સરહદ પર હિંસક ઘર્ષણ પછીથી ભારત સરકારે ચીની આયાત પર નિર્ભરતાને ઘટાડવાના હેતુથી કેટલાંક નક્કર પગલાં ઉઠાવ્યાં છે. જેમાં ચીની ટીવી અને મોબાઇલ ફોનની આયાત પર અંકુશ મૂકવાની વાત સામેલ છે.

ચીન પર નજર રાખનારા નિષ્ણાતો કહે છે કે જો આ પગલાંની અસર થઈ કે નહીં તેની યોગ્ય જાણકારી તો આવનારા ત્રણ મહિના પછી જ મળી શકશે.

નિષ્ણાતો કહે છે કે પ્રતિબંધનો મતલબ એમ નથી કે ભારત-ચીન દ્વિપક્ષીય વેપાર ઝડપથી ઓછો થઈ જશે.

દિલ્હીમાં FORE સ્કૂલ ઑફ મૅનેજમૅન્ટમાં ચીનના નિષ્ણાત ડૉ. ફૈઝલ અહેમદ કહે છે, "આ (ચીન વિરુદ્ધ અંકુશ મૂકવા) એક રસ્તો છે જેનો ઉપયોગ સરહદ પર તણાવ સામે નારાજગી વ્યક્ત કરવામાં થઈ રહ્યો છે. ઉપરાંત એ દ્વિપક્ષીય વેપારના અસંતુલનને ઘટાડવાનો એક પ્રયાસ પણ છે."

તેઓ આગળ કહે છે, "ભારત માટે ચીન સાથે નકારાત્મક દ્વિપક્ષીય વેપાર અસંતુલન એક ગંભીર મુદ્દો રહ્યો છે. જેને કારણે ભારત સરકાર ક્ષેત્રિય વ્યાપક આર્થિક ભાગીદારી (RCEP)સંગઠનથી બહાર રહેવા માટે મજબૂર છે કારણ કે તેને કારણે ચીનથી આયાતમા હજુ વધારો થઈ શકે છે.

પાછલા અનેક વર્ષોની જેમ 2019માં પણ દ્વિપક્ષીય વેપાર સંતુલન સંપૂર્ણ રીતે ચીનના પક્ષમાં હતું. લગભગ 100 અબજ ડૉલરના દ્વ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

િપક્ષીય વેપારમાં ચીનનો હિસ્સો બે-તૃતીયાંશ હતો.

વેપાર સંતુલન થઈ રહ્યું છે?

ભારતના આ પગલાંને કારણે ચીન સાથે દ્વિપક્ષીય વેપાર સંતુલનમાં ભારતના પક્ષે મામૂલી સુધાર આવ્યો છે.

રસપ્રદ વાત એ છે કે એક તરફ જાન્યુઆરીથી જૂન સુધી ચીનથી ભારત થતી આયાતમાં ઘટાડો થયો છે તો બીજી તરફ ભારતથી ચીનને થતા નિકાસમાં વધારો થયો છે.

એપ્રિલમાં ભારતે ચીનને લગભગ બે અબજ ડૉલરનો સામાન વેચ્યો જે જુલાઈમાં વધીને લગભગ 4.5 અબજ ડૉલર થઈ ગયો. ચીનને થયેલી ભારતીય નિકાસમાં આ વર્ષે જાન્યુઆરીથી જૂન સુધી 6.7 ટકાના હિસાબથી વૃદ્ધિ થઈ છે.

ચીને બંને દેશો વચ્ચે તાજેતરના છ માસિક રિપોર્ટ આંકડા જાહેર કર્યા છે. જે પ્રમાણે પાછલા વર્ષની સરખામણીએ આ વર્ષે જાન્યુઆરીથી જૂન સુધી ભારત માટે ચીનની આયાત 24.7 ટકા ઘટાડો થયો છે પરંતુ એપ્રિલથી જુલાઈની આયાત ઉપર નજર નાખીએ તો જાણ થશે કે આમાં દર મહિને વધારો થઈ રહ્યો છે. એપ્રિલમાં ચીની આયાત 3.2 અબજ ડૉલર હતી જે જુલાઈમાં વધીને 5.6 અબજ ડૉલર થઈ ગઈ છે.

ચીનથી ભારતમાં થતી આયાતમાં ઘટાડા પર ટિપ્પણી કરતા નિષ્ણાતો કહે છે કે આના બે મુખ્ય કારણો છે.  લૉકડાઉન દરમિયાન આયાત-નિકાસનું ઠપ થઈ જવું અને બંને દેશોની અર્થવ્યવસ્થાઓનું સંકોચાઈ જવું.

વાઇરસની અસર અંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર પર ખરાબ રીતે અનુભવાઈ. આ ઉપરાંત ભારતીય બંદરો પર ચીની માલ સામાનને ક્લિયરન્સમાં મોડું થવું એ પણ આનું એક કારણ ગણાવાય છે.

આર્થિક વિશેષજ્ઞ વિવેક કૌલ કહે છે કે, ડેટા પર નજર નાખવાથી લાગે છે કે બંને દેશોનાં નેતા અને વેપારીઓ સાર્વજનિક રીતે જે પણ વલણ અપનાવી રહ્યા હોય પણ જ્યારે અસલ વેપારની વાત આવે છે તો એ જ કરી રહ્યા છે જે તેમના હિતમાં છે.

ભારતીય વેપારીઓ અને કૉર્પોરેટ્સને લાગે છે કે ચીન સાથે વેપાર કરવો તેમના માટે યોગ્ય છે તો વેપાર કરી રહ્યા છે. સવાલ એ છે કે ભારત તરફથી જો ટૅરિફ વધે છે તો શું ત્યારે પણ તેઓ ચીન સાથે વેપાર કરશે, એ અત્યારે કહેવું મુશ્કેલ છે.

જોકે, ચીનના સિચુઆન યુનિવર્સિટીમાં સ્કૂલ ઑફ ઇન્ટરનેશનલ સ્ટડીઝના પ્રોફેસર હુઆંગ યુંગ સોંગ કહે છે કે વર્ષના પહેલાં છ મહિનાના આંકડા એમ સાબિત કરે છે કે મહામારી હોવા છતાં અર્થવ્યવસ્થાની પોતાની ગતિ હોય છે.

તેમના અનુસાર મહામારીથી વેપારમાં ઘટાડો આવ્યો છે પરંતુ આ થોડા સમયની વાત છે. તેઓ કહે છે, "આંકડા એમ પણ સાબિત કરે છે કે એશિયાના બે દિગ્ગજ દેશોની અર્થવ્યવસ્થાઓને અલગ કરવાની કોશિશ નાકામ રહી. આ એકવીસમી સદીની જરૂરિયાત છે."

ભારતની નિકાસ વધી

પાછલા ત્રણ...


સરેરાશ પુખ્ત અમેરિકન પર માત્ર ક્રૅડિટ કાર્ડનું જ 4000 ડૉલર યાને કે લગભગ પોણા 3 લાખ રૂપિયાનું દેવું છે.

દેવાને કારણે ગરીબ પરિવારોને જીવનનિર્વાહ કરવાની મુશ્કેલી પડી રહી છે. તેમની પાસે દેવું ચૂકવવા માટેનાં કોઈ સાધનો નથી.

"આ મોતની ખીણ જેવું છે" એમ સેનાના અધિકારી ડીન લેડબેટર કહે છે.

દેવાને કારણે તેમનું સ્વાસ્થ્ય બગડ્યું અને પોતે દેવાળિયા થઈ ગયા છે એમ આ સૈન્ય અધિકારીનું કહેવું છે.

તેમણે ક્રૅડિટ કાર્ડ વાપરવાનું શરૂ કર્યું હતું, પણ પછી ખ્યાલ આવ્યો કે તેનું પેમેન્ટ કરી શકે તેમ નથી.

તેથી તેમણે વ્યાજખોરો પાસેથી (તગડા વ્યાજદર સાથેની) વધુ લોન લેવાનું શરૂ કર્યું. મિત્રો પાસેથી ઉછીના પણ લેવા પડ્યા.

લેડબેટર કહે છે, "મેં ગલ્ફ યુદ્ધમાં ભાગ લીધો હતો. મારી પીઠમાં ઈજા થઈ હતી અને મારી દૃષ્ટિ પણ અમુક અંશે જતી રહી હતી."

યુદ્ધમાંથી પરત આવ્યા પછી તેઓ પેન્શન પર ગુજારો કરતા હતા.

લગ્ન પડી ભાંગ્યા પછી તેમણે ઘર છોડીને રસ્તા પર કારમાં જ રહેવું પડ્યું હતું. ખાવાનું પણ બહુ ઓછું મળતું હતું.

તેના કારણે ધીમેધીમે તેમના પર દેવું વધતું ગયું. તેઓ કહે છે કે "મારે કોઈક રીતે જીવવું તો ખરું ને."

તેમની માથે હવે ક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ુલ 100,000 ડૉલર કરતાંય વધુનું દેવું થઈ ગયું છે.

સામાન્ય પેન્શન પર જીવતી તેમની જેવી વ્યક્તિ માટે આટલું દેવું ચૂકવવું શક્ય નથી.

ડીન લેડબેટર કહે છે, "તમારું જહાજ તૂટી પડ્યું હોય તેના જેવું છે. મારે એ નક્કી કરવાનું હતું કે તરતા રહેવું કે ડૂબી મરવું. કેમ કે વ્યાજ તો વધતું જ જાય છે."

"આ બહુ અપમાનજનક સ્થિતિ છે. હું માનભેર જીવ્યો છું. હું માથેથી દેવું ઉતારી ના શકું તે વાતથી બીમાર પડી ગયો છું."

લેડબેટર જેવા અનેક લોકો છે, જેમની માગ છે કે નાણાં સંસ્થાઓ જે વ્યાજદર લે છે તેના પર કશાક પ્રકારનું નિયંત્રણ હોવું જોઈએ.

અમેરિકાનાં 32 રાજ્યોમાં પરંપરાગત બૅન્કિંગ સિવાય કોઈ પણ પ્રકારની લોનને માન્ય ગણવામાં આવે છે.

સામાન્ય રીતે આવું ધિરાણ લેવું બહુ જ મોંઘું પડતું હોય છે. તેના કારણે જ લોકો વ્યાજના ચક્કરમાં ફસાય છે.

ત્રણ પ્રકારની લોન એવી છે જેમાં મોટા ભાગે લેનાર ફસાઈ જ જાય છે- ગ્રાહક લોન, વાહન લોન અને વિદ્યાર્થી લોન.

"આખો વિચાર જ ખોટો છે"

ધિરાણ કરનારી સંસ્થાઓની સંસ્થા લૅન્ડર્સ ઍલાયન્સ ઑનલાઇનના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર મેરી જેક્સન લૉન ડૂબી જવાની શક્યતા હોય તેવા કિસ્સામાં જે શરતો સાથે ધિરાણ આપવામાં આવે છે તેનો બચાવ કરે છે.

"ડિફોલ્ટ (કરજ ચૂકવવામાં ચૂક) થવાનો દર 25% છે. લોકો પોતાનું દેવું ચૂકવી શકે તેવી સ્થિતિમાં ન હોવાથી આ ઉદ્યોગમાં બોજ વધે છે."

આટલા ઊંચા વ્યાજદર કેવી રીતે વાજબી ઠરાવી શકાય?

"બે અઠવાડિયાં માટે લૉન લેવામાં આવે તેના પર 15% વ્યાજ લેવાય છે."

એમ જેક્સન કહે છે, "એક વર્ષ માટે લૉન ન લેવામાં આવી હોય, તેથી ગણતરી કરીને એવું કહો કે 300% વ્યાજ ચૂકવાય છે તે વાત ખોટી છે."

પણ એવીય કંપનીઓ છે જે એક જ ક્લાયન્ટે અગાઉ લૉન લીધી હોય તેના પર બે અઠવાડિયાં માટે પણ 80% ટકા સુધીનું વ્યાજ લે છે.

તેના કારણે દેવાદાર વ્યાજ પરનું વ્યાજ ભરતો થઈ જાય છે.

જેક્સન કહે છે, "કેટલાક કિસ્સામાં તે વાત સાચી હશે, પણ મોટાં ભાગનાં રાજ્યોએ એક લૉન પૂરી કરવા માટે બીજી લૉન લેવા પર પ્રતિબંધ લાદેલો છે."

દુનિયાના સૌથી ધનિક અર્થતંત્રમાં ગ્રામીણ ગરીબી

સમગ્ર રાષ્ટ્રની રીતે વિચારીએ તો ઘણા બધા લોકો પોતાનું દેવું ચૂકવી ના શકે તો મોટી મુશ્કેલી સર્જાઈ શકે છે.

2008ની મહામંદી વખતે એવી જ સ્થિતિ સર્જાઈ હતી. તે વખતે ઘણા બધા પરિવારો તેમનું મોર્ગેજ ચૂકવી શક્યા નહોતા.

ઘણા અર્થશાસ્ત્રીઓ એવું કહી રહ્યા છે, "ગ્રાહકો પરનું દેવું એ દેશના અર્થતંત્ર પર જોખમ ઊભું કરે તેમ હાલ...


સરોજિની નાયડૂએ એક વખત કહ્યું હતું કે ગાંધીજીને સાદગીમાં રાખવા ખૂબ ખર્ચ કરવો પડે છે

એ વાતને આગળપાછળના કશા સંદર્ભ વિના ટાંકીને,  જેમની તેમ માની લેવામાાં આવે છે અને તેના આધારે ગાંધીજી દંભી હતા એવો ચુકાદો આપી દેવાય છે.

ગાંધીજીની સાદગી અને તેમના ખર્ચની હકીકત શી છે?

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ખાણીપીણી

પ્રોફેસર જીવતરામ કૃપાલાણીએ નોંધ્યું છે કે ગાંધીજી સૂકો મેવો, મગફળી, બદામ અને પિસ્તાં 'ઉદાર' પ્રમાણમાં અને સ્વાદથી ખાતા

દક્ષિણ આફ્રિકાથી ગાંધીજી ભારત આવ્યા અને શાંતિનિકેતન ગયા ત્યારે પ્રોફેસર જીવતરામ કૃપાલાણી તેમને મળવા ગયા હતા.

કૃપાલાણીએ નોંધ્યું છે કે તે  સૂકો મેવો, મગફળી, બદામ અને પિસ્તાં 'ઉદાર' પ્રમાણમાં (જથ્થામાં) અને સ્વાદથી ખાતા હતા.

એ વખતે ગાંધીજીએ ભારત જોયું ન હતું અને કૃપાલાણીએ લખ્યું છે તેમ, 'હિંદુસ્તાનમાં ગરીબોનું જીવન કેવું છે એના ખ્યાલ વગર જ પોતાની રીતે ગરીબોની જેમ જીવવા પ્રયત્ન કરતા હતા.' (આચાર્ય કૃપાલાનીની આત્મકથા, અનુવાદઃ નગીનદાસ પારેખ પૃ.5)

ભારત પાછા ફરતી વખતે તેમણે પહેરેલો કાઠિયાવાડી ફેંટા સહિતનો પોશાક પણ તેમના સામાન્ય ભારતીયો વિશેના (ખોટા) ખ્યાલ પર આધારિત હતો.

એ જ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

વર્ષે કુંભમેળાની મુલાકાત અને ત્યાં ધર્મને બદલે ઘણું પાપ થતું જોઈને ધાર્મિક પ્રકૃતિના ગાંધીજીએ વ્રત લેવાનું નક્કી કર્યું.

તેમાં એક વ્રત આખા દિવસમાં પાંચ વસ્તુઓ ખાવાનું અને એક રાતના ભોજનનો ત્યાગ કરવાનું હતું. (આત્મકથા, પૃ, 389) તેમ છતાં, યોગ્ય સંદર્ભ વિના તેમના ખોરાક વિશે લખવામાં આવે તો એવી છાપ ઊભી કરી શકાય કે તે સાદા ખોરાકને નામે વૈભવી ખોરાક લેતા હતા.

જીવનના અંતિમ સમયગાળામાં 78 વર્ષની વયે તેઓ દૂધ, ખાખરા, રાબ, શાકનો સુપ જેવી ચીજો અને મોસંબી, દ્રાક્ષ જેવાં ફળ લેતા.

કેટલાંક ઉદાહરણઃ 10 સપ્ટેમ્બર, 1947 સવારનો તેમનો ખોરાકઃ બે ખાખરા, આઠ ઔંસ (લગભગ સવા બસો ગ્રામ) દૂધ, આઠ ઔંસ મોસંબીનો રસ. (દિલ્હી ડાયરી, પૃ.5),  8 ઑક્ટોબર, 1947નો આખા દિવસનો ખોરાકઃ 24 ઔંસ (આશરે સાતસો ગ્રામ) દૂધ, શાક, સૂપ અને સંતરાં. (દિલ્હી ડાયરી. પૃ.88)

દાંડીકૂચ પછી ગાંધીજી જેલમાં ગયા ત્યારે સરકારે તેમના ખર્ચ માટે મહિનાના રૂ. દોઢસો મંજૂર કર્યા હતા

પરંતુ ખોરાક માટે, માલિસ કરાવવાની બાબતમાં, ખુલ્લી હવામાં ફરવામાં કે બીજા અવનવા પ્રયોગો માટેના તેમના આગ્રહમાં કેન્દ્રસ્થાને સાદગી ઉપરાંત આરોગ્ય માટેની ચુસ્ત કાળજી રહેલી હતી.

જાહેર સેવક શારીરિક રીતે સ્વસ્થ હોય તો જ બરાબર સેવા કરી શકે, એવું તે માનતા હતા અને આંતરડાનું દર્દ ધરાવતા સરદાર પટેલથી માંડીને ક્ષયરોગી મથુરાદાસ ત્રિકમજી જેવા નિકટના સાથીદારોના આરોગ્યમાં ઊંડો રસ લેતા હતા.

દાંડીકૂચ પછી તે જેલમાં ગયા ત્યારે સરકારે તેમના ખર્ચ માટે મહિનાના રૂ. દોઢસો મંજૂર કર્યા હતા.

પરંતુ ગાંધીજી બરાબર સમજતા હતા કે એ રૂપિયા ભારતની તિજોરીમાંથી જ ખર્ચાશે.

તેમણે સાથી કેદી કાકાસાહેબ કાલેલકરને કહ્યું હતું, 'પૈસા તો હિંદુસ્તાનની તિજોરીમાંથી જ ખરચ થશે ને? ગરીબ પ્રજા પર મારો આટલો બોજો હું નાખવા માગતો નથી. મેં મારા મન સાથે માસિક પાંત્રીસ રૂપિયા ગણ્યા છે...ખરું જોતાં મામૂલી કેદીની પેઠે જ મારે રહેવું જોઈએ. પણ મારે શરમ સાથે કબૂલ કરવું પડે છે કે મારું શરીર થોડી વધારે સગવડો માગી લે છે.'  (મીઠાને પ્રતાપે, કાકા કાલેલકર, પૃ.12)

આ જેલવાસ દરમિયાન એક વાર તેમણે કાકાસાહેબને કહ્યું હતું, 'હું જાણું છું કે મારા ઉપર કશું અવલંબેલું નથી ભગવાનનું ધાર્યું જ થશે. પણ જાણે સ્વરાજ મારા જ પેટમાં હોય એવી રીતે હું મારી તબિયત સાચવી રહ્યો છું. ગર્ભિણી જેમ પોતાના પેટમાંના બાળકને ખાતર પોતાની તબિયતની વિશેષ કાળજી રાખે છે, ખાસ ખોરાક લે છે, તેવી રીતે હું...


સર્વિસ પરચેઝિંગ મૅનેજર ઇન્ડેક્સમાં (પી.એમ.આઈ.) એપ્રિલ માસમાં 5.4 ટકા ઘટાડો થવા પામ્યો હતો, જે માર્ચમાં 49.3 હતો. ડિસેમ્બર 2005 પછી સેવાકીય ક્ષેત્રે થયેલો આ સૌથી મોટો ઘટાડો છે.

આપણે જાણીએ છીએ તેમ ઇન્ડેક્સ 50થી ઉપર હોય તો જે તે ક્ષેત્રનો વિકાસ થઈ રહ્યો છે એમ કહી શકાય, જ્યારે ઇન્ડેક્સ 50થી નીચે હોય તો જે તે ક્ષેત્રમાં ઘટાડો થઈ રહ્યો છે તેમ કહેવાય છે.

એપ્રિલ મહિનાના સર્વેમાં મૅન્યુફૅક્ચરિંગ ઇન્ડેક્સ કરતાં સેવાકીય પ્રવૃત્તિઓમાં ભારે ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.

લૉકડાઉનને લીધે નુકસાન

આ ક્ષેત્રે મંદી મૅન્યુફેક્ચરિંગ સૅક્ટરની તુલનામાં વધારે હતી. હેડલાઇન ઇન્ડેક્સમાં ઘટાડો કે જે 40 પૉઇન્ટથી નીચે છે તે બતાવે છે કે કડક લૉકડાઉન પગલાંને લીધે સર્વિસ અને મૅન્યુફૅક્ચરિંગ સૅક્ટર આવશ્યક રૂપે સંપૂર્ણ સ્થિર રહેવા પામ્યું છે.

આઈ.એચ.એસ. માર્કિટના અર્થશાસ્ત્રી જો હેઝે કહ્યું છે કે જી.ડી.પી.ના (ગ્રોસ ડૉમેસ્ટિક પ્રોડક્ટ, કુલ ઘરેલું ઉત્પાદન) ડેટા સાથેની ઐતિહાસિક તુલના દર્શાવે છે કે એપ્રિલમાં ભારતના અર્થતંત્રમાં વાર્ષિક 15%ના દરે ઘટાડો થયો હતો.

હેઝે કહ્યું હતું કે કોવિડ-19 રોગચાળાને કારણે આર્થિક નુકસાન ભારતમાં અત... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

્યાર સુધી દૂરસ્થ રહ્યું છે, પરંતુ વરતારો એ છે કે અર્થતંત્ર સૌથી ખરાબ સ્થિતિમાં મુકાશે. લૉકડાઉન પગલાં ધીમે-ધીમે હઠાવવામાં આવશે, ત્યારે વસ્તુઓ સુધરવાની શરૂઆત થશે.

ભારતના રાષ્ટ્રવ્યાપી લૉકડાઉન, જેને વિશ્વમાં સૌથી સખ્ત માનવામાં આવે છે, તેના પરિણામે મોટા પાયે ઉત્પાદન અને બીજી સેવાકીય પ્રવૃત્તિઓને નુકસાન થયું છે.

રેટિંગ એજન્સી ક્રિસિલે કહ્યું કે લૉકડાઉનથી નાણાકીય વર્ષ 2021માં રિયલ જી.ડી.પી.માં 4 ટકા જેટલું કાયમી નુકસાન થઈ શકે છે.

ભારતનો બેરોજગારીનો દર 3 મેના રોજ પૂરા થયેલા સપ્તાહમાં 27.1%ના સ્તરે ગયો હતો અને એપ્રિલમાં લગભગ 121.5 મિલિયન ભારતીયોએ તેમની નોકરી ગુમાવી દીધી હતી, એમ સેન્ટર ફૉર મૉનિટરિંગ ઇન્ડિયન ઇકૉનૉમી દ્વારા જાહેર કરાયેલા આંકડા દર્શાવે છે.

મજૂરોની કમીને લીધે સમસ્યા

સરકારે મેની 17 તારીખ સુધી દેશવ્યાપી લૉકડાઉન લંબાવ્યું છે, પરંતુ સાથે-સાથે ગ્રીન અને ઑરૅન્જ ઝોનમાં કે જ્યાં કોરોના કેસોની સંખ્યા ઓછી છે તે જગ્યાઓ પર ઇકૉનૉમિક ઍક્ટિવિટી શરૂ કરવા માટેની જરૂરી નિયમનો અંતર્ગત છૂટછાટ પણ આપી છે. પણ બિઝનેસ કે ઉદ્યોગોને સપ્લાય ચેઇનના અભાવે અને મજૂરોની શૉર્ટેજને કારણે મોટા પ્રશ્નો ઊભા થયા છે.

આમ આર્થિક પ્રવૃત્તિમાં વિક્ષેપને કારણે ઘણા ઇકૉનૉમિસ્ટ ભારતનો વરસ 2021 માટેનો આર્થિક વિકાસદર ઘટશે તેવું માને છે. સ્વિસ બૅન્ક યુ.બી.એસ. માને છે કે જો મે મહિનાની મધ્યમમાં લૉકડાઉનના નિયમો હળવા થાય અને આર્થિક પ્રવૃત્તિ શરૂ થાય તો પણ આર્થિક વિકાસમાં 0.4 ટકાનો ઘટાડો આવશે.

એમના અંદાજ મુજબ જૂનના અંત સુધીમાં આર્થિક પ્રવૃત્તિ નૉર્મલ થશે તેવું લાગી રહ્યું છે જે થોડો વધુ આશાવાદી અંદાજ છે.

જો જૂન મહિનાના મધ્ય ગાળા સુધી લૉકડાઉન લંબાઈ ગયું તો ઇકૉનૉમી ઑગસ્ટ મહિનાના અંત સમય સુધી પાટા પર નહીં આવી શકે. એમ.એસ.એમ.ઈ. (માઇક્રૉ, સ્મોલ  ઍન્ડ મીડિયમ ઇન્ડસ્ટ્રી) તથા અન્ય નબળાં સૅક્ટરો માટે પૅકેજ જાહેર કર્યા હતા, જેથી બેરોજગારી વધે નહીં અને માગમાં વધારો થતાં આર્થિક વિકાસ જળવાઈ રહે. પરંતુ આ બધાની કોઈ ખાસ અસર દેખાતી નથી, કારણ કે જે ઔદ્યોગિક વસાહતો છે તે મોટે ભાગે રેડ ઝોનમાં આવી છે, જેથી ઉદ્યોગો શરૂ થયા નથી.

વળી મજૂરોની અને કાચા માલની તંગીની સમસ્યા જે ઉદ્યોગો શરૂ થયા છે, તેમને પણ સતાવી રહી છે તે જોતાં જ્યાં સુધી સંપૂર્ણ લૉકડાઉન ખૂલશે નહીં, ત્યાં લગી સપ્લાય ચેઇન સુચારુરૂપે શરૂ થશે નહીં.

વળી ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્રમાંથી જે પરપ્રાંતીય મજૂરો...


સર્વેમાં જાણવા મળ્યું છે કે અમેરિકાને કામના કારણે થતા તણાવ માટે જવાબદાર ગણાવી શકાય છે

સ્ટૅનફૉર્ડ યુનિવર્સિટીના પ્રોફેસર જૅફરી ફિફરનું માનવું છે કે કામ જ લોકોનાં મૃત્યુનું કારણ બને છે.

ફિફર સ્ટૅનફૉર્ડ ગ્રૅજ્યુએટ સ્કૂલ ઑફ બિઝનેસના સભ્ય છે અને તેમણે 15 પુસ્તકો લખ્યાં છે અથવા તો સહલેખન કર્યું છે.

ગત વર્ષે તેમનું એક પુસ્તક રિલીઝ થયું હતું 'ડાયિંગ ફૉર પે-ચેક'. તેમાં તેમણે મૉડર્ન વર્કિંગ લાઇફ, કામના લાંબા કલાકો, પરિવાર અને કામ વચ્ચેનો તણાવ તેમજ આર્થિક અસુરક્ષા જેવા મુદ્દા આવરી લીધા હતા.

તેમનું માનવું છે કે આ પ્રકારની વસ્તુઓ એક વ્યક્તિના શારીરિક અને ભાવનાત્મક સ્વાસ્થ્યને અસર કરે છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

"અમાનુષી"

પોતાના પુસ્તકમાં ફીફર દાવો કરે છે કે કામ સંબંધિત તણાવના કારણે 1,20,000 અમેરિકન લોકોનાં મૃત્યુ થયા છે

પોતાના પુસ્તકમાં ફિફર કેન્જી હમાદાના કેસ અંગે વાત કરે છે. કેન્જી 42 વર્ષના જાપાની વ્યક્તિ હતા કે જેમનું મૃત્યુ ટોક્યો સ્થિત તેમની ઑફિસમાં હૃદયરોગથી થયું હતું.

હમાદા દર અઠવાડિયે 75 કલાક સુધી કામ કરતા હતા અને ઘરેથી ઑફિસ પહોંચવામાં તેમને 2 કલાકનો સમય લાગતો હતો.

મૃત્યુ પહ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ેલાં તેમણે સતત 40 દિવસ સુધી કામ કર્યું હતું.

આ કેસ માત્ર એક ઉદાહરણ છે કે જે કામ કરવાની અમાનુષી સિસ્ટમ અંગે આપણને અવગત કરે છે પણ આવું માત્ર જાપાનમાં જ થાય છે એવું નથી.

પ્રોફેસરના સંશોધન પ્રમાણે 61% અમેરિકન કામદારોએ સ્વીકાર્યું કે તણાવના કારણે તેઓ બીમાર પડ્યા હતા અને 7% લોકોને ખાતરી આપી કે કામના કારણે સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત તકલીફ થતાં તેમને હૉસ્પિટલમાં દાખલ કરવા પડ્યા હતા.

ફિફરનું અનુમાન છે કે દર વર્ષે અમેરિકામાં 1,20,000 કામદારો મૃત્યુ પામે છે. ફિફરે આ મામલે બીબીસીની સ્પેનિશ સર્વિસ 'બીબીસી ન્યૂઝ મુન્ડો' સાથે વાત કરી.

જાપાનમાં કામના કારણે મૃત્યુ પામતા લોકો માટે એક શબ્દ છે- કેરોચી

તમારા પુસ્તકમાં તમે લખ્યું છે કે લેબરસિસ્ટમ ખૂબ જ ખરાબ છે. તમારી પાસે શું પુરાવા છે કે નવી કાર્યશૈલી કર્મચારીઓ પર અસર કરે છે?

સ્વાસ્થ્ય પર તેની અસરના પુરાવા છે. લાંબા કલાકો સુધી કામ, બિનજરૂરી કામ કે તણાવના કારણે આર્થિક અસુરક્ષા ઊભી થાય છે. આ સિવાય પરિવારમાં ઝઘડો અને સ્વાસ્થ્ય ખરાબ થવાની તકલીફ પણ સર્જાય છે.

કામ હવે અમાનવીય બનવા લાગ્યું છે.

વળી, તરફ નબળા અર્થતંત્રના કારણે નોકરી અસુરક્ષિત બની છે.

જેફરી ફીફરે 'ડાયિંગ ફૉર પૅ-ચેક' પુસ્તક લખ્યું છે.

તેની પાછળ જવાબદાર કોણ?

1950 અને 1960ના સમયગાળા દરમિયાન ડાયરેક્ટર કહેતા કર્મચારી, ગ્રાહક અને શૅરહોલ્ડર વચ્ચે સમતોલ જાળવવું જરૂરી છે.

પણ હવે બધું જ ધ્યાન માત્ર શૅરહોલ્ડર પર આપવામાં આવે છે.

ઉદાહરણ તરીકે કેટલીક બૅન્કમાં કર્મચારીઓ કલાકો સુધી કામ કરે છે, ઝડપથી ઘરે જાય છે અને સ્નાન કરીને ફરી ઑફિસ પહોંચી જાય છે.

આ સિસ્ટમ અંતર્ગત ઘણા કર્મચારીઓ ડ્રગ્સ લેવા લાગે છે કે જેથી તેઓ ઊંઘને રોકી શકે.

બાકી ક્ષેત્રોની સરખામણીએ કેટલાંક ક્ષેત્ર વધારે અસરગ્રસ્ત છે?

ફેક્ટરીમાં કામ કરતા કર્મચારીઓ, પાઇલટ અને ટ્રક ડ્રાઇવર મર્યાદિત સમય સુધી કામ કરી શકે છે.

પરંતુ કેટલાક કાર્યક્ષેત્રમાં સમયની કોઈ સીમા જ હોતી નથી.

તમારા પુસ્તકમાં ઉલ્લેખ છે કે દુનિયામાં થતાં કુલ મૃત્યુમાં કામ પાંચમું સૌથી મોટું કારણ છે?

કદાચ આ આંકડો તેનાથી પણ વધારે હોઈ શકે છે અને તે માટે કંપનીઓ જવાબદાર છે.

 કંપનીઓની સાથે સાથે સરકાર પણ જવાબદાર છે કે જે તેમની વિરુદ્ધ કોઈ પગલાં લેતી નથી.

61% અમેરિકનવાસીઓ માને છે કે તણાવના કારણે તેઓ બીમાર પડ્યા છે

શું રાજનેતાઓ મદદ કરી શકે છે?

તેમની એક મોટી ભૂમિકા છે. જે થઈ રહ્યું છે તેને આપણે રોકવાની...


સર્વોચ્ચ અદાલતના નિરીક્ષણ અનુસાર SC, ST અને SEBC માટે કરાયેલ અનામતની વ્યવસ્થામાં અતિપછાત સમુદાયના લોકોને ન્યાય મળવાની આશા નિષ્ણાતો દ્વારા વ્યક્ત કરાઈ રહી છે.

સર્વોચ્ચ અદાલતના નિરીક્ષણ અનુસાર અનુસૂચિત જાતિ, અનુસૂચિત જનજાતિ અને સામાજિક-શૈક્ષણિક પછાત વર્ગ (SC, ST અને SEBC) માટે કરાયેલ અનામતની વ્યવસ્થામાં હવેથી અતિપછાત સમુદાયના લોકોને ન્યાય મળવાની આશા નિષ્ણાતો દ્વારા વ્યક્ત કરાઈ રહી છે.

નોંધનીય છે કે પાછલા ઘણા સમયથી અનામતની વ્યવસ્થાનો લાભ વંચિત સમાજમાં પણ કેટલાક નિશ્ચિત વર્ગના લોકોને જ મળી રહ્યો હોવાના કારણે વંચિત સમાજના અતિપછાત વર્ગ દ્વારા અવારનવાર અનામતના વર્ગોમાં પેટાવર્ગીકરણ કરવાની માગણી ઊઠી રહી હતી.

નોંધનીય છે કે અગાઉ સુપ્રીમ કોર્ટે રાજ્ય દ્વારા અનામતનો લાભ મેળવતા વર્ગોમાં અમુક ચોક્કસ સમુદાયને પ્રાથમિકતા આપવા માટે કરાયેલ પેટાવર્ગીકરણની વ્યવસ્થાને ગેરબંધારણીય જાહેર કરી હતી.

જોકે, હાલના નિરીક્ષણ પ્રમાણે સુપ્રીમ કોર્ટે આ પ્રકારના વર્ગીકરણ અંગે સંમતિયુક્ત નિરીક્ષણ કર્યું છે.

હવે જ્યારે સર્વોચ્ચ અદાલતે આ મુદ્દો પોતાના હાથમાં લીધો છે ત્યારે આખરે સરકારી નોકરીઓ અને શૈક્ષણિક સંસ્થાનોમાં અ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

નામત મેળવતા વર્ગોમાં પણ કેમ અલાયદા વર્ગીકરણની વ્યવસ્થા ગોઠવવાની માગ ઊઠી રહી છે એ જાણવા માટે બીબીસી ગુજરાતીએ કેટલાક નિષ્ણાતો સાથે વાત કરી હતી.

એ પહેલાં જાણી લઈએ કે સુપ્રીમ કોર્ટ બાદ ચર્ચાનો વિષય બની ગયેલો આ મામલો ખરેખર શું છે?

શું હતો મામલો?

સુપ્રીમ કોર્ટે ચુકાદાથી અનામત મેળવતી જાતિઓમાં પેટાવર્ગીકરણ કરવાના સરકારના અધિકારને ગેરબંધારણીય ઠેરવી દીધો હતો.

વર્ષ 2004માં સુપ્રીમ કોર્ટની પાંચ જજોની બંધારણીય બૅન્ચે ઈ. વી. ચિનૈયા વિરુદ્ધ આંધ્રપ્રદેશ રાજ્ય મામલામાં ઠરાવ્યું હતું કે “અનામત સમાન લોકોના સમૂહને અપાઈ છે.”

આ નિર્ણય પ્રમાણે સુપ્રીમ કોર્ટે તે સમયે ઠરાવ્યું હતું કે, “અનુસૂચિત જાતિના લોકો એક ચોક્કસ જૂથનું નિર્માણ કરે છે. તેથી આ જાતિમાં આંતરિક વર્ગીકરણ એ બંધારણના અનુચ્છેદ 14નું ઉલ્લંઘન ગણાશે.”

સાદી ભાષામાં સુપ્રીમ કોર્ટે એ ચુકાદાથી અનામત મેળવતી જાતિઓમાં પેટાવર્ગીકરણ કરવાના સરકારના અધિકારને ગેરબંધારણીય ઠેરવી દીધો હતો.

જોકે ગુરુવારે જસ્ટિસ અરુણ મિશ્રાની અધ્યક્ષતાવાળી પાંચ જજોની બંધારણીય પીઠે આ ચુકાદા વિરુદ્ધનું નિરીક્ષણ રજૂ કર્યું છે.

આ નિરીક્ષણમાં નોંધાયું છે કે, સરકાર SC, ST અને OBC વર્ગોમાં પેટાવર્ગીકરણ કરી શકે છે. જેથી અનામતનો ખરો હેતુ સિદ્ધ કરી શકાય.

જોકે, આ મામલે આ અંતિમ નિરીક્ષણ ન કહી શકાય. કારણ કે જસ્ટિસ મિશ્રાની બૅન્ચે આખરી નિર્ણય માટે આ મામલાની સુનાવણી સાત જજ કે તેથી વધુની સંખ્યાવાળી બંધારણીય બૅન્ચ સમક્ષ કરવા માટે સર્વોચ્ચ અદાલતના મુખ્ય ન્યાયાધીશને વિનંતી કરી છે.

કોણ છે આ નબળા વર્ગો?

ગુજરાતમાં સામાજિક અને શૈક્ષણિક રીતે પછાત હોય તેવી 146 જ્ઞાતિઓનાં નામ નોંધાયેલાં છે. જે પૈકી ડફેર, મેતા, મેણા અને કાંગસીયા જેવી 12 જ્ઞાતિઓને અતિ પછાત જ્ઞાતિઓ તરીકે માન્યતા અપાઈ છે.

ગુજરાત સરકારના સામાજિક ન્યાય વિભાગની વેબસાઇટ પર દર્શાવેલ યાદી અનુસાર ગુજરાતમાં સામાજિક અને શૈક્ષણિક રીતે પછાત હોય તેવી 146 જ્ઞાતિઓનાં નામ નોંધાયેલાં છે.  જે પૈકી ડફેર, મેતા, મેણા અને કાંગસીયા જેવી 12 જ્ઞાતિઓને અતિ પછાત જ્ઞાતિઓ તરીકે માન્યતા અપાઈ છે.

સામાજિક ન્યાય વિભાગની વેબસાઇટ પરની અન્ય વિગતો અનુસાર કુલ 36 જ્ઞાતિઓને અનુસૂચિત જાતિમાં સમાવી લેવાઈ છે. જે પૈકી સેનવા, તુરી અને માતંગ જેવી 12 જ્ઞાતિઓને અતિ પછાત જ્ઞાતિઓ તરીકેની માન્યતા અપાઈ છે.

આદિવાસીઓના અધિકારો માટે કાર્યરત્ પ્રોફેસર આનંદ વસાવાના જણાવ્યા અનુસાર ગુજરાતમાં અનુસૂચિત જનજાતિનીમાં...


સર્વોચ્ચ અદાલતના વડા ન્યાયમૂર્તિ દીપક મિશ્રા

પટના હાઈ કોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ તરીકે તાજેતરમાં નિમાયેલા જસ્ટિસ મુકેશ રસિકભાઈ શાહે બીબીસી હિન્દીને આપેલા એક ઇન્ટરવ્યૂમાં વડા પ્રધાનના વખાણ કરતા કહ્યું હતું, "નરેન્દ્ર મોદી એક મૉડલ છે, તેઓ એક હીરો છે."

બીજી ઘટના છત્તીસગઢની છે. તેમાં રાજ્ય સરકારના જનસંપર્ક વિભાગે દેશના મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ જસ્ટિસ દીપક મિશ્રાના ફોટોગ્રાફવાળા મોટાં હોર્ડિંગ્ઝ રાયપુર શહેરમાં લગાવ્યાં હતાં.

છત્તીસગઢ પહેલીવાર આવી રહેલા વડા ન્યાયમૂર્તિનું એ હોર્ડિંગ્સમાં સ્વાગત કરવામાં આવ્યું હતું.

જોકે, એ પૈકીનાં કેટલાંક હોર્ડિંગ્ઝ ઊતારી લેવામાં આવ્યાં હોવાનો અહેવાલ આવ્યા હતા.

મામૂલી ઘટના?

પટના હાઈકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધિશ મુકેશ રસિકભાઈ શાહ

પહેલી નજરે આ બન્ને ઘટનાઓ અત્યંત મામૂલી લાગશે.

ભારતના કોઈ પણ નાગરિકને, ભલે તે ન્યાયાધીશ હોય તો પણ કોઈનાં વખાણ કે ટીકા કરવાનો બંધારણીય અધિકાર છે.

દેશના નાગરિક કે મતદાતા સ્વરૂપે ન્યાયમૂર્તિઓ પણ કોઈને કોઈ રાજકીય પક્ષનાં કામ કે વિચારધારા સાથે સહમત થઈને તેને મત આપતા હોય છે.

શું તમે આ વાંચ્યું?

જજ હોવાને કારણે તેમના આ લોકશાહી અધિકારમાં ઘટાડો... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

થતો નથી, પણ કોઈ જજ ન્યાય તોળવા બેઠા હોય ત્યારે તેમણે નાગરિક તરીકે તેમની પસંદના નેતા, રાજકીય પક્ષ કે સરકાર વિરુદ્ધ પણ નિર્ણય કરવો પડે છે.

તેથી આપણી શાસન વ્યવસ્થામાં ન્યાયપાલિકાને સરકારથી આઝાદ રાખવામાં આવી છે. સરકાર અને તેના વડા વિરુદ્ધના નિર્ણયો કરતી હોવાને કારણે પણ ન્યાયપાલિકાને સરકારનું અંગ ગણવામાં આવતી નથી.

ન્યાયકર્તા સત્તાથી ઉપર ભલે ન હોય પણ લોકોની નજરમાં આઝાદ જરૂર હોવો જોઈએ. ન્યાય વ્યવસ્થામાં લોકોનો વિશ્વાસ ત્યારે જ ટકેલો રહે.

એ ભરોસો જ્યાં સુધી ટકેલો રહે ત્યાં સુધી લોકો ન્યાયની શોધમાં પોલીસતંત્ર અને અમલદારશાહી મારફત અદાલતના દરવાજા ખખડાવતા રહે છે.

એ ભરોસો નબળો પડે ત્યારે લોકો પોતપોતાની રીતે કે દૃષ્ટિકોણથી જાતે જ 'ન્યાય' કરતા થઈ જાય છે.

વિશ્વના અનેક દેશોમાં આ પ્રકારની અરાજકતા ફેલાયેલી છે અને ત્યાં અદાલતો નહીં, પણ વિજિલન્સ સંગઠનો, મિલિશિયા અને ગુંડા ટોળકીઓ ફેંસલા કરે છે.

મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં દુશ્મનો વિરુદ્ધના આ ફેંસલા રસ્તાઓ પર જ કરવામાં આવે છે.

'હીરો અને મૉડલ'

આ વાત મુકેશ રસિકભાઈ શાહ વધારે સારી રીતે જાણે છે કે તેઓ વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને 'હીરો અને મૉડલ' ગણાવી રહ્યા હતા ત્યારે તેમણે આ અભિપ્રાય એક સામાન્ય નાગરિક તરીકે આપ્યો હતો કે પટના હાઈ કોર્ટના ચીફ જસ્ટિસ તરીકે?

તેમની દૃષ્ટિએ નરેન્દ્ર મોદી તેમના પોતાના મૉડલ અને હીરો છે કે પછી તેમણે એ વાત સમગ્ર દેશના લોકો તરફથી કહી હતી?

રિપોર્ટરે જસ્ટિસ શાહને તેમના ગુજરાત કનેક્શન સંબંધે સવાલ કર્યો હતો કે "બધા લોકો તમને મોદી સાથે જોડી લે છે. એવું કેમ બને છે?"

આ સવાલના જવાબમાં જસ્ટિસ શાહ એવું કહી શક્યા હોત કે લોકોના અભિપ્રાય પર તેમનું નિયંત્રણ નથી અને બધાને પોતાની વાત કહેવાનો અધિકાર છે.

જોકે, જસ્ટિસ શાહે નરેન્દ્ર મોદી વિશેનો તેમનો સ્પષ્ટ અભિપ્રાય જણાવ્યો હતો અને કહ્યું હતું, "કારણ કે નરેન્દ્ર મોદી એક મૉડલ છે, તેઓ એક હીરો છે."

સરકાર પરત્વે સહાનુભૂતિનો સંકેત?

કોઈ ન્યાયાધીશ તરફેણ કરે એવું સરકાર શા માટે ન ઇચ્છે?

સરકાર અને સત્તાધારી પક્ષો એવું શા માટે ન ઇચ્છે કે કાયદાના હાથ તેમના કોઈ મોટા નેતા સુધી પહોંચવાના હોય ત્યારે કોઈ અદૃશ્ય શક્તિ એ હાથને પાછા ખેંચી લે?

કટોકટી વખતે ઇંદિરા ગાંધીએ ઇચ્છ્યું તથા કરાવ્યું હતું તેમ દરેક અદાલત પર પોતાની મહોર લાગી જાય, જેથી પોતાને બધું કરવાની છૂટ મળે એવું સરકાર શા માટે ન ઇચ્છે?

દેશના દરેક નાગરિકોની કીકીના ફોટોગ્રાફ્સ,...


સર્વોચ્ચ અદાલતે ઇસ્માઇલ ફારુકી કેસને બંધારણીય ખંડપીઠ પાસે નહીં મોકલવાનો નિર્ણય કર્યો છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે 2-1ની બહુમતીથી આ ચુકાદો આપ્યો હતો અને ઠેરવ્યું હતું કે ઇસ્માઇલ ફારુકી કેસને વ્યાપક સુનાવણી કે બંધારણીય બેન્ચ સમક્ષ સુનાવણીની જરૂર નથી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ઇસ્માઇલ ફારુકી કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટે 1994માં તેમના ચુકાદામાં ઠેરવ્યું હતું કે મસ્જિદમાં નમાજ પઢવીએ ઇસ્લામમાં અનિવાર્ય નથી.

ત્રણ જજોમાંથી મુખ્ય ન્યાયધીશ જસ્ટિસ દીપક મિશ્રા તથા જસ્ટિસ અશોક ભૂષણે કહ્યું કે આ કેસ રામ મંદિર તથા બાબરી મસ્જિદથી અલગ છે તથા મુખ્ય કેસ પર તેની કોઈ અસર નહીં થાય.

ત્રીજા જજ જસ્ટિસ અબ્દુલ નજીરે સાથી જજો સાથે અસહમતિ વ્યક્ત કરતા કહ્યું કે આ કેસ વધુ વ્યાપક બેન્ચને સોંપવાની જરૂર છે.

જજોએ અનેક ચુકાદાને ટાંક્યા હતા. કોર્ટે રામજન્મ ભૂમિ તથા બાબરી મસ્જિદના જમીન વિવાદ અંગે કહ્યું કે માલિકી વિવાદને આસ્થા સાથે જોડવામાં ન આવે અને અલગ રીતે જોવામાં આવે.

કોર્ટે સ્પષ્ટ રીતે ઠેરવ્યું હતું કે તેને જમીન વિવાદ તરીકે જોવામાં આવશે. સાથે જ ઉમેર્યું હતું કે 1994નો વિવાદ જમીન અધિગ્રહણ સંદર્ભે હતો. મંદિર, મસ્જિદ, ચર્ચ એમ તમામ ધ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાર્મિક સ્થળો સમાન રીતે મહત્ત્વપૂર્ણ છે.

સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદા બાદ મુખ્ય કેસની સુનાવણીનો માર્ગ ખુલ્લો થઈ ગયો છે. કોર્ટે ઠેરવ્યું છે કે તારીખ 29 ઑક્ટોબરથી મુખ્ય કેસની સુનાવણી શરૂ થશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


સલમાન આર્થિક વૃદ્ધિ દરમાં ગતિ લાવવા માંગે છે અને પોતાના દેશના નાગરિકો માટે રોજગારીની તકો ઊભી કરવા માંગે છે.

જોકે સાઉદી અરેબિયામાં વિદેશી કંપનીઓને સરકારની માંગ પૂરી કરવામાં સંઘર્ષ કરવો પડી રહ્યો છે.

દસકાઓથી સાઉદીઓ જે કામ કરવાનું પસંદ નથી કરતા, એ કામો ભારત અને ફિલીપીન્ઝના કામદારો કરે છે.

વૉલ સ્ટ્રીટ જનરલના એક રિપોર્ટ પ્રમાણે, કિચન, કન્સ્ટ્રક્શન અને સ્ટોર કાઉન્ટર પર કામ કરતા મોટા ભાગના લોકો ભારતના અથવા ફિલીપીન્ઝના હોય છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ઓઇલનો મોટો જથ્થો ધરાવતા આ દેશમાં મોટાભાગના નાગરિક સરકારી નોકરી કરે છે.

ઘણાં કામોમાં ત્યાંના લોકો ઓછા કુશળ હોય છે અને ખાનગી સાહસોમાં નોકરી કરવા માટે ઓછો ઉત્સાહ ધરાવે છે.

સાઉદીની લૉજિસ્ટિક કંપનીના એક્ઝિક્યુટિવ અબ્દુલ મોહસીનનો અંદાજ છે કે તેમની કંપનીમાં અડધાથી વધુ એવા સાઉદીના નાગરિકો છે કે, જેઓ નામ માત્રનું કામ કરે છે.

તેમણે વૉલ સ્ટ્રીટ જનરલને આપેલા ઇન્ટર્વ્યૂમાં કહ્યું, "મારી કંપની વિદેશી કામદારો વગર ચાલી જ ન શકે, કેમ કે કેટલાંક કામો એવા છે કે જેને સાઉદીના લોકો કરી શકતા નથી, જેમ કે ટ્રક ડ્રાઇવરનું કામ."

શનિવારે મધરાત્રિથી સાઉદી મહિલાઓને ડ્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રાઇવિંગની મંજૂરી મળી જશે, જેનાં કારણે દુષ્કાળમાં અધિક માસ જેવી સ્થિતિ ઊભી થાય તેમ છે.

સાઉદીમાં વધતી બેરોજગારી

દેશના શાસક માને છે કે શ્રમિકોમાં સાઉદીના નાગિરકોને પ્રાથમિકતા આપવી જરૂરી છે. જોકે તેને એ હદે લઈ જવાની ઇચ્છા નથી કે જેનાથી આર્થિક નુકસાન થાય.

મોહમ્મદ બિન-સલમાન સાઉદીને ઓઇલ આધારિત અર્થતંત્રથી આગળ લઈ જવા માંગે છે. તેઓને લાગે છે કે તેમની અર્થવ્યવસ્થા ત્યારે જ ગતિશીલ થશે, જ્યારે ઓઇલ પરની નિર્ભરતા ઘટશે.

સમાચાર એજન્સી રૉયટર્સના રિપોર્ટ પ્રમાણે, સાઉદીની સરકારી ઓઇલ કંપની અરામકોના નાના ભાગને વેચવાની તૈયારીમાં છે. ટૂંક સમયમાં જ તેના શૅર બજારમાં ઉતારવામાં આવશે.

સાઉદીના ક્રાઉન પ્રિન્સ એ વાત પર પણ ભાર મૂકી રહ્યા છે કે લોકો સરકારી નોકરીનો મોહ છોડીને ખાનગી એકમો તરફી વલણ અપનાવે.

સાઉદીના શ્રમ મંત્રાલય પ્રમાણે, ત્રીજા ભાગના લોકો સરકારી નોકરી કરે છે. સાઉદી કંપનીઓ પર દબાણ વધી રહ્યું છે કે તેઓ વિદેશી કામદારોના બદલે સ્થાનિકોને નોકરી પર રાખે.

સાઉદીના શ્રમ મંત્રાલય પ્રમાણે, 2017માં બેરોજગારીનો દર 12.8 ટકા હતો, જેને 2030 સુધીમાં ઘટાડીને સાત ટકા કરવાનું લક્ષ્ય રાખ્યું છે.

'સાઉદીકરણ'

આ વર્ષે સપ્ટેમ્બર મહિનાથી સાઉદી મૂળના કામદારોને નોકરી પર રાખવા માટે તંત્ર દબાણ કરવા જઈ રહ્યું છે, જેમાં સેલ્સમૅન, બેકરી, ફર્નિચર અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સમાં કામ કરતા વિદેશી કામદારોની નોકરી પર અસર થાય એ સ્વાભાવિક છે.

ગયાં વર્ષે જ જ્વેલરી સેક્ટરમાં આ જ રીતે વિદેશી કામદારોની જગ્યાએ સાઉદીના સ્થાનિક લોકોને નોકરી પર રાખવા માટે કહેવાયું હતું, જેના આ કારણે આ ક્ષેત્રે અનેક ઊથલપાથલ થઈ હતી.

'ગલ્ફ બિઝનેસ'ના એક રિપોર્ટ પ્રમાણે, મુશ્કેલી એવી છે કે, આ ક્ષેત્રમાં નોકરી માટે લોકોને ક્યાંથી લાવવા?

આ પગલું લેવાયા બાદ લાખો વિદેશી કામદારોએ રોજગારી ગુમાવી એટલું જ નહીં, જ્વેલરી ક્ષેત્ર પર પણ નકારાત્મક અસર થઈ.

24 વર્ષના અલી અલ-આયદના પિતાએ એક કંપની શરૂ કરી હતી. તેમણે વૉલ સ્ટ્રીટ જનરલને કહ્યું, "આ સોનાનું કામ છે અને કોઈ એક વ્યક્તિ દ્વારા થાય એ શક્ય નથી.

"સાઉદીમાં પ્રશિક્ષિત અને આ કામમાં કુશળ યુવાનો પૂરતી સંખ્યામાં નથી."

આ પરિવારે નોકરીની જાહેરાત ઇન્ટરનેટ પર આ તો સાઉદી ના લોકોએ રસ દાખવ્યો, પણ જૂજ લોકો નોકરી કરવા આવ્યા. લોકો કામના કલાકો અને રજા અંગે સહમત નહોતા.

ઘણાં લોકોએ તો નોકરી શરૂ કરીને છોડી દીધી. આ રિપોર્ટ પ્રમાણે, આ પરિવારે બે ભારતીઓને સાઉદીના લોકોને તાલીમ...


સલમાન ખાને જામીન મળ્યા બાદ મુંબઈમાં પોતાના ઘરની બહાર ફેન્સનું અભિવાદન કર્યું હતું.

અલબત, સલમાન ખાનને જામીન પર મુક્ત કરવા માટેની કોર્ટની ઉતાવળને કારણે એવી ચર્ચા સર્જાઈ છે કે ન્યાય પ્રક્રિયામાં આવી ઝડપનો લાભ સામાન્ય લોકોને પણ મળે છે કે કેમ?

જજની મરજી પર હોય છે આધાર?

સુપ્રીમ કોર્ટના વરિષ્ઠ વકીલ આલોક કુમાર જણાવે છે કે દેશની તમામ અદાલતોમાં ઘણા કેસો અનિર્ણિત છે અને તેમાં જામીન અરજીઓનો પણ સમાવેશ થાય છે એ વાત સાચી છે.

એક વકીલ તરીકે કહું તો આ અસમાનતા પાછળનાં કેટલાંક કારણો છે, જે કાયદાકીય રીતે યોગ્ય છે.

આલોક કુમારના જણાવ્યા મુજબ, હોશિયાર વકીલ હોય તો કેસની સુનાવણી પહેલાં જ જામીનની અરજીના કાગળ તૈયાર રાખે છે.

સજા થાય તો તરત અરજી દાખલ કરી દેતા હોય છે, પણ સામાન્ય રીતે વકીલો સુનાવણીની રાહ જોતા હોય છે અને ચુકાદાને વાંચીને જ જામીન અરજી કરવા વિચારતા હોય છે.

આલોક કુમારે કહ્યું હતું, "ચુકાદો જાહેર કર્યાના દિવસે, તેના પછીના દિવસે કે એક સપ્તાહ પછી જામીન અરજી સાંભળવાની સત્તા જજને છે કે કેમ, એ સવાલનો જવાબ છેઃ હા."

"ક્યારેક આ વિશેષાધિકારનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, ક્યારેક કરવામાં આવતો નથી."

તમને આ વાંચવ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ું પણ ગમશે:

આલોક કુમારની આ વાત અલાહાબાદ હાઈ કોર્ટમાં ચાલેલા અમરાવતી વિરુદ્ધ ઉત્તર પ્રદેશ સરકાર (2004) કેસના ચુકાદાના સંદર્ભમાં સાચી છે.

એ ચુકાદામાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે હાઈ કોર્ટે સામાન્ય રીતે લૉઅર કોર્ટને એવો આદેશ ન આપવો જોઈએ કે તે જામીન અરજી વિશે એ જ દિવસે નિર્ણય કરે, કારણ કે એ આદેશ કોર્ટના ન્યાયિક વિશેષાધિકારમાં દખલ ગણાશે.

સીઆરપીસીની કલમ ક્રમાંક 437 અને 439 મુજબ, અરજી દાખલ કરવામાં આવ્યાના દિવસે જ જામીન આપવા એ મેજિસ્ટ્રેટનો વિશેષાધિકાર છે અને તેઓ એ જ દિવસે નિર્ણય કરવા ન ઈચ્છતા હોય તો તેનું લેખિત કારણ રેકોર્ડમાં રાખે.

જજોને શા માટે હોય છે 'એસીઆર'ની ચિંતા?

એક રસપ્રદ વાત જણાવતાં આલોક કુમારે કહ્યું હતું, "જિલ્લા કોર્ટ કોઈ કેસમાં જામીન અરજીની સુનાવણીનો ઘણીવાર એટલે ઇન્કાર કરતી હોય છે કે હાઈ કોર્ટ તેમના આદેશને ઉલટાવશે તો તેમનો એન્યુઅલ કોન્ફિડેન્શલ રિપોર્ટ (એસીઆર) ખરાબ થઈ જશે."

"એસીઆર એક વાર્ષિક રિપોર્ટ હોય છે અને તેનો પ્રભાવ જજોની બઢતી પર પડતો હોય છે."

આલોક કુમારના જણાવ્યા અનુસાર, જામીન અરજીઓની સુનાવણી સંબંધે સુપ્રીમ કોર્ટમાં પણ અસમાનતા છે.

એક જ પ્રકારના એક કેસમાં કોઈને ચાર વર્ષ સુધી જામીન ન મળ્યા હોય અને કોઈને ચાર મહિનામાં જામીન મળી ગયા હોય એવું ઘણીવાર જોવા મળ્યું છે.

આલોક કુમારે કહ્યું હતું, "જિલ્લા કોર્ટના કે હાઈ કોર્ટના જજે કોઈ ગરીબ કે સાધનવિહીન વ્યક્તિઓના કેસમાં અગ્રતા આપી હોય તેવા ઉદાહરણો પણ છે."

"એવું પણ થયું છે કે કોઈ વરિષ્ઠ વકીલે કરેલી જામીન અરજીની સુનાવણી જલદી થઈ હોય અને જુનિયર વકીલ કહેવામાં આવ્યું હોય કે આવા હજ્જારો કેસ પહેલાંથી જ કોર્ટ પાસે છે."

સામાન્ય લોકો માટે કેવો હોય છે ન્યાય?

વરિષ્ઠ વકીલ પ્રશાંત ભૂષણ માને છે કે સલમાન ખાનના કેસમાં પ્રક્રિયાથી અલગ કશું થઈ રહ્યું નથી. જામીન અરજીની સુનાવણી જલદી જ થવી જોઈએ.

પ્રશાંત ભૂષણે કહ્યું હતું, "વાસ્તવમાં કોઈ પણ જામીન અરજીની સુનાવણી જલદી થવી જોઈએ, પણ ગરીબ અને હાંસિયા પરના લોકોના કિસ્સામાં એવું થતું ન હોવાનું સામાન્ય રીતે જોવા મળે છે."

"આપણી સીસ્ટમ જ આવી બની ગઈ છે. વીઆઈપી લોકો પાસે મોટા વકીલો હોય છે, પૈસા હોય છે, પ્રભાવ હોય છે. તેથી તેમના માટે ન્યાય સુલભ હોય છે."

વીઆઈપી લોકોના કેસ સંબંધે સુપ્રીમ કોર્ટે કરેલી બે ટિપ્પણી ન્યાય પ્રક્રિયા બાબતે ઘણા અંશે સ્પષ્ટતા કરે છે.

સુપ્રીમ કોર્ટના જજ બી. એસ. ચૌહાણે 2013માં કહ્યું હતું કે વીઆઈપી લોકોના...


સલમાનના ઘરની બહાર ચાહકો

સલમાન ખાન વિશેષ વિમાનમાં જોધપુરથી મુંબઈ પહોંચ્યા હતા. જ્યાં ચાહકોએ તેમનું ભવ્ય સ્વાગત કર્યું હતું.

આતશબાજી, બેનર્સ અને ડાન્સ કરીને ચાહકોએ સલમાનને આવકાર્યા હતા.

શનિવારે સવારે અને એ પહેલા શુક્રવારે સવારે જોધપુર સેશન્સ કોર્ટે સલમાનની જામીન અરજી પર સરકારી અને સલમાનના વકીલોની દલીલો સાંભળી હતી.

ગુરૂવારે દુર્લભ પ્રજાતિના બે કાળિયારના શિકાર બદલ સલમાન ખાનને પાંચ વર્ષની જેલની સજા ફટકારવામાં આવી હતી.

આ કેસમાં સહ-આરોપીઓ તબ્બુ, સૈફ અલી ખાન, નીલમ કોઠારી તથા સોનાલી બેન્દ્રેને નિર્દોષ છોડી મુકવામાં આવ્યા હતા.

ચાહકોમાં ખુશીની લહેર

સલમાનને જામીન અંગેના સમાચાર બહાર આવતાં જ તેના પ્રશંસકોમાં ખુશીની લહેર ફરી વળી હતી.

ફટાકડા ફોડીને અને ડાન્સ કરીને પ્રશંસકોએ તેમની ખુશી વ્યક્ત કરી હતી.

સમર્થકોના હાથમાં સલમાનના પોસ્ટર્સ અને બેનર્સ હતા.

સલમાન ખાન શનિવારે સાંજે જ સલમાન ખાન જેલની બહાર આવી ગયા અને ચાર્ટર્ડ પ્લેન મારફત જોધપુરથી મુંબઈ જવા રવાના થયા હતા.

આ પહેલા શુક્રવારે રાત્રે રાજસ્થાન હાઈકોર્ટે 87 જજોની બદલી કરી હતી.

જેમાં સલમાનની જામીન અરજીની સુનાવણી કરી રહેલા જોધપુર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

સેશન્સ કોર્ટના જજ રવિન્દ્ર કુમાર જોશીની પણ બદલી કરવામાં આવી હતી.

જોકે, જજ જોશીએ સલમાનની જામીન અરજી સાંભળી હતી.

શુક્રવારે શું થયું?

પતિ સમીર સોની સાથે અભિનેત્રી નીલમ કોઠારી

શુક્રવારે સલમાન ખાનના વકીલ દ્વારા 51 પન્નાની દલીલો તૈયાર કરવામાં આવી હતી. જેનો સરકારી વકીલે વિરોધ કર્યો હતો.

જજ રવિન્દ્ર કુમાર જોશીએ સાંભળી હતી અને નીચલી કોર્ટમાંથી જરૂરી દસ્તાવેજો રજૂ કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો.

જેને પગલે સલમાન ખાને શુક્રવારે રાત્રે પણ સલમાન ખાને જોધપુર સેન્ટ્રલ જેલમાં જ રાત વીતાવવી પડશે.

કેસની વિગતો

સૈફ અલી ખાન

સલમાન ખાન સામે લગભગ વીસ વર્ષથી કાળિયાર શિકારનો કેસ ચાલી રહ્યો છે.

1998માં ફિલ્મ 'હમ સાથ સાથ હૈ'ના શૂટિંગ માટે સલમાન ખાન, સોનાલી બેન્દ્રે, સૈફ અલી ખાન, તબ્બુ અને નીલમ કોઠારી પર દુર્લભ કાળિયારના શિકારનો કેસ દાખલ કરવામાં આવ્યો હતો.

સરકારી પક્ષ દ્વારા 28 સાક્ષીઓને રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા.

સલમાન ખાનના વકીલ હસ્તીમલ સારસ્વતે કોર્ટ સમક્ષ રજૂઆત કરી હતી કે તેમના અસીલને ખોટા કેસમાં ફસાવવામાં આવ્યા છે.

ગુરૂવારે કોર્ટે સલમાન ખાનને દોષિત ઠેરવી પાંચ વર્ષની જેલની સજા ફટકારી હતી, ઉપરાંત તેને રૂ. દસ હજારનો દંડ પણ ફટકારવામાં આવ્યો હતો.

અન્ય એક કાળિયાર શિકાર કેસમાં સલમાન ખાનને પાંચ વર્ષની જેલની સજા અને રૂ. 25 હજારનો દંડ ફટકારવામાં આવ્યા હતા.

સલમાન ખાનને જોધપુર સેન્ટ્રલ જેલની બે નંબરની બેરેકમાં રાખવામાં આવ્યો છે. જ્યા તેને 'કેદી નંબર 106'ની ઓળખ આપવામાં આવી હતી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


સળગાવીને મારી નાખવામાં આવેલી સંજલિનાં માતા અનીતાનો રડવાનો અવાજ સાંભળીને રમાશંકર 'વિદ્રોહી'ની કવિતાની આ પંક્તિઓ યાદ આવી જાય છે અને એવું લાગે છે જાણે કાનનો પડદો ફાટી જવાનો છે.

એવું લાગે છે કે ડિસેમ્બરનું છેલ્લું અઠવાડિયું અને ઉત્તર ભારતમાં વહેતી ઠંડી હવાઓ પણ જાણે 15 વર્ષની સંજલિના મૃત્યુના મરશિયાં ગાઈ રહી છે.

સંજલિ એ છોકરી હતી કે જેમને મંગળવાર, 18 ડિસેમ્બરના રોજ આગ્રા નજીક મલપુર્રા માર્ગ પર જીવતાં જ આગને હવાલે કરી દેવામાં આવી હતી.

"મરતાં પહેલાં મારી દીકરી વારંવાર કહી રહી હતી કે મમ્મી કંઈક ખાવાનું આપ, ભૂખ લાગી છે. પાણી પીવડાવી દે, તરસ લાગી છે. પણ ડૉક્ટરે કંઈ પણ ખવડાવા- પીવડાવાની ના પાડી હતી એટલે હું તેને કંઈ આપી શકી નહીં."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

આગમાં સળગેલી અને ભૂખ- તરસથી તડપતી પોતાની દીકરી સંજલિને યાદ કરતાં તેમનાં મા અનીતા તડપી ઊઠે છે.

તેઓ કહે છે, "મારી બિચારી દીકરી ભૂખી- તરસી જ દુનિયામાંથી જતી રહી."

તાજનગરી આગ્રામાં એક તરફ જ્યાં ક્રિસમસ પહેલાંની ચહેલ પહેલ જોવા મળી રહી છે ત્યાં જ આગ્રાથી 15 કિલોમીટર દૂર લાલઊ ગામની જાટવ વસતિમાં માતમનો માહોલ છવાયેલો છે.

'નમસ્તે કહીને નીકળી ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

હતી, પરત ન આવી'

સંજલિનાં માની આંખો કાળી પડી ગઈ છે. કદાચ છેલ્લાં અઠવાડિયાથી તેઓ સતત રડી રહ્યાં છે.

ખૂબ જ ઢીલા અવાજમાં તેઓ કહે છે, "રોજની જેમ હસતો-રમતો એ દિવસ હતો. સંજલિ હંમેશાંની જેમ મને નમસ્તે કહીને સ્કૂલે ગઈ હતી. કોને ખબર હતી કે તે પરત ફરશે જ નહીં..."

18 ડિસેમ્બરની બપોરે આશરે બપોરે દોઢ વાગ્યા હશે. સંજલિનાં માતા ઘરનું કામ કરી રહ્યાં હતાં ત્યાં જ એક છોકરો દોડતો આવ્યો અને બોલ્યો, "સંજલિને કેટલાક લોકોએ સળગાવી દીધી છે. મેં આગને ઓલવવા પ્રયાસ કર્યો, પણ ન ઓલવી ના શક્યો. તમે જલદી આવો."

આ સાંભળીને સંજલિનાં માતા ભાગીને ત્યાં પહોંચ્યાં.

તેઓ કહે છે, "જઈને જોયું તો મારી દીકરી તકલીફથી તડપી રહી હતી. હું ત્યાં પહોંચી તે પહેલાં જ ત્યાં પોલીસની ગાડી પણ પહોંચી ગઈ હતી. અમે લોકો તેને પોલીસની ગાડીમાં લઈને એસએમ હૉસ્પિટલ પહોંચ્યાં."

"હું તેને પકડીને ગાડીમાં બેઠી હતી. મેં તેને પૂછ્યું કે તેની સાથે આમ કોણે કર્યું. તે બસ એટલું જ બોલી શકી કે હેલમેટ લગાવીને લાલ બાઇક પર બે લોકો આવ્યા હતા. જેમણે તેના પર પેટ્રોલ જેવી વસ્તુ છાંટી આગ લગાવી અને ખાડામાં ધકેલી દીધી."

જે રસ્તા પર સંજલિને સળગાવવામાં આવી હતી, તે મલપુરા રોડ લાલઉ ગામને જોડે છે અને સંજલિનું ઘર અહીંથી લગભગ 3 કિલોમીટર દૂર છે.

આ રસ્તાના કિનારે હજુ પણ તે સળગેલી ઝાડીઓ અને રાખ જોવા મળે છે, જેમાં સંજલિને ધકેલી દેવામાં આવી હતી.

આશ્ચર્યની વાત એ છે કે આ ઘટના ભરબપોરે ઘટી હતી, જ્યારે સંજલિ સાઇકલ પર શાળાએથી ઘરે જઈ રહી હતી.

આશ્ચર્યની વાત એ પણ છે કે આ રસ્તો ક્યારેય વેરાન રહેતો નથી. અહીં બન્ને તરફથી વાહનોની અવર જવર ચાલુ જ રહે છે.

'આઈપીએસ કે પાઈલટ બનવા માગતી હતી સંજલિ'

એસએમ હૉસ્પિટલના ડૉક્ટર જ્યારે પરિસ્થિતિ સંભાળી ન શક્યા તો સંજલિને દિલ્હીની સફદરગંજ હૉસ્પિટલમાં રૅફર કરવામાં આવી.

સંજલિનાં મા કહે છે, "તે સતત મને કહી રહી હતી કે મા, જો હું જીવતી રહીશ તો ન્યાય માટે હું જાતે લડીશ, અને જો ન બચી શકું તો તમે મારા માટે લડજો."

"મારી બાળકી તો જતી રહી પરંતુ હવે મારે તેને ન્યાય અપાવવા માટે લડાઈ લડવી પડશે."

સંજલિનાં મા પોતાની દીકરીને યાદ કરતાં કહે છે, "તે ભણતી હતી, કૉચિંગમાં જતી હતી, હોમવર્ક કરતી હતી, ભાઈ-બહેનો સાથે રમતી હતી, ઘરકામમાં મને મદદ પણ કરતી હતી. જ્યારે મારા અને તેના પપ્પા વચ્ચે ઝઘડો થતો, તો સંજલિ મને મનાવીને ખવડાવતી હતી... હવે કોણ કરશે આ બધું?"

સંજલિના પિતા હરેંદ્રસિંહ જાટવ કહે છે,...


સવારની ચા કે બપોરનું ભોજન નસીબ થાય તો સાંજની ચિંતા તો ઊભી રહે જ. કદાચ આ જ કારણ છે કે આ વિસ્તારમાં દિવસ-રાત જ નહીં વર્ષના ત્રણસો પાંસઠ દિવસ શાંતિ જળવાઈ રહે છે.

કારણ કે તેમણે બે ટંકનું ભરપેટ ભોજન મળે તેની જ ચિંતા કરવાની હોય છે. બીજું કશું વિચારવાનો તેમની પાસે સમય જ નથી.

માણસ - માણસ વચ્ચે સુમેળ રહે અને કોમ-કોમ વચ્ચે કોમી એખલાસ જળવાઈ રહે તે બાબત આમ તો એક સામૂહિક પ્રક્રિયા અને જવાબદારી છે.

કોઈ એક વ્યક્તિને કદાચ તેનો શ્રેય આપી ન શકાય. પરંતુ અહીં બહેરામપુરામાં સ્થિતિ જરા જુદી છે.

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે:

૬૫ વર્ષનાં ગાંડાલાલ સોલંકી માટે બહેરામપુરા સ્થિત રામ-રહીમ ટેકરા પર હિંદુઓ અને મુસલમાનો વચ્ચે ભાઈચારો જળવાઈ રહે તે સૌથી મહત્ત્વનું છે. આ વિસ્તારમાં ક્યારેય કોમી તોફાનો થયા નથી.

ગોધરા ટ્રેન હત્યાકાંડ પછીની કોમી તંગદીલી અહીં ક્યારેય પહોંચી શકી નહીં.

અહીંના હિંદુઓ અને મુસલમાનો એક બીજાને એવા સમયે મદદ કરતા જોવા મળ્યા હતા જ્યારે અમદાવાદના ઘણા વિસ્તારોમાં ગોધરા પછીના તોફાનો વખતે કોમી તંગદીલી છવાયેલી હતી.

એ સમયે અહીં શાંતિ અને કોમી એખલાસ હતો.

ગાંડાલાલ સોલંકી અહીંના રહીશોમાંથી એક છે. રામ-રહ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ીમ ટેકરા ખાતે આશરે નવ હજાર પરિવારો વસે છે.

એકબીજાને અડીને ઊભા રહેલાં નાના-નાના ઘર, એક જ પ્રાંગણમાં સ્થાપિત મંદિર અને મસ્જિદ, સાંકડી શેરીઓ વગેરે આ વિસ્તારને બીજા વિસ્તારોથી અલગ કરે છે.

અમદાવાદમાં ટેક્સ્ટાઇલ મીલો જ્યારે ધમધમતી હતી ત્યારે આ વિસ્તારમાં આવીને લોકો વસ્યા હતા.

સાબરમતીને નદીને કિનારે વસેલા આ વિસ્તારનું નવું નામકરણ રામ-રહીમ ટેકરા થયું.

જેનું જૂનું નામ સંગમનગર હતું. નામ બદલાયું પરંતુ હિંદુ - મુસ્લિમ એકતાનો સંગમ અહીં જળવાઈ રહ્યો છે.

આલ્જી વઢીયારી અહીંના એક મુખ્ય સામાજીક આગેવાન હતા, જેઓ 2011માં મૃત્યુ પામ્યા.

તેમના પૌત્ર, હીતેશ બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતા જણાવે છે કે, આલ્જીભાઈ સહિત અહીં રહેતા લોકોને ૨૦૦૮માં રામ-રહીમ ટેકરા પર હિંદુ-મુસ્લિમ એકતાને જાળવી રાખવા માટે ઇંદિરા ગાંધી ઍવૉર્ડ આપવામાં આવ્યો હતો.

આ વિસ્તારમાં પ્રવેશતા જ કોમી-એકતાનાં અનેક દૃશ્યો જોવા મળે છે. ચાની કીટલીએ બન્ને કોમના લોકો એક સાથે બેસીને ચા પીતા હોય કે પછી કરીયાણાની દુકાન પર મહીલાઓની લાઇન લાગી હોય.

આ વિસ્તારમાં એક અલગ અમદાવાદનો અનુભવ થાય છે. 2002ના તોફાનો પછી અમદાવાદમાં જુહાપુરા જેવા વિસ્તારોમાં મોટાપાયે લોકોનું સ્થળાંતર થયું છે જેમાં માત્ર મુસલમાન સમાજના લોકો જ રહે છે.

2002ના તોફાનોની વાત કરતા ગાંડાલાલ સોલંકી જે અહીંના એક સામાજિક અગ્રણી છે, જણાવે છે કે "અહીં 1972થી રહું છું. તે સમયે મારામારી અને કાપાકાપીનું એક અજીબ પ્રકારનું પાગલપન લોકોમાં જોવા મળી રહ્યું હતું. પણ રામ-રહીમ ટેકરા તે પાગલપનનો ભાગ બનતા બચી ગયું હતું. અહીંના લોકોને કોમી તંગદીલીથી કોઈ મતલબ નહોતો."

અબ્દુલ રજ્જાક બદામી અહીં બે દાયકાથી પણ વધુ સમયથી રહે છે.

બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતા તેઓ કહે છે કે, "સૌથી પહેલાં તો અમે બન્ને કોમના લોકો સાથે વાત કરવાનું શરૂ કર્યું હતું." સોલંકી, બદામી અને બીજા સામાજિક અગ્રણીઓ દરેક ઘરે ગયા અને સમજાવ્યું કે કોમી-તંગદીલીના વાતાવરણમાં તેઓ કોઈ પણ પ્રકારની ઉશ્કેરણીમાં કે સામેવાળાની બેમતલબી વાતોમાં ન આવી જાય.

સોલંકી કહે છે કે, "અલ્લાહ અને ઇશ્વરના આશીર્વાદથી અમે પબ્લિક પેટ્રોલીંગની શરૂઆત કરી. એવા અનેક પોઇન્ટ બનાવવામાં આવ્યાં કે જેમાં બન્ને કોમમાંથી પાંચ-પાંચ સભ્યોની નિમણૂક કરી ત્યાં બેસાડવામાં આવ્યા. અમે એ ધ્યાન રાખ્યું કે કોઈ તોફાની તત્વો અહીં પ્રવેશી ન જાય."

ગોધરા પછીનાં તોફાનો સમયે હિંદુ-મુસ્લિમ રહેતા હોય તેવા દરેક વિસ્તારમાં...


સવારે પાંચ વાગ્યે બંને ઉઠ્યા ત્યારે બંનેને ચાના કપ આપવામાં આવ્યા.

તેમને છેલ્લી વાર પૂછવામાં આવ્યું કે 'શું તેઓ મૅજિસ્ટ્રેટ સામે પોતાની આખરી વસિયત લખાવવા માગે છે?'

બંનેએ 'ના' કહી તે પછી બંનેના હાથમાં કડી અને પગમાં બેડી બાંધી દેવામાં આવી.

બ્લૅક વૉરન્ટમાં અપાયેલા સમયની દસ મિનિટ પહેલાં તેમને ફાંસીનો ફંદો લગાવેલો હતો તે પ્લૅટફૉર્મ તરફ આગળ વધવા માટે જણાવાયું.

'બ્લૅક વૉરન્ટઃ કન્ફેશન્સ ઑફ તિહાર જેલર' પુસ્તકના લેખક સુનિલ ગુપ્તા કહે છે:

"રંગા બહુ મજાકીયો માણસ હતો. તે પાંચ ફૂટ દસ ઇંચનો હતો."

"હંમેશાં ખુશ રહેતો હતો. પોતાને ફાંસી થવાની છે તેની પણ તેને ચિંતા નહોતી."

"તે વખતે 'રંગાખુશ' નામની બૉલીવૂડ ફિલ્મ આવી હતી."

"તેના ડાયલૉગ પોતે બોલ્યા છે એવું કહ્યા કરતો હતો. બિલ્લા ટૅક્સી ચલાવવાનું કામ કરતો હતો."

"તે લગભગ સાડા પાંચ ફૂટનો હતો. તે હંમેશા ગંભીર અને રોતડો જ રહેતો હતો."

"તે એવું કહ્યા કરતો કે રંગાએ મને ફસાવી દીધો. સામે રંગા એવું કહેતો કે બિલ્લાએ એને ફસાવી દીધો."

"તે બંને અંદરોઅંદર લડ્યા કરતા હતા."

જેલમાં રમતા બેડમિન્ટન-ફૂટબૉલ

સુનીલ ગુપ્તા આગળ જણાવે છે, "જેલના નિયમ પ્રમાણે ફાંસીની સજ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ા થઈ હોય તેની દયાની અરજી રાષ્ટ્રપતિ નકારી ના દે ત્યાં સુધી તેને સામાન્ય કેદી જ ગણવાનો રહેતો હતો."

"અરજી રદ થઈ જાય તે પછી જ તેને બેડીઓ સાથે કાળ કોટડીમાં પૂરવામાં આવતો."

"હું જેલ ગયો ત્યારે હજી તેમની કાનૂની કાર્યવાહી ચાલતી હતી. મેં જોયું હતું કે તેઓ ક્યારેય બેડમિન્ટન તો ક્યારેય ફૂટબોલ રમતા હતા."

તે જમાનાનો સૌથી ક્રૂર અપરાધ

આ બંનેએ એવો તો કયો અપરાધ કર્યો હતો કે આખો દેશ તેમની ફાંસીની સજાની રાહ જોઈ રહ્યો હતો?

'બ્લેક વૉરન્ટ' પુસ્તકનાં સહલેખિકા અને હિન્દુસ્તાન ટાઇમ્સનાં રાજકીય તંત્રી સુનેત્રા ચૌધરીએ કહે છે, "આપણી પેઢીના રિપોર્ટર માટે જે રીતે નિર્ભયા કાંડ એક બહુ મોટો અપરાધકાંડ હતો, તે રીતે તે જમાનાના પત્રકારો માટે બિલ્લા અને રંગાનો કેસ સૌથી મોટો અપરાધકાંડ હતો."

"1982માં 16 વર્ષની ગીતા ચોપરા અને તેમના 14 વર્ષના ભાઈ સંજય ચોપરા એક કારમાં લિફ્ટ લઈને ઑલ ઇન્ડિયા રેડિયો પર જઈ રહ્યા હતા."

"યુવવાણી કાર્યક્રમમાં તેઓ ભાગ લેવાના હતા. કમનસીબે તેમને લિફ્ટ આપનારા મુંબઈથી દિલ્હી આવેલા બે ગુંડાઓ હતા."

"તેઓ કોઈકનું અપરહણ કરીને ખંડણી વસૂલ કરવા માગતા હતા."

"આ બંને પૈસાવાળાના સંતાનો હશે એમ માનીને તેમનું અપહરણ કરી લીધું. જોકે, આખો કેસ પછી બળાત્કાર અને હત્યાનો થઈ ગયો હતો."

આકાશવાણીના કાર્યક્રમમાં જઈ રહ્યાં હતાં બાળકો

ગીતા ચોપરા પર બળાત્કાર અને બાદમાં ભાઈ સહિત તેની હત્યાના સમાચારે સમગ્ર ભારતમાં ખળભળાટ મચી ગયો હતો.

ઇન્ડિયા ટુડે મેગેઝીનના 30 સપ્ટેમ્બર 1978ના અંકમાં જાણીતા પત્રકાર દિલીપ બૉબે લખ્યું હતું, "ગીતા અને સંજય ચોપરાના પિતા કેપ્ટન એમએમ ચોપરાએ કહ્યું હતું કે બંને બાળકો ઑફિસર્સ ક્વાર્ટર્સમાંથી શનિવારે સાંજે 6 વાગ્યે નીકળ્યાં હતાં."

"ગીતા જીઝસ એન્ડ મેરી કૉલેજમાં કૉમર્સના બીજા વર્ષમાં હતી. સંસદ માર્ગ પર આવેલા આકાશવાણી સ્ટુડિયોમાં તેમણે યુવવાણી કાર્યક્રમમાં ભાગ લેવાનો હતો."

"5 ફૂટ 10 ઇંચ લાંબો સંજય 10મા ધોરણમાં ભણતો હતો. વાદળાં છવાયેલાં હતાં અને સવારથી જ થોડી થોડી વારે છાંટા પડી રહ્યા હતા."

"કેપ્ટન ચોપરા તેમને આકાશવાણી ભવનના ગેટ પાસેથી વળતા લઈ લેશે તેમ નક્કી થયું હતું."

"તેઓ રાત્રે 9 વાગ્યે ત્યાં પહોંચ્યા ત્યારે બાળકો જોવા મળ્યા નહીં."

"તેમણે અંદર જઈને તપાસ કરી તો ખબર પડી કે ગીતા અને સંજય રેકોર્ડિંગ માટે અહીં પહોંચ્યાં જ નહોતાં."

ઝડપી કારમાંથી ચાકૂથી વાર

બંને બાળકોને શોધવા માટે દિલ્હી અને બીજા રાજ્યોની પોલીસ કામે લાગી...


સવારે સાત વાગ્યે બાદશાહ બહાદુરશાહ ઝફરે લાલ કિલ્લાના નદી તરફના ઝરૂખે આવીને સવારની નમાઝ પઢી. તે પછી તેમણે જોયું કે યમુના પુલની પાસેના ટોલ હાઉસમાંથી ધુમાડો નીકળવા લાગ્યો હતો.

તેમણે ઝડપથી માણસને દોડાવ્યો અને પ્રધાન હકીમ અહસાનુલ્લા ખાન અને કિલ્લાની સુરક્ષાની જવાબદારી સંભાળતા કૅપ્ટન ડગ્લસને બોલાવ્યા.

માણસે આવીને જવાબ આપ્યો કે અંગ્રેજી સેનાની વરદી પહેરીને કેટલાક ભારતીય ઘોડેસવાર ખુલ્લી તલવારો સાથે યમુના પુલ પાર કરીને આ તરફ આવી રહ્યા છે. તેમણે પૂર્વ તરફના કિનારે આવેલા ટોલ હાઉસમાં લૂંટફાટ કરીને આગ લગાવી દીધી હતી.

બાદશાહને સંદેશ

આ સાંભળીને બાદશાહે શહેરના અને કિલ્લા બધા દરવાજા બંધ કરી દેવાનો હુકમ કર્યો.

જોકે ક્રાંતિકારીઓના નેતાએ કોઈક રીતે સાંજે ચાર વાગ્યે બાદશાહ પાસે સંદેશ મોકલ્યો કે તેઓ મળવા માગે છે.

તે બધા આવ્યા અને દીવાનેખાસમાં જમા થયા અને હવામાં બંદૂક અને પિસ્તોલના ધડાકા કર્યા.

તે વખતે દિલ્હીમાં રહેતા અબ્દુલ લતીફે 11 મે, 1857ના રોજ પોતાની રોજનીશીમાં લખ્યું હતું કે, "બાદશાહીની હાલત શતરંજના શહ અપાઈ ગયેલા બાદશાહ જેવી હતી. લાંબો સમય ચૂપ રહ્યા પછી બહાદુરશાહે કહ્યું કે મારા જેવા વૃદ્ધ માણસનું... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

શા માટે અપમાન કરો છો? આટલો બધો શોરબકોર શાનો? અમારી જિંદગીનો સૂરજ હવે ઢળતી સાંજ તરફ છે. અમારી જિંદગીના આખરી દિવસો છે. હવે અમે એકલા જ રહેવા માગીએ છીએ."

ક્રાંતિકારીઓએ વારાફરતી બાદશાહને કર્યાં નમન

આ ઘટનાક્રમ વિશે ચાર્લ્સ મેટકાફે પોતાના પુસ્તક ટૂ નેશન્સ નૅરેટિવમાં લખ્યું છે.

મેટકાફે લખ્યું છે, "અહસાનુલ્લાહ ખાને સિપાહીઓને કહ્યું, તમે અંગ્રેજો માટે કામ કરો છો અને મહિને બાંધેલો પગાર મળે છે. બાદશાહ પાસે કોઈ ખજાનો નથી તે તમને કેવી રીતે પગાર આપશે?"

"સિપાહીઓએ જવાબ આપ્યો કે, 'અમે આખા દેશનો ખજાનો તમારી તિજોરીમાં લઈ આવીશું.' ઝફરે કહ્યું, 'અમારી પાસે સૈનિકો નથી, હથિયાર નથી કે નથી પૈસા.' તેઓએ કહ્યું કે 'અમને ફક્ત તમારી રહમત જોઈએ, અમે બધું આપના માટે લઈ આવીશું."

"ઝફર થોડી વાર ચૂપ રહ્યા. તાત્કાલિક નિર્ણય ના કરી શકવો એ તેમના સ્વભાવની નબળાઈ હતી. પરંતુ તે દિવસે તેમણે ફેંસલો કરવામાં વાર ના કરી અને હા પાડી દીધી. તેઓ ગાદી પર બેઠા અને બધા સિપાહીઓ વારાફરતી તેમની આગળ આવીને શીશ નમાવવા લાગ્યા અને તેમણે બધાના માથે હાથ મૂક્યો."

"કેટલાક સિપાહીઓએ કિલ્લાના કેટલા રૂમમાં જ આશરો લઈ લીધો અને કેટલાક દીવાનેઆમની સામે જ પથારી કરી દીધી."

ચાંદીનું સિંહાસન અને નવા સિક્કા

બાદશાહ આટલા મોટા લશ્કરને કાબૂમાં રાખી શકે તેમ નહોતા કે તેમની વ્યવસ્થા પણ કરી શકે તેમ નહોતા.

એટલે તેઓ પોતે જ લશ્કરના કાબૂમાં આવી ગયા હતા. બીજા દિવસે બાદશાહે પોતાની શાનદાર વેશભૂષા ધારણ કરી. એક જૂના ચાંદીના સિંહાસનને સાફ કરીને બહાર કાઢવામાં આવ્યું.

બાદશાહે પોતાની તરફથી કેટલાક સૈનિકો અને દરબારીઓને ખિતાબો આપ્યા.

બાદશાહના નામના નવા સિક્કા ઢાળવાનું શરૂ થયું અને પછી એક મોટી તોપ ફોડવાનો અવાજ પણ આવ્યો.

કારતૂસોમાં ગાય અને ડુક્કરની ચરબીને કારણે બગાવત

વિરોધની શરૂઆત 10 મે, 1857ના રોજ મેરઠમાં બંગાલ લાન્સરના કેટલાક સૈનિકો તરફથી શરૂ થઈ હતી અને તેમણે દિલ્હી તરફ કૂચ કરી હતી.

1857ની ઘટનાઓ વિશે સંશોધન કરનારાં જાણીતા ઇતિહાસકાર રાના સફવી કહે છે, "તે વખતે એનફિલ્ડ રાઇફલો નવી આવી હતી. તેમાં કારતૂસોને દાંતથી તોડીને લગાવવા પડતા હતા. તે વખતે એવી અફવા ફેલાણી કે કારતૂસ પર ગાય અને ડુક્કરની ચરબી લગાવવામાં આવી છે."

"તેથી મુસ્લિમો તેને અડવા માટે અચકાવા લાગ્યા અને હિંદુઓ પણ. તે સિવાયનાં કારણોથી પણ સૈનિકોમાં અસંતોષ હતો. તેમને લડવા માટે વિદેશ એટલે કે સમુદ્ર પાર મોકલવામાં આવી રહ્યા હતા. બ્રાહ્મણોની માન્યતા હતી...


સવાલ 1 : ગલવાનમાં 15-16 જૂનની રાતે શું થયું?

15-16 જૂને લદ્દાખની ગલવાન ઘાટીમાં એલએસી પર થયેલા ઘર્ષણમાં ભારતીય સેનાના એક કર્નલ સહિત 20 સૈનિકોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં. ભારતનો દાવો છે કે ચીની સૈનિકોને પણ નુકસાન થયું છે, પરંતુ ચીન તરફથી આ અંગે કોઈ સત્તાવાર નિવેદન આવ્યું નથી.

ચીને પોતાની સેનાને કોઈ પણ નુકસાન થયાની વાત માની નથી. ત્યારબાદ બંને દેશો વચ્ચે પહેલાં કરતાં વધુ તણાવ થયો છે. બંને દેશો એકબીજા પર પોતાના વિસ્તારના અતિક્રમણનો આરોપ લગાવે છે.

કહેવાય છે કે ગલવાન ઘાટીમાં ભારત-ચીન લાઇન ઑફ એક્ચ્યુઅલ કંટ્રોલ (એલએસી) પર બંને સેનાઓ વચ્ચે થયેલા ઘર્ષણમાં હથિયાર તરીકે લોખંડના સળિયાનો ઉપયોગ થયો છે, જેના પર ખીલીઓ લાગેલી હતી.

ભારત-ચીન સીમા પર મોજૂદ ભારતીય સેનાના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ બીબીસીને એ તસવીર મોકલી છે અને કહ્યું કે આ હથિયારથી ચીની સૈનિકોએ ભારતીય સૈનિકો પર હુમલો કર્યો હતો.

સવાલ 2 : હિંસક ઘર્ષણ અત્યારે કેમ થયું? તેની શરૂઆત ક્યારે અને કેવી રીતે થઈ?

ભારત-ચીન સીમા પર વિવાદની શરૂઆત એપ્રિલના ત્રીજા અઠવાડિયામાં થઈ હતી, જ્યારે લદ્દાખ બૉર્ડર એટલે કે લાઇન ઑફ એક્ચ્યુલ કંટ્રોલ પર ચીન તરફથી સૈનિક ટુકડીઓ અને ભ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ારે ટ્રકોની સંખ્યામાં વધારો થયો હતો, આવું રક્ષા વિશેષજ્ઞ જણાવે છે.

બાદમાં મે મહિનામાં સીમા પર ચીની સૈનિકોની ગતિવિધિઓ રિપોર્ટ કરાઈ હતી. ચીની સૈનિકો લદ્દાખમાં સીમાનું નિર્ધારણ કરનારા તળાવમાં પણ પેટ્રોલિંગ કરતાં દેખાયા હોવાની વાત સામે આવી હતી.

વર્ષ 2018-19ની વાર્ષિક રિપોર્ટમાં ભારત સરકારના રક્ષા મંત્રાલયે કહ્યું હતું કે સરકારે ભારત-ચીન સીમા પર 3812 કિલોમીટરનો વિસ્તાર રોડનિર્માણ માટે રેખાંકિત કર્યો છે. તેમાં 3418 કિલોમીટરનો એક રોડ બનાવવાનું કામ બૉર્ડર રોડ્સ ઑર્ગેનાઇઝેશન એટલે કે બીઆરઓને આપવામાં આવ્યું છે. તેમાંની મોટા ભાગની પરિયોજનાઓ પૂરી થઈ ગઈ છે.

ભારત-ચીન સીમાવિવાદના જાણકારોનું માનવું છે કે આ નિર્માણકાર્ય બંને દેશ વચ્ચેના વિવાદનું અસલી કારણ છે, પરંતુ તેઓ એ પણ માને છે કે આ એકમાત્ર કારણ નથી. કેટલાક જાણકારો ભારત-ચીન સીમાવિવાદને ઘણી પરિસ્થિતિઓ સાથે જોડીને જુએ છે.

ભારતમાં જાણકારોના મંતવ્ય પ્રમાણે તેને ગત વર્ષે ઑગસ્ટમાં ભારત સરકાર દ્વારા કલમ 370ને દૂર કરવી, ભારતની વિદેશનીતિમાં છેલ્લા દિવસોમાં થયેલા ફેરફારો, ચીનની આંતરિક રાજનીતિ અને કોરોના સમયમાં વિશ્વની રાજનીતિમાં પોતાને જાળવી રાખવાના ચીનના પ્રયાસોને પણ જોડીને જોવું જોઈએ.

સવાલ 3 : આ હિંસક ઘર્ષણ આટલું મહત્ત્વપૂર્ણ કેમ?

45 વર્ષ બાદ બંને દેશો વચ્ચે સંઘર્ષ આટલો હિંસક થયો છે, જેમાં ભારતના 20 સૈનિકોના જીવ ગયા છે. ચીની સૈનિકોના ઘાયલ થવાનો કોઈ સત્તાવાર આંકડો નથી.

આ અગાઉ 1975માં ભારતીય સેનાની પેટ્રોલિંગ ટીમ પર અરુણાચલ પ્રદેશમાં એલએસી પર ચીની સેનાએ હુમલો કર્યો હતો. તેમાં પણ ભારતીય સૈનિકોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં. દરમિયાન બંને દેશોના રાષ્ટ્રાધ્યક્ષો વચ્ચે ઘણી મુલાકાતો થઈ. તેનાથી એવું લાગ્યું કે વેપારની સાથેસાથે સીમા પર બધું યોગ્ય ચાલી રહ્યું છે.

નરેન્દ્ર મોદી જ્યારથી ભારતના વડા પ્રધાન બન્યા ત્યારથી ચીનના રાષ્ટ્રપતિ સાથે છેલ્લાં છ વર્ષમાં 18 વાર મુલાકાત થઈ છે. જોકે આ હિંસક ઘર્ષણ બાદ બંને દેશ વચ્ચે તણાવ વધતો જોઈ શકાય છે.

સવાલ 4 : ગલવાન ઘાટીમાં ભારતના કેટલા સૈનિક માર્યા ગયા?

ચીન અને ભારતની સેના વચ્ચેના ઘર્ષણમાં ભારતીય સેનાના 20 જવાનનાં મૃત્યુ થયાં છે. આ બધા 16 બિહાર રેજિમેન્ટના જવાન હતા. પહેલાં ત્રણ જવાનનાં મૃત્યુના સમાચાર આવ્યા હતા, પણ પછી ભારતીય સેનાએ જાતે નિવેદન જાહેર કરીને જણાવ્યું કે 17 અન્ય જવાનો પણ ગંભીર રીતે ઈજાગ્રસ્ત હતા અને તેમનું મૃત્યુ થયું છે.

ભારતીય સેનાના...


સવાલ એ થાય કે શું કૉંગ્રેસ અને શરદ પવારની રાષ્ટ્રવાદી કૉંગ્રેસ પાર્ટી (એનસીપી) ભાજપ અને શિવસેના સામે કોઈ મોટો પડકાર બની રહેશે કે પછી પાંચ મહિના પહેલાં યોજાયેલી લોકસભા ચૂંટણી જેવાં પરિણામો આવશે.

શું શિવસેના-ભાજપ 2014નું પ્રદર્શન રિપીટ કરશે કે વર્ષોથી મહારાષ્ટ્રની સત્તામાં રહેલા કૉંગ્રેસ-એનસીપી ફરીથી ઊભરી આવશે?

2014માં મહારાષ્ટ્રમાં શું થયું હતું?

2014માં દિલ્હીમાં નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં એનડીએની પૂર્ણ બહુમતીવાળી સરકાર બન્યા બાદ એ જ હવા છ મહિના બાદ થયેલી વિધાનસભા ચૂંટણીમાં પણ ફેલાઈ હતી.

મહારાષ્ટ્રમાં ભાજપના નેતૃત્વમાં સરકાર બની અને દેવેન્દ્ર ફડણવીસ મુખ્ય મંત્રી બન્યા. જોકે ભાજપને સ્પષ્ટ બહુમતી નહોતી મળી.

એ સમયે સીટોની વહેંચણી મુદ્દે 25 વર્ષ જૂનું ભાજપ-શિવસેનાનું ગઠબંધન તૂટી ગયું હતું અને બંને પક્ષો પોતાની રીતે ચૂંટણી લડ્યા હતા.

પરંતુ ચૂંટણી બાદ ત્રણ મહિનામાં જ શિવસેનાએ સમજૂતી કરી લીધી અને તેના 63 ધારાસભ્યો સરકારમાં સામેલ થઈ ગયા.

આ અગાઉ 1995માં શિવસેના-ભાજપની મહારાષ્ટ્રમાં સરકાર બની હતી, જે રાજ્યની પહેલી બિનકૉંગ્રેસી સરકાર હતી.

અગાઉ મહારાષ્ટ્રમાં 1999થી 2014 એટલે 15 વર્ષ કૉંગ્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રેસ-એનપીસી ગઠબંધનની સરકાર રહી, પરંતુ 2014માં તેઓ ભાજપના મુકાબલે પાછળ રહી ગઈ હતી.

છેલ્લાં પાંચ વર્ષમાં શું થયું?

શિવસેના-ભાજપના ગઠબંધનથી મહારાષ્ટ્રમાં સરકાર તો બની, પરંતુ આંતરિક ઝઘડાને કારણે તેઓ ચર્ચામાં રહ્યા.

શિવસેના સત્તામાં સામેલ થઈ, પરંતુ ભાજપની રાજકીય અને આર્થિક નીતિઓ સામે હંમેશાં આક્રમક વલણ અપનાવ્યું. વિપક્ષ કરતાં પણ વધુ.

પછી તે નોટબંધી હોય, મુંબઈ-અમદાવાદ બુલેટ ટ્રેનનો નિર્ણય હોય કે પછી મુંબઈ મેટ્રોના કારશેડનો વિરોધ- શિવસેનાએ હંમેશાં આક્રમક વલણ અપનાવ્યું.

છેલ્લાં પાંચ વર્ષમાં રાજ્યમાં થયેલી મોટા ભાગની ચૂંટણીમાં ભાજપ અને શિવસેનાની જીત થઈ છે.

પછી પંચાયતની ચૂંટણી હોય, નગરપાલિકા કે મહાનગરપાલિકા. શિવસેના-ભાજપે અલગઅલગ ચૂંટણી લડી, પરંતુ વિપક્ષોને મોકો ન આપ્યો.

મુંબઈ મહાનગરપાલિકાની ચૂંટણીમાં બંને વચ્ચે જોરદાર જંગ જામ્યો.

એવું લાગતું હતું કે વર્ષથી મુંબઈમાં ચાલતી આવતી શિવસેનાની સત્તા છીનવાઈ જશે.

પરંતુ શિવસેનાના વધુ બે કૉર્પોરેટર ચૂંટાઈને આવ્યા અને મુંબઈ તેમના જ હાથમાં રહ્યું. જોકે બંને વચ્ચેના ઝઘડા છતાં શિવસેના સરકાર રહી.

સરકાર સામે ભ્રષ્ટાચારના આરોપો પણ લાગ્યા અને તેનાથી રાજકીય ઊથલપાથલ પણ મચી.

સરકારમાં નંબર ટુ પર રહેલા અને ભાજપના વરિષ્ઠ નેતા એકનાથ ખડસેએ જમીન ગોટાળા મામલે રાજીનામું આપવું પડ્યું.

પંકજા મુંડે, વિનોદ તાવડે જેવાં મંત્રીઓ પર પણ વિપક્ષે આરોપ મૂક્યા, પરંતુ તેમની ખુરશી જળવાઈ રહી.

મરાઠા અનામત આંદોલન, ખેડૂત આંદોલન અને ભીમા કોરેગાંવ

મહારાષ્ટ્રમાં ભાજપ-શિવસેનાની સરકારની અસલી પરીક્ષા આ પાંચ વર્ષમાં મરાઠા અનામત આંદોલન સમયે થઈ.

મરાઠા મહારાષ્ટ્રમાં સંખ્યાની દૃષ્ટિએ સૌથી મોટી જાતિ છે. તેમની વર્ષો જૂની માગ હતી કે તેઓને ઓબીસી વર્ગમાં અનામત મળે.

આ માગને લઈને લાખો લોકો રસ્તા પર ઊતરી આવ્યા. કેટલીક જગ્યાએ હિંસા ભડકી અને આત્મહત્યા પણ થઈ.

આખરે સરકારે અનામતની માગ મંજૂર કરવી પડી. સરકારે મરાઠાઓને આર્થિક અને શૈક્ષણિકસ્તરે પછાત જાહેર કરીને 18 ટકા અનામત આપી. ઉચ્ચ અદાલતે પણ અનામત મંજૂર રાખી.

આ સરકારના કાર્યકાળમાં મોટાં ખેડૂત આંદોલનો પણ થયાં. દબાણમાં આવેલી સરકારે ખેડૂતોનાં દેવાંમાફીની જાહેરાત કરવી પડી.

જોકે આરોપ છે કે આ યોજના હજુ સુધી ખેડૂતો સુધી પહોંચી શકી નથી.

જ્યારે 1 જાન્યુઆરી, 2018માં પૂણે પાસે ભીમા-કોરેગાંવમાં હિંસા થઈ ત્યારે સરકાર દબાણમાં આવી.

આ દિવસ એક ઐતિહાસિક યુદ્ધને 200 વર્ષ પૂરાં થતાં જશ્નનો...


સવાલ જરા અટપટો છે. પરંતુ પશ્ચિમ બંગાળના જલપાઈગુડી જિલ્લાના અલીપુરદ્વાર વિસ્તારમાં આવો નિયમ અને પરંપરા છે.

જલપાઈગુડીના અલીપુરદ્વારની પંચાયતના સંથાલ વિસ્તારમાં વર્ષો જૂની આ અનોખી પરંપરા આજે પણ જોવા મળે છે.

એ વાત અલગ છે કે હવે સમાજ અને લોકલાજના ડરથી લોકો ભૂલથી પણ યુવતીઓ પર રંગ લગાવતા નથી.

આ વિસ્તારમાં ઓછામાં ઓછા એક ડઝન લોકો એવા છે કે જે છોકરીઓ પર રંગ લગાવવાની સજા ભોગવી ચૂક્યા છે અને એ પણ તેમની સાથે લગ્ન કરીને.

લગ્ન ન કરો તો દંડ ભરો

પંચાયતના વૃદ્ધો કહે છે કે જો યુવતીને રંગ લગાડવાની ભૂલ કોઈ એવી વ્યક્તિથી થઈ છે કે જેઓ વિવાહ માટે યોગ્ય નથી તો તે વ્યક્તિ દંડની રકમ ભરીને માફી મેળવી શકે છે.

સંથાલ સમાજના પટગો ટુડૂ જણાવે છે, "હોળીના દિવસે જો કોઈ યુવક ભૂલથી યુવતીને રંગ લગાવી દે તો તેમણે યુવતી સાથે લગ્ન કરવાં પડે છે. જો કોઈ કારણોસર લગ્ન થતાં નથી તો તે યુવકની હેસિયત પ્રમાણે દંડ નક્કી કરવામાં આવે છે. દંડની ન્યૂનતમ રકમ પાંચ સો રૂપિયા છે."

આ જ કારણ છે કે સંથાલના યુવક કોઈ યુવતી સાથે રંગોથી હોળી રમતા નથી.

સંથાલ સમાજમાં હોળી રંગથી નહીં, પણ પાણીથી રમવામાં આવે છે. પરંપરા અનુસાર પુરુષ માત્ર પુરુ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ષ સાથે જ હોળી રમી શકે છે.

પરંપરા અને પવિત્રતા

રંગોથી રમ્યા બાદ વન્યજીવોના શિકારની પરંપરા છે. શિકારમાં જે વન્યજીવનું મૃત્યુ થાય છે તેને પકાવીને સામૂહિક ભોજન તૈયાર થાય છે.

સંથાલના વિજય મુંડા કહે છે, "આધુનિકતાના જમાનામાં પણ અમારા વિસ્તારમાં આ નિયમોનું પાલન થાય છે. તેનો ઉદ્દેશ આ તહેવારની પવિત્રતા જાળવી રાખવાનો છે. હોળીના દિવસે આ સામાજિક પરંપરા તોડવાની હિંમત કોઈ કરતું નથી."

હોળી રમવાના દિવસો પણ સમાજના અગ્રણીઓ નક્કી કરે છે.

સમાજનો દરેક વર્ગ હોળીની આ વર્ષો જૂની પરંપરાથી ખુશ છે. પરંતુ બદલતા સમયની સાથે યુવા પેઢી તેમાં ફેરફાર લાવવાના પક્ષમાં છે.

હેમલતા મુંડા કહે છે, "આ પરંપરા વર્ષો જૂની છે. આધુનિકતાના આ જમાનામાં તેમાં ફેરફાર લાવવાની જરૂર છે. અમને પણ હોળીના રંગોથી રમવાની છૂટ મળવી જોઈએ."

બીજી તરફ સમાજના અગ્રણી માલદો હાંસદા કહે છે, "સમાજમાં વર્ષો જૂની પરંપરાને બદલવી યોગ્ય પણ નથી અને શક્ય પણ નથી."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


સવિતાબહેન ધોરાલિયાનું કોરોનાને કારણે મૃત્યુ થયું છે

આ દૃશ્યો તાજેતરમાં કોરોનાને કારણે ઊભી થયેલી પરિસ્થિતિનાં છે. છેલ્લા એક વર્ષથી રાજ્યમાં કોરોનાની સ્થિતિ પ્રવર્તમાન છે અને આ સ્થિતિ દિવસે અને દિવસે વિકરાળ બની રહી છે.

એવા કેટલાય લોકો છે, જેમને મૃત્યુ એટલા માટે મળ્યું, કેમ કે તેમને કાં તો સમયસર ઓક્સિજન, વૅન્ટિલેટર કે હૉસ્પિટલમાં પથારી સુધ્ધાં ન મળ્યાં. જોકે, સરકારનું કહેવું છે કે બધી વ્યવસ્થાઓ પૂરતી છે અને પ્રોટોકોલ પ્રમાણે દરદીઓનું ધ્યાન રાખવાનું છે એમાં મોડું થતું હોય છે.

બુધવાર સાંજની સ્થિતિ પ્રમાણે રાજ્યમાં 39 હજાર 250 દરદી  હતા, જેમાંથી 250 વૅન્ટિલેટર પર હતા. રાજ્યમાં કુલ મૃત્યુઆંક ચાર હજાર 995 ઉપર પહોંચ્યો છે.

24 કલાકમાં માતા-પુત્રનાં મૃત્યુ

શાંતિલાલ ધોરાલિયાનું પણ અમદાવાદમાં કોરોનાને કારણે મૃત્યુ થયું

ધ્રાંગધ્રાનાં ધોરાલિયાના પરિવારે કોરોનાને લીધે ચોવીસ કલાકની અંદર માતા અને પુત્ર બંને ગુમાવ્યાં.

બીબીસી સાથે વાત કરતાં ધોરાલિયા પરિવારના પ્રવીણભાઈએ કહ્યું, "મારાં બા સવિતાબહેનને કોરોના હોવાનું માલૂમ પડ્યું. ડૉક્ટરે તરત કહ્યું કે હૉસ્પિટલમાં દાખલ કરો. બાને ઓક્સિજનની જરૂર હતી.... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ધ્રાંગધ્રાની હૉસ્પિટલમાં ઓક્સિજન મળતો નથી. તેથી બાને અમે સુરેન્દ્રનગર લઈ ગયાં."

"ત્યાં તેમને થોડો ઓક્સિજન આપવામાં આવ્યો. સ્થિતિ જોતાં બાને વૅન્ટિલેટર પર મૂકવા પડે તેમ હતાં, પરંતુ તેની કોઈ સગવડ નહોતી. તેથી બાનું અવસાન થયું."

સવિતાબહેન 12મી એપ્રિલે અવસાન પામ્યાં, એના 24 કલાકમાં તેમના મોટા પુત્ર શાંતિલાલ પણ કોરોનાનો ભોગ બન્યા.

પ્રવીણભાઈ ઉમેરે છે,  "મારા મોટા ભાઈને કોરોના બાની અગાઉ થયો હતો અને તેમને સારવાર અર્થે અમદાવાદમાં ખાનગી હૉસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા. ત્યાં તેમને ઓક્સિજન સહિતની સગવડ મળી ગઈ હતી. છતાં પણ કારમા કોરોનાએ ભાઈનો જીવ લઈ લીધો."

'પહેલાં ખાટલો અને પછી વૅન્ટિલેટર ન મળ્યાં'

નવસારીમાં રહેતા 57 વર્ષીય ચંદુભાઈ અવાડિયાને વૅન્ટિલેટર ન મળ્યું અને મૃત્યુ થયું

નવસારીમાં રહેતા 57 વર્ષીય ચંદુભાઈ અવાડિયાને પહેલાં હૉસ્પિટલમાં ખાટલો ન મળ્યો અને જ્યારે પથારી મળી ત્યારે વૅન્ટિલેટર ન મળ્યું. કોરોના સામેની જંગ તેઓ હારી ગયા અને દેહ છોડ્યો.

તેમના પુત્ર સતીષભાઈ અવાડિયાએ બીબીસી સાથે વાત કરતા કહ્યું, "નવસારીથી લઈને બીલીમોરા અને સુરતની કેટલીય ખાનગી હૉસ્પિટલમાં બાપુજીને દાખલ કરવા માટે પ્રયાસ કર્યા, પરંતુ ત્યાં ખાટલા જ ખાલી નહોતા."

"છેલ્લે નવસારીની સિવિલ હૉસ્પિટલમાં બાપુજીને દાખલ કર્યા હતા. ત્યાં ઓક્સિજન પણ મળી ગયો હતો. બાપુજીનાં ફેફસાં કામ કરતા મંદ પડી ગયાં હતાં. તેમને વૅન્ટિલેટર પર મૂકવા પડે એવી સ્થિતિ આવી ગઈ હતી."

કોરોનાની અલગઅલગ રસી વચ્ચે સરખામણી કેમ ન કરવી જોઈએ?

"સિવિલ હૉસ્પિટલમાં વૅન્ટિલેટર ખાલી નહોતાં. તેથી બાપુજીને વૅન્ટિલેટર મળી ન શક્યું અને તેમનું અવસાન થયું. અન્ય હૉસ્પિટલમાંથી કે ક્યાંકથી જો વૅન્ટિલેટર મળી શકે તો એના માટે પણ અમે તપાસ કરી હતી. માત્ર વૅન્ટિલેટર માટે અમે વલસાડ, સુરત તપાસ કરી હતી પણ ક્યાંય વૅન્ટિલેટર ખાલી જ નહોતાં."

"બાપુજી હૉસ્પિટલમાં એક દિવસ પણ માંડ રહ્યા. સાંજે દાખલ કર્યા અને સવારે અવસાન થયું."

સતીષભાઈએ ભારે હૈયે જણાવ્યું, "વહીવટીતંત્રને એટલું જ કહેવું છે કે જો તે આ રીતે કામ કરશે, તો માણસો શું કરશે? નાના માણસો તો બીચારા ભટકતા જ રહેશે. જેમના પર વીતે છે તે જ જાણે છે કે શું વીતે છે."

'11 મૃતદેહ વેઇટિંગમાં હતા'

ધ્રાંગધ્રાના શાંતિલાલ ધોરાલિયા અમદાવાદની હૉસ્પિટલમાં કોરોનાથી મૃત્યુ પામ્યા બાદ તેમની અંત્યેષ્ટિ માટે પણ સ્મશાનમાં ચાર કલાકે વારો આવ્યો હતો.

પ્રવીણભાઈ જણાવે છે, "સાંજે છ...


સશસ્ત્ર સીમા દળના કૅમ્પમાં જવાન નેમચંદ મીણા ગાઢ ઊંઘમાં હતા તેના લીધે તેમનાથી કૉલ મિસ થઈ ગયો.

બીજો કૉલ આવ્યો ત્યારે આંખ ઊઘડી અને સમાચાર સાંભળી તેઓ સીધા કૅમ્પ ઑફિસરના ઘર તરફ દોડ્યા.

અલવર રાજસ્થાનથી તેમના વચલા ભાઈનો ફોન આવ્યો હતો. તેમણે ફોનમાં કહ્યું, "આપણો ભાઈ સત્યનારાયણ હવે આ દુનિયામાં હયાત નથી."

"પિતાજીને જાણ કરી નથી. થોડી વાર પહેલાં જ તેનો મૃતદેહ ટ્રેનના પાટા પરથી મળ્યો. માંડ એની ઓળખ થઈ શકી."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

છત્તીસગઢમાં નક્સલ પ્રભાવિત વિસ્તારમાં રાત્રે સુરક્ષાદળોની મુસાફરી પર પણ પ્રતિબંધ હોય છે. દિવસ ના ઊગે ત્યાં સુધી કોઈ આરો નહોતો. આખરે સવારે ચાર વાગ્યે નેમચંદ જબલપુર જવા માટે નીકળ્યા.

તેથી નેમચંદે દિવસ ઊગવાની રાહ જોઈ. સવારે ચાર વાગે તેઓ જબલપુર જવા નીકળ્યા. વાયા આગરા અને દૌસા થઈને 24 કલાક પછી ઘરે પહોંચ્યા.

એ રાત્રે જ અલવર જિલ્લાના બહડકો ગામના રહેવાસી અને રાજસ્થાન પોલીસના હેડ-કૉન્સ્ટેબલ બાબુલાલ મીણા ઘરે પણ અલવરની એક ખાનગી હૉસ્પિટલમાંથી ફોન આવ્યો.

સામેની વ્યક્તિએ કહ્યું, "તમારો દીકરો ઋતુરાજ ગંભીર હાલતમાં છે, જલદી પહોંચો."

બાબુલાલ મીણા ફોન મૂકીને, પત્ની સાથે રવાના થવ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાની તૈયારીમાં જ હતા ત્યારે તેમને અલવરના જ એક પોલીસ મથકથી ફોન આવ્યો અને ત્યાં પહોંચવા માટે કહેવાયું.

આ પ્રકારના જ ફોન બે યુવક, મનોજ મીણા અને અભિષેક મીણાના ઘરે પણ આવ્યા હતા.

આ ફોન આવ્યાના દોઢ કલાક પછી સત્યાનારાયણ, ઋતુરાજ અને મનોજ મીણાના પરિજનો તેમના મૃતદેહો સાથે કિનારે બેસીને શોક કરી રહ્યા હતા.

અભિષેકના પરિજનો પોલીસ સાથે એક ઍમ્બુલન્સમાં ગંભીર રીતે ઘાયલ થયેલા પોતાના દીકરાને લઈને રાજધાની જયપુર તરફ જવા રવાના થઈ ગયા હતા.

ટ્રેનની સામે કૂદકો

આ ચાર યુવકો જેમની ઉંમર 17થી 24 વર્ષની વચ્ચે હતી. તેમણે 20મી નવેમ્બરની સાંજે અલવર રેલવે સ્ટેશન પરથી પસાર થઈ રહેલી જયપુર-ચંદીગઢ એક્સપ્રેસ ટ્રેન સામે કૂદકો માર્યો હતો.

જોકે, એ રાત્રે તેઓ એકલા નહોતા. તેમના બે મિત્રો રાહુલ અને સંતોષ પણ તેમની સાથે હતા.

આ યુવકોએ એકબીજાને ફોન કરીને કથિત રીતે ટ્રેનના પાટે બોલાવ્યા હતા, જ્યાં તેઓ અવારનવાર અવરજવર કરતા હતા.

ઘટનાના બીજા દિવસે પોલીસની પૂછપરછમાં રાહુલે કહ્યું, "અમે મજાક-મસ્તી કરી રહ્યા હતા. બધા લોકો હસી રહ્યા હતા. કોઈ ગંભીર વાત નહોતી થઈ."

"એ લોકો એવું બોલી રહ્યા હતા કે અમે મરીશું અને સાથે તું પણ મરીશ."

"તેમાંથી એક યુવકે કહ્યું 'સિગારેટ આપ ભાઈ' એટલે મેં સિગારેટ આપી. એ વખતે બીજી બાજુથી ટ્રેન આવી રહી હતી. તે ચારેય જણા ટ્રેન સામે કૂદી ગયા."

પણ એ ચારેય જણા ટ્રેન સામે શા માટે કૂદ્યા?

આ સવાલના જવાબમાં રાહુલે કહ્યું, "એ લોકો એવું કહી રહ્યા હતા કે જિંદગીમાં નોકરી તો મળવાની નથી પછી જીવીને શો ફાયદો?"

રાહુલના આ નિવેદન બાદ દેશમાં આ સમાચાર આગની જેમ પ્રસરી ગયા કે 'અલવરમાં ચાર યુવકોએ 'બેરોજગારીના લીધે આત્મહત્યા' કરી નાખી.

સમાચાર પ્રસરાવવાનું કારણ પણ સંપૂર્ણપણે પાયાવિહોણું  તો નહોતું જ.

રાહુલ જેવા પ્રત્યક્ષદર્શીએ મીડિયા સામે નિવેદન આપ્યું હતું.

હકીકત શું છે?

અભિષેક મીણાની ફાઇલ તસવીર

ટ્રેન સામે કૂદકો મારી આત્મહત્યા કરનારા આ યુવકો અલવરમાં ભાડાનું મકાન રાખીને અભ્યાસ કરી રહ્યા હતા. તેમાંથી અમુક લોકો પરીક્ષામાં નિષ્ફળ પણ થયા હતા.

સૌથી મોટી વાત કે રાજસ્થાનમાં વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ છે અને બેરોજગારી તેમજ ખેડૂતોની નારાજગી મહત્ત્તવનો મુદ્દો છે.

જોકે, આ બધાની વચ્ચે હકીકત કંઈક જુદી જ હોવાનું જાણવા મળે છે.

ઘટનાના બીજા દિવસે અમે જ્યારે સત્યનારાયણ મીણાના ગામ બુજપુરી પહોંચ્યા ત્યારે ત્યાં માતમનો માહોલ હતો.

ગામની મહિલાઓ અને સંબંધીઓ ઉપરાંત શોક...


સસ્તું ગુજરાતી ખાવાની લહાયમાં લુટાયેલા કલ્પેશ પંડ્યાએ ઉપરોક્ત શબ્દોમાં પોતાની આપવીતી કહી.

કલ્પેશ પંડ્યાએ કોરોનાના સમયમાં લાગુ કરાયેલા લૉકડાઉનમાં ઑનલાઇન ઑર્ડર કર્યો હતો અને છેતરપિંડીનો ભોગ બન્યા હતા.

તેમણે કહ્યું કે લૉકડાઉન દરમિયાન તેઓ ઘરે પૂરાયેલા રહેતા હતા. શાકભાજીથી માંડીને તમામ વસ્તુનું રૅશનિંગ હતું અને મોટા ભાગનો સમય તેઓ સોશિયલ મીડિયા પર કાઢતા હતા.

તેઓ કહે છે, "એવામાં મારી નજર એક દિવસ સોશિયલ મીડિયામાં આવેલી એક જાહેરાત પર પડી."

"જાણીતી ગુજરાતી રેસ્ટોરાંની બે થાળી 100 રૂપિયામાં આપવાની ઑફર હતી. એમાં આપેલા નંબર પર મેં ફોન કર્યો તો મને કહ્યું કે લોકડાઉન છે એટલે 100 રૂપિયામાં બે થાળી આપીશું."

ઓટીપી આપ્યો ને ખાતામાંથી પૈસા ગાયબ

સોશિયલ મીડિયા પર છેતરામણી જાહેરાત

કલ્પેશ પંડ્યા કેવી રીતે ઑનલાઇન ચીટિંગનો ભોગ બન્યા એની વિસ્તારથી વાત કરે છે.

તેઓ કહે છે, "ઑફર અનુસાર બુકિંગના માત્ર 10 રૂપિયા આપવાના અને ઘરે ફૂડની ડિલિવરી થાય એટલે બાકીના પૈસા આપવાના રહેશે."

"મને થયું કે ઑફર વાજબી છે એટલે મેં ઑનલાઇન 10 રૂપિયાનું  પૅમેન્ટ કર્યું. એની સાથે જ એક ઓ.ટી.પી. આવ્યો અને સામેથી ફોન આવ્યો કે સાંજે 6.... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

30 વાગ્યે ફૂડ ડિલિવરી મળશે. ઍડ્રેસ લખવો અને બુકિંગ ઓટીપી આપો."

"મેં ઓટીપી નંબર આપ્યો અને કલાકમાં મારા ખાતામાંથી 18,000 રૂપિયા ઊપડી ગયા. સાંજે ફૂડ તો આવ્યું જ નહીં."

"આમ સસ્તું ખાવાનું મેળવવાની લહાયમાં મેં 18000 ગુમાવી દીધા."

કલ્પેશ પંડ્યાનું કહેવા અનુસાર, તેઓએ હોટલના મલિકનો નંબર શોધીને એમને ફોન કર્યો તો એમણે કહ્યું કે આવી કોઈ સ્કીમ જ નથી અને હોટલ લૉકડાઉનને કારણે બંધ છે.

બીબીસીએ મોરબીમાં રહેતા અને જાણીતી ગુજરાતી હોટલના માલિક ગોપાલ ઠાકરનો સંપર્ક કર્યો.

બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં તેમણે કહ્યું કે "લૉકડાઉનમાં કોઈએ અમારી હોટલના નામનું એક સોશિયલ મીડિયા પર પેજ બનાવ્યું હતું. અમારી મોરબી, રાજકોટ, અમદાવાદ સહિત ગુજરાતમાં ઘણી શાખાઓ છે."

"અમે એક ગુજરાતી થાળી 280 રૂપિયામાં વેચીએ છીએ અને આ પેજ પર 100 રૂપિયામાં બે થાળી આપવાની વાત હતી."

"એમાં બુકિંગ પેટે માત્ર 10 રૂપિયા આપવાના અને બાકીના પૈસા હોમ ડિલિવરી વખતે આપવાના હતા. એટલે ઘણા લોકો એમાં લલચાઈ ગયા."

ગોપાલ ઠાકર કહે છે કે તેમની હોટલનું નામ મોટું એટલે લોકો પૈસા આપતા હતા.

આરોપીઓ આવા લોકો પાસેથી ઓટીપી મેળવીને એમના ખાતામાંથી પૈસા પડાવી લેતા હતા.

આ કૌભાંડમાં કોઈના ખાતામાંથી પાંચ હજાર ગયા તો કોઈના ખાતામાંથી 25 હજાર જેટલા રૂપિયા પણ ગયા.

'કરોડોનું ફુલેકું ફેરવી નાખ્યું'

ગોપાલ ઠાકર કહે છે કે તેમના ગ્રાહકોના ફોન આવ્યા એટલે તેઓએ સાયબર ક્રાઇમમાં ફરિયાદ કરી અને સાયબર ક્રાઇમે એ સોશિયલ મીડિયાની સાઈટ પરથી જાહેરાત બંધ કરાવી દીધી છે.

તેઓ વધુમાં કહે છે, "અમને એમ કે હવે મામલો પતી ગયો છે. જોકે વાત આટલેથી પતી નથી. થોડા સમયમાં એમણે અમારી હોટલ ઠાકરશીના નામે વેબસાઇટ બનાવીને ફરી લોકોને છેતરવાનું શરૂ કર્યું છે."

"અમારા ગ્રાહકોના અમારી પર ફોન આવે છે કે જમવાનું તો ના મળ્યું પણ અમારાં ખાતાંમાંથી પૈસા ઊપડી ગયા. અમે મૂંઝાયા છીએ. અમે રાજકોટ સાયબર ક્રાઇમમાં ફરી ફરિયાદ કરી છે અને આ વેબસાઈટ બંધ કરવા કહ્યું છે."

તેઓ છેતરપિંડી થયેલા આંકડાની વાત કરતાં કહે છે, "ગુજરાતની  અલગઅલગ બ્રાન્ચના નામે આદરાયેલા આ કૌભાંડનો આંકડો જ અંદાજે બેથી અઢી કરોડનો થતો હશે."

"કારણ કે સંખ્યાબંધ ગ્રાહકોના 5થી 25 હજાર સુધીના પૈસા ગણીએ તો અમારી પાસે 9 હજાર જેટલા ગ્રાહકોની અલગઅલગ શહેરમાંથી ફરિયાદ આવી છે અને જેણે ફરિયાદ નથી કરી એ લોકો જુદા. એટલે અમારી હોટલના નામે કરોડોનું ફુલેકું ફેરવાઈ ગયું છે."

રાજકોટ સાયબર ક્રાઇમ બ્રાન્ચના...


સહર તાબાર 50 પ્લાસ્ટિક સર્જરી કરાવી ચૂક્યાં છે

ઈરાની ઇન્સ્ટાગ્રામ સ્ટારે અમેરિકન ઍક્ટ્રેસ એન્જલિના જૉલી જેવાં દેખાવવા માટે તમામ હદો વટાવી દીધી અને તેમની ધરપકડ કરાઈ છે.

તસ્નીમ ન્યૂઝ એજન્સીના અહેવાલ અનુસાર સહર તાબારની ઈશનિંદા અને હિંસા ઉશ્કેરવા જેવા આરોપો હેઠળ ધરપકડ કરાઈ છે.

નોંધનીય છે કે ગયા વર્ષે તાબારની કેટલીક તસવીરો વાઇરલ થતાં તેઓ આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયામાં છવાઈ ગયાં હતાં.

કહેવાય છે કે તેઓ 50 પ્લાસ્ટિક સર્જરી કરાવી ચૂક્યાં છે. જોકે, તેમના દ્વારા પોસ્ટ કરાયેલી તમામ તસવીરો એડિટ થયેલી હતી.

સહર તાબાર છે કોણ?

સહરને એન્જલિના જૉલીના ઝૉમ્બી વર્ઝન ગણાવાયાં હતાં

બીબીસી મિડલ ઇસ્ટ ઍનાલિસ્ટ સેબેશ્ચિયન અશર પ્રમાણે, 22 વર્ષીય સહર તાબાર પોતાની તસવીરો અને વીડિયોના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયામાં છવાઈ ગયાં હતાં, જેમાં તેમને એન્જલિના જૉલીના ઝૉમ્બી વર્ઝન ગણાવાયાં હતાં.

તેઓ જણાવે છે કે એન્જલિના જૉલી જેવો દેખાવ મેળવવા માટે કરાયેલી સર્જરીઓને કારણે તેમનાં ગાલ, હોઠ અને નાક વિચિત્ર બની ગયાં છે.

તેઓ પોતાના પ્રશંસકોને એ વાતનો પણ સંકેત આપી ચૂક્યાં છે કે આ ઝૉમ્બી જેવો દેખાવ મેક-અપ અને ડિજિટલ એડિટિંગને કારણે ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

શક્ય બન્યો છે.

તસ્નીમ ન્યૂઝ એજન્સીના અહેવાલ અનુસાર, સામાન્ય જનતા દ્વારા કરાયેલી ફરિયાદો બાદ સહરની ધરપકડ કરાઈ હતી. તેમનાં પર ઈશનિંદા, ગેરકાયદેસર રીતે સંપત્તિ મેળવવી, દેશના ડ્રેસ-કોડનું અપમાન, યુવાનોને ભ્રષ્ટાચારના આચરણ માટે ઉશ્કેરવા તેમજ હિંસા માટે ઉશ્કેરણી જેવા ગંભીર આરોપો લગાવાયા છે.

ત્યાર બાદથી જ તેમનું ઇન્સ્ટાગ્રામ એકાઉન્ટ પણ ડિલીટ કરી દેવાયું છે.

આ સાથે જ તેઓ ઘણા એવા ઈરાની ઑનલાઇન સ્ટાર અને ફૅશન બ્લૉગરની યાદીમાં સામેલ થઈ ગયાં છે જેઓ દેશના કાયદા સાથે સંઘર્ષમાં આવ્યા છે.

તેમની ધરપકડ થતાં સોશિયલ મીડિયામાં લોકો સત્તાધીશોના આ પગલાને વખોડી રહ્યા છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


સાંકેતિક ચિત્ર

ગુજરાતમાં કોરોના વાઇરસના કુલ 82 કેસમાંથી 41 જેટલા કેસ લોકલ ટ્રાન્સમિશનના છે એવું ગુજરાત સરકારે 30 માર્ચે કહ્યું હતું. 5 એપ્રિલે સાંજ સુધીમાં ગુજરાતમાં કોરોના વાઇરસના કેસોની સંખ્યા 128 થઈ ગઈ છે.

ગુજરાત સરકાર પ્રમાણે 31 માર્ચ સુધી ગુજરાતમાં મૃત્યુ પામનાર છ દર્દીઓમાંથી ત્રણ દર્દીઓના કેસ પણ લોકલ ટ્રાન્સમિશનના હતા. 5 માર્ચ સુધી ગુજરાતમાં મૃતકોની સંખ્યા 11 થઈ ગઈ છે.

ગુજરાત સરકાર દ્વારા આપવામાં આવેલી માહિતીથી સ્પષ્ટ થાય છે કે સોમવારે એટલે કે 30 માર્ચે છઠા દર્દીનું મૃત્યુ થયું ત્યા સુધી સ્વાસ્થ્ય અધિકારીઓ 50 ટકા જેટલાં દર્દીઓને ચેપ ક્યાંથી લાગ્યો એ જાણી શકાયું નથી.

ભારતમાં કોવિડ-19ના કારણે થયેલા મૃત્યુનો દર મહારાષ્ટ્ર અને બીજા રાજ્યોની સરખામણીમાં ગુજરાતમાં વધારે છે.

મહારાષ્ટ્ર એ રાજ્ય છે જ્યાં કોરોના વાઇરસના સૌથી વધારે કેસ સામે આવ્યા છે.

1 એપ્રિલ, બુધવારે ગુજરાત સરકાર દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા આંકડા મુજબ રાજકોટમાં સાત, ગાંધીનગરમાં નવ, સુરતમાં ચાર અને ભાવનગરમાં પાંચ સંક્રમિત દર્દીઓને લોકલ ટ્રાન્સમિશનની શ્રેણીમાં મૂકવામાં આવ્યા હતા.

સરકાર પ્રમાણે દેશમાં હજી... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

કોરોના વાઇરસ સંક્રમણ બીજા તબક્કામાં  છે. કૉમ્યુનિટી ટ્રાન્સમિશન કોરોના વાઇરસનો ત્રીજો તબક્કો છે જેમાં સમુદાયમાં સંક્રમણનો ખતરો મોટા પાયે વધી જાય છે.

આઈએમઆરસીના ડાયરેક્ટર ડૉ કમલેશ સરકારે ભાર્ગવ પરીખ સાથે વાતચીતમાં કહ્યું, “ગુજરાતમાં અત્યાર સુધી લોકલ ટ્રાન્સમિશન થઈ રહ્યું છે, કૉમ્યુનિટી ટ્રાન્સમિશન નથી થયું.”

વાઇરસના સ્રોતની ખબર નથી

ગ્રાફિક્સ

ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના એક અહેવાલ મુજબ મૃત્યુ પામનારા છ દર્દીઓ કોરાના વાઇરસનો ચેપ લાગવા ઉપરાંત પણ અન્ય બીમારીઓથી પણ પીડાતા હતા.

અખબારે લખ્યું હતું કે અમદાવાદના ડેપ્યુટી મ્યુનિસિપલ કમિશનર ઑમ પ્રકાશ માચરા કહ્યું છે કે વાઇરસને લીધે મૃત્યુ પામનારાં અમદાવાદના બે દર્દીઓને સંક્રમણ કઈ રીતે થયું એ જાણી શકાયું નથી.

આ ઉપરાંત અમદાવાદના વધુ એક દર્દીને સંક્રમણ કઈ રીતે થયું એ પણ જાણી શકાયું નથી.

જોકે, તંત્રનું માનવું છે કે આ દર્દી તબીબી ક્ષેત્રે સંકળાયેલા હોઈ અજાણતાં જ ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિના સંપર્કમાં આવ્યા હશે.

ત્યારે ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસને ભાવનગરમાં જિલ્લા ચિકિત્સા અધિકારી ડૉ એ કે તાવિયાડે કહ્યું કે કોરોના વાઇરસના સંક્રમણના કારણે મૃત્યુ પામનારાં 45 વર્ષીય મહિલાની કોઈ ટ્રાવેલ હિસ્ટ્રી નહોતી. જોકે તેમનાં ગામમાં અમુક લોકો સુરતથી પાછા આવ્યા હતા જેમાંથી તેમને સંક્રમણ થઈ શક્યું હોય.”

ડૉક્ટર કમલેશ સરકાર કહે છે, “ભાવનગરમાં ગીચ વિસ્તાર હોવાને લોકલ ટ્રાન્સમિશન થયું છે.”

હાલમાંજ ઇકૉનોમિક્સ ટાઇમ્સને આપેલા એક ઇન્ટરવ્યુમાં ગુજરાત સરકારના પ્રમુખ સચિવ જયંતી રવીએ કહ્યું હતું, “અમુક વિસ્તારોમાં કૉમ્યુનિટી ટ્રાન્સમિશનની શક્યતાને નકારી ન શકાય. જે કેસ સામે આવી રહ્યા છે તેનાથી એવું લાગે છે કે અમુક ક્લસ્ટર્સમાં આ છૂટીછવાઈ રીતે બન્યું હોઈ શકે છે.”

અમદાવાદમાં રવિવારે કોરોના વાઇરસના એક દર્દીના મૃત્યુનો દાખલો આપતા જયંતી રવિએ કહ્યું હતું કે ગોમતીપુરના એક દર્દીને ચેપ ક્યાંથી લાગ્યો એ વિશે હજી સ્પષ્ટતા નથી થઈ.

લોકલ ટ્રાન્સમિશન અને કૉમ્યુનિટી ટ્રાન્સમિશનમાં શું ફેર છે?

માસ્ક પહેરેલાં મહિલા

લોકલ ટ્રાન્સમિશનમાં વિદેશથી આવતા લોકોના સીધા સંપર્કમાં આવવાથી સંક્રમણ ફેલાય છે.

વાઇરસનો સ્રોત ચિહ્નિત હોય અને સંપર્કમાં આવનારા લોકોની ચેઇનને ટ્રેસ કરી શકાય છે જ્યારે કૉમ્યુનિટી ટ્રાન્સમિશનમાં આવું નથી હોતું.

સ્ટેજ 3 કે કમ્યુનિટી ટ્રાન્સમિશનમાં દર્દી કોઈ પણ સંક્રમિત વ્યક્તિના સંપર્કમાં ન આવ્યો હોય અથવા તે કોઈ...


સાંકેતિક ચિત્ર

ઝાયડસના સ્થાપક અને ડાયાબિટીઝની સારવારમાં નિષ્ણાત મનાતા ડૉ. વી. એન. શાહનું કહેવું છે કે અનલૉક પછી સતત વધતા સંક્રમણને કારણે આવા દર્દીઓ માટે ખતરો વધ્યો છે અને તેમણે વધારે સાવચેત રહેવાની જરૂર છે.

નિષ્ણાતો મુજબ કોરોના સંક્રમણની સૌથી વધારે અસર જે લોકો પર થઈ તેમાં ડાયાબિટીસ, બ્લડપ્રેશર, કિડનીની બીમારીના દર્દી તથા અન્ય ગંભીર બીમારીથી પીડાતા દર્દીઓ સામેલ છે.

ડૉ. વી. એન. શાહે કહ્યું કે કોરોનાના ચેપગ્રસ્તોમાં ડાયાબિટીસ, બલ્ડપ્રેશરથી પીડિત દરદીઓમાં પણ એ લોકોની પરિસ્થિતિ વધારે ગંભીર થતી હતી, જેમના શરીરમાં સ્થૂળતા હતી.

તેમણે જણાવ્યું  કે ભલે અનલૉક થઈ ગયું હોય પરંતુ ડાયાબિટીઝના દર્દીઓ માટે ઘરની બહાર બિનજરૂરી જવું એ ગુના આચરવા જેવું છે, કારણકે તેમના માટે ખતરો વધારે છે.

ડૉ. વી. એન. શાહ સાથે બીબીસી ગુજરાતીની વાતચીતના મુખ્ય અંશ અહીં વાચો:

ડાયાબિટીસના દર્દીઓએ અનલૉકમાં કોરોનાથી કેવી રીતે બચવું, ડૉ. વી. એન. શાહ શું કહે છે?

પ્રશ્ન: સરકાર અને નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે લૉકડાઉનને કારણે કોરોના વાઇરસને ઝડપથી ફેલાતો અટકાવી શકાયોહોત, પરંતુ અનલૉક-1 પછીથી સંક્રમણ ગુજરાત સહિત ભારતનાં અન્ય રાજ્યોમા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ં સતત વધી જ રહ્યા છે. તો શું આ ચિંતાનો વિષય છે?

ડૉ. શાહ: અનલૉક પછી બેદરકારીપૂર્વક વર્તનને કારણે કોરોના વાઇરસનું સંક્રમણ વધ્યું છે.

અનલૉકને કારણે લોકો માને કે કોરોના વારઇસ જતો રહ્યો છે, તો એ લોકોની ગેરસમજણ થાય છે.

બિનજરૂરી બહાર ફરતા લોકો પોતાના પરિવારને ઘરે આવીને ખતરામાં નાખે છે.

બીજું ગુજરાતમાં ટેસ્ટની સંખ્યા વધવાથી ચેપને જલદી પકડી પાડવામાં આવે છે, એટલે કોરોનાના કેસ પણ વધ્યા છે અને દર્દીઓને ગંભીર થતા રોકી પણ શકાયા છે.

અનલૉકમાં શું સાવચેતી રાખવી?

પ્રશ્ન: વૃદ્ધો અથવા પાંચ વર્ષથી નાનાં બાળકોને કોરોના સંક્રમણનો ચેપ લાગવાનો સૌથી વધારે ખતરો હોય છે, પરંતુ યુવાનોમાં સંક્રમણ અને મૃત્યુ પણ જોવા મળ્યાં છે.

ગુજરાતમાં યુવાનો અને વૃદ્ધોમાં કેટલા પ્રમાણમાં કોરોના વાઇરસનું સંક્રમણ જોવા મળ્યું છે?

ડૉ. શાહ: એક સંશોધન પ્રમાણે અમદાવાદ કે જ્યાં ગુજરાતમાં સૌથી વધારે કોરોનાના દર્દીઓ જોવા મળ્યા, ત્યાં મુખ્ય કોવિડ હૉસ્પિટલ જેમકે સિવિલ હૉસ્પિટલ અને વી.એસ. હૉસ્પિટલમાં મૃત્યુ પામનારા લોકોમાં 80-83 ટકા જેટલા દર્દીઓમાં ઓબેસિટી, ડાયાબિટીસ, કૅન્સર, કિડનીના રોગ અને બીપીની ફરિયાદ હતી.

આમ યુવા વર્ગમાં કોરોનાને કારણે મૃત્યુ ઓછાં જોવાં મળ્યાં છે અને એમાં પણ મોડેથી દાખલ થવાને કારણે લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે. જોકે જૂન મહિનામાં આમાં ઘટાડો થયો છે.

પ્રશ્ન: ગુજરાતમાં જ્યાં ડાયાબિટીસના દર્દી મોટી સંખ્યામાં છે, તેમના પર કોરોના વાઇરસની અસર કેવી જોવા મળી છે?

દરદી

ડૉ. શાહ: જે લોકોનું ડાયાબિટીસ નિયંત્રણમાં નહોતું, જેઓ ઓછી દવા લેતા હતા અને જેમનાં બ્લડપ્રેશર નિયંત્રણમાં નહોતાં, એમને કોરોના સંક્રમણની વધારે અસર થઈ હતી.

અમદાવાદની મુખ્ય હૉસ્પિટલોના દર્દીઓના વિશ્લેષણથી જાણવા મળ્યું કે કોમોર્બિડ દર્દીઓમાં ઓબેસિટી એટલે સ્થૂળતા ધરાવતા લોકોમાં પણ કોરોના વાઇરસને કારણે પરિસ્થિત ગંભીર થતી જોવા મળી છે.

એવા દર્દી કે જેમનું શરીર સ્થૂળ હોય, પથારીમાં સૂતા હોવાને કારણે તેમનાં ફેફસાંની ક્ષમતા ઘટી જતી હોય છે. ડાયાબિટીસને કારણે પહેલાંથી શરીરના અંગો પ્રભાવિત હોય જેથી તેમની હાલત ગંભીર થઈ જાય અને એટલેજ મૃત્યુદર વધ્યો હતો.

પ્રશ્ન:અનલૉક થયા પછી જે રીતે કોરોના સંક્રમણ વધ્યું છે, તેનાથી ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે જોખમ વધ્યું છે? તેમણે શું સાવચેતી લેવી જોઈએ?

આરોગ્ય કર્મીઓ

ડૉ. શાહ:  ડાયાબિટીસના દર્દીઓએ શુગરને નિયંત્રણમાં રાખવાની જરૂર છે, જો તમે જાતે ડાયાબિટીસને નિયંત્રણમાં ન...


સાંકેતિક ચિત્ર

સુરક્ષા એજન્સીઓએ આ લોકો પર ઝારખંડની 'પથ્થલગડી ચળવળ' સાથે સંકળાયેલા હોવાનો આરોપ પણ લગાવ્યો છે.

આ ત્રણ લોકોમાંથી મહિલા મહીસાગર જિલ્લામાંથી પકડાયાં જ્યારે બાકીના બે પુરુષ તાપીના વ્યારામાંથી પકડાયા છે. આ ત્રણેય આરોપી મૂળે ઝારખંડનાં છે.

એટીએસના ઈન્ચાર્જ એસ.પી. દીપેન ભદ્રને બીબીસી ગુજરાતીને કહ્યું હતું, "આ લોકો ગુજરાતના વ્યારા અને મહીસાગરમાં સતિપતિ આદિવાસી લોકોને વર્તમાન સરકાર વિરુદ્ધ ભડકાવી રહ્યા હતા."

દક્ષિણ ગુજરાત આદિવાસી બહુમતી ધરાવતો વિસ્તાર છે. અહીંના ડાંગ, પંચમહાલ, દાહોદ જેવા જિલ્લામાં મોટા પ્રમાણમાં આદિવાસી વસતી વસે છે.

સતિપતિની વાત કરીએ તો વર્ષ 1930ના દાયકામાં કથિતરૂપે આદિવાસીઓનો એક એવો સંપ્રદાય અસ્તિત્વમાં આવ્યો હતો, 1947માં ભારતને આઝાદી મળ્યા પછી પણ ભારતની સરકાર આણ સ્વીકારવાનો ઇન્કાર કરી દીધો હતો.

ગુજરાતના તાપી જિલ્લામાંથી શરૂ થયેલા આદિવાસીઓનો આ સંપ્રદાય સતિપતિ સમુદાય તરીકે ઓળખાય છે અને આઝાદીનાં 70 વર્ષથી વધારે વીતી ગયાં હોવા છતાં તે સ્થાનિક, રાજ્ય કે પછી ભારત સરકારના નિયમોને માનવાનો ઇન્કાર કરે છે.

શું છે સતિપતિ સમુદાય?

સાંકેતિક ચિત્ર

ગુજરાતના આદિવાસી બહુમ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

તી ધરાવતા જિલ્લાઓમાં આદિવાસીઓનો એક સમુદાય એવો પણ છે કે જે માને છે કે ભારતને આઝાદી મળી તે પહેલાં બ્રિટનનાં મહારાણી વિક્ટોરિયાએ સતિપતિ સમુદાયના સ્થાપક કુંવર કેસરીસિંહને જંગલની જમીન અને નદીઓ તથા અન્ય પ્રાકૃતિક સંસાધનનો હક ભેટમાં આપ્યો હતો.

આદિવાસીઓનો આ સમુદાય સ્થાનિક, રાજ્ય કે પછી કેન્દ્રીય સરકારને માનતો નથી તથા કોઈ પણ સરકારી ગતિવિધિમાં ભાગ લેતો નથી.

કેટલાક અખબારી અહેવાલોમાં ગુજરાત સરકારના અધિકારીઓને એમ કહેતાં ટાંકવામાં આવ્યા છે કે સતિપતિ આદિવાસીઓ રૅશન કાર્ડ કે પછી ચૂંટણી કાર્ડ પણ નથી બનાવતા. સરકારના રસીકરણ કાર્યક્રમ અને આરોગ્યને લગતા અન્ય કાર્યક્રમોમાં પણ ભાગ નથી લેતા.

ગુજરાત યુનિવર્સિટીમાં ઇતિહાસના પ્રોફેસર અરૂણ વાઘેલાએ બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાતચીતમાં જણાવ્યું "સતિપતિ સમુદાય પોતાને મૂળનિવાસી તરીકે માને છે અને તેઓ સમજે છે કે જંગલની જમીન, પાણી અને અન્ય સંસાધનો પર તેમનો સીધો અધિકાર છે. તેઓ સરકારની દખલગીરીને સ્વીકારતા નથી."

"60-70 વર્ષ પહેલાં અસ્તિત્વમાં આવેલા સમુદાય વિશે મૌખિક ઇતિહાસ વધારે પ્રસરાયો છે. સતિપતિ સમુદાય બહારના લોકોનો સ્વીકાર કરવા નથી માગતા. તેઓ જે ઉગાડે એ જ ખાય અને પોતાને ત્યાં જે બને તેનાંથી જ કામ ચલાવે. તેઓ સમૂહ જીવનમાં વિશ્વાસ ધરાવે છે."

પ્રોફેસર વાધેલાના મતે આદિવાસીઓમાં અનેક પેટાજ્ઞાતિઓ હોય છે. સતિપતિ સમુદાયના લોકો ભીલ આદિવાસીઓની પેટાજ્ઞાતિના છે.

ડાંગના સ્થાનિક પત્રકાર લક્ષ્મણ બાગુલે બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતાં કહ્યું કે આ લોકો પોતાને જ સરકાર માને છે. ભારત કે પછી રાજ્યની સરકારને ન માનતાં. આ લોકો ચૂંટણીમાં પણ ભાગ લેતા નથી. શિક્ષણના અભાવે જાગૃતતાની કમી છે, જેને કારણે આ સમુદાયમાં ભારે ગરીબીમાં જીવે છે.

અખબારે અહેવાલો અનુસાર વર્ષ 2012માં સરકારી અધિકારીઓએ આ સમુદાય ચૂંટણીમાં ભાગ લે એ માટે ઓળખપત્ર બનાવવાની ઝુંબેશ ચલાવી હતી.

જેના પરિણામે ડાંગ અને નર્મદા જિલ્લામાં સતિપતિ સમુદાયના લોકોએ ચૂંટણી માટે ઓળખપત્રો બનાવ્યા હતા.

આ આદિવાસીઓ સતિપતિના સ્થાપક કુંવર કેસરીસિંહને 'ભારત સરકાર'ના માલિક તરીકે ઓળખે છે અને તેમને પૂજનીય માને છે.

વર્ષ 2016માં ડીએનએ અખબારની વેબસાઇટમાં પ્રકાશિત એક અહેવાલમાં આ સમુદાયના મેળાવડાનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું હતું.

આ અહેવાલ મુજબ 2016ના ફેબ્રુઆરી મહિનામાં વલસાડ જિલ્લાના કપરાડા તાલુકામાં થયેલા મેળાવડામાં ત્રણ હજારથી વધારે લોકો ભેગા થયા હતા.

અહીં સતિપતિ સમુદાયના આગેવાન કુંવર...


સાંકેતિક તસવીર

અખબારોના પહેલા પાને છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી આવા સમાચાર છવાયેલા છે.

પ્રવાસીઓની સૌથી મોટી ફરિયાદ એ હોય છે કે તેમને ટ્રેનસંબંધી જે માહિતી આપવામાં આવે છે એ સાચી નથી હોતી.

પ્રવાસીઓ કહેતા હોય છે કે તેમને રેલવે તરફથી જે મેસેજ મોકલવામાં આવે છે, તે ઘણીવાર ખોટી માહિતી આપતા હોય છે.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

જોકે, કેટલાક લોકો એવા પણ છે, જેઓ માને છે કે ધુમ્મસ હશે તો ટ્રેનો મોડી થશે જ. પણ તેની સાચી માહિતી નથી આપવામાં આવતી એ મોટી મુશ્કેલી છે.

પ્રવાસીઓની માફક રેલવેને પણ તેની પોતાની કેટલીક મુશ્કેલી હોય છે. ટેક્નિકલ બાબતોની સાથે રેલવેની કાર્યપદ્ધતિ પણ ગૂંચવણભરી છે.

ભારત અને વિદેશમાંની ટેકનોલોજિ વચ્ચે શું ફરક છે?

સાંકેતિક તસવીર

બીબીસીએ આ સંબંધે ભારતીય રેલવેના સીપીઆરઓ નિતિન ચૌધરી સાથે વાત કરી હતી.

તેમણે જણાવ્યું હતું કે આપણા દેશની સરખામણીએ વિદેશમાં સિગ્નલિંગ વ્યવસ્થા થોડી અલગ હોય છે.

વિદેશમાંની ટ્રેન કન્ટ્રોલ સિસ્ટમને યુરોપિયન ટ્રેન કમ્યુનિકેશન સિસ્ટમ કહેવામાં આવે છે અને એ અત્યાધુનિક ટેક્નોલોજિ છે.

જેમાં ઉપગ્રહ, ગ્રાઉન્ડ બેઝ્ડ ઇન્સ્ટોલેશન અને કમ્પ્યુટર્સ વડે દરેક ટ્રેનની સ્થિ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

તિ અને દરેક ટ્રેનની મૂવમેન્ટ પર નજર રાખવામાં આવે છે.

નિતિન ચૌધરીના જણાવ્યા અનુસાર વિદેશમાં ઉપગ્રહની મદદ વડે ટ્રેનના સિગ્નલ્સને એક સેન્ટ્રલ લોકેશન સિસ્ટમ પર મોનિટર કરવામાં આવે છે.

ભારતમાં એવી વ્યવસ્થા નથી. ભારતમાં સેટેલાઈટ કમ્યુનિકેશનના આધારે સિગ્નલ મોકલવામાં આવતા નથી.

તેનો અર્થ એ કે કોઈ ટ્રેન એક સ્ટેશન પરથી રવાના થાય છે ત્યારે એ સિગ્નલ આપે છે.

આ સિગ્નલ આગલા સ્ટેશને પહોંચતાં પહેલાં અને પાછલું સ્ટેશન છોડવા દરમ્યાન આપવામાં આવે છે.

આ  વ્યવસ્થામાં કોઈ ફેરફાર થતો નથી.

આ પરિસ્થિતિમાં ટ્રેનચાલક વિઝિબિલિટીની સમસ્યાને કારણે સિગ્નલ જ ન જોઈ શકે તો તેની પાસે ટ્રેન રોકી દેવાનો એકમાત્ર વિકલ્પ હોય છે.

ઘણીવાર ચાલક ટ્રેનને રોકી દેવાને બદલે ટ્રેનની સ્પીડ ઘટાડી નાખે છે.

નિતિન ચૌધરીના જણાવ્યા અનુસાર, ચાલક સ્પીડને કન્ટ્રોલ કરીને ટ્રેન ન ચલાવે અને વિઝિબિલિટીની સમસ્યાને કારણે તેને રેડ સિગ્નલ દેખાય જ નહીં તો દુર્ઘટનાની શક્યતા વધી જાય છે.

ટ્રેનશા માટે ધીમી ગતિએ ચાલે કે અટકી જાય?

સાંકેતિક તસવીર

ભારતીય રેલવેના પ્રિન્સિપલ ચીફ ઈલેક્ટ્રિકલ એન્જિનિઅર આર. કે. તિવારીએ આ સવાલનો જવાબ આપ્યો હતો.

તેમણે જણાવ્યું હતું કે ટ્રેનોની ગતિ કે તેમને રોકવાનું સિગ્નલ આધારિત હોય છે.

સિગ્નલ ક્લિઅર હોય અને ચાલકને ટ્રેક સ્પષ્ટ દેખાતો હોય તો તે ટ્રેનને ફૂલ સ્પીડમાં ચલાવે છે.

સિગ્નલ ન દેખાય તો ચાલક દેખીતી રીતે જ ટ્રેનની ગતિ ઘટાડી નાખશે.

આગળ ટ્રેક ક્લિઅર છે એની ખાતરી ન થઈ જાય ત્યાં સુધી ચાલક ટ્રેનની સ્પીડ વધારશે નહીં.

ઘણીવાર એવું બને છે કે એન્જિન છેક સિગ્નલ નજીક પહોંચી જાય ત્યારે સિગ્નલ જોવા મળે છે.

આ સ્થિતિમાં ટ્રેન ધીમી ગતિએ અથવા રોકી-રોકીને ચલાવવી પડે છે.

વ્યવસ્થા સુધારવાના પગલાં શા માટે નહીં?

સાંકેતિક તસવીર

નિતિન ચૌધરીએ જણાવ્યું હતું કે આ ખામીની રેલવેને ખબર છે અને તેની સુધારણાના પ્રયાસ ચાલુ છે.

ભારતીય રેલવે યુરોપિયન ટ્રેન કમ્યુનિકેશન સિસ્ટમ અમલી બનાવવાની દિશામાં કામ કરી રહી છે.

અલબત, એ કામ અત્યારે પ્રયોગાત્મક ધોરણે ચાલી રહ્યું છે.

ટ્રેનો તેના લક્ષ્ય સ્થાને સલામત પહોંચે એ માટે ફૉગ સેફ ડિવાઇસનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે.

શું છે ફૉગ સેફ ડિવાઇસ?

સાંકેતિક તસવીર

આર. કે. તિવારીએ જણાવ્યું હતું કે ફૉગ સેફ ડિવાઇસ અત્યાધુનિક અને જીપીએસ આધારિત ડિવાઇસ છે.

એ નિશ્ચિત સમયાંતરે સિગ્નલની માહિતી આપતું રહે છે.

આ ડિવાઇસમાં એક...


સાંકેતિક તસ્વીર

12,000 કિલોમીટર દૂર સુધી ત્રાટકી શકતી ડીએફ-17 અમેરિકાના કોઈ પણ વિસ્તારમાં એક કલાકમાં પહોંચી શકે છે.

આ મિસાઇલ વાયુમંડળમાં નીચલા સ્તરે ઉડે છે. તેથી તેને અવરોધવાનું પણ આસાન નહીં હોય.

સાઉથ ચાઇના મૉર્નિંગ પોસ્ટ અખબારમાં આ અઠવાડિયે એક સમાચાર પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યા હતા.

એ સમાચાર અનુસાર, ડીએફ-17 અમેરિકાની એન્ટી મિસાઇલ થાડ સિસ્ટમને નિષ્ફળ બનાવીને પોતાનું કામ કરી શકે છે, એવું મકાઉસ્થિત સંરક્ષણ નિષ્ણાત એન્ટની વોંગ ડોંગ માને છે.

જાપાનના ઓનલાઇન ઇન્ટરનેશનલ ન્યૂઝ મેગેઝિન ધ ડિપ્લોમેટના જણાવ્યા અનુસાર, ચીન અત્યાર સુધીમાં બે પરીક્ષણ કરી ચૂક્યું છે.

ચીનની પીપલ્સ લિબરેશન આર્મીએ પ્રતિ કલાક 7680 માઇલની ગતિએ આગળ વધતાં આવાં રોકેટ્સનું પરીક્ષણ ગયા નવેમ્બરમાં કર્યું હતું.

એ સિસ્ટમનો ઉપયોગ ડીએફ-17 જેવી મિસાઇલો છોડવા માટે કરી શકાય છે.

ચીનની આ સિદ્ધિ ખતરનાક સાબિત થઈ શકે?

આ વિશે બીબીસીનાં સંવાદદાતા માનસી દાશે સંરક્ષણ નિષ્ણાત અને સોસાયટી ફોર પૉલીસી સ્ટડીઝ સાથે સંકળાયેલા કોમોડોર ઉદય ભાસ્કર સાથે વાત કરી હતી.

ચીનની નવી મિસાઇલ સિસ્ટમ વિશેનો ઉદય ભાસ્કરનો દૃષ્ટિકોણ જાણો.

શું છે હાઇપર સૉન... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

િકબેલિસ્ટિક મિસાઇલ?

સાંકેતિક તસ્વીર

આ એક નવીન પ્રકારનું હાઇપરસોનિક ગ્લાઇડ મિસાઇલ હોય છે.

તેમાં ક્રૂઝ મિસાઇલ તથા બેલિસ્ટિક મિસાઇલ બન્નેની ખૂબી સામેલ છે અને એ આ પ્રકારનાં મિસાઇલની વિશેષતા છે.

બેલિસ્ટિક મિસાઇલ ધરતીના વાયુમંડળમાંથી બહાર નીકળીને એક પેરાબોલિક પાથમાં જાય છે અને ફરી ધરતીના વાયુમંડળમાં આવી જાય છે.

આ પ્રકારની મિસાઇલની ત્રાટક ક્ષમતા 3,000થી 7,000 કિલોમીટર સુધીની હોય છે. આવી મિસાઇલને હાઇપરસોનિક એચજીવી પણ કહેવામાં આવે છે.

ભારત માટે જોખમી કેમ?

સાંકેતિક તસ્વીર

આ મિસાઇલનું લક્ષ્ય અમેરિકા હોય તો ભારત પણ હોઈ શકે છે એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે.

જોકે, ચીને અત્યાર સુધી આપેલી માહિતી અનુસાર, આ મિસાઇલ 3,000 કિલોમીટર સુધી અચૂક ત્રાટકી શકે છે.

હાઇપર એચજીવી મિસાઇલો વાયુમંડળમાં ઘણા નીચલા સ્તરે આગળ વધતી હોવાથી તેની મારકક્ષમતા વધી જાય છે.

એ કારણસર જ આવી મિસાઇલો એન્ટી મિસાઇલ સિસ્ટમ માટે પડકારરૂપ બની શકે છે.

જોખમી હોવાથી પ્રતિબંધ લાદવો જરૂરી

અમેરિકાએ તેની થાડ મિસાઈલ ડિફેન્સ સિસ્ટમ દક્ષિણ કોરિયામાં લગાવી છે.

બેલેસ્ટિક મિસાઇલોને રોકવા માટે શક્તિશાળી દેશોએ મિસાઇલ ડિફેન્સ સિસ્ટમ વિકસાવી છે.

અલબત, હાઇપર એચજીવીને રોકવાનું કામ મુશ્કેલ સાબિત થશે, પણ ટેક્નોલોજી આગળ વધી રહી હોવાથી એ દિશામાં કામ જરૂર થશે.

અત્યારે ત્રણ દેશો-અમેરિકા, રશિયા અને ચીન પાસે જ એચજીવીની ક્ષમતા છે. આ ત્રણેય દેશો વચ્ચે સહમતિ સધાય છે કે નહીં એ જોવાનું રહેશે.

એચજીવી એક રીતે મિસાઇલ ડિફેન્સ સિસ્ટમની વિરુદ્ધ એટલે કે તેને નજરઅંદાજ કરીને કામ કરે છે.

આ કારણસર એચજીવી સિસ્ટમ સ્થાયી નથી હોતાં. તેને ધ્યાનમાં લઈને પાછલા શીતયુદ્ધ દરમ્યાન શક્તિશાળી દેશોએ આ સંબંધે ચેતવણી આપી હતી.

ડિફેન્સને નિષ્ફળ બનાવે એવી ટેક્નોલોજી પર પ્રતિબંધ હોવો જોઈએ, એવી ચેતવણી શક્તિશાળી દેશોએ આપી હતી.

આ સંદર્ભે અમેરિકા અને રશિયાએ એક એન્ટી-બેલિસ્ટિક કરાર પર સહીસિક્કા કર્યા હતા.

અલબત, આ બાબતે ઉતાવળે કોઈ પ્રતિભાવ આપવાની જરૂર નથી, પણ ચીને આ ક્ષમતા પ્રાપ્ત કરી લીધી હોવાથી એ બાબતે વિચાર કરવો જરૂરી છે.

અમેરિકા-ચીનની તંગદિલી

ચીન દ્વારા સાઉથ ચાઈના સી વિસ્તારમાં વિકસાવવામાં આવતા કૃત્રિમ દ્વીપ સામે અમેરિકાએ વાંધો લીધો છે.

ઉત્તર કોરિયાના સતત અણુ પરિક્ષણોને ધ્યાનમાં લઈને અમેરિકાએ દક્ષિણ કોરિયામાં તેની થાડ એન્ટી મિસાઇલ સિસ્ટમ લગાવી છે.

અમેરિકાના જણાવ્યા અનુસાર, કોઈ જોખમ સર્જાય...


સાંકેતિક તસ્વીર

મહારાષ્ટ્રના પૂણેમાં રહેતી નિશરીન સૈફ સાથે આવું કરવામાં આવ્યું હતું.

એ ઘટનાને યાદ કરતાં નિશરીન કહે છે, "એ વખતે હું સાત વર્ષની હતી. મને બરાબર યાદ નથી, પણ એ ઘટનાની ધૂંધળી તસ્વીર આજે પણ મારી સ્મૃતિમાં છે."

નિશરીને બીબીસીને જણાવ્યું, "મારી મમ્મી મને સાથે લઈને નીકળી હતી. અમે એક નાનકડા ઓરડામાં પહોંચ્યાં હતાં, જ્યાં એક સ્ત્રી પહેલેથી બેઠી હતી."

"તેમણે મને સુવડાવીને મારી પેન્ટી ઉતારી નાખી હતી."

નિશરીને ઉમેર્યું હતું, "એ સમયે તો બહુ પીડા થઈ ન હતી. એવું લાગ્યું હતું કે કોઈ સોઈ ભોંકી રહ્યું છે."

"ખરી પીડાનો અનુભવ બધું પુરું થયા બાદ થયો હતો. પેશાબ કરવામાં એ પછી ઘણાં દિવસો સુધી તકલીફ થતી હતી. તીવ્ર પીડાને કારણે હું રડી પડતી હતી."

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

આ ગામની મહિલા આગેવાનો માટે ‘વિકાસ’ દલિતોથી શરૂ થાય છે

નિશરીન મોટાં થયાં ત્યારે ખબર પડી હતી કે તેમનું ખતના કરવામાં આવ્યું હતું.

સામાન્ય રીતે પુરુષોનું ખતના કરવામાં આવતું હોય છે, પણ દુનિયાના કેટલાક દેશોમાં સ્ત્રીઓએ પણ આ ખતરનાક પ્રક્રિયામાંથી પસાર થવું પડે છે.

આ દેશોમાં ભારતનો સમાવેશ થાય છે. ભારતમાં બોહરી એટલે કે વોહરા મુસ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

્લિમ સમુદાય(દાઉદી અને સુલેમાની બોહરા)માં આ પ્રથા ચલણમાં છે.

ભારતમાં વોહરા સમુદાયના લોકો મોટેભાગે ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર, રાજસ્થાન, આંધ્ર પ્રદેશ, તમિલનાડુ અને પશ્ચિમ બંગાળમાં વસે છે.

કુલ દસ લાખથી વધુ લોકોની વસતી ધરાવતો આ સમુદાય ઘણો સમૃદ્ધ છે. દાઉદી વહોરા સમુદાય ભારતમાં સૌથી વધુ શિક્ષિત સમાજ પૈકીનો એક છે.

નિશરીન સૈફ વોહરા સમુદાયમાંથી આવે છે અને એ કારણસર બાળપણમાં તેમનું ખતના કરવામાં આવ્યું હતું.

મહિલાઓનું ખતના એટલે શું?

સાંકેતિક તસ્વીર

ખતનાને 'ખફ્દ' અથવા 'ફીમેલ જેનિટલ મ્યુટિલેશન' (એફજીએમ) પણ કહેવામાં આવે છે.

સંયુક્ત રાષ્ટ્રની પરિભાષા અનુસાર, 'એફજીએમની પ્રક્રિયામાં છોકરીના જનનાંગના બહારી હિસ્સાને કાપી નાખવામાં આવે છે અથવા તેની બહારની ત્વચા કાઢી નાખવામાં આવે છે.'

આ પ્રક્રિયાને સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘ માનવાધિકારનું ઉલ્લંઘન ગણે છે.

સંયુક્ત રાષ્ટ્રની મહાસભાએ 2012ના ઓગસ્ટમાં એક ઠરાવ પસાર કર્યો હતો. એફજીએમની પ્રક્રિયા પર સમગ્ર વિશ્વમાં પૂર્ણવિરામ મૂકવાનો સંકલ્પ એ ઠરાવમાં કરવામાં આવ્યો હતો.

મહિલાઓ પરના ખતના બાબતે જાગૃતિ ફેલાવવા અને તેને રોકવાના હેતુસર સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘે દર વર્ષની છઠ્ઠી ફેબ્રુઆરીને 'ઈન્ટરનેશનલ ડે ઓફ ઝીરો ટોલરન્સ ફોર એફજીએમ' જાહેર કર્યો છે.

કઈ રીતે કરવામાં આવે છે ખતના?

ખતના માટે પરંપરાગત રીતે બ્લેક કે ચાકુનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.

છોકરીઓનું ખતના તેઓ કિશોરાવસ્થામાં પ્રવેશે એ પહેલાં એટલે કે છ-સાત વર્ષની હોય ત્યારે જ કરી નાખવામાં આવે છે.

ખતના અનેક રીતે કરવામાં આવે છે. તેમાં ક્લિટરિસના બહારના હિસ્સામાં કાપ મૂકવામાં આવે છે કે તેના બહારના હિસ્સાની ત્વચા કાઢી નાખવામાં આવે છે.

ખતના કરતાં પહેલાં એનેસ્થૅસિયા આપવામાં આવતો નથી. તેથી ખતના વખતે બાળકીઓ પૂર્ણપણે જાગૃત અવસ્થામાં હોય છે અને પારાવાર પીડાને કારણે ચીસો પાડતી રહે છે.

ખતના માટે પરંપરાગત રીતે બ્લેડ કે ચાકુનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.

ખતના કર્યા બાદ હળદર, ગરમ પાણી અને મલમ લગાડીને પીડા ઘટાડવાના પ્રયાસ કરવામાં આવે છે.

વોહરા સમુદાયનાં ઈંસિયા દરીવાલાના જણાવ્યા અનુસાર, 'ક્લિટરિસ'ને વોહરા સમાજમાં 'હરામ કી બોટી' કહેવામાં આવે છે.

ઈંસિયા દરીવાલા કહે છે, "ક્લિટરિસ કાઢી નાખવાથી છોકરીની કામેચ્છામાં ઘટાડો થશે અને એ લગ્ન પહેલાં સેક્સ માણશે નહીં એવું માનવામાં આવે છે."

ખતના માટે છેતરામણી

ઈંસિયા દરીવાલા

ઈંસિયા નસીબદાર છે, કારણ કે તેમનાં મમ્મીએ તેમને ખતનાની...


સાંકેતિક તસ્વીર

વાત થોડી અજબ છે, પણ તાઇવાનમાં આવો એક કિસ્સો બહાર આવ્યો છે.

તાઇવાનની સુપ્રીમ કોર્ટે એક દીકરાને તેની માતાને પૈસા ચૂકવવાનો આદેશ આપ્યો છે.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

અદાલતે જણાવ્યું હતું કે એ દીકરાને તેના માતાએ પાળીપોષીને મોટો કર્યો હતો. દાંતનો ડોક્ટર બનાવ્યો હતો. તેના બદલામાં દીકરાએ માતાને પૈસા ચૂકવવા પડશે.

અદાલતના આદેશ અનુસાર, ડેન્ટિસ્ટ દીકરાએ તેની માતાને લગભગ 6.10 કરોડ રૂપિયા ચૂકવવા પડશે.

મા-દીકરા વચ્ચે થયો હતો કોન્ટ્રાક્ટ

સાંકેતિક તસ્વીર

વાસ્તવમાં ડેન્ટિસ્ટની માતાએ દીકરા સાથે 1997માં એક કરાર કર્યો હતો. એ સમયે તેમનો દીકરો 20 વર્ષનો હતો.

કોન્ટ્રેક્ટમાં શરત હતી કે દીકરો નોકરી કરતો થશે પછી તેની માસિક આવકના 60 ટકા નાણાં માતાને ચૂકવશે.

કોન્ટ્રેક્ટ પર સહી કરી હોવા છતાં દીકરો માતાને પૈસા આપતો ન હતો.

માતા કોન્ટ્રેક્ટની શરત જણાવતી હતી ત્યારે દીકરો સવાલ કરતો હતો કે સંતાનને પાળીપોષીને મોટાં કરવા બદલ કોઈ માતા તેની પાસેથી પૈસા માંગે?

જોકે, અદાલતે કોન્ટ્રેક્ટને ધ્યાનમાં રાખીને માતાની તરફેણ કરી છે.

માતાને અત્યાર સુધીના તમામ નાણાં વ્યાજ સાથે ચૂકવવાનો આદેશ અદાલતે આપ્યો છ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ે.

કઈ રીતે થયું નિરાકરણ?

માતાએ દીકરાઓને દાંતના ડોક્ટર બનાવવા માટે હજારો ડોલર્સ ખર્ચ્યા હતા.

આ કેસમાંની માતાનું નામ જાણવા મળ્યું નથી, પણ તેમની અટક લુઓ છે. લુઓ બે દીકરાનાં માતા છે.

પતિ સાથે છૂટાછેડા થયા બાદ લુઓએ બન્ને દીકરાઓને એકલપંડે ઉછેર્યા હતા.

લુઓએ જણાવ્યું હતું કે દીકરાઓને ડેન્ટિસ્ટ બનાવવા માટે તેમણે હજારો ડોલર્સ ખર્ચ્યા હતા, પણ વૃદ્ધાવસ્થામાં બાળકો તેમની સંભાળ લેશે કે નહીં તેની ચિંતા રહેતી હતી.

તેથી લુઓએ બન્ને દીકરાઓ પાસે, તેઓ કમાતા થશે પછી તેમની કમાણીનો એક હિસ્સો માતાને આપશે તેવી શરતવાળા કોન્ટ્રેક્ટ પર સહી કરાવી હતી.

સ્થાનિક મીડિયાના સમાચાર અનુસાર, લુઓના મોટા દીકરાએ માતાને ઓછા નાણાં ચૂકવીને સમાધાન કરી લીધું છે.

લુઓનો નાનો દીકરો એવી દલીલ કરે છે કે કોન્ટ્રેક્ટ પર સહી કરી ત્યારે તેની ઉંમર નાની હતી. તેથી કોન્ટ્રેક્ટને ગેરકાયદે ગણવો જોઈએ.

નાના દીકરાએ જણાવ્યું હતું કે ગ્રેજ્યુએટ થયા પછી તેણે તેની માતાના ડેન્ટલ ક્લિનિકમાં જ વર્ષો સુધી કામ કર્યું હતું.

એ દરમ્યાન લુઓએ ઘણી કમાણી કરી હતી અને એ નાણાંનું પ્રમાણ લુઓ હાલ જે માગણી કરી રહ્યાં છે તેના કરતાં ઘણું વધારે છે.

અદાલત શું કહે છે?

સુપ્રીમ કોર્ટના પ્રવક્તાએ બીબીસીને જણાવ્યું હતું કે ન્યાયમૂર્તિઓના ફેંસલાનું કારણ દીકરાઓની સહીવાળો કોન્ટ્રેક્ટ છે.

લુઓનો નાનો દીકરો એ વખતે સગીર વયનો હતો અને તેના પર કોઈ પ્રકારનું દબાણ ન હતું.

તાઈવાનના સિવિલ કાયદા અનુસાર, વયોવૃદ્ધ માતા-પિતાને સંભાળવાની જવાબદારી પુખ્ત વયનાં સંતાનોની હોય છે.

તેમ છતાં જે સંતાનો આવી જવાબદારીનું પાલન નથી કરતાં તેમની સામે વયોવૃદ્ધ માતા-પિતા કોઈ પગલાં લેતાં નથી.

અલબત, આ કિસ્સો એકદમ અલગ પ્રકારનો છે, કારણ કે આ કિસ્સો એક માતા અને તેમના દીકરાઓ વચ્ચે થયેલા કોન્ટ્રેક્ટ સાથે જોડાયેલો છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


સાંજના સમયે અચનાક 'દિલીપ ભૈયા ઝિંદાબાદ'ના નારા શરૂ થઈ ગયા.

કોંગ્રેસના કાર્યકર્તાઓ આ નારાઓ સ્થાનિક નેતાના સમર્થનમાં લગાવી રહ્યાં છે. કાર્યકર્તાઓએ દિલીપ ભૈયાના હારતોરા કર્યા અને સેલ્ફી લીધી.

અમિતની બાજુમાં જ રઘુનાથ પણ પ્રચાર સામગ્રી વેચવાનું કામ કરે છે.

અમતિના સ્ટૉલની સામે એક કાર આવી ઊભી રહે છે. તેમાં બેસેલા લોકો કોંગ્રેસના ઝંડાની કિંમત પૂછે છે.

કારમાં બેસેલા લોકોએ કહ્યું કે કાપડ બરાબર નથી અને અને કિંમત પણ વધારે છે.

અમિત ઝંડાને પાછો લઈને મૂકી દે છે. અમિતે એ સજ્જનોને કહ્યું કે 'તમે અહીંથી મારી દુકાન બંધ કરાવશો?'

સંગઠનની નબળાઈ અને આર્થિક તંગી

રઘુનાથના જણાવ્યા મુજબ, જ્યારે કમલનાથ કાર્યાલયે આવે, ત્યારે ઝંડાનું વેચાણ વધી જાય છે.

કોંગ્રેસની પ્રચાર સામગ્રીનાં ઓછા વેચાણનું કારણ આપતા રઘુનાથે કહ્યું, "15 વર્ષથી ભાજપનું શાસન છે, કોંગ્રેસ પાસે પૈસા જ ક્યા છે? પૈસા તો ભાજપ પાસે છે."

ત્યારે એ યુવકે રઘુનાથને કહ્યું 'એટલે જ કહું છું કે ભાજપના ઝંડા વેચો.' રઘુનાથે કઈ પણ જવાબ આપ્યો નહીં.

અહીંના કોંગ્રેસ કાર્યલાયનું નામ ઈંદિરા ભવન છે. કાર્યાલયની બહાર ઈંદિરા ગાંધીની પ્રતિમા મૂકાયેલી છે.

તમે ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

આ વાંચ્યું કે નહીં?

કાર્યાલયના ત્રીજા માળે ચૂંટણી પ્રભારી દીપક બાબરિયા બંધ હૉલમાં કોંગ્રેસી નેતાઓની વચ્ચે ઘેરાયેલા છે.

એ લોકોમાંથી કેટલાક લોકો જિલ્લા પ્રમુખ બનાવવાની ભલામણ કરી રહ્યાં છે. કેટલાક લોકોની ઇચ્છા છે કે તેમને અલ્પસંખ્યક વિભાગના પ્રમુખ બનાવવામાં આવે.

ટોળામાંના એક સજ્જે માગણી કરી કે તેમને બુંદેલખંડ જવા માટે ગાડીની વ્યવસ્થા કરી આપવામાં આવે અને ગાડી વીઆઈપી હોવી જરૂરી છે.

દીપક બાબરિયાએ પોતાની બૅગમાંથી કાગળ કાઢ્યો અને એ વ્યક્તિને કહ્યું નીચે જતા રહો.

થોડી વારમાં તે સજ્જન પાછા ઉપર આવ્યા, તેમની સાથે અન્ય વ્યક્તિ પણ હતા.

એ વ્યક્તિએ બાબરિયાને કહ્યું 'ગાડી શા માટે નહીં મળે?'

ત્રણે વચ્ચે વાતચીત થઈ, પરંતુ કોઈ ઉકેલ નીકળ્યો નહીં.

કોંગ્રેસના મતે, વર્ષ 2003-2008 અને 2013ની ચૂંટણીમાં સંગઠનમાં સંપ નહોતો, જ્યારે આ વખતે સંગઠનમાં એકતા છે.

જોકે, કોંગ્રેસની સમસ્યા સંપ નથી. લાંબા સમયથી સત્તાથી દૂર રહેવાના કારણે કોંગ્રેસ નાણાકીય ભીડમાં છે, કોંગ્રેસ પાસે શિવરાજસિંહ જેવો લોકપ્રિય ચહેરો નથી.

દીપક બાબરિયા આ તમામ વાતોને સ્વીકારે છે, પરંતુ તેમના મતે રાજ્યમાં ભાજપ વિરોધી લહેર છે અને કોંગ્રેસ તમામ પડકારોને ઝીલવા સક્ષમ છે.

બાબરિયા કહે છે કે પક્ષ દ્વારા શિવરાજની વિરુદ્ધ કમલનાથ અને સિંધિયાની પસંદગી કરાઈ છે.

સંગઠન દ્વારા આ બન્નેમાંથી એકની ચૂંટણી બાદ પસંદગી થશે.

દિગ્વિજયનું કામ

પરંતુ શું કોંગ્રેસ સત્તાપક્ષ વિરોધી લહેરના ભરોસે બેઠી છે? રાજ્યના વરિષ્ઠ પત્રકાર વિજયદત શ્રીધર કહે છે:

"મધ્ય પ્રદેશમાં આ ચૂંટણી પાછલી ચૂંટણી કરતાં અલગ છે."

"રાહુલ ગાંધીએ દિગ્વિજય સિંહને મોટું કામ સોંપ્યું છે. મને લાગે છે તેમના સિવાય કોંગ્રેસમાં આ કામ કોઈ કરી શકે નહીં."

"દિગ્વિજય દરરોજ સંગઠનના બળવાખોરોને મળે છે અને તેમને કમલનાથ પાસે મોકલી આપે છે."

"મધ્ય પ્રદેશના દરેક જિલ્લામાં દિગ્વિજય સિંહના માણસો છે અને તેઓ લોકોને સમજાવી શકે છે. આ તેમની વિશેષતા છે."

શ્રીધરના મતે, ચૂંટણીમાં રસાકસી સર્જાય તેવી સ્થિતિ છે. તેઓ કહે છે કે રાજ્યની જનતા શિવરાજના મંત્રીઓ અને ધારાસભ્યોથી નારાજ છે.

કોંગ્રેસ કાર્યાલયમાં જ્યોતિરાદિત્ય સિંઘિયા, કમલનાથ, અને દિગ્વિજય સિંહના અલગ અલગ રુમ છે.

સિંધિયા સભાઓ સંબોધી રહ્યાં છે તેથી કાર્યાલયની મુલાકાત નથી લેતા.

દિગ્વિજયની આવનજાવન થતી રહે છે, કોંગ્રેસના કાર્યકર્તાઓ એ બાબતને સ્વીકારે છે કે દિગ્વિજયે અનેક બળવાખોર કાર્યકર્તાઓને...


સાંજે 7.45 સુધી 150 વોર્ડ પૈકી 146 વોર્ડોની મતગણતરી થઈ અને તેમાં તેલંગણા રાષ્ટ્ર સમિતિને 56, ભાજપનાને 46 અને એઆઈએમઆઈએમને 42 વોર્ડની બેઠક મળી છે. કૉંગ્રેસને ફક્ત બે વોર્ડની બેઠક મળી છે.

ગ્રેટર હૈદરાબાદ નગર નિગમની ચૂંટણી દિગ્ગજ નેતાઓને પ્રચારમાં ઊતારવાનું ભાજપને ફળ્યું છે અને પાર્ટી ગત ચૂંટણીની 4 વોર્ડ બેઠકથી સીધી 46 વોર્ડ બેઠક પર પહોંચી ગઈ છે.

ગ્રેટર હૈદરાબાદની સ્થાનિક ચૂંટણીની મતગણતરીમાં શરૂઆતના ભાજપ આગળ હતું તે અંગે ભાજપના નેતા ડી અરવિંદે ટિપ્પણી કરી છે કે 'તેલંગણાની જનતાને પરિવર્તન જોઈએ છે અને પાર્ટી આ જાણે છે.'

ગ્રેટર હૈદરાબાદ નગર નિગમ (જીએચએમસી) ચૂંટણીની મતગણતરી શુક્રવારે સવારે આઠ વાગ્યે શરૂ થઈ હતી.

15 વર્ષ પછી, પ્રથમ વખત આ ચૂંટણીમાં મત-પત્રોનો ઉપયોગ થયો. ચૂંટણીમાં લગભગ 74.1 લાખ મતદારોમાંથી લગભગ સાડા 34 લાખ મતદારોએ મતદાન કર્યું.

મતગણતરીમાં સુરક્ષાને ખાસ ધ્યાન રાખવા માટે બધી કામગીરી સીસીટીવી કૅમેરામાં રૅકૉર્ડ કરવામાં આવી રહી છે.

તેલંગાણા રાજ્ય ચૂંટણી પંચે શહેરમાં 30 સ્થળોએ મતગણતરી કેન્દ્રો બનાવ્યા છે.

જીએચએમલીના 150 વૉર્ડોમાં એક ડિસેમ્બરના મતદાન થયું હતું અને એક વૉર્ડમાં ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ગુરુવારે ફરી મતદાન કરાવવામાં આવ્યું હતું.

એક ડિસેમ્બરના મતદાન દરમિયાન મતપત્રોમાં ખામી મળ્યા પછી ઓલ્ડ મલકપેટ વૉર્ડમાં ફરી મતદાન કરાવવામાં આવ્યું હતું.

હૈદરાબાદના પૂર્વ મેયર અને એઆઈએમઆઈએમના નેતા મોહમ્મદ માજિદ હુસૈન મહેંદીપટનમથી જીતી ગયા છે.

IPLમાં અમદાવાદની ટીમને સ્થાન મળી શકશે?

મોટેરા સ્ટેડિયમ

અમદાવાદ મિરરના અહેવાલ અનુસાર ભારતીય ક્રિકેટ કંટ્રોલ બૉર્ડ (બીસીસીઆઈ) 24 ડિસેમ્બરે યોજાનારી વાર્ષિક જનરલ મિટિંગમાં આઇપીએલમાં બે નવી ટીમ ઉમેરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવી શકે છે. જેમાં અમદાવાદની ટીમ ઉમેરાય તેની પ્રબળ શક્યતા છે.

હાલમાં જ અમદાવાદમાં મોટેરા સ્ટેડિયમ તૈયાર થયું છે જે ફ્રૅન્ચાઇઝીઓની પહેલી પસંદ હોઈ શકે છે. આ સિવાય બીજી ટીમ લખનૌ, કાનપુર અથવા પુણેની હોઈ શકે છે.

BCCI માટે ટીમોને કંઈ સિઝનથી આઈપીએલમાં સમાવવી તે આકરો નિર્ણય છે. કારણ કે જો બીસીસીઆઈ 2021ની આઈપીએલ માર્ચ-એપ્રિલ મહિનામાં રમાડવા માગતી હોય તો નવી ટીમને યોગ્ય સમય નહીં મળે.

ઑક્શન, પ્લાનિંગ અને રિટેન્શનની નીતિ અને બીજા અનેક કારણોથી તેમના માટે રમવું અઘરું થશે.

એક એવી પણ વાત છે કે ફ્રૅફ્ન્ચાઇઝી ટીમોને આપી દેવામાં આવે પણ ટીમોને 2022માં રમાડવામાં આવે.

ઉત્તર પ્રદેશમાં પોલીસે આંતરધર્મ લગ્નને લગ્નવિધિ પહેલાં રોક્યાં

લગ્ન

ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયાના અહેવાલ અનુસાર લખનૌ પોલીસે ઉત્તર પ્રદેશના ધર્માંતરણના નવા વટહુકમને ટાંકીને હિંદુ મહિલા અને મુસ્લિમ પુરુષનાં લગ્નને વિધિ પહેલાં અટકાવ્યાં હતાં.

પોલીસે 22 વર્ષીય કૅમેસ્ટ્રી પોસ્ટગ્રૅજ્યુએટ હિંદુ મહિલા અને 24 વર્ષના ફાર્માસિસ્ટ પુરુષનાં લગ્નમાં હિંદુ મહાસભાના ચીફે આપેલી માહિતીના આધારે દખલગીરી કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો હતો.

કાયદા પ્રમાણે લગ્નની પરવાનગી લેવી પડે છે. બંને પરિવારો પરવાનગી મળે ત્યાં સુધી લગ્નને રોકવા રાજી થતાં એફઆઈઆર નોંધાઈ ન હતી.

લખનૌ દક્ષિણ ઝોનના એડિશનલ ડીસીપી સુરેશચંદ્ર રાવતે કહ્યું, "જ્યારે પોલીસ સ્થળે પહોંચી ત્યારે લગ્નની તૈયારીઓ ચાલી રહી હતી. પહેલાં લગ્ન હિંદુ રીતિરિવાજ પ્રમાણે થવાનાં હતાં અને પછી મુસ્લિમ રિવાજ પ્રમાણે. લગ્ન બંને પરિવારની જવાબદારીથી થવાનાં હતા."

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી 15 ડિસેમ્બરે ગુજરાતમાં આ પ્રોજેક્ટ્સનું કરશે લોકાર્પણ

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી

મિન્ટના અહેવાલ અનુસાર વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી 15 ડિસેમ્બેર ગુજરાતની મુલાકાતે આવવાના છે.

મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીએ જણાવ્યું હતું કે વડા...


સાંજે સાત વાગ્યે : મુંબઈ પરથી જોખમ ટળ્યું મુંબઈ પરથી જોખમ ટળી ગયું છે. 'નિસર્ગ' તોફાન મુંબઈ પરથી પસાર થઈ ગયું છે. શહેરમાં કેટલીય જગ્યાએ વૃક્ષો પડી ગયાં છે, જોકે, વધારે કોઈ નુકસાનના સમાચાર નથી.

વાવાઝોડું પસાર થઈ જતાં હવે બીએમસીએ સફાઈકામ શરૂ કરી દીધું છે.

હવામાન વિભાગના ડીજી મૃત્યુંજય મોહાપાત્રાએ સમાચાર સંસ્થા એનએનઆઈને કહ્યું કે આગામી ત્રણ કલાકોમાં વાવાઝોડું નબળું પડી જશે.

સાંજે  પાંચ વાગ્યે : પૂણેના કેટલાય વિસ્તારો ડૂબ્યા

સમાચાર સંસ્થા પીટીઆઈ અનુસાર મહારાષ્ટ્રના પૂણેના કેટલાય વિસ્તારો વરસાદને કારણે ડૂબી ગયા છે. 'નિસર્ગ' વાવાઝોડાને લીધે ફૂંકાયેલા ભારે પવનને પગલે શહેરમાં કેટલાંય વૃક્ષો ઊખડી ગયાં છે.

બપોરે ચાર વાગ્યાની સ્થિતિ

મુંબઈ પોલીસે જણાવ્યું છે કે સાંતાક્રૂઝ વિસ્તારમાં એક નિર્માણાધિન ઇમારતમાંથી સિમેન્ટની ઈંટો પડવાને લીધે નજીકની ઓરડીમાં રહેતા ત્રણ લોકોનો પરિવાર ઘાયલ થઈ ગયો છે. ભારે હવાને લીધે આ ઈંટો પડી હોવાનું પોલીસે જણાવ્યું છે.

મુંબઈનાં મેયર કિશોરી પેડનેકર કહ્યું, "અમારી ફાયર-બ્રિગેડ સેવા, જીવનરક્ષાકર્મી અને અન્ય બચાવદળો તૈયાર છે. લોકોને તોફાનથી જોખમ ન રહે, એ માટે મોટ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ા ભાગના લોકોને સલામત જગ્યાએ ખસેડવામાં આવ્યા છે. "કલાકના 70 કિલોમિટરની ઝડપે મુંબઈ તરફ આગળ વધી રહેલા વાવાઝોડાને પગલે મહારાષ્ટ્રોના સમગ્ર દરિયાકાંઠે ભારે પવન ફૂંકાઈ રહ્યો છે.
મહારાષ્ટ્રના મુખ્ય મંત્રી ઉદ્ધવ ઠાકરેએ પણ લોકોને બે દિવસ માટે ઘરની અંદર જ રહેવા અપીલ કરી છે. 'નિસર્ગ'નું જોખમ જોતાં ગુજરાત અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ દમણના પ્રભાવિત વિસ્તારોમાંથી મોટા પ્રમાણમાં લોકોને સલામત સ્થળે ખસેડવામાં આવ્યા છે.

ત્રણ વાગ્યાની સ્થિતિ

મહારાષ્ટ્રના મુખ્ય મંત્રીએ 'વાવાઝોડા બાદ તુરંત જ બચાવકાર્યોમાં જોતરાી જવાની' હાકલ કરી છે.

ઉદ્ધવ ઠાકરેએ પ્રદેશતંત્રને નિર્દેશ આપ્યા છે કે તેઓ 'એ તમામ આપાતસ્થિતિને પહોંચી વળવા માટે તૈયાર રહે અને મુંબઈ-ઠાણે પરથી વાવાઝોડું પસાર થઈ જાય એ સાથે જ રાહત અને બચાવકાર્યોમાં જોતરાઈ જાય. '

આગામી કેટલાક કલાકોમાં વાવાઝોડું મુંબઈથી ઉત્તર-પૂર્વ દિશામાં આગળ વધી જશે.

મુંબઈમાં વાવાઝોડાની અસર વર્તાઈ રહી છે. સોશિયલ મીડિયા પર વાવાઝોડાના એવા વીડિયો શૅર કરાઈ રહ્યા છે, જેમાં કાચાં મકાનોનાં છાપરાં ઊડતાં જોઈ શકાય છે.

નરીનમ પૉઇન્ટની કેટલીક તસવીરો સમાચાર એજન્સીએ પ્રકાશિત કરી છે, જેમાં કેટલાંક વૃક્ષો પડેલાં જોઈ શકાય છે.

અધિકારીઓએ બુધવારે જણાવ્યું કે રાજ્યના કાંઠાળ વિસ્તારોમાંથી લગભગ 50 હજાર અને દમણમાંથી લગભગ 4000 લોકોને સુરક્ષિત સ્થાનોએ પહોંચાડવામાં આવ્યા છે.

વાવાઝોડા 'નિસર્ગ'ને લીધે મહારાષ્ટ્રમાં ખાસ કરીને કોંકણ વિસ્તારમાં ભારે વરસાદ ખાબક્યો છે અને મુંબઈમાં પણ કેટલાય વિસ્તારોમાં વૃક્ષો પડી ગયાં છે.

જોકે, વાવાઝોડાને લીધે ગુજરાતમાં જાનમાલનું ખાસ નુકસાન નથી થયું.

'સ્કાયમેટવેધર'ના જણાવ્યા અનુસાર રાજ્યમાં જાનમાલનના નુકસાનના ખાસ અહેવાલો નથી.

નોંધનીય છે કે આ પહેલાં ગુજરાતમાં વાવાઝોડાનું જોખમ હતું પણ તેણે પોતાનો માર્ગ બદલતાં એ જોખમ ટળી ગયું છે.
હાલમાં રાજ્યમાં ભારે પવન સાથે વરસાદ પડી રહ્યો છે.

'નિસર્ગ' વાવાઝોડું મહારાષ્ટ્રના દરિયાકિનારે ત્રાટક્યું છે, ત્યારે ભારતીય હવામાન વિભાગે જણાવ્યું છે આગામી ત્રણ કલાકમાં વાવાઝોડું પોતાના ચરમ પર પહોંચવાની વાત કરી છે.  વાવાઝોડા 'નિસર્ગ' લગભગ 1 વાગ્યે મુંબઈથી લગભગ 120 કિલોમિટર દૂર મહારાષ્ટ્રના દીવે આગર વિસ્તારમાં ત્રાટક્યું.

આ અંગે માહિતી આપતાં રાયગઢ જિલ્લાનાં કલેક્ટર નીધિ ચૌધરીએ સ્થાનિક મીડિયાને જણાવ્યું, "કલાકના 100 કિલોમિટર કરતાં વધુની ઝડપે પવન ફૂંકાઈ રહ્યો છે." તેમણે...


સાંઝી રામ, દીપક ખજુરિયા અને પરવેશને આજીવન કેદની સજા કરવામાં આવી છે. જ્યારે તિલક રાજા, આનંદ દત્તા અને સુરેન્દ્રકુમારને 5-5 વર્ષની સજા કરવામાં આવી છે.

આ કેસમાં સાત પૈકી એકમાત્ર આરોપી ગુનેગાર નથી ઠર્યા, જે સાંજી રામના પુત્ર વિશાલ છે.

પીડિતાનાં માતાએ બીબીસીને જણાવ્યું હતું, "ન્યાય ત્યારે જ કહેવાશે જ્યારે મુખ્ય આરોપી સાંજી રામ અને પોલીસ અધિકારી દીપક ખજુરિયાને મૃત્યુદંડની સજા થશે."

"મારી દીકરીનો ચહેરો હજી પણ મને ડરાવે છે, આ પીડા ક્યારેય ખતમ નહીં થાય. મારી દીકરીની ઉંમરનાં બાળકોને રમતાં જોઉં છું ત્યારે મારું હૃદય દ્રવી ઊઠે છે."

બીજી તરફ વિશાલનાં માતા દર્શના દેવીએ ઇશ્વરનો આભાર માન્યો હતો કે તેમનો દીકરો નિર્દોષ છૂટ્યો છે.

સુપ્રીમ કોર્ટના વકીલ મુબીન ફારુકીએ બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું, "ધર્મનિરપેક્ષ રહીને સમગ્ર દેશે આ કેસ લડ્યો છે. અલગઅલગ વકીલો સુપ્રીમ કોર્ટ અને ટ્રાયલ કોર્ટમાં ન્યાય માટે લડ્યા છે. આ બંધારણીય જીત છે."

"દીપક ખજુરિયા, પરવેશ કુમાર, સાંજી રામને આઈપીસીની કલમ 376 D, 302, 201, 363, 120 B, 343, 376 B હેઠળ દોષી ઠેરવ્યા છે."

"તિલક રાજ, આનંદ દત્તા અને સુરિન્દર વર્માને આઈપીસી 201 ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

અંતર્ગત દોષી કરાર ઠેરવ્યા છે."

શું છે સમગ્ર ઘટના?

પોલીસે કોર્ટમાં જણાવ્યા પ્રમાણે આઠ વર્ષની બાળકી પર 6 લોકોએ વારંવાર બળાત્કાર ગુજાર્યો હતો.

ઘટના 10 જાન્યુઆરીની છે જ્યારે વિચરતા સમુદાય તરીકે ઓળખાતા બકરવાલ સમાજની આઠ વર્ષની બાળકી બપોર બાદ ઘોડા ચરાવવા ગઈ. પરંતુ એ સાંજે ઘરે પરત નહોતી આવી.

જ્યારે બાળકી ઘરે ના આવી તો તેમનાં માતાએ તેની જાણ તેમના પતિને કરી. તાત્કાલિક જ બાળકીના પિતા તેમના ભાઈ અને પાડોશીઓ સાથે શોધવા માટે નીકળી ગયા.

આખી રાત તેઓ બાળકીને શોધતા રહ્યા પરંતુ તેનો કોઈ પત્તો ના લાગ્યો.

12 જાન્યુઆરી એટલે કે બાળકીના ગુમ થયાના બે દિવસ બાદ પરિવારજનોએ હીરાનગર પોલીસ સ્ટેશનમાં ફરિયાદ નોંધાવી.

કઠુઆ ગૅંગરેપ મામલે સમગ્ર દેશમાં પ્રદર્શન થયાં હતાં

હીરાનગર પોલીસ સ્ટેશન કઠુઆ જિલ્લામાં આવે છે, જ્યારે રસાના ગામ પણ આ જિલ્લામાં આવે છે.

બાળકીના કાકાનો આરોપ છે કે આ કેસમાં જે આરોપી છે તે પોલીસ અધિકારી તિલક રાજે એવો ઉડાઉ જવાબ આપ્યો કે બાળકી તેના મિત્રો સાથે જતી રહી હશે.

તિલક રાજે બૂમો પાડીને ફરિયાદ કરવા ગયેલા લોકોને ભગાડી દીધા હતા. જોકે, સમગ્ર દેશમાં થયેલા જોરદાર વિરોધ પ્રદર્શન બાદ પોલીસે તપાસ શરૂ થઈ હતી.

આ પોલીસ તપાસમાં એક 28 વર્ષના દીપક ખજુરિયા નામના પોલીસ અધિકારી પણ હતા. તેઓ પણ આ મામલામાં આરોપી છે.

બાળકીના પિતાનો આરોપ છે કે આ બે પોલીસકર્મીઓએ બે જગ્યાઓ છોડીને બાકી બધી જ જગ્યાએ તપાસ કરી. આ બે જગ્યાઓ હતી સાંજીરામનું ઘર અને રસાના ગામનું મંદિર.

આ મામલે પોલીસે જે ચાર્જશીટ દાખલ કરી છે તેમાં સાંજીરામ નામના એક શખ્સને બળાત્કાર અને હત્યાના મુખ્ય કાવતરાખોર દર્શાવાયા છે.

કઈ રીતે બની બળાત્કારની ઘટના?

પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર આઠ વર્ષીય બાળકીને પૂજાના સ્થળ પર કેદ કરીને રાખવામાં આવી હતી અને એક અઠવાડિયા સુધી તેનો બળાત્કાર થતો રહ્યો હતો.

ચાર્જશીટમાં વર્ણવ્યા પ્રમાણે ઘોડા ચરાવવા ગયેલી બાળકીને ખોવાયેલા ઘોડા શોધી આપવાની લાલચ આપીને સાંજીરામે તેનું અપહરણ કરી લીધું હતું. સાંજીરામ એક નિવૃત ઑફિસર છે અને તે રસાના ગામમાં આવેલા મંદિરના પૂજારી પણ છે.

ચાર્જશીટમાં જણાવ્યા પ્રમાણે કથિત રીતે સાંજીરામ સાથે સ્પેશિયલ પોલીસ ઑફિસર દીપક ખજૂરિયા, સુરેન્દર વર્મા, તેમના મિત્ર પરવેશકુમાર, સાંજીરામનો સગીર ભત્રીજો અને સાંજી રામના પુત્ર વિશાલ જનગોત્રા આ સામૂહિક બળાત્કારની ઘટનામાં સામેલ હતા.

ચાર્જશીટ પ્રમાણે સાંજીરામના ભત્રીજાએ વિશાલ જંગોત્રાને મેરઠથી ફોન કરીને...


સાઇના અને પી. કશ્યપે શુક્રવારે લગ્ન કર્યાં. તેની જાહેરાત તેમણે ટ્વીટ કરીને કરી. તેમણે લખ્યું, "મારા જીવનની શ્રેષ્ઠ વ્યક્તિ."

તેમણે ખૂબ જ સાદાઈથી લગ્ન કર્યા. તેમણે સોશિયલ મીડિયા દ્વારા તેની જાહેરાત કરી.

પી. કશ્યપે તેમનાં માતાપિતા સાથે લગ્ન પહેલાંની વિધિની તસવીરો પણ સોશિયલ મીડિયા પર મૂકી હતી.

હૈદરાબાદના પી. કશ્યપને વર્ષ 2012માં ભારત સરકારે અર્જુન પુરસ્કારથી સન્માનિત કર્યા હતા.

બન્ને હૈદરાબાદની ગોપીચંદ અકાદમીમાં સાથે જ તાલીમ લઈ રહ્યાં હતાં. તેઓ લાંબા સમયથી રિલેશનશિપમાં હતાં.

તેમનું લગ્ન હૈદરાબાદના ઑરિઅન વિલામાં થયું, જેમાં બન્નેના પરિવારની 40 વ્યક્તિઓ હાજર હતી.

16મી ડિસેમ્બરે બન્ને લગ્ન બાદનું રિસેપ્શન આપી રહ્યાં છે.

17 માર્ચ 1990ના રોજ જન્મેલાં સાઇના નહેવાલ વર્ષ 2003માં ચેક ઑપનમાં જુનિયર ટાઇટલ જીતીને પ્રથમ વખત ચર્ચામાં આવ્યાં હતાં.

સાઇના નહેવાલના નામે ઘણા રેકૉર્ડ છે. બૅડમિન્ટનમાં ઑલિમ્પિક મેડલ જીતનારાં તેઓ પ્રથમ ભારતીય ખેલાડી છે.

તાજેતરમાં ગોલ્ડ કોસ્ટ (ઑસ્ટ્રેલિયા)માં યોજાયેલી કૉમનવેલ્થ ગેમ્સમાં સાઇના નહેવાલે પી. વી. સિંધુને હરાવીને ગોલ્ડ મેડલ જીત્યો હતો.

વળી વર્ષ 2014માં પી. ક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

શ્યપે ગ્લાસગો રાષ્ટ્રમંડળ ખેલમાં ગોલ્ડ મેડલ જીતીને ઇતિહાસ રચ્યો હતો.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


સાઇબેરિયામાં તૈનાત આ પોલિસકર્મીને 56 મહિલાઓની હત્યાનો દોષી ઠેરવીને બીજી વખત આજીવન કેદની સજા ફટકારવામાં આવી છે.

પૉપકોવ પહેલાંથી જ અન્ય 22 લોકોની હત્યાના ગુનામાં આજીવન કેદની સજા કાપી રહ્યા છે.

મોડી રાત્રે મહિલાઓને પોતાની કારમાં ફેરવવાના બહાને બોલાવવી અને તેમની નિર્મમ હત્યા કરી નાખવી એવી પૉપકોવની મૉડસ ઑપરેન્ડી હતી.

હત્યા સિવાય પૉપકોવ પર લગભગ 11 મહિલાઓ સાથે બળાત્કારનો પણ આરોપ હતો અને આવા ત્રણ કેસમાં તો તેઓ પોતાની ફરજ પર પોલિસની ગાડીમાં હતાં ત્યારે બનેલા છે.

આજથી છ વર્ષ પહેલાં ડીએનએ ટેસ્ટના આધારે પૉપકોવની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.

તેમણે 15 થી 40 વર્ષની મહિલાઓની હત્યા કરી હતી જેમાં તેમજ તેમાં એક પોલિસકર્મી પણ સામેલ છે.

આ બધી જ હત્યાઓ 1992થી 2007 દરમિયાન થઈ હતી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ચરિત્રહીન મહિલાઓને શુદ્ધ કરવાનો દાવો

પૉપકોવે ઇર્કુત્સ્કના અંગર્સ્ક શહેરની આસપાસ કુહાડી અને હથોડા વડે આ મહિલાઓની હત્યા કરી હતી. તેમજ તેમનાં ટૂકડા રસ્તાને કિનારે અથવા બાજુના સ્મશાનમાં ફેકી દીધા હતાં.

આ બાબતે પૉપકોવનો દાવો છે કે, તેણે અંગર્સ્કની કહેવાતી ચરિત્રહીન મહિલાઓને શુદ્ધ કરી છે.

આ પહેલાં રશિયા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

માં એલેક્ઝાંડર પિચુશ્કિને, સૌથી વધુ 48 વ્યક્તિઓની હત્યા કરી હતી. તે પહેલાં સોવિયતકાળમાં આંદ્રે ચિકાતિલોએ 52 લોકોની હત્યા કરી હતી.

જો કે, એ વાત માનવામાં નથી આવતી કે તેણે દરેક પ્રકારની મહિલાઓને પોતાની કારમાં ફેરવવાનો પ્રસ્તાવ મુક્યો હતો.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો