1997માં યુવરાજને પંજાબ તરફથી પહેલી પ્રથમ શ્રેણી મૅચ રમવા માટે પસંદ કરવામાં આવ્યા હતા

કૅન્સરની ઝપેટમાં આવવું અને પછી કૅન્સરને હરાવીને ટીમ ઇન્ડિયામાં ધમાકેદાર કમબૅક... એ વાતનું અનુમાન લગાવવું મુશ્કેલ નથી કે વાત બૅટ્સમૅન અને દિગ્ગજ ઑલરાઉન્ડર યુવરાજ સિંહની થઈ રહી છે.

37 વર્ષના યુવરાજ સિંહે આજથી 17 વર્ષ પહેલાં ટીમ ઇન્ડિયાની જર્સી પહેરી હતી અને ભારત માટે પહેલી વન ડે મૅચ રમી હતી.

40 ટેસ્ટ અને 304 વન ડે મૅચ રમી ચૂકેલા યુવરાજને 2011ના વિશ્વકપના જીતના હીરો માનવામાં આવે છે.

યુવરાજને આ ટુર્નામેન્ટમાં શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન માટે મૅન ઑફ ધ ટુર્નામેન્ટ પણ જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા.

આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટમાં 17 સદી ફટકારી ચૂકેલા યુવરાજને નાનપણમાં ક્રિકેટ જરા પણ પસંદ ન હતું અને સ્કેટિંગ તેમનો પહેલો પ્રેમ હતો.

આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટમાં 17 સદી ફટકારી ચૂકેલા યુવરાજને નાનપણમાં ક્રિકેટ જરા પણ પસંદ ન હતું

પિતા જોગરાજ યુવીને ક્રિકેટર બનાવવા માગતા હતા અને તેઓ યુવરાજ પર ઘણી વાર ગુસ્સે પણ થયા હતા.

પોતાની આત્મકથા 'ધ ટેસ્ટ ઑફ માઈ લાઇફ'માં યુવરાજ જણાવે છે, "જ્યારે હું 11 વર્ષનો હતો, મેં અંડર 14 સ્ટેટ ટુર્નામેન્ટમ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાં સ્પીડ સ્કેટિંગ સ્પર્ધામાં ગોલ્ડ મેડલ જીત્યો હતો."

"એ સાંજે મારા પિતા ખૂબ જ ગુસ્સામાં હતા. તેમણે મારી પાસેથી મેડલ છીનવી લીધો અને કહ્યું કે આ છોકરીઓની રમત રમવાનું બંધ કરો અને મેડલ દૂર ફેંકી દીધો."

સિદ્ધુએ કરી દીધા હતા ફેઇલ

સિદ્ધુએ યુવરાજની ગેમને મંજૂરી ન આપતા યુવરાજ પટિયાલાથી ચંદીગઢ પરત ફરી ગયા હતા

યુવરાજ સિંહને તેમના પિતા એક વખત પટિયાલા લઈ ગયા હતા, જ્યાં તેમણે નવજોતસિંઘ સિદ્ધુ સામે ક્રિકેટની પરીક્ષા આપવાની હતી.

આ કિસ્સાને યાદ કરતાં યુવરાજ લખે છે, "પટિયાલાની મહારાણી ક્લબમાં સિદ્ધુ મારી રમતનું મૂલ્યાંકન કરી રહ્યા હતા."

"હું મારા હિસાબે જ શૉટ રમતો હતો, મને એ પણ સમજ ન હતી કે મારું લેગ સ્ટમ્પ ક્યાં છે. 13 વર્ષની ઉંમરે હું 13 વર્ષના કિશોર જેવો હતો નહીં કે 13 વર્ષના સચીન તેંડુલકર જેવો."

સિદ્ધુ સામે આપેલી આ પરીક્ષામાં યુવરાજ સિંહ નાપાસ થયા અને તેઓ પટિયાલાથી ચંદીગઢ પરત આવી ગયા.

પિતા યુવરાજને ઑલરાઉન્ડર અને બૉલર બનાવવા માગતા હતા. યુવરાજને 1993માં બિશનસિંહ બેદીની દિલ્હી સ્થિત એકૅડેમીમાં ચાલતા સમર કૅમ્પમાં મૂકવામાં આવ્યા.

પોતાની આત્મકથામાં યુવરાજ લખે છે, "દિલ્હીની ગરમીમાં હાલત ખરાબ હતી. એ તો પાજીનું ભલું થાય કે તેઓ આગામી વર્ષે કૅમ્પને હિમાચલ પ્રદેશમાં લઈ ગયા."

"મને બિશનસિંહ બેદી પાસે ઊભરતા સ્પીડ બૉલરના રૂપમાં મોકલવામાં આવ્યો હતો. હું મારી ઉંમરના છોકરાઓની સરખામણીએ લાંબો અને મજબૂત હતો. હું સ્પીડ બૉલિંગનો પ્રયાસ કરતો હતો અને આઠમા નંબરે બૅટિંગ કરતો હતો."

યુવરાજ લખે છે, "જ્યારે બેદીએ મને બૉલિંગ કરતાં જોયો તો તેઓ જોરથી બોલ્યા- આ તું શું કરી રહ્યો છે. તેઓ પહેલી નજરે જ જાણી ગયા હતા કે સ્પીડ બૉલર બનવાનો મારો વિચાર ખોટો હતો.

તેમણે કહ્યું કે જાઓ બૅટિંગ કરો. મને નથી લાગતું કે ત્યારે તેમને જરા પણ અનુમાન હશે કે એક દિવસ હું સારો બૅટ્સમૅન બનીશ."

સિક્સ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો

યુવરાજ સિંહને નાનપણમાં ક્રિકેટ નહીં, પણ સ્કેટિંગ ગમતું હતું

હિમાચલ પ્રદેશમાં ચૈલ દુનિયાની સૌથી વધુ ઊંચાઈ પર આવેલું ક્રિકેટ ગ્રાઉન્ડ છે. તે સમુદ્રની સપાટીથી 2,444 મિટરની ઊંચાઈ પર અને પહાડના શિખર પર છે.

બિશનસિંહ બેદીના જ કૅમ્પમાં યુવરાજ સિંહે પોતાના જીવનની પહેલી સદી ફટકારી અને ત્યારે જ તેમને એ વાતનો અનુભવ થયો કે ક્રિકેટમાં ઊંચાઈ પર પહોંચવાનો આનંદ કેવો હોય છે.

યુવરાજે સદી શું ફટકારી, બિશનસિંહ બેદીએ બૅટ્સમૅન માટે નવા નિયમ બનાવવા મજબૂર થવું પડ્યું....


1997માં લેફ્ટનન્ટ મનોજકુમાર પાંડે 1/11 ગુરખા રાઇફલમાં જોડાયા હતા.

તે વખતે દશેરાની પૂજા વખતે તેમનું કાળજું કઠણ છે કે નહીં તેની સાબિતી માટે બલિ માટે લવાયેલા બકરાનું માથું કાપવાનું જણાવાયું હતું.

પરમવીર ચક્ર વિજેતાઓ વિશે લખેલા બહુચર્ચિત પુસ્તક 'ધ બ્રેવ'માં લેખિકા રચના બિષ્ટ રાવત લખે છે, "એક ક્ષણ મનોજ વિચલિત થઈ ગયા હતા, પણ પછી તેમણે બકરાની ગરદન પર ફરશીનો જોરદાર ઘા માર્યો."

"તેમના ચહેરા પર પણ બકરાનું લોહી ઊડ્યું હતું. બાદમાં તેમણે પોતાની રૂમમાં જઈને કમસેકમ ડઝન વાર પોતાનો ચહેરો પાણીથી ઘસી ઘસીને ધોયો હતો."

તેઓ કદાચ પ્રથમ વાર જાણીજોઈને કરાયેલી હત્યાના અપરાધબોધને દૂર કરવા માટે કોશિશ કરી રહ્યા હતા."

"મનોજકુમાર પાંડે આજીવન શાકાહારી રહ્યા હતા અને તેમણે દારૂને પણ કદી હાથ લગાડ્યો નહોતો."

હુમલો કરવામાં પારંગત

દોઢેક વર્ષમાં તેમની અંદર રહેલો જાનહાનિ માટેનો ખચકાટ જતો રહ્યો હતો. હવે તેઓ યોજના ઘડીને, અચાનક હુમલો કરીને દુશ્મનને ખતમ કરવાની કળામાં પારંગત થઈ ગયા હતા.

તેમણે કડકડતી ઠંડીમાં બરફના પહાડો પર સાડા ચાર કિલો વજનના 'બૅક પૅક' સાથે ચઢી જવામાં પણ કુશળતા પ્રાપ્ત કરી લીધી હતી.

તેમના બૅક પૅકમાં સ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

્લિપિંગ બૅગ, વધારાનાં ઊનનાં મોજાં, શેવિંગ કિટ અને ઘરેથી આવેલા પત્રો પણ ભરેલાં રહેતાં હતાં.

ભૂખ લાગે ત્યારે સુકાઈને કડક થઈ ગયેલી પૂરીથી ચલાવી લેવાનું. ઠંડીથી બચવા માટે ઊનનાં મોજાં હાથમોજાં તરીકે વાપરતાં હતાં.

સિયાચીનથી પરત આવ્યા પછી કારગિલ માટે કહેણ

11 ગુરખા રાઇફલની પહેલી બટાલિયને સિયાચીનમાં ત્રણ મહિનાની ડ્યૂટી પૂરી કરી હતી.

બટાલિયનના અફસરો અને સૈનિકો હવે પૂણેમાં 'પીસ પોસ્ટિંગ' માટે રાહ જોઈ રહ્યા હતા.

બટાલિયનની એક 'ઍડ્વાન્સ પાર્ટી' પહેલેથી જ પૂણે પહોંચી ગઈ હતી. બધા સૈનિકોએ પોતાના શિયાળા માટેનાં ખાસ પોશાકો અને હથિયારો જમા કરાવી દીધાં હતાં.

મોટા ભાગના સૈનિકોને રજા પણ મળી ગઈ હતી. દુનિયાના સૌથી ઊંચા સિયાચીન ક્ષેત્રમાં ચોકીપહેરો સહેલો હોતો નથી.

દુશ્મનની સેના કરતાંય વધારે ખતરનાક ત્યાંનું હવામાન હોય છે. દેખીતી રીતે જ બધા સૈનિકો બહુ જ થાકી ગયા હતા.

ખાલોબાર ટોપ

લગભગ દરેક સૈનિકનું વજન પાંચ કિલો ઓછું થઈ ગયું હતું. અચાનક આદેશ આવ્યો કે બટાલિયનના બાકીના સૈનિકો પૂણે જવાના બદલે કારગિલ પહોંચે.

કારગિલમાં પાકિસ્તાનીઓએ ઘૂસણખોરી કરી હોવાના અહેવાલો આવી રહ્યા હતા.

મનોજ હંમેશાં પોતાના જવાનોની આગળ રહીને નેતૃત્વ કરતા રહ્યા હતા. તેમણે એ પછી બે મહિના લડેલી લડાઈમાં કુકરથાંગ, જૂબર ટોપ જેવાં કેટલાંક શિખરોને ફરીથી કબજે કરી લીધાં હતાં.

ત્યારબાદ તેમને ખાલોબાર શિખર કબજે કરવાનું લક્ષ્ય અપાયું હતું. સમગ્ર મિશનનું નેતૃત્વ કર્નલ લલિત રાયને સોંપાયું હતું.

ખાલોબાર સૌથી મુશ્કેલ લક્ષ્ય

તે મિશનને યાદ કરતા કર્નલ લલિત રાય કહે છે, "તે વખતે અમે ચારે બાજુથી ઘેરાયેલા હતા. ઉપરની તરફ પાકિસ્તાનીઓ ફેલાઈ ગયા હતા.

"તે લોકો પહાડો પર ઊંચાઈએ હતા, અમે નીચે હતા. એ વખતે એક જીત મેળવવી બહુ જ જરૂરી હતી કે જેથી આપણા સૈનિકોનું મનોબળ મજબૂત થાય."

કર્નલ રાય કહે છે, "ખાલોબાર ટોપ વ્યૂહાત્મક રીતે પણ મહત્ત્વનો વિસ્તાર હતો. આપણા દુશ્મનો માટે એક રીતે તે સંદેશવ્યવહારનું કેન્દ્ર પણ બની ગયું હતું."

"અમને લાગતું હતું કે તેના પર કબજો કરી લઈએ તો પાકિસ્તાનીઓના બીજા અડ્ડાઓ પણ મુશ્કેલીમાં આવી જશે. ત્યાં સામાન પહોંચતો કરવામાં અને ત્યાંથી ભાગી નીકળવામાં પણ તેમને મુશ્કેલી નડશે."

"કહેવાનો મતલબ એ છે કે તેના કારણે સમગ્ર લડાઈની દિશા પલટાઈ જાય તેમ હતી."

2900 ફીટ પ્રતિ સેકન્ડની ગતિથી આવતી મશીનગનની ગોળી

આ આક્રમણ માટે ગુરખા રાઇફલ્સની બે કંપનીઓને પસંદ કરવામાં આવી.

કર્નલ લલિત રાય...


1998માં ચોથી સપ્ટેમ્બરે ગૂગલની સ્થાપના થઈ તે પછીના આ 20 વર્ષોમાં આવા અનેક જાતના સવાલોના જવાબ તેણે આપ્યા છે.

ગૂગલનું નામ ક્રિયાપદ તરીકે વપરાવા લાગ્યું છે અને હાલમાં જ સ્પર્ધકોની સામે બહુ વધારે શક્તિશાળી થઈ જવા બદલ તેને પાંચ અબજ ડૉલરનો વિક્રમજનક દંડ પણ થયો છે.

ગૂગલની શોધના કારણે રિસર્ચ જરૂરી હોય તેવા કેટલાક વ્યવસાયોમાં એટલું આમૂલ પરિવર્તન આવી ગયું છે કે તેના વિના ભૂતકાળમાં કામ કેવી રીતે થતું હતું તેની કલ્પના કરવી પણ મુશ્કેલ છે.

પત્રકાર

ગેરથ હ્યુઝ નોર્થ વેલ્સનના 'ડેઇલી પોસ્ટ' નામના અખબારમાં 1974થી 2006 સુધી રિપોર્ટર તરીકે કામ કરતા હતા. (તેઓ આ લેખના લેખકના પિતા છે).

ગેરથ હ્યુઝ કહે છે, "મારે એટલી બધી જુદી જુદી વસ્તુઓ વિશે લખવાનું થતું હતું કે કોઈ મારી પાસે એવી અપેક્ષા નહોતું રાખતું કે મને બધી જ ખબર હોય."

"મારી પાસે ઍન્સાયક્લૉપેડિયા હતો, સ્થાનિક લાઇબ્રરી હતી, પરંતુ સૌથી અગત્યની વાત હતી સચોટ માહિતી ધરાવનારી વ્યક્તિ કોણ છે તે જાણવું અને તે વ્યક્તિને કોણ ઓળખતું હશે તેની ખબર હોવી.''

"દરેક ગામમાં લગભગ મારું જાણીતું કોઈ છે તે જાણીને મને આનંદ થતો હતો.''

"અમારી લિવરપુલ ખાતેની મધ્યસ્થ ઓફિસ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

માં પણ અમારી લાઇબ્રરી હતી. ત્યાં દરેક ન્યૂઝપેપર સાચવીને રાખવામાં આવતા હતા. દરેક સ્ટોરીઝના કટિંગ રાખવામાં આવતા હતા.''

"તમારે કોઈ વિષય વિશે જાણવું હોય તો લાઇબ્રેરિયન તેમાંથી શોધી કાઢે અને તમને ફેક્સ કરે. તે લોકો બહુ જ હોશિયાર હતા.''

ગેરેથ હ્યુગ્ઝ

ગેરથ હ્યુઝ ઉમેરે  છે, "હું પોતે પણ ઘણું બધું સાચવીને રાખતો હતો - ભરશિયાળે શહેરથી માઇલો દૂર એક બાળકીનો, બહુ ઓછા વજન સાથે જન્મ થયો હતો તે આખી સ્ટોરી મને સ્મરણમાં હતી.”

“તેને ઊનનાં કપડાંમાં લપેટીને રખાઈ હતી અને તેને લઈને ઍમ્બ્યુલન્સ બરફ વચ્ચેથી જેમ તેમ પસાર થઈ રહી હતી. તે બચશે તેમ નહોતું લાગતું.''

તેમણે જણાવ્યું "છ મહિના બાદ તેને હૉસ્પિટલમાંથી રજા અપાઈ ત્યારે મેં તેના વિશે સ્ટોરી કરી હતી. તે પછી કેટલાય વર્ષો પછી હું મારા કટિંગ્ઝ જોઈ રહ્યો હતો ત્યારે આ સ્ટોરી મારા હાથમાં આવી.”

“મને થયું કે તે હવે 21 વર્ષની થવામાં છે. તેથી મેં ફોન કરીને પૂછપરછ કરી. સ્થાનિક પોસ્ટ ઓફિસનો સંપર્ક કર્યો. મને જાણવા મળ્યું કે મારી ઓફિસની નજીકમાં જ તે રહે છે.”

“ગૂગલ તો પછી આવ્યું, તે ખરેખર ઉપયોગી છે, પરંતુ વ્યક્તિગત સંપર્કો રહેતા હતા તેના જેવી મજા નથી."

બૅરિસ્ટર

હિલેરી તેમના માતા-પિતા સાથે

હિલેરી હેલબ્રોન ક્યુસીએ 1972માં જુનિયર બૅરિસ્ટર તરીકે કામ કરવાનું શરૂ કર્યું હતું. હાલમાં તેઓ લંડનની બ્રિક કોર્ટ ચેમ્બર્સનાં સભ્ય છે અને તેઓ કમર્શિયલ લૉ અને ઇન્ટરનેશનલ આર્બિટ્રેશનની પ્રેક્ટિસ કરે છે.

તેમણે કહ્યું, "જુનિયર બૅરિસ્ટર તરીકે તમને સૂચનાઓ આપવામાં આવતી હતી અને તે પછી તમારે જાતે રિસર્ચ કરવું પડતું હતું.”

“લૉ રિપોર્ટ, ટેક્સ્ટ બુક્સ અને લાઇબ્રરીમાં શોધખોળ કરવી પડતી હતી. એક કેસ પરથી બીજો કેશ શોધવા માટે અને વધુ રિસર્ચ કરવા માટે તમારે મિડલ ટેમ્પલ જવું પડતું હતું.”

"હવે બધા જ લૉ રિપોર્ટ્સ ઑનલાઇન ઉપલબ્ધ છે - મારા કબાટમાં લૉ રિપોર્ટ્સના સેટ મૂકેલા છે, તે સરસ લાગે છે, પણ તેની હવે કોઈ ઉપયોગિતા નથી."

"આ સ્થિતિ આશીર્વાદરૂપ છે, કેમ કે તમારો ઘણો બધો સમય બચી જાય છે. તેનાથી કામ સરળ પણ થાય છે.”

“જોકે બહુ સમય નથી બચતો, કેમ કે પહેલાં કરતાં તમારી પાસે હવે ઢગલાબંધ વિગતો ઉપલબ્ધ થાય છે. તેથી તમારે બધી ચકાસવી પડે. તમારે પસંદગી સંભાળપૂર્વક કરવી પડે.”

"તે વખતે તમે જાહેરખબર પણ આપી શકતા નહોતા. તેથી આ માર્કેટિંગ વગેરેના વિચાર અસ્થાને ગણાતા હતા. તમારું કામ સારી રીતે કરીને તમે સંબંધો કેળવતા હતા. તમારે આશા રાખીને...


1999થી કાર્યરત્ આ સહકારી બૅન્ક સ્રી સશક્તીકરણનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. આદિવાસી વિસ્તારની મહિલાઓને નાણાકીય રીતે પગભર કરવાની સાથોસાથ બૅન્ક મહિલાઓને રોજગારી પણ પૂરી પાડી રહી છે.

આજે સમગ્ર તાપી જિલ્લામાં માંડળ ગામની આ સહકારી બૅન્ક સૌથી સારી નાણાકીય સ્થિતિમાં છે.

બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતાં બૅન્કનાં પ્રમુખ કમળાબહેન ગામીત જણાવે છે કે, "આદિવાસી મહિલાઓ ઊંચા વ્યાજે પૈસા ઉછીને લેતાં હતાં અથવા સોનારા પાસે પોતાનું ઘરેણાં ગીરો મૂકતાં હતાં. ગરીબ મહિલાઓને વ્યાજના ચક્કરમાંથી છોડાવવા માટે અમે આ બૅન્કની શરૂઆત કરી હતી."

"આજે અમારા 3470 સભાસદો છે અને બૅન્કનું ભંડોળ 4 કરોડ રૂપિયા છે. મહિલા સભાસદો દર મહિને પોતાની ક્ષમતા મુજબ નાણાં જમા કરાવે છે, જે 5 રૂપિયા પણ હોઈ શકે અથવા 1000 રુપિયા પણ. સભાસદોને પૈસાની જરૂર હોય ત્યારે તેમને  વ્યાજે પૈસા આપવામાં આવે છે."

તાપી જિલ્લામાં માંડળ ગામની આ બૅન્ક, મહિલા સહકારી બૅન્ક તરીકે પણ ઓળખાય છે કારણ કે નવ લોકો જે અહીં કામ કરે છે તે બધી મહિલાઓ છે, ફિલ્ડ સ્ટાફમાં પણ મહિલા છે અને સભાસદો પણ.

બૅન્કમાં સભાસદોને વાર્ષિક ચાર ટકાનું વ્યાજ આપવામાં આવે છે અને લોનના બદલામાં વાર્ષિક 12 ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ટકાનું વ્યાજ લેવામાં આવે છે.

700 સભ્યો અને 9000 રૂપિયાની મૂડીથી શરુ થઈ

બૅન્ક જ્યારે શરૂ થઈ ત્યારે માત્ર 700 સભ્યો હતાં અને મૂડી માત્ર 9000 રૂપિયા હતી. શરૂઆતમાં માત્ર માંડળ ગામની મહિલાઓ હતી, જેમાં આજુબાજુની ગામની મહિલાઓ જોડાઈ અને આજે બૅન્કમાં 35 ગામનાં મહિલાઓ સભ્ય છે.

બૅન્કની સ્થાપના વિશે વાત કરતાં કમળા ગામીત કહે છે, "બૅન્ક શરૂ કરવા માટે અમને ઘણી તકલીફ પડી છે. પુરુષપ્રધાન સમાજમાં આ કાર્ય કરવું અઘરું હતું. લોકો કહેતા કે બહેનો બૅન્ક ન ચલાવી શકે અને કોઈ પણ પ્રકારનો હિસાબ પણ ન રાખી શકે. આ બધી વાતોની પરવા કર્યા વગર અમે આગળ વધ્યાં અને બૅન્કની સ્થાપના કરી."

"અહીં કામ કરતી બહેનોને શરૂઆતમાં તેમનાં ઘરમાંથી પણ જોઈએ એવો સહકાર મળતો નહોતો, પરતુ્ં સમય જતાં આમાં પરિવર્તન આવ્યું છે. બૅન્કની સફળતા જોઈને સમાજ પણ માનતો થયો છે કે મહિલાઓ કંઈ પણ કરી શકે છે."

આદિવાસી મહિલાઓની જીવનમાં પરિવર્તન આવ્યું છે

ફિલ્ડ વર્કર આશાબહેન જણાવે છે કે, "ગુજરાત સરકાર દ્વારા બૅન્કને માત્ર કૉમ્પયુટરની સહાય કરવામાં આવી છે અને આખી બૅન્ક અમે જાતે ઊભી કરી છે. મહિલાઓમાં બચત અને ધિરાણ વિશેની સમજ કેળવવાની સાથેસાથે અમે તેમને પગભર બનાવવાના પ્રયાસો પણ કરીએ છીએ."

આશાબહેન 7 ગામોમાં જઈને સભાસદો પાસેથી બચતની રકમ ભેગી કરે છે. તેઓ પોતે પણ સભાસદ છે અને  નિયમિત રીતે બચત કરે છે.

તેઓ વધુમાં જણાવે છે કે, "ખેતીવાડી, પશુપાલન અને શિક્ષણ માટે બૅન્ક દ્વારા ધિરાણ આપવામાં આવે છે, જે એકદમ સરળ નિયમો પર આપવામાં આવે છે. ઘણાં સભાસદોએ મકાન બાંધવા માટે પણ લોન લીધી છે. માત્ર બૅન્કનાં સભાસદોને લોન આપવામાં આવે છે."

છેલ્લાં 20 વર્ષથી નિયમિત રીતે બેંકમાં બચત કરી રહેલાં માંડળ ગામનાં મીરાંબહેન ગામીત કહે છે કે, "નાની બચત દ્વારા મેં સારી એવી મૂડી ભેગી કરી છે. શિક્ષણ અને મકાન બનાવવા માટે જ્યારે મને પૈસાની જરૂર હતી, ત્યારે બૅન્ક દ્વારા જોઈતી મદદ કરવામાં આવી હતી."

"હું 20 રૂપિયાથી લઈને 1000 રુપિયા સુધીની દર મહિને બચત કરું છું. મારી બચત મને જરૂરીયાતના સમયમાં ઘણી મદદરૂપ પુરવાર થઈ છે. મારા ગામની બધી મહિલાઓ આ બૅન્કની સભ્ય છે."

તાપી જિલ્લામાં અને ગુજરાતમાં માંડળ ગામ એ હાંગાતીના ગામ તરીકે ઓળખાય છે, જે આદિવાસી બહેનો માટે ગૌરવ લઈ શકાય તેવી બાબત છે. જ્યારે પણ તાપી જિલ્લામાં મહિલા બચત અંગેની વાત નીકળે છે ત્યારે માંડળ ગામ અને હાંગાતી બૅન્કનો ઉલ્લેખ અચૂક કરવામાં આવે છે.

હાંગાતી એટલે બહેનપણીઓ

બૅન્ક...


1999ના કારગિલ યુદ્ધમાં એવું જ થયું જ્યારે ટાઇગર હિલના મોર્ચે પાકિસ્તાનની સેનાના કૅપ્ટન કર્નલ શેર ખાં એટલી બહાદુરીથી લડાઈ લડ્યા કે ભારતીય સેનાએ પણ તેની નોંધ લેવી પડી.

એ લડાઈને કમાન્ડ કરી રહેલા બ્રિગેડિયર એમ. એસ. બાજવા યાદ કરે છે, "જ્યારે આ લડાઈ પૂર્ણ થઈ તો હું આ ઓફિસરનો પ્રશંસક બની ગયો હતો. હું 71ની લડાઈ પણ લડી ચૂક્યો છું."

"મેં ક્યારેય પાકિસ્તાની ઓફિસરને લીડ કરતા જોયા નથી. બાકી બધા પાકિસ્તાની કુર્તા અને પાયજામામાં હતા. માત્ર એ એક વ્યક્તિએ ટ્રેક સૂટ પહેર્યો હતો."

આત્મઘાતી હુમલો

હાલ જ કારગિલ પર એક પુસ્તક 'કારગિલ અનટોલ્ડ સ્ટોરીઝ ફ્રૉમ ધ વૉર' લખી ચૂકેલાં રચના બિષ્ટ રાવત જણાવે છે, "કૅપ્ટન કર્નલ શેર ખાં નૉર્થર્ન લાઇટ ઇંફેંટ્રીમાં હતા."

"ટાઇગર હિલ પર પાંચ જગ્યાએ તેમણે પોતાની ચોકીઓ બનાવીને રાખી હતી. પહેલા 8 શીખોને તેના પર કબજો કરવાનું કામ સોંપવામાં આવ્યું હતું. પરંતુ તેઓ તેના પર કબજો કરી શક્યા નહીં."

"ત્યારબાદ જ્યારે 18 ગ્રેનેડિયર્સને પણ તેમની સાથે કામે લગાડવામાં આવ્યા તો તેઓ એક ચોકી પર કબજો કરવામાં સફળ રહ્યા. પરંતુ કૅપ્ટન શેર ખાંએ એક જવાબી હુમલો કર્યો."

એક વખત નિષ્ફળ થવા પર તેમણે ફરી ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

પોતાના સૈનિકોને 'રિગ્રૂપ' કરી ફરી હુમલો કર્યો.

જે લોકો આ યુદ્ધ જોઈ રહ્યા હતા, તેઓ બધા જ કહી રહ્યા હતા કે આ એક આત્મઘાતી હુમલો હતો.

તેઓ જાણતા હતા કે આ મિશન સફળ થઈ શકશે નહીં, કેમ કે ભારતીય સૈનિકોની સંખ્યા તેમના કરતાં વધારે હતી.

ખિસ્સામાં ચિઠ્ઠી

બ્રિગેડિયર એમપીએસ બાજવા કહે છે, "કૅપ્ટન શેર ખાં બહાદુરીથી લડ્યા. અંતે અમારા એક જવાન કૃપાલ સિંહ ઘાયલ હાલતમાં પડ્યા હતા, તેમણે અચાનક ઊઠીને 10 ગજના અંતરથી એક બર્સ્ટ માર્યો અને શેર ખાંને પછાડવામાં સફળ રહ્યા."

શેર ખાંના પછડાવાથી તેમના હુમલાની ધાર જતી રહી. બ્રિગેડિયર બાજવા જણાવે છે, "અમે ત્યાં 30 પાકિસ્તાનીઓના મૃતદેહોને દફનાવ્યા."

"મેં સિવિલિયન પોર્ટર્સ મોકલીને કૅપ્ટન કર્નલ શેર ખાંના મૃતદેહને નીચે મગાવ્યો, પહેલા અમે તેને બ્રિગેડ હેડક્વાર્ટરમાં રાખ્યો."

જ્યારે તેમનો મૃતદેહ પરત ગયો તો તેમના ખિસ્સામાં બ્રિગેડિયર બાજવાએ એક ચિઠ્ઠી મૂકી જેના પર લખ્યું હતું, "કૅપ્ટન કર્નલ શેર ખાં ઑફ 12 એનએલઆઈ હેઝ ફૉટ વેરી બ્રેવલી એન્ડ હી શુડ બી ગિવન હિઝ ડ્યૂ."

એટલે કે કૅપ્ટન શેર ખાં ખૂબ બહાદુરીથી લડ્યા અને તેમને તેનો શ્રેય મળવો જોઈએ.

નામના કારણે ઘણી સમસ્યા

પાકિસ્તાનની સરકારે કૅપ્ટન શેર ખાં પર પોસ્ટટિકિટ બહાર પાડી હતી

કૅપ્ટન કર્નલ શેર ખાંનો જન્મ ઉત્તર પશ્ચિમ સીમાંત વિસ્તારના નવા કિલ્લા નામના ગામમાં થયો હતો.

તેમના દાદાએ 1948ના કાશ્મીર અભિયાનમાં ભાગ લીધો હતો.

તેમને યુનિફોર્મ પહેરેલા સૈનિક પસંદ હતા. તેમને ત્યાં જ્યારે પૌત્રનો જન્મ થયો તો તેમણે તેનું નામ કર્નલ શેર ખાં રાખ્યું.

તે સમયે તેમને એ વાતનું અનુમાન ન હતું કે આ નામના કારણે તેમના પૌત્રના જીવનમાં ઘણી સમસ્યાઓ આવશે.

કારગિલ પર પ્રખ્યાત પુસ્તક 'વિટનેસ ટૂ બ્લંડર - કારગિલ સ્ટોરી અનફોલ્ડ્ઝ' લખનારા કર્નલ અશ્ફાક હુસૈન જણાવે છે, "કર્નલ, શેર ખાંના નામનો ભાગ હતો અને તેઓ તેનો ઉપયોગ ખૂબ ગર્વથી કરતા હતા. ઘણી વખત તેના કારણે ઘણી મુશ્કેલી ઊભી થઈ જતી હતી."

"જ્યારે તેઓ ફોન ઉઠાવીને કહેતા હતા 'લેફ્ટનન્ટ કર્નલ શેર સ્પીકિંગ' તો ફોન કરતી વ્યક્તિ એવું સમજતી કે તેઓ કમાન્ડિંગ ઓફિસર સાથે વાત કરી રહ્યા છે અને તેઓ તેમને 'સર' કહીને સંબોધન કરવાનું શરૂ કરી દેતા. ત્યારે શેર સ્મિત સાથે કહેતા હતા કે તેઓ લેફ્ટનન્ટ શેર છે. હું હમણાં તમારી વાત કમાન્ડિંગ ઓફિસર સાથે કરાવું છું."

લોકપ્રિય ઓફિસર

કર્નલ શેર ઑક્ટોબર 1992માં પાકિસ્તાની મિલિટ્રી એકૅડેમીમાં જોડાયા હતા....


2 ફેબ્રુઆરી 2014ની આ તસવીર છે, જેમાં ભારતના પૂર્વોત્તર રાજ્યના લોકોએ નવી દિલ્હીના જંતર-મંતર પર કૅન્ડલ લાઇટ માર્ચ કાઢી હતી અને રંગભેદનો વિરોધ કર્યો હતો

આવી બે ઘટનાઓ ગુજરાતમાં બની, જ્યારે રાજધાની દિલ્હીમાં પણ કેટલાક કિસ્સા સામે આવ્યા. જેમાંથી કેટલીક ઘટનાઓ સોશિયલ મીડિયામાં પણ ચર્ચાઈ રહી છે.

મુબાસ્સીર ઈ. એ ટ્વીટ કર્યું હતું, "દિલ્હીના વસંત વિહાર વિસ્તારમાં ઉત્તર-પૂર્વના રાજ્યની એક યુવતી પર તેમના દેખાવને કારણે ટિપ્પણી કરાઈ હતી,." જેના તેઓ સાક્ષી હતા.

તેમણે આ ટ્વીટમાં લખ્યું છે કે "કેટલાક લોકો તે યુવતીને જોઈને 'ગો કોરોના ગો, તું એક વઇરસ છે, તારા દેશ(ચીન) પાછી જતી રહે' એવું કહેતા હતા."

એ જ રીતે મણિપુરના એક રાજકીય ઍક્ટિવિસ્ટ એમન્જેલિકા એરિબમને પણ પોતાના ટ્વીટ્સમાં દિલ્હી પોલીસને ટેગ કરીને જાતીય ટિપ્પણી અંગે ફરિયાદ કરી હતી.

ટ્વિટર પર ચામાચીડિયા ખાવા બાબતેના ટ્રોલ્સ સામે ઝીરો એફઆઈઆર પણ નોંધાઈ હતી.

'મારા મોઢા પર થૂંકીને બૂમ પાડી, કોરોના'

આ અઠવાડિયાની શરૂઆતમાં મણિપુરનાં 25 વર્ષીય સંશોધક રામેશ્વરીએ પોલીસમાં ફરિયાદ નોંધાવી હતી અને તેમનો આરોપ હતો કે એક પુરુષે તેમના પર થૂંકીને તેમને કોરોના કહી... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ને બોલાવ્યાં હતાં.

આ ઘટનાની તસવીરો પણ નૉર્થ-ઈસ્ટ સ્ટુડન્ટ્સના અમુક ફેસબુક ગ્રુપ પર અને ટ્વિટર પર વાઇરલ થઈ હતી.

આ અંગે દિલ્હીના મુખ્ય મંત્રી એરવિંદ કેજરીવાલે પણ ટ્વીટ કરીને દિલ્હી પોલીસને કડક પગલાં લેવાં કહ્યું હતું.

આ ઘટના વિશે વાત કરતાં રામેશ્વરીએ બીબીસીને જણાવ્યું, "રવિવારે જનતા કર્ફ્યુ નવ વાગ્યે પૂરો થયો તે પછી હું અને મારી રૂમમેટ થોડો સામાન લેવા બહાર નીકળ્યાં હતાં."

"એ જગ્યા અમારા પીજીથી બહું દૂર નહોતી, અમે ચાલતાં-ચાલતાં પરત આવી રહ્યાં હતાં."

"રસ્તા પર બહું ઓછા લોકો હતા. સામેની તરફથી સ્કૂટી પર એ આવી રહ્યો હતો. તેણે સ્પીડ ઓછી કરી અને અમે ચાલતાં હતાં, તે બાજુ જ તે આવતો હતો."

"મને અણસાર આવ્યો કે તે કંઈક અજુગતી હરકત કરશે અથવા કંઈક બોલશે. તેમનું સ્કૂટર વધારે નજીક આવ્યું અને તેણે મારા મોઢા પર થૂંક્યું. તેમના મોઢામાં પાન હતું. દુર્ગંધ આવતી હતી."

"મારા ચહેરા પર, મારા વાળમાં, મારા ટી-શર્ટ પર, મેં જે માસ્ક પહેર્યો હતો તેના પર પણ થૂંક ઊડ્યું હતું. મારી મિત્રના ટી-શર્ટ પર પણ છાંટા ઊડ્યા હતા. જતાં-જતાં એણે બૂમ પાડી - કોરોના."

"અમે તેમને પકડવા પાછળ દોડ્યાં, થૂંક મારી આંખમાં પણ ગયું હતું એટલે મને આંખોમાં બળતરા થતી હતી."

તેઓ કહે છે, "સૌથી પહેલો વિચાર એ આવ્યો કે શું તે વ્યક્તિને કોરોનાનાં લક્ષણો હશે કે બીજી કોઈ બીમારી હશે. અમને ચેપ લાગશે તો?"

"હું ખૂબ ગભરાયેલી હતી. હું અને મારી મિત્ર ઘરે પહોંચ્યાં અને નાહી લીધું. લગભગ 9:40ની આસપાસ અમે પોલીસસ્ટેશન ગયાં. જ્યાં મણિપુરી સ્ટુડન્ટ ઍસોસિયેશનની મદદથી ફરિયાદ નોંધાવી હતી."

M.Phil. નો અભ્યાસ કરી રહેલાં રામેશ્વરી એ ઉમેર્યું કે "અમારા જેવા નૉર્થ-ઈસ્ટના લોકો જે ભારતનાં મોટાં શહોરોમાં આવીને ભણે છે કે કામ કરે છે. તેમણે સતત આવી ભેદભાવો અને ટિપ્પણીઓનો સામનો કરવો પડે છે."

"લોકો અમને ચિંકી, મોમો, નેપાલી કહીને બોલાવે છે. જે મારી સાથે થયું તે માત્ર એક ઘટના છે આવા અનેક કિસ્સાઓ તમને મળી રહેશે."

"કોરોના વાઇરસની સાથે-સાથે મને હવે આવા જાતિભેદ કરનારા ભારતીયોથી પણ ડર લાગે છે."

બીબીસી સાથે વાત કરતાં મણિપુરી સ્ટુડન્ટ્સ ઍસોસિયેશનના પ્રમુખ ચિંગખેઈ શાઇખોમને જણાવ્યું કે આ ઘટનામાં અમે જ્યારે પોલીસ ફરિયાદ નોંધાવવા માટે ગયા, ત્યારે શરૂઆતમાં થોડી મુશ્કેલી આવી પણ અંતે પોલીસે એફઆઈઆર નોંધી.

તેઓ કહે છે કે આ એફઆઈઆર આઈપીસીની કલમ 509 (એક મહિલાને શબ્દો કે ક્રિયા દ્વારા નુક્સાન પહોંચાડવા બદલ) હેઠળ...


20 ઑકટોબરની સવારે ભારે બૉમ્બમારાના અવાજ સાંભળીને ગાઢ ઊંઘમાંથી મારી આંખ ખૂલી.

હું બંકરમાંથી બહાર આવ્યો અને કોઈક રીતે ચાલતાં-પડતાં સિગ્નલના બંકર સુધી પહોંચ્યો જ્યાં મારી રેજિમૅન્ટના બે સિગ્નલમૅન મુખ્યાલય સાથે રેડિયો સંપર્ક જાળવી રાખવાની કોશિશ કરી રહ્યા હતા.

ટેલિફોન લાઇનો કપાઈ ગઈ હતી પરંતુ કોઈક રીતે બ્રિગેડ મુખ્યાલય સાથે રેડિયોસંપર્ક સ્થાપિત થઈ ગયો. મેં એમને જબરદસ્ત બૉમ્બમારાની સૂચના આપી.

સન્નાટો અને ફરી ગોળીબારી

મેજર જનરલ કે કે તિવારી સાથે બીબીસી સંવાદદાતા રેહાન ફઝલ

થોડીવારમાં ગોળીબાર રોકાઈ ગયો અને ઘેરો સન્નાટો છવાઈ ગયો.

થોડીવાર પછી પહાડ પરથી નાનાં હથિયારો વડે રહી-રહીને ફાયરિંગ થવા લાગ્યું અને મેં જોયું કે લાલ તારો લગાડેલી ખાખી વર્દી પહેરેલા ચીની સૈનિક નીચે ઊતરતાં-ઊતરતાં ફાયરિંગ કરી રહ્યા છે અને અમારા બંકર તરફ આવી રહ્યા છે.

ત્યારે જ મને અનુભવ થયો કે મને અને મારા બે સિગ્નલમૅન (જે ત્યાં મહેમાન તરીકે આવ્યા હતા)ને છોડીને બટાલિયનના બધા લોકો ક્યારના પાછળ હટી ચૂક્યા હતા.

મેં કોઈ ચીની સૈનિકને આટલા નજીકથી અગાઉ ક્યારેય જોયો ન હતો. મારાં ધબકારા વધવા લાગ્યા હતા.

ચીનીઓનું પહેલું ઝૂંડ અમને પ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાછળ છોડીને આગળ નીકળી ગયું હતું.

અમે હજુ તો વિચારી જ રહ્યા હતા કે બંકરમાંથી બહાર નીકળીએ અને બ્રિગેડ મુખ્યાલય તરફ જવાનું શરૂ કરીએ. ત્યાં જ અમને ચીની સૈનિકોનું બીજું ઝૂંડ નીચે ઊતરતું દેખાયું.

તેઓ પણ અગાઉની રીતે જ રહી-રહીને ફાયરિંગ કરી રહ્યા હતા. પરંતુ આ ઝૂંડ એક-એક બંકરની તપાસ કરતાં આગળ વધતું હતું. તેઓ બંકરોમાં ગ્રૅનેડ્સ ફેંકી રહ્યા હતા જેથી એમાં કોઈ ભારતીય સૈનિક જીવતો બચી ન જાય.

જે ઘા રુઝાયા નથી

એ જમાનામાં હું મારી પાસે 9 એમ એમની બ્રાઉનિંગ ઑટોમૅટિક પિસ્તોલ રાખતો હતો.

મને વિચાર આવ્યો કે મારા મૃતદેહ પાસે એવી પિસ્તોલ ન મળવી જોઈએ જેમાંથી એક પણ ગોળી ચાલી ન હોય.

એનો ઉપયોગ થવો જોઈએ. ભલે અમારી હાલત કેટલી પણ દયનીય કેમ ન હોય.

જેવા ચીની સૈનિકો અમારા બંકર તરફ આવ્યા કે મેં પિસ્તોલની આખી ક્લિપ એમના ઉપર ખાલી કરી દીધી, પહેલાં ચીની સૈનિકની ડાબી આંખની ઉપર ગોળી વાગી અને તે ત્યાં જ પડી ગયો અને નીચેની તરફ ગબડતો ગયો.

તે મરી જ ગયો હશે કારણ કે ન તો તેણે બૂમ પાડી કે ન તો એણે કોઈ અન્ય અવાજ કર્યો. બીજા ચીની સૈનિકના ખભા પર ગોળી વાગી અને એ પણ નીચે પડી ગયો. એ પછી તો જાણે આફત જ આવી ગઈ.

ગોળીઓ વરસાવતાં અને બૂમો પાડતાં અનેક ચીની સૈનિકો બંકર તરફ આવવા લાગ્યા. એક સિગ્નલમૅન તો ગોળીઓથી ખરાબ રીતે ઘાયલ થઈ ગયો.

મને હજુ પણ યાદ છે કે તેના શરીરમાંથી એ રીતે લોહી નીકળી રહ્યું હતું જાણે કોઈ નળમાંથી પાણી નીકળતું હોય. એ પછી બે ચીની સૈનિક અમારા બંકરમાં કૂદ્યા.

એમણે રાયફલની બટથી મારા પર પ્રહાર કર્યો અને મને ખેંચીને ધક્કા મારતાં બંકરની બહાર લઈ આવ્યા. મને માર્ચ કરાવતાં થોડી દૂર લઈ જવાયો અને મને બેસવાનું કહેવામાં આવ્યું.

ચીની સૈનિકનું વર્તન અપમાનજનક હતું

થોડીવાર પછી એક ચીની અધિકારી આવ્યો જે ભાંગ્યું તૂટ્યું અંગ્રેજી બોલી શકતો હતો એણે મારા ખભા પર લાગેલા મારા રૅન્કને જોયો અને તે મારી સાથે અપમાનજનક રીતે વર્તવા લાગ્યો.

મારી પાસે જ એક ગોરખા સૈનિક પડ્યો હતો જે બેહોશ હતો.

કેટલીક ક્ષણો માટે જ્યારે એને હોશ આવ્યો તો એણે મારી તરફ જોયું અને કદાચ મને ઓળખીને કહ્યું કે "સા'બ પાણી."

હું કૂદીને એની મદદ માટે આગળ વધ્યો ત્યાં જ ચીની કૅપ્ટને મને માર્યું અને તે મારી પર બરાડ્યો, "બેવકૂફ કર્નલ બેસી જા. તું કેદી છે. જ્યાં સુધી હું ન કહું તું હલી શકે નહીં. નહીં તો હું તને ગોળી મારી દઈશ."

થોડીવાર પછી અમને નામકા ચૂ નદીની પાસે એક પાતળા રસ્તા પર માર્ચ કરાવાઈ. પહેલાં ત્રણ...


20 મે સુધી કચ્છમાં કુલ 57 કેસ નોંધાયા છે જે પૈકી 1 વ્યક્તિનું મૃત્યુ થયું છે 6 લોકો સાજા થયા છે અને હાલ 50 ઍક્ટિવ કેસ છે.

કચ્છ જિલ્લામાં બહારથી લોકો આવતાં ટ્વિટર પર #SaveKutch ટ્રેન્ડમાં આવ્યું હતું.

લોકોએ મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણી, કચ્છ કલેક્ટર, કચ્છના ભાજપના સાંસદ વિનોદ ચાવડાને ટેગ કરીને કચ્છમાં આવતાં લોકોને રોકવા અપીલ કરી હતી.

સેતુ ચૌહાણે લખ્યું કે બહારથી આવતા લોકોને કચ્છમાં આવતાં રોકવા જોઈએ. કચ્છનું પ્રવેશદ્વાર બંધ કરી દો.

તો કાસમ જુનેજાએ કચ્છ કલેક્ટર, ડીડીઓ વગેરેને ટેગ કરીને લખ્યું, “કચ્છમાં કોરોના કોવિડ-19ના વધી રહેલા પૉઝિટિવ કેસો જોઈ આપશ્રી નમ્ર વિનંતી કરીએ છે કચ્છની સરહદ બંધ કરી કચ્છને બચાવી લ્યો. ગરીબ પ્રજા હવે આ લૉકડાઉન નહીં સહન કરી શકે.”

તો કચ્છના ડીડીઓ કહે છે કે હરવાફરવાનો અધિકાર એ મૂળભૂત અધિકાર છે. સરકારે એમને મંજૂરી પણ આપી છે. તો અમે પણ સરકારના નિયમોને અનુસરીને કામ કરીએ છીએ.

20 મેના રોજ ગુજરાત સરકારના આરોગ્ય અને કલ્યાણ વિભાગના હેલ્થ બુલેટિન અનુસાર, કચ્છમાં નવા પાંચ કેસ નોંધાયા છે.

તંત્ર કોરોના સામે લડવા કેટલું તૈયાર?

વિસ્તારની દૃષ્ટિએ સૌથી મોટા કચ્છ જિલ્લામાં હજુ ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

પણ લોકો મુંબઈથી આવી રહ્યા છે.

બીબીસીના સહયોગી પ્રશાંત ગુપ્તાએ આપેલી માહિતી અનુસાર કચ્છના પ્રવેશદ્વાર એવા સૂરજબારી ચેકપોસ્ટ પર વાહનોની અંદાજે ચાર-પાંચ કિમી સુધી લાઇનો લાગી છે. આ બધા લોકો કચ્છમાં પ્રવેશ માટે નોંધણી કરાવી રહ્યા છે.

બીબીસી સાથે વાત કરતા કચ્છના ડીડીઓ પ્રભાવ જોશી કહે છે કે કોરોના વાઇરસના સંક્રમણને રોકવા અમે સંપૂર્ણ સજ્જ છીએ.

તેઓ કહે છે, "ખાસ કરીને છેલ્લા 10-15 દિવસથી અમે ચેકપોસ્ટ પર ઑનલાઇન પોર્ટલ વિકસાવેલું છે. ત્યાં બહારથી કચ્છમાં પ્રવેશતાં મુસાફરોનું સ્ક્રિનિંગ થાય છે, ડેટાઍન્ટ્રી થાય, મુસાફરે ક્યાં જવાનું છે તેની વિગત ઉમેરાય છે."

"ત્યારબાદ મુસાફરની વિગત જે તે પ્રાથમિક આરોગ્ય અધિકારી પાસે પહોંચી જાય છે. અને લોકોને હોમ ક્વોરૅન્ટીન કરવામાં આવે છે."

તેઓ કહે છે કે કચ્છમાં વધતા કોરોના વાઇરસના કેસોને પહોંચી વળવા અમે તૈયાર છીએ. અમારી ટીમ રાતદિવસ કામ કરી રહી છે.

"અમે અગાઉથી આઇસોલેશન વૉર્ડ ઊભા કર્યા છે. ઘણા લોકોને હોટલમાં આઇસોલેશનમાં રાખીએ છીએ અને જરૂર પડે તો ત્યાં જ સારવાર આપીએ છીએ."

સરકારે રાજ્યમાં પ્રવેશવાની મંજૂરી આપતાં છેલ્લા કેટલાક દિવસથી કચ્છમાં બહારથી આવતાં લોકોની સંખ્યા વધી છે.

કચ્છમાં આવનારા લોકો અંગે પ્રભાવ જોશી કહે છે કે "અત્યાર સુધીમાં 50 હજાર જેટલા લોકો મુંબઈથી કચ્છમાં આવ્યા છે."

કોરોના વાઇરસ અંગેની જાગૃતિ અંગે તેઓ કહે છે કે લોકો સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગ જાળવી રાખે. વૃદ્ધોનું ખાસ ધ્યાન રાખે. બિનજરૂરી મુસાફરી ટાળે અને ચહેરા પર માસ્ક પહેરી રાખે.

શું બહારથી આવેલા લોકોએ કોરોના ફેલાવ્યો?

ગુજરાત સરકારની કોવિડ-19 માટેની વેબસાઇટ મુજબ 20 મે સુધીમાં કચ્છ જિલ્લામાં 2087 ટેસ્ટ થયા છે.

ગાંધીધામ ચેમ્બર્સ ઑફ કૉમર્સના પ્રમુખ અનિલ જૈન કહે છે કે બહારથી આવતા લોકોને કચ્છમાં પ્રવેશ ન આપવો જોઈએ.

અનિલ જૈન બીબીસી સાથે વાત કરતાં કહે છે કે, "મુંબઈમાં અંદાજે 10 લાખથી વધુ કચ્છીઓ વસે છે. અમારું માનવું છે કે કોઈ પણ રેડ ઝોનમાંથી આવતાં વ્યક્તિઓને કચ્છમાં એન્ટ્રી ન આપવી જોઈએ. તેમને રોકવા જોઈએ."

"કચ્છમાં અત્યાર સુધીમાં જેટલા પણ પૉઝિટિવ કેસ આવ્યા છે એ બહારથી આવ્યા છે. કર્ણાટકની જેમ ગુજરાતે પણ બહારથી અને ખાસ કરીને રેડ ઝોનમાંથી આવતા લોકોને રોકવા જોઈએ, જેથી કોરોના વાઇરસનું સંક્રમણ વધુ ન ફેલાય."

તેઓ કહે છે કે બહારથી આવતા લોકોને ક્વોરૅન્ટીન કરવાના સરકારે જે નિયમ કર્યા છે એને અમે આવકારીએ છીએ.

"અત્યાર સુધીમાં કચ્છમાં...


200 અબજ ડૉલરના ખર્ચે તૈયાર થયેલા અપૉલો કાર્યક્રમને કારણે અનેક આશ્ચર્યજનક શોધ થઈ.

પ્રથમ વાર ચંદ્ર પર પગલું મૂક્યા પછી નીલ આર્મસ્ટ્રોંગે કહેલું આ વાક્ય જગપ્રસિદ્ધ બની ગયું છે.

50 વર્ષ પહેલાં 20 જુલાઈ 1969ના રોજ હાંસલ થયેલી વૈજ્ઞાનિક અને ટૅકનૉલૉજિકલ સિદ્ધિને વધાવી લેનારું તે વાક્ય હતું.

આ સિદ્ધિને કારણે આપણા રોજબરોજ જીવનને પણ ફાયદો થયો છે.

આજના હિસાબે 200 અબજ ડૉલરના ખર્ચે તૈયાર થયેલા અપૉલો કાર્યક્રમને કારણે એવી આશ્ચર્યજનક શોધો થઈ શકી હતી કે જેની આપણને કલ્પના પણ ના હોય.

તેમાંની કેટલીક શોધ પર કરીએ નજર.

1. સફાઈનું કામ વધારે સુગમ બન્યું

કૉર્ડલેસ વીજળીની વસ્તુઓ અપૉલો યાન ઊડ્યું તે પહેલાંથી ઉપલબ્ધ હતી, પણ તેના કારણે એવી વસ્તુઓની શોધ થઈ જે આજે રોજબરોજના ઉપયોગમાં છે.

દાખલા તરીકે અમેરિકાની ટૂલ્સ બનાવતી કંપની બ્લેક એન્ડ ડેકરે 1961માં કેબલ વિનાની ડ્રીલ બજારમાં મૂકી હતી.

આ જ કંપનીએ નાસા માટે એવી સ્પેશ્યલ ડ્રીલ બનાવી હતી, જેના આધારે ચંદ્ર પરથી નમૂના મેળવી શકાય.

એન્જિન અને બૅટરી તૈયાર કરવા માટેની કુશળતા આ પ્રૉજેક્ટને કારણે બ્લેક એન્ડ ડેકરને પ્રાપ્ત થઈ હતી.

તેનો જ ઉપયોગ કરીને કંપનીએ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

1979માં વિશ્વનું પ્રથમ કૉમર્શિયલ કૉર્ડલેસ વેક્યુમ ક્લિનર બનાવ્યું હતું.

કંપનીના આવા 15 કરોડ ડસ્ટબસ્ટર છેલ્લા 30 વર્ષમાં વેચાયા છે.

2. ઘડિયાળ વધારે અચૂક બની

નીલ આર્મસ્ટ્રોંગ સાથે ચંદ્ર પર ડગલાં માંડનારા બઝ આલ્ડ્રીને પણ મૅકેનિકલ કાંડા ઘડિયાળ જ પહેરી હતી

સમયમાપન ખૂબ જ સચોટ હોય તે જરૂરી હતું, કેમ કે સેકન્ડના અમુક ભાગ જેટલી પણ ભૂલ ગણતરીમાં પડે તો ચંદ્ર પર ઉતરાણ કરનારા અવકાશયાત્રીઓના જીવ જોખમમાં પડી જાય.

તેથી જ નાસાએ સમયમાપનમાં અચૂક સાબિત થાય તેવી ઘડિયાળ શોધવી જરૂરી હતી.

તેનો ઉકેલ વધારે આધુનિક પ્રકારની ક્વાર્ટ્ઝ ક્લૉક તૈયાર કરીને લાવવામાં આવ્યો હતો.

આ ઘડિયાળ એટલી અચૂક હતી કે વર્ષે એકાદ મિનિટનો જ ફરક પડે.

જોકે સમયપાલન માટેનો જશ 'જૂના જમાનાની' મિકૅનિકલ કાંડા ઘડિયાળોને જ મળ્યો હતો.

અપૉલો 11 મિશનમાં નીલ આર્મસ્ટ્રોંગે અને ચંદ્ર પર તેમની સાથે ડગલાં માંડનારા બઝ આલ્ડ્રીને મિકૅનિકલ કાંડા ઘડિયાળો જ પહેરી હતી.

3. પાણીના શુદ્ધિકરણની રીત મળી

અપૉલો યાનના કારણે પાણીના શુદ્ધીકરણની ટૅકનિક વિકસાવાઈ

અપૉલો યાનમાં પાણીના શુદ્ધિકરણ માટેની ટૅકનૉલૉજી લગાવાઈ હતી તેનો ઉપયોગ કરીને જ આજે પાણીમાં રહેલા બૅક્ટેરિયા, વાઇરસ અને ફૂગને હટાવવામાં આવે છે.

ચાંદીના આયનનો ઉપયોગ કરીને આ ક્લોરિન-મુક્ત ટૅકનૉલૉજી યાન માટે તૈયાર કરાઈ હતી.

આજે દુનિયાભરમાં તેનો ઉપયોગ સ્વિમિંગ પુલ અને ફૂવારાંઓને ચોખ્ખા રાખવા માટે થઈ રહ્યો છે.

4. સ્પેસસૂટને કારણે વધારે મજબૂત જૂતાં મળ્યાં

સ્પેસ સૂટમાં વપરાયેલી ટૅકનૉલૉજીથી વધારે મજબૂત સ્પોર્ટ્સ શૂઝની શોધ થઈ

ચંદ્ર પર ચાલતી વખતે અવકાશયાત્રીઓની સુરક્ષા માટે 1965માં તૈયાર કરાયેલી ડિઝાઇન પ્રમાણેના સ્પેસસૂટ આજે પણ વપરાય છે.

આ ટૅકનૉલૉજીની શોધ પરથી વધારે લવચીક, ઝટકો સહન કરી શકે એવા મજબૂત સ્પોર્ટ્સ શૂઝ તૈયાર થઈ શક્યા છે.

5. સળગે નહીં તેવા અવકાશી ફેબ્રિક્સનો ઉપયોગ ધરતી પર

1967માં તાલીમ માટે અપૉલો 1 યાન ઉડ્યું ત્યારે તેમાં આગ લાગી ગઈ હતી.

આગમાં યાન પણ નાશ પામ્યું અને તેમાં રહેલા ત્રણ અવકાશયાત્રીઓના પણ જીવ ગયા.

તે દુર્ઘટનાને કારણે અમેરિકાનો અવકાશ કાર્યક્રમ ડામડોળ થઈ ગયો હતો.

જોકે, તેના કારણે નાસાએ સળગી ન ઊઠે તેવું કાપડ તૈયાર કરવા તરફ ધ્યાન આપ્યું.

આજે પણ એ પ્રકારના ફેબ્રિક્સનો ઉપયોગ ધરતી પર થઈ રહ્યો છે.

સાચી વાત એ છે કે ઉડ્ડયન દરમિયાન અવકાશયાત્રીઓને ફ્રેશ રાખવા માટે જે કુલિંગ સિસ્ટમનો ઉપયોગ થાય છે તેનો...


2000ની સાલમાં નાગપુર ખાતે યોજાયેલી રાષ્ટ્રીય કાર્યકારિણીની બેઠકમાં ભાજપના તત્કાલીન અધ્યક્ષ બંગારૂ લક્ષ્મણે આ વાતનું આહ્વાન કર્યું હતું.

2003માં રાયપુર ખાતે ભાજપની રાષ્ટ્રીય કાર્યકારિણીની બેઠક યોજાઈ હતી, જેમાં અટલ બિહારી વાજપેયી, લાલકૃષ્ણ અડવાણી તથા જસવંતસિંહ સમક્ષ ભાજપના તત્કાલીન અધ્યક્ષ વેંકૈયા નાયડૂએ ગર્જના કરી હતી.

નાયડૂએ કહ્યું હતું, "ભાજપમાં એકતા છે અને ભાજપમાં સ્પષ્ટતા છે. લોકો ભાજપ તથા સાથી પક્ષોને વધુ એક મોટી તક આપવા ચાહે છે."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

2004માં લોકસભાની ચૂંટણીઓ યોજાઈ, જેમાં ભાજપના નેતૃત્વમાં સત્તાધીશ નેશનલ ડેમૉક્રેટિક અલાયન્સ (એનડીએ)નો કારમો પરાજય થયો અને ભાજપે ગાદી છોડવી પડી.

ગઈકાલે અને આજે

14 વર્ષ ફાસ્ટ ફોરવર્ડ બાદ નજર કરીએ શનિવાર (આઠમી સપ્ટેમ્બર)ના દિવસે નવી દિલ્હીમાં યોજાયેલી ભાજપની વધુ એક રાષ્ટ્રીય કાર્યકારિણીની બેઠક પર.

"આપણી પાસે દુનિયાના સૌથી લોકપ્રિય નેતા નરેન્દ્ર મોદી છે." ભાજપના અધ્યક્ષ અમિત શાહે રાષ્ટ્રિય કાર્યકારિણીમાં આ વાતનો હુંકાર કર્યો.

સ્વાભાવિક રીતે તેમનો ઇશારો આગામી લોકસભા ચૂંટણી તથા તે પૂર્વે યોજાનારી રાજસ્થાન, મધ્ય પ્રદેશ, સહિત પાંચ વ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

િધાનસભા ચૂંટણીઓ તરફ હતો.

દિલ્હીમાં એક વિખ્યાત ફાઇવ-સ્ટાર હોટલની પાસે આંબેડકર ઇન્ટરનેશનલ સેન્ટર આવેલું છે, જેનું ઉદ્ઘાટન ગત વર્ષે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ કર્યું હતું.

આજે આંબેડકર સેન્ટર ભાજપના ભગવા રંગના બેનરોથી સજાવેલું છે અને દરેક તરફ દિવંગત નેતા અટલ બિહારી વાજપેયીની તસવીર જોવા મળી રહી છે.

અંદર હોલમાં વાજપેયીની કવિતાઓ ઉપરાંત પરવેઝ મુશર્રફ સાથે થયેલી મુલાકાત, સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સંઘમાં તેમનું ભાષણ તથા ડઝનબંધ રેલીઓને સંબોધનની તસવીરો મૂકવામાં આવી છે.

અંદરથી લઈને બહાર રસ્તા સુધી લગભગ દરેક બેનર પર સૌથી મોટી તસવીર નરેન્દ્ર મોદીની છે. તેની પાસે ભાજપના અધ્યક્ષ અમિત શાહની તસવીર છે.

રાજનાથસિંહ, અરૂણ જેટલી, સુષમા સ્વરાજ તથા નીતિન ગડકરી જેવા નેતાઓની તસવીર પણ બેનર પર છે, પરંતુ તે ઉપરોક્ત બંને નેતાઓની સરખામણીએ અડધાં કદની છે.

થોડીક મહેનત કર્યાં બાદ એક બેનર પર લાલકૃષ્ણ અડવાણી તથા મુરલી મનોહર જોશીની તસવીરો એક બેનર પર જોવા મળી. એ તસવીર પર માત્ર આ બે 'માર્ગદર્શક' હતા અને બીજું કોઈ નહીં.

દલિતો પર ફોકસ

શનિવારે સવારે અમિત શાહ ત્યાં પહોંચ્યા એટલે ડૉ. ભીમરાવ આંબેડકરની તસવીરને ફૂલ ચડાવીને પ્રણામ કર્યાં.

ગત તમામ વર્ષો દરમિયાન પાર્ટીની આ પ્રકારની બેઠક જો દિલ્હીમાં યોજાઈ હોય તો તેનું આયોજન સ્થળ તાલ કટોરા સ્ટેડિયમ, નહેરુ સ્ટેડિયમ કે એનડીએમસી સેન્ટર રહેતું.

ભીમરાવ આંબેડકરના નામ સાથે જોડાયેલાં આ ભવન ખાતે બેઠકનું આયોજન એ સંજોગ માત્ર નથી.

ગુજરાતમાં દલિતો પર હિંસક હુમલાથી લઈને ઉત્તર પ્રદેશના પૂર્વ મુખ્ય મંત્રી માયાવતી પર એક વરિષ્ઠ નેતાએ કરેલી અભદ્ર ટિપ્પણી તથા માફી સુધી.

ગત બે વર્ષ દરમિયાન મહારાષ્ટ્રથી લઈને ગુજરાત અને ઉત્તર પ્રદેશમાં દલિત સમુદાયે વિશાળ વિરોધ પ્રદર્શન કર્યાં છે.

આ દરમિયાન ભાજપ સરકારે એસસી-એસટી ઍટ્રોસિટી પ્રિવેન્શન ઍક્ટને મૂળ સ્વરૂપે લાવવા માટે કાયદો ઘડવાની જાહેરાત કરી છે.

1989માં ઘડાયેલો આ કાયદો સ્પેશિયલ ઍક્ટ છે. ભારતીય દંડ સંહિતામાં અનેક કલમો હેઠળ જોગવાઈ કરવામાં આવી હોવા છતાંય એસસી-એસટી વિરુદ્ધ જાતિ આધારિત હિંસા ઓછી થઈ ન હતી. આથી ઉપરોક્ત કાયદો ઘડવામાં આવ્યો હતો.

જેમાં તત્કાળ એફઆઈઆર (ફર્સ્ટ ઇન્ફર્મેશન રિપોર્ટ) દાખલ કરવી, તત્કાળ ધરપકડ તથા આગોતરા જામીન ન મળા જેવી કડક જોગવાઈઓ છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે એક ચુકાદા દ્વારા ઉપરોક્ત ત્રણેય જોગવાઈઓને નિરસ્ત કરી દીધી હતી. સરકાર નવો કાયદો લાવીને ઍટ્રોસિટી સંદર્ભના કાયદાને મૂળ...


2001થી 2014 સુધી ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી રહેલા નરેન્દ્ર મોદીએ આ સમયગાળામાં વિવિધ પ્રયુક્તિઓ દ્વારા તેમની વ્યક્તિગત બ્રાન્ડ એવી મજબૂત કરી કે તેમના સિવાય બીજું કોઈ સત્તાના કેન્દ્રમાં દેખાય નહીં.

ઇંદિરા ગાંધીની જેમ તેમણે પણ રાજકારણને, ખાસ તો પોતાના જ પક્ષના રાજકારણને સામૂહિક રમતને બદલે વ્યક્તિગત પ્રભાવનો ખેલ બનાવી દીધું.

ગુજરાતમાં લોકોના એક સમૂહમાં એવું ઠસાવી દેવામાં આવ્યું કે ગુજરાત એટલે મોદી અને મોદી એટલે ગુજરાત. (મોદીરાજના ચારેક દાયકા પહેલાં પ્રચલિત બનાવાયેલું સૂત્ર હતું ઇન્દિરા ઇઝ ઇન્ડિયા.)

મોદીનો વન મેન શો

ગુજરાત ભાજપમાં સ્થિતિ હંમેશાં આવી ન હતી.

કેશુભાઈ પટેલના રાજમાં ભાજપમાં બીજા અનેક નેતાઓ, બલ્કે બબ્બે પેઢીના નેતાઓ હતા, જે મુખ્ય મંત્રીપદના દાવેદાર ગણાતા અને સત્તાની વાત આવે ત્યારે તેમનાં નામ લેવાં પડતાં.

વજુભાઈ વાળા અને કાશીરામ રાણા સહિતના જૂના હેવીવેઇટ નેતાઓથી માંડીને હરેન પંડ્યા જેવા પછીની પેઢીના નેતાઓ ગુજરાતમાં ભાજપનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

બીજી તરફ સુરેન્દ્રકાકા તરીકે ઓળખાતા સુરેન્દ્રભાઈ પટેલ જેવા નેતાઓની હરોળ હતી, જે ભાજપની રાજકીય સિવાયની (કે ઉપરા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ંતની) બાબતોમાં કાબેલ ગણાતા હતા.

આમ, રાષ્ટ્રીય સ્તરે તો ઠીક, ગુજરાત સ્તરે પણ ભાજપ વન મેન શો ન હતો.

નરેન્દ્ર મોદીએ તેમના મુખ્ય મંત્રીપદના લાંબા સમયગાળામાં એ સ્થિતિ બદલી નાખી. એ બદલાવ એક ઝાટકે થયો ન હતો.

બધા તે અનુભવી રહ્યા હતા—ખાસ કરીને તેમના રાજકીય સાથીદારો.

જોકે, ઊકળતા પાણીમાંથી તરત બહાર કૂદકો મારી દેતો દેડકો પાણી ધીમે ધીમે ગરમ કરવામાં આવે ત્યારે તેમાંથી બહાર નીકળી શકતો નથી, એવી બોધકથા પ્રમાણે ભાજપના નેતાઓની હાલત થઈ.

'રૂપાણી બાજુ પર રહી ગયા'

વડા પ્રધાનની હાલની મુલાકાત વખતે ઘણાને એવું લાગ્યું કે યોજનાઓ ગુજરાત રાજ્યની હોવા છતાં, તેમાં મુખ્ય મંત્રી બાજુ પર રહી ગયા અને જશનો આખો ટોપલો વડા પ્રધાને પોતાના માથે લઈ લીધો.

વડા પ્રધાનને ન્યાય ખાતર કહેવું જોઈએ કે હોર્ડિંગમાં ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રીની તસવીર તો હતી. (એ જુદી વાત છે કે સામાન્ય રીતે સરકારી જાહેરખબરોનાં હોર્ડિંગમાં ઘણે ભાગે મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીની સાથે જોવા મળતા નાયબ મુખ્ય મંત્રી નીતિન પટેલ આ હોર્ડિંગોમાં ગેરહાજર હતા.)

બાકી, ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી બન્યાનાં થોડાં વર્ષમાં નરેન્દ્ર મોદીએ ગુજરાતના રાજકીય ઇતિહાસના બે ભાગ પાડી નાખ્યા હતાઃ નરેન્દ્ર મોદી પહેલાં અને નરેન્દ્ર મોદીના શાસન દરમિયાન.

તેમની યોજનામાં તેમની પહેલાંની (કેશુભાઈ પટેલના નેતૃત્વ હેઠળની) ભાજપ સરકારનો પણ સમાવેશ થતો ન હતો.

કેશુભાઈ આ અવગણના સામે સળવળ્યા પણ સામે થવામાં તેમણે લાંબો વખત લીધો. દરમિયાન, નરેન્દ્ર મોદીનો વન મેન શો પકડ જમાવી ચૂક્યો હતો.

તે સમયે ભાજપની નવી પેઢીના, મુખ્ય મંત્રીપદના આશાસ્પદ ઉમેદવાર ગણાતા હરેન પંડ્યાનું રાજકારણમાં પત્તું કાપવા માટે મોદીએ કરેલું ત્રાગું ગરમાગરમ ચર્ચાનો વિષય બન્યું હતું.

પછી તો હરેન પંડ્યા જ ન રહ્યા—તેમની રહસ્યમય સંજોગોમાં હત્યા થઈ, જેનો સંતોષકારક તાળો ભાજપની જ સરકાર આટલાં વર્ષે મેળવી શકી નથી અને બીજા નેતાઓ પણ લાઇનમાં આવતા ગયા.

કોમી ધ્રુવીકરણ, આંજી નાખનારો ભપકો, ગુજરાતની તથાકથિત અસ્મિતા (અને તેનું અપમાન) તથા લોકોની વિચારશક્તિને કુંઠિત કરી નાખે એવો ઝળહળાટ પ્રચાર—આ સંયોજન મોદીએ આબાદ પ્રયોજ્યું અને ધારી સફળતા મેળવી.

ગુજરાતમાં વર્તમાન મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણી કે નરેન્દ્ર મોદી પછી તરત મુખ્ય મંત્રીપદું સંભાળનારાં જૂનાં સાથી આનંદીબહેન પટેલ, એ બધાને ઓછામાં ઓછાં બે દેખીતાં કારણસર તેમના પૂર્વસૂરિ મોદીની છાયામાં રહેવું પડે એમ છે.

મોદી મુખ્ય મંત્રી મટીને...


2001માં ત્યારના ઉત્તર કોરિયાના શાસક કિમ જોંગ IIએ રશિયાની ખાસ ટ્રેનમાં મુલાકાત લીધી હતી

'બ્લૂમબર્ગ ન્યૂઝ'નો દાવો છે કે આ ટ્રેનમાં બીજા કોઈ નહીં પરંતુ ઉત્તર કોરિયાના નેતા કિમ જોંગ ઉન જ હતા.

ચીનને ઉત્તર કોરિયાનું એકમાત્ર મિત્ર માનવામાં આવે છે. જોકે, ઉત્તર કોરિયાના પરમાણુ કાર્યક્રમને જોતાં હાલ બંને વચ્ચેના સંબંધોમાં ખટાશ આવી છે.

માનવામાં આવી રહ્યું છે કે સાત વર્ષ પહેલાં 2011માં ઉત્તર કોરિયાની સત્તા સંભાળ્યા બાદ કિમ જોંગ ઉન પોતાના દેશથી બહાર નીકળ્યા નથી.

Twitter કન્ટેન્ટ પૂર્ણ, 1

કોઈ અધિકારીક પુષ્ટી નહીં

ટ્રેનમાં કિમ જોંગ ઉન હોવાના સમાચારને ચીન અને ઉત્તર કોરિયાના મીડિયાએ કવર કર્યા નથી.

આ પ્રવાસ વિશે કોઈ અધિકારીક ટિપ્પણી પણ કરવામાં આવી નથી.

જોકે, કિમ ખરેખર ચીનના પ્રવાસે આવ્યા હોય તો આ એક મહત્ત્વપૂર્ણ કૂટનીતિનું પગલું ગણાશે.

દક્ષિણ કોરિયાઈ પ્રવક્તાએ સોમવારે કહ્યું હતું કે સરકાર સંબંધિત દેશો જોડે આ મામલે વાતચીત કરી રહી છે અને સ્થિતિ પર નજર રાખી રહી છે.

ટોક્યો સ્થિત નિપૉન ન્યૂઝ નેટવર્કે લીલા ડબ્બા પર પીળી લાઇન્સ વાળી એ ટ્રેનની તસ્વીરો પ્રસારિત કરી હતી.

ચેનલનું કહેવું છે કે ક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

િમ જોંગ ઉનના પિતા અને ઉત્તર કોરિયાના નેતા રહેલા કિમ જોંગ ઇલ 2011માં આ ટ્રેનથી જ બેઇજિંગ પહોંચ્યા હતા. એ ટ્રેન પણ આવી જ દેખાતી હતી.

કિમ જોંગ ઇલના ચીનના પ્રવાસની પુષ્ટિ પણ તેમના રવાના થયા બાદ કરવામાં આવી હતી.

અસામાન્ય દ્રશ્ય

બેઇજિંગ રેલવે સ્ટેશનની બહાર એક દુકાનના મેનેજરનું કહેવું છે કે સોમવારની સાંજે તેમણે અસામાન્ય દ્રશ્યો જોયાં.

સમાચાર એજન્સી એએફપીએ કહ્યું, "બહાર, રસ્તા પર અને સ્ટેશનની સામે ઘણા જ પોલીસ અધિકારીઓ હતા. સ્ટેશનને અંદરથી બંધ કરી દેવામાં આવ્યું હતું."

સમાચાર એજન્સી રોયટર્સના જણાવ્યા પ્રમાણે પોલીસે બેઇજિંગના ત્યેનઆનમન સ્ક્વેર પરથી પણ પ્રવાસીઓને હટાવી દીધાં હતાં.

આ મહિને જ ઉત્તર કોરિયાના વિદેશ મંત્રીની સ્ટૉકહોમમાં સ્વીડનના વડા પ્રધાન સ્ટીફન લોફવેન સાથે મુલાકાત થઈ હતી.

આ પહેલા અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઉત્તર કોરિયાના નેતા કિમ જોંગ ઉન વચ્ચે મુલાકાતને લઈને સહમતિ સધાઈ હતી.

પરંતુ આ મુલાકાતનું કારણ સામે આવ્યાં ન હતાં. માત્ર એટલું કહેવામાં આવ્યું કે અમેરિકા અને ઉત્તર કોરિયાના મુખ્ય નેતાઓ વચ્ચે ઐતિહાસિક મુલાકાત મે મહિનામાં થવાની શક્યતા છે.

કિમ જોંગ ઉન તેમના દક્ષિણ કોરિયાના સમકક્ષ મૂન જે ઇનને આગલા મહિને મળવાના છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


2002ની 27મી ફેબ્રુઆરીએ સાબરમતી ટ્રેન પર ટોળાએ હુમલો કર્યો હતો

જેમાં 11 દોષિતોની ફાંસીની સજાને કોર્ટે આજીવન કેદમાં ફેરવી દીધી છે. તેમજ 20 આરોપીઓને ટ્રાયલ કોર્ટ દ્વારા આપવામાં આવેલી આજીવન કેદની સજા ગુજરાત હાઇકોર્ટે યથાવત રાખી છે.

તેમજ ટ્રાયલ કોર્ટના 63 આરોપીઓને નિર્દોષ ઠેરવતા ચુકાદાને પણ ગુજરાત હાઇકોર્ટે યથાવત રાખ્યો છે.

હાઇકોર્ટે જણાવ્યું કે પીડિતો દ્વારા કરાયેલી વળતરની માગણીને ગ્રાહ્ય રાખી હુકમ કરવામાં આવે છે.

તેમજ આ ઘટનામાં જેઓ મૃત્યુ પામ્યા છે તેમના પરિવારોને રાજ્ય સરકાર રૂપિયા 10 લાખનું વળતર ચુકવી આપે.

શું હતો ટ્રાયલ કોર્ટનો ચુકાદો?

ટ્રાયલ કોર્ટે 2011માં 31 લોકોને આ કેસમાં ગુનેગાર ઠેરવ્યા હતા. જેમાં 11 આરોપીઓને ફાંસીની સજા કરવામાં આવી હતી.

20 લોકોને આજીવન કેદની સજા આપવામાં આવી હતી તેમજ કોર્ટે 63 લોકોને નિર્દોષ જાહેર કર્યા હતા.

જે બાદ આ ચુકાદાને ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં પડકારવામાં આવ્યો હતો.

ચૂકાદા વિશે શું કહે છે વકીલો

ગોધરાના આ રેલવે સ્ટેશન પર સાબરમતી એક્સ્પ્રેસના એસ-6 ડબાને આગ લગાડવામાં આવી હતી, જેમાં 59 મુસાફરોનાં મોત થયા હતા

સ્પેશિયલ ઇન્વેસ્ટિગેશન ટીમના વકીલ જે.એમ. ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

પંચાલે કહ્યું હતું કે હાઇકોર્ટનો ચુકાદો વાંચીને આગળની કાર્યવાહી અંગે નિર્ણય લેશે.

તેમણે જણાવ્યું કે, 11 દોષિતોની સજા ફાંસીમાંથી બદલીને આજીવન કેદમાં બદલવા સિવાય હાઈકોર્ટે સ્પેશ્યલ કોર્ટે આપેલા ચૂકાદામાં કોઈ પરિવર્તન નથી કર્યું.

હાઈકોર્ટે 63 આરોપીને મુક્ત કરવાનો અને 20 દોષિતોને આજીવન કેદનો સ્પેશ્યલ ચૂકાદો જાળવી રાખ્યો છે.

બીબીસી ન્યૂઝ ગુજરાતી સાથે વાતચીતમાં વકીલ આઈ.એચ. સૈયદે કહ્યું, "જેમને ફાંસીની સજા થઈ છે. તેમના માટે આ ચુકાદો નવજીવન સમાન બની રહેશે."

સૈયદ આ કેસમાં અનેક દોષિતો વતી કેસ લડી રહ્યાં છે. જેમાંથી કેટલાકને ફાંસીની સજા પણ થઈ હતી.

અન્ય એક વકીલ કે.જી. શેખના કહેવા પ્રમાણે, "ચુકાદાથી સ્પષ્ટ થાય છેકે હાઇકોર્ટ આ કેસને 'રેરેસ્ટ ઓફ ધ રેર' કેસ નથી ગણતી."

શું હતી ઘટના?

27 ફેબ્રુઆરી 2002ના રોજ ઉત્તરપ્રદેશથી આવી રહેલી સાબરમતી એક્સ્પ્રેસને  ગોધરા પાસે અટકાવવામાં આવી હતી.

ત્યારબાદ ટ્રેન પર મુસ્લિમ ટોળાંએ હુમલો કરતા ટ્રેનના એસ 6 કોચને આગ ચાંપવામાં આવી હતી.

જેમાં ટ્રેનમાં સફર કરી રહેલા 59 કાર સેવકોનાં મૃત્યુ થયા હતા.

ગોધરા પાસે બનેલી આ ઘટના બાદ રાજ્યભરમાં તેના પડઘા પડ્યા હતા.

જે બાદ રાજ્યભરમાં રમખાણો ફાટી નીકળ્યા હતા. જેમાં 1000થી વધુ લોકોનાં મૃત્યુ થયા હતા.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


2003ની આસપાસ વસિમ અકરમ ભારતની મુલાકાતે આવ્યા હતા.

પાકિસ્તાનના આ મહાન ઝડપી બૉલરને આજેય સ્વિંગના સુલતાન માનવામાં આવે છે અને એમ કહેવાય છે કે આજેય તેમની બરોબરી કરી શકે તેવા ડાબોડી ઝડપી બૉલર મળ્યા નથી.

પણ, એ જમાનામાં એવી અપેક્ષા રખાતી હતી કે ભારત પાસે એવો એક બૉલર છે જે વસિમ અકરમની તોલે આવી શકે તેમ છે. એ બૉલર એટલે વડોદરાના ઇરફાન પઠાણ.

વસિમ અકરમે એ વખતે ખાતરી આપી હતી કે ઇરફાન મારી પાસે આવશે તો તેને હું ચોક્કસ સલાહ આપીશ અને સ્વિંગનો સુલતાન બનવામાં મદદ કરીશ.

જ્યારે મિયાંદાદને જવાબ આપ્યો

હવે બીજી વાત... 2003માં ઇરફાન પઠાણ પહેલી વાર પાકિસ્તાનના પ્રવાસે ગયા ત્યારે મહાન ક્રિકેટર હોવાની સાથે વિવાદ પેદા કરવામાં માહેર એવા જાવેદ મિયાંદાદે જાહેરમાં કહ્યું હતું કે ઇરફાન પઠાણથી ડરવાની જરૂર નથી, કેમ કે ઇરફાન જેવા બૉલર તો પાકિસ્તાનની ગલીગલીમાં પેદા થતાં હોય છે.

આ વાત ગુજરાતી ઇરફાનને ખટકી ગઈ. પણ હંમેશાં હસતા રહેતા અને હસમુખા સ્વભાવ માટે જાણીતા ઇરફાન પઠાણે નાના મોઢે મોટી વાત નહીં કરીને મેદાન પર જવાબ આપી દીધો.

ત્રણ વર્ષ બાદ ભારતીય ટીમ ફરીથી પાકિસ્તાન ગઈ ત્યારે જાન્યુઆરી 2006માં ઇરફાને જે વેધક બૉલિંગ કરી... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

હતી તેનો પરચો યુનૂસ ખાનની પાકિસ્તાનની ટીમને મળી ગયો.

આ ટીમમાં શોએબ અખ્તર જેવા ખતરનાક બૉલર પણ હતા અને ખુદ યુનૂસ ખાન, મોહમ્મદ યુસૂફ અને શાહીદ આફ્રિદી જેવા ખેલાડીઓ પણ હતા.

કરાચીમાં રમાયેલી ટેસ્ટમાં હજી પાકિસ્તાનના ઓપનર કાંઈ વિચારે તે પહેલાં તો ઇરફાને સળંગ ત્રણ બૉલમાં સલમાન બટ્ટ, યુનૂસ ખાન અને મોહમ્મદ યુસૂફ (યોહાના)ને પૅવેલિયન ભેગા કરી દીધા.

તેમણે મૅચની પહેલી જ ઓવરમાં હૅટ્રિક લીધી હતી.

બે પઠાણભાઈઓએ ક્રિકેટમાં ધૂમ મચાવી

ટેસ્ટ ક્રિકેટ ઇતિહાસમાં એલન ડેવિડસન, ફઝલ મહેમૂદ અને વસિમ અકરમ બાદ કોઈ ડાબોડી બૉલર આટલી વેધકતાથી સ્વિંગ કરાવી શકતા હોય તો તે ઇરફાન પઠાણ હતા.

એ વાત અલગ છે કે અન્ય મહાન બૉલર જેટલી વિકેટ તેમણે ઝડપી નથી કે તેમના જેટલી ટેસ્ટ રમવાની ઇરફાનને તક મળી નથી.

વડોદરામાં 1984માં ઑક્ટોબરમાં જન્મેલા ઇરફાન પઠાણ તેમના પિતાની સાથે મસ્જિદમાં રહીને જ મોટા થયા છે.

તેમના ભાઈ છે યુસૂફ પઠાણ. બે પઠાણભાઈઓએ મળીને વડોદરાના ક્રિકેટમાં ધૂમ મચાવી હતી અને પછી બંને સાથેસાથે ઇન્ટરનેશનલ ક્રિકેટમાં પણ રમ્યા અને આઈપીએલમાં પણ રમ્યા.

બરોડાના ભૂતપૂર્વ રણજી ક્રિકેટર મહેદી શેખે બંનેને તાલીમ આપી તેમાં ઇરફાન જરા વહેલા નિખરી આવ્યા.

સોહામણા ઇરફાન પઠાણ બૉલિંગ કરે ત્યારે બૅટ્સમૅનને એટલા સોહામણા લાગતા નથી પણ ખતરનાક લાગતા હોય છે.

જેનો પરચો માત્ર પાકિસ્તાનને જ નહીં પરંતુ ભારતની તમામ રણજી ટ્રૉફી ટીમને થઈ ગયો છે.

માત્ર ઉદાહરણ તરીકે 2015ના નવેમ્બરની ગુજરાત સામેની વલસાડની મૅચ લઈએ તો એ મૅચમાં ગુજરાતની ટીમમાં જસપ્રિત બુમરાહ જેવા બૉલર હતા જે એ વખતે હજી ઇન્ટરનેશનલ સ્ટાર બન્યા નહોતા.

પણ એ ટીમમાં પાર્થિવ પટેલ અને પ્રિયાંક પંચાલ જેવા બૅટ્સમૅન હતા જેઓ રનના ઢગલા ખડકી શકે તેમ હતા.

મૅચના બીજા દિવસે ઇરફાન પઠાણ ત્રાટક્યા હતા અને 47 રનમાં છ વિકેટ ઝડપી હતી.

એ વાત અલગ છે કે બરોડા મૅચ જીતી શક્યું ન હતું, પરંતુ ગુજરાતના 505 રનના સ્કોરમાં ઇરફાને માત્ર 47 રન આપ્યા હતા અને સામે છ બૅટ્સમૅનને આઉટ કર્યા હતા.

ઇરફાન શા માટે અલગ તરી આવ્યા હતા તે જાણીએ તો એ મૅચમાં તેમના ભાઈ યુસૂફે 128 રન આપ્યા હતા.

તો હજી સ્ટાર તરીકે બહાર નહીં આવેલા પરંતુ પ્રતિભાશાળી એવા હાર્દિક પંડ્યાએ પણ 100થી વધુ રન આપી દીધા હતા. જેની સરખામણીએ ઇરફાને બીજે દિવસે સવારના એક જ સ્પેલમાં છ વિકેટ ખેરવી દીધી હતી.

ભારતના મોખરાના ઑલરાઉન્ડરમાં સ્થાન

કપિલદેવ બાદ ભારતને એક સારા ઑલરાઉન્ડર મળ્યા નથી તેવી...


2003માં ભાજપના સંમેલન દરમિયાન

કૉંગ્રેસે ધારાસભ્યોનાં રાજીનામાં પાછળ ભાજપનો હાથ હોવાનો આરોપ મૂક્યો છે.

કર્ણાટક ભાજપના કહેવા પ્રમાણે, જેડીએસ-કૉંગ્રેસના ધારાસભ્યોનાં રાજીનામાં સાથે તેને કોઈ લેવાં-દેવાં નથી અને તાજેતરનો ઘટનાક્રમ જે-તે પક્ષની 'આંતરિક બાબત' છે.

એવું માનવામાં આવે છે કે તા. 12મી જુલાઈથી વિધાનસુધાનું સત્ર શરૂ થાય છે ત્યારે ભાજપ અવિશ્વાસનો પ્રસ્તાવ રજૂ કરશે.

ત્યારે ગુજરાતના રાજકારણમાં પીઢ રાજનેતાની છબી ધરાવતા, રાજકારણ ખૂબ જ ઊંડી સમજ અને સંપૂર્ણપણે કાઠીયાવાડી રમૂજ સ્વભાવ ધરાવતા કર્ણાટકના રાજ્યપાલ વજુભાઈ વાળા પાસે હુકમનું પત્તું છે.

કોણ છે વજુભાઈ વાળા ?

વજુભાઈ વાળા મૂળ રાજકોટના વેપારી પરિવારના છે. વાળાએ તેમની રાજકીય કારકિર્દી  શરૂ કરી તે પહેલાં તેઓ રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘના કાર્યકર હતા.

સંઘમાં સેવા આપ્યા બાદ 1970ના દાયકામાં તેઓ જનસંઘમાં જોડાયા હતા.

વાળાએ રાજકોટ સહિત સૌરાષ્ટ્ર પ્રાંતમાં જનસંઘના બીજનું વાવેતર કર્યું. આજે આ બીજ ભાજપ સ્વરૂપે વિશાળ વટવૃક્ષ બની ગયું છે.

જનસંઘનો વ્યાપ વિસ્તારવામાં કેશુભાઈ પટેલ અને પ્રવીણભાઈ મણિયાર સહિતના નેતાઓએ પણ મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

હતી.

વજુભાઈ વાળાના ભાષણમાં રમૂજ પુષ્કળ પ્રમાણમાં રહેતી, જે ભીડને જકડી રાખતી.

આથી ચૂંટણીપ્રચાર અભિયાન દરમિયાન વિશેષ કરીને સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં તેમની માગ રહેતી.

પાર્ટીના નેતાઓ તથા સંબંધીઓને દરેક નાનામોટા પ્રસંગમાં હાજરી આપતા વજુભાઈ માત્ર કાર્યકર જ નહીં, તેના પરિવારજનોનાં નામ પણ મોઢે હોય.

આ ખાસિયત વજુભાઈને અન્ય રાજનેતાઓથી અલગ પાડે છે.

સમયનું પૈડું ફર્યું

1996માં શંકરસિંહ વાઘેલાના બળવા બાદ ભાજપના ગુજરાતના તત્કાલીન મુખ્ય મંત્રી સુરેશ મહેતાએ વિશ્વાસમત મેળવવાનો હતો.

ખેંચતાણ અને મારામારીનાં દૃશ્યોની વચ્ચે મહેતાએ વિશ્વાસમત હાંસલ કર્યો હતો.

જોકે, તત્કાલીન રાજ્યપાલ કૃષ્ણપાલસિંહે વિધાનસભામાં થયેલી હિંસાને પગલે રાષ્ટ્રપતિ શાસન લાદવાની ભલામણ કરી હતી.

જેનો એચ. ડી. દેવૈગૌડાના નેતૃત્વવાળી તત્કાલીન સંયુક્ત મોરચા સરકારે સ્વીકાર કર્યો હતો.

મહેતાએ આરોપ મૂક્યો હતો, "કોંગ્રેસ તથા સંયુક્ત મોરચા સરકારે ભાજપની સરકારને અસ્થિર કરવા માટે કાવતરું ઘડ્યું છે."

એ સમયે વજુભાઈ વાળા ગુજરાત ભાજપના અધ્યક્ષ હતા. ભાજપના કાર્યકરોએ રાજ્યભરમાં તત્કાલીન વડા પ્રધાન એચ. ડી. દેવેગૌડાની નનામીઓ સળગાવી હતી.

આજે 23 વર્ષ બાદ વજુભાઈ વાળા કર્ણાટકના રાજ્યપાલ છે. એચ. ડી. દેવેગૌડાના પુત્ર એચ. ડી. કુમારસ્વામીના રાજકીય ભાવિ અંગે વાળાએ નિર્ણય લેવાનો છે.

એ સમયે નરેન્દ્ર મોદી ગુજરાત ભાજપના મહાસચિવ હતા, આજે તેઓ દેશના વડા પ્રધાન છે.

'પાણી'વાળા નેતા

ડી. કે. શિવકુમાર (ડાબે) કૉંગ્રેસના અસંતોષને ડામવાની જવાબદારી લીધી

સમર્પિત કાર્યકર્તાઓની મદદથી રાજકોટ મહાનગરપાલિકા પર ભાજપે 1980માં કબ્જો મેળવ્યો અને વાળા મેયર તરીકે ચૂંટાઈ આવ્યા હતા. તેમના મેયરકાળ દરમિયાન રાજકોટમાં પાણીની અછત ઊભી થઈ.

વાળાએ રેલવે ટ્રેન દ્વારા રાજકોટ માટે પાણીની વ્યવસ્થા કરાવી હતી. ત્યારથી તેઓ પ્રશંસકોમાં 'પાણીવાળા નેતા' તરીકે પ્રસિદ્ધ થયા.

ત્યારબાદ 1985માં રાજકોટ પશ્ચિમની બેઠક ચૂંટણી જીતી વિધાનસભામાં પ્રવેશ કર્યો, ત્યારપછી આ બેઠક ભાજપનો 'અજય ગઢ' રહી છે.

ગુજરાતના વર્તમાન મુખ્ય મંત્રી વિજયભાઈ રુપાણી પણ એ જ બેઠક પરથી વિધાનસભામાં રાજકોટનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.

મોદીના વિશ્વાસુ

2001માં નરેન્દ્ર મોદીએ મુખ્ય મંત્રી તરીકે પદગ્રહણ કર્યું, ત્યારે તેમના માટે સૌથી સલામત વિધાનસભાની બેઠકની શોધ ચાલતી હતી.

તે સમયે વજુભાઈએ તેમની રાજકોટ બેઠક ખાલી કરી આપી હતી અને રાજકોટની બેઠક પરથી નરેન્દ્ર...


2003માં ભાજપના સંમેલન દરમિયાન

હવે, ગુજરાતના રાજકારણમાં પીઢ રાજનેતાની છબી ધરાવતા, રાજકારણ ખૂબ જ ઊંડી સમજ અને સંપૂર્ણપણે કાઠીયાવાડી રમૂજ સ્વભાવ ધરાવતા કર્ણાટકના રાજ્યપાલ વજુભાઈ વાળા પાસે હુકમનું પત્તું છે.

રાજ્યપાલના હોદ્દાની રૂએ વજુભાઈ નક્કી કરશે પરંપરાને અનુસરીને સૌથી મોટા પક્ષને સરકાર રચવાનો મોકો આપવો કે ચૂંટણીના પરિણામ બાદ રચાયેલા ગઢબંધનની બહુમતી ગણીને તેને સરકાર રચવા આમંત્રણ આપવું?

કર્ણાટકના મુખ્યપ્રધાન સિદ્ધારમૈયા મુખ્ય પ્રધાનપદેથી રાજીનામું આપી ચૂક્યા છે. હવે, દરેક રાજકીય પક્ષે વજુભાઈના દ્વાર ખખડાવવા પડશે અને સત્તા રચવા માટે દાવો રજૂ કરવાનો રહેશે.

આપને આ પણ વાંચવું ગમશે

કોણ છે વજુભાઈ વાળા ?

વજુભાઈ વાળા મૂળ રાજકોટના વેપારી પરિવારના છે. વાળાએ તેમની રાજકીય કારકિર્દી  શરૂ કરી તે પહેલાં તેઓ રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘના કાર્યકર હતા.

સંઘમાં સેવા આપ્યા બાદ 1970ના દાયકામાં તેઓ જનસંઘમાં જોડાયા હતા.

વાળાએ રાજકોટ સહિત સૌરાષ્ટ્ર પ્રાંતમાં જનસંઘના બીજનું વાવેતર કર્યું. આજે આ બીજ ભાજપ સ્વરૂપે વિશાળ વટવૃક્ષ બની ગયું છે.

જનસંઘનો વ્યાપ વિસ્તારવામાં કેશુભાઈ પટેલ અને પ્રવીણભાઈ મણિયાર સહિત... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ના નેતાઓએ પણ મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી.

વજુભાઈ વાળાના ભાષણમાં રમૂજ પુષ્કળ પ્રમાણમાં રહેતી, જે ભીડને જકડી રાખતી.

આથી, ચૂંટણી પ્રચાર અભિયાન દરમિયાન વિશેષ કરીને સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં તેમની માગ રહેતી.

પાર્ટીના નેતાઓ તથા સંબંધીઓને દરેક નાનામોટા પ્રસંગમાં હાજરી આપતા વજુભાઈ માત્ર કાર્યકર જ નહીં, તેના પરિવારજનોનાં નામ પણ મોઢે હોય.

આ ખાસિયત વજૂભાઈને અન્ય રાજનેતાઓથી અલગ પાડે છે.

22 વર્ષ જૂની એ વાત

1996માં શંકરસિંહ વાઘેલાના બળવા બાદ ભાજપના ગુજરાતના તત્કાલીન મુખ્ય મંત્રી સુરેશ મહેતાએ વિશ્વાસમત મેળવવાનો હતો.

ખેંચતાણ અને મારામારીના દ્રશ્યોની વચ્ચે મહેતાએ વિશ્વાસમત હાંસલ કર્યો હતો.

જોકે, તત્કાલીન રાજ્યપાલ કૃષ્ણપાલસિંહે વિધાનસભામાં થયેલી હિંસાને પગલે રાષ્ટ્રપતિ શાસન લાદવાની ભલામણ કરી હતી.

જેનો એચ. ડી. દેવૈગૌડાના નેતૃત્વવાળી સંયુક્ત મોરચા સરકારે સ્વીકાર કર્યો હતો.

મહેતાએ આરોપ મૂક્યો હતો, "કોંગ્રેસ તથા સંયુક્ત મોરચા સરકારે ભાજપની સરકારને અસ્થિર કરવા માટે કાવતરું ઘડ્યું છે."

એ સમયે વજુભાઈ વાળા ગુજરાત ભાજપના અધ્યક્ષ હતા. ભાજપના કાર્યકરોએ રાજ્યભરમાં તત્કાલીન વડા પ્રધાન એચ. ડી. દેવેગૌડાની નનામીઓ સળગાવી હતી.

આજે 22 વર્ષ બાદ વજુભાઈ વાળા કર્ણાટકના રાજ્યપાલ છે. એચ. ડી. દેવેગૌડાના પુત્ર એચ. ડી. કુમારસ્વામીનો માર્ગ સરળ કરવો કે યેદિયુરપ્પાનો, તે અંગે તેમણે નિર્ણય લેવાનો છે.

એ સમયે નરેન્દ્ર મોદી ગુજરાત ભાજપના મહાસચિવ હતા, આજે તેઓ દેશના વડા પ્રધાન છે.

'પાણી'વાળા નેતા

ચૂંટણી પરિણામો બાદ ગુજરાત ભાજપમાં ઉત્સાહની લહેર ફરી વળી હતી

સમર્પિત કાર્યકર્તાઓની મદદથી રાજકોટ મહાનગરપાલિકા પર ભાજપે 1980માં કબ્જો મેળવ્યો અને વાળા મેયર તરીકે ચૂંટાઈ આવ્યાં હતાં.

તેમના મેયરકાળ દરમિયાન રાજકોટમાં પાણીની અછત ઊભી થઈ. વાળાએ રેલવે ટ્રેન દ્વારા રાજકોટ માટે પાણીની વ્યવસ્થા કરાવી હતી. ત્યારથી તેઓ પ્રશંસકોમાં 'પાણીવાળા નેતા' તરીકે પ્રસિદ્ધ થયા.

ત્યારબાદ 1985માં રાજકોટ પશ્ચિમની બેઠક ચૂંટણી જીતી વિધાનસભામાં પ્રવેશ કર્યો, ત્યાર પછી આ બેઠક ભાજપનો 'અજય ગઢ' રહી છે.

મોદીના વિશ્વાસુ

2001માં નરેન્દ્ર મોદી મુખ્યમંત્રી તરીકે પદગ્રહણ કર્યું ત્યારે તેમના માટે સૌથી સલામત વિધાનસભાની બેઠકની શોધ ચાલતી હતી.

તે સમયે વજુભાઈએ તેમની રાજકોટ બેઠક ખાલી કરી આપી હતી અને રાજકોટની બેઠક પરથી નરેન્દ્ર મોદી પહેલી વખત વિધાનસભામાં ચૂંટાઈને આવ્યા હતા.

2012માં...


2006માં આ કેસ આગળ વધ્યો અને સોહરાબુદ્દીન શેખના સાગરીત તુલસી પ્રજાપતિનું પણ ઍન્કાઉન્ટર કરી નાખવામાં આવ્યું.

આ મામલો સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી પહોંચ્યો તે પહેલાં ગુજરાત સીઆઈડી ક્રાઇમ અને 2010માં સીબીઆઈ આ કેસમાં સામેલ થઈ હતી.

આ કેસમાં ગુજરાત ભાજપના તત્કાલીન ગૃહરાજયમંત્રી અમિત શાહ અને રાજસ્થાનના પૂર્વ ગૃહરાજયમંત્રી ગુલાબચંદ કટારીયા પણ આરોપી બન્યા હતા.

ઘટનામાં નાટકીય વળાંક

આઈપીએસ અધિકારી રાજકુમાર પાંડિયનની ધરપકડ થયા બાદ તેઓ છૂટી ગયા હતા

જોકે, 2014માં કેન્દ્રમાં નરેન્દ્ર મોદીની સરકાર બની અને આખી ઘટનામાં નાટકીય વળાંક આવ્યો.

સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશથી આ કેસ સાંભળી રહેલી મુંબઈ સીબીઆઈ કોર્ટે અમિત શાહ સહિત આ કેસ સાથે સંકળાયેલા સિનિયર પોલીસ ઑફિસર્સ અને રાજનેતાઓ ટ્રાયલ પહેલાં ડિસચાર્જ કરી દિધા હતા.

મુંબઈ કોર્ટ દ્વારા ટ્રાયલ પહેલાં છોડવામાં આવેલા 16માં નેતાઓ, બૅન્કરો, ઉદ્યોગપતિ અને આઈપીએસ અધિકારીઓ હતા.

હવે માત્ર પોલીસ ઇન્સપેકટર, સબઇન્સપેકટર અને કૉન્સટેબલોને જ આ કેસનો સામનો કરવાનો રહ્યો હતો.

આ કેસમાં સીબીઆઈએ 2010માં દાખલ થઈ પછી કેસમાં રાજકીય નેતાઓનાં નામ આરોપી તરીકે આવવાં લાગ્યાં.

આ કેસની તપાસ ક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રનાર ગુજરાત સીઆઈડી ક્રાઇમના પોલીસ ઇન્સપેકટર વી. એલ. સોંલકીએ સીબીઆઈમાં આપેલી જુબાની પ્રમાણે ગૃહરાજય મંત્રી અમિત શાહ ઍન્કાઉન્ટરની તપાસ બંધ થઈ જાય તેવું ઇચ્છતા હતા.

સીબીઆઈની તપાસમાં બહાર આવેલાં તથ્યો પ્રમાણે રાજસ્થાનના માર્બલની ખાણના માલિક વિમલ પટનીએ સોહરાબુદ્દીન શેખની હત્યા માટે ગુલાબચંદ કટારીયાનો સંપર્ક કર્યો હતો અને રૂપિયા બે કરોડમાં આ કામ અમિત શાહ પાસે આવ્યું હતું.

તુલસી પ્રજાપતિ અને કૌસરબીની હત્યા

ગુજરાતના પોલીસ અધિકારી ડી. જી. વણઝારાને મુંબઈ કોર્ટે છોડી મૂકેલા

સોહરાબુદ્દીન શેખની સોપારી મળી હોવાને કારણે ગુજરાત રાજસ્થાન પોલીસે જૉઈન્ટ ઑપરેશન કરી બનાવટી ઍન્કાઉન્ટરના નામે સોહરાબુદ્દીનની હત્યા કરી હતી.

બાદ આ કેસનો મહત્ત્વના સાક્ષી અને સોહરાબના સાથી તુલસી પ્રજાપતિ સીઆઈડીને પોતાનું નિવેદન આપે તે પહેલાં રાજસ્થાન ગુજરાત પોલીસે અંબાજી પાસે ઍન્કાઉન્ટરના નામે તેની પણ હત્યા કરી નાખી હતી.

આ કેસમાં જેનો કોઈ જ સંબંધ નહતો તેવાં સોહરાબુદ્દીનનાં પત્ની કૌસરબીની પણ હત્યા કરી નાખવામાં આવી.

ગુજરાતના આઈપીએસ અધિકારી ડી. જી. વણઝારાના વતન ઈલોલ ખાતે તેમને સળગાવી દેવામાં આવ્યાં હતાં.

2014માં કેવી રીતે ચિત્ર બદલાયું?

કોર્ટે અમિત શાહ સહિત અન્ય આરોપીઓને આ કેસમાંથી ડિસચાર્જ કરી દીધા છે

2014માં કેન્દ્ર સરકાર બદલાઈ અને નરેન્દ્ર મોદી વડા પ્રધાન થયા પછી ચિત્ર બદલાયું અને અમિત શાહ, ગુલાબચંદ કટારીયા, માર્બલ કિંગ વિમલ પટની, અમદાવાદ ડિસ્ટ્રિક્ટ બૅન્કના ચેરમેન અજય પટેલ, અને ડીરેકટર યશપાલ ચુડાસમાને મુંબઈ કોર્ટે તેમની વિરુદ્ધ કાર્યવાહી કરવાના ઓછા પુરાવા છે તેવું કારણ આપી તેમને કેસમાંથી ડિસચાર્જ કરી નાખ્યા હતા.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

વાત અહીંયા અટકી નહીં, સીબીઆઈની ચાર્જશીટ પ્રમાણે મહત્ત્વની ભૂમિકા અદા કરનાર ગુજરાતના આઈપીએસ અધિકારી અભય ચુડાસમા, નરેન્દ્ર અમીન, ડી. જી. વણઝારા,  વિપુલ અગ્રવાલ રાજસ્થાનના આઈપીએસ અધિકારી દિનેશ એમ. એન.ને પણ પુરાવાનો અભાવ હોવાનો લાભ આપી ડિસચાર્જ કરી દીધા હતા.

આ ઉપરાંત આ કેસમાં સીધી રીતે સંકળાયેલા ગુજરાતના આઈપીએસ અધિકારી રાજકુમાર પાંડિયનને પુરાવાનો અભાવ અને તેમને આરોપી બનાવતા પહેલાં રાજય સરકારની મંજૂરી લીધી ન હતી તેવા કારણસર કેસમાંથી મુક્ત કરી દેવામાં આવ્યા હતા.

કેસને કોણે નુકસાન કર્યું?

આઈપીએસ અધિકારી ગીથા જોહરી

સીબીઆઈનો આરોપ હતો કે જયારે આ કેસ ગુજરાત સીઆઈડી ક્રાઇમ પાસે હતો ત્યારે ગુજરાતના તત્કાલીન...


2007માં અમદાવાદમાં રેલીમાં અડવાણી સાથે નરેન્દ્ર મોદી

અને તેનું કારણ આ છે- આજથી બરાબર બે દાયકા અગાઉ વર્ષ 2001માં નરેન્દ્ર મોદીએ ગુજરાતની કમાન સંભાળી હતી.

એટલે કે નરેન્દ્ર મોદીને આજે સત્તા પર 19 વર્ષ પૂર્ણ થયાં છે અને મોદીરાજના 20મા વર્ષની શરૂઆત થઈ છે.

7 ઑક્ટોબર, 2001ના રોજ મોદી ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી બન્યા હતા.

આ એ વર્ષ હતું જ્યારે ગુજરાત ભુજમાં આવેલા વિનાશક ભૂકંપના કારણે સંકટમાં હતું, જેમાં લગભગ વીસ હજાર લોકોનાં મૃત્યુ નિપજ્યાં હતાં.

આ કુદરતી આફત પછી ગુજરાતમાં ભાજપ સરકારમાં અસંતોષ પેદા થયો અને તેનું કારણ એ આવ્યું કે ભાજપ હાઈકમાન્ડે કેશુભાઈ પટેલને ગાદી પરથી હઠાવીને નરેન્દ્ર મોદીને મુખ્ય મંત્રીપદે બેસાડી દીધા.

મોદી મુખ્ય મંત્રી બન્યા તેને હજુ માંડ પાંચ મહિના થયા હતા તેવામાં ફેબ્રુઆરી 2002માં ગુજરાતમાં કોમી રમખાણો ફાટી નીકળ્યાં, તેમની ભારે ટીકા થઈ, ભારે દબાણ પણ આવ્યું, છતાં મોદી ટકી રહ્યા.

ડિસેમ્બરમાં રાજ્યમાં ચૂંટણી થઈ અને ભાજપના જબરજસ્ત વિજયની સાથે મોદીના નેતૃત્વ પર પસંદગીની મહોર લાગી ગઈ. ભાજપે 182માંથી 127 બેઠકો પર વિજય મેળવીને પ્રચંડ બહુમત પ્રાપ્ત કર્યો.

ત્યારપછી મોદીની આગેવાની... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

હેઠળ ભાજપે 2007 અને 2012ની ચૂંટણીમાં પણ સરળતાથી સત્તા જાળવી રાખી. ગુજરાતમાં અત્યાર સુધીમાં સૌથી લાંબા સમય સુધી મુખ્ય મંત્રી રહેનારા મોદીનું ગુજરાત મૉડલ ઘણું જાણીતું બન્યું.

2013માં પાર્ટીએ મોદીને પોતાના વડા પ્રધાનપદના ઉમેદવાર ઘોષિત કર્યા અને ત્યારપછીનાં વર્ષે મોદીએ સામાન્ય ચૂંટણીમાં પોતાનો વિજયરથ ચલાવ્યો અને સમગ્ર ભારતની જવાબદારી સંભાળવા માટે દિલ્હી કૂચ કરી.

2019માં પણ મોદીનો વિજયરથ ક્યાંય અટક્યો નહીં, તેઓ સતત બીજી વખત વડા પ્રધાન બન્યા.

#20thYearOfNaMo

અમિત શાહ અને નરેન્દ્ર મોદી

સાતમી ઑક્ટોબરને વડા પ્રધાન મોદીના સમર્થકોએ સોશિયલ મીડિયા પર એક મહત્ત્વનો દિવસ બનાવી દીધો છે. પક્ષથી લઈએ સરકારના તમામ મંત્રીઓ તથા કાર્યકર્તા-સમર્થકો તેમનાં ગુણગાન કરી રહ્યા છે.

પક્ષપ્રમુખ જગત પ્રકાશ નડ્ડાએ લખ્યું છે, “ભારતના રાજનીતિક ઇતિહાસમાં 7 ઑક્ટોબર, 2001ની તારીખ એક માઇલસ્ટોન સમાન છે, જ્યારે મોદીજીએ પ્રથમ વખત ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી તરીકે શપથ લીધા હતા. ત્યારથી લઈને દરેક વખતે અગાઉના વિજય કરતા વધારે મોટો વિજય, અગાઉ કરતાં વધારે મોટું સમર્થન, લોકપ્રિયતામાં સતત આગેકૂચ કરી છે.”

ગુજરાતમાં મોદી મુખ્ય મંત્રી હતા ત્યારે તેમના ગૃહમંત્રી રહેલા અને હવે મોદી વડા પ્રધાન છે ત્યારે પણ તેમના ગૃહમંત્રી બનેલા અમિત શાહે પણ શુભેચ્છાઓ પાઠવતા ટ્વીટ કરી છે.

તેમણે લખ્યું છે, “કોઈ ખરા અર્થમાં 130 કરોડ ભારતીયોની આકાંક્ષાઓને સમજી શકે છે, તો તે @narendramodi જી છે. પોતાના દૂરદર્શી વિચારોથી તેઓ એવા ભારતનું નિર્માણ કરી રહ્યા છે જે સશક્ત, આધુનિક અને આત્મનિર્ભર હોય. એક જનપ્રતિનિધિના સ્વરૂપમાં તેમના 20મા વર્ષે હું હૃદયપૂર્વક અભિનંદન પાઠવું છું.”

ભારતીય જનતા પક્ષે પણ પોતાના ટ્વિટર એકાઉન્ટ મારફત વડા પ્રધાનની સિદ્ધિઓની યાદી આપીને અનેક ટ્વીટ કર્યા છે.

એક ટ્વીટમાં તેમને અમેરિકાના ભૂતપૂર્વ પ્રમુખો ફ્રેન્કલિન રુઝવેલ્ટ, બિલ ક્લિન્ટન, જ્યૉર્જ ડબલ્યુ બુશ અને બરાક ઓબામા, બ્રિટનના ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન માર્ગારેટ થેચર, ફ્રાન્સના ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ફ્રાન્સુઆ મિતરાં અને જર્મનીના ભૂતપૂર્વ ચાન્સલર હેલમુટ કૉલ સાથે પણ સરખાવવામાં આવ્યા છે.

એટલે કે એકંદરે સોશિયલ મીડિયા પર મોદી સરકારના 20મા વર્ષની ચર્ચા ટ્રેન્ડમાં છે.

હાથરસ મુદ્દે મૌનના કારણે સવાલ

2019માં શપથગ્રહણ બાદ હસ્તાક્ષર કરતાં નરેન્દ્ર મોદી

પરંતુ છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી ભારતમાં જે સમાચાર ટ્રેન્ડ કરી રહ્યા છે એટલે કે...


2007માં એક અમેરિકન પરામાં મોર્ટગેજ ડિફોલ્ટથી શરૂ થયેલી કટોકટી 2010માં ગ્રીસને નાણાકીય સંકટ તરફ દોરી ગઈ અથવા તો 1929માં ન્યૂ યૉર્કમાં સ્ટૉક-માર્કેટ ક્રેશ થવાની ઘટના 1930ના દાયકામાં યુરોપમાં ફાસીવાદીઓના ઉદયમાં ફાળો આપશે?

વિશ્વનું અર્થતંત્ર એકબીજા સાથે જોડાયેલું એક અનંત જટિલ જાળું છે, જે આપણી સાથે પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ એમ બંને રીતે આર્થિક સંબંધોથી વીંટળાયેલું છે.

જેમ કે આપણે સ્ટોરમાંથી વસ્તુ ખરીદીએ છીએ અથવા નોકરીદાતા આપણને પગાર ચૂકવે છે અથવા બૅન્ક આપણને હોમ-લૉન આપે છે.

આ બધી પ્રત્યક્ષ આર્થિક પ્રવૃત્તિઓ બીજા કે ત્રીજા સ્તરની છે, પરંતુ આ ઉપરાંત વિશ્વમાં પરોક્ષ આર્થિક પ્રવૃત્તિઓ ચાલી રહી છે, તેનાં આર્થિક જોડાણો કેવી રીતે કાર્ય કરે છે તે કહેવું મુશ્કેલ બની જાય છે.

કોરોના પછીનું અર્થતંત્ર કેવું હશે?

કોરોના વાઇરસના કેર પછી આપણી આર્થિક તકલીફો બાબતે વિચાર કરીશું તો જણાશે કે એકબીજા સાથે આર્થિક સંબંધો સાથે જોડાયેલું આ જટિલ જાળું છે. સપ્લાય ચેઇન જ્યારે નષ્ટ થઈ જાય છે, ત્યારે વિશ્વની અર્થવ્યવસ્થા ઉપર તેની શું અસર થાય છે.

કોરોના પછી કદાચ એક નવા જ વૈશ્વિક અર્થતંત્રની સંભાવનાનો ઉદય થશે.

કોલંબિયા ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

યુનિવર્સિટીના ઇતિહાસકાર અને વિસ્તૃત વૈશ્વિક પ્રભાવોનું અધ્યયન કરનાર એડમ ટુઝે જણાવ્યું હતું કે આપણે સામાન્ય આર્થિક પ્રવૃત્તિને પાછી મેળવવા માટે સક્ષમ છીએ. આ સમય ભારે અનિશ્ચિતતાનો છે જે અગાઉ 2008ની ફાઇનાન્સિયલ કટોકટી કરતાં વધુ તીવ્ર છે. આવી અનિશ્ચિતતા વચ્ચે, વિશ્વની આર્થિક વ્યવસ્થા પાંચ વર્ષમાં કે પાંચ મહિનામાં કેવી હશે તે વિશે વધુ પડતાં આત્મવિશ્વાસથી આગાહીઓ કરવી મૂર્ખામી ગણાશે.

પરંતુ કોરોનાને કારણે ઉદભવેલી વૈશ્વિક આર્થિક અસ્થિરતા લાંબા સમયથી જે પ્રશ્નોની આપણે અવગણના કરતાં હતા તે તરફ ધ્યાન ખેંચે છે.

વૈશ્વિકીકરણે આમાં મહત્ત્વનો ભાગ ભજવ્યો છે. ચીનમાં માળખાગત સુવિધાઓ વિકસી અને સસ્તી મજૂરીને કારણે ઉત્પાદન કિંમત ઘટતાં ગ્લોબલાઇઝેશનને કારણે વિશ્વના કોઈ પણ ખૂણેથી સસ્તું અને વધુ ઉત્પાદન મળી શકે તેવા દેશમાં રોકાણો વધ્યાં. પરિણામે ચીન વિશ્વમાં સૌથી દક્ષ અને સસ્તાં ઉત્પાદનો પ્રાપ્ત કરવા માટેનું કેન્દ્ર બન્યું.

પણ ટ્રમ્પના આગમન પછી અમેરિકાએ 'નેશન ફર્સ્ટ'ની પૉલિસી અપનાવી અને ચીન વૈશ્વિકીકરણનો મહત્તમ લાભ ઉઠાવતું હતું તે જોઈ ચીન સામે ટ્રૅડ-વૉર જાહેર કરી દીધું. જેને COVID-19 થતાં તેની સપ્લાય ચેઇન ઉપર અસર થતાં અમેરિકા અને યુરોપ સહિતના દેશોએ વિચારને વધુ મજબૂત બનાવ્યો.

'એકબીજા પર નિર્ભરતાનું મૂલ્યાંકન કરાશે'

કોરોના પછી કોઈ પણ દેશ બીજા દેશ પર કેટલો નિર્ભર રહેવા માગે છે તેના પર પુનર્વિચાર કરવામાં આવશે તેવું એલિઝાબેથ (ઇકૉનૉમી, સિનિયર ફેલો, કાઉન્સિલ ઑફ ફોરેન રિલેશન)એ જણાવ્યું હતું.

તેમણે કહ્યું હતું કે “હું નથી માનતી કે આ વિચારથી વૈશ્વિકીકરણનો અંત આવશે, પરંતુ આનાથી ટ્રમ્પના વહીવટી તંત્રમાં જે પ્રકારની વિચારધારા ચાલી રહી છે તેને વેગ મળશે. જે મુજબ અત્યારે કટોકટીના સમયમાં યુ.એસ.માં જોઈએ તેવી ટેકનૉલૉજી, સંસાધનો અને પૂરતી ઉત્પાદનક્ષમતા હોવી જોઈએ.”

ફ્રાન્સના નાણામંત્રીએ ફ્રેન્ચ કંપનીઓને ચીન અને અન્ય એશિયન દેશો પર ઓછું નિર્ભર બનવા માટે તેમની સપ્લાય ચેઇનનું ફરીથી મૂલ્યાંકન કરવા નિર્દેશ આપ્યો હોવાના અહેવાલ છે.

યુ.એસ. કસ્ટમ્સ અને બોર્ડર પ્રોટેક્શને જણાવ્યું છે કે તે અમુક તબીબી પુરવઠાની નિકાસ જપ્ત કરશે. સેનેટર લિન્ડસે ગ્રેહામે સૂચવ્યું હતું:

“યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે ચીનને વાઇરસને કાબૂ કરવામાં નિષ્ફળતા માટે સજા કરવી જોઈએ” જોકે કોરોના વાઇરસની અસર શરૂ થાય તે પહેલાં જ વૈશ્વિકીકરણની મર્યાદા સ્પષ્ટ થઈ રહી હતી.

વિશ્વ વ્યાપારમાં જી.ડી.પી.નો...


2008-09ની વૈશ્વિક નાણાકીય કાટોકટી પછીની સૌથી મોટી સમસ્યાનો સામનો વિશ્વવ્યાપાર સાથે સંકળાયેલા દેશો કરી રહ્યા છે.

આયાત-નિકાસ વેપારનું નિરીક્ષણ કરતી સંસ્થાઓએ નોધ્યું છે કે ઘણાખરા દેશોના વેપારના વૉલ્યુમમાં ખાસ કરીને ઉત્તર અમેરિકા અને એશિયામાં બે-અંકોના ઘટાડો માલૂમ પડ્યો છે.

ઇલેક્ટ્રૉનિક્સ અને ઑટોમોટિવ પ્રોડક્ટ્સના ક્ષેત્રોમાં તીવ્ર ઘટાડો થવાને કારણે નિકાસવ્યાપાર ઉપર ભારે ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, ત્યારે સેવાઓ અને વેપાર-પરિવહન અને મુસાફરી પ્રતિબંધો પર લૉકડાઉન પરિસ્થિતિને લીધે તેની સીધી અસર થઈ શકે છે.

વિખેરાઈ વેપારતુલા

માગ અને પુરવઠામાં ભારે ઘટાડો થવાને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારમાં તેની ભારે અસર પડી છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ નિયંત્રણોના અમલને કારણે ઍરકાર્ગોથી માંડી કન્ટેનર શિપમૅન્ટ માટે પરિવહન મોકૂફ થતાં મલ્ટિ-કન્ટ્રી વૅલ્યૂ ચેઇન બ્રેક થઈ છે, જેના પગલે ઉત્પાદિત વસ્તુઓ, ખાદ્યપદાર્થો અને કાચા માલના મોટાભાગના વેપારનું પરિવહન અત્યારે સ્થગિત છે, ત્યારે આ ક્ષેત્રે કામ કરતી કંપનીઓ નાણાકીય ખેંચનો સામનો કરી રહી છે.

વર્લ્ડ ટ્રેડ ઑર્ગેનાઇઝેશને જણાવ્યું હતું કે 2019માં મર્કેન્ડાઇઝ વેપારનું પ્રમ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાણ પહેલાંથી 0.1% ઘટ્યું હતું, વેપારમાં ઘટાડો અને આર્થિક વૃદ્ધિદર ધીમો થવાને કારણે વરસ 2019માં વિશ્વની કુલ નિકાસનું ડૉલર મૂલ્ય 3% ઘટીને 18.89 ટ્રિલિયન ડૉલર થયું છે.

ગત ઑક્ટોબરમાં ડબ્લ્યુ.ટી.ઓ.એ આગાહી કરી હતી કે વર્ષ 2019માં 1.2% વધ્યા પછી 2020 માં વેપારનો વિકાસ 2.7% વધશે, પરંતુ હવે તેમાં કોરોનાને કારણે ભારે ઘટાડો થશે.

પરંતુ આ આંકડાઓને અન્ય વૈશ્વિક મંદીની પરિપ્રેક્ષ્યમાં જોતાં 2008-09માં વૈશ્વિક નાણાકીય કટોકટીને કારણે 12% જેટલો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો, જ્યારે વરસ 1929થી 1932 સુધીના મહામંદીનાં પ્રથમ ત્રણ વર્ષ દરમિયાન જોવા મળતા વિશ્વવેપારમાં થયેલા ઘટાડા સાથે સમાનતા ધરાવે છે.

અનિશ્ચિતતાના એંધાણ

25મી માર્ચથી ભારતમાં લૉકડાઉન

જોકે 2021 માટે, વર્લ્ડ ટ્રેડ ઑર્ગેનાઇઝેશને વૈશ્વિક માલના વેપારમાં 21થી 24%ની વચ્ચે તેજીની આગાહી કરી છે, જે મોટાભાગે કોરોનાવાઇરસ ફાટી નીકળવાની અવધિ અને નીતિ પ્રતિક્રિયાઓની અસરકારકતા ઉપર આધાર રાખે છે.

2021માં અપેક્ષિત રિરિકવરી કરવાનો અંદાજ પણ એટલો જ અનિશ્ચિત છે.

ભારતની વાત કરીએ તો આ વરસે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને યુનાઇટેડ કિંગ્ડમ તેમજ અન્ય યુરોપિયન બજારોમાં માગ તળિયે ગઈ છે, ત્યારે 50 ટકા જેટલા નિકાસ ઑર્ડર કૅન્સલ થતાં અને નવા નિકાસ ઑર્ડરો ઓછા મળતાં ભારતીય નિકાસકારો વ્યાકુળ બન્યા છે.

સંકટમાં નિકાસ સૅક્ટર

જોઈતી રોકડ પ્રાપ્ત ન હોવાથી ફેડરેશન ઑફ ઇન્ડિયન ઍક્સ્પૉર્ટર્સે વડા પ્રધાનને પત્ર લખી નિકાસકારોને આ અંગે મદદ માટે રજૂઆત કરી છે

માર્ચ 2020 માં ભારતનો  નિકાસ વ્યાપાર આજ સમય ગાળાની સરખામણીમાં 34.6% ઘટીને 21.41 અબજ યુ.એસ. ડૉલર થઈ જવા પામ્યો જે દરમિયાન વેપારી આયાત પણ 28.7% ઘટીને 31.16 અબજ યુ.એસ. ડૉલર થઈ છે.

માર્ચ 2020 માં વેપા ખાધ 11.3% ઘટીને 9.77 અબજ ડૉલર થઈ છે, જે માર્ચ 2019માં 10.89 અબજ ડૉલર હતી.

જ્યારે એપ્રિલથી માર્ચ 2020 દરમિયાન વેપારી નિકાસ લગભગ 5 ટકા ઘટીને 314.3 અબજ ડૉલર થઈ છે, જે વર્ષ 2018-19માં 330.1 અબજ ડૉલર હતી.

ગત ચાર વર્ષમાં પ્રથમ વખત નિકાસ વ્યાપારમાં ઘટાડો નોંધાયો છે.  નિકાસ થતાં મુખ્ય ઉત્પાદનોમાં ઑઈલ મિલ્સ  69.9 ટકા, મીટ, ડેરી અને પૉલ્ટ્રી ઉત્પાદનોમાં 45.5 ટકા, એન્જિનિયરિંગ ગુડ્ઝ માં 42.3 ટકા, જેમ્સ ઍન્ડ જ્વેલરીમાં 41.1 ટકા, લેધર અને લેધર પ્રોડક્ટસ માં 36.8 ટકા, જ્યારે પેટ્રોલિયમ પ્રોડકસ માં 31.1 ટકા જેટલો ઘટાડો થયો છે.

બીજી તરફ ભારતના આયાત બિલમાં 28.7 ટકા જેટલા સૌથી મોટા...


2008ની એ મૅચ દરમિયાન વિરાટ કોહલી

11 વર્ષ અગાઉ ભારત અને ન્યૂઝીલૅન્ડની ટીમ અંડર-19 વર્લ્ડ કપની સેમિફાઇનલમાં ટકરાઈ હતી, જેમાં ભારતે ન્યૂઝીલૅન્ડને પરાજય આપ્યો હતો અને બાદમાં કપ પણ જીત્યો હતો.

કોહલીએ પ્રદર્શનનું પુનરાવર્તન કરવા ઇચ્છશે, જ્યારે વિલિયમસન એ પરાજયનો બદલો લેવાની ગણતરી રાખશે.

તા. 14મી જુલાઈએ લંડનના લૉર્ડ્સના મેદાન ખાતે વર્લ્ડ કપ 2019ની ફાઇનલ મૅચ રમાશે.

કોહલી તથા વિલિયમસનની એ ટક્કર

2008માં અંડર-19 વર્લ્ડ કપ દરમિયાન કોહલી તથા વિલિયમસન

ESPNcricinfo વેબસાઇટના ડેટા પ્રમાણે, તા. 27મી ફેબ્રુઆરી 2008ના દિવસે મલેશિયાની રાજધાની ક્વાલા લુંપુર ખાતે ભારત અને ન્યૂઝીલૅન્ડ વચ્ચે સેમિફાઇનલમાં ટક્કર થઈ હતી.

એ મૅચમાં વરસાદ વિઘ્ન બન્યો હતો જેના કારણે ડકવર્થ લુઇસ મૅથડ પ્રમાણે, નવ બૉલ બાકી હતા, ત્યારે ભારત ત્રણ વિકેટે જીતી ગયું હતું.

અંડર-19ની એ મૅચમાં કોહલી ઉપરાંત રવીન્દ્ર જાડેજા પણ ભારતીય ટીમમાં સામેલ હતા. એ મૅચમાં વિલિયમસન ઉપરાંત ટ્રૅન્ટ બાઉન્લટ તથા ટિમ સાઉથી ન્યૂઝીલૅન્ડની ટીમમાં હતા.

બીજી માર્ચે મલેશિયાના ક્વાલા લુંપુરના કિનરારા ક્રિકેટ એકૅડેમી ખાતે ફાઇનલ મૅચ રમાઈ હતી, જેમાં કોહલી સ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ેનાએ દક્ષિણ આફ્રિકાને પરાજય આપીને કપ ઉપર કબજો કર્યો હતો.

કોહલી : મૅન ઑફ ધ મૅચ

2008નો અંડર-19 વર્લ્ડ કપ ભારતે કોહલીના નેતૃત્વમાં જીત્યો હતો

એ મૅચમાં ભારતીય ટીમના કૅપ્ટન વિરાટ કોહલીએ બૉલિંગમાં સાત ઓવરમાં 27 રન આપીને બે વિકેટ ખેરવી હતી. આ સિવાય તેમણે 53 બૉલમાં 43 રન બનાવ્યા હતા.

શ્રીવત્સ ગોસ્વામીએ 76 બૉલમાં 51 રન બનાવીને સર્વોચ્ચ પ્રદાન આપ્યું હતું. રવીન્દ્ર જાડેજાએ એક વિકેટ લીધી હતી અને એક રન બનાવ્યો હતો.

ન્યૂઝીલૅન્ડ તરફથી એ મૅચમાં કૅન વિલિયમસને 80 બૉલમાં 37 રન બનાવ્યા હતા.

ટિમ સાઉથીએ નવ ઓવરમાં 29 રન આપીને ચાર વિકેટ ખેરવી હતી, જ્યારે ટ્રૅન્ટને આઠ ઓવરમાં 26 રનના ભોગે એક વિકેટ મળી હતી.

ટ્રૅન્ટને બેટિંગની તક મળી ન હતી, જ્યાર સાઉથીએ 11 રન બનાવ્યા હતા.

કૅપ્ટન વિરાટ કોહલી એ મૅચમાં 'મૅન ઑફ ધ મૅચ' જાહેર થયા હતા.

વર્લ્ડ કપમાં ભારત અને ન્યૂઝીલૅન્ડ

ગ્રૂપ સ્ટેજ દરમિયાન ભારત અને ન્યૂઝીલૅન્ડ વચ્ચેની મૅચ વરસાદને કારણે રદ થઈ ગઈ હતી, એટલે બંને ટીમને એક-એક પૉઇન્ટ મળ્યા હતા.

મતલબ કે 2019ના વર્લ્ડ કપમાં ભારત અને ન્યૂઝીલૅન્ડ વચ્ચે પહેલી ટક્કર સેમિફાઇનલમાં થશે.

આ મૅચ મંગળવારે યોજાશે. બુધવારનો દિવસ અનામત

જો ગ્રૂપ સ્ટેજનાં પરિણામો ઉપર નજર કરીએ તો ન્યૂઝીલૅન્ડની ટીમ કરતાં ભારતની ટીમ ચડિયાતી જણાય છે.

ગ્રૂપ સ્ટેજમાં પ્રારંભિક તબક્કામાં ન્યૂઝીલૅન્ડની ટીમ પ્રથમ ક્રમાંક ઉપર હતી અને તેને ખૂબ જ મજબૂત ટીમ માનવામાં આવતી હતી. જોકે, બાદમાં પાકિસ્તાન, ઑસ્ટ્રેલિયા અને ઇંગ્લૅન્ડ સામે કારમો પરાજય થયો હતો.

વર્લ્ડ કપ દરમિયાન ગ્રૂપ સ્ટેજમાં ભારતે કુલ નવમાંથી આઠ મૅચ રમ્યા હતા, જેમાં ઇંગ્લૅન્ડ સામે 31 રને પરાજય થયો હતો. જે ટુર્નામેન્ટમાં ભારતની એકમાત્ર હાર છે.

પૉઇન્ટ ટેબલમાં ભારત ટોચ ઉપર છે.

વર્લ્ડ કપના ઇતિહાસમાં ભારત-ન્યૂઝીલૅન્ડ

મંગળવારે ભારત અને ન્યૂઝીલૅન્ડ વચ્ચે ટક્કર થશે

વર્લ્ડ કપ દરમિયાન ભારત અને ન્યૂઝીલૅન્ડ વચ્ચે સાત વખત ટક્કર થઈ છે, જેમાં ત્રણ વખત ભારત અને ચાર વખત ન્યૂઝીલૅન્ડ જીત્યું છે.

1975માં વર્લ્ડ કપ દરમિયાન માનચૅસ્ટરના મેદાન ઉપર બંને દેશ વચ્ચે ટક્કર થઈ હતી. જેમાં ખરાબ બૉલિંગને કારણે ન્યૂઝીલૅન્ડ સામે ભારતનો ચાર વિકેટે પરાજય થયો હતો.

1979માં યૂકેના લીડ્સ ખાતે ભારત અને ન્યૂઝીલૅન્ડ વચ્ચે ટક્કર થઈ હતી, જેમાં છ વિકેટે ભારતની હાર થઈ હતી.

ભારતે માત્ર 183 રનનો ટાર્ગેટ આપ્યો હતો, જે ન્યૂઝીલૅન્ડે સરળતાથી હાંસલ કરી લીધો...


2011ની વાઇબ્રન્ટ સમિટની તસવીર

સમિટનું ઉદઘાટન વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના હસ્તે થવાનું છે. વડા પ્રધાન મોદી આ માટે ગુજરાતના પ્રવાસે છે.

ગુજરાતના ઉદ્યોગ જગતને એક મંચ પર લાવવા માટેનું મહત્ત્વપૂર્ણ માધ્યમ માનવામાં આવતા સમિટની કથિત સફળતાઓ મામલે વિવિધ સવાલો ઊઠતા રહ્યા છે.

છેલ્લે વર્ષ 2017માં વાઇબ્રન્ટ સમિટ યોજાઈ હતી. આ વાઇબ્રન્ટ સમિટનો પ્રોજેક્ટ તત્કાલીન મુખ્ય પ્રધાન અને વર્તમાન વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીનો હોવાનું કહેવાય છે.

જેને રાજ્યના પૂર્વ મુખ્ય પ્રધાન આનંદીબહેન પટેલ અને વર્તમાન મુખ્ય પ્રધાન વિજય રૂપાણી આગળ વધારતાં રહ્યાં છે.

18-20 જાન્યુઆરી દરમિયાન આ ગ્લોબલ સમિટ યોજાશે.

વાઇબ્રન્ટ ગુજરાતની વેબસાઇટ અનુસાર 9મી સમિટ માટે અત્યાર સુધી 186થી વધુ ડેલિગેટ્સ, 26 હજારથી વધુ કંપનીઓએ નોંધણી કરાવી ભાગ લીધો હોવાનું કહેવાય છે.

વર્ષ 2017ની વાઇબ્રન્ટ સમિટની તસવીર

અત્રે નોંધવું કે વર્ષ 2003માં વાઇબ્રન્ટ સમિટની સત્તાવાર શરૂઆત કરવામાં આવી હતી, જેમાં નરેન્દ્ર મોદીએ 'વિકાસ'નું સૂત્ર વહેતું મૂક્યું હતું.

ત્યાર બાદ અત્યાર સુધી કુલ 8 સમિટ થઈ ચૂકી છે. તેમાં હજારો કરોડોના એમઓયુ (મૅમોરેન્ડમ ઑફ અંડરસ્ટેન્ડિ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ંગ) અને રોકાણની ઘોષણાઓ ચર્ચાનો વિષય બનતી રહી છે.

ગુજરાતમાં ઉદ્યોગ જગત (કૉર્પોરેટ ક્ષેત્ર) અને રાજકારણ વચ્ચેના તાલમેલ તરીકે સમિટની ગણના નિષ્ણાતો કરતા આવ્યા છે.

આમ વાઇબ્રન્ટ સમિટની સફળતા પર ઊઠતા સવાલ અને ગુજરાતને એક વિકાસનું મૉડલ રજૂ કરવામાં તેની શું ભૂમિકા રહી છે.

ઉપરાંત નરેન્દ્ર મોદીની છબી બનાવવામાં તે કઈ રીતે મહત્ત્વપૂર્ણ રહી એ મુદ્દે વાત કરવી પણ જરૂરી છે.

વરિષ્ઠ પત્રકાર રાજીવ શાહ અનુસાર વર્ષ 2002ના રમખાણો બાદ ગુજરાતની છબી ખરડાઈ હતી અને ઇમેજ મેકઓવરની જરૂર જણાતા મોદી 'વાઇબ્રન્ટ'નો આઇડિયા લઈ આવ્યા.

બીબીસી સંવાદદાતા શૈલી ભટ્ટ સાથે રાજીવ શાહે આ મામલે વાતચીત કરી હતી વાંચો તેમો દૃષ્ટિકોણ.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

2011ની વાઇબ્રન્ટ સમિટને સૌથી સફળ પ્રતિસાદ

2011ની વાઇબ્રન્ટ સમિટમાં નરેન્દ્ર મોદી અદાણી જૂથના અધ્યક્ષ ગૌતમ અદાણી સાથે

2002માં રમખાણો બાદ મોદી માટે ઉદ્યોગ જગતનો અભિપ્રયા ક્રિટિકલ હતો.

અગ્રણી કંપનીઓ સહિતના કૉર્પોરેટ સેક્ટર્સે આ મામલે નિવેદનો પણ આપ્યાં હતાં.

ઉપરાંત આંતરાષ્ટ્રીય સૂર પણ વિરોધમાં હતો. આમ આર્થિક બાબતોમા પ્રગતિશીલ ગણાતા ગુજરાતમાં બિઝનેસ સૅક્ટર્સના માહોલને ખલેલ પહોંચી હતી.

એમ તો 2003 પહેલાં બ્રિટન સાથેની પાર્ટનરશિપ દ્વારા આવી સમિટ કરવાની કોશિશ થઈ હતી, જોકે તેને વધુ સફળતા નહોતી મળી.

આ સમિટ્સ મામલે મેં નરેન્દ્ર મોદીને પૂછ્યું પણ હતું કે શું તમે લોકોને રમખાણોની યાદ ભૂલાવવા માટે સમિટ યોજવાની કોશિશ કરી? પરંતુ મને કોઈ જવાબ નહોતા મળ્યા.

2002ની આ સમિટમાં ગોબર ગૅસ પ્લાન્ટ-સોલર પ્લાન્ટ સહિતના પ્રોજેક્ટ માટેના એમઓયુ થયા હતા.

આમ વર્ષ 2003ની પ્રથમ સત્તાવાર વાઇબ્રન્ટ સમિટનું આ બેકગ્રાઉન્ડ છે.

2005ની સમિટમાં સરેરાશ પ્રતિસાદ મળ્યો પરંતુ 2009 પછી સારો પ્રતિસાદ મળવાનો શરૂ થયો.

2011ની વાઇબ્રન્ટ સમિટને સૌથી સારો પ્રતિસાદ મળ્યો હતો.

2015ની વાઇબ્રન્ટ સમિટની તસવીર

સમિટમાં અંબાણી-અદાણી જૂથે ભાગ લીધો હતો. તેમાં નિવેદનો પણ થયાં હતાં, જેમાં ઉદ્યોગ જગત દ્વારા મોદીની પ્રશંસા કરવામાં આવી હતી.

એક વિખ્યાત બિઝનેસમૅને ટિપ્પણી કરી હતી કે 'ઘર કી મુરઘી દાલ બરાબર ન સમજવી જોઈએ' આ ટિપ્પણી બાદ તેમને ઘણું વેઠવું પડ્યું હતું.

સમિટનો પહેલો પ્રયોગ રમખાણો પહેલાં થઈ ચૂક્યો હતો.

કૉર્પોરેટ સેક્ટર અને રાજકારણનો તાલમેલ

એવું નથી કે મોદી મુખ્ય પ્રધાન બન્યા હતા પછી જ બધું શરૂ થયું. એવું નથી કે ત્યાર બાદ જ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ...


2013માં છપાયેલા આર્ટિકલ અનુસાર 'કૉંગ્રેસ નેતા સોનિયા ગાંધી બ્રિટનનાં મહારાણી ઍલિઝાબેથ-II કરતાં પણ વધારે ધનવાન છે.'

આ આર્ટિકલને ટ્વીટ કરતા અશ્વિની ઉપાધ્યાયે લખ્યું, "કૉંગ્રેસનાં ઍલિઝાબેથ બ્રિટનનાં મહારાણીથી અને કૉંગ્રેસના સુલતાન ઓમાનના સુલતાન કરતાં પણ વધારે ધનવાન છે. ભારત સરકારે જલદી કાયદો બનાવી તેમની 100 ટકા બેનામી સંપત્તિને જપ્ત કરી લેવી જોઈએ અને તેમને ઉંમરકેદની સજા આપવી જોઈએ."

Twitter કન્ટેન્ટ પૂર્ણ, 1

પોતાના આ ટ્વીટમાં અશ્વિની ઉપાધ્યાયે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને પીએમઓના અધિકૃત હૅન્ડલને પણ ટેગ કર્યા છે.

ત્રણ હજાર કરતા વધારે લોકો તેમના આ ટ્વીટને લાઇક અને રિ-ટ્વીટ કરી ચૂક્યા છે.

દક્ષિણપંથી વલણ ધરાવતા ફેસબુક ગ્રુપ્સ અને પેજ પર પણ આ આર્ટિકલ શૅર કરવામાં આવી રહ્યો છે. અહીં પણ લોકો કથિત રૂપે સૌથી ધનવાન ભારતીય નેતા સોનિયા ગાંધીની વિરુદ્ધ કાર્યવાહીની માગ કરી રહ્યા છે.

દિલ્હી ભાજપના સોશિયલ મીડિયા અને આઈટી હેડ પુનીત અગ્રવાલે પણ 'ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયા'ના આ આર્ટિકલને શૅર કર્યો છે અને તેને એક ચૂંટણી મુદ્દો બનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો છે.

પુનીત અગ્રવાલે લખ્યું છે, "કેટલી ન્યૂઝ ચેનલ હવે આ મુદ્દા ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

પર ડિબેટ કરશે? ભ્રષ્ટાચાર સિવાય કૉંગ્રેસની આટલી કમાણીનો શું સ્રોત હોઈ શકે?"

પરંતુ બીબીસીએ આ બધા જ દાવાઓ ખોટા સાબિત કર્યા છે કેમ કે જે રિપોર્ટના આધારે 'ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયા'નો આ આર્ટિકલ છપાયો હતો, તે રિપોર્ટમાં ત્યારબાદ તથ્યો સંબંધિત ફેરફાર કરવામાં આવ્યા હતા અને સોનિયા ગાંધીનું નામ યાદીમાંથી હટાવી દેવાયું હતું.

આર્ટિકલમાં શું કહેવામાં આવ્યું?

2 ડિસેમ્બર 2013ના રોજ છપાયેલા 'ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયા'ના આર્ટિકલમાં લખાયેલું હતું :

'હફિંગ્ટન પોસ્ટ'ના રિપોર્ટ પ્રમાણે સોનિયા ગાંધી દુનિયાનાં 12માં સૌથી ધનવાન નેતા છે.

સોનિયા ગાંધી પાસે આશરે 2 અબજ અમેરિકન ડૉલર જેટલી સંપત્તિ છે.

કહી શકાય છે કે તેમની પાસે જેટલા પૈસા છે, તેના આધારે તેઓ બ્રિટનના મહારાણી, ઓમાનના સુલતાન અને સીરિયાના રાષ્ટ્રપતિ કરતાં પણ વધુ ધનવાન છે.

20 નેતાઓની આ યાદીમાં દુનિયાના સૌથી ધનવાન નેતા મધ્ય- પૂર્વમાંથી છે.

'હફિંગ્ટન પોસ્ટ' પોતાના આ અહેવાલમાં આ નિષ્કર્ષ પર કેવી રીતે પહોંચ્યું, તેના વિશે કોઈ સ્પષ્ટ માહિતી આપવામાં આવી નથી.

ભાજપ પ્રવક્તા અશ્વિની ઉપાધ્યાય વર્ષ 2015માં પણ આ આર્ટિકલને એક વખત શૅર કરી ચૂક્યા છે.

'હફિંગ્ટન પોસ્ટ'ના એ અહેવાલને આધારે આ સમાચાર લખવા વાળી સંસ્થામાં માત્ર 'ટાઇમ્સ'નું નામ નથી.

2013માં આ અહેવાલ સામે આવ્યા બાદ ઘણી ભારતીય મીડિયા સંસ્થાઓએ આ સમાચાર છાપ્યા હતા કે સોનિયા ગાંધીનું નામ દુનિયાના સૌથી ધનવાન નેતાઓની યાદીમાં સામેલ છે.

સોશિયલ મીડિયા સર્ચથી ખબર પડે છે કે 2014ની લોકસભા ચૂંટણી પહેલા પણ આ આર્ટિકલને ખૂબ શૅર કરવામાં આવ્યો હતો અને તેના આધારે લોકોએ સોનિયા ગાંદી પર ભ્રષ્ટ હોવાના આરોપ લગાવ્યા હતા.

'હફિંગ્ટન પોસ્ટ'ના રિપોર્ટમાં ફેરફાર

અમારી તપાસમાં અમે જાણ્યું કે 29 નવેમ્બર 2013ના રોજ 'હફિંગ્ટન પોસ્ટ'એ સૌથી ધનવાન નેતાઓની એક યાદી છાપી હતી. તેની સાથે ઘણા નેતાઓની તસવીર પણ લગાવાઈ હતી.

તત્કાલીન કૉંગ્રેસ અધ્યક્ષ સોનિયા ગાંધીનું નામ યાદીમાં 12મા નંબર પર હતું, પરંતુ ત્યારબાદ તેમનું નામ તે યાદીમાંથી હટાવી દેવાયું હતું.

એવું શા માટે કરવામાં આવ્યું? તેના જવાબમાં 'હફિંગ્ટન પોસ્ટ'ના એડિટરે સાઇટ પર લાગેલા આ અહેવાલ નીચે એક નોંધ લખી હતી.

આ નોંધ અનુસાર, "સોનિયા ગાંધી અને કતારના શેખ હામિદ બીન ખલિફા અલ થાનીનું નામ યાદીમાંથી હટાવી લેવામાં આવ્યું છે."

"કૉંગ્રેસ નેતા સોનિયા ગાંધીનું નામ લિસ્ટમાં કોઈ થર્ડ પાર્ટી સાઇટના આધારે રાખવામાં આવ્યું...


2014ની લોકસભાની ચૂંટણીઓનું સૂત્ર, "અબકી બાર, મોદી સરકાર" અને "હરહર મોદી, ઘરઘર મોદી" હતા અને નહિ કે "અબકી બાર, બીજેપી સરકાર".

2014ની લોકસભાની ચૂંટણીઓમાં મોદીએ પોતાની રાજકીય કારકિર્દી દાવ પર લગાડીને લડ્યા હતા.

તે ચૂંટણીમાં મોદીએ જે રીતે આક્રમક પ્રચાર કર્યો હતો, હાલની તારીખે તેમની પ્રચાર-પ્રસાર શૈલીમાં કોઈ ફેરફાર થયો નથી.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

પણ એક વાત ચોક્કસ છે કે તેમની આ પ્રચાર-પ્રસાર શૈલીમાં સી-પ્લેન જેવાં કારનામાં ઉમેરાઈ ગયા છે.

જો તમને બિહાર વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ યાદ હોય તો મોદી એવી રીતે લડયા હતા જાણે કે તેઓ પોતે બિહારના મુખ્યમંત્રી બનવા માંગતા હોય.

મોદીએ બિહારમાં સંખ્યાબંધ રેલીઓને સંબોધી હતી જેમાં એમણે 'ડીએનએ', 'ગાય' અને 'પાકિસ્તાનમાં દિવાળી' જેવા ચૂંટણીલક્ષી સૂત્રો પૂર્ણ આક્રમકતા સાથે ઉછાળ્યા હતા.

મોદીની કઠોરતા તેમની ગભરાટ નથી

આ પ્રચાર-પ્રસાર શૈલીમાં સી-પ્લેન જેવા કારનામાં ઉમેરાઈ ગયા છે

આ વખતની ગુજરાત ચૂંટણીઓમાં ફરી એકવાર એ વાત સાબિત અને સ્પષ્ટ થઇ ગઈ કે ભાજપ ક્યાંય નથી, બધે માત્ર મોદી જ મોદી છે.

નોટબંધી અને જીએસટીનો (ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સના) ડબલ માર સહન કરનારી પ્રજા જા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ણે ભાજપથી નારાજ છે એવું ફલિત થઇ રહ્યું હતું.

ક્યાંયે એવું નહોતું દેખાઈ રહ્યું કે ગુજરાતની પ્રજાએ મહાત્મા ગાંધી અને સરદાર પટેલ પછી સૌથી વધુ જાણીતા બનેલા તેમના નેતા સાથેનો સંબંધ તોડી નાખવાનો વિચાર કર્યો હોય.

પોતાની હારને ગુજરાત અને ગુજરાતીઓની હાર તરીકે ગુજરાતી પ્રજાના જનમાનસમાં સ્થાપિત કરવામાં મોદી સફળ થતા જોવા મળ્યા.

ગુજરાતની ચૂંટણીના પ્રચાર-પ્રસારમાં તેમની આદત મુજબ મોદીએ પોતાની પૂર્ણ તાકત લગાવી દીધી.

અમુક લોકો મોદીની રાગદ્વેષ વાળી શૈલીને તેમની ઘભરામણ સમજી લેવાની ભૂલ કરી બેસે છે.

મોદી કોઈ એક રોમન તલવારબાજ (ગ્લૅડિએટર) યોદ્ધાની જેમ લાડવાનો મિજાજ ધરાવે છે.

મોદીને કોઈ દિવસ એ હારી જશે તો આગળ શું થશે એવી ચિંતા નથી સતાવતી.

મોદી હંમેશા જીતવા માટે લડે છે અને એ જીત મેળવવા માટે તેઓ કઇંપણ કરવા તૈયાર રહે છે.

લોકસભાનું શિયાળુ સંસદ સત્ર ટાળી દીધા બાદ ત્રીસેક મંત્રીઓને ગુજરાત ચૂંટણીલક્ષી સંપૂર્ણ-સમયની સેવાઓ માટે કામે લગાવી દેવામાં આવ્યા.

ખુદ મોદીએ એટલી જગ્યાઓ પર એટલા જોર-શોરથી ભાષણ કર્યું કે તેમનું ગળું બેસી ગયું પરંતુ આમાં કાંઈ નવું નથી.

રાહુલ ગાંધીની શૈલી - આ વખતે નવું છે

ઉત્તર પ્રદેશ વિધાનસભાની ચૂંટણીઓમાં રાહુલ ગાંધીના રાજકીય પરિપક્વતાના લક્ષણો દેખાવા લાગ્યા હતા

સમાજવાદી પાર્ટીના અખિલેશ યાદવ સાથે મળીને રાહુલ ગાંધીએ લડેલી (આ વર્ષે માર્ચમાં યોજાયેલી) ઉત્તર પ્રદેશ વિધાનસભાની ચૂંટણીઓમાં રાહુલ ગાંધીના રાજકીય પરિપક્વતાના લક્ષણો દેખાવા લાગ્યા હતા.

ગુજરાત વિધાનસભાની ચૂંટણીઓમાં કોંગ્રેસ સફળ થાય કે નહીં, પરંતુ જે રીતે વરિષ્ઠ પત્રકાર વિનોદ શર્માએ લખ્યું છે કે, "રાહુલ ગાંધી હવે ચોક્કસ એક એવા નેતા બની ગયા છે, જેની વાત લોકો સાંભળે છે."

થોડા મહિનાઓ પહેલાં કોઈ એવું માનવા પણ તૈયાર ન હતું કે રાહુલ ગાંધી મોદી સામે ઉભા રહી શકે અને તે પણ ગુજરાતમાં!

રાહુલ હવે લડી રહ્યા છે અને ગુજરાત વિધાનસભાની ચૂંટણીઓમાં સૌથી મહત્વની બાબત એ છે.

રાહુલ ગાંધી ગુજરાત મોડેલ અને વિકાસના દાવાઓને શંકાસ્પદ રીતે જોવા માટે અને શંકાની પરિઘમાં લાવવામાં સફળ રહ્યા છે.

ગુજરાતનું પરિણામ ચાહે જે આવે, પરંતુ વડાપ્રધાનના ગૃહ રાજ્યમાં પ્રવેશીને વડાપ્રધાનને પડકારીને રાહુલ ગાંધીએ વિરોધ પક્ષના એક યોદ્ધા તરીકેનું સ્થાન ચોક્કસ મેળવ્યું છે.

નીતીશકુમાર કે કેજરીવાલ પાસેથી અપેક્ષા રાખવામાં આવતી હતી કે તેઓ સંગઠનિત વિપક્ષનું નેતૃત્વ સંભાળે, કારણ કે રાહુલ ગાંધી નેતૃત્વ લઈ...


2014માં જેટલી માટે પ્રચાર કરતા ગંભીર

ગંભીરે દિલ્હીમાં કેન્દ્રીય મંત્રી અને ભાજપના નેતા અરુણ જેટલી અને રવિશંકર પ્રસાદની હાજરીમાં ભાજપનો ખેસ ધારણ કર્યો.

પત્રકારો સાથેની વાતચીતમાં ગંભીરે કહ્યું કે તેઓ વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની દૂરદેંશીથી પ્રભાવિત થઈને ભાજપમાં જોડાયા છે.

ગંભીરે કહ્યું, "હું વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની દૂરદૃષ્ટિથી પ્રભાવિત છું."

"ભાજપે મને દેશ માટે કંઈક ખાસ કરવાની તક આપી છે અને મને આશા છે કે હું લોકોની અપેક્ષાઓ પર ખરો ઊતરીશ."

આ પ્રસંગે અરૂણ જેટલીએ વિશેષ ક્ષેત્રમાં મહારત હાંસલ કરનારી વ્યક્તિઓને ભાજપમાં જોડાવા અંગેની નીતિની વાત કરી તો રવિશંકર પ્રસાદે ગંભીરે ક્રિકેટ ક્ષેત્રે આપેલા યોગદાન અંગે વાત કરી.

ગંભીરે ભારત તરફથી પોતાની ક્રિકેટની શરૂઆત 1999-2000થી કરી હતી, જે બાદ તેઓ બે દાયકાઓ સુધી ભારતીય ટીમ તરફથી રમ્યા હતા.

ગંભીરે પોતાની આંતરરાષ્ટ્રીય કૅરિયરમાં 58 ટેસ્ટ મૅચ રમ્યા અને 41.95ની સરેરાશથી 4154 રન પણ બનાવ્યા હતા.

ટેસ્ટ મૅચમાં ગંભીરે કુલ 9 સદી અને 22 અડધી સદી ફટકારી હતી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ગભીરે 147 આંતરરાષ્ટ્રીય વન ડેમાં 39.68ની સરેરાશથી 5238 રન બનાવ્યા. જે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

માં 2011 વર્લ્ડ કપ ફાઇનલની યાદગાર 97 રનની ઇનિંગ્સનો પણ સમાવેશ થાય છે.

ગંભીરે 37 ટી-20 મૅચ પણ રમ્યા હતા. જેમાં તેમણે સાત અડધી સદીની મદદથી 932 રન બનાવ્યા હતા.

ગંભીરે સહેવાગ સાથે મળીને ભારતની સૌથી મજબૂત ઑપનિંગ જોડીમાંની એક જોડી બનાવી હતી.

બંનેએ સાથે મળીને 87 ઇનિંગ્સમાં કુલ 4412 રન બનાવ્યા હતા.

ઉપરાંત ગંભીરે 2009માં આઈસીસી ટેસ્ટ પ્લેયર ઑફ ધ યરનો 2009માં ઍવૉર્ડ પણ જીત્યો હતો.

2011માં રમાયેલા વર્લ્ડ કપના ફાઇનલમાં ગંભીરે ત્રીજા નંબરે આવીને 97 રન કર્યા હતા અને ભારતની જીતનો પાયો નાખ્યો હતો.

જેમાં સચિન અને સહેવાગ જલદી આઉટ થયા હતા જે બાદ જો ગંભીરે બાજી ના સંભાળી હોત તો ભારતને કદાચ વર્લ્ડ કપ જીતવો અઘરો થઈ પડ્યો હોત.

2009ના વર્ષમાં ગૌતમ ગંભીરે લગાતાર પાંચ સદી કરી હતી અને સતત પાંચ સદી કરનારા ખેલાડીઓમાં પોતાનું નામ અંકે કર્યું હતું.

આઈપીએલની વાત કરીએ તો તેમની કૅપ્ટનશીપ હેઠળ કોલકતા નાઇટ રાઇડર્સ બે વખત ચૅમ્પિયન બની હતી.

બાદમાં તેઓ દિલ્હી ડેરડેવિલ્સ સાથે પણ જોડાયા હતા, જેમાં તેમને કૅપ્ટન પદેથી હટાવવામાં આવ્યા હતા.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


2014માં તે વખતે સત્તા પર રહેલી કોંગ્રેસ અને બીજા વિપક્ષોની સામે ભાજપ સ્પષ્ટપણે ફાયદામાં હતો પણ 2019ની વાત જુદી છે.

ભાજપ હવે સત્તાધારી પક્ષ છે અને તેણે આવતા વર્ષની ચૂંટણીમાં પોતાની કામગીરીનો હિસાબ આપવાનો છે.

તેની સાથે વિપક્ષ (ભાજપે 2013/14માં કર્યું હતું તે પ્રમાણે) ભાજપના દાવાઓના ફુગ્ગા ફોડવાનું કામ કરશે.

નરેન્દ્ર મોદી હોંશિયાર રાજનેતા છે એટલે તે આ વાત સારી રીતે જાણે છે.

તેથી 2019ની ચૂંટણીમાં પોતાના પક્ષને વિજય અપાવવા માટે તેઓ બહુપાંખીયો વ્યૂહ અપનાવી રહ્યા છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ચૂંટણી વખતે સત્તામાં રહેલા પક્ષની મૂલવણી તેની કામગીરીને આધારે થાય, જ્યારે વિપક્ષે તેની કામગીરીની ટીકા કરીને પોતે શું કરવા માગે છે તેનો વિકલ્પ આપવાનો હોય છે.

નવાઈ લાગે તેવું એ છે કે મોદી હવે આગળ પોતે શું કરવા માગે છે તેના વિકલ્પો દર્શાવી રહ્યા છે.

હવે શું કરવાનું છે તેની વાત એવી રીતે કરે છે જાણે 2022 સુધી પોતે સત્તામાં છે જ.

નમૂના જુઓઃ 15 ઑગસ્ટ પ્રજાસત્તાક દિને વચન આપ્યું કે 2022 સુધીમાં ભારતીયોને અવકાશમાં મોકલવાના છે.

"ભારત આઝાદીની 75મી જયંતી ઊજવતું હશે, ત્યારે ભારત માતાનો દીકરો કે દીકરી હાથ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

માં તીરંગો લઈને ગગનયાનમાં સવાર થઈને અંતરીક્ષમાં જશે," એમ તેમણે લાલકિલ્લા પરથી ભાષણ આપતા કહ્યું હતું.

2004થી આ પ્રોજેક્ટ ચાલી રહ્યો છે પણ યૂપીએની સરકાર તેને પૂરો કરી શકી નહોતી.

નરેન્દ્ર મોદી હવે ચોક્કસ સમય જણાવીને એવો સંદેશ આપી રહ્યા છે કે પોતે આ ભવ્ય યોજના માટે ગંભીર છે.

આવી જ રીતે નરેન્દ્ર મોદીએ જણાવ્યું કે 2022 સુધીમાં બધા જ ભારતીયોનું પોતાની માલિકીનું ઘર હશે.

ગુજરાતના વલસાડમાં નરેન્દ્ર મોદીએ કહ્યું હતું,  "અત્યાર સુધી આપણે નેતાઓને બંગલા મળ્યાનું સાંભળતા હતા. હવે આપણે ગરીબોને આવાસ મળ્યા તેવું સાંભળતા થયા છીએ."

આવી જાહેરાતો વંચિત વર્ગના લોકોને ખુશ કરી શકે છે. મોદીએ 2022 સુધીમાં 24 કલાક વીજળી આપવાનું લક્ષ્યાંક પણ નક્કી કર્યું હતું પણ એવું લાગે છે કે કદાચ તેને 2019માં જ પૂરું કરી નાખવાની કોશિશ થશે.

2017માં ઉત્તર પ્રદેશમાં અને ઉત્તરાખંડમાં ભાજપને જીત મળી તે પછી વાતવાતમાં તેમણે 2022નું લક્ષ્યાંક નક્કી કરી નાખ્યું હતું.

બંને રાજ્યોમાં વિજય પછી નવી દિલ્હીમાં પક્ષના વડામથકે હોદ્દેદારો અને કાર્યકરોને સંબોધન કરતાં ખુશખુશાલ અને આત્મવિશ્વાસથી છલકાતા નરેન્દ્ર મોદીએ કહ્યું હતું: "ચૂંટણીનાં આ પરિમાણોએ નવીન ભારતનો પાયો નાખ્યો છે."

તે પછી કાર્યકરોને 2022 સુધીમાં - પોતાની સરકારની મુદતથી ત્રણ વર્ષ આગળ સુધીમાં - નવીન ભારત ખડું કરવાના કામે લાગી જવા જણાવ્યું હતું.

આ સપનું પૂરું કરવા આગામી પાંચ વર્ષ સુધી કામ કરવા માટેનું પ્રણ લેવા માટે કાર્યકરોને જણાવતાં તેમણે કહ્યું, "જો આપણે તેમાં સફળ થઈશું તો ભારતને મહાસત્તા બનતા કોઈ રોકી શકશે નહીં."

જુલાઈ 2017માં નીતિ આયોગની બધા જ મુખ્ય પ્રધાનો સાથેની બેઠકમાં નરેન્દ્ર મોદીએ આ જ વ્યૂહને આગળ ધપાવ્યો હતો.

તેમણે કહ્યું, "નવીન ભારત 2022 એ જનતાનો નિર્ધાર છે, જેમાં ભારતની આશા અને અપેક્ષા વ્યક્ત થાય છે. તેમને પૂરી કરવાની જવાબદારી સત્તામાં બેઠેલા લોકોની છે."

એક મહિના પછી જાહેર ક્ષેત્રની કંપનીઓના વડા સાથેની બેઠકમાં નરેન્દ્ર મોદીએ આ જ વાત દોહરાવી અને કહ્યું કે 'નવીન ભારત વિઝન 2022'ને સાકાર કરવા માટેનો રોડ મૅપ તમારે તૈયાર કરી લેવો જોઈએ.

"નરેન્દ્ર મોદી 2022નું લક્ષ્યાંક રાખીને ચાલે એના સામે કોઈને વાંધો ના હોઈ શકે, કેમ કે તે ભારતીય સ્વાતંત્ર્યની 75મી જયંતી હશે. જેની ભવ્ય ઉજવણી કરવી રહી.

પરંતુ નરેન્દ્ર મોદી 2022નું લક્ષ્યાંક નક્કી કરીને ચાલાકીપૂર્વક પોતાની મુદત આગળ વધારી રહ્યા છે.

તેઓ...


2014માં દેશભરમાં પ્રચંડ મોદીલહેર વચ્ચે પણ દિલ્હી વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં એકતરફી વિજય બાદ અરવિંદ કેજરીવાલે મંચ પરથી આ ગીત ગાયું હતું.

2019ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં પણ આમ આદમી પાર્ટીએ આરોગ્ય અને શિક્ષણક્ષેત્રે પોતાની કામગીરીના આધારે  મત માગ્યા હતા અને તે સમયે પણ લોકપ્રિયતાનાં મોજાં પર સવાર ભાજપ કેજરીવાલને શાનદાર પ્રદર્શન કરી શકતા અટકાવી શક્યો ન હતો.

પાયાના પ્રશ્નો પર સફળતાપૂર્વક રાજનીતિ કરનારી આમ આદમી પાર્ટી હવે અચાનક દેશભક્તિ અને રામરાજ્યની વાતો કરવા લાગી છે. તેથી સ્વભાવિક રીતે સવાલ પેદા થાય છે કે આની પાછળ આપની યોજના શું છે?

કેજરીવાલ પોતાની જાતને ભગવાન રામ અને હનુમાનના ભક્ત ગણાવી ચુક્યા છે. સાથેસાથે તેમણે કહ્યું છે કે તેમની સરકાર દિલ્હીની સેવા માટે રામરાજ્ય પ્રેરિત 10 સિદ્ધાંતોનું પાલન કરે છે.

દિલ્હીના મુખ્યમંત્રી એટલે સુધી કહી ચુક્યા છે કે અયોધ્યામાં રામમંદિર તૈયાર થઈ જશે ત્યારે તેઓ દિલ્હીના વરિષ્ઠ નાગરિકોને અયોધ્યાની મફત તીર્થયાત્રા કરાવશે.

થોડા દિવસો અગાઉ દિલ્હી સરકારનું બજેટ 'દેશભક્તિ બજેટ' નામે રજુ કરવામાં આવ્યું હતું. રાષ્ટ્રીય ગૌરવના ગુણગાન સાથે જાહેરાત કરવામાં આવી કે આખા દિલ્હીમ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાં પાંચસો વિશાળ રાષ્ટ્રધ્વજ ફરકાવવામાં આવશે.

કેજરીવાલ સરકાર પહેલાંથી જ દિલ્હીની શાળાઓમાં દેશભક્તિના અભ્યાસક્રમની વાત કરી ચુકી છે. તેનું કહેવું છે કે "આ અભ્યાસક્રમનો હેતુ દેશભક્ત નાગરિકોનો એક વર્ગ તૈયાર કરવાનો છે."

કેજરીવાલની રાજનીતિ સમજી-વિચારીને ઘડાયેલી રાજકીય વ્યૂહરચના?

વરિષ્ઠ વકીલ અને કેજરીવાલ સાથે સંકળાયેલા પ્રશાંત ભૂષણ કહે છે કે આ બધી બાબતો એક "પોલિટિકલ સ્ટ્રેટેજી"નો હિસ્સો છે.

તેઓ કહે છે, "તેમને (કેજરીવાલને) લાગે છે કે આનાથી હિંદુઓના મત મળી શકે છે. એક રીતે આ ભાજપને તેની જ રમતમાં પછાડવાની કોશિશ છે. તેમને લાગે છે કે તેઓ પોતાને એક મોટા રાષ્ટ્રીય વિકલ્પ તરીકે રજુ કરી શકે છે."

"અરવિંદની રાજકીય ગણતરી કદાચ એવી છે કે અત્યારે ભાજપે મતોનું ધ્રુવીકરણ કરી નાખ્યું છે તેથી તેમણે મુખ્યત્વે હિંદુ મતો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું પડશે."

વરિષ્ઠ પત્રકાર આશુતોષે જણાવ્યું કે ધર્મ અને રાષ્ટ્રવાદની વાતો કરવી એ કેજરીવાલ અને તેમના પક્ષની "ચૂંટણીલક્ષી લાચારી" છે.

આશુતોષ આમ આદમી પાર્ટીના પ્રવક્તા રહી ચુક્યા છે અને હવે તેમણે પક્ષ છોડી દીધો છે.

તેઓ કહે છે, "અરવિંદ કેજરીવાલને એ વાતનો અંદાજ છે કે દિલ્હીમાં એક બહુ મોટો વર્ગ ભાજપને પણ મત આપે છે અને આમ આદમી પાર્ટીને પણ મત આપે છે."

"તમે સંસદની ચૂંટણી જોશો તો ભાજપને 57 ટકા મત મળે છે અને તમામ સાત બેઠકો ભાજપના ફાળે જાય છે. પરંતુ વિધાનસભા ચૂંટણીમાં આપ જીતી જાય છે. તેનો અર્થ એ થયો કે આમ આદમી પાર્ટીએ પોતાની વોટ-બૅન્કને બચાવી રાખવી હોય તો તેમણે પોતાની જાતને હિંદુ નેતા તરીકે સ્થાપિત કરવા પડશે."

સાથેસાથે પ્રશાંત ભૂષણ એમ પણ કહે છે કે કેજરીવાલની "કોઈ ખાસ વિચારધારા નથી."

તેમને લાગે છે કે "જે ચીજ આપણને મત અપાવી શકે તે ચીજ કરવી જોઈએ." તેઓ એમ પણ કહે છે કે અરવિંદ કેજરીવાલનો ઝૂકાવ અમુક અંશે "સોફ્ટ હિંદુત્વ" તરફ હોઈ શકે છે.

ઘણાં વર્ષો સુધી કેજરીવાલ સાથે કામ કરી ચુકેલા પ્રશાંત ભૂષણ કહે છે કે, "તેઓ એક શુદ્ધ રાજકીય પ્રાણી છે. તેમને લાગે કે આમ કરવાથી વધુ મત મળી શકશે, તો તેઓ દરેક કામ તે હિસાબથી જ કરશે."

આશુતોષનું માનવું છે કે ભાજપની રણનીતિ બે બાબતો પર આધારિત છે. "એક તો દેશભક્તિ અને બીજું, દરેક બાબતમાં ધર્મને વચ્ચે લાવવો."

તેઓ કહે છે, "આ કારણથી જ અરવિંદ કેજરીવાલ હવે ભાજપની જ ભાષા બોલે છે. મનીષ સિસોદિયા કહે છે કે જય શ્રી રામનો નારો ભારતમાં નહીં લાગે, તો શું પાકિસ્તાનમાં લાગશે? અરવિંદ કેજરીવાલ...


2015માં થયેલી ત્રીજી ઇન્ડિયા આફ્રિકા સમિટમાં આફ્રિકાના 54 દેશોએ ભાગ લીધો હતો

આ નેતાઓમાં ઝિમ્બાબ્વેના રાષ્ટ્રપતિ રોબર્ટ મુગાબે પણ સામેલ હતા.

આ સમિટમાં ડિપ્લોમસીના ભાગરૂપે સમિટના અનૌપચારિક ડિનરમાં આ આફ્રિકન નેતાઓ માટે ભારતીય પહેરવેશ તૈયાર કરવામાં આવ્યો હતો.

આ પહેરવેશમાં સિલ્કના કુર્તા-પાયજામા સાથે મોદી-જેકેટ અને સાફાનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

આ ડિનર વખતે દરેક સમિટની જેમ ફેમિલી ફોટો પણ લેવામાં આવ્યો હતો.

ઇન્ડિયા આફ્રિકા સમિટ 2015માં ડિનર વખતે ભારતીય પરિધાનમાં લેવાયેલો ફેમિલી ફોટો

પરંતુ આ ફોટોમાં ધ્યાન ખેંચે એવી વાત એ હતી કે તેમાં બે દેશના વડાએ આ પહેરવેશ પહેર્યો નહોતો.

એક હતા સાઉથ આફ્રિકાના વડા જેકોબ ઝુમા અને બીજા ઝિમ્બાબ્વેના વડા રોબર્ટ મુગાબે.

આ બન્ને દેશના વડા ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની આજુબાજુ ઊભા હતા.

મુગાબેએ આ ડિનરમાં સફેદ શર્ટ અને કાળી ટાઈ સાથે ગ્રે રંગનો શુટ પહેર્યો હતો.

નાઇજીરિયાના પ્રમુખ મુહામ્માદુ બુહારીએ સાફાની બદલે તેમની પરંપરાગત ટોપી જ પહેરી હતી.

શા માટે મુગાબેએ ભારતીય પહેરવેશ નહોતો પહેર્યો તેનું કારણ જાહેર કરવામાં નહોતું આવ્યુ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ં.

પરંતુ એ સમયે મીડિયાએ આ વાતની નોંધ જરૂરથી લીધી હતી.

કોણ છે રોબર્ટ મુગાબે?

1980માં ઝિમ્બાબ્વેની સ્વતંત્રતા પછી મુગાબેએ કરેલી પ્રેસ કોન્ફરન્સ

દુનિયાના કેટલાક એવા નેતાઓમાં મુગાબેનો સમાવેશ થાય છે જેઓ લાંબા સમય સુધી સત્તામાં હોય.

93 વર્ષના મુગાબેના હાથમાં ઝિમ્બાબ્વેની સત્તા ત્યારથી છે જ્યારથી ઝિમ્બાબ્વે સ્વતંત્ર થયું.

એટલે કે વર્ષ 1980થી ઝિમ્બાબ્વેની સત્તાની કમાન મુગાબે પાસે છે.

છેલ્લા થોડા સમયથી તેમની સત્તા સામે વિરોધનો અવાજ પણ વધવા માંડ્યો હતો.

વર્ષ 2000માં ઝિમ્બાબ્વેના અર્થતંત્રની હાલત ખરાબ થઈ. જેમાંથી ઝિમ્બાબ્વે હજુ પણ બહાર નીકળી શક્યું નથી.

અર્થતંત્રની સ્થિતિ માટે મુગાબેની જમીન સંબંધી નીતિને જવાબદાર ગણવામાં આવે છે.

આ પરિસ્થિતિએ ઝિમ્બાબ્વેને ઘણું કંગાળ બનાવ્યું છે. જોકે હજુ પણ તેમના સમર્થકો માટે તેઓ બ્રિટિશ સંસ્થાનવાદ સામે લડનારા હિરો જ છે.

1960ના દાયકામાં સ્વતંત્રતાની લડતના નેતા તરીકે રોબર્ટ મુગાબે ઊભરી આવ્યા હતા.

તેમની લડત વખતે જ્યારે તેમને જેલમાં પૂરવામાં આવ્યા ત્યારે તેમને પોતાના ચાર વર્ષના મૃત બાળકની અંતિમવિધિ માટે પણ જેલ બહાર આવવાની પરવાનગી મળી નહોતી.

સ્વતંત્રતા પછી ઝિમ્બાબ્વેમાં શિક્ષણને પ્રાથમિક્તા મળી. તેમની નવી બનેલી સરકારે ઝિમ્બાબ્વેનો સાક્ષરતા આંક ઘણો ઉપર પહોંચાડ્યો હતો.

શું છે હાલનો વિવાદ?

એમ્મર્સન મન્નાગગ્વા અને ગ્રેસ મુગાબે

મુગાબેએ સત્તા મામલે થયેલા વિવાદને પગલે ગત સપ્તાહે ઉપ-પ્રમુખ એમ્મર્સન મન્નાગગ્વાની હકાલપટ્ટી કરી હતી.

અગાઉ ઉપ-રાષ્ટ્રપતિ એમ્મર્સન મન્નાગગ્વાને રાષ્ટ્રપતિ મુગાબેના ઉત્તરાધિકારી તરીકે જોવામાં આવતા હતા.

પણ હવે મુગાબેના પત્ની ગ્રેસ મુગાબેને પ્રબળ દાવેદાર માનવામાં આવે છે.

બન્ને વચ્ચેના આ ટકરાવને કારણે ઝાનુ-પીએફ પાર્ટીમાં તિરાડ પડી હતી.

ગ્રેસ મુગાબેએ એમ્મર્સન દ્વારા સત્તાના સૂત્રો કબજે કરવાની કોશિશ કરવામાં આવશે તેવી આશંકા વ્યક્ત કરી હતી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


2015માં સુપ્રીમ કોર્ટે આઈ.ટી. (ઇન્ફર્મેશન ટેકનૉલૉજી) ઍક્ટ 2000ના કલમ 66-એને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા વિરુદ્ધ અને ગેરબંધારણીય ઠેરવ્યો હતો.

કોર્ટે એમ પણ કહ્યું હતું કે 66-એ હેઠળનો પ્રતિબંધ અનુચ્છેદ 19(2)ના વ્યાપમાં નથી આવતો.

યૂએપીએ અને બાજા ધારા

શ્રીનગર સાયબર પોલીસે 'સોશિયલ મીડિયાના દુરુપયોગ' માટે કેટલાક લોકો વિરુદ્ધ અનલૉફુલ ઍક્ટિવિટીઝ પ્રિવેન્શન ઍક્ટ (યૂએપીએ), ભારતીય દંડ સંહિતાની જુદી-જુદી કલમ અને આઈટી ઍક્ટ 66-એ (બી) હેઠળ કેસ દાખલ કર્યા છે.

સોમવારે પોલીસ તરફથી જાહેર પાડવામાં આવેલ પ્રેસનોટ પ્રમાણે આ કેસ સોશિયલ મીડિયા પર કરવામાં આવેલી પોસ્ટને ધ્યાને લઈને દાખલ કરવામાં આવ્યો છે જેનો આશય આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓ અને આંતકવાદીઓના વખાણ કરવાનો હતો.

એમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે ઉપદ્રવી તત્વો દ્વારા આ પોસ્ટ વી.પી.એન. મારફતે સોશિયલ મીડિયા પર નાખવામાં આવી હતી અને તે પૃથકતાવાદી વિચારધારાને પ્રોત્સાહન આપે છે.

પોલીસનું કહેવું છે કે તેને આ બાબતની કેટલીક સામગ્રી મળી આવી છે.

સાયબર બાબતોના જાણકાર અને સુપ્રીમ કોર્ટના વકીલ પવન દુગ્ગલ પ્રમાણે કાશ્મીર પોલીસ દ્વારા 66- (આઈટી ઍક્ટ) હેઠળ કેસ દાખલ કરવો એ એ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ક રીતે 'કાયદાની અપૂર્ણ જાણકારી' અને 'સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણયની અવગણના' છે.

પવન દુગ્ગલે બીબીસી સાથે વાતચીતમાં કહ્યું કે શ્રેયા સિંઘલ વિરુદ્ધ ભારત સરકાર મામલામાં સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણય પછી 66-એ અને તેમાંથી બે બીજા સૅક્શન બી, સી આઈટી ઍક્ટ 2000, નો ભાગ છે જ નહીં.

સુપ્રીમ કોર્ટે આ બાબતે નારાજી જાહેર કરી હતી કે કોર્ટ તરફથી ગેરબંધારણીય ઠેરવ્યા અને સમાપ્ત કર્યા બાદ પણ  આઈટી ઍક્ટ 66-એ વાપરવામાં આવી રહ્યો છે અને કોર્ટે આ બાબતે ગત વર્ષે સરકાર પાસેથી જવાબ પણ માગ્યો હતો.

આઈટી નીતિનો અભાવ

કર્ણાટક હાઈકોર્ટે વર્ષની શરૂઆતમાં એક વ્યક્તિ વિરુદ્ધ આ કલમ હેઠળ કેસ દાખલ કરવા બદલ બે પોલીસ અધિકારીઓને દસ-દસ હજાર રૂપિયાનો દંડ ફટકાર્યો હતો.

પવન દુગ્ગલ માને છે કે કાશ્મીરમાં આ કેસને લઈને ઊભી થયેલી પરિસ્થિતિ માટે ઇન્ફર્મેશન ટેકનૉલૉજી ક્ષેત્રે વ્યાપકનીતિનો અભાવ જવાબદાર છે.

શ્રીનગરમાં જે કેસ દાખલ કરવામાં આવ્યો છે તેમાં વી.પી.એન.નો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.

VPN એટલે કે વર્ચૂઅલ પ્રાઇવેટ નેટવર્ક એ સિસ્ટમ છે, જેનો વપરાશ કરવાથી ઑનલાઇન હોવા છતાં તમારી આઇડેન્ટિટી જાહેર ન થાય.

આ સિસ્ટમ મારફતે તમે એક પ્રાઇવેટ નેટવર્કને પબ્લિક નેટવર્કની જેમ વાપરી શકો અને તેને કોઈ રિમોટ સાઇટ સાથે જોડી શકો છો. VPN મારફતે કેટલાક બીજા યૂઝર્સને પણ આની સાથે જોડી શકાય છે.

VPNને જોડવા માટે ઇન્ટરનેટ એક માધ્યમ છે.

આજના સાયબર યુગમાં VPNનો વપરાશ કેટલીક પ્રાઇવેટ ઑફિસો જેમ કે ભારતના હજારો BPOs (બિઝનેસ પ્રોસેસ આઉટસોર્સિંગ) અને વ્યક્તિગત રીતે પણ થઈ રહ્યો છે.

પરંતુ સરકાર હજુ સુધી ઇન્ક્રિપશનને લઈને કોઈ નીતિ તૈયાર નથી કરી શકી.

પવન દુગ્ગલ કહે છે કે ઇન્ક્રિપ્શન બાબતે ભારતે નિર્ણય કરવાની જરૂર છે. ઇન્ક્રિપ્શન એટલે એવી વ્યસ્થામાં જેમાં માત્ર મોકલનાર અને મેળવનાર જ સંદેશ વાંચી શકે છે અને તેને વચ્ચેથી આંતરી નથી શકાતો.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


2016માં ઈરાન અને છ મહાસત્તાઓ - અમેરિકા, રશિયા, ચીન, યુકે, ફ્રાન્સ અને જર્મની - વચ્ચે અણુકરાર થયા હતા અને ઈરાન સામે મૂકાયેલા ક્રૂડ ઓઇલ, વેપાર અને બૅન્કિંગ સહિતના આર્થિક પ્રતિબંધો દૂર થયા.

તેના બદલામાં ઈરાને અણુપ્રયોગો મર્યાદિત કરી દેવાનું સ્વીકાર્યું હતું.

બીબીસીની 'રિયાલિટી ચેક'ની ટીમે અણુકરાર પછી ઈરાનના અર્થતંત્ર પર શું અસર થઈ હતી? તેનો અભ્યાસ કર્યો હતો.

ક્રૂડ ઓઇલની નિકાસથી ઈરાનના અર્થતંત્રને કેટલો ફાયદો?

આમ સારો કહેવાય, પણ કરાર પછી પાંચ વર્ષ સુધી 8% વિકાસ થશે તેવી ધારણા હતી તેનાથી ઘણો નીચો દર છે.

અણુકરાર થયો તે પહેલાંના વર્ષોમાં ઈરાનનું અર્થતંત્ર મુશ્કેલીમાં હતું.

પરંતુ કરારના અમલ પછીના પ્રથમ વર્ષે જ ઈરાનના જીડીપી (કુલ ઘરેલું ઉત્પાદન)માં 12.5 ટકાનો વધારો થયાનું ઇન્ટરનેશનલ મોનિટરી ફંડે જણાવ્યું હતું.

તે પછી જોકે વિકાસનો દર ઘટ્યો છે અને આઈએમએફ (ઇન્ડિયન મોનિટરી ફંડ )ના અંદાજ અનુસાર, આ વર્ષે ઈરાનનો જીડીપી માત્ર 4% રહેશે.

આમ સારો કહેવાય, પણ કરાર પછી પાંચ વર્ષ સુધી 8% વિકાસ થશે તેવી ધારણા હતી તેનાથી આ દર ઘણો નીચો છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

અણુકરાર થયો તે પહેલાંના વર્ષોમાં ઈર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાનનું અર્થતંત્ર મુશ્કેલીમાં હતું.

પ્રારંભિક વર્ષોમાં ઉછાળો આવ્યો તે મહદંશે ખનીજ તેલની નિકાસમાં વધારાને કારણે હતો.

પ્રતિબંધોના કારણે ઈરાનની ખનીજ તેલની નિકાસ 2013માં અડધી થઈને રોજના 11 લાખ બેરલ થઈ ગઈ હતી. હાલમાં ઈરાન રોજના 25 લાખ બેરલની નિકાસ કરે છે.

પિસ્તા જેવા ઉત્પાદનોનું શું?

પિસ્તા સહિતની અગત્યની વસ્તુઓની નિકાસ આ જ સમયગાળામાં 1.1 અબજ ડૉલર રહી હોવાનું ઈરાનના કૃષિ મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું

માર્ચ 2018 સુધીમાં ઈરાનની ખનીજ તેલ સિવાયની નિકાસ વધીને 47 અબજ ડોલર થઈ હતી, જે પ્રતિબંધો પહેલાં હતી તેનાથી પાંચ અબજ વધારે છે.

પિસ્તા સહિતની અગત્યની વસ્તુઓની નિકાસ આ જ સમયગાળામાં 1.1 અબજ ડોલર રહી હોવાનું ઈરાનના કૃષિ મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું, જે આગલા વર્ષ કરતાં થોડી ઓછી હતી.

જોકે પિસ્તા અને કેસર જેવી ઈરાનની કૃષિ પેદાશોની નિકાસમાં ઘટાડા પાછળ પ્રતિબંધો કરતાંય દેશમાં પડેલો દુકાળ વધારે કારણભૂત હતો.

અણુકરાર પછી અમેરિકાએ ઈરાનની કાર્પેટ અને કેવિયર જેવી લક્ઝરી વસ્તુઓની આયાત પરનો પ્રતિબંધ હટાવી લીધો હતો.

કાર્પેટ માટે અમેરિકા ઈરાનનું સૌથી મોટું બજાર છે અને પ્રતિબંધોના કારણે તેની નિકાસ 30% ઘટી ગઈ હતી.

પ્રતિબંધો હટ્યા તે પછી યુરોપિયન યુનિયન સાથેનો વેપાર પણ ખાસ્સો વધ્યો છે, પરંતુ ચીન, દક્ષિણ કોરિયા અને તુર્કી હજીય ઈરાનના ટોચના ટ્રેડિંગ પાર્ટનર છે.

2012માં ઈરાનના ચલણ રિયાલે પ્રતિબંધોના કારણે ડોલર સામે તેનું મૂલ્ય બે તૃતીયાંશ જેટલું ગુમાવી દીધું હતું.

2012માં ઈરાનના ચલણ રિયાલે પ્રતિબંધોના કારણે ડોલર સામે તેનું મૂલ્ય બે તૃતીયાંશ જેટલું ગુમાવી દીધું હતું.

પ્રતિબંધોના કારણે ખનીજ તેલની આવક ઘટી ગઈ હતી અને આંતરરાષ્ટ્રીય બૅન્કિંગનો લાભ મળવાનું બંધ થઈ ગયું હતું.

અણુકરાર થયા પછી ઈરાનના પ્રમુખ હસન રોહાનીએ એવી ખાતરી આપી હતી કે હવે દર કલાકે ઈરાનના ચલણના એક્સચેન્જ રેટ વધતા નહીં રહે.

પ્રમુખ રોહાની આ વચન પાળી શક્યા હતા અને લગભગ ચાર વર્ષ સુધી રિયાલ સ્થિર રહ્યો હતો.

પરંતુ 2017ના મધ્યભાગમાં પ્રમુખ ટ્રમ્પે અણુકરારને કોંગ્રેસમાં પાસ કરાવવાનો ઇન્કાર કર્યો તે પછી રિયાલનું મૂલ્ય ફરી ગબડવા લાગ્યું છે.

ગયા સપ્ટેમ્બરથી અત્યાર સુધીમાં ડોલર સામે રિયાલનુ મૂલ્ય અડધાથી વધારે ઘટી ગયું છે.

ગયા સપ્ટેમ્બરથી અત્યાર સુધીમાં ડોલર સામે રિયાલનુ મૂલ્ય અડધાથી વધારે ઘટી ગયું છે.

ભવિષ્યમાં અણુકરાર રદ થાય અને મોટું નુકસાન થાય તે ભયે ઘણા ઈરાનીઓ વિદેશી હૂંડિયામણ રોકડમાં...


2016માં એકાએક મુખ્ય મંત્રીપદેથી રુખસદ મળ્યાં પછી આનંદીબહેન પટેલે ગુજરાતમાં જ રહેવા અને રાજયની બહાર નહીં જ જવાના નિર્ણયની ઘોષણા કરી હતી.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

હવે, રાષ્ટ્રપતિ રામનાથ કોવિંદે ટ્વીટ કરી ગુજરાતના પૂર્વ મુખ્ય પ્રધાન આનંદીબહેન પટેલની મધ્યપ્રદેશના રાજ્યપાલ તરીકે નિમણૂક કરવાની જાહેરાત કરી.

હવે ગુજરાતની રાજનીતિમાં બહેનની જગ્યા ક્યાં હશે?

'એમનો ચહેરો સતત ચાડી ખાતો'

વિજયભાઈના નેતૃત્વમાં લડાયેલી વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં ઝંઝાવાતી પ્રચાર કરનાર વડાપ્રધાન મોદી સાથેના કાર્યક્રમો અને પક્ષની બેઠકોમાં આનંદીબહેન જાણે કે અનિચ્છાએ ઉપસ્થિત રહેતાં હોય એવો એમનો ચહેરો સતત ચાડી ખાતો રહ્યો, પણ બહેન 'સબ સલામત'ની આહલેક પોકારતાં રહ્યાં.

અમદાવાદની માધ્યમિક શાળાનાં કડક આચાર્યા રહેલાં આનંદીબહેને પક્ષના નેતા શંકરસિંહ વાઘેલાના નેતૃત્વકાળમાં ભાજપમાં સામેલ થવાનું પસંદ કર્યું હતું.

પક્ષના આંતરકલહ અને બળવાના સંજોગોમાં પણ તેઓ પક્ષનાં નિષ્ઠાવંત કાર્યકર રહ્યાં.

પરિસ્થિતિ બદલાઈ ગઈ છે

એટલે જ મુખ્ય મંત્રી મોદી જયારે વડા પ્રધાનપદે જઈ રહ્યા હતા, ત્યારે બીજા કેટલાક વરિષ્ઠો અને મોદીનિષ્ઠ અમિત શાહની મહેચ્છા છ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

તાં આનંદીબહેન પર મુખ્ય મંત્રીપદનો કળશ ઢોળાયો હતો.

પણ હવે પરિસ્થિતિ બદલાઈ છે. પોતાનાં અનુગામી તરીકે અગાઉ નીતિન પટેલનો બહેને સેવેલો આગ્રહ અમાન્ય થયો હતો.

તાજેતરની ચૂંટણીમાં ઉમેદવારો નક્કી કરવાની બેઠકોમાં પક્ષના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ અમિત શાહ સતત હાજર રહ્યા એટલું જ નહીં, આનંદીબહેનની ભલામણો અવગણાઈ.

બહેન પક્ષશિસ્તથી બંધાયેલાં મૂકપ્રેક્ષક બની રહ્યાં. પક્ષમાં સક્રિય રાજકીય હોદ્દા માટે ૭૫ વર્ષની વયમર્યાદા નહીં હોવાનું નીરક્ષીર અધ્યક્ષ શાહે જ પ્રગટપણે કર્યું, પણ એ વયમર્યાદાના કારણે હોદ્દો છોડનાર આનંદીબહેન ભવિષ્યને વાંચી શકતાં હોવાથી તેમણે રાજ્યપાલ તરીકે જવાનું સ્વીકારી લીધું.

હવે થશે શું?

મધ્યપ્રદેશના રાજ્યપાલ તરીકે આનંદીબહેન કેટલું રહે અથવા તો એ ફરી સક્રિય રાજકારણમાં આવી શકે કે? આ પ્રશ્ન થવો સ્વાભાવિક છે.

જો મોરારજીભાઈ દેસાઈ ૮૨મા વર્ષે વડાપ્રધાન થઇ શકે તો હજુ તો ૭૭નાં પટેલ રાજ્ય કે રાષ્ટ્રીય રાજનીતિમાં પાછાં ફરી જ શકે.

રાજકારણમાં ભાગ્યેજ કોઈ નિવૃત્ત થવા ઇચ્છે છે.

જ્યાં લગી પ્રજા ઈચ્છે અને મોવડીમંડળ કબૂલ રાખે ત્યાં સુધી કોઈ પણ ઉંમરે સક્રિય રાજકારણમાં આવી શકાય.

ગુજરાતમાંથી  રાજ્યપાલો તો ઘણા થયા છે, ભલે એ રાજભવનથી મંત્રીપદ ભણી પાછા ના ફર્યા હોય.

ભાવનગરના લોકપ્રિય મહારાજા કૃષ્ણકુમારસિંહજી(મદ્રાસ), કનૈયાલાલ માણેકલાલ મુનશી (ઉત્તર પ્રદેશ), જામનગરના રાજવી પરિવારના મેજર જનરલ હિંમતસિંહજી (હિમાચલ પ્રદેશ), સર સી.એમ.ત્રિવેદી (પંજાબ અને આંધ્ર પ્રદેશ) કેટલાક ઉદાહરણ છે.

ઉપરાંત જયસુખલાલ હાથી (પંજાબ),ખંડુભાઈ દેસાઈ, કુમુદબહેન જોશી(આંધ્ર ),કે. કે. શાહ, પ્રભુદાસ પટવારી (તમિલનાડુ),વીરેન શાહ (પશ્ચિમ બંગાળ) અને વજુભાઈ વાળા (કર્ણાટક) જેવા ગુજરાતી રાજ્યપાલો દેશને મળ્યા છે.

ગુજરાતની વિધાનસભાની આ વખતની ચૂંટણી વખતે વજુભાઈ રાજભવન છોડીને ગાંધીનગરને વહાલું કરે એવી ચર્ચા હતી.

રાજભવન નિવૃત્ત રાજનેતાઓ માટે ?

જોકે, રાજભવન માત્ર નિવૃત્ત રાજનેતાઓ માટે જ હોવાની માન્યતાને ઘણા રાજ્યપાલોએ ખોટી પાડીને કેન્દ્રમાં મંત્રીપદ કે રાજ્યોનાં મુખ્ય મંત્રીપદ સ્વીકાર્યાનાં કેટલાંક ઉદાહરણ છે.

એટલે વજુભાઈ કે આનંદીબહેન રાજભવનથી સક્રિય રાજનીતિમાં પાછાં ના જ ફરે એવો કોઈ નિયમ નથી.

મહારાષ્ટ્રના એકથી વધુ વખત મુખ્યમંત્રી રહેલા વસંતદાદા પાટીલ સદગત વડા પ્રધાન રાજીવ ગાંધીના યુગમાં ૨૦ નવેમ્બર ૧૯૮૫ના રોજ રાજસ્થાનના રાજ્યપાલ બન્યા.

બાદમાં કોંગ્રેસના અખિલ ભારતીય...


2016માં ફ્રાન્સના તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ ફ્રાન્સ્વા ઓલાંદ ભારત આવ્યા ત્યારે મહરાષ્ટ્રના જૈતાપુર ખાતે છ પરમાણુ રિએક્ટર સ્થાપિત કરવાની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી.

એ મુલાકાત દરમિયાન 36 રફાએલ ખરીદવાની ડીલ પણ થઈ હતી. ભારતમાં આ ડીલ મુદ્દે મોદી સરકાર વિપક્ષના નિશાને છે.

ફ્રાન્સ ભારતમાં નવમું સૌથી મોટું રોકાણકાર છે. વર્ષ 2016- '17 દરમિયાન બંને રાષ્ટ્રો વચ્ચે લગભગ 11 અબજ ડોલરનો દ્વિપક્ષીય વેપાર હતો.

સંરક્ષણ, અવકાશ, સુરક્ષા અને ઊર્જા સહિતના મુદ્દે બંને રાષ્ટ્રો વચ્ચે ઘનિષ્ઠતા વધી રહી છે.

ત્યારે એવું માની શકાય કે એક સમયે ભારત માટે રશિયાનું જે સ્થાન હતું, તે ભવિષ્યમાં ફ્રાન્સનું હશે?

આ મુદ્દે બીબીસી સંવાદદાતા અભિજીત શ્રીવાસ્તવે વિદેશી બાબતોના જાણકાર હર્ષ પંત સાથે વાતચીત કરી.

હર્ષ પંતનો અભિપ્રાય

ફ્રાન્સ અને ભારત ઘનિષ્ઠ સંબંધ તથા વ્યવહારુ સંબંધ ધરાવે છે.

બંને રાષ્ટ્રો એ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્થિતિ પ્રમાણે, તેમના સંબંધોને ઢાળ્યા છે.

મૈક્રૉંની યાત્રા દર્શાવે છેકે ભારત તેના માટે મહત્ત્વપૂર્ણ ભાગીદાર છે.

રિપોર્ટ્સ પ્રમાણે, થોડા મહિના અગાઉ તેઓ ચીન ગયા હતા, ત્યારે જ ભારત પણ આવવા માગતા હતા.

દિલ્હીમા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ં સોલર સમિટ

ફ્ર્રાન્સની વ્યૂહરચના કે વિદેશનીતિમાં ભારતનું સ્થાન અગાઉ કરતાં વધુ મજબૂત બન્યું છે.

ભારતમાં પણ ફ્રાન્સને જોવાની દૃષ્ટિ  બદલાઈ છે.

આ યાત્રામાં સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ બાબત આંતરરાષ્ટ્રીય સોલર ગઠબંધન સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ છે.

રવિવારે રાષ્ટ્રપતિ ભવન ખાતે આ બેઠક મળશે, જેમાં 23 દેશોના રાષ્ટ્રાધ્યક્ષો સહિત 125 દેશોના પ્રતિનિધિઓ ભાગ લેશે.

અમેરિકા જેવો દેશ પર્યાવરણ પ્રત્યેની પ્રતિબદ્ધતા પરથી પાછળ હટી રહ્યો છે, ત્યારે ફ્રાન્સ અને ભારત પર્યાવરણ અંગે ચિંતિત બન્યા છે અને એ દિશામાં આગળ વધ્યા છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય સોલર ગઠબંધન માટે ભારતે જે પહેલ કરી છે તે ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ પગલું છે. ફ્રાન્સે તેનું સમર્થન કર્યું છે.

પર્યાવરણને અનુરૂપ હોય તેવી ઊર્જા ટેક્નિક ફ્રાન્સ ધરાવે છે, ત્યારે આગામી સમયમાં તે મોટી ભૂમિકા ભજવી શકે છે.

સંરક્ષણ વિ. વિદેશનીતિ

મૈક્રૉંની યાત્રા સમયે ભારતના રાજકીય વર્તુળોમાં રફાયલ ડીલ અંગે આરોપ-પ્રતિઆરોપ થઈ રહ્યા છે.

હાલમાં ભારતની સંરક્ષણ તથા હથિયાર ખરીદ નીતિ અનેક સમસ્યાઓથી ઘેરાયેલી છે.

ત્યારે મૈક્રૉંની યાત્રા સમયે જ કોઈ પાર્ટી આરોપ મૂકે તો તે માત્ર રાજકારણ જ છે. આપણે રાષ્ટ્રહિતને ધ્યાને નથી લઈ રહ્યા.

ભારતના વાયુદળની શક્તિ ઝડપક્ષેર ક્ષીણ થઈ રહી છે. આ રફાએલ કે બૉફૉર્સ સોદાની વાત નથી, પરંતુ પારદર્શક નીતિ અપનાવવાની જરૂર છે.

ફ્રાન્સે રફાએલનાં સંયુક્ત ઉત્પાદન તથા ટેક્નિક આપવાની તૈયારી દાખવી છે. તેના દૂરગામી પરિણામો સારા હશે.

સંરક્ષણક્ષેત્રે ભારત તથા ફ્રાન્સના સંબંધ ગાઢ બની રહ્યા છે, ત્યારે ભારતે વિશ્વાસ ઊભો કરવો પડશે કે આ પ્રકારના સોદાઓમાં વારંવાર વાટાઘાટો નહીં થાય.

દરેક સોદા પર રાજકીય સવાલ ઊભા ન કરવા જોઈએ.

મોદી સરકારની નીતિઓની ટીકા કરવી જોઈએ, સાથે જ તેમને શ્રેય પણ આપવો ઘટે કે, 'મેક ઇન ઇંડિયા' કાર્યક્રમ છતાંય તેમણે ભારતની જરૂરિયાતોને અગ્રતા આપી.

અમેરિકા કે રશિયાની સરખામણી નહીં

એકમયે ભારત 'વિકાસશીલ રાષ્ટ્રોના ફ્રાન્સ' તરીકે ઓળખાતું.

કેમ કે, બંને દેશોની વિદેશ નીતિ સ્વતંત્ર રીતે એકસમાન હતી.

હવે બંને દેશો વ્યૂહાત્મક મુદ્દાઓ પર આગળ વધી રહ્યા છે, ત્યારે આતંકવાદ સામેની લડાઈ, ઊર્જા તથા પરમાણુ કરારની ચર્ચા થઈ રહી છે. આ સંબંધ નવા યુગમાં પ્રવેશ્યા છે.

ટૂંકાગાળામાં ફ્રાન્સ એ રશિયાનું સ્થાન નહીં લઈ શકે, પરંતુ 21મી સદીમાં ભારતનું નોંધપાત્ર ભાગીદાર બની શકે તેમ છે.

મેક ઇન ઇંડિયા અને ફ્રાન્સ...


2016માં રિયો દી જાનેરો રમતોત્સવમાં માત્ર બે ચંદ્રક (બૅડમિન્ટનમાં પી. વી. સિંધુને સિલ્વર અને કુસ્તીમાં સાક્ષી મલિકને બ્રૉન્ઝ) મળ્યા હતા, તેથી આમ પણ આ રમતોત્સવમાં નબળો દેખાવ કરતાં ભારતે મોટી અપેક્ષાઓ બાંધી પણ નથી.

2019માં વર્લ્ડ ચૅમ્પિયનશિપ પણ સિંધુ જીતી હતી, તેના પર જ ચંદ્રક માટેની આશા છે. તેના પરથી છેલ્લાં વર્ષોમાં ભારતે રમતગમતમાં કેટલી પ્રગતિ કરી છે તેનો ખ્યાલ આવી જાય છે.

શૂટિંગ, તીરંદાજી, કુસ્તી, બૅડમિન્ટન, જિમનાસ્ટિક્સ, દોડ-કૂદમાં ભારતની આશા પુરુષ ખેલાડીઓ જેટલી જ કે તેના કરતાંય વધારે મહિલા ખેલાડીઓ પર છે.

મહિલા ખેલાડીઓની સંખ્યામાં વધારો

પુરુષપ્રધાન આ દેશમાં મહિલાઓને સામાજિક વિરોધ અને રમતગમતની ઓછી સુવિધાઓનો સામનો કરવો પડે છે, ત્યારે તેમના પર મુકાયેલી આશા મહિલા ખેલાડીઓની પ્રગતિનો અંદાજ આપી દે છે.

આંકડા પરથી મિશ્રિત ચિત્ર ઊભું થાય છે. દાખલા તરીકે 20 વર્ષ પહેલાં સિડની ઑલિમ્પિક્સમાં ભારતે 72 ખેલાડીઓનો કાફલો મોકલ્યો હતો અને માત્ર એક બ્રૉન્ડ મૅડલ (વૅઇટલિફ્ટિંગમાં મલ્લેશ્વરીને) મેળવ્યો હતો.

રિયો માટે ભારતીય ટીમની સંખ્યા 15 રમતોમાં 117 ખેલાડીઓ સુધી પહોંચ્યા હતા, જેમાં 54 મહિલાઓ હતાં ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

અને બંને મૅડલ્સ મહિલાઓએ મેળવ્યા હતા.

પુરુષોની સરખામણીએ રમતગમતમાં સ્ત્રીની ભાગીદારી જુદાંજુદાં પરિબળો પર નિર્ભર હોય છે.

તેમનાં માતાપિતા કેટલાં પ્રગતિશીલ છે તે મહત્ત્વનું હોય છે. કયા પ્રદેશમાંથી આવે છે, ગામડાંમાં રહે છે કે શહેરમાં, કઈ રમત પસંદ કરે છે અને કયા સામાજિક વર્ગમાંથી આવે છે તે બધી બાબતો મહત્ત્વની બની જતી હોય છે.

હરિયાણામાં છોકરીઓની સંખ્યા 2018માં સરકારે જાહેર કરેલા આંકડા પ્રમાણે 1000 સામે 924 હતી અને મહિલા વિરોધી ગુનાખોરીનું પ્રમાણ પણ વધુ હતું.

આમ છતાં હરિયાણામાંથી દેશની સૌથી જાણીતી મહિલા ખેલાડીઓ પણ આવ્યાં. ગીતા, બબિતા અને વિનેશ ફોગટ બહેનો બહુ જાણીતી બન્યાં હતાં.

આંતરરાષ્ટ્રીયસ્તરે ઘણા ચંદ્રકો મેળવ્યા હતા અને તેમના જીવન પરથી હિન્દી ફિલ્મ પણ બની.

બીજી બાજુ પ્રમાણમાં વધારે ઉદાર રાજ્ય ગણાતા મહારાષ્ટ્રના મુંબઈમાં મહિલાઓમાં શૂટિંગ માટેનો ક્રૅઝ જાગ્યો અને તેનું સારું ફળ પણ આજે મળી રહ્યું છે.

શાળાઓ, જિલ્લા તથા તાલુકાકક્ષાએ કેટલીક છોકરીઓ રમતગમતમાં ભાગ લે છે તેના આંકડા મેળવવા મુશ્કેલ છે, પણ રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીયસ્તરે મોટી સંખ્યામાં યુવતીઓ ભાગ લેતાં થયાં છે.

આસામના ગુવાહાટીમાં 10થી 22 જાન્યુઆરી ખેલો ઇન્ડિયા યુવા રમતોત્સવ યોજાયો, તેમાં મહારાષ્ટ્રમાંથી 591 સ્પર્ધકો આવ્યા હતા, જેમાં 312 છોકરીઓ હતી.

અસમના ગુવાહાટીમાં શરૂ થયેલી ખેલો ઇન્ડિયા યુથ ગેમ્સની ઑપનિંગ સેરેમનીમાં ગીત ગાતા જાણીતા ગાયક શંકર મહાદેવન

ચંદ્રકોની યાદીમાં હરિયાણાથી પણ મહારાષ્ટ્ર આગળ નીકળી ગયું હતું.

10 જાન્યુઆરીએ વાર્ષિક તાતા મુંબઈ મેરેથોન યોજાઈ, તેમાં મૅડલ માટેની ઍલિટ કૅટેગરીમાં 16 પુરુષો સામે 11 મહિલાઓ પણ હતાં.

તેની સામે ઍલિટ હાફ-મેરેથોનમાં સાત પુરુષો સામે 9 મહિલાઓ હતાં. સૌ માટે ખુલ્લી 10 કિમીની મેરેથોનમાં ગયા વર્ષની 753ની સામે આ વર્ષે 3909 મહિલાઓએ નામ નોંધાવ્યું હતું.

સાર્વત્રિક જાગૃતિ, સામાજિક મોકળાશ, ટીવી અને ઇન્ટરનેટ પર મળતી પ્રસિદ્ધિ, ઇનામની રકમ અને વાલીઓના પ્રોત્સાહનને કારણે મહિલાઓ વધારે મેદાનમાં આવતાં થયાં છે એમ ઍથ્લિટ્સ અને ટ્રેઇનર્સનું કહેવું છે.

"વધુ ને વધુ માતા-પિતા પોતાની દીકરીને શૂટિંગ માટે મોકલવા માગે છે," એમ ઇન્ડિયન જુનિયર ટીમના કોચ સુમા શિરૂર કહે છે.

1990ના દાયકાથી મહારાષ્ટ્રમાં આ દિશામાં પહેલ કરનારામાં સુમાના સમાવેશ થાય છે.

"છેલ્લી રાષ્ટ્રીય ચૅમ્પિયનશિપ પર નજર નાખો તો પુરુષો જેટલી જ મહિલા સ્પર્ધકો...