સાઉથ આફ્રિકા સામે છેલ્લા ટેસ્ટમાં સ્મિથ અને વૉર્નરની હકાલપટ્ટી બાદ હવે એ કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે તેમના પર આજીવન પ્રતિબંધ લાગી શકે છે.

ક્રિકેટ ઓસ્ટ્રેલિયા તેની આચારસંહિતા પ્રમાણે છેતરપીંડીના મામલે બંને ખેલાડીઓ પર આ પ્રતિબંધ લગાવી શકે છે.

આ પરિસ્થિતિની ગંભીરતા એ વાત પરથી સમજી શકાય છે કે ઓસ્ટ્રેલિયાના વડાપ્રધાને જાહેરમાં આ મામલે નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી.

વડા પ્રધાન ટર્નબુલે ક્રિકેટ ઓસ્ટ્રેલિયાને આ મામલે કડક કાર્યાહી કરવા પણ કહ્યું છે.

તો ક્રિકેટ ઓસ્ટ્રેલિયાના મુખ્ય કાર્યકારી અધિકારી જેમ્સ સદરલેન્ડે સાર્વજનિક રીતે માફી માગી હતી.

કૅપ્ટન તરીકે હકાલપટ્ટી

આ પહેલાં ક્રિકેટ ઓસ્ટ્રેલિયાએ કૅપ્ટન સ્ટિવ સ્મિથ અને વાઇસ કૅપ્ટન ડેવિડ વૉર્નર બંનેને તેમના પદ પરથી હટાવી દીધા હતા.

ઓસ્ટ્રેલિયાના કૅપ્ટન સ્મિથે શનિવારે કબૂલ્યું હતું કે દક્ષિણ આફ્રિકા સામેની ટેસ્ટ મેચમાં તેમની ટીમે બોલ ટેમ્પરિંગ કર્યું હતું.

બંનેને તેમના પદેથી હટાવ્યા બાદ ટીમ પેઇનને ઓસ્ટ્રેલિય ક્રિકેટ ટીમના કૅપ્ટન બનાવવામાં આવ્યા છે.

આઈસીસીએ બોલ ટેમ્પરિંગ મામલે સ્મિથ પર એક મેચનો પ્રતિબંધ લગાવવામાં આવ્યો છે જ્યારે એક મેચની 100% ફ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ીનો દંડ કરવામાં આવ્યો છે.

ઉપરાંત કૅમરૂન બૅનક્રૉફ્ટને પણ તેની મેચની 75% ફીનો દંડ કરવામાં આવ્યો છે.

કેવી રીતે ખબર પડી બૉલ ટેમ્પરિંગની?

મેદાન પર જ્યારે અંપાયરોએ બૅનક્રૉફ્ટની પૂછપરછ કરી તો તેમણે પોતાનાં ખિસ્સાં ખાલી કરીને દેખાડ્યા, જેમાં માત્ર એક કાળું કપડું હતું.

જ્યારે બૉલ બૅનક્રૉફ્ટ તરફ ફેંકવામાં આવ્યો તો ટીવી ફૂટેજમા જોવા મળ્યું કે બૉલને ચમકાવવાનું શરૂ કરતા પહેલા તેમણે પોતાના ખિસ્સામાંથી કંઈક બહાર કાઢ્યું હતું અને બૉલ ચમકાવી લીધા બાદ તેને ખિસ્સામાં પાછું મૂકી દીધું હતું.

જ્યારે આ ઘટનાના ફૂટેજ પ્રસારિત કરવામાં આવ્યા, તો મેદાન પર બૅનક્રૉફ્ટને સંદેશો મોકલવામાં આવ્યો.

તેમણે મેદાન પર અંપાયરો સાથે વાત કરતા પહેલાં પોતાના ખિસ્સામાંથી ટેપ કાઢીને પોતાના ટ્રાઉઝરની અંદર નાખી દીધી હતી.

પછી તેમણે પોતાના ખિસ્સા ખાલી કરીને બતાવ્યાં, જેમાં માત્ર એક કાળું કપડું હતું.

અંપાયરોએ બૉલ ન બદલ્યો અને સ્ક્રીન પર દેખાતાં દૃશ્યો જોયાં બાદ પ્રેક્ષકોએ હૂટિંગ પણ કર્યું.

દિગ્ગજ લેગ સ્પિનર અને ઓસ્ટ્રેલિયાના ભૂતપૂર્વ ક્રિકેટર શેન વૉર્ને ટ્વીટ કર્યું હતું કે, તે 'આ દૃશ્યો જોઈને ખૂબ નિરાશ છે.'

સ્મિથે કબૂલાત કરી હતી

ઓસ્ટ્રેલિયાના ખેલાડી કૅમરૂન અને બૅનક્રૉફ્ટે સ્વીકાર્યું હતું કે તેમણે દક્ષિણ આફ્રિકા વિરુદ્ધ ત્રીજી ટેસ્ટ મેચ દરમિયાન બૉલ ટેમ્પરિંગ એટલે કે બૉલ સાથે ચેડાં કર્યાં હતા.

ઓસ્ટ્રેલિયાના કેપ્ટન સ્ટીવ સ્મિથે પણ માફી માગતા કહ્યું હતું કે તેમને પણ આ વિશે પહેલેથી ખબર હતી.

ટીવીના ફૂટેજમાં બૅનક્રૉફ્ટને બૉલ ચમકાવતા પહેલાં પોતાના ખિસ્સામાંથી કંઇક કાઢતા જોઈ શકાય છે. બૅનક્રૉફ્ટે સ્વીકાર્યુ છે કે તે એક પીળી ટેપ હતી.

પચ્ચીસ વર્ષના બૅનક્રૉફ્ટે રમત બાદ મીડિયા સામે આ વાતનો સ્વીકાર કરતા કહ્યું કે તેમના પર બૉલ સાથે ચેડાં કરવાની કોશિશ બાબતે કાર્યવાહી શરૂ કરવામાં આવી છે.

સ્મિથે કહ્યું કે, આ એક 'મોટી ભૂલ' હતી, પરંતુ તેમણે સુકાનીપદ છોડવાનો ઇન્કાર કર્યો હતો.

સ્મિથે કહ્યું હતું કે, ટીમના 'લીડરશિપ ગૃપ'માં આ વિશે ચર્ચા કરવામાં આવી હતી અને 'તેમણે વિચાર્યું હતું કે તે લાભ લેવાનો એક પ્રકાર છે.'

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


સાઉદી અરબ માટે આ એક ઐતહાસિક ક્ષણ હતી.

આ દેશમાં દાયકાઓથી મહિલાઓ પર અનેક પ્રકારની પાબંદીઓ છે.

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે:

તેમાંથી કેટલીકને છેલ્લાં કેટલાંક દિવસોમાં દૂર કરવામાં આવી છે.

મહિલાઓ માટે કાર શોરૂમ પણ

આ મહિનામાં સાઉદીની મહિલાઓ કુલ ત્રણ સ્ટેડિયમ્સમાં જઈને મેચ જોઈ શકશે.

આ તમામ સામાજિક સુધારા પાટવી કુંવર (ક્રાઉન પ્રિન્સ) મોહમ્મદ સલમાનની આગેવાની હેઠળ સાઉદી અરબમાં કરવામાં આવી રહ્યા છે.

શુક્રવારે સાઉદી અરબમાં વધુ એક બદલાવ આવ્યો. જેદ્દાહમાં જ સંપૂર્ણપણે મહિલા ગ્રાહકો માટે જ સમર્પિત હોય તેવો દેશનો પ્રથમ કાર શોરૂમ શરૂ કરવામાં આવ્યો.

આ વર્ષે જુન મહિનાથી મહિલાઓને પહેલી વખત કાર જાતે ચલાવવાની છૂટ પણ મળી જશે. ગયા વર્ષે સપ્ટેમ્બરમાં આ પાબંદી હટાવી લેવાની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી.

ઐતિહાસિક દિવસ

જેદ્દાહના સ્ટેડિયમમાં મહિલા દર્શકોના સ્વાગત માટે મહિલા કર્મચારીઓ હાજર હતી.

મહિલા દર્શકોએ તેમની પસંદગીની ટીમનું જોરશોરથી સમર્થન કર્યું.

જોકે, મહિલા પ્રશંસકો અને કર્મચારીઓએ તેમનાં પારંપારિક પરિધાન - અબાયા પહેરેલાં હતાં.

આ દરમિયાન સોશિઅલ મીડિયા પર જે હેશટેગ ટ્રેન્ડમાં રહ્યું તેનો અર્થ હતો, 'લોક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ો સ્ટેડિયમ્સમાં મહિલાઓના પ્રવેશનું સ્વાગત કરે છે'. આ હેશટેગ મારફતે માત્ર બે કલાકમાં જ હજારો સંદેશા લખવામાં આવ્યા.

જેદ્દાહમાં રહેનારાં 32 વર્ષીય ફૂટબૉલ ફેન્સ લામયા ખ઼ાલિદ નાસિરે સમાચાર સંસ્થા એએફપીને કહ્યું કે તેમને આ બાબત પર ગર્વ છે અને તે મેચ માટે ઉત્સાહિત છે.

તેમણે કહ્યું, "એ સ્પષ્ટ છે કે અમે બહેતર ભવિષ્ય તરફ આગળ વધી રહ્યાં છીએ. હું આ મોટા પરિવર્તનની સાક્ષી બનીને ખ઼ૂશ છું."

જેદ્દાહની રૂવાયદા અલી કાસિમે કહ્યું કે સાઉદી અરબ બુનિયાદી પરિવર્તનની ચરમસીમાએ છે અને આ સાઉદી રાજ્ય માટે ઐતિહાસિક દિવસ છે.

સાઉદીમાં મહિલાઓ માટે કડક નિયમો છે

સાઉદી સરકારે ગયા અઠવાડિયે જણાવ્યું હતું કે મહિલાઓ શનિવાર અને આગામી ગુરુવારે રમાનારી મેચ જોવા માટે પણ જઈ શકશે.

સાઉદી અરબના શાહી પરિવાર અને ધાર્મિક સંસ્થાઓ 'વહાબિયત'નું પાલન કરે છે. જેમાં મહિલાઓ માટે ઇસ્લામી નિયમો ઘણા કડક છે.

સાઉદી અરબમાં મહિલાઓને એકલા મુસાફરી કરવાની છૂટ નથી.

મુસાફરી દરમિયાન તેમની સાથે પરિવારના એક પુરુષ સભ્યનું હોવું જરૂરી છે.

મોટાભાગની રેસ્ટોરાં અને કેફેમાં બે વિભાગ હોય છે. એક પુરુષો માટે અને બીજો પરિવાર માટે. મહિલાઓને પરિવાર વિભાગમાં જ પતિ અથવા પરિવાર સાથે બેસવાની છૂટ છે.

સાઉદી અરબમાં મહિલાઓ શું નથી કરી શકતી?

સાઉદી અરબમાં મહિલાઓ હજી પણ મહિલાઓ પોતાના પરિવારના પુરુષોની પરવાનગી વિના આ કામો નથી કરી શકતી.

હાલમાં થઈ રહેલા આ સુધારા આધુનિકીકરણની એ મોટી પ્રક્રિયાનો એક ભાગ છે, જે ક્રાઉન પ્રિન્સ મોહમ્મદ બિન સલમાને રાજ્યને ઉદાર બનાવવાના હેતુથી શરૂ કરી છે.

ડિસેમ્બરમાં જ સિનેમા પર દાયકાઓ જુની પાબંદી પણ હટાવી લેવાઈ છે. જેથી ક્રાઉન પ્રિન્સના વિઝન પ્રમાણે દેશનાં મનોરંજન ઉદ્યોગમાં તેજી લાવી શકાય.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


સાઉદી અરેબિયા

ઈરાન પાસેથી તેલની ખરીદી ન કરવા અમેરિકાનું દબાણ છે. ત્યારે સવાલ એ થાય કે આખરે સાઉદી અરેબિયા પાસે કેટલું તેલ છે અને કેટલું ચાલશે?

પાછલા પાંચ દાયકાથી ઑઈલ ઍક્સપર્ટને આ સવાલ મૂંઝવી રહ્યો છે.

તેલની નિકાસ કરનારા દેશોના સંગઠન  ઑપેક (ઑર્ગેનાઇઝેશન ઑફ ધ પૅટ્રોલિયમ ઍક્સપોર્ટિંગ કંટ્રીઝ)ને સાઉદી સરકારે જે અંદાજિત ભંડારની માહિતી આપી છે તે મુજબ પ્રમાણિત તેલ ભંડાર 266 અબજ બૅરલ્સ છે. ઑપેકે 2015માં તેના વાર્ષિક બુલેટિનમાં આ માહિતી આપી હતી.

જો આ આંકડા સાચા હોય તો સરેરાશ 1.2 કરોડ બૅરલ દૈનિક ઉત્પાદનના હિસાબે સાઉદીનો તેલ ભંડાર આગામી 70 વર્ષમાં ખતમ થઈ જશે. પણ આ આંકડાઓ શંકાસ્પદ છે.

એનું કારણ એ છે કે 1987માં સાઉદીએ તેના તેલભંડાર 170 અબજ બૅરલ્સ છે એમ દર્શાવેલું, જેને 1989માં વધારીને 260 અબજ બૅરલ્સ કર્યા.

'સ્ટૅટેસ્ટિકલ રિવ્યૂ ઑફ વર્લ્ડ ઍનર્જી - 2016'ના રિપૉર્ટ મુજબ સાઉદી અરેબિયા 94 અબજ બૅરલ્સ તેલ વેચી ચૂક્યું છે અથવા ખર્ચી ચૂક્યું છે, પણ ઑફિશિયલી તેનો ભંડાર 260 થી 265 અબજ બૅરલ્સ છે.

જો સરકારનો ડેટા સાચો ગણીએ તો તેનો મતલબ એ થયો કે સાઉદીએ તેલની નવી જગ્યાઓ શોધી છે અથવા તો અંદાજિત ભંડારને વધ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ારી દીધો છે.

અંદાજિત ભંડારનો જથ્થો વધારવા પાછળનો એક આધાર એ હોઈ શકે કે જે સ્થળોએ તેલનું ઉત્પાદન થાય છે ત્યાં વધુ જથ્થો છે અથવા જે જગ્યાઓએ તેલ કાઢવામાં આવ્યું છે ત્યાં પુન: ઉત્પાદન થયું છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

પણ સાઉદીમાં 1936 થી 1970ના ગાળામાં તેલ ભંડારના બીજા સ્થળો શોધાયા છે. તે પછી સાઉદીમાં તેલના નવા સ્થળોની શોધ થઈ નથી.

સમસ્યા એ પણ છે કે જ્યાં-જ્યાં તેલનું ઉત્પાદન થતું હોય તેનો હિસાબ અને અંદાજીત ભંડાર વિશેની માહિતી સરકાર ખાનગી રાખે છે. તેની માહિતી અંદરના કેટલાક ગણ્યાં-ગાંઠ્યાં લોકોને જ હોય છે.

એવામાં કોઈ પણ તથ્યની ખરાઈ કરવી અશક્ય લાગે છે. ઑઈલ ઍક્સપર્ટની વિશ્વસનીયતાના પણ સવાલો છે. કારણ કે તે સાઉદી અરેબિયામાં તેલ ઉત્પાદન ઘટવાનું ક્યારથી શરુ થયું તે વિશે ફોડ પાડતા નથી.

સાઉદી  અત્યારે સૌથી વધુ તેલ ઉત્પાદન કરે છે. તેનાથી એ ભવિષ્યવાણી ખોટી ઠરી છે કે સાઉદી અરેબિયાનું તેલ ઉત્પાદન ટોચ પર પહોંચ્યા પછી ગગડશે.

અંદાજિત ભંડાર

ભવિષ્યમાં તેલ ઉત્પાદનની ક્ષમતા જાણવા જુદી-જુદી પદ્ધતિઓ હોઈ શકે છે. તેનાથી એ પણ અંદાજ લગાવી શકાય કે તેલ ઉદ્યોગમાં કેટલા લોકો કામ કરે છે.

તેલ ભંડારને સમજવા માટે એક દ્રષ્ટિકોણ એ પણ છે કે ઉત્પાદન શરૂ થયા પહેલાં તેલનો ભંડાર કેટલો હતો. ઉત્પાદન શરૂ થયાં પહેલા તેલ ભંડારનો મતલબ થાય છે - ઑરિજિનલ ઑઈલ ઈન પ્લેસ (OOIP)

1970ના દાયકામાં એ વાતને લઈને વ્યાપક સહમતી હતી કે સાઉદી અરેબિયાએ 530 અબજ બૅરલ્સનો- OOIP શોધેલા.

આંતરરાષ્ટ્રીય આર્થિક નીતિ અંગે અમેરિકાની સૅનેટની પેટાસમિતિને સાઉદી અરેબિયા અને અમેરિકાની તેલ કંપની - 'અરામકો'એ અંદાજિત OOIPની માહિતી આપી હતી.

'અરામકો'એ અમેરિકાની તેલ કંપની- ઍક્સોન, ટૅક્સાકો ,સોશિયલ અને મોબીલ તેમજ સાઉદીની ભાગીદારી કંપનીની બનેલી હતી. આ રીતે તેલ ભંડારની માહિતીને સાર્વજનિક કરાતી હતી.

સમાચાર ઍજન્સી - રૉયટર્સના મતે અમેરિકાની સૅનેટની પેટાસમિતિનો આ રિપોર્ટ 40 વર્ષ જૂનો છે, પણ તેમાં તેલ ભંડારને લઈને વિસ્તૃત માહિતી છે.

અમેરિકાની સેનેટમાં 1979માં આ માહિતી રજૂ થઈ હતી. છેલ્લે સાર્વજનિક થયેલી માહિતી આ જ છે.

પણ સંપૂર્ણ OOIPનું ઉત્પાદન શક્ય હોતું નથી. આથી ઑઈલ ઍક્સપર્ટસે OOIPની ઉત્પાદનની અનેક કૅટેગરી બનાવી છે.

તેનો આધાર ટૅકનિકલ અને આર્થિક હોય છે. તેલ ભંડારને ઘણી શ્રેણીઓમાં વિભાજીત કરાય છે.પહેલો છે - પ્રમાણિત ભંડાર

પ્રમાણિત ભંડાર એ સૌથી વધુ વિશ્વસનીય છે. તેના...


સાઉદી અરેબિયા (ડાબે) અને ઈરાનના શાસકો

બન્ને દેશોના પોતપોતાના શક્તિશાળી દોસ્તો તથા દુશ્મનો છે, પણ સાઉદી અરેબિયા અને ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધ થાય તો ક્યો દેશ કોની પડખે ઊભો રહેશે?

સાઉદી અરેબિયા

પ્રતીકાત્મક તસવીર

સુન્ની મુસ્લિમોના પ્રભુત્વવાળું સાઉદી અરેબિયા ઇસ્લામનું જન્મસ્થાન છે અને ઇસ્લામિક વિશ્વના સૌથી મહત્વનાં સ્થળો પૈકીનું એક છે.

સાઉદી અરેબિયા દુનિયાના ક્રુડઑઈલના સૌથી મોટા નિકાસકાર અને ધનવાન દેશો પૈકીનો એક છે.

સાઉદી અરેબિયાને ભય છે કે ઈરાન મધ્ય-પૂર્વમાં પગદંડો જમાવવા ઇચ્છે છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

તેથી સાઉદી અરેબિયા શિયા નેતૃત્વમાં વધતી ભાગીદારી અને તેના પ્રભાવનો વિરોધ કરી રહ્યું છે.

પાડોશના યમનમાંના હૂતી બળવાખોરોને ઈરાનનો ટેકો હોવાનું સાઉદી અરેબિયા માને છે, પણ ઈરાને એ દાવાને ફગાવી દીધો છે.

ઈરાન

ઈરાનનું મોખરાનું સૈન્ય આઈઆરજીસી

ઈરાન 1979માં ઇસ્લામિક ગણરાજ્ય બન્યું હતું. ઈરાનની આઠ કરોડની વસતીમાં શિયા મુસ્લિમોનું મોટું પ્રમાણ છે.

ઈરાકમાં સદ્દામ હુસૈનના શાસનનાં પતન બાદ ઈરાને મધ્ય-પૂર્વમાં તેનો પ્રભાવ વધાર્યો છે.

ઈરાને ઇસ્લામિક સ્ટેટ (આઈએસ) સામે લડવામાં સીરિયાને ઘણી મદદ કર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ી હતી.

ઈરાન પણ માને છે કે લેબનનને અસ્થિર કરવાના પ્રયાસ સાઉદી અરેબિયા કરી રહ્યું છે.

શિયા અભિયાન 'હિઝબુલ્લાહ'ને ઈરાન ટેકો આપી રહ્યું છે.

ઈરાન અમેરિકાને પોતાનો સૌથી મોટો દુશ્મન ગણે છે અને પોતાની પાસે અત્યાધુનિક મિસાઇલ્સ હોવાનો દાવો પણ કરે છે. ઈરાનના સૈન્યમાં કુલ 5.34 લાખ સૈનિકો છે.

અમેરિકા

સાઉદી અરેબિયા અને અમેરિકા વચ્ચેના સંબંધ વધુ મજબૂત બન્યા છે

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના સંબંધ એકદમ કથળેલા છે. બીજી તરફ સાઉદી અરેબિયાને અમેરિકા સાથે ગાઢ સંબંધ છે.

અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનલ્ડ ટ્રમ્પના ઈરાન વિરોધી વલણ બાદ અમેરિકા તથા સાઉદી અરેબિયા વચ્ચેના સંબંધ વધુ મજબૂત બન્યા છે.

પોતાની પહેલી મુલાકાતમાં ડોનલ્ડ ટ્રમ્પે સાઉદી અરેબિયા અને ઇઝરાયલના નેતાઓ સાથે મુલાકાત કરી હતી.

સાઉદી અરેબિયા અમેરિકાનાં હથિયારોના વેચાણનું એક મહત્વનું ક્ષેત્ર પણ છે.

રશિયા

ઈરાન અને સાઉદી અરેબિયા વચ્ચે તણાવની સ્થિતિમાં રશિયા મધ્યસ્થીની ભૂમિકા ભજવી શકે છે

રશિયાના સાઉદી અરેબિયા તથા ઈરાન બન્ને સાથે સારા સંબંધ છે.

બન્ને દેશ સાથે રશિયાને આર્થિક સંબંધ છે અને બન્નેને રશિયા આધુનિક હથિયાર વેચે છે.

ઈરાન અને સાઉદી અરેબિયા વચ્ચે તણાવની સ્થિતિમાં રશિયાનું વલણ હાલ સ્પષ્ટ નથી, પણ રશિયા મધ્યસ્થીની ભૂમિકા ભજવી શકે છે.

તુર્કી

તુર્કીના રાષ્ટ્રપતિ રેચેપ તૈય્યપ અર્દોઆન

મધ્ય-પૂર્વમાંની લશ્કરી અને રાજકીય મડાગાંઠ વચ્ચે તુર્કીએ ઈરાન તથા સાઉદી અરેબિયા વચ્ચે એક પાતળી રેખા આંકી છે.

સુન્ની તાકાતના સ્વરૂપે તુર્કીએ સાઉદી અરેબિયા સાથેના પોતાના સંબંધ ઘણા મજબૂત કર્યા છે.

બીજી તરફ ઈરાન સાથે ઘણા ગંભીર મતભેદ હોવા છતાં તુર્કીએ કુર્દિશોના પ્રભાવને ઘટાડવા ઈરાન તરફ ડગલાં ભર્યાં છે.

ઇઝરાયલ

ઇઝરાયલના વડાપ્રધાન બિન્યામિન નેતન્યાહૂ

યહૂદીઓની બહુમતી ધરાવતા ઇઝરાયલને 1948માં સ્વાતંત્ર્ય મળ્યું હતું.

ઇઝરાયલને ઇજિપ્ત તથા જોર્ડન બન્ને સાથે રાજદ્વારી સંબંધ છે.

ઈરાને ઇઝરાયલના અસ્તિત્વ વિશે સવાલ ઉઠાવીને તેના સફાયાની વાત કરી હતી.

બીજી તરફ, મધ્ય-પૂર્વમાં ઈરાનના વધતા પ્રભાવને ઘટાડવા ઇઝરાયલે સાઉદી અરેબિયા સાથેના સંબંધ મજબૂત બનાવ્યા છે.

સીરિયા

જેહાદીઓ સાથેના યુદ્ધ વખતે ઈરાને સીરિયા સરકારને ઘણી મદદ કરી હતી

સીરિયા હાલ ઈરાનની પડખે ઊભું હોય એવું લાગે છે.

જેહાદીઓ સાથેના યુદ્ધ વખતે ઈરાને સીરિયા સરકારને ઘણી મદદ કરી હતી.

લેબનનમાં શિયા સંગઠન હિઝબુલ્લાહને ઈરાની હથિયાર પહોંચાડવા માટે...


સાઉદી અરેબિયાના ક્રાઉન પ્રિન્સ મોહમ્મદ બિન સલમાન અઝીઝ અલ સઉદની 19 ફેબ્રુઆરીના રોજ ભારતની યાત્રા આ ઇચ્છાની ઝલક રજૂ કરે છે.

ભારત અને સાઉદી અરેબિયાના સંબંધો સારા છે પરંતુ લેણ-દેણની શ્રેણીથી આગળ નથી વધી શક્યા.

ભારત જેટલું કાચું તેલ આયાત કરે છે તેનો એક ચતુર્થાંશ ભાગ સાઉદી અરેબિયાથી આવે છે, જેની કિંમત સાડા પાંચ લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધુ છે.

અમેરિકા, ચીન અને સંયુક્ત અરબ અમીરાત બાદ સાઉદી અરેબિયા, ભારતનો ચોથો ક્રમનો સૌથી મોટો વેપારી ભાગીદાર છે.

પરંતુ નિષ્ણાતો કહે છે કે આ સંબંધ સાઉદી-પાકિસ્તાનના સંબંધ કરતાં નબળો નજરે પડે છે.

પાકિસ્તાનનો સહયોગ

જવાહર નેહરુ યુનિવર્સિટીમાં ખાડી દેશોના વિષયના પ્રોફેસર આફતાબ કમાલ પાશે કહે છે કે આ સ્થિતિમાં કોઈ પરિવર્તનની સંભાવના નથી.

તેઓ ઉમેરે છે, "તેનું કારણ ઈરાન, યમન અને કતારની રાજકીય સ્થિતિ છે. સાઉદી કોઈ મોટું જોખમ ખેડવા નથી માગતું."

"જો રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પના ગયા બાદ અમેરિકાનો સહયોગ ઓછો પડી ગયો, તો તેમની પાસે પાકિસ્તાન સિવાય કોઈ અન્ય દેશ નથી. સાઉદી અરેબિયા પાકિસ્તાનનો સાથે નથી છોડવા માગતું કારણ કે ઇસ્લામાબાદથી જેટલો લશ્કરી સહયોગ રિયાધને મળે છે, તેટલો સહયોગ ભારત ન... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

થી આપી શકતું."

પરંપરાગત રીતે સાઉદી અરેબિયા અને પાકિસ્તાન વચ્ચે ગાઢ સંબંધ છે. સાઉદી અરેબિયામાં સંકટ સમયે પાકિસ્તાને સૈન્ય મદદ કરી છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

વેપાર સંતુલન ભારત વિરુદ્ધ

કાશ્મીર અને અફઘાનિસ્તાનના મામલે સાઉદી અરેબિયાનું વલણ પાકિસ્તાન તરફી વધુ રહ્યું છે.

પરંતુ હાલનાં વર્ષોમાં સાઉદી અરેબિયાએ એક વિકસી રહી વૈશ્વિક શક્તિના રૂપે ભારતની માન્યતાને સ્વીકારી છે. સાથે જ પરસ્પર વેપાર પણ વધી રહ્યો છે.

પણ જો વેપાર સંતુલનની વાત કરવામાં આવે તો તે ભારત વિરુદ્ધ છે.

સાઉદી અરેબિયાએ વર્ષ 2010માં પૂર્વ વડા પ્રધાન મનમોહન સિંહની સાઉદી યાત્રા દરમિયાન ભારતમાં અરબો ડૉલરના રોકાણનો વાયદો કર્યો હતો. પરંતુ અત્યારસુધીમાં એક અરબ ડૉલરથી ઓછું રોકાણ થયું છે.

પાકિસ્તાન અને અમેરિકા

પ્રોફેસર પાશા કહે છે, "સાઉદી અરેબિયા માટે ભારત એટલું આકર્ષક નથી, કારણ કે ભારત તેનાથી વધુ વસ્તુઓ માગી રહ્યું છે."

"તેલ હોય, ભારતીય મજૂરો માટે સાઉદી અરેબિયામાં રોજગારીની તક કે પછી રોકાણ હોય. ભારત માટે સાઉદી અરેબિયા એટલું વ્યૂહાત્મક નથી જેટલા ચીન, પાકિસ્તાન અને અમેરિકા છે."

ભારતને વિદેશી રોકાણની જરૂર છે અને પૈસાદાર સાઉદીને બજારની જરૂર છે જે ભારત પાસે છે. પરંતુ સાઉદી અરેબિયાએ રોકાણમાં ભારતને એટલું મહત્ત્વ નથી આપ્યું.

ભારત સાથે સંબંઘ

પ્રોફેસર પાશા કહે છે, "પાકિસ્તાન હોય, ભારત, માલદીવ કે પછી ઇજિપ્ત હોય, સાઉદી અરેબિયાએ આ દેશોને જે રોકાણના વાયદાઓ કર્યા છે તેમાંથી માત્ર 10થી 15 ટકા જ પૂરા કરી શક્યું છે."

"કારણ કે તેલનો ભાવ તેમની ઇચ્છાનુસાર 78 ડૉલર પ્રતિ બૅરલ સુધી ના પહોંચી શક્યો અને તેમના ઘરેલું ખર્ચાઓ વધી રહ્યા છે."

વધુમાં ઉમેરતા તેઓ કહે છે, "મને લાગે છે કે સાઉદી અરેબિયાએ સૌથી ઓછું રોકાણ ભારતમાં કર્યુ છે. તેઓ હજુ વિચારી રહ્યા છે કે ભારત સાથે સંબંધો કેટલી હદે ગાઢ કરવા."

જો ભારતે, પાકિસ્તાનની તુલનામાં સાઉદી અરેબિયાની વધુ નજીક જવું હશે, તો તેમણે સંકટના સમયમાં સાઉદી અરેબિયાને સૈન્ય સહયોગનો વાયદો કરવો પડશે.

સાઉદી અરેબિયાના દુશ્મન

હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં ભારતના એવા મિત્ર રાષ્ટ્રો છે જેમને સાઉદી અરેબિયા સાથે જરાય નથી બનતું. ઈરાન અને કતારને સાઉદી અરેબિયા પોતાના દુશ્મન માને છે.

હવે સવાલ એ છે કે શું ભારત, સાઉદી અરેબિયા સાથેની મિત્રતાના ચક્કરમાં પોતાના મિત્ર રાષ્ટ્રોને નજરઅંદાજ કરી શકે છે?

પ્રોફેસર પાશા કહે છે, "ભારતની નિષ્પક્ષ નીતિ રહી છે અને ભારત આના પર...


સાઉદી અરેબિયાના યુવરાજ મોહમ્મદ બિન સલમાન

અમેરિકાની મુલાકાતે જતાં પહેલાં સીબીએસ ચેનલને આપેલી એક મુલાકાતમાં યુવરાજે જણાવ્યું હતું કે વ્યક્તિગત ખર્ચ તેમની અંગત બાબત છે.

અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ 20 માર્ચે એટલે કે આજે વાઈટ હાઉસમાં એમબીએસની મહેમાનગતિ કરવાના છે.

સાઉદી અરેબિયાના રાજા સલમાનના 32 વર્ષના દીકરા એમબીએસએ 2017ના જુન પછી સત્તા પર ઝડપભેર નિયંત્રણ મેળવ્યું છે.

તેમણે તેમના પિતરાઈ ભાઈને હટાવીને ખુદને યુવરાજ બનાવ્યા હતા.

સત્તા સંભાળ્યા બાદ એમબીએસે તેમના દેશમાં ભ્રષ્ટાચાર વિરુદ્ધ ઝુંબેશ શરૂ કરી છે.

એ ઝુંબેશ હેઠળ મોટા બિઝનેસમેન, શાહી પરિવારો અને સરકારી અધિકારીઓની 100 અબજ ડોલરની સંપત્તિને પોતાના કબજામાં લઈ લીધી છે.

એ લોકો સામે આકરાં પગલાં લેવાનો આદેશ પણ એમબીએસે આપ્યો છે.

અંગત ખર્ચ માટે સવાલ

મોહમ્મદ બિન સલમાન અને અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનલ્ડ ટ્રમ્પ

જોકે, આ સંબંધે એમબીએસ પોતે પણ સવાલોથી ઘેરાયેલા છે.

ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સના એક અહેવાલ અનુસાર, યુવરાજ એમબીએસે તાજેતરમાં જ 3200 કરોડ રૂપિયાની યોટ, 2,936 કરોડ રૂપિયાનું દ વિંચીનું પેન્ટિંગ અને 1,957 કરોડ રૂપિયામાં ફ્રાન્સમાં મહેલ ખરીદ્ય... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ો હતો.

આ વિશે એમબીએસે કહ્યું હતું, "આ મારું વ્યક્તિગત જીવન છે. એ બધું મને પસંદ છે. હું આવી વાતોને ધ્યાનમાં લેવા ઇચ્છતો નથી."

"કોઈ અખબાર આ બાબતો સામે આંગળી ચીંધવા ઈચ્છતું હોય તો એ અખબારની મરજી છે."

એમબીએસે ઉમેર્યું હતું, "મારા વ્યક્તિગત ખર્ચની વાત કરું તો હું અમીર વ્યક્તિ છું, ગરીબ નથી."

"હું મહાત્મા ગાંધી કે નેલ્સન મંડેલા નથી. હું સેંકડો વર્ષોથી શાસન કરતા પરિવારનો સભ્ય છું."

યુવરાજ એમબીએસના જણાવ્યા અનુસાર, તેઓ ખુદ માટે જે પારાવાર ખર્ચ કરે છે એ નાણાં તેમની આવકનો હિસ્સો છે.

તેઓ તેમની આવકનો 51 ટકા હિસ્સો અન્ય લોકો માટે અને 49 ટકા હિસ્સો ખુદ માટે ખર્ચતા હોવાનું પણ તેમણે જણાવ્યું હતું.

અનેક બાબતોમાં રૂઢિચુસ્ત સાઉદી અરેબિયાને આધુનિક બનાવવાનો પ્રયાસ એમબીએસ કરી રહ્યા છે. આ માટે તેમણે વિઝન-2030 પ્રોજેક્ટ શરૂ કર્યો છે.

યુવરાજ એમબીએસ ઇચ્છે છે કે પેટ્રોલિયમ પરની સાઉદી અરેબિયાના અર્થતંત્રની નિર્ભરતા ઘટાડવામાં આવે. સાઉદી અરેબિયામાં વિદેશી રોકાણ વધે એટલા માટે વૈવિધ્યને મહત્ત્વ આપવામાં આવે.

યુવરાજ એમબીએસ અનેક પ્રકારના સામાજિક સુધારા પણ કરવા ઇચ્છે છે.

મહિલાઓની થિયેટરમાં સિનેમા જોવાની, સૈન્યમાં સામેલ કરવાની અને કાર ચલાવવાની છૂટ તેઓ આપી ચૂક્યા છે.

જોકે, સાઉદી અરેબિયામાં અત્યારે પણ પુરુષોનું જ વર્ચસ્વ છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


સાઉદી અરેબિયાની અરામકો કંપની પર થયેલો ડ્રોન હુમલો

સાઉદી અરેબિયાની ઑઇલ કંપની પર થયેલા ડ્રોન હુમલા બાદ ક્રૂડઑઈલની કિંમત છેલ્લા ચાર મહિનામાં સૌથી વધારે જોવા મળી છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોમવારે વેપારની શરૂઆતમાં ક્રૂડઑઈલની કિંમતમાં 19 ટકાનો વધારો જોવા મળ્યો છે. સાથે એક બેરલનો ભાવ વધીને 71.95 ડૉલર થઈ ગયો છે.

સાઉદી અરામકો કંપની પર થયેલા ડ્રોન હુમલાને કારણે વિશ્વનો 5 ટકા ઑઇલ સપ્લાય પ્રભાવિત થયો છે.

સાઉદી અરેબિયા ભારતને ઑઇલ અને કૂકિંગ ગૅસ સપ્લાઈ કરવામાં બીજા નંબરે છે. જેથી આવનારા દિવસોમાં ભારતની ઑઇલ આયાતનું બિલ વધે તેવી શક્યતા છે.

કાચા તેલમાં જો ભાવ વધારો થશે તો તેનો ભાર ભારતના ગ્રાહકો પર આવે તેવી શક્યતા છે.

ઑઇલના ઉત્પાદનમાં ઘટાડો

હુમલા બાદ સાઉદી અરેબિયાની સરકારી કંપનીએ ઑઇલનું ઉત્પાદન ઘટાડ્યું છે

સાઉદી અરેબિયાની સરકારી તેલ કંપની અરામકોનું કહેવું છે કે હુમલાને કારણે તેલનું ઉત્પાદન ઘટીને પ્રતિદિન 5.7 લાખ બેરલ થઈ ગયું છે.

અરામકો કંપની પોતાને વિશ્વના સૌથી મોટા સ્ટૉક માર્કેટમાં સ્થાપિત કરવાની તૈયારી કરી રહી હતી ત્યારે આ હુમલાઓ થયા.

તાજેતરમાં જ અરામકોએ જામનગરમાં આવેલી રિલાયન્સની પેટ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

્રોલિયમ રિફાઇનરીમાં રોકાણ કરવાની જાહેરાત કરી હતી.

ઑઇલ ક્ષેત્રના ઘણા નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે કદાચ એક બેરલના ભાવ 100 ડૉલર સુધી પહોંચે તો નવાઈ નહીં.

સાઉદી અરેબિયા દુનિયાનું 10 ટકા કાચા તેલનું ઉત્પાદન કરે છે.

ભારતમાં પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ વધશે?

ભારતમાં તેલના ભાવમાં વધારો થવાની શક્યતા

સાઉદી અરેબિયામાં હુમલાને કારણે ઘટેલું કાચા તેલનું ઉત્પાદન ભારતના આયાત બિલ અને વેપારી ખાધ પર અસર કરશે.

લાઇવ મિન્ટના અહેવાલ અનુસાર જો તેલની કિંમતમાં એક ડૉલરનો પણ વધારો થાય તો ભારતને વાર્ષિક સરેરાશ મુજબ 10,700 કરોડ રૂપિયા વધારે ચૂકવવાના થાય.

ભારતે 2018-19માં ઑઇલની આયાત પાછળ 111.9 બિલિયન ડૉલરનો ખર્ચ કર્યો છે.

ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું 80 ટકા ઑઇલ અને 18 ટકા નેચરલ ગૅસ આયાત કરે છે. જેથી આ ઘટનાથી ભારતને સૌથી વધારે અસર થઈ શકે છે.

ભારતના અર્થતંત્રમાં જ્યારે મંદીનાં એંધાણ વર્તાઈ રહ્યાં છે ત્યારે ઑઇલની કિંમતમાં વધારો દેશ માટે મુશ્કેલી ઊભી કરી શકે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


સાઉદી અરેબિયાની રાજકુમારી હૈફા બિન્ત અબ્દુલ્લા અલ સઉદ

યુએઈમાં પ્રકાશિત થતી અમેરિકાના મૅગેઝિનની અરેબિયાની આવૃત્તિના કવર પેજ પર પ્રથમ વખત કોઈ રાજકુમારીની તસવીર છપાઈ છે.

આવું ભાગ્યે જ થતું હોય છે કે સાઉદીના શાહી પરિવારની રાજકુમારીઓ અથવા મહિલાઓ આ રીતે ચર્ચામાં આવી હોય.

સાઉદીનો શાહી પરિવાર ખુદને મીડિયા અને ચમક-દમકથી દૂર રાખે છે.

મૅગેઝિનના કવર પર છપાયેલી તસવીરમાં રાજકુમારી હૈફા સફેદ ગાઉનમાં, હાઇ-હિલનાં સેન્ડલ્સ સાથે એક કન્વર્ટેબલ કારમાં બેઠેલી જોવા મળે છે. વળી તેમનો ચહેરો પણ બુરખામાં નહીં પણ ખુલ્લો છે.

બદલાવને સમર્થન

મૅગેઝિનની આ આવૃત્તિ સાઉદીની મહિલાઓને સમર્પિત કરવામાં આવી છે. તેમાં ક્રાઉન પ્રિન્સ મોહમ્મદ બિન સલમાનના વિભિન્ન સુધારાને બિરદાવવામાં આવ્યા છે.

રાજકુમારી હૈફા શાહ અબ્દુલ્લાના પુત્રી છે. તેઓ સાઉદીના ભૂતપૂર્વ રાજા છે જેમણે મહિલાઓને કાર ડ્રાઇવ કરવા પરનો પ્રતિબંધ ઉઠાવી લીધો હતો.

મૅગેઝિનને આપેલા ઇન્ટર્વ્યૂમાં રાજકુમારીએ કહ્યું, "અમારા દેશમાં કેટલાંક લોકો રૂઢિવાદી છે અને તેઓ બદલાવથી ડરે છે. ઘણાના માટે એ જ બધું છે જેટલું તેઓ જાણે છે."

તેમણે કહ્યું,"વ્યક્તિગત રીતે હું આ બદલાવનું મ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

જબૂતીથી સમર્થન કરું છું."

મૅગેઝિનના પ્રમુખ સંપાદકે જણાવ્યું કે રાજકુમારી એક કલાકાર છે અને તેમનાં ત્રણ બાળકો છે.

હૈફા કિંગ અબ્દુલ્લાના ત્રીસ સંતાનોમાંના એક છે. કિંગ અબ્દુલ્લાનું વર્ષ 2015માં નિધન થઈ ગયું હતું.

કહેવાય છે કે તેમને ઓછામાં 15 પુત્ર અને 20 પુત્રીઓ હતી. રાજકુમારી હૈફાએ ઍકેડમી ઑફ સેન ફ્રાન્સિસ્કો આર્ટ સ્કૂલમાંથી સ્નાતકની ડિગ્રી મેળવી છે.

લેખની આલોચના

જોકે, કેટલાક માવનાધિકાર કાર્યકર્તાઓએ મૅગેઝિનમાં પ્રકાશિત થયેલા લેખની ટીકા કરી છે.

આ કાર્યકર્તાઓ તાજેતરમાં જ આ મહિનામાં ધરપકડ કરવામાં આવેલા 11 કાર્યકર્તાઓની ધરપકડનો વિરોધ કરી રહ્યા હતા.

તેમનું કહેવું છે કે ધરપકડ કરવામાં આવેલા લોકોમાં કેટલીક એવી મહિલાઓ પણ હતી જે મહિલાઓને કાર ચલાવવાનો અધિકાર આપવાની હિમાયત કરતી હતી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

આ કાર્યકર્તાઓનું કહેવું છે કે આ લેખમાં રાજકુમારીનો સાઉદી અરબમાં આવેલા બદલાવનું પ્રતિક તરીકે ઉલ્લેખ કરાયો છે.

જ્યારે મહિલાઓના અધિકાર માટે કામ કરતા સૌથી પ્રમુખ લોકોનો ઉલ્લેખ નથી કરવામાં આવ્યો.

તેમનું કહેવું છે કે આમાં એવી મહિલાઓ પણ સામેલ છે જેમણે સાઉદી પ્રશાસનને મહિલાઓને ડ્રાઇવિંગનો અધિકાર મળ્યા બાદ પણ જેલમાં રાખવામાં આવેલ છે.

આ પછી સોશિયલ મીડિયા પર કાર્યકર્તાઓએ ફોટો એડિટીંગ સોફ્ટવૅરનો ઉપયોગ કરીને મૅગેઝિનની તસવીરમાં રાજકુમારીની જગ્યાએ એ મહિલા કાર્યકર્તાઓના ચહેરા લગાવી દીધા જેઓ જેલમાં બંધ છે.

બીજી તરફ સાઉદી અરેબિયામાં બદલાવ દર્શાવવા માટે રાજકુમારીની તસવીરના ઉપયોગ કરવાની બાબતનો મૅગેઝિને બચાવ કર્યો છે.

મૅગેઝિનનું કહેવું છે કે રાજકુમારી હૈફા દ્વારા તેમનો સંદેશ વધુ વ્યાપક સ્તરે પહોંચાડવામાં મદદ મળી છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


સાઉદી અરેબિયાનો ત્રીજા ભાગનો વિસ્તાર રણ છે. તેની પશ્ચિમે રાતો સમુદ્ર અને અકાબાની ખાડી છે, જ્યારે પૂર્વમાં અરબની ખાડી આવેલી છે.

સાઉદી અરેબિયાની સરહદ યમન (સૌથી લાંબી 1458 કિમી), ઈરાન (814 કિમી), જોર્ડન (728 કિમી), ઓમાન (676 કિમી), સંયુક્ત આરબ અમીરાત (457 કિમી), કુવૈત (222 કિમી) અને કતાર (60 કિમી) સાથે જોડાયેલી છે.

સાઉદી અરેબિયામાં 1 કરોડ 11 લાખ લોકો માઇગ્રન્ટ્સ છે, જેમાંથી મોટા ભાગના દક્ષિણ કે દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાના છે. ત્યાં વસતા વિદેશીઓમાં સૌથી મોટી સંખ્યા ભારતીયોની છે.

માર્ચ 2017ના આંકડાઓ મુજબ ત્યાં 30 લાખ ભારતીયો કામ કરે છે.

સાઉદીમાં સમસ્યા

સાઉદી અરેબિયામાં કામ કરતા ભારતીયો અનેક પ્રકારની સમસ્યાઓ સામે ઝઝૂમી રહ્યા છે.

ક્યારેક તેઓ એજન્ટ્સની ઠગાઈનો ભોગ બને છે તો અનેક વખત સાઉદી નિયમ-કાયદાની અજ્ઞાનતાને કારણે મુશ્કેલીમાં ફસાઈ જાય છે.

તાજેતરમાં સાઉદી અરેબિયા ખાતે સતવિંદર સિંઘ તથા હરજિત સિંઘ એમ બે ભારતીયોનાં સિર કલમ કરી દેવાયાં.

બંને પંજાબના હતા અને હત્યાના એક કિસ્સામાં સજા તરીકે તેમનાં માથાં કાપી દેવામાં આવ્યાં.

બુધવારે આ વાત બહાર આવતા પંજાબના મુખ્ય મંત્રી કૅપ્ટન અમરિન્દર સિંઘ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ે તેને બર્બર કૃત્ય ગણાવ્યું.

વિદેશમાં વસતા ભારતીયો તેમની સમસ્યા માટે વિદેશ મંત્રી સુષમા સ્વરાજને ટૅગ કરીને ટ્વીટ કરે છે અને પોતાની સમસ્યા વર્ણવે છે.

અનેક લોકો કામ કરવા છતાં પૈસા નહીં મળવાની તથા અત્યાચારની ફરિયાદ કરે છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

સાઉદીમાં કામ કરવું મુશ્કેલ?

સાઉદી લોકો જે કામ કરવાનું પસંદ નથી કરતા તેવાં કામ ભારત અને ફિલિપિન્સના શ્રમિક કરી રહ્યા છે.

વૉલ સ્ટ્રીટ જર્નલના એક અહેવાલ પ્રમાણે, રસોડામાં, નિર્માણકાર્યમાં અને સ્ટોર કાઉન્ટર ઉપર કામ કરનારા મોટાભાગે ભારત કે ફિલિપિન્સના હોય છે. સાઉદી લોકો આ કામો કરવાનું પસંદ નથી કરતા.

તેલનો વિશાળ ભંડાર ધરાવતા સાઉદી અરેબિયામાં મોટા ભાગના નાગરિકો સરકારી નોકરી કરે છે.

સાઉદી લોકો અમુક કામોમાં નિપુણ નથી હોતા અને ખાનગીક્ષેત્રની નોકરી પ્રત્યે ઉદાસીનતા દાખવે છે.

સાઉદીમાં કાર્યરત વિદેશી કંપનીઓ સ્થાનિકો સંદર્ભે એક પ્રકારનું દબાણ અનુભવે છે, જેમાં કામના ઓછા કલાકો અને ઊંચો પગાર સમાવિષ્ટ છે.

કંપનીઓ દંડ અને વિઝાની સમસ્યાને કારણે ભયભીત રહે છે. નિયમોને કારણે વિદેશી કંપનીઓએ સાઉદીઓને નોકરીએ રાખવા પડે છે.

વૉલ સ્ટ્રીટ જર્નલના રિપોર્ટ મુજબ, કંપનીઓએ એવા લોકોને નોકરીએ રાખવા પડે છે, જેમની વાસ્તવમાં જરૂર જ ન હોય.

સાઉદી લૉજિસ્ટિક કંપનીના એક્ઝિક્યુટિવ અબ્દુલ મોહસિન માને છે કે તેમની કંપનીમાં અડધાથી વધુ એવા સાઉદીઓ છે કે જેમની ખરેખર જરૂર જ નથી.

તેમણે કહ્યું, "વિદેશી શ્રમિકો વગર મારી કંપની ચાલી જ ન શકે. અમુક કામો એવાં છે કે જે સાઉદીઓ કરી નથી શકતા. જેમ કે, ટ્રક ડ્રાઇવિંગ."

સાઉદીમાં બેકારી

દેશનો રાજવી પરિવાર માને છે કે નોકરીઓમાં સાઉદી નાગરિકોને પ્રાથમિકતા મળવી જોઈએ.

જોકે, આ આગ્રહને કારણે આર્થિક નુકસાનની સ્થિતિ ઊભી ન થાય તે માટે તેઓ સતર્ક છે.

મોહમ્મદ બિન-સલમાન સાઉદી અરેબિયાના અર્થતંત્ર પર ક્રૂડઑઇલનો આધાર ઓછો કરવા માગે છે.

રૉઇટર્સના અહેવાલ પ્રમાણે, સાઉદી અરેબિયાની સરકારી પેટ્રોલિયમ કંપની અરામકોના અમુક ટકા શેર વેચવામાં આવશે.

સાઉદી ક્રાઉન પ્રિન્સ ઇચ્છે છે કે નાગરિકો સરકારી નોકરીનો મોહ છોડીને ખાનગીક્ષેત્ર તરફ નજર દોડાવે.

સાઉદી અરેબિયાના શ્રમ મંત્રાલયના અહેવાલ મુજબ લગભગ બે-તૃતીયાંશ લોકો સરકારી નોકરી કરે છે.

સાઉદી કંપનીઓ ઉપર દબાણ વધી રહ્યું છે કે તેઓ વિદેશી શ્રમિકોને બદલે સાઉદી નાગરિકોને જ નોકરીએ રાખે.

શ્રમ મંત્રાલયના આંકડા પ્રમાણે, વર્ષ 2017માં બેકારીનો દર...


સાઉદી અરેબિયામાં ઘણા ગુનાહની કોઈ માફી નથી અપાતી

જે લોકોની ધરપકડ  કરવામાં આવી છે, તેમના નામ જાહેર નથી કરાયા. ઉપરાંત એ પણ સ્પષ્ટતા નથી થઈ કે તેમના પર શું આરોપ લાગ્યા છે.

જોકે, સાઉદી બ્રૉડકાસ્ટર અલ-અરેબિયાએ કહ્યું છે કે વર્ષ 2009માં જેદ્દાહમાં આવેલા પૂર અને વર્ષ 2012માં મર્સ વાઇરસના સંક્રમણના ફેલાવવા મામલે ફરી તપાસ શરૂ કરાઈ છે.

નવી ભ્રષ્ટાચાર નિરોધક કમિટી ગઠનના ચાર કલાક બાદ જ આ લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.

ક્રાઉન પ્રિન્સ છે તપાસ સમિતિના અધ્યક્ષ

કમિટીની અધ્યક્ષતા ક્રાઉન પ્રિન્સ મોહમ્મદ બિન સલમાન કરી રહ્યા છે

સાઉદી અરેબિયાની સરકારી સમાચાર એજન્સી SPAએ કહ્યું છે કે આ કમિટીની અધ્યક્ષતા ક્રાઉન પ્રિન્સ મોહમ્મદ બિન સલમાન કરી રહ્યા છે.

પ્રિન્સ મોહમ્મદ બિન સલમાનને ધરપકડનો વૉરન્ટ જાહેર કરવાના, તેમજ યાત્રા પર પ્રતિબંધ લગાવવા અધિકાર છે.

આ સિવાય સાઉદી નેશનલ ગાર્ડ અને નૌસેનાના પ્રમુખને પણ પદ પરથી હટાવવામાં આવ્યા છે.

SPAએ કહ્યું છે કે કિંગ સલમાને નેશનલ ગાર્ડ મિનિસ્ટર પ્રિન્સ મિતેબ બિન અબ્દુલ્લાહ અને નેવી કમાન્ડર એડમિરલ અબ્દુલ્લાહ બિન સુલતાન બિન મોહમ્મદ અલ સુલતાનને બરતરફ કરી દીધા છે.

ઔપ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ચારિક રૂપે તેમને હટાવવાનું કોઈ કારણ જણાવવામાં નથી આવ્યું.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


સાઉદી આરામકો ભારતની રિલાયન્સ કંપનીમાં રોકાણ કરવાની છે જેની રિફાઇનરી ગુજરાતના જામનગરમાં છે.

જોકે, સાઉદી અરેબિયાના ક્રાઉન પ્રિન્સ મોહમ્મદ બિન સલમાને 2016માં કંપનીનું મૂલ્યાંકન બે લાખ કરોડ ડૉલર રહેવાની સંભાવના વ્યક્ત કરી હતી.

મૂલ્યાંકન પછી હવે આ સાઉદી કંપની પોતાના 4.5 ટકા શૅરોને શૅરબજારમાં ઉતારશે.

સાઉદી અરેબિયાની આ કંપનીની કમાણી લાંબા સમયથી એક રહસ્ય હતું. ત્યાંની સરકાર કાયમ એને છૂપાવીને રાખતી હતી.

પરંતુ હાલમાં જ સાઉદી અરેબિયાની સરકારે કહ્યું કે ગત વર્ષે કંપનીએ 111.1 અબજ ડૉલરનો નફો રળ્યો છે. કહેવામાં આવે છે કે આ કોઈ પણ એક કંપનીએ કરેલી સૌથી મોટી કમાણી છે.

2018માં ઍપલની કમાણી 59.5 અબજ ડૉલર હતી.

આ સાથે જ અન્ય મોટી ઑઇલ કંપનીઓ જેવી કે રૉયલ ડચ શૅલ અને ઍક્સોન મૉબિલ આ હરીફાઈમાં ઘણી પાછળ છે.

અરામકોએ પોતાની કમાણીને જાહેર કરીને એ સાબિત કરી દીધું છે કે તેની ક્ષમતા શી છે.

અરામકો તરફથી નાણાકીય આંકડાઓ જાહેર કરાયા એ ઘટનાને બૉન્ડ વેચીને 15 અબજ ડૉલરની મૂડી ભેગી કરવાની કવાયત તરીકે પણ જોવામાં આવી રહી છે.

આ એ વાતનો પણ સંકેત આપે છે કે સાઉદી અરેબિયા અને અરામકો મૂડી ઊભી કરવા માટે આક્રમક વલણ અપનાવી શકે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

છે. સાઉદી અરેબિયા તેલ અને ગૅસના મહેસૂલ પરની નિર્ભરતા ઓછી કરવાના પ્રયાસો કરી રહ્યું છે.

અરામકોને આ મૂડીથી સાઉદી અરેબિયાની માલિકીની પેટ્રોકેમિકલ કંપની ખરીદવામાં મદદ મળશે. આ પેટ્રોકેમિકલ કંપનીના ચૅયરમૅન ક્રાઉન પ્રિન્સ સલમાન છે અને આ સોદો 69 અબજ ડૉલરનો છે.

ક્રાઉન પ્રિન્સ સલમાન ઇચ્છે છે કે સાઉદી અરેબિયાના અર્થતંત્રમાં વૈવિધ્ય હોય અને તેની ઑઇલ પરની નિર્ભરતા ઓછી થાય.

સાઉદી અરેબિયાએ ટેકનૉલૉજીની કંપનીઓમાં પણ રોકાણ કર્યું છે.

આ જ રીતે સાઉદી અરેબિયાએ ઉબર અને ટૅસ્લામાં પણ રોકાણ કર્યું છે. આરામકોની યોજના પોતાના શૅર વેચવાની પણ છે, જેથી મૂડી ઊભી કરી શકાય. જોકે, ગત વર્ષે આ યોજનાને અટકાવી દેવાઈ હતી.

બેઝિક ઇન્ડ્રસ્ટીઝ અને પેટ્રોકેમિકલ કંપનીના શૅરો વેચીને ભંડોળ ઊભું કરવાનો વૈકલ્પિક માર્ગ સાઉદી અરેબિયાએ અપનાવ્યો છે.

ક્રાઉન પ્રિન્સ નવાં રોકાણો તરફ એવા માટે નજર કરી રહ્યા છે કે ગત વર્ષે સાઉદી મૂળના પત્રકાર જમાલ ખાશોગ્જીની હત્યામાં સાઉદી અરેબિયાની ભૂમિકા જાહેર થયા બાદ સર્જાયેલી અલગતાની સ્થિતિની અસર હળવી કરી શકાય.

અરામકો પોતે જ એક મોટી ઊર્જાઉત્પાદક કંપની બનવા માગે છે, એવામાં જો સરકાર એના થોડા શૅર ખરીદવાનો નિર્ણય કરે છે તે એ કંપનીના હકમાં જશે.

અરામકોના ચીફ એક્ઝેક્યુટિવ અમીન નાસીરે કહ્યું છે કે કંપની ગૅસના સેક્ટરમાં અધિગ્રહણ કરવા માગે છે જેથી તે ઑઇલની જેમ એમાં પણ બાદશાહ બની શકે.

ભવિષ્ય

અરામકોની કમાણીથી એક વાત તો સ્પષ્ટ થઈ ગઈ છે કે તેનુ ભવિષ્ય ઑઇલની કિંમતોના વધારા-ઘટાડા પર આધાર રાખે છે.

2016માં જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઑઇલની કિંમતો ઓછી હતી ત્યારે અરામકોએ કહ્યું હતુ કે તેને ફક્ત 13 અબજ ડૉલર કમાણી થઈ હતી.

જોકે, રોકાણકારો માટે અરામકો અને સાઉદી અરેબિયાનો સંબંધ એક ગંભીર મુદ્દો રહ્યો છે.

કન્સલ્ટિંગ ફર્મ 'યુરેશિયા ગ્રૂપ'ના ઍનાલિસિસ અયહામ કામેલે હાલમાં જ એક ક્લાયન્ટ નોટમાં કહ્યું કે ઍક્સોન અને શૅવરોનથી અલગ આરામકોનું ભંડોળ સમગ્ર રીતે એક દેશ પર નિર્ભર છે અને તે એની સ્થિરતા માટે ખતરનાક છે.

જોકે, વિશ્લેષકોનું કહેવું છે કે સોમવારે અરામકોએ નાણાકીય માહિતી જાહેર કરી ત્યારે ખબર પડી કે તેની પાસે બેહદ ક્ષમતા છે અને અનેક કંપનીઓનું અધિગ્રહણ કરવાની તાકાત છે.

સોમવારે મૂડીઝ ઇન્વેસ્ટર સર્વિસના સંચાલક ડૅવિડ જી સ્ટૅપલ્સે કહ્યું કે અરામકો પાસે બેશુમાર મૂડી છે.

સ્ટૅપ્લસ અને તેમના સહકર્મી રેહાન અકબરનું કહેવું છે કે કંપનીએ કોઈ કરજ લીધા...


સાઉદી સરકાર તેના નાગરિકોને નોકરીઓમાં પ્રાથમિકતા આપી રહી છે

આગામી વર્ષે જૂનથી જ્યારે મહિલાઓ પોતાની કાર ડ્રાઇવ કરવા લાગશે તો ભારત, પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશના લાખો ડ્રાઇવરની નોકરી જતી રહેશે.

બીજા ક્ષેત્રોમાં પણ ભારત અને અન્ય દેશોમાંથી આવીને કામ કરવા વાળા લોકોની નોકરીઓ છીનવાઈ રહી છે. સાઉદી સરકાર તેના નાગરિકોને નોકરીઓમાં પ્રથમ પ્રાથમિકતા આપી રહી છે.

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે:

સાઉદી અરેબિયામાં પ્રશિક્ષિત અને કુશળ શ્રમિકોની એક મોટી સેના તૈયાર છે. એ લોકો જે પહેલા કામ કરવા માગતા ન હતા તેઓ હવે કરવા પર મજબૂર છે. પરિસ્થિતિ બદલાઈ રહી છે.

પરિવર્તનની ધીમી હવા

સાઉદી અરેબિયામાં વર્ષો બાદ પરિવર્તનની હવા પહોંચી છે

એક જમાનાથી પોતાની રૂઢીઓ અને સમાજ વ્યવસ્થાને વળગી રહેલા સાઉદી સમાજમાં પરિવર્તનની ધીમી હવા વહી રહી છે.

એ વાતનો અનુભવ મને હાલ જ એક સાઉદી યુવક સાથે મળીને થયો હતો. આ યુવાન સાથે મારી મુલાકાત લંડનના એક કેફેમાં થઈ હતી.

આ અજાણ્યો યુવક તેના રંગ રૂપ અને પહેરવેશથી પશ્ચિમી દેશનો એશિયાઈ લાગી રહ્યો હતો. મારી સાથે સારી અંગ્રેજી ભાષામાં વાત કરી રહ્યો હતો.

મેં વાતચિત દરમિયાન મનમાં જ તેની નાગરિકતા વિશ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ે અંદાજો લગાવવાનું શરૂ કરી દીધું હતું.  "આ વ્યક્તિ ભારતીય છે કે પાકિસ્તાની? લેબેનોનનો પણ હોઈ શકે છે."

આખરે મેં પૂછી જ લીધું કે તે ક્યાંથી આવ્યો છે અને જ્યારે તેણે સાઉદી અરેબિયા કહ્યું તો હું હેરાન થઈ ગયો.

એક સાઉદી નાગરિકની છબીથી અલગ તે ખુલ્લા મનનો માણસ લાગતો હતો. જાણે તે પશ્ચિમી સભ્યતાથી પ્રભાવિત હતો. મેં પૂછ્યું લંડનમાં શિક્ષા મેળવી રહ્યા છો તો તેણે કહ્યું કે તે લંડન શોપિંગ કરવા આવ્યો છે.

તેણે આગળ જણાવ્યું કે તે એક સિવિલ એન્જિનીયર છે અને સાઉદીમાં બિનલાદેન કન્સ્ટ્રક્શન કંપનીમાં કામ કરે છે. તેણે કહ્યું તેણે શિક્ષા પોતાના દેશમાંથી મેળવી છે.

લૈંગિક સમાનતાની તરફદારી કરી

મહિલાઓને ડ્રાઇવિંગ, સ્ટેડિયમમાં જવાની પરવાનગી સાઉદીમાં બદલાવનો મોટો પૂરાવો છે

મારી હેરાનીને જોતા તેમણે સ્મિત આપ્યું અને કહ્યું કે ભાઈ હેરાન ન થશો. "અમારો દેશ બદલાઈ રહ્યો છે. હવે અમારા જેવા યુવાનો મેકડૉનાલ્ડ્સ અને કેએફસી જેવી જગ્યાએ કામ કરી રહ્યા છે."

"થોડા વર્ષો સુધી આ વાત વિચારવી પણ અઘરી હતી." મેં પૂછ્યું કે ભાઈ આટલી સરસ અંગ્રેજી બોલવાનું ક્યાંથી શીખ્યો, તો તે કહેવા લાગ્યો પોતાના દેશમાં.

"અંગ્રેજી ભાષા શીખવા માટે અમારે લંડન કે ન્યૂયોર્ક જવાની જરૂર નથી. અમે અહીં આવવાને બદલે અંગ્રેજીનાં શિક્ષકોને સારા પગાર પર અમારા દેશમાં જ બોલાવી લઇએ છીએ."

એ યુવાનનું નામ તો યાદ ન રહ્યું પરંતુ તેની કૂલ પર્સનાલિટી, તેનો આત્મવિશ્વાસ, લૈંગિક સમાનતા પર અમારી સાથે મળતા તેના વિચાર અને મનનાં ખુલ્લાપણાએ અમને ખૂબ પ્રભાવિત કર્યા.

તે સાઉદી અરેબિયામાં શરૂ થયેલા સામાજિક અને રાજકીય ફેરબદલનું એક હાલતું-ચાલતું ઉદાહરણ હતું.

તેના માટે જ્યારે ત્યાં મહિલાઓને વાહન ડ્રાઇવ કરવાની પરવાનગીથી માંડીને તેમને સ્ટેડિયમમાં જવા દેવાની પરવાનગી સુધીની ખબરો સાંભળી તો વધુ હેરાની થઈ.

એ સાઉદી યુવાને મને કહ્યું હતું કે તેના દેશનો સમાજ બદલાઈ રહ્યો છે.

બદલાવના રસ્તે મુશ્કેલીઓ પણ

સાઉદી અરેબિયા આધુનિક દેશ બનવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યું છે

જો તમે ગંભીરતાથી વિચારશો તો તમને બદલાવ કે પરિવર્તન એક શક્તિશાળી શબ્દ લાગશે. જો બદલાવ સકારાત્મક હોય તો તે કોઈ ક્રાંતિથી ઓછો નથી હોતો.

સાઉદી અરેબિયામાં મહિલાઓને આપવામાં આવતા અધિકારોને ત્યાંના સમાજના પરિપ્રેક્ષ્યમાં રાખશો ત્યારે જ તેનું મહત્વ સમજાશે.

સાઉદી સરકારના આ પગલાં પર ટિપ્પણી કરતા એક સ્થાનિક ધર્મગુરુએ કહ્યું છે કે મહિલાઓને આ અધિકાર ન આપવા જોઈએ કેમ...


સાઉદીએ કહ્યું કે આ હત્યા તુર્કીમાં ઇસ્તંબૂલ સ્થિત સાઉદી અરબિયાના વાણિજ્ય દૂતાવાસની અંદર થઈ હતી.

અત્રે નોંધવું કે તુર્કી પહેલાંથી જ દાવો કરતું આવ્યું હતું કે ખાશોગ્જીની હત્યા આ દૂતાવાસની અંદર જ થઈ છે, પરંતુ સાઉદી આ વાત માનવા તૈયાર નહોતું.

સાઉદીનું કહેવું હતું કે ખાશોગ્જી તેમનું અંગત કામ કર્યા બાદ દૂતાવાસમાંથી બહાર નીકળી ગયા હતા.

ખાશોગ્જી લાપતા થતા વિશ્વના તમામ મોટા દેશો દ્વારા સાઉદી પર આ મામલે તપાસનું દબાણ કરવામાં આવ્યું હતું, જોકે સાઉદી પર સૌથી વધુ દબાણ તુર્કીના રાષ્ટ્રપતિ રેચેપ તૈય્યપ અર્દોવાને કર્યું હતું.

તુર્કીએ કઈ રીતે દબાણ કર્યું?

તુર્કીના મીડિયામાં આ હત્યાકાંડના સમાચાર અને વિગતો પ્રકાશિત થવા લાગ્યા હતા. રાષ્ટ્રપતિ એર્દોવાને સાઉદીના નેતાઓની જાહેરમાં આ મામલે ટીકાઓ કરી હતી અને તેઓ તપાસમાં અવરોધ ઊભો કરી રહ્યા હોવાના આરોપ પણ લગાવ્યા હતા.

આથી સાઉદીએ આખરે સ્વીકારવું પડ્યું કે દૂતાવાસમાં જ ખાશોગીનું ઝપાઝપી બાદ મૃત્યુ થયું હતું.

સાઉદીએ આ મામલે 18 લોકોની ધરપકડ કરી છે અને કેટલાક લોકોને ઉચ્ચ પદો પરથી સસ્પેન્ડ પણ કર્યા છે.

તુર્કીના તપાસકર્તાઓએ કેટલાક દિવસ પહેલાં જ જણાવી દીધું હતું ક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ે ખાશોગીની હત્યા દૂતાવાસમાં જ થઈ હતી અને તેમના મૃતદેહને કોઈ જગ્યાએ દાટી દેવામાં આવ્યો છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

જમાલ ખાશોગી

ત્યાર બાદ અમેરિકાના અધિકારીએ પણ કહ્યું હતું કે તુર્કી પાસે તેમના દાવાને પુરવાર કરતા વીડિયો અને ઓડિયો પણ છે. જે પુરવાર કરી શકે છે કે દૂતાવાસમાં જ ખાશોગીની પૂછપરછ કરવામાં આવી હતી અને ત્યાર બાદ તેમની હત્યા કરી દેવાઈ હતી.

ખાશોગીના શરીરના ટુકડા કરવામાં આવ્યા હતા. વૉશિંગ્ટન પોસ્ટની ખબર અનુસાર સીઆઈએ (સેન્ટ્રલ ઇન્વેસ્ટિગેશન એજન્સી, અમેરિકાની ગુપ્તચર સંસ્થા)ના અધિકારીઓએ આ ઓડિયો ટેપ સાંભળી હતી અને ત્યાર બાદ અધિકારીઓને જણાવ્યું હતું કે જો આ પુરાવા સાચા હશે તો સાઉદીના પ્રિન્સની વાત પર વિશ્વાસ કરવો મુશ્કેલ થઈ જશે.

આથી તમામ પુરાવા છતાં સાઉદી ખાશોગીની હત્યા વિશે ઇન્કાર કરતું રહ્યું ત્યારે તુર્કીના વિદેશ મંત્રી મેવતુલ કાવાસોગલુએ સાઉદીને ચેતવણી આપી કે તેઓ તેમની તપાસ સમગ્ર વિશ્વ સમક્ષ સાર્વજનિક કરે.

આર્દોવાન અને પ્રિન્સ સલમાન વચ્ચે તકરાર

સાઉદીએ ખાશોગીની હત્યા વિશે કબૂલાત કરી તે બાબતને સાઉદીની તુર્કી સામેની હાર તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.

વિશ્ષેલકોના જણાવ્યા અનુસાર આર્દોવાને આનાથી ફાયદો થશે, કેમ કે બન્ને દેશ મધ્ય-પૂર્વમાં પ્રભાવ જમાવવા ઇચ્છે છે.

વળી તુર્કી કતારને સમર્થન કરતું હોવાની બાબત પણ સાઉદીને પસંદ નથી.

જોકે એવું પણ માનવામાં આવે છે કે તુર્કીના રાષ્ટ્રપતિ આર્દોવાનના મનમાં સાઉદીના પ્રિન્સ સલમાન વિશે વધુ કડવાશ છે.

આ વર્ષે પ્રિન્સ સલમાને એક નિવેદન આપ્યું હતું, જેમાં તેમણે કહ્યું હતું કે તુર્કી મધ્યપૂર્વમાં ફેલાયેલી બુરાઈના ત્રિકોણમાં સામેલ છે.

આ નિવેદનને કારણે બન્ને વચ્ચે કડવાશ સર્જાઈ હોવાનું કહેવામાં આવી રહ્યું છે.

પ્રિન્સ સલમાને તેમાં ઈરાન, સ્થાનિક ઇસ્લામિક સમૂહ અન તુર્કીની સામેલગીરી હોવાનું જણાવ્યું હતું.

આથી ખાશોગીના કેસની તપાસમાં સાઉદીના અધિકારીઓના નામ બહાર આવવાથી આર્દોવાનને એક તક મળી ગઈ હતી, જેમાં તેઓ પ્રિન્સ સલમાનની ટીકા કરી શકે તેમ હતા અને સાથે સાથે સાઉદી અને અમિરાકા તથા સાઉદી વચ્ચે ટકરાવ પણ પેદા કરી શક્યા.

જાણકારોનું માનવું છે કે આવું કરીને તેઓ તુર્કીને લાભ કરાવવા ઇચ્છે છે. જેમાં સીરિયા સાથે તુર્કીની સરહદ પર સાઉદીની દખલગીરીને રોકવાનો હેતુ મુખ્ય છે.

વળી ખાશોગીને કેસ આર્દોવાન માટે પણ અંગત રાહત આપનારો છે, કેમ કે તેઓ દેશમાં સતત કથળી રહેલી અર્થવ્યવસ્થા અને નબળી વિદેશ નીતિને પગલે...


સાઉદીના અગાઉના શાસકોએ કહ્યું હતું કે "સમાજ વિરોધ કરતો હોવાથી" મહિલાઓ વાહન ન ચલાવી શકે

સાઉદી અરેબિયામાં મહિલાઓ હવે ફૂટબોલ મેચ નિહાળવા જઈ શકશે. મહિલાઓ સૈન્યમાં અને ગુપ્તચર સેવામાં જોડાઈ શકશે, પણ લડાઈમાં ભાગ નહીં લઈ શકે. મહિલાઓ માટેની સૌપ્રથમ સાયકલ સ્પર્ધા પણ યોજવામાં આવી હતી.

હવે મહિલાઓ માટે કાર ડ્રાઈવિંગ પરનો પ્રતિબંધ 24 જૂનથી ઉઠાવી લેવાયો.

સાઉદી અરબમાં મહિલાઓને સૌપ્રથમવાર ડ્રાઈવિંગ લાયસન્સ આપવામાં આવ્યાં હતાં.

જોકે, વ્યાપક સમાનતા માટે ઝૂંબેશ ચલાવનાર મહિલા અધિકાર કર્મશીલોની સલામતી તથા સ્થિરતાની અવગણનાની શંકાને આધારે ગયા મહિને ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.

હજુ પણ પુરુષપ્રધાન સમાજ

પાટવી કુંવર મોહમ્મદ બિન સલમાન સાઉદી અરેબિયાના આધુનિકીકરણના કાર્યક્રમના શિલ્પી છે

સાઉદી અરેબિયાના 32 વર્ષના પાટવી કુંવર અને વર્તમાન નેતા મોહમ્મદ બિન સલમાન કહે છે કે તેઓ દેશને આધુનિક બનાવવા અને 'ઉદારમતવાદી ઇસ્લામ'ને પરત લાવવા ઇચ્છે છે.

મોહમ્મદ બિન સલમાન 'વિઝન 2030' હેઠળ જે વ્યાપક કાર્યક્રમ આગળ ધપાવી રહ્યા છે તેના એક ભાગરૂપે મહિલાઓ સંબંધી ફેરફાર કરવામાં આવ્યા છે.

જોકે, ચેથમ હાઉસનાં સીનિયર રિસર્ચ ફેલો જેન કિન્નિ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

મોન્ટે 2017ના અંતે નોંધ્યું હતું કે આ પગલાંઓ 'રાજકીય ઉદારીકરણ સાથે મેળ ખાતાં નથી.'

મહિલાઓના અધિકારના સંદર્ભમાં સાઉદી અરેબિયા સૌથી વધુ નિયંત્રણો ધરાવતા દેશો પૈકીનો એક બની રહ્યો છે.

શું તમે આ વાંચ્યું?

વર્લ્ડ ઇકોનોમિક ફોરમના 2017ના ગ્લોબલ જેન્ડર ગેપ ઇન્ડેક્સમાં આવરી લેવાયેલા કુલ 144 દેશોમાં સાઉદી અરેબિયાનો ક્રમ 138મો છે.

આ અત્યંત રૂઢિચુસ્ત દેશમાં એવાં અનેક કામ છે, જે મહિલાઓ કરી શકતી નથી. એ પૈકીનાં પાંચ કામ આ મુજબ છે.

1. બૅન્ક અકાઉન્ટ

સાઉદી અરેબિયામાં મહિલાઓએ બે વર્ષ પહેલાં પ્રથમ વખત મતદાન કર્યું હતું

સાઉદી અરેબિયાની મહિલા તેના પુરુષ સાથીની પરવાનગી વિના બૅન્કમાં ખાતું ખોલાવી શકતી નથી. તેનું કારણ સાઉદી અરેબિયાની ગાર્ડિઅનશીપ સિસ્ટમ છે.

સ્થાપના થઈ ત્યારથી સાઉદી અરેબિયા ઇસ્લામની ચુસ્ત શાખા, વહાબી સંપ્રદાય સાથે સંકળાયેલું રાષ્ટ્ર રહ્યું છે.

વહાબી સંપ્રદાયના નિયમ અનુસાર, દરેક મહિલાનો એક પુરુષ પાલક હોવો જોઈએ, જે તેના માટે મહત્ત્વના નિર્ણયો કરે.

હ્યુમન રાઈટ્સ વૉચ સંગઠન સહિતના ઘણાએ આ ગાર્ડિઅનશિપ સિસ્ટમની આકરી ટીકા કરી છે.

હ્યુમન રાઈટ્સ વૉચના જણાવ્યા મુજબ, ગાર્ડિઅનશિપ સિસ્ટમ મહિલાઓને દેખીતી રીતે "પોતાના નિર્ણય જાતે ન લઈ શકતા સગીરોમાં" પરિવર્તિત કરી નાખે છે.

2. પાસપોર્ટ કે એકલા વિદેશ પ્રવાસ

સાઉદી મહિલાએ પાસપોર્ટ મેળવવા કે વિદેશ પ્રવાસ માટે પુરુષ પાલકની મંજૂરી લેવી પડે છે

આ ગાર્ડિઅનશિપ સિસ્ટમનું વધુ એક ઉદાહરણ છે.

સાઉદી અરેબિયાની મહિલાએ પાસપોર્ટ મેળવવા કે દેશ છોડવા માટે તેનાં પુરુષ પાલકની મંજૂરી લેવી પડે છે.

પુરુષ પાલકની મંજૂરી લેવાની આ વ્યવસ્થા મહિલાના જીવનની અન્ય બાબતોને પણ અસર કરે છે.

એ વ્યવસ્થા અનુસાર, મહિલાએ કામ કે અભ્યાસ કરવા અને ચોક્કસ પ્રકારની તબીબી સારવાર લેવા માટે પણ પુરુષ પાલકની મંજૂરી લેવી પડે છે.

એ પાલક મહિલાના પિતા, ભાઈ કે (વિધવાના કિસ્સામાં) અન્ય પુરુષ અને ક્યારેક મહિલાનો પુત્ર હોઈ પણ શકે છે.

3. નિકાહ કે છૂટાછેડા

મહિલાઓએ તેમના પુરુષ સગાંઓની મહેરબાની પર હંમેશા આધાર રાખવો પડે છે

મહિલાએ નિકાહ કરવા કે છૂટાછેડા લેવા માટે પણ પાલક પુરુષની પરવાનગી લેવી પડે છે.

દીકરાઓ સાત વર્ષથી મોટા કે દીકરીઓ નવ વર્ષથી મોટી હોય તો છૂટાછેડા પછી એ બાળકોની કસ્ટડી મેળવવાનું પણ મહિલાઓ માટે મુશ્કેલ છે.

મહિલાઓએ તેમના પુરુષ સગાંઓની મહેરબાની પર હંમેશા આધાર રાખવો પડે છે.

બીજી તરફ પુરુષ પાલકને પરવાનગી નહીં...


સાક્ષીએ સોશિયલ મીડિયામાં પર એક વીડિયો મૂકીને કહ્યું કે તેમના પિતાના માણસો તેમનો અને તેમના પતિ અભિનો પીછો કરી રહ્યા છે. સાથે જ અભિના પરિવારજનોને પણ પરેશાન કરાઈ રહ્યા છે.

જોકે સાક્ષીના પિતા રાજેશકુમાર મિશ્રાએ બીબીસીને સાથે વાત કરતાં આ તમામ આરોપોને ફગાવ્યા છે.

સાક્ષીના કહેવા પ્રમાણે તેણે અભિ સાથે પ્રેમલગ્ન કર્યાં છે, પરંતુ તેમના પિતા રાજેશ મિશ્રા ઉર્ફે પપ્પુ ભરતૌલને લગ્ન માન્ય નથી. તેમનું કહેવું છે કે તેમના પિતાએ કેટલાક માણસો તેમની પાછળ મૂક્યા છે અને તેઓ ભાગતાં-ભાગતાં થાકી ગયાં છે.

ધ હિંદુના પત્રકાર સૌરભ ત્રિવેદીએ બુધવારે રાતે આ વીડિયો ટ્વીટ કર્યો હતો.

સાક્ષીના પતિ અભિએ જણાવ્યું કે જે હોટલમાં રોકાયાં હતાં ત્યાં રાજેશકુમાર મિશ્રાના એક મિત્ર રાજીવ રાણા પોતાના માણસો સાથે આવ્યા હતા. પરંતુ તેઓ ત્યાંથી ભાગી ગયાં હતાં.

અભિના કહેવા અનુસાર તેઓ દલિત છે. આથી તેમની પત્નીના પિતા તેમને સ્વીકારતા નથી અને આ બધું કરી રહ્યા છે.

ઉત્તર પ્રદેશના વિધાનસભાની વેબસાઇટ પ્રમાણે ઉત્તર પ્રદેશના બરેલીથી ભાજપના ધારાસભ્ય રાજેશકુમાર મિશ્રા બ્રાહ્મણ જ્ઞાતિમાં આવે છે.

પિતાએ શું કહ્યું?

રાજેશકુમાર મિશ્રા

બીબીસીએ જ્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

યારે બરેલીના ધારાસભ્ય અને સાક્ષીના પિતા રાજેશકુમાર મિશ્રાનો સંપર્ક કર્યો તો તેમણે તમામ આરોપો ફગાવી દીધા અને કહ્યું કે સાક્ષી અને તેમના પતિને શોધવા માટે કોઈ માણસો મોકલ્યા નથી.

તેમણે કહ્યું કે તેઓ નથી જાણતા કે સાક્ષી હાલમાં ક્યાં છે અને તેનો સંપર્ક કરવાની કોશિશ પણ કરી નથી. તેમજ સાક્ષીએ પણ તેમનો કોઈ સંપર્ક કર્યો નથી.

રાજેશકુમાર મિશ્રાએ કહ્યું, "અમારા પરિવારમાં જે ઘરમાંથી નીકળી જાય છે તેનો કોઈ સંપર્ક નથી કરતું. તેઓ ઇચ્છે ત્યાં રહી શકે છે. અમે ક્યાંય ગયા નથી, ન શોધવાની કોશિશ કરી કે કોઈને ફોન પણ કર્યો નથી."

"અમે શાસન-પ્રશાસન પાસે પણ ગયા નથી. અમે આ મામલે કશું કહેવા માગતા નથી. હું ભાજપનો કાર્યકર છું. બસ, મારું કામ કરું છું. બાકી મારે કોઈ સાથે લેવાદેવા નથી."

સાક્ષીએ કહ્યું કે જો તેમને કે તેમના પતિના પરિવારને કંઈ થશે તો તેના માટે તેમના પિતા અને તેમના મિત્રો જવાબદાર રહેશે.

સાક્ષીએ બરેલી પોલીસને સુરક્ષા આપવા માટે અપીલ કરી છે.

બરેલીના એસ.પી. સિટી અભિનંદને બીબીસી હિંદીને કહ્યું કે પોલીસ પાસે હજુ સુધી કોઈ ફરિયાદ આવી નથી. તેમણે કહ્યું કે માત્ર વીડિયોને આધારે આપમેળે કોઈ કાર્યવાહી શરૂ કરવી યોગ્ય નથી.

તેમણે કહ્યું, "જ્યાં સુધી કોઈ ફરિયાદ ન આવે ત્યાં સુધી કેવી રીતે પગલાં લેવાં. ફરિયાદ આવશે તો પગલાં લેવાશે. વીડિયો તો ઘણી વાર ખોટા પણ હોય છે. તેમને કોઈ જોખમ હોય તો પોલીસ પાસે આવવું જોઈએ."

"છોકરી કે છોકરાના પરિવાર તરફથી કોઈ ફરિયાદ આવી નથી. તેમણે ફોન પણ કર્યો નથી. કંઈક આવશે તો અમે આગળ કાર્યવાહી કરીશું."

તો રાજેશકુમાર મિશ્રાએ કહ્યું, "તે આ બધું હસતાંહસતાં કહી રહી છે. કોઈ જોખમ હોય તો તે હસીને થોડું કહે."

તો એસ.પી. સિટી અભિનંદનનું કહેવું છે કે જો તેમની પાસે છોકરા કે છોકરી તરફથી કોઈ ફરિયાદ આવે, ફોન આવે તો અમે મદદ કરીશું. પછી સુરક્ષા આપવાની હોય કે કેસ દાખલ કરવાનો હોય.

સાક્ષીએ વીડિયોના માધ્યમથી કહ્યું છે કે તે ખુશ અને આઝાદ રહેવા માગે છે.

તો આ તરફ તેમના પિતાએ કહ્યું કે પહેલાં માતાપિતા કહે એ થતું હતું, પરંતુ હવે એવું ક્યાં થાય છે, કેમ કે લોકો શિક્ષિત થઈ ગયા છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


સાજા થઈ જવામાં કેટલો સમય લાગશે તેનો આધાર પ્રથમ તો એ બાબત પર છે કે તમે કઈ હદ બીમાર પડ્યા હતા. કેટલાક લોકો બહુ ઝડપથી બીમારીમાંથી સાજા થઈ શકે, પરંતુ બીજાને લાંબા સમય સુધી તબિયતની તકલીફ રહી શકે છે.

ઉંમર, લિંગ અને બીજી કોઈ બીમારી છે કે કેમ તે પ્રમાણે Covid-19 બીમારી વધારે ગંભીર બની શકે છે.

તમારી વધારે ઇન્વેસિવ ટ્રીટમેન્ટ કરવી પડી હોય અને જેટલી લાંબી ચાલી હોય તેટલો વધુ લાંબો સમય સાજા થવામાં લાગી શકે છે.

મને માત્ર હળવાં લક્ષણો દેખાયાં હોય તો શું?

Covid-19 બીમારીમાં મોટા ભાગના લોકોને માત્ર મુખ્ય લક્ષણ એટલે કે શરદી અને તાવ આવવો તે જ દેખાય છે. સાથે શરીર દુખવું, થાક લાગવો, ગળું ખરાબ થઈ જવું અને માથું દુખવું તેવાં લક્ષણો પણ આવી શકે છે.

શરૂઆતમાં ખાંસી સૂકી હોય છે, પણ પછી કફમાં વાઇરસના કારણે મરી ગયેલા સેલ્સ પણ નીકળવા લાગે ત્યારે તેમાં પરુ જેવું પણ નીકળવા લાગે છે.

આવાં લક્ષણો દેખાય ત્યારે આરામ કરવાની સલાહ અપાય છે. તેમજ ખૂબ પાણી પીવા અને દુખાવામાં રાહત માટે પૅરાસિટામોલ અપાય છે.

હળવાં લક્ષણો દેખાયાં હોય તેવા દર્દીઓ બહુ ઝડપથી સાજા થઈ જતા હોય છે.

એકાદ અઠવાડિયામાં તાવ જતો રહે છે, પણ કફ થોડો સમય ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

વધારે રહે છે. વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાના ચીનના આંકડાના વિશ્લેષણ અનુસાર, દર્દીને સાજા થવામાં સરેરાશ બે અઠવાડિયાંનો સમય લાગે છે.

વધારે ગંભીર લક્ષણો જણાતાં હોય તો શું?

કેટલાક લોકોમાં બીમારી ગંભીર સ્વરૂપ ધારણ કરે છે. ચેપ લાગે તેના 7 કે 10મા દિવસે આવું થાય છે.

તબિયત અચાનક લથડી શકે છે. શ્વાસ લેવામાં તકલીફ થવા લાગે અને ફેફસાં ફુલાવાં લાગે. શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ કામ કરતી હોવા છતાં પણ આવું થાય છે.

હકીકતમાં રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારે પડતી પ્રતિક્રિયા આપે છે અને તેના કારણે આડકતરી રીતે શરીરને બીજું નુકસાન થવા લાગે છે. કેટલાક લોકોને હૉસ્પિટલમાં દાખલ કરીને ઑક્સિજન પણ આપવો પડે છે.

જનરલ ફિઝિશિયન સારાહ જાર્વિસ કહે છે, "શ્વાસ લેવામાં તકલીફ દૂર થવામાં ઘણો સમય લાગી શકે છે. શરીર વધારે પડતી પ્રક્રિયા આપે છે અને સોજા ચડવા લાગે છે."

તેમનાં જણાવ્યા અનુસાર ફરી તંદુરસ્ત થવામાં બેથી માંડીને આઠ અઠવાડિયાં લાગી જાય છે અને તેમાં દર્દી થાકવા પણ લાગે.

ICUમાં રહેવાની જરૂર પડે તો શું?

વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાના અંદાજ અનુસાર 20માંથી એકને આઈસીયુમાં રાખવાની જરૂર પડી શકે છે અને તેમાં સિડેટ કરીને વૅન્ટિલેટર પર રાખવા પડી શકે છે.

આઈસીયુ (ઇન્ટેન્સિવ કૅર યુનિટ) માં રાખવામાં આવે ત્યારે ગમે તેવી બીમારી હોય, બહાર આવતા થોડો સમય લાગતો હોય છે. દર્દીને ઘરે મોકલતા પહેલાં આઈસીયુ બહાર સામાન્ય વૉર્ડમાં રાખવા પડતા હોય છે.

ઇન્ટેન્સિવ કૅર મેડિસિના ડીન ડૉ. એલિસન પિટાર્ડ કહે છે કે ક્રિટિકલ કૅરમાં રાખવામાં આવ્યા પછી દર્દીને તંદુરસ્ત થતા 12થી 18 મહિના સુધી લાગી શકે છે.

લાંબો સમય હૉસ્પિટલમાં પથારીમાં રહેવાથી મસલ્સ માસ ઓછા થાય છે. દર્દીને નબળાઈ લાગે છે અને મસલ્સ ફરીથી તૈયાર થાય તેમાં સમય લાગતો હોય છે. કેટલાક દર્દીઓને ફરીથી ચાલતા થવા માટે ફિઝિયોથૅરપીની પણ જરૂર પડી શકે છે.

આઈસીયુમાં અમુક સ્થિતિમાં રહેવાના કારણે દર્દીને બીજી અસર પણ થઈ શકે છે, જેમ કે ભ્રમ થયા કરો અને બીજા માનસિક તણાવ થઈ શકે છે.

"આ બીમારીમાં બીજા પણ કેટલાંક પરિબળો જોડાઈ ગયાં છે - વાઇરસ ફટિગ (થાક) બહુ અગત્યની બાબત બની ગઈ છે," એમ વેલે યુનિવર્સિટી હેલ્થ બૉર્ડના ક્રિટિકલ કૅર ફિઝિયોથૅરપિસ્ટ પૉલ ટ્વોસ જણાવે છે.

ચીન અને ઇટાલીમાંથી અહેવાલો મળ્યા હતા કે સમગ્ર શરીરમાં નબળાઈ આવી જતી હતી, થોડું પણ કામ કરવાથી શ્વાસ ચડવા લાગતો હતો, સતત ખાંસી આવતી હતી અને શ્વાસમાં મુશ્કેલી પડતી હતી. તેમજ લાંબો સમય ઊંઘ લેવાની જરૂર પડતી...


સાડા ત્રણ કરોડની વસતિના રાજ્યમાં 80 વર્ષથી આરએસએસ સક્રિય છે.

સાડા ત્રણ કરોડની વસતિના રાજ્યમાં 80 વર્ષથી આરએસએસ સક્રિય છે. લગભગ દરેક શેરી, ગામ અને તાલુકામાં તેની હાજરી છે અને તેના સભ્યોની સંખ્યા વધતી રહી છે.

આમ છતાં સંઘ સાથે જોડાયેલા ભારતીય જનતા પક્ષને હજી સુધી કેરળમાં ચૂંટણીમાં ખાસ કોઈ સફળતા કેમ મળી નથી? આ સવાલ મેં ભાજપ, આરએસએસ, તટસ્થ બુદ્ધિજીવીઓ અને સંઘની વિચારધારાના વિરોધીઓ સૌને પૂછ્યો.

આ સવાલનો જવાબ મેળવવા માટે મેં કોચીમાં સંઘના મુખ્ય કાર્યાલયની પણ મુલાકાત લીધી. તમે એવો સવાલ પણ પૂછી શકો છો કે ભાજપની હારજીતની બાબતમાં સંઘની ભૂમિકા તમે શા માટે શોધી રહ્યા છો?

વાસ્તવિકતા એ છે કે દરેક ચૂંટણી માટે આરએસએસના સ્વંયસેવકો ભાજપ માટે સાનુકૂળ વાતાવરણ ઊભું કરવા માટે ચૂંટણીના કેટલાય સમય પહેલાં શેરીઓ, ગામો અને નગરોમાં ફરી વળે છે. ચૂંટણી આવે ત્યારે પણ સંસ્થાના પદાધિકારીઓ ભાજપના ઉમેદવારોને પ્રચારમાં મદદ કરવા માટે ગોઠવી દેવામાં આવે છે.

આરએસએસની ભૂમિકા

કેરળ વિધાનસભામાં અત્યાર સુધીમાં માત્ર એક જ વાર 2016માં નેમમ બેઠક ભાજપ જીતી શક્યો હતો.

દાખલા તરીકે પલક્કડ વિધાનસભા બેઠક પર ભાજપે ડૉ. ઈ. શ્રીધરનને ઉમ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ેદવાર બનાવ્યા છે. તેમની સાથે પડછાયાની જેમ ફરી રહેલા એડવૉકેટ પપ્પન આરએસએસ તરફથી મોકલવામાં આવ્યા છે.

તેઓ કહે છે, "હું ભાજપનો સભ્ય નથી. હું પૂર્ણકાલીન આરએસએસ સ્વંયસેવક છું અને વ્યવસાયે વકીલ છું. મને ચૂંટણી માટે શ્રીધરન સાથે રહેવાની જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે."

મેં જોયું કે તેઓ પત્રકારોને સંભાળવાનું કામ કરવા ઉપરાંત હાઉસિંગ સોસાયટીના હોદ્દેદારો, સંસ્થાઓના પ્રતિનિધિઓ અને જુદા જુદા લોકો સાથે શ્રીધરનની મુલાકાત કરાવતા રહે છે.

શ્રીધરન 88 વર્ષના છે અને તેમને દાદર ચડતી ઉતરતી વખતે ઊંચા બાંધાના પપ્પન હાથનો ટેકો આપીને સંભાળે છે.

જાણકારો કહે છે કે છેલ્લા છ વર્ષોમાં બિહાર, હરિયાણા, ગુજરાત અને ઉત્તર પ્રદેશ જેવા રાજ્યોમાં ભાજપને ચૂંટણીમાં સારી સફળતા મળી છે તેનું ઘણો શ્રેય સંઘને જાય છે.

ગુજરાત : ટાટા નેનો પ્લાન્ટ ‘સિંગુર છોડી સાણંદ’માં સ્થપાયો એનાથી ગુજરાતને શું ફાયદો થયો?

સંઘના સ્વંયસેવકો

સંઘના કેટલાક સ્વંયસેવકોને જ લાગે છે કે હજી સુધી કેરળમાં ભાજપને ચૂંટણીમાં ફાયદો કરાવવામાં આરએસએસ ધારી સફળતા મેળવી શક્યો નથી.

સંઘના સ્વંયસેવકો પૂરી પ્રતિબદ્ધતા સાથે કામ કરવામાં લાગી જાય છે અને ચૂંટણીનું પરિણામ ના આવે ત્યાં સુધી પરત જતા નથી.

જોકે સંઘના કેટલાક સ્વંયસેવકોને જ લાગે છે કે હજી સુધી કેરળમાં ભાજપને ચૂંટણીમાં ફાયદો કરાવવામાં આરએસએસ ધારી સફળતા મેળવી શક્યો નથી.

કેરળ વિધાનસભામાં અત્યાર સુધીમાં માત્ર એક જ વાર 2016માં નેમમ બેઠક ભાજપ જીતી શક્યો હતો.

કેરળની 140 બેઠકો માટે 6 એપ્રિલે મતદાન યોજાવાનું છે. શું આ વખતે આરએસએસની મહેનત ભાજપને ફળશે ખરી?

નેમમ બેઠક પરથી પ્રથમ વાર જીતેલા ભાજપના ઉમેદવાર ઓ. રાજગોપાલને મેં પૂછ્યું કે શા માટે આરએસએસ બીજી કોઈ બેઠક પર ભાજપને જીત અપાવી શક્યો નથી. તેમણે નિખાલસતાથી પણ ચોંકાવનારો જવાબ આપ્યો.

વાસ્તવિકતા

ઓ રાજગોપાલ કહે છે, "ઐતિહાસિક કારણોથી (અમે જીતી શકતા નથી)."

રાજગોપાલ કહે છે, "ઐતિહાસિક કારણોથી (અમે જીતી શકતા નથી). અહીં લાંબા સમયથી સામ્યવાદીઓનું વર્ચસ્વ રહ્યું છે. અહીંના લોકો શિક્ષિત છે. અશિક્ષિત લોકો હોય તેવા વિસ્તારમાં આંખ મીંચીને અમને મત આપી દે તેવું અહીં થાય નહીં. અહીંના લોકો રોજ ચારથી પાંચ અખબારો વાંચે છે. શું ચાલી રહ્યું છે તેની તેમને જાણકારી હોય છે. તેથી લોકો વહેંચાયેલા છે."

ભાજપના નેતાઓને ના ગમે તેવી આ વાસ્તવિકતા રાજગોપાલે જણાવી. જોકે વાસ્તવિકતા એ પણ છે કે ભલે ચૂંટણીમાં સફળતા ના મળતી હોય,...


સાત દિવસની ભારતયાત્રાના ત્રીજા દિવસે તેઓએ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના ગૃહરાજ્ય ગુજરાતની મુલાકાત લીધી હતી.

IIM અમદાવાદ ખાતે ટ્રુડોએ વિદ્યાર્થીઓ સાથે સંવાદ કર્યો હતો.

લગભગ 50 મિનિટની ચર્ચામાં તેમણે મહિલા સમાનતા, ઇમિગ્રન્ટ્સ,  લઘુ ઉદ્યોગો, મહાત્મા ગાંધી તથા પછાત વર્ગો વિશે વાત કરી હતી.

શુક્રવારે ટ્રુડો અને મોદીની વચ્ચે મુલાકાત યોજાશે. જેમાં સંરક્ષણ, અણુ સહકાર, વ્યાપાર તથા અવકાશ ક્ષેત્રે સહયોગ જેવા મુદ્દાઓ ચર્ચાય તેવી શક્યતા છે.

ટ્રુડોની ચર્ચાની મુખ્ય બાબતો

જસ્ટીન ટ્રુડોનું સ્વાગત કરતા ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી વિજય રૂપાણી

વિદ્યાર્થીઓ માટે દરવાજા ખુલ્લા

ટ્રુડોએ જણાવ્યું હતું કે ભારત અને કેનેડા વચ્ચે વ્યવસાયિક સંબંધો વધારવાની ઘણી શક્યતાઓ છુપાયેલી છે.

તેમણે જણાવ્યું કે કેનેડામાં હાલમાં સવા લાખ ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ અભ્યાસ કરે છે. અમે આગળ પણ ભારતમાંથી વિદ્યાર્થીઓને આવી જ રીતે કેનેડામાં ભણવા માટે પ્રોત્સાહિત કરતા રહીશું.

કેનેડામાં ભણતા વિદેશી વિદ્યાર્થીઓમાં ભારતથી આવતા વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા બીજા ક્રમાંકે છે. તેમાય ગુજરાતથી મોટા પ્રમાણમાં આવે છે.

કેનેડાના દરવાજા વિદ્યાર્થીઓ અને વ્યવસાયિક આદાનપ્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રદાન માટે હંમેશા ખુલ્લા રહેશે.

મહાત્મા ગાંધી વિષે

એક વિદ્યાર્થિનીનાં સવાલનો જવાબ આપતા ટ્રુડોએ કહ્યું હતું કે તેઓ મહાત્મા ગાંધીથી ખૂબ જ પ્રેરણા મેળવે છે.

ગુસ્સો લાવ્યા વગર હંમેશા મક્કમ રહેવું, એકબીજાને વધુ સારી રીતે સમજવું, પોતાની જાતને સતત સવાલો કરવા, પોતાનો ઇગો ઘટાડવા જેવી અનેક યોગ્યતાઓ ગાંધીને કારણે મળી છે.

ગાંધી આશ્રમ અને અક્ષરધામ ખાતે

સવારે એરપોર્ટથી ટ્રુડો પત્ની સોફીયા ટ્રુડો અને ત્રણ બાળકો સાથે સૌ પહેલા ગાંધી આશ્રમની મુલાકાત લીધી હતી.

ત્યારબાદ તેમણે ગાંધીનગર ખાતે આવેલા અક્ષરધામની મુલાકાત લીધી હતી.

ગુજરાતના મુખ્યપ્રધાન વિજય રૂપાણી કેનેડાના વડાપ્રધાનને આવકારવા માટે પહોંચ્યા ન હતા.

તેમના સ્થાને રાજ્યના આદિજાતિ વિકાસ તેમજ પ્રવાસન મંત્રી ગણપત વસાવા, રાજ્યના મુખ્ય સચિવ અને અમદાવાદના મેયર ગૌતમ શાહ પહોંચ્યા હતા.

જોકે, બાદમાં રૂપાણી અને ટ્રુડો વચ્ચે શુભેચ્છા મુલાકાત થઈ હતી અને ટ્રુડોને વિદાય આપવા એરપોર્ટ પહોંચ્યા હતા.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


સાત વર્ષ સુધી રાહ જોયા બાદ પોતાનો પરિવાર રાજી થતા માર્ટીના રૉય (ખ્રિસ્તી)એ જૈન અનવર (મુસ્લિમ) સાથે સપ્ટેમ્બરમાં લગ્ન કર્યાં હતાં.

તેમની માતાએ કહ્યું હતું કે "એ તને તલાક, તલાક, તલાક કહીને હાંકી કાઢશે."

ઇસ્લામમાં ત્રિપલ તલાકની પદ્ધતિને લઈને રૂપાની માતાને ચિંતા હતી. હાલમાં ભારતમાં છૂટાછેડાની આ પદ્ધતિ અમાન્ય થઈ ગઈ છે.

રૂપા સમજાવે છે, "જ્યારે મારાં માતાપિતા રાઝીને મળ્યાં, ત્યારે તેમને ખબર પડી કે તેઓ કેટલી સારી વ્યક્તિ છે. પરિવારની બધી ગેરસમજ દૂર થઈ ગઈ."

રૂપા અને રઝાનાં લગ્નને 30 વર્ષ થયાં છે. તેમને બે પુત્રો છે. આ પરિવાર તેમના ઘરે ઈદ અને દિવાળી બંને ઊજવે છે.

જ્યારે દંપતિને પુછાયું કે આ હિંદુ નામ છે કે મુસ્લિમ?

સલમા અને ટીએમ વીરરાઘવ

સલમા સાથેનાં લગ્ન વિશે લખતા પત્રકાર ટી.એમ. વીરરાઘવ કહે છે કે તેમના ઘરે ધર્મ "દહીં ચોખા વિરુદ્ધ મટન બિરયાની જેટલો મહત્ત્વનો નથી"

તેઓ કહે છે, "હું શાકાહારી છું અને તે મટનનો આનંદ માણે છે અને અમારા પુત્ર અનિશને બંને વિશ્વની શ્રેષ્ઠ વસ્તુઓ મળી રહી છે. અનિશ હિંદુ છે કે મુસ્લિમ, તે એ વાત પર નિર્ભર કરે છે કે તેના ઘરે શું રસોઈ બની રહી છે."

તાજેતરની એક પોસ્ટમાં, ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

મુસ્લિમ તનવીર એજાઝ અને તેમનાં હિંદુ પત્ની વિનીતા શર્માએ પોતાની પુત્રીનું કુહુનું નામ રાખવાની કહાણી લખી છે.

દંપતીને પૂછવામાં આવ્યું કે તે હિંદુ નામ છે કે મુસ્લિમ? અને મોટી થાય ત્યારે તેમની પુત્રી કયા ધર્મમાં વિશ્વાસ કરશે?

તનવીરે લખ્યું છે, "અમારાં હિંદુ-મુસ્લિમ લગ્ન બિનસાંપ્રદાયિકતાનો એક આદર્શ દાખલો બની શકે છે. પરંતુ, તેઓ નિરાશ છે કે તેમના પ્રેમને લવ કહેવામાં આવશે કે લવ જેહાદ."

આ ઇન્સ્ટાગ્રામ એકાઉન્ટ પર આંતરજાતિ અને આંતરધર્મ લગ્નની ઘણી વાર્તાઓ છે.

કેરળની મારિયા મંઝિલ ખુલ્લા વિચાર ધરાવતાં કેથલિક પરિવારથી આવે છે. મારિયા એક માંસાહારી છે. તેમણે ઉત્તર ભારતના શાકાહારી સંદીપ જૈન સાથે લગ્ન કર્યાં છે. સંદીપનો પરિવાર રૂઢિચુસ્ત વિચારસણી ધરાવતો હતો.

પોતાનાં 22 વર્ષોના લગ્નગાળામાં જે પડકારોનો સામનો કર્યો છે, તેનું વર્ણન મારિયાએ કર્યું છે. જોકે, તેઓ માને છે કે સંદીપ જૈન સાથે લગ્ન કરવાનો તેમનો નિર્ણય એકદમ બરાબર હતો.

તેઓ લખે છે, "હું તેમનું ચોખ્ખું હૃદય, ભદ્રતા, બૌદ્ધિક સમાનતા અને મારા માટે ઊંડા પ્રેમને જોઈ ગઈ હતી. હું તેમને માત્ર એટલા માટે જ જવા દેવા માંગતી ન હતી કારણ કે તેઓ બીજા ભગવાનની ઉપાસના કરે છે અને બીજી ભાષા બોલે છે."

જ્યારે જાહેરાત પર લાગ્યા લવ જેહાદના આરોપો

ભારતમાં આંતરજાતિય અને આંતરધર્મ લગ્નના કારણે ઘર્ષણ થતાં રહે છે. સમાજમાં આવાં લગ્નોને બહુ ઓછી સ્વીકૃતિ મળે છે.

પરતું આવાં લગ્નોની ઉજવણી કરવા માટે સોશિયલ મીડિયા પ્લૅટફૉર્મ ઇન્સ્ટાગ્રામ પર એક ઝુંબેશ શરૂ કરવામાં આવી છે, જ્યાં માન્યતાઓ, જાતિ, ધર્મ, વંશ અને લિંગના ભેદભાવથી ઉપર પ્રેમને મૂકવામાં આવ્યો છે.

આંતરજાતિ અને આંતરધર્મ લગ્ન કાયમ રૂઢિચુસ્ત લોકોના નિશાન પર રહ્યા છે. પરંતુ, હાલના સમયમાં સાંપ્રદાયિકતામાં વધારો થયો છે. મોટા પાયે વિરોધ થતાં ભારતીય ઝવેરાત બ્રાન્ડ તનિષ્કને હાલમાં જ પોતાની જાહેરાત પાછી ખેંચી લેવાની ફરજ પડી હતી.

આ જાહેરાતમાં એક મુસ્લિમ પરિવારને દર્શાવવામાં આવ્યો હતો, જે તેમની હિંદુ પુત્રવધૂ માટે સીમંત સમારોહનું આયોજન કરે છે, જેને જોઈને પુત્રવધૂ બહુ ખુશ થઈ જાય છે.

કંપનીનું કહેવું હતું કે જાહેરાત દ્વારા તેમને કોમી એકતા વધારવાનો પ્રયાસ કર્યો છે, પરંતુ આ જાહેરાત સામે મોટા પાયે વાંધો ઉઠાવવામાં આવ્યો હતો.

જાહેરાતનો વિરોધ કરનાર લોકોનું કહેવું હતું કે આ જાહેરાત 'લવ જેહાદ'ને પ્રોત્સાહન આપે છે. વિરોધ કરનારામાં મોટા ભાગે સાંપ્રદાયિક હિંદુ જૂથો સામેલ...


સાતમી ઑક્ટોબર 2001ના દિવસે નરેન્દ્ર મોદીએ પહેલી વખત ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી તરીકે શપથ લીધા હતા

ગુજરાતના પાટનગર ગાંધીનગરથી નવસો કિલોમિટર દૂર દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં આ ખુરશીને બચાવી લેવા માટે સોકટી ભરાઈ રહી હતી, પણ તે કેશુભાઈ પટેલને ફળવાની નહોતી.

નરેન્દ્ર મોદી એ વખતે ભાજપના મહામંત્રી હતા, તેમની પર વડા પ્રધાન અટલ બિહારી વાજપેયીનો ફોન આવ્યો અને પૂછ્યું, 'ક્યાં છો?'

નરેન્દ્ર મોદીએ જવાબ વાળ્યો, 'હું સ્મશાનમાં છું.'

વાજપેયી હસ્યા અને કહ્યું કે 'તમે સ્મશાનમાં છો, હું હવે શું વાત કરું. પાછા ક્યારે આવશો?'

નરેન્દ્ર મોદી એ વખતે આજ તકના કૅમેરામૅન ગોપાલ બિષ્ટની અંતિમવિધિમાં હાજરી આપવા સ્મશાન પહોંચ્યા હતા, જેમનું કૉંગ્રેસ નેતા માધવરાવ સિંધિયા સાથે પ્લેન-અકસ્માતમાં મૃત્યુ થયું હતું.

નરેન્દ્ર મોદી સ્મશાનેથી પાછા આવ્યા અને વાજપેયીએ તેમને ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રીનું પદ સોંપ્યું. આ ઘટનાક્રમનો ઉલ્લેખ નરેન્દ્ર મોદીએ તેમના ભાષણમાં પણ કર્યો છે.

2001માં જ્યાં કેશુભાઈ પટેલ હતા, ત્યાં જ આજે નરેન્દ્ર મોદી?

ગુજરાતમાં 2001ના ભૂકંપ બાદ ભાજપે સત્તાનું હસ્તાંતરણ કરીને કેશુભાઈ પટેલના બદલે નરેન્દ્ર મોદીને મુખ્ય મંત્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રી બનાવી દીધા.

કેશુભાઈ પટેલે એ વખતે પાર્ટીના નેતૃત્વ સમક્ષ રાજીનામાની સાથે પોતાની રાજકીય કારકિર્દી સોંપી દીધી અને એમના રાજકીય વનવાસના દિવસો ગણાવા લાગ્યા.

નરેન્દ્ર મોદીને એ આપદાએ ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રીની ખુરશી સુધી પહોંચાડી દીધા હતા, પણ હવે તારીખિયામાં વીસ વર્ષ વીતી ગયાં છે.

26 મે 2021, નરેન્દ્ર મોદી દેશના વડા પ્રધાન થયા એ વાતને સાત વર્ષ થઈ ગયાં છે.

દેશના માથે કોરોના વાઇરસ મહામારીની આપદા છે અને સ્થિતિ બદથી બદતર થઈ એની માટે મોદી સરકારની ટીકા થઈ રહી છે.

કોરોના મહામારીમાં નરેન્દ્ર મોદીની લોકપ્રિયતા ઘટી કે વધી?

કોરોનાકાળમાં નરેન્દ્ર મોદીની લોકપ્રિયતા ભારેખમ ઘટી હોવાનો અહેવાલો સતત આવી રહ્યા છે અને લોકપ્રિયતાનું રેટિંગ ઘટ્યું છે એટલું જ નહીં પણ તળિયે આવી ગયું છે.

કેટલાક વિશ્લેષકો માને છે કે નરેન્દ્ર મોદીની આજની સ્થિતિ કેશુભાઈ પટેલની 2001ની સ્થિતિ જેવી જ થઈ છે અને એક આપદા બાદ મુખ્ય મંત્રી બનેલા નરેન્દ્ર મોદીના કોરોનાકાળમાં વળતાં પાણી થયાં છે.

જોકે એક તરફ જ્યાં મે 2021 સુધીમાં દેશ અને વિશ્વના મીડિયામાં નરેન્દ્ર મોદીનું રેન્કિંગ ઘટ્યું હોવાની વાત થતી હતી, ત્યાં થોડા મહિનાઓ પહેલાં 2021ની શરૂઆતમાં કંઈક અલગ જ દાવો થતો હતો.

જાન્યુઆરી 2021માં ભાજપે કરેલો દાવો કંઈક જુદો છે, અમેરિકન સંસ્થા મૉર્નિંગ ફર્મના રિપોર્ટના ટાંકતાં કહ્યું હતું કે આવા કપરા સમયમાં પણ નરેન્દ્ર મોદી વિશ્વના નં.1 નેતા છે.

ભાજપના અધ્યક્ષ જગતપ્રકાશ નડ્ડાએ ટ્વીટ કર્યું હતું, "મોદીના નેતૃત્વવાળી સરકાર સત્તામાં આવી ત્યારથી સરકારમાં લોકોનો વિશ્વાસ વધ્યો છે અને દેશમાં યોગ્ય દિશામાં વિકાસ થઈ રહ્યો છે એવી શ્રદ્ધા પણ વધી છે."

તેઓ આ અમેરિકન સંસ્થાના રેટિંગ સંદર્ભે લખે છે, "એમનું (નરેન્દ્ર મોદીનું) સબળ નેતૃત્વ અને મહેનતથી દેશને માન થાય છે, એ વાતનો પુરાવો આ રેટિંગ છે."

કોરોનાનો વખત નરેન્દ્ર મોદીની અગ્નિપરીક્ષા

કોરોના કાળમાં મોદીની લોકપ્રિયતા ઘટી ગઈ છે?

'મિસાયા મોદી' પુસ્તક લખનારાં તવલીન સિંઘ બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતાં કહે છે કે 'ઇતિહાસને આ દૃષ્ટિએ ન જોવો જોઈએ' અને સાથે જ તેઓ કેશુભાઈ પટેલની સ્થિતિ અને નરેન્દ્ર મોદીની સ્થિતિ વચ્ચેની તુલનાને વાજબી ગણતાં નથી.

નરેન્દ્ર મોદીની રાજકીય જીવનકથા 'ધ નમો સ્ટોરી: અ પૉલિટિકલ લાઇફ' નામે લખનારા ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયાના પૂર્વ નિવાસી તંત્રી કિંગશુક નાગ બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતા કહે છે કે સ્થિતિ સરખી છે પણ બંને વચ્ચે થોડો...


સાતમી જુલાઈ: અમેરિકાના રાષ્ટ્રપ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાથી અલગ થવાની પ્રક્રિયા હાથ ધરી, જે એક વર્ષમાં પૂર્ણ થશે.

સાતમી જુલાઈ: અમેરિકાના પત્રકારો, સહેલાણીઓને, રાજનૈતિક તથા અન્ય અધિકારીઓને તિબેટ જતા અટકાવવા માટે જવાબદાર અધિકારીઓને વિઝા આપવા ઉપર પ્રતિબંધ લાદ્યો.

સાતમી જુલાઈ: ભારતની જેમ અમેરિકામાં પણ 'ટિકટૉક' ઉપર પ્રતિબંધ મૂકવાની માગ ઊઠી.

પાંચમી જુલાઈ: ભારત-ચીન સીમા વિવાદ મુદ્દે અમેરિકાના વિદેશપ્રધાને ભારતને સાથ આપવાની વાત સ્પષ્ટપણે કહી.

ચોથી જુલાઈ: ફરી એક વખત અમેરિકાએ તેના ત્રણ સૈન્ય જહાજને દક્ષિણ ચીન સાગર વિસ્તારમાં મોકલ્યા. ચીન દ્વારા અત્યારસુધી આ વિસ્તાર ઉપર દાવો કરવામાં આવ્યો છે અને ત્યાં સૈન્ય કવાયત પણ હાથ ધરી છે.

બીજી જુલાઈ : અમેરિકાની સેનેટે હૉંગકૉંગમાં ચીન દ્વારા 'રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા કાયદો' લાગુ કર્યા બાદ નવેસરથી સર્વસહમતીથી પ્રતિબંધ લાદ્યા છે. જેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે જે કોઈ બૅન્ક ચીનના અધિકારીઓ સાથે આર્થિક વ્યવહાર કરશે, તેમની ઉપર દંડ લાદવામાં આવશે.

30મી જૂન : અમેરિકાના ફેડરલ કૉમ્યુનિકેશન કમિશને ખ્વાવે ટેકનૉલૉજીસ તથા ઝેડ.ટી.ઈ. કૉર્પોરેશનને રાષ્ટ્રીય સ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ુરક્ષા માટે જોખમરુપ ગણાવતું નિવેદન બહાર પાડ્યું હતું. 5જી ટેકનૉલૉજીમાં આ બંને કંપની નિપુણતા ધરાવે છે.

27મી જૂન : જર્મનીમાંથી સૈનિકોની સંખ્યા ઘટાડીને તેને ઇન્ડો-પેસિફિક વિસ્તારમાં તહેનાત કરવાનો નિર્ણય જૂન મહિનાના અંતભાગમાં લીધો.

23મી જૂન : અમેરિકાએ H-1B વિઝા ઉપર વર્ષના અંત સુધી નિયંત્રણ લાદવાનો નિર્ણય કર્યો. જેની સીધી અસર ચીન તથા ભારતના નાગરિકો ઉપર પડશે.

US વિ. ચીનનો નવો અધ્યાય

ગત એક પખવાડિયા દરમિયાન અમેરિકાએ આપેલાં મોટાભાગના નિવેદન તથા નિર્ણય સીધી કે આડકતરી રીતે ચીન સંબંધિત હતા.

અમેરિકા તથા ચીન વચ્ચેની તકરાર આમ તો નવી નથી, પરંતુ કોવિડ-19ની મહામારીના છ મહિના દરમિયાન જાહેરમાં આ ગઈ છે.

કોવિડ-19ને કારણે વિશ્વ તથા અમેરિકામાં જે રીતે ખુંવારી થઈ છે, તેના માટે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અનેક વખત જાહેરમાં ચીનને જવાબદાર ઠેરવી ચૂક્યા છે. ટ્રમ્પનો આરોપ છે કે ચીને લાંબા સમય સુધી બીમારી વિશેની વિગતો છૂપાવી રાખી હતી.

ટ્રમ્પે વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાને પણ જવાબદાર ઠેરવી છે અને તેની ઉપર ચીનને છાવરવાનો આરોપ મૂક્યો છે. તેઓ અનેક વખત પોતાના ટ્વીટમાં કોરોના વાઇરસને 'ચાઇના વાઇરસ' કહીને ટાંકે છે.

તિબેટ, હૉંગકૉંગ, દક્ષિણ ચીન કે ભારતના બહાને ચીનની ઉપર પ્રહાર કરવાની તક અમેરિકાએ છોડી નથી. હવે, FBI (ફેડરલ બ્યૂરો ઑફ ઇન્વેસ્ટિગેશન)ના ડાયરેક્ટર પણ આ વાત કહી ચૂક્યા છે.

FBIના ડાયરેક્ટર ક્રિસ્ટૉફર રેએ વૉશિંગ્ટનની હડસન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ખાતેના કાર્યક્રમમાં ચીનની સરકાર ઉપર જાસૂસી કરવાનો તથા ગુપ્ત માહિતી ચોરી કરવાનો આરોપ મૂક્યો હતો. આ સિવાય તેમણે ચીનને અમેરિકાના ભવિષ્ય માટે 'લાંબાગાળે અત્યારસુધીનું સૌથી મોટું જોખમ' ગણાવ્યું. 'પરંતુ અમેરિકા શા માટે ચીનને ખુદને માટે જોખમરુપ માને છે?'

આ સવાલના જવાબમાં ક્રિસ્ટૉફરે કહ્યું, 'બીજા વિશ્વયુદ્ધ બાદ દુનિયાના બે દેશ મહાશક્તિ તરીકે સ્થાપિત થયા. ત્યારબાદ બંને દેશો વચ્ચે શીતયુદ્ધની શરૂઆત થઈ, જે 1990 સુધી ચાલ્યું.'

'ત્યારબાદ સોવિયેટ સંઘનું વિઘટન થઈ ગયું અને માત્ર રશિયા જ ટકી શક્યું. અમેરિકા ખુદને એકલી મહાસત્તા માનવા લાગ્યું, પરંતુ 1990થી 2020ની સ્થિતિ દરમિયાન પરિસ્થિતિમાં વ્યાપક પરિવર્તન આવ્યું છે.'

આર્થિક મહાશક્તિ

સમગ્ર સ્થિતિને સમજવા માટે બી.બી.સી.એ સુધીન્દ્ર કુલકર્ણી સાથે વાત કરી. તેઓ અટલ બિહારી વાજપેયીની સરકારમાં સલાહકાર તરીકે રહી ચૂક્યા છે. કુલકર્ણીના મતે મહાસત્તા તરીકે અમેરિકાની...


સાથે જ કોર્ટે એમ પણ કહ્યું કે આઝાદ ત્યાં જનસભા કે જાહેર ભાષણ આપી શકશે નહીં.

મુખ્ય ન્યાયાધીશ રંજન ગોગોઈએ એમ પણ કહ્યું જો જરૂર પડે તો તેઓ જાતે જમ્મુ-કાશ્મીર જઈ શકે છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે રાષ્ટ્રહિતમાં સ્કૂલ, હૉસ્પિટલ અને જનપરિવહને સુચારુ રૂપે કામ કરવું જોઈએ.

જમ્મુ-કાશ્મીરને વિશેષ દરજ્જો આપતી કલમ 370ની જોગવાઈ દૂર કરવાના વિરોધમાં થયેલી અરજી પર સોમવારે સુનાવણી કરતાં કોર્ટે આ ટિપ્પણી કરી હતી.

મુખ્ય ન્યાયાધીશ રંજન ગોગોઈએ કહ્યું, "અમે કેન્દ્ર સરકાર અને જમ્મુ-કાશ્મીરને નિર્દેશ આપીએ છીએ કે તેઓ આ અરજીના સંબંધમાં સપ્ટેમ્બર સુધીમાં જ એક ઍફિડેવિટ દાખલ કરે."

પૂર્વ મુખ્ય મંત્રી ફારૂક અબ્દુલ્લાને છોડવાની માગ સાથે દાખલ થયેલી અરજી પર સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકાર અને જમ્મુ-કાશ્મીરને એક નોટિસ પણ પાઠવી છે.

આ મામલે આગામી સુનાવણી 30 સપ્ટેમ્બરે હાથ ધરાશે.

એમડીએમકેના નેતા વાઇકોએ ફારૂક અબ્દુલ્લાને છોડવાની માગ કરવા અરજી કરી હતી.

તેમનો દાવો હતો કે ફારૂક અબ્દુલ્લાને 15 સપ્ટેમ્બરે દિવંગત પૂર્વ મુખ્ય મંત્રી અન્નાદુરાઈની 111મી વર્ષગાંઠ નિમિત્તે કાર્યક્રમ માટે ચેન્નાઈ આવવાનું હતું, પરંતુ તેમનો સંપર્ક નહોત... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ો થઈ શક્યો.

પત્રકાર અનુરાધા ભસીન તરફથી તેમનાં વકીલ વૃંદા ગ્રોવરે કહ્યું કે પ્રતિબંધનો આ 43મો દિવસ છે અને તેમના અસીલને નજરકેદ રાખવા ગેરદાયદે છે.

વૃંદા ગ્રોવરે કોર્ટમાં કહ્યું, "તેઓ જાણવા માગે છે કે કયા કાયદાને આધારે આ પ્રતિબંધો થોપવામાં આવ્યા છે?"

ઍટોર્ની જનરલ કે. કે. વેણુગોપાલે સરકાર તરફથી કહ્યું કે મીડિયાકર્મીઓને તેમના કામ માટે લૅન્ડલાઇન અને અન્ય સંચાર સુવિધાઓ આપવામાં આવે છે.

તેમણે એવો પણ દાવો કર્યો કે ઘણાં છાપાંઓ છપાય છે અને ઘણી ટીવી ચૅનલોનું પ્રસારણ પણ ચાલુ છે.

તેમણે અનુરાધા ભસીનના એ દાવાનું ખંડન કર્યું કે લોકો મેડિકલ સુવિધાઓથી વંચિત છે.

તેમણે દાવો કર્યો કે આ દરમિયાન આખા જમ્મુ-કાશ્મીરમાં 5.5 લાખ લોકોએ ઇલાજ માટે ઓપીડી સેવાનો લાભ લીધો છે.

ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રવીશ કુમારનો દાવો છે કે જમ્મુ-કાશ્મીરના 92 ટકા ક્ષેત્રમાં હવે કોઈ પ્રતિબંધ નથી.

પાંચ ઑગસ્ટે ભારત સરકારે જમ્મુ-કાશ્મીરને વિશેષ દરજ્જો આપતી કલમ 370ની જોગવાઈને રદી કરી હતી. બાદમાં ત્યાંની સંચારસેવા અને અવરજવર સીમિત કરી દેવાઈ હતી.

રવીશ કુમારે કહ્યું હતું, "આ સમજવું બહુ જરૂરી છે કે જમ્મુ-કાશ્મીરના 92 ટકા વિસ્તારમાં કોઈ પ્રતિબંધ નથી. લૅન્ડલાઇન કનેક્શન સંપૂર્ણ રીતે ચાલુ થઈ ગયું છે."

"બધાં ટેલિફોન ઍક્સચેન્જ કામ કરી રહ્યાં છે. મોબાઇલ સંપર્ક પણ વધારાઈ રહ્યો છે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


સાથે જ ટીવી, રેડિયો અને ઑનલાઇનના વિશ્વભરમાં ફેલાયેલા BBCના આંતરરાષ્ટ્રીય નેટવર્ક પર ગ્લૉબલ ડૉક્યુમેન્ટરીઝ, વિશેષ અહેવાલો અને લેખોની રજૂઆત કરાશે.

મીડિયા અંગે જાગૃત્તિ ફેલાવવા માટેના કાર્યક્રમો, હેકાથોન તથા ભારત અને કેનિયામાં પરિસંવાદોનો પ્રારંભ કરાશે.

બીબીસી 12 નવેમ્બરથી બિયૉન્ડ ફેક ન્યૂઝ (Beyond Fake News) પ્રોજેક્ટ શરૂ કરી રહ્યું છે, જેમાં કઈ રીતે અને શા માટે ખોટી માહિતી ફેલાવાય છે તેના પર BBC દ્વારા થયેલું મૌલિક સંશોધન રજૂ થશે.

(બીબીસીનું સમગ્ર રિસર્ચ વાંચવા માટે અહીં ક્લિક કરો.)

દુનિયાભરમાં ખોટી માહિતીના ફેલાવાના કારણે સામાજિક અને રાજકીય નુકસાન થઈ રહ્યું છે અને લોકોનો સમાચારોમાં વિશ્વાસ ઊઠવા લાગ્યો છે.

કેટલાક કિસ્સામાં લોકો હિંસાનો ભોગ બન્યા છે અને તેમના જીવ પણ ગયા છે.

બીબીસીના બિયૉન્ડ ફેક ન્યૂઝ પ્રોજેક્ટનો હેતુ ખોટી માહિતીના દૂષણ સામે લડત આપવાનો છે.

આ માટે વૈશ્વિક ધોરણે મીડિયા વિશે જાગૃતિ ફેલાવાના કાર્ય પર ધ્યાન કેન્દ્રીત થઈ રહ્યું છે.

ભારત અને કેનિયામાં પરિસંવાદોનું આયોજન કરાયું છે તથા હેકાથોનના આયોજન દ્વારા ટેક્નિકલ ઉકેલ શોધી કાઢવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે.

આ ઉપરાંત BBC... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ના આફ્રિકા, ભારત, એશિયા પેસિફિક, યુરોપ, અમેરિકા તથા મધ્ય અમેરિકામાં ફેલાયેલા નેટવર્ક પર વિશેષ કાર્યક્રમોની શ્રેણી ચલાવવામાં આવશે.

ભારત, કેનિયા અને નાઇજિરિયામાં યૂઝર્સે તેમના એન્ક્રીપ્ટેડ મૅસેજ BBCના સંશોધન માટે તપાસવા દીધા તે અભૂતપૂર્વ હતું અને તેના આધારે તૈયાર થયેલું સંશોધન 12 નવેમ્બરે જાહેર કરવામાં આવશે.

બિયૉન્ડ ફેક ન્યૂઝ પ્રોજેક્ટ હેઠળ મીડિયા વિશેની જાગૃત્તિના વર્કશોપ્સ ભારત અને કેનિયામાં શરૂ પણ થઈ ગયા છે.

માધ્યમો અંગે જાગૃતિ ફેલાવવા માટે BBCએ યૂકેમાં હાલનાં વર્ષોમાં સફળતાપૂર્વક યોજેલા પ્રોજેક્ટ્સના આધારે આ વર્કશોપ્સ તૈયાર કર્યા છે. યૂકેની શાળાઓમાં આવા વર્કશોપ્સ યોજાઈ ચૂક્યા છે.

બીબીસી વર્લ્ડ સર્વિસ ગ્રૂપના ડિરેક્ટર જેમી ઍન્ગસ કહે છે:

"2018માં મેં નિશ્ચય કર્યો હતો કે જગતમાં 'ફેક ન્યૂઝ'ના કારણે ઊભા થયેલા ખતરાની માત્ર વાતો કરવાના બદલે વિશેષ કશુંક બીબીસી વર્લ્ડ સર્વિસ ગ્રૂપ કરી બતાવશે અને તેનો સામનો કરવાના નક્કર પ્રયાસો હાથ ધરશે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

"જગતમાં મીડિયા વિશેની જાગૃત્તિનું નબળું ધોરણ અને હાનિકારક માહિતીનો બહુ સહેલાઈથી ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર થઈ શકતો ફેલાવો એ બંને બાબતો જોઈને એ સ્પષ્ટ થઈ ગયું હતું કે આવી સ્થિતિનો સામનો કરવા માટે પ્રતિષ્ઠિત અને ભરોસાપાત્ર સમાચાર સંસ્થાઓએ અગમચેતીનાં પગલાં લેવાં જરૂરી બન્યાં છે."

"અમે માત્ર વાતો નથી કરી પણ સક્રિય પ્રયાસો કર્યા છે અને ભારત તથા આફ્રિકામાં પાયાનું કાર્ય કર્યું છે."

"ઑનલાઇનમાં માહિતી શેર કરવાની વૃત્તિનું ઊંડું સંશોધન થાય તે માટે ફંડ ફાળવ્યું તથા વિશ્વભરમાં મીડિયા વિશે જાગૃત્તિ ફેલાવવાના વર્કશોપ્સનું આયોજન કર્યું છે."

"સાથે જ દુનિયામાં જ્યાં પણ અગત્યની ચૂંટણીઓ યોજાઈ રહી હોય ત્યાં બીબીસી રિયાલિટી ચેક કાર્યક્રમો યોજવાનો નિશ્ચય પણ કર્યો છે."

"આ વર્ષે હવે અમે નવી દિશા કંડારી રહ્યા છીએ અને આ સમસ્યાનું મૂળ શોધીને, તેને નાબૂદ કરવાના ઉપાયો અમલમાં મૂકી રહ્યા છીએ."

બિયૉન્ડ ફેક ન્યૂઝ શ્રેણી

અસલી કે નકલી, સાચું કે ખોટું, પારદર્શી કે ઇરાદાપૂર્વક ગેરમાર્ગે દોરનારી - આવા ભેદ તમે કઈ રીતે પારખી શકો?

તેની વિરુદ્ધ પગલાં લઈને વિશ્વાસ ઊભો કરવા માટે તમે શું કરી શકો?

આ જ સવાલોના જવાબ આપવાની કોશિશ બીબીસી દ્વારા Beyond Fake News શ્રેણી દરમિયાન કરાશે.

આ શ્રેણીમાં વૉટ્સઍપને કારણે ભારતનું એક ગામડું કઈ રીતે હિંસક ટોળામાં પરિવર્તિત થઈ ગયું તેની ઊંડી સમજ આપતો...


સાથે જ બૅન્કે અખબારમાં જાહેર નોટિસ બહાર પાડીને જણાવ્યું છે કે અનિલ અંબાણી જૂથની 'રિલાયન્સ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર' દેવું ચૂકવવામાં નિષ્ફળ રહી છે, જેથી દક્ષિણ મુંબઈમાં આવેલા તેના બે ફ્લૅટને પણ તાબા હેઠળ લીધા છે.

અનિલ ધીરુભાઈ અંબાણી ગ્રૂપ (એ.ડી.એ.જી.)ની લગભગ બધી કંપનીઓ મુંબઈના સાંતાક્રૂઝ ખાતે આવેલા 'રિલાયન્સ સેન્ટર' ખાતેથી ચાલે છે. જોકે ગત અમુક વર્ષ દરમિયાન ગ્રૂપની કંપનીઓની આર્થિક સ્થિત કથળી છે.

જૂથની અમુક કંપનીઓએ દેવાળું ફૂંક્યું છે, જ્યારે અમુક કંપનીઓમાં ભાગીદારી આપવી પડી છે.

યસ બૅન્કનું કહેવું છે કે તા. છઠ્ઠી મેના દિવસે તેમને નોટિસ આપવામાં આવી હતી, પરંતુ 60 દિવસની નોટિસ છતાં ADAGએ બાકી નીકળતી રકમ ચૂકવી ન હતી, એટલે 22મી જૂને તેની ત્રણેય સંપત્તિ કબજામાં લઈ લેવામાં આવી છે.

બૅન્કે જાહેર ચેતવણી આપી છે કે આ સંપત્તિઓ અંગે કોઈ લેણદેણ ન કરે.

રફાલ અને દેવું

ન્યૂઝ એજન્સી પીટીઆઈના રિપોર્ટ મુજબ, 21 હજાર 432 વર્ગમીટરમાં ફેલાયેલા મુખ્યાલયને ભાડાપટ્ટે આપવા માટે ગત વર્ષે ADAGએ પ્રયાસ કર્યા હતા, જેથી કરીને દેવું ચૂકવવા માટેની રકમ એકઠી કરી શકાય.

સોશિયલ મીડિયા ઉપર ઘણા લોકો આ સમાચારને ભારતના રફાલ સોદા તથ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ા તેમાં અનિલ અંબાણીની ભૂમિકા સાથે જોડીને જુએ છે.

ભાઈઓ વચ્ચે સંપત્તિનું વિભાજન થયા બાદ અનિલ અંબાણીનો કોઈ પણ ધંધો ચાલ્યો ન હતો અને તેમની ઉપર ભારે દેવું છે. તેઓ કશું નવેસરથી કરી શકે તેમ નથી.

અનિલ અંબાણી તેમના મોટાભાગના વેપારધંધા સંકેલી રહ્યા છે અથવા તેને વેચી રહ્યા છે. રફાલનો કૉન્ટ્રેક્ટ તેમને મળ્યો, પરંતુ તે પણ વિવાદમાં સપડાઈ ગયો અને હવે યસ બૅન્કે તેમના માટે નવી મુસિબત ઊભી કરી છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે રફાલ વિમાન બનાવનારી દસૉ ઍવિએશને અનિલ અંબાણીની રિલાયન્સ ઍરોસ્ટ્રક્ચર લિમિટેડને ઑફસેટ પાર્ટનર બનાવી છે, જેના કારણે અમુક સવાલ ઊભા થયા છે.

વિપક્ષે સવાલ ઉઠાવ્યો છે કે હિંદુસ્તાન ઍરોનોટિકલ લિમિટેડને બદલે દેવાળિયા થઈ ગયેલા અનિલ અંબાણીની કંપની સાથે રૂ. 30 હજાર કરોડનો કરાર કેમ કરવામાં આવ્યો?

ત્યારે એ પણ સવાલ ઊઠે છે કે સંરક્ષણ સોદાની શરતોને પૂર્ણ કરી શકશે કે કેમ ?

આર્થિક બાબતોના જાણકાર તથા વરિષ્ઠ પત્રકાર આલોક જોશીના કહેવા પ્રમાણે, 'અગાઉ પણ આ મુદ્દો ઊભો થયો હતો, જે વધુ ગંભીર બની ગયો છે.'

જોશીના કહેવા પ્રમાણે, "લંડનની કોર્ટમાં અનિલ અંબાણીએ કહ્યું હતું કે આપવા પાસે તેમની પાસે કંઈ નથી. આથી એ સવાલ ઊભો થાય છે કે શું અનિલ અંબાણીને ભારતના આટલા મોટા સંરક્ષણસોદામાં ભાગીદાર રાખવા જોઈએ?"

"આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે આવી રીતે દેવાળું ફૂંકનારાઓને સામેલ કરવામાં નથી આવતા."

સંરક્ષણક્ષેત્રે નહીં જેવો અનુભવ ધરાવનારી અનિલ અંબાણીની કંપની 'રિલાયન્સ ડિફેન્સ'ને આ સોદામાં સામેલ કરવા ઉપર પણ હોબાળો થયો હતો. વિપક્ષે આરોપ મૂક્યો હતો કે 'આ સોદો ભ્રષ્ટાચારને પ્રોત્સાહન આપનારો છે.'

આલોક જોશીના કહેવા પ્રમાણે, "અગાઉ માત્ર અંબાણીની કંપનીના અનુભવ વિશે જ વાત હતી, જેના જવાબમાં ભારત સરકારે કહ્યું હતું કે ફ્રાન્સની કંપની 'દસૉ ઍવિએશન'એ માત્ર અંબાણીને જ નહીં, પરંતુ અન્ય ભારતીય કંપનીઓને પણ ભાગીદાર બનાવી છે."

"અનિલ અંબાણીની કંપનીનો દાવો છે કે 'અમે આ સોદામાં નિર્ણાયક ભાગીદાર છીએ.' આમાં ભારત સરકારની શું ભૂમિકા છે, તેના વિશે ટીમ-મોદી કશું નથી બોલતી."

"આ મુદ્દે સવાલ ઉઠતો ત્યારે તેને 'પવિત્ર મુદ્દા' જેવો બનાવી દેવામાં આવે છે. એવું કહેવામાં આવે છે કે 'દેશની સુરક્ષાને લગતો મુદ્દો છે અને આ વિશે કશું સાર્વજનિક કરવામાં નહીં આવે.' તો પછી સવાલ એ ઊઠે છે કે જો આ સોદ્દો ખરેખર એટલો મહત્ત્વપૂર્ણ હોય તો પછી ડૂબવાને આરે ઊભેલી કંપનીને શા માટે સાથે લેવામાં આવી છે."

આલોક જોશી એ વાત ઉપર...


સાથે જ વડા પ્રધાનના 'વિસ્તારવાદ'ના નિવેદન સંદર્ભે પણ ચીને પ્રતિક્રિયા આપી છે.

ચીનના નવી દિલ્હી ખાતેના દૂતાવાસે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીનું આ નિવેદન "વધારે પડતું અને ઉપજાવી કાઢેલું" ગણાવ્યું છે.

ભારત અને ચીન વચ્ચે લદ્દાખમાં LAC પર ભારે તણાવની સ્થિતિ વચ્ચે ગઇકાલે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ લેહની મુલાકાત લીધી. વડા પ્રધાને લેહમાં સૈનિકોને સંબોધી ગલવાન ઘાટીની અથડામણમાં ઘાયલ થયેલા સૈનિકોને પણ મળ્યા. સૈનિકોને સંબોધતા વડા પ્રધાને લદ્દાખમાં કહ્યું કે "વિસ્તારવાદનો કાળ હવે સમાપ્ત થઈ ચૂક્યો છે."

વડા પ્રધાનના આ નિવેદન પર નવી દિલ્હી ખાતેના ચીનના દૂતાવાસે પ્રતિક્રિયા આપી.

દૂતાવાસના પ્રવક્તા જી રોંગે ટ્વીટ કરી લખ્યું , "ચીને તેના 14માંથી 12 પાડોશી દેશો સાથે શાંતિપૂર્ણ વાતચીત દ્વારા સરહદ રેખાંકિત કરી છે અને તેને મિત્રતાના સંબંધોમાં ફેરવી છે. ચીનને વિસ્તારવાદી તરીકે જોવું તથ્યવિહિન છે."

તો બીજી તરફ બિજિંગથી પણ પ્રતિક્રિયા આવી. બીજિંગમાં ચીનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ઝાઓ લિજિયાને કહ્યું, "બંને બાજુઓ તરફથી કોઈ એવા પગલાં ન લેવાવા જોઈએ જે સીમા પર સ્થિતિને વધુ ગૂંચવે."

અમદાવાદની ઝાયડસ કેડિલા પણ કરશે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

કોરોના વૅક્સિનનું ટેસ્ટિંગ

ભારત બાયોટેક બાદ હવે અમદાવાદસ્થિત દવા ઉત્પાદક કંપની ઝાયડસ કેડિલાને પણ કોરોના વાઇરસની રસીના પહેલા અને બીજાતબક્કાના માનવપરીક્ષણની મંજૂરી મળી ગઈ છે.

આ સાથે અમદાવાદની દવા ઉત્પાદક કંપની ઝાયડસ કેડિલા દેશમાં કોરોના વાઇરસની સંભવિત રસીના માનવપરીક્ષણની મંજૂરી મેળવનાર બીજી કંપની બની છે.

ઇન્ડિયા ટુડેના અહેવાલ પ્રમાણે ઝાયડસ કેડિલા કંપનીએ કહ્યું કે તેમણે ડ્રગ કંટ્રોલર જનરલ ઑફ ઇન્ડિયા(DCGI) તરફથી તેમને કોરોના વાઇરસ રસીના માનવપરીક્ષણની મંજૂરી મળી છે.

કંપનીએ કહ્યું પ્રથમ અને બીજા તબક્કાના પરીક્ષણને પૂર્ણ થતાં લગભગ ત્રણ મહિના જેવો સમય લાગશે. ઝાયડસ આ જ મહિને દેશમાં અલગ અલગ જગ્યાએ 1000 લોકો પર રસીનું પરીક્ષણ શરૂ કરશે.

અહેવાલ પ્રમાણે કંપનીએ પશુઓ પર રસીના ક્લિનિકલ ટ્રાયલનો ડેટા DCGIને મોકલ્યો હતો જેમાં રસી 'સુરક્ષા અને રોગપ્રતિકારકશક્તિ વિકસિત કરવાની ક્ષમતા' સંદર્ભે સફળ જણાઈ હતી.

NHAIનો ચોરેલો ડેટા હૅકર્સે ઑનલાઇન મૂક્યો

સાયબર સિક્યૉરિટી નિષ્ણાતોએ કહ્યું કે સાયબર ગુનાખોરોએ NHAIના નાણાકીય અહેવાલો, કૉન્ટ્રૅક્ટ દસ્તાવેજો અને નેશનલ હાઇવે ઑથોરિટી ઑફ ઇન્ડિયા(NHAI)નાં કર્મચારીઓની માહિતી ઑનલાઇન પોસ્ટ કરી છે.

હિન્દુસ્તાન ટાઇમ્સ અખબારના અહેવાલ પ્રમાણે સાયબર નિષ્ણાતોએ કહ્યું કે આ ચોરેલા ડેટામાં એજન્સીના ઓછામાં ઓછા એક ભૂતપૂર્વ ચૅરમેનની અંગત ઓખળના દસ્તાવેજો પણ શામેલ છે.

હૅકર્સે આ ડેટા 2જી જુલાઇએ આ ડેટા ઑનલાઇન પોસ્ટ કર્યો. એના બે દિવસ પહેલા જ NHAIએ તેની કોઈ પણ સંવેદનશીલ માહિતી હૅકર્સે ચોરી હોવા વિશે ઇન્કાર કર્યો હતો.

સિંગાપોર સ્થિત સાયબર સિક્યૉરિટી કંપની સાયફર્મા અનુસાર આ ડેટામાં ટેક્સની માહિતી, ઑડિટ રિપોર્ટ્સ, પાસપોર્ટની નકલો, ઓળખપત્રો, આકારણી અહેવાલો સહિત અંગત ઓળખની માહિતી અને નાણાકીય અહેવાલો સામેલ છે.

આ ઑનલાઇન ડેટા લગભગ 1.8GBની બે ફાઇલમાં છે અને હૅકર્સનું કહેવું છે કે તે તેમની પાસેના કુલ ડેટામાંથી આ ફક્ત 5 ટકા જ છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


સાથે-સાથે 1993માં કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા અયોધ્યામાં જમીન અધિગ્રહણ કાનૂનની સ્કીમ પ્રમાણે વિવાદના સમાધાનના આદેશ આપ્યા છે.

ચુકાદાના પેરા 805માં સુપ્રીમ કોર્ટે નિર્મોહી અખાડાના કેસને નિશ્ચિત સમયમર્યાદા બાદ દાખલ કરવાના કારણે રદ કરી દીધો હતો.

કોર્ટે નિર્મોહી અખાડાનો રામજન્મભૂમિ મંદિરના પ્રબંધક હોવાનો દાવો પણ ફગાવી દીધો છે પરંતુ બંધારણના અનુચ્છેદ 142માં તેની પાસે વિશેષાધિકાર છે.

તેનો ઉપયોગ કરતા કેન્દ્ર સરકારને નિર્દેશ આપવામાં આવ્યા છે કે પરિસરમાં નિર્મોહી અખાડાની ઐતિહાસિક ભૂમિકાને ધ્યાનમાં રાખતા તેને મંદિર નિર્માણ માટે બનતા ટ્રસ્ટના મૅનેજમેન્ટમાં યોગ્ય સ્થાન આપવામાં આવે.

સુપ્રીમ કોર્ટે હાઈકોર્ટના એ નિર્ણયને પલટી નાખ્યો છે કે જેમાં સુન્ની વકફ બોર્ડે કેસને સમયમર્યાદાની બહારનો ગણાવ્યો હતો.

સુપ્રીમ કોર્ટે બંધારણમાં પોતાના વિશેષાધિકારનો ઉપયોગ કરતા સુન્ની વકફ બોર્ડને નવી મસ્જિદ બનાવવા માટે પાંચ એકર જમીન ફાળવવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું છે કે કેન્દ્ર સરકાર વર્ષ 1993માં અધિગ્રહીત 67 એકર જમીનમાંથી સુન્ની વકફ બોર્ડને જમીન ફાળવશે અથવા રાજ્ય સરકાર અયોધ્યાના કોઈ પ્રમુખ સ્થળ પર આ જ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

મીન ફાળવશે.

કોર્ટે એમ પણ કહ્યું છે કે સુન્ની વકફ બોર્ડ આ જમીન પર મસ્જિદ બનાવવા માટે જરૂરી પગલાં ઉઠાવવા સ્વતંત્ર છે એટલે કે તેના પર કોઈ દબાણ કરવામાં આવશે નહીં.

ચુકાદામાં એ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે સૌથી પહેલો કેસ દાખલ કરનારા હિંદુ મહાસભાના નેતા રામગોપાલ વિશારદને મંદિરમાં પૂજાનો અધિકાર હશે.

તેમણે વર્ષ 1949માં મસ્જિદમાં મૂર્તિઓ રખાયા બાદ આ અધિકાર માગ્યો હતો.

વિશારદ હવે આ દુનિયામાં નથી અને તેમના ઉત્તરાધિકારી કેસના પક્ષકાર છે. એક રીતે આ તેમની જીત થઈ છે.

કોર્ટે ભગવાન રામલલ્લા વિરાજમાનનો દાવો મંજૂર કરતા કેન્દ્ર સરકારને નિર્દેશ આપ્યો છે કે તેઓ જજમૅન્ટના ત્રણ મહિનાની અંદર મંદિર નિર્માણ માટે એક કાર્ય યોજના પ્રસ્તુત કરે.

કોર્ટે કહ્યું છે કે આ કાર્ય યોજના 1993માં બનેલા અધિગ્રહણ કાયદાની કલમ 6 અને 7 અંતર્ગત હશે.

કલમ 6માં મંદિર નિર્માણ માટે એક ટ્રસ્ટ ગઠિત કરવાની વાત છે જેના સંચાલન માટે એક બોર્ડ ઑફ ટ્રસ્ટીઝ હશે.

આ ટ્રસ્ટને મંદિરના નિર્માણ અને આસપાસ જરૂરી વ્યવસ્થાઓ કરવાનો અધિકાર હશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


સાથોસાથ ખેડૂત ખાતેદારને વરસે 6 હજાર રૂપિયાની આવક સુનિશ્ચિત કરતી પ્રધાનમંત્રી કિસાન સન્માન નિધિ (PM-KISAN) યોજનાની જાહેરાત કરી.

આ કાર્યક્રમ નાના અને સીમાંત ખેડૂતો (પછીથી આ યોજના બધા ખેડૂતો માટે લંબાવવામાં આવી છે) એવા 12 કરોડ ખેડૂત કુટુંબોને આપવા માટે 75,000 કરોડ જેટલી જંગી સહાયની પણ ઘોષણા કરી.

2018-19માં 11.68 લાખ કરોડ જેટલી પાક લૉન અપાઈ હોવાની વાત કરી.

રજૂ કરવામાં આવેલા અંદાજપત્ર મુજબ કુલ બજેટના 43% કૃષિ અને ગ્રામ્ય વિકાસ માટેની જોગવાઈ હતી.

આ બધાનો સીધો અર્થ સરકાર કૃષિ અને ગ્રામીણ ક્ષેત્રને મજબૂત કરી ગ્રામ્ય અર્થવ્યવસ્થાની કથળતી જતી સ્થિતિને સુધારવા માગે છે એવો થાય.

કૃષિવિકાસનો દર વધ્યો નહીં

આમ તો છેલ્લાં પાંચ વર્ષનું કોઈ પણ બજેટ જુઓ અગાઉની સરકારોની જેમ જ કૃષિને વેગ આપવાની વાત અને ખેડૂતનો ઉલ્લેખ અચૂક આવે.

આમ છતાં છેલ્લાં પાંચ વરસમાં કૃષિવિકાસનો સરેરાશ દર 2.52 ટકા જેટલો રહ્યો છે.

ઉપલબ્ધ માહિતી અનુસાર 2016ના વરસમાં 6,351 ખેડૂતોએ આપઘાત કર્યો છે અને છેલ્લાં પાંચ વર્ષમાં ગ્રામ્ય બેરોજગારીનો દર વધીને 18 ટકા થયો છે.

કૃષિ ભલે જીડીપીની દૃષ્ટિએ 20 ટકાથી ઓછો ફાળો આપતી હોય તો પણ આ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

જે સીધી અને આડકતરી રોજગારીમાં કૃષિ સંલગ્ન ગ્રામીણ અર્થવ્યવસ્થાનો ફાળો 50 ટકા કરતાં વધુ છે.

આ જ રીતે આ દેશમાં ઉત્પન્ન થતી મોટરસાઇકલના વેચાણનો ગ્રામીણ બજારમાં 50% હિસ્સો છે.

આવી જ રીતે બૅટરી 56, રેઝર બ્લૅડ 54%, કપડાં ધોવાનો સાબુ 54% ટકા, ચા 51%, કન્ઝ્યુમર ડ્યુરેબલ 59% હિસ્સો ધરાવે છે.

કૃષિ અંગેનાં છ મહત્ત્વનાં કારણ

ખેડૂત અને ખેતી નીચેનાં કારણોથી ભારતીય અર્થતંત્રની કરોડરજ્જુ સમાન ગણાવી જોઈએ.

1. સીધી કે આડકતરી રોજગારી મળીને 50 ટકા કરતાં વધુ રોજગારી આ ક્ષેત્ર પૂરી પાડે છે.

2. સ્વાવલંબન પાયાની જરૂરિયાત છે. ડૉ. સ્વામિનાથનના શબ્દોમાં કહીએ તો  - "The future belongs to countries with grains and not guns"

3. આડ વ્યવસાય તરીકે પશુપાલન ઉદ્યોગ વિકસવાને કારણે ભારત વિશ્વમાં દૂધ ઉત્પાદનમાં પ્રથમ નંબરનો દેશ બન્યો છે.

4. ગ્રામ્ય બજારની ખરીદશક્તિ શહેરનાં કારખાનાં અને શહેરોને ધમધમતાં રાખે છે.

5. ગ્રામ્ય અર્થતંત્ર મજબૂત હોય તો શહેરો તરફની ગાંડી દોડ ઓછી થાય અને આજે ભયંકર દબાણ હેઠળ કામ કરતી શહેરી આંતર માળખાકીય સવલતો તૂટી ના પડે.  ગુનાખોરી વધે નહીં.

6. કંઈક અંશે ગ્રામીણ રોજગારી અને અર્થતંત્ર થકી આવકનાં સાધનો માત્ર થોડા જ મૂડી પતિઓ ના હાથમાં કેન્દ્રીત ના થઈ જાય તેમાં પાયાનો ફાળો આપે છે.

ચોક્કસ વ્યૂહરચના સાથે જોગવાઈ જરૂરી

આ બાબતને ધ્યાનમાં લેતાં નિર્મલા સીતારમણ ખેડૂત આંદોલન, બિનપોષણક્ષમ બની રહી હોવાને કારણે ખેડૂત ખેતી છોડે નહીં તે માટેની ચોક્કસ વ્યૂહરચના, ગ્રામ્ય બજારોને અને અર્થતંત્રને મજબૂત કરવા માટે ખેડૂતની માથાદીઠ આવક ઝડપથી વધે અને બમણી થાય તે માટેની નક્કર વ્યૂહરચના અને તે સાથે બજેટમાં નાણાંની જોગવાઈ કરવી પડશે.

ડૉ. સ્વામીનાથને બીજી હરિતક્રાંતિ થવાની શક્યતાને પાયામાંથી વખોડી નાખતા કહ્યું છે કે - The Green Revolution had gradually turned into a ``greed revolution'' as evident in the indiscriminate use of pesticide for higher productivity. ``And no economist calculates the economics of undernourishment''.

આ દિશામાં શું થઈ શકે? માઇક્રો ઇરિગેશન અને હાઇટેક કૃષિ તરફ ખેડૂતોને વાળવા માટેનું ચોક્કસ આયોજન અને એના માટેની વ્યૂહરચનાઓને વેગ મળે તે બાબત બજેટમાં આકર્ષક જોગવાઈ કરવી પડશે.

ખાસ કરીને આગામી પાંચ વરસમાં કૃષિવિકાસ દર સરેરાશ  4 ટકા રહે અને તેમાં વૃદ્ધિ થાય એનો દિશાનિર્દેશ આ બજેટમાં કરવામાં આવે.

ટૂંકા ગાળાની...


સાદિકનૂર પઠાણ

આકાશવાણી અમદાવાદ ખાતે શૈક્ષણિક કાર્યક્રમ વિભાગમાં આસિસ્ટન્ટ ઍડિટર તરીકે કારકિર્દીનો આરંભ કરીને સહાયક કેન્દ્ર નિદેશક તરીકે સેવાનિવૃત્ત થયેલા સાદિકનૂરે પોતાના સુદીર્ઘ કાર્યકાળમાં રેડિયો પ્રસારણનાં વિવિધ સ્વરુપોનાં નિર્માણ દ્વારા પોતાની આગવી ઓળખ સિદ્ધ કરી.

અમે બંને અમદાવાદની સેન્ટ ઝેવિયર્સ કૉલેજના વિદ્યાર્થી પણ મળ્યા આકાશવાણીમાં મારા પ્રવેશ પછી. ને એ પછી સતત મારો મોટોભાઈ બનીને મારી સાથે રહ્યો.

એની કારકિર્દીનો પરિચય વાચકોને મળે તે હેતુથી એની ટૂંકનોંધ મૂકું છું. નિવૃત્તિપર્યન્ત આકાશવાણીમાં કાર્યરત સાદિકે અનેક કાર્યક્રમ વિભાગો સંભાળ્યા.

ગુજરાતમાં અંગ્રેજી શિક્ષણની દિશામાં આકાશવાણી અમદાવાદનું યોગદાન મહત્વનું છે.

આણંદની એચ. એમ. પટેલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ સાથે સહયોગ કરીને શિક્ષકો અને વિદ્યાર્થીઓ માટે તૈયાર થતા અંગ્રેજી શિક્ષણના પાઠની ગુણવત્તાની નોંધ બીબીસીએ પણ લીધી છે.

શ્રાવ્ય માધ્યમમાં પણ દૃશ્ય ખડું કરતા

વૈંકેયા નાયડુના હસ્તે સાદિકનૂર પઠાણનું સન્માન

આ શ્રાવ્ય માધ્યમમાં બહુ મહત્ત્વનું સ્વરૂપ છે રેડિયો રૂપકનું. અને સાદિકે એની અનેક સંભાવનાઓને અજમાવીને ઉત્તમ પરિણામ મેળવ્યાં.

દસ્ત... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાવેજી રૂપકનો તો એ ખાં. બહુ ઝીણું કાંતે. સ્થળ પર ધ્વનિમુદ્રણ કરે, કમાલના ધ્વનિપ્રભાવનો ઉપયોગ કરે. ને એની મદદથી એ શ્રાવ્ય માધ્યમમાંય દૃશ્ય ખડું કરી દે.

પ્રસારણયાત્રાના વિશાળ અનુભવને કારણે એને અમદાવાદ ખાતે ક્ષેત્રીય તાલીમ કેન્દ્રની જવાબદારી અપાઈ, જ્યાં દેશના વિવિધ પ્રસારણકર્મી તાલીમ હેતુ આવતા.

સાદિકનૂરની સજ્જતા જોઈને એને હૈદરાબાદ ખાતે ઍર ઇન્ડિયાના કૅબિન સ્ટાફને વૉઇસ કલ્ચરની તાલીમ આપવાની જવાબદારી પણ સોંપાઈ હતી.

આ પ્રસારણ તાલીમ ક્ષેત્રે એના યોગદાનની કદરરૂપે ભારત સરકાર દ્વારા એનું બેસ્ટ ટ્રેનર તરીકે બે વાર સન્માન પણ થયું.

નિવૃત્તિ બાદ વિવિધ સંસ્થાઓ સાથે જોડાઈને એણે આપણા યુવા આર. જે. અને અન્ય પ્રસારણકર્મીઓને તૈયાર કર્યા.

શ્રમજીવીઓ હોય કે વિદ્યાર્થીઓ, એમને માટેના લોકલ રેડિયોમાં પણ એનું માર્ગદર્શન મહત્ત્વનું રહ્યું.

માઇકા અને સેપ્ટ જેવી પ્રતિષ્ઠિત સંસ્થાઓ સાથે પણ આ સંબંધે એણે તાલીમશિબિરો કરી.

ગુજરાત યુનિ.માં માસ કૉમ્યુનિકેશનના વિદ્યાર્થીઓને (પહેલાં સી.ડી.સી.માં અને હાલમાં માસ્ટર્સ ઇન જર્નાલિઝમ) તથા એલ. જે. કૉલેજ, જે.જી. ભવન્સ, સિટી પલ્સ વગેરે સંસ્થાના વિદ્યાર્થીઓના ઘડતરમાં એનું અનન્ય યોગદાન છે.

કવિ સાદિકનૂર

સાદિકનૂર પઠાણ

એની સંગીતરુચિને કારણે એ સપ્તક સંસ્થાના મહોત્સવમાં ઉપસ્થિત શ્રોતાઓને કલાકારોના પરિચયાદિની જવાબદારી પણ સંભાળતો.

એની પ્રસારણકર્મી તરીકેની પ્રતિબદ્ધતા અને રેડિયો એનો પ્રથમ પ્રેમ. એને એની અસલ કવિતા સર્જનપ્રવૃત્તિ માટે સમય જ ન આપે, પરિણામે એણે મુશાયરા નથી ગજવ્યા પણ સાદિક ઉર્દૂનો સરસ શાયર પણ ખરો.

એના કાવ્યસંગ્રહ "નદી કા ઘર"માં એણે નઝમ અને ગઝલનો સમાવેશ કર્યો છે. ડાંગપ્રદેશમાં પોતાના કાર્યકાળ દરમિયાન એણે કરેલાં અવલોકન રુપે ઉર્દૂ કવિતામાં સૌપ્રથમ વાર ડાંગ પ્રદેશનું સૌંદર્ય, ત્યાંની કથા, ત્યાંની નદીઓનાં રૂપક આલેખાયાં છે.

ડાંગને આલેખતા એ કહે છે:

ડાંગ કે કબીલે

નાગલી કી છોટી છોટી ફસલેં બોતેં

કાટતે, ખાતે, નાચતે, ગાતે કબીલે

ન ઈન કે ખ્વ઼ાબ કોઈ,

ના તરક્કી કી કોઈ ખ્વ઼ાહિશ

ન હી તહેજી઼બકે બનને બિગડ઼ને કા કોઈ ખ઼દશા (ભય)

કતારોં મેં ખડે઼ રહ કર

સુબ્હ કો શામ કરનેકા ન મન્સૂબા

બડી પૂર સુકૂઁ હૈં યહાઁ કી હવાએં

એક રચનામાં એ ચિત્ર ઝડપે છે જંગલમાંથી લાકડા વીણીને ઘર તરફ આવતી કન્યાનું. માર્ગમાં વરસી પડેલા વરસાદના અટકવાની રાહ જોતી આ કન્યા કવિની ચિંતાનો વિષય બની છે. કવિ પ્રાર્થના કરે છે કે ,

ઐ...


સાધુ-સંતો ઉપરાંત 'રાષ્ટ્રીય સ્વંય સેવક સંઘ'ના પ્રમુખ મોહન ભાગવતે પણ હવે મોદી સરકારને રામ મંદિર નિર્માણ માટે સંસદમાં કાયદો ઘડવા કે વટહુકમ લાવવા જણાવ્યું છે.

આ દબાણ અને માંગણીએ એટલા માટે જોર પકડ્યું છે કે ગઈ લોકસભાની ચૂંટણી વખતે મોદી અને ભાજપના નેતઓએ જો તેમની સરકાર બનશે તો મંદિર નિર્માણનું વચન આપ્યું હતું.

અને હવે તો દિલ્હી અને લખનૌ એમ બન્ને જગ્યાએ ભાજપની પૂર્ણ બહુમત સરકાર છે.

પરંતુ મોદી સરકારે આ સાડા ચાર વર્ષોમાં ના તો બન્ને પક્ષો વચ્ચે  કોઈ સમજૂતી કરાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો કે પછી ના તો  સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડી રહેલી અરજીને ઉકેલવાના કોઈ પ્રયાસ હાથ ધર્યા.

મંદિર સમર્થકોમાં ગભરામણ

હવે કાર્યકાળ પૂરો થવાને આરે છે અને ફરી વખત સત્તામાં આવવાના કોઈ એંધાણ વર્તાતા નથી તેવા સંજોગોમાં મંદિર સમર્થકોની ગભરામણ સમજી શકાય તેવી છે.

પણ કાયદા નિષ્ણાતો જાણે છે કે કોર્ટમાં અવલંબિત કેસો પર સરકાર કોઈ એક પક્ષની તરફેણમાં કાયદો ઘડી ના શકે.

માટે જ વડા પ્રધાન મોદીએ સંઘના પ્રમુખ અને અન્ય મંદિર સમર્થકોને જાહેરમાં જવાબ આપ્યો છે કે સરકાર કોર્ટની પ્રક્રિયામાં દખલ કરી ના શકે.

હા, કોર્ટનો અંતિમ ચુકાદો આવ્યા બાદ તે જરૂરી ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

પગલાં ભરી શકે છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

કહેવાની જરૂર નથી કે આ નિવેદનથી મંદિર સમર્થકો હતાશ થયા છે, જેની પ્રતિક્રિયા પ્રયાગરાજ કુંભમાં જોવા મળી રહી છે.

ચોતરફ સુત્રોચ્ચાર સાંભળવા મળી રહ્યાં છે કે 'મંદિર નહીં તો મત પણ નહીં.'

ગઈ ચૂંટણીમાં 31 ટકા મત સાથે મોદી સરકાર સત્તામાં આવી હતી. મતમાં જો થોડા ઘણો પણ ઘટાડો થાય તો તે મોદી સરકારને વિપક્ષમાં બેસાડી શકે તેમ છે.

એમ માનવામાં આવે છે કે પોતાના સમર્થકોને ખુશ રાખવા માટે જ મોદી સરકારે સુપ્રીમ કોર્ટમાં એક નવી અરજી દાખલ કરી છે કે અયોધ્યામાં અધિગ્રહણ કરાયેલી 67 એકર જમીનમાંથી મૂળ વિવાદિત જમીન સિવાયની વધારાની જમીન રામ જન્મ ભૂમિ ન્યાસને પાછી આપવાની મંજૂરી આપવામાં આવે.

ક્યાં છે આ જમીન?

મૂળ વિવાદિત જમીન એટલે એ જગ્યા કે જ્યાં 1992 સુધી વિવાદિત મસ્જિદ ઊભી હતી. એનો પરિઘ એક તૃતયાંશ એકરથી પણ ઓછો છે જેને કોર એરિયા પણ કહેવામાં આવે છે.

મસ્જિદ તૂટી પડ્યા બાદ તે વખતની નરસિન્હા સરકારે એક કાયદો ઘડીને હાઈકોર્ટમાં ચાલી રહેલા ચારેય કેસ સમાપ્ત કરી દીધા હતા અને બાજૂમાં રહેલી 67 એકર જમીનનું અધિગ્રહણ કરી લીધું હતું.

આ તમામ જમીન અધિગ્રહણ કરવાનું કારણ એ હતું કે જે પણ પક્ષ કોર્ટ પાસેથી કોર એરિયા જીતી જાય એને રસ્તાઓ, પાર્કિંગ અને અન્ય યાત્રી સગવડો ઊભી કરવા માટે પૂરતી જમીન મળી રહે.

બાકીની જમીન હારી ગયેલા પક્ષને આપવાની વ્યવસ્થા હતી જેનાથી હિન્દુ-મુસ્લિમ બન્ને પક્ષોને ખુશ રાખી શકાય.

આ 67 એકર જમીનમાં, એ 42 એકર જમીનનો પણ સમાવેશ થાય છે કે જે વર્ષ 1991માં કલ્યાણસિંહ સરકારે એક રૂપિયાની વાર્ષિક લીઝ પર રામજન્મ ભૂમિ ન્યાસને આપી હતી. બાકીની જમીન કેટલાંક મંદિરો અને વ્યક્તિઓની હતી.

તમને જણાવી દઈએ કે આ 42 એકર જમીન ઇંદિરા ગાંધીની ઇચ્છા અનુસાર કૉંગ્રેસની વીર બહાદુર સરકારે મસ્જિદની બાજુમાં રામકથા પાર્ક બનાવવા માટે અધિગ્રહણ કરી હતી.

તાત્કાલિન સરકારે બંધારણીય જોગવાઈ અનુસાર રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા સુપ્રીમ કોર્ટ પાસેથી સલાહ માગી હતી કે શું આ વિવાદિત જમીન પર પહેલાં કોઈ રામમંદિરનું અસ્તિત્વ હતું કે જેને તોડીને મસ્જિદ બનાવવામાં આવી છે?

સુપ્રીમ કોર્ટે આ પ્રશ્નનો જવાબ આપવાની ના પાડી દીધી હતી અને સાથે જ હાઈકોર્ટમાં ચાલી રહેલા ચારેય કેસો ફરી જીવંત કરી દીધા કે જેથી અરજી કરવાનો મૌલિક અધિકાર સમાપ્ત ના થઈ જાય.

સુપ્રીમ કોર્ટે વર્ષ 1994માં અધિગ્રહણ કાયદાને ન્યાયસંગત ઠેરવ્યો હતો. એવું પણ કહ્યું હતું કે કાયદા પ્રમાણે જમીનનો...


સાપ

ટૉક્સિકોલૉજિસ્ટ ડૉ. ઝૉલ્ટન ટકાસ જણાવે છે કે 'ઝેરના કણો એ પૃથ્વી પર રહેલા એક માત્ર એવા કણો છે જે એક મિનિટ કરતાં પણ ઓછા સમયમાં કોઈનું મૃત્યુ નીપજાવી શકે છે, આ ઉત્ક્રાંતિની એક ભેટ છે.'

ઑક્સફર્ડ યુનિવર્સિટી ખાતે ટ્રૉપિકલ મેડિસિનના નિષ્ણાત ડૅવિડ વૉરેલના અંદાજ પ્રમાણે, વર્ષ 2015માં  વિશ્વમાં સાપ કરડવાને કારણે લગભગ બે લાખ લોકોનાં મૃત્યુ નીપજ્યાં હતાં.

એ જાણીને આશ્ચર્ય થશે કે ઝેરનું મારણ શોધવાનો સંઘર્ષ હજુ પણ ચાલુ છે.

જોકે, સંશોધકોને જાણવા મળ્યું છે કે ઝેરમાં મળતાં ઘણાં રસાયણો કેટલીક બીમારીઓના ઇલાજમાં ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે અને અલબત્ત ઘણી બધી ઝેરઆધારિત દવાઓ હાલ ઉપયોગમાં પણ લેવાઈ રહી છે.

સાપના વિષની વ્યાખ્યામાં ઘણાં અલગઅલગ પ્રકારનાં ઝેરોનો સમાવેશ થઈ જાય છે.

જે પૈકી ઘણાં તાત્કાલિક મોત નીપજાવી શકે છે તો કેટલાંકને મોત નીપજાવવામાં સમય લાગે છે.

મોટા ભાગના સાપ સીરિંજ કે સોય પ્રકારના દાંત મારફતે ઝેર બહાર કાઢે છે.

સાપ શિકારને બચકું ભરી પોતાના અણીદાર દાંત મારફતે ઝેર શિકારના શરીરમાં ઉતારી દે છે. જ્યાંથી તે સીધું જ શિકારના રક્તપ્રવાહમાં ભળી જાય છે. પરંતુ મોઝામ્બિક સ્પિટિંગ કોબ્રા જેવા કેટલ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાક સાપ પોતાના શિકાર તરફ ઝેર થૂંકે છે.

ઘણાં પ્રકારનાં અલગઅલગ ઝેર હોવાને કારણે દરેક ઝેર જુદાજુદા પ્રકારના રોગો માટે ઉપયોગી સાબિત થાય છે.

હાલ હૃદયની ધમનીઓને લગતી સ્વાસ્થ્યસમસ્યાઓના ઉપચાર માટે સાપના ઝેરનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.

ટકાસ જણાવે છે કે, 'સાપનાં ઝેર ઉચ્ચ રક્તચાપ, હૃદયરોગ વગેરેની દવા માટે એક વિશિષ્ટ સામગ્રી સ્વરૂપે ઉપયોગમાં લેવાય છે.'

જરારાકા પીટ વાઇપર સાપના ઝેરમાંથી બનતી એન્જીઓટેન્સિન કન્વર્ટિંગ એન્ઝાઇમ થકી આ સામે માનવઇતિહાસમાં કોઈ પણ પ્રાણી કરતાં વધારે માનવજીવ બચાવ્યા છે.

કોમોડો ડ્રૅગન

કોમોડો ડ્રૅગન

કોમોડો ડ્રૅગનની વિષગ્રંથિ સાપ કરતાં અલગ રીતે કામ કરે છે. સાપની જેમ અણીયાળ દાંત શરીરમાં ખોસી પોતાના શિકારની અંદર ઝેર નાખવાને બદલે કોમોડો ડ્રૅગન અલગ રીત અપનાવે છે.

કોમોડો ડ્રૅગન પોતાનાં જડબાં વડે શિકાર પર હુમલો કરે ત્યારે ઝેર તેના દાંત વચ્ચે રહેલી ગ્રંથિમાંથી ઝરે છે. ઝેર શિકારના લોહીમાં ભળી જઈ તેને ગંઠાતું અટકાવે છે.

આ કારણે જ ડ્ર્રૅગનના શિકારનું લોહી સતત વહેતું રહે છે.

ભલે તેનું આ ઝેર તેના શિકાર માટે ઘાતક હોય, પરંતુ લોહીને ગંઠાવા ન દેતી આ ઝેરની ખાસિયત ઘણા તબીબી ઉપચારોમાં કામ લાગી શકે છે.

વીંછીનો ડંખ

ડેથ સ્ટૉકર

આ ઝેર સ્ટ્રોક, હૃદયાઘાત અને પલ્મનરી ઍમ્બોલિઝ્મ જેવા રોગોના ઉપચારમાં ઉપયોગી નીવડે છે. વીંછી એક અંદાજ પ્રમાણે દર વર્ષે લગભગ 12 લાખ લોકોને ડંખે છે.

વર્ષ 2008ના એક અભ્યાસ અનુસાર વીંછીના ડંખને કારણે દર વર્ષ લગભગ 3250 જેટલાં મૃત્યુ થતાં હતાં. ડેથસ્ટૉકર સ્કોર્પિયન જેવું ખતરનાક નામ અને ઝેર ધરાવતો વીંછી આશ્ચર્યજનક રીતે કૅન્સરના ઇલાજમાં ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે.

ડેથસ્ટૉકર વીંછીના ઝેરમાં ક્લૉરોટોક્સિન નામનું તત્ત્વ હોય છે, જે કૅન્સરના નિદાન અને ગાંઠની સારવાર માટે ઉપયોગી નીવડે છે.

નૉર્ધર્ન શૉર્ટ ટૉઇલ્ડ શ્રુ એટલે કે છંછુદર

આમ તો સસ્તન પ્રાણીઓ મોટા ભાગે બિનઝેરી હોય છે પરંતુ નોર્ધર્ન શૉર્ટ ટેઇલ્ડ શ્રુ એટલે કે છંછુદરના શરીરમાં રહેલા ઝેરથી ભલે કોઈનું મોત ન થાય પણ એ ચોક્કસથી તેના શિકારને દુખાવો અને સોજાની ઉપાધી આપી શકે છે.

છંછુદર તેના ઝેરના કારણે વધુ ભલે કુખ્યાત ન હોય, પરંતુ વૈજ્ઞાનિકોનું ધ્યાન તેના પર પડી ચૂક્યું છે.

છછુંદરનું ઝેર પણ કૅન્સરના નિદાન માટે ઉપયોગી મનાય છે.

ટકાસ જણાવે છે કે આ છંછુદરનું ઝેર કૅન્સરની સારવાર માટે એટલા માટે પણ ઉપયોગી હોઈ શકે કે કેટલાંક ટ્યૂમર આ ઝેરના પ્રાકૃતિક શિકાર ગણાય...


સાબરકાંઠા જિલ્લાના હિંમતનગરના પરપ્રાંતીય શ્રમિકોમાં ઊભો થયેલો ભયનો માહોલ રાજ્યના અન્ય જિલ્લાઓમાં પણ ફેલાઈ રહ્યો છે.

અધિકારીઓના જણાવ્યા પ્રમાણે, વૉટ્સઍપ સહિતના સોશિયલ મીડિયા પર પરપ્રાંતીયો વિરુદ્ધ 'ધમકી અને ધૃણા' ફેલાવતા સંદેશાઓને કારણે સ્થિતિ કથળી રહી છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ગુજરાત પોલીસ દ્વારા પેટ્રોલિંગ તથા ધરપકડ જેવા પગલાં લેવામાં આવી રહ્યાં છે, પરંતુ તે અપૂરતા નીવડી રહ્યા હોય તેમ જણાય છે.

ક્ષત્રિય ઠાકોર સેનાના આગેવાન અલ્પેશ ઠાકોરે સમાજના લોકોને 'શાંતિ જાળવવા' તથા પરપ્રાંતીયોને 'ભાઈ માનવા' અપીલ કરી છે.

બાળકીના દુષ્કર્મથી મામલો શરૂ થયો

સાબરકાંઠાના હિંમતનગરના ગાંભોઈના ઢુંઢર ગામમાં ફેક્ટરીમાં કામ કરતા 19 વર્ષીય છોકરા રવીન્દ્ર ગોંડેએ 14 મહિનાની છોકરીને ખેતરમાં લઈ જઈ દુષ્કર્મ આચર્યું હતું.

રવિન્દ્ર ત્યાં ફેકટરીમાં કામ કરતો હતો અને રોજ ચા-નાસ્તો કરવા માટે પીડિત પરિવારના ગલ્લે આવતો હતો. બાળકી ઊંઘતી હતી એ વખતે તેને લઈ ગયો હતો અને ત્યાંથી 200 મીટર દૂર બળાત્કાર કર્યો હતો. ત્યારબાદ તે ત્યાંથી નાસી છૂટ્યો હતો.

બાળકીને અમદાવાદની સિવિલ હૉસ્પિટલ ખાતે સારવાર અપાઈ રહી છે.

અમદાવાદ સિવિલ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

હૉસ્પિટલના પીડિયાટ્રિશિયન વિભાગના હેડ ડૉ. રાજેન્દ્ર જોષીએ કહ્યું, "લોહી વહી જવાના કારણે બાળકીની સ્થિતિ ચિંતાજનક હતી, પણ હવે બાળકી ખતરા બહાર છે."

પીડિતાના દાદા અમરસિંહ ભાઈ(નામ બદલ્યું છે)એ બીબીસી સાથે વાત કરતા કહ્યું, "અમારા ઘર પર આફત ઊતરી આવી છે. મારી પૌત્રી પર દુષ્કર્મ થયું એ પછી પોલીસ સુરક્ષાના કારણે અમારે અમારો ગલ્લો - દુકાન બંધ કરવો પડ્યો છે. આવક બંધ થઈ ગઈ છે. અમારે બે ટાઇમ ખાવાના પણ ફાંફાં પડી ગયા છે."

ધૃણાભર્યા મૅસેજના કારણે ભયનો માહોલ

પોલીસે દુષ્કર્મ કરનાર પરપ્રાંતીય યુવક રવીન્દ્ર ગોંડેની ધરપકડ કરી હતી. જેના પગલે આ મુદ્દો 'ગુજરાતીઓ વિરુદ્ધ પરપ્રાંતીયો'નો બની ગયો હતો.

પરપ્રાંતીયોને હાંકી કાઢવા તથા તેમને શહેર છોડી દેવા ધમકીઓ આપવામાં આવી રહી છે. આ અંગેના મૅસેજ સોશિયલ મીડિયા પર વાઇરલ થઈ રહ્યા હતા.

આ વિસ્તારમા અંદાજિત સવા લાખ જેટલા પરપ્રાંતીય લોકો રહેતા હોવાની વિગતો છે. આસપાસના વિસ્તારમાં ઉત્તર ભારતીયો પર હુમલા શરૂ થયા હતા.

પરપ્રાંતીયો પર 18 જેટલા હુમલા થયા હોવાનું જાણવા મળ્યું છે, જેના કારણે ઉત્તર ભારતીયોએ હિજરત શરૂ કરી દીધી છે.

કમલેશ પટેલ કહે છે 30-35 ટકા શ્રમિકો હિજરત કરી ગયા છે

હિંમતનગરના શક્તિ નગર વિસ્તારમાં ભાડાના મકાનમાં મોટી સંખ્યામાં પરપ્રાંતીય લોકો રહેતા હતા. તેઓ હવે ઘર ખાલી કરીને નીકળી ગયા છે.

ભયના વાતાવરણના પગલે કેટલાક લોકો સુકાતા કપડાં એમ જ છોડીને ઘરને તાળું મારીને નીકળી ગયા છે. લોકો પોતાનાં ટીવી, રેફ્રિજરેટર જેવી ઘરની ચીજો પણ સસ્તા ભાવે વેચીને જઈ રહ્યા છે.

સાબરકાંઠા સિરામિક ઍસોસિયેશનના મંત્રી કમલેશ પટેલ કહે છે, "સાબરકાંઠામાં મહિને 80 થી 90 કરોડનો સિરામિકનો ધંધો છે. જેમાં 50 થી 60 ટકા લોકો એવા છે કો જેઓ પરપ્રાંતથી આવીને કામ કરે છે."

"આ બનાવ બનવાના કારણે લગભગ 30થી 35 ટકા કારીગરો ઉત્તર ભારત પાછા જતા રહ્યા છે. જેના કારણે અહીંના સિરામિક ઉદ્યોગ પર મોટી અસર થઈ રહી છે."

'અમે ત્રણ દિવસથી ઘર બહાર નથી નીકળ્યા'

સાબરકાંઠા હાઈવે પાસેની વસાહતમાં રહેતા મનોજ શર્મા ઉત્તર પ્રદેશના આગ્રાથી અહીં આવીને વસ્યા હતા. 10 વર્ષથી તેઓ અહીં કામ કરે છે.

મનોજભાઈ અને તેમનો પરિવાર પણ ભયના ઓથાર હેઠળ જીવી રહ્યા છે.

મનોજ શર્માએ બીબીસી સાથે વાત કરતા કહ્યું, "મારા પત્નીની તબિયત સારી નથી, પણ હું દવાખાને લઈ જઈ શકતો નથી. ત્રણ દિવસથી સમગ્ર પરિવાર ઘરની બહાર નીકળ્યો નથી."

મનોજભાઈના પત્ની ગિરિશાબહેન કહે છે, "અમને બહાર...


સાબરકાંઠાના લુણસા ગામમાં રહેતા વિકાસ પટેલનો ક્યારેક અંધ ક્રિકેટર તરીકે દબદબો હતો.

તેઓ બ્લાઇન્ડ ક્રિકેટવર્લ્ડમાં ઑલરાઉન્ડરની ખ્યાતિ ભોગવતા હતા, પણ આજે સમય એવો આવ્યો છે કે 50થી વધુ ક્રિકેટ ટ્રૉફી જીતનારા વિકાસ પટેલને પાન-બીડીની દુકાન ચલાવવી પડી રહી છે.

વિકાસ પટેલના સંઘર્ષના સાક્ષી તેમની મહેનતને બિરદાવે છે, ગુજરાત સરકારે તેમને સહાય આપવાની વાત કહી છે.

બ્લાઇન્ડ ક્રિકેટ વર્લ્ડ કપમાં પાકિસ્તાન વિરુદ્ધ રમનારા અને પીટીસી (પ્રાઇમરી ટીચિંગ સર્ટિફિકેટ)ની ડિગ્રી ધરાવનારા વિકાસ પટેલ બાળપણથી જ અંધ છે.

વિકાસ પટેલે પોતાનો ચહેરો ક્યારેય જોયો નથી. માતાપિતાનો ચહેરો પણ એમણે માત્ર સ્પર્શ કરીને અનુભવ્યો છે.

બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં વિકાસ જણાવે છે, ''મા-બાપના ચહેરાને મેં સ્પર્શ કરીને અનુભવ્યો છે અને બાદ ક્રિકેટ બૅટ અને ભણવાના પુસ્તકોને સ્પર્શ કરી અનુભવ કર્યો હતો, પણ, ક્રિકેટના બૅટને સ્પર્શ કર્યું અને મારું જીવન બદલાઈ ગયું.

"જોકે, હવે મારે પાન-બીડી, તમાકુનો સ્પર્શ કરવો પડે છે. કારણ કે ગુજરાન ચલાવવા માટે આ એક માત્ર ઉપાય છે.''

વિકાસે ક્રિકેટની શરૂઆત કઈ રીતે કરી?

આ અંગે વાત કરતાં તેઓ જણાવે છે, ''હું... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ઈડરની અંધજન શાળામાં ભણતો હતો.

''એક વખત એવું બન્યું કે ગામના કેટલાંક છોકરાઓ ક્રિકેટ રમતા હતા ને હું બાજુમાં આવેલા ચબૂતરા પર બેઠો હતો.''

''એવામાં કોઈએ શૉટ ફટકાર્યો અને મારી તરફ આવી રહેલા દડાને અવાજ પરથી મેં કેચ કરી લીધો.''

''બધા છોકરાઓ ચોંકી ઉઠ્યા. મારી પાસે દોડી આવ્યા. મારી સાથે વાત કરી અને મને પ્રથમ વખત ક્રિકેટ રમવાનો મોકો મળ્યો.''

''એ દિવસે મેં પ્રથમ વખત બૅટનો સ્પર્શ કર્યો હતો.''

વર્લ્ડકપ સાથે વિકાસ પટેલ

''છોકરાઓએ મારી સામે પ્લાસ્ટિકનો દડો ફેંક્યો. દડાના ટપ્પાનો અવાજ આવતા જ મેં બૅટ વીંઝ્યું અને દડો દૂર જતો રહ્યો.

''એ પહેલી વખત મેં દડાને ફટકાર્યો હતો અને પહેલી વખત ગામના એ છોકરાઓ સાથે મારી દોસ્તી થઈ હતી.

''એ બાદ હું એ છોકરાઓ સાથે ક્રિકેટ રમવા લાગ્યો. સમય જતાં મારી શાળામાં ક્રિકેટની ટીમ બની અને એમાં મારો સમાવેશ થયો.''

શાળાની ટીમમાં સમાવેશ થતાં જ વિકાસે ક્રિકેટ રમવાનું જ નહીં, શીખવાનું પણ શરૂ કરી દીધું. તેઓ અન્ડરઆર્મ બૉલિંગ કરતા હતા.

કાંકરા ભરેલા હોવાને કારણે ઝાંઝર જેવો અવાજ કરતા દડાની હરકત તેઓ ઓળખવા લાગ્યા.

ધીમેધીમે એક સારા ફિલ્ડર બની ગયા અને બાદમાં બૅટ્સમૅન તરીકે પણ નામ કાઢ્યું.

બૉલિંગ તો તેમને પહેલાંથી ફાવતી જ હતી એટલે એમાં થોડું ધ્યાન આપતાં જ તેઓ દડો સ્પીન પણ કરાવવા લાગ્યા.

એટલે વિકાસનો એક ઑલરાઉન્ડર તરીકે વિકાસ થયો. જિલ્લાની ક્રિકેટ ટીમમાં તેઓ સિલેક્ટ થઈ ગયા.

શું તમે આ વાંચ્યું?

ખેલાડી તરીકે પૌષ્ટિક આહાર પણ જરૂરી હતો. વિકાસને વધુ દૂધ મેળે એ માટે તેમના પિતાએ દૂધ પીવાનું છોડી દીધું અને એમના ભાગનું દૂધ વિકાસને આપ્યું, ધીમેધીમે વિકાસની રમત નીખરવા લાગી.

2008માં નૅશનલ ટીમમાં સમાવેશ

વર્ષ 2008માં નૅશનલ ટીમમાં વિકાસનો સમાવેશ થયો.

આ અંગે વાત કરતા તેઓ જણાવે છે, ''માત્ર બે જોડી કપડાં પહેરનારા મારા જેવા ગામડાંના છોકરાએ પ્રથમ વખત બ્લૅઝર પહેર્યું.

''પ્રથમ વખત ટાઈ બાંધી. મને ઇન્ડિયન ટીમની જર્સી અને કૅપ મળી હતી. એ વખતે મારો રુઆબ જ અલગ હતો.''

2011ના બ્લાઇડ ક્રિકેટ વર્લ્ડકપમાં પાકિસ્તાન વિરુદ્ધ રમાયેલી મેચને યાદ કરતા વિકાસ જણાવે છે, ''પાકિસ્તાનને હરાવવા આખી ટીમ જનુન સાથે રમવા ઊતરી હતી, પણ એ મેચમાં હું માત્ર 20 રન જ કરી શક્યો હતો અને અમારી ટીમે 254 રન બનાવ્યા હતા."

વિકાસ ઉમેરે છે, ''જોકે, મેં મારી પૂરી તાકાત ફિલ્ડિંગમાં લગાવી દીધી હતી. સ્લિપની મારી જગ્યા છોડીને હું બાઉન્ડ્રી પર જતો રહ્યો...


સાબરમતી જેલમાં ટિળક બૅરેક

વાત સો વર્ષ કરતાં પણ વધુ સમય પહેલાંની છે. 1908માં રાજદ્રોહની સજા બદલ ટિળકને અમદાવાદની સાબરમતી જેલમાં રાખવામાં આવ્યા હતા.

કેસ તો મુંબઈમાં ચાલ્યો હતો પણ સજાના ભાગરૂપે ટિળકને અમદાવાદ લાવવામાં આવ્યા હતા.

આ અંગે વાત કરતા ટિળકના પપૌત્ર દીપક ટિળક કહે છે, "મુંબઈમાં ચાલેલી ટ્રાયલમાં ટિળકને સજા થઈ હતી અને આ સમાચારના પગલે મુંબઈમાં કાયદો વ્યવસ્થાની સ્થિતિ વણસવાની શક્યતા હતી. આ દહેશતને લઈ તેમને અમદાવાદની સાબરમતી જેલમાં મોકલવામાં આવ્યા હતા."

ટિળક 23 જુલાઈ, 1908થી લઈને 13 સપ્ટેમ્બર, 1908 સુધી સાબરમતી જેલમાં રહ્યા હતા.

આ અંગે વાત કરતા ઇતિહાસકાર ડૉ. રિઝવાન કાદરી જણાવે છે, "રાજદ્રોહના કેસમાં ટિળકને અમદાવાદની સાબરમતી કેન્દ્રીય જેલમાં રાખવામાં આવ્યા હતા."

"એ વાત પણ રસપ્રદ છે કે પોતાના 53માં જન્મદિને સજા ભોગવવા માટે સાબરમતી લાવવામાં આવેલા ટિળક સાબરમતી જેલમાં 53 દિવસ રહ્યા હતા."

ટિળકને સાબરમતી જેલની જે બૅરેકમાં રાખવામાં આવ્યા હતા એ બૅરેકને આજે 'ટિળક'ના નામથી ઓળખાય છે.

ગુજરાત કૉલેજની હોસ્ટેલ બની ટિળક હૉસ્ટેલ

ગુજરાત કૉલેજની ટિળક હૉસ્ટેલ

સાબરમતી જેલમાં ટિળકે ગાળેલા જેલવ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાસનો ઉલ્લેખ જેલની કોટડીની બહાર લગાવેલી તકતીમાં પણ કરવામાં આવ્યો છે.

ટિળક જ્યારે અમદાવાદમાં હતા ત્યારે ખાસ કરીને યુવાનોમાં એમનું ભારે આકર્ષણ હતું. એ અંગે વાત કરતા ડૉ. કાદરી જણાવે છે, "અદાવાદમાં ટિળકના જેલવાસના સમાચાર વહેતા થતાં યુવાનોમાં ઉત્સાહ વ્યાપી ગયો હતો."

"એ વખતે ગુજરાત કૉલેજના વિદ્યાર્થીઓએ પોતાની હૉસ્ટેલનું નામ 'ટિળક હૉસ્ટેલ' જાહેર કર્યું હતું."

નોંધનીય છે કે ગુજરાત કૉલેજની આ હૉસ્ટેલ આજે પણ 'ટિળક હૉસ્ટેલ' તરીકે ઓળખાય છે.

ટિળકના નામે અમદાવાદમાં ઉદ્યાન

તારીખ વગરની તકતીવાળી ટિળકની પ્રતિમા

અમદાવાદમાં લાલ દરવાજા પાસે આવેલો 'ટિળકબાગ' ક્યારેક 'વિક્ટોરિયા ગાર્ડન'ના નામે ઓળખાતો હતો.

1 ઑગસ્ટ, 1920ના રોજ ટિળકનું અવસાન થયું ત્યારે વલ્લભભાઈ પટેલ અમદાવાદમાં સુધરાઈના પ્રમુખ હતા.

તેમણે અમદાવાદમાં ટિળકની પ્રતિમા મૂકવાનો નિર્ધાર કર્યો. જોકે, બ્રિટિશ સરકારને આ વાત મંજૂર નહોતી.

આ અંગે વાત કરતા ઇતિહાસકાર ડૉ. રિઝવાન કાદરી કહે, "સરદાર પટેલે વર્ષ 1924માં એ વખતના વિક્ટોરિયા ગાર્ડનના પ્રવેશદ્વાર પાસે જ ટિળકની પ્રતિમા મૂકવાનો નિર્ધાર કર્યો હતો."

"તેમણે અંગ્રેજ સરકારના અણગમાની પરવા કર્યા વગર જ પ્રતિમા તૈયાર કરાવી. પ્રતિમાનું અનાવરણ ગાંધીજી કરશે એવું નક્કી કરાયું. જોકે, અનુકૂળ તારીખ મેળવવામાં એક વર્ષ નીકળી ગયું."

"અનાવરણ કરનારનું નામ નક્કી હતું પણ અનાવરણની તારીખ નક્કી નહોતી કરાઈ શકાઈ. જેને લીધે તકતી પર તારીખ લખી શકાઈ નહોતી."

ડૉ. કાદરીના જણાવ્યા અનુસાર પ્રતિમાનો નિર્ધાર કરનારા સરદાર પટેલ અનાવરણ કાર્યક્રમમાં હાજર નહોતા રહી શક્યા.

જોકે, ગાંધીજીએ એ પ્રસંગે વલ્લભભાઈનો ઉલ્લેખ પણ કર્યો હતો અને તેમના આવવાથી અમદાવાદની સુધરાઈમાં હિંમત આવી હોવાનું પણ જણાવ્યું હતું.

ગાંધીજીએ આ ઘટનાનો ઉલ્લેખ 19 માર્ચ, 1929માં પ્રકાશિત થયેલા નવજીવનના અંકમાં કર્યો હતો.

આજે પણ અમદાવાદમાં તારીખના ઉલ્લેખ વગરની તકતી સાથેની ટિળકની પ્રતિમા પર વર્ષ 1928 વાંચી શકાય છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


સામ પિત્રોડાના નિવેદન બાદ સોશિયલ મીડિયા પર તેમના વિરુદ્ધ ભાજપ નેતાઓ સહિત અન્ય લોકોએ ટ્વીટ કર્યાં છે.

સમાચાર એજન્સી એએનઆઈ (એશિયા ન્યૂઝ ઇન્ટરનેશનલ)ને આપેલા ઇન્ટરવ્યૂમાં પિત્રોડાએ પુલવામા હુમલા અંગે કહ્યું હતું, "મને હુમલા અંગે વધુ જાણ નથી પરંતુ આવા હુમલાઓ થતા જ રહે છે. જ્યારે મુંબઈમાં હુમલો થયો હતો ત્યારે અમે માત્ર પ્રતિક્રિયા આપી વિમાન મોકલ્યાં હતાં પરંતુ તે યોગ્ય પગલું નથી."

પિત્રોડાએ એવું પણ કહ્યું હતું, "મેં ન્યુયૉર્ક ટાઇમ્સ અને અન્ય સમાચારપત્રોમાં ઍરસ્ટ્રાઇક અંગે વાચ્યું હતું એટલે મારે આ મુદ્દે વધુ જાણવું છે. શું આપણ ખરેખર હુમલો કર્યો હતો અને 300 લોકોને માર્યાં?"

પિત્રોડાના આ નિવેદન બાદ વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ટ્વીટ કર્યું કે વિપક્ષ ફરીથી દેશની સેનાના સમયનું અપમાન કરે છે. હું દેશને અપીલ કરું છું કે વિપક્ષના નેતાએ આપેલા નિવેદન પર સવાલ કરો.

મોદીએ આગળ લખ્યું કે ભારતના 130 કરોડ લોકો વિપક્ષને માફ નહીં કરે. ભારત દેશની સેના સાથે ઊભો છે.

બીજી તરફ ગુજરાત પ્રદેશ પ્રમુખ જીતુ વાઘાણીએ પિત્રોડાના નિવેદન બાદ પ્રતિક્રિયા આપતા ટ્વીટ કર્યું, "સામ પિત્રોડાનું નિવેદન એવું સૂચવે છે કે પાકિસ્તા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ન સ્થિત આતંકવાદીઓ પર હુમલાઓ થઈ રહ્યા છે તેનાથી કૉંગ્રેસને દુખ થાય છે."

ચોકીદાર સ્મિતા નામના ટ્વિટર યુઝરે લખ્યું છે, "સામ તમે કન્ફ્યૂઝ છો...પરત લેપ્પી જઈને ડેટામેસ્ટિક નોકરી કરો અને રિટાયર્ડ જીવન માણો."

પિત્રોડાએ મુંબઈ હુમલાને લઈને કહ્યું હતું કે આઠ લોકો આવીને કંઈક કરી જાય છે. તેને કારણે તમે આખા દેશ પર નિશાન ના સાધી શકો.

પિત્રોડાએ એવું પણ કહ્યું હતું કે ભાજપ કહે છે કે મોદી સરકાર ખૂબ જ મજબૂત સરકાર તરીકે રજૂ કરે છે. પરંતુ ભારતે સમજવું પડશે કે લોકશાહી માટે માત્ર મજબૂતી સારી બાબત નથી. હિટલર સહિત દરેક તાનાશાહો મજબૂત હતા. તો શું ભારત પણ આવું ઇચ્છે છે?

આ મુદ્દે 'ચોકીદાર ઈશા દવે' નામના ટ્વિટર યુઝરે ટ્વીટ કર્યું હતું કે વિપક્ષને યોગ્ય નેતાગીરી આપવા માટેની જરૂરિયાત છે પરંતુ હાલમાં લાગી રહ્યું છે કે તેના જૂના નેતાઓને છોડી નવા નેતાઓની જરૂર છે.

સોશિયલ મીડિયામાં પિત્રોડાના નિવેદન બાદ થયેલા વિવાદ બાદ પિત્રોડાએ પ્રતિક્રિયા આપતા કહ્યું હતું કે તેમનું નિવેદન ખોટી રીતે રજૂ કરવામાં આવ્યું છે.

પિત્રોડાએ એવું પણ કહ્યું હતું કે આ તેમનું વ્યક્તિકગત નિવેદન છે અને કૉંગ્રેસ પક્ષ સાથે તેમને કોઈ લેવાદેવા નથી.

પિત્રોડાએ સવાલ કરતા કહ્યું હતું, "હું દેશના એક નાગરિક તરીકે સવાલ કરી રહ્યો છું કે મારે ઍરસ્ટ્રાઇક મુદ્દે જાણવું છે. આ અંગે સવાલ કરવામાં ખોટું શું છે?"

આ અંગે એક ટ્વીટર યુઝરે કહ્યું, "આ સવાલ કરવામાં કંઈ ખોટું નથી હું તમારી સાથે છું. આ સવાલ ચૂંટણીના એક દિવસ પહેલાં પણ પૂછજો."

આર્ય રવિન્દર ગોહલ નામાના ટ્વિટર યુઝરે લખ્યું, "તેમણે આ સવાલ ભારતીય નાગરિક તરીકે નહીં પરંતુ કૉંગ્રેસના પ્રવક્તા તરીકે પૂછ્યો હતો."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


સામ માણેકશા ભારતીય સૈન્યના જવાનોના સૌથી પ્રિય જનરલ હતા

ગોરખા અને ભારતીય સૈન્યના સૈનિકો તેમને પ્રેમથી હંમેશાં 'સામ બહાદુર' કહેતા હતા. શીખો પણ સામ માણેકશાને પોતાના ગણતા હતા, કારણ કે તેમનો જન્મ અમૃતસરમાં થયો હતો. તામિલ લોકોને સામ માણેકશા પ્રિય હતા, કારણ કે નિવૃત્તિ પછી તેમણે નીલગિરિ પર્વતમાળાને પોતાનું ઘર બનાવ્યું હતું.

4/ 12 FFR ટુકડીથી સામ માણેકશાએ તેમની કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી અને એ ટુકડી માટે તેઓ હંમેશાં 'જંગી લાટ' (એટલે સૈન્યના સર્વોચ્ચ અધિકારી) જ હતા. તેઓ ભારતીય સૈન્યના જવાનોના સૌથી વધુ પ્રિય જનરલ હતા.

એટલું જ નહીં, તેમના માટે સામાન્ય લોકોના હ્રદયમાં જે પ્રેમ છે એ બહુ ઓછા લોકો માટે હોય છે.

તેઓ એવા જૂજ લોકો પૈકીના એક હતા, જેઓ તેમના જીવનકાળમાં જ દંતકથારૂપ બની ગયા હતા.

ગોરખા સૈનિકે ઑફિસના દરવાજે રોક્યા

સેનાધ્યક્ષનું પદ સંભાળતાં પહેલાં સામ માણેકશા ઇસ્ટર્ન કમાન્ડના વડા તરીકે કાર્યરત્ હતા. તેમની અંગત માલિકીની 'સનબીમ રેપિયર' કાર હતી, જે મોટાભાગે તેમનાં પત્ની સીલુ ચલાવતાં હતાં.

સામ એક રવિવારે અચાનક કાર બહાર કાઢીને ઑફિસ જવા નીકળી પડ્યા. તેમણે શૉર્ટ્સ અને પેશાવરી ચંપલ પહેર્યાં હતા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ં.

ફૉર્ટ વિલિયમના પ્રવેશદ્વાર પર એક ગોરખા સૈનિકે તેમને રોક્યા અને તેમનું ઓળખપત્ર માગ્યું.

સામ પોતાનું ઓળખપત્ર ઘરે ભૂલી ગયા હતા એટલે તેમને તેમની જ ઑફિસમાં પ્રવેશવા દેવાયા નહીં.

સામે ગોરખા સૈનિકને તેની જ ભાષામાં કહ્યું હતું કે "મલાઈ ચિને ચૈના માં તેરો આર્મી કમાન્ડર છું."(મને નથી ઓળખતા? હું તમારો આર્મી કમાન્ડર છું)

ગોરખા સૈનિકે જવાબ આપ્યો હતો કે "ના ચિનાઈ ચૈના, આઇડી ચૈના, ફેટા ચૈના, ઝંડા ચૈના, ગારી મા સ્ટાર પ્લૅટ ચૈના, કસરી ચિન્ને હો કિ તપઈ આર્મી કમાન્ડર ચા?" (નહીં. હું તમને ઓળખતો નથી. તમારી પાસે આઇડેન્ટિટી કાર્ડ નથી, રેન્કના બેજ નથી. તમારી કાર પર રાષ્ટ્રધ્વજ પણ લાગેલો નથી. હું કેવી રીતે ભરોસો કરું કે તમે આર્મી કમાન્ડર છો?)

શું હું તમારા બૂથમાંથી એક ટેલિફોન કરી શકું, એવો સવાલ સૈનિકને પૂછીને સામ માણેકશાએ કમાન્ડિંગ ઑફિસરને ફોન કર્યો અને કહ્યું કે તમારા એક જવાને મને ગેટ પર રોક્યો છે. તેની ભૂલ નથી. મેં યુનિફોર્મ પહેર્યો નથી અને મારું આઇડેન્ટિટી કાર્ડ પણ મારી પાસે નથી. તમે મને ઑફિસમાં પ્રવેશ અપાવી શકશો?

આ સાંભળીને કમાન્ડિંગ ઑફિસર એક જ મિનિટમાં દરવાજે પહોંચી ગયા અને સામને પ્રવેશ કરાવ્યો.

સામ માણેકશાના કહેવાથી કમાન્ડિંગ ઑફિસરે ગોરખા સૈનિકને ઈમાનદારીથી ફરજ બજાવવા બદલ જોરદાર શાબાશી આપી.

મૉસ્કોમાં પાકિસ્તાની રાજદૂત સાથે મુલાકાત

સામ માણેકશા નવેમ્બર 1971માં સોવિયેત સંઘની મુલાકાતે ગયા હતા. ત્યાં તેઓ બોલશોઈ થિયેટર ગયા ત્યારે સોવિયેત સંઘ ખાતેના પાકિસ્તાનના રાજદૂત જમશીદ માર્કર અને તેમનાં પત્ની ડાયના સાથે આકસ્મિક મુલાકાત થઈ.

જમશીદ ક્વેટાના રહેવાસી હતા અને સામ માણેકશા 1943માં સ્ટાફ કૉલેજમાં અભ્યાસ કરતા હતા એ સમયથી તેમને જમશીદ સાથે દોસ્તી હતી.

સામ ઉમળકાભેર જમશીદને ભેટી પડ્યા હતા અને પારસી પરંપરા મુજબ જમશીદનાં પત્નીના ગાલે ચુંબન કર્યું હતું.

બન્ને થોડીવાર સુધી ગુજરાતીમાં એકમેકનાં ખબરઅંતર પૂછતા રહ્યા હતા.

રશિયનો એ હકીકતથી આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા હતા કે બન્ને દેશે વચ્ચે આગામી થોડા દિવસમાં યુદ્ધ થવાનું છે એવું આ બન્નેના વ્યવહારને જોતાં જરાય લાગતું નથી.

નેપાળનરેશ સાથે મુલાકાત

1972માં સામ માણેકશા નેપાળની મુલાકાતે ગયા હતા. નેપાળનરેશે સામ અને તેમનાં પત્નીને મળવા માટે આમંત્રણ આપ્યું હતું. નેપાળનરેશને મળવા જતાં પહેલાં નેપાળ ખાતેના ભારતીય રાજદૂતે સામને નેપાળી રાજમહેલના નિયમોથી માહિતગાર કરાવ્યા હતા.

તેમણે સામને જણાવ્યું હતું...