શીર્ષક: કશ્મીરી યુવકને સુષમાએ પહેલાં ધમકાવ્યો, પછી કરી મદદ\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

વાત એમ છે કે ફિલિપાઇન્સમાં ફસાયેલા એક ભારતીયે સ્વરાજ પાસેથી મદદ માગી.

શેખ અતિક નામના કશ્મીરી શખ્સે ટ્વિટર પર લખ્યું, ''સુષમા સ્વરાજ જી, મને તમારી મદદની જરૂર છે. મારો પાસપોર્ટ ડૅમેજ થઈ ગયો છે. મારે મારા ઘરે ભારત પરત ફરવું છે.''

ટ્વીટનો જવાબ આપતા સ્વરાજે લખ્યું, ''જો તમે જમ્મુ અને કશ્મીર રાજ્યમાંથી છો તો અમે તમારી ચોક્કસથી મદદ કરીશું. પણ તમારી પ્રોફાઇલમાં લખ્યું છે કે તમે 'ભારત અધિકૃત કશ્મીર'માંથી છો. આવી કોઈ જગ્યા જ નથી.''

ટ્વિટર બાયો બદલ્યો

વાત એમ છે કે અતિકે પોતાના ટ્વિટર બાયોમાં 'ભારત અધિકૃત કશ્મીર' લખ્યું હતું.

સુષ્માના આ ટ્વીટ બાદ અતિકે પોતાનો બાયો બદલીને જમ્મુ અને કશ્મીર કર્યો અને જૂની ટ્વીટ ડિલીટ કરી નાખી.

આ ફેરફાર પર સ્વરાજની નજર પણ પડી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

તેમણે ટ્વીટ કર્યું, ''અતિક મને ખુશી છે કે તમે તમારી ટ્વિટર પ્રોફાઇલ બરોબર કરી દીધી છે.''

સુષ્માએ ફિલિપાઇન્સમાં ભારતીય દૂતાવાસને પણ આદેશ આપ્યો કે અતિક જમ્મુ અને કાશ્મીરના ભારતીય છે. એમની મદદ કરવામાં આવે.

સોશિયલ મીડિયા પર ચર્ચા

સુષ્માના આ વલણની સોશિયલ મીડિયા પર પણ ચર્ચા જોવા મળી.

પ્રેમ નામના યુઝરે લખ્યું, 'સુષમાજી મોદી સરકારના શ્રેષ્ઠ પ્રધાન છે.'

વિક્રમ ગુપ્તાએ ટ્વીટ કર્યું, ''આપણને જ્યારે જરૂર હોય ત્યારે જ આપણને કોઈ યાદ આવે છે. આપણે ભારતનાં રાજ્ય જમ્મુ અને કશ્મીરના ઓછામાં ઓછા એક 'મિસગાઇડેડ' માણસને પણ સાચા રસ્તા પર લાવી શકીએ એવી આશા છે.''

જોકે, અનિલ ગુપ્તા નામના યુઝરને સ્વરાજની આ વાત પસંદ ના આવી.

ગુપ્તાએ લખ્યું, ''ગંભીર મુદ્દાને સુષમાજીએ મજાક બનાવી દીધો.''

ટ્વીટ અને પેજ ગાયબ?

આ સમગ્ર મામલા બાદ અતિકનું એકાઉન્ટ ટ્વિટર પરથી હટાવી લેવાયું હતું.

અતિકના એકાઉન્ટ પર જતાં અકાઉન્ટ અસ્તિત્વ ના ધરાવતો હોવાનું જાણવા મળે છે.

શું છે ભારતીય અધિકૃત કશ્મીર?

1947માં આઝાદી સાથે જ ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે કાશ્મીરના મુદ્દે વિવાદ પણ જન્મ્યો.

1947માં બન્ને દેશે કશ્મીર માટે સશસ્ત્ર સંઘર્ષ કર્યો. યુદ્ધવિરામ વખતે બન્ને દેશોના કબજામાં કશ્મીરનો જે ભાગ રહ્યો એમના પર આજે એ દેશનું શાસન છે.

ભારત અને પાકિસ્તાન બન્ને અણુ શક્તિ ધરાવતા દેશો છે. મુસ્લિમ બહુમતિ ધરાવતાં કાશ્મીર માટે બે યુદ્ધો પણ લડી ચૂક્યા છે.

બન્ને દેશો એકબીજાના કબજામાં રહેલા કશ્મીરના જે-તે દેશનું 'અધિકૃત કશ્મીર' ગણાવે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો...


શીર્ષક: કાંકરિયા : અમ્યુઝમૅન્ટ પાર્કમાં તમે જે રાઇડમાં બેસો છો એની ચકાસણીની જવાબદારી કોની છે?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

અધિકારીઓની વાત પરથી લાગે છે કે આ પ્રકારના અમ્યુઝમૅન્ટ પાર્કનાં યાંત્રિક સાધનોની મરામતની જવાબદારી માત્ર ખાનગી સંચાલકો પર જ છે અને તેની ચકાસણી કરવા માટે કોઈ સરકારી ખાતું જવાબદાર નથી.

આ સમયે સવાલ એ થાય છે કે નાગરિકો જે રાઇડમાં બેસે છે એની સલામતની જવાબદારી આખરે કોની છે અને કેવી રીતે નક્કી થાય છે.

કાંકરિયા સ્થિત સુપરસ્ટાર અમ્યુઝમૅન્ટ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ કંપની દ્વારા ચલાવાતી ડિસ્કવરી રાઇડ 2015થી કાર્યરત છે અને તેનું ઇન્સ્પેક્શન છેલ્લે ડિસેમ્બર 2018માં થયું હતું.

ત્યારબાદ તેનું લાઇસન્સ રિન્યૂ કરવામાં આવ્યું હતું અને તેની અવધિ ડિસેમ્બર 2019 સુધીની કરાઈ હતી.

જોકે, દર મહિને આ સુપરસ્ટાર અમ્યુઝમૅન્ટ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ કંપની જે યંત્રોનું ઇન્સ્પેક્શન કરતી તેનો રિપોર્ટ ગુજરાત સરકારના માર્ગ અને મકાન વિભાગના અમદાવાદ કચેરીના કાર્યપાલક ઇજનેર જી. એ. માલિવાડને સોંપતી.

આ સિવાય આ રિપોર્ટ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશનને સોંપવામાં આવે છે. સુપરસ્ટાર અમ્યુઝમૅન્ટ પાર્કે પોતાનો છેલ્લો રિપોર્ટ 6 જુલાઈ, 2019ના રોજ સુપરત કર્યો હતો.

કોનો શું રોલ હતો?

અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશને કાંકરિયા તળાવ પાસેની સરકારી જમીન સુપરસ્ટાર અમ્યુઝમૅન્ટ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ કંપનીને અમ્યુઝમૅન્ટ પાર્ક ચલાવવા માટે આપી હતી.

ટૅન્ડર દ્વારા થયેલી આ પ્રક્રિયા મુજબ અમ્યુઝમૅન્ટ પાર્કનો 10 ટકા નફો એએમસીને આપવામાં આવે છે.

બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતાં અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશનના કમિશનર વિજય નેહરાએ સરકારી જમીન અમ્યુઝમૅન્ટ પાર્ક ચલાવવા માટે આપી હોવાનો સ્વીકાર કર્યો હતો.

દુર્ઘટના અંગે નેહરાએ કહ્યું, "એએમસી પાસે તેવી કોઈ સગવડ કે આવડત નથી કે તે આ યંત્રોની ચકાસણી કરી શકે."

"અમારી પાસે કોઈ એવું ખાતું કે એવા મિકૅનિકલ એન્જિનિયર પણ નથી જે આ પ્રકારના અમ્યુઝમૅન્ટ પાર્કનાં યંત્રોની ચકાસણી કરી શકે."

જોકે, તેમણે ઉમેર્યું હતું કે આ ઘટના બની એના ગણતરીના કલાકોમાં એએમસીના કર્મચારીઓએ બચાવ કામગીરી શરૂ કરી હતી અને લોકોને સમયસર દવાખાને ખસેડ્યા હતા.

ઇન્સ્પેક્શનની જવાબદારી કોની?

ગુજરાત સરકારના માર્ગ અને મકાન વિભાગના પ્રમાણપત્ર બાદ જ સુપરસ્ટાર અમ્યુઝમૅન્ટ પાર્કને પોલીસે લાઇસન્સ આપ્યું હતું.

આખા ગુજરાતમાં થતાં કોઈ પણ મેળા, અમ્યુઝમૅન્ટ પાર્ક, ફનફેર, રાઇડ્સ વગેરે જેવા કાર્યક્રમોને માર્ગ અને મકાન વિભાગ પ્રમાણપત્ર આપે છે.

આ પ્રમાણપત્રના આધારે પાર્કના સંચાલકો પોલીસ ખાતામાં લાઇસન્સ માટે અરજી...


શીર્ષક: કાદર ખાન : કબ્રસ્તાનમાં પ્રેક્ટિસ કરીને કઈ રીતે બન્યા કદાવર અભિનેતા?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

એ સૂનકાર સ્થળે એક બાળક ડાયલૉગ ડિલિવરીની પ્રૅક્ટિસ કરી રહ્યો હતો...

એક રાતે એનો આ રોજિંદો ક્રમ ચાલું હતો કે તેના પર ટૉર્ચલાઇટનો પ્રકાશ પડ્યો. એને પૂછવામાં આવ્યું કે 'કબ્રસ્તાનમાં શું કરી રહ્યો છે?'

બાળક બોલ્યો, "દિવસમાં જે પણ કંઈ સારું વાંચું એ રાતે અહીં આવીને બોલું છું. રિયાઝ કરું છું." બાળકને સવાલ પૂછનારી એ વ્યક્તિનું નામ અશરફ ખાન હતું.

ખાન ફિલ્મોમાં કામ કરતા હતા અને એટલે એણે બાળકને પૂછી લીધું, "નાટકમાં કામ કરીશ?"

બસ, અહીંથી જ શરૂ થયેલી બાળકની એ સફરે દાયકાઓ સુધી હિંદી ફિલ્મોને 'કાદર ખાન'ના નામે ગજવી.

 કબ્રસ્તાનવાળો સીન...

વર્ષો બાદ જ્યારે કાદર ખાને 1977માં 'મુકદ્દર કા સિકંદર' ફિલ્મ લખી તો એમાં એક મહત્ત્વનો સીન લખ્યો, જ્યાં બાળપણમાં અમિતાભ બચ્ચન કબ્રસ્તાનમાં પોતાની માનાં મૃત્યુ પર રડે છે.

એ વખતે ત્યાંથી પસાર થતો એક ફકીર(કાદર ખાન) એ બાળકને કહે છે,

"ઈસ ફકીર કી એક બાત યાદ રખના.

જિંદગી કા સહી લુત્ફ ઉઠાના હૈ તો મૌત સે ખેલો,

સુખ તો બેવફા હૈ ચંદ દિનો કે લિયે આતા હૈ ઔર ચલા જાતા હૈ

દુઃખ તો અપના સાથી હૈ, અપને સાથ રહતા હૈ

પોંછ દે આંસૂ. દુઃખ કો અપના લે. તકદીર તેરે કદમો મેં હોગી ઔર તૂ મકદ્દર કા બાદશાહ હોગા..."

આ સીન કાદર ખાને પોતાના ઘર નજીક આવેલા એ કબ્રસ્તાનમાંથી લીધો હતો.

ડાયલૉગ કિંગ કાદર ખાન

કાદર ખાને 70ના દાયકામાં ડાયલૉગ લખવાથી લઈને ફિલ્મોમાં અભિનય કરવા સુધી ભારે નામ કમાયું.

'ખૂન પસીના,' 'લાવારીસ,' 'પરવરિશ,' 'અમર અકબર ઍન્થની,' 'નસીબ,' 'કુલી' જેવી ફિલ્મોની પટકથા કે ડાયલૉગ લખનારા કાદર ખાને અમિતાભ બચ્ચનની કારકિર્દીને ઘડવામાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી.

જોકે, આ જ કાદર ખાનનું પ્રારંભિક જીવન અત્યંત સંઘર્ષમય રહ્યું.

એક ઇન્ટરવ્યૂમાં કાદર ખાન જણાવી ચૂક્યા છે કે અફઘાનિસ્તાનમાં તેમના જન્મ પહેલાં તેમના ત્રણ ભાઈઓનાં મૃત્યુ નીપજ્યાં હતાં.

જે બાદ તેમનાં માતાપિતાએ અફઘાનિસ્તાન છોડીને ભારત આવવાનો નિર્ણય લીધો હતો.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

થોડા સમયમાં જ તેમના માતાપિતાએ તલાક લઈ લીધા અને સાવકા પિતા સાથે તેમનું બાળપણ દારુણ ગરીબીમાં વીત્યું.

એમ છતાં તેમણે સિવિલ એંજિનયરિંગમાં ડિપ્લૉમા કર્યું અને મુંબઈની એક કૉલેજમાં બાળકોને ભણાવવા લાગ્યા.

કૉલેજમાં એક વખત નાટકની સ્પર્ધાનું આયોજન થયું, જેનાં જજ નરેન્દ્ર બેદી અને કામિની કૌશલ હતાં.

એ નાટ્યસ્પર્ધામાં અભિનેતા-લેખકનું ઇનામ કાદર ખાનને મળ્યું અને એ સાથે જ એક...


શીર્ષક: કાદર ખાનનું નિધન : અભિનયની સાથે ફિલ્મના ડાયલૉગ્સ પણ લખતા હતા\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

81 વર્ષના કાદર ખાન એક દિગ્ગજ અભિનેતા હોવા ઉપરાંત ડાયલૉગ લેખક પણ હતા.

તેમનું સ્વાસ્થ્ય છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી ચર્ચામાં હતું અને સોશિયલ મીડિયા પર કેટલીય વખત તેમના અવસાનની અફવા ઊડી હતી.

જેને પગલે અમિતાભ બચ્ચન અને રવિના ટંડન જેવાં અભિનેતાએ ટ્વિટ કરીને તેમના સારા સ્વાસ્થ્ય માટે પ્રાર્થના કરી હતી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

80 અને 90ના દશકમાં કાદર ખાન, ગોવિંદા અને અનિલ કપૂર સાથે ઘણી ફિલ્મોમાં તેઓ દેખાયા હતા.

વર્ષ 1973માં રાજેશ ખન્નાની ફિલ્મ દાગથી બૉલીવુડમાં પગ મૂકનાર કાદર ખાને 300થી વધારે ફિલ્મોમાં કામ કર્યું હતું.

અભિનેતા અમિતાભ બચ્ચને કાદર ખાનને અંજલિ આપતા લખ્યું, "તેઓ મારી ઘણી સફળ ફિલ્મોમાં સાથી હતા, તેઓ દિગ્ગજ લેખક પણ હતા."

અભિનેતા અનુપમ ખેરે કાદર ખાનના નિધન અંગે ટ્વીટ કરતા લખ્યું હતું, "કાદર ખાન આપણા દેશના શ્રેષ્ઠ અભિનેતાઓમાંથી એક હતા. તેમની સાથે સેટ પર કામ કરીને હું શીખવાનો અનુભવ સારો હતો."

કેન્દ્રીય મંત્રી સ્મૃતિ ઈરાનીએ કાદર ખાનનાં મૃત્યુના સમાચાર બાદ ટ્વીટ કર્યું, "જો તમે 80 અને 90ના દશકના બાળક રહ્યા હશો તો તમે કાદર ખાનને ફિલ્મોમાં જોયા જ હશે."

તેમણ એવું પણ લખ્યું છે કે હું ક્યારેય એમને મળી ન શકી, પણ જો મળી હોત તો હસાવતા રહેવા માટે મેં તેમનો આભાર માન્યો હોત.

કાદર ખાનનો એ ડાયલૉગ્સ જે અમિતાભની ઓળખ બન્યા

અમિતાભ બચ્ચનના ઘણા ડાયલૉગ્સ કાદર ખાને જ લખ્યા હતા.

કાદર ખાન અભિનય કરવાની સાથેસાથે ઉમદા ડાયલૉગ પણ લખતા હતા.

'કુલી', 'સત્તે પે સત્તા', 'હમ', 'અગ્નિપથ' અને 'સરફરોશ' જેવી કેટલીય સુપરહિટ ફિલ્મોના ડાયલૉગ્સ કાદર ખાને લખ્યા છે.

લોકજીભે ચડેલા અમિતાભ બચ્ચનના કેટલાય ડાયલૉગ્સ કાદર ખાને જ લખ્યા હતા.

"બચપન સે સર પર અલ્લાહ કા હાથ ઔર અલ્લાહરખ્ખા હૈ અપને સાથ, બાજૂ પર 786 કા હૈ બિલ્લા, 20 નંબર કી બીડી પીતા હૂં ઔર નામ હૈ ઇકબાલ." 1983ની ફિલ્મ 'કુલી'ના આ ડાયલૉગે અમિતાભ બચ્ચનના પાત્રમાં પ્રાણ પૂર્યા હતા.

1990ની ફિલ્મ 'અગ્નિપથ'નો ડાયલૉગ "વિજય દિનાનાથ ચૌહાન, પૂરા નામ, બાપ કા નામ દીનાનાથ ચૌહાન, માં કા નામ સુહાસિની ચૌહાન, ગાંવ માંડવા, ઉમ્ર 36 સાલ 9 મહિના 8 દિન ઔર યે સોલહવાં ઘંટા ચાલૂ હૈ." પણ કાદર ખાને જ લખ્યો હતો.

 તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


શીર્ષક: કાન્તિ ભટ્ટની વિદાય : 'ફિલ્મી દુનિયામાં AB અને ગુજરાતી પત્રકારત્વમાં KB જ હતા'\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

ત્યારે મને બક્ષીની સાથોસાથ કાન્તિ ભટ્ટ પણ યાદ આવી ગયેલા.

ગૂગલ પહેલાંના એ યુગના માહિતીના દરિયામાંથી અથાગ પ્રયત્નોથી ગુજરાતી વાંચકો માટે અણમોલ મોતી શોધી લાવનારા બે કલમ-મરજીવાઓ, અને આજે કાન્તિ ભટ્ટની શ્રદ્ધાંજલિ લખવી પડશે એવી કલ્પના ક્યાંથી હોય?

15મી જુલાઈ 1931ના રોજ સૌરાષ્ટ્રના ઝાંઝમેરમાં જન્મેલા કાન્તિ ભટ્ટ આજે 4 ઑગસ્ટ 2019ના રોજ 88 વર્ષની ભરપૂર ઉંમરે આપણી વિદાય લેતા પહેલાં એટલું બધું લખી ગયા છે કે એમનો એ રેકૉર્ડ કોઈ પત્રકાર તોડી નહીં શકે.

1980 અને 1990ના દાયકામાં મુંબઈમાં ફિલ્મી દુનિયામાં એબી હતા (હજી છે) અને ગુજરાતી પત્રકારત્વમાં કેબી. આ જરા પણ અતિશયોક્તિ વગર લખું છું.

ચિત્રલેખા અને અભિયાનનો સુવર્ણયુગ કાન્તિ ભટ્ટ અને શીલા ભટ્ટની કારકિર્દીનો પણ યુગ હતો.

અરે હા, એ જ યુગમાં કાન્તિ ભટ્ટે પોતાનાથી અડધી ઉંમરનાં શીલા ભટ્ટ સાથે લગ્ન કરીને રૂઢિચુસ્ત ગુજરાતી સમાજમાં ખળભળાટ મચાવી દીધેલો.

જો કે એ વાતને આમ પણ કહી શકાય કે શીલા ભટ્ટે પોતાનાથી બમણી ઉંમરના કાન્તિ ભટ્ટ સાથે લગ્ન કરી, ખાબોચિયા જેવી પત્રકારત્વની દુનિયામાં ત્સુનામી લાવી દીધેલી.

પત્રકારત્વના વિદ્યાર્થીઓ માટે એ જોડીએ દેશ-વિદેશમાં ખેડેલું ગુજરાતી પત્રકારત્વ અભ્યાસનો વિષય છે.

2006માં કાન્તિ ભટ્ટને વજુ કોટક ચંદ્રક મળ્યો ત્યારે મંડાયેલા એક અંદાજ મુજબ, ત્યાં સુધીમાં કાન્તિ ભટ્ટના કુલ પ્રકાશિત લેખોની સંખ્યા 40,000થી વધુ હતી.

એમાં બીજા 12 વર્ષ ઉમેરીએ (2018ના અંતમાં એ રોજિંદા પત્રકારત્વમાંથી નિવૃત્ત થયા કે કરી દેવાયા) તો બીજા ઓછામાં ઓછા 10,000 લેખો એટલે કાન્તિ ભટ્ટના નામે 50,000થી વધુ લેખોનો રેકૉર્ડ બોલે છે.

50 વર્ષમાં 50,000 એટલે, વર્ષના 1000 એટલે, રોજના સરેરાશ 3 લેખ. આ બધાના પાછા વિવિધરંગી વિષયો.

ગુજરાતી જ નહીં, ભારતીય ભાષાઓ કે વિશ્વની ભાષાઓમાં પણ કાન્તિ ભટ્ટનો આ રેકૉર્ડ તોડવો અઘરો છે.

આજના આપણા ગૂગલ જર્નાલિઝમના યુગના પત્રકારો માટે તો એ કલ્પના કરવી જ અઘરી થઈ પડે કે ગૂગલ ન હોય તો કોઈ માહિતી લેખ લખી જ કઈ રીતે શકાય?

ત્યારે કલ્પના કરો કે ગૂગલ પૂર્વેના ઇન્ટરનેટ પૂર્વેના જમાનામાં એક-એક લેખ લખવા કાન્તિ ભટ્ટે કેટકેટલાં છાપાં, મૅગેઝિનો અને ચોપડા ઉથલાવ્યાં હશે, મગજનું દહીં કર્યું હશે, આંખો ફોડી હશે અને આંગળાં-અંગૂઠો લાલ થઈ જાય ત્યાં સુધી કાગળ ઉપર પેનો ઘસી હશે અને વર્ષોના આ માનસિક-શારીરિક પરિશ્રમને કાન્તિ ભટ્ટ બ્રાન્ડનું - કોપી પેસ્ટ - ચોરીયોગ્રાફી - ટાઇપનું જર્નાલિઝમ...


શીર્ષક: કાબુલ : એ વરરાજાની વ્યથા જેમના લગ્નમાં બૉમ્બવિસ્ફોટ થયો\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

આ દુઃખ ભોગવી રહ્યા છે કાબુલના મિરવાઇસ એલ્મી...

શનિવારે કાબુલમાં તેમના લગ્નની ઉજવણી, માતમમાં ફેરવાઈ જ્યારે ઘટના સ્થળે બોમ્બ વિસ્ફોટ થતાં 63 જાનૈયાઓનાં મૃત્યુ થયાં.

એક જ પરિવારના 13 લોકોને આ સામૂહિક કબરમાં દફન કરાયા છે.

કથિત ઇસ્લામિક સ્ટેટ આ હુમલાની જવાબદારી સ્વીકારી છે.

જ્યારે રાષ્ટ્રપતિ અશરફ ગનીએ આ હુમલાને બર્બરતા ગણાવતા તાલિબાનને આ માટે જવાબદાર ગણાવ્યું છે.

તેમનો આરોપ છે કે અમેરિકા- અફઘાન શાંતિ વર્તા વચ્ચે તાલિબાન આતંકવાદીઓને પ્લૅટફૉર્મ આપી રહ્યું છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


શીર્ષક: કાબુલ સ્કૂલ વિસ્ફોટ : અફઘાનિસ્તાનમાં બાળકોના મૃતદેહોને દફનાવતા પરિવારજનો, મૃતકાંક 60 થયો\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

કાબુલમાં નાનાં બાળકોના મૃતદેહોને દફનાવતા પરિવારજનો

આ ઘટનાનો મૃતકાંક વધીને હવે 60 થઈ ગયો છે અને મૃતકો પૈકી વિદ્યાર્થિનીઓની સંખ્યા વધારે છે.

દસ્ત-એ-બાર્ચીમાં આ હુમલો થયો હતો, આ વિસ્તાર સુન્ની ઉગ્રવાદીઓથી પ્રભાવિત હોવાનું મનાય છે.

કાબુલ હુમલા પાછળ કોણ?

ઘટનાસ્થળની તસવીરોમાં રક્તરંજિત પુસ્તકો અને અને જૂતાંઓ દેખાય છે.

અફઘાનિસ્તાનની સરકાર આ હુમલા માટે ઉગ્રવાદી તાલિબાનને જવાબદાર ઠેરવે છે, જોકે આ સમૂહ તેમની ભૂમિકાને નકારી કાઢે છે.

શનિવારના હુમલા માટે નિશાન પર કોણ હતું, એ અંગે સચોટપણે જાણી શકાયું નથી.

આ હુમલો એવા વખતે કરાયો છે, જ્યારે અફઘાનિસ્તાનમાંથી યુએસ સૈન્ય હઠાવવાની શરૂઆત કરાયા બાદ હિંસામાં વધારો થયો છે.

રૉયટર્સ મુજબ તારિક અરિયાને કહ્યું કે, ઘાયલોમાં મોટાં ભાગના વિદ્યાર્થીઓ છે. જોકે, એમણે વિસ્ફોટનું કારણ શું હતું એ અને તે કોને નિશાન બનાવી કરવામાં આવ્યો તે નથી કહ્યું.

નોબેલ શાંતિ સન્માન મેળવનારાં મલાલાએ કાબુલમાં વિસ્ફોટનો ભોગ બનનાર શાળાના બાળકોનાં પરિવારો પ્રત્યે સાંત્વના વ્યક્ત કરી છે અને દુનિયાના દેશોને બાળકોની રક્ષા માટે એક થવા અનુરોધ કર્યો છે.

કાબુલ હુમલાના દિવસે શું થયું?

વિસ્ફોટનો ભોગ બનેલાં એક મહિલાને હૉસ્પિટલ ખસેડવામાં આવી રહ્યાં છે.

એએફપી અનુસાર જે સમયે વિસ્ફોટ થયો એ સમયે સામાન્ય લોકો પણ પાસેના બજારમાં ઈદ-ઉલ-ફિત્ર માટે સામાન ખરીદવાં નીકળેલાં હતાં. ઉલ્લેખનીય છે કે મુસ્લિમો માટે પવિત્ર રમઝાન માસ પૂર્ણ થવા પર ઈદ-ઉલ-ફિત્રનો તહેવાર મનાવવામાં આવે છે.

આ વિસ્તારમાં શિયા હજરા સમુદાયની ખૂબ મોટી વસતી રહે છે અને તાજેતરના વર્ષોમાં આ સમુદાય કથિત ઇસ્લામી ચરમંપથી સમૂહ ઇસ્લામિક સ્ટેટના નિશાના પર રહ્યો છે.

સ્થાનિક મીડિયા અનુસાર અહીંની સરકારી સેકન્ડરી સ્કૂલની પાસે વિસ્ફોટનો મોટો અવાજ સાંભળવામાં આવ્યો. જે સમયે વિસ્ફોટ થયો તે સમયે વિદ્યાર્થીઓ સ્કૂલથી આવી રહ્યાં હતા.

સોશિયલ મીડિયામાં આવી રહેલી તસવીરોમાં સ્કૂલ બેગ અને બળેલી ગાડીઓ જોવા મળી રહી છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે અમેરિકાએ આ વર્ષે 11 સપ્ટેમ્બર સુધી અફઘાનિસ્તાનમાંથી પોતાની સેના હઠાવી લેવાનો નિર્ણય લીધો એ પછી દેશમાં હાઈઍલર્ટની સ્થિતિ છે.

અફઘાન અધિકારીઓનું કહેવું છે કે દેશની અંદર તાલિબાની હુમલાઓ વધી રહ્યાં છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


શીર્ષક: કાબુલનો આ યુવાન બાગકામમાં આજીવન પ્રવૃત્ત રહેવા માગે છે\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

હમીદુલ્લાહ નામનો આ યુવાન અફઘાનિસ્તાનની રાજધાની કાબુલ નજીક બગીચો તૈયાર કરી રહ્યો છે.

તે વૃક્ષમાં પોતાના મિત્રોને જુએ છે અને યુદ્ધ અને અજંપા વચ્ચે પણ બાગકામમાં રોમાંચ અનુભવી રહ્યો છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


શીર્ષક: કાબુલમાં આત્મઘાતી હુમલો: 40 લોકોનાં મૃત્યુ\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

આ હુમલામાં ઓછામાં ઓછા 40 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે અને 30 જેટલા લોકો ઘાયલ થયા છે.

બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં આંતરિક બાબતોના મંત્રાલયે જણાવ્યું છે કે આત્મઘાતી વિસ્ફોટ બાદ તરત જ એ જ વિસ્તારમાં બીજા બે વિસ્ફોટ થયા છે.

ઇસ્લામિક સ્ટેટ દ્વારા છેલ્લા કેટલાક સમયથી શિયા મુસ્લિમોને નિશાન બનાવીને આ જ પ્રકારના હુમલા કરવામાં આવી રહ્યા છે.

કોણે કર્યો હુમલો?

ઇસ્લામિક સ્ટેટ ગ્રુપે તેના પ્રૉપેગૅન્ડા આઉટલેટ અમાક પર કહ્યું છે કે તેમણે સ્યૂસાઇડ બોમ્બર અને બીજા કેટલાક બોમ્બ સાથે શિયા સેન્ટરને નિશાન બનાવ્યું હતું.

તાલિબાને પહેલાં જ એક નિવેદન બહાર પાડીને કહ્યું હતું તેમનો આ હુમલામાં પાછળ હાથ નથી.

તાલિબાન ખાસ કરીને માત્ર શિયા પર જ હુમલા કરતું નથી.

જોકે, બંને ગુપ્સ અફઘાનિસ્તાનમાં વારંવાર હુમલાઓ કરે છે.

હુમલા અંગે અત્યાર સુધી શું જાણવા મળ્યું?

તબાયન સાંસ્કૃતિક સેન્ટર અને અફઘાન વૉઇસની ઓફિસો આ બંને લોકેશનો પર હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો.

એક બ્લાસ્ટ થયા બાદ થોડા સમય પછી અન્ય બે બ્લાસ્ટ થયા હતા.

એવું માનવામાં આવી રહ્યું છે કે પાછળથી થયેલા બ્લાસ્ટ ઘાયલોને મદદ કરવા જનાર લોકોને નિશાન બનાવવામાં માટે કરવામાં આવ્યા હતા.

મોહમ્મદ હસન નામના વિદ્યાર્થીએ ટોલો ન્યૂઝને જણાવ્યું હતું, "બ્લાસ્ટ થયા બાદ બિલ્ડિંગની અંદર આગ લાગી હતી અને ચારેતરફ ધૂમાડા હતા. બધા લોકો મદદ માટે બૂમો પાડી રહ્યા હતા."

સોશિયલ મીડિયામાં વિસ્ફોટ પછી લોકો ઘટના સ્થળના ફોટા શૅર કરી રહ્યા છે. આ ફોટાઓમાં લોકોની લાશો નજર આવી રહી છે.

અફઘાનિસ્તાનના ગૃહ મંત્રાલયના પ્રવક્તા નસરત રહીમીએ સમાચાર એજન્સી એએફપીને ક્હ્યું, ''તબાયન સાંસ્કૃતિક કેન્દ્ર નિશાના પર હતું."

"વિસ્ફોટના સમયે અફઘાનિસ્તાનમાં સોવિયત આક્રમણની 38મી વર્ષગાંઠ મનાવવામાં આવી રહી હતી. સંખ્યાબંધ વિદ્યાર્થીઓ ત્યાં મીડિયા ગ્રૂપના સભ્યો સાથે ચર્ચાના મંચ પર હાજર હતા.''

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


શીર્ષક: કાયદા રદ કરવા સિવાય ખેડૂતો કયા વિકલ્પો ઇચ્છે છે તે કહે : કૃષિમંત્રી નરેન્દ્ર સિંહ તોમર - BBC TOP NEWS\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

રવિવારે તોમરે કહ્યું, "સુપ્રીમ કોર્ટે ત્રણેય કૃષિકાયદાનું અમલીકરણ અટકાવી દીધું છે, તેથી હું માનું છું કે હવે જિદ્દનો પ્રશ્ન ખતમ થઈ જાય છે. અમારી અપેક્ષા છે કે ખેડૂત 19 જાન્યુઆરીના રોજ એક એક ક્લૉઝ પર ચર્ચા કરે અને તેઓ કાયદાને રદ કરવા સિવાય બીજા કયા વિકલ્પો ઇચ્છે છે, તે સરકાર સામે મૂકે."

કૃષિમંત્રીએ ફરી એક વાર મોદી સરકાર દ્વારા લાવવામાં આવેલા કૃષિકાયદાને યોગ્ય ઠેરવ્યા.

તેમણે કહ્યું, "ખેડૂત યુનિયન અડગ છે. તેમની કોશિશો સતત કાયદાને રદ કરાવવાને લઈને રહી છે. ભારત સરકાર જ્યારે કોઈ કાયદા બનાવે છે ત્યારે તે સંપૂર્ણ દેશ માટે હોય છે. આ કાયદાથી દેશના મોટા ભાગના ખેડૂતો, વિદ્વાન, વૈજ્ઞાનિક કૃષિક્ષેત્રમાં કામ કરનાર લોકો સંમત છે."

ખેડૂતો સાથેની વાતચીતના સવાલ પર તેમણે કહ્યું, "ભારત સરકારે ખેડૂત યુનિયન સાથે એક વાર નહીં, પરંતુ નવ વખત કલાકો સુધી વાતચીત કરી. અમે સતત ખેડૂત યુનિયનોને આગ્રહ કર્યો કે તેઓ કાયદાના ક્લૉઝ પર ચર્ચા કરે અને જ્યાં આપત્તિ છે, તે જણાવે છે, સરકાર તેના પર વિચાર અને સંશોધન કરવા માટે તૈયાર છે."

રાજસ્થાનમાં મુસાફરો ભરેલી બસમાં આગ લાગતાં 6નાં મૃત્યુ

શનિવારે રાતે રાજસ્થાનના ઝાલોરના મહેશપુરમાં વીજળીના તારના સંપર્કમાં આવવાથી એક બસમાં આગ લાગી હતી.

એનડીટીવી ઇન્ડિયાના અહેવાલ અનુસાર, આ ઘટનામાં છ લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે અને 17 મુસાફરો ગંભીર રીતે દાઝ્યા છે.

બસના ડ્રાઇવર અને કંડકટરનું ઘટનાસ્થળે મોત થયું હતું. જ્યારે ચાર મુસાફરોનાં હૉસ્પિટલમાં સારવાર દરમિયાન મોત થયાં હતાં.

દુર્ઘટના શનિવારે રાતે 10.30 વાગ્યા આસપાસ ઘટી હતી.

ઝાલોરના  એડિશનલ જિલ્લા કલેક્ટર છગનલાલ ગોયલે જણાવ્યું કે આ દુર્ઘટના જિલ્લાના મુખ્યાલય પાસે ઘટી હતી.

ગોયલે જણાવ્યું કે "દુર્ઘટનામાં દાઝેલા 17 લોકોમાંથી સાતને જોધપુર હૉસ્પિટલમાં રેફર કરાયા છે. ગાડીના ચાલક અને કંડકટરનું ઘટનાસ્થળે મોત થયું હતું."

દિલ્હીમાં રસીકરણ બાદ 51ને આડઅસર

રસીકરણ

દેશભરમાં 16 જાન્યુઆરીથી કોરોના વાઇરસ માટે રસીકરણની શરૂઆત થઈ છે.

જનસત્તાના અહેવાલ અનુસાર, કોરોના રસીકરણ અભિયાનના પહેલા દિવસે દિલ્હીમાં જે સ્વાસ્થ્યકર્મીઓને રસી લગાવાઈ છે, તેમાં પ્રતિકૂળ અસર (એઈએફઆઈ)નો એક ગંભીર અને 51 સામાન્ય કેસ સામે આવ્યા છે.

અખબારે એઇમ્સના નિદેશક રણદીપ ગુલેરિયાના હવાલાથી લખ્યું કે સાંજે ચાર વાગ્યા બાદ સુરક્ષાગાર્ડને રસી અપાઈ હતી. બાદમાં 20 મિનિટ બાદ તેમના ધબકારા વધી જતા તેમને હૉસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં...


શીર્ષક: કાર અકસ્માતમાં શબાના આઝમી ઘાયલ, અંબાણી હૉસ્પિટલમાં ખસેડાયાં\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

રાયગઢ પોલીસને ટાંકતા ન્યૂઝ એજન્સી એ.એન.આઈ. જણાવે છે કે મુંબઈથી 60 કિલોમીટર દૂર ખલાપુર પાસે શબાનાની કારે ઑવરટેક કરવાનો પ્રયાસ કરતા આ દુર્ઘટના ઘટી હતી.

રાયગઢના એસપી અનિલ પરાસકરનું કહેવું છે કે તેમની કારની ટ્રક સાથે ટક્કર થઈ હતી. દુર્ઘટનામાં તેમની કારને ભારે નુકસાન થયું હતું.

સમાચાર એજન્સી પીટીઆઈ અનુસાર તેમને નવી મુંબઈની એમજીએમ હૉસ્પિટલમાં ભરતી કરાયાં હતા.

ત્યારબાદ મોડી સાંજે શબાના આઝમીને મુંબઈની ધીરુભાઈ અંબાણી હૉસ્પિટલમાં વધુ સારવાર અર્થે ખસેડવામાં આવ્યાં હતાં.

અંબાણી હૉસ્પિટલના સી.ઈ.ઓ. (ચીફ ઍક્ઝિક્યુટિવ ઓફિસર) ડૉ. સંતોષ શેટ્ટીના કહેવા પ્રમાણે, આઝમીની તબિયત સ્થિર છે તથા તેમને સઘન તબીબી દેખરેખ હેઠળ રાખવામાં આવ્યા છે.

શબાના આઝમી પુનાથી મુંબઈ પરત ફરી રહ્યાં હતાં ત્યારે તેમની ગાડી ઑવરટેક કરવા જતાં ટ્રક સાથે અથડાઈ હતી.

પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર આ અકસ્માતને લીધે શબાનાના ચહેરા, ગળા અને આંખ પર ઈજા થઈ છે. તેઓ ડ્રાઈવરની બાજુવાળી સીટ પર બેઠાં હતાં.

આ સમયે તેમના પતિ જાવેદ અખ્તર પણ અન્ય એક કારમાં હતા, તેઓ સલામત છે.

અમદાવાદમાં 'કેમ છો ટ્રમ્પ?'

હિંદુસ્તાન ટાઇમ્સ ડૉટ કોમના અહેવાલ પ્રમાણે અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ડૉનાલ્ડ ટ્રમ્પના ફેબ્રુઆરી મહિનામાં યોજાનાર સંભવિત ભારતપ્રવાસ વખતે અમદાવાદમાં 'હાઉડી મોદી' જેવો કાર્યક્રમ 'કેમ છો ટ્રમ્પ?' યોજાવાની સંભાવના છે.

નોંધનીય છે કે ગત વર્ષે સપ્ટેમ્બર મહિનામાં ભારતના વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના અમેરિકાપ્રવાસ સમયે અમેરિકાના મૂળ ભારતીય નાગરિકો દ્વારા તેમના સન્માનમાં હ્યુસ્ટનમાં 'હાઉડી મોદી' કાર્યક્રમ યોજાયો હતો.

અહેવાલ અનુસાર અમેરિકન પ્રમુખના ભારતઆગમન અંગેની યોજના વિશે જાણતા કેટલાક લોકોએ જણાવ્યું હતું કે, "અમેરિકન પ્રમુખ ફેબ્રુઆરીમાં ભારતના ત્રણ દિવસીય પ્રવાસ પર આવવાના છે."

"રાષ્ટ્રપતિ આ પ્રવાસ દરમિયાન ભારતના દિલ્હી સિવાયના અન્ય એક શહેરની મુલાકાત લઈ શકે છે."

"જ્યાં તેમના સ્વાગત માટે હ્યુસ્ટન જેવો જ કાર્યક્રમ યોજાય તેવી શક્યતા છે."

"દિલ્હી સિવાયનું એ અન્ય શહેર અમદાવાદ હોઈ શકે. જોકે, હજુ સુધી આ અંગે અંતિમ નિર્ણય લેવાયો નથી."

LRD ભરતી વિવાદમાં પુત્રો સાથે અન્યાયના આરોપ સાથે પિતાની આત્મહત્યા

ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયાના અહેવાલ અનુસાર શુક્રવારે જુનાગઢના મ્યાંજર હુન નામની 49 વર્ષીય વ્યક્તિએ કથિતપણે લોકરક્ષકદળની ભરતીની પરીક્ષામાં થયેલા વિવાદના પરિણામે આત્મહત્યા કરી લીધી.

પશ્ચિમ ગુજરાત વીજ કંપની...


શીર્ષક: કારગિલ : એ વ્યક્તિ જેણે કારગિલના યુદ્ધમાં પાકિસ્તાની સૈનિકોને જમાડ્યા\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

"એક સ્થાનિક હૉસ્પિટલમાં પર્વતો પરથી લવાયેલા સૈનિકો માટે રક્તદાન કરવા આવેલા ડઝનબંધ લોકોને પણ મેં જોયા."

ગુલ શેર (બદલાવાયેલું નામ)ની ઉંમર આશરે પચાસેક વર્ષ હશે પરંતુ એમનું મન આજે પણ કારગિલ યુદ્ધની યાદોથી ભરેલું છે.

21 વર્ષ પહેલાં ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે લડાયેલા એ યુદ્ધમાં ઘાયલ થયેલા અને મૃત્યુ પામેલા સૈનિકોને યાદ કરતા ગુલ શેર આજે પણ અફસોસ અને દુઃખમાં સરી પડે છે.

બીબીસીએ આ તથ્યોની પુષ્ટિ નથી કરી.

એપ્રિલ 1999માં કારગિલ પાસે નિયંત્રણ રેખા નજીક પહેરો ભરી રહેલા ભારતીય સૈનિકો પર ઊંચાઈ પરથી ગોળીબાર કરાયો હતો.

થોડા દિવસો બાદ ભારતીય સૈન્યને માલુમ પડ્યું કે કપરા હવામાનને લીધે નિયંત્રણ રેખા પર આવેલી જે ચોકીઓ તેમણે ખાલી કરી હતી એ હવે પાકિસ્તાની હથિયારબંધ લોકોના કબજા હેઠળ છે.

ભારતીય સૈન્યના અધિકારીઓને બાદમાં એવી પણ જાણ થઈ કે એ ચોકીઓ પર કબજો જમાવનારા મોટા ભાગના લોકો પાકિસ્તાની સૈન્યની નૉર્ધન લાઇટ ઇન્ફન્ટ્રીના તાલીમબદ્ધ સૈનિકો હતા.

વળતા જવાબમાં ભારતની સરકારે તેમને ત્યાંથી હઠાવવા માટે સૈન્ય અભિયાન આરંભ્યું, જે આશરે ત્રણ મહિના સુધી ચાલ્યું.

કારગિલનું યુદ્ધ લડાયું એ વખતે ગુલ શેર પાકિસ્તાની સેનામાં એક સક્રિય કાર્યકર તરીકે સામેલ હતા.

તેમના પૂર્વજો સદીઓ પહેલાં શ્રીનગરથી ગિલગિટ જતા રહ્યા હતા પરંતુ તેમના મતે કાશ્મીરની ખીણ સાથે હજુ પણ તેમને ગાઢ સંબંધ છે.

ગુલ શેર કહે છે, "એ દિવસે મેં નિર્ણય કર્યો કે હું લોકોને અમારી સાથે જોડવા અને ભારત વિરુદ્ધ સૈન્યની મદદ કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરીશ."

ગુલ શેરે વર્ષ 1987-88 દરમિયાન પાકિસ્તાની આર્મી પાસેથી સૈન્યતાલીમ મેળવી હતી.

બાદમાં તેઓ પાકિસ્તાની સૈન્યની 'સેકન્ડ લાઇન ઑફ ડિફેન્સ' ગણાતી 'મુજાહિદ રેજિમૅન્ટ'માં જોડાયા.

આ રેજિમૅન્ટને યુદ્ધ દરમિયાન સૈન્યની મદદ કરવા માટે તૈયાર કરવામાં આવી હતી.

જોકે, પાંચ વર્ષ બાદ સ્વાસ્થ્યનું કારણ આગળ ધરી તેમણે સૈન્યમાંથી નિવૃત્તિ લઈ લીધી હતી.

ગુલ શેરે નિવૃત્તિ તો લઈ લીધી પણ એમના જણાવ્યા અનુસાર સૈન્યમાં જોડાવાનો તેમનો ઉદ્દેશ કંઈક અલગ જ હતો.

ગુલ શેર કહે છે કે જ્યારે કારગિલ યુદ્ધ ફાટી નીકળ્યું તો તેમણે એ આશાએ પાકિસ્તાની સૈન્યનો સાથ આપ્યો હતો કે જો પાકિસ્તાન યુદ્ધ જીતી જશે તો શ્રીનગરને ભારતના કબજામાં મુક્ત કરાવી શકાશે.

તેઓ જણાવે છે, "યુદ્ધ વખતે હું સ્કર્દુથી સો કિલોમિટર દૂર ખપલુના એક બૅસકૅમ્પમાં જતો હતો. તાલીમ પ્રાપ્ત સામાન્ય લોકો પણ મોટી...


શીર્ષક: કારગિલ : જ્યારે પાકિસ્તાની સૈનિકને વીરતા પુરસ્કાર માટે ભારતે ભલામણ કરી\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

1999ના કારગિલ યુદ્ધમાં એવું જ થયું જ્યારે ટાઇગર હિલના મોર્ચે પાકિસ્તાનની સેનાના કૅપ્ટન કર્નલ શેર ખાં એટલી બહાદુરીથી લડાઈ લડ્યા કે ભારતીય સેનાએ પણ તેની નોંધ લેવી પડી.

એ લડાઈને કમાન્ડ કરી રહેલા બ્રિગેડિયર એમ. એસ. બાજવા યાદ કરે છે, "જ્યારે આ લડાઈ પૂર્ણ થઈ તો હું આ ઓફિસરનો પ્રશંસક બની ગયો હતો. હું 71ની લડાઈ પણ લડી ચૂક્યો છું."

"મેં ક્યારેય પાકિસ્તાની ઓફિસરને લીડ કરતા જોયા નથી. બાકી બધા પાકિસ્તાની કુર્તા અને પાયજામામાં હતા. માત્ર એ એક વ્યક્તિએ ટ્રેક સૂટ પહેર્યો હતો."

આત્મઘાતી હુમલો

હાલ જ કારગિલ પર એક પુસ્તક 'કારગિલ અનટોલ્ડ સ્ટોરીઝ ફ્રૉમ ધ વૉર' લખી ચૂકેલાં રચના બિષ્ટ રાવત જણાવે છે, "કૅપ્ટન કર્નલ શેર ખાં નૉર્થર્ન લાઇટ ઇંફેંટ્રીમાં હતા."

"ટાઇગર હિલ પર પાંચ જગ્યાએ તેમણે પોતાની ચોકીઓ બનાવીને રાખી હતી. પહેલા 8 શીખોને તેના પર કબજો કરવાનું કામ સોંપવામાં આવ્યું હતું. પરંતુ તેઓ તેના પર કબજો કરી શક્યા નહીં."

"ત્યારબાદ જ્યારે 18 ગ્રેનેડિયર્સને પણ તેમની સાથે કામે લગાડવામાં આવ્યા તો તેઓ એક ચોકી પર કબજો કરવામાં સફળ રહ્યા. પરંતુ કૅપ્ટન શેર ખાંએ એક જવાબી હુમલો કર્યો."

એક વખત નિષ્ફળ થવા પર તેમણે ફરી પોતાના સૈનિકોને 'રિગ્રૂપ' કરી ફરી હુમલો કર્યો.

જે લોકો આ યુદ્ધ જોઈ રહ્યા હતા, તેઓ બધા જ કહી રહ્યા હતા કે આ એક આત્મઘાતી હુમલો હતો.

તેઓ જાણતા હતા કે આ મિશન સફળ થઈ શકશે નહીં, કેમ કે ભારતીય સૈનિકોની સંખ્યા તેમના કરતાં વધારે હતી.

ખિસ્સામાં ચિઠ્ઠી

બ્રિગેડિયર એમપીએસ બાજવા કહે છે, "કૅપ્ટન શેર ખાં બહાદુરીથી લડ્યા. અંતે અમારા એક જવાન કૃપાલ સિંહ ઘાયલ હાલતમાં પડ્યા હતા, તેમણે અચાનક ઊઠીને 10 ગજના અંતરથી એક બર્સ્ટ માર્યો અને શેર ખાંને પછાડવામાં સફળ રહ્યા."

શેર ખાંના પછડાવાથી તેમના હુમલાની ધાર જતી રહી. બ્રિગેડિયર બાજવા જણાવે છે, "અમે ત્યાં 30 પાકિસ્તાનીઓના મૃતદેહોને દફનાવ્યા."

"મેં સિવિલિયન પોર્ટર્સ મોકલીને કૅપ્ટન કર્નલ શેર ખાંના મૃતદેહને નીચે મગાવ્યો, પહેલા અમે તેને બ્રિગેડ હેડક્વાર્ટરમાં રાખ્યો."

જ્યારે તેમનો મૃતદેહ પરત ગયો તો તેમના ખિસ્સામાં બ્રિગેડિયર બાજવાએ એક ચિઠ્ઠી મૂકી જેના પર લખ્યું હતું, "કૅપ્ટન કર્નલ શેર ખાં ઑફ 12 એનએલઆઈ હેઝ ફૉટ વેરી બ્રેવલી એન્ડ હી શુડ બી ગિવન હિઝ ડ્યૂ."

એટલે કે કૅપ્ટન શેર ખાં ખૂબ બહાદુરીથી લડ્યા અને તેમને તેનો શ્રેય મળવો જોઈએ.

નામના કારણે ઘણી સમસ્યા

પાકિસ્તાનની સરકારે કૅપ્ટન શેર ખાં પર પોસ્ટટિકિટ...


શીર્ષક: કારગિલ યુદ્ધ : 15 ગોળીઓ ખાઈને પણ લડતા રહ્યા પરમવીર યોગેન્દ્ર\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

બંને વચ્ચે કેટલીક મિનિટો સુધી વાતચીત ચાલી અને ત્યાર બાદ પુરીએ 56 માઉન્ટેન બ્રિગેડના ડેપ્યુટી કમાન્ડર એસવીઈ ડેવિડે કહ્યું, 'તપાસ કરો કે ટીવી રિપોર્ટર બરખા દત્ત આસપાસમાં છે કે કેમ? શું તેઓ ટાઇગર હિલ પર થઈ રહેલા ગોળીબારનું લાઇવ રિપોર્ટિંગ કરી રહ્યાં છે?'

લેફ્ટનન્ટ જનરલ મોહિન્દર પુરી યાદ કરતા કહે છે, 'મને ખબર પડી કે ટાઇગર હિલ પરના આપણા હુમલાની લાઇવ કૉમેન્ટરી તેઓ આપી રહ્યાં છે."

"અમે તરત જઈને કહ્યું કે આ બંધ કરી દો. અમે નહોતા ઇચ્છતા કે પાકિસ્તાનીઓને આ વાતની જાણ થાય."

જનરલ પુરીએ કહ્યું, "મેં આ હુમલાની માહિતી માત્ર અમારા કોર કમાન્ડરને આપી હતી."

"તેમણે આ વિશે સેનાના વડાને પણ જણાવ્યું નહોતું. એટલે મને નવાઈ લાગેલી કે આવા સંવેદનશીલ ઑપરેશનની લાઇવ કૉમેન્ટરી કેવી રીતે તેઓ કરી રહ્યાં છે?"

ટાઇગર હિલ પર કબજાની જાહેરાત

ચોથી જુલાઈએ સંરક્ષણ પ્રધાન જ્યોર્જ ફર્નાન્ડિઝે જ્યારે જાહેરાત કરી કે ટાઇગર હિલ પર ભારતે કબજો કરી લીધો છે, ત્યારે હકીકતમાં હજી ભારતીય સૈનિકોએ સંપૂર્ણપણે કબજો નહોતો કર્યો.

ટાઇગર હિલની ટોચે હજી પણ પાકિસ્તાનીઓ બેઠા હતા. તે વખતે ભારતીય સેનાના બે બહાદુર યુવા અફસરો લેફ્ટનન્ટ બલવાન સિંહ અને કૅપ્ટન સચીન નિમ્બાલકર શિખર પરથી પાકિસ્તાનીઓને ખદેડવા માટે પૂરી તાકાતથી લડી રહ્યા હતા.

તેઓ શિખરથી હજી 50 મીટર નીચે હતા ત્યારે બ્રિગેડના મુખ્ય મથકે સંદેશ પહોંચ્યો હતો કે, 'ધે આર શૉર્ટ ઑફ ધ ટૉપ.' (શિખરથી થોડે દૂર છે.)

શ્રીનગરથી ઉધમપુર થઈને આ સંદેશ દિલ્હી પહોંચ્યો ત્યાં સુધીમાં તેની વાક્યરચનામાં ફેરફાર થઈ ગયો હતો.

સંદેશ એવો પહોંચ્યો કે 'ધે આર ઑન ધ ટાઇગર ટૉપ.' (શિખરની ઉપર છે.) આવો ફેરફાર સાથેનો સંદેશ સંરક્ષણ પ્રધાન સુધી પહોંચ્યો ત્યારે પંજાબમાં તેઓ એક જાહેરસભાને સંબોધી રહ્યા હતા.

તેમણે લાંબું વિચાર્યા વિના સભામાં જ જાહેરાત કરી દીધી કે ટાઇગર હિલ પર ભારતનો કબજો થઈ ગયો છે.

પાકિસ્તાનનો વળતો હુમલો

જનરલ મોહિન્દર પુરી જણાવે છે કે તેમણે આ વાત કોર કમાન્ડર જનરલ કિશન પાલને જણાવી ત્યારે તેમનું પહેલું વાક્ય એવું જ હતું કે 'જાઓ ત્યારે શૅમ્પેનમાં સ્નાન કરી લો.'

તેમણે સેનાના વડા જનરલ મલિકને પણ ખબર પહોંચાડી અને તેમણે પણ મને ફોન કરીને આ સફળતા માટે અભિનંદન આપ્યાં.

પરંતુ વાત હજી પૂરી થઈ નહોતી. ટાઇગર હિલનું શિખર એટલું નાનું છે કે ત્યાં બહુ થોડા જવાનો જ રહી શકે.

પાકિસ્તાની સૈનિકોએ અચાનક ઊંચાઈ પરથી ઢાળ પરના ભારતીય જવાનો પર વળતો ગોળીબાર...


શીર્ષક: કારગિલ યુદ્ધ : ગુમ થયેલું એ યાક પાકિસ્તાની સૈનિકો માટે બન્યું મુસીબત\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

આ શબ્દો છે 55 વર્ષીય તાશી નામગ્યાલના કે જેમણે સંભવતઃ સૌથી પહેલી વખત કારગિલના પહાડોમાં છુપાયેલા પાકિસ્તાની સૈનિકોને જોયા હતા.

આ વર્ષ 1999ની વાત છે જ્યારે એક દિવસ તાશી નામગ્યાલ કારગિલના બાલ્ટિક સૅક્ટરમાં પોતાના ગુમ થયેલા નવા યાકની શોધ કરી રહ્યા હતા.

તેઓ પહાડો પર ચઢીને જોઈ રહ્યા હતા કે તેમનું યાક ક્યાં ખોવાઈ ગયું.

આ દરમિયાન પ્રયાસ કરતાં કરતાં તેમને પોતાનું યાક દેખાયું. પરંતુ એ યાકની સાથે સાથે તેમને જે જોવા મળ્યું તેને કારગિલ યુદ્ધની પહેલી ઘટના માનવામાં આવે છે.

તેમણે કેટલાક શંકાસ્પદ લોકોને જોયા અને ભારતીય સેનાને તાત્કાલિક આ અંગે જાણકારી આપી.

તેઓ જણાવે છે, "હું એક ગરીબ ચરવૈયો હતો. તે જમાનામાં મેં તે યાક 12000 રૂપિયામાં ખરીદ્યું હતું. જ્યારે મારું યાક ખોવાઈ ગયું તો હું ચિંતામાં મુકાઈ ગયો હતો."

"સામાન્યપણે યાક સાંજના સમયે પરત આવી જાય છે, પરંતુ આ નવું યાક હતું એટલે મારે તેની શોધમાં નીકળવું પડ્યું. તે દિવસે મને યાક તો મળી ગયું, પરંતુ તે દિવસે મને પાકિસ્તાની સૈનિકોને જોવાની પણ તક મળી."

તાશી કારગિલથી 60 કિલોમિટરના અંતરે સિંધુ નદીના કિનારે ગારકૌન નામના ગામમાં રહે છે.

તાશી મને એ જગ્યાએ લઈ ગયા જ્યાં તેમણે ઘૂસણખોરોને જોયા હતા.

બૌદ્ધ ધર્મને માનતા તાશીએ મને ગર્વ સાથે રસ્તામાં આવતા તેમનાં ખેતર પણ બતાવ્યાં.

ચાલતાં ચાલતાં જ્યારે અમે તે જગ્યાએ પહોંચ્યા જ્યાં તેમને પાકિસ્તાની સૈનિકો દેખાયા હતા.

તેઓ તુરંત બૂમ પાડીને બોલી ઊઠ્યા, "તેઓ અહીં જ હતા. અને આ એ જગ્યા છે જ્યાં ચઢીને મેં તેમને જોયા હતા."

તાશી જણાવે છે, "આ જ જગ્યાએ મારું યાક ગુમ થઈ ગયું હતું અને જ્યારે યાકને શોધવા માટે હું ઉપર ચઢ્યો ત્યારે મને કેટલાક શંકાસ્પદ લોકો દેખાયા."

"પહેલા મારા મનમાં વિચાર આવ્યો કે કદાચ તેઓ શિકારી હતા, પરંતુ ત્યારબાદ મેં દોડીને સેનાને તેના અંગે જાણકારી આપી."

આ સૂચના મળ્યા બાદ ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે કારગિલમાં યુદ્ધ લડાયું, જેમાં આશરે 600 ભારતીય સૈનિકોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં.

તાશી અને આ ગામના લોકો ગર્વ સાથે જણાવે છે કે તેમણે પોતાના સ્તરે આ યુદ્ધમાં ભારતને મળેલી જીતમાં પોતાની ભૂમિકા નિભાવી છે.

પોતાના સમાજનાં પ્રતીકોને દર્શાવતી એક વિશેષ ટોપી પહેરેલા તાશી આ યુદ્ધ બાદ પોતાને મળેલા સન્માન ચિહ્નને દેખાડે છે.

તેમાં મોટા ભાગના ઍવૉર્ડ તેમની સજગતા અને બહાદુરી માટે આપવામાં આવ્યા હતા.

કારગિલ યુદ્ધને 20 વર્ષ વીતી ગયાં બાદ તેમનું તેમનું મન...


શીર્ષક: કારગિલ યુદ્ધ : જ્યારે પાકિસ્તાન સામેના યુદ્ધમાં ભારતની જીત થઈ\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

ભારતને આ વાતની જાણ થતા ભારતીય સૈનિકને ઍલર્ટ કરી દેવામાં આવ્યું હતું.

બન્ને તરફની ગતિવિધિઓ વધી રહી હતી અને આખરે સામસામે ફાયરિંગ શરૂ થયું.

13 દિવસ સુધી ચાલેલા યુદ્ધમાં આખરે ભારતની જીત થઈ હતી.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


શીર્ષક: કારગિલ યુદ્ધ : જ્યારે પાકિસ્તાનના ચાર જનરલોએ સાથે મળીને વર્ષો જૂની યોજનાનો અમલ કર્યો\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

પાકિસ્તાની પત્રકાર નસીમ ઝાહરાનું પુસ્તક 'ફ્રોમ કારગિલ ટુ ધ કુપ-ઇવેન્ટ્સ ધેટ શૂક પાકિસ્તાન' પણ તેવાં જ પુસ્તકોમાંથી એક છે.

કારગિલ યુદ્ધને 20 વર્ષ પૂર્ણ થયા છે, ત્યારે બીબીસી સંવાદદાતા શુમાઇલા ઝાફરીએ નસીમ ઝાહરા સાથે વાતચીત કરી અને તેમનાં પુસ્તકમાં વર્ણિત ઘટનાઓ મામલે ચર્ચા કરી.

નસીમ ઝાહરા કહે છે કે પ્રાથમિક તબક્કે કારગિલની યોજના હતી કે ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીર સ્થિત પહાડો પર કબજો મેળવી લેવામાં આવે અને શ્રીનગર-લેહના રસ્તાને બ્લૉક કરી દેવામાં આવે.

આ રસ્તો ખૂબ મહત્ત્વનો હતો. કાશ્મીર સ્થિત ભારતીય સેનાને જરૂરી સામગ્રી પહોંચાડવાનો તે એકમાત્ર રસ્તો હતો.

નસીમના જણાવ્યા પ્રમાણે, કારગિલની યોજના બનાવી રહેલા પાકિસ્તાની જનરલનું માનવું હતું કે તેનાથી પરિસ્થિતિ બગડશે અને કાશ્મીર મામલે વાત કરવા માટે ભારત પર દબાણ પણ વધશે.

પરંતુ જે રીતે પાકિસ્તાની સૈનિકો લડ્યા, તે ધારી શકાય તેમ ન હતું.

તેમણે કહ્યું, "કારગિલ મામલે રસપ્રદ વાત એ છે કે પાકિસ્તાનીઓ તેના પર ગર્વ લઈ શકે છે અને તેને લઈને દુઃખી પણ થઈ શકે છે."

"ગર્વ એ માટે કેમ કે થીજી જવાય તેવા તાપમાનમાં 17-18,000 ફૂટની ઊંચાઈ પર સૈનિકો લડવા ગયા હતા."

"તેમણે પહાડોનો રસ્તો નક્કી કર્યો હતો. જે પરિસ્થિતિમાં તેઓ લડ્યા હતા તે ગર્વ લેવાની બાબત છે. જોકે, સવાલ એ પણ થાય છે કે તેમને ત્યાં શા માટે મોકલવામાં આવ્યા હતા?"

નસીમ ઝાહરા આગળ કહે છે, "પ્રાથમિક સ્તરે પાકિસ્તાની સેનાએ ભારતીય સેનાને ખૂબ નુકસાન પહોંચાડ્યું હતું."

"ભારતીય સેનાને ખબર પણ ન હતી કે શું થયું. ભારતીય જનરલ કહી રહ્યા હતા કે તેઓ પાકિસ્તાની સૈનિકોને તેમના વિસ્તારમાંથી થોડાં કલાકો અથવા થોડાં દિવસોમાં બહાર કાઢી દેશે"

નસીમ ઝાહરાના જણાવ્યા પ્રમાણે શરૂઆતમાં પાકિસ્તાની સેના અને લડાકૂઓને પહાડોની સૌથી ઉપર હોવાના કારણે મદદ મળી હતી અને તેમના માટે ઊંચાઈ પરથી ભારતીયો પર હુમલો કરવો સહેલો હતો. પરંતુ આગળ ચાલતા પરિસ્થિતિ બદલાઈ ગઈ.

નસીમ ઝાહરાના દાવા પર કોઈ સૈન્ય અધિકારીની પ્રતિક્રિયા મળી શકી નથી.

'મોટી ભૂલ'

કારગિલ : એ વ્યક્તિ જેમણે સૌથી પહેલા ઘુસણખોરોને જોયા હતા

નસીમ ઝાહરાએ કહ્યું હતું કે જ્યારે ભારતીય સેનાને ધીમે-ધીમે ખબર પડી કે શું થઈ રહ્યું છે, તેઓ બોફર્સ ગન લઈને આવ્યા. તેમનો ઉપયોગ સામાન્યપણે આ પ્રકારના ઑપરેશનમાં થતો નથી.

તેઓ કહે છે, "જો તમે પૂછો કે કઈ વસ્તુ છે કે જેણે કારગિલના યુદ્ધની દિશા બદલી નાખી, તો તેનો જવાબ છે બોફર્સ."...


શીર્ષક: કારગિલ વિજય દિવસ : જ્યારે દિલીપ કુમારે કહ્યું કે મિયાં સાહેબ, તમારી પાસેથી આવી અપેક્ષા નહોતી\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

જૂન 1999માં કારગિલમાં પાકિસ્તાની ઘૂસણખોરી પર પ્રહાર કરતું ભારતીય હેલિકૉપ્ટર

8 મે, 1999ના રોજ પાકિસ્તાનની 6 નોર્ધન લાઇટ ઇન્ફન્ટ્રીના કૅપ્ટન ઇફ્તેખાર અને લાન્સ હવાલદાર અબ્દુલ હકીમ 12 સૈનિકો સાથે કારગિલની આઝમ ચોકી પર બેઠા હતા. તેમણે જોયું કે થોડે દૂર કેટલાક ભારતીય માલધારીઓ માલઢોર ચરાવવા આવ્યા હતા.

પાકિસ્તાની સૈનિકોએ ચર્ચા કરી કે આ માલધારીઓને પકડી લેવા છે? કેટલાકે કહ્યું કે તેમને કેદ કરીશું તો ખાવાનું આપવું પડશે. અત્યારે સૌને થઈ રહે તેટલું રાશન પણ નથી. માટે તેમને જવા દેવા.

તે લોકો ત્યાંથી જતા રહ્યા અને દોઢેક કલાક બાદ છથી સાત ભારતીય જવાનો સાથે ત્યાં ફરી આવી પહોંચ્યા હતા.

ભારતીય સૈનિકોએ પોતાનાં દૂરબીનોથી ઉપર નજર કરી અને પરત જતા રહ્યા. બપોરે લગભગ બે વાગ્યે એક લામા હેલિકૉપ્ટર ત્યાં ઊડતું જોવા મળ્યું.

હેલિકૉપ્ટર એટલું નીચે ઊડી રહ્યું હતું કે કૅપ્ટન ઇફ્તેખારને પાયલટનો બેજ પણ દેખાઈ શકે. આ પ્રથમ વાર હતું કે જ્યારે ભારતીય સૈનિકોને જાણ થઈ કે મોટી સંખ્યામાં પાકિસ્તાની સૈનિકો કારગિલના પહાડોની ટોચ પર અડ્ડા જમાવીને બેસી ગયા.

પાકિસ્તાની સેનાના નિવૃત્ત કર્નલ અશફાક હુસૈને 'વિટનેસ ટૂ બ્લન્ડર - કારગિલ સ્ટોરી અનફૉલ્ડ્સ' નામે પુસ્તક લખ્યું છે.

બીબીસી સાથે વાતચીત કરતાં તેઓ કહે છે, "મેં પોતે કૅપ્ટન ઇફ્તેખાર સાથે વાત કરી હતી. તેમણે મને જણાવ્યું કે બીજા દિવસે ફરીથી ભારતીય સેનાનું લામા હેલિકૉપ્ટર ત્યાં આવ્યું હતું અને આઝમ, તારિક અને તશફીન ચોકીઓ પર જોરદાર ગોળીબારી કરી હતી.

"કૅપ્ટન ઇફ્તેખારે બટાલિયન હેડક્વાર્ટર પાસે ભારતીય હેલિકૉપ્ટર પર વળતો ગોળીબાર કરવા માટે મંજૂરી માગી હતી, પણ તેમને મંજૂરી મળી નહોતી. તેના કારણે ભારતીયો માટે સરપ્રાઇઝ ઍલિમૅન્ટ ખતમ જશે એમ માનીને નકાર કરી દેવાયા હતો."

ભારતનું રાજકીય નેતૃત્વ અંધારામાં

કારગિલ યુદ્ધમાં ભારતીય સૈનિકો

આ બાજુ ભારતીય સેનાના અધિકારીઓને ખ્યાલ આવી ગયો કે પાકિસ્તાની સેનાએ ભારતનાં મોટાં ક્ષેત્રમાં ઘૂસણખોરી કરી છે. જોકે, તેમને લાગ્યું કે પોતાની રીતે મામલાને પાર પાડી દેવાશે. તેથી સેનાએ રાજકીય નેતાગીરીને આ બાબતની જાણ કરી નહોતી.

એક જમાનામાં ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસમાં સંરક્ષણ બાબતોના સંવાદદાતા તરીકે કામ કરનારા જસવંત સિંહના પુત્ર માનવેન્દ્ર સિંહ યાદ કરતા કહે છે, "મારા એક મિત્ર ત્યારે સેનાના વડામથકે કામ કરતા હતા. તેમણે ફોન કરીને મને કહ્યું કે મળવા માગે છે."

"હું તેમના ઘરે મળવા ગયો હતો. તેમણે કહ્યું...


શીર્ષક: કારગિલ વિજયદિવસ : ઇન્ડિયન ઍરફૉર્સે કઈ રીતે યુદ્ધનું પાસું પલટી નાખ્યું?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

પાકિસ્તાન સમર્થિત ઘૂસણખોરોના બંકર ઉપર હુમલો કરી રહેલું ભારતીય વાયુદળનું હેલિકૉપ્ટર

આ સિવાય પણ કારગિલ યુદ્ધ દરમિયાન ભારતીય સેનાના જવાનોને મહાવીર ચક્ર, વીર ચક્ર એનાયત થયા, પરંતુ આ કહાણીઓની ચર્ચામાં એક ભાગ લગભગ ભૂલાઈ જ જાય છે, ભારતીય વાયુદળ.

ભારતીય સરહદમાં પ્રવેશેલા ઘૂસણખોરોને બહાર કાઢવા માટે ભારતીય સેના દ્વારા 'ઑપરેશન વિજય' હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું, તેની સાથોસાથ વાયુદળે 'ઑપરેશન સફેદ સાગર' હાથ ધર્યું, જેણે સેનાના જવાનોનું કામ સરળ બનાવી દીધું.

વાયુદળ માટે આ અભિયાન સરળ ન હતું, દરિયાથી 18 હજાર ફૂટની ઊંચાઈએ કારગત હોય તેવાં હથિયારને કામે લગાડવાનાં તથા દુશ્મનને  સાથ આપે તેવા ભૌગોલિક વિસ્તારનો પણ સામનો કરવાનો.

'ઑપરેશન સફેદ સાગર'

મે મહિનાના પહેલા પખવાડિયા દરમિયાન ભારતની પેટ્રોલિંગ પાર્ટી ઉપર ઘૂસણખોરોએ હુમલો કર્યો, સ્થિતિની સમીક્ષા કરતાં સેનાના ઉચ્ચ અધિકારીઓને ગંભીરતા સમજાઈ કે ઘૂસણખોરોએ કારગિલ, દ્રાસ  તથા બટાલિક સૅક્ટરમાં ઘૂસણખોરી કરી છે. વળતી કાર્યવાહી માટે સેનાએ 'ઑપરેશન વિજય' શરૂ કરી દીધું.

1961માં ગોવા, દીવ અને દમણમાંથી પોર્ટુગિઝોને હઠાવવા માટે ભારતે જે અભિયાન હાથ ધર્યું હતું, તેને પણ 'ઑપરેશન વિજય' જ નામ આપ્યું હતું.

શરૂઆતમાં ભારતીય સેનાએ પોતાનાં લામા હેલિકૉપ્ટર દ્વારા ગોળીબાર કરવાનો પ્રયાસ કર્યો, પરંતુ તેનાથી ઇચ્છિત  પરિણામ ન મળ્યાં. ભારતીય હેલિકૉપ્ટર એટલી નીચી ઉડ્ડાણે ઉડી રહ્યું હતું કે નીચે રહેલા પાકિસ્તાની સેનાના કૅપ્ટન ઇફ્તેખારને પાઇલટનો બિલ્લો પણ દેખાતો હતો.

કારગિલની ઉપર પુસ્તક 'વિટનેસ ટુ બ્લન્ડર - કારગિલ સ્ટોરી અનફૉલ્ડ્સ' લખનાર પાકિસ્તાની સેનાના રિટાયર્ડ કર્નલ અશફાક હુસેને બીબીસીને જણાવ્યું હતું :

"કૅપ્ટન ઇફ્તેખાર સાથે મારી વાત થઈ હતી. તેમણે મને જણાવ્યું કે બીજા દિવસે ફરી ભારતનું લામા હેલિકૉપ્ટર આવ્યું અને તેણે આઝમ, તારિક તથા તશફીન ચોકીઓ ઉપર ગોળીબાર કર્યો હતો. "

"કૅપ્ટન ઇફ્તેખારે બટાલિયન હેડક્વાર્ટર પાસે ભારતીય હેલિકૉપ્ટર પર વળતો ગોળીબાર કરવા માટે મંજૂરી માગી હતી, પણ તેમને મંજૂરી મળી નહોતી. તેના કારણે ભારતીયો માટે 'સરપ્રાઇઝ ઍલિમૅન્ટ' ખતમ થઈ જાય એમ હતું."

ફેબ્રુઆરી-1999માં વાજપેયી અને પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન નવાઝ શરીફ ગળે મળ્યા અને મે મહિનામાં કારગિલ યુદ્ધ થયું

11મી મેના દિવસે સેનાની ઉત્તર કમાન્ડના ઉચ્ચ અધિકારીઓએ સેનામુખ્યાલય મારફત હેલિકૉપ્ટર ગનશિપની મદદ માગી. આ માગ તત્કાલીન વડા પ્રધાન અટલ બિહારી...


શીર્ષક: કારગિલ વિશેષ : જ્યારે પરમવીર ચક્ર વિજેતા કૅપ્ટન મનોજ પાંડેએ મરતા મરતા કહ્યું, છોડશો નહીં\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

1997માં લેફ્ટનન્ટ મનોજકુમાર પાંડે 1/11 ગુરખા રાઇફલમાં જોડાયા હતા.

તે વખતે દશેરાની પૂજા વખતે તેમનું કાળજું કઠણ છે કે નહીં તેની સાબિતી માટે બલિ માટે લવાયેલા બકરાનું માથું કાપવાનું જણાવાયું હતું.

પરમવીર ચક્ર વિજેતાઓ વિશે લખેલા બહુચર્ચિત પુસ્તક 'ધ બ્રેવ'માં લેખિકા રચના બિષ્ટ રાવત લખે છે, "એક ક્ષણ મનોજ વિચલિત થઈ ગયા હતા, પણ પછી તેમણે બકરાની ગરદન પર ફરશીનો જોરદાર ઘા માર્યો."

"તેમના ચહેરા પર પણ બકરાનું લોહી ઊડ્યું હતું. બાદમાં તેમણે પોતાની રૂમમાં જઈને કમસેકમ ડઝન વાર પોતાનો ચહેરો પાણીથી ઘસી ઘસીને ધોયો હતો."

તેઓ કદાચ પ્રથમ વાર જાણીજોઈને કરાયેલી હત્યાના અપરાધબોધને દૂર કરવા માટે કોશિશ કરી રહ્યા હતા."

"મનોજકુમાર પાંડે આજીવન શાકાહારી રહ્યા હતા અને તેમણે દારૂને પણ કદી હાથ લગાડ્યો નહોતો."

હુમલો કરવામાં પારંગત

દોઢેક વર્ષમાં તેમની અંદર રહેલો જાનહાનિ માટેનો ખચકાટ જતો રહ્યો હતો. હવે તેઓ યોજના ઘડીને, અચાનક હુમલો કરીને દુશ્મનને ખતમ કરવાની કળામાં પારંગત થઈ ગયા હતા.

તેમણે કડકડતી ઠંડીમાં બરફના પહાડો પર સાડા ચાર કિલો વજનના 'બૅક પૅક' સાથે ચઢી જવામાં પણ કુશળતા પ્રાપ્ત કરી લીધી હતી.

તેમના બૅક પૅકમાં સ્લિપિંગ બૅગ, વધારાનાં ઊનનાં મોજાં, શેવિંગ કિટ અને ઘરેથી આવેલા પત્રો પણ ભરેલાં રહેતાં હતાં.

ભૂખ લાગે ત્યારે સુકાઈને કડક થઈ ગયેલી પૂરીથી ચલાવી લેવાનું. ઠંડીથી બચવા માટે ઊનનાં મોજાં હાથમોજાં તરીકે વાપરતાં હતાં.

સિયાચીનથી પરત આવ્યા પછી કારગિલ માટે કહેણ

11 ગુરખા રાઇફલની પહેલી બટાલિયને સિયાચીનમાં ત્રણ મહિનાની ડ્યૂટી પૂરી કરી હતી.

બટાલિયનના અફસરો અને સૈનિકો હવે પૂણેમાં 'પીસ પોસ્ટિંગ' માટે રાહ જોઈ રહ્યા હતા.

બટાલિયનની એક 'ઍડ્વાન્સ પાર્ટી' પહેલેથી જ પૂણે પહોંચી ગઈ હતી. બધા સૈનિકોએ પોતાના શિયાળા માટેનાં ખાસ પોશાકો અને હથિયારો જમા કરાવી દીધાં હતાં.

મોટા ભાગના સૈનિકોને રજા પણ મળી ગઈ હતી. દુનિયાના સૌથી ઊંચા સિયાચીન ક્ષેત્રમાં ચોકીપહેરો સહેલો હોતો નથી.

દુશ્મનની સેના કરતાંય વધારે ખતરનાક ત્યાંનું હવામાન હોય છે. દેખીતી રીતે જ બધા સૈનિકો બહુ જ થાકી ગયા હતા.

ખાલોબાર ટોપ

લગભગ દરેક સૈનિકનું વજન પાંચ કિલો ઓછું થઈ ગયું હતું. અચાનક આદેશ આવ્યો કે બટાલિયનના બાકીના સૈનિકો પૂણે જવાના બદલે કારગિલ પહોંચે.

કારગિલમાં પાકિસ્તાનીઓએ ઘૂસણખોરી કરી હોવાના અહેવાલો આવી રહ્યા હતા.

મનોજ હંમેશાં પોતાના જવાનોની આગળ રહીને નેતૃત્વ કરતા રહ્યા હતા. તેમણે એ પછી...


શીર્ષક: કારગિલના યુદ્ધમાં વિક્રમ બત્રા શૌર્યનું પ્રતીક કઈ રીતે બની ગયા?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

તે વખતે એક મિત્રે કહેલું કે, "હવે તું સેનામાં છે. પોતાનું ધ્યાન રાખજે..."

વિક્રમ બત્રાએ જવાબમાં કહેલું, "ચિંતા ના કરો. હું જીતીને, તિરંગો લહેરાવીને આવીશ અને નહીં તો જાતે તિરંગામાં લપેટાઈને આવીશ. પણ પાછો આવીશ ખરો."

પરમવીર ચક્ર વિજેતાઓ વિશેના પુસ્તક 'ધી બ્રૅવ'નાં લેખિકા રચના બિષ્ટ રાવત કહે છે, "વિક્રમ બત્રા કારગિલ યુદ્ધનો સૌથી જાણીતો ચહેરો બની ગયા હતા."

"તેમનું કરિશ્માઈ વ્યક્તિત્વ એવું હતું કે તેમના સંપર્કમાં આવનાર માણસ ક્યારેય તેમને ભૂલે નહીં."

"તેમણે 5140 શિખર પર કબજો કરીને પછી કહેલું કે, 'યે દિલ માંગે મોર' અને તે રીતે સમગ્ર દેશવાસીઓની લાગણી જીતી લીધી હતી."

"માતૃભૂમિની રક્ષા માટે સરહદે ગયેલા અને શહીદ થઈ ગયેલા સૈનિકોના તેઓ પ્રતીક બની ગયા હતા."

કરણ જોહરની કંપની 'ધર્મા પ્રોડ્કશન' કૅપ્ટન બત્રાના જીવન ઉપર 'શેરશાહ' નામની ફિલ્મ લાવી રહી છે, જેમાં સિદ્ધાર્થ મલ્હોત્રા શિર્ષક ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે અને તેમની સાથે કિયારા અડવાણી પણ છે.

આ પહેલાં જે.પી. દત્તાની યુદ્ધ-ત્રયીની બીજી ફિલ્મ 'એલ.ઓ.સી. કારગિલ'માં અભિષેક બચ્ચને કૅપ્ટન વિક્રમ બત્રાની ભૂમિકા ભજવી હતી.

બસમાંથી પડી ગયેલી છોકરીને બચાવી

વિક્રમ બત્રા નાનપણથી જ સાહસી અને નીડર હતા.

એકવાર શાળાની બસમાંથી એક છોકરી પડી ગઈ, ત્યારે તેમણે તેનો જીવ બચાવી લીધો હતો.

વિક્રમ બત્રાના પિતા ગિરધારીલાલ યાદ કરતાં કહે છે, "તે છોકરી બસના દરવાજા પાસે ઊભી હતી. દરવાજો બરાબર બંધ થયો નહોતો."

"એક વળાંક પર દરવાજો ખૂલી ગયો અને તે રસ્તા પર પડી ગઈ. વિક્રમ તરત જ તેની પાછળ ચાલતી બસે કૂદી પડ્યો અને છોકરીને ગંભીર ઈજા થાય તે પહેલાં રસ્તા ઉપરથી ઊંચકી લીધી."

"તે તરત જ તેને નજીકની હૉસ્પિટલે લઈ ગયો. મારા એક પડોશીએ મને પૂછેલું કે તમારો છોકરો આજે શાળાએ નથી ગયો?"

"મેં કહ્યું શાળાએ જ ગયો છે, ત્યારે તેમણે જવાબ આપ્યો કે મેં તો તેને હૉસ્પિટલમાં જોયો હતો. અમે દોડીને હૉસ્પિટલ પહોંચ્યા ત્યારે આખી વાતની ખબર પડી હતી."

સેનામાં જોડાવાની પ્રેરણા

1985માં દૂરદર્શન પર 'પરમવીર ચક્ર' શ્રેણી પ્રસારિત થઈ હતી.

તે શ્રેણી જોઈને જ વિક્રમ બત્રાને સેનામાં જોડાવાનો કોડ જાગ્યા હતા.

વિક્રમના જોડિયા ભાઈ વિશાલ કહે છે, "તે વખતે અમારી પાસે ટીવી નહોતું, એટલે પડોશીના ઘરે જોવા જતા. મને ત્યારે કલ્પના પણ નહોતી કે એ શ્રેણીમાં દર્શાવાયેલી કહાનીઓ જેવી કહાની એક દિવસ અમારા જીવનનો પણ હિસ્સો બનશે."

"કારગિલના યુદ્ધ બાદ મારો ભાઈ...


શીર્ષક: કારગિલની કહાણી : જ્યારે રૉએ ટેપ કર્યો મુશર્રફનો ફોન અને બહાર આવ્યું એ સત્ય\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

તેમણે જનરલ મલિકને જણાવ્યું કે તેમણે પાકિસ્તાનના બે ટોચના જનરલો વચ્ચેની વાતચીત રેકર્ડ કરી લીધી છે.

વાતચીત કરનારા એક જનરલ બેઇજિંગમાં હતા. તેમણે ફોન પર જ જનરલ મલિકને વાતચીતના કેટલાક અંશ વાંચી સંભળાવ્યા.

તેમણે કહ્યું કે આ ખાનગી વાતચીત આપણા માટે બહુ ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે.

કારગિલ યુદ્ધ દરમિયાન ભૂમિદળના અધ્યક્ષ રહી ચૂકેલા જનરલ વેદપ્રકાશ મલિક સાથે વાત કરતા રેહાન ફઝલ

જનરલ મલિકે એ ઘટનાને યાદ કરતાં બીબીસીને જણાવ્યું હતું કે, 'દવે ખરેખર મિલિટરી ઇન્ટેલિજન્સના ડિરેક્ટર જનરલને ફોન કરીને આ વાત જણાવવા માગતા હતા."

"પરંતુ તેમના સેક્રેટરીએ ભૂલથી ફોન મને લગાવી દીધો હતો. તેમને ખ્યાલ આવ્યો કે ફોન પર ડીજીના બદલે હું છું ત્યારે તેઓને સંકોચ થયો. મેં તેમને કહ્યું કે તરત મને આ વાતચીતની ટ્રાન્સસ્ક્રિપ્ટ મોકલી આપજો.'

જનરલ મલિકે આગળ કહ્યું કે, 'ટ્રાન્સસ્ક્રિપ્ટ વાંચ્યા પછી મેં અરવિંદ દવેને ફોન કર્યો હતો. મેં કહ્યું કે મારી ધારણા મુજબ હાલમાં બેઇજિંગમાં રહેલા જનરલ મુશર્રફ અને કોઈ બહુ સિનિયર જનરલ વચ્ચેની આ વાતચીત છે."

"મેં દવેને સલાહ આપી કે તમે આ ફોન-નંબરો પરની વાતચીત રેકર્ડ કરતાં રહેજો. તેમણે રેકર્ડિંગ કરવાનું ચાલુ રાખ્યું પણ હતું."

યુદ્ધમાં દબદબા માટે રૉની કોશિશ

જનરલ મલિક કહે છે, ''ત્રણ દિવસ પછી રૉએ આ બન્ને વચ્ચેની વધુ એક વાતચીતને રેકર્ડ કરી લીધી હતી.''

''પરંતુ આ વખતે તેની જાણ મને કે મિલિટરી ઇન્ટેલિજન્સના ડીજીને કરવાના બદલે તેમણે સીધી રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર બ્રજેશ મિશ્રા અને વડા પ્રધાન અટલ બિહારી વાજપેયીને કરી દીધી."

"બીજી જૂને હું વડા પ્રધાન વાજપેયી અને બ્રજેશ મિશ્રા સાથે નૌકાદળના એક સમારોહમાં ભાગ લેવા માટે મુંબઈ ગયો હતો. વળતી વખતે વડા પ્રધાને મને પૂછ્યું કે છેલ્લે ઇન્ટરસેપ્ટ થયા છે તેનું કેમ છે.''

પાકિસ્તાની સેનાના પૂર્વ જનરલ અઝીઝ ખાન

''તે વખતે બ્રજેશ મિશ્રાને ખ્યાલ આવ્યો કે મેં છેલ્લા ઇન્ટરસેપ્ટ તો જોયા જ નથી. પાછા ફર્યા પછી તરત જ તેમણે એ ભૂલને સુધારી લીધી અને મને વાતચીતની ટ્રાન્સસ્ક્રિપ્ટ મોકલી આપી હતી.''

આ ઘટના એ દર્શાવે છે કે લડાઈના સમયે પણ આપણું જાસૂસી તંત્ર ખાનગી માહિતી સૌને આપવાના બદલે ટોચના સત્તાધીશોને જ પહોંચાડતું હતું, જેથી યુદ્ધમાં તેમનો દબદબો રહે.

ટેપ નવાઝ શરીફને સંભળાવવાનો નિર્ણય

એક જૂન સુધીમાં વડા પ્રધાન વાજપેયી અને સુરક્ષા બાબતોની કૅબિનેટ કમિટીએ આ વાતચીત સાંભળી લીધી હતી.

ચોથી જૂને ભારતે આ વાતચીતની...


શીર્ષક: કારસેવકથી પ્રધાનસેવક : રામમંદિરનો મુદ્દો નરેન્દ્ર મોદીને કેવો ફળ્યો અને કેવાં પડકારો?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

અડવાણી સોમનાથ-અયોધ્યા રામ રથયાત્રા વખતે અમદાવાદમાં

વરિષ્ઠ પત્રકાર રામદત્ત ત્રિપાઠી અયોધ્યાના ચુકાદાનું રાજકીય મુલ્યાંકન કરતા આ વાત નોંધે છે.

રામમંદિરનો મુદ્દો 1990માં અડવાણીએ ગુજરાતના સોમનાથથી અયોધ્યા સુધીની રામ રથયાત્રા કાઢી ત્યારે દેશમાં વધુ ચર્ચામાં આવ્યો હતો અને  1992માં બાબરી મસ્જિદ તોડી પાડવાની ઘટના બની હતી.

1990માં યોજાયેલી રામ રથયાત્રામાં હાલ વડા પ્રધાન એવા નરેન્દ્ર મોદીએ કારસેવક (ધર્માર્થે કરાતી સેવા)ની ભૂમિકા ભજવી હતી.

હાલના વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી એ વખતે ભાજપની રાષ્ટ્રીય ચૂંટણી સમિતિમાં સભ્ય હતા.

દેશના બહુચર્ચિત બાબરી મસ્જિદ અને રામજન્મભૂમિ વિવાદનો સુપ્રીમ કોર્ટની બંધારણીય પીઠે ચુકાદો આપ્યો અને બાબરી મસ્જિદના ગુંબજની વિવાદિત જમીન રામમંદિરના નિર્માણ માટે હિંદુ પક્ષકારોને આપવાનું ઠેરવ્યું.

સર્વોચ્ચ અદાલતે જ્યાં બાબરી મસ્જિદ હતી તે જમીન હિંદુ પક્ષને આપવાની અને ત્યાં ટ્રસ્ટ ઊભું કરી એના થકી રામમંદિર નિર્માણનો ચુકાદો આપ્યો છે.

એ સાથે જ સર્વોચ્ચ અદાલતે સુન્ની વકફ બોર્ડને મસ્જિદના નિર્માણ માટે પાંચ એકર જમીન અલગથી આપવાનું પણ કહ્યું છે.

40 દિવસ ચાલેલી લાંબી સુનાવણી 16 ઑક્ટોબરે પૂર્ણ થઈ હતી અને એનો 9 નવેમ્બરે ચુકાદો આપવામાં આવ્યો છે.

ભાજપ અને રામમંદિર

1984ની લોકસભાની ચૂંટણીમાં કૉંગ્રેસ પાર્ટીએ 49.10 ટકા વોટશેર સાથે 404 બેઠકો જીતી લીધી હતી અને એ ચૂંટણીમાં ભાજપનો ગુજરાતની મહેસાણા સહિત બે બેઠક પર વિજય થયો હતો.

જોકે, કૉંગ્રેસની આટલી જંગી બહુમતી છતાં મુસ્લિમ મહિલા શાહબાનો કેસમાં કૉંગ્રેસે જે વલણ લીધું તેને લઈને સરકાર મુસીબતમાં આવી ગઈ.

1989માં 9મી લોકસભાની ચૂંટણીના 3 વર્ષ અગાઉ 1986માં ફૈઝાબાદના ન્યાયાધીશના આદેશ પર બાબરી મસ્જિદના વિવાદિત સ્થળે તાળા ખોલવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો.

કેટલાક પત્રકારો કૉંગ્રેસે મુસ્લિમોના તૃષ્ટિકરણના આરોપને ખાળવા માટે આ પગલું લીધું હોવાનું ગણાવે છે. અલબત્ત, તાળું અદાલતના આદેશથી ખોલાયું હતું.

ઉલ્લેખનીય છે કે 1949થી ત્યાં રામ લલાની મૂર્તિ મૂકવામાં આવી હતી, પરંતુ અંદર પૂજાની અદાલતે મનાઈ કરી હતી.

ઉલ્લેખનીય છે કે સર્વોચ્ચ અદાલતે તેના ચુકાદામાં 1949માં મૂર્તિ મૂકવાની ઘટનાને ગેરકાયદેસર કૃત્ય ઠેરવ્યું છે.

1989માં ભાજપે પાલમપુર (હિમાચલ પ્રદેશ)માં વિવાદિત સ્થળે રામમંદિર નિર્માણ માટે પ્રયાસ કરવાની જાહેરાત કરી અને એ જ વર્ષે યોજાયેલી લોકસભા ચૂંટણીના ઢંઢેરામાં પણ એને સ્થાન આપવામાં...


શીર્ષક: કાર્ટૂનિસ્ટ બાલ ઠાકરેની નજરે ઇંદિરા ગાંધી\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

કોંગ્રેસ વિરુદ્ધ રાજનીતિ કરનારા બાલ ઠાકરેએ તેમના કાર્ટૂન્સનાં માધ્યમથી ઇંદિરા ગાંધીને ઘણી વખત નિશાન બનાવ્યાં હતાં.

એ જ બાલ ઠાકરેએ ઇંદિરા ગાંધીની હત્યા પર તેમને શ્રદ્ધાંજલિ આપતું કાર્ટૂન પણ બનાવ્યું.

તમને આ વાંચવું પણ ગમશેઃ

બીબીસી રજૂ કરે છે, બાલ ઠાકરેએ ઇંદિરા ગાંધી પર બનાવેલાં કાર્ટૂન્સમાંથી પસંદ કરેલા ખાસ 10 કાર્ટૂન્સ, જેમાંથી કેટલાંક કાર્ટૂન આજે પણ એટલાં જ પ્રસ્તુત છે.

1. ગરીબી હટાવો' (વર્ષ 1971)

આજે જે રીતે 'અચ્છે દિન'નાં સૂત્રની બોલબાલા છે, એ જ રીતે ઇંદિરા ગાંધીના સમયમાં 'ગરીબી હટાવો'નું સૂત્ર ચલણમાં હતું. ઇંદિરા ગાંધીએ 'ગરીબી હટાવો'નું સૂત્ર આપ્યું તો ખરું, પરંતુ તેમનો ચૂંટણી પ્રવાસ વૈભવી રીતે થતો હોવાની ટીકા વિરોધપક્ષોએ કરી હતી. એ વિષય પર બાલ ઠાકરેનું આ કાર્ટૂન...

2. કશ્મીરી ગુલાબના કાંટા (વર્ષ 1975)

કશ્મીરની સમસ્યા આજે પણ એક મહત્ત્વનો મુદ્દો છે. 1975માં કશ્મીરમાં શેખ અબ્દુલ્લાની નેશનલ કોન્ફરન્સે કોંગ્રેસ સાથે હાથ મિલાવ્યો. આ વિશે બાલાસાહેબે ટિપ્પણી કરી હતી કે, કશ્મીરી ગુલાબના કાંટા લોહીલુહાણ કરી રહ્યા છે.

3. મુસીબતો વધી ગઈ (વર્ષ 1967)

ઇંદિરા ગાંધીએ કોંગ્રેસ અને સત્તાનું સુકાન સંભાળ્યા બાદ તરત થયેલી ચૂંટણીઓમાં પશ્ચિમ બંગાળ, તામિલનાડુ સહિત નવ રાજ્યોમાં કોંગ્રેસ વિરોધી પક્ષોનો વિજય થયો હતો. એ વિશે બાલાસાહેબે કહ્યું, 'નાકી નવ આલે' (એટલે કે 'પરેશાન થઈ ગયાં')

4. વાહ રે સદિચ્છા! (વર્ષ 1975)

અમેરિકા ભારત તરફ છે કે પાકિસ્તાન તરફ? એનો જવાબ આજે પણ નથી મળતો. 1975માં અમેરિકાના તત્કાલીન વિદેશમંત્રી હેન્રી કિસિંજર ભારતના પ્રવાસે આવ્યા હતા, એ સમયે બાલ ઠાકરેએ આ કાર્ટૂન બનાવ્યું હતું.

5. 'મારી બદનામીનું કાવતરું' (વર્ષ 1977)

કટોકટીની તપાસ માટે જનતા સરકારે શાહ પંચની નિમણૂક કરી હતી. ઇંદિરા ગાંધીએ દાવો કર્યો હતો કે એ તેમને બદનામ કરવા માટેનું કાવતરું હતું. બાલ ઠાકરેએ કાર્ટૂનમાં દર્શાવ્યું કે, હકીકતમાં સંજય ગાંધી ઇંદિરા ગાંધીના ચહેરા પર કાળો કૂચડો ફેરવી રહ્યા છે.

6. 'કેક ક્યાં છે?' (વર્ષ 1978)

1978માં કોંગ્રેસનું વધુ એક વખત વિભાજન થયું હતું. યશવંતરાવ ચવ્હાણ અને બ્રહ્માનંદ રેડ્ડી જેવા વરિષ્ઠ નેતાઓ પણ એ વિભાજન ન રોકી શક્યા. એ વિષય પર બાલ ઠાકરે એ કાર્ટૂન બનાવ્યું કે આ બન્ને નેતાઓ જર્જરિત થયેલી કોંગ્રેસને ઇંદિરા ગાંધી તરફ લાવી રહ્યા છે.

7. અમારી સ્વાતંત્ર્યદેવતા (વર્ષ 1982)

વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતાનો મુદ્દો આજે પણ...


શીર્ષક: કાલ સુધી દોસ્ત હતા, આજે હિંદુ-મુસલમાન થઈ ગયા પ્રિન્સ અને હમઝા\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

બીજા ધોરણથી જ સાથે અભ્યાસ અને ખેલકૂદ કરનારા પ્રિન્સ અને હમઝાને અચાનક જ પાંચમાં ધોરણમાં અલગ કરી દેવામાં આવ્યા.

તેઓને જણાવવામાં આવ્યું કે હવે હિંદુ-મુસ્લિમ અલગઅલગ બેસશે.

પરંતુ આવું કેમ કરાઈ રહ્યું હતું એની તેમને જાણ નહોતી. તેઓ તો બસ અલગ થઈ રહ્યા હતા, જે અત્યાર સુધી ફક્ત બાળકો હતાં એ હવે હિંદુ-મુસલમાન થઈ ગયાં હતાં.

પરંતુ આવી રીતે અલગ થયાં હોય એવા પ્રિન્સ અને મોહમ્મદ હમઝા એકલા નથી.

દિલ્હીના વઝીરાબાદ ગામની ગલી નંબર 9ની નિગમ પ્રાથમિક કુમાર/કન્યા વિદ્યાલયમાં ઘણાં બાળકોને  આવી ઓળખ સાથે સામનો કરાવાયો.

અહીં સ્કૂલ ઇન્ચાર્જના આદેશ ઉપર ધર્મના આધારે બાળકોના વર્ગ બદલી નાખવામા આવ્યા.

હિંદુ-મુસ્લિમ ભાઈ-ભાઈને મજબૂતી આપતો ક્લાસ હવે હિંદુ અને મુસ્લિમ ક્લાસમાં ફેરવાઈ ગયો.

ધોરણ 5ના બી વિભાગમાં અભ્યાસ કરતો પ્રિન્સ જણાવે છે, "એક દિવસ ટિચરે અમને કહ્યું કે તમારા વિભાગો બદલાશે. હિંદુ બાળકો અલગ વર્ગમાં ભણશે અને મુસલમાન અલગ.''

''એ પછી હમઝા અલગ થઈ ગયો. એને અન્ય મુસ્લિમ બાળકો સાથે 5માં ધોરણના 'ડી' વિભાગમાં મોકલી દેવાયો."

"અગાઉ અમે આખો દિવસ સાથે રહેતા હતા, પરંતુ હવે લંચમાં જ સાથે રમી શકીએ છીએ. અમારા ઘર પણ દૂર છે અને એટલે જ ત્યાં પણ નથી મળતા."

મોહમ્મદ હમઝાએ પણ ક્લાસ બદલાયા બાબત કોઈ ખુશી વ્યક્ત કરી નહીં.

તે કહે છે, "ક્લાસ બદલાયો હતો એથી થોડું અજીબ લાગતું હતું. જૂના ક્લાસમાં મજા આવતી હતી. હવે અહીં થોડા મિત્રો બન્યા છે."

શિક્ષકોએ કર્યો હતો વિરોધ

પાંચમાં ધોરણ સુધીની આ શાળામાં કુલ 625 બાળકો છે અને દરેક ક્લાસમાં ચાર વિભાગ છે.

સ્કુલના ઇન્ચાર્જ ચંદ્રભાણ સિંહ સેહરાવતે વિભાગ બદલવાનો આદેશ આપ્યો હતો.

એ પછી સાંજની પાળીમાં આવનારા વિદ્યાર્થીઓને ધર્મ અનુસાર અલગઅલગ વિભાગમાં વહેંચી દેવામાં આવ્યા.

હાલ, ઉત્તર દિલ્હીના મેયર ચંદ્રભાણ સિંહને શાળાના ઇન્ચાર્જ પદ ઉપરથી બરતરફ કરવામાં આવ્યા છે.

જુલાઈમાં પ્રિન્સીપાલના ગયા બાદ તેઓએ આ પદભાર સંભાળ્યો હતો અને ઉનાળાની રજાઓ પછીથી વિભાગો બદલાયા હતો.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

શાળાના શિક્ષકોએ પણ આ આદેશનો વિરોધ કર્યો હતો, પરંતુ શાળાના ઇન્ચાર્જે પોતાના નિર્ણયથી પીછેહઠ નહોતી કરી.

જોકે, ચંદ્રભાણ સિંહ ધર્મના આધારે વિભાગો વહેંચવાના આરોપને નકારે છે.

તેમણે કહ્યું, "શાળામાં પહેલાં ત્રણ વિભાગ હતા અને એમાં બહુ વધારે બાળકો હતાં.''

''એક ક્લાસમાં 60-65 બાળકો પણ હતાં એટલે અમે નવા વિભાગ બનાવ્યા. જો મારો...


શીર્ષક: કાળો જાદૂ કરી ભારતે 99-0થી નાઇજીરિયાને હરાવ્યું હતું?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

રશિદી યેકિની

હાલમાં ફૂટબૉલની મોસમ ચાલી રહી છે. રશિયા ખાતે આંતરરાષ્ટ્રીય ફૂટબૉલની સિઝન પૂરબહાર ખીલી છે, પણ તેમાં ભારત ક્યાંય નથી.

પરંતુ સવાલે એ છે શું ભારત ક્યારેય એવી ફૂટબૉલ મેચ રમ્યું હતું ખરું?

એવી લોકવાયકાઓ ફરે છે કે 19મી સદીમાં ભારત અને નાઇજીરિયા વચ્ચે ફૂટબૉલ મેચનું આયોજન થયું હતું જેમાં ભારતે 99-0ના તફાવતથી  નાઇજીરિયાને હરાવ્યું હતું.

'ભારતે કાળો જાદૂ કરી કર્યા 99 ગોલ?'

એવું કહેવાય છે કે એ મેચ દરમિયાન નાઇજીરિયાના પ્લેયર્સ બૉલને કીક મારવા જતા તો બૉલ પથ્થરનો બની જતો હતો.

ભારત અને નાઇજીરિયા વચ્ચે આવો કોઈ મેચ રમાયો હતો કે નહીં એ મામલે ઘણી જ માન્યતાઓ પ્રવર્તે છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

બીબીસીએ આ અંગે નાઇજીરિયાના લોકો સાથે વાત કરી અને આ મેચ અંગે ચાલી રહેલી લોકવાયકાઓ અંગે તેઓ શું માની રહ્યાં છે તે જાણવાનો પ્રયત્ન કર્યો.

પોતે સાંભળેલી વાત મુજબ નાઇજીરિયાના એક યુવાન ઓલુ ઓકુન્નુ કહે છે, "જ્યારે મેચ ચાલી રહી હતી, ત્યારે ભારતીય ફૂટબૉલર દ્વારા બૉલને કીક મારવામાં આવતી તો બૉલ સિંહ અથવા ડ્રેગન બની જતો."

બીજી એક વ્યક્તિ કહે છે, "મેં એ મેચ વિશે એવું સાંભળ્યું છે કે ભારતે કાળા જાદૂની મદદથી 99 ગોલ કરી નાઇજીરિયાને હરાવ્યું હતું."

શું છે વાસ્તવિકતા?

ભારત અને નાઇજીરિયા વચ્ચે રમાયેલા આ મેચ અંગે ભારતમાં શું લોકવાયકાઓ પ્રચલિત છે?

ભારતીય લોકોને આ મેચ અંગે પૂછવામાં આવ્યું તો એક યુવતીએ કહ્યું, "મને નથી લાગતું કે આવી કોઈ મેચ રમાઈ હશે, કારણ કે એક મેચમાં 99 ગોલ કરવા અશક્ય છે."

'અલગ-અલગ મોઢે અલગ-અલગ વાત' મતેલબ કે જેમજેમ સમય ગયો તેમતેમ આ વાત અલગ પ્રકારે રજૂ થતી ગઈ.

નાઇજીરિયાના એક યુવાને કહ્યું હતું કે 'એવી કોઈ મેચ રમાઈ જ નથી. જો આવો કોઈ મેચ રમાઈ હોય તો હું એ મેચની હાઇલાઇટ જોવા માગું છું.'

25 વર્ષના એક યુવાન કહે છે કે 'આ તદ્દન ખોટી વાત છે. ઑલિમ્પિકમાં કોઈ ફૂટબૉલ ટીમ જ ન હતી.'

ઑલિમ્પિકમાં ઊઘાડા પગે ફૂટબૉલ રમ્યું ભારત

કાળો જાદૂ કરી ભારતે 99-0થી નાઇજીરિયાને હરાવ્યું હતું?

વર્ષ 1947માં ભારતને આઝાદી મળી અને વર્ષ 1948માં લંડન ખાતે સમર ઑલિમ્પિકનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. ભારતે પણ આ મેચમાં ભાગ લેવાનું નક્કી કર્યું.

ભારતીય ફૂટબૉલ ટીમની મેચ ફ્રાન્સ વિરુદ્ધ હતો જેમાં ખૂબ જ અસાધારણ ચીજ જોવા મળી. ગ્રાઉન્ડમાં મેચ દરમિયાન અમુક ભારતીય ખેલાડીઓએ માત્ર મોજાં પહેર્યા હતા તો અમૂક સંપૂર્ણ ઊઘાડા પગે મેચ રમ્યા હતા.

ફ્રાન્સ આ મેચ...


શીર્ષક: કાશ.. મારો પણ કોઈ સાથી હોત, જાણો એકલતા અંગે પાંચ તથ્યો\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

આજે સમગ્ર દુનિયામાં એકલતાને લઇને ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે. યૂકેમાં તો એકલતા માટે એક અલગ મંત્રાલય પણ ચાલે છે.

બ્રિટનના એક મંત્રીને સરકારી વિભાગોમાં એકલતાનો સામનો કરતા લોકોની સમસ્યાનો ઉકેલ લાવવા જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે.

સમસ્યા એ છે કે એકલતાને લઇને ઘણી માન્યતાઓ ઘડવામાં આવી છે. તેમાં કોઈ સત્યતા નથી. પરંતુ ઘણા લોકો તેના પર વિશ્વાસ કરે છે.

એકલતાને સમજવા માટે આપણે પહેલાં આ માન્યતાઓની સત્યતા જાણવી પડશે.

1. એકલતાનો મતલબ છે અલગ-થલગ પડી જવું

એકલતાનો અનુભવ કરવાનો મતલબ એકલા હોવું નથી. તેનો મતલબ છે કે તમે બીજા લોકો સાથે જોડાયેલા હોવાનો અનુભવ કરતા નથી.

તમે એ વિચારો છો કે તમને કોઈ સમજતું નથી. તેમાં અલગ-થલગ પડવું પણ એક કારણ હોઈ શકે છે પરંતુ એ એકલતા નથી.

તમે લોકોની ભીડ વચ્ચે પણ એકલતાનો અનુભવ કરી શકો છો.

તો ઘણી વખત તમે એકલા જ સમય વિતાવીને ખૂબ ખુશી અને રાહતનો અનુભવ કરી શકો છો.

2016માં બીબીસીની 'રેસ્ટ ટેસ્ટ' રિસર્ચમાં લોકોને પૂછવામાં આવ્યું હતું કે લોકો માટે મનની શાંતિનો અનુભવ શું છે?

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

ટોપ પાંચ વિકલ્પોમાં બધા જ લોકોએ એ કહ્યું કે તેઓ થોડો સમય એકલા વિતાવીને આરામનો અનુભવ કરે છે.

પરંતુ જ્યારે આપણી પાસે લોકોને મળવાનો કે તેમની સાથે સમય વિતાવવાનો વિકલ્પ ન હોય ત્યારે આપણે એકલતાનો શિકાર બની જઈએ છીએ.

2. બીમારીની જેમ ફેલાઈ રહી છે એકલતા

આજની તારીખમાં દુનિયાભરમાં એકલતાની ચર્ચા થાય છે.

પરંતુ તેનો મતલબ એવો નથી કે આજથી થોડાં વર્ષ પહેલાંની સરખામણીએ આજે વધારે લોકો એકલતાનો શિકાર છે.

વર્ષ 1948માં લંડનની બ્રુનેલ યુનિવર્સિટીમાં થયેલા એક સંશોધનથી માંડીને આજ દિન સુધી સમાજમાં એકલતા અનુભવ કરનારા લોકોનો અનુપાત લગભગ એક જેવો જ રહ્યો છે.

એટલે કે છેલ્લાં 70 વર્ષોથી કુલ વસતિ ના 6થી 13 ટકા લોકો એકલતાની ફરિયાદ કરી રહ્યા છે. હા, વસતિ વધી છે તો એકલતાનો અનુભવ કરતા લોકોની સંખ્યા પણ વધી છે.

એ વાતમાં કોઈ બેમત નથી કે આજે એકલતાના કારણે ઘણા લોકો દુઃખી છે.

3. એકલતા હંમેશા ખરાબ સાબિત થાય છે.

એ વાત સાચી છે કે એકલતા ખરાબ વાત છે. પરંતુ ઘણી વખત આપણે નવા લોકોને મળવા કે નવા મિત્ર બનાવવાની તક આપતા નથી.

એકલતામાં આપણે જૂના સંબંધોને નવી રોશનીમાં ખોઈ નાખીએ છીએ. તેમાં સુધારો અને નવી સ્ફૂર્તિ લાવવાનો પ્રયાસ કરીએ છીએ.

શિકાગો યુનિવર્સિટીના સામાજિક મનોવૈજ્ઞાનિક જૉન કૈસિઓપો કહે છે કે આ મામલો તરસનો છે. જે રીતે તમે તરસ્યા હોવ છો તો...


શીર્ષક: કાશીબહેન મહેતા : 'પ્રેમ જ્યારે નિ:સ્વાર્થ બને છે ત્યારે તેમાંથી ઈશ્વરનું સ્વરૂપ પ્રગટે છે.'\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

પ્રતીકાત્મક

અંદર એક પથારી માંડ રહી શકે એટલી જગ્યા. તેમાં એક સૂવાવડી બાઈ કણસે. તેની ગરીબી એટલી કે પહેરેલી સાડીને લગાવેલાં થીંગડાંમાંથી મૂળ સાડીનું કપડું કયું તે જ ખ્યાલ ન આવે.

ખાટલો પણ ટૂંકો ને તૂટેલો. ઘરમાં પિત્તળની એકેય તપેલી જોવા ન મળે. વેપારીને ત્યાંથી તપેલું મંગાવીને સાધનો ઉકાળવાં પડ્યાં.

બાઈને સલાઇન ગ્લુકૉઝ ચઢાવ્યું. પાડોશીને ત્યાંથી વાસણ ગોઠવવાનાં બે-ત્રણ પાટિયાં મેળવ્યાં ને બાઈને એના પર સુવાડી. યુવતીએ પ્રભુનું નામ લઈને ફોરસેપ કર્યું (ચીપિયાનો ઉપયોગ કરી માના ઉદરમાંથી બાળકને બહાર કાઢ્યું). બાઈ ને બાળક બેઉ બચ્યાં.

યુવતીને આપવા માટે ઘરવાળા પાસે કશું હતું નહીં. પણ યુવતીએ તેને વીસ રૂપિયા આપીને કહ્યું: 'બાઈને રાબ વગેરે બનાવીને પાજો.' ટાંકા આવ્યા હતા, એટલે એ કાઢવા માટે યુવતી થોડા દિવસે ફરીથી ઊંટ પર ઝાંપ ગઈ. ટાંકા સારા રહેલા ને બાળક તંદુરસ્ત હતું.

અંતરિયાળ ગામોમાં સુવાવડ

કાશીબહેન મહેતા

આવી અસાધારણ રીતે સંખ્યાબંધ બાળકોને અને ખાસ તો માતાઓને સુવાવડ દરમિયાન બચાવનાર તે ગુજરાતનાં એક લોકોત્તર આદ્ય પરિચારિકા (નર્સ) કાશીબહેન છોટુભાઈ મહેતા.

તેમણે ભાલ-નળકાંઠાનાં અગનપાટ નપાણિયા મુલકના સિત્તેર જેટલાં અતિપછાત અંતરિયાળ ગામોમાં 1946થી લઈને સત્ત્યાવીસ વર્ષ સુધી નર્સ તરીકે જે સેવા આપી તેનો જોટો નથી.

કાશીબહેન આજે એકસો એકમા વર્ષમાં પ્રવેશ્યાં હોત. તેમની જન્મશતાબ્દીનાં 2019-20ના વર્ષમાં જ રાજસ્થાનના કોટા અને ગુજરાતના રાજકોટની સરકારી હૉસ્પિટલોમાં તંત્રની બેદરકારીને કારણે નવજાત શિશુઓ મોટી સંખ્યામાં મોતને ભેટ્યાં એ કાળચક્રની એક વક્રતા છે.

કાશીબહેને સેવાવ્રતનું નમ્ર અને કૃતજ્ઞતાપૂર્ણ બયાન આપતી 'મારી અભિનવ દીક્ષા' (1986) નામની આત્મકથા સવાસો પાનાંમાં લખી છે જે વાચકને નતમસ્તક બનાવી દે છે.

તેની પ્રસ્તાવનામાં મનુભાઈ પંચોળી 'દર્શક' લખે છે : '...પ્રેમ જ્યારે નિ:સ્વાર્થ બને છે ત્યારે તેમાંથી ઈશ્વરનું સ્વરૂપ પ્રગટે છે. કાશીબહેને આ ઈશ્વરી સ્વરૂપની ઝાંખી કરી. અનરાધાર વરસાદ, ભીષણ તાપ, ઘોર અંધારું, ભયાનક વાવાઝોડાંની કેટલીય અગ્નિકસોટીઓ વચ્ચે ભાલના નોંધારા પઢારો, કોળીઓ, હરિજનોના કૂબામાં મરણાસન્ન બાઈઓને, હોઠે આવેલ કોળિયો મૂકી, ઘોડા પર સવારી કરી, ઊંટ પર જઈ પ્રસૂતિઓ કરાવી, અનેક બાળકોની માવડી બન્યાં...'

મારી અભિનવ દીક્ષા પુસ્તકમાં આત્મકથની વર્ણવી

પુસ્તક

'મારી અભિનવ દીક્ષા' પુસ્તક વર્ષોથી પહેલાં અપ્રાપ્ય બની ચૂક્યું છે. પણ તેની ટૂંકી...


શીર્ષક: કાશ્મીર : '370ની નાબૂદી તો કરી, માનવતાની નાબૂદી ના કરીએ' - દૃષ્ટિકોણ\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

ન્યૂઝઍન્કર વળી સરકારી લાઈનો બરાડા પાડીને બોલી રહ્યો હતો કે આ સાંસદો 'પાકિસ્તાનના ઍજન્ડાને આગળ વધારી રહ્યા છે" અને "શાંતિને ડહોળી રહ્યા છે."

ખબર આવ્યા કે સરકારે સાંસદોને દિલ્હી પરત જવા ફરજ પાડી તે પછી ટીવી સામે બેઠેલા લોકોના મોં પડી ગયા.

તેમાં બેઠેલા એક લેક્ચરરે સ્ક્રીન પર બરાડી રહેલા ઍન્કરને ટોણો પણ માર્યો, "હા, કાશ્મીરમાં શાંતિ છે. કબ્રસ્તાનમાં હોય તેવી શાંતિ છે."

ખાલીખમ ગલીઓ, શેરીઓ, પુલો, દુકાનો અને ઑફિસો બંધ છે. શાળામાં વિદ્યાર્થીઓ આવતા નથી, કૉલેજો ઉજ્જડ છે અને દરવાજે અર્ધલશ્કરી દળોનો પહેરો છે.

પહેરાના કારણે અવરવજર મુશ્કેલ છે, વાહન વ્યવહાર ઠપ છે, ટપાલો, કુરિયર, મોબાઇલ ફોન અને ઇન્ટરનેટ સેવા તથા મોટા ભાગની લૅન્ડલાઇન પણ બંધ છે.

ગયા અઠવાડિયાની અમારી કાશ્મીર મુલાકાત દરમિયાન અમને આ પ્રકારની શાંતિ અને 'સામાન્ય સ્થિતિ' જોવા મળી હતી.

કાશ્મીર ખીણની અમારી આ મુલાકાત અંગત હતી અને મહિનાઓ પહેલાં જ ગોઠવાઈ ગઈ હતી.

ત્યારપછી ઑગસ્ટની શરૂઆતમાં સ્થિતિએ પલટો માર્યો અને સરકારે વધારાના દળો જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં ગોઠવી દીધા હતા.

કલમ 370 અને 35એ નાબૂદ કરી દેવાઈ અને રાજ્યનું વિભાજન કરીને બે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો જાહેર કરી દેવાયા.

કાશ્મીરમાં રહેલા અમારા મિત્રો અને સગાઓએ કહ્યું કે તમારી મુલાકાત રદ કરો પણ અમને લાગ્યું કે આવા સમયે, કે જ્યારે લોખંડી પડદો ખીણ પર નાખી દેવાયો છે ત્યારે ત્યાંના લોકો સુધી પહોંચવું જરૂરી છે.

ખાસ કરીને એટલા માટે કે અમારામાંથી એક કાશ્મીરી પંડિત છે, જે ભારતની તળભૂમિમાં વસે છે.

'દગો' અને 'રૂંધામણ'

અમે ત્યાં રોકાયા તે દરમિયાન લોકો સાથે થયેલી વાતચીતમાં પીડા, રોષ અને અવિશ્વાસ વ્યક્ત થતાં રહ્યાં. અમને સૌથી વધુ સાંભળવા મળ્યા તે શબ્દો હતા - 'દગો' અને 'રૂંધામણ'.

અસલામતીની સ્થિતિને સંભાળી લેવા માટે સહનશક્તિ અને કરુણહાસ્ય અમને જોવા મળ્યા.

સાથે જ ભયની લાગણીઃ અમે 50 જેટલા લોકોને મળ્યા, તેમણે બધાએ પોતાની અકળામણ વ્યક્ત કરી, પણ પોતાનું નામ જાહેર ના કરવાની વિનંતી કરી.

"અમારા દિલમાં કે દિમાગમાં જરાય શાંતિ નથી. ભવિષ્યમાં શું થશે તેની ચિંતા જ અમને કોરી ખાઈ રહી છે," એમ દક્ષિણ કાશ્મીરમાં સરફજનની વાડી ધરાવનારા ખેડૂતે અમને હતાશા સાથે કહ્યું. "હું ભારતના લોકોને અમારી પીડા સમજવા માટે અરજ કરું છું. અમે પણ શાંતિ જ ઇચ્છીએ છીએ."

અમારા વાતચીત ચાલતી હતી ત્યારે ચાર વર્ષની તેમની દીકરી ભાવશૂન્ય આંખે મૂંગી જ બેઠી રહી હતી....


શીર્ષક: કાશ્મીર : 'એક આંખે દેખાવાનું બંધ થઈ ગયું છે, હવે હું લાચાર બની ગઈ છું'\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

કહેવામાં આવે છે કે આ ગનથી સામાન્યપણે વ્યક્તિનું મૃત્યુ થતું નથી પરંતુ તેનાથી એવું નુકસાન થઈ શકે છે કે જેની ભરપાઈ ન કરી શકાય.

કાશ્મીર ખીણમાં છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષોમાં પેલેટ ગનના કારણે ઘણા લોકોએ આંખોની રોશની ગુમાવી છે.

ગત મહિને આઠ ઑગસ્ટના રોજ શ્રીનગરનાં રાફિયા પણ પેલેટ ગનનો ભોગ બન્યાં. તેમને એક આંખે હવે દેખાતું નથી અને જીવન મુશ્કેલીમાં મૂકાયું છે.

રાફિયાનું કહેવું છે કે ભારતીય સેનાએ ઇલાજ માટે તેમને ચેન્નઈ પણ મોકલ્યાં. રાફિયા સાથે અમારા સહયોગી માજિદ જહાંગીરે વાત કરી.

વાંચો રાફિયાની કહાણી તેમના જ શબ્દોમાં.

આઠ ઑગસ્ટના રોજ મારા પતિ શાકભાજી લેવા માટે બહાર જઈ રહ્યા હતા. અમે ગેટની બહાર નીકળી રહ્યાં હતાં ત્યાં જ કેટલાક યુવાનો દોડીને અમારી તરફ આવ્યા.

મારા પતિ થોડા આગળ નીકળી ગયા હતા. મેં જોયું કે તેઓ પણ યુવાનો સાથે દોડીને પરત આવી રહ્યા છે. તેમની સાથે સુરક્ષાકર્મી પણ હતા.

તેમણે મારી તરફ પેલેટ ગન ચલાવી. મેં હાથના ઇશારે તેમને રોકાઈ જવા કહ્યું પરંતુ તે છતાં તેઓ ન રોકાયા.

મારા પતિએ મને કવર કરી અને તેમની પીઠ પર પેલેટ વાગ્યા. જે મિસ થયા એ મારી ડાબી આંખ, માથા, નાક અને હાથમાં ઘૂસી ગયા.

કંઈ જોઈ શકતી નથી....

રાફિયાના પતિની પીઠ પર પેલેટના નિશાન

ત્યાર બાદ મારા પતિ દોડીને મને રૂમમાં લઈ ગયા. મેં મારી જેઠાણીને દેખાડ્યું કે મારી આંખમાં પેલેટ લાગી છે.

મને કંઈ દેખાતુ નથી. પરિવારજનો તત્કાળ મને એક મેડિકલ-શોપમાં લઈ ગયા.

મેડિકલ-શોપમાં કામ કરતી વ્યક્તિએ મને પૂછ્યું કે કંઈ દેખાય છે? મેં જણાવ્યું કે ના. તેમણે કહ્યું કે તમે જલદી ઇલાજ માટે રૈનાવારી જતાં રહો.

પરંતુ ત્યાં ડૉક્ટરે કહ્યું કે જેમ બને તેમ જલદી હેડવાનામાં જાઓ. ત્યાં ડૉક્ટરે કેટલીક ટેસ્ટ કરી અને પછી રાત્રે ઑપરેશન કર્યું.

તેમણે સવારે કહ્યું કે પેલેટ ગોળી નીકળી શકી નથી. ઈદ બાદ મારી સર્જરી કરવાની અને એ બાદ ચકાસવાની વાત કરીને મને હૉસ્પિટલમાંથી રજા આપી દેવાઈ।

મારી હાલત હજુ પણ ખરાબ હતી અને અમે વધુ રાહ જોઈ શકીએ એમ નહોતાં.

મારા પતિએ ખાનગી ડૉક્ટરની સલાહ લેવાનું વિચાર્યું. ડૉક્ટરે તેમને ત્યાં પૈસા ન વેડફવાનું અને જેમ બને તેમ મને બહાર લઈ જવાની વાત કરી.

શું કહે છે વહીવટીતંત્ર?

આ પહેલાં પણ કાશ્મીરના કેટલાક લોકોએ સેના પર સતામણીના આરોપ લગાવ્યા હતા.

તેના પર બીબીસીએ એક રિપોર્ટ પણ પ્રકાશિત કર્યો હતો. જ્યારે સેનાનો સંપર્ક સાધવામાં આવ્યો તો તેમણે આ પ્રકારના આરોપોને ફગાવી...


શીર્ષક: કાશ્મીર : 370નો ખાસ દરજ્જો હઠ્યાને 365 દિવસ પર શું છે હાલ? - વિશ્લેષણ\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

કાશ્મીરને આંશિક સ્વાયત્તતા આપતી કલમ-370ને ભારત સરકારે રદ્દ કર્યાને એક વર્ષ પૂર્ણ થવામાં છે

કાશ્મીરને આંશિક સ્વાયત્તતા આપતી બંધારણની કલમ-370ને ભારત સરકારે રદ્દ કર્યાને એક વર્ષ પૂર્ણ થવામાં છે. એ પછી રાજ્યનું, જમ્મુ અને કાશ્મીર તથા લદાખ, એમ કેન્દ્રશાસિત બે પ્રદેશ વિભાજન પણ કરવામાં આવ્યું હતું.

શાસક ભારતીય જનતા પાર્ટી (ભાજપ)એ આ નિર્ણય સાથે કાશ્મીરને શેષ ભારત સાથે જોડવાના તેના ચૂંટણી વચનને પાળ્યું હતું. આમ કરવાથી પ્રદેશમાં વિકાસ થશે અને ઉગ્રવાદ પર પૂર્ણવિરામ મુકાશે એવું જણાવવામાં આવ્યું હતું.

પાંચમી, ઑગસ્ટ, 2019ના આ નિર્ણયને દેશના અનેક ભાગોમાં વધાવવામાં આવ્યો હતો, પણ તેનાથી કાશ્મીરમાં કેવા હકારાત્મક ફેરફાર થયા એ એક વર્ષ પછી સ્પષ્ટ નથી.

ખાસ કરીને ખીણ વિસ્તારમાં પરિસ્થિતિ સામાન્ય કહી શકાય તેવી નથી.

નવા નિયમો

ફારૂક અબ્દુલ્લા અને ઓમર અબ્દુલ્લા

ઑગસ્ટ-2019ના મહત્ત્વપૂર્ણ નિર્ણય ઉપરાંત સત્તાવાળાઓએ પ્રદેશમાં નવા નિયમો પણ અમલી બનાવ્યા છે.

મે-2020માં મંજૂર કરવામાં આવેલા નવા ડોમિસાઇલ કાયદા મુજબ, કાશ્મીરના વતની ન હોય તેવા લોકોને પણ કેટલાંક નિયંત્રણો સાથે કાયમી નિવાસનો અધિકાર મળી શકે છે. આ પ્રદેશમાં 15 વર્ષ નિવાસ કર્યો હોય તેવી કોઈ પણ વ્યક્તિને નોકરી માટે આવેદન કરવાનો અને જમીન ખરીદવાની છૂટ આ કાયદા હેઠળ આપવામાં આવી છે.

જૂનમાં પ્રકાશિત મીડિયા અહેવાલોમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે નવા કાયદા હેઠળ 20,000થી વધુ લોકોને કાયમી નિવાસની પરવાનગી આપી દેવામાં આવી છે. તેથી મુસ્લિમોના બાહુલ્યવાળા કાશ્મીરના નાગરિકોમાં ચિંતાનું વાતાવરણ સર્જાયું છે. સ્થાનિક નાગરિકો ઉપરોક્ત પગલાને વસતીવિષયક પરિવર્તન લાવવાની યોજના માને છે.

હિન્દુઓના બાહુલ્યવાળા જમ્મુ પ્રદેશ અને કેટલાક વિસ્થાપિત કાશ્મીરી હિન્દુઓ પૈકીના ઘણાએ 2019ના નિર્ણયને આવકાર્યો હતો, પણ તેમણે ઉપરોક્ત નવા કાયદા બાબતે આશંકા વ્યક્ત કરી છે. એ કાયદાને કારણે મૂળ કાશ્મીરીઓના રોજગારની તકમાં ઘટાડો થવાનો દાવો પણ તેમણે કર્યો છે.

વિસ્થાપિત કાશ્મીરી હિન્દુ સમુદાયનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા એક જૂથના વડા સતીશ મહાલદારને અંગ્રેજી દૈનિક ધ ટ્રિબ્યુને એવું કહેતા ટાંક્યા હતા કે "કાશ્મીરી પંડિતોનું ખીણમાં પુનર્વસન ન કરવામાં આવે ત્યાં સુધી ડોમિસાઇલ સર્ટિફિકેટ આપવાનું બંધ કરવાની માગણી અમે કરીએ છીએ."

જોકે, ધ ઇકૉનૉમિક ટાઇમ્સ દૈનિકમાં પ્રકાશિત એક લેખમાં જણાવ્યા મુજબ, સરકાર કહે છે કે જમીન ખરીદવાના નિયમ હળવા...


શીર્ષક: કાશ્મીર : 70 વર્ષો બાદ પણ કેમ કાશ્મીરનો વિવાદ શમતો નથી?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

જ્યારે જવાહરલાલ નેહરુએ શેખ અબ્દુલ્લાને રાજદ્રોહના કેસમાં કેદ કર્યાં

પોતાની સ્વતંત્રતા જાળવી રાખવાની તેને આશા હતી, પણ સંજોગો એવા રચાયા કે તેને ભારતના પક્ષે આવવાની ફરજ પડી હતી.

એ સમયની વાતો-હકીકતો સાંભળવા અને કાશ્મીરના ઇતિહાસની સૌથી મહત્ત્વની એ ક્ષણની ચર્ચા આજે પણ શા માટે થઈ રહી છે તે સમજવા બીબીસીના આમિર પીરઝાદાએ સમગ્ર કાશ્મીર ખીણનો પ્રવાસ કર્યો હતો.

મોહમ્મદ સુલતાન ઠક્કરની ઉંમર ઑક્ટોબર, 1947માં 15 વર્ષની હતી. તેમણે ઉડીના મોહુરા હાઇડ્રોઇલેક્ટ્રિક પાવર સ્ટેશનમાં કામ કર્યું હતું.

જમ્મુ-કાશ્મીરમાં એ એકમાત્ર પાવર સ્ટેશન હતું, જે શ્રીનગરને વીજળી પૂરી પાડતું હતું.

વિદેશી દળો

પાકિસ્તાનમાંથી પશ્તુન આદિવાસીઓએ ચડાઈ કરી એ ઘટના તેમને યાદ છે. પશ્તુનો માટે તેઓ ઉર્દૂ શબ્દ 'કબાયલી' વાપરે છે.

જૂના પાવર પ્લાન્ટના કાટમાળ પર બેઠેલા મોહમ્મદ સુલતાન ઠક્કર કહે છે, ''મહારાજાના સૈન્યએ પારોઠનાં પગલાં ભર્યાં હતાં અને મોહુરા પહોંચ્યું હતું."

"અહીં તેઓ આદિવાસીઓ સામે લડ્યા હતા. તેમણે બન્કર્સ બાંધ્યાં હતાં. કબાયલી જંગલમાંથી આવતા હતા."

"તેઓ ગોળીબાર કરતા હતા આથી મહારાજાનું સૈન્ય પોતાના બચાવમાં ભાગી છૂટ્યું હતું.''

પોતે કઈ રીતે જંગલમાં ભાગી ગયા અને પાંચથી આઠ દિવસ સુધી જંગલમાં જ રહ્યા તેની વાત કરતાં મોહમ્મદ સુલતાન ઠક્કર કહે છે, ''કબાયલી લૂંટારા હતા.''

"અમે ભયભીત હતા. કોઈ પણ અમારી હત્યા કરી શક્યું હોત. એટલે અમે છૂપાઈ ગયા હતા.''

ભારત-પાકિસ્તાન અને કાશ્મીર સાથે જોડાયેલી છે 27 ઑક્ટોબર

પરિસ્થિતિ વણસવાના બીજાં કારણો પણ હતાં.

પાકિસ્તાની આદિવાસીઓ હુમલાખોરો હતા કે તેઓ તેમના મુસ્લિમ ભાઈઓને બચાવવા ત્યાં આવ્યા હતા?

જમ્મુ-કાશ્મીર મુસ્લિમોની બહુમતી ધરાવતું રજવાડું હોવા છતાં તેના શાસક એક હિંદુ મહારાજા હરિસિંહ હતા.

વધારે અધિકારો મેળવવા માટે મુસ્લિમોના આંદોલનોમાં 1930ના દાયકાથી સતત વધારો થતો રહ્યો હતો.

ઑગસ્ટ, 1947ના વિભાજનને પગલે શરૂ થયેલી હિંસાથી રાજ્ય બચી શક્યું ન હતું.

પંજાબના હિંદુઓ ભાગીને જમ્મુ આવ્યા હતા. તેમણે હિંસાચાર અને બળાત્કારોની ભયાનક કથાઓનું બયાન કર્યું હતું.

પાક. સૈનિકો પઠાણના વેશમાં

ડોગરા પરિવારે પણ જમ્મુ કાશ્મીર પર શાસન કર્યું

જમ્મુમાંના હિંદુઓ તેમના મુસ્લિમ પાડોશીઓના વિરોધી થઈ ગયા હતા.

કાશ્મીર સરકારમાં મહત્વનાં પદો સંભાળી ચૂકેલા ઇતિહાસકાર ડૉ. અબ્દુલ અહદ જણાવે છે કે પાકિસ્તાનથી આવેલા પશ્તુનોમાં કેટલાંક તોફાની...


શીર્ષક: કાશ્મીર : SMS સેવા શરૂ થઈ ખરી?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

"આજે હું સ્થાનિક બૅન્કમાં ગયો અને મને જણાવાયું કે માત્ર બીએસએનએલની સેવા શરૂ કરવામાં આવી છે. હું નિરાશ છું, સરકાર કહે છે કંઈક અને કંઈક બીજું જ કરે છે."

શ્રીનગરના સીડી હૉસ્પિટલમાં આવેલા ઝફર અહમદના આ શબ્દો છે.

જમ્મુ-કાશ્મીરમાં 1 જાન્યુઆરી 2020થી કાશ્મીરમાં તમામ એસએમએસ સેવાઓ શરૂ કરી દેવાશે એવી જાહેરાત તંત્ર દ્વારા કરવામાં આવી હતી.

ઝફર અહમદ કહે છે, "સરકાર જુઠ્ઠું બોલી. જો એસએમએસની સેવા શરૂ થઈ ગઈ હોત તો મને થોડી રાહત મળી શકી હોત."

"એસએમએસ પણ બંધ છે એટલે અમે માનિસક રીતે રોગી થઈ ચૂક્યા છીએ. મને આશા હતી કે એસએમએસ શરૂ થઈ જશે પણ હકીકતમાં કંઈ જ નથી થયું."

ઇન્ટરનેટ સેવા પણ શરૂ નથી થઈ?

ડૉક્ટર નવીદ કહે છે કે તેમના વિભાગમાં હજી ઇન્ટરનેટ શરૂ થયું નથી.

સરકારના પ્રવક્તા રોહિત કંસલે કહ્યું હતું કે મોબાઇલ એસએમએસ સાથેસાથે સરકારી હૉસ્પિટલોમાં ઇન્ટરનેટ પણ શરૂ કરવામાં આવશે.

આ સેવાઓ 5 ઑગસ્ટ, 2019થી એટલે કે જમ્મુ-કાશ્મીરમાંથી આર્ટિકલ 370ના વિશેષાધિકાર હઠાવ્યા એ પછીથી બંધ છે.

આ પછી સરકારે સૌથી પહેલાં લૅન્ડલાઇન ફોન સેવા શરૂ કરી હતી અને એ પછી પોસ્ટપેડ મોબાઇલની સેવા શરૂ કરવામાં આવી હતી.

સીડી હૉસ્પિટલના ચેસ્ટ વિભાગના અધ્યક્ષ ડૉક્ટર નવીદ કહે છે કે ઇન્ટરનેટ બંધ હોવાથી ઘણી બધી એકૅડેમિક અને પ્રશાસનિક સમસ્યાઓ સર્જાઈ શકે છે.

તેમણે બીબીસીને કહ્યું, "એમાં કોઈ શંકા નથી કે 5 ઑગસ્ટથી અમે કોઈને કોઈ રીતે હૉસ્પિટલનું સામાન્ય કામકાજ ચાલુ રાખ્યું છે."

"જોકે ઇન્ટરનેટ ઘણી મહત્ત્વની ભૂમિકા અદા કરે છે. ઇન્ટરનેટ ન હોવાથી એકૅડમિક અને પ્રશાસનિક કામકાજ પર અસર થાય છે. ઇન્ટરનેટ થકી આપણે ઑનલાઇન દવાઓ ખરીદીએ છીએ."

તેઓ કહે છે, "હવે સરકારે સરકારી હૉસ્પિટલોમાં બ્રૉડબૅન્ડ ઇન્ટરનેટ ફરી શરૂ કરવાની જાહેરાત કરી છે. જોકે હજી મારી ફૅકલ્ટીમાં શરૂ થયું નથી."

"ઇન્ટરનેટ પૂર્વવત્ કરવા માટે અમે અમારી સંખ્યા જણાવી હતી. હજી સુધી અમારી હૉસ્પિટલમાં ઇન્ટરનેટ નથી. મને આશા છે કે તે પૂર્વવત્ થઈ જશે."

અન્ય એક જિયોના ગ્રાહક પરવેઝ અહમદ કહે છે કે તેમને એસએમએસ મળી પણ નથી રહ્યા અને જઈ પણ નથી રહ્યા અને તેમણે સરકારની જાહેરાતને મજાક ગણાવી હતી.

તેઓ કહે છે, "આ કેવી સરકાર છે? સરકાર માત્ર જુઠ્ઠું બોલે છે, જો તેમણે દરેક માટે એસએમએસ શરૂ કર્યા હોત તો દરેકને ખબર પડી ગઈ હોત કે એસએમએસ પૂર્વવત્ થઈ ગયા છે."

"સરકારે કહ્યું હતું કે હૉસ્પિટલમાં ઇન્ટરનેટ શરૂ કરાશે પણ ક્યાં છે ઇન્ટરનેટ. હું સરકારી...


શીર્ષક: કાશ્મીર : આઈટી ઍક્ટની ગેરબંધારણીય કલમનો ઉપયોગ કેમ?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

2015માં સુપ્રીમ કોર્ટે આઈ.ટી. (ઇન્ફર્મેશન ટેકનૉલૉજી) ઍક્ટ 2000ના કલમ 66-એને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા વિરુદ્ધ અને ગેરબંધારણીય ઠેરવ્યો હતો.

કોર્ટે એમ પણ કહ્યું હતું કે 66-એ હેઠળનો પ્રતિબંધ અનુચ્છેદ 19(2)ના વ્યાપમાં નથી આવતો.

યૂએપીએ અને બાજા ધારા

શ્રીનગર સાયબર પોલીસે 'સોશિયલ મીડિયાના દુરુપયોગ' માટે કેટલાક લોકો વિરુદ્ધ અનલૉફુલ ઍક્ટિવિટીઝ પ્રિવેન્શન ઍક્ટ (યૂએપીએ), ભારતીય દંડ સંહિતાની જુદી-જુદી કલમ અને આઈટી ઍક્ટ 66-એ (બી) હેઠળ કેસ દાખલ કર્યા છે.

સોમવારે પોલીસ તરફથી જાહેર પાડવામાં આવેલ પ્રેસનોટ પ્રમાણે આ કેસ સોશિયલ મીડિયા પર કરવામાં આવેલી પોસ્ટને ધ્યાને લઈને દાખલ કરવામાં આવ્યો છે જેનો આશય આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓ અને આંતકવાદીઓના વખાણ કરવાનો હતો.

એમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે ઉપદ્રવી તત્વો દ્વારા આ પોસ્ટ વી.પી.એન. મારફતે સોશિયલ મીડિયા પર નાખવામાં આવી હતી અને તે પૃથકતાવાદી વિચારધારાને પ્રોત્સાહન આપે છે.

પોલીસનું કહેવું છે કે તેને આ બાબતની કેટલીક સામગ્રી મળી આવી છે.

સાયબર બાબતોના જાણકાર અને સુપ્રીમ કોર્ટના વકીલ પવન દુગ્ગલ પ્રમાણે કાશ્મીર પોલીસ દ્વારા 66- (આઈટી ઍક્ટ) હેઠળ કેસ દાખલ કરવો એ એક રીતે 'કાયદાની અપૂર્ણ જાણકારી' અને 'સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણયની અવગણના' છે.

પવન દુગ્ગલે બીબીસી સાથે વાતચીતમાં કહ્યું કે શ્રેયા સિંઘલ વિરુદ્ધ ભારત સરકાર મામલામાં સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણય પછી 66-એ અને તેમાંથી બે બીજા સૅક્શન બી, સી આઈટી ઍક્ટ 2000, નો ભાગ છે જ નહીં.

સુપ્રીમ કોર્ટે આ બાબતે નારાજી જાહેર કરી હતી કે કોર્ટ તરફથી ગેરબંધારણીય ઠેરવ્યા અને સમાપ્ત કર્યા બાદ પણ  આઈટી ઍક્ટ 66-એ વાપરવામાં આવી રહ્યો છે અને કોર્ટે આ બાબતે ગત વર્ષે સરકાર પાસેથી જવાબ પણ માગ્યો હતો.

આઈટી નીતિનો અભાવ

કર્ણાટક હાઈકોર્ટે વર્ષની શરૂઆતમાં એક વ્યક્તિ વિરુદ્ધ આ કલમ હેઠળ કેસ દાખલ કરવા બદલ બે પોલીસ અધિકારીઓને દસ-દસ હજાર રૂપિયાનો દંડ ફટકાર્યો હતો.

પવન દુગ્ગલ માને છે કે કાશ્મીરમાં આ કેસને લઈને ઊભી થયેલી પરિસ્થિતિ માટે ઇન્ફર્મેશન ટેકનૉલૉજી ક્ષેત્રે વ્યાપકનીતિનો અભાવ જવાબદાર છે.

શ્રીનગરમાં જે કેસ દાખલ કરવામાં આવ્યો છે તેમાં વી.પી.એન.નો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.

VPN એટલે કે વર્ચૂઅલ પ્રાઇવેટ નેટવર્ક એ સિસ્ટમ છે, જેનો વપરાશ કરવાથી ઑનલાઇન હોવા છતાં તમારી આઇડેન્ટિટી જાહેર ન થાય.

આ સિસ્ટમ મારફતે તમે એક પ્રાઇવેટ નેટવર્કને પબ્લિક નેટવર્કની જેમ વાપરી શકો અને...


શીર્ષક: કાશ્મીર : ઇન્ટરનેટ અને સમાચાર પત્ર બંધ છે ત્યારે પત્રકારોની શું પરિસ્થિતિ છે?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

જેનાથી સામાન્ય લોકોને હેરાનગતી થઈ રહી છે. પત્રકારો કાશ્મીર ખીણમાં પોતાનું કામ નથી કરી શકતા.

સુપ્રીમ કોર્ટમાં આ બાબતે અરજી પણ કરવામાં આવી હતી પરંતુ પ્રતિબંધને કારણે કાશ્મીરમાં પત્રકારોની સામે કેવી મુશ્કેલીઓ છે જુઓ શ્રીનગરથી બીબીસી સંવાદદાતા આમીર પીરઝાદાના અહેવાલમાં.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


શીર્ષક: કાશ્મીર : એ પરિવારની પીડા જેના પુત્રને ઉગ્રવાદીઓએ મારી નાખ્યો : ગ્રાઉન્ડ રિપોર્ટ\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

અબ્દુલ હામિદ મીર

આ મકાન મોહમ્મદ શફી મીરનું છે, જેમના 12 વર્ષના પુત્ર આતિમ અહમદ મીરને તેમના કાકા સાથે ઉગ્રવાદીઓએ એ વખતે બંધક બનાવી લીધો હતો, જ્યારે સુરક્ષાદળોએ આ મકાનને ગુરુવારે ઘેરી લીધું હતું અને ફરીથી અહીં છુપાયેલા ઉગ્રવાદીઓ સાથે મૂઠભેડ શરૂ થઈ હતી.

આસપાસના લોકો અહીં શોકમાં સરી પડેલા પરિવારને સાંત્વના આપવા માટે આવ્યા છે.

કહેવામાં આવે છે કે ઉગ્રવાદીઓએ 12 વર્ષના કિશોરને છોડવાની તમામ અપીલો ફગાવી દીધી હતી અને બાદમાં તેની હત્યા કરી દીધી હતી.

આતિફના પિતા પાસે જ લગાવેલા એક ટૅન્ટમાં બેઠા છે અને બિલકુલ ચૂપ છે.

ટૅન્ટ એટલા માટે લગાવવામાં આવ્યો છે કે ગુરુવારે ઉગ્રવાદીઓ અને સુરક્ષાદળો સાથે થયેલા ગોળીબારને કારણે મીરનું મકાન રહેવા લાયક રહ્યું નથી.

આતિફનાં માતા શમીના બાનો મહિલાઓથી ઘેરાયેલાં છે અને પુત્રનાં મોતના આઘાતમાં રડી રહેલાં શમીના બાનોને મહિલાઓ સાંત્વના આપવાની કોશિશ કરી રહી છે.

આતિફ અહમદ મીર છઠ્ઠા ધોરણમાં ભણતો હતો

મીર એ સમયને યાદ કરે છે જ્યારે તેમના પુત્રને ઉગ્રવાદીઓએ બંધક બનાવી લીધો હતો.

મીર કહે છે, "ગુરુવારનો દિવસ હતો, જ્યારે સુરક્ષાદળોએ તેમનું ઘર ચારે તરફથી ઘેરી લીધું હતું."

"એ વખતે કુલ મળીને અમે આઠ લોકો ઘરની અંદર હતા. પરિવારના છ લોકો કોઈ પણ રીતે ઘરની બહાર આવવામાં સફળ થયા."

"મારા પુત્ર અને ભાઈ અબ્લુદ હામિદને ઉગ્રવાદીઓએ ઘરની બહાર ના નીકળવા દીધા અને તેમને બંધક બનાવી લીધા."

"અમે તેમને ઘરની બહાર કાઢવાની ખૂબ કોશિશ કરી હતી પરંતુ ઉગ્રવાદીઓએ અમારું કંઈ સાંભળ્યું નહીં."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

"અમે માઇક દ્વારા આતંકવાદીઓને  ઘણી અપીલ કરી કે મારા પુત્રને બહાર આવવા દો પરંતુ તેમણે અમારી વિનંતીને ગણકારી નહીં."

મીરે જણાવ્યું કે પોલીસ અધીક્ષક અને પોલીસ ઉપાધીક્ષકે પણ મારા પુત્રને મુક્ત કરાવવાની સંભવ હતી તે બધી જ કોશિશો કરી.

ત્યાં સુધી કે આતિફનાં માતાએ પણ ઘણી વિનંતી કરી, ગામની વક્ફ કમિટીએ પણ અપીલ કરી, પરંતુ બધું બેકાર સાબિત થયું.

મૂઠભેડમાં તબાહ થયેલું મીરનું ઘર

ઉગ્રવાદીઓએ તેમના પુત્ર અને ભાઈને શા માટે બંધક બનાવ્યા હતા?

આ પ્રશ્નના જવાબમાં તેમણે કહ્યું, "તેમણે(ઉગ્રવાદીઓએ) વિચાર્યું હશે કે બંનેને બંધક બનાવી લેશે તો સુરક્ષાદળો તેમને મારશે નહીં."

"તેઓ સાંજ પડવાની રાહ જોઈ રહ્યા હતા અને મને લાગે છે કે તેમની કોશિશ હતી કે તેઓ મારા પુત્ર અને ભાઈને ઢાલ બનાવીને ત્યાંથી ભાગી જશે. જોકે, હું તો કહીશ કે મારો પુત્ર...


શીર્ષક: કાશ્મીર : એ પિતાની વ્યથા જે પોતાના અપહૃત પુત્રને શોધવા ઠેરઠેર જમીન ખોદી રહ્યા છે\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

મંઝૂર અહમદ વાગે તેમના પુત્રને નવ મહિનાથી શોધી રહ્યા છે

તેમના પરિવારનું માનવું છે કે તેઓ હવે જીવિત નથી.

શ્રીનગરથી જહાંગીરઅલી જણાવે છે કે તેમના પિતા પોતાના મૃત પુત્રની નિશાનીઓ શોધવા માટે હજુ પણ પ્રયત્ન કરી રહ્યા છે.

મંઝૂરઅલી વાગેને પુત્રના અપહરણના સમાચાર મળ્યાના એક દિવસ બાદ પોલીસને તેમની આગમાં બળી ગયેલી કારના અવશેષ મળી આવ્યા હતા.

15 કિલોમિટર દૂર સફરજનના બાગમાંથી તેમનું જીર્ણ-શીર્ણ, લોહીના ડાઘાવાળું લાઇટ બ્રાઉન રંગનું શર્ટ અને કાળી ટી-શર્ટ મળી આવ્યાં હતાં.

ત્યાર પછી તેમની કોઈ નિશાની મળી નહોતી.

સફરજનની ખેતી માટે જાણીતા ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરના શોપિયાં વિસ્તારમાં 2 ઑગસ્ટ, 2020ની સાંજે 24 વર્ષીય શકીર મંઝૂર તેમના ઘરે ઈદની ઉજવણીમાં થોડા સમય માટે હાજર રહ્યા હતા.

તેમના પરિવાર દ્વારા અપાયેલ માહિતી પ્રમાણે આ કાશ્મીરી મુસ્લિમ યુવક, જેઓ ભારતીય સેના માટે કામ કરતા હતા, તેઓ પોતાના બેઝ પર પાછા ફરી રહ્યા હતા.

તેમનો બેઝ તેમના ઘરથી 17 કિલોમિટર દૂર આવેલો છે. બેઝ પર પાછા ફરતી વખતે અલગતાવાદીઓએ તેમની કાર રોકી હતી.

અલગાવવાદીઓએ અપહરણ કર્યું હોવાની આશંકા

શોધખોળ બાગ, જંગલો અને ગામ સુધી વિસ્તરી છે

શકીર મંઝૂરના સૌથી નાના ભાઈ શાહનવાઝ જણાવે છે કે તેમને એક સાક્ષીએ કહ્યું હતું કે, "કાર રોક્યા બાદ અમુક લોકો અંદર બેઠા અને કાર ચાલી પડી." તેઓ ક્યાં ગયા તેની કોઈને ખબર નથી.

કાયદાના વિદ્યાર્થી શાહનવાઝ જણાવે છે કે જ્યારે તેઓ મોટરબાઇક પર પોતાના ઘર તરફ જઈ રહ્યા હતા ત્યારે તેમણે શકીરની કારને વિરુદ્ધ દિશાએથી આવતી જોઈ હતી.

તેઓ કહે છે કે તેમને યાદ છે કે તે કાર અજાણ્યા માણસોથી ભરેલી હતી. પોતાની બાઇક રોકીને શાહનવાઝે બૂમ પાડી, "તમે ક્યાં જઈ રહ્યા છો?"

ચાલુ કારમાંથી જ તેમના ભાઈએ કહ્યું કે, "મારો પીછો ન કરતો."

શકીરના અપહરણની ઘટનાને નવ મહિના વીતી ચુક્યા હોવા છતાં પિતા મંઝૂર તેમના પુત્રના શરીરની તલાશ કરી રહ્યા છે.

જે ગામમાંથી શકીરનાં કપડાં મળ્યાં હતાં ત્યાંથી શરૂ કરીને આસપાસના 50 કિલોમિટરના વિસ્તારમાં તેઓ પોતાના પુત્રની નિશાની માટે તલાશ કરી રહ્યા છે. તેઓ આ શોધમાં બાગો, ઝરણાં, ગાઢ જંગલો અને ગામડાં ખૂંદી વળ્યા છે.

આ કામમાં પિતાની મદદ કરવા માટે શાહનવાઝે પણ ભણવાનું મૂકી દીધું.

બંને પિતા-પુત્ર શકીરની અંતિમ નિશાની શોધવા માટે સમયાંતરે ખોદકામ કરનાર લોકોને કામે રાખે છે. નાની નદીઓ આસપાસ ખોદકામ કરાવે છે.

શાહનવાઝ કહે છે કે, "જ્યારે પણ અમે કોઈ નવી જગ્યાએ...


શીર્ષક: કાશ્મીર : કઈ રીતે કઠુઆ ઘટના બની અને કોણે તેને અંજામ આપ્યો જાણો તેની પાંચ વાતો\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

ઉન્નાવ ઉત્તર પ્રદેશમાં આવેલું એક ગામ છે તો કઠુઆ જમ્મુ-કશ્મીરમાં આવેલું ગામ છે.

ઉન્નાવમાં એક સગીરા પર ભાજપના શક્તિશાળી ગણાતા ધારાસભ્ય કુલદીપ સેંગર દ્વારા બળાત્કારનો આરોપ છે.

ગયા વર્ષે બનેલી આ ઘટનામાં ફરિયાદ ત્યારે લેવાઈ જ્યારે પીડિતાએ મુખ્યમંત્રીના ઘર સામે આત્મહત્યાનો પ્રયાસ કર્યો.

બીજી તરફ કઠુઆમાં માનવતાને પણ શરમાવે તેવી જઘન્ય ઘટના બની હતી.

અહીં આઠ વર્ષની બાળકી પર સામૂહિક બળાત્કારની ઘટનાએ રાજ્ય સહિત સમગ્ર દેશમાં ઘેરા પ્રત્યાઘાત પાડ્યા છે.

આરિફા ખોવાયા બાદ શું બન્યું?

પોલીસે કોર્ટમાં જણાવ્યા પ્રમાણે આઠ વર્ષની બાળકી પર 6 લોકોએ વારંવાર બળાત્કાર ગુજાર્યો હતો.

ઘટના 10 જાન્યુઆરીની છે જ્યારે રઝળતી જાતી તરીકે ઓળખાતી બકરવાલ સમાજની આઠ વર્ષની આરિફા(નામ બદલ્યું છે) બપોર બાદ ઘોડા ચરાવવા ગઈ. પરંતુ તે સાંજે ઘરે પરત નહોતી આવી.

જ્યારે આરિફા ઘરે ના આવી તો તેમના માતા નસીમા બીએ તેની જાણ તેમના પતિ યુસુફને કરી.

તાત્કાલિક જ યુસુફ તેના ભાઈ અને પાડોશીઓ સાથે આરિફાને શોધવા માટે નીકળી ગયા.

આખી રાત તેઓ આરિફાને શોધતા રહ્યા પરંતુ તેનો કોઈ પત્તો ના લાગ્યો.

12 જાન્યુઆરી એટલે કે આરિફા ગુમ થયાના બે દિવસ બાદ પરિવારજનોએ તેની ફરિયાદ હીરાનગર પોલીસ સ્ટેશનમાં નોંધાવી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

હીરાનગર પોલીસ સ્ટેશન કઠુઆ જિલ્લામાં આવે છે, જ્યારે રસાના ગામ પણ આ જિલ્લામાં આવે છે.

આરિફાના કાકા અલી જાન આરોપ છે કે આ કેસમાં જે આરોપી છે તે પોલીસ અધિકારીએ તિલક રાજે એવો ઉડાઉ જવાબ આપ્યો કે તે તેના મિત્રો સાથે જતી રહી હશે.

તિલક રાજે બૂમો પાડીને ફરિયાદ કરવા ગયેલા લોકોને ભગાડી દીધા હતા.

આરોપી પોલીસવાળાઓએ જ કેવી રીતે ખોટી તપાસ કરી?

જે બાદ જોરદાર વિરોધ પ્રદર્શન થતા પોલીસે તપાસ શરૂ કરી.

આ પોલીસ તપાસમાં એક 28 વર્ષનો દીપક ખજૂરિયા નામનો પોલીસ અધિકારી પણ હતો. જે આ મામલામાં હાલ પણ આરોપી છે.

બાળકીના પિતાનો આરોપ છે કે આ બે પોલીસવાળાઓએ બે જગ્યાઓ છોડીને બધે જ તપાસ કરી.

આ બે જગ્યાઓ હતી સાંજીરામનું ઘર અને રસાના ગામનું મંદિર.

કઈ રીતે બની બળાત્કારની ઘટના?

આ મામલે પોલીસે જે ચાર્જશીટ દાખલ કરી છે તેમાં સાંજીરામ નામના એક શખ્સને બળાત્કાર અને હત્યાનો મુખ્ય કાવતરાખોર તરીકે દર્શાવાયા છે.

ચાર્જશીટમાં વર્ણવ્યા પ્રમાણે ઘોડા ચરાવવા ગયેલી આરિફાને ખોવાયેલા ઘોડા શોધી આપવાની લાલચ આપીને સાંજીરામે તેનું અપહરણ કરી લીધું હતું.

સાંજીરામ એક નિવૃત સરકારી ઓફિસર છે અને...


શીર્ષક: કાશ્મીર : કઈ રીતે પોલીસે ખાળ્યો 'પુલવામા-સ્ટાઇલ' કથિત હુમલો? - TOP NEWS\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

પોલીસના કહેવા પ્રમાણે, બુધવારે રાત્રે એક ગાડી ચેકપૉઇન્ટ તોડીને આગળ નીકળી ગઈ હતી, બાદમાં બિનવારસ હાલતમાં એક ગામડાં પાસે મળી આવી હતી.

જેને બાદમાં બૉમ્બ ડિસ્પૉઝલ સ્ક્વૉડે કંટ્રોલ્ડ બ્લાસ્ટ દ્વારા ઉડાવી દીધી હતી.

શરૂઆતમાં એવા અહેવાલ હતા કે પોલીસ અને ઉગ્રપંથીઓ વચ્ચે હિંસક અથડામણ થઈ હતી, પરંતુ પોલીસે આ વાતને સત્તાવાર રીતે નકારી કાઢી છે. સાથે જ દાવો કર્યો છે કે હુમલાના નિષ્ફળ પ્રયાસ પાછળ હિઝબુલ મુજાહિદ્દીનનો હાથ છે.

પોલીસના કહેવા પ્રમાણે, સમગ્ર કામગીરી સી.આર.પી.એફ. અને સેનાએ મળીને પાર પાડી હતી.

ઑગસ્ટ-2019માં જમ્મુ-કાશ્મીરનો વિશેષ રાજ્યનો દરજ્જો નાબૂદ કરી દેવામાં આવ્યો તે પછી હિંસક ઘટનાઓની સંખ્યામાં ઉછાળ જોવા મળ્યો છે. પોલીસ રેકર્ડ પ્રમાણે, આ ગાળા દરમિયાન 100 ઉગ્રપંથી અને સુરક્ષાબળોના કમસે કમ 30 મૃત્યુ પામ્યા છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે તા. 14 ફેબ્રુઆરી 2019ના દિવસે જમ્મુ-કાશ્મીરના પુલવામામાં સી.આર.પી.એફ. (સેન્ટ્રલ રિઝર્વ પોલીસ ફોર્સ)ના કાફલાની બસની સાથે વિસ્ફોટકો ભરેલી કાર અથડાઈ હતી, જેમાં 40થી વધુ સૈનિક મૃત્યુ પામ્યા હતા.

તા. 26મી ફેબ્રુઆરીએ ભારતે દાવો કર્યો હતો કે તેના વાયુદળે પાકિસ્તાનના ખૈબર-પખ્તુનખ્વામાં ઉગ્રપંથી સંગઠન જૈશ-એ-મોહમ્મદની કથિત તાલીમ શિબિર ઉપર ઍરસ્ટ્રાઇક કરી હતી.

આ હુમલામાં 300થી વધુ કથિત ઉગ્રપંથીઓનાં મૃત્યુ થયા હોવાના અહેવાલ મીડિયામાં વહેતા થયા હતા. જોકે ક્યારેય તેની સત્તાવાર પુષ્ટિ થઈ ન હતી.

ગુજરાતમાં 30 હજાર લગન મોકૂફ

વધૂની તસવીર

કોરોના વાઇરસ મહામારી અને તેને કારણે લાગુ લૉકડાઉનને કારણે ગુજરાતમાં અંદાજે 30,000 લગ્નો રદ કરવામાં આવ્યાં છે.

માર્ચ અને એપ્રિલ મહિનામાં ગુજરાતમાં મોટા ભાગે લગ્નો થતાં હોય છે, પરંતુ લૉકડાઉનને કારણે લગ્ન રદ કરાયા છે અથવા તો સ્થગિત કરાયાં છે.

ધ ન્યૂ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસને હોટલ ઍન્ડ રેસ્ટેરા ઍસોસિયેશનના (ગુજરાત)ના પ્રવક્તા અભિજિત દેશમુખે જણાવ્યું હતું કે રાજ્યમાં ચાલી રહેલા આરોગ્યસંકટને

ધ્યાનમાં રાખીને છેલ્લા બે મહિનામાં રાજ્યભરમાં ઓછામાં ઓછા 30,000 રદ અથવા તો મુલતવી રખાયાં છે.

લગ્નના આયોજક દેવાંગ શાહે જણાવ્યું કે 18મી મેથી લૉકડાઉનમાં થોડી છૂટછાટ અપાઈ છે. જોકે હોટલો, રેસ્ટેરાં, પાર્ટીના સ્થળો અને મંદિરોને બંધ રાખવાનો

નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે, જેના કારણે લોકોને લગ્ન અને તેને સંબંધિત કાર્યોનું આયોજન કરવામાં મુશ્કેલી પડી રહી છે.

"લોકો બુકિંગ રદ કરી રહ્યા છે અને...


શીર્ષક: કાશ્મીર : કલમ 370ની નાબૂદીના છ અઠવાડિયા બાદ કેવી છે સ્થિતિ?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

મોબાઇલ ફોન-ઇન્ટરનેટ હજુ પણ બંધ છે. રાજકીય નેતાઓ નજરબંદ છે.

સુરક્ષાદળોની સંખ્યા પણ રાજ્યમાં વધી રહી છે. જ્યારે બીજી તરફ સરકારવિરોધી પ્રદર્શનકારીઓ અને સુરક્ષાદળો વચ્ચે ઘર્ષણોના બનાવો પણ બની રહ્યા છે.

આ પ્રકારની ઘટનાઓમાં માર્યા ગયેલા લોકોની સંખ્યા અને તેમનાં મૃત્યુના કારણ વિશે વિવાદ ચાલી રહ્યો છે.

આ દરમિયાન, આવી સ્થિતિનો શિકાર બનેલા પરિવારોની બીબીસીએ મુલાકાત લીધી અને રાજ્યના કેટલાક ભાગોમાં બાળકોને ગેરકાયદેસર રીતે અટકાયતમાં રાખ્યાના દાવાની પણ તપાસ કરી.

આ સિવાય સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને જમ્મુ-કાશ્મીરની સ્થિતિ સામાન્ય કરવા માટે કહ્યું છે અને મુખ્ય ન્યાયાધીશ રંજન ગોગોઈએ જરૂર પડે તો પોતે કાશ્મીર જશે એવું પણ તેમણે કહ્યું છે.

સાથે-સાથે કોર્ટે કૉંગ્રેસના નેતા ગુલામનબી આઝાદને જમ્મુ-કાશ્મીર જવાની પરવાગની આપી છે.

આ સમગ્ર સ્થિતિ પર જુઓ બીબીસી સંવાદદાતા યોગીતા લિમયેનો ખાસ અહેવાલ.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


શીર્ષક: કાશ્મીર : કેદખાનામાં કેવી હાલતમાં રહે છે લોકો?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

ડૉક્ટર રાજા મુઝફ્ફર ભટ

એ રાત્રે ત્રણ પૂર્વ મુખ્ય મંત્રી ફારૂક અબ્દુલ્લાહ, ઓમર અબ્દુલ્લાહ અને મહેબૂબા મુફ્તીની પણ અટકાયત કરાઈ હતી.

જમ્મુ અને કાશ્મીરનો વિશેષાધિકાર હઠાવતાં પહેલાં સુરક્ષા માટે લેવાયેલાં પગલાં અંતર્ગત તેમની અટકાયત કરવામાં આવી હતી.

અટકાયત કરવામાં આવી એ રાત્રે ડૉક્ટર રાજા મુઝફ્ફર ભટ બડગામ જિલ્લાસ્થિત પોતાના ઘરમાં હતા.

તેઓ લાંબા સમયથી માહિતીના અધિકાર (RTI) માટે કામ કરતા હતા. આ સિવાય તેઓ ભ્રષ્ટાચાર, સત્તા અને અન્ય મુદ્દાઓ પર પણ લખતા હતા.

તેમનો દાવો છે કે તેમને 86 દિવસ સુધી જેલમાં રાખવામાં આવ્યા હતા અને આજ સુધી તેમને ખબર નથી પડી કે તેમની સાથે આવું કેમ કરવામાં આવ્યું?

ત્રણ મહિનાનો જેલવાસ કેમ?

ડૉક્ટર રાજા મુઝફ્ફર ભટ

ડૉક્ટર રાજા મુઝફ્ફર ભટે બીબીસીએ કહ્યું, "હું જેલમાં હતો અને આ સવાલનો જવાબ શોધતો હતો કે હું અહીં કેમ છું."

"એક દિવસે મેં એક પત્ર લખ્યો અને તે મુખ્ય સચિવ બીઆરવી સુબ્રમણ્યમને સ્પીડ પોસ્ટથી મોકલવાની વિનંતી ચુપકીદી સાથે જેલના એક કર્મચારીને કરી."

ડૉક્ટર રાજા કહે છે, "તેમના પરના પત્રમાં મેં લખ્યું કે હું કોઈ દયા કરવા નથી કહેતો અને હું જેલમાંથી છોડવાની વાત પણ નથી કરી રહ્યો."

"હું બસ જાણવા માગું છું કે મારો અપરાધ શું છે કે મને જેલમાં રાખવામાં આવ્યો છે?"

ડૉક્ટર રાજાને જ્યાં કેદમાં રાખવામાં આવ્યા હતા, એ સરકારની માલિકીવાળી એક હોટલ અને ઑડિટોરિયમ હતાં, જેને ઉપજેલનો દરજ્જો આપવામાં આવ્યો હતો.

જેલમાં વિતાવેલા દિવસોને યાદ કરતાં ડૉક્ટર રાજા કહે છે, "કેદીઓને લોનમાં ટહેલવાની પણ છૂટ નહોતી. અમને પહેલા અને બીજા માળ સિવાય ક્યાંય જવાની પરવાનગી નહોતી."

"ત્યાં છાપાં નહોતાં મળતાં પણ સેટેલાઇટ ટીવી અમને સીમિત ઉપયોગ માટે આપવામાં આવ્યું હતું."

ડૉક્ટર રાજા કહે છે, "જોકે સરકારી નોકરમાંથી રાજનેતા બનેલા ડૉક્ટર શાહ ફૈસલ જેવા કેટલાક કેદીઓ સાથે પુસ્તકો લાવ્યાં હતાં."

"મેં અનેક પુસ્તકો વાંચ્યાં, જેમાં ભાજપના નેતા લાલકૃષ્ણ અડવાણીની આત્મકથા પણ સામેલ હતી."

'તણાવમાં છે કેદી'

ડૉક્ટર રાજા જણાવે છે કે જ્યારે મારી અટકાયત કરાઈ ત્યારે ઘડિયાળમાં બે વાગ્યા હતા અને બાળકો ઊંઘતાં હતાં.

તેઓ કહે છે, "મેં મારાં પત્નીને કહ્યું કે બાળકોને કહેજે કે હું ટ્રૅકિંગ ટ્રિપ પર જઈ રહ્યો છું. મને લાગતું હતું કે હું થોડા દિવસોમાં છૂટી જઈશ."

"પણ અઠવાડિયાં વીત્યાં બાદ બાળકોને કહેવું પડ્યું કે હું જેલમાં છું. બાળકો ભોળાં હોય છે, તેમને એવું લાગે...


શીર્ષક: કાશ્મીર : કોણ હતો ચાર ફૂટનો 'મોતનો સોદાગર' જે માર્યો ગયો\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

નૂર મોહમ્મદ તાંત્રે માત્ર ચાર ફૂટ બે ઇંચનો હતો

નૂર મોહમ્મદ તાંત્રે પાકિસ્તાનથી સંચાલિત ચરમપંથી સમૂહ 'જૈશ-એ-મોહમ્મદ'નો કમાન્ડર હતો.

પોલીસે જણાવ્યું છે કે લાંબા સમય સુધી ચાલેલી અથડામણમાં તાંત્રેનું મૃત્યુ થયું છે.

તાંત્રેના પુલવામા સ્થિત ઘરમાં અન્ય બે ચરમપંથીઓ તેમની સાથે હોવાની ગુપ્ત માહિતી પોલીસને મળી હતી.

તાંત્રેની વર્ષ 2003માં ધરપકડ કરનારા એક પોલીસ અધિકારીના જણાવ્યા અનુસાર તાંત્રેને તેમના નાના કદના કારણે ચરમપંથીઓએ તેમના સમૂહમાં સામેલ કર્યો હતો.

તાંત્રે માત્ર ચાર ફૂટ બે ઇંચની લંબાઈ ધરાવતો હતો.

અધિકારીની માહિતી મુજબ, "કોઈને પણ તેમના ચરમપંથી હોવા પર શંકા ન થતી અને આ જ કારણ હતું કે જૈશ એ મોહમ્મદે તેમની ઓવર ગ્રાઉન્ડ વર્કર તરીકે ભરતી કરી હતી."

પરંતુ આ નાનું કદ તેમની ઓળખ પણ બની ગયું. જેના કારણે સુરક્ષાબળો માટે તેમને ઓળખવું સહેલું બની ગયું હતું.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

કોણ હતો નૂર મોહમ્મદ તાંત્રે?

તાંત્રેને 2011માં આજીવન કેદની સજા સંભળાવવામાં આવી હતી પરંતુ 2015માં તે પેરોલ તોડી નાસી છૂટ્યો હતો

47 વર્ષીય નૂર મોહમ્મદ તાંત્રેને એક કેસની સુનાવણી દરમિયાન 'મોતનો સોદાગર' કહેવામાં આવ્યો હતો.

તાંત્રે વર્ષ 2001માં ભારતીય સંસદ પર થયેલા હુમલાનો કથિત માસ્ટરમાઇન્ડ અને જૈશના કમાન્ડર ગાઝી બાબા સાથે નજીકના સંબંધ ધરાવતો વ્યક્તિ હતો.

દિલ્હીમાં જ્યારે વર્ષ 2003માં તેમની ધરપકડ થઈ હતી ત્યારે તેમની પાસેથી બોરી ભરીને રૂપિયાની નોટો મળી હતી.

વર્ષ 2011માં તેમને આજીવન કેદની સજા સંભળાવવામાં આવી હતી પરંતુ 2015માં તેઓ પેરોલ તોડી નાસી છૂટ્યા હતા.

સ્થાનિક મીડિયાના રિપોર્ટના આધારે પેરોલથી નાસી છૂટ્યા બાદ તાંત્રે પોલીસ માટે માથાનો દુખાવો બની ગયા હતા. તેમણે મધ્ય કાશ્મીરમાં જૈશ-એ-મોહમ્મદની કમાન સંભાળી હતી.

માનવામાં આવે છે કે ઑક્ટોબરમાં શ્રીનગર એરપોર્ટ પાસે BSF કેમ્પ પર થયેલા હુમલાના માસ્ટરમાઇન્ડ પણ તાંત્રે જ હતા.

કેવી રીતે થઈ અથડામણ?

તાંત્રેનું એન્કાઉન્ટર ભારતીય સૈન્ય માટે એક મોટી સફળતા છે

જમ્મુ કાશ્મીર પોલીસના ડાયરેક્ટર જનરલ એસ.પી.વૈદ્યના જણાવ્યા અનુસાર ખૂબ સટીક ગુપ્ત જાણકારીના આધારે ચલાવવામાં આવેલા ઑપરેશન દરમિયાન તાંત્રેનું મૃત્યુ થયું છે.

તેમણે કહ્યું, "જોકે, બે ચરમપંથી ભાગવામાં સફળ રહ્યા હતા."

વૈદ્યની માહિતી અનુસાર તાંત્રે શ્રીનગર જમ્મુ હાઇવે પર ગાડીઓ પર હુમલો કરવાની યોજના બનાવી રહ્યો હતો.

ભારત પ્રશાસિત જમ્મુ...


શીર્ષક: કાશ્મીર : ચીફ જસ્ટિસ બોલ્યા કે જરૂર પડી તો શ્રીનગર પણ જઈશ\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

સાથે જ કોર્ટે એમ પણ કહ્યું કે આઝાદ ત્યાં જનસભા કે જાહેર ભાષણ આપી શકશે નહીં.

મુખ્ય ન્યાયાધીશ રંજન ગોગોઈએ એમ પણ કહ્યું જો જરૂર પડે તો તેઓ જાતે જમ્મુ-કાશ્મીર જઈ શકે છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે રાષ્ટ્રહિતમાં સ્કૂલ, હૉસ્પિટલ અને જનપરિવહને સુચારુ રૂપે કામ કરવું જોઈએ.

જમ્મુ-કાશ્મીરને વિશેષ દરજ્જો આપતી કલમ 370ની જોગવાઈ દૂર કરવાના વિરોધમાં થયેલી અરજી પર સોમવારે સુનાવણી કરતાં કોર્ટે આ ટિપ્પણી કરી હતી.

મુખ્ય ન્યાયાધીશ રંજન ગોગોઈએ કહ્યું, "અમે કેન્દ્ર સરકાર અને જમ્મુ-કાશ્મીરને નિર્દેશ આપીએ છીએ કે તેઓ આ અરજીના સંબંધમાં સપ્ટેમ્બર સુધીમાં જ એક ઍફિડેવિટ દાખલ કરે."

પૂર્વ મુખ્ય મંત્રી ફારૂક અબ્દુલ્લાને છોડવાની માગ સાથે દાખલ થયેલી અરજી પર સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકાર અને જમ્મુ-કાશ્મીરને એક નોટિસ પણ પાઠવી છે.

આ મામલે આગામી સુનાવણી 30 સપ્ટેમ્બરે હાથ ધરાશે.

એમડીએમકેના નેતા વાઇકોએ ફારૂક અબ્દુલ્લાને છોડવાની માગ કરવા અરજી કરી હતી.

તેમનો દાવો હતો કે ફારૂક અબ્દુલ્લાને 15 સપ્ટેમ્બરે દિવંગત પૂર્વ મુખ્ય મંત્રી અન્નાદુરાઈની 111મી વર્ષગાંઠ નિમિત્તે કાર્યક્રમ માટે ચેન્નાઈ આવવાનું હતું, પરંતુ તેમનો સંપર્ક નહોતો થઈ શક્યો.

પત્રકાર અનુરાધા ભસીન તરફથી તેમનાં વકીલ વૃંદા ગ્રોવરે કહ્યું કે પ્રતિબંધનો આ 43મો દિવસ છે અને તેમના અસીલને નજરકેદ રાખવા ગેરદાયદે છે.

વૃંદા ગ્રોવરે કોર્ટમાં કહ્યું, "તેઓ જાણવા માગે છે કે કયા કાયદાને આધારે આ પ્રતિબંધો થોપવામાં આવ્યા છે?"

ઍટોર્ની જનરલ કે. કે. વેણુગોપાલે સરકાર તરફથી કહ્યું કે મીડિયાકર્મીઓને તેમના કામ માટે લૅન્ડલાઇન અને અન્ય સંચાર સુવિધાઓ આપવામાં આવે છે.

તેમણે એવો પણ દાવો કર્યો કે ઘણાં છાપાંઓ છપાય છે અને ઘણી ટીવી ચૅનલોનું પ્રસારણ પણ ચાલુ છે.

તેમણે અનુરાધા ભસીનના એ દાવાનું ખંડન કર્યું કે લોકો મેડિકલ સુવિધાઓથી વંચિત છે.

તેમણે દાવો કર્યો કે આ દરમિયાન આખા જમ્મુ-કાશ્મીરમાં 5.5 લાખ લોકોએ ઇલાજ માટે ઓપીડી સેવાનો લાભ લીધો છે.

ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રવીશ કુમારનો દાવો છે કે જમ્મુ-કાશ્મીરના 92 ટકા ક્ષેત્રમાં હવે કોઈ પ્રતિબંધ નથી.

પાંચ ઑગસ્ટે ભારત સરકારે જમ્મુ-કાશ્મીરને વિશેષ દરજ્જો આપતી કલમ 370ની જોગવાઈને રદી કરી હતી. બાદમાં ત્યાંની સંચારસેવા અને અવરજવર સીમિત કરી દેવાઈ હતી.

રવીશ કુમારે કહ્યું હતું, "આ સમજવું બહુ જરૂરી છે કે જમ્મુ-કાશ્મીરના 92 ટકા વિસ્તારમાં કોઈ પ્રતિબંધ નથી. લૅન્ડલાઇન કનેક્શન...


શીર્ષક: કાશ્મીર : દમનનો આરોપ પણ સેનાનો ઇન્કાર\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

YouTube કન્ટેન્ટ પૂર્ણ, 1

અનેક ગ્રામીણો પાસેથી બીબીસીએ લાકડી અને તારથી મારવાની તથા ઇલેક્ટ્રિક શૉક આપવાની વાતો સાંભળી.

અનેક ગ્રામીણોએ મને ઈજાઓ દેખાડી, પરંતુ બીબીસી આ આરોપોની અધિકારીઓ પાસેથી પુષ્ટિ નથી કરી શક્યું.

ભારતીય સેનાએ આરોપોને "પાયાવિહોણા અને નિરાધાર" ગણાવ્યા છે.

5મી ઑગસ્ટે રાજ્યને વિશષ દરજ્જો આપતા અનુચ્છેદ-370ની નાબૂદી બાદ કાશ્મીરમાં અભૂતપૂર્વ નિયંત્રણો લાદવામાં આવ્યાં છે. તેના કારણે ત્રણ અઠવાડિયાંથી ગોંધી રખાયા હોય એવી સ્થિતિ છે અને બહુ ઓછી માહિતી બહાર આવી રહી છે.

હજારોની સંખ્યામાં વધારાનાં સુરક્ષાદળો તહેનાત કરવામાં આવ્યાં છે. રાજનેતાઓ, ઉદ્યોગપતિઓ તથા ઍક્ટિવિસ્ટો સમેત લગભગ 3000 લોકોની અટકાયત કરવામાં આવી હોવાના અહેવાલ છે. અનેકને રાજ્ય બહારની જેલોમાં ખસેડવામાં આવ્યા છે.

કાશ્મીરી યુવકની પીઠ ઉપર ઈજાનાં નિશાન

સત્તાધીશોનું કહેવું છે કે રાજ્યમાં કાયદો અને વ્યવસ્થાની સ્થિતિ જળવાઈ રહે તે માટે અગમચેતીનાં પગલાંરુપે આ કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે. કાશ્મીર ભારતનું એકમાત્ર મુસ્લિમ બહુમતીવાળું રાજ્ય હતું, પરંતુ હવે તેને બે કેન્દ્રશાસિત રાજ્યોમાં વિભાજિત કરી દેવામાં આવ્યું છે.

લગભગ ત્રણ દાયકાથી ભારતની સેના ભાગલાવાદી બળવાખોરો સાથે સંઘર્ષ કરી રહી છે.

ભારત આ વિસ્તારમાં હિંસા માટે પાકિસ્તાન સમર્થિત ઉગ્રપંથીઓને જવાબદાર ઠેરવે છે. પાડોશી રાષ્ટ્ર પાકિસ્તાને હંમેશાં આ આરોપોને નકાર્યા છે, કાશ્મીરના બાકીના વિસ્તાર પર પાકિસ્તાનનું નિયંત્રણ છે.

ભારતમાં અનેક લોકોએ અનુચ્છેદ 370ને નાબૂદ કરવાના વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના નિર્ણયને 'સાહસિક' ગણાવી તેનું સ્વાગત કર્યું છે. આ પગલાને મુખ્ય પ્રવાહનાં મોટાં ભાગનાં મીડિયાગૃહોએ આવકાર્યું છે.

ચેતવણી : આગળનું વિવરણ કેટલાક વાચકોને માનસિક પીડા આપી શકે છે.

ગત કેટલાંક વર્ષો દરમિયાન મેં ભારતવિરોધી ઉગ્રવાદના કેન્દ્ર તરીકે ઉદ્ભવેલા દક્ષિણના જિલ્લાઓનાં કમસેકમ છ ગામોની મુલાકાત લીધી.

આ ગામોમાં અનેક લોકોના મોઢેથી મેં રાત્રે રેડ, મારઝૂડ તથા ટૉર્ચરનાં લગભગ એકસમાન વૃત્તાંત સાંભળ્યાં.

તબીબો તથા આરોગ્ય વિભાગના અધિકારીઓ કોઈ પણ દર્દી કે તેની બીમારી અંગે પત્રકારો સાથે વાત કરવા તૈયાર નથી, પરંતુ ગ્રામીણોએ મને ઈજાઓ દેખાડી, જે કથિત રીતે સુરક્ષાદળોને કારણે થઈ હતી.

એક ગામડામાં સ્થાનિકોએ કહ્યું કે ભારતે દિલ્હી તથા કાશ્મીર વચ્ચે દાયકાઓ જૂના કરારને પલટી નાખવાનો વિવાદાસ્પદ નિર્ણય લીધો, તેની ગણતરીની...


શીર્ષક: કાશ્મીર : નદીના પાણી મુદ્દે ભારત-પાકિસ્તાન વચ્ચેનો મામલો વર્લ્ડ બૅન્ક પહોંચ્યો\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

પણ આખરે વર્લ્ડ બૅન્કની મધ્યસ્થીથી બન્ને દેશો વચ્ચે સિંધ-તાસ સમજૂતી પર હસ્તાક્ષર થયા.

આથી એવું લાગ્યું કે હવે બન્ને દેશો વચ્ચે પાણીને લઈને કોઈ વિવાદ, તકરાર નહીં થાય.

ત્યાર પછી બન્ને દેશ વચ્ચે બે મોટાં યુદ્ધ થયાં અને કેટલીક વાર યુદ્ધની સ્થિતિ પણ સર્જાઈ.

આ તમામ બાબતો છતાં આ સમજૂતી પર કોઈ આંચ નહીં આવી.

જોકે, તાજેતરમાં ફરી આ મામલે ખટરાગ સર્જાતા બન્ને દેશો વર્લ્ડ બૅન્ક તરફ વળ્યા છે.

સિંધ-તાસ સમજૂતી હેઠળ એ વાત પર સમજૂતી થઈ હતી કે 'સિંધુ બેસિન'ની છ નદી અને તેની સહાયક નદીઓનું પાણી કોણ અને કેવી રીતે વાપરશે.

કોને શું મળ્યું?

છમાંથી ત્રણ નદી ભારતના ભાગમાં આવી અને ત્રણ નદી પાકિસ્તાનના હિસ્સામાં આવી.

તેને પૂર્વીય અને પશ્ચિમી નદીઓ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

સિંધુ, ઝેલમ અને ચીનાબ પૂર્વીય નદીઓ છે અને તેના પાણી પર પાકિસ્તાનનો હક છે. જ્યારે રાવી, બિયાસ અને સતલજ પશ્ચિમી નદી છે. આ નદીઓના પાણી પર ભારતનો હક છે.

સિંધ-તાસ સમજૂતી હેઠળ ભારત પૂર્વીય નદીઓનું પાણી પણ વાપરી શકે છે પણ કડક શરતો હેઠળ.

ભારતને આ નદીઓ પર પાવર સ્ટેશન બનાવવાની પણ મંજૂરી છે. પણ શરત એ છે કે પાણીનું વહેણ (સ્વીકૃત મર્યાદા) ઓછું ન થાય અને નદીઓના માર્ગને વાળવામાં ન આવે.

આ પ્રકારના પ્રોજેક્ટને 'રન ઑફ ધી રિવર' કહેવામાં આવે છે એટલે કે એવા પ્રોજેક્ટ જેના માટે બંધ બાંધવામાં ન આવે.

કિશનગંગા ઝેલમની એક સહાયક નદી છે, તેને પાકિસ્તાનમાં નીલમ નદી કહેવામાં આવે છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

પાકિસ્તાનની દલીલ

નદીની બે તરફ મુઝફ્ફરાબાદ શહેર વસેલું છે

ભારતે વર્ષ 2005માં આ નદી પર લાઇન ઑફ કંટ્રોલની એકદમ નજીક એક પાવરસ્ટેશન બનાવવાની જાહેરાત કરી હતી. તેને કિશનગંગા હાઇડ્રોઇલેક્ટ્રિક પ્રોજેક્ટ કહે છે.

કિશનગંગા ઝેલમની સહાયક નદી છે આથી તેના પાણી પર પાકિસ્તાનનો હક છે.

આ પ્રોજેક્ટ પર ભારતે છ હજાર કરોડ રૂપિયા ખર્ચ્યા છે.

આ પ્રોજેક્ટ ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરની ગુરેજ વાદીથી કાશ્મીરમાં બાંદીપોરા સુધી ફેલાયેલો છે.

આ માટે કિશનગંગાના પાણીનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. પછી આ પાણીને એક અલગ રસ્તેથી ઉપયોગ કરીને, જેના માટે બાંદીપોરા સુધી 24 કિલોમીટર લાંબી સુરંગ બનાવવામાં આવી છે, તેમાંથી વુલર તળાવમાં છોડી દેવામાં આવે છે.

કિશનગંગા નદીને પાકિસ્તાનમાં નીલમ નદી કહે છે

અહીંથી તે પરત ઝેલમના પાણી સાથે પાકિસ્તાન જતું રહે છે. પાકિસ્તાનનો તર્ક છે કે આ પ્રોજેક્ટથી બન્ને શરતોનું ઉલ્લંઘન થાય છે.

તેનાથી નીલમનું...


શીર્ષક: કાશ્મીર : નરેન્દ્ર મોદી અને શી જિનપિંગની મુલાકાત પર પાકિસ્તાનનો પડછાયો રહેશે?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

આ દરમિયાન કાશ્મીર અંગે બંને દેશોના જે નિવેદનો આવ્યા તે મોદી-જિનપિંગની મુલાકાતના માહોલથી અલગ હતા.

ઇમરાન ખાન વડા પ્રધાન બન્યા પછી ત્રણ વખત ચીન જઈ ચૂક્યા છે. આ સમયમાં તેમની મુલાકાત ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ અને વડા પ્રધાન લી કેચિયાંગ સાથે થઈ.

આ સિવાય તેમણે સત્તાધારી કોમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીના નેતાઓ અને ચીનના ઉદ્યોગપતિઓ સાથે પણ મુલાકાત કરી.

આ પ્રવાસ પછી બંને દેશો તરફથી જાહેર કરવામાં આવેલાં સંયુક્ત નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે વડા પ્રધાન ખાન અને રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગની વચ્ચે દ્વિપક્ષીય હિતોની સાથે ક્ષેત્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય મુદ્દાઓ પર વાત થઈ.

ચીને રણનીતિમાં પાકિસ્તાનને મહત્ત્વનું ભાગીદાર કહ્યું તો પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાને કહ્યું કે તેઓ પાકિસ્તાનને ચીનને રસ્તે લઈ જવા માંગે છે.

આ સમયમાં ઇમરાન ખાનને બીજિંગમાં યોજાયેલાં હૉર્ટિકલ્ચર એક્સ્પો 2019ના મુખ્ય અતિથિ પણ બનાવવામાં આવ્યા હતા.

ચીન પાકિસ્તાનની સાથે

ચીને કહ્યું છે કે તે સાર્વભૌમત્વ, સ્વતંત્રતા અને સુરક્ષામાં પાકિસ્તાનની સાથે ઊભું છે. બીજી તરફ પાકિસ્તાને વન ચીનની નીતિને લઈને પોતાની પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવી છે.

પાકિસ્તાને કહ્યુ કે તે હૉંગકૉંગને 'એક ચીન બે સિસ્ટમ' હેઠળ ચીનનો આંતરિક મુદ્દો માને છે અને દુનિયાના તમામ દેશોએ બીજા દેશોની આંતરિક બાબતોમાં દખલ ન કરવાના આંતરરાષ્ટ્રીય નિયમોનું પાલન કરવું જોઈએ.

પાકિસ્તાને ચીન આગળ જમ્મુ-કાશ્મીરનો મુદ્દો પણ ઉઠાવ્યો. ચીને કહ્યું કે જમ્મુ-કાશ્મીર પર તેમની નજર છે.

ચીને કહ્યું કે કાશ્મીર એક વિવાદિત મુદ્દો છે અને તેનું સમાધાન શાંતિપૂર્ણ રીતે યૂએન ચાર્ટર અને સુંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદના પ્રસ્તાવ અને દ્વિપક્ષીય કરારને આધારે થવું જોઈએ.

ચીને કાશ્મીરની બાબતમાં કોઈ પણ પ્રકારની એકતરફી કાર્યવાહીનો વિરોધ કર્યો અને કહ્યું કે તેનાથી હાલત વધારે ખરાબ થશે.

ઇરાકમાં 'નિકાહ મુતા'ની અંધારી દુનિયા, કેટલાક મૌલવીઓ કરે છે છોકરીઓની દલાલી

'ચીને કરી નિઃસ્વાર્થ મદદ'

પાકિસ્તાને કહ્યું કે ચીન-પાકિસ્તાન ઇકોનૉમિક કૉરિડોર એમના માટે ક્રાંતિકારી પરિયોજના છે. ઇમરાન ખાને કહ્યું કે સીપીઈસીના બીજા ચરણથી પાકિસ્તાનની અર્થવ્યવસ્થાને ગતિ મળશે.

ઇમરાન ખાને પાકિસ્તાનને ચીનથી મળી રહેલા 'મજબૂત સમર્થન અને નિઃસ્વાર્થ મદદ' માટે આભાર વ્યક્ત કર્યો.

તેમણે કહ્યું, "ચીને અમારા રાષ્ટ્રીય હિતોની સુરક્ષાનું હંમેશા સમર્થન કર્યું છે અને તેના બદલામાં કંઈ માગ્યુ નથી. ચીને...


શીર્ષક: કાશ્મીર : નરેન્દ્ર મોદીએ 1992માં લાલ ચોકમાં તિરંગો ફરકાવવામાં શું ભૂમિકા ભજવી હતી?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

26 જાન્યુઆરી 1992ના ગણતંત્ર દિવસે ભાજપના નેતા મુરલી મનોહર જોશીની આગેવાનીમાં લાલ ચોકમાં ભારતીય ધ્વજ લહેરાવાયો હતો.

તેના માટે ડિસેમ્બર 1991થી કન્યાકુમારીથી 'એકતા યાત્રા'ની શરૂઆત કરવામાં આવી હતી.

દેશના જુદા જુદા રાજ્યોમાં ફરીને એકતા યાત્રા કાશ્મીર પહોંચી હતી.

મુરલી મનોહર જોશી સાથે તે વખતે નરેન્દ્ર મોદી પણ હતા.

ગત પાંચ ઑગસ્ટે વર્તમાન નરેન્દ્ર મોદી સરકારે કલમ 370 હટાવવાનો નિર્ણય લીધો હતો.

આ નિર્ણય બાદ મુરલી મનોહર જોશી શું માને છે અને તેમની 'એકતા યાત્રા'માં નરેન્દ્ર મોદીએ કેવી ભૂમિકા ભજવી હતી તે સહિતની બાબતો જાણવા માટે બીબીસીના સંવાદદાતા વિનીત ખરેએ તેમની સાથે વાતચીત કરી હતી.

1991માં એકતા યાત્રા કાઢવામાં આવી તેની પાછળનો ઉદ્દેશ શું હતો?

એકતા યાત્રાનો ઉદ્દેશ બહુ સ્પષ્ટ હતો. જમ્મુ-કાશ્મીરમાં છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી જે સ્થિતિ હતી તે લોકોને પરેશાન કરી રહી હતી.

ત્યાંથી સમાચારો આવતા રહેતા. હું ત્યારે પક્ષમાં મહામંત્રી હતો. એવું નક્કી કરાયું કે જમ્મુ-કાશ્મીરની સ્થિતિનો સર્વે કરવામાં આવે.

કેદારનાથ સાહની, આરિફ બેગ અને હું એમ ત્રણ લોકોની સમિતિ બની. અમે 10-12 દિવસ સુધી જમ્મુ-કાશ્મીરમાં ઠેર ઠેર ફર્યા. ત્રાસવાદીઓને તાલીમ અપાતી હતી તે અડ્ડાઓ પણ જોવા ગયા.

કાશ્મીરી પંડિતો રહેતા હતા તે છાવણીઓની પણ મુલાકાત લીધી. ખીણમાં ભારત વિરાધી પ્રવૃત્તિઓ થઈ રહી હતી તેને પણ જોઈ.

બીજી બાજુ નેશનલ કૉન્ફરન્સમાં બે જૂથો વર્ચસ્વ માટે સામસામે આવી ગયા હતા. પોતાનામાંથી કોણ વધારે ભારતવિરોધી છે એવું સાબિત કરવાની હોડ બંને જૂથો વચ્ચે લાગી હતી.

એવો કંઈક માહોલ ત્યાં બન્યો હતો. આ બધી સ્થિતિ વિશે અહેવાલ તૈયાર કરાયો અને અહેવાલ સરકારને સોંપી દેવાયો.

પક્ષમાં પણ તેના પર વિચાર કરવામાં આવ્યા હતો. રાજ્યમાં આઝાદી માટેની માગણી વધી રહી હતી.

દેશને એ સમજાવાની જરૂર હતી કે તેના કારણે દેશને કેવું નુકસાન થશે.

તેથી પક્ષની કારોબારીમાં એવો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો કે દેશમાં એક યાત્રા કાઢવામાં આવે, જે કન્યાકુમારીથી નીકળે અને કાશ્મીર સુધી પહોંચે.

ભારતના સાર્વભૌમના પ્રતીક તિરંગાનું ત્યાં અપમાન થઈ રહ્યું હતું એટલે યાત્રાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ ભારતના તિરંગાને કાશ્મીરમાં જઈને ફરકાવવાનો રખાયો હતો.

વિચારણા બાદ તેનું નામ એકતા યાત્રા રખાયું, કેમ કે કન્યાકુમારીથી કાશ્મીર સુધી દેશને એક રાખવા માટે યાત્રા કાઢવામાં આવી હતી.

આ એક મોટી યાત્રા હતી. લગભગ બધા જ રાજ્યોમાંથી તે પસાર થઈ...


શીર્ષક: કાશ્મીર : પેલેટ ગનથી માત્ર 20 મહિનાની બાળકીને ગોળી વાગી\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

જોકે, તેના કારણે તેમને ઘણી વખત ટીકાનો સામનો પણ કરવો પડતો હોય છે. કારણ કે ઘણા નિર્દોષો લોકો પણ પેલેટ ગનની ઝપેટમાં આવી જતા હોય છે.

હાલમાં જ આવી એક ઘટના કાશ્મીરમાં બની, જ્યારે બે વર્ષથી પણ ઓછી ઉંમરની હિબા પેલેટ ગનની ઝપેટમાં આવી ગઈ. તેમની આંખમાં ગોળી વાગી છે.

હિબા પેલેટ ગનની સૌથી નાની વયની પીડિત છે.

બીબીસી સંવાદદાતા આમિર પિરઝાદા હિબાના પરિવારને મળ્યા હતા. જુઓ, આ વીડિયો રિપોર્ટ.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


શીર્ષક: કાશ્મીર : બિલ પાસ થયા બાદ મહેબૂબા મુફ્તી અને ઓમર અબ્દુલ્લાની ધરપકડ કરાઈ\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

આ સાથે જ જમ્મુ-કાશ્મીરને મળતો વિશેષ દરજ્જો પણ હટી ગયો છે અને જમ્મુ-કાશ્મીર પાસે હવે રાજ્યનો દરજ્જો પણ રહ્યો નથી.

જમ્મુ-કાશ્મીરને બે ભાગમાં વહેંચી દેવામાં આવ્યું છે. તેમાંથી લદાખને અલગ કરી દેવામાં આવ્યું છે અને જમ્મુ-કાશ્મીરને એક સાથે રાખવામાં આવ્યાં છે.

જોકે, હવે જમ્મુ-કાશ્મીરને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ જાહેર કરી દેવામાં આવ્યો છે. સાથે જ લદાખને પણ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ જાહેર કરી દેવામાં આવ્યો છે.

જમ્મુ-કાશ્મીરમાં વિધાનસભા હશે પરંતુ લદાખમાં વિધાનસભા નહીં હોય.

ભારત ખતરનાક રમત રમી રહ્યું છે : પાકિસ્તાન

પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રી શાહ મહેમૂદ કુરૈશીએ પાકિસ્તાનની એક સમાચાર ચૅનલ દુનિયા ન્યૂઝને કહ્યું કે ભારત એક ખતરનાક રમત રમી રહ્યું છે જે ક્ષેત્રીય શાંતિ અને સ્થિરતા માટે ગંભીર પરિણામ લાવશે.

તેમણે કહ્યું, પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ સાથે આ બાબતે સમાધાન શોધવામાં મદદ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા, પણ ભારતે આજે આ મુદ્દાને વધારે ગૂંચવી નાખ્યો છે.

તેમના કહેવા મુજબ પાકિસ્તાન આ મુશ્કેલ સમયમાં કાશ્મીરી ભાઈઓ સાથે ઊભું છે અને તેમને ક્યારેય એકલા નહીં છોડી દે. અમે રાજનીતિક અને કૂટનીતિક રીતે કાશ્મીરીઓને સમર્થન આપતા રહીશું. હું આંતરરાષ્ટ્રીય મુસ્લિમ સમુદાયને ભારતની નિંદા કરવા માટે કહીશ.

20:12 મહેબૂબા મુફ્તીની ધરપકડ

બિલ પાસ થયા બાદ મહેબૂબા મુફ્તીની ધરપકડ કરાઈ છે અને તેમને પોલીસ કસ્ટડીમાં રાખવામાં આવ્યાં છે.

19:18 સુષમા સ્વરાજે આપ્યાં અભિનંદન

પૂર્વ વિદેશમંત્રી સુષમા સ્વરાજે ગૃહમંત્રી અમિત શાહને રાજ્યસભામાં તેમના ભાષણ બદલ અભિનંદન આપ્યાં હતાં.

 18:53 જમ્મુ-કાશ્મીર પુનર્ગઠન બિલ રાજ્યસભામાં પાસ

જમ્મુ-કાશ્મીર પુનર્ગઠન બિલ રાજ્યસભામાં પાસ થઈ ગયું છે.

બિલના પક્ષમાં 125 વોટ હતા અને વિરોધમાં 61 વોટ હતા.

18:50 જમ્મુ-કાશ્મીર પુનર્ગઠન બિલ પર મતદાન

રાજ્યસભામાં જમ્મુ-કાશ્મીર પુનર્ગઠન બિલ પર મતદાન ચાલી રહ્યું છે. તકનીકી ખામીના કારણે મશીનના બદલે ચિઠ્ઠીથી મતદાન કરાઈ રહ્યું છે.

18:40 આરક્ષણ બિલ રાજ્યસભામાં પાસ

રાજ્યસભામાં જમ્મુ-કાશ્મીર આરક્ષણ (બીજું સંશોધન) બિલ 2019 પાસ થઈ ગયું.

જમ્મુ-કાશ્મીરમાં આર્થિક દૃષ્ટિએ પછાત લોકોને દસ ટકા આરક્ષણ આપવા અંગેનું આ બિલ છે.

18:32અમિત શાહે માગ્યું સમર્થન

ગૃહમંત્રી અમિત શાહે કહ્યું, "આપણે સૌએ વોટ બૅન્કથી ઉપર ઊઠી જવું જોઈએ, આ ગૃહે એકસાથે મળીને સમર્થન કરવું જોઈએ."

"અમારી સાથે...


શીર્ષક: કાશ્મીર : ભાજપના જન્મ પહેલાં જ શરૂ થઈ હતી કલમ 370 હટાવવાની પ્રવૃત્તિ\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

ભાજપ અનેક વર્ષોથી કલમ 370ને હટાવવાની વાત તેના ચૂંટણી ઘોષણાપત્રમાં પણ સામેલ કરતો આવ્યો છે.

જોકે, કલમ 370 હટાવવાની વાત ભારતીય જનતા પક્ષની માતૃસંસ્થા એટલે કે જનસંઘ માટે મુખ્ય મુદ્દામાંની એક રહી છે.

જનસંઘનું સૂત્ર હતું, 'કલમ 370 હટાવો અને ભારતને એક દેશ, એક ઝંડા નીચે લાવો.'

જનસંઘની સ્થાપના અને ત્યારબાદ ભાજપના જન્મ દરમિયાન લોકોના માનસમાં એક વાત હતી - 'એક દેશમાં બે વિધાન, બે પ્રધાન અને બે નિશાન નહીં ચાલે.'

આ સ્લોગન પાછળ જનસંઘના નેતા શ્યામાપ્રસાદ મુખરજી હતા.

'શ્યામાપ્રસાદ મુખરજીનું સપનું પૂર્ણ થયું'

આ મુદ્દે ભાજપના વરિષ્ઠ નેતા અને જનસંઘ સમયથી કાર્યરત હરીન પાઠક બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતા કહે છે, "ગુજરાતમાં કલમ 370ની વિરુદ્ધમાં ઘણા કાર્યક્રમો થયા, તેની પાછળ હંમેશાં શ્યામાપ્રસાદ મુખરજીની પ્રેરણા રહી હતી."

"અમે ઘણી વખત જેલમાં ગયા અને કાશ્મીર સુધી પણ વિરોધ પ્રદર્શન કર્યાં."

તેમનું માનવું છે કે હાલની સરકારે કલમ 370 નાબૂદ કરીને જનસંઘના સપનાને પૂરું કર્યું છે.

ભાજપના નેતાઓ અને જનસંઘના કાર્યકરો માને છે કે કલમ 370 નાબૂદીથી ખરેખર શ્યામાપ્રસાદ મુખરજીનું સપનું પૂરું થયું છે.

તેમનું મૃત્યુ કાશ્મીરની રાજધાની શ્રીનગરમાં કલમ 370નો વિરોધ કરતાં થયું હતું.

જનસંઘના નેતાઓ માનતા હતા કે કલમ 370 ભારતની અખંડતા માટે અડચણરૂપ હતી અને તેઓ કોઈ પણ ભોગે તેને દૂર કરવા ઇચ્છતા હતા.

આ વિશે વાત કરતા ભાજપના પૂર્વ નેતા અને ગુજરાતના પૂર્વ મુખ્ય પ્રધાન સુરેશ મહેતા કહે છે, "શ્યામાપ્રસાદ મુખરજીનું માનવું હતું કે કલમ 370 હટાવવી જોઈએ અને તેમના બતાવેલા રસ્તા પર જે તે સમયના, મારા સહિતના નેતાઓ ચાલ્યા હતા."

"તેમની વાતમાં લોકોને તર્ક દેખાતો હતો અને એટલા માટે ગુજરાતમાંથી અમારા જેવા અનેક કાર્યકર્તાઓ આગળ આવ્યા હતા."

ઘણી પ્રવૃત્તિઓની શરૂઆત ગુજરાતથી જ

જનસંઘ અને ભાજપ માટે માત્ર કલમ 370 જ નહીં, પણ ગૌરક્ષા અને યુનિફોર્મ સિવિલ કોડના મુદ્દા પણ એટલા જ અગત્યના છે.

જનસંઘે આ મામલે પોતાની પ્રવૃત્તિઓની શરૂઆત ગુજરાતથી જ કરી હતી. અમદાવાદના ખાડીયામાં પણ આ અંગે ગતિવિધિઓ જોવા મળી હતી.

ખાડીયામાં તો જનસંઘની પ્રવૃત્તિઓએ 1980માં ત્યારથી જ વેગ પકડ્યો હતો જ્યારે ભાજપનો જન્મ પણ થયો ન હતો.

તે સમયે મુખ્ય આગેવાનો કેશુભાઈ પટેલ, શંકરસિંહ વાઘેલા, હરીન પાઠક, અશોક ભટ્ટ અને બીજા નેતાઓ હતા.

આ દરમિયાન અશોક ભટ્ટના નેતૃત્વમાં વિરોધ પ્રદર્શન પણ થયાં હતાં.

જેમાં તે સમયના...