લુજૈન અલ હથલૌલ એ કેટલીક મહિલાઓ પૈકી એક છે જેમણે મહિલાઓને ગાડી ચલાવવાં દેવાનો અધિકાર આપવા માગ કરી હતી.

મહિલા અધિકારો માટે અવાજ ઉઠાવનારાં હથલૌલ અઢી વર્ષથી આકરી સુરક્ષા સાથે જેલમાં બંધ છે.

2018માં હથલૌલ અને એમનાં અનેક સાથીઓ સાઉદી અરેબિયા સાથે દુશ્મની રાખનારા સંગઠનો સાથે સંબંધ હોવાના આરોપસર પકડી લેવામાં આવ્યાં હતાં.

આંતરરાષ્ટ્રીય માનવઅધિકાર સંગઠનોએ વારંવાર એમને મુક્ત કરવાની માગણી કરી હતી.

જોકે, સોમવારે આતંકવાદના કેસોની સુનાવણી કરવા માટે બનાવવામાં આવેલી ખાસ અદાલતે હથલૌલને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાને નુકસાન કરનારાં અને વિદેશી શક્તિઓના ઍજન્ડા આગળ ધપાવનારાં કહી દોષી જાહેર કર્યાં.

કોર્ટે એમને પાંચ વર્ષ અને આઠ મહિનાની સજા કરી છે. જોકે, તેઓ ગત અઢી વર્ષથી જેલમાં છે એટલે સજાની એ અવધિને કુલ સજામાંથી કપાત કરવામાં આવી શકે છે.

હથલૌલ અને એમનો પરિવાર તમામ આરોપોનો ઇન્કાર કરે છે. એમણે જેલમાં હથલૌલને યાતનાઓ આપવામાં આવી હોવાનો પણ આરોપ મૂકયો જોકે અદાલતે તે ફગાવી દીધો.

હથલૌલની 2018માં મહિલાઓને ગાડી ચલાવવાનો અધિકાર આપવામાં આવ્યો તેના થોડા સમય પહેલાં જ ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. જોકે, કહેવામાં આવ્યું હતું કે ધરપ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

કડને ગાડી ચલાવવાનાં અધિકાર સાથે કોઈ સંબંધ નથી.

હથલૌલના પરિવારનું કહેવું છે કે તેમની ધરપકડ કરાયા બાદ ત્રણ માસ સુધી તેમને કોઈની સાથે વાતચીતની પરવાનગી નહોતી આપવામાં આવી. તેમને વીજળીના ઝાટકા આપવામાં આવ્યા, ચાબૂકથી મારવામાં આવ્યા અને તેમનું યૌન શોષણ પણ કરવામાં આવ્યું.

પરિવારોનો એવો પણ આરોપ છે કે તેમના પર દબાણ કરવામાં આવ્યું કે જો તેઓ કહેશે કે તેમની સાથે કોઈ સતામણી નથી થઈ તો તેમને મુક્ત કરી દેવાશે.

માનવાધિકાર વિશેષજ્ઞોનું કહેવું છે કે તેમની ટ્રાયલ આંતરરાષ્ટીય માપદંડોને અનુરૂપ નથી થઈ.

નવેમ્બરમાં ઍમ્નેસ્ટી ઇન્ટરનૅશનલે સ્પેશિયલાઇઝ્ડ ક્રિમિનલ કોર્ટમાં તેમના કેસને રેફર કરવા બાબતે સાઉદીની નિંદા કરી હતી અને કહ્યું હતું કે આ સાઉદી અધિકારીઓની ક્રૂરતા અને પાખંડને દર્શાવે છે.

આ મામલાને સાઉદી અરેબિયાના ક્રાઉન પ્રિંસ મોહમ્મદ બિન સલમાનની પ્રતિષ્ઠાને હાનિ પહોંચાડનાર મામલા સ્વરૂપે પણ જોવામાં આવી રહ્યો છે. જોકે બાદમાં તેમણે નવા સુધારાઓ હેઠળ મોટો ફેરફાર કરીને વર્ષ 2018માં મહિલાઓને વાહન ચલાવવાની પરવાનગી આપી દીધી હતી.

પરંતુ કાર્યકર્તાઓ પર સતત થઈ રહેલા હુમલા અને તે સિવાય પત્રકાર જમાલ ખાશોજ્જીની હત્યામાં સાઉદી અધિકારીઓની સંદિગ્ધ ભૂમિકાને લઈને તેમની ટીકા પણ થતી રહી છે.

કોણ છે લુજૈન અલ હથલૌલ?

સાઉદી અરેબિયન સામાજિક કાર્યકર્તા લુજૈન અલ હથલૌલની એક ડિસેમ્બર 2014માં કાર ચલાવવાનાં આરોપમાં સાઉદી અરેબિયાની પોલીસે ધરપકડ કરી હતી.

સમાચાર એજન્સી AFP પ્રમાણે, લુજૈનની કાર ચલાવીને દેશની સીમામાં દાખલ થતી વખતે ધરપકડ કરાઈ હતી.

આ ઘટનાના વિરોધમાં પત્રકાર માયસા અલ અમૌદી પણ હથલૌલનાં સમર્થનમાં વાહન ચલાવીને સીમા પર જઈ પહોંચ્યાં અને પોલીસે તેમની પણ ધરપકડ કરી હતી. બંનેને જેલમાં પૂરી દેવામાં આવ્યાં.

એ દરમિયાન કોર્ટે એવો આદેશ આપ્યો કે આ મહિલાઓ પર રિયાધની એ અદાલતમાં કેસ ચલાવવામાં આવે જ્યાં આતંકવાદી મામલાના કેસ ચાલે છે.

ત્યાર બાદ આંતરરાષ્ટ્રીય માનવાધિકાર સંસ્થા, એમ્નેસ્ટી ઇન્ટરનૅશન સહિત સમગ્ર વિશ્વનાં માનવાધિકાર સંગઠનોએ સાઉદી અરેબિયાની ટીકા કરી હતી.

અંતે 73 દિવસની કેદ બાદ લુજૈનને મુક્ત કરી દેવાયાં, પરંતુ ત્યાં સુધી મહિલાઓના અધિકારનો મામલો એક અભિયાન બની ચૂક્યો હતો.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


લૅઝરને બે ટાંઝાનાઇટ પથ્થર મળી આવ્યા હતા, જે દુનિયામાં એક અનોખા પ્રકારનો પથ્થર ગણાય છે.

આ કિંમતી પથ્થર ઉત્તર ટાન્ઝાનિઆમાં જ મળે છે. લૅઝરને આ પથ્થરના બદલે દેશના ખનિજ મંત્રાલય તરફથી 34 લાખ ડૉલર મળ્યા હતા.

આ પથ્થર એવા સમયમાં મળી આવ્યા છે, જ્યારે નિષ્ણાતો માને છે કે આવનારાં 20 વર્ષમાં આ પથ્થર પૂરી રીતે સમાપ્ત થઈ જશે.

લૅઝરે બીબીસીને કહ્યું કે, “બહુ મોટી પાર્ટી થશે.”

અનેક રંગોમાં આવતા આ પથ્થરની કિંમત તેના રંગની સુંદરતા અથવા વિશુદ્ધી પર આધાર રાખે છે.

જેટલો સુંદર રંગ અને જેટલો વિશુદ્ધ દેખાતો પથ્થર તેટલી વધારે તેની કિંમત. આ પથ્થર લીલા, લાલ, વાદળી અને જાંબુડિયા રંગનો હોઈ શકે છે.

ગત અઠવાડિયે ખાણમાં કામ કરતા લૅઝરે 9.2 કિલો અને 5.8 કિલોના પથ્થર ખોદી કાઢ્યા હતા. બુધવારે તેમણે માન્યારા વિસ્તારમાં એક વેપાર મેળામાં આ પથ્થરનો સોદો કર્યો હતો.

દેશમાં અત્યાર સુધીમાં મળી આવેલા સૌથી મોટા ટાન્ઝાનાઇટ પથ્થરનું વજન ત્રણ કિલો 300 ગ્રામ હતું.

'ટાન્ઝાનિઆ સમૃદ્ધ છે'

દેશના રાષ્ટ્રપતિ જ્હૉન મૅગુફુલીએ જાતે શુભેચ્છાઓ પાઠવતા કહ્યું, "આ લાભ નાનાપાયે ખાણકામ કરતા લોકોનો છે અને ટાન્ઝાનિઆ સમૃદ્ધ દેશ છે."

જ્હૉન મૅ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ગુફુલી 2015માં સત્તા પર આવ્યા હતા અને તેમણે ખાણક્ષેત્રમાં દેશના હિતોનું રક્ષણ કરવાનો અને ખાણક્ષેત્રમાં સરકારની આવક વધારવાનો વાયદો કર્યો હતો.

લૅઝરનો પરિવાર ઘણો મોટો છે. તેમનાં ચાર પત્ની છે અને 30થી વધારે સંતાનો છે. તેઓ આ પથ્થરોના લાખો રૂપિયાની કિંમત મળવાની ખુશીમાં પરિવાર સાથે ઉજવણી કરશે.

માન્યારા રાજ્યના સિમનજિરો જિલ્લામાં પોતાના સમુદાયની મદદ માટે થોડા પૈસાનું રોકાણ કરવા માગે છે.

તેમણે કહ્યું, “હું એક સ્કૂલ અને શૉપિંગ સેન્ટર બનાવવા માગું છું. હું મારા ઘરની નજીક સ્કૂલ બનાવવા માગું છે. કેટલાક ગરીબ લોકો પોતાનાં બાળકોને સ્કૂલ નથી મોકલી શકતા.”

“મને વેપાર કરતા નથી આવડતો, પરંતુ હું ઇચ્છું છું કે મારાં સંતાનો આ વેપારને સારી રીતે ચલાવે.”

ટાંઝાનાઇટ પથ્થર

રાતોરાત લાખો ડૉલર કમાનાર લૅઝરનું માનવું છે કે તેમનું જીવન નહીં બદલાય. તેઓ કહે છે કે તેઓ પહેલાંની જેમ બે હજાર જેટલી ગાયોની સારસંભાળ લેતા રહેશે.

તેઓ પૈસાની સુરક્ષાને લઈને પણ ચિંતિત નથી.

તેમનું કહેવું છે કે “અહીં બહુ સુરક્ષા છે. મને નથી લગાતું કે કોઈ મુશ્કેલી આવશે. હું રાત્રે ગભરાયા વગર લટાર મારવા પણ જઈ શકું છું.”

લૅઝરની જેમ નાનાપાયે ખાણકામ કરતા લોકો સરકારી લાઇસન્સ મેળવીને ટાંઝાનાઇટ પથ્થરની શોધમાં ખાણકામ કરતા હોય છે, પરંતુ ઘણી મોટી કંપનીઓની ખાણની આજુબાજુ ગેરકાયદેસર ખાણકામ પણ થતું હોય છે.

2017માં રાષ્ટ્રપતિ મૅગુફુલીએ સેનાને માન્યારામાં મેરલાની ખાણક્ષેત્રની આજુબાજુ 24 કિલો મિટરની દીવાલ ચણવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. માનવામાં આવે છે કે ટાંઝાનાઇટ પથ્થર હવે એક માત્ર આ વિસ્તારમાં જ બચ્યા છે.

ટાંન્ઝાનિઆથી બીબીસી સંવાદદાતા સૅમી અવામીનું કહેવું છે કે એક વર્ષ પછી, સરકારને ખાણકામમાંથી મળતા ફાયદામાં ઉછાળો નોંધ્યો હતો. સરકારનું માનવું છે કે દીવાલને કારણે આ શક્ય બન્યું છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


લૅબની પ્રતીકાત્મક તસવીર

જીનોમ સિક્વન્સ એટલે જનીન શૃંખલા. જનીન એ કોઈ પણ સજીવની આનુવંશિકતાનો એકમ છે. જનીન રંગસૂત્ર પર ક્રમબદ્ધ રીતે હારબંધ ગોઠવાયેલા ડીએનએ (ડિઓક્સિરીબો ન્યુક્લલિઈક ઍસિડ)ની ચોક્કસ લંબાઈ ધરાવતો ભાગ છે. જનીન એ પ્રોટીનના સંશ્લેષણ વડે ચોક્કસ પ્રકારના લક્ષણ વ્યક્ત કરે છે. આ થઈ જીનોમ સિકવન્સ માટેની સાદી સમજ.

કોરોનાનો વ્યાપ ચીનથી લઈને જગતના ઘણા દેશમાં ફેલાયો છે. ચીન સહિત વિશ્વના અન્ય દેશોમાં પણ કોરોના વાઇરસની જીનોમ સિક્વન્સ શોધાઈ છે.

ગુજરાતમાં જે કોરોના વાઇરસની જનીન શૃંખલા શોધાઈ છે એમાં કોઈ નવી વાત સામે આવી છે?

ગુજરાતની શોધમાં શું તફાવત છે?

લૅબ

આ વિશે બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતાં જીબીઆરસીના ડિરેક્ટર ચૈતન્ય જોષીએ કહ્યું હતું, “અમે કોરોના વાઇરસનું જે સંશોધન કર્યું અને જીનોમ સિક્વન્સ તૈયાર કરી એમાં કુલ નવ મ્યુટેશન્સ એટલે કે પરિવર્તન સામે મળ્યાં છે. 9માંથી 6 મ્યુટેશન્સ દુનિયાના અન્ય દેશોએ મેળવ્યા છે,"

"બાકીના 3 નવા છે આપણે ઓળખ્યા છે. ટૂંકમાં કોરોના વાઇરસની લાક્ષણિકતાના ત્રણ જે નવા બદલાવ છે એ ગુજરાતમાં આપણા રિસર્ચ સેન્ટરે નોંધ્યા છે.”

કોરોનાના વાઇરસનું એવું કયું મજબૂત પાસું ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

છે જે તેની ક્ષમતા વધારે છે?

આ સવાલના જવાબમાં ચૈતન્ય જોષીએ કહ્યું હતું કે “કોઈ પણ વાઇરસ શરીરમાં દાખલ થાય છે ત્યારે એ પોતાની મેળે સતત વધતો નથી. એ શરીરના કોષમાં દાખલ થઈને પોતાનું પ્રોટીન બનાવે છે."

"વાઇરસનું આરએનએ (રીબો ન્યુક્લલિઈક ઍસિડ) એ જેના શરીરમાં દાખલ થયો છે એના કોશનું જે પ્રોટીન તંત્ર છે એનો ઉપયોગ કરીને પોતાનું પ્રોટીન બનાવે છે. પછી એ એક વાઇરસ પાર્ટિકલમાંથી અન્ય વાઇરસ પાર્ટિકલ્સ બનાવે છે અને પછી એ કોશને પસાર કરે છે."

"એને પ્રતાપે એ વાઇરસ શરીરમાં ગુણાંકમાં ફેલાય છે. એટલે કે વાઇરસ બેના ચાર થાય છે. ચારના આઠ થાય છે અને આઠના સોળ થાય છે. એ રીતે શરીરમાં ફેલાય છે.”

પ્રતીકાત્મક તસવીર

તેઓ વધુમાં કહે છે, “માણસ કે વનસ્પતિ જેવા સજીવોમાં વાઇરસનો મ્યુટેશન દર ઓછો હોય છે પણ જેમ-જેમ નાના સજીવો તરફ વળીએ તેમ-તેમ એના બદલાવનું સ્વરૂપ વધતું જાય છે. જેમ કે, બૅક્ટેરિયા અને વાઇરસનો મ્યુટેશનનો દર વધારે હોય છે."

"વાઇરસે ટકી રહેવું હોય એટલા માટે એ પોતાની સંરચના બદલતો રહે છે.”

“માણસે જે દવા તૈયાર કરી હોય એની સામે ટકી રહેવા માટે એ પોતાની સંરચનામાં સતત ફેરફાર કરતો રહે છે. આપણી સામે જે ૩ નવા મ્યુટેશન્સ નોંધાયા છે એનો અભ્યાસ ચાલે છે. એની અસર શું થઈ શકે એનો અભ્યાસ પણ ચાલે છે."

"કોરોના વાઇરસમાં મ્યુટેશનનો દર એવો હોય છે કે એક મહિનામાં તેની સંરચના બે વખત બદલાઈ શકે છે.”

તમે જે હૉલ જીનોમ સિક્વન્સ તૈયાર કરી છે એના માટે કેટલા દિવસો લાગ્યા? આના જવાબમાં ચૈતન્ય જોષીએ કહ્યું હતું કે “અમે 5 તારીખે કોરોના પૉઝિટિવ વ્યક્તિનું સૅમ્પલ મેળવ્યું હતું. એના પર સંશોધન કરીને 9 તારીખે અમે જીનોમ સિક્વન્સિસ તૈયાર કરી દીધી હતી. છ દિવસમાં અમે જીનોમ સિક્વન્સ તૈયાર કરી.”

હવે આગળ શું કરવાના છો? એ વિશે જણાવતાં ચૈતન્ય જોશીએ કહ્યું હતું કે “અમારો ટાર્ગેટ 100 જેટલા જીનોમ સિક્વન્સ તૈયાર કરવાનો છે.”

આની રસી ક્યાં સુધી બની શકશે એ કહી શકાશે? એ વિશે જણાવતાં ચૈતન્ય જોષીએ કહ્યું હતું કે “હજી સુધી ઍઇડ્સ એટલે કે એચઆઇવીની રસી પણ બની શકી નથી. એવું નથી કે દરેક વાઇરસ એચઆઈવી જેવો હોય છે. કેટલાક વાઇરસની લાઇફ સાઇકલ એવી હોય છે કે તે સરળતાથી ટાર્ગેટ થઈ શકે છે કેટલાકની લાઇફ સાઇકલ એવી હોય છે કે એ નથી ટાર્ગેટ થઈ શકતા.”

“વનસ્પતિથી લઈને જે કોઈ સજીવ હોય એની સંરચના અને સ્વભાવ છે એ તેના ન્યુક્લિઈક ઍસિડ - ડીએનએના આધારે નક્કી થતાં હોય છે. એ જ રીતે વાઇરસની સંરચના અને પ્રકૃતિ પણ એના...


લેખમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે, એક 'એજન્ટ'ની મદદથી માત્ર રૂ. 500 ખર્ચ કરીને કોઈપણ વ્યક્તિ ભારતીય વિશિષ્ટ ઓળખ સત્તામંડળ (યુઆઈડીએઆઈ) પાસે રહેલી માહિતી મેળવી શકે છે.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

નામ ન છાપવાની શરતે દિલ્હી પોલીસના એક અધિકારીએ જણાવ્યું, "ક્રાઇમ બ્રાન્ચમાં નોંધાયેલી ફરિયાદનાં આધારે એફઆઈઆર દાખલ કરવામાં આવી છે."

રિપોર્ટ લખનારાં પત્રકાર રચના ખૈરાએ બીબીસીને જણાવ્યું, "મને અન્ય એક અખબારમાંથી આ વિશે માહિતી મળી છે. હજુ સુધી મને એફઆઈઆર વિશે કોઈ જાણકારી નથી."

રચના કહે છે કે વધુ માહિતી મળ્યાં પછી જ તેઓ આ અંગે કોઈ ટિપ્પણી કરશે.

એડિટર્સ ગિલ્ડ ઑફ ઇન્ડિયા તથા અન્ય પત્રકાર સંગઠનોએ FIRની ટીકા કરી છે અને તેને વાણી સ્વાતંત્ર્ય પર તરાપ સમાન ગણાવી છે.

અખબાર 'ધ ટ્રિબ્યુન'એ સહકાર બદલ પત્રકાર સંગઠનોનો આભાર માન્યો છે.

UIDAIએ પણ ટ્વિટરના માધ્યમથી જણાવ્યું છે કે તે વાણી સ્વાતંત્રતાનું સન્માન કરે છે અને તેમની ફરિયાદને 'મીડિયા પર નિશાન' તરીકે  ન જોવી જોઇએ.

રિપોર્ટ મુજબ, યુઆઈડીઆઈના એક અધિકારીએ ભારતીય દંડ સંહતાની ધારા 419 (ખોટી ઓળખ આપીને છેતરપીંડી કરવી), 420 (છેતરપીંડી), 468 (ઠગાઈ) તથા 471 (બનાવ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ટી દસ્તાવેજને ખરો જણાવીને તેનો ઉપયોગ કરવો) હેઠળ એફઆઈઆર નોંધાવવા ફરિયાદ આપી હતી.

આ લેખ માટે પત્રકારે જેમનો સંપર્ક સાધ્યો હતો, તેમના નામો પણ એફઆઈઆરમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા છે.

ચોથી જાન્યુઆરીના 'ધ ટ્રિબ્યુન' અખબારે એક અહેવાલ છાપ્યો હતો. જેમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે, વ્હૉટ્સૅપ પર અજાણ્યા શખ્સો મામૂલી રકમની અવેજમાં આધાર ડેટા લીક કરી રહ્યાં છે.

રિપોર્ટમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે, પેટીએમ મારફત માત્ર રૂ. 500 ચૂકવીને આ ટોળકીનો એજન્ટ તમને આધાર ડેટાબેઝમાં લૉગઇન કરવા માટે લૉગઇન આઈડી અને પાસવર્ડ આપી શકે છે.

આ રીતે તમને સરળતાથી નામ, સરનામું, પોસ્ટલ કોડ, ફોટોગ્રાફ, ફોન નંબર તથા ઈ-મેલ જેવી માહિતી મળી શકે છે.

યુઆઈડીએઆઈએ આ લેખમાં કરવામાં આવેલા દાવાઓને ફગાવ્યા હતા. સત્તામંડળે આધારનો ડેટા લીક થયો હોવાની વાતને પણ નકારી કાઢી હતી.

સત્તામંડળનું કહેવું છે કે આધાર કાર્ડ સાથે સંકળાયેલો બાયોમેટ્રિક ડેટા સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત છે.

હાલમાં, આધાર કાર્ડ અને પ્રાઇવસી સંબંધિત કેસ સુપ્રીમ કોર્ટમાં ચાલી રહ્યો છે. કેટલાક અરજદારોએ આધારને સુપ્રીમમાં પડકાર્યું છે.

અરજદારોનું કહેવું છે કે, આધારની વ્યવસ્થામાં વ્યક્તિએ તેની ગુપ્ત માહિતી અને બાયોમેટ્રિક ડેટા સરકારને આપવો પડે છે.

જે પ્રાઇવસી અંગેના મૌલિક અધિકારના ભંગ સમાન છે.

અરજદારોનું કહેવું છે કે, ભારતમાં ડિજીટલ ડેટાને સુરક્ષિત રાખવા સંદર્ભે કોઈ વ્યવસ્થા નથી, એટલા માટે પણ આ બાબત ગંભીર છે.

સુપ્રીમ કોર્ટની બંધારણીય ખંડપીઠે તાજેતરમાં જ આધાર નંબરને મોબાઇલ ફોન સાથે જોડવાની સમયમર્યાદાને તા. છઠ્ઠી જાન્યુઆરી 2018થી લંબાવીને 31મી માર્ચ 2018ની કરી હતી.

સરકારે નવા તથા જૂના મોબાઇલ કનેકશનને આધાર નંબર સાથે જોડવાનું ફરજિયાત કરી દીધું છે.

સાથે જ સુપ્રીમ કોર્ટે આધાર સંબંધિત કાયદાની ધારા સાત હેઠળ સરકારની 139 યોજનાઓ અને સબસિડી માટે આધાર નંબર લિંક કરવાની સમયમર્યાદા 31મી માર્ચ, 2018 સુધી લંબાવી દીધી છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


લેટિઝિયા માર્સિલી અને તેમના પરિવારના પાંચ સભ્યોને પીડાનો અનુભવ ભાગ્યે જ થાય છે

તેઓને પીડાની અનુભૂતિ જ થતી નથી. તેમને દાઝવાથી બળતરા થતી નથી કે શરીરનું હાડકું ભાંગી જાય તો પણ જરાય દુખાવો થતો નથી.

લેટિઝિયા અને તેમના પરિવારના પાંચ સભ્યો એક ખાસ પરિસ્થિતિનો ભોગ બનેલાં છે.

લેટિઝિયાએ બીબીસીને જણાવ્યું હતું કે ''અમે રોજિંદી જિંદગી સામાન્ય રીતે જ જીવીએ છીએ."

"કદાચ બાકીના લોકોથી વધારે સારી રીતે જીવીએ છીએ. તેનું કારણ એ છે કે અમે ભાગ્યે જ બીમાર પડીએ છીએ અને પીડાની અનુભૂતિ તો અમને લગભગ થતી જ નથી."

"અલબત, અમને પીડાનો અનુભવ થાય છે, પણ એ થોડી ક્ષણો સુધી જ રહે છે.''

વિજ્ઞાનીઓ માને છે કે શરીરમાંની કેટલીક નસો યોગ્ય રીતે પ્રતિભાવ ન આપતી હોવાને લીધે આ પરિસ્થિતિ સર્જાય છે.

સંશોધકોએ લેટિઝિયાના પરિવારજનોની શારીરિક પરિસ્થિતિનો અભ્યાસ કર્યો હતો.

સંશોધકોને આશા છે કે લાંબા સમયથી દર્દથી સતત પીડાતા લોકોને લેટિઝિયાના પરિવારજનોના શરીરમાંથી શોધી કાઢવામાં આવેલા જીન મ્યુટેશનથી ભવિષ્યમાં મદદ મળશે.

ઇટાલીની યુનિવર્સિટી ઓફ સિએનાનાં પ્રોફેસર એન્ના મારિયા અલોઈસીએ કહ્યું હતું કે ''પીડામાં રાહતની દવાનો એકદમ નવો મા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ર્ગ અમે ખોળી કાઢ્યો છે.''

આ પરિસ્થિતિ કઈ રીતે સર્જાઈ?

માર્સિલી પેઈન સિન્ડ્રમનો ભોગ બનેલાં લોકોને તેમનાં હાડકાં ભાંગ્યાની કે દાઝવાની ખબર મોટેભાગે પડતી નથી

લેટિઝિયાના પરિવારજનોમાં જે રોગનાં લક્ષણો જોવા મળી રહ્યાં છે તેને સંશોધકોએ માર્સિલી પેઈન સિન્ડ્રમ એવું નામ આપ્યું છે.

લેટિઝિયાનો પરિવાર જીનમાંની ખામીને કારણે આ સિન્ડ્રમનો ભોગ બનેલો વિશ્વનો એકમાત્ર પરિવાર હોવાનું માનવામાં આવે છે.

લેટિઝિયાનાં મમ્મી, તેમના બે દીકરા, બહેન અને ભાણેજ એમ પાંચ જણા માર્સિલી પેઈન સિન્ડ્રમનો ભોગ બનેલાં છે.

લેટિઝિયાના જણાવ્યા અનુસાર, પીડા ચેતવણીનો મહત્વનો સંકેત હોય છે, પણ તેમને તેની અનુભૂતિ અત્યંત ઓછી થાય છે.

એ કારણે પોતાના શરીરમાં ફ્રેક્ચર થાય તો પણ પરિવારજનોને લાંબા સમય સુધી ખબર પડતી નથી.

દાઝી જવાના કે અન્ય કિસ્સામાં પણ આવું જ થાય છે.

લેટિઝિયાનો 24 વર્ષનો દીકરો લુડોવિકો ફૂટબોલ રમે છે. એ પણ આ સિન્ડ્રમનો ભોગ બન્યો છે.

લેટિઝિયાએ કહ્યું હતું કે ''ફૂટબોલ રમતાં ગબડી પડે ત્યારે પણ લુડોવિકો જમીન પરથી તરત જ ઊભો થઈ જાય છે.

જોકે, તેની પગની ઘૂંટી નબળી છે અને તેમાં તેને વારંવાર માઈક્રો ફ્રેક્ચર્સ થતાં રહે છે.''

લેટિઝિયાનો નાનો દીકરો બર્નાન્ડો સાઇકલ ચલાવતાં પડી ગયો હતો અને તેને કોણીમાં ફ્રેક્ચર થયું હતું.

બર્નાન્ડોને ફ્રેક્ચર થયાની ખબર પડી ન હતી. ફ્રેક્ચર થયા પછી પણ તેણે વધુ નવ માઈલ સાઇકલ ચલાવતો રહ્યો હતો.

લેટિઝિયા સ્કીઈંગ કરતાં હતાં ત્યારે તેમના ખભામાં ફ્રેક્ચર થયું હતું. તેમ છતાં છેક બપોર સુધી તેઓ સ્કીઈંગ કરતાં રહ્યાં હતાં.

બીજા દિવસે સવારે હાથની આંગળીઓમાં ઝણઝણાટી થવા લાગી ત્યારે તેઓ હોસ્પિટલે ગયાં હતાં અને ખભામાં ફ્રેક્ચર થયાની ખબર તેમને પડી હતી.

ટેનિસ રમતી વખતે કોણીમાં ફ્રેક્ચર થયું ત્યારે પણ લેટિઝિયા સાથે આવું જ થયું હતું.

લેટિઝિયાનાં 78 વર્ષનાં મમ્મીના શરીરમાં અસંખ્ય ફ્રેક્ચર થયાં હતાં.

પીડા ન અનુભવાતી હોવાને કારણે તેનો યોગ્ય ઈલાજ થઈ શક્યો ન હતો અને હાડકાં કુદરતી રીતે સખત બની ગયાં હતાં.

લેટિઝિયાના મમ્મીને પીડાની અનુભૂતિ થતી ન હોવાથી તેઓ વારંવાર દાઝી જાય છે.

લેટિઝિયાનાં બહેન મારિયા એલેનાનું તાળવું વારંવાર દાઝી જાય છે. પીડાનો અનુભવ થતો ન હોવાથી ગરમ પીણું પીતી વખતે તેઓ દાઝી જાય છે.

મારિયા એલેનાની દીકરી વર્જિનિયાને પણ પીડાનો કોઈ અનુભવ થતો નથી. વર્જિનિયાએ એક વખત 20 મિનિટ સુધી તેનો હાથ બરફની વચ્ચે રાખી મૂક્યો...


લેટિન અમેરિકાના સૌથી મોટા અને પુરાણા ચર્ચ પૈકીના એક આ ચર્ચની નીચે પ્રાચીન મંદિર દબાયેલું હોવાની ચર્ચા મેં સાંભળી હતી, પણ 1970ના દાયકામાં થયેલી તેની શોધ પછી તેને નિહાળવાનું શક્ય બન્યું ન હતું.

હવે હું તેની નીચેથી મળેલાં પ્રાચીન રહસ્યોને જોવા આવી છું.

સ્પેનિશ વિજેતા હર્નાન કોર્ટેસ એઝ્ટેકની રાજધાની ટેનોચ્ટિલનમાં પ્રવેશ્યાનાં લગભગ 500 વર્ષ પછીના પ્રાચીન મહાનગરના અવશેષો આધુનિક મેક્સિકો સિટીમાં થોડાક મીટર નીચે જ દટાયેલા પડ્યા છે.

સ્પેનના લોકોએ ઈસવીસન 1573માં પોતાની જીતના પ્રતિક સ્વરૂપે પવિત્ર એઝ્ટેક મંદિરોની ઉપર મેટ્રોપોલિટન ચર્ચનું નિર્માણ શરૂ કર્યું હતું.

ટેમ્પ્લો મેયર મંદિર

મેટ્રોપોલિટન ચર્ચ

વીજળી કામદારોને 1978માં સંજોગવશાત એક વિશાળ મોનોલિથ શીલા મળી આવી હતી.

લગભગ પાંચ વર્ષ સુધી ચાલેલા ખોદકામ બાદ મેક્સિકોના ટેમ્પ્લો મંદિર(મહાન મંદિર)ની ભાળ મળી હતી.

નાહુઆત્લ ભાષા બોલતા મેક્સિકો ખીણના મૂળ રહેવાસીઓ એઝ્ટેક સામ્રાજ્યના શાસક પણ હતા અને તેમને મેક્સિકા કહેવામાં આવે છે.

આ શોધ અને મેક્સિકાની રાજધાનીના જૂના નકશા તથા દસ્તાવેજોના આધારે પુરાતત્ત્વવિદોએ ખોળી કાઢ્યું હતું કે આસપાસ અનેક ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

પ્રાગૈતિહાસિક ઈમારતો દટાયેલી હોઈ શકે છે.

તે કારણે આગળ વધુ ખોદકામ કરવાની પ્રેરણા મળી અને તેના પગલે મેક્સિકાના જીવન વિશે નવી માહિતી મળી રહી છે.

આજે મેક્સિકો સિટીની 2 કરોડ 10 લાખથી વધારે લોકોની વસતીમાંના ઘણા લોકો રોજ જૂના શહેરના એ અવશેષો પરથી પસાર થાય છે, જેનું ખોદકામ થવાનો ઇંતઝાર છે.

ગોળ સીડી પરથી નીચે ઊતરતી વખતે મેં મારો શ્વાસ રોકી રાખ્યો હતો. સૂર્ય દેવતાના ટોનાતીઉહ મંદિરને મેં ધારીને જોયું હતું.

ટોનાતીઉહ 'પાંચમા સૂર્યના યુગ'માં ઈશ્વરીય શાસક હતા. એ યુગ ભૂકંપને કારણે નષ્ટ થશે એવી ભવિષ્યવાણી કરવામાં આવી હતી.

મેક્સિકો સિટીમાં ધરતીકંપની તાજેતરની ઘટનાઓને ધ્યાનમાં લેતાં એ વિચાર ગભરાવનારો હતો.

પવિત્ર જગ્યા

ટેમ્પ્લો મેયર

નજીકમાં પિએડ્રા ચાલચિહૂઈટલ ખડક સંપૂર્ણપણે સલામત છે. તેના પર કોતરવામાં આવેલાં ચિહ્નોનો અર્થ છેઃ 'આ અમૂલ્ય અથવા પવિત્ર જગ્યા છે.'

ટેનોચ્ટિલનના અવશેષો શોધવા માટે અર્બન આર્કિયોલોજી પ્રોગ્રામ હેઠળ 500 ચોરસ મીટર વિસ્તારમાં 1991થી સતત ખોદકામ કરવામાં આવી રહ્યું છે. તેનું નેતૃત્વ પુરાતત્ત્વવિદ્ રાઉલ બર્રેરા રોડ્રિગ્ઝ કરી રહ્યા છે.

આજે મેક્સિકો સિટી સેન્ટરમાં પાણીના પાઇપોનું સમારકામ કે જમીનની નીચે વીજળીના તાર બિછાવવાનું કામ મજૂરોએ કરવાનું હોય ત્યારે તેમણે રાષ્ટ્રીય માનવ વિજ્ઞાન તથા ઇતિહાસ સંસ્થાનને કાયદેસર જાણ કરવી પડે છે, જેથી તેમના કામ વખતે નજર રાખવા કોઈ પુરાતત્ત્વવિદ્ હાજર રહે.

1978માં શરૂ કરાયેલા અલ ટેમ્પ્લો મેયરના ખોદકામનું નિર્દેશન કરતા પુરાતત્ત્વવિદ્ ડોક્ટર એડુઆર્ડો માટોસ મોક્ટેજુમા કહે છે કે "કાયદો પુરાતત્ત્વને પ્રાધાન્ય આપે છે."

આ કારણે મજૂરો માટે કામ કરવાનું મુશ્કેલ બની જાય છે, પણ પ્રાચીન કળાકૃતિઓ સલામત રહેશે તેની ધરપત રહે છે.

બલિઓની ખોપરીઓ

અહીં 35 મીટર લાંબી સ્કલ રેક છે. તેમાં લાકડાનાં ખાનાઓમાં બલિ પર ચડાવવામાં આવેલા લોકોની ખોપરીઓ પ્રદર્શિત કરવામાં આવતી હતી.

2017માં બે વર્ષ સુધીનું ખોદકામ પૂરું થયું ત્યારે અહીંથી લગભગ 700 ખોપરીઓ કાઢવામાં આવી હતી. એ ખોપરીઓને લાકડાનાં ખાનાઓમાં રાખવામાં આવી છે.

2017માં શહેરના ઐતિહાસિક કેન્દ્રમાંની એક હોટેલના સમારકામ દરમિયાન પુરાતત્ત્વવિદોને એક પ્રાચીન બોલ કોર્ટ મળી આવ્યો હતો.

મેક્સિકા લોકો આ કોર્ટમાં જ્યૂગો ડિ પેલોટા (બૉલ ગેમ) રમતી વખતે પોતાના નિતંબ વડે રબ્બરનો વજનદાર બોલ ફેંકતા હતા.

2015માં પહેલીવાર મળેલી ખોપરીઓ

આ વર્ષની શરૂઆતમાં...


લેબીયાની સાથે કેસ્પર બ્રાથોલિન કેમ જોડાઈ ગયા છે? અર્ન્સ્ટ ગ્રેફનબર્ગે દાવો કર્યો કે તેમણે જી-સ્પોટ શોધી કાઢ્યું છે, તો આપણે માની લેવાનું?

તમે કદાચ નહીં જાણતા હો પણ આ લોકોનાં નામો આ અંગો સાથે જોડાઈ ગયાં છે - પાઉચ ઑફ ડગ્સાસ, બાર્થોલિન્સ ગ્લૅન્ડ, ફેલોપિયન ટ્યુબ્સ અને ગ્રેફનબર્ગ પરથી જી-સ્પોટ.

સાચી વાત એ છે કે નારીના સમગ્ર શરીર પર પુરુષો વળગેલા છે - એટલે કે ઉપર સીધાવી ગયેલા, શ્વેત પુરુષ એનેટોમિસ્ટ્સ, પણ તેમનાં નામો રહી ગયાં છે, જાણે કે તેમણે મહિલાઓના બસ્તિપ્રદેશ પર કાયમી કબજો કરી લીધો હોય.

શું તમે વાંચ્યું?

મહિલાનાં શરીર પર દેવનાં નામના થપ્પા પણ લાગી ગયા છે. ગ્રીકનો લગ્નનો પૌરુષેય દેવ હાયમન, તેમના લગ્નના દિવસે જ મોત પામ્યો હતો, પણ તેમનું નામ મહિલાના ગુપ્તાંગના એક હિસ્સાને મળી ગયું છે.

આમ તો ગ્રીક શબ્દ 'hyalos' એટલે કે ઝાળી પરથી હાયમન શબ્દ આવ્યો છે, પરંતુ આધુનિક એનેટોમીના પિતા ગણાતા વેસેલિયસે 16મી સદીમાં પ્રથમ વાર મહિલાના ગુપ્તાંગમાં રહેલા અંગને આ નામ આપ્યું હતું.

વિજ્ઞાન અને તબીબી શાસ્ત્રમાં પુરુષોની (અને દેવતાઓની પણ) છાપ સ્પષ્ટપણે દેખાઈ આવે છે. પુરુષોએ હજારો પ્રજાતિઓને પોતાનાં ના... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

મ આપ્યાં છે.

અમેરિકાના ડૉક્ટર ડેનિયલ સાલમન પરથી સાલ્મોનેલા બેક્ટેરિયાનું નામ પડ્યું છે, જ્યારે ફ્રેન્ચના ભૂતપૂર્વ પ્રમુખના નામ પરથી ખતમ થવાના આરે આવેલા grevy zebra ઝેબ્રાને નામ મળ્યું છે.

ગત સદીમાં મહિલાઓ તબીબી અભ્યાસમાં પ્રવેશવા લાગી તે પહેલાં તેમની બિલકુલ ગેરહાજરી હતી, પરંતુ હજીય મોટાભાગે નર નામો વપરાતાં રહ્યાં છે.

તેના કારણે તબીબી અભ્યાસમાં લિંગભેદ દેખાઈ આવે છે, એટલું જ નહીં, પણ તે કાયમી થઈ જાય તેમ લાગે છે.

અમુક પ્રકારની ભાષાના કારણે અમુક પ્રકારના વિચારો પેદા થાય છે કે કેમ તે મુદ્દો હંમેશા વિવાદાસ્પદ રહ્યો છે.

જોકે, એવા કેટલાય દાખલા મળે છે, જેમાં કોઈ વસ્તુને અમુક રીતે વર્ણવવાથી તેના વિશેનો આપણો અભિપ્રાય બદલાઈ જાય છે.

ઍડિલેડ યુનિવર્સિટીના વિસરાઈ રહેલી ભાષાના નિષ્ણાત પ્રોફેસર ગીલાડ ઝકરમેન કહે છે કે જે ભાષામાં પુલ શબ્દ સ્ત્રીલિંગ છે, ત્યાં તેનું વર્ણન સુંદર એવી રીતે થાય છે. તેની સામે જે ભાષામાં પુલ શબ્દ પુલ્લિંગ છે, ત્યાં તેનું વર્ણન મજબૂત એવું થાય છે.

તેનાથી સવાલ એ ઊભો થાય છે કે આપણા શરીર અને તેની અવસ્થા વિશે પણ આપણામાં લિંગભેદ આવી ગયો છે ખરો.

લિંગભેદની પરિભાષા

'hysteria' (હિસ્ટિરિયા) એ શબ્દ આપણે સૌ જાણીએ છીએ. તે ગ્રીક શબ્દ 'hysterika' (હિસ્ટેરિકા) પરથી આવ્યો છે, જેનો અર્થ થાય છે ગર્ભાશય.

ગર્ભાશયમાં થતી હલચલને કારણે થતી બીમારી માટે હિસ્ટિરિયા એવો શબ્દ પ્રથમવાર હિપ્પોક્રેટસે (વધુ એક પુરુષ) આપ્યો હતો.

મહિલાની માનસિક અસ્થિરતા માટે પણ આ શબ્દ વપરાયો. બહુ પ્રાચીન સમયમાં ઇસ્વીસન પૂર્વે 1900માં પ્રાચીન ઇજિપ્તમાં આ શબ્દ વપરાયો હતો.

ગર્ભાશય ખાલી રહે, બિનફળદ્રુપ રહે તો તેમાં હલનચલન થયા કરે અને તેમાંથી ગેસ ઉત્પન્ન થયા કરે એવી દલીલ ગ્રીક ડૉક્ટરોએ કરી હતી.

તેથી મહિલાએ લગ્ન કરી લેવાં જોઈએ તે તેનો ઉપાય હતો. આ વિચાર સદીઓ સુધી ચાલતો રહ્યો.

19મી સદીમાં પણ પુરુષ આધારિત તબીબી વ્યવસાયમાં પણ આ વિચાર ચાલતો રહ્યો. 'Hysterical ladies' (હિસ્ટિરિયાથી પીડાતી) મહિલાઓ ક્લિનિકોમાં ઊભરાતી રહી અને તેમને જેનિટલ મસાજ દ્વારા ઉત્તેજનાનો અનુભવ કરાવાતો રહ્યો, જેના માટે સૌમ્ય શબ્દ 'paroxysms' વપરાતો રહ્યો.

આખરે મસાજ દ્વારા ઉત્તેજનાનો અનુભવ કરાવવાના બદલે મિકેનિકલ ઉપાય શોધી કાઢવામાં આવ્યો, જેનું નામ વાઇબ્રેટર.

આખરે 1952માં અમેરિકન સાયકિયાટ્રિક એસોસિયેશને (American Psychiatric Association) આધુનિક બીમારીઓની યાદીમાંથી...


લેમન ટ્રી હોટેલ, અમદાવાદ

હોટેલમાં માત્ર એસિમ્પટોમેટિક કોરોના દર્દી જ પૈસા ચૂકવીને સગવડ મેળવી શકે છે. એસિમ્પટોમેટિક એટલે એવા કોરોના દર્દી કે જેઓ પૉઝિટિવ હોય પરંતુ તેમનામાં તાવ કે ઉધરસ વગેરે કોઈ લક્ષણ ન હોય.

તેઓ સામાન્ય વ્યક્તિની જેમ જ હાલચાલ ધરાવતા હોય.

હોટેલમાં કયા પ્રકારની સગવડ મળે છે, એ વિશે જાણકારી મેળવવાનો બીબીસીએ પ્રયાસ કર્યો હતો.

શરૂઆતમાં અમદાવાદની સિવિલ હૉસ્પિટલમાં દાખલ થયેલા અને ત્યારબાદ શહેરની હોટેલ ધ ફર્નમાં દાખલ થયેલા એક દર્દીએ નામ જાહેર ન કરવાની શરતે બીબીસીને જણાવ્યું હતું કે "આખો દિવસ હું હોટેલના રૂમમાં જ હોઉં છું. કોરોના પૉઝિટિવ હોવાથી હું રૂમની બહાર જઈ શકતો નથી."

"મને સવારે નાસ્તો તેમજ બે વખત ભોજન મળે છે. મારાં સગાંસંબંધીઓને મળવાની મંજૂરી નથી. મને કોઈ વિશેષ ચીજવસ્તુની જરૂર હોય તો હું હોટેલના રિસેપ્શન પર જણાવી દઉં છું."

"સવારે અને સાંજે એમ બે વખત ડૉક્ટર શરીરનું તાપમાન માપવા આવે છે. ડૉક્ટર થર્મલ ગનથી રૂમની બહાર રહીને જ શરીરનું તાપમાન માપે છે."

પ્રતીકાત્મક તસવીર

તમે પહેલાં સિવિલ હૉસ્પિટલમાં દાખલ થયા હતા અને પછી ત્યાંથી હોટેલ ફર્નમાં આવવાનું તમે શા માટે પસંદ કર્યુ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ં? સિવિલમાં તો સારવાર મફત હોય છે અને હોટેલમાં તો ખૂબ પૈસા બેસે છે?

આ સવાલોના જવાબમાં તેમણે જણાવ્યું હતું કે "એ વાત સાચી છે કે હોટેલમાં દર્દી બનીને રહેવું એ ખરેખર ખર્ચાળ છે. મારી આર્થિક સ્થિતિ પ્રમાણમાં સારી હોવાથી હું હોટેલમાં દાખલ થયો છું."

"સિવિલ હૉસ્પિટલમાંથી હોટેલમાં આવવાનું કારણ એ છે કે અહીં થોડી સારી રીતે સચવાય છે. હૉસ્પિટલનો હું વાંક નથી કાઢતો પણ સિવિલ જેવી સરકારી હૉસ્પિટલો પર બોજ વધારે છે. "

તેઓ આગળ કહે છે, "હૉસ્પિટલની સરખામણીએ હોટેલમાં વ્યવસ્થા થોડી સારી રીતે સચવાય છે તેથી હું હોટેલમાં દાખલ થયો છું."

"હું એસિમ્પ્ટોમેટિક દર્દી છું એટલે કે હું કોરોના પૉઝિટિવ છું પણ મને તાવ કે ઉધરસ જેવાં કોઈ લક્ષણ નથી."

Coronavirus દૂધની થેલી, વાસણો, પ્લાસ્ટિક પર અને હવામાં કેટલું જીવે છે?

"હું સામાન્ય વ્યક્તિની જેમ હાલીચાલી શકું છું. એટલે મારે ખાસ દવા કે સારવાર લેવાની હોતી નથી, ડૉક્ટરના નિરીક્ષણમાં જ રહેવાનું હોય છે. "

એ દર્દી જણાવે છે કે ચારે તરફ કોરોના-કોરોના થઈ રહ્યું છે તેથી એને લીધે એક માનસિક ડર સતત રહ્યા કરે છે. એમાંય હૉસ્પિટલમાં આસપાસ બધે કોરોનાના જ દર્દી હોય એટલે એ ડર થોડો વધી જાય છે.

તેઓ કહે છે કે એના પ્રમાણમાં હોટેલમાં થોડી માનસિક રાહત રહે છે. હૉસ્પિટલમાં હતો ત્યારે જે ડર લાગતો હતો એને લીધે મને એવું થતું હતું કે રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધવાને બદલે ઘટી જશે એટલે પછી હું હોટેલમાં આવ્યો.

તેઓ ઉમેરે છે કે હૉસ્પિટલમ કરતાં હોટેલમાં મૂળભૂત સુવિધા સારી સચવાય એટલે હું હોટેલમાં આવ્યો.

"હૉસ્પિટલમાં તો એક વોર્ડ હતો એમાં દસ-બાર દર્દીઓને રાખવામાં આવ્યા હતા."

"અલબત્ત, હૉસ્પિટલમાં દર્દીઓ વચ્ચે જરૂરી ચોક્કસ અંતર રાખવામાં આવ્યું હતું. જ્યારે કે હોટેલમાં તો એક રૂમમાં હું એકલો જ છું."

કયા દર્દીઓ હોટેલમાં જઈ શકે અને કેવી રીતે થાય છે દેખરેખ?

પ્રતીકાત્મક તસવીર

અમદાવાદમાં આવેલી હોટેલ ડબલ ટ્રી હિલ્ટનમાં પણ કોરોનાથી સંક્રમિત દર્દીને રાખવામાં આવે છે.

ત્યાંના સેલ્સ વિભાગના ઍસોસિયેટ ડિરેક્ટર સંજય મુરારીએ બીબીસીને જણાવ્યું હતું કે "કોઈ દર્દી સીધા હોટેલમાં નથી આવી શકતા."

"સરકારી હૉસ્પિટલમાં ચૅકઅપ બાદ અહીં આવી શકે છે. હૉસ્પિટલમાંથી જેને રીફર કરવામાં આવે છે તે દર્દી જ હોટેલમાં પ્રવેશ મેળવી શકે છે."

"દર્દીએ સાથે ડૉક્ટરનું લખાણ લઈને આવવાનું રહે છે. સરકારી હૉસ્પિટલમાંથી દર્દી ડૉક્ટરનો લેટર લઈને આવે એ પછી હોટેલમાં રહેલા ડૉક્ટર કૉલ...


લેરી નસ્સાર

અમેરિકાની ઓલિમ્પિક જિમ્નાસ્ટિક્સ ટીમના પૂર્વ ડૉક્ટર લેરી નસ્સારને જાતિય શોષણના મામલાઓમાં 175 વર્ષની જેલની સજા કરવામાં આવી છે.

160 પીડિતાઓની જુબાની બાદ તેમને આ સજા સંભળાવવામાં આવી હતી.

મોતના વોરંટ પર હસ્તાક્ષર

જુબાની દરમિયાન રડી રહેલી ચેલ્સિયા વિલિયમ્સ

નસ્સારે માફી માગવાની કોશિશ કરી હતી પરંતુ જજે માફીને માન્ય ન રાખતા એવું કહ્યું કે નસ્સારે પોતાની બાકી રહેલી જિંદગી અંધારામાં વિતાવવી પડશે.

નસ્સારને અનેક યુવતીઓનાં જાતિય શોષણમાં દોષી જાહેર કરવામાં આવ્યો, જેમાં કેટલીક ઓલિમ્પિક ખેલાડીઓ પણ સામેલ છે.

54 વર્ષના નસ્સારને પહેલાથી જ ચાઇલ્ડ પૉર્ન રાખવાના મામલામાં 60 વર્ષની જેલની સજા થઈ ચૂકી છે.

જજ રોજમેરી અરીલીનાએ સજા સંભળવાતા નસ્સાર માટે ખૂબ જ કડક શબ્દો વાપર્યા હતા.

તેમણે નસ્સારને સંબોધિત કરતા કહ્યું, "યાતનામાંથી પસાર થયેલી મહિલાઓની વાતો સાંભળવી મારા માટે સન્માનની વાત છે. એટલા જ સન્માનની વાત તમને સજા સંભળાવવાની છે. કેમ કે સર, તમે જેલની દિવાલોની બહાર આવવા માટે લાયક જ નથી."

તેમણે કહ્યું, "મેં હમણાં જ તમારા મોતનાં વૉરંટ પર હસ્તાક્ષર કરી દીધા છે."

નસ્સારની માફી માગી

એક પી... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ડિતાની જુબાની સાંભળીને આસિસ્ટન્ટ અટૉર્ની જનરલ એન્જેલા પોવિલેટિસ પણ રડી પડ્યાં હતાં

પીડિતાઓ એક સપ્તાહથી કોર્ટમાં જુબાની આપી રહી હતી. અંતે નસ્સારને પણ પોતાનો પક્ષ રાખવાની તક આપવામાં આવી હતી.

નસ્સારે કહ્યું, "એ કહેવા માટે મારી પાસે શબ્દો નથી કે જે થયું તે અંગે મને કેટલો અફસોસ થાય છે."

ચાર વખત ઓલિમ્પિક ચેમ્પિયન રહી ચૂકેલી સિમોન બાઇલ્સે પણ તાજેતરમાં જ ટ્વીટ કરીને જાહેર કર્યું હતું કે લેરી નસ્સારે તેમનું પણ જાતિય શોષણ કર્યું હતું.

વીસ વર્ષની સિમોન બાઇલ્સે કહ્યું, "હું જાણું છું કે આ ભયાનક અનુભવ મારા વ્યક્તિત્વને પરિભાષિત નથી કરતો, મારામાં તેનાથી પણ ઘણી વધારે તાકાત છે."

ઇલાજના બહાને જાતિય શોષણ

નસ્સારની સામે જ જુબાની આપતી જીનેટ એન્ટોલિન

મિશિગનના બીબીસી સંવાદદાતા રજની વૈદ્યનાથનના જણાવ્યા પ્રમાણે એક સપ્તાહથી ચાલી રહેલી સુનાવણી દરમિયાન મહિલાઓની કહાણીઓમાં આશ્ચર્યજનક સમાનતાઓ હતી.

નસ્સાર આ મહિલાઓને ઇલાજ માટે બોલાવતો હતો પરંતુ તેમનું દર્દ દૂર કરવાને બદલે તે તેમની નિર્દોષતાનો ગેરલાભ ઉઠાવતો.

તેમાંથી કેટલીક તો એટલી નાની હતી કે લાંબા સમય સુધી તેમને ખબર જ ના પડી કે તેમનું જાતિય શોષણ થયું છે.

આ સમયે નસ્સાર માત્ર થોડા મીટર દૂર જ બેઠો હતો. પીડિતાઓ આવતી ગઈ અને નસ્સારની આંખોમાં જોઈને તેના કૃત્યને યાદ કરાવતી ગઈ.

રજનીના કહેવા મુજબ, "આ સુનાવણીની આ અસાધારણ વાત હતી."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


લેહના ઉત્તર-પશ્ચિમ તરફ વધીએ તો પ્રથમ વિચાર કારગિલ વિશે આવે છે પરંતુ બીબીસીની ટીમ કંઈક બીજું જ શોધી રહી હતી.

લગભગ ચાર કલાક સુધી લેહથી બટાલિકનો રસ્તો બિલકુલ હાઈવે જેવો છે. ત્યારબાદ રસ્તો સાંકડો થઈ સિંધુ નદીના કિનારે કિનારે આગળ વધે છે.

કાચા-પાકા રસ્તે બે કલાક સુધી મુસાફરી કરીએ એટલે ગારકોન ગામ આવે છે.

શા માટે બ્રોકપા ખાસ છે?

ગારકોનનાં બાળકો, વૃદ્ધો અને જવાન લોકો શહેરીઓને જોઈને ચોંકતા નથી.

તેમને ખ્યાલ છે કે કઈ જિજ્ઞાસાને લીધી આ લોકો અહીં આવી પહોંચ્યા છે.

ચંદીગઢમાં અભ્યાસ કરતાં સોનમ લ્હામો જણાવે છે કે શુદ્ધ આર્ય હોવાની વાત તેમના સમુદાયમાં પેઢી દર પેઢી ચાલી આવે છે.

તેઓ કહે છે, "તમે વાંચ્યું હશે કે આર્યો લાંબા અને ગોરા હતા. તમે અહીંની આબાદીમાં પણ એ બાબત જોઈ શકશો.''

''અમે લોકો પણ પ્રકૃતિની પૂજા કરીએ છીએ. અમે અમારી સંસ્કૃતિને અમારા સાચા આર્યો હોવાના પુરાવા તરીકે જોઈએ છીએ."

એ જોઈ શકાય છે કે બિયામા, ગારકોન, દારચિક, દાહ અને હાનુનાં લોકોના ચહેરાં લદ્દાખના અન્ય લોકોથી અલગ છે.

બ્રોકપા નામ તેમને લદ્દાખની અન્ય આબાદી તરફથી મળ્યું છે. સ્થાનિક ભાષામાં તેનો અર્થ 'વિચરતું' થાય છે.

બૌદ્ધ હોવા ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

છતાં બ્રોકપા દેવી-દેવતાઓમાં વિશ્વાસ રાખે છે અને આગની પૂજા કરે છે.

તે લોકોમાં બલિ ચઢાવવાની પ્રથા પણ છે પરંતુ આજની પેઢી તેનો વિરોધ કરી રહી છે.

આગ અને પ્રકૃતિની પૂજા અને બલિ ચઢાવવા જેવી બાબતોનો ઉલ્લેખ વેદોમાં પણ જોવા મળે છે.

જોકે, બ્રોકપા સંસ્કૃતિમાં બકરીઓને ગાય કરતાં વધારે મહત્ત્વ આપવામાં આવે છે.

બદલતા સમય સાથે ક્યાંક-ક્યાંક ગૌવંશ નજરે પડે છે પરંતુ બકરીનું દૂધ અને ઘી આ લોકોની પહેલી પસંદ છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે અન્ય લદ્દાખી સંસ્કૃતિથી અલગ હોવું એ શુદ્ધ આર્ય હોવાનો પુરાવો નથી.

આ સમુદાય સાથે સંબંધ ધરાવતા સ્વાંગ ગેલસન કારગિલની કૉલેજમાં ભણાવે છે.

તેમની ઇચ્છા પોતાના ઇતિહાસમાં ઊંડે ઊતરવાની છે.

તેઓ જણાવે છે, "ઘણા ઇતિહાસકારોએ આ વાતના સંકેતો આપ્યા છે. જર્મન નિષ્ણાત ફ્રૅંકીએ તેમના પુસ્તક 'ધ હિસ્ટ્રી ઑફ વેસ્ટર્ન તિબેટ'માં અમારી આબાદીને આર્યન સ્ટૉકનું નામ આપ્યું છે."

હાલમાં જ પોતાની ભાષાનો શબ્દકોષ છપાવી ચૂકેલા ગેલસન સંસ્કૃતની સાથે તેમની ભાષાની સમાનતાઓ ગણાવે છે.

તેમના મુજબ અન્ય લદ્દાખી ભાષાઓની સરખામણીએ તેમની ભાષામાં સંસ્કૃતના ઘણા શબ્દો મળી આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે ઘોડા માટે અશ્વ, સૂરજ માટે સૂર્ય, મંદિર વગેરે.

ગેલસન મુજબ એક દંતકથા એવી પણ છે કે તેમનો સમુદાય સમ્રાટ સિકંદરના સૈનિકોનો વંશજ છે.

જોકે, પાકિસ્તાનની કલાશ જાતિ, હિમાચલ પ્રદેશની મલાણા અને બડા ભંગાલ વિસ્તારના લોકો પણ આવો દાવો કરે છે.

બ્રોકપા લોકગીતોમાં એ વાતનો ઉલ્લેખ મળે છે કે તેમના પૂર્વજો લગભગ સાતમી સદીમાં ગિલગિટ-બલુચિસ્તાનથી આવીને બટાલિક નજીકના વિસ્તારમાં વસ્યા હતા.

તેમનો સૌથી મોટો તહેવાર ઑક્ટોબરમાં પાકની કાપણી સમયે મનાવવામાં આવતો બોનોના છે. દરેક બ્રોકપા ગામ વારાફરથી આનું આયોજન કરે છે.

શું છે આર્યોનો ઇતિહાસ?

આજના ભારતમાં એ સવાલ રાજનીતિથી ઉપર નથી પરંતુ એ સાચું છે કે આર્યોને લઈને કોઈ એક મત નથી.

20મી સદી સુધી એવું માનવામાં આવતું હતું કે ઇન્ડો-યુરોપીયન ભાષા બોલનારો આ સમૂહ મધ્ય એશિયાથી લગભગ 2000-1500 ઈ.સ. પૂર્વે ભારત આવ્યો હતો.

મતભેદ એ વાત પર છે કે આ લોકો હુમલાખોર હતા કે પછી ભોજનની સારી તક શોધનારા લોકો?

છેલ્લા બે દાયકાઓથી આર્યોને ભારતીય મૂળ નિવાસી ગણાવનારી થિયરીએ પણ જોર પકડ્યું છે.

બ્રિટનની હડર્સફીલ્ડ યુનિવર્સિટીના પ્રોફેસર માર્ટિન પી. રિચર્ડ્સની આગેવાનીમાં 16 વૈજ્ઞાનિકોના દળે વાસ્તવિકતા જાણવા માટે મધ્ય એશિયા, યુરોપ અને દક્ષિણ એશિયાની આબાદીના...


લેહની એક દુકાનમાં કામ કરતા એક કાશ્મીરી યુવાને આ વાત કહી અને પછી આસ-પાસ એ રીતે જોયું કે કોઈ તેમની વાતચીત સાંભળી ન લે.

લેહની મુખ્ય બજારમાં રસ્તાની બન્ને તરફ ઓછામાં ઓછી 70% દુકાનો કાશ્મીરીઓની છે. તેમાંથી એકાદ દુકાન તેમણે ખરીદી છે. બાકી દુકાનો બૌદ્ધ માલિકો પાસેથી ભાડે લીધી છે.

ઘણા કાશ્મીરી યુવાનો અહીં બૌદ્ધ માલિકોની દુકાનોમાં પણ કામ કરે છે.

લદ્દાખને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશનો દરજ્જો મળ્યા બાદ અહીંના કાશ્મીરી દુકાનદારો અને કામદારો માટે એક વિચિત્ર ભાવનાત્મક સમસ્યા સર્જાઈ છે.

લેહના લોકોની માગ

જેઓ સમૃદ્ધ કાશ્મીરી છે તેમણે લેહમાં કરોડો રૂપિયાનું રોકાણ કર્યું છે.

કામદારો અહીં ભોજન ખવડાવીને, શાલ-દુપટ્ટા વેચીને કમાણી કરે છે.

આ રીતે અહીંના વિકાસની નવી આશાઓના ભાગીદાર તેઓ પણ છે. પરંતુ તેમનું મન કાશ્મીરમાંથી કલમ 370 હટાવી દેતાં ચિંતિત થઈ ગયું છે.

લેહની મુખ્ય બજારમાં કેટલાક કાશ્મીરી દુકાનદારો અને કામદારોએ પોતાનું નામ જાહેર ન કરવાની શરતે અમારી સાથે વાત કરી.

લેહમાં લોકો લાંબા સમયથી કેન્દ્ર શાસિત પ્રદેશ (યૂટી)ની માગ કરી રહ્યા હતા. આ આંદોલનમાં અહીંના ધાર્મિક સંગઠન લદ્દાખ બુદ્ધિસ્ટ ઍસોસિએશનની મોટી... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ભૂમિકા રહી છે.

એ માટે બૌદ્ધોની મોટા ભાગની વસતી માટે યૂટી એક ભાવનાત્મક મામલો છે.

પરંતુ લેહના કેટલાક કાશ્મીરી દુકાનદારોને લાગે છે કે આ નિર્ણયથી લેહવાસીઓને પણ કોઈ ફાયદો નથી.

એક કાશ્મીરી દુકાનદારે કહ્યું, "લેહના લોકો માટે યૂટી એક દૂરના સપના સમાન હતું જે અચાનક પૂર્ણ થઈ ગયું એટલે હવે લોકોને સમજાઈ રહ્યું નથી કે તેને કેવી રીતે જોવું."

"370નો વિશેષ દરજ્જો પણ છીનવી લેવામાં આવ્યો અને લોકોમાં મૂંઝવણ પણ ઘણી છે. તેનાં નકારાત્મક પરિણામો અંગે લોકોને જાણકારી નથી."

અન્ય એક કાશ્મીરી દુકાનદારે કહ્યું કે લદ્દાખના લોકો યૂટી એટલા માટે ઇચ્છતા હતા કેમ કે તેમને કાશ્મીર જઈને કોઈ બાબતે પરવાનગી ન લેવી પડે અને કાશ્મીરી નેતાઓ પાસે કંઈ માગવું ન પડે.

આ માગનો મુખ્ય ઉદ્દેશ કેન્દ્રનું સીધા શાસનમાં આવવાનું હતું પરંતુ કલમ 370ના ફાયદા તેઓ પણ ગુમાવવા માગતા નથી.

'લેહના ટૅક્સીવાળાઓનું શું થશે'

લેહમાં ટૅક્સીનો કારોબાર અહીંના સ્થાનિક લોકો પાસે જ છે અને તે તેમની કમાણીનો મોટો સ્રોત છે.

એક કાશ્મીરી દુકાનદારે જણાવ્યું, "ટૅક્સી બિઝનેસમાં લેહવાસીઓને એવો એકાધિકાર છે કે કારગિલવાસીઓને પણ લેહમાં ટૅક્સી ચલાવવાની પરવાનગી નથી."

"અહીં ટૅક્સી તરીકે માત્ર જેકે-10ની ગાડીઓ જ ચાલે છે."

તેમણે કહ્યું કે વિશેષ દરજ્જો હટાવ્યા બાદ જો અહીં 'ઑલા' અને 'ઉબર' જેવી કંપનીઓ આવી જશે તો તેમના સસ્તા ભાવોનો અહીંના સ્થાનિક ટૅક્સીમાલિક મુકાબલો કરી શકશે નહીં.

અન્ય એક કાશ્મીરીએ આ જ વાત હોટેલના સંબંધમાં કહી.

નોકરીઓમાં કેવી રીતે સ્પર્ધા કરશે લદ્દાખના લોકો?

યૂટીની માગ પાછળ એક મોટી દલીલ એ આપવામાં આવે છે કે જમ્મુ-કાશ્મીર વિધાનસભાએ વિકાસના પૈસા લદ્દાખમાં ખર્ચ્યા નથી એટલે તે વિકાસમાં પાછળ રહી ગયું.

જોકે, સ્થાનિક પત્રકાર સેવાંગ રિંગઝિન કહે છે કે 90ના દાયકામાં સ્વાયત્ત હિલ કાઉન્સિલની વ્યવસ્થા કરાયા બાદ લેહ-લદ્દાખમાં વિકાસને ગતિ મળી છે.

કાર્પેટની ઘડી કરતા કાશ્મીરી દુકાનદાર પણ એ માનવા તૈયાર ન થયા કે છેલ્લા એક દાયકામાં લેહ વિકાસથી વંચિત રહ્યું છે.

તેમણે કહ્યું, "મુખ્ય વાત એ જ હતી કે અહીંના લોકો એ ઇચ્છતા હતા કે તેમની ઉપર કોઈ ન હોય. આ લોકો પણ સ્વાયત્તા ઇચ્છતા હતા. જમ્મુ-કાશ્મીર વિધાનસભા તરફથી ફંડના ભેદભાવની વાત સાચી હોઈ શકે છે પરંતુ તે એક રાજકીય મામલો છે."

"હું કહી રહ્યો છું કે અહીંની સરકારી નોકરીઓ માટે હવે બહારના લોકો અરજી કરશે તો આ લોકો તેમનો મુકાબલો કરી શકશે નહીં કેમ કે...


લૉકડાઉન અગાઉ દિલ્હીમાં તબલિગી જમાતની મિટિંગ મળી હતી. એ પછી જમાત સાથે સંબંધિત કોરોના પોઝિટિવના કેસ મોટી સંખ્યામાં મળી આવ્યા હતા.

દેશના ઘણા વિસ્તારમાં ચેપ ફેલાવવા માટે જમાતના લોકોને જવાબદાર ઠેરવવામાં આવ્યા હતા.

દિલ્હી અને દેશના અન્ય બે રાજ્યોમાં પ્લાઝ્મા થેરપીની ક્લિનિકલ ટ્રાયલ ચાલી રહી છે.

વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાના જણાવ્યા અનુસાર કોરોના વાઇરસનો કોઈ ઇલાજ હજી મળ્યો નથી કે રસી પણ બની નથી. રસી બનાવવા માટે ભારત સહિત દુનિયાભરમાં પ્રયાસો ચાલી રહ્યા છે.

'અલ્લાહના આભારી'

પ્લાઝ્મા થેરપીની ટ્રાયલમાં અત્યાર સુધીમાં પ્રોત્સાહક પરિણામો મળ્યા છે.

દિલ્હીમાં ત્રણ હૉસ્પિટલમાં જમાતના સભ્યોએ રક્તદાન કર્યું છે. એક મહિના સુધી ક્વૉરેન્ટાઇનમાં રહ્યા પછી સાજા થઈને આ લોકો બહાર આવી રહ્યા છે.

તામિલનાડુના રહેવાસી ફારૂક બાસા દસ જમાતીમાંથી એક છે જેમણે રવિવારે પ્લાઝ્મા ડોનેટ કર્યું છે. તેમણે બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું કે, દેશના લોકોને મદદરૂપ થઈને પોતે ખુશ છે.

તેમણે કહ્યું, "મીડિયામાં કોરોના પોઝિટિવના કારણે અમારી છાપને બહુ નુકસાન કરવામાં આવ્યું છે. પરંતુ અલ્લાહની મહેરબાની છે કે અમે આ કદમ ઉઠાવી રહ્યા છીએ અન... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ે (પ્લાઝ્મા આપવાથી) અમારી છાપમાં સુધારો થશે."

જમાત અને કોરોનાનું કલંક

દિલ્હીમાં તબલિગી જમાતનો કાર્યક્રમ થયો તે પછી એવા સમાચારો વહેતા થયા કે તેમના કારણે દેશભરમાં ચેપ ફેલાયો છે.

દિલ્હીના નિઝામુદ્દીનમાં આવેલા તબલિગી જમાતના મુખ્ય કાર્યાલયમાં લૉકડાઉન જાહેર થયું તે અગાઉ માર્ચના બીજા અને ત્રીજા અઠવાડિયે કાર્યક્રમો થયા હતા.

દેશભરમાં 24 માર્ચે લૉકડાઉનની જાહેરાત કરી દેવામાં આવી તેના કારણે ઘણા લોકો ત્યાં ફસાઈ ગયા હતા. તેમાંથી 250 જેટલા વિદેશી નાગરિકો હતા.

અહીં એકઠા થયેલા જમાતીઓમાંથી એક હજારથી વધુના કોરોના ટેસ્ટ પૉઝિટિવ આવ્યા અને તેમને ક્વોરૅન્ટીનમાં મૂકી દેવાયા હતા.

'કોરોના જેહાદી'નું આળ

પોલીસે જમાતના વડા મોહમ્મદ સાદ કાંધલવી સામે ફોજદારી ગુનો દાખલ કર્યો છે.

ઈડીના જણાવ્યા અનુસાર મની લૉન્ડરિંગનો કેસ પણ દાખલ કરવામાં આવ્યો છે. મૌલાનાના પરિવાર અને તેમના સમર્થકોનું કહેવું છે કે પોલીસે લગાવેલા આરોપો 'કપોળકલ્પના' જ છે.

કેટલાક મીડિયામાં તબલિગી જમાતના સભ્યોને 'વાઇરસ' અથવા તો 'કોરોના વાઇરસના વાહક' કહેવામાં આવ્યા હતા.

સોશિયલ  મીડિયામાં હેશટૅગ 'કોરોના જેહાદી' ટ્રૅન્ડ થયો હતો અને ઘણા જમાતીઓ પર જાણી જોઈને ચેપ ફેલાવાનો આરોપ મૂકાયો હતો.

જમાતીઓ ઇરાદાપૂર્વક ભીડમાં ગયા અને ચેપ ફેલાવ્યો એવું કહેવાયું. જમાતીઓની સરખામણી આત્મઘાતી વિસ્ફોટક ટોળી સાથે કરવામાં આવી.

કેટલાય દિવસો સુધી સરકાર તરફથી કોરોના ચેપના આંકડા અપાતા હતા, તેમાં તબલિગી જમાતના કારણે કેટલા ચેપ ફેલાયા તે જણાવાતું રહ્યું હતું. તે પછી દેશભરમાં ઘણી જગ્યાએ મુસ્લિમોને પરેશાન કર્યાની ખબરો પણ આવી.

તબલિગી જમાત વૈશ્વિક સંગઠન છે અને પશ્ચિમના ઘણા દેશોમાં પણ તેની શાખાઓ આવેલી છે. 1926માં તેની સ્થાપના થઈ હતી.

જમાત પર સતત પ્રહારો થવા લાગ્યા તે પછી સંયુક્ત આરબ અમીરાતે તે બાબતમાં નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી.

અરબ જગતના ઘણા પ્રભાવી લોકોએ ભારતની બિનસાંપ્રદાયકિતા સામે સોશિયલ મીડિયામાં સવાલો ઉઠાવ્યા હતા.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ટ્વીટ કરીને કહ્યું હતું કે, એકતા રાખવી જરૂરી છે અને વાઇરસનો કોઈ ધર્મ નથી હતો.

દિલ્હીના મુખ્ય પ્રધાન અરવિંદ કેજરીવાલે પણ રવિવારે પત્રકારપરિષદમાં એકતાની જરૂર પર ભાર મૂક્યો હતો.

જમાતના લોકોએ પ્લાઝ્મા ડોનેટ કર્યું તે ખબર આવ્યા તે પહેલાં પત્રકારોને તેમણે કહ્યું કે, "મને એક વિચાર આવે છે કે કાલે એવું પણ બનશે કે કોઈ મુસ્લિમના પ્લાઝ્માથી હિંદુ દર્દી સાજો થશે...


લૉકડાઉન અને આર્થિક નરમાઈના કારણે રાજ્યમાં કરની વસુલાત ઘટી હતી.

તાજેતરમાં રાજ્યના કૉમર્શિયલ ટૅક્સ ડિપાર્ટમેન્ટે આપેલા ડેટા મુજબ ગુજરાતે હજુ કેન્દ્ર સરકાર પાસેથી રૂપિયા 8400 કરોડનું જીએસટી વળતર મેળવવાનું બાકી છે. રાજ્ય સરકારના અંદાજ મુજબ ચાલુ નાણાકીય વર્ષના અંત સુધીમાં ગુજરાત કેન્દ્ર પાસેથી રૂપિયા 23,200 કરોડનું વળતર મેળવવાને પાત્ર હશે.

1 જુલાઈ, 2017થી દેશમાં જીએસટી અમલમાં આવ્યો તે સમયે જ ઘણાં રાજ્યોને ચિંતા હતી કે જીએસટીના કારણે તેમની આવક પહેલાં કરતાં ઘટી જશે. ખાસ કરીને ગુજરાત જેવાં મૅન્યુફૅક્ચરિંગ આધારિત રાજ્યોને આવો ભય હતો.

સૅન્ટ્રલ જીએસટી ઍક્ટ મુજબ જીએસટીના અમલીકરણ પછી પ્રથમ પાંચ વર્ષમાં રાજ્યોને જે નુકસાન જાય તેની કેન્દ્ર દ્વારા ભરપાઈ કરવામાં આવશે.

હાલમાં કેન્દ્ર સરકારની સેસની આવક પણ ઘટી હોવાથી તે ચૂકવણી કરી શકી નથી.

જીએસટી લાગુ થયો ત્યારથી દરેક રાજ્ય ટૅક્સ વસુલાતમાં ઘટ પડે તો વાર્ષિક ધોરણે 14 ટકાના દરે વળતર મેળવવાને પાત્ર છે.

ફેબ્રુઆરીના આંકડા પ્રમાણે કેન્દ્ર સરકાર પાસેથી સૌથી વધુ જીએસટી વળતરની માગણી પૅન્ડિંગ હોય તેવાં રાજ્યોમાં ગુજરાત ત્રીજા સ્થાને હતું.

ટોચના બે રાજ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

્યોમાં મહારાષ્ટ્ર (રૂપિયા 31,892 કરોડ) અને કર્ણાટક (રૂપિયા 19504 કરોડ) સામેલ હતા. જેમણે કેન્દ્ર પાસેથી જંગી જીએસટી વળતરની માગણી કરી છે. ઉત્પાદન આધારિત રાજ્યોએ કેન્દ્ર સરકાર પાસે જીએસટીનું સૌથી વધારે વળતર માગ્યું છે.

ગુજરાતને લોન અને સેસ ફંડ તરીકે કેટલા કરોડ મળ્યા?

નાણામંત્રાલયના આંકડા પ્રમાણે દેશમાં જીએસટી લાગુ કરવામાં આવ્યો ત્યારથી અત્યાર સુધીમાં ગુજરાતે કેન્દ્ર પાસેથી રૂપિયા 29,243 કરોડનું વળતર મેળવ્યું છે.

બીબીસી સાથે વાત કરતા રાજ્યના કૉમર્શિયલ ટૅક્સ કમિશનર જે. પી.  ગુપ્તાએ જણાવ્યું, "2016-17ની આવકના આધારે રાજ્યોનો પાંચ વર્ષ સુધી દર વર્ષે 14 ટકાના દરે વૃદ્ધિ સાથે વળતર આપવાનું નક્કી થયું હતું. આ એક અંદાજિત આવક હતી અને વાસ્તવિક આવક વચ્ચે જે ગેપ હોય તેના આધારે જીએસટી વળતર ચૂકવાય છે. ગુજરાતને ત્રણ વર્ષથી વળતર મળે જ છે."

તેમણે કહ્યું કે, "આ વર્ષે સ્થિતિ એવી પેદા થઈ કે રૅવન્યુ ગ્રૉથ નૅગેટિવ થઈ ગયો. તેના કારણે રાજ્યો દ્વારા માગવામાં આવતી વળતરની રકમ વધી ગઈ."

"તેથી સરકારે એક સેસ ફંડની રચના કરી જેમાંથી રાજ્યોને વળતર ચૂકવવામાં આવે પરંતુ કોરોનાના કારણે સેસ ફંડની આવક કરતાં પણ વળતરની રકમ વધી ગઈ. ત્યાર બાદ સરકારે લોન દ્વારા રાજ્યોને નાણાં આપવાનું નક્કી કર્યું હતું."

જીએસટીનું વળતર સામાન્ય રીતે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા તેના સેસ ફંડમાંથી ક્લિયર કરવામાં આવતું હોય છે. તાજેતરમાં ગુજરાતના બજેટ પછી રાજ્યના કૉમર્શિયલ ટૅક્સ કમિશનર જે. પી. ગુપ્તાએ જણાવ્યું હતું કે સેસની વસુલાત પણ ઘટી હોવાથી કેન્દ્ર સરકારે તેના સેસ ફંડમાંથી ગુજરાતને માત્ર રૂપિયા 6,000 કરોડ રિલિઝ કર્યા છે.

આ ઉપરાંત રાજ્યને એક લોન મારફત રૂપિયા 9,200 કરોડની ફાળવણી કરવામાં આવી છે. તેમાંથી અમને રૂપિયા 8,800 કરોડ મળ્યા છે અને બાકીના રૂપિયા 400 કરોડ ટૂંક સમયમાં રિલિઝ થવાની શક્યતા છે.

ગુજરાતે અત્યાર સુધીમાં લોન અને સેસ ફંડ તરીકે રૂપિયા 14,800 કરોડ મેળવ્યા છે.

ઉત્પાદન આધારિત રાજ્યોને જીએસટીથી નુકસાન

આઈઆઈએમ અમદાવાદના ઇકૉનોમિક્સના પ્રોફેસર સૅબેસ્ટિયન મૉરિસે જણાવ્યું કે ગુજરાતે જીએસટીની ફૉર્મ્યુલા માટે આટલી આસાનીથી સહમત થવાની જરૂર ન હતી. કારણ એ તેમાં મૅન્યુફૅક્ચરિંગ આધારિત રાજ્યોને નુકસાન જવાનું જ હતું.

તેમણે કહ્યું કે "ગુજરાત એક ઉત્પાદક રાજ્ય છે અને જીએસટીની અગાઉ તેને મૅન્યુફૅક્ચરિંગ પરના ટેક્સમાંથી ઘણી સારી આવક થતી હતી. જીએસટી લાગુ થયા પછી ગુજરાતે આ લાભ ગુમાવ્યો...


લૉકડાઉન પૂર્વે અર્થતંત્રમાં મંદીનો માહોલ હોવા છતાં ફેબ્રુઆરી 2020માં જી.એસ.ટી. કલેક્શન એક લાખ કરોડ રૂપિયાના લક્ષ્યાંકને પાર કરી ફેબ્રુઆરી મહિનામાં જી.એસ.ટી. હેઠળ  એક લાખ પાંચ હજાર કરોડ રૂપિયાની વસૂલી કરી હતી, જે ગત વરસે આ જ મહિનાની વસૂલીની સરખામણીએ આઠ ટકા વધુ હતી.

YouTube કન્ટેન્ટ પૂર્ણ, 1

જોકે ચાલુ વરસે ફેબ્રુઆરીમાં વસ્તુ અને સેવા કર (ગુડ્સ ઍન્ડ સર્વિસીઝ ટૅક્સ, જી.એસ.ટી.) કલેક્શન ગયા મહિના એટલે કે  જાન્યુઆરી 2020 મહિનાના એક લાખ 10 હજાર કરોડ કરતાં ઓછું હતું.

નાણા મંત્રાલયે નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે ફેબ્રુઆરી 2020માં કુલ જીએસટી કલેક્શન 1,05,366 કરોડ રૂપિયા હતું, જેમાં સી.જી.એસ.ટી. (સેન્ટ્રલ ગુડ્સ ઍન્ડ સર્વિસીઝ ટૅક્સ) 20,569 કરોડ રૂપિયા, એસ.જી.એસ.ટી. (સ્ટેટ ગુડ્સ ઍન્ડ સર્વિસીઝ ટૅક્સ)  27,348 કરોડ રૂપિયા, આઈ.જી.એસ.ટી. (ઇન્ટિગ્રેટેડ ગુડ્સ ઍન્ડ સર્વિસીઝ ટૅક્સ) 48,503 અને સેસ (ઉપકર) 8947 કરોડ રૂપિયા હતો.

અત્રે ઉલ્લેખનીય છે કે જાન્યુઆરી મહિના માટે ફાઇલ કરેલા જીએસટીઆર 3-બી રિટર્નની સંખ્યા 29 ફેબ્યુઆરી સુધી 83 લાખ રહી હતી.

'ટૅક્સ પૅમેન્ટને મોટી અસર પહોંચી'

ફાઇનાન્સિયલ એક્સપ્રેસના રિપોર્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ટ અનુસાર ગૂડ્સ અને સર્વિસ ટૅક્સમાં એપ્રિલ 2020માં 30થી 40 ટકાનો ઘટાડો આવશે. વરસ 2019 દરમિયાન દર મહિને એપ્રિલ મહિનામાં બિઝનેસ ટ્રાન્જેક્શન તેમજ ટૅક્સ પૅમેન્ટને લૉકડાઉનને કારણે વ્યાપક અસર થવા પામી હતી.

અત્યારે કુલ જીએસટી કલેક્શન તેના નિર્ધારિત કલેક્શન કરતાં પાંચમા ભાગનું થાય છે.

ઍક્સપર્ટનું માનવું છે કે એફ.એમ.સી.જી. (ફાસ્ટ મૂવિંગ કન્ઝ્યુમર ગુડ્સ, વપરાશી ચીજવસ્તુઓ)  કંપનીઓએ લૉકડાઉન શરૂ થતાં પહેલાં વેચાણ ઉપર ભાર આપી ઘણુંખરું વેચાણ માર્ચના બીજા સપ્તાહ સુધીમાં કર્યું હતું, જેને લીધે માર્ચમાં જી.એસ.ટી.ની આવકમાં માત્ર 11 ટકા ઘટાડો થવા પામ્યો હતો.

વ્યાપાર-ધંધા બંધ હોવાથી કોઈક જગ્યાએ ઑર્ડર પૅન્ડિંગ છે તો કોઈક જગ્યાએ બનેલા તૈયાર માલનું ટ્રાન્સપૉર્ટેશન શક્ય ન બનતાં માર્ચમાં ઈ-વે બિલિંગમાં 30 ટકા, જ્યારે એપ્રિલ મહિનામાં 80 ટકા ઈવે બિલમાં ઘટાડો થશે તેવો અંદાજ છે.

ઈ-વે બિલમાં થતો ઘટાડો સીધી રીતે જોઈએ તો જી.એસ.ટી. કલેક્શનમાં થયેલો ઘટાડો ગણાય. પ્રાપ્ત માહિતી મુજબ, 1થી 17 એપ્રિલ સુધીમાં 67 લાખ જેટલા ઈ-વે બીલ જનરેટ થયાં હતાં, જ્યારે તેની સામે માર્ચ મહિનામાં ચાર કરોડ જેટલાં બિલ જમા થયાં હતાં.

ઈ-વે બિલ ત્યારે જ જનરેટ થાય જ્યારે 50000 કરતાં વધારે રૂપિયાના ગૂડ્સનું રાજ્યની અંદર અથવા એક રાજ્યમાંથી બીજા રાજ્યમાં માલ ટ્રાન્સપૉર્ટ થતો હોય. ઈ-વે બિલમાં એપ્રિલમાં 83 ટકાનો ઘટાડો એ સૂચવે છે કે એપ્રિલ મહિનાના જી.એસ.ટી. કલેક્શનમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થશે જેની અસર મે મહિનામાં થશે.

 'સરકાર પાસે આવકનાં સાધનો સીમિત'

દરેક ધંધા-રોજગારો દર મહિનાની 20મી તારીખ સુધીમાં ટૅક્સ ચૂકવી દેતા હોય છે ત્યારે અગાઉના મહિનાના વ્યવહારો માટે કર ચૂકવવા માટે મહિનાની 20મી તારીખ સુધીનો સમય હોય છે.

જીએસટીની મે મહિનાની આવક આર્થિક પ્રવૃત્તિઓમાં ઘટાડાની સંપૂર્ણ અસરને પ્રતિબિંબિત કરશે.

આમ, સરકાર પાસે આવકનાં સાધનો સીમિત છે અને કોરોનાને કારણે કેન્દ્ર સરકાર વિવિધ એક લાખ 70 હજાર કરોડની રાહતો જાહેર કરી છે અને હજુ પણ કરશે, પરંતુ ગત વરસની મંદી કરતાં કોરોનાને કારણે જ્યારે ખેતી સિવાયની સંપૂર્ણ આર્થિક પ્રવૃત્તિઓ બંધ હોવાથી તેની અસર દેશની આવક ઉપર પડશે.

સરકારે રિઝર્વ બૅન્ક પાસેથી રેપોરેટ ઘટાડી અને બીજા પૅકેજો થકી માર્ચ મહિનામાં કરેલી જાહેરાતને પગલે 3,74,000 કરોડની તરલતા એટલે કે લિક્વિડિટી અથવા નાણાં-પુરવઠાનો રિઝર્વ બૅન્ક ઑફ ઇન્ડિયાએ પૉલિસીરાહત-2 અંતર્ગત રેપોરેટને યથાવત્ રાખી...


લૉકડાઉન લાગુ થયું એ પહેલાં ગુજરાતના પ્રખ્યાત અંબાજી મંદિરમાં દરરોજ વીસ હજારથી વધુ શ્રદ્ધાળુઓ આવતા હતા.

લૉકડાઉનને પગલે મંદિર બે મહિનાથી બંધ હતું. હવે મંદિરને સોમવારથી ખોલવામાં આવી રહ્યું છે. જોકે, મંદિરમાં પહેલાંની જેમ ભક્તો આરતી કે દર્શન કરી શકશે નહીં.

આ અંગે વાત કરતાં અંબાજી મંદિરના ટ્રસ્ટી સુધેન્દ્રસિંહ ચાવડાએ જણાવ્યું, "સરકારી ગાઇડલાઇન અનુસાર મંદિરમાં સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગ જાળવવામાં આવશે. આ માટે અત્યારથી જ ભક્તોને ઊભા રહેવા માટેનું માર્કિંગ કરી દીધું છે. આ ઉપરાંત મેડિકલ ટીમ પણ અહીં રાખીશું કે જે મંદિરમાં આવનારા ભક્તોના શરીરનું તાપમાન ચેક કરશે. તેમને સૅનેટાઇઝ કર્યા બાદ જ મંદિરમાં પ્રવેશ આપવામાં આવશે."

"આ ઉપરાંત અકારણ ભીડ ટાળવા માટે આરતીના સમયે કોઈ પણ ભક્તને પ્રવેશ આપવામાં નહીં આવે. પ્રસાદ અને ભોજનનું વિતરણ પણ નહીં કરવામાં આવે."

સોમનાથ મંદિર પણ સોમવારથી ખૂલી ગયું છે. મંદિરના વહીવટકર્તા વિજયસિંહ ચાવડા જણાવે છે, "દર્શન માટે આવનારા ભક્તોને સૅનેટાઇઝ ટનલમાંથી પસાર થવું પડશે. મંદિરમાં આરતીના સમયે કોઈને પણ પ્રવેશ આપવામાં નહીં આવે. ફૂલ-પ્રસાદી કે અન્ય સામગ્રી લઈને આવનારા ભક્તોએ તમામ સામગ્ર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ી એક નિર્ધારિત જગ્યા પર મૂકવાની રહેશે."

"આ ઉપરાંત ભક્તોએ ફરજિયાત માસ્ક પહેરવો પડશે અને સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગના નિયમોનું પાલન કરવું પડશે. ભક્તોએ પોતાનું મેડિકલ ચેકઅપ પણ કરાવવું પડશે. મંદિરમાં જે રેલિંગ બનાવાઈ છે, ભક્તોને એને સ્પર્શ નહીં કરવા દેવાય અને મંદિરમાં પ્રસાદ તેમજ ભોજનની વ્યવસ્થા પણ નહીં કરાય."

મસ્જિદમાં કેવી વ્યવસ્થા?

મંદિરો જેવી જ વ્યવસ્થા મસ્જિદોમાં પણ કરવામાં આવી છે. ગુજરાતની સૌથી મોટી મસ્જિદ જામા મસ્જિદના મુફતી શબ્બીર આલમે જણાવ્યું, "આદેશ અનુસાર તમામ મસ્જિદના ફ્લોરને સૅનેટાઇઝ કરવામાં આવશે. આ ઉપરાંત નમાઝ પહેલાં હોજમાંથી કરવામાં આવતું વજૂ નહીં કરવા દેવામાં આવે. તમામેતમામને નળના પાણીથી વજૂ કરવાનું રહેશે અને બે નળ વચ્ચે અંતર જળવાઈ રહે એ માટેનું આયોજન કરવાનું રહેશે."

"નમાઝ પઢતી વખતે સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગ જળવાઈ રહે એવી ગોઠવણ કરવામાં આવશે. નમાઝીઓ માટે સૅનેટાઇઝરનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે અને નમાઝ બાદ લોકો ભેગા ન થાય એનું પણ ધ્યાન રાખવામાં આવશે. આ મામલે ગુજરાતની તમામ મસ્જિદોને જાણકારી આપી દેવાઈ છે અને કોઈ અવ્યવસ્થા ન સર્જાય એનું ધ્યાન રાખવામાં આવશે."

કંઈક આ પ્રકારની જ ગોઠવણ ગુરુદ્વારા દ્વારા કરવામાં આવી છે.

અમદાવાદના થલતેજ વિસ્તારમાં આવેલા ગોબિંદધામ ગુરુદ્વારાના જ્ઞાની રતનસિંઘજી જણાવે છે, "ગુરુદ્વારામાં આવનારા તમામ ભક્તોએ પહેલાં સૅનેટાઇઝરનો ઉપયોગ કરીને પ્રવેશવાનું રહેશે."

"ગુરુદ્વારામાં દાખલ થતાં પહેલાં તેમનું તાપમાન ચેક કરવામાં આવશે. ગુરુદ્વારામાં સતત કીર્તન પણ નહીં થાય અને ભક્તો માટે સવાર અને સાંજનો અલગઅલગ સમય નક્કી કરવામાં આવશે, જેથી ભીડને ટાળી શકાય. હાલ પૂરતું લંગર અને પ્રસાદની વ્યવસ્થા બંધ રાખવામાં આવશે."

આર્થિક ફાયદો

ગુજરાત દેવસ્થાન અને યાત્રાધામ વિકાસ બોર્ડના પૂર્વ ઉપાધ્યક્ષ અને હાલમાં યાત્રાધામની જવાબદારી સંભાળી રહેલા ભાજપના નેતા રાજુ ધ્રૂવ જણાવે છે, "ગુજરાતનો લોકો પહેલાંથી જ શ્રદ્ધાળુ છે અને સૅલ્ફ-ડિસિપ્લિનમાં માની રહ્યા છે. આવા સંજોગોમાં ધાર્મિક સ્થળોને ફરીથી શરૂ કરવામાં જોખમ નથી. વળી, ધાર્મિક સ્થળોમાં સાવચેતીનાં પૂરતાં પગલાં પણ લેવાઈ રહ્યાં છે."

"તમામ ધાર્મિક સ્થળો સરકારી માર્ગદર્શિકા અનુસાર સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગ જાળવવા માટે તૈયાર રહે. તમામ ધાર્મિક સ્થળો પર સૅનેટાઇઝિંગ થવાનું છે અને મેડિકલ ચેકઅપ પણ થવાનું છે એટલે કોઈ જોખમ દેખાતું નથી."

તેમણે એવું પણ જણાવ્યું કે ગુજરાતના પ્રવાસનનો 15 ટકા હિસ્સો...


લૉકડાઉનના કારણે ઈરાનમાં ફસાયેલા ગુજરાતના માછીમારો

આ શબ્દો છે 44 વર્ષના પ્રભાકર મંગેલાના. તેઓ વલસાડના ઉમરગામના વતની છે. એક માછીમાર છે અને અત્યારે ઈરાનના એક બંદર પર ફસાયા છે.

ઈરાનમાં ભારતીય દૂતાવાસ પાસેથી બીબીસી ગુજરાતીને મળેલી માહિતી અનુસાર, ભારતના એક હજાર જેટલા માછીમારો ત્યાં ફસાયા છે.

આ પૈકી  750 જેટલા માછીમારો તમિલનાડુના, ગુજરાતના 225 અને 75 કેરળના માછીમારો કિશ આઇલૅન્ડ, બંદર-એ-મોઘમ અને ચીરૂ બંદર પર છે.

કોરોના વાઇરસના ફેલાવા સામે ગ્લોબલ લૉકડાઉન ચાલી રહ્યું છે. ઈરાન પણ એ દેશોમાંથી એક છે, જેણે પોતાની સરહદો બંધ કરી છે અને આંતરિક મુસાફરી પર પણ પ્રતિબંધો લાદ્યા છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે ઈરાનમાં અત્યાર સુધી કોરોના વાઇરસના કેસનો આંકડો 91 હજારથી વધુ છે, જ્યારે 28 એપ્રિલ સુધી 5,806 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે.

ભારતમાં પણ ત્રીજી મે સુધી લૉકડાઉન જાહેર કરાયું છે, જેમાં તમામ પ્રકારની મુસાફરી પર પ્રતિબંધ છે.

આ લૉકડાઉનના કારણે ઈરાનમાં માછીમારી કરવા ગયેલા ભારતીય માછીમારો બે મહિનાથી વહાણ પર જ દિવસો પસાર કરી રહ્યા છે.

એક જ ટંક જમીએ છીએ

ઈરાનમાં ફસાયેલા માછીમારોની તસવીર

આ વિશે બીબીસી ગુજરાતી સાથે વા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ત કરતાં સૂર્યા બારિયા (ઉંમર વર્ષ 39)એ જણાવ્યું, "અમે ચીરૂ બંદર પર છીએ. 27 ફેબ્રુઆરીથી વાહણ એન્કર પર છે અને અમે વાહણમાં જ રહીએ છીએ. એક વાહણ પર સરેરાશ પાંચથી આઠ લોકો છે."

"છેલ્લે અમને માર્ચ મહિનામાં અનાજ પહોંચાડવામાં આવ્યું હતું. એક જ ટંક જમીએ છીએ, જેથી થોડો વધારે સમય ચાલે પણ આવું લાંબો સમય સુધી નહીં ચાલે."

પરિવાર વિશે વાત કરતાં બારિયાને જણાવ્યું, "ઉમરગામમાં પરિવાર રહે છે, મારો દીકરો  હૅન્ડિકૅપ છે. પત્ની એકલી તેને સંભાળે છે. કોરોનાને કારણે વધુ ચિંતા રહે છે. ધંધો બંધ છે, પૈસા પણ પૂરતાં નથી. હવે અગવડો અને ચિંતા વધી રહ્યા છે."

રૅશનને કારણે બારિયાને પોતાના સ્વાસ્થ્યની ચિંતા છે. સાથે જ ગુજરાતમાં પોતાના પરિવારની ચિંતા પણ થાય છે.

ગણેશ ટંડેલ, જે હાલ કિશ આઇલૅન્ડ બીજા માછીમારો સાથે વહાણ પર છે. તેમણે બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતાં જણાવ્યું:

"અમને રૅશનમાં ચોખા, ખાંડ-ચા, તેલ અને મસાલા અને બટાકા-ડુંગળી, ટામેટા આપવામાં આવ્યા હતાં. એક વાહણ પર આઠેક લોકો વચ્ચે આ લાંબો સમય નહીં ચાલે. અમે જ્યાં ફસાયા છીએ ત્યાંથી 70 કિલોમિટરના વિસ્તારમાં કોઈ જ સુવિધાઓ નથી."

"જો અમારામાંથી કોઈની પણ તબિયત ખરાબ થઈ જાય, તો સારવાર માટે કોઈ વ્યવસ્થા નથી."

"વાહણના માલિકો પણ સામે નથી જોતા કે નથી અધિકારીઓ જવાબ આપતાં. અમારી વિનંતી એ જ છે કે અમને પહેલાં પૂરતું રૅશન આપે અને પછી ભારત લઈ જવાની કોઈ વ્યવસ્થા કરે. ટુરિસ્ટ અને વિદ્યાર્થીઓ માટે સરકારે ઘણું કર્યું છે, માછીમારો માટે પણ કરે."

ગણેશ ટંડેલના પરિવરામાં બે દીકરી, એક દીકરો, પત્ની અને માતા છે. તેમના વિશે વાત કરતા ગણેશભાઈ જણાવે છે:

"ભારતમાં કોરોની સ્થિતિ વિશે ઇન્ટરનેટ પર જાણીએ છીએ, ત્યારે પરિવારની ચિંતા પણ થાય છે. ફોન કરીએ, પણ અમે દરિયા કિનારે હોવાથી નેટવર્ક ખૂબ ખરાબ હોય છે. જ્યારે પણ ઘરે વાત થાય, ત્યારે બળકોનો એક જ સવાલ હોય કે પાછા ક્યારે આવશો."

ઈરાન બંદર પર ફસાયેલા માછીમારોનું કહેવું છે કે વીડિયો બનાવીને, ભારતીય દૂતાવાસમાં ફોન કરીને સંપર્ક કરવાં છતાં તેમને કોઈ જવાબ કે મદદ મળી નથી.

બિનલ બારિયા (ઉંમર વર્ષ 26)એ બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતાં જણાવ્યું, "અમે અહીં આટલા દિવસથી અહીં હેરાન થઈએ છીએ."

"દર વખતે અમે ફોન કરીએ, ત્યારે અમારા ફોન એક અધિકારીથી બીજા અધિકારી પર ટ્રાન્સફર કરતા રહે છે, પણ કોઈ જવાબ આપતું નથી. મુલાકાત લેવી તો વાત દૂરની વાત છે."

"27 ફેબ્રુઆરીથી વાહણ નાંગરેલું છે અને અમારા માટે...


લૉકડાઉનના મહિનામાં શ્રમિકોને પેટનો ખાડો પૂરવા ફાંફાં પડી જ ગયા હતા. ગુજરાતમાં અનલૉક થયું ત્યારે પણ ધંધો-રોજગાર અપૂરતા હોવાને કારણે રોજ કમાઈને રોજ ખાનાર શ્રમિકોની હોજરીઓ અર્ધી ખાલી જ રહી હતા એમ એક સરવેમાં બહાર આવ્યું છે.

લૉકડાઉન પછી ગુજરાતમાં ખોરાક અને ખાદ્યસુરક્ષા સંદર્ભે 'અન્ન સુરક્ષા અધિકાર અભિયાન' અને 'રોજીરોટી અધિકાર અભિયાન' દ્વારા એક સરવે કરવામાં આવ્યો હતો. ગુજરાતના 9 જિલ્લા અને શહેરના 403 પરિવારોને સાંકળીને આ સરવે કરવામાં આવ્યો હતો.

જેમાં અમદાવાદ, આણંદ, ભરૂચ, ભાવનગર, દાહોદ, મોરબી, નર્મદા, પંચમહાલ, વડોદરા જિલ્લાનો સમાવેશ થાય છે. સપ્ટેમ્બર અને ઑક્ટોબર મહિના દરમિયાન એની કામગીરી હાથ ધરવામાં આવી હતી.

લોકોએ ભૂખ્યાં સૂઈ રહેવું પડ્યું

સુરત મહાનગરપાલિકા દ્વારા લૉકડાઉન સમયે ગરીબોને ભોજન પૂરુ પડાયું હતું તે સમયે કમિશનર બંછાનિધી પાનીએ મુલાકાત લીધી હતી તેની તસવીર

સરવેમાં નબળા અને પછાત વર્ગના સમુદાય વચ્ચે ભૂખની સ્થિતિ ચકાસવામાં આવી હતી. એના તારણો પર નજર કરીએ તો સપ્ટેમ્બર-ઑક્ટોબર મહિનામાં 21.8% લોકો 'કેટલીક વાર' ભૂખ્યા પેટે સૂઈ ગયા હતા. 8.9% લોકોએ 'ઘણી વાર' ભોજન છોડી દેવું પડ્યું હતું. ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

20.1% લોકોએ પણ 'કેટલીક વાર' ભોજન છોડી દેવું પડ્યું હતું.

જેમની ભૂખ અધકચરી જ સંતોષાઈ હતી એવા મોજણીમાં નોંધાયેલા 403 પરિવારો પૈકી 40.1% જેમના ઘરમાં એકાદ વ્યક્તિ વિકલાંગ હતી. 35% પરિવારો બેઘર કે ઝૂંપડપટ્ટી વિસ્તારના હતા.

64.5% લોકો એવા હતા કે જે દ્હાડિયા તરીકે કે છૂટક મજૂરી કરતા હતા. 38.7% લોકો એવા હતા જે ખેતીકામ પર નભતા હતા.

આ મોજણીમાં વધુ એક ચોંકાવનારી બાબત એ સામે આવી છે કે 403માંથી 203 ઘર એવા હતા જેમની લૉકડાઉન પહેલા માસિક આવક 3000 રૂપિયાથી ઓછી હતી. એમાંના અડધોઅડધ એટલે કે 46.8% લોકોએ સપ્ટેમ્બર-ઑક્ટોબર દરમિયાન આવકમાં ઘટાડો થયો હોવાનું જણાવ્યું હતું.

એટલે કે મહિને ત્રણ હજાર રૂપિયા પણ તેમને મળતા નહોતા.  એપ્રિલ અને મે મહિનામાં લૉકડાઉનને લીધે તેમના ઘરમાં કોઈ આવક જ નહોતી.

જેમની મહિનાની આવક 3000 રૂપિયા કરતાં ઓછી છે એવા લોકોએ રોજગારી મેળવવા માટે એક કરતાં વધુ આવકના સાધનો માટે કામ કરતાં રહેવું પડે છે. 30% લોકોએ ખોરાક માટે કરજ કરીને પૈસા લીધા હતા અને 17% લોકોને દાગીના કે અન્ય કિંમતી ચીજ ગીરો મૂકવાનો વારો આવ્યો હતો.

"લૉકડાઉન પછી સપ્ટેમ્બર - ઑક્ટોબર મહિનામાં કેટલાક મજૂરો સાથે અમે વાત કરી. તેમની આજીવિકાની સમસ્યા જાણવાનો પ્રયાસ કર્યો. રોજનું કમાઈને રોજ ખાનારાં કેટલાંક લોકોએ અમને કહ્યું કે અમારે કેટલાંક દિવસ ભોજન વગર સૂઈ જવું પડ્યું હતું. ક્યારેક તો ચા પણ બનાવી શકતાં નહોતાં. એમણે કહ્યું કે ઘરેણાં ગીરો મૂકીને ઘર ચલાવવાનો વારો આવ્યો હતો." આ શબ્દો રંજનબહેન વાઘેલાના છે.

રંજનબહેને શહેરી અને ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં સરવેની કામગીરી કરી હતી. તેમણે પતંગ, અકીક અને હીરાઘસુઓને મળીને તેમની સ્થિતિ જાણી હતી.

મધ્યાહ્ન ભોજનનું રૅશન ઘરે તો પહોંચ્યું પણ…

પ્રતીકાત્મક તસવીર

સરવેમાં એ પણ સામે આવ્યું છે કે ગુજરાતમાં ભૂખમરાની સ્થિતિ નથી જોવા મળી એનું કારણ અન્નની જે જાહેર વિતરણ વ્યવસ્થા - પીડીએસ(પબ્લિક ડિસ્ટ્રિબ્યૂશન સિસ્ટમ) છે. જેમનો સરવે કરવામાં આવ્યો એ પૈકી 85% ટકા લોકો પાસે રૅશન કાર્ડ હતું.

જેમાંના 80% લોકોએ જણાવ્યું હતું કે એપ્રિલથી ઑગસ્ટ દરમિયાન દર મહિને રૅશન મળ્યું છે.

જે ઘરમાં બાળકો શાળાએ જતાં હતાં એમાંના 80.2% બાળકોનાં ઘરે મધ્યાહ્ન ભોજન યોજના હેઠળ રૅશન કે ભથ્થું મળ્યું છે. જોકે, એ પૂરતું નહોતું.

આ સંદર્ભે વિગતો જણાવતાં આનંદી સંસ્થાના ટેકનિકલ સપોર્ટ યુનિટના ડિરેક્ટર નીતા હાર્ડીકરે કહ્યું હતું કે, "અભ્યાસ દરમિયાન જોવા...


લૉજિસ્ટિક્સ અને વૅક્સિનેશનની પ્રક્રિયા દરમિયાન પડતી વિશેષ જરૂરિયાતો માટે આ ડ્રાય રન કરવામાં આવ્યું હતું.

જો કે સરકારી અધિકારીઓ, ડૉક્ટરો અને બીજા મેડિકલ ક્ષેત્રના નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે વૅક્સિનેશન સારી રીતે થઈ શકે તે માટે સરકાર જ નહીં પરંતુ લોકો સામે પણ ઘણા પડકારો છે.

આ પડકારો વિશે બીબીસી ગુજરાતીએ કેટલાંક નિષ્ણાતો સાથે વાત કરી, જેમાં મુખ્ય પાંચ પડકારો સામે આવે છે.

બીબીસી ગુજરાતીએ ગુજરાતના હેલ્થ કમિશનર જયપ્રકાશ શિવહરે સાથે વાત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, પરંતુ તેમનો સંપર્ક થઈ શક્યો ન હતો. તેમને મોકલેલા મેસેજનો પણ આ લખાય છે, ત્યાં સુધી જવાબ મળ્યો નથી. સ્વાસ્થ્ય મંત્રી નીતિનભાઈ પટેલનો પણ સંપર્ક થઈ શક્યો ન હતો.

શું છે વૅક્સિનની સ્થિતિ?

હાલમાં દેશમાં સ્વદેશી બનાવટની ત્રણ વૅક્સિન તૈયાર થઈ રહી છે, અને દેશવાસીઓને મળી શકે છે. ગુજરાતમાં પણ આ ત્રણમાંથી જ કોઈ એક વૅક્સિન લોકોને મળે તેવી શક્યતાઓ છે.

આ ત્રણ વૅક્સિન સીરમ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ઇન્ડિયા, ભારત બાયોટેક, અને ઝાયડસ ફાર્માસ્યુટિકલ્સ દ્વારા વિક્સાવવામાં આવી રહી છે. જો કે વિદેશમાં લગભગ 7 વૅક્સિન બની ચૂકી છે.

ભારત જેવા ગરમ પ્રદેશમાં આ વૅક્સ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

િનને નિશ્ચિત તાપમાનમાં રાખવી મુશ્કેલ હોવાથી ફાઇઝર, કે ઑક્સફર્ડની વૅક્સિન અહીં આવી શકશે નહીં. ફાઇઝરની વૅક્સિનને -70 ડિગ્રી તાપમાનમાં જ રાખવાની હોય છે અને ભારતમાં આટલા નીચા તાપમાનમાં વૅક્સિન રાખવી મુશ્કેલ છે.

પડકાર 1  - કોલ્ડ સ્ટોરેજ

ભારતમાં વિકસી રહેલી વૅક્સિનને આશરે 2થી 8 ડિગ્રી તાપમાનમાં રાખવી પડશે. આ તાપમાનમાં વેક્સિનને રાખવા માટે અલગ અને નવા સંસાધનોની જરૂરિયાત ઊભી થશે. આ જરૂરિયાત એક કે બે જિલ્લાઓમાં નહીં પરંતુ સમગ્ર રાજ્યનાં દરેક જિલ્લા કે મુખ્ય મથકોમાં રહેશે.

જો આ વૅક્સિનને એક ચોક્કસ તાપમાન પર ન રખાય તો તેની અસરકારતા ઓછી થઈ શકે છે અથવા તો તેની આડઅસર પણ થઈ શકે છે. એટલા માટે સરકાર એ બાબત પર સૌથી વધારે ધ્યાન આપી રહી છે કે વૅક્સિનને કેવી રીતે અને ક્યાં સાચવાશે.

આ વિશે બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતા ભૂતપૂર્વ સ્વાસ્થ્ય મંત્રી જયનારાયણભાઈ વ્યાસે જણાવ્યું હતું કે, "વૅક્સિનેશનની પ્રક્રિયા માટે લૉજિસ્ટિક્સ પર સારી રીતે કામ કરવું જ પડશે, કારણ કે વિશ્વમાં સૌથી વધુ લોકોને રસી આપવાની પ્રક્રિયા હાથ ધરાશે તો તે માત્ર ભારતમાં."

પડકાર 2 - વૅક્સિનનું પરિવહન

વૅક્સિન એક વખત હવાઈ માર્ગે  કે બીજા કોઈ પણ માર્ગે જ્યારે અમદાવાદ કે રાજકોટ જેવા મોટા શહેરના ઍરપોર્ટ પર કે કોઈ સેન્ટર સુધી પહોંચી જાય પછી તેને રાજ્યના નાના-નાના સેન્ટર સુધી, જ્યાં સરકારે વૅક્સિનને સાચવવાની તૈયારીઓ કરી હોય, તેવા સ્થળે કેવી રીતે પહોંચશે એ પણ અગત્યની બાબત બની રહે છે.

વૅક્સિનને જે તે કેન્દ્ર સુધી પહોંચાડવા માટેનુ જે વાહન હશે તેમાં તાપમાન એક સરખું રહેવું જરૂરી છે.

પડકાર 3- વૅક્સિનની અસરકારકતા

જયનારાયણભાઈ વધુમાં જણાવે છે કે, "આજ સુધી સૌથી ઓછા સમયમાં તૈયાર થયેલી કોઈ વૅક્સિન હોય તો તે કોરોના વાઇરસની વૅક્સિન છે. આ પહેલાં MUMPS કે જેને આપણે ગાલપચોળિયું કહીએ છીએ તેની વૅક્સિન સૌથી ઓછા સમયમાં તૈયાર થઈ હતી."

કોરોના વાઇરસની વૅક્સિન એક વર્ષથી પણ ઓછા સમયગાળામાં તૈયાર થઈ હોવાથી અનેક નિષ્ણાત ડૉક્ટરો તેની અસરકારતા પર સંપૂર્ણ વિશ્વાસ નથી મૂકી રહ્યાં.

આ વિશે પ્રસિદ્ધ હાર્ટ સ્પેશ્યાલિસ્ટ ડૉ. તેજસ પટેલે જણાવ્યું કે સૌથી ઓછા સમયમાં તૈયાર થઈ હોવાથી આ વૅક્સિન કેટલી અસરકારક રહેશે તે જોવાનું રહેશે અને આ જ સૌથી મોટો પડકાર છે.

કોરોના વૅક્સિન : ગુજરાતમાં દરેક લોકો સુધી કોરોનાની રસી પહોંચાડવી કેટલું મુશ્કેલ?

પડકાર 4- વૅક્સિનેટર

એમ તો સરકારના સ્વાસ્થ્ય વિભાગે વૅક્સિન...


લૉરા ડાલેસિયો કહે છે, "તે સમયે લાગ્યું કે મારી અંદર જીવ જ બચ્યો નથી. હું પાંચ મિનિટ માટે મરી ગઈ હતી. ડૉક્ટર મને જીવતી કરવાના પૂરતા પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા."

27 વર્ષીય લૉરા ત્રણ વર્ષ પહેલાં જ્યારે નોકરી પરથી ઘરે પરત ફર્યાં ત્યારે અચાનક બેભાન થઈને જમીન પર પડી ગયાં હતાં.

વ્યવસાયે નર્સ એવાં લૉરાને કાર્ડિએક અરેસ્ટ થયો હતો. તેમણે આ અંગે બીબીસી સાથે વાત કરી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

બ્રિટનમાં 80 હજાર કરતાં વધારે યુવાન એવાં છે કે જેઓ જાણે છે કે તેઓ હૃદય સાથે જોડાયેલી બીમારીઓ સાથે જીવી રહ્યાં છે.

બ્રિટિશ હાર્ટ ફાઉન્ડેશને આ અંગે ચેતવણી જાહેર કરી છે. ફાઉન્ડેશનના જણાવ્યા અનુસાર આ પ્રકારના લોકો માટે હૃદયની બીમારી ખતરનાક સાબિત થઈ શકે છે.

લૉરા ત્રણ દિવસો સુધી કોમામાં રહ્યાં હતાં

બીજા યુવાનોને જેમ લૉરા પણ એ વાતની અજાણ હતાં કે તેઓ હૃદય સંબંધિત ગંભીર બીમારી સાથે જીવી રહ્યાં છે.

કાર્ડિએક અરેસ્ટ થવા પર લૉરાનાં એક મિત્રએ તેમને હૉસ્પિટલ પહોંચાડ્યાં હતાં. ઇમર્જન્સી સેવાઓના કારણે તેમનો જીવ બચ્યો હતો.

હૉસ્પિટલમાં તેઓ ત્રણ દિવસ સુધી કોમામાં રહ્યાં હતાં. તેઓ જણાવે છે, "જ્યારે મને ભાન આવ્યું ત્યારે મને ક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ંઈ સમજાઈ રહ્યું નહોતું. હું રડવા લાગી."

તપાસ બાદ ખબર પડી કે લૉરા લૉન્ગ ક્યૂટી સિન્ડ્રોમથી પીડિત છે. આ એક આનુવંશિક બીમારી છે, જે હૃદયના ધબકારાને પ્રભાવિત કરે છે.

લૉરા કહે છે, "તે સમયે મારી ઉંમર માત્ર 24 વર્ષની હતી. મને લાગ્યું, આ ઉંમરમાં મને આ બીમારી કેવી રીતે થઈ શકે છે!"

"મેં વૃદ્ધોને હૃદયની બીમારીના કારણે મૃત્યુ પામતા જોયા હતા, પરંતુ યુવાનોની સાથે તો આવું થતું નથી."

જીવલેણ બીમારીથી બચાવ

ડૉક્ટર બૅહર આનુવંશિક કારણોથી થતી હૃદયની બીમારીઓ પર સંશોધન કરી રહ્યા છે

બ્રિટિશ હાર્ટ ફાઉન્ડેશનના નવા સંશોધન પ્રમાણે 15થી 25 વર્ષની ઉંમર ધરાવતા આશરે 83 હજાર લોકો પર આનુવંશિક કારણોસર હૃદયની બીમારીનું જોખમ તોળાઈ રહ્યું છે.

ઘણી વખત નાની ઉંમરે જ તે લોકોનું મૃત્યુ થઈ શકે છે.

એ લોકોમાં કોઈ પ્રકારના લક્ષણ પણ જોવા મળતા નથી, પરંતુ કેટલાક લોકોને કાર્ડિએક અરેસ્ટના સમયે સમસ્યા અંગે જાણકારી મળે છે.

ઘણાં ઓછા લોકોને પોતાની બીમારી અંગે જાણકારી મળી જાય છે, મોટા ભાગના લોકોને તો બીમારી અંગે ખબર જ પડતી નથી.

સેન્ટ જ્યૉર્જની યુનિવર્સિટી ઑફ લંડનમાં હૃદયના ડૉક્ટર પ્રોફેસર ઍલિઝાહ બેહર કહે છે કે ઘણા ઓછા લોકોને આનુવંશિક કારણોસર હૃદયની બીમારી હોય છે.

પરંતુ જો આ બીમારીથી પીડિત લોકોની કુલ સંખ્યા જોવામાં આવે તો તે ખૂબ વધારે છે.

ડૉક્ટર બેહર કહે છે, "આ પ્રકારની હૃદયની બીમારીના કારણે બ્રિટનમાં દર વર્ષે આશરે 1500 યુવાનો મૃત્યુને ભેટે છે. એવા પીડિતોની ઓળખ કરીને તેમનો જીવ બચાવવો મોટો પડકાર છે."

પ્રોફેસર બેહર હવે આનુવંશિક કારણોસર આવતા હૃદયરોગના હુમલા પર સંશોધન કરી રહ્યા છે. તેમને આશા છે કે આ જાણકારી અચાનક થનારા મૃત્યુને રોકવામાં મદદરૂપ સાબિત થશે.

કેટલાક ડૉક્ટરનું માનવું છે કે બીમારી અંગે જાણકારી મેળવવા માટે યુવાનોએ અનિવાર્ય રૂપે સ્ક્રીનિંગ કરાવવું જોઈએ.

આ તરફ બીજા કેટલાક ડૉક્ટર જણાવે છે કે આ ક્ષેત્રે વધારે સંશોધનની જરૂર છે.

ડૅન ફૂટબૉલ ખેલાડી હતા

વર્ષ 2016માં બૅરી અને ગિલ વિલ્કિંસનના દીકરા ડૅન વિલ્કિંસન ફૂટબૉલ રમતી વખતે અચાનક જમીન પર પડી ગયા હતા અને તેમનું મૃત્યુ થયું.

તે સમયે ડૈનની ઉંમર માત્ર 24 વર્ષની હતી અને તેમની જીવનશૈલી ખૂબ જ સક્રીય હતી.  તેઓ હુલ સિટીની યુવા ટીમ માટે રમતા હતા.

ડૈનના પિતાએ જણાવ્યું, "તેને હૃદયની ગંભીર બીમારી હતી, પરંતુ અમને અને તેને આ અંગે ખબર જ ના પડી."

"24 કલાક પહેલાં જ અમે તેમની સાથે વીડિયો ચૅટ પર વાત કરી હતી...


લૉરેન બકમાસ્ટર પુત્ર સાથે

પરંતુ કાર્યકરો જણાવે છે કે માતાપિતાને બહુ જુનવાણી સલાહ અપાય છે અને તેમને ગર્ભપાત કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે.

બીબીસીએ ત્રણ માતાઓ સાથે વાત કરી જે ઓઆસિસ્ટમમાં ફેરફાર ઇચ્છે છે.

"હું ગર્ભપાતનો વિકલ્પ પસંદ કરું તો જ તેઓ મને મદદ કરવા તૈયાર હતા"

એક રીતે જોવામાં આવે તો જૅક્સન બકમાસ્ટર એક ટિપિકલ છ વર્ષીય છોકરો છે.

તેને સ્વીમિંગ, કાર, ડાયનોસોર, મિકી માઉસમાં રસ છે અને પોતાના મ્યુઝિકલ થિયેટર ગ્રૂપમાં ભાગ લેવાનું પસંદ કરે છે.

પાંચ ભાઈબહેનોમાં તે સૌથી નાનો છે અને પોતાની 'અત્યંત રસપ્રદ' સૅન્સ ઓફ હ્યુમરના કારણે તેને 'ટચૂકડા કૉમેડિયન' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

જૅક્સનને ડાઉન સિન્ડ્રોમ પણ છે. એટલે કે તેનામાં એક વધારાનું ક્રૉમોસમ (રંગસૂત્ર) છે તથા તેનામાં શીખવાને લગતી સમસ્યા (લર્નિંગ ડિસેબિલિટી) છે.

પોતાના ભાઈ કેવન (ડાબે) અને તેમનાં મોટાં બહેનો ગેન્ના(જમણે) અને લેક્સી (અત્યંત જમણે) સાથે

તેમનાં માતા લૉરેન કહે છે કે, "તેને આગામી સ્ટેજમાં પહોંચવામાં વધુ સમય લાગે છે. પરંતુ અમે તેની બહુ ઉજવણી કરીએ છીએ કારણ કે તેના માટે તે બહુ સારી સિદ્ધિ છે."

જૅક્સન તેની શાળામાં ઉત્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

તમ વિદ્યાર્થી છે. તેના ઘણા બધા મિત્રો છે અને તેને બીજી કોઈ બીમારી નથી.

તેના કારણે લૉરેનને સમજાતું નથી કે તેઓ જ્યારે ગર્ભવતી હતાં ત્યારે ડૉક્ટરો તેમના બાળક માટે આટલા બધા નૅગેટિવ શા માટે હતા.

તેમણે લૉરેન પર વધારાનાં પરીક્ષણો કર્યાં અને લોહીની ચકાસણી કરી ત્યારે તેમને જાણવા મળ્યું હતું કે જૅક્સનને કદાચ ડાઉન સિન્ડ્રોમ હોઈ શકે છે.

તેઓ કહે છે, "તે સમયે મારી ઉંમર 45 વર્ષ હતી. હું જાણતી હતી કે આવી શક્યતા વધી જાય છે. પરંતુ મને પરવા નહોતી."

"દાયણે જણાવ્યું કે જૅક્સનને સ્ક્રીન પર જોવામાં સમય લાગશે. તેથી અમે તેનો અવાજ સાંભળ્યો."

સોનોગ્રાફી કરનારે જણાવ્યું કે બાળકમાં ડાઉન સિન્ડ્રોમના સંકેત જોવા મળશે તો ત્યાર પછી તેમણે ઍમિનોસેન્ટેસિસ કરાવવું પડશે. તેમાં ગર્ભપાત થવાની પણ થોડી શક્યતા રહેલી છે.

મેં કહી દીધું, "ના, અમને રસ નથી કારણ કે ગયા વર્ષે જ અમે બાળક ગુમાવ્યું છે. તેમનો જવાબ એકદમ આક્રમક હતો અને તેમણે કહ્યું, 'તમારે આના વિશે કંઈ કરવું ન હોય તો ટેસ્ટ શા માટે કરાવો છો?'"

જૅક્સનને અન્ય કોઈ બીમારી નથી અને તેમનાં માતા કહે છે કે તેઓ સ્કૂલમાં ઘણા સારો વિદ્યાર્થી છે.

ત્યાર બાદ ડૉક્ટરે ફોન કરીને જણાવ્યું કે, તેમને બહુ અફસોસ થયો હતો. પરંતુ તેની પાસે એક બહુ માઠા સમાચાર હતા. "તેમણે કહ્યું કે મારું બાળક ડાઉન સિન્ડ્રોમ સાથે પેદા થાય તેવી 20 ટકા શક્યતા હતી."

લૉરેન અને તેમના પતિ માર્કે તમામ વધારાના પુરાવાને નકારી કાઢ્યા.

તેઓ આ બાળકને જન્મ આપવા માગતા હતાં. ભલે ગમે તે થઈ જાય.

લૉરેન કહે છે, "હું ગર્ભપાતનો વિકલ્પ અપનાવું તો જ તેઓ મને મદદ કરવા તૈયાર હતા. તેમણે ધારી લીધું હતું કે હું ગર્ભપાત કરાવી દઈશ. પરંતુ મેં જ્યારે કહ્યું કે મને બાળક જોઈએ છે, ત્યારે તેમને કોઈ રસ ન રહ્યો."

જૅક્સનના જન્મ સમયે જ તેને ડાઉન સિન્ડ્રોમ હોવાનું નિદાન થઈ ગયું અને લૉરેન કહે છે કે તેમના પરિવારને આ વાતનો કોઈ અફસોસ નથી.

તેઓ કહે છે કે જૅક્સનના ભાઈઓ તેને બહુ ચાહે છે અને તે મોટો થશે ત્યારે તેની સારસંભાળ કોણ રાખશે તે બાબતે અંદરોઅંદર ઝઘડે છે.

તેઓ કહે છે, "હું ઇચ્છું છું કે તે લગ્ન કરે, કામ કરે અને સામાન્ય જીવન જીવે."

"અમે જાણીએ છીએ કે તેને હંમેશાં મદદની જરૂર પડશે. પરંતુ અમે માનીએ છીએ કે તે સંપૂર્ણ જીવન માણશે. તે 'શો મૅન' છે. બહુ મનોરંજન કરાવે છે અને અમને લાગે છે કે તે કદાચ સ્ટેજ પર પરફોર્મન્સ આપશે."

"38 સપ્તાહનો ગર્ભ હતો ત્યારે તેમણે મને કહ્યું કે હજુ સમય છે,...


લૉર્ડ મેયો

તેમના વિશે એ જાણીતી વાત હતી કે તે એક દિવસમાં ઘોડાની પીઠ પર બેસીને 80 માઈલના અંતર સુધીની મુસાફરી કરી શકતા હતા.

એ સિવાય તેમણે ભારતમાં પોતાની નિમણૂક દરમિયાન મુસાફરીનાં એ તમામ સાધનોનો ઉપયોગ કર્યો હતો જે તે સમયે અંગ્રેજોને ઉપલબ્ધ હતાં - સ્ટીમર, રેલ, હાથી, યાક અને ત્યાં સુધી કે ઊંટ પણ.

જે. એચ. રિવેટ કાર્નાક પોતાના પુસ્તક 'મૅની મૅમરિઝ'માં લખે છે, "એક વખત મધ્ય ભારતમાં જ્યારે મેયોને ખબર પડી કે એક સ્થળ પર જવા માટે માત્ર બળદગાડાનો જ ઉપયોગ કરી શકાય છે, તો તેમણે પોતાના પાયજામા ઉપર એક કોટ પહેર્યો અને બળદગાડામાં પાથરેલા ઘાસ પર સૂઈ ગયા."

"તેમણે પોતાની સિગાર સળગાવીને જાહેરાત કરી કે આનાથી વધારે આરામની જગ્યા કોઈ નહીં હોય. સવારે તેમને જ્યાં પહોંચવું હતું ત્યાં પહોંચીને તેમણે કહ્યું કે મને સારી ઊંઘ આવી. નીચે ઊતરીને તેમણે પોતાનો યુનિફોર્મ પહેર્યો અને પોતાના કોટ પર લાગેલા તણખાઓને તેમણે ઝાટકીને નીચે પાડ્યા."

છેલ્લા સમયે માઉન્ટ હેરિયટ જવાની યોજના બનાવી

રૉસ આઇલૅન્ડ

વર્ષ 1872માં લૉર્ડ મેયોએ નક્કી કર્યું હતુ કે તેઓ બર્મા અને આંદામાન ટાપુઓ પર મુસાફરી કરશે. આંદામાનમાં તે સમયે ખતરનાક કેદીઓને રાખવા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

માં આવતા હતા અને આ પહેલા કોઈ વાઇસરૉય અથવા ગવર્નર જનરલ આંદામાનના પ્રવાસે ગયા ન હતા.

પહેલી વખત 1789માં લેફ્ટનન્ટ બ્લેયરને મનમાં આંદામાનમાં વસતિ વિકસાવવાનો વિચાર આવ્યો હતો. પરંતુ 1796માં અંગ્રેજોએ મલેરિયા ફેલાઈ જતા અને સ્થાનિક જનજાતિઓના વિરોધના કારણે તેમણે આ ટાપુઓને છોડી દીધા.

વર્ષ 1858માં અંગ્રેજોએ અહીં ખતરનાક કેદીઓને મોકલવાનું શરૂ કર્યું. પહેલી વખત જાન્યુઆરી 1858માં 200 કેદીઓના એક જૂથને ત્યાં મોકલવામાં આવ્યા. જ્યારે લૉર્ડ મેયો આંદામાન ગયા તો ત્યાં કુલ લોકોની સંખ્યા 8 હજાર હતી, જેમાં 7 હજાર કેદી, 900 મહિલા અને 200 પોલીસ કર્મચારી હતાં.

લૉર્ડ મેયો

મેયોનો આંદામાનનો પ્રવાસ 8 ફેબ્રુઆરી, 1872એ શરૂ થયો હતો. સવારે નવ વાગે. તેમનાં વહાણ ગ્લાસ્ગોને પોર્ટબ્લેયરની જેટી પર લંગારવામાં આવ્યું.

ઊતરતાની સાથે જ તેમને 21 તોપની સલામતી આપવામાં આવી. તે દિવસે તેમણે રૉસ આઇલૅન્ડ પર યુરોપીય બેરૅક અને કેદીઓના કૅમ્પનું નિરીક્ષણ કર્યું. તેમણે પોતાના દળની સાથે ચોથમ ટાપુનો પ્રવાસ કર્યો.

જ્યારે ચોથમ ટાપુ પર તેમનો તમામ કાર્યક્રમ સમય પહેલા પૂર્ણ થઈ ગયો તો તેમણે કહ્યું કે હાલ સૂરજ ડૂબવામાં એક કલાક બાકી છે. કેમ સમયનો સદુપયોગ કરીને માઉન્ટ હેરિયેટનો પ્રવાસ કરવામાં આવે.

શેર અલીએ કરી લૉર્ડ મેયોની હત્યા

શેર અલીએ લૉર્ડ મેયોની હત્યા કરી

સર વિલિયમ વિલ્સન હંટર જે આ પ્રવાસમાં મેયોની સાથે હતા, મેયોની આત્મકથા 'લાઇફ ઑફ અર્લ ઑફ મેયો'માં લખે છે, 'માઉન્ટ હેરિયેટ અંદાજે 1162 ફૂટની ઊચાઈ પર હતો. તેનું ચઢાણ ખૂબ સીધું અને ઘણું આકરું હતું. આકરા તાપમાં ચડતા તેમના દળના મોટા ભાગના સભ્ય થાકીને બેહાલ થઈ ગયા હતા. પરંતુ મેયો એટલા તરોતાજ હતા કે તેમણે તેમની સાથે ચાલી રહેલી ઘોડી પર ચડવાથી એ વાત કહીને ના પાડી કે આનો ઉપયોગ બીજું કોઈ કરી લે. ટોચ પર પહોંચીને તેમણે દસ મિનિટ સુધી સૂર્યાસ્તનો આનંદ લીધો અને પોતાની જાતને કહ્યું કે કેટલું સુંદર છે આ બધું!'

જ્યારે મેયોનું દળ પરત ફરવા નીચે ઊતરી રહ્યું હતું ત્યારે અંધારું થઈ ગયું હતું. હોપટાઉન જેટી પર એક નાવ વાઇસરૉયને તેમના જહાજ પર લઈ જવા માટે રાહ જોઈ રહી હતી.

મશાલ લઈને કેટલાક લોકો મેયોની આગળ ચાલી રહ્યા હતા. મેયોની ડાબી બાજુએ તેમના અંગત સચિવ મેજર ઓવેન બર્ન અને જમણી તરફ આંદામાનના ચીફ કમિશનર ડોનાલ્ડ સ્ટીવર્ટ હતા. મેયો નાવ પર ચડવાના જ હતા કે સ્ટીવર્ટ ગાર્ડ્સને આદેશ આપવા આગળ વધ્યા. ત્યારે ઝાડીઓમાં છુપાયેલા એક લાંબા પઠાણે મેયોની પીઠ...


લોકપ્રતિનિધિ પ્રતિનિધિ ધારાની કલમ 126 હેઠળ લોકસભા, વિધાનસભા કે કોઈપણ પેટાચૂંટણી પૂર્વે તે અમલમાં આવે છે.

આ ગાળામાં કોઈ પક્ષ કે ઉમેદવાર જાહેરસભા ન કરી શકે, અણિના સમયે મતદારને પ્રભાવિત ન કરી શકાય તે માટે આ વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે.

આ ગાળા દરમિયાન ઉમેદવાર 'ડોર-ટુ-ડોર' પ્રચાર કરી શકે છે.

ફેસબુક, ટ્વિટર અને વૉટ્સઍપ જેવાં સોશિયલ નેટવર્કિંગ પ્લૅટફૉર્મ્સને કારણે તેની અસરકારકતા ઘટી ગઈ છે.

Electronic Voting Machine

Electronic Voting Machine (EVM) સાથે ચૂંટણી કર્મચારી

EVM એટલે ઇલેક્ટ્રોનિક વોટિંગ મશીન (Electronic Voting Machine), દરેક મશીનમાં લગભગ બે હજાર મત નાખી શકાય છે અને બૂથ સ્તરના અધિકારી કંટ્રોલ યુનિટ પરથી બટન દબાવે, તે પછી જ મતદાન થઈ શકે છે.

બેટરીથી ચાલતા ઈવીએમને આપાતકાલીન સંજોગોમાં તે મતદાનને અટકાવવા માટે 'લૉક' પણ કરી શકે છે.

કુલ 64 ઉમેદવારોનાં નામ (અને તસવીર)ને સમાવિષ્ટ કરી શકાય છે. ભારત ઇલેક્ટ્રૉનિક્સ લિમિટેડ (બેંગ્લુરુ) અને ઇલેક્ટ્રૉનિક્સ કૉર્પોરેશન ઑફ ઇંડિયા (હૈદરાબાદ) દ્વારા તેનું નિર્માણ કરવામાં આવે છે.

ઇલેક્ટ્રૉનિક વોટિંગ મશીનને હેક કરી શકાય છે તથા તેની સાથે ચેડાં થઈ ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

શકે છે, તેવા આરોપ સમયાંતરે લાગતા રહ્યા છે, જેને ચૂંટણી પંચે હંમેશા નકાર્યાં છે.

ચૂંટણી પંચના નિર્દેશ મુજબ ઈવીએમનો ડેટા બહારની વ્યક્તિ સાથે શૅર ન થઈ શકે.

અગાઉ બૅલેટ પેપરથી મત ગણતરી કરવામાં 40 કલાક જેટલો સમય લાગતો, પરંતુ ઈવીએમની મદદથ આ કામગીરી લગભગ ત્રણથી પાંચ કલાકમાં પૂર્ણ થઈ જાય છે.

કાગળનો ઉપયોગ ન થતો હોવાથી તેને 'ઇકો-ફ્રેન્ડલી' વિકલ્પ માનવામાં આવે છે.

આ વિશે વધુ વાંચો

Voter Verifiable Paper Audit Trail

VVPAT એટલે વોટર વૅરિફાયેબલ પેપર ઑડિટ ટ્રેલ (Voter Verifiable Paper Audit Trail). મતદાતા મત આપે તે પછી કાગળની ચિઠ્ઠી નીકળે છે.

એક રીતે તેને 'રસિદ કે પહોંચ' ગણી શકાય. જેના આધારે મતદાતાને માલૂમ પડે છે કે તેણે કોને મત આપ્યો. ઉમેદવારનું નામ તથા તેનું ચૂંટણી ચિહ્ન તેની ઉપર છપાયેલાં હોય છે.

ઈવીએમ સાથે લાગેલી સ્ક્રિન ઉપર લગભગ સાત સેકંડ સુધી આ કાપલી જોઈ શકાય છે.

17મી લોકસભા ચૂંટણી વખતે તમામ બેઠકો ઉપર VVPATનો ઉપયોગ થશે. આ અંગે જૂન-2014માં જ ચૂંટણી પંચે જાહેરાત કરી દીધી હતી.

દરેક વિધાનસભા બેઠકમાંથી એક મશીનમાંથી આવેલાં પરિણામ અને VVPATને સરખાવવામાં આવશે.

ભારત ઇલેક્ટ્રૉનિક્સ લિમિટેડ (બેંગ્લુરુ) અને ઇલેક્ટ્રૉનિક્સ કૉર્પોરેશન ઑફ ઇંડિયા (હૈદરાબાદ) દ્વારા તેને ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યાં છે.

ગત વખતે ગુજરાતમાં માત્ર ગાંધીનગરની એકમાત્ર લોકસભા બેઠકમાં VVPATનો ઉપયોગ થયો હતો. વર્ષ 2013માં નાગાલૅન્ડ વિધાનસભા ચૂંટણી દરમિયાન તેનો ઉપયોગ થયો હતો.

None Of The Above

16મી લોકસભાની ચૂંટણી દરમિયાન ગાંધીનગરમાં પ્રથમ વખત VVPATનો ઉપયોગ થયો

સપ્ટેમ્બર-2013માં સુપ્રીમ કોર્ટે ચુકાદો આપ્યો હતો કે મતદાતાને 'તમામ ઉમેદવારો'ને નકારવાનો અધિકાર મળવો જોઈએ.

જેના પગલે NOTA (None Of The Above)નો વિકલ્પ આપવામાં આવ્યો હતો.

બૅલેટ પેપર દ્વારા મતદાન વખતે મતદાતા પ્રિસાઇડિંગ ઑફિસર પાસેથી ફૉર્મ 17-અ ભરીને 'કોઈ નહીં'નો વિકલ્પ વાપરી શકતો.

NOTAનો લોગો અમદાવાદની નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ડિઝાઇન દ્વારા ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યો હતો. ઈવીએમના નિશાનની ઉપર 'X'નું નિશાન એ તેનો સિમ્બૉલ છે.

ફિનલૅન્ડ, સ્પેન, સ્વીડન, ચીલી, બૅલ્જિયમ, ગ્રીસ અને ફ્રાન્સ જેવા રષ્ટ્રોમાં મતદાતાને NOTAનો વિકલ્પ મળેલો છે.

ઉમેદવાર માટે આદર્શ આચારસંહિતા

ચૂંટણી કાર્યક્રમની જાહેરાતની સાથે આદર્શ આચારસંહિતા એટલે કે Model Code of Conduct અમલમાં આવી જાય છે.

ઉમેદવાર જ્ઞાતિ-જાતિ કે કોમની...


લોકમાન્ય ટિળક

ગાંધીજીએ આ શબ્દો 1920માં આઠમી ઑગસ્ટે બાળ ગંગાધર ટિળકને શ્રદ્ધાંજલિ આપતાં 'નવજીવન'માં લખ્યા હતા.

1 ઑગસ્ટ, 1920એ લોકમાન્ય ટિળકનું મૃત્યુ થયું અને ન માત્ર મહારાષ્ટ્ર પરંતુ આખો દેશ શોકમાં હતો.

ગાંધીજી આગળ લખે છે, “લોકમાન્ય તો એક જ હતા. રાજાએ આપેલાં ઇલકાબ કરતાં લાખ ગણી કિંમત ટિળક મહારાજને લોકોએ આપેલા ઇલકાબની હતી એ દેશે સાબિત કરી આપ્યું છે."

"આખું મુંબઈ લોકમાન્યને વળાવવા રવિવારે નીકળી ગયું હતું એમ કહેવામાં અતિશયોક્તિ નહીં ગણાય.”

“ફ્રાન્સમાં કહે છે ‘રાજા મુવા, રાજા ઘણું જીવો.’ તે વિચાર ઇંગ્લૅન્ડ વિશ્વના બધા દેશોમાં પ્રસરેલો છે અને રાજાનું મરણ થાય ત્યારે આ કહેવતનું ઉચ્ચારણ થાય છે."

"તેનો ભાવાર્થ તો એ છે કે રાજા તો મરતો જ નથી. રાજતંત્ર એકઘડી પણ બંદ થતું નથી. ટિળક મહારાજ પણ કાંઈ મરતાં નથી, મર્યા નથી. જીવે છે ને ઘણું જીવશે એમ મુંબઈની મેદનીએ બતાવી આપ્યું.”

મહાત્મા ગાંધીએ 4 ઑગસ્ટે યંગ ઇન્ડિયામાં લખ્યું હતું, “આપણે ટિળક વિના કોઈ અન્ય નેતાને નહીં જોઈએ જે આટલા લોકોના દિમાગ પર રાજ કરતો હોય.”

બાળ ગંગાધર ટિળકનો જન્મ 23 જુલાઈ, 1856એ મહારાષ્ટ્રના રત્નાગિરીમાં થયો હતો.

ટિળક દેશસેવા ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

માટે બીજા કાર્યક્રમો ઉપરાંત મરાઠીમાં 'કેસરી' અને અંગ્રેજીમાં 'મરાઠા' જેવાં છાપાં ચલાવતા હતા.

જેલમાંથી છૂટ્યા પછી લોકમાન્ય ટિળકે અને થિયોસૉફિકલ સોસાયટીનાં અધ્યાત્મવાદી ઍની બેસન્ટે 1915-16માં પોતપોતાની રીતે 'હોમરૂલ લીગ'ની સ્થાપના કરી.

ભારતના પ્રથમ વડા પ્રધાન જવાહરલાલ નહેરુએ ટિળકને ‘ભારતીય ક્રાંતિના નવસર્જક’કહ્યા હતા.

ભારતીય સ્વતંત્રતા સંગ્રામ માટે નાણાકીય મદદ મેળવવા માટે ગાંધીજી દ્વારા એક અભિયાન શરૂ કરવામાં આવ્યું, જેનું નામ 'સ્વરાજ્ય ટિળકકોષ' આપવામાં આવ્યું.

1 ઑગસ્ટ, 1921 સુધી ટિળકના પહેલાં સ્મારક દિવસ પહેલાં તેમણે 1 કરોડ રૂપિયા એકઠા કરવાનો લક્ષ્ય રાખ્યો હતો. ટિળક એક ઉગ્ર મિજાજના નેતા હોવા છતાં, મવાળવાદી નેતાઓને તેમના પ્રત્યે સન્માન હતું.

શું ટિળક હિંદુવાદી નેતા હતા?

અમદાવાદમાં લાલ દરવાજા પાસે આવેલો 'ટિળકબાગ' અગાઉ 'વિક્ટોરિયા ગાર્ડન'ના નામે ઓળખાતો હતો.

લોકમાન્ય ટિળક પર '100 યર્સ ઑફ ટિળક-ઝિન્ના પૅક્ટ' પુસ્તક લખનાર સુધીન્દ્ર કુલકર્ણીઆને દુખની વાત કહે છે.

જેના વિશે બીબીસી સંવાદદાતા અનંત પ્રકાશ તેમના અહેવાલમાં સુધીન્દ્ર કુલકર્ણીને ટાંકીને લખે છે.

સુધીન્દ્ર કુલકર્ણી કહે છે, "ટિળક ક્યારેય પણ હિંદુત્વના પ્રણેતા ન હતા, સામ્યવાદીઓ ટિળકજીના સ્વરૂપને યોગ્ય રીતે સમજી શકતા નથી."

"ભારતમાં હિંદુ સમાજ સૌથી મોટો સમાજ છે. ટિળકજીનો ઉદ્દેશ્ય હતો કે ગણેશચતુર્થી અને શિવાજીજયંતી દ્વારા આ સમાજમાં નવી જાગૃતિ લાવીને બ્રિટિશ રાજની સામે વિરોધ ઊભો કરવામાં આવે."

તેઓ લખે છે, "એમાં મુસ્લિમવિરોધી વિચારનું પરીણામ ન હતું. તે મહોર્રમ જેવાં આયોજનોમાં પણ સામેલ થયા હતા."

"લખનૌ અધિવેશનમાં તેમણે ત્યાં સુધી કહ્યું કે મારે બ્રિટિશ શાસનનો અંત કરવો છે અને એવામાં જો સત્તા અસ્થાયી રીતે મુસ્લિમોના હાથમાં ચાલી જાય તો પણ મને સ્વીકાર્ય છે, કારણ કે તે આપણા પોતાના છે. એવામાં તેમને હિંદુત્વાદી કહેવા ખોટી વાત છે."

જ્યારે ઝીણા ટિળકનો કેસ લડ્યા

મોહમ્મદ અલી ઝીણા

ટિળકે વર્ષ 1908થી 1914 સુધીનો સમય રાજદ્રોહના કેસમાં માંડલે (હાલમાં મ્યાનમાર)ની જેલમાં પસાર કર્યો.

ખરેખર, ટિળકે પોતાના અખબાર 'કેસરી'માં મુઝફ્ફરપુરમાં ક્રાંતિકારી ખુદીરામ બોઝ અને પ્રફુલ્લ ચાકીના કેસ પર લખતાં સ્વરાજની માગ ઉઠાવી હતી, આ બંને પર બે યુરોપીય મહિલાઓની હત્યા કરવાનો આરોપ હતો.

કેસની સુનાવણી એક પારસી જજ જસ્ટિસ દિનશૉ ડાવર કરી રહ્યા હતા અને ટિળકના વકીલ ઝીણા હતા.

ઝીણાએ ટિળકને જામીન અપાવવાના...


લોકશાહી સંસ્થાઓની સ્વતંત્રતા છીનવી લેવાઈ અને વિરોધ પક્ષના નેતાઓને ટપોટપ જેલમાં ધકેલી દેવાયા.

વિરોધનો રસ્તો બંધ થયો એટલે હિંસાનો રસ્તો પસંદ કરાયો અને તેના માટે ગુજરાતની ધરતી પસંદ કરવામાં આવી.

નક્કી એવું કરાયું કે 'દેશમાં બધું બરોબર ચાલી રહ્યું' હોવાના ઇંદિરા ગાંધીના દાવાની હકીકત ઉજાગર કરવા 'ધડાકો' કરાય.

ધડાકો એવો હોય કે દેશ અને દુનિયા સુધી સંદેશો પહોંચે અને કટોકટી લાદનારાં ઇંદિરા ગાંધીને લોકશાહી ફરતે વીંટાળેલો ગાળિયો છોડી દેવો પડે.

જોકે, દેશમાં લોકશાહીને બહાલ કરવા ઘડાયેલું આ 'ષડયંત્ર' અંજામ પર પહોંચે એ પહેલાં જ સરકારી એજન્સીઓ પહોંચી ગઈ.

ધડાધડ ધરપકડો થઈ, આરોપનામું ઘડાયું અને એ વખતના ફાયરબ્રાન્ડ નેતા જ્યોર્જ ફર્નાન્ડીઝને મુખ્ય આરોપી બનાવાયા.

એજન્સીઓએ આ મામલાને 'બરોડા ડાઇનેમાઇટ કેસ' ગણાવ્યો.

'બરોડા ડાઇનેમાઇટ કેસ'

25 જૂન, 1975એ કટોકટી લાદી દેવાઈ ત્યારે જ્યોર્જ ફર્નાન્ડીઝ 11 વાગ્યા સુધી વિરોધ પક્ષના કાર્યાલયમાં હતા અને ત્યાં જ ઊંઘી ગયા.

સવારે ઊઠ્યા ત્યારે દેશનો માહોલ બદલાઈ ગયો હતો. દેશમાં કટોકટી લાદી દેવાઈ હતી અને વિપક્ષી નેતાઓ માટે જેલના દરવાજા ખુલ્લા મૂકી દેવાયા હતા.

બીજા દિવસે ત... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ેઓ ભુવનેશ્વરથી મોટરકારમાં દિલ્હી પહોંચ્યા અને દિલ્હીથી સીધા જ વડોદરા દોડી ગયા.

જાણીતા પત્રકાર અને જ્યોર્જના નજીકના સહયોગી રહેલા વિક્રમ રાવ જણાવે છે, "ઇમરજન્સીની ઘોષણા થયા બાદ અચાનક વડોદરામાં એક સરદારજી મારા ઘરે પહોંચ્યા."

"જ્યોર્જે ખૂબ જ સારો વેશ ધારણ કર્યો હતો, છતાં હું તેમને ઓળખી ગયો, કેમ કે તેઓ જ્યારે હસતાં હતા ત્યારે તેમના ગાલ પર ખંજન પડતાં હતાં."

"મેં તેમને કહ્યું હતું કે જ્યોર્જ તમે ખૂબ સારા લાગો છો. ત્યારે જ્યોર્જે કહ્યું 'હું પોતાના દેશમાં જ શરણાર્થી બની ગયો છું' તેમનું વાક્ય માર્મિક હતું."

પણ તેમને શરણાર્થી બનીને રહેવું નહોતું અને નાગરિક તરીકેના મૂળભૂત અધિકારો પરત મેળવવા હતા. એ માટેના પ્રયાસો પણ તેમણે શરૂ કરી દીધા.

નક્કી એવું કરાયું કે ઇંદિરા ગાંધીની આગામી સભાના સ્થળની નજીકની સરકારી કચેરીઓનાં ટૉઇલેટોને ડાઇનેમાઇટ્સથી ઉડાડી દેવામાં આવે.

ધડાકો ઇંદિરા ગાંધી સુધી સંભળાય પણ ઈજા કોઈને ના પહોંચે.

આ કેસમાં સામેલ મુખ્ય આરોપીમાંના એક અને વરિષ્ઠ પત્રકાર કિરીટ ભટ્ટે 'ઇન્ડિયન ઍક્સપ્રેસ' સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્યું હતું :

"અમે નિયમિત મળતા હતા અને સરમુખત્યારને કઈ રીતે ઊથલાવી શકાય એ માટે મંથન કરતા હતા."

"પણ, જ્યોર્જ કંઈક સનસનાટી મચાવવા માગતા હતા. તેમને 'દેશમાં બધું જ સમુંસૂતરું ચાલી રહ્યું છે' એવા ઇંદિરા ગાંધીના દાવાની પોલ ખોલી નાખવી હતી."

વડોદરામાં ઘડાયું ષડ્યંત્ર

ભટ્ટ એ વખતે વડોદરામાં પત્રકાર સંઘના અધ્યક્ષ હતા અને કટોકટીના પ્રખર ટીકાકાર હતા. વિક્રમ રામ અને અન્ય જાણીતા પત્રકારો સાથે મળીને ઇંદિરા ગાંધીનો વિરોધ કરવા તેમણે જ્યોર્જ સાથે ટીમ બનાવી હતી.

ધડાકો કરવાનું નક્કી તો કરાયું પણ એ માટે જરૂરી વિસ્ફોટકો લાવવા ક્યાંથી?

વિસ્ફોટકો માટેની શોધખોળ કરાઈ અને તેમાં સ્થાનિક ઉદ્યોગપતિ મિત્ર મદદે આવ્યા.

એ વખતે હાલોલમાં ટાઇલ્સ બનાવવા માટે મોટા પાયે ડાઇનેમાઇટ્સનો ઉપયોગ કરાતો હતો.

એ ડાઇનેમાઇટ્સનો ઉપયોગ ઇંદિરા ગાંધીની સરકાર વિરુદ્ધ કરવાનું નક્કી કરાયું.

વારાણસીમાં ઇંદિરા ગાંધી એક જાહેરસભાને સંબોધવાનાં હતાં, જ્યાં કોઈને ઈજા ન પહોંચે એ રીતે વિસ્ફોટ કરવાનું નક્કી કરાયું.

આ માટે ગુપ્ત રીતે વડોદરામાંથી ડાઇનેમાઇટ્સને વારાણસી પહોંચાડવાનું પણ નક્કી કરાયું.

વડોદરાને કેમ પસંદ કરાયું?

વરિષ્ઠ પત્રકાર રાજ ગોસ્વામીએ બીબીસી સંવાદદાતા જયદીપ વસંત સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્યું, "વર્ષ 1975થી વર્ષ 1977 દરમિયાન વડાં પ્રધાન ઇંદિરા ગાંધીએ...


લોકશાહીતરફી પ્રદર્શનકારીઓને કાબૂમાં લેવા પોલીસે ટિયરગૅસનો ઉપયોગ કર્યો હતો. ચીને હૉંગકૉંગમાં સુરક્ષા કાયદો લાગુ કરવાની યોજના બનાવી છે, જેનો લોકો વિરોધ કરી રહ્યા છે. વિરોધને જોતા હૉંગકૉંગમાં વહીવટી કચેરીની બહાર ભારે પોલીસ બંદોબસ્ત ગોઠવી દેવામાં આવ્યો હતો.

રવિવારે નવા સુરક્ષા કાયદાના વિરોધમાં સેંકડો વિરોધ પ્રદર્શનકારીઓ હૉંગકૉંગના રસ્તાઓ પર બેનરો અને પોસ્ટરો હાથમાં લઇને રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા હતા.

YouTube કન્ટેન્ટ પૂર્ણ, 1

ચીનના વિદેશ પ્રધાન વાંગ યીએ વિરોધ પ્રદર્શનકારીઓને ખાતરી આપી છે કે 'મૂળભૂત કાયદા' હેઠળ અપાયેલા સ્વતંત્રતા અને કાયદાકીય અધિકારથી હૉંગકૉંગના મોટાભાગના લોકોના હકને અસર નહીં થાય. તેનાથી શહેરના કારોબારી માહોલને પણ અસર નહીં થાય. આ કાયદો 'એક દેશ, બે સિસ્ટમ્સની' વ્યવસ્થા જાળવવામાં મદદ કરશે.

અગાઉ, વિશ્વના બસ્સો રાજકારણીઓએ નવા પ્રસ્તાવિત સુરક્ષા કાયદાના મુસદ્દાની ટીકા કરતું સંયુક્ત નિવેદન બહાર પાડ્યું હતું.તેમણે તેમના દેશની સરકારોને અપીલ કરી છે કે તેઓ સ્પષ્ટતા કરે કે હૉંગકૉંગની સ્વાયતતા સાથે કોઈ ચેડા નહીં કરવામાં આવે. સંયુક્ત નિવેદનમાં સહી કરનારાઓમાં હૉંગકૉંગના પૂર્વ બ્રિટીશ ગવર્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

નર ક્રિસ પૈટનનો સમાવેશ હતો.

બે દાયકા પહેલાં, ચીન-બ્રિટને હૉંગકૉંગની સ્વાયતતા અંગે જૉઇન્ટ ડિક્લેરેશન બહાર પાડ્યું હતું.

ચીનની યોજનાને ઐતિહાસિક સંયુક્ત ડિક્લેરશનનું છડેચોક ઉલ્લંઘન ગણાવવામાં આવે છે.

ચીનના વિદેશપ્રધાને કહ્યું, "હૉંગકૉંગની ઘટનાઓ ચીનની આંતરિક બાબત છે. વૈશ્વિક સંબંધો હેઠળ બીજાના ઘરેલું મામલામાં દખલ ન દેવી જોઇએ. આ વાત ચીન સ્પષ્ટ કરવા માંગે છે."

હૉંગકૉંગમાં ચીને રાજકીય વિસ્ફોટ કર્યો જ્યારે તેમણે કહ્યું કે તેઓ આ શહેરમાં એક નવો સુરક્ષા કાયદો અમલમાં મૂકશે. ઘણા લોકોને ડર છે કે આનાથી હૉંગકૉંગના લોકોને આપવામાં આવેલી સ્વતંત્રતા છીનવાઇ જશે, જે સ્વતંત્રતા સામાન્ય ચીની નાગરીકોને પણ નથી મળતી .

આ કાયદો શું કહે છે?

સૌ પ્રથમ, ચીને આ પ્રસ્તાવિત કાયદાનો ડ્રાફ્ટ તેની રબર સ્ટૅમ્પ સંસદમાં રજૂ કર્યો છે.

બિલના મુસદ્દા પર આગામી સપ્તાહે સંસદમાં મતદાન કરવામાં આવશે. તે પછી જ આ પ્રસ્તાવ કાયદાનું સ્વરૂપ લઈ શકશે.

જોકે આ સૂચિત કાયદા વિશેની સંપૂર્ણ માહિતી હજુ સુધી બહાર આવી નથી, તેમ છતાં લોકોને ઘણી ચિંતાઓ છે.

જે વાતો હાલ સુધી બહાર આવી છે, તે અનુસાર, દેશ સાથેના સંબંધોને તોડવા, કેન્દ્ર સરકારની સત્તા અથવા સત્તાને નબળી પાડવી એ ગુનો ગણાશે.

લોકોને ધમકીઓ આપવી અથવા તેમની સામે હિંસાનો ઉપયોગ કરવો ચરમપંથના ગુના હેઠળ આવશે. હૉંગકૉંગના કેસમાં દખલ કરતી વિદેશી પ્રવૃત્તિઓ પણ ગુનાની શ્રેણીમાં આવશે.

સૂચિત કાયદાની જોગવાઈ મુજબ , જેના વિશે લોકો વધુ ચિંતિત છે તે બાબત એ છે કે ચીન હૉંગકૉંગમાં નવી સુરક્ષા એજન્સીઓનું ગઠન કરી શકે છે, જે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે જવાબદાર રહેશે. આનો અર્થ એ છે કે હૉંગકૉંગમાં ચીનની પોતાની કાયદા અમલીકરણ માટેની એજન્સીઓ હશે, જ્યારે આવી એજન્સીઓ તો શહેરમાં પહેલેથી જ છે.

ચીન આવું શા માટે કરી રહ્યું છે?

1997 માં, હૉંગકૉંગ બ્રિટિશરોના નિયંત્રણથી બહાર આવીને ચીન પાસે ગયું, પરંતુ આ માટે બંને દેશો વચ્ચે એક અનોખો કરાર થયો હતો. ત્યારે નાના બંધારણનો પાયો હૉંગકૉંગ માટે નાખ્યો હતો, જેને 'બેઝિક લૉ' એટલે કે મૂળભૂત કાયદો પણ કહેવામાં આવે છે.

આ સાથે, ચીનમાં 'એક દેશ, બે સિસ્ટમ્સ' ની પ્રણાલીનો જન્મ થયો. આ મૂળ કાયદાને કારણે હૉંગકૉંગના લોકોને અમુક મુદ્દાઓ પર આઝાદી મળશે. તેઓ જાહેરસભાઓ કરી શકશે, તેઓને બોલવાનો અને પોતાનો અવાજ ઉઠાવવાનો અધિકાર હશે અને ત્યાં એક સ્વતંત્ર ન્યાયતંત્ર પણ હશે.

સાથે જ કેટલાક લોકશાહી અધિકાર પણ મળ્યો, જે ચીનના...


લોકસભા ચૂંટણી પહેલા 11 રાજ્યોમાં વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ સેમિફાઇનલ સમાન

છ રાજ્યોમાંથી બે એટલે કે કર્ણાટક અને હિમાચલ પ્રદેશમાં કોંગ્રેસ સત્તામાં છે.

તો બાકી ચાર રાજ્યો - ગુજરાત, મધ્યપ્રદેશ, છત્તીસગઢ, અને રાજસ્થાનમાં ભાજપની સરકાર છે.

આ સિવાય નાગાલેન્ડ, મેઘાલય, ત્રિપુરા, મિઝોરમ અને સિક્કિમમાં પણ ચૂંટણીઓ યોજાશે.

પરંતુ ભાજપ અને કોંગ્રેસની નજર ઉપર જણાવવામાં આવેલા છ રાજ્યો પર ટકેલી રહેશે.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

કેમ કે રાજકીય દૃષ્ટીએ આ રાજ્યો ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.

આ રાજ્યોમાં લોકસભાની કુલ 123 અને વિધાનસભાની 994 બેઠકો છે.

લોકસભાની ચૂંટણી પહેલા જુદાજુદા રાજ્યોમાં યોજાનારી વિધાનસભા ચૂંટણીઓ કોઈ મેચના સેમીફાઇનલ જેવી છે.

વર્ષના અંત પહેલા હિમાચલ પ્રદેશમાં નવમી નવેમ્બરના ચૂંટણીઓ યોજાશે.

આ તરફ ગુજરાતમાં હજુ ચૂંટણીની તારીખો અંગે કોઈ જાહેરાત નથી કરવામાં આવી. પરંતુ ચૂંટણી ડિસેમ્બરમાં યોજાય તેવી શક્યતા છે.

કોંગ્રેસ સામે પડકાર

કોંગ્રેસ માટે કર્ણાટક અને હિમાચલપ્રદેશમાં સત્તામાં પરત ફરવાનો પડકાર

નિષ્ણાતો માને છે કે આ છ રાજ્યોમાં યોજાનારી ચૂંટણીની લોકસભા ચૂંટણી પર ભારે અસર પડશે.

કોંગ્રેસ પાર્ટ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ીની સામે કર્ણાટક અને હિમાચલ પ્રદેશમાં સત્તામાં પરત ફરવું, તે એક મોટો પડકાર હશે.

જો કોંગ્રેસ આ બે રાજ્યોમાં ચૂંટણી હારી જાય, તો પણ છમાંથી ત્રણ રાજ્યોમાં ચૂંટણી જીતી લે, તો લોકસભા ચૂંટણીમાં તેની અંદર વધુ આત્મવિશ્વાસ જોવા મળશે.

બીજી તરફ, આ રાજ્યો સિવાય રાજસ્થાનમાં કોંગ્રેસ જીત મેળવે, અને ગુજરાતમાં હાર છતાં ગત ચૂંટણીની સરખામણીએ પોતાની બેઠકો વધારવામાં સફળ રહે તો?

તો તે સામાન્ય ચૂંટણી પહેલા ભાજપ માટે ખરાબ સમાચાર સાબિત થઈ શકે છે.

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને ભાજપ અધ્યક્ષ અમિત શાહના ગૃહ રાજ્ય ગુજરાતમાં ભાજપ વર્ષ 1995થી સત્તામાં છે.

નરેન્દ્ર મોદી અને અમિત શાહના કેન્દ્રમાં આવ્યા બાદ ગુજરાત વિધાનસભાની આ પહેલી ચૂંટણી છે.

ગુજરાત પ્રતિષ્ઠાનો સવાલ

ગુજરાતમાં વર્ષ 1995થી ભાજપ સત્તામાં છે

ગત સાડા ત્રણ વર્ષ દરમિયાન આ બન્ને નેતાઓ તેમના ગૃહ રાજ્યને નથી ભૂલ્યા.

તેઓ ઘણી વખત ગુજરાતની મુલાકાત પણ લઈ ચૂક્યા છે.

ઑક્ટોબર મહિનામાં જ ગૌરવયાત્રા અંતર્ગત વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ઘણી વખત ગુજરાતની મુલાકાત લીધી છે.

23 ઑક્ટોબરના રોજ પણ પીએમ મોદીએ ગુજરાતની મુલાકાત લીધી.

વારંવારના પ્રવાસ દરમિયાન તેઓ પાર્ટીના હજારો કાર્યકર્તાઓને મળ્યા અને ચૂંટણીની તૈયારીઓ અંગે નિરીક્ષણ કર્યું હતું.

એવું લાગે છે કે પાર્ટી ચૂંટણી માટે સંપૂર્ણપણે તૈયાર છે.

ગુજરાતની ચૂંટણી વડાપ્રધાન અને ભાજપ અધ્યક્ષ અમિત શાહ માટે પ્રતિષ્ઠાનો પ્રશ્ન છે.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

રાજસ્થાનમાં કોંગ્રેસ જીત મેળવે અને ગુજરાતમાં નોંધપાત્ર બેઠકો મેળવે તો તે ભાજપ માટે ખરાબ સમાચાર હશે

થોડા સમય પહેલા બીબીસી સાથે વાત કરતા દિલ્હીના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી શીલા દીક્ષિતે વર્ષ 2013માં તેમની હારના કારણ ગણાવ્યાં હતાં.

તેમણે કહ્યું હતું કે ત્રણ વખત સતત વિધાનસભા ચૂંટણી જીત્યા બાદ લોકો તેમની સરકારથી કંટાળી ગયાં હતાં.

અને તે જ કારણ છે કે દિલ્હીવાસીઓએ તેમની સરકારનો બહિષ્કાર કરી દીધો હતો.

પરંતુ ગુજરાત એ દિલ્હી નથી, મોદી લહેર હજુ પણ અનુભવી શકાય છે.

અહીં મોટા ભાગના લોકો મોદીને પસંદ કરે છે. ભાજપની જીત પર કદાચ જ કોઈને શંકા હોય.

કોંગ્રેસની બેઠકો વધશે

જો કોંગ્રેસ ગુજરાત વિધાનસભામાં 80 બેઠક પણ જીતી લે તો ભાજપને મોટો ઝટકો લાગશે

પરંતુ એ સંભાવનાને પણ ઓછા જ લોકો નકારી શકે છે કે ભાજપની બેઠકો ઓછી થઈ શકે છે.

નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં વર્ષ 2012ની ચૂંટણીમાં ભાજપને વિધાનસભાની 182 બેઠકોમાંથી 116...


લોકસભા ચૂંટણી લડી શકાય તે માટે વીસનગર કેસમાં તેમને દોષિત ઠેરવતા ચુકાદા પર સ્ટે મૂકવાની માગણી કરતી રિટ કરવામાં આવી હતી, જેને હાઈકોર્ટે નકારી કાઢી હતી.

હુલ્લડ ફેલાવવાના મામલે વીસનગર કોર્ટે હાર્દિક સહિત કુલ ત્રણ વ્યક્તિને વર્ષ 2018માં દોષિત ઠેરવતા બે-બે વર્ષની સજા સંભળાવી હતી.

હાર્દિક પટેલ 12 માર્ચે કૉંગ્રેસમાં જોડાયા હતા. હાર્દિક પટેલ જામનગરથી ચૂંટણી લડશે એવી અટકળ પણ વહેતી થઈ હતી. જોકે કૉંગ્રેસે હવે ઉમેદવાર તરીકે મૂળુભાઈ કંડોરિયાનું નામ જાહેર કરી દીધું છે.

હાર્દિક પટેલ કૉંગ્રેસના ઉમેદવાર તરીકે ચૂંટણી લડી શકે તો પાર્ટીને વધારે ફાયદો થાય કે ન લડે તો વધારે ફાયદો થાય? એ વિશે કૉંગ્રેસના નેતા અને રાજકીય સમીક્ષકો સાથે બીબીસી ગુજરાતીએ વાત કરી હતી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ચૂંટણી લડે તો લાભ?

વરિષ્ઠ પત્રકાર અને રાજકીય વિશ્લેષક દિલીપ ગોહિલે કહ્યું, "દેખીતી વાત તો એવી છે કે હાર્દિક પટેલ જો ચૂંટણી લડી શકે એના કરતા ન લડે તો સરવાળે કૉંગ્રેસને વધારે ફાયદો થઈ શકે."

"ચૂંટણી ન લડે તો એ વ્યાપક પ્રચાર કરી શકે. હાર્દિક પટેલ જો ચૂંટણી લડે તો ભાજપ તેને હરાવવા પૂરતા પ્રયાસ કરે તેથી પોતાની બેઠક પર હાર્દ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

િકનું વધુ ફોકસ રહે."

"રાજ્યમાં અન્ય બેઠક પર પૂરતો પ્રચાર ન કરી શકે. તે ચૂંટણી ન લડે તો સમગ્ર ગુજરાતમાં પ્રચાર કરી શકે જેનો સરવાળે કૉંગ્રેસને ફાયદો થાય. 2017માં વિધાનસભા ચૂંટણી વખતે હાર્દિકે ભાજપ વિરુદ્ધ પ્રચાર કર્યો હતો જેનો આડકતરો ફાયદો કૉંગ્રેસને થયો જ હતો."

તેમણે કહ્યું, "એક વાત એ પણ છે કે હાર્દિક જો ચૂંટણી ન લડી શકે તો હાર્દિકના કારણે કૉંગ્રેસને તેના નામનો જે ફાયદો થવાનો હતો તેનું નુકસાન નહીં જાય, કારણ કે પ્રચાર માટે તે વધુ મુક્ત રહેશે. વધારે મોકળાશથી પ્રચાર કરી શકશે."

"હાર્દિક પટેલ પણ અગાઉ કહી ચૂક્યા છે કે જો તેઓ લોકસભાની કોઈ બેઠક પર ઉમેદવારી નહીં નોંધાવી શકે તો બાકીની 26 બેઠક પર લડશે એટલે કે પ્રચાર કરશે."

પીડાનો પ્રચાર

જાણીતા સમાજશાસ્ત્રી અને જવાહરલાલ નહેરુ વિશ્વવિદ્યાલયના પૂર્વ પ્રોફેસર ઘનશ્યામ શાહ પણ માને છે કે હાર્દિક ચૂંટણી લડી શકે એના કરતાં ન લડે તો કૉંગ્રેસને ફાયદો છે.

શાહ કહે છે, "જો હાર્દિક ન લડી શકે તો એને પોતાને ટાર્ગેટ કરવામાં આવ્યો છે, ભાજપ દ્વારા સતાવવામાં આવ્યો છે એ પ્રકારનો સંદેશ વહે."

"એને લીધે સહાનુભૂતિનું મોજું હાર્દિક અને કૉંગ્રેસ તરફી ઊભું થાય. તેથી હાર્દિક લડી શકે એના કરતાં ન લડી શકે એનો ફાયદો કૉંગ્રેસ પક્ષને વધુ મળી શકે એમ છે."

ગોહિલ કહે છે કે જો હાર્દિક ચૂંટણી ન લડી શકે તો પોતાને નિશાન બનાવવામાં આવ્યો છે એ વાત પ્રચારમાં વધારે પ્રબળ રીતે કહી શકે. વધારે લોકોની સહાનુભૂતિ મેળવી શકે.

ગોહિલ કહે છે, "પોતે શક્તિશાળી નેતા છે અને ભાજપ સામે અવાજ ઉઠાવ્યો તેથી રોકવામાં આવ્યો એ વાત વધારે બળવત્તર રીતે કહી શકે."

"આનો ફાયદો એ થાય કે ભાજપને મત આપવો કે નહીં એવી અવઢવવાળા જે મતદારો હોય એ કૉંગ્રેસ તરફ ઢળી શકે."

'હાર્દિકભાઈ સ્ટારપ્રચારક'

કૉંગ્રેસનો મત જાણવા બીબીસી ગુજરાતીએ ગુજરાત પ્રદેશના મુખ્ય પ્રવક્તા મનીષ દોશી સાથે વાત કરી.

દોશીએ કહ્યું, "હાર્દિકભાઈ ચૂંટણી લડે કે ન લડે એમાં નફા કે નુકસાનની કોઈ વાત નથી. હાર્દિકભાઈ ભાજપને લડત આપતા રહ્યા છે."

"કૉંગ્રેસના માધ્યમથી વધુ મજબૂતાઈથી લડત આપશે. સમજવાની વાત એ છે કે હાર્દિકભાઈએ સંઘર્ષની રાજનીતિ પસંદ કરી છે. 'સંવિધાન બચાવો, દેશ બચાવો'એ કૉંગ્રેસનો નારો છે."

"હાર્દિકભાઈ પણ એ જ કામ કરી રહ્યા છે. તેથી કૉંગ્રેસ સાથે જોડાઈને કૉંગ્રેસના માધ્યમથી હાર્દિકભાઈ સંવિધાન અને દેશને બચાવવાની લડાઈમાં મજબૂતીથી આગળ વધી રહ્યા છે."

"કૉંગ્રેસના રાષ્ટ્રીય પ્રમુખ રાહુલ...


લોકસભા ચૂંટણીની આચારસંહિતા લાગુ પડવાને માંડ 70 દિવસનો સમય બાકી છે.

સંસદનું શિયાળું સત્ર ધાંધલ-ધમાલમાં અભેરાઈએ ચડવાનું છે ત્યારે સમગ્ર રાષ્ટ્રને ખાસ કરીને ભાજપ અને ભગિની સંસ્થાઓને ચૂંટણી એજન્ડાથી વાકેફ કરવા માટે વડા પ્રધાન મોદીએ એક એજન્સીને આપેલા ઇન્ટરવ્યૂનો સહારો લીધો છે.

દિલ્હીના પત્રકારો ન્યૂ-યરની ઉજવણીના હૅન્ગ-ઓવરમાંથી બહાર આવે એ પહેલાં જ મોદીએ પ્રાયોજિત ઇન્ટરવ્યૂની જાહેરાત કરી વર્ષ-2019ના પ્રથમ દિવસે જ ટીવી ચેનલોની ટીઆરપી અને આજના અખબારોની હેડલાઇન્સ પર કબજો જમાવી દીધો.

વડા પ્રધાન મોદીએ લગભગ એક ડઝન જેટલા મુદ્દાઓ પર પોતાના 'મનની વાત' મમળાવીને મૂકી.

રામમંદિરથી માંડીને રફાલ સુધીના મુદ્દાઓ પર સ્પષ્ટતા કરી.

આપને આ પણ વાંચવું ગમશે

પ્રકૃતિથી વિરુદ્ધ અત્યંત વિનમ્ર દેખાયા મોદી

95 મિનિટના મોદીના આ ઇન્ટરવ્યૂને કૉંગ્રેસ અને વિપક્ષો ભલે મૉનો-ઍક્ટિંગ કે મૅચ-ફિક્સિંગ ઇન્ટરવ્યૂ કહે પણ તેમાં બે બાબત ઊડીને આંખે વળગે છે.

એક તો સમગ્ર ઇન્ટરવ્યૂ દરમિયાન મોદી પોતાની પ્રકૃતિથી વિરુદ્ધ અત્યંત વિનમ્રતાથી વર્તી રહ્યા હતા.

બીજી બાબત એ હતી અકળાવનારા પ્રશ્નો તેમણે સલૂકાઈથી સાંભળી લીધા.

દા.ત. 'ચ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ોકીદાર ચોર છે,' 'મોદી લહેર અને મોદીનો જાદુ ઓસરી રહ્યો છે,' 'મોદી અને અમિત શાહ હવે અજેય રહ્યા નથી,'

'ચીનના રાષ્ટ્રપતિને ગુજરાતમાં રિવરફ્રન્ટ તીરે અછોવાનાં કરી આતિથ્યભાવ દર્શાવ્યો છતાં ડોકલામમાં ચીને દોંગાઈ કરી,' 'આગામી લોકસભામાં ભાજપને સ્પષ્ટ બહુમતી નહીં મળે તો?'

સામાન્ય રીતે પત્રકાર પરિષદ અને મુક્ત ઇન્ટરવ્યૂથી મુક્ત રહેવાનું મોદી મુનાસિબ માને છે.

જોકે, સોમવારે સાંજે મોદીએ કરેલા ખુલાસાઓ ક્યારેક સંઘને અને મહદ્અંશે કૉંગ્રેસને અણગમતા હોવા છતાં મોદીએ પોતાની વાત અસરકારક રીતે કરી હતી.

સૌપ્રથમ તો મોદી રામમંદિર મુદ્દે પોતાની સરકારનું વલણ સ્પષ્ટ કરતાં કહ્યું કે સુપ્રીમ કોર્ટ સુપ્રીમ છે.

જ્યાં સુધી સુપ્રીમનો ચુકાદો ન આવે ત્યાં સુધી સંસદના વર્તમાન સત્રમાં કાયદો લાવવાની કે પ્રાઇવેટ બિલ પસાર કરાવવાની વાતનો મોદીએ છેદ ઉડાવી દીધો.

ચુકાદો ન આવે ત્યાં સુધી અધ્યાદેશ લાવવાનો પ્રશ્ન ઉપસ્થિત થતો નથી, એવો ઈશારો કરતાં કહ્યું કે ભાજપે પોતાના ચૂંટણી ઢંઢેરામાં સાફ કહ્યું હતું કે 'બંધારણની મર્યાદામાં રહીને જ રામમંદિર-નિર્માણનો ઉકેલ આવશે.'

સંઘને આ વાત કદાચ મંજૂર નહીં હોય પરંતુ મોદી પોતાના વલણમાં દૃઢતા દર્શાવી રહ્યા હતા.

ટ્રિપલ તલાકના મુદ્દે મોદીએ કહ્યું કે પાકિસ્તાન સહિત ઇસ્લામિક રાષ્ટ્રોમાં હવે ટ્રિપલ તલાકની પ્રથા પ્રચલિત નથી.

ત્યારે ભારતીય બંધારણ અનુસાર સ્ત્રીને સમાનતાનો અધિકાર છે અને માટે જ ટ્રિપલ તલાક આ દેશમાં અનિવાર્ય છે.

જેથી, મુસ્લિમ મહિલાઓનું શોષણ ન થાય. બલકે, સશક્તિકરણ થાય.

જોકે, સબરીમાલાના પ્રશ્ને મોદીએ કહ્યું હતું કે આ મુદ્દો ધાર્મિક પરંપરા અને આસ્થાને લગતો છે. જેનું સદીઓથી પાલન થઈ રહ્યું છે.

માટે ધાર્મિક આસ્થાના મુદ્દે કોઈપણ પ્રકારની બાંધછોડ કરવા અમે તૈયાર નથી.

મોદીનો ઈશારો સ્પષ્ટ છે કે મુસ્લિમ મતોમાં પ્રગતિશીલ મુસ્લિમ મહિલાઓના મતોનું ભાજપ તરફી ધ્રુવીકરણ થઈ શકે.

જ્યારે સબરીમાલા મુદ્દે હિંદુત્વની મતબૅંક મજબૂત બનાવવા ઉપરાંત કેરળમાં ભાજપનો પગ પેસારો કરાવવાનો પ્રયાસ વર્તાઈ રહ્યો છે.

આપને આ પણ વાંચવું ગમશે

રાફેલ મુદ્દે વડા પ્રધાન મોદી સામે ભ્રષ્ટાચારના આક્ષેપો થઈ રહ્યા છે.

એક ઉદ્યોગપતિની તરફદારી થઈ છે- એ મતલબના પ્રશ્નો પર ભાર મૂકીને સ્પષ્ટતા કરતાં મોદી કહે છે કે રાફેલ અંગે જે કંઈ આક્ષેપો છે તે મારી પર વ્યક્તિગત નથી પરંતુ સરકાર પર છે.

જો મારી સામે વ્યક્તિગત આક્ષેપ હોય તો તેની તપાસ થઈ શકે છે પરંતુ...


લોકસભાની ચૂંટણી પહેલાં રામ મંદિરનો મુદ્દો આગામી ચાર મહિનાઓ માટે ટળી ગયો છે.

આ નિર્ણય ચૂંટણી પર પ્રભાવક રહેશે કે કેમ? આ પ્રશ્ન અંગે ચોફેર ચર્ચા થઈ રહી છે.

ઉત્તર પ્રદેશમાં લોકસભાની 80 બેઠકો છે, જેના કારણે ઉત્તર પ્રદેશમાં ચૂંટણી વખતે રાજકીય પક્ષો વિશેષ જોર લગાવે છે.

રામ મંદિરનો મુદ્દો ઉત્તર પ્રદેશની 80 બેઠકો પર કેટલો અસરકારક રહેશે?

વાંચો વરિષ્ઠ પત્રકાર સુનિતા એરોનનો દૃષ્ટિકોણ

ભાજપના સમર્થકોમાંથી એક વર્ગ એવો છે કે જે રામ મંદિરના કારણે ભાજપનું સમર્થન કરે છે. છેલ્લાં એકાદ-બે વર્ષમાં રામ મંદિરનો મુદ્દો પૂરજોશ સાથે ઉઠાવવામાં આવ્યો.

સતત એવું કહેવામાં આવ્યું કે બસ હવે રામ મંદિરનું નિર્માણ થવાનું જ છે.

અમિત શાહ અને નરેન્દ્ર મોદી પણ આ મુદ્દા પર બોલ્યા. જય શ્રી રામના નારા ફરી સંભળાવા લાગ્યા, પછી અચાનક જ તેમણે આ નિર્ણય લીધો.

ચાર મહિનાનો અર્થ એવો છે કે ત્યાં સુધીમાં બીજી સરકારનું ગઠન થઈ જશે. એટલે ત્યાં સુધી આ નિર્ણયને ટાળી શકાશે.

એની પાછળનું કારણ એ છે કે જો ચૂંટણી બાદ ભાજપના ખાતે ગઠબંધનની સરકાર બનાવવાની આવે, તો તેમણે ઓરિસ્સા અને તેલંગણા તરફ જોવું પડશે.

ગઠબંધનની જરૂરિયાત સર્જાય તો અહીંથી તેમ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ને સમર્થન મળવાની શક્યતા છે.

પણ રામ મંદિર મુદ્દે તેઓ ધર્મ નિરપેક્ષ ચહેરો રાખવાનું પસંદ કરશે, એટલે જ ભાજપને લાગ્યું કે આ મુદ્દો ટાળી દેવો જોઈએ.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

આમાં કોને ફાયદો?

ચૂંટણી દરમિયાન જ્યારે હિંદુત્વની વાત થશે, તો કૉંગ્રેસ અને સપા-બસપાની વાત થશે પણ તેની જનતા પર કોઈ અસર નહીં થાય.

જો કૉંગ્રેસ રામ મંદિરનો મુદ્દો ઉઠાવશે, તો તેમને પણ આનો ફાયદો નહીં થાય.

મંદિરનો મુદ્દો ખતમ થઈ જાય, તો ઉત્તર પ્રદેશમાં જ્ઞાતિના આધારે  જ ચૂંટણીમાં ઝંપલાવવું પડશે.

કૉંગ્રેસનું પ્રદર્શન સુધરશે?

ગત દિવસોમાં ઉત્તર પ્રદેશમાં સપા અને બસપા વચ્ચે ચૂંટણીલક્ષી ગઠબંધન થયું અને કૉંગ્રેસ માટે રાયબરેલી અને અમેઠીની બેઠકો છોડવામાં આવી.

વિશ્લેષણ એવું પણ કરવામાં આવ્યું કે કૉંગ્રેસને પોતાના રાજ્યમાં પગ મૂકવાનાં ફાંફાં પડશે, પરંતુ એવું નથી.

2014ની ચૂંટણીમાં મોદી લહેર હતી. ઇંદિરા ગાંધી પણ હારી ગયાં હતાં, એ વખતે પણ આવી જ લહેરી હતી. જ્યારે આવી લહેરી હોય ત્યારે પરિણામો અલગ જ હોય છે.

પણ 2019માં કૉંગ્રેસને ઉત્તર પ્રદેશમાં 20 બેઠકો મળશે એવું વિચારવું પણ ખોટું છે. પણ  તેમનું પ્રદર્શન 2014 કરતાં સારું રહેશે.

ભાજપને કોનાથી ખતરો?

ઉત્તર પ્રદેશમાં જો ભાજપને કોઈ હેરાન કરતું હોય તો તે સપા-બસપાનું ગઠબંધન છે.

જો રામ મંદિર બન્યું હોત, તો કેટલાક યાદવ લોકો ધાર્મિક કારણોસર ભાજપની તરફેણમાં જતા રહ્યો હોત, પણ હવે એવી શક્યતા નથી.

પ્રિયંકા ગાંધી સામે દલિત, મુસ્લિમ અને બ્રાહ્મણો પાસેથી મત મેળવવાનો પડકાર છે.

માયાવતી ફરી પ્રભુત્વ જમાવશે?

માયાવતીની પાર્ટી બસપાને 2014માં કોઈ બેઠક મળી નહોતી. પણ ઉત્તર પ્રદેશમાં 19.60 ટકા મત મળ્યા હતા અને સમગ્ર દેશમાં એમની પાર્ટીને 12 ટકા મત મળ્યા હતા.

મતની દૃષ્ટિએ તેઓ દેશનો ત્રીજી સૌથી મોટી પાર્ટી હતી.

તૃણમૂલ કૉંગ્રસ જેવા ક્ષેત્રીય પક્ષને પણ 34 બેઠકો મળી હતી. જ્યારે મત માત્ર 3.84 ટકા જ મળ્યા હતા.

માયાવતી જોશે કે તેમના મત ભાજપથી ક્યાં ક્યાં કપાયા હતા. તેમની રાજનીતિ કરવાની રીત તદ્દન અલગ છે. તેઓ ફરી પ્રભુત્વ જમાવશે એમાં કોઈ શંકા નથી.

તામિલનાડુમાં પણ લોકોએ ક્ષેત્રીય પક્ષોને સમર્થન આપ્યું.

2004માં ઉત્તર પ્રદેશના લોકોએ પણ ક્ષેત્રીય પાર્ટીઓને ભાજપ અને કૉંગ્રેસ કરતાં વધારે સમર્થન આપ્યું હતું. ત્યારે સમાજવાદી પાર્ટીને લોકોનું સમર્થન મળ્યું હતું.

મુલાયમસિંહ યાદવને ઉત્તર પ્રદેશમાં 35 બેઠકો મળી હતી, જ્યારે ભાજપને 10 અને...


લોકસભામાં મંગળવારે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ અભિભાષણનો જવાબ આપ્યો હતો. તેમણે ભાષણ આપતી વખતે વિપક્ષ કૉંગ્રેસ પર નિશાન સાધ્યું હતું.

નરેન્દ્ર મોદીએ કહ્યું હતું કે કૉંગ્રેસ હારને પચાવી શકી નથી અને હારનું ઠીકરું ઈવીએમના માથે ફોડે છે.

'એક રાષ્ટ્ર, એક ચૂંટણી' મુદ્દે પણ નરેન્દ્ર મોદીએ વિપક્ષને ઘેરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. મોદીએ કહ્યું હતું કે કેટલાક પક્ષો આ મામલે માત્ર વિરોધ કરી રહ્યા છે, ચર્ચા સુદ્ધાં કરવા માગતા નથી.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ કહ્યું હતું કે બિહારમાં બાળકોનાં મૃત્યુની ઘટના આપણા માટે શરમજનક બાબત છે. આપણે આ ઘટનાને વધારે ગંભીરતાથી લેવાની જરૂર છે.

તેમણે કહ્યું, 'હું રાજ્ય સરકાર સાથે સતત સંપર્કમાં છું.'

'સરદાર વડા પ્રધાન હોત તો...'

મોદીએ કહ્યું કે સરદાર પટેલને અમે સન્માન આપ્યું છે. રાજીવ ગાંધીએ આસામ સમજૂતીમાં એનઆરસીનો સ્વીકાર કર્યો હતો.

તેમણે કહ્યું કે એ મામલે તમે ક્રૅડિટ લઈ શકો. અડધું લેવું અને અડધું છોડવું એ નહીં ચાલે. સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશ પર અમે એનઆરસી લાગુ કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ છીએ.

તેમણે કહ્યું કે સરદાર પટેલ જો દેશના પ્રથમ વડા પ્રધાન બન્યા હોત તો આજે કાશ્મીરની સમસ્યા જ ન... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ા હોત. તેમણે 500 રજવાડાંને એક કર્યાં તેમાં બેમત નથી.

મોદીએ કહ્યું કે સરદાર સાહેબ કૉંગ્રેસી હતા અને એ જ પક્ષ માટે જીવ્યા. દેશની ચૂંટણીઓમાં સરદાર સાહેબ નજર નથી આવતા પરંતુ ગુજરાતની ચૂંટણીઓમાં જરૂર દેખાય છે.

તેમણે કહ્યું કે અમે તમારા પક્ષના નેતાની સૌથી મોટી પ્રતિમા ગુજરાતમાં બનાવી છે અને નેતાઓએ એ જોવા જવી જોઈએ. ગુલામ નબીજી કુછ દિન તો ગુજારિએ ગુજરાત મેં.

'હિંસા પર રાજકારણ ના કરવામાં આવે'

મોદીએ કહ્યું કે ઝારખંડને મૉબ લિંચિંગને લઈને હિંસાનો અડ્ડો કહેવામાં આવ્યું, યુવકની હત્યાનું મને પણ દુખ છે અને બધાને હોવું જોઈએ.

દોષીઓને સજા થવી જોઈએ, પરંતુ એક ઘટના પર આખા રાજ્યને દોષી દર્શાવવું આપણે શોભા નથી દેતું.

બધા પર શંકા કરીને રાજકારણ તો કરી લેશો પરંતુ તેનાથી સ્થિતિને સુધારી નહીં શકીએ.

હિંસા પર રાજનીતિ ના કરવી જોઈએ બીજી જગ્યાએ આપણે રાજકારણમાં સ્કોર કરી શકીએ.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ કહ્યું કે અભાવ અને દબાવ વચ્ચે સામાન્ય લોકોને દબાવા નહીં દઈએ.

તેમણે કહ્યું કે પાંચ વર્ષ પહેલાં કરોડો ઘરમાં વીજળી, ગૅસ અને શૌચાલય ન હતાં, પરંતુ અમે નાની બાબતોથી દેશને બદલ્યો છે.

કારણ કે અમે મોટા નથી થઈ ગયા અને અમે નાના લોકોની નાની સમસ્યાઓનું સમાધાન કર્યું છે, જેનું મોટું પરિણામ મળ્યું છે.

જનતાએ જે ચુકાદો આપ્યો તેનું ગળું દબાવવાનો પ્રયાસ ના થવો જોઈએ, દેશનું પાંચ વર્ષનું નુકસાન થયું એનું અમને પણ દુખ છે, રાજ્યસભામાં અમારી બહુમતી નથી. અહીંથી પણ અમને સહાયતા મળવી જોઈએ.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


લોકો કહી રહ્યાં છે કે ભારે વરસાદ બાદ આવેલા પૂરના કારણે કરોડોના ખર્ચે બનેલું સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટી પાણીમાં ડૂબી રહ્યું છે.

વીડિયોમાં કૅપ્શન આપવામાં આવી રહ્યાં છે કે 'વાહ રે ગુજરાત મૉડલ... 3000 કરોડ રૂપિયા ખર્ચી નાખ્યા પણ પાણીથી કેવી રીતે બચાવવું તેના પર ન વિચાર્યું. 3000 કરોડના ખર્ચે બનેલું સ્ટેચ્યુ ઑફ યુનિટી પૂરના પાણી વચ્ચે ઘેરાયેલું છે.'

એક ટ્વિટર યૂઝરે વીડિયો શેર કરતાં લખ્યું છે, "સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટી ગરીબીની વચ્ચે ઘેરાયેલું છે. વાહ મોદી જી વાહ."

આ પોસ્ટમાં જ તેમણે લખ્યું છે, "આ મુદ્દે ભાજપને દોષ આપીને કંઈ ફાયદો નથી, દોષ પોતાને આપવો જોઈએ જેણે ભાજપને મત આપ્યો. જો આપણે કોરોના હૉસ્પિટલ, સ્કૂલો, ફ્લડ મેનેજમૅન્ટ જેવી સુવિધાઓ પર 3000 કરોડ ખર્ચ્યા હોત, તો આ દૃશ્ય ન જોવા મળ્યું હોત."

એક ટ્વિટર યૂઝર લખે છે કે સ્ટેચ્યૂ બનાવતા સમયે અધિકારીઓએ ચોમાસાને કેમ ધ્યાનમાં ન રાખ્યું?

અન્ય એક યૂઝરે લખ્યું છે કે શું આ માટે 3000 કરોડ રૂપિયા ખર્ચ્યા હતા?

વીડિયો પાછળની હકીકત

શું સરદાર પટેલની પ્રતિમા ખરેખર પાણીમાં ડૂબી રહી છે? શું ખરેખર સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટીની અંદર પાણી ઘૂસી ગયું છે? આ સવાલોનો જવાબ છે ના.

સ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

્ટૅચ્યુ ઑફ યુનિટીના સ્થળે હાલ શું સ્થિતિ છે તે અંગે જાણવા કેવડિયાના પૂર્વ સરપંચ નરેન્દ્ર તડવી સાથે બીબીસી સંવાદદાતા રોક્સી ગાગડેકર છારાએ વાત કરી. નરેન્દ્ર ભાઈ તડવીએ કહ્યું કે સ્ટૅચ્યૂ ઑફ યુનિટીમાં કશું ડૂબાણ નથી. નીચે નાખેલા પથ્થરો પણ સાફ દેખાય છે.

નરેન્દ્ર ભાઈ સિવાયના અનેક સ્થાનિકોએ પણ બીબીસીને એમ જ કહ્યું.

બીબીસીએ કરેલી તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે સોશિયલ મીડિયા પર જે વીડિયો હાલનો દર્શાવાઈ રહ્યો છે, તે ખરેખર એક વર્ષ જૂનો છે.

આ વીડિયો વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પોતાના ટ્વિટર હેન્ડલ પરથી 17 સપ્ટેમ્બર 2019ના રોજ શૅર કર્યો હતો.

વડા પ્રધાને પોસ્ટમાં લખ્યું હતું કે, 'થોડીવાર પહેલાં જ કેવડિયા પહોંચ્યો છું. જુઓ ભવ્ય સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટી જે મહાન સરદાર પટેલના નામે ભારતની શ્રદ્ધાંજલિ છે.'

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


લોકો કેવી રીતે ખોટી અને અતાર્કિક નિર્ણયો લે છે, તેની ‘નજ થીયરી’ પ્રો રિચર્ડ થૅલરનું બિહેવિયરલ ઇકોનોમિક્સમાં મૌલિક પ્રદાન છે

શિકાગો બૂથ બિઝનેસ સ્કૂલના પ્રોફેસર થૅલર ''નજ'' નામના વિશ્વમાં સૌથી મોટા પ્રમાણમાં વેચાયેલા પુસ્તકના સહ-લેખક પણ છે.

લોકો ખોટી કે અતાર્કિક પસંદગી કઈ રીતે કરે છે, તેનો ખ્યાલ આ પુસ્તકમાં આપવામાં આવ્યો છે.

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે :

તેમણે ''Nudging'' (નજિંગ) શબ્દ આપ્યો છે. પોતાની જાત પર સારી રીતે અંકુશ રાખવામાં ‘નજિંગ’ કઈ રીતે મદદરૂપ થઇ શકે એ પ્રોફેસર થૅલરે સમજાવ્યું છે.

તેમના આ પ્રદાન માટે તેમની પસંદગી નોબેલ પુરસ્કાર માટે થઈ હોવાનું પસંદગી સમિતીએ જણાવ્યું હતું.

નોબેલ પુરસ્કાર પેટે તેમને 90 લાખ સ્વીડિશ ક્રોના એટલે કે સાડા આઠ લાખ પાઉન્ડ (લગભગ 7 કરોડ 30 લાખ રૂપિયા) આપવામાં આવશે.

72 વર્ષના પ્રોફેસર થેલરે કહ્યું, “પુરસ્કાર પેટે મળનારાં નાણાંને શક્ય તેટલી વધારે અતાર્કિક રીતે વાપરવાનો પ્રયાસ હું કરીશ.”

નજિંગ થીઅરી

ફિલ્મ ‘ધ બિગ શોર્ટ’માં પ્રો. થૅલરે પણ અભિનય કર્યો હતો

પ્રોફેસર થૅલરે રજૂ કરેલી થીઅરીને પગલે બ્રિટનમાં ભૂતપૂર્વ વડાપ્રધાન ડેવિડ કેમરોનના વડપણ હેઠળ એક નજ ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

યુનિટની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી.

લોકોના બદલાતા વર્તનનો તાગ મેળવવાના કલ્પનાશીલ વિકલ્પો શોધી કાઢવાના હેતુસર 2010માં એ યુનિટ શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું.

એ યુનિટની ઓફિસ બ્રિટન, ન્યૂ યોર્ક, સિંગાપોર અને સીડનીમાં છે.

પસંદગી સમિતિના સભ્ય પેર સ્ટ્રોમબર્ગે જણાવ્યું હતું કે આર્થિક નિર્ણયોને મનોવિજ્ઞાન કઈ રીતે આકાર આપે છે, તેનું સંશોધન પ્રોફેસર થૅલરે કર્યું હતું.

સ્ટ્રોમબર્ગે કહ્યું, “પ્રોફેસર થૅલરના અભ્યાસનાં તારણોએ અન્ય અનેક સંશોધકોને પ્રોત્સાહિત કર્યા છે અને બીહેવિયરલ ઈકોનોમિક્સ તરીકે ઓળખાતી અર્થશાસ્ત્રની નવી શાખાના સર્જનનો માર્ગ મોકળો કર્યો છે.''

પસંદગી સમિતિએ જણાવ્યું હતું કે પ્રોફેસર થૅલરના તારણોને કારણે લોકોને માર્કેટિંગ ટ્રિક્સને પારખવામાં અને ખોટા આર્થિક નિર્ણયો નહીં લેવામાં મદદ કરી છે.

પ્રોફેસર થૅલરે હોલિવૂડની ફિલ્મ ''ધ બિગ શોર્ટ''માં નાનકડી ભૂમિકા ભજવી હતી અને 2007 તથા 2008ની નાણાંકીય કટોકટી સર્જાવાનું કારણ બનેલાં જટિલ ફાઈનાન્સિઅલ ઈન્સ્ટ્રુમેન્ટ્સની સમજ આપી હતી.

અમેરિકનોનું વર્ચસ્વ

પ્રૉ. થૅલરને વર્ષ 2014માં ગ્લોબલ ઇકોનૉમી પ્રાઇઝ મળ્યું હતું

મેડિસિન, ફિઝિક્સ, કેમિસ્ટ્રી, સાહિત્ય અને શાંતિ માટેના નોબેલ પુરસ્કારની જાહેરાત ગયા સપ્તાહે કરવામાં આવી હતી.

અર્થશાસ્ત્રના નોબેલ પ્રાઈઝની જાહેરાત આ વર્ષના છેલ્લા પુરસ્કારની જાહેરાત છે.

અર્થશાસ્ત્રનો પુરસ્કાર જ એક એવું ઈનામ છે જેનું સર્જન આલ્ફ્રેડ નોબેલે કર્યું ન હતું.

આલ્ફ્રેડ નોબેલના મૃત્યુના વર્ષો બાદ 1968માં અર્થશાસ્ત્ર માટેનું નોબેલ પ્રાઈઝ આપવાની શરૂઆત કરવામાં આવી હતી.

આજની તારીખે આ પુરસ્કારમાં અમેરિકનો છવાયેલા રહ્યા છે. આ પ્રાઈઝ આપવાનું શરૂ થયું ત્યાર પછીને લગભગ અરધોઅરધ પુરસ્કાર અમેરિકનોને આપવામાં આવ્યા છે.

2003 અને 2013 દરમ્યાન દરેક વર્ષે આ પુરસ્કાર એક કે તેથી વધુ અમેરિકન શિક્ષણશાસ્ત્રીઓને આપવામાં આવ્યો હતો.

ગયા વર્ષે આ પુરસ્કાર બ્રિટનમાં જન્મેલા ઓલિવર હર્ટ અને ફિનલેન્ડના બેન્ટ હોલ્મસ્ટ્રોમને કોન્ટ્રાક્ટ થિઅરી વિશેના તેમના કામ બદલ આપવામાં આવ્યો હતો.

અર્થશાસ્ત્રના નોબેલ પુરસ્કારના અગાઉના વિજેતાઓ

-2016 - ઓલિવર હર્ટ (બ્રિટન) અને બેન્ટ હોલ્મસ્ટ્રોમ (ફિનલેન્ડ)

-2015 - એન્ગસ ડીટન (બ્રિટન-અમેરિકા)

-2014 - જીન તિરોલે (ફ્રાન્સ)

-2013 - યુજીન ફામા, લાર્સ પીટર હાન્સેન અને રોબર્ટ શિલર (અમેરિકા)

-2012 - એલ્વિન રોથ અને લોયડ શેપ્લે (અમેરિકા)

-2011 -...


લોકો ક્યાલ સિનને ઍન્જલ એટલે પરી બોલાવી રહ્યાં છે. વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન તેમણે એક ટી-શર્ટ પહેર્યું હતું જેમાં લખ્યું હતું કે "બધું બરાબર થઈ જશે."

સોશિયલ મીડિયા પર પણ લોકો ક્યાલ સિનને યાદ કરી રહ્યાં છે અને તેમને હીરો તરીકે ગણાવી રહ્યાં છે.

સમાચાર એજન્સી રૉઈટર્સના અહેવાલ અનુસાર ગુરુવારે ક્યાલ સિનના અંતિમ સંસ્કારમાં મોટી સંખ્યામાં લોકો જોડાયા હતા. હાજર લોકોએ ક્રાંતિનાં ગીતો ગાયાં હતા અને સૈન્ય તખતાપલટા સામે સૂત્રોચ્ચાર કર્યાં હતા.

વિરોધ પ્રદર્શનમાં સામેલ થતાં પહેલાં ક્યાલ જાણતા હતાં કે તેમની સાથે કંઈપણ ઘટના બની શકે છે. તેમણે ફેસબુક પર પોતાનાં બ્લડ ગ્રુપ વિશેની માહિતી પોસ્ટ કરી હતી અને લખ્યું હતું કે જો તેમને કઈ થઈ જાય તો તેમના અંગો જરૂરિયાતમંદોને દાન કરવામાં આવે.

બુધવારે વિરોધ પ્રદર્શનમાં ક્યાલ સાથે રહેલાં મીટ થુ કહે છે કે, "વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન પોલીસે ટિયર ગૅસના શૅલ છોડ્યાં હતા. ટિયર ગૅસના કારણે અસર પામેલા લોકોની મદદ કરવા માટે ક્યાલે પાણીની પાઇપ ઉપાડી અને મોઢું ધોવા માટે તેઓ લોકોને મદદ કરવા લાગ્યા."

મીટ થુ કહે છે કે, "આ દરમિયાન પોલીસે ગોળીબાર કર્યો. ત્યારબાદ ક્યાલે મને ત્યાંથી જવા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

માટે કહ્યું."

તેઓ કહે છે, "આ લડાઈ નહોતી. લોકો પર ગોળી ચલાવવાની કોઈ જરૂર નહોતી."

મ્યાનમારમાં 38 પ્રદર્શનકારીઓનાં મોત બાદ મોટી સંખ્યામાં જનતા રસ્તા પર

દરમિયાન, મ્યાનમારમાં બુધવારે એક દિવસમાં 38 પ્રદર્શનકારીઓનાં મોત બાદ મોટી સંખ્યામાં લોકો રસ્તા પર ઊતરી આવ્યા છે.

દેશના સૌથી મોટા શહેર યંગૂનમાં પ્રદર્શનકારીઓએ કાંટાળા તારો અને ટાયરોથી બેરિકેડ્સ બનાવ્યા છે. અહીંથી આવી રહેલા સમાચારો મુજબ પોલીસે પ્રદર્શનકારીઓને હઠાવવા ટીયરગેસ અને ગોળીઓ વરસાવી છે. જોકે, હજી સુધી મૃત્યુના કોઈ સમાચાર નથી.

યંગૂન ઉપરાંત મુખ્ય શહેર મોન્યાવામાં પણ પોલીસે પ્રદર્શનકારીઓ પર ગોળીઓ ચલાવી છે.

મીડિયા અહેવાલો મુજબ યંગૂનના પશ્ચિમમાં આવેલા પાથેન શહેરમાં પણ પોલીસે ગોળીબાર કર્યો છે.

સામાજિક કાર્યકર માઉંગ શાઉંગકાએ સમાચાર સંસ્થા રૉયટર્સને કહ્યું કે, "અમને ખબર છે કે અમને ગોળી વાગી શકે છે અને મરી પણ શકીએ છીએ પણ એનો અર્થ એ નથી કે અમે સેનાનું શાસન સ્વીકારી લઈએ."

'લોહિયાળ બુધવાર'

મ્યાનમારમાં સૈન્યના તખ્તાપલટના એક મહિના પછી હિંસા ચાલુ છે. બુધવારે ઓછામાં ઓછા 38 લોકોનાં મોત થયાં છે.

સંયુક્ત રાષ્ટ્રએ આને 'ખૂની બુધવાર' કહ્યો છે. મ્યાનમારમાં સંયુક્ત રાષ્ટ્રના રાજદૂત ક્રિસ્ટિન શ્રેનરે કહ્યું છે કે દેશભરમાં હૃદયને હચમચાવી નાખનારા દૃશ્ય સામે આવી રહ્યા છે.

ક્રિસ્ટિને એમ પણ કહ્યું કે એવું લાગે છે કે સુરક્ષાદળો ગોળીબારમાં લાઇવ બુલેટનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે.

આખા મ્યાનમારમાં એક ફેબ્રુઆરીએ થયેલાં સૈન્યના તખતાપલટની સામે વિરોધપ્રદર્શન થઈ રહ્યા છે. પ્રદર્શનકારીઓ માગ કરી રહ્યા છે કે આંગ સાન સૂ ચી સહિત ચૂંટાયેલા સરકારી નેતાઓને છોડી મૂકવામાં આવે.

આ નેતાઓને સત્તામાંથી હઠાવીને સૈન્યએ જેલમાં બંધ કરી દીધા છે. પ્રદર્શનકારી સૈન્ય સામે પણ તખ્તાપલટને ખતમ કરવાની માગ થઈ રહી છે. જોકે હિંસા ત્યારે સામે આવી છે જ્યારે પડોશી દેશ સૈન્યથી સંયમ રાખવાનો આગ્રહ કરી રહ્યા છે.

આવીને સીધા ગોળી મારવા લાગ્યા

ક્રિસ્ટિન શ્રેનરનું કહેવું છે કે તખતાપલટ પછી હાલ સુધીમાં 50 લોકોનાં મોત થયાં છે અને મોટી સંખ્યામાં લોકો ઘાયલ પણ થયાં છે. એક વીડિયોમાં જોવા મળી રહ્યું છે કે પોલીસ મેડિકલ દળના નિ:શસ્ત્ર લોકોને મારી રહી છે. એક ફૂટેજમાં જોવામાં આવી રહ્યું છે કે પ્રદર્શનકારીઓને ગોળી મારી દેવામાં આવી અને એવું લાગે છે કે આ રસ્તા પર થયું છે.

ક્રિસ્ટિને કહ્યું, "મેં કેટલાંક હથિયારોના નિષ્ણાતોને કહ્યું કે તે...