વર્તમાન ક્રિકેટ વર્લ્ડ કપ દરમિયાન ઇજાગ્રસ્ત વિજય શંકરના સ્થાને મયંક અગ્રવાલને મોકલવામાં આવ્યા હતા, જેના પગલે રાયડુએ આ નિર્ણય લીધો હોવાનું માનવામાં આવે છે.

બીસીસીઆઈને કરેલા ઈ-મેઇલમાં રાયડુએ કોઈની પર પણ આક્ષેપ કરવાનું ટાળ્યું હતું, તેમણે જે-જે કપ્તાનો સાથે કામ કર્યું હતું તેમનો આભાર માન્યો હતો.

ભારતીય ટીમ માટે રાયડુએ 27 વર્ષની વયે ઝીમ્બાવે સામેની મૅચમાં ડેબ્યૂ કર્યો હતો.

2015માં પણ રમવાની તક ન મળી

આ વખતે વર્લ્ડ કપમાં તેમનો સમાવેશ કરવામાં નથી આવ્યો અને આવું પહેલી વખત થઈ રહ્યું છે એવું પણ નથી.

આ વખતે રાયડુને વર્લ્ડ કપ માટે 'સ્ટૅન્ડ બાય' રાખવામાં આવ્યા હતા, રાયડુ ઉપરાંત ત્રણ ખેલાડીઓને સ્ટૅન્ડ બાય રાખવામાં આવ્યા હતા.

સામાન્ય સ્થિતિમાં કોઈ ખેલાડી ઈજાગ્રસ્ત થાય તો સ્ટૅન્ડ બાય ખેલાડીઓમાંથી સમાવેશ કરવામાં આવતો હોય છે.

શિખર ધવન અને વિજય શંકરને બદલે રિષભ પંત અને મયંક અગ્રવાલને વર્લ્ડ કપની ટીમમાં સમાવવામાં આવ્યા છે. જોકે, રાયડુનો સમાવેશ કરવામાં ના આવ્યો.

2015ની વર્લ્ડ કપ સ્ક્વૉડમાં પણ તેઓ હતા પણ તેમને રમવાની તક મળી ન હતી.

ત્યારબાદ 2018ના એશિયા કપ માટે તેમની પસંદગી કરાઈ હતી. જેમાં તેમનું પ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

્રદર્શન સારું રહ્યું હતું, તેમણે બે અર્ધશતક પણ ફટકાર્યાં હતાં.

નંબર 4 ખેલાડી

ભારતીય ટીમ નંબર 4 ખેલાડી માટે ઘણા સમયથી સંઘર્ષ કરી રહી હતી, આ ઉપરાંત ભારતીય ટીમના મિડલ ઑર્ડર અંગે પણ અનેક પ્રશ્નો સર્જાઈ રહ્યા છે. એ સંજોગોમાં રાયડુને સારો વિકલ્પ ગણવામાં આવતો હતો.

રાયડુ એશિયા કપથી ટીમમાં પરત આવ્યા ત્યારથી માંડીને એપ્રિલ સુધી તેઓ ચોથા ક્રમે વધારે રન કરનાર ખેલાડી રહ્યા.

સપ્ટેમ્બર 2018 થી 2019માં ઑસ્ટ્રેલિયા વિરુદ્ધની સિરીઝ સુધીમાં તેઓ 24 મૅચ રમ્યા હતા, જેમાંથી 21 વખત રાયડુ બેટિંગ કરવા ઊતર્યા હતા. જેમાં તેમણે એક સદી અને ચાર અડધી સદી ફટકારી હતી.

વેસ્ટ ઇન્ડીઝ સામેની સિરીઝ બાદ જાણે કે નંબર 4 ખેલાડી તરીકે તેઓ નિશ્ચિત થઈ ગયા હતા.

વર્લ્ડ કપ ટીમમાંથી વિજય શંકર બહાર નીકળતા ચોથા ક્રમના બૅટ્સમૅન માટેની જગ્યા ખાલી પડી હતી.

લાંબા સમયથી રાયડુ ચોથા ક્રમે બેટિંગ કરતા હતા એટલે તેમને સ્વાભાવિક દાવેદાર માનવામાં આવતા હતા, પણ મયંક અગ્રવાલની પસંદગી કરાઈ હતી.

3ડી ખેલાડીની પસંદગી

2019ની શરૂઆતમાં ન્યૂઝીલૅન્ડ સામેની મૅચમાં પણ તેમણે ઉત્તમ પ્રદર્શન કર્યું, આ મૅચ થકી તેમણે એવું પણ સાબિત કર્યું કે તેઓ મોટી ટીમો સામે પણ રમી શકવા સક્ષમ છે.

વર્લ્ડ કપ 2019માં રાયડુને બદલે થ્રી ડાયમેન્શનલ ખેલાડી વિજય શંકરની પસંદગી કરવામાં આવી, જેમનું નામ એ અગાઉ ચર્ચમાં પણ નહોતું.

વિજય શંકર બૉલિંગ, બેટિંગ ઉપરાંત ફિલ્ડિંગમાં પણ સારા હોવાથી તેમને થ્રી ડાયમેન્શનલ ખેલાડી માનવામાં આવતા હતા.

પોતાની કૅરિયર દરમિયાન ઑથૉરિટી સામે લડત આપનાર રાયડુ આ વખતે સ્પષ્ટપણે કંઈ જ ન બોલ્યા. તેમણે '3ડી ચશ્મા' અંગે કરેલું મજાકસભર ટ્વીટ આ દરમિયાન ચર્ચામાં રહ્યું હતું.

આ અંગે રાયડુએ તેમના ઔપચારિક રીતે કોઈ પ્રતિક્રિયા નથી આપી તથા સોશિયલ હૅન્ડલ્સ પર પણ કંઈ જણાવ્યું નથી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


વર્તમાન રાષ્ટ્રપતિ નિકોલસ મદુરો વિપક્ષના નેતા ખ્વાન ગ્વાઇદો વચ્ચે સત્તાનો સંઘર્ષ ચાલી રહ્યો છે.

ખ્વાન ગ્વાઇદોએ ગત જાન્યુઆરી મહિનાથી નિકોલસ મદુરોને સત્તા પરથી હટાવવા માટે સંઘર્ષ શરૂ કરી દીધો છે.

ગ્વાઇદોએ પોતાને વેનેઝુએલાના વચ્ચગાળાના નેતા જાહેર કરી દીધા હતા. તેમની આ જાહેરાતને અમેરિકા સહિત ડઝન જેટલા દેશોએ ટેકો આપ્યો હતો.

જોકે, ગ્વાઇદોની આ જાહેરાત અને અમેરિકા તથા યુરોપના દેશોના ટેકા છતાં મદુરો પોતાની સત્તા જાળવવામાં સફળ રહ્યા છે.

આ સત્તાના સંઘર્ષના કારણે દેશમાં ગૃહયુદ્ધ જેવો માહોલ છે. ગ્વાઇદોના સર્મથકો દેશમાં વિરોધ પ્રદર્શનો કરી રહ્યા છે.

જેની સામે મદુરો ખુદ સત્તાને ટકાવવા માટે સેનાના સાથથી આ બળવાને દબાવવાનો પ્રયત્ન કરી રહ્યા છે.

મંગળવારે શું થયું?

અમેરિકાનો આરોપ છે કે મદુરોને વેનેઝુએલામાં સત્તા ટકાવી રાખવા માટે રશિયા સાથ આપી રહ્યું છે.

મંગળવારે વિપક્ષના નેતા ગ્વાઇદોએ સોશિયલ મીડિયા પર એક વીડિયો પોસ્ટ કર્યો હતો. જેમાં તેમની સાથે વિપક્ષના અન્ય એક નેતા લિયોપોલ્ડો લોપેઝ પણ હતા.

2014માં હિંસા ભડકાવવાના આરોપસર લોપેઝને ઘણા સમયથી નજરકેદ કરવામાં આવ્યા છે.

આ વીડિયોમાં ગ્વાઇદોએ ક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

હ્યું કે મદુરોને સત્તામાંથી હટાવવાનો આ છેલ્લો તબક્કો છે અને તેમને કેટલાક બહાદુર સૈનિકોનો સાથ છે.

જાન્યુઆરીથી ચાલી રહેલા આ સંઘર્ષમાં સેનાએ ગ્વાઇદોને સાથ આપ્યો નથી.

ગ્વાઇદોની જાહેરાત અને હિંસા

વેનેઝુએલાના રાષ્ટ્રપતિ મદુરો અને વિપક્ષના નેતા ગ્વાઇદો

મદુરોને હટાવવાની નિર્ણાયક કાર્યવાહીની ગ્વાઇદોએ વાત કર્યા બાદ વેનેઝુએલામાં ફરી પ્રદર્શનો શરૂ થઈ ગયાં છે.

હજારો લોકો હાલ રસ્તા પર ઊતરી આવતા સુરક્ષાદળો અને લોકો આમને-સામને આવી ગયાં છે. દેશમાં અનેક જગ્યાએ હિંસાની ઘટનાઓ બની રહી છે.

આ તમામની વચ્ચે ગ્વાઇદોએ સેનાનો આ સંઘર્ષમાં સાથે માગ્યો છે પરંતુ મદુરોના વફાદાર સુરક્ષાદળોએ દેશના મહત્ત્વનાં સ્થળોને પોતાનાં કબ્જામાં લઈ લીધાં છે.

લોકોને વિખેરવા માટે સૈનિકોએ રબરની ગોળીઓ ચલાવી અને અશ્રુગૅસના ગોળા પણ ફેંક્યાના અહેવાલો આવી રહ્યા છે.

કેટલાક અહેવાલોમાં પણ એવું પણ જાણવા મળ્યું છે કે સૈનિકોએ લોકો પર જીવલેણ ગોળીબાર પણ કર્યો છે.

રાષ્ટ્રપતિ દેશ છોડી ભાગવાના હતા?

વેનેઝુએલાના સૈન્ય જનરલ વ્લાદિમીર પડ્રિનોએ કહ્યું છે કે સેના રાષ્ટ્રપતિ મદુરોની સાથે છે.

આ તમામની વચ્ચે અમેરિકાએ કહ્યું છે કે મદુરોની નજીકના ગણાતા ત્રણ લોકો એ વાત પર સહમત થયા હતા કે રાષ્ટ્રપતિએ સત્તા છોડી દેવી જોઈએ. જોકે, બાદમાં તેઓ આ વાતથી ફરી ગયા છે.

અમેરિકાના સેક્રેટરી ઑફ સ્ટેટ માઇક પોમ્પિયોએ એવો આક્ષેપ કર્યો હતો કે રાષ્ટ્રપતિ મદુરો દેશ છોડવાની તૈયારી કરી રહ્યા હતા. તેઓ મંગળવારે ક્યૂબા ભાગી જવાના હતા.

તેમણે કહ્યું, "તેમના માટે પ્લેન તૈયાર હતું, અમને જાણવા મળ્યું છે તે મુજબ તેઓ મંગળવારે સવારે જ ક્યૂબા ભાગી જવા માટે તૈયાર હતા. જોકે, રશિયાને કારણે તેમણે દેશ છોડ્યો નહીં."

જોકે, ત્યારબાદ મદુરો સાંજે ટીવી પર પણ દેખાયા હતા.

રશિયા અને તુર્કીએ ગ્વાઇદો પર આરોપ લગાવ્યો છે કે તેઓ વેનેઝુએલામાં હિંસાને ભડકાવી રહ્યા છે.

જ્યારે બોલિવિયા અને ક્યૂબા જેવા લેટિન અમેરિકન દેશોએ ગ્વાઇદો પર વિદેશી હિતો માટે સત્તાપલટો કરાવવાની કોશિશ કરી રહ્યા છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


વર્તમાન વર્લ્ડ કપમાં ન્યૂઝીલૅન્ડને પહેલી વાર પરાજયનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. બાબર આઝમ 101 રન સાથે અણનમ રહ્યા હતા.

વરસાદને કારણે એક કલાક મોડી શરૂ થયેલી મૅચમાં કેન વિલિયમ્સને ટોસ જીતીને પ્રથમ બેટિંગ કરવાનો નિર્ણય લીધો હતો.

ન્યૂઝીલૅન્ડે 50 ઓવરને અંતે છ વિકેટે 237 રનનો સ્કોર નોંધાવ્યો હતો, જ્યારે પાકિસ્તાને 49.1 ઓવરમાં ચાર વિકેટે 241 રન નોંધાવ્યા હતા.

પાકિસ્તાને શરૂઆતમાં જ બે વિકેટ ગુમાવી દીધી હતી, પરંતુ બાબર આઝમે ત્રીજી વિકેટ માટે મોહમ્મદ હફીઝ સાથે 66 અને ચોથી વિકેટ માટે હેરિસ સોહૈલ સાથે 126 રનની ભાગીદારી નોંધાવીને ટીમને ટાર્ગેટ સુધી પહોંચાડી હતી.

બાબર આઝમે અણનમ 101 રન ફટકાર્યા હતા. 127 બોલની ઇનિંગ્ઝમાં તેમણે 11 બાઉન્ડ્રી ફટકારી હતી, તો સોહૈલે 76 બૉલમાં 68 રનનું યોગદાન આપ્યું હતું.

ન્યૂઝીલૅન્ડની ઇનિંગ્ઝનો પ્રારંભ પણ કંગાળ રહ્યો હતો. જીમી નીશમ રમવા આવે તે અગાઉ ન્યૂઝીલૅન્ડે 46 રનમાં ચાર અને ત્યાર બાદ 83 રનમાં પાંચ વિકેટ ગુમાવી દીધી હતી.

આ તબક્કે પાકિસ્તાન હાવી થઈ રહેલું જણાતું હતું અને મેચ ઓછા સ્કોરવાળી બની રહે તેવી દહેશત હતી, પરંતુ નીશમે વળતો પ્રહાર કરીને કિવિ ટીમને મૅચમાં પરત આવવા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

માં મદદ કરી હતી.

મોહમ્મદ આમિર અને શાહિન આફ્રિદી વેધક બૉલિંગ કરી રહ્યા હતા. બંનેએ મળીને ન્યૂઝીલૅન્ડનો ધબડકો કર્યો હતો.

માર્ટિન ગુપટિલ પાંચ, કોલીન મુનરો 12, રોઝ ટેલર ત્રણ અને વિકેટકીપર ટોમ લાથમ માત્ર એક રન નોંધાવીને આઉટ થઈ ગયા હતા.

નીશમ અને કોલીન ડી ગ્રેન્ડહોમે બાજી સુધારી હતી. બંનેએ શરૂઆતમાં ધીમી બેટિંગ કરીને વિકેટ બચાવવાની જવાબદારી અદા કરી હતી અને સેટ થઈ ગયા બાદ ખભા ઉંચક્યા હતા.

નીશમ છેક સુધી ટકી ગયા હતા, પરંતુ સદી ચૂકી ગયા હતા. ઇનિંગ્ઝના છેલ્લા બૉલે સિક્સર ફટકારીને તેમણે પોતાનો સ્કોર 97 ઉપર પહોંચાડ્યો હતો.

જોકે નીશમને કારણે જ ન્યૂઝીલૅન્ડ 237 રનના સન્માનજનક સ્કોર સુધી પહોંચી શક્યું હતું. તેમણે ગ્રેન્ડહોમ સાથે મળીને છઠ્ઠી વિકેટ માટે 132 રનની ભાગીદારી નોંધાવી હતી.

ગ્રેન્ડહોમ તેમની આદત મુજબ આક્રમક રહ્યા હતા. તેમણે 71 બોલમાં 64 રન ફટકાર્યા હતા.

શાહિન આફ્રિદી

જોકે સમગ્ર ઇનિંગ્સ દરમિયાન પાકિસ્તાની બૉલર્સે પ્રશંસનીય બૉલિંગ કરી હતી. તેમાંય શાહિન આફ્રિદીએ પ્રારંભમાં જ ત્રણ વિકેટ ખેરવીને હરીફ ટીમની કમર તોડી નાખી હતી.

તો વર્લ્ડ કપમાં પ્રભાવશાળી બૉલિંગ કરનારા મોહમ્મદ આમિરે છેલ્લી ઓવર્સમાં ચુસ્ત બૉલિંગ કરીને ન્યૂઝીલૅન્ડને મોટો સ્કોર કરતાં અટકાવ્યું હતું.

તેમણે દસ ઓવરમાં 67 રન આપીને માર્ટિન ગુપટિલની વિકેટ ખેરવી હતી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


વર્તમાન સમયમાં દલિતો તથા આદિવાસીઓ ઉપરાંત સામાજિક તથા શૈક્ષણિક રીતે પછાત ગણાતા સમુદાયો માટે તો અનામત વ્યવસ્થા છે.

પરંતુ જેને સવર્ણ ગણાય છે તે સમુદાયોમાં આર્થિક રૂપે અનામતમાં કોનો સમાવેશ થાય તે દૃષ્ટિએ તપાસ કરીએ તો જોઈ શકાય કે આનો સમાજ પર કેવો પ્રભાવ પડશે.

ગુજરાતમાં બ્રાહ્મણો, વાણિયા, રજપૂત તથા પાટીદારો સવર્ણ ગણાય છે. પાટીદારોમાં લેઉવા તથા કડવા બન્ને પ્રકારના પાટીદારોનો સમાવેશ થાય છે.

પણ ચૌધરી સમાજને પહેલાંથી જ અન્ય પછાત સમુદાયોની (ઓબીસી) યાદીમાં મૂકવામાં આવ્યો છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

આર્થિક અનામતનો લાભ કોને?

ગુજરાતમાં બ્રાહ્મણો, વાણિયા, પાટીદાર, લોહાણા સમુદાયોને લાભ મળશે

હવે જો આર્થિક અનામતના ખરડાને જોઈએ તો વાર્ષિક રૂ. આઠ લાખ કરતાં ઓછી આવક હોય કે પછી જમીન માલિકી પાંચ એકર કરતાં ઓછી હોય એવા સવર્ણોમાં કોણ-કોણ આવે તે સંશોધનનો વિષય છે.

ગુજરાતમાં બ્રાહ્મણ સમાજમાં કર્મકાંડ કરીને ગુજરાન ચલાવતા કેટલાક પરિવારો આર્થિક રૂપે પછાતની કક્ષામાં આવે.

એવી જ રીતે નાની દુકાનો કે ગલ્લા ચલાવતા વણિક પરિવારોનો પણ આમા સમાવેશ થાય છે.

રાજપૂત સમાજમાં પણ કેટલાક ઓછી આવક ધરાવતાં પરિવારો હોય તે શક્યતા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

નકારી શકાય નહીં.

એ સિવાય સોની તથા લોહાણા સમાજ, જે અત્યારે અનામત વ્યવસ્થાનો ભાગ નથી, એમાંથી આવતા પરિવારોને આર્થિક અનામતનો લાભ મળી શકે.

પાટીદાર સમાજમાં જે સીમાંત ખેડૂતો છે તેની ગણના કરીએ તો એવા પરિવારો આર્થિક રીતે પછાતની કક્ષામાં આવે.

હવે એવું બની શકે કે નવા માપદંડમાં સમાવિષ્ટ થવા માટે જ્ઞાતિ મંડળો સક્રિય થઈ જાય.

ગુજરાતમાં બ્રાહ્મણ કે પછી વણિક સમાજમાં સમગ્ર રાજ્યને આવરી લઈને વ્યાપક જ્ઞાતિ મંડળો બન્યાં છે અને તેમના વાર્ષિક કાર્યક્રમો પણ થાય છે.

આ જ્ઞાતિ મંડળો લગ્ન સંબંધોની દૃષ્ટિએ પણ મિલન સમારંભો યોજતા હોય છે.

આ પ્રકારના મંડળો વધુ સક્રિય બની અનામતનો લાભ લેવાના પ્રયાસ કરે તો નવાઈ નહીં.

ગુજરાતના બ્રાહ્મણો 84 જ્ઞાતિઓમાં વિભાજિત છે અને આ કારણે જ જ્યારે ગામમાં બધા બ્રાહ્મણોને ભોજન સમારંભમાં નિમંત્રિત કરવામાં આવે ત્યારે 'આજે 84 છે' તેવો સાદ પડે છે.

એવી જ રીતે વણિકો પણ અનેક જ્ઞાતીઓ અસ્તિત્વ ધરાવે છે, એવામાં બ્રાહ્મણો કે વણિકો સંગઠિત થઈ અનામત માટે પોતાનો દાવો આગળ કરવા માટે અગ્રેસર બની શકે છે.

જો ભવિષ્યમાં સમગ્ર બ્રાહ્મણ કે વણિક સમાજના આ પ્રકારના સંગઠનો સક્રિય બને તો એમાં કોઈ નવાઈ નહીં.

સામાજિક એકતાને બદલે સ્પર્ધા વધશે?

આજનો પડકાર તો જ્ઞાતિઓના સીમાડાઓ ઘટાડવાનો છે તથા 'વર્ણવ્યવસ્થાનાં બદલે નાગરિક સમાજ' ઊભો થાય.પરંતુ જે રીતે આર્થિક અનામતની દિશામાં કદમ મંડાશે તેને પરિણામે રાજ્ય કક્ષાના જ્ઞાતિ મંડળો વઘુ મજબૂત બનશે, એવું કહીએ તો એમાં અતિશયોક્તિ નહીં હોય.

આર્થિક અનામતનો લાભ લેવા માટે સવર્ણ સમાજમાં તીવ્ર સ્પર્ધાનું વલણ વધશે, એને કારણે સમાજિક રીતે એકતાની દિશામાં ગતિ થઈ શકશે નહીં.

અનામતની વ્યવસ્થા મૂળભૂત રીતે તો સમતા સ્થાપવા તેમજ જે સમુદાયો ઐતિહાસિક રીતે અગ્રગામી બની શક્યા નથી.

સમાન કક્ષાએ લાવવા માટેનો ઉપક્રમ હતો, પરંતુ આર્થિક અનામતની દિશામાં ગતિ થશે, તો સમતાની દિશામાં કદમ મંડાશે કે કેમ, એ વિવાદાસ્પદ છે.

અંતે એવુ જણાય છે કે આર્થિક અનામત ચૂંટણીને લક્ષ્યમાં રાખીને સવર્ણ સમાજને આકર્ષિત કરવાનો રાજકીય પ્રયાસ છે.

આપને આ પણ વાંચવું ગમશે

(બીબીસી ગુજરાતીનાં હરિતા કંડપાલ સાથે થયેલી વાતચીતના આધારે.લેખમાં વ્યક્ત કરવામાં આવેલા વિચાર લેખકના અંગત વિચાર છે. તેમાં સામેલ તથ્યો તથા વિચાર બીબીસીના નથી તથા બીબીસી તેની કોઈ જવાબદારી નથી લેતું.)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


વર્તમાન સિરીઝનો પ્રારંભ 14 એપ્રિલે થયો હતો, તેને માત્ર અમેરિકામાં જ 1.7 કરોડ દર્શકો મળ્યા હતા. એચબીઓના જણાવ્યા અનુસાર આ જૉન્રમાં તે એક રેકર્ડ છે.

સિરિયલમાં જાદુ અને ડ્રેગનની ભરમાર છે અને નાટકીય ઘટનાઓ કાલ્પનિક છે.

જોકે, માત્ર કોરી કલ્પના પણ નથી અને ચાહકોની ધારણાથી વિપરીત ઘણી અસલી ઐતિહાસિક ઘટનાઓમાંથી પ્રેરણા લઈને કથા લખવામાં આવી છે.

ગેમ ઑફ થ્રોન્સની પટકથા જ્યોર્જ આર. આર.  માર્ટિને લખેલા પુસ્તકોના આધારે તૈયાર થઈ છે.

માર્ટિન પોતે આ ટીવી સિરીઝના એક્ઝિક્યુટિવ પ્રોડ્યુસર પણ છે. તેમણે ઘણી વાર જણાવ્યું છે કે કઈ રીતે ઐતિહાસિક ઘટનાઓએ તેમના લખાણ પર પ્રભાવ પાડ્યો છે.

47એમ્મી ઍવૉર્ડ્સ. આ રેકર્ડ સેટર્ડે નાઇટ લાઇવે (65) તોડ્યો હતો.

100 કરોડ GoT સિઝન 7ના અંદાજિત ગેરકાયદેસર ડાઉનલોડની સંખ્યા

328 લાખ સિઝન 7ના એક એપિસોડને અમેરિકામાં જોનારા લોકોની સંખ્યા

93 લાખસિઝન 1ના એક એપિસોડને અમેરિકામાં જોનારા લોકોની સંખ્યા

ગત નવેમ્બરમાં તેમણે ધ ગાર્ડિયન અખબારને જણાવ્યું હતું, "મને ઇતિહાસમાં હંમેશાં રસ પડ્યો છે."

"જોકે, મને સામાજિક-આર્થિક વિશ્લેષણમાં કે બદલાતા સાંસ્કૃતિક પરિદૃશ્યનું વિશ્લેષણ કરવામાં ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રસ નથી."

"મને યુદ્ધ, હત્યા, દગાખોરી એવી રોમાંચક ઘટનાઓમાં જ વધુ રસ પડે છે."

અહીં એવી પાંચ ઐતિહાસિક ઘટનાઓ આપી છે, જેના આધારે ગેમ ઑફ થ્રોન્સની કેટલીક સૌથી નાટકીય ઘટનાઓએ આકાર લીધો છે.

1. ઇંગ્લૅન્ડમાં રાજગાદી માટે 'ગુલાબનાં ફુલો'નું યુદ્ધ

ગુલાબનાં ફુલોના યુદ્ધ તરીકે ઓળખાતાં યુદ્ધો 15મી સદીમાં ઇંગ્લૅન્ડની રાજગાદી પર કબજો કરવા માટે લડાયાં હતાં, તે બહુ વ્યાપક અને સંકુલ હતાં.

હાઉસ ઑફ લેન્સેસ્ટર અને હાઉસ ઑફ યોર્ક વચ્ચે લડાઈઓ થઈ હતી. ઇંગ્લૅન્ડ પર 300 કરતાં વધુ વર્ષો સુધી રાજ કરનારા હાઉસ ઑફ પ્લેન્ટેજનટમાં ભાગલા પડ્યા હતા અને તેમાંથી આ બે હરીફ જૂથો ઊભાં થયાં હતાં.

1950ના દાયકામાં ઇતિહાસકાર થોમસ બી. કોસ્ટેને ચાર ભાગમાં 'પ્લેન્ટેજનટ' નામનો ગ્રંથ લખ્યો હતો. તેમાં આ યુદ્ધોનું વિગતે વર્ણન કરાયેલું છે.

માર્ટિને ઘણી વાર કોસ્ટેનના પુસ્તકનાં વખાણ કર્યાં છે. ગેમ ઑફ થ્રોન્સમાં મહત્ત્વની લડાઈઓ દર્શાવાઈ છે, તેમાં વૉર્સ ઑફ રોઝીઝની ઝલક મળી આવે છે.

વેસ્ટિરોસ નામના કાલ્પનિક ખંડ પર કબજો કરવા માટે લેનિસ્ટર અને સ્ટાર્ક પરિવારો વચ્ચેની લડાઇમાં ઇંગ્લૅન્ડના બે રાજવી પરિવારોની લડાઈની ઝલક મળે છે.

2. ટ્રાયલ બાય કૉમ્બેટ - સશસ્ત્ર સુનાવણી

ગેમ ઑફ થ્રોન્સની પ્રથમ સિરીઝમાં ટિરિયન લેનિસ્ટર (અમેરિકન અભિનેતા પિટર ડિન્ક્લેજે ભજવેલું પાત્ર) પર લૉર્ડ જોન એરિયનની હત્યાનો આરોપ છે.

જોકે, તે સજા ટાળવા માટે એવી ઑફર કરે છે કે કૉમ્બેટ (દ્વંદ્વ) દ્વારા ટ્રાયલ થવી જોઈએ.

લેનિસ્ટર પોતાના બૉડીગાર્ડને હુકમ કરે છે કે તેમણે દ્વંદ્વયુદ્ધ કરવું અને પોતાના માલિકને છોડાવવા.

આવી સ્થિતિ માત્ર લેખકની કલ્પના નથી. દ્વંદ્વયુદ્ધ કરીને ટ્રાયલ ચલાવવાની વાત કાનૂની રીતે મધ્યયુગમાં માન્ય હતી.

મધ્યયુગીય યુરોપમાં કાનૂની લડાઈ થાય ત્યારે ફેંસલો કરવા માટે સામસામે તલવારો તાણવામાં આવતી હતી.

બંને પક્ષકારો આવી સશસ્ત્ર સુનાવણી માટે યોદ્ધાઓને ભાડે રાખતા હતા.

જોકે, ગેમ ઑફ થ્રોન્સમાં જોવા મળ્યું તે રીતે આવાં દ્વંદ્વયુદ્ધ હંમેશાં લોહિયાળ કતલમાં પરિણમે એવું જરૂરી નહોતું.

ઘણી વાર દ્વંદ્વયુદ્ધ થાય ત્યારે બેમાંથી એક હાર કબૂલી લે અને ફેંસલો લઈ લેવામાં આવે.

3. લાલ લગ્ન કે બ્લેક ડિનર?

ગેમ ઑફ થ્રોન્સમાં સૌથી વધુ દિલધડક અને શું થશે તેની ઉત્તેજના જગાવે તેવી ઘટનાઓ બની હતી ત્રીજી સિઝનમાં. એક જ એપિસોડમાં મુખ્ય પાત્રોમાંથી ત્રણ માર્યાં ગયાં હતાં.

રોબ સ્ટાર્ક, તેમનાં માતા કેટેલિન અને...


વર્ધા બેઠકની તસવીર

કૉંગ્રેસ વર્કિંગ કમિટીએ કૉંગ્રેસમાં નિર્ણય લેતી 'સર્વોચ્ચ સમિતિ' છે, જેના હાલમાં 54 સભ્યો છે.

આ સમિતિના સભ્યો, કાયમી આમંત્રિત તથા ખાસ આમંત્રિત એમ ત્રણ વિભાગમાં વહેંચાયેલા હોય છે.

CWCની બેઠક બાદ અડાલજમાં ત્રિમંદિર પાસે જન સંકલ્પ રેલીનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે, જેમાં ઠરાવો વિશે માહિતી આપવામાં આવશે.

અગાઉ આ બેઠક 28મી ફેબ્રુઆરીના રોજ નિર્ધારવામાં આવી હતી, પરંતુ બાલાકોટ ઍરસ્ટ્રાઇકને પગલે તેને મોકૂફ કરી દેવામાં આવી હતી.

58 વર્ષ અગાઉ 1961માં ગુજરાતના ભાવનગર ખાતે CWCની બેઠક મળી હતી.

કૉંગ્રેસનું 'દિલ અને દિમાગ'

CWCની બેઠક બાદ જાહેસભાનું આયોજન

હોદ્દાની રૂએ પાર્ટીના અધ્યક્ષ રાહુલ ગાંધી એ વર્કિંગ કમિટીના પણ અધ્યક્ષ છે. આ સિવાય સોનિયા ગાંધી અને પ્રિયંકા ગાંધી પણ CWCના સભ્ય છે.

કમિટીમાં અહેમદ પટેલ (ગુજરાતમાંથી રાજ્યસભાના સાંસદ), પૂર્વ વડા પ્રધાન ડૉ. મનમોહન સિંહ, લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા મલ્લિકાર્જુન ખડગે, અશોક ગહેલોત (વિધાનસભા ચૂંટણી વખતે ગુજરાતના પ્રભારી), દીપકભાઈ બાબરિયા અને જ્યોતિરાદિત્ય સિંધિયા સહિત કુલ 25 સભ્ય છે.

કૉંગ્રેસના બંધારણ મુજબ 25માંથી 12 સભ્યોને ઑલ ઇન્ડિયા ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

કૉંગ્રેસ કમિટીના ડેલિગેટ્સ દ્વારા ચૂંટવામાં આવે છે.

બાબરિયાએ બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતા કહ્યું, અન્ય કોઈ પક્ષની જેમ જ CWC એ કૉંગ્રેસ માટે 'હાર્ટ ઍન્ડ હેડ' છે.

12મી માર્ચે દાંડીયાત્રાની વર્ષગાંઠ હોવાથી આ દિવસ નિર્ધારવામાં આવ્યો હતો, આ પહેલાં ગત વર્ષે ગાંધીજીના આશ્રમ વર્ધા (મહારાષ્ટ્ર) ખાતે બેઠક મળી હતી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ગઠન અને પુનર્ગઠન

અધ્યક્ષ તરીકે CWCની પ્રથમ બેઠકમાં રાહુલ ગાંધી સામેલ થયા તે સમયની તસવીર (ડિસે-2017)

ગુજરાત વિધાનસભાની ચૂંટણી બાદ ડિસેમ્બર 2017માં રાહુલ ગાંધીએ કૉંગ્રેસના અધ્યક્ષનું પદ સંભાળ્યું હતું.

ફેબ્રુઆરી-2018માં તેમણે CWCને વીખેરી નાખી હતી, બાદમાં લોકસભા ચૂંટણીને ધ્યાને રાખીને જુલાઈ-2018માં તેનું પુનર્ગઠન કર્યું હતું.

જેમાં ટીમ-રાહુલની સાથે વરિષ્ઠ સભ્યોનું બૅલેન્સ સાધવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો.

જ્યોતિરાદિત્ય સિંધિયા, દિપેન્દરસિંહ હુડ્ડા, જિતન પ્રસાદ, ગૌરવ ગોગોઈ, કુમારી શૈલજા, આરપીએન સિંહ, રણદીપ સુરજેવાલા સહિતના નેતાઓને ટીમ-રાહુલના સભ્ય માનવામાં આવે છે.

જ્યારે ડૉ. મનમોહનસિંઘ, અહેમદ પટેલ, એ. કે. એન્ટોની, મોતીલાલ વોરા અને ઓમન ચાંડી જેવા 'જૂના જોગી'ને સ્થાન આપવામાં આવ્યું હતું.

એ પુનર્ગઠનમાં મધ્ય પ્રદેશના પૂર્વ મુખ્ય પ્રધાન દિગ્વિજય સિંહ, પૂર્વ ગૃહપ્રધાન સુશિલકુમરા શિંદે, ડૉ. કરણસિંહ, સી. પી. જોશી, બી. કે. હરિપ્રસાદ, ઑસ્કાર ફર્નાન્ડિસ જેવા સભ્યોને પડતા મૂકવામાં આવ્યા હતા.

કાયમી આમંત્રિત અને વિશેષ આમંત્રિત

શક્તિસિંહ ગોહિલ CWCના 'કાયમી આમંત્રિત' સભ્ય

શક્તિસિંહ ગોહિલ (ગુજરાત), રાજીવ સાતવ (ગુજરાત કૉંગ્રેસના પ્રભારી), દિલ્હીના પૂર્વ મુખ્ય પ્રધાન શીલા દીક્ષિત, પૂર્વ નાણા પ્રધાન પી. ચિદમ્બરમ, પૂર્વ સ્પીકર મીરા કુમાર સહિત 19 સભ્યોને 'કાયમી આમંત્રિત' તરીકે સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે.

આ સિવાય કૉંગ્રેસની મજૂર પાંખ ઇન્ટૂક (ઇન્ડિયન નેશનલ ટ્રેડ યુનિયન કૉંગ્રેસ), કૉંગ્રેસની યુવા પાંખ IYC (ઇન્ડિયન યૂથ કૉંગ્રેસ), મહિલા પાંખ (ઑલ ઇન્ડિયા મહિલા કૉંગ્રેસ), વિદ્યાર્થી પાંખ NSUI (નેશનલ સ્ટુડન્ટ્સ યુનિયન ઑફ ઇંડિયા)ના અધ્યક્ષને 'વિશેષ આમંત્રિત' તરીકે નિમંત્રણ મળે છે.

કૉંગ્રેસ સેવા દળના મુખ્ય આયોજકને હોદ્દાની રૂએ 'વિશેષ આમંત્રિત' તરીકે વર્કિંગ કમિટીમાં સ્થાન મળે છે. હાલમાં લાલજીભાઈ દેસાઈ સેવા દળના મુખ્ય આયોજક છે.

10 સભ્યોને વિશેષ આમંત્રિત સભ્ય તરીકે આમંત્રણ મળે છે.

તમે અમને ફેસબુક,...


વર્લ્ડ ઈકોનોમિક ફોરમમાં ભાષણ આપી રહેલા વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી.

તેમણે જળવાયુ પરિવર્તન અને આતંકવાદને તેમણે વિશ્વ માટે સૌથી મોટી ચિંતા ગણાવ્યા હતા.

નરેન્દ્ર મોદીના આ ભાષણને કેટલું સફળ ગણી શકાય, તેનું આકલન કરવા બીબીસીના સંવાદદાતા મોહમ્મદ શાહિદે ઇન્ડિયા ટુડે (હિન્દી)ના તંત્રી અંશુમાન તિવારી સાથે વાત કરી હતી.

અંશુમાન તિવારીનો દૃષ્ટિકોણ જાણો.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

વડાપ્રધાન પાસેથી શું આશા હતી?

નરેન્દ્ર મોદીના ભાષણનું આકલન અનેક રીતે કરી શકાય.

વર્લ્ડ ઇકૉનૉમિક ફોરમ 1991માં ગ્લોબલાઇઝેશન બાદ બનેલો સૌથી મોટો મંચ છે. તેથી વડાપ્રધાન ત્યાં ક્યા વિષય પર બોલશે એવી આશા હતી?

વડાપ્રધાનનું ભાષણ, સામાન્ય રીતે આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર કરવામાં આવતા ભાષણ જેવું જ હતું. તેમણે ઘણા વિષયોને સ્પર્શવાના પ્રયાસ કર્યા હતા.

તેમના ભાષણનો મુખ્ય સૂર એ હતો કે ભારત સૌની સાથે જોડાયેલા રહીને આગળ વધતો દેશ છે અને ભારતીય સંસ્કૃતિ આખી દુનિયા સાથે જોડાયેલી છે.

જલવાયુ પરિવર્તન નરેન્દ્ર મોદીની પસંદગીની થીમ છે.

વિશ્વ વ્યાપાર અને ગ્લોબલાઇઝેશનનો થોડો સંદર્ભ તેમના ભાષણમાં હતો. એ બાબતે તેઓ વધુ કહેશે એવી અપેક્ષા હતી.

ડેટા ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

મેનેજમેન્ટ અને પોતાની સરકાર વિશે પણ તેમણે વાત કરી હતી.

વડાપ્રધાનના ભાષણને વિશ્લેષણની દૃષ્ટિથી સમજવાનો પ્રયાસ કરીએ તો તેમની પાસે નક્કર રીતે સંકેત આપવાની તક હતી.

2008ની મંદીને દસ વર્ષ થઈ ગયાં છે, પણ વિશ્વના અર્થતંત્રમાં વૃદ્ધિના સંકેત ગયા વર્ષથી જ જોવા મળી રહ્યા છે.

આ તબક્કે વિશ્વના મોટાભાગના દેશો ભારત સાથે જોડાવાના પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.

ભારત સાથે અમેરિકા, કેનેડા, યુરોપિયન યુનિયન, ઇઝરાયલ અને બ્રિટન મુક્ત વ્યાપાર કરાર (એફટીએ) કરવાના છે.

એ સંદર્ભમાં વડાપ્રધાન પાસેથી આશા હતી કે તેઓ આ મંચનો ઉપયોગ ભારતની ઉદાર તથા ગ્લોબલાઇઝેશનની ઇમેજને વધારે મજબૂત કરવાના સંકેત આપશે.

એ સાંભળવા મળ્યું નહીં, પણ તેમણે વ્યાપક બાબતોને સ્પષ્ટ કરી હતી.

જોકે, ભારત ગ્લોબલાઇઝેશન અને ઉદારીકરણના નવા દૌરની જાહેરાત કરશે એવી આશા સાથે વડાપ્રધાનનું ભાષણ સાંભળી રહેલા ઘણા લોકો નિરાશ થયા હશે.

વ્યાપાર સંબંધે શું કહ્યું?

ભારતને વ્યાપાર માટે રજૂ કરવાની વડાપ્રધાનને કોઈ ચિંતા નથી.

ભારત વર્લ્ડ ઇકૉનૉમિક ફોરમમાં 1991-92થી સક્રિય છે.

દુનિયામાં આર્થિક ઉદારીકરણ અને ગ્લોબલાઇઝેશન સાથે જોડાવાની વાત થાય, ત્યારે ભારતને અલગ રાખીને વિચારી ન શકાય.

ભારત ગ્લોબલાઇઝેશન અને ઉદારીકરણના આગામી દૌરમાં ક્યારે છલાંક મારવાનું છે એ જાણવાની દુનિયા હવે જાણવા ઇચ્છે છે.

દુનિયામાં જે રીતે આર્થિક ધ્રુવિકરણ થઈ રહ્યું છે, તેમાં ભારત અમેરિકા સાથે છે કે ચીનની સાથે એ બધા જાણવા ઇચ્છે છે.

ભારત સરકાર આ બાબતે સ્પષ્ટ સંકેતો આપશે તેવી ચર્ચા હતી, પણ મંચ પરથી એવા કોઈ સંકેત મળ્યા નહીં.

WEF ઐતિહાસિક સાબિત થશે?

કોઈ પણ ફોરમમાં કંપનીઓ રોકાણના મોટા નિર્ણય નથી કરતી કે સરકારો એફટીએની યોજનાઓ ઘડે છે.

આ પ્રકારની ફોરમમાં મહત્તમ લોકોને એક સ્થળે એકઠા કરે છે અને દુનિયામાં ચાલતા ટ્રેન્ડને સમજવાનો પ્રયાસ કરે છે.

વર્લ્ડ ઇકૉનૉમિક ફોરમને અલગ દૃષ્ટિકોણથી નિહાળવાની જરૂર છે.

દુનિયાના અમીર ઉદ્યોગપતિઓએ આ ફોરમની રચના કરી હતી અને 2008ની મંદી પહેલાં તે ચેમ્પિયન સંગઠન હતી.

જોકે, 2008 બાદ તેણે સંવાદની તેની પ્રક્રિયામાં પરિવર્તન કરવું પડ્યું હતું.

હવે તેમાં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર કે કોઈ સમાજવાદી અર્થતંત્રના મોડેલની વાતો થાય છે. આ સંગઠન 2008 પહેલાં જેવું હતું એવું હવે નથી.

આ ફોરમ મારફત કોઈ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ આવશે એવું માનવું તે ભૂલ ગણાશે.

વડાપ્રધાને વર્લ્ડ ઇકૉનૉમિક ફોરમના મંચ પર જઈને ભારત વિશેની વિશ્વની...


વર્લ્ડ કપની ટીમમાં રહેલા જાડેજા હજી સુધી વર્લ્ડ કપની એક પણ મૅચ રમ્યા નથી. આ મામલે સંજય માંજરેકરે નિવેદન આપ્યું હતું.

પૂર્વ ભારતીય બૅટ્સમૅન સંજય માંજરેકરે આ પહેલાં જાડેજાને નિશાન બનાવતા કહ્યું હતું કે તેઓ એવા ખેલાડીને વર્લ્ડ કપની પ્લેઇંગ ઇલેવનમાં જોવા નથી માગતા જે અડધા બૉલર અને અડધા બૅટ્સમૅન હોય.

સંજય માંજરેકરની આ વાત રવીન્દ્ર જાડેજાને પસંદ ના આવી અને તેમણે ટ્વીટ કરીને સંજય માંજરેકરને તેમના નિવેદન અંગે જવાબ આપ્યો.

જાડેજાએ જવાબમાં શું કહ્યું?

જાડેજાએ ટ્વિટર પર માંજરેકરને ટેગ કરતા લખ્યું, "તમે જેટલી મૅચ રમ્યા છો તેના કરતાં બમણી હું રમ્યો છું અને હજી પણ રમી રહ્યો છું. લોકોનું સન્માન કરતા શીખો, જેમણે કંઈ હાંસલ કર્યું છે. તમારી આ નિંદા મામલે ઘણું બધું સાંભળ્યું છે."

જાડેજાનો આ જવાબ સોશિયલ મીડિયા પર ચર્ચાનું કેન્દ્ર બન્યો હતો અને કેટલાક લોકોએ સંજય માંજરેકર અંગે ટ્વીટ કરવાનું શરૂ કર્યું હતું.

સંજય માંજરેકરની કૉમેન્ટરી મામલે પણ સોશિયલ મીડિયામાં કેટલાક લોકો ટીકા કરી રહ્યા છે, કેટલાક લોકોનું માનવું છે કે તેઓ સતત ભારતીય ટીમની ટીકા કરે છે.

સંજય માંજરેકરે શું કહ્યું હતું?

જાડેજાના ટ્વીટ બ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાદ હવે સંજય માંજરેકરનું એ નિવેદન પણ ચર્ચાનું કેન્દ્ર બની રહ્યું છે જે જાડેજાને નિશાન બનાવીને આપવામાં આવ્યું હતું.

ન્યૂઝ એજન્સી એએનઆઈના અહેવાલ મુજબ સંજય માંજરેકરે કહ્યું હતું, "મને એ ખેલાડીઓ પસંદ નથી આવતા જે આંતરે પ્રદર્શન કરતા હોય. જેમ કે આજે રવીન્દ્ર જાડેજા વન-ડેમાં પર્ફૉમ કરી રહ્યા છે. જ્યારે તે ટેસ્ટ મૅચમાં સંપૂર્ણ બૉલર છે. હું 50 ઓવરના ફૉર્મેટમાં 11 ખેલાડીઓમાં કોઈ બૅટ્સમૅન કે સ્પિનરને સામેલ કરવા માગીશ."

સંજય માંજરેકરનો કહેવાનો મતલબ એ હતો કે તેઓ અડધા બૉલર કે અડધા બૅટ્સમૅનને ટીમમાં સામેલ કરવા માગતા નથી.

આ વાત ગુજરાતી ક્રિકેટરને પસંદ ન આવી અને તેમણે સંજય માંજરેકરને જવાબ આપી દીધો.

માંજરેકર અને જાડેજાનું પ્રદર્શન

સંજય માંજરેકરે કુલ 74 વન-ડે મૅચ રમી છે જેમાં તેમણે 1,994 રન બનાવ્યા છે. તેમણે વન-ડેમાં 1 સદી અને 15 અડધી સદી ફટકારી છે.

જ્યારે તેમણે 37 ટેસ્ટ મૅચમાં 2,043 રન બનાવ્યા છે અને કુલ 4 સદી અને 9 અડધી સદી ફટકારી છે.

તેમણે ટેસ્ટમાં 0 વિકેટ જ્યારે વન-ડેમાં 1 વિકેટ ઝડપી છે.

જ્યારે રવીન્દ્ર જાડેજા 151 વન-ડે મૅચ રમ્યા છે જેમાં તેમણે 2,035 રન કર્યા છે અને 10 અડધી સદી ફટકારી છે.

ઉપરાંત તેમણે 41 ટેસ્ટ મૅચમાં 1,485 રન કર્યા છે. જેમાં 1 સદી અને 10 અડધી સદી ફટકારી છે.

જાડેજાએ વન-ડેમાં 174 વિકેટ તથા ટેસ્ટમાં 192 વિકેટો ઝડપી છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


વર્લ્ડ બૅન્કનું કહેવું છે કે 187 દેશોમાંથી માત્ર 6 દેશોમાં લૈંગિક સમાનતા છે.

વર્લ્ડ બૅન્કનું કહેવું છે કે 187માંથી માત્ર છ દેશ છે કે જ્યાં સમાનતા જોવા મળે છે. વર્લ્ડ બૅન્ક આ વાત પોતાના નવા જાહેર થયેલા રિપોર્ટ 'વુમન, બિઝનેસ ઍન્ડ ધ લૉ'માં જણાવી છે.

વૉશિંગટન સ્થિત સંસ્થાએ 10 વર્ષના ડેટાનું પરીક્ષણ કર્યું છે કે જેમાં નાણાકીય અને કાયદાકીય અસમાનતા અંગે જાણકારી મેળવવામાં આવી છે. સાથે જ સ્વતંત્રતા, માતૃત્વ, ઘરેલુ હિંસા અને ઍસેટ મૅનેજમૅન્ટ જેવા મુદ્દાઓ પર ધ્યાન આપવામાં આવ્યું.

જે દેશો આ દરેક મામલે ખરા ઉતર્યાં તેમાં બેલ્જિયમ, ડેનમાર્ક, ફ્રાન્સ, લૅટવિયા, લક્જેમ્બર્ગ અને સ્વીડનનો સમાવેશ થાય છે.

વૈશ્વિક સ્તરે મહિલાઓ આશરે 75% એવા અધિકાર મેળવે છે કે જે માત્ર પુરુષોને મળે છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ક્ષેત્રીય ફેરફાર

સરેરાશ આંકડો અલગ-અલગ ક્ષેત્રની દૃષ્ટિએ ફરતો રહે છે.

સમાનતાનો આંકડો યુરોપ અને મધ્ય એશિયામાં 84.7 ટકાનો છે, જ્યારે મધ્ય પૂર્વ અને અમેરિકામાં તે 47.3 ટકા પર પહોંચ્યો છે.

અમેરિકાનું સ્થાન ટૉપ 50 દેશમાં પણ નથી કે જ્યાં સમાનતાનો આંકડો 83.75% છે.

સાઉદી અરેબિયા કે જે મહિલાઓ પર પ્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રતિબંધ મામલે આખી દુનિયામાં જાણીતું છે, તે યાદીમાં સૌથી નીચે છે.

સાઉદી અરેબિયામાં પુરુષ અને મહિલા વચ્ચે સમાનતાનો આંકડો માત્ર 25.6% છે.

વર્લ્ડ બૅન્કનાં વચગાળાનાં પ્રમુખ ક્રિસ્ટાલિના જ્યોર્જિવા કહે છે, "25 વર્ષની છોકરી કે જે પોતાની પહેલી નોકરી મેળવે છે."

"ત્યારથી માંડીને એવી મહિલા કે જે કાર્યસ્થળ અને બાળકો બન્નેને સંભાળે છે ત્યાં સુધી, તો નિવૃત્તિ પર પહોંચેલી મહિલાઓ સુધી પણ યાદી જોવામાં આવે તો દેખાય છે કે મહિલાઓ દ્વારા લેવાતા આર્થિક નિર્ણય પર કેવી કાયદાકીય અસર પડે છે."

"ઘણા કાયદા અને નિયમો એવા છે કે જે મહિલાઓને ઑફિસમાં કામ કરતાં અથવા તો કોઈ બિઝનેસ શરૂ કરતાં રોકે છે."

"આર્થિક ક્ષેત્રે મહિલાઓની ભાગીદારી મામલે પુરુષ મહિલા વચ્ચેનો તફાવત એક મોટી ભૂમિકા ભજવે છે."

જોકે, વર્લ્ડ બૅન્કે જાહેર કરેલા રિપોર્ટમાં કેટલાક દેશોએ લીધેલા સકારાત્મક પગલાંનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.

વર્લ્ડ બૅન્કનું કહેવું છે કે છેલ્લા એક દાયકામાં 131 દેશોએ 274 પ્રકારના કાયદા અમલમાં લાવ્યા છે કે જેનાથી લૈંગિક સમાનતા જળવાઈ રહે.

કાર્યસ્થળે મહિલાની સુરક્ષા

મહિલા અને પુરુષો વચ્ચે સમાનતાના મામલે સાઉદી અરેબિયાનું સ્થાન સૌથી છેલ્લું છે

રિપોર્ટમાં જણાવવામાં આવ્યું છે, "સુધારા બિલમાં કેટલાક નવા કાયદાનો ઉમેરો કરવામાં આવ્યો હતો કે, જેમાં કાર્યસ્થળે મહિલાઓ પર થતાં શારીરિક શોષણ સામે તેમને સુરક્ષાનો ઉમેરો કરાયો છે."

"આ કાયદાની મદદથી એક દાયકાની પહેલાંની સરખામણીએ 200 કરોડ વધારે મહિલાઓને સુરક્ષા મળી છે."

આફ્રિકાના કેટલાક વિસ્તાર એવા છે કે જ્યાં દુનિયાના સૌથી ગરીબ દેશ છે, ત્યાં પણ છેલ્લા એક દાયકામાં લૈંગિક સમાનતાની દિશામાં પગલાં ભરવામાં આવ્યા છે અને કેટલાક બિલ પસાર કરવામાં આવ્યા છે.

વર્લ્ડ બૅન્કે રિપોર્ટ બનાવવા માટે મહિલાઓનાં જીવનનું વિશ્લેષણ કર્યું હતું, જેમાં નોકરી શોધવાથી માંડીને બિઝનેસ ચલાવવા સુધી અને પેન્શન મેળવવા સુધી દરેક બાબત આવરી લેવામાં આવી હતી.

રિપોર્ટમાં જાણવા મળ્યું છે કે દુનિયાના 33 દેશોમાં પૅટર્નિટી લીવ આપવાની શરુઆત કરવામાં આવી છે જ્યારે 47 દેશોએ ઘરેલૂ હિંસા વિરુદ્ધ કાયદા ઘડ્યા છે.

છેલ્લા દસ વર્ષોમાં ઘણા દેશોએ પેટર્નીટી લીવ આપવાની શરુઆત કરી છે

ક્રિસ્ટાલીના ઉમેરે છે, "આપણે જાણીએ છીએ કે લૈંગિક સમાનતાનું લક્ષ્ય પ્રાપ્ત કરવા માટે કાયદામાં ફેરફાર કરવાની સાથે બીજું ઘણું કામ કરવાની જરુર છે."

"કાયદાને યોગ્ય રીતે અમલમાં લાવવા જરુરી છે....


વર્ષ 1850થી 1936 સુધી બ્રિટિશ સામ્રાજ્યવાદી સરકાર તેમને દબાયેલા-કચડાયેલા વર્ગના નામે બોલાવતી હતી.

જો આપણે બે કરોડ દલિત ઈસાઈ અને 10 કરોડ દલિત મુસલમાનોને જોડીએ, તો ભારતમાં દલિતોની કુલ વસ્તી લગભગ 32 કરોડ જેટલી થાય છે.

આ સંખ્યા ભારતની કુલ આબાદીના ચોથા ભાગ બરાબર છે. આધુનિક મૂડીવાદ અને સામ્રાજ્યવાદી શાસને ભારતની જાતિ વ્યવસ્થા પર કુઠારાઘાત કર્યા છે.

આમ છતાં, દલિતોને આ વ્યવસ્થાની પાયાની ઈંટની જેમ સાચવીને રાખવામાં આવ્યા જેથી વર્ણ વ્યવસ્થા જીવિત રહે.

દલિતોનો ઉપયોગ કરીને ભારતના સંવિધાનમાં પણ વર્ણ વ્યવસ્થાને જીવિત રાખવામાં આવી.

સમાજનો અરીસો છે દલિત

બધા જ દલિતો સાથે ભેદભાવ કરવામાં આવે છે અને તેમને પોતાના હકથી વંચિત રાખવામાં આવે છે. આવું સામાન્ય રીતે દલિતો અંગે કહેવામાં આવે છે.

પરંતુ નજીકથી જોવામાં આવે તો માલૂમ થાય છે કે આ ઊંચનીચને લીધે હિંદુ સમાજ વહેંચાયેલો છે અને આ ચીજ દલિત સમાજ તરીકે ભેદભાવવાળા હિંદુ સમાજનું પ્રતિબિંબ રજૂ કરે છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

વર્ષ 1931-32માં ગોળમેજી પરિષદ બાદ જ્યારે બ્રિટિશ શાસકોએ સમાજને સાંપ્રદાયિકતાના માપદંડને આધારે વહેંચ્યો, ત્યારે તે સમયની અછૂત જાતિઓ ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

માટે અલગથી અનુસૂચિ બનાવી, જેમાં આ જાતિઓને ઉમેરવામાં આવી.

તેમને સરકારી સુવિધાઓ માટે 'અનુસૂચિત જાતિઓ' કહેવામાં આવી.

આઝાદી બાદના ભારતીય સંવિધાનમાં પણ આ ઉપનિવેશક વ્યવસ્થાને જાળવી રાખવામાં આવી.

આ માટે બંધારણીય(અનુસૂચિત જાતિ) આદેશ 1950 લાગુ કરવામાં આવ્યો, જેમાં ભારતના 29 રાજ્યોની 1108 જાતિઓનાં નામ સામેલ કરવામાં આવ્યાં હતાં.

આ માત્રા ખૂબ જ વધારે છે. છતાં, અનુસૂચિત જાતિઓની આ વ્યવસ્થાથી દલિતોની અસલી સંખ્યાનો અંદાજ લગાવી શકાતો નથી.

કારણ કે, આ જાતિઓ પણ સમાજમાં ઊંચનીચના દરજ્જામાં તમામ પેટાજાતિઓમાં વહેંચાયેલી છે.

બે હજાર વર્ષની વ્યવસ્થા

ભારતીય ઉપખંડના લોકોની જિંદગીને સંચાલિત કરતી આ જાતિ વ્યવસ્થા લગભગ છેલ્લા બે હજાર વર્ષોથી આવી રીતે જ ચાલી આવે છે.

પરંતુ આ જાતિ વ્યવસ્થાની અંદર જાતિઓની વહેંચણી આર્થિક રીતે અને રાજનૈતિક અસરને પગલે બદલતી રહે છે.

ભારતના ગ્રામીણ સમાજમાં રહેતી તમાત જાતિઓ પોતાની જાતિઓને અનુરૂપ ધંધો કરતી આવી છે.

આજે દેશના અલગઅલગ ભાગોમાં રહેતા દલિતોની આબાદી એટલી વધી ગઈ કે તેમને કોઈ ખાસ ધંધામાં બાંધીને રાખવું મુશ્કેલ બન્યું.

હવે આ બાબતની અસર એવી થઈ કે પોતાનું અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવા માટે દલિતોને જે કામ કરવાની તક મળી એ તેમણે ઝડપી લીધી.

જ્યારે ભારતમાં મુસ્લિમ ધર્મ આવ્યો, તો આ દલિત અને સમાજમાં કચડાયેલા વર્ગના લોકો જ મુસલમાન બન્યા.

જ્યારે યુરોપીયનોનો ભારતમાં પ્રવેશ થયો, ત્યારે આ સમાજના નીચલા વર્ગના લોકો જ તેમની સેનામાં ભરતી થયા.

જ્યારે ઈસાઈ મિશનરીઓએ શાળાઓ ખોલી, તો દલિતોને આ શાળાઓમાં પ્રવેશ મળ્યો અને તેઓ ઈસાઈ બની ગયા.

દરેક તકનો ફાયદો મેળવીને તેઓ ઉપનિવેશિક નીતિઓની મદદથી આગળ વધ્યા અને આ જ રીતે દલિત આંદોલન સંગઠિત થયું.

ડૉ. ભીમરાવ આંબેડકર જેવા નેતા આ વ્યવસ્થાથી આગળ વધ્યા અને બાદમાં તેમણે દલિતોની આગેવાની કરી.

દલિત આંદોલનના ફાયદા

વીસમી સદીની શરૂઆતમાં દલિતોની હાલત સામાજિક, શૈક્ષણિક અને આર્થિક રીતે એક જેવી જ હતી. અમૂક લોકો જ હતા જેઓ દલિતોની દબાયેલી પરિસ્થિતિમાંથી બહાર આવી શક્યા હતા.

ડૉક્ટર આંબેડકરની આગેવાનીમાં દલિત આંદોલને તેમને ઘણાં ફાયદા પહોંચાડ્યાં.

તેમાં આરક્ષણ અને કાયદાકીય સંરક્ષણ જેવી સુવિધાઓને ગણાવી શકાય છે.

આજે શાસન વ્યવસ્થાના દરેક વિભાગમાં કેટલીક બેઠકો દલિતો માટે આરક્ષિત હોય છે.

આ જ રીતે સરકારી મદદથી ચાલતી શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને સરકારી નોકરીઓમાં પણ દલિતો માટે આરક્ષણ હોય છે.

આઝાદી બાદ બનેલા...


વર્ષ 1915માં દક્ષિણ આફ્રિકાથી પાછા ફર્યા બાદ 30 જાન્યુઆરી 1948નાં રોજ ગોળીએ ઠાર મરાયા બાદ પણ એ તમામ લોકો કે જે ગાંધી સાથે અસહમત હતાં, એમનાં વિરોધી હતા, એમનાં દુશ્મન હતા તે સૌ પણ એ જ પ્રયાસ કરતા રહ્યાં, એ જ ઇચ્છતા રહ્યાં કે ગાંધીને ફગાવી દેવાની મંજૂરી પણ એમને ગાંધી પાસેથી જ મળે.

ઉપ-રાષ્ટ્રપતિ વૈંકૈયા નાયડૂએ પણ આમ જ કર્યું. નાનાજી દેશમુખ સ્મૃતિ વ્યાખ્યાનમાળામાં એમણે રાષ્ટ્રીય સ્વંયસેવક સંઘનો બચાવ કર્યો અને કહ્યું કે સંઘનાં મૂલ્યો, આદર્શો અને કાર્યપ્રણાલીને મહાત્મા ગાંધીની સ્વીકૃતિ છે.

ઉપ-રાષ્ટ્રપતિએ જે કહ્યું તે કોઈ ભોળી ટિપ્પણી નથી, પણ સંઘ-પરિવારની સમજી વિચારેલી, લાંબા સમયથી અમલમાં મૂકાયેલી રણનીતિ છે.

જો સંઘ-પરિવાર ઈમાનદાર હોત, આત્મવિશ્વાસથી ભરેલો હોત તો એને એવું કહેવું જોઈતું હતું કે ગાંધી ખોટા હતા, દેશ સમાજ માટે શાપરૂપ હતા, આવું કહીને એને ફગાવી દેત અને પોતાની યોગ્ય,સર્વ મંગલકારી વિચારધારા તથા કાર્યધારાને લઈને આગળ વધત.

આપને આ પણ વાંચવું ગમશે

જો સંઘ ઈમાનદાર હોત તો......

પણ સમસ્યાનું મૂળ તો એ છે કે તેઓ જાણે છે કે, તેઓ જે પણ કરે છે તે યોગ્ય અને સર્વ મંગલકારી નથી.

આ અમંગલકારી મુખો... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ટા પર ગાંધીનો પડદો એમના માટે જરૂરી છે કારણ કે આજે પણ ભારતીય સમાજ ગાંધીજીને આદર્શ અને માપદંડ સમાન ગણે છે, સાવરકર અને ગોલવલકરને નહીં.

વિવાદ ફરી એક વાર ઊભો થયો છે કારણ કે પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ પ્રણવ મુખર્જી ગુરૂવારે રાષ્ટ્રીય સ્વંયસેવક સંઘના વિશેષ કાર્યક્રમમાં સ્વંયસેવકોને સંબોધિત કરવા માટે નાગપુર પહોંચ્યા હતા.

પ્રણવ મુખર્જીએ આ આમંત્રણનો સ્વીકાર પણ કર્યો છે અને ત્યાં પહોંચ્યા પણ.

કોંગ્રેસ તો ચિંતિત છે જ સાથે જ વિપક્ષને પણ ખબર નથી પડતી કે તે કોના પક્ષમાં જઈ ઊભું રહેવું.

જ્યારે સમગ્ર દેશમાં કોંગ્રેસે સંઘ સામે સીધી બાથ ભીડી હોય એવા સમયે પાર્ટી અધ્યક્ષ રાહુલ ગાંધી સાંપ્રદાયિકતાને જડમૂળથી ઉખાડી દેવાનો દેશમાં ઢંઢેરો પીટી રહ્યા હોય, એવામાં પ્રણવ મુખર્જીનું સંઘ-પરિવારનાં મુખ્યાલયમાં મહેમાન બનીને જવું કોંગ્રેસ અને વિપક્ષ માટે એક ઝટકા સમાન બની રહે તેમ છે.

ચિંતામાં કેમ છે સંઘ

સવાલ પ્રણવ મુખર્જી નામનાં કોઈ વ્યક્તિનો નથી પણ સાંપ્રદાયિકતાનાં દર્શનથી લઈ સંઘર્ષનાં સમગ્ર ઇતિહાસમાં પ્રણવ મુખર્જી કોઈ હદરેખાનું પ્રતીક છે.

અસત્યને સત્યનાં વાઘા પહેરાવવા માટે જાણીતા, સંઘ-પરિવારનાં હાથમાં એક નવું હથિયાર ના આવી જાય તેની શંકા છે.

છેવટે કોંગ્રેસનાં કેટલાક અગ્રણી નેતાઓએ તો કહી પણ દીધું કે આજીવન કોંગ્રેસી રહેલાં અને હંમેશા સંઘ-પરિવારની ટીકા કરનાર પ્રણવ દા એ નાગપુર જવાની કોઈ જરૂર નહોતી.

હવે સંઘને એ ભય સતાવી રહ્યો છે કે આવા દબાણમાં આવીને કદાચ તેઓ પોતાનો કાર્યક્રમ રદ ના કરી નાંખે એટલા માટે પ્રણવ મુખર્જીની યાત્રા પૂર્વે મહાત્મા ગાંધીને નાગપુર યાત્રાના સમર્થનમાં લાવી દીધા હતા.

આ મુદ્દે ઇતિહાસ શું કહે છે, એ પણ આપણે જોઈશું કે નહીં?

મહાત્મા ગાંધી કોઈ પણ પ્રકારની સંકુચિતતા સામે લડનારા સૈકાનાં સૌથી મોટા યોદ્ધા હતા, અને આજે પણ આખી દુનિયામાં ફેલાયેલા શાંતિપ્રિય, ઉદાર અંતકરણવાળા લોકો એમની પાસેથી પ્રેરણા લે છે.

ભ્રમ કે અસ્પષ્ટતાનું કારણ

એ વિચારવું - સમજવું અસંભવ છે કે દુનિયા જેને ગઈ શતાબ્દીમાં જન્મ લેનાર સૌથી મોટો માણસ ગણે છે, તે સૌથી નબળો, લઘુમતીવાળો, કચડાયેલો અને અપમાનિત જૂથો વિરુધ્ધ કોઈ પણ સ્થિતિમાં કોઈની પણ સાથે ઊભો રહેશે.

મહાત્મા ગાંધી ઇતિહાસનાં એવા થોડાંક વ્યક્તિઓમાંનાં એક છે કે જેમણે મન,વચન અને કર્મમાં એકરૂપતા સાધી હતી અને એમાં કોઈ ભ્રમ કે અસ્પષ્ટતાનું કારણ રહેતું જ નથી, સિવાય કે તમે દૂષિત મન સાથે ઇતિહાસનાં પૃષ્ઠ પલટાવતાં...


વર્ષ 1927માં પહેલી વાર ધરપકડ બાદ જેલમાં ખેંચાયેલો ભગતસિંહનો ફોટો (તસવીર ચમનલાલે ઉપલબ્ધ કરાવી હતી)

જોકે કેદીઓને થોડી નવાઈ લાગી, જ્યારે ચાર વાગ્યે વૉર્ડન ચરતસિંહે તેમને આવીને કહ્યું કે તેઓ પોતપોતાની ઓરડીમાં ચાલ્યા જાય. તેઓએ કારણ ન બતાવ્યું.

તેમના મોઢામાંથી માત્ર એટલું નીકળ્યું કે ઉપરથી આદેશ છે. હજુ કેદીઓ વિચારી રહ્યા હતા કે શું થઈ રહ્યું છે, જેલના વાળંદ બરકત દરેક ઓરડીની બહારથી ગણગણતા પસાર થયા કે આજે રાત ભગતસિંહ, રાજગુરુ અને સુખદેવને ફાંસી થવાની છે.

એ ક્ષણની નિશ્ચિંતતાએ તેમને વ્યથિત કરી મૂક્યા. કેદીઓએ બરકતને વિનંતી કરી કે તેઓ ફાંસી બાદ ભગતસિંહની કોઈ પણ ચીજ, જેમ કે પેન, કાંસકો કે ઘડિયાળ તેમને લાવીને આપે, જેથી તેઓ પોતાનાં પૌત્ર-પૌત્રીઓને કહી શકે કે તેઓ પણ ભગતસિંહ સાથે જેલમાં બંધ હતા.

બરકત ભગતસિંહના ઓરડીમાં ગયા અને ત્યાંથી તેમની પેન અને કાંસકો લાવ્યાં. બધા કેદીઓમાં હોડ લાગી કે કોનો તેના પર અધિકાર હોય. આખરે ડ્રો થયો.

લાહોર કૉન્સપિરેસી કેસ

સૉન્ડર્સ મર્ડર કેસમાં જજે આ કલમથી ભગતસિંહ, રાજગુરુ અને સુખદેવ માટે ફાંસીની સજા લખી હતી

હવે બધા કેદીઓ ચૂપ થઈ ગયા હતા. તેમની નજરો તેમની ઓરડીથી પસાર થતા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રસ્તા પર લાગેલી હતી. ભગતસિંહ અને તેમના સાથીઓ ફાંસી પર લટકવા માટે એ જ રસ્તેથી પસાર થવાના હતા.

એક વાર જ્યારે ભગતસિંહને એ જ રસ્તેથી લઈ જવાતા હતા ત્યારે પંજાબ કૉંગ્રેસના નેતા ભીમસેમ સચ્ચરે ઊંચા અવાજે તેમને પૂછ્યું હતું, "તમે અને તમારા સાથીઓએ લાહોર કૉન્સપિરેસી કેસમાં પોતાનો બચાવ કેમ ન કર્યો."

ભગતસિંહનો જવાબ હતો, "ઇન્કલાબીઓએ મરવાનું જ હોય છે, કેમ કે તેમના મરવાથી જ તેમનું અભિયાન મજબૂત થાય છે, કોર્ટમાં અપીલથી નહીં."

વૉર્ડન ચરતસિંહ ભગતસિંહના હિતેચ્છુ હતા અને પોતાની તરફથી શક્ય એટલી મદદ કરતા હતા. તેમના માટે લાહોરની દ્વારકાદાસ લાઇબ્રેરીથી ભગતસિંહ માટે પુસ્તકો જેલમાં આવી શકતાં હતાં.

જેલની કઠિન જિંદગી

ભગતસિંહનું ખાખી રંગનું કમીઝ

ભગતસિંહને પુસ્તકો વાંચવાનો એટલો શોખ હતો કે એક વાર તેઓએ પોતાના સ્કૂલના સાથી જયદેવ કપૂરને લખ્યું હતું કે તેમના માટે કાર્લ લીબનેખ્તનું 'મિલિટ્રિઝમ', લેનીનનું 'લેફ્ટ વિંગ કૉમ્યુનિઝમ' અને આપ્ટન સિંક્લેયરની નવલકથા 'ધ સ્પાય' કુલબીર દ્વારા મોકલી આપે.

ભગતસિંહ જેલની કઠિન જિંદગીના આદી થઈ ગયા હતા. તેમની કોટડી નંબર 14ની ફર્શ પાક્કી નહોતી. તેના પર ઘાસ ઊગી ગયું હતું. કોટડીમાં એટલી જ જગ્યા હતી કે તેમનું પાંચ ફૂટ, દસ ઈંચનું શરીર મુશ્કેલીથી તેમાં સૂઈ શકે.

ભગતસિંહને ફાંસી અપાયાના બે કલાક પહેલાં તેમના વકીલ પ્રાણનાથ મહેતા તેમને મળવા પહોંચ્યા. મહેતાએ બાદમાં લખ્યું કે 'ભગતસિંહ તેમની નાની શી કોટડીમાં પાંજરા બંધ સિંહની જેમ ચક્કર લગાવી રહ્યા હતા.'

'ઇન્કલાબ ઝિંદાબાદ!'

ભગતસિંહનાં જૂતાં : જે તેમણે તેમના ક્રાંતિકારી સાથી જયદેવ કપૂરને ભેટમાં આપી દીધાં હતાં

તેઓએ હસીને મહેતાનું સ્વાગત કર્યું અને પૂછ્યું કે તમે મારું પુસ્તક 'રિવૉલ્યુશનરી લેનીન' લાવ્યા કે નહીં? જ્યારે મહેતાએ તેમને પુસ્તક આપ્યું તો તેઓ તેને એ સમયે વાંચવા લાગ્યા જાણે કે તેમની પાસે વધુ સમય ન બચ્યો હોય.

મહેતાએ એ સમયે પૂછ્યું કે તમે દેશને કોઈ સંદેશો આપવા માગશો? ભગતસિંહે પુસ્તકમાંથી પોતાનું ધ્યાન હઠાવ્યા વિના કહ્યું, "માત્ર બે સંદેશ... સામ્રાજ્યવાદ મુર્દાબાદ અને ઇન્કલાબ ઝિંદાબાદ!"

બાદમાં ભગતસિંહે મહેતાને કહ્યું કે તેઓ પંડિત નહેરુ અને સુભાષચંદ્ર બોઝને મારો આભાર પહોંચાડે, જેઓએ મારા કેસમાં ઊંડો રસ દાખવ્યો હતો. ભગતસિંહને મળ્યા બાદ મહેતા રાજગુરુને મળવા માટે તેમની કોટડીમાં પહોંચ્યા.

રાજગુરુના અંતિમ શબ્દો હતા, "આપણે લોકો જલદી મળીશું." સુખદેવે મહેતાને યાદ અપાવ્યું...


વર્ષ 1927માં ભગતસિંહની પહેલી વખત ધરપકડ થઈ ત્યારની તસવીર

ભગત સિંહનો જન્મ લયાલપુર જિલ્લાના બંગા ગામમાં થયો હતો. જે આજે પાકિસ્તાનમાં છે.

'શહીદ-એ-આઝમ'નું બિરુદ જેમને મળ્યું હતું એ ભગતસિંહને ફાંસી થઈ એના બીજા દિવસે 24 માર્ચે ઝવેરચંદ મેઘાણીએ અંજલિ આપતી કવિતા 'ફૂલમાળ' લખી હતી.

આ કવિતામાં મેઘાણી ભગતસિંહ માટે 'તરસ્યોયે નો'તો રક્તનો' લખે છે.

જે ભગતસિંહ અને તેમના સાથીઓએ સૅન્ડર્સનો વધ કર્યો હતો અને ઍસેમ્બલીમાં બૉમ્બ ફેંક્યો હતો, એ ભગતસિંહ માટે મેઘાણી કેમ આવું લખે છે?

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ફાંસી નહીં ફૂલની માળા

"વીરા ! એ તો ફાંસી રે નહિ, ફૂલમાળ;

પે'રીને પળ્યો પોંખણે હો…જી"

1931માં ફાંસી થઈ એ વખતે જ ઝવેરચંદ મેઘાણી આ પંક્તિઓ 'ફૂલમાળ' કવિતામાં લખી હતી. આ કવિતા થકી મેઘાણીએ ભગતસિંહને અંજલિ આપી છે.

એમ એસ યુનિવર્સિટીના ગુજરાતી વિભાગના પ્રોફેસર ભરત મહેતા કહે છે, "મેઘાણીએ આ કવિતા એ સમયે 'ફૂલછાબ'ના તંત્રીલેખ તરીકે લખી હતી. એ દિવસે મેઘાણીએ ગદ્યમાં તંત્રીલેખ ન લખ્યો, આ કવિતા લખી."

તેઓ કહે છે, "ભગતસિંહના ફાંસીને 'ફૂલમાળ' ફૂલની માળાનું પ્રતીક આપે છે. એના દ્વારા મેઘાણી સૂચવે છે કે આપણે આવા ક્રાંતિકા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રીઓની શહાદતે રડવાના બદલે શહાદતની ઉજવણી કરવી જોઈએ."

મેઘાણીએ ભગતસિંહના સાથી જતીન્દ્રનાથ દાસને પણ અંજલિ આપી હતી. ભગતસિંહ સાથે જેલમાં કરેલી ભૂખ હડતાલ બાદ તેમનું મૃત્યુ થયું હતું.

તેમને અંજલિ આપતા મેઘાણીએ 'વીર જતીન્દ્રનાં સંભારણાં' કવિતા લખી હતી. અંજલિ આપતા લખે છે -

"વેગડી જાઓ રે અશ્રુની વાદળી!

વીરનાં તેજને નવ રહો આવરી

નીરખવા દો મુને લાખ નયનો કરી,

આહુતિ-જ્વાલ એ બાલની અણઠરી"

ઍસેમ્બલી બૉમ્બ કાંડ અને સૅન્ડર્સની હત્યા

ઍસેમ્બલી બૉમ્બકાંડમાં લાહોર સીઆઈડીએ આ બૉમ્બ જપ્ત કર્યો હતો.

ભગતસિંહ અને તેમના સાથીઓને સશસ્ત્ર ક્રાંતિકારી ગણવામાં આવતા હતા, તેઓ પોતાનો બિનસમાધાનકારી પરંપરાના ક્રાંતિકારી કહેતા હતા.

1928માં સાઇમન કમિશનના વિરોધમાં યોજાયેલા પ્રદર્શનમાં ભગતસિંહ પણ હતા. બ્રિટિશ પોલીસે તેમના પર લાઠીઓ વરસાવી હતી, જેમાં ઘાયલ થયેલા લાલા લજપતરાયનું 17 નવેમ્બર 1928 ના દિવસે મૃત્યુ થયું હતું.

લાલા લજપતરાયની હત્યાનો બદલો લેવા માટે 17 ડિસેમ્બરે સૅન્ડર્સની આયોજનપૂર્વક હત્યા કરાઈ હતી.

ભગતસિંહ અને તેમના સાથી બટુકેશ્વર દત્તે 8 એપ્રિલ 1929ના દિવસે ઍસેમ્બલીમાં બૉમ્બ ફેંક્યો હતો.

આ ઘટના વખતે પત્રિકામાં વૈલિયાનું વિધાન ટાંકે છે, "બહેરાઓને સંભળાવવા માટે ઊંચા અવાજની જરૂર હોય છે."

પણ આ ભગતસિંહ માટે મેઘાણી 'ફૂલમાળ' કાવ્યમાં લખે છે -

"વીરા ! તારે નો'તા રે દોખી ને નો'તા દાવ;

તરસ્યોયે નો'તો રક્તનો હો…જી"

જે માણસે સૅન્ડર્સની હત્યાનું કાવતરૂ ઘડ્યું હતું, જેમણે ઍસેમ્બલીમાં બૉમ્બ ફેંક્યો એમના માટે મેઘાણી આવું કેમ કહે છે?

એના જવાબમાં ડૉ. ચમનલાલ કહે છે, "મેઘાણીની લાગણી સાચી છે. સૅન્ડર્સનો વધ કરવાનું કૃત્ય લાલા લજપતરાયની હત્યાના વિરોધમાં હતું. બૉમ્બ પણ સ્મોક બૉમ્બ હતો, જે સામ્રાજ્યવાદ સામે વિરોધનું પ્રતીક હતું."

તેઓ કહે છે, "ભગતસિંહ અને બટુકેશ્વરે એ રીતે બૉમ્બ ફેંક્યો હતો કે કોઈને ઈજા પણ ન થાય. આ સાંકેતિક પગલું હતું. એ લોકો વ્યક્તિની હત્યાના વિરોધી હતા. પણ તેઓ ક્રાંતિમાં રક્તપાતના વિરોધી નહોતા."

'ભગતસિંહ પ્રખર માનવતાવાદી'

એસેમ્બ્લી બોમ્બ કેસમાં ભગતસિંહ વિરુદ્ધ ઉર્દૂમાં લખવામાં આવેલો એફઆઈઆર

પ્રો. ભરત મહેતા કહે છે, "ભગતસિંહ અને તેમના સાથીઓ પ્રખર માનવતાવાદી હતા, જે તેમણે પોતે કોર્ટમાં નિવેદન આપતા કહ્યું છે. તેમણે એવા પોસ્ટર્સ પણ લગાવ્યા હતા."

"ભગતસિંહ પોતાના લેખમાં એવું પણ સમજાવે છે કે 'ક્રાંતિ' અથવા 'માર્ક્સવાદ' એટલે હિંસા નહીં. આ...


વર્ષ 1947માં પ્રિન્સે રાજકુમારી ઍલિઝાબેથ સાથે લગ્ન કર્યાં હતાં. જેના પાંચ વર્ષ બાદ ઍલિઝાબેથ મહારાણી બન્યાં હતાં.

બકિંઘમ પૅલેસે જણાવ્યું, "હર મૅજેસ્ટી ક્વિને પોતાના પતિ, હિસ રૉયલ હાઇનેસ ડ્યુક ઑફ ઍડિનબર્ગ, પ્રિન્સ ફિલિપના નિધનની ભારે દુઃખ સાથે જાહેરાત કરી."  "વિન્ડસર કાસલમાં હિસ રૉયલ હાઇનેસ આજે સવારે શાંતિપૂર્ણ રીતે નિધન પામ્યા."

બ્રિટનના વડા પ્રધાન બોરિસ જૉનસને કહ્યું કે 'તેમણે અસંખ્ય યુવાનોને પ્રેરિત કર્યા હતા.'

વડા પ્રધાનકાર્યાલયમાં વાત કરતા તેમણે કહ્યું, "તેમણે રાજવી પરિવાર અને રાજતંત્રને એ રીતે દિશા આપી કે જેથી રાજવી પરિવાર આપણા રાષ્ટ્રીય જીવનમાં ખુશીઓમાં સંતુલન બનાવી રાખવામાં નિર્વિવાદરૂપે એક મહત્ત્વપૂર્ણ સંસ્થા બની રહી."

માર્ચ મહિનામાં ડ્યુક ઑફ ઍડિનબર્ગ એક મહિના સુધી હૉસ્પિટલમાં રહ્યા બાદ રાજવી મહેલમાં પરત ફર્યા હતા. સેન્ટ બાર્થોલૉમ્યુ હૉસ્પિટલમાં તેમની હૃદયની બીમારીની સારવાર થઈ હતી.

પ્રિન્સ ફિલિપ અને મહારાણીનાં ચાર સંતાનો, આઠ પૌત્ર-પૌત્રી અને 10 પ્રપૌત્ર, પ્રપૌત્રી છે.

તેમના મોટા પુત્ર પ્રિન્સ ઑફ વૅલ્સ પ્રિન્સ ચાર્લ્સનો જન્મ વર્ષ 1948માં થયો હતો.

પ્રિન્સ ચાર્લ્સ બાદ વર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

્ષ 1950માં તેમનાં બહેન રાજકુમારી ઍનીનો જન્મ થયો હતો. એ બાદ ડ્યુક ઑફ યૉર્ક પ્રિન્સ ઍન્ડ્ર્યુનો જન્મ 1960માં થયો અને અર્લ ઑફ વૅસેક્સ પ્રિન્સ ઍડવર્ડનો જન્મ 1964માં થયો હતો.

પ્રિન્સ ફિલિપનો જન્મ ગ્રીસના કોર્ફુ દ્વીપમાં 10 જૂન, 1921માં થયો હતો.

પ્રિન્સ ફિલિપના પિતા પ્રિન્સ ઍન્ડ્ર્યુ ગ્રીસ અને ડેનમાર્કના રાજકુમાર હતા.

પ્રિન્સ ફિલિપનાં માતા રાજકુમારી ઍલિસ લૉર્ડ લુઇસ માઉન્ટબેટનના પુત્રી અને મહારાણી વિક્ટોરિયાનાં પપૌત્રી હતાં.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


વર્ષ 1948માં લંડન ઑલિમ્પિક્સની ફાઇનલ મૅચમાં ઇંગ્લૅન્ડની સામે ગોલ કર્યા પછી બલબીર સિંહ

ધીમેધીમે થતા વરસાદથી મેદાન ભીનું અને લિસ્સું થઈ ગયું હતું. આથી કિશન લાલ અને કેજી સિંહ બાબુ બંને પોતાનાં જૂતાં કાઢીને ઉઘાડા પગે રમવા લાગ્યા.

પહેલા હાફમાં જ બંનેએ આપેલા પાસ પર બલબીર સિંહે ટૉપ ઑફથી શૉટ લગાવીને ભારતને 2-0થી આગળ કરી દીધું.

રમત પૂરી થઈ ત્યારે 4-0 સ્કોર હતો અને સુવર્ણપદક ભારતનો હતો. જેવી ફાઇનલની સીટી વાગી કે બ્રિટનમાં ભારતના તત્કાલીન ઉચ્ચાયુકત કૃષ્ણ મેનન દોડતાં મેદાનમાં ઘૂસ્યા અને ભારતીય ખેલાડીઓને ગળે મળવા લાગ્યા.

બાદમાં તેઓએ ભારતીય હૉકી ટીમ માટે ઇન્ડિયા હાઉસમાં સ્વાગત સમારોહનું આયોજન કર્યું, જેમાં લંડનના જાણીતા ખેલપ્રેમીઓને આમંત્રિત કર્યા.

જ્યારે ટીમ જહાજથી ભારત પરત ફરી ત્યારે મુંબઈ પાસે તેમનું જહાજ વમળમાં ફસાઈ ગયું. એ ઑલિમ્પિકમાં સ્ટાર બનેલા બલબીર સિંહ પોતાની માતૃભૂમિને જહાજમાંથી જોઈ શકતા હતા. એ સ્થિતિમાં તેમને આખા બે દિવસ રહેવું પડ્યું. જ્યારે વમળ છૂટું પડ્યું ત્યારે તેમનું જહાજ મુંબઈના પૉર્ટ પર પહોંચી શક્યું.

વર્ષ 1948ના ઑલિમ્પિકમાં બલબીર સિંહ સાથે હાથ મેળવતાં લંડનમાં તે વખતના ભારત... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ના ઉચ્ચ કમિશનર કૃષ્ણ મેનન

નહેરુ અને રાજેન્દ્ર પ્રસાદની હાજરીમાં...

1952માં હેલિંસ્કી ઑલિમ્પિકમાં બલબીર સિંહ ભારતીય દળના ધ્વજવાહક બન્યા હતા

પરંતુ આ દરમિયાન ખેલપ્રેમીઓ નાવડીઓ પર સવાર થઈને હૉકીમાં સુવર્ણપદક અપાવનારાઓને અભિનંદન આપવા જહાજ પર પહોંચી ગયા.

કેટલાક દિવસો પછી દિલ્હીના નેશનલ સ્ટેડિયમમાં ઑલિમ્પિકવિજેતાઓ અને ભારતની અન્ય ટીમ વચ્ચે એક ફ્રેન્ડલી મૅચ રમાઈ, જેને જોવા માટે રાષ્ટ્રપતિ રાજેન્દ્ર પ્રસાદ અને વડા પ્રધાન જવાહરલાલ નહેરુ સ્ટેડિયમમાં હાજર હતા.

બલબીર સિંહ સિનિયરે વિજયી ગોલ મારીને ઑલિમ્પિક ટીમને 1-0થી જીત અપાવી.

હેલિંસ્કીમાં 1952માં આયોજિત ઑલિમ્પિક રમતમાં બલબીર સિંહની ભારતીય ટીમમાં પસંદગી થઈ. ત્યાં તેમને 13 નંબરની જર્સી પહેરવા માટે અપાઈ.

અશુભ હોવા છતાં 13 નંબર બલબીર સિંહ માટે ભાગ્ય લઈને આવ્યો. આખી ટુર્નામેન્ટમાં ભારતે 13 ગોલ સ્કોર કર્યો, જેમાં 9 ગોલ બલબીર સિંહ માર્યા.

હેલિંસ્કીમાં 1952માં યોજાયેલાં ઑલિમ્પિકમાં ગોલ્ડ મેડલ જીત્યા પછી ભારતમાં અભૂતપૂર્વ સ્વાગત થયું

ડાબા જૂતા પર કબતૂરની અઘાર પડી

જાણીતા કૉમેન્ટેટર જસદેવ સિંહની સાથે બલબીર સિંહ (ડાબે)

બલબીર સિહે બીબીસી સાથે વાત કરતાં એક રસપ્રદ કહાણી સંભળાવી હતી, "હું હેલિંસ્કી ઑલિમ્પિકમાં ભારતીય ટીમનો ધ્વજવાહક હતો. પરેડ દરમિયાન હજારો કબૂતરો ઉડાવ્યાં હતાં, જે અમારા પરથી ઊડીને ગયાં. એમાંથી એક મારા પર ચરક્યું, ને મારા ડાબા પગનું જૂતું બગડ્યું. હું પરેશાની સાથે માર્ચ કરતો રહ્યો."

"મને ડર હતો કે એ કબૂતરોએ મારા ભારતના બ્લેઝરને ગંદું તો નથી કર્યું ને. સમારોહ બાદ હું કાગળ શોધતો હતો જેથી મારા જૂતા પર પડેલી અઘારને સાફ કરી શકું. ત્યારે આયોજન સમિતિને એક સભ્યે મારી પીઠ પર ધબ્બો મારીને કહ્યું..."

"અભિનંદન બેટા! ફિનલૅન્ડમાં ડાબા જૂતા પર કબૂતરની અઘાર પડવી શુભ મનાય છે. આ ઑલિમ્પિક તમારા માટે બહુ ભાગ્યશાળી થવા જઈ રહી છે. એ સાહેબની ભવિષ્યવાણી બિલકુલ સાચી સાબિત થઈ અને ભારતે હૉલેન્ડને ફાઇનલમાં 6-1થી હરાવીને ફરી એક વાર સુવર્ણપદક મેળવ્યો. બલબીર સિંહે છમાંથી પાંચ ગોલ કર્યા."

આંગળી ફ્રૅકચર

વર્ષ 1956માં મેલબર્ન ઑલિમ્પિક હૉકી ટીમના કૅપ્ટન બલબીર સિંહ હતા.

પહેલી મૅચમાં ભારતે અફઘાનિસ્તાનને 14-0થી હરાવ્યું, પરંતુ ભારતને સૌથી મોટો ઝટકો ત્યારે લાગ્યો જ્યારે કૅપ્ટન બલબીર સિંહની જમણા હાથની આંગળી તૂટી ગઈ.

બીબીસી સાથે વાત કરતાં બલબીરે કહ્યું હતું, "હું અફઘાનિસ્તાન સામે પાંચ ગોલ કરી...


વર્ષ 1967ના જનસંઘના કલીકટ સંમેલનમાં પાર્ટીના અધ્યક્ષ દીનદયાળ ઉપાધ્યાયે બહુ જ દુ:ખી થઈને કહ્યું હતું:

"ભારતનો પ્રબુદ્ધ વર્ગ અસ્પૃશ્યતાને બહુ મોટું પાપ માને છે, પરંતુ રાજકીય જીવનમાં ભારતીય જનસંઘ સાથે કરવામાં આવતા અસ્પૃશ્ય વર્તનને ગર્વની બાબત સમજવામાં આવે છે."

સવાલ એ ઉઠે છે કે દશકાઓ સુધી ભારતના રાજકીય દળો, ભારતીય જનતા પાર્ટી સાથે રાજકીય સહયોગ કરવામાં શા માટે ખચકાય છે?

ભારતીય જનતા પાર્ટી ઉપર બહુચર્ચિત પુસ્તક 'ધ સૈફરન ટાઇડ - ધ રાઈઝ ઑફ ધ બીજેપી'ના લેખક કિંગ્શુક નાગ જણાવે છે :

"કદાચ આનું સૌથી મોટું કારણ છે ભારતીય જનતા પાર્ટીનો સાંસ્કૃતિક રાષ્ટ્રવાદ અને હિન્દુત્વની વ્યાખ્યા છે.

"વર્ષ 1998ના ભાજપના ચૂંટણી ઢંઢેરામાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે તેઓ એક રાષ્ટ્ર, એક લોકો અને એક સંસ્કૃતિ માટે કટિબદ્ધ છે.

"ઘણાં લોકો બીજેપીની આ વિચારધારા સાથે પોતાને જોડી શકતા નથી, કારણકે તેઓને લાગે છે કે બીજેપી ક્યાંક ને ક્યાંક એ વાતને રેખાંકિત કરવા ઈચ્છે છે કે ભારત એક જ સંસ્કૃતિ ધરાવતો દેશ છે."

ભારતના પ્રથમ વડા પ્રધાન જવાહરલાલ નહેરુ તેમના દીકરી ઇંદિરા ગાંધી સાથે

એંશીના દાયકામાં જયારે સંઘ પરિવાર તરફથી એક સુત્ર વ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

હેતું મુકવામાં આવ્યું, "ગર્વથી કહો, અમે હિંદુ છીએ", ત્યારે આ વિચારને વધુ બળ ત્યારે મળ્યું.

આ વાક્યનો સૌપ્રથમ ઉપયોગ રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘના પહેલા સરસંઘચાલક ગુરુ ગોલવલકરે કર્યો હતો.

ટીકાકારોએ સ્વાભાવિકપણે જ એની તુલના જવાહરલાલ નહેરૂની સાથે કરી, જે ભારતને ધર્મનિરપેક્ષતાના એવા રસ્તે લઇ જવા ઈચ્છતા હતાં, જ્યાં તમામ ધર્મ અને જાતિના લોકોને સમાન અધિકાર હોય.

આપને આ પણ વાંચવું ગમશે

કોંગ્રેસમાં પણ હિંદુ હિતોની વાત કરનારા ઓછા નથી

આઝાદી પછી ભારતમાં પહેલી વાર મોટું કોમી હુલ્લડ મધ્ય પ્રદેશના શહેર જબલપુરમાં થયું હતું, એ સમયે ત્યાં કોંગ્રેસની સરકાર હતી.

નહેરૂને આ ઘટનાથી ખુબ જ આઘાત લાગ્યો હતો અને જયારે તેઓ કોમી રમખાણ બાદ ભોપાલ ગયા, ત્યારે તેઓએ પોતાની જ પાર્ટીના લોકોને ટોણો માર્યો હતો કે તેઓ કોમી હિંસા દરમિયાન શા માટે પોતાના ઘરોમાં છુપાઈ બેઠા હતાં?

નહેરૂ ભલે સૌથી મોટા ધર્મનિરપેક્ષતાની પેરવી કરનાર નેતા હોય, પરંતુ તેઓની પાર્ટીના ઘણાં મોટાં નેતાઓની સહાનુભૂતિ દક્ષિણપંથી તત્વો સાથે હતી.

ઝીણાની મુસ્લિમ લીગનો સ્વીકાર વધવાનું કારણ એ હતું કે, તેઓએ એવું કહેવાનું શરૂ કરી દીધું હતું કે કોંગ્રેસ ફક્ત હિંદુ હિતોની જ વાત કરે છે, જો કે એ ઘણી હદ સુધી સત્ય નહોતું.

કોંગ્રેસે હિંદુ પ્રતીક જેવા 'વંદે માતરમ'ને સ્વતંત્રતા સેનાનીઓનું ગીત બનાવ્યું. બંકિમચંદ્ર ચટ્ટોપાધ્યાયના ઉપન્યાસ 'આનંદમઠ'માં હિંદુ વિદ્રોહીઓને મુસ્લિમ શાસકો વિરુદ્ધ આ ગીત ગાતા દર્શાવવામાં આવ્યા હતા.

મહાત્મા ગાંધીએ પણ 'રામરાજ્ય'ની વાત કરી અને તેમનું સૌથી પ્રિય ગુજરાતી ભજન 'વૈષ્ણવ જન તો તેને કહીએ...' હતું.

સરદાર પટેલ અને સંઘ

ભારતના પ્રથમ ગૃહ મંત્રી સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ

નહેરૂ મંત્રીમંડળના ઘણાં સભ્યો જેવા કે મેહરચંદ ખન્ના અને કનૈયાલાલ મુનશી હિંદુ રાષ્ટ્રની અવધારણામાં વિશ્વાસ ધરાવતા હતાં.

વળી પાછા ભારતીય જનસંઘના સંસ્થાપક શ્યામાપ્રસાદ મુખર્જી નહેરૂના પહેલા મંત્રીમંડળના સભ્ય હતાં.

વર્ષ 2002ના ગુજરાત કોમી રમખાણો પછી કરવામાં આવેલા એક અભ્યાસનું તારણ એવું આવ્યું કે કનૈયાલાલ મુનશીની નવલકથાઓની લોકપ્રિયતાએ, જેનો સાર સોમનાથનાં મંદિર ઉપર મહમૂદ ગઝનીનો હુમલો હતો, રાજ્યમાં હિન્દુત્ની ભાવનાને પ્રોત્સાહન આપ્યું હતું.

દક્ષિણપંથ તરફ ઝુકાવ ધરાવનારાઓમાં 1950માં કોંગ્રેસના અધ્યક્ષ બનેલા પુરુષોત્તમદાસ ટંડન અને ભારતના પ્રથમ ગૃહમંત્રી વલ્લભભાઈ પટેલનું નામ પણ લેવામાં આવે છે.

મહાત્મા...


વર્ષ 1984માં થયેલા શીખ વિરોધી તોફાનોમાં પોતાના પિતાને ખોઈ દેનારાં 50 વર્ષનાં નિરપ્રીત કૌર તેમના ભૂતકાળને યાદ કરતા કરતા રોકાઈ જાય છે.

થોડીવાર ચૂપ રહ્યાં બાદ તેઓ ફરીથી પોતાની વાત શરૂ કરતાં કહે છે, "84ની કત્લેઆમમાં મારા પિતાની હત્યા થઈ હતી. અમારા ઘરબાર અને દુકાન સળગાવી દેવાઈ હતી. એ વાત તો 'તે' બિલકુલ ખોટી કહી રહ્યા છે. એ (તોફાનો) તો કોંગ્રેસ પાર્ટીએ જ કરાવ્યાં હતાં. અમે કેવી રીતે માની લઈએ કે કોંગ્રેસ પાર્ટીના લોકો નહોતા?"

'તે' શબ્દથી નિરપ્રીતનો સંદર્ભ કોંગ્રેસના પ્રમુખ રાહુલ ગાંધી વિશે હતો.

રાહુલ ગાંધીએ લંડન ખાતે આયોજિત ઇન્ડિયન જર્નલિસ્ટ્સ ઍસોસિયેશનના એક કાર્યક્રમમાં શીખ વિરોધી તોફાનોને એક દર્દનાક ત્રાસદાયી ઘટના સાથે સરખાવ્યાં હતાં.

તેમણે કહ્યું હતું કે કોઈ પણ વ્યક્તિ સાથે હિંસા કરનાર ગુનેગારને સજા થવી જોઈએ એ બાબત સાથે તેઓ સો ટકા સહમત છે.

જોકે, તેમણે એવું પણ કહ્યું કે એ હિંસામાં કોંગ્રેસની કોઈ ભૂમિકા નહોતી.

રાહુલ ગાંધીના આ નિવેદનથી નિરપ્રીત ખૂબ જ નારાજ છે. તે કહે છે, "રાહુલ ગાંધીએ એવું કહેવું જોઈતું હતું કે હિંસાના ગુનેગારોને સજા મળશે, પછી ભલે તે ગમે તે પક્ષ સાથે જોડાયેલા હોય. રાહ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ુલે આવ્યું કહ્યું હોત તો અમને ખુશી થાત."

રાહુલની વાતમાં કેટલું તથ્ય?

વરિષ્ઠ પત્રકાર રાશિદ કિદવઈ અનુસાર, "હુલ્લડ સમયે તમામ અસામાજિક તત્વો સક્રિય થઈ ગયા હતા અને તેમણે મોટી માત્રામાં હિંસા અને લૂંટ મચાવી હતી. આમ છતાં સરકાર ચૂપ રહી. એટલા માટે કોંગ્રેસ દોષી છે."

જોકે, કિદવઈ હુલ્લડમાં પૂર્વ વડા પ્રધાન રાજીવ ગાંધીને 'બેનિફિટ ઑફ ડાઉટ' દેવામાં આવે છે.

તેઓ કહે છે, "મને નથી લાગતું કે રાજીવ ગાંધીની આવી કોઈ ઇચ્છા હતી. એટલા માટે જો રાહુલ ગાંધી કોંગ્રેસ પાર્ટીની જગ્યાએ તેમના પિતાને ક્લિન ચીટ આપે તો તે વધુ સફળ રહ્યા હોત."

કિદવઈ મુજબ, "રાહુલ ગાંધીને માત્ર એક વાતની ક્રેડિટ આપી શકાય કે તેમણે આ વિષય પર વાતચીત કરી. પરંતુ તેમણે અસંતોષપ્રદ વાત કરી તેનાથી મને સંદેહ છે."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

કિદવઈનું માનવું છે કે રાહુલ ગાંધીના આ નિવેદનથી ના તો તેમનો કોઈ ફાયદો થશે, ના તો તેમના પક્ષને.

ભાજપના પ્રવક્તા નલિન કોહલીએ કોંગ્રેસ અધ્યક્ષના આ નિવેદન પર ગંભીર પ્રતિક્રિયા આપી છે.

તેમણે બીબીસીને કહ્યું, "રાહુલ ગાંધીનું આ નિવેદન દંગા પીડિતો સાથે એક ક્રૂર મજાક છે. તેમનાં નિવેદનમાં પરિપક્વતા દેખાતી નથી. તેમની વાતથી સાફ માલૂમ થાય છે કે તેઓ તૈયારી વિના અને તથ્યોને નજરઅંદાજ કરીને બોલી રહ્યા છે."

પરંતુ શું ભાજપે રાહુલના એ વાતના વખાણ ન કરવા જોઈએ કે તેમણે વૈશ્વિક મંચ પર ગુનેગારોને સજા અપાવવાની વાત કહી?

આ સવાલનો જવાબ આપતા કોહલી કહે છે, "આ તો કાયદાની જોગવાઈ છે તેની શું સરાહના કરવી? જે પણ દોષી છે તેમની પર કાર્યવાહી થવી જોઈએ. પરંતુ તેમના પક્ષે શું કર્યું?"

નલિન કોહલી કહે છે, "આ માત્ર એક નિવેદન છે. આની પાછળ કોઈ વિચાર નથી. જો આવું હોત તો જે કોંગ્રેસ નેતાઓ પર સવાલ થયા, તેમના અંગે શા માટે એક શબ્દ ના બોલ્યા?"

બીજી તરફ કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા પી. ચિદમ્બરમ પક્ષના અધ્યક્ષ રાહુલ ગાંધીના બચાવમાં ઊતરી આવ્યા.

તેમણે કહ્યું, "વર્ષ 1984માં કોંગ્રેસ સત્તામાં હતી. તે સમયે ખૂબ ભયંકર ઘટના બની હતી. તે માટે પૂર્વ વડા પ્રધાન મનમોહન સિંહે સંસદમાં માફી પણ માગી હતી. એટલા માટે તમે રાહુલ ગાંધીને જવાબદાર ના ઠેરવી શકો. તે સમયે તેઓ માત્ર 13-14 વર્ષના હતા."

રાહુલ ગાંધીએ શું કહ્યું હતું?

રાહુલ ગાંધીએ કાર્યક્રમમાં પોતાના પિતા રાજીવ ગાંધીની હત્યાનો ઉલ્લેખ કરતા કહ્યું, "હું ખુદ હિંસાનો પીડિત છું. મેં એ લોકની હત્યા થતા જોઈ છે જેઓ મારી ખૂબ નજીક હતા. મેં મારા પિતાના હત્યારા...


વર્ષ 1988નું એક દૃશ્ય

આખા દેશમાં આ વિદ્યાર્થી આંદોલન ફેલાઈ ગયું છે. લોકો જેટલા જુસ્સા સાથે હડતાળ પાડે છે, એટલી જ બેરહેમીથી સૈન્ય તેમને કચડવામાં લાગી ગયું છે. પરંતુ આ સમગ્ર પરિદૃશ્ય ક્યારનું છે? વર્ષ 2021નું કે પછી વર્ષ 1988નું?

વર્ષ 1988નો બળવો આધુનિક મ્યાનમારના ઇતિહાસમાં એક નિર્ણાયક સમય હતો. સત્તા પર પોતાનો કબજો ટકાવી રાખવા માટે બેફામ હિંસાનો ઉપયોગ કરનારા શાસકોને અચાનક ભારે વિરોધનો સામનો કરવો પડ્યો.

સૈન્યશાસનના કારણે દેશનું અર્થતંત્ર બહુ ખરાબ રીતે અસ્તવ્યસ્ત થઈ ગયું હતું. જનતામાં તેની વિરુદ્ધ ગુસ્સો ફાટી નીકળ્યો હતો.

વર્ષ 1988 સુધીમાં બર્મા (તે સમયે દક્ષિણ પૂર્વ એશિયાનો આ દેશ તે નામે ઓળખાતો હતો)માં અત્યંત ગુપ્ત રસ્તા અપનાવનારા અંધવિશ્વાસી જનરલ ને વિનના સૈનિકશાસનનાં 26 વર્ષ થઈ ગયાં હતાં.

જનરલ વિને 1962માં બળવો કરીને સત્તાપલટા દ્વારા દેશ પર કબજો જમાવ્યો હતો.

જનરલ સેનાના કમાન્ડર હતા. મ્યાનમારની સેનાને તામદૌ કહેવામાં આવે છે.

મ્યાનમારમાં સૈન્ય બળવા સામે લોકોનો ભારે વિરોધ યથાવત

બર્માને 1948માં આઝાદી મળી હતી અને ત્યારથી જ દેશના ઘણા ભાગોમાં સેના બળવાખોરોને કચડી નાખવા માટે કામ કરત... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ી હતી.

સેનાનું માનવું હતું કે નાગરિક શાસનમાં એટલી ક્ષમતા નથી કે દેશને સંગઠિત રાખી શકે.

જનરલ ને વિને બાકીના વિશ્વ સાથેનો બર્માનો સંપર્ક કાપી નાખ્યો. તે સમયે શીતયુદ્ધના કારણે વિશ્વ બે ભાગોમાં વહેંચાયેલું હતું. પરંતુ જનરલે બેમાંથી કોઈ પણ પક્ષમાં જોડાવાનો ઇનકાર કરી દીધો હતો.

તેના બદલે તેમણે વિચિત્ર નિર્ણયો લેતી એક પાર્ટીની વ્યવસ્થા શરૂ કરી. આ પાર્ટી પર સેનાનું વર્ચસ્વ હતું. થોડા જ સમયમાં વિનની બર્મા સોશિયાલિસ્ટ પ્રોગ્રામ પાર્ટીના નિર્ણયોના કારણે બર્મા વિશ્વના સૌથી ગરીબ દેશોમાં સામેલ થઈ ગયું.

વર્ષ 1988માં ઑગસ્ટ અને સપ્ટેમ્બરમાં બર્માનું રાજકીય આંદોલન ચરમસીમાએ પહોંચી ગયું. આ દરમિયાન સામાન્ય લોકો મોટી મોટી રેલીમાં ભાગ લેવા માંડ્યા હતા.

વાસ્તવમાં આ રાજકીય આંદોલનની શરૂઆત એક વર્ષ અગાઉ થઈ ગઈ હતી, જ્યારે વિને દેશમાં અચાનક નોટબંધી જાહેર કરી હતી. બૅન્કોમાં જમા તમામ ચલણી નોટ ડિમોનેટાઇઝેશન હેઠળ આવી ગઈ હતી.

બર્માના અર્થતંત્રને તેના કારણે મરણતોલ ફટકો પડ્યો. ખાસ કરીને એવા વિદ્યાર્થીઓને બહુ અસર થઈ જેમણે પોતાની ટ્યુશન ફી ચૂકવવા માટે બચાવેલાં નાણાં બૅન્કોમાં રાખ્યાં હતાં.

1988ની પેઢી

વર્ષ 1988નું એક દૃશ્ય

તે જ સમયે સૈન્ય અને નાગરિકો વચ્ચે ટકરાવ શરૂ થઈ ગયો. સૈનિકોએ જરાય દયા રાખ્યા વગર લોકો સામે એટલાં ઘાતક હથિયારોનો ઉપયોગ કર્યો કે 1988ના અંતિમ મહિનાઓ સુધીમાં મૃત્યુઆંક હજારોમાં પહોંચી ગયો હતો.

ગયા મહિને સૈન્ય દ્વારા સત્તાપલટાએ પણ લોકોને હચમચાવી નાખ્યા છે. જોકે નાગરિકોના આંદોલનને કચડવા માટે સેનાએ જે હિંસા કરી છે તેની સરખામણી 1988ની સાથે કરી ન શકાય.

1988માં જે વિદ્યાર્થીઓએ સૈન્યશાસન સામે લડાઈ શરૂ કરી હતી તેમને 88ની પેઢી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેમાંથી ઘણાએ ભારે અત્યાચાર સહન કરીને જેલમાં બે દાયકા કાઢ્યા હતા.

તેમને અનેક ચીજોથી વંચિત રાખવામાં આવ્યા હતા.

ઘણા આંદોલનકારીઓ કાયમ માટે બીમાર પડી ગયા, છતાં તેમનો જુસ્સો યથાવત્ હતો. તેમાંથી ઘણા લોકો હવે ફરી એક વખત સૈન્યશાસન સામે લડવા માટે રસ્તા પર ઊતરી આવ્યા છે.

પરંતુ આ આંદોલનકારીઓ હવે યુવાન નથી રહ્યા. 88ની પેઢીના સૌથી વિખ્યાત આંદોલનકારી હતા 58 વર્ષના મિન કો નાઇંગ. તે એક અલગ યુગ હતો. પરંતુ હવે ટેકનોલૉજીના ઉપયોગના કારણે આંદોલનનું સમગ્ર ચિત્ર બદલાઈ ગયું છે. હવે દરેક અથડામણનું ફિલ્માંકન કરવું શક્ય છે. તેને તરત અપલોડ કરી શકાય છે અને આ રીતે સેનાના બળપ્રયોગના કોઈ પણ કૃત્યનું...


વર્ષ 1990ના દાયકામાં સૈન્ય શાસનમાંથી મુક્ત થયા બાદ બાંગ્લાદેશની રાજનીતિ મુખ્યત્વે બે પક્ષોથી પ્રભાવિત રહી છે.

એક પક્ષ છે એ.એલ. (આવામી લીગ). હાલમાં તેમની સત્તા છે અને વડાં પ્રધાન તરીકે શેખ હસીનાનો કાર્યકાળ ચાલી રહ્યો છે.

વિરોધ પક્ષમાં છે બીએનપી (બાંગ્લાદેશ નેશનાલીસ્ટ પાર્ટી).

એક દાયકા પહેલાં બાંગ્લાદેશમાં બીએનપીની સરકાર હતી અને તેમનાં વડાં પ્રધાન હતાં ખાલીદા ઝીઆ, પરંતુ ભ્રષ્ટાચારના કેસમાં તેમને જેલવાસ ભોગવવો પડ્યો હતો.

બાંગ્લાદેશની ચૂંટણીમાં સીધો જંગ આ બન્ને મહિલા નેતાઓ વચ્ચે છે, જેમને 'બેટલિંગ બેગમ્સ' નામ અપાયું છે.

ચૂંટણીની આ મોસમમાં અવારનવાર હિંસાઓના કિસ્સા પણ સામે આવ્યા છે, જેમાં અનેક લોકોની ધરપકડ પણ થઈ છે.

ચૂંટણીનું મહત્ત્વ

બાંગ્લાદેશની આ ચૂંટણી આવનારા પાંચ વર્ષ માટે નવી સરકારનું ગઠન કરશે, જે દેશના રાષ્ટ્રિય અને આંતરરાષ્ટ્રિય મુદ્દાઓ પર કામ કરશે.

એએલ વર્ષ 2008થી સત્તા પર છે. સમાયાંતરે વિરોધ પક્ષ ગઠબંધ સાથે તેમની નીતિઓ અને શાસનનો વિરોધ કરતું આવ્યું છે.

વર્ષ 2014માં બીએનપીએ ચૂંટણી પોલ પર દેખરેખ રાખતા વહીવટ વિભાગને ફરીથી લાગુ કરવાની વાતને નકારી કાઢી હતી, જેના કારણે બીએનપી... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

એ સામાન્ય ચૂંટણીમાં ભાગ ન લેવાનો નિર્ણય કર્યો હતો.

બીએનપીના આ નિર્ણયને પગલે એએલ જંગી બહુમતી સાથે જીતી અને સરકાર બનાવી.

આ વખતે પણ સરકાર બીએનપીની માગણીઓને પૂરી ના કરવાના નિર્ણય પર ટકેલી છે, છતાં બીએનપીએ આ ચૂંટણીમાં ભાગ લેવાનું નક્કી કર્યું છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

કેવી હશે ચૂંટણી?

બાંગ્લાદેશના મતદાતાઓ આજે સંસદ સભ્યો માટે મતદાન કરશે.

350 બેઠકો ધરાવતી સંસદમાં 300 સભ્યોની પસંદગી સીધી કરાય છે, જ્યારે 50 બેઠકો મહિલા માટે અનામત છે.

જે પણ પક્ષ સંસદની વધુ બેઠકો જીતશે તે નવા વડા પ્રધાનની નિયુક્તિ કરશે. ત્યારબાદ વડા પ્રધાન દ્વારા કૅબિનેટ સભ્યોની પસંદગી કરાશે.

બાંગ્લાદેશની આ ચૂંટણીનું પરિણામ 2 જાન્યુઆરીના રોજ આવે તેવી શક્યતા છે.

જ્યારે નવી સરકારનું ગઠન 28મી જાન્યુઆરી 2019 સુધીમાં થઈ જશે.

ચૂંટણીને ધ્યાનમાં રાખીને ચૂંટણી પંચે સૈન્ય વ્યવસ્થા ગોઠવવાનો નિર્ણય કર્યો છે.

પંચના આ નિર્ણયને વિરોધ પક્ષે આવકાર્યો છે અને કહ્યું છે કે આ પગલાંને કારણે ચોક્ક્સ અને નિષ્પક્ષ વાતાવરણ ઊભું થશે.

મુખ્ય ચેહેરાં

આ ચૂંટણીમાં મુખ્યત્વે ત્રણ ગઠબંધન હરિફાઈમાં છે.

બાંગ્લાદેશના રાજકીય ઇતિહાસ પર નજર કરીએ તો ખૂબ જ જૂનું અને સફળ ગઠબંધન 'ગ્રાન્ડ અલાયન્સ' છે.

આ ગઠબંધનની નેતાગીરી સત્તા પક્ષ આવામી લીગ કરી રહ્યું છે.

આ ગઠબંધન ફરીથી સત્તામાં આવશે તેવી તેઓ પ્રબળ આશા ધરાવી રહ્યું છે.

તેનું એક કારણ એ પણ છે કે 10 વર્ષના કાર્યકાળમાં વડાં પ્રધાન શેખ હસીનાના વડપણ હેઠળ બાંગ્લાદેશે આર્થિક સ્તરે અને માનવીય સ્તરે વિકાસ કર્યો હોવાની વાતો ચર્ચાય રહી છે.

તેમની સામે પ્રતિસ્પર્ધામાં વિરોધ પક્ષનું ગઠબંધન 'જાતિય ઓઇક્યા ફ્રન્ટ' છે.

પરંતુ એક દાયકા પહેલાં બાંગ્લાદેશના વડાં પ્રધાન રહી ચૂકેલાં ખાલીદા ઝીયાને ભ્રષ્ટાચારના કેસમાં જેલવાસ ભોગવવો પડ્યો, ત્યારથી આ ગઠબંધન ફરીથી સત્તામાં આવવા માટે વલખાં મારી રહ્યું છે.

ચૂંટણી પંચે આ ચૂંટણી માટે ખાલીદા ઝીયાની સભ્યતા રદ કરી દીધી છે.

હાલમાં આ ગઠબંધનનું નેતૃત્વ તત્કાલીન સરકારના વિદેશ મંત્રી કમલ હોસ્સેન કરી રહ્યા છે.

જોકે, તેમણે આ ચૂંટણી નહીં લડવાનો નિર્ણય કર્યો છે. એટલા માટે જો વિરોધ પક્ષ સત્તામાં આવશે તો વડા પ્રધાન કોણ બનશે તે નક્કી નથી.

આ ચૂંટણીમાં ત્રીજા ગઠબંધન તરીકે એલડીએ (લેફ્ટ ડેમોક્રેટિક અલાયન્સ) મેદાનમાં છે.

આ ગઠબંધનમાં સીપીબી (કૉમ્યુનિસ્ટ પાર્ટી ઑફ બાંગ્લાદેશ), એસપીબી (સોશિયાલિસ્ટ પાર્ટી ઑફ...


વર્ષ 1999માં આવેલી ફિલ્મ "હમ સાથ સાથ હૈં"ના શૂટિંગ દરમિયાન કાળિયારનો શિકાર કરવાનો આરોપ સલમાન ખાન ઉપર હતો.

હાલમાં સલમાન ખાન પર બોલીવૂડમાં લગભગ 400 કરોડ રૂપિયાનો દાવ લાગેલો છે. સલમાનને થયેલી પાંચ વર્ષની કેદની સજાને કારણે આ નુકસાન સહન કરવું પડે છે.

150 કરોડની ફિલ્મ રેસ-3

હાલ સલમાન ખાનની ફિલ્મ રેસ-3નું શૂટિંગ થઈ રહ્યું છે. સલમાન ખાનની મુખ્ય ભૂમિકા ધરાવતી આ ફિલ્મનું બજેટ 150 કરોડ રૂપિયા છે.

આ ફિલ્મનું શૂટિંગ હજી પૂરું નથી થયું. સલમાનને સજા થવાથી આ પ્રોજેક્ટ વચ્ચે જ અટકી પડે તેમ છે. એટલે નિર્માતાની સારી એવી રકમ ફસાઈ શકે છે.

દબંગ-3નું 100 કરોડનું બજેટ

'દબંગ' સિરીઝનો ત્રીજો ભાગ 'દબંગ 3'નું શૂટિંગ પણ જલ્દી શરૂ થવાનું છે.

આ ફિલ્મની બન્ને ભાગમાં સલમાન ખાન અને સોનાક્ષી સિંહા જોવાં મળ્યાં હતાં.

ત્રીજા ભાગમાં પણ સલમાન ખાન જોવા મળશે. આ ફિલ્મનું બજેટ લગભગ 100 કરોડ છે.

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે:

ફિલ્મ ઉદ્યોગના સમિક્ષક અમોદ મહેરા કહે છે કે 'રેસ 3' ઉપરાંત એમની બાકી ફિલ્મો જેમ કે 'દબંગ 3', 'કિક 2' અને 'ભારત'માંથી કોઈ પણ ફિલ્મનું શૂટિંગ શરૂ નથી થયું.

જોકે, ફિલ્મ શરૂ થતાં પહેલાં પ્રિ-પ્રોડક્શનન... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ું જે કામ હોય છે, તે શરૂ થઈ ગયું છે. તેમાં ઓછામાં ઓછા 100 કરોડ રૂપિયા લાગી ગયાં છે.

ટીવી શો ઉપર પણ દાવ

સલમાન ખાનની ફિલ્મો જ નહીં, તેમના ટીવી રિયાલિટી શો ઉપર પણ દાવ લાગ્યો છે.

એ 10 વર્ષ બાદ ફરીથી 'દસ કા દમ' લઈને પાછા ફરી રહ્યા છે. આ ગેમ શોનો પ્રોમો રજૂ થઈ ચૂક્યો છે. આ શોમાં સલમાન ખાન હોસ્ટ તરીકે દેખાવાના છે.

અમોદ મહેરા કહે છે, "'દસ કા દમ' શો માટે ચેનલ પહેલેથી ખૂબ ખર્ચો કરી ચૂકી છે. આથી ઉદ્યોગને તો નુકસાન થશે જ, પણ સલમાન ખાનની કારકિર્દીને પણ ભારે નુકસાન થઈ શકે છે."

આ ઉપરાંત સલમાન ખાન ટીવી શો બિગ બૉસમાં હોસ્ટની ભૂમિકા પણ કરે છે. જોકે, હજી સુધી સીઝન-12 માટે પ્રિ-પ્રોડક્શનની જાહેરાત નથી થઈ.

સલમાન ખાન બોલિવૂડના મુખ્ય સુપરસ્ટાર્સમાંથી એક છે. જો એ જેલમાં ગયા તો તેમના પર લાગેલા રૂપિયાને કારણે સમગ્ર હિંદી ફિલ્મ ઉદ્યોગને ભોગવવું પડશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


વર્ષ 2003થી નરેન્દ્ર મોદીનાં ભાષણો પર નજર કરીએ તેમાં ગુજરાત અને સરદારનો ઉલ્લેખ જોવા મળે છે..

જો નરેન્દ્ર મોદીને ગુજરાતમાં પોતાની આગવી ઓળખ ઊભી કરવી હોય તો કોઈ જાણીતા ચહેરાની જરૂર પડે.

એટલા માટે પોતાની આગવી ઓળખ ઊભી કરવા માટે મોદીને સરદાર પટેલની જરૂર પડી, કારણ કે ગુજરાતમાં સરદાર પોતાની આગવી ઓળખ ધરાવે છે.

બીજું કે સરદાર લોખંડી પુરુષ અને ઉત્તમ વહીવટકાર હતા. મોદીને સરદારની આ વિશેષતાઓનો લાભ લઈને એવું સાબિત કરવું છે કે તેઓ પણ લોખંડી પુરુષ અને સારા વહીવટકાર છે.

મોદીની વાતમાં સરદાર

મોદીએ સરદાર પટેલનો ઉલ્લેખ વર્ષ 2006 પછી શરૂ કર્યો છે, તે પહેલાં ક્યાંય પણ સરદારનો ઉલ્લેખ નથી.

કારણ કે 2004ની લોકસભા ચૂંટણીમાં એનડીએ (નેશનલ ડેમોક્રેટિક ફ્રન્ટ)ની હાર થઈ. ત્યારબાદ મોદીએ અલગ રાજનીતિ અપનાવી.

વર્ષ 2005-06માં મોદીએ એવું રટણ શરૂ કર્યું કે કેન્દ્રની કોંગ્રેસ સરકાર દ્વારા ગુજરાતને અન્યાય થાય છે.

એટલું જ નહીં સરદારને પણ નહેરુ કોંગ્રેસ દ્વારા અન્યાય થયો છે. નહેરુ અને સરદાર વચ્ચેના મતભેદોને ટ્વિસ્ટ કરીને રજૂ કરે છે.

મતલબ કે સરદારના ખભા પર બંદૂક મૂકીને મોદીએ કોંગ્રેસ દ્વારા થયેલા ગુજરાતના કહેવાતા અન્યાય... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ની પણ વાત રજૂ કરી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

સરદાર, મોદી અને હિંદુત્વ

ગાંધીજી સર્વ ધર્મ સંભાવનામાં વિશ્વાસ રાખતા હતા, પરંતુ આ મુદ્દે સરદાર અને ગાંધીજીમાં વિરોધાભાસ જોવા મળતો હતો.

સરદાર પટેલ હિન્દુ ધર્મમાં માનતા હતા એટલા માટે મોદીને તેઓ પસંદ છે. મુસ્લિમ માટે પૂર્વગ્રહ પણ ખરો, પરંતુ સરદાર હિન્દુત્વ અને હિન્દુરાષ્ટ્રમાં માનતા નહોતા.

તેઓ મુસ્લિમોને પણ એક જ સમાન નાગરિક ગણતા હતા. મતલબ કે ધર્મના આધારે લોકોની વહેંચણી થાય એ બાબતમાં સરદાર બિલકુલ વિશ્વાસ નહોતા રાખતા.

ગાંધીની વાતોમાં હિન્દુ સંસ્કૃતિ, વેદો, ઉપનિષદોનો ઉલ્લેખ થતો હતો, પરંતુ સરદારની વાતોમાં ક્યારેય આ બાબતોનો ઉલ્લેખ નહોતો જોવા મળતો. એમને હિન્દુ સંસ્કૃતિ ની ભવ્ય ગાથાઓ ગાઈ નથી.

મોદી અને સરદારમાં વિરોધાભાસ

નરેન્દ્ર મોદીએ સરદારની આ પ્રતિમાના પ્રોજેક્ટ માટે ત્રણ હજાર કરોડ રૂપિયાનો ખર્ચ કરી નાખ્યો, પરંતુ તે વિસ્તારના આદિવાસીઓની અને ખેડૂતોને આ પ્રતિમાથી કોઈ ફાયદો નથી થયો.

કારણ કે તે વિસ્તારમાં ખેડૂતો માટે સિંચાઈનું પાણી નથી અને આદિવાસીઓને જમીનના પ્રશ્નો છે, પરંતુ મોદીએ આ તરફ કોઈ જ પ્રકારનું ધ્યાન આપ્યું નથી. મતલબ કે મોદી આ પ્રશ્ન ઉકેલવામાં નિષ્ફળ રહ્યા છે.

જો સરદારની વાત કરવામાં આવે તો તેઓ એવું માનતા કે જમીન માલિકોને અન્યાય ન થવો જોઈએ સાથે જ મજૂરો નુકસાન પણ ન થવું જોઈએ.

સરદાર સ્પષ્ટપણે માનતા કે સમાજમાં ઉચ્ચવર્ગ અને નીચલાવર્ગ વચ્ચ સંઘર્ષ ન થવો જોઈએ.

વર્ગ સમન્વયમાં માનતા, સંઘર્ષમાં નહીં. તેઓ ગરીબ, આદિવાસીઓ, દલિતો વિરોધી ન હતા, પણ તેમના પક્ષે, તેમની લડત સાથે પણ ન હતા.

મતલબ કે તેમના પશ્નોને પ્રાધાન્ય ન આપતા. મોદીની માફક પણ આવું જ રહી રહ્યા છે.

ઘમંડને કારણ પ્રતિમાનું નિર્માણ

સામાન્ય રીતે ગુજરાતમાં પાણીનો પ્રશ્ન ગંભીર બનતો જાય છે. હવે જે જગ્યાએ આટલી ભવ્ય પ્રતિમા બની છે, ત્યાં ખેડૂતોએ જમીન છોડવાનો વારો આવ્યો છે.

પરંતુ આ બાબતની મોદીને કોઈ જ ગંભીર ચિંતા નથી. તેમણે તો ફક્ત પોતાના ઘમંડને કારણે આ પ્રતિમાનું નિર્માણ કરાવી નાખ્યું.

સરદારની ભવ્યતા સાથે મોદી પોતાનું નામ જોડવા માગે છે, જેથી કરીને સરદારના નામ સાથે તેમનો પણ ઉલ્લેખ થાય.

સરદાર, મોદી અને ચૂંટણી

મોટાભાગના લોકો એવું માને છે કે સરદારની આ ભવ્ય પ્રતિમા બનાવી મોદી પાટીદારોમાં રહેલો અસંતોષ ઠારી શકશે, પરંતુ આ વાત આટલી સહેલી નથી.

મોદી માને છે કે સરદારની ભવ્ય પ્રતિમાનું નિર્માણ કરાવવાથી પાટીદારો આગામી...


વર્ષ 2008 પહેલાં તેઓ પોતાના વિદ્યાર્થીઓને કહેતા કે 48 કલાક સુધી ઇન્ટરનેટથી બિલકુલ દૂર રહો.

બાદમાં કેવો અનુભવ રહ્યો તેની ચર્ચા પણ કરતા હતા.

હેનકૉકે એક વર્ષની રજા લીધી હતી અને 2009માં ફરી ભણાવવા આવ્યા ત્યાં સુધીમાં સ્થિતિ બહુ બદલાઈ ગઈ હતી.

"આ વખતે મેં ઇન્ટરનેટ માટેની આવી ટાસ્ક આપી તો આખા ક્લાસે બળવો કર્યો," એમ હેનકૉક કહે છે.

ઑન લાઇન કમ્યુનિકેશન્સ સાથે સંકળાયેલી માનસિક અને સામાજિક પ્રક્રિયાનો અભ્યાસ કરી રહેલા હેનકૉક કહે છે, "વિદ્યાર્થીઓએ ભારપૂર્વક કહ્યું કે આવું અસાઇન્મેન્ટ કરવું અશક્ય છે અને અયોગ્ય છે."

શું તમે આ વાંચ્યું?

વિદ્યાર્થીઓની દલીલ હતી કે શનિ-રવિમાં ઑફ લાઇન થઈ જવાથી તેમના બીજા ક્લાસનું કામ અટકી પડે તેમ છે.

સોશિયલ લાઇફ અટકી પડે અને મિત્રો અને સગાં ચિંતામાં પડી જાય છે આમને શું થયું હશે.

વિદ્યાર્થીઓની વાત હેનકૉકે માનવી પડી અને વીકેન્ડ માટેની ઇન્ટરનેટ બંધ કરી દેવાની એક્ટિવિટી જ બંધ કરી દેવી પડી.

તે પછી ફરી ક્યારેય તેમણે વિદ્યાર્થીઓને આ પ્રકારનું અસાઇન્મેન્ટ આપ્યું નથી.

"હું આ 2009ની વાત કરી રહ્યો છું. હવે મોબાઇલનો વ્યાપ એટલો વધ્યો છે, કે ઇન્ટરનેટ બંધ કરવાનું કહું તો ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

તેઓ મારી ફરિયાદ લઈને સીધા યુનિવર્સિટીના વડા પાસે જ પહોંચે."

આપણે સતત કનેક્ટ રહેવાની લાઇફસ્ટાઇલ અપનાવી લીધી છે, ત્યારે આ પ્રશ્ન વધારે પ્રસ્તુત બની ગયો છે - જો ઇન્ટરનેટ એક દિવસ માટે બંધ થઈ જાય તો શું થાય?

જોકે તમે ધારો છો એવો જવાબ તમને કદાચ ના પણ મળે. 1995માં દુનિયાના એક ટકા લોકો જ ઑન લાઇન હતા.

તે વખતે ઇન્ટરનેટ વિશે કુતૂહલ હતું અને મોટા ભાગે પશ્ચિમના લોકો તે વાપરતા હતા. સીધા 20 વર્ષ આગળ આવો અને જુઓ કે આજે 350 કરોડ લોકો પાસે ઇન્ટરનેટ કનેક્શન છે.

દુનિયાના અડધોઅડધ લોકો પાસે ઇન્ટરનેટ આવી ગયું છે. તેની સંખ્યા ઝડપથી વધી રહી છે - દર સેકન્ડે 10 લોકો ઑન લાઇન થઈ રહ્યા છે.

પ્યૂ રિસર્ચ સેન્ટરના જણાવ્યા અનુસાર 20 ટકા અમેરિકનો એવું કહે છે કે તેઓ 'લગભગ સતત' ઇન્ટરનેટ વાપરે છે. 73% લોકો કહે છે કે તેઓ દરરોજ તેનો ઉપયોગ કરે છે.

યુકેના આંકડા પણ આવા જ છેઃ 2016માં થયેલા સર્વે અનુસાર 90 ટકા પુખ્તવયના લોકોએ કહ્યું હતું કે તેમણે વિતેલા અઠવાડિયામાં ઇન્ટરનેટનો ઉપયોગ કર્યો હતો.

મોટા ભાગના લોકો માટે ઇન્ટરનેટ વિનાના જીવનની કલ્પના કરવી જ હવે અશક્ય બની ગઈ છે.

"ઇન્ટરનેટની સૌથી મોટી સમસ્યા આજે એ છે કે મોટા ભાગના લોકોએ તેને બહુ સહજ ગણી લીધું છે. લોકોને એનો જરા અંદાજ પણ નથી કે આપણા જીવનમાં દરેક પાસાં સાથે આપણે કઈ હદે ઇન્ટરનેટને વણી લીધું છે," એમ મિશિગન યુનિવર્સિટીના વિલિયમ ડ્યૂટોન કહે છે.

સોસાયટી ઍન્ડ ધ ઇન્ટરનેટ નામનું પુસ્તક લખનારા ડ્યૂટોન કહે છે, "ઇન્ટરનેટ નહીં હોય તેવી લોકો કલ્પના પણ નથી કરતા."

ઇન્ટનેટ બંધ જ ના થાય તેવું પણ નથી. થિયરીમાં ગમે ત્યારે ઇન્ટરનેટને તમારી પાસેથી હટાવી શકાય છે.

રાષ્ટ્રીય સ્તરે કે વૈશ્વિક સ્તરે નિશ્ચિત સમય માટે ઇન્ટરનેટ બંધ થઈ શકે છે. સાયબર એેટેકને કારણે આવું થાય તે એક શક્યતા છે.

બદમાશ હૅકર્સ અસુરક્ષિત રાઉટર પર એટેક કરીને તેને અટકાવી શકે છે. રાઉટર જ ઇન્ટરનેટ પરનો ટ્રાફિક એકથી બીજા સુધી મોકલવાનું કામ કરે છે.

વેબસાઇટના નામની યાદી ધરાવતા, ઇન્ટરનેટના એડ્રેસ બૂક જેવા ડૉમૅન નેમ સર્વર્સને અટકાવી દેવાય તો પણ મોટા પાયે વિક્ષેપ પડી શકે છે. તેના કારણે કોઈ વેબસાઇટ જોવાનું શક્ય જ ના રહે.

એક ખંડથી બીજા ખંડ સુધી દરિયાના પેટાળમાં વિશાળ કેબલ નાખવામાં આવેલા છે, જેના કારણે દુનિયાભરમાં અઢળક ઇન્ટરનેટ ટ્રાફિક શક્ય બને છે.

આવા કોઈ કેબલને કાપી નાખવામાં આવે તો જગતનો એક હિસ્સો બાકીના હિસ્સા સાથે ઇન્ટરનેટથી જોડાઈ શકે...


વર્ષ 2010માં હરિપ્રસાદ ત્યારે ચર્ચામાં આવ્યા હતા જ્યારે તેમના પર કથિત રીતે ઈવીએમ સાથે છેડછાડ કરવાનો અને ઈવીએમ ચોરી કરવાનો આરોપ લાગ્યો હતો. હવે તેઓ તેલુગુ દેશમ પાર્ટી સાથે જોડાયા છે.

તેલુગુ દેશમ પાર્ટીએ ભારતીય ચૂંટણીપંચને પ્રસ્તાવિત ટીમનાં નામો સોંપ્યાં છે જેમાં હરિપ્રસાદનું પણ નામ છે, જોકે તેમની હાજરી અંગે ચૂંટણીપંચે વાંધો ઉઠાવ્યો છે.

હરિપ્રસાદ કહે છે, "કોઈ પણ ઇલેક્ટ્રૉનિક ઉપકરણ સાથે છેડછાડ કરી શકાય છે. એની માટે એક રસીદ હોવી જોઈએ. જેનાથી ખરાઈ કરી શકાય કે તેનો દુરુપયોગ નથી થયો."

હરિપ્રસાદ 2009થી ઈવીએમના મુદ્દે સક્રીય છે. તેઓ ઇલેક્શન વૉચના સંયોજક વી. વી. રાવને ટેકનિકલ સહાય પણ કરી ચૂક્યા છે. રાવે ઈવીએમ અંગે સર્વોચ્ચ અદાલતના દરવાજા ખખડાવ્યા છે.

ચૂંટણીપંચે સપ્ટેમ્બર 2009માં ઈવીએમ હૅક કરવા માટે તેમને બોલાવ્યા હતા, પણ ચૂંટણીપંચે હરિપ્રસાદ અને તેમની ટીમને તેમનું કામ પૂરું થાય એ પહેલાં જ અટકાવી દીધા.

ત્યારબાદ ચૂંટણીપંચે કહ્યું કે હરિપ્રસાદની ટીમ ઈવીએમ હૅક ન કરી શકી.

હરિપ્રસાદનું કહેવું હતું કે આયોગે તેમને તેમનું કામ પૂરું કરવા નહોતું દીધું. તેમણે સમગ્ર ઘટનાક્રમનો વીડિયો જાહેર કરવાની માગ પ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ણ કરી હતી.

વી. વી. રાવ કહે છે,  "અમારા કામમાં વિઘ્ન ઊભું કરવા ભારતીય ચૂંટણીપંચ એવી પાયાવિહોણી દલીલ લઈને આવ્યું હતું કે ઈવીએમ ખોલવાથી ઈસીઆઈએલના પેટંટનું ઉલ્લંઘન થશે."

વર્ષ 2010માં મહારાષ્ટ્રથી ઈવીએમ ચોરી કરવાના આરોપમાં હરિપ્રસાદની ધરપકડ કરાઈ હતી. 29 એપ્રિલ, 2010ના રોજ ઈવીએમને કઈ રીતે હૅક કરી શકાય એ અંગે હરિપ્રસાદ એક તેલુગુ ચેનલ પર લાઈવ સમજાવી રહ્યા હતા.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

જે ઈવીએમ પર હરિપ્રસાદ આ ડેમૉ રજૂ રહ્યા હતા એનો મહારાષ્ટ્રની ચૂંટણીમાં ઉપયોગ કરાયો હતો.

12 મે, 2010ના રોજ મહારાષ્ટ્રના ચૂંટણીપંચે આ અંગે રાજ્યની પોલીસને ફરિયાદ કરી હતી અને હરિપ્રસાદની ધરપકડ કરાઈ હતી.

આ સમગ્ર ઘટનાક્રમને યાદ કરતા રાવ કહે છે, "2009માં ઈવીએમ સંલગ્ન 50 પ્રશ્નો સાથે ચૂંટણીપંચનો સંપર્ક કર્યો હતો. તેમના તરફથી કોઈ જવાબ ન મળતા અમે સુપ્રીમના દરવાજા ખખડાવ્યા હતા."

"ઈવીએમ અંગેની પ્રથમ અરજી દરમિયાન હરિપ્રસાદે અમને ટૅકનિકલ મદદ કરી."

"કેટલાક અન્ય વિદેશી તજજ્ઞોએ હરિપ્રસાદ સાથે કામ કર્યું છે. એક તેલુગુ ચૅનલ પર ઈવીએમ કેવી રીતે હૅક કરી શકાય, એ અંગે તેઓ લાઇવ સમજાવી રહ્યા હતા."

રાવે કહ્યું, "આ ઈવીએમ મહારાષ્ટ્રની એક વ્યક્તિની મદદથી પ્રાપ્ત થયું હતું. બાદમાં આ જ મામલે હરિપ્રસાદની ધરપકડ કરાઈ હતી. ત્યારબાદ તેઓ તેલુગુ દેશમ પાર્ટીની નજીક આવ્યા."

વર્ષ 2010માં આ મુદ્દે સૅન ફ્રાંસિસ્કોની સંસ્થા ઇલેક્ટ્રૉનિક ફ્રંટિયર ફાઉન્ડેશને હરિપ્રસાદને 'પાયોનિયર પુરસ્કાર'થી સન્માનિત કર્યા હતા.

મિશિગન વિશ્વવિદ્યાલયના ત્રણ પ્રતિનિધિઓ, હરિપ્રસાદ સહિત નેટ ઇંડિયા પ્રાઇવેટ લિમિટેડના ચાર પ્રતિનિધિઓ અને નેધરલૅન્ડના એક પ્રતિનિધિને આ પુરસ્કાર આપવામાં આવ્યો.

2010માં તેમણે અમેરિકામાં આયોજિત કૉમ્પ્યુટિંગ મશીનરી સંમેલનના 17માં ઍસોસિએશનમાં 'ભારતના ઇલેક્ટ્રૉનિક વોટિંગ મશીનોનું સુરક્ષા વિશ્લેષણ' વિષય પર એક પેપર પ્રકાશિત કર્યું હતું.

હરિપ્રસાદે તેમના લિંક્ડઇન એકાઉન્ટ પર ઈવીએમ મુદ્દે પોતાનો બચાવ કર્યો હતો.

તેમણે લખ્યું, "મેં સુરક્ષાના કારણોસર ઈવીએમનું પહેલું સ્વતંત્ર ઑડિટ કર્યું છે. એ માટે મને જેલમાં મોકલાયો. મારા વિરુદ્ધ તપાસ કરવામાં આવી. જે લોકો મારી સાથે છે, તેઓને બચાવી શકાય એ માટે મેં એકલાએ બધુ સહન કરી લીધું."

તેમણે એવું પણ લખ્યું કે ઈવીએમ મુદ્દે એક વર્ષ સુધી ચૂંટણીપંચ સામે રજૂઆત કરવા છતાં કોઈ ઉકેલ નથી આવ્યો.

હાલમાં હરિપ્રાસદ આંધ્ર પ્રદેશની સરકારમાં વિવિધ ટૅકનિકલ...


વર્ષ 2011થી તેઓ વીએચપીના આંતરરાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ હતા. આમ છતાં, તોગડિયાને પરિષદમાંથી ભારે મને વિદાય લેવાનો વારો આવ્યો.

તોગડીયા પોતાના ઉમેદવાર રાઘવ રેડ્ડીને જીતાડી શક્યા નહીં અને હિમાચલ પ્રદેશના પૂર્વ રાજ્યપાલ વિષ્ણુ સદાશિવ કોક્જેના હાથમાં વીએચપીની કમાન આવી ગઈ.

રાઘવ રેડ્ડીને માત્ર 60 મત જ મળ્યા. જ્યારે કોક્જેને 131 મત મળ્યા. મતોની સંખ્યા એ વાત સ્પષ્ટ કરી દે છે કે સંગઠનમાં તોગડિયાનો પ્રભાવ કેટલો ઘટી ગયો છે.

શનિવારે આ માટેનું ગુપ્ત મતદાન કરાયું. નોંધનીય છે કે છેલ્લા 52 વર્ષમાં પ્રથમ વખત વિશ્વ હિંદુ પરિષદના અધ્યક્ષ માટે ચૂંટણી યોજવામાં આવી હતી.

આપને આ વાંચવું ગમશે :

6 સપ્ટેમ્બર વર્ષ 1939ના રોજ મધ્ય પ્રદેશના ધાર જિલ્લાના દાહી ગામમાં જન્મેલા વિષ્ણુ સદાશિવ કોક્જેએ પ્રારંભિક શિક્ષણ ધારમાં જ લીધું હતું.

એ બાદ ઇંદોરની હોલકર કોલેજમાંથી તેમણે ગણિત, આંકડાશાસ્ત્રમાં અનુસ્નાતક કર્યું. તેમણે કાયદાનો અભ્યાસ પણ ઇંદોરમાંથી જ કર્યો.

તેમણે અહીની ક્રિશ્ચિયન કોલેજમાંથી જ સામાજિક વિજ્ઞાનમાં અનુસ્નાતક પણ કર્યું અને વર્ષ 1964માં વકીલાત શરૂ કરી.

વર્ષ 1964માં કોક્જે મધ્યપ્રદેશ હાઇકોર્ટના જજ બન્યા. વર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

્ષ 1994માં તેમની બદલી રાજસ્થાનમાં થઈ. જ્યાં ચાર વર્ષ માટે તેમણે ઍડમિનિસ્ટ્રેટિવ જજ તરીકે ફરજ બજાવી.

કોક્જે 11 મહિના સુધી રાજસ્થાન હાઇકોર્ટના પ્રભારી મુખ્ય ન્યાયાધીશ પણ રહ્યા અને વર્ષ 2001માં તેઓ નિવૃત થયા.

જૈન મુનિ લોકેન્દ્ર વિજય પર બળાત્કારનો આરોપ અને બાદમાં આત્મહત્યાની તપાસ માટે ગઠીત આયોગમાં કોક્જેની અધ્યક્ષ તરીકે નિમણૂક કરાઈ હતી.

'ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ'ના અહેવાલ અનુસાર વર્ષ 2003માં હિમાચલ પ્રદેશના રાજ્યપાલ બનતાં પહેલાં કોક્જે રાષ્ટ્રીય સ્વયં સેવક સંઘ સાથે જોડાયા.

એપ્રિલ 2012થી 2014 સુધી તેઓ ભારત વિકાસ પરિષદના અખિલ ભારતીય અધ્યક્ષ રહ્યા.

કોક્જે છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી વીએચપીના ઉપાધ્યક્ષ હતા. તેમને ઇંદોરનાં સાંસદ અને લોકસભાનાં સ્પીકર સુમિત્રા મહાજના અંગત માનવામાં આવે છે.

એવું પણ કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે વીએચપીમાં અધ્યક્ષના નામ માટે સહમતિ ના સધાતા ચૂંટણીનો રસ્તો પસંદ કરવામાં આવ્યો હતો.

અહીં એ વાત પણ નોંધનીય છે કે તાજેતરમાં જ પ્રવીણ તોગડિયાએ આરએસએસ અને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની ટીકા કરી હતી.

સંગઠન પરથી તોગડિયાની પકડ નબળી પડવાનું પાછળ એમના દ્વારા કરાઈ રહેલી સંઘ અને મોદીની ટીકાને મહત્ત્વનું કારણ માનવામાં આવે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


વર્ષ 2011માં વર્લ્ડ કપની જીત બાદ ટ્રૉફી સાથે સચીન સહિત અન્ય ભારતીય ખેલાડીઓ

વર્ષ 2011ના વર્લ્ડ કપમાં જીત બાદ સચીન તેંડુલકરે આ વાત કહી હતી.

મૃદુભાષી અને મીડિયા પર ખીજાતા દક્ષિણ આફ્રિકાના પૂર્વ ઓપનર ગૈરી કર્સ્ટને વર્ષ 2008માં એશિયા કપની ફાઇનલમાં શ્રીલંકા સામે હાર મળ્યા બાદ કામકાજની રીત ધરમૂળથી બદલી નાખી.

કર્સ્ટને નક્કી કર્યું કે ભારતના પ્રભાવશાળી અને કરોડપતિ ક્રિકેટર એક શિસ્તબદ્ધ યુનિટની જેમ ટીમ મૅનેજમૅન્ટ સાથે તાલમેલ બનાવી રમે અને દેશ માટે સન્માન મેળવે.

ચાર વર્ષમાં બીજી વાર નૉટઆઉટ

2015ના વર્લ્ડ કપમાં ભારત ઑસ્ટ્રેલિયા સામે સેમિફાઇનલમાં હાર્યું હતું, એ સમયે ધોની કપ્તાન અને રવિ શાસ્ત્રી ટીમના ડાયરેક્ટર હતા

હવે 26 માર્ચ, 2015ના સિડની ક્રિકેટ ગ્રાઉન્ડના ઘટનાક્રમ પર નજર નાખીએ. યજમાન ઑસ્ટ્રેલિયાએ વર્લ્ડ કપ સેમિફાઇનલમાં ભારતને ખરાબ રીતે હરાવ્યું હતું.

વિરાટ કોહલી ભાવશૂન્ય આંખો સાથે પેવેલિયનની બાલ્કનીમાં બેઠા હતા અને કપ્તાન મહેન્દ્રસિંહ ધોની વિજેતા ઑસ્ટ્રેલિયન ટીમના ખેલાડીઓને અભિનંદન આપવા મેદાનમાં આવ્યા હતા. ત્યારે રવિ શાસ્ત્રી ભારતના દરેક ક્રિકેટરની પીઠ થાબડીને શાબાશી આપતા હતા.

એ સમયે રવ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

િ શાસ્ત્રીની ઉંમર 53 વર્ષ હતી અને તેઓ ભારતીય ટીમના ડાયરેક્ટર હતા. પૂર્વ કપ્તાન અનિલ કુંબલે હેડકોચ ન બન્યા ત્યાં સુધી શાસ્ત્રીએ વર્ષ 2014થી 2016 સુધી આ ભૂમિકા નિભાવી.

કુંબલે સફળ રહ્યા

અનિલ કુંબલે અંદાજે એક વર્ષ સુધી ભારતીય ટીમના કોચ રહ્યા

અનિલ કુબલેએ અંદાજે એક વર્ષ એટલે કે જૂન 2017 સુધી ભારતના કોચ રહ્યા. જૂનમાં જ તેમના અને કપ્તાન વિરાટ કોહલી વચ્ચેના મતભેદો મીડિયા રિપોર્ટમાં આવ્યા.

ઇંગ્લૅન્ડમાં ચૅમ્પિયન્સ ટ્રૉફીની ફાઇનલમાં પાકિસ્તાન સામે હાર બાદ કુંબલે ભારતીય ટીમ સાથે વેસ્ટ ઇન્ડીઝ ન ગયા.

ભારતીય ટીમના કોચ કુંબલેના ભાગે સફળતા પણ આવી. ભારતે 17 ટેસ્ટ મૅચમાંથી 12 મૅચ જીતી. ભારતે આઈસીસીના રૅન્કિંગમાં પણ બીજી વાર પહેલું સ્થાન પ્રાપ્ત કર્યું.

કપ્તાનની પસંદ રવિ શાસ્ત્રી!

અનિલ કુંબલે પછી રવિ શાસ્ત્રી ટીમના કોચ બન્યા

બાદમાં તરત રવિ શાસ્ત્રી ભારતના હેડકોચ બન્યા અને સામાન્ય રીતે એવું માનવામાં આવ્યું કે આ નિર્ણયને કપ્તાન અને ટીમના કેટલાક વરિષ્ઠ સભ્યોનું સમર્થન છે.

એ પણ આશા હતી કે ટીમ ડાયરેક્ટર તરીકે ભારતને શાનદાર રીતે વર્લ્ડ કપની સેમિફાઇનલ સુધી લઈ ગયેલા રવિ શાસ્ત્રી વર્ષ 2019ના ઇંગ્લૅન્ડમાં યોજાનાર વર્લ્ડ કપ માટે ટીમને તૈયાર કરશે.

શાસ્ત્રીએ એવું કર્યું પણ.

તેમણે ન માત્ર સંજય બાંગરને બૅટ્સમૅન કોચ તરીકે યથાવત્ રાખ્યા, પરંતુ તેમને ટીમના આસિસ્ટન્ટ કોચ પણ બનાવ્યા.

તેઓ ભરત અરુણને ટીમના બૉલિંગ કોચ તરીકે લાવ્યા. આ નિર્ણયને લઈને જોરદાર વિવાદ પણ થયો હતો. કારણ એ હતું કે અનિલ કુંબલે પોતાના કાર્યકાળ દરમિયાન આ પદ માટે ભારતના પૂર્વ ઝડપી બૉલર ઝહીર ખાનની નિમણૂકના પક્ષમાં હતા.

પસંદગી પર સવાલ

રવિ શાસ્ત્રીએ એ બાબત પર ભાર મૂક્યો કે ભારતીય ટીમના વિદેશપ્રવાસ સમયે યુવા ખેલાડીઓને અજમાવતા રહે, જેથી તેઓ અલગઅલગ પરિસ્થિતિમાં પોતાને ઢાળી શકે.

શાસ્ત્રીને એ વાતનું પણ શ્રેય આપવું જોઈએ કે તેઓએ ભારતીય ક્રિકેટરોને સ્વાભાવિક રમત રમવા અને પોતાની બૉલિંગ-બેટિંગ કરવાની ખૂબીને ખીલવવા માટે આઝાદી આપી.

પરંતુ વર્લ્ડ કપ 2019 પહેલાં અને વર્લ્ડ કપ દરમિયાન લેવાયેલા કેટલાક નિર્ણયો ભવિષ્યમાં પણ તેમને પરેશાન કરતા રહેશે.

ભારતના પૂર્વ ખેલાડી ફારુક એન્જિનિયરે બીબીસી હિંદી સાથેની વાતચીતમાં રવિ શાસ્ત્રી અને કપ્તાન વિરાટ કોહલીને લઈને એક મહત્ત્વનો સવાલ ઉઠાવ્યો છે.

તેમણે પૂછ્યું, રિષભ પંત શરૂઆતથી ટીમનો હિસ્સો કેમ નહોતા? જ્યારે વર્લ્ડ કપ માટે ટીમ જાહેર થઈ ત્યારે ખોટી...


વર્ષ 2011માં સત્તા સંભાળ્યા બાદ પ્રથમ વખત કિમ જોંગ-ઉને પ્રથમ વખત કોઈ દેશના સર્વોચ્ચ પદાધિકારીનું સ્વાગત કરશે.

તાજેતરમાં કિમ જોંગે તેમની રાજદ્વારી પ્રવૃત્તિઓ વધારી દીધી છે. મે મહિનામાં તેઓ ચીનના પ્રમુખ શી જિનપિંગને મળ્યા હતા.

વળી, તેઓ આ મહિને અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સાથે પણ મુલાકાત કરવાના છે.

જોકે, ઉત્તર કોરિયાના સાથી રહેલા સીરિયા તરફથી આ વિશે કોઈ ટિપ્પણી કરવામાં આવી નથી.

અત્રે નોંધવું રહ્યું કે આ બન્ને દેશો પર સંયુક્ત રીતે રાસાયણિક હથિયારો વિકસાવવાનો આરોપ રહ્યો છે. પણ બન્ને દેશ તેનો ઇન્કાર કરતા આવ્યા છે.

જોકે, ઉત્તર કોરિયાની ન્યૂઝ એજન્સીએ આ મુલાકાતની કોઈ તારીખ જાહેર નથી કરી.

'હું  કિમ જોંગ-ઉનને મળવા જવાનો છું'

અજન્સીએ બસર અસદને ટાંકીને લખ્યું, "હું ઉત્તર કોરિયાની મુલાકાત લેવાનો છું અને કિમ જોંગ-ઉનને મળીશ."

ઉત્તર કોરિયાના રાજદૂત તરફથી પ્રસ્તાવિત બેઠક બાબતે જવાબ મળ્યા બાદ તેમની આ ટિપ્પણી આવી હોવાનું કહેવામાં આવી રહ્યું છે.

બસર અસદને ટાંકીને એવું પણ કહેવામાં આવ્યું કે અંતિમ વિજય કિમ જોંગ-ઉનનો થશે અને બન્ને કોરિયન દેશ એક થશે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

વર્ષ 1966માં સીરિ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

યા સાથે ઉત્તર કોરિયાએ રાજદ્વારી સંબંધો સ્થાપ્યા હતા.

ઉત્તર કોરિયાએ 1973ના આરબ-ઇઝરાયલ યુદ્ધમાં સેના અને હથિયાર બન્ને મોકલ્યા હતા.

ઉ.કોરિયા પર સીરિયાને હથિયારોની સામગ્રી આપવાનો આરોપ

ફેબ્રુઆરીમાં સંયુક્ત રાષ્ટ્રનો એક અહેવાલ જાહેર થઈ ગયો હતો. જેમાં ઉત્તર કોરિયા પર સીરિયામાં વર્ષ 2012 અને 2017માં રાસાયણિક હથિયાર બનાવવાની સામગ્રીના 40 શિપમેન્ટ મોકલવાનો આરોપનો ઉલ્લેખ હતો.

આ સામગ્રીમાં કથિતરૂપે એસિડ રોધક ટાઇલ્સ, સંખ્યાબંધ વાલ્વ અને પાઇપનો સમાવેશ થાય છે. જેને રાસાયણિક હથિયાર માટે વાપરવામાં આવવાની ભીતિ તેમાં દર્શાવાઈ હતી.

વળી સીરિયામાં સાત વર્ષથી ચાલતા ગૃહયુદ્ધ દરમિયાન રસાયણિક હથિયાર વાપરવાનો બસર અસદ પર આરોપ છે. જોકે તેમણે પણ આ આરોપોનો ઇન્કાર કર્યો છે.

પુતિન સાથે પણ શિખર બેઠક

વર્ષના પ્રારંભે ઉત્તર કોરિયાએ દક્ષિણ કોરિયા સાથે ફરીથી સંબંધો સુધારવા માટેની પહેલના સંકેતો આપ્યા ત્યારથી અત્યાર સુધી કિમ જોંગ ચીનના રાષ્ટ્રપતિ જિનપિંગ, દક્ષિણ કોરિયાના મૂન જે-ઇનને મળ્યા છે.

પણ અત્રે એ પણ નોંધવું રહ્યું કે ઉત્તર કોરિયા અને દક્ષિણ કોરિયા ટેક્નિકલ રીતે યુદ્ધની સ્થિતિ યથાવત્ છે.

કિમ જોંગ આ વર્ષે રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન સાથે પણ શિખર બેઠક કરવાના હોવાના અહેવાલ છે.

પરંતુ 12મી જૂને સિંગાપોરમાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સાથે કિમ જોંગની મુલાકાત ઘણી હાઇ-પ્રોફાઇલ છે.

કેમ કે અમેરિકાની માગ છે કે ઉત્તર કોરિયા નિ:શસ્ત્રીકરણ અપનાવે, જ્યારે ઉત્તર કોરિયાની માગ છે કે તેમની પરના પ્રતિબંધો દૂર કરવામાં આવે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


વર્ષ 2012માં મલાલાને છોકરીઓની શિક્ષા માટે અવાજ ઉઠાવવા પર ગોળી મારી દેવાઈ હતી

પણ ખૂબ ઓછા વિદ્યાર્થીઓ હોય છે કે જેમની સફર મલાલા યુસુફઝઈ જેવી હોય છે.

દુનિયાની પ્રખ્યાત સામાજિક કાર્યકર્તા અને શાંતિનો નોબેલ પુરસ્કાર મેળવનારી મલાલા યુસુફઝઈની એક તસવીર ટ્વિટર પર ખૂબ વાયરલ થઈ રહી છે.

આ તસવીરમાં તેમણે ઑક્સફર્ડ યુનિવર્સિટીમાં પોતાના પહેલા લેક્ચર વિશે વાત કરી હતી.

આ એ જ મલાલા છે કે જેમને પાંચ વર્ષ પહેલા આતંકીઓએ માથા પર ગોળી મારી દીધી હતી.

તેની પાછળ કારણ હતું કે મલાલા યુસુફઝઈ છોકરીઓના શિક્ષણનો એક અવાજ બની હતી.

20 વર્ષીય મલાલા ઑક્સફર્ડ યુનિવર્સિટીમાં ફિલોસોફી, પૉલિટીક્સ અને ઇકોનોમિક્સની શિક્ષા મેળવી રહી છે.

મલાલાએ ઓગષ્ટ 2017માં જ લેડી માર્ગરેટ હૉલ કોલેજમાં એડમિશન મેળવ્યું હતું.

મલાલાને વર્ષ 2012માં માથા પર ગોળી મારી દેવામાં આવી હતી જ્યારે તેમણે તાલિબાનના શાસન હેઠળ જીવન અંગે એક ડાયરી લખી હતી.

પોતાના ટ્વીટમાં મલાલા કહે છે, "આજથી પાંચ વર્ષ પહેલા મને છોકરીઓની શિક્ષા પર બોલવાના કારણે ગોળી મારી દેવામાં આવી હતી. આજે હું ઑક્સફર્ડમાં મારું પહેલું લેક્ચર અટેન્ડ કરી રહી છું."

મલાલાએ ટ્વીટ કર્યું... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

કે થોડી જ મિનિટમાં દુનિયાભરના લોકોએ તસવીરને શેર કરી હતી અને મલાલાને શુભકામનાઓ પાઠવી હતી.

ટ્વિટર પર શુભકામનાઓનો વરસાદ

એક ટ્વિટર યુઝરે લખ્યું, "ભવિષ્ય માટે શુભકામનાઓ. તમે દરેક છોકરી માટે ખૂબ જ પ્રેરણાદાયી છો."

વધુ એક ટ્વિટર યુઝરે ટ્વીટ કર્યું, "ખૂબ ખૂબ શુભેચ્છા મલાલા.

તમે દરેક મહિલા અને દુનિયાભરના અમારા જેવા લોકો માટે એક આશાના દિપ સમાન છો. યુનિવર્સિટીમાં ખૂબ મજા કરો."

મહત્વનું છે કે પોતાના પર થયેલા જીવલેણ હુમલા બાદ મલાલા પોતાના પરિવાર સાથે યુકેના બર્મિંઘમ રહેવા આવી ગયા હતા.

મલાલાની વૈશ્વિક સ્તરે ઓળખ ત્યારે બની જ્યારે તેમણે છોકરીઓની શિક્ષાનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો.

વર્ષ 2017માં UNએ મલાલાને શાંતિદૂત તરીકે સન્માનિત કરી હતી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


વર્ષ 2012માં મહિલા શિક્ષાના પ્રચારના કામ સાથે જોડાયેલાં મલાલાને તાલિબાનના આતંકીઓએ ગોળી મારી દીધી હતી.

મલાલા હવે 20 વર્ષનાં થઈ ચૂક્યાં છે અને એક માનવ અધિકાર કાર્યકર્તા તરીકે તેમણે પોતાની એક મજબૂત ઓળખ બનાવી લીધી છે. લગભગ છ વર્ષ બાદ મલાલા પોતાના દેશ પરત ફર્યાં, પણ શું પાકિસ્તાન તેમનાં આ પ્રવાસથી ખુશ છે?

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

બીબીસી ઉર્દૂના તંત્રી હારુન રશીદ જણાવે છે, "પાકિસ્તાનના ઘણાં લોકો એવા છે કે જેઓ મલાલાને પસંદ કરે છે. પરંતુ કેટલાક પિતૃસત્તાત્મક વિચાર ધરાવતા લોકોને મલાલા પસંદ નથી. કેમ કે મલાલા બાળકીઓના શિક્ષણ અંગે વાત કરે છે."

"તેવામાં ઘણાં લોકો એવા છે કે જેઓ મલાલાને ઇન્ટરનેટ પર પણ નિશાન બનાવી રહ્યા છે."

તેઓ કહે છે, "તે લોકો મલાલાને નફરત કરે છે કેમ કે તેમને લાગે છે કે મલાલા પશ્ચિમી દેશોના મહિલાઓની સ્વતંત્રતાના એજન્ડાને પ્રોત્સાહન આપે છે."

"તે લોકોને મહિલાઓનાં શિક્ષણ મેળવવાથી ડર લાગે છે. તેમને લાગે છે કે તેમાં ખતરો છે. ખાસ કરીને ગ્રામીણ વિસ્તારમાં જ્યાં લાખો લોકો સ્કૂલે જવાનું છોડીને ઘરના કામ કરે છે."

"તેનો સીધો મતલબ છે કે મલાલા ખૂબ જ મુશ્કેલ પુરુષવાદી વિચાર સામે લડી રહ્યાં છે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

."

આ વિચાર ઘણી વખત જોવા પણ મળે છે.

2014માં મલાલાને મળ્યો હતો નોબેલ પુરસ્કાર

2014માં જ્યારે મલાલાને નોબેલ પુરસ્કાર મળ્યો હતો, ત્યારે પણ તેના વિરોધમાં અવાજ સાંભળવા મળ્યો હતો.

સોશિયલ મીડિયા પર અપમાનજનક અને વ્યંગ્યાત્મક ટિપ્પણીઓ જોવા મળી હતી અને પાકિસ્તાની ટીવી ચેનલો પર પણ આ સમાચારને લઇને કોઈ ખાસ ઉત્સાહ જોવા મળ્યો ન હતો.

પરિસ્થિતિ એવી હતી કે લાંબા સમય સુધી તો પાકિસ્તાનના ઘણાં લોકોને એ પણ ખબર ન હતી કે મલાલાને નોબેલ પુરસ્કાર આપવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે.

'પાકિસ્તાન ઑબ્ઝર્વર' દૈનિકના તે સમયના તંત્રી તારિક ખટાકે આ નિર્ણયની ટીકા કરતા બીબીસીને જણાવ્યું હતું, "આ એક રાજકીય નિર્ણય છે અને એક ષડયંત્ર છે."

તેમણે મલાલા વિશે કહ્યું હતું કે 'તેઓ એક સાધારણ અને બેકાર છોકરી છે. તેમાં કંઈ પણ ખાસ નથી. તેઓ એ કામ કરી રહ્યા છે કે જે પશ્ચિમી દેશ ઇચ્છે છે.'

મલાલા યુસુફઝઈનો જન્મ વર્ષ 1999માં થયો હતો. પહેલી વખત તેઓ ચર્ચાનું કેન્દ્ર ત્યારે બન્યાં હતાં જ્યારે 10 વર્ષની ઉંમરે તેમણે ગુલ મકઈ નામથી બીબીસી ઉર્દૂ માટે ડાયરી લખવાનું શરૂ કર્યું હતું.

આ ડાયરી બહારની દુનિયામાં વસતા લોકો માટે એક બારી સમાન હતી જેનાથી તેમને ખબર પડી કે સ્વાત ઘાટીમાં તાલિબાનના પડછાયા હેઠળ લોકોનું જીવન કેવી રીતે વીતી રહ્યું છે.

2012માં મલાલાના માથામાં ગોળી મરાઈ હતી

મલાલાથી નારાજ ઉગ્રવાદીઓએ 2012માં તેમના માથામાં ગોળી મારી દીધી હતી. બ્રિટનમાં લાંબા સમય સુધી ઇલાજ કરાવ્યા બાદ તેઓ ઠીક થઈ શક્યાં હતાં અને ત્યારથી તેઓ પાકિસ્તાનની બહાર જ રહે છે.

મલાલાની શોધ કરનારા બીબીસી પત્રકાર અબ્દુલ હઈ કાકડે વિસ્તારમાં જણાવ્યું હતું કે તેઓ મલાલા સુધી કેવી રીતે પહોંચ્યા અને તેમની પાસે ડાયરી લખાવવાનો વિચાર કેવી રીતે આવ્યો.

"આ વર્ષ 2008ની વાત છે. ત્યારે હું બીબીસી ઉર્દૂ સેવા માટે કામ કરતો હતો. પાકિસ્તાનનો એક વિસ્તાર આતંકવાદનો સામનો કરી રહ્યો હતો અને ત્યાં ધાર્મિક નેતા મૌલાના ફઝલુલ્લાહ શરિયા કાયદો લાગુ કરાવવા માટે અભિયાન ચલાવી રહ્યા હતા."

પાકિસ્તાનના સ્વાતનાં રહેવાસી છે મલાલા

"ફઝલુલ્લાહની પ્રાથમિક ઓળખ એક મૌલવી તરીકે હતી. આગળ ચાલીને તેઓ બિનઇસ્લામી વસ્તુઓનો વિરોધ કરવા લાગ્યા. આ બિનઇસ્લામી વસ્તુઓમાં સ્કૂલ, સંગીત-ગીત જેવી વસ્તુઓનો સમાવેશ થયો હતો."

અબ્દુલ આગળ જણાવે છે, "એક સમયે તાલિબાને સ્વાત પર પૂર્ણ કબજો મેળવી લીધો હતો. બસ, કેટલીક સરકારી ઇમારતો જ છોડવામાં આવી હતી જેના પર તેમનો...


વર્ષ 2013માં અમર સિંહની કિડની ફેલ થઈ ગઈ હતી, જે બાદ તેમની કિડની ટ્રાન્સપ્લાન્ટ કરવામાં આવી હતી.

સિંહ એક સમયમાં સમાજવાદી પાર્ટીના કદાવર નેતા ગણતા હતા અને તેઓ મુલાયમસિંહ યાદવના ખાસ હતા.

કોલકતાથી દિલ્હી

27 જાન્યુઆરી 1956ના રોજ અલીગઢમાં જન્મેલા અમર સિંહનું બાળપણ અને યુવાની કોલકતામાં વીત્યાં. અહીંથી જ તેમણે સૅન્ટ ઝેવિયર્સ કૉલેજમાં કાયદાની ડિગ્રી મેળવી હતી. કોલકતામાં જ તેઓ બિરલા પરિવારના સંપર્કમાં આવ્યા અને કે.કે. બિરલાનો વિશ્વાસ હાંસલ કર્યા બાદ દિલ્હી પહોંચી ગયા. બિરલા અને ભરતિયા પરિવાર સાથેના સંબંધને પગલે એક સમયે તેઓ હિંદુસ્તાન ટાઇમ્સના નિદેશક મંડળમાં પણ રહ્યા.

આ દરમિયાન ભારતીય રાજકારણમાં તેઓ સક્રિય થઈ ગયા હતા. એ વખતે તેઓ અખિલ ભારતીય કૉંગ્રેસ કમિટીના સભ્યા બન્યા હતા. પૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી માધવરાવ સિંધિયાએ મધ્યપ્રદેશના કોટામાંથી તેમને સભ્યપદ અપાવ્યું હતું.

ગઠબંધન સરકારના વખતમાં માર્ક્સવાદી નેતા હરકિશનસિંહ સુરજિત સાથે પણ તેમનો ઘરોબો રહ્યો હતો.

જોકે, ઉત્તર પ્રદેશના રાજકારણ પર લાંબા સમયથી નજર રાખનારાઓનું માનવું હતું કે મુલાયમસિંહ પહેલાં વર્ષ 1985થી 1988 દરમિયાન ઉત્તર પ્રદેશના મુખ્ય ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

મંત્રી રહેલા વીરબહાદુર સિંહ સાથે પણ અમર સિંહને ઘરવટ હતી. વીરબહાદુર જ્યારે પણ નોઇડામાં સિંચાઈવિભાગના ગેસ્ટહાઉસમાં આવતા, અમર સિંહ ત્યાં જ મળતા હતા. કેટલાય લોકો તેમને 'રિલાયન્સ મૅન' તરીકે પણ ઓળખતા હતા.

વર્ષ 1996માં તેઓ પ્રથમ વખત રાજ્યસભાના સાંસદ તરીકે ચૂંટાયા હતા. પોતાની લાંબી રાજકીય કારકિર્દી દરમિયાન તેઓ કૉંગ્રેસ, ભાજપ અને સમાજવાદી પક્ષના ખાસ રહ્યા હતા.

મુલાયમના વિશ્વાસુ

એક સમયે ધરતીપુત્ર તરીકે ઓળખાતા મુલાયમસિંહ તથા ખેડૂતો અને પછાત વર્ગોના પક્ષ એવા સમાજવાદી પાર્ટીને આધુનિક અને ચમકદાર રાજકીય પક્ષમાં બદલનારા અમર સિંહ જ હતા.

પછી એ જયાપ્રદાને સાંસદ બનાવવાની વાત હોય કે પછી જયા બચ્ચનને રાજ્યસભામાં લાવવાનાં હોય કે પછી સંજય દત્તને પક્ષમાં સામેલ કરાવવાનું કામ હોય કે ઉત્તર પ્રદેશ માટે અગ્રણી ઉદ્યોગપતિઓને એક મંચ પર લાવવાની વાત હોય, આ બધો કરિશ્મા અમર સિંહનો હતો.

એક સમયે સમાજવાદી પાર્ટીમાં અમર સિંહની શાખ એવી હતી કે એમના લીધે આઝમ ખાન, બેનીપ્રસાદ વર્મા જેવા મુલાયમના નિકટના લોકો નારાજ થઈ પાર્ટી છોડી ગયા. પરંતુ મુલાયમનો વિશ્વાસ તેમના પર એમનો એમ જ રહ્યો.

હકીકતમાં મુલાયમ-અમરના સંબંધનાં મૂળ એચ ડી દેવગૌડાના વડા પ્રધાન બનવા સાથે રોપાયાં હતાં. દેવગૌડા હિંદી બોલી નહોતા શકતા અને મુલાયમ અંગ્રેજી. એવામાં દેવગૌડા અને મુલાયમ વચ્ચે દુભાષિયાની ભૂમિકા અમર સિંહ જ નિભાવતા હતા.

અમર-મુલાયમના સંબંધો વિશે વરિષ્ઠ રાજકીય પત્રકાર શરદ ગુપ્તા કહે છે, "અમર સિંહની વાત મુલાયમ કેટલી માનતા હતા એનું ઉદાહરણ એ છે કે અખિલેષ અને ડિમ્પલનાં લગ્ન માટે પહેલાં મુલાયમ તૈયાર નહોતા. પરંતુ એ અમર સિંહ જ હતા જેમણે મુલાયમને આ લગ્ન માટે મનાવ્યા હતા."

અંબિકાનંદ સહાય કહે છે, "હકીકતમાં મુલાયમ ક્યારેય પોતાનું કે બીજા કોઈનું કામ જાતે કે અન્ય કોઈને કરવા માટે કહી નહોતા શકતા. આટલા લાંબા રાજકીય જીવનમાં એમની એવી ટેવ જ નથી રહી. તેઓ ઘડાયેલા રાજનેતા ખરા પરંતુ રાજનીતિમાં એમણે અનેક કામો પણ કરાવવાનાં હોય છે. એક સમય એવો પણ હતો કે જે કોઈના કામને મુલાયમ કરાવવા માંગતા હોય તો માત્ર એટલું જ કહેતા હતા કે અમર સિંહને કહી દઈશ, થઈ જશે."

સૌ સાથે દોસ્તી

દરમિયાન દેશમાં ગઠબંધનની રાજનીતિનો સમય ચાલ્યો અને એમાં સમાજવાદી પક્ષ જેવા 20થી 30 બેઠકો ધરાવતા પક્ષનું મહત્ત્વ વધ્યું. જાણકારો માને છે કે તેની સાથે જ અમર સિંહની ભૂમિકા પણ ખૂબ વધી.

એનાં અનેક ઉદાહરણ હાજર છે. એક કિસ્સો તો એ જ છે કે 1999માં...


વર્ષ 2014ના ભાજપના ચૂંટણીઢંઢેરામાં 13 વખત 'જોબ'નો ઉલ્લેખ હતો, જ્યારે આ વખતે ત્રણ વખત કર્યો છે.

થોડો સમય પહેલાં NSSOનો ડેટા બહાર આવ્યો હતો, જેમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે બેરોજગારીનો દર છેલ્લાં 45 વર્ષની સર્વોચ્ચ સપાટીએ છે.

'word cloud' દ્વારા ભાજપ અને કૉંગ્રેસના ચૂંટણીઢંઢેરાની એક તુલનાત્મક સમીક્ષા તો બંને પક્ષોની પ્રાથમિક્તા અંગે અંદાજ આવે છે.

ગુજરાત મૉડલની વાત નહીં

વાઇબ્રન્ટ ગુજરાતએ મોદીના 'ગુજરાત મૉડલ'નું પ્રતીક

2014માં ગુજરાતના તત્કાલીન મુખ્ય પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ દેશભરમાં ફરીને 'ગુજરાત મૉડલ' રજૂ કર્યુ હતું. જોકે, ગત પાંચ વર્ષ દરમિયાન તેની ચમક ઘટી છે.

બેકારીને કારણે રોજગારમાં અનામત માટે પાટીદાર સમાજે આંદોલન હાથ ધર્યું, જ્યારે ઓબીસી ક્વૉટા ઘટી ન જાય તે માટે ઓબીસી આંદોલન પણ થયું.

બીબીસી ગુજરાતીના કાર્યક્રમ 'ગુજરાતની વાત'માં રાજ્યના પૂર્વ મુખ્ય પ્રધાન સુરેશ મહેતાએ કહ્યું, "સમાજમાં અસંતોષના કારણે આંદોલનો થયાં છે."

"અહીં વાત આવે છે આજીવિકાની. ઝડપથી વધતા શિક્ષણના કારણે શહેરીકરણ વધ્યું છે. ગામડાંમાંથી યુવાનો શહેરમાં આવ્યા અને અહીં આજીવિકા ન મળે તો અસંતોષ ઊભો થાય છે."

"આ વિક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

લ્પો ઊભા કરવાનું કામ સત્તામાં બેઠેલા લોકોનું છે. જો રોજગારીના વિકલ્પો ઊભા ના થાય તો અસંતોષ ઊભો થાય છે."

તાજેતરના ચૂંટણી પ્રચારમાં નરેન્દ્ર મોદી 'ગુજરાત મૉડલ'ની કોઈ વાત નથી કરી રહ્યા.

આ વિશે વધુ વાંચો

'દેશને યાદ છે'

કૉંગ્રેસે ખાલી પડેલી 22 લાખ જગ્યાઓ ભરવાનું વચન આપ્યું છે

કૉંગ્રેસના પ્રવક્તા રણદીપ સુરજેવાલાએ ભાજપના સંકલ્પપત્રને 'જૂઠાણું' ઠેરવ્યું હતું અને કહ્યું હતું કે ભાજપે 'વિશ્વાસમાં 'વિષ' ભેળવ્યું છે.'

સુરજેવાલાએ કહ્યું, "દેશને યાદ છે કે ભાજપે બે કરોડથી વધુ લોકોને રોજગાર તથા દરેક નાગરિકને રૂ. 15 લાખનું વચન આપ્યું હતું અને ખેડૂતોની આવક બમણી કરવાની વાત કહી હતી."

"ભાજપ સરકાર આ દરેક મોરચે નિષ્ફળ રહી છે. જનતા તમને (ભાજપ સરકાર)ને માફ નહીં કરે."

જોકે, વચગાળાનું બજેટ રજૂ કરનારા પીયૂષ ગોયલે કહ્યુ હતું કે "માળખાકીય સુવિધાઓ માટે અમે રૂ. 100 લાખ કરોડ ખર્ચીશું, જેના કારણે રોજગારની કરોડો તકો ઊભી થશે."

NSSOના આંકડા

સરકારના મતે રોજગારનાં આંકડા મેળવવાની વ્યવસ્થા સુધારવાની જરૂર

નૅશનલ સૅમ્પલસરવે ઑફિસ દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા આંકડા પ્રમાણે, નાણાંકીય વર્ષ 2012-18 દરમિયાન લગભગ બે કરોડ લોકોએ રોજગાર ગુમાવ્યા હતા.

રિપોર્ટ મુજબ, 2011-12 દરમિયાન 30.4 કરોડ લોકો પાસે કામ હતું, પરંતુ 2017-18 દરમિયાન 28.6 કરોડ લોકો પાસે કામ હતું.

દેશમાં 6.1 ટકાના દરે બેકારી પ્રવર્તે છે, જે ગત 45 વર્ષની સર્વોચ્ચ સપાટી છે.

ચૂંટણી પૂર્વે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વવાળી સરકારે આંકડાઓને 'અપૂર્ણ ચિત્ર' દર્શાવતાં હોવાનું જણાવીને સ્વીકારવાનો ઇન્કાર કરી દીધો હતો, જેના વિરોધમાં બે ઉચ્ચ અધિકારીઓએ રાજીનામા આપી દીધા હતા.

ભારત સરકારના વાણિજ્ય પ્રધાન સુરેશ પ્રભુના કહેવા પ્રમાણે, "જીડીપી તથા રોજગાર સર્જન વચ્ચેના સંબંધ અંગે પુનઃવિચાર કરવાની જરૂર છે, કારણ કે કુલ જીડીપીમાં કૃષિક્ષેત્રનું પ્રદાન માત્ર 16 ટકા છે, જ્યારે તે 60 ટકા વસ્તીને રોજગાર આપે છે."

પ્રભુએ ઉમેર્યું કે રોજગાર સર્જન થઈ રહ્યું છે, પરંતુ તેને 'નોંધવાની વ્યવસ્થા' નથી.

લગભગ 100થી વધુ અર્થશાસ્ત્રીઓ અને પ્રબુદ્ધોના મતે ભારતની સંસ્થાઓ દ્વારા જે આંકડા બહાર પાડવામાં આવે છે, તેની ઉપર રાજકીય વ્યવસ્થાનો પ્રભાવ રહે છે.

યુવા અને રોજગાર

2019માં કૉંગ્રેસ દ્વારા શબ્દ પ્રયોગ

કૉંગ્રેસે કેન્દ્ર સરકારની 22 લાખ તથા ગ્રામ પંચાયતમાં 10 લાખ ખાલી જગ્યાઓને ભરવાની જાહેરાત કરી છે.

ભાજપે...


વર્ષ 2014ની ચૂંટણીમાં ભાજપને મળેલી મોટી સફળતા બાદ વડા પ્રધાન નેરન્દ્ર મોદીએ મંત્રિપરિષદમાં કેટલાક સહયોગી પક્ષોને સામેલ કર્યા તો લાગ્યું કે બહુમતી હોવા છતાં તેઓ સંસદીય રાજકારણમાં પોતાનો વ્યાપ વધારવા માગે છે.

પરંતુ ગત પોણા પાંચ વર્ષના સરકારી અને સંસદીય કામકાજને જોઈએ તો તેમાં વ્યાપકતાના બદલે સંકીર્ણતા નજર પડે છે.

આપણા સમાજ અને રાજકારણમાં બહુમતી અને ગઠબંધનની સરકારોને લઈને હંમેશાં વિવાદ રહ્યો છે.

સત્તાધારી પક્ષના નેતાઓ પણ દાવો કરે છે કે એક પક્ષની બહુમતી ધરાવતી સરકાર જનતા અને જનતંત્ર માટે વધારે સારું કામ કરી શકે છે.

ગઠબંધન સરકારો પર કટાક્ષ કરતા હાલ જ વડા પ્રધાન મોદીએ દેશની જનતાએ 'ભેળસેળ વાળી સરકાર'ની સંભાવનાથી બચવા આહ્વાન કર્યું હતું.

તેવામાં આજે એ જોવું જરુરી છે કે એક પક્ષની બહુમતી ધરાવતી સરકારનું કામકાજ, સંસદીય કાર્ય, લોકતાંત્રિક પ્રક્રિયા અને બંધારણીય સંસ્થાઓના સંરક્ષણ અને સુદૃઢીકરણના ક્ષેત્રમાં કેવું રહ્યું?

તેણે લોકતાંત્રિક આદર્શો અને સંસદીય મૂલ્યોનું કેટલું નિર્વહન કર્યું? સંસદ અને સરકાર વચ્ચે કેવો સંબંધ રહ્યો?

સંસદમાં ધારાકીય અને લોકકલ્યાણના જોડાયેલા સવાલો પર કેટલો અને ક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ેવા પ્રકારનો સંવાદ થયો?

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

કામકાજના કલાકોના હિસાબોથી જો જોવામાં આવે તો હાલની સરકારના કાર્યાલયમાં 16મી લોકસભાએ 15મી લોકસભાની સરખામણીએ વધારે સમય કામ કર્યું છે. તો બેઠકોની કુલ મુદ્દત 1615 કલાકો રહી.

પરંતુ ભૂતકાળની ઘણી લોકસભાઓની સરખામણીએ આ કલાકો ખૂબ ઓછા જોવા મળે છે.

એક પક્ષની બહુમતી ધરાવતી ભૂતકાળની અન્ય સરકારોના કાર્યકાળ દરમિયાન ગૃહે સરેરાશ 2689 કલાકો કામમાં વિતાવ્યા હતા.

પરંતુ કામના આ કલાકો કરતાં વધારે મહત્ત્વપૂર્ણ છે કે એકપક્ષીય બહુમત ધરાવતી સરકારે 16મી લોકસભામાં કેવી રીતે કામ કર્યું? કેવા પ્રકારના કાયદા બનાવ્યા? સંસદીય લોકતંત્રમાં મહત્ત્વની ભૂમિકા નિભાવવા વાળી સંસદીય સમિતિઓની શું સક્રિયતા રહી? બંધારણીય લોકતંત્ર પ્રત્યે સરકારનો કેવો દૃષ્ટિકોણ રહ્યો?

આ સવાલોની રોશનીમાં 16મી લોકસભાના કાર્યકાળનું આંકલન કરવામાં આવે તો સરકારનો દૃષ્ટિકોણ ખૂબ નિરાશ અને ભયાનક નજરે પડે છે.

લોકસભાના ઉપલબ્ધ આંકડા પ્રમાણે મોદી સરકારે 16મી લોકસભામાં કુલ 133 બિલ મંજૂર કરાવ્યાં.

તેમાં કેટલાંક મહત્ત્વપૂર્ણ બિલ છે જીએસટી, આધાર સંબંધી કાયદો, મૅટરનિટી લીવ બિલ અને 124મું બંધારણ સંશોધન બિલ (આર્થિક આધારે અનામત આપવાનો કાયદો) વગેરે. તેમાં કેટલાંક સારા અને સકારાત્મક બિલ પણ હતાં.

લોકસભાએ કેટલાક એવા બિલ પાસ કર્યા, જેમને રાજ્યસભામાં મંજૂરી ન મળી અથવા જે રાજ્યસભામાં રજૂ ન કરી શકાયા અને આ રીતે હાલની લોકસભાની કાર્યાવધિના સમાપન બાદ તે પોતાની મેળે જ ખતમ થઈ ગયા.

તેવાં બિલની સંખ્યા 46 છે, જેમાં નાગરિકતા કાયદો અને ટ્રિપલ તલાક સંબંધિત કાયદો સામેલ છે.

નાગરિકતા કાયદાના કેટલાંક બિદુંઓ અને ટ્રિપલ તલાકમાં આપરાધિક જોગવાઈ જોડવા પર પ્રમુખ વિપક્ષી પાર્ટીઓમાં ઊંડા મતભેદ હતા.

સમાજમાં પણ તેમને લઈને વિવાદ હતો. સમગ્ર પૂર્વોત્તર ભારત વિવાદાસ્પદ નાગરિકતા સંશોધન કાયદાને લઈને આંદોલન કરી રહ્યું હતું.

સત્તાધારી પક્ષના કેટલીક સહયોગી પાર્ટીઓએ તો પોતાને એ ક્ષેત્રીય ગઠબંધનોથી અલગ કરી લીધી, જેમાં ભાજપ સામેલ હતો અથવા તે જેમનું તે નેતૃત્વ કરી રહ્યો હતો.

સવાલ ઊઠે છે, આવા વિવાદાસ્પદ બિલ પર લોકસભાનો આટલો સમય કેમ વેડફવામાં આવ્યો?

 સિલેક્ટ કમિટિ અથવા કોઈ અન્ય  સંબંધિત સંસદીય સમિતિમાં મોકલીને સરકાર ગૃહ અને જનપ્રતિનિધિઓનો સમય બચાવી શકી હોત તેમજ સમાજને કારણ વગરના વિવાદથી પણ બચાવી શકાયો હોત.

શું સરકારે ઇરાદાપૂર્વક આવા બિલને લોકસભામાં રજૂ અને મંજૂર...


વર્ષ 2014ની લોકસભા ચૂંટણીમાં મોટી જીત બાદ બિહાર, દિલ્હીથી માંડીને પંજાબ સુધી ભાજપે ઘણી નાની મોટી હારનો સામનો કરવો પડ્યો છે.

તેમાં આ ઝટકો ખૂબ મોટો છે. 'કૉંગ્રેસ મુક્ત ભારત'નું સૂત્ર આપનારી પાર્ટી પાસેથી કૉંગ્રેસે ત્રણ રાજ્યો છીનવી લીધાં છે.

જોકે, આ પરિણામોના આધારે 2019 માટે કોઈ નિષ્કર્ષ કાઢવો એ થોડી ઉતાવળ હશે. આવું માનવાનાં ઘણાં કારણો છે.

સૌથી પહેલી વાત તો એ છે કે વર્ષ 2019ની લોકસભા ચૂંટણીમાં હજુ આશરે ચાર મહિના બાકી છે.

અત્યારે જે ગરમાગરમી જોવા મળી રહી છે તે લોકસભા ચૂંટણી સુધી ચાલશે.

વિધાનસભા ચૂંટણીનાં પરિણામો નિશ્ચિત રૂપે પાર્ટીઓના મનોબળ પર અસર કરે છે પરંતુ તેના મહત્ત્વને યોગ્ય રીતે સમજવાની જરૂર છે.

અંગ્રેજીની એક કહેવતના આધારે 'રાજકારણમાં એક અઠવાડિયાનો સમય ખૂબ લાંબો સમય હોય છે,' અહીં તો હજુ ચાર મહિનાનો સમય બાકી છે.

સાથે જ એ પણ યાદ રાખવું જોઈએ કે વિધાનસભા ચૂંટણી અને લોકસભા ચૂંટણીમાં લોકો અલગ અલગ રીતે મત આપે છે.

તેનું મોટું ઉદાહરણ છે, ફેબ્રુઆરી 2015માં યોજાયેલી દિલ્હી વિધાનસભાની ચૂંટણી કે જેમાં આમ આદમી પાર્ટીએ 70માંથી 67 બેઠક પર જીત મેળવી હતી, જ્યારે તેના થોડા જ મહિના પહે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

લાં મોદી લહેરથી કેન્દ્રમાં સરકાર બની હતી.

એ પણ સમજવું જોઈએ કે મોદીએ સંસદીય ચૂંટણીને અમેરિકાની રાષ્ટ્રપતિ પદની ચૂંટણી સમાન બનાવી દીધી છે.

વર્ષ 2014ની જ જેમ, 2019ની ચૂંટણી પણ તેઓ પોતાની ખાનગી લોકપ્રિયતાના આધારે લડશે, જેમાં મુખ્ય સંદેશ એ જ હશે કે મોદી નહીં તો શું રાહુલ ગાંધી? એ જરા પણ જરૂરી નથી કે આ દાવ કામ કરી જાય.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

 જે લોકોને વર્ષ 2004ની લોકસભા ચૂંટણી યાદ છે, તેઓ જાણે છે કે અટલ બિહારી વાજપેયી કેટલા લોકપ્રિય નેતા હતા.

તેમની સામે એક વિદેશી મહિલા હતાં કે જેઓ સારી રીતે હિંદી પણ બોલી શકતાં ન હતાં અને ત્યારે ઇન્ડિયા શાઇન કરી રહ્યું હતું.

તે સમયે પાર્ટીના મોટા નેતા પ્રમોદ મહાજને જોશ અને આત્મવિશ્વાસ સાથે જીતની ભવિષ્યવાણી કરી હતી.

તેમની ભવિષ્યવાણીથી રાજનીતિ કરતા લોકો અને તેના પર ટિપ્પણી કરતા લોકોએ શીખવું જોઈએ કે ભવિષ્યવાણીઓ ઘણી વખત ખોટી સાબિત થાય છે.

ભારતનો મતદાતા ક્યારે શું જનાદેશ આપશે, તે કહેવું ખૂબ મુશ્કેલ છે.

જોકે, 2004થી માંડીને અત્યાર સુધી ભારતના રાજકારણમાં ખૂબ ફેરફાર થયા છે પરંતુ એક વાત બદલી નથી.

તે છે મતદાતાના મનમાં ચાલતી સમસ્યાઓનું સમાધાન મેળવવામાં વારંવાર મળતી નિષ્ફળતા.

2004ની થોડી વધારે ચર્ચા કરી લેવામાં આવે તો કદાચ 2019ના ઊંડાણમાં ઊતરવામાં થોડી મદદ મળી જાય.

એ કંઈ ઓછી રસપ્રદ વાત નથી કે વર્ષ 2003માં યોજાયેલી વિધાનસભા ચૂંટણીમાં વાજપેયીના નેતૃત્વમાં ભાજપે મધ્યપ્રદેશ, રાજસ્થાન અને છત્તીસગઢ કૉંગ્રેસ પાસેથી છીનવી લીધાં હતાં.

અટલ બિહારી વાજપેયીએ આ જ જીત બાદ અતિ આત્મવિશ્વાસમાં લોકસભાની ચૂંટણી જલદી કરાવવાનો નિર્ણય લીધો.

એ સમયે ભાજપને લાગ્યું હતું કે વાજપેયીની સામે સોનિયા ગાંધી ટકી શકશે નહીં.

પરંતુ જેવું ડિસેમ્બરમાં વિચાર્યું હતું, તેવું મે મહિનામાં થયું નહીં. ભાજપ ચૂંટણી હારી ગયો અને સરકાર કૉંગ્રેસે બનાવી.

કૉંગ્રેસને ખૂબ મહેનત બાદ ત્રણ રાજ્યોમાં સફળતા તો મળી છે, પરંતુ તેને 2019માં જીતની ગેરંટી માની શકાતી નથી, એમ વિચારવું ઉતાવળ હશે.

કૉંગ્રેસની સફળતાને ધ્યાનથી જોવામાં આવે તો ઘણી નાની મોટી વાતો સમજાય છે.

પહેલી વાત તો એ છે કે બે મોટાં રાજ્યો- મધ્ય પ્રદેશ અને રાજસ્થાનમાં કૉંગ્રેસ અને ભાજપનો વોટશેર લગભગ એક સમાન છે.

પરિણામોનાં વલણના સમયના ચૂંટણી પંચના આંકડા જણાવે છે કે બન્ને વચ્ચેનું અંતર વધુમાં વધુ એક ટકાનું છે.

આ ખૂબ જ ઓછા અંતરનો મતલબ છે કે આ ચૂંટણીનાં પરિણામો...


વર્ષ 2014માં ચૂંટણી યોજાઈ ત્યારે નરેન્દ્ર મોદી ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી તથા ભાજપના વડા પ્રધાનપદના ઉમેદવાર હતા, જ્યારે અમિત શાહને ઉત્તર પ્રદેશ ભાજપના પ્રભારી નીમવામાં આવ્યા હતા. એ સમયે ભાજપ તમામ 26 બેઠક જીત્યો હતો.

ફરી એક વખત વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી તથા શાસક પક્ષ ભાજપના અધ્યક્ષ અમિત શાહનું 'ગૃહરાજ્ય' હોવાથી સ્વાભાવિક રીતે તેના ઉપર મીટ મંડાયેલી છે.

ગુજરાતમાં ચૂંટણી દરમિયાન કેટલીક એવી બાબતો બની, જે 'ટર્નિંગ પૉઇન્ટ' બની રહી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

હાર્દિક પટેલ કૉંગ્રેસમાં જોડાયા

હાર્દિક પટેલને કૉંગ્રેસે ગુજરાત, બિહાર અને ઉત્તર પ્રદેશમાં સ્ટાર પ્રચારક બનાવ્યા હતા

પાટીદાર અનામત આંદોલન દ્વારા ચર્ચામાં આવેલા હાર્દિક પટેલે માર્ચ-2019માં કૉંગ્રેસમાં પ્રવેશ મેળવ્યો હતો. તેઓ જામનગરની બેઠક ઉપરથી ચૂંટણી લડવા માગતા હતા, પરંતુ કાયદાકીય આંટીઘૂંટીને કારણે તેઓ ચૂંટણી લડી શક્યા ન હતા.

કૉંગ્રેસે તેમને ગુજરાત, બિહાર અને ઉત્તર પ્રદેશમાં સ્ટાર પ્રચારક બનાવ્યા હતા. હાર્દિક સૌરાષ્ટ્રના સુરેન્દ્રનગર ખાતે ભાષણ આપી રહ્યા હતા ત્યારે એક યુવકે તેમને લાફો માર્યો હતો.

હાર્દિક પટેલ તથા તેમના સમર્થકોએ આરોપ મૂક્ય... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ો હતો કે લાફાકાંડ પાછળ ગુજરાત ભાજપના નેતાઓનો હાથ છે, આ આરોપોને ભાજપે નાકરી કાઢ્યા હતા.

ભાજપે ચૂંટણી પૂર્વે ગરીબ સવર્ણોને 10 ટકા અનામત આપવાની જોગવાઈ કરતો બંધારણીય સુધારો પસાર કર્યો હતો અને ગુજરાતે તેને લાગુ કરી દીધી હતી.

ગાંધીનગરમાં અમિત શાહ

અમિત શાહને લાલકૃષ્ણ અડવાણીની પરંપરાગત ગાંધીનગર બેઠક પરથી ટિકિટ મળી છે

ભાજપે પાર્ટીના અધ્યક્ષ અમિત શાહને દિગ્ગજ નેતા લાલકૃષ્ણ અડવાણીની પરંપરાગત ગાંધીનગર બેઠક ઉપરથી ટિકિટ આપી.

1991, 1998, 2004, 2009 અને 2014માં અડવાણી આ બેઠક ઉપરથી ચૂંટાયા હતા. સાંકેતિક રીતે અમિત શાહે પાર્ટીના વરિષ્ઠ નેતા લાલકૃષ્ણ અડવાણીનું સ્થાન લીધું હતું.

અગાઉ 2009 સુધી અડવાણી માટે શાહ જ ચૂંટણી વ્યવસ્થાપન કરતા હતા.

માર્ચ મહિનામાં ઉમેદવારી કરી, ત્યારે ભાજપમાં શાહ-મોદી વિરોધી કૅમ્પના મનાતા રાજનાથસિંહ અને નીતીન ગડકરી હાજર રહ્યા.

આ સિવાય શિવસેનાના ઉદ્ધવ ઠાકરે, શિરોમણિ અકાલી દળના પ્રકાશસિંઘ બાદલ, લોકજનશક્તિ પાર્ટીના રામવિલાસ પાસવાન પણ શાહની ઉમેદવારી સમયે હાજર રહ્યા હતા.

મોદી ગાંધીનગર બેઠક હેઠળ આવતી સરખેજ તથા નારણપુરા વિધાનસભા બેઠક ઉપરથી રેકૉર્ડ બહુમત સાથે ચૂંટાઈને ધારાસભ્ય બન્યા છે.

આ રીતે શાહ-મોદીની જોડીએ પક્ષની અંદર તથા બહાર તેમની સ્વીકાર્યતાને પ્રસ્થાપિત કરવાનો સાંકેતિક પ્રયાસ કર્યો.

ભાજપને આશા છે કે અમિત શાહની ઉમેદવારીથી પાર્ટીના કાર્યકરોમાં ઉત્સાહનો સંચાર થયો છે અને ફરી એક વખત પાર્ટીને 26માંથી 26 બેઠક મળશે.

અલ્પેશ ઠાકોરે કૉંગ્રેસ છોડી

અલ્પેશ ઠાકોર વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલા કૉંગ્રેસમાં જોડાયા હતા

વિધાનસભા ચૂંટણી પૂર્વે કૉંગ્રેસમાં જોડાયેલા ઠાકોર નેતા અલ્પેશ ઠાકોર (રાધનપુર) સહિત બે અન્ય ઠાકોર ધારાસભ્ય ધવલસિંહ ઝાલા (બાયડ) અને ભરતસિંહ ઠાકોર (બેચરાજી)એ લોકસભા ચૂંટણી પૂર્વે પાર્ટી છોડી દીધી હતી.

આ પહેલાં જાન્યુઆરી મહિનામાં પણ અલ્પેશ ઠાકોર કૉંગ્રેસ છોડીને ભાજપમાં જોડાશે તેવી ચર્ચા ચાલી હતી, પરંતુ એ સમયે તેમને મનાવી લેવાયા હતા.

એવી ચર્ચા હતી કે હાર્દિક પટેલને વધુ મહત્ત્વ આપતા અલ્પેશ ઠાકોર નારાજ હતા. આ વાતને અલ્પેશ ઠાકોરે નકારી કાઢી હતી.

અલ્પેશ ઠાકોરે કહ્યું છે કે તેઓ ધારાસભ્યપદેથી રાજીનામું નહીં આપે. બીજી બાજુ, કૉંગ્રેસે અલ્પેશ ઠાકોરનું સભ્યપદ રદ કરવા નિયમ પ્રમાણેની કાર્યવાહી હાથ ધરી છે.

NCPમાં શંકરસિંહ વાઘેલા

ગુજરાતના પૂર્વમુખ્ય મંત્રી શંકસિંહ વાઘેલાએ ગુજરાત વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલા કૉંગ્રેસ પાર્ટી...


વર્ષ 2014માં નરેન્દ્ર મોદીના વડા પ્રધાન બન્યા બાદ યશવંત સિન્હા ભાજપથી નારાજ હતા. આ નારાજગી બાદ તેમણે પાર્ટી છોડી દીધી હતી.

જોકે, યશવંત સિન્હાના દીકરા જયંત સિન્હા હજુ પણ ભાજપ સાથે જોડાયેલા છે અને ઝારખંડની હઝારીબાગ લોકસભા સીટના સાંસદ છે. મોદી સરકારના પહેલા કાર્યકાળમાં તેમને મંત્રી પણ બનાવાયા હતા. યશવંત સિન્હા વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી પર સતત શાબ્દિક પ્રહાર કરતા રહ્યા છે.

કોણ છે યશવંત સિન્હા?

યશવંત સિન્હા 1960માં IAS માટે પસંદગી પામ્યા હતા અને આખા ભારતમાં તેમને 12મું સ્થાન મળ્યું હતું. આરા અને પટનામાં કામ કર્યા બાદ તેમની સંથાલ પરગનામાં ડેપ્યુટી કમિશનર તરીકે નિમણૂક કરવામાં આવી હતી.

યશવંત સિન્હાએ 2009ની ચૂંટણી જીતી પરંતુ 2014માં તેમને ભાજપ તરફથી ટિકિટ આપવામાં આવી ન હતી. નરેન્દ્ર મોદી સાથે મતભેદ બાદ 2018માં 21 વર્ષ સુધી ભાજપમાં રહ્યા બાદ તેમણે પાર્ટીમાંથી રાજીનામું આપી દીધું હતું.

યશવંત સિન્હા ભાજપમાં ન સંઘમાંથી આવ્યા હતા ન અખિલ ભારતીય વિદ્યાર્થી પરિષદમાંથી. 24 વર્ષ સુધી IASની ભૂમિકામાં રહ્યા બાદ 1984માં તેઓ રાજકારણમાં જોડાયા. 1990માં તેઓ ચંદ્રશેખરની સરકારમાં નાણામંત્રી બન્યા હતા.

... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

નરેન્દ્ર મોદી સાથે ન બન્યું

યશવંત સિન્હા 2009ની ચૂંટણી જીત્યા પરંતુ 2014માં તેમને ભાજપે ટિકીટ ન આપી. ધીમે ધીમે નરેન્દ્ર મોદી સાથે તેમનું અંતર વધવા લાગ્યું અને અંતે 2018માં 21 વર્ષ સુધી ભાજપમાં રહ્યા પછી તેમણે પાર્ટીમાંથી રાજીનામું આપ્યું.

યશવંત સિન્હા કહે છે, 'જોકે, મેં એ વાતની હિમાયત કરી હતી કે મોદીજીને વડા પ્રધાન બનાવવામાં આવે પરંતુ 2014ની ચૂંટણી આવતા આવતા મને એ વાતનો આભાસ થયો હતો કે તેમની સાથે ચાલવું મુશ્કેલ હશે. એટલે મેં નક્કી કર્યું કે હું ચૂંટણી નહીં લડું.'

પાર્ટીએ મારી જગ્યાએ મારા દીકરાને એ સીટ ઑફર કરી. તે જીત્યા અને મોદીજીએ તેમને મંત્રી બનાવ્યા. જોકે હવે તે મંત્રી નથી 2019ની ચૂંટણી જીત્યા પછી પણ. આ પછી પણ હું નરેન્દ્ર મોદીને સૂચન આપતો રહ્યો.

અલગ અલગ મુદ્દા પર તેમને પત્ર લખતો રહ્યો. મારું અને તેમનું અંતર વધ્યું કાશ્મીરના મુદ્દાને લઈને. હું ઇચ્છતો હતો કે કાશ્મીરમાં વાજપેયીની નીતિઓનું અનુસરણ થાય. તેમની નીતિ માણસાઈ, જમહૂરિયત અને કશ્મીરિયતની હતી.

'મારું માનવું હતું કે કાશ્મીરમાં તમામ સંબંધિત પક્ષો સાથે વાતચીત કરવામાં આવે. વાજપેયીજીના સમયમાં હુર્રિયત સાથે પણ વાતચીત થઈ હતી.'

કાશ્મીર પર મતભેદ

યશવંત સિન્હા આગળ કહે છે, 'જ્યારે 2016માં કાશ્મીર ઘણું અશાંત થઈ ગયું હતું તો અમે કાશ્મીર ગયા હતા. એક સમૂહની સાથે હું જ્યારે કાશ્મીર ફરીથી ગયો ડિસેમ્બર, 2016માં તો મને લાગ્યું કે એક રસ્તો નીકળી શકે છે. મેં શ્રીનગરથી વડા પ્રધાન કાર્યાલયને ફોન કરીને કહ્યું કે હું તેમને મળવા માગું છું.'

 'તેના પછી મેં અનેક વખત તેમને મળવાના પ્રયત્નો કર્યા પરંતુ તેમણે મને સમય ન આપ્યો. હું ગૃહ મંત્રીને પણ મળ્યો. ત્યાંથી કોઈ સંતોષકારક જવાબ ન મળ્યો. જ્યારે મારી અંદર સવાલ ઉઠવા લાગ્યો કે આ લોકો કાશ્મીરમાં કેમ વાતચીત અને શાંતિનો રસ્તો અપનાવવા નથી માગતા?'

પછી મેં ભારતની આર્થિક સ્થિતિ વિશે ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસમાં એક લેખ લખ્યો હતો. જો તે સમયે મારી વાત સાંભળવામાં આવતી તો ભારતની અર્થવ્યવસ્થાની સ્થિતિ આજે છે તેવી ન થતી. પરંતુ વાત સાંભળવાથી તો દૂર પણ મારા વિશે એમ કહેવામાં આવ્યું કે આ 80 વર્ષની ઉંમરમાં નોકરી શોધી રહ્યા છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


વર્ષ 2014માં બહુમતવાળી સરકાર બનાવનારા વડા પ્રધાન મોદી 'ફરી એક વાર મોદી સરકાર' અને 'ટ્રાન્સફૉર્મ ઇન્ડિયા'ના નારા સાથે મેદાનમાં છે અને પોતાનો ચૂંટણીઢંઢેરો જાહેર કર્યો છે.

સામે મુખ્ય વિપક્ષ કૉંગ્રેસ પાર્ટી કહે છે કે સરકાર પોતાના મુખ્ય વાયદાઓ જ પૂરા કરી શકી નથી તો આગળ શું પૂરા કરશે.

બીબીસી રિયાલિટી ચેકની ટીમે ઉપલબ્ધ આંકડાઓના આધારે આવા ઘણા મુદ્દાઓ પર તપાસ કરી છે.

સીમા પર દેશની સુરક્ષાનો વાયદો

ફેબ્રુઆરી મહિનામાં ભારતમાં સુરક્ષા એક મોટો મુદ્દો બનીને સામે આવ્યો હતો. 14 ફેબ્રુઆરીએ કાશ્મીરમાં સીઆરપીએફના કાફલા પર આત્મઘાતી હુમલો થયો હતો, જેમાં 40 જવાનોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં.

તેના જવાબમાં ભારતે પાકિસ્તાની સરહદમાં દાખલ થઈને ઍરસ્ટ્રાઇક કરી અને ઉગ્રવાદી સંગઠન જૈશ-એ-મહોમ્મદનાં ઠેકાણાંઓને તોડી પાડ્યાંનો દાવો કર્યો.

પરંતુ કૉંગ્રેસ મોદી સરકાર પર હુમલો કરતાં કહેતી રહી કે વર્ષ 2014 બાદ કાશ્મીરની સ્થિતિ વધુ વણસી રહી છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરમાં ઉગ્રવાદની ઘટનાઓ

ગત વર્ષના અંત સુધીના આંકડાઓ મુજબ વર્તમાન સરકારના સમયમાં કાશ્મીરમાં ચરમપંથી ગતિવિધિઓ અગાઉની સરકાર જેટલી થઈ ગઈ છે.

જોકે,... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

અન્ય એક હકીકત એ પણ છે કે વર્ષ 2016થી ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરમાં ઘૂસણખોરીની ઘટનાઓમાં વધારો થયો છે.

મોદી સરકારમાં દેશની સુરક્ષાની સ્થિતિ વિશે વિગતવાર વાંચવા માટે અહીં ક્લિક કરો.

શું ભારત ઉત્પાદનમાં સુપર પાવર બન્યું?

મોદી સરકાર ઉત્પાદન ક્ષેત્રને આર્થિક વિકાસનો સૌથી મોટો સ્રોત માને છે. સરકારે વાયદો કર્યો હતો કે 'મેક ઇન ઇન્ડિયા'ની મદદથી વર્ષ 2025 સુધીમાં અર્થવ્યવસ્થામાં મૅન્યુફૅક્ચરિંગનું યોગદાન વધીને 25 ટકા થઈ જશે.

સરકારના આંકડા મુજબ મૅન્યુફૅક્ચરિંગ ક્ષેત્રનું યોગદાન હજુ સુધી 15 ટકા જેટલું જ છે.

આ અંગે બીબીસીનો વિગતવાર રિપોર્ટ વાંચવા માટે અહીં ક્લિક કરો.

શું હવે મહિલાઓ સુરક્ષિત છે?

વિપક્ષી કૉંગ્રેસ પક્ષનું કહેવું છે કે મહિલાઓની સુરક્ષા આવનારી ચૂંટણીમાં મોટો મુદ્દો બનશે.

ત્યારે ભાજપનું કહેવું છે કે મહિલાઓની વિરુદ્ધ થતી હિંસા અટકાવવા માટે કડક કાયદા અમલમાં મુકાયા છે.

આંકડા અનુસાર વર્ષ 2012માં દિલ્હીમાં થયેલા નિર્ભયા ગૅંગ રેપની ઘટના બાદ આવા કેસોની ફરિયાદ નોંધાણીની સંખ્યામાં વધારો થયો છે.

પરંતુ કોર્ટમાં ચાલતા કેસમાં સજાના દરમાં છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષોમાં કોઈ સુધારો થયો નથી.

મોદી સરકારમાં મહિલાઓની સુરક્ષા અંગે વિગતવાર રિપોર્ટ વાંચો.

ખેડૂતોને અપાયેલાં કેટલાં વાયદા નિભાવ્યા

ભારતની કુલ વસ્તીનો મોટો ભાગ આર્થિક રીતે ખેતી પર આધાર રાખે છે.

ત્યારે ગ્રામીણ વિસ્તારોના લોકો અને ખાસ કરીને ખેડૂતો ચૂંટણી દરમિયાન હંમેશા એક મોટો મુદ્દો હોય છે.

વિપક્ષ હંમેશા મોદી સરકારના કાર્યકાળમાં ખેડૂતોની દુર્દશાનો ઉલ્લેખ કરે છે, સાથે જ કેન્દ્ર સરકાર પર આક્ષેપ છે કે તે 'ગરીબ વિરોધી સરકાર છે.'

ત્રણ વર્ષ પહેલાં વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ વચન આપ્યું હતું કે વર્ષ 2022 સુધીમાં ખેડૂતોની આવક બમણી થઈ જશે.

સરકારી આંકડાઓ મુજબ 2016 સુધીમાં ખેડૂતોની આવકમાં વધારો થયો છે. 2016 બાદ ખેડૂતોની આવક કેટલી વધી છે તેના સરકારી આંકડા ઉપલબ્ધ નથી. જોકે, કેન્દ્ર સરકારે ખેડૂતોના હિતમાં ઘણાં પગલાં લીધાં છે.

કૉંગ્રેસની દેવાંમાફીની યોજનાને આડે હાથ લેતાં મોદી હંમેશાં કહેતા રહ્યા છે કે દેવાંમાફી ખેડૂતોની સમસ્યાનો ઉકેલ નથી.

તપાસમાં બીબીસી રિયાલિટી ચેક ટીમે જાણ્યું કે ખેડૂતો માટે કરવામાં આવેલી દેવાંમાફી યોજનાનો લાભ ખરેખર ખેડૂતોને પૂરેપૂરો મળી શકતો નથી.

ખેડૂતોની બમણી આવક અંગે વિસ્તારપૂર્વક અહીં  વાંચો

ઉજ્જવલા યોજના કેટલી સફળ

સ્વચ્છ ભારત અભિયાન અંતર્ગત વડા પ્રધાન...