તેઓ હિટલર સાથે સૌથી વધારે નજીકના સંબંધ ધરાવતા લોકોમાંથી એક હતાં. એવી અફવા હતી કે તેઓ હિટલરનાં બ્રિટિશ ગર્લફ્રેન્ડ છે.

એટલે બ્રિટન પહોંચતા જ અંગ્રેજી મીડિયા, MI 5 અને બ્રિટિશ સરકાર તેમની પાછળ પડી ગયા. બ્રિટિશ જનતા વચ્ચે પણ તેઓ ખૂબ ચર્ચિત હતાં.

હિટલરના મૃત્યુના 74 વર્ષ બાદ વાંચો કથિક બ્રિટિશ ગર્લફ્રેન્ડ યુનિટી મિટફોર્ડ સાથે જોડાયેલા કિસ્સા.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

.....દરરોજ જોતાં હતાં હિટલરની રાહ

યુનિટી મિટફોર્ડ લૉર્ડ રેડેસડેલનાં છ દીકરીઓમાંથી એક હતાં. મિટફોર્ડની આત્મકથા લખનારા ડેવિડ પ્રાએસ જોન્સ જણાવે છે કે તેમનાં મોટા બહેન ડાયનાએ બ્રિટિશ ફાસિસ્ટ સંઘના નેતા ઓસવાલ્ડ મોજ્લી સાથે લગ્ન કર્યું હતું.

લગ્ન બાદ ડાયનાના વધતા પ્રભાવથી યુનિટી પ્રભાવિત હતાં, એટલે તેમણે એક ડગલું આગળ વધીને હિટલરને પામવાનો નિર્ધાર કર્યો.

તેમણે આ પ્રયાસમાં મ્યુનિચ શહેરમાં હિટલરના ઊઠવા-બેસવાનું ઠેકાણું શોધી લીધું.

હિટલર આ જગ્યાએ પોતાના મિત્રો સાથે લંચ કરતા હતા અને યુનિટી હિટલરની રાહ જોતાં હતાં.

એક દિવસ હિટલરે યુનિટીને લંચ પર બોલાવ્યાં.

જ્યારે હિટલરે પોતાની પાસે બોલાવ્યાં

હિટલરે યુનિટીને બર્લિન ઑલિમ્પિ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ક દરમિયાન પોતાના બૉક્સમાં બોલાવ્યાં હતાં.

આ સાથે જ હિટલરે મ્યુનિચ શહેરમાં યુનિટી માટે એક ફ્લેટ ખરીદીને આપ્યો.

એ સમયે મિટફોર્ડે તેમના પત્રમાં હિટલરને 'સ્વીટ' તરીકે સંબોધ્યા હતા.

હિટલર-યુનિટી વચ્ચે શારીરિક સંબંધ?

મોટા ભાગના ઇતિહાસકારોને એ વાત પર ભરોસો નથી કે હિટલર અને યુનિટી વચ્ચે શારીરિક સંબંધ હતા.

પરંતુ પ્રાએસ જોન્સ કહે છે બન્ને લગભગ 100 વખત મળ્યા તથા અન્ય કોઈ અંગ્રેજ હિટલરની આટલી નજીક ન હતા.

તેઓ કહે છે કે યુનિટી નાઝી નેતૃત્વના આંતરિક વર્તુળમાં સામેલ હતાં. વર્ષ 1939માં બ્રિટને જર્મની વિરુદ્ધ યુદ્ધનું રણશિંગુ ફૂંક્યું હતું.

યુનિટીએ તેનાથી પરેશાન થઈને મ્યુનિચમાં પોતાના માથા પર ગોળી મારીને આત્મહત્યા કરવાનો પ્રયાસ કર્યો. તેમનો જીવ તો ન ગયો, પરંતુ માથામાં ગોળી ફસાયેલી રહી ગઈ.

ગર્ભવતી હતાં યુનિટી?

કેટલાક ઇતિહાસકારોના જણાવ્યા અનુસાર યુનિટીના ગર્ભમાં હિટલરનું સંતાન હતું, પરંતુ યુનિટી સાથે રહેતાં માર્ગરેટ કહે છે કે તેઓ તે સમયે માત્ર 8 વર્ષનાં હતાં. માટે આ દાવા એકદમ ખોટા છે.

તેઓ કહે છે, "મને લાગતું નથી કે તેઓ બાળકને જન્મ આપવા લાયક પણ હતાં કે નહીં."

....જ્યારે સાંભળ્યા હિટલરના મૃત્યુના સમાચાર

માર્ગરેટ કહે છે કે જ્યારે બર્લિનમાં હિટલરની આત્મહત્યાના સમાચાર બ્રિટન સુધી પહોંચ્યા તો તેમનાં બહેને આ સમાચાર યુનિટીને સંભળાવ્યા.

તેઓ કહે છે, "મારી બહેને કહ્યું - મૉર્નિંગ યુનિટી આંટી. મને માફ કરો પણ તમારા બૉયફ્રેન્ડનું મૃત્યુ થયું છે. તો તેમણે મારી બહેનને કહ્યું કે તમે કેટલા પ્રેમાળ બાળક છો. તેના પર મેં કહ્યું કે 'એ બિચારી વ્યક્તિ...' તો યુનિટી મને લાત મારવા માટે આગળ વધ્યાં."

યુનિટીએ વર્ષ 1948માં માત્ર 33 વર્ષની ઉંમરે અંતિમ શ્વાસ લીધા.

નવ વર્ષ પહેલાં તેમને જે ગોળી લાગી હતી તેનાથી તેમનું મૃત્યુ થયું હતું.

ત્યારે આત્મહત્યા કરવાનો પ્રયાસ નિષ્ફળ ગયો હતો, પણ મગજમાં ફસાયેલી ગોળી જીવલેણ સાબિત થઈ.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


તેઓ હૉસ્પિટલમાં ઈજા સામે ઝૂઝવી રહ્યા છે. તેમના શરીરનો ડાબો ભાગ એકદમ લકવાગ્રસ્ત થઈ ગયો છે. સદ્ભાગ્યે એમના જમણો હાથ હજુ કામ કરે છે.

તેમના માથાનો એક ભાગ નમી ગયો છે. માર્ચ મહિનામાં તેમને માથા પર ગોળી વાગી હતી. ત્યારથી તેઓ ન તો બોલી શકે છે કે ન તો ચાલી શકે છે.

તેમનાં પત્ની ફાતિમા તેમની સાર-સંભાળ રાખે છે.

પોલીસનું માનવું છે કે શ્રીલંકામાં ઇસ્લામિક સ્ટેટના ઉગ્રવાદી નેટવર્કનો 'પ્રથમ શિકાર' તસ્લીમ બન્યા હતા.

આ જ સંગઠને એપ્રિલ માસમાં ઇસ્ટરના રવિવારે શ્રેણીબદ્ધ આત્મઘાતી હુમલા કર્યા હતા, જેમાં 200થી વધારે લોકો માર્યા ગયા હતા.

અધિકારીઓ અનુસાર આ નેટવર્કના વડા ઝાહરાન હાશિમના આદેશ પર જ તસ્લીમને ગોળી મારવામાં આવી હતી.

વિસ્ફોટના કેટલાય મહિના પહેલાંથી જ શ્રીલંકાના મુસ્લિમ બહુમતી ધરાવતા મવાનેલ્લા વિસ્તારના સ્થાનિક નેતા એવા 37 વર્ષના તસ્લીમ ઉગ્રવાદી નેટવર્કની તપાસના કેન્દ્રમાં હતા.

તસ્લીમની કહાણી એ વાતની સાક્ષી પૂરે છે કે કઈ રીતે શ્રીલંકાનો મુસ્લિમ સમાજ પોતાની વચ્ચે વધી રહેલા ઉગ્રવાદને અટકાવવાના સક્રિય પ્રયાસમાં જોતરાયો હતો અને કઈ રીતે ઇસ્ટરના હુમલા પહેલાં જોખમના મળી રહેલા સંકેતને સરકારે સતત... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

નજરઅંદાજ કર્યા હતા.

તોફાન કરાવવાના પ્રયાસ

કોલંબોથી અમુક કલાકના અંતરે મવાનેલ્લા નામનો કસબો આવેલો છે. અહીં મુસલમાન અને બૌદ્ધ સમુદાયની સારી વસતિ છે.

ગત વર્ષે ડિસેમ્બરમાં અહીં બુદ્ધની કેટલીય પ્રતિમા તોડી નખાઈ હતી. અધિકારીઓનું માનવું છે કે વિસ્તારમાં તણાવ વધારવાનો અને સાંપ્રદાયિક હિંસા ફેલાવવાનો આ પ્રયાસ હતો.

તસ્લીમ મવાનેલ્લાની કાઉન્સિલના સભ્ય હતા અને એક કૅબિનેટ મંત્રીના સચિવ તરીકે પણ કામ કરી ચૂક્યા હતા.

તેમનાં પત્ની ફાતિમાએ જણાવ્યું કે તસ્લીમ અન્ય સમુદાયના લોકોની મદદમાં પણ આગળ રહેતા. ગત વર્ષો દરમિયાન ઘટેલી કુદરતી હોનારતો વખતે સ્થાનિક લોકોને સંગઠિત કરવામાં તેમણે મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી.

એટલે જ જ્યારે પ્રતિમાઓને ક્ષતિગ્રસ્ત કરાઈ તો તસ્લીમે એની તપાસમાં મદદ કરી.

ફાતિમાએ જણાવ્યું, "તેઓ કહેતા હતા કે એ લોકોએ ખોટું કર્યું છે. આપણો ધર્મ આવું કરવાની છૂટ નથી આપતો. આ પાછળ જે કોઈ જવાબદાર હોય એને પકડવાની જરૂર છે."

એ વખતે પોલીસે કેટલીય ધરપકડો કરી પણ જેના પર સૌથી વધુ શંકા હતી એ સાદિક અને અબ્દુલ-હક ન પકડી શકાયા.

હાલ આ બન્ને ભાઈઓ શ્રીલંકામાં મૉસ્ટ વૉન્ટેડ જાહેર કરાયા છે.

અલબત્ત, ઇસ્ટરના હુમલામાં તેમની કોઈ ભૂમિકા હજુ સુધી સ્પષ્ટ થઈ શકી નથી પણ તપાસ કરનારાઓનું માનવું છે કે અબ્દુલ હકે વર્ષ 2014માં સીરિયાનો પ્રવાસ ખેડ્યો હતો. જ્યાં તેમણે ઇસ્લામિક સ્ટેટના કેટલાક નેતાઓ સાથે મુલાકાત કરી હતી.

તપાસમાં મદદ કરી રહ્યા હતા તસ્લીમ

મવાનેલ્લામાં આ ભાઈઓની અંગત વ્યક્તિએ દાવો કર્યો છે કે 'તેઓ કહેતા રહેતા કે શ્રીલંકા અલ્લાની ધરતી છે અને અહીં અન્ય કોઈની પૂજા થઈ શકે નહીં. બિનમુસ્લિમોએ કાં તો ધર્મપરિવર્તન કરાવવું પડશે કાં તો તેમણે જજિયો ચૂકવવો પડશે.'

આ બન્ને ભાઈઓ એક ધાર્મિક પરિવારમાંથી આવતા હતા અને તેમના મિત્રોના જણાવ્યા અનુસાર જેહાદ અંગે વાતો કર્યા કરતા.

મુસ્લિમ વિદ્યાર્થી સંગઠનના એક નેતા અને બન્ને ભાઈઓના સંબંધી જણાવે છે કે તેઓ સતત તેમની સાથે એ વાત પર ચર્ચા કરતા હતા કે ઇસ્લામમાં હિંસા અને આક્રમક વ્યવહારની મંજૂરી નથી.

વર્ષ 2015માં બન્ને ભાઈઓને આ વિદ્યાર્થી સંગઠનમાંથી હાકી કાઢવામાં આવ્યા હતા.

સંબંધીઓનું કહેવું છે કે વર્ષ 2018માં કૅન્ડી શહેરમાં થયેલાં તોફોનોની બન્ને ભાઈઓ પર ભારે અસર થઈ હતી. એ તોફોનોમાં બૌદ્ધ લોકોના ટોળાઓએ મુસ્લિમોને નિશાન બનાવ્યા હતા.

સંબંધીનો એવો પણ દાવો છે કે અબ્દુલ હકે કથિત રૂપે કહ્યું હતું, "તેઓ આપણી...


તેઓએ ટ્વીટ કરીને લખ્યું, "આપણે આગળ છીએ. પણ તેઓ ચૂંટણીપરિણામ અમારી પાસેથી ચોરવા માગે છે. અમે તેમને આવું નહીં કરવા દઈએ, ચૂંટણી પૂરી થયા બાદ મત ન નાખી શકાય."

સમર્થકો વચ્ચે ભાષણ આપતા જો બાઇડન. તેઓએ કહ્યું, "અમને લાગે છે કે આપણે જીતી રહ્યા છીએ... વિસ્કૉન્સિન અને મિશિગનને લઈને ખુશ છીએ. ચૂંટણી ત્યાં સુધી પૂરી નહીં થાય જ્યાં સુધી દરેક બૅલેટની ગણતરી ન થઈ જાય."

અમેરિકામાં ઘણા વિસ્તારોમાં પ્રદર્શનો પણ થયાં છે. આ તસવીરો પોર્ટલૅન્ડની છે, જ્યાં અમેરિકાના ઝંડા સળગાવીને લોકોએ વિરોધ કર્યો.

અમેરિકામાં મોડી રાતે રાષ્ટ્રપતિચૂંટણીની મતગણના વચ્ચે રાજધાની વૉશિંગ્ટન ડીસીના રસ્તાઓ પર રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની વિરુદ્ધ પ્રદર્શનો થયાં.

ફ્લોરિડાના મિઆમીમાં રેલી કરતાં ટ્રમ્પના સમર્થકો.

અમેરિકાના ઝંડા અને બાઇડન હેરિસના કેમ્પેન ફ્લેગ સાથે એક સમર્થક.

ડેટરૉઇટ ડિપાર્ટમેન્ટ ઑફ ઇલેક્શનમાં મતગણતરીમાં જોતરાયેલો કર્મચારી. અમેરિકામાં આ વર્ષે મોટી સંખ્યામાં પોસ્ટલ બૅલેટથી મતદાન થયું છે.

ઑરેન્જ કાઉન્ટી ઇલેક્શન ઑફિસમાં ગણતરી માટે પોસ્ટલ બૅલેટ લઈને જતાં એક કર્મચારી.

મંગળવારે અમેરિકાના જાણીતા ટાઇમ્સ સ્ક્વેયરમાં પરિણામ જો... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

વા માટે ભેગા થયેલા લોકો.

ઑહાયોના પરિણામ જોઈને ખુશી મનાવતા ટ્રમ્પના સમર્થકો. ટ્રમ્પ ઑહાયો, ટેક્સાસ, ફ્લોરિડા સમેત 23 રાજ્યોમાં જીત તરફ છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


તેજલબહેન પધારિયા, પૃષ્ઠભૂમિમાં નર્સિંગ જગત માટે આદર્શ 'લેડી વિથ લેમ્પ' ફ્લૉરેન્સ નાઇટૅન્ગલ

ઉપરના શબ્દો છે એસવીપી હૉસ્પિટલના ડિપાર્ટમેન્ટ ઑફ નર્સિંગનાં ડેપ્યુટી નર્સિંગ સુપરિન્ટેન્ડેન્ટ તેજલબહેન વિપુલભાઈ પધારિયાના.

કોરોના વાઇરસની મહામારીમાં નર્સિંગ સ્ટાફ કેવી રીતે કામ કરે છે, એ વિશે બીબીસી ગુજરાતીએ એમની સાથે વાત કરી.

અમદાવાદમાં સિવિલ હૉસ્પિટલ તેમજ એસવીપી (સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ) હૉસ્પિટલમાં કોરોના વાઇરસના દર્દીઓની સારસંભાળ માટે ડૉક્ટરો અને નર્સિંગ સ્ટાફ ખડેપગે કામ કરી રહ્યા છે.

કોવિડ-19 અને અન્ય દર્દીઓમાં ફરક

કોરોના વાઇરસના દર્દીની સારસંભાળ નર્સ કેવી રીતે રાખે છે અને કેવી કાળજી રાખવી પડતી હોય છે એ વિશે તેજલબહેને જણાવ્યું:

"અન્ય દર્દી અને કોરોના વાઇરસના દર્દીની સારસંભાળ લેતાં નર્સ માટે કામકાજની દૃષ્ટિએ ઘણો ફરક હોય છે."

"કોવિડ-19 દર્દીની સારસંભાળ લેતી વખતે નર્સે ખૂબ ધ્યાન રાખવું પડે છે અને એની અમે પૂરતી કાળજી લઈએ છીએ."

એમણે કહ્યું કે, "નર્સિંગ સ્ટાફે શરીરનો દરેક ભાગ ઢંકાઈ જાય એ પ્રકારની મેડિકલ પી.પી.ઈ. કિટ એટલે કે પર્સનલ પ્રૉટેક્ટિવ ઇક્વિપમૅન્ટ પહેરવી પડે છે. આંખે પણ ગૉગલ્સ પહેર્યા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ં પછી જ દર્દીના સંપર્કમાં આવવાનું હોય છે."

તેજલબહેને જણાવ્યું, "મેડિકલમાં આ પ્રકારની સ્થિતિમાં કામ કરતી વખતે કઈ પ્રક્રિયાઓનું પાલન કરવું તેની આચારસંહિતા છે અને તેનું પાલન થાય તેની તકેદારી રાખવાની હોય છે."

એમણે કહ્યું, "કૉન્ટેક્ટ પ્રિકોશન એટલે કે શરીર પર યોગ્ય જરૂરી મેડિકલ કિટ પહેર્યાં વગર ક્યાંય અડવું ન જોઈએ. મતલબ કે શરીરનો ખુલ્લો ભાગ ક્યાંય સ્પર્શ ન થવો જોઈએ."

તો શું પીપીઈ કિટ વજનમાં ભારે હોય છે? આ સવાલનો જવાબ આપતાં તેજલબહેને કહ્યું:

"ના એનું વજન નથી હોતું. આપણે જે કપડાં પહેરીએ એ પ્રકારનું જ એનું વજન હોય છે. એનું મટીરિયલ પ્લાસ્ટિક જેવું હોય છે."

કોરોના વાઇરસની મહામારીને પગલે લોકોમાં પણ ભય અને ચિંતા જોવા છે, ત્યારે નર્સિંગ સ્ટાફ એ ભય અને ચિંતા પર કેવી રીતે અંકુશ મેળવે છે?

આ સવાલના જવાબમાં તેજલબહેને કહ્યું , "હા મનમાં થોડી ચિંતા તો હોય છે પરંતુ અમારા બધાનો એટલે કે નર્સિંગ સ્ટાફનો જુસ્સો બુલંદ રહે એ માટે પૂરતું ધ્યાન રાખવામાં આવે છે."

એમનું કહેવું છે કે "સિનિયરની ટીમ સતત નર્સિગ સ્ટાફના સંપર્કમાં રહે છે અને તેમનું નિયમિત બ્રીફિંગ કરે છે તેમજ મોટિવેટ પણ કરે છે."

તેજલબહેનનું કહેવું છે કે, "નર્સિંગ સ્ટાફ માનસિક રીતે સ્વસ્થ અને મજબૂત રહી શકીએ એના પર ખાસ ધ્યાન આપવામાં આવે છે."

આર્મીનાં ઉદાહરણો

તેજલબહેન કહે છે, "તેઓ નર્સિંગના પ્રોફેશનમાં જોડાયા ત્યારે લેવડાવાયેલી શપથ યાદ કરવાથી લઈને આર્મીનાં ઉદાહરણો આપીને જુસ્સો બુલંદ રાખવામાં આવે છે."

"નર્સિંગ સ્ટાફ કામે ચઢે એ પહેલાં તેઓ માનસિક રીતે સ્વસ્થ અને મજબૂત રહે એનું અમે ધ્યાન રાખીએ છીએ."

"કામ શરૂ કરતાં પહેલાં અમે પ્રાર્થના પણ કરીએ છીએ કે આ એક વૈશ્વિક મહામારી છે, એવું નથી કે માત્ર આપણે જ સામનો કરી રહ્યા છીએ."

એમનું કહેવું છે કે 'પ્રાર્થનાને લીધે એક પૉઝિટિવ વાતાવરણ રચાય છે અને એ પછી નર્સિંગ સ્ટાફને રાખવાની તકેદારી વિશે જણાવીએ છીએ.'

દરરોજ મેડિકલ તપાસ

ગુજરાતમાં સરકારી ઉપરાંત ખાનગીક્ષેત્રની હૉસ્પિટલોમાં કોવિડ સુવિધા ઊભી કરવામાં આવી

નર્સિંગના વ્યવસાયમાં આવનાર કોરોના વાઇરસની મહામારીની ગંભીરતા અને તેનો ચેપ લાગવાનો ભય સમજતા હોય છે અને તો પણ એની વાત કરવામાં આવે છે.

તેજલબહેન કહે છે કે, "નર્સોને બધી ખબર જ હોય છે પણ એ છતાં કોઈ ભૂલથી પણ બેદરકાર ન રહે કે તકેદારીમાં અમથી પણ ચૂક ન કરી બેસે એ માટે એની એ જ વાતો વારંવાર અમે તેમને જણાવીએ છીએ."

"તેઓ યોગ્ય પોષણયુક્ત...


તેણે તેના સગાસંબંધીઓ, મકાનમાલિક અને ઉધાર નાણાં આપનારા લોકોને આવી રીતે શિકાર બનાવ્યા હતા.

પોલીસે શકમંદ હત્યારા પર આ દસ લોકોની હત્યાના સંદર્ભમાં કેસ દાખલ કર્યો છે. પોલીસને એવી શંકા છે કે સિમહાદ્રી ઉર્ફ શિવાએ આંધ્રપ્રદેશના ત્રણ જિલ્લામાં ગત 20 મહિનાઓની અંદર આ હત્યાઓ કરી છે.

શિકાર બનેલા મૃતકો પૈકી ત્રણ મહિલાઓ છે. જેમાં શિવાના સંબંધી, મકાનમાલિક અને તેને ઉધાર આપનારી વ્યક્તિ સામેલ છે.

જોકે તેમાંનાં ચાર મોતને જ શંકાસ્પદ માનવામાં આવ્યાં છે અને બાકીનાં મોતને સામાન્ય મોત માની લેવામાં આવ્યાં હતાં.

પોલીસનું માનવું છે કે શિવાએ હત્યા કરવા માટે સાયનાઇડનો ઉપયોગ કર્યો અને તેને પ્રસાદમાં ભેળવીને આપી દીધી હતી અને હત્યાના કોઈ પુરાવા નહોતા છોડ્યા.

વળી તેમનું એવું પણ માનવું પણ છે કે હત્યા બાદ તેણે તેમનો સામાન પણ લૂંટી લીધો હતો.

વાત એમ છે કે ઑક્ટોબર મહિનામાં એલુરુ પોલીસ સ્ટેશનમાં કાટી નાગારાજુની શંકાસ્પદ મોતનો કેસ દાખલ થયો હતો. તેની તપાસ દરમિયાન બાદમાં વધુ વિગતો બહાર આવી હતી.

પોલીસનું આ મામલે કહેવું છે કે એલુરુ જિલ્લાના વેલાંકી ગામમાં રહેતા સિમહાદ્રી ઉર્ફ શિવાએ સરળતાથી પૈસા મેળવવાની લાલચને પગલે આ હત્યા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ઓ કરી હતી.

કેસ કેવી રીતે ઉકેલાયો?

કાટી નાગારાજુના ભાઈ અને ક્રાઇમબ્રાન્ચના ઇન્સ્પેક્ટર શ્રીનિવાસ રાવે બીબીસીને કાટી નાગારાજુના મોત અંગે શંકા કેવી રીતે ગઈ એ વિશે જણાવ્યું.

શ્રીનિવાસ રાવ અનુસાર તેમના ભાઈ 16 ઑક્ટોબરે પરિવારને જણાવ્યું હતું કે તેઓ બૅન્કમાં 1 લાખ 90 હજાર રૂપિયા અને 40 ગ્રામ ગોલ્ડ જમા કરાવવા જઈ રહ્યા હતા પણ તેઓ પરત ન ફર્યા.

શ્રીનિવાસ રાવ અનુસાર શિવાએ તેમના ભાઈને જાદૂઈ સિક્કાની લાલચ આપી હતી. આ સિક્કો ચોખાને પોતાવી તરફ આકર્ષે છે. જ્યારે નાગારાજુ શિવા પાસે પહોંચ્યા ત્યારે તેમને  પૂજાનો પવિત્ર પ્રસાદ આપવામાં આવ્યો જેમાં સાયનાઇડ ભેળવેલું હતું.

રાવ કહે છે, "પ્રસાદ ખાધા બાદ મારા ભાઈએ થોડે દૂર સુધી ગાડી ચલાવી અને પછી રસ્તાના કિનારા પર પડી ગયા. તેમને હૉસ્પિટલ લઈ જવાયા પણ ડૉક્ટરે તેમને મૃત જાહેર કર્યા."

કાટી નાગારાજુ શારીરિક શિક્ષણના શિક્ષક હતા અને તેમને સ્વાસ્થ્ય સંબંધી કોઈ જ સમસ્યા નહોતી.

તેમને બૅન્ક જવાનું હતું પણ તેઓ એક એવા વિસ્તારમાં બેભાન જોવા મળ્યા જે વિસ્તાર બૅન્કના માર્ગમાં નહોતો. આથી શંકા ઉપજી હતી.

રાવ વધુમાં કહે છે કે તેમના શરીરનો રંગ બદલાયેલો હતો અને તેમની પાસે પૈસા પણ નહોતા આથી અમે કેસ દાખલ કરાવી દીધો.

તેમનું કહેવું છે કે જો પહેલાં શંકાસ્પદ મોતની જ વ્યવસ્થિત તપાસ થઈ હોત તો બાકીની હત્યાઓ રોકી શકાઈ હોત.

તેઓ કહે છે કે આ પૂર્વે થયેલાં ત્રણ મોતને આઈપીસીની કલમ 174 હેઠળ શંકાસ્પદ મોત તરીકે ગણવામાં આવ્યાં હતાં પરંતુ પોલીસને કોઈ શકમંદ મળી ન શક્યું.

એલુરુ પોલીસને કાટી નાગારાજુની મોતની ગહન તપાસ કરી અને હત્યાઓના માસ્ટરમાઇન્ડ સુધી પહોંચવામાં સફળતા પણ મેળવી.

શ્રીનિવાસ રડતાં-રડતાં કહે છે કે ભલે સફળતા મળી પણ મેં મારો ભાઈ ગુમાવી દીધો.

હત્યાની તપાસ કેવી રીતે થઈ?

પશ્ચિમ ગોદાવરી જિલ્લાના પોલીસ સુપરિન્ટેન્ડેન્ટ નવદીપ સિંહે બીબીસીને કહ્યું કે પરિવારે કરેલી ફરિયાદના આધારે તપાસ કરવામાં આવી હતી.

પોલીસે નાગારાજુના મોબાઇલની કૉલની વિગતો અને સીસીટીવી ફૂટેજીસની તપાસ કરી.

તેમાં તેમને જાણવા મળ્યું કે નાગારાજુએ શિવાને ઘણા ફોન કર્યા હતા અને આખરી ફોન પણ તેને જ કર્યો હતો.

પોલીસે શિવાને પૂછપરછ માટે બોલાવ્યો જેમાં બહાર આવ્યું કે તેણે છેલ્લા 20 મહિનામાં બીજી 9 હત્યાઓ કરી હતી.

શિવા પ્રસાદમાં સાયનાઇડ ભેળવીને લોકોને શિકાર બનાવતો હોવાથી પરિવારજનોને લાગતું કે મૃતકોની હત્યા હૃદયરોગના હુમલાથી અથવા કુદરતી રીતે થઈ છે. આથી તેઓ...


તેણે પોતાનો મોબાઇલ ફોન કાઢ્યો અને પોતાની તથા ઘાયલ માતાની તસવીરો લીધી.

કારણ કે વાઘ હજી બહાર હતો અને સુરક્ષિત રહી શકાય તેવી કોઈ ગેરંટી ન હતી. વાસ્તવમાં તેઓ પોતાની હાલત કેમેરામાં કેદ કરી લેવા માગતા હતા.

21 વર્ષની કૉમર્સ ગ્રેજ્યુએટ રૂપાલી મેશ્રામ એક દુબળી-પાતળી ગ્રામીણ યુવતી છે.

સાધારણ પરિવારની આ યુવતીના માથામાં, બંને હાથ-પગ પર અને કમરના ભાગે ઊંડા ઘાના નિશાન છે.

તેણે નાગપુર સરકારી મેડિકલ કોલેજમાં સારવાર લીધી છે. પરંતુ ખરેખર કહાણી એ છે કે વાઘ સામે લડીને તેણે પોતાનો અને તેમના માતાનો જીવ કેવી રીતે બચાવ્યો?

લાકડી વડે વાઘને ભગાડ્યો

પૂર્વ વિદર્ભમાં ભંડારા જિલ્લાના નાગઝિરા વિસ્તારમાં વાઇલ્ડ લાઇફ સેન્ચુરી પાસે આવેલા આ ગામમાં રૂપાલીનું નાનું ઘર છે.

તેમના માતા જીજાબાઈ અને તેનો મોટોભાઈ વનવિભાગ માટે મજૂરીનું કામ કરે છે.

સિવાય પરિવારે બકરીઓ પાળી છે જેથી થોડા રૂપિયાની બચત થઈ શકે.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

જેથી 24 માર્ચે જ્યારે બકરીઓનો અચાનક અવાજ આવ્યો તો ઊંઘમાંથી ઊઠીને રૂપાલીએ ઘરનો દરવાજો ખોલ્યો.

આંગણામાં બાંધેલી બકરી લોહીથી લથપથ હતી અને તેની પાસે ઝાંખા અજવાળામાં દેખાતો વાઘનો પડછાયો હતો.

ત... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ેણે વાઘને ભગાડવા માટે લાકડી લઈને સીધો વાઘ પર પ્રહાર કર્યો. તે કહે છે કે લાકડી વડે મારતા જ વાઘે તેના પર હુમલો કરી દીધો.

તેણે કહ્યું, "તેના પંજાના મારથી માથામાંથી લોહી વહેવા લાગ્યું. તેમ છતાં હું વાઘને ભગાડવા માટે લાકડી વડે પ્રહાર કરતી રહી. મેં બૂમો પાડીને મારા માતાને વાઘ અંગે જણાવ્યું."

રૂપાલીના માતા જીજાબાઈએ કહ્યું, "જ્યારે હું રૂપાલીની બૂમો સાંભળીને બહાર આવી, જોયું તો તેનાં કપડાં લોહીથી લથપથ હતાં. મને લાગ્યું કે તે હવે મરી જશે. તેની સામે વાઘ હતો."

"મે પણ લાકડી ઉઠાવી અને વાઘને મારવા લાગી. વાઘે મારી જમણી આંખ પર પંજાથી વાર કર્યો. અંતે હું રૂપાલીને જેમ-તેમ કરીને ઘરમાં લઈ જવામાં સફળ થઈ."

"અમે ઘરનો દરવાજો બંધ કરી દીધો. અમારી વસાહત નાની છે અને ઘર બહુ દૂર છે એટલે લોકોને અમારી બૂમો સંભાળાઈ નહીં હોય."

બસ ત્યારે જ રૂપાલીએ કંઈક એવું કર્યું કે એ કામની કલ્પના આવા સમયે થઈ જ ના શકે.

લાગ્યું કે હમણા જમીન પર પડી જઈશ

રૂપાલી કહે છે, "વાઘ ત્યારે પણ બહાર હતો. અમારા બચવાની કોઈ ગેરંટી ન હતી. મારા માથામાંથી અને કમરમાંથી લોહી વહી રહ્યું હતું. કપડાં લોહીથી રંગાઈ ગયાં હતાં."

"એટલે હું આ દુર્ઘટનાને રેકોર્ડ કરવા માગતી હતી. જેથી મે સેલ્ફી લેવાનું શરૂ કરી દીધું. માએ લોકોને ફોન કરવાની સલાહ આપી. મે કેટલાક લોકોને ફોન કર્યા."

"તેમાં વનખાતાના કર્મચારીઓ પણ હતા જે અડધા કલાક પછી પહોંચ્યા. પરંતુ ત્યાં સુધી વાઘ જતો રહ્યો હતો."

ત્યારબાદ તેમને હૉસ્પિટલમાં લઈ જવામાં આવ્યા. રૂપાલીને મંગળવારે ડિસ્ચાર્જ કરી દેવામાં આવી હતી.

વાઘ સામે લડતી વખતે મગજમાં શું ચાલતું હતું?

પરંતુ એક મોટા સવાલનો જવાબ હજી પણ બાકી છે. માત્ર એક લાકડી લઈને જ્યારે તે વાઘના સામે લડી રહી હતી, ત્યારે રૂપાલીના મગજમાં શું ચાલી રહ્યું હતું?

રૂપાલીની આંખોમાં ફરી કઠોર ભાવ જાગે છે. તે કહે છે, "થોડીવાર પછી મને ખયાલ આવ્યો કે હું નહીં બચી શકું. પરંતુ મેં ખુદને જ ચેતવણી આપી કે મારે હારવાનું નથી."

શું ઘરે પરત ફરવામાં ડર લાગે છે?

તેનો જવાબ છે, "ચિંતા હોઈ શકે છે પરંતુ ડર બિલકુલ નથી. હું જિંદગીમાં કોઈ વાઘથી ડરીશ નહીં."

તેનું કહેવું છે કે તે કોઈ બૅન્કમાં નોકરી મેળવવાનું સપનું જોઈ રહી છે. પરંતુ તેના માટે કોચિંગ જરૂરી છે અને મારી પાસે રૂપિયા નથી. તો જે સારું કામ મળી જશે તે જ કરી લઈશ.

હવે આર્થિક સમસ્યાનો ભરડો

પરંતુ સમસ્યા અહીં ખતમ થતી નથી. છેલ્લા દસ દિવસોમાં તેમના માતા અને ભાઈ બંને...


તેણે મને કહ્યું "તારા મૌનથી એવું નથી લાગતું કે તું સમજું છે, તું મુરખ હોવો જોઈએ."

"તારો પ્રેમસંબંધ વર્ષો પહેલાં પૂરો થઈ ગયો. પણ તું હજુ આગળ નથી વધ્યો...મોટો થા, સમય સાથે પરિપક્વ થા."

મને થતું હતું કે એને મુક્કો મારી દઉં. પણ હું કેટલા લોકોને મારીશ? "તારી તકલીફ શું છે?" આટલું જ હું બોલી શક્યો.

આ પ્રશ્ન માટે જો લોકોને મુક્કો મારવાનો હોય તો મારે દરરોજ લોકોને મુક્કા મારવા પડશે.

શું છે મારી કહાણી? હું ક્યાંથી શરૂ કરું?

કહાણીની શરૂઆત મારા ભૂતકાળ અને વર્તમાન સાથે થાય છે. પ્રેમમાં મને નિષ્ફળતા મળી એ પછી મેં એકલા રહેવાનો નિર્ણય કર્યો હતો. આ નિર્ણયના કારણે જ મારી આસપાસના લોકોના પ્રશ્નોથી હું ત્રાસી ગયો.

મારો નિર્ણય લોકોને કેમ પજવે છે? મારા નિર્ણય માટે મારે કેમ સહન કરવું પડ્યું?

મારા નજીકના મિત્રો, સંબંધીઓ મને અલગ ગણે છે એનું કારણ મારી કોઈ પ્રતિભા કે મારું કામ નથી. લોકો મને અલગ હરોળમાં મૂકતા હતા, કારણકે મારું સ્ટેટસ સિંગલ હતું.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

પરિણીત કે અપરિણીત?

હું વ્યવસાય માટે મેટ્રોપૉલિટન શહેરમાં આવ્યો હતો. હાલ હું મલ્ટી-કૉસ્મૉપૉલિટન વાતાવરણમાં કામ કરું છું. હું જ્યાં રહું છું... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

એ શહેરનો પોશ વિસ્તાર ગણાય છે. અહીં લોકો આધુનિક છે અને પોતાના કામમાં ધ્યાન આપે છે.

પાડોશીઓને મારા વિશે જાણવાનો ભાગ્યે જ સમય હોય છે. હું જીમ જઉં કે ચા પીવા જઉં, ત્યાં લોકો સાથે વાતચીત થાય છે. એ લોકો પોતાના કામથી કામ રાખે છે. એ લોકો સાથે હું જરૂર પૂરતી જ વાત કરું છું.

પણ જેવી એ લોકોને મારા સિંગલ સ્ટેટસ વિશે ખબર પડે કે તરત જ એમની અંદરની ઉત્સુક્તા જાગી જાય છે.

એ વર્ષ ક્યારે આવશે?

'તું હજુ સિંગલ છે?' આ પ્રશ્ન સાંભળીને એવું લાગે છે કે, જાણે મને પૂછતા હોય કે હું હજુ કેજીમાં જ છું?

મને શરમ ન અનુભવાય એ માટે મારા મિત્રો ઘણી વખત જવાબ આપી દે છે, "આ વર્ષે એ લગ્ન કરી લેશે"

એ વખતે મને એવું મન થાય છે કે હું કહી દઉં, 'સાંભળો, મને શરમ નથી આવતી. અને તમે કહો છો એ ખોટું છે હું આ વર્ષે લગ્ન નથી કરવાનો.'

ઉંમર અને સ્ટેટ્સનો ભેદ જોયા વગર જ કોઈ પણ છોકરી સાથે મારું નામ જોડી દેવાય છે. દરેક શહેરમાં અફવાઓ હોય છે.

લોકો જાણતા નથી કે આવું કરીને તેઓ મારી કોઈની સાથેની મિત્રતાને નુકસાન પહોંચાડે છે. વાસ્તવમા સારા મિત્રો મેળવવું બહું કપરું છે.

કેટલાક લોકો એ જાણવા ઉત્સુક હોય છે કે હું વર્જિન છું કે નહીં.

લોકો મારી જાતીયતા અંગે પણ સવાલો ઉઠાવે છે અને કેટલીક વખત જો હું ઠીક ન હોઉં તો તીખા સવાલોનો સામનો પણ કરવો પડે છે.

એક વ્યક્તિને તો એ જાણવાની ઉત્સુકતા હતી કે હું સજાતીય તો નથીને?

મિત્રો, હવે મોટા થાઓ, એવું હશે તો હું કોઈ પુરુષ સાથે રહીશ.

આ પ્રકારના સવાલો પર જો હું ગુસ્સે થઈ જાઉં તો મારામાં 'મૈત્રીભાવ નથી' એવો આરોપ લોકો લગાવી દે છે. એટલે મારે મૌન જ રહેવું પડે છે.

મારી બાબતોમાં સમાજને માથું મારવા કોણ કહે છે? લોકો મારા અંગે ચિંતિત છે.

હું સિંગલ છું એવું પૂછવાના બદલે કેટલાક લોકો મને પૂછે છે, "તું 'સેટલ' થઈ ગયો?"

હસતાંહસતાં હું આ પ્રશ્નનો જવાબ આપું છું, "હું આ ચિંતા સાથે કામ કરું છું. હું સારું એવું કમાઉં છું.  મારે કોઈ ઉધારી નથી. હું મારા સ્વાસ્થ્યનું પણ ધ્યાન રાખું છું."

"પણ...પણ, તમારું લગ્ન થઈ ગયું છે?" - મારા જેવી વ્યક્તિ માટે આ સૌથી અયોગ્ય સવાલ હોય છે.

'સિંગલ' હોવાના ફાયદા

સિંગલ હોવાના કારણે તમને ઘણી છૂટ મળે.

મારા જૂના બૉસે મને એક વખત કહ્યું હતું કે તમે સિંગલ હો તો તમે રજાના દિવસે પણ ઑફિસ આવી શકો, મોડા સુધી કામ કરવામાં પણ તમને વાંધો ન હોય.

મારા મકાન માલિક કહેતા કે તમે સિંગલ હોવ તો ટૉપ ફ્લોર પર રહી શકો, જેથી પરિવાર સાથે રહેતાં...


તેથી જ ભારતને 'સોનાની ચિડિયા' કહેવામાં આવતું હતું. તે સમયે દિલ્હીની ગાદી પર મોગલ બાદશાહ જલાલુદ્દીન મહમંદ અકબર બિરાજમાન હતા.

તેઓ દુનિયાના સૌથી ધનાઢ્ય બાદશાહો પૈકી એક હતા. બીજી તરફ તે સમયે બ્રિટન ગૃહયુદ્ધમાંથી બહાર નીકળી રહ્યું હતું.

તેનું અર્થતંત્ર ખેતી પર આધારિત હતું અને દુનિયાના કુલ ઉત્પાદનમાં બ્રિટનના માલનો હિસ્સો માત્ર ત્રણ ટકા હતો.

બ્રિટનમાં તે સમયે મહારાણી વિક્ટોરિયા પ્રથમનું શાસન હતું. બ્રિટનને પાછળ રાખીને યુરોપના સૌથી શક્તિશાળી દેશો પોર્ટુગલ અને સ્પૅન આગળ નીકળી ગયા હતા.

બ્રિટનના ચાંચિયાઓ વેપારીઓના સ્વાંગમાં પોર્ટુગલ અને સ્પૅનના વ્યાપારી જહાજોને લૂંટીને સંતોષ માનતા હતા.

તે સમયે પ્રવાસી બ્રિટિશ વેપારી રાલ્ફ ફિચને હિંદ મહાસાગર, મૅસોપોટેમિયા, ઈરાનની ખાડી અને દક્ષિણ પૂર્વ એશિયાના વ્યાપારીપ્રવાસ કરતી વખતે ભારતની સમૃદ્ધિ વિશે જાણવા મળ્યું.

રાલ્ફ ફિચનો પ્રવાસ એટલો લાંબો હતો કે તેઓ બ્રિટન પરત પહોંચ્યા તે પહેલાં તેમને મૃત માનીને તેમની વસિયત પણ લાગુ કરી દેવાઈ હતી.

પૂર્વમાંથી મરી-મસાલા મેળવવા માટે લૅવેન્ટ નામની કંપની બે વખત નિષ્ફળ પ્રયાસ કરી ચૂકી હતી.

ભારત વિશે રાલ્ફ ફિચે આપેલી મ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાહિતીના આધારે અન્ય એક પ્રવાસી સર જૅમ્સ લૅકેસ્ટર સહિત બ્રિટનના 200થી વધુ પ્રભાવશાળી અને વ્યવસાયીઓને આ દિશામાં આગળ વધવાનો વિચાર આવ્યો.

31 ડિસેમ્બર 1600ના રોજ તેમણે એક નવી કંપની  સ્થાપી અને પૂર્વ એશિયામાં વ્યાપાર કરવા મહારાણી પાસેથી મૉનોપોલી મેળવી.

આ કંપનીનાં ઘણાં નામ છે, પરંતુ તેને 'ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપની'ના નામથી ઓળખવામાં આવે છે.

ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીના આગમનની જાહેરાત

1850માં લીડનહૉલ સ્ટ્રીટ પર બનેલું 'ન્યૂ ઈસ્ટ ઇન્ડિયા હાઉસ'

શરૂઆતનાં વર્ષોમાં જુદાજુદા દેશોની સફર ખેડ્યા પછી ઑગસ્ટ 1608માં કૅપ્ટન વિલિયમ હૉકિન્સે ભારતના સુરત બંદરે પોતાના જહાજ 'હૅક્ટર'નું લંગર નાખ્યું અને 'ઇસ્ટ ઇન્ડિયા' કંપનીના આગમનની જાહેરાત કરી.

હિંદ મહાસાગરમાં બ્રિટનના વ્યાપારી હરીફ તરીકે ડચ અને પોર્ટુગીઝ વેપારીઓ પહેલેથી હાજર હતા. તે સમયે કોઈને અંદાજ ન હતો કે આ કંપની પોતાના દેશ કરતાં વિસ્તારમાં વીસ ગણા મોટા અને વિશ્વના સૌથી ધનાઢ્ય દેશો પૈકી એક દેશ પર શાસન કરશે અને તેની લગભગ ચોથા ભાગની પ્રજા પર સીધું રાજ કરશે.

ત્યાં સુધીમાં બાદશાહ અકબરનું મૃત્યુ થઈ ચૂક્યું હતું. તે સમયે સંપત્તિના મામલે માત્ર ચીનના મિંગ રાજવંશના બાદશાહ જ અકબરની બરાબરી કરી શકે તેમ હતા.

ખાફી ખાન નિઝામુલ-મુલ્કના પુસ્તક 'મુંતખબુલ-બાબ' પ્રમાણે અકબર પોતાની પાછળ 5,000 હાથી, 12,000 ઘોડા, 1,000 ચિત્તા, દશ કરોડ રૂપિયા, સો તોલાથી લઈને પાંચસો તોલા સુધીના 2,000 મોટા સિક્કા, 272 મણ કાચું સોનું, 370 મણ ચાંદી, ત્રણ કરોડ રૂપિયાના મૂલ્યનું એક મણ ઝવેરાત છોડી ગયા હતા.

અકબરના શાહજાદા સલીમ, નુરુદ્દીન જહાંગીરનું બિરુદ ધારણ કરીને ગાદી પર આવી ગયા હતા. શાસનમાં સુધારા કરીને કાન, નાક અને હાથ કાપવાની સજા સમાપ્ત કરવામાં આવી હતી.

જનતા માટે શરાબ અને બીજા નશીલા પદાર્થોના સેવનની મનાઈ હતી. ખાસ દિવસોમાં પશુહત્યા પર પ્રતિબંધના આદેશ હતા. અનેક ગેરવાજબી કરવેરા પણ નાબૂદ કરવામાં આવ્યા હતા.

રસ્તા, કૂવા અને ધર્મશાળાઓ બાંધવામાં આવી રહી હતી. ઉત્તરાધિકારના કાયદાનું સખતાઈથી પાલન થવા લાગ્યું. દરેક શહેરના સરકારી દવાખાનામાં મફત સારવારના આદેશ અપાઈ ગયા હતા.

ફરિયાદીઓ ફરિયાદ કરી શકે તે માટે મહેલની દિવાલ પર ન્યાયનો ઘંટ લટકાવવામાં આવ્યો હતો.

મોઘલ બાદશાહને મનાવવાનો પ્રયાસ

આ તસવીરમાં મોઘલ બાદશાહ શાહ આલમ દ્વિતીય ઈસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીના અધિકારી લૉર્ડ ક્લાઇવને બંગાળનો દિવાની અધિકાર સોંપી રહ્યા છે

વિશ્વવિખ્યાત ઇતિહાસકાર વિલિયમ...


તેથી માનવામાં આવે છે કે, યુવાનોના લાંબા સમય સુધી મોબાઇલ ફોનનો ઉપયોગ કરવાથી અથવા તો લાંબા સમય સુધી ઓફિસમાં કમ્પ્યૂટરનો ઉપયોગ કરવાથી આ તકલીફ થઈ હોવાનું માનવામાં આવે છે.

તેથી તેને ગંભીરતાથી લેવામાં આવતું નથી.

મોબાઇલ-કમ્પ્યૂટર જ જવાબદાર નહીં

નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, આ માત્ર દુઃખાવો નથી પણ ઍન્કિલૉઝિંગ સ્પૉન્ડિલાઇટિસની બીમારી હોઈ શકે છે.

અમદાવાદની વી. એસ. (વાડીલાલ સારાભાઈ) હૉસ્પિટલના રૂમેટોલોજી વિભાગના ફૅકલ્ટી અને  સાંધાના રોગોના નિષ્ણાત ડૉ. સપન પંડ્યાએ જણાવ્યું:

"આ તકલીફ કેમ થાય તેના માટેના કોઈ ચોક્કસ કારણો નથી જાણી શકાયા, પણ શરીરમાં એચએલએ-બી27 જિન્સમાં ઘટાડો થવાથી આ બીમારી થાય છે."

"ખાસ કરીને 20 થી 30 વર્ષના યુવાનોમાં આ બીમારી વધુ જોવા મળે છે. પુરુષોમાં આ તકલીફ વધારે થાય છે."

ઘણા લોકો એવું માનતા હોય છે કે, વધુ પડતા મોબાઇલ ફોનના ઉપયોગથી આ બીમારી થાય છે, પરંતુ ડૉ. પંડ્યા જણાવે છે કે આ મિકેનિકલ પ્રૉબ્લેમ છે અને આ બીમારી તો જન્મથી હોઈ શકે છે.

આ જિનેટિક અસર છે, મોબાઇલના કે કમ્પ્યૂટરના ઉપયોગથી થાય છે એ માત્ર એક શક્યતા  છે. વધુ પડતા શારીરિક શ્રમથી પણ તેમાં વધારો થઈ શકે  છે.

તમે આ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

વાંચ્યું કે નહીં?

શું છે ઍન્કીલૉઝીંગ સ્પૉન્ડીલાઈટીઝ?

આ એક એવી આનુવાંશિક બીમારી છે, જે કરોડરજ્જૂના સાંધામાં થાય છે. કરોડરજ્જૂના સાંધા વચ્ચેની પેશીઓમાં તિરાડો પડવાથી તે નબળા પડે છે અને જકડાય જાય છે.

તેના કારણે શરીર જકડાય જાય છે, કરોડરજ્જૂ વળી જાય છે.

ગરદનથી લઈને પીઠ અને કમર સુધી દુઃખાવો થાય છે. ખાસ કરીને રાત્રે ઊંઘમાં કે પડખું ફરતી વખતે તે તકલીફ વધી થાય છે.

સવારે ઊઠીને પણ ગરદન અને કમર જકડાઈ ગયાનો અનુભવ થાય છે.

લાંબા સમય સુધી સારવાર ન થવાથી તે ગંભીર સ્વરૂપ લઈ શકે છે. આ બાળપણથી માંડીને યુવા વયમાં થતી બીમારી છે.

કામ કરતા યુવાનોમાં વધતું ઍન્કીલૉઝીંગ સ્પૉન્ડીલાઈટીઝનું પ્રમાણ

બિઝનેસ સ્ટાન્ડર્ડમાં પ્રકાશિત થયેલાં એક અહેવાલ મુજબ કરોડરજ્જૂના સાંધામાં સતત દુઃખાવાને કારણે યુવાનોની કાર્યક્ષમતામાં ઘટાડો થાય છે.

તેમની વ્યસ્ત જીવનશૈલીના કારણે આ તકલીફની અસરો વધી શકે છે.

કોકિલાબેન ધીરુભાઈ અંબાણી હૉસ્પિટલના રુમેટોલોજીના નિષ્ણાત આ તકલીફના વહેલાં નિદાન અંગે કહે છે:

"ભારતમાં 30થી 40 લાખ લોકો ઍન્કિલૉઝિંગ સ્પૉન્ડિલાઇટિસથી પીડાય છે."

"આ બીમારીને વધતી રોકવા માટે રોગને નિયંત્રણમાં લેવો જરૂરી છે, તેના માટે નાની ઉંમરે નિદાન થઈ જાય તે જરૂરી છે."

"જીવનશૈલીમાં ફેરફાર અને સારવારથી આ તકલીફને કાબૂમાં રાખી શકાય છે, પણ સંપૂર્ણપણે મુક્તિ મેળવી શકાતી નથી."

ઇન્ડિયન જર્નલ ઑફ રુમેટૉલૉજીના જૂન 2018ના અંકમાં ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઑફ મેડિકલ સાયન્સ, લખનઉના સંજય ગાંધી પોસ્ટ ગ્રૅજ્યુએટ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ક્લિનિકલ ઇમ્યુનૉલૉજીનાં ડૉ. લતિકા ગુપ્તાએ દુર્ગા પ્રસન્ના મિશ્રા, સાકીર અહેમદ અને વિકાસ અગ્રવાલની મદદથી એક અભ્યાસ લેખ રજૂ કર્યો છે.

ભારતના ઍન્કિલૉઝિંગ સ્પૉન્ડિલાઇટિસના દર્દીઓની ખરાબ જીવનશૈલી પરના આ અભ્યાસમાં વર્લ્ડ હેલ્થ ઑર્ગેનાઇઝેશનની પ્રશ્નાવલીની મદદ લીધી હતી.

આ અભ્યાસમાં એએસ ધરાવતા 99 પુખ્ત લોકો, 72 તંદુરસ્ત લોકો અને 22 સંધિવા ધરાવતા લોકો હતાં.

તેમાં 99માંથી પાંચ મહિલાઓ હતી અને છ બાળકો હતાં. તેમની સરેરાશ ઉંમર 32 હતી અને બીમારીના સરેરાશ 6 વર્ષ થયાં હતાં.

આ અભ્યાસમાં મળેલાં તારણો મુજબ ઍન્કિલૉઝિંગ સ્પૉન્ડિલાઇટિસ ધરાવતાં લોકોની જીવનશૈલી યોગ્ય નહોતી.

નિદાન અને જાગૃતિ વધ્યા છે

અમદાવાદમાં ખાનગી હૉસ્પિટલમાં ઑર્થોપેડિક વિભાગના ડૉ. દેવમ દવેએ જણાવ્યું:

"કોઈ પણ દુઃખાવો લઈને દર્દી અમારી પાસે આવે તો અમે ઍક્સ-રેની સલાહ આપતાં હોઈએ છીએ."

"પીઠના કે...


તેના 52 દિવસ પછી, 24 માર્ચે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ રાષ્ટ્રજોગ સંબોધનમાં દેશવ્યાપી લૉકડાઉનની ઘોષણા કરી હતી.

રાત્રે 8 વાગ્યે થયેલા આ સંબોધનના માત્ર ચાર કલાક પછી, એટલે કે રાત્રે 12 વાગ્યાથી સંપૂર્ણ લૉકડાઉન લાગુ કરવામાં આવ્યું હતું.

તે દિવસે, એટલે કે 24 માર્ચ સુધી ભારતમાં કોરોના વાઇરસના કુલ 564 કેસ પૉઝિટિવ જોવા મળ્યા હતા અને 10 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં. એટલે કે મૃતાંક 1.77% .

હવે મે મહિનાના ચોથા અઠવાડિયાની વાત કરીએ તો હાલમાં ભારતમાં કોરોના વાઇરસથી સંક્રમિત લોકોની કુલ સંખ્યા 1,25,101 છે.

સરકારી આંકડા મુજબ, આમાંથી 51,784 લોકો સાજા થઈ ગયા છે. કોરોના વાઇરસને કારણે મૃત્યુઆંક 3720 છે. એટલે કે કુલ 3.36% મૃત્યુ.

લૉકડાઉન ખરેખર ભારત માટે જરૂરી હતું?

સવાલ એ છે કે શું આટલું કડક લૉકડાઉન ખરેખર ભારત માટે જરૂરી હતું?

બીજી તરફ એક એવું પાસું છે કે જેને માત્ર ભારત જ નહીં સમગ્ર વિશ્વ જોઈ રહ્યું છે.

બેકારી, ગરીબીની ખાઈમાં ફરી પડવાના, પ્રિયજનોથી અલગ થવાના અને ઘણા લોકોનાં મૃત્યુ વચ્ચે લૉકડાઉનમાં ઉતાવળે લોકો ઘરે પરત જવા નીકળ્યા તો ખરા, પણ રસ્તામાં ભૂખ-તરસ અને ઘણા અકસ્માતે તેમનો ભોગ લઈ લીધો.

એક અનુમાન ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

મુજબ, કોરોના સંક્રમણને રોકવા માટે જાહેર કરાયેલા લૉકડાઉન દરમિયાન અત્યાર સુધીમાં લગભગ 12 કરોડ લોકો બેરોજગાર થઈ ગયા છે.

તેમાંના મોટા ભાગના દેશના અસંગઠિત ક્ષેત્રના છે એટલે કે દૈનિક અથવા ટૂંકા ગાળાના કરાર પર કામ કરતા કામદારો.

અને જો તેઓ બેરોજગાર નથી થયા તો પણ છેલ્લા બે મહિનાથી પગાર વિના ઘરે બેસીને કામ ફરી શરૂ થવાની રાહ જોઈ રહ્યા છે.

દેશની અર્થવ્યવસ્થાની હાલત એવી છે કે છેલ્લા બે મહિનામાં જ સરકારે 20 લાખ કરોડ રૂપિયાના રાહતપૅકેજની જાહેરાત કરવી પડી.

મામલાની ગંભીરતાનો અંદાજ સમજવા જાણીએ કે આ રકમ ભારતના જી.ડી.પી. (ગ્રોસ ડૉમેસ્ટિક પ્રાઇસ)ના 10% જેટલી છે.

લૉકડાઉન કેમ?

કોવિડ-19 એ એક એવી બીમારી છે જેનો સામનો સમગ્ર વિશ્વ કરી રહ્યું છે.

ચીનના વુહાનથી પ્રસરવાના શરૂ થયેલા આ વાઇરસે વિશ્વના વિકસિત દેશોથી માંડીને પછાત દેશો સુધીના દરેકને ભરડામાં લેવાનો પ્રયાસ કર્યો છે.

સ્પેન હોય કે ઇટાલી, અમેરિકા અથવા યુ.કે., જાપાન અથવા દક્ષિણ કોરિયા, કૅનેડા અથવા બ્રાઝિલ- આ વાઇરસ દરેક દેશમાં મૃત્યુ અને સંક્રમણની છાપ છોડી રહ્યો છે.

વર્લ્ડ હેલ્થ ઑર્ગેનાઇઝેશનના (WHO)ના અનુસાર, વિશ્વમાં કોરોના વાઇરસના કુલ કેસ 47 લાખના આંકને વટાવી ગયા છે, જેમાં ત્રણ લાખથી વધુ લોકોનાં મોત થયાં છે.

કેટલાક દેશોએ ભારત જેવા કડક લૉકડાઉનને લાગુ કરીને તેને રોકવાનો નિર્ણય કર્યો, જ્યારે ઘણા લોકોએ 'આંશિક લૉકડાઉન' એટલે કે જુદા-જુદા વિસ્તારો અને વધુ કે ઓછા સંક્રમણના બનાવોના આધારે લૉકડાઉન અમલમાં મૂક્યું.

ખામીઓ ક્યાં રહી ગઈ?

EPA

દિલ્હીની જવાહરલાલ નહેરુ યુનિવર્સિટીના ડેવલપમૅન્ટ ઇકૉનૉમિક્સના પ્રોફેસર જયંતી ઘોષને લાગે છે કે લૉકડાઉનની ઘોષણા કરવામાં ભારતે બહુ મોડું કર્યું હતું અને 'લોકશાહી સરકાર હોવા છતાં  પોતાના કરોડો કામદારો માટે ઓછું વિચાર્યું.'

ઘોષે કહ્યું, "બાંગ્લાદેશ, શ્રીલંકા, નેપાળ અથવા પાકિસ્તાન જેવા પડોશીઓએ લૉકડાઉનને ભારત કરતાં વધુ સારી રીતે મૅનેજ કર્યું." "શ્રમિકોને ઘરે પાછા ફરવાનો સમય આપ્યો અને તેમને સાર્વજનિક પરિવહન વ્યવસ્થા પણ આપવામાં આવી." "ભારતમાં લગભગ 45 દિવસ સુધી પરપ્રાંતીય શ્રમિકોને પરિવહનથી દૂર રાખવામાં આવ્યા. અને તેઓ જ્યાં પણ હતા ત્યાં ભૂખ્યા - તરસ્યા રહ્યા." "પછી જ્યારે દબાણને લીધે ટ્રેનની શરૂઆત તો કરી પણ ત્યારે ભાડું એટલું હતું કે માત્ર મધ્યમ વર્ગીય લોકો તેની ટિકિટ ખરીદી શકે."

પ્રોફેસર ઘોષનો ઇશારો એ પ્રવાસી મજૂરો તરફ છે જે લૉકડાઉન બાદ દૂરના વેરાન...


તેના અંતર્ગત બે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ બની જશે : જમ્મુ-કાશ્મીર અને લદ્દાખ.

જમ્મુ-કાશ્મીરમાં વિધાનસભા હશે, જ્યારે લદ્દાખમાં વિધાનસભા નહીં હોય.

કેન્દ્ર સરકારના આ નિર્ણયને લેહ-લદ્દાખમાં ઐતિહાસિક માનવામાં આવી રહ્યો છે. નેતા અને ધાર્મિક સંસ્થાઓ પણ તેનું સ્વાગત કરી રહી છે.

લદ્દાખમાં ઘણાં વર્ષોથી આ અંગે માગ કરવામાં આવી રહી હતી.

વર્ષ 1989માં અલગ રાજ્ય બનાવવા મામલે અહીં આંદોલન પણ કરવામાં આવ્યાં હતાં, જેના આધારે લદ્દાખને સ્વાયત્ત એવી હિલ ડેવલપમૅન્ટ કાઉન્સિલ મળી હતી.

એમા કોઈ શંકા નથી કે હાલ કેન્દ્ર સરકારે જે નિર્ણય લીધો છે, તેનું લદ્દાખમાં સ્વાગત થઈ રહ્યું છે.

પરંતુ સાથે સાથે અહીં માગ કરવામાં આવી રહી છે કે લદ્દાખમાં પણ વિધાનસભાની વ્યવસ્થા હોવી જોઈએ.

કારગિલ અસહજ

લોકોનું માનવું છે કે વિધાનસભા વગર લદ્દાખને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ બનાવવામાં કેટલીક સમસ્યાઓ થઈ શકે છે.

લેહમાં તો લગભગ બધા જ લોકો આ નિર્ણયનું સ્વાગત કરી રહ્યા છે, પરંતુ એવી જાણકારી મળી રહી છે કે આ નિર્ણય મામલે કારગિલમાં થોડી સહજતા નથી.

લેહમાં 15-20% વસતી મુસ્લિમોની છે અહીં મોટાભાગે બૌદ્ધ લોકો વસે છે.

આ તરફ કારગિલ મુસ્લિમ બહુમતી ધરાવત... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ો પ્રદેશ છે અને અહીં બૌદ્ધની સંખ્યા ઓછી છે.

ત્યાં કેટલાક લોકો કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશની માગ કરી રહ્યા હતા તો કેટલાક લોકો તેની વિરુદ્ધ હતા.

શું છે લોકોની ચિંતા?

લદ્દાખના લોકોનું કહેવું છે કે તેમને વિધાનસભા મળે કે પરિષદ, તેનાથી તેઓ પોતાના હિતોની રક્ષા કરી શકે છે.

લદ્દાખની પોતાની સંસ્કૃતિની ઓળખ રહી છે અને ભૌગોલિક આધારે પણ તે અલગ છે.

ઐતિહાસિક રૂપે પણ તે 900 કરતાં વધારે વર્ષથી સ્વતંત્ર ઓળખ ધરાવતું ક્ષેત્ર રહ્યું છે.

લદ્દાખમાં વિધાનસભા ધરાવતા કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશની પહેલેથી માગ કરવામાં આવી રહી હતી, કેમ કે તેના અને જમ્મુ-કાશ્મીર વચ્ચે કોઈ મેળ ખાતો નથી.

ત્યારે જરૂરી છે કે આ બાબતોને ધ્યાનમાં રાખતા તેમને નિયમ- કાયદો બનાવવા અધિકાર મળે.

શું બદલાશે લદ્દાખમાં?

અત્યાર સુધી જમ્મુ-કાશ્મીરની વાત જ થઈ રહી છે પરંતુ રાજ્યના ક્ષેત્રફળનો 68% ભાગ લદ્દાખનો છે.

કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ બની ગયા બાદ લદ્દાખને ઓળખ મળશે. ભારતના નક્શામાં તેને અલગ સ્થાન મળશે.

સૌથી મોટી વાત એ કે અહીં રહેતા લોકોએ મહત્ત્વપૂર્ણ કાર્યો માટે આમ-તેમ ભટકવું નહીં પડે.

અત્યાર સુધી દરેક નાના-મોટા કામ માટે અહીં રહેતાં લોકોએ જમ્મુ અથવા શ્રીનગર જવું પડતું હતું.

જોકે, લોકોને થોડી ઘણી એવી ચિંતા હોઈ શકે છે કે હવે લોકો બહારથી આવીને અહીં જમીન ખરીદી શકે છે.

પરંતુ એ વાત પણ સાચી છે કે જમ્મુના લોકો પહેલેથી જ અહીં આવીને જમીન ખરીદી શકતા હતા.

તે છતાં અહીં જમીનનું ખરીદ-વેચાણ ખાસ સંખ્યામાં નથી થતું.

હવે એવું બની શકે છે કે ભવિષ્યમાં અહીં ઘણા લોકો આવે, અહીં જમીન ખરીદે અને હોટલ બનાવે.

આ જ પ્રકારની ચિંતાઓના કારણે લદ્દાખને વિધાનસભા ધરાવતા કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ બનાવવાની માગ થઈ રહી હતી.

જો એવી વ્યવસ્થા થાય છે તો લદ્દાખના લોકો પોતાનો કાયદો બનાવી શકે છે અને પોતાના હિતોનું રક્ષણ કરી શકે છે.

(આ લેખ બીબીસી સંવાદદાતા આદર્શ રાઠોડ સાથે વાતચીતના આધારે તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે.)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


તેના અંતર્ગત સ્થાનિકોએ પુરાવા સાથે તેઓ ભારતના નાગરિક છે તેવું પુરવાર કરવાનું છે.

વર્ષ 1951માં સૌપ્રથમ નૅશનલ રજિસ્ટર ઑફ સિટિઝન્સ તૈયાર કરાયું હતું. આસામ આવું રજિસ્ટર તૈયાર કરનારું એક માત્ર રાજ્ય છે.

આસામ સાથે મેઘાલય, નાગાલૅન્ડ, અરુણાચલ પ્રદેશ, મિઝોરમ, મણિપુર અને ત્રિપુરાની સરહદ આવેલી છે.

પરંતુ આસામમાં સરકારની આ કવાયતથી વર્ષોથી રહેતાં લોકોને ડર લાગી રહ્યો છે.

તેમને એવું છે કે જો નાગરિકતા પુરવાર નહીં થશે તો તેઓ ક્યાં જશે.

આસામમાં જે લોકો નાગરિકતા પુરવાર નથી કરી શક્યા તેમને અટકાયત કૅમ્પમાં રાખવામાં આવ્યા છે.

પરિવારો વિખેરાઈ જવાનો ડર ત્યાંના લોકોને સતાવી રહ્યો છે.

બીબીસીએ આસામમાં આવા જ એક પરિવાર સાથે વાતચીત કરી.

30 વર્ષીય જુતિકા નામની મહિલાના પતિ આવા જ એક અટકાયત કેન્દ્રમાં છે.

તેમનો પરિવાર આર્થિક સમસ્યાઓ ઝેલી રહ્યો છે. તેવામાં આ નાગરિકતા સંબંધિત સમસ્યા આવી છે.

જુઓ આ પરિવારની આપવીતી. નવું ડ્રાફ્ટ રજિસ્ટર જાહેર થવામાં માત્ર બે દિવસ બાકી છે.

સમગ્ર અહેવાલ માટે જુઓ આ વીડિયો.

શૂટ એડિટ - દેબલિન

રિપોર્ટર - નીતિન શ્રીવાસ્તવ

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:


તેના એ હાલ તેમના હરીફોએ કર્યા જેમાં તેમના મોટા ભાઈ મુકેશ અંબાણીની કંપની જિયોનું પણ સારું એવું યોગદાન છે.

શેર બજારમાં ભારે નુકસાને આરકૉમની કમર ભાંગી નાખી. છેલ્લાં ઘણાં વર્ષોથી પોતાના અસ્તિત્વની લડાઈ લડી રહેલી કંપનીએ હવે છેવટે કોર્ટમાં દેવાની સમસ્યાના સમાધાન માટે અરજી કરી છે.

સાત અબજ ડૉલરના દેવાના નવીનીકરણમાં નિષ્ફળ થયા બાદ રિલાયન્સે આ જાહેરાત કરી છે.

13 મહિના પહેલાં કરજ-દાતાઓએ આ મુદ્દે સહમતી વ્યક્ત કરી હતી પરંતુ વાત બની નહોતી.

ડિસેમ્બર 2017માં દેવાંના નવીનીકરણની પ્રક્રિયા ત્યારે ખોરંભે ત્યારે પડી જ્યારે અનિલ અંબાણીના વ્યવસાય વિરુદ્ધ કાયદેસરની લડાઈ અને વિવાદોનો દોર વધતો ગયો.

આરકૉમે ગત શુક્રવારની રાત્રે એક નિવેદન જાહેર કર્યું અને કહ્યું કે તેઓ નેશનલ કંપની લૉ ટ્રીબ્યુનલ, ઇન્ડિયા બૅન્કરપ્સી કોર્ટમાં દેવાળિયાપણાના(નાદારીના)નવા નિયમો અંતર્ગત દેવાની સમસ્યાનું સમાધાન કરવા ઇચ્છે છે.

આ નવો નિયમ 2016થી અમલમાં આવ્યો હતો. આ અંતર્ગત નવ મહિનામાં કેસનું સમાધાન લાવવાનું હોય છે.

દેવું ચૂકવવામાં નિષ્ફળ રહેનારી કંપની આ સમય અવધિમાં પોતાની સંપત્તિ વેચીને દેવું ચૂકતે કરે છે.

આ નવા નિયમ અંતર્ગત... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

આરકૉમ સૌથી મોટી કંપનીરૂપે પોતાના દેવાઓનું ચૂકવણું કરશે.

આરકૉમનું કહેવું છે કે નાદારી કોર્ટમાં જવાનો નિર્ણય તમામ શેરધારકોના હિતમાં છે કારણ કે આનાથી નિશ્ચિતતા અને પારદર્શકતા નક્કી સમયમર્યાદામાં સામે આવી જશે.

ડિસેમ્બર 2017માં અંબાણીએ આરકૉમના લેણદારો સાથે સંપૂર્ણ સમાધાનની જાહેરાત કરી હતી.

અનિલ અંબાણીએ કહ્યું હતું કે તેમની કંપની 3.8 અબજ ડૉલરની પોતાની સંપત્તિ વેચીને દેવાઓની ચૂકવણી કરશે. આમાં જિયોને ઉપલબ્ધ કરાવી અપાયેલી સેવાઓ પણ સામેલ હતી.

પરંતુ શુક્રવારની બૉમ્બે સ્ટૉક એક્સચેંજને આરકૉમે કહ્યું કે દેવાદારોને રજૂ કરેલી સંપત્તિના વેચાણથી કંઈ મળ્યું નથી અને દેવાંની ચૂકવણીની પ્રક્રિયા હજુ પણ અટકેલી છે.

કંપનીએ પોતાના નિવેદનમાં કહ્યું છે કે તે પોતાના 40 વિદેશી અને ભારતીય દેવાદારોમાં સહમતિ સાધવામાં નિષ્ફળ ગઈ છે.

કંપનીએ કહ્યું કે આ માટે 40 બેઠકો થઈ પરંતુ ઉકેલ આવ્યો નહીં અને સાથે ભારતીય અદાલતી વ્યવસ્થામાં કાયદાની આંટીઘૂંટીઓ વધતી ગઈ.

આરકૉમે પોતાની મોબાઈલ સેવાની અગત્યની મિલકતો જિયોને વેચી છે અને એની મંજૂરી પણ મળી ગઈ છે.

સરકારી અધિકારી પણ સ્પેક્ટ્રમની ખરીદીમાં ઉઘરાણી કરવા માટે આ મામલે ઝડપથી નિરાકરણ લાવવાનો પ્રયત્ન કરી રહ્યા છે.

અનિલ અંબાણી ઉપર જાન્યુઆરી મહિનાની શરૂઆતમાં દબાણ વધ્યું જ્યારે સ્વીડનની કંપની એરિક્સને ભારતની સુપ્રીમ કોર્ટને કહ્યું કે આરકૉમના માલિકને જેલમાં મોકલવામાં આવે કારણ કે અદાલતે 7.9 કરોડ ડૉલરના ચૂકવણીનો જે આદેશ આપ્યો હતો, તેનું ઉલ્લંઘન કરવામાં આવ્યું છે. આરકૉમ ઉપર એરિક્સનનું 15.8 કરોડ ડૉલરનું કુલ લેણું છે.

એરિક્સનની આ અપીલ પછી આરકૉમે સુપ્રીમ કોર્ટમાં 1.66 કરોડ ડૉલર જમા કર્યા જેથી આંશિક ચૂકવણી કરી શકાય.

પરંતુ આની સાથે જ આરકૉમે ટેલિકૉમ્યુનિકેશન વિભાગ વિરુદ્ધ એક અરજી પણ નોંધાવી છે અને દાવો કર્યો કે સમયસર દેવું નહીં ચૂકવવા માટે સરકાર જવાબદાર છે, કારણ કે સરકારે જિયોને સંપત્તિ વેચવાની મંજૂરી નહોતી આપી.

અનિલ અંબાણીની કંપનીએ દેશ અને વિદેશોના મીડિયા આઉટલેટ્સ અને કેટલાક નેતાઓ વિરુદ્ધ કુલ 11.4 અબજ ડૉલરનો માનહાનિનો કેસ કર્યો છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


તેના એક દિવસ પછી એટલે કે 27 ફેબ્રુઆરીએ પાકિસ્તાને પોતાના યુદ્ધ વિમાન ભારતીય સીમાની અંદર મોકલ્યા.

ભારતીય વાયુસેનાએ પોતાના મિગ-21 બાઇસન અને સુખોઈ વિમાનોની મદદથી તેમને પોતાની સીમા બહાર હાંકી કાઢવાના પ્રયત્ન કર્યા.

આ દરમિયાન ભારતનું એક મિગ-21 બાઇસન સીમા પાર પાકિસ્તાનની સેનાના નિશાના પર આવી ગયું અને ત્યાર બાદ ભારતીય વાયુ સેનાના પાઇલટ વિંગ કમાન્ડર અભિનંદન વર્થમાનને પાકિસ્તાની સેનાએ પકડી લીધા.

પછી એ જ દિવસે બંને દેશોનું વાક્યુદ્ધ શરૂ થયુ, જેમાં બંને તરફથી દાવા કરવામાં આવ્યા.

પછીના દિવસે એટલે કે ગુરુવારે પાકિસ્તાને અભિનંદનને ભારતને પરત કરવાની જાહેરાત કરી અને શુક્રવારે સાંજે મુક્ત પણ કરી દીધા.

આ પહેલાં ગુરૂવારે સાંજે જ ભારતની ત્રણે સેનાઓના વડાની સંયુક્ત પ્રેસ કૉન્ફરન્સ થઈ.

જેમાં ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરમાં સેનાના કૅમ્પ પર હુમલા માટે પાકિસ્તાને એફ-16 યુદ્ધ વિમાનનો .ઉપયોગ કર્યો હોવાના પુરાવા રજૂ કરવામાં આવ્યા.

જોકે, બંને દેશો વચ્ચેના આ તણાવની સ્થિતિ દરમિયાન કેટલા વિમાન ક્ષતિગ્રસ્ત થયા અને કેટલા પાઇલટ પાકિસ્તાનના કબજામાં છે, એ મુદ્દે ઘણા કલાકો સુધી અસમંજસની સ્થિતિ રહી.

છેલ્લા ત્રણ દિવસો... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

માં બંને દેશો વચ્ચે ઊભી થયેલી આ સ્થિતિને કઈ રીતે જોવી, એ અંગે બીબીસી સંવાદદાતા વંદનાએ પાકિસ્તાનમાં રહેલા વરિષ્ઠ પત્રકાર હારૂન રાશીદ સાથે વાત કરી.

હારૂને આ વાતચીતમાં શું કહ્યું વાંચો.

આંતરરાષ્ટ્રીય કૂટનીતિની ભૂમિકા હતી?

પાકિસ્તાન પહેલા દિવસથી જ કહે છે કે તે લડાઈને હવે આગલ વધારવા ઇચ્છતું નથી.

વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાનનું નિવેદન પાકિસ્તાનના ભારત સાથે સામાન્ય સંબંધ કરવાના અને તણાવની સ્થિતિ ઓછી કરીને વધુ ખરાબ ન થવા દેવાની દિશામાં આપવામાં આવ્યું છે.

ઇમરાન ખાને કી દેશનું નામ ન લીધું કે ન એ જણાવ્યું કે પાઇલટને મુક્ત કરવા માટે તેમના પર કોઈ દેશનું દબાણ હતું.

પરંતુ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું, અમે તણાવ ઓછો કરવાની દિશામાં હકારાત્મક સંકેત જોઈ રહ્યા છીએ.

પછી સાઉદી અરબના વિદેશ પ્રધાન અચાનક ક્રાઉન પ્રિન્સ મોહમ્મદ બિન સલમાનનો સંદેશ લઈને પાકિસ્તાન પહોચવું-એ દર્શાવે છે કે ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે હાલની સ્થિતિમાં તણાવ ઓછો કરવામાં આંતરરાષ્ટ્રિય ભૂમિકા પણ છે.

ઇમરાન ખાનનુંવલણ

સોશિયલ મીડિયા પર ઘણા લોકો ભારત મુદ્દે ઇમરાન ખાનના વલણના વખાણ કરી રહ્યા છે.

આ દરમિયાન તેમણે પતાને એક રાજનેતા સાબિત કરવાના પ્રયત્ન કર્યા છે.

તેમના પર હાલ પાકિસ્તાનની સ્થિતિને સુધારવાની જવાબદારી છે.

ભારતીય મીડિયામાં તેમના પર એવા આક્ષેપ થયા કે તે માત્ર એક કઠપૂતળી છે અને તેના હાથમાં કોઈ સત્તા નથી, હકીકતમાં સેના જ પાકિસ્તાનની સત્તા ચલાવે છે.

તેથી આ નિર્ણય સાથે તેઓ દુનિયાને એ બતાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે કે તેઓ ખુદ ડ્રાઇવિંગ સીટ ઉપર છે.

પાકિસ્તાનના સેનાઓના વડાને તેની સાથે કોઈ સંબંધ નથી અને તેઓ જ દરેક રાજકીય નિર્ણય લઈ રહ્યા છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ભારત અને પાકિસ્તાન માટે આગળનો રસ્તો શું છે?

આપણે તણાવ ઓછો થવાની અને સ્થિતિ સામાન્ય થવાની અપેક્ષા જ રાખી શકીએ છીએ.

એવું જાણવા મળ્યું છે કે આગામી દિવસોમાં પાકિસ્તાની અને ભારતીય નેતાઓ ટેલિફોન પર વાતચીત કરશે, જેથી તણાવ ઓછો કરી શકાય.

ખાસ કરીને જ્યારે પાકિસ્તાન ભારતીય પાઇલટને પરત મોકલી દેશે એટલે સમયની સાથે સ્થિતિ સામાન્ય થશે.

પાકિસ્તાન પાસે કેટલા ભારતીય પાઇલટ છે?

અભિનંદન

આ અંગે શરૂઆતમાં થોડી મૂંઝવણ હતી કે પાકિસ્તાનના કબજામાં બે ભારતીય પાઇલટ છે, પણ બાદમાં પાકિસ્તાની સેનાના પ્રવક્તાએ સ્પષ્ટ કરી દીધું કે તેમની સીમામાં માત્ર એક જ ભારતીય પાઇલટ પકડાયા છે.

જ્યારે યુદ્ધ વિમાનની સંખ્યાનો સવાલ છે તો,...


તેના કારણે ઊભી થનારી કાયદો અને વ્યવસ્થાની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને 30 એપ્રિલ સુધી જોધપુરમાં 144મી કલમ લાગુ કરી દેવાઈ છે.

બાબા ગુરમીત રામરહિમની સજા જાહેર થઈ ત્યારે હરિયાણામાં મોટા પ્રમાણમાં હિંસા થઈ હતી.

આસારામને કારણે રાજસ્થાનમાં હિંસાના બનાવો ના બને તે માટે સરકાર તકેદારી લઈ રહી છે.

25 એપ્રિલે અદાલત શું ચુકાદો આપશે તેના પર હવે સૌની નજર છે. આસારામ સામે છેલ્લા પાંચ વર્ષથી પીડિતા અને તેનો પરિવાર ન્યાય માટે લડી રહ્યા છે તે અનેક રીતે અપૂર્વ લડાઈ છે.

આસારામ સામેના કેસ સાથે જોડાયેલી કેટલીક મહત્ત્વની બાબતો પર એક નજર કરીએ.

આસારામ અને તેનો સામાજિક પ્રભાવ

આસારામનું સાચું નામ અસુમલ હરપલાણી છે. તેમનો જન્મ પાકિસ્તાનના સિંધમાં આવેલાં બેરાની ગામમાં એપ્રિલ 1941માં થયો હતો.

સિંધી વેપારી સમાજના આસારામનો પરિવાર 1947ના ભાગલા પછી ભારતના અમદાવાદમાં આવીને વસ્યો હતો.

1960ના દાયકામાં તેણે લીલાશાહને ગુરુ બનાવ્યા હતા. ગુરુએ જ તેમને અસુમલની જગ્યાએ આસારામ એવું નામ આપ્યું હતું.

1972માં અમદાવાદથી તે વખતે દસેક કિમી દૂર આવેલા મોટેરા ગામ પાસે સાબરમતી નદીના કિનારે આસારામે પોતાની નાનકડી ઝૂંપડી બાંધી હતી.

આ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

સારામના ભક્તોની સંખ્યા ધીમે ધીમે વધવા લાગી અને ગુજરાતનાં કેટલાંય શહેરો તથા દેશનાં જુદાં જુદાં રાજ્યોમાં પણ તેમના આશ્રમો ખુલવા લાગ્યા.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

શરૂઆતમાં ગુજરાતનાં ગામડાંમાંથી આવતી ગરીબ, પછાત અને આદિવાસી પ્રજાને આસારામે પોતાના 'પ્રવચનો, દેશી દવાઓ અને ભજન-કિર્તન'ના ત્રેખડથી આકર્ષી હતી.

બાદમાં ધીમે ધીમે ગુજરાતના શહેરી વિસ્તારોના મધ્યમવર્ગમાં પણ તેનો પ્રભાવ વધવા લાગ્યો.

શરૂઆતનાં વર્ષોમાં આસારામના પ્રવચનો બાદ પ્રસાદના નામે મફત ભોજન અપાતું હતું.

તેના કારણે 'ભક્તો'ની સંખ્યામાં ઝડપથી વધારો થવા લાગ્યો હતો. આસારામની સત્તાવાર વેબસાઇટમાં દાવો કરાયો છે કે આજે પણ દુનિયાભરમાં તેના 4 કરોડ અનુયાયીઓ છે.

બે કે ત્રણ દાયકામાં આસારામ અને તેના પુત્ર નારાયણ સાંઈએ સાથે મળીને દેશ અને વિદેશમાં 400 આશ્રમોનું સામ્રાજ્ય ઊભું કરી દીધું હતું.

આસારામના આશ્રમોની અને અનુયાયીઓની સંખ્યા વધવા સાથે તેની સંપત્તિ પણ વધવા લાગી હતી.

તેમની પાસે લગભગ 10 હજાર કરોડની સંપત્તિ હોવાનું કહેવાતું હતું. કેન્દ્ર અને ગુજરાતના વેરા વિભાગો તથા ઈડી દ્વારા આસારામે એકઠી કરેલી સંપત્તિની તપાસ ચાલી રહી છે.

તપાસ સંસ્થાઓ ગેરકાયદે રીતે જમીન પચાવી પાડીને બનાવેલા આશ્રમોની પણ તપાસ કરી રહી છે.

આસારામનો રાજકીય પ્રભાવ

ભક્તોની સંખ્યા વધવા લાગી તે સાથે રાજકારણીઓ સાથે પણ આસારામનો ઘરોબો વધવા લાગ્યો. નેતાઓને લાગ્યું કે આસારામ પાસે મોટી વૉટબેન્ક છે.

1990થી 2000ના દાયકામાં તેમના ભક્તોની યાદીમાં ભૂતપૂર્વ વડાપ્રધાન અટલ બિહારી વાજપેયી ઉપરાંત ભાજપના વરિષ્ઠ નેતા લાલ કૃષ્ણ અડવાણી અને નીતિન ગડકરી જેવા દિગ્ગજોનો પણ સમાવેશ થવા લાગ્યો હતો.

દિગ્વિજય સિંહ, કમલ નાથ અને મોતીલાલ વોરા જેવા વરિષ્ઠ કોંગ્રેસી નેતાઓનો સમાવેશ પણ તેમાં થતો હતો.

ભાજપના વર્તમાન અને ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રીઓની પણ એક લાંબી યાદી છે, જેઓ અવારનવાર આસારામનાં 'દર્શન' કરવા માટે પહોંચી જતા હતા.

આ યાદીમાં શિવરાજસિંહ ચૌહાણ, ઉમા ભારતી, રમણ સિંહ, પ્રેમકુમાર ધૂમલ અને વસુંધરા રાજેનો સમાવેશ થાય છે.

આ બધા ઉપરાંત 2000ના દાયકાની શરૂઆતમાં આસારામનાં 'દર્શને' જનારા નેતાઓમાં સૌથી અગત્યનું નામ હતું હાલના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીનું.

જોકે 2008માં આસારામના મોટેરા આશ્રમમાં ભણતાં બે બાળકોની હત્યા થઈ તે પછી જાગેલા વિવાદના કારણે રાજકીય નેતાઓ તેમનાથી દૂર થવા લાગ્યા હતા.

2008માં મોટેરામાં હત્યાકાંડ

5 જુલાઈ 2008ના રોજ...


તેના કારણે એવો સવાલ થતો હતો કે શું ભારત "સાયબર-રેડી" છે ખરું. ઘણાએ શંકા વ્યક્ત કરી હતી કે શું અગત્યની ગણાય તેવી માળખાકીય સુવિધાઓની વ્યવસ્થા પર ડિજિટલ-ઍટેક કરીને તેને ખોરવી નાખવાના પ્રયાસોનો સામનો કરી શકાશે ખરો.

તેનાથી પણ મોટું જોખમ છે ડેબિટ કાર્ડ અને બૅન્કમાં થતાં હૅકિંગનું છે, જેની અસર ભારતના લાખો ખાતાધારકોને થઈ શકે છે.

ગયા મહિને જ આરબીઆઈએ ભારતની બૅન્કોને સાવધ કરી હતી કે સિંગાપોરસ્થિત સાયબર-સિક્યૉરિટી કંપની ગ્રૂપ-આઈબીએ ચેતવણી આપી છે કે ભારતનાં 12 લાખ ડેબિટ કાર્ડની વિગતો ઓનલાઈન ઉપલબ્ધ છે.

ગયા વર્ષે હૅકર્સે પૂણેની કૉસ્મોસ બૅન્કને ડેટા સપ્લાય કરતી એક કંપનીની સિસ્ટમમાં માલવૅર ઘુસાડી દીધો હતો અને તે રીતે 90 કરોડ રૂપિયાની ઉચાપત કરી લીધી હતી.

અણુ વીજમથક પર હાલમાં જ સાયબર-ઍટેક થયો તે પછી ભારત સાયબર-વૉરને પહોંચી વળવા માટે સજ્જ છે કે કેમ તે વિશેની ચર્ચા જાગી છે.

જોકે નિષ્ણાતો કહી રહ્યા છે કે ભારતીયોએ વધારે ચિંતા નાણાકીય સિસ્ટમ પર રહેલા જોખમની કરવા જેવી છે. શા માટે તેનો જવાબ આપી રહ્યા છે બીબીસીનાં આયેશા પરેરા.

શા માટે ભારત પર જોખમ છે?

ઑબ્ઝર્વર રિસર્ચ ફાઉન્ડેશનના સાયબર નિષ્ણાત અરુણ સુકુમા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રે બીબીસીને જણાવ્યું હતું, "ભારતની નાણાકીય સિસ્ટમ પર બહુ જોખમ રહેલું છે કેમ કે તે હજી પણ ઇન્ટરનેશનલ બૅન્કિંગ નેટવર્ક 'સ્વિફ્ટ' પર આધાર રાખે છે."

"ઓનલાઇન ટ્રાન્ઝેક્શન માટે આવા વિદેશી નેટવર્ક પર આધાર રાખવાથી જોખમ વધે છે, કેમ કે ઇન્ટરનેશનલ ગેટવે ભારત પર સાયબર-ઍટેક માટે ઓપન વેક્ટર (સિસ્ટમમાં ઘૂસવાનો માર્ગ) સમાન છે,"

સાયબર સિક્યૉરિટી કંપની સાયમનટેકના એક અહેવાલમાં જણાવ્યું હતું કે ફિશિંગ અને માલવેર-ઍટેકની બાબતમાં વિશ્વમાં ભારતનું સ્થાન ટોચના ત્રણ દેશોમાં છે.

દર મહિને ફ્રાન્સની વસતિ જેટલી સંખ્યામાં લોકો ભારતમાં ઇન્ટરનેટ વાપરતા થાય છે. પ્રથમવાર ઇન્ટરનેટનો ઉપયોગ કરી રહેલા ગ્રાહકોને પણ ડિજિટલ ઉપયોગ કરવા માટેની ફરજ પાડવામાં આવી રહી છે તે ચિંતાનું કારણ છે.

દાખલા તરીકે નવેમ્બર 2016માં ભારતની સરકારે નોટબંધી કરીને અચાનક ચલણમાં રહેલું 80% નાણું પાછું ખેંચી લીધું.

1000 અને 500 રૂપિયાની નોટોને બંધ કરી દઈને વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ડિજિટલ પેમેન્ટને પ્રોત્સાહન માટે પ્રયત્ન કર્યો હતો.

ત્યારબાદ ઓનલાઇન પેમેન્ટ પ્લૅટફૉર્મ, સ્થાનિક (પેટીએમ) અને ઇન્ટરનેશનલ (ગૂગલ) બંને મોટો ઉદ્યોગ બની ચૂક્યા છે.

ક્રેડિટ-સુઇસના એક અંદાજ પ્રમાણે 2023 સુધીમાં ભારતમાં મોબાઇલ પેમેન્ટનું માર્કેટ એક ટ્રિલિયન ડૉલરનું હશે. ક્રેડિટ અને ડેબિટ કાર્ડથી થતું પેમેન્ટ પણ લોકપ્રિય બની રહ્યું છે. ભારતમાં હાલમાં અંદાજે 90 કરોડ કાર્ડ વપરાશમાં હોવાનું મનાય છે.

ટેક્નૉલૉજીના નિષ્ણાત પ્રસાન્તો રોયે બીબીસીને જણાવ્યું, "ભારતમાં ઇન્ટરનેટનો વપરાશ હાલમાં જ શરૂ કરનારા, જેની સંખ્યા 60 કરોડની આસપાસ છે, તે મોટા ભાગના સૌથી નીચેના આર્થિક વર્ગના લોકો છે."

"તેનો અર્થ એ થયો કે એ લોકોમાં શિક્ષણનું પ્રમાણ બહુ ઓછું હોય છે, મોટા ભાગના બીજા રાજ્યમાં જઈને મજૂરી કરનારા લોકો છે, જ્યાંની ભાષા પણ તેઓ પૂરતી જાણતા હોતા નથી."

"તેથી તે લોકો ફ્રોડનો ભોગ બને તેવી શક્યતા સૌથી વધુ હોય છે."

"બીજું કે ફ્રોડ થયાની જાણ પણ બૅન્કો દ્વારા કરવામાં આવતી નથી. તેના કારણે ઘણી વાર ગ્રાહકને ખબર પણ નથી પડતું કે શું થયું."

કેવા પ્રકારના ફ્રોડ થતા હોય છે?

ભારતમાં નાણાકીય ગેરરીતિ જુદી-જુદી રીતે થાય છે. કેટલાકમાં હૅકર્સ એટીએમ ખાતે સ્કીમર્સ કે કિબોર્ડ કૅમેરા લગાવી દે છે.

ગ્રાહક કાળજી ના રાખે ત્યારે તેમાં નાખેલા કાર્ડની વિગતો ડુપ્લિકેટ થઈ જાય છે. કેટલાક લોકો ફોન કરીને એવી રીતે વાતો કરે કે ગ્રાહક ભોળવાઈને માહિતી...


તેના કારણે જ લોકો એવા અક્ષરો કે ચિહ્નો લખતા થયા છે, જેના ધ્વનિ પરથી અર્થ આવી જાય છે, જેમ કે બઝ, મૂ, ક્વેક.

ટૂંકમાં હાસ્ય વૈશ્વિક છે અને ટૂંકાક્ષરીમાં સમજ પડી જાય, બરાબર? કદાચ, એવું નથી.

આપણે હસીએ છીએ એક સમાન રીતે, પણ તેના માટેનો ધ્વનિ અક્ષરોમાં લખીએ તે જુદો જુદો હોય છે.

ક્યાંક હાહા લખાય, ક્યાંક હીહી લખાય. તમે આમાંથી કયા શબ્દો લખવાનું પસંદ કરશો: "હાહા" અથવા તો "બાપરે, મારું તો હસવાનું રોકાતું નથી!!!"?

1. Ha ha

ઑક્સફર્ડ ઇંગ્લીશ ડિક્શનરી પ્રમાણે હાસ્યને દર્શાવવા માટેની યોગ્ય રીત છે ha ha અથવા Ha ha ha! પરંતુ મૅસેજમાં લોકો હવે haha એવું ટૂંકુ ને ટચ લખી નાખે છે.

હસવા સાથે થોડું મોઢું મચકોડવા માગતા હો તો હાહાને બદલ હેંહેં hehe એવું લખી શકે, પણ તે બહુ પ્રચલિત નથી.

2. Kkkkkk

Kkkkkkkkkk!

ગુજરાતીમાં આશ્ચર્ય દર્શાવવા એક જ હેં લખીએ તે રીતે પોર્ટુગીઝ અને કોરિયનમાં લોકો kkkkkk એમ પાંચ વખત ક્લિક કરે છે.

પોર્ટુગીઝમાં હાસ્ય માટેનો શબ્દ 'ક્જા' એવા ધ્વનિ સાથેનો છે એટલે કકકકક એવું લખી નાખવાનું.

હાસ્ય માટે બીજો શબ્દ risos છે એટલે તેનું ટૂંકુ કરીને rsrsrs પણ ઘણા લખી નાખતા હોય છે.

કોરિયન અ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ને પોર્ટુગીઝ વચ્ચે આમ કોઈ સમાનતા નથી, પણ મોઢું વંકાવાની વાત આવે ત્યારે તેમના ધ્વનિ મળતા આવે છે.

કોરિયનમાં પણ હાસ્ય માટેનો શબ્દ છે તે પણ ક ધ્વનિને મળતા આવતા ઉચ્ચાર સાથેનો છે એટલે તે લોકો પણ કકકકક એવું લખે ત્યારે હાસ્યથી દાંત કકડતા હોય તેવું લાગે.

એ જાણીને આનંદ પણ થાય કે આનંદ વ્યક્ત કરવા માટેનો ધ્વનિ ઘણી બધી ભાષામાં સમાન હોય છે, જોકે ગુજરાતીમાં કકકકક ઉઊંધો અર્થ દર્શાવી શકે - કકળાટ કે કલબલાટ!

3. Xaxaxa

ગ્રીસના લોકો હાસ્ય દર્શાવવા માટે hahaha અથવા kkkkkk એવું લખતા નથી. ગ્રીક ભાષાના ધ્વનિશાસ્ત્ર પ્રમાણે હાસ્ય દર્શાવવા માટે xaxaxa એવું લખીને ધ્વનિ પ્રદર્શિત થાય છે.

4. Olololo

પ્રતિકાત્મક તસવીર

મજાની વાત એ છે કે રશિયામાં સાયરિલિક મૂળાક્ષરો ચાલે છે. આ લીપી લગભગ 50 જેટલી સ્લેવિક, તુર્કી અને પર્શિયન ભાષાઓમાં માટે વપરાય છે.

એટલે આ બધા પણ હાસ્યની ટૂંકાક્ષરી કરે ત્યારે તે хахаха અક્ષરોને મળતી આવે છે.

જોકે, કેટલાક લોકો પોતાની ભાષાને વળગી રહેવા માગતા હોય છે, તે લોકો સાયરિલિક લીપી પ્રમાણે Olololo (સાયરિલિકમાં олололо) એવું લખતા હોય છે. આપણી ગુજરાતીમાં એલેલેલે ચાલે કે નહીં?

5. Kiekie

પ્રતિકાત્મક તસવીર

ડીઆર કોંગો અને તેની આસપાસના દેશોમાં 80 લાખ લોકો બાન્ટૂ ભાષા બોલે છે.

તેમના માટે પણ હાસ્યનું નિરુપણ ક ધ્વનિથી થાય છે કીકી.

થોડુંક હાસ્ય હોય તો બે વાર કીકી લખવાનું અને ખડખડાડ હસવાની વાત હોય તો કીકીકી kiekiekie એવું લખી નાખવાનું!

6. Jajaja

આ શબ્દ જાજાજા એવું જોઈને આપણે જાકારો યાદ આવે, પણ હકીકતમાં તે સ્પેનિશ ભાષીઓ માટે હાસ્યનો જ પર્યાય છે.

અહીં પણ ઑક્સફોર્ડ ડિક્શનરીના ત્રણ છુટ્ટા હાની જેમ "Ja, ja, ja" છુટ્ટું લખવું જોઈએ, પણ એટલો ટાઇમ કોની પાસે છે. એટલે Jajaja જાય ભાગ્યું અને પેટ પકડીને હસવાનું હોય તો jajajajaaaa એમ ચાંપો દબાવ્યે રાખવાની!

થોડું મોઢું મચકોડીને કટાક્ષમાં હસવાનું હોય તો થોડો જ ફેરફાર કરવાનો. ja ધ્વનિને બદલે je એવું કરી નાખવાનું. સહમતી સાથે હાસ્ય હોય તો jijiji (આપણેય સહમતી માટે જીજીજી નથી કરતાં, હેં?) અને સાનંદાશ્ચર્ય વ્યક્ત કરવા માટે લખી નાખો jojojo!

7. mdr

ફ્રેન્ચ લોકો પણ હાસ્ય માટે મોટા ભાગે hahaha... લખે છે, પણ ફ્રેન્ચ ભાષાની બાબતમાં થોડા ચોખલિયા ખરા એટલે ઘણી વાર mdr એટલું પણ લખે.

આવું કેમ? તેનાં બે કારણ છે - એક તો આ ખડખડાડ હાસ્ય (mort de rire - હસતા હસતા મરી ગયો)નું ટૂંકુ સ્વરૂપ છે અને...


તેના કારણે મારે સ્વાસ્થ્ય સાથે જોડાયેલી મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડ્યો હતો."

આ આપવીતી છે અમેરિકાના કેલિફોર્નિયા શહેરમાં રહેતાં માયા વિશ્વકર્માની.

માયા મૂળ તો ભારતીય છે અને જીવનના શરૂઆતી દિવસો તેમણે મધ્ય પ્રદેશના નરસિંહપુર જિલ્લામાં વિતાવ્યા હતા.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

માયાને તેમના વિસ્તારના લોકો 'પૅડ વુમન' તરીકે ઓળખે છે.

તો શું માયા, 9 ફેબ્રુઆરીના રોજ રિલીઝ થનારી ફિલ્મ 'પૅડમેન'થી પ્રભાવિત છે?

અમેરિકાથી ભારત સુધીની સફર

આ સવાલ પર માયા કહે છે, "હું છેલ્લાં બે વર્ષથી મેન્સ્ટ્રુએશન હાઇજીન પર કામ કરી રહી છું. ફિલ્મ અને મારા કામ વચ્ચે કોઈ સંબંધ નથી. પણ હા, મારા કામ મામલે હું અરુણાચલમ મુરુગનાથમને મળી હતી."

માયા આગળ જણાવે છે કે તેમનું કામ હાલ પ્રાથમિક તબક્કામાં છે. પરંતુ તેઓ પૅડ મેનથી નહીં, પોતાના જીવનના અનુભવોથી પ્રેરિત છે.

માયા માસિક ધર્મ અંગે હજુ પણ પોતાના મા સાથે ખુલ્લા મને વાત કરી શકતાં નથી.

મા-દીકરી, પતિ-પત્ની અને મહિલા તેમજ પુરુષ વચ્ચે આ જ મૂંઝવણને માયા તોડવા માગે છે.

આંકડા શું કહે છે?

હાલ જ જાહેર કરાયેલા નેશનલ ફેમિલી હેલ્થ સર્વે-4ના રિપોર્ટ અનુસાર

માયા પોતે પણ દેશની એ 62... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ટકા મહિલાઓમાં સામેલ છે.

માયાની પ્રેરણા

માયા કહે છે, "પહેલી વખત માસિક દરમિયાન 'મારે કપડાનો ઉપયોગ કરવાનો છે' તે વાત મારી મમ્મીએ મને કહી હતી.

પરંતુ કપડાનો ઉપયોગ કરવાના કારણે મને ઘણાં પ્રકારનાં ઇન્ફેક્શન થયાં. એ ઇન્ફેક્શન ચાર-છ મહિના સુધી રહેતાં હતાં."

દિલ્હીમાં AIIMSના શિક્ષણ દરમિયાન માયાને ખબર પડી કે તેમનાં ઇન્ફેક્શન પાછળનું કારણ પીરિયડ્સ દરમિયાન વાપરવામાં આવતા કપડાં હતાં.

ત્યારબાદ માયાએ સેનેટરી પૅડ્સ અને તેના ઉપયોગ, તેમજ શું કરવું, શું ન કરવું તે અંગે મહિલાઓમાં જાગૃતિ લાવવાનું બીડું ઉઠાવ્યું.

બે વર્ષ પહેલાં માયા નરસિંહપુર પરત ફર્યાં હતાં અને ભારતમાં પૅડ મેન નામે પ્રખ્યાત અરૂણાચલમ મરુગનાથમ સાથે તેમણે વાત કરી હતી.

પરંતુ મશીનની મદદથી પૅડ બનાવવાનો તેમનો વિચાર માયાને પસંદ ન પડ્યો.

માયાએ બીબીસીને જણાવ્યું કે અરુણાચલમ મુરુગનાથમ પૅડ બનાવવા માટે જે મશીનનો ઉપયોગ કરે છે તેમાં હાથનું કામ ખૂબ વધારે છે. માયાને તેના કરતાં વધારે સારા મશીનની જરૂર હતી.

તેના માટે તેમણે કેટલાક મિત્રો પાસેથી પૈસા ઉધાર લીધા અને થોડા પૈસાની વ્યવસ્થા ક્રાઉડ ફંડિંગથી કરી હતી.

ત્યારબાદ તેમણે મશીન ખરીદ્યું. આજે બે રૂમનાં મકાનમાં માયા સેનેટરી પૅડ બનાવવાનું કામ કરે છે. દરરોજ અહીં 1000 પૅડ બનાવવામાં આવે છે.

પોતાનાં કામ વિશે માયા જણાવે છે, "અમે બે પ્રકારનાં પૅડ બનાવીએ છીએ. એક તો વુડ પલ્પ અને કૉટનનો ઉપયોગ કરીને અને બીજા પ્રકારના પૅડમાં પૉલીમર શીટનો ઉપયોગ થાય છે."

"આ દરમિયાન કામ કરતી મહિલાઓ અને અન્ય લોકોના હાઇજીનનું ધ્યાન રાખવામાં આવે છે."

શું પૅડમેન જેવી ફિલ્મ તેમનાં કામનો પ્રચાર કરે છે?

આ સવાલના જવાબમાં માયા કહે છે, "એ વાત સાચી છે કે આ પ્રકારની ફિલ્મો યુવાનોને પીરિયડ્સ જેવા વિષયો પર જાગૃત કરે છે. પરંતુ જે વિસ્તારોમાં હું કામ કરું છું ત્યાં ન તો લાઇટ છે, ન થિયેટર, ન ઇન્ટરનેટ."

માયા કહે છે, "નરસિંહપુર જેવા આદિવાસી વિસ્તારમાં જ્યાં હું કામ કરું છું ત્યાં આ પ્રકારની ફિલ્મોથી કામ નહીં ચાલે. ત્યાં જમીન પર કામ કરનારા પૅડ મેન અને પૅડ વુમનની જરૂર છે."

'પૅડ મેન' ફિલ્મની રિલીઝ પહેલાં પૅડ વુમન તરીકે ઓળખ મળવા પર માયા કહે છે, "મને લોકો ગમે તે નામથી બોલાવે, તેનાથી મને કોઈ ફેર પડતો નથી.

હું ઇચ્છું છું કે લોકો પીરિયડ્સ અને પૅડ બન્ને વિશે બધું જ જાણે અને સમજે. પછી ભલે તે પૅડ વુમનના નામે સમજે. તેમાં કંઈ ખોટું નથી."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ,...


તેના કારણે હવે અમેરિકાના ઇતિહાસમાં પ્રમુખ સામે સેનેટમાં ત્રીજી ઇમ્પિચમૅન્ટ ટ્રાયલ થશે.

તેમાં શું થઈ શકે તે અહીં તમને જણાવી રહ્યા છીએ.

શા માટે ઇમ્પિચમૅન્ટની કાર્યવાહી?

આ કન્ટેન્ટ ઉપલબ્ધ નથી

YouTube કન્ટેન્ટ પૂર્ણ, 1

બંધારણની જોગવાઈ પ્રમાણે પ્રતિનિધગૃહમાં પ્રમુખ સામે ઇમ્પિચમૅન્ટનો ઠરાવ મતદાનથી પસાર થયો તે પછી સેનેટમાં ટ્રાયલ કરવાની રહેશે.

પ્રતિનિધિગૃહમાં ઇમ્પિચમૅન્ટની કાર્યવાહી કરવામાં આવી, તેમાં પ્રમુખ સામે બે આક્ષેપ મૂકવામાં આવ્યા છે :

એક કે તેમણે રાજકીય રીતે લાભ લેવા માટે વિદેશી રાષ્ટ્રની મદદ લીધી હતી અને બીજું કે તેમણે અમેરિકાની કૉંગ્રેસની કાર્યવાહીમાં અવરોધ ઊભો કર્યો હતો.

રિપબ્લિકન પાર્ટીના પ્રમુખ ટ્રમ્પે આવી કોઈ ગેરરીતિ કર્યાંનું નકાર્યું છે અને આવી તપાસને પોતાની સામેના 'રાજકીય દ્વેષ' સમાન ગણાવી છે.

ટ્રમ્પ સામે આક્ષેપ મૂકાયો છે, કે તેમણે યુક્રેન માટેની લાખો ડૉલરની શસ્ત્ર સહાય અટકાવી રાખી હતી.

આ સિવાય યુક્રેનના પ્રમુખની વ્હાઇટ હાઉસની મુલાકાત અટકાવી રાખી, તેનો ઉપયોગ સોદાબાજી માટે કર્યો હતો.

ડેમૉક્રેટિક પાર્ટીના તેમના હરીફ જો બિડેન સામે યુક્રેન તપાસ કરે તે માટે દબાણ લાવવ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ા આવું કર્યાનો આક્ષેપ છે. ડેમૉક્રેટ્સ કહે છે કે આ પ્રમુખની સત્તાનો દુરુપયોગ છે.

પ્રતિનિધિગૃહમાં પ્રમુખ સામે ઇમ્પિચમૅન્ટની કાર્યવાહી ચાલી તે દરમિયાન વ્હાઇટ હાઉસના સ્ટાફને ત્યાં ટેસ્ટિફાઈ કરવા જવાની મંજૂરી વ્હાઇટ હાઉસે આપી નહોતી.

તેથી ડેમૉક્રેટ્સ સભ્યોએ ટ્રમ્પ સામે અમેરિકાની સંસદની કાર્યવાહીમાં અવરોધ મૂકવાનો પણ આરોપ મૂક્યો છે.

• અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વિરુદ્ધ મહાઅભિયોગના પ્રસ્તાવ મંજૂર

આગળ શું થશે?

ઇમ્પિચમૅન્ટની બાબતમાં બંધારણમાં અસ્પષ્ટતા છે - માત્ર એટલું જ જણાવાયું છે કે સંસદગૃહને 'ઇમ્પિચમેન્ટ માટેનો એકાધિકાર' છે અને તે ગ્રાન્ડ જૂરી તરીકે કાર્યવાહી કરીને આરોપો લગાવી શકે છે.

તેની સામે બંધારણમાં સેનેટને "બધા જ ઇમ્પિચમૅન્ટની કાર્યવાહી ચલાવવાનો એકાધિકાર" છે તથા પ્રમુખને 'રાજદ્રોહ, લાંચ અથવા બીજા ગંભીર ગુના અને ગેરવર્તન' માટે ગુનેગાર ઠરાવવાનો અધિકાર છે એમ જણાવ્યું છે.

પ્રથમવાર આ પ્રકારની કાર્યવાહી પ્રમુખ ઍન્ડ્રૂ જૉન્સન સામે થઈ હતી અને આ બધા નિયમો તેના આધારે નક્કી થયેલા છે.

જોકે આખરે તો કેવી રીતે કાર્યવાહી કરવી તેનો નિર્ણય રિપબ્લિકન પાર્ટીના નેતા મીચ મેક્કોનેલ અને ડેમૉક્રેટિક પક્ષના નેતા ચક શૂમરે કરવાનો રહેશે.

પુરાવા, સાક્ષીઓ, સમયગાળો અને દલીલો આ બધાની માર્ગદર્શિકા નક્કી કરવાનું આ બે નેતા પર આવશે.

રિપલ્બિકન સેનેટ લીડર તરીકે ફૉર્મેટ કેવું હોવું જોઈએ તેનો આખરી નિર્ણય મેક્કોનેલે કરવાનો રહેશે, પરંતુ ડેમૉક્રેટ્સ સભ્યો કેટલાક મૉડરેટ રિપબ્લિકન્સ સભ્યોને નિયમોમાં ફેરફારની બાબતમાં પોતાની તરફેણમાં મતદાન કરવા મનાવી લે ત્યારે તેમના હાથ બંધાઈ જઈ શકે છે.

ટ્રાયલની કાર્યવાહી દરમિયાન કોઈ પણ તબક્કે કે નાના મોટા મુદ્દે સેનેટર્સ મતદાન માટે આગ્રહ રાખી શકે છે અને સાદી બહુમતીથી તેનો નિર્ણય કરવાનો રહેશે.

પ્રતિનિધિગૃહના ફરિયાદીઓ તથા વ્હાઇટ હાઉસના બચાવ પક્ષના કૉન્સલ - બંને પક્ષને સાંભળ્યા બાદ તથા કોઈ સાક્ષી હોય તો તેને સાંભળ્યા બાદ સેનેટર્સને એક આખો દિવસ વિચાર કરવા માટે મળે છે.

બધી બાબતો પર એક દિવસ વિચાર કર્યા બાદ તેમણે પ્રમુખને ઇમ્પિચ કરવા કે કેમ તેના પર મતદાન કરવાનું રહેશે.

પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને હટાવવા માટે બે તૃતીયાંશની બહુમતીથી ઠરાવને પસાર કરાવવો પડે.

જોકે 100 સભ્યોની સેનેટેમાં રિપબ્લિકનની પાતળી બહુમતી જ છે, 47 સામે તેમના 53 સભ્યો જ છે, ત્યારે પ્રમુખ બચી નીકળે તેવી શક્યતા વધારે છે.

કોની ભૂમિકા...


તેના બરાબર એક દિવસ અગાઉ આ ઐતિહાસિક પ્રસંગમાં યોગદાન આપવાનો પાકિસ્તાની ક્રિકેટ ટીમના સુકાની વસીમ અકરમ પાસે તક હતી પરંતુ તેઓ ચૂકી ગયા હતા.

બન્યું એવું કે કોલકાતાના ઇડન ગાર્ડન્સ ખાતે ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે એશિયન ટેસ્ટ ચૅમ્પિયનશિપની પ્રથમ ટેસ્ટ રમાતી હતી અને તેમાં મહાન બૅટ્સમૅન સચીન તેંડુલકરને આઉટ કરવાની તક પેદા થઈ હતી.

સચીન એક રન લેવા માટે દોડ્યા, પરંતુ વસીમ અકરમ અને શોએબ અખ્તરે મળીને સચીનને ક્રીઝ સુધી પહોંચવા દીધા નહીં. લિટલ માસ્ટર પડી ગયા અને તેઓ ઊભા થાય તે અગાઉ અકરમ તેમની આડે આવી ગયા અને અખ્તરે પોતાને મળેલા થ્રો દ્વારા સચીનને રનઆઉટ કરી દીધા.

જ્યારે તોફાનને કારણે મૅચ અટકી

પ્રતીકાત્મક તસવીર

ખેલદિલી વિહોણી આ ઘટનાથી અકળાયેલા કોલકાતાના પ્રેક્ષકોએ તોફાન મચાવી દીધું અને મૅચ અટકી પડી.

ત્યારબાદ બીસીસીઆઈ અને આઈસીસીના તત્કાલીન વડા જગમોહન દાલમિયાએ દરમિયાનગીરી કરવી પડી.

તેઓ સચીનને લઈને મેદાન પર આવ્યા અને આખા મેદાનનું રાઉન્ડ લગાવીને તેમણે ગુસ્સે ભરાયેલા પ્રેક્ષકોને શાંતિ રાખવા અપીલ કરી.

આ સમયે અકરમે ખેલદિલી દાખવીને સચીને પરત બોલાવી લીધા હોત, તો આ કલંકથી દૂર રહી શકાયું હોત. એટલું જ નહીં પર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ંતુ બીજે દિવસે સવારે બંને દેશના વડા પ્રધાન વાઘા બૉર્ડર પર મળે ત્યારે તે ખેલદિલીની ભેટ આપી શક્યા હોત.

આ પ્રસંગ એટલા માટે યાદ આવે છે કે હાલમાં ઇંગ્લૅન્ડમાં યોજાયેલા વન-ડે વર્લ્ડ કપમાં ભારતીય ટીમનો ઇંગ્લૅન્ડ સામે પરાજય થયા બાદ પાકિસ્તાનના ભૂતપૂર્વ ક્રિકેટર અને હાલમાં કૉમેન્ટેટર તરીકે ફરજ બજાવી રહેલા વકાર યુનિસે ભારતીય ટીમની ખેલદિલી સામે સવાલ કર્યા છે.

વકારે એવો દાવો કર્યો હતો કે ઇંગ્લૅન્ડ સામે ભારત જાણી જોઈને હારી ગયું, કેમ કે, પાકિસ્તાન સેમિફાઇનલથી વંચિત રહે.

હકીકતમાં ભારતના પરાજય બાદ પાકિસ્તાન માટે આગેકૂચ કરવી કપરી બની ગઈ છે. એ દિવસે ભારત જીતી ગયું હોત તો પાકિસ્તાનનો માર્ગ આસાન બની શક્યો હોત.

ભારત-પાકિસ્તાન અને ખેલદિલી

ઇંઝમામને આઉટ કર્યા બાદ કુંબલે

વર્લ્ડ કપમાં આ પ્રકારની પરિસ્થિતિ આવે અને તેમાં ભારત-પાકિસ્તાન સંકળાયેલા હોય ત્યારે સ્વાભાવિકપણે આવા જ વિચાર આવે પણ મેદાન પરની વાત અલગ હોય છે.

જોકે, ખેલદિલીને ભારત-પાકિસ્તાન વચ્ચે ગાઢ સંબંધ રહ્યો છે.

કેટલાક એવા પ્રસંગ બન્યા છે જેમાં એકબીજાએ ખેલદિલી દાખવી છે તો ક્યારેક મેદાન પર દુશ્મનાવટ પણ જોવા મળી છે.

ઉપર ઉલ્લેખ કર્યો તે કોલકાતાની ટેસ્ટના એક સપ્તાહ અગાઉ નવી દિલ્હીના ફિરોઝશાહ કોટલા ખાતે બંને વચ્ચે ટેસ્ટ રમાઈ હતી, જેમાં અનિલ કુંબલેએ પાકિસ્તાનના બીજા દાવમાં 10 વિકેટ એકલા હાથે ઝડપી હતી.

એ વખતે કુંબલેએ આઠ વિકેટ ખેરવી દીધી ત્યારે એવી શક્યતા પેદા થઈ હતી કે તેઓ 10 વિકેટ લઈ શકે તેમ છે.

ભારત તરફથી તો કુંબલેને આમ કરવામાં મદદ મળતી હતી. શ્રીનાથ અને વેંકટેશ પ્રસાદ જેવા કુંબલેના બેંગલુરુના સાથી બૉલરે જાણી જોઈને વાઇડ ફેંક્યા હતા જેથી તેમને પોતાને વિકેટ મળે નહીં અને કુંબલે 10 વિકેટ લઈ શકે.

પાકિસ્તાનના વસીમ અકરમ, સકલૈન મુસ્તાક અને વકાર યૂનિસ છેલ્લે બેટિંગ કરતા હતા.

આ સમયે મેદાન પર રહેલી જોડીએ નક્કી કર્યું હતું કે તે રનઆઉટ થાય તો કુંબલે 10 વિકેટ લઈ શકે નહીં. આ વિચાર તેમણે અકરમ રમતો હતો તેમને કહ્યો. અકરમે ગુસ્સે ભરાઈને કહ્યું હતું કે એવી મૂર્ખામી કરશો નહીં.

કોઈને આ રીતે સિદ્ધિથી વંચિત રાખી શકાય નહીં. આપણે પણ બૉલર છીએ. કાલે આપણે આવા સંજોગોમાં આવી જઈએ તો હરીફ ટીમ પણ આમ કરી શકે છે. અંતે કુંબલેની 10મી વિકેટના શિકાર ખુદ અકરમ બન્યા હતા.

આમ અકરમે પણ કુંબલેની 10 વિકેટની સિદ્ધિમાં સહકાર આપ્યો હતો.

પાકિસ્તાન મૅચમાં હાર્યું, ભારત ટુર્નામેન્ટમાંથી આઉટ

જોકે, ભારત-પાકિસ્તાનની વાત...


તેના બીજા જ દિવસે વડા પ્રધાને દેશના અગ્રણી અર્થશાસ્ત્રીઓ, ઉદ્યોગપતિઓ તેમજ નાણાં વ્યવસ્થાપનના નિષ્ણાતો સાથે વિચાર-વિમર્શ કર્યો.

આમ તો અગાઉની સરકાર પણ નરેન્દ્ર મોદીની જ હતી અને એનું વચગાળાનું બજેટ પહેલી ફેબ્રુઆરી 2019ના રોજ પીયૂષ ગોયલે નાણામંત્રી તરીકે રજૂ કર્યું.

અંદાજપત્ર એ કોઈ મહેતાજીના હિસાબકિતાબનું સરવૈયું નથી. અંદાજપત્ર સરકારની આર્થિક તેમજ અન્ય નીતિઓ અને તે દિશામાં કામગીરી કરવા માટે જરૂરી નાણાકીય સાધનોની વ્યવસ્થા અંગે વાત કરે છે.

પીયૂષ ગોયલે અંદાજપત્ર રજૂ કર્યું ત્યારે લોકસભાની ચૂંટણીઓ ક્ષિતિજે ડોકાઈ રહી હતી એટલે સ્વાભાવિક રીતે જ એનો ઝોક મધ્યમ વર્ગ તેમજ ગ્રામીણ અર્થવ્યવસ્થાના ચાલકબળ એવા ખેડૂતને રાજી કરવા તરફ હતો.

આ અંદાજપત્ર રજૂ કરતા પીયૂષ ગોયલે 2017-18ની રાજકોષીય ખાધ (Fiscal Deficit) 3.5 ટકા સામે 2018-19નો અંદાજ 3.4 ટકા અને 2019-20નો અંદાજ પણ 3.4 ટકા મૂક્યો હતો.

બીજું કે કરંટ એકાઉન્ટ ડેફિસિટ 2.6 ટકા અંદાજવામાં આવી હતી. 2018-19 માટેનો જીડીપી વૃદ્ધિદર 7 ટકા થવાનું અનુમાન હતું.

સરેરાશ ક્રૂડઑઇલના ભાવ 69.5 ડૉલર રહેવાનો અંદાજ હતો. આમ ફેબ્રુઆરી 2019માં અર્થવ્યવસ્થા સંબંધિત જે ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

માપદંડો રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા તેમાં એક પ્રકારનો આશાવાદ જોવા મળતો હતો.

ભારતીય અર્થવ્યવસ્થા વિકાસની ગતિ ગુમાવી રહી છે

નિર્મલા સીતારામણ નાણામંત્રી તરીકે પોતાનું પહેલું અંદાજપત્ર રજૂ કરશે ત્યારે પરિસ્થિતિનું ચિત્ર બદલાયું છે.

તાજેતરમાં જ રિઝર્વ બૅન્ક ઑફ ઇન્ડિયાના ગવર્નરે 3થી 6 જૂન વચ્ચે થયેલી નાણાકીય નીતિ સમિતિની સમીક્ષા બેઠકમાં ચિંતાનો સૂર વ્યક્ત કરતા જણાવ્યું તેમ ભારતીય અર્થવ્યવસ્થા સ્પષ્ટપણે પોતાના વિકાસની ગતિને ગુમાવી રહી છે.

તેને પુનઃગતિમાં લાવવા એક નિર્ણાયક નાણાકીય નીતિ અપનાવવાની જરૂર છે.

ચિંતાજનક ચિહ્નો

જીડીપી વૃદ્ધિદરમાં ઘટાડો થયો છે. ફિંચે ભારતની આર્થિક વૃદ્ધિ, મૅન્યુફૅક્ચરિંગ અને કૃષિક્ષેત્રે નબળી કામગીરીને કારણે વર્ષ 2019-20 માટે જીડીપી વૃદ્ધિદરનો અંદાજ ઘટાડીને 6.6 ટકા મુકાયો છે.

ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ મૅનેજમૅન્ટ, અમદાવાદના પ્રોફેસર સેબેસ્ટિન મોરિસે અને આઈઆઈટી ખડગપુરના તેજસ્વી કુમારીએ પોતાનાં સંશોધનલેખમાં પણ જીડીપીનો દર છ ટકાથી નીચે રહેશે તેવું જાહેર કર્યું હતું.

રિઝર્વ બૅન્કના ડેપ્યુટી ગવર્નર વિરલ આચાર્યે કહ્યું છે કે ગત બે ક્વાર્ટરમાં આર્થિક વૃદ્ધિની ઝડપ નોંધનીય રીતે નબળી પડી છે.

સાથોસાથ નબળું ચોમાસું અને ક્રૂડ ઓઇલની કિંમતમાં ઉતારચઢાવ પણ ચિંતા કરાવે તેવા છે.

રિઝર્વ બૅન્કે આ મહિનાની શરૂઆતમાં સતત ત્રીજી વાર રેપો રેટમાં ઘટાડો કર્યો છે.

આ પ્રકારે જાન્યુઆરી 2019 બાદ અત્યાર સુધીમાં રિઝર્વ બૅન્ક દ્વારા રેપો રેટમાં 0.75 ટકાનો ઘટાડો કરાયો છે.

2018-19ના આખા વર્ષ દરમિયાન આર્થિક વિકાસદર સતત ઘટતો રહ્યો છે.

પહેલા ત્રિમાસિક ગાળામાં 8.5 ટકા, બીજા ત્રિમાસિક ગાળામાં 7.4 ટકા, ત્રીજા ત્રિમાસિક ગાળામાં 6.6 ટકા જેટલો જીડીપી વિકાસદર તથા સ્ટેટ બૅન્ક ઓફ ઇન્ડિયાના અનુમાન મુજબ, ચોથા ત્રિમાસિક ગાળામાં 6.1થી 6.5 ટકા જેટલો નીચે રહી શકે છે.

જોકે, વાસ્તવિક પરિસ્થિતિ જોતા આ અનુમાન કરતાં પણ વિકાસદર ઘણો નીચો રહેશે એવું લાગે છે.

છેલ્લા બે વર્ષમાં પહેલી વખત ભારતનો વિકાસદર ચીનના વિકાસ દર કરતાં પાછળ રહી ગયો છે એટલે કે ભારત પાસેથી દુનિયામાં સૌથી ઝડપથી વિકસતી અર્થવ્યવસ્થાનો દરજ્જો છીનવાઈ ગયો છે.

અર્થવ્યવસ્થા માટે બજેટ થકી બુસ્ટર ડોઝ જરૂરી

બીજી બાજુ ભારતીય અર્થવ્યવસ્થા 'મિડલ ઇન્કમ ટ્રેપ'માં ફસાઈ રહી હોવાનો ભય સેવવામાં આવી રહ્યો છે.

આવકની દૃષ્ટિએ ભારતમાં પિરામિડની ટોચ પર બેઠેલા લગભગ 10 કરોડ લોકોની ખરીદ શક્તિને...


તેના માથામાંથી વહેતા લોહીને કારણે બન્ને હથેળીઓ લાલ રંગે રંગાઈ ગઈ છે. એ ચારે તરફથી હુલ્લડખોરોથી ઘેરાયેલો છે. હુલ્લડખોરો લાકડી, ડંડા તથા લોખંડના સળિયા વડે તેને મારી રહ્યા છે.

37 વર્ષના મોહમ્મદ ઝુબૈરનો આ ફોટોગ્રાફ દિલ્હીના લોહિયાળ હુલ્લડની ભયાનકતાનો ચહેરો બની ગયો છે. એ ચહેરો જેના પર પડેલા ઘા અનંતકાળ સુધી તાજા રહેશે. એ ચહેરો જેના પર પડેલા ઘા ક્યારેય નહીં સુકાય.

ઉત્તર-પૂર્વ દિલ્હીમાં રહેતા ઝુબૈર તેમના ઘર પાસેની મસ્જિદમાં યોજાયેલા વાર્ષિક કાર્યક્રમમાં સામેલ થવા સોમવારે ઘરેથી નીકળ્યા હતા ત્યારે તેમણે વિચાર્યું ન હતું કે તેમની દુનિયા કેવી રીતે બદલાઈ જવાની છે.

મોહમ્મદ ઝુબૈર કહે છે, "સોમવારે દુવામાં સામેલ થવા માટે ઈદગાહ ગયો હતો. દુઆ કર્યા બાદ મેં મારાં ભાઈ-બહેન તથા બાળકો માટે ખાવાની કેટલીક ચીજો ખરીદી હતી."

"દર વર્ષે ઈજ્તમા પછી બાળકો માટે હું હલવો, પરાઠા, દહીંવડા અને નાનખટાઈ ખરીદું છું. એ દિવસે નાનખટાઈ ન મળી એટલે બાળકો માટે સંતરાં ખરીદ્યાં હતાં."

"પહેલાં મેં વિચારેલું કે બહેનને ત્યાં કે કોઈ સગાના ઘરે આંટો મારી આવું. પછી વિચાર્યું હતું કે પહેલાં ઘરે જઈશ તો આશાભરી નજરે બેઠેલાં બાળકો રાજી ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

થશે."

એ દિવસે ઝુબૈર ઘરેથી ઉતાવળે, પોતાનો ફોન સાથે લીધા વિના જ નીકળી ગયા હતા.

એ સંભારતાં મોહમ્મદ ઝુબૈર કહે છે, "ઘરેથી ઈદગાહ જવા નીકળ્યો અને ખજૂરી પાસે પહોંચ્યો ત્યારે મને ખબર પડી કે ત્યાં જોરદાર લડાઈ થઈ રહી છે. હિન્દુ-મુસ્લિમ ચાલી રહ્યું છે."

"એ સાંભળીને મેં વિચાર્યું  કે ભજનપુરા થઈને સબવેમાંથી નીકળીને ચાંદબાગ પહોંચી જઈશ. હું ભજનપુરા માર્કેટ પહોંચ્યો ત્યારે માર્કેટ બંધ હતી."

"ત્યાં લોકો એકઠા થઈ રહ્યા હતા, ધાંધલ-ધમાલ થઈ રહી હતી. હું ત્યાંથી પણ ચાલી નીકળ્યો. મેં કુરતા-પાયજામા અને ટોપી પહેરી હતી. સંપૂર્ણ મુસ્લિમ વેશ હતો."

"હું ત્યાંથી ચાલતો થયો ત્યારે કોઈએ મને કંઈ કહ્યું ન હતું. હું નીચે ઊતરતો હતો ત્યારે ત્યાં હાજર એક માણસ મને જોઈ રહ્યો હતો. તેણે મને કહ્યું હતું કે તમે નીચે જશો નહીં, ત્યાં જોખમ છે. તમે આગળથી નીકળી જાઓ."

"હું કોઈ શિકાર હોઉં એવી રીતે તૂટી પડ્યા"

એ માણસની વાત માનીને ઝુબૈર સબવેમાંથી બહાર નીકળવાને બદલે આગળ તરફ ચાલવા લાગ્યા ત્યારે તેમણે જોયું હતું કે ત્યાં બન્ને તરફથી પથ્થરમારો થઈ રહ્યો છે.

મોહમ્મદ ઝુબૈર કહે છે, "એક તરફ હજારો લોકોની ભીડ હતી. બીજી તરફ કેટલા લોકો હતા એ હું જોઈ શક્યો નહીં, પણ પથ્થરમારો બન્ને તરફથી થઈ રહ્યો હતો."

"એ જોઈને હું ડરી ગયો હતો અને પાછળ હઠતો હતો ત્યારે ભીડમાંના કેટલાક લોકોએ મને જોઈ લીધો. એ પછી એક છોકરો મારી તરફ આવ્યો."

"મેં તેને પૂછ્યું કે મેં તારું શું બગાડ્યું છે? તેના સાથે થોડી જીભાજોડી થઈ. એ પછી અનેક લોકો આવીને મારા પર, હું કોઈ શિકાર હોઉં એમ તૂટી પડ્યા હતા."

મોહમ્મદ ઝુબૈર કહે છે, "મારા માથા પર કોઈ લોખંડનો સળિયો ફટકાર્યો. પછી બીજીવાર, ત્રીજીવાર અને સતત માર પડતો રહ્યો હતો. મારા માથા પર એટલી વખત લોખંડનો સળિયો મારવામાં આવ્યો હતો કે હું ગોઠણભેર બેસી ગયો હતો. હું બેભાન થતો જતો હતો."

"આસપાસના અવાજ સંભળાતા ન હતા ત્યારે કોઈએ મારા માથા પર તલવાર મારી હતી. અલ્લાહની મહેરબાની કે તલવારનો ઘા મારા માથા પર પડવાને બદલે સાઇડમાં પડ્યો. તલવારનો ઘા માથા પર લાગ્યો હોત તો બચવાની કોઈ શક્યતા ન હતી."

હુમલાખોરો ઝુબૈરને મારતા રહ્યા હતા. એટલો માર મારવામાં આવ્યો હતો કે ઝુબૈરે ધારી લીધેલુઃ હવે મરવાનું નક્કી છે.

"મેં કહ્યું, અલ્લાહ હવે તારી પાસે આવવું છે..."

મોહમ્મદ ઝુબૈર કહે છે, "મેં અલ્લાહને યાદ કરવાનું શરૂ કરી દીધું હતું. મેં મનમાં કહ્યું, અલ્લાહ હવે તારી પાસે આવવું છે. મને લાગે છે...


તેના સમયમાં તે વિશ્વના 10 સૌથી ધનવાન લોકોમાંના એક હોવાનું માનવામાં આવતું હતું.

તેનું જીવન એટલું નાટકીય હતું કે, તેના પર અનેક ફિલ્મો અને ટીવી શ્રેણી બનાવવામાં આવી છે, જે ઉત્તર કોરિયા સહિત સમગ્ર વિશ્વમાં લોકપ્રિય છે. અખબારો તેને 'કોકેઇનના રાજા' તરીકે ઓળખાવતા હતા.

કારણ કે, અમેરિકા મોકલવામાં આવતો કોકેઇનનો 80% જેટલો સપ્લાય તેની 'મેડેલિન ડ્રગ કાર્ટેલ' (એક પ્રકારની તસ્કરી અને દાણચોરી) દ્વારા પૂરો પાડવામાં આવતો હોવાનો તેની પર આરોપ હતો!

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

જીવન વિશેની છ રસપ્રદ બાબતો

પાબ્લો એસ્કોબારનો જન્મ પહેલી ડિસેમ્બર, 1949 ના રોજ દક્ષિણ અમેરિકાના કોલંબિયામાં થયો હતો. તેના પિતા ખેડૂત અને માતા શાળામાં શિક્ષિકા હતા.

એક વિકાસશીલ દેશમાં મધ્યમવર્ગીય પરિવારમાં જન્મેલા પાબ્લો એસ્કોબારે 1990ના દાયકાના પ્રારંભમાં આશરે $ 30 બિલિયન (અંદાજે 55 અબજ ડોલરની સમકક્ષ)ની અંદાજિત સંપત્તિ ઊભી કરી હતી.

તે સમયે તે વિશ્વના સાતમાં સૌથી ધનાઢ્ય વ્યક્તિમાં તેની ગણતરી થતી હતી.

વિમાન દ્વારા કોકેઇનનો કારોબાર

'ધ એકાઉન્ટન્ટ સ્ટોરી' પુસ્તકમાં વર્ણવવામાં આવ્યું છે કે, પાબ્લોએ કોલંબિયા અને પનામા વચ્ચેના વિમાનોના ઉ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ડ્ડયન મારફતે તેનો કોકેઇનનો કારોબાર વિસ્તારવાનું શરૂ કર્યું હતું.

પાછળથી તેણે 15 મોટા એરોપ્લેન અને 6 હેલિકોપ્ટર ખરીદ્યાં હતાં! એક અનુમાન અનુસાર, દર મહિને 70 થી 80 ટન કોકેઇન કોલંબિયાથી યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સુધી મોકલવામાં આવતું હતું.

તેના ભાઇ રોબર્ટો એસ્કોબાર એક પુસ્તકમાં દાવો કર્યો હતો કે, પાબ્લોએ મોટા પાયે ડ્રગ્ઝના પરિવહન માટે જહાજો તેમજ બે નાની સબમરીનનો પણ ઉપયોગ કર્યો હતો.

સમૃદ્ધ ડ્રગ માફિયાએ કોલંબિયામાં વૈભવી ગઢ બનાવ્યો હતો, જે વીસ ચોરસ કિલોમીટર વિસ્તારમાં ફેલાયેલો હતો.

આ ગઢમાં જુદાજુદા ખંડોમાંથી વિવિધ પ્રકારનાં પ્રાણીઓ એન્ટીલોપ, હાથી, વિદેશી પક્ષીઓ, જિરાફ, હિપોપૉટેમસ અને શાહમૃગને સમાવતું પ્રાણીસંગ્રહાલય હતું.

આ મહેલનું એક ખાનગી એરપોર્ટ પણ હતું અને તેની પાસે જૂની અને વૈભવી કાર-બાઇકોનો વિશાળ સંગ્રહ હતો.

તેમની સંપત્તિમાં છૂપી રોકડ અને જ્વેલરી પણ હતી.

કોલંબિયામાં 'ગેંગ વૉર'

તેમના 'કાર્ટલ'માં માત્ર ડ્રગ્ઝની હેરાફેરી જ નહીં, પણ 1980 અને 1990 ના દાયકાના પ્રારંભમાં કોલંબિયામાં આતંક પેદા કર્યો હતો.

જેમાં લાંચ, અપહરણ અથવા તેના માર્ગમાં અવરોધ ઊભો કરતા તમામ લોકોની હત્યા કરીને કોલંબિયામાં આંતક મચાવ્યો હતો.

બીબીસી મુંડોના અનુસાર, તેને 4,000 મૃત્યુ માટે જવાબદાર ગણવામાં આવે છે, પણ અન્ય કહે છે કે વાસ્તવિક આંકડો 5,000 જેટલો છે.

પાબ્લો અને કોલંબિયામાંના અન્ય ડ્રગ કાર્ટલ્સના માફિયા યુ.એસ ડ્રગ માર્કેટમાં સર્વોપરિતા માટે લડતા હતા, જેને લીધે નેવુંના દાયકાના પ્રારંભમાં 'ગેંગ વૉર' ફાટી નીકળી હતી.

દક્ષિણ અમેરિકામાં 1991માં હિંસક અથડામણોને કારણે, 25,100 જેટલા જ્યારે 1992 માં 27,100  મોત થયા હતા.

ગરીબોના નાયક અને રમતના ચાહક

કોલંબિયા અને યુ.એસ.ની સરકારની નજરમાં પાબ્લો એસ્કોબાર ગુનેગાર હતો, જ્યારે બીજી તરફ ઘણા ગરીબ લોકો માટે તે નાયક, હીરો, ઉદ્ધારક સમાન હતો.

પાબ્લોએ ફૂટબોલ ક્ષેત્રે અને મલ્ટિ-સ્પોર્ટ્સ કોર્ટ્સ બનાવવા ઉપરાંત બાળકોની ફૂટબોલ ટીમોને સ્પૉન્સર કરવા માટેનો શ્રેય આપવામાં આવ્યો હતો.

2013 માં બીબીસી મુંડોના રિપોર્ટ પ્રમાણે પાબ્લોની કોલંબિયામાં હજી પણ અલગ જ છાપ છે.

તેમના સ્ટીકરો આજે પણ 'હોટ કેક'ની જેમ વેચાય છે.

2 ડિસેમ્બર 1993ના રોજ પોલીસથી ભાગતા પાબ્લોને પોલીસે ઠાર કરી દીધો હતો.

પિતૃત્વ સંબંધિત પરીક્ષણ માટે ડીએનએનો નમૂનો લેવા તેના મૃત શરીરને કબર ખોદીને બહાર કાઢવામાં આવ્યું હતું.

તેના જીવન પરની ટીવી...


તેના સૂત્રધાર જનરલ ડાયર નિર્વિવાદપણે સૌથી ખૂંખાર વિલનનું સ્થાન ભોગવે છે, પરંતુ ગાંધીજીનાં લખાણોમાં વાંચતાં જરા જુદા દૃષ્ટિકોણથી તે સમયનું આખું દૃશ્ય જોવા મળે છે.

તેમણે એકથી વધુ વાર એવો મત પ્રગટ કર્યો છે કે પંજાબના બીજા અત્યાચારોની સરખામણીમાં જલિયાંવાલા બાગના હત્યાકાંડની 'કંઈ વિસાત નહોતી' (આત્મકથા, નવમી આવૃત્તિ, ઑગસ્ટ, 1952, પૃ.464, 'નવજીવન અને યંગ ઇન્ડિયા') અને જનરલ ડાયર કરતાં વધુ ખતરનાક અફસરો પણ હતા, જેમને નજરઅંદાજ કરવામાં આવ્યા હતા.

આખરે, શો મતલબ હતો ગાંધીજીનાં આવાં વિધાનનો?

સત્યાગ્રહ, માર્શલ લૉ અને પંજાબ

કાળા કાયદા તરીકે ઓળખાયેલા રૉલેટ કાયદામાં સરકારને મળેલી આપખુદ સત્તા સામે લોકોનો રોષ ભડકી ઉઠ્યો.

ગાંધીજીએ રાષ્ટ્રવ્યાપી સત્યાગ્રહનું એલાન કર્યું, પરંતુ લોકો સત્યાગ્રહની તાલીમ ધરાવતા ન હતા. એટલે લડત તેમના કાબૂની બહાર નીકળીને હિંસક બની.

ગાંધીજીએ તેને પોતાની 'હિમાલય જેવડી ભૂલ' ગણાવી. પંજાબમાં હિંસાખોરીએ રૌદ્ર રૂપ ધારણ કર્યું હતું.

સરકારી સંસ્થાઓ ને સંપત્તિ પર હુમલા કરવામાં આવતા અને તેમને આગ ચાંપવામાં આવતી હતી.

કેટલાક સરકારી અફસરો પર અને એક અંગ્રેજ શિક્ષિકા મિસ શેરવૂડ પર લોક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ોનાં ઉશ્કેરાયેલાં ટોળાંએ હુમલો કર્યો.

આ માહોલમાં પંજાબના લૅફ્ટનન્ટ ગવર્નર માઇકલ ઓ'ડ્વાયરને અને બીજા કેટલાક સત્તાધીશોને 1857ના વિદ્રોહની ગંધ આવી.

તેમને લાગ્યું કે આ હિંસા અંગ્રેજ સત્તા ઉખાડી નાખવાની દિશામાં આગળ વધી રહી છે. એવું કશું ન હતું.

પરંતુ એવી શંકા પડ્યા પછી અંગ્રેજ અફસરોએ પંજાબમાં જુદાજુદા ઠેકાણે રહેલાં અંગ્રેજ પરિવારોને સલામત સ્થાનોએ ખસેડ્યાં અને સ્થાનિકો સામે ભારે ક્રૂરતાથી કામ લીધું.

હિંસક બનેલા લોકો હિંસાની ખો ભૂલી જાય અને તેમની પર અભૂતપૂર્વ ધાક બેસી જાય, એ માટે બ્રિગેડિયર જનરલ ડાયરે જલિયાંવાલા બાગમાં ભરાયેલી નિર્દોષોની સભા પર અંધાધૂંધ ગોળીબાર કર્યો.

તેમનો ગુનો? બસ, તેમણે સભા નહીં ભરવાના ડાયરના આદેશનું ઉલ્લંઘન કર્યું હતું. કેટલાક ઇતિહાસકારો માને છે કે સભામાં આવેલાં ઘણાં લોકોને, સ્ત્રીઓ-બાળકો-વૃદ્ધોને આવા કોઈ આદેશ વિશે ખબર ન હતી.

ધારો કે ખબર હોય ને આદેશનો ભંગ કરીને તે સભામાં આવે, તો પણ આ રીતે લોકોને મારી નાખવાના ઇરાદે કરાયેલો ગોળીબાર કોઈ પ્રકારે વાજબી ઠેરવી ન શકાય—લશ્કરી શિસ્ત મુજબ પણ નહીં.

પણ ડાયર ધાક બેસાડવા ઇચ્છતો હતો. એટલે તેણે સીધો લોકો પર ગોળીબાર કરાવ્યો અને ગોળીઓ ખૂટવા આવી ત્યારે ઘાયલોની પરવા કર્યા વિના ચાલતી પકડી.

બે દિવસ પછી પંજાબમાં બાકાયદા માર્શલ લૉ (લશ્કરી કાયદો) કરવામાં આવ્યો, જે લગભગ બે મહિના સુધી (જૂન 11, 1919 સુધી) અમલમાં રહ્યો.

એ દરમિયાન અંગ્રેજ અફસરોએ અને કેટલાક દેશી અફસરોએ પણ ભાન ભૂલીને અત્યાચારો કર્યા.

શિક્ષિકા મિસ શેરવૂડ પર હુમલો થયો હતો એ જગ્યાએથી પસાર થતા લોકોને ચાર પગે ચાલવાની ફરજ પાડવામાં આવતી અને જે વિરોધની કોશિશ કરે તેમને તત્કાળ ફટકા લગાવવામાં આવતા હતા.

જાહેરમાં ફટકા મારવાથી માંડીને કશી અદાલતી કાર્યવાહી વિના, કહેવાતી લશ્કરી અદાલતમાં કામ ચલાવીને લોકોને સજા ફટકારવાનું અને તેમની સંપત્તિ જપ્ત કરવાનું સામાન્ય થઈ પડ્યું.

બે મહિનાના આ સમયગાળામાં પંજાબના લોકોને પરાધીનતાની લાગણી તળે કચડી નાખવામાં આવ્યા.

લોકોમાં એ હદે ધાક બેસી ગઈ કે જૂનના અંતમાં પંડિત મદનમોહન માલવિયા, મોતીલાલ નહેરુ અને સ્વામી શ્રદ્ધાનંદ જેવા નેતાઓ પંજાબમાં થયેલા અત્યાચારોની કડીબદ્ધ વિગતો મેળવવા પહોંચ્યા ત્યારે લોકો તેમની સાથે વાત કરતાં ડરતા હતા. (ગાંધીજીને પંજાબમાં પ્રવેશવા પર મનાઇહુકમ હતો અને એક વાર તેમને ટ્રેનમાંથી અટકાવીને પાછા રવાના કરી દેવાયા હતા.)

જલિયાંવાલા બાગ, ડાયર અને ગાંધીજી...


તેનાથી સરકારી કંપનીઓના સ્ટાફ અને કર્મચારીઓનાં હૃદયના ધબકારા પણ વધી રહ્યા છે.

તેમને ડર છે કે સરકારી કંપનીઓની માલિકી ખાનગી કંપનીઓના હાથમાં આવ્યા બાદ તેમની નોકરીઓ પર ગંભીર જોખમ તોળાશે.

એટલે સરકારી કર્મચારીઓ અને મજૂરસંઘોએ ખાનગીકરણનો વિરોધ કરવાનો નિર્ણય કર્યો છે.

સત્તાપક્ષ ભાજપના વૈચારિક સહયોગી ભારતીય મજૂરસંઘના મહાસચિવ બ્રજેશ ઉપાધ્યાય કહે છે, "અમે બે કારણસર વિનિવેશનો વિરોધ કરીએ છીએ. એક તો કંપનીના માલિક બદલાઈ જાય છે. સરકાર પાસેથી માલિકી ખાનગી હાથોમાં જતી રહે છે જેના કારણે કર્મચારીઓની નોકરીઓ ખતરામાં પડી જાય છે."

"વિરોધનું બીજું કારણ એ છે કે અમારો એવો અનુભવ છે કે ખાનગી કંપનીઓના ટેકઓવર બાદ તેમનો રસ કર્મચારીઓમાં હોતો નથી. મોટા ભાગે તેમનો રસ પૈસા આમ-તેમ કરવામાં હોય છે."

વિનિવેશથી જશે નોકરીઓ?

યોજનાઓ બનાવતી સરકારી થિંકટૅન્ક 'નીતિ આયોગ'ના ઉપાધ્યક્ષ રાજીવ કુમારના જણાવ્યા પ્રમાણે વિનિવેશ કાયદાની અંતર્ગત કરવામાં આવે છે.

તેઓ કહે છે, "જ્યાં સુધી મજૂરસંઘો સાથે મારી વાત થઈ છે ત્યાં સુધી તેઓ ઇચ્છતા નથી કે તે એવી કંપનીમાં કામ કરે કે જે દર વર્ષે નુકસાન કરી રહી હોય. તેમનું પણ મન હોય છે કે તેઓ નફો રળ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

તી કંપનીઓમાં કામ કરે. ખાનગી ક્ષેત્ર આવી કંપનીઓને ફાયદાકારક બનાવવાનો પ્રયાસ કરતું હોય છે."

વિનિવેશની પ્રક્રિયામાં સરકારી કંપનીનો અમુક હિસ્સો એક ખાનગી કંપનીને વેચી દેવામાં આવે છે, પણ કંપનીની માલિકી અને સંચાલન સરકાર પાસે જ રહે છે.

તેનો અર્થ એવો કરી શકાય કે વિનિવેશ બાદ કંપનીના સ્ટાફ અને કર્મચારીઓને નોકરીમાંથી કાઢવા કે પછી વર્કફૉર્સ ઓછો કરવાની જરૂર પડતી નથી.

પરંતુ જો કોઈ સરકારી કંપનીને ખાનગીકરણ અંતર્ગત ખાનગી ક્ષેત્રને (51 ટકા કરતાં વધારે ભાગ) વેચી દેવામાં આવે છે તો સરકાર તેની માલિકી અને સંચાલન બન્ને ગુમાવી દે છે.

તેવામાં ખાનગી કંપની પોતાની જરૂરિયાત પ્રમાણે વર્કફૉર્સ પર કામ કરી શકે છે અથવા કર્મચારીઓને નોકરી પરથી હટાવી પણ શકે છે.

મજૂરસંઘો મોદી સરકારથી નારાજ

ખાનગી ક્ષેત્ર સાથે સંબંધ ધરાવતા લોકોનું કહેવું છે કે સરકારી કર્મચારીઓની દક્ષતા અને ક્ષમતામાં ખામી હોય છે અને સરકારી કંપનીઓમાં જરૂર કરતાં વધારે કર્મચારી કામ કરતા હોય છે.

સરકારી કંપની ભારત સંચાર નિગમ લિમિટેડ (BSNL)ના કર્મચારી યુનિયનના મહાસચિવ પી. અભિમન્યુ એ વાત સાથે અસહમત છે કે સરકારી કંપનીઓમાં કામ કરતા કર્મચારીઓ ખાનગી ક્ષેત્રના કર્મચારીઓ કથા ઓછા વ્યવસાયી હોય છે.

તેઓ કહે છે, "અમારા પર લાગેલા આરોપ સાચા નથી કે અમે કામચોર છીએ અથવા તો અમને કામ કરતા આવડતું નથી. અમે કર્મચારીઓને 'કસ્ટમર-ફ્રેન્ડલી' બનાવવા માટે ઘણાં અભિયાન ચલાવ્યાં છીએ. અમારી અંદર એ બધા ગુણ છે કે જે એક ખાનગી કંપનીના કર્મચારીમાં હોય."

અર્થશાસ્ત્રી વિવેક કૌલ કહે છે કે નોકરીમાંથી કાઢવાનો મતલબ નથી એ કે કર્મચારીઓ રસ્તા પર આવી જશે.

તેમના પ્રમાણે સ્ટાફને નાણાકીય પૅકેજ આપી શકાય છે.

તેઓ આગળ કહે છે, "તેમને વીઆરએસ આપવું પડશે, પ્રૉવિડન્ટ ફંડ આપવું પડે છે અને ગ્રૅચ્યુઇટી આપવી પડે છે."

બીએસએનએલના કર્મચારીઓની સંખ્યા પોણા બે લાખ છે અને તેની પહોંચ દેશભરમાં છે.

પરંતુ તેને મૂડી અને આધુનિક ટેકનિકની ખૂબ જરૂર છે. સરકારે તેમને 4G રોલઆઉટથી બહાર રાખ્યા છે.

અભિમન્યુ સરકારથી નારાજ છે. તેઓ કહે છે, "સરકારની વ્યૂહરચના એવી હશે કે આને મરવા દો, તેનું આધુનિકરણ ન કરો અને તેમાં મૂડીનું રોકાણ ન કરો."

તેમના પ્રમાણે સરકાર, "જિયોને બચાવવા માટે BSNLની અવગણના કરી રહી છે."

BSNL અને ઍર-ઇન્ડિયાનું વિનિવેશ

નીતિ આયોગના ઉપાધ્યક્ષ રાજીવ કુમારને જ્યારે મેં આ આરોપ અંગે પૂછ્યું તો તેમણે તેના પર ટિપ્પણી કરવાની ના પાડી દીધી....


તેની (હાર્દિકની) અંગત પળોની એક વિડિઓ કલીપ વાયરલ કરવામાં આવી રહી છે

આ મામલે બીબીસી સાથે ફેસબુક લાઇવમાં વાત કરતા જિગ્નેશ મેવાણીએ તેમની પ્રતિક્રિયા આપી હતી.

મેવાણીએ કહ્યું કે એક સમયે સરકારનું આખે આખું તંત્ર એક 22 વર્ષનાં યુવાનની પાછળ પડ્યું હતું.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

તેને એકલો પાડી દેવામાં આવ્યો, તેને જેલમાં મોકલવામાં આવ્યો અને અંતે તેને રાજ્ય બહાર પણ મોકલવામાં આવ્યો.

હવે આ બધું ઓછું હતું કે 22 વર્ષથી વિકાસના પોકળ દાવાઓ કર્યા બાદ જ્યારે ચૂંટણીઓ નજીક છે.

ત્યારે તેની (હાર્દિકની) અંગત પળોની એક વીડિયો ક્લીપ વાયરલ કરવામાં આવી રહી છે!

તમારું ચારિત્રહનન થઈ શકે છે?

શું આગામી દિવસોમાં તમારું ચારિત્રહનન થઈ શકે એમ છે?

એવા પ્રશ્નના જવાબમાં જિગ્નેશે કહ્યું, "કોઈ પણ માણસનું ચારિત્રહનન થઈ શકે છે!"

મેવાણીએ પૂછ્યું, "તમે લોકોના બેડરૂમમાં અત્યારે કેમેરા કેમ ફિટ કરી રહ્યા છો?"

મેવાણીએ ઉમેર્યું કે ગુજરાતની સાડા-છ કરોડ જનતાએ આ વિશે વિચારવાની જરૂર છે.

તમે તમારી પત્નીને કે ગર્લફ્રેન્ડને લઈને કોઈ રિસોર્ટમાં કે કોઈ હોટેલમાં કે રેસ્ટોરાંમાં જશો.

ત્યાં રોકાશો તો શું ગેરેન્ટી કે ત્યાં કેમેરા ફિટ નહ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

િ કરેલા હોય?

આ ગુજરાત મોડેલ જોઈએ છે આપણે? આ તો ભયાનક મોડેલ છે, પારાવાર નબળી કક્ષાનું છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


તેની ચરમસીમાએ આખરે બર્લિનની દીવાલ તૂટી, જે આધુનિક જગતના ઇતિહાસની બહુ સીમાચિહ્નરૂપ ઘટના બની રહી છે.

દીવાલ તૂટી તેનું એક કારણ અમલદારી તંત્રની ગફલત પણ હતી. તે વખતે સોવિયેટ સંઘની આગેવાની હેઠળનો સામ્યાવાદી બ્લૉક ધરાશાઇ થઈ રહ્યો હતો અને તેને કારણે સર્જાયેલી ક્રાંતિના મોજાના ધક્કામાં દીવાલ તૂટી અને તે સાથે જ એક નવી દુનિયાની સરહદ પણ ખુલી.

બે વિચારધારાના ભાગલા પાડતી દીવાલનો ઇતિહાસ

કેવી રીતે તૂટી દીવાલ?

પૂર્વ અને પશ્ચિમ બર્લિન વચ્ચેની દિવાલ તૂટી પડતાં ભાવનાત્મક દ્રશ્યો સર્જાયા હતાં.

તે દિવસ હતો 9 નવેમ્બર 1989. પૂર્વ બર્લિનમાં પાંચ લાખથી વધુ લોકો વિરોધ પ્રદર્શન કરવા માટે શેરીઓમાં નીકળી પડ્યા હતા. તેના પાંચમાં દિવસે પૂર્વ અને પશ્ચિમ જર્મનીને નોખી પાડતી બર્લિનની દીવાલ તૂટી.

પૂર્વ જર્મનીના નેતાઓએ દેખાવો કરી રહેલા લોકોને શાંત પાડવા માટે સરહદ પર નિયંત્રણો હળવા કરવાની કોશિશ કરી હતી. પૂર્વ જર્મનીના લોકો વધારે મોકળાશ સાથે સરહદ પાર પ્રવાસ કરી શકે તે માટેના પ્રયાસો હતા. જોકે નેતાઓ સરહદને સાવ ખોલી નાખવા માગતા નહોતા.

સરહદ પર આવનજાવનમાં નિયંત્રણો હળવા કરાયા તે મામુલી હતા, પણ તેનો અમલ એવી રીતે થયો કે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

તેની ભારે અસર થઈ.

નવા નિયમો અંગેની જાણકારી આપતી નોંધ પ્રવક્તા ગુન્ટર શ્વેબોવસ્કીને સોંપવામાં આવ્યું હતું.

તેઓ એટલી ઉતાવળમાં હતા કે પત્રકારપરિષદ અગાઉ તેમણે પોતે જ પ્રેસનોટ વાંચી નહોતી.

તેમણે પત્રકારો સમક્ષ જ નોંધ વાંચવાનું શરૂ કર્યું અને તે સાંભળીને પત્રકારો સ્તબ્ધ થઈ ગયા.

"કોઈ પૂર્વશરતો પૂરી કર્યા વિના વિના હવે દેશની બહાર અંગત પ્રવાસ માટેની અરજી કરી શકાશે," એમ તેમણે વાંચ્યું હતું.

ચોંકી ગયેલા પત્રકારોએ વધુ વિગતોની માગણી કરી. પોતાની પાસેના કાગળિયા ઊંચાનીચા કરીને શ્વેબોવસ્કિએ કહ્યું કે તેઓ જાણે છે ત્યાં સુધી નિયમ તાત્કાલિક અસરથી લાગુ પડી રહ્યો છે.

સાચી વાત એ હતી કે નિયમ બીજા દિવસથી લાગુ પડવાનો હતો અને વિઝાની અરજીના નિયમોની વિગતો પણ બીજે દિવસે જાહેર થવાની હતી.

જોકે ટીવી પર આ સમાચાર ઝડપથી ફેલાઈ ગયા હતા. સમાચાર સાંભલીને પૂર્વ જર્મનોના ટોળેટોળાં સરહદે એકઠાં થઈ ગયાં.

તે રાત્રે સરહદ પર ચોકીપહેરાની જવાબદારી સંભાળનારા હેરાલ્ડ જેગરે 2009માં ડેર સ્પિગલ અખબારને જણાવ્યું હતું કે તેઓ પત્રકારપરિષદ સાંભળીને મૂંઝાયા હતા અને થોડી વારમાં લોકોનાં ટોળાં આવતાં જોયાં હતાં.

જેગરે પોતાના ઉપરીઓનો સંપર્ક કરવા માટે મથામણ કરી, પણ તેમને ઉપરથી કોઈ સ્પષ્ટ આદેશ મળ્યો નહીં.

દરવાજો ખોલવો કે ના ખોલવો કે પછી ટોળાંને અટકાવવા માટે ગોળીબાર કરવો કે ના કરવો કોઈ સ્પષ્ટ આદેશ મળ્યો નહીં. આમ પણ તેઓ થોડા જ ચોકીદારો હતા અને સામે રોષે ભરાયેલા હજારો નાગરિકો એકઠાં થઈ ગયા હતા, એટલે બળપ્રયોગ શક્ય નહોતો.

"એટલી ભીડ હતી કે જો હજારો લોકોમાં દોડભાગ થાય તો ગોળીવાર વિના પણ લોકો ઘાયલ થાય કે મોત પામે તેમ હતું," એમ તેમણે ડેર સ્પિગલને જણાવ્યું હતું.

"તેથી જ મેં મારા જવાનોને આદેશ આપી દીધો: આડશો હઠાવી લો!"

હજારો લોકો સરહદ પાર કરીને બીજી તરફ જવા લાગ્યા. તે લોકો ખુશ થઈને ઉજવણી કરી રહ્યા હતા.

આ દૃશ્યો દુનિયાભરમાં પ્રસારિત થયા હતા. કેટલાક લોકો બર્લિનના બ્રાન્ડેનબર્ગ ગેટ પાસેની દીવાલ ઉપર ચડી ગયા હતા. કેટલાક લોકોએ દીવાલને હથોડા અને ત્રિકમથી તોડવાનું શરૂ કરી દીધું હતું.

એક વર્ષથી ચાલી રહેલી ધમાલનો આ ક્લાઇમેક્સ હતો.

શા માટે દીવાલને તોડી પાડવામાં આવી?

બીજા વિશ્વ યુદ્ધ પછી સોવિયેત યુનિયન અને તેના પશ્ચિમ મોરચાના દેશોએ યુરોપને પરસ્પર વહેંચી લીધું હતું. સોવિયેત સત્તાધીશોએ ધીમે ધીમે પૂર્વ તરફના યુરોપને પશ્ચિમથી અલગ કરવા માટે 'લોખંડી પડદા' જેવી દીવાલ ઊભી...


તેની ચર્ચા 5 મેએ ત્યાં થયેલાં એક લગ્નને પગલે શરૂ થઈ હતી. એ લગ્નમાં વરરાજા એક હતા, પણ વહુ બે હતી.

ધુરપતા અને રાજશ્રી શિરગિરે નામની એ કન્યાઓ સગી બહેનો છે અને તેમણે સાઈનાથ ઉરેકર સાથે લગ્ન કર્યાં છે.

અમારી કાર કોટગ્યાલ ગામે પહોંચી ત્યારે બપોરના બે વાગ્યા હતા. કાર પહોંચતાંની સાથે જ લોકો એકઠા થવા લાગ્યા હતા.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

બધાના ચહેરા પરના ભાવને નિહાળતાં લાગ્યું કે ટીવી ચેનલવાળા ગામમાં આવશે એવી તેમને આશા હતી.

અમે તેમને શિરગિરેના ઘરનું સરનામું પૂછ્યું તો એમના પૈકીના એકે કહ્યું, "આજકાલ અનેક ટીવી ચેનલોવાળા આવી રહ્યા છે. હવે બસ કરો."

"તેમનાં લગ્ન થઈ ગયાં છે અને તેમનું દામ્પત્ય જીવન પણ શરૂ થઈ ગયું છે."

તેમની સાથે લાંબા સમય સુધી વાત કરી એ પછી તેમના પૈકીના એકે હનુમાન મંદિર તરફ ઇશારો કરતાં શિરગિરેના ઘરનું સરનામું જણાવ્યું હતું.

વાત કરવા રાજી ન હતા પરિવારજનો

વરરાજાનું ઘર

છોકરીઓના ઘરે પહોંચ્યાં ત્યારે ત્યાં અમને સાત-આઠ લોકો મળ્યા હતા, પણ તેમાંથી કોઈ અમારી સાથે વાત કરવા રાજી ન હતું.

અમે તેમને લગ્ન વિશે પૂછ્યું ત્યારે તેમણે કહ્યું, "જે થયું છે એ સારું થયું છે. આપ એ વિશેની વાત છ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ોડો."

છોકરીઓના માતા-પિતા ક્યાં છે, એવું પૂછ્યું ત્યારે જવાબ મળ્યો, "તેઓ બહાર ગયાં છે અને વરરાજા તથા વહુઓ ભગવાનનાં દર્શન કરવા ગયાં છે. તેઓ ચાર-પાંચ દિવસ પછી પરત આવશે."

પિતરાઈ ભાઈએ શું કહ્યું?

પ્રકાશ શિરગિરે

ત્રણ કલાક સુધી સમજાવ્યા પછી પણ આ વિશે કોઈ વધુ વાત કરવા તૈયાર ન હતું.

આખરે સાડા પાંચેક વાગ્યે છોકરીઓના પિતરાઈ ભાઈ પ્રકાશ શિરગિરે અમારી સાથે વાત કરવા રાજી થયા હતા.

પ્રકાશ શિરગિરેએ કહ્યું, "છોકરીઓનો સંસાર શરૂ થતાં પહેલાં જ ઉજડી ન જાય તેનો અમને ડર છે, કારણ કે એક યુવાન બે યુવતિઓ સાથે લગ્ન કરે એ કાયદાકીય રીતે યોગ્ય નથી તે મારો પરિવાર જાણતો ન હતો."

"પોતાની દીકરીનો સંસાર સુખી હોય એવું કોઈ પણ પિતા ઇચ્છતા હોય. તેથી મારા કાકાએ તેમની બન્ને દીકરીઓનાં લગ્ન એક યુવાન સાથે કરાવ્યાં છે."

વાત આમ છે

પતિ સાઈનાથ સાથે રાજશ્રી અને ધુરપતા

ધુરપતા અને રાજશ્રીના ફોઈના દીકરા છે વરરાજા સાઈનાથ ઉરેકર.

પ્રકાશ શિરગિરેએ કહ્યું, "ધુરપતા બાળપણથી જ મંદબુદ્ધિની છે અને એ હંમેશાં બીમાર રહે છે. તેની સારવાર માટે મારા કાકાએ ઘણા પ્રયાસ કર્યા છે, પણ કોઈ ફાયદો થયો નથી."

"સાઈનાથ બાળપણથી રાજશ્રી અને ધુરપતા સાથે તેમના ઘરમાં જ મોટા થયા છે. ધુરપતા મંદબુદ્ધિની છે એ વાતની સાઈનાથને ખબર હતી, છતાં તેમની સાથે પરણવા તૈયાર થયા હતા."

"હવે એમનો સંસાર શરૂ થઈ ગયો છે. હવે કોઈ સમસ્યા ન સર્જાય તેનો જ અમને ડર છે."

અમે પ્રકાશ શિરગિરે સાથે વાત કરતા હતા ત્યારે તેમની સાથે ઊભેલા કેટલાક લોકો અમને રવાના થવા કહેતા હતા, પણ કોઈકે ઈશારો કરીને જણાવ્યું હતું કે વરરાજા અને વહુઓની માતાઓ આવી ગઈ છે.

એ પછી અમે તેમની પાસે ગયા હતા. અમે કંઈ પૂછીએ એ પહેલાં જ એ માતાઓએ કહ્યું, "જે થયું છે એ સાચું છે કે ખોટું એ અમે ખાસ કંઈ નથી જાણતા, પણ અમે બહુ ખુશ છીએ."

આટલું કહીને બન્ને માતાઓ ચાલ્યાં ગયાં હતાં.

નવોઢા રાજશ્રી સાથે થઈ વાત

વર-વહુની માતાઓ

સાંજના સાડા છ થઈ ગયા હતા.

એ દરમિયાન અમને ખબર પડી હતી કે સાઈનાથ, ધુરપતા અને રાજશ્રી મંદિરે દર્શન કરવા ગયાં નથી, પણ સાઈનાથના ગામ (સમરાલા) ગયાં છે.

અમે તેમના સંપર્કનો પ્રયાસ કર્યો હતો. પહેલાં અમારી વાત નાની બહેન રાજશ્રી સાથે થઈ હતી.

રાજશ્રીએ કહ્યું, "મારી મોટી બહેન મંદબુદ્ધિની છે. તેથી તેના લગ્નમાં અનેક અડચણ સર્જાતી હતી. તેની સાથે લગ્ન કરવા કોઈ તૈયાર ન હતું."

"મોટી બહેન હોવાને કારણે તેના લગ્ન મારાથી પહેલાં થાય એ જરૂરી હતું, પણ એવું થતું ન...


તેની પાછળ નાના પગલાં ભરતાં-ભરતાં તેનો છ વર્ષનો ભાઈ સલેમ પણ ગયો.

જોકે, સૌથી પહેલાં ઝૈદ એ ડબ્બા પાસે પહોંચ્યો અને તેને સ્પર્શ કર્યો અને હાથમાં લઈ લીધો. પરંતુ તરત જ...

સેંકડો બલ્બ જેવો પ્રકાશ થયો અને આસપાસની જમીન પણ  ધ્રુજી ઉઠી.

ઝૈદના બન્ને પગ માંસ અને કેટલાક તૂટેલા હાડકાં સાથે લટકતા તેમના શરીર પર લબડી રહ્યું હતું.

વિસ્ફોટમાંથી છુટેલી તીક્ષ્ણ વસ્તુઓ તેના માંસમાં ફસાઈ ગઈ હતી અને આસપાસ માત્ર લોહી જ લોહી હતું.

યમનમાં ચાલી રહેલું યુદ્ધ

ઝૈદના જખમો બે વર્ષમાં સારા થઈ ગયા પરંતુ તેનાં નિશાન રહી ગયાં.

ઝૈદનો ડાબો પગ ડૉક્ટરે કાપવો પડ્યો અને જમણો પગ કોઈક રીતે શરીર સાથે જોડાયેલ છે. તેમની સર્જરી માટે તેઓ ગત મહિને જ દિલ્હી આવ્યા હતા.

ઝૈદ યમનના યુદ્ધમાં ગંભીર રીતે ઘાયલ થયેલા અન્ય 74 દર્દી સાથે સારવાર માટે દિલ્હી લાવવામાં આવ્યા છે.

અરબ દેશમાં લગભગ ચાર વર્ષોથી ચાલી રહેલા જંગમાં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર અનુસાર એકંદરે દસ હજારથી વધુ લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે.

આપને આ પણ વાંચવું ગમશે

વળી 55 હજારથી વધુ લોકો ઘાયલ થયા છે અને બેઘર થયા છે.

ઝૈદના પિતા સલેમ મોહમ્મદ કહે છે, "અમારું શહેર હૂથી વિદ્રોહીઓના કબજામાં આવી ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ગયું હતું. જ્યારે તેઓ હારીને ત્યાંથી જવા લાગ્યા ત્યારે  જગ્યાએ જગ્યાએ બારુદની સુરંગો લગાવતા ગયા."

સલેમ મોહમ્મદ શિક્ષક છે તેમણે કહ્યું કે કુદરતની કૃપાથી સલેમને કોઈ ઈજા ન થઈ. તેની સ્થિતિ હાલ ફિઝીયોથેરપીથી સુધરી રહી છે."

હૂથી વિદ્રોહીઓનો ઇન્કાર

બીજી તરફ હૂથી વિદ્રોહીઓ આ આરોપનો ઇન્કાર કરી રહ્યા છે. તેમનો દાવો છે કે આ કામ સરકારના લશ્કરી દળોનું જ છે.

યમનના યુદ્ધમાં એક તરફ શિયા હૂથી વિદ્રોહીઓ અને સરકાર સમર્થિત દળો વચ્ચે યુદ્ધ ચાલી રહ્યું છે.

વિદ્રોહીઓને ઈરાનનું સમર્થન પ્રાપ્ત છે અને યમનના દળોને સાઉદી અરબના નેતૃત્વવાળા નવ દેશોના ગઠબંધનનું સમર્થન છે.

રૉકલૅન્ડ હૉસ્પિટલના ઇમરજન્સી મેડિસીન્સ વિભાગના પ્રોફેસર તમોરીશ કોલે કહે છે કે ઝૈદના જમણા પગને કોઈક રીતે શરીર સાથે જોડવામાં આવ્યો હતો અને તેની ફરીથી સર્જરી કરીને ઠીક કરવાની કોશિશ કરવામાં આવશે.

તમોરીશ કોલે જણાવે છે કે યુદ્ધ જેવી સ્થિતિમાં સ્વાસ્થ્ય સેવાઓ ધરાવતા મળભૂત માળખા જેમ કે હૉસ્પિટલ તેનો શિકાર બનતા હોય છે.

ઇમારતો ધ્વસ્ત થઈ જાય છે અને ઑપરેશન થિયેટરનો પણ એવા જ હાલ થાય છે. દવાઓની સપ્લાય અટકી જાય છે.

બીજી તરફ ઘાયલોની સંખ્યા વધી જાય છે. આથી આવી સ્થિતિમાં લોકોના જીવ બચાવવાને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવતી હોય છે.

ઝૈદને છેલ્લા ચાર પાંચ કલાકથી જમવાનું નથી મળ્યું અને તે પિતા પાસે વારંવાર જમવાનું માગી રહ્યો છે.

દરમિયાન એક્સ-રે માટે ઝૈદને વ્હિલચેરમાં લઈ જવામાં આવે છે.

'હિંદને અમે ઓળખીએ છીએ'

ઝૈદના રૂમની બીજી તરફ એક બીજો રૂમ છે. તેમાં ખુરશી બેઠેલા 56 વર્ષીય મોહમ્મદ અલી પહેલી વખત ભારત આવ્યા છે.

પરંતુ તેઓ ઇન્દિરા ગાંધી, રાજેશ ખન્ના, અમિતાભ બચ્ચન અને ધર્મેન્દ્રને કારણે ભારતને ઓળખે છે.

તેઓ સ્મિત સાથે કહે છે, "ધરમિંદર ઘણા સારા કલાકાર છે."

આવું કહ્યા બાદ તેઓ દર્દીઓની સારસંભાળ રાખતા અધિકારી જસ્સાર સાલેહને ફરિયાદ કરતા કહે છે કે ટીવીમાં હિંદી ફિલ્મોની ચેનલ નથી આવતી.

જસ્સાર કહે છે કે એક વ્યક્તિની હિંદી ચેનલોની માગ પૂરી કરવામાં આવશે તો બધા જ તેની માગ કરશે.

મોહમ્મદ અલી

વળી મુશ્કેલી એ છે કે અરબી અને હિંદી ચેનલ એક જ પેકેજમાં ઉપલબ્ધ નથી.

પહાડી વિસ્તારમાં રહેતા રદફાન નિવાસી નાસિર કહે છે કે યમનમાં જો હિંદી ફિલ્મોની ચેનલ લગાવી દઈએ તો કોઈ બંધ નહીં કરવા દે.

અડેન પોર્ટ પર ક્લાર્કનું કામ કરતા નાસિર બે વાર રોકેટ લૉન્ચરથી ઘાયલ થયા છે.

તેઓ શર્ટ ઉતારીને તેના જખમના નિશાન બતાવે છે. બીજા...


તેની પ્રક્રિયા કેટલાંક અઠવાડિયાઓ બાદ શરૂ થશે અને તેના અંગે જલદી ઘોષણા થઈ શકે છે.

આ મામલે ગૃહમંત્રી અમિત શાહના નેતૃત્વમાં યોજાયેલી અત્યાર સુધીની બેઠકોમાં રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર અજીત ડોભાલ, ગૃહસચિવ રાજીવ ગૌબા, અતિરિક્ત સચિવ (કાશ્મીર) જ્ઞાનેશ કુમાર, રો અને આઈબી પ્રમુખ, અર્ધસૈન્ય બળોના ડાયરેક્ટર જનરલ સહિત ઉચ્ચ અધિકારીઓ સામેલ થયા છે.

ચૂંટણીપંચે બીબીસીને જણાવ્યું છે કે તેમની તરફથી તૈયારીઓ પૂર્ણ થઈ ગઈ છે અને તેમને હવે માત્ર કેન્દ્ર સરકારના આદેશની રાહ છે.

ગૃહ મંત્રાલયના જણાવ્યા પ્રમાણે જમ્મુ-કાશ્મીર પુનઃગઠન અધિનિયમ 2019ને 31 ઑક્ટોબરથી લાગુ કરવામાં આવશે.

હાલ જમ્મુ-કાશ્મીરમાં રાષ્ટ્રપતિશાસન છે. નવી ચૂંટણી પહેલાં સીમાંકનની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થવી જરૂરી છે.

જમ્મુ-કાશ્મીરમાં વિધાનસભા ચૂંટણીક્ષેત્રોનાં પુનઃગઠનની માગ વર્ષોથી કરવામાં આવી રહી છે.

ખાસ કરીને જમ્મુમાં ભારતીય જનતા પક્ષે હંમેશાં આ મામલે વકાલત કરી છે કે જ્યાં તેની લોકપ્રિયતા અન્ય પાર્ટીઓ કરતાં ઘણી વધારે છે.

આ માગ પાછળ એ ફરિયાદ છે, જેમાં ઘણી વખત કહેવામાં આવે છે કે રાજ્યની વિધાનસભામાં જમ્મુ ક્ષેત્રનું પ્રતિનિધિત્વ કાશ્મીર ખીણની સરખામણીએ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ઓછું છે.

જમ્મુની બીજી ફરિયાદ એ છે કે કાશ્મીર ખીણની સરખામણીએ જમ્મુ ડિવિઝનમાં વિકાસકાર્યો ઓછાં થયાં છે.

બીજી તરફ કાશ્મીર ખીણની પાર્ટીઓને કલમ 370ની નાબૂદીથી પહેલો ઝટકો લાગ્યો છે. સીમાંકનનાં પરિણામો આ પાર્ટીઓ માટે બીજો મોટો ઝટકો સાબિત થઈ શકે છે.

કાશ્મીર ખીણના આશરે બધા જ મોટા નેતાઓને હાલ નજરકેદ રાખવામાં આવ્યા છે.

પરંતુ 5 ઑગસ્ટના રોજ કલમ 370 હઠાવવાની ઘોષણા થવાના એક દિવસ પહેલાં શ્રીનગરમાં થયેલી ઑલ પાર્ટી બેઠકમાં કાશ્મીરી નેતાઓએ કેન્દ્ર સરકારને અપીલ કરી હતી.

તેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે જમ્મુ-કાશ્મીરને મળેલા વિશેષ દરજ્જા સાથે છેડતી ન થવી જોઈએ.

ભાજપનું સરકાર બનાવવાનું સપનું

ત્યારબાદ કેટલાક જિલ્લા સ્તરના નેતાઓએ બીબીસીને કહ્યું હતું કે ભાજપ જમ્મુ-કાશ્મીર વચ્ચે વિવાદ ઊભો કરવા પ્રયાસ કરે છે.

સામાન્યપણે એ સમજવામાં આવી રહ્યું છે કે સીમાંકન બાદ જમ્મુ ક્ષેત્રની સીટો વધશે અને તેની સંખ્યા કાશ્મીર ખીણની બેઠકો કરતાં વધારે થઈ જશે.

આ રીતે જમ્મુના સૌથી મોટા પક્ષ ભાજપ માટે સરકાર બનાવવું સહેલું થઈ જશે.

ગત વિધાનસભા ચૂંટણી (2014)માં જમ્મુ ક્ષેત્રની 37 વિધાનસભા સીટોમાંથી ભાજપે 25 પર જીત મેળવી હતી.

કૉંગ્રેસને પાંચ અને કાશ્મીર ખીણની બે મોટી પાર્ટીઓ એટલે કે મહેબૂબા મુફ્તીની પીડીપી અને ઓમર અબ્દુલ્લાહની નેશનલ કૉન્ફરન્સને ત્રણ-ત્રણ બેઠકો મળી હતી. એક બેઠક અપક્ષ ઉમેદવારના નામે ગઈ હતી.

આ તરફ કાશ્મીર ખીણનાં 46 વિધાનસભા ક્ષેત્રોમાંથી પીડીપીને 28 બેઠકો મળી હતી, જ્યારે નેશનલ કૉન્ફરન્સે 15 પર જીત મેળવી હતી અને કૉંગ્રેસે 12 પર.

રાજ્યની 6 લોકસભા બેઠકોમાંથી ભાજપ અને પીડીપીએ ત્રણ-ત્રણ બેઠકો પર જીત મેળવી હતી.

જમ્મુ-કાશ્મીર વિધાનસભામાં કાશ્મીર ખીણની 46 વિધાનસભા બેઠકો છે અને ત્રણ સંસદીય ક્ષેત્ર છે.

જમ્મુમાં 37 વિધાનસભા અને બે લોકસભા સીટ છે. એક બેઠક લદ્દાખ માટે છે. સૈદ્ધાંતિક રૂપે પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીર માટે 24 વિધાનસભા બેઠકો નિર્ધારિત છે.

જમ્મુ-કાશ્મીર પુનઃગઠન અધિનિયમ 2019 પ્રમાણે હવે જમ્મુ-કાશ્મીરમાં કુલ 114 વિધાનસભા ક્ષેત્ર હશે, જેમાં પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીર માટે 24 સીટ પણ સામેલ છે.

જમ્મુ-કાશ્મીરમાં છેલ્લી વખત 1995માં સીમાંકન કરવામાં આવ્યું હતું. આખા દેશમાં છેલ્લું સીમાંકન 2002માં થયું હતું.

તેના માટે ગઠિત સીમાંકનપંચના સભ્યોમાં ભારતના પૂર્વ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર એન ગોપાલસ્વામી સામેલ હતા.

તેમણે બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્યું...


તેની બાજુમાં ઊભેલા યુવાન કહે છે કે, આ જગ્યાનું નામ એક ડૉક્ટરની દીકરી પરથી પડ્યું છે.

શાહીન એ સફેદ રંગના શાહી ગરૂડનું ફારસી નામ છે. તે એક જગ્યાએ રહેનારું પક્ષી છે અને તેનો એક અર્થ મક્કમ મનોમળ એવો પણ થાય છે.

"અમારા માટે ઊડવાનો સમય આવ્યો છે. અમે શાહીન છીએ," 75 વર્ષનાં નૂરુનિસ્સા કહે છે.

દિલ્હીમાં આવેલા શાહીન બાગ વિશે તેઓ સમજાવી રહ્યા છે.

નરેન્દ્ર મોદી સરકારના નાગરિકતાના નવા કાયદા તથા એનઆરસીના વિરોધમાં પ્રદર્શન કરી રહેલી મહિલાઓના કારણે દિલ્હીના શાહીન બાગ તરફ સૌનું ધ્યાન ખેંચાયું છે.

નકશો દોરનારા માટે દિલ્હીના મૅપમાં આ વિસ્તારને એક નાનકડા ટપકા તરીકે જ દર્શાવી શકાય.

દિલ્હીના દક્ષિણ છેડે શાહીન બાગ વસેલો છે.  યમુના નદીના કિનારે દિલ્હી અને ઉત્તર પ્રદેશના નોઇડાની વચ્ચે વસેલો નાનકડો વિસ્તાર ભાગ્યે જ કોઈનું ધ્યાન ખેંચે તેવો છે.

ત્યાં હાઇવે આવેલો છે, જેને અત્યારે બ્લૉક કરી દેવાયો છે. આ બધું નકશામાં બતાવી શકાય તેવું નથી.

પરંતુ નકશો માત્ર ભૌગોલિક સ્થાન દેખાડનાર નથી હોતો. નકશો ઘણી વાર કલ્પના, સપનાં અને યાદગીરીનો વિસ્તાર હોય છે.

કોઈએ એવું લખ્યું હતું કે આપણે જે વિસ્તારને નકશા વિશે જાણ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

તા ના હોઈએ, સમજતા ના હોઈએ તેને નકશાકારની ભાષામાં 'સ્લિપિંગ બ્યૂટીઝ' કહેવાતી હોય છે.

શાહીન બાગની મહિલાઓની હિંમત

શાહીન બાગ એવો જ વિસ્તાર છે. છેલ્લાં ત્રણ અઠવાડિયાંથી તે વિરોધનું સ્થાન બની ગયું છે, વ્યાખ્યાથી પર અને સૌને આશ્ચર્ય પમાડી દેનારો વિસ્તાર.

"આ વિરોધ પ્રદર્શનો ક્યાં થઈ રહ્યાં છે?" એક મિત્રે પૂછ્યું હતું.

"શાહીન બાગ," મેં જવાબ લખ્યો હતો.

સામેથી કોઈ પ્રતિસાદ મળ્યો નહીં.

મૅપમાં તમે શાહીન બાગ ટાઇપ કરશો તો તમને જામિયા થઈને જતો રૂટ દેખાશે. બહુ ઓછા લોકો તે રસ્તે જવા માગે છે.

શાહીન બાગ ધમધમતો વિસ્તાર છે, અનંત ગલીઓ છે, ચારે બાજુ ગૂંચવાયેલા વાયરો માથે લટકે છે, શ્વાસ લેવો મુશ્કેલ બને તેટલા ખીચોખીચ મકાનો છે, ટૅમ્પટેશન નામનો કાફે છે, ચહેરો ચમકાવવા માગનારા માટે સલૂન છે, ચાની પુષ્કળ લારીઓ છે, કબાબની દુકાનો છે અને બહુ બધી હિંમત છે.

નકશામાં તે આખરે દેખાયો, કેમ કે અમારામાંથી કેટલાકને સંકોચ પણ થયો કે ખાલી જગ્યાઓ ભરી દેવા માટે, કડકડતી ઠંડીમાં મહિલા અને બાળકો શાંત વિરોધપ્રદર્શનો કરી રહ્યાં છે.

તેમને લાગે છે કે બંધારણનો ભંગ થઈ રહ્યો છે. તેમાં દિવસ રાત બેસી રહેતાં 90 વર્ષનાં વૃદ્ધાનો પણ સમાવેશ થાય છે, અને 82 વર્ષનાં વૃદ્ધા પણ છે.

એક પુરુષ પ્રથમ દિવસથી ઉપવાસ પર ઊતર્યા છે અને હવે તેમને બાટલા ચડાવવામાં આવી રહ્યા છે.

તેમની બાજુમાં બેઠેલાં સ્ત્રી એક અઠવાડિયા પછી તેમની સાથે ભૂખહડતાળ પર ઊતર્યાં હતાં.

મહાનગરમાં સૌ પોતપોતાનું કરવામાં પડ્યા હોય, ત્યાં અહીં નવી મિત્રતા સર્જાતી રહી છે.

પ્રદર્શનના પ્રારંભથી એક નવા પ્રકારનું જીવન શરૂ થયું છે.

તેને સામુદાયિક જીવન પણ કહી શકાય, જેના વિશે એક નીતિ તરીકે ઘણા દેશોમાં ચર્ચામાં પણ થતી રહી છે.

કોઈને એવી કલ્પના નહોતી કે અશક્ત નારીઓનું વિરોધપ્રદર્શન આવી કોઈ કલ્પનાનું પ્રતીક બનીને ઊપસશે.

તેઓ સામાન્ય નારીઓ છે, જેમને બહુ જ ભય છે કે તેમને જેલમાં પૂરી દેવાશે. આમ છતાં તેઓ અહીં બેસી રહી છે.

15 ડિસેમ્બરે ચાર મહિલા અને છ પુરુષો જામિયા નગર, બાટલા હાઉસ અને શાહીન બાગનાં પોતાનાં ઘરોમાંથી બહાર આવી ગયાં હતાં.

તેમણે જોયું અથવા સાંભળ્યું કે પોલીસ આક્રમક રીતે જામિયા મિલિયા ઇસ્લામિયાના વિદ્યાર્થીઓ પર તૂટી પડી હતી.

નવવર્ષની ઉજવણી વિરોધપ્રદર્શન સાથે

વિરોધપ્રદર્શનના પ્રવાસન તરીકે શાહિન બાગ બૌદ્ધિકોમાં જાણીતું થયું અને સૌએ અહીં નવા વર્ષની ઉજવણી વિરોધપ્રદર્શન કરીને કરી, તે પહેલાં તે ગીચ વસતિ...


તેની શરૂઆત ચીનથી થઈ અને 100 દિવસમાં તો જાણે કે દુનિયાની સ્થિતિ બદલાઈ ગઈ.

આ 100 દિવસમાં દુનિયામાં આ વાઇરસને કારણે 95,745 લોકોનાં મૃત્યુ થયા છે. આ આંકડાને જો પ્રતિદિવસ ગણીએ તો દુનિયામાં છેલ્લા 100 દિવસમાં દરરોજ સરેરાશ 957 લોકોનાં મૃત્યુ થયા.

વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠનને કોરોના વાઇરસના 100 દિવસની પૃષ્ટિ કરી છે.

Twitter કન્ટેન્ટ પૂર્ણ, 1

જીવન અને મરણ વચ્ચે પળ વારનું અંતર હોય છે એવું સામાન્ય રીતે લોકજીવનમાં માનવામાં આવે છે અને એ વાતને છેલ્લા 100 દિવસમાં કોરના વાઇરસ સાચી સાબિત કરી રહ્યો છે.

આંકડો સતત વધી રહ્યો છે 100 દિવસમાં દુનિયામાં થયેલા મૃત્યુને કલાકમાં ગણીએ તો પ્રતિકલાકે સરેરાશ 40 લોકોનાં મોત થયા છે.

આમ એક મિનિટમાં એક મૃત્યુની સરેરાશથી દુનિયા ખાસ દૂર નથી અને 16 લાખ લોકો દુનિયામાં સંક્રમિત છે.

સંક્રમણનો આંકડો જોઈએ છેલ્લા 100 દિવસમાં પ્રતિદિવસ 16028 લોકો સંક્રમિત થયા છે યાને પ્રત્યેક કલાકે 667 લોકો સંક્રમિત થયા છે.

નવ વર્ષનો આગલો દિવસ લઈને આવ્યો જગતમાં અંધારૂ

વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા મુજબ 31 ડિસેમ્બરે 2019ના રોજ ચીનના વુહાન શહેરમાં ન્યુમોનિયા બહુ બધા કેસો સામે આવ્યા હતા.

ચીની સરકારે વિશ્વ ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

આરોગ્ય સંગઠનને કોઈ અજ્ઞાત કારણોસર ન્યુમોનિયા થઈ રહ્યો હોવાની જાણ એ જ દિવસે કરી હતી.

પછી એ બીમારીને કોવિડ-19 નામ આપવામાં આવ્યું અને તેના વાઇરસને નોવલ કોરોના વાઇરસ કહેવામાં આવ્યો.

એ પછી તેનું સંક્રમણ આખી દુનિયામાં સતત ફેલાતું રહ્યું છે.

દુનિયાના મોટાભાગના દેશો તેની ઝપટમાં આવી ગયા છે અને સંક્રમણ તથા મૃત્યુનો આંકડો વધતો જ જાય છે.

100 દિવસ વીતવા છતાં ન તો તેને માટે કોઈ કારગર રસી વિકસાવી શકાઈ છે ન તો તેની કોઈ દવા મળી શકી છે. જોકે, એ દિશામાં અનેક પ્રયાસો અને પ્રયોગો થઈ રહ્યાં છે.

ગુરૂવારે વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠનના નિદેશક ટેડ્રોસ પત્રકાર સમક્ષ આ 100 દિવસોને સીમાચિન્હરૂપ ગણાવ્યા છે.

એમણે કહ્યું કે, આ સંક્રમણને કારણે દુનિયાની અર્થવ્યવસ્થા ખરાબ રીતે પ્રભાવિત થઈ છે અને સંક્રમિત દેશોનું સામાજિક માળખુ પણ ડગમગી ગયું છે.

એમણે કહ્યું કે આ મહામારી ફક્ત આરોગ્ય સમસ્યાથી ઘણી વધારે છે અને તેને ઉકેલવા માટે સમગ્ર સરકારી તંત્ર અને પૂરી સામાજિક પ્રતિક્રિયાની જરૂરિયાત છે.

ટેડ્રોસે કહ્યું કે આ 100 દિવસોમાં આપણે જોયું કે ધનિક દેશો પણ એનાથી બચી નથી શક્યા અને એમને પણ નુકસાન થયું છે.

100 દિવસની મહત્ત્વપૂર્ણ તારીખો

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


તેની સાથે એ વાતનો ડર પણ છે કે આ વૅક્સિન તૈયાર થઈ જશે પછી તે ગરીબ દેશોના દર્દીઓ માટે ઉપલબ્ધ થશે કે નહીં? અમીર દેશો તેની સંગ્રહખોરી તો નહીં કરેને?

મૉલિક્યૂલર જૅનેટિસિસ્ટ ડૉક્ટર કૅટ બ્રૉડરિક પણ કોવિડ-19 માટે વૅક્સિન બનાવવાના એક પ્રોજેક્ટ પર કામ કરી રહ્યાં છે. આ વાઈરસની વૅક્સિન બનાવવા માટે દુનિયામાં 44 પ્રોજેક્ટ ચાલી રહ્યા છે.

ડૉક્ટર કૅટ બ્રૉડરિક અમેરિકાની બાયૉટેકનૉલૉજી કંપની 'ઈનોવાયો'ની સંશોધકોની એક ટીમનો હિસ્સો છે અને એ ટીમનું લક્ષ્ય આ વર્ષના ડિસેમ્બર સુધીમાં વૅક્સિનના 10 લાખ ડોઝ તૈયાર કરવાનું છે. સવાલ એ છે કે આ વૅક્સિન દુનિયાના દરેક દેશ માટે ઉપલબ્ધ થશે કે નહીં?

ડૉક્ટર કૅટ બ્રૉડરિકના દિમાગમાં પણ આ સવાલ વારંવાર આવ્યા કરે છે. સ્કૉટલૅન્ડનાં ડૉક્ટર કૅટ બ્રૉડરિકનાં એક બહેન બ્રિટનની નેશનલ હેલ્થ સર્વિસમાં નર્સ તરીકે કાર્યરત છે.

'ઈમ્યુનાઈઝેશન ગૅપ'

ડૉક્ટર કૅટ બ્રૉડરિકે બીબીસીને જણાવ્યું હતું, "મારી બહેન આ બીમારીનો સામનો કરતા દર્દીઓની મદદ માટે દરરોજ લડે છે. તેથી વૅક્સિન પૂરતા પ્રમાણમાં ઉપલબ્ધ થશે કે કેમ તેની ચિંતા મને હોય એ દેખીતું છે. આપણે કોઈ પણ સંજોગોમાં આ વૅક્સિન બનાવવી જ પડશે."

ઈનોવા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

યો જેવી કંપનીઓનાં સૉલ્યુશન્સની સંઘરાખોરી અમીર દેશો કરશે એવી ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.

ઍપિડેમિયોલૉજિસ્ટ સેઠ બર્કલે પણ આ 'ઈમ્યુનાઈઝેશન ગેપ'ના જોખમ બાબતે ચેતવણી આપી રહ્યા છે. તેઓ વૅક્સિન અલાયન્સ(ગાવી)ના ચીફ ઍક્ઝિક્યુટિવ ઑફિસર પણ છે.

વૅક્સિન અલાયન્સ (ગાવી) ખાનગી અને સરકારી ક્ષેત્રની સંસ્થાઓનું વૈશ્વિક આરોગ્ય સંબંધી સહિયારું સાહસ છે અને તેનો હેતુ દુનિયાના સૌથી ગરીબ 73 દેશોમાં ઈમ્યુનાઈઝેશન ઉપલબ્ધ કરાવવાનો છે. આ સંગઠનના સભ્યોમાં વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠન પણ સામેલ છે.

સેઠ બર્કલેએ બીબીસીને કહ્યું હતું, "હાલ વૅક્સિન ઉપલબ્ધ નથી, પણ આપણે એ વિશે ચર્ચા શરૂ કરવી પડશે. વૅક્સિન અમીર દેશોના જરૂરિયાતવાળા લોકોની સાથે ગરીબ દેશોના જરૂરિયાતવાળા લોકો સુધી પણ પહોંચે એ સુનિશ્ચિત કરવું તે મોટો પડકાર છે. હું નિશ્ચિત રીતે ચિંતિત છું. ઓછી ઉપલબ્ધ હોય એવી ચીજો બાબતે હંમેશા ખરાબ વ્યવહાર કરવામાં આવે છે. આપણે આ દિશામાં કામ શરૂ કરવું પડશે."

હૅપેટાઈટિસ બીની વૅક્સિનનો કિસ્સો

સેઠ બર્કલેનો ડર અકારણ નથી. અગાઉની વૅક્સીનોના કિસ્સામાં પણ આવું જોવા મળ્યું હતું.

જર્મનીના 'વેલ્ટ એમ સોટેંગ' અખબારે વરિષ્ઠ સરકારી અધિકારીઓને ટાંકીને એવો અહેવાલ તાજેતરમાં પ્રકાશિત કર્યો હતો કે જર્મન બાયૉટેકનોલૉજી કંપની 'ક્યોરવેક' દ્વારા વિકસાવવામાં આવી રહેલી એક વૅક્સિન ખાસ કરીને અમેરિકનો માટે જ મેળવવાનો પ્રયાસ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપ્રમુખ ડોનલ્ડ ટ્રમ્પે કર્યો હતો, જેમાં તેઓ નિષ્ફળ રહ્યા હતા.

ઈમ્યુનાઈઝેશન ગૅપનું સૌથી મોટું ઉદાહરણ હૅપેટાઈટિસ બીની વૅક્સિનનું છે.

વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠનના જણાવ્યા અનુસાર, હૅપેટાઈટિસ બીનો વાઈરસ લિવરના કેન્સરનું કારણ બનતો હોય છે અને તે એચઆઈવીની સરખામણીએ 50 ગણો વધારે ચેપી છે.

એક અનુમાન મુજબ, 2015માં આખી દુનિયામાં હૅપેટાઈટિસ બીના 25.7 કરોડ દર્દીઓ હતા.

આ બીમારી સામે ઈમ્યુનાઈઝેશન અમીર દેશોમાં 1982માં શરૂ થઈ ગયું હતું, પણ વર્ષ 2000 સુધી તેની વૅક્સિન દુનિયાના સૌથી ગરીબ દેશો પૈકીના 10 ટકા દેશોમાં પણ પહોંચી ન હતી.

બિલ અને મેલિન્ડા ગેટ્સે વર્ષ 2000માં ગાવીની સ્થાપના કરી હતી. બીજી વૅક્સીનોના કિસ્સામાં આ અંતર ઘટાડવામાં આ સંસ્થાએ મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે.

બે સ્તર સુધીની પહોંચ

આ દિશામાં વધુ એક મહત્વનું સહિયારું સાહસ કૉએલીશન ફૉર ઍપીડેમિક પ્રીપેર્ડનેસ ઈનોવેશન્શ (કેપી) પણ છે. નોર્વેસ્થિત આ એજન્સીની સ્થાપના 2017માં કરવામાં આવી હતી.

આ એજન્સીનો...


તેની સાથે જ રાષ્ટ્રીય નાગરિકતા રજિસ્ટર એટલે કે એનઆરસી લાગુ પાડવામાં આવશે તેવી શંકા વ્યક્ત કરીને તેની સામે પણ વિરોધ પ્રદર્શનો થઈ રહ્યા છે.

આ વચ્ચે રાષ્ટ્રીય નાગરિક રજિસ્ટર એટલે કે એનપીઆરને પ્રધાનમંડળ તરફથી મંજૂરી મળી તે પછી વિરોધ પ્રદર્શનો વધ્યા હતા. એવી શંકા વ્યક્ત થવા લાગી કે એનસીઆર લાગુ કરવા માટે એનપીઆર પ્રથમ પગલું છે.

દેશભરમાં ઘણી જગ્યાએ સરઘસો કાઢવામાં આવ્યા. ઘણી જગ્યાએ તોફાનો પણ થયા. આ વિરોધ પ્રદર્શનોમાં કેટલીક જગ્યાએ રાજકીય પક્ષો પણ સામેલ થઈ રહ્યા છે, તો કેટલીક જગ્યાએ સિવિલ સોસાયટીના સભ્યો પણ બહાર આવીને વિરોધ કરવા લાગ્યા છે.

જોકે ભાજપ વારંવાર એ વાત કહી રહ્યો છે કે તે કોઈ નવો કાયદો લઈને નથી આવ્યો. આ બધા જ ખરડા કૉંગ્રેસની આગેવાની હેઠળની યુપીએ સરકાર લાવી હતી,

એક મુલાકાતમાં ગૃહ પ્રધાન અમિત શાહને એવું કહેતા સાંભળી શકાય છે કે, ''એનઆરસી કોણ લઈને આવ્યું? આજે જે લોકો વિરોધ કરી રહ્યા છે એ લોકો જ. હું કૉંગ્રેસના અધ્યક્ષ અને બીજા નેતાઓને પૂછવા માગું છું કે એનઆરસી કોણ લાવ્યું હતું?''

અમિત શાહ કૉંગ્રસને એવો પણ સવાલ કરે છે, ''શું તમે આ કાયદા શો-કેસમાં રાખવા માટે બનાવ્યા હતા?''

ચિદંબરમ ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

અને અમિત શાહના કયા કયા નિર્ણયો એકસમાન?

હકીકતમાં યુપીએ સરકાર વખતે ચિદંબરમ દેશના ગૃહ પ્રધાન હતા ત્યારે પણ એનઆરસી અને એનપીઆરનો મુદ્દો ચર્ચામાં આવ્યો. પણ શું તે વખતે મુદ્દો આટલો ચગ્યો હતો ખરો?

સિનિયર પત્રકાર પ્રદીપ સિંહ કહે છે કે દેશની સુરક્ષાને લગતા મુદ્દાઓ હોય તે લગભગ દરેક સરકાર ઉઠાવતી હોય છે. તેમાં એનસીઆર અને એનપીઆરના મુદ્દાનો પણ સમાવેશ થઈ જાય છે.

કૉંગ્રેસે પોતાના વખતમાં આ મુદ્દા ઉઠાવ્યા ત્યારે તેનો એટલો વિરોધ થયો નહોતો.

તેઓ કહે છે, ''કારગિલ યુદ્ધ પછી નાગરિકોનું રજિસ્ટર હોય તેવી વાત થઈ હતી. તે વખતે અટલ બિહારી વાજપેયીની સરકાર હતી.

''ત્યારબાદ 2004માં મનમોહન સિંહ વડા પ્રધાન બન્યા ત્યારે પણ નાગરિકોનું રજિસ્ટર બનાવવાની વાત આવી હતી. સાથે જ નાગરિકતા સુધારા ખરડામાં કલમ 14A ઉમેરવામાં આવી હતી.''

કૉંગ્રેસની સરકાર બીજી મુદત માટે સત્તામાં આવી ત્યારે પણ આના પર કામ ચાલતું રહ્યું હતું. તે વખતે પી. ચિદંબરમ ગૃહ પ્રધાન હતા અને કેટલીક જગ્યાએ આ માટે પાઇલટ પ્રોજેક્ટ પણ ચલાવવામાં આવ્યો હતો.

2009થી 2012 દરમિયાન કેટલીક જગ્યાએ એનપીઆર હેઠળ ઓળખપત્રો પણ આપવામાં આવ્યા હતા. 2012માં પી. ચિદંબરમે તે વખતના રાષ્ટ્રપતિ પ્રતિભા પાટિલને સૌપ્રથમ ઓળખપત્ર એનાયત કર્યું હતું.

અમિત શાહ હવે દેશમાં જે એનઆરસી લાગુ કરવાની વાત કરી રહ્યા છે, તેની શરૂઆત પણ કૉંગ્રેસના કાર્યકાળમાં જ થઈ હતી તેવું જણાવવામાં આવી રહ્યું છે.

ભાજપની દાનતના કારણે વિરોધ

કૉંગ્રેસના શાસનમાં સહમતી અને હવે એ જ મુદ્દા પર વિરોધના સવાલ પર સિનિયર પત્રકાર નીરજા ચૌધરી કહે છે કે આ વિરોધ ખરેખર ભાજપની દાનત પરની શંકાને કારણે થઈ રહ્યો છે.

નીરજા ચૌધરી કહે છે, ''આ સરકારના કાર્યકાળમાં મૉબ લિન્ચિંગના ઘણા બધા કિસ્સા સામે આવ્યા, આવા અપરાધના ગુનેગારોનું સન્માન થયું હોવાના સમાચાર પણ આવ્યા.''

''તે પછી ટ્રિપલ તલાક ખરડો આવ્યો. ત્યારબાદ મુસ્લિમ બહુમતી ધરાવતા જમ્મુ અને કાશ્મીરનો વિશેષ દરજ્જો હઠાવી દેવાયો.''

''આ બધા કાર્યોને એક જ કડીમાં જોડવામાં આવે તો તે પછી નાગરિકતા સુધારા કાયદો આવ્યો. એનસીઆર અને એનપીઆર લાવવાની વાત ભાજપની દાનત પર સવાલ ઉઠાવે છે. તે જ વિરોધ થવા પાછળનું કારણ છે.''

તેની સામે પ્રદીપ સિંહ કહે છે કે હકીકતમાં મોદી સરકાર વિશે લોકોના મનમાં કેટલીક ધારણાઓ બંધાયેલી છે. તેના કારણે જ વિરોધ થઈ રહ્યો છે.

''વિરોધ પક્ષો પાસે સરકારનો વિરોધ કરવા માટેના નક્કર મુદ્દા નથી તેથી આ મુદ્દાઓ ઉઠાવવામાં...