આ પ્રસંગે એક વર્ચ્યુઅલ રેલીને સંબોધતાં ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીએ કહ્યું હતું કે, "નરેન્દ્ર મોદીએ વર્ષ 2002માં ગોધરાકાંડ પછી થયેલાં રમખાણો દરમિયાન રાજધર્મનું પાલન કર્યું હતું."

તેમણે એ સમય દરમિયાન નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા કરાયેલી કામગીરીનાં વખાણ કરતાં કહ્યું, "વર્ષ 2002 પછી ગુજરાત રમખાણમુક્ત બની ગયું છે."

નોંધનીય છે કે વર્ષ 2002માં ગોધરાકાંડ બાદ ફાટી નીકળેલાં તોફાનો બાદ તત્કાલીન વડા પ્રધાન અટલ બિહારી વાજપેયીએ એક પત્રકારપરિષદમાં નરેન્દ્ર મોદીને 'રાજધર્મ' પાલન કરવાનું સૂચવ્યું હતું.

અટલ બિહારી વાજપેયીએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં સમજાવ્યું હતું કે રાજધર્મના પાલનનો અર્થ સત્તામાં બેઠેલી વ્યક્તિ લોકો સાથે જ્ઞાતિ, ધર્મ કે ક્ષેત્રને આધારે કોઈ ભેદભાવ ન રાખે તેવો થાય છે.

જોકે, મુખ્ય મંત્રી રૂપાણીએ વર્ષ 2002નાં રમખાણો દરમિયાન મોદી દ્વારા 'રાજધર્મ'નું પાલન કરાયું હોવાની હાલ કેમ યાદ અપાવી?

'ચૂંટણીલક્ષી નિવેદન'

રાજકીય વિશ્લેષક જતીન દેસાઈ મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણી દ્વારા નરેન્દ્ર મોદીએ વર્ષ 2002નાં રમખાણો સમયે 'રાજધર્મ'નું પાલન કરાયાની વાત, તેમના જાહેર પદે 19 વર્ષ પૂરાં થવાના પ્રસંગે કરાઈ, તેને સ્વાભ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાવિક માને છે.

તેઓ કહે છે કે, "પક્ષના પ્રતિનિધિ તરીકે પોતાના નેતાનાં વિજય રૂપાણી દ્વારા ગુણગાન કરવામાં આવે એ બાબત સ્વાભાવિક છે."

તેઓ વધુમાં જણાવે છે, "ગુજરાતમાં આગામી સમયમાં પેટાચૂંટણી યોજાવાની છે, મતદારો સામે વાસ્તવિક મુદ્દા લઈ જવાય એવી પરિસ્થિતિ નથી."

"તેથી આવા ભાવનાત્મક મુદ્દા દ્વારા મતદારોને આકર્ષિત કરવાનો આ પ્રયત્ન હોઈ શકે. કારણ કે ગુજરાતમાં ભાજપ પાસે મોદી અને અમિત શાહ સિવાય કોઈ ચહેરો નથી. જેને ચૂંટણીમાં ચહેરો બનાવી મતદારોને પોતાની તરફ વાળી શકાય."

તેઓ પેટાચૂંટણીને ભાજપ માટે પ્રતિષ્ઠાનો સવાલ ગણાવતાં કહે છે, "કૉંગ્રેસ છોડીને ભાજપમાં આવેલા ઉમેદવારોને ફરીથી ચૂંટણી લડાવીને ધારાસભ્ય બનાવવા એ ભાજપ માટે પડકારરૂપ હશે. તેથી સ્થાનિક સ્તરે જુદાજુદા મુદ્દાઓને લઈને રહેલા અસંતોષને ભાવનાત્મક મુદ્દાઓથી સ્થળાંતરિત કરવા માટે આ પ્રકારનાં નિવેદનો કરાય છે."

જોકે, વડોદરાની એમ. એસ. યુનિવર્સિટીના રાજ્યશાસ્ત્રના પ્રાધ્યાપક અમિત ધોળકીયાના મતે મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણી દ્વારા કરાયેલ આ નિવેદનને પેટાચૂંટણી સાથે કોઈ સંબંધ નથી.

મુખ્ય મંત્રી રૂપાણીના આ નિવેદનને ચૂંટણીલક્ષી ગણાવતાં ડૉ. હરિ દેસાઈ જણાવે છે કે, "જ્યારે ચૂંટણીઓ આવે ત્યારે આવા ભાવનાત્મક મુદ્દાઓ ઉછાળીને, મુઘલો અને અંગ્રેજોએ શું કર્યું એની વાતો કરીને લોકોને ભ્રમિત કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે એ યોગ્ય નથી. ચૂંટણીને જોતાં આવા ગૂંચવાડાઓ ઊભા કરવામાં આવે એ વખોડવાપાત્ર છે."

'વિદેશી મીડિયામાં ગુજરાત અને મોદી છબિ સુધારવા પ્રયાસ'

અમિત ધોળકીયા મુખ્ય મંત્રી રૂપાણીના વિધાન વિશે વાત કરતાં કહે છે, "વર્ષ 2002નાં રમખાણોને કારણે ગુજરાતની અને મોદી છબિ વિદેશી મીડિયામાં ખરાબ થઈ હતી તેમાં પાછલાં અમુક વર્ષોમાં સુધારો થયો છે."

"મુખ્ય મંત્રીનું આ નિવેદન પણ એ દિશામાં જ એક પગલુ છે. ગુજરાતની અને નરેન્દ્ર મોદીની સદ્ભાવનાપૂર્ણ અને બિનસાંપ્રદાયિક છબિ ઊભી કરવા માટે ઘણા સમયથી પ્રયત્નો થઈ રહ્યા છે. બુધવારે જાહેર પદ પર નરેન્દ્ર મોદીનાં 19 વર્ષ પૂરાં થયાં એ પ્રસંગે મુખ્ય મંત્રીએ એ તેમની છબિમાં સુધારો કરવાની દિશામાં વધુ એક વિધાન કર્યું છે."

'વિજય રૂપાણી અટલજી કરતાં જુદો મત ધરાવે છે?'

અટલ બિહારી વાજપેયી

રાજકીય વિશ્લેષક ડૉ. હરિ દેસાઈ અટલ બિહારી વાજપેયીના 'રાજધર્મ' અંગેના નિવેદન વિશે વાત કરતા કહે છે:

"ગોધરાકાંડ બાદ રાજ્યભરમાં થયેલાં રમખાણોથી તે વખતના વડા પ્રધાન અટલ બિહારી વાજપેયી ખૂબ નારાજ હતા. તેથી તેમણે...


આ પ્રસંગે ચીનમાં સેનાની ભવ્ય પરેડનું આયોજન કરાયું છે, દેશભક્તિનાં ગીતો ગવાઈ રહ્યાં છે અને સૈન્યશક્તિનું પ્રદર્શન કરાઈ રહ્યું છે.

ચીનમાં સામ્યવાદી શાસનનાં 70 વર્ષ પૂરાં થવાના પ્રસંગે હૉંગકૉંગમાં પ્રદર્શન પર લાગેલા પ્રતિબંધ વચ્ચે હજારો લોકો સડકો પર ઊતરી આવ્યા છે.

પોલીસ અનેક પ્રદર્શનકારીઓ વચ્ચે અથડામણમાં 15 લોકો ઇજાગ્રસ્ત થવાના સમાચાર છે. ઇજાગ્રસ્તોને હૉસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા છે.

બીબીસી સંવાદદાતા પ્રમાણે પ્રદર્શનકારીઓ પેટ્રોલ બૉમ્બ ફેંકી રહ્યા છે ત્યારે પોલીસ જવાબમાં ટિયરગૅસનો ઉપયોગ કરી રહી છે.

હૉંગકૉંગ પોલીસના સૂત્રો પ્રમાણે એક પ્રદર્શનકારીની છાતી પર ગોળી વાગી છે.

હૉંગકૉંગમાં પ્રદર્શનો શરૂ થયાં પછી આ પહેલી વખત છે કે પ્રદર્શનકારીને ગોળી વાગી છે.

પાછલાં 70 વર્ષોમાં ચીન એક ગરીબ દેશમાંથી વિશ્વનું બીજું સૌથી મોટું અર્થતંત્ર બનવામાં સફળ રહ્યું છે.

ચીને આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર પોતાનું મહત્ત્વ અને પ્રભુત્વ પુરવાર કરીને વિશ્વને આશ્ચર્યચકિત કરી દીધું છે.

તેની સાથે જ માનવાધિકાર ઉલ્લંઘન મામલે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તર પર ચીનની સતત ટીકા પણ થતી રહે છે.

ચીનમાં લાખો લોકો એવા પણ છે જેઓ દેશની 70... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

મી વર્ષગાંઠની આ ઉજવણીનો ભાગ નથી બન્યા.

'અફસોસનો દિવસ'

જૂનમાં પ્રદર્શન શરૂ થયાં ત્યાર પછી આ પહેલી વખત છે કે પ્રદર્શનકારી પર ગોળીબાર કરવામાં આવ્યો હોય.

હૉંગકૉંગમાં વિવાદીત પ્રત્યાર્પણ બિલ સામે ચાલી રહેલો વિરોધ વધારે ઉગ્ર બન્યો હતો.

આ પહેલાં હૉંગકૉંગના પ્રદર્શનકારીઓ સંસદ બહાર પણ મોટી સંખ્યામાં એકઠા થયા હતા અને પ્રદર્શન ઉગ્ર બન્યાં હતાં.

હૉંગકૉંગના તાજેતરના ઇતિહાસમાં આ સૌથી મોટું વિરોધ પ્રદર્શન છે.

ચાર મહિનાથી હૉંગકૉંગમાં ચાલી રહેલાં વિરોધ પ્રદર્શનોએ ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગની એક ચીનની અવધારણાને પડકારી છે.

આ પહેલાં, હૉંગકૉંગમાં વિશેષ અવસર પર ચીનનો ઝંડો ફરકાવવામાં આવ્યો હતો.

કડક સુરક્ષા વચ્ચે 12,000 મહેમાનોએ આ કાર્યક્રમનો લાઇવ વીડિયો નિહાળ્યો હતો.

હૉંગકૉંગના લોકો ચીનનાં સામ્યવાદી શાસનનાં 70 વર્ષ પૂરા થવાના અવસરને અફસોસનો દિવસ ગણાવી રહ્યા છે.

હૉંગકૉંગના ઓછામાં ઓછા છ જિલ્લાઓમાં લોકોએ સડકો જામ કરી દીધી છે.

પોલીસે પ્રદર્શનકારીઓને ટિયરગૅસ અને રબર બુલેટ છોડીને કાબૂમાં લીધા હતા. પ્રદર્શનકારીઓના હાથમાં છત્રીઓ, પેટ્રોલ બૉમ્બ જેવી વસ્તુઓ જોવા મળી હતી. પ્રદર્શનકારીઓએ બૅરિકેડને પણ આગ ચાંપી દીધી હતી.

હૉસ્પિટલના અધિકારીઓનું કહેવું છે કે 18 અને 52 વર્ષની ઉંમરના 15 લોકો ઇજાગ્રસ્ત થયા હતા જેમાંથી એકની હાલત ગંભીર છે.

15 મેટ્રો સ્ટેશન અને કેટલાંક શૉપિંગ સેન્ટર બંધ રાખવામાં આવ્યાં છે અને છ હજાર પોલીસકર્મીઓને તહેનાત કરવામાં આવ્યા છે.

વિરોધ પ્રદર્શનને જોતાં વાર્ષિક આતશબાજીનો કાર્યક્રમ પણ રદ કરવો પડ્યો હતો.

હૉંગકૉંગમાં કેમ થઈ રહ્યાં છે પ્રદર્શન?

1841થી હૉંગકૉંગ બ્રિટનના તાબામાં હતું એટલે કે તે બ્રિટીશ કૉલોની હતી, જેને 1997માં ચીનને સોંપી દેવામાં આવ્યું.

જે હાલ ચીનનો એક ભાગ છે પરંતુ 'એક દેશ, બે વ્યવસ્થા' નામના કરાર હેઠળ તે જોડાયેલું છે.

જેના હેઠળ હૉંગકૉંગમાં ન્યાયિક વ્યવસ્થા, સંસદ અને અર્થતંત્ર ચીન કરતાં સ્વતંત્ર છે, જેના પર ચીનની નીતિઓ લાગુ પડતી નથી.

હાલ લાવવામાં આવેલા અને બાદમાં મોકૂફ રાખી દેવાયેલા વિવાદિત પ્રત્યર્પણ બિલ મામલે વિવાદ ચાલી રહ્યો છે.

ટીકાકારોનું માનવું છે કે આ બિલને કારણે હૉંગકૉંગ ચીનના વધુ પડતા કબજા હેઠળ આવી જશે અને અન્ય શહેરોની જેમ તે ચીનનું એક શહેર બની જશે.

જ્યારે અધિકારીઓનું કહેવું છે કે પ્રત્યર્પણની મંજૂરી આપવી કે નહીં તેનો નિર્ણય કોર્ટ લેવાની છે એટલે આ ડરનું કોઈ કારણ...


આ પ્રોત્સાહનોના મુખ્ય મુદ્દા જોઈએ તો ટેકાના ભાવોમાં વધારો તેમજ ખેડૂતો માટે ટૂંકી મુદતની લોનની પરત ચુકવણીની મુદત 31 ઑગસ્ટ 2020 સુધી લંબાવવામાં આવી છે. આમ ખેડૂતોને લોનની ચુકવણી માટે છ મહિનાની રાહત અપાઈ છે.

કેન્દ્ર સરકારની આ જાહેરાતમાં બે બાબતો સ્પષ્ટ થતી નથી. પહેલી બાબત એ કે આ રાહતના ગાળા દરમિયાન મુલતવી રહેલ લોનની પરત ચુકવણી ઉપર વ્યાજ લાગશે કે કેમ અને જો લાગે તો કેટલું?

બીજો મુદ્દો આ લોનની પરત ચુકવણી કઈ રીતે કરવાની છે તે બાબતનો પણ આ જાહેરાતમાં કોઈ ઉલ્લેખ ન હોવાથી ખ્યાલ આવતો નથી. જો મુલતવી રાખેલ લોન એક સાથે ભરવાની થાય તો ઘણા બધા ખેડૂતો માટે એ સરળ નહીં હોય.

બીજી મહત્ત્વની જાહેરાત 14 ખરીદ પાક માટેના ટેકાના લઘુત્તમ ભાવમાં સરકારના કહેવા મુજબ 50 ટકાથી 83 ટકાનો વધારો કરવામાં આવ્યો છે.

આ સમજવામાં મુશ્કેલ પડે એવું છે કારણ કે 2019માં જો મહત્તમ સપોર્ટ પ્રાઇઝ 1,815 હોય અને 2020-21 માં તે વધારીને 1,868 કરવામાં આવી હોય તો એમાં ક્વિન્ટલ દીઠ 53 રૂપિયાનો વધારો થાય.

આ વધારો 2019-20 ના રૂપિયા 1,815 ઉપર 2.9 ટકા થાય. અત્યારે જે માહિતી ઉપલબ્ધ છે તે મુજબ એપ્રિલ 2020માં ફુગાવાનો દર 3.6  ટકા ગણીને ચાલ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ીએ તો આ વધારો ધોવાઈ જઈ માઇનસ 0.7 ટકા થાય.

આ રીતે બધા જ પાકની મિનિમમ સપોર્ટ પ્રાઇઝ ઉપર જે વધારો મળ્યો તેમાંથી ફુગાવો બાદ કરીને ખેડૂતને ચોખ્ખે ચોખ્ખો કેટલો વધારો થયો તે જાણવાનો પ્રયત્ન કરીએ તો સૌથી વધારે રામતલમાં 9.1 ટકા અને સૌથી ઓછો મગમાં 1.5  ટકાનો વધારો મળ્યો છે. બધા જ પાકના સંદર્ભે આ વિગતો દર્શાવતો કોઠો નીચે મુજબ છે.

ટેકાના ભાવમાં વધારો

સંદર્ભ : પ્રેસ ઇન્ફર્મેશન બ્યૂરો, 1 જૂન 2020

સ્વાભાવિક રીતે જ ઉપરોક્ત કોઠામાં જોઈએ તો સરકારે જે જાહેરાત કરી છે કે MSP માં 50થી 83 ટકાનો ભાવ વધારો થયો તે સમજાતું નથી. હોઈ શકે કે સરકારે ગયા વર્ષે એટલે કે 2019-20માં જે વધારો આપ્યો એ વધારાની રકમ ઉપર હાલમાં અપાયેલી વધારાની ટકાવારી કરવામાં આવી હોય.

જો આવું કર્યું હોય તો ગયા વર્ષે MSP નક્કી કરતાં જે ભાવ વધારો ખેડૂતને અપાયો તેની સરખામણીમાં 50થી 83 ટકા જેટલો ભાવ વધારો 2020-21માં આપવામાં આવ્યો છે એમ કહી શકાય.

સરકારે ખેડૂતોની MSPમાં 50થી 83 ટકા જેટલો ભાવ વધારો કઈ રીતે આપ્યો તે અંગેની સ્પષ્ટતા થાય તે જરૂરી છે.

ચાલુ વર્ષે ફુગાવો તે પણ ખાદ્યપદાર્થોમાં વધવાની પૂરી શક્યતા છે તે સંજોગોમાં ખેડૂતના હાથમાં આવનાર વળતર ગઈ સાલ કરતાં ઓછું રહેશે એવું તારણ સરકારે આપેલી વિગતો ઉપરથી નીકળે છે.

ખેડૂતોને માટે આજે ખેતી પોષણક્ષમ રહી નથી. ખેતીની જમીનના ટુકડા થતા ચાલ્યા છે અને સરેરાશ ખેતરની સાઇઝ ભાઈએ ભાગ પડવાને કારણે ઘટતી ચાલી છે. જે નીચેના કોઠા ઉપરથી જોઈ શકાય છે.

સરેરાશ માથાદીઠ જમીન

ભારત સરકારના કૃષિમંત્રાલય દ્વારા કૃષિ ક્ષેત્ર વિઝન 2030 જાહેર કરવામાં આવ્યું છે તે મુજબ 2030માં ખેતરની સરેરાશ સાઇઝ માત્ર 3 હજાર ચોરસમિટર રહેશે.

ખેડૂતે આપણને અન્ન સુરક્ષા આપી છે. 300 મિલિયન ટન જેટલું ઉત્પાદન લેવાય તે ખેડૂતની ખંત અને મહેનતનો પ્રભાવ છે.

વસતિ વધારો આપણે ત્યાં ખૂબ છે અને તેને કારણે આપણે આવનારાં ત્રીસ વર્ષમાં 100 મિલિયન જેટલું વધારાનું ઉત્પાદન કરવું પડશે.

આ સંયોગોમાં ખેતીથી દૂર જઇ રહેલો ખેડૂત, ખેતીની જમીનના નાના નાના ટુકડાઓ થવાને કારણે ખેતરની સરેરાશ સાઇઝ અત્યંત ઘટી જવી, ખાતર, બિયારણ, જંતુનાશક દવાઓ અને મજૂરી વિગેરેના સતત વધતા જતા દરો.

આ બધું ધ્યાનમાં લઈએ તો ગમે તેટલી MSP હોય ખેડૂતોને પોષણક્ષમ ભાવ મળવાનો નથી. સરકારે આ દિશામાં ખેડૂતોના પ્રતિનિધિઓને સાથે રાખી યુદ્ધના ધોરણે એક આયોજન તૈયાર કરવું જોઈએ, જેથી ગ્રામ્ય અર્થતંત્ર અને ખેતી તૂટી ન...


આ ફરિયાદ કરનારા પોપટરાવ માને મહારાષ્ટ્રના અહેમદનગર જિલ્લાના ખંડાલા ગામમાં એક ખેડૂત છે. માત્ર પોપટરાવ જ નથી કે જેઓ આવું કહી રહ્યા છે, તેમના જેવા ઘણા ખેડૂત ખંડાલા સિવાય જિલ્લાના ગોયકરવડા અને કાપરેવડી ગામમાં પણ છે.

બીબીસીએ આ ગામોમાં જઈને ખેડૂતોની વાત સાંભળી.

નીરવ મોદી પંજાબ નેશનલ બૅન્ક કૌભાંડ બાદ ભાગી છૂટ્યા છે. તેમની કંપનીએ અહેમદનગરના આ ગામડાંઓમાં 85 એકર જમીન ખરીદી હતી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

તેમાંથી 37 એકર જમીન નીરવ મોદીના નામ પર ખરીદવામાં આવી હતી અને 48 એકર ફાયરસ્ટોન ટ્રેડિંગ લિમિટેડ કંપનીના નામે ખરીદવામાં આવી હતી. નીરવ મોદી જ આ કંપનીના ડાયરેક્ટર છે.

હાલ આ જમીન EDના કબજામાં છે. પોપટરાવ અને બાકી ખેડૂતો આરોપ લગાવી રહ્યા છે કે તેમની પાસેથી આ જમીન ખૂબ જ ઓછા ભાવે ખરીદવામાં આવી અને હવે તે તેમને પરત મળવી જોઈએ.

'અમને કહ્યું કે જમીનનું અધિગ્રહણ થશે'

પોપટરાવ જણાવે છે, "આ વિસ્તારમાં ખેતી જ થાય છે. અમે જુવાર તેમજ દાળની ખેતી કરતા હતા. અન્ય કોઈ રોજગાર મળવાની અહીં સંભાવના નથી કેમ કે આ વિસ્તાર દુષ્કાળગ્રસ્ત છે. અમે અમારા ભોજન માટે પાક લેતા હતા અને જે બચી જતું તેને માર્કેટમાં વેચી દેતા હતા.... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

મેં 12 એકરમાંથી 7 એકર જમીન વેચી દીધી. હવે પાંચ એકરમાં પૂરતી ઊપજ નથી મળતી."

પોપટરાવની ઉંમર 70 વર્ષ છે અને તેઓ પોતાના વૃદ્ધ મા, પત્ની, બે દીકરા અને પુત્રવધુઓ સાથે રહે છે.

પોપટરાવના દીકરા સંતોષે જણાવ્યું, "અમે 2007 સુધી અહીં આરામથી ખેતી કરી રહ્યા હતા. કેટલાક લોકો પૂણેથી અમારા ગામ આવ્યા અને કહેવા લાગ્યા કે અમારી જમીન બર્ડ સેંક્ચ્યૂરી બનાવવા માટે લઈ લેવામાં આવશે. એ માટે અમે ઉતાવળમાં જમીન તેમણે માગેલા ભાવ પર વેચી નાખી. અમે સાત એકર જમીન 10 હજાર પ્રતિ એકર જમીનના ભાવે વેચી નાખી."

"આજે 11 વર્ષ થઈ ગયા છે. પરંતુ કોઈ બર્ડ સેંક્ચ્યૂરી તો બની નથી. એ લોકોએ જમીન નીરવ મોદી અને તેમની કંપનીના નામે કરી નાખી છે."

"જ્યારે નીરવ મોદીનું નામ પીએનબી કૌભાંડમાં સામે આવ્યું તો અમને ખબર પડી કે અમારી સાથે પણ દગો થયો છે. અમે અમારી જમીન પરત ઇચ્છીએ છીએ."

'દેશ લૂંટી લીધો અને અમને પણ'

ખંડાલાના વધુ એક ખેડૂત બબન ટકલેએ અમને જણાવ્યું, "નીરવ મોદીએ દેશ લૂંટી લીધો અને તેમણે જ અમારી જમીન પણ દગો કરી સસ્તા ભાવે અમારી પાસેથી લઈ લીધી. ધરતી અમારા માટે મા છે અને દુઃખ છે કે તે ખોટા હાથોમાં ગઈ."

બબનના પરિવારમાં તેમનાં પત્ની, દીકરો-પુત્રવધૂ અને પૌત્ર-પૌત્રી છે.

તેમણે વધુમાં જણાવ્યું, "મેં તો મારી સાડા ચાર એકર જમીન એ ડરથી વેચી નાખી કે બર્ડ સેંક્ચ્યૂરી માટે સરકાર અધિગ્રહણ કરી લેશે. વેચીને જે પૈસા મળ્યા, તેનાથી મારી દીકરીઓનાં લગ્ન કરી નાખ્યા. હવે મારી પાસે કોઈ જમીન નથી અને હું મજૂરી કરું છું."

પોપટરાવ અને બબનની જેમ જ ઘણા ખેડૂતોની કથા આવી જ કંઈક છે.

ખંડાલા ગામના સરપંચ નવનાથ પંધારેએ બીબીસીને જણાવ્યું, "આ જમીન પર ગ્રામ પંચાયતની પરવાનગીથી એક સોલર પ્લાન્ટનું નિર્માણ પણ કરાયું છે. પરંતુ 2011થી અત્યાર સુધી ગ્રામ પંચાયતને તેના માટે કોઈ ટેક્સ મળ્યો નથી."

ખેડૂતોને પોતાની જમીન પરત જોઈએ

આ ત્રણેય ગામના ખેડૂત પોતાની જમીન પરત મેળવવા મામલે ખૂબ ગુસ્સામાં છે. થોડાં દિવસ પહેલા ખેડૂતોએ જમીન પર કબજો મેળવવા પ્રયાસ પણ કર્યો. ખેડૂતોનું કહેવું છે કે તેઓ પોતાનો વિરોધ ચાલુ રાખશે.

બીબીસીએ આ મામલે સરકારી અધિકારીઓ પાસેથી પણ પ્રતિક્રિયા લીધી.

આ વિસ્તારના મામલતદારે બીબીસીને જણાવ્યું, "ખેડૂતો પોતાની જમીન પરત ઇચ્છે છે પરંતુ આ વિવાદીત જમીન હવે EDના નિયંત્રણમાં છે."

બીબીસીએ નીરવ મોદીની કંપની સાથે પણ વાત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો. અમે ફાયરસ્ટોન ટ્રેડિંગ પ્રાઇવેટ લિમિટેડના ઔપચારિક ઈ-મેઇલ...


આ ફાઉગા વિમાન મિસ્ટિયર અને મિરાજ જેટો દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાનારી ફ્રિક્વન્સીઓ ટ્રાન્સમીટ કરી રહ્યાં હતાં અને એ આભાસ કરાવતાં હતાં કે તેઓ મિસ્ટિયર અને મિરાજ વિમાનોની જેમ હવાઈ નિરીક્ષણની ડ્યૂટી પર છે.

