આવી ખબરોનું સત્ય જાણવા માટે એક ખાસ પ્રોજેક્ટ શરૂ કરવામાં આવ્યો છે. આ પ્રોજેક્ટનું નામ છે 'એકતા ન્યૂઝરૂમ'.

પ્રોજેક્ટ હેઠળ વિધાનસભા ચૂંટણી સમયે સોશિયલ મીડિયા મારફતે વાઇરલ થઈ રહેલા વીડિયો અને તસવીરો સત્યતા ચકાસવાનું કામ કરવામાં આવે છે.

કોંગ્રેસની બેઠકમાં પાકિસ્તાનનાં સૂત્રોચ્ચાર - ફેક ન્યૂઝ

રાજસ્થાનમાં એક જૂની તસવીર વૉટ્સઍપ અને સોશિયલ મીડિયા પર ઝડપથી વાઇરલ થઈ રહી.

આ તસવીર રાજસ્થાનમાં ટ્વિટર પર ટ્રૅન્ડ્સમાં પણ આવી ગઈ હતી.

દક્ષિણપંથી ઝુકાવ ધરાવતાં કેટલાક ફેસબુક પેજ પર એક વીડિયો પણ શેર કરવામાં આવી રહ્યો હતો. વીડિયોની સાથે લખ્યું હતું કે તેમાં 'પાકિસ્તાન જિંદાબાદ'ના સૂત્રોચ્ચાર થઈ રહ્યા છે.

આ વીડિયોના સાથે કૅપ્શન લખ્યું છે, "રાજસમંદમાં 'પાકિસ્તાન જિંદાબાદ'ના સૂત્રોચ્ચાર"

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

પ્રતીકાત્મક તસવીર

વીડિયો એક બેઠક દરમિયાન રેકર્ડ કરવામાં આવ્યો છે અને તેમાં કેટલાક યુવકો સૂત્રોચ્ચાર કરતા જોવા મળી રહ્યા છે. તેમાં એક બૅનર પણ જોવા મળી રહ્યું છે જેના પર લખ્યું છે, 'નગર કોંગ્રેસ કમિટી-રાજસમંદ'.

વીડિયો પહેલી વખત જોતા એવું જ લાગે છે કે કેટલાક યુવકો 'પાકિસ્તાન જિંદાબાદ'ના સૂત્રો... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ચ્ચાર કરી રહ્યા છે.

"કોંગ્રેસની બેઠકમાં થયા 'પાકિસ્તાન જિંદાબાદ'ના સૂત્રોચ્ચાર" મૅસેજ સાથે વહેતા થયેલા આ વીડિયોને સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવામાં આવી રહ્યો છે.

વીડિયો કોંગ્રેસ સમર્થિત પેજ અને કોંગ્રેસનાં નેતાઓના પેજ પર પણ શેર કરવામાં આવી રહ્યો છે અને સાથે લખ્યું છે,"ભાજપવાળા દુષ્પ્રચાર કરી રહ્યા છે''

''ભાટી સાહબ જિંદાબાદ'ના સૂત્રોને 'પાકિસ્તાન જિંદાબાદ'ના સૂત્રોચ્ચાર ગણાવી સોશિયલ મીડિયા પર તેને શેર કરી રહ્યા છે."

અમે આ વીડિયો મામલે તપાસ કરી તો બહાર આવ્યું કે તેને 25 નવેમ્બરે બપોરે રેકર્ડ કરવામાં આવ્યો હતો.

25 નવેમ્બરના રોજ રાજસમંદ જિલ્લાના કાંકરોલીમાં ગોપાલ કૃષ્ણ વાટિકામાં એક બેઠકનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ વીડિયો એ જ બેઠકનો છે.

વીડિયોની સત્યતા ચકાસવા તેની દરેક ફ્રૅમનું વિશ્લેષણ કર્યું, જેમાં ખબર પડી કે આ વીડિયોમાં 'પાકિસ્તાન જિંદાબાદ'ની જગ્યાએ ભાટી જિંદાબાદના સૂત્રોચ્ચાર કરવામાં આવી રહ્યા છે.

ઉતાવળમાં કરવામાં આવેલા સૂત્રોચ્ચારના કારણે 'ભાટી જિંદાબાદ'ની જગ્યાએ 'પાકિસ્તાન જિંદાબાદ' જેવું કંઈક સંભળાઈ રહ્યું છે.

પરંતુ વીડિયોને અલગ મૅસેજ સાથે શેર કરવામાં આવી રહ્યો હતો.

અમે એ પણ માલૂમ કર્યુ કે જે ભાટી સાહેબના નામથી સૂત્રોચ્ચાર કરવામાં આવી રહ્યા છે, તેઓ નારાયણસિંહ ભાટી છે અને તેઓ રાજસમંદથી કોંગ્રેસના ઉમેદવાર છે.

રાજસ્થાનમાં 7 ડિસેમ્બરે વિધાનસભા ચૂંટણી માટે મતદાન થવાનું છે અને ક્ષેત્રમાં ચૂંટણી પ્રચાર ચાલે છે.

શું સાચે જ મોદી સરકારે મસ્જિદ તોડાવી? - ફેક

કેટલાક ફેસબુક પેજ અને ગ્રૂપમાં ચાર તસવીરો શ‌ેર કરવામાં આવી રહી છે. આ તસવીરો અલ્હાબાદની છે એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે.

તેની સાથે કૅપ્શનમાં લખ્યું છે, "આ અલ્લાહાબાદની તસવીર છે. મસ્જિદ પર છેલ્લાં વીસ વર્ષોથી કોર્ટ કેસ ચાલી રહ્યો હતો.''

''કાલે મોદી સરકારે તેને તોડાવી દીધી અને કોઈ પણ મીડિયા તેના કવરેજ માટે આવ્યું નહીં. જો તમે સાચા મુસલમાન હો અને તમારામાં ઈમાન બચ્યું હોય, તો આ પોસ્ટને એટલી શેર કરો કે તેમની ઊંઘ હરામ થઈ જાય."

અલ્લાહબાદનું નામ પ્રયાગરાજ કર્યા બાદ અહીં રાજકીય માહોલમાં પહેલાં કરતાં થોડો વધુ ગરમાટો છે.

વળી દેશમાં કેટલાક રાજ્યોમાં વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ ચાલી રહી છે, ત્યારે અલ્લાહબાદના નામથી આવી તસવીરો શેર કરવામાં આવી રહી છે.

મસ્જિદ તોડવા મામલે મોદી સરકારને જવાબદાર ગણવામાં આવી રહી છે.

સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટમાં ચાર તસવીરો છે. તેમાંથી એક તસવીરમાં એક...


આવી જ રીતે વર્ષ 2014ની ચૂંટણીના પ્રચારમાં ગુજરાતનો વિકાસ ચર્ચામાં હતો એટલે કે વિકાસ આધારિત 'ગુજરાત મૉડલ'ની ચર્ચા થઈ રહી હતી.

ભાજપે તાજેતરમાં જ લોકસભા ચૂંટણી 2019 માટે ચૂંટણીઢંઢેરો બહાર પાડ્યો છે પરંતુ તેમાં પણ ક્યાંય ગુજરાત મૉડલનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો નથી.

ગુજરાતમાં થઈ રહેલા પ્રચારમાં વિકાસની વાતો આવે છે પરંતુ ગુજરાત મૉડલનો ઉલ્લેખ જોવા મળતો નથી.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીથી લઈને અમિત શાહ સહિતના ભાજપના નેતાઓ હવે ગુજરાત મૉડલનો ઉલ્લેખ કરી રહ્યા નથી.

ગુજરાત મૉડલ ગુમ કેમ થઈ ગયું?

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી જ્યારે ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી હતા ત્યારે રાજ્યમાં તેમના નેતૃત્વ હેઠળ આર્થિકક્ષેત્રે થયેલી પ્રગતિને 'ગુજરાત મૉડલ' નામ આપવામાં આવ્યું હતું.

બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતાં અર્થશાસ્ત્રી ઇંદિરા હિરવે જણાવે છે, "ગુજરાતની આર્થિક પરિસ્થિતિ ખરાબ થઈ છે તેના કારણે આ લોકસભા ચૂંટણીમાં ગુજરાત મૉડલની વાત થઈ રહી નથી."

"ગુજરાતમાં ખેતી ક્ષેત્રે પણ ખૂબ ખરાબ પરિસ્થિતિ છે, રોકાણમાં કોઈ વધારો થઈ રહ્યો નથી. આવા મુદ્દાઓને ધ્યાનમાં રાખીને ગુજરાત મૉડલની ચૂંટણીમાં વાત કરવાથી પાર્ટીને કોઈ ફાયદો જ થવાનો નથી.... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

"

તેઓ ઉમેરે છે, "ગુજરાતમાં નોકરીઓ મામલે કોઈ નવો આંકડો પણ જાહેર થયો નથી. છેલ્લા જે આંકડા મળ્યા હતા તે મુજબ ગુજરાતમાં નોકરીઓ ખૂબ ઓછી છે."

"શિક્ષણની વાત કરીએ તો ગુજરાત સરકાર શિક્ષણ પર વધારે ખર્ચ જ કરતી નથી. સ્વાસ્થ્ય અને શિક્ષણ જેવી સુવિધાઓ પર ગુજરાત સરકાર વધારે ભાર આપતી નથી."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

'ગુજરાત મૉડલ ખરેખર 'મૉડલ' છે?'

બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતાં અર્થશાસ્ત્રી રિતીકા ખેરા જણાવે છે કે 2014ની ચૂંટણીમાં ગુજરાત મૉડલ છવાયા બાદ લોકોએ તેના પર સવાલો કરવાનું શરૂ કર્યું હતું.

તેઓ કહે છે, "લોકોએ એવી શંકા વ્યક્ત કરી હતી કે ગુજરાતનું મૉડલ ખરેખર 'મૉડલ' છે?"

"ગુજરાતમાં ઉદ્યોગો વધારે છે અને તેની વૃદ્ધિ થઈ રહી છે પરંતુ ગુજરાતમાં વિકાસ નથી."

"વિકાસના દૃષ્ટિકોણથી લોકોનાં સ્વાસ્થ્ય, શિક્ષણ, વગેરેની વાત કરવી જરૂરી છે અને તેમાં ગુજરાત આગળ નથી."

"2014માં જ્યારે વડા પ્રધાન મોદીએ વડા પ્રધાન પદના ઉમેદવાર તરીકે ગુજરાત મૉડલને આગળ કર્યું, ત્યારબાદ ધીરે ધીરે લોકોને પણ સમજાવા લાગ્યું કે ખરેખર તેમાં વાત કરવા જેવું વધારે કંઈ નથી."

"ગુજરાત મૉડલને એક માર્કેટીંગ ટ્રીક તરીકે વાપરવામાં આવ્યું હતું. 2014માં ગુજરાત મૉડલને નવા વિજ્ઞાપન તરીકે ઉતારવામાં આવ્યું હતું."

"જ્યારે આ વર્ષે તેમને લાગે છે કે ગુજરાત મૉડલમાં બોલવા જેવું કંઈ નથી તો તેઓ દેશની સુરક્ષા, રાષ્ટ્રવાદ, નાગરિકતા બિલ જેવા મુદ્દાઓ ઉઠાવી ચૂંટણી પ્રચાર કરી રહ્યા છે."

'ગુજરાત મૉડલ સિવાય પણ વાત કરવા માટે બીજી ઘણી વાતો'

રિતીકા ઉમેરે છે, "હું એ નથી કહેતી કે ગુજરાત સૌથી ખરાબ રાજ્ય છે પરંતુ દેશનાં ટૉપ 10 રાજ્યોમાં ગુજરાતનો 8મો નંબર છે."

"છેલ્લા 5 વર્ષના સમયગાળામાં ઘણાં બૅન્ક કૌભાંડ સામે આવ્યાં છે. જેમાં ઘણા ગુજરાતીઓનાં નામ બહાર આવ્યાં છે."

"ગુજરાતમાં અસમાનતા ખૂબ વધારે છે. ઉદ્યોગો વધતા પર્યાવરણને પણ ભારે નુકસાન પહોંચ્યું છે."

"એટલે કે ગુજરાતમાં ઘણી એવી વસ્તુઓ થઈ રહી છે કે જે ગુજરાત મૉડલને ખરાબ દર્શાવે છે. તેવામાં તેની વાત કરવી વડા પ્રધાન માટે યોગ્ય નથી."

"છેલ્લાં 50 વર્ષનો સમયગાળો લેવામાં આવે તો ગુજરાતના અર્થતંત્રમાં કોઈ મોટો ફેરફાર નોંધાયો નથી."

"ગુજરાતની વૃદ્ધિ દર 10 વર્ષે વધુ સારી થઈ રહી છે પણ સમસ્યા એ છે કે બધું ધ્યાન વૃદ્ધિ પર જ છે, વિકાસ પર નહીં."

"એટલે કે GDP વધે પણ સાથે-સાથે નોકરીઓ ન હોય અથવા તો GDPના વિકાસનો ફાયદો થોડા લોકોના જ હાથમાં આવે અને બાકી લોકોની...


આવી જાહેરાત કરનારા તેઓ દેશના પ્રથમ મુખ્ય મંત્રી છે.

ભારતીય રાજકારણમાં માત્ર સિક્કિમના મુખ્યમંત્રી પવન કુમાર ચામલિંગની જેમ 2019માં નવીન પટનાયક પાંચમી વાર મુખ્ય મંત્રીપદે આરૂઢ થયા હતા.

નવીન પટનાયક વિશે પ્રખ્યાત વાત એ છે કે તેઓ કદાચ ભારતના સૌથી ચૂપ રહેતા રાજનેતા છે જેમણે કદાચ જ કોઈની સાથે ઊંચા અવાજ વાત કરી હશે.

હાલ જ નવીન પટનાયકની આત્મકથા લખી ચૂકેલા અંગ્રેજી પત્રિકા આઉટલુકના સંપાદક રુબેન બેનરજી કહે છે, "તમે તેમને મળશો તો ખબર પડશે કે તેમના કરતાં વધારે સૉફ્ટ સ્પોકન, શિષ્ટ, સભ્રાંત અને ઓછું બોલવાવાળી વ્યક્તિ કોઈ છે જ નહીં."

"ક્યારેક ક્યારેક તો લાગે છે કે તેઓ રાજનેતા જ નથી પરંતુ સાચી વાત એ છે કે એમના કરતાં મોટા રાજનીતિજ્ઞ ખૂબ ઓછા લોકો છે."

"તેઓ ન માત્ર રાજનીતિજ્ઞ છે, પરંતુ નિર્મમ રાજનીતિજ્ઞ છે. એટલી હદે કે મોટામોટા રાજનેતાઓ પણ તેમનો મુકાબલો કરી શકતા નથી."

"એ વાતમાં કોઈનો મતભેદ ના હોઈ શકે કે નવીન ખૂબ ચાલાક છે. ઓડિશામાં તેમની ટક્કરના રાજનેતા જોવા મળતા નથી."

નવીન પટનાયકને રાજકારણ વારસામાં મળ્યું હતું. તેમના પિતા બીજુ પટનાયક ન માત્ર ઓડિશાના મુખ્યમંત્રી હતા, પરંતુ જાણીતા સ્વતંત્રતા સેનાન... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ી અને પાઇલટ હતા.

બીજા વિશ્વ યુદ્ધ, ઇન્ડોનેશિયાના સ્વતંત્રતા સંગ્રામ અને 1947માં કાશ્મીર પર પાકિસ્તાનના હુમલા દરમિયાન તેમની ભૂમિકાને હજુ પણ યાદ કરવામાં આવે છે.

નવીન પટનાયકને ઉડિયા ભાષા આવડતી ન હતી

નવીન પટનાયકના પિતા બીજુ પટનાયક

જ્યારે બીજુ પટનાયકનું મૃત્યુ થયું ત્યારે તેમના તાબૂત પર ત્રણ દેશોના ઝંડા લપેટાયેલા હતા - ભારત, રશિયા અને ઇન્ડોનેશિયા.

પોતાના પિતાના મૃત્યુ બાદ નવીન પટનાયકે જ્યારે ઓડિશામાં પોતાનું પહેલું ભાષણ આપ્યું તો તે હિંદીમાં હતું. કેમ કે નવીન પટનાયકને ઉડિયા ભાષા આવડતી ન હતી.

રુબેન બેનરજી જણાવે છે, "જ્યારે નવીન વર્ષ 2000મા ઓડિશા વિધાનસભાથી ચૂંટણી લડવા આવ્યા તો તેમને ઉડિયા બોલતા આવડતું ન હતું. કેમ કે તેમણે પોતાનું જીવન ઓડિશાની બહાર જ વિતાવ્યું હતું."

"મને યાદ છે કે તેઓ પોતાના ભાષણની શરૂઆતમાં રોમનમાં લખેલી એક લાઇન બોલતા હતા, મોતે ભૉલો ઉડિયા કૉહિબા પાઈ ટિકે સમય લાગિબૉ. (ઉડિયા ભાષામાં વાત કરતાં મને થોડો સમય લાગશે.)"

"તેનાથી તેમને ફાયદો થયો. તે સમયે ઓડિશામાં રાજકીય વર્ગ એટલો બદનામ હતો કે લોકોને નવીનનું ઉડિયા ન બોલી શકવું સારું લાગ્યું."

"લોકોએ વિચાર્યું કે તેમની અંદર અને અન્ય રાજનેતાઓમાં ફેર છે. એ માટે તેમણે નવીનને તક આપવાનો નિર્ણય લીધો."

"નવીન હજુ પણ સારી રીતે ઉડિયા બોલી શકતા નથી. તે સમયે તેમણે લોકો સાથે તેમની ભાષા બોલ્યા વગર જે સંવાદ સ્થાપિત કર્યો તે હજુ પણ યથાવત છે."

"શું તમે કલ્પના કરી શકો છો કે મમતા બેનરજી બાંગ્લામાં વાત કર્યા વગર બંગાળના લોકો પાસે મત માગી શકે?"

"હવે તો પરિસ્થિતિ એવી છે કે નવીન લોકો સાથે તેમની ભાષામાં વાત કરે કે ન કરે, અંગ્રેજીમાં વાત કરે કે ફ્રેંચમાં બોલે તો પણ કોઈ ફેર પડતો નથી."

દિલ્હીની પાર્ટી સર્કિટમાં પેઠ

નવીન પટનાયકને ડનહિલ સિગરેટ માટે ખૂબ પ્રેમ હતો અને તેઓ વ્હિસ્કીના પણ શોખીન છે

બીજુ પટનાયકના સમયે નવીન પટનાયકનો રાજકારણ સાથે કોઈ સંબંધ ન હતો. તેઓ દિલ્હીમાં રહેતા હતા અને અહીંની પાર્ટી સર્કિટમાં તેમની સારી પહોંચ રહેતી હતી.

રુબેન બેનરજી જણાવે છે, "તેઓ સોશિયલાઇટ હતા. દૂન સ્કૂલમાં ભણતા, જ્યાં સંજય ગાંધી તેમના ક્લાસમેટ હતા. કળા અને સંસ્કૃતિમાં તેમનો ઘણો રસ હતો. તેઓ યૂરોપીય શૈલીમાં અંગ્રેજી બોલતા હતા."

"તેમને ડનહિલ સિગરેટ માટે ખૂબ પ્રેમ હતો અને તેઓ ફેમસ ગ્રાઉસ વ્હિસ્કીના પણ શોખીન હતા."

"દિલ્હીની પ્રખ્યાત ઓબેરૉય હોટલમાં તેમનું બુટીક હતું 'સાઇકેલ્હી'. તેમણે...


આવી ફરિયાદો બાદ દિલ્હીની કેજરીવાલ સરકારે ખાનગી ઍમ્બ્યુલન્સ માટે રેટ નક્કી કર્યા છે અને જો કોઈ આદેશનો ભંગ કરે તો કડક કાર્યવાહી કરવાની બાંયધરી આપી છે.

અરવિંદ કેજરીવાલે એક ટ્વીટ કરીને જણાવ્યું કે દરદીને લઈ જવા માટે 10 કિલોમિટર સુધીનું ભાડું 1500 રૂપિયા, બેઝિક લાઇફ સપૉર્ટ ઍમ્બ્યુલન્સ માટે 10 કિલોમિટર સુધીનું ભાડું 2000 રૂપિયા અને ડૉક્ટર સાથે ઍડ્વાન્સડ લાઇફ સપૉર્ટ ઍમ્બ્યુલન્સ માટે 10 કિલોમિટરનું ભાડું 4000 રૂપિયા હશે.

દસ કિલોમિટરથી આગળ જવું હોય તો દર કિલોમિટરે 100 રૂપિયા વધુ ચૂકવવા પડશે.

ઑલ ઇન્ડિયા ઍમ્બ્યુલન્સ વૅલફેર ઍસોસિયેશનના પ્રમુખ સત્યપ્રકાશ રાણાએ આ નિર્ણયની ટીકા કરી છે અને તેમને સરકારના નિર્ણયને એકતરફી ગણાવ્યો છે, કે સરકારે તેમની સાથે વાતચીત કર્યા વગર નિર્ણય જાહેર કર્યો છે.

તેઓ કહે છે કે "અમારે નિર્ણય સ્વીકારવો પડશે કારણ કે તેમના હાથમાં ચાબુક છે." આ પહેલાં હરિયાણાની સરકારે પણ ઍમ્બ્યુલન્સના રેટ જાહેર કર્યા હતા, જેના કારણે ઍમ્બ્યુલન્સચાલકો નારાજ થઈ ગયા હતા.

અહેવાલ અનુસાર હરિયાણામાં હવે ઍડ્વાન્સ્ડ લાઇફ સપૉર્ટ ઍમ્બ્યુલન્સને 15 રૂપિયા પ્રતિકિલોમિટર અને બેઝિક લાઇફ સપૉર્ટ એમ્બ્યુલન્સને ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

7 રૂપિયા પ્રતિ કિલોમિટરના રેટ પર ભાડે લઈ શકાય છે.

સરકારે જણાવ્યું છે કે જો આદેશનો ભંગ કરવામાં આવશે તો ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ રદ થઈ શકે છે, ઍમ્બ્યુલન્સ કબજે લેવામાં આવી શકે છે અને 50,000 રૂપિયાનો દંડ થઈ શકે છે.

હરિયાણા સરકારના નિર્ણય બાદ દિલ્હીમાં પણ અમુક લોકો માગ કરી રહ્યા હતા કે ઍમ્બ્યુલન્સના રેટ જાહેર કરવામાં આવે.

રાણા કહે છે કે "સ્મશાનમાં અમે ચારથી પાંચ કલાક રાહ જોતા હોઈએ છીએ. શું સરકાર અમને વેટિંગ ચાર્જ ચૂકવશે?"

માગ પાછળ એ ફરિયાદો કારણભૂત છે, જેમાં ઘણા ઍમ્બ્યુલન્સચાલકો સામે આક્ષેપ કરાયો હતો કે કોરોનાકાળમાં ઍમ્બ્યુલન્સની માગનો ગેરલાભ લઈને તેઓ લોકોને લૂંટી રહ્યા છે.

ઍમ્બ્યુલન્સ માટે એક લાખ 10 હજાર આપવા પડ્યા

કોરોનાકાળમાં ઍમ્બ્યુલન્સના કેટલાક ડ્રાઇવર પર લોકોને મન પડે એવા ભાડા લેવાનો આરોપ લગાવાયો છે

વિમલ મહેતાનાં માતાને આઈસીયુ બેડની જરૂર હતી, ઓક્સિજન લેવલ 60 સુધી પહોંચી ગયું હતું અને ઘરમાં જે ઓક્સિજન સિલિન્ડર હતો તે ખતમ થવાની અણી પર હતો. સામાન્યતઃ ઓક્સિજન લેવલ 90ની ઉપર હોવું જોઈએ.

તેમને ખબર પડી કે દિલ્હીમાં એક આઈસીયુ બેડ ખાલી છે. હવે જરૂર હતી ઓક્સિજનની સુવિધા ધરાવતી ઍમ્બ્યુલન્સની, જે વિમલનાં માતાને હૉસ્પિટલ સુધી જીવિતાં પહોંચાડી શકે.

વિમલ મહેતાનાં માતા તેમના બીજા દીકરા સાથે દિલ્હી પાસે આવેલા ઇંદિરાપુરમમાં રહે છે.

ઇંદિરાપુરમના ઘર સુધી ઍમ્બ્યુલેન્સ બોલાવવા માટે વિમલ અને તેમનો પરિવાર સતત ફોન કરતા રહ્યા.

વિમલ યુકેમાં રહે છે, જ્યાંથી તેઓ સતત ફોન કરવાના પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા. સિંગાપોરમાં રહેતાં તેમનાં બહેન પણ ફોન કરી રહ્યાં હતાં.

વિમલ કહે છે, "મેં બધી જગ્યાએ ફોન કર્યા પણ ક્યાંય ઓક્સિજનની સુવિધા ધરાવતી ઍમ્બ્યુલન્સ ઉપલબ્ધ નહોતી."

તેઓ વધુમાં જણાવે છે કે જાન્યુઆરી 2021માં તેમના પિતાનું હાર્ટઍટેકથી મૃત્યુ થયું હતું.

તેમના મૃત્યુનું એક કારણ ઍમ્બ્યુલન્સનું સમયસર ન પહોંચવું પણ છે. એટલા માટે તેઓ જ્યારે છેલ્લી વખત દિલ્હી આવ્યા, ત્યારે ઍમ્બ્યુલન્સ સર્વિસના નંબર લઈ લીધા હતા અને તેઓ સતત જુદા-જુદા નંબરો પર ફોન કરી રહ્યા હતા.

પહેલાં તેમને કહેવામાં આવ્યું કે ઓક્સિજન સાથેની ઍમ્બ્યુસલન્સ ઉપલબ્ધ નથી પણ કલાકો સુધી પ્રયત્નો કર્યા બાદ સૂર બદલાયા. ત્યાં સુધી ભારતમાં સવાર થઈ ગઈ હતી.

ઇંદિરાપુરમથી રોહિણી જવા માટે વૅન્ટિલેટર ઓક્સિજન અને ડૉક્ટરની સુવિધા ધરાવતી ઍમ્બ્યુલન્સ માટે 70000 રૂપિયા ભાડું માગવામાં આવ્યું.

ઇંદિરાપુરમથી...


આવું એટલા માટે કે છેલ્લા એક વર્ષથી પ્રૅગ્નન્સીને કારણે તેઓ મેદાનમાંથી બહાર હતાં.

23 ગ્રાન્ડ સ્લેમ જીત્યા બાદ જ્યારે સેરેના સાથે એવું બન્યું કે ઘણી જગ્યાએ એની ટીકા કરવામાં આવી પણ ટેનિસની રમતમાં નિયમો કાંઈક આવા જ છે.

પ્રૅગ્નન્સી બાદ રમતમાં પરત ફર્યા બાદ જે મુશ્કેલીઓ સેરેના સામે આવી તે માત્ર તેમની એકલાની જ નથી.

રશ્મિ વર્મા દિલ્હીની એક હૉસ્પિટલમાં કૉન્ટ્રાક પર રેડિયોલૉજી વિભાગમાં કામ કરતાં હતાં. ગયા ડિસેમ્બરમાં તેઓ માતા બન્યાં.

છ મહિનાની રજા બાદ જ્યારે તેઓ કામ પર પરત ફર્યાં તો એમને એમની જૂની જગ્યા પર નોકરી તો મળી ગઈ, પણ દર વર્ષે મળતું ઇન્ક્રીમેન્ટ એમને ના મળ્યું.

બીબીસી સાથે કરેલી વાતચીતમાં રશ્મિએ જણાવ્યું ,'એક બાજુ જોઈએ તો સરકારે મને છ મહિનાનો પગાર આપ્યો છે. કંપનીએ શું આપ્યું? મને જે મળવાનું હતું એ પણ ના આપ્યું.'

શું તમે આ વાત તમારા મૅનેજમૅન્ટ સામે રજૂ કરી એમ પૂછતાં રશ્મિએ જણાવ્યું, ''સીધી તો નથી જણાવી પણ બીજા કર્મચારીઓ મારફતે આ વાત મારા સુધી પહોંચાડવામાં આવી કે છ મહિનાની સૅલરી સરકારે નહીં પણ કંપનીએ મને આપી છે.''

મૅટરનિટી કાયદાની જોગવાઈઓ

2017 પહેલાં ભારતમાં કામ કરનારી મહિલાઓને 12... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

અઠવાડિયાઓની મૅટરનિટી લીવ મળતી હતી.

પણ મોટે ભાગે મહિલાઓને ત્રણ મહિનાની રજા બાદ કામ પર પાછા ફરવું અઘરું પડતું હતું અને તે રજાઓને આગળ લંબાવી દેતી હતી.

કેન્દ્ર સરકારે મહિલાઓની આ મુશ્કેલીઓને સમજીને 26 અઠવાડિયાઓની મૅટરનિટી લીવનો કાયદો 2017 માં પસાર કર્યો.

જે કાયદા માટે દેશની મહિલાઓએ આટલી આતુરતાથી રાહ જોઈ તે કાયદો હવે તેમને અણગમતો બની રહ્યો છે.

કર્મચારીઓને મળનારી સગવડો પર કામ કરનારી સંસ્થા ટીમલીઝે હાલમાં જ એક સર્વેક્ષણ કર્યું છે.

આ સર્વેક્ષણમાં કંપની અને તેમાં કામ કરનારી મહિલાઓને પૂછવામાં આવ્યું કે નવી મૅટરનિટી લીવની જોગવાઈ બાદ કામકાજ કરતી મહિલાઓ પર કેટલી સકારાત્મક કે નકારાત્મક અસર પડી છે?

સર્વેક્ષણનું સત્ય

ભારતમાં ચાલતી 300 કંપનીઓ પર સર્વેક્ષણ કરવામાં આવ્યું.

એમાં સૌથી ચોંકાવનારી વાત એ સામે આવી કે વર્ષ 2018-19માં 1.6 ટકાથી 2.6 ટકા મહિલાઓની નોકરી જઈ શકે છે.

એટલે કે વર્ષ 2018-19માં 18 લાખ મહિલાઓ નોકરીમાંથી છૂટી થઈ શકે છે.

ભારતમાં મૅટરનિટી કાયદામાં ફેરફાર બાદ આ પ્રકારનો આ પ્રથમ રિપોર્ટ છે.

ટીમલીઝ તરફથી રિપોર્ટ તૈયાર કરનારી ઋતુપર્ણાના જણાવ્યા અનુસાર, " અમે એક વર્ષ સુધી આ સર્વેક્ષણ કર્યું છે. આ તારણો કાઢવા એટલા સરળ નહોતાં. પણ દરેક જગ્યાએ કામ પર રાખતાં પહેલાં આડકતરી રીતે મહિલાઓને એમનાં લગ્ન અને બાળકો વિશે પૂછાવા લાગ્યું."

ઇન્ટરવ્યૂમાં માતૃત્વના સવાલો

ઋતુપર્ણાએ જણાવ્યું કે ખાનગી કૉલેજમાં પ્રોફેસરના પદ પર નિમણૂક માટેના ઇન્ટરવ્યૂ દરમિયાન એક મહિલાને પૂછવામાં આવ્યું કે જો તમે પરણેલા છો તો ફેમિલીની શરૂઆત ક્યારે કરવાના છો?

ઋતુપર્ણા જણાવે છે, ''હવે આવા પ્રકારના સવાલ ઇન્ટરવ્યૂમાં પૂછાવા માંડ્યા છે."

"લેખિતમાં કોઈ કંપની એવો કાયદો નથી બનાવતી કે ગર્ભવતી મહિલાઓને નોકરી પર ન રાખવી કે પછી લગ્ન પછી તરત જ બાળક પેદા કરવાની મંજૂરી નથી."

"કીધા વગર જ એવા નિયમો બની ગયા છે અને એનું પાલન પણ કરવામાં આવી રહ્યું છે.''

શું દરેક પ્રકારની નોકરીઓમાં મહિલાઓ માટેના દરવાજા બંધ થઈ ગયા છે?

આ અંગે ઋતુપર્ણા જણાવે છે, ''લઘુ અને મધ્યમ ઉદ્યોગ(SMES), શિક્ષણ અને સ્ટાર્ટ-અપમાં આ મુશ્કેલીઓ મહિલાઓને વધારે આવી રહી છે."

"બીજા ક્ષેત્રમાં કામ કરનારી મહિલાઓ પણ આનાથી વણસ્પર્શી તો નથી જ.''

કામ કરનારી મહિલાઓની સ્થિતિ

2017માં બહાર પડેલા વર્લ્ડ બૅન્કના એક અહેવાલ અનુસાર કામ કરનારી મહિલાઓની સંખ્યાની દ્રષ્ટિએ ભારત 131 દેશોમાંથી 120મા ક્રમેક છે.

અહીં...


આવું કંઈક કહી રહ્યા છે ભારત માટે 1983નો ક્રિકેટ વર્લ્ડ કપ જીતનાર ક્રિકેટર કપિલ દેવ.

કપિલ દેવને મળવા માટે બીબીસીની ટીમ હરિયાણાના માનેસરમાં રહેલા એક ગોલ્ફ ક્લબમાં પહોંચી હતી.

તેમને મેં અત્યાર સુધી માત્ર બૉલ ફેંકતા, બેટિંગ કરતાં અને ફિલ્ડિંગ કરતા જોયા છે, પરંતુ કપિલ દેવને પહેલી વખત ગોલ્ફ રમતા જોઈ મારા મનમાં તેમની એક નવી છબી કંડારાઈ ગઈ.

વિરાટ આ સદીના મહાન બૅટ્સમૅનમાંના એક

સવાલોનો સિલસિલો હાલના ભારતીય ક્રિકેટ ટીમના કૅપ્ટન વિરાટ કોહલીને લઈને શરૂ થયો.

ઝડપથી રન બનાવનાર અને આખી મૅચને પલટી નાખવાની ક્ષમતા રાખનાર બૅટ્સમૅન વિરાટ કોહલી શું આ સદીના મહાન બૅટ્સમૅનની યાદીમાં સૌથી ઉપર પહોંચી ગયા છે?

આ સવાલના જવાબમાં કપિલ દેવે કહ્યું, "તેમણે પોતાની કાબેલિયત દેખાડી દીધી છે પણ હજુ તેમણે ઘણું આગળ જવાનું છે."

"જે ગુણ એક બૅટ્સમૅનની પાસે હોવો જોઈએ, તે હવે તેમની પાસે છે. રમતને લઈને ઝનૂન, તેમની ફિટનેસ કમાલની રહી છે અને હું આશા કરું છું કે તે પોતાનું આ ફૉર્મ બરકરાર રાખશે."

"વર્લ્ડ રેકર્ડ તોડવા માટે તમારે લાંબા સમય સુધી રમવું પડે છે અને જો વિરાટ કોહલી આગામી પાંચ છ વર્ષ સુધી પીચ પર પોતાનો જલવો યથાવત્ રાખશે ત... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ો અનેક નવા વિશ્વ રેકર્ડ બનાવી દેશે."

ધોનીની ખોટ

ક્રિકેટપ્રેમીઓ વિરાટ કોહલીની સાથેસાથે ભારતના પૂર્વ કૅપ્ટન મહેન્દ્રસિંહ ધોનીને પણ પસંદ કરે છે.

ધોનીએ વર્ષ 2014માં ટેસ્ટ ક્રિકેટમાંથી સંન્યાસ લીધો હતો અને ગત વર્ષે બીસીસીઆઈએ તેમની સાથે કોઈ કરાર કર્યો નથી.

ધોનીની પીચ પરની ગેરહાજરી તેમના ફેન્સને ખટકે છે, પરંતુ ભારતીય ટીમમાં લાંબા સમય સુધી વિકેટકીપિંગ કરનારા ધોનીની ખોટ પૂરી કરી શકાશે?

આ સવાલના જવાબમાં કપિલ બોલ્યા, "જુઓ, પહેલાં અમે એ વિચારતા હતા કે ગાવસ્કર વિના ટીમનું શું થશે? તેંડુલકર વિના ટીમનું શું થશે? પરંતુ તમારે એ વાત યાદ રાખવી જોઈએ કે ટીમ એ વ્યક્તિથી ઘણી મોટી છે."

"તમને એ વ્યક્તિની ગેરહાજરી ચોક્કસ સાલશે, પરંતુ દેશ માટે જે કરવાનું હતુ, એ તેણે કરી દીધું. જો તમે આ વાતને લઈને ઉદાસ રહેશે તો ફરીથી આગળ નહીં વધી શકો."

ટીકાકારોને આકરો જવાબ

હાલની ભારતીય ટીમ વિશે કપિલ દેવે કહ્યું કે ટીમ સારા ફૉર્મમાં છે અને હાલ સુધીની સર્વોત્તમ ભારતીય ક્રિકેટ ટીમમાંની એક છે.

પરંતુ ટીમ ઇન્ડિયાના વિદેશપ્રવાસ પર ઊભા થઈ રહેલા સવાલોના જવાબમાં કપિલે ટીકાકારો પર બાઉન્સર ફેંક્યો.

કપિલ દેવે કહ્યું કે, "તમે તેમની પાસે એ આશા ન રાખી શકો કે તેઓ દરેક વખતે રન બનાવશે. ગત દસ વર્ષમાં ટીમ ઇન્ડિયા ઘણું સારું પ્રદર્શન કરી રહી છે, તેના માટે તેમને આદર આપવો જોઈએ. ટીકાકારોનું કામ છે ટીકા કરવાનું."

'મહિલા ખેલાડી કરી રહ્યાં છે કમાલ'

ભારતમાં 80 અને 90ના દાયકાની સરખામણીએ હવે લોકો મહિલા ખેલાડીઓના નામ વધુ જાણી રહ્યા છે, કારણ કે તે દેશનું નામ રોશન કરી રહી છે અને દર વર્ષે વિશ્વની મોટી સ્પર્ધામાં ઇનામ જીતી રહી છે.

ભારતમાં મહિલા ખેલાડીઓનાં ભવિષ્ય અને તેમને મળી રહેલી તકો વિશે શું કહી રહ્યા છે?

કપિલ દેવ કહે છે, "મહિલાઓનું ભવિષ્ય ઘણું ઉજ્જવળ છે. તે બૅડમિન્ટન હોય, ટેનિસ હોય, ઍથ્લેટિક્સ હોય- આ તમામમાં મહિલાઓએ પુરુષો કરતાં સારું પ્રદર્શન કર્યું છે અને આ આપણી જવાબદારી છે કે તેમને રમવાની તક આપીએ."

તેમણે કહ્યું કે જરૂરી એ છે કે બાળકોને રમવા માટે જગ્યા, સુવિધા અપાય, બાકીનું બધું કામ એમના પર છોડી દો.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


આવું કર્યું છે એક બિઝનેસમેને જેણે ગૂગલને પોતાની માહિતી હટાવવાની ફરજ પાડી છે.

પોતાના "ભૂતકાળને ભૂલી જવાના અધિકાર" માટે લડત ચલાવી રહેલા એક બિઝનેસમેને તેનો ગુનાહિત ભૂતકાળ સર્ચ એન્જિનમાંથી ભૂંસી નાખવાની ફરજ ગૂગલને પાડવામાં બ્રિટિશ ન્યાયતંત્ર મારફત સફળતા મેળવી છે.

આ બિઝનેસમેનને કોઈનો સંદેશાવ્યવહાર આંતરવા બદલ દસ વર્ષ અગાઉ સજા કરવામાં આવી હતી અને તેણે છ મહિના જેલમાં રહેવું પડ્યું હતું.

ભૂતકાળને ભૂલી જવાના અધિકાર સંબંધી કેસની કાર્યવાહી લંડનની કોર્ટમાં શુક્રવારે હાથ ધરવામાં આવી હતી.

ન્યાયમૂર્તિ માર્ક વર્બીએ બિઝનેસમેનની તરફેણમાં ચૂકાદો આપ્યો હતો, પણ વધારે ગંભીર ગુના આચરી ચૂકેલા અને ચાર વર્ષ જેલમાં રહેલા બીજા બિઝનેસમેનના આરોપો ફગાવી દીધા હતા.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

સર્ચ એન્જિનમાં જોવા મળતી પોતાની સજા સંબંધી માહિતી ભૂંસી નાખવાની માગણી બન્ને બિઝનેસમેને કરી હતી. તેમણે એવી દલીલ કરી હતી કે હવે એ માહિતીનો કોઈ અર્થ નથી.

એ સર્ચ રિઝલ્ટ્સને દૂર કરવાનો ઇનકાર કરવામાં આવ્યો ત્યારે તેઓ ગૂગલને કોર્ટમાં ઘસડી ગયા હતા.

ગૂગલે જણાવ્યું હતું કે તેઓ અદાલતના આદેશનું પાલન કરશે.

કંપનીએ એક નિવેદનમાં જણાવ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

્યું હતું, "ભૂતકાળની ભૂલી જવાના અધિકારનું અમે ચુસ્ત રીતે પાલન કરીએ છીએ. તેની સાથે જાહેર હિતમાં હોય તેવી સર્ચીઝને દૂર નહીં કરવા પર પણ ખાસ ધ્યાન આપીએ છીએ."

ગૂગલે એમ પણ જણાવ્યું હતું, "અદાલતે આ સંબંધે અમારા પ્રયાસોની સરાહના કરી તેનો અમને આનંદ છે અને આ કેસમાં આપવામાં આવેલા આદેશનું પાલન અમે કરીશું."

"ઉદાહરણરૂપ ચૂકાદો"

2014માં સ્પેનના મારિયો ગોન્ઝ કોસ્ટેજા તો લેઝના કેસ પછી યુરોપિયન યુનિયનની કોર્ટે ભૂતકાળને ભૂલી જવાના અધિકારને અમલી બનાવ્યો હતો.

સ્પેનિશ નાગરિકે તેમના નાણાકીય ભૂતકાળને ભૂંસી નાખવા ગૂગલને જણાવ્યું હતું.

ગૂગલે જણાવ્યું હતું કે અધિકાર સંબંધી વિનતીને આધારે 80,000 પેજ સર્ચ રિઝલ્ટ્સમાંથી હટાવી દેવામાં આવ્યાં છે.

જોકે, જાહેર હિતમાં હોય તેવાં પેજીઝ તેમનાં સર્ચ એન્જિન હટાવતાં નથી.

ન્યાયમૂર્તિ માર્ક વર્બીએ ગયા શુક્રવારે જણાવ્યું હતું કે ગૂગલ સામે કેસ દાખલ કરનાર એક વ્યક્તિએ "લોકોને છેતરવાનું ચાલુ" રાખ્યું હતું, જ્યારે બીજી વ્યક્તિએ "ખેદ વ્યક્ત કર્યો હતો."

ઇન્ટરનેટ પર મુક્ત અભિવ્યક્તિની હિમાયત કરતા ઓપન રાઇટ્સ ગ્રુપ નામના બ્રિટનના એક સ્વૈચ્છિક સંગઠને જણાવ્યું હતું કે આ ચૂકાદાને પગલે "કાયદેસરનું ઉદાહરણ" સર્જાયું છે.

ઓપન રાઇટ્સ ગ્રુપના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર જિમ કિલ્લોકે કહ્યું હતું, "જે માહિતી અપ્રસ્તુત હોય, પણ એ માહિતીની સંબંધિત વ્યક્તિ પર માઠી અસર થતી હોય તેના સંદર્ભમાં ભૂતકાળને ભૂલી જવાના અધિકારની રચના કરવામાં આવી હતી."

"પોતાના ઐતિહાસિક રેકોર્ડ્ઝ મેળવવાના લોકોના અધિકાર, દરેક વ્યક્તિ પર થતી અસર અને જાહેર હિતનું આકલન પણ કોર્ટે કરવું જોઈએ."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


આવું કહેવું છે મઉ જિલ્લાની એક વણકર વસતી કાસિમપુરમાં રહેતા નૌશાદનું. તેઓ પોતાના ઘરમાં જ પાવરલૂમ ચલાવે છે. ઘરમાં બે પાવરલૂમ છે અને તેમનો પરિવાર એટલે કે માતા, પત્ની અને બે બહેનો સાડી બનાવવાનું કામ કરે છે.

એક પાવરલૂમ છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી બંધ પડ્યું છે. જ્યારે ચાલતું હતું ત્યારે ઘરના બધા લોકો મળીને દિવસની બે-ત્રણ સાડીઓ બનાવી નાંખતા હતા. એટલે કે સમગ્ર પરિવાર મળીને લગભગ 300 રૂપિયાનું કામ કરતો હતો.

કાસિમપુરમાં મોટા ભાગના લોકોનાં ઘરોમાં પાવરલૂમ છે અને લોકો પાસે આ એક માત્ર રોજગારીનું સાધન છે. આ લોકો ઑર્ડર પ્રમાણે સાડીઓ બનાવે છે તેમજ તેમને એક સાડીનું મહેનતાણું 100 રૂપિયા મળે છે.

સાડીમાં ઉપયોગમાં લેવાતું નાયલૉન અને દોરા ઑર્ડર આપનાર પાર્ટી જ પૂરાં પાડે છે.

દેશભરમાં વ્યાપેલી આર્થિક મંદીની અસર આ ઉદ્યોગ અને તેની સાથે સંકળાયેલા લોકો પર પણ પડી છે. મહોલ્લાના અન્ય લોકો વાતચીત દરમિયાન કહે છે કે છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષોમાં ઘણા લકો રોજગારની શોધમાં ભારતનાં વિવિધ શહેરોમાં જતાં રહ્યાં છે.

કાસિમપુરના જ રહેમાન અંસારી કહે છે, "12-14 કલાકની તનતોડ મહેનત પછી પણ જો પેટ ભરવાનાં ફાંફાં પડતાં હોય તો આ ધંધામાં કોણ ટકશે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

. પરંતુ ઘણા લોકોની મજબૂરી છે કે તેઓ બહાર જઈ શકતા નથી. તેથી તેઓ અહીં જ પડ્યા છે."

ઉત્તર પ્રદેશનું મઉ જિલ્લા હસ્તઉદ્યોગનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે, જ્યાં મુખ્યત્વે બનારસી સાડીઓ વણવામાં આવે છે. તે ઉપરાંત વારાણસી અને આઝમગઢના મુબારકપુરમાં પણ સાડીઓ વણવાનું અને ગૂંથવાનું કામ થાય છે.

રાજ્યના અન્ય વિસ્તારો જેવા કે ગોરખપુર, ટાંડા, મેરઠ અને અન્ય કેટલાંક શહેરોમાં પણ હસ્તકળા ઉદ્યોગ છે અને આ દરેક જગ્યાએ સ્થિતિ લગભગ એક સમાન જ છે.

આ સ્થિતિ માત્ર ઉત્તર પ્રદેશની નથી પણ સમગ્ર દેશની છે. દેશભરમાં હસ્તકળાઓ અને તેમના કારીગરોની સંખ્યા સતત ઘટી રહી છે.

જોકે, સરકારે આ ક્ષેત્રમાં તેજી લાવવા અને માગ વધારવાના તમામ પ્રયત્નો કર્યા છે પરંતુ સ્થિતિ સતત વણસી રહી છે.

કપાસના ખેડૂતો પર પણ અસર

ભારતનો કાપડઉદ્યોગ પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ રીતે દેશના લગભગ દસ કરોડ લોકોને રોજગારી પૂરી પાડે છે. જે કૃષિક્ષેત્ર બાદ રોજગાર આપતું સૌથી મોટું ક્ષેત્ર છે.

ગયા મહિને 20 ઑગસ્ટે નૉર્દન ઇન્ડિયન ટેક્સ્ટાઇલ મિલ્સ ઍસોસિયેશન એટલે કે નિટમાએ અખબારોમાં એક જાહેરાત છપાવી હતી જેમાં ટેક્સ્ટાઇલઉદ્યોગની મંદ સ્થિતિનું વર્ણન કર્યું હતું.

જાહેરાતનું શીર્ષક હતું- 'ભારતનો હસ્તઉદ્યોગ મોટા સંકટમાંથી પસાર થઈ રહ્યો છે, જેના કારણે મોટી સંખ્યામાં લોકો બેરોજગાર થઈ રહ્યા છે.'

જાહેરાતમાં એવું પણ લખવામાં આવ્યું હતું કે આવું જ સંકટ વર્ષ 2010-11 વખતે પણ આવ્યું હતું અને એ સમયે પણ ઉત્પાદન ઘટી ગયું હતું. નિટમાએ આ ઉદ્યોગની વણસતી સ્થિતિથી બચવા કેટલાક ઉપાયો પણ સૂચવ્યા હતા.

નિટમાના સિનિયર વાઇસ પ્રૅસિડેન્ટ મુકેશ ત્યાગીએ બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું, "લગભગ એક તૃતિયાંશ મિલો બંધ થવાને આરે છે. 80 હજાર કરોડની કપાસનો કોઈ લેવાલ નથી."

"અમારી માગ છે કે સરકાર કાચા માલની કિંમતમાં ઘટાડો કરે અને નિકાસ પર લાગનારા કરમાં ઘટાડો કરે."

"સરકાર ડાયરેક્ટ બૅનિફિટ ટ્રાન્સ્ફર દ્વારા ખેડૂતોને તેમના પાકનું વળતર ચૂકવે અને બાંગ્લાદેશ, શ્રીલંકા અને ઇન્ડોનેશિયાથી આવતા કાચા માલની આયાત પર નિયંત્રણ મૂકે."

મુકેશ ત્યાગીનું કહેવું છે કે નિટમા આ મામલે સતત સરકારના સંપર્કમાં છે. પરંતુ હજુ સરકાર તરફથી કોઈ સંકેત કે આશ્વાસન મળ્યાં નથી. અખબારોમાં જાહેરાત આપવા પાછળ પણ એ જ કારણ હતું કે લોકોનું અને ખાસ કરીને સરકારનું આ તરફ ધ્યાન દોરાય.

દર વર્ષે વણસી રહેલી સ્થિતી

સુરત, તામિલનાડૂ, બિહાર, પંજાબ, ઉત્તર પૂર્વ અને દેશના અન્ય ભાગોમાં પણ આ...


આવું કેમ થયું? તેના માટે કયાં કારણ જવાબદાર હતાં? શું ગાંધીજીના પ્રયાસ ઓછા પડ્યા?

કલકત્તા-બિહારની કોમી આગ ઓલવ્યા પછી દિલ્હી આવેલા ગાંધીજી સ્પષ્ટ શબ્દોમાં દેશના ભાગલાનો વિરોધ કરતા હતા.

ભાગલાનો આખરી નિર્ણય લેવાવાનો બાકી હતો ત્યારે તેમણે  પ્રાર્થનાસભામાં કહ્યું હતું, ''મુસલમાનો તલવારના બળથી પાકિસ્તાન લેવા માગતા હશે તો હું કહીશ કે તલવારના બળથી એક ઇંચ પણ જમીનનો ટુકડો નહીં મળે."

"પહેલાં મારા ટુકડા કરો, પછી હિંદુસ્તાનના કરજો અને જો આખા હિંદુસ્તાનનાં માણસો આમ કહે અને શાંતિપૂર્વક વર્તે, તો ઈશ્વર જ એની તલવારના ટુકડા કરી નાખશે.'' ( 28-05-47 'બિહાર પછી દિલ્હી', મનુબહેન ગાંધી, પૃ.27)

નવા વાઇસરૉય માઉન્ટબેટનને માટે સૌથી કપરું કામ ગાંધીજીને ભાગલા માટે રાજી કરવાનું અથવા કમ સે કમ તેમને ભાગલાનો સક્રિય વિરોધ કરતા રોકવાનું હતું.

એ પડકારમાં મદદ એ વાતે હતી કે કૉંગ્રેસની ટોચની નેતાગીરી (નહેરુ-સરદાર અને બીજા) ભાગલાને અનિવાર્ય અનિષ્ટ તરીકે સ્વીકારી ચૂકી હતી.

માઉન્ટબેટનને એ વાતનો ખ્યાલ હતો

આ વિષય પરના અતિ લોકપ્રિય પુસ્તક 'ફ્રીડમ ઍટ મિડનાઇટ' (લેખકઃ લૅરી કૉલિન્સ, દોમિનિક લૅપિયર, ગુજરાતી અનુવાદઃ અશ્વિની ભ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ટ્ટ)માં આખો ઘટનાક્રમ માઉન્ટબેટનના દૃષ્ટિકોણથી અને તેમના પ્રત્યેના અહોભાવ સાથે રજૂ કરવામાં આવ્યો છે.

તેના લેખકોએ નોંધ્યા પ્રમાણે, માઉન્ટબેટનને ખ્યાલ હતો કે ગાંધીજી પાસે કૉંગ્રેસના નેતાઓ કરતાં વધારે તાકાત હતી.

એ તાકાત એટલે ચાર આના આપીને કૉંગ્રેસના સભ્ય બનેલા સામાન્ય લોકો. એ સૌ ગાંધીજીની ભક્તિ કરતા.

જો ગાંધીજી કૉંગ્રેસી નેતાગીરીને બાજુ પર રાખીને સીધી લોકોને અપીલ કરે તો એક તરફ માઉન્ટબેટન-નહેરુ-સરદાર અને બીજી તરફ ગાંધી, એવો મુકાબલો થવાની સંભાવના હતી.

ગાંધીજીનાં જાહેર પ્રવચનો પરથી, તે આવા મુકાબલાની તૈયારી કરી રહ્યા હોય એવી છાપ પડતી હતી. (ફ્રીડમ ઍટ મિડનાઇટ, ગુજરાતી અનુવાદ, પૃ.173)

વિવિધ રાજનેતાઓની માઉન્ટબેટન સાથેની મિટિંગમાં હાજર રહેવાની ગાંધીજીએ ના કહી દીધી હતી. કારણ કે તે કૉંગ્રેસમાં કોઈ હોદ્દા પર ન હતા.

માઉન્ટબેટનને પણ એવો ગભરાટ હતો કે 'મહાત્માના અંતરાત્માનો અવાજ એક વિચિત્ર અને ગમખ્વાર મૂઠભેડને માર્ગે તો ખડા નહીં કરી દે ને... (પણ) તે દિવસે સોમવાર હતો.

હિંદના લોકોને માઉન્ટબેટન વિરુદ્ધ તૈનાત કરી દેવા હાકલ કરી શકે તેવો એ અવાજ આજે બંધ હતો. (ફ્રીડમ ઍટ મિડનાઇટ, ગુજરાતી અનુવાદ, પૃ.173-4)

ગાંધીજીના મૌનવારને ભાગલાના સ્વીકાર માટે દોષી ઠરાવતાં 'ફ્રીડમ ઍટ મિડનાઇટ'ના લેખકોએ નોંધ્યું હતું, "લુઈ માઉન્ટબેટનની સમજાવટશક્તિએ આખરે વાઇસરૉય તરીકેની છેલ્લી અને મહાન જીત મેળવી હતી."

"ગાંધીના એ દિવસના મૌન માટે ઘણા હિંદવાસીઓ તેમને માફ કરવાના ન હતા."

"એ નાજુક બુઢ્ઢાના હૃદયમાં હિંદના ભાગલાનું અપાર દુઃખ હતું. છતાં એ મૌનની કડવાશની કિંમત એક દિવસ એમને ચૂકવવાની હતી."(ગુજરાતી અનુવાદ, પૃ.180).

અસલી કારણો : ગાંધીજીએ નહેરુ-સરદારને કેમ સમજાવ્યા નહીં?

'ફ્રીડમ ઍટ મિડનાઇટ' ઇતિહાસની ચોક્સાઈ કરતાં નવલકથારસ માટે વધારે જાણીતી બની.

તેમાં કરાયેલા દાવા કરતાં વાસ્તવિકતા સાવ જુદી હતી.

દર સોમવારનું મૌનવ્રત તોડીને વાઇસરૉય સાથે વાત કરવાથી ભાગલા ટળવાની જરાસરખી પણ સંભાવના હોત તો ગાંધીજીએ ચોક્કસ મૌન તોડ્યું હોત.

પણ તે સમજી ચૂક્યા હતા કે નહેરુ-સરદાર સહિતના કૉંગ્રેસી નેતાઓ મનોમન ભાગલાનો સ્વીકાર કરી ચૂક્યા હતા.

તો પછી ગાંધીજી તેમના શિષ્યોને વારે નહીં? તેમનો નિર્ણય ખોટો હોય તો તેમને સમજાવે નહીં?

આવા સવાલ આજે થાય, તો ત્યારે પણ થયા જ હોય ને? થયા જ હતા.

ગાંધીજીનો રોજ સવારે ફરવા નીકળવાનો ક્રમ હતો.

એ સમયે તેમને એક સવાલ પૂછાયો, "આપ કહો છો કે...


આવું કેમ થાય છે? તેમને બંધનમાં રાખવામાં આવે છે, એવું નથી. આવું થાય છે, કારણ કે ત્યાં તેઓ પૅડવુમન બની જાય છે અને મહિલાઓ માટેના સેનિટરી નૅપ્કિન બનાવવાનું ચાલુ કરે છે.

આ કામ મોડી સાંજ સુધી ચાલે છે. આરોપોનો સામનો કરી રહેલાં અને સજા કાપી રહેલાં મહિલાઓ પૈકીની 11 મહિલાઓ અહીં આખો દિવસ કામ કરે છે.

આ પૅડને સરકારી શાળાઓમાં અભ્યાસ કરી રહેલી કિશોરીઓ માટે ઉપલબ્ધ કરાવાશે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

અમદાવાદ શહેર અને જિલ્લાની લગભગ 30 શાળાઓમાં વેન્ડિંગ મશીન લગાવાશે, જેમાં એક રૂપિયામાં એક નૅપ્કિન ખરીદી શકાશે.

મશીનની સાથે સાથે એક ઇન્સિનરેટર મશીન મૂકવાનું પણ આયોજન છે, જેથી વપરાયેલા નૅપ્કિનને તેમાં બાળીને તેનો નિકાલ કરી શકાશે.

ડિરેક્ટર જનરલ ઑફ પ્રિઝન્સ મોહન જ્હાએ બીબીસી સાથે વાત કરતાં જણાવ્યું, "જેલમાં સુધારણા માટેના અનેક કાર્યક્રમો ચાલે છે."

"મહિલાઓ માટે જ્યારે આ કામનો પ્રસ્તાવ આવ્યો, ત્યારે સહેજ પણ રાહ જોયા વગર અમે પરવાનગી આપી દીધી હતી. અમે ઇચ્છીએ છીએ કે કેદીઓ બહાર નીકળીને સામાન્ય માણસ જેવું જીવન નિર્વાહ કરી શકે."

જ્હાએ વધુમાં જણાવ્યું હતું કે આ મહિલાઓ દ્વારા રોજના 1500થી વધારે નંગનું ઉત્પાદન થાય છ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ે અને ભવિષ્યમાં આ સંખ્યા વધારવા પર વિચાર કરાશે.

જેલ ઉદ્યોગના જેલર એન. બી. પરમારે ક્હયું કે, દરેક મહિલા કેદીને એક કલાક કામ કરવાના 12 રૂપિયા 30 પૈસા આપવામાં આવે છે.

પૅડ બનાવવા માટે કર્મા ફાઉન્ડેશન દ્વારા મશીન મૂકવામાં આવ્યાં છે અને તેમના વતી રોમાબેન ચૈહાણને ત્યાં ટ્રેનર તરીકે મૂકવામાં આવ્યા છે.

અત્યાર સુધીમાં મહિલા કેદીઓને રૂપિયા 18 હજારનું પેમેન્ટ કરી દીધું છે.

કર્મા ફાઉન્ડેશનના પ્રોજેક્ટ ઓફિસર કરણ ખન્નાએ જણાવ્યું હતું કે, અમે જિલ્લા વિકાસ અધિકારી (ડીડીઓ) સાથે વાત કરી રહ્યાં છીએ જેથી આ પૅડ કિશોરીઓ કે મહિલાઓ સુધી પહોંચાડી શકાય.

અમે જે મટીરિયલનું ઉત્પાદન કરીએ છીએ તે ગુણવત્તામાં સારું અને સસ્તું પણ છે.

ડીડીઓ અરુણ મહેશ બાબુએ બીબીસીને જણાવ્યું હતું કે, અત્યારે અમે 30 શાળાઓમાં વેન્ડિંગ મશીન લગાવવાનો નિર્ણય લીધો છે અને એક પેડ એક રૂપિયામાં મળે તે માટેનું આયોજન છે, અને એવું આયોજન થઈ રહ્યું છે કે વેન્ડિંગ મશીનની બાજુમાં જ વપરાયેલાં પૅડના નિકાલ માટેનાં મશીન પણ મૂકવામાં આવે.

એવું પણ આયોજન છે કે ભવિષ્યમાં આ પૅડ નિઃશુલ્ક આપી શકીએ.

કેવી રીતે બને છે આ પૅડ?

શું કહે છે મહિલા કેદીઓ?

પૂજા ગોસ્વામી, એક અંડર ટ્રાયલ કેદી છે અને હત્યાના અરોપનો સામનો કરી રહ્યાં છે.

તેમણે જણાવ્યું હતું કે, આ કામના કારણે દિવસ પસાર થઈ જાય છે અને સામે વળતર પણ મળે છે. કામ સારું છે અને કરવાનું ગમે છે.

એની મારીયા મોસાગો, એનડીપીએસની આરોપી છે અને પોતાનો આખો દિવસ આ કામમાં પસાર કરે છે. તેમણે કહ્યું કે, આ કામના કારણે બીજા બધા વિચારો આવતા બંધ થઈ જાય છે તથા અન્ય લોકો સાથે બેસીને કામ કરવાથી મન પણ પ્રફુલ્લિત રહે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


આવું જ કંઈક થવાની બીકને કારણે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ બે મહિના પહેલાં જ લૉકડાઉન લાગુ કરી દીધું હતું. હવે અહીં પ્રશ્ન એ થાય છે કે શું લૉકડાઉન બેઅસર રહ્યું?

આ જ પ્રશ્ર વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ પણ ઉઠાવ્યો હતો.

તેમણે કહ્યું કે, "નરેન્દ્ર મોદીજીએ કહ્યું હતું કે 21 દિવસમાં કોરોનાનો જંગ જીતી લેવાશે. ચાર લૉકડાઉન થઈ ગયા છે."

"લગભગ 60 દિવસ પણ થઈ ગયા. પરંતુ હજુ સુધી લૉકડાઉનનો હેતુ પૂર્ણ નથી થયો. ઊલટું બીમારીનો વ્યાપ વધતો જ જઈ રહ્યો છે."

પરંતુ ભારત સરકાર લૉકડાઉનને સતત સફળ ગણાવી રહી છે.

સ્વાસ્થ્ય મંત્રાલયે પત્રકારપરિષદમાં લૉકડાઉનની અનેક સફળતાઓ ગણાવી અને કહ્યું કે ભલે કેસ વધી રહ્યા હોય, પરંતુ દેશમાં આ બીમારીના કારણે થઈ રહેલાં મૃત્યુનું પ્રમાણ સૌથી ઓછું છે.

તો હવે બંને દાવામાંથી કયા દાવામાં દમ છે? આ સમજવા માટે આપણે એ જાણવું પડશે કે લૉકડાઉન આખરે લાદવામાં કેમ આવ્યું હતું અને તેનો હેતુ શો હતો?

લૉકડાઉનથી શું આશા હતી?

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ જ્યારે લૉકડાઉનની જાહેરતા કરી હતી ત્યારે એ વાત પર ભાર મૂક્યો હતો કે 'આપણે કોરોનાના ચેપની સાઇકલ તોડવાની છે.'

બીજું, સરકાર લૉકડાઉન મારફતે થોડોક વધારે સમય... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

મેળવવા માગતી હતી, જેથી તે લૉકડાઉન બાદ કોરોનાના પ્રકોપને સંભાળવા માટે તૈયારી કરી શકે.

તો શું આ હેતુ પૂર્ણ થઈ શક્યો?

આ વિશે દિલ્હીના સર ગંગારામ હૉસ્પિટલના મેડિસિન વિભાગના વાઇસ ચૅરમૅન ડૉક્ટર અતુલ કક્કડ જણાવે છે કે "શરૂઆતમાં કેસોની ઝડપ ઘટાડવા માટે લૉકડાઉનના કારણે થોડી મદદ જરૂર મળી હતી, નહિતર પીક ખૂબ પહેલાં આવી ગઈ હોત."

તેમજ જયપુરના સવાઈ માનસિંહ હૉસ્પિટલના ચિકિત્સા અધીક્ષક ડૉક્ટર ડી. એસ. મીણા જણાવે છે કે"આ નવો વાઇરસ હતો."

"લૉકડાઉનથી આ વાઇરસને સમજવા અને જાણવા માટે સમય મળ્યો. કોરોનાના દર્દીઓનો ઇલાજ કેવી રીતે કરવાનો છે, ટેસ્ટિંગ કેવી રીતે કરવાનું છે, એ વાત અંગે પણ સ્વાસ્થ્યકર્મીઓને પહેલાં જાણકારી નહોતી."

"આ દરમિયાન પ્રોટોકૉલ બનાવાયા. જરૂરિયાત પ્રમાણે તેમાં ફેરફારો પણ કરાયા. હવે આ વાઇરસ સામે ઝઝૂમવા માટે પહેલાં કરતાં વધારે સમજણ અને વધુ સંસાધન છે."

'હકારાત્મક નહીં નકારાત્મક સફળતા'

ક્રિશ્ચિયન મેડિકલ કૉલેજ વેલ્લોરના વાઇરોલૉજીના નિવૃત્ત પ્રોફેસર ટી જૅકબ જૉન માને છે કે, "તમે એવું બિલકુલ ન કહી શકો કે લૉકડાઉન સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ રહ્યું, કારણ કે જેવું વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ કહ્યું હતું કે આ લૉકડાઉનની આર્થિક કિંમત ચૂકવવી પડશે, એવું જરૂર થયું - ભલે કંઈ બીજું થયું હોય કે ન થયું હોય."

"લૉકડાઉનનાં ત્રણ પરિણામ આવશે એવું કહેવાતું હતું. આશા હતી કે તેનાથી મહામારીની ઝડપ ઘટી જશે. સાથે જ લૉકડાઉન પછીના સમય માટે તૈયારી કરી લેવાશે."

"ત્રીજી વાત કહેવાતી કે લૉકડાઉનના કારણે અર્થવ્યવસ્થાને નુકસાન પણ થઈ શકે છે.'

ડૉક્ટર જૅકબ જૉન માને છે કે "લૉકડાઉન જે એક બાબતે સંપૂર્ણપણે સફળ સાબિત થયું છે તે છે અર્થતંત્રને નુકસાન પહોંચાડવાની બાબતમાં."

સાથે તેઓ માને છે કે, "એ વાતના કોઈ પુરાવા નથી મળ્યા કે ભારતમાં સંક્રમણના પ્રસારની ઝડપમાં ઘટાડો થયો છે. ભારતમાં દરરોજ સંક્રમણના મામલા વધતા જઈ રહ્યા છે."

શું મૃત્યુદરમાં ઘટાડો નોંધાયો?

મંગળવારે કેન્દ્રીય સ્વાસ્થ્યમંત્રાલયના સંયુક્ત સચિવ લવ અગ્રવાલ જ્યારે પત્રકારપરિષદમાં હાજરી આપવા આવ્યા ત્યારે તેમણે લૉકડાઉનની અસંખ્ય સફળતાઓ ગણાવી.

તેમણે દાવો કર્યો કે લૉકડાઉનના કારણે ભારત અન્ય દેશોની સરખામણીએ પરિસ્થિતિને વધુ સારી રીતે સંભાળી શક્યું. તેનાથી રિકવરી રેટ વધ્યો, મૃત્યુદર પણ ઘટ્યો.

લવ અગ્રવાલે જણાવ્યું કે માર્ચમાં જે રિકવરી રેટ લગભગ 7.1 ટકા હતો, તે બીજું લૉકડાઉન શરૂ થયા બાદ વધીને 11.42 ટકા થઈ ગયો. તેમજ ત્રીજું...


આવું જ કંઈક બન્યું છે કર્ણાટકના વિજયપુરામાં કે જ્યાં એક દુલ્હને તેમના પતિને લગ્ન દરમિયાન મંગળસૂત્ર પહેરાવ્યું હતું.

લગ્નમાં આવી નવીનતા જોઈને બધાં લોકો આશ્ચર્યમાં હતા. દરેકના મોઢા પર એક સવાલ હતો કે આખરે આ થઈ શું રહ્યું છે.

બીબીસી સાથે વાત કરતા વરરાજાના પરિવારજન અશોક બારાગુંડી જણાવ્યું, "આમા કોઈ અસામાન્ય વાત નથી. અમારા પરિવારમાં ઘણાં એવાં લગ્ન થયાં છે કે જેમાં આ પ્રકારની રીત ભજવવામાં આવી હોય."

આ લગ્નમાં પારંપરિક રીતે વર વધુ પર રંગીન ચોખા પણ ન નાખવામાં આવ્યા. પરંતુ નવદંપતિને ફુલોના વરસાદથી આશીર્વાદ આપવામાં આવ્યા.

લગ્નમાં કોઈ અગ્નિના ફેરા ન હતા. લગ્નનું કોઈ મૂહુર્ત કાઢવામાં આવ્યું ન હતું.

બારાગુંડી અને દુડ્ડગી પરિવાર દ્વારા નિભાવવામાં આવેલી પ્રથા એ લોકો માટે નવી નથી કે જેઓ લિંગાયતના અનુયાયીઓ છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

શા માટે થાય છે આ પ્રકારનાં લગ્ન?

આ એક લિંગાયત પ્રથા છે. આ પ્રથાનું પાલન સ્વામિગલુ ચિત્તરગીના અનુયાયીઓ દ્વારા કરવામાં આવે છે.

ગુરુમહંત સ્વામીજી કહે છે, "ડૉ. મહંત દહેજ વિરોધી અભિયાન ચલાવતા હતા અને તેઓ ભગવાન બસાવન્ના દ્વારા 12મી સદીમાં શરૂ કરાયેલી પ્રથાનું પાલન ક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રતા હતા.

તેઓ માનતા હતા કે એક મહિલાનું દાન થવું ન જોઈએ. એટલે લગ્નમાં કન્યાદાન કરવામાં આવતું નથી. જો છોકરીનું કન્યાદાન કરી દેવામાં આવે તો મનુષ્ય તરીકે તેમની કિંમત ઘટી જાય છે અને પુરુષ તેમની સાથે દુર્વ્યવ્હાર કરવા લાગે છે."

અશોક કહે છે, "અમે છેલ્લાં બે કે ત્રણ દાયકાથી આ પ્રથાનું પાલન કરીએ છીએ. મારા પિતરાઈ, સંજીવના લગ્ન પણ આ જ રીતે થયા. શિલા અને પુર્ણિમા અને મારી દીકરીનાં લગ્ન પણ આ જ રીતે થયા."

ગુરુમહંત સ્વામીજી કહે છે, "લગ્નમાં પતિને મંગળસૂત્ર પહેરાવવાની પ્રથા પણ એ માટે છે કે જેથી કરીને તે બીજી કોઈ મહિલા સાથે રહેવા ન જતા રહે અથવા તો બીજી કોઈ મહિલા સાથે લગ્ન ન કરી લે."

તો શું વરરાજા અમિતા બારાગુંડી પણ મહિલાઓની જેમ હંમેશાં મંગળસૂત્ર પહેરીને રાખશે?

આ સવાલના જવાબ પર તેઓ કહે છે, "હા, લગ્નનો આ પ્રસંગ દર્શાવે છે કે મહિલા અને પુરુષ એકસમાન છે. મને નથી લાગતું કે મંગળસૂત્રથી પતિ પર કોઈ પ્રકારનું દબાણ વધશે."

"દરેક બાબત પતિ-પત્નીની સમજ પર આધારિત હોય છે."

અમિત ઑસ્ટ્રેલિયામાં સ્થિત એક આઈટી કંપનીમાં સૉફ્ટવેર એન્જિનિયર છે.

અમિતના લગ્ન અંતરજ્ઞાતિય હતા.

અમિતની તેમનાં પત્ની પ્રિયા સાથે મુલાકાત એ જ સૉફ્ટવેર કંપનીમાં થઈ હતી જ્યાં તેઓ કામ કરે છે. બન્નેને એકબીજા સાથે પ્રેમ થઈ ગયો હતો.

પ્રિયા કહે છે, "આ પ્રકારના લગ્ન કરી મને ખૂબ જ સારો અનુભવ થયો. મારા સાસુ-સસરાએ એ વસ્તુ સાબિત કરી દીધી છે કે મહિલા અને પુરુષ બન્ને એકસમાન હોય છે. હું આ પ્રકારની રીત જોઈને આશ્ચર્યમાં પડી ગઈ હતી."

પ્રિયા કહે છે, "અમિતે મને એ વાતનો વાયદો કર્યો છે કે તેઓ મંગળસૂત્ર હંમેશાં પહેરીને રાખશે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


આવું પહેલી વખત બન્યું કે આત્મઘાતી હુમલાખોરે બારૂદ ભરેલી એક ગાડી સુરક્ષાદળોની બસ સાથે અથડાવી દીધી.

આ ઘટના અફઘાનિસ્તાન કે ઇરાકની યાદ અપાવે છે.

અહેવાલો અનુસાર આત્મઘાતી હુમલા બાદ સુરક્ષા દળો પર ગોળીબાર પણ થયો.

આ ઘટનાની તપાસનો આદેશ આપી દેવામાં આવ્યો છે પણ સવાલ એ ઊઠી રહ્યા છે કે આ ઘટના કેવી રીતે ઘટી અને ભૂલ ક્યા થઈ?

એબીપી ન્યૂઝ સાથે વાત કરતા જમ્મુ-કાશ્મીરના રાજ્યપાલ સત્યપાલ મલિકે કહ્યું, "આટલા વિસ્ફોટકો ભરેલી ગાડી ફરતી રહી અને ખબર જ ન રહી. તેનો અમને ખૂબ અફસોસ છે."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

સીઆરપીએફ પ્રમુખ આર. આર. ભટનાગરે એએનઆઈને કહ્યું કે, જમ્મુથી શ્રીનગર જઈ રહેલા સીઆરપીએફના આ કાફલામાં અઢી હજાર જવાનો હતા.

આ અંગે મલિકે કહ્યું,"ફૉર્સના જે નિયમો હોય છે, તેમાં ક્યાંક કોઈ ચૂક થઈ છે. અઢી હજાર લોકોને લઈને એકસાથે જઈ શકાતું નથી."

"જ્યાં આઈઈડી બ્લાસ્ટની શંકા હોય ત્યાં ગાડી વધારે ઝડપે ચાલતી હોય છે. પણ આ કાફલો ધીરેધીરે ચાલતો હતો. કોઈ પણ આવીને તેના પર હુમલો કરી ગયું, અમારી ભૂલ થઈ છે."

ઉગ્રવાદીઓને અંદરની મદદ અંગે મલિકે કહ્યું, "તેમના જાણભેદુઓ તો દરેક જગ્યાએ છે."

બીબીસીએ હુમલાના વિવિધ પાસાંઓ પર સીઆ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રપીએફ, બીએસએફ અને સેનામાં કામ કરી ચૂકેલાં નિવૃત્ત અધિકારીઓ સાથે વાત કરી.

નવા પડકારો માટે કોઈ વિચાર નહીં

અધિકારીઓ કહી રહ્યા છે કે આ નવા પ્રકારના હુમલા બાદ હવે તેમને ઘાટીમાં કામ કરવાની પદ્ધતિ બદલવી પડશે.

પૂર્વ સીઆરપીએફ પ્રમુખ દિલીપ ત્રિવેદીના મતે પહેલાં સુરક્ષાકર્મીઓ પર આઈડી બ્લાસ્ટ અને ગોળીઓથી વધુ હુમલા થતા, જેનો સામનો કરવા માટે રોડ ઑપનિંગ પાર્ટીઝ(આરઓપી)ની મદદ લેવાતી હતી.

મોટા ભાગના સીઆરપીએફના જવાનો જ આ પાર્ટીમાં તૈનાત કરાતા હતા.

સુરક્ષાકર્મીઓની અવર-જવર માટે રોડ સંરક્ષિત રાખવાની તેમની જવાબદારી રહેતી.

આ પાર્ટીઝ સુરક્ષા દળો પસાર થવાના હોય એ એ રસ્તા, રસ્તાના કિનારે આવેલા પુલ અને નાના પુલ, રસ્તાની બંને બાજુ પર આવેલાં ગામો અને દુકાનોને સ્નિફર ડૉગ્ઝ અને વિસ્ફોટકને પકડી શકતાં સાધનોની મદદથી સુરક્ષિત કરવામાં આવતા હતા.

કોઈ જગ્યાએ તાજુ ખોદીને બૉમ્બ મુકાયાની પણ તપાસ થતી હતી.

સીમા સુરક્ષા દળના પૂર્વ અધિક મહાનિદેશક પી કે મિશ્રાના મતે આ પાર્ટીઝનું કામ માત્ર માર્ગો સુરક્ષિત કરવાનું નથી પણ તેનાથી દૂર દૂર આવેલા વિસ્તારોને પણ સુરક્ષાના ઘેરામાં લેવાનું હોય છે.

પરંતુ એક વ્યસ્ત રાજમાર્ગ પર હંમેશાં આવું કરવાનું સહેલું હોતું નથી. મિશ્રાના મતે આ પાર્ટીઝમાં હજારોની સંખ્યામાં જવાનો હોય છે.

ઇન્ટેલિજન્સમાં ચૂક

પરંતુ દિલીપ ત્રિવેદીના મતે આ ઘટનામાં શરૂઆતથી અંત સુધીની સુરક્ષામાં ચૂક રહી ગઈ છે.

તેઓ પૂછે છે, "આટલી મોટી માત્રામાં દારૂગોળો ઘાટીમાં કઈ રીતે આવ્યો, તેને સાચવીના રખાયો, ગાડીમાં લદાયો, તેમાં ડેટૉનેટર્સ લગાવાયા, કેવી રીતે એ ગાડી સારક્ષા દળોની ગાડીની નજીક પહોંચી અને કોઈને કંઈ જ ખબર ન પડી."

પૂર્વ સેના પ્રમુખ જનરલ વી પી મલિકના મતે, "હુમલા માટે ગાડી અને હુમલાખોરને તૈયાર કરવામાં ઘણા દિવસો લાગ્યા હશે. તો એવું કઈ રીતે બને કે આપણને કંઈ ખબર જ ન પડે."

આ જવાબદારી સ્થાનિક ઇન્ટેલિજન્સના અધિકારીની હતી કે તેઓ આ જાણાકારી એકત્ર કરે, જે ન થયું.

70થી વધુ ગાડીઓ અને અઢી હજાર જવાનોનો લાંબો કાફલો

સવાલ ઊઠી રહ્યા છે કે આટલા લાંબા કાફલા સાથે ઉગ્રવાદ પ્રભાવિત દક્ષિણ કાશ્મીરના વિસ્તારમાંથી પસાર થવું કેટલું યોગ્ય હતું.

પૂર્વ સેના પ્રમુખ જનલર વી. પી. મલિકના મતે ગાડીઓની આટલી લાંબી કતારનું પસાર થવું સામાન્ય વાત નથી. આ લાંબી કતારનું કારણ હિમવર્ષાના કારણે ડ્યૂટી પરથી શ્રીનગર પરત જઈ રહેલા જવાનોની અવર-જવર પર રોક હતી.

થોડા મહિનાઓ પહેલાં સુધી જ્યારે પણ...


આશરે 10 લાખથી પણ વધારે લોકોનું સ્થળાંતર કરવામાં આવ્યું છે અને નૅવી તથા કૉસ્ટગાર્ડને ઍલર્ટ પર રાખવામાં આવ્યાં છે.

એનડીઆરએફ અને ઓડીઆરએએફની ટીમોને પણ રાહત કાર્ય માટે તહેનાત કરી દેવામાં આવી છે.

આ વાવાઝોડાનું સાચું નામ શું છે?

બંગાળની ખાડીમાંથી ઉદ્ભવેલાં વાવાઝોડાનાં સાચા નામ બાબતે કેટલીક અસંમજસ ઊભી થઈ છે.

કેટલાંક સમાચાર માધ્યમોએ 'ફેની' લખ્યું છે, કેટલાકે 'ફાની,' તો કેટલાક માધ્યમોએ 'ફની' લખ્યું છે. જ્યારે આ વાવાઝોડાનું સાચું નામ 'ફોની' છે.

અંગ્રેજીમાં લખાતા સ્પેલિંગને કારણે ગોટાળા થયા છે. અંગ્રેજીમાં સ્પેલિંગ 'Fani'  છે.

જોકે, તેનો ઉચ્ચાર ફેની, ફાની કે ફની નહીં પરંતુ 'ફોની' થાય છે. તેનો અર્થ સાપ કે સાપનું માથું એવો થાય છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

કઈ રીતે આ વાવાઝોડાને ફોની નામ મળ્યું?

બંગાળની ખાડીમાં ઉદ્ભવેલા અને ઓડિશામાં આવેલા આ વાવાઝોડાને 'ફોની' નામ આપવામાં આવ્યું છે.

2014માં આવેલા વાવાઝોડાને 'હુદુદ', 2017માં આવેલા વાવાઝોડાને 'ઓખી' અને 2018માં આવેલાં બે વાવાઝોડાંને 'તિતલી' અને 'ગાજા' નામ આપવામાં આવ્યાં હતાં.

દરેક ટ્રૉપિકલ સાયક્લોન જ્યાંથી ઉદ્ભવે છે, તે વિશ્વની તમામ જગ્યા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ઓ માટે વાવાઝોડાંનાં વારાફરતી નામ બદલાતાં રહે તેની એક યાદી તૈયાર કરાઈ હોય છે.

આ રીતે બંગાળની ખાડી અને અરબ સાગરમાંથી પેદા થતાં વાવાઝોડાંનાં નામ માટે 2004માં આઠ દેશોનું એક ગ્રૂપ બનાવવામાં આવ્યું છે. આ ગ્રૂપને WMO/ESCAP નામથી ઓળખવામાં આવે છે.

દરેક દેશ 8 નામ આપે છે એટલે કુલ 64 નામ થાય છે. જેમને એક 8×8 કૉલમના ટેબલમાં ગોઠવવામાં આવે છે.

જે બાદ આ ટેબલ અનુસાર વારાફરતી નામ પાડવામાં આવે છે.

આ વાવાઝોડાનું નામ 'ફોની' બાંગ્લાદેશે સૂચવ્યું હતું અને હવે પછીના વાવાઝોડાનું નામ 'વાયુ' હશે જે ભારતે સૂચવ્યું હતું.

ઓડિશા કુદરતી હોનારતોની રાજધાની કેમ?

વાવાઝોડું 'ફોની' છેલ્લા ત્રણ દાયકામાં ચોથું એવું તોફાન છે જે દેશના પૂર્વના દરિયાકિનારે ટકરાયું છે.

વર્ષ 2013માં 'ફેલિન' નામના વાવાઝોડાએ ઓડિશામાં તારાજી સર્જી હતી અને તે 1999 બાદ આવેલું સૌથી ભયાનક તોફાન હતું.

વર્ષ 2017માં ઓખી વાવાઝોડામાં 200 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં અને હજારો લોકો બેઘર બન્યા હતા.

ઑક્ટોબર 2018માં તિતલી નામના વાવાઝોડાના કારણે ઓડિશામાં હજારો લોકોએ સ્થળાંતર કરવુ પડ્યું હતું.

ઓડિશાને કુદરતી હોનારતોની રાજધાની કહેવામાં આવે છે. વર્ષો સુધી રાજ્ય કુદરતી આપત્તિઓનો સામનો કરતું આવ્યું છે.

ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ઇકૉનૉમી ગ્રોથનાં સુદામીની દાસ પોતાના રિસર્ચ પેપર ઇકૉનૉમિક્સ ઑફ નેચરલ ડિઝાસ્ટરમાં લખે છે, "1900થી 2011 વચ્ચે ઓડિશામાં 59 વર્ષ પૂર આવ્યાં, 24 વર્ષ ભયંકર વાવાઝોડાં આવ્યાં, 42 વર્ષ દુષ્કાળ પડ્યો, 14 વર્ષ રાજ્યે ભયંકર હિટવેવનો સામનો કર્યો અને 7 વર્ષ ટૉર્નેડોનો સામનો કર્યો."

ઉપરોક્ત આંકડાઓને ધ્યાને લેતા રાજ્યને સરેરાશ 1.3 વર્ષે એક કુદરતી આપત્તિનો સામનો કરવો પડ્યો છે.

તેમના આ રિસર્સ પેપરમાં દાસ જણાવે છે કે આ ગાળામાં 1965થી લગભગ દર વર્ષે રાજ્યે એકથી વધારે મોટી દુર્ઘટનાઓનો સામનો કર્યો છે.

'ડાઉન ટુ અર્થ'ના અહેવાલ પ્રમાણે છેલ્લી સદીમાં ભારતીય ઉપમહાદ્વીપમાં 1,035 જેટલાં વાવાઝોડાં આવ્યાં છે. જેમાં અડધાથી વધારે પૂર્વ તટ તરફ ટકરાયાં છે.

જેમાંથી 263 નાનાં-મોટાં વાવાઝોડાં ઓડિશાના દરિયાકિનારે ટકરાયાં છે.

સાયક્લોન, હરિકેન અને ટાયફૂનમાં શું ફરક છે?

ઓડિશામાં આવેલા વાવાઝોડાને 'ફોની' નામ અપાયું છે. આ પહેલાં અમેરિકામાં 'ફ્લૉરેન્સ' હરિકૅને તબાહી મચાવી હતી, જ્યારે ફિલિપિન્સમાં આવેલા વાવાઝોડાને 'ટાયફૂન મંગખૂટ' નામ અપાયું હતું.

વાવાઝોડાની આગળ સાયક્લોન, હરિકૅન અને ટાયફૂન કેવી રીતે...


આશરે 30 સેકંડના વાઇરલ વીડિયોમાં બુરખો પહેરેલી એક વ્યક્તિ દેખાય છે જેમની પોલીસે ધરપકડ કરેલી છે અને પૂછપરછ કરવામાં આવી રહી છે.

દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે કે આ વીડિયો શ્રીલંકાનો છે અને તેનો સંબંધ શ્રીલંકામાં થયેલા સીરિયલ બૉમ્બ બ્લાસ્ટ સાથે છે.

જે લોકોએ સોશિયલ મીડિયા પર આ વીડિયો શેર કર્યો છે તેમનો દાવો છે, "મુસ્લિમ મહિલાઓના વેશમાં આ બૌદ્ધ વ્યક્તિની પોલીસે ધરપકડ કરી છે. આ વ્યક્તિ શ્રીલંકાનાં ચર્ચોમાં થયેલા હુમલામાં સામેલ હતી."

છેલ્લા 48 કલાકમાં આ જ દાવા સાથે વીડિયોને હજારો લોકો ફેસબુક પર પોસ્ટ કરી ચૂક્યા છે. ટ્વિટર પર પણ આ વીડિયોને સેંકડો વખત શૅર કરવામાં આવ્યો છે.

બીબીસીના વાચકોએ આ વીડિયોની સત્યતા જાણવા માટે વૉટ્સએપના માધ્યમથી અમને આ વીડિયો મોકલ્યો છે

21 એપ્રિલ 2019ના રોજ શ્રીલંકાના ઘણાં શહેરોમાં થયેલા સીરિયલ બૉમ્બ બ્લાસ્ટમાં મૃતકોની સંખ્યા વધીને 359 થઈ ગઈ છે અને 500 કરતાં વધારે લોકો ઘાયલ થયા છે.

કથિત ઉગ્રવાદી સંગઠન 'ઇસ્લામિક સ્ટેટ'એ પોતાના મીડિયા પોર્ટલ 'અમાક' પર આ હુમલાની જવાબદારી સ્વીકારી છે.

પરંતુ તેની પુષ્ટિ કરી શકાતી નથી કેમ કે સામાન્ય રીતે ઇસ્લામિક સ્ટેટ હુમલા બાદ તુરંત હુ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

મલાખોરોની તસવીર પ્રકાશિત કરીને આવા હુમલાની જવાબદારી સ્વીકારે છે.

આ તરફ શ્રીલંકા સરકારે એક સ્થાનિક જેહાદી સંગઠન 'નેશનલ તૌહીદ જમાત'નું નામ લીધું છે અને અધિકારીઓએ બૉમ્બ બ્લાસ્ટ કોઈ આંતરરાષ્ટ્રીય નેટવર્કની મદદથી કરાવાયો હોવાની વાત કહી છે.

રિપોર્ટના આધારે અત્યાર સુધી 38 લોકોની ધરપકડ થઈ છે. તેમાંથી 26 લોકોની CIDએ, 3 લોકોની આતંકવિરોધી દળે અને 9 લોકોની શ્રીલંકા પોલીસે ધરપકડ કરી છે.

છેલ્લાં કેટલાક વર્ષોથી શ્રીલંકાના બહુસંખ્યક સિંહલી સમુદાય અને મુસ્લિમો વચ્ચે સાંપ્રદાયિક તણાવ રહ્યો છે.

ગત વર્ષે માર્ચ મહિનામાં સિંહલા બૌદ્ધ લોકોની ભીડે દિગાના શહેરમાં મુસ્લિમોની 150 કરતાં વધારે દુકાનો, ઘર અને મસ્જિદોને આગ લગાવી દીધી હતી જ્યારબાદ દેશમાં કટોકરીની ઘોષણા કરવી પડી હતી.

ઘણા લોકો બન્ને સમુદાયો વચ્ચેના તણાવને જોડીને આ પણ આ વીડિયો શૅર કરી રહ્યા છે.

પરંતુ જે વીડિયોને શ્રીલંકા વિસ્ફોટ મામલે ધરપકડ કરેલ 'બૌદ્ધ વ્યક્તિ'નો ગણાવીને શૅર કરવામાં આવી રહ્યો છે, તે વીડિયોને ઘટના સાથે કોઈ સંબંધ નથી.

ભારતનાં ઘણાં રાજ્યો સહિત શ્રીલંકામાં પણ વાઇરલ થયેલો આ વીડિયો ઑગસ્ટ 2018નો છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

વાઇરલ વીડિયોની વાસ્તવિકતા

હુમલાખોરોએ આ ચર્ચને પણ સીરિયલ બ્લાસ્ટનું નિશાન બનાવ્યું હતું

સોશિયલ મીડિયા પર વાઇરલ થઈ રહેલો વીડિયો છે તો શ્રીલંકાનો જ, પરંતુ આ વીડિયોને શ્રીલંકાના સ્થાનિક મીડિયા નેટવર્ક નેથ ન્યૂઝે સીરિયલ બૉમ્બ બ્લાસ્ટના આશરે આઠ મહિના પહેલાં યૂ-ટ્યૂબ પર પોસ્ટ કર્યો હતો.

29 ઑગસ્ટ 2018ના રોજ પોસ્ટ કરવામાં આવેલો આ વીડિયો નેથ ન્યૂઝના યૂટ્યૂબ પેજ પર ઉપલબ્ધ છે.

મીડિયા નેટવર્કના આધારે શ્રીલંકાની રાજધાની કોલંબો નજીક આવેલા પશ્ચિમી પ્રાંત રાજગિરીમાં આ વ્યક્તિની પોલીસે ધરપકડ કરી હતી.

નેથ ન્યૂઝની વેબસાઇટ પર આ વીડિયો સાથે છપાયેલા એક રિપોર્ટ પ્રમાણે વીડિયોમાં દેખાઈ રહેલી વ્યક્તિ રિક્ષામાં બેસીને વેલીકાડા પબ્લિક શૉપિંગ કૉમ્પ્લેક્સ સુધી પહોંચ્યા હતા.

પરંતુ રિક્ષાચાલકને આ વ્યક્તિના વલણ પર શંકા ગઈ તો તેમણે પોલીસને તેની સૂચના આપી અને તેમની ધરપકડ કરાવી દીધી હતી.

આ વ્યક્તિ પર શું આરોપ હતો? આ અંગે નેથ ન્યૂઝના રિપોર્ટમાં કંઈ લખાયેલું નથી.

શ્રીલંકાની જ એક્સપ્રેસ ન્યૂઝ નામની વેબસાઇટે નેથ ન્યૂઝનો હવાલો આપી 30 ઑગસ્ટ 2018ના રોજ આ ઘટનાનો રિપોર્ટ પબ્લિશ કર્યો હતો.

વીડિયોને ખોટા સંદર્ભ સાથે વાઇરલ થતો જોઈ નેથ ન્યૂઝે પોતાના ફેસબુક પેજ પર...


આશરે 45 સેકંડના આ વાઇરલ વીડિયોમાં કેટલાંક બ્યુટીશિયન અને સ્ટાઇલિસ્ટ વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની આસપાસ દેખાઈ રહ્યાં છે.

ફેસબુક અને ટ્વિટર પર આ વીડિયો હજારો વખત જોવાઈ ચૂક્યો છે અને સેંકડો વખત આ વીડિયો શૅર પણ થઈ ચૂક્યો છે.

મોટાભાગના લોકોએ સોશિયલ મીડિયા પર આ વીડિયો સાથે લખ્યું છે, "આ ગરીબોનો દીકરો મેકઅપ કરાવી રહ્યો છે. આરટીઆઈ થકી ખુલાસો થયો છે કે તેમના શ્રૃંગાર માટે બ્યુટીશિયનને પ્રતિમાસ 80 લાખ રૂપિયા ચૂકવવામાં આવે છે."

ગુરુગ્રામ કૉંગ્રેસના અધિકૃત ફેસબુક પૅજ પર પણ વીડિયો આ જ દાવા સાથે શૅર કરવામાં આવ્યો છે, જે 95 હજારથી વધુ વખત જોવાઈ ચૂક્યો છે.

પણ અમારી તપાસમાં અમે જાણ્યું કે આ વીડિયો તો સાચો છે પણ તેને ખોટા સંદર્ભ સાથે શૅર કરાઈ રહ્યો છે.

સાથે જ વાઇરલ વીડિયોમાં વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સાથે દેખાતા લોકો તેમના પર્સનલ મેકઅપ આર્ટિસ્ટ નથી.

વીડિયોની હકીકત

જેને વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના મેકઅપનો વીડિયો ગણાવવામાં આવે છે, તે 2016નો વીડિયો છે.

આ વીડિયો લંડન સ્થિત જાણીતા મૅડમ તુસાદ મ્યુઝિયમે જાહેર કર્યો હતો.

16 માર્ચ, 2016ના રોજ મૅડમ તુસાદ મ્યુઝિયમે તેમના અધિકૃત યૂટ્યુબ પૅજ પર આ વીડિયો પોસ્ટ ક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ર્યો હતો.

મૅડમ તુસાદ મ્યુઝિયમ પ્રમાણે આ વીડિયો ભારતના વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના મીણના પૂતળા માટે માપ લેતી વખતે શૂટ કરવામાં આવ્યો હતો.

મૅડમ તુસાદ મ્યુઝિયમથી 20 કર્મચારીઓની એક ટીમ દિલ્હી સ્થિત વડા પ્રધાન નિવાસ ખાતે પહોંચી હતી, જેણે ચાર મહિનાનો સમય લઈને વડા પ્રધાનનું પૂતળું તૈયાર કર્યું હતું.

વાઇરલ વીડિયોમાં દેખાતાં લોકો પર્સનલ મેકઅપ આર્ટિસ્ટ નહીં પણ મૅડમ તુસાદ મ્યુઝિયમનાં કર્મચારીઓ છે.

મૅડમ તુસાદ મ્યુઝિયમ પ્રમાણે વડા પ્રધાન મોદીનું પૂતળું લંડનના મ્યુઝિયમમાં 28 એપ્રિલ 2016ના રોજ સ્થાપવામાં આવ્યું હતું.

આરટીઆઈની હકીકત શું છે?

સોશિયલ મીડિયા પર વડા પ્રધાન મોદી સંબંધિત જે કથિત આરટીઆઈને આધાર બનાવીને વીડિયો શૅર કરાઈ રહ્યો છે, એવી કોઈ આરટીઆઈ પીએમ ઇંડિયાની અધિકૃત વેબસાઇટ પર ઉપલબ્ધ નથી.

પીએમ ઇંડિયાની અધિકૃત વેબસાઇટ પ્રમાણે નરેન્દ્ર મોદીની શૈક્ષણિક લાયકાત, તેમની રજાઓ, ઓફિસની વાઈફાઈ સ્પીડ અને દરરોજના શિડ્યુલ સંદર્ભે લોકોએ આરટીઆઈ થકી પ્રશ્નો પૂછ્યા છે.

વેબસાઇટ પર આપવામાં આવેલી યાદીમાં વડા પ્રધાન મોદીના મેકઅપ અને તેમનાં કપડાં માટે થતા ખર્ચ અંગે પ્રશ્ન સામેલ નથી.

2018ના કેટલાક મીડિયા અહેવાલો પ્રમાણે આરટીઆઈ ઍક્ટિવિસ્ટે ગયા વર્ષે પૂછ્યું હતું કે 1988થી માંડીને અત્યાર સુધી જે લોકો ભારતના વડા પ્રધાન રહ્યા છે તેમનાં કપડાં પર કેટલો સરકારી ખર્ચ થયો?

એના જવાબમાં વડા પ્રધાન કાર્યાલયે કહ્યું હતું કે માગવામાં આવેલી માહિતી અંગત માહિતીની શ્રેણીમાં આવે છે અને તેનો કોઈ સત્તાવાર રેકૉર્ડ ઉપલબ્ધ નથી.

પીએમઓએ પોતાના આ જવાબમાં નોંધ પણ લખી હતી કે વડા પ્રધાનનાં કપડાંનો ખર્ચ સરકાર ઉઠાવતી નથી.

જે આરટીઆઈના હવાલાથી વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદા મેકઅપ ખર્ચને 80 લાખ રૂપિયા ગણાવાઈ રહ્યો છે, બીબીસી તેની સ્વતંત્ર રીતે પુષ્ટિ કરતું નથી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


આશરે 50 હજારથી વધારે અમેરિકન ભારતીયોએ નરેન્દ્ર મોદીના ભાષણનું સ્વાગત કર્યું અને તેમનું ભાષણ સાંભળ્યું.

આ કાર્યક્રમની ખાસ વાત એ રહી કે ખુદ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પણ આમાં સામેલ થયા.

મોદી અને ટ્રમ્પ એકબીજાને ગળે મળ્યા અને સાથે પોતાની દોસ્તીની વાતો પણ લોકોને જણાવી.

હાઉડી મોદીના કાર્યક્રમમાં મોદીના સ્વાગત સમારોહ, જોશ ભર્યા નારા અને ભાષણો વચ્ચે એક પળ એવી પણ આવી જ્યારે ભારતના રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધી અને પ્રથમ વડા પ્રધાન જવાહર લાલ નહેરુનો ઉલ્લેખ થયો.

વાસ્તવમાં અમેરિકન સંસદના નિચલા સદન હાઉસ ઑફ રિપ્રેઝેન્ટેટિવમાં બહુમતના નેતા અને ડેમૉક્રેટ સાંસદ સ્ટેની એચ હોયરે મોદીના સ્વાગતમાં ભાષણ આપ્યું હતું.

તેમના આ ભાષણમાં સ્ટેની હોયરે ગાંધી અને નહેરુની ધર્મનિરપેક્ષ વિચારણસરણીની વાત કરી હતી.

સ્ટેની હોયરે કહ્યું કે ભારત પણ અમેરિકાની જેમ પોતાની પરંપરાઓ પર ગર્વ કરે છે. જેનાથી તે પોતાના ભવિષ્યને ગાંધીજીના શિક્ષણ અને નહેરુની એ ધર્મનિરપેક્ષ લોકશાહીની દૃષ્ટિથી, જેમાં દરેક વ્યક્તિ અને તેમના માનવ અધિકારોનું સન્માન કરાય છે, સુરક્ષિત કરી શકે.

કૉંગ્રેસે કહ્યું મોદીએ ટ્રમ્પનો પ્રચાર કર્યો

... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

પૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી આનંદ શર્માએ આને ટ્રમ્પ માટે કરવામાં આવેલો ચૂંટણી પ્રચાર ગણાવ્યો હતો અને કહ્યું હતું કે આ ભારતની વિદેશનીતિનું ઉલ્લંઘન છે.

આનંદ શર્માએ કહ્યું કે વડા પ્રધાન મોદીએ યાદ રાખવું જોઈએ કે તેઓ અમેરિકાની ચૂંટણીમાં સ્ટાર પ્રચારક બનીને નથી ગયા.

હાઉડી મોદી કાર્યક્રમમાં અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પણ સામેલ થયા હતા.

અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિનું ભાષણ પોતાના કાર્યકાળની ઉપલબ્ધિઓ ગણાવવાની સાથેસાથે ખુદને ભારતીય-અમેરિકન સમુદાય સાથે જોડવા પર કેન્દ્રીત રહ્યું.

2020માં અમેરિકામાં રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી થવા જઈ રહી છે.

આનંદ શર્માએ લખ્યું, "વડા પ્રધાન જી, તમે બીજા દેશની ચૂંટણીઓમાં દખલગીરી ન કરવાની ભારતીય વિદેશનીતિના સ્થાપિત સિદ્ધાંતનું ઉલ્લંઘન કર્યું છે. આ ભારતની લાંબાગાળાની કૂટનીતિનાં હિતો માટે અભૂતપૂર્વ ઝટકો છે."

બીજા ટ્વીટમાં તેઓ લખે છે, "અમેરિકા સાથે હંમેશાં આપણા સંબંધ રિપબ્લિકન અને ડેમૉક્રેટને લઈને એક સરખું વલણ ધરાવતા રહ્યા છે."

"ટ્રમ્પ માટે ખુલીને તમારા દ્વારા પ્રચાર કરવો ભારત અને અમેરિકા જેવા સાર્વભૌમ અને લોકશાહી ધરાવતા દેશોમાં તિરાડ પાડનારો છે. "

શર્માએ લખ્યું, "યાદ રાખો, તમે ભારતના વડા પ્રધાન તરીકે અમેરિકા ગયા છો નહીં કે અમેરિકાની ચૂંટણીના સ્ટાર પ્રચારક તરીકે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


આશરે એક મિનિટના આ વીડિયોમાં સફેદ કપડાં પહેરીને કેટલાક લોકો 'ભારત માતા કી જય'ના નારા લગાવી રહ્યા છે. વીડિયોમાં ભીડની આગળ ચાલી રહેલા બે યુવકોના હાથમાં તિરંગા છે.

અમારી તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે આ વીડિયોને છેલ્લા 24 કલાકમાં કેટલાંક ફેસબુક ગ્રૂપ્સમાં અને અપ્રમાણિત ટ્વિટર હૅન્ડલ્સ દ્વારા પોસ્ટ કરવામાં આવ્યો છે. આ તમામ પોસ્ટ્સમાં આ વીડિયોને કાશ્મીરનો ગણવામાં આવે છે.

વૉટ્સઍપના માધ્યમથી પણ ઘણા લોકોએ બીબીસીને આ વીડિયો મોકલ્યો છે અને એની હકીકત જાણવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી છે.

રવિવારે ઘણાં માધ્યમોથી જમ્મુ-કાશ્મીરના એવા સમાચાર આવ્યા હતા કે જેમાં દાવો કરાયો કે જમ્મુ-કાશ્મીરમાં ઈદ પહેલાં કર્ફ્યુમાં થોડી છૂટ આપવામાં આવી જેથી લોકો ઈદની તૈયારી કરી શકે.

સોમવારે સવારે ગૃહમંત્રાલયના પ્રવક્તાએ પણ જમ્મુ-કાશ્મીરના શ્રીનગરમાં ઈદની નમાજ પઢી રહેલા લોકોની તસવીર જાહેર કરી છે.

પણ અમારી તપાસમાં અમને જાણવા મળ્યું છે કે સોશિયલ મીડિયા પર જે વીડિયોને કાશ્મીરનો કહીને શૅર કરાઈ રહ્યો છે, તે કાશ્મીરનો નહીં પણ કર્ણાટકના બેંગ્લુરુનો છે અને તેને કલમ 370 સાથે કોઈ સંબંધ નથી.

વીડિયોની હકીકત

આ વાઇરલ વીડિયો ફેબ્રુઆરી 2019નો છે અન... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ે વીડિયોમાં દેખાતા લોકો વ્હોરા મુસ્લિમ સમુદાયના છે, કાશ્મીરીઓ નથી.

રિવર્સ ઇમેજ સર્ચની મદદથી અમે આ વીડિયોની 'સૌથી જૂની સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ' શોધી તો ખબર પડી કે લિંડા ન્યોમાઈ નામના એક ટ્વિટર યૂઝરે 19 ફેબ્રુઆરી 2019ના રોજ આ તસવીર ટ્વીટ કરી હતી.

તેમણે #IndianArmyOurPride અને #StandWithForces સાથે આ વીડિયો ટ્વીટ કર્યો હતો અને લખ્યું હતું, "સીઆરપીએફના શહીદ જવાનોની યાદમાં વ્હોરા મુસલમાનોએ બેંગ્લુરુના બનેરગટ્ટા રોડ વિસ્તારમાં એક શોભાયાત્રા કાઢી."

14 ફેબ્રુઆરી 2019એ ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરના પુલવામામાં ઉગ્રવાદીઓએ સીઆરપીએફના કાફલા પર આત્મઘાતી હુમલો કર્યો હતો જેમાં 40થી વધારે ભારતીય જવાન માર્યા ગયા હતા.

કેટલાક મીડિયા રિપોર્ટ્સ પ્રમાણે પુલવામા હુમલા પછી જવાનોની યાદમાં બેંગ્લુરુની જેમ મુંબઈ શહેરમાં પણ મુસ્લિમો દ્વારા શોભાયાત્રા કાઢવામાં આવી હતી.

સરઘસમાં સામેલ મુસલમાન કોણ?

પશ્ચિમ ભારતના ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્ર રાજ્યમાં મોટી સંખ્યામાં રહેતા દાઉદી વ્હોરા મુસલમાનોને એક વેપારી સમુદાય માનવામાં આવે છે.

દાઉદી વ્હોરા સમુદાયનો વારસો ફાતિમી ઇમામો સાથે જોડાયેલો છે, જેમણે પયગંબર હજરત મોહમ્મદ (570-632)ના વંશજ માનવામાં આવે છે.

આ સમુદાય મુખ્ય રીતે ઇમામો પ્રત્યે જ પોતાની શ્રદ્ધા ધરાવે છે. દાઉદી વ્હોરાના 21માં અને અંતિમ ઇમામ તૈય્યબ અબુલ કાસિમ હતા.

તેમના પછી 1132થી વધારે આધ્યાત્મિક ગુરુઓની પરંપરા શરૂ થઈ ગઈ.

ગયા વર્ષે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી આ સમુદાયના સર્વોચ્ચ ધર્મગુરુ સૈય્યદના મુફદ્દલ સૈફુદ્દીનને મળવા ઇંદૌર પહોંચ્યા હતા.

મુંબઈ સ્થિત દાઉદી વ્હોરા સમુદાયના કાર્યાલયના એક વરિષ્ઠ સભ્યે બેંગ્લુરુમાં યોજાયેલી આ શોભાયાત્રા અંગે બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં પુષ્ટિ કરી છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


આશરે સવા બે મિનિટના આ વીડિયોમાં અફરા તફરીનો માહોલ સ્પષ્ટપણે જોઈ શકાય છે. વીડિયોમાં જોવા મળી રહેલી ભીડમાં મોટાભાગના લોકો કુર્તા- પાયજામા અને ટોપી પહેરેલા જોવા મળે છે અને તેઓ એક ગલીમાં તોડફોડ કરી રહ્યા છે.

જે ફેસબુક પેજ અને ગ્રૂપ્સમાં આ વીડિયો શૅર કરવામાં આવી રહ્યો છે, તેમાંથી ઘણા લોકોએ લખ્યું છે કે તેમને આ વીડિયો વૉટ્સઍપ પર મળ્યો.

પરંતુ જે લોકોએ આ વીડિયોને સાર્વજનિક રૂપે શૅર કર્યો છે, તેમણે આ વીડિયોને પશ્ચિમ બંગાળનો બતાવ્યો છે.

આવા જ એક ટ્વિટર યૂઝરે લખ્યું, "2019માં જે લોકોને ભાજપને પસંદ કરવામાં મુશ્કેલી પડતી હોય, તે લોકો આ ભવિષ્ય પસંદ કરવા માટે તૈયાર રહે."

"બંગાળમાં ઇસ્લામિક ટેરરની એક નાની એવી ઝલક જોવા મળી છે. અન્ય લોકોને પણ બતાવો, જેથી લોકો જાગરૂક થઈ શકે."

આ જ સંદેશ સાથે વીડિયો 'રીસર્જેંટ ધર્મ'ના નામે કથિત ધાર્મિક ગ્રુપમાં પણ પોસ્ટ કરવામાં આવ્યો છે, જ્યાં આ વીડિયોને 46 હજાર કરતા વધારે વખત જોવામાં આવ્યો છે.

ઉપરાંત 1800 કરતાં વધારે લોકો તેને શૅર કરી ચૂક્યા છે.

શુક્રવારના રોજ પણ કેટલાક નવા ફેસબુક પેજ પર મોબાઇલથી બનાવવામાં આવેલો આ વીડિયો પોસ્ટ કરવામાં આવ્યો.

પરંતુ આ વીડિયોની ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

સાથે જે પણ દાવા કરવામાં આવ્યા છે, તે બધા જ ખોટા છે.

આ વીડિયો મુસ્લિમો વચ્ચે મુસ્લિમો દ્વારા કરવામાં આવેલી હિંસાનો ચોક્કસ છે, પણ તેની પાછળ વાત કંઈક અલગ છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ક્યાંનો છે આ વીડિયો?

રિસર્ચ પરથી જાણવા મળ્યું છે કે આ વીડિયો ફેસબુક પર ડિસેમ્બર 2018થી શૅર કરવા થઈ રહ્યો છે.

આ વીડિયોની સાથે સૌથી પ્રાથમિક પોસ્ટમાં વાર્તા કંઈક અલગ લખવામાં આવી હતી.

બાંગ્લાદેશના ઢાકા શહેરમાં રહેતી એક વ્યક્તિએ 1 ડિસેમ્બર 2018ના રોજ આ વીડિયો શૅર કરતા લખ્યું હતું:

"તબલીગી જમાતના બે જૂથોમાં હિંસક અથડામણ. મૌલાના સાદના સમર્થક એક તરફ છે અને બીજી તરફ એ લોકો છે કે જેઓ તેમને પસંદ કરતા નથી."

"એ જાણવું દુઃખદ છે કે આ હિંસામાં 200 કરતા વધારે લોકો ગંભીર રૂપે ઘાયલ થયા છે."

બાંગ્લાદેશની સ્થાનિક મીડિયામાં છપાયેલા સમાચાર પણ આ વાતની પુષ્ટિ કરે છે.

આ રિપોર્ટ્સ અનુસાર આ ઘટના તુરાગ નદીની ઘાટ પાસે આવેલા ટોંગી વિસ્તાર સ્થિત બિસ્વ ઇજ્તેમા ગ્રાઉન્ડ પાસેની છે.

બાંગ્લાદેશી મીડિયા અનુસાર, આ હિંસામાં 55 વર્ષીય બિલાલ હુસૈનનું મૃત્યુ થયું હતું જ્યારે 200 કરતા વધારે લોકો ઘાયલ થયા હતા.

 જાણકારોના જણાવ્યા અનુસાર, બાંગ્લાદેશમાં યોજાતા બિસ્બ ઇજ્તેમાને દુનિયામાં મુસ્લિમોની બીજી સૌથી મોટી મહેફીલ માનવામાં આવે છે, જેનું આયોજન તબલીગી જમાત કરે છે.

ટોંગીમાં થયેલી હિંસાના કેટલાક વીડિયો યૂટ્યૂબ પર પણ પોસ્ટ કરવામાં આવ્યા હતા, જેમાં એ વીડિયો સામેલ છે જેને ભારતમાં પશ્ચિમ બંગાળનો બતાવીને ચલાવવામાં આવી રહ્યો છે.

તપાસ દરમિયાન અમે જાણ્યું કે બાંગ્લાદેશનો આ પહેલો વીડિયો નથી કે જેને પશ્ચિમ બંગાળનો બતાવીને શૅર કરવામાં આવ્યો હોય.

ભાષા કેટલીક હદે એક જેવી હોવાના કારણે અને લોકોના રંગ રૂપ એક જેવા હોવાના કારણે બાંગ્લાદેશી મુસ્લિમોના વીડિયો પશ્ચિમ બંગાળના મુસ્લિમો બતાવીને શૅર કરવા થઈ રહ્યા છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


આશા ચાવલાના અચાનક મૃત્યુથી પરિવાર હચમચી ગયો છે.

આ પ્રાર્થના કાર્યક્રમમાં આશા ચાવલાની જોડિયાં દીકરીઓ સહિત કેટલાંક બાળકો પણ ઉપસ્થિત હતાં. પરિવારે પ્રાર્થના, આરતી વગેરે કર્યા અને પછી સૌ લોકો વિખેરાઈ ગયા.

ડૉક્ટર શ્રીવાસ્તવ સિંધ પ્રાંતના કાશમોર ક્ષેત્રના છે. લાંબા સમયથી એમનો પરિવાર કરાચીમાં રહે છે અને સફળ ધંધાદારી છે.

ડૉક્ટર શ્રીવાસ્તવે કહ્યું કે ''બે વર્ષમાં અમે ત્રણ વાર વિઝા માટે અરજી કરી, પરંતુ અમારી અરજી ભારતીય અધિકારીઓએ નકારી કાઢી.''

આશાની અંતિમવિધિ માટે પરિવાર હરિદ્વાર જવા માગતો હતો, જેથી એમને સાંત્વના મળે, પરંતુ વિઝાની સમસ્યાને લીધે તેઓ એમ ન કરી શક્યા.

ડૉક્ટર શ્રીવાસ્તવે કહ્યું કે, એમની વિઝા અરજી રદ કરી દેવાઈ, પરંતુ કારણ ક્યારેય ન જણાવવામાં આવ્યું.

એમણે કહ્યું કે ''અમે વિઝાની અરજી સાથે મૃત્યુનું પ્રમાણપત્ર પણ રજૂ કર્યું. અમે એમને કહ્યું કે અમે અસ્થિકળશ ભારત લઈ જવા માગીએ છીએ. કર્મકાંડ કરાવનાર સંભવિત પંડિતનું વિઝિટિંગ કાર્ડ પણ અમે રજૂ કર્યું, પરંતુ અમને ફરી અરજી કરવા માટે કહેવામાં આવ્યું.''

જોકે, આ એક જ આશા ચાવલાના અસ્થિવિસર્જનની વાત નથી.

અનેક પરિવારો ઇંતેજારમાં

આશા ચાવલાના ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

અસ્થિકળશની જેમ જ સેંકડો પાકિસ્તાની હિંદુઓના અસ્થિકળશ ગંગામાં વિસર્જનની રાહ જોઈ રહ્યા છે.

અંતિમસંસ્કાર કરવા માટે ભારતમાં વિઝા મળવું કાયમ મુશ્કેલ રહ્યું છે, પરંતુ પુલવામાની ઘટના પછી તો પ્રિયજનોની અંતિમ ઇચ્છા પૂરી કરવું લગભગ અશક્ય થઈ ગયું છે.

ડૉક્ટર શ્રીવાસ્તવે કહ્યું કે આખા પાકિસ્તાનમાં મંદિરોમાં સેંકડો હિંદુઓના અસ્થિકળશ રાખવામાં આવેલા છે.

કરાચીમાં મુસ્લિમ કરે છે અસ્થિકળશની દેખભાળ

કરાચીનું સ્મશાનગૃહ

કરાચીમાં એકમાત્ર સ્મશાનઘાટ ખાતે મોહમ્મદ પરવેઝ દૈનિક સફાઈ-કામમાં વ્યસ્ત છે.

તેઓ મુસ્લિમ છે અને એમનો પરિવાર અનેક પેઢીઓથી સ્મશાનની દેખરેખ કરતો આવ્યો છે.

મોહમ્મદ પરવેઝે સ્મશાનમાં એક રૂમનું તાળું ખોલ્યું અને અંદર પ્રવેશ કર્યો. એમના હાથમાં અગરબત્તીઓ હતી.

રૂમની અંદર ચારે તરફ કબાટો છે  અને આ કબાટો પર અનેક નાના મોટા કળશ કે વાસણ રાખવામાં આવેલા છે. કેટલાકને કપડાંમાં વીંટીને પણ રાખવામાં આવેલા છે અને કેટલાક પર નામ અને તારીખો લખેલી છે.

જે હિંદુઓએ એમના અસ્થિને ગંગામાં વિસર્જિત કરવામાં આવે એવી અંતિમ ઇચ્છા રાખી હતી એમના આ અસ્થિકળશો છે.

મોહમ્મદ પરવેઝે કબાટોને સાફ કર્યા પછી અગરબત્તી પેટાવી અને થોડી વાર ત્યાં મૌન ઊભા રહ્યા.

પરવેઝે બીબીસીને કહ્યું ''આ દિવસોમાં વિઝા મળવા ખૂબ મુશ્કેલ છે. પરિવારો ખૂબ તણાવમાં હોય છે અને તેઓ પોતાના પ્રિયજનોના અસ્થિકળશ અહીં જમા કરાવે છે.''

''લગભગ 200 હિંદુઓના અસ્થિકળશો અહીં એ આશાએ રાખવામાં આવ્યા છે કે એક દિવસ તેમને હરિદ્વાર લઈ જવાશે.''

મોહમ્મદ પરવેઝ કહે છે ''અસ્થિકળશ મૂકનારા લોકો પૈકી કેટલાક પખવાડિયે કે મહિને એકાદ વાર આવે છે. તેઓ મને પ્રિયજનોના અસ્થિકળશ સંભાળીને રાખવાનો આગ્રહ કરે છે અને કહે છે કે જેવો વિઝા મળશે કે તરત જ તેઓ આવીને લઈ જશે.''

કરાચીના સ્મશાનઘાટનું ચૅમ્બર કે જ્યાં આ અસ્થિકળશો મૂકવામાં આવે છે તે કેટલાંક વર્ષો અગાઉ એક અસ્થાયી ઓરડો હતો.

આની દેખરેખ કરનારાઓનું કહેવું છે કે અગાઉ ભારે વરસાદને પગલે અનેક હિંદુઓના અસ્થિકળશ નષ્ટ પણ થઈ ગયા હતા.

અસ્થિ-વિસર્જન એક મૌલિક અધિકાર

કરાચીનું સ્મશાનગૃહ

વ્યવસાયી સની ઘનશ્યામ એક સામાજિક કાર્યકર્તા છે. એમનું માનવું છે કે પોતાના દિવંગત પ્રિયજનોની અંતિમ ઇચ્છા પૂરી કરે એ પાકિસ્તાની નાગરિકોનો મૌલિક અધિકાર છે.

એમણે કહ્યું ''ધર્મ રાજનીતિ અને વિભાજન અગાઉથી છે અને મને લાગે છે કે અંતિમ સંસ્કાર માટે હિંદુઓને ગંગા સુધી જવામાં કોઈ સમસ્યા ન થવી જોઈએ. એમનો આ મૌલિક...


આશાવર્કરની પ્રતીકાત્મક તસવીર

આશાવર્કરો ગામ અને શહેરોમાં ઘરેઘરે જઈને પરિવારના એક-એક સભ્યની સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત જાણકારી એકઠી કરે છે.

આ દરમિયાન કર્ણાટક અને મહારાષ્ટ્રમાં આશાવર્કરો પણ હુમલા પણ થયા છે.

એક એવો પણ રિપોર્ટ આવ્યો છે કે આશાવર્કરોના હાથ પર હોમ ક્વૉરેન્ટીનનો સિક્કો જોતાં ગામમાંથી બહાર જવા કહેવાયું હતું.

આશાવર્કરો કોરોના સંકટના આ સમયમાં કેવીકેવી પરિસ્થિતિઓમાં કામ કરવા મજબૂર છે એ જાણવાની અમે કોશિશ કરી.

ગ્રામીણ કે શહેરી વિસ્તારમાં કામ કરતાં આશાવર્કરોને દરરોજ 25 ઘરોમાં જઈને સર્વે કરવો જરૂરી હોય છે.

અલકા નલવાડેનો સવાલ

આશાવર્કર

આખા મહારાષ્ટ્રમાં 70 હજાર આશાવર્કરો ઘરેઘરે જઈને પૂછે છે કે શું કોઈ મુંબઈ કે પૂણેથી તમારા ઘરે આવ્યું છે? કોઈને તાવ કે ઉધરસ કે શરદી છે?

આવાં જ એક આશાવર્કર છે અલકા નલવાડે. અલકા પૂણેના પવારવાડીમાં છેલ્લાં દસ વર્ષથી આશાવર્કર તરીકે કામ કરે છે.

જ્યારે બીબીસીએ તેમને તેમના કામના અનુભવ અંગે પૂછ્યું તો તેમણે કહ્યું, "સરકારે અમને કોરોના વાઇરસ સાથે સંકલાયેલા કામ માટે એક મહિને એક હજાર રૂપિયા આપવાનું નક્કી કર્યું છે. એ રીતે જોઈએ તો એક દિવસના 30 રૂપિયા થાય. અમને રોજ અમાર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ો જીવ જોખમમાં નાખવાના 30 રૂપિયા મળે છે."

"સરકારની નજરમાં અમારા જીવની કિંમત 30 રૂપિયા છે. જો અમે ખેતરમાં કામ કરવા જઈએ તો પણ રોજના 300 રૂપિયા દાડી મળે છે. અમને આઠ દિવસની શાકભાજી પણ મળી શકે છે અને બે બકરી પણ પાળી શકીએ છીએ. 30 રૂપિયામાં અમે કેવી રીતે ઘરખર્ચ કાઢીએ. તમે જ કહો."

સ્વાસ્થ્ય વીમાની જાહેરાત

આશાવર્કર

અલકાના પતિ તેમની સાથે નથી રહેતા. તેમના ઘરમાં તેઓ અને તેમની પુત્રી જ રહે છે. તેઓ પૂછે છે, "જો હું કોરોનાથી સંક્રમિત થઈ તો કોણ ધ્યાન રાખશે. શું હું 30 રૂપિયામાં મારી સારવાર કરાવી શકીશ?"

અલકા આગળ કહે છે, "સરકારે કોરોના સાથે જોડાયેલા કામમાં જો કોઈનું મૃત્યુ થાય તો 50 લાખ રૂપિયાના સ્વાસ્થ્ય વીમાની જાહેરાત કરી છે. પરંતુ એક આશાવર્કર જો મૃત્યુ પામે તો તે આ 50 લાખ રૂપિયાનું શું કરશે?"

"સરકાર તેમને જીવતા રહેતા તો પૈસા આપવા તૈયાર નથી. જો કોઈ આશાવર્કર મૃત્યુ પામે તો તેઓ જોવા જશે કે સરકારે 25 લાખ આપ્યા કે 30 લાખ?"

સરકારે આશાવર્કરોને એપ્રિલ, મે અને જૂન દરમિયાન કોરોના સંબંધિત કામ માટે અલગથી એક હજાર રૂપિયા આપવાની જાહેરાત કરી છે.

આ રીતે તેઓને આ ત્રણ મહિનામાં કુલ ત્રણ હજાર રૂપિયા મળશે. સરકાર તરફથી મળતી આ રકમનો આશાવર્કરોનો વિરોધ છે.

ખરાબ વ્યવહાર

અલકા જ્યારે ગામમાં જઈને જાણકારી મેળવતાં હતાં ત્યારે તેમને ખરાબ વર્તનનો સામનો કરવો પડ્યો.

અલકા ગુસ્સામાં કહે છે, "કેટલાક લોકો અમને તેમના ઘરમાં ઘૂસવાં દેતાં નહોતાં. તેઓ કહેતા કે અમે આખા ગામમાં ફરીએ છીએ. અમે તેમને કોરોનાનો ચેપ લગાડી દેશું. અમે તેમની જાણકારી બહાર પહોંચાડી દેશું. "

"આવા સમયે બહુ દુ:ખ થાય છે. મારી પણ જિંદગી છે. મને પણ મોતનો ડર લાગે છે. અમે લોકો માટે જ કામ કરી રહ્યાં છીએ અને એ જ લોકો અમારી સાથે આવો વ્યવહાર કરે છે. અમે બીજું શું કરીએ?"

આવી સ્થિતિમાં પણ અલગા ઘણાં ઘરોમાં જાય છે અને જાણકારી મેળવે છે. જાણકારી મેળવીને 'વાલ્હે પ્રાથમિક સ્વાસ્થ્ય કેન્દ્ર'માં જમા કરાવવાની હોય છે. એના માટે તેમને ચાર કિલોમીટર ચાલીને કેન્દ્ર સુધી પહોંચવું પડે છે.

એક જ માસ્ક ધોઈને પહેરવા મજબૂર

અલકા અને અન્ય આશાવર્કરો બીબીસીને જણાવે છે કે સરકારે આશાવર્કરોને કોઈ સુરક્ષા ઉપકરણ આપ્યાં નથી.

છાયા ગાયકવાડ યવતમાલ જિલ્લાના દૂધગામમાં આશાવર્કર તરીકે કામ કરે છે.

સરકારે તેમની સુરક્ષા માટે શું કંઈ આપ્યું છે?

આ સવાલ પર તેઓ કહે છે, "અમે છેલ્લા 12-13 દિવસથી કોરોના સંબંધિત સર્વે કરીએ છીએ. અમે તેના માટે...


આશિક અહમદ રાઠેરનાં માતા પૂછે છે કે પોતાના બાળકને ન જોવું કેટલું તકલીફદાયક હોય છે

આ વાતને હવે દોઢ વર્ષ વીતી ચૂક્યાં છે. જે લોકોની ધરપકડ કરાઈ હતી તેમાંથી ઘણા પર ગંભીર આરોપો લગાવવામાં આવ્યા છે અને તેઓ હજુ પણ જેલમાં બંધ છે.

હાલમાં ભારત સરકારે દેશની સંસદને જણાવ્યું છે કે પબ્લિક સેફ્ટી ઍક્ટ એટલે કે સાર્વજનિક સુરક્ષા અધિનિયમ અંતર્ગત હાલ 189 લોકો જેલોમાં બંધ છે.

સરકારે એવું પણ કહ્યું છે કે એક ઑગસ્ટ 2019 બાદથી જમ્મુ કાશ્મીરમાં પબ્લિક સેફ્ટી ઍક્ટ હેઠળ 613 લોકોની ધરપકડ કરાઈ હતી.

કહાણી આશિક અહમદ રાઠેરની

આશિક અહમદ રાઠેરનાં માતાપિતા, આશિક પર પબ્લિક સેફ્ટી ઍક્ટ હેઠળ આરોપ લગાવાયો છે

30 વર્ષના ધર્મગુરુ આશિક અહમદ રાઠેર પુલવામા જિલ્લાના કુંજપુરા ગામમાં રહે છે. જમ્મુ-કાશ્મીરમાંથી અનુચ્છેદ 370 હઠાવવાનો નિર્ણય લેવાયાના બે દિવસ પહેલાં સુરક્ષાદળના જવાનો દ્વારા તેમની ધરપકડ કરી લેવાઈ હતી.

ધરપકડના અમુક દિવસો બાદ આશિક અહમદ પર પબ્લિક સેફ્ટી ઍક્ટ હેઠળ આરોપ લગાવવામાં આવ્યા અને તેમને આગ્રા સૅન્ટ્રલ જેલ શિફ્ટ કરી દેવાયા. હાલ તેઓ આગ્રાની જેલમાં જ બંધ છે.

આશિક અહમદના પિતા ગુલામ નબી રાઠેર જણાવે છે કે જ્યારે રાત્ર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

િના સમયે સુરક્ષાદળના જવાનો તેમના દીકરાની ધરપકડ કરવા માટે પહોંચ્યા હતા, ત્યારે પરિવારના તમામ સભ્યો સૂતા હતા.

તેઓ કહે છે, "તેઓ ઘરની બાઉન્ડ્રી વૉલની અંદર હતા અને જોર-જોરથી વાતો કરી રહ્યા હતા. અમારી ઊંઘ તૂટી ગઈ. અમે દરવાજો ખોલ્યો. મારો દીકરો આશિક પણ પોતાના રૂમમાંથી બહાર આવી ગયો. સુરક્ષાદળના જવાનોએ તેને જોતાં જ પકડી લીધો. અમે આ વાતનો વિરોધ પણ કર્યો પરંતુ તેમણે અમારી વાત ન સાંભળી. તેમણે ટિયરગૅસ શેલ છોડ્યા અને અમને વેરવિખેર કરવાની કોશિશ કરી."

બીજા દિવસે પરિવારના સભ્યો સ્થાનિક પોલીસ સ્ટેશન પહોંચ્યા અને તેમણે આશિક અહમદ સાથે મુલાકાત કરી.

ગુલામ નબી જણાવે છે, "બે દિવસ બાદ અમને ખબર પડી કે આશિકને આગ્રા સૅન્ટ્રલ જેલમાં લઈ જવાયો છે. એક મહિના બાદ અમે આગ્રા જેલ ગયા પરંતુ ત્યાં અધિકારીઓએ અમને અમારા દીકરા સાથે મુલાકાત ન કરવા દીધી."

"જેલના અધિકારીઓએ કહ્યું કે અમે સ્થાનિક પોલીસના અધિકારીઓ પાસેથી લેખિતમાં મંજૂરી લેવી પડશે. અમે ચાર દિવસ આગ્રામાં રહ્યા અને એક મુલાકાત માટે અધિકારીઓને વિનંતી કરતા રહ્યા પરંતુ અમારી વાત કોઈએ ન સાંભળી."

ગુલામ નબી રાઠેર પોતાના દીકરાની મુલાકાત લીધા વગર જ કાશ્મીર પાછા ફર્યા.

એ બાદ પોતાના પુત્રને જોવાની આશામાં તેઓ ફરી એક વાર પૈસા ખર્ચીને આગ્રા ગયા. જોકે એ બાદ ક્યારેક ખરાબ વાતાવરણ, હિમવર્ષા તો ક્યારેક કોરોના મહામારીના કારણે લદાયેલા પ્રતિબંધોને કારણે તેઓ આગ્રા ન જઈ શક્યા.

‘મેં મારા દીકરાને નથી જોયો’

આશિક અહમદના નાના ભાઈ આદિલ અહમદ કહે છે કે, "કોરોના મહામારીના કારણે અમે ગભરાઈ ગયા. અમે વિચારી રહ્યા હતા કે જો આશિકને કંઈક થઈ ગયું તો શું કરીશું? અમે એક ડેસ્કથી બીજા ડેસ્ક, એક અધિકારીથી બીજા અધિકારીને મળતા રહ્યા અને કોશિશ કરતા રહ્યા પરંતુ કોઈ પરિણામ ન આવ્યું."

આશિક અહમદનાં માતા રાજા બેગમ કહે છે કે તેઓ શુક્રવારના દિવસે પંપોરની જામિયા મસ્જિદમાં નમાજ પઢાવતા હતા અને સપ્તાહના બાકીના દિવસો કુંજપુરા ગામની મસ્જિદમાં જતા હતા.

તેઓ રડતાંરડતાં જણાવે છે કે, "તેની ધરપકડ બાદથી મેં તેને નથી જોયો. ગમે તે મા તમને જણાવી દેશે કે મહિનાઓ સુધી પોતાના બાળકને ન જોવું કેટલું તકલીફદાયક હોય છે. હું એક માતા છું અને મારા દીકરા માટે માના પ્રેમની કિંમત જાણું છું. મારી ઉંમર થઈ ગઈ છે મારા માટે આટલી દૂર આગ્રા જવું સરળ નથી."

"દોઢ વર્ષ બાદ મેં હાલમાં પોતાના દીકરા સાથે ફોન પર વાત કરી છે. તેની સાથે માત્ર એક મિનિટ સુધી જ વાત થઈ શકી. હું દરવાજા...


આસામ સ્ટેટ ડિઝાસ્ટર મૅનેજમૅન્ટ ઑથૉરિટી(એએસડીએમએ)ના અધિકારીઓએ સમાચાર એજન્સી પીટીઆઈને જણાવ્યું હતું કે વરસાદ અને પૂરના કારણે ગોલાઘાટ, દિમા હસાઓમાં શુક્રવારે વધુ ત્રણ લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે.

રાજ્યમાં કુલ 33 જિલ્લાઓ છે, જે પૈકી 21 જિલ્લાના લોકો પૂરથી પ્રભાવિત થયા છે.

ભારતમાં એક તરફ આસામમાં પૂર આવ્યું છે ત્યારે અન્ય રાજ્યોમાં દુષ્કાળ જેવી સ્થિતિ છે. ગુજરાત, રાજસ્થાન, મહારાષ્ટ્ર સહિતનાં રાજ્યોના અનેક વિસ્તારોમાં હજી વાવણી લાયક વરસાદ થયો નથી.

1,556 ગામો પાણીમાં ગરકાવ

બારપેટામાં સ્થિતિ સૌથી ખરાબ હોવાનું અધિકારીઓ જણાવી રહ્યા છે. એએસડીએમએના જણાવ્યા પ્રમાણે બારપેટામાં સૌથી વધારે 3.5 લોકો પૂરથી પ્રભાવિત થયા છે, જ્યારે ધેમાજીમાં 1.2 લાખ અને બોંગાઈગાઓમાં 62,500 લોકો પ્રભાવિત થયા છે.

પૂરના પગલે ચિરાંગ, બારપેટા અને બાક્સામાં જમીન ધોવાણ થતાં 1,556 ગામો પાણીમાં ગરકાવ થયાં છે અને 27,864 હેક્ટર વિસ્તારમાં પથરાયેલાં ખેતરો, રસ્તા, બ્રિજ અને અન્ય ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને નુકસાન થયું છે.

તંત્ર દ્વારા 11 જિલ્લામાં 68 જેટલા રાહત કૅમ્પ શરૂ કરવામાં આવ્યા છે, જેમાં સાત હજારથી વધારે લોકો આશરો લઈ રહ્યા છે.

આર્મી,... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

એનડીઆરએફ અને એસડીઆરએફની ટુકડીઓએ ગુરુવાર સુધીમાં 1,160 લોકોને રેસ્ક્યૂ કર્યા હતા. આ ટુકડીઓ ખોરાકની સામગ્રી અને અન્ય જીવન જરૂરિયાતની ચીજવસ્તુઓ લોકો સુધી પહોંચાડી રહી છે.

બ્રહ્મપુત્રાની ભયજનક સપાટી

ગુવાહાટી, જોરહાટ, સોનિતપુર, ગોઆલપરા અને ઢુબરીમાં બ્રહ્મપુત્રા નદી ભયજનક જળસપાટી વટાવી ચૂકી છે.

બ્રહ્મપુત્રા ઉપરાંત બુર્હીદેહિંગ, દેસાંગ, ધનસિરી, જિઆ ભરાલી, બેકિ, કટખલ, કોપિલી,પુથિમરી, કુશિયારા સહિતની નદીઓ પણ ભયજનક સપાટી વટાવી ચૂકી છે. જે રાજ્યના  મોટાભાગના જિલ્લાઓને આવરી લે છે.

સેન્ટ્રલ વૉટર કમિશને પીટીઆઈને જણાવ્યું હતું કે નીમતિઘાટમાં બ્રહ્મપુત્રા નદીની જળસપાટી ભયજનક સપાટી કરતાં 2.27 મીટર વધારે છે.

અહીં એશિયાનો સૌથી મોટો નદી વચ્ચે આવેલો ટાપુ મજુલી છે, ત્યાં લઈ જતી ફેરી સેવા પણ શુક્રવારે બંધ કરવાની ફરજ પડી હતી.

રેલવે વ્યવહાર પ્રભાવિત

લુમડિંગ-બદરપુર હિલ સ્ટેશન સહિત ઘણી જગ્યાઓએ રેલવે વ્યવહાર પર પ્રભાવિત થયો છે.

ઉત્તર-પૂર્વ રેલવેના ચીફ પબ્લિક રિલેશન ઑફિસર પ્રણય જ્યોતિ શર્મા જણાવે છે કે પૂરને લીધે સ્થિતિ કકફોડી થઈ છે.

રેલવે ટ્રેકને પણ તેના કારણે અસર થઈ રહી છે, જેથી અમારે રેલવે વ્યવહારમાં ફેરફાર કરવા પડી રહ્યા છે.

કેટલીક ટ્રેનોને રદ કરવામાં આવી છે તો કેટલીક ટ્રેનના રૂટમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યા છે.

વન્ય વિસ્તારમાંથી બહાર આવતાં પ્રાણીઓ

ગેંડાઓ માટે જાણીતા કાઝીરંગા નેશનલ પાર્ક અને વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટ પણ પૂરથી પ્રભાવિત છે. અહીં નેશનલ હાઈવે પર વાહનોની ગતિને કાબૂમાં લેવા માટે બૅરિકેડ લગાવી દેવામાં આવ્યાં છે.

આસપાસના વિસ્તારોમાં વન્ય વિસ્તારમાંથી પ્રાણીઓ બહાર આવી રહ્યાં હોવાથી ગોલાઘાટમાં 144ની કલમ લાદી દેવામાં આવી છે.

સ્થાનિક અધિકારીઓનું કહેવું છે કે વન્ય પ્રાણીઓ સુરક્ષાની શોધમાં કરબી આંગલોગની ટેકરીઓ તરફ જઈ રહ્યાં છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


આસામના ગુવાહાટીમાં આવતીકાલ ભારત અને શ્રીલંકા વચ્ચે ટી-20 મૅચ રમાવાની છે તે પ્રસંગે તેમણે મીડિયા સાથે વાત કરી હતી.

ઉલ્લેખનીય છે કે આસામમાં નાગરિકતા સંશોધન કાયદો, નેશનલ સિટિઝન રજિસ્ટ્રી યાને કે એનઆરસીને લઈને ઘણો વિરોધ થઈ રહ્યો છે.

મૅચ અગાઉ વિરાટ કોહલીએ મીડિયાને કહ્યું કે આ કાયદા વિશે મને પૂરતું જ્ઞાન ન હોવાથી હું તેના પર ટિપ્પણી કરવી યોગ્ય નથી સમજતો.

એમણે કહ્યું કે ''શહેર એકદમ સલામત છે. અમને અહીં સુધી પહોંચવામાં કોઈ જ મુશકેલી નથી પડી. જ્યાં સુધી નાગરિકતા સંશોધન કાયદાને સવાલ છે તો એમાં હું એટલું જ કહીશ કે હું બેજવાબદાર નથી બનવા માગતો. કોઈ મત આપવા માટે તમારી પાસે ચોક્કસ માહિતી હોવી જરૂરી છે. જે વિશે મને કંઈ જ્ઞાન ન હોય તે બાબતે ટિપ્પણી કરીને હું એમાં સામેલ થવા માગતો નથી.''

ઉલ્લેખનીય છે કે ભારત અને શ્રીલંકાની 3 ટી-20 મૅચોની શ્રેણી રવિવારથી ગુવાહાટીમાં શરૂ થઈ રહી છે.

આ મૅચમાં દર્શકોને કોઈ પણ પ્રકારના બૅનરો, પ્લૅકાર્ડ વગેરે લાવવાની મનાઈ ફરમાવવામાં આવી છે. ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના એક અહેવાલ મુજબ આસામ ક્રિકેટ સંઘના સેક્રેટરી દેવજિત સાઇકિયાએ કહ્યું છે કે દર્શકોને હાથરૂમાલ, ટૉવેલ વગેરે સ્ટેડિય... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

મમાં લાવવાની મનાઈ છે.

ઉલ્લેખનીય છે આસામમાં નાગરિકતા કાયદા અને એનઆરસીના વિરોધમાં લઈને પરંપરાગત સ્કાર્ફનો ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે.

નાગરિકતા સંશોધન કાયદો 31 ડિસેમ્બર, 2014ની કટ ઑફ ડૅટથી પાકિસ્તાન, અફઘાનિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશના હિંદુ, ખ્રિસ્તી, પારસી, જૈન, શીખ, બૌદ્ધ સમુદાયોના શરણાર્થીઓને ભારતીય નાગરિકત્વ આપે છે.

આ કાયદામાં મુસ્લિમોનો સમાવેશ ન કરાયો તે વાતને બંધારણની વિરુદ્ધ ગણાવી લોકો તેનો વિરોધ કરી રહ્યા છે.

અનેક લોકોએ કાયદાના વિરોધમાં અને સમર્થનમાં પ્રદર્શન કર્યું છે.

વિરોધપ્રદર્શન દરમિયાન થયેલી હિંસામાં 20થી વધારે લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે.

કેરળ રાજ્યે આ કાયદાના વિરોધમાં ઠરાવ પસાર કર્યો છે તો ગુજરાતે વિધાનસભાના વિશેષ સત્રમાં કાયદાના સમર્થનમાં ઠરાવ કરવાની જાહેરાત કરી છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


આસામના ડિબ્રુગઢ શહેર પાસે બોગીબીલમાં બ્રહ્મપુત્ર નદી પર બનેલા આ પુલની લંબાઈ લગભગ 4.94 કિલોમીટર છે.

સુરક્ષા નીતિની દૃષ્ટિએ આ પુલને ખૂબ જ મહત્ત્વનો માનવામાં આવે છે.

સુરક્ષા નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે બ્રહ્મપુત્રની બન્ને તરફ વસેલા લોકોને જોડવા સહિત આસામના આ ભાગને અરુણાચલ પ્રદેશમાં જોડવું ખૂબ જ જરૂરી હતું, કારણ કે અરુણાચલ પ્રદેશની સરહદી સીમા ચીન સાથે જોડાયેલી છે.

આ પુલને કારણે ભારતીય સેના તાત્કાલિક સરહદી વિસ્તારમાં પહોંચી શકે છે.

લગભગ 5900 કરોડ રૂપિયાના અંદાજિત ખર્ચથી તૈયાર થયેલો બોગીબીલ પુલ નીચે બે રેલવે લાઇન પાથરવામાં આવી છે.

તેની ઉપર ત્રણ લેનની લાઇન બનાવવામાં આવી છે, જેના પરથી ભારે સૈન્ય ટૅન્કો પસાર થઈ શકશે.

આ પુલ મારફતે આસામથી અરુણાચલ પ્રદેશ વચ્ચેની યાત્રાનો સમય ચાર કલાક ઘટી જશે.

બીજી તરફ દિલ્હીથી ડિબ્રુગઢ વચ્ચેની ટ્રેન યાત્રા ત્રણ કલાકનો ઘટાડો થશે.

આ સિવાય આ પુલને કારણે ધેમાજીથી ડિબ્રુગઢનું અંતર માત્ર 100 કિમી થઈ જશે અને ત્રણ કલાકમાં જ પૂરું થશે.

આ પહેલાં બન્ને શહેરો વચ્ચે 500 કિમીનું અંતર હતું, જેને માટે 34 કલાકનો સમય લાગતો હતો.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

1962ના યુદ્ધ બાદ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ઊઠી માગણી

બોગીબીલ પુલ પરિયોજનાને વર્ષ 1985માં થયેલી આસામ સમજૂતીની શરતનો એક ભાગ માનવામાં આવી રહ્યો છે.

સૌપ્રથમ બોગીબીલ પર પુલ બનાવવાની માગ વર્ષ 1965માં ઊઠી હતી.

વર્ષ 1962માં 'ચીનના આક્રમણ' બાદ ડિબ્રુગઢ નજીક આવેલા બ્રહ્મપુત્રના આ ભાગ પર પુલ બનાવવાની માગ ઊઠી હતી.

ડિબ્રુગઢ સ્થિત ઇસ્ટર્ન આસામ ચેમ્બર ઑફ કૉમર્સ ઍન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રીના અધ્યક્ષ ભુદેવ ફુકને બીબીસીને કહ્યું, "ચીનના આક્રમણ બાદ ચીનની સેના આસામના તેજપુર સુધી આવી ગઈ હતી."

"ચીનની સેનાએ સરકારી કાર્યાલય સહિત સ્ટેટ બૅન્કની શાખાઓમાં આગ લગાવી દીધી હતી. તે સમયે તત્કાલીન જિલ્લા પ્રશાસન બ્રહ્મપુત્રની આ તરફ આવી ગયું હતું."

"વર્ષ 1965માં જ્યારે તે સમયના કેન્દ્રીય મંત્રી જગજીવન રામ ડિબ્રુગઢની મુલાકાતે આવ્યા હતા, ત્યારે અહીં પુલ બનાવવાની માગ ઊઠી હતી અને લેખિતમાં નિવેદન આપ્યું હતું."

જોકે, બોગીબીલ પુલના નિર્માણ સાથે જોડાયેલી પરિયોજના 1997-98માં સ્વીકૃત થઈ હતી.

આ પરિયોજનાની આધારશિલા તત્કાલીન વડા પ્રધાન એચ. ડી. દેવગૌડાએ 22 જાન્યુઆરી, 1997ના રોજ રાખી હતી.

ત્યારબાદ આ પરિયોજના પર 21 એપ્રિલ, 2002ના રોજ અટલ બિહારી વાજપેયી સરકાર દરમિયાન કામ શરૂ હતું.

ડિબ્રુગઢ શહેરથી માત્ર 17 કિમીના અંતર પર બોગીબીલ પુલ બ્રહ્મપુત્ર નદીના દક્ષિણ કિનારાને અરુણાચલ પ્રદેશના સીમાડાના પ્રદેશ ધેમાજી જિલ્લાના સિલાપખથાર સાથે જોડશે.

એક માહિતી પ્રમાણે, બોગીબીલ પુલનું આયુષ્ય 120 વર્ષનું હશે.

આ પુલ ભારતનો એક માત્ર વેલ્ડેડ પુલ છે, જેના નિર્માણમાં ભારતમાં પ્રથમ વખત યુરોપિયન વેલ્ડિંગ માપદંડોનું પાલન કરવામાં આવ્યું છે.

આ પુલમાં 125 મીટરના 39 ગર્ડર્સ (લોખંડના પટ્ટા) અને 33 મીટર સ્પૈનના બે ગર્ડર્સ છે.

ગર્ડર્સમાં રેલવે ટ્રેક માટે સ્ટીલ ફ્લોર સિસ્ટમ અને રસ્તા માટે કૉંક્રીટનો ઉપયોગ કરાયો છે.

ભારતીય રેલવેમાં આ પ્રકારનું બાંધકામ પ્રથમ વખત કરવામાં આવ્યું છે.

પુલનો ફાયદો

પુલ ઉત્તર પૂર્વ ક્ષેત્ર માટે એક જીવન રેખા સ્વરૂપે કામ કરશે જે ડિબ્રુગઢ અને અરુણાચલ પ્રદેશની રાજધાની ઇટાનગર વચ્ચે 150 કિમીના અંતરને ઘટાડશે સાથે જ ડિબ્રુગઢથી દિલ્હી વચ્ચેની રેલવે યાત્રામાં ઓછામાં ઓછા ત્રણ કલાકનો સમય ઘટાડશે.

સૌથી મહત્ત્વની વાત એ છે કે ભારતીય સેનાને અરુણાચલ પ્રદેશના સરહદ વિસ્તારોમાં પહોંચવા માટે આ પુલ મદદગાર સાબિત થશે.

સૈન્ય સુરક્ષાની રણનીતિની વિશેષજ્ઞ રુપક ભટ્ટાચાર્ય કહે છે, "આ એક રાજનૈતિક પરિયોજના હતી. આ પુલ બનવાથી...


આસામના ધારાસભ્ય અંગૂરલતા ડેકા

વયસ્ક થઈ ત્યારે લાગ્યું કે આ રમત ઘણી રૂઢિગત અને જૂની છે. હવે ઘણી મહિલાઓ કામ પર જાય છે, તેમણે ભોજન બનાવવાનું અને ઘરકામ કરવાનું હવે છોડી દીધું છે.

હવે પુરૂષો સ્ત્રીઓથી ડરી રહ્યા હોય તેવું લાગી રહ્યું છે.

આસામમાં ભારતીય જનતા પાર્ટીના ધારાસભ્ય અંગૂરલતા ડેકા આવું જ એક ઉદાહરણ છે.

તેઓ થોડા દિવસો પહેલાં જ માતા બન્યાં છે. એક મહિનાની બાળકીને સ્તનપાન કરાવવા તેમણે વિધાનસભામાં એક અલગ રૂમની માગ કરી છે.

આ વર્ષે જ 'મૅટરનિટી બેનિફિટ્સ કાયદા'માં કેટલાક સંશોધન થયાં અને સ્ત્રીઓને મળનારી મૅટરનિટી લિવ એટલે કે સવેતન રજાઓ છ મહિના કરી દેવામાં આવી છે.

પરંતુ અંગૂરલતા ડેકાને વિધાનસભા સત્રમાં હાજર થવાનું હોવાથી તેઓ કામ પર હાજર થયા. નવા કાયદામાં કામની જગ્યાએ 'ક્રૅશ'(ઘોડિયાઘર) બનાવવાની જોગવાઈ છે.

પરંતુ અંગૂરલતાના કામ કરવાની જગ્યા એટલે કે આસામ વિધાનસભામાં હાલ આવી કોઈ વ્યવસ્થા નથી.

જરા વિચારો, એક તો આ સ્ત્રીઓ ઘરક છોડી કામ કરવા બહાર નીકળવા લાગી અને હવે તેઓને સ્તનપાન માટે અલગ રૂમ પણ જોઈએ છે!

'મા બનવાનો આટલો જ શોખ છે તો ઘરમાં જ રહેવાય ને! નોકરી કરવાની શું જરૂર છે?'

મારી એક મિત્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રએ જ્યારે મૅટરનિટી લીવ પછી ઓફિસે જવાનું શરૂ કર્યું, ત્યારે આવા શબ્દો સાંભળવા મળ્યા.

તેણે મને કહ્યું, "મૅટરનિટી લિવ બાદ ઓફિસે જવાનું શરૂ કર્યું, ત્યારે કોઈ તરફથી સહાનુભૂતિ પણ નથી મળી, આ વાત ખરેખર દુઃખદાયક છે. આ બાબતે કોઈ વિરોધ કરીએ તો કોઈ પણ પ્રત્યાઘાતોનો સામનો કરવો પડે છે.''

ભારતમાં થયેલા એક સર્વે અનુસાર, નોકરી કરતી 50થી 75 ટકા મહિલાઓ પ્રસૂતિ બાદ નોકરી છોડી દે છે.

1963માં અમેરિકન નારીવાદી લેખક બેટી ફ્રિડને તેમના પુસ્તક 'ધ ફેમિનિન મિસ્ટિક'માં આ વાતને નકારતાં કહ્યું હતું કે, સ્ત્રીઓને ઘરકામ કરવામાં જ જીવનનું સુખ મળે છે.

પછીના દાયકાઓમાં વિશ્વભરમાં સ્ત્રીઓ રૂઢિઓ અને સામાજિક બંધનો તોડી દરેક ક્ષેત્રમાં આગળ વધવા લાગી, પરંતુ નોકરી આપનારા માલિકો (જેમાંથી મોટાભાગના પુરુષો હતા)એ તેમને સાથ ન આપ્યો.

ધીરે-ધીરે દરેક પ્રકારની નોકરીમાં સ્ત્રીઓ આગળ વધતી રહી અને જે પુરુષો તે ક્ષેત્રને પોતાનું અધિકાર-ક્ષેત્ર માનતા હતા તે સ્ત્રીઓથી ડરતા રહ્યા.

સંસદમાં સ્ત્રીઓ માટે અનામતની માગણી અને તે મુદ્દા પરની રાજકીય અસહમતિ આ બાબતની સાક્ષી પૂરે છે.

સ્તનપાન માટેના રૂમ કે ક્રૅશરૂમની (ઘોડિયાઘર) સુવિધા વગર પણ બાળકોના પાલન સાથે સ્ત્રીઓ નોકરી કરતી રહી છે, પરંતુ બધી સ્ત્રીઓ આવું નથી ઇચ્છતી. તે 'સુપરવુમન' નથી બનવા માગતી.

અમેરિકાના 'ફૅમિલીઝ એન્ડ વર્ક ઇન્સ્ટિટ્યૂટ'ના એલન ગલિંસ્કી કહે છે કે દરેક વ્યક્તિને જીવનમાં એકથી વધુ વસ્તુઓની જરૂર હોય છે, લોકો તેના કામની સાથે જીવનની અન્ય બાબતો પર પણ ધ્યાન આપે તો વધુ ખુશ રહી શકે છે.

એટલે સ્ત્રીઓનું સ્થાન ફક્ત ઘરમાં જ કે ફક્ત ઓફિસમાં જ નથી, તેમને બન્ને જગ્યાએ સ્થાન જોઈએ છે અને નિર્ભયપણે તેની માગ કરી રહી છે.

વર્તમાનપત્રોના અહેવાલોઓ અનુસાર, આસામ વિધાનસભાના અધ્યક્ષ અંગૂરલતાની દરખાસ્ત પર હાલ વિચાર કરી રહ્યા છે. પુરૂષોને ડર લાગે કે ન લાગે, અંગૂરલતાની વાત સાંભળવાલાયક છે.

(તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો)


આસામમાં 1951માં નેશનલ રજિસ્ટર ઑફ સિટીજન્સ (એનઆરસી) બનાવાયો હતો

સંબંધીઓ અને સામાજિક કાર્યકરોનો દાવો છે કે સંભવિત 'દેશનિકાલ'નો સામનો કરી રહેલા કેટલાક લોકોએ આઘાતમાં આવીને આત્મહત્યા કરી છે.

મે મહિનામાં એક દિવસ 88 વર્ષીય અશરફ અલીએ પોતાના પરિવારને કહ્યું કે તેઓ રમઝાનમાં ઇફ્તાર માટે ખાદ્યસામગ્રી લેવા જઈ રહ્યા છે. ખાવાનું લાવવાની જગ્યાએ તેઓએ ઝેર ખાઈને પોતાનું જીવન ટૂંકાવી દીધું.

જે લોકોએ સાબિત કરી દીધું હતું કે તેઓ ભારતીય નાગરિક છે એ સૂચિમાં અલી અને તેમના પરિવારને સામેલ કરાયા હતા.

પરંતુ તેમના સામેલ થવાની બાબતને તેમના પડોશીએ પડકાર ફેંક્યો હતો અને અલીને ફરી વાર પોતાની નાગરિકતા સિદ્ધ કરવા માટે બોલાવ્યા હતા. જે તેઓ તેમાં નિષ્ફળ જાય તો તેમની ધરપકડ થતી.

તેમના ગામમાં રહેનાર મોહમ્મદ ગની કહે છે, "તેમને ડર હતો કે તેમને ડિટેન્શન સેન્ટરમાં મોકલી દેવાશે અને તેમનું નામ અંતિમ સૂચિમાંથી બહાર કરી દેવાશે."

આસામમાં 1951માં નેશનલ રજિસ્ટર ઑફ સિટીજન્સ (એનઆરસી) બનાવાયો હતો. જેથી એ નક્કી કરી શકાય કે કોણ આ રાજ્યમાં જન્મ્યું છે અને ભારતીય છે. તેમજ કોણ પડોશી મુસ્લિમ બહુમતી બાંગ્લાદેશથી આવ્યા હોઈ શકે છે.

40 લાખ લો... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

કો પર લટકતી તલવાર

સામાજિક કાર્યકરનું કહેવું છે કે એનઆરસીથી માનવીય આફત પેદા થઈ શકે છે

આ રજિસ્ટરને પહેલી વાર અપડેટ કરાઈ રહ્યું છે. તેમાં એ લોકોને ભારતીય નાગરિક તરીકે સ્વીકાર કરાય છે જે સાબિત કરી શકે કે તેઓ 24 માર્ચ, 1971 પહેલાંથી રાજ્યમાં રહે છે. આ તારીખે બાંગ્લાદેશે પાકિસ્તાનથી અલગથી થઈને પોતાની આઝાદીની ઘોષણા કરી હતી.

ભારત સરકારનું કહેવું છે કે રાજ્યમાં ગેરકાનૂની રહેતા લોકોની જાણકારી માટે આ રજિસ્ટર જરૂરી છે.

ગત જુલાઈમાં સરકારે એક ફાઇનલ ડ્રાફ્ટ પ્રકાશિત કર્યો હતો, જેમાં આસામમાં રહેતા 40 લાખ લોકોનાં નામ સામેલ નહોતાં. તેમાં બંગાળી લોકો છે, જેમાં હિંદુ અને મુસ્લિમ બંને સામેલ છે.

આ સપ્તાહના શરૂઆતમાં પ્રશાસને ઘોષણા કરી હતી કે ગત વર્ષે એનઆરસીમાં સામેલ લોકોમાંથી વધુ એક લાખ લોકોને સૂચિમાંથી બહાર કરાશે અને તેઓએ બીજી વાર પોતાની નાગરિકતા સાબિત કરવી પડશે.

31 જુલાઈએ એનઆરસીની અંતિમ સૂચિ બહાર પડશે, આથી રજિસ્ટરમાંથી બહાર કરાયેલા લોકોમાંથી અડધા લોકો પોતાને સૂચિમાં બહાર કરવાના વિરોધમાં અપીલ કરી રહ્યા છે.

1980નાં દશકનાં અંતિમ વર્ષોથી જ રજિસ્ટ્રેશનની પ્રક્રિયાની સાથે સેંકડો ટ્રિબ્યૂનલ સ્થાપિત કરાઈ રહ્યા છે.

તેઓ નિયમિત રીતે શંકાસ્પદ મતદાતા કે ગેરકાનૂની ઘૂસણખોરોની વિદેશીઓના રૂપમાં ઓળખ કરી રહ્યા છે, જેમને દેશનિકાલ કરવાના છે.

51 લોકોએ આત્મહત્યા કરી

આ પરિવાર પર બેવડી આફત આવી પડી છે

નાગરિક રજિસ્ટર અને ટ્રિબ્યૂનલે આસામમાં વિશિષ્ટ સાંસ્કૃતિક ઓળખવાળા અલ્પસંખ્યકોમાં ભય પેદા કર્યો છે.

બહારથી આવનાર કથિત ઘૂસણખોરોને કારણે આસામમાં વિવાદ થઈ રહ્યો છે. જેના કારણે મૂળ વસતી અને બંગાળી શરણાર્થીઓ વચ્ચે જાતીય તણાવ પેદા થયો છે.

વસ્તીનું ચિત્ર બદલવું, જમીનો, આજીવિકાની કમી અને રાજકીય પ્રતિસ્પર્ધાએ વિવાદની આગમાં ઘી હોમવાનું કામ કર્યું છે કે રાજ્યમાં કોને રહેવાનો અધિકાર છે.

સામાજિક કાર્યકરોનું કહેવું છે કે 2015માં જ્યારથી સિટીઝન રજિસ્ટરને અપડેટ કરવાની શરૂઆત થઈ ત્યારથી સૂચિમાંથી બહાર થતા નાગરિકતા છિનવાઈ જતાં અને ડિટેન્શન સેન્ટરમાં મોકલવાના ડરથી ઘણા બંગાળી હિંદુ અને મુસ્લિમ લોકોએ આત્મહત્યા કરી છે.

સિટીઝન ફૉર જસ્ટિસ ઍન્ડ પીસ સંગઠનના જામસેર અલીએ આસામમાં આત્મહત્યાના આવા 51 કેસની સૂચિ બનાવી છે.

તેમનો દાવો છે કે આ આત્મહત્યાઓનો સંબંધ નાગરિકતા છિનવાઈ જવાની સંભાવનાથી થયેલા પેદા થયેલા આઘાત અને તણાવ સાથે છે.

તેમણે જણાવ્યું કે આમાંથી મોટા ભાગની...


આસામમાં કોણ વિદેશી અને કોણ ભારતીય નાગરિક છે એ અંગેનો નિર્ણય આજે થયો છે. NCRમાં અરજીકર્તાનું નામ, સરનામું અને ફોટો છપાયેલાં છે.

આ યાદીને કારણે આજે આસામનાં તમામ 3.29 કરોડ અરજીકર્તાઓનાં ભાગ્યનો ફેંસલો થઈ ગયો. અરજીકર્તા પોતાનાં નામને, આ યાદી એનઆરસીની વેબસાઈટમાંથી જોઈ શકે છે.

જે 40 લાખ લોકોને ભારતીય નાગરિક માનવામાં નથી આવ્યા, તેમને પોતાનો દાવો રજૂ કરવાની તક આપવામાં આવશે. આ વાતની જાહેરાત કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી રાજનાથસિંહે સંસદમાં કરી હતી.

માર્ચ 1971 અગાઉથી રહેતા લોકોને રજિસ્ટરમાં સ્થાન મળ્યું છે, જ્યારે તે પછી આવેલા લોકોના નાગરિકતાના દાવાને શંકાસ્પદ માનવામાં આવ્યા છે.

આ યાદી બહાર પાડતી વખતે આસામમાં શાંતિ અને કાયદો- વ્યવસ્થા જાળવી રાખવા માટે અર્ધ સૈનિક બળોની ટુકડીઓ ખડકી દેવામાં આવી છે.

ગૃહ મંત્રાલયનાં જણાવ્યા અનુસાર આસામ અને આજુબાજુના રાજ્યોમાં લગભગ 22,000 અર્ધ સૈનિક બળોની ટુકડીઓ ખડકવામાં આવી છે.

શું તમે આ વાંચ્યું?

NRC ડ્રાફ્ટનો પ્રથમ ભાગ રજીસ્ટ્રાર જનરલ ઑફ ઈન્ડિયાએ 1 જાન્યુઆરી 2018એ બહાર પાડ્યો હતો ત્યારે 1.9 કરોડ લોકોનાં નામ આ યાદીમાં સામેલ કરાયા હતા.

આજે આ યાદી બહાર પડવાની સાથે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

જ આસામનાં તમામ 3.29 કરોડ અરજીકર્તાઓનાં ભાગ્યનો ફેંસલો થઈ ગયો.

NRC એક એવી યાદી છે જેમાં આસામમાં રહેનારા એ બધા જ લોકોનાં નામ હશે કે જેમની પાસે 24 માર્ચ 1971  કે એ પહેલાંથી પોતાનો પરિવાર આસામમાં રહે છે તે અંગેનાં પુરાવા હોય.

આસામ દેશનું એકમાત્ર રાજ્ય છે જ્યાં આ પ્રકારનાં સિટિઝનશિપ રજીસ્ટરની વ્યવસ્થા છે. આ અગાઉ પહેલું રજીસ્ટર વર્ષ 1951માં બન્યું હતું.

રાજનાથ સિંહે આપી ખાતરી

આ અગાઉ NRCની છેલ્લી યાદીને 30 જૂને બહાર પાડવાની હતી પણ સુપ્રીમ કોર્ટે રાજ્ય સમન્વય પ્રતીક હજેલાની રિપોર્ટને આધારે રાજ્યમાં પૂરની પરિસ્થિતિને જોતા આ મુદત એક મહિના આગળ વધારી દીધી હતી.

એનઆરસી અંગે આસામમાં કેટલાક પ્રદેશોમાં ઊંડી ચિંતા પણ છે. એવી ફરિયાદો મળી રહી છે કે બંગાળી બોલનારા અને ખાસ ધર્મ સાથે જોડાયેલા લોકો આ મુદ્દે ગરબડ કરી રહ્યા છે.

જોકે બીજો ભાગ બહાર પાડતા પહેલાં કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી રાજનાથ સિંહે જણાવ્યું હતું કે 30 જુલાઈએ જે યાદી બહાર પડવાની છે તે માત્ર એક ડ્રાફ્ટ હશે અને અંતિમ ડ્રાફ્ટ બહાર પાડતા પહેલાં તમામ ભારતીયોને પોતાનું નાગરિકત્વ સાબિત કરવાની તક આપવામાં આવશે.

કેન્દ્રીય ગૃહ રાજ્ય મંત્રી રાજનાથ સિંહે કહ્યું હતું કે રાષ્ટ્રીય નાગરિક રજીસ્ટર (એનઆરસી) ને બહાર પડાયા બાદ પ્રભાવિત લોકોને પોતાની મુશ્કેલીઓ અને હક રજૂ કરવા માટે પૂરતી તક પૂરી પાડવામાં આવશે.

એમણે કહ્યું ,'' ચિંતાનું કોઈ કારણ નથી.” આ સાથે ગૃહ મંત્રાલયે આસામ સરકારને સ્પષ્ટ નિર્દેશ આપ્યા છે કે જે લોકોનાં નામ NRCની યાદીમાં નથી તેમની સામે કોઈ કાર્યવાહી કરવામાં ન આવે.

શું છે NRC? એની જરૂર કેમ પડી?

1947નાં ભાગલા વખતે કેટલાક લોકો પૂર્વ પાકિસ્તાનમાં જતા રહ્યા પણ એમની જમીન-મિલકત આસામમાં હતી અને બન્ને તરફથી લોકોની અવર-જવર ભાગલા પછી પણ ચાલુ રહી હતી.

એમાં વર્ષ 1950માં થયેલા નહેરુ- લિયાકત કરારનો પણ હાથ હતો.

તત્કાલીન પૂર્વ પાકિસ્તાન અને પછીથી બાંગ્લાદેશમાંથી  લોકો ગેરકાયદેસર  રીતે આસામમાં આવવા માંડ્યા અને એનાથી રાજ્યની વસ્તીનું માળખું જ બદલાઈ ગયું.

ત્યાર પછી આસામમાં વિદેશીઓનો મુદ્દો ચર્ચામાં આવ્યો.

આ જ સંજોગોમાં વર્ષ 1979 થી 1985 વચ્ચે છ વર્ષ સુધી આસામમાં એક આંદોલન ચાલ્યું.

સવાલ એ પેદા થયો કે કોણ વિદેશી છે અને કોણ નથી, એ નક્કી કેવી રીતે કરવામાં આવે? વિદેશીઓ સામેનો જંગમાં આ વિવાદનું મુખ્ય કારણ હતું.

આસામ સમજૂતી

15 ઑગસ્ટ 1985 એ આસૂ ( ઑલ અસમ સ્ટૂડન્ટ્સ યૂનિયન) અને બીજી...


આસામમાં પૂરને કારણે બિમતી હજારિકા પાંચ વખત પોતાનું ઘર છોડી ચૂક્યાં છે

તેઓ ભારતના ઉત્તર પૂર્વી રાજ્ય આસામની બ્રહ્મપુત્ર નદી તરફ ઇશારો કરી રહ્યાં છે.

60 વર્ષનાં બિમતી કહે છે, "આ પાણી તમે જોઈ રહ્યા છો. તેની નીચે મારાં જૂનાં ચાર ગામ દબાયેલાં છે."

ચાર વખત પૂરના કારણે પોતાનું ઘર છોડી ચૂકેલાં બિમતી હવે એક તંબુ જેવા ઘરમાં રહે છે જેને વાંસના સહારે ઊભું બનાવાયું છે.

જોકે, તેઓ ફરી એક વખત ચિંતામાં છે કેમ કે તેમનાં આ ઘર પર પણ હવે ખતરો છે.

તેઓ કહે છે, "જો ફરી એક વખત પૂર આવશે તો ખબર નહીં હું ક્યાં જઈશ?"

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

ચીન બ્રહ્મપુત્ર વિશે જાણકારી છૂપાવે છે

પૂરના કારણે ગામડાંના લોકોને વિસ્થાપિત થવું પડે છે

બીબીસીએ આ વિસ્તારના ઘણાં ગામોની મુલાકાત લીધી જ્યાં લગભગ બધાં જ ગામડાંની પરિસ્થિતિ એક જેવી જોવા મળી.

ગામનાં વૃદ્ધ લોકો નદી તરફ ઇશારો કરતા એ જગ્યા બતાવવા લાગ્યા જ્યાં ક્યારેક તેમનું ગામ હતું.

હવે તેઓ પૂરના કારણે વિસ્થાપિત થઈ ચૂક્યા છે.

આસામમાં પૂરનો ખતરો વધી રહ્યો છે. આક્ષેપ છે કે ચીન આસામ તરફ વહેતી બ્રહ્મપુત્ર સાથે જોડાયેલી જરૂરી જાણકારી છૂપાવી રહ્યું છે.

આ જાણકારીમાં નદીના... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ં વહેણ, તેની દિશા, પાણીની ક્વૉલિટી અને નદીમાં પાણીનાં સ્તર અંગેની માહિતીનો સમાવેશ થાય છે.

 જે પૂરની સ્થિતિમાં નદીના નીચાણવાળા વિસ્તારમાં ચેતવણી જાહેર કરવા માટે ખૂબ મહત્ત્વપૂર્ણ છે.

ગામલોકોની ચિંતા વધી

ચીન તરફથી જાણકારી ન મળતા ગામલોકોને પૂર પહેલાં તૈયારીનો સમય નહીં મળે

ધનસિરીમુખ ગામના રહેવાસી સંજીવ ડોલે કહે છે, "અમને ચીનના આ નિર્ણય વિશે મીડિયા પાસેથી જાણકારી મળી. હવે અમારી ચિંતા વધી છે."

તેઓ કહે છે કે અત્યાર સુધી અમે લોકો હંમેશા પૂર માટે તૈયારી કરતા હતા અને ગામ ખાલી કરવા માટે પણ  તૈયારી રહેતી હતી.

તેઓ કહે છે, "વિચારો હવે જ્યારે ચીન પાસેથી અમને જાણકારી નહીં મળે તો અમે કેવી રીતે તૈયારી કરી શકીશું. અમારાં કોઈ પણ ગામડાં હવે સુરક્ષિત નહીં રહે."

એશિયામાં વહેતી બ્રહ્મપુત્ર નદી તિબેટથી નીકળે છે કે જે ચીનનું સ્વાયત્ત ક્ષેત્ર છે.

આ નદી અહીંથી નીકળીને ભારત તરફ આગળ વહે છે અને બાંગ્લાદેશથી પસાર થઈ બંગાળની ખાડીમાં તે પોતાનો રસ્તો બનાવે છે.

2017માં પૂરના કારણે 300 લોકોનાં મૃત્યુ

બ્રહ્મપુત્ર નદીમાં આવતા પૂરના કારણે આસામમાં હજારો લોકો બેઘર થઈ જાય છે

બ્રહ્મપુત્ર નદીમાં આવતા પૂરથી દર વર્ષે આસામમાં વિનાશ સર્જાય છે. હજારો લોકો બેઘર બની જાય છે.

આ વર્ષે આવેલા પૂરના કારણે રાજ્યમાં લગભગ 300 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં.

ભારત અને ચીન વચ્ચે થયેલી એક દ્વિપક્ષીય સમજૂતી અંતર્ગત ચોમાસા દરમિયાન એટલે કે 15 મેથી માંડીને 15 ઑક્ટોબર સુધી ચીને બ્રહ્મપુત્ર નદી સંબંધિત જરૂરી જાણકારી ભારત સાથે શેર કરવી પડે છે.

પરંતુ ચાલુ વર્ષે ઑગષ્ટમાં ભારતીય અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે તેમણે આ વર્ષે ચીન તરફથી કોઈ જાણકારી નથી મળી.

આ પહેલાં હાલ જ ભારત અને ચીનની સેના ડોકલામ વિવાદ મામલે સામસામે આવી હતી. આ તણાવ બે મહિના કરતા વધારે સમય સુધી ચાલ્યો હતો.

ચીન બાંગ્લાદેશ સાથે માહિતી શેર કરે છે

બાંગ્લાદેશ સાથે ચીન નદી સંબંધિત જાણકારી શેર કરે છે

ત્યારબાદ સપ્ટેમ્બરમાં ચીનના અધિકારીઓએ કહ્યું હતું કે તેમની પાસે તે સમયે શેર કરવા માટે કોઈ ડેટા ન હતો.

કેમ કે તેમના ડેટા રેકૉર્ડ કરતા જળ વિજ્ઞાન સ્ટેશન પર અપ્ડેશનનું કામ ચાલી રહ્યું છે.

આ મુદ્દા પર ચીન તરફથી જે અંતિમ નિવેદન આવ્યું તે આ જ હતું.

પરંતુ બીબીસીને જાણકારી મળી છે કે આ નિવેદન છતાં બ્રહ્મપુત્ર નદીના સૌથી ઓછા પ્રવાહ ધરાવતા બાંગ્લાદેશ સાથે ચીન નદી સંબંધિત જાણકારી શેર કરી રહ્યું હતું.

બાંગ્લાદેશના જળ...


આસામમાં માર્યા ગયેલા અભિજીત અને નિલોપલ દાસ

અફવાઓ એટલા મોટા પ્રમાણમાં ફેલાય છે કે તેનાથી લોકોનાં ટોળાં એકઠાં થઈ જાય છે અને હત્યા જેવા ગુનાઓ બનવા લાગ્યા છે.

તાજેતરમાં જ આસમના કાર્બી-આંગ્લોંગ જિલ્લામાં બે યુવકો, એન્જિનિયર નિલોપલ દાસ અને ડિજિટલ આર્ટિસ્ટ અભિજીત નાથની ટોળાએ કથિત રીતે માર મારીને હત્યા કરી નાખી છે.

આ મામલામાં પોલીસે હાલ 16 લોકોની ધરપકડ કરી છે. આ બંને લોકો પણ વૉટ્સઍપ પરના એક વીડિયોની અફવાના ભોગ બન્યા હતા.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

બાળકોને ચોરી જવાના એક ફેક મૅસેજને કારણે બંને પર હુમલો થયો હતો.

લોકોએ તેમને બાળકો ઉઠાવી જનારા સમજી તેમની હત્યા કરી નાખી હતી.

ભારતનાં અનેક રાજ્યોમાં આ વૉટ્સઍપ વીડિયો સોશિયલ મીડિયામાં ફરી રહ્યો છે અને અફવાઓ જોર પકડી રહી છે.

અત્યાર સુધી આ રીતે વૉટ્સઍપ પર ફેલાયેલી અફવાઓના કારણે સાત લોકોનાં મૃત્યું થઈ ચૂક્યાં છે.

લોકોના ભોગ લેનારા આ વીડિયોમાં શું છે?

લોકોનું કહેવું છે કે વૉટ્સઍપ પર એક વીડિયો મોટાપાયે શેર થઈ રહ્યો છે, જેમાં કથિત રીતે બાળકોનું અપહરણ થતું દેખાડવામાં આવે છે.

બેંગ્લુરૂમાં જે જગ્યાએ ગયા મહિને બે લોકોને મારી નાખવામાં આવ્યા હતા ત... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ે વિસ્તારની બીબીસીએ મુલાકાત લીધી હતી.

બીબીસીના સંવાદદાતા ડેન જોનને સ્થાનિક લોકોએ મોબાઇલમાં આ વીડિયો બતાવ્યો હતો.

આ વીડિયોમાં બે શખ્સ મોટરસાઇકલ પર આવે છે, તેઓ બાળકોના ગ્રૂપ પાસે આવીને એક બાળકને લઈને જતા રહે છે.

પરંતુ વાત એવી છે કે આ વીડિયો ફેક છે અને ભારતનો પણ નથી. આ વીડિયોને એડિટ કરીને વૉટ્સએપ પર શેર કરવામાં આવી રહ્યો છે.

આ વીડિયો પાકિસ્તાનનો છે. પાકિસ્તાનમાં બાળકોની સુરક્ષા માટે એક ફિલ્મ બનાવવામાં આવી હતી.

જેના કેટલાક અંશોને એડિટ કરીને વૉટ્સએપ પર ફેલાવવામાં આવી રહ્યા છે.

આ ફિલ્મ લોકોમાં જાગૃતિ ફેલાવવા માટે બનાવવામાં આવી હતી. ફિલ્મના અંતમાં એક વ્યક્તિ જાગૃતિ ફેલાવતા મૅસેજ સાથે સાઇન બૉર્ડ લઈને ઊભો રહે છે.

જોકે, વાઇરલ થયેલા આ વીડિયોમાં સંદેશ આપતો છેલ્લો સીન ડિલીટ કરી દેવામાં આવ્યો છે.

શા માટે આવી અફવાઓ રોકાતી નથી?

આવા પ્રકારના ફેક ન્યૂઝની ઘટનાઓ ઘણા સમયથી ભારતમાં બની રહી છે.

આ મામલે બીબીસી સાથે વાત કરતાં આસામના એડિશનલ જનરલ ઑફ પોલીસ મુકેશ અગ્રવાલ કહે છે, "અફવાઓ શરૂ થયા બાદ તેને રોકવામાં પોલીસને પણ થોડા દિવસો લાગી જાય છે."

"પોલીસ પોતાનાં વિવિધ સૂત્રો દ્વારા આવી ઘટનાઓ રોકવાનો પ્રયત્ન કરતી હોય છે."

આ મામલે બીબીસીના આયેશા પરેરા સાથે વાત કરતાં અલ્ટ ન્યૂઝના પ્રતીક સિંહાએ જણાવ્યું, "સ્માર્ટફોનની વધી રહેલી સંખ્યા અને સસ્તા થતા ડૅટા પૅકને કારણે અફવાઓ જલદી ફેલાય છે.

"જેના કારણે લોકો પાસે માહિતીનો ઢગલો થાય છે. મોટાભાગના લોકો એ નક્કી કરી શકતા નથી કે શું ખોટું છે? અને શું સાચું છે?

"તેમની પાસે જે માહિતી આવે તે સીધી જ શેર કે ફૉરવર્ડ કરી દે છે. વૉટ્સઍપ ભારતમાં ફેક ન્યૂઝ ફેલાવવા માટેનું મુખ્ય માધ્યમ બની ગયું છે."

મેસેચ્યુએટ્સ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ટેક્નૉલૉજીએ કરેલા એક સંશોધનમાં પણ એ વાત સામે આવી હતી કે ફેક ન્યૂઝ એટલા ઝડપથી ફેલાય છે કે તેની સામે મુખ્ય પ્રસાર માધ્યમો ટકી શકતાં નથી.

આ સંશોધન સાથે જોડાયેલા સોરોશ વોશોગીના કહેવા મુજબ, સોશિયલ મીડિયા પર આવતી ખોટી સામગ્રી માનવ સ્વભાવની નબળાઈના કારણે પણ ફેલાઈ રહી છે, જેના કારણે પણ સોશિયલ મીડિયા પરથી ફેક ન્યૂઝ વધારે ફેલાય છે.

કઈ રીતે ફેક ન્યૂઝને અટકાવશો?

વૉટ્સઍપની અફવાઓને કારણે થયેલાં મૃત્યુ

એપ્રિલ:

મે:

જૂન:

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


આસામમાં લાગુ કરવામાં આવેલી એનઆરસી માટેના પિપલ્સ ટ્રાઇબ્યુનલમાં હું પણ હતો. અમે જોયું કે ભલે અદાલતના માધ્યમથી આ પ્રક્રિયા કરવામાં આવી હોય, પણ તે પ્રક્રિયા બહુ વિનાશકારી હતી અને તેના પરિણામો બહુ ડરાવી દેનારા હતા.

CAAના મુદ્દે થઈ રહેલા વિરોધ પ્રદર્શનો ચોંકાવનારા છે એટલું જ નહીં, પણ તે પ્રદર્શનમાં સામેલ થઈ રહેલા લોકો સાથે જે વ્યવહાર થઈ રહ્યો છે તે વધુ ચોંકાવનારો છે.

કાયદો અને વ્યવસ્થા લાગુ કરનારા સરકારી તંત્રે પ્રદર્શન કરનારા સાથે જે વ્યવહાર કર્યો તેના કારણે મોટા ભાગે શાંતિપૂર્ણ રીતે ચાલી રહેલું વિરોધપ્રદર્શન હિંસક બની ગયું. તેના કારણે દેશભરમાં સંપત્તિને નુકસાન થયું તે બહુ દુર્ભાગ્યપૂર્ણ છે.

આ સ્થિતિ એ દર્શાવે છે કે આપણે કેવી સમયમાં જીવી રહ્યા છે. તેનાથી એવો પણ સંકેત મળે છે કે દેશના યુવાનોએ તેમનો ઘણો બધો સમય આગામી દિવસોમાં એવી નેતાગીરી સામે સંઘર્ષમાં વીતાવવો પડશે, જે કોમવાદી હોવા ઉપરાંત નિરંકુશ પણ છે.

દબાઈ ગયેલું ન્યાયતંત્ર

જે પેઢીએ કટોકટી જોઈ છે અને તેના પરિણામો ભોગવ્યા છે, તે પેઢીની પ્રતિક્રિયા સ્વાભાવિક રીતે જ નવી પેઢી માટે સહાનુભૂતિની હોવી જોઈએ. આ બાબતે મને વ્યક્તિગત રીતે એવું લ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાગે છે કે ન્યાયતંત્રનો અવાજ લગભગ દબાઈ ગયો છે. મજબૂત સરકારના દબાણમાં તેનો અવાજ ઘૂંટાઈ રહ્યો છે.

CAA પાકિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ અને અફઘાનિસ્તાનથી આવેલી ધાર્મિક લઘુમતીઓને ફાસ્ટ ટ્રેકની રીતે નાગરિકતા આપવા માટે છે તે રીતે રજૂઆતો થઈ રહી હતી.

તેમાં હિંદુ, શિખ, પારસી, જૈન, બૌદ્ધ અને ખ્રિસ્તીનો સમાવેશ થઈ જાય છે. આ ત્રણ દેશોમાંથી આવનારા આ છ સમૂહોના લોકોને ઘૂસણખોર ગણવામાં આવશે નહીં.

આ માટેનો ખરડો રજૂ થયો અને તે પાસ થયો તે દરમિયાન આપણે જોયું કે આ કાયદા વિશે બહુ પ્રકારના વિચારો વ્યક્ત થવા લાગ્યા હતા.

આ વિશેના અલગ અલગ દૃષ્ટિકોણ આ કાયદાને અને તેના કારણે થઈ રહેલા રાજકારણને સમજવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે. આમાં સૌથી પાયાનો અને કદાચ સૌથી અગત્યનો દૃષ્ટિકોણ એ છે કે આ કાનૂન ગેરબંધારણીય છે.

આ કાયદો મનમાની કરનારો છે અને નાગરિકો વચ્ચે સમાનતા માટેની બંધારણની કલમ 14નો ભંગ કરનારો તો છે, ઉપરાંત બીજા ઘણા કારણોસર પણ તે ગેરબંધારણીય છે. આ કાયદો ઇરાદાપૂર્વક મુસ્લિમોને લઘુમતી તરીકે અલગ પાડવા માટેનો છે.

નાગરિકતા આપવા માટે આ કાનૂનમાં ધર્મનો આધાર લેવાયો છે, જે બંધારણના આત્માને આઘાત પહોંચાડે છે.

માત્ર ધાર્મિક જુલમના આધારે જ નાગરિકતા આપી શકાય તેવો કોઈ કાનૂની તર્ક નથી. આ ત્રણ દેશના નાગરિકોને ફાસ્ટ ટ્રેક રીતે શા માટે નાગરિકતા આપવામાં આવી રહી છે તેનો પણ કોઈ નક્કર તાર્કિક આધાર નથી.

હકીકતમાં માત્ર જુલમનો ભોગ બનેલાને, કોઈ પણ પ્રકારના જુલમનો ભોગ બનેલા શરણાર્થીઓને નાગિરકતા આપવાની જોગવાઈ હોવી જોઈએ.

આ પ્રકારની જુલમની પરિભાષા કરવામાં આવી છે, તે ભારત પ્રજાસત્તાક જેના પર ઊભું થયું છે તેના પાયાને જ નુકસાન પહોંચાડનારી છે.

તેમાં ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામની વાસ્તવિકતાઓને પણ ધ્યાને લેવામાં આવી નથી. આપણે સ્વતંત્રતા હાંસલ એકતા અને વિવિધતાના મૂલ્યો પર ચાલીને કરી છે.

સામા પક્ષનો તર્ક

આ ચર્ચામાં સામી બાજુએ ઊભેલા લોકોનો તર્ક છે કે CAAના કારણે કોઈને નુકસાન થવાનું નથી. આ તો માત્ર જુલમનો ભોગ બનેલા લોકોને ઝડપથી નાગરિકતા આપવાના ઉદ્દેશથી લેવાયેલું પગલું છે.

CAA ગેરબંધારણીય છે તેના કરતાંય તે કોઈને નુકસાન પહોંચાડશે નહીં તેવું કહેવામાં આવે છે, તે વધુ મહત્ત્વનું છે, કેમ કે પેલી 'ગ્રાન્ડ ડિઝાઇન', કે જેનો આ કાનૂન નાનકડો હિસ્સો છે, તેને સાદડીની નીચે છુપાવી દેવા માટેની કોશિશ છે.

તમે મને પૂછશો કે હું કઈ 'ગ્રાન્ડ ડિઝાઇન'ની વાત કરી રહ્યો છે. એ વાત સ્પષ્ટ દેખાઈ રહી છે કે...


આસામમાં હિંસાને કારણે બે પ્રદર્શનકારીઓનાં મૃત્યુ થયાં હોવાની ત્યાંના ડીજીપીએ પુષ્ટિ કરી છે.

રાજ્યના 10 જિલ્લામાં ઇન્ટરનેટ ઉપર પ્રતિબંધ મૂકી દેવાયો છે.

પંજાબ અને પશ્ચિમ બંગાળ બાદ કેરળે પણ CABને લાગુ નહીં કરવાની જાહેરાત કરી છે.

દરમિયાન વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી, આસામના રાજ્યપાલ જગદીશ મુખી તથા આસામના મુખ્ય મંત્રી સર્બાનંદ સોનોવાલે આ કાયદાથી આસામના સ્થાનિકોની ઓળખ અને અસ્મિતાને કોઈ અસર નહીં થાય તેવી ખાતરી આપી છે.

આસામમાં હિંસા

આસામના ગુવાહાટીમાં નાગરિકતા સંશોધન બિલનો વિરોધ કરી રહેલા પ્રદર્શનકારીઓ અને પોલીસ વચ્ચેના ઘર્ષણમાં બે લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે.

આસામના ડીજીપી ભાસ્કર જ્યોતિ મહંતાએ બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં આની પુષ્ટિ કરી છે અને તેમણે એવું પણ કહ્યું છે કે આ ઘટનામાં પાંચ પોલીસકર્મી ઘાયલ થયા છે.

જોકે પોલીસે પુષ્ટિ નથી કરી કે આ મૃત્યુ પોલીસના ગોળીબારને લીધે થયાં છે કે નહીં.

ડીજીપીએ જણાવ્યું, "બન્ને લોકોનાં મૃત્યુ બુલેટની ઈજાથી થયાં છે. અમે તપાસ કરી રહ્યા છીએ કે ગોળી કેવી રીતે વાગી છે."

"ઘણી જગ્યાઓએ પ્રદર્શનકારીઓ અને પોલીસ વચ્ચે ઘર્ષણ થયું છે, જેમાં પોલીસના કર્મચારીઓ પણ ઘાયલ થયા છે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

."

"આ સિવાય રાજ્યના અન્ય હિસ્સાઓમાં પણ ફાયરિંગની ઘટનાઓ ઘટી છે."

પીટીઆઈ પ્રમાણે ગુવાહાટી મેડિકલ કૉલેજ અને હૉસ્પિટલના એક અધિકારીએ જણાવ્યું કે એક વ્યક્તિનું મૃત્યુ હૉસ્પિટલ પહોંચતા પહેલાં જ થઈ ગયું હતું, જ્યારે બીજી વ્યક્તિનું મૃત્યુ ઇલાજ દરમિયાન થયું હતું.

ગુરુવારે શહેરમાં કર્ફ્યુ છતાં ઠેર-ઠેર હજારો લોકો રસ્તાઓ પર નીકળી આવ્યા હતા.

પ્રદર્શનકારીઓએ ગુવાહાટી હાઈકોર્ટ સામે એક મોટા મેદાનમાં સભા યોજીને શાંતિપૂર્ણ વિરોધપ્રદર્શન કરવાનો નિર્ણય લીધો હતો.

ત્યાં જય અખમ (જય આસામ) અને કૈબ આમી ના માનૂ (કૅબને અમે નથી માનતા)ના નારા સાથે લોકોએ સભા કરી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


આસારામ કેસની તપાસ કરનારા અધિકારી ચંચલ મિશ્રા

આ શબ્દો એક મહિલા પોલીસ અધિકારીના છે જેમને આસારામ વિરુદ્ધ સગીરા સાથેના બળાત્કારના મુદ્દે તપાસ કરી છે.

વર્ષ ૨૦૧૦માં રાજસ્થાન પોલીસ સેવામાં જોડાનારાં પોલીસ અધિકારી ચંચલ મિશ્રા માટે શરૂઆતથી જ આ તપાસ કંઈ સરળ  નહોતી.

આસારામ મુદ્દે તપાસ કેવી રીતે થઈ?

આ મુદ્દે આસારામની ધરપકડની સાથે જ એમની પર લગાવવામાં આવેલા આરોપોની તપાસ કરવી એ લોઢાના ચણા ચાવવા સમાન હતું.

એનું કારણ એ હતું કે આસારામની ધરપકડ ઇન્દોરમાં થઈ ,એફઆઈઆર દિલ્હીમાં નોંધાવવામાં આવી, પીડિતા હતી ઉત્તરપ્રદેશની અને ઘટના બની ત્યારે એ કોઈ બીજા પ્રદેશમાં ભણતી હતી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

આવી સ્થિતિમાં તપાસનો વ્યાપ એટલો  વિસ્તૃત હતો કે મુખ્ય તપાસ અધિકારીને બીજા રાજ્યોના તપાસ અધિકારીઓ સાથે સમન્વય સાધવામાં ઘણો સમય નીકળી જતો હતો.

આ મુદ્દે તપાસ કરનારાં મુખ્ય તપાસ અધિકારી ચંચલ મિશ્રા કહે છે, “તપાસ ઘણાં રાજ્યોમાં ફેલાયેલી હતી એ સૌથી મોટો પડકાર હતો. જુદાં જુદાં રાજ્યોમાં જઈ તમારે પુરાવા અને દસ્તાવેજ તેમજ સાક્ષીઓ એકઠાં કરવાનાં હતાં. એ કપરું કામ હતું.”

આસારામ શ્રદ્ધાના સામ્રાજ્યથી જેલના સળિયા સુધી

“ત્રી... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

જી વાત એ હતી કે એફઆઈઆર પછી ધરપકડના સંજોગોમાં શું થશે? કારણકે તે એક મોટા જાતે બની બેઠેલા સંત હતા, જેમની ધરપકડ કરવી એક મોટો પડકાર હતો.”

''અમે આસારામની ત્યાં સુધી ધરપકડ કરવા માંગતા નહોતાં, જ્યાં સુધી અમારી પાસે નક્કર પુરાવા ન હોય. જ્યારે અમારી પાસે પૂરતા પુરાવા એકઠા થયા ત્યાર બાદ જ અમે ધરપકડ કરી.''

''ત્યાર બાદ લગભગ દરરોજ કોર્ટમાં હાજર રહેવું, જામીનની અરજી પર ચર્ચા કરવી. આ બધાં કામ એક સાથે થતાં હતાં. આની સાથે સાથે પોતાના અંગત જીવનને સંભાળવાનું હતું.''

“અમે આ મુદ્દે જણાતા સંભવિત રાજકીય ષડ્યંત્રના દૃષ્ટિકોણથી પણ તપાસ કરી અને અમને લાગ્યું કે એ પાયાવિહોણું  છે.''

આસારામની ધરપકડ કેવી રીતે થઈ?

તપાસ અધિકારી ચંચલ મિશ્રા જયારે એમની ટુકડીના અન્ય ચાર સભ્યો સાથે ઇન્દોર આશ્રમે પહોંચ્યાં ત્યારે આસારામે ભાષણ શરૂ કરી દીધું હતું.

ત્યારબાદ તેઓ આરામ કરવા જતા રહ્યા અને આ દરમ્યાન ચંચલ મિશ્રા પોતાની ટુકડી સાથે ઇન્દોર પોલીસ સાથે તેમની ધરપકડ કરવાના પ્રયાસમાં  લાગી ગયાં.

આ પ્રક્રિયા દરમિયાન ચંચલ મિશ્રાએ કહ્યું હતું કે આસારામજી દરવાજો ખોલી નાખો નહીંતર તોડીને અંદર આવી જઈશ.

ચંચલ મિશ્રાએ બીબીસી સાથે વાત કરતા જણાવ્યું કે અમારી પાસે કાનૂની અધિકાર છે.

''જો કોઈ આરોપી ધરપકડમાં અડચણ પેદા કરતો હોય, એણે પોતાની જાતને કોઈ ઓરડામાં બંધ કરી લીધી હોય એવા સંજોગોમાં અમને પૂરો અધિકાર છે કે અમે દરવાજો તોડી એની ધરપકડ કરી શકીએ.''

''ઇન્દોર આશ્રમની બહાર મોટું ટોળું ભેગું થયું હતું. અમારો વ્યૂહ એ હતો કે બને તેટલું જલ્દી અમે આસારામને લઈને આશ્રમની બહાર નીકળી જઈએ, કારણકે સવાર સુધી આશ્રમની બહાર ભીડ  વધવાની ગણતરી હતી.''

''અમારી પાસે બે કલાકનો સમય હતો અને અમારે એ દરમ્યાન જ તમામ કામ કરવાના હતા, સવારે જો ભીડ વધી જાય તો અમારે માટે બહાર નીકળવું પણ મુશ્કેલ બની જાય તેમ હતું.''

''અમે સાડા આઠ-નવ વાગ્યાની આસપાસ આશ્રમમાં દાખલ થયાં. ત્યારબાદ રાતના દોઢ-બે વાગ્યા સુધી અમે આસારામની ધરપકડ  કરી શક્યા.''

આસારામથી ગુરમીત; ભ્રષ્ટ બાબાઓની સમગ્ર  વાતો

ઇન્દોર એરપોર્ટ પર વીતી આસારામની રાત

૩૧ ઓગષ્ટે રોજ આસારામની એમના આશ્રમમાંથી ધરપકડ  કર્યા બાદ પોલીસે એમને તરત જ ઇન્દોર એરપોર્ટ ખાતે રવાના કરી દીધા કારણકે એમને જોધપુર કોર્ટમાં રજુ કરવાના હતા.

આવામાં પોલીસ પાસે સમય ઓછો હતો અને ઇન્દોરથી જોધપુર વચ્ચેનું અંતર હતું 600 કિલોમીટર.

આવામાં એમને જોધપુર પહોંચતા કરવા માટે એરપોર્ટ...


આસારામને તબિયત લથડતાં જોધપુરની જેલમાંથી હૉસ્પિટલ લઈ જવાયા હતા

જોધપુરની મહાત્મા ગાંધી હૉસ્પિટલમાં ડૉક્ટર્સે ચેકઅપ કર્યું હતું અને પાંચમી મેના દિવસે કોરોના રિપોર્ટ પૉઝિટિવ આવ્યો હતો.

મહાત્મા ગાંધી હૉસ્પિટલના સુપરિન્ટેન્ડેન્ટ ડૉ. રાજશ્રી બહેરાએ બીબીસીને જણાવ્યું કે "જેલના તંત્રએ જાણ કરી હતી કે આસારામની તબિયત ઠીક નથી, હૉસ્પિટલ લઈને આવી છીએ. હાજર ડૉક્ટર્સે આસારામની તપાસ કરી હતી."

આસારામનું ચેકઅપ કરવામાં આવ્યું હતું, જેલરનું કહેવું છે કે આસારામ કોરોના સંક્રમિત છે.

જેલના તંત્રે હૉસ્પિટલ લઈ જતાં પહેલાં કંટ્રોલ રૂમને આસારામને હૉસ્પિટલ લઈ જવા અંગે સૂચના આપી હતી, જે બાદ હૉસ્પિટલની આસપાસ પણ પોલીસ બંદોબસ્ત ગોઠવી દેવામાં આવ્યો હતો.

જોધપુર સેન્ટ્રલ જેલના જેલર મુકેશ જારોટિયાએ બીબીસીને જણાવ્યું કે "આજે આસારામનો કોરોનો રિપોર્ટ પૉઝિટિવ આવ્યો છે અને તબિયત પણ ઠીક નથી, એટલે ચેકઅપ માટે મહાત્મા ગાંધી હૉસ્પિટલ લઈ ગયા છે."

રાજસ્થાનમાં સૌથી વધારે કોરોના સંક્રમણના કેસો ધરાવતા જિલ્લાઓમાંથી એક જોધપુર છે, પાંચ મેના રોજ અહીં 1401 કોરોના સંક્રમણના નવા કેસ નોંધાયા હતા અને 20 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં.

કોરોના સંક્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રમણ હવે સેન્ટ્રલ જેલ સુધી પણ પહોંચી ગયું છે.

એ કેસ જેની આસારામ સજા કાપે છે

એપ્રિલ 2018માં જોધપુર કોર્ટે આસારામને દોષી ઠેરવ્યા અને આજીવન કેદની સજા સંભળાવી હતી,જોકે આખા મામલાની શરૂઆત 2013માં જ થઈ ગઈ હતી.

શાહજહાંપુરમાં રહેલા પીડિતાના પરિવારે ઓગસ્ટ-2013માં આસારામ સામે રેપની ફરિયાદ દાખલ કરાવી હતી.

એ પહેલાં પીડિતાનો સમગ્ર પરિવાર આસારામનો કટ્ટર અનુયાયી હતો.

પીડિતાનાં પિતાએ પોતાના ખર્ચે શાહજહાંપુરમાં આસારામનો આશ્રમ બંધાવ્યો હતો.

બાળકોને 'સંસ્કારવન શિક્ષણ' મળે તે માટે સાધક પરિવારે તેમના બે સંતાનોને છિંદવાડા ખાતેને આસારામના ગુરુકુળમાં ભણવા બેસાડ્યાં હતાં.

સાતમી ઓગસ્ટ-2013ના દિવસે છિંદવાડા ગુરુકુળમાંથી પીડિતાનાં પિતાને ફોન આવ્યો હતો.

ફોન ઉપર પિતાને જણાવાયું હતું કે તેમની 16 વર્ષની દીકરી બીમાર છે.

બીજા દિવસે પીડિતાનાં માતાપિતા છિંદવાડા ગુરુકુળ પહુંચ્યાં હતાં. જ્યાં તેમને જણાવાયું હતું કે તેમની દીકરીને વળગાડ છે. આસારામ તેને ઠીક કરી શકે છે.

15 ઑગસ્ટની એ રાત

14 ઑગસ્ટની રાત્રે પીડિતાનો પરિવાર આસારામને મળવા માટે જોધપુર પહોંચ્યો હતો.

કેસની ચાર્જશીટ પ્રમાણે, 15 ઑગસ્ટની સાંજે પીડિતાને 'ઠીક' કરવાના બહાને આસારામે તેણીને ઝૂંપડીમાં બોલાવીને તેમની સાથે રેપ કર્યો હતો.

પીડિતાનાં પરિવારે કહે્યું હતું કે 'અમારા તો ભગવાન જ ભક્ષક બની ગયા.'

સુનાવણીનાં પાંચ વર્ષ દરમિયાન પરિવારે તેમના જ ઘરમાં 'નજરકેદ'ની જેમ પસાર કર્યા હતા.

પરિવારનું કહેવું છે કે તેમને પૈસા લઈને કેસને દબાવી દેવાની લાલચ આપવામાં આવી હતી. ઉપરાંત તેમને હત્યાની ધમકીઓ પણ મળી હતી.

જોકે પીડિતાનો પરિવાર ડગ્યો ન હતો અને ન્યાય માટેનો સંઘર્ષ ચાલુ રાખ્યો હતો.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


ઇંગ્લૅન્ડ અને ન્યૂઝીલૅન્ડ વચ્ચે રમાયેલી વર્લ્ડ કપની ફાઇનલ મૅચની ચર્ચા બાઉન્ડરીને કારણે થયેલી જીતને લઈને હજી ચાલી રહી છે.

બંને ટીમો વચ્ચે મૅચ ટાઇ પડ્યા બાદ સુપર ઓવરમાં પણ ટાઇ થઈ હતી.

જે બાદ કોણે વધારે બાઉન્ડરી ફટકારી છે તેના આધારે ઇંગ્લૅન્ડને વિજેતા જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું.

આ મૅચમાં ઓવર થ્રોને લઈને સામે આવેલો વિવાદ હજી ચાલી રહ્યો છે.

કેટલાક પૂર્વ અમ્પાયરોએ પણ કહ્યું હતું કે ત્યાં છને બદલે પાંચ રન આપવા જોઈતા હતા.

ઘણા લોકોનું માનવું હતું કે એ થ્રોમાં જો પાંચ રન આપ્યા હોત તો ન્યૂઝીલૅન્ડ વિશ્વવિજેતા બની જતું.

હવે આ મામલે ઇંગ્લૅન્ડના ક્રિકેટર જેમ્સ એન્ડરસને બીબીસીના એક કાર્યક્રમમાં નવું નિવેદન કર્યું છે.

એન્ડરસને કાર્યક્રમમાં શું કહ્યું?

બીબીસીના Tailenders podcastમાં ટેસ્ટ ક્રિકેટમાં બેન સ્ટોક્સના સાથી જેમ્સ એન્ડરસને કહ્યું કે સ્ટોક્સે આ રન પરત લઈ લેવા કહ્યું હતું.

તેમણે કહ્યું, "ક્રિકેટના શિષ્ટાચાર પ્રમાણે જો બૉલને સ્ટમ્પ પર થ્રો કરવામાં આવે, તે તમને લાગે અને મેદાનમાં દૂર જાય તો સામાન્ય રીતે બૅટ્સમૅન રન લેતા નથી."

"જો આ બૉલ બાઉન્ડરીને સ્પર્શી જાય તો નિયમ પ્રમાણે તે ચા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ર રન છે અને તે મામલે આપણે કશું કરી શકીએ નહીં."

એન્ડરસને કહ્યું, "મિશેલ વોગન સાથે વાત થઈ તે મુજબ બેન સ્ટોક્સ અમ્પાયર પાસે ગયા હતા અને તેમણે કહ્યું હતું કે તમે એ ચાર રન પરત લઈ લેશો, અમારે તે નથી જોઈતા."

"પરંતુ નિયમ એ નિયમ છે અને એ રીતે જ થયું."

મિશેલ વોગન ઇંગ્લિશ ક્રિકેટ કૉમેન્ટેટર છે. એન્ડરસનના કહેવા પ્રમાણે વોગને બેન સ્ટોક્સને અમ્પાયર પાસે જઈને આ વાત કરતા જોયા હતા.

ઓવર થ્રોનો મામલો શું છે?

ઇંગ્લૅન્ડને જીતવા માટે છેલ્લી એટલે કે 50મી ઓવરમાં 15 રનની જરૂર હતી. આ સમયે ન્યૂઝીલૅન્ડે છેલ્લી ઓવરની જવાબદારી ટ્રેન્ટ બૉલ્ટને આપી.

50મી ઓવરના ચોથા બૉલને સ્ટોક્સે ડીપ મિડ વિકેટ પર ફટકાર્યો. જ્યાં ગુપ્ટિલ ફિલ્ડિંગ કરી રહ્યા હતા.

આ તરફ સ્ટોક્સે બે રન લેવાનો પ્રયત્ન કર્યો અને સામેથી ગુપ્ટિલે ડાયરેક્ટ હિટ કરીને સ્ટોક્સને રનઆઉટ કરાવવા માટે થ્રો કર્યો.

બન્યું એવું કે એ થ્રો રન લેવા માટે દોડી રહેલા સ્ટોક્સના બૅટમાં લાગ્યો અને બૉલ બાઉન્ડરી સુધી પહોંચી ગયો.

જે બાદ પોતાના સાથી અમ્પાયરની સલાહ લઈને કુમાર ધર્મસેનાએ બૅટ્સમૅનને છ રન આપી દીધા.

હવે ઇંગ્લૅન્ડે બાકી રહેલા બે બૉલમાં માત્ર 3 રન બનાવવાના હતા, જેમાં તે બે રન બનાવી શક્યું અને મૅચમાં ટાઇ પડી.

આ ચોથા બૉલ પર મળેલા છ રન વિશે જ કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે જેમાં અમ્પાયરે પાંચ રન આપવા જોઈતા હતા, નહીં કે છ રન.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો