જોકે આ ઉદ્યોગ પર નજર રાખનાર લોકોનું કહેવું છે કે ભલે સીસીડીના શૅરની કિંમતો છેલ્લા ત્રણ દિવસમાં અડધાથી વધુ નીચે આવી ગઈ હોય, પરંતુ કંપનીની હાલત હજુ સુધી એટલી ખરાબ નથી.

સીસીડીના પૂર્વ સીઈઓ નરેશ મલ્હોત્રાએ બીબીસી હિંદીને જણાવ્યું, "સીસીડી નુકસાન કરતી કંપની નથી પણ હકીકતમાં નફો મેળવ્યો છે."

"દેવાનો મુદ્દો એવો નથી કે તેનો ઉકેલ ન આવી શકે અને જે કોઈ પણ કંપની ઝડપથી નફો કમાવવા માગે છે તેની સામે દેવાનો તો મુદ્દો હોય જ છે."

કૉફીના ઉદ્યોગ પર નજર રાખનારાઓનું માનવું છે કે વી. જી. સિદ્ધાર્થના પરિવારને દુઃખના દિવસો સામે લડવાનો અને તેમાંથી બહાર નીકળવાનો સમય આપવો જોઈએ.

જાણકારોનું કહેવું છે કે સિદ્ધાર્થના પરિવારને એ નક્કી કરવાનો સમય આપવો જોઈએ કે ભવિષ્યમાં સીસીડીને કેવી રીતે સંભાળવી.

કંપનીના એક પૂર્વ સિનિયર અધિકારીએ નામ ન જાહેર કરવાની શરતે કહ્યું, "સિદ્ધાર્થનાં પત્ની માલવિકા અને તેમના બે પુત્રો પાસે કંપનીના સૌથી વધુ શૅર (54 ટકા) છે."

"આથી આગામી 10-12 દિવસમાં પરિવાર કંઈક ઠોસ નિર્ણય લેશે."

હાલમાં ગમગીનીના સમયમાં પરિવાર માત્ર એક નિર્ણય લઈ શક્યો છે. પરિવારે કર્ણાટકના પૂર્વ મુખ્ય સચિવ અને કૉફી બોર્ડના પૂર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

્વ અધ્યક્ષને વચગાળાના અધ્યક્ષ બનવાનું કહ્યું છે.

એક સરકારી અધિકારી તરીકે રંગનાથનો રેકૉર્ડ સારો રહ્યો છે. એક સમયે તેઓ કર્ણાટકના પૂર્વ મુખ્ય મંત્રી એસ. એમ. કૃષ્ણા અને સિદ્ધાર્થના સસરાના સચિવ પણ રહી ચૂક્યા છે.

આ સિવાય નીતિન બાગમાનેને પણ ચીફ ઑપરેટિંગ ઑફિસર (સીઓઓ) બનાવાયા છે અને એક કાર્યકારી સમિતિ પણ બનાવી છે.

કાર્યકારી સમિતિ શું કરી શકે છે?

કૉફી ઉદ્યોગના એક વિશેષજ્ઞે નામ ન આપવાની શરતે કહ્યું, "સમિતિએ સૌપ્રથમ એવા ધંધાદારીને શોધવા જોઈએ કે જેઓ કૉફીના ઉદ્યોગની સમજ ધરાવતા હોય. સારી વાત એ છે કે ઇન્ડસ્ટ્રીમાં આવા ઘણા લોકો છે."

આ સિવાય કૉફી ઉદ્યોગમાં ખરીદ-વેચાણ સિવાય સીસીડીની બૅન્ડ ઍક્ટિવી અને રિટેલિંગની સારી સમજ હોવી જોઈએ.

કૉફી ઉદ્યોગના જાણકારો કહે છે, "એનાથી પણ વધારે એવા શખ્સને શોધવા જોઈએ કે જેઓ સંકટ સમયે સાહસ અને પ્રતિભાથી કાર્યભાર સંભાળી શકે."

"પ્રગતિના સમયમાં વેપારનો અનુભવ ધરાવનારી વ્યક્તિ આ સ્થિતિમાં મદદગાર નહીં નીવડે."

નામ જાહેર ન કરવાની શરતે એક બજાર વિશ્લેષકે કહ્યું, "જેમની પાસે કંપનીની જવાબદારી હશે, સીસીડીનું ભવિષ્ય મોટા ભાગે તેમના નિર્ણયો પર નિર્ભર કરશે."

"શક્ય છે કે કોઈ યોગ્ય અધિકારીની નિમણૂક બાદ શૅરના ભાવમાં થતો ઘટાડો ઓછો થઈ જાય અને સ્થિતિ થાળે પડી જાય."

આ વિશ્લેષકનું માનવું છે કે શૅર્સના ભાવ વધવાથી કંપનીની સ્થિતિમાં સુધારો થશે.

તેમણે કહ્યું, "જો પરિવાર તરત કંપની વેચવાનો નિર્ણય કરે તો તે આર્થિક દૃષ્ટિએ યોગ્ય નહીં હોય."

અંતે વિશેષજ્ઞોનો મત છે કે જો પરિવાર કંપની વેચવા માગતો હોય તો તેણે થોડી રાહ જોવી પડશે.

એક વિશેષજ્ઞના જણાવ્યા અનુસાર, "જો કંપનીને વેચવી હોય અને દેવું ચૂકતે ન થયું, હોય તો તે સૌથી છેલ્લું પગલું હોવું જોઈએ."

બજારમાં તે વાત લાંબા સમયથી ચાલી રહી છે કે કોકા કોલાને સીસીડીને ખરીદવામાં રસ છે, પરંતુ બજારના વિશ્લેષકોનું કહેવું છે કે કોકા કોલાએ જે કિંમતનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો અને સિદ્ધાર્થ જે કિંમત ઇચ્છતા હતા, તેમાં ખૂબ મોટું અંતર હતું.

સીસીડી વેચવાની જરૂર નથી

બજારના વિશેષજ્ઞોનું એક સમૂહ એવું પણ છે કે જે માને છે કે પરિસ્થિતિ એવી નથી કે સીસીડીને વેચવાની જરૂર પડે.

કૉફી ઇન્ડસ્ટ્રી પર નજીકથી નજર રાખતા પૂર્વ સરકારી અધિકારીએ નામ જાહેર ન કરવાની શરતે જણાવ્યું, "મને લાગતું નથી કે સીસીડીને વેચવાની જરૂર છે. સીસીડીની ઘણી સહયોગી કંપનીઓ છે કે જેમને વેચીને પરિસ્થિતિ સુધારી શકાય છે."

કારોબારી સમિતિ એ...


જોકે આ કેવાં પગલાં હશે તે બાબતે તેમણે કશું જ કહ્યું નથી.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ હજી ગણતરીના દિવસો પહેલાં ટ્વીટ કરીને જણાવ્યું હતું કે “અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સાથે ફોન પર લાંબી વાત થઈ. બંને દેશોએ કોરોના વિરુદ્ધની લડાઈમાં પૂર્ણ દમખમ સાથે એક બીજાનો સહકાર આપશે.”

ચાર એપ્રિલે સવાર-સવારમાં વડા પ્રધાને આ વાત કહી પરંતુ તેમણે એ ન જણાવ્યું કે કોરોના વિરુદ્ધની લડતમાં અમેરિકાએ ભારત પાસેથી કયા પ્રકારની મદદ માગી છે.

અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે જાતે મીડિયામાં આ બાબતે માહિતી આપી હતી.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સાથે ટેલીફોન પર વાત કર્યા પછી સ્થાનિક મીડિયાને સંબોધિત કરતાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે કહ્યું, "મેં ભારતના વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સાથે વાત કરી હતી. ભારત મોટી માત્રામાં હાઇડ્રૉક્સીક્લોરોક્વિન બનાવે છે."

"હાલ તેમણે આ દવા પર રોક લગાવી છે. ભારતમાં પણ આ દવા બહું વપરાય છે. ભારતની વસતી પણ વધારે છે પરંતુ અમે તેમને આ દવા માટે પોતાનો ઑર્ડર મોકલ્યો છે. તેમણે અમારા ઑર્ડર પર વિચાર કરવાનો ભરોસો અપાવ્યો છે."

કોરોના વાઇરસથી લડવા માટે કોઈ પણ પ્રકારની રસી હજી સુધી નથી શોધી શકાઈ.... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

પરંતુ અમેરિકામાં કોરોનાના દર્દીઓની સારવારમાં હાઇડ્રૉક્સીક્લોરોક્વિનનો વપરાશ થઈ રહ્યો છે.

હાલ દુનિયામાં કોરોના વાઇરસથી સંક્રમિત દર્દીઓની સૌથી વધારે સંખ્યા અમેરિકામાં છે. જોહ્ન હૉપકિન્સ યુનિવર્સિટીના ડેટા પ્રમાણે અમેરિકામાં ત્રણ લાખ 37 હજાર દર્દીઓ છે. ત્યાં અત્યાર સુધી લગભગ 9,600 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે.

ભારતમાં દવાના નિકાસ પર પ્રતિબંધ

DGFTનો પરિપત્ર

અમેરિકાએ ભારત પાસે જે દવા માગી છે તેના નિકાસ પર ભારતમાં પહેલાંથી જ પ્રતિબંધ છે.

25 માર્ચ 2020ના ડાયરેક્ટર જનરલ ઑફ ફૉરેન ટ્રેડે આ દવાના નિર્યાત પર પ્રતિબંધ મૂકતા એક પરિપત્ર બહાર પાડ્યો હતો જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે વિશેષ પરિસ્થિતિ (SEZ અને જ્યાં પૂર્ણ પેમેન્ટ લેવાઈ ગયું હોય)માં જ તેના નિકાસની પરવાનગી મળી શકે છે.

ડાયરેક્ટર જનરલ ઑફ ફૉરેન ટ્રેડ ભારત સરકારના વાણિજ્ય તથા વ્યવસાય મંત્રાલય હેઠળ આવે છે.

જોકે 25 માર્ચના આ પરિપત્રમાં ચાર એપ્રિલના રોજ ડાયરેક્ટર જનરલ ઑફ ફૉરેન ટ્રેડ તરફથી ચાર એપ્રિલે ફેરબદલ કરવામાં આવ્યા.

ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ઑફ મેડિકલ રિસર્સ દ્વારા આપવામાં આવેલા સૂચન

ફેરબદલ પછી નવો પરિપત્ર બહાર પાડવામાં આવ્યો જેમાં કહેવામાં આવ્યું કે આ દવાના નિકાસ પર પૂર્ણ પ્રતિબંધ છે. કોઈ પણ પરિસ્થિતિમાં આનો બહાર દેશમાં નિકાસ નહીં કરવામાં આવી શકાય.

આ નવો પરિપત્ર વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના ગળામાં ફાંસની અટકી ગયો છે.

એ તો સ્પષ્ટ છે કે મંત્રીઓના સમૂહ અને સલાહકાર પરિષદ સાથે વિચારણા વગર વડા પ્રધાન મોદી આ વાત પર કોઈ નિર્ણય ન લઈ શકે.

ભારતમાં આ દવાનો વપરાશ

Coronavirus દૂધની થેલી, વાસણો, પ્લાસ્ટિક પર અને હવામાં કેટલું જીવે છે?

ભારતમાં આ દવાનો વપરાશ આર્થરાઇટિસ, મલેરિયા અને લ્યૂપસ (LUPUS) નામની બીમારીના ઉપચારમાં કરવામાં આવે છે.

ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ઑફ મેડિકલ રિસર્ચના ડાયરેક્ટર જનરલ બલરામ ભાર્ગવ પ્રમાણે, ''હાઇડ્રૉક્સીક્લોરોક્વિનનો વપરાશ માત્ર હૉસ્પિટલ વર્કર્સ કરશે જે કોવિડ19ના દર્દીની સારવારમાં લાગેલા છે. અથવા જેમના ઘરમાં કોઈ સંક્રમિત વ્યક્તિ હોય તો તેની સાર-સંભાળ લઈ રહેલા લોકોજ આ દવા લઈ શકે છે.''

તે સિવાય ICMRએ 21 માર્ચના એક પ્રેસ રિલીઝ બહાર પાડી હતી કે નેશનલ ટાસ્ક ફોર્સ કોવિડ19નું ગઠન કરવામાં આવ્યું છે. આ ટાસ્ક ફોર્સ પ્રમાણે હાઇડ્રૉક્સીક્લોરોક્વિન દવા એવા લોકો જ લઈ શકે છે જે હાઇ રિસ્કમાં આવતા હોય.

એટલે હૉસ્પિટલમાં કામ કરનાર એ લોકો જે કોરોના વાઇરસથી સંક્રમિત દર્દીની...


જોકે આ બંને ખેલાડીઓને આ સિઝનમાં તેમની ફ્રૅન્ચાઇઝી દ્વારા ટીમમાં યથાવત રાખવામાં આવ્યા હતા. તેમની હરાજી કરવામાં આવી ન હતી.

આ સિઝનની હરાજીમાં સૌથી ઊંચી કિંમતે પૅટ કમિન્સને કોલકાતા નાઇટ રાઇડર્સે 15.5 કરોડમાં ખરીદ્યા હતા. જ્યારે બીજા ક્રમે ગ્લેન મૅક્સવેલ રહ્યા હતા. જેમને 10.75 કરોડમાં કિંગ્સ ઇલેવન પંજાબે ખરીદ્યા હતા.

રૉયલ ચેલેન્જર્સ બેંગ્લોરે ક્રિસ મોરિસને 10 કરોડમાં, કિંગ્સ ઇલેવન પંજાબે શેલ્ડન કોટરેલને 8.5 કરોડમાં અને નથન કાઉલ્ટર નાઇલને 8 કરોડમાં ખરીદ્યા હતા.

આ ખેલાડીઓનું પ્રદર્શન કેવું રહ્યું?

પૅટ કમિન્સન

ઑગસ્ટ 2019થી આઈસીસીના ટેસ્ટ ક્રિકેટ રૅન્કિંગમાં ટોપ પર રહેનારા પૅટ કમિન્સને આઇપીએલની આ સિઝનમાં સૌથી ઊંચી કિંમતે કોલકાતા નાઇટ રાઇડર્સે ખરીદ્યા હતા.

તેમણે આ સિઝનમાં રમેલી 14 મૅચમાં માત્ર 12 વિકેટ લીધી છે અને 146 રન બનાવ્યા છે. પૅટ કમિન્સે સિઝનની પહેલી 10 મૅચમાં માત્ર ત્રણ જ વિકેટ લીધી હતી.

આઈપીએલની આ સિઝનમાં સૌથી વધારે વિકેટ લેનાર ખેલાડીઓની યાદીમાં તે 18મા ક્રમે છે.

પૅટ કમિન્સનો સૌથી સારો રેકૉર્ડ 4/34 છે. જ્યારે તેમણે 7.86ની ઇકૉનૉમીથી રન આપ્યા છે. પૅટ કમિન્સે એક મૅચમાં નોટઆઉટ ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

53 રન પણ બનાવ્યા છે. પૅટ કમિન્સની આ ચોથી સિઝન હતી છેલ્લે તેઓ 2017માં આઈપીએલ રમ્યા હતા તેમાં તેમણે 12 મૅચમાં 15 વિકેટ લીધી હતી.

ગ્લેન મૅક્સવેલ - એક-એક રન પડ્યો લાખો રૂપિયાનો

લાંબી સિક્સરો મારવા માટે ઓળખાતા ગ્લેન મૅક્સવેલે આ સિઝનમાં એક પણ સિક્સર મારી નથી. ગ્લેન મૅક્સવેલને કિંગ્સ ઇલેવન પંજાબે 10.75 કરોડ રૂપિયામાં ખરીદ્યા હતા.

મૅક્સવેલે સિઝનની 13 મૅચમાં માત્ર 108 રન બનાવ્યા હતા. તેમણે પહેલી દસ મૅચમાં 15ની ઍવરેજથી માત્ર 90 રન બનાવ્યા હતા. તેમણે દિલ્હી કૅપિટલ્સની ટીમની સામે બનાવેલા 32 રન એક માત્ર તેમની મહત્ત્વની ઇનિંગ્સ હતી.

મૅક્સવેલનો છેલ્લી ચાર સિઝનનો સ્ટ્રાઇક રેટ 140થી ઉપર રહ્યો છે જ્યારે આ સિઝનમાં 101.88નો રહ્યો છે.

ક્રિસ મોરિસ ઇજાના કારણે ઓછી ગૅમ રમ્યા

રૉયલ ચેલેન્જર્સ બેંગ્લોરે 10 કરોડ રૂપિયામાં ક્રિસ મોરિસને ખરીદ્યા હતા. ક્રિસ મોરિસ ઈજાગ્રસ્ત થતાં તેઓ આઈપીએલની પહેલી ચાર મૅચ રમ્યા ન હતા. ત્યારબાદ તેમણે 9 મૅચ રમી હતી જેમાં તેમણે 11 વિકેટ લીધી હતી.

ક્રિસ મોરિસે પહેલી જે પાંચ મૅચ રમી હતી તેમાં પાંચની ઇકૉનૉમીથી રન આપ્યા હતા અને નવ વિકેટ લીધી હતી. ક્રિસ મોરિસે 9 મૅચમાં 24 રન બનાવ્યા હતા.

શેલ્ડન કોટરેલ

કોટરેલ

શેલ્ડન કોટરેલને કિંગ્સ ઇલેવન પંજાબે 8.5 કરોડ રૂપિયામાં ખરીદ્યા હતા. તેમણે આખી આઇપીએલમાં 6 મૅચ રમી છે. જેમાંથી તેમને માત્ર 6 વિકેટ જ મળી છે. તેમને 8.80ની ઇકૉનૉમીથી રન પડ્યા છે.

રાજસ્થાન રૉયલ્સના રાહુલ તિવેટિયાએ તેમની જ ઓવરમાં છ બૉલમાં પાંચ સિક્સ ફટકારી હતી. ત્યારબાદ તેઓ એક પણ મૅચ રમ્યા ન હતા.

નથન કાઉલ્ટર નાઇલ

નથન કાઉલ્ટર નાઇલ

મુંબઈ ઇન્ડિયન્સે નથન કાઉલ્ટર નાઇલને 8 કરોડ રૂપિયામાં ખરીદ્યામાં હતા. તેમણે આખી આઇપીએલમાં છ મૅચમાં 3 વિકેટ લીધી છે. તેમણે 8.4ની ઇકૉનૉમીથી રન આપ્યા હતા. તેમણે શરૂઆતમાં ટીમમાં સ્થાન આપવામાં આવ્યું ન હતું. ત્યારબાદ એક મૅચમાં 4 ઓવરમાં 51 રન પડ્યા હતા.

તેમણે આ વખતે આઈપીએલમાં 25 રન બનાવ્યા છે જેમાં એક મૅચમાં નોટઆઉટ 24 રન બનાવ્યા હતા.

આઈપીએલની 13મી સિઝનમાં જો કોઈ ભારતીય ખેલાડી હરાજીમાં સૌથી વધારે કિંમતે ખરીદાયા હોય તો તે પિયૂષ ચાવલા હતા. જેને ચેન્નાઈ સુપર કિંગ્સે 6.75 કરોડમાં ખરીદ્યા હતો. તેમણે 7 મૅચમાં છ વિકેટ લીધી હતી. તેમની ઇકૉનૉમી 9.09ની હતી. નબળાં પ્રદર્શનને કારણે તેમને બહાર બેસાડવામાં આવ્યા હતા.

સૌથી ઉંચી કિંમતે ટીમમાં યથાવત રખાયેલા ખેલાડીએ શું કર્યું?

વિરાટ...


જોકે આ રસી લેનારાઓને આડઅસર થઈ રહી હોવાના પણ સમાચાર સામે આવી રહ્યા છે. ભારતમાં ઉત્તર પ્રદેશ અને કર્ણાટકમાં રસી આપ્યા બાદ બે લોકોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં.

જોકે, સ્વાસ્થ્ય મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું હતું આ મૃત્યુ રસીને લીધે થયાં નથી.

હવે જ્યારે ભારતમાં રસીકરણની પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે, ત્યારે લોકોના મનમાં રસીને લઈને ગભરાટ પણ છે તો બીજી તરફ લોકો એવું માની રહ્યા છે કે રસી આવવાથી કોરોના વાઇરસ હવે જતો રહશે. પરંતુ શું ખરેખર કોરોના વાઇરસ આગામી દિવસોમાં ખતમ થઈ જશે?

આ સવાલનો જવાબ મેળવતા પહેલાં આપણે એ જાણવું પડશે કે કોરોનાની રસી શરીરમાં ગયા પછી કેવી રીતે કામ કરે છે?

રસી કેવી રીતે કામ કરે છે?

રસી કેવી કામ કરે છે, તેની ફૉર્મ્યૂલા હંમેશાં એક જ છે - રસી શરીરમાં ગયા પછી એક ઍન્ટિજન બનાવે છે.

આ ઍન્ટિજન એક નિષ્ક્રિય (મૃત) વાઇરસ, કમજોર વાઇરસ (જે કોઈને બીમાર ન કરે), વાઇરસનો એક ભાગ, કેટલુંક પ્રોટિન જે વાઇરસ જેવું દેખાતું હોય અથવા ન્યૂક્લિક એડિટ (જેમ કે આરએનએ વૅક્સિન), તેમાંથી કંઈ પણ હોઈ શકે છે.

સાઓ પાઉલો યુનિવર્સિટીની ફેકલ્ટી ઑફ મેડિસિનના ડૉ. જ્યૉર્જ કલીલ અનુસાર, "ઍન્ટિજન ઇમ્યુન સિસ્ટમને ઉશ્કેરે છે. જે શરીરને ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

દૂષિત જંતુ કે વાઇરસ સામે લડવા તૈયાર કરે છે. જેથી આ વાઇરસની ઓળખ થઈ શકે અને ઇમ્યુન સિસ્ટમ તેનાથી લડવા માટે ઍન્ટિબૉડીઝ પેદા કરી શકે."

ફરી વાર જ્યારે વાઇરસના સંપર્કમાં આવશો તો શરીર યાદ રાખશે કે તેની સાથે કેવી રીતે લડવું છે અને તરત આ જોખમ સામે અસરકારક રીતે લડી શકાય છે.

આ પ્રતિક્રિયાને ઍડેપ્ટિવ ઇમ્યુન રિસ્પૉન્સ કહેવાય છે અને દરેક વાઇરસ માટે અલગ હોય છે.

નતાલિયા પસ્ટર્નક કહે છે, "આ એવી પ્રતિક્રિયા છે, જેની શરીરમાં થતી અસર દેખાવવામાં કમસે કમ બે અઠવાડિયાંનો સમય લાગે છે."

તેઓ આગળ કહે છે, "રસી મળ્યા બાદ શરીરની પહેલી પ્રતિક્રિયા હોય છે - ઍન્ટિબૉડી બનાવવી, જે વાઇરસ સાથે ચોંટી રહે છે અને તેને બૉડી સેલમાં પ્રવેશતાં રોકે છે અને તેનો ઉપયોગ કરીને વધુ વાઇરસ તૈયાર કરે છે.

એક સારી ઇમ્યુનવાળી વ્યક્તિના શરીરમાં જંતુઓ પ્રવેશતાં જ ઍન્ટિબૉડી રિલીઝ થાય છે, જે બૉડી સેલ્સ (કોશિકાઓ)ને નુકસાન કરતાં બચાવે છે.

પરંતુ એક બીજી રીતનો ઇમ્યુન રિસ્પૉન્સ પણ છે, જેને સેલ્યુલર રિસ્પૉન્સ કહેવાય છે.

નતાલિયા કહે છે, "તેને ટી-સેલ કહેવાય છે, જે વાઇરસને રોકતી નથી, પણ તેની ઓળખ કરે છે કે કયો સેલ વાઇરસથી ગ્રસિત છે અને તેની ઓળખ કરી નષ્ટ કરે છે."

એટલે જો વાઇરસ કોઈ રીતે ઍન્ટિબૉડીથી બચીને શરીરના કોઈ સેલમાં ચાલ્યો જાય તો ટી-સેલ્સ તેને શોધવાનું અને 'જૉમ્બી સેલ્સ'ને નષ્ટ કરવાનું કામ કરે છે, જેથી વધુ વાઇરસ પેદા ન થાય.

જ્યૉર્જ કલીલ કહે છે, "સેલ્યુલર રિસ્પૉન્સની અસર ઍન્ટિબૉડી કરતાં મોડી જોવા મળે છે. એટલા માટે કે ઇમ્યુનિટી સારી થવા માટે કેટલાંક અઠવાડિયાંની રાહ જોવી પડે છે."

એટલે કે રસી લીધા બાદ તમે કેટલાંક અઠવાડિયાં પછી જ સુરક્ષિત રહી શકો છો. આ એવું છે, જેવી રીતે શરીરને કોઈ સૂચના 'પ્રોસેસ' કરવા અને તેને અનુરૂપ કામ કરવા માટે સમય જોઈએ.

રસી માટે બે ડોઝ જરૂરી

કોરોના વાઇરસના મામલામાં રસી મળ્યા બાદ બીજો મુદ્દો કેટલા સમય સુધી સુરક્ષાત્મક પગલાં લેવાનો છે તે છે.

આ બીમારી સામે તૈયાર થયેલી મોટા ભાગની રસીની સંપૂર્ણ અસર માટે બે ડોઝ જરૂરી છે.

જ્યૉર્જ કલીલ કહે છે, "સંકેત એવા છે કે પહેલો ડોઝ મળ્યા પછી એક મહિના સુધી રાહ જોવી પડે. બીજો ડોઝ લીધા પછી કમસે કમ 15 દિવસ સુધી મહામારીથી બચવા માટે જરૂરી સાવધાની રાખો, જેમ કે સેલ્ફ આઇસોલેશન અને માસ્કનો ઉપયોગ કરો. દરેક રસીની અસર જોતાં એ કહી શકાય કે તેના પછી જ તમે સુરક્ષિત થઈ શકો છો."

નતાલિયા પસ્ટર્નક કહે છે, "પહેલા ડોઝને ડૉક્ટર મુખ્ય...


જોકે આજે પણ જાપાની લોકોનાં દિલમાં કોકુરાના 'ના મિટવાની' યાદો છે, કેમ કે બે દાયકા પહેલાં તેના અસ્તિત્વનું ન રહેવું એ વધુ દર્દનાક સાબિત થઈ શકતું હતું.

1945માં જાપાનમાં પરમાણુ બૉમ્બવિસ્ફોટો માટે પસંદ કરાયેલાં લક્ષ્યોમાં કોકુરા પણ હતું, પણ આ શહેર ચમત્કારિક રીતે દ્વિતીય વિશ્વયુદ્ધ સમયે ભીષણ તબાહીથી બચી ગયું હતું.

હકીકતમાં કોકુરા 9 ઑગસ્ટે બૉમ્બના નિશાનાથી થોડી મિનિટો દૂર હતું, એવી જ રીતે જેમ ત્રણ દિવસ પહેલાં હિરોશિમા હતું.

જોકે એ વિનાશકારી હથિયારોને ત્યાં તહેનાત ન કરાયાં, કેમ કે એકસાથે ઘણી બધી એવી ચીજો થઈ, જેના કારણે અમેરિકન વાયુસેનાએ વૈકલ્પિક ટાર્ગેટ એટલે કે નાગાસાકી તરફ વધવું પડ્યું હતું.

એવું અનુમાન છે કે બૉમ્બ વિસ્ફોટોમાં હિરોશિમાના એક લાખ 40 હજાર લોકો અને નાગાસાકીમાં 74 હજાર લોકો માર્યા ગયા હતા અને હજારો લોકો અનેક વર્ષો સુધી રેડિયેશનની અસર વેઠતાં રહ્યા છે.

'લક ઑફ કોકુરા' હવે જાપાનમાં એક કહેવત બની ગઈ છે, તેનો ઉપયોગ ત્યારે કરવામાં આવે છે, જ્યારે કોઈની સાથે બહુ ખરાબ થવાથી બચી જવાય છે.

પરંતુ કોકુરામાં આખરે શું થયું હતું?

કોકુરાને 1963માં મિલાવીને એક નવું શહેર કીટાક્યૂશૂ બનાવી દીધું હ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

તું

જુલાઈ 1945ના મધ્યમાં અમેરિકાની સેનાના અધિકારીએ જાપાનનાં ઘણાં શહેરોને પસંદ કર્યાં, જ્યાં પરમાણુ બૉમ્બ ફેંકી શકાય. આ એ શહેરો હતાં, જ્યાં ફેકટરીઓ અને સૈન્ય અડ્ડાઓ હતાં.

કોકુરા પ્રાથમિકતાના ક્રમમાં માત્ર હિરોશિમાથી પાછળ હતું. એટલે કે સૂચિમાં હિરોશિમા બાદ તેનું નામ હતું.

કોકુરા હથિયાર ઉત્પાદનનું મોટું કેન્દ્ર હતું. અહીં જાપાનની સૌથી મોટી અને સૌથી વધુ ગોળા-બારુદ બનાવતી ફેકટરીઓ હતી.

કોકુરામાં જાપાનની સેનાની એક બહુ મોટી આયુધશાળા પણ હતી.

6 ઑગસ્ટે આ પરમાણુ બૉમ્બ સ્ટેન્ડ બાય હતા, જેથી જો કોઈ કારણે હિરોશિમા પર બૉમ્બ ન પડી શકે તો તેનો ઉપયોગ કરી શકાય.

'ફૅટ મૅન' બૉમ્બ પહેલાં કોકુરા પર નાખવાનું નક્કી થયું હતું

ત્રણ દિવસ બાદ બી-29 બૉમ્બવર્ષક સવારસવારે કાકુરા માટે ઊડ્યાં, તેમાંથી એક પર 'ફૅટ મૅન' લદાયેલો હતો, જેમાં હિરોશિમા પર ફેંકાયેલા યુરેનિયમ બૉમ્બથી પણ વધુ શક્તિશાળી એક પ્લૂટોનિયમ બૉમ્બ હતો.

જોકે કોકુરા પર વાદળો ઘેરાયેલાં હતાં, ધુમાડો પણ થઈ ગયો હતો. ધુમાડો કદાચ પાડોશી યવાટામાં એક દિવસ પહેલાં થયેલા બૉમ્બમારાથી થયેલી આગને કારણે થયો હતો.

કેટલાક ઇતિહાસકારોએ એ દાવો પણ કર્યો છે કે આખા જાપાનમાં હવાઈ હુમલા સતત થઈ રહ્યા હતા ત્યારે કોકુરાનાં કારખાનાંઓએ જાણીજોઈને કોલસો સળગાવ્યો, જેથી આખા શહેરમાં એક સમયે એક 'સ્મોક સ્ક્રીન' બનાવી શકાય.

અમેરિકાના સૈન્ય દસ્તાવેજો અને એક વિમાનમાં બેઠેલા ન્યૂયોર્કના પત્રકાર વિલિયમ લૉરેન્સના રિપોર્ટ અનુસાર, બી-29 બૉમ્બવર્ષકોએ ત્રણ વાર કોકુરાના ચક્કર લગાવ્યા હતા.

હકીકતમાં આદેશ હતો કે બૉમ્બ ત્યારે જ ફેંકવામાં આવે જ્યારે ટાર્ગેટ દેખાય, જેથી વધુમાં વધુ નુકસાન થઈ શકે.

સમસ્યા એ પણ હતી કે જમીન પર મોજૂદ સેનાએ વિમાનને જોઈ લીધું હતું અને વિમાનો પર ગોળાબારી શરૂ કરી દીધી હતી.

જે બી-29 બૉક્સ્કાર પર બૉમ્બ લદાયેલો હતો, તેને ઉડાવતાં મેજર ચાર્લ્સ સ્વીનીએ નાગાસાકી તરફ આગળ વધવાનો નિર્ણય લીધો અને કોકુરા બચી ગયું.

ફરી એક વાર જવા દીધું

1945માં જાપાનમાં પરમાણુ બૉમ્બવિસ્ફોટો માટે પસંદ કરાયેલાં લક્ષ્યોમાં કોકુરા પણ હતું

અમેરિકાનાં વિમાનો માર્ચ, 1945થી જાપાન પર સતત હુમલો કરતાં હતાં. વિમાનમાંથી એવો આગવાળો બૉમ્બ ફેંકતા હતા જે જમીન પર શહેરોને સળગાવી રહ્યાં હતાં.

અનુમાન છે કે ટોક્યોમાં 9 માર્ચની રાતે માત્ર એક રેડ દરમિયાન 83 હજારથી વધુ લોકોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં અને 10 લાખથી વધુ લોકો બેઘર થઈ ગયા હતા.

પરંતુ બી-29...


જોકે આમાંથી હૉકી ઇન્ડિયા લીગ હાલ નથી યોજાતી. આનાથી અંદાજ લગાવી શકાય છે કે ભારતીય રમતોમાં લીગ ટુર્નામેન્ટ હવે મહત્ત્વની ભૂમિકા નિભાવી રહી છે.

ભારતમાં મહિલા ફૂટબૉલને જે પ્રકારે નજરઅંદાજ કરવામાં આવતું હતું તેને જોતાં કેટલાંક વર્ષો પહેલાં મહિલાઓની ફૂટબૉલ લીગ વિશે વિચારવાનું મુશ્કેલ હતું.

પરંતુ ઇન્ડિયન વિમન લીગની ચોથી સિઝન ગત શુક્રવારે બેંગલુરુમાં પૂર્ણ થઈ.

ફાઇનલ મૅચમાં ગોકુલમ કેરલા ટીમ ક્રિફ્સા (KRYPHSA) ક્લબને 3-2થી હરાવીને જીતી. ગોકુલમ કેરલા પહેલી વખત આ લીગની ચૅમ્પિયન બની છે.

વિજેતા ટીમ તરફથી પરમેશ્વરી દેવી, કમલા દેવી અને સવિત્રા ભંડારીએ એક-એક ગોલ કર્યો.

આ પહેલાં (SETHU) સેતુ ફૂટબૉલ ક્લબ, સ્ટુડન્ટ ફૂટબૉલ ક્લબ અને ઇસ્ટર્ન સ્પૉર્ટિંગ યુનિયન ચૅમ્પિયન ટીમ રહી છે.

ક્યાં રાજ્યોની ટીમ રમે છે લીગ?

આ વખતે આ લીગમાં કુલ 12 ટીમોએ ભાગ લીધો. તેમને છ-છ ટીમના બે પૂલમાં વહેંચવામાં આવી.

આ ટીમમાં મણીપુર, ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર, ગોવા, તામિલનાડુ, ઓરિસ્સા, પશ્ચિમ બંગાળ અને બાકીના ભારતીય ઝોનની ટીમનો સમાવેશ થયો હતો.

આમ તો 2016-17માં લીગની પહેલી સિઝનમાં માત્ર છ ટીમોએ ભાગ લીધો હતો. ત્યારબાદની સિઝનમાં કેટલા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ંક વિદેશી મહિલા ફૂટબૉલ ખેલાડી પણ જોડાયાં.

ખેલાડીઓનું સુંદર પ્રદર્શન

ઇન્ડિયન વીમન્સ લીગની એક સિઝનમાં સૌથી વધારે ગોલ કરવાનો રેકર્ડ મણિપુર પોલીસ સ્પૉર્ટ્સ ક્લબના ફૉરવર્ડ અને ભારતીય મહિલા ફૂટબૉલ ટીમનાં કૅપ્ટન નાંગોમ બાલાદેવીના નામે છે.

તેમણે વર્ષ 2018-19ની ત્રીજી સિઝનમાં 26 ગોલ કર્યા.

વર્ષ 2016-17ની પહેલી સિઝનમાં ઇસ્ટર્ન સ્પૉર્ટિંગ યુનિયનનાં યમુના કમલા દેવી અને વર્ષ 2017-18ની બીજી સિઝનમાં નાંગોમ બાલા દેવીએ 12-12 ગોલ કર્યા. વર્ષ 2017-18માં નાંગોમ બાલા દેવી ક્રિફ્સા ફૂટબૉલ ક્લબ માટે રમ્યાં.

આ ઇન્ડિયન વીમન્સ ફૂટબૉલ લીગને લઈને ફૂટબૉલ સમીક્ષક નોવી કપાડિયા કહે છે કે વર્ષોથી નજરઅંદાજ રહેલા મહિલાઓના ફૂટબૉલને લઈને છેવટે ભારતીય ફૂટબૉલ સંઘે વર્ષ 2016-17માં પહેલી વખત આ પ્રકારની લીગ યોજવાનો નિર્ણય લીધો.

આ વર્ષે ભારત અંડર-19 મહિલા ફૂટબૉલ વર્લ્ડ કપની યજમાની કરી રહ્યું છે, એટલે ભારતની આ ટીમ પર વધારે ધ્યાન અપાઈ રહ્યું છે, જે આમાં ભાગ લેવાની છે.

નોવી કપાડિયા આગળ વિસ્તારથી કહે છે કે ભારતમાં જો મહિલાઓમાં ફૂટબૉલને લોકપ્રિય બનાવવું હશે તો વધારેમાં વધારે ટૂર્નામેન્ટ યોજવી પડશે.

વિદેશની મોટાીક્લબમાં મહિલા ટીમ

આર્સેનલની ફૂટબૉલ ટીમ

વિદેશમાં તો આર્સેનલ, ચેલ્સી જેવી મોટી-મોટી ફૂટબૉલ ક્લબમાં મહિલાઓની પણ ટીમ છે.

તેની વિરુદ્ધ ભારતમાં જેટલી પણ મોટી ફૂટબૉલ ક્લબ જેમ કે મોહન બાગાન, ઈસ્ટ બંગાળ અથવા આઈએસએલની ક્લબમાં તેમાં ક્યારેય મહિલાઓની ફૂટબૉલ ટીમની વાત જ નથી થતી.

એવામાં આ પ્રકારની લીગનું હોવું ઘણું હકારાત્મક છે કારણ કે ટુર્નામેન્ટમાં સંઘર્ષપૂર્ણ મૅચ રમીને જ ખેલાડીનો વિકાસ થાય છે.

આ લીગની તમામ મૅચ બૅંગલુરુમાં જ રમાઈ, શું આનાથી લીગનું આકર્ષણ ઓછું થયું?

આના જવાબમાં નોવી કપાડિયા કહે છે કે મહિલાઓની મૅચના ટેલિવિઝન અધિકાર નથી, ટિકિટ પણ ઘણી ઓછી વેચાય છે. આ એક પ્રકારે કરારવાળી સ્થિતિ છે કે છેવટે મૅચ તો યોજાઈ રહી છે.

બીજું આ પુરુષોની લીગની જેમ સ્થાપિત લીગ નથી. હાલ અમે લીગના શરૂઆતના સમયમાં છીએ એટલા માટે આવું થવું સ્વાભાવિક છે.

કપાડિયા માને છે કે લીગમાંથી અનેક પ્રતિભા ઊભરીને સામે આવી છે. આશાલતા દેવીના ભારતીય ફૂટબૉલ ઍસોસિયેશને વર્ષ 2018-19માં સર્વશ્રેષ્ઠ ફૂટબૉલર તરીકે પસંદગી કરી હતી.

તેમના સિવાય પોતાની ફ્રી કિક માટે જાણીતાં દિલ્હીના ડાલિમા છીબ્બર, ભારતનાં ગોલકીપર અદિતી ચૌહાણ, મણિપુરનાં ઓબેંડો દેવીએ પણ ખૂબ નામ મેળવ્યું.

સારી વાત છે કે...


જોકે એમણે પણ આંકડા 4.7 ટકા સુધી જ રહેવાની આશંકા વ્યક્ત કરી હતી.

હવે જે આંકડા આવ્યા છે એ આ આશંકા કરતાં પણ ખરાબ છે. ગત છ વર્ષોમાં સૌથી ખરાબ આંકડા છે આ. આ પહેલાં વર્ષ 2013માં જાન્યુઆરીથી માર્ચ વચ્ચે આ દર 4.3% પર રહ્યો હતો.

ચિંતાની વાત એ છે કે આ સતત છઠ્ઠો ત્રિમાસિક ગાળો છે કે જેમાં જીડીપી વિકાસ દરમાં ઘટાડો નોંધાયો છે. સૌથી ચિંતાજનક સમાચાર એ છે કે ઉદ્યોગોનો વિકાસદર 6.7%થી ઘટીને માત્ર અડધો ટકા જ રહ્યો છે.

આમાં મૅન્યુફૅક્ચરિંગ એટલે કે કારખાનામાં બનનારા સામાનમાં વધારો થવાને બદલે અડધો ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે. તો ખેતીવાડી કે કૃષિક્ષેત્રે વિકાસનો દર 4.9 ટકાથી ઘટીને 2.1% અને સર્વિસનો દર પણ 7.3 ટકાથી ઘટીને 6.8 ટકા રહી ગયો છે.

જીડીપીને કઈ રીતે સમજવી?

જીડીપી એટલે કે ગ્રૉસ ડૉમેસ્ટિક પ્રોડક્ટ. તેને સકળ ઘરેલું ઉત્પાદન પણ કહી શકાય.

જોકે, એનો અર્થ એવો પણ થાય કે દેશભરમાં જે કંઈ પણ બની રહ્યું છે, કોઈ વ્યક્તિ જેટલી પણ કમાણી કરી રહી છે એ સૌનો સરવાળો. કમાણીનો હિસાબ તો સરળતાથી લગાવી શકાય નહીં, એટલે અહીં હિસાબ કરવાનો સરળ ઉપાય છે, ખર્ચનો હિસાબ લગાવવો. કંઈક ખરીદતી વખતે થયેલો કુલ ખર્ચ જ દેશની જીડીપી હોય છ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ે.

આમાં થનારાના વધારાને જ જીડીપી ગ્રોથ રેટ કહેવામાં આવે છે અને તેનાથી જ હિસાબ લગાવાય છે કે દેશ કઈ ઝડપે વિકાસ સાધી રહ્યો છે. અહીં સાથે વ્યક્તિદીઠ કૅપિટા જીડીપી એટલે દેશમાં એક વ્યક્તિ પર કેટલી જીડીપી બની એનો આંકડો પણ જાહેર કરવાનો હોય છે.

અને જો આ વ્યક્તિદીઠ કૅપિટાનો આંકડો નીચો રહે તો એનો સીધો જ અર્થ એવો થાય કે દેશના નાગરિકો મુશ્કેલીમાં છે. તેમને જરૂરિયાત પૂર્ણ કરવામાં મુશ્કેલી નડી રહી છે અથવા તો એ પૂર્ણ નથી થઈ રહી.

આ આંકડો ઊંચો હોવાનો અર્થ એ થાય કે નાગરિકોનું જીવન બહેતર બની રહ્યું છે. જરૂરી નથી કે એનો અર્થ અર્થ દેશની ગરીબી કે ભૂખમરા સાથે હોય. કારણ કે તે સરેરાશ હોય છે.

અમેરિકામાં સરેરાશ માથાદીઠ જીડીપી 55 હજાર ડૉલરની આસપાસ છે. જોકે, ત્યાં પણ લગભગ દસ ટકા લોકો પેટ ભરવાની વ્યવસ્થા નથી કરી શકતા.

આંકડા કેટલા ચિંતાજનક?

ભારતમાં માથાદીઠ જીડીપી આ વર્ષે માર્ચમાં 2041 ડૉલર એટલે કે લગભગ 1 લાખ છેતાળીસ હજાર રૂપિયા હતી. આટલી વાર્ષિક આવકમાં કેટલાય લોકો મુંબઈ જેવા શહેરમાં આજે પણ પરિવારનું પેટ ભળી રહ્યા છે.

પણ આ સરેરાશ છે. એનો અર્થ એવો પણ છે કે ગણ્યાગાંઠ્યા લોકો આનાથી હજારો કે લાખો ગણું વધારે કમાઈ રહ્યા છે અને દેશની વસતિનો બહુ મોટો ભાગ આનો દસમો કે સોમો ભાગ પણ નથી મેળવી રહ્યો. પણ તે અસમાનતાની ચર્ચા છે અને એક અલગ જ વિષય છે.

ત્રિમાસિક ગાળાના જીડીપીના આંકડા એવા માટે પણ ચિંતાનો વિષય છે કે છેલ્લા દોઢ વર્ષમાં તે ત્યાં પહોંચી ગયા છે, જ્યાં ગત છ વર્ષોમાં સૌથી નબળા ગણાય છે. આ સાથે જ બીજી ચિંતા એ પણ છે કે હાલમાં આ સ્થિતિ સુધરે એવા કોઈ સંકેત નથી જણાઈ રહ્યા.

મોટા ભાગના અર્થશાસ્ત્રીઓનું માનવું છે કે આ વખતે ઘટાડાનો અર્થ એવો છે કે આખું વર્ષ એમાં સુધારો લાવવો મુશ્કેલ છે.

એટલે કે તેઓ આખા નાણાકીય વર્ષ માટે જ હવે વિકાસની ગતિમાં ઘટાડો જોઈ રહ્યા છે અને એ પણ ત્યારે જ્યારે સરકાર આમાં સુધારા માટે એક નહીં પણ કેટલાય પગલાં ભરી ચૂકી છે.

સરકાર પાંચ ટ્રિલિયન ડૉલરના અર્થતંત્રનું લક્ષ્ય લઈને બેઠી છે. કૅલક્યુલેટરથી હિસાબ માંડીએ તો ખબર પડે કે તે માટે જીડીપીનો વિકાસદર 12 ટકાથી પણ વધારે હોવો ઘટે.

ગત દસ વર્ષથી ભારત દસ ટકાના વિકાસદરનું જ સપનું જોઈ રહ્યું છે અને સામાન્ય રીતે દર વર્ષે સાતથી આઠ ટકા વચ્ચે આગળ પણ વધુ રહ્યું છે.

ગત વર્ષે દર ઘટીને પણ લગભગ સાત ટકા રહ્યો પણ હવે જો તેમાં વધારે ઘટાડો નોંધાય તો એ મુશ્કેલીનાં લક્ષણ છે.

મુશ્કેલીનાં લક્ષણ...


જોકે કોરોના વાઇરસને કારણે અન્ય કેટલાય ઉદ્યોગોની જેમ હવાઈઉદ્યોગને પણ મોટો ધક્કો લાગ્યો છે.

કોરોના વાઇરસ મહામારીને કારણે અનેક દેશોએ સરહદો બંધ કરી અને લૉકડાઉનને કારણે હવાઈ યાત્રા પર પણ પ્રતિબંધ મૂકી દેવાયો.

આઈએટીએ પ્રમાણે હવાઈ યાત્રામાં 98 ટકાનો ઘટાડો થયો.

તેનું અનુમાન હતું કે 2020માં ઍરલાઇન કંપનીઓને લગભગ 84 અબજ ડૉલરનું નુકસાન થશે તથા 2019ની સરખામણીમાં આ વર્ષે પ્રતિ મુસાફરે મુસાફરીના કિલોમિટરમાં 48 ટકાનો ઘટાડો થશે.

આ પરિસ્થિતિને જોતાં વિશ્વના ઍરલાઇનના ઉદ્યોગમાં ત્રણ કરોડ 20 લાખ જેટલી નોકરીઓ પર જોખમ છે.

એમાં કોઈ આશ્ચર્ય નથી કે ભારતીય ઍરલાઇન ઇન્ડસ્ટ્રી પણ મુશ્કેલ સમયમાંથી પસાર થઈ રહી છે.

રેટિંગ એજન્સી 'ક્રિસિલ'નું અનુમાન છે કે ભારતીય ઍરલાઇન ઇન્ડસ્ટ્રીનું 'ક્રૅશ લૅન્ડિંગ' તેની આવકમાં 24,000-25,000 કરોડ રૂપિયાના નુકસાન સાથે થશે.

ક્રિસિલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ઍડ્વાઇઝરીની એક પ્રેસનોટમાં ટ્રાન્સપૉર્ટ ઍન્ડ લૉજિસ્ટિક્સના ડિરેક્ટર જગન્નારાયણ પદ્મનાભને કહ્યું, "ઍરલાઇન કંપનીઓને 17 હજાર કરોડ રૂપિયાનું નુકસાન થઈ શકે છે."

"ઍરપૉર્ટ પર રિટેલર્સને 1,700-1,800 રૂપિયાનું નુકસાન થશે અને ઍરપૉર્ટ ઑપરેટર્સને ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

5,000-5,500 કરોડ રૂપિયાની ખોટ જશે."

અબજોના નુકસાનનું અનુમાન

એવી જ રીતે, સેન્ટર ફૉર એશિયા પૅસિફિક ઍવિયેશન ઇન્ડિયાનું કહેવું છે કે "આ વર્ષે એપ્રિલથી જૂન મહિના વચ્ચે ભારતીય ઍરલાઇન  ઇન્ડસ્ટ્રીને ત્રણ અબજથી લઈને 3.6 અબજ ડૉલર સુધીનું નુકસાન થયાનું નોંધાયું છે."

જોકે 25 મેથી, ઍરલાઇન કંપનીઓમાં કામકાજ આંશિક રૂપે શરૂ થયું હતું.

ભારતીય ઍરલાઇન કંપનીઓમાં સારું પ્રદર્શન કરી રહેલી ઇન્ડિગોએ જણાવ્યું કે જાન્યુઆરીથી માર્ચ વચ્ચે 871 કરોડ રૂપિયાનું નુકસાન થયું છે.

જ્યારે 2019માં આ ઍરલાઇન કંપનીને જાન્યુઆરીથી માર્ચ સુધીમાં 596 કરોડ રૂપિયો નફો થયો હતો.

ઇન્ડિગોની નાણાકીય બાબતોના મુખ્ય અધિકારી આદિત્ય પાંડે સાથે બીબીસીએ વાત કરી હતી.

તેમણે કહ્યું, "કોવિડ-19ની પહેલાંની પરિસ્થિતિમાં પાછા પહોંચવામાં 18થી 24 મહિનાનો સમય લાગી શકે છે અને અન્ય દેશો કેટલી જલદી આંતરરાષ્ટ્રીય ઍરલાઇન્સ ઑપરેશન ફરી શરૂ કરે છે તેના પર નિર્ભર છે."

"પોતાના સંબંધીઓ અને મિત્રોને મળવા માટે આતુર થયેલા લોકો હવે રાહ જોઈ રહ્યા છે કે ફ્લાઇટમાં મુસાફરી સુરક્ષિત અનુભવાય તો તેઓ યાત્રા કરે."

"આપણે એ સમજી ગયા છીએ કે વ્યાવસાયિક મુલાકાત ઑનલાઇન પણ થઈ શકે છે એટલે લોકો પરિસ્થિતિ નિયંત્રણમાં આવે તેની રાહ જોઈ રહ્યા છે."

'ઍરએશિયા'ના સીઈઓ સુનીલ ભાસ્કરન પણ આ વાત માને છે.

તેઓ કહે છે, "લોકોમાં ઍરલાઇન્સની મુસાફરી સુરક્ષિત હોવાની ભાવના આવશે ત્યારે જ પહેલાંની જેમ કામ ચાલુ થઈ શકશે."

બિઝનેસ ઑફ ટ્રાવેલ ટ્રૅડ (બીઓટીટી) દ્વારા ગ્રાહકોનો એક સર્વે કરવામાં આવ્યો, જેમાં જાણવા મળ્યું કે 66 ટકા જેટલા ભારતીયો આવતા ત્રણથી છ મહિનામાં ફરીથી મુસાફરી કરવા માટે તૈયાર છે.

એ સિવાય ચાર્ટર ફ્લાઇટ્સની માગ વધી છે. જે લોકોને વિશેષ વિમાનમાં મુસાફરી કરવી પોસાય એ લોકો ચેપી વાઇરસથી બચવા માટે ચાર્ટર ફ્લાઇટ બુક કરાવી રહ્યા છે.

 મોંઘાં ઈંધણને કારણે ચિંતા

ઍરલાઇન્સ કંપનીઓ માટે માત્ર ગ્રાહકોનો વિશ્વાસ જ ચિંતાનો વિષય નથી પરંતુ ઍવિયેશન ટરબાઇન ફ્યૂઅલ (એટીએફ) પણ મોટી મુશ્કેલી છે.

ઍરલાઇન કંપનીઓના કુલ ખર્ચનો લગભગ 40 ટકા ભાગ માત્ર વિમાનનાં ઈંધણ પર ખર્ચ થાય છે. એટીએફ મોંઘું થતાં ઍરલાઇન કંપનીઓની મુશ્કેલી પણ વધશે.

એટીએફની કિંમતમાં એક મહિનામાં બીજી વખત વધારો થયો. દિલ્હીમાં 16 જૂને એટીએફના ભાવમાં 16.3 ટકાનો વધારો થયો, એટલે એટીએફના ભાવમાં લિટર દીઠ 5,494.5 રૂપિયાનો ઉછાળો આવ્યો.

જે હવે પ્રતિ લિટર 39,069.87 રૂપિયા થઈ ગયો...


જોકે ટ્રમ્પ હજુ હાર માનવા તૈયાર નથી અને ચૂંટણી પરિણામોમાં ગોટાળો થયો છે તેનું રટણ કર્યા કરે છે.

તેમના સમર્થકો પણ હથિયારો લઈ રસ્તે ઊતરી આવ્યા છે. બાઇડનની જીતથી દુનિયાની નજર અમેરિકાની રાજનીતિમાં થનારા બદલાવ પર છે. ઈરાને આશા વ્યક્ત કરી છે કે બાઇડનના આવવાથી નવેસરથી વાટાઘાટોના દ્વાર ખૂલશે.

એ જ રીતે બાઇડનના આવવાથી વિશ્વની રાજનીતિ તેમજ વ્યાપાર નીતિ અને પર્યાવરણ સમજૂતીઓ તેમજ અન્ય સમજૂતીઓ ઉપર બાઇડનનો નિર્ણય અસર કરશે.

દુનિયાના બીજા દેશોએ બાઇડનને અભિનંદન આપ્યાં છે. જ્યારે ચીન, રશિયા અને મેક્સિકોએ અભિનંદન આપ્યાં નથી.

વળી રશિયાના ઇલેક્શન ચીફ દ્વારા આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે કે જે રીતે લોકોએ મોટા પાયે મેઇલ થકી મતદાન કર્યું છે, તેમાં ગોટાળાની આશંકા છે.

હવે ભારત સંબંધે બાઇડનનું વલણ અત્યાર સુધી કેવું રહેવા પામ્યું છે અને તેમના રાષ્ટ્રપતિ બનવાથી ભારતને શું અસર થશે તેની ચર્ચા આજે કરીશું.

અત્યાર સુધી બાઇડનની નીતિ ભારત તરફ કેવી રહી?

પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ઓબામાના સમય ગાળામાં એશિયા-પૅસિફિક પર એક વિઝન ડૉક્યુમેન્ટ તૈયાર થયું હતું, જે આ ક્ષેત્રે ચીન સામેના પડકારનો સામનો કરવા માટે હતું.

જોકે પછી 2015માં ભાર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ત અને અમેરિકાએ એશિયાઈ પ્રશાંત અને હિન્દ મહાસાગર ક્ષેત્ર માટે સંયુક્ત રણનીતિ તૈયાર કરી હતી જેનો ઉદ્દેશ દક્ષિણ ચીન સમુદ્રમાં ચીન પર અમેરિકાનું દબાણ રાખવાનો હતો.

જોકે હવે બાઇડન આ સંદર્ભે આખી નીતિને બદલી હોઈ ચીન સામે મધ્યમવર્તી ઉકેલ લાવે તો નવાઈ પામવા જેવું નહીં હોય.

બાઇડન જ્યારે બન્ને સેનેટની વિદેશ બાબતોની સમિતિના અધ્યક્ષ અને ત્યાર બાદ ઉપરાષ્ટ્રપતિ બન્યા ત્યારે બાઇડને અમેરિકા-ભારત સબંધોના ભવિષ્ય માટે પોતાનો વિચાર જાહેર કર્યો હતો.

એક વખતે સેનેટર ઓબામા જ્યારે ભારત-અમેરિકા પરમાણુ સમજૂતીના સમર્થનમાં ખચકાટ અનુભવતા હતા.

તે સમયે બાઇડને તેનું નેતૃત્વ લીધું અને 2008માં અમેરિકાની કૉંગ્રેસમાં પરમાણુ સમજૂતીને મંજૂરી આપવા માટે ડેમૉક્રેટ અને રિપબ્લિકન બંનેને સાથે લઈને મંજૂરી અપાવી હતી, જેમાં બાઇડનને મુખ્ય ભાગ ભજવ્યો હતો.

જો બાઇડન અમેરિકાના ઉપપ્રમુખ હતા ત્યારે અમેરિકાએ સત્તાવાર રીતે ભારતને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદમાં કાયમી સદસ્યતા માટે સમર્થન આપ્યું હતું.

ઓબામા-બાઇડને ભારતને એક સમયે મોટું સંરક્ષણ પાર્ટનર દેશ ગણાવ્યું હતું.

બરાક ઓબામા સરકાર તેઓ વખતે ઉપરાષ્ટ્રપતિ હતા ત્યારે વેપારથી માંડી વિદેશનીતિમાં પણ તેમનું વલણ ભારતતરફી રહ્યું હતું.

બાઇડનના રાષ્ટ્રપતિ બનવા સાથે ભારતની અપેક્ષાઓ

બાઇડન અમેરિકા-ભારત વચ્ચે થયેલી સુરક્ષા સમજૂતીને મજબૂત કરશે.

બાઇડને કહ્યું હતું કે ઇલેકટરલ કૅમ્પેન દરમિયાન દક્ષિણ એશિયામાં આતંકવાદ માટે કોઈ ઉદારતા ન દાખવી શકાય. કમલા હેરિસ માનવ-અધિકાર માટે કામ કરવા માટે જાણીતાં છે.

ભારતે કાશ્મીરમાં આર્ટિકલ 370 હઠાવવાનો નિર્ણય લીધો, જેનું ટ્રમ્પ સરકારે તો સમર્થન કર્યું હતું પરંતુ બાઇડન અને કમલા હેરિસ શું કરશે તે તો સમય જ બતાવશે.

ભારત સરકારના વલણ અને તેણે લીધેલાં કેટલાંક પગલાંઓથી નારાજ થઈ ઍમ્નેસ્ટી ઇન્ટરનેશનલે ભારતમાં પોતાની ઑફિસો બંધ કરી દીધી છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયમાં આની વિપરીત અસર પડી શકે.

ડેમૉક્રેટ સહેજ ડાબેરી ઝોકવાળી અને માનવ-અધિકારને સમર્થન આપનાર પાર્ટી છે. તે જોતાં આ મુદ્દો બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોમાં ક્યારેક દૂધપાકના તપેલામાં લીંબુ નિચોવવાનું કામ કરે તો નવાઈ પામવા જેવુ નહીં હોય.

જે લોકો ગ્રીનકાર્ડ કે એચ-વનબી વિઝા માટે રાહ જોઈ રહ્યા છે, તેવા ભારતીયો માટે અમેરિકા સ્થળાંતર કરવા અથવા વસવાટ કરવા માટેના નિયમો હળવા કરાય એવું શક્ય છે.

આઉટ સોર્સિંગના નિયમો હળવા કરાશે. ડેમૉક્રેટિક પ્રૅસિડેન્ટ...


જોકે તેના પાયા તા. 26 નવેમ્બર 1949ના દિવસે નખાયા, જ્યારે, બંધારણસભાએ ઔપચારિક રીતે ભાર સ્વીકૃત કર્યું હતું. જેને અધીન રહીને સમગ્ર દેશમાં એક કાયદાની અંદર રહીને દરેક વ્યક્તિ કામ કરી શકે.

આ સાથે જ દરેક વ્યક્તિને પોતાનો મૌલિક અધિકાર પણ મળે.

બંધારણમાં ઘણા પ્રકારના અધિકારો અને નિયમોની ચર્ચા કરવામાં આવી છે, જેમાં મહિલાઓને પણ ઘણા અધિકાર મળ્યા છે જેના વિશે પૂરતી જાગૃતિનો અભાવ છે.

આ અંગે જ્યારે બીબીસી ગુજરાતીએ ગુજરાત સ્થિત સામાજીક કાર્યકર સોનલ જોશી સાથે વાત કરી તો તેમણે કહ્યું:

"સમાજની દીકરીઓને બંધારણમાં તેમને કેટલા હક મળેલા છે તે અંગે ખબર જ નથી."

"જો તેમને પોતાનાં હક અંગે જાણકારી પણ છે તો તેઓ હક માટે લડવા હિંમત કરીને આગળ આવતી નથી."

"બંધારણમાં મહિલા અને પુરુષ બન્નેને એકસમાન અધિકાર મળ્યા છે. પણ સમાજમાં મહિલાને એકસમાન અધિકાર મળતા નથી."

"બંધારણે મહિલાને સ્વતંત્રતાનો અધિકાર આપ્યો છે. પણ એ સ્વતંત્રતા મહિલાને ક્યારેય મળી નથી. આજે હોય કે પહેલા, સ્ત્રીને હંમેશાં સંકુચિત રીતે જ રાખવામાં આવી છે."

"સ્ત્રીને હંમેશાં ઘરના કામ માટે જ જોવામાં આવે છે. જો એક મહિલા બહાર નોકરી કરતી હોય, તો પણ ઘરનું કામ ત... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ેને કરવાનું રહે જ છે. તે ક્યારેય પુરુષની જવાબદારીમાં આવતું નથી."

સોનલ જોશીના પ્રમાણે ઘણા એવા હક મહિલા પાસે છે, જેની જાણ હોવા છતાં તેનું અમલીકરણ થતું નથી.

1. સમાનતાનો અધિકાર

સોનલ જોશી કહે છે, "જો વાત વેતન કે મજૂરીની હોય તો લિંગના આધારે કોઈ સાથે ભેદભાવ કરી શકાતો નથી. કોઈ કંપની પુરુષ કે મહિલા જોઈને વેતન નક્કી કરી શકતી નથી."

"પણ આપણા સમાજમાં ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રીથી માંડીને દરેક ક્ષેત્રે મહિલાને પુરુષ જેટલું વેતન મળતું નથી."

2. કલમ 354

મહિલાઓ સાથે થતી છેડતી કે શોષણ મામલે જ્યારે કાયદાકીય મામલો નોંધાય છે, તો પોલીસ આ મામલાઓમાં આરોપી વિરુદ્ધ ધારા 354 અંતર્ગત કેસ દાખલ કરે છે.

સોનલ જોશી કહે છે, "મહિલાઓ ધારા 354 અંગે એટલું જાણતી નથી. જો કોઈ વ્યક્તિ મહિલાને ખરાબ નજરે જુએ છે, અથવા તો સોશિયલ મીડિયા પર ખોટી રીતે હેરાન કરે છે, તેમનો પીછો કરે છે તો તેવી વ્યક્તિ વિરુદ્ધ મહિલા કેસ દાખલ કરી શકે છે."

"આ ધારા અંગે ઘણી મહિલાઓને ખબર પણ છે છતાં તેઓ તેનો ઉપયોગ કરતી નથી. સમાજ શું કહેશે, મારા માતાપિતા શું વિચારશે તેવું વિચારીને મહિલા પોલીસ સ્ટેશન જવાનું અને પોતાને મળેલા હકનો ઉપયોગ કરવાનું પસંદ કરતી નથી."

"મહિલા પાસે એવો અધિકાર પણ છે કે જો કોઈ તેમની પરવાનગી વગર તસવીર ક્યાંક પોસ્ટ કરી દે અથવા તો તેનો દુરુપયોગ કરે તો તેના વિરુદ્ધ કેસ કરી શકે છે."

3. પૈતૃક સંપતિ પર હક

પ્રતીકાત્મક તસવીર

મહિલાને પૈતૃક સંપત્તિમાં પુરો અધિકાર મળેલો છે. પિતાના મૃત્યુ બાદ તેમની દીકરીને પણ સંપત્તિમાં એટલો ભાગ મળે છે, જેટલો દીકરાને મળે છે.

આ અધિકાર લગ્ન બાદ પણ મહિલા પાસે રહે છે.

સોનલ જોશી કહે છે, "આ અંગે પણ મહિલાઓને વધુ જાણકારી નથી."

"જે મહિલાને ખબર છે તે હક મેળવવા માગે છે કે નહીં, તે તેના પર નિર્ભર કરે છે. કેમ કે દીકરી હંમેશાં લેવાની નહીં, પણ આપવાની વાત કરતી હોય છે."

"બીજી તરફ મહિલાઓને એમ પણ કહી દેવામાં આવે છે કે તેમનાં લગ્ન કરાવી દેવામાં આવ્યા, મામેરું આપ્યું, પણ તે બધી વસ્તુમાં મહિલાને સંપત્તિનો સમાન અધિકાર મળી જાય છે એવું નથી હોતું."

4. તલાક બાદ પત્નીને વળતર

પ્રતીકાત્મક તસવીર

જો કોઈ મહિલા તેના પતિ પાસેથી તલાક લે છે, તો પતિએ તેને ભરણપોષણ આપવું પડે છે.

સોનલ જોશી કહે છે, "જો મહિલાને પતિ તરફથી ભરણપોષણ મળતું નથી તો તે કેસ કરી શકે છે."

"આ કેસમાં મહિલાના પતિની સંપત્તિ જપ્ત થઈ શકે છે. પતિની માલિકીની વસ્તુઓને સીલ કરી તેમાંથી ભરણપોષણ આપી શકાય...


જોકે તેની સાથે-સાથે ગુજરાત સરકારના મંત્રીઓનું એવું પણ કહેવું છે કે આવનાર સત્રમાં રાજ્ય સરકાર ઉત્તર પ્રદેશની જેમ 'ગુંડા ઍક્ટ' પણ લાવી શકે છે.

કહેવાય છે કે સમાજમાં પ્રવર્તી રહેલી ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓને રોકવા માટે  આ કાયદામાં પોલીસને વિશેષ સત્તા આપવામાં આવશે.

ઘણા લોકો એવું માને છે કે જ્યારે પાસા જેવો કાયદો હોય અને તેનો વ્યાપ વધારવાની પણ વાત હોય તો પછી 'ગુંડા ઍક્ટ' જેવા નવા કાયદાની વાત કરવાની જગ્યાએ સરકારે હાલના કાયદાના કડક અમલીકરણ પર ધ્યાન આપવું જોઈએ.

ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણી મંગળવારે આ અંગે વાત કરતાં કહ્યું હતું કે 'ગુજરાત ગુંડા ઍન્ડ ઍન્ટિ-સોશિયલ ઍક્ટિવિટી (પ્રિવેન્શન) ઍક્ટ' માટે દરખાસ્ત મૂકવામાં આવશે.

ઍક્ટ અનુસાર, ગુંડાગીરી કરનારને 10 વર્ષ સુધીની જેલની સજા અને રૂપિયા 50 હજાર સુધીના દંડની પણ જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.

મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણી આગામી કૅબિનેટની બેઠકમાં એ અંગે વટહુકમ બહાર પાડશે.

આ કાયદા હેઠળ રાજ્યમાં દારૂ, જુગાર, ગૌહત્યા, માનવ અને બાળવેપાર, નકલી દવાઓનું વેચાણ, ડ્રગ્સ જેવા પદાર્થોનું વેચાણ, અપહરણ, ગેરકાયદે શસ્ત્રોનું વેચાણ વગેરેમાં લોકો સામે કડક હાથે કામ લેવામાં આ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

વશે.

રાજ્ય સરકારની પ્રેસ રિલીઝ અનુસાર, ઉપરોક્ત તમામ કિસ્સાઓમાં સાક્ષીઓને સરકારી સુરક્ષા આપવામાં આવશે. ઉપરાંત સરકાર સાક્ષીની સંપૂર્ણ ગુપ્તતાની ખાતરી કરશે. તેમના નામ અને સંપર્કની અન્ય વિગતોનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવશે નહીં.

લોકોને ઝડપથી ન્યાય મળે તે માટે સંબંધિત કેસોની કાર્યવાહી કરવા માટે વિશેષ અદાલતોની રચના કરવામાં આવશે.

1985નો કાયદો

પ્રિવેન્શન ઑફ ઍન્ટિ-સોશિયલ ઍક્ટિવિટી નામનો કાયદો 1985માં પસાર કરવામાં આવ્યો હતો, જેમાં મુખ્યત્વે દારૂનો ગેરકાયદેસર વ્યવસાય કરતા લોકો, કેરોસીનની કાળાબજારી કરતા લોકો, સરકારી કે પ્રાઇવેટ જમીનો પર ગેરકાયદેસર કબજો મેળવનારા લોકો, વગેરે પર આ કાયદાનો અમલ કરવામાં આવતો હતો.

જોકે વિજય રૂપાણીએ જાહેરાત કરી છે કે "હવેથી સાયબર ક્રાઇમના ગુનેગારો, શારીરિક હિંસા કરનાર લોકો, નબળા વર્ગને પરેશાન કરનાર લોકો, ઊંચા વ્યાજદરે પૈસા આપનારા લોકો, જાતીય સતામણી કરનારા લોકો વગેરે પર પણ પાસાનો કાયદો લાગુ કરવામાં આવશે."

ગુજરાત સરકાર 'ગુંડા ઍક્ટ' લાવવાનો પ્રસ્તાવ તૈયાર કરી રહી છે.

ઉત્તર પ્રદેશમાં 'ધ ઉત્તર પ્રદેશ ગુંડાનિયંત્રણ અધિનિયમ' નામનો કાયદો 1970થી અમલમાં છે.

આ કાયદા પ્રમાણે કોઈ ગૅંગનો સભ્ય, કોઈ ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિ સાથે સંકળાયેલી વ્યક્તિ વગેરેને આ કાયદા હેઠળ સજા કરી શકાય છે. ગુજરાતમાં પણ આ જ પ્રકારનો કાયદો લાવવાની તૈયારી સરકાર કરી રહી છે.

'ગુંડા' ઍક્ટની જરૂર કેમ?

આ વિશે બીબીસી ગુજરાતીએ ગુજરાતના નાયબ મુખ્ય મંત્રી નીતિન પટેલ સાથે વાત કરી હતી.

તેમણે કહ્યું કે "આજના સમયમાં નવી ટેકનૉલૉજી આવી છે, ગુનો કરવાની પદ્ધતિ બદલાઈ ચૂકી છે માટે આ પ્રકારના કાયદાની જરૂરિયાત છે."

તેમણે કહ્યું હતું કે "સમય જતાં દરેક કાયદામાં ફેરફાર કરવાની જરૂર પડે છે અને હાલમાં અમે આ વિષય પર સંશોધન કરી રહ્યા છીએ કે ગુંડા ઍક્ટ જેવા કાયદામાં શું-શું ઉમેરી શકાય."

જ્યારે તેમને પૂછવામાં આવ્યું કે પાસાનો કાયદો હોવા ઉપરાંત ગુંડા ઍક્ટની શું જરૂર છે, ત્યારે તેમણે કહ્યું હતું કે નવા પ્રકારના ગુનાઓ માટે નવા કાયદાની જરૂરિયાત પડે છે.

આ વિષય પર બીબીસી ગુજરાતીએ ગુજરાતના ગૃહરાજ્ય મંત્રી પ્રદીપસિંહ જાડેજા સાથે વાત કરી હતી.

તેમણે કહ્યું હતું કે "હજી અમે ગુંડા ઍક્ટ માટેના ઑબ્જેક્ટિવ પર વિચાર કરી રહ્યા છીએ અને તમામ સંશોધન બાદ અમને જરૂરિયાત લાગશે તો જ અમે આગળ વધીશું અને તેનું બિલ વિધાનસભામાં મૂકીશું."

'સરકાર નિષ્ફળતા છુપાવવા કાયદો લાવી રહી છે'

જોકે ઘણા...


જોકે નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે વર્ષ 2021-22ના બજેટના ભાષણમાં દાવો કર્યો કે 'સરકાર ખેડૂતો માટે પ્રતિબદ્ધ' છે.

"ખેડૂતોની સ્થિતિમાં છેલ્લા એક દાયકામાં સુધારો થયો હોય તેમ મને નથી લાગતું. ઓછો વરસાદ પડે અને પેદાશ ન મળે તો અમારે બિયારણ અને બીજો બધો ખર્ચ માથે પડે છે, સારો વરસાદ પડે તો ટેકાના ભાવ નથી મળતા."

"અમારો ઇનપુટ ખર્ચ સતત વધતો જાય છે અને અમે દેવું ઉતારી શકવાની સ્થિતિમાં જ નથી. માવઠાં કે દુષ્કાળની સ્થિતિમાં પાક નિષ્ફળ જાય તો સમયસર પાક વીમો નથી મળતો અને જે ચુકવણી થાય તે બહુ મામૂલી હોય છે. પાંચ વર્ષમાં ખેડૂતોની આવક બમણી કરવાની વાતો એ માત્ર પોકળ વચન હતું."

સૌરાષ્ટ્રના ટંકારા તાલુકાના સીમાંત (માર્જિનલ) ખેડૂત બિહારીદાન બોક્સા આ શબ્દોમાં પોતાની સ્થિતિ વ્યક્ત કરે છે, જે સ્થિતિ ગુજરાતના લાખો ખેડૂતોની છે.

15 ઑગસ્ટ, 2017ના દિવસે સ્વતંત્રતાનાં 75 વર્ષની ઉજવણી નિમિત્તે લાલ કિલ્લા પરથી ભાષણ કરતા વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ જાહેરાત કરી હતી કે તેમની સરકાર પાંચ વર્ષમાં, એટલે કે 2022 સુધીમાં ખેડૂતોની આવક બમણી કરવાની યોજના ધરાવે છે.

આ બહુ મહત્ત્વાકાંક્ષી લક્ષ્ય હતું તેવું નિષ્ણાતોએ તે સમયે જ જણાવી દ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ીધું હતું. અત્યારે દેશવ્યાપી ખેડૂત આંદોલન, ખેડૂતો પરના દેવાનો બોજ અને નાણાકીય કટોકટીના કારણે આત્મહત્યા કરતા ખેડૂતોની સંખ્યા જોતા કહી શકાય કે ખેડૂતોની આર્થિક સ્થિતિમાં ધાર્યો સુધારો થયો નથી.

ખેડૂતો જંગી પાક ઉતારે ત્યારે તેમને ટેકાના ભાવે ખરીદી કરવાનું વચન આપવામાં આવે છે પરંતુ બધા ખેડૂતો પોતાની પેદાશને લાંબા સમય સુધી સંગ્રહ કરી શકે તેવી સ્થિતિમાં હોતા નથી.

તેથી તેમણે સહકારીમંડળી કે શાહુકારની લૉન ભરવા માટે પાક ઊતરતાની સાથે જ વેપારીઓ અથવા વચેટિયાઓને નીચા ભાવે માલ વેચવાની ફરજ પડે છે.

બિહારીદાન કહે છે કે, ટેકાના ભાવે ખરીદી થાય તો પણ તેના રૂપિયા છ મહિને મળે છે. મોટા ભાગે ગણવત્તાના સવાલ ઉઠાવીને માલની ખરીદી ટાળવામાં આવે છે. ખેડૂતો માર્કેટિંગ યાર્ડમાં પોતાનો માલ લઈને જાય ત્યારે હરાજી થતી નથી અને તેમણે યાર્ડની બહાર ટ્રૅક્ટરોમાં માલ રાખીને બેસવું પડે છે.

વીજપુરવઠો અને પાકવીમાની સમસ્યા

ગુજરાતમાં પાકવીમાને લઈને પણ ખેડૂતોમાં નારાજગી છે.

બોક્સા કહે છે, "એક લાખ રૂપિયાના કપાસ સામે માત્ર રૂ. 11 હજાર અને એક લાખની મગફળી સામે ફક્ત 14,000 રૂપિયાની ચુકવણી કરવામાં આવે છે. પૂરતો વીમો મળે તે માટે વર્ષોથી કેસ ચાલે છે."

"ગયા વર્ષે માત્ર નવ ટકા વીમાની ચુકવણી થઈ હતી. આ વખતે વધારે પડતો વરસાદ પડવાથી મારો મગફળીનો પાક નિષ્ફળ ગયો છે અને નુકસાન ભોગવવું પડ્યું છે."

સરકારે ખેડૂતોને વધારે સમય સુધી વીજળી આપવાની જાહેરાત કરી છે, પરંતુ તેનો વાસ્તવિક અમલ જોવા મળતો નથી.

હાલમાં ખેડૂતોને માત્ર આઠ કલાક વીજળી મળે છે જેથી તેમણે પાણીના પંપ ચલાવવા ડીઝલનો ઉપયોગ કરવો પડે છે. ડીઝલનો ભાવ પણ અત્યારે વિક્રમ સપાટીએ છે.

બિહારીદાન કહે છે, "2010 સુધી અમારી આવક વધતી હતી, પરંતુ ત્યારપછી વાર્ષિક આવક વધવાના બદલે ઘટી છે. માત્ર સધ્ધર ખેડૂતોને અત્યારની સ્થિતિમાં ફાયદો છે."

"દવાઓના સતત ઉપયોગના કારણે તેની અસરકારકતા પણ ઓછી થઈ છે. અગાઉ એક વીઘા દીઠ બે બજાર રૂપિયાની જંતુનાશક દવાની જરૂર પડતી હતી, હવે વીઘા દીઠ છથી સાત હજાર રૂપિયાનો ખર્ચ આવે છે."

મહત્ત્વાકાંક્ષી યોજનાના મોટા આંકડા

2022 સુધીમાં ખેડૂતોની આવક બમણી કરવા માટે 2019ના ઇકૉનૉમિક સરવેમાં સાત મુદ્દા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરાયું હતું.

તેમાં પાકની ઉત્પાદકતા વધારવી, ઢોરઢાંખરની ઉત્પાદકતા વધારવી, સંસાધનોનો કાર્યક્ષમ ઉપયોગ, ઉત્પાદનખર્ચમાં બચત, ઊંચી કિંમત આપી શકે તેવા પાકની વાવણી, ખેડૂતોને મળતા વાસ્તવિક ભાવમાં સુધારો અને...


જોકે પરિવારજનોએ આ માનવાનો ઇનકાર કર્યો હતો અને પરિવારની માગ બાદ ન્યાયિક તપાસના આદેશ આપવામાં આવ્યા છે.

પ્રાથમિક પોસ્ટમૉર્ટમ રિપોર્ટ પ્રમાણે નિમરિતાના ગળા પર નિશાન પણ હતાં પણ તેમનું મૃત્યુ કયા કારણથી થયું એની પુષ્ટિ અંતિમ રિપોર્ટ આવ્યા બાદ જ થઈ શકશે.

નિમરિતા લરકાનામાં બેનઝીર ભુટ્ટો મેડિકલ યુનિવર્સિટીની આસિફા બીબી ડેન્ટલ કૉલેજનાં વિદ્યાર્થિની હતાં, હૉસ્ટેલના રૂમ નંબર ત્રણમાંથી તેમનો મૃતદેહ મળી આવ્યો.

એસએસપી લરકાના મસૂદ બંગશે બીબીસી સાથે વાત કરતા કહ્યું કે પોસ્ટમૉર્ટમ વખતે નિમરિતાના ભાઈ હાજર હતા.

તેમણે એવું પણ કહ્યું કે ઘટના ઘટી ત્યારે રૂમનો દરવાજો અંદરથી બંધ હતો. આમ છતાં આ હત્યા છે કે આત્મહત્યા તે અંગે પોલીસ તપાસ કરી રહી હતી.

તેમણે જણાવ્યું કે તપાસ પૂર્ણ થવામાં બે-ત્રણ દિવસ લાગી શકે છે.

બીજી તરફ નિમરિતાના ભાઈ ડૉ.વિશાલ ચંદાનીએ શરૂઆતી રિપોર્ટને ફગાવી દીધો છે.

તેમનું કહેવું છે કે તેમની સામે તપાસ કરી રહેલા અધિકારીઓએ લખ્યું હતું કે બન્ને હાથ અને પગ પર ઈજાનાં નિશાન હતાં, પણ પ્રાથમિક રિપોર્ટમાં તેનો ઉલ્લેખ નથી.

વિશાલે કહ્યું, "તેમણે 11-12 વાગ્યે રિપોર્ટ આપવાનું કહ્યું હતું પણ પાંચ વાગ્યા ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

પછી અમને રિપોર્ટ મોકલ્યો. રિપોર્ટમાં લખ્યું છે કે વી-શેપ નિશાન છે."

"મારી પાસે એક્સ-રે છે, જેમાં કાળા રંગનું નિશાન સ્પષ્ટ દેખાય છે. એટલે અમે રિપોર્ટથી બિલકુલ પણ સંતુષ્ટ નથી. ઘટનાની ન્યાયિક તપાસ થવી જોઈએ."

આ દરમિયાન બુધવારની રાત્રે કરાચીમાં હિંદુ સમુદાય દ્વારા નિમરિતાનાં મૃત્યુની તપાસની માગ અંગે પ્રદર્શન કરવામાં આવ્યાં.

પ્રદર્શનકારીઓ સાથે વાત કરવા માટે સિંધ પ્રાંતના મંત્રી મુકેશ ચાવલા પહોંચ્યા હતા પણ પ્રદર્શનકારીઓનું કહેવું છે કે જ્યાં સુધી સિંધના મુખ્ય મંત્રી સૈયદ મુરાદ અલી સાહ તેમની સાથે વાત ન કરે અને ન્યાય મળશે એવી બાંયધરી ન આપે ત્યાં સુધી પ્રદર્શન ચાલુ રહેશે.

મુકેશ ચાવલા સાથે પછી પ્રાંતીય સલાહકાર મુર્તઝા વહાબ પણ પહોંચ્યા અને પ્રદર્શનકારીઓને બાંયધરી આપી કે હૉસ્ટેલના વૉર્ડનને સસ્પેન્ડ કરવામાં આવશે અને કુલપતિને કારણદર્શક નોટિસ આપવામાં આવશે.

તેમણે ઘટનાની ન્યાયિક તપાસ કરવાની માગને પણ સ્વીકારી છે.

આ પહેલાં બેનઝીર ભુટ્ટો મેડિકલ યુનિવર્સિટીના કુલપતિ ડૉ. અનિલા ઉતાઉર્રહમાને મંગળવારે નિમરિતાના પરિવારની મુલાકાત લઈને શોક વ્યક્ત કર્યો હતો.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


જોકે બંને કેસો સંદર્ભે ભાજપ સામે ઉઠી રહેલા સવાલો પર તેમણે કશું કહ્યું ન હતું.

બંધારણના ઘડવૈયા ડૉ. ભીમરાવ આંબેડકરની જન્મ જયંતીના એક દિવસ અગાઉ શુક્રવારે નવી દિલ્હીમાં ડૉ. આંબેડકર નેશનલ મેમોરિયલ ખાતે મોદીએ આ વાત કહી હતી.

મોદીએ કહ્યું, "ગત બે દિવસ દરમિયાન જે ઘટનાઓ બની તે કોઈ સભ્ય સમાજને છાજે તેવી ન હતી.

"સમાજ અને દેશ તરીકે એ આપણા માટે શરમજનક છે. દેશના કોઈપણ રાજ્ય કે વિસ્તારમાં બનતી આવી ઘટનાઓ, માનવીય સંવેદનાઓને હચમચાવી દે છે.

"હું દેશને વિશ્વાસ અપાવવા માંગુ છું કે કોઈ અપરાધી નહીં બચે. ન્યાય થશે અને પૂર્ણપણે થશે. આપણી દીકરીઓને ન્યાય મળશે જ."

મોદીએ ઉમેર્યું, "સમાજની આ આંતરિક બૂરાઈને સમાપ્ત કરવા માટે આપણે મળીને જ કામ કરવાનું છે.

"આપને યાદ હશે કે 2014માં વડાપ્રધાન બન્યો પછી પહેલું ભાષણ લાલ કિલ્લા પરથી આપ્યું હતું.

"જેમાં મેં કહ્યું હતું, 'છોકરી મોડેથી આવે તો આપણે તેમને પૂછીએ છીએ કે કેમ મોડી આવી? ક્યાં ગઈ હતી?'

"મેં એમ પણ કહ્યું હતું, 'હું માતા-પિતાને કહેવા માગું છું કે તમારા દીકરાઓને પણ પૂછો કે ક્યાં ગયો હતો? શા માટે રાત્રે મોડેથી આવ્યો?'

"માતાઓ તથા બહેનો પર જે અત્યાચાર કરે છે તે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

કોઈ માતાનો જ દીકરો હોય છે. એટલે સમાજ સંવેદનશીલ બને તે આપણા બધાની ફરજ છે.

"આપણે મળીને સમાજની બૂરાઈઓ સામે લડવાનું છે. ગુનેગારોને કડકમાં કડક સજા થાય તે આપણા બધાની જવાબદારી છે.

"હું દેશવાસીઓને ખાતરી અપાવવા માગું છું કે, ભારત સરકાર આ જવાબદારીને નિભાવવામાં કોઈ કચાશ નહીં રાખે."

J&Kના પ્રધાનોના રાજીનામા

જમ્મુ અને કાશ્મીરના વન મંત્રી લાલસિંહ તથા વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી ચંદ્ર પ્રકાશ ગંગાએ રાજ્ય ભાજપના અધ્યક્ષ સતપાલ શર્માને તેમના રાજીનામા મોકલી આપ્યા છે.

જમ્મુ અને કાશ્મીર ભાજપના વરિષ્ઠ પ્રવક્તા બ્રિગેડિયર અનિલ ગુપ્તાના કહેવા પ્રમાણે, ''તેમના નામે વિપક્ષના દ્વારા ભાજપ પર પ્રહાર કરવામાં આવતા હતા.

 ''એટલે પાર્ટીના વફાદાર સૈનિકોની જેમ તેમણે રાજીનામા ધરી દીધા છે.''

બીજી બાજુ, પાર્ટીના મહાસચિવ રામ માધવ શનિવારે સવારે જમ્મુ પહોંચે તેવી શક્યતા છે.

તેઓ પાર્ટીના નેતાઓ તથા ધારાસભ્યોની સાથે મુલાકાત કરશે અને રાજ્યની વર્તમાન રાજકીય સ્થિતિની સમીક્ષા કરશે.

બીજી બાજુ, જમ્મુ અને કાશ્મીરના મુખ્યપ્રધાન મહેબૂબા મુફ્તીએ પણ પીડીપી (પીપલ્સ ડેમોક્રેટિક પાર્ટી)ના ધારાસભ્યોની બેઠક બોલાવી છે.

મુફ્તી પણ આગામી કઠુઆ રેપ કેસ બાદ ઊભી થયેલી સ્થિતિ અંગે ચર્ચા કરવાના છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


જોકે ભારતે પાકિસ્તાનના આ દાવાને તર્કહીન ગણાવ્યો છે.

ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે પાકિસ્તાનના દાવા અંગે પ્રતિક્રિયા આપતાં કહ્યું, "પાકિસ્તાની વિદેશ મંત્રાલયના બેજવાબદાર અને તર્કહીન નિવેદનને ભારત નકારી કાઢે છે. આ નિવેદનનો ઉદ્દેશ યુદ્ધનું ઉન્માદ પેદા કરવાનો છે."

"એવું લાગે છે કે પાકિસ્તાન આ હરકત થકી પાકિસ્તાનસ્થિત આતંકવાદીઓને સંદેશ આપવા માગે છે કે તેઓ ભારતમાં એક આતંકી હુમલો કરે."

પંજાબના મુલ્તાન શહેરમાં એક સંવાદદાતા સંમેલનમાં પાકિસ્તાનના વિદેશમંત્રીએ કહ્યું, "તૈયારીઓ થઈ રહી છે અને પાકિસ્તાન વિરુદ્ધ વધુ એક હુમલો થવાની સંભાવના છે. અમારી જાણકારી મુજબ 16-20 એપ્રિલ વચ્ચે આ કાર્યવાહી થઈ શકે છે."

તેમણે ઉમેર્યું, "એક નવું નાટક ખેલાઈ શકે છે અને જમ્મુ-કાશ્મીરના પુલવામા જેવી અન્ય એક ઘટનાને અંજામ આપવાના પ્રયત્નો થઈ શકે છે. તેનું ધ્યેય પાકિસ્તાન પર દબાણ ઊભું કરવાનું અને એ માટે પાયો ઘડવાનું હોઈ શકે છે."

કુરેશીએ એવું પણ કહ્યું કે જાણકારી મળ્યા બાદ પાકિસ્તાને નિર્ણય કર્યો છે કે આ અંગે ન માત્ર આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયને પરંતુ પાકિસ્તાનની જનતાને પણ સૂચિત કરવામાં આવે.

તેમણે કહ્યું કે પાકિસ્તાને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

સુરક્ષા પરિષદને પહેલાં જ સૂચના આપી દીધી છે.

તેમણે કહ્યું, "બે દિવસ પહેલાં વિદેશસચિવે ઇસ્લામાબાદમાં હાજર પાંચ દેશોના રાજદૂતોને બોલાવ્યા અને કહ્યું કે અમારી પાસે આ જાણકારી છે. અમે ઇચ્છીએ છીએ કે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય આ ગેરજવાબદાર વર્તનને ધ્યાને લે અને ભારતને ફટકાર લગાવે."

ટાર્ગેટ પહેલાંથી જ નક્કી

તેમણે મીડિયા અહેવાલોના હવાલાથી કહ્યું, "હાલમાં જ સુરક્ષા મામલે ભારતમાં કૅબિનેટ કમિટીની બેઠક યોજાઈ હતી, જેની અધ્યક્ષતા વડા પ્રધાન મોદીએ કરી હતી."

"આમાં ત્રણેય સેનાના પ્રમુખો હાજર હતા જેમણે કહ્યું હતું કે તેઓ પાકિસ્તાન સામે કાર્યવાહી કરવા માટે તૈયાર છે, પરંતુ તેમને રાજકીય મંજૂરી જોઈએ છે."

"ત્યારે વજીર-એ-આઝમ મોદીએ કહ્યું- અમે તો તમને શરૂઆતથી સ્વતંત્રતા આપેલી છે."

તેમણે ઉમેર્યું, "અધિકારીઓએ મોદીને જણાવ્યું કે તેમણે નિશાન નક્કી કરી રાખ્યાં છે, જે સૈન્ય સ્તરનાં છે. જરૂરી નથી કે તે નિશાન આઝાદ કાશ્મીર અને જમ્મુ-કાશ્મીર સુધી જ મર્યાદિત હોય, તે કાશ્મીરની બહાર પણ હોઈ શકે છે."

કુરેશીએ વધુમાં કહ્યું કે ભારતીય અધિકારીઓએ આ રિપોર્ટ્સ અંગે ના તો કોઈ પ્રતિક્રિયા આપી છે, ના તો તેનું ખંડન કર્યું છે. આ પ્રકારની ઉશ્કેરણીજનક વાતોથી તણાવ વધશે.

એક સવાલના જવાબમાં કુરેશીએ કહ્યું કે મોદી સરકારે રાજકીય ઉદ્દેશથી સમગ્ર ક્ષેત્રની શાંતિ અને સ્થિરતા દાવ પર લગાડી દીધી છે.

કુરેશીએ વધુમાં કહ્યું, "પાકિસ્તાન કાલે અને આજે પણ શાંતિનો દૂત હતો, પરંતુ પાકિસ્તાનને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા અંતર્ગત કોઈ પણ પ્રકારની કાર્યવાહીનો જવાબ આપવાનો હક છે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


જોકે રાજ્યમાં પોતાના બળ પર સરકાર બનાવવા અને સૌથી મોટી પાર્ટી બનવાનું સપનું પુરુ ન થયું.

વીસ વર્ષથી સરકાર બનાવવાના પ્રયત્નો અને ગઠબંધન સરકારમાં જુનિયર પાર્ટનર રહ્યા પછી, આ વિધાનસભા ચૂંટણીમાં ભાજપે પોતાનું પ્રભુત્વ સાબિત કર્યું છે. હવે ભાજપ વાયદા પ્રમાણે ભલે નીતીશકુમારને મુખ્ય મંત્રી બનાવી લે પરંતુ દબદબો તો તેમનો જ રહેશે, સિનિયર પાર્ટનર તે જ રહેશે.

હિંદીભાષી રાજ્યોમાં ઉત્તર પ્રદેશ પછી રાજકીય રીતે બીજું પ્રમુખ રાજ્ય બિહાર, હંમેશાં ભાજપ માટે પડકારરૂપ રહ્યું છે.

વર્ષ 2014માં મોદી લહેર પછી 2015માં બિહારમાં થયેલી વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં ભાજપ, રાજ્યમાં પોતાના દમ પર સરકાર બનાવવાની સ્થિતિમાં ન હતો, 1990ના દાયકામાં રામજન્મભૂમિ આંદોલન છતાં હિંદુત્વના મુદ્દાને લઈને પોતાની જગ્યા બનાવી શક્યો નથી.

જોકે 2020ની વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં તેમનું પ્રદર્શન આશાઓ કરતાં સારું રહ્યું છે.

ભાજપ માટે આ જીતને મહત્ત્વની ગણાવતા વરિષ્ઠ પત્રકાર નીરજા ચૌધરી આ પરિણામને ચોંકાવનારા પણ માને છે. તે કહે છે, "એવું ઓછું થાય છે કે લોકોની સ્થિતિ ખરાબ હોય પરંતુ તે સત્તાધારી ગઠબંધનમાં એક પાર્ટીને તેના માટે જવાબદાર માને. બિહારમાં જન... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

તાએ પોતાની હેરાનગતિ માટે મુખ્ય મંત્રી નીતીશથી નારાજગી દેખાય છે અને વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીથી આશા."

ભાજપના આ પ્રદર્શનને સમજવા માટે હાલની ચૂંટણીના ગણિત સિવાય ભાજપની બિહારમાં હાલ સુધીની સફર પર નજર નાખવી જરૂરી છે.

હિંદુત્વ અથવા જાતિ

બિહારમાં ભાજપે (ત્યારે જનસંઘ) સૌથી પહેલીવાર 1962ની વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં ત્રણ સીટ જીતી હતી. દેશના રાજકારણમાં એ કૉંગ્રેસનો સમય હતો.

1970-80ના દાયકામાં સૌથી મોટું પરિવર્તન આવ્યું. કૉંગ્રેસ વિનાની પાર્ટી સાથે આવી. જયપ્રકાશ નારાયણના આંદોલનથી બિહારમાં ત્રણ મોટાં સમાજવાદી નેતા આવ્યા - લાલુ યાદવ, નીતીશકુમાર અને રામવિલાસ પાસવાન.

1980માં જનસંઘમાંથી બનાવેલી પાર્ટી, ભાજપે પણ રાજ્યમાં પોતાની પકડ મજબૂત કરી અને 21 સીટ જીતી. પરંતુ ભાજપના કોઈ નેતાનું બિહારમાં એવું કદ ન હતું. હિંદુત્વના રાજકારણ અને સવર્ણ મતદારો પરની નિર્ભરતાથી ભાજપનું કામ બની રહ્યું ન હતું.

દાયકાઓથી બિહારના રાજકારણ પર રિપોર્ટિંગ કરતા વરિષ્ઠ પત્રકાર મણિકાંત ઠાકુર પ્રમાણે, રાજ્યનું રાજકારણમાં હંમેશા ઉત્તર પ્રદેશથી અલગ રહ્યું છે.

તેઓ કહે છે "આ લોકો લાખ પ્રયત્ન કરી લે, ઉત્તર પ્રદેશમાં માહોલ બની જાય, પણ બિહારમાં સ્પષ્ટ રીતે ધર્મ સામે આવતો નથી. જાતીય સમીકરણ જ કામ કરે છે. આ વખતે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને યોગી આદિત્યનાથે પોતાની સભામાં રામમંદિરનો ઉલ્લેખ કર્યો, મુસ્લિમ બહુમતીવાળા વિસ્તારોમાં લોકોને વહેંચવાના પ્રયત્ન કરવામાં આવ્યા, પરંતુ આની અસર સીમિત હતી."

બિહારમાં લાંબા સમયથી કૉંગ્રેસના સત્તામાં રહ્યા પછી 1990માં લાલુ યાદવની અધ્યક્ષતામાં રાષ્ટ્રીય જનતા દળ (આરજેડી) જીતી અને સતત 15 વર્ષ સુધી સરકાર બનાવી.

તે સમયમાં રામમંદિરની માગ દ્વારા દેશમાં લોકપ્રિય થયેલો ભાજપ આ મુદ્દે બિહારમાં સફળ ન થયો પરંતુ ભાજપના નેતા લાલકૃષ્ણ અડવાણીની રથ યાત્રા બિહારમાં લાલુ પ્રસાદ યાદવે રોકી.

ગઠબંધનનું રાજકારણ

વર્ષ 2000માં છેવટે ભાજપને એ વાત સમજમાં આવી કે ગઠબંધન વિના સત્તા પર આવવું મુશ્કેલ છે અને રાજ્યમાં એકલા ચૂંટણી લડવાની જગ્યાએ સમતા પાર્ટી સાથે હાથ મિલાવ્યો.

ભાજપે 168 સીટ પર ચૂંટણી લડી અને 67 સીટ જીતી.

આ પરિણામના કેટલાંક મહિના પછી બિહારનું બે રાજ્યમાં વિભાજન થઈ ગયું. આનાથી ભાજપના 32 ધારાસભ્ય ઝારખંડના થઈ ગયા અને બિહારમાં 35 જ રહી ગયા.

વર્ષ 2003માં જનતા દળ અને સમતા પાર્ટીનો વિલય થયો અને જનતા દળ યુનાઇટેડ (જેડીયુ) બની.

છેવટે વર્ષ 2005માં આરજેડીના...


જોકે સરકાર અને નરેન્દ્ર મોદી સામે એકમાત્ર સંજીવ ભટ્ટે બાંયો ચડાવી હતી એવું નહોતું.

ગુજરાતમાં અન્ય આઈપીએસ અધિકારીઓએ પણ તત્કાલીન સરકાર સામે બાંયો ચડાવી હતી અને તેમને ભોગવવાનો વારો આવ્યો હતો.

સંજીવ ભટ્ટ

ગુજરાત કૅડરના પૂર્વ આઈપીએસ અધિકારી સંજીવ ભટ્ટને જામનગરમાં એક કસ્ટોડિયલ ડેથના કેસમાં આજીવન કેદની સજા કરવામાં આવી છે.

1990માં ભારત બંધ વખતે જામનગરમાં હિંસા થઈ હતી. ત્યારે સંજીવ ભટ્ટ અહીં તહેનાત હતા.

એ સમયે ભાજપ નેતા લાલકૃષ્ણ અડવાણીની રથયાત્રા વખતે પોલીસે 100થી વધુ લોકોની ધરપકડ કરી હતી.

જે લોકોની અટકાયત કરવામાં આવી હતી તેમાંથી પ્રભુદાસ માધવજીની તબિયત બગડતા તેમને હૉસ્પિટલ લઈ જવાયા હતા અને તેમનું મૃત્યુ થયું હતું.

પ્રભુદાસના ભાઈ અમૃત વૈષ્નાણીએ સંજીવ ભટ્ટ વિરુદ્ધ કેસ દાખલ કર્યો હતો અને બીજા 6 પોલીસકર્મીઓ દ્વારા અટકાયતમાં ટૉર્ચર કરવાનો આરોપ મૂક્યો હતો.

આઈઆઈટીથી અભ્યાસ કરી ચૂકેલા સંજીવ ભટ્ટ 1988માં પોલીસ સેવામાં જોડાયા હતા. તેઓ ગુજરાતના આઈપીએસ કૅડરમાં જોડાયા હતા.

તેઓ એક સમયે નરેન્દ્ર મોદીની ગુડબુક્સમાં આવતા અધિકારી તરીકે પણ ઓળખાતા હતા.

તેમણે 2002નાં રમખાણો મુદ્દે નરેન્દ્ર મોદી પર આરોપ મૂ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ક્યા હતા. ત્યારેથી તેઓ ચર્ચામાં આવ્યા હતા.

સતીષ વર્મા

1986ની બેચના આઈપીએસ અધિકારી સતીશ વર્માની એક કડક અધિકારીની છાપ હતી. તેઓ જ્યારે ટ્રાફિક વિભાગમાં હતા ત્યારે ઇશરત ઍન્કાઉન્ટર કેસની તપાસ માટે ગુજરાત હાઈકોર્ટે નીમેલી સ્પેશિયલ ઇન્વેસ્ટિગેશન ટીમે તેમનું નામ સૂચવ્યું હતું.

90ના દાયકામાં તેમનું પોરબંદરમાં પોસ્ટિંગ કરવામાં આવ્યું હતું. ત્યારે તેઓએ કુખ્યાત ગૅંગ લીડર સામે બાથ ભીડી હતી.

2014માં જ્યારે નરેન્દ્ર મોદી વડા પ્રધાન અને અમિત શાહ ભાજપના રાષ્ટ્રીય પ્રમુખ બન્યા પછી વર્માની ટ્રાન્સફર શિલૉંગમાં નૉર્થ ઇસ્ટર્ન ઇલેક્ટ્રિક પાવર કૉર્પોરેશન (NEEPCO)ના ચીફ વિજિલન્સ ઑફિસર તરીકે કરવામાં આવી હતી.

શિલૉંગમાં તેમણે તત્કાલીન કેન્દ્રીય ગૃહરાજ્ય મંત્રી કિરણ રિજીજુ અને અન્ય લોકો પર નીપકોના 600 મેગાવૉટના કામેંગ હાઇડ્રો ઇલેક્ટ્રિક પ્રોજેક્ટમાં રૂ. 450 કરોડનું કૌભાંડ કરવાનો આરોપ લગાવતો રિપોર્ટ તૈયાર કર્યો.

ભારત સરકારે નીપકોમાં તેમનો કાર્યકાળ ટૂંકાવી નાખ્યો હતો. હાલમાં તેઓ કોઈમ્બતૂરમાં સીઆરપીએફના આઈજીપી (CTC-2) તરીકે કાર્યરત છે.

રજનીશ રાય

1992ની બૅચના ગુજરાત કૅડરના આઈપીએસ અધિકારી રજનીશ રાયે સોહરાબુદ્દીન શેખ, કૌસર બી અને તુલસીરામ પ્રજાપતિ બનાવટી ઍન્કાઉન્ટર કેસની તપાસ કરી હતી.

રાય ગુજરાતમાં ડીઆઈજી સીઆઈડી (ક્રાઇમ)ની પોસ્ટ પર હતા ત્યારે 2007માં તેમણે આઈપીએસ ઑફિસર ડી. જી. વણઝારા, રાજકુમાર પાંડિયન અને દિનેશ એમએનની સોહરાબુદ્દીન શેખ ઍન્કાઉન્ટર કેસમાં ધરપકડ કરી હતી. ધરપકડ બાદ તેમને કેસમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા હતા.

કેસ સીબીઆઈને સોંપાયા બાદ ગુજરાત સરકારે તેમના સીઆર (કામગીરીના વાર્ષિક મૂલ્યાંકનનો રિપોર્ટ)ના ગુણમાં ઘટાડો કરી દીધો.

રાયે સૅન્ટ્રલ ઍડમિનિસ્ટ્રેટિવ ટ્રિબ્યૂનલ (સીએટી)માં અપીલ કરી. ટ્રિબ્યૂનલે તેમના ગુણ ઘટાડા ઉપર સ્ટે મૂક્યો. રાજ્ય સરકારે પછી 2011માં તેમના રેકર્ડમાં સુધારો કર્યો હતો.

ઑગસ્ટ 2014માં એનડીએ સરકાર સત્તા પર આવતા રજનીશ રાયને ગુજરાતમાંથી ખસેડીને ઝારખંડના યુરેનિયમ કૉર્પોરેશન ઑફ ઇન્ડિયા લિ. (UCIL)માં બદલી કરવામાં આવી હતી.

જૂન 2017માં તેમને આંધ્રપ્રદેશમાં સીઆરપીએફની કાઉન્ટર ઇન્સર્જન્સી ઍન્ડ ઍન્ટિ ટૅરરિઝમ (CIAT) સ્કૂલમાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવ્યા હતા.

તેઓએ વ્યક્તિગત કારણસર સ્વૈચ્છિક નિવૃત્તિ માટે અરજી કરી હતી. જોકે તેના એક મહિના પહેલાં ડિસેમ્બર 2018માં કેન્દ્ર સરકારે તેમને સસ્પેન્ડ કર્યા હતા.

રાહુલ શર્મા

1992ની બૅચના...


જોકે, 2003માં અમેરિકાએ જ્યારે ઇરાક પર હુમલો કર્યો હતો, ત્યારે તેની આ બધી જ દલીલો ખોટી સાબિત થઈ હતી અને જે કંઈ મળ્યું તેનાથી તે ખુશ પણ નહોતું.

તો શું હવે અમેરિકા ઈરાન સાથે પણ એ જ ભૂલ દોહરાવશે જે તેણે ઇરાક સાથે કરી હતી?

ઘણા નિષ્ણાતો માને છે કે જો અમેરિકા ઈરાન સાથે યુદ્ધમાં ઊતરશે તો ઇરાક સાથેના યુદ્ધની શીખ સાથે આગળ વધશે.

1979થી જ ઈરાન સંકટ મુદ્દે અમેરિકા નકારાત્મક વલણ ધરાવે છે. ત્યારે ટ્રમ્પ અને તેમના સલાહકારો માટે ઈરાન વિરુદ્ધ મુદ્દા ઊભા કરવામાં ખાસ મુશ્કેલી થતી નથી.

અમેરિકાના વિદેશ મંત્રી માઇક પોમ્પિયોનું કહેવું છે કે મધ્ય-પૂર્વની તમામ સમસ્યાઓનું મૂળ ઈરાનમાં છે. હકીકત એ છે કે આજની તારીખમાં ઈરાન આક્રમક નથી પણ અમેરિકાનો સૌથી નજીકનો ગણાતો દેશ સાઉદી અરેબિયા આક્રમક છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

જો મધ્ય-પૂર્વમાં ઈરાન અને સાઉદી અરેબિયાની સરખામણી કરવામાં આવે તો સાઉદીની ભૂમિકા વધુ શંકાસ્પદ છે. સૌથી પહેલાં બંને દેશોને સૈન્યના ખર્ચના આધારે સમજીએ.

ઇન્ટરનેશનલ ક્રાઇસિસ ગ્રૂપના મતે 2017માં સાઉદી અરેબિયાએ ઈરાનની સરખામણીએ સેના પર ચાર ગણો વઘુ ખર્ચ કર્યો હતો. જોકે, આ કોઈ નવી વાત નથી.

સ્ટૉકહોમ ઇન્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ટરનેશનલ પીસ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટના મતે ઈરાને 1989થી આજ સુધી સુરક્ષા પર પોતાના જીડીપીના 3.3 ટકાથી વધુ ખર્ચ કર્યો નથી. આ જ સમય દરમિયાન સાઉદી અરબિયાએ દર વર્ષે સાત ટકા વધુ ખર્ચ કર્યો છે.

સાઉદીનાં હથિયારો પણ ઈરાનની સરખામણીએ સારાં છે. સ્ટ્રેટેજિક એન્ડ ઇન્ટરનેશનલ સ્ટડીઝના 2015ના રિપોર્ટ મુજબ સાઉદી અરેબિયા અને ખાડીના તેના સહયોગીઓ દુનિયાના સૌથી ઉમદા હથિયાર હાંસલ કરી રહ્યા છે, જ્યારે ઈરાન પોતાનાં જૂનાં હથિયારો સાથે જ કામ ચલાવી રહ્યું છે.

ઈરાનની સિસ્ટમ લગભગ શાહના વખતની છે. આયાત દ્વારા જે હથિયારો મેળવ્યાં છે, તેમાં પણ 1960 અને 1980ના વખતની ટૅક્નૉલૉજી છે.

સૈન્ય બાબતે ઈરાનની ઇઝરાયલ સાથે સરખામણી કરવામાં આવે તો મધ્ય-પૂર્વમાં તેની સામે કોઈ ટકતું નથી.

તેથી મધ્ય-પૂર્વની સુરક્ષા માટે ઈરાન એક ખતરો છે એ દલીલ ખોટી સાબિત થાય છે.

બીજી એક વાત કહેવામાં આવે છે કે ઈરાને સીરિયામાં બહુ મજબૂત રીતે હસ્તક્ષેપ કર્યો, પરંતુ ઘણા નિષ્ણાતો માને છે કે ઈરાનથી વધુ દખલ સાઉદી અરબિયાએ કરી છે.

સીરિયામાં ઈરાનની દખલ સમજવી હોય તો ઈરાન-ઇરાક યુદ્ધને પણ સમજવું પડશે.

1980માં સદ્દામ હુસેને ઈરાન પર હુમલો કર્યો હતો. 20મી સદીનો આ સૌથી લોહીયાળ સંઘર્ષ હતો. આ યુદ્ધમાં ઓછામાં ઓછાં 10 લાખ ઈરાનીઓ માર્યા ગયા હતા.

આ યુદ્ધમાં સદ્દામ હુસેને ઘણું આક્રમક વલણ દાખવ્યું હતું. ઇરાકે આ જંગમાં રાસાયણિક હથિયારોનો પણ ઉપયોગ કર્યો હતો.

આ યુદ્ધમાં અરબના બધા દેશો અને અમેરિકાએ સદ્દામ હુસેનનો સાથ આપ્યો હતો. અરબના એક માત્ર દેશ સીરિયાએ ઈરાનને સાથ આપ્યો હતો.

ત્યારબાદ સીરિયા દરેક મુશ્કેલ સ્થિતીમાં ઈરાનની સાથે ઊભું રહ્યું હતું.

2011માં સીરિયામાં બશર અલ-અસદ સરકારની વિરુદ્ધ વિરોધ પ્રદર્શન શરૂ થયું ત્યારે ઈરાનનો એ ડર વાજબી હતો કે જો સીરિયામાં અમેરિકા તરફી સરકાર બનશે તો તેની અસર તેહરાનની સરકાર પર પણ પડશે.

ઈરાનની શિયા દેશ તરીકેની ઓળખ ખતમ થઈ શકે છે. ઈરાનને ડર હતો કે તુર્કીની જેમ સીરિયાના કુર્દ લોકો પણ અલગ દેશ માટે આંદોલન ન શરૂ કરી દે.

જે રીતે સાઉદી અરબે બહેરીનમાં શિયા પ્રદર્શનીઓ વિરુદ્ધ પોતાની સેના મોકલી દીધી હતી તે જ રીતે ઈરાને સીરિયામાં સ્થિતીને યથાવત રાખવા માટે મદદ કરી. તે સાથે ઇજિપ્તમાં પણ 2014માં સત્તા પલટમાં સાઉદી અરબની ભૂમિકા દેખીતી રીતે શંકાસ્પદ રહી હતી.

સીરિયામાં ઈરાન સત્તા પરિવર્તન નહોતું ઇચ્છતું જ્યારે સાઉદી અરબ અને ખાડીના અન્ય સહયોગીઓએ અસદ વિરોધી તત્ત્વોને મદદ કરી અને...


જોકે, 2020ની રાષ્ટ્રપતિ પદની ચૂંટણી હાર્યા પછી ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ હવે સામાન્ય નાગરિક બની જશે.

તેનો અર્થ છે કે ટ્રમ્પ તેમને રાષ્ટ્રપતિ તરીકે મળેલા વિશેષાધિકાર પણ ગુમાવી દેશે, અને તેમને દાવો માંડનારાઓ અને વકીલોનો સામનો કરવાનો રહેશે.

યુએસ ફેડરલ અને ન્યૂ યૉર્ક સ્ટેટ પ્રૉસિક્યૂટર ડેનિયલ આર ઑલોન્સોએ બીબીસીને કહ્યું, "તેઓ વ્હાઇટ હાઉસમાંથી બહાર થશે અને તેમના માટે માહોલ બદલાઈ જશે. તેમની પાસે તપાસને રોકવા માટેની રાષ્ટ્રપતિની શક્તિઓ નહીં હોય. "

ટ્રમ્પ અને તેમની રિયલ –ઍસ્ટેટ કંપની ટ્રમ્પ ઑર્ગનાઇઝેશની વિરુદ્ધ સૌથી મોટી અને ગંભીર કાયદાકીય ચિંતા ન્યૂ યૉર્કમાં ગુનાહિત તપાસની રહેશે.

એ સિવાય તેમની વિરુદ્ધ પરિવારના એક સભ્ય દ્વારા લગાવવામાં આવેલ ફ્રૉડના આરોપ અને કૉલમિસ્ટની જાતીય સતામણીના આરોપ સિવાય સંખ્યાબંધ ખટલા દાખલ કરવામાં આવ્યા છે.

તેમના માટે 'કાયદાકીય તોફાન' રાહ જોઈ રહ્યું છે. તેમની સામે ઊભી થનાર પાંચ સંભાવિત કાયદાકીય લડતની વાત કરીએ.

1.       મોઢું બંધ રાખવા માટે પૈસા આપવાનો આરોપ

અત્યાર સુધી શું ખબર છે : પ્લૅબૉય મૅગેઝિનનાં મૉડલ કૅરેન મૅક ડગલસ અને ઍડલ્ટ ફિલ્મોનાં અભિનેત્રી સ્ટૉર્મી ડેનિયલ્સે ડ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પર તેમને ચૂપ કરાવવાનો આરોપ મૂક્યો હતો.

આ સ્કૅન્ડલમાં બંને મહિલાઓએ કહ્યું હતું કે તેમનાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સાથે યૌન સંબંધ હતા અને 2016ની ચૂંટણી પહેલાં તેમને ચૂપ રહેવા માટે પૈસા આપવામાં આવ્યાં હતાં.

2018માં જ્યારે તેમણે આ મહિલાઓએ જાહેરમાં નિવેદનો કર્યા ત્યારે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ માટે જાણે રાજકીય ડાઇનેમાઇટ ફૂટ્યો હોય તેવી પરિસ્થિતિ સર્જાઈ હતી. તેમની વિરુદ્ધ બે કેસમાં ગુનાહિત તપાસ શરૂ થઈ હતી.

પ્રથમ કેસમાં ફેડરલ અથવા રાષ્ટ્રીય કાયદાઓના ઉલ્લંઘનનો આરોપ હતો અને બીજા કેસમાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના પૂર્વ ખાનગી વકીલ માઇકલ કોહેન પર "ફિક્સર" તરીકે કામ કરવાનો આરોપ લાગ્યો હતો.

તપાસ હેઠળ કોહેને બંને મહિલાઓને નાણાં આપવાની વ્યવસ્થા કરવાની વાત સ્વીકારી હતી. આ પેમેન્ટને ચૂંટણૃપ્રચાર અંગેના ખર્ચના કાયદાનું ઉલ્લંઘન માનીને ખટલો ચલાવવામાં આવ્યો હતો અને માઇકલ કોહેનને 2018માં ત્રણ વર્ષની જેલની સજા આપવામાં આવી હતી.

કોહેને કહ્યું હતું કે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તેમને આ પેમેન્ટ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો પરંતુ ટ્રમ્પ સામે આ અંગે કોઈ આરોપ મૂકવામાં નહોતા આવ્યા. કેમ?

પ્રથમ, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની સામે કોઈ આરોપ લગાવવા માટે વકીલોએ પહેલાં એ પુરવાર કરવું પડ્યું હોત કે તેમણે જ કોહેનને આ પેમેન્ટ કરવા કહ્યું હતું.

બીજું, વકીલો પાસે ટ્રમ્પની સામે પૂરતાં પુરાવા હોત તો પણ કાયદાકીય નિષ્ણાતો પ્રમાણે વર્તમાન રાષ્ટ્રપતિની વિરુદ્ધ ગુનાહિત કેસમાં આરોપ લગાવવો અમેરિકાની સરકારી નીતિની વિરુદ્ધ છે.

તો શું કેસ બંધ થઈ ગયો? ના. અહીં ટેકનિકલ પેચ છે.

સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો પેમેન્ટ્સ અંગેના બીજા ગુનાહિત મામલાની તપાસ ન્યૂ યૉર્કમાં ચાલી રહી છે.

શું ખબર છે?: મૅનહૅટનના ડિસ્ટ્રિક્ટ ઍટર્ની સાઇરસ વૅન્સ ટ્રમ્પ ઑર્ગનાઇશનની વિરુદ્ધ પેમેન્ટ્સ અંગે ખોટાં બિઝનસ રૅકર્ડ રાખવાના મામલાની તપાસ કરી રહ્યા છે.

શું ખબર નથી: સાઇરસ વૅન્સ પાસે ગુનાના આરોપ લગાવવાના કોઈ પુરાવા છે કે નહીં. કારણકે પુરાવા હોવા મહત્ત્વપૂર્ણ છે.

આગળ શું થશે : ન્યૂ યૉર્કના કાયદા હેઠળ ખોટાં બિઝનસના રૅકર્ડ  રાખવા એ 'દુષ્કૃત્ય' માનવામાં આવ્યું છે અને તેના માટે એક વર્ષની જેલ સુધીની સજા પણ થઈ શકે છે.

હવે અહીં સાઇરસ વૅન્સ માટે મુશ્કેલી થોડીક વધી શકે છે.

ન્યૂ યૉર્કમાં દુષ્કૃત્યના ગુનાના આરોપ દાખલ કરવા માટે બે વર્ષની સમયસીમા નક્કી કરેલી છે.

ઑલોન્સો કહે છે, “આ પેમેન્ટ્સ કર્યાને બે વર્ષથી વધારે સમય વીતી ગયો છે એટલે...


જોકે, 45 મિનિટ સુધી ખડે પગે રહેલી પોલીસને જાણવા મળ્યું કે, એ વાઘ નહીં પરંતુ વાઘનું મોટું સોફ્ટ ટોય હતું.

સમાચારમાં જણાવ્યા અનુસાર એબરડીનશાયર વિસ્તારના પીટરહેડ ગામના એક ખેતરમાં જ્યારે તેમને બોલાવવામાં આવ્યા ત્યારે તેમને વાઘની પૂંછ જોવા મળી હતી. આથી તેમણે વધારાની પોલીસ ટીમ પણ બોલાવી લીધી હતી, જેમાં સશસ્ત્ર પોલીસ પણ હતી. આખરે તેમને જાણવા મળ્યું કે તે માત્ર એક રમકડું જ હતું.

પીટરહેડના ઇન્સ્પેક્ટર જ્યોર્જ કોર્ડિનરને સમાચારમાં એમ કહેતા ટાંકવામાં આવ્યા છે કે જ્યાં સુધી એ વાતની ચોક્સાઈ ન થઈ જાય કે તમારે કેવી પરિસ્થિતિનો સામનો કરવાનો છે, ત્યાં સુધી દરેક શક્યતા વિચારવી પડે છે.

પોલીસે આ ઘટનાને 'એક સારા આશય સાથે કરવામાં આવેલા ખોટા કોલ' તરીકે વર્ણવી હતી.

આ કોલ કરનારા ખેડૂત બ્રુસ ગ્રબ તેમના ગૃહપ્રવેશની પાર્ટી કરી રહ્યા હતા. તેમણે કહ્યું કે તે સંપૂર્ણપણે ભાનમાં હતા અને તેમને એ ખરેખર સાચો વાઘ હોવાનું જણાયું હતું.

રામ જન્મભૂમિ મુદ્દો એ માત્ર જમીનની માલિકીનો કેસ

સુપ્રીમ કોર્ટે ગુરુવારે જણાવ્યું હતું કે તે રામ જન્મભૂમિ - બાબરી મસ્જિદ કેસને માત્ર જમીનની માલિકીને એક કેસ તરીકે જ ધ્યાનમાં લે છે.

એન... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ડીટીવી ડોટ કોમ વેબસાઇટ પર પ્રકાશિત આ સમાચારમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે, સુપ્રીમ કોર્ટે આ મુદ્દે દરરોજ સુનાવણી કરવાનો ઇન્કાર કરી દીધો છે.

આ કેસની આગામી સુનાવણી જ મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ દિપક મિશ્રા, જસ્ટિસ અશોક ભૂષણ અને જસ્ટિસ એસ. અબ્દુલ નઝીરે 14મી માર્ચ પર મુલતવી રાખી હતી.

ભારતમાં ગૂગલને 136 કરોડ રૂપિયાનો દંડ

ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયામાં પ્રકાશિત થયેલા સમાચાર અનુસાર કોમ્પિટિશન કમિશન ઑફ ઇન્ડિયાની  (સીસીઆઈ) જાણમાં આવ્યું છે કે, ગૂગલે ઓનલાઇન સામાન્ય વેબ સર્ચ જાહેરાત બજારમાં તેના આધિપત્યનો દુરુપયોગ કર્યો છે.

આ માટે સીસીઆઈએ ગૂગલને 136 કરોડ રૂપિયાનો દંડ ફટકાર્યો છે.

આ આદેશ મેટ્રિમોની ડોટ કોમ અને કન્ઝ્યૂમર યુનિટી એન્ડ ટ્રસ્ટ સોસાયટીએ સંયુક્ત રીતે કરેલી અરજીના અનુસંધાને આપવામાં આવ્યો છે.

કમિશને ગૂગલને દંડની આ રકમ આદેશ મળ્યા બાદ 60 દિવસમાં ભરી દેવા જણાવ્યું છે.

ગૂગલના પ્રવક્તાએ જણાવ્યું હતું કે તેમની કંપની કમિશને ઉઠાવેલા બારીક મુદ્દાને રિવ્યૂ કરીને આગળના પગલાં ભરવા વિશે વિચારશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


જોકે, અટલ રિટાયર્ડ થયા ત્યાર બાદ વર્ષ 2009થી અલઝાઇમરનો ભોગ બન્યા હતા ત્યારથી જ આ જોડી અસંગત થઈ ગઈ હતી.

તેમ છતાં અડવાણીએ સાંસદ તરીકે  કાર્યરત હતા પરંતુ  તેઓ પણ અસંગત જ રહ્યા.

આ જોડીના આનંદદાયક દિવસોમાં તેઓ ખૂબ જ બળવાન હતા, જેનો ભારતીય રાજનીતિમાં ઊંડો પ્રભાવ પડ્યો હતો. જોકે, તેમાં સિનિયર પાર્ટનર અટલ જ હતા.

આ બન્નેની પહેલી મુલાકાત 1950ના દાયકાની શરૂઆતમાં રાજસ્થાનમાં થઈ હતી.

વાજપેયી જનસંઘના પ્રમુખ શ્યામા પ્રસાદ મુખર્જીના સાથીદાર હતા.

અડવાણી એ વખતે રાજસ્થાનમાં હતા. તેમના મતે એ સમયે વાજપેયી અડગ ઈરાદા ધરવતા એક યુવાન હતા.

1950ના દાયકાના અંતમાં બન્નેનો નાતો ત્યારે મજબૂત થયો જ્યારે વાજપેયી પહેલી વાર સાંસદ બન્યા અને જનસંઘ દ્વારા અડવાણીને સાંસદોના કામમાં મદદ કરવા માટે દિલ્હી ખસેડવામાં આવ્યા.

એ વખતે બન્ને અવિવાહિત હતા અને પક્ષના અન્ય કાર્યકર્તાઓની સાથે જ રહેતા હતા. બન્ને સાથે કામ કરતા અને મજા પણ માણતા હતા.

આરામની પળોમાં સાથે હિંદી ફિલ્મ જોતા કે પછી કનૉટ પ્લેસમાં સાથે નાસ્તો કરવાની મજા પણ માણતા હતા.

દિન દયાળ ઉપાધ્યાયના આગ્રહથી 1957માં વાજપેયી લોકસભામાં ગયા. જનસંઘનું સુકાન ત્યારે દિન દયાળ ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ઉપાધ્યાયના હાથમાં હતું.

વકૃત્વ કળા અને ભાષણોના કારણે વાજપેયી સંસદના વિરોધ પક્ષનો મુખ્ય અવાજ બની ગયા હતા. જેમને રાજકીય કામમાં અડવાણીની મદદ મળતી હતી.

અડવાણી વાજપેયીના સહભાગી બની ગયા હતા અને અટલને પણ સહભાગીની ખાસ જરૂરીયાત હતી કારણ કે અટલ જનસંઘના મહત્ત્વના સદસ્ય બલરાજ મધોકની કારણ વગરની હેરાનગતીનો ભોગ બની રહ્યા હતા.

મૂળ જમ્મુના રહેવાસી મધોકનો મત ખૂબ જ કટ્ટર હતો. તેમને શંકા હતી કે અટલ બિહારી વાજપેયી કોંગ્રેસના જાસૂસ છે.

મૂળ ગ્વાલિયરના વાજપેયી દિલ્હીમાં આવીને રાજકારણ શીખ્યા હતા. અને સાંસદ બન્યા બાદ દિલ્હીમાં જ રહેવા લાગ્યા હતા.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

વાજપેયીનો એવો મત હતો કે ભારત જેવા દેશમાં સંતુલિત,મુક્ત વિચારોની રાજનીતિ જ કરવી જોઈએ અને કોઈ પણ કટ્ટર વિચારધારાને ટેકો આપવો જોઈએ નહીં.

મધોકને આ વાત જ ખટકતી હતી. તેમણે સંઘના સરસંઘચાલક ગોળવલકરને વાજપેયીના રાજનીતિક વિચારોજ નહીં પરંતુ તેમની જીવનશૈલી અંગે પણ ફરિયાદ કરી હતી.

વાજપેયી ગ્વાલિયરના પોતાના સહઅધ્યાયી રાજકુમારી કૌલના ખૂબ જ નજીક હતા.

તેઓ કૌલ સાથે લગ્ન કરવા માગતા હતા પરંતુ વિવાદાસ્પદ સમય અને કેટલીક રૂઢીઓના કારણે કરી શક્યા નહતા.

મધોકએ વાજપેયીના આ સંબંધો અંગે ફરિયાદ કરી હતી. પરંતુ સરસંઘચાલક ચતુર હતા તેમણે આ ફરિયાદોને ધ્યાને લીધી નહીં.

મધોકની ફરિયાદના પગલે વાજપેયી સાવચેત થઈ ગયા હતા.  તેમને એ સમયમા અડવાણીની ખૂબ જ મદદ મળી હતી.

વર્ષ 1968માં દિન દયાળ ઉપાધ્યાયના અકાળે અવસાન બાદ અટલ જનસંઘના પ્રમુખ બન્યા હતા.

તેઓ પાંચ વર્ષ સુધી પ્રમુખ પદે રહ્યા અને બાદમાં તેમણે આ પદ અડવાણીને સોંપ્યુ હતું.

અડવાણીના પ્રમુખ પદ દરમિયાન બલરાજને જનસંઘમાંથી હાંકી કઢાયા હતા. જેનાથી વાજપેયીને રાહત મળી હતી.

વર્ષ 1975માં જ્યારે દેશમાં ઇમર્જન્સી ઘોષિત થઈ તે વખતે અટલ અને અડવાણી બેંગલુરુમાં મિટિંગ માટે ગયા હતા.

બન્ને જ્યારે સવારનો નાસ્તો કરી રહ્યા હતા ત્યારે જ પોલીસ દ્વારા તેમની ધરપકડ કરીને જેલમાં નાખી દેવાયા હતા.

જેલમાં કેટલોક સમય સાથે વિતાવ્યા બાદ કમરના દુખાવાના કારણે વાજપેયીને ન્યૂ દિલ્હી એઇમ્સમાં ભરતી કરાયા હતા.

મોરારજી દેસાઈની જનતા પાર્ટીની સરકારમાં અટલ-અડવાણી બન્ને મંત્રી બન્યા હતા. અટલ વિદેશ મંત્રી હતા જ્યારે અડવાણી સૂચના અને પ્રસારણ મંત્રી હતા.

જનસંઘના શરૂઆતના સમયના સાસંદ હોવાના કારણે બન્ને એક બીજાની ખૂબ જ નજીક હતા.

જ્યારે સંઘના કારણે જનતા પાર્ટીની સરકાર બરખાસ્ત થઈ...


જોકે, આ પહેલાં બીજે - એમએસ વડોદરા, દક્ષિણ ગુજરાત, બનારસ હિંદુ યુનિવર્સિટી અને શિકાગોમાં વિઝિટિંગ પ્રોફેસર તરીકે ભણાવ્યું હતું પણ જેએનયુનો અનુભવ અમૂલ્ય રહ્યો.

અહીંના વિદ્યાર્થીઓનું ઘડતર નોંધપાત્ર છે. તેઓ દેશના જુદાજુદા પ્રદેશ અને સામાજિક સ્તરનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા જોવા મળે છે.

એનું કારણ યુનિવર્સિટીની વિદ્યાર્થીઓને પસંદગી કરવાની પદ્ધતિ છે.

1969થી પસંદગી પાછળનો મૂળભૂત સિદ્ધાંત દેશની આમ જનતાની વિવિધ સંસ્કૃતિને જાળવવાનો અને વિકસાવવાનો છે.

વિદ્યાર્થીઓ પસંદ કરવાની પદ્ધતિ

બીજી યુનિવર્સિટીઓની જેમ સામાજિક વંચિત સમુદાય - અનુસૂચિત જાતિ અને જનજાતિ, સામાજિક-આર્થિક અન્ય પછાત વર્ગો અને વિકલાંગ માટે અનામત છે.

ઉપરાંત યુનિવર્સિટીએ વધારાના વંચિત સમુદાય માટે 10 પૉઇન્ટ નક્કી કર્યા છે. છોકરીઓ માટે 5 પૉઇન્ટ છે.

વળી 2001ની વસતિને આધારે દેશના બધા જિલ્લાને ત્રણ વિભાગોમાં વિભાજિત કર્યા છે : વધારે પછાત, ઓછા પછાત અને અન્ય.

વધારે પછાત જિલ્લાના વિદ્યાર્થીઓને પ્રવેશ માટે પાંચ અને ઓછા પછાત જિલ્લાના વિદ્યાર્થીને બે પૉઇન્ટ મળે છે.

દાખલા તરીકે ગુજરાતમાં દાહોદ કે ડાંગ જિલ્લા વિદ્યાર્થીને પ્રવેશ માટે વધારાના પાંચ, ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

સાબરકાંઠા કે સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાના વિદ્યાર્થીને વધારાના બે પૉઇન્ટ મળે.

આ માપદંડ સંશોધન આધારિત નક્કી થાય છે, જે સમયસમયે બદલાય છે.

ઍડમિશન માટે લેખિત પરીક્ષા દેશના જુદાજુદા પ્રદેશોમાં લેવાય છે. હરીફાઈ તીવ્ર થાય છે.

કુલ પરીક્ષા આપનારામાંથી સરેરાશ 14 ટકા પરીક્ષાર્થીઓની મૌખિક પરીક્ષા માટે પસંદગી થાય છે.

આ ઍડમિશન પદ્ધતિને કારણે લગભગ 65થી 70 ટકા વિદ્યાર્થીઓ નિમ્ન મધ્યમ કે ગરીબ કુટુંબનાં મહેનતુ અને તેજસ્વી છોકરીઓ-છોકરાઓ હોય છે.

જેએનયુ અને અલગઅલગ વિચારધારા

તાજેતરમાં યુનિવર્સિટીએ 500 ટકા કરતાંય વધુ હૉસ્ટેલ અને અન્ય ફી વધારી એટલે આ વિદ્યાર્થીઓ વિરોધ કરે છે.

આ ફી વધારાને કારણે ઘણા બધાને કાં તો દેવું કરવું પડે કે કાં તો અભ્યાસ છોડી દેવો પડે.

1966માં જેએનયુ યુનિવર્સિટી ઍક્ટ સંસદમાં પાસ થયો અને 1969માં એના કામકાજની શરૂઆત થઈ.

આ સમયની દેશ અને દુનિયામાં જે પરિસ્થિતિ હતી તેની અસર યુનિવર્સિટીના ઘડતર પર પડે તે સ્વાભાવિક હતું.

તે વખતના બૌદ્ધિકોમાં વ્યાપક રીતે કહીએ તો બે વૈચારિક તરાહ હતી.

એક લિબરલ જે મિક્સ આર્થિક નીતિ, કલ્યાણ રાજ્ય અને વ્યક્તિ સ્વાતંત્ર્ય પર ભાર મૂકી વાસ્તવલક્ષી અભિગમ ધરાવતા.

આ સિવાય અન્ય વિચારધારા રેડિકલ (પ્રખર સુધારણાવાદી) એટલે કે લેફ્ટ જે રાજ્ય દ્વારા સામાજિક- આર્થિક અસમાનતા દૂર કરવામાં આવે એવા મતમાં માને છે તેમજ શ્રમજીવીઓનું આધિપત્ય ધરાવતા રાજ્યની સ્થાપનામાં માને છે, જેમાં રાજ્યની ભૂમિકા મહત્ત્વની હોય છે.

જેએનયુમાં આ બે વિચારધારા સિવાયની વિચારધારામાં માનનારા મોટા ભાગના બૌદ્ધિકો આ બંનેના સમન્વયમાં માનતા હતા. (સમય જતા આ બંનેના વૈચારિક અભિગમ બદલાયા છે).

આ બંને અભિગમ ધરાવતા અને આ બંનેમાંથી કોઈ પણ નિશ્ચિત વૈચારિક અભિગમ ન ધરાવતા મોટા ભાગના પ્રોફેસરો હતા/છે.

આંદોલનમાં જેએનયુની ભૂમિકા

એ સમયે યુરોપ -ફ્રાન્સ, બ્રિટન - અને અમેરિકામાં વિદ્યાર્થીઓનાં આંદોલન ચાલ્યાં.

ભારતમાં બંગાળ, બિહાર, આંધ્ર પ્રદેશમાં માઓવાદી (નક્સલવાદી) વિદ્યાર્થીઓનાં આંદોલન હતાં. આ બધાનો પડછાયો જેએનયુ પર પડ્યો.

વળી સિત્તેરના દાયકામાં ગુજરાતના વિદ્યાર્થીઓનું નવનિર્માણ, બિહારનું જેપી આંદોલન, પછી આસામનાં વિદ્યાર્થીઓનાં આંદોલનો જેએનયુ કૅમ્પસમાં દેખાયાં. કટોકટીનો વિરોધ થયો. આમ અહીંનો વિદ્યાર્થી રાજકીય રીતે સભાન અને સક્રિય રહ્યો છે.

મારા નવ વર્ષના અનુભવમાં સરેરાશ વિદ્યાર્થી વર્ગમાં સવાલો કરતો જોયો છે. પ્રોફેસરનાં તારણો અને અનુભવો સામે...


જોકે, આ પુરુષના જનનાંગ જેવા દેખાતા આ જીવનું નામ યુરેકિસ કાઉપો છે. જે ખરેખર તો એક જંતુ છે.

જે 'પેનિસ ફિશ' તરીકે પણ ઓળખાય છે.

નોંધનીય છે કે કેલિફોર્નિયાના દરિયાકિનારે આ જંતુ ઢસડાઈ આવ્યા હતા.

સામાન્યપણે તો આ જીવો રેતીની નીચે દબાયેલા જ રહે છે.

પરંતુ તાજેતરમાં આવેલા તોફાનને પગલે સાન ફ્રાન્સિસ્કોથી 50 માઈલ દૂર આવેલા ડ્રેક બીચ નામના સ્થળે ખુલ્લામાં પથરાયેલા જોવા મળ્યા હતા.

ઇવાન પાર નામના જીવવૈજ્ઞાનિકે આ જંતુ વિશે જણાવતાં લખ્યું :

"જી હા, આ જંતુના બાહ્ય દેખાવને જોઈને આશ્ચર્યચકિત થયા વગર રહી શકાય એવું નથી."

"પરંતુ આ જીવની દેહરચના મોટા ભાગે રેતીની નીચે જીવન ગાળવા માટે અનૂકુળ છે."

તેમણે આ અનોખા જંતુ અંગે માહિતી આપતાં લખ્યું :

આ જંતુઓ 300 મિલિયન વર્ષોથી ધરતી પર હોવાના પુરાવા આપતા અશ્મિઅવશેષો મળી ચૂક્યા છે. તેમજ આ જંતુઓ 25 વર્ષ સુધીનું આયુષ્ય ધરાવતા હોવાના પણ આધારભૂત પુરાવા મળી ચૂક્યા છે.

દરિયાકિનારે આ જંતુઓ જમીનમાં U-આકારના લાંબા દર બનાવે છે.

કેલિફોર્નિયામાં જોવા મળ્યા અનોખા જંતુ

આ સિવાય આ જંતુઓને ઇનકિપર વૉર્મના નામે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

આ જંતુઓને આ નામ તેમની ભૂમિગત જીવનશૈલીને કારણે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

મળ્યું છે.

માછલીઓ, શાર્ક અને અન્ય ઘણા મોટા જીવો 'પીનિસ ફીશ'નો શિકાર કરે છે.

આ સિવાય આ જંતુઓ માણસના ભોજન તરીકે પણ ઉપયોગી બને છે.

આ જંતુ જેવી જ અન્ય એક યુરેકિસ યુનિસિન્કટસ નામક જંતુની પ્રજાતિ દક્ષિણ કોરિયા સહિતના પૂર્વ એશિયાના દેશોમાં સ્વાદિષ્ટ વાનગી ગણાય છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


જોકે, આ વખતે પાકિસ્તાન ક્રિકેટ વર્લ્ડ કપની સેમિફાઇનલ સુધી પણ ન પહોંચી શક્યું.

ઇમરાન ખાનના અમેરિકાના પ્રવાસને એવી સફળતાની જેમ જોવાઈ રહ્યો છે જાણે તેમણે ફરી એક વખત વર્લ્ડ કપ જીતી લીધો હોય.

પાકિસ્તાનમાં ઇમરાન ખાનના અમેરિકાના પ્રવાસને લઈને એવી જ લાગણી અનુભવાઈ રહી છે, જેવી 1992ના વર્લ્ડ કપમાં પાકિસ્તાનને મળેલા વિજય વખતે અનુભવાઈ હતી.

આ વખતે વર્ષ 1992ની જેમ દરેક શહેરમાં ઉજવણી તો નથી કરાઈ, પણ આજે પાકિસ્તાન જે પ્રકારના રાજકીય અને આર્થિક દબાણ હેઠળ છે, એને પગલે ખાનના 'સફળ' પ્રવાસને એક મોટી રાહતના રૂપે જોવાઈ રહ્યો છે.

એક અમેરિકન થિંક-ટૅન્કને પણ ઇમરાન ખાનના આ પ્રવાસમાં 'આનંદદાયી પરિવર્તન' દેખાયું છે.

વર્લ્ડ ચૅમ્પિયન ઇમરાન?

અમેરિકન સામયિક 'ફૉરેન પૉલિસી'એ આ પ્રવાસની પ્રશંસા કરી છે.

દક્ષિણ એશિયા પર નજર રાખનાર દુનિયાનાં કેટલાંક અખબારો અને ટેલિવિઝન ચેનલોએ પણ ઇમરાન ખાનની અમેરિકા યાત્રા સફળ ગણાવી છે.

અમેરિકાના પ્રવાસમાં 'ઇમરાન ખાન ધી ક્રિકેટર'એ માત્ર 'ક્રિકેટ સેલિબ્રિટી સ્ટેટસ' વાપર્યું હોય એવું નથી. તેમણે 'ઑક્સફર્ડ યુનિવર્સિટી'ની તાલીમનો પણ ફાયદો ઉઠાવ્યો છે.

એ સ્પષ્ટ છે કે ઇમરાન ખાન અને ત... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ેમના સમર્થક સૈન્યે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ સાથેની બેઠક પહેલાં ઘણું હૉમવર્ક કર્યું હતું.

'કૅપિટલ ઍરેના વન'માં તેમનો કાર્યક્રમ કોઈ પણ પાકિસ્તાની નેતા માટે મોટી સફળતા ગણાવવી પડે.

અમેરિકામાં કે પછી અન્ય કોઈ દેશમાં જઈને પોતાના દેશના લોકોને સંબોધિત કરવાની પરંપરા હાલમાં જ ભારતીય વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ શરૂ કરી હતી.

પણ પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાને જે રીતે પહેલાં એક સફળ કાર્યક્રમ કર્યો અને પછી વ્હાઇટ હાઉસમાં રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ અને ફર્સ્ટ લૅડી મૅલેનિયા ટ્રમ્પને મળ્યા તે કંઈક એવું લાગી રહ્યું હતું કે કોઈ ચર્ચિત વિદ્યાર્થીનેતા યુનિવર્સિટીના વાઇસ ચાન્સલેર સામે વિદ્યાર્થીઓના મુદ્દા લઈને ગયા હોય.

ઇમરાન 'વ્હાઇટ હાઉસ'માં મૅચ રમવા નહોતા ગયા અથવા સફળતાનું કોઈ અણધાર્યું નાટક કરવા પણ નહોતા ગયા.

અમેરિકા સાથે તેમના દેશના સંબંધ છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષોથી બહુ સારા નથી રહ્યા, જેને લીધે અમેરિકાએ પાકિસ્તાનને સૈન્ય મદદ બંધ કરી દીધી હતી. પરિણામ એ આવ્યું કે પાકિસ્તાન ભયંકર નાણાકીય સંકટમાં ઘેરાઈ ગયું.

નવા અધ્યાયની શરૂઆત

અમેરિકામાં તેમને મળેલી સફળતાને પાકિસ્તાન અને અમેરિકાના સંબંધમાં એક નવા અધ્યાયની શરૂઆત ગણવામાં આવી રહી છે.

જોકે, આ પરિવર્તન ખાનના અમેરિકા જવાથી શરૂ થયું એવું માનવું ભૂલ ભરેલું ગણાશે.

આ માટેની પૃષ્ઠભૂમિ છેલ્લા કેટલાય સમયથી તૈયાર કરાઈ રહી હતી.

જેના ભાગરૂપે અફઘાન તાલિબાનને અમેરિકા સાથે વાત કરવા માટે તૈયાર કરવામાં પાકિસ્તાને મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી.

અહીં એ વાત પણ નોંધવી રહી કે બદલામાં ઇમરાન ખાનના પ્રવાસ પહેલાં અમેરિકાએ 'બલોચ લિબરેશન આર્મી'ને આતંકવાદી સંગઠન જાહેર કરીને તેમનું ઉષ્માપૂર્ણ સ્વાગત કરવાના સંકેત આપ્યા હતા.

તો પાકિસ્તાને પણ ભલે દેખાડો કરવા માટે જ પણ 'જમાત-ઉદ-દાવા'ના હાફીઝ સઈદની ધરપકડ કરી બતાવી હતી.

કાશ્મીર, ટ્રમ્પ અને મોદી

આ દરમિયાન અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પના નિવેદને પણ દક્ષિણ એશિયામાં ભારે ચર્ચા જગાવી.

ટ્રમ્પે કાશ્મીર મુદ્દે પાકિસ્તાન અને ભારત વચ્ચે મધ્યસ્થી બનવાની એ વાત કરી, જેની પાકિસ્તાન વર્ષોથી રાહ જોઈ રહ્યું હતું.

જોકે, મૂળ મુદ્દો એ હતો કે આ વખતે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિએ કાશ્મીરમાં મધ્યસ્થતા કરવા માટે ભારતના વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ વાત કરી હોવાનું જણાવ્યું.

અલબત્ત, ભારત સરકારે આ વાતને રદિયો આપ્યો પણ મોદીએ આ અંગે હજુ સુધી કોઈ જવાબ નથી આપ્યો.

અફઘાનિસ્તાનમાં પાકિસ્તાન અને અમેરિકા વચ્ચે...


જોકે, આ વાત તો દરિયા પારની થઈ. હાલમાં જ ગુજરાતની એક મહિલા ચેસ ખેલાડીએ રમત વિભાગ અને સરકાર પર આવો જ કંઈક આરોપ લગાવ્યો હતો.

ચેસની રમતમાં વુમન ઇન્ટરનેશનલ માસ્ટર તરીકે ખ્યાતી મેળવનારાં ધ્યાનિ દવેનો આરોપ છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ગુજરાત અને ભારતને ગોલ્ડ મેડલ જીતાડવા છતાં સરકારે તેમની બિલકુલ નોંધ લીધી નથી અને તેમને યોગ્ય મદદ કરી નથી.

સરકારી કચેરીઓના ધક્કા અને તમામ પ્રયાસો કર્યા બાદ આખરે કંટાળીને ધ્યાનિએ વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને પત્ર લખીને મદદ કરવા માટે વિનંતી કરવી કરી છે.

શું છે સમગ્ર વિવાદ?

બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાતચીતમાં ધ્યાનિએ જણાવ્યું કે કેવી રીતે સરકારે તેમને માત્ર ઠાલું આશ્વાસ આપી મદદના તમામ દરવાજા બંધ કરી દીધા.

ધ્યાનિનું કહેવું છે કે સામાન્ય રીતે સરકાર સ્પોર્ટ્સ ક્વૉટા અંતર્ગત ખેલાડીઓને સરકારી નોકરી આપતી હોય છે.

તેઓ જણાવે છે, "જે ખેલાડીઓ પાસે કૉમનવેલ્થ અને એશિયન ગેમ્સમાં ગોલ્ડ મેડલ હોય તેમને સીધી જ ગુજરાત સરકારમાં ક્લાસ-1ની નોકરી માટે પસંદ કરવામાં આવે છે. તેમાં કોઈ પરીક્ષા અથવા તો ઇન્ટરવ્યૂ આપવાનું હોતું નથી."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

"મારી પાસે એશિયન ગેમ્સ અને કૉમનવેલ્થ બન્ને... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

માં ગોલ્ડ મેડલ હોવા છતાં સરકારે નોકરી અંગે કોઈ મદદ કરી નહીં."

"મેં ગત વર્ષે ઑગસ્ટ 2017માં આ અંગે અરજી કરી હતી પરંતુ એક વર્ષ થયા બાદ સરકારે એવી દલીલ રજૂ કરી કે તમારી રમત કૉમનવેલ્થ ગેમ્સ અંતર્ગત નથી આવતી."

"તમારી રમત કૉમનવેલ્થ ચેમ્પિયનશીપ અંતર્ગત આવે છે એટલા માટે તમને નોકરી મળવાપાત્ર નથી."

ધ્યાનિ આગળ જણાવે છે, "કૉમનવેલ્થ ગેમ્સ અંતર્ગત કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકાર દ્વારા આપવામાં આવતા તમામ મેડલ્સથી મને નવાજવામાં આવી છે."

"જ્યારે નોકરી આપવાની વાત આવી ત્યારે એવું કહી દેવામાં આવ્યું કે તમારી રમત અલગ છે. તે જૂદી કૅટેગરીમાં આવે છે."

"એટલું જ નહીં સરકારે મને એવું પણ કહ્યું કે તમે ઓલ ઇન્ડિયા ચેસ ફેડરેશન પાસેથી એવો પત્ર લઈને આવો જે એ વાતની બાહેંધરી આપે કે તમારી ચેસની રમત ઓલ ઇન્ડિયા ફેડરેશન ઑફ ચેસ ચેમ્પિયશનશીપ હેઠળ માન્ય છે."

"ત્યારબાદ મેં ઓલ ઇન્ડિયા ચેસ ફેડરેશનના સેક્રેટરી અને કૉમનવેલ્થ ચેસ ઍસોસિયેશનના ચેરમેન ભરતસિંહ ચૌહાણ પાસેથી પત્ર લખાવ્યો જેમાં ઉલ્લેખ હતો કે ચેસની રમત કૉમનવેલ્થ ગેમ્સની સમકક્ષ અને માન્ય છે."

'નોકરી ના આપવી હોય તો અરજી શા માટે સ્વીકારી?'

ધ્યાનિ જણાવે છે, "જો સરકારને આ અંગે પહેલાંથી જ જાણ હતી કે અમારી રમત કૉમનવેલ્થ ગેમ્સ અંતર્ગત નથી આવતી તો મારી અરજી શા માટે સ્વીકારી?"

ધ્યાનિની અરજી બાદ ગુજરાત સરકારના સામાન્ય વહીવટ વિભાગના સેક્શન અધિકારી મનોજ શુક્લ તરફથી તેમને પત્ર દ્વારા જાણ કરવામાં આવી હતી કે તેમને નોકરી મળી શકશે નહીં.

પત્રમાં લખ્યું છે કે તમને જે મેડલ્સ મળેલા છે તે કૉમનવેલ્થ ચેસ ચેમ્પિયનશીપ અને એશિયન યુથ ચેસ ચેમ્પિયનશીપના છે.

ગુજરાત સરકારના સામાન્ય વહીવટ વિભાગના ઠરાવની જોગવાઈ અંતર્ગત આ માન્ય નથી.

આ મેડલ્સ અને પ્રમાણપત્રો 'ચેમ્પિયનશીપ'ના છે 'ગેઇમ્સ'ના નથી. એટલા માટે સરકારી નોકરી માટે તમારી અરજી માન્ય નથી ગણાતી.

આ અંગે ગુજરાત રમત વિભાગના મંત્રી ઇશ્વરસિંહ પટેલે બીબીસી ગુજરાતીને જણાવ્યું, "ગુજરાત સરકાર દ્વારા ઠરાવ પાસ કરવામાં આવેલો જેમાં કૉમેનવેલ્થ ગેમ્સ અંતર્ગત જેમને પણ ગોલ્ડ, સિલ્વર કે બ્રોન્ઝ મેડલ મળ્યા હોય તેમને સરકારી નોકરી મળવાપાત્ર છે."

"ધ્યાનિબહેનને અમે પત્ર લખીને જાણ કરી છે કે તમારી રમત ચેમ્પિયનશીપ હેઠળ આવે છે એટલા માટે તમને નોકરી મળવાપાત્ર નથી."

ઉલ્લેખનીય છે કે કૉમનવેલ્થ ગેમ્સ અને કૉમનવેલ્થ ચેમ્પિયનશીપ થોડી અલગ છે. બન્નેનું આયોજન પણ અલગઅલગ કરવામાં આવે છે.

'મોદીની ઓફિસમાંથી આવ્યો હતો...


જોકે, આ વાદળ એટલાં પણ નહોતાં કે વરસાદ પડે અને મૅચની મજા બગાડી નાંખે.

સાઉથૅમ્પટનના આ સ્ટેડિયમની અંદર જ્યારે બુધવારે ભારત અને સાઉથ આફ્રિકાની ટીમ વર્લ્ડ કપની મૅચ તરફ આગળ વધી રહી હતી ત્યારે સ્ટેડિયમની બહાર ઊભેલા એક સિક્યોરિટી ગાર્ડ મંદ-મંદ હસી રહ્યા હતા.

અમારી સાથે વાત કરતા એમણે કહ્યું, "મને ખબર નથી કે મૅચ કોની વચ્ચે છે. પણ આ શોર પરથી લાગે છે કે કોઈ આશિયન ટીમ રમી રહી હશે."

આ કોલાહલ વર્લ્ડ કપ 2019માં પોતાની પહેલી જ મૅચમાં સાઉથ આફ્રિકાને છ વિકેટથી હરાવનારી ટીમ ઇન્ડિયાના ચાહકોનો હતો.

પરંતુ પોતાની ગમતી ટીમનો ઉત્સાહ વધારવા અને શોરબકોર કરવા માટે મેદાન સુધી પહોંચે કેટલાય પ્રશંસકોને મુશ્કેલીઓનો સામનો પણ કરવો પડ્યો.

ઇંગ્લૅન્ડના બાકીના સ્ટેડિયમ કરતાં આ સ્ટેડિયમ સુધી પહોંચવા માટે ઓછી સુવિધાઓ છે. આ સ્ટેડિયમ સાઉથૅમ્પટન સિટી સેન્ટરથી 20 કિમી દૂર છે. જ્યાં ટૅક્સી-સ્ટેન્ડ, દુકાનો કે રેસ્ટરૉ પણ નથી.

મોટા ભાગના લોકો પોતાનાં વાહનોથી આવ્યા હતા. આ સ્થળની આસપાસ કોઈ રેલવેસ્ટેશન પણ નથી.

આ સ્ટેડિયમના માર્ગે બહુ ઓછી બસ દોડે છે અને ત્યાં જવા માટે ટૅક્સી પણ ઓછી મળે છે. પરંતુ આ  વિઘ્નો પણ ક્રિકેટપ્રેમીઓને મેદ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાન સુધી જતા રોકી શક્યાં નહીં.

લંડનમાં રેહેતા વિનીત સક્સેના જણાવે છે,"હું ટ્રેનથી સવારે 8 વાગ્યે સાઉથૅમ્પટન પહોંચી ગયો હતો પરંતું ત્યાંથી મને તરત ટૅક્સી મળી નહીં એટલે ડરી ગયેલો કે હું ટૉસ જોવાનું ચૂકી જઈશ."

સ્ટેડિયમની આસપાસ કોઈ મૉલ કે હોટેલ નથી. તેથી સવારે સાડા દસ વાગ્યે શરૂ થનારી મૅચ જોવા માટે લોકો વહેલી સવારે જ એકઠા થઈ ગયા.

સાઉથૅમ્પટન પહોંચેલા ભારતીય પ્રશંસક

વિવેક પોતાના પરિવાર સાથે મૅચ જોવા પહોંચ્યા હતા.

તેઓ કહે છે, "અમે સિંગાપોરથી આ મૅચ જોવા આવ્યા છીએ. અમારે આ મૅચનો એક પણ બૉલ મિસ કરવો નહોતો. અમને ખબર હતી કે અહીં બહુ જ ભીડ થશે તેથી અમે લંડનથી પહેલાં જ ટ્રેન પકડીને અહીં આવી ગયા હતા."

તેમની જેમ ઘણા લોકો વહેલા જ મેદાન સુધી પહોંચવા માગતા હતા, જેથી તેઓ ટૉસ મિસ ન કરે.

પોતાની ઓળખ નહીં આપવાની શરતે એક દર્શકે કહ્યું, "મારા બૉસ મને રજા આપતા નહોતા તેથી મેં ખોટું બહાનું બનાવીને રજા લીધી છે, મને ખબર છે કે એ ખોટું છે પણ ધોની માટે કંઈ પણ. બની શકે કે ધોની હવે આના પછી કોઈ ટુર્નામેન્ટ ન રમે. મારા માટે એ લાગણીશીલ બાબત છે."

'બુમરાહ બુમરાહ'થી ગુંજી ઊઠ્યું સ્ટેડિયમ

સિક્યોરિટી ગાર્ડ્ઝ માટે પણ આ મૅચ અન્ય મૅચની સરખામણીએ અલગ હતી. સામાન્ય મૅચ દરમિયાન આ પ્રકારની ભીડ જોવા મળતી નથી. અલબત્ત, ભારત- પાકિસ્તાન વચ્ચે મૅચ હોય ત્યારે આવી ભીડ થાય છે.

સાઉથ આફ્રિકા ભલે ટૉસ જીત્યું હોય પણ ભારત માટે જ લોકો મોટી સંખ્યામાં તાળી પાડી રહ્યા હતા.

જો દર્શકોની સંખ્યાની વાત કરીએ તો અહીં આવનારા દસમાંથી 9 ભારતીયો હતા. સ્ટેડિયમમાં એટલો શોર હતો કે હોટેલમાં બેઠેલા લોકો પણ ભારતના નામનો શોર સાંભળી શકતા હતા.

જે ખેલાડી માટે સૌથી વધુ અવાજ થયો તે ધોની કે કોહલી નહોતા. 'બુમરાહ...બુમરાહ'ના અવાજથી મેદાન ગુંજી ઊઠ્યું હતું.

ખાવાનું અને ખરાબ ઇન્ટરનેટ

દીપક અને તેમના મિત્રો કેટલીક મૅચ જોવા માટે ખાસ અમેરિકાથી આવ્યા હતા.

તેઓ કહે છે, "અમે ગુજરાતીઓ છીએ અને અમને ખબર પડી કે આ મૅચમાં રવિન્દ્ર જાડેજા નથી રમવાના તો અમને ખરાબ લાગ્યુ હતું. પણ બુમરાહે અમારું દિલ જીતી લીધું. રોહીત અને ચહલને રમતા જોવાની પણ મજા આવી."

પરંતું એવું પણ નથી કે દરેક ભારતીય આ મૅચથી ખુશ હતો.

લંડનની એક હોટેલમાં કામ કરતા વરુણ કહે છે, "પહેલી જ મૅચમાં જીત હાંસલ થવી સારી વાત છે પણ મને નથી લાગતું કે આ બહુ મોટી જીત છે. સાઉથ આફ્રિકા આ પહેલાં પણ બે મૅચ હારી ચૂક્યુ હતું. તેમજ આ મૅચમાં તે પોતાના બે બૉલર...


જોકે, આ સંબંધોને તેમણે ક્યારેય નામ આપવાનો પ્રયત્ન કર્યો ન હતો અને ખુલ્લા દિલે સ્વીકાર્યા પણ હતા.

જ્યોર્જ ફર્નાન્ડિઝના નિધન થયા બાદ લોકોએ આ મામલે સોશિયલ મીડિયા પર ચર્ચાઓ શરૂ કરી હતી.

ઘણા લોકોએ તો સોશિયલ મીડિયા પર જયા જેટલીને શોક સંદેશા મોકલાવ્યા હતા.

"હું જયા જેટલી વિશે વિચારી રહી છું. આપણે જે દુનિયામાં રહીએ છીએ ત્યાં બહુ જ અન્યાય થાય છે. ભગવાન તેમને હિંમત અને શાંતિ આપે."

"જયા જેટલીને હિંમત મળે-જે તેમને પ્રેમ કરતાં હતાં અને જેમણે તેમનો ખ્યાલ રાખ્યો જ્યારે તેમના પરિવાર સહીત બાકીના તેમને છોડીને જતા રહ્યા."

"જ્યોર્જ ફર્નાન્ડિઝ, જેમના એક બંધના એલાનથી આખી ભારતીય રેલવેનું કામ ઠપ્પ થઈ જતું હતું, એ નથી રહ્યા. આ સમયમાં હું, લાંબા સમય સુધી તેમના મિત્ર રહેલાં જયા જેટલી વિશે વિચારી રહી છું."

ભૂતપૂર્વ રક્ષામંત્રી જ્યોર્જ ફર્નાન્ડિઝના અવસાન ઉપર ટ્વિટર ઉપર આ શોક સંદેશ જયા જેટલીને લખવામાં આવી રહ્યા છે.

જયા જેટલી, જ્યોર્જ ફર્નાન્ડિઝ સાથેના પોતાના સંબંધને દોસ્તીનું નામ જ આપતા આવ્યાં છે.

એ અલગ વાત છે કે તેઓ ઘણાં વર્ષો તેમની સાથે તેમના ઘરમાં જ રહ્યાં, જેને સાદી ભાષામાં 'લિવ-ઈન રિલેશનશિપ'ની સંજ્ઞા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

આપવામાં આવી છે.

જોકે, સામાન્ય જનતાએ આ નેતાઓને 'લિવ-ઈન રિલેશનશિપ'માં હોવાને લીધે નકાર્યા નહોતા, ના તો આ નેતાઓએ આ સચ્ચાઈને ક્યારેય છુપાવી.

જયા જેટલીએ બીબીસી સંવાદદાતા રેહાન ફઝલ સાથેની વાતચીતમાં જ્યોર્જ અને તેમના સંબંધો વિશે ખુલ્લીને વાત કરી હતી.

જ્યા અને જ્યોર્જ વચ્ચેનો સંબંધ

જ્યારે જયા જેટલીને પૂછ્યું કે જ્યોર્જ માત્ર તમારા મિત્ર હતા કે તેનાથી પણ વધારે?

જયાનો જવાબ હતો, "ઘણા પ્રકારના મિત્રો હતા અને મિત્રતાના પણ ઘણા સ્તર હોય છે."

"મહિલાઓને એક પ્રકારના બૌદ્ધિક સન્માનની જરૂરત હોય છે."

"આપણા પુરુષપ્રધાન સમાજમાં ઘણા લોકો વિચારે છે કે મહિલાઓ કમજોર દિમાગ અને શરીરની હોય છે."

"જ્યોર્જ એકમાત્ર શખ્સ હતા જેમણે મને વિશ્વાસ અપાવ્યો હતો કે મહિલાઓની પણ રાજકીય વિચારધારા હોય છે."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

"બીજું તેમની વિચારધારા ખૂબ જ માનવતાવાદી હતી. એકવાર તેઓ જેલમાં હતા અને પંખાની ઉપર બનેલા ચકલીના માળામાંથી તેમનાં બે-ત્રણ બચ્ચાં નીચે પડી ગયાં."

"બચ્ચાં ઊડી શકતાં ન હતાં. તેમણે પોતાની ટોપીથી એક માળો બનાવ્યો અને તેને પાળ્યાં હતાં."

"તેઓ ક્યાંય પણ જતા તો તેમના ખિસ્સામાં બે ટૉફી રાખતા હતા. ઇન્ડિયન ઍરલાઇન્સની ફ્લાઇટમાં એ ટૉફીઓ મફતમાં મળતી હતી."

"તેઓ બાળકોને જોતાં જ તેમને ટૉફીઓ આપી દેતા હતા. આ જ બાબતોએ અમને બંનેને જોડ્યાં હતાં. તેમાં રોમાન્સને કોઈ જ જગ્યા ન હતી."

જયા જેટલીના મતે તેમના સંબંધમાં રોમાન્સનું કોઈ તત્ત્વ ન હતું.

બંનેની મુલાકાત

લૈલા કબીર સાથે જ્યોર્જ ફર્નાન્ડિઝ

જ્યોર્જ ફર્નાન્ડિઝનાં લગ્ન લૈલા કબીર સાથે થયાં હતાં.

વર્ષ 1977માં જ્યોર્જ ફર્નાન્ડિઝની મુલાકાત પ્રથમ વખત જ્યા જેટલી સાથે થઈ હતી.

તે સમયે તેઓ જનતા પાર્ટી સરકારમાં ઉદ્યોગમંત્રી હતા અને જયાના પતિ અશોક જેટલી તેમના સ્પેશિયલ આસિસ્ટન્ટ હતા.

જ્યાએ જ્યોર્જની સાથે કામ કરવાનું શરૂ કરી દીધું અને 1984 આવતા સુધીમાં જ્યોર્જ જયાને પોતાના દાંપત્ય જીવનની વાતો પણ કરવા લાગ્યાં.

જ્યોર્જનું દાંપત્ય જીવન એ સમયે ખૂબ ચડાવ-ઉતારમાંથી પસાર થઈ રહ્યું હતું.

જ્યા કહે છે, "તે સમયે તેમનાં પત્ની હંમેશાં બીમાર રહેતાં હતાં અને લાંબા સમય સુધી બ્રિટન અને અમેરિકા ચાલ્યાં જતાં હતાં."

"જ્યોર્જ જ્યારે બહાર જતા હતા તો તેમના પુત્ર શૉનને મારે ત્યાં મૂકી જતા હતા."

રાજકીય કામને લીધે થયેલી આ મિત્રતા સમયની સાથે ગાઢ બની.

જ્યારે જય અને તેમના પતિ અશોક જેટલી અલગ થઈ ગયા અને જ્યોર્જ તેમની પત્ની...


જોકે, આ સિંહો ક્યારેય જંગલમાં આઝાદીથી નહીં ફરી શકે અને પોતાના જૂના વસવાટ તરફ પણ નહીં જઈ શકે.

આ 33 સિંહ જિંદગી અને મોતનો જંગ જીતવામાં સફળ રહ્યા છે, પરંતુ તેમને મળેલું આ જીવનદાન હંમેશને માટે લોઢાના સળિયા પાછળ વીતવાનું છે

આ સિંહોને વનવિભાગ હવે જંગલમાં પરત છોડવા માગતું નથી.

એકાએક 23 સિંહોનાં મૃત્યુ

ગીરના 1600 ચોરસ કિલોમિટર વિસ્તારમાં એશિયાઈ સિંહો વસવાટ કરે છે.

ગીરના સિંહો પર વર્ષ 2018માં એવી ભયાનક આફત આવી હતી કે તેમનું અસ્તિત્વ ખતરામાં આવી ગયું હતું.

આ એવી જ આફત વર્ષ 1992-93માં આફ્રિકાના તાન્ઝાનિયામાં આવી હતી.

ત્યાંના સેરેન્ગેટી નેશનલ પાર્કમાં આ વાઇરસને કારણે થોડા સમયમાં જ એક હજાર સિંહોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં.

આ આફત એટલે કેનાઇન ડિસ્ટેમ્પર વાઇરસ (સીડીવી). ગીરમાં આ વાઇરસને કારણે માત્ર 20 દિવસની અંદર 23 સિંહનાં મૃત્યુ થઈ ગયાં હતાં.

ત્યારબાદ ગીરમાં વનવિભાગ દ્વારા સર્ચ ઑપરેશન હાથ ધરવામાં આવ્યું અને જેમાં 33 સિંહો એવા મળી આવ્યા જેમાં આ વાઇરસની અસર હતી.

તેમને તાત્કાલિક પ્રાણી સ્વાસ્થ્ય કેન્દ્ર ખાતે ખસેડવામાં આવ્યા અને સારવાર શરૂ થઈ.

આ અંગે ચીફ કન્ઝર્વેટિવ ફૉરેસ્ટ ઑફિસર  દુષ્યંત વસાવડા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

એ કહ્યું, ''આ સિંહોને દેવળિયા રેસ્ક્યુ સેન્ટર અને જામવાળા રેસ્ક્યુ સેન્ટર ખાતે રાખવામાં આવ્યા છે.''

''છેલ્લા ઑક્ટોબર માસથી અત્યાર સુધીમાં આ સિંહોને રસીના ત્રણ ડોઝ આપવામાં આવ્યા છે. હાલમાં તેઓ સ્વસ્થ છે અને વનવિભાગની દેખરેખ હેઠળ છે.''

આ સિંહોને પાંજરામાં કેટલો સમય રખાશે એ સવાલના જવાબમાં વસાવડાએ કહ્યું કે આ સિંહોને ફરીથી જંગલમાં ક્યારેય છોડવામાં નહીં આવે.

તેમનું કહેવું છે કે આ સિંહોમાંથી અમુક સિંહબાળ પણ છે જેઓ લાંબા સમયથી પાંજરામાં રહેવાને કારણે શિકાર કરવાની કુશળતા કેળવી શક્યાં નથી.

વધુમાં વસાવડાએ કહ્યું કે આ સિંહોમાં ફરીથી સીડીવી (કેનાઈન ડિસ્ટેમ્પર વાઇરસ)ની અસર દેખાઈ શકે છે જે ખતરનાક છે. માટે તેમને જંગલમાં ક્યારેય છોડવામાં નહીં આવે.

શું છે CDV?

બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાતચીત કરતા ડૉ. ભરત જેઠવાએ જણાવ્યું, "કેનાઇન ડિસ્ટેમ્પર વાઇરસ ખૂબ જ ખતરનાક અને જીવલેણ છે."

"મુખ્યત્વે આ વાઇરસ કૂતરાં અને બિલાડીઓમાં જોવા મળે છે. જે સિંહો જંગલની બહાર રખડતાં રખડતાં સ્થાનિક વિસ્તારમાં આવી જતા હોય અને કૂતરાં-બિલાડીના સંપર્કમાં આવતા હોય તેમનામાં આ વાઇરસ લાગુ પડવાની શક્યતાઓ વધી જાય છે."

આ મુદ્દે સ્થાનિક કાર્યકર્તા રાજન જોષીનું કહેવું છે કે ક્યારેક એવું પણ બને છે કે સિંહોના શિકારને કૂતરાં કે બિલાડી ખાતાં હોય છે. જ્યારે સિંહો ફરીથી તેમનો શિકાર ખાવા પરત ફરે છે ત્યારે આ વાઇરસ તેમના શરીરમાં ફેલાવવાની સંભાવના વધી જાય છે.

સિંહોમાં આ વાઇરસને ફેલાવતો અટકાવવાં શું પગલાં લેવાં જોઈએ એ અંગે જેઠવાએ જણાવ્યું, "આ વાઇરસને પહોંચી વળવા માટે રસી છે. જે રહેણાક વિસ્તારમાં સિંહોની અવરજવર હોય તે વિસ્તારના કૂતરાંને આ રસી આપવાથી આ સમસ્યાને પહોંચી વળાય છે."

પ્રાણીસંગ્રહાલય બનશે નવું ઘર

ડી. ટી. વસાવડાએ વાતચીતમાં જણાવ્યું કે આ 33 સિંહોને શક્કરબાગ કે પછી અન્ય કોઈ પ્રાણીસંગ્રહાલયમાં મોકલી દેવામાં આવશે. પરંતુ હજુ સુધી આ અંગે કોઈ સ્પષ્ટતા નથી કરાઈ એટલા માટે આ સિંહો અહીં જ રહેશે.

વન્ય જીવોના સંરક્ષણ માટે કાર્યરત બાયૉલૉજિસ્ટ ડૉ. રવિ ચેલમે બીબીસી ગુજરાતી સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્યું કે વન વિભાગે તેમને આટલા સમયથી પાંજરમાં રાખ્યા છે એટલે આ સિંહો પહેલેથી જ કેદમાં છે.

તેઓ કહે છે, "સિંહ એ જંગલી જાનવર છે. તેને આ રીતે પાંજરામાં પૂરવા યોગ્ય નથી. હવે તેને પ્રાણીસંગ્રહાલયોમાં મોકલી દેવામાં આવશે, પરંતુ તેઓ છેલ્લા ઘણા મહિનાથી પાંજરામાં જ જીવી રહ્યા છે."

ચેલમે એવું પણ...


જોકે, આજથી લગભગ સાડા છ કરોડ વર્ષ પહેલાં એવી તબાહી આવી કે ડાયનાસોર જ નહીં, ધરતી ઉપર વસતા 80 ટકા જીવોનો નાશ થયો.

લગભગ 12 કિલોમિટરમાં ફેલાયેલો એક ઉલ્કાપિંડ ધરતી સાથે અથડાયો. બ્રહ્માંડમાં થયેલા આ ફેરફારે ધરતીને હલબલાવી નાખી.

જ્યાં આ ઉલ્કાપાત થયો હતો એ જગ્યાને વૈજ્ઞાનિકો વર્ષોથી શોધી રહ્યા હતા પરંતુ એમને એ ચોક્કસ જગ્યા મળતી નહોતી.

1980ના દસકામાં અમેરિકન પુરાતત્ત્વવિદોનો એક સમૂહ, અંતરિક્ષથી લેવામાં આવેલી કેટલીક તસવીરોનું બારીક નિરીક્ષણ કરી રહ્યો હતો.

એમાંથી મેક્સિકોના યુકાટન પ્રાયદ્વીપની પણ તસવીરો હતી. યુકાટનની નજીક જ સમુદ્રની વચ્ચે એક ગોળાકાર જગ્યા હતી.

આમ તો સેનોટ્સ, એટલે કે ગોળાકાર સિંક હૉલ જેવી વસ્તુઓ યુકાટનની ઓળખ છે.

અહીંયા સહેલાણીઓને લલચાવવા માટે બનતા બ્રૉશર્સમાં પણ સેનોટ્સનો ખૂબ ઉલ્લેખ કરવામાં આવે છે.

સેનોટ્સ, યુકાટનના સમતલ મેદાન વિસ્તારોમાં દૂર-દૂર સુધી ફેલાયેલા છે.

જયારે તમે આને અંતરિક્ષમાંથી જુઓ, તો આ ગુચ્છો અડધા ગોળા જેવો નજરે પડે છે.

આને જોતાં, કોઈ પરિકરથી ગોળો બનાવી રહ્યુ હતું અને જમીન ઉપર અડધી રેખા બન્યા પછી જમીન ખતમ થઈ ગઈ હોય એવું લાગે છે.

એક સમયે માયા સભ્ય... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

તાનું કેન્દ્ર હતું

અમેરિકન પુરાતત્ત્વવિદોએ અંતરિક્ષથી લેવામાં આવેલી આ તસવીરોને એકઠી કરીને જોઈ તો યુકાટન સુબાની રાજધાની મેરિડા, સમુદ્રી બંદર સિસાલ અને પ્રોગ્રેસો, એક ગોળાકાર સીમામાં બંધાયેલા જણાયા.

એક સમયે આ વિસ્તાર માયા સભ્યતાનું કેન્દ્ર હતો. અમેરિકન મૂળનિવાસી માયાના લોકો પીવાના પાણી માટે આ સેનોટ્સ પર નિર્ભર હતા.

આ બધા એક ગોળાકાર સીમામાં ફેલાયેલા છે એ વાત વૈજ્ઞાનિકોને ઘણી વિચિત્ર લાગી.

1988માં જ્યારે વૈજ્ઞાનિકોની કૉન્ફરન્સ સૅલ્પરનું આયોજન મેક્સિકોના અકાપલ્કોમાં થયું ત્યારે અમેરિકન પુરાતત્ત્વ વૈજ્ઞાનિકોએ આ વાતને સહુની સામે મૂકી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

આ કૉન્ફરન્સમાં એડ્રિયાના ઓકૈમ્પો પણ ઉપસ્થિત હતાં. એડ્રિયાનાએ એ સમયે નાસામાં નોકરી શરૂ કરી હતી.

તેઓ એક ભૂસ્તરશાસ્ત્રી છે. હવે 63 વર્ષના વયસ્ક થઈ ચૂકેલાં એડ્રિયાના જણાવે છે કે તેઓને એ અર્ધગોળાકાર વિસ્તારમાં ફેલાયેલા સિંક હૉલને જોઈને લાગ્યું કે તેમને પોતાની મંઝિલ મળી ગઈ છે.

હવે એડ્રિયાના નાસાના લૂસી મિશન સાથે જોડાયેલા છે જે અંતર્ગત ગુરુ ગ્રહ ઉપર 2021 સુધીમાં યાન મોકલવામાં આવશે.

તેમને તસવીરો જોઈને જ હતું કે જ્યાં ક્યારેક ઉલ્કાપિંડ અથડાયો હતો એ જગ્યા આ જ હોઈ શકે છે. પરંતુ પુરાવા વગર આ વાત તેઓ પાકેપાયે કહી શકે તેમ નહોતા.

એટલે, તેમણે અન્ય વૈજ્ઞાનિકોને પૂછ્યું કે શું તેઓને આ વિચાર આવ્યો છે? એડ્રિયાના આશ્ચર્યથી કહે છે કે 'વૈજ્ઞાનિકોને એ સમજમાં જ ના આવ્યું કે હું એમને શું પૂછી રહી છું.'

પરંતુ એ તસવીરોથી એડ્રિયાના ઓકૈમ્પોનો સામનો થવો, એક વિશાળ મિશનની શરૂઆત હતી, જેમાં એ વાતની જાણકારી મેળવવામાં આવી કે યુકાટન પ્રાયદ્વીપના કિનારે-કિનારે સ્થિત એ સિંક હૉલ અથવા સેન્ટોસ હકીકતમાં એ ઠેકાણે છે, જ્યાં સાડા છ કરોડ વર્ષ પહેલાં ધરતી સાથે ઉલ્કાપિંડ અથડાયો હતો.

ઉલ્કાપિંડ અથડાવાથી શું-શું થયું હતું?

આ મહાવિસ્ફોટથી એવો પ્રલય આવ્યો હતો કે પૂછો નહીં! ખડકો ય પીગળી ગયા હતા.

1990ના દસકાથી જ અમેરિકા, યુરોપ અને એશિયાના વૈજ્ઞાનિકો આ ઉખાણાની કડીઓ જોડી રહ્યા છે.

હવે તેઓ એ તારણ ઉપર પહોંચ્યા છે કે 6.5 કરોડ વર્ષ પહેલાં જે 12 કિલોમિટર પહોળો ઉલ્કાપિંડ ધરતી સાથે અથડાયો હતો, તેનાથી ધરતી ઉપર 30 કિલોમિટર ઊંડો ખાડો પડી ગયો હતો.

બરાબર એ જ રીતે, જે રીતે કોઈ તળાવમાં પથ્થર મારો તો પાણી દબાઈ જાય.

આ અથડામણથી પીગળેલા ખડકોથી માઉન્ટ એવરેસ્ટ કરતાં પણ ઊંચો પર્વત બની ગયો હતો. જે બાદમાં ધસી...


જોકે, આની પાછળ 'ન્યૂઝ બ્રેક' કરવાની ઉતાવળ કે સમાચાર સંસ્થાઓની 'વધુ પડતી તૈયારી' જવાબદાર હોવાનું જણાય છે.

નવી દિલ્હી ખાતે ઑલ ઇન્ડિયા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ મેડિકલ સાયન્સમાં સારવાર હેઠળ છે તથા છેલ્લા 24 કલાકથી તેમની સ્થિતિ કથળી હોવાનું કહેવાય છે.

અફવાઓ બાદ કેન્દ્રીય આરોગ્ય પ્રધાન જગત પ્રકાશ નડ્ડાએ પત્રકારો સાથે વાત કરી હતી અને તેમની સ્થિતિ નાજુક હોવાનું જણાવ્યું હતું.

કેવી રીતે ફેલાઈ અફવા?

ગુરુવારે બપોરે દેશની સરકારી સમાચાર સંસ્થા દૂરદર્શન દ્વારા ચેનલ પર News Flash કરવામાં આવ્યા હતા, જેમાં વાજપેયીના નિધનની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી.

આથી, તેને 'ઔપચારિક જાહેરાત' માનીને દેશની રાષ્ટ્રીય તથા પ્રાદેશિક ચેનલ્સે તેના આધારે વાજપેયીના 'નિધનની જાહેરાત' કરી દીધી હતી.

સામાન્ય રીતે કોઈ પણ સમાચાર સંસ્થા દ્વારા દિગ્ગજ નેતાઓની 'શ્રદ્ધાંજલિ' તૈયાર રાખવામાં આવતી હોય છે.

છેલ્લાં 24 કલાક દરમિયાન વાજપેયીની તબિયત કથળી હોવાથી દૂરદર્શને 'સજ્જતા' રાખી હોય, પરંતુ ચૂકને કારણે એ સમાચાર વહેતા થઈ ગયા હોય તેમ માનવામાં આવે છે.

અગાઉ આવી જ રીતે વાજપેયી, તામિલનાડુનાં મુખ્ય પ્રધાન જે. જયલલિતા જેવાં નેતાઓનાં નિધનના સમા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ચાર ફેલાઈ ચૂક્યા છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

રાજનાથસિંહનું નિવેદન

ઍઇમ્સની બહાર કેન્દ્રીય ગૃહપ્રધાન તથા કેન્દ્ર સરકારમાં 'નંબર-ટુ' રાજનાથસિંહે પત્રકારો સાથે વાતચીત કરી હતી, જેમાં તેમણે છત્તિસગઢના રાજ્યપાલ બલરાજ ટંડનને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી.

રાજનાથસિંહનું નિવેદન 'વચ્ચેથી' પ્રસારિત થયું હતું, આથી કેટલીક ચેનલ્સે તેને 'વાજપેયી વિશે જાહેરાત' માની લીધી હતી અને તેમને ટાંકતા સમાચાર પ્રસારિત કરી દીધા હતા.

કેન્દ્રીય ગૃહપ્રધાને ટંડનને અંજલિ આપી, ત્યારબાદ તેમને વાજપેયીની સ્થિતિ અંગે પૂછવામાં આવ્યું હતું, જેમાં સિંહે કહ્યું હતું, 'ઍઇમ્સ કહે છે તેમ તેમની સ્થિતિ હજુ ગંભીર છે.'

રાજ્યપાલે ટ્વીટ કર્યું

આ પહેલાં ગુરુવારે સવારે ત્રિપુરાના રાજ્યપાલ તથાગત રૉયે તેમના ટ્વિટર હેન્ડલ પરથી વાજપેયીના નિધનની જાહેરાત કરતું ટ્વીટ કર્યું હતું.

રિપોર્ટ્સ મુજબ રૉયે લખ્યું હતું, "દેશના પૂર્વ વડા પ્રધાન, કુશળ વક્તા, દેશના રાજકારણના ફલક પર છ દાયકાથી ચમકતા સિતારા, ડૉ. શ્યામાપ્રસાદ મુખર્જીના અંગત સચિવ, વિચક્ષણ, વિનમ્ર તથા આનંદી વ્યક્તિના માલિક અટલ બિહારી વાજપેયીનું નિધન થયું છે. ઓમ શાંતિ."

ટ્વિટર યૂઝર્સે તેમના આ ટ્વીટ વિશે સવાલ ઉઠાવ્યા હતા, બાદમાં વિવાદ વકરતા તથાકત રૉયે આ ટ્વીટ ડિલિટ કરી નાખ્યું હતું અને માફી માગી હતી.

તથાગત રૉયે કહ્યું કે તેમણે ટીવી રિપોર્ટ્સને ખરા માનીને ટ્વીટ કર્યું હતું, આ અંગે હજુ સુધી કોઈ ઔપચારિક જાહેરાત નથી થઈ.

વાજપેયીની સ્થિતિ

છેલ્લા લગભગ નવ અઠવાડિયાથી દેશા પૂર્વ વડા પ્રધાન અટલ બિહારી વાજપેયી નવી દિલ્હીની ઑલ ઇન્ડિયા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ મેડિકલ સાયન્સમાં સારવાર હેઠળ છે.

બુધવારે સ્વતંત્રતા દિવસનાં કાર્યક્રમોની વચ્ચે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી ઍઇમ્સ પહોંચ્યા હતા અને વાજપેયીની સ્થિતિ અંગે જાત માહિતી મેળવી હતી.

બુધવારે રાત્રે કેન્દ્રીય પ્રધાનોનો ઍઇમ્સ મુલાકાતનો ક્રમ ચાલુ રહ્યો હતો. ગુરુવારે સવારે ફરી એક વખત મોદી ઍઇમ્સ પહોંચ્યા હતા.

એ પહેલાં ભાજપના અધ્યક્ષ અમિત શાહ ઍઇમ્સ ગયા હતા અને ત્યાંથી સીધા ભાજપના મુખ્યાલયે પહોંચ્યા હતા. જેનાં કારણે 'અંગળની અટકળો'ને વેગ મળ્યો હતો.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


જોકે, આવનારા સમયમાં ભારતીય ગ્રાહકોએ આ ડેટા માટે જ વધારે રકમ ચૂકવવી પડી શકે છે. એનું કારણ એવું છે કે બે મુખ્ય ટેલિકૉમ કંપનીઓએ મોબાઇલ ડેટાના દરો વધારવાની જાહેરાત કરી છે.

ભારતીય બજારમાં ઍરટેલ અને વોડાફોન-આઇડિયાની લગભગ અડધાથી ઉપર હિસ્સેદારી છે. આ બંને કંપનીઓ બાદ રિલાયન્સ જિયોએ પણ મોબાઇલ ડેટાના દરો વધારવાની જાહેરાત કરી છે.

વોડાફોન-આઇડિયા તથા ઍરટેલે ચાલુ આર્થિક વર્ષના જુલાઈથી સપ્ટેમ્બર એમ ત્રણ મહિનામાં 10 અબજ ડૉલરનું નુકસાન થયાનું જણાવ્યું છે.

આ સાથે જ સુપ્રીમ કોર્ટે એક જૂના કેસમાં તમામ ટેલિકૉમ કંપનીઓને 90 હજાર કરોડ રૂપિયા સરકારને આપવા કહ્યું છે.

વોડાફોને તાજેતરમાં નિવેદન આપ્યું છે, "મોબાઇલ ડેટા આધારિત સેવાઓની ઝડપથી વધી રહેલી માગ છતાં ભારતમાં મોબાઇલ ડેટાના દરો વિશ્વમાં સૌથી ઓછા છે."

"વોડાફોન-આઇડિયા પહેલી ડિસેમ્બર 2019થી ટૅરિફના દરો વધારશે, જેથી ગ્રાહકો વિશ્વસ્તરીય ડિજિટલ અનુભવ મેળવી શકે."

ઍરટેલ દ્વારા પણ તાજેતરમાં જ આ પ્રકારનું નિવેદન જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું.

કંપનીઓ ડેટાના દરો કેમ વધારી રહી છે, આ દરોમાં કેટલો વધારો થઈ શકે અને સામાન્ય માણસ પર આની શું અસર થશે એ મામલે બીબીસી સંવાદદાતા ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

આદર્શ રાઠોડે ટેલિકૉમ અને કૉર્પોરેટ બાબતોના જાણકાર આશુતોષ સિંહા સાથે વાત કરી હતી. આ રહ્યો તેમનો મત :

દરોમાં કેટલો વધારો થશે?

બહુ વધારે વધારો નહીં થાય કેમ કે કંપનીઓ 15-20 ટકાથી વધારે વધારો કરી ન શકે.

દરેક કંપની યોજના બનાવશે અને જોશે કે કયા સેગમેન્ટમાં કેટલો વધારો કરવાની જરૂર છે.

સામાન્ય રીતે કંપનીઓ 'ઍવરેજ રેવન્યૂ પર યૂઝર' એટલે કે વ્યક્તિદીઠ થતી કમાણીને જુએ છે.

હાલમાં ભારતમાં 'ઍવરેજ રેવન્યૂ પર યૂઝર' 150 પ્રતિ મહિનાથી ઓછી છે, એનો અર્થ એવો કે સામાન્ય માણસ દર મહિને 150 રૂપિયા ખર્ચ કરે છે.

તો કંપનીઓ એવી યોજના લાવી શકે છે કે જો તમે મહિને 100 રૂપિયાનો પ્લાન લઈ રહ્યા હોવ તો હવે 120 રૂપિયાનો પ્લાન લો. તેના બદલામાં કંપની 100 રૂપિયાના પ્લાનની તુલનામાં બમણો મોબાઇલ ડેટા આપી શકે છે.

આનાથી કંપનીઓની 20 ટકા જેટલી કમાણી વધી જશે પણ તેમનો ડેટા ખર્ચ એટલો બધો નહીં વધી જાય કે પરેશાની થવા લાગે.

કંપનીઓએ તેમની આવક વધારવી હોય તો એ શક્ય ત્યારે બનશે જ્યારે મોટો ખર્ચ કરી શકવા સક્ષમ ગ્રાહકો વધારે ખર્ચ કરે. આ બાબતને તેઓ તેમની યોજનામાં ધ્યાને રાખી શકે છે.

દરોમાં વધારો કેમ થઈ રહ્યો છે?

પહેલાં ટેલિકૉમ સૅક્ટરમાં અનેક કંપનીઓ હતી અને તેમની વચ્ચેની સ્પર્ધાને કારણે ડેટાની કિંમતોમાં ઘટાડો થયો હતો.

આ કિંમતોમાં ઘટાડો થયો એનું એક અન્ય કારણ એ પણ છે કે ભારતમાં દુનિયાના અન્ય દેશોની તુલનામાં ઝડપથી ગ્રાહકોની સંખ્યા વધી રહી હતી.

ભારતમાં 22 ટેલિકૉમ સર્કલ છે અને એમાં ત્રણ કૅટેગરી છે - A, B અને C.

એમાં C કૅટેગરીના સર્કલ્સ (જેમ કે ઓડિશા)માં જિયો, ઍરટેલ અને અન્ય કંપનીઓ નવા ગ્રાહકો બનાવવા માગે છે.

એનું એવું કારણ છે કે અહીંના ગ્રાહકો દર મહિને ડેટા પર ઓછો ખર્ચ કરે છે પણ એ ગ્રાહકો એટલી સંખ્યામાં છે કે કંપનીઓની કુલ કમાણી સરભર થઈ જાય છે.

એ જ કારણથી અહીં નુકસાન વેઠીને પણ કંપનીઓ ગ્રાહકોને આકર્ષિત કરવા ઇચ્છતી હતી, એ સમય હવે ખતમ થઈ ગયો.

હવે કંપનીઓ પણ ઓછી થઈ ગઈ એટલે ડેટાની કિંમત વધે એ સ્વાભાવિક છે.

કંપનીઓ ખચકાતી કેમ નથી?

પ્રશ્ન એવો ઊઠે છે કે જ્યારે કોઈ કંપની ડેટાના દરોમાં વધારો કરશે તો શું તેમના ગ્રાહકો અન્ય કંપનીઓ પાસે જતા નહીં રહે?

મોબાઇલ નંબર પોર્ટેબિલિટી (એમએનપી) વધારે સફળ થઈ શક્યું નથી.

જો વિકલ્પોની વાત કરીએ તો બીએસએનલ સહિત ભારતમાં ચાર જ ટેલિકૉમ ઑપરેટર છે. એનો અર્થ એવો થયો કે ગ્રાહકો પાસે હવે વધારે વિકલ્પો નથી.

જો આજની સ્થિતિની તુલના 2008-10 સાથે...


જોકે, એ કારણની તેમના 7500 ઇન્સ્ટાગ્રામ ફૉલૉઅર્સને તેની જાણ નહોતી.

અરુજે આ વાત હજી સુધી છુપાવીને રાખી હતી.

પણ પોતાના ફૅશન વિશે પોતાનાં અનુભવને આવી રીતે વર્ણવે છે.

મારા ઇન્સ્ટાગ્રામ એકાઉન્ટ પર નજર નાખશો તો જુદાં-જુદાં આઉટફિટમાં મારી અનેક તસવીરો તમને જોવા મળશે."

એક બાબત તમારા ધ્યાનમાં આવશે કે હું હંમેશા ઓવર-સાઈઝ બૅગી સ્ટાઈલનાં કપડાં જ પહેરું છું.

મને આ સ્ટાઈલ ગમે છે.  એમાં વ્યક્તિ સ્પૉર્ટી પણ લાગે છે અને સ્માર્ટ પણ.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

હું ભાગ્યશાળી છું કે મને ફૅશન જગતમાં કામ કરવા મળ્યું છે.

હું માન્ચેસ્ટરમાં આવેલી એક મૉડલિંગ એજન્સીનું સોશિયલ મીડિયાનું કામ સંભાળું છું.

આ ઇન્ડસ્ટ્રીમાં તમે કેવા દેખાવ છો એ જ સૌથી મહત્ત્વનું છે.

ક્યારેક મને થાય છે કે હું કેમ હંમેશાં મારે જે પહેરવું હોય એ પહેરી શકતી નથી?

તમે મને ક્યારેય એકદમ ટાઈટ અને શરીરને ચપોચપ અડેલાં કપડાંમાં નહીં જુઓ. એના બદલે હું એકની ઉપર એક એમ જુદાં-જુદાં લૅયરમાં કપડાં પહેરું છું, કારણકે હકીકતમાં હું એક બાબત છુપાવી રહી છું.

આ છે મારું સિક્રેટ

મને ન્યુરોફાઈબ્રોમેટોસિસ ટાઈપ 1 (NF1) નામની જિનેટીક તકલીફ છે.

જેન... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ા લીધે મારી નર્વ્સની સાથે-સાથે શરીર પર ટ્યુમર બને છે.

મારા જન્મ સમયે મારા ડાબા પડખે એક જન્મચિન્હ હતું.

હું મોટી થતી ગઈ તેમ આ ચિન્હ પણ મોટું થતું ગયું.

મને લાગ્યું કે મારા શરીરની એક બાજુ નોર્મલ છે, પણ પછી તો બીજી બાજુએ પણ થાપા પર ટ્યુમર થઈ ગયા.

આમાથી કેટલાંક ટ્યુમર ભારે છે અને ગાંઠો ગરમાશ ભરી લાગે છે.

કેટલાંક ટ્યુમર ખૂબ કઠણ છે, જ્યારે કેટલાંક ઘણાં નરમ છે.

આ ગાંઠો કૅન્સરની નથી, પણ તેના લીધે ઘણી વાર મને સાંધાઓ અને પડખામાં દુ:ખાવો થાય છે અને શરીરની ડાબી બાજુએ લબકારા મારે છે.

હું મારા આ ટ્યુમર્સને છુપાવવા માટે ઑવર-સાઈઝનાં કપડાં પહેરું છું.

લોકોને લાગે છે કે આ મારી સ્ટાઈલ છે, પણ એ વાત પૂરેપૂરી સાચી નથી.

દેખાવે બિલકુલ પરફેક્ટ હોય એવા લોકોનાં પિક્ચર્સથી સોશિયલ મીડિયા ભર્યું પડ્યું છે.

પણ હું એક એવી વ્યક્તિને લોકો સમક્ષ બતાવવા માગું છું કે જે હું નથી?

મારાં ટ્યુમર્સે મને પાછી પાડી છે

મૉડલિંગ ઇન્ડસ્ટ્રીમાં સારા દેખાવું અનિવાર્ય છે, આથી આ ઈન્ડસ્ટ્રીમાં તમે સારાં કપડાં પહેરો એ જરૂરી છે.

મારે કેવા કપડાં પહેરવાં એ પસંદ કરવામાં મને વાર લાગતી હોય છે, કારણ કે મારાં ટ્યુમર્સ દેખાઈ ન જાય એની મને ચિંતા છે.

કપડાંની ખરીદી કરીને પહેરવાનું કામ ઉનાળામાં મારા માટે ઘણું કપરું બની જાય છે, કારણ કે સામાન્ય રીતે હું એક ઉપર એક એમ લૅયર્સમાં કપડાં પહેરું છું.

હું ધીમે-ધીમે મારી ન્યુરોફાઈબ્રોમેટોસિસની તકલીફનો સ્વીકાર કરતા શીખવા માગું છું, અને આ અંગેની શરમ છોડીને શક્ય હોય તો ટાઈટ કપડાં પહેરવાં માગું છું.

મારા આ ટ્યુમર્સે ડૅટિંગની બાબતે મને પાછી પાડી છે.

મારી બધી બહેનપણીઓ રિલેશનશીપમાં છે.

હું પ્રયત્ન કરું છું કે આ અંગે કોઈ વિચાર ન કરું.

પણ કાશ, ક્યારેક કોઈ દિવસે મને પણ કોઈક મળી જાય.

જોકે, મને આ ચિંતા સતાવે છે. તમે જેની સાથે ડૅટિંગ કરતાં હોવ એને કેવી રીતે કહેવું કે તમને કોઈ જિનેટીક તકલીફ છે? અને કહેવું તો ક્યારે કહેવું?

આ કોઈ સામાન્ય તકલીફ નથી.

આ મોટી વાત છે અને તે બાકીની આખી જીંદગી મારી સાથે રહેવાની છે.

ઍડમ સાથે મુલાકાત

મારી મા અને બહેન સિવાય એનએફની તકલીફ હોય એવા બીજા કોઈને હું જાણતી નહોતી.

'ન્યૂઝબીટ'ની ડૉક્યુમેન્ટરી 'માય ટ્યુમર મૅડ મી ટ્રૅન્ડી'ના ભાગરૂપે હું ઍડમ પીઅરસનને મળી.

તેમને પણ આ જ તકલીફ હતી. ઍડમ એક ઍક્ટર અને પ્રેઝન્ટેટર છે.

2014ની ફિલ્મ 'અન્ડર ધ સ્કીન' માં તેમણે સ્કાર્લેટ જ્હોનસન...


જોકે, એક દિવસ અચાનક તેમને ફોન આવ્યો અને એક વ્યક્તિએ તેમને કહ્યું કે તેમનું બ્લડ ગ્રૂપ 'ઓ નૅગેટિવ' નથી.

ફોન કરનારી વ્યક્તિએ તેમને જણાવ્યું કે તેમના જેવું બ્લડ ગ્રૂપ ધરાવતા લોકો જૂજ સંખ્યામાં જ હોય છે.

મહબૂબ પાશાએ ઘણાં વર્ષો પહેલાં સૅટ જૉન્સ હૉસ્પિટલમાં રક્તદાન કર્યું હતું, ત્યાં તેમનું નામ ડૉનર તરીકે નોંધાયેલું હતું.

હૉસ્પિટલમાંથી એક દિવસ તેમને અરવિંદ નામની વ્યક્તિનો ફોન આવ્યો.

તેમનાં પત્ની ગર્ભવતી હતાં અને તેમને 'બૉમ્બે' બ્લડ ગ્રૂપની જરૂર હતી. એ દિવસે અરવિંદ મારફતે તેમને પોતાના અસલ બ્લડ ગ્રૂપ અંગે ખબર પડી હતી.

અરવિંદે તેમને સલાહ આપી કે તેઓ રક્તદાન શિબિરોમાં રક્તદાન કરવાની જગ્યાએ માત્ર તેમનું જ બ્લડ ગ્રૂપ ધરાવનારા માટે જ રક્તદાન કરે.

કેમ કે, આવા લોકો ઘણી મુશ્કેલથી મળે છે અને એકવાર રક્તદાન કર્યા બાદ ત્રણ મહિના સુધી ફરી રક્તદાન નથી કરી શકાતું.

મહબૂબ પાશાનું બ્લ્ડ ગ્રૂપ 'બૉમ્બે નૅગેટિવ' છે. બૉમ્બે બ્લડ ગ્રૂપ પૉઝિટિવ/નૅગેટિવ એક દુર્લભ બ્લ્ડ ગ્રૂપ છે.

લોહી ભારતથી મ્યાનમાર મોકલવામાં આવ્યું

બૉમ્બે બ્લડ ગ્રૂપ ચર્ચામાં ત્યારે આવ્યું હતું જ્યારે તેના બે યુનિટ મ્યાનમાર મોકલવામાં આવ્યા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ં.

ત્યાં એક મહિલાની હાર્ટ સર્જરી થવાની હતી પરંતુ એ દેશમાં બૉમ્બે બ્લડ ગ્રૂપનું દાન કરી શકે એવી કોઈ વ્યક્તિ નહોતી.

ત્યારે મ્યાનમારના યાંગૂન જનરલ હૉસ્પિટલના એક ડૉક્ટરે ભારતમા 'સંકલ્પ ઇન્ડિયા ફાઉન્ડેશન'નો સંપર્ક કર્યો.

આ ફાઉન્ડેશન બૉમ્બે બ્લડ બૅન્ક, ડૉનર્સ અને જરૂરિયાતમંદો વચ્ચે સંપર્ક સાધવાનું કામ કરે છે. BombayBloodGroup.Org વેબસાઇટ મારફતે આ પ્રક્રિયા કાર્ય કરે છે.

મ્યાનમારના કેસમાં ફાઉન્ડેશનના કર્ણાટકમાં આવેલી 'દાવણગેરે બ્લડ બૅન્ક'નો સંપર્ક કરવામાં આવ્યો હતો. તેમની પાસે આ બ્લડ ગ્રૂપના બે યુનિટ ઉપલબ્ધ હતા.

ત્યારબાદ તમામ ઔપચારિકતા પૂર્ણ કર્યા બાદ બે યુનિટ કુરિયરથી મ્યાનમાર મોકલવામાં આવ્યા હતા.

ભારતથી 27 નવેમ્બરે મોકલવામાં આવેલા બે યુનિટ 29 નવેમ્બરે મ્યાનમાર પહોંચ્યા.

આ બ્લડ ગ્રૂપ આટલું દુર્લભ કેમ છે?

મોટા ભાગે લોહીની જરૂર ઊભી થાય તો અન્ય દેશમાં સંપર્ક કરવામાં આવે એવું કદાચ જ બનતું હોય છે.

બ્લડ બૅન્કમાં અથવા આસપાસ જ કોઈ દાતા મળી જતા હોય છે. પરંતુ બૉમ્બે બ્લડ ગ્રૂપ મામલે આટલી મુશ્કેલીઓ કેમ આવે છે? આ બ્લડ ગ્રૂપ આટલું દુર્લભ કેમ છે?

આ વિશે સંકલ્પ ઇન્ડિયા ફાઉન્ડેશનમાં બૉમ્બે બ્લડ ગ્રૂપનાં ઇન્ચાર્જ કુમારી અંકિતા જણાવે છે, "આ ખૂબ જ મુશ્કેલથી મળનારું બ્લડ ગ્રૂપ છે."

"ભારતમાં લગભગ દસ હજાર લોકોમાં એક વ્યક્તિમાં આ બ્લડ ગ્રૂપ જોવા મળે છે."

"આવા લોકોને શોધવા પણ મુશ્કેલ હોય છે કેમ કે સાધારણ બ્લડ ટેસ્ટમાં આ ગ્રૂપ વિશે જાણી નથી શકાતું. બ્લડ ગ્રૂપ 'ઓ' સાથે સંકળાયેલું હોવાથી તેને 'ઓ' પૉઝિટિવ/નૅગેટિવ માની લેવામાં આવે છે."

"આથી ઘણા લોકોને ખબર નથી હોતી કે તેઓ બૉમ્બે બ્લડ ગ્રૂપના છે."

"જ્યારે લોહીની જરૂર પડે છે ત્યારે જ તેમને ખબર પડતી હોય છે કેમ કે ત્યારે ઑ બ્લડ ગ્રૂપના દર્દીના લોહી સાથે તે મૅચ નથી કરતું."

જરૂરિયાતવાળી વ્યક્તિ અને દાતાનો સંપર્ક કઈ રીતે કરવામાં આ છે, આ મામલે અંકિતાએ જણાવ્યું, "અમારું એક નેટવર્ક છે જેમાં દાતા અને બ્લડ બૅન્ક સંપર્કમાં છે. અમારી સાથે 250 જેટલા દાતા જોડાયેલા છે જેઓ સ્વંયસેવક તરીકે જોડાયેલા છે."

"જો બ્લડ બૅન્ક પાસેથી લોહી નથી મળતું તો અમે ડોનર પાસેથી મદદ લઈએ છીએ."

"ત્યારબાદ દાતા ફાઉન્ડેશન સેન્ટર પર આવીને રક્તદાન કરે છે અને ત્યાંથી દર્દીના પરિચિત લોકો તેને લઈ જાય છે."

"મ્યાનમારનો કેસ પ્રથમ હતો જેમાં કુરિયર દ્વારા યુનિટ મોકલવામાં આવ્યા."

મહબૂબ પાશા પણ સંકલ્પ ફાઉન્ડેશન સંસ્થાના...


જોકે, એક ફરક છે. ચાવાળો અને ચોકીદાર મોદીની મૌલિક શોધ છે, જ્યારે મજૂરિયો શબ્દ મોદીનો નથી, એની પાછળ પચીસ વર્ષ જૂનો ઇતિહાસ છે.

1996માં શંકરસિંહ વાઘેલાએ પહેલી વાર શિસ્તબદ્ધ અને કૅડર બેઝ ગણાતા ભાજપમાં બળવો કર્યો અને ભાજપના ધારાસભ્યોને વિમાનમાં ખજુરાહો લઈ ગયા.

શંકરસિંહ બાપુના સમર્થનમાં ખજુરાહો ગયેલા ધારાસભ્યો 'ખજુરિયા' કહેવાયા અને કેશુબાપાના સમર્થનમાં રહેલા ધારાસભ્યો 'હજૂરિયા' કહેવાયા.

પણ જેમને ન બાપુ મળ્યા, ન બાપા, જેમણે વર્ષો સુધી પક્ષમાં મજૂરી કરી પણ કઈ જ ન મળ્યું, એ ભાજપી કાર્યકરો 'મજૂરિયા' કહેવાયા.

રસપ્રદ વાત એ છે કે મોદી આજે જે પણ છે એના મૂળમાં ભાજપનો ખજુરાહોકાંડ છે, જેને કારણે મોદીએ ગુજરાત છોડીને દિલ્હી જવું પડ્યું, પછી જે થયું તે ઇતિહાસ છે.

નવાઈની વાત એ છે કે આજે નિયતિએ મોદીને દેશનું સર્વોચ્ચ સ્થાન આપ્યું છે, છતાં મોદી પોતાને 'ચાવાળો', 'ચોકીદાર' અને હવે 'મજૂરિયો' નંબર વન શા માટે માને છે?

આ એક મોટો રાજકીય સવાલ છે અને એક મનોવૈજ્ઞાનિક કોયડો પણ.

ગુજરાતના પ્રચારના બીજા દિવસે મોદી સૌરાષ્ટ્રમાં અમરેલીમાં હતા, તો સાંજે રાહુલ ગાંધી સૌરાષ્ટ્રમાં જ જૂનાગઢમાં. મોદી ઉત્તર ગુજરાતમાં ત્યાંન... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ી બોલી બોલે છે, તો સૌરાષ્ટ્રમાં ત્યાંની - "ખેલ ખેલાડીઓના, ઘોડા અસવારોના".

પાર્લમેન્ટના બૅકડ્રૉપવાળા મંચ પરથી તે કૉંગ્રેસના શાસનની યાદ અપાવતા કહે છે કે 55 વરસ એક પરિવારે એવું ઢીલું ઢીલું શાસન કર્યું કે કોઈને કલ્પના જ નહોતી કે દેશમાં કોઈ મર્દ આવીને શાસન કરી શકે.

મોદી પહેલાં કૉંગ્રેસ શાસનનાં 70 વર્ષ ગણાવતા, વચ્ચે 69 વર્ષ પણ બોલ્યા, હવે બરાબર 55 વર્ષ પર આવ્યા છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

મોદી સૌરાષ્ટ્રમાં પાણીની સમસ્યા માટે કૉંગ્રેસને જવાબદાર ઠેરવે છે.

સૌરાષ્ટ્રના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ખેડૂતોની નારાજગી ભાજપ માટે મોટી ચિંતાનો વિષય છે.

મોદી વચન આપે છે કે એમની સરકાર આવશે તો 12 કરોડ ખેડૂતોનાં ખાતાંમાં વાર્ષિક 72 હજાર કરોડ આપવાની યોજનામાંથી પાંચ એકરની મર્યાદા દૂર કરીને દેશના બધા જ ખેડૂતોને એનો લાભ અપાશે.

મોદી ગુજરાતી હોવાના નાતે ગુજરાતી મતદારો પાસે 26માંથી 26 બેઠકો માગે છે.

કહે છે કે 'હું હોઈશ તો તમે દિલ્હી આવશો, ત્યારે પ્રધાનમંત્રી નિવાસમાં ચા પીવા આવી શકશો.'

મોદીની વાતમાં સરદાર અને સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટી તો આવે જ, અને એ નિમિત્તે કૉંગ્રેસ અને નહેરુ પર હુમલા પણ આવે જ.

મોદીનું મુખ્ય નિશાન કૉંગ્રેસ પર

એ કહે છે કે કાશ્મીરની આ હાલત મેં નથી કરી, એ તો મને વારસામાં મળ્યું છે.

મેં તો કાશ્મીરના અઢી જિલ્લા પૂરતા આતંકવાદીઓને ઘેરી લીધા છે.

પોતાને સમર્થન કરનાર ઇમરાન ખાનને પણ મોદી નામ લીધા વગર અડફેટે લેતા કહે છેઃ

આ તો મોદી છે, એણે ઍરસ્ટ્રાઇક કરીને પાકિસ્તાનને રડતું કરી નાખ્યું. એક ફોન પર વાત કરવા આજીજી કરતું કરી નાખ્યું.

ફરી કૉંગ્રેસના ચૂંટણીઢંઢેરાનો ઉલ્લેખ કરીને મોદી એક કાંકરે ચાર પંખી તાકે છે- કૉંગ્રેસ, આતંકવાદ, સુરક્ષા અને હિંદુત્વ.

એ કહે છે કે કૉંગ્રેસે એના મૅનિફેસ્ટોમાં કહ્યું છે કે એમની સરકાર આવશે તો કાશ્મીરમાંથી સેના હઠાવાશે.

જો કાશ્મીરમાંથી સેના હઠાવાશે તો ન અમરનાથ યાત્રા થઈ શકશે કે ન વૈષ્ણોદેવી યાત્રા.

મોદીના મતે, સેના પર પથ્થરમારો કરતા 'ટાબરિયાં' રાષ્ટ્રદ્રોહી છે, એમને એ કાયદા હેઠળ જ પકડવા પડે. કૉંગ્રેસ તો એ કાયદો જ કાઢી નાખવા માગે છે.

ગુજરાતમાં આ વખતે 26માંથી 26 બેઠકો મેળવવી ભાજપ માટે ખાંડાનો ખેલ છે.

એક અંદાજ મુજબ, જો સ્થાનિક મુદ્દા અસર કરે તો ભાજપને છથી આઠ બેઠકોનું નુકસાન જાય એમ છે અને જો રાષ્ટ્રીય મુદ્દા અને મોદીનો મુદ્દો ચાલે તો આ નુકસાન બે-એક બેઠકો પૂરતું સીમિત રહી શકે.

મોદીના રાષ્ટ્રવાદના રાગ...