ચાર મિનિટ બાદ અસલી બૉમ્બવર્ષક ઑરેગને હૅટઝોર હવાઈમથકથી ઉડાન ભરી. તેની પાંચ મિનિટ બાદ રમાટ ડેવિડ મથકથી મિરાજ યુદ્ધવિમાનોના આખા સ્ક્વૉર્ડન અને હાત્ઝેરિમ ઍરબેસથી બે એન્જિનવાળાં 15 વાટૂર્સ વિમાનોએ ઉડાન ભરી.

સાડા સાત વાગતાંવાગતાં ઇઝરાયલી વાયુસેનાનાં 200 વિમાન હવામાં હતાં.

આ પહેલાં ઇઝરાયલી વાયુસેનાના કમાન્ડર મોટ્ટી હૉટનો રેડિયોસંદેશ બધા પાઇલટોને હેડફોન પર સંભળાયો, 'ઊડો, દુશ્મનો પર છવાઈ જાવ, તેમને બરબાદ કરીને તેમના ટુકડાઓને આખા રેગિસ્તાનમાં ફેલાવી દો, જેથી આવાનારી પેઢીઓ સુધી ઇઝરાયલ પોતાની ભૂમિ પર સુરક્ષિત રહી શકે.'

ધરતીથી માત્ર 15 મીટર ઉપર ઉડાન

1967ના યુદ્ધ પર જાણીતું પુસ્તક 'સિક્સ ડેઝ ઑફ વૉર' લખનારા માઇકલ બી. ઓરેન લખે છે, 'આ બધાં વિમાન ધરતીથી માત્ર 15 મીટર ઉપર ઊડી રહ્યાં હતાં, જેથી ઇજિપ્તનાં 82 રડારકેન્દ્રો આ વિમાનોના રસ્તાની શોધ ન કરી શકે. તેમાનાં મોટાં ભાગનાં વિમાન પહેલાં પશ્ચિમ તરફ ભૂમધ્યસા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ગર તરફ ગયાં. ત્યાંથી યૂ-ટર્ન લીધો અને ઇજિપ્ત તરફ વળ્યાં. અન્ય વિમાનો લાલ સાગર તરફ ઇજિપ્તની અંદર બનેલાં હવાઈમથક પર ગયાં. બધાં વિમાનો ચુસ્ત રીતે રેડિયો 'સાઇલન્સ'નું પાલન કરતાં હતા. તેમજ સાથે ઊડતાં પાઇલટો હાથના ઇશારાથી એકબીજાનો સંપર્ક કરી રહ્યા હતા. એવું નક્કી થયું હતું કે ઇજિપ્તના તટ સુધી પહોંચતાં પહેલાં તેને ગંધ સુધ્ધાં ન આવે.'

આ પહેલાં ઇઝરાયલી વાયુસેનાના ચીફ ઑફ ઑપરેશન કર્નલ રફા હારલેવે બધાં પાઇલટોને કહી દીધું હતું કે તેઓએ વિમાનમાં તકનીકી ખામી આવે તો પણ રેડિયોનો સંપર્ક કરવાનો નથી. આવી સ્થિતિમાં તેઓએ તેમના વિમાનને સાગરમાં ક્રૅશ કરી દેવું પડશે.

મંત્રીઓને જાસૂસી અભ્યાસની ગંધ નહીં

આ બધા ઇઝરાયલી પાઇલટો ઇજિપ્તના પાઇલટોની તુલનામાં ઘણા વધુ પ્રશિક્ષિત હતા. તેમના 'ફ્લાઇંગ અવર્સ' પણ તેમનાથી વધુ હતા અને સૌથી મોટી વાત એ કે મોટા ભાગે બધા 250 વિમાન સંપૂર્ણ ઑપરેશનલ હતાં.

તેઓએ ઇજિપ્તનાં હવાઇમથકોને ઉડાવવાનો ઘણી વાર 'મૉક' અભ્યાસ કર્યો હતો.

આ અભ્યાસને એટલો ગુપ્ત રાખવામાં આવ્યો હતો કે ઇઝરાયલના કેટલાક મંત્રી સિવાય મોટા ભાગના મંત્રીઓને તેની ખબર નહોતી.

જર્મનીમાં જન્મેલા ઇઝરાયલી જાસૂસ વૉલ્ફગૈંગ લૉટ્ઝે પોતાને પૂર્વ એસએસ ઑફિસર ગણાવીને ઇજિપ્તની સેનાના મોટા અધિકારીઓ સાથે મિત્રતા બાંધી લીધી હતી.

વર્ષ 1964માં પકડાઈ જતાં પહેલાં તેઓએ ઇજિપ્તની ઘણી ગુપ્ત જાણકારી ઇઝરાયલ સુધી પહોંચાડી દીધી હતી. ઇઝરાયલને અન્ય ગુપ્ત માહિતી પોતાના અન્ય જાસૂસો દ્વારા મળી હતી.

તેમાંથી એક હતા અલી અલ-અલ્ફી નામના શખ્સ જેઓ રાષ્ટ્રપતિ નાસેરની માલિશ કરતા હતા.

ઇજિપ્ત વાયુસેનાની સૌથી મોટી ભૂલ એ હતી કે તેઓએ પોતાનાં યુદ્ધવિમાનોને છુપાવવાની કોઈ કોશિશ નહોતી કરી.

એહૂદ યાને પોતાના પુસ્તક 'નો માર્જિન્સ ફૉર ઍરર ધ: મેકિંગ ઑફ ધ ઇઝરાયલ ઍરફોર્સ'માં લખે છે, 'ઇજિપ્તે પોતાનાં બધાં વિમાનોને તેના 'મૅક'ના હિસાબે તહેનાત રાખ્યાં હતાં. મિગ, ઇલ્યુશન અને ટુપોલેવ વિમાનોનાં અલગઅલગ ઠેકાણાં હતાં. તેમની વાયુસેનાએ તેના માટે કંક્રીટ 'હૅંગર્સ' બનાવવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો, પરંતુ  એક પણ હૅંગર બનીને તૈયાર નહોતું થયું. ઇજિપ્તનાં બધાં વિમાન ખુલ્લા આકાશ નીચે ઊભાં હતાં અને તેની આસપાસ સૅંડબૅગની પણ કોઈ વ્યવસ્થા કરાઈ નહોતી. ઇઝરાયલના ઍરફોર્સ કમાન્ડર મોટ્ટી હૉટ કહેતા હતા, આકાશમાં યુદ્ધવિમાનથી ખતરનાક કોઈ ચીજ નથી, પરંતુ જમીન પર તેઓ પોતાની રક્ષા કરવામાં સહેજ પણ સક્ષમ નથી.'

હુમલા સમયે ઇજિપ્તના પાઇલટો નાસ્તો...


આ ફિલ્મ આગામી શુક્રવાર એટલે કે 7મી ડિસેમ્બરના રોજ રિલીઝ થવા જઈ રહી છે તે પહેલાં તેના પર ચર્ચાઓ શરૂ થઈ ગઈ છે.

ફિલ્મનું ટ્રેલર બહાર પડ્યું ત્યારથી જ દિગ્દર્શક અભિષેક કપૂરની આ ફિલ્મ વિવાદોમાં છે અને સોશિયલ મીડિયા પર લોકોનું ધ્યાન ખેંચી રહી છે.

ફિલ્મ કેદારનાથ પર લવ-જેહાદનો આરોપ લાગ્યો છે અને ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયાના આ અહેવાલ પ્રમાણે ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં ફિલ્મ પર રોક લગાવવા અરજી પણ દાખલ થઈ છે.

અહેવાલો પ્રમાણે 'ઇન્ટરનેશનલ હિંદુ સેના' તરીકે ઓળખાતા જમણેરી ગ્રૂપે બુધવારના રોજ પિટિશન દાખલ કરી છે. જેના પર આવતા અઠવાડિયા પહેલા સુનાવણી થઈ શકે છે.

શું કહી રહ્યા છે લોકો?

સારા અલી ખાનની પહેલી ફિલ્મ છે જેમાં તેઓ એક ધનવાન હિંદુ યુવતીના પાત્રમાં જોવા મળશે.

એમની સામે સુશાંત સિંઘ રાજપૂત જે એક મુસ્લિમ છોકરાનું પાત્ર નિભાવે છે. આમ બંને વચ્ચેના ફિલ્મી પ્રેમ પર વિવાદ ઊભો થયો છે.

આજેન્દ્ર અજય નામના ટ્વિટર હૅન્ડલે એક ટ્વિટ કર્યું છે અને તેમાં એક પત્રની કૉપી જોડતાં લખ્યું, ''હિંદુઓની આસ્થા પર પ્રહાર કરવાવાળી હિંદી ફિલ્મ કેદારનાથ પર પ્રતિબંધની માંગને લઈને સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઑફ ફિલ્મ સર્ટિફિકેશનના અધ્યક્ષ પ્રસૂન જોશી... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ને પત્ર લખવામાં આવ્યો છે.''

અન્ય એક ટ્વિટર યૂઝર સ્નેહલ ગુબ્યાડે કહ્યું, ''ફિલ્મની ટેગલાઇન માં 'પ્રેમ એક યાત્રાધામ છે' મૂકી દેવાથી યાત્રાધામના અસલી મતલબને તમે નિમ્ન દર્શાવો છો.''

2013ના વર્ષમાં કેદારનાથ યાત્રાધામ પર પૂરની આફત આવી હતી અને પાંચ હજારથી પણ વધુ લોકોના જીવ ગયા હતા.

આ મામલે અભિનવ પ્રકાશ નામના યૂઝર્સ ટ્વિટ કરીને લખે છે, ''હું ફિલ્મની રોક પરની અરજી કે હિંસાની તરફેણમાં નથી. પરંતુ કેદારનાથ અસંવેદનશીલ અને બકવાસ વાર્તા છે.''

''આફતમાં હજારો લોકોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં અને ફિલ્મમાં દેખાડે છે કે માત્ર એક હિંદુ છોકરીનાં લગ્ન મુસ્લિમ છોકરા સાથે કરવાની મનાઈ કરાતાં પ્રલય આવ્યો.''

ફિલ્મ પર રોક લગાડવાના અન્ય કારણોમાં ધાર્મિક જગ્યા પર ફિલ્માવાયેલા કિસિંગ સીન પર પણ લોકોએ ટ્વિટ કરીને ગુસ્સો ઠાલવ્યો છે.

તનુશ્રી સહા નામનાં યૂઝર્સે કહ્યું કે કેદારનાથ જેવી ધાર્મિક જગ્યા પર કિસિંગ સીન દેખાડવો એ સ્વીકાર્ય નથી. હિંદુઓની લાગણીને ઠેસ પહોંચાડવા બદલ ઇન્ટરનેશનલ હિંદુ સેનાએ ફિલ્મને પુનઃતપાસ માટેની અને વાંધાજનક દ્રશ્યો દૂર કરવાની પણ માંગ કરી છે.''

'કાલ્પનિક અને અસ્સલ વાર્તાનો ફરક જાણું છું.'

2013માં કેદારનાથ મંદિર પર આવેલા પ્રલયના અસલી દ્રશ્યો ફિલ્મમાં છે.

કેટલાક સોશિયલ મીડિયા યૂઝર્સે આ મામલે ફિલ્મની તરફેણ પણ કરી છે.

હિમાંશુ નારાયણ નામના યૂઝર્સ લખે છે, ''હું આ ફિલ્મની આતુરતાથી રાહ જોઈ રહ્યો છું, મને સત્ય ઘટનાઓ પર આધારિત ફિલ્મ અને કાલ્પનિક ફિલ્મ વચ્ચેનો ભેદ ઓળખતા આવડે છે. મને આ વાર્તામાં કશું પણ અપમાનજનક લાગતું નથી.''

રોહિત જયસ્વાલ નામના યૂઝર્સે ટ્વિટ કરીને લખ્યું, ''કેદારનાથના ચુકાદા પર કંઈ પણ કહેવું ખૂબ જલ્દી થઈ  જશે પરંતુ હું એટલું જરૂર કહી શકું કે ફિલ્મને સારી ઓપનિંગ મળશે. 100 કરોડ ક્લબમાં સામેલ તો ચોક્કસથી થશે.''

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


આ ફિલ્મ એકસાથે ચાર ભાષાઓ અંગ્રેજી, સ્પેનિશ, ફ્રેન્ચ અને બાંગ્લામાં તૈયાર કરાઈ છે.

ટાગોરની પ્રેમકથા એક એવો વિષય છે જેના પર ભારતમાં અને ખાસ કરીને બંગાળના બુદ્ધીજીવીઓ વચ્ચે ઓછી જ વાત થાય છે.

ફિલ્મના પ્રોડ્યુસર અને ક્રિએટિવ નિર્દેશક સૂરજ કુમારે બીબીસીને જણાવ્યું હતું, "આ ફિલ્મ બે અલગ અલગ મહાદ્વીપો પર રહેતી બે મહાન વ્યક્તિના 'આધ્યાત્મિક સંબંધ'ની વાત દર્શાવે છે."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

આ ફિલ્મના રિસર્ચ સાથે જોડાયેલા જવાહરલાલ નહેરુ યુનિવર્સિટીના નિવૃત્ત પ્રોફેસર એસ પી ગાંગુલી કહે છે, "ટાગોરના કોઈ મહિલા સાથેના સંબંધોને રજૂ કરવા માટે ખૂબ જ સાવધ રહેવાની જરૂર હોય છે."

"કેમ કે ભારતમાં તેમને એક એવા સ્થાન પર રાખવામાં આવ્યા છે જ્યાં થોડી ભૂલ પણ મુશ્કેલ સાબિત થઈ શકે છે."

ટાગોર અને મહિલાઓના સંબંધો

તેમણે કહ્યું કે ટાગોરના પોતાના જમાનાની ઘણી મહિલાઓ સાથે સંબંધો હતા અને આ અંગે બે વાતો કહેવામાં આવે છે.

એક તો એ કે તેમનો સંબંધ 'પવિત્ર અને આધ્યાત્મિક' હતો જ્યારે બીજા પ્રકારના લોકો શારીરિક સંબંધો હોવાથી ઇનકાર કરતા નથી. એવા લોકો ટાગોરને એક સામાન્ય વ્યક્તિ જ માને છે.

આ ફિલ્મ ટાગોરના જન્મના દોઢ સો વર્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ષની ઉજવણી માટે તૈયાર થવાની હતી પરંતુ ફંડ અને સંશોધનની ખામીના કારણે તેમાં મોડું થયું છે.

સૂરજ કુમારે જણાવ્યું કે જ્યારે તેમની સમક્ષ આ ફિલ્મ અંગે રજૂઆત કરવામાં આવી ત્યારે તેમણે પ્રોફેસર ગાંગુલીને આ સ્ક્રિપ્ટને રિવ્યૂ કરવા કહ્યું અને ફિલ્મમાં પોતાનાં નાણાં લગાવી દીધાં.

તેમણે આ પહેલા દૂરદર્શન પર ઘણા લોકપ્રિય કાર્યક્રમ રજૂ કર્યા છે કે જેમાં 'ઇક પ્યાર કા નગમા' અને 'ફાઇનલ કટ' વગેરે સામેલ છે.

ટાગોર અને વિક્ટોરિયાની એ મુલાકાત

ફિલ્મનું શૂટિંગ ભારત અને આર્જેન્ટિનામાં થયું છે. ફિલ્મ 'થિંકિગ ઑફ હિમ'નું નિર્દેશન આર્જેન્ટિનાના પ્રખ્યાત નિર્દેશક પાબ્લો સીઝરે કર્યું છે.

પાબ્લો સીઝરે બીબીસીને જણાવ્યું હતું કે તેમણે આ ફિલ્મ પર 2008માં કામ કરવાનું શરૂ કરી દીધું હતું. તેની સલાહ તેમને આર્જેન્ટિનામાં ભારતીય રાજદૂતે આપી હતી.

પરંતુ આ ફિલ્મ ટાગોરના જન્મનાં દોઢ સો વર્ષની ઉજવણીના હિસાબે તૈયાર ન થઈ શકી.

સૂરજ કુમારે જણાવ્યું કે ટાગોર અને આર્જેન્ટિનાનાં લેખિકા વિક્ટોરિયા ઓકૈંપોની મુલાકાત વર્ષ 1924ના નવેમ્બરમાં થઈ હતી.

મુલાકાતોનો દોર બે-અઢી મહિના સુધી ચાલ્યો. તે સમયે ટાગોરની ઉંમર 63 વર્ષની હતી જ્યારે વિક્ટોરિયાની ઉંમર 34 વર્ષ હતી.

જોકે, વિક્ટોરિયાએ ટાગોરના વિશ્વ પ્રસિદ્ધ પુસ્તક 'ગીતાંજલી'નો ફ્રેન્ચ અનુવાદ પહેલેથી જ વાંચી લીધો હતો.

ટાગોરની કવિતામાં આવતાં એ મહિલા કોણ?

સૂરજ કુમારના જણાવ્યા અનુસાર ટાગોરની કવિતાઓમાં 'બિજયા' નામનાં એક મહિલા વિક્ટોરિયા જ છે.

તેઓ કહે છે કે તેમની બે ડઝન કરતાં વધારે કવિતાઓ વિક્ટોરિયા અને તેમના સંબંધો પર આધારિત છે.

પ્રોફેસર ગાંગુલી કહે છે કે ટાગોર અને વિક્ટોરિયાની મુલાકાત માત્ર એક સંયોગ હતી.

તેમના કહેવા મુજબ, "ટાગોર યૂરોપ અને લેટિન અમેરિકી દેશ પેરુની યાત્રા પર હતા અને તે દરમિયાન બીમાર પડી ગયા હતા."

"ત્યારબાદ બ્યૂનસ આયર્સમાં તેમણે પોતાની યાત્રા રોકવી પડવી હતી."

"સ્વાસ્થ્ય લાભ માટે તેમણે બ્યૂનસ આયર્સના ગ્રામીણ વિસ્તાર સેન અસીદરોમાં બે મહિનાનો સમય વિતાવ્યો હતો."

"તેઓ પ્લેટ નામની નદીના કિનારે એક બગીચા વાળા બંગલામાં રહ્યા, જ્યાં વિક્ટોરિયાએ એક પ્રશંસકની જેમ સેવા-ચાકરી કરી હતી."

પ્રેમના શહેરમાં બીજી મુલાકાત

આ દરમિયાન તેમણે લગભગ 30 કવિતાઓ લખી જેમાંથી એક 'અતિથિ' પણ છે.

જેમાં તેમણે શરૂઆતમાં જ કહ્યું કે મારા અસ્થાયી પ્રવાસને તમે તમારી મહેરબાનીઓના અમૃતથી તરબોળ કરી દીધો.

સૂરજ કુમારે જણાવ્યું...


આ ફિલ્મમાં નરેન્દ્ર મોદીનું પાત્ર વિવેક ઓબેરૉય ભજવી રહ્યા છે.

આ ફિલ્મનું નિર્દેશન ઓમંગ કુમારે કર્યું છે અને નિર્માતા વિવેક ઓબેરૉયના પિતા સુરેશ ઓબેરૉય અને સંદીપ સિંઘ છે.

વર્ષ 2019માં દેશના બે વડા પ્રધાન મનમોહન સિંઘ (ધ ઍક્સિડન્ટલ પ્રાઇમ મિનિસ્ટર) અને નરેન્દ્ર મોદી (પીએમ નરેન્દ્ર મોદી)નાં જીવનની ઝાંખી રજૂ કરતી ફિલ્મો આવી રહી છે.

બીજી એક વાત એ છે કે લોકસભાની ચૂંટણીને માત્ર હવે ગણતરીના દિવસો જ બાકી રહ્યા છે ત્યારે આ ફિલ્મો આવી રહી છે.

લોકોની પ્રતિક્રિયા

દેશના 14માં વડા પ્રધાન તરીકે પદભાર સંભાળનારા નરેન્દ્ર મોદીના જીવન પર પહેલી વખત ફિલ્મ રહી છે. આ અંગે લોકોએ સોશિયલ મીડિયા પર પ્રતિક્રિયા આપી છે.

ખુદ વિવેક ઓબેરૉયે પોતાના ટ્વીટર એકાઉન્ટ પરથી ગુજરાતી સહિત અન્ય ભાષામાં ફિલ્મનું પોસ્ટર શેર કર્યું છે.

ફિલ્મ અભિનેત્રી રકુલ પ્રિત સિંઘે તરન આદર્શના ટ્વીટને રીટ્વીટ કરતા લખ્યું કે આ ફિલ્મ જોવા માટે તેમનાથી રાહ નથી જોવાઈ રહી.

23 ભાષામાં પૉસ્ટર લૉન્ચ

ફિલ્મ સમીક્ષક તરણ આદર્શે ટ્વિટ કરતા લખ્યું કે 23 ભાષામાં 'પીએમ નરેન્દ્ર મોદી'નું પોસ્ટર લૉન્ચ કરવામાં આવ્યું છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે આ ફિલ્મના નિર્માણ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

પાછળ છેલ્લા બે વર્ષથી કામ ચાલી રહ્યું હતું.

કોણ છે ઓમંગ કુમાર?

ઓમંગ કુમાર બોલીવુડમાં બાયૉપિક બનાવવા માટે જાણીતા છે.

તેમણે ફિલ્મ 'મેરી કોમ'થી ફિલ્મ નિર્દેશન ક્ષેત્રે ડેબ્યૂ કર્યું હતું. આ ફિલ્મને ઘણા ઍવૉર્ડ્સ મળ્યા હતા.

આ બાદ તેમણે 'સરબજીત' ફિલ્મ બનાવી હતી, જે વિવેચકોએ ખૂબ જ પસંદ કરી હતી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


આ ફિલ્મમાં મેરઠની પટકથા છે. ફિલ્મમાં શાહરુખ ખાને બઉવા સિંહનું પાત્ર ભજવ્યું છે.

શાહરુખ પ્રતિવર્ષ તેમના જન્મદિને પત્રકારો સાથે પોતાના ઘર 'મન્નત'માં ઉજવણી કરે છે. આ વર્ષે પણ તેમણે આ રિવાજ જાળવી રાખ્યો હતો.

શાહરુખના ઘર 'મન્નત' બહાર સવારથી જ હજારોની સંખ્યામાં તેમનાં સમર્થકો ઉપસ્થિત હતાં.

શાહરુખે પોતાના ચાહકોને નિરાશ ન કર્યાં, તેમણે ઘરની બાલ્કનીમાંથી તેમના ચાહકોનું અભિવાદન સ્વીકાર્યુ હતું.

ઠિંગુજીનું પાત્ર

ફિલ્મ ઝીરોના એક પોસ્ટરમાં શાહરુખ-અનુષ્કા

'ઝીરો' ફિલ્મના ટ્રેલર લૉન્ચ સમયે અનુષ્કા શર્મા, કેટરીના કૈફ અને દિગ્દર્શક આનંદ એલ રાય પણ ઉપસ્થિત હતા. આ ફિલ્મમાં શાહરુખ ખાન એક ઠિંગુજીના પાત્રમાં જોવા મળશે.

આ દરમિયાન શાહરુખે કહ્યું કે સમાજમાં લોકોને એમના કદ, રંગ-રૂપને લીધે ભેદભાવ સહેવો પડે છે.

એમનું કહેવું છે કે આજના સમયમાં ઘણા બધા લોકો ટીકા કરનારા બની ગયા છે.

શાહરુખ ખાન પોતાનું ઉદાહરણ આપતા કહે છે, ''જયારે હું મુંબઈ આવ્યો હતો ત્યારે મને માત્ર અભિનયનો શોખ હતો.''

''હું તેજસ્વી નહોતો જેમ કે સચિન તેંડુલકર, વિરાટ કોહલી રમતમાં છે. દિલીપ સાહેબ અને બહુ મોટા દિગ્ગજ કલાકારો અભિનયમાં તેજસ્વી ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રહ્યા છે.''

''હું એમના જેવો નહોતો પણ મને અભિનયનો શોખ હતો. લોકોએ મને કહ્યું કે તમારી નાક ખરાબ છે, તમે એટલા લાંબા પણ નથી, બહુ ઝડપથી વાત કરો છો, ઘઉંવર્ણા રંગના છો, તમે હીરો નહીં બની શકો.''

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

શાહરુખે પોતાના સંઘર્ષના દિવસોને યાદ કરતા કહ્યું, ''જે પણ મોટી વ્યક્તિને હું જાણતો હતો એમણે મારામાં કોઈ ને કોઈ ખામી જરૂર કાઢી.''

''હું કહેતો હતો કે મને અભિનયનો શોખ છે, જેને હું મારી નથી શકતો અને એ હું કરતો રહીશ.''

''મને દિલથી પ્રેરણા મળી રહી છે કે હું અભિનય તો જરૂરથી કરીશ. ઠીક છે જો હું હીરો જેવો નથી દેખાતો પરંતુ કંઈકને ને કંઈક તો કરી જ લઈશ.''

બોલીવૂડમાં 25 વર્ષો પૂરા કરી ચૂકેલા શાહરુખ ખાન હવે 'કિંગ ઑફ રોમાન્સ' તરીકે ઓળખાય છે.

એમની ઇચ્છા છે કે લોકો ટીકા કરવાને બદલે દરેક વસ્તુમાં કંઈક સારું જોવાના પ્રયત્ન કરે.

ઝીરો ફિલ્મમાં શાહરુખની સાથે કેટરીના કૈફ અને અનુષ્કા શર્મા પણ દેખાશે.

બંને અભિનેત્રીઓ સાથે શાહરુખ ખાને પહેલાં પણ ફિલ્મો કરી છે.

શાહરુખ ખાને કહ્યું કે અનુષ્કા શર્માથી એમણે ઇમાનદારી શીખી છે અને કેટરીનાથી ક્ષમાભાવ.

અનુષ્કા-કેટરીના સાથે જોડી

ફિલ્મ ઝીરોના એક પોસ્ટરમાં શાહરુખ-કેટરીના-અનુષ્કા

અનુષ્કા શર્માએ શાહરુખને જન્મદિવસની શુભકામના આપતા કહ્યું, ''મેં ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રીમાં 10 વર્ષો પુરાં કરી લીધાં છે.''

''10 વર્ષો પહેલાં શાહરુખ ખાન સાથે જ મારી પહેલી ફિલ્મ 'રબ ને બના દી જોડી' થી શરૂઆત કરી હતી અને હવે 'ઝીરો' રિલીઝ થશે.''

અનુષ્કાનું માનવું છે, ''ઝીરો માં એમનું પાત્ર એમના બધા જ મુશ્કેલ પાત્રોમાંથી એક રહ્યું છે કેમકે એ આમાં તે વિકલાંગ છોકરીનું પાત્ર ભજવી રહી છે.''

અનુષ્કાએ કહ્યું કે ફિલ્મના શૂટિંગ દરમિયાન એ ખૂબ જ દબાણ અનુભવતી હતી અને ઘણી વખત એમનો આત્મવિશ્વાસ પણ ડગમગતો હતો.

જીવનમાં એ ખૂબ જ ચંચળ છે અને આ પાત્ર માટે એમને વ્હીલચેર પર બેસીને જ બધા હાવભાવ આપવાના હતા.

કેટરીના કૈફ માટે પણ આ ફિલ્મ ખાસ છે. આમાં એ એક સ્ટારનું પાત્ર નિભાવી રહ્યાં છે જેની પોતાની ભાવનાત્મક મુશ્કેલીઓ છે.

અભિનેત્રીઓનાં લગ્ન વિશે શાહરુખે શું કહ્યું?

ફિલ્મ ઝીરોના એક પોસ્ટરમાં શાહરુખ-કેટરીના

ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રીમાં અભિનેત્રીઓનાં લગ્નો અંગેના એક સવાલના જવાબમાં શાહરૂખે કહ્યું, ''જયારે હું નવો હતો ત્યારે શ્રીદેવીજી, માધુરી જેમણે મારી ખૂબ મદદ કરી એમનાં લગ્ન થઈ ગયાં.''

''એ પછી બીજી પેઢીનાં લગ્નો થયાં. હવે આ ત્રીજી પેઢીની...


આ ફેરફાર જો માન્ય રાખવામાં આવશે તો H4 વિઝા ધારકોનો કામ કરવાનો અધિકાર નાબૂદ થઇ શકે છે.

યુ.એસ સિટિઝનશિપ ઍન્ડ ઇમિગ્રેશન સર્વિસીઝના ડાયરેક્ટર લી ફ્રાન્સિસ સીસનાએ તેમના નિવેદનમાં કહ્યું કે ''H4 વિઝા ધારકના પતિ/પત્ની અત્યારસુધી ઍમ્પલોયમેન્ટ ઑથોરાઇઝેશન માટે યોગ્યતા ધરાવતાં હતાં. પણ હવે એ સ્થિતિમાં બદલાવ લાવવાની વિચારણા ચાલી રહી છે.'' ''આમ કરવા માટે 2015માં આવેલા એ કાયદાને બદલવો પડશે કે જે  H4 વિઝા ધારકોને આવા હકો આપતો હતો.''

શું હતો 2015નો કાયદો

બરાક ઓબામાની સરકારમાં H1B વિઝા ધારકોના પતિ/પત્ની કે જે H4 વિઝા પર અમેરિકા આવતાં તેમને કામ કરવાની પરવાનગી અપાતી હતી. તેમને ઍમ્પલોયમેન્ટ ઑથોરાઇઝેશન ડૉક્યુમેન્ટ (EAD) મળતા, જેના આધારે તેઓ કામ માટે અરજી કરી શકતાં.

શું તમે આ વાંચ્યું?

જોકે, આ EAD એવા લોકો માટે હતા જેમણે H1B વિઝા હેઠળ ગ્રીન કાર્ડ માટે અરજી કરી હોય. એટલે કે એવા લોકો જેમણે અમેરિકાના નાગરિકત્વ માટે અરજી કરી હોય.

ટ્રમ્પ સરકાર માટે અમેરિકા ફર્સ્ટ

અમેરિકા ફર્સ્ટના નારા સાથે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિપદે ચૂંટાઇ આવેલા ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે વિઝા પોલીસીમાં ઘણાં ફેરફારો કર્યા છે. ટ્રમ્પે કરેલા ફેરફારોમ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાં એક જોગવાઈ વિઝાની સંબંધીત બાબતે પણ છે. જે અંગે વિચારણા ચાલી રહી છે.

સપ્ટેમ્બર 2017માં યુએસ સિટિઝનશિપ ઍન્ડ ઇમિગ્રેશન સર્વિસીઝે જાહેરાત કરી હતી કે H4 વિઝા અંગેની આ જોગવાઇ માન્ય રાખવામાં આવશે નહીં.

જે અંગે અમેરિકન ડિપાર્ટમેન્ટ ઑફ હોમલૅન્ડ દ્વારા ફેબ્રુઆરી 2018 સુધીમાં સત્તાવાર જાહેરાત કરવાની વાત કરાઈ હતી.

આ જોગવાઈ માન્ય રાખવામાં આવે તો?

જો H1B વિઝા ધારકના પતિ અથવા પત્ની કે જેમની પાસે H4 વિઝા હોય તેમનો કામ કરવાનો હક રદ કરવામાં આવે તો 70 હજારથી પણ વધારે H4 વિઝા ધારકો મુશ્કેલીમાં મુકાઇ શકે.

અહીં એ વાત પણ મહત્વની બની રહે છે કે 95 ટકાથી વધારે મહિલાઓ H4 વિઝા પર અમેરિકામાં રહે છે.

અમેરિકામાં ઘરખર્ચ કેવી રીતે નીકળશે?

પ્રતિકાત્મક તસવીર

નિરાલીનું લગ્ન આ વર્ષે જાન્યુઆરીમાં થયું હતું. તેમના પતિ લીડ્સ એલ.એલ.સી. નામની કંપનીમાં એક ફ્રન્ટ-એન્ડ સોફ્ટવૅર ડેવલપર તરીકે અમેરિકામાં કામ કરે છે.

બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં અમદાવાદમાં રહેતાં નિરાલી પટેલે કહ્યું, "આગામી મહિનાઓમાં હું મારા પતિ સાથે રહેવા માટે જ્યારે હું અમેરિકા જઈશ. હું ત્યાં જઈને કામ કરવા ઇચ્છું છું. પરંતુ ત્યાંની સરકાર એચવન બી વિઝા ધરાવતા લોકોના પત્ની અથવા પતિને કામ કરવાની હાલમાં રહેલી છૂટ પર અંકુશ મૂકવાનો વિચાર કરી રહી છે, તે મારા માટે ચિંતાની બાબત છે."

નિરાલી અમદાવાદમાં માર્કેટિંગ ઇગ્ઝેક્યુટિવ તરીકે એક કંપનીમાં કામ કરે છે. તેમની પાસે એમબીએની ડિગ્રી છે અને છેલ્લાં 3 વર્ષથી કામ કરી રહ્યાં છે.

તેમણે ઉમેર્યું, "મને ચિંતા છે કે જો માત્ર મારા પતિએ જ નોકરી કરવાની હોય તો અમેરિકામાં અમારે ઘર ચલાવવાનો ખર્ચો કાઢવો મુશ્કેલ બની જશે. હું પણ નોકરી કરીને અમારા ઘર ખર્ચ માટે મારો આર્થિક ફાળો આપવા માંગું છું. પણ જો ડિપેન્ડન્ટ વિઝાના કાયદામાં ફેરફાર આવે તો મારી પાસે ઘરે બેસવા સિવાય અન્ય કોઈ વિકલ્પ નહીં રહે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


આ ફોટોશૂટ તેમણે 21 માર્ચે એટલે કે જનતા કર્ફ્યૂ અને લૉકડાઉન જાહેર થયું એ અગાઉ કરાવ્યું હતું.

સુરતના સાવન જાસોલિયાએ તેમના મંગેતર સાથે આ ફોટો આલબમ તૈયાર કરાવ્યો હતો.

ફોટોગ્રાફી સુરતના જ હિતેન પટેલે કરી હતી. બીબીસીએ આ બંને સાથે વાત કરી હતી.

કોરોના: થીમ અને શૂટ

સાવન જાસોલિયાએ બીબીસી સાથે વાત કરતાં કહ્યું હતું, "અમે ફોટોશૂટ માટે અગાઉથી કોરોના વિશેની થીમ વિચારી નહોતી."

"થયું એવું કે અમે જ્યારે ફોટોશૂટ માટે નક્કી કર્યું, ત્યારે વિદેશમાં કોરોનાએ હાહાકાર મચાવી દીધો હતો અને ભારતમાં પણ એના પડઘા સંભળાતા હતા."

"તેથી ફોટોગ્રાફર હિતેન પટેલ સાથે મળીને અમે નક્કી કર્યું કે આ થીમ પર પણ ફોટોશૂટ કરવું જોઈએ. અમે માસ્ક અને સૅનિટાઇઝર તરત મગાવીને સુરતના મારા મિત્રના એક ફાર્મ-હાઉસમાં જઈને ફોટોશૂટ કર્યું."

એક આલબમ, બે મુદ્દા

સાવન ઉમેરે છે, "આ રીતે ફોટોશૂટ કરવા પાછળ બે મુદ્દા હતા. એક તો એ કે લોકોમાં કોરોના સામે સતર્ક રહેવાનો સંદેશ જાય. કોરોનાને હળવાશથી લેવાની જરૂર નથી એ બાબતથી લોકો વાકેફ થાય."

"બીજી વાત એ કે વર્ષો પછી હું જ્યારે મારા આ પ્રિ-વૅડિંગ ફોટોગ્રાફ્સ જોઈશ, ત્યારે મારા માટે એક સંભારણું પણ હશે કે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

મેં જ્યારે સગાઈ કરી, ત્યારે કોરોનાએ દુનિયાનાં કેટલાક દેશમાં કેર મચાવ્યો હતો. અમે લૉકડાઉન તેમજ જનતા કર્ફ્યૂ અગાઉ આ ફોટોશૂટ કર્યું છે."

સોશિયલ, સતર્કતા અને શૂટ

કોરોના સામે સાવધાની વર્તવાની આ થીમ પર પ્રિ-વૅડિંગ ફોટોગ્રાફી કરનારા હિતેન પટેલે જણાવ્યું હતું કે "અમે લોકો પ્રિ-વૅડિંગ ફોટોગ્રાફી કે શૂટિંગ માટે અવનવી થીમ વિચારતા રહેતા હોઈએ છીએ. આ અચાનક જ સ્ફુરેલો આઇડિયા હતો."

આ કપલનો એવો વિચાર હતો કે જો અમે કોરોનાની તકેદારીને કેન્દ્રમાં રાખીને ફોટોશૂટ કરતા હોઈએ તો એનો મતલબ એ છે કે લોકોએ આ કોરોનાને હળવાશથી ન લેવો જોઈએ.

આ ફોટોગ્રાફ્સ અમે સોશિયલ મીડિયા પર મૂક્યા છે. સાવનભાઈનો આગ્રહ હતો કે, લોકો આજકાલ સોશિયલ મીડિયાનો ખૂબ ઉપયોગ કરે છે, તો એના દ્વારા લોકો સુધી સંદેશ પહોંચે."

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


આ ફોન બાથરૂમમાં છુપાવીને મૂક્યો હતો. ફોનનો કૅમેરો ઑન હતો અને રેકર્ડિંગ ચાલુ હતું. ફોનમાં જોયું તો ખબર પડી કે એમાં અન્ય મહિલાઓનાં વીડિયો પણ હતા. આ વીડિયો વૉટ્સઍપ પર શેર પણ કર્યા હતા.

બાથરૂમમાંથી બહાર આવીને મહિલાએ રેસ્ટોરાંના મૅનેજમૅન્ટને ફરિયાદ કરી. પછી ખબર પડી કે એ ફોન હાઉસકીપિંગનું કામ કરતા એક શખ્સનો હતો.

સમયાંતરે આ પ્રકારની ઘટનાઓ સામે આવતી હોય છે, જેમાં બાથરૂમ, ચેન્જિંગ રૂમ અને હોટલના રૂમમાં હિડન કૅમેરા પકડાય છે.

2015માં કેન્દ્રિય મંત્રી સ્મૃતિ ઈરાનીએ ફરિયાદ કરી હતી કે એક સ્ટોરમાં સીસીટીવી કૅમેરા ચેન્જિંગ રૂમ તરફ ગોઠવાયેલા હતા.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

આ પ્રકારની ઘટનાઓના કારણે મહિલાઓના મનમાં ડર રહે છે.

પબ્લિક ટૉઇલેટ, ચેન્જિંગ રૂમ કે હોટલ જવાનું બંધ તો કરી ન શકાય, પણ સતર્ક રહીને આ પ્રકારના કૅમેરાના શિકાર થવાથી બચી શકીએ છીએ.

ક્યાં છૂપાવાય છે?

સૌથી પહેલા એ જાણી લો કે કૅમેરા ક્યાંક્યાં છુપાવેલા હોઈ શકે?

હિડન કૅમેરા ઘણા નાના હોય છે, પણ તે તમારી તમામ ગતિવિધિઓને રેકર્ડ કરી શકે છે. પછી તમે બાથરૂમમાં હો, કોઈ સ્ટોરના ચેન્જિંગ રૂમમાં કપડાં બદલતાં હો કે હોટલના રૂમમાં પોતાના પાર્ટનર સાથે ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

હો.

આ કૅમેરાને કોઈ પણ જગ્યાએ સરળતાથી છુપાવી શકાય છે. જેમ કે -

ખબર કેવી રીતે પડે?

પહેલાં તપાસી લો : સાઇબર ઍક્સ્પર્ટ કહે છે કે સૌથી પહેલાં તો તમે સતર્ક રહો. જ્યારે પણ તમે પબ્લિક ટૉઇલેટ, એન્જિંગ રૂમ કે હોટલના કોઈ રૂમમાં પહોંચો તો ચારેય બાજુ સારી રીતે જોઈ લો. આસપાસ મૂકેલા સામાનને જોઈ લો. છતના ખૂણામાં પણ જોઈ લો.

કોઈ છિદ્ર તો નથી ને : ક્યાંક કોઈ છિદ્ર દેખાય તો એમાં નજર કરીને જોઈ લેવું જોઈએ કે એમાં કંઈ લાગેલું નથી ને. કૅમેરાને કાચ પાછળ, ફોટો ફ્રેમમાં કે બેક ડોર જેવી જગ્યાઓએ લાગવી દેવાય છે. થોડા સતર્ક રહીએ તો તેને શોધી કાઢવો શક્ય છે.

કોઈ વાયર દેખાય છે કે નહીં? : એ પણ જુઓ કે ક્યાંક ઍક્સ્ટ્રા વાયર જતો દેખાતો નથી ને. જો કોઈ વાયર દેખાય તો જાણવાનો પ્રયત્ન કરો કે વાયર ક્યાં લાગેલો છે. શક્ય છે કે એ વાયર કૅમેરા સાથે જોડાયેલો હોય. કેટલાક કૅમેરા વાયરલેસ હોય છે. તે બૅટરી દ્વારા ચાલે છે અને મૅગ્નેટની જેમ કશે પણ ચોટી જાય છે.

લાઇટ બંધ કરીને જોઈ લો : જો તમે ચેન્જિંગ રૂમ કે હોટલના કોઈ રૂમમાં છો તો એક વખત લાઇટ બંધ કરીને ચારેય તરફ જોઈ લો.

જો ક્યાંય એલઈડીનો પ્રકાશ દેખાય તો શક્ય છે કે ત્યાં કૅમેરો હોય. કેટલાક નાઇટ વિઝન કૅમેરા પણ હોય છે, જે અંધારામાં થતી ગતિવિધિને પણ રેકર્ડ કરી લે છે.

આ કૅમેરામાં એલઈડી લાઇટ લાગેલી હોય છે. અંધારામાં તેને શોધી શકાય છે.

મિરર ટેસ્ટ : ચેન્જિંગ રૂમ અને બાથરૂમમાં કાચ અને અરીસા લાગેલા હોય છે. જેની સામે તમે કપડાં બદલો છો.

હોટલના રૂમમાં પણ મોટા અરીસા હોય છે. એટલે એવું શક્ય છે કે અરીસાની બીજી બાજુથી કોઈ તમને જોઈ રહ્યું હોય અથવા કૅમેરો લાગ્યો હોય જેમાં બધું જ રેકર્ડ થતું હોય.

એવી સ્થિતિમાં અરીસાની તપાસ કરવી પણ જરૂરી છે. એ માટે કાચ પર આંગળી રાખો અને જુઓ. જો તમારી આંગળી અને કાચ પર બનતી છાપ વચ્ચે થોડી ગૅપ દેખાય તો અરીસો બરાબર છે.

પણ જો તમારી આંગળી અને ઇમેજમાં ગૅપ ન દેખાય તો સમજવું કે કોઈ ગડબડ છે.

ફ્લૅશ ઑન કરીને જોઈ લો : લાઇટ બંધ કરીને મોબાઇલનો ફ્લૅશ ઑન કરો અને ચારેય તરફ જોઈ લો. જો ક્યાંકથી રિફ્લેક્શન આવે તો ત્યાં કૅમેરો હોવાની શક્યતા છે.

એ દિશામાં જઈને જોઈ લો કે કોઈ હિડન કૅમેરા તો નથી ને.

ઍપ અને ડિટેક્ટર : ઘણી એવી ઍપ છે કે જેના દ્વારા તમે હિડન કૅમેરા વિશે જાણી શકો, પણ સાયબર ઍક્સપર્ટના કહેવા પ્રમાણે, કેટલીક ઍપ પણ ફેક હોઈ શકે છે. જે સાચું બતાવવાના બદલે તમારા ફોનમાં જ વાઇરસ ઘૂસાડી દેશે.

એ સિવાય...


આ ફોરમમાં ભારતની સરકારી બૅન્કો અને કર્મચારીઓના નવ સંગઠન સામેલ છે. સરકાર દ્વારા આઈ.ડી.બી.આઈ. સિવાયની બે બૅન્કોનું ખાનગીકરણ કરવાનો નિર્ણય જાહેર કર્યો છે. આ કર્મચારી સંગઠનો તેનો વિરોધ કરી રહ્યા છે.

કર્મચારી સંગઠનોનું કહેવું છે કે દેશના અર્થતંત્રને પાટા ઉપર લાવવા માટે સરકારી બૅન્કોને સબળ કરવાની જરૂરિયાત છે ત્યારે સરકારે ખાનગીકરણનો તદ્દન ઉલ્ટો માર્ગ પકડ્યો છે.

બજેટ દરમિયાન નાણાં મંત્રી નિર્મલા સીતારમણે જાહેરાત કરી હતી કે ચાલુ નાણાંકીય વર્ષ દરમિયાન બે સરકારી બૅન્ક તથા એક જનરલ ઇન્સ્યૉરન્સ કંપનીનું ખાનગીકરણ કરાશે.

આ સિવાય ગત બજેટભાષણમાં સીતારમણે જીવન વીમા નિગમનું ખાનગીકરણ કરવાની જાહેરાત કરી હતી. આ સિવાય આઈ.ડી.બી.આઈ. (ઇન્ડસ્ટ્રીયલ ડેવલપમેન્ટ બૅન્ક)ના ખાનગીકરણની કામગીરી હાથ ધરવામાં આવી છે.

ખાનગીકરણની વાત 'ખાનગી'

સરકારે બે બૅન્કોનાં ખાનગીકરણની વાત કહી છે. પરંતુ કઈ-કઈ બૅન્કોને સંપૂર્ણપણે વેંચી દેવાશે અથવા તો કેટલો હિસ્સો વેંચાશે તેના અંગે સરકારે હજુ સ્પષ્ટતા નથી કરી.

આ યાદીમાં ચાર બૅન્કના નામ ચર્ચાઈ રહ્યા છે. જેમાં સેન્ટ્રલ બૅન્ક ઑફ ઇન્ડિયા, ઇન્ડિયન ઑવરસિઝ બૅન્ક, બૅન્ક ઑફ મહારાષ્ટ્ર તથા બૅન્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ક ઑફ ઇન્ડિયાનો સમાવેશ થાય છે.

આ નામની ઔપચારિક રીતે પુષ્ટિ કરવામાં નથી આવી. આ બૅન્કો સાથે જોડાયેલા લગભગ એક લાખ 30 હજાર કર્મચારી પોતાના ભાવિ અંગે ચિંતિત છે.

આ સિવાય અન્ય સરકારી બૅન્કોના કર્મચારીઓમાં પણ ખાનગીકરણ મુદ્દે ચિંતા પ્રવર્તી રહી છે.

રાષ્ટ્રીયકરણ અને ખાનગીકરણ

વર્ષ 1969માં ઇન્દિરા ગાંધીની સરકારે 14 બૅન્કોનું રાષ્ટ્રીયકરણ કર્યું હતું. આ બૅન્કો ઉપર આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો કે દેશના તમામ ક્ષેત્રોનો વિકાસ થાય તે માટેની સામાજિક જવાબદારી બૅન્કોએ નિભાવી નથી અને બૅન્કો તેમના શેઠની કઠપૂતળી બની ગઈ છે. આ સાથે જ બૅન્કોના રાષ્ટ્રીયકરણનો માર્ગ મોકળો થયો.

આ પહેલાં  1955માં સરકારે સ્ટેટ બૅન્ક ઑફ ઇન્ડિયાને પોતાને આધીન લીધી હતી. 1980માં મોરારજી દેસાઈની જનતા પાર્ટી સરકારે પણ છ ખાનગી બૅન્કોનું રાષ્ટ્રીયકરણ કર્યું હતું.

રાષ્ટ્રીયકરણના 52 વર્ષ બાદ સરકાર આ પૈડું ફરીથી ઉલ્ટી દિશામાં ફેરવી રહી છે. 1991ના આર્થિક સુધાર બાદથી જ વારંવાર કહેવાયું છે કે 'સરકારનું કામ વેપાર કરવાનું નથી.'

પ્રધાન મંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ તાજેતરમાં જ ભારપૂર્વક આ વાતનો પુનર્રોચ્ચાર કર્યો હતો. સ્પષ્ટ છે કે સરકાર તમામ ક્ષેત્રોમાં મોટાપાયે ખાનગીકરણ અથવા તો ભાગીદારી વેચવાની કામગીરી ઉપર મોટાપાયે કામગીરી કરવા માગે છે.

સરકાર એટલે સુધી કહી ચૂકી છે કે તે વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્ત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રો (સ્ટ્રૅટજિક સૅક્ટર)ની કંપનીઓની માલિકી પોતાની પાસે રાખવા માટે બહુ તત્પર નથી.

નોટ, વોટ અને ખોટ

સરકારી બૅન્કોની મોટી સમસ્યા છે કે ગત તમામ સરકારોએ જનતાને આકર્ષવા કે વોટ મેળવવા માટે એવી જાહેરાતો કરતી હતી કે જેનો બોજ સરકારી બૅન્કો ઉપર પડતો. દેવું માફ કરવાની યોજના તેનું સૌથી મોટું ઉદાહરણ છે.

આ પછી જ્યારે સરકારી બૅન્કોની સ્થિતિ કથળે, ત્યારે સરકાર તેમાં મૂડી નાખીને તેને બેઠી કરતી. રાષ્ટ્રીયકરણ પછી તમામ પ્રકારના સુધાર તથા અનેક વખત સરકાર દ્વારા મૂડીમાં વૃદ્ધિ કરવા છતાં પણ સરકારી બૅન્કોની સમસ્યા સંપૂર્ણપણે નાબૂદ નથી થઈ.

ખાનગી તથા વિદેશી બૅન્કોની સરખામણીમાં ડિપૉઝિટ તથા ક્રૅડિટના મામલે તેઓ પાછળ જ રહેવા પામે છે. આ સિવાય ડૂબી ગયેલી લૉન તથા બોજા હેઠળની લૉનની બાબતમાં ખાનગી અને વિદેશી બૅન્કો કરતાં આગળ જણાય છે.

ગત ત્રણ વર્ષ દરમિયાન સરકારે સરકારી બૅન્કોમાં દોઢ લાખ કરોડની મૂડી ઉમેરી છે. આ સિવાય એક લાખ કરોડથી વધુની રકમ બૅન્ક રિકૅપિટલાઇઝેશન બૉન્ડ દ્વારા પણ આપવામાં આવી છે.

સરકારી બૅન્કોની...


આ ફ્લાઇટ ક્યાં ગુમ થયા બાદ એક મોટું શોધ અભિયાન ચલાવવામાં આવ્યું હતું. તેમ છતાં પણ શોધ કરનારાઓને તેની કોઈ જાણકારી મળી નહીં.

પરંતુ આ શોધ દરમિયાન 19મી સદીમાં ડૂબી ગયેલાં વેપારી જહાજોના કેટલાક ભાગો મળી આવ્યા છે.

શોધકર્તાઓનું કહેવું છે કે ઑસ્ટ્રેલિયાથી 2,300 કિમી દૂર 2 જહાજોના કેટલાક ભાગ મળી આવ્યા છે.

ભારતીય મહાસાગરમાં શોધ દરમિયાન 2015માં આ જહાજ મળી આવ્યું હતું.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

નિષ્ણાંતોનું કહેવું છે કે આ જહાજો કોલસાનું પરિવહન કરતાં હતાં. આ જહાજના ભાગોને ઓળખવા માટે સોનાર પિક્ચર્સ અને શિપિંગ રેકૉર્ડનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.

MH370ની ચાર વર્ષ બાદ પણ કોઈ ભાળ મળી નથી. આ ફ્લાઇટે કુઆલા લમ્પુરથી બેઇજિંગ જવા માટે ઉડાણ ભરી હતી અને ત્યારબાદ તે ગુમ થઈ ગઈ હતી. આ સમયે પ્લેનમાં 239 લોકો મુસાફરી કરી રહ્યા હતા.

દરિયાઈ પુરાતત્ત્વશાસ્ત્રના ક્યુરેટર ડૉ. રોસ એન્ડરસનના કહેવા પ્રમાણે જહાજોના મળી આવેલા ભાગ 1883માં ગુમ થયેલા વેસ્ટ રિજ, 1894માં ગુમ થયેલા કુરીંગા અથવા 1897માં ગુમ થયેલા લેક ઓન્ટારી જહાજોમાંથી કોઈ એક જહાજના હોઈ શકે છે.

જહાજમાં લોખંડથી બનેલી પાણીની ટાંકીની શોધ થઈ હતી.

તેમના જણા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

વ્યા પ્રમાણે વેસ્ટ રિજ નામનું જહાજ 28 ક્રુ સાથે ઇંગ્લેન્ડથી ભારત આવવા માટે નીકળ્યું હતું અને ત્યારે તે ગુમ થઈ ગયું હતું. આ જહાજ તે જ હોય તેવી શક્યતા વધારે છે.

એન્ડરસને કહ્યું, "1000થી 1500 ટન વજન ધરાવતા આ જહાજને સમુદ્રનાં તળીયે એટલે કે સપાટીથી 4 કિલોમીટર નીચેથી શોધવામાં આવ્યું છે."

તેમના જણાવ્યા પ્રમાણે 19મી સદીના આ જહાજ ડૂબવાનું કારણ તેમાં થયેલો વિસ્ફોટ હોઈ શકે છે અને કોલસાનાં પરિવહન સાથે સંકળાયેલાં જહાજોમાં આવા વિસ્ફોટ થવા સામાન્ય છે.

ઉપરાંત તેમણે કહ્યું કે આ અન્ય જહાજો પણ હોઈ શકે છે. તેમની ટીમ એટલા માટે આ અંગે ખાતરીપૂર્વક કહી શકતી નથી કારણ કે જહાજોના પૂરતા રેકર્ડ મળી શક્યા નથી.

જહાજોના આ ભાગ ઑસ્ટ્રેલિયા, ચીન અને મલેશિયામાં MH370ની શોધ દરમિયાન મળી આવ્યા છે.

1,046 દિવસોની શોધખોળ દરમિયાન પણ આ પ્લેનની ભાળ ન મળતાં તેને જાન્યુઆરી 2016માં બંધ કરી દેવામાં આવ્યું હતું.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


આ બંનેએ આખી જિંદગી કૅન્સરનો ઇલાજ શોધવામાં લગાવી દીધી. તેમના માતા-પિતા 1960ના દાયકામાં તુર્કીથી જર્મની આવ્યાં હતાં.

ત્યારે એ નક્કી નહોતું કે તેમને જર્મનીની નાગરિક્તા મળશે કે નહીં પરંતુ હવે તેમની આગામી પેઢી, એટલે આ દંપતીની ગણતરી જર્મનીના સૌથી ધનવાન લોકોમાં થાય છે.

તેમને આ મુકામ મેડિકલ સેક્ટરમાં તેમની સિદ્ધીઓએ અપાવ્યો છે.

ત્યારે સમાચાર એજન્સીએ એક સમાચાર પ્રસારિત કર્યાં હતાં જેની ઉજવણી બંને એક રાત્રી પહેલાં જ કરી ચૂક્યાં હતાં.

દુનિયામાં 14 લાખથી વધારે લોકોના જીવ લઈ ચૂકેલા કોરોના વાઇરસને રોકવા માટે તેમની કંપની બાયૉએનટેકે અમેરિકાની ફર્મ ફાઇઝરની સાથે મળીને જે વૅક્સિન તૈયાર કરી છે તે ટ્રાયલમાં 90 ટકાથી વધારે કારગત સાબિત થઈ છે.

બાયૉએનટેકના સીઈઓ ઉગુર સાહિન અને તેમના પત્ની તેમજ બૉર્ડના સભ્ય ઓજેસ તુએરેસીનું કોરોના વાઇરસની વૅક્સિન માટે ઘણું મોટું યોગદાન છે.

પછીના દિવસોમાં દવા કંપની મૉડર્ના, એસ્ટ્રાઝેનેકા અને રશિયામાં તૈયાર થઈ રહેલી વૅક્સિનને લઈને પણ આવા સમાચાર આવ્યા અને દુનિયામાં ખુશી ફેલાઈ ગઈ.

2 ડિસેમ્બરે બ્રિટન દુનિયાનો પહેલો એવો દેશ બની ગયો છે જેણે ફાઇઝર/બાયૉએનટેકની કોરોના વાઇરસની વૅ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ક્સિનને વ્યાપક ઉપયોગ માટે મંજૂરી આપી દીધી છે.

પરંતુ શું દુનિયાને તે વૅક્સિન મળી ગઈ છે જે કોરોના વાઇરસની મહામારીને પૂર્ણ કરી શકે?

અમેરિકા સિવાય હેલ્થ પબ્લિકેશન સ્ટાટ ન્યૂઝના રિપોર્ટર હેલેન બ્રાંસવેલ આ સવાલનો જવાબ આપતા કહે છે કે ફાઇઝરે જે ટેસ્ટ કર્યા, તેના પરિણામ સારા સમાચાર છે. આનાથી જાહેર થયું કે જે અન્ય વૅક્સિન પર કામ ચાલી રહ્યું છે, તે અસરકારક સાબિત થશે. કારણ એ છે કે તે તમામ સ્પાઇક પ્રોટીનને ધ્યાનમાં રાખીને તૈયાર કરવામાં આવી રહી છે.

હેલેન બ્રાંસવેલ કહે છે સ્પાઇક પ્રોટીન શું છે?

બાયોટેકના સીઈઓ ઉગુર સાહિન અને તેમના પત્ની ઓજેસ તુએરેસી

તેઓ કહે છે, "જો તમે કોરોના વાઇરસની તસવીર જોઈ હશે તો તમને તેની ઉપર કાંઈક ઉપસેલું દેખાશે, કંઈક મુગટ જેવું. આ સ્પાઇક પ્રોટીન છે, જે વાઇરસની ઉપર રહે છે."

હેલેન કહે છે, "કેટલાંક લોકો એ કહી શકે છે કે વૅક્સિન તૈયાર કરી રહેલા વૈજ્ઞાનિકોએ તમામ ઈંડાં એક જ ટોકરીમાં રાખી દીધાં. તે કહેશે કે સ્પાઇક પ્રોટીનને ધ્યાનમાં રાખતા વૅક્સિન બનાવવી યોગ્ય નથી પરંતુ ફાઇઝરના પરિણામ દર્શાવે છે સ્પાઇક પ્રોટીન યોગ્ય લક્ષ્ય હતું."

મૉડર્ના અને ફાઇઝરે જે ટેસ્ટ કર્યા, તેમના પરિણામો તેની તકનીકી કામિયાબીના પણ સંકેત આપવામાં આવ્યા જેનાથી વર્ષોથી તૈયાર કરવામાં આવતા હતા. પરંતુ આને માનવ પર ક્યારેય ઉપયોગમાં લેવામાં આવ્યા ન હતા.

સંક્રમણને અસરકારક રીતે અટકાવી શકાશે?

વૅક્સિનની આ પ્રક્રિયામાં જિનેટિક કોડિંગનો ઉપયોગ થયો છે.  હેલેન બ્રાંસવેલ આને વધારે સ્પષ્ટતાથી સમજાવે છે.

તેમના કહેવા પ્રમાણે, "આપણને જે પ્રોટીનની જરૂરિયાત હોય છે, તેને તૈયાર કરવા માટે આપણું શરીર દરેક સમયે મેસેન્જર આરએનએનો ઉપયોગ કરે છે.

વૅક્સિનમાં હાજર મેસેન્જર આરએનએ કોશિકાઓને દર્શાવે છે કે આ પ્રોટીનને કેવી રીતે તૈયાર કરવામાં આવે. તે પછી જ્યારે તમે કોરોના વાઇરસની સામે લડાઈ લડો છો ત્યારે તમારી ઇમ્યુન સિસ્ટમમાં તે ઍન્ટિબૉડી હાજર હોય છે જે આની ઓળખ કરીને સંક્રમિત કોશિકાઓ સાથે જોડવાથી રોકી દે છે."

ઉજવણીની તમામ કહાણીની વચ્ચે હાલ પણ કેટલાંક સવાલ બાકી છે. વૅક્સિન દ્વારા મળેલી ઇમ્યુનિટી ક્યાં સુધી રહેશે? અને શું આનાથી સંક્રમણની અસર ઉપર પણ રોક લગાવી શકાશે?

હેલેન બ્રાંસવેલ આ સવાલનો જવાબ આપતા કહે છે, "તમે હર્ડ ઇમ્યુનિટી વિશે સાંભળ્યું હશે. આશા કરવી જોઈએ કે વૅક્સિન આપણને તે સ્થિતિમાં પહોંચાડી શકે છે, જ્યાં તમામ એવા લોકો હશે જેમની પાસે વાઇરસની સામે લડવા માટે...


આ બજેટમાં નોકરિયાતો, ખેડૂતો અને મહિલાઓ માટે ઘણી જાહેરાતો કરવામાં આવી છે.

સૌથી અગત્યની જાહેરાત આવકવેરાની છૂટ બાબતે કરવામાં આવી છે.

આ બજેટમાં કરાયેલી જાહેરાત પ્રમાણે હવે 5 લાખ રૂપિયા સુધીનું વેતન મેળવનારા લોકોને કોઈ ટૅક્સ નહીં આપવો પડે. જાણો બીજું શું ખાસ છે આ બજેટમાં.

ટૅક્સમાં શું લાભ મળ્યો?

• મધ્યમ વર્ગને લલચાવવા માટે ટૅક્સ સ્લેબમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યા છે. પાંચ લાખ રૂપિયા સુધીની વાર્ષિક આવક ઉપર ટૅક્સ નહીં આપવો પડે. 1.5 લાખ રૂપિયા સુધીના રોકાણ ઉપર ટૅક્સ નહીં લાગે. ટૅક્સ છૂટની મર્યાદા 2.5 લાખ રૂપિયાથી વધારીને 5 લાખ રૂપિયા કરવાથી સૌથી મોટો લાભ મધ્યમ વર્ગને મળશે.

• સ્ટાન્ડર્ડ ડિડક્શનની મર્યાદા વધારી દેવામાં આવી છે, જેને હવે 40 હજાર રૂપિયાથી વધારીને 50 હજાર રૂપિયા કરી દેવામાં આવી છે અને આ ઉપરાંત હવે ફિક્સ્ડ ડિપૉઝીટ ઉપર 40 હજાર રૂપિયાનું વ્યાજ હશે તો કોઈ ટૅક્સ નહીં લાગે.

• હવે નોકરી-ધંધાદારી લોકો, બે ઘરો માટે એચઆરએની અરજી કરી શકે છે. એચઆરએ ઉપર ટૅક્સમાં મુક્તિ 1.80 લાખ રૂપિયાથી વધારીને 2.40 લાખ કરી દેવામાં આવી છે.

• જો તમારું મહત્તમ રોકાણ 1.5 લાખ સુધી કરો છો અને તમારી કમાણી સાત લાખ છ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ે, તો તમારે કોઈ ટૅક્સ નહીં ભરવો પડે.

• જો તમે હોમ લૉન પણ લીધી છે તો નવ લાખ સુધીની વાર્ષિક કમાણી ઉપર ટૅક્સ ભરવાથી બચી શકો છો.

• ટૅક્સ રિફંડ માટે હવે ઑફીસ નહીં જવું પડે. ઑનલાઈન જ રિફંડ મેળવવાની વ્યવસ્થા હશે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ખેડૂતો-શ્રમજીવીઓ માટે બજેટમાં શું છે?

• બે હેક્ટર સુધીની જમીન ધરાવતા ખેડૂતોને વાર્ષિક છ હજાર રૂપિયા આપવામાં આવશે. આ છ હજાર 2-2 હજારના ત્રણ હપ્તામાં આવશે.

• એનાથી 12 કરોડ ખેડૂતોને લાભ થશે. પહેલી ડિસેમ્બર 2018થી આ યોજનાનો અમલ કરવામાં આવશે. ઝડપથી યાદી બનાવીને તેમનાં ખાતાંમાં એનો પહેલો હપ્તો મોકલી દેવામાં આવશે. આ માટે સરકાર ઉપર 75 હજાર કરોડનું બજેટ રાખવામાં આવ્યું છે.

• માનધન શ્રમધન યોજનાની જાહેરાત, શ્રમજીવીઓને ઓછામાં ઓછા ત્રણ હજાર રૂપિયા મહિને પેન્શનનો લાભ.

• 21 હજાર સુધીનું વેતન મેળવતા લોકોને 7 હજાર રૂપિયા સુધીનું બોનસ મળશે. શ્રમિકનું મરણ થવાના કિસ્સામાં વળતર હવે વધારીને છ લાખ રૂપિયા કરી દેવાયું છે.

વચગાળાના બજેટમાં પીયૂષ ગોયલે આ તમામ જોગવાઈઓ નાણાંકીય વર્ષ 2019-20 માટે કરી છે.

ઉદ્યોગલક્ષી જાહેરાત

લોકરંજક બજેટ

બજેટ પૂર્વે લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ કહ્યું હતું, "સરકાર દ્વારા લોકરંજક બજેટ અને જાહેરાતો કરવામાં આવશે, પરંતુ તેને લાગુ કરવા માટે સરકાર પાસે સમય ક્યાં છે?"

બીજી બાજુ, કૉંગ્રેસના નેતા મનીષ તિવારીએ કહ્યું હતું, "કેન્દ્રીય પ્રધાનો દ્વારા મીડિયામાં બજેટ અંગે બ્રિફ્સ આપવામાં આવી રહી છે, જે બજેટની ગુપ્તતાનો ભંગ કરે છે."

ચૂંટણીની અસર

ગુરુવારે રાષ્ટ્રપતિ રામનાથા કોવિંદે સરકારના 4.5 વર્ષની કામગીરીનો ઉલ્લેખ કરતા કહ્યું કે વર્તમાન સરકારે નવા ભારતના નવીન નિર્માણ માટે કામ કર્યુ છે.

2014 પહેલાં દેશ અસ્થિરતામાંથી પસાર થઈ રહ્યો હતો.

સામાન્ય રીતે વચગાળાના બજેટમાં આગામી નાણાકીય વર્ષના ચાર મહિનાના ખર્ચ માટે સંસદની મંજૂરી લેવામાં આવે છે અને પૂર્ણ બજેટ લોકસભાની ચૂંટણી બાદ બનતી નવી સરકાર રજૂ કરે છે.

લોકસભાનું બજેટ સત્ર 13 ફેબ્રુઆરી સુધી ચાલશે. આ બજેટમાં સરકારનો આગામી ચાર માસનો ખર્ચ મંજૂર થશે.

આ બજેટ સત્રમાં ટ્રિપલ તલાક તેમજ નાગરિકત્વ સહિતના મહત્ત્વના બિલ સામેલ છે.

અરુણ જેટલીની તબિયત સારી ન હોવાથી પિયુષ ગોયલને બજેટ રજૂ કરવાની જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે.

લોકસભાની ચૂંટણી આવી રહી છે ત્યારે આ બજેટમાં તેઓ મોદી સરકાર માટે કેવી રાહત જાહેર કરે છે તે જોવા મળશે.

બજેટ...


આ બદલાયેલા માહોલમાં વિપક્ષની રણનીતિ અને ગઠબંધનનાં સમીકરણ પણ બદલાઈ રહ્યાં છે.

લોકસભાની બેઠકો જોતાં સૌથી મોટા રાજ્ય ઉત્તર પ્રદેશમાં સમાજવાદી પાર્ટી, બહુજન સમાજ પાર્ટી અને લોકદળના ગઠબંધને કૉંગ્રેસ પાર્ટી માટે બે બેઠકો છોડી છે- રાયબરેલી અને અમેઠી.

આ બંને બેઠકો પર ગુરુવારે કૉંગ્રેસે રાયબરેલી પર સોનિયા ગાંધી અને અમેઠી પર રાહુલ ગાંધીનાં નામ ઉમેદવાર તરીકે જાહેર કર્યાં છે.

સમાજવાદી પાર્ટીના પ્રમુખ અખિલેશ યાદવ કહી ચૂક્યા છે કે આ બેઠકો છોડવાનો અર્થ એ છે કે કૉંગ્રેસ પણ ગઠબંધનમાં સામેલ છે. પરંતુ કૉંગ્રેસ પાર્ટી બધી બેઠકો પર ચૂંટણી લડવાની વાત કહી ચૂકી છે.

આ બધા વચ્ચે શું રાજકીય માહોલમાં ગઠબંધનનાં સમીકરણમાં કોઈ ફેરફાર થઈ શકે છે?

બહુજન સમાજ પાર્ટીના પ્રવક્તા સુધીન્દ્ર ભદૌરિયા કહે છે, "જ્યાં અમારી તાકાત છે ત્યાં જો કૉંગ્રેસ અમને બેઠકો આપે તો એના બદલામાં અમે કૉંગ્રેસને બેઠકો કેમ ન આપીએ? ચોક્કસ આપીશું."

ભદૌરિયાના કહેવાનો મતબલ રાજસ્થાન, મધ્ય પ્રદેશ અને છત્તીસગઢ જેવાં રાજ્યો છે, જ્યાં બહુજન સમાજ પાર્ટી ઉમેદવારો ઊભા રાખે છે પરંતુ પાર્ટીને મોટી જીત મળતી નથી.

તેઓ કહે છે, "હાલમાં થયેલી વિધાનસભા ચૂંટણીમ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાં અમને મધ્ય પ્રદેશમાં સાત ટકા મત મળ્યા છે, રાજસ્થાનમાં અમારા છ ઉમેદવારો જીત્યા છે. છત્તીસગઢમાં પણ સારી સ્થિતિ છે. અમારા આ જનમતનું ગઠબંધનમાં સન્માન કરવામાં આવે તો વાત આગળ વધી શકે છે. જો સન્માનજનક સમજૂતી કરે તો ગઠબંધન કેમ ન થાય?"

ભદૌરિયા એ વાતનો સ્વીકાર કરે છે કે પુલમામા હુમલા બાદ દેશનો રાજકીય માહોલ બદલાયો છે. પરંતુ તેનાથી યૂપીના ગઠબંધનમાં કોઈ અસર થશે એ વાત તેઓ માનવા તૈયાર નથી.

તેઓ કહે છે, "જો કોઈ આવવા માગતું હોય તો અખિલેશજી અને માયાવતીજી સાથે વાત કરી શકે છે, તમામનું સ્વાગત છે. વાત કરવાથી જ ઉકેલ આવશે"

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?લોકસભા ચૂંટણી 2019 : ગુજરાતમાં 23મી એપ્રિલે મતદાન, 23મેના રોજ પરિણામ

કૉંગ્રેસનું વલણ

તો આ તરફ કૉંગ્રેસ પ્રવક્તા રણદીપ સૂરજેવાલા કહે છે, "સપા હોય કે બપસા, રાજનીતિક વિચારોમાં ભિન્નતા હોઈ શકે છે, પરંતુ દેશહિતના અનેક મુદ્દાઓ પર અમે સાથે છીએ. સપા, બસપાએ કૉંગ્રેસની રાહ જોયા વિના બધી બેઠકોનો નિર્ણય આપમેળે કરી લીધો છે, અમારી સાથે તો કોઈ વાત કરી નથી."

"આજે પણ સપા અને બસપા ખુલ્લા મનથી આવે તો કૉંગ્રેસ પાર્ટી ચોક્કસ વિચાર કરશે, કેમ કે અમે ઇચ્છીએ છીએ કે દરેક રાજકીય પક્ષોને એક મંચ પર લાવી દેશને મજબૂત કરીએ."

રણદીપ સુરજેવાલા કહે છે, "અમારી લડાઈ કોઈ વ્યક્તિ સામે નથી, ન નરેન્દ્ર મોદી સામે કે અન્ય સામે. અમારી લડાઈ વિનાશકારી, તિરસ્કૃત અને ભાગલાવાદી વિચારધારા સામે છે જેનું પ્રતિનિધિત્વ નરેન્દ્ર મોદી કરે છે."

સુરજેવાલા એ વાતનો સ્વીકાર કરે છે કે કેટલાક દિવસોમાં દેશનો રાજકીય માહોલ બદલાયો છે.

ભાજપ પર નિશાન સાધતા તેઓ કહે છે, "કમનસીબે દેશનો રાજકીય માહોલ સૈનિકોની શહાદત પાછળ છૂપાયેલા વડા પ્રધાનના રાજકારણથી પ્રભાવિત થઈ રહ્યો છે."

સુરજેવાલા કહે છે કે તેમની પાર્ટી દેશમાં બેરોજગારી, રોજીરોટી, ખેડૂતો-મજૂરો, નાના ઉદ્યોગકારો અને દુકાનદારોના મુદ્દાઓ ઉઠાવી આ રાજનીતિનો જવાબ આપશે.

તેઓ કહે છે, "આ દેશમાં પ્રજાતંત્ર, બંધારણીય નિયમ, આજીવિકા અને જીવન બચાવવા માટે અમારે બધાએ એક થઈને આ અહંકારી શાસક અને સરકારનો સામનો કરવાની જરૂર છે."

કૉંગ્રેસ અને બહુજન સમાજ પાર્ટીના પ્રવક્તા ભલે ગઠબંધનની શક્યતાના સંકેત આપી રહ્યા હોય, પરંતુ સમાજવાદી પાર્ટીનું સ્પષ્ટ કહેવું છે કે જે નક્કી થયું છે એ જ અંતિમ છે.

સમજદાર લોકો પર સૌને ભરોસો

પાર્ટીના વરિષ્ઠ નેતા અને અખિલેશ યાદવના સલાહકાર રાજેન્દ્ર ચૌધરી કહે છે, "પાર્ટી અધ્યક્ષ અખિલેશ યાદવ સ્પષ્ટ...


આ બધા  સવાલના જવાબ 'હા' હોય તો મારા દિલના દર્દની આ વાત જરૂર વાંચો.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ જનતા કર્ફ્યુની જાહેરાત જે દિવસે કરી ત્યારે મારા દિમાગમાં ખતરાની ઘંટડી વાગી હતી. વડા પ્રધાનનું સંબોધન પૂર્ણ થયું એ પહેલાં લેપટૉપ ઑપન થઈ ચૂક્યું હતું.

ફરી એક વખત તેઓ 14મી એપ્રિલે 21 દિવસ પૂર્ણ થઈ રહ્યા છે, ત્યારે રાષ્ટ્રજોગ સંબોધન કરવાના છે. કેટલાક મીડિયા રિપોર્ટ્સ મુજબ અમુક રાહત સાથે તેઓ લૉકડાઉનને લંબાવવાની જાહેરાત કરી શકે છે.

એ દિવસે રાત્રે

લોટ-ચોખાના 10-10 કિલોના પૅકિંગનો ઑનલાઇન ઑર્ડર આપી રહ્યો હતો.

જોકે, દાળ ઑનલાઈન ઑર્ડર કરવાના વિભાગમાં જતાંની સાથે જ મારા ઓવર-કૉન્ફિડન્સના ભુક્કા બોલી ગયા હતા.

તુવેર દાળ અને મસૂર દાળ સામે લખ્યું હતું - સ્ટૉક ખતમ. આવું જ લખાણ ચિપ્સ, બે પ્રકારનાં બિસ્કિટ્સ અને કપડાં ધોવાના પાઉડર સામે જોવા મળ્યું હતું.

છેલ્લાં ઘણાં વર્ષો બાદ આવું થયું હતું. લગભગ તમામ લોકો આગામી સમયનો તાગ મારા પહેલાં મેળવી ચૂક્યા હતા.

"હમણાં તો એક દિવસ (14 કલાક) નો જનતા કર્ફ્યુ છે અને એ પણ એક દિવસ પછી," એવું કહીને મેં મારા પત્નીને દિલાસો આપ્યો હતો.

જાહેરાતની આગલી રાત્રે

બીજા દિવસ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ે અનાજ વગેરેનો સ્ટૉક ખરીદી લીધો હતો. જનતા કર્ફ્યુ પૂરો થયો અને એ પછીનો એટલે 23 માર્ચનો દિવસ કોરોના વાઇરસના આગળ વધતા પગલાંને શોધવામાં પસાર થયો.

આગલી સાંજે વડા પ્રધાને 21 દિવસના લૉકડાઉનની જાહેરાત કરી દીધી હતી.

ઘરે પહોંચ્યા પછી તરત જ શાકભાજી વગેરે ખરીદીને ફ્રીઝમાં રાખવાની કવાયત પર નીકળી પડ્યા હતા.

ચાર કલાક પછી એટલે કે રાતે 12 વાગ્યાથી લૉકડાઉન શરૂ થવાનો હતો.

ભીંડાના ભાવમાં કિલોએ 20 રૂપિયાનો વધારો થયો હતો. ડુંગળીના ભાવ કિલોએ 40 રૂપિયા વધીને 60 રૂપિયા થઈ ગયા હતા.

હજુ થોડા દિવસ પૂર્વે જે સફરજન 110 રૂપિયે કિલો મળતાં હતાં, તે એ રાતે 160 રૂપિયાલેખે મળ્યાં હતાં.

દૂધ તો પાણીની જેમ વેચાયું હતું. મારા હાથમાં માત્ર દોઢ લીટર આવ્યું. એટલે મારા પગ સુપરસ્ટોર તરફ વળ્યા.

છ મહિના સુધી ચાલતા દૂધના ટેટ્રાપેક્સ તથા મિલ્ક પાઉડર ખરીદી લઈએ, નહીં તો બાળકોને શું જવાબ આપીશું?

દિલ્હી નજીકના નોઇડાના જે સૅક્ટરમાં હું રહું છું તેના બીજા રહેવાસીઓએ પણ મારી આ "દૂરદર્શિતા"ના ભુક્કા બોલાવી દીધા હતા.

ડેરી પ્રોડક્ટ્સના નામે સુપરસ્ટોરમાંથી મને માત્ર દહીંના બે અને પનીરનું એક પૅકેટ મળ્યું. બધાં એટીએમ મશીનો પાસે લાંબી લાઇનો જોવા મળી હતી.

લોકોના મનમાં નોટબંધીના શરૂઆતના દિવસોની સ્મૃતિ દેખીતી રીતે તાજી હતી.

ઘણાં વર્ષે બીકમાં ખરીદી

પૅનિક બાઇંગ કે સામગ્રી ખતમ થઈ જવાના ડરથી મોટા પ્રમાણમાં માલસામાન ખરીદવાનું દૃશ્ય ઘણાં વર્ષો પછી જોવા મળ્યું હતું.

સ્કૂલમાં હતા એ વખતે ક્યારેક કર્ફ્યુ લાદવામાં આવતો હતો, પણ એ બે-ચાર દિવસ રહેતો હતો. લૉકડાઉનની પણ શરૂઆત થઈ ગઈ.

એ દરમિયાન કેન્દ્ર સરકાર, રાજ્ય સરકાર અને જિલ્લા વહીવટી તંત્ર તરફથી સતત સંદેશા આવતા રહ્યા હતા કે અનાજ, શાકભાજી, દૂધ, બ્રેડ વગેરે પૂરતા પ્રમાણમાં મળતાં રહેશે.

બીજી તરફ, શાકભાજીના ભાવ ઘટવાને બદલે વધવા લાગ્યા. ચિકન અને માંસ-મચ્છીના શોખીનો વધારે પરેશાન જોવા મળ્યા હતા.

તેમને તેમની પસંદગીની સામગ્રી મળતી ન હતી અથવા જે હતું તે બહુ મોંઘું થઈ ગયું હતું.

નૉનવેજ દુર્લભ થયું

લૉકડાઉન શરૂઆતમાં 30 ઈંડાંની ટ્રે 130 રૂપિયાની મળતી હતી.

આ શુક્રવારે મારે એ જ દુકાનેથી એવાં જ સફેદ ઈંડાંની ટ્રે 210 રૂપિયામાં મન મારીને ખરીદવી પડી હતી. માત્ર એક જ મરઘી ઈંડાં મૂકતી હશે? કોને ખબર!

ભીંડાનો ભાવ હવે કિલોના 110થી 120 રૂપિયા થઈ ગયો છે. ગરીબ કાકડીનો ભાવ છે 80 રૂપિયે કિલો.

કરિયાણાની દુકાનોમાં મોટા ભાગે...


આ બધા પર 'સમગ્ર વિશ્વમાં હાનિકારક પ્રવૃત્તિઓ ચલાવવાનો' આરોપ છે.

અમેરિકાએ રશિયાના ઉચ્ચ વર્ગ સાથે સંબંધ ધરાવતી 12 કંપનીઓ, શસ્ત્ર નિકાસ કરતી સરકારી કંપનીઓ અને એક બૅન્ક પર પણ પ્રતિબંધ મૂક્યો છે.

આ સિવાય જે લોકો પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે, તેમાં રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમિર પુતિનના બૉડિગાર્ડ, તેમના જમાઈ, રાષ્ટ્રપતિના નજીકના સહયોગી અને તેમના નિયંત્રણ હેઠળની ઘણી કંપનીઓનો સમાવેશ થાય છે.

'વહીવટી પગલાં'

વ્હાઇટ હાઉસના પ્રવક્તા સારા સૅન્ડર્સે કહ્યું છે કે આ પ્રતિબંધોનો અર્થ એ નથી કે અમેરિકાએ રશિયા સાથેના તેમના સંબંધો ખતમ કર્યા છે.

તેમણે કહ્યું હતું "આજે જે પ્રતિબંધ લાદવામાં આવ્યા છે અને જે વહીવટી પગલાં ઉઠાવાયા છે, તેમાં અમેરિકન કોંગ્રેસની મંજૂરી ધ્યાને લેવાઈ છે.”

"આથી એ સાબિત થાય છે કે રાષ્ટ્રપતિની વાત એકદમ સાચી હતી કે રશિયા પર કોઈ પણ આકરાં પગલાં ઉઠાવતું નહોતું."

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

સારા સૅન્ડર્સે જણાવ્યું હતું "અમે રશિયન સરકાર સાથે હકારાત્મક સંબંધ ઇચ્છીએ છીએ, પરંતુ તે ત્યારે જ શક્ય છે જ્યારે તેમના વ્યવહારમાં પણ બદલાવ આવે."

રશિયાનો જવાબ

આ પ્રતિબંધોના જવાબમાં રશિયાએ પણ કડક પગલાં લેવાની ધમકી... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

આપી છે.

રશિયાના વિદેશ મંત્રાલયે એક નિવેદનમાં કહ્યું છે કે આ પ્રકારના દબાણથી રશિયા પોતાના રસ્તાથી હટશે નહીં.

રશિયન વિદેશ મંત્રાલયે અમેરિકાના નિર્ણયને મૂર્ખામીભર્યો કહ્યો છે, જેને કારણે બન્ને દેશો વચ્ચે આર્થિક સંબંધો ખરાબ થશે.

વૉશિંગ્ટનમાં રહેલા બીબીસી સંવાદદાતા બાર્બરા પ્લેટ ઉશરે કહ્યું છે કે અમેરિકાએ રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વિરુદ્ધ અત્યાર સુધીના સૌથી આક્રમક પગલાં લીધા છે.

પ્રતિબંધિત કરાયેલા લોકોમાં સુલેમાન કરીમોવનું નામ પણ શામેલ છે. તેઓ રશિયાના સૌથી ધનિક નાગરિકોમાંના એક છે. તેમનો પરિવાર રશિયાનો સૌથી મોટો સોનાનો ઉત્પાદક છે.

ગયા મહિને અમેરિકાએ કથિત સાયબર હુમલાઓ અને અમેરિકન રાષ્ટ્રપ્રમુખની ચૂંટણીમાં દખલ કરવાના આરોપ હેઠળ 19 રશિયન નાગરિકો પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો.

આ પછી રશિયા અને બ્રિટન વચ્ચે ચાલી રહેલી રાજકીય ગતિવિધિમાં, બ્રિટનનો સાથ આપતા અમેરિકાએ પણ ઘણા રશિયન રાજદ્વારીઓને હાંકી કાઢ્યા હતા.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


આ બધા વચ્ચે સોશિયલ મીડિયા પર છત્રપતિ શિવાજીની 'સૂરત લૂંટ' ચર્ચા શરૂ થઈ છે.

અમિત શાહનાં પુસ્તક લખવાનાં કારણ પર વાત કરતા ભાજપના રાષ્ટ્રીય ઉપાધ્યક્ષ વિનય સહસ્ત્રાબુદ્ધેએ અગાઉ જણાવ્યું હતું,''શાહનું માનવું છે કે ગુજરાતીઓમાં છત્રપતિ શિવાજી અને મરાઠા વિશેનું જ્ઞાન 'સુરતની લૂંટ' સુધી જ મર્યાદિત છે.''

ત્યારે શિવાજીએ જ્યારે સુરત પર આક્રમણ કર્યું હતું ત્યારે ખરેખર શું થયું હતું?

સુરત પર આક્રમણ

સુરત પર 5 જાન્યુઆરી, 1664ના રોજ શિવાજીએ આક્રમણ કર્યું હતું. શિવાજી અને મુઘલ સરદાર ઇનાયત ખાન વચ્ચે લડાયેલી આ લડાઈમાં મરાઠાઓનો વિજય થયો હતો અને એ બાદ સુરત લૂંટાયું હતું.

ત્રણ દિવસ સુધી ચાલેલા આ આક્રમણમાં સુરતના મુઘલ અને પૉર્ટુગીઝ વેપારીની સંપત્તિ લૂંટવામાં આવી હતી.

જોકે, આ દરમિયાન સામાન્ય લોકોને કોઇ નુકસાન ના પહોંચ્યું હોવાના દાવાઓ કેટલાય ઇતિહાસકાર કરે છે.

શિવાજી અને સુરતની લૂંટ

મરાઠા અને મુઘલો વચ્ચે અણબનાવ હતો એ વાત કોઈથી અજાણી નથી.  આ અણબનાવના ભાગરૂપે જ શિવાજીએ સુરત પર 17મી સદીમાં આક્રમણ કર્યું હતું.

એમ.એસ. યુનિવર્સિટીના પ્રૉ. મૈત્રી વૈદ્ય આ અંગે વાત કરતા જણાવે છે, ''સુરત એ મુઘલ સલ્તનતનું બહુ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

મોટું શહેર અને બંદર હતું.

સુરતની સંપત્તિ એ આક્રમણનુ સૌથી મોટું કારણ હતું.''

પ્રૉ. વૈદ્યના મતે ઇતિહાસમાં કોઈ પણ યુદ્ધ કે આક્રમણ પાછળ મુખ્ય ચાર કારણ હોય છે, આર્થિક, રાજકીય, ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક.

પ્રો.વૈદ્ય ઉમેરે છે, ''શિવાજીના આક્રમણનો ઉદ્દેશ પણ આર્થિક જ હતો.''

'શિવાજીને ઔરંગઝેબ સાથે વેર, ગુજરાતીઓ સાથે નહીં'

આ જ મુદ્દે વાત કરતા મહારાષ્ટ્રના જાણીતા ઇતિહાસકાર અને લેખક વિશ્વાસ પાટીલ જણાવે છે,

''શિવાજીને ગુજરાતીઓ સાથે નહીં પણ ઔરંગઝેબ સાથે વેર હતું અને એ જ વેર સુરતની લૂંટનું કારણ બન્યું હતું."

પાટીલ એવું પણ ઉમેરે છે કે, ''સુરતની લૂંટ વખતે શિવાજીએ સામાન્ય લોકોને લૂંટ્યા હોય કે રંજાડ્યાં હોય એવો કોઈ જ બનાવ ઇતિહાસમાં નોંધાયો નથી."

જાણિતા ઇતિહાસકાર હરબંસ મુખીયા આ અંગે વાત કરતા જણાવે છે, ''કોઈ રાજા કે બાદશાહનું વર્તન ક્યારેય કોઈના વિરુદ્ધ નથી હોતું કે ક્યારેય કોઈના તરફ નથી હોતું. એમણે લીધેલા તમામ પગલાં સંપૂર્ણ રીતે રાજકીય હોય છે."

"સુરતની વાત કરીએ શિવાજીના આક્રમણનો ઉદ્દેશ સુરતના લોકોને નુકસાન પહોંચાડવાનો નહોતો પણ સુરતમાં મુઘલોની સંપત્તિ લૂંટવાનો હતો. ''

શિવાજીના આક્રમણ પાછળ હિંદુ-મુસ્લિમની થિયરીને પણ ફગાવી દેતા મુખીયા કહે છે, ''શિવાજીના સૈન્યમાં મુસ્લિમ સૈનિકો પણ હતા. શિવાજી મુસલમાનોને લૂંટતા પણ હતા તો મસ્જિદો પણ બંધાવતા હતા.''

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


આ બધા વચ્ચે હજારો મહિલાઓનાં અપહરણ થયાં. ઉર્વશી બુટાલિયા તેમનાં પુસ્તક 'ધ અધર સાઇડ ઑફ સાયલન્સ’માં લખે છે કે સરહદની બંને બાજુએથી ૭૫ હજાર મહિલાઓનાં અપહરણ થયાં હતાં.

હિંદુ અને શીખ ઘરોમાં કેદ મુસ્લિમ મહિલાઓ અને મુસ્લિમ ઘરોમાં કેદ હિંદુ અને શીખ મહિલાઓને બચાવવાનું કામ એક ગુજરાતી મહિલા કમળાબહેન પટેલે કર્યું હતું.

નવ હજારથી વધારે મહિલાઓને બચાવીને ભારત લવાઈ હતી, જ્યારે ભારતના પ્રાંતોમાંથી 20 હજાર જેટલી મહિલાઓને બચાવીને પાકિસ્તાન મોકલવામાં આવી હતી.

કમળાબહેન પટેલના આ પ્રદાન વિશે ઇતિહાસમાં ખૂબ ઓછી વિગતો મળે છે.

કોણ હતાં કમળાબહેન પટેલ અને કઈ રીતે તેમણે હજારો મહિલાઓને બચાવી?

મૃદુલા સારાભાઈ અને કમળા પટેલ

મહિલાઓને પાછી લાવવાની કામગીરી 1947ના અંતથી થી 1953 સુધી ચાલી, આ આખી કામગીરી ગુજરાતનાં કમળાબહેન પટેલ અને મૃદુલાબહેન સારાભાઈના નેતૃત્વમાં થઈ હતી.

કમળાબહેન પટેલે ત્યારે કરેલી કામગીરીના આધારે 'મૂળ સોતાં ઊખડેલાં' પુસ્તક પણ લખ્યું હતું. આ પુસ્તક તેમણે 1979માં લખવાનું શરૂ કર્યું.

તેમણે બાળપણમાં અસહકારના આંદોલનમાં જોડાવવા માટે શાળાનો અભ્યાસ છોડ્યો હતો.

ત્યારબાદ તેઓ વર્ષ 1925થી 1929 સુધી સાબરમતી આશ્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રમમાં રહ્યાં હતાં. એવો ઉલ્લેખ 'રાષ્ટ્રીય આંદોલનમાં ગુજરાતની મહિલાઓનું યોગદાન' પુસ્તકમાં રફીકા સુલતાને કર્યો છે.

અમૃતભાઈ મોદી

સાબરમતી આશ્રમ સ્મારક ટ્રસ્ટના સેક્રેટરી અમૃતભાઈ મોદી કહે છે, "કમળાબહેન 1925માં અહીં આશ્રમમાં આવ્યાં હતાં અને દાંડીકૂચ માટે ગાંધીજી રવાના થયા, ત્યારબાદ તેઓ મુંબઈ સ્થાયી થયાં હતાં."

"ભાગલા વખતે સરહદ પર અનેક સ્ત્રીઓને બચાવી લેવામાં એમનું યોગદાન હતું. હિંમતપૂર્વક તેમણે આ કામ કરી બતાવ્યું હતું."

"એ વખતનાં સંસ્મરણો તેમના પુસ્તકમાં છે. તેઓ મુંબઈ હતાં એ વખતે મહિલાઓના ઉદ્ધારણ માટે વિવિધ સંસ્થાઓ સાથે કાર્યરત હતાં."

સ્ત્રીઓને તેમના સ્વજનો સાથે મેળવવાની કામગીરી માટે જ્યારે કમળાબહેનની પસંદગી કરાઈ, ત્યારે તેમની વય 35 વર્ષ હતી.

એ વખતની ભયાનક સ્થિતિમાં કમળાબહેને કઈ રીતે કામ કર્યું, તેનો અંદાજ તેમના પુસ્તક 'મૂળ સોતાં ઊખડેલાં'માંથી કેટલાક પ્રસંગોના આધારે મેળવી શકાય.

આખા ગામની મહિલાઓ રેપથી બચવા કૂવામાં કૂદી

એ ગાળામાં જ્યારે બંને દેશો વચ્ચે નાગરિકોની હિજરત થઈ, ત્યારે સૌથી વધારે અત્યાચારનો ભોગ મહિલાઓ બની, તેમનું શારીરિક અને માનસિક રીતે શોષણ થયું.

હજારો સ્ત્રીઓ પર બળાત્કાર થયા અને એનાથી પણ વધારે મહિલાઓનાં અપહરણ થયાં. એક ધર્મના લોકો પરધર્મની મહિલાઓનું અપહરણ કરતા અને પોતાના ઘરમાં ગોંધી રાખતા હતા.

પંજાબના મિયાવલીમાં બળાત્કારથી બચવા માટે આખા ગામની મહિલાઓ કૂવામાં કૂદી ગઈ હતી.

આ ગામમાં જ્યારે કમળાબહેન છાવણીની ગોઠવણ કરવા ગયાં, ત્યારે તેમણે આ કૂવો જોયો હતો. આ કૂવો સ્ત્રીઓના મૃતદેહોથી ભરાઈ ગયો હતો.

આ સ્થિતિમાં કમળાબહેને અપહૃત સ્ત્રીઓને પાછી મેળવીને તેમને તેમના ઘરે મોકલવાની કામગીરી હાથે લીધી હતી. આ કામગીરી સરળ નહોતી.

ભેટ સ્વરૂપે સ્ત્રીઓ અપાતી હતી

કમળાબહેન પુસ્તકમાં લખે છે કે, તોફાનો દરમિયાન અપહરણ કરાયેલી સ્ત્રીઓને અનેક વાર વેચી દેવામાં આવતી હતી.

કેટલીક સ્ત્રીઓને તો સંબંધીઓ અને મિત્રોને ભેટ તરીકે મોકલી આપવામાં આવતી હતી.

ચાર-છના હાથમાંથી પસાર થયા પછી છેવટે આવી સ્ત્રીઓ પૈકી કેટલીક કોઈને ત્યાં સ્થિર થતી, તો કેટલીક રસ્તા પર ફેંકાઈ જતી હતી.

આવી સ્ત્રીઓને શોધીને છાવણીમાં લાવવાનું પ્રાથમિક કામ કમળાબહેનના ભાગે હતું, પણ ક્યારેક એવું પણ થતું કે છાવણીમાં લાવતી વખતે જ તેમની ઉપર બળાત્કાર થયો હોય.

આવી એક ઘટના કમળાબહેનના ધ્યાને આવી ત્યારબાદ નિર્ણય લેવાયો કે સ્ત્રીઓને છાવણી સુધી લવાય, ત્યારે તેમની સાથે એક મહિલા...


આ બધાની વચ્ચે રસપ્રદ બાબત એ સામે આવી છે કે કૉંગ્રેસના પણ અનેક સ્થાનિક મુસ્લિમ નેતાઓએ ભાજપમાંથી ટિકિટ માગી હતી.

ભારતીય જનતા પાર્ટીએ હાલમાં જ મહાનગરપાલિકાની ચૂંટણી માટે ટિકિટોની જાહેરાત કરી હતી પરંતુ ચાર મોટા શહેરોમાં ભાજપે હજુ સુધી કોઈપણ મુસ્લિમ નેતાને ટિકિટ આપી નથી. જેના કારણે ભાજપનો લઘુમતિ પક્ષ પણ નારાજ પણ થયો છે. જોકે ભાજપે જામનગરમાં 3 મુસ્લિમ ઉમેદવારને ટિકિટ આપી છે.

ભરૂચના જિલ્લાના વાગરા તાલુકાના કૉંગ્રેસના નેતા ઇમરાન ભટ્ટી ભાજપમાં જોડાયા. તેઓ વસ્તી ખંડાલી ગામના છે.

તેમણે કહ્યું હતું કે અમારું ગામ વર્ષોથી કૉંગ્રેસનું રહ્યું છે. બે હજાર લોકોના ગામમાં ભાજપને માત્ર 30 કે 40 મત મળે છે. હું કૉંગ્રેસમાં પહેલાં સક્રિય હતો પણ મેં બે વર્ષથી કામ છોડી દીધું હતું. હું ગામનું હિત કરવા માટે હવે ભાજપમાં જોડાયો છું.

તેઓ ભાજપમાં જોડાવાનું કારણ આપતા વિગતે કહે છે કે ગામનું સારું કરવું હતું. તમામ જગ્યાએ ભાજપની સરકાર છે. તાલુકા પંચાયત હોય, જિલ્લા પંચાયત, વિધાનસભા હોય કે પછી સંસદ અને મુખ્ય મંત્રી- તમામ જગ્યા ભાજપના છે. જો હું તેમની સાથે જોડાઈશ તો અમારા ગામનું કામ સારી રીતે થશે. હું ગામનું ભલું વિ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ચારી તેમની સાથે જોડાયો છું.

કૉંગ્રેસ છોડીને ભાજપમાં જોડાનારા ઇમરાન એકલી વ્યક્તિ નથી. કચ્છના સ્થાનિક પત્રકાર પ્રશાંત ગુપ્તાના કહેવા અનુસાર કચ્છના ભુજમાં પણ અનેક કૉંગ્રેસના મુસ્લિમ નેતાઓએ ભારતીય જનતા પાર્ટીમાંથી ટિકિટ માગી હતી.

તેમણે કહ્યું કે કૉંગ્રેસમાં હાલમાં કામ કરી રહેલા મુસ્લિમ નેતાઓ પણ ટિકિટ માટેની મિટિંગમાં નજરે પડ્યા હતા. તેમણે પોતાના અથવા પત્ની માટે ટિકિટ માગી હતી.

ઇમરાન કેમ ભાજપમાં જોડાયા?

ભરૂચના વાગરા તાલુકામાં પક્ષપલટો કરનાર ઇમરાન ભાજપમાં જોડાવવાનું બીજું કારણ આપતા કહે છે, "હું માત્ર 28 વર્ષનો છું વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની વાતોથી પ્રેરાયો છું."

ઇમરાન વર્લ્ડ ચૅમ્પિયન કરાટે ખેલાડી પણ રહી ચૂક્યા છે. તેમણે કહ્યું કે "મેં 2015માં કરાટેના વર્ગો શરૂ કર્યા હતા, ત્યારપછી સ્ટેટ ચૅમ્પિયન બન્યો અને 2018માં હું વર્લ્ડ ચૅમ્પિયન બન્યો. આ દરમિયાન હું કૉંગ્રેસમાં કામ કરતો હતો."

"આ સ્પર્ધાઓ હું સરકારની મદદથી જ જીત્યો છું. પરંતુ કોઈ દિવસ સરકારે મદદ કરવા માટે એમ કહ્યું નથી કે તમે કૉંગ્રેસના છો કે મુસ્લિમ છો. ભેદભાવ નથી કર્યો."

ભાજપમાંથી ટિકિટ મળી રહી છે માટે તેઓ ત્યાં ગયાની વાત પર ઇમરાન કહે છે, "કૉંગ્રેસમાંથી મેં ટિકિટ માગી હતી એમાં ના નહીં કહું પરંતુ કૉંગ્રેસના તાલુકાના જિલ્લાના નેતાઓ રબર સ્ટેમ્પ જેવા જ છે. તે કહે ઉપરથી નક્કી થશે. પરંતુ મને થયું કે અહીં આવાથી ગામનું કામ થશે. ભાજપને મજબૂત કરીશું તો પણ કામ થશે."

ભાજપે 2017ની વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં એક પણ મુસ્લિમ ઉમેદવારને ટિકિટ આપી ન હતી.

આવી સ્થિતિમાં મુસ્લિમ નેતાઓ કૉંગ્રેસ છોડીને ભાજપમાં જઈ રહ્યા હોવાની વાતને રાજકીય વિશ્લેષકો ગુજરાતના રાજકારણમાં આવેલા બદલાવ તરીકે જુએ છે.

સત્તા કે રાજકીય હિત?

જોકે મુસ્લિમ નેતાઓ ભાજપના જોડાઈ રહ્યા છે તેને રાજકીય વિશ્લેષકો સત્તાની ભૂખ સંતોષવા જોડાયા હોવાનું ગણાવી રહ્યા છે.

રાજકીય વિશ્લેષક જગદીશ આચાર્ય કહે છે, "જે મુસ્લિમો હાલ ભાજપમાં જોડાઈ રહ્યા છે તે પોતાના વ્યક્તિ લાભ માટે, પોતાને સત્તાની લાલચ છે માટે જોડાઈ રહ્યા છે."

તેઓ આને ભાજપની નવી ડિઝાઇન ગણાવતા કહે છે, "જે મુસ્લિમો ભાજપના રાજમાં સુખી થયા છે તે ભાજપમાં જોડાઈ રહ્યા છે. તે પણ માત્ર આર્થિક અને પાવર માટે. મુસ્લિમોને હાલ સુધી રાજકીય રીતે રક્ષણ મળતું ન હતું પરંતુ હવે ભાજપમાં મુસ્લિમ નેતાઓ હોવાથી તેમને રાજકીય રીતે રક્ષણ મળતું થયું છે.

જગદીશ આચાર્ય ઉદાહરણ આપીને કહે છે,...


આ બધાની વચ્ચે સુરતના ચૂંટણીપરિણામોએ જનતાનું અને રાજકીયવિશ્લેષકોનું ધ્યાન ખેંચ્યું હતું, જ્યાં આમ આદમી પાર્ટીનો વિજય થયો છે અને તે કૉંગ્રેસને હઠાવીને બીજા ક્રમાંકની સૌથી મોટી પાર્ટી બની હતી.

જીપીપી અને કૉંગ્રેસના માધ્યમથી ભાજપને પાઠ ભણાવવામાં નિષ્ફળ રહેલા પાટીદારોના એક તબક્કાએ આ વખતે આપ તરફ નજર દોડાવી હોય તેમ જણાય છે. આપનું માનવું છે કે આગામી સમયમાં સુરત શહેર સમગ્ર ગુજરાતને રાહ ચીંધશે અને કૉંગ્રેસના વિકલ્પ તરીકે તેનો ઉદય થશે.

કૉંગ્રેસ સ્વીકારે છે કે ટિકિટ ફાળવણી અને જનતા સુધી પોતાનો સંદેશ પહોંચાડવામાં કચાશ રહેવા પામી છે.

સુરત સહિત છ મહાનગરપાલિકા માટે રવિવારે ચૂંટણી યોજાઈ હતી. જેના પરિણામની અસર આગામી 81 નગરપાલિકા, 31 જિલ્લા પંચાયત તથા 231 તાલુકા પંચાયતની ચૂંટણી ઉપર જોવા મળી શકે છે, જેના પરિણામ બીજી માર્ચે જાહેર થશે.

પાટીદાર ફૅક્ટર ત્યારે અને અત્યારે

નવેમ્બર-2015માં મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશનની ચૂંટણી દરમિયાન પાટીદાર અનામત આંદોલન સમિતિ (પાસ)ની ચળવળ ચરમ ઉપર હતી. જેનો લાભ કૉંગ્રેસને થયો હતો.

પાટીદારોના પ્રભુત્વવાળા કાપોદ્રા, પુણા-પૂર્વ, પુણા-પશ્ચિમ, કોસાડ, અમરોલી, ફુલપાડા-અશ્વિનીકુમા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ર વૉર્ડમાં ઉત્કૃષ્ટ પ્રદર્શનના જોરે કૉંગ્રેસને 36 બેઠક મળી હતી. જેમાંથી 20થી વધુ બેઠક ઉપર પાટીદાર ઉમેદવાર હતા અથવા પાટીદારોના પ્રભુત્વવાળા વિસ્તાર હતા.

આ લખાય છે ત્યારે પુણા-પૂર્વ, પુણા-પશ્ચિમ, કાપોદ્રા, ફુલપાડા-અશ્વિનીકુમારમાં કૉંગ્રેસ આપ જીતી ચૂકી છે. જ્યારે કોસાડ, અમરોલી અને વરાછા જેવા વિસ્તારમાં નોંધપાત્ર સરસાઈથી આગળ છે.

2021માં પણ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશનની ચૂંટણી વેળાએ પાસ દ્વારા તેના નેતા ધાર્મિક માલવિયા સહિત ચોક્કસ ઉમેદવારો માટે ટિકિટની માગ કરવામાં આવી હતી. પરંતુ તેમને અપેક્ષા મુજબ પ્રતિનિધિત્વ મળ્યું ન હતું.

માલવિયાના કહેવા પ્રમાણે, "કૉંગ્રેસે 2015માં પાટીદારોના ખભ્ભા ઉપર બેસીને પોતાનું કદ વધારવાનો પ્રયાસ કર્યો, બાદમાં તેમને કાપવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, જેના કારણે પાટીદાર યુવાનોમાં કૉંગ્રેસ સામે રોષ ફાટી નીકળ્યો હતો. આજે સુરતમાં કૉંગ્રેસ પાર્ટી 2015 પહેલાં જે સ્થિતિમાં હતી, તે સ્થિતિમાં આવી ગઈ છે."

ગુજરાતમાં ભાજપ અને કૉંગ્રેસથી નારાજ પાટીદાર યુવાનો આપ તરફ વળ્યા હોવાનું ધાર્મિક માલવિયાનું માનવું છે.

તેમને કૉંગ્રેસ તરફથી ચૂંટણી લડવાનો મૅન્ડેટ મળ્યો હતો, પરંતુ સાથી આંદોલનકારીઓને ટિકિટ ન મળતા, તેમણે ઉમેદવારીપત્રક ભર્યું ન હતું, જ્યારે અન્ય બે ઉમેદવારોએ પાછળથી પોતાના ફૉર્મ પરત ખેંચ્યા હતા.

સુરતસ્થિત કૉંગ્રેસના પ્રવક્તા નૈશદ દેસાઈના કહેવા પ્રમાણે, "ટિકિટ વિતરણમાં પાર્ટી તરફથી કચાશ રહી જવા પામી હશે તો તેનું વિશ્લેષણ કરાશે."

 "બાંગ્લાદેશ-ભૂતાન અને પાકિસ્તાન જેવા પાડોશી દેશોમાં પેટ્રોલ પચાસ રૂપિયે લિટર મળતું હોય અને અહીં 100 રૂપિયે વેચાઈ રહ્યું હોય ત્યારે અમે જનતા સુધી અમારો સંદેશ પહોંચાડવામાં નિષ્ફળ રહ્યાં છીએ."

આ તકનો લાભ આમ આદમી પાર્ટીએ લીધો હતો. કૉંગ્રેસના કેટલાક ટિકિટવાંચ્છુકોએ 'છેક છેલ્લી ઘડી'એ આપની ટિકિટ ઉપર ઉમેદવારી નોંધાવી હતી અને તેમની ઍન્ટ્રીને પાસના નેતા અને આમ આદમી પાર્ટી (ગુજરાત)ના અધ્યક્ષ ગોપાલ ઇટાલિયાએ સુગમ બનાવી હતી.

આંદોલન, ઈટાલિયા અને ઉદય

પત્રકાર દિલીપ ક્ષત્રિયના કહેવા પ્રમાણે, "સુરતમાં આમ આદમી પાર્ટીના ઉદયનો શ્રેય ગોપાલ ઈટાલિયાને આપી શકાય. તેઓ પાટીદાર અનામત આંદોલન સમયથી જ સુરતમાં પોતાનું નેટવર્ક ધરાવતા હતા."

"સમિતિના નેતા તરીકે તેઓ 'વિઝિબલ' હતા અને પાટીદારો તથા સ્થાનિકો તેમને ઓળખતા હતા. જ્યારે કૉંગ્રેસમાં ટિકિટની વહેંચણીમાં ડખ્ખો થયો, ત્યારે પાટીદારોમાં કૉંગ્રેસ પ્રત્યે રોષ...


આ બનાવ બાદ આ મામલાનાં આરોપી ડેપ્યુટી ચીફ પ્રૉક્ટર કિરણ દામલેએ પ્રૉક્ટરપદેથી રાજીનામું આપી દીધું છે.

મિર્ઝાપુરના બરકઠામાં BHUની એક શાખા છે, જે દક્ષિણ પરિસરના નામે ઓળખાય છે. 12 નવેમ્બર, મંગળવારના રોજ કેટલાક વિદ્યાર્થીઓ આરએસએસની શાખા યોજ્યા બાદ ત્યાં યોગ કરી રહ્યા હતા.

કિરણ દામલે પર આરોપ છે કે તેમણે આ દરમિયાન ત્યાં આવીને RSSનો ધ્વજ ઉતારીને ફેંકી દીધો અને શાખા યોજી રહેલા લોકોને ફરી વાર આવું ન કરવાની ચેતવણી પણ આપી.

આ બનાવ બાદ RSSના જિલ્લા કાર્યવાહક ચંદ્રમોહન સહિત તમામ વિદ્યાર્થીઓ અને અન્ય લોકોએ કિરણ દામલે વિરુદ્ધ પ્રદર્શન કર્યું, ધરણાં યોજ્યાં અને સૂત્રોચ્ચાર કર્યાં.

મંગળવારે સાંજે ચંદ્રમોહનની ફરિયાદને આધારે પોલીસે કિરણ દામલે વિરુદ્ધ સંઘના ધ્વજનું અપમાન કરવાનો ગુનો દાખલ કર્યો હતો.

સાવચેતીના પગલારૂપે ઊતરાવ્યો ધ્વજ : દામલે

તપાસ અધિકારી પોલીસ ઇન્સ્પેક્ટર અભયકુમાર સિંહે આ અંગે મીડિયાને જાણકારી આપી, "આ ક્ષેત્રમાં છેલ્લાં 7 વર્ષોથી RSSની શાખા યોજાઈ રહી છે. ડેપ્યુટી ચીફ પ્રૉક્ટર પર RSSના ચંદ્રમોહન સિંહ અને અન્ય લોકોની ફરિયાદને આધારે વિદ્યાર્થીઓ સાથે ગાળાગાળી અને ધમકી આપવાના આરોપો હેઠળ IP... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

Cની કલમ 153A, 295A, 504, 505 હેઠળ ગુનો દાખલ કરાયો છે."

પોતાની વિરુદ્ધ ગુનો દાખલ થયા બાદ અને છાત્રોના વિરોધને જોતાં કિરણ દામલેએ ડેપ્યુટી ચીફ પ્રૉક્ટર પદેથી રાજીનામું આપી દીધું છે.

બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કિરણ દામલેએ કહ્યું કે, "ડેપ્યુટી ચીફ પ્રૉક્ટર તરીકેની તો મારી પર વધારાની જવાબદારી હતી, હું તો અહીં આસિસ્ટંટ ડાયરેક્ટર, ફિઝિકલ એજ્યુકેશનના પદ પર છેલ્લાં 10 વર્ષથી કાર્યરત છું."

"હું જ્યારે સ્ટેડિયમમાં પહોંચી ત્યારે કેટલાંક બાળકો યોગ કરી રહ્યાં હતાં. ત્યાં ઑરેન્જ કલરનો ધ્વજ લગાવેલો હતો."

"જ્યારે મેં આ ધ્વજ વિશે તેમને પૂછ્યું તો કોઈએ કંઈ જ જવાબ ન આપ્યો. ધ્વજને ત્યાંથી ઊતરાવીને મેં મારી પાસે મગાવી લીધો, જેથી જે કોઈ પણ તેની માગણી કરવા મારી પાસે આવે હું તેને એ ધ્વજ પરત કરી શકું."

"ત્યાં બેઠેલા કોઈ પણ વિદ્યાર્થીએ ધ્વજ વિશે કંઈ જ ન કહ્યું. ખરેખર તો મેં આ પગલું સાવચેતીના ભાગરૂપે લીધું હતું, કારણ કે બધા વિસ્તારોમાં કલમ 144 લગાવાઈ છે, જો આવી પરિસ્થિતિમાં કોઈ પણ બનાવ બને તો તેની જવાબદારી પ્રશાસનને માથે જ આવે છે."

કિરણ દામલે આ વિશે જણાવે છે કે તેમને આ ધ્વજ RSSનો જ છે એવી કોઈ જ જાણકારી નહોતી, કારણ કે સ્ટેડિયમમાં શાખા યોજવાની પરવાનગી લેવામાં આવી નહોતી.

તેઓ જણાવે છે કે, "પરિસરમાં તો શાખા યોજાય છે, પરંતુ સ્ટેડિયમમાં નહીં. જોકે, કોઈ પણ સ્થાને શાખા યોજવા માટેની કોઈ જ પરવાનગી લેવામાં આવી નહોતી, પરંતુ જ્યારે કેટલાક વિદ્યાર્થીઓ આ ધ્વજ ફરકાવે છે ત્યારે તેમને કોઈ આવું કરતા રોકતા નથી."

"મંગળવારે પણ કોઈ પણ વિદ્યાર્થીએ કોઈ જ ફરિયાદ કરી નહોતી, પરંતુ બાદમાં બહારના કેટલાક માણસો આવીને હંગામો કરવા લાગ્યા."

"મેં તો ત્યારે પણ સ્પષ્ટ જણાવી દીધું હતું કે જો મેં કઈ પણ ખોટું કર્યું હોય તો હું માફી માગવા માટે પણ તૈયાર છું, પરંતુ વિદ્યાર્થીઓએ મને માફી માગતા અટકાવી દીધી."

કિરણ દામલેનું કહેવું છે કે તેમણે આ પદ પરથી રાજીનામું એટલા માટે આપ્યું છે, કારણ કે તેઓ નથી ઇચ્છતાં કે કોઈ પણ પ્રકારનો અનાવશ્યક વિવાદ સર્જાય. જોકે, યુનિવર્સિટી તરફથી તેમનું રાજીનામું સ્વીકારાયું છે કે કેમ એ વાતની પુષ્ટિ થઈ નથી.

રાજકારણ શરૂ થયું

બરકછા સ્થિત BHUના દક્ષિણ પરિસરમાં આ ઘટના મંગળવારે સવારે સર્જાઈ હતી. ઘટનાના કારણે રોષે ભરાયેલા વિદ્યાર્થીઓએ પ્રશાસનિક ભવન સામે ઘરણાં-પ્રદર્શન શરૂ કરી દીધાં.

આ વિવાદની જાણ પોલીસને થતાં જ તેઓ પણ ત્યાં પહોંચી ગયા. તેમજ RSSના જિલ્લા...


આ બનાવને લઈને રવિવારે લોકોએ વિરોધપ્રદર્શન કરી કૅન્ડલ લાઇટ માર્ચ કાઢી હતી.

ઘટના અંગે શનિવારે ડીસાના ડીવાયએસપી કુશલ ઓઝાએ બીબીસી સંવાદદાતા દિપલકુમાર શાહ સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્યું હતું કે "પ્રાથમિક દૃષ્ટિએ આ રેપ વિથ મર્ડરની ઘટના છે. તીક્ષ્ણ હથિયારથી કિશોરીનું માથું ધડથી અલગ કરી દેવાયું હોવાનું પ્રાથમિક તપાસમાં બહાર આવ્યું છે. આરોપીની અટકાયત કરવામાં આવી છે. પૂછપરછ ચાલુ છે. ફૉરેન્સિક સાયન્સ લૅબોરેટરી(એફએસએલ)માં નમૂના મોકલી દેવાયા છે. તપાસ માટે ખાસ ટીમ પણ બનાવાઈ છે."

પોલીસે એમ પણ કહ્યું હતું કે આરોપી કિશોરીનો સંબંધી છે.

આરોપી ભાણેજ નીકળ્યો

ડીસાના ડીવાયએસપી કુશલ ઓઝા

જે કિશોરીની હત્યા થઈ છે એ ડીસામાં રહેતી હતી. તેના પિતા શાકભાજીનો વ્યવસાય કરતા હતા. પિતાએ બીબીસી સાથે વાત કરતાં કહ્યું હતું કે "મારી દીકરી સાથે અત્યાચાર ગુજારનારો મારો ભાણેજ જ હતો. મને ખબર નહોતી કે મારી દીકરી સાથે ફોઈનો દીકરો જ આવું કૃત્ય કરશે. તેમનું ઘર અમારાથી દોઢેક કિલોમિટર દૂર છે. ભાણેજ પણ અમારા ઘરે અવારનવાર પરિવાર સાથે આવતો હતો. કોઈને અંદાજ ક્યાંથી હોય કે એ આવું કરશે?"

ડીસાના શિવનગર વિસ્તાર પાસે કંકાવટી સોસાયટીમાં રહેતી... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

મૂકબધિર કિશોરી તેનાં મહોલ્લામાં ખૂબ લાડકવાયી હતી.

બનાસકાંઠામાં કૅન્ડલ માર્ચ

તેના પિતા કહે છે કે "પડોશમાં  કોઈ નાનુંમોટું કામ સોંપે તો તરત કરી આપતી. છોકરાંવ ક્રિકેટ રમતાં હોય અને પીવા માટે પાણી માગે તો તરત ઘરમાં દોડીને પાણી લઈ આવતી. શુક્રવારે સાંજે સાત-સાડા સાત વાગ્યે જ્યારે મારી દીકરી જ્યારે શેરીમાં રમતી હતી ત્યારે ફોઈનો દીકરો આવ્યો હતો. ઇશારાથી આઇસક્રીમની લાલચ આપીને તેને સ્કૂટર પર બેસાડીને લઈ ગયો હતો."

તમને કઈ રીતે આ ઘટનાક્રમની ખબર પડી? એ સવાલના જવાબમાં કિશોરીનાં પિતા કહે છે કે "આરોપીએ પોલીસ પાસે આ ઘટના કબૂલી છે અને પોલીસ દ્વારા જ અમને તેની જાણ થઈ છે."

ગેરહાજરીથી શંકા પ્રબળ બની

પોલીસ તપાસ

શુક્રવારે સાંજે કિશોરી ગાયબ થઈ ત્યારે તેના પરિવાર સહિત સમગ્ર મહોલ્લાના લોકોએ શોધખોળ આદરી હતી.

સીસીટીવીના આધારે તેઓ એ તારણ પર પહોંચ્યા હતા કે ફોઈનો દીકરો તેને ઉઠાવી ગયો છે.

કિશોરીના પિતા જણાવે છે કે "પાંચસો લોકોએ મારી દીકરી માટે આખી રાત શોધખોળ આદરી હતી. આસપાસના ત્રીસેક કિલોમિટર સુધી ગાડીઓ દોડાવી હતી. રસ્તા પર લગાવવામાં આવેલા અલગ અલગ સીસીટીવી(ક્લોઝ્ડ સરકિટ ટીવી) કૅમેરા ચેક કરાવડાવ્યા હતા."

"અમે ડીસા સુધરાઈના જાહેરમાં લગાવવામાં આવેલા સીસીટીવી તો ચેક કરાવડાવ્યા જ હતા, કેટલીક દુકાનોના પ્રાઇવેટ સીસીટીવી પણ ચેક કર્યા હતા. જેમાં હાઈવે પર પેટ્રોલ પમ્પ પાસે લગાવવામાં આવેલા કૅમેરામાં જોવા મળ્યું કે ભાણેજ મારી દીકરીને બાઇકમાં બેસાડીને લઈ જઈ રહ્યો છે. આને આધારે અમે તારણ પર પહોંચ્યા કે તેણે જ મારી દીકરીની હત્યા કરી હશે."

"આનો બીજો એક તાળો એ રીતે પણ મળે છે કે જ્યારે તમામ લોકો શોધખોળ કરી રહ્યા હતા ત્યારે દોઢેક કિલોમિટર ઘર દૂર હોવા છતાં મારો ભાણેજ શોધવામાં સામેલ નહતો. તેથી પણ શંકા વધુ ઘેરી બની હતી."

મને છોડાવો...

કિશોરીના કાકાએ પણ બીબીસી સાથે વાત કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે "સીસીટીવીમાં બંને બાઇક પર જતા હતા એવા દૃશ્યોને આધારે વહેમ પડતાં એ રાત્રે જ એક વાગ્યે અમે ભાણેજના ઘરે ગયા હતા. તેને પૂછ્યું હતું કે તેં જે કર્યું હોય તે બોલી જા. એ વખતે તેણે એક જ વાતનું રટણ કર્યું કે મને કંઈ ખબર જ નથી. પછી અમે પોલીસને જણાવ્યું કે અમને ભાણેજ પર શંકા છે. પોલીસે તેની પૂછપરછ કરી અને તેણે ઘટના કબૂલી લીધી.

એમણે કહ્યું કે, "શનિવારે સાંજે અમે દાંતીવાડા પોલીસ સ્ટેશન ગયા હતા. એ વખતે ભાણેજ મારી પાસે આવીને પગ પકડીને રોવા લાગ્યો હતો. મને...


આ બાબતની સૈદ્ધાંતિક સમજ માટે એમ કહેવાય છે કે જ્યારે મહિલાઓ એકસાથે રહેતી હોય ત્યારે 'ફેરોમોન્સ' તરીકે ઓળખાતું રાસાયણિક તત્વ અરસપરસ પ્રતિક્રિયા કરે છે.

ફેરોમોન્સ નામે હોરમોન્સનો સ્ત્રી, પુરુષ અને અન્ય સસ્તન પ્રાણીઓના શરીરમાંથી સ્ત્રાવ થતો રહે છે.

જે એકબીજાની નજીક રહેતી વ્યક્તિઓના ફેરોમોન્સ સાથે પણ પ્રતિક્રિયા કરે છે. જેની અસર બંનેના શરીર પર થાય છે.

કેટલાક એવા અભ્યાસ પણ છે જેમાં મહિલાઓનું માસિક એકસાથે આવવાના કોઈ પુરાવા નથી મળ્યા.

ઘણી મહિલાઓ આ તર્ક સ્વીકારે છે કે સાથે રહેતી મહિલાઓના માસિકચક્રનો સમય સમાન થવા પાછળ ફેરોમોન્સ કારણભૂત હોઈ શકે છે.

એમ્મા 24 વર્ષની છે અને યુનિવર્સિટીમાં તે અન્ય પાંચ યુવતીઓ સાથે રહે છે. તેના જણાવ્યા અનુસાર થોડાક મહિનામાં જ બધાને એક સાથે એક જ સમયે માસિકચક્ર આવવું શરૂ થયું.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

તે કહે છે કે "હું ચોક્કસપણે માનું છું કે આ માત્ર એક સંયોગ નથી."

આ તમામ મહિલાઓએ એક જ સાથે સૅનટરી નૅપ્કિન ખરીદવા પડ્યા. આ દિવસોમાં તેમના સ્વભાવ-વર્તનમાં થતા ફેરફારો પણ એક જેવા હતા. જેની નોંધ તેમની સાથે રહેતા એક પુરુષ મિત્રએ પણ લીધી હતી.

વિચાર પાછળનો તર્ક

ઓક્સફર્ડ ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

યુનિવર્સિટીમાં બાયોકલ્ચરલ એન્થ્રપોલૉજીના મદદનીશ પ્રાધ્યાપક એલેકઝાન્ડ્રા એલ્વર્ન આ બાબતને સમજાવતા કહે છે કે "આ એક પ્રચલિત માન્યતા છે.

"બધા જ લોકોને રસપ્રદ વાર્તાઓ ગમે છે. આપણે જે જોઇએ છીએ તેને અર્થપૂર્ણ રીતે રજૂ કરવાનો પ્રયાસ કરીએ છીએ.

"આપણે જે જોઈએ તે માત્ર સંયોગ અથવા આકસ્મિક જ હોઈ શકે છે તે વિચાર જ તેને નીરસ બનાવી દે છે."

એલ્વર્ને આ ઘટનાની તાર્કિકતા ચકાસવા ઉપલબ્ધ પુરાવાની સમીક્ષા કરી.

તેમણે કહ્યું કે 1971માં વિજ્ઞાનની સંશોધન પત્રિકા 'નેચર'માં આ વિષય પરનાં સંશોધનના તારણો પ્રકાશિત થયા.

ત્યારથી જ આ વિચાર ચલણમાં આવ્યો. માર્થા મેકક્લિન્ટોક નામની સંશોધનકર્તાએ અમેરિકાની એક કોલેજની 135 મહિલાઓનાં માસિકચક્રનો અભ્યાસ કર્યો હતો.

1970ની નારીવાદની ઝુંબેશની લહેર પાછળ મહિલાઓના માસિક સમકાલીન થવાનો આઇડિયા પ્રતિબિંબિત થતો હતો.

એલ્વર્ને કહ્યું કે "આ અભ્યાસમાં તેને (મેકક્લિન્ટોકને) જાણવા મળ્યું કે જે મહિલાઓ તેમની મિત્રો કે અન્ય મહિલાઓ સાથે એક જ રૂમમાં રહે છે.

"તેમના માસિકચક્ર શરૂ થવાની તારીખોમાં સમાનતા હતી.

"પરંતુ એ જ મહિલાઓને તેમની સાથે ન રહેતી મહિલાઓ સાથે રહેવાનો પ્રસંગ આવ્યો ત્યારે એમના માસિકના દિવસોમાં સમાનતા જોવા નહોતી મળી."

આથી ડૉ. મેકક્લિન્ટોકે એવી પૂર્વધારણા આપી કે આ મહિલાઓ એકબીજાની સાથે રહેતી હોવાથી તેમના ફેરોમોન્સ એકબીજા પર અસર કરતા હતા.

આવું કેમ થયું? તેની પાછળ પ્રચલિત થિયરી એ હતી કે મહિલાઓની એકબીજા સાથે સહકારની ઉદભવી રહેલી આ રણનીતિ હતી. જેનાથી તે એક પુરુષ દ્વારા તેમનું શોષણ થતું અટકાવી શકે.

સાથે રહેતી મહિલાઓના પીરિયડ સાથે આવવા અંગે અનેક થિયરી પ્રવર્તમાન

એનો અર્થ એ કે પુરુષ એક જ સમયે તમામ મહિલાઓનો ચાલાકીથી ઉપયોગ ના કરી શકે. આથી મહિલાઓએ આવો સહકાર સર્જ્યો એવું તેમનું કહેવું છે.

1970માં જયારે આ પેપર પ્રકાશિત થયું ત્યારે નારીવાદનો ઉદય થઈ રહ્યો હતો અને એક ચળવળ એવી ચાલી રહી હતી. આથી જ આ વિચાર ઘણો પ્રખ્યાત થયો એવું એલ્વર્ગ્નેનું માનવું છે.

'કેટલીક વાર સામાજિક મૂલ્યો ધારણાઓમાં છુપાઈ જાય છે. એક નારીવાદી વ્યક્તિ હોવાથી તેના મત મુજબ મહિલાઓની આ સહકારની થીઅરીનો વિચાર ઘણો આકર્ષક છે.

અન્ય અભ્યાસનાં તારણ

એવા કેટલાક અભ્યાસ પણ છે જેમાં મહિલાઓના માસિક એક સાથે આવાના કોઈ પુરાવા નથી મળ્યા. વિવેચકોએ આવા અભ્યાસકર્તા પર પણ સવાલ સર્જ્યા. પરંતુ આ બાબતે મહિલાઓ શું માને છે, તેને અવગણવા જેવું છે.

26 વર્ષીય ઈનેઝ કહે છે કે...


આ બાબતે ખરેખર ચિંતા અને ચર્ચા થવી જોઈએ, પણ ભારતમાં મુસલમાનોના રાજકીય પ્રતિનિધિત્વનો મુદ્દો ક્યાંય નથી.

ગુજરાતમાં છેલ્લા અઢી દાયકાથી ભારતીય જનતા પાર્ટી (બીજેપી) સત્તા પર છે, પણ રાજ્યની કુલ વસતીમાં નવ ટકા મુસલમાનો હોવા છતાં 2017ની ચૂંટણીમાં તેણે એકેય મુસ્લિમ ઉમેદવારને ટિકિટ આપી ન હતી.

ભારતમાં હિંદુત્વના રાજકારણે મુસલમાનોના મત અને તેમના રાજકારણને નિરર્થક બનાવી દીધું છે. ચૂંટણીમાં 80 ટકાનો મુકાબલો 14 ટકા સાથે થશે એવો નિયમ બની ગયો હોય એવું લાગે છે.

આવી પરિસ્થિતિમાં મુસલમાનો માટે લોકશાહીનો શું અર્થ છે, એ ગંભીરતાથી વિચારવાની વાત છે.

કોંગ્રેસના શાસનકાળમાં મુસ્લિમોને જે મળ્યું તેને બીજેપી 'તુષ્ટિકરણ' કહે છે, પણ કોંગ્રેસના શાસનકાળમાં દેશના કરોડો મુસલમાનોની હાલત ખરેખર સુધરી છે?

મુસલમાનોની વર્તમાન હાલત છેલ્લા ચાર વર્ષની નહીં, પણ દાયકાઓની ઉપેક્ષા તથા રાજકીય ચાલબાજીનું પરિણામ છે.

મહત્ત્વની વાત એ પણ છે કે બીજેપીએ જે પ્રકારનું વાતાવરણ બનાવ્યું છે તેમાં કોંગ્રેસ તથા અન્ય પક્ષો પણ મુસલમાનોથી એક ખાસ પ્રકારનું અંતર રાખી રહ્યા છે અને કદાચ ભવિષ્યમાં પણ રાખશે.

સંખ્યાબંધ સામાજિક, આર્થિક, શૈક્ષણિક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

અને રાજકીય મુદ્દાઓ છે, જેના કેન્દ્રમાં મુસલમાનો છે, પણ મુસલમાનોની દેશભક્તિ માપવા સિવાયના બધા મુદ્દા હાંસિયામાં ધકેલી દેવાયા છે.

'સબકા સાથ, સબકા વિકાસ' સૂત્ર સાથે સત્તા પર આવેલી બીજેપીના 'સબ'માં મુસલમાનોનો પણ સમાવેશ થતો હોય એવું દેખાતું નથી.

વસતીના પ્રમાણમાં મુસલમાનોનું પ્રતિનિધિત્વ માત્ર રાજકારણમાં જ નહીં, પરંતુ કૉર્પોરેટ, સરકારી નોકરી તથા પ્રોફેશનલ કૅરિયરના ક્ષેત્રોમાં પણ નથી.

આ હકીકતનું સમર્થન ઘણા અભ્યાસોમાં થઈ ચૂક્યું છે અને તેમાં 2006ની જસ્ટિસ સચ્ચર કમિટીનો રિપોર્ટ સૌથી વધારે જાણીતો છે.

અખલાક, જુનૈદ, પહલૂ ખાન અને અફરાજુલ જેવાં અનેક નામો છે, જેમની હત્યા તેઓ મુસલમાન હતા એ કારણસર જ થઈ હતી.

અમેરિકન એજન્સી યુએસ કમિટી ઓન ઇન્ટરનેશનલ રિલિજસ ફ્રીડમે તેના તાજા અહેવાલમાં જણાવ્યું છે, "નરેન્દ્ર મોદીના શાસનકાળમાં ધાર્મિક લઘુમતીઓનું જીવન અસલામત બન્યું છે."

એ રિપોર્ટમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે સહારનપુર અને મુઝફ્ફરનગરના કોમી હુલ્લડોના પીડિતોને ન્યાય મળ્યો નથી.

એ રિપોર્ટમાં લખ્યું છે, "વડાપ્રધાને કોમી હિંસાની નિંદા તો કરી છે, પણ હિંસા ભડકાવવામાં તેમના પક્ષના લોકો સામેલ હતા."

કાસગંજ, ઔરંગાબાદ, રોસડા, ભાગલપુર તથા આસનસોલ જેવાં દેશનાં અનેક શહેરોમાં કોમી હિંસા ભડકી હતી.

તમામ કિસ્સામાં હિંસાની પેટર્ન એકસમાન હતી. કેટલાક કિસ્સામાં તો બીજેપીના નેતાઓએ તોફાનીઓનું નેતૃત્વ કર્યું હતું.

તેમાં એક નિર્ધારિત વ્યૂહરચના અનુસાર મુસલમાનોની દુકાનોને નિશાન બનાવવામાં આવી હતી.

દેશમાં લગભગ 17 કરોડ મુસલમાનો રહે છે. આખી દુનિયામાં 'ઇસ્લામ ફોબિયા' છવાયેલો છે, ત્યારે મુસલમાન હોવું એ ગુનો હોય તેવું જોવા-દેખાડવામાં આવી રહ્યું છે.

આ પરિસ્થિતિમાં કરોડો મુસલમાનો તથા તેમના મુદ્દાઓને સંતુલિત રીતે એજન્ડા પર લાવવાની તાતી જરૂરિયાત છે.

દલિતોની હાલતનું આકલન જરૂરી

દલિતોની રાજકીય હાલત થોડી અલગ છે, કારણ કે તેમના મત હિંદુઓના 80 ટકા મતનો મહત્ત્વનો હિસ્સો છે.

મુસલમાનોની માફક તેમને બાકાત રાખીને સત્તાનાં ગણિતનાં ચોકઠાં બેસાડવાનું અશક્ય છે. તેથી દલિતોના ઘરે જઈને જમવાના કરતબ દેખાડવાનો સિલસિલો ચાલુ છે.

દલિતોની હાલત સદીઓથી એવીને એવી જ રહી છે તેથી તેમને દલિત કહેવામાં આવે છે.

આઝાદી પછી બંધારણ મારફત મળેલા અધિકારોને લીધે તેમની હાલત થોડી સુધરી છે, પણ આઝાદીનાં આટલાં વર્ષો પછી પણ દલિતોને તેમના ઉજ્જવળ ભવિષ્યની ખાતરી છે એવું કહી ન શકાય.

જે બંધારણીય...


આ બાબતે ત્રિવેન્દ્રમમાં એક સભામાં વાદ-વિવાદ ચાલતો હતો. આ સભામાં રાજ્યના જાણીતા વિદ્વાન ટી. કે. વેલ્લુપિલ્લઈ વિવાહિત મહિલાઓને સરકારી નોકરીઓ આપવાના વિરોધમાં ભાષણ આપી રહ્યા હતા.

ત્યારે 24 વર્ષીય અન્ના ચાંડી મંચ પર ચઢ્યાં અને સરકારી નોકરીઓમાં મહિલાઓને અનામત આપવાના પક્ષમાં એક પછી એક દલીલ રજૂ કરવા લાગ્યાં.

સભાનું વાતાવરણ સાવ પલટાઈ ગયું, એવું થઈ ગયું કે જાણે સભામાં નહીં પણ અદાલતમાં વાદ-વિવાદ ચાલી રહ્યો હોય.

એ વખતે રાજ્યના લોકોમાં અન્ય એક વાતને લઈને પણ મતભેદ હતો કે અવિવાહિત મહિલાઓને નોકરીઓ મળે કે પછી વિવાહિત મહિલાઓને.

આ વિશેષ શ્રેણીની આ પહેલાંની કહાણીઓ વાંચવા માટે ક્લિક કરો:

અન્ના ચાંડી : ભારતમાં હાઈકોર્ટનાં જજ બનનારા પ્રથમ મહિલા

ટી. કે. વેલ્લુ પિલ્લઈએ પોતાની દલીલમાં કહ્યું, ''સરકારી નોકરીઓને કારણે મહિલાઓનાં વૈવાહિક જીવનની જવાબદારીઓમાં બાધા આવશે. પૈસા-સંપત્તિ અમુક પરિવારોમાં સીમિત થઈ જશે અને પુરુષોના આત્મસન્માનને ઠેસ વાગશે.''

વકીલાતનો અભ્યાસ કરી ચૂકેલાં અન્ના ચાંડીએ પોતાનો તર્ક આપતાં કહ્યું, "અરજદારની અરજીથી સ્પષ્ટ થાય છે કે તેઓ માને છે કે મહિલાઓ માત્ર પુરુષો માટે ઘરેલુ સુખનું સાધન છે."... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

"આના આધારે તેઓ મહિલાઓ દ્વારા નોકરી મેળવવાના પ્રયત્નો પર પાબંદી લગાવવા માગે છે, કારણકે તેમના પ્રમાણે જો મહિલાઓ રસોડામાંથી બહાર નીકળશે તો તેનાથી પારિવારિક સુખમાં ઓછપ આવશે."

તેમણે જોરદાર રીતે કહ્યું કે મહિલાઓ કમાશે એનાથી પરિવારને સંકટના સમયમાં સહારો મળશે, જો માત્ર અવિવાહિત મહિલાઓને જ નોકરીઓ આપવામાં આવશે તો કેટલાંક મહિલાઓ લગ્ન કરવાનું જ ટાળવા લાગશે.

કેરળનાં ઇતિહાસકાર અને લેખિકા જે. દેવિકા કહે છે, "અન્ના ચાંડી આ સભામાં ભાગ લેવા માટે ખાસ કોટ્ટમથી ત્રિવેન્દ્રમ આવ્યાં હતાં અને તેમના પ્રભાવશાળી ભાષણથી રાજ્યમાં મહિલાઅનામતની માગને મજબૂતી મળી હતી."

આ વાદ-વિવાદ આવનારા દિવસોમાં અખબાર મારફતે આગળ વધ્યો હતો.

મહિલા અનામતની માગની શરૂઆત કરનારાં મલયાલી મહિલાઓમાં અન્ના ચાંડી મહત્ત્વપૂર્ણ સ્થાન ધરાવે છે.

કાયદાની ડિગ્રી મેળવનારાં પ્રથમ મહિલા

સુગરા હુમાયુ મિર્ઝા : હૈદરાબાદ ડૅક્કનના પ્રથમ મહિલા સંપાદક

અન્ના ચાંડીનો જન્મ ત્રાવણકોર રાજ્યમાં મે 1905માં થયો હતો.

1926માં રાજ્યમાં કાયદાની ડિગ્રી મેળવનારાં પ્રથમ મલયાલી મહિલા અન્ના ચાંડી જ હતાં.

જે. દેવિકા કહે છે, "સીરિયન ખ્રિસ્તી પરિવારમાં ઊછરેલાં અન્ના ચાંડી કેરળ રાજ્યમાં કાયદાની ડિગ્રી લેનારાં પ્રથમ મહિલા બન્યાં. લૉ કૉલેજમાં ઍડમિશન લેવું તેમની માટે સહેલું નહોતું. કૉલેજમાં તેમની મજાક કરવામાં આવતી પરંતુ તેઓ દૃઢ વ્યક્તિત્વવાળાં મહિલા હતાં."

અન્ના ચાંડી ગુનાહિત મામલામાં કાયદા પર પોતાની મજબૂત પકડ માટે જાણીતાં હતાં.

રાજકારણમાં પ્રવેશ

મહિલાઅનામત માટે અવાજ ઉઠાવનારાં અન્ના ચાંડી સામાજિક સ્તરે અને રાજકારણમાં મહિલાઓને સ્થાન અપાવવા માટે સક્રિય રહ્યાં હતાં.

1931માં તેમણે ત્રાવણકોરમાં શ્રી મૂલમ પૉપ્યુલય ઍસેમ્બલીની ચૂંટણી લડવા માટે ઉમેદવારીપત્ર ભર્યું.

જે. દેવિકા કહે છે, "તે સમયે રાજકારણમાં મહિલાઓ માટે રસ્તો મોકળો નહોતો. અન્ના ચાંડી જ્યારે ચૂંટણીમેદાનમાં ઊતર્યાં ત્યારે તેમની વિરુદ્ધ દુષ્પ્રચાર કરવામાં આવ્યો."

"તેમની વિરુદ્ધ અપમાનજનક પોસ્ટર છાપવામાં આવ્યાં અને તેઓ ચૂંટણી હારી ગયાં. પરંતુ તેઓ ચૂપ ન રહ્યાં અને પોતાની પત્રિકા 'શ્રીમતિ'માં સંપાદકીય લેખ લખીને પોતાની વિરુદ્ધ થયેલા દુષ્પ્રચારની ધારદાર ટીકા કરી."

1932માં તેઓ ફરીથી ચૂંટણી લડ્યાં અને જીત્યાં પણ ખરાં.

જે. દેવિકા પ્રમાણે, "રાજ્યની ઍસેમ્બલીનાં સભ્ય રહેતાં તેમણે માત્ર મહિલાઓના જ નહીં પણ બજેટ જેવા અન્ય વ્યાપક મુદ્દાઓ પર પણ ચર્ચામાં...


આ બાબતે સુપ્રીમ કોર્ટે પણ રાજ્ય સરકાર પાસે જવાબ માગ્યો છે કે આ મોત પાછળનું કારણ શું છે?

જસ્ટિસ મદન લોકુરની અધ્યક્ષતાવાળી બૅન્ચે સરકારને કહ્યું કે સિંહોનાં મૃત્યુ થવાં એ ખૂબ જ ગંભીર બાબત છે.

એટલું જ નહીં સુપ્રીમ કોર્ટે સરકારને એવો પણ આદેશ આપ્યો છે કે આ મોત પાછળનું કારણ તાત્કાલિક શોધવામાં આવે અને સિંહોને બચાવવામાં આવે.

ગુજરાત સરકારના આંકડા પ્રમાણે, વર્ષ 2016 અને 2017માં કુલ 184 સિંહ મૃત્યુ પામ્યા, તેમાંથી 30 જેટલા તો આકસ્મિક રીતે મોતને ભેટ્યા હતા.

થોડા સમયમાં ધડાધડ સિંહોનાં થતાં મૃત્યુ પાછળનું કારણ શું છે, તે જાણવાનો અમે પ્રયાસ કર્યો.

સિંહોનાં મોતનું કારણ

વન વિભાગ દ્વારા આપવામાં આવેલા નિવેદન પ્રમાણે, દલખાણિયા અને જશાધર રેન્જમાં તારીખ 12 સપ્ટેમ્બરથી 19 સપ્ટેમ્બરના સમયગાળામાં કુલ 11 સિંહોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં.

પોસ્ટમૉર્ટમ રિપોર્ટ મુજબ, સિંહોનાં મૃત્યુનાં કારણો આંતરિક લડાઈ, રેસપીરેટરી અને હિપેટિક ફેલ્યૉર હતાં.

જોકે, સિંહોનાં મૃત્યુની આ ઘટના બાદ આ વિસ્તારમાં સિંહોને રેસ્ક્યૂ સેન્ટર પર લાવી તેમના લોહી સહિત અલગઅલગ નમૂના લેવામાં આવ્યા હતા.

આ નમૂનાઓને પુણેની નેશનલ વાઇરોલૉજી અને જૂન... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ગાઢની ફોરેન્સિક સાયન્સ લૅબોરેટરીમાં મોકલવામાં આવ્યા છે.

વન વિભાગના મુખ્ય વન સંરક્ષક દુષ્યંત વસાવડાએ બીબીસી સાથે વાતચીતમાં જણાવ્યું, "સિંહોના મેડિકલ રિપોર્ટ્સ મુજબ ચાર સિંહોના શરીરમાં વાઇરસનાં લક્ષણો જોવા મળ્યાં હતાં. જ્યારે છ સિંહોનાં શરીરમાં ટીક્સ (લોહી પીતી જીવાત)ના પ્રોટોઝોઆ ઇન્ફૅક્શનું પ્રમાણ જોવા મળ્યું હતું."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ગુજરાતના વન મંત્રી ગણપત વસાવાએ બુધવારે પ્રેસ કૉન્ફરન્સ કરીને જણાવ્યું હતું કે ચાર સિંહોમાંથી 'સીડીવી (કેનિન ડિસ્ટેમ્પર વાઇરસ)' જોવા મળ્યો છે. આ વાઇરસ કૂતરાઓની લાળમાં જોવા મળે છે.

બીબીસી ગુજરાતીએ વન્યજીવોના સંરક્ષણ માટે કાર્યરત બાયૉલૉજીસ્ટ ડૉ. રવિ ચેલમ સાથે વાતચીત કરી અને સિંહોનાં મૃત્યુ પાછળનાં કારણો જાણવાનો પ્રયાસ કર્યો.

ચેલમ કહે છે, "જો એક સિંહોના શરીરમાંથી પણ કેનિન ડિસ્ટેમ્પર જેવો વાઇરસ મળી આવે તો એ ખતરનાક સાબિત થઈ શકે છે."

"વર્ષ 1992-93માં આફ્રિકાના તાન્ઝાનિયામાં આવેલા સેરેન્ગેટી નેશનલ પાર્કમાં આ વાઇરસને કારણે થોડા સમયમાં જ એક હજાર સિંહોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં. એટલા માટે આ વાઇરસને કારણે વધુ સિંહોનાં પણ મોત થઈ શકે છે."

આ વાત પરથી એવું સાબિત થાય છે કે આ વાઇરસ કેટલો ખતરનાક સાબિત થઈ શકે છે. પરંતુ આ મુદ્દે વન વિભાગમાં નું કહેવું કંઈક અલગ જ છે.

'માણસોમાં પણ હોય શકે CDV'

આ અંગે દલખાણિયા રેન્જના સીસીએફ (ચીફ કન્ઝર્વેટર ઑફ ફોરેસ્ટ) ડી. ટી. વસાવડા બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્યું કે સિંહોનાં મોત સમગ્ર ગીરમાં નથી થઈ રહ્યાં, પરંતુ માત્ર દલખાણિયા રેન્જમાં જ થઈ રહ્યાં છે.

વસાવડાએ કહ્યું, "મારી રેન્જના તમામ સિંહોને રેસ્ક્યૂ સેન્ટરમાં ખસેડવામાં આવ્યા છે અને તેની તપાસ કરવામાં આવી રહી છે."

ચેલમના જણાવ્યા અનુસાર, સીડીવી વાઇરસ કેટલો ભયાનક છે અને તેની કારણે શું થઈ શકે છે એ બાબત પણ ગંભીર છે.

આ મુદ્દે વસાવડાએ કહ્યું, "સીડીવી વાઇરસ તમામ પ્રાણીઓનાં શરીરમાં મળી આવે છે. એટલે સુધી કે મનુષ્યોનાં શરીરમાં પણ જોવા મળે છે. જ્યારે આ વાઇરસને યોગ્ય વાતાવરણ મળે, ત્યારે તે સક્રિય થાય છે."

વસાવડાના કહેવા પ્રમાણે, ગેરકાયદેસર રીતે યોજાતા લાયન શો અન્ય રેન્જમાં થતા હોવાથી દખાણિયા રેન્જમાં થયેલા સિંહનાં મૃત્યુને લાયન શો સાથે જોડી ન શકાય.

ઉલ્લેખનીય છે કે કેનિન ડિસ્ટેમ્પર મુખ્યત્ત્વે પ્રાણીઓમાં જોવા મળતો વાઇરસ છે. મોટાભાગે આ વાઇરસ બિલાડીની પ્રજાતિઓના પ્રાણીઓમાં જોવા મળે છે.

શું છે CDV?

બીબીસી સંવાદદાતા...


આ બાબતો માટે જે વ્યક્તિને બધાએ યાદ કર્યા તે હતા મહેન્દ્રસિંહ ધોની.

ઑસ્ટ્રેલિયા વિરુદ્ધ બે વન-ડે મૅચ જીત્યા બાદ છેલ્લી મૅચ હારીને કૅપ્ટ કોહલી સિરીઝ હારી ગયા.

વર્લ્ડ કપ પહેલાં જ છેલ્લી વન-ડે સિરીઝમાં 2-0થી આગળ રહેવા છતાં થયેલી હારથી ઘણા પ્રશ્નો ઊઠ્યા છે.

છેલ્લી બે મૅચમાં ધોની ટીમમાં નહોતા તેને પણ આ હાર પાછળનું એક કારણ ગણવામાં આવે છે.

નિષ્ણાતોના મતે વિરાટ કોહલીના નિર્ણયમાં મેદાન પર ધોનીની ગેરહાજરી અનુભવાતી હતી.

આ દરમિયાન ધોનીના બદલે વિકેટકીપિંગ કરી રહેલા ઋષભ પંતે મહત્ત્વપૂર્ણ કૅચ પણ છોડ્યા.

મહેન્દ્રસિંહ ધોની વિશે પૂર્વ કૅપ્ટન અને કૉચ અનિલ કુંબલેએ પણ કહ્યું કે જ્યારે તેઓ મેદાન પર હોય ત્યારે વિરાટને યોગ્ય નિર્ણય લેવામાં મદદ મળી રહે છે.

હવે જ્યારે 30 મેથી વર્લ્ડકપ શરૂ થવા જઈ રહ્યો છે, ત્યારે ઑસ્ટ્રેલિયા સામે પોતાની હોમપીચ પર મળેલી હારથી ભારતીય ટીમની તૈયારી અને કોહલીના નિર્ણયો પર સવાલ ઊઠી રહ્યા છે.

ટીમ ઇન્ડિયાના મુખ્ય કૉચ અનિલ કુંબલેએ કહ્યું, "ધોનીની હાજરીમાં વિરાટ સારી કપ્તાની કરે છે. વિકેટ પાછળ ધોનીના હોવાથી તેઓ વધુ સહજ રહી શકે છે. બંને વચ્ચે સતત વાતચીત થતી રહે છે. તેથી વિરાટ સારા ન... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

િર્ણય લઈ શકે છે."

2014માં ધોનીએ ટેસ્ટ ક્રિકેટમાંથી સંન્યાસ લીધો અને 2017માં તેમણે વિરાટને કપ્તાની સોંપી દીધી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

કુંબલેએ કહ્યું વિરાટને ધોનીની કમી અનુભવાઈ

કુંબલેએ કહ્યું કે ધોની પાસે કપ્તાનીનો બહોળો અનુભવ છે અને વિકેટ પાછળથી તેઓ રમતને વધુ સારી રીતે સમજી શકે છે.

તેમણે કહ્યું કે ધોની લાઇન લૅંથ બાબતે બૉલર્સ સાથે સતત વાત કરતા રહે છે. તેઓ ફિલ્ડ સેટ કરવામાં વિરાટની મદદ કરે છે. તેમની ગેરહાજરીમાં ઘણી ભૂલો થઈ છે.

કુંબલેએ ક્રિક્ટ નેક્સ્ટ સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું હતું કે અંતિમ ઑવરમાં વિરાટ બાઉન્ડ્રી પર ફિલ્ડિંગ કરે છે અને ધોની વિકેટ પાછળથી છેલ્લી 10-15 ઑવરમાં બૉલર્સને સલાહ આપતા દેખાય છે.

ઑસ્ટ્રેલિયા વિરુદ્ધ ધોનીએ બે મૅચ ન રમી તેમાં બૉલર્સ સાથે વાત કરવામાં કે ફિલ્ડીંગ સેટ કરવામાં ધોનીની ગેરહાજરી દેખાઈ.

કુલદીપની બૉલિંગ પર ધોનીની અસર

પોતાની વિકેટ કિપીંગ ઉપરાંત ધોની વિકેટ પાછળથી બૉલરને સલાહ આપ્યા કરે છે.

ચાઇનામૅન કુલદીપ યાદવ એક એવા જ બૉલર છે, જેમને બે મૅચમાં ધોનીની ગેરહાજરીની અસર થઈ .

ઑસ્ટ્રેલિયા વિરુદ્ધ પાંચ મૅચની સિરીઝમાં 10 વિકેટ ખેરવનારા ચાઇનામૅન કુલદીપ યાદવ છેલ્લી બે મૅચમાં માત્ર બે જ વિકેટ લઈ શક્યા.

ધોની જ્યારે વિકેટ કીપિંગ કરતા હોય ત્યારે વિકેટ પાછળથી કુલદીપને સલાહ આપ્યા કરે છે.

કુલદીપને સલાહ આપતો ધોનીનો અવાજ ઘણી વખત સ્ટ્મ્પના કૅમેરામાં પણ કેદ થયેલો છે.

કુલદીપ પોતે પણ સ્વીકારે છે કે વિકેટ પાછળ ધોનીની હાજરી તેમનું કામ સરળ કરી દે છે.

તેઓ કહે છે, "ધોની વિકેટ પાછળથી અમને બૉલર્સને મદદ કરે છે. જ્યારે પણ તેમને લાગે કે અમને કંઈક કેહવાની જરૂર છે તો અમારી પાસે આવશે."

કુલદીપ કહે છે, "ઘણી વખત બૉલર્સ મૅચની પરિસ્થિતિને યોગ્ય રીતે સમજી શકતા નથી."

"પણ માહીભાઈ સ્થિતિને બરાબર સમજે છે અને એટલે જ અમે તેમની સાથે રમીને પોતાને ભાગ્યશાળી માનીએ છીએ."

ઈશાંતે પણ કહ્યું, માહીએ કરી મદદ

ફાસ્ટ બૉલર ઈશાંત શર્માએ પણ કહ્યું કે કૅપ્ટન અને એક સિનિયર ખેલાડી તરીકે મહેન્દ્રસિંહ ધોનીએ તેમની સમગ્ર કારકિર્દી દરમિયાન ઘણી મદદ કરી છે.

ઇશાંતે કહ્યું, "માહીભાઈએ ઘણી વખત મુશ્કેલ વખતમાં મારી મદદ કરી છે."

"હવે ટીમમાં એક સિનિયર તરીકે વિરાટ મારી પાસે આવે છે અને કહે છે, "મને ખબર છે કે તમે થાકેલા છો પણ એક સિનિયર તરીકે તમારે ટીમ માટે આવું કરવું પડશે."

ભારત માટે અત્યાર સુધીમાં 90 ટેસ્ટ મૅચમાં 267 વિકેટ લઈ ચૂકેલા ઈશાંતે કહ્યું,...


આ બાળકો અમને એ કિશનલાલના ઘરે લઈ જાય છે, જેમનું મૃત્યુ ગત 20 જાન્યુઆરીના રોજ ગટરમાં સફાઈ દરમિયાન થયું હતું.

કિશનલાલ અભણ હતા. તેમના ઘરના દરવાજાની બહાર શિક્ષિત ભારતનું પોસ્ટર લાગેલું હતું.

આ શિક્ષિત ભારતનાં પોસ્ટરની સંભાવના કિશનલાલનાં બાળકોની ભીની આંખમાં ત્યારે તરી આવી જ્યારે તેમણે કહ્યું, "પપ્પા ઇચ્છતા કે અમે કોઈ દિવસ તેમના જેવું કામ ન કરીએ. તેઓ અમને ખૂબ ભણાવવા-ગણાવવા માગતા હતા. તેઓ ઇચ્છતા કે અમે ભાઈ-બહેન એક દિવસ અધિકારી બનીએ."

કિશનલાલનાં પત્ની ઇંદુ દેવી તેમાનાં ત્રણ બાળકો અને પાડોશની મહિલાઓ સાથે લગભગ 6x8ના ઓરડામાં બેઠાં હતાં.

પરિવારના મોભી અને એકલા માથે પરિવાર ચલાવનારી વ્યક્તિનાં મૃત્યુનું દુખ ઓરડામાં દેખાઈ આવતું હતું. સાથે જ દેખાતી ગરીબી, લાચારી અને ભવિષ્યની ચિંતા પણ.

વર્ષ 2019માં એક વ્યક્તિનું ગટર સફાઈ કરતી વખતે મૃત્યુ થયું. આ વિચારીને 'પ્યાસા' ફિલ્મમાં સાહિર લુધિયાનવીનું લખેલું ગીત માનસમાં ઊપસી આવે છે :

"જરા ઇસ મુલ્ક કે રહબરોં કો બુલાઓ, યે કૂચે, યે ગલિયાં, યે મંઝર દીખાઓ,

જિન્હેં નાઝ હૈ હિંદ પર ઉનકો લાઓ, જિન્હેં નાઝ હૈ હિંદ પર કહાં હૈં...કહા હૈં...કહા હૈં?"

પરિવાર સાથે ઝઘડીને... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

આવ્યા હતા દિલ્હી

ઈંદુ સાથે બેઠેલી મહિલાઓએ ફરિયાદના સૂરમાં કહ્યું કે 'કોઈ આ ગરીબને ન્યાય પણ અપાવશો કે માત્ર આમ જ આવી રહ્યા છે?'

કંઈક પૂછતાં પહેલાં ઈંદુ પાસે બેઠેલી એક મહિલા કહે છે, "તમે માત્ર આ ગરીબને એક સારી નોકરી અપાવી દો, જેથી કરીને તે તેમનાં બાળકોને ઉછેરી શકે."

કિશનલાલ મૂળ છત્તીસગઢના હતા. ત્યાં રોજગારી નહોતી એટલે દિલ્હી આવી ગયા હતા.

એમનાં પત્ની ઈંદુદેવી જણાવે છે, "પરિવાર સાથે લડીને અમને પણ સાથે લાવ્યા હતા. તેઓ કોઈ દિવસ કામને નકારતા નહોતા. ક્યારેક મિસ્ત્રી તરીકે તો ક્યારેક ગટરની સફાઈ માટે જતા રહેતા."

"ઘણા દિવસો પછી આ કામ મળ્યું હતું. 16 જાન્યુઆરીથી કામ કરતા હતા અને દરરોજ પૈસા પણ મળતા હતા."

ગટરની સફાઈ દરમિયાન તેમનું મૃત્યુ થયું તે સમયે તેમની પાસે કોઈ સુરક્ષાનું સાધન પણ નહોતું.

ઈંદુ જણાવે છે, "માલિક સફાઈ માટે દોરડું પણ નહોતા આપતા. તેમની પાસે માત્ર એક પંજી (કચરો ખેંચનાર) હતો જે માલિક આપતા હતા. વાંસ પણ જાતે જ લઈ જવો પડતો હતો."

'ઉત્તર દિલ્હી નગર નિગમ' અંતર્ગત આવનારા આ વિસ્તારની સફાઈ 'સિંચાઈ અને પૂર નિયંત્રણ વિભાગ' કરાવી રહ્યો હતો.

આ કામ માટે કિશન સિવાય અન્ય ચાર વ્યક્તિ અઝિજુલ (40 વર્ષ), મનોજ (35 વર્ષ), ઉમેશ (62 વર્ષ), અને રાજુ (35 વર્ષ) દરરોજની માફક કામ પર નીકળ્યા હતા

રસ્તાની એક તરફ કિશનની ઝૂપડપટ્ટી અને બીજી તરફ બુરાડી ગટર અને તેમાં સામેલ થતી અન્ય નાની ગટરો.

મનોજ બીબીસીને જણાવે છે, "કિશન અને કાકા (ઉમેશ) ગટરમાં ઊતર્યા હતા. કિશન બે ડગલાં આગળ હતા. સફાઈ દરમિયાન અચાનક પાણીનો વેગ વધ્યો. કિશન અંદર ગયા તો ગટરના છેડે કચરો ફસાઈ ગયો જેના કારણે તેઓ ત્યાં જ ફસાઈ ગયા અને તેમને ગુંગળામણ થવા લાગી અને તેમનો જીવ જતો રહ્યો."

બહાર હાજર રહેલા સાથીઓએ કિશનને થોડી વાર શોધ્યા પરંતુ તેઓ ના મળ્યા. ત્યારબાદ તેમણે આ ઘટનાની સૂચના અન્ય સાથી દિલીપને કરી.

દિલીપી ફરી વખત કિશનને શોધવાનો પ્રયાસ કર્યો પરંતુ કિશનનો કોઈ પતો ના લાગ્યો. ત્યારબાદ પોલીસને જાણ કરવામાં આવી.

દિલીપ જણાવે છે કે અકસ્માત એકથી દોઢ વાગ્યાની વચ્ચે થયો હતો. તેઓ કહે છે, "થોડીવાર સુધી કિશનને શોધવામાં આવ્યા પરંતુ અમે અસફળ રહ્યા. પોલીસના આવતા જ અમને કામ આપનારા અનિલ ત્યાંથી નાસી ગયો."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

'માગવા છતાં ઉપકરણો નહોતાં આપતા'

ઇન્સ્પેક્ટર પીએસ યાવદ જણાવે છે કે પોલીસને આ ઘટનાની જાણ ત્રણ વાગ્યાની આસપાસ થઈ.

તેઓ કહે છે, "જ્યારે અમે ત્યાં પહોંચ્યા તો કિશન...


આ બિલની તરફેણમાં 245 અને વિપક્ષમાં 11 મત પડયા હતા. કૉંગ્રેસ અને એઆઇડીએમકે એ વૉકાઉટ કર્યુ હતું.

ટ્રિપલ તલાકની ચર્ચા દરમિયાન મોહમ્મદ સલીમને સ્મૃતિ ઈરાનીને કહ્યું કે દમ હોય તો હનુમાન ચાલીસા સંભળાવો.

ચર્ચા દરમિયાન સ્મૃતિ ઇરાનીએ કહ્યું, "તમામ મહિલાઓ માટે ન્યાય સુનિશ્ચિત કરીશું."

"એ લોકો કે આને અપરાધની નજરથી કેમ જોઈ શકાય એવા ઉદ્દેશથી ચર્ચામાં ભાગ લઈ રહ્યા છે એમને મારું નિવેદન છે."

"જો ઇસ્લામિક ઇતિહાસ જોવામાં આવે તો બીજા ખલીફાની સામે પહેલીવાર આવો કેસ આવ્યો. જયારે એક વ્યકિતને પુછવામાં આવ્યુ કે શું આપે આ રીતે તલાક આપ્યા છે."

"જયારે એ વ્યકિતએ એનો સ્વીકાર કર્યો તો એને 40 કોરડાઓની સજા કરવામાં આવી. આનો અર્થ છે ઇસ્લામમાં તલાકને સ્ત્રી સામે કરાયેલો ગુનો ગણવામાં આવ્યો છે."

સીપીઆઇ(એમ)ના સાંસદ મોહમ્મદ સલીમે આ બાબતે સ્મૃતિ ઇરાનીને રોકીને કહ્યું, "ખલીફાનું નામ બતાવો, મૅડમ નામ."

આની સામે સ્મૃતિ ઇરાનીએ જવાબ આપ્યો, "હઝરત સાહેબનું નામ મારા મોઢે સાંભળવા માગો છો તો હું પણ તમારા મોઢે હનુમાન ચાલીસા સાંભળવા ઇચ્છીશ. કયારેક દમ હોય તો સંભળાવી દેજો."

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે:

ટ્રિપલ તલાક પર કોણે શું કહ્યું... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

?

કાયદામંત્રી રવિશંકર પ્રસાદ : "આ ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ વિષય છે. આજનું બિલ ફકત માણસ અને માણસાઈ માટે છે. આ બિલ દેશની મહિલાઓના સન્માન માટે છે.

"મુસ્લિમ પુરષો માટે સજાની જોગવાઈ રાજનીતિ નથી. આ મહિલાઓને ન્યાય આપનારું મજબૂત બિલ છે. 20થી વધારે ઇસ્લામિક દેશો ટ્રિપલ તલાકના મામલાઓ નિયંત્રિત કરી ચૂકયા છે તો ભારત જેવા બિનસાંપ્રદાયિક દેશમાં એ કેમ ન થઈ શકે?"

"આને રાજકીય ચશ્માથી ન જોવું જોઈએ. અમે આ બિલમાં કહ્યું છે કે પીડિત મહિલા કે તેનાં પરિવારજનો જ ફરિયાદ કરી શકશે. સુપ્રીમ કૉર્ટે પણ કહ્યું છે કે બિલ પાસ થવું જોઈએ."

કૉંગ્રેસ સાંસદ સુષ્મિતા દેવ : "જો મહિલાના સન્માન અને ગરિમાનો સવાલ છે તો કૉંગ્રેસની તરફથી કોઈ જ વાંધો નથી પણ મુખ મેં રામ અને બગલ મેં છૂરીથી વાંધો છે."

"જયારે આ બિલને લઈને અગાઉ ચર્ચા થઈ હતી ત્યારે પણ અમે સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. અમારી માગણીઓને આ નવા બિલમાં સમાવવામાં નથી આવી."

"સશક્તિકરણને નામે મુસ્લિમ મહિલાઓને મુકદમાબાજીની પરેશાની આપવામાં આવી રહી છે. આ બિલનો હેતુ મુસ્લિમ પુરુષોને હેરાન કરવાનો વધારે છે નહીં કે મુસ્લિમ મહિલાઓને સશક્ત કરવાનો."

અસદઉદ્દિન ઔવેસી : "આ બિલની અનેક જોગવાઈઓ ગેરબંધારણીય છે. આ બિલને સંયુકત પસંદગી સમિતિ પાસે મોકલવું જોઈએ."

"જો આપણા દેશમાં તલાકના કાયદામાં હિંદુને એક વર્ષની સજાની જોગવાઈ હોય તો મુસલમાનો માટે સજા ત્રણ વર્ષ કેમ કરવામાં આવી છે?

"કેમ કે આનો ઉપયોગ અમારી વિરુદ્ધ થશે. તમારો કાયદો ધર્મની વિરુદ્ધ છે. તમે મુસ્લિમ મહિલાઓ માટે કામ નથી કરી રહ્યા."

"પૂરા દેશમાં 'મીટૂ અભિયાન' થયું હતું. એ વખતે વખતે ઊભા થયા હતા એ મંત્રીઓ કયાં ગયા? કયાં ગયા તેઓ? તમે એ લોકોને પક્ષમાં સ્થાન આપો છો અને અમને અરીસો દેખાડો છો?"

મલ્લિકાર્જુન ખડગે : "આ એક મહત્ત્વપૂર્ણ બિલ છે. એક ધર્મની અંદર દખલ દઈને સરકારે કાયદો બનાવવો યોગ્ય નથી."

"મારી વિનંતી છે કે આને સંયુકત પસંદગી સમિતિને મોકલવામાં આવે. થોડો સમય આપવામાં આવે જેથી સરળતાથી બિલ આવી શકે. આ મહત્ત્વપૂર્ણ છે કેમકે આનો સંબંધ કરોડો મહિલાઓ સાથે છે."

ભાજપા સાંસદ મીનાક્ષી લેખી : "જે પ્રધાન સેવકની સેવાઓનો લાભ દરેકને મળી રહ્યો છે, શું એનાથી મુસ્લિમ મહિલાઓને વંચિત રાખવી જોઈએ."

"આજે સરકાર મહિલા સશક્તિકરણની વાતો કરી રહી છે. સરકારે કેટલીયે યોજનાઓ શરુ કરી છે. આવામાં ટ્રિપલ તલાક એ સમાજમાં કુરીતિ છે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


આ બીમારીની સારવાર એટલી મોંઘી છે કે તેના માટે કરોડો રૂપિયા ખર્ચવા પડે છે.

અર્શિયાાના પિતા એસ સામાન્ય શિક્ષક છે, તેમની આર્થિક પરિસ્થિતિ એવી નથી કે તેઓ આ બીમારી પાછળ કરોડો રૂપિયા ખર્ચી શકે.

દવા વગર અર્શિયા ક્યારેય એક સામાન્ય વ્યક્તિની જેમ જીવન જીવી શકશે નહીં.

તેનાં માતાપિતાને આશા છે કે ભારતમાં જો આ બિમારીની દવા ઓછો ખર્ચમાં ઉપલબ્ધ થાયતો અર્શિયાને તે બચાવી શકે.

અર્શિયાાના પિતા એસ સામાન્ય શિક્ષક છે, તેમની આર્થિક પરિસ્થિતિ એવી નથી કે તેઓ આ બીમારી પાછળ કરોડો રૂપિયા ખર્ચી શકે.

આ વાંચવું પણ ગમશે :

તેમનું કહેવું છે કે ભારતમાં જો ઓછા ભાવે આ ગંભીર બીમારીની દવા મળે તો બાળકીનું જીવન બચાવી શકાય.

જાન્યુઆરી મહિનામાં મુંબઈની પાંચ મહિનાની એક નાનકડી બાળકી તીરા કામતનો આવોજ કેસ સામે આવ્યો હતો જેમાં તેનાં માતાપિતા 16 કરોડ રુપિયાનું ઇન્જેક્શન અપાવવા માટે પૈસા એકઠા કરી રહ્યા હતા.

મુંબઈના તીરા કામત જેવી કહાણી

મુંબઈની પાંચ મહિનાની બાળકી તીરા કામતનાં માતાપિતા 16 કરોડ રૂપિયાનું ઇન્જેક્શન અપાવવા માટે પૈસા એકઠાં કરી રહ્યાં હતાં.

ધ ન્યૂ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ અનુસાર સરકારે જાહેરાત કરી છે કે તીરાની સારવાર માટ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ે જે 16 કરોડ રૂપિયાનું ઇંજેક્શન ઇમ્પૉર્ટ કરવામાં આવશે, તેની પર કોઈ ટૅક્સ લેવાશે નહીં.

અહેવાલ અનુસાર ટૅક્સની રકમ છ કરોડ રૂપિયા જેટલી થાય છે.

તીરા કામતના સંદર્ભમાં મુંબઈની બૉમ્બે હૉસ્પિટલનાં ન્યુરોલૉજિસ્ટ ડૉ. નિર્મલા સૂર્યાએ બીબીસી મરાઠી સાથે વાત કરતાં કહ્યું, "એસએમએ એટલે કે સ્પાઈનલ મસ્ક્યૂલર ઍટ્રોફી ચાર પ્રકારની હોય છે. પ્રથમ પ્રકારની એસએમએ ખૂબ ગંભીર હોય છે અને એ છ મહિના સુધીની વયનાં બાળકોમાં જોવા મળે છે."

"આ રોગમાં ચેતાતંત્ર ખતમ થઈ જાય છે, મગજમાંથી સંકેતો ન મળતા હોવાને કારણે સ્નાયુ નબળા પડી જાય છે અને આખરે કામ કરતા બંધ થઈ જાય છે. આ રોગનો ભોગ બનેલા બાળકોનું જીવતા રહેવું મુશ્કેલ હોય છે. અત્યાર સુધી આ બિમારીનો કોઈ ઇલાજ મળ્યો નથી."

"2019 માં અમેરિકામાં ઝૉલજેન્સમા (Zolgensma) નામની જીન થેરપીને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. આ થેરપી બે વર્ષથી ઓછી ઉંમરનાં બાળકોને આપી શકાય છે. દર્દીના શરીરમાં થયેલા બધા નુકસાનની ભરપાઈ આ ઉપચાર પદ્ધતિથી કરી શકાતી નથી, પણ થોડીઘણી રાહત જરૂર મળી શકે છે."

"દર્દીને ઇંજેક્શન આપ્યા પછી, શરીરમાં ચેતા મરવાનું બંધ થાય છે. નબળા સ્નાયુઓ મજબૂત થાય છે અને મગજમાંથી ફરી સંકેતો મેળવતા થાય છે. આ રોગમાંથી બેઠાં થયેલાં બાળકો મોટા થઈને ચાલી પણ શકે છે. આ સારવાર મોંઘી, પણ અસરકારક છે."

વીડિયો : સાગર પટેલ

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


આ બૅન્ક ખાતાની દેખરેખ ટ્રમ્પ ઇન્ટરનેશનલ હોટલ્સ મૅનેજમેન્ટ કરે છે અને વર્ષ 2013થી 2015 સુધી આ બૅન્ક ખાતા દ્વારા સ્થાનિક કરની ચૂકવણી કરવામાં આવી છે.

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના પ્રવક્તા મુજબ એશિયામાં હોટલઉદ્યોગને લગતી સંભાવનાઓ તપાસવા માટે આ ખાતું ખોલવામાં આવ્યું હતું.

ઉલ્લેખનીય છે કે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ચીનમાં વેપાર કરનારી અમેરિકન કંપનીઓની ટીકા કરતા રહ્યા છે અને એમણે ચીન સામે વેપારયુદ્ધ છેડ્યું છે.

ન્યૂયોર્ક ટાઇમ્સ મુજબ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના ટેક્સ રૅકોર્ડ પરથી એમને આ બૅન્ક ખાતા અંગે જાણકારી મળી છે અને તેમાં ટ્રમ્પની વ્યક્તિગત અને કંપનીની નાણાકીય વિગતો સામેલ છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે અખબારે આગલી રિપોર્ટમાં દાવો કર્યો હતો કે વર્ષ 2016-2017માં જ્યારે ટ્રમ્પ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ બન્યા ત્યારે એમણે કર તરીકે ફક્ત 750 અમેરિકન ડૉલરની ચૂકવણી કરી હતી.

જોકે, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ એ રિપોર્ટ પર સ્પષ્ટતા કરી ચૂક્યા છે. ટ્રમ્પે કહ્યું હતું કે એમણે ટેક્સ બચાવવાના તમામ નિયમોનો લાભ લીધો અને એટલે એમણે આટલો ઓછો કર ચૂકવવો પડ્યો.

અખબારના વર્તમાન અહેવાલ મુજબ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના ચાઇનીઝ બૅન્ક અકાઉન્ટમાંથી 1,88,561 અમેરિકન ડૉલરની ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

સ્થાનિક કર ચૂકવણી કરવામાં આવી છે.

અમેરિકામાં 3 નવેમ્બરે રાષ્ટ્રપતિપદની ચૂંટણી થવાની છે અને તેનો પ્રચાર કરવામાં ટ્રમ્પ વિરોધી જો બાઇડનની ચીનની નીતિને લઈને ટીકા કરી રહ્યા છે.

પોતાની વાતને મજબૂત કરવા ટ્રમ્પ સરકારે ડેમોક્રેટ ઉમેદવાર જો બાઇડનના પુત્ર હંટર અને ચીન વચ્ચે વેપારી સંબંધ હોવાનો સંકેત પણ અનેકવાર આપ્યો છે.

વિદેશી બૅન્કોમાં ખાતા

ટ્રમ્પની કંપનીના વકીલ એલન ગાર્ટને ન્યૂયોર્ક ટાઇમ્સને કહ્યું કે, 'ટ્રમ્પ ઇન્ટરનેશનલ હોટલ્સ મૅનેજમેન્ટે સ્થાનિક કરોની ચૂકવણી સરળ બને તે માટે ચાઇનીઝ બૅન્કમાં ખાતું ખોલાવ્યું હતું.'

ગાર્ટને દલીલ કરી છે કે '2015 પછી આ ચાઇનીઝ બૅન્ક ખાતામાંથી ટ્રમ્પની ટીમે કોઈ લેવડ-દેવડ, સોદો કે વ્યવસાયની પ્રવૃત્તિ કરી નથી. આ બૅન્ક ખાતું ચાલુ જ રહ્યું પણ એનો ઉપયોગ અન્ય કોઈ હેતુ માટે કરવામાં નથી આવ્યો.'

ઉલ્લેખનીય છે કે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ બન્યા એ અગાઉ એક આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારી રહી ચૂક્યા છે અને એમનો રિઅલ એસ્ટેટ સમેત અનેક કારોબાર છે.

ન્યૂયોર્ક ટાઇમ્સે પોતાની રિપોર્ટમાં દાવો કર્યો છે કે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું ચીન ઉપરાંત બ્રિટન અને આયરલૅન્ડની બૅન્કોમાં પણ ખાતું છે.

'ચીન પર આપણી નિર્ભરતા ખતમ'

ઑગસ્ટમાં રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે કહ્યું હતું કે તેઓ જે અમેરિકન કંપનીઓ કારખાનાઓ ચીનથી બહાર ખસેડવા તૈયાર છે એમને તેઓ કર રાહત આપવા તૈયાર છે.

એમણે ચીન માટે કામ ચાલુ રાખનાર કંપનીઓની સવલતો છીનવી લેવાની ધમકી પણ આપી હતી.

એક ભાષણમાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે કહ્યું કે અમે 10 મહિનામાં એક કરોડ નોકરીઓ ઊભી કરીશું. એમણે એમ પણ કહ્યું કે "આપણે ચીન પરની નિર્ભરતા સમાપ્ત કરીશું."

જોકે, આનાથી વિપરીત ન્યૂયોર્ક ટાઇમ્સનો અહેવાલ કહે છે કે કેવી રીતે ટ્રમ્પ ચીનમાં વેપાર કરવાની સંભાવનાઓની તપાસ કરી રહ્યા હતા. વર્ષ 2012માં શાંઘાઈમાં એક ઑફિસ ખોલવાની સાથે જ એમના પ્રયાસો તેજ બન્યા હતા.

ટેક્સની વિગતો કહે છે કે ટ્રમ્પે કેટલાક વર્ષોમાં, ખાસ કરીને ચીનમાં પોતાની પરિયોજનાઓને આગળ વધારવા માટે બનાવવામાં આવેલી પાંચ નાની કંપનીઓમાં કમસે કમ 1,92,000 અમેરિકન ડૉલરનું રોકાણ કર્યું.

અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી: ભારત અને પૂર્વ એશિયાના દેશો માટે કેમ મહત્ત્વની?

ન્યૂયોર્ક ટાઇમ્સના અહેવાલ મુજબ ટ્રમ્પની ચીનની યોજનાઓનું સંચાલન મોટા ભાગે ટ્રમ્પ ઇન્ટરનેશનલ હોટલ્સ મૅનેજમેન્ટ કરે છે.

ચૂંટણી સમયે સામે આવેલી આ વિગતો મતદારોને કેટલી પ્રભાવિત કરશે એ તો સમય જ...


આ બે રમકડાંને તે ક્યારેક આગળ ખેંચે છે તો ક્યારેક પાછળ લઈ જાય છે.

એના હાથ રાખથી મેલા થઈ ગયા છે છતાં પણ આ વાતથી અજાણ તે ચૂપચાપ રાખમાં રમકડાની ગાડીથી રમ્યા કરે છે.

હું રિઝવાનના ફોટો પાડવા માંડ્યો ત્યારે એની સાથે રમતી એક બાળકી મારી પાસે આવી ગઈ.

રિઝવાને મને કહેવા લાગ્યો, ''આ મારી બહેન નથી. મારી બહેન તો ઇંશા હતી. આ તો બીજા કોઈની બહેન છે.''

મેં રિઝવાનને મેં પૂછયું, "શું ઇંશા તારી સાથે અહીં રમતી હતી?"

આ સવાલ સાંભળતા જ તે બેબાકળો બની ગયો અને કહ્યું, ''હાં એ મારી સાથે રમતી હતી પણ અત્યારે તે અહીંયા નથી. મને એની ખૂબ યાદ આવે છે.''

ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરના બારામુલા જિલ્લાના બોનિયાર વિસ્તારના લડી ગામમાં ગયા સોમવારે એ વખતે સનસનાટી ફેલાઈ ગઈ જ્યારે નવ વર્ષની ઇંશાનો મૃતદેહ તેના જ ઘરથી એક કિલોમીટર દૂર જંગલમાંથી મળી આવ્યો.

બોનિયાર શ્રીનગરથી એંસી કિલોમીટર દૂર છે.

સોમવારે પોલીસે દાવો કર્યો હતો કે ઇંશા પર સામૂહિક બળાત્કાર કરવામાં આવ્યો હતો અને ત્યારબાદ તેની હત્યા કરી દેવાઈ.

જોકે, પાછળથી પોલીસ તપાસને કારણે સામે આવેલી વિગતોથી તેનાથી પણ ક્રુર હતી.

પોલીસનું કહેવું છે કે બાળકીની સાવકી માતાએ પોતાનાં 1... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

4 વર્ષનાં દીકરા અને બીજા ત્રણ લોકોની સાથે મળીને આ બાળકીનો બળાત્કાર કરાવડાવ્યો હતો અને એ સમયે તે ત્યાં જ હાજર હતી.

'ક્યાં ક્યાં નથી શોધી અમે અમારી દીકરીને'

મંગળવારે બાળકીના પિતા અને માતાને લોકો આશ્વાસન આપી રહ્યા હતા.

પોતાના એકમાળના મકાનમાં પોતાની બીજી પત્ની ખુશ્બુ સાથે બેઠેલા પીડિતાના પિતા મુશ્તાક અહમદ ગનાઈ એકદમ આઘાતમાં બેઠેલા જણાતા હતા. ગામમાં મુશ્તાકની એક દુકાન છે.

જે દિવસે ઇંશા ગુમ થઈ એ દિવસને યાદ કરતા મુશ્તાક જણાવે છે, ''તે 23 ઑગસ્ટ 2018 નો દિવસ હતો. ઈદનો બીજો દિવસ. હું બપોરે જમ્યો અને બાળકોને નજીકના બગીચામાં ફરવા લઈ જવાની

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

તૈયારી કરી રહ્યો હતો. બધાં બાળકો ભેગા થઈ ગયાં પણ ઇંશા હાજર નહોતી.''

''મેં આ વિસ્તારમાં અનેક જગ્યાએ ઇંશાને શોધી પણ તે ક્યાંય મળી નહીં. પછી હું એ જ પાર્કમાં ગયો જ્યાં બાળકોને લઈ જવાનો હતો. ત્યાં પણ તે ના મળી.

"ત્યારબાદ હું ગભરાઈ ગયો અને દવાખાનામાં પહોંચી ગયો. ત્યાં બે વ્યક્તિ મળી, મેં મારી દીકરીની તસવીર બતાવી. મોડી રાતે હું ઘેર પહોંચ્યો. પછી એક વખત હું એને શોધવા માટે ખેતરોમાં ગયો,જંગલમાં ગયો પણ તે મળી નહીં.''

મુશ્તાક અહમદ જણાવે છે, ''આગલા દિવસે સવારે હું બારામુલાની હૉસ્પિટલમાં ગયો અને ત્યાં તપાસ કરી કે અહીંયા ઇંશા નામની બાળકીને દાખલ તો નથી કરવામાં આવી?"

"એમણે રજિસ્ટરમાં શોધ્યા બાદ કહ્યું, હાં અહીંયા નવ વર્ષની બાળકીને લાવવામાં આવી છે. એમણે મને સીસીટીવી ફુટેજ દેખાડ્યાં અને ઓળખવા કહ્યું. મેં ફુટેજ જોઈ લીધાં પણ તેમાં તે જોવા ના મળી."

"પછી હું પોલીસ સ્ટેશન પહોંચ્યો અને ત્યાં ઇંશાના ગુમ થવાનો રિપોર્ટ નોંધાવ્યો. ત્યારબાદ પોલીસ અધિકારીએ ઇંશાને શોધવા સિપાઈને મોકલી આપ્યા. બધે શોધવા છતાં તેની કોઈ ભાળ ના મળી. હું લાચાર હતો.''

મુશ્તાક અહમદ જણાવે છે, ''ત્યારબાદ સેનાના મેજર આવ્યા. તેઓ પોતાની સાથે કૂતરા પણ લાવ્યા હતા. એમણે પણ ઇંશાની શોધ કરી. પણ કૂતરા રસ્તાની ઉપર જ શોધતા હતા આગળ જતા નહોતા.''

''જ્યારે કૂતરા પણ શોધી ના શક્યા તો પછી હું પીર બાબા પાસે ગયો અને ત્યારબાદ પણ હું ઇંશાને શોધતો રહ્યો.''

અગિયારમાં દિવસે લાશ મળી, શોધ પૂરી થઈ

મુશ્તાક અહમદ જણાવે છે, ''આ રીતે શોધ કરતાં કરતાં અગિયારમો દિવસ આવી ગયો. હું સવારનો નાસ્તો કરી ઘેર જ બેઠો હતો."

"હું વિચારી રહ્યો હતો કે ઇંશાને હવે ક્યાં શોધું. એટલામાં મુઝફ્ફર અહમદ નામનો એક છોકરો મારી પાસે આવ્યો. એણે મને કહ્યું, મુશ્તાક...