ઘરે રોકાયેલા છે.

સમગ્ર દેશમાં લૉકડાઉન હોવાથી તેઓ ભાવનગર નથી જઈ શકતા. આથી દીકરાને ત્યાં આણંદમાં જ રોકાયેલા છે.

તેમણે બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું, "અમને અમારી દીકરી પર ગૌરવ છે. ઇટાલી જવાનું નક્કી થયું ત્યારે અમને જરા ચિંતા થઈ ગયેલી, પણ તેણે સફળતાપૂર્વક પડકારને પાર પાડ્યો. અમારે તેની સાથે વાતચીત થઈ છે. તે એકદમ સ્વસ્થ છે અને હાલ સાવચેતીના ભાગરૂપે ઘરે સૅલ્ફ-આઇસોલેશનમાં છે.

દરમિયાન આ સમગ્ર બાબતે ઍર-ઇન્ડિયાના અન્ય એક મહિલા પાઇલટ કૅપ્ટન જેસ્મિન મિસ્ત્રીએ બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું, "અમે પાઇલટ છીએ. કામની દૃષ્ટિએ પુરુષ-સ્ત્રી બન્ને સરખાં જ છે."

"ઍર ઇન્ડિયા એક ખૂબ જ સારી કંપની છે અને તેનો ભાગ હોવું ગર્વની વાત છે. અમારા માટે ભારતીય નાગરિકો જ્યાં પણ રહેતા હોય, કોઈ પણ દેશમાં, પણ અમારા માટે એ અમારો પરિવાર છે. તમામ સુરક્ષિત રહે એવી શુભકામના છે."

વધુમાં ઇટાલીમાં ફસાયેલા ભારતીયોને પરત લાવવા વિશેની જાણકારી આપતા નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલયના પ્રધાન હરદીપ સિંઘ પુરીએ ટ્વિટર પર લખ્યું કે, "જ્યારે સમય મુશ્કેલ હોય ત્યારે મજબૂત લોકો તેનો સામનો કરે છે."

"ઍર ઇન્ડિયાના કૅપ્ટન સ્વાતિ રાવલ અને કૅપ્ટન ચૌહાને વિશેષ ફરજ પર હાજર થઈને બોઇંગ 777 ફ્લાઇટની ઉડાણ ભરી હતી. તેમણે ઇટાલીના રોમમાં ફસાયેલા 263 ભારતીયો, ખાસ કરીને મુખ્યત્વે વિદ્યાર્થીઓને ઍરલિફ્ટ કરીને અદમ્ય સાહસનું ઉદાહરણ પૂરું પાડ્યું છે."

વળી વેદાંતા ગ્રૂપના ચૅરમૅન અનિલ અગ્રવાલે (જેમણે કોરોના વાઇરસ સામેની લડાઈમાં 100 કરોડ રૂપિયાની સહાયની તાજેતરમાં જાહેરાત કરી છે) પણ સ્વાતિ રાવલના કામની પ્રશંસા કરી છે.

તેમણે ટ્વીટ કર્યું કે, "આ ગૌરવની ક્ષણ છે. કૅપ્ટન સ્વાતિ અને તેમની ટીમે પ્રભાવક કામગીરી કરી છે. 5 વર્ષના બાળકનાં માતા સ્વાતિએ ઘણું સાહસી કામ કર્યું છે."

ઉપરાંત કેન્દ્રીય મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાન, બોલીવૂડ અભિનેતા વિવેક ઓબેરોય, ગુજરાત સરકાર તથા ઇટાલીમાં ઇન્ડિયન ઍમ્બેસી દ્વારા ટ્વિટર પર સ્વાતિ રાવલ ઍન્ડ ટીમની પ્રશંસા કરવામાં આવી છે.

 સોશિયલ મીડિયા પર દેશભરના યૂઝર્સ પણ તેમની કામગીરીને બિરદાવી રહ્યા છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ં."

"આ સમયે પક્ષમાં સામંજસ્ય અને સમન્વયની ભાવના હતી. ચૂંટણી સમયે કોઈ પણ પક્ષાપક્ષી વિના બધાં સમીકરણોને ધ્યાનમાં રાખીને ટિકિટના નિર્ણય લેવાતા હતા. તેમજ હાઇકમાન્ડ સામે બળવો કરવાની કોઈ સ્થિતિ પેદા થતી નહોતી. જ્યારે આજના સમયમાં હાઇકમાન્ડને કોઈ ગાંઠતું નથી."

તેઓ કહે છે કે હાઇકમાન્ડ નબળું છે. સ્થાનિક નેતાગીરી પણ નબળી એટલે સંગઠન પણ નબળું થઈ ગયું છે, પક્ષમાં કોઈને ભવિષ્ય જેવું દેખાતું નથી.

'કૉંગ્રેસ માત્ર નામનો વિપક્ષ'

તો પોલિટિકલ વિભાગના પ્રોફેસર અમિત ધોળકિયા પણ બીબીસી ગુજરાતી સાથેની વાતચીતમાં માને... બાકીનો લેખ લખો:

ેશ ઠાકોરને હરાવ્યા હતા અને થરાદ બેઠક પરથી કૉંગ્રેસના ગુલાબસિંહ રાજપૂતે ભાજપના જીવરાજ પટેલને હરાવ્યા હતા.

તો બાયડ બેઠક પરથી ભાજપના ધવલસિંહ ઝાલાને કૉંગ્રેસના જશુભાઈ પટેલે પરાજય આપ્યો હતો.

વર્ષ 2017ની વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં ભાજપે કૉંગ્રેસ છોડીને આવેલા 11માંથી 7 ધારાસભ્યોને ટિકિટ આપી હતી, તેમાંથી માત્રે બે જ ધારાસભ્ય ચૂંટણી જીતી શક્યા હતા.

વીરમગામ, જામનગર ગ્રામ્ય, બાલાસિનોર, ઠાસરા અને માણસા બેઠક પર પક્ષપલટુ ધારાસભ્યો હારી ગયા હતા.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ંકટની સ્થિતિઓ આવી પણ તેમણે માત્ર આંતરીક હરીફાઈને જ કાબૂ ન કરી પરંતુ ગઠબંધનની સહયોગી શિવસેના સાથે ઊભી થયેલી પ્રતિકૂળ પરિસ્થિતિઓનો પણ બખૂબી સામનો કર્યો.

કેવી રીતે પાર્ટીની આંતરીક હરીફાઈ પર કાબૂ મેળવ્યો?

એકનાથ ખડસે અને પંકજા મુંડે સાથે ફડણવીસ

ફડણવીસને પોતાની પાર્ટીની અંદર જ હરીફાઈનો સામનો કરવો પડ્યો.

નિતિન ગડકરી, એકનાથ ખડસે, પંકજા મુંડે, વિનોદ તાવડે અને ચંદ્રકાન્ત પાટીલ જેવા નેતાઓને ફડણવીસના મુખ્ય હરીફ માનવામાં આવે છે.

તેમાંથી ગડકરીને કેન્દ્રમાં મહત્ત્વનું પદ આપવામાં આવ્યું જેથી સ્વાભાવિક રી... બાકીનો લેખ લખો:

છે જેનાથી તેઓ શિવસેના સાથે યુતિ જાળવી રાખવામાં સફળ થયા અને ઓછી બેઠકો પર ચૂંટણી લડવા માટે પણ રાજી કરી શક્યા.

આ વખતે તો તેમણે શિવસેનાને પોતાની ચતુરાઈથી સંભાળી લીધી પરંતુ તેના ભૂતકાળના અનુભવો જોતાં શિવસેના આ વખતે દબાણના રાજકારણનો ઉપયોગ કરશે.

મરાઠા સમુદાયના પડકારોનો સામનો કઈ રીતે કર્યો?

ફડણવીસ સામે વધુ એક પડકાર મહારાષ્ટ્રના રાજકારણમાં મરાઠા વર્ચસ્વનો સામનો કરવાનો અને આ સમુદાયનું સમર્થન પ્રાપ્ત કરવાનો હતો.

મરાઠા અનામતની માંગ સાથે તેઓ રસ્તા પર ઊતરી આવ્યા અને રાજ્યભરમાં મોટી-મોટી રેલીઓનું આયોજન કર્યું.

તેના કારણે ફડણવીસને મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડ્યો હતો પણ તેમણે મરાઠા સમુદાયને અનામત આપવાની જાહેરાત કરીને આ પડકાર સફળતાપૂર્વક પાર પાડ્યો.

કારવાં મૅગેઝીનમાં દેવેન્દ્ર ફડણવીસ પર લેખ લખનારા વરિષ્ઠ પત્રકાર અનોશ માલેકર મરાઠા સમુદાય સાથે ફડણવીસના સંબંધોનું આકલન કરતાં કહે છે, "મરાઠા મતમાં 1995માં જ વિભાજન થઈ ગયું હતું. દેવેન્દ્ર ફડણવીસ સૂઝ-બૂઝથી સફળતાપૂર્વક પોતાની તરફેણમાં તેનો ઉપયોગ કરતાં મુખ્ય મંત્રી પદ સુધી પહોંચી ગયા."

તેઓ કહે છે, "જ્યારે પૃથ્વીરાજ ચૌહાણે મુખ્ય મંત્રીપદ સંભાળ્યું તો મરાઠાઓ વચ્ચેની તિરાડે રાજકીય સ્વરૂપ ધારણ કરી લીધું અને સમાજના લોકો એનસીપી અને કૉંગ્રેસ વચ્ચે વહેંચાઈ ગયા."

"2014માં સત્તામાં આવ્યા બાદ ફડણવીસને આ વિભાજનનો લાભ મળ્યો. 2010 અને 2014 દરમિયાન કેટલાક મરાઠા નેતાઓને પોતાના પક્ષમાં લેવામાં સફળ રહ્યા."

માલેકર ત્યારબાદ કહે છે, "ભાજપના નેતા ટીવીના માધ્યમથી લોકો સામે પોતાની છબિ બનાવવામાં બહુ ચતુર છે."

"આ જ રણનીતિ અપનાવીને 2016માં છત્રપતિ સંભાજી રાજેને ભાજપમાં લાવવામાં આવ્યા."

"તેના પરિણામ સ્વરૂપે મરાઠા સમુદાયના જે લોકો સરકારની વિરુદ્ધમાં હતા તેઓ અસમંજસમાં પડી ગયા."

"તેના પછી પણ ઘણા મરાઠા નેતાઓને ભાજપમાં લાવીને તેમના ગુસ્સાને શાંત કરી દેવામાં આવ્યો."

તેઓ કહે છે કે, "ફડણવીસનું તંત્ર પણ ઘણું મજબૂત છે. તેમને કોણ તેમનો વિરોધ કરે છે અને પાર્ટીમાં તિરાડ પાડવાની કોશિશ કરે છે તેની પાકી માહિતી મળી જાય છે."

"તેમણે આ જ રીતે ખેડૂતો અને મરાઠા આંદોલનનો સામનો કર્યો. તેથી તેમની સામે અત્યાર સુધીમાં કોઈ ઊભું થઈ શક્યું નથી."

માલેકર કહે છે, "ભલે ફડણવીસે મરાઠા આંદોલન અથવા પાર્ટીની આંતરીક સમસ્યાઓ પાર પાડી હોય પરંતુ પશ્ચિમ મહારાષ્ટ્રમાં મરાઠા નેતાઓમાં હજુ અસંતોષ છે."

"પાર્ટીએ તે પણ પાર પાડવાનું છે....


...ંક્રમિત થઈ રહી છે, જેના કારણે કેસમાં આટલો વધારો થયો છે. જો પરિવારની એક વ્યક્તિ સંક્રમિત થાય તો પરિવારના બધા સભ્યો પણ સંક્રમિત થઈ રહ્યા છે."

"બીજું સૌથી મોટું કારણ છે કે શહેરનો એક મોટો વર્ગ એવો છે, જેઓ હજુ સુધી માસ્ક પહેરતા નથી. આવા લોકો સુપર સ્પ્રેડર બની રહ્યા છે અને બીજા લોકોને પણ સંક્રમિત કરી રહ્યા છે. જો તમે હૉસ્પિટલોમાં જોશો તો ખબર પડશે કે હાલમાં જે કોરોના દરદીઓ આવી રહ્યા છે, તેમાં 25-40 વર્ષના લોકો સૌથી વધુ છે."

તેઓ વધુમાં જણાવે છે કે હાલની પરિસ્થિતિ જોતાં લાગે છે હજુ દસથી બાદર દિવસ સુધી ... બાકીનો લેખ લખો:

એવા અનેક દાખલા છે, જ્યાં કોઈ દરદીનો રિપોર્ટ પૉઝિટિવ આવતો હોય તો સારવાર કરાવવાની જગ્યાએ બીજી લૅબમાં જઈને ફરીથી રિપોર્ટ કઢાવે છે. યોગ્ય સમયે સારવાર નહીં લેવાના કારણે પણ વાઇરસ ફેલાઈ રહ્યો છે."

રાજ્યમાં કોરોનાની સ્થિતિ ગંભીર છે : નીતિન પટેલ

રવિવારે ગુજરાતના આરોગ્યમંત્રી નીતિન પટેલે અમદાવાદ સિવિલ હૉસ્પિટલની મુલાકાત લીધી હતી

રવિવારે ગુજરાતના આરોગ્યમંત્રી નીતિન પટેલે અમદાવાદ સિવિલ હૉસ્પિટલની મુલાકાત લીધી હતી.

તેમણે જણાવ્યું કે હાલમાં ગુજરાતમાં પથારીઓ અને બીજી સુવિધાઓની માગ છે, તેને પૂર્ણ કરવામાં રાજ્ય સરકાર પ્રયાસ કરી રહી છે પણ જે ઝડપથી દર્દીઓની સંખ્યા વધી રહી છે તેની સામે અમારી તૈયારીઓ ઓછી પુરવાર થઈ રહી છે.

આઉટલુક અનુસાર નીતિન પટેલે જણાવ્યું કે પ્રથમ લહેરમાં અમુક શહેરો અને જિલ્લાઓમાં કોરોના વાઇરસના કેસ નોંધાયા હતા પણ હવેરાજ્યનો કોઈ જિલ્લો બાકાત નથી.

તેમણે કહ્યું કે અમે સતત પથારીઓ સહિતની સુવિધાઓમાં વધારો કરી રહ્યા છીએ, પણ મોટા પ્રમાણમાં દર્દીઓ આવતાં હોવાથી દરેક દર્દીને સુવિધા આપવામાં મુશ્કેલી થઈ રહી છે.

"જે ઝડપથી દર્દીઓની સંખ્યા વધી રહી છે તે જોતાં કહીશ કે અમે જેટલી વ્યવસ્થા કરીએ છીએ, તેની સામે જરૂરિયાત વધતી જાય છે."

"અમારી દરેક મોટી હૉસ્પિટલો અને જૂની હૉસ્પિટલો, મેડિકલ કૉલેજ સહિતની સુવિધાઓ ધરાવતી હૉસ્પિટલોમાં દર્દીઓને રાખવા માટેની જગ્યા ઓછી પડી રહી છે. અમે આ પરિસ્થિતિને નિવારવા માટે પ્રયાસ કરી રહ્યા છીએ."

"રેમડેસિવિર ઇન્જેક્શન હોય, વૅન્ટિલેટર હોય અથવા ઓક્સિજન હોય એ દર્દીઓને મળી રહે તે માટે આરોગ્યવિભાગ દિવસ-રાત મહેનત કરી રહ્યો છે."

"પહેલાં 108ને દરરોજ 6000-8000 કૉલ આવતા હતા અને હવે કૉલ અનેકગણા વધી ગયા છે. કમનસીબે જે લહેર ચાલી છે તેમાં અમારી ક્ષમતા કરતાં વધુ દર્દીઓ દાખલ થઈ રહ્યા છે."

અમદાવાદ સિવિલ હૉસ્પિટલ બહાર દર્દીઓને દાખલ કરવા માટે જે લાઇન લાગી રહી છે.

તેના જવાબમાં નીતિન પટેલે જણાવ્યું, "બીજી હૉસ્પિટલો દર્દીને દાખલ કરવામાં ના પાડે છે, જેના કારણે અમદાવાદ સિવિલ હૉસ્પિટલ બહાર લાઇન લાગી રહી છે."

"આ સારી બાબત નથી પણ દરેક દર્દીનો જીવ બચાવવા માટે અમે કટિબદ્ધ છીએ. જ્યાં સુધી દર્દીને હૉસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવતું નથી, ત્યાં સુધી તેમને ઍમ્બ્યુલન્સમાં ઓક્સિજન આપીએ છીએ."

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ંગાળ અને નેપાળના કામદારો હોય છે. નવેમ્બરથી જાન્યુઆરીમાં હોટેલ રેસ્ટોરાં ઉદ્યોગે થોડો વેગ પકડ્યો હતો. કામદારોને કામ પણ મળતું હતું. એપ્રિલથી તો એ ધંધારોજગાર પણ ઠપ થઈ ગયા છે."

સમગ્ર દેશમાં લૉકડાઉનની માગ કેમ કરી રહ્યા છે સરકારની કોરોના ટાસ્ક ફોર્સના નિષ્ણાતો

રોજગારી અડધી થઈ ગઈ

વતનમાં પણ કામ નહીં મળે તે આશંકાએ મજૂરો મોટા શહેરોમાં રોકાઈ ગયા છે

બીજી સ્થિતિ એવી પણ  છે કે, દાહોદ, પંચમહાલ જેવા સ્થળોએ રહેતા કેટલાંક આદિવાસી શ્રમિકો છેલ્લા દસેક દિવસથી ફરી પાછા અમદાવાદ આવવા લાગ્યા છે. આ એવા લોકો છે જે હોળ... બાકીનો લેખ લખો:

યવસ્થા અંતર્ગત રૅશન દુકાનદારો છે તેમની પાસે સ્કેન મશીન જેવી માળખાગત સુવિધા નથી. આના કરતાં વધુ સારી બાબત એ છે કે સરકાર આધારકાર્ડને આધારે અનાજ આપે. ગયા વર્ષે જૂન-જુલાઈમાં આ રીતે અનાજ આપ્યું જ હતું. "

ઑક્સિજનની અછત વચ્ચે ઊંઝામાં ઑક્સિજન સિલિન્ડર પૂરા પાડતી સંસ્થા

જોકે, આ વ્યવસ્થામાં જે લોકો પાસે કોઈ આધાર-પુરાવા નથી કે જે લોકો ઘરવિહોણા કે દસ્તાવેજવિહિન છે તેમની દરકાર કેવી રીતે સરકાર લઈ શકે એ સવાલ પણ મહત્ત્વનો છે.

