વાજપેયી માટે 'અજાતશત્રુ', 'સર્વપ્રિય' અને 'સર્વમાન્ય' આ વિશેષણોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.

વાજપેયીની સૌથી મોટી ખાસિયત એ હતી કે તેઓ વ્યક્તિગત વ્યવહારમાં ખૂબ વિનમ્ર હતા. સાથે જ તેમનાથી વિપરીત વિચારવાળા લોકોને તેઓ શત્રુ નહોતા માનતા.

સાથે જ તેમની વાતમાં ચાતુર્ય પણ ગજબનું હતું. તેમની આવી છબી બની હતી કે બનાવવામાં આવી એ તો ઠીક પણ લોકોએ ભૂલી જ ગયા કે આખરે તેઓ એક રાજનેતા છે.

રાજનીતિમાં છાપથી મોટું કંઈ પણ નથી, પરંતુ આ છબીને જનસત્તાના પૂર્વ સંપાદક અને પ્રખ્યાત પત્રકાર પ્રભાષ જોશી 'સંઘનું મોહરું' લખે છે.

વાજપેયી આજીવન સંઘના પ્રચારક રહ્યા. રાજનૈતિક જીવનમાં તેઓ સતત સંઘના કાર્યકર તરીકે કામ કરતાં રહ્યાં.

વર્ષ 2001માં ન્યૂ યૉર્ક ખાતે પ્રવાસી ભારતીયોને સંબોધન કરતી વખતે વાજપેયીએ કહ્યું હતું, "હું આજે વડા પ્રધાન છું, કાલે નહીં હોઈશ, પરંતુ સંઘનો સ્વયંસેવક હતો અને રહીશ."

તેમની આ વાત તદ્દન સાચી હતી. વાજપેયી સંઘના સમર્પિત પ્રચારક હતા.

આરએસએસ દ્વારા તેમને જનસંઘમાં કામ કરવા માટે મોકલવામાં આવ્યા હતા. તેઓ મોરારજી દેસાઈ સરકારમાં વિદેશ મંત્રી બન્યા અને અડવાણી સૂચના-પ્રસારણ મંત્રી.

વર્ષ 1977માં જનસંઘનું જનત... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ા પાર્ટીમાં વિલીનીકરણ થઈ ગયું.

પરંતુ આગળ જતાં સમાજવાદી પક્ષના લોકોએ અને ખાસ કરીને જ્યોર્જ ફર્નાન્ડિસે એ મુદ્દો ઉઠાવ્યો કે કોઈ પણ વ્યક્તિ બે સદસ્યતા ન ધરાવતો હોવો જોઈએ.

સંઘ પ્રત્યે વાજપેયી અને અડવાણીનું સમર્પણ એટલું હતું કે તેમણે સરકાર છોડી દીધી, પરંતુ સંઘ ના છોડ્યો.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ત્યારબાદ વર્ષ 1980માં જનસંઘ નવા સ્વરૂપે સામે આવ્યું અને નામ રાખ્યું ભારતીય જનતા પક્ષ.

એ વાત સમજવા જેવી છે કે વાજપેયી અને અડવાણી ભાજપના જન્મ પહેલાંથી રાજનીતિ કરી રહ્યાં છે.

એ વાત મહત્ત્વપૂર્ણ છે કે સંઘ એ સંગઠન છે કે જેનું ઘોષિત લક્ષ્ય ભારતને હિંદુ રાષ્ટ્ર બનાવવાનું છે.

સંઘ એવું સંગઠન છે જેનો વિશ્વાસ હિંદુ વર્ચસ્વવાદના મૉડલમાં છે. સંઘ કોઈ પ્રત્યે અને કોઈ પણ બાબતે ઉત્તરદાયી નથી, પરંતુ ભાજપમાંથી કોઈ લોકતાંત્રિક રીતે વડા પ્રધાન ચૂંટાઈ આવે, તો તેઓ સર સંઘચાલકના આદેશોનું પાલન કરે છે.

અટલ બિહારી વાજપેયીના નજીકના મિત્રોમાં જસવંત સિંહ સામેલ હતા. જ્યારે વર્ષ 1996માં વાજપેયી વડા પ્રધાન બન્યા, ત્યારે જસવંત સિંહને નાણા મંત્રી બનાવવામાં આવ્યા હતા.

વર્ષ 1998માં જ્યારે વાજપેયી તેમના મંત્રીઓની યાદી તૈયાર કરી ચૂક્યા હતા અને એ યાદીને રાષ્ટ્રપતિ ભવન મોકલવાની હતી, ત્યારે તત્કાલીન સર સંઘચાલક કે. સી. સુદર્શન અચાનક વાજપેયીને મળવા ગયા.

બન્ને વચ્ચે મુલાકાત બાદ જસવંત સિંહનું નામ આ યાદીમાંથી હટાવી દેવામાં આવ્યું.

પોતાનાં મંત્રીમંડળની પસંદગી કરવી એ વડા પ્રધાનનો વિશેષાધિકાર છે, પરંતુ પીએમનો સંબંધ સંઘથી હોય તો સર સંઘચાલક સામે તેમનો આ વિશેષાધિકાર નાનો સાબિત થાય છે.

એ સમયે જસવંત સિંહની જગ્યાએ યશવંત સિન્હાને નાણા મંત્રી બનાવવામાં આવ્યા, કારણ કે સંઘ જસવંત સિંહને નાણા મંત્રી રૂપે જોવા તૈયાર નહોતા.

મોદી સરકાર તો કાયદેસર રીતે તેમની સરકારનો પ્રોગેસ રિપોર્ટ સંઘ નેતૃત્વને સોંપી ચૂકી છે.

સંઘના મહત્ત્વપૂર્ણ બે ચહેરાઓ

80ના દાયકામાં અયોધ્યા આંદોલનની શરૂઆતથી લઈને 2004 સુધી, રાષ્ટ્રીય સ્વયં સેવક સંઘને રામ મંદિર, હિંદુત્વ અને ગઠબંધન સરકાર બધાને એક સાથે લાવવા માટે બે ચહેરાઓની જરૂરિયાત જણાઈ હતી.

આ બે ચહેરાઓ એટલે વાજપેયી અને અડવાણી.

દરેક ઉગ્ર, કઠોર અને સાંપ્રદાયિક ધ્રુવીકરણ ધરાવતા કાર્યો લાલકૃષ્ણ અડવાણી કરી રહ્યા હતા, જ્યારે એનડીએને જોડવાનું અને શાંતિ સાથે સરકાર ચલાવવાની જવાબદારી વાજપેયીને માથે હતી.

બન્ને વચ્ચે મતભેદ અને સંઘર્ષની વાતને મોટાભાગે કોઈ...


વાત 1971ના પ્રારંભની છે. મહિનો જાન્યુઆરીનો હતો અને યુગાન્ડામાં ભારે રાજકીય અને સામાજિક ઊથલપાથલ થઈ હતી.

25 જાન્યુઆરીએ યુગાન્ડાના રાષ્ટ્રપતિ ઍપોલો મિલ્ટન ઑબોટેને પદભ્રષ્ટ કરીને સૈન્યસરમુખત્યાર ઈદી અમીને દેશના શાસનની ધુરા પોતાની હાથમાં લઈ લીધી હતી.

'કલ્ચર ઑફ ધ સૅપલ્કર' નામના પુસ્તકમાં યુગાન્ડામાં ભારતના રાજદૂત રહી ચૂકેલા મદનજિતસિંઘ લખે છે કે ઑબોટેના શાસનના અંતને યુગાન્ડામાં રહેતા એશિયન સમુદાયોએ વધાવી લીધો હતો.

મોટા ભાગના એશિયનો વેપાર સાથે સંકળાયેલા હતા અને ઑબોટેની ડાબેરી નીતિઓ તેમને અનુકૂળ નહોતી આવતી.

એમને આશા હતી કે નવા શાસનમાં એમના વેપાર-ધંધાનો વિસ્તાર થશે. જોકે, એમને એ જાણ નહોતી એમની આશાથી સાવ વિરુદ્ધ દિશાનું ભવિષ્ય એમની રાહ જોઈ રહ્યું છે.

ગુજરાતીઓ પર આરોપ

સત્તાનું સુકાન સંભાળતા જ અમીને આદેશ આપી દીધા કે દેશમાં એશિયન સમુદાયના જેટલા પણ લોકો રહે છે, તેમણે વસ્તીગણતરીમાં ફરજિયાત નામ નોંધાવવું પડશે.

એશિયનોમાં સૌથી વધુ ભારતીયો હતા અને  ભારતીયોમાં પણ સૌથી વધુ સંખ્યા ગુજરાતીઓની હતી.

એશિયન સમુદાય ઈદીના આ પગલા પાછળનું કારણ સમજે એ પહેલાં જ યુગાન્ડાનું નાગરિકત્વ મેળવવા માટે કરાયેલી 12 હજ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાર અરજીઓ ફગાવી દેવાઈ.

ઑબોટે બ્રિટિશ સરકાર સાથે કરેલી સમજૂતી અનુસાર આ 12 હજાર એશિયન સમુદાયના લોકોને બ્રિટન અને યુગાન્ડાનું બેવડું નાગરિકત્વ મળવાનું હતું.

ઈદીએ આરોપ લગાવ્યો કે એશિયન સમુદાય લાંચ, ભ્રષ્ટાચાર, હવાલા કૌભાંડ, કરચોરી, દાણચોરી, દગાખોરીમાં સામેલ છે અને તેમને અનુકૂળ પડે એવું નાગરિકત્વ મેળવવું છે.

અલ્લાનો આદેશ

ઈદી અમીને રાષ્ટ્ર સમક્ષ જાહેરાત કરી તેઓ કોઈ કાળે યુગાન્ડાને 'ભારતની કૉલોની' બનવા નહીં દે.

મદનજિતસિંઘ લખે છે, 'ઈદી અમીને દાવો કર્યો તેમને સપનામાં અલ્લાનો સંદેશ મળ્યો છે. અલ્લાએ એશિયનોને યુગાન્ડામાંથી હાંકી કાઢવા આદેશ આપ્યો છે.'

'યુગાન્ડા : અ નેશન ઇન ટ્રાન્ઝિશન પોસ્ટ-કૉલોનિયલ ઍનાલિસીસ' નામના પુસ્તકમાં ગૉડફ્રૅ મ્વાકિકાગીલે લખે છે, 'ઑબોટેના પદભ્રષ્ટ થવાની સાથે જ યુગાન્ડાએ પોતાના ઇતિહાસના સૌથી હિંસક કાળમાં પ્રવેશ કર્યો.'

'એ અરાજકતાના દિવસો હતા. આઠ વર્ષ સુધી ટકેલું એ શાસન આતંકનું શાસન હતું અને એ બાદ યુગાન્ડા ક્યારેય પહેલાં જેવું ન થઈ શક્યું.'

90 દિવસની મુદત

'અલ્લાનો આદેશ' અનુસરી ઇદી અમીને એશિયન સમુદાયને યુગાન્ડાને 90 દિવસમાં જ છોડીને જતા રહેવા આદેશ આપ્યો.

એ વખતે દેશનો 90 ટકા વ્યવસાય એશિયન લોકોના હાથમાં હતો અને દેશનો 90 ટકા કર પણ તેઓ જ ચૂકવતા હતા.

એ વખતે ભરત માણેક 11 વર્ષનાં હતા. બીબીસી ગુજરાતી સાથેની વાતચીતમાં તેમણે જણાવ્યું, "અમારે રાતોરાત દેશ છોડી દેવો પડ્યો હતો."

"ઍરપૉર્ટ સુધી પહોંચતા અમને 18 ચેકપોસ્ટ પાર કરવી પડી હતી. દરેક ચેકપોસ્ટે બંદૂકધારી ઊભા હતા."

"એક દિવસમાં 18-18 વખત આવી રીતે બંદૂકધારીઓને જોવા મારા માટે બહુ બિહામણું હતું."

"9 ઑક્ટોબરે અમે લંડન પહોંચ્યા અને વક્રતા જુઓ, એ યુગાન્ડાનો આઝાદીદિન હતો."

'મિસિસિપી મસાલા'ની વાત

મીરા નાયરની ફિલ્મ 'મિસિસિપી મસાલા' યુગાન્ડામાંથી હાંકી કઢાયેલા ભારતીયોની કહાણી છે.

રાતોરાતો દેશવિહોણા થઈ ગયેલા ભારતીયોને કેવી સ્થિતિમાં યુગાન્ડા છોડવું પડ્યું એ વાત ફિલ્મમાં આવરી લેવાઈ છે.

ફિલ્મમાં એક સ્ત્રી પાત્રના ગળામાંથી બંદૂકના નાળચે સોનાની ચેઇન લૂંટી લેવામાં આવે છે.

હિજરત કરી રહેલા ભારતીય સમુદાયને હેરાન કરવાના અહેવાલોને આધાર બનાવીને મીરા નાયરે એ સીન તૈયાર કર્યો હતો.

સ્થાનિકો પ્રત્યે ઓરમાયું વલણ

ઈદીના શાસનમાં એશિયનો પ્રત્યે સ્થાનિક લોકોનો આક્રોશ આગ બનીને ભભૂક્યો હતો.

એ આક્રોશનું કારણ હતું સ્થાનિક લોકો પ્રત્યે એશિયન સમુદાયનું વલણ.

આ અંગે વાત...


વાત 25 જૂન, 1975ની છે. દિલ્હી યુનિવર્સિટીના સ્ટુડન્ટ યુનિયનના પ્રમુખ અરુણ જેટલી પોતાના નારાયણાવાળા ઘરના આંગણામાં સૂતા હતા.

બહાર કશોક અવાજ થયો એટલે તેઓ જાગી ગયા. તેમણે જોયું કે તેમના પિતા પોલીસવાળા સાથે માથાકૂટ કરી રહ્યા છે. પોલીસ જેટલીની ધરપકડ કરવા આવ્યા હતા.

તે જોઈને અરુણ જેટલી પોતાના ઘરના પાછલા દરવાજેથી ભાગી ગયા. તે રાત તેમણે એ જ મહોલ્લામાં પોતાના મિત્રને ત્યાં વિતાવી.

બીજા દિવસે સવારે અખિલ ભારતીય વિદ્યાર્થી પરિષદના 200 જેટલા વિદ્યાર્થીઓને તેમણે વાઇસ ચાન્સેલરની ઑફિસ સામે એકઠા કરી દીધા.

અરુણ જેટલીએ ત્યાં ભાષણ આપ્યું અને બાદમાં તેઓએ ઇંદિરા ગાંધીનું પૂતળું બાળ્યું. થોડી વારમાં ડીઆઈજી પી. એસ. ભિંડરની આગેવાનીમાં પોલીસે તે વિસ્તારને ઘેરીને જેટલીની અટક કરી લીધી.

તિહાર જેલમાં અરુણ જેટલીને અટલ બિહારી વાજપેયી, લાલકૃષ્ણ અડવાણી અને કે. આર. મલકાણી સહિતના અગિયાર રાજકીય કેદીઓ સાથે રાખવામાં આવ્યા. તેનો તેમને બહુ ફાયદો થયો હતો.

જેટલીના એક નિકટના દોસ્ત અનિપ સચદે કહે છે, "અરુણ જેટલીની રાજકીય દીક્ષા યુનિવર્સિટીના કૅમ્પસમાં નહીં, પણ તિહાર જેલની કોટડીમાં થઈ હતી."

"જેલમાંથી બહાર આવ્યા ત્યારે તેમ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ને ખ્યાલ આવી ગયો હતો કે રાજકારણ હવે તેમની કૅરિયર બનવાની છે."

લાંબા વાળ અને જ્હૉન લેનન જેવાં ચશ્માં

અરુણ જેટલી દિલ્હીની જાણીતી સેન્ટ ઝેવિયર્સ સ્કૂલ અને જાણીતી શ્રીરામ કૉલેજ ઑફ કૉમર્સમાં ભણ્યા હતા.

તે વખતે જેટલી લાંબા વાળ રાખતા હતા અને બીટલ્સવાળા જ્હૉન લેનનની અદામાં તેમના જેવાં ચશ્માં પહેરતા હતા.

તેમનાં ચશ્માં ગોળાકાર હતાં. કેટલાક તેને ગાંધી ગોગલ્સ પણ કહેતા હતા.

'ધ મેરીગોલ્ડ સ્ટોરી' નામના પુસ્તકનાં લેખિકા કુમકુમ ચઢ્ઢાએ જેટલીના કૉલેજકાળની એક મિત્ર બીનાને ટાંકીને લખ્યું: "અરુણનો દેખાવ સારો હતો."

"છોકરીઓ તેમને નોટિસ કરતી હતી, પણ અરુણ કોઈને ભાવ આપતા નહોતા, કેમ કે બહુ શરમાળ હતા."

"સ્ટેજ પર તેઓ કલાકો સુધી બોલી શકે, પણ સ્ટેજ પરથી ઊતર્યા પછી એક 'શેલ'માં જતા રહેતા હતા."

"મને નથી લાગતું કે તેઓ કોઈ છોકરી સાથે ત્યારે ડેટ પર ગયા હોય."

અરુણ જેટલીના સૌથી નજીકના દોસ્ત જાણીતા વકીલ રેયાન કરંજાવાલા કહે છે:

"અરુણ જેટલીને ફિલ્મો જોવાનો બહુ શોખ હતો. 'પડોસન' તેમની ફેવરિટ ફિલ્મ હતી અને કેટલીય વાર જોઈ હશે."

"મેં ઘણી વાર અરુણ જેટલીને ફિલ્મોના ડાયલૉગ બોલતાં સાંભળ્યા હતા. 'જ્હૉની મેરા નામ'માં દેવાનંદે કેવા રંગનો શર્ટ પહેર્યો હતો તે પણ તેમને યાદ હોય."

વાજપેયી 1977માં તેમને ચૂંટણી લડાવવા માગતા હતા

લેખિકા કુમકુમ ચઢ્ઢા જણાવે છે કે 1977માં જનતા પાર્ટી બની ત્યારે જેટલીને તેની કારોબારી સમિતિમાં સભ્ય બનાવાયા હતા.

વાજપેયી તેમને 1977ની લોકસભાની ચૂંટણી પણ લડાવવા માગતા હતા. જોકે ચૂંટણી લડવા માટે જરૂરી ઉંમર કરતાં તેઓ ત્યારે એક વર્ષ નાના હતા.

બીજું જેલમાં રહેવાને કારણે તેમનું ભણવાનું એક વર્ષ બગડ્યું હતું. તેથી તેમણે પહેલાં વકીલાતની ડિગ્રી મેળવી લેવાનું નક્કી કર્યું હતું.

વિદ્યાર્થી રાજકારણમાં સક્રિય બન્યા તે પહેલાં અરુણ તેમના મિત્રો સાથે દિલ્હીના એકમાત્ર ડિસ્કોથેક 'સેલર'માં જતા હતા.

ચઢ્ઢા કહે છે, "તેમની દોસ્ત બીનાએ મને કહ્યું કે ડિસ્કોથેકમાં તેઓ એમ જ આવતા હતા, કેમ કે તેમને નાચતાં આવડતું નહોતું."

 "તેમને ડ્રાઇવિંગ કરવાનું પણ ક્યારેય આવડ્યું નહીં. તેઓ ડ્રાઇવર રાખી શકે તેવી સ્થિતિમાં નહોતા ત્યાં સુધી તેમનાં પત્ની સંગીતા કાર ચલાવતાં હતાં."

મોંઘી ચીજોનો શોખ

મજાની વાત એ છે કે અરુણ જેટલીનાં લગ્ન સંગીતા ડોગરા સાથે થયાં.

સંગીતા કૉંગ્રેસના મોટા નેતા ગિરધારી લાલનાં પુત્રી હતાં.

તેઓ જમ્મુમાંથી બે વાર સાંસદ બન્યા હતા અને જમ્મુ-કાશ્મીર...


વાત એમ છે કે ફિલિપાઇન્સમાં ફસાયેલા એક ભારતીયે સ્વરાજ પાસેથી મદદ માગી.

શેખ અતિક નામના કશ્મીરી શખ્સે ટ્વિટર પર લખ્યું, ''સુષમા સ્વરાજ જી, મને તમારી મદદની જરૂર છે. મારો પાસપોર્ટ ડૅમેજ થઈ ગયો છે. મારે મારા ઘરે ભારત પરત ફરવું છે.''

ટ્વીટનો જવાબ આપતા સ્વરાજે લખ્યું, ''જો તમે જમ્મુ અને કશ્મીર રાજ્યમાંથી છો તો અમે તમારી ચોક્કસથી મદદ કરીશું. પણ તમારી પ્રોફાઇલમાં લખ્યું છે કે તમે 'ભારત અધિકૃત કશ્મીર'માંથી છો. આવી કોઈ જગ્યા જ નથી.''

ટ્વિટર બાયો બદલ્યો

વાત એમ છે કે અતિકે પોતાના ટ્વિટર બાયોમાં 'ભારત અધિકૃત કશ્મીર' લખ્યું હતું.

સુષ્માના આ ટ્વીટ બાદ અતિકે પોતાનો બાયો બદલીને જમ્મુ અને કશ્મીર કર્યો અને જૂની ટ્વીટ ડિલીટ કરી નાખી.

આ ફેરફાર પર સ્વરાજની નજર પણ પડી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

તેમણે ટ્વીટ કર્યું, ''અતિક મને ખુશી છે કે તમે તમારી ટ્વિટર પ્રોફાઇલ બરોબર કરી દીધી છે.''

સુષ્માએ ફિલિપાઇન્સમાં ભારતીય દૂતાવાસને પણ આદેશ આપ્યો કે અતિક જમ્મુ અને કાશ્મીરના ભારતીય છે. એમની મદદ કરવામાં આવે.

સોશિયલ મીડિયા પર ચર્ચા

સુષ્માના આ વલણની સોશિયલ મીડિયા પર પણ ચર્ચા જોવા મળી.

પ્રેમ નામના યુઝરે લખ્યું... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

, 'સુષમાજી મોદી સરકારના શ્રેષ્ઠ પ્રધાન છે.'

વિક્રમ ગુપ્તાએ ટ્વીટ કર્યું, ''આપણને જ્યારે જરૂર હોય ત્યારે જ આપણને કોઈ યાદ આવે છે. આપણે ભારતનાં રાજ્ય જમ્મુ અને કશ્મીરના ઓછામાં ઓછા એક 'મિસગાઇડેડ' માણસને પણ સાચા રસ્તા પર લાવી શકીએ એવી આશા છે.''

જોકે, અનિલ ગુપ્તા નામના યુઝરને સ્વરાજની આ વાત પસંદ ના આવી.

ગુપ્તાએ લખ્યું, ''ગંભીર મુદ્દાને સુષમાજીએ મજાક બનાવી દીધો.''

ટ્વીટ અને પેજ ગાયબ?

આ સમગ્ર મામલા બાદ અતિકનું એકાઉન્ટ ટ્વિટર પરથી હટાવી લેવાયું હતું.

અતિકના એકાઉન્ટ પર જતાં અકાઉન્ટ અસ્તિત્વ ના ધરાવતો હોવાનું જાણવા મળે છે.

શું છે ભારતીય અધિકૃત કશ્મીર?

1947માં આઝાદી સાથે જ ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે કાશ્મીરના મુદ્દે વિવાદ પણ જન્મ્યો.

1947માં બન્ને દેશે કશ્મીર માટે સશસ્ત્ર સંઘર્ષ કર્યો. યુદ્ધવિરામ વખતે બન્ને દેશોના કબજામાં કશ્મીરનો જે ભાગ રહ્યો એમના પર આજે એ દેશનું શાસન છે.

ભારત અને પાકિસ્તાન બન્ને અણુ શક્તિ ધરાવતા દેશો છે. મુસ્લિમ બહુમતિ ધરાવતાં કાશ્મીર માટે બે યુદ્ધો પણ લડી ચૂક્યા છે.

બન્ને દેશો એકબીજાના કબજામાં રહેલા કશ્મીરના જે-તે દેશનું 'અધિકૃત કશ્મીર' ગણાવે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


વાત એમ છે કે ભારત રશિયા પાસેથી એક મિસાઇલ-સિસ્ટમ ખરીદવાનું છે, જેનું નામ છે એસ-400.

અમેરિકાના અધિકારીઓનું કહેવું છે કે જો ભારતે આ મિસાઇલ ખરીદી તો તેને અમેરિકાના પ્રતિબંધોનો સામનો કરવો પડી શકે છે.

આનો બીજો અર્થ એવો પણ થાય કે અમેરિકા અને રશિયા વચ્ચેના તણાવની કિંમત ભારતે ચૂકવવી પડી શકે.

અમેરિકાના પ્રવાસે ગયેલા ભારતના વિદેશમંત્રી એસ. જયશંકરે આ મામલે અમેરીકાને મનાવી લેવાની આશા વ્યક્ત કરી હતી.

જોકે, એ જ દિવસે અમેરિકાના વિદેશ મંત્રાલયે 'ધ હિંદુ' અખબારને ઈમેઇલ થકી જણાવ્યું કે આવો કોઈ પણ કરાર ભારત માટે મુશ્કેલીનું કારણ બની શકે છે અને અમેરિકા તેના પર પ્રતિબંધ લગાવી શકે છે.

આ ઈમેઇલમાં અમેરિકન વિદેશમંત્રાલયના એક પ્રવક્તાએ લખ્યું, "અમે અમારા સહયોગીઓને અપીલ કરીએ છીએ કે તે રશિયા સાથે એવો કોઈ પણ સોદો કરવાનું ટાળે કે જેના લીધે તેના પર 'કાઉન્ટરિંગ અમેરિકાઝ ઍડવર્સરીઝ થ્રૂ સૅન્કશન્સ ઍક્ટ' અંતર્ગત પ્રતિબંધ લાગે એવું જોખમ હોય."

કાઉન્ટરિંગ અમેરિકાઝ ઍડવર્સરીઝ થ્રૂ સૅન્કશન્સ ઍક્ટ (CAATSA) શું છે?

એવું નથી કે અમેરિકા અને ભારતના સંબંધોમાં કડવાશ આવી ગઈ છે. વાત એમ છે કે આ પ્રતિબંધ એ દેશ પર લગાવવામાં આવ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ે છે જે CAATSA કાયદાનું ઉલ્લંઘન કરે છે.

આ કાયદાના નામ પરથી જ સમજી શકાય એમ છે કે અમેરિકા તેના થકી પોતાના વિરોધીઓ પર દબાણ ઊભું કરે છે અને તેના સોદા અટકાવવાનો પ્રયાસ કરે છે.

રશિયા, ઈરાન અને ઉત્તર કોરિયા અમેરિકાના જગજાહેર વિરોધી છે. અમેરિકાનો આ કાયદો જે-તે દેશોને રશિયા પાસેથી હથિયારો ખરીદતા અટકાવે છે.

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ રાષ્ટ્રપતિ બન્યા બાદ અમેરિકન સંસદે વર્ષ 2017માં આ કાયદો પાસ કર્યો હતો.

2 ઑગસ્ટ 2017ના રોજ જ્યારે આ કાયદો લાગુ થયો ત્યારથી અટકળ બંધાઈ રહી હતી કે ભારત-રશિયા વચ્ચેના સરંક્ષણ સંબંધિત કરારો, ખાસ કરીને એસ-400 મિસાઇલ સિસ્ટમની સંભવિત ખરીદી પર શી અસર થશે.

આ પહેલાં અમેરિકાએ આ કાયદા અંતર્ગત ચીનના સૅન્ટ્રલ મિલિટરી કમિશનના 'ઇક્વિપમૅન્ટ ડિપાર્ટમૅન્ટ' અને તેના વહીવટદારો પર પ્રતિબંધ લગાવી દીધો હતો.

ચીને રશિયા પાસેથી એસયૂ-35 ઍરક્રાફ્ટ અને ઍસ-400 સિસ્ટમ ખરીદી હતી એટલે તેના વિરુદ્ધ આ પ્રતિબંધ લગાવવામાં આવ્યા હતા.

એસ-400 મિસાઇલ ડિફેન્સ સિસ્ટમ

રશિયામાં નિર્મિત 'એસ-400: લૉન્ગ રૅન્જ સરફેસ ટૂ ઍર મિસાઇલ સિસ્ટમ' ભારત ખરીદવા ઇચ્છે છે. આ મિસાઇલ જમીનમાંથી હવામાં માર કરી શકે છે.

એસ-400ને વિશ્વની સૌથી પ્રભાવક ઍર ડિફેન્સ સિસ્ટમ ગણવામાં આવે છે.

એસ-400 એક સાથે 36 જગ્યા પર નિશાન તાકી શકે છે. આ ઉપરાંત તેમાં સ્ટૅન્ડ-ઑફ જામર ઍરક્રાફ્ટ, ઍરબૉર્ન વૉર્નિંગ અને કંટ્રોલ સિસ્ટમ ઍરક્રાફ્ટ છે.

એસ-400 સિસ્ટમ બેલેસ્ટિક અને ક્રૂઝ એમ બન્ને મિસાઇલોને લક્ષ્ય પર પહોંચતાં પહેલાં હવામાં જ તોડી નાખે છે. એસ-400ને ધોરીમાર્ગે ગમે ત્યાં લઈ જઈ શકાય છે.

આ સિસ્ટમ વિશે એવું પણ કહેવાય છે કે તેને ગમે ત્યાં તહેનાત કરવામાં માત્ર પાંચથી દસ મિનિટનો સમય જ લાગે છે.

સંરક્ષણ વિશેષજ્ઞોનું માનવું છે કે એસ-400 આવવાથી ભારતીય સૈન્યની શક્તિ વધશે.

ભારતીય વાયુસેના માટે ભારતે રશિયા પાસેથી પાંચ એસ-400 સિસ્ટમ માગી છે અને આ અંગેના કરાર પણ થઈ ગયા છે.

જોકે, આ ડિફેન્સ સિસ્ટમ માટે ભારતે કેટલી કિંમત ચૂકવવી પડશે એ અંગે કોઈ અધિકૃત જાહેરાત કરવામાં આવી નથી. કેટલાક અહેવાલો અનુસાર ભારતને આ માટે 5.4 અબજ ડૉલરથી પણ વધુનો ખર્ચ કરવો પડશે.

આ અંગેનો પ્રથમ હપ્તો ચૂકવવામાં આવે એ સાથે જ ભારત પર અમેરિકાના પ્રતિબંધ લાગી શકે છે.

જોકે, આ પ્રતિબંધોથી બચવા માટેનો એક ઉપાય છે અને એ તે છે અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ આ મામલે ભારતને છૂટ આપી દે.

અમેરિકાના અધિકારીઓનું કહેવું છે કે ભારતને છૂટ આપવી...


વાત એવી છે કે ગુરુવારે સરકારી બસમાં ક્લીનર તરીકે કામ કરતા એક ખાસી યુવક અને પંજાબી યુવતી વચ્ચે બોલાચાલી થઈ હતી.

આ સામાન્ય બોલાચાલી દરમિયાન બે પક્ષોના લોકોએ એકબીજા સાથે કથિત મારપીટ કરી. જોકે, સ્થાનિક પોલીસની મદદથી આ મામલાનું નિવારણ આવી ગયું હતું.

પરંતુ આ ઘટના બાદ સોશિયલ મીડિયામાં કોઈએ ખાસી યુવકના મરવાની અફવા ફેલાવી દીધી.

ત્યારબાદ બસ ચાલક સંસ્થા અને ઘણાં સ્થાનીય સંગઠનો સાથે જોડાયેલા લોકો પંજાબી કોલોની પહોંચ્યા અને ત્યાં બંને પક્ષો વચ્ચે હિંસક અથડામણ શરૂ થઈ.

સાત કલાકનો કર્ફ્યૂ

આ હિંસક અથડાણમાં ઉગ્ર ભીડ દ્વારા પથ્થરમારો કરવામાં આવ્યો હતો જેમાં અનેક પોલીસકર્મીઓ ઘાયલ થયા હતા.

વિસ્તારમાં હિંસા, આગચંપી અને ભારે તણાવ બાદ શુક્રવારે રાત્રે સેનાએ ફ્લેગ માર્ચ કાઢી હતી. જ્યારે પ્રશાસને શહેરમાં સાત કલાકનો કર્ફ્યૂ લગાવ્યો.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

આ પહેલાં શહેરના 14 વિસ્તારોમાં અનિશ્ચિતકાલીન કર્ફ્યૂ જાહેર કર્યો હતો. આ સાથે જ પ્રશાસને ઇન્ટરનેટ સેવા પણ બંધ કરી હતી.

પોલીસે અત્યારસુધી 10 લોકોની ધરપકડ કરી છે. શિલોન્ગ શહેરના થેમ ઈયૂ માવલોંગ વિસ્તારમાં પંજાબી કૉલોની આવેલી છે. ત્યાં લગભગ 500 પંજાબી... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

દલિત પરિવારો રહે છે.

આ લોકોનું કહેવું છે કે અમે બસો વર્ષથી અહીં રહીએ છીએ. આ સામાન્ય વિવાદને રાજનૈતિક રૂપ આપી અમને અહીંથી હટાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે.

બસમાં યુવતીની કરી છેડતી

આ વિવાદને વધારવાનું આ મુખ્ય કારણ જણાવવામાં આવી રહ્યું છે.

પંજાબી કૉલોનીમાં રહેતા સની સિંહે જણાવ્યું, "ઘટના કંઈ નહોતી. સરકારી બસના એક ક્લીનરે અમારા સમુદાયની યુવતીની છેડતી કરી હતી અને આ મુદ્દે મારપીટ થઈ હતી."

"પરંતુ બાદમાં આ મામલો પોલીસની મદદથી ઉકેલાઈ ગયો હતો. પરંતુ સાંજે બસ ઓપરેટર એસોસિયેશનના થોડા લોકો સ્થાનિક સંગઠન સાથે અમારી કૉલોનીમાં ઘૂસી ગયા અને હોબાળો કરવા લાગ્યા."

"અમે પોલીસને જાણ કરી પરંતુ આ દરમિયાન લોકોએ પથ્થરમારો શરૂ કરી દીધો."

'ઘટનાના દિવસથી સૂઈ નથી શક્યા'

પંજાબી કૉલોનીમાં હાલની પરિસ્થિતિ અંગે વાત કરતા સનીએ જણાવ્યુ, "અત્યારે પરિસ્થિતિ ખૂબ ખરાબ છે. અમે ઘટનાના દિવસથી સૂઈ નથી શક્યા."

"અમે બાળકો અને મહિલાઓને ગુરુદ્વારામાં રાખ્યા છે અને રાત્રે ચોકી કરીએ છીએ."

પંજાબી કૉલોનીને ગેરકાયદે હોવાના સવાલ પર સોનુ કહે છે, "અમારા પૂર્વજોને વસતા અહીં બસો વર્ષ થઈ ગયા છે."

"બ્રિટિશ શાસન વખતે અમારા દાદા-પરદાદાઓને અહીં ક્લીનર અને સફાઇકર્મી તરીકે લાવીને રાખવામાં આવ્યા હતા. તે સમયે મેઘાલયને રાજ્યનો દરજ્જો મળ્યો નહતો. અમે આ જગ્યા નહીં છોડીએ."

બીજી જગ્યાએ વસાવવાનો મુદ્દો

ભારતીય સેના હિંસા પ્રભાવિત લોકોની મદદે આવી

વિસ્તારમાં રાજ્ય સરકાર દ્વારા આપેલી સુરક્ષા પર નારાજગી વ્યક્ત કરતા સની જણાવે છે, "હુમલો કરવા માટે મોટી સંખ્યામાં ભીડ એકઠી થાય છે. એવામાં 5-7 પોલીસકર્મી કેવી રીતે તેમનો સામનો કરી શકે?"

પંજાબી કૉલોનીની ગુરુદ્વારા સમિતિના મહાસચિવ ગુરુજિત સિંહ કહે છે, "છેલ્લા ઘણાં સમયથી અમને અહીંથી હટાવવાનો પ્રયત્ન કરવામાં આવી રહ્યો છે."

"સ્થાનિક લોકો અમને ગરેકાયદે રહેતા નિવાસી કહે છે પરંતુ અમારા પૂર્વજો વર્ષોથી અહીં રહે છે."

"છેલ્લા ઘણાં સમયથી રાજનેતાઓ અમને અહીંથી ખસેડવાની વાતો કરી રહ્યાં છે, પરંતુ તેનું પરિણામ કંઈ આવ્યું નથી."

તાત્કાલિક ધરપકડની માંગ

સેના દ્વારા હિંસા પ્રભાવિત લોકોને ભોજનની સુવિધા આપવામાં આવી

હિંસાથી નારાજ થયેલા રાજ્યના વિદ્યાર્થી સંગઠન ખાસી સ્ટુડન્ટ યુનિયને(કેએસયૂ) પંજાબી કૉલોનીના લોકોને 'ગેરકાયદે નિવાસી' કહીને જગ્યા ખાલી કરવાની માગ કરી છે.

કેએસયૂના મહાસચિવ ડોનાલ્ડ થબાહે મીડિયા સમક્ષ કહ્યું, "અમે માગ કરી રહ્યા છે...


વાત જરા અચરજભરી લાગે કેમ કે પોતાની ટીમની બેટિંગ વહેલી પૂરી થઈ જાય તેમ તો કોણ ઇચ્છે? પણ તેને ઓળખનારા સાથી ખેલાડીને રસ પડ્યો.

તેણે કેપ્ટનને વાત કરી તો કેપ્ટન કહે કે જોઈએ છીએ આગળ શું થાય છે.

થોડી વારમાં ઇંગ્લૅન્ડની ઇનિંગ્સ પૂરી થઈ ગઈ અને એ બૉલરને બૉલિંગ કરવાની તક મળી. થોડી જ વારમાં તેના નામે ત્રણ વિકેટ લખાયેલી હતી.

બીજે દિવસે સવારે બીજી બે વિકેટ અને ઇંગ્લૅન્ડે હરીફ ન્યૂઝીલૅન્ડને ફોલોઓન કરી નાખ્યું. આ બોલર એટલે ઇયાન બૉથમ.

આ મેચના બરાબર એક વર્ષ બાદ એજબસ્ટનના મેદાન પર ભારતીય ટીમ રમી રહી હતી.

મહાન કોમેન્ટેટર બ્રાયન જ્હોન્સ્ટને બીબીસી રેડિયો પર કહ્યું કે 'મેં ક્યારેય કોઈ બૉલરને આ મેદાન પર આટલો થાકેલો અને મહેનત કરતો જોયો નથી.'

એ વખતે ઇંગ્લૅન્ડની પાંચ જ વિકેટ પડી હતી અને એ પાંચેય વિકેટ એ બૉલરના નામે હતી. આ બૉલર એટલે કપિલ દેવ.

હવે વાત કરીએ 2018ના ઑગસ્ટ મહિનાની, સિરીઝમાં ભારતીય ટીમ 0-2થી પાછળ અને ટ્રેન્ટ બ્રિજમાં ત્રીજી ટેસ્ટનો પ્રારંભ થયો ત્યારે ટીમ પાસેથી ખાસ આશા રખાતી ન હતી.

બીજે દિવસે સવારે ભારતની બાકી રહેલી પાંચ વિકેટ પત્તાના મહેલની માફક પડી ગઈ અને લંચ સુધીમાં ઇંગ્લૅન્ડે એકેય વિકેટ ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

વિના 46 રન ફટકારી દીધા હતા, પરંતુ ટી સમયે ભારતની બેટિંગ ચાલતી હતી.

થેન્ક્સ ટુ હાર્દિક પંડ્યા. આ બે વિરામ વચ્ચેના ગાળામાં હાર્દિકે છ ઓવરમાં પાંચ વિકેટ ખેરવીને ઇંગ્લૅન્ડને 168 રનના દેવામાં ઉતારી દીધું.

અહીં ચર્ચા કરવી છે કપિલ દેવ અને હાર્દિક પંડ્યાના ઑલરાઉન્ડ પર્ફૉર્મન્સની પણ અગાઉ ઇયાન બૉથમનો ઉલ્લેખ એટલા માટે કર્યો કેમ કે ઇંગ્લૅન્ડની ધરતી પર હાર્દિક પંડ્યાએ તરખાટ મચાવ્યો છે, તેવો ધમાકો માત્ર બૉથમ જ કરી શકતો હતો.

બીજું બૉથમ ઇંગ્લૅન્ડનો બૉલર હતો અને તેને પોતાના દેશના હવામાનની ખબર પડતી હતી.

એ દિવસે તેને ખબર હતી કે બપોર પછી હવામાન પલટો લેશે ત્યારે તે બૉલને મૂવ કરી શકશે, સ્વિંગ કરી શકશે અને હરીફો તેની સામે ટકી શકશે નહીં, પરંતુ કપિલ દેવ કે હાર્દિક પંડ્યા પાસેથી ઇંગ્લૅન્ડની ધરતી પર આવા આત્મવિશ્વાસની અપેક્ષા રાખી શકાય નહીં તેમ છતાં તેમણે શાનદાર દેખાવ કર્યો તેનું કારણ તેમનામાં રહેલી નૈસર્ગિક શક્તિ છે.

આમ તો કપિલ અને હાર્દિકની સરખામણી શક્ય નથી. એટલા માટે નથી કેમ કે બંને વિપરીત યુગમાં રમી રહ્યા છે અને ટીમમાં બંનેની ઉપયોગિતા અલગઅલગ પ્રકારની છે.

તેમ છતાં અહીં કેટલીક હકીકતોની તુલના કરવી જરૂરી છે.

એક ઑલરાઉન્ડર માટે જરૂરી છે કે તે બેટિંગ અને બૉલિંગ બંનેમાં ઉત્તમ દેખાવ કરે અને ટીમમાં સર્વોત્તમ બનીને રહે.

ટેસ્ટ ક્રિકેટમાં પ્રવેશ કર્યા બાદ કપિલ દેવે તેની દસમી ટેસ્ટ સુધીમાં તો એક સદી પણ નોંધાવી દીધી હતી અને એક વાર ઇનિંગ્સમાં પાંચ વિકેટ પણ લઈ લીધી હતી.

તો હાર્દિક પંડ્યાએ પણ આ જ કમાલ કરી અને તે પણ પોતાની દસમી જ ટેસ્ટમાં. અહીં તો બંને સરખા ઉતર્યા છે. હવે આગળ જોઈએ શું થાય છે.

કપિલ દેવે કારકિર્દીનો પ્રારંભ કર્યો ત્યારે ભારતીય ટીમમાં એક એવા બૅટ્સમૅનની જરૂર હતી જે સારી બૉલિંગ કરી શકતો હોય કેમ કે સુનીલ ગાવસ્કર અને ગુંડપ્પા વિશ્વનાથ સિવાય કોઈએ સારા બેટ્સમેનની જગ્યા પૂરી કરી ન હતી.

દિલીપ વેંગસરકર અને મોહિન્દર અમરનાથ હતા પરંતુ તેઓ કપિલના આગમન બાદ વિશ્વવિખ્યાત બન્યા હતા. આ ઉપરાંત ભારતીય ટીમમાં કોઈ ઝડપી બોલર ન હતો.

ટીમ પાસે બેદી, ચંદ્રશેખર, પ્રસન્ના અને વેંકટરાઘવન જેવા સર્વોત્તમ સ્પિનર હતા, પરંતુ બૉલિંગની શરૂઆત તો ગાવસ્કર, ચેતન ચૌહાણ અને મોહિન્દર જેવા બૉલરથી કરવી પડતી હતી, જેઓ પહેલા પાંચ છ ઓવર ફેંકે અને પછી સ્પિનર ચાર્જ સંભાળી લે.

આ સંજોગોમાં કપિલ દેવે ઝડપી બૉલિંગ આક્રમણમાં સ્થિરતા આપી.

સાથેસાથે કપિલની જવાબદારી પણ ઘણી વધારે હતી...


વાત દિવાળીની હોય તો દુનિયાનાં દરેક ખૂણે વસેલા NRI (Non Resident Indian) માટે આ તહેવાર મેળાવડા જેવો બની જાય છે.

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે :

અહીં જુઓ અમેરિકાથી ઑસ્ટ્રેલિયા સુધી ફેલાયેલાં ભારતીયો અને ખાસ કરીને ગુજરાતીઓ કેવી રીતે તેમની દિવાળી ઉજવી હતી.

અમેરિકા

અમેરિકાના અલાસ્કાથી લઈને કેલિફોર્નિયા સુધી દિવાળીની રંગત જામી હતી, જ્યાં ભારતીયોના બિન-ભારતીય મિત્રોએ પણ આ સાંસ્કૃતિક ઉત્સવમાં ખૂબ ઉત્સાહથી ભાગ લીધો.

અમેરિકાના અલાસ્કામાં આવેલા ફેરબેન્ક્સ શહેરમાં ભારતીય સમુદાય સાથે સ્થાનિકો પણ દિવાળીની ઊજવણીમાં શામેલ થયાં

અલાસ્કાની યુનિવર્સિટીના કૅમ્પસમાં પારંપરિક રીતે દિવાળીની ઊજવણી થઈ

કેલિફોર્નિયામાં ભારતીયોએ મિત્રોનાં ઘરે એકઠાં થઈને દિવાળીનો તહેવાર ઉજવ્યો

અમેરિકામાં આ હિંદુ મંદિરને શાનદાર રીતે શણગારવામાં આવ્યું હતું, ભારતીયોએ મોટી સંખ્યામાં દિવાળીના સમયે મંદિરે પ્રાર્થના કરી

ઇંગ્લેન્ડ

લંડનના સ્વામિનારાયણ ગાદી મંદિરમાં દિવાળી નિમિતે અન્નકૂટની ખાસ તૈયારી કરવામાં આવી હતી.

લંડન ખાતેના સ્વામિનારાયણ ગાદી સંસ્થાન મંદિરમાં દિવાળી નિમિતે પૂજા કરવા માટે લોકો એકઠાં થયાં હતાં

સ્વામિનારાયણ ગાદી સંસ્થ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાન મંદિરમાં લોકોએ એકઠા થઈ દિવાળીની ભવ્ય ઊજવણી કરી હતી

આફ્રિકા

આફ્રિકાના વિવિધ દેશોમાં વસતાં ગુજરાતીઓએ દિવાળીની ઉજવણી કરી. જેમાં ઉત્તર આફ્રિકામાં આવેલા સુદાનમાં અને નૈરોબીમાં ખાસ દ્રશ્યો જોવાં મળ્યાં હતાં.

ઉત્તર આફ્રિકામાં આવેલા સુદાનમાં પણ ગુજરાતીઓ મોટી સંખ્યામાં છે. સુદાનની રાજધાની ખોરતુમ નજીકના ઓમદુરમાન શહેરની ઇન્ડિયન ક્લબ ઑફ સુદાનમાં દિવાળીની ઊજવણીનો કાર્યક્રમ યોજાયો

આફ્રિકાના સુદાનમાં લોકોએ પોતાનાં ઘરમાં દિવાળીના તહેવારમાં પૂજા-અર્ચના કરી

ઑસ્ટ્રેલિયા

હિંદુ કાઉન્સિલ ઑફ ઑસ્ટ્રેલિયા દ્વારા 'દીપાવલી ફેસ્ટિવલ 2017'નું સિડનીમાં આયોજન થયું હતું, જુઓ તેનો વીડિયો

હિંદુ કાઉન્સિલ ઑફ ઑસ્ટ્રેલિયા દ્વારા 'દીપાવલી ફેસ્ટિવલ 2017'નું સિડનીમાં આયોજન થયું હતું

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


વાતોનો સિલસિલો એવો ચાલ્યો કે બે વર્ષ સુધી ન રોકાયો. બેંગલુરુમાં રહેતાં આઇશા અને દિલ્હીના આદિત્ય એકબીજાની તસવીર જોયા વગર, મળ્યા વગર એકબીજાની નજીક આવતા ગયાં.

આઇશાએ મને કહ્યું કે તેમને જરા પણ વિશ્વાસ ન હતો કે આ જમાનામાં કોઈ છોકરો સાચા પ્રેમમાં વિશ્વાસ રાખતો હશે. એ માટે વાતોની મદદથી તેમને પારખતી રહી.

એક વખત ભૂલથી મારી આંખોની તસવીર મોકલી દીધી. બસ આદિત્યએ બેંગલુરુની કૉલેજમાં ઍડમિશન લઈ લીધું.

ત્યારે આદિત્યની મુલાકાત ફેસબુકની ઇરમ ખાન, એટલે કે વાસ્તવિક જીવનનાં આઇશા સાથે થઈ.

આદિત્ય કહે છે, "અમે મળ્યાં ન હતાં પણ શરુઆતથી જાણતાં હતાં કે તેઓ મુસ્લિમ છે અને હું હિંદુ."

"ધર્મ અમારા માટે ક્યારેય કોઈ મુદ્દો ન હતો પણ અમારા પરિવારજનો આ વાતને સ્વીકારવા તૈયાર ન હતાં."

તેમણે એ વાત સ્પષ્ટ કરી દીધી કે ધર્મ પરિવર્તન વગર લગ્ન શક્ય જ નથી. પણ અમે બન્ને અમારી ઓળખ ગુમાવવા માગતાં ન હતાં.

આઇશાએ ઘર છોડીને ભાગવાનો નિર્ણય લીધો. પરિવારે રોકવાનો પ્રયાસ કર્યો પરંતુ આદિત્ય સાથે તેઓ દિલ્હી ભાગી આવ્યાં અને લિવ ઇન રિલેશનશીપમાં રહેવાં લાગ્યાં.

આઇશા કહે છે, "પહેલા પાંચ મહિના સુધી અમે એક રૂમમાં બંધ જ રહ્યાં. ક્યાંય ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

પણ આવવા જવામાં ડર લાગતો હતો કે ક્યાંક અમને કોઈ મારી ન નાખે. કેમ કે અમારા બન્નેનો ધર્મ અલગ અલગ છે."

એ જ સમયગાળા દરમિયાન એક મુસ્લિમ યુવતી સાથે પ્રેમ સંબંધ રાખવાના કારણે 23 વર્ષીય યુવાન અંકિત સક્સેનાની હત્યા કરી દેવાઈ હતી.

યુવતીનાં પરિવારજનોની ધરપકડ થઈ અને કેસ ચાલી રહ્યો છે. આબરુના નામે હત્યાનો ડર અને ખતરો આઇશાની નજીક હોવાનો તેમને અનુભવ થતો હતો.

એક નોકરી શોધવી જરુરી હતી અને બીજી તરફ લગ્ન કરીને કાયદાકીય રૂપે સુરક્ષિત રહેવું પણ.

આઇશા અને આદિત્ય સાથે તો હતાં, પણ દુનિયામાં એકલાં હતાં. અનુભવ પણ ઓછો હતો. ફરી એક વખત ઇન્ટરનેટે તેમનાં જીવનને એક નવો વળાંક આપ્યો.

જાણકારીની શોધ તેમને રાનુ કુલશ્રેષ્ઠ અને આસિફ ઇકબાલ પાસે લઈ ગઈ. પતિ પત્નીની આ જોડી પણ અલગ અલગ ધર્મ સાથે સંબંધ ધરાવે છે.

વર્ષ 2000માં તેમણે સ્પેશિયલ મૅરેજ ઍક્ટ અંતર્ગત લગ્ન કર્યાં હતાં અને હવે 'ધનક' નામની સંસ્થા ચલાવી રહ્યાં છે.

તેઓ આઇશા અને આદિત્ય જેવી જોડીઓને આ ઍક્ટ અંગે જાણકારી આપવા, કાઉન્સલિંગ કરવા અને રહેવા માટે સેફ હાઉસ જેવી સુવિધાઓ આપવા પર કામ કરી રહ્યાં છે.

સ્પેશિયલ મૅરેજ ઍક્ટ

સ્પેશિયલ મૅરેજ ઍક્ટ 1954 અંતર્ગત અલગ અલગ ધર્મનાં લોકો ધર્મ પરિવર્તન કર્યા વગર લગ્ન કરી શકે છે.

શરત એ છે કે બન્ને લગ્નના સમયે પુખ્ત વયનાં હોય, બીજી કોઈ વ્યક્તિ સાથે સંબંધ ન હોય અને માનસિક રૂપે ઠીક હોય અને પોતાની સહમતી વ્યક્ત કરવા સક્ષમ હોય.

તેના માટે જિલ્લા સ્તર પર મેરેજ ઑફિસરને નોટિસ આપવાની હોય છે. નોટિસની તારીખથી 30 દિવસ પહેલા બન્નેએ એ જ શહેરનું નિવાસી હોવું જરુરી છે.

આ નોટિસ એક મહિના સુધી સાર્વજનિક રૂપે પ્રદર્શિત કરવામાં આવે છે. આ દરમિયાન પરિવારજનો ઘણી વખત પોતાનો વાંધો ઉઠાવી શકે છે.

કોઈ વાંધો ન હોય તો સાક્ષીની હાજરીમાં લગ્ન રજીસ્ટર કરી દેવામાં આવે છે.

આ ઍક્ટ ભારત પ્રશાસિત કશ્મીરમાં લાગુ થતો નથી.

રાનૂ કુલશ્રેષ્ઠ અને આસિફ ઇકબાલે 'ધનક' સંસ્થાની શરુઆત કરી હતી

આઇશા અને આદિત્ય ઘણી વખત તેમને મળ્યાં. ધનક સાથે જોડાયેલી બીજી ઘણી જોડીઓ સાથે પણ તેમની મુલાકાત થઈ.

અચાનક એક નવો પરિવાર મળી ગયો. હવે તેઓ દુનિયામાં એટલા એકલાં ન હતાં. દરેક જોડીની આપવીતીમાં પોતાની પ્રેમ કહાણીના અંશ જોવા મળતા હતા.

ધીરેધીરે ડર જતો રહ્યો. આઈશાએ નોકરી પર જવાનું પણ શરુ કરી દીધું.

આઇશા કહે છે, "પહેલાં લાગતું હતું કે સાથે તો રહેવા લાગ્યાં છીએ પણ એક બે વર્ષમાં અમારી હત્યા કરી દેવામાં આવશે."

"જોકે,...


વાદનો વિવાદ

કોઈ પણ 'વાદી'ની જેમ 'ગાંધીવાદી'ઓના પણ મુખ્ય બે પ્રકાર પાડી શકાય : (1) ગાંધીજીના જીવનકાર્યને સમજીને, પોતાની સમજ-શક્તિ પ્રમાણે, ગાંધીજીએ ચીંધેલાં એક કે વધુ મૂલ્યો પ્રમાણે જીવવાનો પ્રામાણિક પ્રયાસ કરનારા.

(2) ગાંધીજીએ ચીંધેલાં કે તેમનાં જીવનમાંથી નીપજતાં મૂલ્યોને આત્મસાત્ કરવાને બદલે, તેમની કેટલીક બાબતોનું જડતાભર્યું-સમજવિહોણું અનુકરણ કરનારા.

હવે તો ગાંધીવાદની બોલબાલા કે ફેશન સુદ્ધાં રહ્યાં નથી, પણ જ્યારે એવો જમાનો હતો ત્યારે બીજા પ્રકારના ગાંધીવાદીઓ બહુમતીમાં હતા. (કોઈ પણ વિચાર 'વાદ' બની જાય પછી એવું જ થતું જોવા મળે છે.)

ફરક એટલો કે પહેલા પ્રકારના જાણીતા કે અજાણ્યા ગાંધીવાદીઓ ત્યારે નોંધપાત્ર સંખ્યામાં હતા. એટલે ગાંધીજીની જુદી જુદી હકારાત્મક લાક્ષણિકતાઓ સામાન્ય લોકો સુધી પહોંચતી હતી.

વાદોની વાસ્તવિકતા બરાબર સમજતા ગાંધીજીએ અનેક પ્રસંગોએ 'ગાંધીવાદ' જેવો કોઈ વાદ હોવાનો સ્પષ્ટ ઇન્કાર કર્યો હતો.

આચાર્ય કૃપાલાણીએ જડ-કંઠીબંધા-અનુકરણીયા 'ગાંધીવાદ'ની ટીકા કરી ત્યારે ગાંધીજીએ પોતે જ એ ટીકાને ટેકો આપ્યો હતો.

એક પ્રસંગે ગાંધીજીએ કહ્યું હતું, 'ગાંધીવાદ જેવી કોઈ વસ્તુ છે જ નહીં... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

, અને મારે મારી પાછળ સંપ્રદાય મૂકી જવો નથી. મેં કંઈ નવું તત્ત્વ કે નવો સિદ્ધાંત શોધી કાઢ્યો છે એવો મારો દાવો નથી.

મેં તો માત્ર જે શાશ્વત સત્યો છે તેને આપણા નિત્યના જીવન અને પ્રશ્નને લાગુ પાડવાને મારી ઢબે નમ્ર પ્રયાસ કર્યો છે.' (હરિજનબંધુ, 29-3-1936, પૃ.17)

'ગાંધીવાદ' એટલે?

ગાંધીજીની ગમે તેટલી સ્પષ્ટતાઓ છતાં ગાંધીવાદ અને ગાંધીવાદીઓ બનીને જ રહ્યા.

ગાંધીજીનાં જીવનમૂલ્યો દર્શાવતી વિચારધારાને સહેલાઈ ખાતર કોઈ 'ગાંધીવાદ' તરીકે ઓળખવા માગતું હોય, તો ઠીક છે.

શબ્દને વળગવાને બદલે વિચાર અને ભાવની સ્પષ્ટતા થવી જરૂરી છે. કેમ કે, એ પણ એક ગાંધીમૂલ્ય છે. ગાંધીજી કદી ભાવ કે આચરણ વગરના શબ્દોનાં ખોખાંને વળગી રહ્યા નહીં.

સત્ય, અહિંસાથી માંડીને બીજાં અનેક મૂલ્યો અને વ્રત પાળવા તેમણે આજીવન પ્રયાસ કર્યો.

તેમની મહત્તા આ કસોટીમાંથી સો ટકા પાર ઊતરવામાં નહીં પણ પૂરી નિષ્ઠાથી આ કસોટીઓ આપવામાં- સતત આપતા રહેવામાં છે.

આદર્શ એવો જ હોય કે જે આંબી ન શકાય, પણ તેની તરફ જોઈને, તેને માર્ગદર્શક ગણીને, તેના સુધી પહોંચવામાં જીવન ખર્ચી શકાય.

એ અર્થમાં ગાંધીજીનું જીવન અને તેમણે સેવેલા આદર્શો- આ બંને વચ્ચે પણ તફાવત હતો.

ગાંધી સેવા સંઘના કાર્યકરો સમક્ષ આપેલા એક પ્રવચનમાં તેમણે કહ્યું હતું, 'કોઈ એમ ન કહે કે હું ગાંધીનો અનુયાયી છું.

હું એકલો જ મારો અનુયાયી બનું એટલું બસ છે. મારો પોતાનો પણ હું કેવો નબળો અનુયાયી છું એ હું જ જાણું છું.

કારણ હું મારી માન્યતાઓને અનુસરતું આચરણ કરી શકતો નથી.' (હરિજનબંધુ, 3-3-1940,  ગાંધીજીનો અક્ષરદેહ-71, પૃ.291)

પોતાના નબળા અનુયાયી હોવું એટલે પોતે મનમાં સેવેલા આદર્શોથી વાસ્તવિક જીવનમાં દૂર હોવું.

આમ, 'ગાંધીવાદ' પ્રમાણે એટલે કે પોતે મનમાં બાંધેલા આદર્શ પ્રમાણે, સંપૂર્ણપણે તેને અનુરૂપ જીવન જીવવાનો દાવો ગાંધીજીએ પણ કદી કર્યો નહીં.

આદર્શો સુધી પહોંચવાનો તેમનો ઝઝૂમાટ છેવટ સુધી રહ્યો. આ લડાઈ દરેકની વ્યક્તિગત હોઈ શકે.

તેમાં સફળતા નિષ્ફળતાનું માપ પણ ગાંધીજીએ ચીંધેલા આદર્શોની સરખામણીએ નહીં, તેમાંથી પોતે આત્મસાત્ કરેલા અને પહોંચવા ધારેલા આદર્શોની સરખામણીએ જ થઈ શકે.

એને બદલે, ઘણા કિસ્સામાં ગાંધીજીના નામે ઘડી કઢાયેલા કાલ્પનિક દુરાગ્રહો ગાંધીવાદનો પર્યાય બની બેઠા અને એવો એકાદ દુરાગ્રહ જડતાપૂર્વક સેવનારા પણ ગાંધીવાદી તરીકે ઓળખાયા.

પરિણામે, ખાદી, ગાંધીટોપી જેવાં ગાંધીપ્રતિકો ઝડપથી લોકોના આદરને બદલે લોકોની ટીકા,...


વામપંથી સરકાર પોતાની સત્તા બચાવવાના પ્રયાસ કરી રહી છે

ભાજપનો પ્રયાસ હશે કે તે કેરળમાં પોતાની જમીન મજબૂત કરી શકે. બધા પક્ષો પૂરતાં જોરશોરથી પ્રચારમાં લાગેલા છે.

કેરળ ચૂંટણી ક્યારે છે?

કેરળમાં એક તબક્કામાં છ એપ્રિલ 2021ના દિવસે ચૂંટણી યોજાશે.

કેરળ ચૂંટણીનું પરિણામ ક્યારે આવશે?

તારીખ બીજી મે 2021ના દિવસે મતગણતરી થશે અને જાણ થશે કે આ વખતે સરકાર કોની બનશે.

કેરળમાં કેટલી બેઠકો પર ચૂંટણી થઈ રહી છે?

કેરળ વિધાનસભાની 140 બેઠકો છે, વર્તમાન વિધાનસભાનો કાર્યકાળ પહેલી જૂન 2021ના પૂર્ણ થઈ જશે.

કેરળ વિધાનસભા ચૂટંણીમાં કયા પક્ષો મેદાનમાં છે?

આ વખતે કેરળની સત્તા પર ભારતીય કૉમ્યુનિસ્ટ પાર્ટી (માર્ક્સવાદી)ના નેતૃત્વવાળા લેફ્ટ મોરચાનું શાસન છે. ડિસેમ્બરમાં સ્થાનિકસ્વરાજની ચૂંટણી જીત્યા પછી લેફ્ટ મોરચાની આશા વધી છે કે તેઓ કેરળમાં પોતાની સત્તા બચાવીને રાજ્યમાં ચૂંટણીનો ઇતિહાસ બદલનાર પ્રથમ સરકાર હશે.

આ દરમિયાન પૂર્વ સંરક્ષણ મંત્રી અને ત્રણ વખત કેરળના મુખ્ય મંત્રી રહી ચૂકેલા એ. કે. એન્ટનીએ આ વખતે કૉંગ્રેસના નેતૃત્વવાળા યુનાઇટેડ ડેમૉક્રેટિક ફ્રન્ટ (UDF)ની સરકાર બનાવવાનો વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો છે.

હાલ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

માં ભાજપના નેતૃત્વવાળા એનડીએની કેરળ વિધાનસભામાં માત્ર એક બેઠક છે. જોકે પાર્ટીના વરિષ્ઠ નેતા એમટી રમેશે કહ્યું કે ભાજપ આ વખતે વિધાનસભા ચૂંટણીમાં મોટી સફળતા હાંસલ કરશે.

કેરળમાં કેટલા મતદારો છે?

કેરળ વિધાનસભા માટે છ એપ્રિલના રોજ એક તબક્કામાં ચૂંટણી થશે.

ચૂંટણી પંચ મુજબ કેરળમાં 2.67 કરોડ નોંધાયેલા મતદારો છે. જેમાંથી 1.37 કરોડ મહિલા મતદારો અને 1.29 કરોડ પુરુષ મતદારો છે, જ્યારે 221 ટ્રાન્સજેન્ડર મતદારો છે.

કેરળમાં કેટલા તબક્કામાં ચૂંટણી થશે?

કેરળ વિધાનસભા માટે છ એપ્રિલના રોજ એક તબક્કામાં ચૂંટણી થશે. કોવિડ મહામારીને જોતા કેરળમાં મતદાનમથકોની સંખ્યા વધી ગઈ છે.

ચૂંટણીમાં જીતનો જાદુઈ આંક

કેરળ વિધાનસભા ચૂંટણીમાં વિજય નક્કી કરનારો જાદુઈ આંકડો 71 છે.

મુખ્ય ઉમેદવારો અને મુખ્ય મતવિસ્તાર કયા છે?

પિનરાઈ વિજયન વામપંથી સરકારની સત્તા બચાવીને ઇતિહાસ બદલવાનો પ્રયત્ન કરશે

લેફ્ટ ડેમૉક્રેટિક ફ્રન્ટ - LDF

યુનાઇટેડ ડેમૉક્રેટિક ફ્રન્ટ - UDF

નેશનલ ડેમૉક્રેટિક ઍલાયન્સ - એનડીએ

ચૂંટણીના મુખ્ય મુદ્દા કયા છે?

ચર્ચા એ વાતની પણ છે કે ભાજપ કોના વોટ પર તરાપ મારશે- એલડીએફના કે પછી યુડીએફના.

ભ્રષ્ટાચાર: એ તો બધા જાણે છે કે એલડીએફ દરેક પ્રકારના સંકટ સામે લડી લે છે- જેમાં તોફાન, પૂર, નિપા વાઇરસ, કોવિડ પણ સામેલ છે. પરંતુ ચૂંટણીમાં સોનાની તસ્કરી જેવા કેસને કારણે ભ્રષ્ટાચારનો મુદ્દો પણ ઉઠાવવામાં આવી રહ્યો છે.

આ સિવાય સબરીમાલા આ વખતની ચૂંટણીમાં એક મોટો મુદ્દો છે. ખાસકરીને સેંટ્રલ અને દક્ષિણ કેરળમાં.

સાથે જ ચર્ચા એ વાતની પણ છે કે ભાજપ કોના વોટ પર તરાપ મારશે- એલડીએફના કે પછી યુડીએફના.

કેરળમાં ગઈ ચૂંટણીમાં શું થયું હતું?

2016ની કેરળ વિધાનસભા ચૂંટણીમાં ભારતીય કૉમ્યુનિસ્ટ પાર્ટી (માર્ક્સવાદી)એ 58 બેઠક જીતી હતી.

ભારતીય કૉમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીને 19, ઇન્ડિયન યુનિયન મુસ્લિમ લીગને 18, કેરળ કૉંગ્રેસ (એમ)ને છ, જનતા દળ (સેક્યુલર)ને ત્રણ, રાષ્ટ્રવાદી કૉંગ્રેસ પાર્ટીને બે, ભાજપને એક અને અન્યને 11 બેઠકો મળી હતી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


વાયગ્રાની તસવીર

અસરના સંદર્ભમાં તેની સરખામણી, ગર્ભનિરોધક ગોળીની શોધથી સર્જાયેલા પ્રભાવ સાથે કરવામાં આવી હતી.

વાયગ્રા બનાવનારી કંપની ફાઇઝરે તેનું નિર્માણ વાસ્તવમાં હૃદયમાં રક્તનો પ્રવાહ સરળતાથી ચાલુ રહે એ માટે કર્યું હતું?

હૃદયમાં રક્તનો પ્રવાહ ઓછો થવાને લીધે થતી પીડાને એન્જાઇના કહેવામાં આવે છે.

વાયગ્રાની ક્લિનિકલ ટ્રાયલ કરવામાં આવી ત્યારે તેની દિલચસ્પ આડઅસર જોવા મળી હતી. એ પુરુષોના શરીરમાં ઉત્તેજના પેદા કરવા લાગી હતી.

સોનાથી પણ મોંઘી હિમાલયની આ જડીબુટ્ટી વાયગ્રાની ગરજા સારે છે.

વાયગ્રાનો ઉપયોગ

આ દવા હૃદયસંબંધી સમસ્યાઓને દૂર કરવાની બાબતમાં બીજી દવાઓ જેવી જ છે, એવું પરિણામ મળ્યું ત્યારે શોધકર્તાઓએ વધુ સંશોધન નહીં કરવાનો નિર્ણય લઈ લીધો હતો.

જોકે, તેમને વાયગ્રાની આડઅસર બાબતે ખબર પડી ત્યારે તેમણે સંશોધન આગળ ધપાવવાનો નિર્ણય કર્યો હતો.

હવે વાયગ્રાનો ઉપયોગ માત્ર પુરુષોમાં નપુંસકતા દૂર કરવા માટે જ નથી થતો. હૃદયસંબંધી રક્તચાપની સમસ્યામાં પણ તેનો ઓછી માત્રામાં ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.

જે દવા કોઈ બીજા હેતુસર તૈયાર કરવામાં આવી હોય અને એ કોઈ અન્ય બીમારી માટે રામબાણ સાબિત થયાનું આ દિલચસ્પ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ઉદાહરણ છે.

ઇટરફેરોન જેવી દવાઓ

પ્રતીકાત્મક તસવીર

નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, તેના ઘણા ફાયદા થાય છે.

હાલ કોવિડ-19ની વૅક્સિન બનાવવા માટે અનેક દવાઓનું પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું છે.

તેમાં ક્લૉરોક્વિન તથા તેની સાથે જોડાયેલી હાઇડ્રોક્લૉરોક્વિન, રેમડેસિવિયર અને બીટા ઇટરફેરોન જેવી દવાઓનો સમાવેશ થાય છે.

સવાલ એ છે કે કોરોના માટે જે બનાવવામાં નથી આવી, એવી આ દવાઓ કેટલી સફળ સાબિત થઈ શકે?

આ તરકીબનો ઉપયોગ ક્યારથી સફળતાપૂર્વક કરવામાં આવી રહ્યો છે અને તેનાથી શું ફાયદો થાય છે?

સમયની બચત

આ પ્રક્રિયાને ડ્રગ રિપોઝિશનિંગ કહેવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયાનો સૌથી મોટો ફાયદો સમયની બચતનો હોવાનું નિષ્ણાતો જણાવે છે.

બ્રિટનની લીવરપુલ યુનિવર્સિટીના ક્લિનિકલ ઍન્ડ મોલેક્યુલર ફાર્મેકૉલૉજીના પ્રોફેસર મુનીર પીર મોહમ્મદે બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્યું હતું કે આ પ્રક્રિયામાં સમયની બચત થાય છે.

તેમણે કહ્યું હતું કે "કોઈ પણ દવાને તૈયાર કરવાની પ્રક્રિયાના પ્રારંભે તેને લૅબોરેટરીમાં બનાવીને કોશિકાઓ પરની તેની અસરનું પરીક્ષણ કરવામાં આવે છે."

"એ પછી તેની ક્લિનિકલ ટ્રાયલ હાથ ધરવામાં આવે છે. માણસો પર તેનું પરીક્ષણ કરવામાં આવે એ પહેલાં દવાએ બીજી પ્રક્રિયામાંથી પણ પસાર થવું પડે છે."

તેમણે ઉમેર્યું હતું કે "એ પછી દવાનું લાયસન્સ લેવા માટેના અનેક તબક્કા હોય છે. તેમાં 10થી 17 વર્ષ સુધીનો સમય લાગી શકે છે."

"કોરોનાના વર્તમાન સંકટને ધ્યાનમાં લઈને આ તમામ પ્રક્રિયા ઝડપભેર હાથ ધરવામાં આવે તો પણ નવી દવા બજારમાં લાવવામાં કમસેકમ પાંચ વર્ષ થશે. અત્યારે આપણી પાસે એટલો સમય નથી."

ક્લિનિકલ ટ્રાયલ

પ્રતીકાત્મક તસવીર

પ્રોફેસર મુનીર પીર મોહમ્મદે કહ્યું હતું કે "ડ્રગ રિપોઝિશનિંગનો સૌથી મોટા લાભ એ છે કે એ દવાનું પરીક્ષણ માણસ પર થઈ ચૂક્યું હોય છે."

"તેથી તે સલામત હોવાનો તથા તે દવા કઈ રીતે કામ કરે છે તેનો ડૅટાબેઝ ઉપલબ્ધ હોય છે."

"માત્ર એટલું જ જાણવાનું હોય છે કે એ દવા કોઈ બીમારીમાં વિશેષ અસરકારક છે કે નહીં."

પીર મોહમ્મદે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે એ દવા માણસોને આપતાં પહેલાં તેની ક્લિનિકલ ટ્રાયલ જરૂરી હોય છે, કારણ કે એ દવા અપેક્ષિત અસર કરશે કે નહીં તેની કોઈ ગેરન્ટી હોતી નથી.

જે તે દવા અલગ-અલગ પરિસ્થિતિમાં કેટલી અસરકારક છે, તેની માહિતી તો ક્લિનિકલ ટ્રાયલ દ્વારા જ મેળવી શકાય છે.

આ પ્રક્રિયામાં સમયની સાથે-સાથે પૈસાની બચત પણ નિશ્ચિત રીતે થતી હોય છે.

ઑસ્ટ્રેલિયાની...


વારસા માટેના આ યુદ્ધમાં (12 જૂન 1707) એક બહાદુર નારી અને તેમના તોપચીઓએ નિર્ણાયક ભૂમિકા અદા કરી હતી.

આ પોર્ટુગીઝ મહિલાનું નામ હતું જુલિયાના. તેમના તોપખાનાના સૈનિકોએ યુદ્ધમાં બહાદુર શાહ (પ્રથમ)ની જીત નક્કી કરવામાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી.

રઘુરાજસિંહ ચૌહાણ અને મધુકર તિવારીની લેખક બેલડીએ 37 વર્ષોની મહેતન પછી મૂળ પોર્ટુગીઝ પુરાતત્ત્વ સ્રોતોનો અભ્યાસ કર્યા બાદ 'જુલિયાના નામાઃ અ પોર્ટુગીઝ કેથલિક લેડી એટ ધ મુઘલ કોર્ટ (1645-1734)' નામનું પુસ્તક લખ્યું છે.

હાથી પર સવાર થઈ લડ્યું યુદ્ધ

પુસ્તકમાં જણાવ્યા અનુસાર 20 જૂન 1707ના રોજ આગ્રાની નજીક દક્ષિણ જજાઉમાં લોહિયાળ લડાઈ થઈ હતી. બહાદુર શાહ (પ્રથમ)ની પ્રેમિકા જુલિયાનાએ તેમની સાથે હાથી પર સવાર થઈને યુદ્ધમાં ભાગ લીધો હતો.

એટલું જ નહીં તેમણે બાદશાહને ખાતરી આપી હતી કે તેમના બધા જ ખ્રિસ્તી સિપાહીઓએ તેમની જીત માટે પ્રાર્થના કરી છે.

જુલિયાનાના બનેવી અને પોર્ટુગીઝ તોપચી ટુકડીના વડા ડૉમ વેલ્હો ડી કાસ્ત્રોનો તેમાં પણ સમાવેશ થતો હતો. આ યુદ્ધમાં બહાદુર શાહ (પ્રથમ)ના બીજા ભાઈ આઝમ અને કામબક્ષનો પરાજય થયો હતો.

ઔરંગઝેબના બીજા પુત્ર બહાદુર શાહ (1707-12... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

) સાતમા મુઘલ બાદશાહ બન્યા હતા.

પુસ્તકમાં જણાવ્યા અનુસાર પોર્ટુગીઝ તોપચીઓએ જજાઉની લડાઈમાં ભયાનક તબાહી મચાવી હતી.

તોપમારાના કારણે યુદ્ધનાં મેદાનમાં દુશ્મન સૈનિકોના હજારો સૈનિકોની લાશો પડી હતી.

યુરોપિયન તોપચીઓના અચૂક નિશાનાને કારણે આ યુદ્ઘમાં તેમની ભૂમિકા અગત્યની સાબિત થઈ હતી. મહત્ત્વની વાત એ છે કે આ તોપચીઓની મુઘલ ફોજમાં ભરતીનું કામ જુલિયાનાએ કર્યું હતું.

કોણ હતાં જુલિયાના?

જુલિયાનાનું આખું નામ ડૉના જુલિયાના ડિયાસ ડી કૉસ્ટા હતું. તેમનું નામ શોધી કાઢવાનો શ્રેય પ્રોફેસર જોસ એન્ટોનિયો ઇસ્માઇલ ગ્રેશિયાને જાય છે.

બ્રાવેટે લખેલું પુસ્તક 'અલહવાલ-એ-બીબી-જુલિયાના' એ જુલિયાનાની પ્રારંભિક જીવનની માહિતી આપનારું એક માત્ર પુસ્તક છે.

જુલિયાનાનો જન્મ વર્ષ 1645માં આગ્રામાં થયો હતો. તે વખતે શાહજહાંના જનાનાખાનામાં રહેતી મહિલાઓમાં તેમની માતાનો પણ સમાવેશ થતો હતો.

તેમના પતિ ફ્રેન્કના અવસાન પછી તે યુવાન વિધવા તરીકે દિલ્હીમાં ફાધર એન્ટોનિયો ડી મેગલેન્સની પાસે રહેવા આવી ગયાં હતાં.

પોર્ટુગીઝ વાઇસરૉય કન્ડે ડી અલ્વોરના સમયગાળામાં ઔરંગઝેબના મુઘલ દરબારમાં જુલિયાનાના પતિ કે પિતાના નામનો ઉલ્લેખ મળતો નથી. તેથી જુલિયાનાની હાજરી એક રહસ્યમય વાત રહી છે.

બહાદુર શાહની સૌથી નાની ઉંમરની શિક્ષિકા

મુઘલ દરબારમાં જુલિયાનાની નિમણૂક ફાધર મેગલેન્સે કરાવી હતી. તેના કારણે જુલિયાના બહાદુર શાહ (પ્રથમ)ની સૌથી નાની ઉંમરનાં શિક્ષિકા તરીકે જોડાયાં હતાં.

ઔરંગઝેબે બહાદુર શાહને ભણાવવાનું કામ કરતા મુલ્લા સાલેહને હટાવીને તેમની જગ્યાએ જુલિયાનાની નિમણૂક કરી હતી.

આ નિયુક્તિ અગત્યની સાબિત થઈ હતી, કેમ કે તે વખતે બહાદુર શાહ (પ્રથમ) અને જુલિયાના બંને જુવાન હતાં. બહાદુર શાહની ઉંમર 18 વર્ષની, જ્યારે જુલિયાનાની ઉંમર 17 વર્ષનાં હતાં.

વર્ષ 1714માં દિલ્હીમાં જુલિયાનાને મળેલા ફાધર દેસીદેરીના જણાવ્યા અનુસાર જુલિયાના મુઘલ શાહજાદા-શાહજાદીયો સહિત શાહી ખાનદાનના બીજા બાળકોને પણ ભણાવતાં હતાં.

ઉલ્લેખનીય છે કે દિલ્હીની દારા શિકોહની હવેલીમાં બહાદુર શાહ અને જુલિયાનાની પ્રથમ મુલાકાત થઈ હતી. તે વખતે આ હવેલી જ બહાદુર શાહનું નિવાસસ્થાન હતું.

'ભક્તિ, નિષ્ટા અને વિશેષ સંબંધ'

12 જુલાઈ 1710ના રોજ બહાદુર શાહ ઝફરે પોર્ટુગલના રાજાને પત્ર લખ્યો હતો. 19 જાન્યુઆરી 1711માં ગોવામાં ફારસીથી પોર્ટુગીઝમાં તેનું અનુવાદ કરાયું હતું.

1681-82ની આસપાસ જુલિયાના ગોવાથી મુઘલ દરબારમાં પહોંચ્યાં...


વારિસ પઠાણ

થોડા દિવસો પહેલાં એક ગણેશ મંડળના કાર્યક્રમમાં વારિસ 'ગણપતિ બાપ્પા મોરયા' બોલ્યા હતા.

આ અંગે માફી માગવાના કારણે વારિસ હવે વિવાદોમાં ઘેરાયા છે.

વારિસ પઠાણ એઆઈએમઆઈએમ પક્ષના નેતા છે અને ભાયખલા વિધાનસભા બેઠકથી ધારાસભ્ય પણ છે.

આ અંગે વારિસ પઠાણે બીબીસી સાથે વાત કરતા કહ્યું, "હું ગણપતિ મંડળમાં જે કાંઈ બોલ્યો તે વીડિયો અને ત્યારબાદનો વીડિયો ઉપલબ્ધ છે. હું આ વિશે વધારે બોલી શકું એમ નથી."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

પણ વીડિયોમાં તમે માફી માગો છો, ગણપતિ મંડળના કાર્યક્રમમાં તમારી હાજરી અંગે જ આ વીડિયોમાં માફી માગી છે?

આ પ્રશ્નના જવાબમાં તેઓ કહે છે, "હા આ વીડિયો એ સંદર્ભે જ છે."

'હું ગણપતિ બાપ્પા મોરયા બોલું છું'

જાવેદ સૈયદ

કોલ્હાપુરની બાબુજમાલ દરગાહ ખાતે હિંદુ-મુસ્લિમ ધર્મના લોકો દરવર્ષે એકઠા થઈને ગણેશોત્સવની ઉજવણી કરે છે. જાવેદ સૈયદ આ દરગાહના મુજાવર છે.

તેઓ કહે છે, "હું મુસલમાન છું એમ છતાં દરવર્ષે ગણપતિની સ્થાપના કરું છું અને ગણપતિ બાપ્પા મોરયા પણ બોલું છું. વારિસ પઠાણની વર્તણૂક અયોગ્ય છે. તેમના આ વર્તનથી સમાજમાં વેર જન્મી શકે છે.”

“પ્રત્યેક માણસ પછી એ રાજકારણીઓ હોય કે અન્ય કો... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ઈ હોય પોતાના ધર્મને ઘર પૂરતો સીમિત રાખવો જોઈએ. જો ધર્મને ઘરમાંથી બહાર લઈ આવો તો કોઈની લાગણી ન દુભાય એનું ધ્યાન રાખવું જોઈએ."

વારિસના વીડિયો અંગે વાત કરતા જાવેદ કહે છે, "વારિસે સામાજિક એક્તાને ધ્યાને રાખવી જોઈએ. કોલ્હાપુર અને મહારાષ્ટ્રની જનતા રાષ્ટ્રીય એક્તા માટે પ્રયત્નશીલ છે ત્યારે આ પ્રકારે ઊંધુંચતું નિવેદન આપવું એ યોગ્ય નથી."

જાવેદ વાત કરતા કહે છે, "નિર્માતા એક જ છે. પછી તમે એમને ગણપતિ કહો, અલ્લાહ કહો, ગૉડ કહો કે જિસસ કહો તેનાથી કોઈ ફરક નથી પડતો.”

“દરેકની પૂજવાની રીતભાત કે પદ્ધતિ અલગ હોઈ શકે, છેવટે જેની સામે માથું ઝુકાવીએ છીએ એ તો એક જ છે. તો પછી લોકોએ એકબીજાના તહેવાર ભેગા થઈને ઊજવવા જોઈએ."

વારિસ પઠાણ ગણપતિ બાપ્પા મોરયા કેવી રીતે કહી શકે? - નૌશાદ ઉસ્માન

ત્યારબાદ અમે મુસ્લિમ ધર્મના અભ્યાસુ નૌશાદ ઉસ્માનનો સંપર્ક સાધ્યો.

વારિસના વક્તવ્ય સંદર્ભે તેઓ કહે છે, "ઇસ્લામ સર્વમાનવસમભાવમાં માને છે, સર્વધર્મસમભાવમાં નહીં. વસુધૈવ કુટુંબકમની સંકલ્પના ઇસ્લામમાં માન્ય છે. પણ કોઈ જ ભેદ નથી અથવા કોઈ મતભેદ હોઈ ન શકે એવું અતાર્કિકપણું ઇસ્લામને સ્વીકાર્ય નથી. આ પ્રકારનો દેખાડો પણ ઇસ્લામને માન્ય નથી. કોઈને ખુશ કરવા માટે નાટક કરવું એ પણ ઇસ્લામને માન્ય નથી."

વારિસના વક્તવ્ય વિશે તેઓ કહે છે, "મારા માથા પર તલવાર મૂકો તો પણ હું ‘ભારત માતા કી જય’ નહીં બોલું એવું બોલનાર વારિસ પઠાણ ગણપતિ બાપ્પા મોરયા કેવી રીતે બોલી શકે?"

ઉસ્માન આગળ કહે છે, "અલ્લાહ સિવાય કોઈ જ સુખકર્તા દુઃખહર્તા નથી. એ જ અમે પાંચ વખત અજાનમાં કહીએ છીએ. ‘ગણપતિ બાપ્પા મોરયા’ બોલ્યા એ વિશે મારો વાંધો નથી.”

“પણ તે વીડિયોમાં વારિસ જે પ્રાર્થના કરે છે...હું ગણેશજીને પ્રાર્થના કરું છું કે તમને બધાને ખુશી આપે. ગણેશજી તમારાં સંકટ દૂર કરે, આ પ્રાર્થના અંગે મારો આક્ષેપ છે,"

"અલ્લાહ સિવાય કોઈનું પણ નામ લઈને પછી એ પયગંબરનું હોય તો પણ મને વાંધો છે. વારિસે પ્રાર્થના કર્યા બાદ માફી માગી, એ મારા પ્રમાણે બરાબર જ થયું છે. પણ આ પ્રકારે નાટક કરવાની કોઈ જરૂર નહોતી."

નેતાઓએ ધાર્મિક રાજકારણ ન કરવું જોઈએ - શમસુદ્દીન તાંબોલી

અભિનેતા શાહરુખ ખાનના ઘરે ગણપતિ.

વારિસના વીડિયો સંદર્ભે 'મુસ્લિમ સત્યશોધક મંડળના' અધ્યક્ષ શમસુદ્દીન તાંબોલી કહે છે, "આજે લોકો મોહરમ અને ગણેશોત્સવ એક સાથે મનાવે છે. આ જોઈને એકબીજાનો આદર કરવો જોઈએ. આના દ્વારા પ્રેમ અને સદ્ભાવ વધે છે."

"આ સંદર્ભે એકાદ નેતા માફી...


વાર્ષિકોત્સવમાં ધારાસભ્ય જિગ્નેશ મેવાણીની હાજરી અંગે વિવાદ થતાં એચ. કે. આર્ટસ કૉલેજના આચાર્ય અને ઉપાચાર્યે રાજીનામું ધરી દીધું છે.

અર્થશાસ્ત્રના પ્રોફેસર અને જાહેરજીવનના અગ્રણી હેમંતકુમાર શાહે એમની જ કૉલેજના પૂર્વ વિદ્યાર્થી અને વડગામના અપક્ષ ધારાસભ્ય જિગ્નેશ મેવાણીના મહેમાનપદે થનારા વાર્ષિકોત્સવ કાર્યક્રમ માટે ટ્રસ્ટૅ હોલ ન ફાળવતા રાજીનામું આપી દીધું છે.

પ્રોફેસર હેમંતકુમાર શાહની સાથે કૉલેજના ઉપાચાર્ય મોહનભાઈ પરમારે પણ પોતાના પદ પરથી રાજીનામું ધરી દીધું છે.

પ્રોફેસર શાહે રાજીનામા પત્રમાં લખ્યું છે, "ટ્રસ્ટીઓએ જે નિર્ણય લીધો છે તેને હું સદંતર બિન-લોકશાહી તથા વિચાર, વાણી અને અભિવ્યકિતના સ્વાતંત્ર્યના અધિકારનું નિકંદન કાઢનારો ગણું છું. આ અધિકારો વગર તો મનુષ્ય વાસ્તવમાં મનુષ્ય જ રહે નહીં અને રાજય નામના મહા રાક્ષસી યંત્રનો સ્ક્રૂ બની જાય એમ હું માનું છું."

એમણે એમ પણ કહ્યું કે "સ્વતંત્રતા એ સૌથી મહાન મૂલ્ય છે અને મનુષ્યજીવનના બાકીના બધાં મૂલ્યો ઓછે વત્તે અંશે તેમાંથી જ તરી આવે છે. ભારતની કોઈ પણ વ્યકિતને પોતાના વિચારો વ્યકત કરવાનો અબાધિત અધિકાર હોવો જોઇએ અને બીજા બધાની જેમ જિગ્નેશ મે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

વાણીને પણ એ અધિકાર હોય જ."

"આ અધિકાર પર તરાપ મારવાના કોઈ પણ પ્રયાસનો વિરોધ કરવો જોઇએ અને હું સતત એમ કરતો જ રહું છું."

શાહ પોતાના ત્રણ પાનાંના રાજીનામાપત્રમાં વિખ્યાત નોબેલ વિજેતા અર્થશાસ્ત્રી ફૅડરિક વૉન હાયેક અને ફ્રૅન્ચ સાહિત્યાકાર જ્યોં પૉલ સાત્રને તેમજ મહાત્મા ગાંધીને ટાંકે છે.

તેઓ જણાવે છે કે "હું કોઈ સંસ્થા કે વ્યકિતનો ગુલામ ન બની શકું, મારા મિત્ર, દાર્શનિક અને માર્ગદર્શક મારી સ્વતંત્રતાનું મૂલ્ય અને મારા અંતરઆત્માનો અવાજ જ હોઈ શકે અને ટ્રસ્ટીઓએ લીધેલા નિર્ણયથી મારી સ્વતંત્રતાને ભયંકર ઠેસ પહોંચી છે."

"મારો અંતરાત્માનો અવાજ મને આચાર્યપદે રહેવાની ના પાડે છે."

હેમંતકુમાર શાહે પોતે 15 ફેબ્રુઆરીથી પોતાનો કાર્યભાર નહીં સંભાળે એમ જણાવે છે.

આ અંગે જિજ્ઞેશ મેવાણીએ ટ્ટીટ કરતાં કહ્યું હતું કે ભાજપના ગુંડાઓની ધમકીને લીધે મારી જ કૉલેજમાં મારો કાર્યક્રમ રદ થયો છે.

નૈતિકતાને ધોરણે રાજીનામું આપવા બદલ તેમણે હેમંતકુમાર શાહનું સમર્થન કર્યુ હતું. એમણે ટ્વીટ કર્યું,

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

અધ્યાપકોએ પણ સ્ટેન્ડ ન લીધું

બીબીસી ગુજરાતી સાથેની વાતચીતમાં હેમંતકુમાર શાહે પોતાના આ નિર્ણય અંગે વાત કરી.

શાહે જણાવ્યું, "કેવી રીતે સમાધાન થાય. મારી વાત સ્પષ્ટ છે ખરેખર તો એ ત્રણ લોકોએ ( જ્ઞાનપીઠ સન્માનિત સાહિત્યકાર રઘુવીર ચૌધરી, પદ્મશ્રી બાલકૃષ્ણ દોશી અને પદ્મશ્રી કુમારપાળ દેસાઈ) મને એણ કહેવું જોઈએ કે તમે કાર્યક્રમ કરો અમે જવાબદારી લઈશું."

"પણ એવું તો કંઈ થયું નહીં. ઉપરથી એમણે એમ કહ્યું કે કાર્યક્રમ માટે હૉલ નહીં આપીએ. મારા માટે સ્વતંત્રતાથી સર્વોચ્ચ કંઈ નથી."

"મારી પર કોઈ રાજકીય પક્ષનું કે વિદ્યાર્થીઓનું કે ટ્રસ્ટનું કોઈ દબાણ નથી પણ આ રીતે મૂલ્યને ભોગે હું કામ ન કરી શકું."

પ્રોફેસર શાહના જણાવ્યા અનુસાર રવિવારે અધ્યાપકોની બેઠક બોલાવવામાં આવી હતી. જેમાં પ્રોફેસર સંજય ભાવે અને ઉપાચાર્ય મોહનભાઈ પરમાર સિવાયના અધ્યાપકોનો મત એવો હતો કે 'ટ્રસ્ટ કહે એમ જ કરવું જોઈએ'.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ઉપાચાર્ય મોહનભાઈ પરમારે પણ રાજીનામું આપી દીધું હોવાની વાત તેઓ કરે છે.

બીબીસી ગુજરાતીએ મોહનભાઈ પરમારનો સંપર્ક કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો પરંતુ તે થઈ શક્યો નહોતો.

પ્રોફેસર સંજય ભાવે આ વાતની પૃષ્ટિ કરતા જણાવે છે, "રજા હોવાથી તમામ અધ્યાપકો હાજર નહોતા. ફોરમ પૂરું નહોતું."

15 જેટલા અધ્યાપકો હાજર હતાં. જેમાં મારા અને આચાર્ય-ઉપાચાર્ય સિવાય તમામ...


વાસ્તવમાં એ રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ(સંઘ)ની વિચારધારા અને પોતાના માટે શું સારું કે ખરાબ છે તેનો નિર્ણય જાતે કરતી યુવતીઓ વચ્ચેનું ઘર્ષણ છે.

હિન્દુ રાષ્ટ્રમાં નારીશક્તિની જે કલ્પના સંઘની છે તે દેશની ભણેલી-ગણેલી છોકરીઓનાં સપનાંથી બિલકુલ વિપરીત છે.

આગામી દિવસોમાં સંઘ અને સક્ષમ યુવતીઓ વચ્ચે ઘર્ષણ વધશે અને વિસ્તરશે, એમ કહેવાનાં નક્કર કારણો છે.

સરસંઘચાલકને સંઘમાં 'પરમ પૂજ્ય' કહેવાય છે. સરસંઘચાલક આજીવન પદ પર રહે છે, અને તેમના વિચારોને 'દેવવાણી' જેટલું મહત્વ અપાય છે.

સરસંઘચાલક મોહન ભાગવતના વિચાર - “પતિ અને પત્ની એક અનુબંધથી બંધાયેલાં છે. જેમાં પતિએ પત્નીને ઘર સંભાળવાની જવાબદારી સોંપી છે અને વચન આપ્યું છે કે હું તારી બધી જરૂરિયાતો પૂરી કરીશ, તને સલામત રાખીશ."

"પતિ આ કરારની શરતોનું પાલન કરતો રહે અને પત્ની આ સંબંધની શરતોને અનુસરતી રહે છે, ત્યાં સુધી પતિ તેની સાથે રહે છે, જો પત્ની કરારને તોડે ત્યારે પતિ તેને છોડી શકે છે.”

રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘના સરસંઘચાલક મોહન ભાગવત

બીએચયુના કુલપતિ પ્રોફેસર ગિરીશ ચંદ્ર ત્રિપાઠી કહી ચૂક્યા છે કે “હું આરએસએસ સાથે જોડાયેલો છું અને મને તેનો ગર્વ છે.”

પ.પૂ. ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

સરસંઘચાલકે જે માર્ગ દેખાડ્યો છે, તે મુજબ તેઓ યુવતીઓને 'ઘર સંભાળવાની જવાબદારી' લેવા માટે તૈયાર ન કરે એ કેવી રીતે શક્ય છે?

વિદ્યાર્થિનીઓ પર લાઠીચાર્જ બાદ બીબીસી સાથે વાત કરતા પ્રોફેસર ત્રિપાઠીએ કહ્યું કે, તે બીએચયુને જવાહરલાલ નેહરુ યુનિવર્સિટી (જેએનયુ) નહીં બનવા દે. અલબત, જેએનયુ દેશની નંબર વન યુનિવર્સિટી છે.

બીએચયુમાં વિદ્યાર્થિનીઓના જીવનને સંઘની વિચારધારામાં ઢાળવાના ઘણા પ્રયાસો થયા છે. વાસ્તવમાં બીએચયુ સંઘની મોડેલ યુનિવર્સિટી છે. તેનાથી બિલકુલ વિપરીત જેએનયુ છે, જેને 'રાષ્ટ્રવિરોધી' ગણાવાઈ રહી છે.

બીએચયુના જેએનયુ બનવાનો અર્થ એવો થશે કે છોકરાઓ અને છોકરીઓ માટે એક જ નિયમ, જે કુલપતિ ત્રિપાઠીને મંજૂર નથી.

બીએચયુમાં છોકરીઓ પર જે નિયંત્રણો લદાયાં છે તેની યાદી લાંબી છે.  છોકરીઓએ રાતે આઠ વાગ્યા પહેલાં કોઈ પણ સંજોગોમાં તેમની હોસ્ટેલમાં આવી જવું પડે છે.

છોકરાઓને મેસમાં માંસાહારી ભોજન મળે છે, પણ છોકરીઓને નથી મળતું. છોકરીઓ રાતે દસ વાગ્યા પછી મોબાઈલ ફોનનો ઉપયોગ કરી શકતી નથી.

છોકરીઓએ લેખિતમાં એવી પ્રતિજ્ઞા લેવી પડે છે કે તેઓ કોઈ રાજકીય ગતિવિધિ કે વિરોધ પ્રદર્શનમાં ભાગ નહીં લે. ગર્લ્સ હોસ્ટેલની અંદર પણ ટુંકા કપડાં પહેરવા પર પણ પ્રતિબંધ છે.

બીએચયુ અને અલીગઢ મુસ્લિમ યુનિવર્સિટીને પ્રારંભથી જ પરંપરાવાદી સંસ્થાઓ ગણાય છે. ત્યાં છોકરીઓ અને છોકરાઓ માટે અલગ-અલગ નિયમો છે.

પણ એવો આક્ષેપ છે કે નવેમ્બર 2014માં બીજેપીના શાસનકાળમાં વાઈસ ચાન્સેલર (વીસી) તરીકે નિમણૂંક થઈ ત્યાર પછી પ્રોફેસર ત્રિપાઠીએ એ નિયમોનો વધારે પડતી સખતાઈથી અમલ શરૂ કરાવ્યો છે.

ગર્લ્સ હોસ્ટેલમાં પણ ડ્રેસ કોડનો અમલ અને રાતે દસ વાગ્યા પછી મોબાઈલ ફોનના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ વર્તમાન વીસીએ જ લગવ્યો છે.

પ્રોફેસર ત્રિપાઠી પર 'મોરલ પોલીસિંગ' કરવાનો અને છોકરીઓ સાથે ભેદભાવયુક્ત વર્તનનો આક્ષેપ કરતી જાહેર હિતની એક અરજી સુપ્રીમ કોર્ટમાં કરવામાં આવી છે, જેના સુનાવણી ચાલી રહી છે.

સંઘ અને નારીશક્તિ વચ્ચેનો સંબંધ

આરએસએસમાં મહિલાઓને પ્રવેશ નથી. કારણ કે, સંઘનું નેતૃત્વ હંમેશા બ્રમ્હચર્યનું વ્રત લેનારાઓના હાથમાં રહ્યું છે, જે માને છે કે સ્ત્રીઓ માતા કે પુત્રી હોઈ શકે છે, તેમનું સ્વતંત્ર અસ્તિત્વ શક્ય નથી.

1936માં રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘની સમાંતર મહિલાઓની અલગ સંસ્થા રાષ્ટ્રીય સેવિકા સમિતિની રચના કરવામાં આવી હતી.

વરિષ્ઠ લેખક-વિચારક રામ પુનિયાની લખે છે કે, “મહિલાઓ 'સ્વયંસેવક'...


વાસ્તવમાં જુવાન છોકરીઓ તેમના એશઆરામ તથા સુખ-સુવિધા માટેના પૈસાની વ્યવસ્થા કરી આપે તેવા ડેડી એટલે કે પિતા જેટલી ઉંમરના પુરુષને શોધી લે છે અને તેમની સાથે સમય પસાર કરે છે. એ હોય છે શુગર ડેડી.

શુગર ડેડી બનવાના ચલણે આજકાલ કેન્યાને તેની લપેટમાં લીધું છે.

આ પ્રવાહને સેક્સના બિઝનેસનું નવું સ્વરૂપ પણ કહેવામાં આવી રહ્યો છે, પરંતુ પાયાનો ફરક શું છે એ જાણતાં પહેલાં ઈવાને મળી લો.

નૈરોબીની ઍવિએશન કોલેજમાં અભ્યાસ કરતી 19 વર્ષની ઈવા તેના નાનકડા ઓરડામાં બેચેન દેખાય છે. તેની પાસે માત્ર 100 કેન્યન શીલિંગ (કેન્યાનું ચલણ) છે અને તેને તેના આગામી દિવસોના ખર્ચની ચિંતા થઈ રહી છે.

ઈવા તૈયાર થઈને બહાર નીકળે છે અને બસ મારફત સિટી સેન્ટર પહોંચે છે. ઈવા તેની સાથે સેક્સ માણવા ઇચ્છતા પુરુષને ત્યાં શોધે છે.

દસ જ મિનિટમાં તેને એવો પુરુષ મળી જાય છે, જે સેક્સના બદલામાં 1000 કેન્યન શિલિંગ આપવા તૈયાર છે.

શુગર ડેડી શા માટે?

શિરોનું જીવન ઈવાથી તદ્દન ઉલટું છે. શિરો છ વર્ષ પહેલાં યુનિવર્સિટીમાં ભણતી હતી. એ વખતે તેની વય 18-19ની વર્ષની હશે.

એ વખતે શિરો એક પુરુષને મળી હતી, જે તેનાથી વયમાં 40 વર્ષ મોટો હતો. પહેલી મુલ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાકાતમાં તે પુરુષે શિરોને કેટલીક ગિફ્ટ આપી હતી.

એ પુરુષ શિરોને પછી સલૂનમાં લઈ ગયો હતો. બે વર્ષના સંબંધ બાદ એ પુરુષે શિરોને એક સારો ઍપાર્ટમૅન્ટ ખરીદી આપ્યો હતો. ચાર વર્ષમાં એ પુરુષે શિરો માટે નિયારી કાઉન્ટીમાં જમીન ખરીદી હતી.

આ બધાના બદલામાં પુરુષ જ્યારે ઇચ્છે ત્યારે શિરો સાથે સેક્સ માણે છે.

હવે તમે સમજી ગયા હશો કે શિરોએ પોતાના માટે એક શુગર ડેડી શોધી લીધો છે.

કેન્યાના સમાજમાં શિરો જેવી છોકરીઓની સંખ્યા વધી રહી છે. એવી છોકરીઓ સોશિયલ પ્લેટફોર્મ્સથી માંડીને બાર, રેસ્ટોરાં તમામ ઠેકાણે જોવા મળી રહી છે.

નૈરોબી યુનિવર્સિટીમાં ભણતી સિલાસ નયાનચાવની કહે છે, "દર શુક્રવારે રાતે યુનિવર્સિટી હોસ્ટેલની બહાર બધાની કાર આવે છે. પ્રધાનો, નેતાઓ બધાના ડ્રાઇવર અહીં આવીને જુવાન છોકરીઓને લઈ જાય છે."

કેટલી છોકરીઓ શુગર રિલેશનમાં છે તે જાણી શકાય એવો કોઈ સત્તાવાર આંકડો હજુ બહાર આવ્યો નથી, પણ બીબીસી, આફ્રિકા માટે બોસારા સેન્ટર ફોર બિહેવ્યરલ ઇકોનોમિક્સે એક અભ્યાસ કર્યો હતો.

એ અભ્યાસમાં 18થી 24 વર્ષની 252 છોકરીઓ સામેલ થઈ હતી. એ પૈકીની 20 ટકા છોકરીઓએ શુગર ડેડી બનાવ્યા હતા. જુવાન છોકરીઓ માને છે કે તેમના પૈકીની લગભગ 24 ટકા છોકરીઓ શુગર ડેડી ધરાવે છે.

સમાજમાં પરિવર્તનનો સંકેત

20 વર્ષની જેન બબ્બે પુરુષો સાથે શુગર રિલેશનશિપમાં છે.

આ સેમ્પલ સાઈઝ બહુ નાની છે, પણ તેમાંથી કેન્યાના સમાજમાં પરિવર્તનનો સંકેત જરૂર મળે છે.

બીજી એક છોકરી છે જેન. 20 વર્ષની જેને પોતાના માટે બબ્બે શુગર ડેડી શોધી લીધા છે. ગ્રૅજ્યુએશન કરી રહેલી જેન જણાવે છે કે ટોમ અને જેફ નામના શુગર ડેડી સાથે તેને અલગ-અલગ સંબંધ છે.

જેન કહે છે, "તેઓ મદદ કરે છે, પણ હંમેશા સેક્સના બદલામાં નહીં. ઘણીવાર તેમને વાત કરવા માટે કે સાથે રહેવા માટે કોઈની કંપની પણ જોઈતી હોય છે."

જેનના જણાવ્યા મુજબ, તેણે આર્થિક સલામતી માટે આ નિર્ણય કર્યો હતો, જેથી એ તેની નાની બહેનોને મદદ કરી શકે.

આવી જ છોકરીઓની કથા નૈરોબી ડાયરી નામના રિયલિટી ટેલિવિઝન શોમાં દર્શાવવામાં આવી રહી છે.

મોજની જિંદગીની મજા

25 વર્ષની ગ્રેસ સિંગર તરીકે કારકિર્દી બનાવવા ઇચ્છે છે

બ્રિજેટ પણ જેન જેવી જ છે. બ્રિજેટ નૈરોબીના ઝૂંપડપટ્ટી વિસ્તાર કાઈબેરામાં રહે છે. તે અગાઉ લોકોના ઘરમાં કામ કરતી હતી, પણ હવે સોશિયલ મીડિયા પર તેનો ડંકો વાગે છે.

બ્રિજેટે પોતાનો એક સેક્સી વીડિયો શૂટ કર્યો એ પછી તેને ફોલો કરતા લોકોના પ્રમાણમાં મોટો વધારો...


વાસ્તવમાં શરદ પવારના ભત્રીજા અજિત પવારના નેતૃત્વમાં એનસીપીના ધારાસભ્યોના ટેકાનો દાવો ભારતીય જનતા પક્ષ (ભાજપ) કરી રહ્યો છે.

તેમની સંખ્યા કેટલી છે એ કોઈ જાણતું નથી. એનસીપીના 54 ધારાસભ્યો છે અને ભાજપ પાસે 105 ધારાસભ્યો છે, જ્યારે સરકાર રચવા માટે કુલ 145 ધારાસભ્યોનો ટેકો હોવો જરૂરી છે.

શરદ પવાર જેની ચેતવણી આપી રહ્યા છે એ પક્ષાંતરવિરોધી કાયદો શું છે એ વિશે જાણીએ.

1985 પહેલાં પક્ષાંતરવિરોધી કોઈ કાયદો નહોતો. એ સમયે 'આયારામ ગયારામ' શબ્દપ્રયોગ બહુ પ્રચલીત હતો.

1985માં રાજીવ ગાંધીના વડપણ હેઠળની કૉંગ્રેસ સરકાર પક્ષાંતરવિરોધી ખરડો લાવી હતી. 1985માં બંધારણમાં દસમી અનુસૂચિ જોડવામાં આવી હતી. એ બંધારણમાં બાવનમો સુધારો હતો.

તેમાં ધારાસભ્યો તથા સંસદસભ્યોના પક્ષાંતર કરવા પર લગામ તાણવામાં આવી છે. તેમાં એમ પણ જણાવવામાં આવ્યું છે કે પક્ષાંતરને કારણે ધારાસભ્યો કે સંસદસભ્યોનું સભ્યપદ રદ પણ થઈ શકે છે.

પક્ષાંતરવિરોધી કાયદો ક્યારે અમલી બને?

ધારાસભ્ય કે સંસદસભ્ય બન્યા પછી જાતે પક્ષનું સભ્યપદ છોડવાનું, પાર્ટી વ્હિપ કે પક્ષના આદેશનું ઉલ્લંઘન પણ પક્ષાંતરવિરોધી કાયદાના કાર્યક્ષેત્રમાં આવે છે.

તેમાં અપવાદ પણ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

છે

કોઈ પક્ષના બે-તૃતિયાંશ ધારાસભ્યો કે સંસદસભ્યો બીજા પક્ષમાં જોડાવાનો નિર્ણય કરે તો તેમનું સભ્યપદ રદ્દ થતું નથી.

2003માં આ કાયદામાં સુધારો કરવામાં આવ્યો હતો. એ કાયદામાં એક એવી જોગવાઈ હતી કે કોઈ મૂળ પક્ષમાં ભંગાણ પડે અને એક-તૃતિયાંશ ધારાસભ્યો નવું જૂથ બનાવે તો તેમનું સભ્યપદ રદ્દ થતું નથી.

જોકે, એ પછી પણ મોટાપાયે પક્ષાંતર થયું હતું અને એવું સમજાયું હતું કે પક્ષમાં ભંગાણની જોગવાઈનો ગેરલાભ લેવામાં આવી રહ્યો છે. તેથી એ જોગવાઈને રદ્દ કરવામાં આવી હતી.

એ પછી બંધારણમાં 91મો સુધારો જોડવામાં આવ્યો હતો. તેમાં વ્યક્તિગત નહીં, પણ સામુહિક પક્ષાંતરને ગેરબંધારણીય ગણવામાં આવ્યું છે.

ધારાસભ્યો કેટલીક ચોક્કસ પરિસ્થિતિમાં પોતાનું સભ્યપદ બચાવી શકે છે. કોઈ એક પક્ષના બે-તૃતિયાંશ સભ્યો મૂળ પક્ષથી અલગ થઈને બીજા પક્ષમાં ભળી જાય તો તેમનું સભ્યપદ રદ્દ થતું નથી.

આ સ્થિતિમાં બીજા પક્ષમાં જોડાયેલા સભ્યો કે મૂળ પક્ષ સાથે રહેલા સભ્યોને અયોગ્ય ઠેરવી શકાતા નથી.

કઈ પરિસ્થિતિમાં આ કાયદાનો અમલ ન થાય?

દસમી અનુસૂચિના છઠ્ઠા પૅરેગ્રાફમાં જણાવ્યા અનુસાર, પક્ષાંતર સંબંધે સ્પીકર કે ચૅરપર્સનનો નિર્ણય આખરી ગણાશે. સાતમા પેરાગ્રાફમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે તેમાં કોઈ કોર્ટ દખલ કરી શકતી નથી.

અલબત, સુપ્રીમ કોર્ટની બંધારણીય ખંડપીઠે 1991માં દસમી અનુસૂચિને માન્ય ગણી હતી, પરંતુ સાતમા પૅરેગ્રાફને ગેરબંધારણીય ઠરાવ્યો હતો.

સુપ્રીમ કોર્ટે એ પણ સ્પષ્ટ કરી દીધું હતું કે સ્પીકરના નિર્ણયની પણ કાયદાકીય સમીક્ષા થઈ શકે છે.

મહારાષ્ટ્રની સ્થિતિ

એનસીપીના 54 ધારાસભ્યો છે. તેમાંથી અજિત પવાર 36 ધારાસભ્યોનો ટેકો મેળવી લે તો તેમાં પક્ષાંતરવિરોધી કાયદો લાગુ પડશે નહીં.

તેઓ આટલા સભ્યો ન લાવી શકે તો તેમનું સભ્યપદ રદ્દ થઈ શકે છે.

શરદ પવારે પત્રકારપરિષદમાં દાવો કર્યો હતો કે અજિત પવાર પાસે માત્ર 10-11 ધારાસભ્યો જ છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


વાહનવ્યવહારમંત્રી આર. સી. ફળદુએ મીડિયા સાથે વાત કરતાં કહ્યું કે કૅબિનેટની બેઠકમાં લાંબી ચર્ચા બાદ આ નિર્ણય લેવાયો છે.

તેમણે કહ્યું કે નગરપાલિકા અને મહાનગરપાલિકા વિસ્તારમાં લોકોને ઘણી અવગડ પડતી હતી. તેઓને સામાજિક પ્રસંગોમાં હેલ્મેટ પહેરીને જવામાં મુશ્કેલી થતી હતી.

સરકાર સામે હેલ્મેટ અંગે અનેક વાર રજૂઆત અને ફરિયાદો પણ આવી હતી.

લોકોએ ભારે વિરોધ કરતાં નિર્ણય લીધો

ફળદુએ મીડિયા સામે જણાવ્યું કે "રાજ્યના નગરપાલિકા અને મહાનગરપાલિકા વિસ્તારની હદ અને રોડ પર હેલ્મેટ પહેરવો ફરજિયાત નહીં રહે. તેમજ હેલ્મેટ ન પહેર્યો હોય તો પણ પોલીસ કોઈ દંડ નહીં કરી શકે."

"નગરપાલિકા અને મહાનગરપાલિકાના સિવાયના તમામ માર્ગો અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં હેલ્મેટ પહેરવો ફરજિયાત છે."

ઉલ્લેખનીય છે કે જ્યારે ફરજિયાત હેલ્મેટનો કાયદો લાગુ કરવામાં આવ્યો ત્યારે લોકોએ ભારે વિરોધ નોંધાવ્યો હતો.

તેમજ ટ્રાફિકના નવા નિયમો અને દંડમાં વધારો કરતાં પણ લોકોએ વિરોધ કર્યો હતો.

આજથી હેલ્મેટ મરજિયાત

આર. સી. ફળદુએ વધુમાં કહ્યું કે સરકાર અને વાહનવ્યવહાર વિભાગનો એક મત હતો કે માર્ગ-અકસ્માતમાં માથામાં ઈજા થવાને કારણે લોકોના જીવ જતા હતા. આથી સરક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ારે હેલ્મેટ ફરજિયાત પહેરવાનો નિર્ણય લીધો હતો.

"જોકે આ મામલે તમામ શહેરોમાંથી વિરોધ થતાં અને સોશિયલ મીડિયામાં પણ ભારે વિરોધ થતાં આખરે નગરપાલિકા અને મહાનગરપાલિકાની હદમાં હેલ્મેટ મરજિયાત કરવાનો સરકારે નિર્ણય કર્યો છે.

જોકે, રાજ્યના ધોરીમાર્ગો, રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો અને પંચાયતના માર્ગો પર હેલ્મેટ પહેરવો ફરજિયાત છે.

ફળદુએ કહ્યું કે સરકારના નિર્ણય પ્રમાણે આજથી પણ હેલ્મેટ મરજિયાત થઈ જશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


વિકાસ ખાનચંદાની

સમાચાર સંસ્થા એએનઆઈના જણાવ્યા અનુસાર મુંબઈ પોલીસે રવિવાર સવારે વિકાસની ધરપકડ કરી છે. આ મામલે અત્યાર સુધી 13 લોકોની ધરપકડ થઈ ચૂકી છે.

Twitter કન્ટેન્ટ પૂર્ણ, 1

મુંબઈ પોલીસે આ મામલે 6 ઑક્ટોબરે એફઆઈઆર દાખલ કરી હતી અને હંસા રિસર્ચના અધિકારી નીતિન દેવકરની ફરિયાદના આધારે તપાસ શરૂ કરી હતી.

કથિત ટીઆરપી કૌભાંડના મામલે મુંબઈ પોલીસ દ્વારા નવેમ્બરમાં કોર્ટમાં આરોપપત્ર દાખલ કરાયું હતું.

આ કૌભાંડમાં ક્રાઇમ બ્રાન્ચ દ્વારા રિપબ્લિક ટીવી, ફક્ત મરાઠી, બૉક્સ સિનેમા, ન્યૂઝ નેશન, મહામૂવીઝ અને વાઉ મ્યુઝિક ચેનલની તપાસ કરાઈ રહી છે. આ ચેનલો પર ટીઆરપી વધારવા માટે ગેરરીત આચરવાનો આરોપ છે.

શું છે ટીઆરપી કૌભાંડ?

ઑક્ટોબર માસમાં મુંબઈ પોલીસે કૌભાંડનો પર્દાફાશ કર્યો હોવાનો દાવો કર્યો હતો,

આ પહેલાં ઑક્ટોબર માસમાં મુંબઈ પોલીસે એવા રૅકેટનો પર્દાફાશ કર્યો હોવાનો દાવો કર્યો હતો, જે અંતર્ગત ન્યૂઝ ચેનલો પૈસા આપીને ચેનલની ટીઆરપી (ટેલિવિઝન રેટિંગ પૉઇન્ટ)ને વધારવાના પ્રયાસ કરતી હતી.

મુંબઈ પોલીસના કમિશનર પરમવીર સિંહે પત્રકારપરિષદનું આયોજન કરીને સંબંધિત જાણકારી આપી હતી.

તેમના મતે પોલીસને આવી ત્રણ ચેન... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

લો અંગે જાણકારી મળી હતી, જે કથિત રીતે આ રૅકેટમાં સંડોવાઈ છે.

પોલીસ કમિશનરે કહ્યું હતું કે આમાં 'રિપબ્લિક ટીવી' પણ સામેલ છે. તેમના મતે રિપબ્લિક ટીવીએ ટીઆરપી સિસ્ટમ સાથે ગેરરીતિ આચરી છે.

જોકે, રિપબ્લિક ટીવીએ સંબંધિત તમામ આરોપો ફગાવી દીધા હતા.

ચેનલના એડિટર-ઇન-ચીફ અર્ણબ ગોસ્વામીએ એક નિવેદન જાહેર કરીને કહ્યું હતું, "મુંબઈ પોલીસ કમિશનર પરમવીર સિંહે રિપબ્લિક ટીવી પર ખોટો આરોપ લગાવ્યો છે. કેમ કે અમે સુશાંતસિંહ કેસના મામલે તેમના પર સવાલ ઉઠાવ્યા હતા."

"મુંબઈ પોલીસ કમિશનરે અધિકૃત રીતે માફી માગવી જોઈએ અથવા કોર્ટમાં અમને જોઈ લેવા માટે તૈયાર રહેવું જોઈએ. "

એ વખતે પોલીસ કમિશનરના જણાવ્યા અનુસાર બે મરાઠી ચેનલના માલિકોની પણ આ મામલે ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.

પોલીસે જણાવ્યું હતું કે ટીઆરપીનો સીધો સંબંધ જાહેરાત થકી મળનારા પૈસા સાથે છે અને ટીઆરપીમાં થોડો પણ ફેર આવે તો આનાથી હજારો કોરોડની આવક પર અસર પડે છે.

શું છે આરોપ?

BARC નામની એજન્સી ટીઆરપી નક્કી કરે છે.

મુંબઈ પોલીસ અનુસાર BARCએ આ કામ 'હંસા' નામની એક એજન્સીને આપ્યું હતું. પોલીસ અનુસાર આ એજન્સીના કેટલાક અધિકારીઓએ કોઈ ચેનલ વિશેષ પાસેથી પૈસા લઈને ટીઆરપી વધારવાનો સોદો કર્યો હતો.

મુંબઈમાં લગભગ બે હજાર બૅરોમીટર લગાવાયાં છે, જોકે, પોલીસનું કહેવું છે કે જો મુંબઈમાં આવું થઈ રહ્યું હોય તો એની સંપૂર્ણ આશંકા છે કે દેશના બીજા વિસ્તારોમાં પણ આ રમત રમાઈ રહી હોય.

પોલીસના મતે કેટલાંક ઘરોમાં કોઈ વિશેષ ચેનલને પોતાની ટીવી પર લગાવવા માટે દર મહિને લગભગ 400-500 રૂપિયા આપવામાં આવતા હતા.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


વિકાસ દુબે

દરમિયાન એ વાતની ચર્ચા થઈ રહી છે કે આ અથડામણમાં પોલીસવાળાઓની સંડોવણી કેટલી હતી. અત્યાર સુધીમાં ચાર પોલીસકર્મીઓને સસ્પેન્ડ કરી દેવાયા છે.

માત્ર ચૌબેપુર પોલીસ સ્ટેશનના કર્મચારીઓ જ નહીં, પરંતુ ઉચ્ચ અધિકારી પણ તપાસની રડારમાં છે.

દરમિયાન એવા અનેક સવાલ છે, જેના કોઈ જવાબ નથી મળ્યા. અથડામણ સમયે, ગોળીબાર પહેલાં અને પછી જે કંઈ થયું તે સવાલ ઊભા કરે છે. વિકાસ દુબેમાં એટલી હિંમત કેવી રીતે આવી ગઈ, કે એણે આવું કૃત્ય કર્યું એ પણ એક સવાલ છે.

અડધી રાત્રે ધરપકડનો આદેશ કોણે આપ્યો?

ચૌબેપુર પોલીસસ્ટેશનમાં વિકાસ દુબે સામે 60થી વધુ કેસ નોંધાયેલા છે. હત્યાના પ્રયાસના એક કેસ સંદર્ભે પોલીસની ટુકડી તેમની ધરપકડ ત્રીજી જુલાઈની મોડી રાત્રે વિકાસ દુબેના ગામ (બિકરુ) પહોંચી હતી.

અત્યારસુધી બહાર આવેલી વિગતો ઉપરથી એવું લાગે છે કે બિલ્હૌરના સર્કલ ઓફિસર દેવેન્દ્ર મિશ્ર તથા ચૌબેપુર પોલીસ સ્ટેશનના ઇન્ચાર્જ વિનય તિવારી વચ્ચે સંકલનનો અભાવ હતો.

આ સંજોગોમાં કયા અધિકારીના કહેવાથી, કયા અધિકારીએ ઉતાવળે દરોડો પાડવાની મંજૂરી આપી, એ સવાલનો હાલ કોઈની પાસે કોઈ જવાબ નથી.

જરૂરી તૈયારી હતી?

વિકાસ દુબેનું ઘર

અત્યા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ર સુધી મળેલી માહિતી પ્રમાણે, વિકાસ દુબે સામે માત્ર ચૌબેપુર પોલીસ સ્ટેશનમાં જ નહીં, પરંતુ અન્ય પોલીસ સ્ટેશનમાં કેસ નોંધાયેલા છે અને કુલ કેસની સંખ્યા 100થી પણ વધુ છે.

આ સંજોગોમાં આરોપી વિશે સ્થાનિક પોલીસ અધિકારીઓ ઉપરાંત કાનપુર ઝોનના ઉચ્ચ અધિકારીઓને જાણ ન હોય, તે વાત ગળે ઊતરે તેવી નથી.

આવા હિસ્ટ્રીશિટરને પકડવા માટે જે રીતે પોલીસ મોકલવામાં આવી હતી, તેને જોતા તેમણે પૂરતી તૈયારી કરી હશે એવું ખાતરીપૂર્વક કહી ન શકાય અથવા તો પોલીસવાળા વધુ પડતા આત્મવિશ્વાસમાં રહ્યા હોય એવું બને.

બિલ્હૌરના સર્કલ ઓફિસર તથા અન્ય પોલીસ કર્મચારી સંરક્ષણાત્મક સાધનો અને હેલ્મેટ વગર ત્યાં ગયા હતા, મોટાભાગના પોલીસ કર્મચારીઓને છાતી કે માથામાં ગોળી વાગી છે.

જાણકારોના કહેવા પ્રમાણે, આ પ્રકારની કાર્યવાહી દરમિયાન કોઈ પણ ટીમ તૈયારી વગર નથી જતી અને આ તો એક 'નામચીન' આરોપીને પકડવા માટેની કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવી હતી.

બીજું કે, પોલીસ કાર્યવાહીમાં છ ગાડીમાં 24 પોલીસમૅન ગયા હતા, પરંતુ તેમની વચ્ચે સંકલનનો અભાવ હતો. કારણ કે આ પ્રકારના ઑપરેશન દરમિયાન પોલીસની ટુકડી અલગ-અલગ ગ્રૂપમાં વહેંચાઈ જાય છે.

વિકાસ દુબેને પકડવાની કાર્યવાહી દરમિયાન કેટલાક પોલીસ કર્મચારીઓ જેસીબીને ઓળંગીને વિકાસ દુબેના ઘર તરફ જતા રહ્યા હતા, જ્યારે બાકીના પોલીસવાળા જેસીબીની પાછળ જ રહી ગયા હતા.

આથી સ્થિતિ વકરતી જોઈને કેટલાક પોલીસવાળા ત્યાંથી નાસી છૂટ્યા હતા.

પરસ્પર વિશ્વાસનો અભાવ

મૃત્યુ પામેલા પોલીસ અધિકારી દેવેન્દ્ર મિશ્ર

સર્કલ ઓફિસર દેવેન્દ્ર મિશ્રના નેતૃત્વમાં ગયેલી ટીમમાં સ્ટેશન ઑફિસર વિનય તિવારી પણ સામેલ હતા. કેટલાક મહિના પહેલાં એસ.એસ.પી.ની હાજરીમાં બંનેની વચ્ચે જે વાતચીત થઈ, તેને સાંભળતા એ વાતનો વિશ્વાસ કરવો મુશ્કેલ છે કે આ પ્રકારની કાર્યવાહીમાં બંને અધિકારી વચ્ચે પૂરેપૂરું સંકલન રહ્યું હશે.

એટલું જ નહીં, સી.ઓ. દેવેન્દ્ર મિશ્રએ તત્કાલીન એસ.એસ.પી.ને કથિત રીતે પત્ર લખ્યો હતો, જે આ પ્રકારની કાર્યવાહી દરમિયાન જરૂરી પરસ્પરના વિશ્વાસની સ્થિતિ ઉપર શંકા ઊભી કરે છે.

આ કાર્યવાહી દરમિયાન સી.ઓ. વિનય તિવારીને કંઈ થયું ન હતું, એટલે શંકાના આધારે તેમને સસ્પેન્ડ કરી દેવાયા છે અને સ્પેશિયલ ટાસ્ક ફોર્સ દ્વારા તેમની પૂછપરછ કરવામાં આવી રહી છે.

નાકાબંધીમાં ઢીલ

વિકાસ દુબેના ઘરે પોલીસ

ઘટનાના પાંચ દિવસ બાદ વિકાસ દુબે ઉપરનું ઇનામ અઢી લાખ કરી દેવામાં આવ્યું છે. વિકાસને શોધવા માટે...


વિકાસ દુબેના મૃત્યુ બાદ કાનપુર પોલીસે પત્રકારોને ઉપરનો મૅસેજ મોકલ્યો હતો.

ગત શુક્રવારે આઠ પોલીસમૅનનાં મૃત્યુ સાથે શરૂ થયેલો ક્રમ એક અઠવાડિયા બાદ, તમામ ઉતાર-ચઢાવ પછી મુખ્ય આરોપી વિકાસ દુબે તથા તેના પાંચ સાગરિતોના મૃત્યુ સાથે ખતમ થતો જણાય છે.

સોશિયલ મીડિયા સહિત તમામ મીડિયા ચેનલ ઉપર અથડામણ વિશે સવાલ ઉઠાવવામાં આવી રહ્યા છે.

પ્રિયંકા ગાંધીનું કહેવું છે, "અપરાધીનો અંત થઈ ગયો, અપરાધ અને તેને પીઠબળ આપનારા લોકો ક્યાં?"

રાજ્યના પૂર્વ મુખ્ય મંત્રી અખિલેશ યાદવે લખ્યું, "વાસ્તવમાં કાર નથી પલટી, રહસ્ય ખુલી જવાથી સરકારને પલટતી બચાવવામાં આવી છે."

નેતાઓના નિવેદનો રાજકારણથી પ્રેરિત હોય છે અને તેઓ આવા આરોપ મૂકતા રહે, પરંતુ પૂર્વ આઈ.પી.એસ. (ઇન્ડિયન પોલીસ સર્વિસ)ના અધિકારી, વકીલ અને માનવઅધિકાર કાર્યકર્તા પણ આવા જ સવાલ ઉઠાવી રહ્યા છે જેનો જવાબ દેશની કાયદાકીય વ્યવસ્થામાં જ છે.

પોલીસની ભૂમિકા ઉપર સવાલ

ઘટનાસ્થળની તસવીર

કાનપુર પોલીસના નિવેદનને વાચતાં જ વકીલ વૃંદા ગ્રોવર કહે છે, "આ કેસમાં શું થયું છે, તે આપણાંમાંથી કોઈ જાણતું નથી. આપણે જાણવું જરૂરી છે, દેશના નાગરિકોએ જાણવું જરૂરી છે, પોલીસખાતા માટ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ે જાણવું જરૂરી છે, વિકાસ દુબેના પરિવારે જાણવું જરૂરી છે. આ અથડામણ બાદ આપણને ગત અઠવાડિયે શું થયું અને આજે શું થયું, તેના વિશે માહિતી કેવી રીતે મળશે, તે એક સવાલ છે."

વૃંદા સમગ્ર ઘટનાક્રમ ઉપર સવાલ ઉઠાવે છે. યુ.પી. પોલીસ અને જનતા જાણતી હતી કે તે આઠ પોલીસમૅનની હત્યામાં સંડોવણીનો આરોપી છે, તો શું ઉત્તર પ્રદેશ પોલીસ પૂરતી વ્યવસ્થા કરીને ગઈ હતી?

શું ઘટના સમયે તેના હાથ બાંધેલા હતા? ઉજ્જૈનના મંદિરની બહાર વિકાસ દુબે સરન્ડર કરતો જણાયો હતો, શું માત્ર બે-ત્રણ ગાડી મારફત તેમને મધ્ય પ્રદેશથી ઉત્તર પ્રદેશ લાવવામાં આવી રહ્યા હતા? શું તેઓ કાનપુરમાં પ્રવેશી ચૂક્યા હતા? ત્યાં તો વધુ કેટલીક ગાડીઓ જોડી શકાઈ હોત?

વૃંદા કહે છે કે પોલીસની કામગીરી પર શા માટે સવાલ ઊઠે છે, તે વિચારવા જેવી બાબત છે. સ્પષ્ટપણે અવિશ્વાસનો માહોલ પ્રવર્તમાન છે. 'તે કહે છે, પોલીસ ગૅંગસ્ટરને લઈને આવે, ગાડી પલટે, ગૅંગસ્ટર પિસ્તોલ ખૂંચવે, નાસી છૂટે, પોલીસવાળા કશું કરી ન શકે અને માત્ર સ્વરક્ષણમાં ગોળી ચલાવે અને ગૅંગસ્ટર માર્યો જાય.'

આ કહાણી આપણે અનેક વખત સાંભળી ચૂક્યા છીએ, હવે થાક લાગે છે. ગૅંગસ્ટરનું નામ બદલાઈ જાય છે પણ સ્ક્રિપ્ટ નથી બદલાતી.

ગુરુવારે વિકાસ દુબેની નજીક મનાતા પ્રભાત મિશ્રાની પણ પોલીસ સાથે અથડામણ થઈ હતી. એ કેસમાં ગાડીનું ટાયર પંક્ચર થયું હતું અને આજે વિકાસ દુબેના ઍન્કાઉન્ટરમાં ગાડી પલટી ગઈ હતી.

ત્યારે સોશિયલ મીડિયા ઉપર એ વાતની ચર્ચા થઈ રહી છે કે પોલીસે ગાડી બદલવાની જરૂર છે, પોતાની પદ્ધતિ કે પછી ઍન્કાઉન્ટરની સ્ક્રિપ્ટ.

વૃંદા ગ્રોવરની વાતને પૂર્વ આઈ.પી.એસ. અધિકારી તથા પૂર્વ સી.આઈ.સી. (ચીફ વિજલન્સ કમિશનર) યશોવર્ધન આઝાદ બીજી રીતે જુએ છે.

તેમના કહેવા પ્રમાણે, દેશના દરેક રાજ્યની પોલીસ સુધારની માગ કરી રહી છે, પરંતુ સરકારી ડિપાર્ટમેન્ટ તથા રાજકારણીઓ તેની મંજૂરી નથી આપતા. આઝાદના કહેવા પ્રમાણે, પોલીસને ત્રીજા દરજ્જાની સુવિધા મળે છે, પ્રૉસિક્યુશનની સુવિધા ચોથા દરજ્જાની તથા ફૉરેન્સિક સાધનો છઠ્ઠા દરજ્જાના છે.

એટલું જ નહીં, બાકી રહેતી કસર પોલીસની જૂની ઢબની તાલીમ પૂરી કરી દે છે. અનેક પોલીસમૅને વર્ષોથી ફાયરિંગ નહીં કર્યું હોય.

આઝાદ ઉમેરે છે, "રાજ્યનું ગૃહ વિભાગ હોય કે કેન્દ્ર સરકારનું પોલીસ તંત્ર, તેને વ્યવસ્થિત ઢબે ચલાવવું એ ગંભીર સમસ્યા છે. કોઈને સિક્યૉરિટી આપવી કે હઠાવવી, એ સિવાય ભલામણના આધારે બદલી કરવીએ આ વિભાગનું કામ ન હોવું જોઈએ. આ વિભાગને...


વિકાસ દુબેનું ઍન્કાઉન્ટર સ્થળ

પોલીસનું કહેવું હતું કે વાહને પલટી ખાધી તે પછી આરોપી દુબેએ પોલીસની પિસ્તોલ આંચકીને નાસી છૂટવા માટે ગોળીબાર કર્યો, સ્વરક્ષણમાં પોલીસે વળતી કાર્યવાહી કરી અને દુબેનું મૃત્યુ થયું.

2002થી 2006 દરમિયાન ગુજરાતમાં 23 જેટલાં ઍન્કાઉન્ટર થયાં હતાં, જેમાંથી સી.બી.આઈ.એ સોહરાબુદ્દીન શેખ, તુલસીરામ પ્રજાપતિ, ઇશરત જહાં તથા અન્ય, ઉપરાંત સાદિક જમાલનું ઍન્કાઉન્ટર નકલી હોવાનાં આરોપનામાં દાખલ કર્યાં હતાં. આ કેસો હાલ કોર્ટમાં અલગ-અલગ તબક્કે ચાલી રહ્યા છે.

ઉત્તર પ્રદેશ સરકારે હાઈકોર્ટના નિવૃત્ત જજ દ્વારા ઍન્કાઉન્ટરની તપાસ કરાવવાની જાહેરાત કરી છે.

'શરૂઆત ક્યાંથી થઈ'

ફૅક્ટ ચેકિંગ કરતી વેબસાઇટ altnews.inના સહ-સંસ્થાપક પ્રતીક સિંહાએ ટ્વિટર ઉપર લખ્યું, "ભારતમાં પોલીસ તથા ગુનેગારો વચ્ચે કોઈ ભેદ જ નથી રહ્યો, કાયદાનું રાજ જ નથી રહ્યું. ઍન્કાઉન્ટર હવે સામાન્ય બાબત બની ગયાં છે. હવે તેનાથી આશ્ચર્ય પણ નથી થતું, પરંતુ આ બધું ક્યાંથી ચાલુ થયું તે ન ભૂલવું જોઈએ. "

આ સાથે તેમણે હૈશટૅગ સાથે સોહરાબુદ્દીન શેખ, ઇશરત જહાં, સાદિક જમાલ તથા તુલસીરામ પ્રજાપતિનાં નામ લખ્યાં. સી.બી.આઈ.ની તપાસ પ્ર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

માણે, આ ઍન્કાઉન્ટર નકલી હતાં.

પ્રતીક સિંહાના પિતા વકીલ-ઍક્ટિવિસ્ટ મુકુલ સિન્હા પહેલી એવી વ્યક્તિ હતી કે જેમણે ગુજરાતનાં ઍન્કાઉન્ટરો કોર્ટમાં પડકાર્યાં હતાં.

સ્વીડનની ઉપસાલા યુનિવર્સિટીમાં શાંતિ તથા સંઘર્ષ વિષયના પ્રાધ્યાપક અશોક સ્વેઇને ટ્વીટ કર્યું :

"ગુજરાતમાં ઍન્કાઉન્ટર દ્વારા હત્યા માટે 'વિખ્યાત' મોદી-શાહની જોડીએ તેને રાષ્ટ્રીય બીમારી બનાવી દીધી છે!"

ઉત્તર પ્રદેશના વિકાસ દુબે ઍન્કાઉન્ટર સંદર્ભે અભિપ્રાય વ્યક્ત કરતાં આ વાત લખી. દુબે સામે લગભગ 100 જેટલા કેસ પડતર હતા.

ઉત્તર પ્રદેશની યોગી આદિત્યનાથ સરકારે જાહેરાત કરી છે કે અલાહાબાદ હાઈકોર્ટના નિવૃત્ત ન્યાયાધીશ શશીકાંત અગ્રવાલ દ્વારા આઠ પોલીસકર્મીનાં મૃત્યુ તથા વિકાસ દુબે તથા તેમના સાથીઓનાં ઍન્કાઉન્ટર વિશે તપાસ કરવામાં આવશે.

ગુજરાત તથા ભાજપે ઍન્કાઉન્ટરો વિરુદ્ધના આરોપોને ફગાવી દીધા અને તેને તત્કાલીન મોદી સરકારની આતંકવાદ તથા ગુનાખોરી સામેની 'ઝીરો ટૉલરન્સ'ની નીતિ ગણાવ્યા હતા.

ગુજરાતના એ ઍન્કાઉન્ટર્સ...

તા. 26 નવેમ્બર 2006ના ગુજરાત પોલીસે અમદાવાદના બહારી વિસ્તારમાં મધ્ય પ્રદેશના એક શખ્સને ઍન્કાઉન્ટરમાં ઠાર કર્યો હતો. બીજા દિવસે અખબારોમાં પાકિસ્તાનની જાસૂસી સંસ્થા આઈ.એસ.આઈ. (ઇન્ટર-સર્વિસિઝ ઇન્ટેલિજન્સ) તથા પાકિસ્તાન સ્થિત ઉગ્રપંથી સંગઠન 'લશ્કર-એ-તોઇબા' સાથેના સંબંધો વિશે પન્નાં ભરીને વિવરણ છપાયું.

સોહરાબુદ્દીન શેખ તથા તેમનાં પત્ની (કૌસર બી)ને હૈદરાબાદથી સાંગલી (મહારાષ્ટ્ર) જતી વખતે ઉઠાવવામાં આવ્યાં, ત્યારે તુલસીરામ પ્રજાપતિ તેના સાક્ષી હતા. તેમની ઉદયપુરમાંથી ધરપકડ કરવામાં આવી.

તા. 28મી ડિસેમ્બર, 2006ના રોજ ગુજરાત તથા રાજસ્થાન પોલીસના સંયુક્ત ઑપરેશનમાં તા. 28મી ડિસેમ્બર 2006માં ગુજરાતના બનાસકાંઠા ખાતે તેમને ઠાર કરાયા. તેમણે કથિત રીતે પોલીસ ઉપર ફાયરિંગ કર્યું અને 'વળતી કાર્યવાહી'માં તેમને ઠાર મારવામાં આવ્યા.

સી.બી.આઈ.એ તેની તપાસમાં નોંધ્યું કે સોહરાબુદ્દીન તેમના સાથી તુલસીરામ પ્રજાપતિ કેટલાક પોલીસવાળા તથા રાજનેતાઓ સાથે મળીને ખંડણીનું રૅકેટ ચલાવતા હતા, પરંતુ કાબૂ બહાર જતા રહેતા, તેમનું ઍન્કાઉન્ટર કરી દેવાયું હતું.

ગુજરાતના તત્કાલીન રાજ્યકક્ષાના ગૃહ પ્રધાન અમિત શાહ ઉપર સી.બી.આઈ. (સેન્ટ્રલ બ્યૂરો ઑફ ઇન્વેસ્ટિગેશન) દ્વારા હત્યા, અપહરણ અને ગુનાહિત ષડયંત્રનો આરોપ મૂક્યો હતો. પુરાવાના અભાવે તેમને આરોપોમાંથી મુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા, જે સી.બી.આઈ. અમિત...


વિકાસ, કાયદો-વ્યવસ્થા, મહિલા સુરક્ષા, કૃષિ વિકાસ, રોકાણ, નિર્માણ કરવું, સાંપ્રદાયિક સૌહાર્દ અને ભ્રષ્ટાચાર, આ તમામ મુદ્દાઓ પર બિહારની નવી એનડીએ સરકાર પોતાના ઉદ્દેશ્યોથી જાણે બહુ દૂર છે.

ગયા વર્ષે 27 જુલાઈએ રાષ્ટ્રીય જનતા દળ પર ભ્રષ્ટાચારનો આરોપ લગાવીને જ્યારે નીતિશ કુમાર મહાગઠબંધનથી અલગ થઈને રાષ્ટ્રીય લોકતાંત્રિક ગઠબંધન(એનડીએ)માં સામેલ થયા હતા ત્યારે એનડીએના નેતાઓએ નવી સરકારને ડબલ એન્જિન સરકાર કહી હતી.

પણ હવે એક વર્ષ બાદ એવું લાગે છે કે આ બે એન્જિનોમાં કોઈ તાલમેલ નથી અને આ બન્ને એન્જિન અલગ-અલગ ઝડપે ગાડી ખેંચી રહ્યાં છે.

રાષ્ટ્રીય જનતા દળના એક નેતાનું કહેવું છે કે આ બન્ને એન્જિન ગાડીના અલગ-અલગ છેડા પર લાગેલા છે અને આ ગાડીને વિરુદ્ધ દિશાઓમાં ખેચી રહ્યા છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

બિહારમાં મહિલા સુરક્ષાની સ્થિતિનો અંદાજ એ વાતથી લગાવી શકાય છે કે અહીંની દસ વૃદ્ધ મહિલાઓએ આ મુદ્દો ઉઠાવવા માટે 48 કલાકના ઉપવાસ રાખ્યા. જેમાં પદ્મશ્રી સુધા વર્ગીઝ અને કંચન બાલા પણ સામેલ હતાં.

મુઝફ્ફરપુરમાં સરકારના સંરક્ષણમાં ચાલી રહેલા એક બાલિકા ગૃહમાં રહેતી ડઝન કરતાં વધુ બાળકીઓ સાથે રેપ અને ગૅન્ગરેપના રિપોર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

્ટે મહિલા સુરક્ષાના પ્રશ્નને વધારે ગંભીર બનાવી દીધો છે.

આ બાલિકા ગૃહનું સંચાલન સેવા સંકલ્પ નામના એક એનજીઓ દ્વારા કરાતું હતું.

એનજીઓના સંચાલક બ્રજેશ ઠાકુર સહિત કુલ દસ લોકોની ધરપકડ કરાઈ છે. જેમાં સાત મહિલાઓ પણ સામેલ છે.

બિનસરકારી સંગઠનોના ગોટાળા

બ્રજેશ ઠાકુરને સત્તાધારી નેતાઓના નજીકના માનવામાં આવે છે અને તેઓ એક સ્થાનિક અખબાર પણ ચલાવે છે.

અહીં રહેતી બાળકીઓએ મુંબઈ સ્થિત ટાટા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ સોશિયલ સાયન્સિસના સંગઠનને પોતાની આપવીતી કહી હતી. હવે પોલીસ તપાસમાં આ અંગે નવી જાણકારી બહાર આવી રહી છે.

પીડિતાઓએ આરોપ લગાવ્યો છે કે તેમને પ્રદેશની સત્તાના શક્તિશાળી લોકો પાસે મોકલતા હતા અને વિરોધ કરવામાં આવ્યો ત્યારે એક બાળકીની હત્યા કરી દેવાઈ હતી.

બિહારમાં અન્ય એક એનજીઓના કારનામા પણ સમાચારોમાં છે. ભાગલપુર જિલ્લામાં સૃજન મહિલા વિકાસ તથા સહયોગ સમિતિ નામના એક એનજીઓ પર આશરે પંદર સો કરોડ રૂપિયાનો ગોટાળો કરવાનો આરોપ લાગ્યો છે.

સીબીઆઈ આ ગોટાળાની તપાસ કરી રહી છે અને અત્યાર સુધી એમાંથી કંઈ ખાસ નીકળ્યું નથી.

એ અલગ વાત છે કે આ ગોટાળામાં પણ સત્તાધારી દળ સાથે જોડાયેલા અનેક લોકોના નામ વારંવાર મીડિયા રિપોર્ટમાં લેવાયા છે.

સૃજન કૌભાંડ પછી બિહારમાં શૌચાલય કૌભાંડ પણ બહાર આવ્યું છે. વડા પ્રધાન મોદીના 'બેટી બચાઓ' અને 'સ્વચ્છ ભારત' કાર્યક્રમો સુધી આ કૌભાંડોની તપાસ થઈ.

સત્તામાં આવતા જ બિહાર સરકારે રેતીના ખનન પર પ્રતિબંધ લગાવી દીધો હતો. કારણ દર્શાવ્યું હતું કે રેતી માફિયા પર્યાવરણને નુકસાન પહોંચાડી રહ્યા છે અને પર્યાવરણના નિયમોનું ઉલ્લંઘન કર્યું છે.

વિપક્ષનો આરોપ છે કે આવું કરવામાં આવ્યું કારણકે રેતી ખનનના કામમાં જોડાયેલા મોટાભાગના લોકો યાદવ જાતિના છે. જેની રાજ્યના નિર્માણ ક્ષેત્ર પર વ્યાપક અસર થઈ અને હજારો કાદારોએ કામ ગુમાવવાનો વારો આવ્યો.

ગયા વર્ષે 26 ઑગસ્ટે જ્યારે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી ઉત્તર બિહારના પૂરગ્રસ્ત જિલ્લાઓની મુલાકાતે ગયા ત્યારે આ ડબલ એન્જિન સરકારની કાર્યપ્રણાલી સામે આવી.

વડા પ્રધાને પૂર રાહત કાર્ય માટે 500 કરોડ રૂપિયાનું પ્રાથમિક ભંડોળ મંજૂર કર્યું. એનડીએના નેતાઓની નજરમાં પણ આ ખૂબ ઓછું ભંડોળ હતું.

પૂર્વ વડા પ્રધાન મનમોહન સિંહે જ્યારે વર્ષ 2008માં બિહારના પૂરગ્રસ્ત ક્ષેત્રની મુલાકાત કરવા આવ્યા હતા. ત્યારે તેમણે રાહત કામગીરી માટે 1100 કરોડ રૂપિયા આપ્યા હતા.

14 ઑક્ટોબર 2017 જ્યારે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી પટના...


વિકાસથી ભગવા સુધી બદલાતા રહ્યા ગુજરાતની ચૂંટણીના રંગો

'અડીખમ ગુજરાત' કહીને મોદી લોકોને ગુજરાતના વિકાસમાં ભાગીદાર ગણાવતા હતા.

પરંતુ પ્રચાર પૂરો થતાંથતાં વિકાસ છેવટે સોફ્ટ હિંદુત્વ અને પછી ભગવો થઈ ગયો.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની વિકાસની ગાડી પાકિસ્તાન, ઔરંગઝેબ, અલ્લાઉદ્દીન ખિલજી અને ટ્રિપલ તલાક પર આવીને અટકી ગઈ.

આ પ્રકારના પ્રચારની બીજા તબક્કાના મતદાન પર કેટલી અસર થશે તે વિશે બીબીસી ગુજરાતીએ રાજકિય વિશ્લેષકો સાથે વાત કરી.

વિકાસ ખોવાયો

પહેલાં જ કોંગ્રેસે ગુજરાતમાં વિકાસ ગાંડો થયો છે કૅમ્પેન હાઇપ ઊભી કરી હતી

વરિષ્ઠ પત્રકાર અજય ઉમટ કહે છે, "વિધાનસભાની ચૂંટણીની તારીખોનું એલાન પણ નહોતું થયું એ પહેલાં જ કોંગ્રેસે ગુજરાતમાં વિકાસ ગાંડો થયો છે કૅમ્પેન દ્વારા એક હાઇપ ઊભી કરી હતી."

તેમણે કહ્યું, "સોશિઅલ મીડિયામાં ઠેર ઠેર વિકાસ ગાંડો થયો છે વાઇરલ થઈ ગયું હતું. એની નોંધ ભાજપે બહુ પાછળથી લીધી."

ભાજપ એ પછી 'હું છું વિકાસ, હું છું ગુજરાત,'  'અડીખમ ગુજરાત' જેવાં સૂત્રો સાથે પ્રચારમાં ઊતર્યો.

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ વારંવાર તેમની શરૂઆતની રેલીઓમાં લોકોને વિકાસ વિશે જાગૃ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ત કર્યા હતા.

ધ્રુવીકરણની રાજનીતિ

ભાજપના કાર્યકર્તાની તસવીર

અજય ઉમટે કહ્યું, "બીજી તરફ કોંગ્રેસે વિકાસના મુદ્દે ગુજરાત મૉડલ પર સવાલ ઉઠાવવાના ચાલુ રાખ્યા."

"રાહુલ ગાંધીએ ઓબીસી, લઘુમતી, દલિતો, ખેડૂતો અને બેરોજગારી પર સવાલ ઉઠાવ્યા."

"આ દરમિયાન રાહુલ ગાંધીએ હાર્દિક સાથે મુલાકાત કરી. ઉપરાંત 'ખામ' થિયરી અંતર્ગત ક્ષત્રિય, આદિવાસી, હરિજન અને મુસ્લિમ મતો પણ તેમને મળી શકે તેમ છે."

લાંબા સમય સુધી પ્રચારનું નિરીક્ષણ કરી રહેલા ઉમટે જણાવ્યું કે ભાજપને જ્યારે લાગ્યું કે જ્ઞાતિ પરિબળ તેમના મતોમાં ભેલાણ કરી શકે એમ છે, એટલે તેમણે કોમવાદનો મુદ્દો ઉઠાવવાનું શરૂ કરી દીધું.

આમ ભાજપે વિકાસથી શરૂ કરી ઔરંગઝેબ, અલ્લાઉદ્દીન ખિલજી, ટ્રિપલ તલાક, પાકિસ્તાનનો મુદ્દો ઉઠાવી ધ્રુવીકરણની રાજનીતિ શરૂ કરી.

પહેલીવાર ટક્કરની લડાઈ

'પ્રથમ તબક્કાનાં મતદાનમાં ગ્રામીણ ગુજરાતમાં મત ભાજપની વિરુદ્ધ પડ્યા છે'

વરિષ્ઠ પત્રકાર આર. કે. મિશ્રા કહે છે, "પ્રથમ તબક્કાનાં મતદાનમાં ગ્રામીણ ગુજરાતમાં મત ભાજપની વિરુદ્ધ પડ્યા છે."

"એટલે ભાજપમાં અંદરખાને ફફડાટ છે. એ પણ એક કારણ છે કે ભાજપે પ્રચારનો મુદ્દો બદલવો પડ્યો."

મિશ્રા આગળ કહે છે "મોદી જ્યારે મુખ્યમંત્રી હતા, ત્યારે તેમનાં ભાષણોની આ શૈલી અમે જોઈ છે."

"પરંતુ વડાપ્રધાન બન્યા પછી એ પદને આ સ્તરની રાજનીતિ શોભતી નથી."

તેમણે કહ્યું કે જે પ્રમાણે હાર્દિક પટેલની રેલીમાં ભીડ ઊમટી રહી છે, એ જોતાં લાગે છે કે આ વખતે પહેલીવાર ટક્કરની લડાઈ છે.

ગુજરાતની જનતા બધું જ જોઈ રહી છે, પરિણામ પર તેની અસર જોવા મળશે.

 પ્રચારનો એજન્ડા બદલ્યો

પ્રચાર આગળ વધતો ગયો તેમ વિકાસનો મુદ્દો પાછળ રહી ગયો

રાજકીય નિષ્ણાત અચ્ચુત યાજ્ઞિક કહે છે, "જ્યારે ભાજપને લાગ્યું કે માત્ર વિકાસની વાતોથી નહીં ચાલે, એટલે હિંદુત્વનો મુદ્દો ઉછાળવામાં આવ્યો."

"મોદી જ્યારે મુખ્યમંત્રી હતા ત્યારે પણ વર્ષ 2001-2002માં મિયાં મુશર્રફનું નામ લેતા હતા."

તેમણે કહ્યું કે જેમ જેમ ચૂંટણીનો પ્રચાર આગળ વધતો ગયો તેમ તેમ વિકાસનો મુદ્દો પાછળ રહી ગયો.

કોંગ્રેસે શરૂઆતથી જ ભાજપને આ મુદ્દે પડકાર આપ્યો હતો. ભાજપને જ્યારે લાગ્યું કે ગુજરાતમાં આ વખતે ટક્કર મોટી છે એટલે તેમણે પ્રચારનો મુદ્દો બદલી નાખ્યો.

અચ્ચુત યાજ્ઞિકે કહ્યું, "કોંગ્રેસના પ્રચારમાં બહુ મોટો ફર્ક નથી. શરૂઆતથી જ રાહુલનાં ભાષણોમાં બેરોજગારીનો મુદ્દો છવાયેલો રહ્યો છે."

તેમના મતે રાહુલ ગુજરાતમાં ફર્યા...


વિકી બૉર્નને માર્ચ મહિનામાં કોરોના સંક્રમણ થયું હતું પરંતુ ઑક્ટોબર મહિના સુધી તેમને અલગઅલગ લક્ષણ અનુભવાય છે.

એક અભ્યાસ અનુસાર દર 20 દરદીઓમાંથી એક વ્યક્તિ ઓછાંમાં ઓછાં આઠ અઠવાડિયાં માટે બીમાર રહે છે.

કિંગ્સ કૉલેજ લંડનની એક શોધ પ્રમાણે મહિલાઓ જેઓ મેદસ્વી છે અને જેમને અસ્થમાનો રોગ છે, તેમને માટે આ ખતરો વધારે છે.

કોરોનાથી સંક્રમિત દરદીઓનાં લક્ષણો પ્રારભિંક તબક્કામાં જ ઓળકી લઈ, જરૂર પ્રમાણે યોગ્ય સારવાર ઉપબલ્ધ કરાવવી એ અભ્યાસનો ઉદ્દેશ હતો.

આ શોધ એવા કોરોના ચેપગ્રસ્તો પર આધારિત છે જેમણે 'કોવિડ સિમ્પટમ સ્ટડી ઍપ'માં પોતાનાં લક્ષણો વિશે માહિતી આપી હતી અને તેનું પરિણામ ઍપમાં જોવા મળ્યું હતું.

કયા દરદીમાં બીમારી લાંબો સમય સુધી રહેશે એનું પૂર્વાનુમાન લગાવવા વૈજ્ઞાનિકોએ આ ડેટાનો ઉપયોગ કર્યો હતો.

આ અભ્યાસનું પરિણામ ઓનલાઇન પ્રાકશિત કરવામાં આવશે. આમાં જાણવા મળ્યું છે કે કોરોનાની અસર કોઈ પણ વ્યક્તિ પર થઈ શકે છે પરંતુ અમુક એવાં કારણો છે જેનાથી ખતરો વધી જાય છે.

ખતરો શેનાથી વધે છે?

કિંગ્સ કૉલેજ ઑફ લંડનના ડૉ. ક્લૅર સ્ટીવ્ઝે બીબીસીને કહ્યું, "સંક્રમણના પ્રથમ અઠવાડિયામાં રોગનાં પાંચ અલગઅલગ લક્ષણો... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

દેખાય તો એ ખતરનાક હોઈ શકે છે."

કોરોના સંક્રમણ માત્ર શરદી-ઉધરસ નથી અને આના માટે જવાબદાર વાઇરસ શરીરમાં અન્ય અંગોને પણ પ્રભાવિત કરે છે.

કોઈ ચેપગ્રસ્તને ઉધરસ, થાક, માથાનો દુખાવો, અતિસાર અને ગંધ ન આવવાનાં લક્ષણો હોય તો તેને ખતરો વધારે છે. જે લોકોને માત્ર ઉધરસ છે એમને પ્રમાણમાં ખતરો ઓછો છે.

ખતરો ઉંમર સાથે પણ વધે છે. 50 વર્ષથી વધારે ઉમર ધરાવવતી વ્યક્તિઓ અને મહિલાઓને પણ જોખમ વધારે હોય છે.

ડૉ.સ્ટીવ્ઝ કહે છે, "કોરોના મહામારીની શરૂઆતમાં આપણે જોયું હતું કે કોરોના સંક્રમિત પુરુષો પર ગંભીર રીતે બીમાર થવાનો અને મૃત્યુનો ખતરો વધારે હોય છે. "

"જ્યારે હવે એવું પણ લાગે છે કે મહિલાઓને કોરોનાને કારણે વધારે લાંબા સમય સુધી બીમાર રહેવાનો ખતરો છે. "

અસ્થમા અને ફેફસાંના રોગ સિવાય અન્ય કોઈ બીમારીને કારણે કોરોનામાંથી સાજા થવામાં લાંબો સમય લાગે એવો ખતરો વધતો નથી.

કોરોનાને કારણે લાંબો સમય સુધી માંદા રહેવાનો અનુભવ

દરદી કોરોનાથી લાંબો સમય માંદો રહેશે કે કેમ એનાં કારણો દરેક વ્યક્તિમાં અલગઅલગ હોઈ શકે છે. જોકે, એક લક્ષણ બધામાં સામાન્ય રીતે જોવા મળ્યું છે અને એ છે થાક લાગવો.

48 વર્ષીય વિકી બૉર્નને માર્ચ મહિનામાં પહેલાં તાવ અને ખરાબ ઉધરસ આવવાની શરૂઆત થઈ. બાદમાં એમને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ થવા લાગી અને ઉધરસની સ્થિત પણ બગડવા લાગી. તેમને ઓક્સિજન પર પણ મૂકવાં પડ્યાં હતાં.

તેમને હૉસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં નથી આવ્યાં પરંતુ ઑક્ટોબર મહિના સુધી તેઓ કોરોનાના રોગની સાથે જીવી રહ્યાં છે.

વિકીનું સ્વાસ્થ્ય સુધરી રહ્યું છે પરંતુ તેમની દૃષ્ટિ પ્રભાવિત થઈ છે અને તેઓ વારંવાર ખૂબ માંદા પડી જાય છે.

પોતાનાં પાળેલાં કૂતરાંને ફેરવવા લઈ જતાં તેઓ એટલાં થાકી જાય છે કે તેમની પાસે એ સમયે વાત કરવાની પણ શક્તિ રહેતી નથી.

બીબીસી સાથે વાત કરતાં તેઓ કહે છે, "બહુ આશ્ચર્યજનક રીતે મને સાંધાનો દુખાવો થવા લાગ્યો છે અને બે અઠવાડિયાં પહેલાં ફરીથી સ્વાદ અને ગંધ બંને બિલ્કુલ બંધ થઈ ગયાં હતાં."

જોકે, આવો અનુભવ કરનારાં વિકી એકલાં નથી.

આ શોધમાં કહેવામાં આવ્યું છે:

સંશોધકોએ કમ્પ્યૂટર કૉડનો એક ભાગ બનાવ્યો છે, જેનાથી કોરોના વાઇરસના સંક્રમણના શરૂઆતી તબક્કામાં એ જાણી શકાય કે દરર્દીને લાંબા સમય સુધી બીમાર રહેવાનો ખતરો છે કે કેમ?

જોકે, હાલ આ સચોટ તારણ નથી. આનાથી 69 ટકા લોકો વિશે સાચી માહિતી મળી કે શું તેઓ લાંબા સમય સુધી કોવિડથી બીમાર રહેશે કે નહીં. પરંતુ એ પણ જાણવા...


વિકેટ પાછળ ઊભેલા 21 વર્ષીય ખેલાડી ઋષભ પંત ભારતીય ઑફ સ્પિનર આર. અશ્વિનના બૉલ પર આવું બૉલતા હતા.

અશ્વિનનો બૉલ ઍડિલેડની સૂકી જમીન પર પાંચમાં દિવસે રફ પિચ પર જેવો જ પડતો, ત્યારે બૉલથી વધારે ટર્ન ઋષભ પંતની જીભ લેતી.

પોતાની ટીમને હારથી બચાવવા માટે રમી રહેલા પૈટ કમિંસ ઘણી વખત પંતને જોઈને હસતા.

તેના જવાબમાં પંત હાસ્ય કરી બૉલતા,"નૉટ એવરીવન ઇઝ પૂજારા હિયર, ઇટ્સ નૉટ ઇઝી ટૂ સર્વાઇવ મૈન" (અહીં બધાં જ પૂજારા નથી... અહીં રમવું સરળ નથી.)

પંતને ભારતીય ટીમમાં આવ્યાને હજુ જૂજ મહિનાં જ થયા છે, ઍડિલેડમાં તે પોતાની છઠ્ઠી ટેસ્ટ રમી રહ્યા છે.

જેવી રીતે પંત વિકેટની પાછળ રહીને કૉમેન્ટરી કરી રહ્યા હતા, તેનાથી એક પળ માટે કૉમેન્ટરી બૉક્સમાં બેઠેલા નેહરા પણ ચૂપ થઈ ગયા.

નેહરાએ કહ્યું, ''કદાચ લોકો અમારાથી વધારે પંતને સાંભળવાનું પસંદ કરશે, તેમને બોલવા દઈએ.''

કૅપ્ટને જવાબદારી આપી?

આ વિરાટ કોહલીની ભારતીય ટીમનો અંદાજ છે, જે ધોનીયુગથી બહાર નીકળવા લાગી છે.

વિરાટ એક એવા કૅપ્ટન છે કે જે મેચને હાથમાં આવતો જોઈ દૂરથી જ સંભળાય રહેલા ઢોલના તાલે સ્લિપ પર ઊભા-ઊભા નાચવા લાગે છે.

ભારતીય ટીમમાં લાંબા સમયસુધી વિકેટની જવાબદ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ારી ધોનીએ સંભાળી હતી. દુનિયા જાણે છે કે ધોની કેટલા શાંત કૅપ્ટન હતા.

જોકે ક્યારેકક્યારેક તેમનો અવાજ સ્ટમ્પ માઇક પર રૅકર્ડ થઈ જતો હતો.

ધોની બાદ ટેસ્ટમાં તેમની જગ્યા રિદ્ધિમાન સાહા આવ્યા. સાહા ધોનીથી પણ વધારે શાંત જણાયા.

કદાચ જ કોઈ એવી પળ હશે કે જ્યારે તેમનો અવાજ રૅકોર્ડ થયો હોય.

ધોની અને સાહા બાદ પંત વિકેટ પાછળ આવ્યા, જેઓ પોતાની જીભની રમત ખૂબ જ શાનદાર રીતે રમી રહ્યા છે.

આ પહેલાં ક્યારેક જ કોઈ યુવા ભારતીય ખેલાડી આવી રીતે ખુલીને સામેવાળી ટીમને સ્લેજ કરતા જોવા મળ્યા હતા અને એ પણ સ્લેજિંગ માસ્ટર ઑસ્ટ્રેલિયા જ્યારે સામે હોય.

કૉમેન્ટરી બૉક્સમાં બેઠેલા પૂર્વ ભારતીય ખેલાડી નેહરા, હરભજન અને દીપ દાસ ગુપ્તા કહે છે કે કદાચ કૅપ્ટન કોહલીએ જ પંતને સ્લેજિંગની જવાબદારી સોંપી હશે, એટલે તેઓ ખુલીને બોલી રહ્યા છે.

જો કે, સ્લેજિંગ દરમિયાન પંત ક્યારેય પોતાની સીમા ઓળંગતા જણાયા નહીં.

મેચ બાદ પંતે જણાવ્યું, ''હું ઇચ્છતો હતો કે બૅટ્સમૅન બૉલથી વધારે મારા પર ધ્યાન આપે.''

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

જીભ સાથે ગ્લવ્સની રમત

એવું નથી કે પંત ઍડિલેડના મેદાન પર માત્ર બોલીની રમત રમીને જ ઑસ્ટ્રેલિયન ટીમને હેરાન કર્યા, પરંતુ તેની સાથેસાથે તેમણે વિકેટ પાછળની પોતાની મુખ્ય જવાબદારી પણ શાનદાર રીતે નિભાવી.

પંતે આ મેચમાં કુલ 11 કૅચ ઝીલીને વિશ્વ રેકર્ડની બરાબરી કરી છે.

આ પહેલાં ઇંગ્લૅન્ડના જૈક રસેલે વર્ષ 1995માં અને દક્ષિણ આફ્રિકાના એબી ડિવિલિયર્સે વર્ષ 2013માં 11-11 કૅચ પકડ્યા હતા.

જોકે પંત આ વર્લ્ડ રેકર્ડને તોડવાની નજીક પહોંચ્યા, પરંતુ અમુક અવસરે તેમના હાથમાંથી બૉલ લપસી પણ ગયો હતો.

પંતની વિકેટકીપિંગની વાત કરીએ તો તેમણે ટેસ્ટમાં પણ અત્યારસુધી કુલ 20 કૅચ પકડ્યા, જ્યારે બે સ્ટમ્પ-આઉટ કર્યા.

ઍડિલેડ ટેસ્ટની પહેલી ઇનિંગમાં પંતે છ કેચ પકડ્યા હતા. આ સાથે જ તેમણે પૂર્વ કૅપ્ટન ધોનીના રેકર્ડની બરાબરી કરી હતી.

કોઈ ટેસ્ટની એક ઇનિંગમાં સૌથી વધારે કૅચ પકડવાની બાબતે ભારતીય રૅકોર્ડ ધોનીના નામે હતો, હવે આ મામલે પંતનું નામ પણ ધોની સાથે જોડાય ગયું છે.

જોકે, જ્યારે પંતની પસંદગી ભારતીય ટીમમાં થઈ, ત્યારે ક્રિકેટના જાણકારો તેમની વિકેટકીપિંગ વિશે સકારાત્મક નહોતા.

ઘણા ટીકાકાર કહેતા હતા કે પંત સારા બૅટ્સમૅન છે, પરંતુ વિકેટ પાછળ તેમના હાથ ધોની જેટલી ઝડપ ધરાવતા નથી.

ટકીને રમવાનું ક્યારે શીખશે?

પંતના ગ્લવ્સ અને જીભ તો ઍડિલેડમાં ખૂબ જ ચાલી, પરંતુ તેમના પર મોટી...


વિક્રમ સંવતના છેલ્લા પંચાવન દિવસમાં સોળ શ્રાદ્ધ પછી શરૂ થાય છે નોરતાં.

વરસાદ વિદાય લે, ન લે ત્યાં સુધીમાં શરદ ઋતુની સવારી આવી પહોંચે છે.

આસો માસની એકમથી નવ દિવસ સુધી નોરતાંનો ઉત્સવ ઊજવાય છે એ આપણે લગભગ બધાં જાણીએ છીએ.

'ગરબો' શબ્દના અર્થ બાબતે આપણા વિદ્વાનો વચ્ચે ભિન્નમત પ્રવર્તે છે.

નરસિંહરાવ ભોળાનાથ દિવેટિયા, કેશવ હર્ષદ ધ્રુવ, વિજયરાય વૈદ્ય અને કે. કા. શાસ્ત્રી જેવા આપણી ભાષાના વિદ્વાન સર્જકોએ 'ગરબા'ના અર્થ વિશે સ્પષ્ટતા કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે.

કેશવ હર્ષદ ધ્રુવે થોડુંઘણું અર્થઘટન કરી આપ્યું છે, જ્યારે કે. કા. શાસ્ત્રીએ તે બાબતે આમ જણાવ્યું છે,

"ગરબો શબ્દ દીપગર્ભ ઘટઃ પૈકીના 'ગર્ભ'માંથી હું લઉં છું. ગર્ભ શબ્દનો અર્થ 'ઘડો' અથવા 'ઘડું' એવો થાય છે. છિદ્રવાળા ઘડાને 'ગરબો' કહે છે."

"અખંડ ઘડામાં છિદ્ર પડાવવા તેને 'ગરબો કોરાવવો' કહે છે. ગર્ભમાં એટલે કે મધ્યમાં દીવાવાળા ઘડાને આજે પણ ગરબો જ કહેવામાં આવે છે.''

''તેથી 'ગરબો' શબ્દનું મૂળ સંસ્કૃત શબ્દ 'ગર્ભદીપ' માનવામાં આવ્યો હોય એવું અનુમાન કરી શકાય."

"દીપગર્ભ ઘટઃ એ પ્રયોગમાં 'ઘટઃ'નો અર્થ 'દીપગર્ભા' એ વિશેષણ દ્વારા થવા લાગ્યો.''

... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

''કાળક્રમે 'દીપગર્ભા' શબ્દમાંથી પૂર્વપદ 'દીપ'નો લોપ થતાં 'ગર્ભા' શબ્દ રહ્યો અને તેના પરથી 'ગરભો' થઈને 'ગરબો' શબ્દ અસ્તિત્વમાં આવ્યો.''

''આ રીતે 'ગરબો' શબ્દ કાણાંવાળા માટીના કે ધાતુના ઘડા માટે રૂઢ બન્યો. આ ગરબો દૈવી શક્તિનું પ્રતિક બન્યો."

"નવરાત્રમાં એવો ગરબો માથે લઈને અથવા વચ્ચે સ્થાપી કૂંડાળુ ગાવાની પરંપરા છે.''

''તે ઉપરથી દેવની સ્તુતી અને પરાક્રમનાં નવરાત્રમાં ગવાતાં કાવ્યોને પણ 'ગરબા'ની સંજ્ઞા મળી હોય તેમ જણાય છે. પ્રથમ ગરબો વલ્લભ મેવાડાએ લખ્યો. એ ગરબામાંથી એકત્રિત રસની ગરબી પ્રકટી."

વલ્લભ મેવાડો એટલે ગરબાનો પર્યાય

ભારતીય કલા અને સંસ્કૃતિના મર્મજ્ઞ ડો. કલ્લોલિની હઝરતે ગરબા વિશે એક અદ્ભૂત પુસ્તક લખ્યું છે. એ પુસ્તકનું નામ છેઃ 'મારો ગરબો ઘૂમ્યો'.

એ પુસ્તકમાં આપેલી માહિતી મુજબ, "ગરબો સંજ્ઞાની આસપાસ ત્રણ નામ જુદી-જુદી ભૂમિકાએ સંકળાયેલાં છે. એ ત્રણ નામ તે નરસિંહ મહેતા, ભાણદાસ અને વલ્લભ મેવાડો."

"કૃષ્ણ વસુદેવ દેવકીપુત્ર હોવા છતાં જેમ નંદ અને જશોદાનો પણ પુત્ર હતો તેમ ગરબાના સ્વરૂપ સાથે ભાણદાસનું નામ જોડાય.''

''છતાં એના પોષણ-સંવર્ધનનું કામ વલ્લભ મેવાડાનું ગણાવી શકાય અને એનું વૃંદાવન રચવાનો યશ સર્જક દયારામનો છે.''

"વલ્લભ મેવાડો એટલે ગરબાનો પર્યાય. એમની પાસેથી આપણેને અપાર વૈવિધ્ય મળ્યું છે છતાંય વલ્લભના ગરબાનું કેન્દ્ર છે માતાની પ્રકટ ભક્તિ. 'મા તું પાવાની પટરાણી કે કાળી કાળિકા રે લોલ' એ વલ્લભનો અતિપ્રસિદ્ધ ગરબો છે.''

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

રાસ અને ગરબામાં પ્રથમ શું છે એ વિશે કોઈ આધારભૂત એક વાક્યતા મળતી નથી. રાસ શ્રીકૃષ્ણ સાથે સંકળાયેલો હોવાથી અને 'હરિવંશ' તથા મહાકવિ ભાસની કૃતિઓમાં તેનો ઉલ્લેખ મળતો હોવાથી એ આપણું પ્રાચીનતમ સ્વરૂપ છે એમ કહી શકાય. રાસ ગુજરાતી છે, છતાં તે ગુજરાત પૂરતો મર્યાદિત નથી.

કૃષ્ણભક્તિ પ્રાચીન કાળથી ચાલતી આવી છે તો વિરાટ પ્રકૃતિને આદ્યમાતા જગદજનની તરીકે પુરાણ કાળથી સ્વીકારવામાં આવી છે. આમ કૃષ્ણભક્તિ અને આદ્યશક્તિની આરાધના રાસ અને ગરબા સાથે લગભગ સમાંતરે સંકળાયેલાં છે.

પ્રત્યેક ગીત એ ગરબો નથી

એક રીતે જોઈએ તો આ બન્નેમાં ઘણું બધું સામ્ય છે તથા જે ભેદ છે તે નહીંવત છે. ધર્મ બન્નેના કેન્દ્રમાં છે અને વર્તુળાકારે સમૂહ નૃત્ય પણ સમાન તત્ત્વરૂપે છે.

સ્ત્રીઓ અને પુરુષો કે એકલી સ્ત્રીઓ કે એકલા પુરુષો દાંડિયા સાથે ગાતાં રમે તે રાસ.

તાળી સાથે, ઘૂમતાં-ઘૂમતાં સ્ત્રીઓ ગાય તે ગરબો અને પુરુષો...


વિખ્યાત હિંદી કવિ આલોક ધન્વાએ લગભગ 40 વર્ષ પહેલાં તેમની કવિતા 'ભાગી હુઈ લડકિયાં...'માં આ પંક્તિઓ લખી ત્યારે તેમણે મને અને તમને જ સંબોધિત કર્યાં હતાં.

વાત સાચી પણ છે. સ્ત્રી જ્યારે નિડર બનીને ફરે છે, ત્યારે હું અને તમે કેટલાં આતંકિત થઈ જઈએ છીએ.

તેનાથી સ્ત્રીઓનું ફરવાનું બંધ થયું નથી, એ આપ જાણો છો?

તમે આંખો બંધ કરી રાખી છે, નજર ફેરવી લીધી છે અને કેટલીક સ્ત્રીઓ તેમની જિંદગીમાં ચૂપચાપ ક્રાંતિ લાવી છે.

તેથી અમે વિચાર્યું કે આ છૂપા બળવા પર પ્રકાશ ફેંકવો જોઈએ.

તમારી મુલાકાત એવી સ્ત્રીઓ સાથે કરાવવી જોઈએ, જેઓ સામાજિક દાયરાને પાર કરીને, પોતાની ઇચ્છાઓ તથા અરમાનોને મહત્ત્વ આપીને પોતાનું વ્યક્તિત્વ શોધી રહી છે.

એ સ્ત્રીઓ આપણી વચ્ચે રહે છે. દેશની ઉત્તર, પૂર્વોત્તર, દક્ષિણ, પશ્ચિમ, શહેરી, ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં એ સ્ત્રીઓ પોતાની મરજીથી, #HerChoice થી જીવી રહી છે.

12 સત્ય કથાઓ

અલગ-અલગ વિસ્તારો અને વર્ગની 12 સ્ત્રીઓની સત્યકથાઓ આગામી દોઢ મહિનામાં અમે રજૂ કરીશું.

એ વાતની ખાતરી રાખજો કે આ સત્યકથાઓ તમને ચોંકાવી દેશે. ભારતીય યુવતીઓ અને આધેડ વયની સ્ત્રીઓ વિશેની તમારી સમજનો વ્યાપ વિસ્તારશે.

અમે ત... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

મને એક એવી સ્ત્રીની કથા જણાવીશું, જેને લગ્ન પછી ખબર પડી હતી કે તેનો પતિ નપુંસક છે.

એ શારીરિક સંબંધ પણ સ્થાપી શકે તેમ નથી, કે પ્રેમ કરવા ઇચ્છુક પણ નથી.

પુરુષે તો સમાજના દબાણ હેઠળ ખોટું બોલીને લગ્ન કરી લીધાં, પણ એ અધૂરા સંબંધમાં આ સ્ત્રીએ શું કર્યું?

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે:

એક એવી યુવતી છે, જેને એ બાળકી હતી ત્યારે તેના ગામડિયાં માતા-પિતાએ તેમના પ્રેમસંબંધ માટે ત્યજી દીધી હતી.

માતા-પિતા હોવા છતાં અનાથ બનેલી એ યુવતીની મરજી શું છે?

સમલૈંગિક સંબંધો વિશે તમે બહુ સાંભળ્યું-વાંચ્યું હશે, પણ બે સ્ત્રીઓ કોઈ પ્રેમસંબંધ વિના દાયકાઓ સુધી સાથે રહેતી હોય એવું જોયું છે?

આઝાદ વિચારો ધરાવતાં એ બે પંખીઓને મળવાનું ગમશે?

છૂટાછેડા પામેલી સ્ત્રીને બિચારી ગણતાં લોકો માટે એ સ્ત્રીની કથા ખાસ બની રહેશે, જે સ્ત્રીએ પતિનો પ્રેમ ગુમાવ્યા બાદ ખુદને પ્રેમ કરવાનું અને સ્વમાનભેર જીવવાનું શિખ્યું છે.

પોતાની મરજીથી એકલી રહેવાનો નિર્ણય કરી ચૂકેલી સ્ત્રીઓની કથાઓ પણ દિલચસ્પ છે.

લગ્ન નહીં કરવાનો નિર્ણય પરિવાર અને સમાજ સામે જંગ જીતવાથી ઓછો ક્યારેય નથી હોતો. એવી સ્ત્રીઓ ખુશ છે.

કોઈ એકલી મજામાં છે. કોઈએ બાળક દત્તક લીધું છે અને તેના ઉછેરમાં મશગૂલ છે.

કોઈક સ્ત્રી વધારે હિંમતવાન છે અને તેણે લિવ-ઈન રિલેશનશીપમાં ગર્ભવતી થયા બાદ, એ સંબંધ તૂટ્યો.

ત્યાર પછી પણ બાળકને જન્મ આપવાનો, તેના એકલપંડે ઉછેરનો નિર્ણય કર્યો છે.

માતા-પિતાના દબાણને કારણે લગ્ન કર્યાં, પણ એ સંબંધમાં માત્ર પતિની હિંસાનો શિકાર બનેલી એક સ્ત્રીની વાત પણ હશે.

એ સ્ત્રીએ પરિસ્થિતિનો સામનો કઈ રીતે કર્યો? લગ્નસંબંધ જોડાયેલો રાખ્યો કે તોડી નાખવાનું સાહસ કર્યું?

પતિ માર ન મારે પરંતુ પ્રેમ પણ ન કરે તો શું કરવું? નીરસ લગ્નને રસપ્રદ બનાવવાનો કોઈ ઉપાય છે?

પત્ની અને માની ભૂમિકામાં ગૃહિણીને અધૂરપનો અનુભવ થતો હોય છે?

એ અધૂરપને બીજા પુરુષના સહવાસ વડે પૂરવાની હિંમત એ સ્ત્રી કરે તો?

સ્ત્રીઓને તેમના જ પતિઓથી દૂર ભાગવાનું મન કેમ થતું હોય છે?

તેનું કારણ અને સંબંધ તોડ્યા વગર તેમાં શ્વાસ લેવાની જગ્યા બનાવવા માટે સ્ત્રીએ શોધેલા રસ્તાની વાત પણ એક કથામાં જાણવા મળશે.

સ્ત્રી વિકલાંગ હોય તો એ તેના પતિ અને પતિના પરિવારની નજરમાં 'પૂર્ણ' કઈ રીતે બને?

એક એવી સ્ત્રીની કથા હશે, જેમાં લગ્ન પહેલાં સંબંધ બાંધવાની હિંમત અને પછી એ સંબંધમાં પોતાની ક્ષમતાની ખાતરી કરાવવાનો સંઘર્ષ હશે.

ઓછું ભણેલી, પણ સબળ...


વિજય નેહરા

કૉંગ્રેસે આ બદલીનો વિરોધ કર્યો છે અને કહ્યું છે કે વિજય નહેરા આક્રમક અભિગમથી સારી કામગીરી કરી રહ્યા હતા તેનું તેમને ફળ આપવામાં આવ્યું છે અને અધિકારીઓ વચ્ચે આંતરિક લડાઈ ચાલી રહી છે.

મે મહિનાના પ્રથમ સપ્તાહમાં બે કોરોનાગ્રસ્ત વ્યક્તિના સંપર્કમાં આવવાથી નેહરા જાતે જ 'હોમ ક્વોરૅન્ટીન' થયા હતા, એ સમયે મીડિયામાં ચર્ચા થઈ હતી કે શહેરમાં કોરોના સંબંધિત કામગીરીથી અસંતુષ્ટ રાજ્ય સરકારે તેમને 'સાઇડલાઇન' કર્યા છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે ગુજરાતમાં કોરોનાના 11 હજાર 380 પૉઝિટિવ કેસ નોંધાયેલા છે, જેમાંથી 8420 એકલાં અમદાવાદમાં નોંધાયેલા છે.

વિપક્ષની પ્રતિક્રિયા

અમદાવાદના મ્યુનિસિપલ કમિશનર વિજય નેહરાની બદલી કરવાના ગુજરાત સરકારના નિર્ણયની કૉંગ્રેસ ટીકા કરી છે.

કૉંગ્રેસના પ્રવક્તા જયરાજસિંહ પરમારે કહ્યું કે જે અધિકારી અમદાવાદમાં કોરોના સંક્રમણ માટે ટેસ્ટિંગની કામગીરી આક્રામક ધોરણે કરી રહ્યા હતા, જે અધિકારી અમદાવાદનું ભૂગોળ અને સામાજિક વ્યવસ્થા સારી રીતે જાણતા હતા, અને જીવના જોખમે કામ કરી રહ્યા હતા, તેનું ફળ મળ્યું છે.

અમદાવાદના મ્યુનિસિપલ કમિશનર વિજય નેહરાની બદલી કરી નાખવામાં આવી હતી.

મુકેશ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

કુમાર જે 'હંગામી ધોરણે' અમદાવાદના મ્યુનિસિપલ કમિશ્નરનો પદભાર સંભાળી રહ્યા હતા તેમને પૂર્ણકાલીન કમિશનર તરીકે નિમવામાં આવ્યા છે.

અને વિજય નેહરાને ગ્રામીણ વિકાસસચીવ તરીકે નિમવામાં આવ્યા છે.

આ નિર્ણયની ટીકા કરતા જયરાજસિંહ પરમારે કહ્યું કે અમદાવાદમાં કામગીરી કરવા છતાં જે રીતે વિજય નેહરાને બદલી કરવામાં આવી તેનાથી સ્પષ્ટ થાય છે કે અધિકારીઓમાં આંતરિક લડાઈ ચાલી રહી છે.

જયરાજસિંહ પરમારે કહ્યું કે જે રીતે સારા અધિકારીની બદલી કરવામાં આવી છે તેનાથી જનતા અને અધિકારીઓના મનોબળ પર અસર પડી રહી છે.

કમિશનર, કોરોના તથા ક્વોરૅન્ટીન

નેહરા હોમ ક્વોરૅન્ટીન રહે તે ગાળા દરમિયાન ગુજરાત મૅરિટાઇમ બોર્ડના તત્કાલીન ચીફ ઍક્ઝિક્યુટિવ ઓફિસર મુકેશ કુમારને 'હંગામી ધોરણે' પદભાર સોંપાયો હતો, જે હવે પૂર્ણકાલીન ફરજ બજાવશે.

નવા પદ ઉપર મુકેશ કુમારની નિમણૂક થવાથી ખાલી પડેલી જગ્યાએ વિદેશથી તાલીમ લઈને પરત ફરેલાં અવન્તિકા સિંહ ઓલખને નિમવામાં આવ્યા છે. તેઓ પૉર્ટ અને ટ્રાન્સપૉર્ટ વિભાગના ઉપાધ્યક્ષ તરીકેની કામગીરી પણ બજાવશે.

મે મહિનાના પ્રથમ સપ્તાહમાં ડૉ. રાજીવ કુમાર ગુપ્તાને (અધિક મુખ્ય સચિવ, વનવિભાગ) અમદાવાદ શહેરમાં કોવિડ-19 સંબંધિત કામગીરીનો પ્રભાર સોંપવામાં આવ્યો હતો.

નેહરાની સાથે જ ગુજરાતનાં આરોગ્યસચિવ જયંતી રવિને મહેસૂલવિભાગના અધિક સચિવ પંકજ કુમારને રિપોર્ટ કરવા જણાવવામાં આવ્યું હતું.

કોરોનાનો 'નૅગેટિવ રિપોર્ટ'

વિજય નેહરાએ તેમનો કોરોના રિપોર્ટ નૅગેટિવ આવતાં શુભેચ્છાઓ માટે જનતાનો આભાર માની કોરોના સામેની લડાઈમાં 'તત્કાળ' પરત ફરવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી હતી, પરંતુ તેમની બદલી કરી દેવાઈ હતી.

જો જયંતી રવિ કોરોના સામેની લડાઈમાં 'ગુજરાતનો ચહેરો' હતા, તો નેહરા 'અમદાવાદનો ચહેરો' બની રહ્યા હતા. તેઓ નિયમિત રીતે પત્રકારપરિષદ ભરતા હતા.

બાદમાં કોરોનાનો વ્યાપક વધતા યુટ્યૂબ અને ફેસબુક ઉપર લાઇવ કરીને કૉર્પોરેશનની કામગીરી અંગે માહિતી આપતા અને પત્રકારો તથા નાગિરકોના ચુનંદા સવાલોના જવાબ આપતા.

જોકે, આને કેટલાક લોકો નેહરાની નબળાઈ તરીકે પણ જોઈ હતી.

જ્યારે નેહરા હોમક્વોરૅન્ટીન થયા ત્યારે અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશનના હદવિસ્તારમાં આવતી ખાડિયા-જમાલપુર બેઠક પરથી કૉંગ્રેસના ધારાસભ્ય ઇમરાન ખેડાવાલાએ તેની ઉપર સવાલ ઉઠાવ્યા હતા.

ખેડાવાલા પોતે કોરોનાગ્રસ્ત છે તથા કૉર્પોરેશન સંચાલિત સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ હૉસ્પિટલમાં તેમની સારવાર થઈ છે.

કોણ છે વિજય નેહરા?

વિજય...


વિજય નેહરા

વિજય નેહરાએ શુક્રવારે બપોરે કરેલા ટ્વિટર લાઇવમાં અમદાવાદમાં કોરોના વાઇરસના ફેલાવા લઈને કૉર્પોરેશન, રાજ્ય સરકાર અને કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા કરવામાં આવેલું આકલન રજૂ કર્યું હતું.

વિજય નેહરાએ કહ્યું કે હાલ કેસ ડબલિંગ રેટ 4 દિવસનો છે. જે એવો જ રહેશે તો શહેરમાં 15 મે સુધીમાં 50 હજાર કેસ નોંધાશે અને 31 મે સુધીમાં 8 લાખ કેસ નોંધાઈ શકે છે.

શું છે કેસ ડબલિંગ રેટ?

વિજય નેહરાના કહેવા પ્રમાણે વાઇરસના સંક્રમણના ફેલાવાનો માપદંડ કેસ ડબલિંગ રેટ છે.

એ સમજાવતાં તેમણે કહ્યું કે કુલ કેસ કેટલાં દિવસમાં બમણાં થાય છે. તેના પરથી આકલન કરી શકાય છે. ઉદાહરણ આપતા એમએ કહ્યું કે, અમદાવાદમાં 17 એપ્રિલે 600 કેસ હતા અને 20 એપ્રિલે 600થી વધીને 1200 થઈ ગયા. આમ અમદાવાદનો કેસ ડબલિંગ રેટ 3 દિવસનો હતો.

"મહેનતનું ફળ મળે છે કેસ ડબલિંગ રેટ 7થી 8 દિવસનો થશે"

વિજય નેહરાએ જણાવ્યું કે વારંવાર કહું છું, મહેનતનું ફળ મળે છે. લૉકડાઉન ખૂલે એટલે કે 3 મે સુધી કેસ ડબલિંગ રેટ 4 દિવસની જગ્યાએ 7 થી 8 સુધી લઈ જઈશું.

તેમણે કહ્યું કે, જો કેસ ડબલિંગ રેટ 7થી 8 દિવસનો હોય તો 15 મે સુધી 50 હજાર કેસની સામે માત્ર 10 હજાર અ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ને 8 લાખની સામે 50 હજાર કેસ નોંધાઈ શકે છે.

તેમણે કહ્યું કે 7થી 8 દિવસનો કેસ ડબલિંગ રેટ દક્ષિણ કોરિયા જેવા દેશ મેળવી ચૂક્યા છે. અમેરિકા અને યુરોપમાં 3થી 4 દિવસનો કેસ ડબલિંગ રેટ જોવા મળી રહ્યો છે.

10 દિવસનો કેસ ડબલિંગ રેટ નોંધાય તો માત્ર 20 થી 25 હજાર કેસ નોંધાય.

વિજય નેહરાએ આશા વ્યક્ત કરી કે, આપણે દસ દિવસનો ડબલિંગ રેટ અચિવ કરીશું. પરંતુ તેમણે એમ પણ કહ્યું કે દસ દિવસનો કેસ ડબલિંગ રેટ અચિવ કરવો અઘરો છે.

જો આપણે 10 દિવસનો કેસ ડબલિંગ રેટ મેળવીએ તો પણ 15 મે સુધી 50 હજાર કેસની સામે 7 હજાર કેસ નોંધાય અને 8 લાખની સામે 20 થી 25 હજાર કેસ નોંધાઈ શકે છે.

તેમણે એમ પણ કહ્યું કે લૉકડાઉન પૂર્ણ થયા પછી કેસની સંખ્યા પણ વધી શકે છે. કારણ કે લોકો અવર-જવર કરતાં હોય જેનાથી ડબલિંગ રેટમાં બદલાવ આવી શકે છે અને કેસ જલદી વધી શકે છે.

'પૉઝિટિવ કેસની સંખ્યા ઘટી છે.'

અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કમિશનર વિજય નેહરાએ કહ્યું કે, 17 એપ્રિલે રોજ 243 કેસ 15 થી 20 ટકાનો વધારો થતો હતો. જ્યારે હવે 150ની આસપાસ કેસ નોંધાઈ રહ્યા છે. 17 એપ્રિલે 243 કેસ નોંધાયા ત્યારબાદ 19 એપ્રિલે 157, 20 એપ્રિલે 125 કેસ, 21 એપ્રિલે 128 અને 22 એપ્રિલે 151 કેસ નોંધાયા છે.

તેમણે કહ્યું કેસ ઓછા થવાથી ઘણો ફાયદો થશ અને જો કોઈ લાપરવાહી કરીશું તો નુકશાન થશે.

અમદાવાદમાં કેસની સંખ્યા

અમદાવાદમાં કુલ 1459 ઍક્ટિવ કેસ છે, જ્યારે 105 સાજા થયા છે અને 74 લોકોનાં મૃત્યુ થયા છે. હાલ 1440 લોકોની સ્થિતિ સ્ટેબલ છે. જ્યારે 19 લોકોને વૅન્ટિલેટર પર રાખવામાં છે.

અમદાવાદની એસવીપી હૉસ્પિટલમાં 475 કેસ, સમરસ હૉસ્ટેલ 391 કેસ, સિવિલ હૉસ્પિટલમાં 560 કેસ છે. જ્યારે બાકીના વિવિધ હૉસ્પિટલમાં છે.

30 મે સુધી સિનિયર સિટીઝન ઘરની બહાર ન નીકળે

અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કમિશનર વિજય નહેરાએ ટ્વિટર લાઇવમાં જણાવ્યું કે કોરોના વાઇરસનો સૌથી વધારે ખતરો સિનિયર સિટીઝનને હોવાથી તેઓ 30 મે સુધી ઘરની બહાર ન નીકળે.

અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશન વડીલોને બચાવવા માટે સેવ અવર સિનિયર સિટીઝન વડીલોની પડખે અમદાવાદ અભિયાન શરૂ કરશે.

વિજય નહેરાએ જણાવ્યું હતું કે, મૃત્યુ પામેલા લોકોની ઉંમર 60 વર્ષથી ઉપરના લોકોની સંખ્યા વધારે છે. આ ઉપરાંત 40-60 વર્ષના જે લોકોને ડાયાબિટીસ, હાર્ટ, કિડની, હાઇપર ટેન્શન જેવી કોઈ પણ બીમારી છે તેઓ વધારે મૃત્યુ પામી રહ્યા છે અને તેથી આ અભિયાન ચાલુ કરવામાં આવ્યું છે.

તેમણે કહ્યું, "ઘરની બહાર...


વિજય પર ખુશી વ્યક્ત કર્યા બાદ, મતદાતાઓ અને વડાપ્રધાન મોદીનો આભાર માન્યા બાદ, તેમણે કહ્યું, "જ્યાં સુધી ઓડિશા, પશ્ચિમ બંગાળ, કેરળ તથા કર્ણાટકમાં વિજય ન મળે ત્યાં સુધી ભાજપનો સુવર્ણયુગ નહીં આવે. અમે ઓડિશા, પશ્ચિમ બંગાળ તથા કેરળમાં સરકાર બનાવીશું અને કર્ણાટકમાં ચોક્કસપણે જીતીશું."

મતલબ કે હજી એક વિજયનો આનંદ પૂર્ણ થયો નથી, ત્યાં તો અમિત શાહે આગામી ચૂંટણી માટે તૈયારીઓ શરૂ કરી દીધી હતી.

બીજી બાજુ, કોંગ્રેસના અધ્યક્ષ રાહુલ ગાંધી સમગ્ર પરિદૃશ્યમાંથી ગેરહાજર હતા. ટ્વિટર પર નાનીને સરપ્રાઇઝ આપવાની વાત કહીને તેઓ ઇટલી જવા નીકળી ગયા હતા.

રાહુલ ગાંધી અને રજાઓ

સોનિયા ગાંધીએ ઇંડિયા ટુડેની કોન્ફરન્સમાં જણાવ્યું કે પાર્ટીના અનેક નેતાઓ રજા પર જાય છે. રાહુલ ગાંધી પણ ચૂંટણીનું કામકાજ પતાવીને જ ઇટલી ગયા હતા.

રાહુલ ગાંધી ડિસેમ્બર મહિનામાં કોંગ્રેસ પાર્ટીના અધ્યક્ષ બન્યા હતા. ત્યારથી તેમની પાસેથી અપેક્ષાઓ વધી ગઈ હતી.

ગુજરાતની ચૂંટણીઓ દરમિયાન રાહુલ ગાંધીની કામગીરીની ભારે પ્રશંસા થઈ હતી. હિંદુઓનો ઝંડો લહેરાવતી ભારતીય જનતા પાર્ટીના ગઢમાં 27-28 વખત મંદિરે ગયા.

પ્રચાર દરમિયાન તેમણે નરેન્દ્ર મોદી તથા ગુજરાત... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

સરકાર સામે આકરા પ્રહારો કર્યા.

પરિણામે અમિત શાહ તથા નરેન્દ્ર મોદીએ ગઢ બચાવી રાખવા ભારે મહેનત કરવી પડી.

બધાને લાગ્યું કે જો વિપક્ષ બાજી બરાબર રમે તો ભાજપ 'અજેય' નથી.

અધ્યક્ષ બન્યા બાદ રાહુલ ગાંધીએ શું કર્યુ?

ગુજરાતની ચૂંટણીઓ પછી મોદી વિરોધીઓ તથા કોંગ્રેસ પાર્ટીના નેતાઓમાં આશાનો સંચાર થયો. છેવટે રાહુલ ગાંધી પક્ષના મુખ્ય નેતા બન્યા.

પરંતુ અણિના સમયે રાહુલ ગાંધી રજાઓ માણવા નીકળી ગયા એટલે અમિત શાહ તથા તેમની કાર્યપદ્ધતિની સરખામણી શરૂ થઈ ગઈ.

એક એવો નેતા કે જેનામાં એક પછી એક ચૂંટણીઓ જીતવાની ભૂખ છે. બીજો, જેમના રાજકારણ વિશે અનેકના મનમાં સવાલ છે.

રાહુલ ગાંધીના ટીકાકારો સવાલ ઉઠાવે છે કે વર્ષોથી સંગઠનને મજબૂત કરવાની વાત કરી રહ્યા છે, પરંતુ શું થયું? અને પાર્ટીના અધ્યક્ષ બન્યા પછી તેમણે શું કર્યું?

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

કેટલાક વિશ્લેષકોનું કહે છે કે તાજેતરમાં જ અધ્યક્ષપદ સંભાળનારા રાહુલ ગાંધીની સરખામણી ચાર વર્ષથી અધ્યક્ષપદ સંભાળનારા અમિત શાહ સાથે કરવી યોગ્ય નથી.

એક વરિષ્ઠ પત્રકારે કહ્યું, "અનેક બાબતો અંગે રાહુલ ગાંધીએ તેમના વિચારો સ્પષ્ટ કરવાના છે. વર્ષોથી જે કામો કરવાની વાત કરતા રહ્યા છે, તેને પૂર્ણ કરવા માટે તેમને સમય આપવો જોઈએ. આ સમય રાહુલ ગાંધી તથા અમિત શાહ વચ્ચે સરખામણી કરવાનો નથી."

ઉમેશ રઘુવંશી છેલ્લા 25 વર્ષોથી કોંગ્રેસ વિશે રિપોર્ટિંગ કરે છે.

તેઓ કહે છે કે, ઉત્તર પ્રદેશની રાજ્યસભાની ચૂંટણીઓમાં કોંગ્રેસનું વલણ હજી સ્પષ્ટ નથી. જે પાર્ટીની દશા તરફ અંગુલીનિર્દેશ કરે છે.

તેઓ કહે છે, "આ ઢીલ માટે જે લોકો જવાબદાર છે, તેમણે જવાબદારી લેવી રહી. તો જ નવી સંસ્કૃતિ વિકસશે. હાલ તો કોંગ્રેસમાં મંથન ચાલી રહ્યું હોય તેમ જણાય છે."

રાહુલની સામે છે રજા ન લેનારા મોદી-શાહ

કોંગ્રેસમાં નવી સંસ્કૃતિ તથા મંથનની વાતો ખૂબ જ જૂની થઈ ગઈ છે. 2014માં રાહુલ ગાંધી કોંગ્રેસ પાર્ટીનો 'ચહેરો' હતા.

કોંગ્રેસ પાર્ટીને માત્ર 44 બેઠકો મળી. એ કે એન્ટની સમિતિના અહેવાલનું શું થયું, તેની કોઈને જાણ નથી.

2015માં દિલ્હી વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ દરમિયાન કોંગ્રેસ પાર્ટી એક પણ બેઠક જીતી શકી ન હતી. છતાંય રાહુલ ગાંધી બે મહિના સુધી ગેરહાજર હતા. મીડિયામાં પણ ચર્ચા થઈ કે તેઓ ક્યાં છે?

વરિષ્ઠ પત્રકાર સિદ્ધાર્થ વરદરાજને લખ્યું, "રાજકારણ બ્લડસ્પૉર્ટ છે, નહીં કે કોઈ શોખ. મોદી ક્યારેય રજા નથી લેતા. જ્યારે તેઓ સત્તાવાર પ્રવાસે વિદેશ ગયા હોય છે, ત્યારે પણ...


વિજય રૂપાણી

1960માં ગુજરાતની રચના થઈ ત્યારથી જ ગુજરાત રાજ્યમાં દારૂબંધી અમલી છે. જોકે બૉમ્બે સ્ટેટમાંથી મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાત એમ બે રાજ્ય બન્યાં હતાં પણ મહારાષ્ટ્રમાં દારૂબંધી નથી અને ગુજરાતમાં શરૂઆતથી જ છે.

વળી, ચૂંટણીના સમયે અને રાજકીય ગતિવિધિઓના માહોલમાં ગુજરાતમાં ક્યારેક-ક્યારેક દારૂબંધી (પ્રોહિબિશન)નો મુદ્દો જાહેર ચર્ચામાં આવી જતો હોય છે.

ગુજરાતના ઇતિહાસમાં ખાસ કરીને રાજકીય ઇતિહાસમાં રાજ્યમાંથી સંપૂર્ણ દારૂબંધી હઠાવી લેવા મામલે કોઈ પણ રાજકીય પક્ષે સ્પષ્ટ અને કટિબદ્ધ વલણ નથી દર્શાવ્યું એ દર્શાવે છે કે આ પ્રશ્ન કેટલો જટિલ અને વિવાદિત હોઈ શકે છે.

તાજેતરમાં ગુજરાતના પૂર્વ મુખ્ય મંત્રી શંકરસિંહ વાઘેલાએ ગુજરાતમાંથી દારૂબંધી હઠાવવા મામલે નિવેદન આપ્યું હતું. જેમાં તેમણે કહ્યું કે ભાજપ-કૉંગ્રેસ બંનેને દારૂબંધી હઠાવવામાં રસ નથી, કેમ કે બંનેને લાભ થઈ રહ્યો છે. તેમણે વધુમાં એમ પણ કહ્યું કે ગુજરાતમાં દારૂબંધી ઢોંગ છે અને તેને હઠાવી લેવી જોઈએ.

બીજી તરફ સત્તારૂઢ ભાજપ કહેતો આવ્યો છે કે ગુજરાતની પ્રગતિ-શાંતિ-સુરક્ષામાં દારૂબંધીનું પરિબળ મહત્ત્વનું રહ્યું છે. પરંતુ રાજ્યના જ કેટલાક નાગરિકો સો... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

શિયલ મીડિયા મારફતે દારૂબંધી હઠાવવા માટે અભિયાન ચલાવી રહ્યાં છે. તેમનું માનવું છે કે પ્રોહિબિશનને કારણે ભ્રષ્ટાચારને વેગ મળે છે અને ગુજરાતીઓ સાથે અન્ય રાજ્યોના લોકોની સરખામણીએ ભેદભાવ થઈ રહ્યો છે.

દારૂબંધી એક જટિલ મુદ્દો

આ મુદ્દો કેટલો જટિલ છે એ એના પરથી સમજી શકાય છે કે કેટલાક રાજકીય વિશ્લેષકોનું કહેવું છે કે એક સમયે લોકો ગુજરાતમાં દારૂબંધી રાખવી કે હઠાવવી તેના માટે જનમતસંગ્રહ (રૅફરેન્ડમ) થવો જોઈએ એવી પણ ચર્ચાઓ કરતા થઈ ગયા હતા.

પરંતુ ગુજરાતના પ્રોહિબિશન ઍક્ટના અમલ મામલે પોલીસની ભૂમિકાઓ પર પણ સવાલો ઊઠતા રહ્યા છે.

ગુજરાતમાં દારૂબંધી (પ્રોહિબિશન)ના મુદ્દા અને પોલીસની ભૂમિકા સહિતની બાબતો વિશે પૂર્વ આઈપીએસ અધિકારી રાહુલ શર્માએ બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું કે ગુજરાતમાંથી દારૂબંધી હઠાવવી જોઈએ.

અત્રે નોંધવું કે 2017માં રાહુલ શર્માએ ખુદ પોતાની પાર્ટી લૉન્ચ કરવાની જાહેરાત કરી હતી અને તેમાં દારૂબંધી હઠાવવાનો મુદ્દો પણ સામેલ હતો.

તેમણે કહ્યું, “ગુજરાતમાં દારૂબંધી હઠાવવાથી સંબંધિત ભ્રષ્ટાચાર દૂર થશે અને ઑર્ગેનાઇઝ્ડ ક્રાઇમ પણ ઘટી શકે છે. ખરેખર ક્રાઇમ રેટ (ગુનાના દર) વધવા માટે માત્ર દારૂના સેવનનું પરિબળ જવાબદાર નથી હોતું. તેની પાછળ અન્ય ઘણાં કારણો હોય છે.”

“વળી જો ક્રાઇમ અગેઇન્સ્ટ વિમેન (મહિલાઓ) સાથે થતાં ગુનાની વાત કરીએ, તો જે રાજ્યોમાં દારૂબંધી નથી તેવાં રાજ્યો ગુજરાત કરતાં સારી સ્થિતિમાં છે.”

જોકે, પૂર્વ આઈપીએસ અધિકારી રમેશ સવાણી જેઓ વડોદરા ખાતે પોલીસ ટ્રેનિંગ સ્કૂલના પ્રિન્સિપાલ પણ રહી ચૂક્યા છે તેમનો મત આ મામલે થોડો અલગ છે.

તેમનું કહેવું છે કે કાયદાના અમલ કે વહીવટી બાબતોમાં કોઈ સમસ્યા હોય તો તેનો ઉપચાર અને નિવારણ કરવું જોઈએ. નહીં કે તેને રદ કરી દેવો.

દારૂબંધીની કેટલી જરૂર છે?

પ્રતીકાત્મક તસવીર

ભૂતપૂર્વ ‘ઇન્સ્પેક્ટર જનરલ ઑફ પોલીસ’ રૅન્ક પર સેવા આપી ચૂકેલા રમેશ સવાણી કહે છે, “શું હત્યા થાય તો એનો અર્થ એવો કે આઈપીસીની કલમ 302 હઠાવી લેવી જોઈએ? જમીન સુધારણા સહિતના કાયદાઓમાં ઉલ્લંઘન થતા જોવા મળે છે. પણ જરૂર છે સમસ્યાના ઉપચારની અને નિવારણ કરવાની.”

દારૂબંધી મામલેના ભ્રષ્ટાચાર મામલે પોલીસની ભૂમિકા પર ઊઠતાં સવાલો વિશે રમેશ સવાણી કહે છે, “કેટલાક પોલીસકર્મી-રાજકારણીઓ વચ્ચેના મેળાપીપણા અને સ્થાપિત હિતોના દૂષણને લીધે સિસ્ટમ બદનામ થાય છે. ખરેખર નેશનલ પોલીસ કમિશનની ભલામણો રાજ્યએ લાગુ કરવી જોઈએ. સ્થિતિ એવી થઈ ગઈ છે કે...


વિજય રૂપાણી

તેમણે આ પૉલિસી જાહેર કરતાં કહ્યું, “ગુજરાત બેસ્ટ ઇન્વેસ્ટમૅન્ટ ડેસ્ટિનેશન સ્ટેટ બન્યું છે, જે કારણે રાજ્યમાં ઘણું રોકાણ થઈ રહ્યું છે. આ પૉલિસીના કારણે નાના અને મોટા ઉદ્યોગકારો માટે પાવર કોસ્ટ ઘટશે.”

“હાલ ઔદ્યોગિક એકમોને આઠ રૂપિયા પ્રતિ યુનિટ પાવર મળે છે. પાવર એ ઉત્પાદનખર્ચનો એક મહત્ત્વપૂર્ણ ભાગ છે.”

આ પૉલિસીનો હેતુ સ્પષ્ટ કરતાં તેમણે કહ્યું કે ગુજરાતના ઉદ્યોગકારોની પ્રોડક્શન કોસ્ટ ઘટે અને સમગ્ર વિશ્વમાં મેડ ઇન ગુજરાત બ્રાન્ડ હરિફાઈમાં ટકી શકે અને પર્યાવરણ માટે અનુકૂળ શુદ્ધ વીજઉત્પાદનને વેગ મળે તે હેતુ માટે નવી સોલર પૉલિસી જાહેર કરવામાં આવી છે.

મુખ્ય મંત્રી દ્વારા પુન:પ્રાપ્ય ઊર્જાઉત્પાદન માટે આ પૉલિસીમાં અનેક અનુકૂળ જોગવાઈઓ કરવામાં આવી છે.

નવી 'સોલર પાવર પૉલિસી'ની ખાસ બાબતો?

પ્રતીકાત્મક તસવીર

રાજ્યની નવી સોલર પાવર પૉલિસી-2021 પ્રમાણે હવે રાજ્યમાં કોઈ પણ વ્યક્તિ કે ડેવલપર કે ઉદ્યોગ પોતાની જમીનમાં કોઈ પણ પ્રકારની મર્યાદા વિના પોતાની જરૂરિયાત મુજબ સોલર પ્રોજેક્ટ સ્થાપી શકશે.

આ સિવાય સોલર પ્રોજેક્ટ સ્થાપવા ઉદ્યોગો માટે સેન્કશન્ડ લૉડ કે કૉન્ટ્રેક્ટ ડિમાન્ડના 50%ની વર્તમા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ન મર્યાદા પણ દૂર કરાઈ છે.

નવી પૉલિસીની જોગવાઈ પ્રમાણે ગ્રાહકો તેમની છત કે જગ્યા પર સોલર પ્રોજેક્ટ્સ સ્થાપી શકશે.

તેમજ પોતાની છત કે જગ્યા જે તે પરિસરમાં વીજઉત્પાદન અને વીજવપરાશ માટે થર્ડ પાર્ટીને લીઝ પર પણ આપી શકશે.

નવી પૉલિસી અંતર્ગત વીજકંપનીઓને PPA (પાવર પરચેસિંગ ઍગ્રિમેન્ટ) માટે આપવાની સિક્યૉરિટી ડિપૉઝિટની રકમ પ્રતિ મેગાવૉટ 25 લાખ રૂપિયાથી ઘટાડીને પાંચ લાખ રૂપિયા પ્રતિ મેગાવૉટ કરાઈ છે.

નવી પૉલિસી અંતર્ગત એકથી વધારે ગ્રાહકોનું જૂથ પોતાના વપરાશ માટે સામૂહિક મૂડીરોકાણથી સોલર પ્રોજેક્ટ સ્થાપીને તેમાંથી ઉત્પાદિત થતી વીજળીનો વપરાશ તેમના મૂડીરોકાણના પ્રમાણમાં કરી શકશે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

https://youtu.be/GtHfX3OcrhI