ઇંગ્લૅન્ડ પાંચમી વાર વર્લ્ડ કપનું આયોજન કરી રહ્યું છે જેમાંથી ચાર વખત તેણે ટૂર્નામેન્ટની પોતાની પ્રથમ મૅચમાં વિજય હાંસલ કર્યો હતો.

બેન સ્ટોક્સના 89 રન અને અન્ય ત્રણ બૅટ્સમૅનની અડધી સદીની સહાયથી ઇંગ્લૅન્ડે આ મૅચમાં સફળતા હાંસલ કરી હતી.

પ્રથમ બેટિંગ કરતાં ઇંગ્લૅન્ડે તેની 50 ઓવરમાં આઠ વિકેટે 311 રનનો સ્કોર નોંધાવ્યો હતો જેના જવાબમાં સાઉથ આફ્રિકાની લડત સાવ ફિક્કી જણાતી હતી.

અંતે સાઉથ આફ્રિકા 39.5 ઓવરમાં 104 રન કરી શક્યું હતું.

મૅચ જીતવા માટે 312 રનના લક્ષ્યાંક સામે રમતા સાઉથ આફ્રિકાને ઇનિંગ્સના પ્રારંભે જ ફટકો પડ્યો હતો જ્યારે ટીમનો સૌથી અનુભવી અને આધારભૂત બૅટ્સમૅન હશીમ અમલા ઇજાગ્રસ્ત થયા હતા.

તેમની મુશ્કેલીમાં વધારો કરતા હોય તેમ એડ્રિયન માર્કરામ 11 અને કેપ્ટન ફાફ ડુ પ્લેસિસ માત્ર પાંચ રન નોંધાવીને પેવેલિયનમાં પરત આવી ગયા હતા. આ તબક્કે જોફરા આર્ચર અને લિયમ પ્લન્કેટ વેધક બૉલિંગ કરી રહ્યા હતા.

દસમી ઓવરમાં બે વિકેટે 44 રનના સ્કોર બાદ ક્વિટન ડી કોક અને પહેલીવાર વર્લ્ડ કપ રમી રહેલા રેસ્સી વાન ડેર ડુસાન વિકેટ પર આવ્યા હતા.

બંનેએ થોડા સમય માટે ટીમનો રકાસ અટકાવ્યો હતો અને સ્કોર 129 સુધી ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

પહોંચાડ્યો હતો.

ડી કોકે તેની કારકિર્દીની 22મી અડધી સદી પૂરી કરી હતી. છેલ્લી સાત વન-ડેમાં તેમણે આ સાથે છઠ્ઠી વખત 50નો આંક વટાવ્યો હતો.

ડી કોકનું આ ફોર્મ સાઉથ આફ્રિકા માટે આ વર્લ્ડ કપમાં મહત્ત્વની ભૂમિકા અદા કરી શકે છે.

અંતે 74 બૉલમાં 68 રન ફટકારીને ડી કોક આઉટ થયા હતા. થોડી જ વારમાં ડ્યુમિની અને પ્રિટોરિયસ પણ આઉટ થઈ જતા સાઉથ આફ્રિકા મુશ્કેલીમાં મુકાઈ ગયું હતું.

ડુસાન 50 રનના વ્યક્તિગત સ્કોરે આઉટ થયો હતો.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

પરાજયના એંધાણ

ફેહલુક્વાયોએ બેટિંગમાં પરત આવેલા હશીમ અમલાને સહકાર આપ્યો હતો પરંતુ તેઓ લાંબી ઇનિંગ્સ રમી શક્યા ન હતા અને સાઉથ આફ્રિકા પરાજયની નજીક પહોંચી ગયું હતું.

ઇજામાંથી પરત આવ્યા બાદ હશીમ અમલા પણ ટકી શક્યા ન હતા અને 13 રન નોંધાવીને આઉટ થઈ ગયા હતા.

જોફરા આર્ચરે ઇંગ્લૅન્ડ માટે ત્રણ વિકેટ ઝડપી હતી તો પ્લન્કેટ અને બેન સ્ટોક્સે બે-બે વિકેટ ઝડપી હતી.

ડુસાન 50 રનના વ્યક્તિગત સ્કોરે આઉટ થયા હતા.

અગાઉ ઓલરાઉન્ડર બેન સ્ટોક્સે શાનદાર 89 રન ફટકારીને ઇંગ્લૅન્ડને 311 રનના સ્કોર સુધી પહોંચાડ્યું હતું.

જોકે, યજમાન ટીમ આથી મોટો સ્કોર નોંધાવી શકે તેવા સંજોગો હતા પરંતુ સાઉથ આફ્રિકાએ પણ શાનદાર પુનરાગમન કરીને ઇંગ્લૅન્ડની ટીમને જંગી સ્કોર કરતા અટકાવી હતી.

પોતાને માફક આવે તેવી પરિસ્થિતિમાં ઇંગ્લૅન્ડ ઓવલ ક્રિકેટ ગ્રાઉન્ડ પર રમી રહ્યું હતું.

ટૉસ નહીં જીતવા છતા કૅપ્ટન ઓઇન મોર્ગનને અફસોસ થયો નહીં હોય કેમ કે, સાઉથ આફ્રિકાએ ટૉસ જીતીને તેમને પ્રથમ બેટિંગ કરવાનું આમંત્રણ આપ્યું હતું.

વર્લ્ડ કપમાં નવા પ્રયોગ

પ્રારંભમાં તો સાઉથ આફ્રિકન સુકાનીનો નિર્ણય યોગ્ય ઠર્યો હતો કેમ કે, સ્પિનર ઇમરાન તાહિરે ટીમને સફળતા અપાવીને ખતરનાક બેટ્સમૅન જોની બેરસ્ટોને આઉટ કર્યા હતા.

આ સાથે વર્લ્ડ કપની પહેલી જ ઓવરમાં વિકેટ લેનારા તે પ્રથમ સ્પિનર અને બીજા બૉલર બન્યા હતા.

અગાઉ 1992માં ઑસ્ટ્રેલિયાના ક્રેગ મેકડરમોટે આ સિદ્ધિ હાંસલ કરી હતી.

ફાફ ડુ પ્લેસિસે પહેલી ઓવર જ સ્પિનરને આપીને આશ્ચર્ય સર્જ્યું હતું તો સાથે-સાથે એ સંકેત પણ મળી ગયા હતા કે આ વર્લ્ડ કપમાં નવા પ્રયોગો જોવા મળશે.

આ તરફ ઇમરાન તાહિરે તેની ટીમને સફળતા તો અપાવી પરંતુ ત્યાર બાદ બીજી સફળતા માટે સાઉથ આફ્રિકાને ઘમી રાહ જોવી પડી હતી.

બેરસ્ટોની વિકેટ પડ્યા બાદ ઇંગ્લૅન્ડે લડત આપી હતી. જેસન રોય અને જો રૂટે બીજી વિકેટ માટે સદીની ભાગીદારી નોંધાવીને ઇંગ્લૅન્ડની...


ઇંગ્લૅન્ડ સામેની ચેન્નાઈ ટેસ્ટમાં જીત માટે ભારતને 420 રન કરવાના હતા, પણ વિરાટ કોહલીની ટીમ માત્ર 192માં સમેટાઈ ગઈ હતી.

ભારતીય ટીમ તરફથી કૅપ્ટન વિરાટ કોહલીએ થોડી બાજી સંભાળી હતી, પણ તેમની 72 રનની પારી રમતના ત્રીજા સેશન સુધી લઈ જવામાં નિષ્ફળ રહી હતી.

સવાલ એ થાય કે ઑસ્ટ્રેલિયામાં 2-1થી ટેસ્ટ સિરીઝ જીતનારી ઇન્ડિયન ટીમ પોતાની જમીન પર ઇંગ્લૅન્ડ સામેની ટેસ્ટમાં કેમ હારી ગઈ?

ભારતીય ટીમની પસંદગી પર સવાલ

ચેન્નાઈમાં જ્યારે ભારતીય ટીમ મેદાનમાં ઊતરી ત્યારે ટીમનું સુકાન અનિયમિત પણ સફળ કૅપ્ટન અજિંક્ય રહાણેની જગ્યાએ નિયમિત કૅપ્ટન વિરાટ કોહલીને સોંપાયું હતું, જે પિતા બન્યા બાદ ટીમમાં પરત ફર્યા હતા.

ઑસ્ટ્રેલિયામાં ત્રણ મૅચમાં તેર વિકેટ લેનારા ફાસ્ટ બૉલર મોહમ્મદ સિરાજનું સ્થાન ઈશાંત શર્માએ લીધું.

તેઓ પોતાની 98મી મૅચ રમતા હતા અને ટેસ્ટ કારકિર્દીમાં 300 વિકેટ લેવામાં સફળ પણ રહ્યા, પણ એક બૉલર તરીકે તેઓ પોતાની છાપ છોડી ન શક્યા.

તમામ ક્રિકેટ પંડિતો હેરાન હતા કે મોહમ્મદ સિરાજ અને કુલદીપ યાદવને ટીમમાં સ્થાન કેમ ન મળ્યું.

બની શકે કે મોહમ્મદ સિરાજ અને કુલદીપ યાદવ હોય તો પણ પરિણામ આ જ આવત, પણ પહેલી નજરે એ સ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાચું લાગતું નથી.

શાહબાઝ નદીમે બે વિકેટ માટે 167 રન અને આર. અશ્વિને ત્રણ વિકેટ માટે 146 રન આપ્યા, એટલે કે બંને બૉલરોએ ત્રણસોથી વધુ રન આપી દીધા.

ઇંગ્લૅન્ડે જોરદાર ખેલાડીઓને અજમાવ્યા

બીજી તરફ ઇંગ્લૅન્ડે ચેન્નાઈ ટેસ્ટ માટે પોતાની ટીમની જાહેરાત કરી તો અનુભવી ઑફ સ્પિનર મોઈન અલી ટીમમાંથી બહાર હતા.

કદાચ કોવિડના શિકાર થવાને કારણે તેમની ફિટનેસ પર સવાલો હતા, પણ જૅક લીચ અને ડોમિનિક બૅસે તેમની ખોટ સાલવા ન દીધી.

ઇંગ્લૅન્ડે ફાસ્ટ બૉલરોમાં સ્ટુઅર્ટ બ્રૉન્ડના સ્થાને જેમ્સ એન્ડરસન અને જોફરા આર્ચરને મોકો આપ્યો.

ચેન્નાઈ ટેસ્ટ પહેલાં જ 606 વિકેટ પોતાના નામે કરી ચૂકેલા એન્ડરસને સાબિત કરી બતાવ્યું કે તેઓ કેવી રીતે સ્વિંગના બાદશાહ છે.

જો રૂટે જીતનાં મૂળિયાં નાખ્યાં

ઇંગ્લૅન્ડના કૅપ્ટન જો રૂટ ભારત આવતા પહેલાં ભારત માટે ખતરા સમાન બન્યા હતા.

તેઓએ શ્રીલંકા સામે 228 અને 186 રનની ઇનિંગ સહિત 426 બનાવ્યા હતા.

આ જબરજસ્ત ફૉર્મને તેઓએ જાળવી રાખીને પોતાની 100મી ટેસ્ટ મૅચમાં પહેલી ઇનિંગમાં 218 રન બનાવીને સતત ત્રીજી ટેસ્ટ મૅચમાં સદી ફટકારી.

પોતાની ટેસ્ટ કારકિર્દીમાં 98-99 અને 100મી ટેસ્ટ મૅચમાં સદી ફટકારનારા તેઓ વિશ્વના એકમાત્ર બૅટ્સમૅન છે.

તેમની બેવડી સદીને કારણે જ ઇંગ્લૅન્ડ પહેલી ઇનિંગમાં 578 રન જેટલો વિશાળ સ્કોર બનાવી શક્યું.

ટોસનો બૉસ બન્યું ઇંગ્લૅન્ડ

ચેન્નાઈની પીચ પર વર્ષ 2016માં ઇંગ્લૅન્ડ ભારત માટે એક ઇનિંગ અને 75 રનથી હાર્યું હતું. વર્તમાન કૅપ્ટન જો રૂટ પણ એ ટીમમાં હતા. આથી રૂટને હારના દર્દની ખબર હતી.

ઇંગ્લૅન્ડે અઢી દિવસમાં પહેલી ઇનિંગમાં શાનદાર બેટિંગ કરી. રૂટે બેવડી સદી ફટકારી.

સિબલે શાનદાર 87 રન ફટકાર્યા, તો બેન સ્ટોક્સે પણ 82 રન બનાવીને વિશાળ સ્કોરમાં પોતાનું યોગદાન આપ્યું.

બૅટિંગ અને બૉલિંગમાં પોતાની છાપ છોડનારી ઇંગ્લૅન્ડની ટીમે ભારતને પહેલી ઇનિંગમાં 337 રન પર રોકી દીધી, એનું શ્રેય તેની શાનદાર ફિલ્ડિંગને પણ જાય છે.

ભારતીય બૅટ્સમૅનો નિષ્ફળ

ઇંગ્લૅન્ડે પહેલી ઇનિંગમાં 578 રન બનાવ્યા હતા, તો સામે જવાબમાં ભારતની ઓપનર જોડી રોહિત શર્મા અને શુભમન ગિલે ટકીને ખેલી ન શક્યા.

રોહિત શર્મા માત્ર છ રન અને શુભમન ગિલ 29 રન બનાવી શક્યા.

બાદમાં અજિંક્ય રહાણે પણ માત્ર એક રન અને કૅપ્ટન વિરાટ કોહલી 11 રન બનાવીને પેલેવિયન ભેગા થઈ ગયા.

તો ઋષભ પંતે 91, ચેતેશ્વર પૂજારાએ 73 અને વૉશિંગ્ટન સુંદરે અણનમ 85 રન બનાવ્યા, જેથી ભારતનો સ્કોર 337 રન...


ઇંગ્લૅન્ડના માન્ચૅસ્ટરમાં રમાયેલી મૅચમાં જીતની સાથે ભારત પૉઇન્ટ ટેબલમાં બીજા સ્થાને પહોંચી ગયું છે. હાલ ભારતના 11 પૉઇન્ટ થઈ ગયા છે.

આ મૅચમાં જીત સાથે ભારતે વર્લ્ડ કપ 2019માં પોતાની અજેયની છબી જાળવી રાખી છે. ભારત આ વર્લ્ડ કપમાં હજી એક પણ મૅચ હાર્યું નથી.

વિરાટ કોહલીએ આ મૅચમાં તેમની કારકિર્દીના 20 હજાર રન પણ પૂરા કર્યા હતા.

ભારતની આ જીત સેમિફાઇનલમાં પહોંચવા માટે ખૂબ જ મહત્તવપૂર્ણ છે.

આ રહ્યા ભારતની જીતનાં કારણો :

ભારતની ધારદાર બૉલિંગ

ભારતના મુખ્ય બંને બૉલર મોહમ્મદ શમી અને જસપ્રિત બુમરાહે આજે ધારદાર બૉલિંગ કરી હતી.

આ બંને બૉલરના બૉલ સામે વેસ્ટ ઇન્ડીઝના બૅટ્સમૅન હાંફતા જોવા મળ્યા હતા.

શરૂઆતથી જ શમી અને બુમરાહે બૅટ્સમૅનો પર દબાવમાં લાવી દીધા હતા.

ભારતને પ્રથમ સફળતા ક્રિસ ગેઇલના રૂપમાં 4.5 ઓવરમાં મળી હતી, ત્યારે વેસ્ટ ઇન્ડીઝનો સ્કોર હતો માત્ર 10 રન. શમીએ શરૂઆતની બે વિકેટો ઝડપી હતી.

ગેઇલ અને હોપ બંને શમીના બૉલનો શિકાર બન્યા હતા.

કોહલી, ધોની, હાર્દિકની મક્કમ બૅટિંગ

ભારત તરફથી વિરાટ કોહલીએ કપ્તાની ઇનિંગ રમતા 72 રન બનાવ્યા હતા.

ટૉસ જીતીને ભારતે બૅટિંગ લીધી, એ બાદ રોહિત શર્મા જલદ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ી આઉટ થઈ ગયા અને ત્યારબાદ કોહલીએ બાજી સંભાળી હતી.

કોહલીનું મૅચમાં યોગદાન જોતાં તેમને 'મૅન ઑફ ધ મૅચ' જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા.

કોહલીનો સાથ કે. એલ. રાહુલે આપ્યો હતો. રાહુલે 48 રન કર્યા હતા, જે બાદ વિજય શંકર અને કેદાર જાધવ સસ્તામાં આઉટ થઈ ગયા અને કોહલી પણ 72 રને કૅચ આપી બેઠા.

હવે વારો હતો ધોની અને હાર્દિક પંડ્યાની જોડીનો જેમણે ખરેખર પોતાની જવાબદારી નિભાવી હતી.

ધોનીએ 61 બૉલમાં 56 રન કરીને ભારતને 268ના સ્કોરે પહોંચાડ્યું હતું. તેમનો સાથ હાર્દિક પંડ્યાએ આપ્યો હતો, જેમણે 38 બૉલમાં 46 રન કર્યા હતા.

ધોનીને મળેલું મોટું જીવતદાન

ધોનીની ઇનિંગ્ઝ આજે ભારત માટે ખાસ અને મહત્ત્વપૂર્ણ હતી, જો ધોની વહેલા આઉટ થઈ ગયા હોત તો ભારત 268ના સ્કોર સુધી ના પહોંચી શકતું.

વેસ્ટ ઇન્ડીઝ પાસે ધોનીને આઉટ કરવાની મહત્ત્વની તક આવી હતી, જો એ ચાન્સ વેસ્ટ ઇન્ડીઝ ના ચૂક્યું હોત તો કદાચ ભારતનો સ્કોર ઓછો થયો હોત.

વિન્ડીઝના સ્પીનર બૉલર ફેબિયન એલન 34મી ઓવર ફેંકવા આવ્યા અને તેનો બૉલ ધોની આગળ આવીને રમવા ગયા પરંતુ બૉલ ચૂકી ગયા.

બૉલ સીધો વિકેટકીપર શાઈ હોપના હાથમાં પહોંચ્યો પરંતુ હોપે બૉલ પહેલાં હાથેથી જ સ્ટમ્પની બેલ્સ પાડી દીધી. ત્યાં સુધીમાં તો ધોની પરત ક્રીઝમાં પહોંચી ગયા હતા.

આ સમયે 34મી ઓવર હતી અને ધોની માત્ર 8 રનના વ્યક્તિગત સ્કોરે બૅટિંગ કરી રહ્યા હતા. એટલે વેસ્ટ ઇન્ડીઝે મોટી તક ગુમાવી દીધી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


ઇંગ્લૅન્ડના માન્ચેસ્ટરમાં મંગળવારે મૅચ યોજાઈ હતી. ન્યૂઝીલૅન્ડની ટીમ ટૉસ જીતને પ્રથમ બેટિંગ કરવાનો નિર્ણય લીધો હતો.

છેવટે બંને ટીમની પહેલીવાર સેમિફાઇનલમાં ટક્કર થઈ હતી. આ વર્લ્ડ કપમાં ભારતીય ટીમ ખિતાબ જીતવા માટે ફેવરિટ ગણાતી હતી, પણ ભારત હારી ગયું છે.

9 તારીખે મંગળવારે યોજાયેલી મૅચમાં ન્યૂઝીલૅન્ડે 46.1 ઓવરમાં 211 રન કર્યા હતા.

વરસાદ પડતાં મૅચ રોકાઈ હતી અને બીજા દિવસે એટલે કે બુધવારે 10 તારીખે ફરી રમાઈ હતી.

બુધવારે ફરી મૅચ શરૂ થતા ન્યૂઝીલૅન્ડે આઠ વિકેટ ગુમાવીને ભારતને 240 રનનો ટાર્ગેટ આપ્યો હતો.

વર્લ્ડ કપમાં અગાઉ ભારતની ન્યૂઝીલૅન્ડ સાથે લીગ મૅચ હતી, પરંતુ એ મૅચ વરસાદને કારણે શરૂ નહોતી થઈ શકી અને બંને ટીમને એક-એક પૉઇન્ટ મળ્યા હતા.

ઓપનિંગ જોડી નિષ્ફળ

ભારતીય ઓપનર બૅટ્સમૅન રોહિત શર્માએ આ વર્લ્ડ કપમાં સર્વશ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન કર્યું છે. તેઓએ આ ટુર્નામેન્ટમાં સળંગ ત્રણ અને કુલ પાંચ સદી ફટકારી હતી.

રોહિત શર્મા પાસેથી ઘણા બધા વિશ્વવિક્રમો સ્થાપવાની તક હતી, પણ તેઓ સેમિફાઇનલમાં નિષ્ફળ નીવડ્યા. તો કે. એલ. રાહુલ પણ ચાલ્યા નહીં.

રોહિત શર્મા અને કે. એલ. રાહુલ એક-એક રન કરીને હેનરીની ઓવરમાં કૅચઆઉ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ટ થયા હતા. બંનેના કૅચ લાથમે કર્યા હતા.

ઉલ્લેખનીય છે કે આઠ મૅચમાં 647 રન બનાવનાર ભારતીય બૅટ્સમૅન રોહિત શર્મા આ ટુર્નામેન્ટના સૌથી સફળ બૅટ્સમૅન રહ્યા હતા.

ત્રણ બૅટ્સમૅનના ત્રણ રન

તો ત્રીજા ક્રમે આવેલા ભારતીય કૅપ્ટન વિરાટ કોહલી પણ માત્ર એક રન બનાવી શક્યા હતા. વિરાટ કોહલી બોલ્ટની ઓવરમાં એલબીડબલ્યૂ (લેગ બિફૉર વિકેટ) આઉટ થયા હતા.

અમ્યાયરે તેમના આઉટ જાહેર કર્યા હતા. વિરાટે રિવ્યૂ લીધો હતો પણ રિવ્યૂમાં તેઓ આઉટ સાબિત થયા હતા.

અત્યાર સુધીની મોટા ભાગની મૅચમાં ઓપનિંગ જોડી તૂટ્યા બાદ વિરાટ કોહલી આવીને બાજી સંભાળી લેતા હતા.

બોલ્ટ અને હેનરીએ ઓપનિંગ સ્પેલ શાનદાર નાખ્યો હતો. ભારતની વિકેટ પડતાં બૅટ્સમૅન દબાણમાં આવી ગયા હતા અને તેમને વિકેટ સાચવવા સિવાય કોઈ આરો નહોતો.

3.1 ઓવર સુધીમાં ભારતની ત્રણ વિકેટ પડી હતી અને ચોથી વિકેટના રૂપમાં દિનેશ કાર્તિક 9.6 ઓવરમાં 25 બૉલમાં માત્ર એક કરીને શક્યા હતા.

તેઓએ પણ હેનરીની ઓવરમાં નીશમના હાથે કૅચઆઉટ થઈ ગયા હતા.

ધોનીના સ્થાને દિનેશ કાર્તિકનું આવવું ભૂલ?

ભારતીય ટીમ આમેય ઘણા સમયથી મજબૂત મિડલ ઑર્ડરની કમીનો સામનો કરી રહી છે. ત્યારે વિરાટ કોહલી આઉટ થયા બાદ મહેન્દ્રસિંહ ધોનીના સ્થાને દિનેશ કાર્તિકના આવવા પર પણ સવાલો ઊઠ્યા હતા.

સોશિયલ મીડિયામાં પણ લોકોએ દિનેશ કાર્તિકના આવવાને ભારતીય ટીમ માટે નુકસાનકારક ગણાવ્યું હતું.

પૂર્વ કૅપ્ટન મહેન્દ્રસિંહ ધોનીનો અનુભવ જોતા તેણે વહેલા આવવું જોઈતું હતું એવું નિષ્ણાતો પણ માની રહ્યા છે.

ભલે આ વર્લ્ડ કપમાં ધોની એટલું સારું પ્રદર્શન ન કરી શક્યા હોય, પરંતુ તેઓ બેસ્ટ ફિનિશર તરીકે જાણીતા છે. ઘણી મૅચમાં ભારતને જીત અપાવી છે.

ટૉસ હારવો હારની શરૂઆત?

સામાન્ય રીતે આ પીચ પર પહેલાં જે ટીમ બેટિંગ કરે તેને મોટા ભાગે ફાયદો થતો હોય છે. રન ચેઝ કરવામાં પાછળની ટીમને મુશ્કેલી પડતી હોય છે.

આ મૅચમાં ન્યૂઝીલૅન્ડની ટીમે ટૉસ જીત્યો અને સ્વાભાવિક રીતે જ પહેલા બેટિંગ કરવાનો નિર્ણય કર્યો હતો.

વર્લ્ડ કપમાં ભારત અને ન્યૂઝીલૅન્ડ આઠ વાર ટકરાયા છે. જેમાં કિવી ટીમનું પલ્લું ભારે રહ્યું છે.

જોકે, ભારતીય બૉલરોએ શરૂઆતથી મૅચ પર પકડ જમાવી હતી. પહેલી બે ઓવર જસપ્રિત બુમરાહ અને ભુવનેશ્વરે મેડન નાખી હતી. છેક 17મા બૉલે ન્યૂઝીલૅન્ડે પહેલો રન લીધો હતો.

રવીન્દ્ર જાડેજાની મહેનત એળે ગઈ

ગુજરાતી ઑલરાઉન્ટર રવીન્દ્ર આ સેમિફાઇનલમાં છવાયેલા રહ્યા હતા.

બૉલિંગ, ફિલ્ડિંગથી માંડીને તેઓ બેટિંગમાં પણ ખરા...


ઇંગ્લૅન્ડમાં રમાઈ રહેલા વિમ્બલ્ડનના ફાઇનલમાં સેરેના હવે જર્મનીની ઍન્જલિક કૅર્બર સામે ટકારશે.

વાત એ નથી કે સેરેના વિલિયમ્સ ગ્રાન્ડ સ્લેમના ફાઇનલમાં પહોંચ્યાં છે. પરંતુ વાત એ છે કે આટલી ફિટનેસ તેમણે મેળવી કઈ રીતે?

બીજો સવાલ એ છે કે ફાઇનલ પહેલાં સેરેનાની ફિટનેસ પર કેમ ચર્ચા થઈ રહી છે?

દસ મહિના પહેલાં સેરેના વિલિયમ્સે એક બાળકીને જન્મ આપ્યો હતો. જોકે, પ્રૅગનન્સી તેમના માટે સામાન્ય રહી ન હતી.

પ્રૅગનન્સી બાદ પથારીવશ

36 વર્ષનાં સેરેના વિલિયમ્સે જ પોતાની પ્રૅગનન્સીની વાત કરતાં કહ્યું હતું કે બાળકીના જન્મ સમયે તેમની સ્થિતિ લગભગ મૃત્યુ પામવા જેવી થઈ ગઈ હતી.

પુત્રી ઍલિક્સ ઑલિમ્પિયાને જન્મ આપ્યા બાદ તેમને છ સપ્તાહ સુધી પથારીવશ રહેવું પડ્યું હતું.

તેમની ડિલિવરી સમયે તેમને ઇમરજન્સી સિઝેરિયન કરાવવાની જરૂર પડી હતી.

જે બાદ પણ ઘણા મહિનાઓ સુધી તેમણે અનેક મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.

સિઝેરિયન સમયે થયેલા ઑપરેશનને કારણે પેટ ફૂલવું અને ટાંકા તૂટવા જેવી મુશ્કેલીઓ પડી હતી.

ફિટનેસ: 'સેરેના માણસ નહીં, હિરો છે'

ડિલિવરી બાદ સેરેના વિલિયમ્સ 2017માં નવેમ્બરમાં જિમમાં પરત ફર્યાં હતાં.

ડિસે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

મ્બર મહિનામાં તો તેઓ ટેનિસની કોર્ટ પર એક ઍક્ઝિબિશન મેચ રમવા માટે ઊતર્યાં હતાં.

યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના ફેડ કપમાં ડબલ્સમાં તેમણે ફેબ્રુઆરીમાં ફરી રમવાનું શરૂ કર્યું હતું.

ડિલિવરી બાદ વિમ્બલ્ડન તેમની માત્ર ચોથી ટૂર્નામેન્ટ છે અને તેઓ ફાઇનલમાં પહોંચી ગયા છે.

અહીં એ વાત પણ ભૂલવી ના જોઈએ કે આઠ મહિનાની પ્રૅગનન્સી દરમિયાન તેમણે 2017નું વિમ્બલ્ડન ટાઇટલ જીત્યું હતું.

2013ના વિમ્બલ્ડન ચેમ્પિયન મારિઓન બાર્તોલીએ કહ્યું હતું, "સેરેના માણસ નથી પરંતુ હિરો છે."

સેરેના વિલિયમ્સ પણ ફ્રેન્ચ ઑપનમાં બ્લેક સૂટ પહેરતાં કહ્યું હતું કે, "હું સુપર હિરો જેવું ફિલ કરું છું."

માનસિક: 'તેઓ ખરેખર યોદ્ધા છે'

ફ્રેન્ચ ઓપન અને વિમ્બલ્ડનમાં શું છે તફાવત?

સેરેના વિલિયમ્સે એક પત્રકાર પરિષદમાં માતૃત્વની વાતો કરી હતી.

તેમની ડિલિવરી, તે બાદની મુશ્કેલીઓ અને ટ્રેનિંગ સેશન દરમિયાન તેમની પુત્રીની વાતોથી બૉરિંગ ગણાતી પત્રકાર પરિષદ જીવંત બની ગઈ હતી.

ટેનિસની ટૂર્નામેન્ટ્સમાં તેઓ એટલા રિલેક્સ જણાતા હતા કે તેમના પર જાણે ટાઇટલ જીતવાનો કોઈ ભાર હોતો નથી.

માતા બન્યા બાદ ત્રણ ટાઇલ્સ જીતનારા કિમ ક્લિસ્ટર્સ કહે છે, "એ મહત્ત્વનું નથી કે તમે ટેનિસ પ્લેયર છો કે એક નોકરી કરતાં માતા, સંઘર્ષ તો બંનેમાં છે."

કિમ 2008માં માતા બન્યા બાદ 2009, 2010માં યૂએસ ઑપન અને 2011માં ઑસ્ટ્રેલિયન ઑપન જીત્યાં હતાં.

વિલિયમ હવે એ ચોથી વખત ટાઇટલ જીતવા જઈ રહ્યાં છે.

જોકે, કિમે જ્યારે ટાઇટલ જીત્યું ત્યારે તેમની જે ઉંમર હતી તેના કરતાં સેરેનાની ઉંમર 10 વર્ષ વધારે છે.

કિમની દીકરીની સરખામણીએ સેરેનાની દીકરી આઠ મહિના નાની છે.

માતા તરીકેના આ તમામ પ્રકારના સંઘર્ષ અને દબાણ બાદ પણ સેરેનાએ મેચ જીતવા માટે માનસિક તાકાત મેળવી છે.

વિમ્બલ્ડનના ક્વાર્ટર ફાઇનલમાં તેમણે એક સેટ હારી ગયા બાદ પણ જીત મેળવી હતી.

સેરેના વિલિયમ્સની માનસિક મજબૂતી અંગે વાત કરતાં 1994નાં વિમ્બલ્ડન વિજેતા કોંકિટા માર્ટીનેઝે કહ્યું, "એ વાત જ પ્રભાવશાળી છે કે હજી પણ તેમનામાં જીતવાની પ્રબળ ઇચ્છા છે. એ બાબત જ જણાવે છે કે તે હજી ઘણું બધું કરી શકશે."

1987ના મેન્સ સિંગલના વિજેતા પૅટ કૅશ કહે છે કે સેરેના એક યોદ્ધા છે, તેની આ બાબતના વખાણ થવા જોઈએ.

કોર્ટ પર સેરેનાથી ડરતા ખેલાડીઓ

માત્ર સેરેના સામે મેચ રમવાનો છે આટલો વિચાર જ ઘણા ખેલાડીઓને હરાવવા માટે પૂરતો છે.

જ્યારે અમેરિકાની દસમો નંબર ધરાવતી મેડિસન કિ પોતાનો મેચ હારી...


ઇંગ્લૅન્ડે અફઘાનિસ્તાનને હરાવીને સેમીફાઇનલમાં લગભગ સ્થાન નિશ્ચિત કરી લીધું છે

મંગળવારે માન્ચેસ્ટરમાં રમાયેલી આઈસીસી વન-ડે ક્રિકેટ વર્લ્ડ કપની લીગ મૅચમાં અફઘાનિસ્તાન સામે 150 રનથી વિશાળ વિજય હાંસલ કરીને યજમાન ઇંગ્લૅન્ડે આ ટુર્નામેન્ટમાં પોતાની અવિરત આગેકૂચ જારી રાખી છે.

આ સાથે જ ઇંગ્લૅન્ડે સેમિફાઇનલમાં પોતાનો પ્રવેશ લગભગ નિશ્ચિત કરી દીધો હતો. ઇંગ્લૅન્ડ પૉઇન્ટ ટેબલમાં પણ મોખરે પહોંચી ગયું હતું.

ઓલ્ડ ટ્રેફોર્ડ ખાતે હજી બે દિવસ અગાઉ ભારતીય ટીમે પાકિસ્તાન સામે વિજય હાંસલ કર્યો હતો.

ભારતે પણ જંગી સ્કોર નોંધાવ્યો હતો પરંતુ તેની સ્ટાઇલમાં જે કમી હતી તે મંગળવારે ઇંગ્લૅન્ડે પૂરી કરી હતી.

ભારતને ફોર્મવિહોણું પાકિસ્તાન મળ્યું હતું તો ઇંગ્લૅન્ડને પ્રમાણમાં નબળી એવી અફઘાનિસ્તાનની ટીમ મળી હતી પરંતુ બંનેના વિજયની તીવ્રતા એકસમાન હતી.

ઇંગ્લૅન્ડે ટોસ જીતીને પ્રથમ બૅટિંગ કરતાં 50 ઓવરમાં છ વિકેટે 397 રનનો સ્કોર ખડકી દીધો હતો.

અફઘાનિસ્તાને થોડો પ્રતિકાર કર્યો હતો પરંતુ પહાડસમાન ટાર્ગેટ સામે તેઓ માંડ 247 રન કરી શક્યા હતા.

મોર્ગનની 17 સિક્સર

મોર્ગને 71 બોલમાં 17 સિક્સર સાથે 148 રન ફટકાર્યા હતા

... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

મૅચનું આકર્ષણ ઇંગ્લૅન્ડનો કેપ્ટન ઓઇન મોર્ગન રહ્યો હતો જેણે વર્લ્ડ કપના ઇતિહાસની ચોથી સૌથી ઝડપી સદી નોંધાવતાં 71 બોલમાં 17 સિક્સર સાથે 148 રન ફટકાર્યા હતા.

398 રનના વિશાળ લક્ષ્યાંક સામે અફઘાનિસ્તાની ટીમે મક્કમ બૅટિંગ કરી હતી પરંતુ તે એક પણ સમયે વિજય નોંધાવવાની સ્થિતિમાં આવ્યું ન હતું.

હશમતુલ્લાહ શાહિદીએ 100 બોલમાં પાંચ બાઉન્ડ્રી અને બે સિક્સરની મદદથી 76 રનની ઇનિંગ્સ રમી હતી.

જ્યારે રહેમત શાહે 46 અને અસગર અફઘાને 44 રનનું યોગદાન આપ્યું હતું. આ ઉપરાંત સુકાની ગુલબદિન નાયબે 37 રન નોંધાવ્યા હતા. ઇંગ્લૅન્ડ માટે આદિલ રશિદ અને જોફરા આર્ચરે ત્રણ-ત્રણ વિકેટ ઝડપી હતી જ્યારે માર્ક વૂડને બે વિકેટ મળી હતી.

અગાઉ ઇંગ્લૅન્ડના બૅટ્સમૅનોએ અફલાતૂન બૅટિંગ કરી હતી અને અફઘાનિસ્તાની બૉલર્સની મન મૂકીને ધોલાઈ કરી હતી.

અફઘાનિસ્તાનું બૉલિંગ પ્રદર્શન અત્યંત નબળું રહ્યું હતું. તેનો સ્ટાર સ્પિનર રશિદ ખાન સૌથી મોંઘો સાબિત થયો હતો.

રશિદ ખાન વર્લ્ડ કપમાં સૌથી વધારે રન આપનાર બૉલર

આઈપીએલમાં સારું પ્રદર્શન કરનારા રાશિદ ખાને સૌથી વધારે રન આપ્યા

ઓઇન મોર્ગને તોફાની બૅટિંગ કરીને 57 બૉલમાં 100 રન પૂરા કરીને વર્લ્ડ કપની ચોથી ઝડપી સદી ફટકારી હતી. તેણે જો રૂટ સાથે મળીને ત્રીજી વિકેટ માટે 189 રનની જંગી ભાગીદારી પણ નોંધાવી હતી.

મોર્ગને 71 બૉલમાં ચાર બાઉન્ડ્રી અને રેકૉર્ડ 17 સિક્સર ફટકારીને 148 રન ફટકાર્યા હતા. મોર્ગન વન-ડેમાં એક ઇનિંગ્સમાં સૌથી વધુ સિક્સર ફટકારનારો બૅટ્સમૅન બની ગયો છે.

મોર્ગન ઉપરાંત બેરસ્ટો અને રૂટે પણ તાબડતોબ બૅટિંગ કરી હતી.

જોકે, બેરસ્ટો 10 રન માટે પોતાની સદી ચૂકી ગયો હતો. તેણે અને રૂટે મળીને બીજી વિકેટ માટે 120 રનની ભાગીદારી નોંધાવી હતી.

રૂટ પણ 12 રન માટે સદી ચૂકી ગયો હતો. બેરસ્ટોએ 99 બૉલમાં આક્રમક 90 રન ફટકાર્યા હતા જેમાં આઠ બાઉન્ડ્રી અને ત્રણ સિક્સર સામેલ હતી.

જ્યારે રૂટે 82 બૉલમાં પાંચ બાઉન્ડ્રી અને એક સિક્સરની મદદથી 88 રનની ઇનિંગ્સ રમી હતી.

રશિદ ખાને નવ ઓવરમાં 110 રન આપ્યા હતા અને તે વર્લ્ડ કપમાં એક મૅચમાં સૌથી વધુ રન આપનારો બૉલર બન્યો હતો. અફઘાનિસ્તાન માટે દાવલત ઝાદરાન અને ગુલબદિન નાયબે ત્રણ-ત્રણ વિકેટ ઝડપી હતી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


ઇંગ્લેન્ડના માન્ચેસ્ટર ખાતેના ઇમામ અસદ ઝમાન ખદીજા માટે આ કહી રહ્યા છે. આજે સાઉદી અરેબિયા છે ત્યાં છઠ્ઠી સદીમાં ખદીજાનો જન્મ થયો હતો.

સમાજમાં ખદીજાનું ભારે માનસન્માન હતું. તેઓ સમૃદ્ધ વેપારી અને શક્તિશાળી બન્યાં હતાં અને અનેક ઉમરાવ તેમની સાથે શાદી કરવા માગતા હતા, પણ તેમણે પ્રસ્તાવો નકારી કાઢ્યાં હતાં.

તેમણે જોકે બે વાર શાદી કરી હતી. પ્રથમ પતિનું મૃત્યુ થયું હતું, જ્યારે બીજા પતિને તેમણે છોડી દીધા હતા એમ માનવામાં આવે છે.

તે પછી ફરીથી શાદી નહીં કરવાની તેમણે પ્રતિજ્ઞા લીધી હતી, પરંતુ એક એવી વ્યક્તિ સાથે તેમની મુલાકાત થઈ કે તેમણે પ્રતિજ્ઞા તોડીને ત્રીજી શાદી કરી લીધી.

ઝમાને બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું કે ખદીજાએ ત્રીજા પતિ તરીકે તે માણસને પસંદ કર્યા, કેમ કે તેમને "કેટલાક અનોખા ગુણ જોવા મળ્યા હતા અને તેના કારણે શાદી બાબતમાં તેમનો નિર્ણય બદલાયો."

ખદીજાએ જ તેમને પસંદ કર્યાં હતા અને તેમણે સામે ચાલીને તેમને શાદી કરવા માટે દરખાસ્ત કરી હતી.

ખદીજા ત્યારે 40 વર્ષનાં હતાં, જ્યારે તે યુવાન માત્ર 25 વર્ષના અને સામાન્ય પરિવારના જ હતા.

આ ઘટના માત્ર એક પ્રેમકહાણી નથી, પરંતુ આ પ્રેમગાથામાંથી જ જન્મ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

થયો હતો એક એવા ધર્મનો જેને આજે દુનિયામાં અનેક લોકો પાળે છે.

મહમંદ પયંગબર બન્યા તે પહેલાં ખદીજાએ તેમની સાથે શાદી કરી હતી.

વેપારી નારી

ન્યૂ યોર્ક યુનિવર્સિટીના એન્શ્યન્ટ મિડલ ઇસ્ટર્ન હિસ્ટ્રીના પ્રોફેસર રોબર્ટ હોયલેન્ડ કહે છે કે ખદીજા વિશે સ્પષ્ટ કોઈ વિગતો મેળવવી મુશ્કેલ છે. તેનું કારણ એ કે ખદીજા વિશે તેમનાં અવસાનનાં ઘણા વર્ષો પછી જ લખાયું હતું.

હોયલેન્ડે બીબીસી મુન્ડોને જણાવ્યું કે મોટા ભાગના ગ્રંથકારોએ વર્ણન કર્યું છે કે ખદીજા "સાહસી અને મહત્ત્વાકાંક્ષી તથા મક્કમ ઇચ્છાશક્તિ ધરાવતાં મહિલા હતાં."

દાખલા તરીકે પરિવારની ઇચ્છા પ્રમાણે તેમણે પિતરાઇ સાથે શાદી કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો, કેમ કે તેઓ પોતાના જીવનસાથી જાતે પસંદ કરવાં માગતાં હતાં.

ખદીજાનાં પિતા બહુ મોટા વેપારી હતા અને ખદીજાએ જ આગળ જતા પરિવારનો ધંધો વિસ્તારીને મોટું વેપારી સામ્રાજ્ય જમાવ્યું હતું.

એક યુદ્ધમાં પિતાનું મૃત્યુ થયું તે પછી ખદીજાએ પરિવારની વેપારી પેઢી સંભાળી લીધી હતી.

"ખદીજા દુનિયામાં પોતાનો રસ્તો જાતે કંડારી લેવામાં માનતાં હતાં" એમ બીબીસી ડૉક્યુમેન્ટ્રીમાં ઇતિહાસકાર બેટની હ્યુજીસે જણાવ્યું હતું.

"હકીકતમાં તેમની વેપારી કુનેહને કારણે જ આગળ જતા એવી સ્થિતિ નિર્માણ થવાની હતી, કે જેના કારણે આખી દુનિયાનો ઇતિહાસ બદલાઈ ગયો."

મહંમદ બન્યા વેપારી સહાયક

બ્રિટિશ ઇતિહાસકાર બેટની હ્યુજીસ

મક્કાથી ખદીજા વેપાર ચલાવતાં હતાં અને તેમનો કાફલો માલસામાન લઈને મધ્ય પૂર્વના મોટા મોટા નગરો સુધી વેપાર કરવા જતો હતો.

ખદીજાનાં વેપારી કાફલા આ તરફ છેક દક્ષિણ યમન અને ઉત્તરમાં સીરિયા સુધી જતા હતા.

પરિવારનો વેપારી વારસો મળ્યો હતો, પણ ખદીજાએ પોતાની રીતે વેપારને ખૂબ સમૃદ્ધ કર્યો હતો એમ ઇંગ્લેન્ડની લીડ્સ યુનિવર્સિટીનાં ઇસ્લામિક હિસ્ટ્રીના પ્રોફેસર ફૌઝિયા બોરા બીબીસી મુન્ડોને જણાવે છે.

"તેઓ આત્મવિશ્વાસથી ભરેલાં, પોતાની રીતે સફળ થયેલાં વેપારી મહિલા હતાં."

પોતાનાં વેપારને ચલાવવા માટે ખદીજા સારા માણસોને નોકરીએ રાખતા હતા.

એક યુવાન બહુ પ્રામાણિક અને મહેનતુ છે એવું ખદીજાને જાણવા મળ્યું.

ખદીજા તેમને મળ્યાં અને એક વેપારી કાફલાને સંભાળી લેવા જણાવ્યું. થોડા જ વખતમાં આ યુવાન તેમનાં વિશ્વાસુ બની ગયા હતા.

ખદીજા તેમની કામગીરીથી એટલા પ્રભાવિત થયા કે આખરે તેમની સાથે શાદી કરી લેવાનું નક્કી કર્યું.

બોરાનાં જણાવ્યા અનુસાર અનાથ અને કાકાને ત્યાં ઉછરેલા મહંમદ માટે આ શાદી ઉપકારક હતી અને તેના...


ઇંઝમામે કહ્યું કે દાનિશ કનેરિયા સાથે ટીમના સભ્યો દ્વારા ધર્મના આધારે ભેદભાવ કરવાની વાતોને તેઓ સાચી નથી ગણતા.

ઇંઝમામે પોતાની યૂટ્યૂબ ચેનલ  'ઇંઝમામ ઉલ હક - ધ મૅચ વિનર' પર એક વીડિયો જાહેર કરીને દાનિશ સાથે ભેદભાવ થયો હોવાની વાતને નિરાધાર ગણાવી છે.

વીડિયોમાં ઇંઝમામ કેટલાંક ઉદાહરણો આપીને કહે છે કે તેમના ખેલાડીઓનું વર્તન માત્ર પાકિસ્તાની ટીમ સાથે જ નહીં પરંતુ ભારતીય ટીમના ખેલાડીઓ સાથે પણ સારું હતું.

પૂર્વ ક્રિકેટરે કહ્યું, "દાનિશ સૌથી વધુ મારી કૅપ્ટનશિપ હેઠળ રમ્યા. મેં ક્યારેય એ વાત ન અનુભવી કે અમારી ટીમનો કોઈ છોકરો એવું વર્તન કરે છે કે કોઈ મુસ્લિમ નથી. યૂસુફ યોહાના પણ બિનમુસ્લિમ હતા. તેમણે પણ ક્યારેય આવો અનુભન નથી કર્યો. યૂસુફ જ્યારે ખ્રિસ્તી હતા ત્યારે તેમણે આવો અનુભવ કર્યો હોત તો તેઓ ક્યારેય મોહમ્મદ યૂસુફ ન બનત."

નોંધનીય છે કે શોએબ અખ્તરે કેટલાક સાથી ખેલાડીઓ પર દાનિશ કનેરિયાની સાથે ભેદભાવપૂર્ણ વર્તન કરવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો.

પાકિસ્તાન તરફથી ક્રિકેટ રમી ચૂકેલા લઘુમતી ખેલાડી દાનિશ કનેરિયાની સાથે ટીમમાં થયેલાં વ્યવહારને લઈને પૂર્વ ઝડપી બૉલર શોએબ અખ્તરના નિવેદન પછી ઘણી પ્રતિક્રિયા આવી.... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

લઘુમતી સમુદાયમાંથી આવતા પૂર્વ બૅટ્સમૅન મોહમ્મદ યૂસુફે પણ શોએબની વાતની ટીકા કરી છે.

મોહમ્મદ યૂસુફે ટ્વીટ કર્યું, "પાકિસ્તાન ટીમમાં લઘુમતી ખેલાડીઓની સાથે ભેદભાવ વિશે જે પણ ટિપ્પણીઓ કરવામાં આવી છે તેની હું નિંદા કરુ છું."

"હું ટીમનો સભ્ય રહ્યો છું અને મને હંમેશાં ટીમ, પ્રશાસન અને ચાહકો તરફથી ઘણો પ્રેમ અને સમર્થન મળ્યું છે! પાકિસ્તાન જિંદાબાદ"

આ પહેલાં જાવેદ મિયાંદાદે કહ્યું હતું કે જો પાકિસ્તાનમાં લઘુમતી હિંદુ સમુદાયની સાથે ભેદભાવપૂર્ણ વર્તન કરવામાં આવ્યું હોત તો તેઓ દેશ માટે રમી શક્યા ન હોત.

13 વર્ષ સુધી પાકિસ્તાનની ટીમમાંથી રમ્યા છે મોહમ્મદ યૂસુફ

2007માં ભારત સામેની મૅચ પહેલાં હળવાશની પળોમાં શોએબ અખ્તર અને મોહમ્મદ યુસુફ

પાકિસ્તાનના પંજાબ પ્રાંતમાં એક ખ્રિસ્તી પરિવારમાં જન્મેલાં યૂસુફે ઇસ્લામ ધર્મને અપનાવ્યો હતો. 2004માં ધર્મપરિવર્તન પહેલાં યૂસુફ પાકિસ્તાનના કૅપ્ટન બન્યા હતા.

યૂસુફ એવાં એક માત્ર લઘુમતી છે જે પાકિસ્તાનના કૅપ્ટન બન્યા છે. પાકિસ્તાનની નવ મૅચમાં યૂસુફ કૅપ્ટન રહ્યા હતા.

1998માં આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ કૅરિયરની શરૂઆત કરનાર મોહમ્મદ યૂસુફ ધર્મપરિવર્તન પહેલાં યૂસુફ યોહાનાના નામથી ઓળખાતા હતા. ધર્મપરિવર્તન કરીને મુસ્લિમ બન્યા પછી તેમણે પોતાનું નામ મોહમ્મદ યૂસુફ રાખ્યું.

13 વર્ષ પછી પોતાના આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ કૅરિયર (ફેબ્રુઆરી 1998થી ઑગસ્ટ 2010 સુધી) દરમિયાન યૂસુફે કુલ 90 ટેસ્ટમેચ રમી અને 7530 રનની સાથે આજે પણ પાકિસ્તાનના સૌથી વધારે ટેસ્ટ રન બનાવનાર ખેલાડીઓમાં ચોથા ક્રમે છે.

નિવેદન આપવાનું કારણ?

શોએબ અખ્તરે આરોપ લગાવ્યો હતો કેટલાક પાકિસ્તાની ક્રિકેટરોને દાનિશ કનેરિયા સાથે બેસીને જમવામાં પણ વાંધો હતો.

શોએબનું કહેવું હતું આવું થયું કેમ કે દાનિશ એક હિંદુ હતા.

શોએબ અખ્તરે પીટીવી સ્પૉર્ટ્સ પર 'ગૅમ ઑન હૈ' કાર્યક્રમમાં આ વાત કહી. આ વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર શૅર કરવામાં આવી રહ્યો છે.

શોબેદના નિવેદન બાદ પૂર્વ પાકિસ્તાની લેગ-સ્પિનર દાનિશ કનેરિયાએ એક નિવેદન જાહેર કર્યું છે કે શોએબ અખ્તર તેમના વિશે જે કંઈ પણ કહ્યું તે પૂરેપૂરું સાચું હતું.

'આ પ્રકારનું વીરતાપૂર્ણ અને નિર્ભીક પગલું' ભરવા બદલ તેમણે શોએબ અખ્તરનો આભાર માન્યો.

આ વીડિયો આવ્યા બાદ દાનિશ કનેરિયાએ એક નિવેદન જાહેર કર્યું.

નિવેદનમાં તેમણે કહ્યું, "શોએબ અખ્તરના આ નિવેદન બદલ હું તેમનો આભાર માનું છું. તેમણે જે કંઈ પણ કહ્યું તે સાચું...


ઇંડિયન નેશનલ આર્મીના સુભાષચંદ્ર બોઝ, કૅપ્ટન લક્ષ્મી સહેગલ, ભગતસિંહ, સુખદેવ, ચંદ્રશેખર આઝાદ વગેરેએ ઉગ્રવાદનો રસ્તો પસંદ કર્યો હતો.

આ સિપાહીઓની રગેરગમાં આઝાદીની ભાવના સમાયેલી હતી અને જિંદગીના છેલ્લા શ્વાસ સુધી તેઓ આઝાદી માટે લડ્યા હતા.

બોઝના જીવનની એક ઘટના તેનો પરિચય કરાવે છે.

બીજા યુદ્ધમાં જાપાનની હાર બાદ સુદૂર પૂર્વમાં તેમની સેના વિખેરાઈ ગઈ હતી. તેમનું મનોબળ તૂટી પડ્યું હતું.

સુભાષચંદ્ર બોઝ સિંગાપોરથી બૅંગ્કોકને રસ્તેથી સૈગોન પહોંચ્યા હતા.

ત્યાંથી આગળ જવા માટે એક પણ જાપાની વિમાન ઉપલબ્ધ ન હતું. ઘણા પ્રયાસ બાદ તેમને એક જાપાની બૉમ્બવર્ષક વિમાનમાં સ્થાન મળ્યું.

ઍરપોર્ટ પર છોડવા આવેલા પોતાના સાથીઓ સાથે તેમણે હાથ મિલાવ્યો અને જય હિંદ કહી ઝડપથી વિમાનની સીડી ચઢી ગયા.

તેમના એડીસી કર્નલ હબીબુર રહેમાન પણ બધાને જયહિંદ કહી તેમની પાછળ પાછળ વિમાનમાં ચઢી ગયા.

સીટ પર નહીં, વિમાનની જમીન પર બેઠા હતા બોઝ

નેતાજીના મૃત્યુ પર 'લેડ ટૂ રેસ્ટ' પુસ્તક લખનારા વરિષ્ઠ પત્રકાર આશિષ રે જણાવે છે, "તે વિમાનમાં ક્રૂ સહિત 14 લોકો મુસાફરી કરી રહ્યા હતા. પાયલટની પાછળ નેતાજી બેઠા હતા."

"તેમની સામે પેટ્રોલન... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ા મોટા 'ઝેરી કેન' રાખવામાં આવ્યા હતા. નેતાજીની પાછળ હબીબુર રહેમાન બેઠેલા હતા."

"વિમાનની અંદર પહોંચતા જ જાપાનીઓએ નેતાજીને સહ-પાઇલટની સીટ આપવાની રજૂઆત કરી, પરંતુ તેમણે વિનમ્રતાપૂર્વક ના પાડી દીધી હતી."

"કારણ એ હતું કે નેતાજી જેવું કદ ધરાવતી વ્યક્તિ માટે આ સીટ ખૂબ નાની હતી."

"પાઇલટ અને લેફ્ટનન્ટ જનરલ શીદે સિવાય લોકો વિમાનની જમીન પર બેઠા હતા. નેતાજીને એક નાનું ઓશિકું આપવામાં આવ્યું કે જેથી તેમની પીઠને આરામ મળી શકે."

"આ લોકો પાસે કોઈ સીટ બેલ્ટ ન હતો."

વિમાનનું પ્રોપેલર તૂટીને નીચે પડ્યું

એ બૉમ્બવર્ષક વિમાનની અંદર ખૂબ ઠંડી હતી. તે જમાનામાં યુદ્ધવિમાનો 'ઍર ઍરકંડિશન્ડ' નહોતાં અને દર 1000 મીટર ઉપર જવા પર વિમાનનું તાપમાન 6 ડિગ્રી નીચે પડી જતું હતું.

એટલે 4000 ફૂટની ઊંચાઈ પર તાપમાન, ધરતીના તાપમાનથી આશરે 24 ડિગ્રી ઓછું થઈ ગયું હતું.

બપોરે 2.35 મિનિટે બૉમ્બવર્ષક વિમાને તાઈપેથી આગળ જવા માટે ઉડાન ભરી.

ઉડાન દરમિયાન જ બોઝે રહેમાન પાસેથી પોતાનું ઊનનું જાકીટ માગીને પહેરી લીધું.

શાહનવાઝ કમિશનને આપેલા પોતાના વક્તવ્યમાં કર્નલ હબીબુર રહેમાને જણાવ્યું, "વિમાન વધારે ઉપર પહોંચ્યું ન હતું અને ઍરફિલ્ડ સીમાની અંદર જ હતું કે મને વિમાનના સામેના ભાગમાંથી ધડાકાનો અવાજ સંભળાયો."

"પછી મને ખબર પડી કે વિમાનનું એક પ્રોપેલર તૂટીને નીચે પડી ગયું હતું. જ્યારે વિમાન નીચે પડ્યું, તો તેના આગળ અને પાછળના ભાગમાં આગ લાગી ગઈ."

આગ વચ્ચેનેતાજી

વર્ષ 1943માં સિંગાપોરમાં સ્વતંત્ર ભારત ફૌજની પરેડમાં સલામી આપતા નેતાજી

કર્નલ હબીબુર રહેમાને આગળ જણાવ્યું, "વિમાન નીચે પડતા જ નેતાજીએ મારી તરફ જોયું. મેં તેમને કહ્યું, 'નેતાજી આગળથી નીકળો, પાછળથી રસ્તો નથી.' આગળના રસ્તે પણ આગ લાગેલી હતી."

"નેતાજી આગમાંથી પસાર થઈને નીકળ્યા. પરંતુ તેમનો કોટ સામે રાખેલા ઝેરી કૅનના પેટ્રોલથી ભીનો થઈ ચૂક્યો હતો."

"હું જ્યારે બહાર આવ્યો તો મેં જોયું કે નેતાજી મારાથી 10 મિટરને અંતરે ઊભા હતા અને તેમની નજર પશ્ચિમ તરફ હતી. તેમના કપડાંમાં આગ લાગેલી હતી."

"હું તેમની તરફ દોડ્યો અને ઘણી મહેનત બાદ તેમનો 'બુશર્ટ બેલ્ટ' કાઢ્યો. પછી મેં તેમને જમીન પર સુવડાવી દીધા. મેં જોયું કે તેમના માથાના ડાબા ભાગે 4 ઇંચ ઉંડો ઘા હતો."

રુકૈયા બેગમ કોણ છે, જેમના માટે બાંગ્લાદેશની યુવતીમાં ભારે માન છે?

"મેં રૂમાલ લગાવીને લોહીને રોકવાનો પ્રયાસ કર્યો. ત્યારે જ નેતાજીએ મને પૂછ્યું કે તમને વધારે વાગ્યું...


ઇંતેસાર અલી

આ મામલે પોલીસ અધિક્ષક અભિષેક સિંહનું કહેવું છે કે એમણે આ કાર્યવાહી કાયદાનુસાર જ કરી છે.

બીબીસી સાથે વાત કરતા અભિષેક સિંહે કહ્યું કે "જો કોઈ આની સામે અદાલત પણ જવા ઇચ્છતું હોય તો અમે તેના માટે તૈયાર છીએ."

જોકે, સબ-ઇન્સ્પેક્ટર ઇંતેસાર અલીનું કહેવું છે કે, એમણે ગત વર્ષે નવેમ્બરમાં દાઢી રાખવા માટે પરવાનગી માગી હતી જે મળી નહોતી. એમણે કહ્યું કે જરૂર પડ્યે તેઓ આ મામલે અદાલતમાં પણ જશે.

બાગપત સ્ટેશનના સબ-ઇસ્પેક્ટર ઇંતેસાર અલીને દાઢી રાખવા પર સસ્પેન્ડ કરવામાં આવતા સોશિયલ મીડિયા પર અનેક લોકોએ સવાલ ઉઠાવી રહ્યાં છે અને ઉત્તર પ્રદેશ પોલીસ પર ધર્મ આધારિત ભેદભાવનો આરોપ મૂકે છે.

જોકે, અભિષેક સિંહ આ પ્રકારના આરોપોને રદિયો આપે છે. તેઓ કહે છે કે, "ઉત્તર પ્રદેશ પોલીસ એક શિસ્તબદ્ધ દળ છે અને જિલ્લામાં પોલીસદળના કમાન્ડિંગ ઑફિસર હોવાને નાતે શિસ્તનું પાલન કરાવવું મારી જવાબદારી છે. સબ-ઇન્સ્પેક્ટરને દાઢી કરાવવાની નોટિસ આપવામાં આવી હતી. એમણે નોટિસ નજરઅંદાજ કરી પછી આ કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે."

સોશિયલ મીડિયા પર ચર્ચા

સોશિયલ મીડિયા પર ટિપ્પણી કરતાં અનેક લોકોએ કહ્યું કે, ઇંતેસાર અલીને મુસલમાન હોવાન... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ે કારણે નિશાન બનાવવામાં આવ્યા છે. ઇન્ડિયન અમેરિકન મુસ્લિમ કાઉન્સિલે પણ આ વિષય પર ટ્વીટ કર્યું હતું.

ભીમ આર્મી સાથે જોડાયેલા હિમાંશુ વાલ્મિકીએ ટ્વીટ કર્યું "ઉત્તર પ્રદેશના દરેક પોલીસ સ્ટેશનમાં મંદિર બનેલા છે. મસ્જિદ, ચર્ચ, ગુરુદ્વારા કેમ નહીં. ભારત દેશ બંધારણથી ચાલે છે, મનુસ્મૃતિથી નહીં."

આ આરોપ પર અભિષેક સિંહ કહે છે કે "જો કોઈ હિંદુ પોલીસકર્મી આ રીતે શિસ્તભંગ કરે તો એના પર પણ આવી જ કાર્યવાહી થાય છે. જે લોકો આને ધર્મ સાથે જોડી રહ્યાં છે તે ભૂલ કરી રહ્યાં છે. સમસ્યા એમના દૃષ્ટિકોણમાં છે. પોલીસ ફોર્સમાં ફક્ત શીખ સમુદાયને જ દાઢી રાખવાની પરવાનગી છે."

અભિષેક સિંહ કહે છે કે, "જયારે કોઈ પોલીસની નોકરીમાં આવે છે ત્યારે અનેક બાબતોનો ત્યાગ કરે છે. પોલીસ એક સશસ્ત્ર દળ છે. શિસ્ત અમારી પહેલી જવાબદારી છે. જો કોઈ પોલીસકર્મી શિસ્ત તોડશે તો એના પર અમે કાર્યવાહી કરીશું."

તેઓ કહે છે કે "શિસ્તભંગને મામલે એક સબ-ઇન્સ્પેક્ટરને સસ્પેન્ડ કરવો એ પોલીસની આંતરિક બાબત છે. જે લોકો સોશિયલ મીડિયા પર આની ચર્ચા કરે છે એમણે નિયમોની જાણકારી મેળવવી જોઈએ."

પોલીસના નિયમો મુજબ શીખ પોલીસકર્મી સિવાય તમામ પોલીસકર્મીઓએ દાઢી રાખવા માટે પરવાનગી લેવી પડે છે.

પત્રકાર રોહિણી સિંહે એક ટ્વીટ કર્યું છે. જેમાં એક પોલીસ અધિકારી ઉત્તર પ્રદેશના મુખ્ય મંત્રી યોગી આદિત્યનાથ સામે ઘૂંટણિયે હાથ જોડીને બેઠા છે.

એમણે લખ્યું કે "જો સર્વિસના નિયમ દાઢી વધારાવની પરવાનગી નથી આપતા તો કોઈ રાજકીય વ્યક્તિ આગળ ઝૂકવાની પણ પરવાનગી નથી આપતા. ખરેખર તો આ દાઢી રાખવાથી પણ વધારે ખરાબ છે. આ પોલીસકર્મીને પણ સસ્પેન્ડ કરવો જોઈએ."

ફિલ્મ અભિનેત્રી સ્વરા ભાસ્કરે પણ આ ટ્વીટને રિટ્વીટ કરી.

એક અન્ય ટ્વીટમાં સ્વરા ભાસ્કરે લખ્યું કે તમારે જાણવું જોઈએ. આ ભેદભાવનો મામલો નથી.

પૂર્વ આઈપીએસ અધિકારી વિભૂતિ નારાયણ રાય કહે છે કે "એક ઇન્સ્પેક્ટરના સસ્પેન્શનને જબરદસ્તી સાંપ્રદાયિક રીતે જોવામાં આવી રહ્યું છે. આ સીધી રીતે જ પોલીસ શિસ્તનો મામલો છે."

રાય કહે છે કે "હું જ્યારે આઈપીએસ બન્યો ત્યારે મને પોતાને પણ બે-ત્રણ વાર દાઢી ન કરવા બદલ દંડિત કરવામાં આવ્યો હતો. મારા ટ્રેનરે મને રાઇફલ માથે ઉંચકીને દોડાવ્યો હતો. પોલીસ એક શિસ્તબદ્ધ દળ છે. પોલીસ અધિક્ષકની કાર્યવાહી યોગ્ય છે."

રાય કહે છે કે "હું જ્યારે પોલીસ અધિક્ષક હતો ત્યારે વર્ષમાં ડઝનેક અરજીઓ દાઢી રાખવા દેવાની પરવાનગીની આવતી હતી. કેટલાક સમય માટે...


ઇંદરજિત કૌર એટલે એવાં મહિલા જેમણે બહુ ઉદારતા અને સમજદારી સાથે સ્ત્રીઓ માટેના અનેક બંધ દરોવાજાને ખોલાવી દીધા

ઇંદરજિત કૌર એટલે એવાં મહિલા જેમણે બહુ ઉદારતા અને સમજદારી સાથે સ્ત્રીઓ માટેના અનેક બંધ દરવાજાને ખોલાવી દીધા. ઇંદરજિત કૌરે યુવતીઓને હિંમત બંધાવી કે બહારની દુનિયા સામે હિંમતભેર જોઈ શકાય છે.

એક એવા મહિલા જેમના નામ આગળ 'પ્રથમ' વિશેષણ વારંવાર લગાવવું પડે - જેમ કે નવી દિલ્હીના સ્ટાફ સિલેક્શન કમિશનનાં પ્રથમ અધ્યક્ષા, પંજાબી યુનિવર્સિટીનાં પ્રથમ મહિલા વાઇસ ચાન્સેલર.

આ કહાણીની શરૂઆત તેમના જન્મ સાથે જ થઈ હતી. વર્ષ હતું 1923 અને દિવસ હતો એક ડિસેમ્બર.

આ વિશેષ શ્રેણીની આ પહેલાંની કહાણીઓ વાંચવા માટે ક્લિક કરો:

એસએસસીનાં પ્રથમ મહિલા અધ્યક્ષ ઇંદરજીત કૌરની કહાણી

પંજાબના પટિયાલા જિલ્લામાં કર્નલ શેર સિંહ સંઘુના ઘરે પુત્રીનો જન્મ થયો. શેરસિંહ અને તેમનાં પત્ની કરતાર કૌરનું આ પહેલું સંતાન હતું.

કર્નલ શેરસિંહે ઇંદરજિત કૌરના જન્મની ઉજવણી જાણે ઘરે દીકરો થયો હોય એટલી ધામધૂમથી કરી હતી.

તેઓ પ્રગતિશીલ અને ઉદાર વ્યક્તિત્વ ધરાવતા હતા અને ક્યારેય રૂઢિઓ કે તે વખતની સ્ત્રીઓને પડદામાં રાખવાની પ્રથામાં માનત... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ા નહોતા. તેના કારણે જ ઇંદરજિત કૌરને જીવનમાં આગળ વધવાની તક મળી.

ઇંદરજિત કૌરનું પ્રાથમિક શિક્ષણ પટિયાલાની વિક્યોરિયા ગર્લ્સ સ્કૂલમાં થયું હતું. 10મું ધોરણ પાસ કર્યા પછી તેમને આગળ કેમ ભણાવવા તેની ચર્ચા પરિવારમાં થવા લાગી હતી.

ઇંદરજિત કૌરના પુત્ર અને પત્રકાર તરીકે કામ કરતાં રૂપિંદર સિંહ કહે છે, "મારી માતાના નાનાએ સલાહ આપી કે સુંદર યુવતીઓનાં તરત લગ્ન કરી દેવાં જોઈએ. જોકે ઇંદરજિતની મક્કમતા અને પિતાના સમર્થનની મદદથી તેમના આગળના ભણતર માટેનો માર્ગ ખૂલી ગયો."

દરમિયાન કર્નલ શેર સિંહની બદલી પેશાવર થઈ અને ઇંદરજિત આગળનું ભણવા માટે લાહોર પહોંચ્યાં.

ઇંદરજિત કૌરના પિતા શેરસિંહ પ્રગતિશીલ અને ઉદાર વ્યક્તિત્વ ધરાવતા હતા, તેમના કારણે જ ઇંદરજિત કૌરને જીવનમાં આગળ વધવાની તક મળી.

લાહોરમાં આર.બી. સોહન લાલ ટ્રેનિંગ કૉલેજમાં બેઝિક ટ્રેનિંગ કોર્સ કર્યો. બાદમાં લાહોરની ગવર્નમેન્ટ કૉલેજમાંથી દર્શનશાસ્ત્રમાં એમ.એ. કર્યું.

બાદમાં તેઓ વિક્ટોરિયા ગર્લ્સ ઇન્ટરમિડિએટ કૉલેજમાં કામચલાઉ ધોરણે શિક્ષિકા તરીકે ભણાવવા લાગ્યાં. 1946માં તેમણે પટિયાલા ગવર્નમેન્ટ કૉલેજ ફૉર વીમેનમાં દર્શનશાસ્ત્રના પ્રાધ્યાપક તરીકે ભણાવવાનું શરૂ કર્યું.

જોકે થોડા જ મહિનામાં ભારત અને પાકિસ્તાનના ભાગલા પડ્યા અને પાકિસ્તાનમાંથી મોટી સંખ્યામાં લોકો શરણાર્થી તરીકે આવવા લાગ્યા.

રખમાબાઈ રાઉત : જેમણે મહિલાઓને 'લગ્નની ઉંમરની સહમતીનો કાયદો' અપાવ્યો

રૂપિંદર સિંહ કહે છે, "આ સમયગાળામાં ઇંદરજિત કૌરે અગત્યની ભૂમિકા ભજવી. તેઓ એક ઍક્ટિવિસ્ટ તરીકે પણ કામગીરી કરવા લાગ્યાં. તેમણે માતા સાહિબ કૌર દલ નામે સંગઠન તૈયાર કરવામાં મદદ કરી અને તેના સચિવ બન્યાં. આ સંગઠનના અધ્યક્ષા તરીકે સરદારની મનમોહન કૌર હતા અને તેમની મદદથી પટિયાલામાં લગભગ 400 પરિવારોને થાળે પાડ્યા."

"આ શરણાર્થીઓને આર્થિક સહાય તથા વસ્ત્રો અને અનાજ પહોંચાડવા માટે પરિવાર, મિત્રો અને સગાંઓની મદદથી ઝુંબેશ ચલાવી. તે સમયે સેવાના આ કાર્યમાં યુવતીઓ પણ આગળ આવી, જે એક રીતે તે જમાનામાં નવી વાત હતી. જોકે શરૂઆતમાં ઇંદરજિત કૌરના ઘરમાંથી વિરોધ થયો હતો, પરંતુ તેઓ માનતા હતાં કે વિદ્રોહી થઈને બધું ધાર્યું કરી શકીએ તેવું પણ બનતું નથી."

શરણાર્થીઓનાં બાળકોના શિક્ષણ માટે માતા સાહિબ કૌર દલ સ્કૂલની સ્થાપના થઈ, તેમાં પણ ઇંદરજિત કૌરનું યોગદાન હતું.

રૂપિંદર સિંહના જણાવ્યા અનુસાર આ સંગઠને આવા જ સામાન સાથેના ચાર ટ્રક બારામુલા અને કાશ્મીર પણ પહોંચાડ્યા...


ઇંદિરા ગાંધી

ઇંદિરા ગાંધીએ બાંગ્લાદેશના મુક્તિસંઘર્ષના ટેકામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી, ત્યારે પી.એન. હકસર તેમના મુખ્ય સલાહકારો પૈકીના એક હતા.

પાકિસ્તાનમાંના બંગાળીઓને સ્વદેશ પાછા મોકલવા અને બાંગ્લાદેશમાંથી પાકિસ્તાનમાં પાછા ફરવા ઇચ્છતાં લોકો સંબંધી સમસ્યાઓ તેમજ અસ્કયામતોનાં વિભાજન જેવા મુદ્દાઓના નિરાકરણ માટે ઇંદિરા ગાંધીના ખાસ દૂત તરીકે હકસરને 1973માં બાંગ્લાદેશ મોકલવામાં આવ્યા હતા.

બાંગ્લાદેશનો વિદેશ પ્રધાન હોવાને નાતે પી.એન. હક્સરને મળવાનું સૌભાગ્ય મને સાંપડ્યું હતું.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

એ મુદ્દાઓ પૈકીના કેટલાકના નિરાકરણમાં થયેલી હકારાત્મક પ્રગતિ મને યાદ છે.

પી.એન. હકસર અને મારી વચ્ચેની ચર્ચા બાદ સૂચિત ઉકેલો તૈયાર કરવામાં આવ્યા હતા.

એ પછી ઇંદિરા ગાંધીએ એ સંબંધે મહત્વના નિર્ણય લીધા હતા.

ઉપરોક્ત સમસ્યાઓના નિરાકરણની દિશામાં મોટી સફળતા એક બહાદુરીભર્યા પગલાને કારણે મળી હતી.

1973નું સંયુક્ત ઘોષણાપત્ર

શેખ મુજિબુર રહેમાન

એ હતી 1973નું સંયુક્ત ઘોષણાપત્ર. એ અમારી વચ્ચેની ચર્ચામાંથી ઉદભવ્યું હતું, પણ તેને ઇંદિરા ગાંધીની મંજૂરી મળવી જરૂરી હતી.

પાકિસ્તાન બાંગ્લાદેશના સર્જનને ઔ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

પચારિક માન્યતા ન આપે ત્યાં સુધી બન્ને દેશને અસર કરતી સમસ્યાઓ વિશે વાટાઘાટ કરી શકાશે નહીં એવું વલણ ત્યારે લેવામાં આવ્યું હતું.

તેનો અર્થ એવો થાય કે બાંગ્લાદેશના સર્જનને મંજૂરી ન મળે ત્યાં સુધી ઉપરોક્ત સમસ્યાઓ વિશે પણ વાટાઘાટો કરી ન શકાય.

બાંગ્લાદેશને ઔપચારિક માન્યતા ન આપવામાં આવે ત્યાં સુધી માનવહિત સંબંધી મુદ્દાઓના નિરાકરણની વાટાઘાટને મોકૂફ રાખી શકાય નહીં એવું વલણ અપનાવવાનો નિર્ણય અમારી ચર્ચામાં લેવામાં આવ્યો હતો.

આ બાબત અત્યાર સુધીના સૈદ્ધાંતિક વલણમાં અપવાદરૂપ હતી.

તેથી તેમાં ભારત તરફથી ઇંદિરા ગાંધીની અને બાંગ્લાદેશ તરફથી બંગબંધુ શેખ મુજિબુર રહેમાનની સર્વોચ્ચ સ્તરેથી મંજૂરી જરૂરી હતી.

વિદેશ મંત્રાલયનું વલણ

બાંગ્લાદેશના સર્જનને માન્યતા વાટાઘાટની પહેલી શરત હશે એવું ઔપચારિક વલણ વિદેશ મંત્રાલયે લીધું હતું.

તેથી ઇંદિરા ગાંધીની મંજૂરી મેળવવા માટે મારે પ્લેનમાં નવી દિલ્હી જવું જોઈએ એવું સૂચન પી.એન. હકસરે કર્યું હતું.

હું નવી દિલ્હી આવ્યો હતો અને મારી તથા પી.એન. હક્સર વચ્ચે થયેલી ચર્ચાની વાત ઇંદિરા ગાંધીને કરી હતી.

મેં ઇંદિરા ગાંધીને જણાવ્યું હતું કે અમારો હેતુ માનવહિતની કટોકટીના નિરાકરણની દિશામાં આગળ વધવાનો છે. તેઓ સૂચિત અભિગમ બાબતે સહમત થયાં હતાં.

આ સંબંધે ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયે તેના વલણમાં ફેરફાર કરવો પડશે એ ઇંદિરા ગાંધી સમજી ગયાં હતાં અને આ બાબતે વિદેશ મંત્રાલયને જરૂરી આદેશ આપવા સહમત થયાં હતાં.

આ સંબંધી નિર્ણયો લેવાયા અને ઇંદિરા ગાંધીએ જરૂરી આદેશો આપ્યા પછી વિદેશ મંત્રાલયે તેના વલણમાં ફેરફાર કર્યો હતો.

મડાગાંઠનું સ્વરૂપ ધારણ કરી ચૂકેલા મુદ્દાઓને ઉકેલવા માટે એ બહુ મહત્વનું હતું.

માનવહિતની સમસ્યાઓના નિરાકરણ અને લોકોને તકલીફોમાંથી મુક્તિ આપવાના નોંધપાત્ર પગલાં તરીકે 1973ના સંયુક્ત ઘોષણાપત્રને દુનિયાભરમાંથી આવકાર મળ્યો હતો.

બંગબંધુ શેખ મુજિબુર રહેમાનની હત્યા

શેખ મુજિબુર રહેમાન

ઇંદિરા ગાંધી સાથેનો એક વધુ પ્રસંગ પણ મને યાદ છે.

બંગબંધુના જીવન પર જોખમ હોવાના અહેવાલ ગુપ્તચર તંત્રે આપ્યા હતા.

1975માં જમૈકામાં યોજાયેલી કોમનવેલ્થ સમિટમાં ઇંદિરા ગાંધીએ બંગબંધુ સાથેની મુલાકાતમાં આ બાબતે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.

બંગબંધુએ તેમને આત્મવિશ્વાસ સાથે જણાવ્યું હતું કે એકપણ બંગાળી તેમના પર હાથ ઉઠાવશે નહીં.

જોકે, ઇંદિરા ગાંધીએ વ્યક્ત કરેલો ભય સાચો ઠર્યો હતો.

બંગબંધુ 15 ઓગસ્ટ 1975ના રોજ હત્યાના ષડયંત્રના...


ઇંદિરા ગાંધી

મારા કાકાનું ઘર જ ચૂંટણીનું વડુંમથક હતું. સામંતવાદી અવધની વચ્ચે લોકો નેહરુ પરિવાર માટે બહુ આદર ધરાવતા હતા. તેથી બિનજરૂરી ટિપ્પણી કરતા ન હતા.

જોકે, ફિરોઝના મૂળ બાબતે દબાતા અવાજે વાતો જરૂર કરવામાં આવતી હતી. ખાસ કરીને કૃષ્ણ હોટેલમાં એવી વાતો થતી હતી.

કૃષ્ણ હોટેલના બારી વિનાના ઠંડા ઓરડામાં ફિરોઝ ગાંધી ચૂંટણી અભિયાન દરમિયાન રોકાયા હતા. એક વખત ઇંદિરા ગાંધી પણ ત્યાં રોકાયાં હોવાનું મને યાદ છે.

દેશના એક મોટા બ્રાહ્મણ પરિવારની દીકરી એક 'વાણિયા' સાથે લગ્ન કઈ રીતે કરી શકે? 'ઘાંદી' સ્પષ્ટ રીતે વાણિયાની એક અવટંક છે. એવી અંતિમ દલીલ તેઓ કરતા હતા.

ફિરોઝ જહાંગીર 'ઘાંદી'

ફિરોઝ અને ઇંદિરા ગાંધી તેમનાં લગ્ન સમયે

ફિરોઝનું વાસ્તવિક નામ ફિરોઝ જહાંગીર 'ઘાંદી' હતું, જે ધાનશાક નામની સ્વાદિષ્ટ પારસી વાનગીની સરખામણીએ વધારે પારસી હતું.

ઇંદિરા ગાંધીની મદદ વડે 'ઘાંદી'માં થોડો ફેરફાર કરીને તેને 'ગાંધી' બનાવી દેવામાં આવ્યું હતું. કૉંગ્રેસના નેટવર્કે તેનો નેહરુ-ગાંધી પરિવારના સ્વરૂપમાં જોરશોરથી પ્રચાર કર્યો હતો.

એ સાથે જ આ પરિવાર જવાહરલાલ નેહરુ અને મહાત્મા ગાંધીના અતૂટ સંયોજનનું પ્રતિનિધિત્વ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

કરવા માંડ્યો હતો. 1966માં તત્કાલીન વડા પ્રધાન લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીનું તાશ્કંદમાં આકસ્મિક મૃત્યુ થયું હતું.

એ પછી ઇંદિરા ગાંધી પક્ષના રૂઢીવાદી જૂથના ઉમેદવાર મોરારજી દેસાઈને હરાવીને વડાં પ્રધાન બન્યાં હતાં. ઇંદિરા ગાંધીએ જે પહેલી સામાન્ય ચૂંટણીમાં પક્ષનું નેતૃત્વ કર્યું હતું, તેમાં કૉંગ્રેસને જોરદાર ઝટકો લાગ્યો હતો.

કૉંગ્રેસ આઠ રાજ્યોમાં હારી ગઈ હતી, સંસદમાં તેની સભ્યસંખ્યા ઘટી ગઈ હતી. તેના કારણે ડૉ. રામ મનોહર લોહિયાને ઇંદિરા પર કટાક્ષ કરવાની તક મળી હતી.

'ગૂંગી ગુડિયા'

સમાજવાદી નેતા ડૉ. રામ મનોહર લોહિયા

સમાજવાદી નેતા રામ મનોહર લોહિયાએ ઇંદિરા ગાંધીને સંસદમાં ઘણીવાર 'ગૂંગી ગુડિયા' (મૂંગી ઢીંગલી) કહ્યાં હતાં.

એચ. વી. કામથ ભારતીય સિવિલ સર્વિસ(આઈપીએસ)ના ભૂતપૂર્વ અધિકારી તથા ફોર્વર્ડ બ્લોકના નેતા હતા.

તેમણે રાજા દિનેશ સિંહને જુનિયર સંસદ સભ્યમાંથી નાયબ પ્રધાન અને પછી પ્રધાન બનાવવામાં ઇંદિરા ગાંધી પાસેથી ખાસ પરવાનગી લીધી હતી.

''એ બઢતી સ્પષ્ટ રીતે તેમનામાં છુપાયેલી પ્રતિભા માટે હતી અને તેની ખબર માત્ર વડાંપ્રધાનને જ હતી.''

એ બાબતે થોડી કાનભંભેરણી પણ થઈ હતી. વાસ્તવમાં વડાં પ્રધાનના ઘરના ડ્રોઇંગ રૂમમાં ઍથલેટિક સાધુ ધીરેન્દ્ર બ્રહ્મચારી હાજરી બાબતે પણ નારાજગી હતી.

અલબત, એ વ્યવસ્થામાં બ્રાહ્મણ અને સામંતી એટલા પ્રબળ હતા કે તે વિશે ગૉસિપની શક્યતા હતી જ.

ઈએમએસ સરકારની બરતરફી

ઇંદિરા ગાંધી

ઇંદિરા ગાંધી નેહરુનાં પુત્રી હતાં અને 1959માં તેઓ કૉંગ્રેસનાં અધ્યક્ષ બન્યાં તેનું મુખ્ય કારણ પણ એ જ હતું.

એ કારણે જ કૉંગ્રેસના જમણેરી જૂથમાં તેમની સામે થોડો વિરોધ ઊઠ્યો હતો. એ જૂથને શાંત કરવા માટે તેમણે એક નિર્ણય કર્યો હતો.

કેરળમાં અઢી વર્ષ પહેલાં જ ચૂંટાઈને સત્તારૂઢ થયેલી પહેલી સામ્યવાદી સરકારને બરતરફ કરીને ત્યાં રાષ્ટ્રપતિશાસન લાદવામાં આવ્યું હતું.

વિધિની વક્રતા એ હતી કે એ જ વર્ષે ખુદ ઇંદિરાને કૉંગ્રેસનાં અધ્યક્ષ તરીકે ચૂંટી કાઢવામાં આવ્યાં હતાં.

તેમણે વિખ્યાત સામ્યવાદી નેતા અને કેરળના પહેલા મુખ્ય પ્રધાન ઈ. એમ. એસ. નંબૂદરીપાદની સરકારને બરતરફ કરી હતી.

કાયદો તથા વ્યવસ્થાના ઉલ્લંઘનને રાષ્ટ્રપતિ શાસન લાદવાનું કારણ ગણાવવામાં આવ્યું હતું.

ઇંદિરા ગાંધીએ 1969માં કૉંગ્રેસના વિભાજન, બૅન્કોના રાષ્ટ્રીયકરણ અને રાજા-મહારાજાઓના સાલિયાણાં બંધ કરીને જમણેરી વિચારધારા તરફના ઝુકાવને સંતુલિત કરી દીધો હતો.

જોકે, લંડન સ્થિત...


ઇંદિરા ગાંધી ખુશમિજાજ અને બીજાની ચિંતા કરતી આકર્ષક વ્યક્તિ પણ હતાં

ઇંદિરા પ્રભાવશાળી વક્તા હતાં. રાજકારણ સિવાયની બાબતોમાં પણ તેમને રસ હતો. તેઓ આકર્ષક, સંમોહક વ્યક્તિત્વ ધરાવતાં હતાં.

તેમને કળાકારો, લેખકો, ચિત્રકારો અને પ્રતિભાવંત લોકોની સંગત પસંદ હતી. તેમની સેન્સ ઓફ હ્યુમર એટલે કે વિનોદવૃત્તિ પણ જબરજસ્ત હતી.

31 ઓક્ટોબર 1984ના દિવસે તેમની હત્યા કરવામાં આવી, ત્યારથી મારા જીવનમાં જાણે કે વસંતઋતુ ફરી ક્યારેય આવી જ નથી.

હું બધાને પ્રેમ કરું, બધાનો આદર કરું એ માટે તેમણે મને હંમેશા પ્રોત્સાહિત કર્યો હતો.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

હું તેમનો આભારી છું. તેમણે મને કેટલું શિખવાડ્યું છે, કેટલું આપ્યું છે એ હું જણાવી શકતો નથી. હું જાણું છું તેના કરતાં પણ કદાચ વધારે તેમણે મને આપ્યું છે.

બહુ વિચારીને પોતાના જીવન વિશે નિર્ણય કરતા કે સમસ્યાઓના સામનામાં પીઠેહઠ કરતા લોકો પ્રત્યે તેમને ઓછી સહાનુભૂતિ હતી.

તેઓ નજર ફેરવતાં અને દંભી લોકોની હવા નીકળી જતી હતી. કાયર લોકો સાથેનો ઇંદિરાનો વ્યવહાર, ઉત્સાહવિહોણી વ્યક્તિ સાથે જેવું વર્તન થવું જોઈએ તેવો જ હતો.

તેમણે ઘણાં સામાજિક અને રાજકીય બંધનોને તોડ્યાં ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

હતાં. તેઓ આઝાદીની, શક્તિથી ભરપૂર લહેરખી જેવાં હતાં.

તેમણે મને લખેલો પહેલો પત્ર

કે. નટવર સિંહ

28 ઓગસ્ટ, 1968ના દિવસે તેમણે તેમના હાથથી મને એક પત્ર લખ્યો હતો.

એ તેમણે મને લખેલો પહેલો પત્ર હતો, જે એમણે મારા દીકરાના જન્મ નિમિત્તે લખ્યો હતો.

તેમણે લખ્યું હતું...

પ્રિય નટવર,

મારા સચિવે આ સમાચાર આપ્યા ત્યારે મેં તમારી સાથે વાત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, પણ કોઈ કારણસર આપની સાથે વાત કરી શકી ન હતી.

તમારા ઘરે નાનકડા મહેમાનના આગમન માટે હું આપને હૃદયપૂર્વક અભિનંદન આપું છું.

એ આપના માટે ખુશી લાવે અને મોટો થઈને તમને ગૌરવાન્વિત કરે એવી ઇશ્વરને પ્રાર્થના.

સ્નેહાધીન,

ઇંદિરા ગાંધી

જોન કેનેડી તેમના પત્ની જેકી, ઇંદિરા ગાંધી તથા તેમના પિતા જવાહરલાલ નહેરુ

27 જાન્યુઆરી, 1970ના દિવસે મેં ઇંદિરા ગાંધી એક નાનકડી નોંધ મોકલી હતી.

તેમને યોગ્ય સંબોધન (પ્રિય મેડમ, મેડમ, પ્રિય મિસિસ ગાંધી, પ્રિય શ્રીમતી ગાંધી, પ્રિય વડાંપ્રધાન) કરવાના ઘણા પ્રયાસો બાદ મેં હારીને વિચાર્યું હતું કે તેમને એ પત્ર એક નોટના સ્વરૂપમાં લખું.

મેં લખ્યું હતું...

બે સપ્તાહથી વધુ સમય થઈ ગયો છે અને હું ઘરમાં લાકડાના પલંગ પર પડ્યો રહેવા મજબૂર છું, કારણ કે હું સ્લિપ ડિસ્કથી પીડાઈ રહ્યો છું.

ફરસ પર પડેલું ટેડી બિયર ઉઠાવીને મારી દીકરા જગતને આપવા માટે 11 તારીખે હું વાંકો વળ્યો હતો અને આ દુર્ઘટના સર્જાઈ હતી.

મને લાગતું હતું કે હું 40 વર્ષનો હોઇશ ત્યારે મારી પાસે ખુશ થવાનાં વધારે કારણો હશે અને એ વયમાં પીડા ઓછી હશે.

અત્યારે દિલ્હીથી દૂર છું, જે પીડાને વઘુ દર્દનાક બનાવે છે.

વળી પલંગ પર પડ્યા રહેવું પડે છે એટલે એ સહન થઈ શકતું નથી.

મારું મુખ્ય કામ સૂતા રહીને છત સામે તાકતા રહેવું અને દિવાલોને રંગવાનો સમય આવી ગયો છે એ જરા પણ ન વિચારવું.

30 જાન્યુઆરીએ એ નોંધનો જવાબ આવી ગયો હતો.

ઇંગ્લૅન્ડના વડાપ્રધાન માર્ગારૅટ થ્રેચર સાથે ઇંદિરા ગાંધી

ઇંદિરા ગાંધીએ લખ્યું હતું...

તમે રજા પર છો એ હું જાણું છું, પણ તમે બીમાર હોવાથી ઓફિસે આવતા નથી એ વાતનો મને કોઈ અંદાજ ન હતો.

સ્લિપ ડિસ્ક કેટલી પીડાદાયક હોય છે એ હું જાણું છું.

અમારી સંવેદના તમારી સાથે છે, પણ તમને તમારા ભૂતકાળ, વર્તમાન અને ભવિષ્ય વિશે વિચારવાની તક મળશે.

આવું સમયાંતરે વિચારતા રહેવું આપણા બધા માટે જરૂરી હોય છે.

દિલ્હીમાં ગણતંત્રના દિવસના સપ્તાહ દરમ્યાન કેવો માહોલ હોય છે, એ આપ વિચારી શકો છો,

ખાસ...


ઇંદિરા ગાંધી પર ખોટી રીતે ચૂંટણી જીતવાનો આરોપ હતો. ઇંદિરા ગાંધીને સુપ્રીમ કોર્ટમાં અપીલ કરવા માટે ચૌદ દિવસનો સમય આપવામાં આવ્યો હતો.

એ સમયે ઇંદિરા ગાંધીએ તેમના પદ પરથી રાજીનામું આપવાના બદલે દેશમાં કટોકટી લાગુ કરી દીધી અને તમામ સત્તા પોતાના હાથમાં લઈ લીધી.

કોર્ટના કે કાયદાકીય કોઈ પણ દસ્તાવેજ વગર ગેરકાનૂની ઢબે તેમણે વિપક્ષના સભ્યોને રાજકીય કેદી બનાવી લીધા હતા.

એક લાખથી વધારે લોકોને જેલમાં પૂરી દેવામાં આવ્યા. ઇંદિરા ગાંધી પોતે જ કાયદો બની ગયાં હતાં.

રાજીનામું આપવા વિચાર કરેલો

સંજય ગાંધી, ઇંદિરા ગાંધી અને રાજીવ ગાંધી

શરૂઆતમાં ઇંદિરા ગાંધીએ પદ છોડવા વિચાર્યું હતું, પરંતુ જગજીવન રામે એનો સખત વિરોધ કર્યો.  એમને લાગતું હતું કે જો ઇંદિરા ગાંધી લોકો સમક્ષ જશે અને માફી માગી લેશે તો સત્તામાં પાછી આવી જશે.

લોકો ગુસ્સામાં એટલે હતા કારણ કે કટોકટીમાં ખૂબ જ અત્યાચાર થયા હતા. ઇંદિરા ગાંધી એક સરમુખત્યારની જેમ રાજનીતિ કરી રહ્યાં હતાં.

બીજી તરફ, ઇંદિરા ગાંધીના પુત્ર સંજય ગાંધી અને સંરક્ષણમંત્રી બંસીલાલ સરકારને તેમની વ્યક્તિગત મિલકત માનીને ચલાવી રહ્યા હતા. તેમને નિંદા સહેજ પણ સહન નહોતી થતી.

ઇંદિર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ા ગાંધી એવું દેખાડતાં હતાં જાણે કે તેઓ ખૂબ જ ભોળી વ્યક્તિ છે અને જે કંઈ પણ થઈ રહ્યું છે તેની તેમને જાણ જ નથી.

હાલત એટલી ખરાબ હતી કે લોકોની ધરપકડ કરવા માટે બ્લૅક વૉરંટનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો હતો.

વેરની ભાવના

અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ જે. એફ. કેનેડી સાથે જવાહરલાલ નહેરુ અને ઇંદિરા ગાંધી

ઇંદિરા ગાંધીમાં વેરની ભાવના સીમા વટાવી ચૂકી હતી.

વિરોધીઓનાં ઘરો અને ધંધાકીય સ્થાનો પર દરોડા પાડવામાં આવતા હતા. જેમાં રાજકીય દળના નેતાઓનો પણ સમાવેશ થતો હતો.

એટલે સુધી કે જે ફિલ્મોથી એમને નુકસાન પણ નહોતું થતું એ ફિલ્મો પર પણ પ્રતિબંધ લાદી દેવાયો હતો.

'આંધી' ફિલ્મમાં એક સરમુખત્યાર શાસકનું ચિત્રણ કરવામાં આવ્યું હતું. તેના પર પણ પ્રતિબંધ લાદવામાં આવ્યો હતો.

આજની પેઢીને કટોકટી વિશે કહીશ કે આઝાદીની રક્ષા માટે આંતરિક સતર્કતા ખૂબ જ જરૂરી છે.

જ્યારે ભારતને આઝાદ થયે 70 વર્ષ થઈ ગયાં છે ત્યારે આ સતર્કતા વધારે જરૂરી છે.

અસમાનતા અને નિરાશા

કોઈને એવો અંદેશો પણ નહોતો કે એક વડા પ્રધાન હાઈકોર્ટનો આદેશ માનવાના બદલે બંધારણને જ રદ્દ કરી દેશે.

પૂર્વ વડા પ્રધાન લાલબહાદુર શાસ્ત્રી ઘણી વાર કહેતા હતા કે 'સીટ લાઇટ, નોટ ટાઇટ' મતલબ ખુરશીનો બહુ મોહ ના રાખવો.

આ જ કારણે તામિલનાડુના અરિયાલુરમાં એક મોટા રેલ અકસ્માત પછી તેમણે નૈતિકતાના આધારે રેલમંત્રીના પદ પરથી રાજીનામું આપી દીધું હતું.

આજની તારીખમાં આવાં ઉદાહરણો બહુ ઓછાં છે.

આજે પણે ભારતને દુનિયામાં એ નજરથી જોવાય છે જ્યાં મૂલ્યોની કિંમત છે.

ગાંધીજીએ જે કહ્યું હતું એ દેશે સમજવું જોઈએ. એમણે કહ્યું હતું કે અસમાનતા લોકોને નિરાશા તરફ ધકેલે છે.

પૈસાવાળા વર્ગ માટે આઝાદી?

હવે આઝાદીના સંઘર્ષના દિવસોમાં જવાનો કોઈ મતલબ નથી. અંગ્રેજોની સામે બધાએ લડાઈ લડી.

હું આશા રાખું છું કે દેશમાંથી ગરીબીને દૂર કરવામાં આવશે.

જો એવું ન થઈ શકે તો એનો મતલબ એ છે કે આઝાદી માત્ર સુખી અને સંપન્ન લોકો માટે જ હતી.

જો કેટલાક સમય પહેલાં ઇંદિરા ગાંધી હતાં તો આજના સમયમાં નરેન્દ્ર મોદી છે.

મોટા ભાગનાં સમાચારપત્રો અને ટીવી ચેનલોએ મોદી સાથે સહમતીનો રસ્તો અપનાવી લીધો છે.

આવું જ ચાલતું રહ્યું તો એ દિવસ દૂર નથી કે ફરી ગાંધીયુગનો સામનો કરવો પડે.

નરેન્દ્ર મોદીનું 'એકચક્રી' શાસન ભવિષ્ય માટે ખતરો છે. ભાજપની સરકારમાં કૅબિનેટમંત્રી કે કૅબિનેટમાં સંયુક્ત ચર્ચાવિચારણા માત્ર કાગળ પરની વાતો છે.

ઇમર્જન્સી અત્યારે ના લાગી શકે

મને લાગે...


ઇંદિરા ગાંધીની પાછળ ઊભેલા રામેશ્વરનાથ કાવ

એક બેઠકમાં એક બાંગ્લાદેશી પત્રકારે હોલમાં પાછળની ખુરશી પર બેઠેલી લાંબી, સ્માર્ટ અને આકર્ષક વ્યક્તિને નિહાળી. પત્રકારે આ વ્યક્તિની પાસે જઈને કહ્યું, "સર તમારે તો મંચ પર બેસવું જોઇએ. તમારા કારણે જ તો 1971 શક્ય બન્યું."

ત્યારે એ આકર્ષક અને શરમાળ વ્યક્તિએ જવાબ આપ્યો, "મેં કઈ નથી કર્યું. મંચ પર બેઠેલા લોકોની પ્રશંસા થવી જોઇએ."

પછી એ વ્યક્તિ ઓળખ છતી થઈ જવાને લીધે પરેશાન થઈને પોતાની જગ્યાથી ઊભી થઈને ચૂપચાપ હોલની બહાર નીકળી ગઈ.

આ વ્યક્તિનું નામ હતું રામેશ્વરનાથ કાવ- ભારતની ખુફિયા એજન્સી 'રૉ' (RAW)ના જન્મદાતા.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

1982માં ફ્રાંસની (બાહ્ય) ખુફિયા એજન્સી 'એસડીઈસીઈ'ના પ્રમુખ કાઉંટ એલેક્ઝાડ્રે દે મેરેંચને જ્યારે કહેવામાં આવ્યું હતું કે, તે 70ના દાયકાના વિશ્વના પાંચ સર્વશ્રેષ્ઠ ખુફિયા એજન્સી પ્રમુખોના નામ ગણાવે, ત્યારે તેમણે આ પાંચ નામોમાં કાવનું નામ પણ સામેલ કર્યું હતું.

પોલીસ સેવાના અધિકારી

વિયેતનામના રાષ્ટ્રપતિ હો ચી મિન્હ ચઉ અન લાઈની સાથે

તે સમયે તેમણે કાવ વિશે કહ્યું હતું, "આ વ્યક્તિ(કાવ) શારીરિક અને માનસિક સુઘડતાનું અદભુત સં... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

મિશ્રણ છે."

"તેમ છતાં પોતાના વિશે, પોતાના મિત્રો અને સફળતાઓ વિશે વાત કરવામાં તે ખૂબ જ શરમાળ છે."

રામેશ્વરનાથ કાવનો જન્મ 10 મે, 1918 ના રોજ વારાણસીમાં થયો હતો.

1940માં તેમણે ભારતીય પોલીસ સેવા જેને તે સમયે આઈપી કહેવામાં આવતી હતી તેની પરીક્ષા પાસ કરી હતી અને તેમને ઉત્તર પ્રદેશ કૅડર મળ્યું હતું.

1948માં જ્યારે ઇન્ટેલિજન્સ બ્યુરોની સ્થાપના થઈ ત્યારે તેમને તેમાં સહાયક ડાયરેક્ટર બનાવવામાં આવ્યા હતા.

તેમને વડાપ્રધાન જવાહરલાલ નહેરુની સુરક્ષાની જવાબદારી સોંપવામાં આવી હતી.

કારકિર્દીની શરૂઆતનું ઓપરેશન

તેમની કારકિર્દીની શરૂઆતમાં જ તેમને ખૂબ જ ઝીણવટભરેલા ખુફિયા ઓપરેશન હાથ ધરવાની તક મળી.

1955માં ચીનની સરકારે એર ઇન્ડિયાનું એર વિમાન 'કાશ્મીર પ્રિંસેઝ' ચાર્ટર કર્યું હતું.

આ વિમાન હૉંગકૉંગથી જકાર્તા જવાનું હતું અને તેમાં બેસીને જ ચીનના વડાપ્રધાન ચૂ એન લાઇ 'બાંડુંગ સંમેલન'માં ભાગ લેવા જવાના હતા.

પંરતુ અંતિમ સમયે 'એપેંડિસાઇટિસ'ની તકલીફને કારણે દુખાવો થતા તેમણે પ્રવાસ રદ કરી દીધો.

આ વિમાન ઇન્ડોનેશિયાના દરિયા કિનારે ક્રેશ થઈ ગયું હતું.

વિમાનમાં બેઠેલા મોટાભાગના ચીનના અધિકારીઓ અને પત્રકારો આ દુર્ઘટનામાં મૃત્યુ નિપજ્યા હતા.

રામનાથ કાવને આ દુર્ઘટનાની તપાસની જવાબદારી સોંપવામાં આવી હતી.

કાવે તપાસ કરીને જાણકારી મેળવી હતી કે આ દુર્ઘટના પાછળ તાઇવાનની ખુફિયા એજન્સીનો હાથ હતો.

RAWના પ્રથમ ડાયરેક્ટર

ભારતના વડાપ્રધાન નહેરુ સાથે ચીનના વડાપ્રધાન ચૂ એન લાઈ

કાવને સારી રીતે ઓળખતા આર કે યાદવે બીબીસીને જણાવ્યું કે વડાપ્રધાન ચૂ એન લાઈ તેમની તપાસથી એટલા બધા પ્રભાવિત થયા હતા કે તેમણે કાવને ઓફિસે બોલાવ્યા હતા.

ત્યાર બાદ યાદગીરી તરીકે કાવને પોતાની  એક મહોર ભેટમાં આપી હતી.

આ અંત સુધી કાવના ટેબલ પર શોભતી રહી.

1968માં ઇંદિરા ગાંધીએ સીઆઇએ અને એમઆઇ-6 જેવી ખુફિયા એજન્સી બનાવનાનો નિર્ણય કર્યો.

દેશ બહારની ખુફિયા બાબતો માટે એક એજન્સી 'રિસર્ચ ઍન્ડ એનૅલિસિસ વિંગ(રૉ)'ની રચના કરવામાં આવી અને કાવને તેના પ્રથન ડાયરેક્ટર બનાવવામાં આવ્યા હતા.

'રૉ'એ 1971ના ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધમાં તેની ઉપયોગિતા સિદ્ધ કરી દીધી.

કાવ અને તેમના સાથીની દેખરેખમાં એક લાખથી વધુ મુક્તવાહિનીના જવાનોને ભારતમાં તાલીમ આપવામાં આવી.

કાવનું ખુફિયા તંત્ર એટલું બધું મજબૂત હતું કે તેમને એ વાતની પણ ખબર હતી કે કયા દિવસે પાકિસ્તાન ભારત પર હુમલો કરવાનું છે.

'રૉ'ના પૂર્વ ડારેક્ટર અને કાવને...


ઇંદિરાબહેન પરમાર

લગ્નજીવનમાં કોઈ કારણસર ભંગાણ પડે ત્યારે છૂટાછેડાનો પ્રશ્ન ઉપસ્થિત થાય છે અને ફૅમિલી કોર્ટમાં આવા અનેક કેસ ચાલતા રહે છે. જોકે, આ કેસ અનેક રીતે અજબ છે.

હાલ 64 વર્ષના ઇંદિરાબહેન પરમારનાં લગ્ન મે, 1978માં ધનજીભાઈ પરમાર સાથે સમાજના રીતરિવાજ પ્રમાણે થયાં હતાં, ત્યારે તેઓ એફ.વાય. બી.એ.માં ભણતાં હતાં.

જોકે, લગ્ન પછી ધનજી પરમારનો આગ્રહ એવો હતો કે ઇંદિરાબહેન ભણવાનું છોડી દે અને માત્ર ઘરકામ કરે.

પતિને ખુશ રાખવા માટે ઇંદિરાબહેન ઍક્સટર્નલ તરીકે ભણવાની ઇચ્છા બતાવી પણ પતિએ ના પાડી.

ઇંદિરાબહેન કહે છે કે ''લગ્નના દિવસથી પતિએ ત્રાસ આપવાની શરૂઆત કરી દીધી હતી. દિવસભર ઘરકામ કરવાનું અને રાત્રે 12 વાગે બધા જમી લે પછી વધ્યુંઘટ્યું જમવાનું મળતું હતું.''

ઇંદિરાબહેનનો સંસાર શરૂ થયો હતો તે સમયમાં જ ધનજીભાઈ પરમારને એક વીમા કંપનીમાં સુરતમાં નોકરી મળી ગઈ અને તેઓ સુરત જતા રહ્યા.

આ તરફ શિક્ષક પિતાના આગ્રહથી ઇન્દિરાબહેને ભણવાનું ચાલું રાખ્યું. 1980માં ઇંદિરાબહેને બી.એ. પાસ કરી એમ.એ. પાર્ટ-1માં ઍડમિશન લીધું.

જોકે, ધનજી પરમારની અમદાવાદ બદલી થઈ ગઈ અને પત્ની ભણીને ગ્રૅજ્યુએટ થયાની ખબર પડતા ફરી ત્રા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

સ આપવાનું શરૂ કર્યું.

ઇંદિરાબહેન કહે છે કે ''મને પિયરના લોકોને મળવાની મનાઈ કરી દેવામાં આવી. મારા પિતા ઈશ્વરભાઈ પરમારે પણ દીકરીનું લગ્નજીવન ટકી રહે તે માટે મને મળવાનો બંધ કરવું પડ્યું હતું. આ સમયમાં જ હું ગર્ભવતી થઈ.''

સીમંતોન્નયન વીધિમાં ધમાલ

ઇંદિરાબહેનના પિતા ઇશ્વરભાઈ

ઇંદિરાબહેન કહે છે કે ''ફેબ્રુઆરી 1983માં મારું સીમંત નક્કી થયું. 200 માણસોનો જમણવાર હતો. જ્ઞાતિના રિવાજ પ્રમાણે મારા પિતાએ સીમંતમાં 15 તોલાં સોનું અને 1 કિલો ચાંદી અને કપડાં આપવાનું નક્કી કર્યું હતું. હું એની ખરીદી કરવા મારા પિયર પણ આવી હતી.''

94 વર્ષનાં ઇંદિરાબહેનના પિતા ઈશ્વરભાઈ પરમારે બીબીસીને કહ્યું, "એ સમયે હું શિક્ષક તરીકે નોકરી કરતો હતો. મારા બે દીકરા ભણતા હતા પણ જમાઈના આગ્રહને કારણે દેવું કરીને સીમંતમાં સોના-ચાંદીની વ્યવસ્થા કરી હતી."

"સીમંતને આગલે દિવસે મારા જમાઈ ધનજીની માંગણી આવી કે એમને હાથમાં પહેરવાની સોનાની લક્કી જોઈશે. મે કહ્યું કે હાલ સ્થિતિ નથી પણ પછી કરાવી આપીશું."

"આમ છતાં બીજે દિવસે સીમંતમાં ધનજીએ સોનાની માંગણી કરી જમણવારમાં તોફાન મચાવી દીધું."

"અમે દીકરીનાં ભવિષ્યને ધ્યાનમાં રાખી તાત્કાલિક ઉધારમાં સોનું લઈ આવ્યા. અમને એમ હતું કે હવે સ્થિતિ શાંત થશે પણ અમને ખબર નહોતી કે બાળકનો જન્મ થયા પછી તકલીફ વધી જશે."

ઇંદિરાબહેનને 26 મે, 1983માં દીકરો અવતર્યો. વિદ્યાબહેનને અને તેમના પરિવારને હવે પરિસ્થિતિ શાંત થશે એવી આશા હતી પણ એવું ન થયું.

ઇંદિરાબહેનના પિતા કહે છે, "ધનજીને એમ હતું કે એક વખત ધમાલ કરીને સોનું મળ્યું એટલે હજી પણ મળશે. એણે ફરી ઇંદિરાબહેનને હેરાન કરવાનું શરૂ કર્યું અને એક દિવસ એને પિયરમાં મૂકીને જતો રહ્યો."

"આ દરમિયાન એણે નીચલી કોર્ટમાં છૂટાછેડાની અરજી કરી હતી. જોકે એની અમને કોઈ જાણ નહોતી. 27 મુદત પડી ત્યાં સુધી અમને જાણ નહોતી થઈ અને ધનજીને એકતરફી છૂડાછેડા મળવાની તૈયાર હતી ત્યારે અમને તેની ખબર પડી."

ધનજીએ અદાલતને એમ કહ્યું હતું કે તેની પત્ની તેને ઘર છોડીને જતી રહી છે.

અદાલતમાં કેસની ખબર ઇંદિરાબહેનના ભાઈને પડી અને પછી ધનજીએ અન્ય એક મહિલા સાથે લગ્ન કરી લીધેલાં છે એની પણ ખબર પડી.

લાંબી કાનૂની લડત

ઇંદિરાબહેને બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું કે ''અમને જાણ નહોતી એટલે અમે કોર્ટમાં રજૂઆત કરી તો નીચલી કોર્ટે છૂટાછેડા માન્ય ન રાખ્યા.''

''આ દરમિયાન હું મારા ભાઈ અને પિતા સાથે રહેતી હતી. ૧૯૮૫માં મને ગુજરાત સરકારના કૃષિ...


ઇંદ્રા નૂઈ

ભારતીય મૂળનાં ઇંદ્રા નૂઈ 12 વર્ષોથી પૅપ્સીકોનાં પ્રમુખ હતાં.

ઇંદ્રા નૂઈનો સમાવેશ વેપાર જગતમાં ટોચ પર પહોંચનારાં મહિલાઓમાં થાય છે.

તેમણે ફોર્બ્સ પત્રિકાનાં 100 પ્રભાવશાળી મહિલાઓની યાદીમાં લાંબા સમયથી સ્થાન જાળવી રાખ્યું હતું.

આ યાદીમાં ગત વર્ષે તેઓ 11માં નંબરે રહ્યાં હતાં. 62 વર્ષનાં નૂઈ 24 વર્ષથી પૅપ્સી સાથે જોડાયેલાં હતાં.

વર્ષ 2006માં ઇંદ્રા નૂઈએ પૅપ્સીકોની કમાન સંભાળી ત્યાર બાદ કંપનીના શેરમાં 78 ટકાનો ઉછાળો નોંધાયો હતો.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

કંપનીના વર્તમાન પ્રમુખ રામોન લાગ્વાર્ટો નૂઈનું સ્થાન લેશે.

પૅપ્સીકો તરફથી જાહેર કરવામાં આવેલ નિવેદન મુજબ, લાગ્વાર્ટો ત્રીજી ઑક્ટોબરના સીઈઓ પદ સંભાળશે અને કંપની બોર્ડમાં પણ જોડાશે.

લાગ્વાર્ટો 22 વર્ષોથી પૅપ્સીકો સાથે જોડાયેલાં છે અને તેઓ કંપનીનાં વૈશ્વિક વેપારને સંભાળી રહ્યાં હતાં.

નૂઈ વર્ષ 2019ના શરૂઆતના મહિનાઓ સુધી પૅપ્સીકો બોર્ડનાં ચેરપર્સનપદે રહેશે.

ઇંદ્રા નૂઈ વિશે કેટલીક ખાસ વાતો

1. ઇંદ્રા નૂઈનો જન્મ ચેન્નઈમાં થયો હતો અને પ્રારંભિક શિક્ષણ પણ ચેન્નઈમાં જ મેળવ્યું હતું.

2. સાયન્સ સાથે ગ્રૅજ્યુએશન કરનારાં ઇંદ્રાએ કોલ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

કતાની ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ મેનેજમેન્ટમાંથી મેનેજમેન્ટનો અભ્યાસ કર્યો અને ભારતમાં કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી.

3. કેટલાક વર્ષો કામ કર્યા બાદ તેઓ અમેરિકા ઉચ્ચ અભ્યાસર્થે ગયાં હતાં અને ત્યાં યેલ સ્કૂલ ઑફ મેનેજમેન્ટમાંથી તેમણે શિક્ષણ મેળવ્યું હતું.

4. કેટલીક કંપનીઓમાં કામ કર્યા બાદ વર્ષ 1994માં ઇંદ્રા પૅપ્સીકોમાં જોડાયાં હતાં. 38 વર્ષની ઉંમરે તેઓ પૅપ્સીકોમાં લાંબા ગાળાની નીતિઓ બનાવવાના પ્રમુખ તરીકે જોડાયાં હતાં.

5. દસ વર્ષ બાદ વર્ષ 20004માં તેઓ કંપનીનાં મુખ્ય ફાઇનાન્સ અધિકારી અને વર્ષ 2006માં કંપનીના સીઈઓ બન્યાં હતાં.

6. ઇંદ્રા પૅપ્સીકોનું નેતૃત્વ કરનારા પ્રથમ મહિલા જ નહીં, પરંતુ પ્રથમ વિદેશી મહિલા પણ હતાં. વર્ષ 2006 બાદથી દર વર્ષે દુનિયાનાં શક્તિશાળી મહિલાઓની યાદીમાં તેમનો સતત સમાવેશ થતો રહ્યો હતો.

7. વર્ષ 2007માં તેમને ભારતનું પ્રતિષ્ઠિત પદ્મ ભુષણ સન્માન અપાયું હતું.

8. ઇંદ્રા નૂઈ શાકાહારી છે અને પોતાની ઓફિસમાં ગણેશજીની મૂર્તિ રાખે છે.

9. ઇંદ્રા નૂઈને સંગીતનો શોખ છે અને ઓફિસમાં તેઓ મોટાભાગે ઊંચા અવાજે ગીતો ગાતાં જોવાં મળતાં, તેમનાં મનપસંદ સંગીતમાં બીટલ્સ બૅન્ડનો પણ સમાવેશ થાય છે.

10. વર્ષ 2001માં ગ્રેમી ઍવોર્ડ માટે ઇંદ્રાનાં બહેન ચંદ્રિકા ટંડનનાં નામનો સમાવેશ થયો હતો.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


ઇકૉનૉમિસ્ટનો 2010 અને 2020નો અંક

આ સ્ટોરીમાં વડા પ્રધાન મોદીની નીતિઓની સમીક્ષા કરાઈ છે અને લખવામાં આવ્યું છે કે મોદી એક સહિષ્ણુ, બહુ-ધાર્મિક છે અને ભારતને એક હિંદુ રાષ્ટ્રમાં તબદીલ કરવાની કોશિશ કરી રહ્યા છે.

તેમાં કહેવાયું કે નાગરિકતા સંશોધન કાયદો એનડીએ સરકારનું એક મહત્ત્વાકાંક્ષી પગલું છે. લેખમાં કહેવાયું કે સરકારની નીતિઓ મોદી સરકારને ચૂંટણી જીતવામાં મદદ કરી શકે છે, પરંતુ એ નીતિઓ દેશ માટે 'રાજકીય ઝેર' બની શકે છે.

એવું પણ કહેવાયું કે બંધારણના ધર્મનિરપેક્ષ સિદ્ધાંતોને નબળા પાડવાની વડા પ્રધાન મોદીની કોશિશ ભારતની લોકશાહીને નુકસાન પહોંચાડશે, જે દાયકાઓ સુધી ચાલી શકે છે.

'ધ ઇકૉનૉમિસ્ટ'ના લેખમાં કહેવાયું કે ધર્મ અને રાષ્ટ્રીયતાના આધારે વિભાજન પેદા કરીને ભાજપે પોતાની વોટબૅન્કને મજબૂત કરી છે અને નબળી પડતી અર્થવ્યવસ્થાથી ધ્યાન ભટકાવ્યું છે.

સાથે જ પત્રિકામાં લખવામાં આવ્યું કે એનઆરસીથી ભાજપને પોતાના ઍજન્ડાને આગળ વધારવામાં મદદ મળશે.

તેમાં કહેવાયું કે એનઆરસી લાંબી પ્રક્રિયા છે, જેમાં લિસ્ટ બનાવાશે, બદલાશે અને ફરી બનાવાશે અને આ પ્રક્રિયાથી મોદી પોતાને દેશના 80 ટકા હિંદુઓના રક્ષકના રૂપમાં રજૂ ક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રશે.

2015માં પણ મોદી પર સ્ટોરી

પત્રિકાએ 2015માં નરેન્દ્ર મોદી લોકસભા ચૂંટણી જીત્યા બાદ એક વર્ષ પછી આ સ્ટોરી કરી હતી.

'ધ ઇકૉનૉમિસ્ટ' પત્રિકાએ આ વખતે પહેલી વાર મોદી સરકાર પર કવર સ્ટોરી નથી કરી. અગાઉ પણ આ પત્રિકામાં ભારતના વખાણવાળા રિપોર્ટ્સ છપાતા રહ્યા છે. વર્ષ 2015માં આ પત્રિકાએ 'ઇન્ડિયાઝ વન-મૅન બૅન્ડ' શીર્ષકથી કવર સ્ટોરી કરી હતી.

પત્રિકાનો એ લેખ પણ વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી પર આધારિત હતો. આ લેખમાં કહેવાયું હતું કે વડા પ્રધાન મોદીએ 'અચ્છે દિન'નો વાયદો કર્યો, બાદમાં તેઓ સત્તામાં આવ્યા. તેમણે નોકરી, ભાઈચારો અને આંતરરાષ્ટ્રીય ખ્યાતિનો વાયદો કર્યો, પરંતુ તેમની પ્રગતિ નિરાશાજનક રીતે ધીમી છે.

આ લેખમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે વડા પ્રધાન મોદીએ મોટા ભાગની સત્તા પોતાના હાથમાં રાખી છે અને એકલા વ્યક્તિ માટે બદલાવ લાવવો એ મોટો પડકાર છે. એક રીતે એ લેખમાં મોદીને લઈને અનેક આશાઓ વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી.

પત્રિકાના મે 2015ના આ અંકમાં વડા પ્રધાન મોદીનાં વખાણ પણ કરવામાં આવ્યાં હતાં. તેમાં કહેવાયું હતું કે મોદીના દૃઢ વિશ્વાસ પર શંકા ન કરી શકાય, કેમ કે ભારતમાં ઘણી ક્ષમતાઓ છે. આ દેશ દુનિયામાં સૌથી વધુ વસતીવાળો દેશ બનાવવાની દિશામાં છે અને સાથે જ વિશ્વની ત્રણ મોટી અર્થવ્યવસ્થાઓમાંથી એક બની શકે છે.

ભારતની અર્થવ્યવસ્થાની સાથે-સાથે આ લેખમાં વડા પ્રધાન મોદીનાં વખાણ પણ કરવામાં આવ્યાં હતાં. સાથે જ આશા રખાઈ હતી કે તેઓ માર્કેટમાં બદલાવ લાવશે. સાથે જ એવી સલાહ આપવામાં આવી હતી કે મોદીએ વિશ્વના મજૂર કાયદાઓને સરળ કરવા માટે એક રાષ્ટ્રીય અભિયાન છેડવું જોઈએ.

2017ના રિપોર્ટમાં ટીકા કરાઈ હતી

ધ ઇકૉનૉમિસ્ટે વર્ષ 2017ના એક રિપોર્ટમાં ભારતની નરેન્દ્ર મોદી સરકારનાં ત્રણ વર્ષનાં કામકાજ અને એ દરમિયાન લાગુ થયેલી આર્થિક નીતિઓની આકરી ટીકા કરાઈ હતી.

આ રિપોર્ટમાં ધ ઇકૉનૉમિસ્ટે જણાવ્યું હતું કે નરેન્દ્ર મોદી પાસે આશા રખાઈ હતી એવો કોઈ આર્થિક સુધારો કરાયો નથી. લેખમાં ભારતીય વડા પ્રધાનને એક સુધારક કરતાં એક પ્રશાસક ગણાવ્યા હતા.

આ સમયે ઇકૉનૉમિસ્ટમાં ત્યાં સુધી કહેવાયું હતું કે મોદીએ તક ગુમાવી દીધી છે.

2010માં ભારતની અર્થવ્યવસ્થાનાં વખાણ

2015ની કવર સ્ટોરી પહેલાં ઑક્ટોબર 2010નો 'ધ ઇકૉનૉમિસ્ટ'નો અંક ભારતની અર્થવ્યવસ્થા પર હતો.

એ સમયની કવર સ્ટોરીનું હેડિંગ હતું 'હાઉ ઇન્ડિયાઝ ગ્રૉથ વિલ આઉટપેસ ચીન' મતલબ 'કેવી રીતે ભારતનો વૃદ્ધિદર ચીનથી આગળ નીકળી ગયો' છે.

એ લેખમાં...


ઇજિપ્તના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ મોહમ્મદ મોરસીના નાના પુત્ર અબ્દુલ્લાએ થોડા સમય પહેલાં સમાચાર સંસ્થા એપી સાથેની વાતચીત અને 'વૉશિંગ્ટન પોસ્ટ'ના સંપાદકીય લેખમાં ઉપરોક્ત વાત કરી હતી.

ઇજિપ્તના સરકારી ટેલિવિઝન અનુસાર કોર્ટના પરિસરમાં મોરસીનું મૃત્યુ થયું અને મંગળવારે તેમની દફનવિધિ કરી દેવાઈ.

વર્ષ 2013માં સૈન્યના તખ્તાપલટ બાદ તેમને સત્તા પરથી બેદખલ કરી દેવાયા હતા.

મોરસી મુસ્લિમ બ્રધરહુડના સભ્ય હતા. તેમની અટકાયત બાદ ઇજિપ્તમાં આ સંગઠન વિરુદ્ધ મોટા પાયે કાર્યવાહી કરાઈ હતી.

'મુસ્લિમ બ્રધરહુડ' શું છે?

હસન અલ-બાન્ના

વર્ષ 2013ની શરૂઆતમાં ઇજિપ્તમાં મોહમ્મદ મોરસી વિરુદ્ધ લાખો લોકોએ પ્રદર્શન કર્યાં અને સૈન્યએ મોરસીને પદભ્રષ્ટ કર્યાં.

એ વખતે આઠ દાયકા કરતાં વધુ વખતનો ઇતિહાસ ધરાવતા મુસ્લિમ બ્રધરહુડ પર ઇજિપ્તમાં સૌથી મોટી આફત આવી પડી હતી.

મુસ્લિમ બ્રધરહુડના નેતા અને હજારો સભ્યોની ઇજિપ્તમાં ધરપકડ કરી લેવાઈ હતી અને તેનાં કાર્યલયો સળગાવી દેવાયાં હતાં.

મુસ્લિમ બ્રધરહુડ દ્વારા એ ઘટનાને 'નરસંહાર' ગણાવાઈ હતી તો ઇજિપ્તની સરકારે 'મુસ્લિમ બ્રધરહુડ'ને 'આતંકવાદી સગંઠન' જાહેર કરી દીધું.

કુરાનના ઉપદેશને પોતા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ની મુખ્ય વિધારધારા ગણાવતા મુસ્લિમ બ્રધરહુડ ઇજિપ્તનું સૌથી જૂનું અને સૌથી મોટું ઇસ્લામિક સંગઠન છે.

તેની સ્થાપના હસન અલ-બાન્ના નામના ઇસ્લામિક વિદ્વાને 1928માં કરી હતી.

મુસ્લિમ બ્રધરહુડને 'અલ-ઇખવાન અલ-મુસ્લિમન'ના નામે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

મુસ્લિમ બ્રધરહુડનું કાર્યક્ષેત્ર માત્ર ઇજિપ્ત પૂરતું જ સિમિત ન રહેતાં વિશ્વના કેટલાય દેશોમાં ફેલાયેલું છે.

રાજકીય સક્રિયતાવાદ અને ઇસ્લામિક સખાવત તેની વિચારધારાનાં મુખ્ય તત્ત્વો છે.

મુસ્લિમ બ્રધરહુડની ચળવળનો પ્રારંભ ઇસ્લામિક આદર્શો અને સખાવતી કાર્યોના પ્રચારાર્થે થયો હતો.

જોકે, થોડા સમયમાં જ મુસ્લિમ બ્રધરહુડે રાજકારણમાં ઝંપલાવી દીધું. આવું કરવા પાછળનું કારણ ઇજિપ્ત પર કબજો જમાવી બેઠેલા અંગ્રેજોને દેશમાંથી હાંકી કાઢવા અને દેશમાંથી પશ્ચિમનો પ્રભાવ ખાળવાનું હતું.

જોકે, ઇખ્વાન નામે ઓળખાતા મુસ્લિમ બ્રધરહુડના સભ્યો લોકશાહીમાં માનતા હોવાનો દાવો તો કરે છે, સંગઠનના લેખિત ઉદ્દેશ શરિયતના કાયદા અંતર્ગત ચાલતું શાસન સ્થાપવાનો છે.

'ઇસ્લામ જ ઉકેલ છે' એવું સંગઠનનું સૂત્ર પણ છે.

પૅરામિલિટરી વિંગ અને હત્યા

1928માં બન્નાએ ઇસ્લામિક બ્રધરહુડની સ્થાપના કરી અને દેશભરની મસ્જિદોમાં, એક શાળામાં અને એક રમતગતમની ક્લબમાં એની શાખાની સ્થાપના કરવામાં આવી.

જોતજોતામાં સંગઠનની લોકપ્રિયતા વધવા લાગી. 1940 સુધીમાં ઇજિપ્તમાં તેના સભ્યોની સંખ્યા 5 લાખ સુધી પહોંચી ગઈ.

એટલું જ નહીં, મુસ્લિમ બ્રધરહુડની વિચારધારા ઇજિપ્તની સરહદો ઓળંગી આરબવિશ્વમાં પણ ફેલાઈ ગઈ.

એ વખતે બન્નાએ 'મુસ્લિમ બ્રધરહુડ'ની પૅરામિલિટરી વિંગ પણ ઊભી કરી અને બ્રિટિશ શાસન સામે સશસ્ત્ર ચળવળ આરંભી.

જોકે, અંગ્રેજો અને યહુદીઓ પર હુમલાઓ વધતા બ્રિટિશ સરકાર હરકતમાં આવી અને સંગઠનને 1948માં વિખેરી નાખ્યું.

પણ એના થોડા સમયમાં જ મુસ્લિમ બ્રધરહુડ પર ઇજિપ્તના વડા પ્રધાન મહમૌદ અલ-નુકરશીની હત્યા કરવા કરવાનો આરોપ લાગ્યો.

બન્નાએ આરોપોને ફગાવી દીધા અને વડા પ્રધાનની હત્યામાં સગંઠનનો હાથ ન હોવાનું જણાવ્યું.

આ ઘટનાને હજુ થોડો જ સમય થયો હતો કે ખુદ બન્નાની પણ હત્યા કરી દેવાઈ. હત્યા કરનારી વ્યક્તિ સુરક્ષાદળ સાથે સંકળાયેલી હોવાનું મનાયું.

બ્રધરહુડ અને જેહાદ

1952 દેશમાં સૈન્યબળવો થયો અને અંગ્રેજોના શાસનનો અંત આવ્યો. બળવો કરનારા સૈન્ય અધિકારીઓએ પોતાની જાતને 'ફ્રી-ઑફિસર્સ' ગણાવ્યા અને ઇખ્વાનોએ તેમની મદદ કરી.

1954માં ઇજિપ્તના રાષ્ટ્રપતિ ગમાલ અબ્દુલ...


ઇજિપ્તના પ્રખ્યાત ગાયિકા શેરિન અબ્દેલ વહાબને નાઇલ નદીની સ્વચ્છતા પર મજાક ઉડાવવાના આરોપસર છ મહિનાની કેદની સજા સંભળાવવામાં આવી છે.

શેરીન પ્રખ્યાત ગાયિકા હોવાની સાથે સાથે ધ વોઇસ ટીવી શોના અરેબિક વર્ઝનનાં જજ પણ છે.

તેમણે પોતાના એક પ્રશંસકને નાઇલ નદીના પાણીની બદલે એવિયનનું પાણી પીવાની સલાહ આપી હતી.

વધુ એક ગાયિકા લૈલા અમેરને પણ મંગળવારે બે વર્ષ કેદની સજા સંભળાવવામાં આવી હતી.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

તેમના પર મ્યૂઝીક વીડિયોના માધ્યમથી ઉત્તેજના ભડકાવવાનો આરોપ છે.

લૈલાની સાથે મ્યૂઝીક વીડિયોના ડાયરેક્ટરને પણ છ મહિનાની સજા તેમજ વધુ એક અભિનેતાને ત્રણ મહિના માટે કેદની સજા સંભળાવવામાં આવી છે.

ઇજિપ્તની ન્યૂઝ એજન્સી એહરામની માહિતી અનુસાર શેરીનને 5 હજાર ઇજિપ્ત પાઉન્ડ (આશરે 18,474 રૂપિયા)નો દંડ ભરી જામીન મળી ગયા છે.

આ સિવાય તેમણે વધુ 10 હજાર ઇજિપ્ત પાઉન્ડ (આશરે 36,933 રૂપિયા)નો દંડ ચૂકવ્યો છે. જેથી કેસ અંગે નિર્ણય આવે ત્યાં સુધી તેઓ મુક્ત રહી શકે.

મજાક ઉડાવવા બદલ શેરીન અબ્દેલ વહાબે માફી પણ માગી હતી.

ડિસેમ્બરમાં શાયમાને થઈ હતી સજા

ડિસેમ્બર 2017માં પણ શાયમા અહેમદ નામનાં ગાયિકાને બે વર્ષની ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

કેદની સજા સંભળાવવામાં આવી હતી.

શાયમા એક મ્યૂઝીક વીડિયોમાં અંતઃવસ્ત્રો પહેરીને કેળું ખાતા જોવા મળ્યાં હતાં. આ વીડિયો સામે આવ્યા બાદ તેમને ઉત્તેજના ભડકાવવાના આરોપસર દોષિત સાબિત કરાયાં હતાં.

શાયમાની સાથે મ્યૂઝીક વીડિયોના ડાયરેક્ટરને પણ જેલની સજા થઈ હતી.

એક અરજી બાદ શાયમાની સજા બે વર્ષથી ઓછી થઈને એક વર્ષ થઈ ગઈ હતી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


ઇજિપ્તમાંથી મળી આવેલાં રંગૂન ભાતવાળાં લાકડાંના કૉફિન

ઇજિપ્તના પુરાતત્ત્વ વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર આ કૉફિન પરના ઘેરા રંગો અને તેમાં ઉપસાવેલી ભાતો આજે પણ સ્પષ્ટ રીતે જોઈ શકાય છે.

આ કૉફિન નાઇલ નદીના પશ્ચિમ કિનારા પાસે આવેલાં અસાસિફના થેબાન નેક્રોપોલિસ પાસેથી બહાર કાઢવામાં આવ્યાં છે.

જે એક ઉપર બીજા એમ બે સ્તરોમાં મુકાયેલાં હતાં. જેને જમીન અંદરથી ખોદી કાઢવામાં આવ્યાં છે.

સરકારી અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષોમાં આને સૌથી મહત્ત્વની અને મોટી શોધ માનવામાં છે.

વૅલી ઑફ ધ કિંગ્ઝ વિસ્તારની નજીક આવેલાં અસાસિફની મોટા ભાગની કબરો પૌરાણિક ઇજિપ્તના ઇ.સ. પૂર્વેનાં વર્ષ 664થી 332 સુધીની છે.

જોકે, ત્યાં એવી પણ કેટલીક કબર છે જે ઈ.સ. પૂર્વે અઢારમા રાજવંશ (1550-1292)ની છે, જે નવા રાજવંશનું પ્રથમ રાજ્ય હતું.

જેમાં આહમોઝ, હેટશેપ્સૂટ, થૂટમોઝ ત્રીજો, એમેનહોટપ ત્રીજો, અખેનાટોન અને તુતેનખામેન જેવા રાજાઓ થઈ ગયા છે.

ગયા અઠવાડિયે પુરાતત્ત્વ વિભાગે જાહેરાત કરી કે લક્ષરની પશ્ચિમ તરફની ખીણમાં પુરાતત્ત્વવિદને એક પૌરાણિક ઔદ્યોગિક વિસ્તાર પણ મળી આવ્યો છે.

આ વિસ્તારમાં અંતિમ ક્રિયા માટેના સામાનનાં ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

સંગ્રહાલયો અને 18મા સામ્રાજ્યનાં કેટલાંક કાચનાં સાધનો પણ મળી આવ્યાં છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


ઇઝરાયલ અને પેલેસ્ટાઇન સમર્થકો વચ્ચે વર્ષોથી ક્ષેત્રીય વિવાદને લઈને તણાવપૂર્ણ પરિસ્થિતિ છે

ઉતાવળમાં બોલાવાયેલી રહેલી પ્રેસ બ્રીફિંગમાં ઇઝરાયલના વરિષ્ઠ સૈનિક અધિકારી પોતાની સૈન્યકાર્યવાહીના હેતુ અને ટાઇમલાઇન અંગે જણાવ્યું હતું અને એ કહ્યું હતું કે તેમનું અભિયાન 'હજુ પણ કેટલાક સમય સુધી ચાલુ રહી શકે' છે.

પહેલાં કેટલાક આંકડાઓ પર નજર કરીએ. ઇઝરાયલે કહ્યું કે તેણે પહેલા અઠવાડિયાની કાર્યવાહીમાં 820 અલગઅલગ ઠેકાણાંને નિશાન બનાવ્યાં છે. કેટલાંક ઠેકાણાં પર એકથી વધુ વાર હુમલા કર્યા છે.

તેની તુલના ગત વર્ષના આંકડાઓ સાથે કરીએ તો ખબર પડે કે ગત અઠવાડિયે આપણે હિંસાનું જે પ્રચંડ રૂપ જોયું એ એક લાંબી લડાઈનો હિસ્સો છે. ઇઝરાયલે ગત વર્ષે ગાઝા પટ્ટીમાં 180 ઠેકાણાં પર હુમલા કર્યા હતા.

તેના જવાબમાં હમાસ અને ઇસ્લામિક જેહાદના ચરમપંથીઓએ ઇઝરાયલ પર 3150થી પણ વધુ રૉકેટ છોડ્યાં, જ્યારે સહેજ પાછું વળીએ જોઈએ તો વર્ષ 2019માં 2045 રૉકેટ છોડ્યાં હતાં.

હમાસની 'મેટ્રો'

હમાસ અને પેલેસ્ટાઇનના સમર્થકો પર ઇઝરાયલે કડક હાથે કામ લેવાની ચીમકી ઉચ્ચારી છે

ઇઝરાયલના સૈનિક અભિયાન 'ગાર્ડિયન ઑફ ધ વૉલ્સ'ની શરૂઆત હમાસની સુરંગો પરના હુમલ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાથી થઈ. આ સુરંગો ઇઝરાયલની સીમા પર લાગેલી દીવાલ પાસે હતી.

તેનાથી કેટલાક મીટર દૂરના ઘેરાવમાં ઇઝરાયલી લોકોનાં ઘર છે અને ઇઝરાયલની દલીલ છે કે ત્યાં રહેલા લોકોની સુરક્ષા તેમની પ્રાથમિકતા છે.

તેના પછી વારો આવે છે એ બાબતોનો જે મિસાઇલ સાથે જોડાયેલી છે.

તેમાં લૉન્ચર્સ છે, મૅન્યુફૅક્ચરિંગ સેન્ટરો છે અને પછી હમાસના આખા સૈનિક ઢાંચા પર ચોતરફ હુમલાની રણનીતિ અપનાવવામાં આવે છે.

તેમાં એ સુરંગ પણ સામેલ છે, જેને ઇઝરાયલી ફોજ 'મેટ્રો' કહે છે.

ઇઝરાયલ ડિફેન્સ ફોર્સિસ

પેલેસ્ટાઇન સમર્થનવાળા અને ગાઝાના ઘણા વિસ્તારોમાં ઇઝરાયલનો ભારે બૉંબમારો

ગુરુવાર રાતે જ્યારે ઇઝરાયલે જોરદાર બૉમ્બમારાની શરૂઆત કરી તો સામાન્ય લોકો જમીન પરના હુમલાથી ડરીને ભાગવા લાગ્યા.

ઇઝરાયલી અધિકારી આ કાર્યવાહીને પોતાના અભિયાનનું મહત્ત્વનું કેન્દ્રબિંદુ ગણાવે છે.

એ સાથે જ પેલેન્સ્ટાઈની લોકોનાં મોતનો આંકડો પણ અચાનક વધી જાય છે.

પણ મૃતકો કોણ છે એ અંગે અલગઅલગ મત છે અને એ બાબત એના પર નિર્ભર કરે છે કે કહેનારા કોણ છે.

ઇઝરાયલ ડિફેન્સ ફોર્સિસના પ્રવક્તા જોનાથન કૉનરિક્સનું કહેવું છે કે માર્યા ગયેલા 200 પેલેન્સ્ટાઈની લોકોમાંથી કમસે કમ 130 લડાકુ હતા. તેઓ આ અનુમાનને સૌથી ઓછું ગણાવે છે.

હિંસામાં સામાન્ય લોકોનાં મૃત્યુ

ઇઝરાયલ અને હમાસ વચ્ચે હિંસામાં સામાન્ય લોકોનાં મૃત્યુ થયાં હોવાના સમાચારો વહેતા થયા છે

તેમાં કોઈ શંકા નથી કે પેલેસ્ટાઈનના સ્વાસ્થ્ય વિભાગે જે આંકડા આપ્યા છે, એ ઇઝરાયલના આંકડાથી મેળ ખાતા નથી.

હમાસના નિયંત્રણવાળા ગાઝા અંગે પેલેસ્ટાઈનના સ્વાસ્થ્ય વિભાગનું કહેવું છે કે ત્યાં મરનારા સો લોકોમાં મહિલા અને બાળકો હતાં.

પેલેસ્ટાઈની સ્વાસ્થ્ય વિભાગ માર્યા ગયેલા ચરમપંથીઓ અંગે કંઈ કહેતો નથી.

ઇઝરાયલ એ વાતનો સ્વીકાર કરે છે કે આ હિંસામાં સામાન્ય લોકો પણ માર્યા ગયા છે, પણ તેનું કહેવું છે કે તેના માટે હમાસ જવાબદાર છે.

તે કહે છે કે હમાસ ગાઝાના માસૂમ લોકોની આસપાસ પોતાની ગતિવિધિઓને સંચાલિત કરે છે.

ઇઝરાયલની દલીલ

'અલ-જલા'ની નામ 11 માળની ઇમારત સાથે જે થયું, એ તેનું ઉદાહરણ છે.

આ ઇમારતમાં અલ-જઝીરા, સમાચાર એજન્સી ઍસોસિયેટેડ પ્રેસની ઑફિસ હતી.

પણ ઇઝરાયલનું કહેવું છે કે ત્યાંથી હમાસની ઑફિસ સંચાલિત થાય છે અને તેમનો સરસામાન પણ ત્યાં રાખવામાં આવે છે.

પત્રકારોને કલાક પહેલાં ચેતવણી આપવામાં આવી હતી કે હુમલો થવાનો છે, જેથી તેઓ ત્યાંથી નીકળી જાય. હવે એ ઇમારત જમીનદોસ્ત થઈ ગઈ...


ઇઝરાયલ અને પેલેસ્ટાઇનના સમર્થકો વચ્ચે પાછલા ઘણા દિવસોથી સંઘર્ષ ચાલુ છે

ઇઝરાયલને અંદાજ છે કે તેણે વહેલા કે મોડા સંઘર્ષવિરામ સ્વીકારવો પડશે, એટલે જ તે હમાસના માણસો તથા માળખાને થાય એટલું નુકસાન પહોંચાડવા માગે છે.

દરમિયાન ભારતમાં ઉગ્રવાદ સામે ઇઝરાયલ તથા મોસાદ મૉડલ અપનાવવાની માગણી 'ઑનલાઇન ઍક્સપર્ટ' કરતા રહે છે.

આવી જ એક ચર્ચા છે કે જો ભારતે યોગ્ય સમયે હિંમત દાખવી હોત તો ઇઝરાયલની મદદથી પાકિસ્તાનને અણુહથિયાર બનાવતા અટકાવી શકાયું હોત.

શું ઇઝરાયલે આવી કોઈ ઑફર કરી હતી? તેના માટે ગુજરાતની ધરતીનો ઉપયોગ થવાનો હતો? શું એક નહીં પણ અનેક વખત ભારતે કાહૂટા ખાતેના પાકિસ્તાનના અણુકાર્યક્રમને અટકાવવાની તક ગુમાવી હતી?

પાકિસ્તાનના અણુમથકને નેસ્તનાબૂદ કરવામાં ઇઝરાયલને શું રસ હતો?

તે અંગે વિરોધાભાસી મત પ્રવર્તે છે, પરંતુ આ મુદ્દો આજે પણ ચર્ચાનો વિષય છે.

ઇરાક પર ઇઝરાયલનું આક્રમણ

તા. 7મી જૂન, 1981ના રોજ ઇઝરાયલના વાયુદળે ત્રણ દુશ્મન દેશની સરહદોને પસાર કરીને ઇરાકમાં તબાહી મચાવી હતી અને ઑસિરાક ખાતેના તેના નિર્માણાધીન પરમાણુ મથકને ઉડાવી દીધું હતું.

ઇઝરાયલના આઠ એફ-16 તથા બે એફ-15 ફાઇટર જેટ ઇજિપ્તના સિનાઈ રણ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

વિસ્તાર (એ સમયે તેના ઉપર ઇઝરાયલનો કબજો હતો.) ખાતેના હવાઈમથકેથી ઉડ્યા.

આ વિમાનો સાઉદી અરેબિયા તથા જૉર્ડનની હવાઈસીમાને માત્ર 120 મીટરની ઊંચાઈએથી પસાર કરી.

600 માઇલનું (લગભગ એક હજાર કિલોમીટર) અંતર કાપવા માટે લાદવામાં આવેલી વધારાની ઇંધણની ટાંકીઓને સાઉદી અરેબિયાના રણવિસ્તારમાં ત્યજી દેવામાં આવી.

ઇરાકની વાયુસીમામાં પ્રવેશ્યા બાદ રડારથી બચવા માટે ઇઝરાયલના વિમાનોએ તેમની ઊંચાઈને ઘટાડીને 30 મીટર કરી નાખી.

સાંજે 5.30 કલાકે 20 કિલોમીટરના અંતરેથી વિમાનો અલગ-અલગ દિશામાં ફંટાઈ ગયાં અને બે હજાર 130 મીટરની ઊંચાઈ લીધી.

ત્યારબાદ પ્રતિકલાક 1100 કિલોમીટરની ઝડપે ઑસિરાક (તામૂઝ-1)ના ગુંબજ ઉપર ઝુક્યાં. અને 35 અંશના ખૂણેથી એક પછી એક 16 ટાઇમ-ડિલે બૉમ્બ તેની ઉપર ફેંક્યા. જેમાંથી બે ન ફુટ્યા, પરંતુ બાકીના બૉમ્બે પોતાનું કામ કરી લીધું હતું.

ફ્રાન્સની ડિઝાઇનનું રિઍક્ટર ધ્વસ્ત થઈ ગયું હતું. ઇરાકની ઍન્ટિ-ઍરક્રાફ્ટ ગન ધણધણી ઊઠી, પરંતુ વિમાનોએ સ્વદેશ પરત ફરવા માટે 12 હજાર ફૂટ કરતાં વધુની ઊંચાઈ મેળવી લીધી હતી.

કોઈ પણ ઇરાકી વિમાનોએ પીછો ન પકડ્યો અને તેઓ સલામત વતન પરત ફર્યા, ત્યારે તેમની ટાંકીમાં માંડ 450 કિલોગ્રામ જેટલું ઇંધણ વધ્યું હતું, જે હવામાં માંડ 270 કિલોમીટરનો પ્રવાસ ખેડવા માટે પૂરતું હતું.

એ હુમલામાં 11 સૈનિક અને એક ફ્રેન્ચ નાગરિકનાં મૃત્યુ થયાની ઔપચારિક જાહેરાત થઈ.

સુરક્ષા પરિષદે ઇઝરાયલના પગલાંની ટીકા કરી. સામે પક્ષે ઇઝરાયલે ઇરાકને પરમાણુ સંયંત્ર બનાવવામાં મદદ  કરવા બદલ ફ્રાન્સ તથા ઇટાલીની ટીકા કરી, ઇઝારયલ સામે કોઈ નક્કર કાર્યવાહી ન થઈ.

ઇઝરાયલના વાયુદળના આ પરાક્રમથી દુનિયાભરના સુરક્ષા નિષ્ણાતો આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા હતા, એટલે જ ભારતના સુરક્ષા નિષ્ણાતોએ પણ આવું જ કંઈક કરવા વિચારણા હાથ ધરી હતી.

'ગુજરાતી'એ ભાંડો ફોડ્યો?

ઑગસ્ટ-1977માં ઇઝરાયલના વિદેશમંત્રીએ ગુપ્ત રીતે ભારતની યાત્રા ખેડી હતી

1977માં દેશમાંથી ઇમર્જન્સી લાદવામાં આવી, તે બાદ પ્રથમ વખત બિન-કૉંગ્રેસી સરકાર બની. જેની કમાન મૂળ કૉંગ્રેસી અને ગાંધીવાદી ગુજરાતી મોરારજી દેસાઈના હાથમાં હતી.

દેસાઈને લાગતું હતું કે  1971ના પાકિસ્તાન સાથેના યુદ્ધ બાદ ભારતની ગુપ્તચર સંસ્થા રિસર્ચ ઍન્ડ ઍનાલિસિસ વિંગ (રૉ)એ દેશના રાજનેતાઓ ઉપર નજર રાખવાનું શરૂ કરી દીધું હતું.

આથી, જ્યારે જનતા પાર્ટીની સરકાર બની, ત્યારે તેમણે રૉનું બજેટ 30 ટકા જેટલું ઘટાડી નાખ્યું,

એટલું જ નહીં પાકિસ્તાન...


ઇઝરાયલ અને હમાસ વચ્ચે પાછલા ઘણા દિવસોથી સંઘર્ષ જારી છે

ઇઝરાયલ-પેલેસ્ટાઇન વચ્ચેના મિસાઇલ હુમલા જ્યાં થતાં તે આકાશની નીચે એશ્કેલોનમાં 12 સ્ક્વેર ફૂટના રૂમમાં રહેતા ગુજરાતી યુવાન મહેશ જોડના આ શબ્દો છે.

11 દિવસોના ભીષણ સંગ્રામ બાદ આખરે ઇઝરાયલ અને હમાસ વચ્ચે યુદ્ધવિરામ માટે સમજૂતી થઈ ગઈ છે, પણ ઇઝરાયલમાં વસતા ગુજરાતીઓ માટે બૉમ્બમારા વચ્ચે વીતેલી આ રાતો ભયાવહ છે.

પોરબંદના મહેશ જોડ છ વર્ષથી ઇઝરાયલમાં રહે છે.

મૂળે પોરબંદરના રહેવાસી અને ઇઝરાયલમાં છેલ્લાં 6 વર્ષથી કૅર-ટેકર તરીકે કામ કરતા મહેશ ઍશ્કલોનમાં રહે છે, આ વિસ્તાર ગાઝાથી માંડ 1૦-12 કિલોમિટર જ દૂર છે. એટલે આ વિસ્તાર આ લડાઈમાં પ્રભાવિત હતો.

હારેત્ઝ લખે છે કે ગાઝા બૉર્ડરથી નજીક હોવાને લીધે ઍશ્કલોનની દર ચારમાંથી એક વ્યક્તિ ગાઝાના રૉકેટનો ટાર્ગેટ હોય છે.

તેલ-અવીવમાં વસતા ગુજરાતીની આપવીતી

રાજુ શાહ હીરાઉદ્યોગ સાથે સંકળાયેલા છે અને 32 વર્ષથી ઇઝરાયલમાં રહે છે.

તેલ-અવીવમાં 100થી વધારે ગુજરાતી હીરાના વેપારીઓ છે અને પાલનપુરના રાજુભાઈ શાહ તેમાંથી એક છે. તેઓ 32 વર્ષથી ઇઝરાયલમાં રહે છે.

1991થી અત્યાર સુધીમાં ઇઝરાયલમાં જેટલા પણ સંઘર્ષો થયા છે, રા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

જુભાઈ તેના સાક્ષી રહ્યા છે અને તેની ભયાનકતા તેમની સ્મૃતિમાંથી હજી ભૂંસાઈ નથી

બુધવારે વહેલી સવારે તેલ-અવીવ પાસેના લોડ શહેર પર 100થી વધુ રૉકેટ છોડવામાં આવ્યાં હતાં. ગાઝા પટ્ટીથી તેલ-અવીવ અંદાજે 92 કિલોમિટર દૂર છે.

તેઓ કહે છે, "જ્યારે પણ રૉકેટ હુમલો થાય ત્યારે સાયરન વાગે અને અમારે બંકરોમાં દોડી જઈએ છીએ."

રાજુભાઈ કહે છે કે ત્યાં દિવસ જેટલી જ ડરામણી રાત હોય છે. ઇઝરાયલ-પેલેસ્ટાઇનની લડાઈમાં અડધી રાત્રે પણ સાયરન વાગે છે.

તેઓ કહે છે, "11 દિવસની લડાઈમાં અનેક વખત એવું બન્યું છે કે મોડી રાત્રે પણ સાયરન વાગી ઊઠે. અમારે સતત ઍલર્ટ રહેવું પડે છે."

"અમારી પાસે બંકરમાં જવા માટે દોઢથી બે મિનિટનો સમય હોય છે. સાયરન વાગે એટલે પળનોય વિલંબ કર્યા વગર અમે બંકર તરફ દોડી જઈએ અને જોખમ ટળે  એ બાદ જ બહાર આવીએ છીએ."

રામત ગાનના ગુજરાતીઓના માથે ડરનો ઓથાર

ઇઝરાયલમાં સ્થાયી થયેલા મૂળે ભાવનગરના મનીષ તેજાણી હીરાના વેપારી છે.

ઇઝરાયલના રામત ગાનની સ્થિતિ પણ અલગ નથી, તેલ અવીવ જિલ્લામાં જ આવેલા આ શહેરમાં ઑફિસો અને બીજાં વેપારી કેન્દ્રો રાબેતા મુજબ કામ કરી રહ્યાં છે, પણ લોકોનાં મન પર ભયનો ઓથાર પથરાયેલો છે.

ભાવનગર જિલ્લાના બુઢણા ગામના મનીષ તેજાણી 24 વર્ષ પહેલાં ઇઝરાયલમાં સ્થાયી થયા હતા. તેઓ માતાપિતાની સારવાર કરાવવા સુરત આવ્યા હતા અને હવે ઇઝરાયલની ફ્લાઇટ શરૂ થવાની રાહ જોઈ રહ્યા છે.

તેઓ સુરતમાં છે પણ રામત ગાનમાં તેમની ઑફિસ ચાલી રહી છે અને તેઓ તેમના સ્ટાફ પાસેથી ત્યાંની સ્થિતિનો ચિતાર મેળવી રહ્યા છે.

તેજાણી કહે છે, "સંઘર્ષ શરૂ થયો ત્યારે પણ ઑફિસનું કામ ચાલી રહ્યું હતું અને આજે પણ કામ થઈ રહ્યું છે. રૉકેટ હુમલાની જાણ થાય એટલે સ્ટાફના લોકો બંકરમાં દોડી જાય છે."

તેજાણી કહે છે કે સમાન્ય રીતે આ વખતમાં ઇઝરાયલમાં મોટી સંખ્યામાં લોકો ફરવા નીકળે છે, પણ હાલમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષના કારણે કોઈ બહાર નીકળતા નથી.

હમાસ દ્વારા ઇઝરાયલના સેદ્રોત, અશ્કલોન, અશદોદ, જેરુસલેમ સહિત ઘણા શહેરોમાં રોકૅટ દ્વારા હુમલા કરવામાં આવી રહ્યા છે.

તેજાણીનો સ્ટાફ તેમને કહે છે કે જાહેરસ્થળોએ લોકો ભેગા થવાનું ટાળી રહ્યાં છે અને રસ્તા પર સામાન્ય દિવસોમાં હોય એવી ભીડ નથી.

ઇઝરાયલના હર્ઝલિયામાં રહેતા અને રામત ગાનમાં વ્યવસાય કરતા રણજિત બરમેચા કહે છે, "જ્યારે તમારા શહેર પર રૉકેટોથી હુમલો થાય ત્યારે ભયનો માહોલ હોય એ સ્વાભાવિક છે."

"તેલ-અવીવમાં હવે રોકૅટમારો નથી થઈ રહ્યો તેમ છતાં ખાતરીપૂર્વક...


ઇઝરાયલ અને હમાસ વચ્ચે પાછલા ઘણા દિવસોથી સંઘર્ષ જારી છે

દક્ષિણ ઇઝરાયલમાં થયેલા રૉકેટ હુમલામાં દસ લોકો ઈજાગ્રસ્ત થયાની માહિતી મેગન ડેવિડ ઍડમ ઍમ્બ્યુલન્સ સેવા દ્વારા આપવામાં આવી છે.

આ દસ લોકો પૈકી ચારને ગંભીર ઈજા થઈ છે. જોકે સ્થાનિક મીડિયા અહેવાલો પ્રમાણે આ હુમલામાં બે મોત થયાં છે.

'ધ હારેટ્સ' અખબાર પ્રમાણે પેલેસ્ટાઇનના ઉગ્રવાદીઓ દ્વારા 50 રૉકેટ ફાયર કરવામાં આવ્યાં હતાં. જેનાથી રહેણાક વિસ્તારમાં નુકસાન થયું છે.

'ગાઝાને સેંકડો ટાર્ગેટ અમારા નિશાના પર'

ઇઝરાયલ અને હમાસ વચ્ચે ચાલી રહેલું ઘર્ષણ ક્યારે અટકશે?

મંગળવારે મળસકે ઇઝરાયલી સેના દ્વારા પણ ઍરસ્ટ્રાઇક કરવામાં આવી હતી, જેમાં ગાઝાની બે ઇમારતોને ઘણું નુકસાન થયું હતું.

આ સાથે જ ઇઝરાયલી સેનાએ કહ્યું હતું કે તેઓ હમાસની ટનલોનો ખાતમો બોલાવશે.

ઇઝરાયલના સંરક્ષણમંત્રી બેની ગેન્ટ્સનું કહેવું છે કે ઇઝરાયલ ડિફેન્સ ફૉર્સના નિશાના પર ગાઝાના સેંકડો ટાર્ગેટ છે.

તેમણે કહ્યું, "આઈડીએફના હમાસ પર હુમલા કરવાના અનેક પ્લાન છે અને આ લડાઈ ત્યાં સુધી નહીં અટકે, જ્યાં સુધી પૂર્ણ અને લાંબા ગાળા માટે શાંતિ નહીં સ્થપાય."

તેમણે એવું પણ કહ્યું હતું કે આઈડીએફ તમા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

મ સરહદો પર તહેનાત છે અને ઇઝરાયલના નાગરિકો પરના હુમલાને સાંખી લેવામાં નહીં આવે.

જે બાદ પેલેસ્ટાઇનના ઉગ્રવાદીઓએ રૉકેટથી ઇઝરાયલમાં હુમલો કર્યો હતો. જે દરમિયાન ઇઝરાયલની દક્ષિણે આવેલાં શહેરોમાં સાઇરન ગૂંજી ઊઠ્યાં હતાં.

સંઘર્ષવિરામની અપીલો છતાં હિંસા યથાવત્

અમેરિકા સહિતના દેશોની સંઘર્ષવિરામની અપીલ છતાં સંઘર્ષ જારી

અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ કાર્યાલય વ્હાઇટ હાઉસ તરફથી જારી કરાયેલા એક નિવેદન પ્રમાણે બાઇડને ઇઝરાયલના વડા પ્રધાન બેન્યામિન નેતન્યાહુને કહ્યું છે કે ગાઝામાં હિંસા રોકવા માટે અમેરિકા અન્ય દેશો સાથે મળીને કામ કરી રહ્યું છે.

જો બાઇડને ઇઝરાયલને કહ્યું છે કે તેઓ નિર્દોષ લોકોના રક્ષણ માટે તમામ શક્ય પ્રયાસો કરશે.

તેમણે નિવેદનમાં કહ્યું છે કે "બંને નેતાઓએ ગાઝામાં હમાસ અને અન્ય ઉગ્રવાદી સંગઠનો વિરુદ્ધ ઇઝરાયલની સૈન્યકાર્યવાહી પર ચર્ચા કરી હતી."

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


ઇઝરાયલ અને હમાસના સામસામા હુમલામાં બંને તરફ નુકસાન થયા હોવાના સમાચાર આવી રહ્યા છે

તેમાં જાનહાનિના પણ મીડિયા રિપોર્ટ છે.

બીજી તરફ અમેરિકા બંને પક્ષોને આ સંઘર્ષનો અંત લાવી યુદ્ધવિરામની સ્થિતિમાં પરત ફરવા અપીલ કરી રહ્યું છે.

રિપોર્ટ અનુસાર સોમવારે ઇઝરાયલના યુદ્ધવિમાનોએ ગાઝાપટ્ટીમાં એક ટનલને નિશાન બનાવી હતી.

ઇઝરાયલનું કહેવું છે કે ચરમપંથીઓના અહીં અડ્ડા હોવાથી તેમણે આ ટનલ ફૂંકી મારી છે.

છેલ્લા 24 કલાકમાં થયેલો ઇઝરાયલનો આ હુમલો સૌથી ઘાતક માનવામાં આવી રહ્યો છે.

જેથી સામે પક્ષેથી પણ જવાબી હુમલાની સ્થિતિને પગલે ઇઝરાયલ દક્ષિણ સરહદી વિસ્તારમાં સાયરન ઍલર્ટ આપી રહ્યું છે.

ઇઝરાયલના રક્ષાવિભાગે ટ્વીટ કર્યું કે તેમણે 9.3 માઈલની એક મેટ્રો ટનલ ઉડાવી દીધી છે.

અત્રે નોંધવું કે ઇઝરાયલે તેના ઑપરેશનને 'ગાર્ડિયન ઑઉ વૉલ્સ' નામ આપ્યું છે.

જોકે યુએન સુરક્ષાપરિષદ પણ આ મામલે નિવેદન આપવાની તૈયારીમાં છે.

સંઘર્ષ બન્યો આંતરરાષ્ટ્રીય ચિંતાનો વિષય?

ઇઝરાયલના વડા પ્રધાન બિન્યામિન નેતન્યાહૂ

આખા વિશ્વમાં આ સંઘર્ષ ચર્ચાનું કેન્દ્ર બન્યો છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય બાબતોના નિષ્ણાતોએ આ સમગ્ર સ્થિતિ પર ચિંતા વ્યક્ત કરી છ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ે.

જોકે કેટલાકે ઇઝરાયલની કાર્યવાહીને વખોડી પણ છે. કારણ કે તેના હુમલામાં ઘણા પેલેસ્ટાઇનને સમર્થન કરનારા નાગરિકોનાં મોત થયાં છે.

વળી ગત રોજ ગાઝામાં ઇઝરાયલે એક ઇમારત પર રૉકેટ હુમલો કર્યો હતો તેમાં મીડિયા સંસ્થા અલ-જઝીરા અને ઍસોસિયેટ પ્રેસની ઑફિસો પણ આવેલી હતી.

તેમની ઑફિસો ફૂંકી મરાતાં તુર્કીના સરકારી મીડિયા સંસ્થા ઍન્ડલાઉએ ગાઝામાં તેની ઑફિસ આ મીડિયા સંસ્થાનો વાપરી શકે છે તેવું કહી મદદની ઑફર કરી છે.

બીજી તરફ ઇઝરાયલ કહે છે કે આ ટાવરમાં ગાઝાની ટુકડીની કચેરી હોવાથી તે એક યોગ્ય ટાર્ગેટ હતું.

નોંધનીય છે કે પ્રેસની ઑફિસો પર આ રીતે ઇઝરાયલે કરેલા કૃત્યને ભારતના એડિટર્સ ગિલ્ડ ઑફ ઇન્ડિયાએ પણ વખોડ્યું હતું.

આ દરમિયાન સંયુક્ત રાષ્ટ્રે બંને પક્ષોને સંઘર્ષ સમાપ્ત કરવા અપીલ કરી રહ્યું છે. પરંતુ ઇઝરાયલના  કાર્યકારી વડા પ્રધાન બેન્યામિન નેતન્યાહૂ અનુસાર ઇઝરાયલ હુમલા ચાલુ જ રાખશે. તેમનું કહેવું છે ફરી શાંતિ સ્થપાતા હવે સમય લાગશે.

તદુપરાંત ઇઝરાયલના રક્ષા વિભાગે ટ્વીટ કર્યું અને દાવો કર્યો કે અત્યાર સુધી હમાસ તરફથી ઇઝરાયલ પર 3000થી વધુ રૉકેટ છોડાયાં છે. પણ 90 ટકાથી વધુ રોકેટ આયર્ન ડોમથી નષ્ટ કરી દેવાયાં છે. વળી ઇઝરાયલનું એવું પણ કહેવું છે કે હમાસે કરેલા રોકેટ હુમલામાં 10 ઇઝરાયલી નાગરિકોનાં મોત થયાં છે.

વળી એ પણ અગત્યનું છે કે એક તરફ જ્યાં નેતાન્યાહૂએ હુમલા એકદમ મજબૂતીથી ચાલુ જ રહેશે એવું નિવેદન આપ્યું તો, બીજી તરફ હમાસ પણ દક્ષિણી ઇઝરાયલનાં શહેરો પર રૉકેટ હુમલા માટે સક્રિય રહ્યું છે.

જોકે યુએન આ વિશે નિવેદન આપે તે મામલે અમેરિકાનું વલણ કંઈક અલગ રહ્યું છે. કેમ કે બંને પક્ષનો વાંક ગણાવતાં નિવેદનને અમેરિકાએ અટકાવ્યું છે. અમેરિકા નથી ઇચ્છતું કે યુએન (સંયુક્ત રાષ્ટ્ર) આવું કોઈ નિવેદન આપે. જોકે અમેરિકાના સેક્રેટરી ઑફ સ્ટેટે કહ્યું હતું કે આ સંઘર્ષ અને હિંસા તાત્કાલિક ધોરણે બંધ થવી જોઈએ.

સૌથી ચિંતાની વાત એ છે કે આ સમગ્ર સંઘર્ષ વિશ્વમાં કોરોનાવાઇરસની મહામારી ચાલી રહી છે એ સમયે સર્જાયો છે.

શું છે વિવાદ?

ઇઝરાયલ અને પેલેસ્ટાઈન વચ્ચે વધી રહેલા તણાવ પાછળનું કારણ લાંબા સમયથી ચાલી રહેલો વણઉકેલ્યો વિવાદ છે, જેના કારણે બંને દેશો એક વખત ફરી સામસામે આવી ગયા છે.

મધ્યપૂર્વના દેશો માટે આ એક એવી સમસ્યા છે જેના કારણે વારંવાર લડાઈ થતી રહે છે, પરંતુ આ વખતે મામલો રૉકેટ છોડવાં, હવાઈ હુમલો કરવા અને લોકોનાં મૃત્યુ સુધી પહોંચી ગયો છે.

ખ્રિસ્તી,...


ઇઝરાયલ વિરુદ્ધના પેલેસ્ટાઇનવાસીઓના સંઘર્ષની આગેવાની કરનારા સંગઠન હમાસ પર પશ્ચિમના દેશોએ પ્રતિબંધ લગાવી રાખ્યો છે

છાશવારે થતી હિંસા અને હિંસાની હોળીમાં સળગતા રહેતા વેસ્ટ બૅન્કમાં પેલેસ્ટાઇન લૅજિસ્લેટિવ કાઉન્સિલ (પીએલસી)ની ચૂંટણી યોજાઈ. યાસર અરાફાતનો પક્ષ ફતાહ પેલેસ્ટાઇનની આ ચૂંટણી સરળતાથી જીતી લેશે એવું સૌનું માનવું હતું.

માનવું શું? સૌને વિશ્વાસ હતો. લોકોની અપેક્ષા પણ હતી.

એ વિશ્વાસ અને એ જ અપેક્ષાની આંગળી પકડીને ફતાહના સમર્થકો વૅસ્ટ બૅન્કના રામલ્લાહ શહેરમાં મનરાહ સ્ક્વૅર ખાતે એકઠા થયા અને ઉજવણીના ભાગરૂપે હવામાં ગોળીબાર પણ કરી આવ્યા.

જોકે, ઉજવણીના બીજા દિવસ એટલે કે વર્ષ 2006ની 25 ફેબ્રુઆરીની સવાર અણધારી નીવડી. ફતાહના સમર્થકો જ નહીં, સામાન્ય પેલેસ્ટાઇનવાસીઓને પણ વિશ્વાસ ન આવે એવી બીના બની.

જે સંગઠને ઇઝરાયલી સૈનિકો, વસાહતીઓ, નાગરિકો, વિદેશી પ્રવાસીઓ તથા પ્રવાસી કામદારો સહીત 400 લોકોને મોતને ઘાટ ઉતારી દીધા હોય, જેના નામે 50 કરતાં વધારે આત્મઘાતી બૉમ્બવિસ્ફોટો બોલતા હોય, જેણે બે દાયદા સુધી ઇઝરાયેલ જેવા સૈન્યની દૃષ્ટિએ શક્તિશાળી દેશમાં ઉત્પાત મચાવ્યો હોય એ સંગઠન પ્રથમ વખત રાષ્ટ્રીય... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ચૂંટણી લડી રહ્યું હતું.

પહેલી વાર એ ચૂંટણી લડ્યું અને જીતી ગયું. આ વા વાત પેલેસ્ટાઇનવાસીઓ જ નહીં, ખુદ એ સંગઠનના માન્યામાં પણ ન આવે એવી હતી.

જોકે, માનવામાં ન આવે એવી આ વાત હકીકત બની હતી. પેલેસ્ટાઇનના સેક્યુલર રાષ્ટ્રવાદી પક્ષ ફતાહની જીતની અપેક્ષા વચ્ચે ઉગ્રવાદી, ઇસ્લામિક ચળવળ હમાસનો વિજય થયો હતો.

અમેરિક લેખક અને 'ફાઉન્ડેશન ફૉર ડિફેન્સ ઑફ ડેમૉક્રેસીઝ'માં સિનિયર વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ ઑફ રિસર્ચ જૉનાથન શાનઝર પોતાના પુસ્તક 'હમાસ Vs ફતાહ - ધ સ્ટ્રગલ ફૉર પેલેસ્ટાઇન' પુસ્તકની શરૂઆત ઉપરની ઘટનાથી કરે છે.

1987માં સ્થાપના બાદ હમાસે પહેલી વાર ચૂંટાયેલી સરકારનું ગઠન કર્યું અને આ સાથે જ વેસ્ટ બૅન્ક અને ગાઝાપટ્ટીમાં પેલેસ્ટાઇનની ચળવળનું તે આગેવાન બની ગયું.

હમાસનો જન્મ

ગાઝામાં પેલેસ્ટાઇનવાસીઓએ બંડ પોકાર્યો અને એની સાથે જ હમાસ અસ્તિત્વમાં આવ્યું

6 ડિસેમ્બર, 1987. ગાઝા સિટીના હાર્દ સમા વિસ્તારમાં એક ઇઝરાયલી વસાહતીને કોઈએ ચાકુ હુલાવી દીધું. ઘટનાને પગલે યહૂદીઓ આક્રોશે ભરાયા અને બે દિવસ બાદ એક ઇઝરાયલી ટ્રક ડ્રાઇવરે આરબ મજૂરોથી ખીચોખીચ ભરેલી લૉરી સાથે પોતાની ટ્રક અથડાવી દીધી.

આ અકસ્માતમાં ચાર આરબનાં મૃત્યુ થયાં અને કેટલાયને ઈજા પહોંચી. ઘટનાના સમાચાર રેડિયો પર વહેતા થયા અને ગાઝા સિટીની નજીક આવેલા જબાલિયા રૅફ્યુજી કૅમ્પમાં આગની જેમ ફેલાઈ ગયા.

ગાઝામાં નિરાશ્રિતોના સૌથી મોટા નિવાસ સમા જબાલિયા રેફ્યુજી કૅમ્પમાં એ વખતે લગભગ 60 હજાર નિરાશ્રિતો રહેતા હતા.

રેડિયોમાં પ્રસારિત થયેલા સમાચારે નિરાશ્રિતોમાં અફવા ફેલાવી કે ગાઝા સિટીમાં ઇઝરાયલી વસાહતીને ચાકુ હુલાવવાની ઘટનાનો બદલો લેવા માટે ટ્રકને મજૂરોના વાહન સાથે અથડાવાઈ છે.

એ જ દિવસ ચારેય મૃત આરબોને અંતિમ વિદાય આપ્યા બાદ ડાઘુઓ ઘરે પરત ફરવાને બદલે સીધા જ જબાલિયાની ફરતે આવેલા ઇઝરાયલી સૈન્યના કૅમ્પ તરફ વળ્યા.

ચોતરફ કાંટાળા તારવાળી વાડની વચ્ચે આવેલા સૈન્ય કૅમ્પને ઘેરી લેવાયો અને 'જેહાદ! જેદાહ!'ના નારા પોકારાયા.

આક્રોશિત આરબોને વિખેરવા માટે ઇઝરાયલી સૈન્યે અશ્રુગૅસના ગોળા છોડ્યા અને હવામાં ગોળીબાર પણ કર્યો. હુલ્લડને કાબૂમાં લેવા સૈન્ય સાથે બૉર્ડર પોલીસ પણ જોડાઈ પણ એ આરબો ટસના મસ ન થયા.

આરબોનો આક્રોશ કાબૂ બહાર જતો રહ્યો અને સુરક્ષાદળો પર પથ્થરમારો થવા લાગ્યો, પેટ્રોલ બૉમ્બ ફેંકાવા લાગ્યા.

ઘટનાને પગલે ગાઝાપટ્ટીમાં આવેલી પેલેસ્ટાઇન મુસ્લિમ બ્રધરહૂડની મહાસભાએ તત્કાલ બેઠક બોલાવી...


ઇઝરાયલ સ્થિત અમેરિકન દૂતાવાસને જેરૂસલેમમાં ખસેડવાની જાહેરાત અમેરિકાએ કરશે તેવી ચર્ચાઓ થઈ રહી છે

અમેરિકન અધિકારીઓનું કહેવું છે કે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ અમેરિકન દૂતાવાસને તાત્કાલિક ધોરણે જેરૂસલેમ લઈ જવાનો આદેશ નહીં આપે.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

આરબ દેશોના નેતાઓનું કહેવું છે કે આ પગલું મુસ્લિનોની લાગણી ભડકાવનારું હશે અને મધ્યપૂર્વના દેશોમાં તેનું વિપરિત પરિણામ આવશે.

શા માટે ચાલી રહ્યો છે વિવાદ?

વર્ષ 1967ના મધ્યપૂર્વનાં યુદ્ધ સુધી જેરૂસલેમના પશ્ચિમી વિસ્તાર પર ઇઝરાયલનો કબ્જો હતો

જેરૂસલેમ યહૂદી, ઇસ્લામ અને ખ્રિસ્તી ધર્મના અનુયાયીઓ માટે મહત્વનું શહેર છે.

વર્ષ 1967નાં મધ્યપૂર્વનાં યુદ્ધ સુધી જેરૂસલેમના પશ્ચિમી વિસ્તાર પર જ ઇઝરાયલનો કબજો હતો.

જ્યાં ઇઝરાયલનું સંસદભવન પણ આવેલું છે. શહેરના પૂર્વ વિસ્તાર પર પેલેસ્ટાઇનનો કબજો હતો.

1967નાં યુદ્ધ દરમિયાન ઇઝરાયલે પૂર્વ ભાગ પર પણ  કબજો જમાવી જેરૂસલેમને પોતાની અવિભાજિત રાજઘાની ઘોષિત કરી હતી.

હજુ પણ પેલેસ્ટાઇન પૂર્વ જેરૂસલેમને પોતાની ભવિષ્યની રાજધાની ગણાવે છે અને તેના પર અધિકાર મેળવવા માટે આંતરારષ્ટ્રીય સ્તરે માગણી કરે છે.

તેલ અવીવ શહેરમાં આવેલો ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

અમેરિકાનો દૂતાવાસ

વર્ષ 1993માં ઇઝરાયલ અને પેલેસ્ટાઈન વચ્ચે એક સંધિ થઈ હતી.

જેમાં શહેરના પૂર્વ વિસ્તાર વિશેના નિર્ણયો ભવિષ્યની શાંતિમંત્રણાઓમાં થાય તેવું નિર્ધારિત કરવામાં આવ્યું હતું.

તેથી ઇઝરાયલના સૌથી નજીકના મિત્રરાષ્ટ્ર અમેરિકાએ પણ તેમનો દૂતાવાસ તેલ અવીવમાં જ રાખ્યો છે.

બીજી તરફ જેરૂસલેમના પર ઇઝરાયલના અધિકારને આંતરરાષ્ટ્રીય મંજૂરી ક્યારેય નથી મળી.

આ વિવાદના કારણે ઇઝરાયલમાં દૂતાવાસ સ્થાપનારા દરેક દેશોના દૂતાવાસ તેલ અવીવ શહેરમાં આવેલા છે.

જોકે, અમેરિકના રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પનો આગ્રહ છે કે અમેરિકન દૂતાવાસને જેરૂસલેમમાં ખસેડવો જોઈએ.

ટ્રમ્પનું કહેવું છે કે ઇઝરાયલ અને પેલેસ્ટાઈન વચ્ચે સુમેળ કરાવવા માટે તેઓ આવું કરી રહ્યા છે.

ત્રણ ધર્મો માટે મહત્વનું શહેર

જેરૂસલેમ યહૂદી, ઇસ્લામ અને ખ્રિસ્તી ધર્મના અનુયાયીઓ માટે મહત્વનું શહેર છે

જેરૂસલેમના 'ધ ચર્ચ ઑફ ધ હોલી સેપલ્કર'ની યાત્રાએ દર વર્ષે હજારો ખ્રિસ્તીઓ પ્રાર્થના અને પ્રાયશ્ચિત કરવા માટે આવે છે.

ઈસુ ખ્રિસ્તને આ શહેરમાં જ વધસ્તંભ પર ચડાવવામાં આવ્યા હતા અને અહીં તેમનું દેહાંત થયું હતું.

અહીં આવેલી 'મસ્જિદ અલ અક્સા' ઇસ્લામ ધર્મનું ત્રીજા નંબરનું સૌથી પવિત્ર સ્થાન છે.

ઇસ્લામી માન્યતા પ્રમાણે મોહમ્મદ પયગંબરે મક્કાથી જેરૂસલેમનો પ્રવાસ એક રાતમાં કરી અહીં આત્માઓ સાથે વાતચીત કરી હતી.

આ સ્થળથી થોડે દૂર 'ડોમ ઑફ ધ રોક્સ' નામની જગ્યા છે જ્યાં પવિત્ર પથ્થર રાખવામાં આવ્યો છે.

મોહમ્મદ પયગંબરે અહીંથી જન્નત તરફ પ્રયાણ કર્યુ હોવાનું માનવામાં આવે છે.

'વૉલ ઑફ ધ માઉન્ટ' તરીકે ઓળખાતી દિવાલ અહીં આવેલી છે.

એવું માનવામાં આવે છે કે યહૂદીઓનું પવિત્ર મંદિર એકસમયે અહીં હતું.

આ દિવાલની અંદર 'ધ હોલી ઑફ ધ હોલીઝ' નામે ઓળખાતું યહૂદીઓનું સૌથી પવિત્ર ધર્મસ્થાન હોવાની માન્ચતા છે.

યહૂદીઓને માને છે કે આ સ્થળેથી જ વિશ્વનું નિર્માણ થયું હતું.

કેટલાક યહૂદીઓની એવી પણ માન્યતા છે કે 'ડૉમ ઑફ ધ રૉક' જ વાસ્તવમાં 'હોલી ઑફ ધ હોલીઝ' છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે અમેરિકાનો વિરોધ

આરબ દેશો અમેરિકાના આ નિર્ણયનો વિરોધ કરી રહ્યા છે

આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય અમેરિકાના નિર્ણયનો વિરોધ કરી રહ્યો છે. ટ્રમ્પ છઠ્ઠી ડિસેમ્બરે આ મુદ્દે જાહેરાત કરે તેવી શક્યતા છે.

આ પગલું એવો સંકેત જઈ શકે કે અમેરિકા આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયથી અલગ પડી નિર્ણય કરી રહ્યું છે અને જેરૂસલેમના પૂર્વ વિસ્તાર પર ઇઝરાયલના કબજાને માન્યતા આપી...


ઇઝરાયલ-UAE સંબંધોમાં એક નવી શરૂઆત થઈ છે

બંને દેશો વચ્ચે ઘોષિત શાંતિ સમજૂતીના પરિપ્રેક્ષ્યમાં એકબીજા સાથેના સંબંધોને સામાન્ય બનાવવાની દિશામાં આ પ્રથમ ઔપચારિક અને મહત્ત્વપૂર્ણ પગલું હતું.

ઉડાણમાં ઇઝરાયલી અધિકારીઓ સિવાય અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના જમાઈ જારેડ કુશનર પણ હાજર હતા, તેમણે વિમાનમાંથી નીચે ઊતરતાં જ કહ્યું કે, “મધ્ય પૂર્વ (પશ્ચિમ એશિયા) માટે એક નવી સ્ક્રિપ્ટ.”

આ નવી સ્ક્રિપ્ટ લખવામાં મદદ કરનાર જારેડ કુશનર (જેઓ પણ એક યહૂદી છે) બંને પક્ષો વચ્ચે થતી વાર્તામાં હંમેશાં સામેલ રહ્યા હતા. આ સમજૂતી અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનો એક મોટો રાજકીય ઍજન્ડા રહ્યો છે.

અમેરિકા, ઇઝરાયલ અને સંયુક્ત આરબ અમીરાત ત્રણેય દેશોને આ સમજૂતીથી લાભ છે. ક્ષેત્રમાં ઇઝરાયલની માન્યતાને વધારો થશે.

સંયુક્ત આરબ અમીરાતને સુરક્ષા અને સાઇબર મહાશક્તિના ક્ષેત્રમાં ઇઝરાયલની મદદ મળશે અને અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ પોતાની જાતને 3 નવેમ્બર થનારી રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીમાં અમેરિકન મતદારો સામે મધ્યપૂર્વમાં શાંતિ દૂત સ્વરૂપે રજૂ કરી શકશે.

આમ તો ઇઝરાયલના સંયુક્ત આરબ અમીરાત સાથે અનૌપચારિક આદાનપ્રદાન કેટલાંક વર્ષોથી ચાલુ છે,... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

પરંતુ ક્ષેત્રમાં ઈરાનની વધતી જતી શક્તિને જોતાં ખાડીના દેશો અને ઇઝરાયલ વચ્ચેનું અંતર ઘણું ઘટ્યું છે. ઓમાન અને બહેરીન પણ તેનાં ઉદાહરણો છે.

ઈરાનથી બંનેને ખતરો

ઇઝરાયલ યુએઈને હથિયારના એક મોટા માર્કેટ તરીકે જૂએ છે

જવાહરલાલ નહેરુ યુનિવર્સિટીમાં વેસ્ટ એશિયા સેન્ટરના પ્રોફેસર આફતાબ કમાલ પાશા જણાવે છે કે, “ઈરાનની વધતી જતી શક્તિ બંને દેશોને નજીક લાવવાનું એક કારણ તો ખરું. ઈરાનથી તેઓ ગભરાતા રહે છે.”

પરંતુ પ્રોફેસર પાશા પ્રમાણે ઇઝરાયલ અને આરબ દેશોમાં નિકટતાનાં અન્ય પણ ઘણાં કારણો છે. એ કારણો છે ઑઇલના ઘટતા જતા ભાવ, ખાડીના દેશોમાં સરકારો વિરુદ્ધ વિદ્રોહનો ખતરો અને અમેરિકાનું સમર્થન ખતમ થવાનો ડર.

તેઓ કહે છે કે ઇઝરાયલને આ સમજૂતીથી ક્ષેત્રમાં માન્યતા મળશે અને આ કારણે બીજા આરબ દેશો પણ ઇઝરાયલ સાથે હાથ મિલાવી શકે છે.

પ્રોફેસર પાશા જણાવે છે કે ઇઝરાયલ સંયુક્ત આરબ અમીરાત (ઈરાનના ખતરાને ધ્યાનમાં રાખીને) આધુનિક હથિયાર અને સુરક્ષા ઉપરકરણ વેચવા માટેના એક મોટા બજાર તરીકે જુએ છે.

વિસ્તારમાં બદલાતા જતા રાજકીય અને આર્થિક માહોલ સંદર્ભે અને કોરોના મહામારીના કારણે થયેલી આર્થિક મુશ્કેલીઓ પણ ઇઝરાયલને આરબ દેશોની નિકટ લઈ જઈ રહી છે.

અમેરિકામાં સૅન ડિએગો સ્ટેટ યુનિવર્સિટીમાં પશ્ચિમી એશિયાના વિશેષજ્ઞ ડૉક્ટર અહમત કુરુ જણાવે છે કે કેટલાંક વર્ષોમાં પહેલીવાર મુસ્લિમ દેશો પહેલાં કરતાં ઘણા વધુ વિભાજિત છે.

બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં તેમણે કહ્યું કે, “ઇઝરાયલ માટે પશ્ચિમ એશિયામાં મુસ્લિમ પાવર બ્લૉકો વચ્ચે વિભાજનનો લાભ ઉઠાવવા માટે હાલ એક સારો સમય છે."

"પ્રથમ તુર્કી અને કતાર, બીજું ઈરાન અને ઇરાક અને ત્રીજું UAE, સાઉદી અરેબિયા અને ઇજિપ્ત. વિશેષપણે મધ્ય-પૂર્વમાં ન માત્ર રાજકારણ પરંતુ ધર્મને આકાર આપવા મામલે પણ કતર અને UAE વચ્ચે એક સ્પર્ધા છે.”

તેઓ કહે છે કે ઇઝરાયલના આરબ દેશો સાથે હાથ મિલાવવાના પ્રયત્નો ત્યારે જ સફળ થવા જોઈએ, જ્યારે સાઉદી અરેબિયા અને ઇજિપ્ત તે અંગે પરવાનગી આપે.

નેતન્યાહુની પોતાની જાતને યોગ્ય સાબિત કરવાની કોશિશ

ઇઝરાયલના વડા પ્રધાન બેન્યામિન નેતન્યાહુ

ઇઝરાયલના વડા પ્રધાન બિન્યામિન નેતન્યાહુને હંમેશાં એ વાતનો વિશ્વાસ રહ્યો છે કે પેલેસ્ટાઇનની સમસ્યાના સમાધાનની વાતની અલગ મૂકીને પણ આરબ દેશો સાથે શાંતિ સમજૂતી કરી શકાય છે.

ઇઝરાયલી રાજકારણના વિશેષજ્ઞ સોની અવનિ પ્રમાણે UAE સાથે સમજૂતી કરીને વડા પ્રધાન નેતન્યાહુએ પોતાની જાતને ખરા સાબિત કરવાનો...


ઇઝરાયલ-પેલેસ્ટાઈન વિવાદ પર શરૂઆતથી જ યહૂદીઓના બહાને મહાત્મા ગાંધીની બારીક નજર હતી.

આ દરમિયાન પેલેસ્ટાઈનના રોકેટ હુમલામાં ઇઝરાયલમાં બાળકો સહિત કેટલાક નાગરિકોનું મૃત્યુ થયું હતું. હવે બંને પક્ષો વચ્ચે યુદ્ધવિરામની જાહેરાત કરવામાં આવી છે.

યુદ્ધની જાહેરાત કોણે કરી તે સવાલનો કોઈ અર્થ નથી, તેવી જ રીતે યુદ્ધવિરામની જાહેરાત કોણે કરી તે સવાલનો પણ કોઈ અર્થ નથી.

આ બંને પક્ષો વચ્ચે યુદ્ધ, વિરામ અને ફરી યુદ્ધનો અંતહીન ઘટનાક્રમ ચાલતો રહે છે. તેની પાછળ આ બે પક્ષો ઉપરાંત એવા લોકો પણ છે જેઓ યુદ્ધ અને યુદ્ધવિરામ બંને સંજોગોમાં માલામાલ થાય છે.

અમેરિકાના વિદેશ સચિવ એન્ટની બ્લિન્કેને યુદ્ધવિરામ પછી તરત બંને પક્ષો સાથે સૌહાર્દપૂર્ણ મુલાકાત કરી હતી અને કહ્યું કે ઇઝરાયલની સુરક્ષા, શાંતિ અને સન્માન માટે અમેરિકા વચનબદ્ધ છે.

તેમણે એમ પણ કહ્યું કે બૉમ્બમારાથી ભાંગીને ભુક્કો થયેલા ગાઝા પટ્ટીને મલમ પટ્ટી લગાડવા અને પેલેસ્ટાઈનવાસીઓના સંપૂર્ણ વિકાસ માટે અમેરિકા 75 અબજ ડૉલરની મદદ કરશે.

તેનો માત્ર એક અર્થ નીકળે છેઃ "યુદ્ધ પણ અમારી મુઠ્ઠીમાં છે અને યુદ્ધવિરામ પણ અમારી મુઠ્ઠીમાં છે!"

ઇઝરાયલ-પેલેસ્ટાઈન વિવાદ પર મહ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાત્મા ગાંધીની બારીક નજર

મહાત્મા ગાંધી યુરોપમાં યહૂદીઓની સ્થિતિથી ઘણા પ્રભાવિત થયા હતા.

ઇઝરાયલ-પેલેસ્ટાઈન વિવાદ પર શરૂઆતથી જ યહૂદીઓના બહાને મહાત્મા ગાંધીની બારીક નજર હતી. તેઓ ખાસ કરીને યુરોપમાં યહૂદીઓની સ્થિતિથી ઘણા પ્રભાવિત થયા હતા.

1938માં સીમાંત પ્રદેશના પ્રવાસેથી પરત આવ્યા પછી તેમણે આ વિષય પર 'ઇસાઈયતના અછૂત' નામે પોતાનો પ્રથમ તંત્રીલેખ લખ્યો હતો.

તેમણે લખ્યું, "મારી સંપૂર્ણ સહાનુભૂતિ યહૂદીઓની સાથે છે. હું દક્ષિણ આફ્રિકાના દિવસોથી તેમને નજીકથી ઓળખું છું."

"તેમાંથી કેટલાક લોકો સાથે મારી જીવનભરની મિત્રતા છે અને તેમના દ્વારા જ મેં તેમના પર થયેલા અત્યાચારો વિશે જાણ્યું છે. આ લોકોને ખ્રિસ્તીધર્મના અછૂત બનાવી દેવાયા છે."

"સરખામણી જ કરવાની આવે તો હું કહીશ કે ખ્રિસ્તીઓએ યહૂદીઓ સાથે જે વ્યવહાર કર્યો છે તેવો વ્યવહાર હિંદુઓએ અછૂતો સાથે કર્યો છે."

"અંગત મિત્રતા ઉપરાંત વ્યાપક આધાર પર પણ યહૂદીઓ સાથે મારી સહાનુભૂતિ છે. પરંતુ તેમની સાથેની મારી ગાઢ મિત્રતા મને ન્યાયને જોતા અટકાવી શકતી નથી."

"તેથી યહૂદીઓની 'પોતાના રાષ્ટ્રીય ઘર'ની માંગણી મને યોગ્ય નથી લાગતી. તે માટે બાઇબલનો આધાર આપવામાં આવે છે અને પછી તે આધારે પેલેસ્ટાઈનમાં પરત જવાની વાત ઉઠાવવામાં આવે છે."

"પરંતુ વિશ્વના તમામ લોકો કરે છે તેવું યહૂદીઓ કેમ નથી કરતા? તેમનો જ્યાં જન્મ થયો છે અને તેઓ જ્યાં રોજીરોટી કમાય છે તે જગ્યાને તેઓ પોતાનું ઘર કેમ નથી માનતા?"

યહૂદીઓ સાથે ખ્રિસ્તીઓને અછૂત જેવો વ્યવહાર

યુરોપમાં યહૂદીઓ સાથે થતા દુર્વ્યવહાર ખાસ કરીને જર્મનીમાં હિટલરના અત્યાચારની મહાત્મા ગાંધીએ ટીકા કરી હતી.

મહાત્મા ગાંધીનું કહેવું હતું કે, "અંગ્રેજો માટે જે રીતે ઇંગ્લેન્ડ છે અને ફ્રેન્ચ માટે ફ્રાન્સ છે, તેવી જ રીતે આરબો માટે પેલેસ્ટાઈનનો પ્રદેશ છે."

"આરબો પર યહૂદીઓને જબરદસ્તીથી થોપી બેસાડવામાં આવે તે ખોટું પણ હશે અને અમાનવીય પણ હશે. યહૂદીઓ જ્યાં પેદા થયા છે અને જ્યાં કમાઈ-ખાઈ રહ્યા છે ત્યાં તેમની સાથે સન્માનપૂર્વક વ્યવહાર થાય તે જ યોગ્ય ગણાશે."

"જો યહૂદીઓને પેલેસ્ટાઈનની જગ્યા જોઈતી હોય તો શું તેમને તેઓ આજે જ્યાં છે ત્યાંથી દુનિયાની તમામ જગ્યાએથી હઠાવવામાં આવે તે સારું લાગશે?"

"કે પછી તેઓ પોતાની મનમોજ માટે પોતાના બે ઘર ઇચ્છે છે? 'પોતાના માટે રાષ્ટ્રીય ઘર'ના દેકારાને બહુ આસાનીથી એવો રંગ આપી શકાય છે કે આ કારણથી જ તેમને જર્મનીમાંથી બહાર કાઢવામાં આવતા...


ઇઝરાયલના દુશ્મનોને વિદેશની ધરતી પર જઈને મારતા પણ નથી ખચકાતી ગુપ્તચર સંસ્થા મોસાદ

"તેઓ તમને એવાં કામ કરતાં શીખવે છે, જે સામાન્ય નાગરિકો કરી શકતા નથી, માત્ર ગુનેગારો જ કરી શકે છે..."

મોસાદના ભૂતપૂર્વ એજન્ટ ગેડ શિરમને બીબીસી સાથેના 2010ના એક ઇન્ટરવ્યૂમાં આ વાત કરી હતી.

ઇઝરાયલની ગુપ્તચર એજન્સી મોસાદ સાથે આવા ઘણા સાચા-ખોટા કિસ્સા સંકળાયેલા છે, પણ મોસાદ ભય અને જિજ્ઞાસા બન્ને જન્માવે છે એ હકીકત છે.

હિબ્રુ શબ્દ મોસાદનો અર્થ થાય છે સંસ્થા. આ સંસ્થાને વિશ્વની સૌથી શક્તિશાળી ગુપ્તચર એજન્સીઓ પૈકીની એક ગણવામાં આવે છે.

ઇઝરાયલ જેવા નાનકડા દેશની આ ગુપ્તચર એજન્સી, તેનાથી વિશ્વના મોટા દેશો પણ ફફડે એટલી શક્તિશાળી કઈ રીતે બની હશે?

'જાસૂસો માટે કોઈ કાયદા ન હોય'

દુબઈની એક હોટલના ઓરડામાં એક મૃતદેહ પડ્યો છે.

રૂમનો દરવાજો અંદરથી બંધ છે.

રૂમના દરવાજાની બહારના ભાગમાં રૂમમાં 'ડુ નોટ ડિસ્ટર્બ' લખેલું બોર્ડ લટકે છે.

રૂમમાં પડેલી મૃત વ્યક્તિનું નામ મહમૂદ અલ-મહાબુદ છે.

તેઓ પેલેસ્ટાઈનના કટ્ટરતાવાદી સંગઠન હમાસના એક સિનિયર નેતા હતા. બધાને લાગે છે કે એ માણસ કુદરતી રીતે મૃત્યુ પામ્યો છે.

રૂમમાં કોઈ આવ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

્યું ન હતું. રૂમનો દરવાજો અંદરથી બંધ હતો તો પછી એ માણસનું મોત કઈ રીતે થયું?

આ ઘટનામાં મોસાદનો હાથ હોવાનું કહેવાય છે. મોસાદે તેનો સ્વીકાર જાહેરમાં, ઓફ કોર્સ ક્યારેય કર્યો નથી, પણ એક સીસીટીવી કૅમેરામાં મોસાદનું આ કામ રેકર્ડ થઈ ગયું હતું.

મહમુદ અલ-મહાબુહનો કોઈએ દુબઈ ઍરપૉર્ટથી હોટલ સુધી સતત પીછો કર્યો હતો અને તેમની હિલચાલ પર નજર રાખી હતી.

તેઓ હોટલની લિફ્ટમાં સવાર થઈને સેકન્ડ ફ્લોર પર આવ્યા ત્યારે ટેનિસ સૂટમાં સજ્જ બે પુરુષ તેમની પાછળ હતા.

મહમુદ અલ-મહાબુહનાં પત્ની તેમના સંપર્કના પ્રયાસ કરતાં હતાં, પણ તેઓ લાંબા સમય સુધી તેમના પતિનો સંપર્ક સાધી ન શક્યાં એટલે તેમણે હોટલનો સંપર્ક કર્યો હતો.

વિશ્વની સૌથી કાર્યક્ષમ ગુપ્તચર સંસ્થાઓ પૈકી એક કહેવાય છે મોસાદ

દુબઈ પોલીસના ડૉ. સઈદ હમિરીએ બીબીસીના ગોર્ડન કોરેરાને કહ્યું હતું કે "પોલીસની હાજરીમાં ઘટનાનું પોસ્ટમૉર્ટેમ કરવામાં આવ્યું ત્યારે જાણવા મળ્યું હતું કે રૂમનો દરવાજો અંદરથી ખરેખર લોક્ડ હતો, પણ એ કિસ્સો હત્યાનો હોવાનું દર્શાવતા કેટલાક સંકેત જરૂર હતા. દીવાલ પર લોહીના છાંટા હતા અને મહમુદ અલ-મહાબુહના શરીર પર ઉઝરડા પણ હતા, જે ઝપાઝપી થઈ હોવાનું દર્શાવતા હતા."

મોસાદે જ મહમુદ અલ-મહાબુહની હત્યાનું કાવતરું ઘડ્યું હતું અને તેને પાર પાડ્યું હતું તેની દુબઈ પોલીસને ખાતરી હતી.

મહમુદ અલ-મહાબુહનો પીછો કરી રહેલી બન્ને વ્યક્તિના પાસપોર્ટ ચેક કરવામાં આવ્યા હતા. જોકે, એ બન્ને વ્યક્તિના પાસપોર્ટ કોઈક બીજા દેશના હતા.

એ દેશોએ તેમના પાસપોર્ટના દુરુપયોગની નિંદા કરી હતી. મોસાદના લંડન ખાતેના વડાને પદ પરથી હઠાવી દેવામાં આવ્યા હતા.

ડૉ. સઈદ હમિરીએ જણાવ્યું હતું કે એ બે વ્યક્તિઓ પૈકીના એક ઇઝરાયલના ભૂતપૂર્વ રાજદ્વારી અધિકારી હતા.

અલબત્ત, મોસાદના ભૂતપૂર્વ અધિકારી ગેડ શિરમને કહ્યું હતું કે "આવું થતું રહે છે. આયર્લૅન્ડ, ઑસ્ટ્રેલિયા અને બીજા દેશોએ કકળાટ કર્યો હતો. તેમણે અમને સવાલ કર્યો હતો કે અમારા પાસપોર્ટના ઉપયોગની હિંમત તમે કેમ કરી? તેમણે એમ પણ કહેલું કે અમે તેમના નાગરિકો માટે જીવનું જોખમ સર્જ્યું છે, પણ તેમણે આ વાતો જાહેરમાં કહેવી પડે, એ તમે સમજી શકો. ખાનગીમાં તેઓ પણ એમ કહેવાના કે ઠીક છે...અમે પણ સમજીએ છીએ. બીજી વખત આવી ધમાલ ન થાય એ સુનિશ્ચિત કરજો."

જાસૂસોના જગતમાં કાયદાનું ઉલ્લંઘન કરવું કે તેને વાળવા-તોડવા એ સામાન્ય બાબત છે, પણ ઇઝરાયલ તમામ મર્યાદા ઓળંગી ગયું છે?

આ સવાલનો જવાબ આપતાં...


ઇઝરાયલના વર્તમાન વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુના ભાઈ યોનાથન નેતન્યાહુ

આ અગિયાર દિવસની હિંસામાં 240 લોકો માર્યા ગયા. ગાઝાતરફે 100 મહિલાઓ-બાળકો સમેત 232 લોકો મૃત્યુ પામ્યા.

ઇઝરાયલની વાયુસેનાએ ગાઝામાં ચરમપંથી નેતાઓને નિશાન બનાવી અનેક હુમલાઓ કર્યા. જોકે, યુદ્ધવિરામની જાહેરાત સાથે હમાસ અને ઇઝરાયલ બેઉએ જીતનો દાવો કર્યો.

મે મહિનાના બીજા અઠવાડિયાંમાં પેલેસ્ટાઇનના ઉગ્રવાદી સંગઠન હમાસે ઇઝરાયલ પર એક પછી એક એમ સેંકડોની સંખ્યામાં રૉકેટ છોડ્યાં, જોકે 'આયર્ન ડૉમ'ને કારણે ઇઝરાયલ મોટી ખુંવારીને નાથી શક્યું હતું.

આ સાથે જ ઇઝરાયલના વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુએ હુંકાર કર્યો કે 'હમાસે ઇઝરાયલ પર હુમલાની કિંમત ચૂકવવી પડશે.'

ગણતરીના કલાકોમાં ઇઝરાયલના વાયુદળના વિમાનો હમાસના પ્રભુત્વવાળા વિસ્તાર ગાઝાપટ્ટી તરફ ધસી ગયા અને એક પછી એક ઇમારતો અને હમાસના સંભવિત મથકોને ટાર્ગેટ કર્યાં.

ઇઝરાયલના વડા પ્રધાન નેતન્યાહુ ઇઝરાયલની સેનાના પૂર્વ કમાન્ડો છે, તેમના ભાઈ યોનાથન નેતન્યાહુ પણ કમાન્ડો હતા. તેમણે ચાર હજાર કિલોમિટર દૂર દુશ્મન દેશમાં મિશનને સફળતાપૂર્વક અંજામ આપ્યો અને ઇઝરાયલીઓના જીવ બચાવ્યા હતા.

ઇઝરાયલ દ્વાર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ા તેને 'ઑપરેશન થંડરબૉલ્ટ' એવું ઔપચારિક નામ આપવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ દુનિયાના સૈન્ય અને જાસૂસી વર્તુળોમાં તે 'મિશન ઍન્તેબે' તરીકે ઓળખાય છે. સાહસ અને યોજના વડે દુશ્મન દેશમાં ઘૂસીને કેવી રીતે મિશનને અંજામ આપી શકાય તે માટે તેનું ઉદાહરણ આપવામાં આવે છે.

ઍર ફ્રાન્સની ફ્લાઇટમાં અચાનક...

એક સૈન્ય કવાયત સમયે બેન્જામિન નેતન્યાહુ (જમણે)

ઇઝરાયલના તેલ અવીવથી 1976ની 27 જૂને પેરિસ જઈ રહેલી ઍર ફ્રાન્સની ફ્લાઇટ ક્રમાંક 139 એથન્સમાં રોકાણ બાદ ફરી ટેક-ઑફ કરી રહી હતી, ત્યારે પ્લેનમાંના ચાર પ્રવાસી તેમની સીટમાંથી અચાનક ઊઠ્યા. તેમના હાથમાં પિસ્તોલ અને ગ્રૅનેડ્ઝ હતાં.

અપહરણકર્તાઓએ ફ્લાઇટને લિબિયાના શહેર બેનગાઝી લઈ જવાનો આદેશ ફ્રાન્સના પાઇલટ માઇકલ બાકોસને આપ્યો. ચાર અપહરણકર્તાઓ પૈકીના બે પેલેસ્ટાઇનના અને બે જર્મનીના હતા. ચારમાં એક મહિલા પણ હતાં.

જિયાન હારતુવ એ પ્લેનમાં પ્રવાસ કરતા હતા. એ ઘટનાને સંભારતાં જિયાન હારતુવે જણાવ્યું હતું કે અપહરણકર્તાઓ પૈકીનાં મહિલા બ્રિજેત કુલમાને હૅન્ડગ્રૅનેડમાંથી પિન કાઢી નાખી હતી.

પછી પ્રવાસીઓને ધમકી આપતાં બ્રિજેત કુલમાને જણાવેલું કે કોઈ વિરોધ કરશે તો એ પ્લેનમાં વિસ્ફોટ કરી નાખશે.

બેનગાઝીમાં સાત કલાક રોકાઈને પ્લેનમાં ઇંધણ ભરાવ્યા બાદ અપહરણકર્તાઓએ પાઇલટને પ્લેન યુગાન્ડાના એન્તેબે ઍરપૉર્ટ પર લઈ જવાનો આદેશ આપ્યો.

ઈદી અમીનના દેશમાં

હજારો ગુજરાતીઓએ ઈદી ઈમીનને કારણે યુગાન્ડા છોડવું પડ્યું હતું.

એ વખતે યુગાન્ડામાં તાનાશાહ ઈદી અમીનનું શાસન હતું. તેમની સંપૂર્ણ સહાનુભૂતિ અપહરણકર્તાઓની સાથે હતી.

પ્લેન એન્તેબે ઍરપૉર્ટ પર પહોંચ્યું, ત્યારે ચાર અપહરણકર્તાઓ સાથે તેમના અન્ય સાથીઓ પણ ભળ્યા.

અપહરણકર્તાઓએ યહૂદી બંધકોને અલગ કરી નાખ્યા હતા અને દુનિયાના અલગ-અલગ દેશોની જેલોમાં કેદ કરવામાં આવેલા પેલેસ્ટાઇનના 54 કેદીઓને મુક્ત કરવાની માગણી કરી.

અપહરણકર્તાઓએ ધમકી આપી કે પેલેસ્ટાઇનના કેદીઓને મુક્ત કરવામાં નહીં આવે તો તેઓ પ્લેનમાં પ્રવાસીઓની વારાફરતી હત્યા કરી નાખશે.

ઍન્તેબે ઇઝરાયલથી અંદાજે 4,000 કિલોમિટર દૂર હતું એટલે કોઈ બચાવ મિશન કામગીરી બાબતે વિચારી શકાય તેમ પણ ન હતું. પ્લેનમાંના પ્રવાસીઓના સગાંસંબંધીઓએ ઇઝરાયલની રાજધાની તેલ અવીવમાં પ્રદર્શન શરૂ કરી દીધું.

બાન પકડવામાં આવેલા પ્રવાસીઓ પૈકીના કેટલાક ઇઝરાયલના વડા પ્રધાન રબીનનાં સગાં હતાં. બંધકોને કોઈ પણ હાલતમાં છોડાવવાનું દબાણ રબીન પર વધી રહ્યું હતું.

મેદાનમાં...


ઇઝરાયલમાં પોલીસ અને પેલેસ્ટાઇનીયન પ્રદર્શનકારીઓ વચ્ચે ઘર્ષણ

ઇઝરાયલ અને પેલેસ્ટાઇન વચ્ચે હાલમાં ચાલી રહેલા ઘર્ષણને પગલે માહોલ તણાવગ્રસ્ત બન્યો છે.

પરંતુ બંને વચ્ચેનો આ વિવાદ દાયકાઓથી ચાલતો આવે છે.

તેની શરૂઆત કેવી રીતે થઈ?

પ્રથમ વિશ્વ યુદ્ધમાં મધ્ય-પૂર્વના આ ભાગના શાસક, ઓટોમન સામ્રાજ્યની હાર બાદ બ્રિટને પેલેસ્ટાઇન તરીકે ઓળખાતા વિસ્તાર પર નિયંત્રણ મેળવી લીધો હતો.

આ વિસ્તારમાં અરબ લોકો મોટી સંખ્યામાં હતા. જ્યારે યહૂદીઓ લઘુમતિમાં હતા.

જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય કૉમ્યુનિટી દ્વારા બ્રિટનને પેલેસ્ટાઇનમાં યહૂદીઓ માટે 'નૅશનલ હોમ' સ્થાપવાની કામગીરી સોંપી ત્યારે તણાવ વધ્યો હતો.

યહૂદીઓ આ વિસ્તારને પોતાના પૂર્વજોનું ઘર માનતા હતા. જ્યારે પેલેસ્ટાઇનના આરબ લોકો પણ આ જમીન પર પોતાના હકનો દાવો કરતા હતા.

20મી સદીની શરૂઆતમાં બેથલેહમ

1920થી 1940 સુધી વિસ્તારમાં યહૂદી લોકોની સંખ્યામાં ઝડપથી વધારો થયો.

જે પૈકી મોટા ભાગના લોકો યુરોપનાં અન્ય સ્થળોએથી યાતનાઓથી બચવા માટે ત્યાં આવ્યા હતા. ખાસ કરીને બીજા વિશ્વ યુદ્ધના નરસંહાર પછી.

એ દરમિયાન જ અરબ અને યહૂદી લોકો વચ્ચે હિંસાના બનાવોમાં વધારો થયો. તેમજ બ્રિટિશ શ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાસન સામે પણ વિરોધ શરૂ થયો.

વર્ષ 1947માં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સંઘે પેલેસ્ટાઇનને અરબ અને યહૂદી એમ બે જુદાં-જુદાં રાષ્ટ્રોમાં વહેંચવા માટે મતદાન કર્યું, આ દરમિયાન જેરૂસલેમને ઇન્ટરનેશનલ શહેર તરીકે રાખવાનું નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું.

આ યોજના યહૂદી નેતાઓ દ્વારા તો સ્વીકારી લેવાઈ પરંતુ આરબ લોકોને તે પસંદ ન પડી અને તેનું ક્યારેય અમલીકરણ ન થઈ શક્યું.

ઇઝરાયલનું નિર્માણ અને 'આપદા'

1948માં ઇઝરાયલના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામની શરૂઆતમાં હગનાહ (અન્ડરગ્રાઉન્ડ યહૂદી) ફાઇટર

વર્ષ 1948માં સમસ્યાનું સમાધાન ન શોધી શકાતાં બ્રિટિશ શાસકો પરત ફર્યા અને સાથે જ યહૂદી નેતાઓએ ઇઝરાયલના નિર્માણની જાહેરાત કરી દીધી.

આ પગલાનો ઘણા પેલેસ્ટાઇનીયનોએ વિરોધ કર્યો અને યુદ્ધ ફાટી નીકળ્યું. આસપાસના અન્ય દેશોની સેનાઓએ પણ તેમાં ઝંપલાવ્યું.

જેને પગલે હજારો પેલેસ્ટાઇનીયનો કાં તો પોતાનાં ઘરો છોડીને ભાગી ગયા કાં તો તેમને આવું કરવા માટે દબાણ કરાયું. આ ઘટનાને તેઓ અલ નકબા એટલે કે 'આપદા' તરીકે ઓળખાવે છે.

બીજા વર્ષે યુદ્ધવિરામની જાહેરાત સાથે જ્યારે ઘર્ષણ અટક્યું ત્યારે ઇઝરાયલે મોટા ભાગના વિસ્તાર પર કબજો કરી લીધો હતો.

પેલેસ્ટાઇન અને ઇઝરાયલ વચ્ચે સંઘર્ષ કેમ ચાલી રહ્યો છે?

જોર્ડને જે વિસ્તાર પર કબજો કર્યો તે વેસ્ટ બૅન્ક તરીકે ઓળખાયો, જ્યારે ઇજિપ્તે ગાઝા પર કબજો કરી લીધો.

જેરૂસલેમને ઇઝરાયલ અને જોર્ડન વચ્ચે બે ભાગમાં વહેંચી દેવામાં આવ્યું હતું.

આ સમગ્ર ઘટનામાં કોઈ શાંતિકરાર ન હોવાના કારણે દરેક પક્ષ પ્રતિપક્ષ પર દોષારોપણ કરે છે. જે કારણે વર્ષોથી આ વિસ્તારમાં યુદ્ધો ચાલી રહ્યાં છે.

વર્ષ 1967માં વધુ એક યુદ્ધ બાદ ઇઝરાયલે પૂર્વ જેરૂસલેમ અને વેસ્ટ બૅંક પર પણ કબજો કરી લીધો.

અરબ લીજિયન ફોર્સના સૈનિકો યહૂદી લડાકાઓ પર ફાયરિંગ કરી રહ્યા છે

સાથે-સાથે જ તેમણે સીરિયન ગોલન હાઇટ્સના મોટા ભાગના વિસ્તાર, ગાઝા અને ઇજિપ્તના સિનાઈ પેનિન્સુલા પર પણ કબજો કરી લીધો.

મોટા ભાગના પેલેસ્ટાઇનીયન રેફ્યુજી અને તેમના અનુગામીઓ ગાઝા અને વેસ્ટ બૅંકમાં રહે છે. તેમજ ઘણા જોર્ડન, સીરિયા અને લેબનોનમાં પણ વસે છે.

તેમને કે તેમના અનુગામીઓને ઇઝરાયલે પોતાના ઘરે જવાની પરવાનગી આપી નથી.

આ અંગે સ્પષ્ટતા કરતાં ઇઝરાયલ જણાવે છે કે આવું કરવાથી દેશ પર દબાણ આવશે અને યહૂદી રાષ્ટ્ર તરીકેનું તેનું અસ્તિત્વ જોખમમાં મુકાશે.

હજુ પણ વેસ્ટ બૅંક પર ઇઝરાયલનો કબજો છે. જોકે, ગાઝામાંથી તેઓ પીછેહઠ કરી ચુક્યા છે. જોકે, સંયુક્ત...