મહેશ ગજેરા કહે છે કે, "રાજ્યમાં કે તાલુકામાં કોઈ પણ વ્યક્તિનું ભૂખમરાથી મૃત્યુ ન થવું જોઈએ અને એના માટે દરેક મામલતદાર પાસે વધારાનું દસ ક્વિન્ટલ અનાજ હોવું જોઈએ. એનો ઉપયોગ આવા અન્ય રાજ્યના શ્રમિકો કે ઘરવિહોણા લોકો માટે કરવાનો હોય છે. મોટા ભાગના મામલતદારો આ અનાજનો ઉપયોગ જ નથી કરતા."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ંગીને અપાયેલી સજા ઘટાડીને 21 વર્ષની કરાઈ તે યોગ્ય નથી.

બાબુ બજરંગી સામે આરોપ અને બચાવ

બજરંગી સાથે 10 સાક્ષીઓની જુબાની લેવાઈ હતી. તેમાંથી કોર્ટે ચાર પોલીસ સાક્ષીઓને સ્વીકાર્યા હતા, જ્યારે મુસ્લિમ સમુદાયના છ સાક્ષીઓની જુબાની નકારી હતી.

ગુજરાત હાઇ કોર્ટમાં બજરંગીનો કેસ લડેલા યોગેશ લાખાણીએ બીબીસીને જણાવ્યું કે, 'આશિષ ખૈતાનના નિવેદનને કોર્ટે એક્સ્ટ્રા જ્યુડિશ્યલ કબૂલાત તરીકે ગણ્યું છે. ખેતાનને અગત્યના સાક્ષી ગણીને તેમનું નિવેદને કોર્ટે સ્વીકાર્યું છે.'

2012માં નીચલી અદાલતે બજરંગીને દોષિત ઠરાવીને ... બાકીનો લેખ લખો:

દિવસો વીતાવ્યા હતા. આશિષ ખૈતાને સ્ટિંગ ઑપરેશન કર્યું તે પહેલાંની આ વાત છે.

નરોટા પાટિયા સામુહિક હત્યાકાંડ પર બનેલી રાકેશ શર્માની આ ડૉક્યુમેન્ટરીને એવોર્ડ મળ્યો હતો. આ કેસના આરોપીઓ અને ફરિયાદીઓને મળીને શર્માએ ડૉક્યુમેન્ટરી તૈયાર કરી હતી.

2004ના આરંભમાં તે રિલીઝ થઈ ત્યારે તેના પર પ્રતિબંધ મૂકાયો હતો, પણ બાદમાં ઑક્ટોબર 2004માં તે રિલીઝ થઈ શકી હતી.

બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં રાકેશ શર્માએ ફિલ્મ બનાવવાના પોતાના અનુભવો અંગે ચર્ચા કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે 2002માં નરોડામાં થયેલા હત્યાકાંડમાં માસ્ટર માઇન્ડ મનાયેલા બાબુ બજરંગી જેવા માણસનાં મનમાં શું ચાલતું હોય તે જાણવા માટે તેઓ તેમને મળ્યા હતા.

"હું પ્રથમવાર મળ્યો ત્યારે તેમનામાં સત્તાનો નશો હતો, કેમ કે અનેક રાજકીય નેતાઓ સાથે તેમનો ઘરોબો હતો," એમ રાકેશ શર્મા કહે છે.

આ મુલાકાતો દરમિયાન બાબુ બજરંગીના વ્યક્તિત્વના બીજા અનેક પાસા તેમને જાણવા મળ્યા હતા. આક્રમક હિન્દુ નેતા બનવાના લક્ષણો તેમનામાં હતા તેમ રાકેશ શર્માને લાગ્યું હતું.

બાબુ બજરંગી એક એનજીઓ ચલાવતા હતા, જેમનું કામ હિન્દુ યુવતીઓને 'લવ જેહાદમાંથી બચાવવાનું' હતું.

શર્મા કહે છે કે 'મુસ્લિમ યુવક સાથે લગ્ન કરનારી યુવતીઓનું 'માઇન્ડ વોશ' કરી દેવાયું છે એમ માનનારા બજરંગી આવી યુવતીઓને પોતાના ઘરે આશરો આપતા અને તેમને એવું સમજાવતા કે મુસ્લિમોથી દૂર રહેવું જોઈએ."

"ટૂંકમાં એવું કહી શકાય કે દરેક જમણેરીની જેમ બજરંગી પણ સતત 'હિન્દુ પ્રજાની શુદ્ધતા' જાળવી રાખવાની વાતો કરતા હતા," એમ શર્મા કહે છે.

નરોડા પાટિયા કેસ

નરોડા પાટિયા કેસમાં હાઇ કોર્ટે આપેલા ચુકાદાથી 2002ના રખમાણો વખતની સ્થિતિ આરોપીઓ અને ફરિયાદીઓ માટે ફરી તાજી થઈ ગઈ હતી.

બજરંગીના ટેકેદારોને હજી પણ આશા છે કે માયા કોડનાણીની જેમ બજરંગીને પણ નિર્દોષ સાબિત કરી શકાશે. બીજી બાજુ ફરિયાદીઓ ન્યાય માટેની આ લડત હવે સુપ્રીમ કોર્ટમાં પણ લડી લેવા માટે તૈયાર છે.

વિહિપે 28 ફેબ્રુઆરી 2002ના રોજ બંધનું એલાન આપ્યું હતું. તે પછી ફાટી નીકળેલા રમખાણોમાં અમદાવાદના નરોડા પાટિયા વિસ્તારમાં 96 મુસ્લિમો માર્યા ગયા હતા.

સ્થાનિક પોલીસ અને બાદમાં સુપ્રીમ કોર્ટે નીમેલી સ્પેશિયલ ઇન્વેસ્ટિગેશન ટીમ (એસઆઇટી)એ આ કેસની તપાસ કરી હતી. તપાસ બાદ 62 લોકોને આરોપી બનાવાયા હતા. તેમાંથી 32ને નીચલી અદાલતે દોષિત ઠરાવ્યા હતા.

આ ચુકાદા સામે હાઇકોર્ટમાં અપીલ કરાઈ હતી. ગુજરાત હાઇકોર્ટે થોડા વખત પહેલાં આપેલા...


...ંગે સીધો સંકેત આપ્યો હતો.

સીરિયાના રાષ્ટ્રપતિ બશર અલ-અસદને રશિયાનું સમર્થન છે, જ્યારે ચીન સતત પોતાના વીટો પાવરના દમ પર યુદ્ધના આરોપીઓને બચાવવાના પ્રયાસો કરતું રહ્યું છે.

સીરિયામાં ચાલતા યુદ્ધમાં અસદ સરકાર પર રાસાયણિક હથિયારોના ઉપયોગનો પણ આરોપ લાગ્યો છે.

સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદમાં બ્રિટન, ચીન, ફ્રાંસ, રશિયા અને અમેરિકા પાસે વીટો પાવર છે.

ઝેદે કહ્યું હતુ કે દુનિયાની કેટલીક જગ્યાઓ માણસો માટે કતલખાનું બની ગઈ છે.

જેમાં તેમણે સીરિયાના પૂર્વ ભાગના પ્રાંતો, કોંગોના ઇતુરી અને કાસાઈ પ્રદેશ, ય... બાકીનો લેખ લખો:

ીઓને મોકલેલા એક ઈ-મેઇલમાં આ અંગે જાણકારી આપી હતી.

તેમાં લખ્યું છે કે ઝેદે ઘણા શક્તિશાળી દેશોની ખુલ્લેઆમ ટીકા કરી હતી, જેમાં ટ્રમ્પની સરકારનો પણ સમાવેશ થાય છે.

ઝેદ બીજી ટર્મ નથી ઇચ્છતા કેમ કે તેઓ કોઈની આગળ નમવા માગતા નથી.

ઈ-મેઇલમાં ઝેદે લખ્યું હતુ કે, "મેં નિર્ણય કર્યો છે કે હું બીજી ટર્મ નથી ઇચ્છતો. હું તેના માટે કોઈ આગળ ઝુકવા નથી માગતો. એવું કરવા માટે મારે મારા સ્વતંત્ર અવાજને બંધ કરવો પડશે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ંગેનો કોઈ ભય ન રાખવો."

ગુજરાતમાં કોરોના વાઇરસની શું છે સ્થિતિ?

દેશમાં ફરી વાર લૉકડાઉન થશે કે કેમ તેની ચર્ચા શરૂ થઈ છે

ગુજરાતમાં બુધવારે 1122 નવા કોરોના વાઇરસના કેસ નોંધાયા હતા. જ્યારે મંગળવારે આ કેસની સંખ્યા 954 કેસ હતી.

4 માર્ચે ગુજરાતમાં 480 કેસ નોંધાયા હતા. 17 માર્ચે આ કેસની સંખ્યા 1122એ પહોંચી છે.

ગુજરાતનાં મુખ્ય શહેરો અમદાવાદ, સુરત, રાજકોટ અને વડોદરા સૌથી વધારે અસરગ્રસ્ત શહેરો છે.

સુરતમાં ગુરુવારે 353 કોરોના વાઇરસના કેસ નોંધાયા હતા. જ્યારે અમદાવાદમાં 271 નવા કેસ નોંધાયા હતા. વડોદરામ... બાકીનો લેખ લખો:

આજુબાજુ છે, ને વધારીને ત્રણ લાખ સુધી લઈ જવામાં આવશે.

તેઓ કહે છે કે વૅક્સિન લીધા બાદ હળવાં લક્ષણો આવતા હોય જે એટલું જોખમકારક નથી. વાઇરસના કારણે કોઈનું મૃત્યુ થવાની શક્યતા એકદમ ઘટી જાય. હજુ સુધી કોરોના વાઇરસનું જોખમ ગયું નથી અને એટલા માટે રસીકરણ બહુ જરૂરી છે.

માહેશ્વરી કહે છે કે "કોરોના વાઇરસનો રિપ્રોડક્શન નંબર 1 છે, જેને અંગ્રેજીમાં (R01) કહેવાય છે. આ નંબર સૂચવે છે કે વાઇરસ કેટલા ટકા વસ્તીમાં ચેપ ફેલાવી શકે છે."

"તેની ગણતરી કરવાની પદ્ધતિ છે : 1ના આંકને 3 વડે ભાગવાથી અને બાદમાં 3ના આંકથી ગુણાકાર કરવામાં આવે છે. તેનો અર્થ થયો કે કોરોના વાઇરસ 70 ટકા વસ્તીમાં અસર કરી શકે છે."

ઇન્ડિન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ પબ્લિક હેલ્થ ગાંધીનગરમાં ઍસોસિએટ પ્રોફેસર ડૉ. અનીશ સિન્હા કહે છે કે "બીજો ડોઝ લીધાના 14 દિવસ બાદ ઍન્ટિબૉડી થાય છે અને જો કોઈ કારણસર શરીરમાં ઍન્ટિબૉડી ડેવલપ થયા ન હોય તો વ્યક્તિને કોરોના વાઇરસનો ચેપ લાગી શકે છે. આ જરાય પણ ચિંતા કરવા જેવી સ્થિતિ ન કહી શકાય."

તેઓ કહે છે કે કોઈ પણ વૅક્સિન 100 ટકા રક્ષણની ખાતરી આપી નથી અને કોઈ પણ વૅક્સિન સંપૂર્ણ રીતે સુરક્ષિત નથી.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ શું કહ્યું હતું?

નરેન્દ્ર મોદી

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ આને કોરોના વાઇરસની 'બીજી લહેર' ગણાવી હતી. નરેન્દ્ર મોદીએ આ મીટિંગમાં કહ્યું હતું કે દેશના સિત્તેર જિલ્લાઓમાં તો છેલ્લાં કેટલાંક અઠવાડિયાંઓમાં આ વૃદ્ધિ 150 ટકા કરતાં પણ વધારે છે.

તેમણે વધુમાં કહ્યું હતું કે "જો આપણે આ વધી રહેલી મહામારીને અહીં જ નહીં રોકીએ તો આ દેશવ્યાપી આઉટબ્રેક સ્થિતિ પણ બની શકે છે. આપણે કોરોનાની આ વધી રહેલી 'બીજી લહેર'ને તાત્કાલિક રોકવી પડશે અને તેના તેની માટે આપણે ઝડપી અને નિર્ણયાત્મક પગલાંઓ ભરવાં પડશે."

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ કહ્યું, "માઇક્રો કન્ટેઇન્મેન્ટ બનાવવામાં ઢીલાશ રાખવામાં ન આવે. 'ટેસ્ટ, ટ્રેક અને ટ્રીટ'ની પદ્ધતિને વધારવી પડશે."

આ ઉપરાંત ઍન્ટિજન ટેસ્ટના સ્થાને આરટીપીસીઆર ટેસ્ટ પર ધ્યાન આપવાનું કહ્યું છે.

ઍસ્ટ્રાઝેનેકા-ઑક્સફર્ડની રસી પર યુરોપિયન સંઘના દેશોએ પ્રતિબંધ કેમ મૂક્યો?

દેશમાં કોરોનાની વાત કરીએ તો છેલ્લા 24 કલાકમાં દેશમાં કોરોના વાઇરસના નવા 35,871 કેસ નોંધાયા છે.

દેશમાં છેલ્લા 24 કલાકમાં 17,741 લોકોને સાજા થયા છે અને 172 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે.

દેશમાં બુધવારે સવારે 28,903 કેસ નોંધાયા હતા, જે ગુરુવારે વધીને 35,871એ પહોંચ્યા...


...ંગ્રેસ અને ભાજપ બન્ને સાથે રહ્યો છે.

રાજમાતા વિજયા રાજે સિંધિયા જનસંઘની ચૂંટણી લડ્યાં હતાં. 1950ના દાયકામાં ગ્વાલિયરમાં હિંદુ મહાસભાની પકડ હતી.

મહારાજા જીવાજીરાવ સિંધિયાએ પણ હિંદુ મહાસભાને સરંક્ષણ આપ્યું હતુ.

આ કારણે અહીં કૉંગ્રેસ નબળી હતી. એ સમયે એવું કહેવાતું કે કૉંગ્રેસ ગ્વાલિયર રાજપરિવાર વિરુદ્ધ સખત પગલાં લઈ શકે છે.

દરમિયાન રાજમાતા સિંધિયાની મુલાકાત વડા પ્રધાન જવાહરલાલ નહેરુ સાથે થઈ.

આ મુલાકાત બાદ વિજયા રાજે સિંધિયા કૉંગ્રેસની ટિકિટ પર ચૂંટણી લડવા તૈયાર થયા.

વિજયા રાજે સિંધિયા 1957... બાકીનો લેખ લખો:

ામ રખાયું સંયુક્ત વિધાયક દળ. આ ગઠબંધનનાં નેતા પોતે વિજયા રાજે સિંધિયા બન્યાં અને મિશ્રાના સહયોગી ગોવિંદ નારાયણ સિંહ મુખ્ય મંત્રી બન્યા.

આ ગઠબંધન પ્રતિશોધના આધાર પર સામે આવ્યું હતુ જે 20 મહિના સુધી ચાલ્યું.

ત્યારબાદ ગોવિંદ નારાયણ સિંહ ફરીથી કૉંગ્રેસમાં જતા રહ્યા. જોકે, આ રાજનૈતિક અસ્થિરતામાં જનસંઘ એક મજબૂત પક્ષ બનીને ઊભો થયો અને વિજયા રાજે સિંધિયાની છબી જનસંઘનાં મજબૂત નેતા તરીકે સામે આવી.

ઇંદિરા ગાંધી અને સિંધિયા પરિવાર

વિજયા રાજે સિંધિયા 1971માં ઇંદિરા ગાંધીનો પ્રભાવ હોવા છતાં ત્રણ લોકસભા બેઠક જીતવામાં સફળ રહ્યાં.

ભિંડથી તેઓ પોતે જીત્યાં, ગુનાથી માધવરાવ સિંધિયા અને ગ્વાલિયરથી અટલ બિહાર વાજપેયી. જોકે, માધવરાવ સિંધિયા પછીથી જનસંઘથી અલગ થઈ ગયા.

કહેવાય છે કે જે રીતે વિજયા રાજે સિંધિયાને નહેરુ સમજાવવામાં સફળ રહ્યા અને રાજમાતા કૉંગ્રેસમાં સામેલ થયાં, તેવી જ રીતે ઇંદિરા ગાંધી માધવરાવ સિંધિયાને સમજાવવામાં સફળ રહ્યાં અને તેઓ કૉંગ્રેસમાં સામેલ થયા.

કટોકટી દરમિયાન રાજમાતા સિંધિયા પણ જેલમાં ગયાં હતાં અને ઇંદિરા ગાંધી પ્રત્યે તેમનો ગુસ્સો ક્યારેય ઓછો થયો નહીં.

આ જ કારણે તેમણે ઇંદિરા ગાંધી વિરુદ્ધ રાયબરેલીથી ચૂંટણી લડવાનું નક્કી કર્યું હતું.

વિજયધર શ્રીદત્તે પોતાના પુસ્તક 'શહ ઔર માત'માં લખ્યું છે કે એક વખત વિજયા રાજે સિંધિયાએ આક્રોશમાં આવીને દેવી અહિલ્યાનું ઉદાહરણ આપને કહ્યું હતું કે તેમણે પોતાના કુપુક્ષને હાથીના પગ નીચે કચડાવી દીધા હતા.

આ નિવેદન પર માધવરાવ સિંધિયાએ પ્રતિક્રિયા માગી તો તેમણે કહ્યું કે તેઓ એક મા છે અને તેમને આવું કહેવાનો અધિકાર છે.

આ પરિવાર માટે સૌથી દુખની ઘટના માધવરાવ સિંધિયાનું ઉત્તર પ્રદેશના મૈનપુર જિલ્લામાં વિમાન દુર્ઘટનામાં નિધન થવું હતી.

માધવરાવ સિંધિયા રાજીવ ગાંધીના નજીક ગણાતા હતા. હાલમાં રાજીવ ગાંધીના પુત્ર રાહુલ ગાંધી અને માધવરાવ સિંધિયાના પુત્ર જ્યોતિરાદિત્ય સિંધિયા નજીક છે.

રાજમાતા સિંધિયાનું એ ધર્મસંકટ

પોતાનાં માતાની જેમ માધવરાવ સિંધિયા પણ ગુના લોકસભાથી 1977માં કૉંગ્રેસના સમર્થનથી અપક્ષ ચૂંટણી લડ્યા અને જીત્યા પણ.

એ સમયે રાજમાતા માટે ધર્મસંકટની સ્થિતિ પેદા થઈ જ્યારે 1984માં સામાન્ય ચૂંટણીમાં માધવરાવ સિંધિયાએ અટલ બિહારી વાજપેયી વિરુદ્ધ ગ્વાલિયર લોકસભા ક્ષેત્રથી ઉમેદવારી નોંધાવી.

ગ્વાલિયરમાં જવાજીરાવ યુનિવર્સિટીના રાજનીતિ વિજ્ઞાનના પ્રોફેસર એપીએસ ચૌહાણ કહે છે કે રાજમાતા નહોતા...


...ંગ્રેસ ગઈકાલથી જ હારી ગઈ છે.

પ્રૉક્સી મતદાન

ભાજપના ત્રણ ધારાસભ્યોએ સ્વાસ્થ્યના કારણોસર પ્રતિનિધિ પાસે પ્રૉક્સી મતદાન કરાવ્યું હતું.

પ્રાપ્ત માહિતી પ્રમાણે ભાજપના કેસરીસિંહ સોલંકીના સહાયક તરીકે શંકર ચૌધરી મતદાન કરશે.

માતરના ધારાસભ્ય કેસરીસિંહની તબિયત સારી ન હોવાથી તેમણે પ્રૉક્સી મતદાનની પરવાનગી માગી હતી.

કેસરીસિંહની તબિયત મતદાનના ગણતરીના કલાકો પહેલાં જ લથડી હતી અને તેમને ઍમ્બુલન્સ મારફતે મતદાન માટે લાવવામાં આવ્યા હતા.

આ અંગે રિટર્નિંગ ઑફિસરે પ્રૉક્સી મતદાનની પરવાનગી આપી હતી, જેથી હવે શંકર ચ... બાકીનો લેખ લખો:

રીને પગલે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા દેશવ્યાપી લૉકડાઉનની જાહેરાત કરાઈ, એ પહેલાં ગુજરાત સહિત અન્ય રાજ્યોની ખાલી પડેલી બેઠકો માટે તા. 26મી માર્ચના રોજ ચૂંટણી યોજાવાની હતી.

જે લૉકડાઉનને પગલે સ્થગિત રાખવામાં આવી હતી. એ સમયે પણ ગુજરાત કૉંગ્રેસમાંથી પાંચ ધારાસભ્યોએ રાજીનામાં આપ્યાં હતાં.

માર્ચ માસમાં જ્યારે રાજ્યસભાની ચૂંટણીની જાહેરાત થઈ, એ સમયે ગુજરાત કૉંગ્રેસમાં રાજીનામાંનો સિલસિલો શરૂ થયો હતો.

એ સમયે ગુજરાત કૉંગ્રેસના પાંચ ધારાસભ્યો, મંગળ ગાવિત, પ્રદ્યુમ્નસિંહ જાડેજા, સોમા પટેલ, જે. વી. કાકડિયા અને પ્રવીણ મારુએ રાજીનામાં આપતાં રાજ્યસભાની બે બેઠકો જીતવાની કૉંગ્રેસની આશા ઝાંખી પડી ગઈ.

સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશ બાદ ભાજપના ગેરલાયક ઠરેલા ધારાસભ્ય પબુભા માણેક આ ચૂંટણી દરમિયાન મતદાન નહીં કરી શકે.

કૉંગ્રેસે તેને ભાજપની 'ખરીદ-વેચાણની નીતિ' ગણાવી તો ભાજપે તેને 'કૉંગ્રેસની આંતરિક જૂથબંધી' જણાવીને ત્રણેય ઉમેદવાર જીતશે એવો વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો.

ભાજપના કેન્દ્રીય નેતૃત્વે ભૂપેન્દ્ર યાદવ (રાજસ્થાન) તથા  આશિષ સેલારને (મહારાષ્ટ્ર) નિરીક્ષક તરીકે મોકલ્યા છે.

ત્રણ માસના સમયમાં ગુજરાત કૉંગ્રેસના આઠ ધારાસભ્યો રાજીનામાં આપી ચૂક્યા છે, ત્યારે કૉંગ્રેસે પોતાના ધારાસભ્યોને ટકાવી રાખવા 'રિસૉર્ટનાં રાજકારણ'ની રણનીતિ અપનાવી.

અગાઉ કૉંગ્રેસના અમુક ધારાસભ્યોને પાર્ટીશાસિત રાજસ્થાન મોકલી દેવાયા હતા, બાદમાં તેમને અમદાવાની ફાઇવસ્ટાર હોટલમાં ઉતારો આપવામાં આવ્યો છે.

ચૂંટણીની તૈયારીઓ

અપક્ષ ધારાસભ્ય જિગ્નેશ મેવાણી

ચૂંટણીપંચના નિર્દેશ પ્રમાણે, દરેક ધારાસભ્ય મતદાન કરી શકે તે સુનિશ્ચિત કરવાની જવાબદારી રાજ્યના મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારી ઉપર મૂકવામાં આવી હતી.

કોવિડ-19 સંબંધિત તૈયારીઓ માટે ડૉ. દીનકર રાવલની નિમણૂક કરવામાં આવી છે.

ચૂંટણી પૂર્વે હૉલને સૅનિટાઇઝ કરવામાં આવશે. મતદાન માટે આવનાર ધારાસભ્ય, તેમના સ્ટાફ, મીડિયા, તથા ચૂંટણી સંબંધિત અધિકારીઓનું થર્મલ સ્ક્રિનિંગ થશે.

ધારાસભ્યોએ માસ્ક પહેરવાના રહેશે અને સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગનું પાલન કરવાનું રહેશે.

મતદાન બાદ ફરી હૉલને સૅનિટાઇઝ કરાશે. મતાદન માટે પી.પી.ઈ. કિટ, માસ્ક, હાથ-મોજાં, સૅનિટાઇઝર સહિતની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે.

અમદાવાદ ગાંધીનગરમાં રાત્રે નવ વાગ્યાથી સવારે પાંચ વાગ્યા સુધી કર્ફ્યૂ લાગુ છે. જોકે, ચૂંટણી પ્રક્રિયા સાથે જોડાયેલા અધિકારીઓ અને ધારાસભ્યો વગેરેને છૂટ આપવામાં આવી છે.

નરહરિ...


...ંગ્રેસ પર નજર રાખનાર વરિષ્ઠ પત્રકાર પણ માને છે કે સામાન્ય ચૂંટણીઓમાં કૉંગ્રેસના નેતૃત્વની રણનીતિ સવાલોમાં રહી.

આ રણનીતિને માર પડ્યો અને તેની જવાબદારી પણ બને છે.

વરિષ્ઠ પત્રકાર રશિદ કિદવઈ કહે છે કૉંગ્રેસે જે પણ પ્રયોગ કર્યા તે અડધા હતા. તેમાં કોઈ વૈચારિક વ્યૂહરચના ન હતી.

તેઓ કહે છે, "કૉંગ્રેસ જનતાનો મિજાજ પારખી શકી ન હતી. પુલવામાની ઘટના સમયે કૉંગ્રેસ ચૂપ રહી હતી. તે સુરક્ષાના મુદ્દે સરકારને પ્રશ્ન ન કરી શકી. ના સરકારનું સમર્થન કરી શકી."

"કૉંગ્રેસ રાષ્ટ્રીય સ્તર પર વૈકલ્પિક ગઠબંધન તૈયાર કરવા... બાકીનો લેખ લખો:

કશ્મકશથી અલગ વિનોદ શર્માનો અભિપ્રાય છે કે જો રાહુલ ગાંધી કૉંગ્રેસને ફરીથી સ્પર્ધામાં લાવવા માગતા હશે તો તેમણે પોતે મોટી જવાબદારી માટે તૈયારી કરવી પડશે.

તેઓ કહે છે, "એ જરૂરી નથી કે રાહુલ ગાંધી પાર્ટીના અધ્યક્ષ રહીને પાર્ટીની સેવા કરી શકે છે. આજે રાહુલ ગાંધીને પાર્ટીની રોજની જવાબદારીઓથી મુક્તિ મેળવીને પાર્ટીને જમીન પર મજબૂત કરવા માટે સમય કાઢવો જોઈએ."

વિનોદ શર્મા એ પણ કહે છે કે ભાજપમાં પણ આવું થતું રહે છે.

તેઓ કહે છે, "રાજકારણમાં પદથી પાવર આવતો નથી. પાવર યોગ્યતાથી આવે છે અને યોગ્યતા કૉંગ્રેસ પાર્ટીમાં ગાંધી પરિવારની રહેશે. ભલે તે પાર્ટીનું ઔપચારિક રીતે નેતૃત્વ કરતો હોય અથવા ન કરતો હોય."

"નેતૃત્વ એમના જ હાથમાં જ રહેશે. જેમ ભાજપમાં જ્યારે બંગારૂ લક્ષ્મણ પાર્ટીના અધ્યક્ષ હતા ત્યારે પાર્ટીની કમાન અટલજી અને અડવાણીના હાથમાં રહેતી હતી."

હારના જોરદાર ઝટકા પછી દરેક મોર્ચા પર નબળી જોવા મળી રહેલી કૉંગ્રેસ ફરીથી કેવી રીતે ઊભી થઈ શકે છે, તે સવાલ પર પાર્ટીમાં અંદર જ નહીં પરંતુ બહાર પણ મોટા પ્રમાણમાં માથાકૂટ ચાલી રહી છે.

કેટલાય રાજકીય વિશ્લેષકોનો અભિપ્રાય છે કે મજબૂત લોકતંત્ર માટે મજબૂત વિપક્ષની જરૂરિયાત છે.

સવાલોથી ઘેરાયેલા મોટા નેતાઓ, રણનીતિના પ્રશ્નો અને 'મોદી મૅજિક'ની સામે હિંમત ગુમાવી બેઠેલા પાર્ટીના કાર્યકર્તાઓને સાથે લઈને કૉંગ્રેસ કેવી રીતે મજબૂતી મેળવશે છે?

આ સવાલ પર રશિદ કિદવઈ કહે છે કે કૉંગ્રેસે ફરીથી મુખ્ય ધારામાં પરત ફરવા માટે પોતાની કૂખમાંથી છૂટી પડેલી પાર્ટીઓની મદદ લેવી જોઈએ.

તેઓ કહે છે, "કૉંગ્રેસે તૃણમૂલ કૉંગ્રેસ, વાયએસઆર કૉંગ્રેસ, તેલંગાણા રાષ્ટ્ર સમિતિ અને એનસીપીને સાથે મળીને ફ્રન્ટ બનાવવાના પ્રયત્નો કરવા જોઈએ. કૉંગ્રેસે આમને સાથે રાખવા ત્યાગ અને બલિદાનની તૈયારી રાખવી જોઈએ."

જ્યારે વિનોદ શર્માનો અભિપ્રાય છે કે રાજકીય દળો અને રાજનેતાઓએ અસ્વીકૃત થવાનું જોખમ લેવું ન જોઈએ.

તેઓ યાદ અપાવે છે, "1984માં ભાજપ બે સાંસદોની પાર્ટી હતી. 1996માં અટલજી 13 દિવસ માટે વડા પ્રધાન બન્યા. 1998માં 13 મહિના માટે અને તે પછી પોણા પાંચ વર્ષ માટે વડા પ્રધાન બન્યા."

પરંતુ મોટો સવાલ એ છે કે શું કૉંગ્રેસ અટલ, અડવાણી અને મોદીનું પ્રતિબિંબ પોતાના કયા નેતાઓમાં જોઈ રહી છે?

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


...ંગ્લાદેશે કબડ્ડીને રાષ્ટ્રીય રમતનો દરજ્જો આપ્યો.

વર્ષ 1972માં એશિનય ઍમેચ્યૉર કબડ્ડી ફેડરેશનની સ્થાપના કરવામાં આવી અને પ્રાદેશિક સ્તરે કબડ્ડીની સ્પર્ધાઓ રમાવવાની શરૂ થઈ.

આ સમયગાળામાં કબડ્ડી ખેલાડીઓનાં દિલમાં જગ્યા બનાવી ચૂકી હતી. ઍમેચ્યૉર કબડ્ડી ફેડરેશનની સ્થાપના બાદ એશિયન ગેમ્સમાં ભારતની ટીમે ભાગ લેવાનું શરૂ કર્યું.

ભારતનો પ્રથમ ગોલ્ડ મેડલ

વર્ષ 1987માં કોલકાતામાં ત્રીજી સાઉથ ઇન્ડિયન ફેડરેશન ગેમ્સનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. અહીં ભારતે ગોલ્ડ મેડલ હાંસલ કર્યો હતો.

ત્યારબાદ વર્ષ 1990માં ચીન... બાકીનો લેખ લખો: