મંત્રી અને ધારાસભ્યોની ધરપકડ બાદ મમતા બેનરજી સીબીઆઈ ઑફિસ પહોંચ્યાં છે.

પશ્ચિમ બંગાળમાં મંત્રી ફિરહાદ હકીમ અને સુબ્રત મુખરજી સિવાય ટીએમસીના ધારાસભ્ય મદન મિત્ર અને હવે ભાજપમાં જોડાઈ ગયેલા પૂર્વ ટીએમસી નેતા શોભન દેબની ધરપકડ કરવામાં આવી છે.

આ તમામને એમના ઘરેથી નિઝામ પેલેસસ્થિત સીબીઆઈ ઑફિસ લઈ જવામાં આવ્યા અને ત્યાં જ એમની ધરપકડ કરવામાં આવી.

આ નેતામાં બે મંત્રીઓ ફિરહાદ હકીમ અને સુબ્રત મુખરજી અને પૂર્વ મંત્રી હવે ભાજપ નેતા શોભન ચેટરજી અને એક ટીએમસી ધારાસભ્ય મદન પણ સામેલ છે.

આ ધરપકડને પગલે મોટી સંખ્યામાં તૃણમૂલ કૉંગ્રેસના કાર્યકરો સીબીઆઈ ઑફિસની બહાર વિરોધપ્રદર્શન કરી રહ્યાં છે.

રાજ્યપાલ જગદીપ ધનખડે તાજેતરમાં જ સીબીઆઈને આ નેતાઓ સામે ચાર્જશીટ દાખલ કરવાની પરવાનગી આપી હતી.

ટીમએમસીએ ધરપકડોને ગેરકાયદે ગણાવી

પશ્ચિમ બંગાળમાં મંત્રી ફિરહાદ હકીમ અને સુબ્રત મુખરજી સિવાય ટીએમસીના ધારાસભ્ય મદન મિત્ર અને હવે ભાજપમાં જોડાઈ ગયેલા પૂર્વ ટીએમસી નેતા શોભન દેબની ધરપકડ કરવામાં આવી છે.

નેતાઓની ધરપકડની માહિતી મળતાં જ મુખ્ય મંત્રી મમતા બેનરજી સીબીઆઈ ઑફિસ પહોંચ્યાં છે.

સત્તાધારી ટીએમસીએ આ ધરપકડોને ગેરકાયદે ગણ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાવી છે. પાર્ટીના પ્રવક્તા કુણાલ ઘોષે કહ્યું કે કોઈ નોટિસ વગર નેતાઓની ધરપકડ ગેરકાયદે છે.

એમણે સવાલ કર્યો કે, "આ મામલમાં આરોપી ભાજપ નેતા મુકુલ રોય અને શુભેન્દુ અધિકારીની ધરપકડ કેમ નથી કરવામાં આવી?"

વિધાનસભા અધ્યક્ષ વિમાન બેનરજીએ પણ ધરપકડોને ગેરકાયદે ગણાવી છે અને કહ્યું કે એમની આ બાબતે કોઈ પરવાનગી લેવામાં આવી નથી.

વિમાન બેનરજીએ કહ્યું, રાજ્યપાલને આ નેતાઓની ધરપકડની પરવાનગી આપવાનો અધિકાર નથી.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


મંદિર નિર્માણ માટે ભૂમિપૂજનનો કાર્યક્રમ પર વિવાદ પણ થયો. પાછલા વર્ષે સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણય પછી રામમંદિર નિર્માણનો રસ્તો સરળ થઈ શક્યો હતો.

ક્યારેક આ જગ્યા પર મસ્જિદ હતી, જેને વર્ષ 1992માં અમુક હિંદુવાદી સંગઠનોનીએક ભીડે તોડી નાંખી હતી.

બાબરી મસ્જિદ વિધ્વંસ પછી દેશમાં રમખાણો પણ થયાં જેમાં લગભગ બે હજાર લોકો માર્યા ગયા હતા.

ભારતમાં સોશિયલ મીડિયા પર મંદિરની ડિઝાઇન, પ્રિન્ટ અને ભૂમિપૂજન સમારોહને લઈને અનેક પ્રકારની વાતો ચાલી રહી છે, જેમાં કેટલીક તો ઘણી જ ભ્રામક છે.

અમે એવા જ કેટલાક સોશિયલ મીડિયા સંદેશાઓ પર નજર કરી જેને ઘણા બધા લોકો શૅર કરી રહ્યા છે.

આ નવા મંદિરની બ્લ્યૂ પ્રિન્ટ નથી

પ્રસ્તાવિત રામમંદિરની ડિઝાઇન સરકારે આ જ અઠવાડિયે જાહેર કરી છે, પરંતુ એના ઘણા સમય પહેલાંથી ઇન્ટરનેટ પર 'મંદિર કેવું દેખાશે' એને લઈને ચર્ચાઓનું બજાર ગરમ હતું.

વર્ષ 2014માં બનેલા એક ગ્રાફિક ઍનિમેશનને અયોધ્યાનું રામમંદિર બતાવી શૅર કરવામાં આવી રહ્યું હતું જે હકીકતમાં એક જૈન મંદિર હતું.

ફેસબુક અને ટ્વિટર પર એમ કહી પોસ્ટ શૅર કરવામાં આવી રહી હતી કે "ભગવાન શ્રીરામનું વિશાળ મંદિર આવું હશે. મારા ઈશ્વરની જન્મભૂમિ પરથી ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

વિઘ્ન હઠાવી દેવાયું છે. ભારત એક નવી દિશા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે.

રિવર્સ ઇમેજ સર્ચની સામાન્ય ટેકનિકથી એ માહિતી સામે આવી કે અસલી વીડિયો મહારાષ્ટ્રના આર્કિટૅક્ચર ડિઝાઇન સ્ટુડિયોએ તૈયાર કર્યો હતો.

ના, આ રામમંદિરના ભૂમિપૂજનની જગ્યા નથી

સોશિયલ મીડિયા પર એક વાઇરલ વીડિયોમાં નવા રામમંદિરના ભૂમિપૂજનની તૈયારીઓના ઘટનાક્રમમાં મોટા સ્તર પર સજાવટ બતાવાઈ રહી હતી.

વીડિયોમાં એક મોટો ભવ્ય હૉલ દીવા અને ફૂલોથી સજાવેલો દેખાઈ રહ્યો હતો.

પરંતુ રિવર્સ ઇમેજ સર્ચથી ફરી એકવાર એ વાત પરથી પડદો ઉઠી ગયો કે આ વીડિયોનો રામમંદિર અથવા તેના ભૂમિપૂજન સાથે કોઈ સંબંધ ન હતો.

હકીકતમાં આ તેલંગણામાં થઈ રહેલા એક સમારોહનો વીડિયો છે. વીડિયોમાં દેખાઈ રહેલા દેવતા ભગવાન વિષ્ણુ છે અને ભગવાન રામ નથી.

ભારતીય મીડિયામાં એવા અહેવાલો આવી રહ્યા છે કે અયોધ્યામાં ભૂમિપૂજન સમારોહ પહેલા શહેર આખાને સજાવી દેવાયું છે. પરંતુ આ વીડિયોનો બુધવારના કાર્યક્રમ સાથે કોઈ સંબંધ નથી.

આ તીર્થયાત્રી અયોધ્યા તરફ જઈ રહ્યા હતા, પરંતુ એ ગત વર્ષની વાત છે.

એક વાઇરલ વીડિયો જેમાં ભગવા લંગોટ પહેરીને કેટલાક લોકો માથા ઉપર ઈંટ મૂકી વરસાદમાં પગપાળા જઈ રહ્યા હતા. વીડિયોમાં દાવો કરવામાં આવ્યો કે તેઓ રામમંદિરના ભૂમિપૂજન માટે 1800 કિલોમીટર ચાલીને અયોધ્યા તરફ કૂચ કરી રહ્યા છે.

ટ્વિટર પર શૅર કરવામાં આવેલી એ વીડિયો પોસ્ટ એક લાખથી વધુ વાર જોવાઈ ચૂકી છે.

તેમાં કોઈ  શંકા નથી કે આ વીડીયો અયોધ્યાની તીર્થયાત્રા સાથે જોડાયેલો છે. પરંતુ આ પોસ્ટને પહેલીવાર પાછલા વર્ષે સપ્ટેમ્બરમાં ફેસબુક પર વીડિયોમાં દેખાઈ રહેલા એક શખ્સે શૅર કરી હતી.

વીડિયોમાં દેખાઈ રહેલા લોકો કન્નડ ભાષામાં બોલી રહ્યા છે. અને તેઓ કર્ણાટકથી અયોધ્યા તરફ આગળ વધી રહ્યા હતા. તેમણે ભગવાન રામના સન્માનમાં એક મહત્વપૂર્ણ તહેવારમાં ભાગ લેવા માટે 1800 કિલોમીટરની યાત્રા કરી હતી.

આ લોકોએ વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને અપીલ કરી છે કે આ ઈંટોનો ઉપયોગ નવા રામમંદિરનાં નિર્માણમાં કરવામાં આવે. એ વીડિયો 5 ઑગસ્ટના ભૂમિપૂજનનો નથી.

આ સ્પેનમાં રામમંદિરના નિર્માણનો ઉત્સવ નથી

સોશિયલ મીડિયા પર વાઇરલ થઇ રહેલા એક અન્ય વીડિયોમાં સફેદ, કેસરી અને લીલા રંગના કપડાં પહેરેલા લોકોનો એક સમૂહ સ્પેનની સડકો ઉપર ડ્રમ વગાડતો જોઈ શકાય છે.

આ વીડિયોને શૅર કરતાં એમ દાવો કરાઈ રહ્યો છે કે સ્પેનમાં રહેતા ભારતીય લોકો રામમંદિર નિર્માણનો ઉત્સવ મનાવી રહ્યા છે.

આ વીડિયોની સોશિયલ પોસ્ટને એક...


મંદિરના દરવાજે અબ્દુલ મજીદ શેખ

મસ્જિદ અને મંદિરે પ્રાર્થના કર્યા બાદ તેઓ કરિયાણાની દુકાન પર છૂટક વેપાર કરે છે.

વર્ષ 2002માં નરોડા પાટિયામાં થયેલા હિંસક તોફાનોમાં એમની ગર્ભવતી પત્ની સહિત ઘરનાં આઠ સભ્યોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં.

આ દરમિયાન અબ્દુલના દીકરા યાસીનને સળગાવી દેવામાં આવ્યા હતા, જોકે તેમનો જીવ બચી ગયો હતો, પણ તેમણે જે કાંઈ ભોગવ્યું તેને તેઓ આજે પણ ભૂલી શકતા નથી.

તેઓ માને છે કે અલ્લાહ અને ઇશ્વર એક જ છે. એ બંને ભેગા મળીને ન્યાય કરશે એટલે નરોડા પાટિયાકાંડના આરોપીઓને સજા મળશે.

આવી જ સ્થિતિ આયેશાબાનુની છે, જેઓ ન્યાય માટે દોઢ દાયકા કરતાં વધુ સમયથી સંઘર્ષ કરી રહ્યાં છે.

'મારા હાથમાં કુરાન હતું'

અબ્દુલ મજીદ શેખ

અબ્દુલ 2002નાં ફેબ્રુઆરી મહીનાને 'ક્યામતનો મહિનો' માને છે. તેઓ કહે છે કે, ''એ દિવસે ગુજરાત બંધનું એલાન હતું. હું નરોડા પાટિયા પાસે આવેલી મારી કરિયાણાની દુકાન પર હતો.

''નાનકડી દુકાન બંધ કરીને જ્યારે હું બેઠો હતો, ત્યારે આજુબાજુ ઉશ્કેરાયેલા લોકો ત્યાં પહોંચ્યા. ત્યારે ખબર પડી કે મોહમ્મદ હુસૈનની ચાલી પાસે હુલ્લડ થયું છે.

''તેવામાં એક હિંસક ટોળું દોડતું આવ્યું અને હું કાંઈ સમજ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ું તે પહેલાં મારા માથા પર તલવારનો ઘા માર્યો, જેથી માથામાંથી લોહીની ધાર વહેવા માંડી, ઘડીકમાં તો કપડાં લોહીલુહાણ થઈ ગયાં.''

આપને આ પણ વાંચવું ગમશે

અબ્દુલ મજીદ બેહોશ થઈ જમીન પર ફસડાઈ પડ્યા હતા. તે સમયે તેમના હાથમાં કુરાન હતું. અલ્લાહને યાદ કરતાં કરતાં તેમણે એક વાતનો સંતોષ માન્યો હતો કે તેઓ પરિવારને સલામત સ્થળે ખસેડી આવ્યાં હતા.

તેઓ ક્યારે બેહોશ થયા તેની તેમને ખબર જ ન રહી. ભાનમાં આવ્યાં તો તેઓ એક હોસ્પિટલમાં હતા.

અબ્દુલના છ વર્ષના દીકરા યાસીન પણ દાઝેલી હાલતમાં હતા, યાસીન ડરેલા હતા. તેમના શરીર પર કપડાં પણ ન હતાં.

એ જ હોસ્પિટલમાં અબ્દુલના દીકરી સોફિયા અડધી દાઝેલી હાલતમાં ખાટલામાં સારવાર હેઠળ હતાં.

'ત્યારબાદ નરોડા ગયો જ નહીં'

હુલ્લડના ઘાવ હજુ અબ્દુલના પુત્ર યાસીનના ચહેરા પર નજરે પડે છે

અબ્દુલ મજીદ કહે છે કે, ''મેં મારી દીકરીને મારી નજર સામે મરતાં જોઈ છે. ઘરના બીજા લોકોની તપાસ કરી તો ખબર પડી કે મારી ગર્ભવતી પત્ની અને સાત બાળકોને જીવતા સળગાવી દીધા છે.

''ત્યારબાદ યાસીનને મેં ગળે લગાડ્યો અને મારા માટે એ કયામતનો દિવસ હતો. પોલીસને જુબાની આપવાની મારી હાલત ન હતી. હું અડધો પાગલ થઈ ગયો હતો.

''મારા ત્રણ દીકરા, ત્રણ દીકરી અને ગર્ભવતી પત્ની અને એનાં પેટમાં ઉછરતું મારું બાળક અલ્લાહને પ્યારાં થઈ ગયાં હતાં.''

અવાજમાં ધ્રૂજારી સાથે અબ્દુલ ઉમેરે છે, "મારું રાચરચીલાવાળું ઘર છોડીને છ મહીના સુધી હું રાહત કૅમ્પમાં રહ્યો. સગાઓની કફન-દફનવિધિ કરી.

"નાના યાસીન અને બીજી દીકરીને એકલા મૂકીને હું સરકારી ઓફિસો અને કોર્ટના ધક્કા ખાતો.

"મહામહેનતે ડેથ સર્ટિફિકેટ્સ લીધા. ત્યારબાદ પાછું વળીને નરોડા પાટિયા ગયો નહીં."

'પૈસા પરથી મન ઉઠી ગયું'

એ ઘટનાને યાદ કરતા અબ્દુલ કહે છે, "એક વખત મારા વતન કર્ણાટકમાં ગયો, ત્યારે જોયું કે મસ્જિદની બહાર મારો ફોટો મૂકી એક ભિખારી મારા નામે ભીખ માગી રહ્યો હતો.

''એ ભિખારી કહી રહ્યો હતો કે આ મારો ભાઈ છે, એના ઘરના આઠ લોકો મરી ગયાં છે. મસ્જિદથી બહાર નીકળતા લોકો એને પૈસા આપતા. મેં તેને ઉઠાડ્યો અને કહ્યું કે હજી હું જીવું છું, મારા નામે પૈસા ન માગો...

''બસ ત્યારબાદ પૈસા પરથી મન ઉઠી ગયું. આમ પણ ઘરના લોકોને મેં ગુમાવ્યા હતાં. મજહબના નામે અને મારા મોતના નામે લોકો પૈસા ઉઘરાવતાં હતાં.”

''એ પછી હું અજમેર શરીફ ગયો. અહીં મુસ્લિમ જ નહીં પણ હિન્દુઓ દુઆ માગવા આવતા.''

''ત્યાંથી એક જગ્યાએ ઉર્સમાં ગયો હતો ત્યાં એક...


મંદિરના મુખ્ય બારણા અને તેની અંદર આવેલા દાદરાને ક્ષતિગ્રસ્ત કરવામાં આવ્યા છે.

બની ગલા પોલીસ સ્ટેશનમાં નોંધાયેલી એફઆઈઆર મુજબ, રાવલપિંડીના 'પુરાના કિલ્લા' વિસ્તારમાં આવેલાં જૂના માતામંદિર ઉપર રવિવારે સાંજે હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો.

પાકિસ્તાન દંડસંહિતાની દેવનિંદા, હુલ્લડ ભડકાવવા તથા ગેરકાયદે મંડળી રચવા સહિતની કલમો હેઠળ કેસ દાખલ કરવામાં આવ્યો છે.

મળતી માહિતી પ્રમાણે, વિભાજન સમયથી જ આ મંદિર બંધ હતું અને 24મી માર્ચથી તેના સમારકામની કામગીરી હાથ ધરવામાં આવી હતી.

એફઆઈઆર મુજબ સમારકામની કામગીરી હાથ ધરવામાં આવી ત્યારે ઐતિહાસિક મંદિરની આજુબાજુનું કેટલુંક દબાણ દૂર કરવામાં આવ્યું હતું.

મંદિરને અપવિત્ર કરાયું

પોલીસ સૂત્રો અનુસાર મંદિરમાં સમારકામ ચાલી રહ્યું હતું એટલે ત્યાં પૂજા નહોતી થતી. ન તો મંદિરમાં કોઈ મૂર્તિ છે અને ત્યાં કોઈ ધાર્મિક સાહિત્યા પણ નથી.

એફઆઈઆરમાં દાખલ કરવામાં આવેલી વિગતો મુજબ રવિવારે સાંજે સાડા સાત કલાકની આજુબાજુ શ્રમિકો કામ કરીને જતા રહ્યા ત્યારે 10-15 લોકો અંદર ઘૂસી આવ્યા હતા અને  માતામંદિરની ઇમારતને નુકસાન પહોંચાડ્યું હતું.

મંદિરનો દરવાજો તોડી નાખવામાં આવ્યો અને તેની સીડીને... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

નુકસાન પહોંચાડવામાં આવ્યું હતું, સાથે જ મંદિરને અપવિત્ર પણ કરવામાં આવ્યું હતું.

આ ઘટના વિશે જાણ થતાં શહેરના પોલીસવડા ભારે સુરક્ષાબળો સાથે ઘટનાસ્થળે ધસી ગયા હતા.

પોલીસસૂત્રોના જણાવ્યા પ્રમાણે, મંદિરના જિર્ણોદ્ધારની કામગીરી ચાલી રહી હતી એટલે તેમાં પૂજા નહોતી થતી તથા કોઈ મૂર્તિ પણ મૂકવામાં આવી  નહોતી તથા તેમાં કોઈ પણ જાતનું ધાર્મિક સાહિત્ય પણ મૂકવામાં નહોતું આવ્યું.

પાકિસ્તાનમાં લઘુમતીઓની સંપત્તિઓની જાળવણી માટેના ટ્રસ્ટ ઈટીપીબીના (ઇવૅક્યૂ ટ્રસ્ટ પ્રૉપર્ટી બોર્ડ) સહાયક સુરક્ષા અધિકારી સૈયદ રઝા અબ્બાસે ફરિયાદ દાખલ કરાવી હતી.

મંદિરની સુરક્ષાની માગ

સ્થાનિક વહીવટીતંત્રે દબાણ હઠાવ્યા બાદ આ મંદિર ઈટીપીબીને મરામત માટે સોંપ્યું હતું. દબાણકારોએ મંદિરની ચારેય બાજુ, અંદર તથા દરવાજા ઉપર કાપડબજાર ખોલી નાખ્યું હતું.

અબ્બાસે તેમના રિપોર્ટમાં જવાબદારો સામે કાર્યવાહી કરવાની માગ ઉપરાંત મંદિરની સુરક્ષાની માગ પણ કરી છે.

આ મંદિરમાં પૂજા થતી ન હોવા છતાં તેની ઉપરનું દબાણ હઠવાને કારણે તથા સમારકામની કામગીરી શરૂ થવાને કારણે સ્થાનિક હિંદુઓમાં ખુશીનો માહોલ હતો. તા. 25મી માર્ચે હિંદુઓએ અહીં હોળી પણ ઉજવી હતી.

રાવલપિંડીના સ્થાનિક વહીવટીતંત્રે શહેરના જૂના વિસ્તારને અગાઉના સ્વરૂપે પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે સુજાનસિંહ હવેલીની આજુબાજુના એક કિલોમીટર વિસ્તારમાં આવેલાં મંદિરોના સમારકામનો નિર્ણય કર્યો હતો.

પુરાણા કિલ્લા વિસ્તારનું માતા મંદિર પણ આ સાત મંદિરોમાંથી એક છે. પાકિસ્તાનમાં 70 લાખ, જ્યારે રાવલપિંડીમાં બે હજાર હિંદુ રહે છે.

મંદિર ઉપર હુમલાનો ક્રમ

ગત વર્ષે ડિસેમ્બર મહિનામાં ખૈબર પખ્તૂનખ્વાના કરક જિલ્લામાં એક હિંદુ સંતની સમાધિ ઉપર હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો.

એક મૌલવીની ઉશ્કેરણી ઉપર કેટલાક લોકોએ આ સમાધિને ક્ષતિ પહોંચાડી હતી અને તેને અપવિત્ર કરી હતી.

આ કેસની પાકિસ્તાનની સર્વોચ્ચ અદાલતે જાતે નોંધ લીધી હતી અને બે અઠવાડિયાંની અંદર સમાધિને ફરી સ્થાપિત કરવાના આદેશ આપ્યા હતા.

એ કિસ્સામાં મૌલવી સહિત અન્ય શખ્સોની પણ ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.

સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશ બાદ રાજ્ય સરકારે સમાધિના સમારકામ માટે જિરગાની નિમણૂક કરી હતી અને તેને હિંદુઓ તથા મુસ્લિમો વચ્ચેના તણાવને દૂર કરવાની કામગીરી પણ સોંપી હતી.

'સરકાર હિંદુઓની રક્ષા કરશે'

ખૈબર પખ્તૂનખ્વા જિલ્લામાં એક હિંદુ સંતની સમાધી પર હુમલા પછીનું દૃશ્ય (ફાઇલ ફોટો)

પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન ઈમરાન ખાને...


મંદિરે દર્શનાર્થે આવતી કોઈ મહિલાને મધમાખીઓ કરડે તો તેની આસપાસના પુરુષો એવું માને છે કે એ મહિલા પીરિયડમાં છે. પુરુષો એવી મહિલા પર બરાડે પણ છે.

પીરિયડ્ઝમાં હોય તેવી મહિલાઓને મંદિર પરિસરમાં જવાની છૂટ નથી અને એવી મહિલાઓના પ્રવેશથી મંદિર અશુદ્ધ થઈ જશે તેવું માનવામાં આવે છે.

આ માન્યતાનું મૂળ મંદિરની એક પુરાણી કથામાં છે. આ મંદિર મહાવિષ્ણુ ભગવાનનું છે.

એ કથા મુજબ, મહાવિષ્ણુએ રંગા નામની એક આદિવાસી સ્ત્રી સાથે લગ્ન કર્યાં હતાં અને 1500 વર્ષ પહેલાં રંગનાયકા બન્યા હતા.

મંદિરમાંના તળાવનું સર્જન મહાવિષ્ણુએ પોતે પીવાના પાણી માટે કર્યું હતું અને તે નેમલિંગુડંમ તરીકે ઓળખાય છે.

સ્થાનિકો માને છે કે મધમાખીઓ મંદિરની પવિત્રતાનું રક્ષણ કરે છે અને કોઈ મહિલા તેના માસિકસ્ત્રાવના સમયમાં મંદિરમાં પ્રવેશવાનો પ્રયાસ કરે તો તેને ડંખે છે.

ભક્તો શું માને છે?

તેલંગાણાની નલ્લમાલા ફોરેસ્ટ રેન્જમાં આવેલું નેમાલિગુંડલા રંગનાયકા મંદિર

આ માન્યતા બાબતે તપાસ કરવા બીબીસીના સ્ટ્રીંગરે પૂજારી અને ગ્રામજનો સાથે વાત કરી હતી.

પોતાના પરિવારમાં બનેલી એક ઘટનાને યાદ કરતાં શ્રીનિવાસ રાજુ નામના એક ભક્તે જણાવ્યું હતું કે માસિક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ના દિવસોમાં કોઈ મહિલા મંદિરમાં પ્રવેશવાનો પ્રયાસ કરે તો તેને મધમાખી કરડે છે એ વાત સાચી છે.

શ્રીનિવાસ રાજુએ જણાવ્યું હતું કે તેમનાં ભાભી માસિકના દિવસોમાં એ વિસ્તારમાં ગયાં ત્યારે મધમાખીઓએ તેમના પર હુમલો કર્યો હતો.

આ માન્યતા સંબંધે મહિલાઓને પણ પૂછવામાં આવ્યું હતું.

મહિલા ભક્તોએ જણાવ્યું હતું કે માસિકના દિવસોમાં મંદિરમાં જવાનું તેઓ ટાળે છે, કારણ કે પીરિયડ્ઝ દરમ્યાન મંદિરે આવેલી મહિલાઓને મધમાખીઓ કરડી હોય એ તેમણે સગી આંખે જોયું છે.

મહિલાઓએ એમ પણ જણાવ્યું હતું કે પીરિયડ્ઝમાં હોય તેવી મહિલાઓ સાથે આવેલા પુરુષોને પણ મધમાખીઓ કરડે છે.

પૂજારી શું કહે છે?

મંદિરના મુખ્ય પૂજારી

મંદિરના પૂજારીને પૂછવામાં આવ્યું હતું કે પીરિયડમાં હોય તેવી મહિલાઓને મંદિરમાં પ્રવેશવાની છૂટ શા માટે નથી?

આ સવાલના જવાબમાં પૂજારીએ જણાવ્યું હતું કે માસિકમાં મહિલાઓના દેહમાંથી અશુદ્ધિ રક્તસ્ત્રાવ મારફત બહાર આવતી હોય છે.

માસિકસ્ત્રાવ દરમ્યાન મહિલાઓને મંદિરમાં પ્રવેશવાની છૂટ ન હોવાનું એક કારણ એ પણ છે કે મહિલાઓને પીરિયડ્ઝ દરમ્યાન બેડરૂમમાં કુદરતી હાજતે જવાની કે રસોડામાં પ્રવેશવાની છૂટ હોતી નથી.

આ નિયમ અમલી બનાવવાનું પ્રાથમિક કારણ આરોગ્ય વિષયક તકેદારી હોવાનું પણ તેમણે જણાવ્યું હતું.

પૂજારીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આવી કોઈ મહિલા પ્રયાસ કરે તો પણ મધમાખીઓ તેમને મંદિર પરિસરમાં પ્રવેશવા દેતી નથી.

તળાવનું પાણી અશુદ્ધ થવાની આશંકા

મંદિર પાસેનાં તળાવમાં સ્નાન કરી રહેલી મહિલાઓ

જોકે, અંધશ્રદ્ધા દૂર કરવાનું કામ કરતા એક સંગઠન જનવિજ્ઞાન વેદિકાએ જણાવ્યું હતું કે આ માન્યતા અંધશ્રદ્ધા જ છે.

સમતા સંગઠનનાં એક સભ્ય સૃજનાએ જણાવ્યું હતું કે પુરુષો પર મધમાખીઓએ હુમલો કર્યો હોય તેવી ઘટનાઓ પણ બની છે.

સૃજનાના જણાવ્યા મુજબ, માસિકમાં હોય તેવી મહિલાઓને મધમાખી કરડે તેવું વૈજ્ઞાનિક રીતે પુરવાર થયું નથી.

તેમણે ઉમેર્યું હતું કે તેઓ જે સ્કૂલમાં જાય છે ત્યાં વૃક્ષો પર સંખ્યાબંધ મધપૂડાઓ છે, પણ તેમના પર મધમાખીઓએ ક્યારેય હુમલો કર્યો નથી.

સૃજના માને છે કે પીરિયડમાં હોય તેવી મહિલાઓ મંદિર પાસેના તળાવમાં સ્નાન કરશે તો પાણી અશુદ્ધ થશે એવા ભયને કારણે આ નિયંત્રણ લાદવામાં આવ્યું હશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


મગફળી તાજી હોય ત્યારે શેકીને ખાઈએ કે તેને ખારીસીંગ કરીને ખાઈએ કે પછી તેની ચિકી બનાવીએ માંડવીના દાણા વિના સ્વાદિષ્ટ દાળ અને દાળઢોકળી અધૂરાં જ રહે.

ઇટાલિયન ખાણું ટમેટાં વિના બનતું હતું; ફ્રાન્સમાં બટેટાં મળતાં નહોતાં; હંગેરીના લોકો નહોતા જાણતા પેપરિકા એટલે કે લાલ શિમલા મિર્ચનો સ્વાદ; પૂર્વના લોકોને હજી તીખાતમતમતા ભોજનની આદત પડી નહોતી અને સ્વિસ ચૉકલેટ બનતી નહોતી.

અમેરિકા ખંડ અજાણ્યો હતો અને ક્રિસ્ટોફર કૉલંબસ ત્યાં પહોંચ્યા પછી ત્યાંથી શાકભાજી સહિતની વનસ્પતિઓ યુરોપ, આફ્રિકા અને એશિયામાં ધીમે ધીમે પહોંચવા લાગી અને સમગ્ર દુનિયાની ખેતીની પદ્ધતિ બદલાઈ ગઈ.

અમેરિકાના ખંડમાંથી મળેલી અને જગતમાં પહોંચેલી વનસ્પતિની યાદી સ્વાદિષ્ટ અને પૌષ્ટિક હોવા સાથે વૈવિધ્યપૂર્વ પણ છે.

ટમેટાં અને તીખાં તથા મોળાં મરચાં જેને હવે આપણે 'શિમલા મિર્ચ' કહીએ છીએ ત્યાંથી શરૂ કરીને પાઇનેપલ અને પપૈયા ત્યાંથી આવ્યાં છે; બટેટાં અને મકાઈ પણ ખરી અને કોકો, વેનિલા પણ ત્યાંનાં જ છે.

આ બધી યાદીમાં એક વસ્તુ આજે દુનિયામાં ઘરેઘરે ખવાઈ છે, પણ ભાગ્યે જ યાદ કરાય છે.

અમેરિકા ખંડમાં યુરોપના હિસ્પેનિક લોકો પહોંચ્યા તે પહેલાં ત્યાંના ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

લોકો માટે સૌથી અગત્યનો છોડ અને આજેય નાસ્તા માટેની કાયમી વસ્તુ - વાત થઈ રહી છે મગફળીની. જેને સૌરાષ્ટ્રના કેટલાક વિસ્તારોમાં માંડવી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

મગફળી તાજી હોય ત્યારે શેકીને ખાઈએ કે તેને ખારીસીંગ કરીને ખાઈએ કે પછી તેની ચિકી બનાવીએ માંડવીના દાણા વિના સ્વાદિષ્ટ દાળ અને દાળઢોકળી અધૂરાં જ રહે. સિંગતેલ તો ખરું જ, પણ આમ છતાં મગફળી વિશે આપણે ભાગ્યે જ ખાસ કંઈ જાણીએ છીએ.

મગફળીને ગરીબોની બદામ કહેવાય છે, પણ તે નટ એટલે કે અખરોટ પ્રકારમાં નથી ગણાતી, પણ લેગ્યૂમ એટલે કે વટાણા અને વાલ પ્રકારમાં ગણાય છે.

મગફળી મૂળ તો દક્ષિણ અમેરિકાની છે અને 7,500 વર્ષ પહેલાં ત્યાં ઊગતી થઈ પણ નવાઈની વાત છે કે ઉત્તર અમેરિકામાં તે 200 વર્ષ પહેલાં જ પહોંચી.

નવાઈ લાગે તેવી વાત એ છે કે દક્ષિણ અમેરિકાથી તે યુરોપ, આફ્રિકા અને એશિયામાં ફેલાઈ અને તે પછી યુએસએમાં વવાતી થઈ.

મગફળી જે રીતે દુનિયાભરમાં ફેલાઈ છે તેના કારણે તેને જગતની સૌથી સફળ વસાહતી એટલે માઇગ્રેશન સ્ટોરી બટેટાની સફર સાથે સરખાવામાં આવે છે. બટેટાં કરતાંય મગફળી માનવજાતને વધારે ઉપયોગી સાબિત થઈ છે.

બહુ સહેલાઈથી ઊગી જાય છે, ગમે ત્યાં હેરફેર કરો બગડે નહીં અને પૌષ્ટિક પણ એટલી જ.

જમીનની અંદર છુપાયેલા ખજાના જેવી છે મગફળી પણ બટેટાંથી જુદી પડે છે, કેમ કે બટેટાં પોતે છોડનાં મૂળ હોય છે, જ્યારે મગફળ મૂળની સાથે ઊગેલા ફળ જેવી છે.

"કુદરતની આ અનોખી રચના છે," એમ પાકશાસ્ત્રના નિષ્ણાત અને લેખક વૅનેસા વિલિગેસ કહે છે.

મગફળી એવો છોડ છે, જેમાં ફૂલ બેસે અને ફર્ટિલાઇઝ થાય તે પછી જમીનની અંતર જતા રહે છે અને ત્યાં ફળ તરીકે વિકસે છે.

મગફળી એવો છોડ છે, જેમાં ફૂલ બેસે અને ફર્ટિલાઇઝ થાય તે પછી જમીનની અંતર જતા રહે છે અને ત્યાં ફળ તરીકે વિકસે છે.

"કેટલાક ટ્રૉપિકલ પ્રદેશોમાં આવું થાય છે, કેમ કે આ વિસ્તારોમાં દિવસ અને રાતના તાપમાનમાં બહુ મોટો ફરક હોય છે. (દિવસે આકરો તાપ હોય ને રાત્રે ઠંડી હોય) તેનાથી રક્ષણ માટે અને સાથે જ પાક ખાઈ જતાં જીવજંતુઓથી બચાવ માટે પણ ફળને જમીનમાં સંતાડી દે છે."

મગફળીને આ રીતે પોતાના ફળ જમીનમાં ઉતારતાં જે પ્રજાએ પ્રથમવાર જોયાં ત્યારે તેમણે વિચાર્યું હશે કે "પાતાળ સાથે તેનો કંઈક નાતો છે, એટલે મૃત્યુ સાથે અને સાથોસાથે ફળદ્રુપતા સાથે પણ તેનો સંબંધ જોડવામાં આવ્યો."

"આજે પણ ધરતી સાથેના મગફળીના આવા સંબંધને કારણે તેને ધાર્મિક વિધિમાં અર્પણ કરવામાં આવે છે."

"મૅક્સિકોમાં ખેડૂતો મગફળીનો...


મજાઝે જ્યાં અભ્યાસ કર્યો હતો એ અલીગઢ મુસ્લિમ યુનિવર્સિટી હિજાબધારી મહિલાઓના નેતૃત્વ હેઠળના પ્રતિકારનું કેન્દ્ર બની છે.

આ મહિલાઓ ભારતના વિવાદાસ્પદ સિટીઝનશિપ ઍમેન્ડમૅન્ટ ઍક્ટ (સીએએ)નો વિરોધ કરી રહી છે, કારણ કે સીએએમાંથી મુસ્લિમોને ભારતીય નાગરિકત્વ મેળવવામાંથી બાકાત રાખવામાં આવ્યા છે.

સંખ્યાબંધ ચેતવણી, ગોળીબાર, ટિયરગેસ અને ફર્સ્ટ ઇન્ફર્મેશન રિપોર્ટ્સ છતાં સતત ચાલી રહેલાં વિરોધપ્રદર્શનોમાં લોકો ઉપરોક્ત શેર વારંવાર ઉચ્ચારી રહ્યા છે.

અલીગઢ મુસ્લિમ યુનિવર્સિટી અને જામિયા મિલિયા ઇસ્લામિયા પોલીસદમન સામે મેદાને પડેલી મહિલાઓના બળવાનું કેન્દ્ર બની રહી છે.

ભારતના ઇતિહાસમાં પહેલી વાર મુસ્લિમ મહિલાઓ આટલી મોટી સંખ્યામાં વિરોધપ્રદર્શન કરવા રસ્તા પર ઊતરી પડી છે. તેઓ વિરોધપ્રદર્શનનું નેતૃત્વ કરે છે અને પ્રતિકારના આંદોલનમાં પોતાનું સ્થાન મેળવે છે.

દિલ્હીમાંના ઓછી આવક ધરાવતા મુસ્લિમોના બહુમતવાળા શાહીનબાગ વિસ્તારની મહિલાઓ કદાચ આ પ્રતિકારનું પ્રતીક બની છે.

આ મહિલાઓ દિલ્હીની કાતિલ ઠંડીમાં દિવસ-રાત નવા કાયદા સામે શાંતિપૂર્ણ ધરણાં કરી રહી છે. તેમના મતે આ કાયદો ગેરબંધારણીય છે.

જોરદાર ઠંડી અને પોલીસે અન્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

યત્ર કરેલા અત્યાચારથી ડર્યા વિના પ્રતિકાર કરતી આ મહિલાઓ વિરોધપ્રદર્શનની નવી શબ્દાવલીની મશાલ બની ગઈ છે.

આ મહિલાઓ તેમના હિજાબમાં રહીને ઓળખના રાજકારણ સામે લડી રહી છે.

આ બધાની શરૂઆત જામિયા મિલિયા ઇસ્લામિયામાં રાતે કરાયેલા હુમલાથી થઈ હતી. શાહીનબાગની મહિલાઓએ પોતપોતાનાં ઘરોની બહાર નીકળીને વિરોધમાં ધરણાંનો નિર્ધાર કર્યો હતો.

અલીગઢ મુસ્લિમ યુનિવર્સિટીની અબ્દુલ્લા હૉસ્ટેલની રૂમમાં પૂરી રાખવામાં આવેલી મહિલાઓએ એ જ રાતે રૂમનાં ત્રણ તાળાં તોડી નાખ્યાં હતાં.

તેમને વિમેન્સ હૉસ્ટેલ પરિસરની બહાર જવાની છૂટ ન અપાઈ ત્યારે તેમણે એમ કહીને ધરણાં શરૂ કર્યાં હતાં કે પોલીસે વિદ્યાર્થીઓ પર અત્યાચાર કર્યો છે.

ગત 16 ડિસેમ્બર સુધીમાં અલીગઢ મુસ્લિમ યુનિવર્સિટીના સત્તાવાળાઓએ હૉસ્ટેલ ખાલી કરાવી નાખી હતી અને વિદ્યાર્થીઓને તેમનાં ઘરે પરત મોકલવા માટે સ્પેશિયલ બસ તથા ટ્રેનની વ્યવસ્થા કરી હતી.

અલીગઢ યુનિવર્સિટીમાં યુનાની ઔષધીનો અભ્યાસ કરતાં આયશા (ઉંમર 20 વર્ષ) અને તુબા (21 વર્ષ) એ જ દિવસે સવારે અલીગઢ નજીકના દોધપુરમાંના તેમનાં ઘરમાંથી નીકળીને યુનિવર્સિટીમાં પહોંચ્યાં હતાં અને મૌલાના આઝાદ લાઇબ્રેરીનાં પગથિયાં પર તેમણે ધરણાં શરૂ કર્યાં હતાં.

તેમની પાસે અગાઉનાં વિરોધપ્રદર્શનનાં પાટિયાં હતાં. એ પાટિયાંની પાછળ તુબાએ લખ્યું હતું કે 'મૌન વિરોધ' અને આયશાએ લખ્યું હતું 'તાનાશાહી નહીં ચલેગી'.

બન્ને બહેનો કલાકો સુધી ધરણાં પર બેઠાં રહ્યાં હતાં. એ બહેનોના જણાવ્યા મુજબ, યુનિવર્સિટીના વડા તેમની પાસે આવ્યા હતા અને તેમને ચેતવણી આપી હતી.

બહેનોએ તેમને જણાવ્યું હતું કે તેઓ કશું ગેરકાયદેસર કરતાં નથી. ચાર અને તેથી વધુ વ્યક્તિના એકત્ર થવા પર પ્રતિબંધ લાદતી કલમ 144 અલીગઢમાં અમલી બનાવાઈ હતી. એ માત્ર બે છોકરીઓ હતી.

તુબાએ કહ્યું હતું, "અમે હાર માની લીધી અને ચૂપ રહ્યાં એમ કોઈ વિચારે એવું અમે નથી ઇચ્છતા. એક વિદ્યાર્થી અડગ હશે ત્યાં સુધી વિરોધપ્રદર્શન જીવંત રહેશે."

હિજાબ પહેરી પોલીસને પડકાર

આ મહિલાઓ પૈકીની મોટા ભાગની તરવરાટભરી યુવતીઓ છે.

તેઓ સ્પષ્ટ વક્તા છે, શાંત છે અને કહે છે કે માત્ર મહિલાઓ જ આ વિરોધપ્રદર્શનને આગળ ધપાવી શકશે, કારણ કે જેને પોતાનો આગવો અવાજ ન હોય અને લાંબા સમયથી દમનનો ભોગ બનેલી માનવામાં આવે છે એ મુસ્લિમ મહિલાઓ સાથે કઈ રીતે કામ પાર પાડવું એ સરકાર જાણતી નથી.

ઘણા કહે છે કે મહિલાઓએ જાતે એકઠાં થઈને વ્યાપક વિરોધપ્રદર્શન કર્યું હોય તેવું પહેલી વાર...


મજૂરપક્ષના સંસદસભ્ય જર્મી કોર્બિને કહ્યું કે તેઓ મક્કમતાપૂર્વક ભારતના ખેડૂતોની સાથે છે

બ્રિટનમાં ભારતીય ઉચ્ચાયોગનું કહેવું છે, "અમને ખૂબ જ અફસોસ છે કે એક સંતુલિત ચર્ચાને બદલે તેનાં સંસ્થાનો ઉપર આરોપ મૂકવામાં આવી રહ્યા છે."

નિવેદનમાં જણાવાયા પ્રમાણે, "જે મુદ્દા ઉઠાવવામાં આવ્યા, તે ભારતમાં સ્થાપિત સ્વતંત્ર લોકતાંત્રિક સંસ્થા ઉપર કુઠરાઘાત સમાન છે. વધુ એક વખત ભારતમાં લઘુમતી સમુદાય સાથેના વ્યવહાર ઉપર સંશય પેદા કરીને 'કાશ્મીર'માં કથિત માનવાધિકારના ભંગના દાવા કરીને બ્રિટિશ-ભારતીય સમુદાયને ગેરમાર્ગે દોરવામાં આવી રહ્યો છે. જે ચિંતાનો વિષય છે."

"બ્રિટિશ સહિત અનેક વિદેશી મીડિયા ભારતમાં સક્રિય છે અને તેઓ આ તમામ ઘટનાઓ જોઈ ચૂક્યા છે, જેની ચર્ચા પણ થઈ છે. ભારતમાં મીડિયાસ્વાતંત્ર્ય અંગે ક્યારેય સવાલ ઊભો થયો જ નથી."

શા માટે વિવાદ?

દિલ્હીની સરહદો પર પાછલા ઘણા સમયથી પ્રદર્શન કરી રહ્યા છે ખેડૂતો

સોમવારે બ્રિટનની સંસદના પરિસરમાં 90 મિનિટ સુધી ભારતમાં 'ખેડૂતોની ચર્ચા' તથા 'પ્રેસની સ્વતંત્રતા' વિશે ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.

મજૂરપક્ષ, લિબરલ ડેમૉક્રૅટ્સ તથા સ્કૉટિશ નૅશનલ પાર્ટીના અનેક સંસદસભ્યોએ વિરોધપ્ર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

દર્શનો ઉપર ભારત સરકારની પ્રતિક્રિયા અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.

આના જવાબમાં બ્રિટનની સરકારે કહ્યું હતું, "જ્યારે બંને દેશના વડા પ્રધાન વ્યક્તિગત રીતે મળશે, ત્યારે આ ચિંતાઓને ભારત સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવશે."

મૈડનહેડની બેઠક ઉપરથી ભારતીય મૂળના લિબરલ ડેમૉક્રૅટ ગુરચસિંઘની પિટિશનને ગણતરીનાં અઠવાડિયાંમાં એક લાખ કરતાં વધુ બ્રિટિશ નાગરિકોએ અનુમોદન આપ્યું હતું.

ચર્ચાની શરૂઆતમાં સ્કૉટિશન નૅશનલ પાર્ટીના માર્ટિન ડેએ કહ્યું :" બ્રિટિશ સરકાર અગાઉ જ સ્પષ્ટતા કરી ચૂકી છે કે કૃષિ સુધાર સંબંધિત કાયદા ભારત સરકારે લીધેલો નિર્ણય છે. એટલે અમે કૃષિ સુધાર ઉપર ચર્ચા નથી કરી રહ્યા. અમે પ્રદર્શનકારીઓની સુરક્ષા અંગે ચર્ચા કરી રહ્યા છીએ."

"વૉટર-કૅનન અને આંસુગૅસના ઉપયોગ, પોલીસ અને ખેડૂતો વચ્ચે અનેક વખત અથડામણો તથા ઇન્ટરનેટ ઉપર વારંવારનો પ્રતિબંધ એ ચિંતાજનક બાબતો છે. અનેક ખેડૂતોએ કથિત રીતે આત્મહત્યા પણ કરી છે."

ભારતમાં ખેડૂતો અને પત્રકારો અંગે વ્યક્ત કરવામાં આવેલી ચિંતાનો જવાબ આપતી વેળાએ એશિયન દેશો માટે બ્રિટનના પ્રધાન નાઇજલ એડમ્સે કહ્યું હતું કે 'બ્રિટનના ભારત સાથેના નિકટતાપૂર્ણ સંબંધો એ કોઈ દેશને પોતાની ચિંતા વ્યક્ત કરતા અટકાવી ન શકે.'

લેબર પાર્ટીના સંસદસભ્ય જર્મી કોર્બિને કહ્યું, "આવા અભૂતપૂર્વ પ્રદર્શોને કારણે આપણે એ વિચારવા માટે મજબૂર બની જઈએ છીએ કે શા માટે આટલી મોટી સંખ્યામાં લોકો બહાર આવી રહ્યા છે."

"પત્રકારોની ધરપકડ પણ ચિંતાનો વિષય છે. ખેડૂતોને વિરોધપ્રદર્શનોનો પૂર્ણ અધિકાર છે અને અમે મક્કમતાપૂર્વક તેમની સાથે છીએ."

ભારતીય હાઈકમિશનની પ્રતિક્રિયા

ખેડૂતપ્રદર્શન

સમગ્ર ઘટનાક્રમ અંગે પ્રતિક્રિયા આપતાં ભારતીય હાઈકમિશને પોતાના નિવેદનમાં જણાવ્યું, "ભારતનું હાઈકમિશન સામાન્ય રીતે આંતરિક ચર્ચા ઉપર ટિપ્પણી કરવાનું ટાળતું હોય છે, કારણ કે તેમાં સંસદસભ્યોનો નાનો સમૂહ મર્યાદિત સંખ્યામાં સામેલ થતો હોય છે."

"પરંતુ મૈત્રી અને ભારત માટે સ્નેહના દાવાની વચ્ચે જો કોઈ ભારત ઉપર આક્ષેપ મૂકે, તો વાતને સ્પષ્ટ રીતે રજૂ કરવી રહી."

ઉલ્લેખનીય છે કે ભારતની સંસદ દ્વારા કૃષિ સુધાર સંબંધિત ત્રણ કાયદા પસાર કરવામાં આવ્યા છે. જેની વિરુદ્ધ દિલ્હીની સીમાએ નવેમ્બર મહિનાથી પ્રદર્શનો ચાલી રહ્યાં છે.

ગયા મહિને પૉપસ્ટાર રિહાના, પર્યાવરણ કાર્યકર્તા ગ્રૅટા થનબર્ગ સહિત કેટલાક અમેરિકન અને બ્રિટિશ સંસદસભ્યોએ ટિપ્પણીઓ કરી હતી, જેના પછી ભારત સરકારે આ મુદ્દે નિવેદન બહાર...


મજૂરોને ટિફિન ભરી આપતાં મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણી

ગુજરાત સરકારે 18 જુલાઈ, 2017ના રોજ ગુજરાતના જે બાંધકામ શ્રમિકો તેમજ તેમના પરિવારજનો માટે શ્રમિક અન્નપૂર્ણા યોજના શરૂ કરી હતી.

આ યોજના હેઠળ નક્કી કરેલાં શહેરોના કડિયાનાકા પર કાઉન્ટર શરૂ કરીને શ્રમિકો-કામદારોને માત્ર દશ રૂપિયામાં ટિફિન ભરી આપવામાં આવતું હતું, જેમાં રોટલી કે થેપલાં, શાક, અથાણું કે ચટણી, લીલાં મરચાં આપવામાં અપાતાં.

શ્રમિકો જે સમયે કામ પર નીકળે ત્યારે ટિફિન ભરાવી લે એ રીતે સવારે સાતથી અગિયાર વાગ્યા સુધી ત્યાં કાઉન્ટર પર ભોજન વિતરણ થતું.

કોરોનાકાળમાં મુશ્કેલી વધી અને યોજના બંધ થઈ

હાલમાં કોરોનાને પગલે લૉકડાઉન થયા પછી શ્રમિક અન્નપૂર્ણા યોજના લગભગ બંધ છે.

કોરોનાને લીધે રોજગારીને નામે સૌથી વધારે રોવાનો વારો શ્રમિકોને આવ્યો છે. હજી પણ તેઓ રોજીરોટી માટે સંઘર્ષ કરી રહ્યા છે.

જો અન્નપૂર્ણા યોજના શરૂ હોત તો આવા કારમા કાળમાં આ યોજના કદાચ તેમની આંતરડી ઠારતી હોત.

મૂળ દાહોદના અને અમદાવાદમાં વિવિધ ચણતર સાઇટ્સ પર સ્લૅબ ભરવાનું કામ કરતાં વિશાલ ભાભોર બીબીસીને કહે છે કે, "અન્નપૂર્ણા યોજનામાં જે ભોજન મળતું એમાં અમે ટિફિન ભરાવતા હતા."

"... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

હવે એ યોજના અત્યારે ચાલતી નથી એટલે ટિફિન ભરાવવાનો મોકો મળતો નથી. અત્યારે રોજગારી ઓછી થઈ ગઈ છે ત્યારે આ યોજના ચાલુ હોત તો ફાયદો મળત."

ખાસ કરીને એવા શ્રમિકોને મોટો ફાયદો મળત જેઓ પત્ની કે પરિવાર વગર એકલા રહે છે.

કોરોનાએ સવા વર્ષ અગાઉ રાજ્ય અને દેશમાં પગપેસારો કર્યો એ પછી ઘણા શ્રમિકો વતન ચાલ્યા ગયા હતા. તેમાંના કેટલાક પરિવારને વતનમાં જ મૂકીને એકલા મજૂરી માટે ગુજરાત આવ્યા છે.

'યોજના ઝટ શરૂ થશે', પણ ક્યારે?

લૉકડાઉનને કારણે મજૂરોને રોજગારીની સમસ્યા પણ સર્જાઈ હતી

યોજના શરૂ થઈ ત્યારે 8 શહેરોમાં 84 કડિયાનાકા પર તેનાં કાઉન્ટર ખોલવામાં આવ્યાં હતાં.

જેમાં અમદાવાદ, ગાંધીનગર, વડોદરા, સુરત, રાજકોટ, ભાવનગર, કલોલ, વલસાડ જેવાં શહેરો સામેલ હતાં.

ધીમેધીમે કાઉન્ટરની સંખ્યા 119 સુધી પહોંચી હતી. યોજના શરૂ થઈ એ વખતે મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીએ કહ્યું હતું કે, "25,000 નોંધાયેલા શ્રમિકો આ ભોજન રોજ લે છે. રાજ્યમાં 5,50,000 બાંધકામ શ્રમિકો નોંધાયેલા છે."

"તમામ જિલ્લા કેન્દ્રો પર આ યોજના ચાલુ કરવામાં આવશે."

"આ યોજનામાં એક ટંક ભોજનની થાળી 30 રૂપિયામાં સરકારને પડે છે. શ્રમિકોએ માત્ર 10 રૂપિયા ચૂકવવાના રહે છે અને 20 રૂપિયા સરકાર સબસિડી રૂપે ચૂકવે છે."

25 માર્ચ, 2020ના રોજ કોરોના મહામારીને પગલે લૉકડાઉન લાગુ થયું એ પછી બધું બંધ થવા લાગ્યું ત્યારે ધીમેધીમે અન્નપૂર્ણા યોજનાનાં કાઉન્ટર પણ બંધ થવા લાગ્યાં.

શ્રમ અને રોજગારમંત્રી દિલીપ ઠાકોર બીબીસીને કહે છે કે, "લૉકડાઉન વખતે 20-22 કાઉન્ટર ચાલુ હતાં. પણ ધીમેધીમે જેમ કોરોનાના કેસ વધવા માંડ્યા એ પછી તરત અન્નપૂર્ણા યોજનાનાં કાઉન્ટર બંધ કરી દેવામાં આવ્યાં."

"લોકોની ભીડ ભેગી ન થાય અને કોરોનાનો ચૅપ ન ફેલાય એ ઉદ્દેશથી બંધ કરાયાં હતાં."

પરંતુ લૉકડાઉન હળવું થયા પછી ઘણી છૂટછાટ આપવામાં આવી હતી. હાલમાં જીવન જરૂરિયાતની વસ્તુઓ માટે કેટલીક છૂટ અપાઈ છે, જ્યારે યોજના બંધ કેમ છે?

આ સવાલોના જવાબમાં દિલીપ ઠાકોરે કહ્યું હતું કે, "લૉકડાઉન પછી કોરોનાના કેસ વધ્યા એવી તરત યોજના બંધ કરી દેવામાં આવી હતી."

"દરમિયાન જે ટેન્ડરો હતા એ પણ પૂરાં થઈ ગયાં હતાં. એ પછી અમે નવી ટેન્ડર પ્રક્રિયા હાથ ધરી હતી."

"એનું કામ પણ અમે આટોપી લીધું છે. જેવી સ્થિતિ હળવી થશે કે તરત જ યોજના ફરી શરૂ થશે."

દિલીપ ઠાકોરને વાંરવાર પૂછવામાં આવ્યું કે કઈ તારીખથી અથવા તો કેટલા દિવસોમાં શરૂ થશે?

તો તેના જવાબમાં તેમણે માત્ર એટલું જ કહ્યું કે...


મણિનગરથી તેઓ વર્ષ 2002, 2007 અને 2012માં ધારાસભ્ય તરીકે ચૂંટાયા હતા.

જ્યારે તમે મણિનગર આવશો તો વિકાસના માપદંડ અહીં બિલકુલ બંધબેસતા છે.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

પરંતુ તેની નજીક જ મુસ્લિમ વસતી ધરાવતા વિસ્તાર શાહઆલમમાં જાઓ તો લાગે છે કે અહીં રહેતા નાગરિકો અને વિસ્તાર બીજા કોઈ દેશ સાથે સંબંધ ધરાવે છે.

અહીં રહેતી મહિલાઓ જણાવે છે કે તેમનાં વિસ્તારમાં પાણીની પાઇપ લાઇન તો છે પણ તેમને પાણી નથી મળતું.

આ વિસ્તારમાં એક તળાવ પણ છે જ્યાં વર્ષ 2002નાં તોફાનો પછી કેટલાક મતદેહો મળ્યા હતા.

સ્થાનિક પત્રકાર પણ વિકાસમાં ભેદભાવની વાત સ્વીકારે છે. અહીં ઝાડુ બનાવવાનું કામ દિવસ-રાત ચાલે છે.

સફાઈકામમાં ઉપયોગમાં લેવાતા ઝાડુથી પણ આ વિસ્તારની ગંદકી સાફ થઈ શકે એમ નથી. આવી ગંદકીમાં આ લોકો રહે છે.

ગુજરાતમાં મુસ્લિમો સાથે ભેદભાવ?

અહીં 14 ડિસેમ્બરના રોજ મતદાન થશે. જોકે, શાહ આલમના લોકોને ભાજપ કે કોંગ્રેસ પાસેથી કોઈ અપેક્ષા નથી.

કહકશા પઠાણના પતિનું 2002નાં રમખાણોમાં પોલીસ ગોળીબારથી મૃત્યુ થયું હતું. તેઓ કહે છે કે ગમે તે પાર્ટી જીતે, શું ફરક પડે છે.

સત્તાધારી ભારતીય જનતા પાર્ટીએ આ વખતે એકપણ મુસ્લિમને વ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

િધાનસભા બેઠકના ઉમેદવાર બનાવ્યા નથી.

ભાજપે 1980થી અત્યાર સુધી 1998ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં માત્ર એક મુસ્લિમ ઉમેદવારને ટિકિટ આપી હતી.

કોંગ્રેસે આ વખતે માત્ર 6 મુસ્લિમ ઉમેદવારોને જ ટિકિટ આપી છે.

ગુજરાતમાં મુસ્લિમ વસતી 9.97 ટકા છે. જો વસતિના સાપેક્ષમાં જોવામાં આવે તો ઓછામાં ઓછા 18 મુસલિમ ધારાસભ્યો હોવા જોઈએ. જોકે, આવું ક્યારેય બન્યું નથી.

ગુજરાતમાં 1980માં સૌથી વધારે 12 મુસ્લિમ ધારાસભ્યો ચૂંટાયા હતા.

ગુજરાતની 182 બેઠકોવાળી વિધાનસભામાં 25 વિધાનસભા બેઠકો પર મુસ્લિમો મોટી સંખ્યામાં છે.

મુસ્લિમોને અલ્પસંખ્યક રૂપે નથી જોવાતા

ગુજરાતમાં મોદી મુખ્યમંત્રી બન્યા બાદ મુસ્લિમોને અલ્પસંખ્યકના રૂપે જોવામાં આવ્યા નથી.

મોદીએ રાજ્યમાં અલ્પસંખ્યક વિભાગ પણ બનાવ્યો નથી. વર્ષ 2012ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં મુસ્લિમ ઉમેદવારોને માત્ર 2.37 ટકા મત જ મળ્યા હતા.

ગુજરાતના મુસ્લિમોમાં રાજકીય રીતે એકતા જોવા મળતી નથી. તે શું દર્શાવે છે?

મુસ્લિમોને ટિકિટ ન આપવા મામલે ભાજપના શાયના એનસીને પૂછયું તો તેમણે જવાબમાં કહ્યું કે સૌનો સાથ, સૌનો વિકાસ.

87 સમુદાયોમાં વહેંચાયા ગુજરાતના મુસ્લિમો

જાણીતા રાજકીય વિશ્લેષક અચ્યુત યાજ્ઞિક કહે છે, "સ્વતંત્રતા બાદ ગુજરાતમાં નિયમિત સમયગાળા દરમિયાન ઘણી વખત તોફાનો થયાં હતાં."

"આ રમખાણો બાદ મુસ્લિમોએ માની લીધું કે તેઓ અહીં બીજા વર્ગના નાગરિક છે."

"બીજી તરફ જે શિક્ષિત મુસ્લિમો છે તેઓ વેપારમાં રસ ધરાવે છે. તેમના માટે ગમે તે સરકાર હોય કોઈ ફેર પડતો નથી."

ઘણા લોકો એ વાત માને છે કે રાજ્યમાં ભાજપનો જેવી રીતે વિકાસ થયો, તેમ તેમ મુસ્લિમોનું રાજકીય પ્રતિનિધિત્વ ઘટતું ગયું.

અચ્યુત યાજ્ઞિક કહે છે કે ગુજરાતના મુસ્લિમોમાં જે ઉપજાતિઓ છે તે યુપી અને કાશ્મીરના મુસ્લિમો કરતાં ઘણી વધારે છે.

અહીં મુસ્લિમો 87 સમુદાય વચ્ચે વહેંચાયેલા છે.

સત્તા મેળવવા માટે કોંગ્રેસ મુસ્લિમો પર નિર્ભર!

વર્ષ 2010માં ભાજપે ગુજરાતની નગરપાલિકાઓની ચૂંટણીઓમાં મુસ્લિમોને ટિકિટ આપી હતી અને તેમને જીત પણ મળી હતી.

વર્ષ 2015ની મહાનગરપાલિકાઓની ચૂંટણીઓમાં ભાજપમાંથી 350 મુસ્લિમ ઉમેદવાર જીત્યા હતા.

વર્ષ 1985માં કોંગ્રેસના માધવસિંહ સોલંકીએ 'ખામ' થિયરી બનાવી હતી અને તેમાં મુસ્લિમ પણ સામેલ હતા.

ગુજરાતમાં સત્તા મેળવવા માટે કોંગ્રેસ હંમેશાં મુસ્લિમો પર નિર્ભર રહી છે.

આખરે હવે એવું શું થઈ ગયું?

સુરતમાં સોશિઅલ સાયન્સ સ્ટડી સેન્ટરના પ્રોફેસર કિરણ દેસાઈ...


મણિપુરમાં સરકારે મ્યાનમારના શરણાર્થીઓને ભોજન અને રહેવા માટે જગ્યા ન આપવાનો આદેશ 26 માર્ચે આપ્યો હતો

હકીકતમાં મણિપુર સરકારના ગૃહવિભાગમાં તહેનાત વિશેષ સચિવ એચ. જ્ઞાનપ્રકાશે 26 માર્ચે ચાંદેલ, ટેંગનૌપાલ, કામજોંગ, ઉખરૂલ અને ચુરાચાંદપુર જિલ્લાના જિલ્લાધિકારીઓને એક આદેશ જાહેર કર્યો હતો.

આ આદેશમાં મ્યાનમારના નાગરિકોનો ગેરકાયદે પ્રવેશ રોકવા માટે મુખ્ય રીતે પાંચ નિર્દેશ અપાયા હતા.

ગૃહવિભાગે આ નિર્દેશમાં જિલ્લાતંત્રને મ્યાનમારથી આવનારા શરણાર્થીઓને ભોજન અને આશ્રય પ્રદાન કરવા માટે કોઈ શરણાર્થી કૅમ્પ ન ખોલવાની વાત કરી હતી.

આ સાથે જ સિવિલ સોસાયટી સંગઠનોને પણ આશ્રમ અને ભોજન ઉપલબ્ધ કરાવવા માટે કોઈ પણ પ્રકારની શિબિર ખોલવાની પરવાનગી ન આપવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો.

સરકારે તંત્રને નિર્દેશ આપ્યો હતો કે જે લોકો આશ્રય લેવાનો કે પ્રવેશવાનો પ્રયાસ કરે એને નમ્રતાથી દૂર કરી દેવાય.

જોકે, આ નિર્દેશમાં મણિપુર સરકારે ગંભીર ઈજાના મામલે માનવીય અધિકારો પર ચિકિત્સા પ્રદાન કરવાની વાત ચોક્કસથી કરી હતી.

મણિપુર સરકારનો આ આદેશ એ સમયે આવ્યો હતો જ્યારે મ્યાનમારમાં સુરક્ષાદળો અને પ્રદર્શનકારીઓ વચ્ચે મોટા પ્રમાણમાં હિંસા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

થઈ હતી. આ હિંસામાં દેશભરમાં 100થી વધુ લોકો માર્યા ગયા હતા.

મણિપુરના ગૃહવિભાગ દ્વારા 26 માર્ચે જાહેર કરાયેલા સંબંધિત આદેશની કેટલાય લોકો ટીકા કરી રહ્યા છે. સોશિયલ મીડિયામાં પણ મણિપુર સરકારને લોકોની નારાજગીનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે.

'પત્રને ખોટી રીતે રજૂ કરાયો'

જોકે, 29 માર્ચે મણિપુર સરકારે ગૃહવિભાગને જાહેર કરેલા આદેશમાં પહેલો આદેશ પરત લેતાં કહ્યું, "એવું લાગે છે કે પત્રની સામગ્રીને ખોટી રીતે રજૂ કરવામાં કરવામાં આવી છે અને તેની ખોટી વ્યાખ્યા કરાઈ છે. રાજ્ય સરકાર તમામ માનવીય પગલાં ભરી રહી છે."

મણિપુર સરકારના ગૃહવિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, "હાલમાં જ મ્યાનમારના ઘાયલ નાગરિકોને સારવાર માટે ઇમ્ફાલ લઈ જવાના કેટલાંય પગલાં લેવામાં આવ્યાં છે. રાજ્ય સરકાર સતત તમામ મદદ પ્રદાન કરી રહી છે. કોઈ પણ પ્રકારની ગેરસમજણથી બચવા માટે 26 માર્ચે જાહેર કરાયેલા પત્રને પરત લેવાનો નિર્ણય કરાયો છે."

29 માર્ચે જાહેર કરાયેલા આ આદેશની પુષ્ટિ માટે બીબીસીએ ગૃહવિભાગના વિશેષ સચિવ એચ. જ્ઞાનપ્રકાશના બન્ને મોબાઇલ નંબર કેટલીય વાર સંપર્ક કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. જોકે, કોઈ જવાબ નહોતો મળ્યો.

આ સાથે જ આ સંબંધે એક મૅસેજ પણ મોકલવામાં આવ્યો હતો.

નિર્દેશ જાહેર કરાયા બાદ શું થયું?

મણિપુર સરકારનો આદેશ એવા સમયમાં આવ્યો હતો જ્યારે મ્યાનમારમાં સુરક્ષાદળોએ મોટા પ્રમાણમાં હિંસા કરી હતી.

મ્યાનમારમાં સૈન્યના સત્તાપલટા બાદ ત્યાં ચાલી રહેલા 'ખૂની સંઘર્ષ'ના કારણે મોટી સંખ્યામાં મ્યાનમારના નાગરિકો ભારતનાં પૂર્વોત્તરના રાજ્યોમાં શરણ લઈ રહ્યા છે.

સ્થાનિક અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર મ્યાનમારમાંથી અત્યાર સુધી સૌથી વધુ શરણાર્થી મિઝોરમમાં ઘુસ્યા છે. મિઝોરમના રાજ્યસભાના સાંસદ કે. વાનલાવેલાના મતે, "અત્યાર સુધી મ્યાનમારના 1000થી વધારે નાગરિકોએ રાજ્યમાં આશ્રય લીધો છે. આમાં મ્યાનમારના પોલીસકર્મીઓ ઉપરાંત મહિલાઓ અને બાળકો પણ સામેલ છે."

આ પહેલા કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રાલયે સરહદી રાજ્યો મિઝોરમ, નાગાલૅન્ડ, મણિપુર અને અરુણાચલ પ્રદેશ સાથે આસામ રાઇફલ્સને પણ પત્ર લખીને કહ્યું હતું કે મ્યાનમારના એ નાગરિકોની ઓળખ કરવામાં આવે કે જે સૈન્યબળવા બાદ ભાગીને ભારતમાં પ્રવેશ્યા છે અને તેમને દેશમાંથી કાઢવાની તૈયારી કરાય.

ગૃહમંત્રાલયે 12 માર્ચે લખેલા આ પત્રમાં ભારત-મ્યાનમાર સરહદમાંથી ભારતીય વિસ્તારમાં મોટા પ્રમાણમાં ગેરકાયદેસર રીતે લોકોના પ્રવેશવાની આશંકા વ્યક્ત કરી હતી. આ અંગે 25 ફેબ્રુઆરીએ એક...


મતદાન પૂર્ણ થવાના ગણતરીના કલાકો પૂર્વે જ ટીવી ચેનલો પર ઍક્ઝિટ પોલ તથા તેના તારણના આધારે આગામી સરકાર વિશેની ચર્ચા છેડાઈ ગઈ.

2014માં માત્ર એક સર્વેનો અંદાજ વાસ્તવિક પરિણામોની નજીક રહ્યો હતો. આ પહેલાં 2004માં મોટા ભાગના ઍક્ઝિટ પોલ પરિણામોથી વિપરીત રહ્યા હતા.

ચૂંટણીપંચના નિર્દેશ પ્રમાણે, અંતિમ તબક્કાના મતદાનના દિવસે સાંજે સાડા છ વાગ્યા સુધી ઍક્ઝિટ પોલ દર્શાવી ન શકાય.

ઍક્ઝિટ પોલ, પોસ્ટ પોલ તથા સર્વે અંગે નિષ્ણાતો શું માને છે તે જાણો.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

ઍક્ઝિટ પોલ એટલે...

મતદાન કરીને બહાર આવતા મતદારો સાથે વાત કરીને ઍક્ઝિટ પોલ લેવામાં આવે છે

સીએસડીએસના નિયામક સંજય કુમારના જણાવ્યા મુજબ, ઍક્ઝિટ પોલ અને પોસ્ટ-પોલ સર્વેમાં ઘણો ફરક હોય છે.

દિલ્હી સ્થિત સેન્ટર ફોર ધ સ્ટડી ઑફ ડેવલપિંગ સોસાયટીઝ્ (સીએસડીએસ)ના નિયામક સંજયકુમારે આ વિશે બીબીસી સાથે વાતચીત કરી.

કુમારે ઍૅક્ઝિટ પોલ અને પોસ્ટ-પોલ સર્વે વચ્ચે તફાવત સમજાવતાં કહ્યું હતું, "ઍક્ઝિટ પોલ અને પોસ્ટ-પોલ સર્વેમાં એકંદરે ઘણો ફરક છે."

કુમારના જણાવ્યા મુજબ, "તેમની સંસ્થા વર્ષોથી પ્રી-પોલ અને પોસ્ટ-પોલ સર્વે કરી રહી છે. ભારતમાં બીજી અને... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ક એજન્સીઓ પણ ઍક્ઝિટ પોલ હાથ ધરે છે.

"દેશમાં આવી કેટલી એજન્સીઓ કાર્યરત છે અને કેટલા લોકોને આવાં સર્વેક્ષણો દ્વારા રોજગારી મળી રહી છે તે કહેવું અશક્ય છે."

વિદેશમાં, ખાસ કરીને અમેરિકામાં એક જ સંસ્થા છે જે આવાં ચૂંટણીલક્ષી સર્વેક્ષણો હાથ ધરે છે.

ટેક્સસૂત્ર.કોમના ગ્રૂપ એડિટર અને ચૂંટણી વિશ્લેષક અરુણ આનંદગીરી સાથે પણ બીબીસીએ વાત કરી હતી.

અરુણે કહ્યું હતું,"અમેરિકામાં બધી ટેલિવિઝન ચેનલોને એક જ સંસ્થા આ પ્રકારની માહિતી આપે છે. ભારતમાં એવું નથી. એટલે અહીં હાથ ધરવામાં આવતાં સર્વેક્ષણોમાં ઘણી વિવિધતા હોય છે."

ઍક્ઝિટ પોલ કેટલા સાર્થક?

અરુણ આનંદગીરી (ડાબે) કહે છે અમેરિકામાં એક જ સંસ્થા ચૂંટણીલક્ષી સર્વેક્ષણો હાથ ધરે છે

આ પ્રશ્નનો જવાબ આપતા કુમારે કહ્યું હતું ''ઍક્ઝિટ પોલ અર્થપૂર્ણ હોય જ છે. એની સાર્થકતા કે એની વિશ્વસનીયતા સામે આજ સુધી કોઈ સવાલો ઊભા થયા નથી.''

સ્વરાજ પાર્ટીના પ્રમુખ અને સેફોલૉજિસ્ટ ડૉ. યોગેન્દ્ર યાદવનો મત થોડો જુદો છે.

બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં ડૉ. યોગેન્દ્ર યાદવે કહ્યું હતું, ''ઓપિનિયન પોલ અને ઍક્ઝિટ પોલ એક પ્રકારના માપદંડ હોય છે. એટલે જ તે સમયાંતરે બદલાઈ શકે છે.''

કઈ બાબતો પર મદાર?

ડૉ. યોગેન્દ્ર યાદવ માને છે કે ઓપિનિયન પોલ્સ અને ઍક્ઝિટ પોલ સમયાંતરે બદલાઈ શકે છે

'કયા વિસ્તારમાં, કયા સમયે અને કયા પ્રકારના મતદાતાઓના અભિપ્રાયો સર્વેક્ષણોમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા છે તેના પર ઍક્ઝિટ પોલનો મદાર હોય છે.'

ઍક્ઝિટ પોલની સાર્થકતા સામે સવાલ કરતા અરુણે કહ્યું હતું, "અમેરિકામાં પાંચ મુખ્ય ટેલિવિઝન ચેનલો એકમાત્ર સંસ્થા પાસેથી ઓપિનિયન કે ઍક્ઝિટ પોલ મેળવે છે, પણ સમાંયતરે આ માહિતી ખોટી ઠરતા પાંચમાંથી બે ચેનલે એ લેવાનું બંધ કર્યું છે."

અરુણે ઉમેર્યું હતું, "ભારત જેવા દેશમાં આવાં સર્વેક્ષણો જ્ઞાતિ આધારિત રાજકીય સમીકરણોને લીધે વૈવિધ્યસભર બને છે.

તેથી તેમાં ક્યારેક કોઈ ખોટા સાબિત થાય છે તો કોઈ સાચા ઠરે છે. ઍક્ઝિટ પોલને બહુ ગંભીરતાથી ન લેવા જોઈએ"

ઍક્ઝિટ પોલ સદંતર ખોટા પણ સાબિત થાય?

અગાઉ ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર અને દિલ્હી વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં ઍક્ઝિટ પોલ ખોટા સાબિત થયા હતા

ઍક્ઝિટ પોલ ખોટા પડ્યાને અનેક દાખલા છે.

કુમારે કહ્યું હતું, "2004માં લોકસભાની ચૂંટણીમાં ઍક્ઝિટ પોલ ખોટા સાબિત હતા. ભાજપને ફરીથી સત્તા મળશે એવું એ સમયે તમામ ઍક્ઝિટ પોલમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ એવું થયું નહોતું.

કૉંગ્રેસ પક્ષની આગેવાની...


મતદાનમથકમાં તેમના ડાબા હાથની પહેલી આંગળી અને નખ ઉપર શાહી લગાડવામાં આવે છે જેને ભૂંસી શકાતી નથી.

ડુપ્લિકેટ મતદાન થતું અટકાવવા માટે આ વિશિષ્ટ શાહી લગાડવામાં આવે છે, જે ભારતમાં એકમાત્ર કંપની તૈયાર કરે છે.

ગુરુવારે પહેલા તબક્કાના મતદાનની સાથે ચૂંટણી પર્વની શરૂઆત થઈ, જેનું સમાપન 19મી મેના દિવસે સાતમા અને અંતિમ તબક્કાના મતદાન સાથે થશે.

શાહીને ભૂંસી શકાય?

ચૂંટણીપંચ દ્વારા જે શાહી લગાડવામાં આવે છે તે ઓછામાં ઓછા સાત દિવસ અને ઘણી વખત પખવાડિયા સુધી જતી નથી.

સાબુ, ડિટર્જન્ટ, ઑઇલ કે કૅમિકલની તેની ઉપર અસર નથી થતી. જો કોઈ રીતે દૂર કરવામાં સફળતા મળી જાય તો પણ અલ્ટ્રાવાયોલેટ લાઇટમાં સ્પષ્ટ જોઈ શકાય છે.

ઇન્કમાં સિલ્વર નાઇટ્રેડ હોય છે, જેને કારણે તેનો રંગ સરળતાથી જતો નથી. તેની ટકાવારી સાતથી 25%ની વચ્ચે હોય છે. જોકે, તેની ચોક્કસ ટકાવારી સિક્રેટ છે.

કર્ણાટકની સરકારી કંપની મૈસૂર પેઇન્ટ્સ ઍન્ડ વાર્નિસ લિમિટેડને ઇન્ક બનાવવાનો એકાધિકાર મળેલો છે.

વર્ષ 1937માં મૈસૂરના રાજવી પરિવાર દ્વારા તેની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી ત્યારે તેનું નામ મૈસૂર લેક ઍન્ડ પૅઇન્ટ વર્ક્સ લિમિટેડ હતું.

1947માં આઝાદી પછી ત... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ે જાહેર સાહસની કંપની બની.

આપને આ પણ વાચવું ગમશે

જેની ફૉર્મ્યુલા વર્ષ 1962માં નૅશનલ રિસર્ચ ડેવલપમૅન્ટ કૉર્પોરેશને તૈયાર કરી હતી. આ કામમાં કાયદા વિભાગ અને ચૂંટણીપંચ પણ સંકળાયેલા હતા.

ભારતની લોકસભા અને વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં આ શાહીનો ઉપયોગ થાય છે.

2016માં નોટબંધી સમયે એક જ વ્યક્તિ વારંવાર નોટો બદલાવે નહીં તે માટે પણ આ શાહીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.

અહીં તૈયાર થતી શાહી વિશ્વના 20 જેટલાં દેશોમાં નિકાસ થાય છે અને ત્યાંની ચૂંટણીપ્રક્રિયામાં વપરાય છે.

કંપની દ્વારા કાટ ના લાગે તેવો, ઍલ્યુમિનિયમ પેઇન્ટ, સામાન્ય રંગ સહિતની પ્રોડક્ટ્સ તૈયાર કરવામાં આવે છે.

રેલવે, ભારત સંચાર નિગમ લિમિટેડ, ભારત હેવી ઇલેક્ટ્રિકલ લિમિટેડ, BEML સહિતની કંપનીઓ તેની મોટી ગ્રાહક છે.

શાહીના નિયમ

મતદારના ડાબા હાથની પહેલી આંગળી ઉપર આંગળી અને નખની ઉપર સળંગ શાહી લગાવવામાં આવે છે.

જો મતદાર અન્ય 'કોઈના વતી' મતદાન કરી રહ્યો હોય તો ડાબા હાથની વચલી આંગળીમાં શાહી લગાડવામાં આવે છે.

જો મતદારને ડાબો હાથ ન હોય તો જમણા હાથની પ્રથમ આંગળી ઉપર શાહી લગાડવામાં આવે છે અને જો બંને હાથ ન હોય તો ડાબા પગના અંગૂઠા ઉપર લગાડવામાં આવે છે.

આંકડામાં ઇન્ક

ચૂંટણીપંચે વર્ષ 2019ની સામાન્ય ચૂંટણી વખતે વપરાશમાં લઈ શકાય તે માટે 26 લાખ બૉટલ્સનો ઑર્ડર આપ્યો છે. આ માટે કુલ રૂ. 33 કરોડનો ખર્ચ થશે.

આ વખતે અંદાજે 90 કરોડ લોકોને મતાધિકાર મળેલો છે. 2014ની સરખામણીએ લગભગ આઠ કરોડ 50 લાખ નવા મતદાતા ઉમેરાયા છે.

આથી, આ વખતે સાડા ચાર લાખ બૉટલ્સનો વધુ ઑર્ડર આપવામાં આવ્યો છે. ગત વખતે 21 લાખ 50 હજાર બૉટલ્સનો ઑર્ડર આપવામાં આવ્યો હતો.

દેશભરમાં લગભગ 10 લાખ મતદાનમથક ઊભાં કરવામાં આવશે, જેમાં આ શાહીનો ઉપયોગ થશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


મતદાનમાં બિલને સિલેક્ટ કમિટીમાં મોકલવાનો પ્રસ્તાવ નકારી કાઢવામાં આવ્યો હતો.

વિરોધપક્ષના આ પ્રસ્તાવના સમર્થનમાં ફક્ત 84 મત પડ્યા હતા, તો તેની સામે 100 મત પડ્યા હતા.

ભાજપના સહયોગી પક્ષ એઆઈડીએમકે, જનતાદળ યુનાઇટેડ સહિતના પક્ષોએ વૉકઆઉટ કરતાં વિપક્ષ નબળો પડ્યો હતો.

આ બિલને સત્તાપક્ષ ભાજપ ઉપરાંત શિવસેના, બીજેડી, એજીપી, આરપીઆઈ, એસએડી, ટીઆરએસ, એસકેએમ પક્ષોએ સમર્થન આપ્યું હતું.

કૉંગ્રેસ ઉપરાંત ટીએમસી, એઆઈડીએમકે, ડીએમકે, સીપીઆઈ(એમ), બીએસપી, સપાએ બિલનો વિરોધ કર્યો હતો.

આમ, રાજ્યસભામાં મુસ્લિમ મહિલા (લગ્નના અધિકારોનું સંરક્ષણ) બિલ 2019 બહુમત સાથે પસાર કરવામાં આવ્યું હતું. બિલના સમર્થનમાં 99 જ્યારે વિરોધમાં 84 મત પડ્યા હતા.

બિલ પસાર થવા અંગે કાયદામંત્રી રવિશંકર પ્રસાદે કહ્યું કે ''આ એક ઐતિહાસિક દિવસ છે જ્યારે રાજ્યસભાએ ટ્રિપલ તલાક બિલ પાસ કર્યું છે. બેઉ ગૃહોએ મુસ્લિમ મહિલાઓને ન્યાય આપ્યો છે. આ ભારતના પરિવર્તનની શરૂઆત છે.''

કેન્દ્રીયમંત્રી રવિશંકર પ્રસાદે મુસ્લિમ મહિલા (લગ્નના અધિકારોનું સંરક્ષણ) બિલ 2019 રાજ્યસભામાં રજૂ કર્યું હતું. જે ટ્રિપલ તલાક બિલ તરીકે ઓળખાય છે.

એનડીએ ગઠબંધનમાં ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

સામેલ ભાજપ અને તેમના સાથી પક્ષો આ બિલ પાસ કરાવવા માટે ઉતાવળ કરી રહ્યા હતા.

અગાઉ રાજ્યસભામાં ટ્રિપલ તલાક બિલ પર ચર્ચા અંગે ભાજપ અને કૉંગ્રેસ બંનેએ તેમના સભ્યોને વ્હીપ જારી કર્યો હતો.

ટ્રિપલ તલાક બિલ પાસ થતાં કેવા છે લોકોના રિએક્શન?

રાજ્યસભામાં મુસ્લિમ મહિલા (લગ્નના અધિકારોનું સંરક્ષણ) બિલ 2019 બહુમત સાથે પસાર કરવામાં આવ્યું હતું. બિલના સમર્થનમાં 99 જ્યારે વિરોધમાં 84 મત પડ્યા હતા.

આ બિલ પાસ થતાં રાષ્ટ્રપતિ કોવિંદે પણ અભિનંદન આપતું ટ્વીટ કર્યું હતું. એમણે કહ્યું કે ''રાજ્યસભામાં ટ્રિપલ તલાક બિલ પાસ થતાં ત્રણ તલાકની અન્યાયપૂર્ણ પરંપરા પર પ્રતિબંધ લાદવા માટે સંસદીય અનુમોદનની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થઈ ગઈ છે. આ મહિલા-પુરૂષ સમાનતા માટે ઐતિહાસિક વાત છે. સમગ્ર દેશ માટે સંતોષની ક્ષણ છે.''

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ટ્વીટ કરીને કહ્યું કે ''સમગ્ર દેશ માટે આજે એક ઐતિહાસિક દિવસ છે. આજે કરોડો મુસ્લિમ માતાઓ-બહેનોની જીત થઈ છે અને તેમને સન્માનથી જીવવાનો હક મળ્યો છે. સદીઓથી ત્રણ તલાકની કુપ્રથાથી પીડિત મુસ્લિમ મહિલાઓને આજે ન્યાય મળ્યો છે. આજના ઐતિહાસિક દિવસે હું તમામ સાંસદોનો આભાર માનું છું.''

એમણે કહ્યું કે ''આજને દિવસે આ કુપ્રથાને નાથવા માટે મથનાર અને તેને લીધે પીડા વેઠનાર મુસ્લિમ મહિલાઓને વંદન કરું છું.''

ગૃહમંત્રી અમિત શાહે કહ્યું કે ''ભારતની લોકશાહીમાં આજનો દિવસ મહાન છે. હું વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને ટ્રિપલ તલાકને પ્રતિબંધિત કરવાનું વચન પાળવા બદલ અભિનંદન આપું છું. આને લીધે મુસ્લિમ મહિલાઓને પરંપરામાંથી મુક્તિ મળશે. ઐતિહાસિક બિલ બદલ હું દરેક પક્ષોનો આભાર માનું છું.''

બિલ પસાર થવા અંગે કાયદામંત્રી રવિશંકર પ્રસાદે કહ્યું કે ''આ એક ઐતિહાસિક દિવસ છે જ્યારે રાજ્યસભાએ ટ્રિપલ તલાક બિલ પાસ કર્યું છે. બેઉ ગૃહોએ મુસ્લિમ મહિલાઓને ન્યાય આપ્યો છે. આ ભારતના પરિવર્તનની શરૂઆત છે.''

કૉંગ્રેસ નેતા રાજ બબ્બરે કહ્યું કે ''હું માનું છું કે આ કોઈ પણ ફેમિલી લૉને લઈને બહુ મોટો ઝટકો છે. સિવિલ કાનૂનને ક્રિમિનલ બનાવી દેવામાં આવ્યો છે અને આ ઐતિહાસિક ભૂલ છે.''

ભાજપના જનરલ સેક્રેટરી રામ માધવે બિલ પાસ થયા અંગે ટ્વીટ કરીને કહ્યું કે ''આ સેંકડો મહિલાઓ માટે મોટી રાહત છે. મહિલાઓના સન્માનનું રક્ષણ કરવાના સરકારના પ્રયાસની આડેનો વિપક્ષોનો અવરોધ પૂરો થયો છે.''

ઉત્તર પ્રદેશના મુખ્ય મંત્રી યોગી આદિત્યનાથે કહ્યું કે ''જે લોકો મહિલાઓના ઉત્થાનની વાતો કરતા હતા...


મતદારોને મનાવવા માટે ગુજરાત સરકારે એવી કઈ જાહેરાતો કરી છે?

એટલે હવે ગુજરાત રાજ્ય સરકાર કે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા ગુજરાત રાજ્યલક્ષી કોઈ પણ નવી યોજનાની જાહેરાત કરી શકાશે નહીં.

ઉલ્લેખનીય છે કે ચૂંટણી પંચે ભલે ગુજરાતમાં થનારી ચૂંટણીઓની તારીખો જાહેર કરવામાં સમય લીધો હોય, પરંતુ હિમાચલ પ્રદેશ માટે પંચે 12 ઓક્ટોબરના રોજ ચૂંટણી કાર્યક્રમ જાહેર કરી દીધો હતો.

ચૂંટણી પંચ દ્વારા ગુજરાતના ચૂંટણી કાર્યક્રમને જાહેર કરવામાં થયેલા વિલંબ બદલ ચૂંટણી પંચની નીતિરીતિઓ પર સવાલો ઊઠી રહ્યા હતા.

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે :

જનમાનસમાં એવી માન્યતાઓ પણ સેવાઈ રહી હતી કે ગુજરાત સરકાર બધી યોજનાઓ જાહેર કરી શકે એવા આશયથી ચૂંટણી પંચ ગુજરાતમાં ચૂંટણીની તારીખો જાહેર કરવામાં વિલંબ કરી રહ્યું હતું.

12મી ઓક્ટોબર થી લઈને 25મી ઓક્ટોબર સુધીમાં કેન્દ્ર અને ગુજરાત સરકારે ઘણી મોટી મોટી યોજનાઓની જાહેરાતો કરી છે જેનો ફાયદો ગુજરાતના લોકોને અને મતના રૂપમાં સત્તાધારી પક્ષને થઈ શકે છે.

મતદારોને રિઝવવા કઈ જાહેરાતો કરવામાં આવી છે?

ખેડૂતોને રાહત

એવા આક્ષેપો પણ થયા છે કે ગુજરાત સરકાર જાહેરાતો કરી શકે એટલે ચૂંટણીની તારીખો મોડી જાહે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ર થઈ

16 ઓકટોબરે ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી વિજય રૂપાણીએ ખેડૂતોને 3 લાખ રૂપિયા સુધીની રકમ પર વ્યાજ વગરની લોન આપવાનું જાહેર કર્યું હતું.

જેનાથી સરકારની તિજોરી પર અંદાજે 700 કરોડ રૂપિયાનું ભારણ આવશે.

ખેતી માટે વપરાતા ટપક સિંચાઈ પદ્ધતિ વાળા સાધનો પર ઉઘરાવવામાં આવતો 18% જીએસટી રાજ્ય સરકાર ખુદ ભોગવશે.

આ જાહેરાતથી સરકારી તિજોરી પર અંદાજે 77.64 કરોડ રૂપિયાનો બોજો પડી શકે છે.

પાટીદારો પર રહેમ-નજર

આંદોલનોએ ભાજપ સામે જાતિગત-સામાજિક સમીકરણોને વેગ આપ્યો છે

પાટીદાર અનામત આંદોલન દરમ્યાન આંદોલનકારીઓ સામે નોંધાયેલા પોલીસ કેસને પરત ખેંચી લેવા ગુજરાત સરકારે નિર્ણય લીધો હતો.

ઊંઝા ખાતે આવેલા મા ઉમિયા માતા સંસ્થાનને પ્રવાસન સેવાઓના વિકાસાર્થે ગુજરાત સરકાર દ્વારા 8.75 કરોડ રૂપિયાની સહાય મંજૂર કરવામાં આવી છે.

મહિલાઓ માટે યોજનાઓ

આશા કાર્યકર્તાઓના પગારમાં 50%નો વધારો કરવામાં આવ્યો છે

ગુજરાત સરકાર દ્વારા ગરીબીની રેખા હેઠળ જીવતા લોકો માટે તબીબી સારવાર અર્થે મળતી નાણાકીય સહાય માટે અમલ કરાયેલી માતૃ વાત્સલ્ય યોજનાના લાભાર્થીઓની વાર્ષિક આવકની મર્યાદા દોઢ લાખ રૂપિયાથી વધારીને અઢી લાખ રૂપિયા કરી દેવામાં આવી છે.

કોન્ટ્રાક્ટ પર કામ કરતા મહિલા કર્મચારીઓ માટે પ્રસૂતિની રજાના 90 દિવસ અને આશા કાર્યકર્તાઓના પગારમાં 50%નો વધારો કરવામાં આવ્યો છે.

કર્મચારીઓને રાહત

મ્યુનિસિપાલિટીમાં સેવા બજાવી રહેલા કર્મચારીઓને સાતમા પગાર પંચનો લાભ આપવામાં આવશે

ગુજરાતના નાયબ મુખ્યમંત્રી નીતિન પટેલે કરેલી જાહેરાતો મુજબ મ્યુનિસિપાલિટીમાં સેવા બજાવી રહેલા કર્મચારીઓને સાતમા પગાર પંચનો લાભ આપવામાં આવશે.

સાથે સાથે ગુજરાત રાજ્યમાં આવેલી 113 આઈ.ટી.આઈ. (ઇન્ડસ્ટ્રીઅલ ટ્રેનિંગ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ)ના કર્મચારીઓના પગારમાં પણ વધારો કરવામાં આવ્યો છે.

સાથી સહાય શિક્ષક (શિક્ષામિત્ર)નો પગાર 10,500 રૂપિયા પ્રતિ માહ વધારીને 16,222 રૂપિયા પ્રતિ માહ કરવામાં આવ્યો છે અને વિદ્યા સહાયકોનો માસિક પગાર 16,500 રૂપિયાથી વધારી ને માસિક 25,000 રૂપિયા કરી દેવાયો છે.

ચોથા વર્ગના કર્મચારીઓના પગારમાં પણ વધારો કરવામાં આવ્યો છે.

કોન્ટ્રાકટ પધ્ધિતીથી સરકારી નોકરીમાં જોડાયેલા કર્મચારીઓ માટે 11 દિવસની કેઝ્યુઅલ રજાઓની જાહેરાત પણ નીતિન પટેલ દ્વારા કરવામાં આવી હતી.

16 ઓક્ટોબરના દિવસે મુખ્ય પ્રધાન વિજય રૂપાણીએ 900 કરોડ રૂપિયાના પ્રકલ્પોનું ઉદ્ઘાટન કર્યું હતું.

ગુજરાત સરકારે અમદાવાદ શહેરના મેટ્રો...


મતલબ કે જો આ વિસ્તારને વેજ. (વેજિટેરિયન) ઝોન જાહેર કરી દેવામાં આવે તો જેટલી પણ માંસ વેચતી દુકાનો, કતલખાનાં, રેકડીઓ અને રેસ્ટોરાં હશે તેનાં લાઇસન્સ રદ કરી તેના પર પ્રતિબંધ મૂકી દેવામાં આવશે.

ગુજરાતમાં મત્સ્યઉદ્યોગ માટેનું સૌથી મોટું સ્થળ વેરાવળ છે જે ગુજરાતમાં 80 ટકા માછલીનું ઉત્પાદન કરે છે.

વેજ. ઝોન મુદ્દે છેલ્લા અઢી વર્ષથી પ્રદેશનાં હિંદુ સંગઠનો દ્વારા સરકારને વારંવાર રજૂઆતો કરવામાં આવી રહી છે.

એટલું જ નહીં હિંદુ સંગઠનો દ્વારા વેરાવળ અને સોમનાથમાં છેલ્લા અઢી વર્ષથી ઘણી સભાઓ, રેલીઓ અને રામધૂનો જેવા કાર્યક્રમો કરી આ મુદ્દે સરકારનું ધ્યાન ખેંચવાના પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા હતા.

ત્યારે સવાલ એ છે કે દરિયાકિનારાના આ પ્રદેશનું અર્થતંત્ર નોનવેજ અને એમાં પણ ખાસ કરીને મત્સ્યઉદ્યોગ પર ટકેલું છે.

ત્યારે સરકાર જો આ વિસ્તારને વેજ. ઝોન જાહેર કરે તો પ્રદેશના અર્થતંત્ર અને સામાન્ય લોકોના જીવન પર શું અસર થશે?

શું છે સમગ્ર મામલો?

સોમનાથ સેવા સંઘના અધ્યક્ષ શૈલેષ મેષવાણીયાએ બીબીસી ગુજરાતી સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્યું કે ગુજરાત પવિત્ર યાત્રાધામ વિકાસ બોર્ડ દ્વારા ગુજરાતનાં છ સ્થળ ડાકોર, પાલીતાણા, ગીરનાર, ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

દ્વારકા, અંબાજી અને સોમનાથને ધાર્મિક સ્થળ જાહેર કરી ત્યાંના આજબાજુના વિસ્તારમાં માંસ વેચવા પર પ્રતિબંધ લગાવેલ છે.

તેઓ કહે છે, "સોમનાથ સિવાય પાંચયે સ્થળોએ સરાકારના આ અધિનિયમનું પાલન થઈ રહ્યું છે સિવાય કે સોમનાથ."

"સોમનાથ ટ્રસ્ટના ઉચ્ચ સભ્ય પદે દેશના વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી, અમિત શાહ અને અડવાણી જેવા નેતાઓ હોવા છતાં વેજ ઝોનની માગને નકારી કાઢવામાં આવી રહી છે."

"અમારી માગ છે કે અહીંના સેન્ટમેરી સ્કૂલથી લઈને પાટણ માર્કેટિંગ યાર્ડના ત્રણ કિલોમીટર વિસ્તારમાં નોન-વેજની ગેરકાયદે દુકાનો અને કતલખાનાં બંધ થવા જોઈએ."

એટલું જ નહીં સોમનાથ મંદિરે જતા રસ્તામાં આવતી નોનવેજ રેસ્ટોરાંઓને પણ બંધ કરવામાં આવે."

કેવી રીતે પ્રતિબંધ?

ગીર-સોમનાથ જિલ્લાના ભાજપ પ્રમુખ ઝવેરભાઈ ઠક્કરે બીબીસી ગુજરાતી સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્યું કે વર્ષ 2003માં સોમનાથ અલગ નહોતું થયું અને જૂનાગઢ જિલ્લામાં હતું, ત્યારે સરકારે સોમનાથને 'વેજ. ઝોન' જાહેર કરવાનો ઠરાવ પસાર કર્યો હતો.

ઠક્કર અનુસાર, "સોમનાથ અલગ જિલ્લો બન્યો અને આ મુદ્દે કાર્યવાહી અટકી ગઈ."

"અમે સરકારને વારંવાર રજૂઆત કરી છે અને મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણી પણ આ મામલે હકારાત્મક વલણ ધરાવે છે."

આ વિસ્તારમાં ઈંડાની લારીઓ અને નોન-વેજ રેસ્ટોરાં આવેલા છે જે સામાન્ય લોકોની રોજગારીનો મુખ્ય સ્રોત છે.

ઠક્કરની વાત સાથે સમર્થ થતા મેષવાણીયાનું કહેવું છે, "ગુજરાત પવિત્ર યાત્રાધામ વિકાસ બોર્ડ દ્વારા ગુજરાતના છ મંદિર ડાકોર, પાલીતાણા, દ્વારકા, અંબાજી, ગીરનાર અને સોમનાથને તીર્થસ્થાનો જાહેર કરવામાં આવ્યાં હતાં."

"જે અંતર્ગત આ મંદિરોના 500 મીટરની ત્રિજ્યામાં માંસાહારી સામગ્રી વેચવા પર પ્રતિબંધ લગાવી શકાય છે."

"આ અનુસંધાને સોમનાથને છોડતાં પાંચેય ધાર્મિક સ્થળોએ માંસના વેચાણ પર પ્રતિબંધ લગાવી દીધો છે."

આ અંગે ગીર-સોમનાથ જિલ્લાના સાંસદ રાજેશ ચુડાસમાએ જણાવ્યું, "આ અંગે સરવે કરીને અમે મામલતદાર તથા સરકારને માહિતી મોકલી આપી છે."

"આગામી થોડા સમયમાં જાહેરનામું બહાર પાડી, કેટલો વિસ્તાર વેજ. ઝોન જાહેર કરવો તે અંગે માહિતી બહાર પાડવામાં આવશે."

ચુડાસમાએ ઉમેર્યું હતું કે આ વિસ્તારમાં નોન-વેજ.નું વેચાણ કરનારા નાના-મોટા વેપારીઓની 'વૈકલ્પિક જગ્યા' ફાળવવામાં આવશે.

આ વિશે વધુ વાંચો

વર્ષ 2006માં ગુજરાત મેજિસ્ટ્રેટ કચેરી જુનાગઢ દ્વારા આ મુદ્દે જાહેરનામું બહાર પાડવામાં આવ્યું હતું.

ઉલ્લેખનીય છે કે ગુજરાત મેજિસ્ટ્રેટ કચેરી જુનાગઢ...


મદનિયાને બચાવવાની કોશિશમાં બધા હાથીઓ ફસાયા તે સ્થળ

સૌપ્રથમ હાથીઓના ઝુંડમાંથી એક મદનિયું ઊંચાઈથી ઝરણામાં પડી ગયું.

એને બચાવવાની નિષ્ફળ કોશિશમાં અન્ય હાથીએ પણ જીવ ગુમાવ્યા હતા.

થાઇલૅન્ડના ખાઓ યાઈ નેશનલ પાર્કમાં આ ઘટના ઘટી હતી.

બે દિવસ અગાઉ આ ઘટનામાં છ હાથીએ જીવ ગુમાવ્યા હોવાનો અહેવાલ હતો.

જોકે, અન્ય 5 મૃત્યુ પામનાર હાથીને ડ્રોન દ્વારા જોવામાં આવતા હવે મૃતાંક 11 થયો છે.

પત્થરમાં ફસાઈ ગયેલા બે હાથી જેમને બચાવી લેવાયા

રોયટર્સ સમાચાર એજન્સીએ જણાવ્યા મુજબ અધિકારીઓએ અઠવાડિયાને અંતે મૃત્યુ પામેલાં હાથીમાં એક 3 વર્ષીય હાથી પણ સામેલ છે.

સ્થાનિક અધિકારી બદીન ચાનસરિકમે એજન્સીને કહ્યું કે ''હાથી નદીની બીજી તરફ જવાનો પ્રયાસ કરતા હશે એમ લાગે છે.''

એમણે કહ્યું ''મદનિયું નીચે પડી ગયું હોય અને અન્ય હાથી એને બચાવવાની કોશિશમાં પાણીમાં પડી ગયા હોય એમ બની શકે છે.''

જોકે, સ્થાનિક મીડિયા પ્રમાણે હાથીઓ નીચે પડી જવાનું કારણ હજી જાણવા મળ્યું નથી.

આ સિવાય અન્ય બે હાથી ઝરણા પાસેના પથ્થરોમાં ફસાઈ ગયા હતા જેને વનવિભાગે દોરડાંઓ વડે ખેંચીને બચાવી લીધા હતા.

જે સ્થળે આ ઘટના બની તેને સ્થાનિક ભાષામાં 'નરકનું... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ઝરણું' કહેવામાં આવે છે અને અહીં અગાઉ પણ આવી ઘટનાઓ ઘટી ચૂકી છે.

1992માં આઠ હાથીઓનું એક ઝુંડ આ જ સ્થળે મૃત્યુ પામ્યું હતું અને એ વખતે દેશભરમાં તેની ચર્ચા થઈ હતી.

અહીં અનાથ અને કેદમાંથી છૂટેલા પક્ષીઓ શીખે છે ઉડતા

બચી ગયેલા બે હાથીનું શું થશે?

પોતાના સાથીને બચાવવાની કોશિશ કરતો હાથી

થાઇલૅન્ડના રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન, વન્યજીવન અને વન સંરક્ષણ વિભાગે આપેલી જાણકારી મુજબ શનિવારે બપોરે 3 વાગે માહિતી મળી કે હાથીઓના એક ઝુંડે ઝરણા પાસેથી નીકળતો રસ્તો રોકી લીધો છે.

ત્રણ કલાક પછી એક ત્રણ વર્ષનું મદનિયું મૃત હાલતમાં ઝરણમાં તરતું જોવા મળ્યું હતું અને અન્ય પાંચ હાથી પણ ત્યાં જ મૃત અવસ્થામાં મળી આવ્યા હતા.

નેશનલ પાર્કના પ્રમુખ ખાંચિત સ્ત્રીનોપ્પને બીબીસીને કહ્યું કે ઘટનાસ્થળેથી બચાવવામાં આવેલા બે હાથીની હાલ દેખરેખ રાખવામાં આવી રહી છે.

થાઇલૅન્ડના વાઇલ્ડલાઇફ ફ્રેન્ડ્સ ફાઉન્ડેશનના સ્થાપક ઍડવિન વીકનું કહેવું છે બચી ગયેલા બે હાથીનું અસ્તિત્વ જોખમમાં મુકાઈ શકે છે અને તેમને જીવવામાં તકલીફ પડી શકે છે, કેમ કે હાથી સુરક્ષા અને ભોજન બાબતે ઝુંડ પર નિર્ભર હોય છે.

આ ઘટનાને કારણે બચી ગયેલા બે હાથીને ભાવનાત્મક આઘાત પણ લાગી શકે છે, કેમ કે હાથી એવું પ્રાણી છે જે દુઃખ વ્યક્ત કરી શકે છે.

ઍડવિન વીકનું કહેવું છે કે જે રીતે તમે તમારો પરિવાર ખોઈ દીધો હોય એવી જ પરિસ્થિતિ હાથીઓ માટે છે. આ ખૂબ જ પીડાજનક છે પરંતુ આપણે નિઃસહાય છીએ. કમનસીબે આ પ્રકૃતિનો ખેલ છે.

થાઇલૅન્ડમાં 7000 એશિયાઈ હાથી વસે છે અને જે પૈકી અડધા જેટલા જંગલમાં રહે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


મધુ ઝા

આ શબ્દો છે મધુ ઝાના છે. ચાની ઑફર કરતા તેમણે જણાવ્યું, "મારા ઘરમાં ખાંડ નથી આવતી કારણ કે હું ખાંડ નથી ખાતી."

મધુનાં ઘરમાં રહેલી ટ્રૉફીઓ પરથી લાગે છે કે તેઓ કોઈ સામાન્ય મહિલા નથી. થોડાં સમય બાદ તેમણે પોતાની બૅગ લીધી અને જિમ તરફ નીકળી પડ્યાં.

મધુનું ફિઝિક અન્ય મહિલાઓ કરતાં અલગ તરી આવે છે. રસ્તા પર જતી વખતે લોકો તેમની તરફ નજર કરે છે.

મધુ તેમને જોઈને હસે છે અને કહે છે, "જ્યારે હું જિમ જઉં છું, ત્યારે લોકો આવી જ રીતે જુએ છે. ક્યારેક તો તેઓ મારી સાથે સેલ્ફી લેવા માટે આવી જાય છે."

