શીર્ષક: પુરુષોના નામ પર સ્ત્રીઓનાં અંગોનાં નામ\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

લેબીયાની સાથે કેસ્પર બ્રાથોલિન કેમ જોડાઈ ગયા છે? અર્ન્સ્ટ ગ્રેફનબર્ગે દાવો કર્યો કે તેમણે જી-સ્પોટ શોધી કાઢ્યું છે, તો આપણે માની લેવાનું?

તમે કદાચ નહીં જાણતા હો પણ આ લોકોનાં નામો આ અંગો સાથે જોડાઈ ગયાં છે - પાઉચ ઑફ ડગ્સાસ, બાર્થોલિન્સ ગ્લૅન્ડ, ફેલોપિયન ટ્યુબ્સ અને ગ્રેફનબર્ગ પરથી જી-સ્પોટ.

સાચી વાત એ છે કે નારીના સમગ્ર શરીર પર પુરુષો વળગેલા છે - એટલે કે ઉપર સીધાવી ગયેલા, શ્વેત પુરુષ એનેટોમિસ્ટ્સ, પણ તેમનાં નામો રહી ગયાં છે, જાણે કે તેમણે મહિલાઓના બસ્તિપ્રદેશ પર કાયમી કબજો કરી લીધો હોય.

શું તમે વાંચ્યું?

મહિલાનાં શરીર પર દેવનાં નામના થપ્પા પણ લાગી ગયા છે. ગ્રીકનો લગ્નનો પૌરુષેય દેવ હાયમન, તેમના લગ્નના દિવસે જ મોત પામ્યો હતો, પણ તેમનું નામ મહિલાના ગુપ્તાંગના એક હિસ્સાને મળી ગયું છે.

આમ તો ગ્રીક શબ્દ 'hyalos' એટલે કે ઝાળી પરથી હાયમન શબ્દ આવ્યો છે, પરંતુ આધુનિક એનેટોમીના પિતા ગણાતા વેસેલિયસે 16મી સદીમાં પ્રથમ વાર મહિલાના ગુપ્તાંગમાં રહેલા અંગને આ નામ આપ્યું હતું.

વિજ્ઞાન અને તબીબી શાસ્ત્રમાં પુરુષોની (અને દેવતાઓની પણ) છાપ સ્પષ્ટપણે દેખાઈ આવે છે. પુરુષોએ હજારો પ્રજાતિઓને પોતાનાં નામ આપ્યાં છે.

અમેરિકાના ડૉક્ટર ડેનિયલ સાલમન પરથી સાલ્મોનેલા બેક્ટેરિયાનું નામ પડ્યું છે, જ્યારે ફ્રેન્ચના ભૂતપૂર્વ પ્રમુખના નામ પરથી ખતમ થવાના આરે આવેલા grevy zebra ઝેબ્રાને નામ મળ્યું છે.

ગત સદીમાં મહિલાઓ તબીબી અભ્યાસમાં પ્રવેશવા લાગી તે પહેલાં તેમની બિલકુલ ગેરહાજરી હતી, પરંતુ હજીય મોટાભાગે નર નામો વપરાતાં રહ્યાં છે.

તેના કારણે તબીબી અભ્યાસમાં લિંગભેદ દેખાઈ આવે છે, એટલું જ નહીં, પણ તે કાયમી થઈ જાય તેમ લાગે છે.

અમુક પ્રકારની ભાષાના કારણે અમુક પ્રકારના વિચારો પેદા થાય છે કે કેમ તે મુદ્દો હંમેશા વિવાદાસ્પદ રહ્યો છે.

જોકે, એવા કેટલાય દાખલા મળે છે, જેમાં કોઈ વસ્તુને અમુક રીતે વર્ણવવાથી તેના વિશેનો આપણો અભિપ્રાય બદલાઈ જાય છે.

ઍડિલેડ યુનિવર્સિટીના વિસરાઈ રહેલી ભાષાના નિષ્ણાત પ્રોફેસર ગીલાડ ઝકરમેન કહે છે કે જે ભાષામાં પુલ શબ્દ સ્ત્રીલિંગ છે, ત્યાં તેનું વર્ણન સુંદર એવી રીતે થાય છે. તેની સામે જે ભાષામાં પુલ શબ્દ પુલ્લિંગ છે, ત્યાં તેનું વર્ણન મજબૂત એવું થાય છે.

તેનાથી સવાલ એ ઊભો થાય છે કે આપણા શરીર અને તેની અવસ્થા વિશે પણ આપણામાં લિંગભેદ આવી ગયો છે ખરો.

લિંગભેદની પરિભાષા

'hysteria' (હિસ્ટિરિયા) એ શબ્દ આપણે સૌ જાણીએ છીએ. તે...


શીર્ષક: પુરુષોના મગજ કરતાં મહિલાઓનું મગજ વધુ યુવાન છે, જાણો કઈ રીતે\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

તો તમે એમ ધારો કે જો એક મહિલા અને પુરુષ, એકસમાન 40 વર્ષની ઉંમર ધરાવતા હોય તો એ બેઉમાં મહિલાનું દિમાગ વધારે યુવાન હશે.

આવો દાવો એક નવીન અભ્યાસમાં કરવામાં આવ્યો છે.

અમેરિકાની વૉશિંગ્ટન યુનિવર્સિટીમાં સ્કૂલ ઑફ મેડિસિનનાં સંશોધકોની એક ટીમે આ અભ્યાસ કર્યો છે.

આ સંશોધનમાં સામેલ રેડિયોલોજિસ્ટ મનુ શ્રી ગોયલ કહે છે, "અમે 20થી લઈને 82 વર્ષની ઉંમરના 205 લોકો પર આ અભ્યાસ કર્યો છે."

"આ તમામ લોકો સંપૂર્ણ સ્વસ્થ હતાં અને કોઈને પણ યાદદાસ્ત સંબંધિત બીમારી નહોતી."

એમણે કહ્યું, "ઉંમરની સાથે માણસનું મૅટાબૉલિઝમ કેવી રીતે બદલાય છે તેનો અભ્યાસ અમે કરવા માગતા હતા."

આ મૅટાબૉલિઝમ વળી શું બલા છે?

મૅટાબૉલિઝમનો અર્થ તમારું દિમાગ કેટલો ઑક્સિજન અને ગ્લુકોઝ વાપરે છે તે છે.

તેને સજીવોમાં થતી ઘટન અને વિઘટનની રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓ સાથે જોડાયેલું છે. તેને ચયાપચય પણ કહેવામાં આવે છે.

ગ્લુકોઝ ખાવા-પીવાની વસ્તુઓથી બને છે અને પછી તે ઑક્સિજન સાથે ભળીને લોહીવાટે શરીરના બાકીના હિસ્સાઓમાં જાય છે.

ડૉક્ટર મનુ શ્રી કહે છે, "ગ્લુકોઝનો 25 ટકા હિસ્સો દિમાગમાં જાય છે. આ ઑક્સિજન અને ગ્લુકોઝની મદદથી આપણું દિમાગ કાર્ય કરે છે. આનાથી દિમાગ સક્રિય બની રહે છે અને સ્વસ્થ રહે છે."

"પરંતુ, ઉંમર વધતાં આપણું દિમાગ ઑક્સિજન અને ગ્લુકોઝનો ઉપયોગ ઘટાડી દે છે, જેનાથી આપણી યાદશક્તિ નબળી પડે છે."

ઉંમરની સાથે મૅટાબૉલિઝમની પ્રક્રિયા કેવી રીતે બદલાય છે એ જાણવા માટે ડૉક્ટર મનુ શ્રી અને તેમની ટીમે આ અભ્યાસ કર્યો છે.

આ અભ્યાસમાં એમને જાણવા મળ્યું કે ઉંમરની સાથે મૅટાબૉલિઝમની પ્રક્રિયામાં અનેક મહત્ત્વપૂર્ણ પરિવર્તનો આવે છે.

બીજી મહત્ત્વની વાત એ સામે આવી કે એક સરખી ઉંમર ધરાવનાર પુરુષ અને મહિલાનું મૅટાબૉલિઝમ થોડું અલગ હતું. મહિલાઓનું મૅટાબૉલિઝમ પુરુષોની તુલનામાં વધારે સારું હતું.

અથવા તો એમ કહો કે મહિલાઓનું દિમાગ પુરુષોનાં દિમાગ કરતાં વધારે યુવાન જોવા મળ્યું.

સંશોધકોનું કહેવું છે કે દિમાગના ઉંમર અંગે મહિલાઓ અને પુરુષો વચ્ચે સરેરાશ ત્રણ વર્ષનો તફાવત જોવા મળ્યો.

કેટલાક લોકોમાં તે એક વર્ષનો તો કેટલાકમાં ત્રણ વર્ષથી વધારે પણ જોવા મળ્યો.

મતલબ મહિલાઓનું દિમાગ પુરુષોના દિમાગ કરતાં સરેરાશ ત્રણ વર્ષ વધારે યુવાન હતું.

એમનાં કહેવા મુજબ આ એવો પ્રથમ અભ્યાસ છે જેમાં દિમાગની ઉંમરના અંતરને માપવામાં આવ્યું છે અને તે પણ મૅટાબૉલિઝમના આધાર પર.

કેવી રીતે ખબર પડી?

ડૉ. મનુ શ્રી...


શીર્ષક: પુરુષોની નજરથી બચાવવા અહીં મહિલાઓનાં સ્તનને આયરનિંગ કરાય છે\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

આ પ્રક્રિયામાં નાની બાળકીઓની છાતી પર ગરમ પથ્થર રાખવામાં આવે છે, કે જેથી કરીને છાતીનો વિકાસ રોકી શકાય.

તેની પાછળનું કારણ છે છોકરીઓને પુરુષોની નજરથી, જાતીય સતામણી, અને દુષ્કર્મથી બચાવવી.

'કિનાયા' (બદલાયેલું નામ) યૂકેમાં રહે છે.

તેમનો પરિવાર દક્ષિણ આફ્રિકાનો છે. બ્રેસ્ટ આયરનિંગનું પ્રચલન પણ આ જ દેશમાંથી શરૂ થયું હતું. કિનાયાએ 10 વર્ષની વયે બ્રેસ્ટ આયરનિંગનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.

તેઓ જણાવે છે કે તેમનાં માતાએ તેમને કહ્યું કે "જો હું બ્રેસ્ટ આયરન નહીં કરાવું તો પુરુષો મારી તરફ આકર્ષાશે, અને મારી સાથે શારીરિક સંબંધ રાખશે."

સામાન્યપણે એક બાળકીનાં માતા જ આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરે છે. જેમાં એક ગરમ પથ્થર અથવા તો એક ચમચીને ગરમ કરીને છાતી પર દબાવવામાં આવે છે, અને છાતીને સપાટ કરી દેવામાં આવે છે.

આ પ્રક્રિયા મહિનાઓ સુધી ચાલે છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

'રડવાની પણ પરવાનગી નથી'

કિનાયા હવે પુખ્ત વયનાં છે અને તેમની પોતાની દીકરીઓ પણ છે.

કિનાયા કહે છે, "થયેલી તકલીફને સમય મિટાવી શકતો નથી.."

"તમને રડવાની પણ પરવાનગી હોતી નથી. જો તમે રડશો તો એવું કહેવામાં આવે છે કે તમે પરિવારને શર્મિંદા કરો છો. તમે મજબૂત છોકરી નથી."

કિનાયા હવે પુખ્ત વયનાં છે અને તેમની પોતાની દીકરીઓ પણ છે.

જ્યારે કિનાયાની મોટી દીકરી 10 વર્ષની થઈ, તો કિનાયાનાં માતાએ એ દીકરી પર બ્રેસ્ટ આયરનિંગની પ્રક્રિયા કરવાનું કહ્યું.

કિનાયા કહે છે, "મેં કહ્યું, ના ના ના.. મારી એક પણ બાળકી એ તકલીફને સહન નહીં કરે જે મેં કરી હતી. હું હજુ સુધી આઘાતમાં જીવી રહી છું."

કિનાયાએ પોતાના પરિવારથી અંતર જાળવ્યું. કેમ કે તેમને લાગતું હતું કે જો તેઓ તેમની સાથે સંબંધ રાખશે તો તેમની દીકરીઓ ખતરા હેઠળ આવી જશે અને તેમણે પણ તેમની મરજી વગર બ્રેસ્ટ આયરનિંગ કરાવવું પડશે.

સિમોન વર્ણવે છે કે કેવી રીતે તેમનાં માતાએ 13 વર્ષની વયે તેમના સ્તન લોઢાનાં ઓજારથી દબાવ્યાં હતાં.

એવું માનવામાં આવે છે કે યૂકેમાં આશરે 1000 છોકરીઓનું બ્રેસ્ટ આયરનિંગ કરવામાં આવ્યું છે.

દુનિયામાં ફિમેલ જેનિટલ મ્યુટિલેશન (FGM) જેને આપણે સામાન્ય ભાષામાં 'ખતના' તરીકે ઓળખીએ છીએ, તેના અંગે લોકોમાં જાગરૂકતા વધી રહી છે. પરંતુ બ્રેસ્ટ આયરનિંગ મામલે ખૂબ જ ઓછા લોકો છે કે જેઓ આ મુદ્દાને જાણે છે.

વિક્ટોરિયા ડેર્બિશાયર પ્રોગ્રામ સાથે વાત કરતાં એક મહિલાએ જણાવ્યું કે તેમને ત્યારે ખબર પડી બ્રેસ્ટ આયરનિંગ સામાન્ય બાબત નથી, જ્યારે તેમણે યૂકેની...


શીર્ષક: પુરુષોને થતું બ્રેસ્ટ-ક‌ૅન્સર : 'મેં મારા સ્તનને કાપી નાખવાની કોશિશ કરી હતી'\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

બીબીસી રેડિયો ફાઇવ લાઇવના કાર્યક્રમમાં મહિલાઓના બ્રેસ્ટ-કૅન્સર વિશેની ચર્ચા વખતે બર્મિંગમમાં રહેતા 56 વર્ષના પિટર જોડાયા હતા. કૅન્સર પછી બ્રેસ્ટ કઢાવી નાખવાનું પસંદ કરનારી સ્ત્રીઓ વિશેની ચર્ચા કાર્યક્રમમાં થઈ હતી.

પિટરને પણ બ્રેસ્ટ-કૅન્સર થયું છે તેનું નિદાન થયું હતું. તે પછી કેવી વિમાસણમાંથી તેઓ પસાર થયા હતા તે તેમના જ શબ્દોમાં અહીં રજૂ કરીએ છીએ.

તેમના જીવનસાથી લૉરેનને પણ બ્રેસ્ટ-કૅન્સર થયું હતું. બંનેએ કઈ રીતે તેનો સામનો કર્યો તે તેમના જ શબ્દોમાં.

મને બ્રેસ્ટ-કૅન્સર થયું ત્યારે હું એવી દુનિયામાં જતો રહ્યો, જેનો હિસ્સો હું હતો જ નહીં. મારા જીવનસાથી લૉરેનને વર્ષ 2006માં બ્રેસ્ટ-કૅન્સર થયું હતું.

તેથી મને થોડો અંદાજ હતો કે કૅન્સર થયું હોય, ત્યારે સ્ત્રીઓની હાલત શું થતી હોય છે. લૉરેને લમ્પેક્ટમી (lumpectomy) કરાવી હતી. પરંતુ બાદમાં સમગ્ર બ્રેસ્ટને દૂર કરવું પડ્યું હતું.

2013માં મેં જોયું કે મારી નિપલની નીચે ગાંઠ જેવું છે, પણ ત્યારે મને એવું નહોતું લાગ્યું કે બ્રેસ્ટ કૅન્સર થયું હશે.

જો લોરેને કહ્યું ના હોત તો હું ડૉક્ટર પાસે ગયો જ ના હોત. મને આખી વાત જરાક અજુગતી લાગી હતી.

ડૉક્ટરે તરત જ મને હૉસ્પિટલ મોકલી આપ્યો હતો અને બાયોપ્સી કર્યા પછી નિદાન થઈ ગયું કે બ્રેસ્ટ-કૅન્સર જ છે.

મને બહુ આઘાત લાગ્યો હતો. મને કલ્પના જ નહોતી કે પુરુષોને પણ બ્રેસ્ટ-કૅન્સર થાય.

યુકેમાં દર વર્ષે લગભગ 390 પુરુષોને બ્રેસ્ટ-કૅન્સરનું નિદાન થાય છે. તેની સામે વર્ષે 55,000 મહિલાઓમાં તેનું નિદાન થાય છે. પુરુષ તરીકે મને લાગ્યું કે હું સાવ એકાકી છું.

હું એમ.આર.આઈ. (Magnetic resonance imaging) સ્કૅન માટે જાઉં ત્યાં પણ બોર્ડ માર્યું હોય કે "માત્ર મહિલાઓ માટે".

મને જે મૉડલ આપવામાં આવ્યું હતું તે પણ મહિલાઓ માટેનું જ મૉડલ હતું. એવી કોઈ વસ્તુ નહોતી કે મને લાગે કે મારા જેવા પુરુષ માટે છે. મને એવું લાગ્યું કે હું કૅન્સરની ફૂટનોટ જેવો છું.

તમે કોઈને કહો કે મને બ્રેસ્ટ-કૅન્સર થયું છે ત્યારે તેઓ અચંબામાં પડીને, આઘાતમાં સરી જાય. તેના કારણે તમારી સ્થિતિ વધારે કપરી થાય, કેમ કે તમને લાગે કે તમે કંઈક વિચિત્ર છો.

લોકો મને કહેતાં : 'સ્ત્રીઓને થાય એટલું ખરાબ તે નહીં હોય'. હું વિચારતો 'અરે, એવું જ છે. કૅન્સર આખરે કૅન્સર છે.'

મારે પણ ઑપરેશન્સ કરાવવાં પડ્યાં હતાં. મારે સારવાર લેવી પડી હતી. લોકો કહેતા કે મસ્ટેક્ટમી (mastectomy) કર્યા પછી  'સ્ત્રીને...


શીર્ષક: પુલવામા : CRPF પર હુમલાથી ચર્ચામાં આવેલો આ જિલ્લો 'કાશ્મીરના આણંદ' તરીકે ઓળખાય છે\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

છેલ્લા કેટલાંક વર્ષોથી અશાંત ગણાતો આ વિસ્તાર કાયમથી આવો નહોતો, પણ આ વિસ્તારની ગણતરી કાશ્મીરના એક ખૂબ જ સુંદર મેદાની જિલ્લા તરીકે થાય છે.

દક્ષિણ કાશ્મીરનો પુલવામા જિલ્લો ઉત્તરમાં શ્રીનગર, બડગામ, પશ્ચિમમાં પુંછ અને દક્ષિણ-પૂર્વમાં અનંતનાગથી ઘેરાયેલો છે.

અનંતનાગ જિલ્લામાંથી જ પુલવામા, શોપિયાં અને ત્રાલ તાલુકાને 1979માં અલગ કરીને આ જિલ્લાની રચના કરવામાં આવી અને તેને પુલવામા, પંપોર, અવંતિપોરા અને ત્રાલ એમ ચાર તાલુકાઓમાં વહેચવામાં આવ્યો છે.

2007માં જિલ્લાને શોપિયાં અને પુલવામા બે ભાગોમાં વહેચી દેવામાં આવ્યો હતો. હવે અહીં આઠ તાલુકા પુલવામા, ત્રાલ, અવંતિપોરા, પંપોર, રાજપોરા, શાહૂરા, કાકપોરા અને અરિપલ છે.

શ્રીનગરના ડલગેટથી ફક્ત 28 કિલોમિટર દૂર 951 વર્ગ કિલોમિટરમાં ફેલાયેલા પુલવામાની વસતિ 2011ની ગણતરી અનુસાર લગભગ 5.70 લાખ છે.

અહીં વસતિ ગીચતા ઘનત્વ 598 પ્રતિ કિલોમિટર છે અને વસતીની દૃષ્ટિએ દેશના 640 જિલ્લાઓમાં તેનું સ્થાન 535મુ છે.

જિલ્લામાં પુરુષ-મહિલાનો સરેરાશ દર 1000 સામે 913 છે.

અહીં 85.65 ટકા શહેરી અને 14.35 ટકા ગ્રામીણ વસતી છે. જિલ્લાના 65.41 ટકા પુરુષ અને 53.81 ટકા મહિલાઓ સાક્ષર છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

પ્રકૃતિની અનુપમ ભેટ

પુલવામાના જળવાયુમાં મોટી સંખ્યામાં ઝરણા અને પ્રાકૃતિક દૃશ્યોની ભરમાર છે.

અહીં તસર અને માર્સાર સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ તળાવોમાંથી છે. શહેરથી લગભગ 39 કિલોમિટર દૂર અહરબિલ ઝરણાની સુંદરતાને જોતા જ દંગ થઈ જવાય એવી છે.

અહીંની અર્થવ્યવસ્થા મુખ્યતઃ ખેતી પર નિર્ભર છે. અહીં ચોખા અને કેસરની ખેતી થાય છે.

પુલવામા જિલ્લો આખી દુનિયામાં કેસરના ઉત્પાદન માટે પ્રસિદ્ધ છે. કેસર અહીં પુલવામા, પંપોર, કાકાપોરા તાલુકાઓમાં ઉગાડવામાં આવે છે.

કાશ્મીરનું આણંદ પુલવામા

જિલ્લાના સંપૂર્ણ ઘરેલુ ઉત્પાદન (જીડીપી) માં ધાન, ઑઇલ સીડ, કેસર અને દૂધ જેવા કૃષિ ઉત્પાદનોનું મુખ્ય યોગદાન છે.

ફળોની બાબતમાં આ જિલ્લો સફરજન, બદામ, અખરોટ અને ચેરીની ખેતીમાં લાગેલો છે. અહીંની 70 ટકા ખેડૂતો આ ઉત્પાદનોની ખેતી કરે છે. બાકી 30 ટકા ખેડૂતો અન્ય ઉત્પાદનોની ખેતી કરે છે.

આ સિવાય પશુપાલન પણ છે. દૂધના ઉત્પાદનની બાબતે પુલવામા 'કાશ્મીરના આણંદ'ના નામથી પ્રસિદ્ધ છે.

પુલવામા વિશેષ પ્રકારે રાજા અવંતિવર્મન અને લાલ્તા દિત્ય દ્વારા રચિત પુરાતાત્વિક સ્મારકો માટે જાણીતું છે.

અવંતિપોરા શહેર બસ્તરવાન અથવા વાસ્તુરવાન પહાડની તળેટીમાં સ્થિત...


શીર્ષક: પુલવામા : સેનાને છૂટો દોર આપવાનો અર્થ ખરેખર શું થાય છે?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

જેમાં 40થી વધારે જવાન શહીદ થયા તે પુલવામા હુમલાની જવાબદારી ઉગ્રપંથી સંગઠન જૈશ-એ-મોહમ્મદે લીધી છે.

આ સંગઠન પાકિસ્તાનની ધરતી ઉપરથી પોતાની ગતિવિધિઓનું સંચાલન કરે છે.

આ સ્થિતિમાં કેન્દ્રની નરેન્દ્ર મોદી સરકારે પાકિસ્તાનને આપેલો મોસ્ટ ફેવર્ડ નેશનનો દરજ્જો પરત ખેંચી લીધો છે.

સૈન્ય દળો અને સામાન્ય જનતાની ભાવનાઓની જાણકારી હોવાની વાત કરતા વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ રવિવારે બિહારની એક રેલીમાં કહ્યું:

"મને દેશવાસીઓના હૃદયમાં કેટલી આગ છે તેનો અંદાજ છે. જે આગ તમારા હૃદયમાં છે, તે જ આગ મારા હૃદયમાં પણ છે."

આ અગાઉ એક રેલીમાં મોદીએ કહ્યું, "ગુસ્સાને દેશ સમજે છે. એટલે સુરક્ષા દળોને છૂટો દોર આપી દેવામાં આવી છે."

જોકે,  યુદ્ધ નીતિ વિષયક બાબતોના નિષ્ણાતોનો મત એવો છે કે આવા નિવેદનોના આધારે એવું માનવું યોગ્ય નહીં રહે કે આગળનો વિકલ્પ યુદ્ધ છે.

બીબીસી હિન્દી રેડિયોના સાપ્તાહિક કાર્યક્રમમાં ઇન્ડિયા બોલમાં સામેલ થયેલા લેફ્ટનન્ટ જનરલ શંકર પ્રસાદે કહ્યું કે આ વખતે 'રણનીતિયુક્ત જવાબ'ની વાત થઈ રહી છે.

તેમણે કહ્યું, "જ્યારે સૈન્યને છૂટ આપી દેવામાં આવે છે તો એ યુદ્ધ સ્તરે હોય છે. સેના એ કરે છે અને આગળ પણ કરતી રહેશે."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

'આધુનિકીકરણની બાબતમાં સેના પાછળ રહી ગઈ'

પુલવામા હુમલા બાદ થઈ રહેલા વિરોધ પ્રદર્શનો દરમિયાન પાકિસ્તાનને 'પાઠ ભણાવવા'ની માંગ પણ કરવામાં આવી રહી છે.

ટીવી ચેનલોમાં પણ ઘણી ચર્ચાઓ દરમિયાન યુદ્ધોન્માદ ઊભો કરવાનો પ્રયત્ન દેખાય છે.

પરંતુ, 1971માં પાકિસ્તાનની વિરુદ્ધ થયેલા યુદ્ધમાં ભાગ લઈ ચૂકેલા ભૂતપૂર્વ લેફ્ટનન્ટ જનરલ શંકર પ્રસાદ ચેતવે છે કે હવે લડાઈ સહેલી નથી.

તેમણે કહ્યું, "આ વાતને બરાબર ધ્યાનથી સમજવી જોઈએ કે પાકિસ્તાન પાસે પણ આર્મી છે. પાકિસ્તાનની સેના એવી નબળી નથી."

"આપણે તેમને 1971માં હરાવીને તેના 90 હજાર સૈનિકોને બંદી પણ બનાવ્યા હતાં. પરંતુ પાકિસ્તાન પાસે યુદ્ધ વિમાનોના 25 સ્ક્વૉર્ડન છે."

"આપણી પાસે ફક્ત બે ચાર સ્ક્વૉર્ડન વધુ છે, એટલે કે ભરોસાપાત્ર સુરક્ષાતંત્ર નથી."

તેઓ કહે છે કે બે દશકાથી વધુ સમય દરમિયાન રણનીતિની ખામીઓ અને રાજકીય વિવાદોને લીધે આધુનિકીકરણની બાબતે સેના પાછળ રહી ગઈ છે.

આપને આ પણ વાંચવું ગમશે

ભૂતપૂર્વ લેફ્ટનન્ટ જનરલ શંકર પ્રસાદ કહે છે, દુ:ખની વાત એ છે કે પાછલાં 20-25 વર્ષથી સૈન્ય દળોના આધુનિકીકરણનું કામ પાછળ રહી ગયું છે.

તેમનો મત છે કે જો આગળ પણ સેનાના...


શીર્ષક: પુલવામા CRPF હુમલો : 'કાશ્મીરમાં કોઈ મા પોતાના દીકરાના હાથમાં બંદૂક નથી આપતી'\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

ફિરદૌસા બાનુ પોતાના દિકરાની તસવીર દેખાડતાં

કુલગામના ખુદવાનીમાં પરંપરાગત કાશ્મીરી પરિવેશમાં પોતાના ત્રણ માળના ઘરની સામે બેઠેલાં ફિરદૌસા બાનુ પાસે હવે માત્ર ઉમરની યાદો અને સપનાં સિવાય કશું જ નથી.

પુલવામા હુમલા બાદ સૈન્યના વરિષ્ઠ અધિકારી- લેફ્ટનન્ટ જનરલ કે.જે.એસ ઢિલ્લને કાશ્મીરી માતાઓને કહ્યું હતું કે જેમના સંતાનોએ બંદૂક ઉઠાવી લીધી છે, તેમને સમજાવીને આત્મસમપર્ફણ કરાવાય, નહીં તો તેઓ માર્યા જશે.

કે.જે.એસ. ઢિલ્લને કહ્યું હતું, "જે બદૂક ઉપાડશે એ માર્યા જશે."

ઢિલ્લને તો આ વાત કરી દીધી પણ કાશ્મીરી માતાઓની પોતાની પણ અલગ કહાણી છે.

ફિરદૌસા બાનુના પુત્ર ઉમર વાનીનું મૃત્યુ 2018ના અનંતનાગ બહરામસાબ વિસ્તારમાં ભારતીય સેના સાથેની અથડામણમાં થયું હતું.

હથિયાર ઉપાડવાના માત્ર ત્રણ મહિનાની અંદર જ  ઉમર વાનીનું મૃત્યુ થયું. એ વખતે તે માત્ર 21 વર્ષનો હતો. અથડામણ વખતે તેની સાથે તેના બે મિત્રો પણ હાજર હતા.

ફિરદૌસા બાનુ જણાવે છે કે ઉમરે આ નિર્ણય કદાચ જેલમાંથી પરત ફર્યા બાદ લીધો હતો.

તેઓ કહે છે, "તેને વારંવાર હેરાન કરાયો હતો. પકડીને જમ્મૂની કોટબિલાવલ જેલમાં ધકેલી દેવાયો હતો."

"એ બહાર તો આવી ગયો પણ એને વારંવાર કૅમ્પમાં કહેણ મોકલાતું હતું. એને કૅમ્પમાં બોલાવવો સહજ વાત થઈ હતી."

"સુરક્ષા દળોએ જો એને પજવ્યો ના હોત બંદૂક ઉપાડવા એ ક્યારેય મજબૂર ના થયો હોત. વારંવાર ત્રાસ આપવાના કારણે જ તેણે કટ્ટરપંથનો માર્ગ અપનાવી લીધો."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ભારતીય સૈન્યએ આ પ્રકારના આક્ષેપોનો વારંવાર નકારી કાઢ્યા છે.

સૈન્યનું કહેવું છે કે કોઈ પણ પ્રકારનું અભિયાન હાથ ધરતી વખતે એ વાતનું ખાસ ધ્યાન રાખવામાં આવે છે કે કોઈ નિર્દોષ વ્યક્તિને પોતાનો જીવ ના ગુમાવવો પડે.

જોકે, કાશ્મીરી નેતાઓ, ભાગલાવાદીઓ, માનવાધિકાર સંસ્થાઓ અને લોકો તરફથી આ પ્રકારના આરોપ સતત કરાતા જ રહ્યા છે.

ફિરદૌસા બાનુનું કહેવું છે, "કાશ્મીરના યુવાનોને એટલા લાચાર કરવામાં આવી રહ્યા છે કે તેઓ કટ્ટરપંથે ચાલી નીકળવા મજબૂર થઈ જાય છે."

તેઓ ઉમેરે છે આ વધા વચ્ચે એક દિવસ એ ઘરેથી નીકળ્યો તે નીકળ્યો. આઠ દિવસ બાદ તે પરત ફર્યો તો ખ્યાલ આવ્યો કે તે કોઈ અલગ રસ્તે ચાલી નીકળ્યો છે.

મેં એમને પૂછ્યું કે શું આજે એમનો દીકરો જીવતો હોત તો તેઓ તેને આ રસ્તો છોડી દેવાનું કહેત?

જવાબમાં તેમણે કહ્યું એમણે ચોક્કસથી ઉમરને એ રસ્તો છોડી દેવા કહ્યું હોત. જોકે, તેઓ એવું પણ કહે છે કે તેને બહુ જ આઘાત...


શીર્ષક: પુલવામા CRPF હુમલો : કાશ્મીરના ભાગલાવાદી નેતાઓની સુરક્ષા પરત ખેંચી\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

મીરવાઇઝ ઉમર ફારુક

ઉલ્લેખનીય છે કે પુલવામા જિલ્લામાં CRPFના જવાનો પર થયેલા આત્મઘાતી હુમલામાં 40 જવાનોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં.

જે ભાગલાવાદીઓની સુરક્ષા પરત લેવામાં આવી છે તેમાં મીરવાઇઝ ઉમર ફારુક, અલ્દુલ ગની બટ, બિલાલ લોન, હાશિમ કુરૈશી અને શબીર શાહનો સમાવેશ થાય છે. આ યાદીમાં સૈયદ અલી શાહ ગિલાનીનો સમાવેશ થતો નથી.

સમાચાર એજન્સી પીટીઆઈએ સુરક્ષા અધિકારીઓના હવાલાથી કહ્યું છે કે સરકાર કોઈ પણ ભાગલાવાદી નેતાઓને સુરક્ષા આપવામાં આવશે નહીં.

રવિવારની સાંજ સુધીમાં આ નેતાઓની સુરક્ષા હટાવી લેવામાં આવશે.

કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી રાજનાથ સિંહે શનિવારના રોજ એક ઉચ્ચસ્તરીય બેઠક કર્યા બાદ આ નિર્ણય લીધો હતો.

આ બેઠકમાં રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર અજિત ડોભાલ, ગૃહસચિવ રાજીવ ગઉબા અને ઇન્ટેલિજન્સ બ્યૂરોના નિદેશક રાજીવ જૈન હાજર હતા.

આ બેઠકમાં જમ્મુ-કાશ્મીરની સુરક્ષા અને પાકિસ્તાન વિરુદ્ધ પગલાં લેવાં અંગે ચર્ચા થઈ હતી.

રાજનાથ સિંહે આપ્યા હતા સંકેત

શુક્રવારના રોજ શ્રીનગર ખાતે પત્રકાર પરિષદમાં રાજનાથ સિંહે કહ્યું હતું કે જેઓ પાકિસ્તાન અને આઈએસઆઈ પાસેથી ફંડ લે છે તેમને મળેલી સરકારી સુરક્ષાની સમીક્ષા કરવામાં આવશે.

રાજનાથ સિંહે કહ્યું હતું કે જમ્મુ-કાશ્મીરમાં અમુક એવાં તત્ત્વો છે જેમનો સંબંધ ઉગ્રવાદી સંગઠનો સાથે છે.

જમ્મુ-કાશ્મીર સરકારના ગૃહસચિવે ભાગલાવાદી નેતાઓની સુરક્ષાની સમીક્ષા કરી હતી, જેમાં મોટાભાગના નેતાઓને રાજ્ય પોલીસની સુરક્ષા મળેલી છે.

હુર્રિયત નેતાઓમાં મીરવાઇઝ ઉમર ફારુક, અબ્દુલ ગની બટ અને મૌલાના અબ્બાસ અંસારીને રાજ્ય પોલીસની સુરક્ષા મળેલી છે.

ભાગલાવાદી નેતાઓએ કાશ્મીર સમસ્યાના ઉકેલમાં થઈ રહેલા વિલંબને આ હુમલાનું કારણ ગણાવ્યું છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


શીર્ષક: પુલવામા CRPF હુમલો : કાશ્મીરી વિદ્યાર્થીઓ અંગેનું જાવડેકરનું નિવેદન આ રીતે છે હકીકતોથી દૂર વેગળું\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

હાલ જ દિલ્હીમાં થયેલી એક પ્રેસ કૉનફરન્સમાં જાવડેકરે કહ્યું, "કેટલાક લોકો મુદ્દો બનાવવા માગે છે કે કાશ્મીરી વિદ્યાર્થીઓ પર હુમલા થઈ રહ્યાં છે, પણ એવું નથી. હું એ સ્પષ્ટ કરવા માગું છું કે હું દરેક સંસ્થાઓનાં સંપર્કમાં છું અને આવી ઘટનાઓ ઘટી નથી."

કેન્દ્રીય મંત્રીના આ નિવેદન પર કાશ્મીરના સ્થાનિક લોકોએ વાંધો ઉઠાવ્યો છે અને સોશિયલ મીડિયા પર તેની ચર્ચા થઈ રહી છે.

'ઑપરેશન ડિજિટલ બોર્ડ'ના લૉન્ચ દરમિયાન આશરે વીસ મિનિટ સુધી ચાલેલી પ્રેસ કૉન્ફરન્સમાં પ્રકાશ જાવડેકરે આ નિવેદન આપ્યું હતું.

તેમણે કહ્યું, "પુલવામાની ઘટનાની દેશમાં જબરદસ્ત પ્રતિક્રિયા જોવા મળી રહી છે. જે રીતે આતંકી હુમલો થયો છે, તેના વિરુદ્ધ લોકોમાં ગુસ્સો છે."

14 ફેબ્રુઆરીના રોજ ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરના પુલવામામાં થયેલા ઉગ્રવાદી હુમલામાં CRPFના 40 કરતાં વધારે જવાનોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં.

આ ઘટના બાદ દેશમાં આક્રોશ જોવા મળ્યો. દેશમાં ઘણી જગ્યાએ કૅન્ડલ રેલીઓ યોજાઈ તો કેટલીક જગ્યાઓથી ઉગ્ર પ્રદર્શનના સમાચાર મળ્યા.

પરંતુ આ બધાની વચ્ચે કાશ્મીરી વિદ્યાર્થીઓને ધમકાવવા અને કાશ્મીરી લોકો પર હુમલો થયો હોવાના સમાચાર પણ સામે આવ્યા કે જે કેન્દ્રીય મંત્રી જાવડેકરના નિવેદન પર સવાલ ઉઠાવે છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

'રોષે ભરાયેલી ભીડનું દબાણ'

કાશ્મીરી વિદ્યાર્થીઓ સાથે મુલાકાત કરતાં ઉત્તરાખંડનાં પોલીસ અધિકારી

પુલવામા હુમલા બાદ ઘણી જગ્યાઓથી સમાચાર મળ્યા જેમાં દાવો કરવામાં આવ્યો કે કાશ્મીરી મૂળના વિદ્યાર્થીઓ સાથે કથિત રૂપે ગેરવર્તણૂંક કરવામાં આવી છે.

તેમાં સૌથી વધારે ચર્ચિત રહ્યો ઉત્તરાખંડના દેહરાદૂનનો મામલો જ્યાં બે કૉલેજોએ નિવેદન જાહેર કરી કહ્યું કે તેઓ આગામી સત્રથી કાશ્મીરી વિદ્યાર્થીઓને દાખલો નહીં આપે.

બીબીસી સાથે વાત કરતા દેહરાદૂનની બાબા ફરીદ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ટેકનૉલૉજીના પ્રાધ્યાપક ડૉક્ટર અસલમ સિદ્દકીએ કહ્યું, " જેમાં કાશ્મીરી વિદ્યાર્થીઓને આગામી સત્રથી દાખલો ન આપવાની વાત છે એ નિવેદન અમારે રોષે ભરાયેલી ભીડના દબાણમાં આવીને જાહેર કરવું પડ્યું ."

દેહરાદૂનની જ અલ્પાઇન કૉલેજ ઑફ મેનેજમેન્ટ એન્ડ ટેકનૉલૉજીએ પણ આ પ્રકારની નોટિસ જાહેર કરી છે.

અલ્પાઇન કૉલેજના ડાયરેક્ટર એસ કે ચૌહાણે બીબીસીને જણાવ્યું, "અમારી કૉલેજમાં આશરે 250 વિદ્યાર્થીઓ છે. તેમાંથી એક વિદ્યાર્થિનીએ પુલવામા હુમલા પર એક સંવેદનશીલ ટ્વીટ કર્યું હતું."

"ત્યારબાદ સેંકડોની સંખ્યામાં રાજકારણમાં સક્રિય...


શીર્ષક: પુલવામા CRPF હુમલો : મસૂદ અઝહરનો બચાવ કરીને આ રીતે ચીન એક કાંકરે બે પંખીઓ મારે છે\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

જૈશ-એ-મોહમ્મદ પાકિસ્તાનનો એક કટ્ટરપંથી સમૂહ છે અને મસૂદ અઝહર એનો આગેવાન છે. ભારત ઇચ્છે છે કે મસૂદ અઝહરને આંતરરાષ્ટ્રીય કટ્ટરવાદી જાહેર કરવામાં આવે.

આ માટે ભારત સુરક્ષા પરિષદમાં આ મુદ્દો રજુ કરતો રહ્યો છે, પરંતુ દરેક વખતે ચીને ભારતના પ્રસ્તાવ ઉપર વીટોનો ઉપયોગ કર્યો છે. ચીન આવું શા માટે કરે છે?

આ સવાલ ઉપર ભારતના ભૂતપૂર્વ રાજનાયક વિવેક કાટજૂ કહે છે, "ચીન પાકિસ્તાની સેનાને મસૂદ અઝહરના મુદ્દે ટેકો આપે છે.

મસૂદ અઝહર પાકિસ્તાની સેનાનો એક વર્ચુઅલ ભાગ છે. મસૂદ અઝહર,  જૈશ-એ-મોહમ્મદ, લશ્કર-એ-તૈયબા અને હાફિઝ સઈદ પાકિસ્તાનની વિદેશ નીતિ અને કૂટનીતિને આગળ વધારવામાં મદદ કરે છે."

વિવેક કાટજૂ કહે છે, "મને લાગે છે કે પાકિસ્તાની સેનાએ ચીનને વિનંતી કરી છે કે તમે મસૂદ અઝહરને યૂએન અંતર્ગત કટ્ટરવાદી જાહેર ના થવા દે. જ્યારે જૈશ-એ-મોહમ્મદ કટ્ટરવાદી સંગઠન જાહેર થઈ ચૂક્યું છે."

"પરંતુ મસૂદ અઝહર તરફ પાકિસ્તાની સેનાનો વિશેષ લગાવ છે અને આ જ લગાવને કારણે તેમણે ચીનને ફોસલાવી રાખ્યો છે કે તે મસૂદ અઝહરને ટેકો આપતો રહે."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ચીન અને પાકિસ્તાનની જૂની મિત્રતા

ઇસ્લામાબાદમાં બીબીસી સંવાદદાતા આસિફ ફારૂકી કહે છે, "ચીન સાથે પાકિસ્તાનની દોસ્તી હિમાલયથી ઉંચી, સમુદ્ર કરતા ઊંડી, અને મધથી મીઠી છે. છેલ્લા ચાર-પાંચ દશકાથી અમે એ સંભાળતા આવ્યા છીએ. પાકિસ્તાનમાં બહુ અનિશ્ચિતતા રહી છે, પરંતુ આ દોસ્તીનો દસ્તૂર ચાલુ છે."

"છેલ્લા ત્રણ-ચાર વર્ષમાં આમાં નવા પ્રાણ પુરાયા છે. ચીને પાકિસ્તાનમાં જોર-શોરથી રોકાણો કર્યા છે. પાકિસ્તાનમાં રાજનીતિ, સેના અને સામાન્ય લોકોમાં બહુ જ મુશ્કેલીથી કોઈ એવું મળશે જે ચીનની વિરુદ્ધ કંઇક કહે."

જો કે, પાકિસ્તાનમાં એક એવા બુદ્ધિજીવી વર્ગ પણ છે જે પાકિસ્તાનમાં ચીનની એક હદ કરતા વધુ દખલને યોગ્ય નથી માનતા અને કહે છે કે દોસ્તી રાખવી જોઈએ પરંતુ 'લિમિટ'માં રાખવી જોઈએ.

બેઈજિંગમાં સ્થિત વરિષ્ઠ પત્રકાર સૈબલ દાસગુપ્તા માને છે કે ચીન પાકિસ્તાનનો સાથ શા માટે આપે છે, આને સમજવા માટે આપણે એ વાતોથી દૂર જવું પડશે જેને સંભાળવા-સમજવાની આપણી આદત પડી ગઈ છે.

સૈબલ દાસગુપ્તા કહે છે, "જેમ ભારતમાં એમ કહેવાય છે કે ચીન, પાકિસ્તાનનો ઉપયોગ ભારત વિરુદ્ધ કરી રહ્યો છે. એ વાત એક હદ સુધી સાચી છે. આવું કરીને ભારતને આર્થિક મહાશક્તિ બનવાથી અટકાવી શકાય છે. પરંતુ ચીન અને પાકિસ્તાનના સંબંધો આજના નથી."

"1950ના દશકામાં કારાકોરમ દર્રાને કોઈ પણ...


શીર્ષક: પુલવામા અને બાલાકોટની ઘટનાઓ બાદ ભારત પાકિસ્તાન વચ્ચેના સંબંધોનું ભવિષ્ય શું?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

તેના એક દિવસ પછી એટલે કે 27 ફેબ્રુઆરીએ પાકિસ્તાને પોતાના યુદ્ધ વિમાન ભારતીય સીમાની અંદર મોકલ્યા.

ભારતીય વાયુસેનાએ પોતાના મિગ-21 બાઇસન અને સુખોઈ વિમાનોની મદદથી તેમને પોતાની સીમા બહાર હાંકી કાઢવાના પ્રયત્ન કર્યા.

આ દરમિયાન ભારતનું એક મિગ-21 બાઇસન સીમા પાર પાકિસ્તાનની સેનાના નિશાના પર આવી ગયું અને ત્યાર બાદ ભારતીય વાયુ સેનાના પાઇલટ વિંગ કમાન્ડર અભિનંદન વર્થમાનને પાકિસ્તાની સેનાએ પકડી લીધા.

પછી એ જ દિવસે બંને દેશોનું વાક્યુદ્ધ શરૂ થયુ, જેમાં બંને તરફથી દાવા કરવામાં આવ્યા.

પછીના દિવસે એટલે કે ગુરુવારે પાકિસ્તાને અભિનંદનને ભારતને પરત કરવાની જાહેરાત કરી અને શુક્રવારે સાંજે મુક્ત પણ કરી દીધા.

આ પહેલાં ગુરૂવારે સાંજે જ ભારતની ત્રણે સેનાઓના વડાની સંયુક્ત પ્રેસ કૉન્ફરન્સ થઈ.

જેમાં ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરમાં સેનાના કૅમ્પ પર હુમલા માટે પાકિસ્તાને એફ-16 યુદ્ધ વિમાનનો .ઉપયોગ કર્યો હોવાના પુરાવા રજૂ કરવામાં આવ્યા.

જોકે, બંને દેશો વચ્ચેના આ તણાવની સ્થિતિ દરમિયાન કેટલા વિમાન ક્ષતિગ્રસ્ત થયા અને કેટલા પાઇલટ પાકિસ્તાનના કબજામાં છે, એ મુદ્દે ઘણા કલાકો સુધી અસમંજસની સ્થિતિ રહી.

છેલ્લા ત્રણ દિવસોમાં બંને દેશો વચ્ચે ઊભી થયેલી આ સ્થિતિને કઈ રીતે જોવી, એ અંગે બીબીસી સંવાદદાતા વંદનાએ પાકિસ્તાનમાં રહેલા વરિષ્ઠ પત્રકાર હારૂન રાશીદ સાથે વાત કરી.

હારૂને આ વાતચીતમાં શું કહ્યું વાંચો.

આંતરરાષ્ટ્રીય કૂટનીતિની ભૂમિકા હતી?

પાકિસ્તાન પહેલા દિવસથી જ કહે છે કે તે લડાઈને હવે આગલ વધારવા ઇચ્છતું નથી.

વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાનનું નિવેદન પાકિસ્તાનના ભારત સાથે સામાન્ય સંબંધ કરવાના અને તણાવની સ્થિતિ ઓછી કરીને વધુ ખરાબ ન થવા દેવાની દિશામાં આપવામાં આવ્યું છે.

ઇમરાન ખાને કી દેશનું નામ ન લીધું કે ન એ જણાવ્યું કે પાઇલટને મુક્ત કરવા માટે તેમના પર કોઈ દેશનું દબાણ હતું.

પરંતુ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું, અમે તણાવ ઓછો કરવાની દિશામાં હકારાત્મક સંકેત જોઈ રહ્યા છીએ.

પછી સાઉદી અરબના વિદેશ પ્રધાન અચાનક ક્રાઉન પ્રિન્સ મોહમ્મદ બિન સલમાનનો સંદેશ લઈને પાકિસ્તાન પહોચવું-એ દર્શાવે છે કે ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે હાલની સ્થિતિમાં તણાવ ઓછો કરવામાં આંતરરાષ્ટ્રિય ભૂમિકા પણ છે.

ઇમરાન ખાનનુંવલણ

સોશિયલ મીડિયા પર ઘણા લોકો ભારત મુદ્દે ઇમરાન ખાનના વલણના વખાણ કરી રહ્યા છે.

આ દરમિયાન તેમણે પતાને એક રાજનેતા સાબિત કરવાના પ્રયત્ન કર્યા છે.

તેમના પર હાલ...


શીર્ષક: પુલવામા મામલે પાકિસ્તાનનો જવાબ: 'ભારતે સૂચવેલાં 22 સ્થાનોએ કોઈ આતંકવાદી કૅમ્પ નથી'\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

'ધ ઇંડિયન એક્સ્પ્રેસ'માં પ્રકાશિત અહેવાલ પ્રમાણે પુલવામા હુમલામાં જૈશ-એ-મોહમ્મદની સંડોવણી અંગે ભારતે સુપરત કરેલા ડોઝિયરના જવાબમાં પાકિસ્તાને પ્રથમ વખત સત્તાવાર રીતે તપાસનાં તારણો આપ્યાં છે.

પાકિસ્તાને એવું પણ કહ્યું છે કે તેમની ઇન્વેસ્ટિગેટિવ એજન્સી દ્વારા જે 54 લોકોની અટકાયત કરાઈ હતી, તે 54 લોકો અને પુલવામા હુમલા વચ્ચે કોઈ કડી મળતી નથી.

ભારતના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રવીશ કુમારે કહ્યું, "ભારત પાકિસ્તાનના જવાબથી નિરાશ છે, અફસોસની વાત છે કે પાકિસ્તાન હજી પણ ઇનકાર કરી રહ્યું છે અને પુલવામા હુમલાને આતંકવાદી હુમલો માનવા પણ તૈયાર નથી."

"પરંતુ આ વાતથી અમને કોઈ જ આશ્ચર્ય થયું નથી, પાકિસ્તાનનું આ જ વલણ રહ્યું છે."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

આજે બ્રેક્સિટ પર બ્રિટિશ સાંસદો મહત્ત્વનો મત આપશે

શુક્રવારે બ્રેક્સિટ મુદ્દે બ્રિટનાન સાંસદો ફરી એક વખત મત આપશે. જોકે, આ મતદાન માત્ર યુરોપિયન સંઘ સાથે થયેલી સમજૂતી મુદ્દે જ હશે.

બ્રિટનના સાંસદો શુક્રવારે આયરલૅન્ડ સીમા પરની સમજૂતી એટલે કે આઇરીશ બૅકસ્ટોપ, યુરોપિયન સંઘ અને બ્રિટનના અલગ થવાથી પૈસાની લેવડ-દેવડ મુદ્દે મત આપશે. આ બીલને 'તલાક બિલ' કહેવામાં આવી રહ્યું છે, જેમાં નાગરિકોના અધિકારો માટે મત આપશે.

29 માર્ચના રોજ બ્રિટન સરકારે કલમ 50 લાગુ કરી હતી, જેના અનુસાર બે વર્ષ પછી બ્રેક્સિટ લાગુ થવું જોઈએ.

બ્રિટનમાં હાઉસ ઑફ કૉમન્સનાં નેતા એન્ડ્રિયા લીડસમે કહ્યું કે, કલમ 50ની તારીખ આગળ વધારીને 22 મે કરવા માટે 29 માર્ચની રાત્રે 11 વાગ્યા પહેલાં એ સમજૂતીને રદ્દ કરવી જરૂરી છે. આ મુદ્દે મતદાન થશે.

જોકે, ઘણા સાંસદો તેની વિરુદ્ધમાં છે અને લેબર પાર્ટી તેમજ ડેમૉક્રેટિક યુનિયનિસ્ટ પાર્ટીએ કહ્યું છે કે તેઓ આ સમજૂતીના વિરોધમાં મત આપશે.

આર્ટિકલ 35-એ જમ્મુ-કાશ્મીરના વિકાસ માટે વિઘ્નરૂપ :અરૂણ જેટલી

કેન્દ્રીય નાણામંત્રી અરૂણ જેટલીએ કહ્યું કે આર્ટિકલ 35-એ જમ્મુ-કાશ્મીરના આર્થિક વિકાસ માટે વિઘ્નરૂપ છે.

તેમણે આ અનુચ્છેદને 'બંધારણીય રીતે ક્ષતિપૂર્ણ' ગણાવ્યો અને કહ્યું કે તે જમ્મુ-કાશ્મીરના લોકોને હાનિ પહોંચાડે છે.

જેટલીએ તેના અસ્તિત્વ પર સવાલ ઉઠાવતા પૂછ્યું છે કે દેશનો કાયદો આ રાજ્યમાં કેમ લાગુ થતો નથી?

ગુરુવારે પોતાના બ્લૉગમાં જેટલીએ લખ્યું, "અનુચ્છેદ 35-એ 1954માં અમલમાં આવ્યો હતો. જે રાજ્યના સ્થાનિકો અને બાકીના ભારતના લોકો વચ્ચે ભેદભાવ કરે છે."

"જમ્મુ-કશ્મીરના લોકો લોકસભાની ચૂંટણીમાં મત આપી...


શીર્ષક: પુલવામા હુમલાથી ચૂંટણીમાં કોને ફાયદો-કોને નુકસાન : પરિપ્રેક્ષ્ય\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

ભારત અત્યારે આઘાતમાં છે અને દેશના રાજકીય સમુદાય એક સ્વરમાં પાકિસ્તાનને પાઠ ભણાવવાનો સંકલ્પ જાહેર કરી રહ્યો છે.

સત્તાધારી નેતાઓના નિવેદનો એવા જ છે, જે અગાઉ પણ આપણે મોટા ઉગ્રવાદી હુમલાઓ બાદ જોયા છે.

પાકિસ્તાનને પાઠ ભણાવવા અને લોહીના એકએક ટીપાંનો હિસાબ કરવાની વાતો થઈ રહી છે.

વિપક્ષી નેતા પણ દેશની ભાવનાઓ અને રાજકીય એકતા દાખવી રહ્યા છે અને સરકાર સાથે ઊભા હોય તેમ જણાય છે.

સર્વપક્ષીય બેઠકમાં બધા દળોએ એકમત થઈને સરકાર ને પાકિસ્તાનને પાઠ ભણાવવા માટે જે જરૂરી પગલાં લેવા પડે તે લેવાની છૂટ આપીને કહ્યું કે વિપક્ષ તેમને ટેકો આપે છે.

સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ વાત એ છે કે આ જઘન્ય હુમલો ત્યારે થયો છે જ્યારે સંસદીય ચૂંટણીમાં માત્ર અમુક મહિના રહી ગયા છે.

વર્તમાન એનડીએ (નેશનલ ડેમોક્રેટિક અલાયન્સ) સરકારના શાસન કાળમાં બે મોટા હુમલા 18 સપ્ટેમ્બર 2016ના ઉરી અને 2 જાન્યુઆરી 2016ના પઠાણકોટમાં થઈ ચુક્યા છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ઉરી સૈન્ય છાવણી પર ઉગ્રવાદી હુમલામાં 19 સૈનિકો મૃત્યુ પામ્યાં હતાં.

11 દિવસ બાદ જ નિયંત્રણ રેખાની અંદર ઘૂસીને પાકિસ્તાની ઉગ્રવાદી કૅમ્પોને નષ્ટ કર્યાં, જેને સર્જિકલ સ્ટ્રાઇક કહેવામાં આવી.

નરેન્દ્ર મોદી સરકારે પાકિસ્તાનને કડકાઈથી જવાબ આપવાનો વાયદો પૂરો કર્યો હતો.

ત્યારે આ હુમલા બાદ દેશના રાજકીય સમુદાયે ભારે વિવાદ ઊભો કર્યો અને સરકારને આનો શ્રેય લઈને રાજકીય લાભ ઉઠાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.

ઉરીના લશ્કરી કૅમ્પ ઉપર હુમલા માટે જૈશ-એ-મોહમ્મદને જવાબદાર ઠેરવ્યું હતું.

આ વખતે પણ પુલવામા હુમલા પછી જૈશ-એ-મોહમ્મદએ જવાબદારી લઈને કોઈ ઠોસ પુરવઠા એકઠાં કરવા માટે કોઈ તક છોડી નથી.

જૈશ-એ-મોહમ્મદના પ્રમુખ મસૂદ અઝહર એ જ છે કે જેને સરકારે મજબૂર થઈને 1999માં અપહરણ કરીને અફઘાનિસ્તાનના કંધાર લઈ જવાયેલા ઇન્ડિયન ઍરરલાઇન્સના વિમાનના યાત્રીઓને મુક્ત કરવા બદલ કાશ્મીરની જેલમાંથી છોડ્યો હતો.

આ જ મસૂદ અઝહર પાકિસ્તાની સૈન્ય સંરક્ષણમાં હવે દૈત્યાકાર રૂપ લઈ ચૂક્યા છે અને તેમણે સિદ્ધ કર્યું છે કે તેમના ઉગ્રવાદી ભારતની અંદર ઘૂસીને સફળતાપૂર્વક હુમલા કરી શકે છે.

આ જ મસૂદ અઝહરની વિરુદ્ધ આખા દેશમાં લોહી ઉકડી રહ્યું છે પરંતુ નિંદા કરવા અને પાઠ શીખવવાની ધમકીથી આગળ સરકાર શું પગલાં લેશે તેના પર દેશ વિદેશના રાજકીય વર્તુળની નજર રહેશે.

હવે દેશ ચૂંટણીલક્ષી રાજનીતિમાં પ્રવેશ કરવા જઈ રહ્યો છે.

એટલે પુલવામા હુમલા બાદ મોદી સરકાર પોતાની ઘોષિત...


શીર્ષક: પુલવામા હુમલાની જવાબદારી લેનાર સંગઠન 'જૈશ-એ-મોહમ્મદ'ની કહાણી\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

જૈશ-એ-મોહમ્મદના પ્રવક્તા મોહમ્મદ હસને એક નિવેદન જાહેર કરીને કહ્યું, 'આદિલ અહમદ ઉર્ફે વકાસ કમાન્ડોએ આ હુમલો કર્યો છે.' વકાસ કમાન્ડો પુલવામા જિલ્લાનો નાગરિક ગણાવાઈ રહ્યો છે.

જોકે, આ પ્રથમ વખત નથી બન્યું કે જૈશે ભારતમાં આ પ્રકારનો હુમલો કર્યો હોય.

જૈશના પ્રમુખ મૌલાના મસુદ અઝરની ધરપકડ બાદ 1999ની 24મી ડિસેમ્બરે 180 પ્રવાસીઓ ધરાવતા ભારતીય વિમાનના અપહરણથી આની શરૂઆત થઈ હતી.

મૌલાના મસુદ અઝહરને ભારતીય અધિકારીઓએ વર્ષ 1994માં કાશ્મીરમાં સક્રીય ઉગ્રવાદી સંગઠન 'હરકત-ઉલ-મુજાહિદીન'ના સભ્ય હોવાના આરોપમાં શ્રીનગરમાંથી ધરપકડ કરાઈ હતી.

કઈ રીતે મુકાયો જૈશનો પાયો?

અપહરણકર્તાઓ વિમાનને કંદહાર લઈ ગયા અને ભારતીય જેલોમાં બંધ મૌલાના મસુદ અઝહર, મુશ્તાક ઝરગર અને શેખ અહમદ ઉમર સઇદ જેવા ઉગ્રવાદી નેતાઓની મુક્તિની માગ કરી હતી.

છ દિવસ બાદ 31 ડિસેમ્બરે અપહરણકર્તાઓની શરતોને સ્વીકારતા ભારત સરકારે ઉગ્રવાદી નેતાઓને મુક્ત કર્યા અને બદલામાં કંદહાર ઍરપૉર્ટ પર અપહરણ કરીને રખાયેલા વિમાનને બંધક સહિત મુક્ત કરાવ્યું.

એ ઘટના બાદમાં મૌલાના મસુદ અઝહરે ફેબ્રુઆરી 2000માં જૈશ-એ-મોહમ્મદનો પાયો નાખ્યો અને ભારતમાં કેટલાય ઉગ્રવાદી હુમલાનો અંજામ આપ્યો.

એ વખતે અસ્તિત્વ ધરાવતા 'હરકત-ઉલ-મુજાહિદીન' અને 'હરકત-ઉલ-અંસાર'ના કેટલાય ઉગ્રવાદીઓ 'જૈશ-એ-મોહમ્મદ'માં સામેલ થયા.

ખુદ મૌલાના મસુદ અઝહરે 'હરકત-ઉલ-અંસાર'માં મહાસચિવ પદની જવાબદારી પણ નિભાવી છે અને 'હરકત-ઉલ-મુજાહિદીન' સાથે પણ સંપર્ક રહી ચૂક્યા છે.

પઠાણકોટ, ઉરીથી લઈને પુલવામામાં હુમલા

સ્થાપનાના બે મહિનાની અંદર જ 'જૈશ-એ-મોહમ્મદ' શ્રીનગરના બદામી બાગમાં આવેલા ભારતીય સૈન્યના સ્થાનિક વડા મથક પર કરાયેલા આત્મઘાતી હુમલાની જવાબદારી લીધી.

ફરી પાછું આ સંગઠન ચર્ચામાં આવ્યું અને 28 જૂન વર્ષ 2000માં જમ્મુ અને કાશ્મીરના સચિવાલયની ઇમારત પર કરાયેલા હુમલાની જવાબદારી લીધી.

બિલકુલ આ જ રીતે 24 સપ્ટેમ્બર 2001ના રોજ એક યુવકે વિસ્ફોટક પદાર્થોથી ભરેલી કારને શ્રીનગરના વિધાનસભા ભવન સાથે અથડાવી દીધી.

આ દરમિયાન જ અન્ય કેટલાક ઉગ્રવાદી વિધાનસભાની જૂની ઇમારતમાં પાછળથી ઘૂસી ગયા અને ત્યાં આગ લગાડી દીધી. આ ઘટનામાં 38 લોકો માર્યા ગયા.

હુમલા બાદ તુરંત જ 'જૈશ-એ-મોહમ્મદ'એ આની જવાબદારી સ્વીકારી પણ આગામી દિવસે જ ઇનકાર કરી દીધો.

'જૈશ-એ-મોહમ્મદ'ને 13 ડિસેમ્બરે ભારતીય સંસદ પર થયેલા હુમલા અને જાન્યુઆરી 2016માં પંજાબના પઠાણકોટ ખાતે વાયુ સેનાના મથક પર હુમલા...


શીર્ષક: પુલવામા હુમલાનું એક વર્ષ : CRPFના કાફલા પરના હુમલાની તપાસ કેટલે પહોંચી?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

લાડૂમોડે કેન્દ્રીય અનામત પોલીસ દળ (CRPF)ના 40 જવાનોનો ભોગ લેનારી જગ્યા બની ગઈ.

વિસ્ફોટકો ભરેલી મારુતિ ઇકો વાન આવી અને CRPFના કાફલા સાથે ટકરાઈ અને મોટો ધડાકો થયો હતો.

છેલ્લા ત્રણ દાયકાથી ચાલતા ઉદ્દામવાદમાં અગાઉ ક્યારેય આટલો મોટો આતંકી હુમલો થયો નહોતો.

CRPF માટે ભારતીય કબજાના કાશ્મીરમાં સંઘર્ષ કરવો પડે કે તેના કાફલા પર હુમલો થાય તે નવી વાત નહોતી.

સીઆરપીએફે શું કર્યું?

પરંતુ આ દુર્ઘટના પછી ફરી વાર આવું જોખમ ટાળવા માટે શું શું સુધારા કરાયા છે?

CRPFના ડિરેક્ટર જનરલ આનંદ પ્રકાશ માહેશ્વરીએ બીબીસીને જણાવ્યું કે, "CRPF પોતાની ક્ષમતાની બાબતમાં સતત સુધારા કરતું રહે છે."

"સાધન અને વ્યૂહ બંનેમાં સુધારા સાથે માત્ર દુશ્મનોની નાપાક હરકતોને અગાઉથી જ ડામી દેવા માટે પ્રયાસો ઉપરાંત આવા તત્ત્વો પેદા કરનારી સ્થિતિને પણ નાબુદ કરવા માટે પ્રયાસો થતા રહે છે".

જોકે ગયા વર્ષના હુમલા વિશે બેસાડાયેલી તપાસના અહેવાલ વિશે પૂછવામાં આવ્યું ત્યારે તેમણે પ્રતિસાદ આપ્યો નહોતો.

ગયા વર્ષે ગુપ્તચર માહિતીના અભાવ ઉપરાંત આવા કાફલાને પૂરી પાડવામાં આવતી સલામતીના અભાવ સહિતના સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા હતા.

CRPFનાં જુદાંજુદાં વર્તુળોએ બીબીસીને જણાવ્યું હતું કે તે આત્મઘાતી હુમલા પછી જવાબદાર ગણીને કોઈ પણ અધિકારી સામે કાર્યવાહી થઈ નથી.

'કારબૉમ્બ'નો ઉપયોગ થતો રહ્યો છે?

એક સિનિયર ઑફિસરે પોતાનું નામ ન આપવાની શરતે કહ્યું કે, "પુલવામા હુમલો કોઈ ખામીને કારણે નહોતો થયો. તેથી કોઈની સામે પગલાં લેવાનો સવાલ ઊભો થતો નથી."

"તે દિવસે અમે બીજા દરેક પ્રકારના હુમલાનો સામનો કરવા માટે તૈયાર હતા, પણ વાહનોમાં લાદેલા ઇમ્પ્રોવાઇઝ્ડ એક્સપ્લોઝિવ ડિવાઇસ (VB-IED)થી હુમલો થશે તેની ગણતરી નહોતી. અભ્યાસક્રમની બહારનો સવાલ પરીક્ષામાં પુછાય તેના જેવી આ વાત છે."

જોકે એવું દર્શાવતા ડેટા છે કે ઉદ્દામવાદીઓએ વાહનોમાં વિસ્ફોટકો લાદીને હુમલો કર્યો હોય તેવો આ કંઈ પહેલો બનાવ નહોતો.

સાઉથ એશિયા ટેરરિઝમ પૉર્ટલ પર નોંધાયેલા હુમલાની યાદીમાં 2 નવેમ્બર, 2005માં થયેલો હુમલો પણ નોંધાયેલો છે.

નવગામમાં એક આત્મઘાતી બોમ્બરે પોતાની કાર ઘૂસાડી દઈને ત્રણ પોલીસ અને 6 નાગરિકોના જીવ લીધા હતા. બીજા કેટલાક સ્થળોએ પણ કાર બૉમ્બનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.

આ વિશે બીબીસીએ CRPFના નિવૃત્ત ઇન્સ્પેક્ટર જનરલ વીપીએસ પવાર સાથે વાતચીત કરી હતી.

તેમણે જણાવ્યું કે, "CRPF હંમેશા લડવા માટે તૈયાર હોય છે અને એક સંઘર્ષમાંથી...


શીર્ષક: પુલવામા હુમલાને એક વર્ષ પૂર્ણ, મૃતક જવાનોના પરિવારો શું કહી રહ્યા છે?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

પુલવામા જિલ્લાના લેથપોરામાં આજથી એક વર્ષ પહેલાં 14મી ફેબ્રુઆરીએ એક IED બ્લાસ્ટ કરીને ભારતીય જવાનોના કાફલાને નિશાન બનાવાયો હતો.

શુક્રવારે આ હુમલાને એક વર્ષ થશે ત્યારે અલગઅલગ જગ્યાએ કાર્યક્રમો યોજી આ હુમલાનો ભોગ બનેલા જવાનોને શ્રદ્ધાંજલિ આપવામાં આવશે.

પરંતુ હુમલા બાદ માર્યા ગયેલા જવાનોના પરિવારના લોકોને સરકારે અને અન્યોએ જે વાયદા આપ્યા હતા શું તે પૂરા થયા છે?

જોઈએ બીબીસીનો ખાસ અહેવાલ.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


શીર્ષક: પુલવામા હુમલાનો મુખ્ય કાવતરાખોર માર્યો ગયો - ભારતીય સેના\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

ભારતીય વાયુસેના, જમ્મુ-કાશ્મીર પોલીસ અને સીઆરપીએફે પ્રેસ કૉન્ફરન્સ કરીને આ જાણકારી આપી હતી. સેનાએ જણાવ્યું કે સુરક્ષાબળોને પિંગલિના ગામમાં ચરમપંથીઓ હોવાની સૂચના મળી હતી. ત્યારબાદ તેઓએ ત્યાં તપાસ અભિયાન શરૂ કર્યું હતું.

પ્રેસ કૉન્ફરન્સમાં ઉપસ્થિત લેફ્ટનન્ટ જનરલ કેજેએસ ઢિલ્લો, 15 કૉર્પ્સ કમાન્ડરે કહ્યું, મુદસ્સિર અહમદ ખાન પુલવામા હુમલાનો મુખ્ય કાવતરાખોર હતો. તે એક વર્ષથી સક્રિયા હતો અને કેટલાય બનાવોમાં તેની શોધખોળ ચાલતી હતી.

મુદસ્સિર અહમદ ખાન વિશે જણાવવામાં આવ્યું કે તે ઇલેક્ટ્રિશિયન હતો અને પુલવામામાં આત્મઘાતી હુમલો કરનાર આદિલ અહમદ ડારના સંપર્કમાં હતો. સાથે જ સેનાએ જણાવ્યું કે 21 દિવસમાં 18 આતંકીઓને ઠાર કર્યા છે.

શરદ પવાર : હું નહીં લડું લોકસભાની 2019ની ચૂંટણી

નેશનાલિસ્ટ કૉંગ્રેસ પાર્ટીના વડા શરદ પવારે લોકસભાની ચૂંટણી નહીં લડવાની જાહેરાત કરી છે.

સમાચાર સંસ્થા એનએઆઇએ ટ્ટીટ કરી આ અંગે માહિતી આપી છે.

સમાચાર સંસ્થાને શરદ પવારે કહ્યું કે, મારા પરિવારના બે લોકો ચૂંટણી લડી રહ્યાં છે અને હું 14 વખત ચૂંટણી લડી ચૂક્યો છું ત્યારે આ નિર્ણય લેવાનો યોગ્ય સમય છે.

પૂણેમાં યોજાયેલી એક પત્રકાર પરિષદમાં શરદ પવારે કહ્યું કે પરિવારના ત્રણ લોકો ચૂંટણી લડે તે યોગ્ય નથી.

ઉલ્લેખનીય છે કે શરદ પવારને રાજકારણમાં ડાર્ક હોર્સ તરીકે ગણવામાં આવે છે. તેઓ અમેક રાજકીય પક્ષો સાથે નજીકના સંબંધ ધરાવે છે.

કાળિયાર કેસમાં તબુ, સૈફ અલી ખાન અને સોનાલી બેન્દ્રેને નોટિસ

બૉલિવૂડના કલાકારો સૈફ અલી ખાન, સોનાલી બેન્દ્રે અને તબુને રાજસ્થાન હાઈ કોર્ટ દ્વારા નોટિસ મોકલવામાં આવી છે. વર્ષ 1996માં ફિલ્મ 'હમ સાથ સાથ હે'ના રાજસ્થાનમાં શૂટીંગ દરમિયાન બે કાળિયારના શિકાર મુદ્દે રાજસ્થાન હાઈ કોર્ટ દ્વારા આ કલાકારોને નોટિસ મોકલાઈ છે.

તેમની સાથે એક સ્થાનિક દુષ્યંત સિંઘ અને ફિલ્મના કલાકાર નિલમ કોઠારીને પણ નોટિસ મોકલાઈ છે.

જોધપુર કોર્ટમાં વર્ષ 2018માં રાજસ્થાન સરકાર દ્વારા એક અપીલ દાખલ કરવામાં આવી હતી. જેને ધ્યાનમાં લઈને આ કલાકારોને નોટિસ મોકલવામાં આવી.

ઓક્ટોબર, 1996માં બૉલિવૂડના કલાકારો સલમાન ખાન, સૈફ અલી ખાન, નિમ કોઠારી, તબુ અને સોનાલી બેંદ્રે કંકણી વિસ્તારમાં શિકાર માટે ગયા હતાં.

ગયા વર્ષે એપ્રિલ મહીનામાં સલમાન ખાનને આ કેસમાં કોર્ટ દ્વારા દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યા હતા, જેમને બાદમાં જામીન મળી ગયા હતા.

વન સંરક્ષણ કાયદા અંતર્ગત કી પણ વિશેષ પ્રજાતિના...


શીર્ષક: પુલવામા હુમલો : 'કાશ દુશ્મનોએ મારા દીકરાને છાતી પર ગોળી મારી હોત..'\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

કુલવિંદર સિંઘ

તેમણે બીબીસી પંજાબીને કહ્યું, "મને મારા દીકરા પર ગર્વ છે કે તેમણે પરિવાર માટે પોતાની જાતનું બલિદાન આપી દીધું."

તેમણે કહ્યું, "પણ હું દુઃખી અને નિઃરાશ છું કે દુશ્મનોએ તેના પર સામેથી હુમલો ન કર્યો. કાશ એના પર પાછળથી હુમલો કરવાને બદલે તેને છાતી પર ગોળી મારી હોત."

જ્યારે સીઆરપીએફ ઑફિસથી કુલવિંદર સિંઘના મત્યુના સમાચાર મળ્યા ત્યારે તેમના પિતા અને તેમનું સમગ્ર ગામ તેમના લગ્નની તૈયારીઓમાં વ્યસ્ત હતું.

તેમના પાડોશી સોહનસિંહે કહ્યું, "તેમની હમણાં જ સગાઈ થઈ હતી અને નવેમ્બરમાં તેમના લગ્ન થવાના હતા."

"આ પરિવાર અને વડીલો દ્વારા નક્કી થયેલું લગ્ન હતું. ગામના વડીલો તે નક્કી કરવા માટે ગયા હતા."

તેઓ તાજેતરમાં જ રજા પર ઘરે આવ્યા હતા અને સેન્ટ્રલ રિઝર્વ પોલીસ ફોર્સના યુનિટ 92 સાથે ફરી જોડાવાના હતા.

આર્દ્ર અવાજમાં દર્શનસિંઘ કહે છે, "એ 31 જાન્યુઆરીએ આવેલો અને 10 ફેબ્રુઆરીએ નીકળ્યો."

"અમે માત્ર એક જ વાતની ચર્ચા કરતા, એના લગ્નની. અમે લગ્નનું સ્થળ અને ભોજન સમારોહની બાબતો નક્કી કરી નાખી છે."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

દર્શન પોતે એક ડ્રાઇવર છે. તેમણે કહ્યું કે એકના એક દીકરાનો ઉછેર પણ સહેલો નહોતો. "તેનાં માતા માનસિક બીમારી ધરાવે છે, તેથી મેં લગભગ એકલે હાથે જ તેનો ઉછેર કર્યો છે. અમારી પાસે બહુ મર્યાદીત સુવિધા હોવા છતાં મેં તેને ક્યારેય કોઈ વસ્તુની ઊણપ નથી આવવા દીધી."

પોતાના દીકરાનું નામ કુલવિંદર સિંઘ લખેલો કોટ પહેરતાં તેમણે કહ્યું કે મારો દીકરો મારા મિત્ર જેવો હતો. તેણે તાજેતરમાં જ આ કોટ આપ્યો હતો. તેઓ કહે છે, "મને એવું લાગે છે કે મારો દીકરો હંમેશાં મારી સાથે જ છે."

ઉત્તર પંજાબના પવિત્ર માનવામાં આવતા આનંદ સાહીબના રૌલી ગામમાં તેમનો પરિવાર રહે છે. જ્યાં શીખ લોકો પોતાના સ્વજનોના અસ્થિ પધરાવે છે તે કિરાતપુરથી આ ગામ ઘણું નજીક છે.

એક બાજુ ઘરની બહારની તરફ ગામના પુરુષો એકઠા થયા છે, ત્યારે બાજુના રૂમમાંથી મહિલાઓના આક્રંદ વચ્ચે પોતાના સંભારણાં વાગોળતાં તેમના પિતા જણાવે છે, "કુલવિંદર અમને ઘણી વખત કહેતો કે કાશ્મીરમાં જ્યાં તેનું પોસ્ટિંગ છે, ત્યાંની અશાંતિ અને અજંપાની સ્થિતી વિશે વાત કરતો."

તેઓ કહે છે,"તેમનાં માતા છેલ્લાં આઠ વર્ષથી ડિપ્રેશનમાં છે. મેં તો વિચાર્યું હતું કે તેના લગ્ન થશે, ઘરમાં વહુ આવશે અને બધું જ બરાબર થઈ જશે."

"મને નહોતી ખબર કે એના બદલે આ રીતે તેના પાર્થિવ દેહની રાહ જોઈને બેસવું પડશે."

તમે અમને ફેસબુક,...


શીર્ષક: પુલવામા હુમલો : UNSCમાં મસૂદ અઝહરને વૈશ્વિક આતંકવાદી જાહેર કરવા સામે ચીનને શું વાંધો છે?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

જૈશ-એ-મહોમ્મદ પાકિસ્તાનનું એક ઉગ્રવાદી જૂથ છે, જેના સ્થાપક મસૂદ અઝહર છે. ભારત ઇચ્છે છે કે મસૂદ અઝહરને આતંરરાષ્ટ્રિય ઉગ્રવાદી જાહેર કરવામાં આવે.

આ માટે ભારત સુરક્ષા પરિષદમાં અપીલ કરતું રહ્યું છે. પરંતુ દરેક વખતે ચીને ભારતના પ્રસ્તાવ પર વીટોનો ઉપયોગ કર્યો. ચીન આવું કેમ કરે છે?

આ સવાલના જવાબમાં ભારતના પૂર્વ ડિપ્લોમેટ વિવેક કાત્જુ કહે છે, "ચીન પાકિસ્તાનની સેનાને મસૂદ અઝહર મામલે આશરો આપતું રહ્યું છે. મસૂદ અઝહર પાકિસ્તાનની સેનાના એક અદૃશ્ય સભ્ય છે."

"મસૂદ અઝહર, જૈશ-એ-મહોમ્મદ, લશ્કર-એ-તોયબા અને હાફિઝ સઈદ પાકિસ્તાનની વિદેશ નીતિ અને સામરિક નીતિને આગળ વધારવામાં મદદ કરે છે."

વિવેક કાત્જુ કહે છે, "મને લાગે છે કે પાકિસ્તાની સેનાએ ચીનને વિનંતી કરી છે કે તેઓ મસૂદ અઝહરને યૂએનમાંથી ઉગ્રવાદી જાહેર ન થવા દે."

"જ્યારે જૈશ-એ-મહોમ્મદ તો ઉગ્રવાદી જૂથ જાહેર થઈ ચૂક્યું છે."

"પરંતુ મસૂદ અઝહર પ્રત્યે પાકિસ્તાનને વિશેષ લગાવ છે અને તેથી જ તેઓ ચીનને ફોસલાવ્યા કરે છે કે તેઓ મસૂદ અઝહરને આશરો આપે."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ચીન અને પાકિસ્તાનની દોસ્તી જૂની છે

ઇસ્લામાબાદમાં બીબીસીના સંવાદદાતા આસિફ ફારુકી કહે છે, "ચીન સાથે પાકિસ્તાનની દોસ્તી હિમાલયથી ઊંચી, દરિયાથી ઊંડી અને મધથી પણ મીઠી છે. છેલ્લા ચાર-પાંચ દાયકાથી આપણે આ જ સાંભળતાં આવ્યા છીએ."

"પાકિસ્તાનમાં બહુ અનિશ્ચિતતાઓ રહેલી છે. પરંતુ આ દોસ્તી યથાવત્ રહી છે."

"છેલ્લાં બે-ત્રણ વર્ષમાં તેમાં નવો પ્રાણ ફૂંકાયો છે. ચીને પાકિસ્તાનમાં ખુલ્લા હાથે રોકાણ કર્યું છે."

"રાજકારણ હોય, સેના હોય કે સમાજ, પાકિસ્તાનમાં ચીનની વિરુદ્ધ કંઈ બોલે એવા લોકો ખૂબ ઓછા મળશે."

જોકે પાકિસ્તાનમાં એક એવો બુદ્ધિજીવી વર્ગ પણ છે જે પાકિસ્તાનમાં ચીનની હદથી વધારે દખલગીરીને યોગ્ય નથી માનતો.

તેઓ કહે છે કે મિત્રતા હોવી જોઈએ પરંતુ 'માપમાં' હોવી જોઈએ.

બીજિંગમાં રહેલાં વરિષ્ઠ પત્રકાર સૈબલ દાસગુપ્તા માને છે કે જે વાતો આપણને સાંભળવા અને સમજવાની આદત પડી ગઈ છે તેનાથી દૂર જઈશું તો જ આપણને સમજાશે કે ચીન પાકિસ્તાનનો સાથ કેમ આપે છે?

સૈબલ દાસગુપ્તા કહે છે, "જેમ કે ભારતમાં એવું કહેવાય છે કે ચીન પાકિસ્તાનને ભારત વિરુદ્ધ હાથો બનાવી રહ્યું છે, આ વાત એક હદ સુધી સાચી છે."

"આવું કરવાથી ભારતને મહાસત્તા બનતું અટકાવી શકાય છે. પરંતુ ચીન અને પાકિસ્તાનના સંબંધો આજ-કાલના નથી."

"1950ના દાયકામાં કોઈ પણ પ્રકારની ટેક્નિકલ મદદ વિના કારાકોરમની...


શીર્ષક: પુલવામા હુમલો : આક્રોશની આગમાં કાશ્મીરી વિદ્યાર્થીઓની વહારે લોકો આવે છે પણ...\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

પ્રતીકાત્મક તસવીર

Twitter કન્ટેન્ટ પૂર્ણ, 1

વડગામના ધારાસભ્ય જિજ્ઞેશ મેવાણીએ ટ્ટિટર પર લખ્યું 'જો કઈ કાશ્મીરીને ગુજરાતમાં મદદની જરુર હોય તો મારો સંપર્ક કરશો. કાશ્મીરીઓને દેશના વિવિધ ભાગોમાં ટાર્ગેટ કરાઈ રહ્યા છે એ નિંદનીય કૃત્ય છે. આ દુઃખની ઘડીમાં આપણે સૌએ વિભાજિત નહીં એક રહેવું પડશે.'

આવી જ રીતે જાણીતા પત્રકાર બરખા દત્ત, રાજદીપ સરદેસાઈ, નિધિ રાજદાન, અલકા લાંબા વગેરે અનેક લોકો ટ્ટિટર પર કાશ્મીરી વિદ્યાર્થીઓની મદદ માટે વ્હારે આવ્યા છે.

પાકિસ્તાનની કથિત સંડોવણીના લોકાક્રોશનો ભોગ જમ્મુ અને કાશ્મીરના સ્ટુડન્ટ્સ અને લોકો ન બની જાય તે માટે અનેક લોકો આગળ આવી રહ્યા છે. જમ્મુમાં કર્ફ્યુ લાદવામાં આવેલો છે પણ સામે અનેક લોકો આવી પહેલનું સ્વાગત અપશબ્દો અને ઉન્માદથી કરે છે.

આક્રોશનું વાતાવરણ અને અપીલ

પુલવામામાં સીઆરપીએફના કાફલા ઉપર થયેલા ઉગ્રવાદી હુમલામાં 40થી વધારે સીઆરપીએફના જવાનોનાં મૃત્યુ થતાં દેશમાં શોક અને આક્રોશનું વાતાવરણ જોવા મળી રહ્યું છે.

બિહારના પટનામાં બુદ્ધ માર્ગ પર આવેલા કાશ્મીરી બજાર પર હુમલાના અને ઉત્તરાખંડના પાટનગર દહેરાદુનમાં 12 કાશ્મીરી વિદ્યાર્થીઓની મારપીટની ઘટનાના અહેવાલ પણ મીડિયામાં આવ્યા હતા.

દેશભરમાં અનેક ઠેકાણે પુલવામા હુમલામાં માર્યા ગયેલા જવાનોના સમર્થનમાં અને પાકિસ્તાનના વિરોધમાં બંધ અને રેલી જેવા કાર્યક્રમો યોજાયા છે.

વૉટ્સઍપ ગ્રૂપ્સમાં અનેક અફવાઓ ફેલાવવામાં આવી રહી હોવાનો અને ઉશ્કેરણીનજક સંદેશાઓ આવી રહ્યા હોવાનો પણ દાવો કેટલેક ઠેકાણે કરવામાં આવ્યો છે.

સીઆરપીએફ અને પોલીસની હેલ્પલાઈન

પુલવામાં હુમલાની ગંભીરતા અને દેશનો માહોલ જોતા સીઆરપીએફ દ્વારા કાશ્મીરના નાગરિકો જે દેશના અન્ય ભાગમાં વસવાટ કરતા હોય અને ભયભીત હોય તેમના માટે મદદગાર હેલ્પલાઇન પણ બહાર પાડવામાં આવી છે.

જમ્મુ-કાશ્મીરની પોલીસ દ્વારા પણ લોકોને અફવાઓથી દૂર રહેવા અને જરુર પડ્યે પોલીસનો સંપર્ક કરવા માટે જણાવવામાં આવી રહ્યું છે.

પોલીસ ખોટા સમાચારો પર પણ સતત ધ્યાન રાખી રહેલી દેખાય છે. જેમકે શોપિયનના આઈપીએસ સંદીપ ચૌધરી સોશિયલ મીડિયા પર ફેલાઈ રહેલા ટાઇમ્સ નાઉના એક સમાચારને  ટ્વીટ કરે છે કે 'વૉટ્સઍપ આધારિત ફેક ન્યૂઝને અવગણો. શોપિયનમાં આવો કોઈ હુમલો નથી થયો.'

સીઆરપીએફનુ સત્તાવાર ટ્વિટર હૅન્ડલ પણ 'મૃત્યુ પામેલા જવાનોની  ખોટી તસીવીરોનો ઉપયોગ કરી લોકોને ભડકાવવાની કોશિશ થઈ રહી હોવાની ટ્ટીટ કરે છે અને આવી તસવીરોને લાઇક કે શૅર ન કરવા...


શીર્ષક: પુલવામા હુમલો : જીવ ગુમાવનાર જવાનોના પરિવાર સરકારથી દુખી કેમ?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

એ વાતાવરણમાં જ સરકારે પીડિત પરિવારોને કેટલાક વાયદા કર્યા હતા. એ વાયદા, જે આજે પણ અધૂરા છે. ક્યારેક કેન્દ્ર સરકારે અવગણના કરી, તો ક્યારેક રાજ્ય સરકારે ઉપેક્ષા કરી.

પુલવામાના ઉગ્રવાદી હુમલામાં રાજસ્થાનના પાંચ જવાનોએ જીવ ગુમાવ્યો હતો. તેમાં જયપુર જિલ્લાના ગોવિંદપુર બાસડીના રોહિતાશ લાંબા અને ભરતપુર જિલ્લામાં સુંદરવાલીના જીતરામ ગુર્જરનું નામ પણ સામેલ હતું.

આ બન્ને જવાનોના પરિવારજનોએ બીબીસીને કહ્યું, "રાજ્ય સરકારે ઘરના એક સભ્યને નોકરી આપવાનો વાયદો કર્યો હતો. પરંતુ એ વાયદો, વાયદો જ રહી ગયો."

જીતરામ ગુર્જરના નાનાભાઈ વિક્રમ કહે છે કે રાજ્ય સરકાર એ સમયે કરેલા વાયદામાંથી થોડા જ પૂરા કરી શકી છે.

તેમણે કહ્યું, "સરકારે તે સમયે ઘોષિત પૅકેજમાંથી પરિવારદીઠ પચાસ લાખ રૂપિયા આપવાનો વાયદો પૂરો કર્યો. પરંતુ શહીદના નામે કોઈ શિક્ષણ સંસ્થાનું નામકરણ હજુ સુધી કરવામાં આવ્યું નથી."

જયપુર જિલ્લામાં ગુલ-ઓ-ગુલઝાર રાષ્ટ્રીય માર્ગથી અલગ પડીને એક રસ્તો ખેતરોમાંથી પસાર થઈને ગોવિંદપુર બાસડી પહોંચે છે, તો ત્યાં મોટાભાગે ખેડૂતો મળી આવે છે.

લીલા ખેતર એક મનમોહક તસવીર ઊભી કરે છે અને તેની જ વચ્ચે એક ભૂખંડ પર શહીદ સ્મારક બનાવવાનું કામ અધૂરું જોવા મળે છે.

રોહિતાશનો પરિવાર

ગામના બહારના ભાગમાં રોહિતાશ લામ્બાનું મકાન છે. લામ્બાના નાનાભાઈ જીતેન્દ્ર સરકારના વલણથી નિરાશ છે.

તેઓ કહે છે, "તે સમયે દરેકે ઘરના એક સભ્યને નોકરી આપવાનો વાયદો કર્યો હતો. પરંતુ શહીદનાં વિધવા મંજુ ભણેલાં ન હોવાથી તેમને નોકરી માટે મારા નામ પર સહમતી સધાઈ હતી. પરંતુ ત્યારથી અમે મંત્રીઓના ચક્કર લગાવી રહ્યા છીએ."

"આ ખૂબ જ તકલીફદેહ બાબત છે."

પરિવારની સરકાર સમક્ષ ફરિયાદ તો છે જ, પણ સાથે સમાજ સામે પણ ફરિયાદ છે. રોહિતાશ લામ્બાનાં પત્ની મંજુ વાત કરતાં-કરતાં રડવા લાગે છે.

તેઓ કહે છે, "કોઈ પૂછતું નથી. તેઓ દોઢ મહિનાના બાળકને છોડીને ગયા હતા. તેમની ઉંમર માત્ર 22 વર્ષની હતી. જીવન તો અમારે વિતાવવાનું છે, સરકારને ક્યા કંઈ ખબર છે."

"જ્યાં તેઓ કામ કરતા હતા, ત્યાંથી કોઈએ આવીને પૂછ્યું નથી કે તમે કેમ છો. હા, અજમેરથી એક અધિકારી આવે છે અને સુખ-દુખ વિશે પૂછે છે."

મંજુ કહે છે, "અમારાં લગ્નને માત્ર દોઢ વર્ષ થયું હતું. પછી તેઓ શહીદ થઈ ગયા. તે સમયે બધા લોકો આશ્વાસન આપવા આવ્યા હતા. હવે અમને કોઈ પૂછતું નથી."

"હું ઇચ્છું છું કે મારા દિયર જીતેન્દ્રને સરકારી નોકરી મળી જાય. તેની માટે ઘણી વખત કાગળ પર...


શીર્ષક: પુલવામા હુમલો : પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રીએ કહ્યું 'તપાસ વગર આરોપ લગાવી દીધો'\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

પાકિસ્તાનની જિયો સમાચાર ચૅનલ સાથેની વાતચીતમાં પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રી શાહ મહમૂદ કુરૈશીએ કહ્યું છે કે તેઓ આની નિંદા કરે છે અને તેમનો દેશ હિંસાના માર્ગે નથી.

તેમણે કહ્યું, "આ ઘટનાની હું નિંદા કરું છું. હું સમજું છું કે અમારો દેશ હિંસાના માર્ગે નહોતો અને આજે પણ નથી."

કુરૈશીનું કહેવું છે કે હિંસા એ એમની સરકારની નીતિ નથી.

'તમારાં રોડાં અમારા પર નાંખી દો'

તેમણે કહ્યું, "મને થોડો અફસોસ એ થયો કે ભારતે આ મામલે હજી સુધી કોઈ તપાસ કરી નથી અને કઈ શોધી કાઢ્યું નથી અને પાકિસ્તાન પર સીધો જ આરોપ લગાવી દીધો છે."

"પાકિસ્તાન પર આરોપ લગાવવો એ તો એક મિનિટની વાત છે. તમે આરોપ લગાવી દો અને તમારાં રોડાં અમારા પર નાંખી દો પણ આજે આખી દુનિયા આનાથી પ્રભાવિત નહીં થાય. "

"દુનિયાએ આ ઘટનાની નિંદા કરી છે અને કરવી પણ જોઈએ. જાનનું જે નુકસાન થયું છે એની કોઈ ભરપાઈ કરી નહીં શકે."

જિયો ચૅનલના ટ્વીટને પાકિસ્તાનના શાસક પક્ષા પીટીઆઈના ટ્વિટર હૅન્ડલ પરથી પણ ટ્વીટ કરાયું હતું.

ત્યારબાદ પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રી કુરૈશીએ ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરના પૂર્વ મુખ્ય મંત્રી ફારુક અબ્દુલ્લાહના નિવેદનને આધાર બનાવીને પોતાની વાત રજૂ કરી.

તેમણે કહ્યું, "ભારતમાંથી આ અંગે અવાજ ઊઠી રહ્યા છે. ફારુક અબ્દુલ્લાહ સાહેબે કહ્યું કે પાકિસ્તાન પર આરોપ લગાવવો એ સરળ કામ છે."

"તમે એ પણ જુઓ કે આપણી ત્યાં શું થઈ રહ્યું છે? ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરમાં શું થઈ રહ્યું છે?"

"ત્યાં જે માનવઅધિકારોનું ઉલ્લંઘન થઈ રહ્યું છે, અત્યાચાર અને બળાત્કાર થઈ રહ્યા છે. દરરોજ ઠાઠડીઓ નીકળી રહી છે. શું એની પ્રતિક્રિયા સ્વાભાવિક નથી?"

જિઓ ન્યૂઝ સમાચાર ચૅનલના માધ્યમથી કુરૈશીએ કાશ્મીરનો મુદ્દાને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઉપાડવાની વાત પણ સ્વીકારી હતી. સાથેસાથે તેમણે આ ઘટના પર શંકા વ્યક્ત કરી હતી.

તેમણે એવું પણ કહ્યું કે તેઓ મૉસ્કોમાં રશિયાના વિદેશ મંત્રીને મળ્યા હતા અને કહ્યું હતું કે એવી શંકા છે કે રાજકીય લાભ માટે ચૂંટણી પહેલાં 'કોઈ ખેલ' થઈ શકે છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

'મોદી પાસે બે વિકલ્પ'

તેમણે કહ્યું, "ભારતના વડા પ્રધાન પાસે બે વિકલ્પ છે. પહેલો વિકલ્પ છે કે તેઓ એક રાજનેતાની માફક આગામી ચૂંટણી પર નજર રાખીને આ અંગે પોતાનાં નિવેદન આપે અને પોતાની નીતિ સ્પષ્ટ કરે."

"બીજો વિકલ્પ એ છે કે તેઓ દેશની ગરીબી અને વિકાસ અંગે વિચારે. જે શાંતિ અને ક્ષેત્રીય સ્થિરતા બાદ જ થઈ શકે. હવે જોવાનું એ છે કે તેઓ પહેલો વિકલ્પ...


શીર્ષક: પુલવામા હુમલો : પાકિસ્તાની મીડિયા આ મામલે શું કહી રહ્યું છે?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

કેન્દ્રીય રિઝર્વ પોલીસ બળ(સીઆરપીએફ)ના કૉન્વૉય પર કરાયેલા હુમલાને વિશ્વભરમાં વખોડી કાઢવામાં આવ્યો છે.

પાકિસ્તાને આ હુમલાને ગંભીર ચિંતાનો વિષય ગણાવી, હુમલા સાથે પોતાના દેશના તાર હોવાની વાત ફગાવી દીધી છે.

પણ પાકિસ્તાની અખબારોમાં આ હુમલાનો સમાચાર કઈ રીતે કવર કરાયા છે?

'સ્વતંત્રતા સેનાનીએ હુમલોકર્યો, ઑક્યુપાઇડ ફૉર્સના 44નાં મૃત્યુ'

પાકિસ્તાની અંગ્રેજ વેબસાઇટ 'ધ નેશન'એ અવંતીપુરમાં ભારતીય સુરક્ષા દળો પર કરાયેલા આત્મઘાતી હુમલાને 'સ્વતંત્ર સેનાનીએ કરેલો હુમલો' ગણાવ્યો છે.

વેબસાઇટ લખે છે, "ભારતના કબજાવાળા કાશ્મીરમાં કરાયેલા આ હુમલામાં ઑક્યુપાઇડ ફૉર્સના 44 જવાનોનાં મૃત્યુ થયાં છે."

સમાચાર સંસ્થાના અહેવાલને ટાંકીને વેબસાઇટ લખે છે,

"કબજાવાળા કાશ્મીરમાં અત્યારસુધી વધી રહેલા અત્યાચારો સામે ઝૂંકવાનો ઇન્કાર કરતા સ્વતંત્રતા સેનાનીઓએ કરેલા ભારે વળતા પ્રહારમાં ભારતીય સૈન્યના 44 સૈનિકો માર્યા ગયા છે. જ્યારે કેટલાય ઇજાગ્રસ્ત થયા છે."

વેબસાઇટ આ હુમલાને 'આતંકવાદી હુમલાનો રંગ' આપવા માટે ભારત સરકાર પ્રત્યત્નશીલ હોવાનો આરોપ લગાવે છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

'ઑક્યુપાઇડ કાશ્મીરમાં 44 ભારતીયનાં મોત'

પાકિસ્તાનના પ્રમુખ અંગ્રેજી અખબાર 'ડૉન'ના પ્રથમ પાને પુલવામા હુમલાના સમાચાર છપાયા છે. 'ઑક્યુપાઇડ કાશ્મીરમાં 44નાં મોત' એવું 'ડૉન' લખે છે.

અખબારે અરુણ જેટલીએ કરેલી 'નવી દિલ્હીના વળતો પ્રહાર કરવા'ની વાત ટાંકી છે. તો સાથે જ આ હુમલાનો સંબંધ પાકિસ્તાન સાથે ના હોવાની દેશના વિદેશ મંત્રાલયની વાત પણ છાપી છે.

હુમલા બાદ ભારતીય વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ કરેલા ટ્વીટને પણ અખબારે છાપ્યું છે.

પોતાના ટ્વીટમાં મોદીએ 'સુરક્ષા જવાનોનું બલિદાન એળે નહીં જાય' એવી વાત કરી હતી.

હુમલા બાદ ભારતીય મંત્રી અરુણ જેટલીએ ટ્વીટ કર્યું હતું, જેમાં તેમણે આ હુમલાને 'કાયરનું કામ ગણાવી ભારત વળતો પ્રહાર કરશે' એવી વાત કરી હતી. જેની નોંધ પણ અખબારે લીધી છે.

ભારતીય મીડિયાના અહેવાલાને ટાંકીને અખબારે હુમલા પાછળ જૈશ-એ-મોહમ્મદના હાથની વાત કરી છે તો સાથે જ આ હુમલો અદિલ અહમદ ડારે કર્યો હોવાનું પણ જણાવે છે.

અખબારના મતે સાઉદી અરેબિયાના પાટવીકુંવર મોહમ્મદ બિલ સલમાન ભારત અને પાકિસ્તાનની મુલાકાતે આવી રહ્યાં છે, ત્યારે આ હુમલો સૂચક બની રહે છે.

નોંધનીય છે કે ભારત અને પાકિસ્તાનની મુલાકાતે આવનારા રાજનેતા સામાન્ય રીતે કાશ્મીર મુદ્દે વાત કરવાનું ટાળતા હોય છે.

હુમલા માટે...


શીર્ષક: પુલવામા હુમલો : શું કૉંગ્રેસ ઉગ્રવાદીઓને વળતર ચુકવે છે?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

આ પોસ્ટને જમણેરી વિચારધારા ધરાવતા સોશિયલ મીડિયા પેજ ઉપર વ્યાપકપણે શૅર કરવામાં આવી રહી છે.

ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરમાં આવેલા પુલવામા જિલ્લામાં ગુરુવારે થયેલા ઉગ્રવાદી હુમલા બાદ આ પોસ્ટ વાઇરલ થવાની શરૂ થઈ હતી.

CRPFના કાફલા પર થયેલા હુમલામાં ઓછામાં ઓછા 40 ભારતીય સૈનિકો મૃત્યુ પામ્યા છે તથા અનેક ઘાયલ થયા છે.

સોશિયલ મીડિયા પર વાઇરલ થયેલી પોસ્ટને હજારો વખત જોવામાં તેમજ શૅર કરવામાં આવી છે.

'નમો ફેન' અને 'BJP મિશન 2019' જેવા ફેસબુક ગ્રૂપ્સે છેલ્લાં 48 કલાકમાં સંખ્યાબંધ વખત તસવીર શૅર કરી છે.

પરંતુ અમારી તપાસમાં બહાર આવ્યું કે હુમલા અને ન્યૂઝ રિપોર્ટ વચ્ચે કોઈ સંબંધ જ નથી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

આ રિપોર્ટ વર્ષ 2018ના ડિસેમ્બર મહિનાનો છે, કૉંગ્રેસ પાર્ટીના નેતા હાજી સઘીર સઈદ ખાને જાહેરાત કરી હતી કે જો તેમની પાર્ટી સત્તામાં આવશે, તો ઉગ્રવાદીઓના પરિવારજનોને રોકડ રકમ આપવામાં આવશે.

સઈદ ખાને કહ્યું હતું : "અમે એક કરોડ રૂપિયાનું વળતર એ નિર્દોષ લોકોનાં પરિવારજનોને આપીશું કે જેમની આતંકવાદના નામે હત્યા કરી દેવાઈ છે."

"અમે તેમના પરિવારજનોને સરકારી નોકરી પણ આપીશું."

"જે લોકો ઉગ્રવાદની શંકા સાથે જેલમાં કેદ છે તેમને પણ જેલમુક્ત કરીશું અને રાજ્યમાં શાંતિ સ્થાપીશું."

જોકે, ત્યારબાદ તેમને અનાધિકૃત નિવેદન આપવા બદલ પાર્ટીમાંથી સસ્પેન્ડ કરી દેવાયા હતા.

કાશ્મીરમાં કૉંગ્રેસના પ્રવક્તા રવિન્દર શર્માએ બીબીસી સાથે વાત કરતા કહ્યું કે પાર્ટીએ તેમના નિવેદનને અમાન્ય ગણાવ્યું હતું અને પાર્ટી દેશની અખંડિતતા વિરુદ્ધની કોઈ વાતને સમર્થન આપતી નથી.

વધુમાં તેઓ ઉમેરે છે, "અમે આતંકવાદ વિરુદ્ધ દેશની સાથે છીએ."

જમ્મુ કાશ્મીર પ્રદેશ પાર્ટી કમિટીના જનરલ સેક્રેટરી વિક્રમ મલ્હોત્રાએ સઈદ ખાનને તેમના વિવાદીત નિવેદનના કારણે સસ્પેન્ડ કર્યા હોવાની પુષ્ટિ કરી છે.

તેમણે બીબીસીને જણાવ્યું કે સઈદ ખાન પાસે પાર્ટીની પૉલિસી પર વાત કરવાનો કોઈ અધિકાર ન હતો અને તેમને 'મૂર્ખામીભર્યુ નિવેદન' આપવા બદલ પાર્ટીમાંથી સસ્પેન્ડ કરી દેવાયા છે.

તેમણે ઉમેર્યું, "પાર્ટી કોઈ પણ પ્રકારના આતંકવાદને સમર્થન કરતી નથી."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


શીર્ષક: પુલવામા હુમલો : હાફિઝ સઈદના સંગઠન 'જમાત-ઉદ-દાવા' પર પાક.એ પ્રતિબંધ મૂક્યો\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

જમાત-ઉદ-દાવા હાફિઝ સઈદનું સંગઠન છે અને હાફિઝ સઈદ 2008ના મુંબઈ હુમલાના સૂત્રધાર ગણાય છે.

પાકિસ્તાનની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સમિતિની બેઠક ગુરુવારે યોજાઈ હતી. જેમાં આ સંગઠનો પર પ્રતિબંધનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.

પાકિસ્તાનના ગૃહ મંત્રાલયના પ્રવક્તાએ કહ્યું છે કે વડા પ્રધાનની કચેરી ખાતે યોજાયેલી નેશનલ સિક્યૉરિટી કમિટીની મિટિંગમાં નેશનલ ઍક્શન પ્લાન અંગે સમીક્ષા કરી હતી.

આ મિટિંગ દરમિયાન નક્કી કરવામાં આવ્યું કે ગેરકાયદેસર જાહેર કરાયેલાં સંગઠનો વિરુદ્ધ ઝડપથી કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.

વધુમાં ઉમેર્યું કે જમાત-ઉદ-દાવા અને ફલહ-એ-ઇન્સાનિયત ફાઉન્ડેશનને ગૃહ મંત્રાલય દ્વારા ગેરકાયદેસર ઘોષિત કરવામાં આવ્યા છે.

પાકિસ્તાનમાં વહી જતું ત્રણ નદીઓનું પાણી અટકાવાશે - ગડકરી

પુલવામા ઘટના બાદ કેન્દ્રીય મંત્રી નીતિન ગડકરીએ પાકિસ્તાનને મળતું ભારતીય નદીઓનું પાણી અટકાવવાની જાહેરાત કરી છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે પુલવામા ઘટના બાદ પાકિસ્તાનને આપેલો મોસ્ટ ફૅવર્ડ નેશનનો દરજ્જો પરત લેવામાં આવ્યો છે અને એક્સાઇઝ ડ્યુટી પણ વધારવાનો નિર્ણય લેવાયો હતો.

ઉત્તર પ્રદેશના બાઘપતમાં આયોજિત એક કાર્યક્રમમાં સંબોધન કરતા નીતિન ગડકરીએ કહ્યું, "આપણા દેશની ત્રણ નદીઓનું પાણી પાકિસ્તાન જતું હતું. એ ત્રણ નદીઓ પર પ્રોજેક્ટ ઊભા કરીને એ પાણીને પરત યમુના નદીમાં લાવવામાં આવશે."

કેન્દ્રીય મંત્રી દ્વારા કરાયેલી જાહેરાત પ્રમાણે ત્રણ નદીઓ પર પ્રોજેક્ટ ઊભા કરીને પાકિસ્તાનમાં જતું પાણી અટકાવી દેવામાં આવશે.

ગુજરાતમાં એસટીની હડતાળ

ગુજરાત રાજ્ય પરિવહન નિગમના 45 હજાર કર્મચારીઓ આજથી હડતાળ પર છે.

સાતમા પગારપંચનો લાભ તેમજ ખાનગી બસ સેવાને કારણે નિગમને થઈ રહેલા નુકસાનના વિરોધ જેવા અન્ય પડતર મુદ્દાઓ લઈને કર્મચારીઓ હડતાળ પર ઊતર્યા છે.

હડતાળને કારણે રાજ્યમા રાજ્ય પરિવહનની 8 હજાર જેટલી બસો થંભી ગઈ છે.

પરિવહન નિગમના ત્રણેય માન્ય સંઘોની સંકલન સમિતિના નેતૃત્વમાં આ હડતાળનું આયોજન કરાયું છે.

આ દરમિયાન મુખ્ય મંત્રી વિજય રુપાણીએ પરિવહન નિગમના કર્મચારીઓને સાતમા પગાર પંચનો લાભ આપવા અસમર્થતા દર્શાવી છે.

બિહાર કરતાં ગુજરાતમાં વધુ લોકોએ દારૂ ચાખ્યો : સરવે

ઑલ ઇન્ડિયા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ મેડિકલ સાયન્સના નેશનલ ડ્રગ ડિપેન્ડન્સ ટ્રીટમેન્ટ સેન્ટર દ્વારા હાથ ધરાયેલા એક સરવેમાં ગુજરાતમાં આલ્કૉહૉલના સેવનને લઈને એક ચોંકવનારી માહિતી સામે આવી છે.

સરવેમાં જણાવાયું છે કે ગુજરાતની સરખામણીએ બિહારમાં ઓછા લોકોએ...


શીર્ષક: પુલવામા હુમલો : હુમલો કરનાર ઉગ્રવાદીના પિતાએ ઘટનાની ટીકા કરી\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

આ હુમલા પર બોલતા વડા પ્રધાન મોદીએ કહ્યું, "આતંકીઓએ બહુ મોટી ભૂલ કરી ગયા છે. આ હુમલાને કારણે દેશમાં આક્રોશ છે. હું દેશને ભરોસો આપું છું કે હુમલાની પાછળ જે તાકાતો છે, આ હુમલાના જે ગુનેગારો છે, તેમને તેમના આ કૃત્યની સજા અવશ્ય મળશે."

કૉંગ્રેસ અધ્યક્ષ રાહુલ ગાંધીએ કહ્યું હતું કે આ સ્થિતિમાં અમે જવાનો અને સરકારની સાથે છીએ.

જાવેદ અખ્તર અને શબાના આઝમીએ પાકિસ્તાનનો પ્રવાસ રદ કર્યો

પુલવામા હુમલાને અનુસંધાને અભિનેત્રી શબાના આઝમીએ ટ્વીટ કરીને કહ્યું કે પાકિસ્તાન સાથે દરેક પ્રકારના સાંસ્કૃતિક આદન-પ્રદાનને સ્થગિત કરી દેવાની જરૂર છે.

તેમણે ટ્વીટ કર્યું, "હું પુલવામાના કાયર હુમલાને કારણે ખૂબ જ દુખી અને શોકમાં છું. આટલા વર્ષોમાં પ્રથમ વખત મારો વિશ્વાસ નબળો પડ્યો છે કે બન્ને તરફના લોકોના જોડાવવાથી સત્તા પર કામ કરવાનું દબાણ આવશે."

શબાના આઝમીએ અનેક ટ્વીટ કર્યા હતા જેમાં એક ટ્વીટમાં તેમણે લખ્યું કે આપણે એ જાણવું જોઈએ કે પાકિસ્તાનની સત્તા અને ત્યાંના લોકોમાં ઘણો તફાવત છે.

આ સાથે જ તેમના પતિ જાવેદ અખ્તરે ટ્વીટ કરીને જણાવ્યું કે તેમણે કરાચી આર્ટ કાઉન્સિલનો પ્રવાસ રદ કરી દીધો છે.

સૈનિકના મૃતદેહને રાજનાથ સિંહે કાંધ આપી

દેશના ગૃહમંત્રી રાજનાથ સિંહ બડગામ પહોંચ્યા હતા જ્યાં તેમણે સૈનિકના મૃતદેહને કાંધ આપી હતી.

આ સાથે જ જમ્મુ કાશ્મીરના રાજ્યપાલ સત્યપાલ મલિક તથા ભારતીય સેનાની ઉત્તરી કમાનના લેફ્ટનન્ટ રણબીર સિંહે મૃત જવાનોને શ્રદ્ધાંજલી આપી હતી.

ભારતના વિદેશ સચિવ વિજય ગોખલેએ ભારત સ્થિત પાકિસ્તાનના હાઈ-કમિશનર સોલિહ મોહમ્મદને જૈશ-એ-મોહમ્મદ વિરુદ્ધ કાર્યવાહી કરવા સમન્સ આપ્યું છે.

કાશ્મીરમાં હુમલાને કારણે જમ્મુમાં હિંસા, કર્ફ્યૂ લદાયો

જમ્મુના મુસ્લિમ બહુમતી ધરાવતા વિસ્તારમાં એક ગુસ્સે ભરાયેલા ટોળાએ પાર્ક કરેલી કારોમાં તોડફોડ કરી છે.

જેને લઈને સ્થાનિક વહીવટી તંત્રએ ગુર્જરનગર સહિત કેટલાક વિસ્તારોમાં કર્ફ્યૂ લાદી દીધો છે.

સ્થાનિક અધિકારીઓ અને ઘટનાના સાક્ષીઓએ આ વાત બીબીસીને જણાવી છે.

વેપારીઓએ પુલવામાના હુમલાના વિરોધમાં બંધ પાળ્યો છે. બંધને કારણે બિઝનેસ અને વાહનવ્યવહારને અસર થઈ છે.

જમ્મુ ચેમ્બર ઑફ કૉમર્સે પોતાના સ્ટેટમેન્ટમાં કહ્યું, "વડા પ્રધાન મોદીએ પોતાની ઊંઘમાંથી ઊઠવું જોઈએ અને આ હુમલાના દોષિતોને સજા કરવી જોઈએ."

ચેમ્બર ઑફ કૉમર્સના પ્રમુખ રાકેશ ગુપ્તાએ જમ્મુમાં બનેલી ઘટનાની ટીકા કરતાં કહ્યું કે કેટલાંક તત્ત્વો જમ્મુ અને...


શીર્ષક: પુલવામા હુમલો હોય કે અભિનંદનની મુક્તિ, ભડકાઉ પત્રકારત્વથી કોનો ફાયદો?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

આ મુદ્દા એવા છે જેનો ઉપયોગ સમગ્ર દુનિયાનું મીડિયા પોતાની લોકપ્રિયતા અને ફાયદા માટે કરતું આવ્યું છે. ભારત અને પાકિસ્તાનનું મીડિયા પણ આવું જ કરી રહ્યું છે.

આમ છતાં કહેવું જરૂરી છે કે 14 ફેબ્રુઆરીના રોજ પુલવામામાં સીઆરપીએફના 40 જવાનોએ જીવ ગુમાવ્યા બાદનું મીડિયા કવરેજ પત્રકારત્વના ગર્ત સુધી પહોંચી જાય એવું રહ્યું છે.

મીડિયાએ પત્રકારત્વની તમામ નિયંત્રણ રેખાઓ ઓળંગીને ખૂબ જ બદનામી કમાઈ છે. એવું કહેવામાં કોઈ અતિશયોક્તિ નહીં હોય કે આ પત્રકારત્વ માટે સૌથી ખરાબ સમય છે.

એ જ કારણ છે કે આજે વધુ અને ભડકાઉ બોલનારા ઍન્કરોને ખલનાયકોની જેમ જોવામાં આવી રહ્યા છે અને તેમની નિંદા થઈ રહી છે.

તેમનાં કર્મોએ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ભારતીય મીડિયાની મજાક ઉડાવી છે, પરંતુ આ વાત પાકિસ્તાની મીડિયા માટે પણ લાગુ પડે છે.

ટીવી પર બૂમો પાડતા અને જનતાને ઉશ્કેરતા અને સરકાર પર દબાણ ઊભું કરતી ટીવી ચેનલો લોહીની તરસી બની ગઈ છે.

શાંતિની દરકે વાત તેમના માટે બિનજરૂરી બની ગઈ છે. તેઓ અંધરાષ્ટ્રવાદ અને યુદ્ધનો વિરોધ કરતા એ દરેક અવાજને દબાવવા તૈયાર બેઠા છે.

એકતરફી કવરેજ

છેલ્લા અમુક દિવસોમાં મીડિયાએ અસત્ય અને ઓછાપણાના નવા કીર્તિમાન રચ્યા છે. જોવા મળ્યું કે તેઓ કેટલા ગેરજવાબદાર હોઈ શકે છે અને એવું કરતા તેમને કોઈ પણ પ્રકારની શરમ નથી આવતી.

એકતરફી અને અસત્ય કવરેજની તેમણે નવી ટેક ઊભી કરી છે. તેમણે એ પત્રકારોને શરમમાં મૂક્યા છે જેઓ પત્રકારત્વને એક પવિત્ર કામ સમજે છે અને તેના માટે જીવે-મરે છે.

સત્ય તો એ છે કે આ કવરેજ સમયે તે મીડિયાની જેમ કામ જ નહોતા કરી રહ્યા.

તે એક પ્રૉપેગૅન્ડા મશીનમાં પરિવર્તિત થઈ ગયું હતું. તે સત્તા અને તેની વિચારધારા સાથે ઊભું હતું અને તેનો પ્રચાર-પ્રસાર કરી રહ્યું હતું.

કોઈ પણ ખચકાટ વિના તે દેશભક્તિના નામે યુદ્ધવાદ ફેલાવી રહ્યું હતું.

પત્રકારત્વના નિયમો નેવે મૂકી તેમણે મનગડંત અને અપુષ્ટ સમાચારને એવી રીતે પ્રસારિત કર્યા કે તે બ્રહ્મ સત્ય હોય.

પુલવામા હુમલા સાથે જોડાયેલા તેમના મોટાભાગના સમાચાર ખોટા સાબિત થયા.

ના તો ત્યાં સાડા ત્રણસો કિલો વિસ્ફોટકનો ઉપયોગ થયો કે ના તો એ વાહન જેનો ઉલ્લેખ ઢંઢેરો પીટીને કરવામાં આવ્યો હતો.

આ સાથે જ પાકિસ્તાની મીડિયા પણ પુલવામા હુમલાની નિંદા કરવા માટે તૈયાર ના દેખાયું.

જૈશ-એ-મોહમ્મદ દ્વારા હુમલાની જવાબદારી લીધા બાદ પણ આ લોહિયાળ જંગ કાશ્મીરીઓની આઝાદીની લડાઈ હતી.

એટલું જ નહીં તેમણે એવું પણ વાતાવરણ ઊભું...


શીર્ષક: પુલવામા હુમલો: 'આટલો મોટો વિસ્ફોટક જથ્થો પાકિસ્તાનથી ના આવી શકે'\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

આ હુમલા પછી ભારત તરફથી જવાબી કાર્યવાહી શું થવી જોઈએ, આ હુમલાની પાછળના અન્ય કારણો ઉપર વિવાદ છેડાઈ ગયો છે.

આ રીતનાં તમામ સવાલોની વચ્ચે રક્ષા નિષ્ણાંત અને કાશ્મીરમાં કાર્યરત રહેલા ઘણાં સેનાના અધિકારીઓએ પણ પોતાનો મત વ્યક્ત કર્યો છે.

સાથે જ એ પણ જણાવ્યું છે કે ભારતને કઈ રીતે આ કિસ્સામાં કામ પાર પાડવું જોઈએ.

ચિનાર કૉર્પસના વડા લેફટનન્ટ જનરલ કે. એસ. ઢિલ્લોનના કહેવા પ્રમાણે:

"કયા વિસ્ફોટકોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો અને ક્યાંથી આવ્યો હતો તે અંગે તપાસ ચાલુ છે."

"આ અંગે કડીઓ મળી છે, પરંતુ કંઈ પણ કહેવું વહેલું ગણાશે."

ત્યારે 1965 બેચના આઈપીએસ ઑફિસર એ. એસ. દુલત રિસર્ચ ઍન્ડ ઍનાલિસિસ વિંગ(રૉ)ના પ્રમુખ રહી ચૂક્યા છે, તેમની પાસેથી હુમલા વિશે જાણીએ.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

રવિવારે તેમણે પુલવામાં હુમલા ઉપર કહ્યું કે ભારતને આ હુમલાના જવાબમાં 'આક્રમક કાર્યવાહી'ના બદલે 'આક્રમક કૂટનીતિ' અપનાવવી જોઈએ.

ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ સાથે વાત કરતા તેમણે કહ્યું, "કૂટનીતિનો રસ્તો અપનાવવો અનહદ જરૂરી છે."

"અમેરિકાએ આપણને પહેલા જ સમર્થન આપી દીધું છે. કૂટનીતિની દિશામાં જવાબ આપવો એ બહેતર ઉપાય છે.""આ જ રીતે 1999માં થયેલા કારગીલ યુદ્ધ અને 2001માં થયેલા સંસદ હુમલા પછી આપણે અપનાવી હતી. આપણે આક્રમક કૂટનીતિ અપનાવીને પાકિસ્તાનને કડક સંદેશ આપવો જોઈએ."

દુલત ઇન્ટેલિજન્સ બ્યૂરોના વિશેષ ડાયરેક્ટર રહી ચૂક્યા છે.

દુલત દેશમાં કાશ્મીર બાબતના મોટા જાણકારોમાંના એક છે.

તેમણે હાલમાં જ કાશ્મીર ઉપર એક પુસ્તક 'ધ સ્પાઈ ક્રોનિકલ: રૉ, આઈએસઆઈ અને ઇલ્યૂઝન ઑફ પીસ' લખી છે જેમાં વાજપેયી કાર્યકાળમાં કાશ્મીરમાં શું હાલત હતી એનો ઉલ્લેખ છે.

આપને આ પણ વાંચવું ગમશે

આ હુમલા ઉપર આગળ કહ્યું, "મેં કાયમ બંને દેશોની વચ્ચે સંવાદની હિમાયત કરી છે, પરંતુ પુલવામાં હુમલા પછી જો હું સંવાદની વાત કરું છું તો મને 'દેશ-વિરોધી' કહેવામાં આવશે."

સેનાને કારવાહીની ખુલ્લી છૂટ આપી દેવાયાના નિવેદન ઉપર તેમણે કહ્યું, "સેનાને જે ઉચિત લાગે, તેઓ એવું કરવા માટે સ્વતંત્ર છે.

પરંતુ એનો મતલબ એ નથી કે તમે કોઈના ઘરમાં ઘૂસો અને લોકોની હત્યા કરી દો. આનો એ મતલબ છે કે જ્યારે તમારી ઉપર હુમલો થાય ત્યારે તમે જવાબી કાર્યવાહી કરો."

ભાગલાવાદી નેતાઓને આપવામાં આવેલી સુરક્ષા પાછી લેવાના નિર્ણય ઉપર દુલતે કહ્યું,

"સચ્ચાઈ એ છે કે કેટલાક ભાગલાવાદી નેતાઓ જોખમ છે તો કેટલાંક ભાગલાવાદી નેતાઓની હત્યા પણ થઈ ચૂકી...


શીર્ષક: પુલવામા હુમલો: એ સવાલ જેના જવાબ હજુ સુધી નથી મળ્યા\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

આ હુમલા બાદ જ્યાં આખો દેશ આક્રોશમાં છે, ત્યાં બીજી તરફ, સરકાર અને સંચાર તંત્ર ઉપર ઘણા સવાલો ઉપસ્થિત થઈ રહ્યા છે. આ એવા સવાલ છે જેના હજુ સુધી સરકારે જવાબ નથી આપ્યા.

પુલવામા હુમલા સાથે સંકળાયેલા સવાલો જેના જવાબની રાહ જોવાઈ રહી છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

રક્ષા નિષ્ણાતોના અગત્યના સવાલ

લેફ્ટનન્ટ ડી. એસ. હુડા

નિવૃત્ત લેફ્ટનન્ટ જનરલ ડી. એસ હુડ્ડાએ વર્ષ 2016માં ભારત તરફથી પાકિસ્તાન ઉપર કરવામાં આવેલી સર્જિકલ સ્ટ્રાઇકનું નેતૃત્વ કર્યું હતું. પુલવામા હુમલા પછી તેમણે સવાલ ઉઠાવ્યો કે "આ એ શક્ય નથી કે આટલી વધુ માત્રામાં વિસ્ફોટક સીમા પારથી આવી જાય."

લેફ્ટનન્ટ જનરલ ડી. એસ. હુડ્ડાનું કહેવું છે "આ વિસ્ફોટક છુપાવીને લઈ જવામાં આવ્યો હશે અને આ હુમલામાં ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો. આપણે પાડોશી દેશની સાથે આપણા સંબંધોની બાબતે ફરીવાર વિચારવાની જરૂર છે."

કૉંગ્રેસે રક્ષા બાબતોમાં સલાહ આપવા માટે એક સમિતિ બનાવી છે જેનું નેતૃત્વ લેફ્ટનન્ટ જનરલ હુડ્ડા કરી રહ્યા છે.

પુલવામા હુમલાની પાછળના કારણો ઉપર ભૂતપૂર્વ રૉ ચીફ વિક્રમ સુદનું પણ કંઈક આવું જ કહેવું છે.

તેમણે સમાચાર એજન્સી એએનઆઈને કહ્યું, "આ હુમલો સુરક્ષાની કોઈ ગફલત વગર થઈ શકે એમ નહોતો. મને નથી ખબર કે આખરે ભૂલ કેવી રીતે થઈ પરંતુ આવી ઘટના સુરક્ષામાં ગડબડ વગર થઈ શકે નહીં."

હૈદરાબાદમાં એક સેમિનાર દરમિયાન સુદે કહ્યું, "સ્પષ્ટ છે કે આ હુમલામાં એકથી વધુ લોકો સામેલ છે. કોઈએ કારનો બંદોબસ્ત કર્યો હશે, તેમને સીઆરપીએફના કાફલાના રસ્તાની સંપૂર્ણ માહિતી હશે. એક આખા સમૂહે આ હુમલાને અંજામ આપ્યો છે."

સરકારે શું પગલાં લીધાં?

હુમલા પછી કેન્દ્ર સરકારે જવાનોની સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને કેટલાક નિર્ણયો લીધા છે. હવે અર્ધ સૈનિક દળોના જવાનોને શ્રીનગર આવવા અને જવા માટે હવાઈ યાત્રાની સગવડ મળી શકશે.

ગૃહ મંત્રાલય તરફથી પાઠવવામાં આવેલા સંદેશ અનુસાર દિલ્હી-શ્રીનગર, શ્રીનગર-દિલ્હી, જમ્મુ-શ્રીનગર અને શ્રીનગર-જમ્મુની વચ્ચે કોઈ પણ મુસાફરી માટે અર્ધસૈનિક દળના જવાન હવાઈ સફર કરી શકશે.

કેન્દ્રીય સશસ્ત્ર અર્ધસૈનિક દળોના તમામ જવાનો ઉપર આ આદેશ લાગુ પડશે. આ આદેશથી અર્ધસૈનિક દળોના 7 લાખ 80 હજાર જવાનોને લાભ થશે.

એમાં કૉન્સટેબલ, હેડ કૉન્સટેબલ અને એએસઆઈથી માંડીને અન્ય તમામ જવાન સામેલ છે. આ જવાનોને હજુ સુધી આ વિસ્તારોમાં હવાઈ સફર કરવાની સુવિધા નહોતી.

ગૃહ મંત્રાલયે આ નિર્ણયને તરત લાગુ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. આદેશ મુજબ જવાન ફરજ...


શીર્ષક: પુલવામા હુમલો: દેવબંધમાં બે કાશ્મીરી યુવાનોની ધરપકડ અંગે પરિવારો શું કહે છે\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

"તમે ગામના લોકોને પૂછીને તેની ખાતરી કરી શકો છો. તમે મારા ભાઈના પોલીસ રેકર્ડ્ઝ જોઈ શકો છો. આજ સુધી મારા ભાઈની વિરુદ્ધમાં કોઈ ફરિયાદ નથી થઈ. આ બધાં જ આરોપ બિલકુલ પાયા વિહોણા છે."

આ વાતો શાહનવાઝ અહમદ તેલીના મોટા ભાઈ વકાર અહમદ તેલીએ કહી.

શાહનવાઝ અને એક અન્ય કાશ્મીરી અકીબ હમદ મલિકની ઉત્તર પ્રદેશ એટીએસએ (ઍન્ટિ-ટૅરરિસ્ટ સ્ક્વૉડ) શુક્રવારે દેવબંધ વિસ્તારમાંથી પુલવામા સીઆરપીએફના (સેન્ટ્રલ રિઝર્વ પોલીસ ફોર્સ) કાફલા પર હુમલા સંદર્ભે ધરપકડ કરી છે.

શાહનવાઝ કુલગામના યારીપોડાના વતની છે, જ્યારે અકીબ પુલવામા જિલ્લાના ચંદીગામ ગામના વતની છે.

ટીવી પર શાહનવાઝના ધરપકડના સમાચાર જોયા બાદ આસપાસના લોકો કુલગામના નુનવઈ ગામમાં શાહનવાઝના ઘરે એકઠા થવા લાગ્યા.

પોલીસનો દાવો છે કે શાહનવાઝ ઉગ્રવાદી સંગઠન જૈશ-એ-મોહમ્મદના સક્રિય સભ્ય છે અને દેવબંધમાં ઉગ્રપંથી સંગઠન માટે કામ કરી રહ્યા હતા.

એટીએસએ પોતાની પ્રેસ રિલીઝમાં કહ્યું છે કે પકડાયેલા બંને વ્યક્તિ પાસેથી કેટલીક ગેરકાયદેસર સામગ્રી, હથિયાર અને ગોળા બારૂદ મળી આવ્યા છે.

પોલીસે એવું પણ કહ્યું કે, પકડાયેલા બંને કટ્ટરપંથીઓ કાશ્મીરના છે. તેઓ દેવબંધમાં વિદ્યાર્થી બનીને રહેતા હતા અને તેમણે કોઈ જ કૉલેજ કે મદરેસામા પ્રવેશ મેળવ્યો નહોતો.

પ્રવેશ મેળવ્યા વિના જ બંને દેવબંધમાં અભ્યાસ કરતા હતા

શાહનવાઝના મોટા ભાઈ વકાર

વકારે પોલીસના આ દાવાનો વિરોધ કરતા કહ્યું કે ત્યાં મદરેસામાં બે પ્રકારના વિદ્યાર્થીઓ છે.

વકારે કહ્યું, "તે સમત કોર્સ (મદરેસાનો એવો કોર્સ જેમાં અનૌપચારિક રીતે ભણી શકો છો, તમારે કાયદેસર પ્રવેશ મેળવવાની જરૂરિયાત નથી રહેતી.)"

"તેને પ્રવેશ નહોતો મળ્યો, તેના માટે છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી પ્રયત્ન કરતો હતો. તે મદરેસનાની નજીક જ એક રૂમમાં ભાડે રહેતો હતો."

વકારે પોલીસના વધુ એક દાવાને નકાર્યો છે કે શાહનવાઝે નકલી આધારકાર્ડ બનાવ્યા હતા અને નવાઝ અહમદ તેલીના નામથી રહેતો હતો.

પોલીસે શુક્રવારે જાહેર કરેલી પ્રેસ રિલીઝમાં પકડાયેલા બે વ્યકતિઓની ઓળખ શાહનવાઝ અહમદ તેલી અને અકીબ અહેમદ મલિક રૂપે આપી છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

તેનું નામ 'શાહનવાઝ' નહીં 'નવાઝ' છે..

શાહનવાઝના પડોશી મુદાસિર અહમદ

વકાર કહે છે, "મારા ભાઈનું નામ શાહનવાઝ અહમદ તેલી નથી, તેનું નામ નવાઝ અહમદ તેલી છે. તમે તેના દસ્તાવેજોની તપાસ કરી શકો છો."

મીડિયામાં આવેલાં અહેવાલોમાં પોલીસે કહ્યું છે કે શાહનવાઝે નકલી આધાર કાર્ડ બનાવ્યા હતા અને...


શીર્ષક: પુલવામા હુમલો: પાક. વિરુદ્ધ કાર્યવાહી કરવામાં કઈ હદ સુધી જઈ શકે છે ભારત - દૃષ્ટિકોણ\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

આ હુમલો છેલ્લા ત્રણ દાયકામાં ભારત પર થયેલો સૌથી ખતરનાક ઉગ્રવાદી હુમલો છે.

આ હુમલા બાદ વડા પ્રધાન મોદીએ કહ્યું છે કે ઉગ્રવાદી સંગઠન અને તેમની આકાઓએ મોટી કિંમત ચૂકવવી પડશે.

ત્યારે ગૃહમંત્રી રાજનાથ સિંહે આ હુમલા માટે પાકિસ્તાનને જવાબદાર ગણાવતા 'સણસણતો જવાબ' આપવાની ધમકી આપી છે. મીડિયામાં પણ આક્રમકતાનો સૂર છે અને કેટલીક જાણીતી ટીવી ચૅનલ તો બદલો લેવા માટે ઉતાવળી થઈ છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

આત્મઘાતી ગાડીથી હુમલો કરવાની જવાબદારી પાકિસ્તાની ભૂમિ પરથી ચાલતા સંગઠન 'જૈશ-એ-મોહમ્મદ'એ લીધી છે.

સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સહિત ઘણા દેશોએ આ સંગઠનને ઉગ્રવાદી સંગઠન તરીકે માન્યતા આપી છે.

તેના સંસ્થાપક નેતા  મૌલાના મસૂદ અઝહરની ભારતીય સુરક્ષા દળોએ 1990ના દાયકામાં ધરપકડ કરીને જેલમાં રાખ્યા હતા. 1999માં દિલ્હી આવતા વિમાનનું અપહરણ કરીને કંધાર લઈ જવાયા હતા અને યાત્રીઓને મુક્ત કરવા માટે જે ઉગ્રવાદીઓને ભારતે છોડ્યા હતા, અઝહર તેમાંના એક છે.

ભારતીય પ્રશાસન હંમેશાં એ વિમાનના અપહરણ કાંડ માટે પાકિસ્તાનને જવાબદાર ઠેરવતું આવ્યું છે.

જૈશના કારણે તણાવ

મુંબઈમાં મસૂદ વિરુદ્ધ પ્રદર્શનો થયા

છેલ્લાં ઘણાં વર્ષોથી અઝહરને 'વૈશ્વિક ઉગ્રવાદી' જાહેર કરવા માટે ભારત સંયુક્ત રાષ્ટ્ર પર દબાણ કરતું રહ્યું છે.

જ્યારે પાકિસ્તાનના સહયોગી દેશ તરીકે ચીન હંમેશાં આ વાતનો વિરોધ કરતું રહ્યું છે.

આ રીતે પુલવામા હુમલામાં 'જૈશ-એ-મહોમ્મદ'ની સંડોવણીથી તેમાં પાકિસ્તાનનો સીધો સંબંધ જાહેર થાય છે.

2001માં, ભારતીય સંસદ પર હુમલા માટે જૈશને જવાબદાર ઠેરવાયું હતું, આ ઘટનામાં નવ સુરક્ષાકર્મીઓનાં મૃત્યુ થયાં હતાં.

ત્યારબાદ બંને દેશો વચ્ચે સ્થિતિ એટલી તણાવપૂર્ણ રહી કે ઘણા મહિનાઓ સુધી યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ રહી.

2016માં ભારતીય સેનાના પઠાણકોટ અને ઉરી સ્થિત કેન્દ્રો પર હુમલો કર્યો. ત્યારબાદ ભારતીય સેનાએ દાવો કર્યો કે તેમણે લાઇન ઑફ કંટ્રોલ પર હાજર ઉગ્રવાદી શિબિરો પર સર્જિકલ સ્ટ્રાઇક કરી હતી.

આઈએસઆઈને 'જૈશ'થી મુશ્કેલીછે

આ વખતે દક્ષિણપંથી ભાજપના નેતૃત્વવાળી સરકાર પર વધારે કંઈક કરવાનું દબાણ છે.

2016ની સર્જિકલ સ્ટ્રાઇકનાં સમય અને લક્ષ્ય બંને દૃષ્ટિએ બહુ સીમિત હતી. જેના કારણે પાકિસ્તાને આવું કંઈ જ થયું હોવાનો જ ઇનકાર કરી દીધો.

જોકે, ભારતીય સેના સ્વીકારી ચૂકી છે કે નુકસાન પહોંચાડનારા ઉગ્રવાદી હુમલા પર તેમને પાકિસ્તાન વિરુદ્ધ તાત્કાલિક કાર્યવાહી કરવી પડે તો પણ તેઓ સક્ષમ છે.

પરંતુ આવું કઈ પણ...


શીર્ષક: પુલવામા હુમલો: વહી જતું નદીઓનું પાણી રોકવાના નિર્ણય પર પાકિસ્તાનનો જવાબ\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

પાકિસ્તાનના જળ સંસાધન મંત્રાલયના સચિવ ખ્વાજા શુમૈલે પાકિસ્તાનના અખબાર ડૉનને કહ્યું કે જો ભારત તેમની પૂર્વની નદીઓનાં પાણીનો ઉપયોગ પોતાના લોકો માટે કરે તો એમાં અમને કોઈ વાંધો નથી, કારણકે સિંધુ જળ સમજૂતી આવું કરવાની પરવાનગી આપે છે.

તેમણે કહ્યું કે સિંધુ જળ સંધિ સંદર્ભે કહ્યું કે તેઓ ભારતના કેન્દ્રીય મંત્રી નીતિન ગડકરીના નિવેદનને ચિંતાજનક ગણતા નથી.

પાકિસ્તાન તરફથી આ નિવેદન પાકિસ્તાન વહી જતું નદીઓનું પાણી રોકવાની જાહેરાત કરાયા બાદ આપવામાં આવ્યું છે.

જોકે, કેન્દ્રીય મંત્રી નીતિન ગડકરીના કાર્યલાયે બીબીસીને જણાવ્યું કે આ લાંબા ગાળાની યોજના છે અને તેને સિંધુ નદી સંધિ સાથે કોઈ લેવાદેવા નથી.

પણ કેટલાક મીડિયા અહેવાલોમાં કહેવાય છે કે ભારતે પુલવામા હુમલા બાદ પાકિસ્તાન જતી ત્રણ નદીઓનું પાણી રોકવાનો નિર્ણય કર્યો છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

સિંધુ જળ સમજૂતી યથાવત રહેશે

પણ ગડકરીના કાર્યાલયે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ નિર્ણયને પુલવામા ઘટના સાથે કોઈ સંબંધ નથી. તેમણે એવું પણ જણાવ્યું કે સિંધુ જળ સંધિ એમની એમ રહેશે.

ગડકરીના કાર્યાલયે ગુરુવારે જણાવ્યું હતું, "રાવી, સતલુજ અને બિયાસ નદીઓનું પાણી ડૅમ બનાવીને રોકવામાં આવશે. શઆહપુર-કાંડી ડૅમ બનાવવાનું કામ પુલવામા હુમલા પહેલાંથી જ ચાલી રહ્યું છે. હવે કૅબિનેટ અન્ય બે ડૅમ બનાવવા અંગે નિર્ણય લેશે."

ખ્વાજાએ કહ્યું કે રાવી પર શાહપુર-કાંડી બંધ બનાવવા ઇચ્છે છે, જો 1995થી ખોરંભે ચડ્યો છે. હવે ભારત આ બંધ બનાવવા માગે છે કારણકે એનાથી પાકિસ્તાન વહી જતા પાણીનો ઉપયોગ કરી શકાશે. જો તેઓ આ પાણીને રોકીને અને ત્યાં બંધ બનાવીને કે કોઈ અન્ય રીતે તેનો ઉપયોગ કરવા માગતા હોય તો કરે. આનાથી અમને કોઈ ચિંતા નથી, કેમકે સિંધુ જળ સમજૂતીમાં આ અંગે સ્વીકૃતિ છે.

જોકે ખ્વાજે શુમૈલે એવું પણ કહ્યું કે જો ભારત પશ્ચિમની નદીઓ (સિંધુ, જેલમ અને ચેનાબ)ના પાણીને રોકવાનો પ્રયાસ કરશે તો ચોક્કસ પાકિસ્તાન આ અંગે વાંધો નોંધાવશે, કારણકે આ નદીઓનું પાણી અમારો અધિકાર છે.

પાકિસ્તાનના સિંધુ જળ કમિશ્નર સૈયદ મેહર અલી શાહ પ્રમાણે આ સમજૂતીએ 1960માં જ પૂર્વની નદીઓનો ઉપયોગ કરવાનો હક ભારતને આપ્યો હતો, હવે એ તેમના પર છે કે તેઓ ઉપયોગ કરવા માગે છે કે નહીં.

પુલવામા હુમલા પહેલા ભારત આવ્યા હતા પાક.ના તજજ્ઞો

સમાચાર એજનસી પીટીઆઈ પ્રમાણે પાકિસ્તાની તજજ્ઞોનું શિષ્ટ મંડળે 28 જાન્યુઆરીથી 1 ફેબ્રુઆરી દરમિયાન ચેનાબ નદી પરના અનેક હાઈડ્રેપાવર પ્રોજેક્ટ્સની...


શીર્ષક: પુલવામા હુમલો: શું CRPFના કાફલા પર થયેલો હુમલો અટકાવી શકાયો હોત?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

આવું પહેલી વખત બન્યું કે આત્મઘાતી હુમલાખોરે બારૂદ ભરેલી એક ગાડી સુરક્ષાદળોની બસ સાથે અથડાવી દીધી.

આ ઘટના અફઘાનિસ્તાન કે ઇરાકની યાદ અપાવે છે.

અહેવાલો અનુસાર આત્મઘાતી હુમલા બાદ સુરક્ષા દળો પર ગોળીબાર પણ થયો.

આ ઘટનાની તપાસનો આદેશ આપી દેવામાં આવ્યો છે પણ સવાલ એ ઊઠી રહ્યા છે કે આ ઘટના કેવી રીતે ઘટી અને ભૂલ ક્યા થઈ?

એબીપી ન્યૂઝ સાથે વાત કરતા જમ્મુ-કાશ્મીરના રાજ્યપાલ સત્યપાલ મલિકે કહ્યું, "આટલા વિસ્ફોટકો ભરેલી ગાડી ફરતી રહી અને ખબર જ ન રહી. તેનો અમને ખૂબ અફસોસ છે."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

સીઆરપીએફ પ્રમુખ આર. આર. ભટનાગરે એએનઆઈને કહ્યું કે, જમ્મુથી શ્રીનગર જઈ રહેલા સીઆરપીએફના આ કાફલામાં અઢી હજાર જવાનો હતા.

આ અંગે મલિકે કહ્યું,"ફૉર્સના જે નિયમો હોય છે, તેમાં ક્યાંક કોઈ ચૂક થઈ છે. અઢી હજાર લોકોને લઈને એકસાથે જઈ શકાતું નથી."

"જ્યાં આઈઈડી બ્લાસ્ટની શંકા હોય ત્યાં ગાડી વધારે ઝડપે ચાલતી હોય છે. પણ આ કાફલો ધીરેધીરે ચાલતો હતો. કોઈ પણ આવીને તેના પર હુમલો કરી ગયું, અમારી ભૂલ થઈ છે."

ઉગ્રવાદીઓને અંદરની મદદ અંગે મલિકે કહ્યું, "તેમના જાણભેદુઓ તો દરેક જગ્યાએ છે."

બીબીસીએ હુમલાના વિવિધ પાસાંઓ પર સીઆરપીએફ, બીએસએફ અને સેનામાં કામ કરી ચૂકેલાં નિવૃત્ત અધિકારીઓ સાથે વાત કરી.

નવા પડકારો માટે કોઈ વિચાર નહીં

અધિકારીઓ કહી રહ્યા છે કે આ નવા પ્રકારના હુમલા બાદ હવે તેમને ઘાટીમાં કામ કરવાની પદ્ધતિ બદલવી પડશે.

પૂર્વ સીઆરપીએફ પ્રમુખ દિલીપ ત્રિવેદીના મતે પહેલાં સુરક્ષાકર્મીઓ પર આઈડી બ્લાસ્ટ અને ગોળીઓથી વધુ હુમલા થતા, જેનો સામનો કરવા માટે રોડ ઑપનિંગ પાર્ટીઝ(આરઓપી)ની મદદ લેવાતી હતી.

મોટા ભાગના સીઆરપીએફના જવાનો જ આ પાર્ટીમાં તૈનાત કરાતા હતા.

સુરક્ષાકર્મીઓની અવર-જવર માટે રોડ સંરક્ષિત રાખવાની તેમની જવાબદારી રહેતી.

આ પાર્ટીઝ સુરક્ષા દળો પસાર થવાના હોય એ એ રસ્તા, રસ્તાના કિનારે આવેલા પુલ અને નાના પુલ, રસ્તાની બંને બાજુ પર આવેલાં ગામો અને દુકાનોને સ્નિફર ડૉગ્ઝ અને વિસ્ફોટકને પકડી શકતાં સાધનોની મદદથી સુરક્ષિત કરવામાં આવતા હતા.

કોઈ જગ્યાએ તાજુ ખોદીને બૉમ્બ મુકાયાની પણ તપાસ થતી હતી.

સીમા સુરક્ષા દળના પૂર્વ અધિક મહાનિદેશક પી કે મિશ્રાના મતે આ પાર્ટીઝનું કામ માત્ર માર્ગો સુરક્ષિત કરવાનું નથી પણ તેનાથી દૂર દૂર આવેલા વિસ્તારોને પણ સુરક્ષાના ઘેરામાં લેવાનું હોય છે.

પરંતુ એક વ્યસ્ત રાજમાર્ગ પર હંમેશાં આવું કરવાનું સહેલું હોતું નથી. મિશ્રાના મતે આ...


શીર્ષક: પુલવામા હુમલો: શું ખરેખર ગુજરાતના જવાને હુમલામાં જીવ ગુમાવ્યો?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

સીઆરપીએફ જવાનોનાં મૃત્યુ અંગે સોશિયલ મીડિયા પર અઢળક મૅસેજ શૅર થઈ રહ્યા છે.

ટ્વિટર પર #RIPBraveHearts #CRPFJawans #PulwamaRevenge #CRPFJawans #CRPFKashmirAttack જેવા અનેક ટ્રૅન્ડ જોવા મળી રહ્યા છે.

ફેસબુક, વૉટ્સઍપ સિવાય ટિકટૉક જેવા પ્લેટફૉર્મ પર પણ આ પ્રકારના વીડિયો અને મૅસેજ લાખોની સંખ્યામાં શૅર કરવામાં આવી રહ્યા છે.

ગુજરાતમાં એક વીડિયો વૉટ્સઍપ અને ફેસબુકમાં મોટાપાયે શૅર થઈ રહ્યો છે જેમાં કહેવાયું છે, "ઇન્ડિયન આર્મીમાં ફરજ બજાવતા વિસળીયા ગામ અને કોળી સમાજનું ગૌરવ એવા પરેશભાઈ વિરાભાઈ બાંમભણીયાનું આજે દુઃખદ અવસાન થયું.... ઈશ્વર તેમના દિવ્ય આત્માને શાંતિ આપે એવી પ્રાર્થના."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ફેસબુક પર આ વીડિયા હજારો વખત શૅર થઈ ચૂક્યો છે.

લોકો તેને પુલવામાના સીઆરપીએફ કાફલા પર થયેલા હુમલા સંદર્ભે શૅર કરી રહ્યા છે.

આ વીડિયો પર દેખાતા વૉટરમાર્ક પરથી જાણવા મળે છે કે આ વીડિયો ટિકટૉક નામની ઍપમાં એડિટ કરેલો છે. ટિકટૉક ઍપની મદદથી સાઉન્ડ મૂકીને વીડિયોને એડિટ કરી શકાય છે.

વીડિયોમાં એક ચિત્ર મુકાલયેલું છે જેમાં તેમના મૃત્યુની તારીખ 13/02/2018 બતાવવામાં આવી છે.

આ યુવકને શ્રધ્ધાંજલિ આપતી એક તસવીરમાં તેમની મૃત્યુ તારીખ 13 ફેબ્રુઆરી 2018 લખવામાં આવી છે, જેનાથી આ વીડિયો અંગે શંકા જાય છે. બીબીસી ગુજરાતીએ આ વીડિયોનું ફૅક્ટ-ચેક કર્યું.

હુમલામાં મૃત્યુ પામેલા સૈનિકોની સીઆરપીએફ તરફથી આપવામાં આવેલી યાદી અમે ચકાસી, આ યાદીમાં પણ પરેશ બાંભણિયાનું નામ મળી આવતું નથી.

સીઆરપીએફ તરફથી મૃત્યુ પામેલા સૈનિકોની તસવીરો પણ રજૂ કરાઈ છે જેમાં પરેશની તસવીર જોવા મળતી નથી.

સગાઈના દિવસે મૃત્યુ થયું

આ વિશે વધુ તપાસ કરવા બીબીસીએ ભાવનગરના બગદાણા પોલીસ સ્ટેશનના ઇન્સ્પેક્ટર એમ. વી. દાફડા સાથે વાત કરી. તેમણે જણાવ્યું કે પરેશ બાંભણીયાનું 13 ફેબ્રુઆરી 2019ના અકસ્માતમાં મોત થયું છે.

તેમણે જણાવ્યું, "ભાવનગરથી મહુવાના હાઈ-વે પર તેઓ અકસ્માતમાં મૃત્યુ પામ્યા હતા. તેઓ બાઇક પર હતા અને ટ્રેક્ટર સાથે અથડાઈ જવાથી અકસ્માત થયો હતો. આ અકસ્માત 13 ફેબ્રુઆરી રાત્રે 11 વાગ્યે થયો હતો. બગદાણા પોલીસ સ્ટેશનમાં પરેશના કાકા ભરત બાંભણીયાએ કેસ દાખલ કરાવ્યો છે."

એમ. વી. દાફડાએ જણાવ્યું, "22 વર્ષીય પરેશ બે વર્ષ પહેલાં ભારતીય સેનામાં જોડાયા હતા અને કોલકાતામાં આર્મી મેડિકલ ફૉર્સમાં નર્સિંગ આસિસ્ટન્ટ તરીકે ફરજ બજાવતા હતા. તેઓ હજુ ટ્રેનિંગમાં જ હતા અને હજુ પોસ્ટિંગ...


શીર્ષક: પુલવામા હુમલો: સૈનિકોનાં શબ પાસે બેસીને યોગી આદિત્યાનાથ હસતા હતા?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

આ દાવા સાથે મુખ્ય મંત્રી યોગી, ભાજપના નેતા મોહસિન રઝા, બિહારના ગવર્નર લાલજી ટંડન અને યૂપીના કૅબિનેટ મંત્રી આશુતોષ ટંડનનો એક 30 સેકંડની વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર ખૂબ શૅર થઈ રહ્યો છે.

ફૅસબુક અને ટ્વિટર પર આ ફોટોને સેંકડો વખત શૅર કરવામાં આવ્યો છે. તેને શૅર કરનાર લોકોનો એક જ હેતુ છે. 'એ દર્શાવવું કે ભાજપના નેતા સંવેદનહીન છે.'

યુટ્યૂબ અને ઘણી ચૅટિંગ ઍપ પર 14 ફેબ્રુઆરીના પુલવામા હિલાને જોડીને આદિત્યનાથ યોગીનો આ વીડિયો શૅર થઈ રહ્યો છે.

ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરના પુલવામામાં થયેલા હુમલામાં 45થી વધુ જવાનોનાં મૃત્યુ થયાં અને ઘણા ઘાયલ થયા.

પરંતુ અમારી તપાસમાં અમને જાણવા મળ્યું કે જે વીડિયોના આધારે ભાજપના નેતાઓ આ ઘટના પ્રત્યે ગંભીર હોવાની વાત કરે છે, તે જુની છે અને પુલવામા હુમલા સાથે તેને કોઈ સંબંધ નથી.

હવે વાસ્તવિકતા..

આદિત્યનાથ યોગી અને અન્ય ભાજપના નેતાઓ હસી રહ્યા છે તે વીડિયો ગયા વર્ષનો છે. જ્યારે ઉત્તર પ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડના મુખ્ય મંત્રી એન. ડી. તિવારીના અંતિમ સંસ્કાર થયા.

દિગ્ગજ નેતા એન ડી તિવારીનું અવસાન 18 ઑક્ટોબરના રોજ દિલ્હી ખાતે થયું, તેઓ 93 વર્ષના હતા.

એન. ડી. તિવારીના અંતિમ સંસ્કારમાં ઉત્તર પ્રદેશના સીએમ આદિત્યનાથ યોગી, ભાજપના નેતા મોહસિન રઝા સાથે શું વાત કરી રહ્યા હતા કે ચારેય નેતાઓ પાર્થિવ શરીર પાસે બેસીને હસે છે. તેની માહિતી તો જાહેર માધ્યમમાં ઉપલબ્ધ નથી. પરંતુ ભાજપના નેતાઓની આ હરકતથી પાર્ટીની ઘણી ટીકા થઈ હતી.

આ વીડિયો વર્ષ 2018માં પણ વાઇરલ થયેલી અને લોકોએ આદિત્યનાથ યોગીની બૉડિ લૅંગ્વેજની ટીકા કરી હતી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


શીર્ષક: પુલવામા: 1965માં કચ્છમાં જ્યારે CRPFની નાનકડી ટૂકડીએ પાક. બ્રિગેડને પીછેહઠ કરવા મજબૂર કરી\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

ગુજરાતમાં કચ્છની ધરતી ઉપર CRPFના ઇતિહાસનું યાદગાર પ્રકરણ લખાયું

ભારતનો દાવો છે કે 40 જવાનોનો ભોગ લેનારા પુલવામા હુમલા પાછળ 'પાકિસ્તાન સ્થિત સંગઠન'નો હાથ છે, જ્યારે પાકિસ્તાનનું કહેવું છે કે 'ભારતે પુરાવા આપવા જોઈએ.'

CRPFની લલકાર 53 વર્ષ જૂના યુદ્ધ પ્રકરણની યાદ અપાવી, જ્યારે ભારતના પોલીસ દળના જવાનોએ પાકિસ્તાની સેનાની બ્રિગેડને પીછેહઠ કરવા મજબૂર કરી દીધી હતી.

CRPFનાં ઇતિહાસમાં અંકિત એ પ્રકરણ ગુજરાતની ધરતી ઉપર લખાયું હતું, જેને સંગઠન દ્વારા દર વર્ષે 'શૌર્ય દિવસ' તરીકે યાદ કરવામાં આવે છે.

જોકે, એ વિજયમાં પણ કેટલીક ખામી રહી ગઈ હતી, જેને નવા અર્ધ-લશ્કરી દળની સ્થાપના દ્વારા દૂર કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો.

પોલીસ વિરુદ્ધ પાકિસ્તાન સેના

જાન્યુઆરી 1965માં પાકિસ્તાન તરફી હિલચાલને જોતા CRPFની (સેન્ટ્રલ રિઝર્વ પોલીસ ફૉર્સ, કેન્દ્રીય અનામત પોલીસ દળ)ની બીજી બટાલિયનની ચાર કંપની ગુજરાત મોકલવામાં આવી.

તેમની સાથે ગુજરાત પોલીસના કેટલાક જવાન પણ હતા.

CRPFના પોલીસ જવાનો પાસે મીડિયમ મશીનગન તથા મૉર્ટાર જેવા હથિયાર હતા.

સામે પક્ષે પાકિસ્તાન પાસે ખુશ્કીદળ, તોપ તથા આધુનિક હથિયારોથી સજ્જ નિયમિત સેના હતી, જેની દક્ષતા સ્વાભાવિક રીતે જ પોલીસ કરતાં વધુ હતી.

CRPFના લગભગ 150 જવાનોની સામે પાકિસ્તાનની બ્રિગેડના 3,500 નિયમિત સૈનિક હતા, જે સંખ્યામાં અને હથિયારોની દૃષ્ટિએ વધુ હતા.

પરંતુ જો ફકત સંખ્યાબળ અને હથિયારોના આધારે યુદ્ધ જીતાતું હોત તા. નવમી એપ્રિલ 1965ની એ રાતે CRPFના ઇતિહાસમાં એ ગર્વિષ્ઠ પ્રકરણ ન ઉમેરાયું હોત.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

એ ભયાનક રાત

CRPFના 150 જવાનોની સામે પાકિસ્તાનના 3,500 સૈનિક હતા

તા. આઠ અને નવ એપ્રિલ, 1965ની રાત્રે પાકિસ્તાનની 51મી ઇન્ફૅન્ટ્રી બ્રિગેડે ભારતીય પોસ્ટ્સ તરફ કૂચ કરી હતી.

જેમાં પાકિસ્તાનની 18મી પંજાબ બટાલિયન, આઠમી ફ્રન્ટિયર રાઇફલ્સ અને છઠ્ઠી બલૂચ બટાલિયનના સૈનિકો હતા.

'ડૅઝર્ટ હૉક'ના નામથી હાથ ધરવામાં આવેલાં સૈન્ય અભિયાનનો હેતુ ભારતની બંને પોસ્ટ્સની ઉપર કબજો કરવાનો હતો, જેથી કરીને અમદાવાદના રસ્તે મુંબઈ તરફ આગળ વધી શકાય.

સપાટ મેદાન ઉપર પોસ્ટ્સએ CRPF માટે નબળું પાસું હતી, કારણ કે દુશ્મન ગોળીબાર અને તોપમારા દ્વારા સીધું જ નિશાન સાધી શકે છે અને થયું પણ એવું જ.

સવારે 3.45 કલાકે હેડ કૉન્સ્ટેબલ રણજીતસિંહને કોઈ હિલચાલ દેખાઈ એટલે તેમણે આગંતુકોને પડકાર ફેંક્યો, જેનો જવાબ ગોળીબારથી મળ્યો....


શીર્ષક: પુલવામા: હુમલા બાદ કોંગ્રેસ શોકમાં, બીજેપી જોશમાં કેમ? - બ્લૉગ\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

એના ત્રણ દિવસ બાદ 14મી ફેબ્રુઆરીએ પુલવામાના હુમલાથી આખા દેશને આંચકો લાગ્યો છે, પ્રિયંકા ગાંધીએ પોતાની પ્રેસ કૉન્ફરન્સ એમ કહીને રદ કરી દીધી કે 'આવા પ્રસંગે રાજનીતિની વાત કરવી યોગ્ય નથી.'

હુમલા બાદ આખો દેશ જે પ્રકારે શોકમાં ડૂબી ગયો, એનાથી કૉંગ્રેસ હજી સુધી બહાર આવી શકી નથી, જ્યારે બીજેપી (ભારતીય જનતા પાર્ટી) સંપૂર્ણ જોશ સાથે જલ્દી ચૂંટણીના રંગમાં આવી ગઈ.

પુલવામા હુમલા પછી રાહુલ ગાંધીએ કહ્યું કે તેમની પાર્ટી આ કિસ્સામાં "સરકારની સાથે છે."

એ સવાલ કે આ હુમલાને અટકાવવાની જવાબદારી કોની હતી? અને આ હુમલાના ટાઇમિંગની વાત કરવાની હિંમત રાહુલ ગાંધી દેખાડી શક્યા નહીં.

આ પહેલ કરીને મમતા બેનર્જીએ એકવાર ફરીથી બીજેપી-વિરોધી ગઠબંધનનું નેતૃત્વ છીનવી લીધું છે.

જો તમે 14 ફેબ્રુઆરી પછીની રાજકીય હિલચાલોને જુઓ તો તમને સ્પષ્ટ દેખાશે કે બીજેપી સંપૂર્ણ સક્રિયતાની સાથે ચૂંટણી અભિયાન ચલાવી રહી છે, જ્યારે કૉંગ્રેસનો ગત સપ્તાહ વાળો જોશ ગાયબ છે.

કૉંગ્રેસ કદાચ અટકીને જોવા ઇચ્છે છે કે પુલવામા મુદ્દો કેવી રીતે આગળ વધશે, એને એ પણ દેખાય છે કે આ હુમલા પછી લોકોમાં ખુબ ગુસ્સો છે.

જેને પોતાના પક્ષ તરફ વાળવાની કોઈ યુક્તિ તેને નથી દેખાઈ રહી.

બીજી તરફ, બીજેપી બહુ જ સહજતાથી દેશભક્તિ, સેના, રાષ્ટ્રવાદ, હિન્દુત્વ, મોદી, વંદે માતરમ, માતા કી જય જેવા જુના નારાઓ ઉપર પાછી ફરી છે.

રોજગાર, વિકાસ, રફાલની વાત હવે કોઈ સંભાળવા તૈયાર નથી દેખાતું, આ સ્થિતિમાં કોંગ્રેસની પાસે બીજેપીના સૂરમાં સૂર મિલાવવા અથવા ચુપ રહેવા સિવાય અત્યારે તો કોઈ વિકલ્પ પણ નથી.

પંજાબમાં કૉંગ્રેસના નેતા નવજોત સિંહ સિદ્ધુએ ફક્ત એટલું જ કહ્યું હતું કે "આતંકવાદનો કોઈ દેશ, ધર્મ, જાત નથી હોતી."

એ વાત ઉપર તેમણે તીખા હુમલાઓનો સામનો કરવો પડ્યો છે, તેમણે એકલાએ જ પોતાનો બચાવ કરવો પડ્યો છે, કૉંગ્રેસના કોઈ નેતા તેમના બચાવમાં ના આવ્યા કે તેમણે કોઈ ખોટી વાત નથી કહી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ગઠબંધન, રેલી અને ભાષણ

મંગળવારે તામિલનાડુમાં બીજેપી અને એઆઈડીએમકે (ઑલ ઇંડિયા અન્ના દ્રમુક)ના ગઠબંધનનું એલાન કરવામાં આવ્યું, પલાનીસ્વામી અને બીજેપીના વરિષ્ઠ નેતા પીયૂષ ગોયલે પ્રેસને સંબોધન કર્યું.

તમિલનાડુમાં બીજેપી પાંચ લોકસભા બેઠકો ઉપર ચૂંટણી લડશે.

આ પહેલા સોમવારે બીજેપી-શિવ સેનાએ ઘણી ખેંચતાણ અને રિસામણા-મનામણાંની રમત પછી, ગઠબંધનમાં ચૂંટણી લડવાની જાહેરાત કરી હતી.

એક-બીજાને પછાડવા અને મોં તોડવાની ધમકી...


શીર્ષક: પુલવામાથી અભિનંદન : બોલ બચ્ચનો, વિશ્રામ...દેશપ્રેમીઓ, સાવધાન\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

જાણે સામાન્ય લોકોને ઉશ્કેરવાની અને તેમનામાં દેશપ્રેમના નામે યુદ્ધનો ઉન્માદ પ્રગટાવવાની વ્યાપારી હરીફાઈ ચાલી રહી છે, જેને દેશપ્રેમના રુપાળા આવરણ સાથે રોજેરોજ વાચકોના માથે મારવામાં આવે છે.

સરહદ પરની વાસ્તવિકતા તેમ જ યુદ્ધની ગંભીરતા વિશે વિચારવા-સમજવાને બદલે, જાણે કોઈ ઍક્શન ફિલ્મ ચાલતી હોય, એવો ઉત્તેજનાપૂર્ણ માહોલ ઊભો કરવામાં આવ્યો છે.

મેળામાં બેઠેલા ખુમચાવાળાના ઉત્સાહથી, ગળાં ફાડીને દેશપ્રેમની કોથળીમાં ભડકાઉ ઉશ્કેરાટ વેચતાં માધ્યમો માટે આ ધંધાનો ટાઇમ છે.

તેમની સફળતાનો મોટો આધાર 'ગ્રાહકો' (વાચકો-દર્શકો)ની દેશભક્તિ પર નહીં, તેમની નાદાનિયત પર હોય છે.

રાજનેતાઓ તો આપણા જવાનોની બહાદુરીને ચૂંટણીટાણે વટાવતાં વટાવશે, પણ ઘણાં પ્રસાર માધ્યમો માટે તો આ રોકડીયો ને તત્કાળ ધંધો થઈ ગયો છે.

પ્રતીકાત્મક તસવીર

આવા મુદ્દે પ્રસાર માધ્યમોની ટીકા થાય, ત્યારે તેમનો એક કાયમી બચાવ હોય છે : જુઓ, અમે કંઈ સેવા-બેવા કરતાં નથી.

અમે મીડિયાના બિઝનેસમાં છીએ અને જે વેચાય તે વેચીએ છીએ.

વાચકોને-દર્શકોને સાચા દેશપ્રેમને બદલે કે જવાનોની સાચી ચિંતાને બદલે, આવી મસાલેદાર અને ભડકામણી સામગ્રી ગમે, તો અમે એ આપીએ છીએ.

તેમાં અમારો શો વાંક? અને હા, મહેરબાની કરીને અમને પત્રકારત્વના મિશનના પાઠ ન ભણાવશો.

એવા વેદિયાવેડા હવે ચાલે નહીં. અમારેય છાપાં વેચવાનાં છે-ચેનલો ચલાવવાની છે.

માધ્યમોનો આ બચાવ આદર્શ ભલે નહીં, પણ વ્યવહારુ લાગે એવો તો છે જ. હશે,

ભાઈ. લોકોને આવું જ ગમે છે, તો માધ્યમો બાપડાં શું કરે? પણ સહેજ ઊંડા ઉતરતાં તેમના આ બચાવ સામે અનેક સવાલો પેદા થાય છે.

સૌથી પહેલી વાત તો એ કે વાચકો આવું બધું અવાસ્તવિક અને ઉશ્કેરણીજનક ચપોચપ ચાટી જાય છે એ સાચું છે.

પરંતુ ઘણાંખરાં અંગ્રેજી અખબારોની જેમ વાચકોને ધોરણસરના સમાચાર, છાપરે ચડીને બૂમબરાડા પાડ્યા વિના કે પોતે કેવા મહાન દેશભક્ત માધ્યમવીર છે તેના દેખાડા કર્યા વિના આપવામાં આવે તો શું થાય?

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

પ્રતીકાત્મક તસવીર

જરા કલ્પના કરી જુઓ. ગુજરાતવ્યાપી પ્રભાવ ધરાવતાં ત્રણે મુખ્ય અખબાર નક્કી કરે કે આપણે સમાચારને સમાચારની જેમ આપીશું અને દેશભક્તિના નામે આપણો ફેલાવો ટકાવવાની કે વધારવાની હલકી હરીફાઈમાં નહીં પડી જઈએ—તો શું થાય?

ઉશ્કેરણી અને ધંધાદારી લાગણીવેડાનો ડ્રામો કર્યા વિના, 'નાક રગડ્યું'-'ધૂળ ચટાડી'ને બદલે, થોડી વધારે જવાબદારી અને સંવેદનશીલતાથી કામ લેવામાં આવે તો શું થાય?

તમને...


શીર્ષક: પુલવામાના હુમલાખોર આદિલ ડારના ઘરનો આંખે દેખ્યો હાલ - ગ્રાઉન્ડ રિપોર્ટ\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

કાકપોરા ગામમાં પોતાના ઘરેથી એક વર્ષ પહેલાં ફરાર થયા બાદ આદિલ ડાર જૈશ-એ-મોહમ્મદમાં સામેલ થઈ ગયા હતા અને બંદૂક ઉઠાવી હતી.

ડારનું ઘર બે માળની ઇમારત છે, જ્યાં પ્રથમ માળ ઉપર પરિવાર એકઠો થયો છે.

આ એક ખેડૂતનો પરિવાર છે. ઠંડી અને વરસાદની વચ્ચે જ્યારે હું ત્યાં પહોંચ્યો તો પહેલાં આદિલના બે ભાઈઓ અને તેમના પિતાએ બીબીસી સાથે વાત કરવાનો ઇન્કાર કરી દીધો હતો.

કેટલાક સમય બાદ આદિલના પિતા ગુલામ હસ ડાર થોડી વાત કરવા માટે રાજી થયા અને કહ્યું, "મૃતદેહ ઘરે આવ્યો નથી, પુત્રને દફનાવ્યો નથી એટલે થોડું ખાલીપણું લાગી રહ્યું છે."

જ્યારે મેં પૂછયું કે સીઆરપીએફ (સેન્ટ્રલ રિઝર્વ પોલીસ ફોર્સ)ના 40 જવાનોનાં મૃત્યુ પર તેમને અફસોસ નથી?

જવાબમાં ડારના પિતાએ કહ્યું, "જવાનો પણ પોતાનું કામ કરવા આવે છે, તેમના પરિવારો પણ તેમના જવાથી પીડિત છે."

"અમારી જેમ કેટલાક પરિવારોને તેમના પુત્રના મૃતદેહો નહીં મળ્યાં હોય, તેઓ પણ આ દુઃખને મહેસૂસ કરી રહ્યા હશે."

આદિલને સંબંધ જૈશ-એ-મોહમ્મદ સાથે હતો, પરંતુ પુલવામા સહિત પૂરા દક્ષિણ કાશ્મીરમાં પાકિસ્તાનથી ચાલનારા 'જૈશ-એ-મોહમ્મદ' અને 'લશ્કર-એ-તૈયબા'ની ગતિવિધિઓ ઓછી છે.

જાણકારોનું કહેવું છે કે દક્ષિણ કાશ્મીરમાં 'હિઝબુલ મુઝાહિદીન' સૌથી વધારે સક્રિય છે.

એક સમયે હિઝબુલ મુઝાહિદીનનું નેતૃત્વ પૂર્વ શિક્ષક 33 વર્ષના રિયાઝ નાયકુના હાથમાં છે.

નાયકુનું નામ ઘાટીના મોસ્ટ વૉન્ટેડ લોકોના લિસ્ટમાં સૌથી ઉપર છે.

કોણ છે રિયાઝ નાયકુ?

નાયકુનું ગામ પુલવામાનું બેગપુરા છે, સાત વર્ષ પહેલાં ગણિતમાં ગ્રૅજ્યુએશન કર્યા બાદ નાયકુએ હથિયાર ઉઠાવી લીધાં હતાં.

રિયાઝ નાયકુના પરિવારે હવે માની લીધું છે કે ઘરમાં ક્યારેક નાયકુનો મૃતદેહ આવશે.

નાયકુના પિતા અસદુલ્લાહ નાયકુ કહે છે કે જ્યારે કોઈ ઍન્કાઉન્ટર થાય છે તો લાગે છે કે તેમનો પુત્ર મરનારામાં સામેલ હશે.

અલગાવવાદનું સમર્થન અને પિતાની ભાવનાઓ વચ્ચેની કશ્મકશ વિશે પૂછવા પર તેઓ કહે છે:

"એક મુસ્લિમ હોવાના નાતે, આ એક ગર્વની વાત છે, અમે એ નહીં કહીશું કે ખોટું છે."

"જો તે કોઈ ડ્રગ્સ કે ગેરકાયદે ગતિવિધિઓમાં સામેલ હોત તો અમારું નામ ખરાબ થાત. જોકે, અમને રાહત છે કે તે યોગ્ય કામ કરી રહ્યો છે."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

કેવી રીતે વિચારે છે કાશ્મીરી સમાજ?

કાશ્મીરમાં તહેનાત સરકારી અધિકારી જાણે અને માને છે કે સ્થાનિક લોકોની આ લોકોને મદદ મળે છે.

ડારનો પરિવાર હોય કે નાયકુનો, આ સામાન્ય લોકો છે,...


શીર્ષક: પુલવામામાં CRPF જવાનો પર હુમલો કરનાર ઉગ્રવાદી કોણ છે?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

હુમલો કરનાર આદિલ

આ હુમલાની જવાબદારી ઉગ્રવાદી સંગઠન જૈશ-એ-મોહમ્મદે લીધી છે.

એવા પણ સમચાર છે કે આ હુમલો 21 વર્ષના આદિલ અહમદ દ્વારા કરવામાં આવ્યો છે.

આદિલ અહમદ પુલવામા નજીકના ગુંડીબાગનો રહેવાસી હતો. એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે તે ગત વર્ષે જૈશ-એ-મોહમ્મદમાં સામેલ થયો હતો.

જે જગ્યાએ આ આત્મઘાતી હુમલો કરવામાં આવ્યો તે જગ્યા શ્રીનગરથી દક્ષિણ તરફ લગભગ 25 કિલોમિટર દૂર છે અને આદિલના ગામથી ઘટનાસ્થળ લગભગ 15 કિલોમિટર દૂર છે.

ગુરુવારના રોજ વિસ્ફોટકથી ભરેલી એક સ્કૉર્પિયો ગાડીએ સીઆરપીએફ કાફલામાં ચાલી રહેલી બસને ટક્કર મારી હતી.

આ કારમાં 350 કિલો વિસ્ફોટક ભરેલો હતો. પ્રત્યક્ષદર્શીઓના જણાવ્યા અનુસાર વિસ્ફોટનો અવાજ એટલો પ્રચંડ હતો કે ઘણા કિલોમિટર દૂર સુધી તે સંભળાયો હતો.

આત્મઘાતી હુમલો

ચાર જાન્યુઆરીના રોજ અવંતીપુરમાં બે ઉગ્રવાદીઓ માર્યા ગયા હતા

1998માં કારગિલ યુદ્ધ બાદ જૈશ-એ-મોહમ્મદ અને લશ્કર-એ-તૈયબાએ ઘણા આત્મઘાતી હુમલાઓ કર્યા હતા.

પરંતુ આ હુમલાઓ કરનારા ઉગ્રવાદી પાકિસ્તાની નાગરિકો હતા.

જૈશ-એ-મોહમ્મદે દાવો કર્યો છે કે આ વખતે જે હુમલો કરવામાં આવ્યો છે તે કાશ્મીરના સ્થાનિક યુવક આદિલ ઉર્ફે વકાસ કમાંડો દ્વારા કરવામાં આવ્યો છે.

આ હુમલો એટલો ખતરનાક હતો કે તેના સંપર્કમાં આવેલી લોખંડની બસ રબરની જેમ વળી ગઈ હતી. આ બસમાં ઓછામાં ઓછા 44 સીઆરપીએફના જવાનો બેઠા હતા.

આદિલના પિતા ગુલામ હસન ડાર સાયકલ પર ફેરી કરી કપડાં વેચવાનું કામ કરે છે. આ સિવાય આદિલના પરિવારમાં તેમનાં માતા અને બે ભાઈઓ છે.

કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે આદિલ માર્ચ 2018માં જૈશ-એ-મોહમ્મદમાં દાખલ થયો હતો. ત્યારે તે 12માં ધોરણમાં ભણતો હતો.

દક્ષિણ કાશ્મીરના વિસ્તારમાં છેલ્લા એક વર્ષમાં સુરક્ષા દળોએ ઉગ્રવાદીઓ વિરુદ્ધ ઘણાં અભિયાન હાથ ધર્યાં હતાં.

સમાચાર એજન્સી પીટીઆઈ મુજબ 2018માં જમ્મુ-કાશ્મીરમાં સુરક્ષા દળના અભિયાનમાં 230 ઉગ્રવાદીઓનાં મૃત્યુ થયાં હતાં.

ભારતીય સુરક્ષા અધિકારીઓએ એવો પણ દાવો કર્યો છે કે આ અભિયાન હાથ ધર્યું હોવા છતાં કાશ્મીર ખીણમાં લગભગ 240 ઉગ્રવાદીઓ સક્રિય છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ભાઈ પણ જૈશમાં સામેલ

પોલીસ સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર આદિલનો પિતરાઈ સમીર અહમદ પણ ઉગ્રવાદી છે અને આદિલના જૈશ-એ-મોહમ્મદમાં સામેલ થવાના એક દિવસ બાદ સમીર પણ જૈશમાં સામેલ થયો હતો.

સમીરે કાશ્મીર યુનિવર્સિટીથી પોસ્ટ ગ્રૅજ્યુએશનનો અભ્યાસ છોડીને ચરમપંથનો રસ્તો અપનાવ્યો હતો.

આદિલના ગામ...


શીર્ષક: પુલવામામાં CRPF પર કરાયેલા હુમલા બાદ પાકિસ્તાનની સ્થિતિ કેવી છે?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

આત્મઘાતી હુમલા બાદ ભારતમાં સરકાર, નાગરિક અને મીડિયા વચ્ચે ગરમાગરમીનો માહોલ છે.

હુમલાની જવાબદારી પાકિસ્તાનના સંગઠન 'જૈશ-એ-મોહમ્મદ'એ લીધી છે.  ભારત સરકાર પુલવામા હુમલા માટે પાકિસ્તાન સરકારને જવાબદાર ઠેરવી રહી છે. મીડિયામાં યુદ્ધ કરવાથી લઈને સિંધુ જળ સંધિ તોડવા સુધીની વાતો થઈ રહી છે.

ભારત પાકિસ્તાન પર કટ્ટરવાદને પ્રોત્સાહન આપવાનો આક્ષેપ કરી રહ્યું છે.

પરંતુ પાકિસ્તાને દરેક આક્ષેપોને ફગાવી દીધા છે. પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાને પ્રતિક્રિયા આપવાની ચેતાવણી પણ આપી દીધી છે.

ત્યારે પાકિસ્તાનની જનતા આ મુદ્દાને કઈ રીતે જોઈ રહી છે? સરકારમાં કેવા પ્રકારની હિલચાલ છે અને મીડિયામાં પુલવામા હુમલા મુદ્દે અને ભારતના વલણને કેટલું મહત્ત્વ આપવામાં આવે છે?

પાકિસ્તાની જનતા શું વિચારે છે

પાકિસ્તાનના લોકોમાં ચિંતા છે કે ફરી એક વખત બંને દેશો આક્ષેપ-પ્રતિઆક્ષેપના ચક્રમાં ફસાઈ ગયા છે. ભારતમાં હુમલો થાય તો તેનો આક્ષેપ સીધો પાકિસ્તાન પર આવે છે.

પરંતુ પાકિસ્તાનના લોકો પણ યુદ્ધ ઇચ્છતા નથી. અહીંના લોકોએ તાલીબાન અને યુદ્ધની સ્થિતી બન્નેનો અનુભવ કર્યો છે અને તેથી તેઓ શાંતિના પક્ષમાં છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

પરંતુ વિપક્ષના નેતા એ સવાલ ચોક્કસથી પૂછે છે કે શું પાકિસ્તાને પોતાનું હોમવર્ક કર્યું છે?

પહેલાં પણ પાકિસ્તાન એ વાતથી ઇન્કાર કરતું આવ્યું છે કે કટ્ટરપંથી હુમલા માટે તેની જમીનનો ઉપયોગ કરાયો છે. પરંતુ બાદમાં તેની સાથે જોડાયેલી ઘણી એવી બાબતો ધ્યાનમાં આવી કે જે પાકિસ્તાનના દાવા પર પ્રશ્નાર્થ સર્જી દે.

તો શું આ વખતે પાકિસ્તાનને પૂરી ખાતરી છે કે આ હુમલાને ત્યાંથી અંજામ આપવામાં આવ્યો નથી અને તેમાં પાકિસ્તાનનું કોઈ જૂથ સંકળાયેલું નથી?

સત્તા પર કેટલી અસર?

પુલવામા હુમલા બાદ બારતમાં સત્તાએ થોડી ગરમી પકડી છે પણ પાકિસ્તાનની સ્થિતી થોડી અલગ છે.

પાકિસ્તાનમાં ઘણા મુદ્દા એક સાથે ચાલ્યા કરે છે તેથી એક બાબત પર ધ્યાન કેન્દ્રિત થઈ શકતું નથી.

ઈરાન તરફથી પણ આ હુમલા બાદ ઘણા આકરાં નિવેદનો આવ્યાં હતાં. તે ઉપરાંત કુલભૂષણ જાદવ બાબતે પણ ધ્યાન આપવામાં આવી રહ્યું હતું.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

કુલભૂષણ મામલે પાકિસ્તાની વકીલોએ ભારતીય વકીલોને કેવા જવાબ આપ્યા અને તેમની દલીલોને કેવી રીતે ફગાવી દેવાઈ તેના પર મીડિયા ખબરો આપી રહ્યું હતું.

પુલવામા પર બહુ વધુ સમાચારો નહોતા. પાકિસ્તાનમાં આ મુદ્દે નેતાઓની બેઠકો અને વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાનના નિવેદનને જ...


શીર્ષક: પુલવામામાં CRPF પર કરાયેલા હુમલાથી સરકારની સૈન્ય નીતિ પર સવાલ\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

હુમલો કઈ રીતે કરાયો એ અંગેની ચોક્કસ જાણકારી હજુ સુધી મેળવી શકાઈ નથી.

પ્રાંરભિક અહેવાલો અનુસાર 'જૈસ-એ-મોહમ્મદ' માટે કામ કરનારા આદિલ અહમદે પુલવામામાં વિસ્ફોટથી ભરેલી ગાડી સીઆરપીએફની 70 બસોના કાફલામાં ચાલી રહેલી બસને અથડાવી દીધી હતી.

થોડા જ સમયમાં ઘટનાસ્થળ એવું લાગવા લાગ્યું કે જાણે યુદ્ધગ્રસ્ત વિસ્તાર હોય.

નષ્ટ થઈ ગયેલી ગાડીઓ, કાટમાળ અને અર્ધ સળગેલા મૃતદેહો. અત્યંત ક્રૂર રીતે કરાયેલી આ જાનહાનીએ ભય પેદા કરી દીધો છે.

સપ્ટેમ્બર 2016માં ઉરીમાં સૈન્યના કૅમ્પ પર કરાયેલા 'આતંકવાદી' હુમલા બાદ આ સૌથી મોટો ઉગ્રવાદી હુમલો છે.

આ હુમલો 2001માં શ્રીનગરમાં વિધાનસભામાં કરાયેલા હુમલાની યાદ અપાવે છે, જેમાં વિસ્ફોટોથી લદાયેલી ગાડીને જમ્મુ અને કાશ્મીર સચિવાલયના દરવાજા સાથે અથડાવી દેવાઈ હતી.

જોકે આકાર, પ્રકાર અને પ્રમાણની રીતે જોતા આ હુમલો અલગ છે.

હુમલા બાદ તુરંત જ રાજનેતાઓ, અધિકારીઓ અને લોકોએ નિંદા કરી તથા બદલાની ભાવનાનો સ્વર પણ સાંભળવા મળ્યો.

કેન્દ્રીય મંત્રી અરુણ જેટલી અને જનરલ વી. કે. સિંહે હુમલાનો બદલો લેવાની ભલામણ કરી અને સાથે જ કહ્યું, "આતંકવાદીઓને એવો પાઠ ભણાવવામાં આવે કે એ ક્યારેય ના ભૂલી શકે."

જોશ લદાયેલી ટિપ્પણીઓ અને એની અસર

શાસનમાં બેઠેલા લોકો તરફથી કરાયેલી આ પ્રકારની ટિપ્પણીઓમાં કાશ્મીર મામલે ગેરસમજ અને ભૂલ ભરેલા ઉપાયો સૂચવવાની પ્રવૃતિ જોઈ શકાય છે.

આવી ટિપ્પણીઓમાં 'સૈનિકોની વીરતા'નું મહિમાગાન કરી પોતાની જવાબદારીઓથી છટકવાની પ્રવૃતિ પણ છતી થાય છે.

જો સરહદ પર લડવાની અને ઉપદ્રવીઓ વિરુદ્ધ સંઘર્ષ કરવાની જવાબદારી સૈનિકોની હોય તો રાજકીય શક્તિની જવાબદારી એ બને છે કે તેઓ એક એવો માહોલ ઊભો કરે, જ્યાં આ પ્રકારની હિંસક પરિસ્થિતિને જન્મ આપનારી સ્થિતિ ટાળી શકાય.

જમીન પર ભરાઈ રહેલાં પગલાંઓમાં ના તો આ જવાબદારીપૂર્ણ ભૂમિકા જોવા મળી રહી છે કે ના તો વ્યવહારકુશળતા.

આ મામલે તપાસ અત્યંત જરૂરી છે. ઢીલું મૂક્યા વગર આ મામલે તમામ પ્રશ્નોના જવાબ શોધવા જોઈએ.

માસ્ટરમાઇન્ડની તપાસ થવી જોઈએ અને એ પણ જાણવું જોઈએ કે ભારે સુરક્ષા ધરાવતા આ આર્ગ પર આખરે ચૂક થઈ ક્યાં?

જવાબદારી અને ઉદાર લોકશાહી ધરાવતા દેશો પાસે એવી આશા નથી રાખવામાં આવતી કે તેમની નીતિઓ અને તેમનાં કાર્યો પ્રતિશોધની ભાવનાથી પ્રેરિત હોય.

આમ પણ, તત્કાલ અપાયેલી પ્રતિક્રિયા શાંતિ સ્થપાવાની ગૅરન્ટી નથી આપતી. આ પ્રકારની પ્રતિક્રિયા કેવળ ખૂનખરાબાને જ પ્રોત્સાહિત કરે છે,...


શીર્ષક: પુલવામામાં CRPF હુમલો: કૅન્સરથી પીડાતાં માતાના દીકરાએ હુમલામાં જીવ ગુમાવ્યો\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

અવધેશ કુમાર

વારાણસી અને ચંડૌલીની સરહદ વચ્ચે આવેલું- ભારતના ગૃહમંત્રી રાજનાથ સિંહનું જન્મ સ્થળ, બહાદુરપુર ગામ મંગળવારે સાંજે, પુલવામામાં હુમલાના સમાચાર આવ્યા ત્યારથી ઊંડા શોકમાં ગરકાવ છે.  ક્રિકેટ પ્રેમી અને જૂના સંગીતને પસંદ કરતા અવધેશ કુમાર યાદવ આ ગામના રહેવાસી હતા.

તેમણે શ્રીનગરમાં પોતાની ફરજ ઉપર પરત જોડાવા, પોતાના દોઢ વર્ષના દીકરા સાથે ગામમાં એક સપ્તાહની રજાઓ ગાળ્યા બાદ સોમવારે ઘર છોડ્યું હતું.

શોક વ્યક્ત કરવા આવેલા લોકોથી ઘેરાયેલા અવધેશના પિતા હરકેશલાલ યાદવ કહે છે, "તેમની માતાને કૅન્સર છે, એ વિશે હાલમાં જ જાણકારી મળી છે અને અમે તેમની સારી હૉસ્પિટલમાં સારવાર કરાવી રહ્યા છીએ. તેમની સ્થિતિ પહેલાં કરતાં ઠીક છે પરંતુ આ ઘટના પછી કોને ખબર કે તે હવે કેવી રીતે ઠીક થશે?"

તેમના બાળપણના મિત્ર રાકેશ યાદવ તેમને યાદ કરતા કહે છે, "ખૂબ સારો, હોંશિયાર અને બુદ્ધિશાળી વિદ્યાર્થી હતો અને તેનું સપનું પહેલાંથી જ સેનામાં જવાનું હતું."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

રાકેશે બીબીસીને જણાવ્યું, "તે જ્યારે રજા ગાળવા આવતા ત્યારે હંમેશાં અમને સારો એવો સમય આપતા હતા અને બધાની મુલાકાત કરતા હતા."

તેમના ગામની બહાર એકઠી થયેલી ભીડ શોકાતુર છે અને 'કાશ્મીર તળેટીમાં થયેલા આ હુમલો કરનાર હુમલાખોરો વિરુદ્ધ કાર્યવાહી કરીને ઝડપથી ન્યાય ઇચ્છે છે.'

ગામના એક વડીલ, અખલાક ખાન કહે છે, "અમારા પુત્રએ દેશ માટે બલિદાન આપ્યું છે એ ખરેખર ગર્વની વાત છે. પરંતુ આ હરકત ખૂબ કાયરો જેવી છે અને આતંકવાદીઓ સીધી લડાઈ માટે સક્ષમ નથી."

પ્રેમ કુમાર મિશ્રા ગામમાં એક દુકાનદાર છે અને તેઓ એ વાત ઉપર દુ:ખી છે કે "શહીદનો પાર્થિવ દેહ ઘરે પરત લાવવામાં ખુબ સમય લાગી રહ્યો છે."

જ્યારે અમે ગામમાંથી પરત ફરતા હતા ત્યારે લગભગ 30 યુવાનો ત્યાં આવ્યા હતા અને તેઓ પાકિસ્તાન વિરોધી સૂત્રોચ્ચાર કરી રહ્યા હતા.

આપને આ પણ વાચવું ગમશે

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો


શીર્ષક: પૂજા ગેહલોત : એ વૉલીબૉલ ખેલાડી જે કુસ્તીબાજ બન્યાં\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

નાનપણથી પૂજા ગેહલોત રમતમાં રુચિ ધરાવતાં હતાં. કાકા ધર્મવીર સિંહ સાથે અખાડા જવાની શરૂઆત કરી ત્યારે તેઓ માત્ર છ વર્ષનાં હતાં.

ધર્મવીર સિંહ કુસ્તીબાજ છે. પૂજાને પણ કુસ્તીમાં રસ પડ્યો પણ પિતા વિજેન્દર સિંહને પંસદ નહોતું કે તેમની દીકરી કુસ્તીબાજ બને.

તેમના પિતાએ કુસ્તી છોડીને બીજી રમત પર હાથ અજમાવવા માટે જણાવ્યું. વૉલીબૉલ એ પૂજાની બીજી પસંદ હતી અને એક વૉલીબૉલ ખેલાડી તરીકે તેઓ જુનિયર નેશનલ લેવલ સુધી રમ્યાં છે.

પરંતુ તેમના જીવનમાં ત્યારે વળાંક આવ્યો જ્યારે તેમણે હરિયાણાનાં ગીતા ફોગાટ અને બબીતાકુમારી ફોગાટને 2010માં નવી દિલ્હી ખાતે યોજાયેલી કૉમનવેલ્થ ગેમ્સમાં મેડલ મેળવતાં જોયાં.

પૂજાએ નક્કી કરી લીધું કે તેમણે પણ ફોગાટ બહેનોનાં પદચિન્હો પર ચાલવું છે.

જોકે તેમના પિતા આ વાતથી ખુશ નહોતા. તેમણે પૂજાને જણાવ્યું કે તેઓ તેને કુસ્તી કરતાં નહીં અટકાવે પણ તે માટે પોતાની રીતે વ્યવસ્થા કરવી પડશે.

પિતાના મનમાં હતું કે કુસ્તી માટેની દીકરીની ઘેલછા લાંબી નહીં ટકે.

સંઘર્ષ સાથે શરૂઆત

પૂજા ઉત્તર-પશ્ચિમ દિલ્હીમાં આવેલા નરેલા વિસ્તારમાં પરિવાર સાથે રહેતાં હતાં.

કુસ્તી શીખવા માગતા માટે આ સહેલું નહોતું, કારણ કે ત્યાં છોકરીઓ માટે કુસ્તીની કોઈ સુવિધા નહોતી.

તેઓ ટ્રેનિંગ લેવા માટે દિલ્હી આવતાં હતાં. પૂજા કહે છે કે દિલ્હી આવવા માટે તેમણે ત્રણ કલાક બસની મુસાફરી કરવી પડતી અને તે માટે તેઓ સવારે 3 વાગ્યે ઊઠી જતાં.

મુસાફરીના કારણે સારી રીતે પ્રૅક્ટિસ કરી શકતાં ન હોવાના કારણે પૂજાએ નક્કી કર્યું કે તેઓ ટ્રેનિંગ માટે દિલ્હી નહીં જાય અને ઘરની નજીક ટ્રેનિંગ લેશે, જે માત્ર છોકરાઓ માટે હતું.

પૂજા છોકરાઓ સાથે કુસ્તી કરે એ પરિવારના સભ્યો અને સંબંધીઓને પસંદ નહોતું.

જોકે કુસ્તી માટે દીકરીનું ઝનૂન જોઈને પિતા ખુશ થયા અને તેમને સારી ટ્રેનિંગ મળે એ માટે પરિવાર રોહતક આવી ગયો.

સફળતા મળવાની શરૂઆત

પરિવારનાં પીઠબળ અને આકરી મહેનત થકી પૂજાએ 2016માં રાંચીમાં યોજાયેલી 2016 જુનિયર નેશનલ વ્રેસ્લિંગ ચૅમ્પિયનશિપમાં 48 કિલો કૅટેગરીમાં ગોલ્ડ મેડલ મેળવ્યો.

2016માં ઈજાના કારણે તેઓ એક વર્ષ સુધી અખાડામાં ઊતરી શક્યાં નહોતાં.

જોકે યોગ્ય સારવાર અને પોતાની ઇચ્છાશક્તિના કારણે તેઓ રમતમાં પાછાં આવી શક્યાં.

આંતરાષ્ટ્રીયસ્તરે પ્રથમ મહત્ત્વની સફળતા 2017માં તાઇવાનમાં યોજાયેલી એશિયન જુનિયર ચૅમ્પિયનશિપમાં મળી, જ્યાં તેમણે 51 કિલો કૅટેગરીમાં ગોલ્ડ મેડલ જિત્યો.

2019માં હંગરીના...


શીર્ષક: પૂણે : સીરમ ઇન્સ્ટિટયૂટ ઑફ ઇન્ડિયામાં આગ, પાંચ લોકોનાં મોત\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

પૂણેની સીરમ ઇન્સ્ટિટયૂટમાં આગ

સીરમ ઇન્સ્ટિટ્યૂટના સીઇઓ અને માલિક અદાર પૂનાવાલાએ આ વાતની પુષ્ટિ કરતાં મૃત્યુ પામનાર વ્યક્તિઓના પરિવારજનો પ્રત્યે સંવેદના પ્રગટ કરી હતી.

પુણેના મેયર મુરલિધર મોહોલે આ ઘટનાની પુષ્ટિ કરતાં નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે, "સીરમ ઇન્સ્ટિટ્યૂટમાં લાગેલી આગમાં અંતિમ ફ્લૉર પર ફસાયેલા પાંચ લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે. આ ફ્લૉર પર કન્સ્ટ્રક્શનનું કામ ચાલુ હતું. અમે આગ લાગવાનાં કારણોની તપાસ કરી રહ્યા છીએ. આગના કારણે અંતિમ ફ્લૉર સમગ્ર રીતે બળી ગયું છે. જ્યારે ઇમારતમાં લાગેલી આગ પર કાબૂ મેળવી અને ઇન્સ્પેક્શનનું કામ ચાલી રહ્યું હતું ત્યારે આગમાં મૃત્યુ પામનારા પાંચ લોકોના મૃતદેહ મળી આવ્યા હતા. મૃત્યુ પામનારા આ પાંચ લોકો બાંધકામમાં રોકાયેલા મજૂરો હોઈ શકે છે. અન્ય તમામને બચાવી લેવાયા છે."

બીજી તરફ એએનઆઇએ મહારાષ્ટ્રના મુખ્ય મંત્રી ઉદ્ધવ ઠાકરેને ટાંકીને લખ્યું હતું કે, "અમને મળેલી વિગતો અનુસાર છ લોકોને આગમાંથી બચાવી લેવાયા છે. તેમજ પ્રાથમિક માહિતી અનુસાર ઇલેક્ટ્રિક ફોલ્ટના કારણે આગ લાગી હતી. "

નોંધનીય છે કે પુણેની સીરમ ઇન્સ્ટિટ્યૂટમાં હાલ ઑક્સફર્ડ-એસ્ટ્રાઝેનેકા દ્વારા વિકસિત કોરોના વૅક્સિન કોવિશિલ્ડનું મોટા પાયે ઉત્પાદન ચાલી રહ્યું છે.

જોકે પ્રાથમિક વિગતો અનુસાર આગ ફૅક્ટરીની પ્રશાસનિક ઇમારતમાં લાગી હતી જે નવો ભાગ છે.

વૅક્સિન સલામત

પૂણેના પોલીસ કમિશનર અમિતાભ ગુપ્તાએ કહ્યું કે જ્યાં આગ લાગી છે એ ભાગમાં રસીનું ઉત્પાદન નથી થતું.

ડેપ્યુટી પોલીસ કમિશનર નમ્રતા પાટીલે કહ્યું કે સીરમ ઇન્સ્ટિટ્યૂટના ટર્મિનલ 1 પર આગ લાગી હતી. બચાવ કામગીરીમાં ઘણી મુશ્કેલીઓ આવી રહી હતી કારણકે ધુમાડો ફેલાઈ ગયો હતો.

શરૂઆતમાં અધિકારીઓએ માહિતી આપી હતી કે આગમાંથી બધાનો આબાદ બચાવ કરી લેવાયો છે. જોકે, બાદમાં કન્સ્ટ્રક્શન વર્કરોનાં મૃત્યુના સમાચાર કન્ફર્મ કરાયા હતા.

સ્થાનિક ધારાસભ્યે ચેતન તુપેએ ઘટનાસ્થળની મુલાકાત લીધી હતી.

તેમણે કહ્યું કે "એસઈઝેડ-3ની ઇમારતમાં આગ લાગી હતી જ્યાં રસીનું ઉત્પાદન નથી થતું."

પુણે ફાયર ડિપાર્ટમેન્ટ મુજબ આગ પર કાબૂ મેળવવા માટે દસ જેટલા ફાયર ફાઇટર ઘટનાસ્થળે પહોંચી ગયા હતા..

નોંધનીય છે કે સીરમ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ પુણેના મજરી વિસ્તારમાં સ્થિત છે. સીરમ ઇન્સ્ટિટયૂટ ઑફ ઇન્ડિયા દુનિયાની મોટી વૅક્સિન બનાવતી કંપની છે. હાલ કંપનીમાં બ્રિટનની ઑક્સફર્ડ યુનિવર્સિટી અને કંપની એસ્ટ્રાઝેનેકાએ મળીને બનાવેલી રસી કોવિશિલ્ડનું...


શીર્ષક: પૂણેના ફિલ્મ ઇન્સ્ટિટ્યૂટમાં પાકિસ્તાની શાયરના શબ્દોએ કેમ વિવાદ જગાવ્યો?\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

ઇન્સ્ટિટ્યૂટના તંત્રને લાગ્યું કે કૅન્ટીનના બદલાવાઈ રહેલા રંગ-રૂપ વિરુદ્ધ 'હમ દેખેંગે' લખીને ધમકી અપાઈ છે, એટલે હૉસ્ટેલમાં હવે તેમના બિસ્તરાં-પોટલાં પડ્યાં રહેવા ના જોઈએ.

જોકે, આમાના એક વિદ્યાર્થીઓનું કહ્યું છે કે આ આમાં ધમકી-બમકી ક્યાંય છે જ નહીં.

હું તો ફૈઝ અહમદ ફૈઝનો દિવાનો છું અને એટલે જ તેમનો એક મિસરો 'લાઝિમ હૈ કિ હમ ભી દેખેંગે'માંથી 'દેખેંગે'ને મેં દિવાલ પર લખી દીધું, બસ!

પણ ડિરેક્ટર સાહેબે સ્પષ્ટ કહી દીધું કે વધુ શાણા ના બનો. પહેલા દિવાલ પરથી આ બધું ભૂંસો, નહીં તો બિસ્તરા-પોટલાં બાંધો.

ને વળી ફૈઝ સાહેબનું તો પાકિસ્તાનમાં પણ કેટલું માન?

મારું માનવું છે કે આ કોઈ એવી મોટી ઘટના નથી કે આટલો હોબાળો થાય.

બે મહિના પહેલાં જ જ્યારે ફૈઝ સાહેબનાં પુત્રી મુનીઝને ભારતના વિઝા ના મળ્યા ત્યારે જ પૂના ઇન્સ્ટિટ્યૂટના આ મૂર્ખ બાળકોએ સમજી જવું જોઈતું હતું કે પવન કઈ દિશામાં વહી રહ્યો છે.

એમને જ્યારે લેનિન પ્રાઇઝ મળ્યું ત્યારે અય્યુબ ખાને જ નહીં પણ જમાત-એ-ઇસ્લામીએ પણ તેમને રશિયન એજન્ટ જ ગણાવ્યા હતા.

શું તમે આ વાંચ્યું?

જોકે, એ વાત અલગ છે કે આ જ રશિયન એજન્ટને ઝુલ્ફીકાર અલી ભુટ્ટો વડા પ્રધાન બન્યા ત્યારે પાકિસ્તાની સંસ્કૃતિના વિકાસ માટે સલાહકાર બનાવાયા હતા.

એ તો ભલું થજો ઝિયા-ઉલ-હકની સરકારનું કે રેડિયો પાકિસ્તાન કે સરકારી ટીવી પર ફૈઝ સાહેબના કોઈ પણ કલામને પ્રસારીત ના કરવા આદેશ આપી દેવાયો.

આ બન્ને સંસ્થા પાકિસ્તાનની પ્રજાની થાપણ છે અને એટલે જ પ્રજાનો પૈસો 'નઝરિયા-એ-પાકિસ્તાન'ના વિરોધીઓ અને રશિયન એજન્ટો પર થોડો બરબાદ કરી શકાય?

ભારતીય શાયર પણ રેડિયો પાકિસ્તાન પર પ્રતિબંધ

ઝિયા-ઉલ-હકે કોઈ નવું કામ નહોતું કર્યું. અય્યુબ ખાને ભારત સામે યુદ્ધ હારવા કે જીતવા ઉપરાંત એક સારું કામ એ કર્યું કે એમણે રેડિયો પાકિસ્તાનને પત્ર લખી આદેશ આપી દીધો કે કોઈ પણ ભારતીય શાયરના કલામ પ્રસારિત કરવામાં ન આવે.

એટલે થયું એવું કે જે પણ શાયરના નામ ભારતીયો જેવા લાગતા કે એમની રૅકર્ડ્સ કબાટમાં બંધ પૂરી દેવાઈ.

આમાં ફિરાક સાહેબ એવા માટે બચી ગયા કે તેમનું સાચું નામ રઘુપતિ સહાય કોઈને ખબર નહોતું.

ઇકબાલ એટલાં માટે બચી ગયા કે તેઓ તો છે જ પાકિસ્તાની પ્રજાના શાયર.

હવે એ વાત તો અલગ છે કે એમના દેહાંતના નવ વર્ષ બાદ પાકિસ્તાન બન્યું.

દેખાતું નથી?

આજના ભારતમાં જ્યારે ફિલ્મ, સાહિત્ય, રાજકારણ, શિક્ષણ કે ધર્મની આડમાં છુપાયેલા દ્રોહીઓને શોધીશોધીને...


શીર્ષક: પૂણેના શીતલ મહાજને સાડીમાં ડાયવિંગ કરી સૌને ચોંકાવ્યા\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

દિવસે દિવસે જ્યારે સાડીનું ચલણ ઓછું થઇ રહ્યું છે એવામાં તેમણે સાડીમાં ડાયવિંગ કરી બધાને ચોંકાવી દીધા.

એટલું જ નહીં આ માટે તેમણે કોઈ પણ પ્રકારની તાલીમ લીધી નથી.

આ પહેલા તેઓ વિના તાલીમે પેરાશૂટ કરી ચૂક્યા છે.

તેઓ પદ્મશ્રી વિજેતા છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


શીર્ષક: પૂર છતાં જંગલ નહીં છોડનાર કેરળનો આદિવાસી સરદાર\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

આ સમુદાયની મોટાભાગની વસ્તી જંગલ છોડી ગઈ છે અને તેમનાં વૈકલ્પિક રહેઠાણ માટે તજવીજ હાથ ધરવામાં આવી છે.

છતાંય સમુદાયનો સરદાર જંગલ છોડવા તૈયાર નથી, કારણ કે તેને કોપનો ભય છે.

શું છે આ ડર, જુઓ આ વીડિયો અહેવાલમાં.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


શીર્ષક: પૂર્વ અફઘાનિસ્તાનમાં વિસ્ફોટમાં 15 બાળકોનાં મૃત્યુ, 20 ઘાયલ\nકાલ્પનિક લેખનું ઉપરનું શીર્ષક જોતાં, લેખની કલ્પના કરો.\n

અફઘાનિસ્તાનમાં બ્લાસ્ટ

ગિલાન જિલ્લામાં થયેલ આ ધડાકાનું કારણ હજુ સુધી જાણી શકાયું નથી. અધિકારીઓ દ્વારા અપાયેલી માહિતી અનુસાર આ બ્લાસ્ટ એક રિક્ષાના પાછળના ભાગે થયો હતો.

જોકે સ્થાનિકોના જણાવ્યા પ્રમાણે એક વિસ્ફોટ થયા વગરના દારૂગોળાને બાળકો એક વેપારીને ત્યાં વેચવા માટે લઈ જઈ રહ્યાં હતાં તે વખતે આ બ્લાસ્ટ થયો હતો.

તાલિબાનના લોકોએ પણ આ બ્લાસ્ટને અકસ્માત ગણાવ્યો હતો.

આ ધડાકો બપોરના બે વાગ્યે એક મકાન, કે જ્યાં કુરાન વાંચવાનો કાર્યક્રમ ચાલી રહ્યો હતો, તેની પાસે થયો હતો.

ઍસોસિયેટેડ પ્રેસને ગઝનીના પ્રોવિન્સિયલ ગવર્નરના પ્રવક્તા વહીદુલ્લાહ જુમઝાદાએ જણાવ્યું હતું કે જ્યારે એક રિક્ષાચાલક ગામમાં પ્રવેશ્યો ત્યારે બ્લાસ્ટ થયો હતો. નિવેદન અનુસાર આ રિક્ષાની આસપાસ બાળકો હતાં.

તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે આ ઘટનામાં મૃત્યુ પામનાર લોકોની સંખ્યા વધુ હોઈ શકે છે.

AFP ન્યૂઝ એજન્સી પ્રમાણે પોલીસના પ્રવક્તા અહમદ ખાને તાલિબાન પર હુમલાનો આરોપ નાખ્યો હતો.

જ્યારે તાલિબાનના પ્રવક્તા ઝબિનુલ્લાહ મુજાહિદે ઍસોસિયેટેડ પ્રેસને જણાવ્યું કે બાળકો જ્યારે વિસ્ફોટ થયા વગરના દારૂગોળાને વેપારી પાસે લઈ આવ્યાં ત્યારે આ ધડાકાના કારણે 12 લોકોનાં મૃત્યુ નીપજ્યાં હતાં.

નોંધનીય છે કે અફઘાનિસ્તાન અને તાલિબાનના અધિકારીઓ વચ્ચે વાતચીત શરૂ થઈ હોવા છતાં દેશમાં હિંસાની ઘટનાઓમાં સતત વધારો નોંધાયો છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો