આ વીડિયોના વાઇરલ થયા બાદ #BoycottAkshayKumar હેશટૅગ ચલાવવામાં આવી રહ્યું છે.

ટ્વિટર પર ઘણા લોકો આ વીડિયોને શૅર કરી રહ્યા છે અને અક્ષય કુમારને રાષ્ટ્રવિરોધી જણાવી રહ્યા છે.

એ લોકો અક્ષય કુમારનો બહિષ્કાર કરવાની અપીલ પણ કરી રહ્યા છે.

આ ટ્વીટ્સમાં દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે કે અક્ષય કુમારે કહ્યું, "પાકિસ્તાન કટ્ટરવાદી દેશ નથી, બલકે ભારતમાં કટ્ટરવાદી તત્વો છે."

આ વાઇરલ વીડિયોમાં અક્ષય કુમાર કહી રહ્યા છે કે "ભારતમાં પણ કટ્ટરવાદ છે."

પુલવામા હુમલા બાદ પાકિસ્તાનના "દુનિયા ન્યૂઝ" ચૅનલે પણ એક આવી જ સ્ટોરી પ્રકાશિત કરી હતી, જેમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે અક્ષય કુમારે કટ્ટરવાદી દેશોમાં પાકિસ્તાનનું નામ હોવાનો ઇનકાર કર્યો છે અને કહ્યું છે કે કટ્ટરવાદ આખી દુનિયામાં ફેલાયેલો છે.

અમારી તપાસમાં બહાર આવ્યું છે કે આ વીડિયોનું પુલવામા હુમલા સાથે કોઈ લેવા-દેવા નથી.

વીડિયોની હકીકત

આ વીડિયો 2015નો છે. એ વખતે અક્ષય કુમાર પોતાની ફિલ્મ "બેબી"નું પ્રમોશન કરી રહ્યા હતા.

પ્રમોશન દરમિયાન જ તેમણે કટ્ટરવાદ વિશે નિવેદન આપ્યું હતું.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

અસલ વીડિયોમાં અક્ષય કુમારે કહ્યું છે, "કટ્ટરવાદ કોઈ ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

દેશમાં નથી હોતો. તેનાં કેટલાંક તત્વો હોય છે. કટ્ટરવાદ ભારતમાં પણ છે, અમેરિકામાં પણ અને ઑસ્ટ્રેલિયા, પેરિસ અને પેશાવરમાં પણ છે. કટ્ટરવાદ કેટલાક લોકો ફેલાવે છે અને કોઈ પણ દેશ તેનું સમર્થન નથી કરતો."

હાલ અક્ષય કુમારે લોકોને અપીલ કરી છે કે તેઓ પુલવામા હુમલામાં માર્યા ગયેલા સૈનિકોના પરિવારજનો માટે રાહત કોષ "ભારતના વીર"માં યોગદાન આપે.

કુમારે આ નકલી વીડિયો ઉપર હજી સુધી કોઈ પ્રતિક્રિયા નથી આપી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


આ વીડિયોની સફળતા બાદ વિવિધ ચર્ચાઓએ સોશિયલ મીડિયામાં વેગ પકડ્યું હતું.

સામાન્ય જનતાથી લઈને સ્ટાર્સ સુધી તમામ લોકોએ પોતાના પ્રતિભાવો રજૂ કર્યા હતા.

@timeshow નામનાં ટ્વિટર હૅન્ડલ પરથી એક ટ્વીટ કરવામાં આવી

Twitter કન્ટેન્ટ પૂર્ણ, 1

તે વચ્ચે @timeshow નામનાં ટ્વિટર હૅન્ડલ પરથી એક ટ્વીટ કરવામાં આવી હતી.

એ ટ્વીટ પશ્ચિમ બંગાળ લઘુમતી એકતા સંસ્થાના ઉપપ્રમુખ આતિફ કાદરીના હવાલાથી કરવામાં આવી હતી.

ટ્વીટમાં લખાયું હતું કે 'પ્રિયા પ્રકાશનો વીડિયો વાઇરલ થયા બાદ અમે આંખો બંધ કરી નમાઝ પઢવાનો પ્રયત્ન કરીએ છીએ ત્યારે અમને અલ્લાહની જગ્યાએ પ્રિયાનો ચહેરો દેખાય છે.'

'આ વીડિયો અમારી લાગણીઓને અસર કરી રહ્યો છે, તેથી અમે પ્રિયા સામે ફતવો જાહેર કર્યો છે.'

મીડિયામાંથી કેવો પ્રતિભાવ?

ત્યારબાદ altnewsએ આ ચર્ચામાં Times now અને Times how વચ્ચેનો ફરક જણાવ્યો હતો.

શું મીડિયાના આધારે ફતવો જાહેર કરાયો હતો?

આ સવાલના જવાબમાં altnewsએ જણાવ્યું હતું કે મુસ્લિમ યુવક દ્વારા ફરિયાદ દાખલ કરવામાં આવી હતી, જેમાં યુવકે ધાર્મિક ભાવનાને ઠેસ પહોંચવાનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો.

યુવકે વધુમાં જણાવ્યું કે ગીતના અક્ષર ઇસ્લામ ધર્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

મનું અપમાન કરે છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે આ @timeshow ટ્વિટર હૅન્ડલે પોતાને પેરોડી(વક્રોક્તિ) અકાઉન્ટ જાહેર કર્યું છે.

asianetnewsની ટિપ્પણી અનુસાર,  કેટલાક યુવાનોએ જણાવ્યું હતું કે આ ગીતનો અંગ્રેજીમાં અનુવાદ કરવામાં આવ્યો ત્યારે તેમાં ઇસ્લામને ઠેસ પહોંચાડનારી બાબત જોવા મળી હતી.

તેમણે એમ પણ જણાવ્યું હતું કે પોલીસે આ અંગે ફરીયાદ સ્વીકારી છે પરંતુ FIR નોંધી નથી.

AAJ TAK પર આ મુદ્દા પર પ્રાઈમ ટાઇમ શો

આ ટ્વીટ અંગે AAJ TAK ન્યૂઝ ચેનલ પર એક પ્રાઇમ ટાઇમ શોનું આયોજન કરવામા આવ્યુ હતું.

કાર્યક્રમમાં આ ટ્વીટ અંગે લાંબી ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.

આ સમગ્ર ચર્ચા દરમિયાન AAJ TAKનાં એક પત્રકારે આતિફ કાદરીનો એક વીડિયો પણ પોતાના ટ્વિટર અકાઉન્ટમાં પોસ્ટ કર્યો હતો.

એ વીડિયોમાં તેઓ પ્રિયાનાં વીડિયોની નિંદા કરતા અને કાર્યવાહી કરવાની વાત કરતા જણાય છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે ન્યૂઝ ચેનલ પર પત્રકારે આપેલા નિવેદન અને આતિફ કાદરીના નિવેદનમાં તાલમેલ નથી.

જૂજ દિવસોમાં લાખો વ્યૂ

આ વીડિયો ક્લિપ મલયાલયમ ફિલ્મ 'ઓરુ અદાર લવ' (Oru Adaar Love)ના એક ગીતની છે.

તેમાં ટીનેજર છોકરી અને છોકરો, એકમેકની સાથે આંખો મારફત દિલની વાત કરી રહ્યાં છે.

ઓરિજિનલ વીડિયોને ત્રણ દિવસમાં લગભગ એક કરોડ વ્યૂ મળ્યા છે. એ વીડિયોના અલગઅલગ વર્ઝન્સને પણ લાખો વ્યૂ મળી રહ્યાં છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


આ વીડિયોને કૅપ્શન આપવામાં આવ્યું છે, "મોદી સરકાર, RSS અને શિવસેના મુસ્લિમોને મત આપવાથી રોકી રહ્યા છે. મીડિયા તેને બતાવશે નહીં એટલે કૃપા કરીને તેને શૅર કરો અને મોદી તેમજ RSS પર કાર્યવાહી ખૂબ જરૂરી છે."

ટ્વિટર અને ફેસબુક પર આ વીડિયો હજારો વખત શૅર કરવામાં આવ્યો છે.

ઓસિક્સ મીડિયા નામના ફેસબુક પેજે આ વીડિયોને એક કૅપ્શન સાથે શૅર કર્યો હતો.

તેમાં લખવામાં આવ્યું છે, "હારના ડરથી એનડીએ ટ્રિકનો ઉપયોગ કરી રહી છે અને પોલીસ મુસ્લિમોને મત આપવાથી રોકી રહી છે. મોદી સરકાર, RSS અને શિવસેનાના લોકો દ્વારા મહિલાઓ, બાળકો અને વૃદ્ધોને મારવામાં આવી રહ્યા છે. આગામી ચૂંટણીઓમાં ભાગ લો."

અમારા વાચકોએ આ વીડિયોને વૉટ્સએપના માધ્યમથી અમને મોકલીને તેની સત્યતા અંગે પૂછ્યું છે.

અમને જાણવા મળ્યું છે કે વીડિયો સાથે જે દાવો કરવામાં આવ્યો છે તે ખોટો છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

વીડિયોનું સત્ય

રિવર્સ ઇમેજ સર્ચમાં આ વીડિયો સાથે જોડાયેલા સમાચાર મળ્યા.

એક એપ્રિલ 2019ના રોજ પ્રકાશિત એક મીડિયા રિપોર્ટ પ્રમાણે આ વીડિયો ગુજરાતના વીરમગામનો છે.

મીડિયા રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે આ વીડિયો વીરમગામના ભાથીપુર વિસ્તારનો... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

છે.

આ ઘટના ત્યારે ઘટી હતી જ્યારે એક મહિલા કબ્રસ્તાનની દિવાલ પર કપડાં સૂકવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યાં હતાં અને તે જ સમયે કેટલાંક લોકોએ તેનો વિરોધ કર્યો.

આ ઘટનાની જાણકારી માટે બીબીસીએ અમદાવાદ ગ્રામીણ ક્ષેત્રના એસપી આર.વી. અંસારીને ફોન કર્યો.

અંસારીએ જણાવ્યું, "આ વીડિયો વીરમગામમાં 31 માર્ચ 2019ના રોજ ઘટેલી ઘટનાનો છે. જેમાં ઠાકોર અને મુસ્લિમ સમાજના લોકો વચ્ચે અથડામણ થઈ હતી. એક મહિલા કબ્રસ્તાનની દિવાલ પર કપડાં સૂકવી રહી હતી. જ્યારે એક સમુદાયના લોકોએ બીજા સમુદાયના લોકો પર હુમલો કર્યો ત્યારે આ ઘટનાએ હિંસાનું સ્વરૂપ ધારણ કરી લીધું."

તેમણે કહ્યું, "પોલીસ ત્યાં પહોંચી તો કેટલાંક લોકોના એક ગ્રૂપે પોલીસ પર હુમલો કર્યો અને પથ્થર મારવાનું શરૂ કર્યું. જોકે, પોલીસ આરોપીની ધરપકડ કરવામાં સફળ રહી. ખોટા દાવા સાથે આ વીડિયો ફેલાવનારા સુધી પહોંચવા માટે અમે આ મામલાની તપાસ કરી રહ્યા છીએ. આ વીડિયોનો ચૂંટણી સાથે કોઈ સંબંધ નથી."

મત આપવાથી રોકવા માટે પોલીસકર્મી મુસ્લિમોને મારી રહ્યા છે, એ દાવો ખોટો છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


આ વીડિયોને લઈને સરકારની ટીકાની સાથે જવાનોની સ્થિતિ પર ઘણો વિવાદ થયો હતો.

જોકે, બીએસએફ અર્ધ સૈનિક દળ છે, પરંતુ આ વિવાદે ભારતીય જવાનોના મામલે પણ એક ચર્ચાને જન્મ આપ્યો હતો.

તો બીજી તરફ ભારતની સુરક્ષા અંગેની તૈયારીઓ પર સીએજીનો રિપોર્ટ ગયા વર્ષે 21 જુલાઈના રોજ સંસદમાં રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

આ રિપોર્ટમાં ભારતીય સેના અને સુરક્ષાની તૈયારીઓ પર ગંભીર ચિંતા પ્રગટ કરવામાં આવી હતી.

રસપ્રદ વાત એ છે કે જ્યારે ભૂટાનમાં ડોકલામ સરહદ પર ભારત અને ચીનના સૈનિકો આમને સામને હતા, ત્યારે સીએજીએ ભારતીય સેનાની ક્ષમતા પર ગંભીર સવાલો ઉઠાવ્યા હતા.

સીએજીની તરફથી આઇએલ 76 ટ્રાન્સપોર્ટ એરક્રાફટની કાળજીમાં ત્રુટિઓ સાથે જૂના થતા લડાકુ વિમાન અને ભારતીય મિસાઇલ સિસ્ટમની વિશ્વસનીયતા પર ચિંતા પ્રગટ કરી હતી.

'વૉલ સ્ટ્રીટ જર્નલ'ના રિપોર્ટ પ્રમાણે ભારતીય સેનાએ ચીન અને પાકિસ્તાનનો સામનો કરવા માટે 42 જહાજો અને લગભગ 750 એરક્રાફટની માગ કરી છે.

પરંતુ, મિગ-21 જેવા જૂના જેટથી જ ભારતીય સેના કામ ચલાવી રહી છે. મિગ-21નો ઉપયોગ પહેલીવાર 1960ના દાયકામાં કરવામાં આવ્યો હતો.

ભારતીય વાયુદળને ટૂંક સમયમાં જ મિ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ગ-21થી છુટકારો મળે તેવી શક્યતા છે.

પરંતુ એક રિપોર્ટ મુજબ 2032 સુધી માત્ર 22 વિમાનોનો કાફલો જ મળે તેવી શક્યતા છે.

ભારતીય સેના પાસે કેટલાં અસરકારક હથિયાર?

ભારત પાસે જૂના સૈન્ય વિમાન છે જે હંમેશાં દુર્ઘટનાનો ભોગ બનતા રહે છે.

ગયા વર્ષે ફેબ્રુઆરીમાં જાહેર થયેલી માહિતી પ્રમાણે, તેના પહેલાનાં ચાર વર્ષોમાં 39 પ્લેન ક્રેશ થયાં હતાં.

ગયા વર્ષે સપ્ટેમ્બર મહિનામાં બે મિગ-21 વિમાન દુર્ઘટનાગ્રસ્ત થયાં હતાં.

સીએજીના રિપોર્ટ અનુસાર, ભારત ઇલેક્ટ્રૉનિક લિમિટેડ પાસેથી 80 મિસાઇલ સિસ્ટમ મળશે.

જેમાં 30 ટકા આકાશ મિસાઇલ સિસ્ટમ પ્રારંભિક પરીક્ષણમાં જ નિષ્ફળ રહી હતી.

રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે મિસાઇલ લક્ષ્ય સુધી પહોંચવામાં નિષ્ફળ રહી અને તેની ગતિ પણ ઓછી હતી.

બે મિસાઇલ તો બૂસ્ટર નોઝલને કારણે જ્યાં હતી ત્યાં જ પડી રહી.

માર્ચ 2017ના સીએજીના આ રિપોર્ટ પર ભારતીય વાયુ સેનાએ કહ્યું હતું કે અસફળ મિસાઇલોને બદલવાનું કામ ચાલી રહ્યું છે.

સીએજીએ એ વાતની પણ નોંધ લીધી હતી કે ભારત સરકારે 2016માં આકાશ મિસાઇલને ભારત-ચીન સરહદ પર તૈનાત કરવાની જાહેરાત કરી હતી.

પરંતુ એક પણ જગ્યાએ પણ તેને સ્થાપિત કરવામાં સફળતા મળી ન હતી.

આ રિપોર્ટ અનુસાર, આ મિસાઇલોની નિષ્ફળતાનો દર આંતરરાષ્ટ્રીય માપદંડોથી ઘણો વધારે છે.

'અઢી મોરચા પર લડવા માટે સૈના તૈયાર'

ભારતને સંરક્ષણના ક્ષેત્રમાં આત્મનિર્ભર બનાવવા અને હથિયારોની આયાતને ઓછી કરવાની દિશામાં વડાપ્રધાન મોદીની 'મેક ઇન ઇન્ડિયા' યોજના માટે સીએજીનો રિપોર્ટ આંચકા સમાન હતો.

આટલું બધું થવા છતાં ભારતના આર્મી પ્રમુખ બિપિન રાવત અનેકવાર કહી ચૂક્યા છે કે ભારતીય સેના અઢી મોરચા પર એકસાથે લડવા માટે પૂરી રીતે તૈયાર છે.

સેના પ્રમુખના આ નિવેદન પર દેશમાંથી જ વાતો શરૂ થઈ કે તેઓ કયા આધાર પર અઢી મોરચા પર એકસાથે યુદ્ધ માટે તૈયાર હોવાનું કહી રહ્યા છે.

સીએજીએ ત્યાં સુધી કહ્યું હતું કે ભારતીય સેના પાસે માત્ર 10 દિવસો સુધી લડવા માટે જ દારૂગોળો છે. કદાચ ચીને પણ સીએજીના રિપોર્ટનો અભ્યાસ કર્યો જ હશે.

ડોકલામ વિવાદ વખતે ચીન સતત કહેતું રહ્યું કે ભારતીય સેના પાછળ હટી જાય નહીં તો ગંભીર પરિણામ ભોગવવાં પડશે.

જેએનયુમાં સાઉથ એશિયન સ્ટડી સેન્ટરના પ્રોફેસર સવિતા પાંડે કહે છે કે કોઈપણ દેશ માટે બે મોરચે યુદ્ધ લડવું સહેલું નથી હોતું.

તેમણે કહ્યું, 'એક શક્તિશાળી દેશ માટે બે મોરચે યુદ્ધ લડવું મુશ્કેલ હોય છે.'

એક તરફ ભારતીય...


આ વીડિયોને શેર કરી રહેલા લોકોએ એવું બતાવવાનો પ્રયાસ કર્યો છે કે આવા મુદ્દાઓને લઈને પ્રિયંકા ગાંધી ગંભીર અને સંવેદનશીલ નથી.

અમને જાણવા મળ્યું કે ગુરુવારે સાંજે ઉત્તર પ્રદેશના લખનૌ સ્થિત કૉંગ્રેસ કાર્યાલય ખાતે થયેલી પ્રેસ કૉન્ફરન્સના આ વીડિયોને ધીમો કરી તેને ખોટા સંદર્ભ સાથે શેર કરવામાં આવી રહ્યો છે.

પ્રિયંકા ગાંધીની પ્રેસ કૉન્ફરન્સનો ઑરિજનલ વીડિયો જોઈને એ સાબિત થઈ જશે કે સોશિયલ મીડિયામાં વાઇરલ થઈ રહેલો આ દાવો ખોટો છે.

ટ્વિટર પર @iAnkurSingh નામના એક યૂઝરે આ વીડિયો પોસ્ટ કર્યો છે.

તેમના આ ટ્વીટને વૉટ્સઍપ પર શેર કરવામાં આવી રહ્યું છે. તેમનો આ વીડિયો લગભગ 50 હજાર વખત જોવાઈ ચૂક્યો છે.

વાસ્તવિકતા શું છે?

ગુરુવારના રોજ જમ્મુ-કાશ્મીરના પુલવામામાં સીઆરપીએફ જવાનો પર થયેલા ઉગ્રવાદી હુમલાના સમાચાર આવ્યાના લગભગ ચાર કલાક બાદ પ્રિયંકા ગાંધીએ પ્રેસ કૉન્ફરન્સ કરી હતી જેમાં તેમણે કહ્યું હતું:

"જેવી તમને જાણ છે કે આ કૉન્ફરન્સ રાજકીય ચર્ચા માટે રાખવામાં આવી હતી. પરંતુ પુલવામામાં જે આતંકી હુમલો થયો છે, તેમાં આપણા સૈનિકો શહીદ થયા છે. એટલા માટે આ સમયે રાજકીય ચર્ચા કરવી યોગ્ય નથી."

પ્રિયંકા ગાંધીએ ઉમ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ેર્યું, "અમને બધાને ખૂબ જ દુખ થયું છે. શહીદોના પરિવારજનો હિંમત જાળવી રાખે, અમે તેમની સાથે ખભેથી ખભા મળાવીને ઊભા છીએ."

ત્યારબાદ કૉંગ્રેસ નેતા જ્યોતિરાદિત્ય સિંધિયા અને રાજ બબ્બર સાથે પ્રિયંકા ગાંધીએ થોડીવાર મૌન રાખ્યું અને ચાર મિનિટમાં જ તેઓ પ્રેસ કૉન્ફરન્સમાંથી નીકળી ગયાં.

ઘણાં મીડિયા હાઉસે લખ્યું કે પ્રિયંકા ગાંધીએ પુલવામા હુમલા બાદ પોતાની પ્રેસ કૉન્ફરન્સ રદ કરી નાખી.

પરંતુ પુલવામા હુમલાને લઈને જ્યારે સમગ્ર દેશ શોકમાં ડૂબેલો છે ત્યાર અમુક સોશિયલ મીડિયા યૂઝર તેમાં રાજનીતિ શોધી રહ્યું છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


આ વીડિયોમાં દલિત યુવક એક પોલીસ અધિકારીને જણાવી રહ્યા છે કે "તમે લોકોએ મારાં માતાપિતાની હત્યા કરી અને હવે તેમના અંતિમ સંસ્કાર કરતા પણ અટકાવી રહ્યા છો."

વીડિયો વાઇરલ થયા બાદ કેરળમાં અલગ-અલગ જગ્યાએ વિરોધપ્રદર્શનો કરવામાં આવ્યાં અને દબાણમાં આવીને રાજ્ય સરકારને તપાસના આદેશ આપવા પડ્યા હતા.

વીડિયોમાં 23 વર્ષના રાહુલ રાજ તેમનાં માતા અંબિલી અને પિતા રાજન માટે કબર ખોદતા દેખાય છે. 22 ડિસેમ્બરે બનેલી એક ઘટનામાં દાઝી જવાના કારણે રાહુલનાં માતાપિતા મૃત્યુ પામ્યાં હતાં.

કબર ખોદી રહેલા રાહુલને જ્યારે એક પોલીસ અધિકારી અટકાવે છે ત્યારે તેઓ વીડિયોમાં કહેતા સંભળાય છે, "તમે લોકોએ મારાં માતાપિતાનો જીવ લઈ લીધો અને હવે કહી રહ્યા છો કે હું અંતિમ સંસ્કાર પણ કરી ન શકું."

વીડિયો વાઇરલ થઈ ગયો અને પછી વિરોધપ્રદર્શનો થયાં અને ત્યારબાદ એવા વીડિયો સામે આવ્યા જેમાં લોકો જણાવી રહ્યા છે કે કઈ રીતે પોલીસે રાજનને તેના ઍસ્બેસ્ટોસના છતવાળું ઘર છોડવા માટે જણાવ્યું હતું.

તિરુવનંતપુરમથી 25 કિલોમિટર દૂર અતિયાન્નુર ગામમાં રાજનનું ઘર ફક્ત ત્રણ સૅન્ટ (એક એકરના 100મો ભાગ એટલે એક સૅન્ટ) જમીન પર બનેલું હતું.

22 ડિસેમ્બરે શું થયું... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

હતું?

રાહુલ રાજ

એક બીજા વીડિયોમાં રાહુલ જણાવતા દેખાય છે કે તે દિવસે શું થયું હતું.

વીડિયોમાં રાહુલ રાજ કહે છે, "અમે બપોરે જમવા માટે બેઠા જ હતા કે પોલીસ આવી અને જણાવ્યું કે અમારે આ ઘર ખાલી કરી નાખવું જોઈએ. મારા પિતાએ જણાવ્યું કે જમ્યા બાદ અમે જતા રહીશું. પોલીસકર્મી અમારી વાત સાંભળવા માટે તૈયાર નહોતા. તેમણે કહ્યું અત્યારે જ નીકળી જાવ."

રાહુલ રાજ વીડિયોમાં કહે છે કે "મારા પિતાએ ફરીથી પોલીસકર્મીને જણાવ્યું કે જમી લીધા બાદ તેઓ ઘર ખાલી કરી નાખશે. પણ ખાખી પહેરેલા લોકોએ તેમની વાત માનવાનો ઇન્કાર કરી દીધો."

"એ પછી મારા પિતાએ પેટ્રોલ પોતાના માથા પર રેડી દીધું અને લાઇટર સળગાવીને આગ ચાંપી દીધી. જ્યારે પોલીસકર્મીએ લાઇટર છીનવવાનો પ્રયાસ કર્યો ત્યારે લાઇટર નીચે પડી ગયું અને મારાં માતાપિતા બળી ગયાં."

બીજા એક વીડિયોમાં જોઈ શકાય છે કે પોલીસ અધિકારી  લાઇટર છીનવવાનો પ્રયત્ન કરી રહ્યા છે અને ત્યારે જ લાઇટર જમીન પર પડી જાય છે, રાજન અને અંબિલી આગની લપેટમાં આવી જાય છે.

મૃત્યુ પહેલાં મૅજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ પોતાના નિવેદનમાં રાજને કહ્યું હતું કે "મેં માત્ર પોલીસકર્મીને દૂર રાખવા માટે લાઇટર સળગાવ્યું હતું. પોતાનો જીવ લેવાની મારી કોઈ ઇચ્છા નહોતી. એક પોલીસકર્મીએ જોરથી હાથ માર્યો અને લાઇટર જમીન પર પડી ગયું અને અમે બંને આગમાં સપડાઈ ગયાં."

આવું કેમ થયું? આની પાછળનું કારણ શું હતું?

રાજને જે જમીન પર પોતાનું મકાન બનાવ્યું છે, તે પ્લૉટની માલિકીને લઈને વિવાદ હતો. રાજનના વકીલ નિશાંત પીબીએ સ્વીકાર્યું કે આ પ્લૉટ વસંત નામનાં મહિલાએ ખરીદ્યો હતો પરંતુ તેમના દસ્તાવેજ પાક્કા નહોતા.

નિશાંત પીબી કહે છે, "વસંતે જે જમીન ખરીદી હતી તે કેરળ લૅન્ડ અસાઇનમૅન્ટ રૂલ્સ અંતર્ગત આપવામાં આવી હતી."

"સરકાર દ્વારા આવા પ્લૉટ અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિના સભ્યોને આપવામાં આવે છે અને તેનું ખરીદ-વેચાણ કરી શકાય નહીં. આ પ્લૉટની માલિકી એક પેઢીથી બીજી પેઢીને મળે છે અથવા સમાજની જ બીજી વ્યક્તિને વેચી શકાય છે."

"રાજન આ જમીન પર એટલા માટે રહેતા હતા કે અગાઉના માલિકે તેમને આ જમીન આપી હતી. તેમને આ અધિકાર આગળના માલિક તરફથી આપવામાં આવ્યો હતો. જ્યારે વસંત અદાલતમાં ગયા ત્યારે રાજને તેમને પડકાર્યા નહોતા. જ્યારે કોર્ટે મનાઈ હુકમ પસાર કર્યો ત્યારે રાજને મારો સંપર્ક કર્યો. અમે નીચલી અદાલતમાં ગયા."

"હાઈકોર્ટે મનાઈ હુકમ પર સ્ટે આપ્યો હતો. હાઇકોર્ટે તેના આદેશમાં એમ પણ કહ્યું હતું કે...


આ વીડિયોમાં દાવો કરાયો છે કે 'વર્ષ 2013માં જ્યારે ભારતનો જીડીપીનો દર 5 ટકા સુધી ગગડી ગયો અને દેશમાં કૉંગ્રેસની સરકાર હતી ત્યારે રવીશ કુમારે તેને ચિંતાનો વિષય માનવાથી ઇનકાર કર્યો હતો. જ્યારે 2019માં જીડીપીનો દર 5 ટકા થયો છે ત્યારે તેઓ ભારતને મંદીની ઝપેટમાં દર્શાવી રહ્યા છે.'

30 સેકંડના આ વાઇરલ વીડિયોનો અડધો ભાગ રવીશ કુમારના 2013ના ટીવી કાર્યક્રમમાંથી લેવામાં આવ્યો છે.

જેને એક હાલના કાર્યક્રમ સાથે જોડીને, બેઉની સરખામણી કરવામાં આવી રહી છે.

જૂના વીડિયોમાં રવીશ કુમારને કહેતા સાંભળી શકાય છે, "શું આપણે અર્થવ્યવસ્થાને લઈને વધારે તો રોદણાં તો નથી રડી રહ્યાને? કારણ કે દુનિયામાં ઘણાં ઓછા અર્થતંત્ર એવાં છે જે 5 ટકાની ઝડપે આગળ વધી રહ્યાં છે."

જ્યારે હાલમાં વાઇરલ કરાયેલા વીડિયોમાં તેઓ કહે છે, "ભારતની અર્થવ્યવસ્થા સારી સ્થિતિમાં નથી. જીડીપીના આંકડા પ્રમાણે 5 ટકાનો દર એ વાતની પુષ્ટિ કરે છે કે ભારતની અર્થવ્યવસ્થા મંદીની ઝપેટમાં આવી ગઈ છે."

કેટલાંક લોકોએ લખ્યું છે કે કથિત રીતે સત્તાવિરોધી કહેવામાં આવતાં પત્રકાર રવીશ કુમારનું સત્ય

ઘણાં બધાં ફેસબુક ગ્રુપમાં આ વીડિયોના આધારે રવીશ કુમારને 'કૉંગ્રેસ ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

સમર્થક' કહેવામાં આવી રહ્યા છે.

અમે તપાસ્યું કે આ વીડિયોને ફિલિપાઇન્સના પાટનગર મનિલામાં શુક્રવારે યોજાયેલા રવીશ કુમારના 'રૅમન મેગ્સેસે પબ્લિક લેક્ચર' પહેલાં વાયરલ કરવામાં આવ્યો.

હાલમાં જ રવીશ કુમારને વર્ષ 2019નો પ્રતિષ્ઠિત 'રૅમન મેગ્સેસે ઍવૉર્ડ' આપવાની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી.

હિન્દી ટીવી પત્રકારત્વમાં વિશેષ યોગદાન માટે 9 સપ્ટેમ્બર, 2019એ તેમને આ સન્માન આપવામાં આવશે.

બીબીસીએ તપાસ્યું તો ખ્યાલ આવ્યો કે સોશિયલ મીડિયા પર શૅર થઈ રહેલો રવીશ કુમારનો વાઇરલ વીડિયો ભ્રમજનક છે અને એક મોટી ચર્ચાનો નાનો ભાગ છે, જેને ખોટા સંદર્ભ સાથે શૅર કરવામાં આવી રહ્યો છે.

2013નો વીડિયો

ટીવી કાર્યક્રમમાંથી લેવામાં આવેલી તસવીર

વાયરલ પોસ્ટમાં જે જૂના વીડિયોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો તે 27 ફેબ્રુઆરી, 2013ના રોજ પ્રસારિત થયેલા રવીશ કુમારના ટીવી કાર્યક્રમનો એક ભાગ છે.

આ કાર્યક્રમમાં ભારતના 'આર્થિક સર્વે રિપોર્ટ 2012-13' પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી, જેને એ જ દિવસે તત્કાલીન નાણામંત્રી પી ચિદમ્બરમે સંસદમાં મૂક્યો હતો.

આ કાર્યક્રમની શરૂઆત રવીશે આમ કહીને કરી હતી કે, "વર્તમાનકાળમાં દેશની આર્થિક સ્થિતિ સામાન્ય નથી. ભવિષ્યકાળમાં સામાન્ય થવાની અટકળ છે. ભૂતકાળની સરખામણીએ, એટલે જ્યારે ભારત 8 અથવા 9 ટકાના વિકાસ દરે આગળ વધી રહ્યો હતો, અર્થતંત્રનો દરેક સૂચકઆંક ધીમી ગતિના સમાચારની જેમ જોવા મળી રહ્યો છે."

"વર્ષ 2012-13ના આર્થિક સરવે રિપોર્ટમાં આ વાત સામે આવી કે ઉદ્યોગ, ખેતી, નિર્માણ અને સર્વિસ સેક્ટર, તમામ ઢાળ પર આવી ગયા છે."

ભારતના હાલના આર્થિક સલાહકાર કૃષ્ણમૂર્તિ સુબ્રમણ્યન પણ આ જ કાર્યક્રમમાં ઉપસ્થિત હતા. રવીશ કુમારે તેમને પૂછ્યું હતું, "શું ભારતના વિકાસની કહાણી ખરેખર ખતમ થઈ રહી છે અને આપણે વાઘથી બકરી બનવા તરફ જઈ રહ્યા છીએ?"

આના જવાબમાં વૈશ્વિક મંદીની વચ્ચે ભારતીય અર્થતંત્રનો ઉલ્લેખ કરતા સુબ્રમણ્યને કહ્યું, "વૈશ્વિક મંદીની સ્થિતિ એટલી પણ ખરાબ નથી કે ભારત 5 ટકાના દરથી વિકાસ કરે. ગત વર્ષે (2012-13માં) 27 દેશોએ 7 ટકાથી વધારે વિકાસદર હાંસલ કર્યો હતો. આને જોતા સરકારે પોતાની નીતિઓની ચિંતા કરવી જોઈએ."

આ ટીવી કાર્યક્રમમાં કૉંગ્રેસ પાર્ટી તરફથી સંજય નિરૂપમ હાજર રહ્યા હતા. તેમને પૂછવામાં આવ્યું કે "દેશની આ આર્થિક સ્થિતિની જવાબદારી કોણ લેશે?"

આના જવાબમાં નિરુપમે કહ્યુ હતું, "દેશ ગંભીર આર્થિક સ્થિતિમાંથી પસાર થઈ રહ્યો છે, આમાં કોઈ મતભેદ નથી. પરંતુ...


આ વીડિયોમાં પોલીસ લોકોને એક દરવાજાથી બહાર જતાં રોકી રહી છે.

આ વીડિયોની નીચે અનેક લોકોએ એવી કૉમેન્ટ્સ કરી છે કે 2014માં મોદીની સભાઓમાં લોકો આવતા હતા જ્યારે 2019માં તેમને પોલીસ દ્વારા રોકવા પડે છે.

'મણિપુર ટૉક્સ' નામની એક સ્થાનિક વેબસાઇટે પણ આ વીડિયો શૅર કર્યો છે અને લખ્યું છે, "ભારે અફરાતફરી વચ્ચે લોકોને મોદીની રેલીમાં રોકી રાખવા માટે પોલીસે મહેનત કરવી પડી. પોલીસે બૅરિકેડ લગાવીને લોકોને મેદાનમાં રોક્યા. આ શરમની વાત છે."

ટ્વિટર પર આ વેબસાઇટ દ્વારા પોસ્ટ કરવામાં આવેલા વીડિયોને આશરે 3 લાખ લોકો ચૂક્યા છે અને સેંકડો લોકો તેને રી-ટ્વીટ કરી ચૂક્યા છે.

ફૅક્ટ ચેક શા માટે?

ફેસબુક અને શૅરચેટ પર પણ આ વીડિયો ખૂબ શૅર કરવામાં આવી રહ્યો છે.

તેમાં કેટલાક યૂઝર્સે લખ્યું છે કે મોદીના ભાષણથી નિરાશ થઈને મણિપુરના લોકો સભા અડધી મૂકીને પરત ફરવા લાગ્યા હતા.

સોશિયલ મીડિયા પર એક બે વીડિયો એવા પણ છે કે જેમાં દેખાય છે કે પોલીસે મેદાનનો દરવાજો બંધ કરીને રાખ્યો છે અને મહિલાઓ લોખંડના દરવાજા પર ચઢીને મેદાનની બહાર જવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.

રવિવાર, 7 એપ્રિલ 2019ના રોજ મણિપુરની રાજધાની ઇમ્ફાલમાં શું થયું હતું અને... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

મેદાનમાંથી નીકળી રહેલા લોકો ખરેખર મોદીના ભાષણથી નિરાશ થઈ ગયા હતા? તેની અમે તપાસ કરી.

રેલીનો સમય

મણિપુરના ઇમ્ફાલ ઈસ્ટ જિલ્લાના કંગલા પૅલેસથી માત્ર એક કિલોમિટરના અંતર પર સ્થિત હપ્તા કંગજેઈબુંગ મેદાનમાં નરેન્દ્ર મોદીની સભાનું આયોજન થયું હતું.

ભારતીય જનતા પક્ષે વડા પ્રધાન મોદીનો 6 એપ્રિલનો કાર્યક્રમ જાહેર કર્યો હતો. તેના પ્રમાણે સાંજે 4.10 કલાકે મણિપુરની આ રેલીમાં તેમણે પહોંચવાનું હતું.

જોકે, મણિપુર ભાજપે આ સભાનું જે પોસ્ટર જાહેર કર્યું હતું તેમાં રેલીનો સમય 2.30 કલાકનો અપાયો હતો.

રવિવારના રોજ મોદીની આ રેલીને કવર કરવા પહોંચેલાં કેટલાંક સ્થાનિક સમાચારપત્રોના અહેવાલોના આધારે બીબીસીને જાણવા મળ્યું કે સવારે 10 વાગ્યાથી જ લોકો સભાના મેદાનમાં પહોંચવા લાગ્યા હતા.

વડા પ્રધાનના આગમનને જોતા રવિવારના રોજ મણિપુરમાં સક્રિય સ્થાનિક ઉગ્રવાદી સંગઠન કોરકોમે પણ વિસ્તારમાં બંધનું આહ્વાન કર્યું હતું.

ભારતના વડા પ્રધાન અને રાષ્ટ્રપતિના આગમનના વિરોધમાં આ ઉગ્રવાદી સંગઠન પહેલાં પણ આ પ્રકારે બંધનું એલાન કરી ચૂક્યું છે.

ભાજપનો પડકાર

મણિપુરના ભાજપના પ્રવક્તા વિજય ચંદ્રે બીબીસીના સહયોગી પત્રકાર દિલીપકુમાર શર્માને જણાવ્યું કે વડા પ્રધાનની સભા અંગે તેમને ખૂબ ચિંતા હતી.

તેમણે કહ્યું, "સુરક્ષાની ચિંતા સિવાય અમને એ પણ ચિંતા હતી કે બંધના કારણે રેલીમાં ખૂબ ઓછા લોકો આવશે."

"અમે લોકોને બપોર બાદ અઢી વાગ્યે આવવાનો સમય આપ્યો હતો. ખૂબ દૂરથી સભામાં આવનારા લોકો સવારે 11 વાગ્યે જ અહીં પહોંચી ગયા હતા."

કેટલાક સ્થાનિક પત્રકારોએ જણાવ્યું કે રેલીમાં મંચ સંચાલક નિર્દેશ આપી રહ્યા હતા કે 'દેશના વડા પ્રધાન જલદી જ તમારી વચ્ચે આવશે. તેમના સ્વાગતમાં બધા ઊભા થજો અને તેમનું અભિનંદન કરજો.'

મણિપુરમાં સાંજે 5 વાગ્યાની આસપાસ દિવસ આથમે અને એ દિવસે લોકોને સાંજ પડી જવાની ચિંતા હતી.

ઑનલાઇન મીડિયામાં કેટલાક એવા રિપોર્ટ્સમાં નોંધ્યું છે કે કાર્યક્રમમાં જે મોડું થયું તેને લઈને લોકોમાં નારાજગી હતી.

આ જોઈને મણિપુર સરકારના મંત્રી થોંગમ વિશ્વજીતે સભાસ્થળે સંગીત વગાડવાની રજૂઆત કરી હતી.

યૂટ્યૂબ પર અપલોડ થયેલા એક વીડિયોમાં થોંગસ વિશ્વજીત કહે છે કે 'પીએમ મોદી પાસે મણિપુર અને પૂર્વોત્તર ભારત માટે શું સંદેશ છે, તેને સાંભળવા માટે થોડી રાહ જુઓ.'

જોકે, વડા પ્રધાન મોદી પોતાના નિયત સમયથી આશરે દોઢ કલાક મોડા રેલીના સ્થળે પહોંચ્યા હતા અને એ વચ્ચે ઘણા લોકોએ પોતાની બેઠક છોડીને...


આ વીડિયોમાં ભાજપના ધારાસભ્ય બલરામ થાવાણી એન.સી.પી.ના કુબેરનગર(અમદાવાદ)વોર્ડના વડા નેતા નીતુ તેજવાણીને ક્રૂરતાપૂર્વક મારતા દેખાય છે.

નીતુ તેજવાણી અને બહેનો તેમનાં વિસ્તારમાં પાણીની સમસ્યા મુદ્દે ધારાસભ્યની ઓફિસ સામે રવિવારે સવારે દેખાવો કરી રહ્યાં હતાં.

કુબેરનગર વિસ્તારમાં છેલ્લા આઠ દિવસ દરમિયાન 15થી 20 નાની ફેકટરીઓનું પાણીનું જોડાણ કાપી નાખવામાં આવ્યું હતું.

આને લીધે ફેક્ટરીનું તો કામ અટકી જ રહ્યું હતું પણ એનો ભોગ તેમાં કામ કરનાર 50થી 60 મજૂરો બન્યાં હતાં, કેમ કે પીવાનાં પાણી માટે તેઓ આના પર જ આશ્રિત હતાં.

આટલી વિકરાળ ગરમીમાં જ્યારે સરકાર વધારે પ્રવાહી લેવાની સલાહ આપે છે, ત્યારે પાણીનું કનેક્શન કાપી દેવાતાં આ મજૂરો પર  મોટી આફત આવી પડી હતી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ધારાસભ્યની પહેલાં એમનાં કૉર્પોરેટર ભાઈની મારપીટ

પાણીની પાઇપલાઇન કાપી નાખવાની ઘટના બની રહી હતી, ત્યારે નીતુ તેજવાણી સ્થાનિક કૉર્પોરેટર અને ભાજપના ધારાસભ્ય બલરામ થવાનીના ભાઈ કિશોર થાવાણી પાસે ગયાં.

એમણે ધારાસભ્યના ભાઈને વિનંતી કરી કે "આ બાબતે જે કાયદાકીય કાર્યવાહી કરવાની હોય તે મેં ચાલુ કરાવી દીધી છે, તમે બે દિવસ ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

માટે પાણી ન કાપશો."

જોકે, તેમણે નીતુ તેજવાણીની કોઈ વાત ન સાંભળી અને હાથથી પકડીને તેમને ધક્કો મારી દીધો.

આ ઘટના બની ત્યારે નીતુ તેજવાણીએ તેમના પતિને વિનંતી કરી કે એક કૉર્પોરેટર હોવા છતાં તેઓ મહિલા પર હાથ ઉપાડે છે તો એમનો વીડિયો ઉતારો.

નીતુ તેજવાણીના પતિએ વીડિયો ઉતારતા ધારાસભ્યના ભાઈ કિશોર થાવાણીએ એમની સાથે મારપીટ કરી.

નીતુ તેજવાણી કહે છે કે, "તેમણે મારા પતિ ઉપર પણ હાથ ઉપાડ્યો. આ બધી ઘટનાનો વીડિયો લેવાયો અને અમે માર ખાઈને પાછા આવી ગયા."

"આ વીડિયો અમે વાઇરલ કર્યો અને પોલીસમાં તેમની સામે ફરિયાદ નોંધાવવા ગયા, પરંતુ પોલીસ તરફથી તેમની સામે કોઈ પગલાં લેવાયા નહોતાં."

ત્યારબાદ વિસ્તારની કેટલીક રવિવારે નીતુ તેજવાણી પાસે આવી. એમણે ફરિયાદ કરી કે "દીદી, અમારે ત્યાં ગટરનું ગંદુ પાણી આવી રહ્યું છે."

"જેમનું પાણીનું જોડાણ કાપી દેવામાં આવ્યું હતું એ લોકો પણ એમની સાથે હતાં. એમણે પણ નીતુ તેજવાણીને ફરિયાદ કરી કે  "અમે પાણી વગર કેવી રીતે રહીએ?"

ફરી ધારાસભ્યની ઓફિસ પર મારપીટ

ત્યારબાદ નીતુ તેજવાણી અને બહેનો ધારાસભ્યની ઓફિસ પર રજૂઆત કરવા ગયાં.

નીતુ તેજવાણી કહે છે કે "મારે ધારાસભ્ય બલરામ થવાણીને કહેવું હતું કે તમારા ભાઈ કૉર્પોરેટર છે અને અમારી સમસ્યાઓને નથી સમજી રહ્યા. એટલું જ નહીં મારે, તેમને ફરિયાદ પણ કરવી હતી કે કિશોર થાવાણીએ મારી અને મારા પતિ ઉપર હાથ ઉપાડ્યો છે."

"મારે એમને એ પણ કહેવું હતું કે પાણીનો પ્રશ્ન ઉકેલવાનું કામ તમારું છે તેથી તમે તરત આ મુદ્દા તરફ ધ્યાન આપો."

જોકે, નીતુ તેજવાણી અને અન્ય બહેનો ધારાસભ્યની ઓફિસ પહોંચ્યાં ત્યારે ત્યાં ન તો બલરામ થાવાણી હતા કે ન તો એમના ભાઈ કિશોર થાવાણી. ઓફિસ પર કેટલાક લોકો હાજર હતા.

નીતુ તેજવાણી કહે છે કે, "મને જોતાં જ એ લોકોએ મને ગાળાગાળી કરવાનું ચાલુ કરી દીધું. એ લોકોએ મારી સામે ગંદા ઈશારા કરવાનું ચાલુ કર્યું."

"આ જોઈને મેં કહ્યું 'કિશોર થવાણી હાય હાય.' મારી સાથે આવેલી બધી સ્ત્રીઓએ પણ કીધું કિશોર થાવાણી હાય હાય."

જોકે, આ 'હાય, હાય' લાંબી ચાલે તે પહેલા જ ભાજપના ધારાસભ્ય બલરામ થાવાણી ગાડીમાં આવ્યા.

નીતુ તેજવાણી કહે છે કે "ગાડીમાંથી ઉતરતા વેંત તરત જ મીડિયાવાળા ઉભા હતા તેમનાં કૅમેરા નીચે ફેંકી દીધા અને પછી હું ઉભી હતી ત્યાં આવ્યાં. તેમણે મારા હાથમાંથી મોબાઇલ ફોન ઝૂંટવી લીધો અને મને ખૂબ જોરથી થપ્પડ મારી નીચે પાડી દીધી."

"નીચે પાડી દીધા પછી તેમણે મારા મોં પર જોરથી લાત મારી....


આ વ્યક્તિ પોતાનાં માતાપિતા પર તેમને જન્મ આપવા બદલ કેસ કરવા માગે છે. તેમને ગુસ્સો છે કે તેમને જન્મ આપતા પહેલાં તેમનાં માતાપિતાએ એક વખત પૂછ્યું કેમ નહીં.

રફાએલ સેમ્યુઅલના સમાચાર સમગ્ર દુનિયામાં ફેલાઈ ગયા છે કે તેમને જન્મ આપવા બદલ તેઓ પોતાનાં પરિવારને કોર્ટમાં લઈ જઈ રહ્યા છે.

રફાએલ સેમ્યુઅલે બીબીસી સાથે વાત કરતા કહે છે કે બાળકોને તમની મરજી વગર દુનિયામાં લાવવા એ ખોટું છે. કેમ કે તેનાથી તેમણે આખી જિંદગી સહન કરવું પડે છે.

જોકે, રફાએલ સેમ્યુઅલ માને છે કે જન્મ પહેલાં કોઈ વ્યક્તિની મરજી જાણી શકાતી નથી. તે છતાં તેઓ એમ માને છે કે 'જન્મ લેવાનો નિર્ણય તેમનો ન હતો.'

તેઓ દલીલ કરે છે કે 'જન્મ લેવાનો નિર્ણય અમારો ન હતો એટલે અમને આગળ જીવન જીવવા માટે વળતર મળવું જોઈએ.'

રફાએલ સેમ્યુઅલ માને છે કે જીવન ખૂબ ખરાબ છે અને લોકોએ બાળકને જન્મ આપવો ન જોઈએ.

તેઓ કહે છે કે આવું થશે તો પૃથ્વી પર આગળ જતા માનવજાતિ જોવા નહીં મળે અને તે પૃથ્વી ગ્રહ માટે સારું છે.

તેઓ કહે છે, "માનવજાતિનો કોઈ મુદ્દો જ નથી. ઘણા લોકો તકલીફનો સામનો કરી રહ્યા છે. જો માનવજાતિનો નાશ થશે, તો પૃથ્વી અને પશુઓ બન્ને ખુશ રહેશે. તેમની પરિસ્થિતિ સ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ારી બનશે."

"કોઈ મનુષ્યએ તકલીફનો સામનો પણ નહીં કરવો પડે. માનવજાતિનાં અસ્તિત્વનો કોઈ મતલબ જ નથી."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

એક વર્ષ પહેલાં તેમણે નિહિલાનંદ નામે એક ફેસબુક પેજ બનાવ્યું હતું કે જેમાં તેઓ નકલી દાઢી સાથે જોવા મળ્યા હતા. આ સિવાય તેમણે આંખ પર માસ્ક પહેર્યું છે અને જન્મ વિરોધી સંદેશ પણ જોવા મળે છે.

તેમાં લખ્યું છે, "શું બાળકોને આ દુનિયામાં લાવી તેમની કારકિર્દી બનાવવાં માટે મજબૂર કરાતાં નથી?"

"તમારાં માતાપિતા એક રમકડું કે એક કૂતરું પાળવાનાં બદલે તમને આ દુનિયામાં લાવ્યા. તમે તેમનાં માટે કંઈ નથી. માત્ર તેમનું મનોરંજન છો."

રફાએલ સેમ્યુઅલ કહે છે કે તેમને પહેલી વખત આ પ્રકારના વિચાર પાંચ વર્ષની વયે આવ્યા હતા.

તેઓ કહે છે, "હું એક સામાન્ય બાળક હતો. એક દિવસ હું ખૂબ કંટાળી ગયો હતો અન સ્કૂલે જવા માગતો ન હતો પણ મારા માતાપિતા મને જબરદસ્તી સ્કૂલે મોકલવા માગતા હતા. ત્યારે મેં તેમને પૂછ્યું : 'તમે મને શા માટે જન્મ આપ્યો?' મારા પિતા પાસે કોઈ જવાબ ન હતો. જો ત્યારે તેઓ જવાબ આપી શક્યા હોત, તો આજે હું આવો ન હોત."

હસતા હસતા રફાએલ કહે છે, "મારાં મમ્મી ઇચ્છતાં હતાં કે કાશ મારા જન્મ પહેલાં તેઓ મને મળી લેતાં. અને જો તેઓ મને મળ્યાં હોત, તો તેમણે ચોક્કસ મને જન્મ ન આપ્યો હોત."

"તેઓ કહેતાં હતાં કે જ્યારે મારો જન્મ થયો હતો ત્યારે તેઓ ખૂબ નાનાં હતાં અને તેમની પાસે બીજા વિકલ્પો હોવાની તેમને જાણકારી ન હતી. હું એ જ કહેવા માગું છું કે દરેક વ્યક્તિ પાસે વિકલ્પ છે."

એક નિવેદનમાં રફાએલનાં માતા કવિતા સેમ્યુઅલે કહ્યું, "જન્મ વિરોધી તેમના વિચાર અને પૃથ્વી પર ભાર અંગે તેમની ચિંતા, બાળકો દ્વારા અનુભવાતી તકલીફ અને બીજી ઘણી વસ્તુઓ ભુલાઈ ગઈ છે."

"હું ખૂબ ખુશ છું કે મારો દીકરો કોઈ ડર વગર મોટો થયો છે, સ્વતંત્ર વિચાર ધરાવે છે. ખુશીનો રસ્તો શોધવા અંગે તે ચોક્કસ છે."

રફાએલ સેમ્યુઅલ કહે છે કે તેમનાં માતાપિતાને કોર્ટમાં લઈ જવાનો તેમનો નિર્ણય માત્ર તેમના એ વિશ્વાસને આધારિત છે કે મનુષ્યો વગર આ પૃથ્વી એક સારી જગ્યા બની શકશે.

આશરે 6 મહિના પહેલાં નાસ્તો કરતી વખતે તેમણે તેમનાં માતાને કહ્યું કે તેઓ તેમના પર કેસ કરવાનું વિચારી રહ્યા છે.

તેમનાં માતાએ કહ્યું હતું, "સારું, કેસ કરો. પણ મારી પાસે એવી આશા ન રાખતા કે હું કોર્ટમાં તમારી સામે નરમ વલણ અપનાવીશ. હું પણ કોર્ટમાં તમને કડક જવાબ આપીશ."

સેમ્યુઅલ હવે એક એવા વકીલની શોધ કરી રહ્યા છે કે જેઓ તેમનો કેસ લડી...


આ વ્યક્તિએ કરેલી ભૂલના કારણે નાગપુરના નાઇક તલાવ વિસ્તારના 700 લોકોને હવે ક્વોરૅન્ટીન કરવામાં આવ્યા છે.

નાગપુર મ્યુનિસિપલ કમિશનર તુકારામ મુંધેએ બીબીસી મરાઠીને કહ્યું કે એક વ્યક્તિએ પાર્ટીનું આયોજન કર્યું જેનાથી 180 લોકો કોરોના વાઇરસની ઝપેટમાં આવ્યા છે અને સંક્રિમિતોના સંપર્કમાં આવેલાં બીજા 700 લોકોને ક્વોરૅન્ટીન કરવામાં આવ્યા છે.

ઘટના શું છે?

નાગપુરમાં સતરંજીપુરા અને મોમિનપુરા બે વિસ્તારો કોરોના વાઇરસના હૉટસ્પૉટ હતા, પરંતુ એક વ્યક્તિની ભૂલને કારણે ઉત્તર નાગપુરનો નાઇક તલાવ વિસ્તાર પણ હૉટસ્પૉટ બની ગયો છે. આ વિસ્તારમાં છેલ્લાં 6 દિવસમાં 180 નવા કેસ સામે આવ્યા છે.

નાઇક તલાવ વિસ્તારમાંથી એકદમ મોટી સંખ્યામાં આટલા બધા કેસ સામે આવતા નાગપુર મ્યુનિસિપાલિટીએ તેની તપાસ શરૂ કરી. કોરોના વાઇરસના ફેલાયો તેમાં એક જ પરિવારના 16 લોકો કોરોના પૉઝિટિવ હતા.

વધારે તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે આજ પરિવારના યુવાને એક પાર્ટીનું આયોજન કર્યું હતું. લૉકડાઉનના નિયમોમાં અઢી મહિના પછી છૂટછાટ મળતા નાઇક તલાવ વિસ્તારમાં પોતાના ઘરમાં યુવાને પાર્ટીનું આયોજન કર્યું હતું. તે મોમિનપુરા વિસ્તારમાં મીટ ખરીદવા ગયો હતો અને પાંચ ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

બીજા વ્યક્તિએ આ પાર્ટીમાં ભાગ લીધો હતો.

પાર્ટી પૂર્ણ થયા પછી, પાર્ટીના આયોજકની તબિયત લથડી અને તેને તરત જ માયો હૉસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યો. તેનો કોરોના વાઇરસનો ટેસ્ટ પૉઝિટિવ આવ્યો.

આ આખો કિસ્સો કેવી રીતે પ્રકાશમાં આવ્યો?

નાગપુર મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશનના સ્વાસ્થ્ય અધિકારી ડૉ. પ્રવીણ ઘંતવરેએ બીબીસી મરાઠીને જણાવ્યું કે નાગપુરના નાઇક તલાવ વિસ્તારમાં એકદમ જ મોટી સંખ્યામાં કોરોના પૉઝિટિવ કેસ આવતા વહીવટી તંત્રએ તપાસની શરૂઆત કરી.

"જ્યારે એક જ પરિવારના 16 લોકોના પૉઝિટિવ આવ્યા, ત્યારે અમે પરિવારના પહેલાં જે વ્યક્તિમાં સિમ્ટમ્સ જોવા મળ્યા હતા તેની તપાસ શરૂ કરી. તે એક યુવાન હતો તેણે મ્યુનિસિપલ કર્મચારીને જવાબ આપ્યો કે તે જ્યારે સવારે ચાલવા માટે બગીચામાં જતો હતો ત્યારે તેને ચેપ લાગ્યો હોઈ શકે."

"પરંતુ, વધારે તપાસ કરતા જાણવા મળ્યું કે આજ યુવાન વ્યક્તિ પાર્ટી પછી માંદો પડ્યો હતો. જેથી અધિકારીઓએ વિવિધ પાસાઓને જોડવાનું કામ કર્યું. જ્યારે જવાબદાર વ્યક્તિને આ અંગે પૂછવામાં આવ્યું ત્યારે તેમણે સ્વીકાર્યું કે તેણે મીટ ખરીદવા માટે મોમિનપુરા વિસ્તારની મુલાકાત લીધી હતી. જે કોરોનાનું હૉટસ્પૉટ હતું. લોકોએ કોરોનાને લગતી માહિતીને છુપાવી હતી. જે હકીકતમાં આજના સમયમાં સૌથી મોટો ભય છે."

મ્યુનિસિપાલિટી કૉર્પોરેશન સામે કેવા પ્રકારના પડકારો છે?

આ કિસ્સા પછી કેવા પ્રકારની સ્થિતિ છે તે અંગે ચર્ચા કરવા માટે અમે નાગપુર મ્યુનિસિપલ કમિશનર તુકારામ મુંધેનો સંપર્ક કર્યો હતો.

તેમણે કહ્યું, "લૉકડાઉનમાં આપવામાં આવેલી રાહત આવકારદાયક પગલું છે અને તમામ વસ્તુઓ સરળ રીતે થાળે પડી જાય તે પ્રકારના પ્રયત્નો કરવામાં આવે છે. પરંતુ, લૉકડાઉનમાં આપવામાં આવેલી છૂટછાટનો અર્થ વ્યભિચારી બનવાનો થતો નથી."

મુંધે કહે છે, "નાગપુરના ઉત્તર વિસ્તારમાં આવેલો નાઇક તલાવ વિસ્તાર કોરોના હૉટસ્પૉટનું કેન્દ્ર બન્યો છે. કેવી રીતે એક યુવાને યોજેલી પાર્ટી વિનાશનું કારણ બની શકે છે. હાલ, માત્ર એક વ્યક્તિને જ બાઇક પર મુસાફરી કરવાની પરવાનગી છે, પરંતુ કેટલાંક સ્થળે ત્રણ વ્યક્તિ બાઇક પર મુસાફરી કરી રહ્યા છે, આ પ્રકારનું વર્તન યોગ્ય નથી."

તુકારામ મુંધે કહે છે, "જો લોકો ભૂલો ન કરતા તો જનજીવન હાલ સામાન્ય બની ગયું હોત. એક વ્યક્તિએ કરેલી ભૂલે નાગપુર શહેરને ખૂબ જ નુકસાન કર્યું છે."

કોરોના વાઇરસ કેવી રીતે ફેલાયો અને કેટલો ફેલાયો?

જ્યારે શરૂઆતમાં કોરોના વાઇરસ ફેલાયો ત્યારે...


આ વ્યવસ્થા હેઠળ હિંદુઓને તેમના કર્મ (કાર્ય) અને ધર્મ (અહીં તેનો અર્થ ફરજ થાય છે)ના આધારે ચુસ્ત રીતે ઉપરથી નીચેના ક્રમમાં ગોઠવવામાં આવે છે. ભારતીય વર્ણવ્યવસ્થા 3000 વર્ષ કરતાં જૂની હોવાનું માનવામાં આવે છે અને તે અત્યંત જટિલ છે.

જ્ઞાતિનો ઉદ્ભવ કેવી રીતે થયો?

ભારતની કુલ વસતીમાં દલીતો 15થી 18 ટકા છે

હિંદુત્વ અંગે સૌથી મહત્ત્વના અને આધારભૂત ગણાતા પુસ્તક મનુસ્મૃતિની રચના ઇસુના જન્મથી એક હજાર વર્ષ પૂર્વે થઈ હતી. તેમાં જ્ઞાતિવ્યવસ્થાને સમાજમાં વ્યવસ્થા અને વિશ્વાસના પાયા સમાન ગણાવીને તેને ન્યાયોચિત માનવામાં આવી છે.

જ્ઞાતિવ્યવસ્થા હેઠળ હિંદુઓને મુખ્ય ચાર વર્ગમાં વહેંચવામાં આવે છેઃ બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય અને શુદ્ર.

ઘણા લોકો માને છે કે આ જૂથો મૂળભૂત રીતે સર્જનના હિંદુ દેવતા બ્રહ્મામાંથી પેદા થયાં હતાં.

જ્ઞાતિવ્યવસ્થામાં બ્રાહ્મણો સૌથી ટોચ પર હતા. તેઓ મુખ્યત્વે શિક્ષકો અને બુદ્ધિજીવીઓ હતા અને તેઓ બ્રહ્માના મસ્તિસ્કમાંથી પેદા થયા હોવાની માન્યતા છે.

ત્યાર પછીના ક્રમે ક્ષત્રિયો છે, જેઓ લડાયક જૂથ અથવા શાસક વર્ગ છે. તેમની રચના બ્રહ્માની ભુજાઓમાંથી થઈ હોવાની માન્યતા છે.

વૈશ્ય અથવા વેપારીઓ આ ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

જ્ઞાતિવ્યવસ્થામાં ત્રીજા ક્રમે છે. તેમની રચના બ્રહ્માની સાથળમાંથી થઈ હોવાની માન્યતા છે.

આ જ્ઞાતિવ્યવસ્થામાં શુદ્રો સૌથી તળિયે છે. તેઓ બ્રહ્માના પગમાંથી રચાયા હતા.

આ ઉપરાંત મુખ્ય જ્ઞાતિઓને પણ બીજી 3000 જ્ઞાતિ અને 25,000 પેટાજ્ઞાતિઓમાં વહેંચવામાં આવી છે.  દરેકનો પોતાનો ચોક્કસ વ્યવસાય છે.

જ્ઞાતિવ્યવસ્થા કઈ રીતે કામ કરે છે?

જ્ઞાતિ આધારિત ભેદભાવ દૂર કરવા માટે પ્રયત્નોથી જરૂરી પરિવર્તનો આવી શક્યા નથી.

સદીઓથી હિંદુ ધર્મ અને સામાજિક જીવનનાં દરેક પાસાં પર જ્ઞાતિનો પ્રભાવ રહ્યો છે. દરેક જૂથ જટિલ વરિષ્ઠતા ક્રમમાં પોતાનું ચોક્કસ સ્થાન ધરાવે છે.

ભારતમાં ગ્રામીણ સમુદાય લાંબા સમયથી જ્ઞાતિના આધારે ગોઠવાયેલો છે.

ઉચ્ચ અને નીચલા વર્ગના લોકો લગભગ હંમેશાં જુદા-જુદા સમુદાયમાં રહે છે. તેમના પાણીના કૂવા પણ અલગ-અલગ હોય છે. બ્રાહ્મણો શુદ્રોએ સ્પર્શ કરેલું પાણી પીતા નથી. લોકો પોતાની જ્ઞાતિની અંદર જ લગ્ન કરે છે.

આ જ્ઞાતિ વ્યવસ્થામાં ઉચ્ચ વર્ગને ઘણા વિશેષાધિકાર મળે છે. તેના કારણે વિશેષાધિકાર ધરાવતાં જૂથો દ્વારા નીચલા વર્ગનું શોષણ થાય છે.

આ વ્યવસ્થા અન્યાયી અને શોષણકારી હોવાનું જણાવીને તેની ઘણી ટીકા કરવામાં આવી છે.

આમ છતાં સદીઓથી જ્ઞાતિવ્યવસ્થા યથાવત્ રહી છે. તેમાં લોકો એક નિશ્ચિત સામાજિક ક્રમમાં પુરાઈ રહે છે.

જોકે, આટલા બધા અવરોધો છતાં કેટલાક દલિતો અને 'અન્ય નીચલા વર્ગ'ના લોકો ભારતમાં ઉચ્ચ પદ સુધી પહોંચી શક્યા છે. તેમાં ભારતના બંધારણના ઘડવૈયા ડૉ. બી. આર. આંબેડકર અને ભારતના પ્રથમ દલિત રાષ્ટ્રપતિ બનેલા કે. આર. નારાયણન સામેલ છે.

આવું એટલા માટે શક્ય બન્યું છે કારણ કે ઇતિહાસકારોના જણાવ્યા મુજબ 18મી સદી સુધી ઔપચારિક જ્ઞાતિવિષયક ભેદભાવનું મર્યાદિત મહત્ત્વ હતું. તે સમયે સામાજિક ઓળખ વધારે લવચિક હતી અને લોકો એક જ્ઞાતિમાંથી બીજી જ્ઞાતિમાં સરળતાથી જઈ શકતા હતા.

એક નવા અભ્યાસ અનુસાર બ્રિટિશ સંસ્થાનવાદી શાસકોએ ભારતમાં જ્ઞાને લગતી ચુસ્ત સીમાઓ નક્કી કરી. બ્રિટિશરોએ વ્યવસ્થાના સરળીકરણ માટે વસતીગણતરી કરી ત્યારે જ્ઞાતિને ભારતીય સમાજની મુખ્ય લાક્ષણિકતા બનાવી દીધી.

તેમનો હેતુ એક જ કાયદા હેઠળ એક સમુદાયની રચના કરવાનો હતો જેના પર સરળતાથી શાસન થઈ શકે.

શું તે કાયદેસર છે?

ભારતના બંધારણના ઘડવૈયા ડૉ. બી. આર. આંબેડકર

સ્વતંત્ર ભારતના બંધારણ મુજબ જ્ઞાતિના આધારે લોકોમાં ભેદભાવ રાખવો એ ગુનો છે.

ઐતિહાસિક અન્યાયની ભૂલને સુધારવા અને જે લોકો સદીઓથી...


આ શખ્સોએ તેમના મિત્ર પ્રકાશ કાનાણીને ફોન કર્યો. પ્રકાશ પોતાની કાર લઈને આવ્યા, જેની ઉપર 'MLA GUJARAT'નું બોર્ડ મૂકેલું હતું. આગંતુકે તેનો પરિચય રાજ્યકક્ષાના આરોગ્યમંત્રી કુમાર કાનાણીના પુત્ર તરીકે આપ્યો.

યાદવે મિત્રોને છોડાવવા માટે રાત્રે 10 વાગ્યા પછી બહાર નીકળવા બદલ તથા ધારાસભ્ય સાથે ન હોવા છતાં તેમનું બોર્ડ મારવા ઉપર સવાલ ઉઠાવ્યા.

આ સમગ્ર ઘટના વિશે સુનિતા યાદવે તેમના ઉપરી અધિકારીઓને વીડિયો રેકર્ડિંગ કરીને રજૂઆત કરી, કથિત રીતે તેનો સંતોષકારક ઉકેલ ન આવતા, હતાશ સુનિતાએ પોલીસદળમાંથી રાજીનામું આપી દીધું.

જ્યારે સમગ્ર ઘટના બહાર આવી ત્યારે સોશિયલ મીડિયા યૂઝર્સે તેમને 'લેડી સિંઘમ' અને 'મર્દાની'ની ઉપમા આપી અને તેમને  '#ISupportSunitaYadav' ટ્રૅન્ડ થવા લાગ્યું.

સુરત પોલીસ કમિશનરે આ કેસમાં તપાસના આદેશ આપી દીધા છે. બીજી બાજુ, મંત્રી કુમાર કાનાણીનું કહેવું છે કે તેમના પુત્ર સામે કાયદેસરની કાર્યવાહી થતી હોય તે કરવી જોઈએ.

તેમણે મહિલા કૉન્સ્ટેબલ ઉપર ગાળો બોલવાનો તથા અસભ્ય વર્તન કરવાનો આરોપ મૂક્યો છે.

કાનાણીનું કથન અને કહાણી

 મંગળવારે મંત્રી કાનાણીએ તેમના સત્તાવાર ફેસબુક એકાઉન્ટ ઉપર એક ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

વીડિયો મૂક્યો, જેમાં તેમણે કહ્યું :

"સુરત શહેર અત્યારે કોરોનાના ખૂબ જ ખરાબ સમયમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. સરકાર સમગ્ર વહીવટી તંત્ર તથા આરોગ્યવિભાગે લોકોને મદદરુપ થવા માટે તમામ શક્તિઓ કામે લાગડી છે અને કામ કરી રહ્યાં છે."

"દુર્ભાગ્યપૂર્ણ અને ખેદની વાત કરવાની જગ્યાએ અમુક તત્વો છેલ્લા કેટલાય સમયથી પ્રજા સમક્ષ વ્યક્તિગત મને બદનામ કરવાનું ષડયંત્ર કરી રહ્યા છે. સરકારની, ભારતીય જનતા પાર્ટીની અને મારી છબિ ખરડાય તેવા પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે."

કાનાણીએ 'ઘટના'ના મૂળ સુધી પહોંચવાનો પ્રયાસ કરવા બદલ મીડિયાનો આભાર માન્યો હતો. કાનાણીએ આ વાત કયા સંદર્ભમાં કરી તે સ્પષ્ટતાપૂર્વક ન જણાવ્યું, પરંતુ તેને સુનિતા યાદવ રાજીનામાના વિવાદ સાથે જોડીને જોવામાં આવે છે.

આ સિવાય તાજેતરમાં તેઓ સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગ ન જાળવવું, કપરા સમયમાં સુરતમાંથી ગેરહાજર રહેવું, સોશિયલ મીડિયા યૂઝરને જવાબ આપવામાં મર્યાદાભંગ કરવો જેવા વિવાદમાં સપડાયા હતા.

કાનાણીનું આખું નામ કિશોરભાઈ શીવાભાઈ કાનાણી છે, પરંતુ કાર્યકરો, મિત્રવર્તુળ તથા સામાજિક જીવનમાં તેઓ 'કુમાર કાનાણી' તરીકે જ ઓળખાય છે.

2017ની વિધાનસભા ચૂંટણી દરમિયાન તેઓ વરાછા રોડ (બેઠક નંબર 161) ઉપરથી ભાજપની ટિકિટ ઉપર ચૂંટાઈ આવ્યા હતા.

'પાટીદાર અનામત આંદોલન' સમયે સુરત અને તેમાં પણ વરાછા વિસ્તાર કેન્દ્રબિંદુ ગણાતો હતો. આંદોલનના નેતા અને હાલ ગુજરાત પ્રદેશ કૉંગ્રેસ કમિટીના કાર્યકારી અધ્યક્ષ હાર્દિક પટેલે કૉંગ્રેસના ઉમેદવાર ધીરુભાઈ ગજેરાના સમર્થનમાં રોડશો કર્યો હતો.

પરંપરાગત રીતે ભાજપનો ગઢ ગણાતી આ બેઠક ઉપર કપરાં ચઢાણ જણાતાં હતાં, છતાં કાનાણી આ બેઠક જીતી શક્યા હતા.

 એ બાદ તેમને રાજ્યકક્ષાના પ્રધાન બનાવવામાં આવ્યા. તેઓ ધો. નવ પાસ છે અને આરોગ્યખાતાના પ્રધાન છે.

'અતા માજી સટકલી'

બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતી વખતે સુનિતા યાદવે કહ્યું, "પહેલાં મેં તેમની સાથે સારી રીતે જ વાત કરી હતી, પરંતુ પછી તેમણે મારી સાથે એવી રીતે વાત કરી કે અતા માજી સટકલી."

ફિલ્મ 'સિંઘમ'માં પોલીસ અધિકારીની ભૂમિકા ભજવનાર અજય દેવગણ 'પિતો ગયો'ના સંદર્ભમાં આ સંવાદ બોલે છે.

યાદવના કહેવા પ્રમાણે, તેમને '365 દિવસ ઊભા રાખવા'ની તથા 'બદલી કરાવી નાખીશ' એવી ધમકી આપવામાં આવી હતી.

'મારો છોકરો છે, મારી ગાડી છે, કેમ ન ફરે ? ધારાસબ્યનું બૉર્ડ રાખીને ફરે......કાયદેસર જે કાર્યવાહી કરવી હોય તે કરી શકો છો. મને કાયદો ન બતાવો બહેન. આખું ગામ ફરે છે, હું એક જ કરું...


આ શબ્દ ખૂબ જ ધીમે એટલા માટે બોલાય છે જેથી કોઈ સાંભળી ન લે.

બીબીસી ન્યૂઝ ગુજરાતીની આ સીરિઝમાં માસિકચક્ર સાથે જોડાયેલા ભ્રમ-માન્યતાઓ, તથ્યો, વિચારો અને અનુભવોને અમે વાચા આપીએ છીએ.

આજે એક્ટિંગની દુનિયાના જાણીતા કલાકાર માનસી પારેખ ગોહિલ આપણી સાથે #letstalkperiodsની ચર્ચામાં જોડાયા છે.

માનસી પારેખ ગોહિલ ટીવી કલાકારની સાથે સાથે ગાયિકા પણ છે.

તેમણે 'કિતની મસ્ત હૈ જિંદગી', 'ઈંડિયા કૉલિંગ', 'ગુલાલ', 'ઈશ્ક કિલ્સ', 'સુમિત સંભાલ લેગા' અને 'કુછ તો લોગ કહેંગે' જેવી અનેક હિંદી શ્રેણીમાં કામ કર્યું છે.

માનસીએ તમિલ અને હિન્દી ફિલ્મોમાં પણ કામ કર્યું છે.

તેમણે સંજય લીલા ભણસાલીની 'દેવદાસ' ફિલ્મમાં તેમનો અવાજ પણ આપ્યો હતો. જાણીએ તેમના વિચારો.

માસિક ધર્મ વિશે ખુદ મહિલાઓ વાત કરતા ખચકાય છે.

જો એક મહિલાને સૅનિટરી પૅડ જોઈતું હોય તો એ બીજી મહિલાના કાનમાં જઈને કહેશે કે મને પૅડ આપ.

મને એ નથી સમજાતું કે એમાં શરમાવા જેવું કે ધીમે બોલવા જેવું શું છે?

દુકાનમાં સૅનિટરી નેપકિન લેવા જાવ તો દુકાનદાર એને કાળી થેલીમાં કે ન્યૂઝ પેપરમાં પૅક કરીને આપતા હોય છે. એમાં છુપાવવા જેવું શું છે?

આ સ્થિતિ માટે આપણો ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

સમાજ, પુરુષો કે દુકાનદાર જવાબદાર નથી.

એના માટે મહિલાઓ ખુદ જવાબદાર છે. કારણ કે આપણે મહિલાઓ એને છુપાવીએ છીએ.

મારી એક બહેનપણી છે, જેણે સેનેટરી પૅડ્સને છુપાવવાનું બંધ કરી દીધું છે.

એ દુકાનમાં જાય છે અને પૅડ્સને કાળી થેલીમાં લેવાના બદલે સફેદ-પારદર્શક થેલીમાં જ લાવે છે.

મને લાગે છે કે આ એક સારું પગલું છે. એના દુકાનવાળાને શરૂઆતમાં ખચકાટ થતો હતો.

પણ હવે એ પણ એને કાળી થેલી નથી આપતો.

હું જે પરિવારમાં મોટી થઈ છું ત્યાં નસીબજોગે મેં આવું કઈ જ અનુભવ્યું નથી.

પણ હા, મારી આસપાસમાં મેં માસિકના દિવસોમાં મહિલાઓને અનેક નિયમો પાળતી જોઈ છે.

ઘણી બધી મહિલાઓ આ દિવસો દરમિયાન મંદિરમાં જતી નથી.

શહેરની ભણેલી ગણેલી મહિલાઓ પણ મંદિરમાં જવાનું ટાળે છે.

તમને મંદિરમાં જતાં કોણ રોકે છે? આ નિર્ણય તો મહિલાઓએ જાતે જ લેવો પડશે.

હું ઇશ્વરની આભારી છું કે આપણે આધુનિક યુગમાં જન્મ લીધો છે.

આપણી પાસે આ દિવસો દરમિયાન ઘણી સુવિધાઓ છે.

આમ છતાં આ વિષય પર મહિલાઓએ જાગૃત થવાની જરૂર છે. આ વિશે વધારે ચર્ચા અને વાતચીત થવી જોઈએ.

અગાઉ આ ચર્ચામાં લેખિકા કાજલ ઓઝા વૈદ્યે જણાવ્યું હતું કે, "માસિક દરમિયાન હું મંદિરમાં જાઉં છું. મારા શરીરનો ધર્મ મને ઇશ્વરે આપ્યો છે. શા માટે ના જાઉં?"

તેમણે એમ જણાવ્યું હતું કે જે લોકો માને છે કે માસિકચક્ર દરમિયાન મહિલાઓ અપવિત્ર થઈ જાય છે એમણે સૌથી પહેલાં મંદિરોને સાફ-સ્વચ્છ કરવાં જોઈએ.

એસીપી મંજીતા વણઝારાએ આ ચર્ચામાં જણાવ્યું હતું કે તેઓ જ્યારે પોલીસ કોન્ફરન્સમાં હતા ત્યારે જ તેમના યુનિફોર્મમાં પિરિઅડ્સનો મોટો ડાઘ લાગ્યો હતો.

તેમની સાથેના 40 પુરુષોએ એ જોયું હતું. આમ છતાં તેમણે આ ઘટનાને સહજતાથી સ્વીકારી હતી.

તેમના બોડીગાર્ડને કહ્યું કે, 'આ ઘટના કુદરતી છે અને લોકોએ તેને ધીમે ધીમે સ્વીકારવી જ પડશે.'

જો તમે પણ #letstalkperiodsની આ ચર્ચામાં ભાગ લેવા ઇચ્છતા હોવ તો બીબીસી ન્યૂઝ ગુજરાતીના ફેસબુક પેજ પર અમારી સાથે જોડાવ.

(અર્ચના પુષ્પેન્દ્ર સાથે થયેલી વાતચીત)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


આ શબ્દ છે અમદાવાદમાં રહેતા 35  વર્ષીય હિતેશ ગારંગના, જેમણે થોડા દિવસ પૂર્વે પોતાના પિતા મહેશ ગારંગ (ઉંમર વર્ષ 60)ને ગુમાવી દીધા.

મહેશભાઈને કોરોનાના લક્ષણ હોવા છતાં તેમને સારવાર મળી ન હતી.

બે દિવસ સુધી તાવ રહ્યા બાદ મહેશભાઈને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પડવા લાગી હતી. આથી, હિતેશ તેમને 8-10 અલગ-અલગ હૉસ્પિટલમાં સારવાર માટે લઈ ગયા, પરંતુ કોઈ પાસેથી સારવાર ન મળી.

સરકારી હૉસ્પિટલમાં પણ અનેક વિનંતીઓ બાદ તબીબ મહેશભાઈને જોવા માટે આવ્યા હતા.

અંતે એસ. વી. પી. (સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ) હૉસ્પિટલ પહોંચતાં-પહોંચતાં મહેશભાઈએ અંતિમ શ્વાસ લીધા.

બીબીસી સાથે વાત કરતાં હિતેશ કહે છે કે તેમના જેવા અનેક પરિવારો આમ જ એક કે બીજી રીતે પરેશાન છે, અને તેમને યોગ્ય સારવાર મળતી નથી અને જો સારવાર શરૂ થાય, તો પણ, ત્યાર સુધી ઘણું મોડું થઈ જાય છે.

હિતેશની જેમ તેમના જ વિસ્તારમાં રહેતાં ટીના માછરેકર અમદાવાદના સૈજપુર વિસ્તારની એક હૉસ્પિટલમાં કોરોનાના સંદિગ્ધ કેસ તરીકે સારવાર લઈ રહ્યાં હતાં. તેમને જ્યારે શ્વાસની તકલીફ વધવા માંડી તો હૉસ્પિટલના સ્ટાફે, તેમને સારવાર માટે અન્યત્ર જતાં રહેવાં કહ્યું.

ટીનાબહેનને શિફ્ટ કરવા માટે પર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

િવારે ઍમ્બુલન્સ બોલાવી, પરંતુ તે ન આવી. ભારે પ્રયાસો બાદ બે કલાક બાદ ઍમ્બુલન્સ સૈજપુર પહોંચી. વધુ સારવાર માટે ટીનાબહેનને બીજી એક પ્રાઇવેટ હૉસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યાં, જ્યાં તેમનું મૃત્યુ થયું.

ટીનાબહેનના પરિવારજન રોમિલ માછરેકરે બીબીસી સાથે વાત કરતાં કહ્યું કે ઍમ્બુલન્સ બોલાવવા માટે પણ અનેક ફોન કરવા પડ્યા હતા. કોરોનાના સંદિગ્ધ કેસને રસ્તા ઉપર બે કલાક સુધી શ્વાસ ચડેલો રહ્યો, અંતે તેમના શ્વાસ ખૂટી ગયા.

રોમિલ કહે છે, "અમે ક્યારેય વિચાર્યું પણ ન હતું કે ગુજરાતમાં પણ આવી પરિસ્થિતિ ઊભી થઈ શકે છે. "

ગુજરાતના તાજેતરના ઇતિહાસમાં ન જોવા મળ્યા હોય એવા અનેક કિસ્સા છેલ્લા ત્રણ મહિના દરમિયાન જોવા મળ્યા છે.

કૂદકે ને ભૂસકે વધારો

ડૅક્સામૅથાસોનની મદદથી મૃત્યુદર ઘટાડી શકાય, તેવું બ્રિટનમાં સંશોધન થયું

રાજ્યમાં કોરોનાનો પ્રથમ કેસ તા. 19મી માર્ચના દિવસે નોંધાયો હતો, ત્યારબાદ 12મી એપ્રિલે આ સંખ્યા 500ને પાર કરી ગઈ. ત્યાર બાદ કેસની સંખ્યામાં જંગી ઉછાળો આવ્યો.

તા. 17મી એપ્રિલે એટલે કે માત્ર પાંચ જ દિવસમાં કેસની સંખ્યા બમણી થઈને એક હજારને પાર કરી ગઈ. તા. બીજી મેના દિવસે રાજ્યમાં કોરોનાના પાંચ હજાર કેસ થઈ ગયા.

એક પખવાડિયામાં કેસની સંખ્યા 10 હજાર (16મી મે) થઈ ગઈ. વધુ પાંચ હજાર કેસ 11 દિવસમાં નોંધાયા.

સાતમી જૂને કોરોનાના કેસની સંખ્યા 20 હજારને પાર કરી ગઈ અને બુધવારની સ્થિતિ પ્રમાણે, આ આંકડો 24 હજારને પાર કરી ગયો છે.

રાજ્યમાં અમદાવાદ કોરોનાથી સૌથી વધુ પીડિત જિલ્લો છે. શહેરમાં કોરોનાથી અસરગ્રસ્ત પરિવારોને લાગે છેકે આ મહામારીને પહોંચી વળવામાં સરકારી તંત્ર ઊણું ઉતર્યું છે.

સિવિલ હૉસ્પિટલ હોય, સોલા સિવિલ કે એસ.વી.પી. દરેક જગ્યાએ સરકારી તંત્રની કામગીરીમાં ઢીલ હોવાનું મહામારીનો ભોગ બનેલા હિતેશે જણાવ્યું હતું.

ગુજરાતમાં રિક્વરી અને મૃત્યુ

ગુજરાત સરકારના આરોગ્ય અને પરિવારકલ્યાણ મંત્રાલયના ડેટા મુજબ, 17 હજારથી વધુ દરદી કોરોનાને મ્હાત આપી ચૂક્યા છે.

રાજ્ય સરકારના આંકડા પ્રમાણે, ગુજરાતનો રિક્વરી રેટ 69.39 ટકા છે, એટલે કે સરેરાશ 100 દરદીમાંથી 69 સાજા થઈ ગયા છે અને તેમને રજા આપી દેવાઈ છે.

29મી માર્ચે એકસાથે પાંચ દરદીનાં મૃત્યુ થયાં હતાં. ત્યારબાદ પાંચમી મે (49), 18મી મે અને પાંચમી જૂન (35-35), 17મી જૂન (34) મૃત્યુના કિસ્સામાં ઉછાળ નોંધાયો હતો.

બુધવારની સ્થિતિ મુજબ, દેશભરમાં સૌથી વધુ મૃત્યુદર ગુજરાતમાં...


આ શબ્દ છે, કાસગંજમાં તિરંગા યાત્રા કાઢતી વખતે મોતને ભેટેલા અભિષેક ઉર્ફે ચંદન ગુપ્તાના પિતા સુશીલ ગુપ્તાના.

અકાળે મૃત્યુ પામેલા જુવાનજોધ દીકરા વિશે વાત કરતા જ તેઓ રડી પડે છે.

આક્રોશમાં સુશીલ કહે છે, "જો તિરંગાનું સન્માન કરવાનું ઇનામ ગોળી અને મોત હોય તો મને પણ ગોળી મારી દો."

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

સુશીલ ગુપ્તાના 20 વર્ષીય પુત્ર ચંદન બી.કૉમનો અભ્યાસ કરી રહ્યા હતા. તેઓ કહે છે, "મારો દીકરો ભણવામાં હોંશિયાર હતો, હંમેશા."

પ્રજાસત્તાક દિવસે કેટલાક યુવાનો તિરંગા યાત્રા કાઢી રહ્યા હતા, જેમાં ચંદન ગુપ્તા પણ સામેલ હતા.

અમે એ જૂથના અન્ય યુવાનો સાથે અમે વાત કરી હતી.

વારંવાર રક્તદાન કરતા

આ યુવકો તિરંગા યાત્રા દરમિયાન ચંદન સાથે શું થયું હતું, તેની માહિતી તો આપે છે, પણ કોઈ પોતાનું નામ આપવા નથી માંગતું.

ચંદનના પાડોશમાં રહેતા અન્ય એક યુવક ચંદન સાથેની તસવીર મોબાઇલ પર દેખાડી અને કહ્યું, "ચંદન અને હું અનેક વર્ષોથી એકબીજાને ઓળખતા હતા.

"ચંદન ભણવામાં સરેરાશ હતો, પરંતુ સામાજિક અને સેવા કાર્યોમાં ઉત્સાહભેર ભાગ લેતો. અમે વારંવાર રક્તદાન કરતા અને જો કોઈને લોહીની જરૂર પડે તો જરૂરી વ્યવસ્થા કરી આપતા.... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

"

એ યુવકે અમને તેમના સામાજિક કાર્યોની કેટલીક તસવીરો અને કાપલીઓ પણ દેખાડી હતી.

સામાજિક કાર્યોમાં રુચિ

જોકે, ચંદનના ઘરની બહાર બેઠેલા તેના પિતા સુશીલ તથા અન્યોના કહેવા પ્રમાણે, ચંદન ભણવામાં હોંશિયાર હતો. તે સેવાકાર્યોમાં પણ ઉત્સાહભેર ભાગ લેતો.

શું દર વર્ષે તિરંગા યાત્રા કાઢવામાં આવતી હતી કે માત્ર આ વર્ષે જ આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું? આ અંગે પાડોશીઓમાં એકમત નથી.

કોઈનું કહેવું છે કે બે વર્ષથી, કોઈ કહે છે ગત વર્ષથી તો કોઈ કહે છે કે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી તિરંગા યાત્રા કાઢવામાં આવતી હતી.

જોકે, બડ્ડૂનગરના જે વિસ્તારમાં તણાવ પેદા થયો, ત્યાં તિરંગા યાત્રા પહેલી વખત યોજાઈ હતી, એ વાત પર લગભગ બધાય એકમત છે.

સામાજિક સૌહાર્દની વાત

ચંદનની સાથે તિરંગામાં સામેલ થયેલા અન્ય એક યુવકે જણાવ્યું, "અમને લાગતું હતું કે આ વખતે અમારી સરકાર છે. હિંદુઓની સરકાર છે, એટલે સમર્થન મળશે."

"પરંતુ, પહેલા એ લોકોએ અને પછી પોલીસે અમારી ઉપર લાઠીચાર્જ કર્યો."

ચંદનના ખાસ મિત્રોના જણાવ્યા પ્રમાણે, આ બાબત દેશપ્રેમ તથા સામાજિક સૌહાર્દ સંબંધિત હતી, એટલે જ ચંદન તેમાં જોડાયા હતા.

ચંદનના પાડોશી દેવી પ્રસાદના કહેવા પ્રમાણે, "પાડોશમાં ક્યારેય તેને આડુંઅવળું કામ કરતા નથી જોયો. ક્યારેય કોઈ સાથે ઝગડતો ન  હતો.

"ઉલ્ટું રક્તદાન તથા શ્રમદાન જેવા કામોમાં ઉત્સાહભેર જોડાતો. તે અમારું ગૌરવ હતો."

તિરંગા યાત્રા

ચંદન તથા તેમના મિત્ર કથિત રીતે 'સંકલ્પ' નામના સંગઠન માટે કામ કરતા હતા.

પરંતુ ચંદનના પિતા સુશીલ ગુપ્તાના કહેવા પ્રમાણે, ચંદન ઔપચારિક રીતે કોઈ સંગઠન સાથે જોડાયેલા ન હતા કે સક્રિય રીતે સંકળાયેલા ન હતા.

તિરંગા યાત્રાનું આયોજન કરનાર એબીવીપી (ભાજપની વિદ્યાર્થી પાંખ, અખિલ ભારતીય વિદ્યાર્થી પરિષદ)ના કહેવા પ્રમાણે, ચંદન તેમની સાથે સંકળાયેલા ન હતા.

ચંદનના પરિવારજનોનું પણ કહેવું છે કે, તેઓ એબીવીપી સાથે જોડાયેલા ન હતા. ચંદનના મિત્રો આ વાત નકારે છે.

મિત્રોના કહેવા પ્રમાણે, ચંદન એબીવીપી તથા વિશ્વ હિંદુ પરિષદના સામાજિક અને ધાર્મિક કાર્યક્રમોમાં ઉત્સાહભેર ભાગ લેતા હતા. મિત્રોના કહેવા પ્રમાણે, એ કાર્યક્રમોમાં તેઓ પણ સાથે હતા.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


આ શબ્દ હતા ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપ્રમુખ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોનના. અમેરિકાની ત્રણ દિવસની મુલાકાત દરમિયાન મેક્રોને આ વાત કરી.

અમેરિકાના રાષ્ટ્રપ્રમુખ ટ્રમ્પ સાથેની વાતચીત અને ભારે આવકાર-સત્કાર વચ્ચે અમેરિકન સંસદના સંયુક્ત સત્રને સંબોધતા મેક્રોને સ્પષ્ટ રીતે પોતાના 'મનની વાત' કરી દીધી.

તેમણે રાષ્ટ્રવાદ અને અલગતાવાદની નીતિઓને વિશ્વની સમૃદ્ધિ માટે જોખમ ગણાવી.

એવું પણ મનાઈ રહ્યું છે કે તેમનું આ ભાષણ અમેરિકન રાષ્ટ્રપ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા અમેરિકા માટે બનાવાયેલા એજન્ડા પર હળવો પ્રહાર હતો.

બન્ને રાષ્ટ્રોના સંબંધો ભલે ગાઢ હોય પણ મેક્રોનનું ભાષણ સ્પષ્ટ નિર્દેશ આપે છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર અને ઈરાનથી લઈને પર્યાવરણના મુદ્દાઓ સુધી ફ્રાન્સ અમેરિકા સાથે સહમત નથી.

મેક્રોનના ભાષણના મુદ્દાઓ

50 મિનિટ સુધી ચાલેલાં ભાષણમાં મેક્રોને કહ્યું કે તેમને આશા છે કે અમેરિકા 'પેરિસ ક્લાઇમેટ ચેન્જ સમજૂતી'નો પુનઃસ્વીકાર કરશે.

તેમણે એવું પણ વચન આપ્યું કે ફ્રાન્સ વર્ષ 2015માં ઈરાન સાથે થયેલા અણુ કરારને નહીં તોડે.

ટ્રમ્પ પેરિસ સમજૂતીમાંથી અમેરિકાને અલગ કરી ચૂક્યાં છે અને ઇરાન સાથેના અણુ કરારને તોડવાની ધમકી પણ ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

આપી રહ્યાં છે.

પેરિસ સમજૂતીની વકીલાત

તેમણે પૂછ્યું, "જો આપણે ધરતીને નષ્ટ કરીએ અને આપણા બાળકોનું ભવિષ્ય દાવ પર મૂકીએ તો આપણી સ્વતંત્રતાનો અર્થ શો?''

"મને વિશ્વાસ છે કે અમેરિકા એક દિવસ પેરિસ સમજૂતીનો ભાગ બનશે''

વેપારના મુદ્દા પર તેમણે કહ્યું, ''વેપારનું યુદ્ધ એ કોઈ સમસ્યાનો ઉકેલ નથી. કારણ કે તેનાથી માત્ર નોકરીઓ જશે અને કિંમતો વધશે.''

મહત્વપૂર્ણ છે કે ટ્રમ્પે હાલમાં જ યુરોપ અને ચીનના ઉત્પાદન પર નવા કર લગાવ્યા છે. ટ્રમ્પે કહ્યું હતું કે વેપારનાં યુદ્ધો સારાં હોય છે અને સરળતાથી જીતી શકાય એમ હોય છે.

રાષ્ટ્રવાદ પર વાત કરતા મેક્રોને કહ્યું, ''અંગત રીતે મારું માનવું છે કે શક્તિશાળી દેશ બનવા, આઝાદી છોડવાં કે રાષ્ટ્રવાદના ભ્રમમાં રહેવાનું કોઈ જ આકર્ષણ નથી.''

સંસદની પ્રતિક્રિયા

ડેમોક્રેટ પક્ષના વરિષ્ઠ સાંસદ ઍડમ સ્કીફે ન્યૂઝ એજન્સી એએફપીને કહ્યું, ''મેક્રોને અપેક્ષા કરતાં વધુ સ્પષ્ટ રીતે રાષ્ટ્રપ્રમુખનો વિરોધ કર્યો છે.''

તો રિપબ્લિક પાર્ટીના જેફ ફ્લેકે કહ્યું કે મેક્રોનનું ભાષણ 'ટ્રમ્પવાદ'થી એકદમ વિપરીત હતું.

જોકે, રિપબ્લિક પક્ષના જ નેતા કેવિન મેક્કાર્થીએ કોઈ પણ પ્રકારના મતભેદનો ઇન્કાર કર્યો છે.

તેમણે જણાવ્યું કે, ''મેક્રોન સ્વતંત્ર અને યોગ્ય વેપાર ઇચ્છે છે અને એ જ વાત તો રાષ્ટ્રપ્રમુખ ટ્રમ્પ પણ ઇચ્છે છે.''તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


આ શબ્દો 18 વર્ષીય ગુજરાતી યુવતી બિનલના છે જેઓ નડિયાદથી 14 કિલોમિટર દૂર આવેલા ગામમાં રહે છે.

'આઈ કેન ટૉક ઇંગ્લિશ, આઈ કેન વૉક ઇંગ્લિશ, બીકૉઝ ઇંગ્લીશ ઈઝ વેરી ફની લૅંગ્વેજ' અરીસા સામે ઊભી આવું બોલતી વખતે તેના ચહેરા પર સ્મિત અને શરમની રેખાઓ ઊપસી આવે છે.

ગુજરાતમાં લોકસભાની ચૂંટણીના અનુસંધાને અમે બિનલના ઘરે પહોંચ્યાં અને ચૂંટણીને લઈને તેમના શું મુદ્દાઓ છે તે જાણવાનો પ્રયાસ કર્યો.

સૌપ્રથમ તો અમે બિનલ વિશે જાણવાનો પ્રયાસ કર્યો. જેમ કે, તેમની મનપસંદ આઇસક્રીમ, કૉલેજ બાદ સમય પસાર કરવાનું મનપસંદ સ્થળ, મિત્રો અને તેમને મહેસૂસ થતી અસુરક્ષા.

બિનલને કૉલેજ જવું અને મિત્રો સાથે સમય પસાર કરવો પસંદ છે સાથે જ પાણીપૂરી તેની મનપસંદ વાનગી છે.

આ બધાની બીજી બાજું તેમને ક્લાસરૂમ જેલ જેવો લાગે છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

અંગ્રેજીની તકલીફ

તેઓ ગામડામાંથી આવે છે એટલા માટે અંગ્રેજી બોલવામાં તકલીફ પડે છે.

તેઓ કહે છે, "હું જાણું છું કે આ હીન ભાવના છે પરંતુ હું કંઈ કરી શકતી નથી. હું આ મુદ્દે મારી જાતને સાબિત કરવાના સતત પ્રયાસ કરું છું."

"હું ક્લાસરૂમની અંદર એક શબ્દ પણ નથી બોલી શકતી, એટલે સુધી કે શિક્ષક સવાલ કર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ે અને મને જવાબ ખબર હોય તો પણ."

એક મનમોજી ટીનએજર આ રીતે એકદમ મૌન રહે તેના પર વિશ્વાસ કરવો થોડું અઘરું છે.

ગામના અન્ય યુવાનોની જેમ બિનલનું જીવન પણ આ રીતે પસાર થઈ રહ્યું છે.

ગામના યુવાનો સારી તકોની શોધમાં શહેરો તરફ જાય છે પરંતુ શહેરના યુવાનોની જેમ અંગ્રેજી ના બોલી શકવાને કારણે તકલીફ અનુભવે છે.

બિનલનું કહેવું છે કે ગામડાંના વિદ્યાર્થીઓને સારું ભણતર નથી મળતું. ઍન્યુઅલ સ્ટેટસ ઑફ ઍજ્યુકેશન રિપોર્ટ 2018 મુજબ છેલ્લાં 10 વર્ષમાં અભ્યાસની ગુણવત્તામાં સરકારી શાળાઓ કરતાં ખાનગી શાળાઓ આગળ છે.

બિનલ કહે છે, "હું સરકારી શાળામાં ગુજરાતી મીડિયમમાં ભણી છું. જ્યારે મેં નડિયાદમાં બિઝનેસ ઍડમિનિસ્ટ્રેશનના પ્રથમ વર્ષમાં પ્રવેશ લીધો ત્યારે જાણે મારી દુનિયા જ બદલી ગઈ."

"એવી ઘણી બાબતો હતી જે હું નહોતી જાણતી. હું શહેરના વિદ્યાર્થીઓની જેમ વાતચીત કરવામાં સારી નહોતી. તેમણે શહેરમાં જે ગુણવત્તાનું ભણતર મેળવ્યું તે અમારા કરતાં ખૂબ જ સારું છે."

ચૂંટણીના મુદ્દા

આગામી લોકસભાની ચૂંટણીમાં બિનલ તેમને મત આપશે જેઓ શહેર અને ગામડાંના ભણતરને સમાંતર કરે.

બિનલનું કહેવું છે કે એક પણ રાજકીય પક્ષ ગામડાંના વિદ્યાર્થીઓ માટે વિચારતો નથી.

તેઓ કહે છે, "નેતાઓ એવું બતાવવા માટે માત્ર શાળાઓ બંધાવે છે કે તેઓ વિદ્યાર્થીઓ માટે કંઈક કરી રહ્યા છે પરંતુ ગુણવત્તાસભર ભણતરનું શું? મોટા ભાગના ગુજરાતી વિદ્યાર્થીઓ સરકારી શાળાઓમાં અભ્યાસ કરે છે પરંતુ ત્યાં તેમને સારું ભણતર નથી મળતું."

કૉલેજ જવા માટે દરરોજ તેમને નડિયાદ જવું પડે છે. બિનલનો મુખ્ય સવાલ છે કે જો તેઓ સારું ભણતર નહીં મેળવે તો તેઓ પ્રતિસ્પર્ધા અને ભવિષ્ય માટે કેવી રીતે તૈયાર થશે?

પરિવારમાં ત્રણ ભાઈબહેનોમાં બિનલ સૌથી નાનાં છે. તેઓ તેના પરિવાર માટે કંઈક કરવા માગે છે.

ચહેરા પર ચિંતાના હાવભાવ સાથે તેઓ કહે છે, "મારા માતાપિતાએ મને ભણાવવા માટે તેમનાથી જે થયું તે બધું જ કર્યું. મેં વિચાર્યું હતું કે કૉલેજમાં આવી હું માતાપિતાને ગર્વ થાય તેવું કરીશ પરંતુ હાલમાં હું પાછળ રહી ગઈ છું."

સરકાર માત્ર વાતો કરે છે અને કોઈ પગલાં ન લેવાને તે વખોડી કાઢતાં કહે છે, "સરકાર સ્ટાર્ટ-અપ ઇન્ડિયા, ડિજિટલ ઇન્ડિયાની વાતો કરે છે પરંતુ ગામડાંના વિદ્યાર્થીઓને તેઓ આ નથી શીખવતી. તેઓ જીવનમાં આગળ કેવી રીતે આવશે?"

"ઍન્યુઅલ સ્ટેટસ ઑફ ઍજ્યુકેશન રિપોર્ટ 2018 મુજબ પાંચમાં ધોરણના માત્ર 44.2 ટકા વિદ્યાર્થીઓ બીજા ધોરણનું પાઠ્યપુસ્તક વાંચી શકે...


આ શબ્દો 35 વર્ષના સુફિયાન રાજપૂતનાં છે, જેણે પોતાના મિત્રો સાથે મળીને લગભગ અઢી મહિના સુધી અજિત મીલ વિસ્તારમાં CAA-NRC વિરુદ્ધ શાહીનબાગની જેમ વિરોધપ્રદર્શન કર્યું હતું.

આ પ્રદર્શનમાં રખીયાલ, બાપુનગર, અજિત મીલ વગેરે વિસ્તારોના અનેક મુસલમાન લોકોએ ભાગ લીધો હતો.

ગુજરાતમાં CAA-NRCની વિરુદ્ધ આ સૌથી લાંબુ ચાલનારું વિરોધપ્રદર્શન હતું. સુફિયાન અને તેમના મિત્રોએ ત્યારે અનુભવ્યું હતું કે તેમના માટે કોઈ મોટા રાજકીય પક્ષના કોઈ નેતાએ મદદ કરી ન હતી.

કદાચ એટલા માટે જ જ્યારે અસદુદ્દીન ઓવૈસીની પાર્ટી AIMIMએ ગુજરાતમાં આવવાનું નક્કી કર્યું તો સુફિયાન રાજપૂત જેવા અનેક લોકો તેમની સાથે તુરંત જોડાઈ ગયા.

સુફિયાન રાજપૂત

ઘણા મુસલમાન અને દલિત સમાજના લોકો આ પાર્ટીને તેમના સમાજો માટે ગુજરાતમાં શરૂ થયેલો એક ત્રીજો મોરચો માને છે. પાર્ટીના નેતાઓનું કહેવું છે કે AIMIMને કાર્યકર્તાઓ અને ઉમેદવાર શોધવમાં કોઈ તકલીફ પડી નથી, કારણકે ઘણા લોકો આ માટે પહેલાંથી જ તૈયાર હતા.

અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશનની ચૂંટણી સાથે-સાથે AIMIM ગુજરાતભરમાં ગોધરા, ભરૂચ, અને મોડાસામાં પોતાના ઉમેદવારો ઊભા રાખવાની છે.

આ તમામ ચૂંટણીઓમાં 80 જેટલ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ા ઉમેદવારો મુસલમાનોની બહુમતી ધરાવતા વિસ્તારમાં ચૂંટણી લડશે.

આ માટે અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશનમાંથી 21, ભરૂચ નગરપાલિકાની ચૂંટણીમાં 20, ગોધરામાં 22, અને મોડાસા નગરપાલિકામાં આશરે 18 ઉમેદવારો ચૂંટણી લડશે. AIMIMએ મુસલમાન ઉપરાંત દલિત સમાજના લોકોને ઉમેદવારી આપી છે.

જો કે AIMIMના નેતાઓનું માનવું છે કે અમદાવાદમાં તેમને સારો પ્રતિભાવ મળી રહ્યો છે અને લોકો તેમની વાત સમજી રહ્યા છે.

આ માટે તેમના 21 ઉમેદવારોમાથી 19 મુસલમાન છે અને બાકીનાં દલિત સમાજનાં મહિલાઓ છે.

મુસલમાનોની બહુમતીવાળા વિસ્તારોમાં યોજાતી AIMIMની બેઠકોમાં ઘણી મોટી સંખ્યામાં લોકો જોવા મળી રહ્યા છે. જોકે નિષ્ણાંતો માને છે કે આ ભીડ ખરેખર વોટમાં ફેરવાશે કે નહીં તે જોવાનું રહેશે, કારણકે ગુજરાતમાં આ પહેલાં પણ કોઈ ત્રીજા પક્ષને ક્યારેય લોકોએ સ્વાકાર્યો નથી.

AIMIMના ગુજરતાના પ્રમુખ શાબીર કાબલીવાલાએ બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતા કહ્યું હતું કે ઘણા મુસલમાનોને લાગે છે કે હવે તેમનો અવાજ ઉઠાવનારો કોઈ રાજકીય પક્ષ બચ્યો જ નથી, એટલે લોકો AIMIMને એક સારા વિકલ્પ તરીકે જોઈ રહ્યા છે.

તેઓ કહે છે કે સામાન્ય રીતે મુસલમાન સમાજની વસતી વધારે હોય, ત્યાં કૉંગ્રેસ પાર્ટીનું જોર વધારે હોય છે.

જો કે ઘણા લોકો માને છે કે આ પ્રક્રિયાથી કૉંગ્રેસના વોટ્સમાં એક મોટું ગાબડું પડી શકે છે.

કાબલીવાલાએ કહ્યું કે અમે લોકો પાસે તેમનો અવાજ જે-તે પ્લૅટફૉર્મ સુધી પહોંચશે તે વાત કરવા માટે જઈ રહ્યા છીએ, તે વાત મોટાભાગના લોકોના ગળે ઊતરી ચુકી છે.

કાબલીવાલા કહે છે, “લોકોનું કહેવું છે કે નાગરિક સુવિધાઓ વગર જ તેઓ જીવી રહ્યાં છીએ, અને ચૂંટેલા કૉર્પોરેટરો જ વાત નથી સાંભળતા.”

મુસલમાન સમાજના જ એક અગ્રણી વકીલ, ઇમ્તિયાઝ પઠાણ ખાડીયા વોર્ડથી AIMIM માટે ચૂંટણી લડી રહ્યા છે.

તેમણે ઇશરત જહાં, શોહરાબુદ્દીન ઍન્કાઉન્ટર, નરોડા પાટીયાના તોફાનો વગેરે જેવા રાજકીય મહત્ત્વ ધરાવતા કેસોમાં અનેક બીજા વકીલો સાથે કામ કર્યું છે.

બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતાં પઠાણ કહે છે, “આ તમામ લોકો પોતાની રીતે જ અમારી સભાઓમાં આવે છે, આ વાત જ સાબિત કરે છે કે લોકોને હવે ત્રીજા મોરચાની જરૂર છે.”

ઉલ્લેખનીય છે કે પઠાણ માત્ર મુસલામાન વિસ્તારોમાં જ નહીં પરંતુ દલિત વિસ્તારોમાં પણ પ્રચાર કરવા જઈ રહ્યા છે અને તેમનું કહેવું છે કે તેમને ત્યાં પણ સારો પ્રતિભાવ મળી રહ્યો છે.

પઠાણ વધુમાં કહે છે, “અત્યાર સુધી અમને ડિફોલ્ટ વોટર્સ તરીકે ગણવામાં આવતા હતા,...


આ શબ્દો અફઘાનિસ્તાનના બામિયાન વિસ્તારમાં રહેતાં 18 વર્ષીય નેદાના છે. એક જૂના ધાબળાને ઓઢીને બેઠેલાં નેદા પોતાની સાથે જબરદસ્તી થયેલી વર્જિનિટી ટેસ્ટ (કૌમાર્ય પરીક્ષણ) ને યાદ કરતા ધ્રૂજી ઊઠે છે.

આ વાત વર્ષ 2015ની હતી. નેદા રાત્રે થીએટરની પ્રેક્ટીસ કરીને ઘરે પરત ફરી રહ્યાં હતાં. એ વખતે ઘરે પહોંચવામાં નેદાને બે કલાકનો સમય લાગ્યો હતો.

તેમની સાથે અન્ય એક યુવતી હતી આથી તેમણે બે પુરુષો પાસેથી લિફ્ટ લીધી હતી.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

નેદા એક સામાન્ય મધ્યમવર્ગીય પરિવારનાં છે. તે કહે છે કે તેમની પાસે રોજિંદા ખર્ચને ઊઠાવવા માટે પર્યાપ્ત પૈસા પણ નથી.

નેદા એ રાત માટે આજે પણ ક્યાંક ને ક્યાંક પોતાને જ જવાબદાર ગણે છે.

તે કહે છે, "ક્યારેક ક્યારેક મને લાગે છે કે એ પરિસ્થિતિને મેં જ નિમંત્રણ આપ્યું હતું. મારા પરિવારના નામ પર જે ધબ્બા લાગ્યા છે તેનાં માટે હું જ જવાબદાર છું."

"પરંતુ મને એ પણ ખબર છે કે એ રાતે મારી પાસે ઘરે પહોંચવા માટે તે જ એકમાત્ર રસ્તો હતો."

શું થયું એ રાત પછી?

એ રાત બાદ બામિયાન પ્રશાસનને એવી ફરિયાદો મળી હતી કે નેદાએ ઘરે પહોંચતા પહેલા લગ્ન વિના જ શારીરિક સંબંધ બનાવ્યા હતા.

આ ફ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રિયાદો બાદ નેદા અને તેમની મિત્ર પર સવાલોનો વરસાદ શરૂ થઈ ગયો હતો.

નેદા કહે છે, "મને લોકો અય્યાશ કહેવા લાગ્યા અને મેડિકલ સેન્ટરમાં વર્જિનિટી ટેસ્ટ માટે મોકલી દેવાઈ હતી."

ટેસ્ટ બાદ ડૉક્ટરોએ પોતાના રિપોર્ટમાં જણાવ્યું કે તેમનું કૌમાર્ય (વર્જિનિટી) ભંગ થયું નથી.

જો કે આ મામલો હજુ પણ અફઘાનિસ્તાનની ન્યાય વ્યવસ્થાના ચક્કર લગાવી રહ્યો છે.

નેદા સ્થાનિક કોર્ટમાંથી તો આરોપમુક્ત થઈ ચૂક્યાં છે પણ રાજ્યની સર્વોચ્ચ કોર્ટમાં હજુ પણ કેસ ચાલી રહ્યો છે જ્યાં સુનાવણી હજુ પણ બાકી છે.

વર્જિનિટી ટેસ્ટ કોઈ મોટી વાત નથી!

અફઘાનિસ્તાનમાં કેટલા વર્જિનિટી ટેસ્ટ થાય છે તેનો કોઈ સત્તાવાર આંકડો તો નથી.

પરંતુ તથ્યો જણાવે છે કે આ પ્રકારનાં પરીક્ષણો અહીં સામાન્ય છે.

બોબની હૈદરી એક સ્ત્રીરોગ નિષ્ણાત છે. તેઓ બામિયાન વિસ્તારમાં જ કામ કરે છે. તેમણે બીબીસીને જણાવ્યું કે એક દિવસમાં આશરે દસ વર્જિનિટી ટેસ્ટ કરવામાં આવે છે.

આ પરીક્ષણ સામાન્યપણે મહિલાઓની મરજી વગર જ કરી દેવામાં આવે છે.

WHO (વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠન) એ પણ આ પ્રકારના વર્જિનિટી ટેસ્ટ અથવા તો ટૂ ફિંગર ટેસ્ટને માન્યતા આપી નથી.

અફઘાનિસ્તાનમાં માનવાધિકાર આયોગના કમિશનર સોરાયા સોભરાંગે બીબીસીને જણાવ્યું, "વર્જિનિટી ટેસ્ટનો કોઈ વૈજ્ઞાનિક આધાર નથી હોતો અને તેના પર પ્રતિબંધ લાગવો જોઈએ."

"આ પરીક્ષણ દેશના બંધારણ, ઇસ્લામિક કાયદા અને આંતરરાષ્ટ્રીય નિયમોનું ઉલ્લંઘન પણ કરે છે."

આ પરીક્ષણના કારણે ગેરકાયદેસર ધંધા પણ સામે આવ્યા છે. તેમાં એવો વાયદો કરવામાં આવે છે કે તેઓ મહિલાઓનું કૌમાર્ય પરત લાવી શકે છે.

આ પરીક્ષણ ગેરકાયદેસર હોવાની સાથે સાથે મહિલાઓનાં સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકારક અને મોંઘા પણ હોય છે.

જીવન શર્મનાક બની ગયું

આ તસવીર અફઘાનિસ્તાનના એક ક્લીનિકના એક રૂમની છે કે જ્યાં વર્જિનિટી ટેસ્ટ કરવામાં આવે છે

નેદા સાથે ઘટેલી આ ઘટનાને બે વર્ષ વીતી ચૂક્યાં છે છતાં તેઓ આ તકલીફની પીડામાંથી બહાર આવવા પ્રયાસ કરી રહ્યાં છે.

તેઓ જણાવે છે, "જ્યારે તમે કંઈ ખોટું નથી કર્યું ત્યારે આ પ્રકારના પરીક્ષણથી પસાર થવું ખૂબ તકલીફ આપે છે."

"સૌથી વધુ મુશ્કેલીભર્યું કામ હતું એ ડૉક્ટર્સનો સામનો કરવો જેમને હું પહેલેથી ઓળખતી હતી. મને શરમ આવી રહી હતી. હું એ પણ જાણતી હતી કે મેં કંઈ ખોટું કર્યું નથી."

અફઘાનિસ્તાનના રૂઢિવાદી સમાજમાં મહિલાઓ પાસે એ આશા રાખવામાં આવે છે કે તેઓ લગ્ન પહેલા શારીરિક સંબંધ ન બનાવે.

ત્યાં મહિલાઓનાં...


આ શબ્દો એવા લાખો વિદ્યાર્થીઓમાંના એક વિદ્યાર્થીના છે, જેઓ લોકરક્ષક દળની પરીક્ષા આપવા માટે ગયા હતા અને તેમને જાણ થઈ કે પેપર લીક થઈ ગયું છે.

પોરબંદરમાં જન્મેલા અને છેલ્લા પાંચ વર્ષથી સરકારી નોકરીઓ માટેની પરીક્ષાની તૈયાર કરતા રાકેશ (નામ બદલ્યું છે) એ બીબીસી ગુજરાતી સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્યું કે તેમની મહેનત પર પાણી ફરી ગયું છે.

રાકેશ કહે છે, "અમારા ઘરનું ગુજરાન અમારા બંન્ને ભાઈઓ પર ચાલે છે, પરંતુ મારે પરીક્ષાની મહેનત કરવી હતી એટલે મેં કામ છોડી દીધું અને સંપૂર્ણ ધ્યાન વાંચવામાં જ આપ્યું."

"લોકરક્ષક દળની પરીક્ષા માટે હું છેલ્લા ત્રણ મહિનાથી તૈયારી કરતો હતો. તે માટે દરરોજના સાત-આઠ કલાક વાંચતો હતો જેથી આ પરીક્ષામાં ઉતીર્ણ થઈ શકું."

રાકેશનું કહેવું છે કે તેમને જે પરીક્ષા કેન્દ્ર ફાળવવામાં આવ્યું હતું તે તેમના શહેરથી અંદાજે 75 કિલોમીટર દૂર હતું.

તેઓ કહે છે, "પરીક્ષાનો સમય ત્રણ વાગ્યાનો હતો, તેથી મારે સવારે 10 વાગ્યાની આસપાસ ઘરેથી નીકળવું પડ્યું હતું.  હું ત્યાં સમયસર પહોંચી તો ગયો, પરંતુ પરીક્ષાના થોડા સમય પહેલાં જાણવા મળ્યું કે પરીક્ષાનું પેપર લીક થયું હોવાથી પરીક્ષા રદ કરવામાં આવી છે."

ર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાકેશના જણાવ્યા અનુસાર એક દિવસનો કુલ ખર્ચ અંદાજે 500 રૂપિયા જેટલો થયો હતો. આ સાથે જ તેઓ મજૂરીનું કામ છોડીને પરીક્ષા આપવા ગયા હતા એટલા માટે તે દિવસનું વેતન પણ અંદાજે 500 રૂપિયા જતું કરવું પડ્યું હતું.

જો દરેક પાસાને જોઈએ તો છેલ્લા ત્રણ મહિનાથી સાત કલાકનું વાંચન, એક દિવસનું વેતન સાથે જ 500 રૂપિયા જેટલો પરીક્ષા આપવા જવાનો ખર્ચ કરવા છતાં આખરે પરીક્ષા રદ થાય તો તેના માટે જવાબદાર કોણ?

પરંતુ આ રીતે તંત્રની બેદકારીનો ભોગ માત્ર રાકેશ એકલા જ નથી બન્યા. ગુજરાતના અનેક યુવાનોની કહાણી પણ કંઈક આવી જ છે.

વર્ષોની મહેનત પર પાણી ફરી વળ્યું

જામનગર ખાતે રહેતાં અને છેલ્લા દોઢ વર્ષથી સરકારી નોકરીની તૈયારી કરી રહેલાં ભારતીબહેને બીબીસી ગુજરાતી સાથેની વાતચીતમાં પોતાની આપવીતી જણાવી.

ભારતીબહેન કહે છે, "હું છેલ્લાં દોઢ વર્ષથી લોકરક્ષક દળની પરીક્ષાની તૈયારી કરું છું. માત્ર આ પરીક્ષામાં જ ઉતીર્ણ થવાને કારણે હું દિવસના 8થી 10 કલાક મહેનત કરતી હતી. હું આખો દિવસ લાઇબ્રેરીમાં વાંચતી હતી અને ક્યારેક તો જમવાનું પણ નહોતું મળતું."

ભારતીબહેને એવું પણ જણાવ્યું કે તેમનું ધ્યેય પોલીસદળમાં જવાનું હોવાથી તેઓ અન્ય કોઈ પરીક્ષાની તૈયારીઓ નહોતાં કરતાં.

ભારતીબહેનનું કહેવું છે કે જો આવી રીતે પરીક્ષાનું પેપર લીક થઈ જાય અને પરીક્ષા રદ થઈ જાય તો તેમાં અમારો શું વાંક?

ભારતીબહેન આગળ જણાવે છે, "મારી પરીક્ષાનું કેન્દ્ર મારા ગામથી લગભગ 100 કિલોમીટર દૂર હતું. ત્યાં પહોંચવા માટે હું મારા પિતા સાથે વહેલી સવારે છ વાગ્યે ઘરેથી નીકળી હતી."

"પરંતુ દરેક બસ ખીચોખીચ ભરેલી હોવાથી કોઈ બસ ડ્રાઇવર બસ થોભાવવા તૈયાર નહોતા. આખરે એક બસ ઊભી રહી, પરંતુ તેમાં બેસવાની તો શું ઊભવાની પણ જગ્યા નહોતી."

"એટલું જ નહીં આખો દિવસ પરેશાન થયા, અંદાજે એક હજાર જેટલા રૂપિયા ખર્ચ્યા, પરીક્ષા માટે આટલી મહેનત કરી અને છેવટે મળ્યું શું, માત્ર નિરાશા."

આવી જ કહાણી 20 વર્ષનાં મીતલબહેનની પણ છે. તેમણે બીબીસી ગુજરાતી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું, "હું છેલ્લા ત્રણ મહિનાથી દિવસના 8 કલાક વાંચતી હતી."

"આખો દિવસ લાઇબ્રેરીમાં જમાવાના ઠેકાણા વિના સતત વાંચીએ, ત્યારે સરકારી નોકરીમાં ઉતીર્ણ થઈ શકાય."

"હવે આ રીતે પેપર લીક થઈ જાય તો અમે જે માનસિક અને શારીરિક હાલાકી ભોગવી તેનું શું?"

મીતલબહેને કહ્યું કે તેમનું પરીક્ષા કેન્દ્ર રાજકોટ હતું. વહેલી સવારે જે પરીક્ષા આપવા ઘરેથી નીકળ્યા એ જ રદ થઈ ગઈ.

તમે આ વાંચ્યું કે...


આ શબ્દો કેરળ પૂરમાં ફસાયેલી એક મહિલાના છે જે ફોન પર બીબીસીની પત્રકારને સહાયતા માટે કહી રહ્યાં છે.

કેરળમાં પૂરની પરિસ્થિતિ એટલી ભયાનક હદે પહોંચી ચૂકી છે કે 3 લાખ લોકોને તેમના ઘર છોડવાનો વારો આવ્યો.

આ પૂર સદીનું સૌથી ભયાનક પૂર હોવાનું માનવામાં આવે છે.

પૂરની પરિસ્થિતિનું રિપોર્ટિંગ કરવા માટે બીબીસીનાં મહિલા પત્રકાર પ્રમિલા ક્રિષ્નન ત્યાં હાજર હતાં.

જોકે, પરિસ્થિતિ બગડતા તેઓ પણ આ પૂરમાં ફસાયાં હતાં.

કુદરતના કહેરે કેરળમાં કેવી પરિસ્થિતિઓનું નિર્માણ કર્યું તેનું વર્ણન પ્રમિલાએ તેમના શબ્દોમાં કર્યું છે.

કેરળ પૂરની પળેપળનું રિપોર્ટિંગ કરતી વખતે મને જાણ નહોતી કે હું પણ પૂરનો ભોગ બની જઈશ.

હું જે હોટલમાં રોકાઈ છું, ત્યાં હાજર એક સાઠ વર્ષનાં ઘરડાં મહિલાએ આંખોમાં આંસુ સાથે મને મદદ માટે કહ્યું.

મેં તેમને દિલાસો આપવા માટે કહ્યું, "મા, મેં કલેક્ટરને જાણ કરી દીધી છે. આપણને બચાવી લેવાશે."

એર્નાકુલમના સ્થાનિક ધારાસભ્ય હીબી ઇડને મને ફોન પર જણાવ્યું કે મારી હોટલ ઊંચાણવાળા વિસ્તારમાં છે એટલા માટે તાત્કાલિક રેસ્ક્યૂ ઓપરેશન શક્ય નથી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

અમારી હોટલમાં પીવાના પાણીની તંગી છે ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

અને સંપૂર્ણ બૅઝમેન્ટ પૂરનાં પાણીથી ભરાઈ ગયું હતું.

હોટલના મેનેજર દ્વારા એવું કહેવામાં આવ્યું હતું કે હોટલમાં પીવાના પાણીની તંગી છે અને આપણી પાસે અન્ય કોઈ વિકલ્પ નથી.

અમે દુઆ કરી રહ્યાં હતાં કે વરસાદ થોભી જાય. સતત ત્રણ દિવસથી મારા કાને હેલિકૉપ્ટરનો અવાજ અથડાય રહ્યો હતો.

બચાવકર્મીઓ દ્વારા દિવસ-રાત લોકોની મદદ કરવામાં આવી રહી છે. હજી પણ આ અવાજ કાને અથડાતા હું અડધી રાત્રે ઊંઘમાંથી ઊઠી જઉં છું.

વણસેલી પરિસ્થિતિને કારણે હજારો લોકો આ પૂરથી પ્રભાવિત થયા છે. મદદ માટે રડી રહેલા લોકોને હું મારી નજરો સમક્ષ જોઈ રહું છું.

પહેલો દિવસ

રિપોર્ટીંગના પ્રથમ દિવસે હું ઇડુક્કી વિસ્તારમાં ગઈ હતી. અહીં એક ચર્ચ નિરાશ્રિતોની છાવણીમાં ફેરવાઈ ગયું હતું.

અહીં જેટલા લોકો હતા તેમના ગંભીર ચહેરા પર ભય અને નિરાશા સ્પષ્ટપણે જોઈ શકાતી હતી.

અહીં હાજર લોકોનાં ઘરો પૂર અને ભૂસ્ખલનને કારણે ધરાશાયી થઈ ગયાં હતાં.

આ કૅમ્પમાં એવાં બાળકો પણ હતાં જેમણે તેમનાં માતાપિતા ગુમાવ્યાં હતાં.

અહીં આધેડ ઉંમરના એવા લોકો પણ હતા જેઓ પોતાનું સર્વસ્વ ગુમાવવાનો સંતાપ કરી રહ્યા હતા.

હું જ્યારે તેમને મળી ત્યારે તેઓ નિ:શબ્દ હતા. અત્યારે તેઓના ગંભીર ચહેરાઓ મારી નજર સમક્ષ તરી રહ્યા છે.

આ કૅમ્પમાં સલી નામની એક મહિલાએ આંખોમાં આંસુ સાથે મને કહ્યું, "મારો જન્મ ઇડુક્કીમાં થયો અને હું ત્યાં જ મોટી થઈ છું."

"મેં અહીં વરસાદી વાદળો ફાટતા પણ જોયેલાં છે પરંતુ આ પૂરને કારણે અમારું ઘર ધરાશાયી થઈ ગયું છે અને મારા પિતા મૃત્યુ પામ્યા છે."

"તેમના અંતિમસંસ્કાર કરવા છે પણ મૃતદેહ મળતો નથી."

જે હોટલમાં રોકાઈ તે ધરાશાયી થઈ

બે દિવસ સુધી વરસાદ પ્રભાવિત વિસ્તારની મુલાકાત બાદ ત્રીજા દિવસે હું કોચી શહેર પહોંચી.

ઇડુક્કીની પરિસ્થિતિ એટલી ખરાબ હતી કે હું ત્રણ દિવસ સુધી મારી ઓફિસનો સંપર્ક નહોતી કરી શકી.

કોચી શહેરમાં સવારે મારી સામે એક અખબાર આવ્યું જેમાં ભૂસ્ખલનમાં એક ઇમારત ધરાશાયી થઈ ગઈ હોય એવી તસવીર છપાઈ હતી.

આ એ જ હોટલ હતી જ્યાં એક દિવસ પહેલાં હું રોકાઈ હતી. તે સંપૂર્ણ રીતે વિખેરાઈ ચૂકી હતી.

ત્યારબાદ હું પર્યાવરણવીદ અને મારા સાથી પત્રકાર સાથે હોટલ બહાર ગઈ જેથી કેરળની તકલીફને સમજી શકું.

આ સમગ્ર વિસ્તાર પાણીમાં ધોવાઈ ગયો હતો. જેમજેમ અમે આગળ વધતા તેમતેમ અમને કંઈક ખરાબ થવાના અણસાર આવી ગયા હતા.

આ વિસ્તારમાં આવેલું કમ્પાયનપડી મેટ્રો સ્ટેશન પૂરનાં પાણીથી ભરાઈ ગયું હતું.

છેલ્લાં 90...


આ શબ્દો છે 2003માં એક ચાઇનીઝ વ્યક્તિને વેચી દેવામાં આવેલા 'શ્રીમતી બી'નાં. એમનું વેચાણ થયું ત્યારે તેઓ 36 વર્ષનાં હતાં.

તેઓ સરહદ પાર કરીને ઉત્તર કોરિયાથી ચીન પહોંચ્યાં હતાં. તેમને આશા હતી કે ત્યાં તેમને વૃદ્ધો માટે ઘરકામ કરવાની તક મળી રહેશે.

તેઓ એક દલાલ મારફતે ચીન પહોંચ્યાં હતાં. એ દલાલે તેમને ચીનમાં ઘરકામ અપાવવાની માહિતી આપી હતી. જોકે, ચીન જઈને એમને ખબર પડી કે દલાલે તેમને ખોટું કહ્યું હતું.

'શ્રીમતી બી'એ યોજના ઘડી હતી કે એકાદ વર્ષ તેઓ કામ કરશે અને પછી પોતાનાં પરિવાર પાસે ઉત્તર કોરિયા જતાં રહેશે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

આ રીતે તેઓ પોતાના પતિ અને બે બાળકોને પુરતું ભોજન આપી શકશે એવી એમને આશા હતી જોકે, આ યોજનામાં નવો પતિ મળશે તેવું તો તેમણે વિચાર્યું જ નહોતું.

ચીનના જીલિન વિસ્તાર સ્થિત ચેંગચુનમાં તેમને વધુ એક મહિલા અને પાંચ ચાઇનીઝ વ્યક્તિઓને મળાવવામાં આવ્યા હતા.

દલાલે કહ્યું, "એક વર્ષ માટે ચાઇનીઝ વ્યક્તિ સાથે રહીને અહીંથી ભાગી જજો." પણ એવું થયું નહીં અને હવે શ્રીમતી બીના જીવન પર નિર્દેશક જેરો યુને ફિલ્મ બનાવી છે.

'મિસીસ બી, અ નોર્થ કોરિયન વુમન', ફિલ્મની કહાણી બતાવે છે કે જે વ્ય... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ક્તિને તેમને વેચવામાં આવ્યા હતા એ વ્યક્તિ માટે તેમની ભાવનાઓ કેવી રીતે જાગી.

બન્નેએ એક સાથે 10 વર્ષ વિતાવ્યા હતા. જોકે, કહાણીનો અહીં અંત આવી જતો નથી.

મિસીસ બી બન્યા માનવ તસ્કર

મિસીસ બી પોતે માનવ તસ્કરીનો શિકાર બન્યાં હતાં અને ધીરે ધીરે તેઓ પણ એક માનવ તસ્કર બની ગયાં. જે રીતે પોતાનું વેચાણ થયું હતું એમ તેમણે પણ ઉત્તર કોરિયાની મહિલાઓને ચાઇનીઝ પુરુષોને વેચવાનું શરૂ કરી દીધું.

મિસીસ બીએ બીબીસી કોરિયન સર્વિસને આપેલી એક મુલાકાતમાં કહ્યું કે અત્યાર સુધી તેમણે કુલ 50 મહિલાઓ ચાઇનીઝ પુરુષોને વેચી છે.

તેઓ ચીન-ઉત્તર કોરિયાની સરહદ પાર કરી અને પછી ચીન- લાઓસ સરહદ પાર કરી દક્ષિણ કોરિયા પહોંચ્યાં હતાં.

અને આ તેમણે પોતાના ઉત્તર કોરિયાના પરિવારને સાથે રાખવા માટે કર્યું. જોકે, તેમનો અને તેમના ઉત્તર કોરિયન પતિ વચ્ચે સાથે સંબંધ વધારે ચાલી શક્યો નહીં.

મિસીસ બીની આ કહાણી ઉત્તર કોરિયામાં કોઈ નવી વાત નથી.

ઉત્તર કોરિયામાં માનવ તસ્કરીના ઘણાં કિસ્સાઓ અવાર નવાર સામે આવતા રહે છે. અનેક મહિલાઓ સામ્યવાદી રાષ્ટ્ર ઉત્તર કોરિયાને છોડીને ભાગવાનો પ્રયાસ કરે છે.

ઘણી મહિલાઓ તો ચાઇનીઝ પુરુષોના બાળકોને જન્મ આપે છે અને ત્યાં જ જીવન વસાવી લે છે.

ઘણા લોકો એવા પણ છે કે જેઓ ઉત્તર કોરિયાથી દક્ષિણ કોરિયા ભાગવાની વાતને અફસોસ કરે છે.

પરંતુ મિસીસ બીને જે વ્યક્તિને વેંચવામાં આવ્યાં હતાં, તેમના વિશે તેઓ શું વિચારે છે?

તેઓ કહે છે, "મને લાગે છે કે આ લાગણી છે. બે મનુષ્યો વચ્ચેની ભાવના છે."

જ્યારે તેમને પૂછવામાં આવ્યું કે શું તેઓ એ ચાઇનીઝ વ્યક્તિને પ્રેમ કરે છે, જેમને તેઓ વેચી દેવાયાં હતાં.

તેના જવાબમાં તેઓ કહે છે, "મને ક્યારેય લાગ્યું નથી કે આ પ્રેમ છે. તેઓ મને સમજે છે, તેઓ એક સારી વ્યક્તિ છે."

મિસીસ બી પર બનેલી ફિલ્મ ખાસ કરીને તેમનાં તેમજ તેમના ચાઇનીઝ પતિના સંબંધો પર આધારિત છે.

ભલે તેમને વેચી નાખવામાં આવ્યા હોય, પણ છતાં તેઓ કહે છે કે તેમનાં ચાઇનીઝ પતિ એક સારી વ્યક્તિ છે.

ફિલ્મમાં જોઈ શકાય છે કે જ્યારે મિસીસ બી ગુસ્સામાં હોય છે ત્યારે કેવી રીતે તેમનાં ચાઇનીઝ પતિ ચહેરા પર સ્મિત સાથે તેમને સંભાળી રહ્યા છે.

તેઓ મિસીસ બીને ચીન- લાઓસ સરહદ પાર કરવામાં મદદ કરે છે. તેઓ તેમનાં પર ભરોસો કરે છે કે જ્યારે મિસીસ બી દક્ષિણ કોરિયામાં પોતાનું જીવન વસાવી લેશે, ત્યારે તેમને પણ તેઓ તેમની પાસે બોલાવી લેશે.

જનતા પણ એ વિચારીને મૂંઝવણમાં પડી ગઈ છે કે માનવ...


આ શબ્દો છે 22 વર્ષનાં પાયલ પટેલનાં, જેઓ આમ આદમી પાર્ટીનાં સૌથી યુવા ઉમેદવાર છે જે સુરત મહાનગરપાલિકામાં કૉર્પોરેટર તરીકે ચૂંટાયાં છે.

પાયલ પટેલે પ્રથમ વખત સુરત મહાનગરપાલિકાની ચૂંટણી લડીને રાજકારણમાં પગ મૂક્યો છે.  તેઓ પૂર્ણા પશ્ચિમ વૉર્ડ-16માં આમ આદમી પાર્ટી તરફથી ચૂંટાયાં છે.

મૉડલ-અભિનેત્રી રહેલાં પાયલ પટેલે બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતાં કહ્યું, ''મારા પરિવારમાં કોઈ રાજકારણમાં નથી પણ લૉકડાઉનમાં જ્યારે લોકોની તકલીફો જોઈ ત્યારે એમ થયું કે ઘણું બઘું બદલવાની જરૂર છે.''

"અમે લૉકડાઉન સમયે ફી-માફી માટે પ્રદર્શન કરી રહ્યાં હતાં ત્યારે પોલીસે અમારી અટકાયત કરી હતી. ત્યારે પ્રશ્ન થયો કે શું વિરોધ કરવાનો પણ લોકોને અધિકાર નથી?"

"સામાજિક મુદ્દામાં હું પહેલાંથી રસ ધરાવતી હતી પણ લૉકડાઉનમાં જ્યારે લોકો ફી-માફીની વાત કરીને ગળગળા થતાં ત્યારે એમ થયું કે જો બદલાવ લાવવો હોય તો સિસ્ટમમાં આવવું પડશે."

પાયલના પિતા વેપારી છે અને માતા ગૃહિણી છે. એ સિવાય પાયલના પરિવારમાં તેમનાં દાદી અને નાના ભાઈઓ છે જે અભ્યાસ કરે છે.

તેઓ કહે છે કે "હું એક મધ્યમવર્ગીય પરિવારમાંથી આવું છું અને મારા પરિવારમાં કોઈ રાજકારણમાં ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

નથી."

રાજકારણમાં પ્રવેશ પર લોકોના 'પ્રશ્ન'

પાયલ પટેલ પરિવાર સાથે

આમ આદમી પાર્ટીની પૅનલમાં સૌથી યુવા ઉમેદવાર પાયલ પટેલે કહ્યું કે જ્યારે તેમણે રાજકારણમાં આવવાનું નક્કી કર્યું ત્યારે કેટલાય લોકોએ પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા હતા અને પૂછ્યું હતું કે તેઓ આટલી નાની ઉંમરે રાજકારણમાં કેમ જાય છે?

બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતાં તેમણે કહ્યું, "જ્યારે મેં રાજકારણમાં આવવાનું નક્કી કર્યું ત્યારે લોકો કહેતા કે આ તારી ઉંમર નથી રાજકારણમાં જવાની. સગાં-સંબંધીઓ કહેતા કે રાજકારણ ગંદું હોય છે. "

"આટલી યુવાન છોકરી માટે રાજકારણ એ 'સુરક્ષિત' નથી. આવા પ્રશ્નો સામે લડવા માટે મારાં માતાએ મને હિંમત આપી.

પાયલ કહે છે કે રાજકારણ જ નહીં પણ મૉડલિંગ અને ઍક્ટિંગમાં કારકિર્દી બનાવવા અંગે પણ લોકો સવાલો કરતા હતા.

"છોકરી હોવાને કારણે આ પ્રશ્નોનો સામનો મારે પણ કરવો પડ્યો હતો. જોકે મને મારાં માતાએ પ્રોત્સાહિત કરી હતી. હું ચૂંટણી લડી શકી તેમાં મારાં માતાનો ટેકો મળ્યો એ ખૂબ મહત્ત્વપૂર્ણ હતું."

પાયલે અભિનયક્ષેત્રે પણ હાથ અજમાવ્યો છે. તેમનાં માતા મંજુ સાકરિયા બીબીસી ગુજરાતીને જણાવે છે કે સમાજમાં જે લોકો છોકરીઓના આગળ વધવા સામે પ્રશ્નો ઊભા કરે તેમણે સમજવું છોકરીઓ હવે ચંદ્ર પર જવા લાગી છે અને છોકરીઓને આગળ વધવા દેવી જોઈએ.

તેઓ કહે છે, "પાયલ સાથે પ્રચારમાં હું દરરોજ જતી. અમને ગર્વ છે કે તે સારા ઉદ્દેશ સાથે કામ કરી રહી છે."

અભિનય અને મૉડલિંગમાં કમાણી સારી હોવાનું સ્વીકારતાં પાયલ જણાવે છે કે લૉકડાઉનમાં લોકોની જે મુશ્કેલીઓ જોતાં તેમને લાગ્યું હતું કે તેઓ મૉડલિંગમાં કરીને સમાજમાં લોકોની મુશ્કેલીઓ દૂર નહીં કરી શકે.

લૉકડાઉન બાદ પાયલ આમ આદમી પાર્ટીમાં જોડાયાં હતાં.

રાજકારણમાં યુવાનોની ભાગીદારી વિશે તેમનું માનવું છે, "યુવાનોને રાજકારણમાં અવસર નહોતા આપવામાં આવતા. "

"લોકોએ મને પણ કહ્યું કે તારી ઉંમર નથી રાજકારણમાં જવાની અને તું કંઈ કરી નહીં શકે. લોકો યુવાનોને પ્રોત્સાહિત કરવાને બદલે તેમને હતોત્સાહિત પણ કરે છે. "

રાજકારણમાં યુવાનોના પ્રવેશ વિશે વાત કરતાં પાયલ ગુજરાતના પાટીદાર આંદોલનનો દાખલો આપે છે.

તેમનું કહેવું છે કે પાટીદાર આંદોલનમાં મોટી સંખ્યામાં યુવાનો જોડાયા હતા અને તેને પગલે પરિવર્તન આવ્યું. સરકારે 10 ટકા અનામતની જાહેરાત કરી હતી.

તેમનું કહેવું છે કે "મને લાગ્યું કે સામાન્ય વ્યક્તિને કોઈ કામ કરાવવું હોય તો તેનો રસ્તો બહુ સરળ નથી હોતો. ગુજરાતમાં અનેક એવી...


આ શબ્દો છે 36 વર્ષીય શીતલ ઠાકરના, જેમણે બાળકને જન્મ આપવા માટે દસ કસૂવાવડનું દર્દ સહન કર્યું.

લાંબી નિરાશા તથા હતાશા બાદ શીતલબહેનને ઇન વિટ્રો ફર્ટિલાઇઝેશન (આઈવીએફ)થી ગર્ભ રહ્યો હતો.

સામાન્ય રીતે બે કે ચાર IVF સાઇકલમાં ગર્ભ રહી જતો હોય છે પરંતુ શીતલબહેને 25 IVF સાઇકલ સુધી ધીરજ રાખવી પડી હતી.

કહેવાય છે કે કોઈ પુરુષની સફળતામાં 'લેડી લક'નો હાથ હોય છે પરંતુ શીતલબહેનને 'બેબી લક' મળ્યા છે અને તેઓ પબ્લિક પ્રૉસિક્યૂટર તરીકે પસંદગી પામ્યાં છે.

શીતલબહેન તેમનાં માતૃત્વનું શ્રેય પતિ પ્રણવના પ્રેમને, પરિવારના સહયોગ તથા તબીબોને આપે છે, જ્યારે તબીબો આને શીતલબહેનની 'ધીરજ' તથા 'શારીરિક અને માનસિક' દૃઢતાની સફળતા માને છે.

બાળક દત્તક લેવું તથા સરોગૅસી જેવા વિકલ્પ હોવા છતાંય શીતલબહેને 'ચોક્કસ કારણો'થી જાતે જ માતા બનવાનું પસંદ કર્યું હતું.

એ છ વર્ષની પીડા

પ્રણવ વ્યવસાયે બૅન્કર છે, જ્યારે શીતલ પબ્લિક પ્રૉસિક્યૂટર તરીકે સિલેક્ટ થયા છે

2006માં મૂળ જામનગરના પ્રણવભાઈ તથા પાસેના જ નાનકડા શહેર જામખંભાળિયાનાં શીતલબહેનનાં લગ્ન થયાં હતાં.

લગ્નનાં ત્રણ વર્ષ બાદ પણ દંપતીના ઘરે પારણું ન બંધાતા તેમણે તબીબોને સલાહ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

લીધી હતી.

ત્યાર બાદ લગભગ ત્રણેક વર્ષ દરમિયાન દંપતીએ હોમિયોપેથિક, આયુર્વેદિક તથા એલોપેથિક સારવાર લીધી હતી, પરંતુ તેનાથી ફાયદો થયો ન હતો.

2012માં દંપતીએ આઈવીએફનો વિકલ્પ સ્વીકાર્યો. જોકે આ રસ્તો પણ દંપતી માટે સરળ નીવડ્યો ન હતો.

શીતલબહેનના તબીબ ડૉ. હિમાંશુ બાવીશીના જણાવ્યા પ્રમાણે, "સામાન્ય રીતે કોઈ નિઃસંતાન દંપતીને બેથી ચાર આઈવીએફ સાઇકલમાં સફળતા મળતી હોય છે, પરંતુ શીતલબહેનના કિસ્સામાં એવું બન્યું ન હતું."

છ વર્ષના ગાળામાં શીતલબહેનને દસ વખત કસૂવાવડ થઈ હતી. એક વખત તો ગર્ભનો ખાસ્સો વિકાસ થયો પણ તે ફેલોપિયન ટ્યૂબમાં વિકસ્યો હતો.

માતાના આરોગ્ય માટે કોઈ મુશ્કેલી ન સર્જાય તે માટે તબીબોએ ગર્ભને હઠાવવાનો નિર્ણય લેવો પડ્યો હતો.

શીતલબહેન કહે છે, "એ સમય દરમિયાન ખૂબ જ શારીરિક અને માનસિક પીડા થતી, પરંતુ મારા પતિ અને મારો પરિવાર મારી સાથે અડીખમ રહ્યાં.”

"આઈવીએફ દરમિયાન ટ્યૂબમાં બાળકનો વિકાસ એ જ્વલ્લે જ બનતી ઘટના છે, પરંતુ મારા કિસ્સામાં એવું થયું હતું."

"મને વિચાર આવતો હતો કે મારી સાથે જ આવું કેમ થયું?"

એ દિવસોને યાદ કરતા પ્રણવભાઈ કહે છે, "કસૂવાવડ કે આઈવીએફ સાઇકલ સફળ ન થાય ત્યારે નિરાશા અને હતાશા ઘેરી વળતાં."

"એવા સમયે હું અને શીતલ એકબીજાને સધિયારો આપતાં. હું નિરાશ થઈ જાવ તો શીતલ મારામાં પૉઝિટિવિટી લાવતી અને જો તે હતાશ થઈ જાય તો હું તેને હિંમત આપતો."

ડૉ. બાવીશી કહે છે, "શીતલબહેનના તમામ ટેસ્ટ્સના રિપોર્ટ્સ પૉઝિટિવ હોવા છતાંય શા માટે કસૂવાવડ થતી હતી તે સમજવું તબીબી વિજ્ઞાનની સમજણથી પર હતું."

તેઓ ઉમેરે છે કે 20 વર્ષની તેમની કારકિર્દીમાં કોઈ દંપતીએ 22 સાઇકલ સુધી ધીરજ રાખી હોય તેવું આ પ્રથમ ઉદાહરણ છે.

લેબરરૂમમાં શીતલબહેને સૂચના આપી

15મી ઑગસ્ટના દિવસે પંક્તિનો જન્મ થયો

છ વર્ષના ગાળા દરમિયાન સહન કરેલાં સેંકડો ઇન્જેક્શન તથા પરિવારની અનેક માનતા-બાધાનું ફળ શીતલબહેનને 15મી ઑગસ્ટે સવારે સાડા બાર વાગ્યે પંક્તિ સ્વરૂપે મળ્યું.

એ દિવસને યાદ કરતા પ્રણવભાઈ કહે છે, "શીતલને લેબરરૂમમાં લઈ ગયા હતા. હું, મારા મમ્મી તથા અન્ય પરિવારજનો બહાર ઊભા રહીને રાહ જોઈ રહ્યાં હતાં."

"એ સમયે મનમાં લાગણીઓ અને વિચારોનાં ઘોડાપૂર આવ્યાં હતાં. અચાનક જ બાળકનો રડવાનો અવાજ સંભળાયો એટલે અમે ચમકી ગયા, પછી અમારાં હરખનો પાર ન રહ્યો.

"થોડી વારમાં સિસ્ટર બહાર આવ્યાં અને પંક્તિને મારા હાથમાં મૂકી."

સિસ્ટરે કહ્યું, "લેબરરૂમમાં શીતલબહેને સૂચના આપી...


આ શબ્દો છે 55 વર્ષીય તાશી નામગ્યાલના કે જેમણે સંભવતઃ સૌથી પહેલી વખત કારગિલના પહાડોમાં છુપાયેલા પાકિસ્તાની સૈનિકોને જોયા હતા.

આ વર્ષ 1999ની વાત છે જ્યારે એક દિવસ તાશી નામગ્યાલ કારગિલના બાલ્ટિક સૅક્ટરમાં પોતાના ગુમ થયેલા નવા યાકની શોધ કરી રહ્યા હતા.

તેઓ પહાડો પર ચઢીને જોઈ રહ્યા હતા કે તેમનું યાક ક્યાં ખોવાઈ ગયું.

આ દરમિયાન પ્રયાસ કરતાં કરતાં તેમને પોતાનું યાક દેખાયું. પરંતુ એ યાકની સાથે સાથે તેમને જે જોવા મળ્યું તેને કારગિલ યુદ્ધની પહેલી ઘટના માનવામાં આવે છે.

તેમણે કેટલાક શંકાસ્પદ લોકોને જોયા અને ભારતીય સેનાને તાત્કાલિક આ અંગે જાણકારી આપી.

તેઓ જણાવે છે, "હું એક ગરીબ ચરવૈયો હતો. તે જમાનામાં મેં તે યાક 12000 રૂપિયામાં ખરીદ્યું હતું. જ્યારે મારું યાક ખોવાઈ ગયું તો હું ચિંતામાં મુકાઈ ગયો હતો."

"સામાન્યપણે યાક સાંજના સમયે પરત આવી જાય છે, પરંતુ આ નવું યાક હતું એટલે મારે તેની શોધમાં નીકળવું પડ્યું. તે દિવસે મને યાક તો મળી ગયું, પરંતુ તે દિવસે મને પાકિસ્તાની સૈનિકોને જોવાની પણ તક મળી."

તાશી કારગિલથી 60 કિલોમિટરના અંતરે સિંધુ નદીના કિનારે ગારકૌન નામના ગામમાં રહે છે.

તાશી મને એ જગ્યા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

એ લઈ ગયા જ્યાં તેમણે ઘૂસણખોરોને જોયા હતા.

બૌદ્ધ ધર્મને માનતા તાશીએ મને ગર્વ સાથે રસ્તામાં આવતા તેમનાં ખેતર પણ બતાવ્યાં.

ચાલતાં ચાલતાં જ્યારે અમે તે જગ્યાએ પહોંચ્યા જ્યાં તેમને પાકિસ્તાની સૈનિકો દેખાયા હતા.

તેઓ તુરંત બૂમ પાડીને બોલી ઊઠ્યા, "તેઓ અહીં જ હતા. અને આ એ જગ્યા છે જ્યાં ચઢીને મેં તેમને જોયા હતા."

તાશી જણાવે છે, "આ જ જગ્યાએ મારું યાક ગુમ થઈ ગયું હતું અને જ્યારે યાકને શોધવા માટે હું ઉપર ચઢ્યો ત્યારે મને કેટલાક શંકાસ્પદ લોકો દેખાયા."

"પહેલા મારા મનમાં વિચાર આવ્યો કે કદાચ તેઓ શિકારી હતા, પરંતુ ત્યારબાદ મેં દોડીને સેનાને તેના અંગે જાણકારી આપી."

આ સૂચના મળ્યા બાદ ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે કારગિલમાં યુદ્ધ લડાયું, જેમાં આશરે 600 ભારતીય સૈનિકોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં.

તાશી અને આ ગામના લોકો ગર્વ સાથે જણાવે છે કે તેમણે પોતાના સ્તરે આ યુદ્ધમાં ભારતને મળેલી જીતમાં પોતાની ભૂમિકા નિભાવી છે.

પોતાના સમાજનાં પ્રતીકોને દર્શાવતી એક વિશેષ ટોપી પહેરેલા તાશી આ યુદ્ધ બાદ પોતાને મળેલા સન્માન ચિહ્નને દેખાડે છે.

તેમાં મોટા ભાગના ઍવૉર્ડ તેમની સજગતા અને બહાદુરી માટે આપવામાં આવ્યા હતા.

કારગિલ યુદ્ધને 20 વર્ષ વીતી ગયાં બાદ તેમનું તેમનું મન સન્માન ચિહ્નોથી ભરાઈ ગયું છે.

તેઓ કહે છે, "મારાં ચાર બાળકો છે, પરંતુ મારી એક બાળકીના શિક્ષણમાં મદદ કરવા સિવાય મને કોઈ આર્થિક મદદ મળી નથી અને કોઈની પાસેથી કોઈ સન્માન પણ મળ્યું નથી."

"ઘણા વાયદા કરવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ તેમાંથી કોઈ વાયદો પૂર્ણ કરવામાં આવ્યો નથી."

તાશી કહે છે કે તેમને વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી પાસેથી ઘણી આશા છે, પરંતુ કોઈએ તેમના સુધી સંદેશ પહોંચાડવાની જરૂર છે.

તાશી સહિત આ ગામના અન્ય લોકો પણ વિકાસની ખામીને લઈને નારાજ હોય તેવું લાગી રહ્યું છે.

આ ગામમાં રહેતાં તાશી પુંચોક કહે છે, "અમે અમારા ભોજનની ચિંતા કર્યા વગર સૈનિકોના ખાવાપીવાનું ધ્યાન રાખ્યું હતું, પરંતુ કોઈએ અમારા માટે કંઈ ન કર્યું."

પોતાના ગામની જરૂરિયાતો વિશે વાત કરતાં તાશી કહે છે, "અમારી પાસે સંચારની સુવિધા પણ નથી."

"અમે માનીએ છીએ કે અમે સન્માન અને વિશેષ વ્યવહારના હકદાર છીએ, કેમ કે અમે ઘણા જીવ બચાવવાની સાથે સાથે ભારતીય સેનાના સન્માનને બચાવ્યું છે."

કારગિલના ઉપ કમિશનર બસીર-ઉલ-હક ચૌધરી સાથે જ્યારે અમે આ ગામ અંગે વાત કરી તો તેમણે કહ્યું કે તેઓ આ ગામને સેના તરફથી મળતી મદદ પર કોઈ ટિપ્પણી કરી શકતા નથી.

જોકે, તેમણે...


આ શબ્દો છે 80 વર્ષના મહેશ મિસ્ત્રીના છે.

80 વર્ષીય મહેશ મિસ્ત્રી અમદાવાદના નારોલ વિસ્તારમાં છેલ્લાં પાંચ વર્ષથી રહે છે, પણ સંતાનો અને સગાંઓથી એવા દાઝેલા છે કે કોઈને મળતા નથી.

પોતાનાં નવાં પત્ની સાથે સવારે જમીને ઘરેથી નીકળે છે, અલગઅલગ મંદિરમાં ફરે છે, બપોરે નાસ્તો કરે છે અને સાંજે ઘરે પરત ફરે છે.

મહેશભાઈ આમ તો એન્જિનિયર છે. તેઓ 1963માં એન્જિનિયર થયા પછી પહેલાં તો સરકારી કંપનીમાં નોકરીએ લાગ્યા હતા.

પણ એમને ફાવ્યું નહીં એટલે સરકારી નોકરી છોડીને ભરૂચમાં એક ખાનગી કંપનીમાં નોકરીએ લાગ્યા.

લગ્નવેળાની તસવીર

બીબીસી ગુજરાતી સાથે પોતાની જવાનીના દિવસો યાદ કરતાં મહેશભાઈ કહે છે કે "હું એન્જિનિયર તરીકે નોકરી કરતો હતો. ભરૂચમાં દોસ્તો સાથે નોકરીથી છૂટ્યા પછી ફરતા હતા ત્યારે અમે કૉલેજ પાસેથી પસાર થતા હતા. ત્યારે વાતો કરતાં કરતાં જતા હતા."

"સામેથી કૉલેજિયન છોકરીઓ આવતી હતી, અને હું એક છોકરી સાથે અજાણતાં જ અથડાયો. અને એ છોકરીનાં પુસ્તકો પડી ગયાં. ફિલ્મી સ્ટાઇલથી મેં એને 'સૉરી' કહ્યું અને જમીન પર પડેલાં પુસ્તકો આપ્યાં."

"પણ એની બીજી બહેનપણીએ કહ્યું કે જાણીજોઈને અથડાયા અને 'સૉરી' કહે છે, પણ છોકરીઓને પ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રેશાન કરવાનો પ્રયાસ કરે છે."

"એની વાત સાંભળીને હું છંછેડાઈ ગયો. મેં કહ્યું કે હું મવાલી નથી, એક એન્જિનિયર છું. અને હું જે છોકરીને અથડાયો હતો એની સામે જોયું તો એ નખથી જમીન ખોતરી રહી હતી."

મહેશભાઈ એ જમાનાને યાદ કરતાં કહે છે કે "ભરૂચ એ જમાનામાં સાવ નાનું. બે દિવસ પછી હું ફૅક્ટરીથી બહાર નીકળતો હતો ત્યારે એ છોકરી મને રસ્તામાં મળી. અમારી આંખો મળી."

"એને મને કહ્યું કે 'માફ કરજો, મારી બહેનપણીએ જે કહ્યું એ, પણ મને ખરાબ નથી લાગ્યું', કોણ જાણે કેમ મને એ છોકરી પહેલી નજરે ગમી ગઈ."

મહેશભાઈ આગળ કહે છે કે હું એની પાછળપાછળ એના ઘરે ગયો. એના પિતા પાસે જઈને કહ્યું કે હું સારું કમાઉં છું, મારે તમારી દીકરી સાથે લગ્ન કરવાં છે.

"છોકરી ઊંચી જાતિની હતી. એના પિતાએ લગ્ન કરવાની ના પાડી દીધી, કારણ કે પ્રેમલગ્ન એ જમાનામાં જાણે કે મોટો ગુનો હોય એવું હતું. એના પિતાએ એને કૉલેજ બંધ કરાવી દીધી."

છોકરીના પિતાએ ના પાડી હોવા છતાં મહેશભાઈને એ જ છોકરી સાથે લગ્ન કરવા હતા.

તેમણે બીબીસીને જણાવ્યું કે, "એની બહેનપણીની મદદથી મેં એને ચિઠ્ઠી મોકલાવી. એ લગ્ન માટે તૈયાર થઈ ગઈ. મારા ઘરમાં પણ વિરોધ હતો, પણ પિતા મારી સાથે હતા. એમને હા પાડી અને અમે લગ્ન કર્યાં. અમારાં બંનેનાં સગાંમાંથી કોઈ હાજર ન રહ્યાં."

ત્યારબાદ મહેશભાઈનું લગ્નજીવન શરૂ થયું.

"અમારું લગ્નજીવન સરસ રીતે ચાલતું હતું. મેં ભરૂચમાં મકાન બનાવ્યું અને અમારા સુખી લગ્નજીવનથી મારે ત્રણ દીકરી અને એક દીકરાનો જન્મ થયો. ચારેય સંતાનોનાં લગ્ન કરાવ્યાં."

"હું અને મારી પહેલી પત્ની સુધા શાંતિથી જીવવા માગતાં હતાં, પણ વિધિને આ મંજૂર નહોતું. મારી પત્નીને બ્લડકૅન્સર થયું. મેં એની સારવાર મુંબઈ કરાવી, પણ એ ભગવાનના ઘરે પહોંચી ગઈ. હવે હું એકલો થઈ ગયો હતો."

જે બાળકો માટે જિંદગી ખર્ચી નાખી એમને પિતા ભારરૂપ લાગ્યા

મહેશભાઈ પોતાની વ્યથા જણાવતા કહે છે કે દીકરો સીએ પણ એની પત્ની મને સાથે રાખવા તૈયાર નહોતી.

"આ વાતની મારી દીકરીઓને ખબર પડી એટલે વારાફરતી હું દીકરીઓના ઘરે રહેવા લાગ્યો. પણ સમય જતા ત્રણેય જમાઈએ મને હળવા અવાજે કહ્યું કે પપ્પા તમે બધાના ઘરે વારાફરતી રહો છો એના કરતાં વૃદ્ધાશ્રમમાં અમે તમારી વ્યવસ્થા કરી દઈએ. અમે વારાફરતી તમને મળવા આવીશું."

"હું સમજી ગયો કે કોઈ મને રાખવા તૈયાર નથી એટલે અમદાવાદના વૃદ્ધાશ્રમમાં દાખલ થયો. પ્રેમલગ્નને કારણે સગાંઓ સાથે તો કોઈ સંબંધ હતા નહીં, પણ હું ખૂબ જ ઉદાસ રહેતો...


આ શબ્દો છે ઉત્તર ગુજરાતથી ટ્રમ્પની સુરક્ષા માટે અમદાવાદ આવેલા પોલીસ કૉન્સ્ટેબલ મોહન દેસાઈના. [નામ બદલ્યું છે]

અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સોમવારે અમદાવાદની મુલાકાત લીધી અને તેમના સ્વાગત-સુરક્ષાની તડામાર તૈયારીઓ છેલ્લા કેટલાય દિવસોથી ચાલી રહી હતી.

વી.વી.આઈ.પી. મુલાકાતને પગલે બંદોબસ્તમાં અલગ-અલગ સુરક્ષાસંસ્થાઓના 25,000 સુરક્ષાકર્મી લાગ્યા હતા.

અમદાવાદના પોલીસ કમિશનર આશિષ ભાટિયાએ રવિવારની પત્રકાર પરિષદ દરમિયાન કહ્યું, "સુરક્ષા બંદોબસ્તમાં 33 ડી.સી.પી.  75 એ.સી.પી. 300 પી.આઈ. 1000 પી.એસ.આઈ. 12,000 પોલીસ કૉન્સ્ટેબલો તહેનાત રહેશે."

આ ઉપરાંત વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અને ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની વ્યક્તિગત સુરક્ષાવ્યવસ્થા પણ હતી.

ગુજરાત પોલીસવડા શિવાનંદ ઝાએ બી.બી.સી. ગુજરાતીને કહ્યું કે "અન્ય જિલ્લાઓમાંથી બોલાવાયેલી તમામ પોલીસની રહેવાની અને જમવાની યોગ્ય વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે."

જોકે, આ વ્યવસ્થા ઉપરાંત એક સવાલ એ પણ છે કે આવા મોટા વી.વી.આઈ.પી. બંદોબસ્તની પોલીસ પર શું અસર પડે છે?

ક્રિયા પ્રતિક્રિયા કરવી

                મોટેરા સ્ટેડિયમ : પહેલાં અને હવે

            February 2... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

020

                December 2017

આગળ જેમની વાત કરી તે મોહનભાઈ ચાર વર્ષથી કૉન્સ્ટેબલ તરીકે ફરજ બજાવે છે. બહેનનાં આવતા અઠવાડિયે લગ્ન છે. એમણે મહિના અગાઉ રજા માગી હતી અને ઉપરી અધિકારીએ મૌખિક ખાતરી પણ આપી હતી, પણ અમેરિકાના પ્રમુખની મુલાકાત નક્કી થઈ એટલે રજા રદ થઈ અને એમને અમદાવાદ આવવું પડ્યું.

મોહનભાઈ કહે છે કે "બહેનનાં લગ્ન માટે ઘરેણાં, કપડાં તમામ ખરીદી કરવાની હતી. ઘરમાં હું સૌથી મોટો છું એટલે બધી વ્યવસ્થા મારે કરવાની હોય, પણ હવે બધુ મારા દોસ્તો કરી રહ્યા છે."

નરેન્દ્ર મોદી વડા પ્રધાન બન્યા તે પછી અનેક મહાનુભાવોએ ગુજરાતની મુલાકાત લીધી છે અને ગુજરાત પોલીસ માટે રૂટિન કાયદો-વ્યવસ્થા ઉપરાંત આંદોલનો અને આવી વી.આઈ.પી. મુલાકાતોનો બંદોબસ્ત વધતો જાય છે.

'પ્રસંગમાં કોઈ નહીં આવે તો?'

દુનિયાની મહાસત્તાના પ્રમુખ આવે છે એટલે ઉમળકો અને રાજદ્વારી સંબંધો તો સ્વાભાવિક છે, પરંતુ આ સંજોગોમાં પોલીસ પર કેટલું પ્રેશર છે તે અંગે મોહનભાઈ વાત કરે છે.

તેઓ કહે છે, "વેવાઈપક્ષ તરફથી કોઈ ફોન આવે તો મારે ઉપાડવો પડે અને સામે અધિકારી હોય તો એ ખખડાવે, ન ઉપાડીએ તો વેવાઈપક્ષને ખરાબ લાગે."

"આને કારણે ઘરમાં પણ ઝગડો થાય છે. આથી હું દિવસ દરમિયાન ફોન બંધ રાખું છું."

"આ બધા પ્રેશરમાં હું કારણ વગર હું મારી બેન પર, સગાંઓ પર કે દોસ્તો પર અકળાઈ જાઉ છું અને પછી પસ્તાવો થાય છે કે કોઈ લગ્નપ્રસંગમાં હાજર નહીં હોય તો શું કરીશ?"

'કુદરતી હાજત જવાનો પણ વિચાર કરવો પડે'

ગુજરાત પોલીસની પ્રતીકાત્મક તસવીર

ગુજરાત પોલીસની પરિસ્થિતિની વાત કરતા ભૂતપૂર્વ આઈ.પી.એસ. અધિકારી આર. જે. સવાણીએ બી.બી.સી. ગુજરાતીને કહ્યું કે, પોલીસવિભાગના મોટા અધિકારીઓ કરતાં નાના કર્મચારીઓને આવા વીઆઈપી બંદોબસ્તમાં ઘણી મુશ્કેલીઓ પડે છે.

"જ્યારે આવા બંદોબસ્ત હોય, ત્યારે નાનો કર્મચારી ડ્યૂટીની જગ્યા છોડી શકતો નથી. આવા સમયે કુદરતી ક્રિયા કરવાની હોય, તો પણ એ પોતાનું સ્થાન છોડીને ક્યાંય જઈ શકતો નથી."

આર. જે. સવાણી કહે છે કે "આવા વી.આઈ.પી. બંદોબસ્ત વખતે ઉપરી અધિકારીઓના ટૅન્શનનો ભોગ નાનો કર્મચારી બને છે. ઘણી વાર નાના કર્મચારીઓ પોતાની તકલીફ ઉપરી અધિકારીને કહી શકતા નથી અને તેથી તેઓ માનસિક તાણનો ભોગ બને છે."

ઉલ્લેખનીય છે કે 2019માં ગુજરાતમાં પોલીસ સાથે સંબધિત બે ઘટનાઓ ચર્ચામાં આવી હતી. ભાવનગરના એક પોલીસ કૉન્સ્ટેબલે અકળ કારણોસર ત્રણ બાળકોની હત્યા કરી હતી તો કેવડિયામાં વડા...


આ શબ્દો છે કેવડિયાના જિતેન્દ્ર તડવીના.

સરદાર સરોવર માટે જે જમીન સંપાદિત કરાઈ તેમાં જિતેન્દ્રના પિતા જીવણ તડવીની જમીન અને ઘર જતાં રહ્યાં હતાં.

એ જમીનના વળતરના રૂપે જે જમીન મળી હતી એ સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટીના નિર્માણ વખતે સંપાદિત કરી લેવાઈ.

જમીન સંપાદિત કરાયા બાદ રોજગાર માટે જિતેન્દ્ર નર્મદા ડૅમ નજીક લારી પર ચા વેચી પોતાનું ગુજરાન ચલાવતા હતા. વનબંધુ યોજના અંતર્ગત તેમને લારીની સહાય મળી હતી.

જોકે, સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટીના નિર્માણ દરમિયાન તેમને પોતાના ધંધાની જગ્યાની છોડી દેવી પડી અને લારી દૂર ઊભી રાખવી પડી.

સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટીના નિર્માણ બાદ આસપાસના વિસ્તારનું સૌંદર્ય વધારવા માટે લારીગલ્લાને હઠાવાયાં અને ફરી એક વખત જિતેન્દ્ર તડવીને પોતાના ધંધાનું સ્થળ છોડવું પડ્યું.

દરમિયાન 'શ્રેષ્ઠ ભારત ભવન'નું નિર્માણ આરંભાયું અને જિતેન્દ્ર તડવીની ખેતીની જમીન સંપાદિત કરાઈ.

'સપનાં રોળાઈ ગયાં'

બીબીસી સાથે વાત કરતાં જિતેન્દ્ર તડવી જણાવે છે, "જ્યારે વનબંધુ યોજના અંતર્ગત અમને લારી મળી ત્યારે લાગ્યું હતું કે અમારા બાપદાદાએ જે જમીન આપી દીધી હતી એના પુણ્યનાં ફળ મળી રહ્યાં છે. પણ બે મહિના પહેલાં જ હું ખોટો પડ્યો... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

."

"શ્રેષ્ઠ ભારત ભવન બનાવવા માટે સંપાદિત કરાયેલી અમારી જમીનના બદલામાં અમને જે જમીન મળી તે કેવડિયાથી 50 કિલોમિટર દૂર છે."

"મારા પિતા જીવણભાઈએ સરદાર સરોવર ડૅમ બનાવવા માટે જમીન આપી ત્યારે કહેતા હતા કે બીજાના લાભ માટે આપણે જમીન આપી છે તો આપણને પણ ફાયદો થશે."

"પણ સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટીના નિર્માણ દરમિયાન અમને વળતરમાં મળેલી જમીન પણ ગઈ અને પ્રતિમા પાસે પાણી ભરવા માટે વીયર ડૅમ ભરાયો તો અમારો ઊભો પાક પણ ડૂબી ગયો. એનું કોઈ વળતર મળ્યું નથી."

"સુંદરતાના નામે અમારાં લારીગલ્લા હઠાવી દેવાયાં છે અને અમારે ભૂખે મરવાનો વારો આવ્યો છે."

પીનલ તડવીની કહાણી પણ કંઈક આવી જ છે. બાળકોને ભણાવવા માટે પીનલ વનબંધુ યોજના હેઠળ મળેલી લારી પર વડાંપાંઉ વેચતાં હતાં.

બીબીસીને પીનલ જણાવે છે, "અમને જ્યારે વનબંધુ યોજના હેઠળ લારીગલ્લા આપવામાં આવ્યાં ત્યારે લોકો અમારી પાસે આવતા હતા."

"અમારો ધંધો પણ સારો ચાલતો હતો. મને હતું કે બે પૈસા કમાઈને મારાં બાળકોને સારું શિક્ષણ આપી શકીશ."

"પણ અચાનક અમારા લારીગલ્લા ખસેડી દેવાયાં. અમારો રોજગાર છીનવાઈ ગયો. મારાં બધાં સપનાં રોળાઈ ગયાં."

"ગાયનું દૂધ વેચીને અમે થોડી ઘણી આવક રળી લેતાં હતા, પણ હવે તો અમારી ગાય પણ પકડી લેવાય છે. એને છોડાવવા માટે રૂપિયા 300 આપવા પડે છે. ઢોર પૂરવા માટે વડોદરાથી ગાડી લવાઈ છે."

"ધંધારોજગાર વગર બે મહિનાથી ભૂખે મરીએ છીએ પણ અમને પૂછવાવાળું કોઈ નથી."

પીનલ અને જિતેન્દ્ર ખાસ ભણેલાં નથી પણ તેમનો અવાજ હવે ભણેલા આદિવાસીઓ ઉઠાવી રહ્યા છે.

'ગોચરની જમીન સંપાદિત કરાઈ રહી છે'

નરેન્દ્ર મોદીના કાર્યક્રમનો વિરોધ કરતા આદિવાસીઓ

આદિવાસી નેતા પ્રફુલ્લ વસાવા બીબીસીને જણાવે છે, "સરદાર સરોવર ડૅમની પરિયોજનામાં બદલાવ થતાં કેવડિયાની આસપાસનાં છ ગામો વિસ્થાપિત થતાં બચી ગયાં હતાં."

"આદિવાસી લોકો અહીં રહેતા હતા, ખેતી કરતા હતા. પણ સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટીનું નિર્માણ થયું એટલે અમારી જમીન લઈ લેવાઈ."

"અહીંની ગ્રામપંચાયતની અવગણના કરીને ગોચરની જમીન સંપાદિત કરાઈ રહી છે. અમારાં ખેતરો પર પાર્કિંગ બનાવવાના નામે બુલડોઝર ફેરવી દીધાં છે."

"અહીંનાં છ ગામ કેવડિયા, ગોરા, લીબડી, નવાગામ, વાઘડિયાની આસપાસ ટાઇગર પાર્ક, સફારી પાર્ક બનાવવા માટે જમીન લઈ લેવાઈ છે."

"પેસા (પંચાયત ઍક્સટેન્શન શિડ્યુલ એરિયાઝ ઍક્ટ)નો કાયદો ગુજરાતમાં લાગુ કરાયો હોવાની વાતો કરાય છે પણ એનું ઉલ્લંઘન કરીને આદિવાસી વિસ્તારોની ગોચરની જમીન સંપાદિત કરાઈ રહી છે. વૃક્ષો...


આ શબ્દો છે કોરોનાને માત આપનારાં સાઇકૉલૉજિસ્ટ ઝંખના શાહના.

ઝંખના શાહે સાઇકૉલૉજીમાં પીએચડી કર્યું છે અને અમદાવાદની સિવિલ હૉસ્પિટલના ઍઇડ્સ વિભાગમાં 14 વર્ષથી સાઇકૉલૉજિસ્ટ તરીકે કામ કરે છે.

ઍઈડ્સની બીમારીથી ભાંગી ગયેલા દરદીઓને માનસિક સધિયારો આપે છે.

ઍઇડ્સના દરદીઓને કોરોનાનો ચેપ ઝડપથી લાગે છે, એવી માન્યતાને કારણે ઝંખનાના દરદીઓમાં આશંકાનો માહોલ હતો. આથી, મહામારીની વચ્ચે ઍઇડ્સગ્રસ્તોનું કાઉન્સેલિંગ કરવા માટે તેઓ સિવિલ હૉસ્પિટલ જતાં હતાં.

ઝંખના શાહે બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતાં કહ્યું, "એચ.આઈ.વી. પૉઝિટિવ દરદીઓ માંડ લડતાં-લડતાં જિંદગી જીવવાનું શીખ્યા હોય છે. એવામાં કોરોનાનાકાળમાં તેમને ભય સતાવતો હતો."

ઝંખના કહે છે, "મારા પેશન્ટમાં મને કોરોના થયો હોવાની વાત ફેલાઈ ગઈ હતી. તેઓ ડરતાં-ડરતાં મારા ખબરઅંતર પૂછવા તથા સારવાર લેવા માટે ફોન કરતા."

"કોરોનાને કારણે મને બોલવામાં ખૂબ જ શ્રમ પડતો હતો, શક્તિ ન રહેતી. ફેફસાં ધમણની જેમ ફૂલાઈ જતાં. થાકી જતી હોવાં છતાં, પૂરતી તાકત લગાવીને વીડિયો કૉલિંગથી મારા પેશન્ટનું કાઉન્સેલિંગ કરતી હતી."

"પેશન્ટ સાથે વાત કરતી વખતે હું મારા ચહેરા ઉપર હંમેશાં સ્માઇલ રાખતી... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

હતી, જેથી કરીને તેઓને એમ ન લાગે કે ડૉક્ટરની સ્થિતિ આવી થતી હોય, તો અમારું શું થશે, એમ વિચારીને તેઓ ભાંગી ન પડે."

કોરોનાના સમયમાં ઝંખના શાહ પાસેથી કાઉન્સેલિંગ લેનારા એક એચ.આઈ.વી. પૉઝિટિવે બીબીસી ગુજરાતીને જણાવ્યું, "ડૉક્ટરે એ વાતનો લગીરેય અણસાર આવવા ન દીધો કે તેઓ ખુદ કોરોના સામે જંગ લડી રહ્યાં છે."

કોરોનાની સારવાર લઈને સાજા થયેલાં ઝંખના શાહ હાલમાં હોમ-ક્વોરૅન્ટીન થયાં છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


આ શબ્દો છે દુષ્કાળને કારણે કચ્છથી અમદાવાદની બકરામંડીમાં ઘેટાં-બકરાં વેચવા આવેલા રામજીભાઈ રબારીના.

રામજીભાઈ ઉમેરે છે, "મારી પાસે 30 ઘેટાં-બકરાં છે, એમાંથી 15 વેચી દઈશું એટલે બીજા 15નો જીવ બચાવી લઈશું પણ સરકારના નિયમને કારણે મારાં ઘેટાં-બકરાં વેચાતા નથી અને અમે કચ્છથી દસ દિવસથી અમદાવાદની બકરામંડીમાં બેઠાં છીએ, ઢોર વેંચતા જીવ નથી ચાલતો પણ વેચવા પડશે."

રામજી રબારી કચ્છના લખપત પાસે આવેલા ગામના રહેવાસી છે. આ વર્ષે દુષ્કાળ પડ્યો એટલે ઘેટાં-બકરાં લઈને અમદાવાદ આવ્યા છે.

તેમનું કહેવું છે કે ક્યાંય કામ ન મળતા જીવથી વહાલાં પશુઓને વેચવાની નોબત આવી છે.

ગુજરાત સરકારે છેલ્લાં 48 વર્ષથી તુણા બંદરેથી થતી પશુઓની નિકાસ બંધ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે.

સરકારે પ્રતિબંધ મૂકતાની સાથે જ આરબ દેશોમાં પશુઓની નિકાસ કરતાં બંદરોની આસપાસ 24 કલાક માટે પોલીસ તૈનાત કરી દેવાઈ છે.

ઉપરાંત પશુઓ લઈને જતાં ટ્રકોની અવરજવર પર પ્રતિબંધ મૂકી દેવાયો છે.

સરકારે દુષ્કાળગ્રસ્ત જિલ્લાઓમાંથી બીજા જિલ્લામાં પાલતું પશુઓની હેરાફેરી પર પણ પ્રતિબંધ મૂકી દીધો છે.

સરકારના પ્રતિબંધની કેવી અસર થઈ?

સરકારના પ્રતિબંધની સૌથી વધારે અસર દુષ્ક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાળગ્રસ્ત કચ્છ પર પડી છે.

અહીંના માલધારીઓ અને ખાસ કરીને ઘેટાં-બકરાં રાખતા લોકોની મુશ્કેલીઓ વધી ગઈ છે.

અમદાવાદની બકરામંડીમાં આવેલા પશુપાલકોને પોલીસના ડરથી છુપાઈને બેસી રહેવું પડે છે.

જોકે, સરકારના નવા નિયમ બાદ હવે બકરામંડી અઠવાડિયામાં માત્ર બે દિવસ જ ખુલે છે અને બાકીના દિવસે બંધ રહે છે.

જેના કારણે ઘેટાં-બકરાંનું વેચાણ પણ ઘટી ગયું છે અને અહીં બકરાં ભરવા આવેલી ટ્રકો ખાલી પડેલી દેખાય છે.

અમદાવાદની બકરામંડીમાં ગુજરાત અને રાજસ્થાનથી ઘેટાં-બકરાં વેચવા માટે લાવવામાં આવે છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

માલધારીઓની સ્થિતિ કફોડી

રામજીભાઈ રબારી અને કાનજીભાઈ રબારી પોતાનાં 200 બકરાં લઈને કચ્છથી અમદાવાદ આવ્યા હતા.

ઘાસચારાના અભાવે અન્ય બકરાંને બચાવવા માટે પ્રથમ તેમણે 60 બકરાં વેચી દીધાં.

તે રકમમાંથી બાકીનાં બકરાંને નભાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો પરંતુ અંતે અન્ય કોઈ કામ ન મળતાં અને ઘાસચારો મોંઘો પડતા બીજા બકરાં પણ વેચવાની નોબત આવી છે.

જોકે, આ સમયમાં સરકારે લાઇવ સ્ટૉકની નિકાસ પર પ્રતિબંધ મૂકી દેતાં કોઈ તેમનાં બકરાં ખરીદવા માટે તૈયાર નથી.

પહેલાં એક બકરાની કિંમત 2500 રૂપિયા મળતી હતી હવે કોઈ 1500 રૂપિયામાં પણ ખરીદવા માટે તૈયાર નથી.

બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતા કાનાભાઈ રબારી કહે છે, "સરકારે શું હુકમ કર્યો છે એની અમને ખબર નથી પરંતુ અમને એટલી જાણ છે કે અમે બકરાં વેંચવા જઈશું તો પોલીસ પકડશે."

"અમને એટલી ખબર છે કે ગામની બહાર ઢોર લઈ જવાની મનાઈ છે. અમારે ઢોર વેચવા છે પરંતુ કોઈ ખરીદદાર મળતું નથી. અમે અમારી સામે જ અમારાં ઢોરને મરતાં જોઈ શકીએ નહીં."

આવી જ હાલત ઉત્તર ગુજરાતથી આવતા રસુલ ખાન કુરેશીની છે.

તેમણે કહ્યું કે ઘેટાં-બકરાં ઉછેરવાનો અમારો પારંપારિક ધંધો છે, અમે આ સિઝનમાં ઘેટાં-બકરાં વેચવા માટે આવીએ છીએ.

તેઓ કહે છે, "સરકારે નિકાસ બંધ કરી દીધી હોવાથી ઘેટાં-બકરાંનો ભાવ ઘટી ગયો છે. 2500 રૂપિયાનો બકરો હવે 1500 રૂપિયામાં પણ વેચાતો નથી."

"ભાવ ઘટતા ટ્રકમાં અમદાવાદ સુધી બકરાં લઈ આવવા અને તેમને ઘાસચારો આપવાનું પણ પોસાતું નથી."

રાજસ્થાનથી અમદાવાદ આવેલા અબ્દુલ ગફાર ખાન કહે છે, "અમે રાજસ્થાનથી અહીં બે ટ્રક ભરીને ઘેટાં-બકરાં લઈને આવ્યાં છીએ પરંતુ નિકાસ બંધ થવાને કારણે અમારાં બકરાં વેચાતાં નથી."

"અમે અહીં દસ દિવસથી આવ્યા છીએ, બકરાં માટે ખાસ ટ્રક હોય છે. તેમાં માટી પાથરવામાં આવે છે. માટી કાઢો નહીં ત્યાં સુધી આ ટ્રકને અન્ય ઉપયોગમાં...


આ શબ્દો છે બન્નીના મોટા સરાડા ગામનાં અમીબાઈ જતના.

કચ્છ જિલ્લાનો બન્ની વિસ્તાર ગુજરાત પ્રવાસન નિગમની 'કચ્છ નહીં દેખા તો કુછ નહીં દેખા' જાહેરાત થકી લોકોની નજરમાં આવેલા સફેદ રણને અડીને આવેલો છે.

બન્નીમાં ગામો દેખાય છે પણ માણસ બહુ નથી દેખાતા.

જોકે, આ ગામો પણ સરકારી રેકર્ડ પર નથી. બન્નીમાં 42 જેટલાં ગામ-વાંઢ છે. મતદારો છે અને પંચાયતો પણ છે પરંતુ આ પ્રદેશની સરકારી રેવન્યુના ચોપડે નોંધણી નથી. આ અંગે બન્નીના માલધારીઓ સરકારે સામે અદાલતમાં પણ ગયા છે.

લોકવાયકા મુજબ આ બન્ની પ્રદેશ એક જમાનામાં હાથી ન દેખાય એટલા ઊંચા ઘાસનો પ્રદેશ હતો.

'આ દેખાય એ પરિસ્થિતિ છે'

અમીબાઈની ચાર ભેંસો આ દુકાળમાં મરી ગઈ છે, અમીબાઈનો 25 લોકોના પરિવાર છે. તેમની પાસે જે ભેંસો છે તે ખરીદેલી નથી અને એક જ પરિવારની છે. એવું તેઓ જણાવે છે.

મેં એમને પૂછ્યું, કેવી છે પરિસ્થિતિ?

અમીબાઈ ભેંસો બતાવીને કહે છે પરિસ્થિતિ આ દેખાય એ છે. ચાર-પાંચ દિવસે એક વાર ચારો મળે છે. એમાં એમનું પેટ નથી ભરાતું. પાંચ-છ દિવસે પાણી મળે છે.

અમીબાઈની ફરિયાદ છે કે સરકાર બીજે પાણી આપી દે છે. કલાક-બે કલાક પાણી આવે છે. એમાં છોકરાને પીવાનું કરું કે ઢોરાંનુ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ં કરું એવો સવાલ એ મને કરે છે.

અહીં 95 ટકા મુસ્લિમ અને બાકી દલિતોની વસતિ છે અને બધાનો મુખ્ય વ્યવસાય પશુપાલન છે.

આ પરિવારો 500-700 વર્ષથી અહીં જીવે છે.

આજે પણ એમના વડવાઓએ રાજાને આપેલા વચન પ્રમાણે બન્ની ત્યાં વસતા તમામ પશુપાલકોનું સહિયારું ગણાય છે. ગમે તે ગામના ગમે તે પશુને ગમે ત્યાં ચરવાનો અબાધિત અધિકાર છે.

મોટાભાગે નિરક્ષર એવા આ લોકો જમીન પર પાળ નહીં બાંધવાનું, જમીન નહીં ખેડવાનું પરંપરાગત વચન આજેય પાળે છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

'જો અમારો માલ મરી જાશે તો અમે ક્યાં જઈશું?'

મેં અમીબાઈને પૂછ્યું કે ઢોરાંને ખુલ્લામાં ચરવાં કેમ નથી મૂકી દેતાં?

અમીબાઈ કહે છે કે જંગલની ઝાડીમાં જાય તો સીમાડામાં ખડ નથી. બિચારા માટીમાં મોં મારીમારીને આવે છે. રાતે અમને સુવાય ન દે. રાતે બે વાગે ઘરે આવી જાય, બાર વાગે આવી જાય. ચોપા (ભેંસ)ના પેટમાં ન ખડ હોય ન ભૂંસું. બાવળની પાપડીય નથી. એ હોય તો એમને આપું. પાપડી પણ મોંઘી થઈ ગઈ છે.

અમીબાઈની વાત વાજબી છે, કેમ કે ગત વર્ષે સરેરાશના પણ 26 ટકા વરસાદ કચ્છમાં થયો હતો. વગડામાં બાવળિયા સિવાય કંઈ નથી.

અમીબાઈ પશુઓને પોષણ નથી મળી રહ્યું એનાથી પરેશાન છે. દુકાળની અસર એમની વાત પર વર્તાય છે.

તેઓ કહે છે, આ માલ અમને બીમારી દઈ જાશે. રાતદિવસ અમને ખાવાનું ભાવતું નથી. એના પેટમાં હોય તો અમને સુખશાંતિ થાય. આખો દિવસ ઘરે આવે, ખાણ કે ચરો હોય તો એના પેટમાં દઉં ને... આ અમારી હાલત છે ભાઈ... જો અમારો માલ મરી જાશે તો અમે ક્યાં જઈશું?

પશુઓ મરી જશે તો ક્યાં જઈશું એ સવાલ અમીબાઈનો જ નહીં દરેકનો હોય છે કેમ કે પશુપાલન બન્નીના માલધારીઓનાં જીવનનું કેન્દ્રબિંદુ છે.

અમીબાઈ કહે છે અમારું જીવન માલ પર, એ બીમાર થાય તો અમને ખબર પડી જાય, એના પેટમાં ઘાસ ન હોય તો પણ અમને ખબર પડી જાય, એને પાણી ન પીવું હોય તોય અમને ખબર પડી જાય. આ માલ અમારો પરિવાર એનું અમે જોઈ લઈએ... એ સિવાય અમને કંઈ ન આવડે.

અમીબાઈ કહે છે બાળકોને એક દિવસ ભૂખ્યાં સૂવડાવી દઈએ તો ચાલે, આ માલ ભૂખ્યો પડી જાય તો અમારું પેટ બળે. અમને બીજું કાંઈ ખપતું નથી. સરકાર અમારાં બચ્ચાંને ન દે, ખાલી ચોપાને ઘાસ દે.

અમીબાઈ ઉમેરે છે, અમારે ખેતીવાડી કાંઈ નથી, નથી કાંઈ નોકરી. અમે અંગૂઠાછાપ છીએ. આ વરસાદ પડે ને ઝાડી જેટલું ઘાસ થાય તો સીમાડામાં બાયુ ચારી આવે. આ અમારો માલ અને અમારો દૂધનો ધંધો. બીજું અમારું કાંઈ નહીં.

'ગુજરાતવાળા અમારા ગરીબનો કોઈ આધાર નથીકરતાં'

સરાડા એ બન્નીનું મોટું...


આ શબ્દો છે ભરૂચમાં સેવાયજ્ઞ સમિતિ શરૂ કરનારા રાકેશ ભટ્ટના.

સેવાયજ્ઞ સમિત દ્વારા નિરાધાર, ગરીબ અને અનાથ દર્દીઓને ભોજન પૂરું પાડવામાં આવે છે, તેમજ તેમને અહીં આશરો પણ આપવામાં આવે છે.

એટલું જ નહીં બીમાર અને અશક્ત દર્દીઓની તમામ પ્રકારની સારસંભાળ રાખવામાં આવે છે.

એક ખાનગી કંપનીમાં કામ કરતા રાકેશ ભટ્ટ અને તેમનાં પત્ની દ્વારા આ સેવાયજ્ઞ સમિતિની શરૂઆત કરવામાં આવી હતી.

મફતમાં મેડિકલસેવા અને ભોજન

સેવાયજ્ઞ સમિતિમાં રહેતા પુરુષ

ભરૂચમાં સિવિલ હૉસ્પિટલના દર્દીઓ અને દર્દીઓ સાથે આવેલા સ્વજનો માટે પૌષ્ટિક ભોજન પીરસવાનનું સેવાકાર્ય વર્ષોથી સેવાયજ્ઞ સમિતિ કરી રહી છે. આ સેવાયજ્ઞની શરૂઆત 1998માં થઈ હતી.

સતત 22 વર્ષથી આ સેવાકાર્ય ચાલે છે. આ સેવાકાર્યમાં અન્ય 60 જેટલા સ્વયંસેવકો છે, તે પોતાની રીતે લોકોને સેવા આપે છે.

રાકેશ ભટ્ટ કહે છે કે અહીં ગરીબ દર્દીઓ, દર્દીનાં સગાંઓ અને જે બિનવારસી લોકો છે, તેમને આ સેવાભાવી સંસ્થા ભોજન આપે છે.

તેઓ કહે છે, "અમારું સેવાકાર્ય ચાલી રહ્યું છે, તેમાં મુખ્યત્વે મેડિકલ, દર્દીઓને દવા આપવાનું અને એમનાં ઑપરેશન અમે કરીએ આપી છીએ. બીજું કે અમે એમ્બ્યુલન્સ સેવા સાવ મફતમાં આપીએ ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

છીએ."

તેઓ વધુમાં કહે છે, "અહીં રોજની ઓછામાં ઓછી 600 ડીસ ભોજન બને છે અને વર્ષે દોઢેક લાખ ડીસ ભોજન બને છે. પણ અમે ડાયેટનું ધ્યાન રાખીએ છીએ. અમે ગુણવત્તાયુક્ત બૅલેન્સ ફૂડ બનાવીને આપીએ છીએ. બહુ હાઈજેનિંગ સ્થિતિમાં અમારા રસોઈઘરમાં ભોજન બને છે."

રસોઈઘરમાં કેવી રીતે કામ ચાલે છે એનું ધ્યાન પણ રાકેશભાઈ પોતે રાખે છે. તેઓ ભોજન બનાવવામાં પણ મદદ કરે છે.

દર્દીઓની બાળકની જેમ રાખે છે સારસંભાળ

એક ઝાડ નીચે પંડાલ બનાવીને લોકોને આશરો આપવામાં આવે છે

સેવાયજ્ઞ સમિતિ દ્વારા નિરાધાર લોકોને આશરો પણ આપવામાં આવે છે. અહીં હંગામી આશરો બનાવ્યો છે, જેમાં દર્દીઓ, વૃદ્ધો રહે છે.

સેવાયજ્ઞ સમિતિના સ્વયંસેવક હિમાંશુ પરીખ કહે છે, "સેવાયજ્ઞ સમિતિના હંગામી સેલ્ટર હોમમાં બીમાર, અશક્ત, અસ્થિર મગજના લોકોને રાખવામાં આવે છે."

તેઓ કહે છે, "સિવિલમાં આવ્યા પછી જેમનું કોઈ હોતું નથી અથવા તો 108 એમ્બ્યુલન્સમાં આવ્યા પછી તેમનું કોઈ ન હોય એવા દર્દીઓની ઓળખ કરીને તેમને અમે અહીં લાવીએ છીએ."

"અહીં આવ્યા પછી તેમની જે કંઈ પણ જરૂરિયાત હોય એને પૂરી કરીએ છીએ. તેમને નવડાવવા, બે ટાઈમનું ભોજન આપવું, ચા-નાસ્તો આપવો, તેમના વાળ કાપી આપવા, જે પથારીવશ હોય એમનાં ડાઇપર બદલવાં, એમનું નિયમિત ચેકઅપ કરવું- એ બધું અહીં નિયમિત કરવામાં આવે છે."

સ્વયંસેવક હિમાંશુ પરીખના કહેવા અનુસાર, અહીં દર્દીઓનું નિયમિત મેડિકલ ચેકઅપ થાય છે, તેઓ દર્દીઓનું બીપી, સુગર, ઓક્સિજન વગેરે ચેક કરે છે.

સેવાયજ્ઞનો ક્યાંથી વિચાર આવ્યો?

ગરીબ અને નિરાધાર લોકોની સેવા કરવાનો વિચાર રાકેશભાઈને બાળપણથી જ આવ્યો હતો.

રાકેશભાઈ કહે છે કે "હું સાતમા ધોરણમાં હતો ત્યારે જબલપુર બાજુ મારે અંતરિયાળ ગામોમાં જવાનું થયું હતું. ત્યાંની દારુણ ગરીબી જોઈને મને રડવું આવી ગયું હતું. એ વખતે નક્કી કર્યું કે મારે જીવનમાં આપણા દેશ માટે કંઈક કરવું છે. કેમ કે કોઈ માણસ કે વસ્તુ એ ભારત દેશ છે."

"દેશ માટે સેવા કરવી છે અને એના માટે જીવવું છે. એ નિશ્ચય કરી લીધો, પણ સાતમા ધોરણમાં હું કાંઈ કરી શકું તેમ નહોતો, એટલે એ વિચાર જીવંત રાખ્યો."

જોકે એક દર્દીથી શરૂ થયેલા આ સેવાયજ્ઞમાં મદદના હાથ જોડાતા ગયા અને વર્ષ 2002માં સેવાયજ્ઞ સમિતિની સ્થાપના થઈ.

રાકેશભાઈ કહે છે, "છેલ્લાં 15-17 વર્ષથી મેં જોયું છે કે અમારી પાસે વર્ષે 250થી 300 ઘરડા અને અનાથ લોકો આવે છે."

"જેમનું કોઈ જ નથી, જેમને આશરાની જરૂર છે. એ લોકોને અમે હાલમાં એક ઝાડ નીચે પંડાલ બનાવીને...


આ શબ્દો છે મા આનંદ શીલાના જે વર્ષો સુધી આચાર્ય રજનીશનાં અંગત સેક્રેટરી રહી ચૂક્યાં છે.

અગાઉ નેટફ્લિક્સ પર 'સેક્સગુરુ' તરીકે ઓળખાતા આચાર્ય રજનીશના જીવન પર આધારિત વેબસિરીઝ આવી હતી.

જેમાં તેમના જીવન સાથે જોડાયેલાં ઘણાં પાસાંને ઉજાગર કરવામાં આવ્યાં હતાં.

મા આનંદ શીલાએ બીબીસી સાથેની ખાસ વાતચીતમાં ઓશો રજનીશ અને આશ્રમની જિંદગી અંગે મોકળા મને વાત મૂકી હતી.

મા આનંદ શીલાએ કહ્યું, "ભગવાન રજનીશ ખૂબ જ પ્રભાવશાળી વ્યક્તિત્વ ધરાવતા અને તેઓ લોકોને ધ્યાન અને જાગૃત થવાનું જ્ઞાન આપતા."

"જ્યારે મારે પૈસાની જરૂર પડતી ત્યારે તેઓ આ જ્ઞાનરૂપી ચાવીનો ઉપયોગ કરતા અને અમુક લોકોને જાગૃત ઘોષિત કરી દેતા જેથી વધુ પૈસા મળી શકે."

પરંતુ શું આવું કરવું એ કપટ અને લોકોને ભ્રમિત કરવા સમાન નહોતું?

આ સવાલના જવાબમાં શીલાએ કહ્યું, "એક રીતે હા કહી શકાય, પરંતુ આ એ જ હોશિયાર લોકો હતા જેઓ આ કપટ પાછળ દોડતા હતા."

"એટલા માટે માત્ર ભગવાનને જવાબદાર ન ઠેરવી શકાય. એ લોકો પણ એટલા જ જવાબદાર હતા."

ભારત સહિત વિશ્વમાં ઓશોનો પ્રભાવ દિવસે ને દિવસે વધી રહ્યો હતો. દેશભરમાંથી ઓશોના અનુયાયીઓ ભારતના પૂણે ખાતેના આશ્રમે આવી રહ્યા હતા.

ત્યાર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

બાદ ઓશો રજનીશ પોતાનું ક્ષેત્ર વધારવા માટે 1980માં પૂણેથી અમેરિકાના ઑરેગન જતા રહ્યા, જેમાં મા આનંદ શીલાનો મોટો ફાળો હતો.

ઑરેગન ખાતેના આશ્રમમાં લગભગ 15 હજાર અનુયાયીઓ રહેતા હતા જે ઓશો માટે કંઈ પણ કરી શકે એમ હતા.

શીલા અને ઓશો વચ્ચે શું સંબંધ હતો એ સવાલના જવાબમાં તેઓ જણાવે છે, "મને સત્તા કે હોદ્દામાં ક્યારેય રસ નહોતો."

"હું તો માત્ર ભગવાનના પ્રેમને ખાતર ત્યાં હતી, પરંતુ મારા અને ભગવાન વચ્ચે સેક્સ ક્યારેય મુદ્દો નથી બન્યું."

મા આનંદ શીલા પર ઝેર આપવાનો આરોપ

જેમજેમ સમય વીતતો ગયો તેમતેમ આશ્રમનું વાતાવરણ બગડવા લાગ્યું.

આ સ્થિતિની અસર ઓશો અને મા આનંદ શીલાના સંબંધ પર પડી.

ભગવાન રજનીશે મા આનંદ શીલા પર આશ્રમમાં તેમના અંગત લોકો પર હુમલો કરવા અને ઝેર આપવા જેવા ગંભીર આરોપો મૂક્યા હતા.

આ અંગે મા આનંદ શીલાએ જણાવ્યું, "મારે આ અંગે હવે કોઈ ચર્ચા નથી કરવી, કારણ કે હું 39 મહિના સુધી જેલમાં રહી છું."

"જે મારા અપરાધ માટે પૂરતું છે. લોકો મને આખી જિંદગી સજા ન આપી શકે."

"પરંતુ લોકોની માનસિકતા એવી બની ગઈ છે જેઓને માત્ર કૌભાંડોની વાતોમાં જ રસ છે."

સિરીઝમાં બતાવવામાં આવ્યું છે કે ઑરેગનસ્થિત ઓશોઆશ્રમમાં જે થઈ રહ્યું હતું તે ખૂબ જ વિચિત્ર હતું.

ત્યાં સુધી કે આશ્રમમાં એક લૅબોરેટરી બનાવવામાં આવી હતી. જેમાં અવનવાં પરિક્ષણો કરવામાં આવતાં હતાં.

શું ભગવાન રજનીશ કોઈ કૌભાંડમાં સામેલ હતા?

આ સવાલનો જવાબ આપતાં મા આનંદ શીલા કહે છે, "હા, ભગવાને પણ ઘણાં કૌભાંડો કર્યાં છે અને આ વાત હું તેમના મોઢા પર કહી શકું છું."

હાલમાં શીલા સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડમાં રહે છે જ્યાં તેઓ બીમાર લોકો માટે 'કૅરહોમ' ચલાવે છે અને સાદગીપૂર્ણ સાદું જીવ જીવે છે.

મા આનંદ શીલા કહે છે, "મને આ લોકો સાથે રહેવું અને તેમની સારવાર કરવી ગમે છે."

"મારી પાસે જિંદગીનો ઘણો જ અનુભવ છે. કુદરતે મારી પર ઘણો ભરોસો મૂક્યો છે એટલે લોકોને જે કહેવું હોય તે કહે મને કોઈ ફેર નથી પડતો અને મને કોઈ પસ્તાવો પણ નથી."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


આ શબ્દો છે હેલ્પલાઇન પર ફોન કરનારી એક યુવતીનાં. મારી સાથી કર્મચારીએ તેનો ફોન ઉપાડ્યો હતો અને તે યુવતી ફોન પર રડી રહી હતી. ફોન પર તે બહુ જ ગભરાયેલી લાગતી હતી.

તેના બૉયફ્રૅન્ડે તેને હમણાં જ ધમકી આપી હતી કે તેની ન્યૂડ તસવીરો તે ઑનલાઇન મૂકી દેશે. આવી તસવીરો તેની ફૅમિલીએ જોઈ લીધી તો? કે પછી તેના મિત્રોના ધ્યાને આ તસવીરો ચડી તો? બૉયફ્રૅન્ડની ધમકીના કારણે તેને આપઘાત કરી લેવાનું મન થઈ રહ્યું હતું.

મેં 2015માં રિવૅન્જ પોર્ન (અશ્લિલ ફોટા ઑનલાઇન મૂકીને બદલો લેવાની વૃત્તિ) સામે હેલ્પલાઇન શરૂ કરી હતી. સરકારનાં ફંડથી ચાલતી આ સેવા છે, જેના પર રિવૅન્જ પોર્નનો ભોગ બનનાર કે તેની ધમકી મળી હોય તે ફોન કરીને મદદ માગી શકે છે.

અમે તેને 'આબરૂના બહાને જાતીય સતામણી' કહીએ છીએ. હેલ્પલાઇન માટે આ બહુ આકર્ષક સૂત્ર નથી, પણ કોઈ તમારો ફોટો કે વીડિયો તમારી સહમતી વિના જાહેરમાં મૂકી દે તેને આબરૂ લેવાના બહાને કરાતી જાતીય સતામણી જ કહેવી પડે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

વર્ષ 2015થી ઇંગ્લૅન્ડ અને વેલ્સમાં આવા કૃત્યને ગુનો ગણવામાં આવે છે. તેના માટે મહત્તમ બે વર્ષની કેદની સજા થઈ શકે છે.

રિવૅન્જ પોર્ન નવી વસ્તુ નથી. પ્રારંભમાં... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

અમને જે ફોન આવ્યા તેમાં જૂના કિસ્સાની ફરિયાદો જ વધારે હતી. એક મહિલાના જૂના સાથીએ તેની ન્યૂડ તસવીરો અને વીડિયો તેના બ્લૉગ, સોશિયલ મીડિયા અને વેબસાઇટમાં મૂકવાનું ચાલુ જ રાખ્યું હતું.

વર્ષોથી તે મહિલા આ સામગ્રી હટાવવા માટે પ્રયત્નો કરતી રહી, પણ તેનાથી કોઈ ફાયદો થતો નહોતો. તેણે પોલીસને પણ ફરિયાદ કરી હતી, પણ પોલીસને પણ ત્યારે ખ્યાલ નહોતો કે આવા કેસમાં કઈ રીતે કામ લેવું. તે મહિલા બહુ જ હતાશાભરી સ્થિતિમાં હતી.

આજે પણ અમારી પાસે જે કેસ આવે છે, તેમાં જૂના સાથી સામેની ફરિયાદો જ વધારે છે. તેમાં બે મુખ્ય પ્રકાર હોય છે.

પહેલા પ્રકારની ફરિયાદો સંબંધો સંદર્ભે છે. સંબંધોમાં બહુ સતામણી થતી હોય છે. બહુ ખરાબ સંજોગોમાં બ્રેકઅપ થયું હોય અને વ્યક્તિ પોતાનાથી છુટ્ટી પડેલી સાથી સામે બદલો લેવા માગતો હોય છે. આવા કિસ્સામાં મોટાભાગે અશ્લીલ તસવીરો પરિવારમાં કે ઑફિસમાં મોકલવાની ધમકી અપાતી હોય છે.

50 વર્ષની મહિલાઓ પણ મદદ માગે છે

બીજા પ્રકારમાં વ્યક્તિ આવા ફોટો પોર્ન સાઇટ પર મૂકીને સાથીને શક્ય એટલી હદે બદનામ કરી દેવાની કોશિશ કરે છે.

અમારી પાસે ઑનલાઇન તસવીરો મુકાઈ હોવાની ફરિયાદ આવે, ત્યારે સૌપ્રથમ અમે તે તસવીરોને હટાવી દેવાનું કામ કરીએ છીએ. જોકે, બધી જ તસવીરો દૂર થઈ ગઈ હશે તેની ખાતરી અમે આપી શકતા નથી.

કેટલીક વેબસાઇટ્સ માથાભારે હોય છે. તેમની સાથે કામ કરવું મુશ્કેલ હોય છે. તે અમારી રિક્વેસ્ટને ધ્યાને લેતી જ નથી.

અમારી પ્રથમ વર્ષની કામગીરીમાં અમારી હેલ્પલાઇન પર 3000 ફોન આવ્યાં હતાં. હવે ત્રણ વર્ષ થવા આવ્યાં છે, ત્યારે અમારી પાસે 12,000થી વધુ ફોન અને ઈ-મેઇલ્સ થઈ ગયાં છે.

જોકે, હું એવું નથી કહેવા માગતી કે રિવૅન્જ પોર્નમાં વધારો થયો છે. તેની સામે હવે કેવી રીતે કામ લઈ શકાય છે તેની જાગૃતિ લોકોમાં વધી છે, તેથી ફરિયાદો વધી રહી છે.

કેટલાક એમ માનતા હોય છે કે માત્ર 'સેલ્ફી જનરેશન'ના યુવાન લોકો જ આમાં ફસાતા હોય છે. તમે પેલી સ્ટોરી સાંભળી હશે : છોકરી પોતાની ન્યૂડ તસવીર લે છે ત્યારબાદ બૉયફ્રૅન્ડને મોકલે છે.

બંને વચ્ચે ઝઘડો થાય છે. યુવક તસવીર ઑનલાઇન મૂકી દે છે. એવું થાય છે ખરું, પણ આખી વાત તેનાથી વધારે સંકુલ છે.

કિશોરીઓ અને યુવતીઓ અમારી વધારે મદદ લે છે, પણ મદદ માટે ફોન કરનારી સ્ત્રીઓ 40 અને 50ની ઉંમરને પાર કરી ગયેલી પણ હોય છે.

હસ્તમૈથુન કરતો વીડિયો વાઇરલ કરાયો

હમણાં એક ફોન આવેલો તેની ઉંમર 70 વર્ષની હતી. મોટી ઉંમરની વ્યક્તિઓને સેક્સોર્ટશનનો...