બૉડી બિલ્ડર મધુ

ટ્રૅક-પેન્ટ અને સ્કિન ફિટ ટી-શર્ટ પહેરેલાં 30 વર્ષનાં મધુ જિમમાં જઈને કરસત કરવા લાગ્યાં.

જ્યારે તેમની નજર અમારી સામે પડી, ત્યારે તેમણે કહ્યું, "હું મૂળ બિહારની છું. કોલકાતાથી ગ્રૅજ્યુએશન કર્યું છે અને આઠ વર્ષ પહેલાં દિલ્હી આવી હતી. હું નોઇડાના એક ઇન્સ્ટિટ્યૂટમાં ડિઝાઇનિંગ ટીચર છું."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

પોતાના ફિઝિક અંગે મધુએ જણાવ્યું કે તેમને આવું શરીર બનાવતા ત્રણ વર્ષનો સમય લાગ્યો.

6 પૅક એબ્સ ધરાવતી મહિલા બૉડિ બિલ્ડર

પરંતુ આ પહેલાં તેઓ જાડાં હતાં અને તેમને તેમનાં જાડાપણાંથી ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

પ્રેમ પણ હતો. આ અંગે મધુએ જણાવ્યું કે લોકો તેમના વિશે શું બોલતા તેનો ફરક તેમને નહોતો પડતો.

જો ફરક નહોતો પડતો તો બૉડી બિલ્ડિંગ શા માટે શરૂ કર્યું? આ સવાલનો જવાબ આપતા મધુ જણાવે છે,

"મને તો ફરક નહોતો પડતો પણ મારા પરિવારને પડતો હતો. મારો ભાઈ મને 'છોટા હાથી' કહીને ચીડવતો હતો. મારી બહેન કહેતી કે મારું શરીર એવું છે કે ફૂટબૉલ નીચે બે ટાયર લગાવી દીધા હોય."

"રોજિંદા જીવનમાં સીડી ચડતા મારો શ્વાસ ફૂલી જતો હતો અને કમરમાં દુખાવો થવા લાગતો. એટલા માટે મારા પરિવારે બળજબરીથી મને જિમ શરૂ કરાવ્યું. તેમણે એક વર્ષની ફી ભરીને કહ્યું કે હવે જિમ જવું જ પડશે."

21 દિવસોએ બદલ્યું જીવન

મધુ ઝાની પહેલાંની અને પછીની તસવીર

મધુ કહે છે, "પહેલાં દિવસે જ્યારે હું જિમ ગઈ તો મારા ટ્રેઇનરે હળવું વૉર્મઅપ કરાવ્યું. ત્યારે હું માત્ર 20 મિનિટમાં જ થાકી ગઈ. આગલા દિવસે ઘરે જિમનું બહાનું કરીને હું મિત્રો સાથે પાર્ટી કરવા માટે જતી રહી."

તેમણે એવું પણ જણાવ્યું કે બીજા દિવસે તેમના ટ્રેઇનરે ગંભીર થઈને કહ્યું કે તેઓ માત્ર 21 દિવસ સતત જિમ આવે. જો આ બાદ પણ તેમને એવું લાગે કે જિમ કરતાં પાર્ટી સારી છે, તો તેમને વર્ષની ફી પરત કરી દેવામાં આવશે.

એ 21 દિવસોએ મધુની જિંદગી બદલીને રાખી દીધી. કસરત દરમિયાન તેમનું વજન ઓછું થવા લાગ્યું અને શરીરમાં થાકની જગ્યાએ નવી ઊર્જા ભરાવા લાગી.

બૉડી બિલ્ડિંગ

એક સમય એવો આવ્યો કે મધુએ તેમનું વજન ઘટાડીને 50 કિલો કરી નાખ્યું હતું.

મધુના જણાવ્યા અનુસાર તેમને જિમ જવાની આદત પડી ગઈ હતી. તેઓ કહે છે, "હું જિમ ન જઉં તો મને બેચેની થવા લાગે છે. ધીરે-ધીરે મારા ટ્રેઇનરે મને બૉડી બિલ્ડિંગ કરવાની સલાહ આપી. ત્યારબાદ તેમણે મારી મુલાકાત રજત સર અને બિંદિયા મેડમ સાથે કરાવી."

અહીંથી શરૂ થઈ મધુ બૉડી બિલ્ડિંગની સફર. મધુ કહે છે, "બૉડૂ બિલ્ડિંગને ધ્યાનમાં રાખીને હું દરરોજ ઓછામાં ઓછી બે કલાક પ્રૅક્ટિસ કરતી હતી. મારા ડાયટમાં પ્રોટીન અને કાર્બ્સ પણ વધારી દેવામાં આવ્યું હતું"

મધુએ વર્ષ 2018માં પહેલીવાર બૉડી બિલ્ડિંગ સ્પર્ધામાં ભાગ લેવાનું શરૂ કર્યું હતું. તેઓ આ વર્ષે નોઇડામાં આયોજિત ફિટલાઇન ક્લાસિક ફિટનેસ સ્પર્ધામાં ફાઇનલ સુધી પહોંચવામાં સફળ રહ્યાં.

તેના એક અઠવાડિયા પહેલાં જ તેઓ ભારતના પ્રથમ મહિલા એનબીબીયુઆઈ (નેચરલ બૉડી બિલ્ડિંગ યુનિયન ઇન્ટરનેશલ)ના પ્રો-કાર્ડ હોલ્ડર બની ગયાં.

તેનો મતલબ છે કે તેઓ હવે પ્રૉફેશનલ બૉડી બિલ્ડિંગમાં ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કરવા...


મધુ હંમેશાં જંગલમાં એક ગુફામાં રહેતા હતા. જેની તેમની માતાને ચિંતા રહેતી હતી.

''તમે મારી ચિંતા ના કરશો. હું પ્રાણીઓ સાથે ત્યાં સુરક્ષિત છું તેઓ મારા પર હુમલો કરતા નથી,'' મધુએ આ શબ્દો તેમની માતાને કહ્યા હતા.

પરંતુ તેમણે ક્યારેય વિચાર્યું નહોતું કે માણસો ભેગા થઈને તેમને મારી નાખશે.

સાથે લઈ જતા નાસ્તાના પેકેટો ચોરીનો માલ હોઈ શકે છે એવી શંકા માત્ર રાખીને ટોળાંએ તેમના પર જીવલેણ હુમલો કર્યો.

જ્યારે મધુ પર હુમલો કરવામાં આવ્યો ત્યારે ટોળામાં સામેલ કેટલાક લોકોએ સેલ્ફી પણ લીધી હતી.

23મી ફેબ્રુઆરીએ મધુને ટોળાને એટલો માર માર્યો હતો કે તેમનું મોત નીપજ્યું હતું.

મધુ પર ખોરાક ચોરવાનો આરોપ

મધુના 56 વર્ષનાં માતા, મલ્લી, જ્યારે મધુની સલામતી અંગેની વાતચીત યાદ કરે છે તો ભાંગી પડે છે.

વેલી નેશનલ પાર્કમાં તેમનું એક નાનકડું ઘર છે.  આમ છતાં મધુ ગુફામાં રહેતા એ તેમની માતાને ક્યારેય પસંદ નહોતું.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

મધુના માતા મલ્લીએ બીબીસીને કહ્યું ''હું મધુની વાત માની લેતી કે તે જંગલમાં સલામત છે. મને સૌથી વધુ દુઃખ એ વાતનું થયું છે કે તેને લોકો ચોર કહે છે.''

''તે ચોર નથી. તે એવો હતો જ નહીં કે જે ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ચોરી કરે. ચોરી કરવી અમારી સંસ્કૃતિ વિરુદ્ધનું કામ છે. તે કોઈની પરવાનગી વગર બીજાનો ખોરાક ખાય જ નહીં. પૂછ્યા વગર કોઈની વસ્તુને અડવું તેના સ્વભાવમાં જ ન હતું.'' બોલતાં બોલતાં મલ્લી ચોધાર આંસુએ રડી પડે છે.''

સારવાર મળે તે પહેલાં જ મૃત્યુ

મધુ ખાદ્ય સામગ્રીનાં કેટલાક પેકેટો એક બેગમાં લઈને જતા હતા ત્યારે માણસોના એક ટોળાએ તેમને અટકાવ્યા હતા.

પછી ટોળાએ તેમની બેગ ચેક કરી હતી. એ પછી મધુને સવાલ પૂછવામાં આવ્યો કે તેમણે આ પેકેટ ક્યાંથી ચોરી કર્યા છે?

ત્યારબાદ મધુને એટલો માર મારવામાં આવ્યો જ્યાં સુધી ઘટનાસ્થળ પર પોલીસ ના આવી.

પોલીસની જીપમાં તે સારવાર માટે હૉસ્પિટલ પહોચે તે પહેલાં જ મધુનું મૃત્યુ થયું હતું.

આદિવાસી વિસ્તાર

મલ્લીના ઘર સુધી પહોંચવું એ એક લાંબો પ્રવાસ ખેડવા જેવું છે.

પલક્કડ જિલ્લાના મનક્કડમાં મુક્કલી સુધી પહોંચ્યા પછી, કારને પાછળ છોડી શટલ જીપના સહારે આગળની મુસાફરી શક્ય બને છે.

શટલ સેવા દ્વારા ચારથી પાંચ કિમીની મુસાફરી કરી આદિવાસી દવાખાનાની હોસ્પિટલ સુધી પહોંચી શકાય છે. અહીં રોડનું અસ્તિત્વ જ નથી.

હોસ્પિટલથી 100 મીટર પહેલાં એક રસ્તો છે જે મધુના ઘર સુધી લઈ જાય છે. ચિંડકિપાઝયુર ગામ મધુના પરદાદાઓનું ગામ છે.

પતિનું મૃત્યુ પણ અચાનક થયું હતું

ત્રણ દાયકા પહેલાં મધુના માતા આ ગામમાં જ લગ્ન કરીને આવ્યાં હતાં.

તેમના પતિના અચાનક મૃત્યુ પછી તેઓ બાળકોને ઉછેરવા માટે પોતાના પીયર જતાં રહ્યાં હતાં.

29 વર્ષની સારાસુ (29) અને 28 વર્ષની ચંદ્રિકા તેમની બન્ને દીકરીઓ આદિવાસી શાળામાં બારમાં ધોરણ સુધી ભણી છે.

મધુ બન્ને બહેનો કરતા મોટા હતા. તેમણે સરકારી સ્કૂલમાંથી છઠ્ઠા ધોરણ સુધી અભ્યાસ કર્યો હતો.

ત્યારબાદ તેમણે ઘર ચલાવવા અને માતાને મદદ કરવા જંગલમાંથી મધ એકઠું કરવાનું અને જડીબુટ્ટીઓ તોડીને લાવવાનું કામ શરૂ કર્યું.

માનસિક સ્વાસ્થ્ય બગડ્યું

આ દરમિયાન મલ્લી આંગણવાડીમાં જોડાયાં હતાં. જ્યાં તેમને મહિને 196 રૂપિયા મળતા હતા.

બાળકોનું ભણતર પુરું થયા બાદ તેઓ પરત પતિના ઘરે આવી ગયાં હતાં.

 16 વર્ષની ઉંમરે મધુનું વર્તન વિચિત્ર થવા લાગ્યું, તે કોઈવાર શાંત રહેતા તો કોઈવાર એકદમ હિંસક બની જતા હતા.

પરિવાર તેમને માનસિક સ્વાસ્થ્યની સંસ્થામાં લઈ ગયો. ત્યાં થોડો સમય તેમની દવા ચાલી હતી.

ઘર છોડી ગુફામાં રહેવાનું શરૂ કર્યું

એ પછીના ગાળામાં મધુએ ઘર છોડી જંગલમાં ગુફામાં રહેવાનું શરૂ કરી દીધું.

મલ્લીએ કહ્યું, ''એકવાર મધુ ગુમ થઈ ગયા હતા,...


મધુબાલાનું નામ આવે ને એ સાથે જ એમના કેટલાંય પાત્રો આંખો સામે તરવા લાગે. પછી એ 'મહલ'માં સસ્પેન્સ જગાવતાં મધુબાલા હોય કે 'મિસ્ટર ઍન્ડ મિસીઝ 55'નાં શહેરી મધુબાલા.

કાં તો એમ કહો કે 'હાવડા બ્રિજ'નાં માદક ડાન્સરની છબી હોય કે પછી 'મુગલ-એ-આઝમ'નાં અનારકલીનું પાત્ર કે જેમાં એમની આભા ખરેખર કોઈ રાજકુમારીથી કમ નથી લાગતી.

મોહક, સુદર, દિલકશ અને તાજગીથી ભરપૂર, ચહેરામાંથી ટપકતું નૂર, આવા કોઈ ચહેરાનો ઉલ્લેખ આવે એટલે મધુબાલા સિવાય ભાગ્યે જ તમને કોઈ બીજો ચહેરો યાદ આવે.

મધુબાલાની ખુબસુરતીની અંદાજો લગાવવો હોય તો 1990ની એક ફિલ્મી પત્રિકા 'મૂવી'ના બોલિવૂડની ઑલ ટાઇમ ગ્રૅટેસ્ટ અભિનેત્રીઓ અંગેના સર્વે જોઈ લો.

એમાં 58 ટકા લોકોએ મધુબાલાને સૌથી ખુબસુરત ગણાવ્યાં હતાં. એમની આસપાસ પણ અન્ય કોઈ નહોતું ફરકી શક્યું.

બીજા નંબરે લોકોએ નરગીસને સુંદર ગણાવ્યાં હતાં. એમને માત્ર 13 ટકા મત મળ્યા હતા.

નટખટ અને સાલસ અંદાજ સાથે પોતાની ખૂબસૂરતી માટે મશહુર મધુબાલાના નિધનને પાંચ દાયકા થઈ ગયા છે.

જોકે, આજે પણ એમને ચાહનારા એમને એટલાં જ યાદ કરે છે, જેટલા પાંચ દાયકાઓ પહેલાં લોકો એમને યાદ કરતા.

સૌથી સુંદર મધુબાલા

મદુબાલા સ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાથે જ હિંદી સિનેમામાં પ્રવેશનારા રાજ કપુરે કહ્યું હતું કે ઈશ્વરે ખુદ પોતાના હાથે આરસપહાણથી મધુબાલાને કંડાર્યાં હતાં.

'પૅંગ્વિન ઇન્ડિયા' દ્વારા પ્રકાશિત અને ભાઇચંદ પટેલ દ્વારા સંપાદિત 'બોલીવુડ ટૉપ 20- સુપરસ્ટાર્સ ઑફ ઇન્ડિયા' પુસ્તકમાં રાજ કપુરે કરેલી આ વાતનો ઉલ્લેખ છે.

આજ પુસ્તકમાં 'શિવસેના'ના સંસ્થાપક બાલ ઠાકરેએ પોતાના ફિલ્મજગતમાં કામ કરવાના પોતાના દિવસો યાદ કરતા કહ્યું હતું કે એક દિવસ જ્યારે શૂટિંગ કરતા મધુબાલાને તેમણે જોયાં તો એમને લાગ્યું કે એમનો દિવસ સફળ થઈ ગયો.

શમ્મી કપૂરે પોતાની આત્મકથા 'શમ્મી કપુર ધ ગૅમ ચૅન્જર'માં એક આખું પ્રકરણ મુધબાલાને સંપર્પિત કર્યું છે, એનું શિર્ષક છે, 'ફૅલ મૅડલી ઇન લવ વિધ મધુબાલા.'

તેઓ કહે છે, "મને એ ખબર હતી કે મુધ કોઈ બીજાને પ્રેમ કરે છે એમ છતાં હું એ સ્વીકારવા માગું છું કે હું તેમને ગાંડાની જેમ પ્રેમ કરવા લાગ્યો હતો."

"આ માટે કોઈને પણ દોષ ના આપી શકાય કારણ કે મેં એટલી ખૂબસુરત સ્ત્રી બીજી કોઈ નથી જોઈ."

શમ્મી કપુરે વર્ષ 2001માં પ્રકાશિત આ આત્મકથામાં કહ્યું હતું કે 'છ દાયકા બાદ આજે પણ જ્યારે તેઓ મધુબાલા અંગે વિચારે છે તેમના હૃદયના ધબકારા થંભી જાય છે.'

મધુબાલાની સુંદરતા એવી હતી કે પોતાની ડૅબ્યૂ ફિલ્મ 'રેલ કા ડિબ્બા'ના શૂંટિગ દરમિયાન મધુબાલાને જોતાં જ તેઓ પોતાના સંવાદો ભૂલી જતા હતા.

માત્ર 36 વર્ષની ઉંમર, જીવનના અંતિમ 9 વર્ષ પોતાના જ ઘરમાં કેદ થઈ રહેવા મજબૂર અને માત્ર 66 ફિલ્મો.

આમ છતાં મધુબાલાએ એ મૂકામ હાંસલ કરી લીધો કે એમને ક્યારેય ભૂલાવી ના શકાય.

જન્મથી જ મધુબાલાના હૃદયમાં કાણું હતું અને ડૉક્ટરોના જણાવ્યા અનુસાર એ બીમારીમાં તેમણે વધારે કામ નહોતું કરવું જોઈતું.

પણ મુધબાલાના પિતાએ એમને એક એવી દુનિયામાં ધકેલી દીધાં હતાં કે જ્યાં તેમણે સતત કામ કરવું પડે એમ હતું.

હકીકત એવી હતી કે મધુબાલાના શીરે માત્ર પોતાનાં માતાપિતા જ નહીં પણ 11 ભાઈ-બહેનના પરિવારની જવાબદારી હતી.

તેમના પિતા લાહોરમાં 'ઇમ્પિરિયલ ટૉબેકો કંપની'માં કામ કરતા હતા.

એ નોકરી જતી રહી તો તેઓ દિલ્હી આવ્યા અને દિલ્હીથી મુંબઈમાં એવું નક્કી કરીને પહોંચ્યા કે સુંદર મધુબાલાને ફિલ્મોમાં કામ મળી જશે.

એમની ઇચ્છા ફળી અને માત્ર 6 વર્ષની મધુબાલાએ માયાનગરમાં પગલાં માંડ્યાં.

આ કામમાં તેમણે પોતાની જાતને કેટલી ખપાવી દીધી એનો ઉલ્લેખ 1957માં 'ફિલ્મફૅર'ની એ ખાસ સીરિઝમાં મળે છે, જેમાં પત્રિકાએ એ જમાનાના સુપરસ્ટાર્સને...


મધુમિતા કુમાર

વિશ્વની સૌથી મોટી ઈન્ટરનેટ સર્ચ કંપનીઓ પૈકીની એક ગૂગલે મધુમિતાને એક કરોડ, આઠ લાખ રૂપિયાના વાર્ષિક પેકેજ સાથે નોકરી આપી છે.

બિહારનાં વતની મધુમિતાએ ગૂગલની સ્વિત્ઝર્લેન્ડ સ્થિત ઓફિસમાં ટેક્નિકલ સોલ્યુશન એન્જિનિયર તરીકે સોમવારથી કામ કરવાનું શરૂ કરી દીધું છે.

ગૂગલમાં જોડાતાં પહેલાં મધુમિતા બેંગલુરુમાં એપીજી કંપનીમાં કામ કરતાં હતાં.

તેમના પિતાના જણાવ્યા અનુસાર, મધુમિતાને એમેઝોન, માઈક્રોસોફ્ટ અને મર્સિડીઝ જેવી કંપનીઓ તરફથી પણ ઓફર મળી હતી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

સફળતાની ઉજવણી

ગૂગલની ઓફિસમાં સાથી કર્મચારી જોડે મધુમિતા કુમાર (જમણે)

મધુમિતાના પિતા સુરેન્દ્રકુમાર શર્મા દીકરીની સફળતાની ઉજવણી કરી રહ્યા છે. સુરેન્દ્રકુમાર સોનપુરમાં રેલવે સુરક્ષા બલમાં સહાયક સુરક્ષા આયુક્ત તરીકે ફરજ બજાવે છે.

પટણા નજીકના ખગૌલ વિસ્તારમાં આજકાલ મધુમિતાના પરિવાર વિશે ચર્ચા થઈ રહી છે, પણ એક એવો સમય હતો જ્યારે મધુમિતાને એન્જિનિયરિંગનો અભ્યાસ કરાવવા સુરેન્દ્રકુમાર તૈયાર નહોતા.

એ દિવસોને યાદ કરતાં સુરેન્દ્રકુમાર શર્મા કહે છે, "એન્જિનિયરિંગનું ક્ષેત્ર છોકરીઓ માટે નથી એવું મેં શરૂઆતમાં કહ્યું હતું, પ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ણ પછી મેં જોયું કે આ ક્ષેત્રમાં છોકરીઓ મોટા પ્રમાણમાં આવી રહી છે."

"એ પછી મેં મધુમિતાને કહ્યું હતું કે એન્જિનિયરિંગમાં એડમિશન લઈ લો."

મધુમિતાએ જયપુરની આર્યા કોલેજ ઓફ એન્જિનિયરિંગ એન્ડ ટેક્નોલોજીમાંથી 2010થી 2014 દરમ્યાન કમ્પ્યુટર સાયન્સ વિષયમાં એન્જિનિયરિંગ કર્યું છે.

મધુમિતાએ બારમા ધોરણ સુધીનો અભ્યાસ પટણાની ડીએવી વાલ્મી સ્કૂલમાં કર્યો હતો.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ડો. અબ્દુલ કલામ બન્યા પ્રેરણાસ્રોત

શર્મા પરિવાર કે ખાનદાનમાંથી વિદેશ જનારાં સભ્યોમાં મધુમિતા પ્રથમ છે . તેઓ આ વર્ષે ફેબ્રુઆરીમાં પહેલીવાર અમેરિકા ગયાં હતાં.

મધુમિતાની પહેલી વિદેશયાત્રાને યાદ કરતાં સુરેન્દ્રકુમારે કહ્યું હતું, "અન્ય પરિવારોની માફક અમારે ત્યાં પણ પરિવારની કોઈ વ્યક્તિનું વિદેશ જવું એ મોટી સિદ્ધિ છે."

"મધુમિતા અમેરિકા ગઈ તો બધાને એવું લાગ્યું હતું કે ચાલો, પરિવારમાંથી કોઈક તો વિદેશ જઈ આવ્યું."

પોતાની દીકરીએ ઘરથી હજ્જારો માઈલ દૂર સતત એકલાં રહેવું પડશે એ વાતનો અનુભવ હવે તેમને થઈ રહ્યો છે.

આ સિદ્ધિ મેળવવામાં મધુમિતાની મહેનત અને લગન ઉપરાંત ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ તથા વિજ્ઞાની એપીજે અબ્દુલ કલામની ભૂમિકા મહત્ત્વની રહી છે.

સુરેન્દ્રકુમાર શર્મા કહે છે, "એપીજે અબ્દુલ કલામ મધુમિતાના સૌથી મોટા પ્રેરણાસ્રોત છે. તેમનાં પુસ્તકો અને આત્મકથા મધુમિતા હંમેશા વાંચતી હતી. તેમના વિચારોમાંથી મધુમિતાએ પ્રેરણા લીધી છે."

આઈએએસ ઓફિસર બનવાની ઇચ્છા

સ્કૂલમાં અભ્યાસના દિવસોમાં મધુમિતાને મેથ્સ, ફિઝિક્સ અને ભૌતિકશાસ્ત્રના વિષય વધારે પસંદ હતા. તેઓ ડિબેટ સ્પર્ધાઓમાં પણ ઉત્સાહપૂર્વક ભાગ લેતાં હતાં.

પ્રારંભે તેઓ આઈએએસ ઓફિસર બનવા ઇચ્છતાં હતાં, પણ પછી તેમણે એન્જિનિયરિંગમાં આગળ વધવાનો નિર્ણય કર્યો હતો.

2010માં બારમા ધોરણની પરીક્ષા પાસ કર્યા પછી મધુમિતાએ એન્જિનિયરિંગમાં એડમિશન લીધું હતું.

સુરેન્દ્રકુમાર શર્મા કહે છે, "મધુમિતાને બારમા ધોરણમાં 86 ટકા મળ્યા હતા. દેશની સારી કોલેજોમાં એડમિશન માટે આટલા પર્સન્ટેજ સરેરાશ ગણાય."

"તેથી મધુમિતાની સફળતા વધુ એકવાર સાબિત કરે છે કે બોર્ડ એક્ઝામમાં બહુ સારા માર્ક્સ ન આવ્યા હોય તો પણ સફળતાનો માર્ગ બંધ થતો નથી."

મધુમિતાનો પરિવાર

સુરેન્દ્રકુમાર શર્માનાં મોટાં પુત્રી રશ્મિ હાલ ઇન્દોરની અરવિંદો મેડિકલ કોલેજમાં એમબીબીએસનો અભ્યાસ કરી રહ્યાં છે.

શર્મા પરિવારનો સૌથી નાનો પુત્ર હિમાંશુ શેખર બેંગલુરુની આરવી કોલેજ ઓફ...


મધ્ય ઇન્ડોનેશિયાના લોમ્બોક ટાપુ પર સ્થાનિક સમય મુજબ રવિવારે સવારે 7 વાગ્યે (ભારતીય સમય અનુસાર સવારે 8.30 વાગ્યે) 6.4ની તીવ્રતા ધરાવતો ભૂકંપ આવ્યો.

આ ટાપુ સમગ્ર વિશ્વના પ્રવાસીઓમાં લોકપ્રિય છે અને બાલીથી 40 કિલોમીટર પૂર્વમાં આવેલો છે.

અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર ભૂકંપને કારણે ઘણી ઇમારતોને નુકસાન થયું છે અને ડઝનબંધ લોકો ઘાયલ થયા છે.

અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર સંખ્યાબંધ ઇમારતોને નુકસાન થયું છે

યૂએસ જિયોલૉજિકલ સર્વે અનુસાર આ ભૂકંપનું કેંદ્રબિંદુ ઉત્તર લોમ્બોકના માતારામ શહેરથી 50 કિલોમીટર ઉત્તરપૂર્વમાં હતું.

આ ભૂકંપ બાદ તેનાથી ઓછી તીવ્રતાના બીજા 60 કરતાં વધારે આંચકા અનુભવાયા હતા. જેમાંથી સૌથી મોટો આંચકો 5.4ની તીવ્રતાનો હતો.

શું તમે આ વાંચ્યું?

આ પ્રકારની હોનારતોમાં રાહતનું કાર્ય કરતી ઇન્ડોનેશિયાની રાષ્ટ્રીય સંસ્થાના પ્રવક્તા સુતોપો પુર્વો મુગ્રોહોએ એક નિવેદનમાં કહ્યું, "લગભગ 40 જેટલાં લોકો ઘાયલ થયા છે અને ડઝનબંધ મકાનોને નુકસાન થયું છે."

તેમણે કહ્યું, "અમારો અંદાજ છે કે આ આંકડો વધતો રહેશે કારણે હજી અમે પૂરેપૂરી વિગતો મેળવી રહ્યા છીએ."

તેમણે જણાવ્યું, "હાલ અમારી પ્રાથમિકતા લોકોને એ સ્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

થળેથી બહાર કાઢવા અને રાહત કાર્ય શરૂ કરવાનું છે. ઘાયલ થયેલા કેટલાક લોકોની દવાખાનામાં સારવાર ચાલું છે."

તેમણે ભૂકંપમાં પડી ગયેલી ઇમારતોની તસવીરો ટ્વિટર પર પોસ્ટ કરી છે. જેમાં રસ્તા અને ગલીઓમાં ઠેરઠેર ઇમારતોનો કાટમાળ જોવા મળે છે.

એક વ્યક્તિએ એએફપી સમાચાર સંસ્થાને ભૂકંપ બાદ થયેલી અફરાતફરી વિશે જણાવ્યું. તેમણે કહ્યું, "ભૂંકપ ખૂબ જ શક્તિશાળી હતો...માર ઘરમાં રહેલી દરેક વ્યક્તિ ગભરાઈ ગઈ હતી. અમે બધા જ ઘર છોડીને ખુલ્લી જગ્યામાં ભાગ્યા."

તેમણે ઉમેર્યું, "મારા પાડોશીઓ પણ ઘરની બહાર નીકળીને ખુલ્લામાં આવી ગયા અને વીજ પુરવઠો અચાનક કપાઈ ગયો."

ઇન્ડોનેશિયામાં ભૂકંપનું જોખમ સતત રહે છે કારણ કે તે સમગ્ર પેસિફિક વિસ્તારમાં ભૂકંપ અને જ્વાળામુખીઓના ફાટવાનું કારણ બનતા 'રિંગ ઑફ ફાયર' તરીકે ઓળખાતા ભૂમંડળમાં આવેલું છે.

વિશ્વનાં સમુદ્ર સપાટીથી ઉપર આવેલા કુલ જ્વાળામુખીમાંથી અડધા જ્વાળામુખી આ રિંગનો જ ભાગ છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


મધ્ય પ્રદેશના ઇન્દૌર પાસે કાશીપુરી ખાતે યોજાયેલા આંગણવાડી સેન્ટરના એક કાર્યક્રમમાં તેમણે આ નિવેદન આપ્યું હતું.

તેઓ બોલ્યાં હતાં કે, "આજે પણ શહેરની મહિલાઓ માને છે કે સ્તનપાનથી તેમનું ફિગર બગડી જશે, આથી તેઓ તેમના બાળકોને સ્તનપાન કરાવતી નથી. તેમણે બાળકોને બોટલથી દૂધ પીવડાવવાનું શરૂ કરી દીધું છે."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

જોકે, આ નિવેદનના કારણે ફરી એક વખત વિવાદ સર્જાયો છે અને સોશિયલ મીડિયા પર આ મુદ્દો ચર્ચાઈ રહ્યો છે.

પણ આનંદીબહેનની વાતમાં કેટલું તથ્ય છે? શું ખરેખર સ્તનપાન કરાવવાથી ફિગર પર અસર થાય છે? શું સાચે જ મહિલાઓ ફિગર જાળવવા માટે સ્તનપાન કરાવવાનું ટાળે છે?

પ્રસૂતિ બાદ મહિલાઓ વજન ઉતારવા આતુર હોય છે

અમદાવાદના ફિટનેશ ઍક્સપર્ટ સપના વ્યાસ પટેલ બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતા કહે છે, "પ્રસૂતિ બાદ ફિટનેશ ઍક્સપર્ટ પાસે જતી મહિલાઓ પૈકી કેટલીક મહિલાઓ એવું માનતી હોય છે કે, સ્તનપાન કરાવવાથી ફિગર પર અસર થાય છે."

"પ્રસૂતિ બાદ સામાન્ય રીતે મહિલાઓનું વજન વધ્યું હોય છે. પ્રસૂતિ દરમિયાન તેઓ નિયમિત કસરત કરી શકતાં નથી."

"મહિલાઓ એવું ઇચ્છતી હોય છે કે બને એટલું વહેલું  વજન ઘટાડીને ફરી પોતાનું ફિગર પહ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ેલાં જેવું કરી શકે."

વડોદરાની એમ.એસ.યુનિવર્સિટીના ગાયનેકૉલૉજી વિભાગના ડૉક્ટર સોનાલી અગ્રવાલે બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતા કહ્યું કે આ એક ખોટી માન્યતા છે.

તેઓ કહે છે, "આ પ્રકારની અફવાઓ હોય છે, પણ ભારતમાં મહિલાઓ સ્તનપાન કરાવવાનું ટાળતી નથી. ફિગર જાળવવા સ્તનપાન ન કરાવવું એવું મહિલાઓ કરતી નથી."

સ્તનપાનથી ફિગર પર શું અસર થાય છે?

સપના વ્યાસ કહે છે, "સ્તનપાન કરાવવાથી ફિગર પર અસર થાય છે. પણ, અમે મહિલાઓને સમજાવીએ છીએ કે સ્તનપાન કરાવવું એક સહજ પ્રક્રિયા છે."

તેઓ કહે છે કે ફિગર જાળવવા માટે સ્તનપાન કરાવવાની સાથે કેટલીક ચોક્કસ કસરત પણ કરવી જોઈએ.

ડૉ. સોનાલી અગ્રવાલ કહે છે કે, સ્તનપાન કરાવવાની કોઈ નકારાત્મક અસર થાય એવું મારા ધ્યાનમાં નથી. સ્તનપાન કરાવવું બાળકની સાથે માતા માટે પણ ફાયદાકારક બાબત છે.

સ્તનપાનથી બ્રેસ્ટ કૅન્સરનો ખતરો ઘટે છે

ડૉ. સોનાલી અગ્રવાલના કહેવા પ્રમાણે સ્તનપાન કરાવવાથી બ્રેસ્ટ કૅન્સર થવાની શક્યતા ઘટી જાય છે.

તેઓ કહે છે, "આ ઉપરાંત પ્રસૂતિ વખતે વહી ગયેલા લોહીને ફરી રીકવર કરવામાં સ્તનપાન મદદરૂપ થાય છે."

વર્ષ 2009માં યુએસમાં થયેલા એક સંશોધનનું તારણ છે કે એક મહિના માટે પણ સ્તનપાન કરાવ્યું હોય એવી મહિલાઓને બ્લડ પ્રેશર અને ડાયાબિટીસ થવાની શક્યતા ઘટી જાય છે.

આ ઉપરાંત સ્તનપાન કરાવતી મહિલાઓની તુલનામાં સ્તનપાન ન કરાવ્યું હોય એવી મહિલાઓને હ્યદયના રોગો થવાની શક્યતા વધારે હોય છે.

'સ્તનપાન અંગેની ખોટી માન્યતાઓ ભયાનક'

ભારતમાં સ્તનપાન અંગે અનેક ખોટી માન્યતાઓ પ્રવર્તી રહી છે. જેના કારણે મહિલાઓના મનમાં અનેક પ્રશ્નો અને મૂંઝવણો જન્મે છે.

ફેસબુક ઉપરાંત અન્ય સોશિયલ મીડિયા પ્લૅટફૉર્મ પર સ્તનપાન અંગે જાગૃતિ લાવવા માટે ઘણાં ગ્રૂપ કાર્યરત છે.

ઘણી મહિલાઓ આવા ગ્રૂપ્સમાંથી પોતાના પ્રશ્નોના કે મૂંઝવણોના જવાબ મેળવતી હોય છે.

આંધ્ર પ્રદેશના હેન્ના ગ્રેસ આ પ્રકારનું જ એક ગ્રૂપ 'બ્રેસ્ટ ફીડિંગ એન્ડ પમ્પીંગ સપોર્ટ : ઇન્ડિયા' ચલાવે છે. તેઓ દાયણ તરીકે પણ કામ કરે છે.

તેઓ કહે છે કે મહિલાઓમાં સ્તનપાન અંગે વૈજ્ઞાનિક સમજણનો અભાવ છે એટલે જ મહિલાઓ માન્યતાઓ પર વિશ્વાસ કરે છે. જે બાળક અને માતા માટે ભયાનક છે.

હેન્ના કહે છે, "જ્યારે કોઈ મહિલા પહેલી વખત માતા બનવાની હોય ત્યારે લોકો અલગ-અલગ સલાહ આપે છે. મહિલાને આ અંગે વૈજ્ઞાનિક સમજણ ન હોવાથી તે આ સલાહો માની લે છે."

હેન્નાના કહેવા મુજબ બાળક રડે તો લોકો કહે છે કે બાળક ભૂખ્યું છે તેને દૂધ...


મધ્ય પ્રદેશમાં 11 ડિસેમ્બરના રોજ સવારે આઠ વાગ્યે શરૂ થયેલી મતગણતરીમાં કેટલીક બેઠકોની મતગણના 12 ડિસેમ્બરની સવાર સુધી થતી રહી.

આખરે 12 ડિસેમ્બરની સવારે આઠ વાગ્યા બાદ જ તમામ 230 બેઠકોની મતગણના પૂર્ણ થઈ.

મધ્ય પ્રદેશનાં પરિણામ આવવામાં થયેલી ઢીલને પગલે બૅલેટ પેપરવાળા દિવસો યાદ આવી ગયા હોવાનું લોકો કહી રહ્યા છે.

ચૂંટણીમાં ઈવીએમનો ઉપયોગ થયો હોવા છતાં આટલી વાર શા માટે લાગી?

ચૂંટણી પંચના હવાલાથી ઘણા અહેવાલો પ્રકાશિત થયા છે કે વોટર વૅરિફાઇએબલ પેપર ઑડિટ ટ્રેલ એટલે કે વીવીપીએટી સાથે બીજી વખત ખાતરી કરવાને કારણે આટલું મોડું થયું.

મધ્ય પ્રદેશની તમામ 230 વિધાનસભા વિસ્તારની મતગણનાં કેન્દ્રોમાંથી નક્કી કરાયેલાં કોઈ એક ઈવીએમ સાથે મતોની ગણતરીની ખાતરી વીવીપીએટી સાથે કરવામાં આવી હતી.

આ બાબતને મતગણતરીમાં થયેલી ઢીલનું કારણ ગણાવવામાં આવી રહ્યું છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

શંકાની સ્થિતિમાં વીવીપીએટી સાથે ખાતરી

મધ્ય પ્રદેશનાં તમામ 306 મતગણતરી કેન્દ્રો પર પ્રથમ 30 મિનિટ સુધી પોસ્ટલ બૅલેટની ગણતરી કરવામાં આવી.

જે બાદ ઈવીએમ સાથે મતોની ગણતરી શરૂ થઈ હતી.

મધ્ય પ્રદેશના મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારી વી. એલ. કા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ન્તારાવે મીડિયાને મંગળવારે કહ્યું કે ચૂંટણી અધિકારીઓને મતગણતરી કેન્દ્રો પર દરેક રાઉન્ડની ગણતરી બાદ વીવીપીએટીના મતો સાથે તેની સરખામણી કરવી પડી હતી.

તેમણે કહ્યું કે જો ઉમેદવારને લાગે છે કે મતોની ગણતરીમાં કોઈ ખામી રહી છે તો વીવીપીએટી સાથે તેની સરખામણી કરવાની હોય છે.

છત્તીસગઢ, તેલંગણા અને મિઝોરમમાં મતોની ગણતરીની સરખામણીમાં રાજસ્થાન અને મધ્ય પ્રદેશમાં વધારે વાર લાગી હતી.

મધ્ય પ્રદેશના ચૂંટણી અધિકારી આનંદકુમારે પરિણામોમાં થયેલી ઢીલ પર કહ્યું કે વીવીપીએટી સાથે ઈવીએમના મતોની સરખામણીના કારણે મોડું થયું.

મંગળવારે સાંજે કુમારે કહ્યું હતું કે કેટલું મોડું થશે તે કહી શકાય એમ નથી.

તો વી. એલ. કાન્તારાવનું પણ કહેવું છે કે તમામ ઉમેદવારને સર્ટિફિકેટ તમામ રાઉન્ડની ગણતરી પૂર્ણ થયા બાદ જ આપવામાં આવ્યાં હતાં.

મધ્ય પ્રદેશ કૉંગ્રેસ પ્રમુખ કમલનાથ અને રાજ્યમાં કૉંગ્રેસના ચૂંટણી અભિયાનના પ્રમુખ જ્યોતિરાદિત્ય સિંધિયાએ દિલ્હીના મુખ્ય ચૂંટણી આયુક્તને મળીને તમામ રાઉન્ડના મતોની ગણતરી થઈ ગયા બાદ એક સર્ટિફિકેટની માગ કરી હતી.

માનવામાં આવી રહ્યું છે કે આ પ્રક્રિયાને કારણે મધ્ય પ્રદેશમાં વાર લાગી હતી.

જ્યાં વધારે ઉમેદવાર હતા, ત્યાં મતોની ગણતરીમાં વધારે સમય લાગ્યો અને તે બાદ તમામ ઉમેદવારોને એક સર્ટિફિકેટ પણ આપવાનું હતું.

એક કારણ એ પણ બતાવવામાં આવી રહ્યું છે કે અનેક બેઠકો પર જીતનું અંતર એટલું ઓછું હતું કે વિરોધી ઉમેદવારોએ ફરી ગણતરીની માગ કરી હતી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


મધ્ય પ્રદેશે કહ્યું છે કે જ્યાં સુધી ગુજરાત અને કેન્દ્રની સરકાર સરદાર સરોવર બંધને કારણે વિસ્થાપિત થયેલા લોકોના પ્રશ્નોનું નિરાકરણ નહીં લાવે ત્યાં સુધી બંધ માટે વધારાનું પાણી છોડવામાં નહીં આવે.

તો આ નિવેદનને દુર્ભાગ્યપૂર્ણ ગણાવી ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીએ જણાવ્યું છે કે રાજ્યમાં ચોમાસું મોડું પડ્યું છે અને એવા સમયે મધ્ય પ્રદેશની સરકાર રાજકારણ રમી રહી છે.

રાજકોટમાં પત્રકારો સાથેની વાતચીતમાં રૂપાણીએ જણાવ્યું, "1979ના (નર્મદા વૉટર ડિસ્પ્યૂટ્સ) ટ્રિબ્યૂનલ અનુસાર નર્મદાના પાણીની વહેંચણી નક્કી કરાઈ હતી અને કોઈ પણ રાજ્યને એ વહેંચણીમાં ફેરફાર કરવાનો અધિકાર નથી."

નોંધનીય છે કે મધ્ય પ્રદેશ, ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર અને રાજસ્થાન વચ્ચે નર્મદાના પાણીની વિવાદવિહીન વહેંચણી માટે 'નર્મદા વૉટર ડિસ્પ્યૂટ્સ ટ્રિબ્યૂનલ'નું ગઠન કરાયું હતું.

નર્મદા વૉટર ડિસ્પ્યૂટ્સ ટ્રિબ્યૂનલ શું છે?

ઇન્ટર-સ્ટેટ્સ વૉટર ડિસ્પ્યૂટ્સ ઍક્ટ 1956 અંતર્ગત કેન્દ્ર સરકારે વર્ષ 1969માં 'નર્મદા વૉટર ડિસ્પ્યૂટ્સ ટ્રિબ્યૂનલ'નું ગઠન કર્યું હતું અને જસ્ટિસ વી. રામાસ્વામીને આ ટ્રિબ્યૂનલના ચૅરમૅન બનાવાયા હતા.

ટ્રિબ્યૂનલનો ઉદ્દેશ નર્મ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

દાના પાણીની યોગ્ય વહેંચણી અને નર્મદા નદીની ખીણનો વિકાસ કરવાનો હતો.

ગઠનનાં દસ વર્ષ બાદ ટ્રિબ્યૂનલે 7 ડિસેમ્બર 1979ના રોજ પોતાનો ફેંસલો આપ્યો હતો. જે અનુસાર 75 ટકા વપરાશયોગ્ય પાણી ગુજરાત, મધ્ય પ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર અને રાજસ્થાન વચ્ચે વહેંચવાનું નક્કી કરાયું હતું.

ટ્રિબ્યૂનલ અંતર્ગત કયા રાજ્યને કેટલું પાણી મળવું જોઈએ?

                                                                                સ્રોત : Hydrology and Water Resources Information System for India

ટ્રિબ્યૂનલના કેટલાક મહત્ત્વના નિર્ણયો

નર્મદાના પાણીના મુખ્ય બે પક્ષકાર - મધ્ય પ્રદેશ અને ગુજરાત

મધ્ય પ્રદેશ : છત્તીસગઢ અલગ થયું ત્યાં સુધી મધ્ય પ્રદેશ નર્મદાનું પાણી મેળવતાં ચાર રાજ્યોમાંથી સૌથી મોટું રાજ્ય હતું. ચારેય રાજ્યોમાંથી જળસંસાધનની રીતે મધ્ય પ્રદેશ ઘણું સમૃદ્ધ રાજ્ય છે.

જોકે, મધ્ય પ્રદેશને ગંગા નદીને લઈને ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહાર સાથે, મહાનદીને લઈને ઓડિશા સાથે તેમજ ગોદાવરીને લઈને મહારાષ્ટ્ર અને આંધ્ર પ્રદેશ સાથે નાના-મોટા વિવાદ છે.

આ રાજ્યને નર્મદાની માફક કેટલીય નદીઓનો ફાયદો મળ્યો છે.

જોકે, નર્મદાની માફક જ મોટાભાગની નદીઓ કાં તો મધ્ય પ્રદેશમાંથી થઈને વહે છે અથવા તો નર્મદાની માફક બીજા રાજ્યમાં જતી રહે છે, જેને પગલે પડોશી રાજ્યો સાથે મધ્ય પ્રદેશને વિવાદ પણ છે.

મધ્ય પ્રદેશના લોકોની એવી ફરિયાદ રહી છે કે 'તેમનાં જળસંસાધનો'નો ફાયદો તેમના કરતાં પડોશી રાજ્યોને વધુ થાય છે.

'ધ પૉલિટિક્સ ઑફ વૉટર રિસોર્સ ડેવલપમૅન્ટ ઇન ઇન્ડિયા : ધ કેસ ઑફ નર્મદા' નામના પુસ્તક અનુસાર જળસંસાધનોને પડોશી રાજ્યો સાથે વહેંચવાને કારણે અસંતોષ ધરાવતા મધ્ય પ્રદેશના લોકો 'પોતાની નદી' એવી નર્મદા પાસેથી વધુ આશા રાખે છે.

પુસ્તકના લેખક જ્હૉન આર. વૂડના જણાવ્યા અનુસાર મધ્ય પ્રદેશનો પ્રાંરભિક ઉદ્દેશ માત્ર પોતાના રાજ્ય પૂરતો જ નર્મદાનો વિકાસ કરવાનો હતો.

પુસ્તકમાં એવું પણ જણાવાયું છે કે છત્તીસગઢમાં ચાલ્યા ગયેલા રાયપુર-બિલાસપુર જેવા ઔદ્યોગિક વિસ્તારોને પગલે મધ્ય પ્રદેશ હવે નર્મદાનાં સંસાધનો પર વધુ ધ્યાન આપી રહ્યું છે.

ગુજરાત :  નર્મદાને ગુજરાતમાં જીવાદોરીની ઉપમા અપાઈ છે.

ઉપરોક્ત પુસ્તકમાં જણાવ્યા અનુસાર નર્મદાનાં સંસાધનોનો વિકાસ કરવાનો પોતાનો ઉદ્દેશ ગુજરાતે ક્યારેય છુપાવ્યો નથી અને નર્મદા થકી ગુજરાત...


મધ્યપ્રદેશના રહેવાસી બાએગા અને ગોંડ કુટુંબોનું જૂથ જંગલમાં રહે છે

મધ્યપ્રદેશના રહેવાસી બાએગા અને ગોંડ કુટુંબોનું જૂથ જંગલમાં રહે છે અને પોતાના નિર્વાહ માટે ખેતી પર આધારિત છે.

પહાડી વિસ્તારો પણ આધુનિક થવાથી એક સાંસ્કૃતિક પરિવર્તન જોવા મળે છે.

 જુવાન પેઢીઓ પ્રાચીન રિવાજો અને પરંપરાઓ નકારી રહ્યા છે.

લોકગીત ભૂલાયા મોટા ભાગના લોકો ફિલ્મી ગીતો યાદ રાખે છે."

પાદરીયા ગામના સરપંચ 35 વર્ષના પ્રેમ કહે છે કે થોડા ઘરોમાં ટેલિવિઝન આવવાથી લોકોની ખાસ કરીને ફૅશન તરફની મહત્ત્વાકાંક્ષાઓ બદલાઈ રહી છે.

તમને આ વાંચવું ગમશે

"લોકો લોકગીત ભૂલી રહ્યા છે. મોટા ભાગના લોકો ટેલિવિઝન પર જોયેલા ફિલ્મી ગીતો યાદ રાખે છે."

હવે ગામના લોકોમાં 'ટ્રાઉઝર્ઝ અને શર્ટ'ની ફેશન છે

70 વર્ષીય બાઇસુખના પ્રમાણે, ધોતી અને બંડી પહેરતા ગામના લોકો હાલમાં 'ટ્રાઉઝર્ઝ અને શર્ટ' પહેરે છે. તેઓ કહે છે "તેઓના પોશાક મને ગમે છે".

શરીરમાં ઘણા બધા ટૈટૂ કરાવેલા 36 વર્ષના ઉજિયારો બાઇની પ્રમાણે, ટૈટૂ બાએગા જૂથની વ્યક્તિત્વનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે.

ટૈટૂ બાએગા જૂથની વ્યક્તિત્વનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે

પણ હાલમાં બદલાવ જોવા મળે છે. તેઓનું કહેવ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ું છે "છોકરીઓ હવે શાળાએ જાય છે અને ટૈટૂ કરાવવા નથી માંગતી કારણ કે આ લોહી નીકળવાની સાથે કષ્ટદાયી પણ છે. તેઓ શરમ અનુભવે છે."

70 વર્ષના ઇતવારી સિંહ જંગલી પ્રાણીઓનો શિકાર કરવા માટે તીર-કામઠાંનો ઉપયોગ કરી બતાવે છે.

બાએગા સમુદાયમાં પ્રચલિત શિકારની પ્રથા મૃતપાય થઈ રહી છે

આ જિલ્લાના બાએગા સમુદાયમાં એક સમયે પ્રચલિત એવી શિકારની પ્રથા હવે મૃતપાય થઈ રહી છે.

તેમના પુત્ર રામ નાથ પ્રમાણે, "હહુ ઓછા જંગલી પ્રાણીઓ વધ્યા છે અને અમે મરઘી અને બકરાંને પાળેલાં છે."

13 વર્ષની સરસ્વતી તેના 35 વર્ષના કાકી સામલીબાઇ સાથે શાળાએ જવા માટે તૈયાર હોય છે.

છોકરીઓ હવે શાળાએ જાય છે અને ટૈટૂ કરાવવા નથી માંગતી

 ગામમાં વધતી જાગૃકતાની કારણે અન્ય પરિવારોની જેમ સરસ્વતીના પરિવારને પણ ગયા વરસે ઘરમાં એક શૌચાલય મળ્યું.

 સરસ્વતી કહે છે "અગાઉ હું શૌચ કરવા માટે બહાર જતી હતી. પણ ચોમાસામાં બધી જગ્યાએ ગંદુ હોય છે.

તે વધુમાં કહે છે, "મને અંધારામાં ભૂતથી પણ બીક લાગે છે. જેથી મારી માને મારી સાથે આવવું પડતું હતું."

ડાયરીયા અને ઊલટીના કારણે ઘણા બાળકો સ્કુલમાં નથી આવી શકતા

43 વર્ષના સંતોષી સ્કૂલમાં 90 બાળકોને ભણાવે છે. તેમના પ્રમાણે ડાયરીયા અને ઊલટીના કારણે ઘણા બાળકો સ્કુલમાં આવતા નથી.

25 વર્ષની સુમિંત્રા કહે છે કે ગામમાં શાળામાં અસફળતાના કારણો ઘરમાં ઘણા કામો જેમ કે પાણી લાવવાનું અને ઘરની સફાઈ જેવા છે.

ઘરકામના લીધે કિશોરીએ શાળાએ નથી જઈ શકતી

પણ તેઓ એક અલગ ભવિષ્યની આશા રાખે છે. "હું જ્યારે મા બનીશ, ત્યારે હું તેમને જરૂર શાળાએ મોકલીશ કારણ કે જીવનમાં વિકાસ કરવા માટે શિક્ષાની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા છે."

8 વર્ષની જોડકી છોકરીઓ સીતા અને કોટા દરરોજ રસોઈ, પીવા અને કપડાં ધોવા માટે દૂર જઇને પાણી લાવે છે.

રસોઈ, પીવા અને કપડાં ધોવા માટે દૂર જઇને પાણી લાવું પડે છે

તે કહે છે "અમે દિવસના લગભગ બે થી ત્રણ ફેરા કરી શકીએ છે". સીતા કહે છે, "એક વખતમાં અમને એક કલાક લાગે છે."

40 વર્ષના બદ્રીબાઈ તેમના પતિ અને ત્રણ બાળકો સાથે રહે છે, જેમાં તેમની 15 વર્ષની પુત્રી પણ સામેલ છે.  બદ્રીબાઈ કહે છે "ઘણું કામ હોય છે.

 હું  એક દિવસ અનિતા માટે નોકરી મેળવવા ઇચ્છું છું પણ અભ્યાસ કરવા માટે તો કોઈ સમય નથી મળતો".

જવાબદારીઓ બની રહી છે અભ્યાસમાં અવરોધ

 તેઓ કહે છે "જો તે ભણે તો તેમના નાના  ભાઈબહેનોની સંભળ કોણ લેશે અને તેમને જમાડશે કોણ?"

પ્રભા સવારના વહેલાં ઉઠીને કલાકો સુધી પાણી એકત્ર કરીને...


મધ્યપ્રદેશમાં તો જીવલેણ કોરોનાએ એક અપવાદરૂપ કિસ્સામાં કમલનાથને - ભલે કેટલાક દિવસ માટે પણ - જીવતદાન આપ્યું.

ગુજરાતમાં રાજ્યસભાની ઔપચારિક અને નીરસ ગણાતી ચુંટણીમાં આ વખતે પણ આઈપીએલ જેવો જ રોમાંચ છે - ભલે કોરોનાને કારણે આઈપીએલ મોકૂફ રાખવી પડી હોય.

ગુજરાતમાંથી રાજ્યસભાની ખાલી પડેલી ચાર બેઠકોમાંથી ધારાસભ્યોના સંખ્યાબળ મુજબ બે ભાજપ અને બે કૉંગ્રેસને ફાળે જાય એમ હતી.

એના માટે ભાજપે અભય ભારદ્વાજ અને રમીલાબહેન બારા તથા કૉંગ્રેસે શક્તિસિંહ ગોહિલ અને રાજીવ શુકલનાં નામો જાહેર કર્યાં.

બહારના ઉમેદવાર રાજીવ શુકલા સામે ભરતસિંહ સોલંકીના જુથે વિરોધ કર્યો અને જ્યોતિરાદિત્ય સિંધિયાના માર્ગે કૉંગ્રેસ છોડી ભાજપમાં જવાની ચિમકી આપી.

કૉંગ્રેસે આ ધમકી સામે ઝૂકી ગઈ, રાજીવ શુકલાનું નામ રદ કરી, ભરતસિંહ સોલંકીને બીજા ઉમેદવાર જાહેર કર્યા.

ભરતસિંહ સોલંકી ભાજપમાં આવતાઆવતા રહી ગયા એટલે ભાજપે (વાંચો અમિત શાહે) રાતના બાર વાગે ભાજપના ત્રીજા ઉમેદવાર તરીકે સાત વરસ પહેલા કૉંગ્રેસ છોડી ભાજપમાં આવેલા નરહરિ અમીનને તૈયાર કર્યા.

કૉંગ્રેસના સાત વોટ તૂટે તો જ નરહરિ અમીન જીતી શકે. આ લખાય છે ત્યાં સુધી કોન્ગ્રેસના પાંચ ધા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રાસભ્યોએ 'પ્રજાની સેવા કરવા'ધારાસભ્યપદેથી રાજીનામાં આપી દીધાં છે અને કૉંગ્રેસે આને અક્ષમ્ય અપરાધ ગણી એમનાં એ સ્નેહીઓને પાર્ટીમાંથી સસ્પેન્ડ કરી દીધા છે.

હજી બે એક સેવકો વંડી ઠેકવા તૈયાર બેઠા છે. આ સેવકોના પ્રતાપે જ ભાજપ એના ફાળે કાયદેસર આવતી બેના બદલે ત્રણ બેઠક જીતી શકશે.

આવનારા કોરોનાની દહેશતથી કૉંગ્રેસે એનાં ધારાસભ્યોને વિમાનમાં બેસાડી જયપુરના રિસૉર્ટમાં મોકલી દીધા હતા.

આમ છતાં નરહરિ અમીને કૉંગ્રેસની વિકેટો પાડી દીધી. કૉંગ્રેસને તો આટલી મંદીમાં વિમાન અને ફાઈવ સ્ટાર રિસૉર્ટનો ખર્ચો માથે પડ્યો. દુકાળમાં અધિક માસ.

2017ની પાછલી સિઝનમાં પણ પ્રજાને આ રોમાંચક વેબસીરીઝનો લાભ મળ્યો હતો. એ વખતે રાજ્યસભાની ત્રણ બેઠકની ચુંટણી  હતી.

આ હાઇપ્રોફાઇલ ઇલેકશનમાં  ભાજપની બે બેઠકો પર અમિત શાહ અને સ્મૃતિ ઈરાની હતાં અને કૉંગ્રેસની એક બેઠક પર અહમદ પટેલ.

ભાજપે અહમદ પટેલને હરાવવા એમના જ જુના સાથી કૉંગ્રેસી બળવંતસિંહ રાજપૂતને પક્ષપલટો કરાવી ભાજપમાં લીધા અને ભાજપના ત્રીજા ઉમેદવાર તરીકે ઊભા રાખ્યા.

વધુ પક્ષપલટો થતો રોકવા કૉંગ્રેસે એના બધા ધારાસભ્યોને વિમાન માર્ગે બેંગ્લુરુ ખસેડ્યા.

કૉંગ્રેસના મોટે પાયે ક્રૉસવોટીંગ છતાં, શક્તિસિંહ ગોહિલે લીગલ વાંધા ઉઠાવી બે વોટ રદ કરાવ્યા અને ભારતીય ટ્રાઇબલ પાર્ટીના છોટુ વસાવાના એક વોટે અહમદ પટેલને હારતા બચાવી લીધા.

આ આખા ખેલના સુત્રધાર હતા કૉંગ્રસના શંકરસિંહ વાઘેલા. આ પ્રકરણમાં તેમના સહિત કુલ 14 કૉંગ્રેસી ધારાસભ્યોનાં રાજીનામાં પડ્યાં હતાં.

હાલ એનસીપીમાં સમય પસાર કરતાં શંકરસિંહ વાઘેલા ખરેખરતો દેશમાં રિસોર્ટ પૉલિટીક્સના જનક છે.

બાપુના નામે વધુ ઓળખાતા મૂળ સંઘી, જનસંઘી અને ભાજપી શંકરસિંહ વાઘેલાએ શિસ્તબદ્ધ ગણાતી કેડરબેઝ પાર્ટી ભાજપમાં પહેલો બળવો કર્યો હતો અને કેશુભાઈ પટેલને મુખ્ય મંત્રીપદેથી હટાવી પોતે મુખ્યમંત્રી બનવા 1995માં પોતાના જૂથના ધારાસભ્યોને ચાર્ટર્ડ વિમાન દ્વારા અમદાવાદથી મધ્યપ્રદેશના ખજુરાહોનાં રીસોર્ટમાં લઈ ગયા હતા.

બાદમાં એમણે ભાજપ છોડી પોતાની અલગ પાર્ટી બનાવી અને ભાજપ સરકાર ગબડાવી ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી બન્યા.

વર્ષ 1995 પછી ભાજપ, કૉંગ્રેસ કે બીજી કોઈ પણ પાર્ટી પૉલિટિકલ ક્રાઈસીસના વખતે પોતાની રાજ્ય સરકાર બચાવવા કે બનાવવા પોતાના ધારાસભ્યોને સુરક્ષિત રાખવા બીજા કોઈ રાજ્યના વિશ્વાસપાત્ર રીસોર્ટમાં ખસેડી દે છે - હૉર્સ-ટ્રૅડિંગથી બચવા.

કોઈ સફળ થાય છે, કોઈ નિષ્ફળ. પણ માર્ગ...


મનદીપ પુનિયા

મનદીપના વકીલે કહ્યું કે, એમની તરફથી બચાવપક્ષનો વકીલ પણ કોર્ટમાં રજૂ નહોતો થયો અને એમને ન્યાયિક કસ્ટડીમાં મોકલી દેવામાં આવ્યા છે.

મનદીપ પુનિયાના વકીલ સરીન નાવેદે કહ્યું કે, "અમને કહેવામાં આવ્યું હતું કે એમને રોહિણી કોર્ટમાં 2 વાગે રજૂ કરવામાં આવશે પરંતુ પછી કહેવામાં આવ્યું કે તિહાડ કોર્ટ કોમ્પલેક્ષમાં સાડા 12 વાગે રજૂ કરે છે. બચાવપક્ષના વકીલને થોડો સમય અગાઉ નોટિસ આપવાની હોય છે. મનદીપનો હક છે કે બચાવપક્ષનો વકીલ એમની સાથે હોય."

મનદીપ પુનિયાની જામીન અરજીનો સ્વીકાર કરવામાં આવ્યો છે અને તેની સુનાવણી સોમવારે થશે.

શનિવારે સાંજે સિંઘુ બૉર્ડર પર સ્વતંત્ર પત્રકાર મનદીપ પુનિયાની ધરપકડના સમાચારો આવવાની શરૂઆત સૌપ્રથમ સોશિયલ મીડિયા પર થઈ.

એમની ધરપકડની અધિકૃત પુષ્ટિ પોલીસે અનેક કલાકો સુધી કરી નહોતી. હવે થોડી વાર અગાઉ મનદીપ પુનિયાને મૅજિસ્ટ્રેટ સામે રજૂ કરવામાં આવ્યા છે.

શનિવારે સાંજે સાત વાગે એક વીડિયો વાઇરલ થવાની શરૂઆત થઈ, જેમાં પોલીસ એક વ્યક્તિને ખેંચીને લઈ જવાની કોશિશ કરતી જોવા મળતી હતી.

એ પછી મોડી રાતે મનદીપ પુનિયા વિશે પત્રકારોએ ટ્વીટ કરવાનું શરૂ કર્યું કે પોલીસે એમની ધરપકડ ક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રી છે પણ ક્યાં લઈ જવામાં આવ્યા છે એની જાણકારી લોકોને સવાર સુધી મળી નહીં.

મનદીપ પુનિયા ધ કૈરેવાન સહિત અનેક પત્ર-પત્રિકાઓમાં ખેડૂતોના મુદ્દાઓ પર રિપોર્ટિંગ કરતાં રહ્યા છે.

મનદીપ ઉપરાંત સિંઘુ બૉર્ડરથી એક અન્ય પત્રકાર ધર્મેન્દ્ર સિંહની પણ ધરપકડ થઈ છે.

ધર્મેન્દ્ર પોતાની યૂટ્યૂબ ચેનલ ચલાવે છે. આ બેઉ પત્રકારોનો સંબંધ હરિયાણાના ઝાજ્જર જિલ્લા સાથે છે.

સિંઘુ બૉર્ડર પર શું થયું હતું?

ધર્મેન્દ્ર સિંહને પોલીસે મનદીપ પુનિયાની સાથે પકડ્યા હતા, પરંતુ એમને રવિવારે સવારે પાંચ વાગે છોડી દેવામાં આવ્યા હતા.

એમના કહેવા મુજબ, તેઓ પોલીસ એક્શનનો કોઈ વીડિયો હવે શૂટ નહીં કરે અને મીડિયા સાથે વાત નહીં કરે એવી લેખિત બાંહેધરી બાદ દિલ્હી પોલીસે એમને છોડ્યા.

પ્રત્યક્ષદર્શીઓનું કહેવું છે કે જ્યારે સિંઘુ બૉર્ડર પર ધર્મેન્દ્રને પોલીસે પકડ્યા ત્યારે મનદીપ એમની સાથે જ ઊભા હતા. એમણે પોલીસ સામે અવાજ ઉઠાવ્યો કે પત્રકારને કેમ પકડી રહ્યા છો, તો પોલીસવાળાઓએ એમને પણ પકડ્યા અને ખેંચી લીધા.

પંજાબના એક ન્યૂઝ પોર્ટલમાં કામ કરનાર મનદીપ સિંહે કહ્યું કે, "કિસાન મોરચાની પ્રેસ-કૉન્ફરન્સ થવાની હતી, સ્ટેજ પાસે થોડો અવાજ થયો ત્યારે ખબર પડી કે મનદીપ પુનિયા અને ધર્મેન્દ્ર સિંહને પોલીસે પકડ્યા છે. તેઓ એ સમયે પોલીસની બેરિકેડને કારણે પડી રહેલી તકલીફ પર એક વીડિયો રેકૉર્ડ કરી રહ્યા હતા."

આખી રાત કંઈ ખબર નહીં

ન્યૂઝલૉન્ડ્રી માટે કામ કરી રહેલા પત્રકાર વસંત કુમારે કહ્યું કે, જેવી પત્રકારોને ખબર પડી કે પોલીસે એમના બે સાથીઓની સિંઘુ બૉર્ડર પરથી ધરપકડ કરી છે તો તેઓ અલીપુર પોલીસ સ્ટેશન પહોંચ્યા. જ્યારે પોલીસને પૂછવામાં આવ્યું તો એમણે ધર્મેન્દ્ર સિંહ કે મનદીપ પુનિયા નામની કોઈ પણ વ્યક્તિની સિંઘુ બૉર્ડરથી ધરપકડ કરી હોવાનો સ્પષ્ટ ઇન્કાર કરી દીધો.

અનેક પત્રકારો અલીપુર પોલીસ સ્ટેશન પર સવારે ત્રણ વાગ્યા સુધી બેસી રહ્યા પણ પોલીસ તરફથી એમને કોઈ જાણકારી ન મળી. ત્યાં જ સોશિયલ મીડિયા પર મનદીપ પુનિયા સંબંધિત બે-ત્રણ હેશટેગ ટ્રૅન્ડ કરવા લાગ્યા.

આજે બપોરે પત્રકારોના એક સમૂહે દિલ્હી પોલીસના વડામથકે જમા થઈને પોલીસની કાર્યવાહી સામે પોતાનો વિરોધ પ્રગટ કર્યો છે.

પોલીસ ફરિયાદમાં શું છે?

આશરે 12 કલાક પોલીસ કસ્ટડીમાં રાખ્યા પછી દિલ્હી પોલીસે મનદીપ પુનિયાની સામે એક ફરિયાદ નોંધી છે.

આ ફરિયાદમાં, ભારતીય દંડસંહિતાની કલમ 186 (સરકારી કામમાં અવરોધ ઊભો કરવો), કલમ 353 (સરકારી કર્મચારી પર હુમલો...


મનમોહન સિંહ

ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન મનમોહન સિંહના કહેવા પ્રમાણે ભારતે કોરોના વાઇરસની મહામારીના કારણે થયેલાં નુકસાનમાંથી ઊભા માટે ત્રણ પગલાં "તત્કાળ" લેવા જોઈએ.

ડૉ.મનમોહન સિંહ ભારતીય અર્થતંત્રમાં થયેલાં સુધારાઓના શિલ્પી તરીકે જાણીતા છે અને હાલ તેઓ ભારતના મુખ્ય વિરોધ પક્ષ કૉંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા છે. તેમણે બીબીસી સાથે આ અઠવાડિયે ઇ-મેઇલ દ્વારા વાતચીત કરી હતી. કોરોના વાઇરસના કારણે તેમનો ફેસ ટુ ફેસ ઇન્ટરવ્યૂ ના થઈ શક્યો અને તેમણે વીડિયો કૉલની પણ ના કહી દીધી.

અમારી ચર્ચામાં તેમણે એવા ત્રણ પગથિયાં બતાવ્યા જેથી સરકાર આગામી દિવસમાં સંક્રમણકાળમાંથી બહાર આવી શકે અને આવનારા વર્ષોમાં આર્થિક સ્થિતિ ફરીથી સામાન્ય થઈ શકે.

પ્રથમ, સરકારે "સુનિશ્ચિત કરવું જોઈએ કે લોકોની આજીવિકા સુરક્ષિત રહે અને તેમની ખર્ચશક્તિ નોંધપાત્ર રીતે સીધી રોકડ દ્વારા વધારવાની હોય".

બીજું, "સરકાર દ્વારા ચલાવાતા ક્રૅડિટ ગૅરંટી પ્રોગ્રામ્સ" હેઠળ ધંધાઓને પૂરતી મૂડી ઉપલબ્ધ કરાવવી જોઈએ.

ત્રીજું, સરકારે નાણાંકીય વિભાગને "સંસ્થાકીય સ્વાયત્તતા અને પ્રક્રિયાઓ" દ્વારા ઠીક કરવો જોઈએ.

ભારતની અર્થવ્યવસ્થા મહામારીની શરૂઆત થઈ તે પહેલાંથી જ ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

આર્થિક સંકટમાંથી પસાર થઈ રહી હતી. 2019-20માં જીડીપીનો દર 4.2%નો હતો, જે લગભગ એક દાયકામાં સૌથી નીચી સપાટીએ હતો.

લાંબા અને પજવનારા લૉકડાઉન પછી હવે અર્થતંત્ર ધીમે ધીમે અનલોક થઈ રહ્યું છે, પરંતુ સંક્રમિતોની સંખ્યા વધી રહી છે અને ભવિષ્ય અનિશ્ચિત લાગે છે.

ગુરૂવારે, ભારત કોરોના વાઇરસના બે મિલિયનથી વધારે કેસ નોંધવનારો દુનિયાનો ત્રીજો દેશ બન્યો.

અર્થશાસ્ત્રીઓએ ચેતવણી આપી હતી કે ભારતનો જીડીપી આંક 2020-21માં સંકોચાશે, જે 1970 પછીની સૌથી ખરાબ મંદી તરફ લઈ જશે.

ડૉ. મનમોહન સિંહે કહ્યું, "હું ઉદ્ધત રીતે 'મંદી' જેવા શબ્દ વાપરતો નથી. પરંતુ આને ઊંડુ અને લાંબું ઇકૉનૉમિક સ્લોડાઉન કહીશ," જે 'અટળ' છે.

તેમણે કહ્યું, "આ ઇકૉનૉમિક સ્લોડાઉન માનવીય કટોકટીના કારણે ઊભું થયું છે. આને આર્થિક આંકડા અને પદ્ધતિઓ સાથે જોડીને જોવાની જગ્યાએ સમાજની લાગણીને ધ્યાનમાં રાખીને જોવાની જરૂરિયાત છે."

ડૉ.મનમોહન સિંહે નજીવા શબ્દોમાં ભારતની આર્થિક સંકુચિતતાને લઈને અર્થશાસ્ત્રીઓમાં બનેલી સર્વસંમતિને દર્શાવતા કહ્યું, "જો આવું થાય તો સ્વતંત્ર ભારતમાં પહેલીવાર બનશે".

"હું આશા રાખું કે સર્વસંમતિ ખોટી હોય." તેમણે કહ્યું.

ભારતે કોરોનાવાઇરસને ફેલાતો અટકાવવા માટે માર્ચ મહિના અંતમાં ઘણું વહેલું વહેલું લૉકડાઉન લાગુ કર્યું.

ઘણા માને છે કે લૉકડાઉનનો તાકીદે અમલ કરવામાં આવ્યો અને શહેરોમાંથી કામકાજ માટે સ્થળાંતર કરનારા કરોડો કામદારોની ઉપેક્ષા કરવામાં આવી.

ડૉ. મનમોહનસિંહ માને છે કે ભારતે બીજા દેશોએ કર્યું તેવું કરતું હતું અને કદાચ તે સમયે લૉકડાઉન અનિવાર્ય પસંદગી હતી."

તેઓ કહે છે,"પરંતુ સરકારે લૉકડાઉનને લઈને આપેલો આંચકો અને ધાકના અભિગમથી લોકોને ભારે પીડા થઈ છે. અચાનક જાહેરાત અને લૉકડાઉનનું આકરાપણું વિચારહીન અને સંવેદનહીન હતું."

"આ પ્રકારની જાહેર આરોગ્યની કટોકટીઓનો સામનો સ્થાનિક સંચાલકો અને જાહેર આરોગ્ય અધિકારીઓ દ્વારા સ્થાનિક રીતે, કેન્દ્રની વ્યાપક માર્ગદર્શિકાઓ સાથે શ્રેષ્ઠ રીતે વ્યવહાર કરવામાં આવે છે. સંભવત: આપણે હવે જલદી કોરોના વાઇરસ સામેની લડાઈને રાજ્ય અને સ્થાનિક વહીવટીતંત્રને સોંપી દેવી જોઈએ."

ખાનગી ક્ષેત્રમાં રોકાણ 15 વર્ષના તળિયે

પ્રતીકાત્મક તસવીર

1991માં ભારતે નાદારી નોંધાવ્યા પછી બૅલેન્સ સીટને સરખી કરીને 30 વર્ષ પહેલાં નાણા મંત્રી તરીકે ડૉ. મનમોહન સિંહે ભારતના આર્થિક સુધારાના પ્રોગ્રામની 1991માં શરૂઆત કરી હતી.

તેઓ કહે છે કે 1991ની કટોકટીએ...


મનમોહન સિંહ એક રાજનેતા નહીં, પણ અર્થશાસ્ત્રી રહી ચૂક્યા છે. તેમને રાજકારણમાં લાવવાનો શ્રેય પૂર્વ વડા પ્રધાન પી. વી. નરસિમ્હા રાવને જાય છે.

પૂર્વ વડા પ્રધાન પીવી નરસિમ્હા રાવની સરકારમાં એ વખતના નાણામંત્રી અને હાલના પૂર્વ વડા પ્રધાન મનમોહન સિંહના સમયમાં ભારતમાં નવી આર્થિક નીતિની શરૂઆત થઈ હતી.

ખાડે જઈ રહેલા દેશના અર્થતંત્રને નવી દિશા આપવાનો શ્રેય અર્થશાસ્ત્રી ડૉ. મનમોહન સિહંને આપવામાં આવે છે પરંતુ તેમને ખોળી લાવનાર એ વખતના વડા પ્રધાન પીવી નરસિમ્હા રાવ હતા.

1991માં નરસિમ્હા રાવનો રાજકીય દાવ પૂરો થવાને આરે હતો. રોજર્સ રિમૂવલ કંપનીનો ટ્રક તેમનાં પુસ્તકોનાં 45 બૉક્સ લઈને રવાના થઈ ચૂક્યો હતો.

એ અલગ વાત છે કે તેમના એક કર્મચારી અને જ્યોતિષ શાસ્ત્રનો શોખ ધરાવતી વ્યક્તિએ તેમને કહેલું, "આ પુસ્તકો અહીં જ રહેવા દો, મને લાગે છે કે તમે ફરી પાછા આવશો."

વિનય સીતાપતિ પોતાના પુસ્તક "હાફ લાયન-હાઉ પી વી નરસિમ્હા રાવ ટ્રાન્સર્ફૉર્મ્ડ ઇન્ડિયા"માં તેનું વર્ણન કર્યું છે.

તેઓ લખે છે કે નરસિમ્હા રાવ એટલી હદે નિવૃત્તિ માટે તૈયાર હતા કે, તેમણે જાણીતા ઇન્ડિયા ઇન્ટરનેશનલ સેન્ટરના સભ્યપદ માટે પણ અરજી કરી દીધી ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

હતી. જેથી તેઓ ભવિષ્યમાં દિલ્હી આવે તો તેમને રહેવા માટે કોઈ મુશ્કેલી ન પડે.

પણ ત્યારે જ જાણે અચાનક બધું જ બદલાઈ ગયું. 21 મે, 1991ના રોજ શ્રીપેરંબદૂરમાં રાજીવ ગાંધીની હત્યા થઈ.

આ ઘટનાના અમુક કલાકો બાદ બીબીસીના પરવેઝ આલમે નાગપુરમાં નરસિમ્હા રાવનો સંપર્ક કર્યો હતો.

ત્યારે થયેલી વાતચીતથી કલ્પના પણ નહોતી કરી શકાતી કે આવનારા થોડા જ દિવસોમાં તેઓ ભારતના વડા પ્રધાન બની જશે.

નટવરસિંહે બીબીસીને જણાવ્યું કે રાજીવ ગાંધીની હત્યા બાદ શોક વ્યક્ત કરવા આવેલા મહેમાનોના નીકળ્યા બાદ સોનિયા ગાંધીએ ઇંદિરા ગાંધીના પૂર્વ મુખ્ય સચિવ પી. એન. હક્સરને 10, જનપથમાં બોલાવ્યા.

તેમણે હક્સરને પૂછ્યું કે તમારી નજરમાં કૉંગ્રેસના અધ્યક્ષ પદ માટે સૌથી યોગ્ય વ્યક્તિ કોણ છે? હક્સરે ત્યારના ઉપરાષ્ટ્રપતિ શંકરદયાલ શર્માનું નામ આપ્યું.

નટવરસિંહ અને અરુણા આસફ અલીને શંકરદયાલ શર્માની ઇચ્છા જાણવાની જવાબદારી સોંપવામાં આવી.

શર્માએ આ બંનેની વાત સાંભળી અને કહ્યું કે તેઓ સોનિયા ગાંધીના આ પ્રસ્તાવથી અહોભાગ્ય અને સન્માન અનુભવે છે.

પણ "ભારતના વડા પ્રધાન હોવું એ એક અનંતકાળ સુધી ચાલે તેવી જવાબદારી છે. મારી ઉંમર અને મારા સ્વાસ્થ્યના કારણે આ દેશના સૌથી મોટા હોદ્દાને માન આપી નહીં શકું."

આ બંનેએ શર્માનો આ સંદેશો સોનિયા ગાંધી સુધી પહોંચાડ્યો. ફરી એક વખત સોનિયાએ હક્સરને બોલાવ્યા. આ વખતે હક્સરે નરસિમ્હા રાવનું નામ લીધું. આગળની કહાણી ઇતિહાસ છે.

નરસિમ્હા રાવ ભારતીય રાજકારણના ઊબડખાબડ રસ્તાઓ પર ઠોકરો ખાઈને સર્વોચ્ચ પદ સુધી પહોંચ્યા હતા. કોઈ પણ પદ મેળવવા માટે તેમણે રાજકીય પૅરાશૂટનો ઉપયોગ કર્યો નહોતો. રાવનું કૉંગ્રેસ અને ભારત માટે સૌથી મોટું પ્રદાન હતું ડૉ. મનમોહન સિંઘની શોધ.

એલેક્ઝેન્ડરે સૂચવ્યું મનમોહનનું નામ

નરસિમ્હા રાવની તસવીર પર ફૂલ અર્પણ કરતાં મનમોહન સિંહ

વિનય સીતાપતિએ બીબીસીને જણાવ્યું, "જ્યારે નરસિમ્હા રાવ 1991માં વડા પ્રધાન બન્યા તો તેઓ ઘણી બાબતોમાં નિષ્ણાત બની ચૂક્યા હતા."

"તેઓ પહેલાં સ્વાસ્થ્ય અને શિક્ષણ મંત્રાલય સંભાળી ચૂક્યા હતા. તેઓ ભારતના વિદેશમંત્રી પણ રહી ચૂક્યા હતા. એક જ વિષય તેમના માટે અઘરો હતો, નાણા વિભાગ."

"વડા પ્રધાન બનવાના બે દિવસ પહેલાં તેમને કૅબિનેટ સચિવ નરેશ ચંદ્રાએ આઠ પાનાનો પત્ર લખીને જણાવ્યું હતું કે દેશની આર્થિક સ્થિતિ ખરાબ છે."

સીતાપતિ આગળ જણાવે છે, "તેમને એક નવા ચહેરાની જરૂર હતી, જે આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાં ભંડાર સંભાળી શકે."

"તેમજ...


મનમોહનસિંહ સાથે બરાક ઓબામા

ભારતની મુખ્ય વિપક્ષી પાર્ટીના કૉંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધી અંગેની તેમની સ્પષ્ટ વાતોએ કૉંગ્રેસ સમર્થકોમાં ખીજ પેદા કરી છે, તો રાહુલ ગાંધીના વિરોધીઓને બોલવાનો મોકો મળી ગયો છે.

'એ પ્રૉમિસ્ડ લૅન્ડ' નામનું પુસ્તક ઓબામાના રાજકીય જીવન પર આધારિત સંસ્મરણોનો પહેલો અંક છે. તેને મંગળવારે જાહેર કરાયું છે.

લેખનશૈલી રસપ્રદ છે. તેઓએ આમાં અંદાજે 1400 શબ્દો નવેમ્બર 2010ની તેમની પહેલી ભારતયાત્રા પર લખ્યા છે.

વર્તમાન વિપક્ષ કૉંગ્રેસ ત્યારે સત્તામાં હતી. ઓબામાએ એ સમયના વડા પ્રધાન મનમોહનસિંહ અને કૉંગ્રેસ અધ્યક્ષ સોનિયા ગાંધી પર પોતાની પ્રતિક્રિયા વ્યક્ત કરી છે.

મનમોહનસિંહ અંગે શું લખ્યું છે?

મનમોહનસિંહ સાથે બરાક ઓબામા

ઓબામાએ પોતાના સંસ્મરણમાં લખ્યું છે કે જ્યારે તેઓ મનમોહન સિંહને મળ્યા ત્યારે સિંહે ઓબામાને કહ્યું કે તેમને આશંકા છે કે "મુસ્લિમવિરોધી ભાવનાઓ વધવાથી હિન્દુ રાષ્ટ્રવાદી પાર્ટી ભાજપનો પ્રભાવ વધી રહ્યો છે." ભાજપ ત્યારે મુખ્ય વિપક્ષી પક્ષ હતો.

મનમોહન સિંહે દેશની આર્થિક રાજધાની મુંબઈ પર હુમલા બાદ પાકિસ્તાન સામે કાર્યવાહીની માગને લઈને સંયમ દર્શાવ્યો હતો. મુંબઈ હુમલામાં... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

166 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં.

ઓબામાએ લખ્યું છે, "આ સંયમભર્યા વલણની તેમને રાજનીતિક કિંમત ચૂકવવી પડી."

મનમોહન સિંહે તેમને કહ્યું હતું, "મિસ્ટર પ્રૅસિડન્ટ, અનિશ્ચિતતાભર્યા સમયમાં ધાર્મિક અને જાતીય એકજૂથતાનું આહ્વાન લોકોને બહેકાવી શકે છે. એવામાં રાજનેતાઓ માટે તેનું દોહન વધુ મુશ્કેલ હોતું નથી. પછી તે ભારતમાં હોય કે પછી અન્ય કોઈ સ્થળે."

ઓબામાએ તેના પર સહમતી દર્શાવી હતી.

તેમને પ્રાગની યાત્રા દરમિયાન વેલવેટ રેવોલ્યૂશન બાદ ચેક ગણરાજ્યના પહેલા રાષ્ટ્રપતિ બનેલા વાત્સ્લાફ હાવેલ સાથે થયેલી વાતચીત 'અને યુરોપમાં ઉદારવાદની લહેર આવવાથી તેનાથી સંબંધિત ચેતવણી' યાદ આવી ગઈ.

ઓબામાએ લખ્યું છે, "જો વૈશ્વીકરણ અને ઐતિહાસિક આર્થિક સંકટ અપેક્ષાકૃત ધનિક મુલકોમાં આ ટ્રૅન્ડને ગતિ આપી રહ્યો છે- અને હું તેને અમેરિકા સુધી જોઈ રહ્યો છું, તો ભારત તેનાથી કેવી રીતે બચી શકે છે?"

ઓબામાની દિલ્હીયાત્રાની પહેલી સાંજે મનમોહનસિંહે તેમના સન્માનમાં રાત્રીભોજન આપ્યું હતું.

મનમોહનસિંહે 'ક્ષિતિજ પર નજર આવતાં વાદળોને લઈને ખૂલીને વાત કરી.'

મનમોહનસિંહે આર્થિક મંદીનો ઉલ્લેખ કર્યો. વર્ષ 2007માં અમેરિકામાં શરૂ થયેલા આર્થિક સંકટથી આખી દુનિયા ડામાડોળ થવા લાગી હતી.

ઓબામાએ લખ્યું છે કે ભારતીય વડા પ્રધાન પરમાણુ હથિયારથી સજ્જ પડોશી દેશ પાકિસ્તાન સાથે સતત બનેલા તણાવથી લઈને ચિંતિત હતા.

"ત્યારે પાકિસ્તાનની પણ સમસ્યા હતી. વર્ષ 2008માં મુંબઈની હોટલો અને અન્ય જગ્યાએ થયેલા આતંકવાદી હુમલાની ભારતની સાથે તપાસ કરવાના કામમાં તે સતત નિષ્ફળ સાબિત થઈ રહ્યું હતું."

"તેનાથી બંને દેશમાં તણાવ ઉલ્લેખનીય રીતે વધી રહ્યો હતો, કેમ કે માનવામાં આવતું હતું કે હુમલા માટે જવાબદાર આતંકવાદી સંગઠન લશ્કર-એ-તૈયબના પાકિસ્તાનની ઇન્ટેલિજન્ટ સર્વિસ સાથે સંબંધ છે."

ઓબામાએ મનમોહન સિંહને 'ભારતના આર્થિક બદલાવના મુખ્ય આર્કિટેક્ટ, બુદ્ધિમાન, વિચારવાન અને નિષ્ઠાપૂર્વક ઈમાનદાર' ગણાવ્યા છે.

ઓબામાએ લખ્યું છે કે "મિસ્ટર સિંહ એક વિનમ્ર ટેકનોક્રેટ છે, જેમણે ન માત્ર ભારતના લોકોની ભાવનાઓને મૂર્ત રૂપ આપીને વિશ્વાસ જીત્યો, પણ તેમના જીવનના સ્તરને ઊંચું લાવ્યું છે અને આ દરમિયાન બેઈમાન ન હોવાની પોતાની છબિને પણ યથાવત રાખી છે."

ઓબામાએ લખ્યું છે, "વિદેશનીતિને લઈને તેઓ સતર્ક હતા."

"ઐતિહાસિક રીતે અમેરિકાના ઈરાદાઓને શંકાની નજરે જોનારી ભારતીય નોકરશાહીની વિચારધારાથી તેઓ બહુ આગળ જવા માગતા નહોતા."

"અમે સાથે જે સમય...


મનસા મૂસા પ્રથમની સંપત્તિનો તાગ મેળવવાનું મુશ્કેલ છે

'મની' મૅગેઝિનમાં 'ઇતિહાસના સૌથી અમીર માણસ'નો પરિચય આ શબ્દો વડે શરૂ થાય છે. મનસા મૂસા પ્રથમની એક ઓળખ એ પણ છે કે તેઓ ટિમ્બકટૂના રાજા હતા.

મૂસા ખનીજ પદાર્થો અને ખાસ કરીને સોનાના જંગી ભંડારના માલિક હતા ત્યારે તેમણે માલી પર શાસન કર્યું હતું. આ એ જમાનો હતો જ્યારે સમગ્ર વિશ્વમાં સોનાની માગ ટોચ પર હતી.

તેમનું અસલી નામ મૂસા કિટા પ્રથમ હતું, પણ સિંહાસન સંભાળ્યું, ત્યારથી તેઓ મનસા તરીકે ઓળખાવા લાગ્યા હતા. મનસાનો અર્થ થાય છે 'બાદશાહ.'

પશ્ચિમી આફ્રિકામાં સમાચાર સેવા આપતી બીબીસીની પિજિન ભાષાની સેવાના જણાવ્યા મુજબ, મૂસાનું સામ્રાજ્ય એટલું મોટું હતું કે તેના છેડાનો કોઈને અંદાજ ન હતો.

આજના મોરીટાનિયા, સેનેગલ, ગામ્બિયા, ગિનયા, બુર્કિના ફાસો, માલી, નાઇજર, ચાડ અને નાઇજિરિયા ત્યારે મૂસાના સામ્રાજ્યનો હિસ્સો હતાં.

મનસા મૂસાએ અનેક મસ્જિદોનું નિર્માણ કરાવ્યું હતું, એ પૈકીની ઘણી આજે પણ મોજુદ છે.

કેટલી સંપત્તિ હતી તેમની પાસે?

ટિમ્બકટૂની જિંગારબેર મસ્જિદ મનસા મૂસાના શાસનકાળમાં બનેલી એવી મસ્જિદો પૈકીની એક છે, જે આજે પણ મૌજુદ છે

આજના સમયના હિસાબે મન... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

સા મૂસાની સંપત્તિની ગણતરી કરવાનું મુશ્કેલ કામ છે, છતાં એક અંદાજ છે કે મનસા મૂસા પાસે 4,00,000 મિલિયન અમેરિકન ડોલર જેટલી સંપત્તિ હતી.

તેની ભારતીય ચલણના સંદર્ભમાં ગણતરી કરીએ તો અંદાજે 26 લાખ કરોડ રૂપિયા થાય છે.

ફોર્બ્સના અહેવાલ પ્રમાણે, એમેઝોનના સ્થાપક જેફ બેઝોસ પાસે 1,41,000 મિલિયન ડોલરની સંપત્તિ છે.

મનસા મૂસા પાસે જેફ બેઝોસ કરતાં લગભગ સાડા ત્રણ ગણી સંપત્તિ હતી.

ફૂગાવાના હિસાબે ગણતરી ન કરીએ તો જેફ બેઝોસ પાસે ઇતિહાસમાંની જીવંત વ્યક્તિઓમાં સૌથી વધારે સંપત્તિ છે. જોકે, એ વિશે સવાલ કરતા લોકો પણ છે.

તેમ છતાં ફૂગાવાને ધ્યાનમાં લઈને મનસા મૂસાની સંપત્તિની તુલના હાલના જીવંત કે મૃત પૈસાદાર લોકોની સંપત્તિ સાથે કરીએ તો અંદાજ મળે છે.

એ મુજબ, રોથસ્કાઇલ્ડ પરિવાર પાસે 3,50,000 મિલિયન ડોલરની અને જોન ડી. રોફકેલર પાસે 3,40,000 મિલિયન ડોલરની સંપત્તિ હતી.

મનસા મૂસાના કિસ્સા

યુનિવર્સિટી ઑફ ટિમ્બકટૂના ત્રણ અધ્યયન કેન્દ્રો પૈકીની એક સંકોરે મસ્જિદ સૌથી પુરાણી છે, તેની આ તસ્વીર 19મી સદીના ડોક્યુમેન્ટરી ફોટોગ્રાફર ફ્રેંકઓડ્સ એડમંડ કોર્ટિયરે ઝડપી હતી

મનસા મૂસાની સૌથી વિખ્યાત કથા તેમની મક્કા યાત્રાની છે. એ કથા 1324ની છે. તેમાં મનસા મૂસાએ 6,500 કિલોમીટરનો પ્રવાસ કર્યો હતો.

એવું કહેવાય છે કે જે લોકો મનસા મૂસાને નિહાળવા ઇચ્છતા હતા, તેઓ તેમના કાફલા પાસે પહોંચ્યા, ત્યારે અવાક્ થઈ ગયા હતા.

લોકોએ જોયું કે મનસા મૂસાના કાફલામાં 60,000 લોકો સામેલ હતા અને તેમાં 12,000 તો બાદશાહના અંગત સેવકો જ હતા.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

મનસા મૂસા જે ઘોડા પર સવાર થયા હતા, તેની આગળ 500 લોકોની એક ટુકડી ચાલતી હતી અને એ ટુકડીમાં દરેકના હાથમાં સોનાની એક લાકડી હતી.

મનસા મૂસાના એ 500 સંદેશવાહકો ઉત્તમ રેશમનો પોષાક પહેરતા હતા.

મનસા મૂસાના કાફલામાં 80 ઊંટો પણ સામેલ હતાં અને એ ઊંટોની પીઠ પર 136 કિલો સોનું લાદેલું રહેતું હતું.

દાનને કારણે મોંઘવારી વધી

કૈટલન એટલસમાં દર્શાવવામાં આવેલું મનસા મૂસા પ્રથમનું સામ્રાજ્ય

મનસા મૂસા એટલા ઉદાર હતા કે જેઓ ઇજિપ્તની રાજધાની કૈરોમાંથી પસાર થયા ત્યારે ત્યાંના ગરીબોને જંગી પ્રમાણમાં દાન આપ્યું હતું, પરિણામે એ વિસ્તારમાં મોટાપાયે મોંઘવારી વધી હતી.

મનસા મૂસાની આ યાત્રાને કારણે તેમની સંપત્તિના કિસ્સા યુરોપના લોકો કાન સુધી પહોંચ્યા હતા.

મનસા મૂસાની સંપત્તિ વિશે જે કહેવામાં આવે છે એ કેટલી હદે સાચું છે એ જોવા માટે...


મનુ ભાકર

મેક્સિકોમાં ચાલી રહેલા ઇન્ટરનેશનલ શૂટિંગ સ્પોર્ટ્સ ફેડરેશન (આઈએસએસએફ) વર્લ્ડ કપમાં ભારત માટે બે સુવર્ણચંદ્રક જીતી લાવેલી મનુ ભાકરના પિતા રામકિશન આ શબ્દો કહીને જોરથી હસી પડે છે.

રામકિશન ભાકર કહે છે, "હું વ્યવસાયે મરીન એન્જિનિયર છું, પણ છેલ્લાં બે વર્ષમાં માત્ર ત્રણ મહિના માટે શિપ પર ગયો છું."

રામકિસન ભાકરના હાસ્યમાં એક ગર્વનો અહેસાસ હતો પણ નોકરી છૂટવાનો રંજ જરાય ન હતો.

સૌથી નાની વયની મહિલા ખેલાડી

મનુએ પહેલો ગોલ્ડ 10 મીટર એર પિસ્તોલ (મહિલા) કેટેગરીમાં જીત્યો છે અને બીજો ગોલ્ડ 10 મીટર એર પિસ્તોલ (મિક્સ ઇવેન્ટ) હાંસલ કર્યો છે.

16 વર્ષની મનુએ એક દિવસમાં બે ગોલ્ડ મેડલ જીતીને નવો વિક્રમ સર્જ્યો છે. તે આવો વિક્રમ સર્જનારી સૌથી નાની વયની મહિલા ખેલાડી છે.

રામકિશન ભાકરે બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં તેમની નોકરી છૂટવાનું કારણ પણ જણાવ્યું હતું.

તેમના જણાવ્યા અનુસાર, અનેક રમતોમાં હાથ અજમાવ્યા બાદ મનુએ 2016માં શૂટિંગ એટલે કે નિશાનબાજીમાં ઝંપલાવવાનો નિર્ણય કર્યો હતો.

વયની સમસ્યા

સ્કૂલની એક સ્પર્ધામાં મનુએ પહેલીવાર ભાગ લીધો અને સચોટ નિશાન લગાવ્યું ત્યારે તેના ટીચર્સ દંગ થઈ ગયા હતા.
... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

એ પછી થોડી પ્રેકટિસ તથા ટ્રેનિંગ બાદ ઠેકઠેકાણે યોજાતી સ્પર્ધાઓમાં ભાગ લેવાનો સિલસિલો શરૂ થયો હતો.

સમસ્યા એ હતી કે મનુ લાયસન્સવાળી પિસ્તોલ સાથે જાહેર પરિવહનના વાહનોમાં પ્રવાસ કરી શકતી ન હતી.

એ ઉપરાંત સગીર વયની હોવાને કારણે મનુ કાર ચલાવીને શૂટિંગ સ્પર્ધામાં ભાગ લેવા પણ જઈ શકતી ન હતી.

આ સમસ્યાનું નિરાકરણ રામકિશન ભાકરે આગવી રીતે કર્યું હતું.

દીકરી માટે નોકરી છોડી

દીકરીનાં સપનાં સાકાર કરવા માટે રામકિશન ભાકરે પોતાનાં સપનાં સાકાર કરવાનું છોડી દીધું હતું.

રામકિશન ભાકર છેલ્લા દોઢ વર્ષથી નોકરી છોડીને દીકરી સાથે દરેક સ્પર્ધામાં જાય છે.

રામકિશન ભાકર કહે છે, "શૂટિંગ બહુ મોંઘી ઇવેન્ટ છે. એક-એક પિસ્તોલ ખરીદવા માટે બબ્બે લાખ રૂપિયા ખર્ચવા પડે છે."

"અમે અત્યાર સુધીમાં મનુ માટે ત્રણ પિસ્તોલ ખરીદી છે. વર્ષમાં લગભગ દસ લાખ રૂપિયા અમે માત્ર મનુની ગેમ માટે ખર્ચીએ છીએ."

નોકરી નથી તો પૈસાની વ્યવસ્થા કઈ રીતે કરો છો, એવા સવાલના જવાબમાં તેઓ કહે છે, "ક્યારેક દોસ્તો અને ક્યારેક સગાસંબંધીઓ પાસેથી મદદ મળી રહે છે."

મનુનો પરિવાર

મનુના મમ્મી સ્કૂલમાં ટીચર છે. પરિવારનું ગુજરાન ચલાવવામાં તેમની થોડી મદદ મળી રહે છે.

હરિયાણાના જજ્જર જિલ્લાના ગોરિયા ગામમાં રહેતી મનુના મોટાભાઈ હાલ આઈઆઈટી માટે તૈયારી કરી રહ્યા છે.

બહુ ઓછા લોકો જાણે છે કે જે પિસ્તોલ વડે નિશાન તાકીને મનુએ ભારતને બે ગોલ્ડ મેડલ અપાવ્યા છે એ પિસ્તોલનું લાઇસન્સ મેળવવા માટે મનુએ અઢી મહિના સુધી રાહ જોવી પડી હતી.

ખેલાડીઓને સામાન્ય રીતે એ લાઇસન્સ એક સપ્તાહમાં મળી જતું હોય છે.

વિદેશી પિસ્તોલ

એ ઘટનાને યાદ કરતાં રામકિશન ભાકર કહે છે, "2017ના મે મહિનામાં મેં વિદેશથી પિસ્તોલ મંગાવવા માટે અરજી કરી હતી, પણ જજ્જરના જિલ્લા વહીવટીતંત્રે મારી અરજી રદ્દ કરી હતી."

એ પછી આ મામલો મીડિયામાં ચમક્યો હતો. એ પછી ખબર પડી હતી કે અરજી કરતી વખતે લાઇસન્સની જરૂરિયાતના કારણમાં 'સેલ્ફ ડિફેન્સ' એવું લખવામાં આવ્યું હતું.

ત્યાર બાદ જિલ્લા વહીવટીતંત્ર તરફથી આ મામલાની તપાસ કરવામાં આવી હતી અને સાત દિવસમાં લાઇસન્સ ઇસ્યુ કરવામાં આવ્યું હતું.

રમતગમતમાં અગ્રેસર મનુને ભણવામાં પણ બહુ રસ છે. હાલ એ જજ્જરની યુનિવર્સલ સ્કૂલમાં ઇલેવન્થ-સાયન્સમાં અભ્યાસ કરી રહી છે.

મનુનું સપનું ડૉક્ટર બનવાનું પણ હતું પરંતુ શૂટિંગમાં બબ્બે ગોલ્ડ મેળવ્યા બાદ હવે મનુને અહેસાસ થઈ ગયો છે કે અભ્યાસ અને રમતગમત એકસાથે કરી શકાય નહીં....


મનુસખ વસાવા

સોશિયલ મીડિયા અને ન્યૂઝમાં મનસુખ વસાવાના રાજીનામાની જાહેરાત કરતો આ પત્ર વહેતો થયો, એના બીજા દિવસે મનસુખ વસાવાએ રાજીનામું આપવાની જાહેરાત પરત ખેંચી લીધી.

તેમણે રાજીનામાના પત્રમાં લખ્યું હતું કે તેઓ બજેટસત્ર દરમિયાન લોકસભાના સ્પીકરને મળીને લોકસભાના સભ્યપદેથી પણ રાજીનામું આપશે. જોકે એ પહેલાં જ તેમણે વિચાર માંડી વાળ્યો છે.

ગુજરાત ભાજપના પ્રવક્તા ભરત પંડ્યાએ બીબીસી સંવાદદાતા રૉક્સી ગાગડેકર છારા  સાથે વાત કરતા પુષ્ટિ કરી હતી.

ભરત પંડ્યાએ કહ્યું કે "મનસુખભાઈની લાગણી દુભાઈ હતી, જેથી તેમણે રાજીનામું આપવાની જાહેરાત કરી હતી. તેમણે રાજીનામું આપવાની જાહેરાત કરી એ પછી પ્રદેશાધ્યક્ષ સી. આર. પાટીલે તેમની સાથે વાત કરી હતી. પછી મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીએ પણ વાત કરી હતી."

તો મીડિયા સાથેની વાતચીતમાં મનસુખ વસાવાએ કહ્યું હતું કે "મારી તબિયત સારી રહેતી ન હોવાથી મેં રાજીનામું આપ્યું હતું, પાર્ટી પ્રત્યે મને કોઈ નારાજગી નથી."

મનસુખ વસાવાના રાજીનામાની જાહેરાતની રાષ્ટ્રીયસ્તરે પણ નોંધ લેવાઈ હતી, કેમ કે તેઓ ગુજરાતની ભરૂચ બેઠકથી ભાજપના સાંસદ છે.

ગુજરાતમાં છેલ્લી બે ટર્મથી ભાજપે લોકસભાની 26માંથી 26... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

સીટો જીતી છે અને એમાંના એક સાંસદ રાજીનામું આપવાની વાત કરે એ સમાચાર રાષ્ટ્રીયસ્તરે પણ ચમકે એ સ્વાભાવિક હતું.

સ્થાનિક મુદ્દાઓ પર બોલતા મનુસખ વસાવા

નર્મદા જિલ્લાનાં જે ગામોમાં ઇકૉ-સેન્સેટિવ ઝોન લાગુ છે ત્યાં મનસુખ વસાવા

મનસુખ વસાવા આદિવાસી વિસ્તારમાં છેલ્લી છ ટર્મથી સાંસદ તરીકે ચૂંટાતા આવ્યા છે.

તેઓ સમયાંતરે સ્થાનિક લોકોની સમસ્યાને મીડિયા સમક્ષ મૂકતા હોય છે, જરૂર પડ્યે સરકારને પણ સવાલ કરતા રહે છે.

રાજીનામાના પત્ર અગાઉ તેમણે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને ઇકૉ-સેન્સિટિવ ઝોન મામલે પત્ર પણ લખ્યો હતો અને એ કારણે તેઓએ રાજીનામું આપ્યું હોવાનું પણ ચર્ચાયું હતું.

જોકે બાદમાં તેમણે સ્પષ્ટતા કરતા કહ્યું હતું કે "ઇકૉ-સેન્સિટિવ ઝોન સહિત અનેક મામલાઓમાં તેમને સરકાર તરફથી આશ્વાસન પણ મળ્યું છે."

ગુજરાતમાં કથિત લવજેહાદનો મુદ્દો પણ અગાઉ મનસુખ વસાવાએ ઉઠાવ્યો હતો.

આ અંગે તેમણે કહ્યું કે લવજેહાજ જેવી ઘટનાઓ ન બનવી જોઈએ અને એટલે જ મેં આના માટે કાયદો બનાવવા અંગે વાત કરી હતી.

મનસુખ વસાવાએ અગાઉ આદિવાસી વિસ્તારની સમસ્યાને લઈને પત્રો પણ લખ્યા હતા. તેઓ પત્રમાં સ્થાનિક અમલદારશાહીની ટીકા કરતા રહ્યા છે.

તેમના જણાવ્યા અનુસાર, MoEFCCના જાહેરનામાને નામે સરકારી અધિકારીઓ આદિવાસી લોકોની ખાનગી સંપત્તિમાં દખલ આપી રહ્યા છે. નર્મદાના આદિવાસી લોકોને વિશ્વાસમાં લેવામાં આવ્યા નથી અને તેમને જે તે મુદ્દાની સમજ આપવામાં આવી નથી. આથી તેમનામાં ડર અને અવિશ્વાસ પેદા થયો છે.

આ અગાઉ મનસુખ વસાવાએ સરદારની સૌથી ઊંચી પ્રતિમા 'સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટી' સંબંધિત મુદ્દાઓને લઈને પણ સવાલો કર્યા હતા.

તેમના અનુસાર, 'સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટી'ની આજુબાજુનો વિસ્તાર પર્યટન પ્રોજેક્ટને કારણે ઝડપથી વિકાસ પામી રહ્યો છે. તેમ છતાં મારી વિનંતી છે કે સ્થાનિક સમુદાયોના ડરને દૂર કરવા અને આદિવાસીઓનાં હિત અને હક માટે આ વિસ્તારને ઇકૉ-સેન્સિટિવ ઝોનના કાર્યક્ષેત્રમાંથી દૂર કરવો જોઈએ.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને પત્ર

અગાઉ મનસુખ વસાવાએ વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને પત્ર લખીને નર્મદા જિલ્લાનાં 121 ગામોને ઇકૉ-સેન્સિટિવ ઝોનમાંથી હઠાવવાની માગ કરી હતી.

નર્મદા જિલ્લાના શૂલપાણેશ્વર અભ્યારણ્ય ફરતે 121 ગામોને ઇકૉ-સેન્સિટિવ ઝોનમાં સામેલ કરવાની ગતિવિધિ શરૂ થતા સ્થાનિક લોકોમાં રોષ ફેલાયો છે.

આ તમામ ગામો કેવડિયાના સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટી પાસે આવેલાં છે. 121 ગામોમાં મોટા વસતી આદિવાસી સમાજની છે.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર...