શાહે પોતાની પૉસ્ટમાં લખ્યું હતું, ''વિરાટ કોહલી માત્ર સારા બૅટ્સમૅન જ નહીં પરંતુ તેની સાથે દુનિયાના સૌથી ખરાબ વ્યવહાર કરનારા ખેલાડી પણ છે."

"ક્રિકેટની પ્રતિભા સિવાય તેમની પાસે ઘમંડ અને ખરાબ વ્યવહાર પણ છે. અને હાં, મારો દેશ છોડવાનો કોઈ વિચાર નથી.''

નસીરુદ્દીને આ સિવાય અમેરિકન એક્ટિવિસ્ટ ચેલ્સિયા મૈનિંગના એક કથનની પૉસ્ટ પણ કરી હતી.

તેઓએ પૉસ્ટમાં જણાવ્યુ હતુ કે, ''જે સત્તામાં હોય છે તેમના પર સવાલ ઊભા કરવામાં આવે છે તો તેઓ રાષ્ટ્રવાદનો સહારો લે છે.''

બોલીવૂડના અભિનેતા નસિરુદ્દીન શાહની આ પૉસ્ટના અમૂક લોકોએ વખાણ કર્યાં હતાં તો અમૂક લોકોએ તેમની ટીકા પણ કરી હતી.

હાલમાં જ વિરાટ કોહલીએ પોતાની ઍપ પર એક વીડિયો પૉસ્ટ કર્યો હતો, જેમાં તેમણે એક વ્યક્તિ વિશે ટિપ્પણી કરી હતી.

વિરાટ કોહલી આ વીડિયોમાં જણાવી રહ્યા છે કે જેમને ભારતીય ખેલાડીઓ પસંદ નથી, તેમણે ભારત છોડી દેવું જોઈએ.

વિરાટ કોહલીનો આ વીડિયો તેમના જન્મદિવસ પર લૉન્ચ કરવામાં આવેલી ઍપ પર અપલોડ કરાયો હતો.

આ વીડિયોમાં તેઓ એક વ્યક્તિના સવાલને જવાબ આપી રહ્યા હતા.

આ યૂઝરે લખ્યું હતું, ''તમે ઓવરરેટેડ ખેલાડી છો. વ્યક્તિગત રીતે મને કંઈ ખાસ નજર ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

આવતું નથી."

"મને ભારતીય બૅટ્સમૅનની સરખામણીએ બ્રિટીશ અને ઑસ્ટ્રેલિયન બૅટ્સમૅન પસંદ છે.''

તેના જવાબમાં વિરાટે જણાવ્યું હતું, ''મને લાગે છે કે તમારે ભારતમાં રહેવું ના જોઈએ, અન્ય જગ્યાએ તમારે રહેવું જોઈએ.''

યૂઝરની કૉમેન્ટ પર વિરાટ કોહલીએ જણાવ્યું હતું, ''તમે ભારત દેશમાં રહીને અન્ય દેશોને કેમ પસંદ કરો છો?"

"તમે મને પસંદ કરતા નથી તો કોઈ વાત નહીં પરંતુ મને નથી લાગતું કે તમારે આપણા દેશમાં રહીને અન્ય દેશની વસ્તુ પસંદ કરવી જોઈએ. પોતાની પ્રાથમિકતા નક્કી કરો.''

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


શિંજો આબે ગુજરાતના પ્રવાસ દરમિયાન નરેન્દ્ર મોદી સાથે

બે દિવસની મુલાકાત દરમિયાન ટ્રમ્પ દિલ્હી અને અમદાવાદ જશે. તેમના સ્વાગત માટે ગુજરાતમાં જોરદાર તૈયારી ચાલી રહી છે. અમેરિકાના હ્યુસ્ટનમાં યોજાયેલા ભવ્ય 'હાઉડી, મોદી' કાર્યક્રમની માફક જ અમદાવાદમાં 'નમસ્તે ટ્રમ્પ' ઇવેન્ટનું આયોજન થઈ રહ્યું છે.

ટ્રમ્પના સ્વાગતની તૈયારી વચ્ચે વિરોધ પક્ષોથી માંડીને સોશિયલ મીડિયા સુધીના સ્તરે એ ચર્ચા ચાલી રહી છે કે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી વિદેશી રાષ્ટ્રાધ્યક્ષોને હંમેશા ગુજરાત જ શા માટે લઈ જાય છે?

નરેન્દ્ર મોદીએ 2014ની 16, મેએ વડા પ્રધાનપદ સંભાળ્યું ત્યારથી અત્યાર સુધીમાં 100થી વધુ દેશના વડા ભારતની મુલાકાતે આવી ચૂક્યા છે. તેમાં એક દેશના અલગ-અલગ સમયે રાષ્ટ્રાધ્યક્ષ બનેલા જુદા-જુદા વડાઓનો પણ સમાવેશ થાય છે.

નરેન્દ્ર મોદી દરેક રાષ્ટ્રાધ્યક્ષને ગુજરાત કે તેમના સંસદીય મતવિસ્તાર બનારસ લઈ ગયા નથી એ જગજાહેર છે, પણ ચીની રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ, જાપાનના વડા પ્રધાન શિંજો આબે અને ઇઝરાયલના વડા પ્રધાન બિન્યામિન નેતન્યાહૂ જેવા દિગ્ગજ નેતાઓને તેમણે ગુજરાત અને બનારસની સહેલ કરાવી છે.

નરેન્દ્ર મોદીના ગૃહ-રાજ્ય ગુજરાત અને સં... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

સદીય મતવિસ્તાર વારાણસીની મુલાકાત ક્યા-ક્યા રાષ્ટ્રાધ્યક્ષે લીધી હતી એ જાણી લઈએ.

1. શી જિનપિંગ

પદઃ ચીનના રાષ્ટ્રપતિ

પ્રવાસ સમયઃ 17થી 19 સપ્ટેમ્બર, 2014

સાબરમતી આશ્રમમાં ચરખો ચલાવી રહેલા શી જિનપિંગ અને નરેન્દ્ર મોદી

વિદેશી રાષ્ટ્રાધ્યક્ષોને ગુજરાત દર્શન કરાવવાની શરૂઆત શી જિનપિંગની મુલાકાત સાથે થઈ હતી. જિનપિંગ તેમનાં પત્ની પેંગ લિયુઆન સાથે 2014ની 17 સપ્ટેમ્બરે અમદાવાદ પહોંચ્યાં હતાં.

મોદી જિનપિંગને સાબરમતી આશ્રમ લઈ ગયા હતા, જ્યાં જિનપિંગે ચરખો ચલાવ્યો હતો.

એ પ્રવાસ દરમિયાન ભારત-ચીન વચ્ચે ત્રણ કરાર પર સહીસિક્કા થયા હતા.

છી જિનપિંગના સ્વાગતમાં સાબરમતીના કિનારે પરંપરાગત નૃત્ય પ્રસ્તુત કરવામાં આવ્યું હતું. ત્યાં મોદીએ જિનપિંગને હિંચકે પણ ઝૂલાવ્યા હતા.

એ પછી જિનપિંગ દિલ્હી ગયા હતા, જ્યાં તેમણે કેટલાક વધુ કરારો પર સહીસિક્કા કર્યા હતા.

2. ડોનાલ્ડ રબીન્દ્રનાથ રામોતાર

પદઃ ગુયાનાના તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ

પ્રવાસ સમયઃ 7થી 12 જાન્યુઆરી, 2015

ગાંધીનગરમાં નરેન્દ્ર મોદી સાથે ડોનલ્ડ રબીન્દ્રનાથ

2015ની આઠમી અને નવમી જાન્યુઆરીએ ગુજરાતની રાજધાની ગાંધીનગરમાં પ્રવાસી ભારતીય દિવસની ઊજવણી કરવામાં આવી હતી. તેમાં ડોનલ્ડ રબીન્દ્રનાથ રામોતાર મુખ્ય મહેમાન હતા.

ભારતીય મૂળના જે લોકો ગુયાનામાં રહે છે. તેમનાં નામ પણ ભારતીય નામો સાથે મળતાં આવે છે. એ કારણે રબીન્દ્રનાથને આ કાર્યક્રમમાં આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું હતું.

3. શેરિંગ તોબગે

પદઃ ભૂતાનના તત્કાલીન વડાપ્રધાન

પ્રવાસ સમયઃ 10થી 18 જાન્યુઆરી, 2015

ભારત મુલાકાત દરમિયાન ભૂતપૂર્વ વિદેશ પ્રધાન સુષમા સ્વરાજ સાથે શેરિંગ તોબગે

અમદાવાદમાં 'વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત સમિટ' યોજવામાં આવી ત્યારે શેરિંબ તોબગે અમદાવાદ આવ્યા હતા. સમિટના ઉદ્ઘાટન કર્યા બાદ તેમણે એ પ્રવચન પણ આપ્યું હતું. એ પછી તેમની અને નરેન્દ્ર મોદી વચ્ચે તમામ મુદ્દે મંત્રણા થઈ હતી.

સાબરમતી આશ્રમની મુલાકાત બાદ દિલ્હી પહોંચેલા તોબગે ત્યાંથી નરેન્દ્ર મોદીના મતવિસ્તાર વારાણસી જવા રવાના થયા હતા. એ પછી તેમણે બિહારસ્થિત બોધ ગયાની મુલાકાત પણ લીધી હતી.

4. ફિલિપ જેસિંટો ન્યૂસી

પદઃ મોઝામ્બિકના રાષ્ટ્રપતિ

પ્રવાસ સમયઃ 4થી 8 ઑગસ્ટ, 2015

આણંદસ્થિત કૃષિ યુનિવર્સિટીમાં ફિલિપ જેસિન્ટો

મોઝામ્બિકના રાષ્ટ્રપતિ ફિલિપ જેસિંટોનો ભારત સાથે જૂનો સંબંધ છે. તેમણે અમદાવાદસ્થિત ભારતીય પ્રબંધન સંસ્થાન (આઈઆઈએમ)માંથી મૅનેજમૅન્ટની ડિગ્રી મેળવી છે.

મુલાકાત...


શિકાગો આ રૅકેટનું કેન્દ્ર છે. પોલીસે આ મામલે ભારતીય તેલુગૂ કપલની ધરપકડ કરી છે જેના પર આ રૅકેટ ચલાવવાનો આરોપ છે.

ફેડરલ પોલીસ પ્રમાણે અમેરિકામાં યોજાનારા તેલુગૂ અને અન્ય સાંસ્કૃતિક આયોજનોમાં ભાગ લેવાના બહાને તેલુગૂ સિનેમાનાં કલાકારોને બોલાવી તેમની પાસે વેશ્યાવૃત્તિ કરાવવામાં આવી રહી હતી.

હોમલૅન્ડ સિક્યૉરિટીના સ્પેશિયલ એજન્ટે જણાવ્યું, ''34 વર્ષીય કિશન મોડુગમુડી આ રૅકેટના માસ્ટરમાઇન્ડ છે અને તેમના પત્ની ચંદ્રકલા મોડુગમુડી આમાં પાર્ટનર છે.''

કિશનને લોકો રાજ ચેન્નુપતિના નામથી પણ જાણે છે. તેમની પત્ની ચંદ્રકલાને વિભા અને વિભા જયાના નામથી પણ ઓળખવામાં આવે છે.

કોર્ટમાં દાખલ કરવામાં આવેલી 42 પેજની અરજીમાં સેક્સ રૅકેટમાં સામેલ મહિલાઓની ઓળખ જણાવવામાં આવી નથી. અરજીમાં આ મહિલાઓને એ, બી, સી અને ડી જેવાં નામો આપવામાં આવ્યાં છે.

શું તમે આ વાંચ્યું?

તપાસ અધિકારીઓએ સેક્સ રૅકેટની પીડિત યુવતીઓ સિવાય કેટલાક ગ્રાહકોની પણ પૂછપરછ કરી છે. અધિકારીઓએ કોર્ટને જણાવ્યું કે આરોપીઓના ઘરેથી કેટલીક ડાયરીઓ અને હિસાબના પુસ્તક મળ્યાં છે.

ડાયરીઓમાં હીરોઇનોનાં નામોની સાથે તેમના ગ્રાહકોનાં નામો પણ સામેલ છે.

સેક્સ રૅક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ેટની ખબર કેવી રીતે પડી?

સ્પેશિયલ એજન્ટ બ્રાયનના સોગંદનામા પ્રમાણે 20 નવેમ્બર 2017એ એક યુવતી શિકાગોથી ઓ'હેયર ઇન્ટરનેશનલ ઍરપૉર્ટ પહોંચી હતી.

સોગંદનામામાં આ છોકરીને 'એ' તરીકે ઓળખવામાં આવી છે. તેમની પાસે બી1/બી2 ટૂરિસ્ટ વિઝા હતા, જે અમેરિકન એમ્બેસીમાંથી આપવામાં આવ્યા હતા.

ઍરપૉર્ટ પર આ યુવતીએ જે ઇમિગ્રેશનના ડૉક્યુમેન્ટ્સ સોંપ્યા, તેના પ્રમાણે 18 નવેમ્બર 2017એ દક્ષિણ કેલિફોર્નિયામાં તેલુગૂ અસોસિયેશન તરફથી સન્માનિત થવાની હતી.

બીજા ડૉક્યુમેન્ટ્સમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે તે કેલિફોર્નિયા તેલુગૂ અસોસિયેશનની સ્ટાર નાઇટમાં સામેલ થવાની હતી અને અમેરિકામાં 10 દિવસ રહેવાની હતી.

ઇમિગ્રેશન અધિકારીઓને શંકા ગઈ, કેમ કે યુવતીએ 18 નવેમ્બરે કેલિફોર્નિયામાં યોજાનારી ઇવેન્ટમાં સામેલ થવાનું હતું, જ્યારે તેણી બે દિવસ બાદ શિકાગો ઍરપૉર્ટ પર ઊતરી હતી.

જ્યારે તેમને આ વિશે પૂછવામાં આવ્યું ત્યારે નૉર્થ અમેરિકા તેલુગૂ સોસાયટીના કાર્યક્રમમાં ભાગ લેવા આવી છે તેમ જણાવ્યું.

તેણે એક ચિઠ્ઠી પણ દેખાડી જેમાં જણાવાયું હતું કે તેઓ 25 નવેમ્બર 2017ના રોજ ઇલિનોયની સ્કેમબર્ગ સ્થિત પરિષદમાં મહેમાન છે.

તેલૂગુ અસોસિયેશનોને હીરોઇનની જાણકારી નથી

અધિકારીઓએ જ્યારે દક્ષિણ કેલિફોર્નિયાના તેલુગૂ અસોસિયેશનના અધ્યક્ષ સાથે વાત કરી તો તેમણે જણાવ્યું કે 18 નવેમ્બરે કેલિફોર્નિયામાં તેમનો એક કાર્યક્રમ હતો, પરંતુ તેઓ આ હીરોઇનને જાણતા નથી તેમજ તેઓ તેમના મહેમાન પણ નથી.

ઉત્તર અમેરિકા તેલુગૂ અસોસિયેશનના ઓફિસરોએ જણાવ્યું કે ન તો તેઓ આ હીરોઇનોને જાણે છે અને તેમનો 25 નવેમ્બરે કોઈ કાર્યક્રમ પણ નહોતો.

આટલી જાણકારી મળ્યા બાદ અધિકારીઓએ યુવતીને ત્યાં આવવાનું સાચું કારણ પૂછ્યું ત્યારે તેમણે જણાવ્યું કે તેલુગૂ અસોસિયેશનોના આ નિમંત્રણ પત્ર તેને રાજૂ નામના વ્યક્તિએ આપ્યાં હતાં. રાજૂને તે ભારતમાં મળી હતી.

રાજૂએ જ તેમની ઍર ટિકિટ અને હૉટલની વ્યવસ્થા કરી આપી હતી. તે ઍરપૉર્ટ પર પણ લેવા આવવાનો હતો.

યુવતીએ અધિકારીઓને રાજૂનું ઈ-મેઇલ આઈડી અને ફોન નંબર પણ આપ્યાં.

તપાસમાં અધિકારીઓને એક ઇન્ટરનેટ પોસ્ટની ખબર પડી કે જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે, ''કિશન મોડુગમુડી ઉર્ફે રાજૂ ચેન્નુપતિ કેટલાક ફિલ્મી કલાકારોને વેશ્યાવૃત્તિમાં સામેલ કરવા માંગે છે."

"તે બોગસ વિઝા પર યુવતીઓને અમેરિકા બોલાવતો હતો અને તેમને સેક્સ રૅકેટમાં સામેલ કરતો હતો. શિકાગોમાં વિભા જયમ તેમની મદદ કરતી હતી.''

દિલ્હીથી આવેલી...


શિક્ષક રાજાભાઈ પુરોહિત

ઉત્તર ગુજરાતમાં શિક્ષણ તરીકે સેવા બજાતા રાજાભાઈ પુરિહિતના આ શબ્દો છે.

રાજાભાઈ પાસે પૈસા નહોતા અને પૈસાની જરૂર હતી. તેમજ તેમને બૅન્કમાં લૉન પણ નહોતી મળતી. એટલે રાજા પુરોહિતે ગામમાં ધીરધારનું કામ કરનારા પાસેથી પૈસા લેવાનું નક્કી કર્યું.

"હું એમની પાસે ગયો ત્યારે એમણે કહ્યું કે માસ્તર છો એટલે વધારે વ્યાજ નહીં લઉં. એમ કહીને મને ત્રણ લાખ વ્યાજે આપ્યા. છ મહિના પછી ખેતીની આવક થતા હું સામેથી એમને 30 હજાર આપવા ગયો ત્યારે મુશ્કેલીઓની શરૂઆત થઈ."

"ભરોસો રાખી મેં મોટી ભૂલ કરી હતી. એ માણસ પોતાની જુબાનથી ફરી ગયો. તેઓએ મને દસ ટકા ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ પ્રમાણે હિસાબમાં ચાર લાખ બાકી બતાવ્યા અને હું વ્યાજના ચક્કરમાં ફસાઈ ગયો."

ઉપરના શબ્દો દેવું ચૂકવવા પોતાની કિડની વેચનાર રાજાભાઈ પુરોહિના છે.

થરાદ ગામના હરેશભાઈ ભાટી ધીરધારના લાઇસન્સ વગર લોકોને વ્યાજે પૈસા આપતા હોવાનું અને તેમની પાસેથી જ વ્યાજે પૈસા લીધા હોવાનું રાજભાઈ બીબીસી ગુજરાતી સાથેની વાતચીતમાં જણાવે છે.

વ્યાજનું ચક્કર

ભારત સરકારે માનવઅંગો વેચવાં પર પ્રતિબંધ લગાવ્યો છે, પણ પૈસાની જરૂરિયાતવાળા લોકો આજે પણ પરદેશ જઈને પોતા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

નાં અંગો વેચતા હોવાની વિગતો સામે આવતી રહે છે.

ઉત્તર ગુજરાતના શિક્ષક રાજાભાઈ પુરોહિત દેવાની ચુંગાલમાં એવા ફસાયા કે ઇન્ટરનેટની મદદથી એક એજન્ટ દ્વારા પોતાની એક કિડની વેચી દીધી.

આમ છતાં વ્યાજખોરોએ પરેશાન કરતા નાછૂટકે એ પોલીસ પાસે ગયા અને પોલીસે વ્યારખોરોની ધરપકડ કરીને કિડની વેચનારની તપાસ શરૂ કરી છે.

પીડિત શિક્ષક રાજાભાઈ પુરોહિત વ્યાજના ચક્કરમાં એવા ફસાયા હતા કે એક સમયે તેઓએ આત્મહત્યા કરવાનો વિચાર પણ કરી લીધો હતો.

ચીન : વુહાનમાં માસ્ક અને સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગ વગર થઈ સેંકડો લોકોની પુલ પાર્ટી

દેવાના ચક્કરમાંથી નીકળવા ફરી વ્યાજે પૈસા લીધા

થરાદ પોલીસ સ્ટેશન

મૂડી વગર પૈસા લઈને આપવા એ રાજા માટે સવાલ હતો. તેમણે પોતાના લગ્નમાં મળેલી ઘણી ચીજવસ્તુઓ વેચી દીધી અને પૈસા ચૂકવતા રહ્યા.

રાજા કહે છે કે એક દિવસ તેમણે સરવાળો માંડ્યો તો વ્યાજપેટે તેમણે  છૂટકછૂટક કરીને નવ લાખ રૂપિયા આપી દીધા હતા. "આમ છતાં મારી પાસે ઉઘરાણી કરતો. માર મારતો  હતો."

રાજાએ દેવાના આ ચક્કરમાંથી નીકળવા નીચા વ્યાજે પૈસા લેવાનું નક્કી કર્યું.

બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં એમણે કહ્યું કે "મેં એનો હિસાબ પૂરો કરવા માટે દેવાભાઈ રબારી પાસેથી ચાર લાખ વ્યાજે લીધા. એમણે મને સાડા છ ટકા વ્યાજે પૈસા આપવાનું કર્યું. એટલે મેં એમની પાસેથી વ્યાજે ચાર લાખ લઈને હરેશ ભાટીને આપ્યા. એ પણ ફરી ગયો અને 10 ટકા વ્યાજે ગણવાનું શરૂ કર્યું."

અને કિડની વેચવા તૈયાર થયા...

આરોપી હરેશ ભાટી

વ્યાજના ચક્કરમાં દુખી થઈ ગયેલા રાજાએ ક્યાંક વાંચ્યું હતું કે પરદેશમાં કિડની વેચવાના પૈસા મળે છે.

રાજા કહે છે કે તેમણે વર્ષ 2014માં ઇન્ટરનેટથી તપાસ કરી તો ખબર પડી કે શ્રીલંકાના કોલંબોમાં ડૉ. મોનિક નૉવલોક કિડની ખરીદે છે.

તેઓ કહે છે, "એમણે મને એક કિડનીના 15 લાખ 80 હજાર આપવાનું કહ્યું હતું. બધું બરાબર ચાલ્યું ને હું એમના કહેવા પર પૂણે ગયો. પૂણેની હોટલમાં એમનો માણસ આવીને કોલંબોની ટિકિટ આપી ગયો. 31 માર્ચ, 2014ના દિવસે હું પૂણેથી ફ્લાઇટમાં કોલંબો ગયો."

"શ્રીલંકામાં સવારે મને હૉસ્પિટલ બોલાવ્યો. બીજા દિવસે શ્રીલંકાની અલગઅલગ સરકારી કચેરીમાં લઈ જઈ મારી પાસે કાગળો પર સહીઓ કરાવી. મારી કિડની કાઢીને 9 એપ્રિલે મને રજા આપી. હું મુંબઈ ઍરપૉર્ટ પર ઊતર્યો એટલે ડૉ. મોનિકના માણસે મને 11 લાખ આપ્યા હતા. અને આપેલા એડ્રેસ પરથી સુરત કાપડ બજારમાંથી 4 લાખ 80 હજાર લીધા."

"થરાદ આવીને મેં હરેશ અને દેવાને પૈસા ચૂકવ્યા. હરેશને સાત...


શિક્ષકોએ આ રકમ સાર્વજનિક હૉસ્પિટલ ટ્રસ્ટને આપી છે.

"અરવલ્લી જિલ્લામાં 5500 પ્રાથમિક શિક્ષકો છે, જેમાંથી અમે 2000 શિક્ષકોનો સંપર્ક કરી શક્યાં હતાં. માત્ર 24 કલાકની અંદર અમે 18.45 લાખ રૂપિયાની રકમ ભેગી કરી."

"અમે આ રકમ હૉસ્પિટલમાં આપી જેનો ઉપયોગ કરીને કોરોના દરદીઓની સારવાર માટેનાં સાધનો વસાવવામાં આવ્યાં."

અરવલ્લી જિલ્લાનાં પ્રાથમિક શિક્ષણ અધિકારી સ્મિતા પટેલના આ શબ્દો છે.

ગુજરાતમાં કોરોના વાઇરસના કેસમાં વધારો થતા દરદીઓને ઓક્સિજન બેડ મેળવવામાં મુશ્કેલી થઈ રહી છે. દરેક જિલ્લાની જેમ અરવલ્લી જિલ્લામાં પણ હૉસ્પિટલોમાં સુવિધા ઓછી પડી રહી છે.

જિલ્લાના ઘણા દરદીઓને સારવાર લેવા માટે બીજા શહેરમાં જવું પડે છે.

રાજકોટનાં સાસુ-વહુએ સિલાઈથી ભેગા કરેલા પૈસા કોરોના દર્દીઓ માટે દાન કર્યા

જ્યારે જિલ્લાના પ્રાથમિક શિક્ષકોને ખબર પડી કે મોડાસાની સાર્વજનિક હૉસ્પિટલમાં ઓક્સિજન બેડની અછતના કારણે કોરોના વાઇરસના દરદીઓને સારવાર મેળવવામાં મુશ્કેલી થઈ રહી છે, ત્યારે શિક્ષકો મદદ માટે આગળ આવ્યા છે.

શિક્ષકોએ ફાળો ઉઘરાવી મોડાસાની સાર્વજનિક હૉસ્પિટલમાં બાઇપેપ, મલ્ટિવર્ક મૉનિટર, ઓક્સિજન પમ્પ, ફાઉલર બેડ સાથેની સુવિધ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાવાળા આઠ બેડ મુકાવ્યા, જેથી જરૂરિયાતમંદને સારવાર મળી શકે.

સાર્વજનિક હૉસ્પિટલના સુપરિન્ટેન્ડેન્ટ રાકેશ પટેલે બીબીસીને જણાવ્યું કે હૉસ્પિટલમાં 16 આઈસીયુ બેડ છે પરંતુ દરદીઓની સંખ્યામાં વધારો થતા બેડની અછત ઊભી થઈ હતી.

"જ્યારે પ્રાથમિક શિક્ષણ વિભાગના અધિકારીઓએ અમને જણાવ્યું કે તેઓ હૉસ્પિટલમાં બેડ વધારવા માટે નાણાકીય મદદ કરવા માગે છે ત્યારે અમને સુખદ આશ્ચર્ય થયું હતું. આ કપરા સમયમાં પ્રાથમિક શિક્ષકોએ માનવતાનું ઉત્તમ ઉદાહરણ પૂરું પાડ્યું છે."

જ્યારે શિક્ષકો મદદ માટે આગળ આવ્યા

શિક્ષકોએ ફાળો ઉઘરાવી મોડાસાની સાર્વજનિક હોસ્પિટલમાં બાઇપેપ, મલ્ટી વર્ક મોનિટર ,ઓક્સિજન પમ્પ, ફાઉલર  બેડ સાથેની સુવિધા વાળા આઠ બેડ મૂકાવ્યા જેથી જરૂરિયાતમંદને સારવાર મળી શકે.

અરવલ્લી જિલ્લાના પ્રાથમિક શિક્ષકોને કોરોના દરદીઓની ટેલિફોનિક કાઉન્સેલિંગ કરવાની જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે.

મેઘરજ તાલુકાના ઈસરી ગામમાં રહેતી એક છોકરીને કાઉન્સેલિંગ કરવા માટે જિલ્લાના પ્રાથમિક શિક્ષકે ફોન કર્યો હતો.

કાઉન્સેલિંગ દરમિયાન છોકરીએ કહ્યું કે મારા પિતાને મોડાસાની સાર્વજનિક હૉસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા છે અને તેમનું ઓક્સિજન લેવલ સતત ઘટતા હૉસ્પિટલના ડૉક્ટરઓએ તેમને બીજી હૉસ્પિટલમાં શિફ્ટ કરવા માટે કહ્યું છે.

સ્મિતા પટેલે બીબીસીને જણાવ્યું કે, "છોકરીની વાત શિક્ષકને સ્પર્શી ગઈ અને તેમણે આવીને મારી સાથે વાત કરી. અમે સાર્વજનિક હૉસ્પિટલનો સંપર્ક કર્યો તો ત્યાં હાજર અધિકારીએ કહ્યું કે તેમની પાસે જગ્યા તો છે પરંતુ બેડ અને બીજી સુવિધાઓ ઊભી કરવા માટે પૈસા નથી."

"ત્યારબાદ અમે હૉસ્પિટલને નાણાકીય મદદ કરવાનું નક્કી કર્યું અને અમારા શિક્ષકોને ફાળો આપવા માટે સંપર્ક કર્યો. અમે 2000 શિક્ષકોને સંપર્ક કરી શક્યા અને રકમ આપવા માટે જણાવ્યું. શિક્ષકોએ પણ શક્ય એટલી મદદ કરી."

"અમે આ રકમ સાર્વજનિક હૉસ્પિટલ ટ્રસ્ટને આપી અને હૉસ્પિટલના અધિકારીઓએ તે રકમનો ઉપયોગ કરીને સારવાર માટેનાં સાધનો વસાવ્યાં."

સુપરિન્ટેન્ડેન્ટ રાકેશ પટેલ કહે છે, "હૉસ્પિટલમાં સુવિધાઓ વધારવા માટે જિલ્લા વિકાસ અધિકારી (ડી.ડી.ઓ.) સાથે વાત કરી હતી. અમે બજેટ રિલીઝ થાય તે માટે રાહ જોઈ રહ્યા હતા અને શિક્ષકોએ આગળ આવીને મદદ કરી, જે ખરેખર બહુ આનંદની વાત છે."

શિક્ષકોએ 10000 સુધીનો ફાળો આપ્યો

જિલ્લા પ્રાથમિક શિક્ષણ અધિકારીએ માત્ર 2000 શિક્ષકોનો સંપર્ક કરી શક્યા પરંતુ દરેક શિક્ષકે આ ભગીરથ કાર્યમાં પોતાના ફાળો આપ્યો છે....


શિક્ષણ પાછળ ખર્ચેલા પૈસા એક પ્રકારનું મૂડી રોકાણ

આજીવિકાના પરંપરાગત સાધનો જમીન અને ગૃહ ઉદ્યોગ દિવસે ને દિવસે ઓછાં થયાં છે. તેવા સંજોગોમાં શિક્ષણ અને રોજગાર વચ્ચેનાં સીધા સંબંધનું મહત્ત્વ વધતાં શિક્ષણની માંગ ઉત્તરોતર વધી છે.

એટલે જે તે રાજ્યના વિકાસ કેટલો સમનવિષ્ટ છે તે ચકાસવા માટે ત્યાંના શિક્ષણનો વિકાસ સમજવો પડે.

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે :

ગુજરાતનો આર્થિક વૃદ્ધિ દર ખુબ ઊંચો છે. પણ શિક્ષણની સ્થિતિ આશા જન્માવતી નથી. રાજ્યની આર્થિક વૃદ્ધિનો જરૂરી લાભ શિક્ષણના વિકાસ મળ્યો હોય એવું દેખાતું નથી.

શિક્ષણની ગુણવત્તાનું ગુલાબી ચિત્ર કેટલું સાચું?

આંકડા દ્વારા રજુ થતું ગુલાબી ચિત્ર વાસ્તવિકતા કરતાં થોડું છેટું

શિક્ષણ માટે જરૂરી માળખાકીય સવલતોમાં નોધપાત્ર સુધારો છે પણ સત્તાવાર આંકડા દ્વારા રજૂ થતું ગુલાબી ચિત્ર વાસ્તવિકતા કરતાં થોડું છેટું છે.

શિક્ષણની ગુણવત્તાનું સ્તર ચિંતાજનક રીતે નીચું છે. એમાં કોઈ નોંધપાત્ર સુધારો થયેલો દેખાતો નથી. રાજ્યમાં સાક્ષરતાનું પ્રમાણ 2001માં 69.14 ટકા હતું, તે વધીને 2011માં 78.03 ટકા થયું છે.

પણ અન્ય રાજ્યોની સરખામણીમાં ગુજરાતનો ક્રમાંક 16માંથી નીચો ઉતરીને... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

18 થયો છે. શાળામાં દાખલ થતાં બાળકોની સંખ્યા વધી છે, પણ 11 થી 14 વર્ષના 5 ટકા બાળકો હજુ પણ સ્કૂલ સુધી પહોંચતા જ નથી.

આ માટે બધાં રાજ્યોની તુલનામાં ગુજરાતનો  ક્રમાંક છેક 22 છે. એનો અર્થ એ થયો કે દેશના ઘણાં રાજ્યોએ ગુજરાત કરતાં વધુ પ્રગતિ કરી છે.

આંકડાઓ પર એક નજર

વચ્ચેથી અભ્યાસ છોડી દેનાર ધોરણ 1 થી 4માં બાળકોની સંખ્યા 1999-2000મા 22.30 ટકામાંથી નોંધપાત્ર રીતે ઘટીને 2014-15માં 1.97 ટકા તેમજ ધોરણ 5 થી 7 વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા 41.88 ટકાથી ઘટીને 6.61 થઈ છે.

આ વર્ષો દરમ્યાન છેલ્લાં થોડાં વર્ષોમાં એક શિક્ષક દ્વારા ચાલતી શાળાઓનું પ્રમાણ ઘટીને 1.5 ટકા અને એક જ વર્ગખંડમાં ચાલતી શાળાનું પ્રમાણ ઘટીને 1.1 ટકા થયું છે.

શાળામાં જરૂરી માળખાકીય સવલતો સુધારવામાં સરકારી પ્રયત્નોનું ઘણું સારું પરિણામ મળ્યું છે.

ગુજરાત સરકારના શિક્ષણ મંત્રાલયના આંકડા પ્રમાણે, હવે 99.9 ટકા શાળાઓમાં વિદ્યાર્થિનીઓ માટે અલગ ટોઇલેટની અને પીવાના પાણીની સગવડ છે.

99.7 ટકા શાળામાં વીજળી અને 70.7 ટકા શાળાઓમાં કોમ્પ્યુટર લેબ છે. ગુજરાતમાં માળખાકીય સવલતો અન્ય રાજ્યો કરતાં ઘણી સારી છે અને છેલ્લાં પાંચ વર્ષમાં ઘણો  સુધાર પણ  આવ્યો છે.

સરકારી આંકડા અને વાસ્તવિક સ્થિતિ વિરોધાભાસી

ગુજરાતની 81.1 ટકા શાળામાં છોકરીઓ માટે અલગ ટોઇલેટ

પણ આ આંકડા 'પ્રથમ' નામની બિન-સરકારી સંસ્થા દ્વારા હાથ ધરવામાં આવતાં વાર્ષિક સર્વે 'અસર' (ASER)ના તારણો સાથે મેળ ખાતા નથી.

'અસર'ના સર્વે મુજબ, ગુજરાતની 81.1 ટકા શાળામાં છોકરીઓ માટે અલગ ટોઇલેટ અને 84.6 ટકામાં પીવાનાં પાણીની વ્યવસ્થા છે.

અસરમાં એ પણ નોધાયું છે કે, 75 ટકા શાળામાં કોમ્પ્યુટર લેબ છે, પણ માત્ર 31.5 ટકા શાળામાં જ એનો ઉપયોગ થાય છે. શાળા શિક્ષણની ગુણવત્તા અંગે 'અસરે' 2004થી ધ્યાન દોર્યું છે.

ગુજરાત સરકારે 2009થી ગુણવત્તાની સમીક્ષા કરવા ગુણોત્સવની શરૂઆત કરી અને શાળાઓને એ,બી,સી અને ડી ગ્રેડમાં વહેંચી જરૂર પ્રમાણે પગલાં લેવાની યોજના પણ બનાવી.

જે શાળાઓના પરિણામ ગુણોત્સવ દરમ્યાન સુધર્યાં ના હોય તેમને સ્વૈચ્છિક સંસ્થાઓને સોંપી દેવાની પણ જાહેરાત કરાઈ છે.

પણ 2015માં તત્કાલીન મુખ્યમંત્રી આનંદીબેન પટેલે દિશામાં ખાસ પ્રગતિ નહિ થઈ હોવાની ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.

શાળાઓની ગુણવત્તા અને સ્થિતિ

જાન્યુઆરી 2017માં સરકારે જાહેર કર્યું કે, રાજ્યમાં હવે કોઈ ‘ડી’ ગ્રેડની સ્કૂલ નથી. એટલે કે રાજ્યની બધી શાળામાં ગુણવત્તાનું પ્રમાણ...


શિક્ષણ પાછળ ખર્ચેલા પૈસા એક પ્રકારનું મૂડી રોકાણ

છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષોથી ગુજરાતમાં વાલીમંડળો અને સરકાર 'સ્કૂલ ફી' મુદ્દે આમને-સામને આવી ગયાં હોવાના ઘણા બનાવ નોંધાયા છે. આ મામલા હાઈકોર્ટ અને સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી પણ પહોચ્યાં હતાં.

આથી સવાલ એ છે કે ગુજરાતમાં વાલીઓ અને સ્કૂલ સંચાલકો વચ્ચે છેલ્લાં ઘણાં વર્ષોથી સતત ઘર્ષણ કેમ થઈ રહ્યાં છે? તથા વાલીઓ અને સરકાર વારંવાર કેમ આમને-સામને આવી જાય છે?

આ સમજવા માટે એજ્યુકેશનના ઇકૉનૉમિક્સને સમજવું જરૂરી છે.

રસપ્રદ વાત એ છે કે પહેલા ઇકૉનૉમિક્સ સમજવા એજ્યુકેશન (શિક્ષણ) લેવું પડતું, પણ હવે એજ્યુકેશન લેવા પહેલા એનું ઇકૉનૉમિક્સ સમજવું પડે છે.

છેલ્લા દાયકામાં વાલીઓએ શિક્ષણની નીતિઓ સામે જેટલા વિરોધપ્રદર્શન નથી કર્યાં એના કરતા વધુ પ્રદર્શનો સ્કૂલ ફીના મુદ્દે થયા છે. આમ, સવાલનું મૂળ 'કોસ્ટ ઓફ એજ્યુકેશન' (શિક્ષણ પાછળ થતા ખર્ચ)માં છે.

સ્કૂલ શિક્ષણ પાછળ કેટલો ખર્ચ?

ગુજરાતની 81.1 ટકા શાળામાં છોકરીઓ માટે અલગ ટોઇલેટ

નિષ્ણાતોના નિરીક્ષણ અને વાલીઓના અંદાજ પ્રમાણે ગુજરાતમાં સ્કૂલ શિક્ષણના ખર્ચની વાત કરીએ તો સરકારી સ્કૂલમાં 1-12 ધોરણનો સરેરાશ સ્કૂલ ફી કુલ ખર્ચ (... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

વગર ટ્યુશન) 10થી 12 હજાર રૂપિયા થાય  છે.

જ્યારે ગુજરાત બોર્ડ (ગુજરાતી મીડિયમ)નો ધોરણ 1-12નો સરેરાશ કુલ અંદાજિત ફી ખર્ચ 4-7 લાખ રૂપિયા થાય છે. પરંતુ જો સીબીએસઈ કે આંતરરાષ્ટ્રીય બોર્ડ હોય અથવા ઇંગ્લિશ મીડિયમ સ્કૂલ હોય તો સરેરાશ 8-10 લાખ રૂપિયા સુધી ખર્ચો થતો હોય છે.

નિષ્ણાતોના મતે આ તમામ ખર્ચ મોટા ભાગે સ્કૂલ ફી સંબંધિત છે. તેમાં ટ્રાન્સપોર્ટેશન, સ્ટેશનરી, ટ્યુશન ક્લાસ અને અન્ય શૈક્ષણિક ખર્ચ સામેલ નથી. આ ખર્ચાઓ સામેલ કરતા કુલ ખર્ચમાં 70થી 100 ટકાનો વધારો જોવા મળે છે.

પરંતુ અત્રે એક વાત એ પણ નોંધવા લાયક છે કે રાજ્યમાં ખાનગી સ્કૂલોનું પ્રમાણ રાજ્ય સરકાર કે સ્થાનિક વહીવટીતંત્ર દ્વારા ચાલતી સ્કૂલોની સંખ્યા કરતાં વધી રહ્યું છે.

સૌથી આશ્ચર્યજનક બાબત એ છે કે રાજ્યમાં ખાનગી સ્કૂલોની ફી નિયમન કરતી 'ફી રેગ્યુલેટરી કમિટી' (FRC)ની વેબસાઇટ પર સ્કૂલોની ફીના ઓર્ડર ચકાસતા માલૂમ પડે છે કે ગુજરાતમાં કેટલીક ખાનગી સ્કૂલોની ફી સુરતની સરદાર પટેલ નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ટેકનૉલૉજી (એનઆઈટી) કરતાં પણ ઊંચી છે. એટલે કે ભારતની પ્રતિષ્ઠિત ઇજનેરી કોલેજમાં મળતા શિક્ષણ કરતાં સ્કૂલ્સમાં મળતું માધ્યમિક કે ઉચ્ચતર માધ્યમિક કક્ષાનું શિક્ષણ વધારે મોંઘું છે.

શિક્ષણ ખૂબ જ ખર્ચાળ છે?

એસ.એસ.સી.ની પરીક્ષામાં સતત કથળતું ગુજરાતી ભાષાનું પરિણામ

શું ગુજરાતમાં ખરેખર શિક્ષણ ખૂબ જ ખર્ચાળ છે? એની પાછળ કયાં કારણો રહેલાં છે?

ગુજરાત સરકારના વર્ષ 2018-2019નાં સત્તાવાર આંકડા અનુસાર રાજ્યમાં કુલ સરકારી સ્કૂલોની સંખ્યા 1360 છે, જેમાં મહાનગરપાલિકા સહિતની સ્થાનિક સંસ્થાઓ દ્વારા સંચાલિત સ્કૂલો પણ સામેલ છે. વળી ગ્રાન્ટ-ઇન-એઇડ (સરકાર પાસેથી ગ્રાન્ટ/સહાય મેળવતી સ્કૂલ્સ)ની કુલ સંખ્યા 5209 છે.

બીજી તરફ કુલ ખાનગી સ્કૂલોની સંખ્યા 5265 છે. જેમાં અમદાવાદ, સુરત, વડોદરા, રાજકોટ જેવાં મોટાં શહેરોમાં ખાનગી સ્કૂલોની સંખ્યા અન્ય જિલ્લા અથવા શહેરો કરતાં ઘણી વધુ છે.

વાલીમંડળ 'વાલી સ્વરાજ મંચ'ના સભ્ય અમિત પંચાલ અનુસાર કુલ ખાનગી સ્કૂલોમાંથી માત્ર 1000-1200 સ્કૂલ જ એવી છે જેની ફી 15000થી ઓછી અથવા 15000 રૂપિયા છે. જ્યારે 4000થી વધુ ખાનગી સ્કૂલોની ફી 15000થી વધુ છે. વળી કેટલીક સ્કૂલ્સની ફી વર્ષે 70થી 80 હજાર રૂપિયા છે.

જોકે હાલના વિવાદ મુદ્દે તેમનું કહેવું છે કે જો સરકાર 75 ટકા ફી માફી રાહત નહીં આપે તો તેઓ કાયદાકીય લડાઈ અને ગાંધીચિંધ્યા માર્ગે આગળ વધશે.

ખાનગી સ્કૂલોની સંખ્યામાં...


શિક્ષણ, ટ્રાવેલ, ફેશન, ફિટનેસ, ઈન્વેસ્ટમેન્ટ, ઈ-કૉમર્સ અને બીજાં તમામ ક્ષેત્રમાં ટીનેજર કન્યાઓ તથા યુવતીઓ અનેક સામાજિક, વ્યાવસાયિક મર્યાદાને લાંઘીને પોતાની સફળતાની ગાથા લખી રહી છે.

કેટલીક યુવતીઓ એવી છે, જેમણે પુરુષોનો જ ઈજારો ગણાતા ક્ષેત્રમાં ઝંપલાવ્યું છે અને અસાધારણ સફળતા મેળવી છે. આવી જ એક યુવતી છે રાજકોટનાં રૂખસાના.

મોટાભાગે જીન્સ-ટીશર્ટમાં સજ્જ રહેતાં રૂખસાના રાજકોટમાં "ધ ચાયવાલી" નામથી ચાની લારી ચલાવે છે. રૂકસાના જિંજર, ફૂદીના, ઈલાયચી તથા તંદૂરી જેવા વિવિધ સ્વાદવાળી ચા બનાવે છે અને તેનો સ્વાદ લોકોની દાઢે વળગ્યો છે.

ચાની લારી ચલાવવાના બિઝનેસમાં અત્યાર સુધી પુરુષોનો ઈજારો રહ્યો છે ત્યારે એક સ્ત્રી તરીકે ચાની લારી ચલાવવાનો રૂખસાનાનો અનુભવ કેવો રહ્યો?

રૂખસાના કહે છે, "મારી લારીની આજુબાજુની ઈમારતોમાં બધે ઓફિસો આવેલી છે. એ ઓફિસોમાંથી ગમે ત્યારે ફોન આવે તો હું જ ચા પહોંચડાવા જાઉં છું. ઓફિસમાં મિટિંગ હોય કે બીજો કોઈ કાર્યક્રમ હોય, હું ચા પહોંચાડીને પરત આવી જઉં છું. લોકો બહુ સારા છે. લોકોએ મારો સ્વીકાર કર્યો છે, લોકો મને ઍપ્રિશિયેટ પણ કરે છે."

લોકોના અભિગમની વાત કરતાં રૂખસાના ઉમેરે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

છે, "કેટલા બધા લોકો એવા છે કે જેઓ તેમનાં બાળકોની મુલાકાત મારી સાથે કરાવે છે. તેઓ તેમનાં બાળકોને કહે છે કે જુઓ, આ ધંધો નાનો નથી. આ પણ કરી શકાય છે. બધું કરી શકાય"

રુખસાનાને ચા બનાવવાનો શોખ છે. તેમણે ચાની એક ફ્રેન્ચાઈઝીમાં કામ પણ કર્યું છે. તેઓ બે વર્ષથી પોતાનો બિઝનેસ કરી રહ્યાં છે પણ રૂખસાનાને આ બિઝનેસ શરૂ કરવાનો વિચાર આવ્યો ક્યાંથી?

રૂખસાના કહે છે, "મને જાતજાતની ચા બનાવવાનો શોખ છે. હું અલગ-અલગ લોકોને મળવા ઈચ્છતી હતી, એમના વિચારો જાણવા ઈચ્છતી હતી, જે હું બધે ફરી-ફરીને ન કરી શકી હોત. ચાની લારી એક એવી જગ્યા છે, જ્યાં બધા પ્રકારના લોકો આવે છે. મારા અત્યાર સુધીના બધા ગ્રાહકો બહુ સારા છે. એમની પાસેથી મને કંઈક શિખવા મળ્યું છે."

રૂખસાના ચાનું વેચાણ કરીને રોજ 1,000 રૂપિયા કમાઈ લે છે. તેમની તંદુરી ચા ખુબ જ પ્રખ્યાત છે. તેમણે તેમના પરિવારને જણાવ્યા વગર જ આ બિઝનેસ શરૂ કર્યો હતો. એવું કેમ કર્યું?

સ્પષ્ટ વિચાર ધરાવતાં રૂખસાના કહે છે, "હું કોઈ બિઝનેસ કરું તેમાં પરિવારની 'ના' હતી એટલે મેં પરિવારમાં કોઈને પૂછ્યા વિના આ બિઝનેસ શરૂ કરી દીધો હતો. મને ખબર હતી કે પરિવારના લોકોની પ્રતિક્રિયા શું હશે. તેથી મેં તેમને પૂછ્યું જ નહીં."

રૂખસાનાને ચા બનાવવા ઉપરાંત વાંચવાનો શોખ પણ છે. તેઓ તેમના ટી સ્ટોલ પર કેટલાંક પુસ્તકો રાખે છે. ઘરાકીમાંથી સમય મળે ત્યારે રૂખસાના એ પુસ્તકો વાંચે છે. વાંચતાં-વિચારતાં રૂખસાનાએ કોઈ સપનું સાકાર કરવાનું બાકી છે?

રૂખસાના કહે છે, "હા. મારે મારું પોતાનું ઑલ વીમેન કૅફે શરૂ કરવું છે. તેમાં સ્ટાફ તરીકે હું બધી છોકરીઓને જ નોકરી આપીશ"

આપબળે શરૂ કરેલો બિઝનેસ નાનો છે, પણ તેમાંથી બે વર્ષમાં રૂખસાના શું શિખ્યાં?

રૂખસાના કહે છે, "કોઈ પણ ધંધો નાનો નથી હોતો. તમને બિઝનેસ કરવાનો શોખ હોવો જોઈએ. ધંધામાંથી તમે પૂરતું કમાઈ શકતા હો તો શું નાનું-મોટું હોય? શું કરવું છે તેની સમજ હોવી જોઈએ, સપનું હોવું જોઈએ, શોખ હોવો જોઈએ."

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


શિક્ષણમંત્રી ભૂપેન્દ્રસિંહ ચુડાસમા

આ અંગે શિક્ષણમંત્રી ભૂપેન્દ્રસિંહ ચુડાસમાએ કહ્યું કે આ શૈક્ષણિક સત્ર પૂર્ણ થાય ત્યાં સુધી આ શાળાનું સંચાલન રાજ્ય સરકાર કરશે અને ધોરણ 1થી 12ના જે પણ વિદ્યાર્થીઓ આ શાળાના છે તેઓ અહીં જ ભણશે.

એમણે વિદ્યાર્થીઓના વ્યાપક હિતને ધ્યાનમાં લઈને આ ઐતિહાસિક નિર્ણય સરકારે કર્યો હોવાનો દાવો કર્યો હતો.

ઉલ્લેખનીય છે કે ડીપીએસ ઇસ્ટ સ્કૂલના વાલીઓ તેની માન્યતા રદ થવાને લઈને વિરોધ-પ્રદર્શન કરી રહ્યાં હતાં. ગઈ કાલે મંગળવારે કેટલાક વિદ્યાર્થીઓએ રાત્રે પણ વિરોધ-પ્રદર્શન કર્યું હતું.

બાળકોને ગોંધી રાખવાનો અને યુવતીઓના લાપતા થવાના એક કેસમાં તપાસ દરમિયાન બહાર આવેલી વિગતોને કારણે ડીપીએસ-ઈસ્ટ સ્કૂલની માન્યતા રદ કરવામાં આવી હતી.

મંજુલા શ્રોફ

દક્ષિણ ભારતના સ્વામી નિત્યાનંદે અમદાવાદના છેવાડે ખોલેલા 'સર્વાજ્ઞપીઠમ' આશ્રમમાં બાળકોને ગોંધી રખાયાં હોવાની અને યુવતી લાપતા હોવાની ઘટના બની હતી.

એ કેસમાં આશ્રમના બે સંચાલિકાની ધરપકડ કરવામાં આવી છે.

આશ્રમ પર બાળકોને ગોંધી રાખવાનો અને બાળમજૂરીનો અને ધમકી આપવાનો ગુનો દાખલ કરવામાં આવેલો છે.

આ ઘટના પછી નિત્યાનંદના સર્વાજ્ઞપીઠમ આશ્રમને ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ડીપીએસ સ્કૂલની જમીન લીઝ પર કેવી રીતે આપવામાં આવી તે અંગે તંત્ર હરકતમાં આવ્યું હતું. જેની તપાસમાં શાળા પાસે અનેક કાયદાકીય મંજૂરીઓનો અભાવ હતો.

ડીપીએસ-ઈસ્ટની માન્યતા પર સવાલ

ડીપીએસ ઈસ્ટ

ડીપીએસ - પૂર્વ (હીરાપુર-મહેમદાબાદ) પાસે નિયમ મુજબ જરૂરી એવું સરકારના શિક્ષણ વિભાગનું એનઓસી (નૉ-ઑબ્જેક્શન સર્ટિફિકેટ) ન હોવાથી તેની માન્યતા રદ કરવામાં આવી છે.

સીબીએસઈ (સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઑફ સેકન્ડરી ઍજ્યુકેશન) દ્વારા પણ સરકારના શિક્ષણ વિભાગ અને સ્કૂલના પ્રિન્સિપાલને પત્ર મોકલીને પ્રોવિઝનલ જોડાણ પાછું ખેંચવાની જાણ કરી દેવામાં આવી છે.

ડીપીએસના જનસંપર્ક અધિકારી ઉન્મેષ દીક્ષિતે જણાવ્યું હતું કે સીબીએસઈને અમારો પ્રસ્તાવ સમજાવવા માટે ખૂબ સમય ઓછો મળ્યો છે.

દીક્ષિતે વધુમાં કહ્યું, "સીબીએસઈએ સુનાવણી માટેની કોઈ પણ તક આપ્યા વગર પ્રાકૃતિક ન્યાયના સિદ્ધાંતને અવગણીને શાળાને એસસીએન આપ્યાના લગભગ સાત દિવસના જ સમયગાળામાં ઉતાવળે નિર્ણય લઈને રવિવારે જ શાળાનું માન્યતા રદ કરવાનો પત્ર મોકલ્યો હતો."

"સીબીએસઈને અમે દસ્તાવેજ તો મોકલ્યા, પરંતુ અમારે અમારો પક્ષ રજૂ કરવો પડે, એના માટે અમને સમય આપવો જોઈતો હતો."

જોકે, માન્યતા રદ થવાની સાથે જ શાળામાં અભ્યાસ કરી રહેલા બાળકો ઉપર પણ તેની અસર પડી છે.

જે વિદ્યાર્થી અહીં ભણતા હતા તેમનો શું વાંક?

માન્યતા રદ થયા બાદ ડીપીએસ સ્કૂલના વિદ્યાર્થીઓના વાલીઓ સ્કૂલસંચાલકોને મળવા ગયા હતા અને આચાર્ય હિતેશ પુરી સાથે બેઠક કરી હતી.

બેઠક બાદ મીડિયા સાથે વાત કરતાં વાલી શોએબ શેખે જણાવ્યું હતું :

"અમે વાલીઓ કોર્ટમાં જનહિતની અરજી દાખલ કરવાના છીએ. જેમાં અમારી રજૂઆત રહેશે કે અત્યાર સુધી સ્કૂલ પાસે એનએ (નૉન એગ્રિકલ્ચર) કે એનઓસી (નો ઑબ્જેક્શન સર્ટિફિકેટ) નહોતું તો સ્કૂલ અત્યાર સુધી કેમ ચાલી?"

વાલીઓનો સવાલ છે કે 'જે વિદ્યાર્થી અહીં ભણતા હતા તેમનો શું વાંક?'

આ વિવાદમાં સરકારે બાળકોને પરીક્ષા આપવા દેવાની અને અન્ય શાળામાં ટ્રાન્સફર કરવાની વાત કરી છે, પરંતુ તે વાત વાલીઓને વાજબી લાગતી નથી.

શોએબ શેખનું કહેવું છે કે "જો અન્ય સ્કૂલમાં બાળકને સેટ કરી દેવામાં આવે તો અમારૂં બાળક ત્યાં સેટ થશે?"

"આરટીઈ (રાઇટ ટુ એજ્યુકેશન) હેઠળ પણ આ સ્કૂલમાં વિદ્યાર્થીઓને પ્રવેશ આપવામાં આવ્યા છે, તો એ કેવી રીતે આપવામાં આવ્યા?"

અન્ય એક વાલીએ કહ્યું કે "મિટિંગમાં અમને એવું પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે શક્ય હશે તો વિદ્યાર્થીઓને ડીપીએસની અમદાવાદના બોપલ...


શિક્ષિકાની પ્રતીકાત્મક તસવીર

શાળાઓમાં શિક્ષકો જાય છે, પણ વિદ્યાર્થીઓ આવતા નથી. લૉકડાઉન થયું ત્યારથી લઈને અત્યાર સુધી આ જ સ્થિતિ પ્રવર્તી રહી છે.

એવામાં ગુજરાત સરકારે ગુજરાત હાઈકોર્ટના મૌખિક આદેશનો સંદર્ભ ટાંકી ગુજરાતની સ્વનિર્ભર શાળાઓને નિયમિત કાર્યરત ન થાય ત્યાં સુધી વિદ્યાર્થીઓની ફી નહીં લેવાનો આદેશ કર્યો છે.

જોકે આ સ્થિતિમાં સરકારી શાળા કરતાં પ્રાઇવેટ શાળાઓ અને તેમના શિક્ષકોની હાલત કફોડી થઈ હોવાનું જણાઈ રહ્યું છે.

સરકારના આ પરિપત્ર બાદ ખાનગી શાળાના સંચાલકોએ હવે ઑનલાઇન શિક્ષણ બંધ કરવાનું અને પરીક્ષા નહીં લેવાનું નક્કી કર્યું છે.

આવી સ્થિતિમાં વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓની હાલત કફોડી થઈ ગઈ છે. તો શિક્ષકોને પણ આર્થિક મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડી રહ્યો હોવાનું ધ્યાને આવ્યું છે.

બીબીસી ગુજરાતીએ એવા કેટલાક શિક્ષકો સાથે વાત કરી, જેઓ પ્રાઇવેટ સ્કૂલમાં ભણાવે છે.

સાબરકાંઠા જિલ્લામાં એક પ્રાઇવેટ સ્કૂલમાં શિક્ષક તરીકે ફરજ બજાવતા પિનાકીનભાઈ (નામ બદલેલ છે) બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં તેમની આર્થિક મુશ્કેલી અને સંકડામણની વાત કરે છે.

તેઓ કહે છે કે તેમને માર્ચથી લૉકડાઉન શરૂ થયું ત્યારથી અત્યાર સુધીમાં પગ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાર મળ્યો નથી.

તેમણે કહ્યું કે 'શાળાસંચાલકોને વાત કરી તો તેમણે પણ કહ્યું કે ઉપરથી ફી આવશે તો પગાર આપીશું અને અમે પણ તેમની મુશ્કેલીને સમજી શકીએ છીએ, કેમ કે અત્યાર સુધી અમને સંચાલકોએ સાચવ્યા છે, હાલની પરિસ્થિતિ પણ એવી છે કે સંચાલકો પણ મજબૂર છે.'

ખાનગી શાળાસંચાલક મહામંડળના પ્રમુખ ભરત ગાજીપરા કહે છે, "ઘણી નાની શાળાઓ છે, જેની માસિક આવક ઓછી હોઈ એવી શાળાઓએ કદાચ શિક્ષકોને છૂટા કર્યા હોય એવું બની શકે, કેમ કે તેની પાસે કોઈ વિકલ્પ ન હોય. મોટી સ્કૂલોએ કોઈ શિક્ષકોને છૂટા નથી કર્યા અને આજની તારીખે પણ એમને પગાર મળે જ છે."

'ઘરખર્ચ માટે સોનાની ચેઇન વેચી'

પ્રતીકાત્મક તસવીર

શિક્ષક પિનાકીનભાઈના ઘરમાં તેમનાં માતા, પત્ની અને બે બાળકી છે. થોડા દિવસ પહેલાં જ પિનાકીનભાઈની પત્નીએ એક બાળકીને જન્મ આપ્યો છે.

તેઓ કહે છે કે "મારે પપ્પા નથી, મારે કોઈ જમીન નથી. માત્ર સ્કૂલનો પગાર જ મારો સહારો હતો. હાલમાં તમામ ધંધાઓ ખૂલ્યા પણ ખાનગી શાળાના શિક્ષકોને આધાર માત્ર સ્કૂલો જ હતી. પગાર ન મળતો  હોવાથી શું કરવું એ સમજાતું નથી."

"અમે ભીખ પણ માગી શકતા નથી અને કોઈની પાસે ઉધાર પણ માગી શકતા નથી. ઉધાર લઈએ તો એમને આપવા કઈ રીતે? કેમ કે ક્યારે પગાર થશે એ નક્કી નથી."

ઘરની પરિસ્થિતિ અને પરિવારની સારસંભાળ અંગે પૂછતાં તેઓ કહે છે, "આ કોરોનાની સ્થિતિમાં મને રાતે ઊંઘ નથી આવતી. મને કંઈ થઈ જશે તો મારા પરિવારનું શું થશે એ ચિંતા સતાવે છે."

"પગાર ન થયો હોવાથી મારા ઘરનું ગુજરાન ચલાવવું જ મુશ્કેલ થઈ ગયું છે. ઘર ચલાવવા માટે મારે સોનાની ચેઇન પણ વેચવી પડી છે."

'ન ઘરના, ન ઘાટના'

પિનાકીનભાઈની આપવીતીમાં તેમની યાતના અને પરિસ્થિતિ અનુભવી શકાય છે.

તેઓ કહે છે, "મારી પત્ની પ્રેગનન્ટ હોવાથી દવાના ખર્ચ માટે અમે સંચાલકોને થોડી માગણી કરી હતી, આથી તેઓએ મને દસ હજાર રૂપિયા આપ્યા હતા. તેનાથી થોડો સમય ચાલી ગયું."

"સદનસીબે મારી પત્નીને નૉર્મલ ડિલિવરી થઈ હોવાથી એ મોટા ખર્ચમાંથી મને મુક્તિ મળી છે પણ હવે બાળક અને તેની મમ્મીના દવા ખર્ચ માટે પણ મને પૈસાની જરૂર છે. એ પણ મુશ્કેલ થઈ પડ્યું છે."

તેઓ વધુમાં કહે છે, "સરકારે નિર્ણય કર્યો છે કે સ્કૂલોએ ફી માગવી નહીં, તો સ્કૂલોમાં ફી નહીં આવે તો મારા જેવા પરિવારોનું શું?"

"અમારું જીવન ભટકતું થઈ ગયું છે, ન ઘરના ન ઘાટના. અમને કોણ નોકરીએ રાખે. અમે અત્યારે મુશ્કેલી ઘડીમાં સમય પસાર કરી રહ્યા છીએ."

શિક્ષકનું માનીએ તો તેમના કહેવા પ્રમાણે તેમના જેવા...


શિખા ગોએલને આજથી ત્રણ માસ પહેલાં બ્રેસ્ટ કૅન્સર થયું હોવાનું સામે આવ્યું હતું

દિલ્હીસ્થિત ફૅશન લેબલ 'ઇલ્ક'નાં સ્થાપક શિખાએ તેમના જીવનની દરેક ચીજમાં ફેરફાર કરવા પડ્યા હતા. તેમનું કામ, તેમના મિત્રો અને તેમની ભાવિ યોજનાઓ થોડા સમય માટે એક બાજુ ધકેલાઈ ગઈ હતી.

તેમના માટે પ્રારંભિક આંચકો સહન કરવો બહુ મુશ્કેલ હતો. છતાં તેમણે હાર ન માની અને પોતાના પરિવાર અને મિત્રોની મદદથી આ રોગનો સામનો કરવાનો નિર્ણય લીધો.

વધુને વધુ મહિલાઓ બ્રેસ્ટ કૅન્સરનું રૂટિન સ્ક્રિનિંગ કરાવે તે માટે મહિલાઓને પ્રોત્સાહિત કરવા તેમણે એક સોશિયલ મીડિયા અભિયાન શરૂ કર્યું. ત્યારબાદ તેમણે તાત્કાલિક એક સર્જરી કરાવવી પડી અને કિમોથૅરપીના અનેક રાઉન્ડમાંથી પસાર થવું પડ્યું.

તેમણે પ્રથમ મહિનામાં જ હૉસ્પિટલોની વારંવાર મુલાકાત લીધી. તેમના માટે "બધું બરાબર ચાલી રહ્યું હતું." પરંતુ તેવામાં દિલ્હી સહિત જુદાં જુદાં રાજ્યોમાં કોવિડ-19ના કેસ અચાનક વધવા લાગ્યા.

તેઓ ગભરાઈ ગયાં અને ઇન્ટરનેટ પરથી કોવિડ-19 અને કૅન્સર વિશે માહિતી શોધવા લાગ્યાં.

થોડા જ સમયમાં તેમને સમજાઈ ગયું કે કૅન્સરગ્રસ્ત હોવાના કારણે તેમને ચેપ લાગવાનું જોખમ વધારે છે. તેમને... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

કોરોના વાઇરસનો ચેપ લાગે તો તેમના માટે ગંભીર પરિણામો આવી શકે છે.

"બેવડો ફટકો" લાગવાની શક્યતાએ જ તેમને ગભરાવી દીધાં. પરંતુ તેમણે હૉસ્પિટલની મુલાકાત વખતે અગમચેતીનાં પગલાં વધારી દીધાં.

તેઓ કહે છે કે કોવિડને દૂર રાખવામાં રસીકરણ એ વધુ "સુરક્ષિત રસ્તો" છે. પરંતુ તેઓ આ માટે પાત્ર ન હોવાના કારણે તેમને રસી નથી મળી.

ઘણી યુવાન વયની બીમાર વ્યક્તિઓને છે રસીની જરૂર

આવી સ્થિતિમાં તેઓ એકલાં નથી. ભારતમાં હજારો યુવાનો હાઇ-રિસ્ક કૅટેગરીમાં આવે છે અને તેમને તાત્કાલિક વૅક્સિનેશનની જરૂર છે.

જોકે, ભારતમાં 45 વર્ષથી ઓછી વયના લોકોને જીવલેણ બીમારીનું નિદાન થયું હોય તો પણ તેમને રસી લેવાની છૂટ નથી. તેના કારણે તેમને કોવિડનો ચેપ લાગવાનું જોખમ વધી જાય છે.

શિખા માટે આ "હૃદયભગ્ન" કરનારી બાબત હતી. તેમણે રસી મુકાવવા માટે વિવિધ હૉસ્પિટલોનો સંપર્ક કર્યો, પરંતુ તેઓ તેમાં સફળ ન રહ્યાં.

તેઓ કહે છે કે "તેમને રસ્તો ન મળે ત્યાં સુધી તેઓ જુદી જુદી હૉસ્પિટલોનો સંપર્ક" ચાલુ રાખશે.

તેઓ કહે છે, "ખતરનાક કૅન્સરને પરાસ્ત કરવામાં હું સારો દેખાવ કરી રહી છું અને મારી સ્થિતિ સુધરી રહી છે. પરંતુ કોવિડના જોખમે મારી ઊંઘ ઉડાવી દીધી છે."

તેમણે હજુ કિમોથેરેપીના કેટલાક રાઉન્ડ કરાવવાના છે. આ સારવાર માટે હૉસ્પિટલમાં જ જવું પડે છે જ્યાં કોવિડનો ચેપ લાગવાનું જોખમ વધારે હોય છે.

તેમના જેવા કૅન્સરના તમામ દર્દીઓ પર ખાસ જોખમ રહેલું છે.

યુરોપિયન સોસાયટી ફૉર મેડિકલ ઓન્કોલૉજીએ વિશ્વભરની સરકારોને ભલામણ કરી છે કે કૅન્સરના દર્દીઓની ઉંમર જોયા વગર તેમને રસીકરણમાં પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ.

નેચરમાં પ્રકાશિત થયેલા એક અભ્યાસમાં પણ ચોક્કસ પ્રકારના કૅન્સર ધરાવતા લોકોને રસીકરણમાં પ્રાથમિકતા આપવા દેશોને ભલામણ કરવામાં આવી છે.

યુકે જેવા દેશોમાં ચોક્કસ કૅન્સર ધરાવતા દર્દીઓને રસીકરણમાં પ્રાથમિકતા અપાઈ રહી છે.

યુએસ સેન્ટર ફૉર ડિસીઝ કન્ટ્રોલ ઍન્ડ પ્રિવેન્શને તબીબી તકલીફો ધરાવતા 16થી 64 વર્ષના લોકોને રસીકરણની ભલામણ કરી છે. અમુક તબીબી મુશ્કેલીઓથી કોવિડ-19માં ગંભીર, જીવલેણ તકલીફો થવાનું જોખમ વધી જાય છે.

'કૅન્સરના યુવા દર્દીઓને રસી ન મળવી ચિંતાજનક'

શિખાનું કહેવું છે કે સરકારે વધુ જોખમ ધરાવતા યુવાન વયના લોકોને પણ રસી આપવી જોઈએ

કૅન્સરના સેંકડો દર્દીઓની સારવાર કરનાર ભારતીય ઓન્કોલૉજિસ્ટ ડૉ. ગણપથિ ભટ જણાવે છે કે સરકારે હજુ કૅન્સરના યુવાન દર્દીઓને રસીકરણની મંજૂરી નથી આપી તે ચિંતાજનક બાબત...


શિપ્રા દાસ

કાંપતા અવાજે પોતાના સસરા વિશે વાત કરી રહેલાં 34 વર્ષનાં શિપ્રાનાં ચહેરા પર પોતાની અને તેમની નાગરિકતાને લઈને ચિંતા અને ડર સ્પષ્ટ દેખાઈ રહ્યા હતા.

આસામના સિલચર શહેરથી લગભગ 35 કિલોમીટર દૂર આવેલા ભુબનખાલ ગામમાં મોટાભાગના પરિવાર બંગાળી હિંદુઓના છે.

જોકે, તેમાંથી અડધા પરિવારોની નાગરિકતાના પ્રશ્ને કારણે ઊંઘ ઊડી ગઈ છે.

તેમનો દાવો તો ભારતીય નાગરિક હોવાનો છે પરંતુ એ તમામ લોકોને વિદેશી હોવાની નોટિસ પકડાવી દેવામાં આવી છે.

શિપ્રાના સસરા પ્રદ્યુમ્ન દાસ પણ એ લોકોમાંથી એક છે અને હાલ એ ભૂગર્ભમાં ઊતરી ગયા છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

આસામમાં બનાવવામાં આવી રહેલી 'નૅશનલ રજિસ્ટર ઑફ સિટિઝનશિપ' એટલે કે NRCની અંતિમ યાદી 30 જુલાઈએ જાહેર થવાની છે.

જોકે, જેમ જેમ તારીખ નજીક આવી રહી છે, તેમતેમ આ ગામના લોકોમાં પોતાની નાગરિકતા ગુમાવી બેસવાનો ડર વધી રહ્યો છે.

'NRCમાંથી નામ કપાઈ જશે તો ક્યાં જઈશું?'

અબોલા દાસ

શિપ્રા કહે છે, "મારા સસરા તો છેલ્લાં કેટલાંય વર્ષોથી મતદાન પણ કરતા હતા."

"તેમના નામની આગળ 'ડી' મતદાતા એટલે કે શંકાસ્પદ મતદાતા પણ નહોતું પરંતુ અચાનક એક દિવસ અમારા ઘરે પોલીસ આવી ગઈ."

"અમે ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

પોલીસને સમજાવ્યું કે એ બીમાર છે. ઘણા સમય સુધી આજીજી કર્યા બાદ પોલીસ થોડા દિવસોની મુદત આપીને જતી રહી. ત્યાર બાદ અમારો સમગ્ર પરિવાર તણાવમાં છે."

એમણે કહ્યું, "મારા સસરાએ ગામમાં ભારતીય જનતા પક્ષ (ભાજપ) માટે પણ કામ કર્યું છે. છતાં કોઈ અમારી મદદ નથી કરી રહ્યું."

"જો અમારું નામ NRCમાંથી નીકળી જશે તો અમે ક્યાં જઈશું? મારા આઠ વર્ષના દીકરાનું શું થશે?"

શિપ્રાના સાસરામાં તેમના પતિનો મોટો પરિવાર એક જ પરિસરમાં બનેલા જુદાં જુદાં મકાનોમાં રહે છે પરંતુ હવે એ અલગ પડી ગયો છે.

તેમનાં સાસુ અબોલા દાસ આ મુશ્કેલીને કારણે આઘાતમાં છે.

તેમણે કહ્યું, "જીવનમાં આવી હેરાનગતિ ક્યારેય નથી જોઈ. હવે તો ઈશ્વરની જે ઇચ્છા હશે તે જ થશે."

"પતિ નથી તો ખાવા પિવાનું અસંભવ છેֹ"

અર્ચના દાસ

શિપ્રાનાં પાડોશમાં જ રહેતાં 35 વર્ષનાં અર્ચના દાસની પણ આવી જ વ્યથા છે.

તેમણે બીબીસીને કહ્યું, "મારા પતિનું નામ રોંગેશ દાસ છે. અમારા વકીલે કહ્યું હતું કે તેમના પર વિદેશી હોવાનો જે વિવાદ છે એ હવે પતી જશે."

"જોકે, એના થોડા દિવસો પછી મારા પતિના નામનું વૉરંટ કાઢવામાં આવ્યું."

"પોલીસ મારા પતિને પકડવા માટે ઘરે આવી ગઈ હતી પરંતુ એ સમયે મારા પતિ ઘરે નહોતા."

"એટલે પોલીસે એમને તમામ દસ્તાવેજો સાથે પોલીસ સ્ટેશને બોલાવ્યા હતા."

"મારા પતિ ખૂબ જ ડરી ગયા હતા. ત્યાર પછી એ ઘરેથી ગયા અને હજી સુધી તેમનો કોઈ પત્તો નથી."

"હવે તો ખાવા-પીવાની પણ તકલીફ થઈ રહી છે. કોઈ ઉધાર પણ નથી આપતું."

પોતાની નાગરિકતા અંગેનું કાગળ દેખાડતા રંજન દાસ

આમરાઘાટની નજીક આવેલા ભુબનખાલ, મોહનખાલ એવાં ગામડાં છે, જ્યાં બંગાળી બોલનારા મોટાભાગના હિંદુ લોકોનો મામલો વિદેશી ટ્રિબ્યૂનલમાં છે.

આ તમામ લોકોનો આરોપ છે કે આ મુશ્કેલીના સમયમાં રાજ્યમાં સત્તારૂઢ ભાજપ સરકાર એમની કોઈ મદદ નથી કરી રહી. રાજ્યના વન મંત્રી આ વિસ્તારના જ ધારાસભ્ય છે.

આ વિસ્તારમાં કપડાંની નાની દુકાન ચલાવનારા તપન કહે છે, "જ્યારથી ગામના કેટલાક લોકોને ગેરકાયદેસર નાગરિક હોવાની નોટિસ મોકલવામાં આવી છે અને એક-બે લોકોને પકડી લેવાયા છે ત્યારથી લોકો ખૂબ જ ડરી ગયા છે."

"એટલે સુધી કે જેમની પાસે પોતાની નાગરિકતાથી સંલગ્ન સંપૂર્ણ દસ્તાવેજો અને કાગળ છે, એમના મનમાં પણ ડર ઘૂસી ગયો છે. આ જ કારણે ઘણા લોકો ઘર છોડીને ભાગી ગયા છે."

એ કહે છે, "અમારા વિસ્તારમાં જે લોકોને નોટિસ આપવામાં આવી છે, તેમાંથી મોટાભાગના હિંદુ છે."

"જે લોકોને પકડીને ડિટૅન્શન...


શિલાજિત મધ્ય એશિયાના પર્વતોમાંથી મળે છે

"મેં તરત જ ડોલ ભરીને પાણી મારી પર રેડી દીધું અને દોડીને ડૉક્ટર પાસે પહોંચ્યો. મેં કહ્યું કે મેં એક કપ શિલાજિત પીધી છે. એટલું કહીને હું બેભાન થઈ ગયો."

"ચાર કલાક પછી હું હોશમાં આવ્યો. ડૉક્ટરે મને જોરથી થપ્પડ મારી અને કહ્યું કે બીજી વાર આવી ભૂલ કરતો નહીં."

હુંઝા ખીણના અલીઆબાદ ગામના રહેવાસી કરીમુદ્દીનની આ વાત છે.

1980થી પિતા સાથે શિલાજિત બનાવવાનો ધંધો તેઓ કરે છે. તેમના ઘરની છત પર શિલાજિત સુકાઈ રહી હતી ત્યાં તેમની સાથે અમારી વાતચીત થઈ હતી.

શિલાજિત શું છે અને કેવી રીતે બને છે?

પહાડોમાંથી શિલાજિત એકઠી કરવામાં આવે છે

શિલાજિત મધ્ય એશિયાના પર્વતોમાંથી મળે છે. પાકિસ્તાનમાં મોટા ભાગે ગિલગિટ-બાલ્ટિસ્તાનના પહાડોમાંથી શિલાજિત એકઠી કરવામાં આવે છે.

કરીમુદ્દીન સમજાવે છે કે પર્વતમાં બનેલી ગુફાઓમાં વર્ષો સુધી ધાતુઓ અને છોડના ઘટકો એકબીજામાં ભળી જાય તેમાંથી શિલાજિત બને છે.

અમુક વર્ષો સુધી તે આ રીતે તૈયાર થાય તે પછી તેને બહાર કાઢવામાં આવે છે.

જોકે શિલાજિત શોધવાનું કામ ધારીએ તેટલું સરળ નથી. ગગનચુંબી પહાડોની વચ્ચે ખતરનાક અને મુશ્કેલ રસ્તાઓ પરથી પસાર થઈને ગુફાઓ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

સુધી પહોંચવું પડે છે.

કરીમુદ્દીનના કારીગરો સૂરજ નીકળે તે પહેલાં જ શિલાજિત શોધવા માટે પર્વતો તરફ નીકળી જાય છે. શિલાજિતની શોધમાં ઘણી વાર દિવસો નીકળી જાય છે.

શિલાજિત તૈયાર થાય તે પહેલાં બે મહત્ત્વના તબક્કા હોય છે.

1. ગગનચુંબી પહાડોમાંથી શિલાજિતની શોધ

2. શિલાજિત લાવ્યા પછી તેને સાફ કરીને તૈયાર કરવાની પ્રક્રિયા

શિલાજિતની શોધ

ચારથી પાંચ લોકો ભેગા મળીને શિલાજિત શોધવા નીકળે છે

પહાડોની ટોચ પર જઈને શિલાજિતને શોધવાની રીત તમે જુઓ અને તમારા રૂવાડાં ઊભાં ન થઈ જાય તો તમારી હિંમતને દાદ દેવી પડે.

કેટલાક કલાકોનો પ્રવાસ કરીને હું પહાડોની ટોચ પર પહોંચ્યો ત્યારે મારી પણ આવી જ હાલત હતી.

ઉપરથી બરફથી છવાયેલાં શિખરો દેખાય, સાથે જ શિખરો વચ્ચે વસેલી હુંઝા ખીણના નયનરમ્ય દૃશ્યથી આંખો ભરાઈ જાય.

હુંઝા ખીણની આસપાસના પર્વતોમાંથી શિલાજિત શોધી લાવવાનું કામ કરનારા અહીંના ખૂણેખૂણાથી પરિચિત હોય છે.

છેલ્લાં 15 વર્ષથી આ કામ કરી રહેલા ગાઝી કરીમ કહે છે કે "શિલાજિત માટે ક્યારેક થોડા કલાકોથી માંડીને કેટલાય દિવસો સુધીની રખડપટ્ટી કરવી પડે."

પહાડોમાંથી કાચું શિલાજિત લાવીને તેને શહેરોના દુકાનદારોને વેચી દેવામાં આવે છે. દુકાનદારો તેને ખાસ પદ્ધતિથી સાફ કરીને શિલાજિત તૈયાર કરે છે અને ગ્રાહકોને વેચે છે.

સામાન્ય રીતે ચારથી પાંચ લોકો ભેગા મળીને શિલાજિત શોધવા નીકળે છે. તેમાંથી એકનું કામ ચા અને ખાવાનું બનાવવાનું હોય છે.

બાકીના લોકો ખડક પર દોરડાને ચુસ્ત રીતે બાંધે છે અને લટકાવે છે. તે પછી એક વ્યક્તિ શિલાજિત મળવાની શક્યતા હોય તે ગુફાની અંદર દોરડાના સહારે ઊતરે છે.

ગાઝી સમજાવે છે કે "અમે દૂરબીનની ગુફાઓની અંદર જોઈએ છીએ, જેથી શિલાજિત છે કે નહિ તેની ખબર પડે. નજીક ગયા પછી તેની ચોક્કસ પ્રકારની ગંધથી અમને ખબર પડી જાય."

વાતચીત કરવાની સાથે ગાઝીએ કુશળતા સાથે 90 અંશના ખૂણે ટોચ પરથી નીચે ઊતરવાનું શરૂ કર્યું.

નીચે ગુફાની અંદર ગયા પછી થોડી વાર પછી ગાઝીએ સાથીઓને જોરથી બૂમ મારીને કહ્યું કે શિલાજિત મળી ગઈ છે.

ગાઝી સમગ્ર પ્રક્રિયા સમજાવતા કહે છે, "માણસ નીચે ગુફામાં ઊતરે ત્યાં બેસવાની જગ્યા હોય છે. શિલાજિત કાઢીને તેને ગુણમાં ભરવામાં આવે છે."

"પહેલા ગુણને ઉપર ખેંચી લેવામાં આવે છે. બાદમાં અમે પોતે પણ તે દોરડાના સહારે ઉપર આવી જઈએ છીએ."

સમગ્ર કામગીરી લગભગ અડધો કલાકમાં પૂરી થઈ ગઈ.

કામના જોખમ વિશે તેઓ કહે કે "જો દોરડું બાંધતી વખતે ગાંઠ બરાબર ના લાગી હોય કે સેફ્ટી બેલ્ટ...


શિલાન્યાસને બે વર્ષ થઈ ગયા છે અને ગુરૂવારે ગુજરાત હાઈ કોર્ટે આ પ્રોજેક્ટ સાથે સંકળાયેલી ખેડૂતોની તમામ પિટિશનો ફગાવી દીધી છે.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીનો આ મહત્ત્વાકાંક્ષી પ્રોજેક્ટ છે જેનો કુલ અંદાજિત ખર્ચ હાલ 1.08 લાખ કરોડ રૂપિયા છે.

બુલેટ ટ્રેન 2023માં શરૂ થશે એવું આયોજન છે.

ગુજરાત હાઈકોર્ટે જમીન સંપાદન સાથે સંકળાયેલી ખેડૂતોની તમામ પિટિશનો ફગાવી દેતા હવે National High Speed Rail Corporation Limited (NHRCL) સામે આ પ્રોજેક્ટને લઈને કોઈ મોટી મુશ્કેલીઓ નથી એવું માનવામાં આવે છે.

હાઈકોર્ટનો ચુદાકો આવી ગયો છે અને શિલાન્યાસને પણ બે વર્ષ થઈ ગયા છે ત્યારે આ પ્રોજેક્ટમાં ખરેખર કેટલું કામ થયું છે તે જાણવાનો બીબીસીએ પ્રયાસ કર્યો.

આ પ્રોજેક્ટમાં ડિઝાઇનિંગ અને બજેટિંગ પછી હાલમાં મુખ્યત્વે ટૅન્ડરિંગની કામગીરી ચાલી રહી છે.

મળતી માહિતી મુજબ પ્રોજેક્ટ સાથે સંકળાયેલા વિવિધ કામો માટે ટૅન્ડર મંગાવવામાં આવી રહ્યાં છે.

ટૅન્ડરિંગની આ પ્રક્રિયા હજી આગામી બે મહિના સુધી ચાલશે અને તે પછી આવતા વર્ષે માર્ચ મહિના સુધીમાં વિવિધ બાંધકામો શરૂ થશે એમ મનાય છે.

બાંધકામમાં પાટા લગાવવાની સાથે સાથે વિવિધ ઇમાર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

તોનું નિર્માણ, અને સ્ટેશન બનાવવાની કામો શરૂ થવાના હજી બાકી છે.

જોકે, સાબરમતી રેલવે સ્ટેશન પરનું ઇમારતનું બાંધકામનુ કાર્ય શરૂ થઈ ગયું છે.

અડચણો હઠાવવાની કામગીરી

બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતા નૅશનલ હાઇસ્પીડ રેલ કૉર્પોરેશન લિમિટેડના એડિશનલ જનરલ મેનેજર સુષ્મા ગૌર કહે છે કે "હાલમાં જ્યાં સાબરમતી રેલવે સ્ટેશન છે ત્યાં બુલેટ ટ્રેન માટે સાબરમતી પેસેન્જર હબ અને ટ્રેનિંગ હૉસ્ટેલ બિલ્ડિંગ બનાવવાનું કામ શરૂ થઈ ચૂક્યું છે."

તેઓ જણાવે છે કે અમદાવાદથી મુંબઈ વચ્ચેના બુલેટ ટ્રેનના ટ્રેકમાં હાલમાં અનેક અવરોધો છે.

આમાં વીજળીના થાંભલા, પાણીની પાઇપલાઇન વગેરે જેવી લોકોને ઉપયોગી સુવિધાઓ પણ છે જેને ડાઇવર્ટ કરવી જરૂરી છે.

હાલ અનેક સ્થળોએ આવી લોકઉપયોગી સુવિધાઓને ડાઇવર્ટ કરવાનું કામ ચાલી રહ્યું છે.

સુષ્મા ગૌર કહે છે કે "૧૬૦૦ ઇલેક્ટ્રિકલ સુવિધાઓ જેમ કે કેબલ તથા થાંભલાઓ તેમજ 150 વધારાની હાઇ-વૉલ્ટેજ લાઇનોને ડાઇવર્ટ કરવાની કામગીરીમાં અંદાજે 50 ટકા કામગીરી પૂરી થઈ ગઈ છે."

બુલેટ ટ્રેનના ટ્રેકમાં ONGCના પાંચ કૂવા પણ આવે છે. આ પાંચમાંથી ૩ કૂવાને સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દેવામાં આવ્યાં છે તથા અમદાવાદમાં સ્થિત RRB બિલ્ડિંગ ટ્રેકમાં આવતું હોવાથી તેને રિલોકેટ કરવામાં આવ્યું છે.

ટૅન્ડરિંગની પ્રક્રિયા

508 કિલોમિટરની રસ્તાની કામગીરી પૈકી 308 કિલોમિટર રસ્તાની કામગીરી માટે ટૅન્ડર મંગાવવામાં આવ્યાં છે.

સુષ્મા ગૌર કહે છે આ તમામ કામો ટૅન્ડરની પ્રક્રિયાથી થવાના છે અને અમુક કામો માટે ટૅન્ડરની શરૂઆત થઈ ગઈ છે.

તેઓ કહે છે આ વર્ષની શરૂઆતમાં જ મહારાષ્ટ્રના ઝારોલી ગામ અને ગુજરાતની સરહદ વચ્ચે એક પુલ બનાવવા માટેનું ટૅન્ડર બહાર પાડવામાં આવ્યું છે અને આ પુલનું નિર્માણ આવતા વર્ષ સુધી શરૂ થવાની શક્યતા છે.

બુલેટ ટ્રેનના ટ્રેકમાં અનેક નાના-મોટા પુલ બનવાના છે. આ પુલ બનાવવા માટેના પણ ટૅન્ડર આ વર્ષની શરુઆતમાં બહાર પડી ચૂક્યા છે.

બુલેટ ટ્રેનનો ટ્રેક ૨૪ નદીઓ પાર કરશે અને ૩૦ રોડ તેમજ કેનાલો પરથી પસાર થશે જેની ટૅન્ડર પ્રક્રિયા હાલ ચાલી રહી છે.

7 કિલોમિટર દરિયાની અંદર સહિતની ૨૧ કિલોમીટરની ટનલ માટેનું પણ ટૅન્ડર પણ પ્રક્રિયા હેઠળ છે.

જમીન સંપાદનની સ્થિતિ

આવા કોઈ પણ પ્રોજેક્ટ માટે જમીન સંપાદન મહત્ત્વનો મુદ્દો હોય છે.

ગુજરાત હાઈકોર્ટે ચુકાદો આપી દેતા આ પ્રોજેક્ટમાં હવે કોઈ મોટો અવરોધ નથી તેમ માનવામાં આવે છે.

બુલેટ ટ્રેન માટે કુલ 1380 હૅકટર જમીનની જરૂરિયાત...


શિવ પ્રતિષ્ઠાનના સંભાજી ભિડે

સવાલ એ છે કે ભીમા કોરેગાંવ પ્રકરણમાં મુખ્ય આરોપી સંભાજી ભિડે વિરુદ્ધ અત્યાર સુધી કોઈ કાર્યવાહી કેમ થઈ નથી?

બીબીસી મરાઠી સાથે વાત કરતાં પૂણે(ગ્રામ્ય)ના પોલીસ વડા સંદીપ પાટિલે જણાવ્યું હતું કે શિવ પ્રતિષ્ઠાનના સંભાજી ભીડે અને સમસ્ત હિંદુ અઘાડીના મિલિંદ એકબોટે વિરુદ્ધ આગામી 15-20 દિવસમાં આરોપનામું દાખલ કરવામાં આવશે.

સંદીપ પાટિલે કહ્યું હતું, "બન્ને વિરુદ્ધ ચાર્જશીટ દાખલ કરવાની તૈયારી ચાલી રહી છે અને એ કામ આગામી 15-20 દિવસમાં પૂર્ણ થઈ જશે."

આ વર્ષની પહેલી જાન્યુઆરીએ ભીમા કોરેગાંવમાં થયેલી હિંસા પછીના દિવસે પિંપરી ચિંચવડની અનિતા સાવલેએ આ સંબધે પિંપરી ચિંચવડ પોલીસ સ્ટેશનમાં ફરિયાદ નોંધાવી હતી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

એ ફરિયાદમાં સંભાજી ભિડે અને મિલિંદ એકબોટેને આરોપી બનાવવામાં આવ્યા હતા.

ફરિયાદ દાખલ કરવામાં આવ્યાના સાડા ત્રણ મહિના પછી આ વર્ષની 14 માર્ચે મિલિંદ એકબોટેની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી અને એપ્રિલમાં તેમને જામીન પર મુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા.

આ મામલામાં સંભાજી ભિડેની તો હજુ ધરપકડ પણ થઈ નથી.

સંદીપ પાટિલે કહ્યું હતું, "અહીં પોલીસ વડા તરીકે મારી નિમણૂં... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ક થોડા દિવસ પહેલાં જ થઈ છે. હું કેટલાક જરૂરી કાગળિયાં ચકાસ્યા પછી જ આ બાબતે કંઈ વાત કરી શકીશ."

સંભાજી ભિડે વિશે મુખ્ય પ્રધાને શું કહ્યું?

મહારાષ્ટ્રના મુખ્ય પ્રધાન દેવેન્દ્ર ફડણવીસે આ વર્ષે માર્ચમાં જણાવ્યું હતું કે ભીમા કોરેગાંવ હિંસા સંબંધે સંભાજી ભિડે વિરુદ્ધ કોઈ પુરાવા મળ્યા નથી. મુખ્ય પ્રધાને આ નિવેદન વિધાનસભામાં આપ્યું હતું.

મુખ્ય પ્રધાને કહ્યું હતું, "ફરિયાદી મહિલાએ દાવો કર્યો હતો કે તેમણે સંભાજી ભિડે તથા મિલિંદ એકબોટેને ભીમા કોરેગાંવ હુલ્લડમાં નેતૃત્વ કરતા જોયા હતા."

"મહિલાના નિવેદન અનુસાર પોલીસે ફરિયાદ નોંધી હતી પણ મેજિસ્ટ્રેટ સામે આપેલા નિવેદનમાં મહિલાએ જણાવ્યું હતું કે તેઓ સંભાજી ભિડે ગુરુજીને જાણતાં નથી અને તેમને ક્યારેય જોયા પણ નથી."

"મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ મહિલાએ એટલું જ કહ્યું હતું કે સંભાજી ભિડે હુલ્લડ કરાવી રહ્યા હોવાનું તેમણે સાંભળ્યું હતું."

"ગુરુજી હિંસામાં સામેલ હતા તેવું સાબિત કરી શકાય તેવા કોઈ નક્કર પુરાવા પોલીસને હજુ સુધી મળ્યા નથી."

ફરિયાદી મહિલાની વાત

બીબીસી મરાઠીએ ફરિયાદી અનિતા સાવલે સાથે મુખ્ય પ્રધાનના નિવેદન બાબતે વાત કરી ત્યારે તેમણે જણાવ્યું હતું કે દેવેન્દ્ર ફડણવીસ તેમના નિવેદનનું ખોટું અર્થઘટન કર્યું છે.

અનિતા સાવલેએ કહ્યું હતું, "મુખ્ય પ્રધાને એફઆઈઆર બરાબર વાંચી ન હોય એ શક્ય છે. તેઓ સમગ્ર મામલાને ખોટી રીતે સમજ્યા છે. સંભાજી ભિડેની ધરપકડ પહેલાં જ થવી જોઈતી હતી."

"તેમની સામે એફઆઈઆર હોય અને તેઓ શકમંદ આરોપી હોય તો તેમને અરેસ્ટ કરીને કોર્ટમાં રજૂ કરવા જોઈએ."

અનિતાના જણાવ્યા મુજબ તેમણે સંભાજી ભિડેની ધરપકડ માટે બોમ્બે હાઈકોર્ટમાં પણ અરજી કરી હતી. એ અરજી જૂનમાં દાખલ કરી હતી, પણ તેની સુનાવણી હજુ શરૂ થઈ નથી.

"ગુરુજી સામેલ ન હતા"

સંભાજી ભિડે હિંસામાં સામેલ હોવાના આરોપને શિવ પ્રતિષ્ઠાનના પ્રવક્તા નિતિન ચૌગૂલેએ ફગાવી દીધો હતો.

નીતિન ચૌગૂલેએ કહ્યું હતું, "અહીં જે કંઈ થયું તેમાં ગુરુજી સામેલ ન હતા એ સત્ય અમે પહેલા દિવસથી જણાવી રહ્યા છીએ. તપાસ એજન્સીઓ છેલ્લા આઠ મહિનાથી કામ કરી રહી છે અને તેમને ગુરુજી સામે કોઈ પુરાવો મળ્યો નથી."

નીતિન ચૌગૂલેએ ઉમેર્યું હતું, "તપાસ એજન્સીઓ કામ ન કરતી હોય તો જેઓ સતત આક્ષેપ કરી રહ્યા છે તેમણે એજન્સીઓને પુરાવા આપવા જોઈએ અથવા પુરાવા અદાલતમાં રજૂ કરવા જોઈએ."

"તેઓ એવું ન કરી શકે તેમ હોય તો તેમણે કમસેકમ મીડિયા સામે પુરાવા રજૂ કરવા જોઈએ અને ગુરુજીની...


શિવ મંદિરમાં નમાઝ પઢતા મુસલમાનો

આ તસવીરો બુલંદશહરમાં ચાલી રહેલા ત્રણ દિવસના વિશેષ ધાર્મિક સમંલેન 'ઇજ્તેમા'માં સામેલ થવા આવેલા મુસલમાનોના એક સમૂહની છે.

આ ઇજ્તેમામાં દેશ-વિદેશથી લગભગ દસ લાખ મુસલમાનો એકઠા થયા છે.

તેઓ અહીંથી સમૂહોમાં વહેંચાય છે અને ધાર્મિક સંદેશ ફેલાવવાનું કામ કરે છે.

વાઇરલ થઈ રહેલી આ તસવીરો રવિવારની છે અને સોશિયલ મીડિયા પર લોકો તેને એક સાંપ્રદાયિક સૌહાર્દનું પ્રતીક ગણાવી રહ્યા છે.

આ ઇજ્તેમા બુલંદશહરના દરિયાપુર ગામમાં આયોજીત કરાયો છે.

અહીં આવી રહેલા લોકો માટે આસપાસના ગામના લોકોએ પણ ખાવા-પીવાની વ્યવસ્થા કરી છે.

ભારે ભીડને કારણે મેરઠ-બુલંદશહર માર્ગ પર જામ લાગી ગયો છે.

મંદિરમાં કેમ અદા કરાઈ નમાઝ?

મંદિરના વ્યસ્થાપક અને પુજારી કનૈયાલાલ શર્માએ બીબીસીને જણાવ્યું, "કાર્યક્રમમાં સામેલ થવા માટે મોટી સંખ્યામાં લોકો આવી રહ્યા છે."

"સડક પર જામ લાગ્યો હતો, અમે પણ આવનારા લોકો માટે પીવાના પાણીની વ્યવસ્થા કરી છે."

"બપોરે જ્યારે નમાઝ પઢવાનો સમય થયો તો તેમણે નમાઝ અદા કરવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી હતી."

કનૈયા કહે છે, "અમે તેમને કહ્યું કે મંદિર સાફ જગ્યા છે, તમે અહીં જ નમાઝ અદા ક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રી લો."

"અમારા કહેવાથી તેમણે મંદિરમાં જ નમાઝ પઢી, અમને ખૂબ સારું લાગ્યું."

મંદિરના પૂજારી અને વ્યવસ્થાપક કનૈયાલાલ શર્મા

જે સમયે આ લોકો નમાઝ પઢી રહ્યા હતા ત્યારે કનૈયા પણ ત્યાં હાજર હતા.

તેઓ કહે છે, "અમે તમામ ધર્મોનું સન્માન કરીએ છીએ. આ મંદિર મુખ્ય માર્ગ પર છે. અહીં તમામ ધર્મના સાધુ-સંતો આવે છે."

"અમે તમામની સેવા કરવામાં વિશ્વાસ કરીએ છીએ. મુસલમાનોએ નમાઝ પઢી, અમને સારું લાગ્યું. ભગવાનો તો બધાના છે."

કનૈયાને ખુશી છે કે તેમના મંદિરમાં લેવામાં આવેલી તસવીર દેશભરમાં ભાઈચારાનો સંદેશ આપી રહી છે.

તેઓ કહે છે, "તમામ લોકો ભાઈચારાથી અને હળીમળીને રહે. આ જ સૌથી સારું છે. જીવો અને જીવવા દો. આનાથી સારી કોઈ વાત નથી."

તસવીરો સામે આવ્યા બાદ કોઈએ પણ મંદિરના પ્રશાસનને કોઈ પણ પ્રકારની ફરિયાદ કરી નથી.

કનૈયા કહે છે, "અમારા વિસ્તારમાં સાંપ્રદાયિક ભાઈચારો ખૂબ જ છે. અહીં હિંદુઓએ ઇજ્તેમા માટે શક્ય એટલી મદદ કરી છે."

"ઉપરાંત શાંતિ વ્યવસ્થા જાળવી રાખી છે. ખાવા-પીવાની વ્યવસ્થા પણ કેટલાક હિંદુ સમૂહોએ કરી છે."

ગામ લોકો પણ આ મામલે ખુશ છે

કનૈયા કહે છે, "હિંદુ-મુસલમાનના નામ પર ફેલાવવામાં આવી રહેલી નફરતનું સૌથી મોટું કારણ નિરક્ષરતા છે."

"જ્યારે સમાજમાંથી નિરક્ષરતા દૂર થઈ જશે તો નફરત પણ ખતમ થઈ જાશે."

તેઓ એ પણ કહે છે કે નફરતનું એક કારણ રાજકારણ પણ છે.

આ તરફ ગામના અન્ય લોકો પણ મુસલમાની નમાઝથી ખુશ છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


શિવ મંદિરમાં રાહુલ ગાંધી

આ તસવીર સાથે દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે રાહુલ ગાંધી શિવ મંદિરમાં પણ નમાઝ પઢતા હોય તે રીતે હાથ રાખીને બેઠા છે.

MISSION MODI 2019 ☑ मोदी को लाना है देश बचाना है । નામના પેજ પર આ તસવીર શેર કરવામાં આવી છે. તેમાં લખવામાં આવ્યું છે કે રાહુલને એ પણ ખબર નથી કે આ મંદિર છે કે મસ્જિદ છે.

ઉપરાંત વૉટ્સઍપમાં પણ આ ફોટો શેર કરવામાં આવી રહ્યો છે, જેમાં લખેલું છે 'મંદિરમાં નમાઝ.'

આ સિવાય राजनीति નામના ફેસબુક પેજ પર પણ આ તસવીર પોસ્ટ કરવામાં આવી છે અને લખવામાં આવ્યું છે કે 'આને એ પણ ખબર નથી કે આ મંદિર છે કે મસ્જિદ છે.'

આ પેજ પરથી 8,000 જેટલી આ પોસ્ટ શેર થઈ છે. આવા અનેક પેજ પર આ ફોટો હાલ વાઇરલ થઈ રહ્યો છે.

પરંતુ આ તસવીરની વાસ્તવિકતા કંઈક અલગ જ છે.

શું છે ઘટના?

વૉટ્સઍપમાં શેર થઈ રહેલો ફોટો

આગામી નવેમ્બર મહિનાના અંતમાં મધ્ય પ્રદેશમાં વિધાનસભાની ચૂંટણી યોજાવાની છે.

જેને લઈને મધ્ય પ્રદેશમાં સત્તાધારી પક્ષ ભાજપ અને વિપક્ષ કોંગ્રેસ બંનેએ કમર કસી છે.

આ ચૂંટણી પ્રચારના ભાગ રૂપે રાહુલ ગાંધી 15 ઑક્ટોબરના રોજ મધ્ય પ્રદેશના પ્રવાસે ગયા હતા.

અહીં તેમણે દાંતિયામાં આવેલા પીતાંબ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રા પીઠ મંદિરની મુલાકાત લઈને પોતાનો પ્રવાસ શરૂ કર્યો હતો.

આ તસવીર મધ્ય પ્રદેશના ગ્વાલિયરમાં આવેલા અચલેશ્વર શિવ મંદિરમાં લેવામાં આવી હતી.

જ્યાં રાહુલ ગાંધીએ પૂજા અર્ચના કરી હતી અને તેમની સાથે કોંગ્રેસના અન્ય નેતાઓ પણ હતા.

શું છે તસવીરની સત્યતા?

રાહુલ ગાંધીની બંને તસવીર

જોકે, તસવીરને ઝીણવટથી જોતાં માલુમ પડે છે કે તેઓ પૂજારી દ્વારા અપાતાં જળ અને ફૂલ પોતાના હાથમાં લઈ રહ્યા છે.

હવે તમે આ બંને તસવીરને એકસાથે જોશો તો વાસ્તવિકતા સામે આવશે.

જેમાં રાહુલ ગાંધી જળ હાથમાં લઈને તેનું પાન કરે છે. આ બીજી તસવીર Jyotiradity Scindhiya , My Leader My Proud નામના પેજ પર શેર કરવામાં આવી છે.

ઉપરાંત Indian National Congress નામના યૂ-ટ્યૂબ પેજ પર એક વીડિયો પોસ્ટ કરવામાં આવ્યો છે.

જેમાં જોઈ શકાય છે કે રાહુલ ગાંધી કઈ રીતે પૂજા કરી રહ્યા છે.

જેથી નમાઝ પઢવાની આ ખોટી તસવીર હાલ વાઇરલ કરવામાં આવી રહી છે.

આ પહેલાં પણ થયા હતા વિવાદ

કૈલાસ માનસરોવરની યાત્રા દરમિયાન પણ રાહુલ ગાંધીની તસવીરો પર વિવાદ થયો હતો.

ઉપરાંત ગુજરાત વિધાનસભાની ચૂંટણી દરમિયાન રાહુલ ગાંધીએ બિન હિંદુ રજિસ્ટરમાં સાઇન કરી હોવાનો ખોટો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો.

ચૂંટણી નજીક આવતાની સાથે જ નેતાઓ વિશે આ રીતે ફેક ન્યૂઝ દ્વારા ખોટા દાવાઓ પ્રસારિત કરવામાં આવે છે.

આ પહેલાં રાહુલ ગાંધીની એક યુવતી સાથેની તસવીર પણ વાઇરલ થઈ હતી, જેમાં સગાઈ કરી હોવાનો ખોટો દાવો થયો હતો.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


શિવકુમાર

રિપોર્ટ મુજબ, તેમના હાથ તેમના હાથ અને પગમાં ફ્રેક્ચર થયા છે અને તેમના નખ તૂટી ગયા છે. આ સિવાય તેમનામાં પૉસ્ટ-ટ્રોમૅટિક ડિસૉર્ડરના લક્ષણ પણ જોવા મળી રહ્યા છે.

શિવકુમારના વકીલ અર્શદીપ ચીમાના કહેવા પ્રમાણે, "શિવકુમારને ગંભીર ઈજા સંદર્ભનો મેડિકલ રિપોર્ટ પંજાબ અને હરિયાણા હાઈકોર્ટને સુપ્રત કરવામાં આવ્યો છે." ચીમાએ ઉમેર્યું કે અદાલતે હરિયાણા પોલીસ પાસેથી જવાબ માગ્યો છે, જેણે અગાઉ દાવો કર્યો હતો કે શિવકુમારને કોઈ ઈજા નહોતી થઈ.

અદાલતે શિવકુમારનો કેસ સમગ્ર કેસ સેન્ટ્રલ બ્યૂરો ઑફ ઇન્વેસ્ટિગેશનને (સી.બી.આઈ.) સોંપવા સંબંધિત અરજી ઉપર સુનાવણી હાથ ધરી હતી.

શિવકુમારની સાથે શ્રમિકોના અધિકાર માટે કાર્યરત કર્મશીલ નવદીપ કૌર (25)ના કેસને પણ સાંભળ્યો હતો, જેમાં નવદીપે નિયમિત જામીનની અરજ કરી હતી. આ અંગે વધુ સુનાવણી શુક્રવારે હાથ ધરવામાં આવશે.

ઈજાનો અહેવાલ

રિપોર્ટ મુજબ આ ઈજાઓ બે અઠવાડિયાથી પુરાણી છે

તબીબોએ સુપ્રત કરેલા શિવકુમારના મેડિકલ રિપોર્ટની નકલ બીબીસી પાસે છે. જેમાં ઈજાઓનું વિવરણ આપતાં નોંધ્યું છે :

ડાબા હાથ તથા જમણા હાથના ભાગોમાં ફ્રેકચર સહિતની ઈજાઓ ; થોડા ખચકાઈને ચાલે છે; જમણા પગમાં સ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ોજો; ડાબા પગમાં સોજો અને દુખાવો; ડાબા પગના આગળના ભાગમાં કાળા રંગના ડાઘ; ડાબા અંગૂઠા તથા તર્જનીમાં બ્લૂ રંગની ઝાંયવાળા કાળા ડાઘા; જમણા હાથના કાંડાના ભાગમાં દુખાવો ; ડાબી જાંઘમાં અલગ રંગ (કાળો) ભાગ.

રિપોર્ટ મુજબ આ ઈજાઓ બે અઠવાડિયાથી પુરાણી છે અને તે બૂઠ્ઠાં કે ધારવિહિન હથિયારને કારણે થઈ હોવાનું જણાય છે. વકીલોનું કહેવું છે કે ધરપકડના એક મહિના બાદ પણ ઈજાઓ જોવા મળી રહી છે, તે બાબત નોંધપાત્ર છે.

હાઈકોર્ટે ચંદીગઢમાં તબીબો દ્વારા મેડિકલ તપાસ કરાવવાના આદેશ આપ્યા હતા.

શું છે શિવકુમાર કેસ?

કાચા કામના કેદી (અંડરટ્રાયલ) તરીકે શિવકુમારને લાવવામાં આવ્યા હતા.

હરિયાણાના સોનિપતની જેલના અધિકારીઓના કહેવા પ્રમાણે, તા. બીજી ફેબ્રુઆરીએ કાચા કામના કેદી (અંડરટ્રાયલ) તરીકે શિવકુમારને લાવવામાં આવ્યા હતા. તા. 28મી ડિસેમ્બરે કુંડલી પોલીસ સ્ટેશને તેમની વિરુદ્ધ હુલ્લડ તથા ગુનાહિત ઉશ્કેરણી સહિતના આરોપો હેઠળ ભારતીય દંડ સંહિતાની વિવિધ કલમો (148,149,323,384,506) હેઠળ કેસ નોંધ્યો હતો.

12મી જાન્યુઆરીએ હુલ્લડ, હત્યાનો પ્રયાસ તથા અન્ય આરોપો સબબ વધુ એક ફરિયાદ દાખલ કરવામાં આવી હતી. એ જ દિવસે કુંડલી પોલીસ સ્ટેશનમાં ત્રીજો કેસ પણ દાખલ કરવામાં આવ્યો હતો.

શિવકુમારે તબીબોને જણાવ્યું હતું કે 12મી જાન્યુઆરીની બપોરે શ્રમિક સંગઠન સોનિપતમાં ધરણા દઈ રહ્યું હતું, ત્યારે પોલીસ સાથે ઘર્ષણ થયું હતું. મનો દાવો હતો કે એ દિવસે અને એ સમયે તેઓ ત્યાં ન હતા.

શિવકુમારે ઉમેર્યું, "કુંડલી પોલીસ સ્ટેશનના કર્મચારી ત્યાં આવ્યા અને કેટલાક લોકોની ધરપકડ કરી તથા એસ.એચ.ઓ.એ (સ્ટેશન હાઉસ ઓફિસર, પોલીસ સ્ટેશનના પ્રભારી) તેમના મિત્ર ઉપર હુમલો કર્યો હતો."

તા. 16મી તારીખે જ્યારે તેઓ કુંડલીમાં ખેડૂતોના પ્રદર્શનસ્થળે હતા ત્યારે પોલીસે તેમને ઉઠાવી લીધા હતા અને કથિત રીતે માર માર્યો હતો.

સિંઘુ બોર્ડર પર મજદૂર અધિકાર સંગઠનનું ટેન્ટ

પોલીસે કથિત રીતે તેમના બંને પગ બાંધી દીધા અને જમીન ઉપર સૂવડાવીને જૂતાંથી માર માર્યો હતો. કથિત રીતે તેમના નખ ઉખેડી કાઢવામાં આવ્યા હતા. પોલીસે કથિત રીતે તેમના હાથ બાંધીને સપાટ લાકડાથી ફટકાર્યા હતા.

ત્રણ દિવસ સુધી તેમને સૂવા દેવાયા ન હતા. રિપોર્ટમાં શિવકુમારને થયેલી શારીરિક અને માનસિક યાતનાનું કમકમાટીભર્યું વિવરણ લખેલું છે.

શિવકુમાર ઉપર આરોપ છે કે શ્રમિકોને પગાર ચૂકવાતો નથી, તેવા બહાના હેઠળ કુંડલીની એક ફેકટરીમાં ઘૂસવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો એટલે પોલીસે તેમને...


શિવસેના, એનસીપી અને કૉંગ્રેસ ત્રણેય પક્ષો 'મહાવિકાસ અઘાડી'ની સરકાર બનાવવાનું નક્કી કરી દીધું છે.

શિવસેના, એનસીપી (નેશનાલિસ્ટ કૉંગ્રેસ પાર્ટી, રાષ્ટ્રવાદી કૉંગ્રેસ પાર્ટી) અને કૉંગ્રેસે ઉદ્ધવ ઠાકરેને વિધાયકદળના નેતા તરીકે ચૂંટી લીધા છે.

ત્રણેય દળના નેતા ચૂંટાયા બાદ ઉદ્ધવ ઠાકરેએ કહ્યું કે 'આ સરકાર નથી, એક પરિવાર છે' અને તેઓ ગુરુવારે સાંજે શપથ લેશે.

સમગ્ર ઘટનાક્રમથી વધુ એક વખત એ વાત સાબિત થઈ ગઈ કે મહારાષ્ટ્રના રાજકારણને પવાર જેટલું સારી રીતે કોઈ નથી સમજતું.

જેનો સૌ પ્રથમ પરચો તેમણે લગભગ ચાર દાયકા પહેલાં આપ્યો હતો.

આ પહેલાં શનિવારે 23 નવેમ્બરના પરોઢિયે ભાજપના નેતા દેવેન્દ્ર ફડણવીસે બીજી વાર મુખ્યમંત્રી તરીકે શપથ ગ્રહણ કર્યા.

તેમની સાથે ઉપમુખ્યમંત્રી તરીકે અજિત પવારની પણ શપથવિધિ કરી દેવામાં આવી હતી.

શરદ પવારની બગાવત

આવી જ ઘટનાઓ મહારાષ્ટ્રના રાજકારણમાં 1978માં બની હતી.

શરદ પવારે કૉંગ્રેસમાંથી બળવો કર્યો હતો અને તત્કાલીન મુખ્ય મંત્રી વસંતદાદા પાટિલની સરકારથી જુદા થઈ ગયા હતા.

તેમણે પ્રૉગેસિવ ડેમૉક્રેટિક ફ્રન્ટ તૈયાર કર્યો હતો અને નાની ઉંમરે મહારાષ્ટ્રના મુખ્ય મંત્રી બની ગયા ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

હતા.

મહારાષ્ટ્રમાં જ્યારે પણ આ ઘટનાનો ઉલ્લેખ થાય છે, ત્યારે કહેવાતું હોય છે કે પવારે વસંતદાદા પાટિલને દગો કર્યો હતો.

શનિવારે અજિત પવાર ઉપમુખ્ય મંત્રી બન્યા ત્યારે આ ઘટનાને સૌ ફરીથી યાદ કરવા લાગ્યા હતા.

શિવસેનાના પ્રવક્તા અને રાજ્યસભાના સભ્ય સંજય રાઉતે કહ્યું, "અજિત પવારે મહારાષ્ટ્રની પીઠમાં ખંજર ભોંક્યું છે."

નાની ઉંમર, મોટી પરિપક્વતા

પ્રૉગેસિવ ડેમૉક્રેટિક ફ્રન્ટની રચના કરીને શરદ પવારે પ્રથમ વાર મહારાષ્ટ્રમાં ગઠબંધનની સરકાર બનાવી હતી.

તેઓ માત્ર 38 વર્ષની ઉંમર મુખ્ય મંત્રી બન્યા હતા.

તે વખતે પણ આવી રીતે જ નાટકીય ઘટનાઓ અને ચઢાવઉતાર બાદ પવાર મુખ્ય મંત્રી તરીકે શપથ લઈ શક્યા હતા.

પવારે મહારાષ્ટ્રના રાજકારણના મોટા ગજાના નેતા વસંતદાદાને દગો દીધો, તે આરોપ હંમેશાં તેમના પર લાગતો રહ્યો.

રાજકારણના કેટલાક જાણકારો કહે છે કે વસંતદાદા પાટિલની સરકાર ઊથલાવીને પોતાની સરકાર બનાવીને શરદ પવારે નાની ઉંમરમાં જ રાજકીય પરિપક્વતાના અણસાર આપી દીધા હતા.

પ્રૉગેસિવ ડેમૉક્રેટિક ફ્રન્ટના પ્રયોગથી શરદ પવાર પ્રથમ વાર મુખ્ય મંત્રી બન્યા હતા.

તે માટે કટોકટી, 1977માં યોજાયેલી મહારાષ્ટ્ર ચૂંટણીનાં પરિણામ અને તે પછીની રાજકીય અસ્થિરતાની સ્થિતિ જવાબદાર હતી.

12 જૂન, 1975ના રોજ અલાહાબાદ હાઈકોર્ટે તત્કાલીન વડાં પ્રધાન ઇંદિરા ગાંધીની વિરુદ્ધમાં ચુકાદો આપ્યો હતો.

1971ની ચૂંટણીમાં સરકારી તંત્રનો દુરુપયોગ કરવાનો આરોપ તેમના વિરુદ્ધ હતો તે સાબિત થયો હતો. તેને કારણે તેમની ચૂંટણીને રદ કરી દેવામાં આવી હતી.

ઇંદિરા ગાંધી પર છ વર્ષ માટે ચૂંટણી લડવાનો પ્રતિબંધ પણ મૂકી દેવાયો હતો. અલાહાબાદ હાઈકોર્ટના આ ચુકાદા પછી ઇંદિરા ગાંધી સામે જાહેરમાં વિરોધ પણ થવા લાગ્યો હતો.

1977ની ચૂંટણી

સમગ્ર દેશમાં ઇંદિરા ગાંધી વિરુદ્ધ આંદોલન શરૂ થઈ ગયું હતું. જયપ્રકાશ નારાયણ (જેપી)એ આંદોલનનું નેતૃત્વ સંભાળી લીધું હતું.

જુદાજુદા રાજકીય પક્ષો જેપીની લોકસંઘર્ષ સમિતિના નેજા હેઠળ એક થઈ ગયા હતા.

આવી સ્થિતિ વચ્ચે ઇંદિરા ગાંધીએ 25 જૂન, 1975ના રોજ કટોકટી લાગુ કરવાની જાહેરાત કરી દીધી હતી.

કટોકટી જાહેર થવા સાથે જ દેશના રાજકીય અને સામાજિક રીતે ભૂકંપ આવી ગયો હતો. 21 માર્ચ, 1977ના રોજ કટોકટી ઉઠાવી લેવામાં આવી.

તે પછી લોકસભાની ચૂંટણી યોજવામાં આવી. 1977ની એ લોકસભા ચૂંટણીમાં કૉંગ્રેસ મહારાષ્ટ્રમાંથી માત્ર 22 બેઠક જીતી શકી હતી.

કટોકટી વખતે મહારાષ્ટ્રમાં શંકરરાવ ચવ્હાણ...


શિવસેના, કૉંગ્રેસ અને એનસીપી વચ્ચે ગઠબંધન થઈ શક્યું નહીં

મહારાષ્ટ્રમાં પરિણામ આવ્યા બાદ જ રાજકીય ઊથલપાથલ શરૂ થઈ ગઈ હતી. સામસામાં નિવેદનો અને સરકાર માટેના દાવપેચ વચ્ચે રાજકારણમાં ચહલપહલ વધી ગઈ હતી.

જોકે, મંગળવારનો દિવસ રાજ્ય માટે એક ઐતિહાસિક દિવસ તરીકે નોંધાઈ ગયો, કારણ કે આ દિવસે મહારાષ્ટ્રમાં રાષ્ટ્રપતિ શાસન લાગી ગયું.

હરિયાણા અને મહારાષ્ટ્ર બંનેની ચૂંટણીનું પરિણામ સાથે આવ્યું હતું, હરિયાણામાં સરકાર બન્યાને ઘણો સમય થઈ ગયો છે, જ્યારે મહારાષ્ટ્રમાં આ કોકડું ઉકેલાતું જ નથી.

મહારાષ્ટ્રમાં ત્રીજી વખત રાષ્ટ્રપતિ શાસન લાગ્યું

મહારાષ્ટ્રમાં આ પહેલાં પણ રાષ્ટ્રપતિ શાસન લાગી ચૂક્યું છે

દેશનાં અલગ-અલગ રાજ્યોમાં અત્યાર સુધી કુલ 125 વખત રાષ્ટ્રપતિ શાસન લગાવવામાં આવ્યું છે.

જ્યારે મહારાષ્ટ્રમાં આ પહેલાં માત્ર બે વાર રાષ્ટ્રપતિ શાસન લગાવવામાં આવ્યું છે. આ ત્રીજી વખત એવું બન્યું છે કે મહારાષ્ટ્ર રાષ્ટ્રપતિ શાસન હેઠળ આવ્યું હોય.

પ્રથમ વખત મહારાષ્ટ્રમાં રાષ્ટ્રપતિ શાસન 17 ફેબ્રુઆરી 1980ના દિવસે લગાવવામાં આવ્યું હતું. ત્યારે એકસાથે સાત રાજ્યોમાં રાષ્ટ્રપતિ શાસનની ઘોષણા કરવામાં આવી હતી.

એ ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

સમયે મહારાષ્ટ્રમાં શરદ પવાર મુખ્ય મંત્રી હતા અને તેમની પાસે બહુમતી પણ હતી. પ્રથમ વખત મહારાષ્ટ્રમાં રાષ્ટ્રપતિ શાસન 122 દિવસ સુધી લાગેલું હતું.

બીજી વખત 28 સપ્ટેમ્બર 2014ના રોજ રાષ્ટ્રપતિ શાસન લગાવવા આવ્યું હતું. એ સમયે રાજ્યમાં કૉંગ્રેસની સરકાર હતી.

આ સમયે કૉંગ્રેસ પોતાના સહયોગી પક્ષ એનસીપીથી અલગ થઈ ગઈ હતી અને વિધાનસભા ભંગ કરી દીધી હતી. આ સમયે 32 દિવસ સુધી રાષ્ટ્રપતિ શાસન ચાલ્યું હતું.

ચૂંટણી બાદ કેમ સરકાર બની શકી નહીં

મહારાષ્ટ્રમાં એક પણ પક્ષને સ્પષ્ટ બહુમતી મળી નથી

મહારાષ્ટ્રમાં વિધાનસભાની કુલ 288 બેઠકો છે પરંતુ આ વખતની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં કોઈ પણ પક્ષને એકલા હાથે બહુમતી મળી નથી.

ભાજપ અને શિવસેનાના ગઠબંધનને બહુમતી મળી પરંતુ બંને સાથે મળીને સરકાર બનાવી શક્યા નહીં.

24 ઑક્ટોબરે આવેલા પરિણામમાં ભાજપ-શિવસેનાની બંનેની મળીને 161 બેઠકો થતી હતી જે બહુમતીના આંકડા 145થી વધારે હતી.

કોને કેટલી બેઠકો મળી તેના પર એક નજર

ભાજપ-શિવસેનાની તાણખેંચે બાજી બગાડી?

મહારાષ્ટ્રમાં ભાજપ અને શિવસેનાએ સાથે મળીને વિધાનસભાની ચૂંટણી લડી હતી અને બંનેના ગઠબંધનને બહુમતી પણ મળી ગઈ હતી.

જોકે, પરિણામ આવ્યા બાદ ખરેખરો સત્તાનો ખેલ શરૂ થયો, શિવસેનાએ ભાજપને એકલા હાથે બહુમતી ન મળવાને કારણે મુખ્ય મંત્રી પદની માગણી કરી.

શિવસેનાના પ્રવક્તા સંજય રાઉતે કહ્યું હતું કે મહારાષ્ટ્રમાં મુખ્ય મંત્રી બનશે તો શિવસેનાના જ. બીજી તરફ ભાજપ શિવસેનાને મુખ્ય મંત્રી પદ કોઈ પણ સંજોગોમાં આપવા માટે તૈયાર ન હતો.

શિવસેનાએ એવું કહ્યું કે અમિત શાહ સાથે ચૂંટણી પહેલાં થયેલી વાતચીત મુજબ 50-50ની ફૉર્મ્યૂલાનો અમલ થાય. ભાજપ આ મામલે રાજી થયો નહીં.

મીડિયામાં એવા પણ અહેવાલો આવ્યા હતા કે અઢી-અઢી વર્ષ સુધી બંને પક્ષો મુખ્ય મંત્રી પદ ભોગવે એવી માગ પણ શિવસેના દ્વારા કરાઈ હતી.

આ વચ્ચે રાજ્યપાલે ભાજપને સૌથી મોટો પક્ષ હોવાથી સરકાર રચવાનું આમંત્રણ આપ્યું. જોકે, ભાજપે પોતાની પાસે બહુમત ના હોવાથી રાજ્યપાલને સરકાર બનાવવાની ના પાડી દીધી.

શિવસેનાએ એવો આરોપ લગાવ્યો કે ભાજપે રાજ્યપાલને ના પાડતા પહેલાં તેની સાથે વાત પણ ના કરી.

શરદ પવારનાં સોગઠાંએ શરૂ કર્યો નવો ખેલ

ઉદ્ધવ ઠાકરે અને શરદ પવારના પ્રયત્નો છતાં સરકાર બની નહીં

શિવસેનાએ ભાજપ સાથે પોતાની માગ પૂરી નહીં થાય તેવું જોતાં અન્ય વિકલ્પો પર વિચારવાનું શરૂ કરી દીધું.

બીજી તરફ 2014માં ભાજપને રાજ્યમાં સરકાર બનાવવામાં...


શિવસેના-કૉંગ્રેસ-એનસીપી ગઠબંધનની સરકાર મહારાષ્ટ્રમાં રચાવા જઈ રહી છે. આજના શપથવિધિ સમારોહમાં અજિત પવાર શપથ લેવાના નથી.

એનસીપીના પ્રવક્તા નવાબ મલિકે બીબીસી મરાઠી સેવાના સંવાદદાતા સંકેત સબનીસને કહ્યું કે અજિત પવાર નજીકના સમયમાં જ મહારાષ્ટ્રના નાયબ મુખ્ય મંત્રી બનશે.

એમણે કહ્યું, "10 ડિસેમ્બર પછી વિધિમંડળનું અધિવેશન મળશે એ પછી જ આ પ્રક્રિયા પાર પડશે. 3 ડિસેમ્બરે વિશ્વાસમત લેવાશે અને પછી વિધાનસભા અધ્યક્ષની નિમણૂક કરવામાં આવશે."

"એ પછી અજિત પવારની ઉપ મુખ્ય મંત્રીપદે નિમણૂક કરાશે. કેટલાક લોકો અજિત પવાર નારાજ હોવાનું કહે છે પરંતુ તે વાત સાવ ખોટી છે. અજિત પવાર નારાજ નથી. તેઓ જલદી જ રાજ્યના ઉપમુખ્ય મંત્રી બનશે."

અજિત પવારે પણ એમની નારાજગીના અહેવાલોને ફગાવી દીધા હતા.

તેમણે કહ્યું કે હું કાલે પણ નારાજ નહોતો અને આજે પણ નારાજ નથી. મારી નારાજગીની વાતો ખોટી છે.

અગાઉ અજિત પવારે પણ કહ્યું હતું કે આજે ગઠબંધનના દરેક પક્ષમાંથી 2-2 નેતાઓ શપથ લેશે.

જોકે એમણે એમ પણ કહ્યું હતું કે નાયબ મુખ્ય મંત્રી કોણ બનશે એ હજી નક્કી કરવામાં નથી આવ્યું.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:


શિવસેનાએ પોતાના મુખપત્ર 'સામના'ના તંત્રીલેખમાં લખ્યું હતું કે ચૂંટણીપરિણામો સંકેત આપી રહ્યાં છે કે જનતા હવે સત્તામાં બેઠેલા લોકોનો 'અહંકાર' સહન નહીં કરે.

જાણકારોનું માનવું છે કે શિવસેનાનો આ સંદેશ પોતાના 'મોટા ભાઈ' એટલે કે ભારતીય જનતા પક્ષ તરફ ઇશારો છે.

પરિણામો બાદ શિવસેનાએ ભારતીય જનતા પક્ષ પર દબાણ વધારવાનું શરૂ કર્યું છે. હવે શિવસેના સત્તામાં 50-50 ભાગીદારીની ફૉર્મ્યુલા પર વાદે ચડી છે. તેનો એક અર્થ એવો પણ છે કે અડધા કાર્યકાળ સુધી ભારતીય જનતા પક્ષના મુખ્ય મંત્રી હોય અને અડધા કાર્યકાળ સુધી શિવસેનાના.

જોકે, દેવેન્દ્ર ફડણવીસે જ્યારે ગુરુવારે મોડી સાંજે પત્રકારો સાથે વાત કરી તો એવું લાગ્યું કે તેઓ કોઈ વાદવિવાદમાં પડવા માગતા નથી.

તેમણે 50-50 ફૉર્મ્યુલાનો ઉલ્લેખ તો કર્યો પરંતુ સ્પષ્ટ ન કર્યું કે આ ફૉર્મ્યુલા લાગુ કઈ રીતે કરાશે. અલબત્ત તેમણે 15 અપક્ષ ઉમેદવારોના સંપર્કમાં હોવાની વાત કરી.

ભાજપને અપક્ષોની જરૂર કેમ?

અહીં સવાલ એ પણ છે કે જો બધું જ બરોબર હોય તો પછી યુતિને પૂર્ણ બહુમત મળવા છતાં ફડણવીસ અપક્ષ ઉમેદવારોના સંપર્કની વાત કેમ કરી રહ્યા છે?

વરિષ્ઠ પત્રકાર અનુરાગ ત્રિપાઠીના મતે યુતિને... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

પૂર્ણ બહુમત મળવા છતાં જો ભાજપ અપક્ષ ઉમેદવારોના સંપર્કમાં હોય તો કંઈક ગડબડ છે.

તેઓ કહે છે, "પૂર્ણ બહુમત મળ્યા પછી તો રાજ્યપાલને મળવું જોઈએ, અપક્ષ ઉમેદવારોને નહીં. આ જ સંકેત છે કે બધું બરાબર નથી. આમ પણ ભારતીય જનતા પક્ષનાં નગારાં મુંબઈમાં તો મૌન જ રહ્યાં જ્યારે શિવસેનાના ઠાકરે પરિવારના રાજકુમાર ગણાતા આદિત્ય ઠાકરેએ મન ભરીને જીતનો જલસો માણ્યો."

જો બંને પક્ષોની વાત કરવામાં આવે તો મહારાષ્ટ્રમાં વર્ષ 1995થી વર્ષ 1999 સુધી શિવસેના 'મોટા ભાઈ' ભૂમિકામાં હતી અને 'ભાજપ'ને  નાનો ભાઈ બનવું પડ્યું હતું.

આ વાત એટલા માટે મહત્ત્વની છે કે એ દરમિયાન અપક્ષ ઉમેદવારોના સમર્થનથી સરકાર બની હતી. એ સરકારમાં શિવસેનાના બે મુખ્ય મંત્રી હતા, મનોહર જોશી અને નારાયણ રાણે.

એ વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં શિવસેનાને 73 બેઠકો મળી હતી જ્યારે ભાજપને 65. આ કારણે અપક્ષોનું સમર્થન સરકાર માટે જરૂરી હતું.

શું કોઈ રસીકસી છે?

શિવસેના પ્રમુખ ઉદ્ધવ ઠાકરેનો દાવો છે કે તેમણે પોતાના સાથી એટલે કે ભાજપ સાથે  મળીને ગઠબંધન માટે નિશ્ચિત શરતો પર કામ કર્યું અને 288માંથી 124 બેઠકો પર ચૂંટણી લડી.

બાકીની બેઠકો ભારતીય જનતા પક્ષ માટે છોડી દીધી હતી. આ બધું ગઠબંધનમાં પહેલાંથી નક્કી કરાયેલી શરતો મુજબ થયું હતું.

પરંતુ હવે તેઓ કહે છે કે 'નાના ભાઈ' અને 'મોટા ભાઈ' જેવું કશું નથી અને એક સમાન ભાગીદારીથી સરકાર ચાલી શકે છે.

શિવસેનાના આ વલણે ગઠબંધનના ભવિષ્ય પર કેટલાક જૂના સવાલો ફરી સર્જી દીધા છે. ભાજપના નેતાઓ કંઈ કહેવાને બદલે બધું બરાબર હોવાનો દાવો કરી રહ્યા છે.

પક્ષનાં પ્રવક્તા શ્વેતા શાલિની પણ કહે છે કે સંગઠનમાં સરકાર બનાવવાને લઈને કોઈ જ રસાકસી નથી.

પરંતુ કેટલાક નેતાઓ દબાયેલા સ્વરમાં કહી રહ્યા છે કે આ વખતે શિવસેનાને મનાવવામાં મુશ્કેલી થશે. કારણ કે ઠાકરે પરિવારમાંથી કોઈએ પહેલી વખત ચૂંટણી લડી છે અને જીતી છે.

એટલે શિવસેના ઇચ્છશે કે મુખ્ય મંત્રી પણ તેમના જ હોય. તેઓ આદિત્ય ઠાકરે તરફ સંકેત કરી રહ્યા હતા, જેમણે મુંબઈની વરલી વિધાનસભા ક્ષેત્રમાંથી ચૂંટણી જીતી છે.

દિવાળી બાદ સ્પષ્ટ થશે તસવીર

શિવસેના અને ભારતીય જનતા પક્ષની યુતિ એક સ્વાભાવિક યુતિ માનવામાં આવે છે, જે વર્ષ 1986થી સાથે મળીને ચૂંટણી લડે છે.

જોકે, વર્ષ 2014ની વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં આ બંને વચ્ચે  પહેલાં તો કોઈ જોડાણ નહોતું થયું અને જે પણ જોડાણ થયું તે ચૂંટણી પછી થયું.

આ ચૂંટણીમાં ભાજપને 122 બેઠકો મળી હતી જ્યારે શિવસેનાને...


શિવસેનાના નેતા સંજય રાઉતે અજાણ્યે તેમનો ઉલ્લેખ કરીને એવી ચર્ચા જગાવી છે, જેના પર અત્યાર સુધી વાત થતી નહોતી.

તેમણે દાવો કર્યો કે ઇન્દિરા ગાંધી માફિયા ડૉન કરીમ લાલાને મળ્યાં હતાં. તેનાં કારણે કરીમ લાલા અને તેમના કિસ્સા ફરી ચગ્યા છે.

દક્ષિણ મુંબઈમાં આવેલી ગીચ વસતી પાઇધૂનીમાં કરીમ લાલાની ઑફિસમાં લગાડવામાં આવેલી મોટી તસવીરના નામે વિવાદ થવા લાગ્યો છે.

તે તસવીરના આધારે એવો વિવાદ કરાયો કે ઇન્દિરા ગાંધીએ કરીમ લાલાની મુલાકાત લીધી હતી.

દાઉદ ઇબ્રાહિમ મુંબઈના અલ કપોન એટલે કે માફિયા ડૉન બન્યા, તે પહેલાં કરીમ લાલા અને તેમના જેવા લોકોને અસામાજિક તત્ત્વો સમજીને તેમની સાથે પનારો પાડવામાં આવતો નહોતો.

જોકે સોનાની દાણચોરી કરનાર હાજી મસ્તાન મંત્રાલયમાં જઈને સત્તાધીશોને મળતા હતા અને હિન્દુ મુસ્લિમ તંગદિલી કરવા યોજાયેલી ઘણી બેઠકોમાં સામેલ પણ થયા હતા.

હાજી મસ્તાન અને કરીમ લાલાએ તેમની જતી જિંદગીમાં પોતાના સંગઠનો માટે કામ કર્યું હતું.

હાજી મસ્તાને દલિત-મુસ્લિમ સુરક્ષા મહાસંઘ નામનો રાજકીય પક્ષ સ્થાપ્યો હતો, જ્યારે કરીમ લાલાએ પખ્તૂન જિરગા-એ-હિન્દ નામનું સંગઠન બનાવ્યું હતું.

અફઘાનિસ્તાનથી આવેલા પશ્તૂન ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

અને પઠાણો માટે આ સંગઠન કામ કરતું હતું.

કરીમ લાલા પોતે પઠાણ હતા અને નાની ઉંમરે ભારત આવી ગયા હતા.

તેઓ 'સરહદના ગાંધી' તરીકે ઓળખાતા ખાન અબ્દુલ ગફ્ફાર ખાનથી પ્રભાવિત હતા, પણ તેમણે જે માર્ગ પસંદ કર્યો હતો તે સરહદના ગાંધીના આદર્શોથી બહુ વિપરિત હતો.

વ્યાજવટાવનો ધંધો

ભારત આવ્યા પછી પ્રારંભના વર્ષોમાં અબ્દુલ કરીમ ખાન ઉર્ફે કરીમ લાલાએ જુગારની ક્લબ ખોલી હતી.

લાલાના જુગારખાનામાં હારીને બરબાદ થનારા લોકો તેમના જ માણસો પાસેથી ઘર ચલાવવા માટે ઉછીના નાણાં લેતાં હતાં.

ખાને વિચાર્યું કે ઉછીના નાણાં આપવાનું બંધ કરવું હોય તો તેમના પર મહિને વ્યાજ વસૂલવું પડશે. લોકોએ ઉછીના લેવાનું બંધ ના કર્યું અને લાલાનો ગલ્લો દર મહિને 10 તારીખે વ્યાજના પૈસાથી ખીચોખીચ ભરાવા લાગ્યો.

એ રીતે લાલાએ વ્યાજે પૈસા ફેરવવાનું શરૂ કર્યું હતું.

તે પછી લાલાએ મકાનો ખાલી ના કરતા હોય તેવા ભાડૂતોને તગેડીને મકાનો ખાલી કરાવવા માટે છોકરાઓને મોકલીને તેનો ધંધો ચાલુ કર્યો.

50 વર્ષની ઉંમર સુધીમાં લાલાનું નામ મોટું થઈ ગયું હતું.

તે વખતે તેમના કોઈ સાગરિતે લાલાને સોનાની નકશીકામ કરેલી ટેકણલાકડી ભેંટમાં આપી હતી.

લાલા કોઈને પાર્ટીમાં કે સામાજિક પ્રસંગે જાય ત્યારે પોતાની સોનાની મૂઠવાળી લાકડી એક બાજુ મૂકી રાખતા, પણ કોઈની હિંમત ના થતી કે તેને ચોરી જાય.

ઉલટાનું આ જગ્યાની લાલાની છે એમ સમજીને લોકો આઘાપાછા થઈ જતા હતા.

લાલાના કેટલાક સાગરિતોના દિમાગમાં બત્તી થઈ કે ભાડૂઆતોને ભગાડવા માટે મારામારી કરવાના બદલે લાલાની સોનાની મૂઠવાળી લાકડીના દમામનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ.

કોઈ ભાડૂઆત મકાન ખાલી ના કરતો હોય ત્યારે તેના દરવાજાની બહાર આવી લાકડી મૂકી દેવામાં આવતી હતી.

ભાડૂઆત ડરના માર્યા મકાન ખાલી કરીને જતા રહેતા હતા.

લાલાની લાકડીને મકાન ખાલી કરવાની નોટિસ ગણવામાં આવતી હતી.

કરીમ લાલાને ગંગુબાઈએ બાંધી રાખડી

ગંગૂબાઈ કાઠિયાવાડીની ભૂમિકામાં અભિનેત્રી આલિયા ભટ્ટની ફિલ્મનું પોસ્ટર

દક્ષિણ મુંબઈની ગીચ ચાલીઓમાં રહેતા લોકો વચ્ચે આવી દાદાગીરીને જુદી રીતે જોવામાં આવતી હતી.

તેને લાલાની ઇમાનદારી અને ન્યાય તરીકે જોવાતી. તે વખતે મુંબઈના રેડલાઇટ વિસ્તાર કમાઠીપુરામાં ગંગૂબાઈ કોઠેવાલી (કાઠિયાવાડી)નું નામ જાણીતું હતું.

શૌકત ખાન નામના એક પઠાણે તેમના પર બે વાર દુષ્કર્મ ગુજાર્યો તે પછી તે કરીમ લાલા પાસે ગયાં હતાં. કરીમ લાલાએ પોતાના માણસો મોકલીને શૌકત ખાનની ધોલાઈ કરાવી હતી.

આ કિસ્સો બહુ જાણીતો...


શિવસેનાના પ્રમુખ બાલ ઠાકરે પર ફિલ્મ બની ચૂકી છે અને 'ઠાકરે' ફિલ્મમાં બાલ ઠાકરેની ભૂમિકા નવાઝુદ્દીન સિદ્દિકીએ ભજવી છે.

બાલ ઠાકરે ,લગભગ 46 વર્ષો સુધી સાર્વજનિક જીવનમાં સક્રિય રહ્યા છે. એમણે ના તો કોઈ ચૂંટણી લડી કે ના તો પછી કોઈ રાજકીય પદનો સ્વીકાર કર્યો.

તેમ છતાં પણ તેમણે મહારાષ્ટ્રનાં રાજકારણમાં મહત્તવની ભૂમિકા ભજવી છે.

માયાનગરી મુંબઈને પોતાનો ગઢ બનાવી બાલ ઠાકરે પોતાનાં ચર્ચાસ્પદ નિવેદનોને કારણે લોકોનું ધ્યાન હંમેશાં આકર્ષિત કર્યું.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

એમનાં કેટલાક વિવાદાસ્પદ નિવેદનો આ પ્રમાણે છે:

મુંબઈમાં પરમિટ સિસ્ટમ

ભારતના અન્ય રાજ્યોમાંથી મુંબઈ આવીને વસેલાં લોકો વિરુદ્ધ બાલ ઠાકરે આકરતા શબ્દો વાપરતા રહ્યા છે.

ઉત્તર ભારતમાં ખાસ કરીને ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહારથી આવીને વસેલાં લોકો માટે એમના મનમાં કડવાશ જોવા મળી છે.

તેમણે ઘણાં પ્રસંગે યૂપી-બિહારથી કામની શોધમાં મુંબઈ આવતા લોકો પર આકરાં વેણ ઉચ્ચાર્યાં છે.

બાલ ઠાકરેના સમયમાં યૂપી-બિહારથી આવતાં લોકોને એક ખાસ શબ્દ 'ભૈયા'થી સંબોધવામાં આવતા હતા.

માર્ચ 2010માં મહારાષ્ટ્રના રાજ્યપાલ કે. શંકર નારાયણે જણાવ્યું હતું કે મુંબઈમાં કોઈ પણ ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રહી શકે છે.

આ અંગે બાલ ઠાકરે ' સામના' માં લખ્યું હતું, 'મુંબઈ ધર્મશાળા બની ગઈ છે. બહારથી આવતા લોકોને અટકાવવાની એક માત્ર રીત છે કે પરમિટ સિસ્ટમ લાગુ કરવામાં આવે.'

બિહારીને બીમારી ગણાવ્યાં

વર્ષ 2008માં શિવસેના પ્રમુખ બાલ ઠાકરેએ બિહારના લોકો સામે વિષ ઓક્યું હતું.

પાર્ટીના મુખપત્ર 'સામના'માં પ્રકાશિત સંપાદકીયમાં બાલ ઠાકરેએ બિહારના લોકોને ' છાણમાં રહેતા કીડા' તરીકે ઓળખાવ્યાં હતાં.

એમણે બિહારીઓ માટે 'એક બિહારી 100 બીમારી' જેવી ભાષાનો પણ પ્રયોગ કર્યો હતો.

સમાચાર પત્રમાં જણાવામાં આવ્યું હતું કે 'બિહારમાં ભ્રષ્ટાચારની ગંગા વહે છે અને આ જ કારણે ગંગા મેલી થઈ ગઈ છે.'

'ત્યાં ગરીબી , ભૂખ ,બેરોજગારી અને જાતિવાદ સહિત અરાજકતા પ્રવર્તે છે.'

સચિન પર તાક્યું નિશાન

નવેમ્બર 2009ની આ વાત છે. ભારતીય ક્રિકેટ ટીમના સૌથી મોટા સ્ટાર સચિન તેંડુલકરે કહ્યું હતું, "મુંબઈ... દરેક ભારતીયની છે."

સચિને એમ પણ જણાવ્યું હતું કે મને એ વાત પર ગર્વ છે કે હું મહારાષ્ટ્રીયન છું, પણ સૌ પ્રથમ તો હું ભારતીય છું.

આ નિવેદન પર બાલ ઠાકરેએ તેમની ઝાટકણી કાઢી હતી.

બાલ ઠાકરેએ કહ્યું હતું ,"જ્યારે તમે ચાર કે છ રન ફટકારો છો ત્યારે લોકો તમારી પ્રશંસા કરે છે પણ જો તમે મરાઠીઓના અધિકારોનું ઉલ્લંઘન કરશો કે પછી તેના પર  ટીકા-ટિપ્પણી કરશો તો મરાઠી માણસની લાગણી દુભાશે અને તે આ સાંખી નહીં લે."

ત્યારે બાલ ઠાકરેએ સચિને ક્રિકેટની આડ લઈ રાજકારણ ના રમવા જણાવ્યું હતું.

'સાનિયા પોતાના પતિ શોએબ મલિક સાથે'

સચિનને શિખામણ આપવાના પાંચ મહિના બાદ એટલે કે એપ્રિલ 2010માં બાલ ઠાકરેએ ટેનિસ ખેલાડી સાનિયા મિર્ઝા પર નિશાન તાક્યું હતું.

કારણ હતું પાકિસ્તાનના ક્રિક્રેટ ખેલાડી  શોએબ મલિક, જેમની સાથે સાનિયાનું લગ્ન થવાનું હતું.

બાલ ઠાકરેએ પોતાના જાણીતા અંદાજમાં કહ્યું હતું ,"સાનિયા જો ભારત તરફથી રમવા માગતી હોય તો તેણે  કોઈ ભારતીયની જ જીવનસાથી તરીકે વરણી કરવી જોઈએ."

"જો તે શોએબ સાથે લગ્ન કરી લેશે તો તે ભારતીય નહીં રહે. જો એમનું દિલ હિંદુસ્તાની છે તો પછી કોઈ પાકિસ્તાની માટે ના ધબકવું જોઈએ."

બાલ ઠાકરેએ એટલે સુધી કહ્યું કે સાનિયા પોતાના રમતના પ્રદર્શન નહીં પણ પોતાના કસોકસ પહેરેલાં કપડાં, ફેશન અને પ્રેમ પ્રસંગોને કારણે જાણીતાં છે.

'શાહરૂખ ખાનને નિશાન-એ-પાકિસ્તાન'

પાકિસ્તાનના ક્રિક્રેટ ખેલાડીઓને 'ઇન્ડિયન પ્રીમિયર લીગ'માં સામેલ કરવાની વાત ઊભી થઈ તો અભિનેતા અને 'કોલકતા નાઇટ...


શિશુના કાન એટલા મોટા હતા કે તે જોઈને મોટા ભાગના લોકોએ કહ્યું કે ગાંધીજીના કાનને મળતા આવે તેવા કાન છે.

અંબાલાલના નિકટના લોકોએ મજાક પણ કરી કે કાનને પાનની જેમ વાળી પણ શકાશે. આ બાળકનું નામ રાખવામાં આવ્યું વિક્રમ - વિક્રમ અંબાલાલ સારાભાઈ.

તે વખતે સારાભાઈના અમદાવાદના નિવાસસ્થાને ભારતના ટોચના બુદ્ધિજીવી અને વૈજ્ઞાનિક જગદીશ ચંદ્ર અને સી. વી. રમણ, જાણીતા ઇતિહાસકાર જદુનાથ સરકાર, રાજનેતા અને વકીલ ભુલાભાઈ દેસાઈ, પ્રસિદ્ધ નૃત્યાંગના રુક્મણી અરુંદેલ અને ચિંતક ગુરુ જિદ્દૂ કૃષ્ણમૂર્તિ જેવા લોકોના ઉતારા રહેતાં હતાં.

1920માં રવીન્દ્રનાથ ટાગોર અમદાવાદ આવ્યા ત્યારે પણ સારાભાઈના ઘરે જ રોકાયા હતા.

વિક્રમ સારાભાઈની જીવનકથા લખનારાં અમૃતા શાહ કહે છે, "ટાગોરને કોઈનું પણ કપાળ જોઈને તેમના વિશે ભવિષ્યવાણી કરવાનો શોખ હતો. નવજાત વિક્રમને તેમની સામે લાવવામાં આવ્યા ત્યારે તેમનું અસામાન્ય રીતે પહોળું અને મોટું કપાળ જોઈને ટાગોરે કહેલું, 'આ બાળક એક દિવસ મોટું કામ કરી બતાવશે.'"

હંમેશાં વિચારોમાં તલ્લીન

યુવાનવયે વિક્રમ સારાભાઈએ કૅમ્બ્રિજમાં ભણવા જવાનો નિર્ણય કર્યો ત્યારે ટાગોરે તેમને ભલામણપત્ર પણ લખી આપ્યો હતો.

વિક્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રમ સારાભાઈનાં પુત્રી મલ્લિકા સારાભાઈ ભારતનાં અગ્રણી નૃત્યકારોમાં સ્થાન પામે છે.

મલ્લિકા કહે છે કે તેમણે હંમેશાં પોતાના પિતાને વિચારોમાં ખોવાયેલા જોયા હતા. જાણીતા ચિત્રકાર રોડાંની કલાકૃતિ 'થિન્કર'ની જેમ તેઓ ગાલ પર હાથ રાખીને વિચારની મુદ્રામાં જ હોય.

મલ્લિકા યાદ કરતાં કહે છે, "મારા પિતા જમીન સાથે જોડાયેલા માણસ હતા. દરેકની વાત બહુ ધ્યાનથી સાંભળતા હતા. હંમેશાં ખાદીનાં કુરતાં-પાયજામા પહેરતા."

"જરૂર હોય તો જ સૂટ પહેરતા હતા. તે પછી તેની સાથે બૂટ પહેરવાના બદલે કોલ્હાપુરી ચપ્પલ પહેરતા. અમે બંને ભાઈબહેન પર તેમને બહુ ગૌરવ હતું."

"તેઓ લોકતાંત્રિક પ્રકારના માણસ હતા. મને યાદ છે કે એક વખત કાર ખરીદવાની હતી, ત્યારે અમને બધાને પૂછ્યું હતું કે કેવા રંગની લેવી છે. હું ત્યારે ત્રણ જ વર્ષની હતી."

"મેં જીદ કરી કે અમ્માની કાર ગુલાબી રંગની હોવી જોઈએ. તેમણે અને મારી માતાએ ત્રણ દિવસ સુધી મને સમજાવી હતી. તે પછી હું માની ત્યારે કાળા રંગની ફિઆટ કાર ખરીદવામાં આવી હતી."

હોમી ભાભાએ  જીવનસાથી સાથેમુલાકાત કરાવી

કૅમ્બ્રિજથી પરત આવ્યા પછી વિક્રમ સારાભાઈ બેંગુલુરુમાં ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ સાયન્સમાં જોડાયા હતા. નોબેલ પુરસ્કાર મેળવનારા સી. વી. રમણની દેખરેખમાં તેમણે પોતાનું સંશોધન આગળ વધાર્યું હતું.

અહીં જ તેમની મુલાકાત મહાન અણુવિજ્ઞાની હોમી જહાંગીર ભાભા સાથે થઈ હતી. તેમણે જ મશહૂર નૃત્યાંગના મૃણાલિની સ્વામીનાથન સાથે તેમની મુલાકાત કરાવી હતી. મૃણાલિની સાથે બાદમાં તેમનાં લગ્ન થયાં હતાં.

મલ્લિકા કહે છે, "હોમી પણ સારી વસ્તુઓના પારખુ હતા. કલાકાર હતા અને પોતે પણ ચિત્રો દોરતા. મારા પિતા સાથે તેમને બહુ સારી દોસ્તી હતી."

"તેઓ હંમેશાં મારા પિતાને ચીડવતા કે તમે આટલા સુંદર ભારતીય વસ્ત્રોમાં કેમ ફરો છો? એક વિજ્ઞાની જેવાં વસ્ત્રો કેમ પહેરતા નથી? મારી માતા અને ભાભા બૅડમિન્ટન પાર્ટનર હતાં. તેમણે જ મારી માતાની મુલાકાત પ્રથમવાર મારા પિતા સાથે કરાવી હતી."

મજાની વાત એ છે કે શરૂઆતમાં બંનેને એકબીજા પ્રત્યે આકર્ષણ થયું નહોતું.

અમૃતા શાહ કહે છે, "મૃણાલિની અને વિક્રમ પહેલીવાર મળ્યાં ત્યારે એકબીજાને પસંદ પડ્યાં નહોતાં. મૃણાલિની ટેનિસ શૉર્ટ્સમાં હતાં અને વિક્રમને તેમની એવી વેશભૂષા ગમી નહોતી."

"ત્યારબાદ તેઓ ખૂબ લગન સાથે ભરતનાટ્યમ્ શીખવા લાગ્યાં હતાં. તેઓ ભરતનાટ્યમ્ સાથે એટલા જોડાઈ ગયાં હતાં કે તેમણે અવિવાહિત રહેવાનું જ નક્કી કર્યું હતું. તે દરમિયાન વિક્રમ સાથે...


શી જિંગપિંગ

ચીનના વિદેશમંત્રાલયના પ્રવક્તા વેંગ વેનબિને જણાવ્યું કે, "જુદાંજુદાં દેશોમાં હજુ રસી વિકસાવવામાં આવી રહી છે. તેની કિંમત કેટલી રાખવામાં આવશે તે હજુ સુધી નક્કી નથી."

"પરંતુ ચીન માટે એક વાત નિશ્ચિત છે. અમે વૈશ્વિક જનકલ્યાણ માટે દુનિયાને અમારી રસી યોગ્ય અને વાજબી ભાવે પૂરી પાડીશું."

સરકારી મીડિયાએ અમેરિકા પર આરોપ મૂક્યો છે કે તે આ રોગનો ફેલાવો અસરકારક રીતે અટકાવવાના બદલે માત્ર પોતાનાં આર્થિક હિતોની ચિંતા કરે છે.

ચાઇના ગ્લોબલ ટેલિવિઝન નેટવર્ક (CGTN) જેવાં મીડિયા જૂથે અમેરિકન સરકાર અને મીડિયા પર આરોપ મૂક્યો છે કે તેઓ ચીનની રસી વિરુદ્ધ મોટા પાયે ગેરમાહિતી ફેલાવવાનું અભિયાન ચલાવે છે.

મૉસ્કોસ્થિત અમેરિકન ઍનાલિસ્ટ ઍન્ડ્રુ કૉરિબ્કોએ CGTN માટે એક લેખમાં દલીલ કરી હતી, "અમેરિકા પાસે બડાશ મારી શકાય તેવું પોતાનું કંઈ નથી, તેથી તે જેને પોતાનું મુખ્ય હરીફ સમજે છે, તેને ઉતારી પાડવામાં વ્યસ્ત છે."

"તે (અમેરિકા) માને છે કે તે બીજા લોકોને ડરાવીને ચાઇનીઝ રસીથી દૂર ધકેલી શકશે."

આફ્રિકાને મદદ

પ્રતીકાત્મક તસવીર

ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગે આફ્રિકાના દેશોનો સંપર્ક કર્યો છે અને તેમને વચન આ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

પ્યું છે કે કોરોના વાઇરસની રસીના ઉપયોગ માટે લાઈસન્સ મળે ત્યારે આફ્રિકાના દેશોને તેના ઉપયોગમાં પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે.

સાથોસાથ સરકારી મીડિયાએ ચીન-આફ્રિકાના સંબંધોને 'અડગ' અને 'મજબૂત' ગણાવ્યા છે તથા નિષ્ણાતોને ટાંક્યા છે જેઓ કહે છે કે ચીને આફ્રિકાને કરેલી મદદ 'નક્કર અને ઉપયોગી' છે.

સરકારી મીડિયાના અહેવાલ પ્રમાણે 'જૂન મહિનામાં ચીન-આફ્રિકા મંત્રણા દરમિયાન જિનપિંગે જણાવ્યું હતું કે ચીન એડિસ અબાબા ખાતે આફ્રિકન સૅન્ટર્સ ફૉર ડિસીઝ કંટ્રોલ ઍન્ડ પ્રિવેન્શન (CDC)હેડક્વાર્ટર્સનું બાંધકામ શિડ્યુલથી વહેલું શરૂ કરશે.'

તેમણે કહ્યું કે 'ચીન FOCAC (ફોરમ ઓન ચાઇના-આફ્રિકા કૉઑપરેશન) બીજિંગ સમિટ ખાતે અપનાવાયેલી હેલ્થ કૅર પહેલ લાગુ કરવા આફ્રિકા સાથે કામ કરશે અને ચાઇના-આફ્રિકા ફ્રેન્ડશિપ હૉસ્પિટલના બાંધકામ તથા ચાઇનીઝ અને આફ્રિકન હૉસ્પિટલો વચ્ચેનો સહકાર વધારવામાં ઝડપ લાવશે.'

રાષ્ટ્રપતિ જિનપિંગે એ બાબતનો ફરીથી ઉલ્લેખ કર્યો હતો કે ચીનમાં કોવિડ-19 રસી વિકસાવવાનું અને ઉપયોગ કરવાનું કામ પૂર્ણ થાય ત્યાર પછી "તેનો લાભ મેળવવામાં આફ્રિકન દેશો અગ્રેસર હશે."

એશિયાના દેશોને વચન

પ્રતીકાત્મક તસવીર

સરકારી મીડિયાએ જણાવ્યું કે રસીના સંશોધન તથા વિકાસ, ઉત્પાદન અને ઉપયોગ માટે ચીન ઇન્ડોનેશિયાની સાથે કામ કરવા ઇચ્છુક છે.

વિદેશમંત્રી વાંગ યીએ ગયા મહિને જણાવ્યું હતું કે, "રસીના સંશોધન, ઉત્પાદન અને વિતરણ મુદ્દે ચીન

ઇન્ડોનેશિયાની સાથે કામ કરવા માગે છે."

"સમગ્ર પ્રદેશ તથા વિશ્વમાં પરવડે તેવા દરે રસી ઉપલબ્ધ થાય તે માટે અમે સંબંધિત વિભાગો અને મેડિકલ સંસ્થાઓ વચ્ચે માહિતીનું આદાનપ્રદાન કરવા માગીએ છીએ."

વાંગે એમ પણ કહ્યું કે, "ચીનના મિત્ર અને પડોશી દેશ ફિલિપાઈન્સની રસીની વિનંતીને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે."

રાષ્ટ્રપતિ રૉડ્રીગો ડ્યુટેર્ટે ચીનના રાષ્ટ્રપતિને વિનંતી કરી હતી કે તેઓ કોવિડની રસીનો પ્રથમ ઉપયોગ કરવામાં ફિલિપાઇન્સને સામેલ કરે.

ડ્યુટેર્ટે વચન આપ્યું હતું કે સાઉથ ચાઈના સમુદ્રના વિવાદમાં તેઓ ચીનનો વિરોધ નહીં કરે.

તેમણે પોતાના દેશમાં અમેરિકાને સૈન્યથાણું સ્થાપવા દેવાની વિનંતી પણ ફગાવી દીધી હતી જે બદલ ચીને તેમને બિરદાવ્યા હતા.

કમ્બોડિયા જેવા 'આપખુદશાસન ધરાવતા' ચીનના મિત્રોએ ચીનને કોવિડ-19ની રસી એક 'ગિફ્ટ' તરીકે આપવા વિનંતી કરી છે.

ચીનના નેતાઓ અને સરકારી મીડિયા જેને પોતાનું 'મિત્ર' તરીકે ગણાવે છે તથા ચીન જ્યાં વ્યૂહાત્મક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર...


શી જિનપિંગ

જેમ તમે ટૅક્સ કે બિલ સમયસર ભરો તો તમને પોઇન્ટ્સ મળે, કોઈ રેડ લાઇટ તોડી તો તેના માટે પોઇન્ટ્સ ઓછાં થઈ જાય.

ચીનમાં આને સોશિયલ સ્કોરર કહે છે અને આ સ્કોરનું મૅનેજમૅન્ટ કરવાની અડધી જવાબદારી મશીનો પર છે.

આ મશીનો આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સનું એક વિવાદિત અને દિલચસ્પ ઉદાહરણ છે.

મશીનો નિર્ણય લઈ શકે છે કે કોઈ વ્યક્તિનો વ્યવહાર સારો છે કે ખરાબ.

એવું લાગે છે કે આવનારા સમયમાં ચીન આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સનું સૌથી મોટું સુપરપાવર બની શકે છે.

આમ તો અમેરિકા અને ચીન વચ્ચે સુપરપાવર બનવાની હોડ લાગેલી રહે છે પરંતુ સુપરપાવર બનવાનો એક ખાસ રસ્તો છે, જેના પર ચીન ચાલી રહ્યું છે અને તે છે ટેકનૉલૉજી.

માત્ર આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ જ નહીં, અવાજ અને ચહેરો ઓળખવાની ટેકનૉલૉજી, રોબોટિક્સ ક્ષેત્રમાં પણ ચીન દુનિયામાં ટોપ પર છે.

ચીને પોતાનું સ્વદેશી વિમાન પણ બનાવી લીધુ છે અને 400 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપથી ચાલતી પહેલી બુલેટ ટ્રેન પણ બનાવી ચૂક્યું છે જેનુ મોડેલ હવે નિકાસ માટે તૈયાર છે.

ચીનમાં એપલ, જીએમ, વૉક્સવેગન અને ટોયોટા જેવી કંપનીઓ પોતાની ફેક્ટરીઓ અને રિસર્ચ સેન્ટરો ચલાવી રહી છે. તો ચીનમાં આ બધુ કેવી રી... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

તે થઈ રહ્યું છે?

કેવી રીતે આગળ છે ચીન?

ચીનના વુહાન શહેરમાં હાઈ-સ્પીડ ટ્રેન મેઇન્ટેનેન્સ બેસમાં બુલેટ ટ્રેનની તસવીર

એનો જવાબ છે ' મેડ ઇન ચાઇના' - 2025

2015માં ચીનની સરકારે 10 વર્ષનું એક વીઝન નક્કી કર્યું હતું.

જેનો હેતુ હતો ચીનને ઉદ્યોગ અને ટેકનૉલૉજી ક્ષેત્રમાં શક્તિશાળી બનાવવું.

ચીન ખુલ્લી રીતે કહી ચૂક્યું છે કે તેઓ સસ્તા જૂતાં, કપડાં અને રમકડાં સપ્લાય કરનાર દેશ તરીકેની પોતાની છાપને બદલવા માગે છે.

રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ પણ પોતાનો ઇરાદો સ્પષ્ટ કરી ચૂક્યા છે કે તેઓ ચીનને સાયબર પાવર બનાવવા માગે છે.

આ યોજના માટે ચીન ખૂબ પૈસા રોકી રહ્યું છે, વિદેશી કંપનીઓ પર પ્રત્યક્ષ અને અપ્રત્યક્ષ રીતે ટેકનૉલૉજી ટ્રાન્સફર કરવા દબાણ પણ વધારી રહ્યું છે.

આ કેવી રીતે થાય છે?

ચીનમાં એક મહિલાએ એવા સ્માર્ટ ચશ્મા પેહેર્યાં છે જેમાં સ્પીચને ટેક્સ્ટમાં ફેરવાઈને ચશ્મા પર દેખાય છે

ચીનના માર્કેટમાં ઘૂસવા માટે કોઈ વિદેશી કંપનીને લોકલ કંપની સાથે જોડાવું જ પડે છે. તે સિવાય ચીન પોતાની રણનીતિ અંતર્ગત વિદેશી કંપનીઓને ખરીદે પણ છે.

જેમકે મર્સિડિઝ બેન્ઝ કાર બનાવનારી જર્મન કંપની ડૅમલરમાં ચીની કંપની ગીલી સૌથી મોટી શેર હોલ્ડર બની ગઈ છે.

તે સિવાય ચીનના ઘણાં કાયદા છે જે ટેકનૉલૉજિકલ કંપનીઓને કાયમી રહેવા માટે મજબૂર કરે છે.

ઉદાહરણ તરીકે એપલ ચીનમાં એક સ્થાનિક કંપની સાથે પોતાનું પહેલું ડેટા સ્ટોરેજ સેન્ટર ખોલવા જઈ રહ્યું છે.

જેમાં તેઓ ચીની સરકારના નવા નિયમોનું પાલન કરશે. તેનાથી કંપનીથી જોડાયેલી બધી મુખ્ય જાણકારી ચીનને મળી જશે.

ચીન પોતાની સેનામાં પણ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સને વધારી રહ્યું છે. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ દ્વારા હથિયારોના ઉપયોગથી દૂર બેસીને જ યુદ્ધને કંટ્રોલ કરી શકે છે.

ચીન આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સથી કામ કરતી મિસાઇલોને વિકસાવી રહ્યું છે, જે ટાર્ગેટની ભાળ મેળવીને કોઈ પણ માનવીય મદદ વગર તેના પર હુમલો કરી શકે છે.

ડ્રોન બનાવવામાં ચીન આગળ

ચીનનાં શેન્જેન શહેરમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ પર કામ કરનારી અનેક કંપનીઓ છે.

જેમાંથી ઘણી કંપનીઓ હૅલ્થકેર સેક્ટરને વધુ આધુનિક બનાવવાનું કામ કરી રહી છે.

ચીનની સમાચાર એજન્સી શિન્હુઆ પ્રમાણે 2007થી ચીન એક એવું સૉફ્ટવેર વિકસિત કરી રહ્યું છે જે યુદ્ધ મેદાનમાં ઝડપથી સટીક નિર્ણયો લેવામાં મદદરૂપ સાબિત થશે. ઉદાહરણ તરીકે ડ્રોન ટેકનૉલૉજીને જ લઈ લો.

અમેરિકાએ પોતાની ડ્રોન ટેકનૉલૉજી કોઈ પણ અન્ય દેશને આપવાની...


શી ઝિનપિંગ

કરોડો લોકોના કાં તો નોકરી ગઈ છે કે પછી કમાણી ઓછી થઈ ગઈ છે. સરકારો અર્થતંત્રને થઈ રહેલા નુકસાનને રોકવા માટે અબજો ડૉલર લગાવી રહી છે. જોકે, વર્ષ 2021માં આર્થિક રિકવરી હજુ પણ અત્યંત અનિશ્ચિત છે. એક પ્રારંભિક અનુમાન પ્રમાણે, ચીનનું અર્થતંત્ર મજબૂતી સાથે ફરીથી આગળ વધવા લાગ્યું છે.

પરંતુ વિશ્વના ઘણા ધનિક દેશો માટે વર્ષ 2022 સુધી રિકવરી થવામાં કદાચ મુશ્કેલી પડશે. અસમાનતામાં પણ મોટા પાયે વધારો થઈ રહ્યો છે. 651 અમેરિકન અબજપતિની નેટવર્થ 30 ટકા વધીને ચાર લાખ કરડો ડૉલર પર પહોંચી ગઈ છે.

બીજી તરફ, વિકાસશીલ દેશોમાં 225 કરોડ લોકોને અત્યંત ગરીબાઈનો સામનો કરવો પડી શકે છે અને કદાચ વિશ્વની અડધી વર્કફોર્સને પોતાની આજીવિકાનાં સાધન ગુમાવવાં પડ્યાં છે. મહામારીને  રોકવાની ઝડપની સંપૂર્ણ દુનિયાનાં અર્થતંત્રોના પ્રદર્શન પર ઘેરી અસર થવાની છે.

કોરોના વાઇરસના નવા સ્ટ્રેન અને વૅક્સિનોની દોડ વચ્ચે ઝડપથી જીત મળવાની કોઈ ગૅરંટી નથી. ભલે ધનિક દેશોએ મોટા ભાગની ઉપલબ્ધ વૅક્સિન હાંસલ કરી લીધી છે, પરંતુ તેમના માટે પણ વર્ષ 2021ના અંત સુધી હર્ડ ઇમ્યુનિટી માટે પર્યાપ્ત લોકો સુધી તેને પહોંચાડવું કદાચ શક્ય નહીં હોય.

... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

વિકાસશીલ દેશોમાં વૅક્સિનની સપ્લાય સામાન્ય રીતે ઓછી જ છે, આવી પરિસ્થિતિમાં આ જગ્યાઓ પર વાઇરસ વધુ ઝડપથી ફેલાય તેવી આશંકા છે.

જીતવાવાળા દેશ

વિશ્વના વિકાસશીલ દેશો માટે મુશ્કેલી વધી શકે છે.

આ મામલામાં મોટા ભાગે જીતનારા દેશોમાં ચીન અને દક્ષિણ કોરિયા હોઈ શકે છે. આ એવા દેશે છે જે કોવિડ-19ને શરૂઆતના તબક્કે જ રોકવામાં સફળ રહ્યા છે. ચીનનું અર્થતંત્ર વર્ષ 2021માં આઠ ટકાની ઝડપથી વધી શકે છે.

આ પ્રમાણે ચીનનો ગ્રોથ રેટ મહામારી અગાઉના વિશ્વના સૌથી સફળ પશ્ચિમી દેશોની સરખામણીએ બેગણો રહી શકે છે. મોટા ભાગે નિકાસ પર ટકેલું ચીનના અર્થતંત્રને પશ્ચિમી દેશોમાં થયેલા લૉકડાઉનનો લાભ થયો છે. મનોરંજન અને ટ્રાવેલ જેવી સર્વિસ માટે ભલે પશ્ચિમી દેશોની માગમાં ઘટાડો થયો છે.

પરંતુ, ઘરના સામાનો અને મેડિકલ સપ્લાય માટે તેની માગમાં વધારો થયો છે. સાથે જ ટ્રમ્પ પ્રશાસન દ્વારા લાદવામાં આવેલા ઊંચા ટૅરિફ છતાં ચીન મારફતે અમેરિકામાં થતી નિકાસ રેકૉર્ડ સ્તરે પહોંચી છે. આખા એશિયામાં પણ ચીન પોતાનો આર્થિક પ્રભાવ વધારી રહ્યું છે.

પૅસિફિકમાં એક નવા ટ્રેડ ઝોન અને યુરોપથી લઈને આફ્રિકા સુધી પોતાના ટ્રેડ રૂટ્સની આસપાસ ભારે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટના બળ પર ચીન પોતાનું પ્રભુત્વ સ્થાપતું રહ્યું છે. સેમીકંડક્ટરો જેવા કંપોનેંટ્સ પર પશ્ચિમી દેશોની સપ્લાઇ ચેન પર નિર્ભરતા ઓછી કરવા માટે ચીન એડવાન્સ ટૅક્નૉલૉજી પર પણ રોકાણ કરી રહ્યું છે.

આવનારાં પાંચ વર્ષમાં ચીન વિશ્વનું સૌથી મોટું અર્થતંત્ર બની જશે અને તે આ મામલે અમેરિકાને પાછળ મૂકી દેશે.  તે પહેલાંના અનુમાનની સરખામણીએ બમણી ઝડપે સૌથી મોટું અર્થતંત્ર બની જશે.

હારનારા દેશ

વૈશ્વિક અર્થતંત્રને થયેલા નુકસાનમાં વર્ષ 2021માં સુધારો થવાની શક્યતા નથી.

અમેરિકા, બ્રિટન અને કૉન્ટિનેંટલ યુરોપના ધનવાન દેશો માટે આઉટલુક વધુ સારું નથી દેખાઈ રહ્યું. વર્ષ 2020ની ગરમીની સિઝનમાં નામમાત્રની રિકવરી બાદ આ દેશોનાં અર્થતંત્રોનાં પૈડાં ફરીથી રોકાઈ ગયાં. કોરોનાની બીજી લહેર અને લૉકડાઉન તેનાં કારણો છે.

ઉદાહરણ તરીકે અમેરિકામાં નોકરીઓ અને ગ્રોથ પર મહામારીની ઘેરી અસર રહી છે. તેના કારણે કારોબારી અને કંઝ્યૂમર કૉન્ફિડન્સ નીચે આવી ગયાં. આવતા વર્ષે થોડી રિકવરીની આશા હોવા છતાં 2022માં આ અર્થતંત્રો સામાન્ય સ્થિતિની સરખામણીએ પાંચ ટકા સંકોચાઈ જાય તેવી શક્યતા છે.

જોકે, એ વાતની આશંકા છે કે વર્ષ 2021મા વિકાસશીલ દેશ સૌથી વધુ નુકસાન ઉઠાવશે. આ દેશો પાસે...


શીખ રીતિ-રિવાજ મુજબ સોનમ કપૂરનાં લગ્ન યોજાયાં

લગ્ન પ્રસંગના અન્ય કાર્યક્રમોની જેમ લગ્નમાં પણ મોટી સંખ્યામાં બોલિવૂડ કલાકારો ઉમટી પડ્યા હતા.

સવારે લગ્નવિધિ યોજાઈ તથા રાત્રે રિસેપ્શન યોજાયું હતું.

સ્વરા સાથે સોનમ

વરરાજા આનંદે પીચ કલરની શેરવાની પહેરી હતી, જ્યારે દુલ્હન સોનમ કપૂરે લાલ રંગનો ડ્રેસ પહેર્યો હતો.

લગ્નપ્રસંગ દરમિયાન સોનમનાં ખાસ દોસ્ત સ્વરા ભાસ્કર પણ તેમની સાથે જ રહ્યાં.

અનેક ટોક-શો દરમિયાન સોનમ કહી ચૂક્યાં છે કે તેઓ સ્વરા સાથે ખાસ મિત્રતા ધરાવે છે.

બંનેએ 'રાંઝણા' તથા સૂરજ બરજાત્યાની ફિલ્મ 'પ્રેમ રતન ધન પાયો'માં સાથે કામ કર્યું હતું.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

લગ્ન બાદ સાંજે મુંબઈની 'ધ લીલા હોટલ'માં રિસેપ્શન યોજાયું, જેમાં પણ બોલીવૂડ કલાકારો મોટી સંખ્યામાં હાજર રહ્યા.

સોનમ તથા આનંદે કેક કાપીને લગ્નજીવનની શરૂઆત કરી હતી.

રિસેપ્શનમાં સોનમે વ્હાઇટ અને બ્લેક કલરનો ડ્રેસ પહેર્યો, જ્યારે આનંદે ઇન્ડો-વેસ્ટર્ન ડ્રેસ પહેર્યો હતો.

આનંદ મૂળ દિલ્હીના છે. તેઓ શાહી એક્સ્પોર્ટ્સ કંપનીના મેનેજિંગ ડાયરેક્ટર છે.

 દીકરીના લગ્ન પ્રસંગે અનિલ કપૂરે સફેદ રંગની શેરવાની પહેરી હતી, જ્યા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રે રિસેપ્શનમાં ફોર્મલ શૂટ પહેર્યો હતો.

લગ્નના દરેક પ્રસંગની જેમ રિસેપ્શન દરમિયાન પણ કાકા સંજય કપૂરનો ઉત્સાહ ઉડીને આંખે વળગતો હતો.

તો સંજય કપૂરની દીકરી પિતરાઈ બહેનના રિસેપ્શનમાં કંઈક આવા અંદાજમાં નજરે પડ્યાં.

કરીના કપૂરે ગોલ્ડન કલરનો ડ્રેસ પહેર્યો હતો. સોનમ સાથેની તેમની આગામી ફિલ્મ 'વીરે દી વેડિંગ' ટૂંક સમયમાં રિલીઝ થવાની છે.

'વીરે દી વેડિંગ'માં કરીના કપૂર ઉપરાંત સોનમની ખાસ બહેનપણી સ્વરા ભાસ્કર પણ છે. રિસેપ્શન દરમિયાન સ્વરાનો આવો લૂક રહ્યો હતો.

રાજૂ હિરાણી તથા વિધુ વિનોદ ચોપડા સાથે કંગના પણ સોનમ અને આનંદના રિસેપ્શનમાં પહોંચ્યા હતાં.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


શીલા દીક્ષિત કૉંગ્રેસનાં વરિષ્ઠ નેતા હતાં અને તેઓ વર્ષ 1998થી 2013 સુધી દિલ્હીનાં મુખ્ય મંત્રી રહ્યાં હતાં. 2014માં તેમણે રાજીનામું આપ્યું.

સમાચાર એજન્સી એએનઆઈ પ્રમાણે દિલ્હીમાં તેમનું નિધન થયું છે.

તેઓ લાંબા સમયથી બીમાર હતાં અને હૃદયરોગની સારવાર ચાલી રહી હતી.

Twitter કન્ટેન્ટ પૂર્ણ, 1

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ટ્વીટ કરીને શીલા દીક્ષિતને અંજલિ આપી હતી, તેમણે દિલ્હીના વિકાસમાં શીલા દીક્ષિતના યોગદાનને નોંધનીય ગણાવ્યું હતું.

કૉંગ્રેસના પૂર્વ રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ રાહુલ ગાંધીએ ટ્વીટ કર્યું હતું કે શીલા દીક્ષિત કૉંગ્રેસનાં દીકરી સમાન હતાં, જેમની સાથે મારું ભાવનાત્મક જોડાણ હતું.

તેમણે એવું પણ લખ્યું હતું, "તેમના પરિવારજનો અને દિલ્હીના નાગરિકો માટે હું સહાનુભૂતિ ધરાવું છું. તેમણે ત્રણ ટર્મ સુધી મુખ્ય મંત્રી તરીકે સેવા આપી છે."

ભાજપના વરિષ્ઠ નેતા અને કેન્દ્રીય મંત્રી નીતિન ગડકરીએ ટ્વીટ કરીને શીલા દીક્ષિતને અંજલિ આપી હતી.

તેમણે ટ્વીટમાં લખ્યું હતું કે શીલા દીક્ષિતના નિધનના સમાચારથી હું વ્યથિત છું અને દિલ્હીના વિકાસના યોગદાનમાં તેમનું યોગદાન હંમેશાં યાદ રાખવામાં આવશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


શું આ ઘટનાક્રમમાં ગાંધીજી રાજકારણી પુરવાર થયા? શું તેમણે દલિતોનું મોટું અહિત કર્યું?

શું પુના કરારનાં માઠાં પરિણામો હજુ સુધી ચાલુ છે?  આવા સવાલના જવાબ મોટે ભાગે હકીકતોને બદલે સૂત્રોચ્ચારથી અપાતા રહ્યા છે.

પ્રતિનિધિત્વનો પ્રશ્ન

ગાંધીજીની આગેવાની હેઠળ 1920ના દાયકામાં સ્વરાજ માટેની લડત આગળ ચાલી, તેમ અંગ્રેજો તરફથી થોડી છૂટછાટો મળી અને ભારતના ભાવિ બંધારણ વિશે વાત થવા લાગી. મુસ્લિમ, શીખ, ખ્રિસ્તી, ઍન્ગ્લો ઇન્ડિયન જેવા સમુદાયોને અંગ્રેજ સરકાર અલગ લઘુમતી ગણતી હતી. એટલે તેમના હિતરક્ષણનો તો ખ્યાલ કરવામાં આવે, પરંતુ 'અસ્પૃશ્ય'ની (અંગ્રેજીમાં 'ડીપ્રેસ્ડ ક્લાસ'ની) ઓળખ ધરાવતા દલિતોનું શું?

ભારતના ભાવિ બંધારણની ચર્ચા કરવા માટે આવેલા સાયમન કમિશન સમક્ષ જુદી જુદી 18 દલિત સંસ્થાઓએ દલિતોના હિતની જાળવણી માટે રજૂઆતો કરી.

તેમાંથી 16 સંસ્થાઓએ દલિતોને ધારાસભાઓમાં પ્રતિનિધિત્વ માટે અલગ મતદાર મંડળની માગણી કરી હતી.

(દલિત ઉમેદવારો ફક્ત દલિતોના મતથી જ ચૂંટાય) ત્યારે 'બહિષ્કૃત હિતકારણી સભા' વતી રજૂઆત કરનાર ડૉ. આંબેડકરે અલગને બદલે સંયુક્ત મતદાર મંડળ અને દલિતો માટે અનામત બેઠકોની માગણી કરી.

તમે આ વાંચ્યું ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

કે નહીં?

(ડૉ. આંબેડકરઃ જીવન અને કાર્ય, લે. ધનંજય કીર, અનુ. દેવેન્દ્ર કર્ણિક, મૂળજીભાઈ ખુમાણ, પૃ. 135) દલિતોને 'હિંદુ સમાજથી અલગ એવી સ્વતંત્ર લઘુમતી જાતિ' તરીકે ગણવાનો આગ્રહ રાખીને (પૃ.137) અને મુસ્લિમો માટેના અલગ મતદાર મંડળનો વિરોધ કરીને ડૉ. આંબેડકરે સૂચવ્યું હતું કે મુંબઈ પ્રાંતની 140 બેઠકોમાંથી મુસ્લિમો માટે ૩૩ ટકા અને દલિતો માટે 15 ટકા બેઠકો અનામત હોવી જોઈએ. (કીર, પૃ.145)

1919માં પહેલી વાર અંગ્રેજ સરકારે દલિતોને રાજકીય પ્રતિનિધિત્વ આપ્યું, પણ તે પ્રતિનિધિત્વ ખરું જોતાં દલિત સમાજનું ન હતું.

સરકાર પોતે જ કેન્દ્રની અને પ્રાંતોની ધારાસભામાં તેની પસંદગીનો દલિત પ્રતિનિધિ નીમવાની હતી. ડૉ. આંબેડકર સ્પષ્ટપણે માનતા હતા અને બ્રિટનમાં યોજાયેલી પહેલી ગોળમેજી પરિષદ(1931માં તેમણે કહ્યું પણ ખરું કે 'ઉપલા વર્ગમાંથી આવતા નેતાઓએ તેમની સંકુચિતતાઓ છોડી નથી.

દલિતોનાં દુઃખ દલિતો સિવાય કોઈ નિવારી શકશે નહીં અને એ રાજસત્તા ન આવે ત્યાં સુધી શક્ય નથી.' (કીર, પૃ.178-179)

ગાંધીજી સાથે પહેલો મતભેદ

બીજી ગોળમેજી પરિષદમાં કૉંગ્રેસના પ્રતિનિધિ તરીકે ગાંધીજી હાજર રહ્યા. ત્યાર પહેલાં તેમણે ડૉ. આંબેડકરને મળવાનું કહેણ મોકલ્યું.

14 ઑગસ્ટ, 1931ના રોજ મુંબઈના ગાંધીજીના ઉતારે (મણિભવનમાં) બંને મહાનુભાવો પહેલી વાર મળ્યા. ગાંધીજીને સવાલ હતો કે કૉંગ્રેસના અસ્પૃશ્યતાનિવારણનાં પ્રયાસો છતાં ડૉ. આંબેડકર કેમ કૉંગ્રેસથી દુઃખી છે?

ડૉ. આંબેડકરને અસ્પૃશ્યતાના પ્રશ્ને કૉંગ્રેસની દાનત વિશે શંકા હતી.

તેમણે ગાંધીજીને કહ્યું કે 'કૉંગ્રેસને આ પ્રશ્ન મહત્ત્વનો લાગ્યો હોત તો કૉંગ્રેસના સભ્યપદ માટે તમે ખાદીની ને બીજી શરતો મૂકી છે એવી એકાદ શરત અસ્પૃશ્યતાનિવારણને લગતી પણ મૂકી હોત.' (કીર, પૃ.198) આ વાતચીતમાં ગાંધીજીએ કહ્યું કે તે અસ્પૃશ્યોને હિંદુ સમાજથી અલગ પાડવાની વિરુદ્ધમાં છે. ત્યાં વાત પૂરી થઈ.

બીજી ગોળમેજી પરિષદમાં પહોંચ્યા પછી, લઘુમતી સમિતિ સમક્ષ એક નિવેદનમાં ડૉ. આંબેડકરે દલિતો માટે અલગ મતદાર મંડળની માગણી કરી.

ત્યારે તેમણે એવો બીજો રસ્તો ખુલ્લો રાખ્યો હતો કે 'જો સંયુક્ત મતદાર મંડળ અને અનામત બેઠકો રાખવી હોય, તો વીસ વર્ષ પછી અસ્પૃશ્ય મતદારોનો લોકમત લઈને નિર્ણય કરવો.' (કીર, પૃ. 225)

ગાંધીજી માનતા હતા કે એક વાર દલિતો હિંદુ સમાજથી અલગ પડી જશે તો હિંદુ સમાજમાં સુધારાની અને અસ્પૃશ્યતાનિવારણની પ્રક્રિયા પર તેની ગંભીર અસર પડશે.

રાજકીય રસ્તે પરિવર્તન...


શું કહે છે તમિલનાડુના કોઇમ્બતુરની મહિલાઓ

એક રાજ્ય જેની ઓળખ જ તેનો શ્યામ વર્ણ હોય, ત્યાં દેશના બીજા ભાગની જેમ જાહેરાતોના હોર્ડિંગ કેમ લાગેલા છે.

આ પ્રકારના સવાલો જેને બેચેન કરતા હતા, તેવા લોકોમાં હું એકલી ન હતી. #BBCShe પ્રોજેક્ટ માટે જ્યારે અમે લોકો અવિનાશી લિંગમ યુનિવર્સિટી પહોંચ્યા, તો ત્યાંની યુવતીઓએ પણ કંઈક આવા જ સવાલ ઉઠાવ્યા.

"વિજ્ઞાપનોમાં અમે જે મહિલાઓના ચહેરા જોઈએ છીએ, મને નથી લાગતું નથી કે મહિલાઓ તેવી હોય છે. આપણે એવા સમાજની આશા રાખી શકતા નથી કે જ્યાં દરેક મહિલાનો વર્ણ ગોરો હોય. તે લાંબી હોય, તેના વાળ લાંબા હોય."

આ વાત સાંભળતા જ ત્યાં હાજર 70 યુવતીઓએ એકસાથે તાળીઓ વગાડી. તેમાંથી મોટાભાગની યુવતીઓનો રંગ શ્યામ હતો.

દુનિયાભરમાં જ્યાંની વસતીનો એક મોટો ભાગ એક ખાસ રંગ ધરાવે છે, તેમાં એ વાતને લઈને ગુસ્સો છે કે જાહેરાતોમાં બીજા રંગની મૉડલ કેમ હોય છે?

ગોરા રંગની મૉડલ માત્ર હોર્ડિંગ અને ટેલિવિઝનની જાહેરાતોમાં દેખાતી નથી.

સોનાનાં આભૂષણોની જાહેરાતમાં પણ આવી જ મૉડલ હોય છે. ઘણી બ્રાન્ડની જ્વેલરી કંપનીઓની જાહેરાત પર કદાચ તમારી નજર પણ ગઈ હશે.

કૉલેજની એક વિદ્યાર્થિનીએ કહ્યું કે માત્ર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

જાહેરાતમાં જ નહીં, તમિલનાડુ ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રી કોલિવૂડમાં પણ ગોરો રંગ ધરાવતી હીરોઇનની માગ છે.

ગૂગલ પર જ્યારે મેં તમિલ એક્ટ્રેસ લખીને સર્ચ કર્યું તો આ પરિણામ મળ્યા.

એ વાત રસપ્રદ છે કે કાજલ અગ્રવાલ અને સિમરન પંજાબી છે. તમન્ના અને હંસિકા મોટવાણી મહારાષ્ટ્રથી છે. અનુષ્કા શેટ્ટી કર્ણાટકથી, સ્નેહાની માતૃભાષા તેલુગૂ છે અને આસીન કેરળથી છે.

દસમાંથી માત્ર ત્રણ, તૃષા કૃષ્ણા, સામંથા અક્કીનેની અને શ્રુતિ હસન તમિલનાડુથી છે.

ત્રણેયમાં સમાન વાત એ છે કે ત્રણેય હીરોઇનનો વર્ણ ગોરો છે.

આ તરફ શ્યામવર્ણ ધરાવતા હીરો ધનુષ, વિશાલ, વિજય સેતુપતિ, વિજયકાંત અને સુપરસ્ટાર રજનીકાંત આ ગોરી હીરોઇન સાથે ફિલ્મો કરી રહ્યા છે અને તમિલના દર્શક તેમને પસંદ કરી રહ્યા છે.

ઘણી ફિલ્મોમાં ગોરા રંગની હીરોઇન શ્યામવર્ણ ધરાવતા હીરોની ચાહત રાખતી જોવા મળે છે.

ઘણાં લોકો આ વાતને એ કહીને ફગાવી શકે છે કે જાહેરાત અને ફિલ્મોમાં કાલ્પનિક દુનિયા બતાવવામાં આવે છે અને લોકો તેને એ જ રીતે જુએ છે.

કૉલેજની આ વિદ્યાર્થિનીઓ જાહેરાતોના પ્રભાવો વિશે કહે છે કે આ જોઈને તેમની અંદર પણ ગોરા હોવાની ચાહત જાગે છે.

સ્કૂલ, કૉલેજ, શિક્ષણ અને ઘરમાં પણ આત્મવિશ્વાસની ખામીને લઈને ભેદભાવની વાતો શ્યામવર્ણના કારણે સાંભળવા મળે છે.

વધારે ખરાબ ત્યારે લાગે છે જ્યારે શાહરૂખ ખાન જેવા સુપરસ્ટાર પણ જાહેરાતમાં એ કહે છે કે "ફેર ઇઝ લવલી" એટલે કે ગોરોવર્ણ જ સુંદર છે.

વર્ષ 2013માં આવેલી જાહેરાતમાં શાહરૂખ ખાન પોતાની જેમ સ્ટાર બનવાની સલાહ આપતા એક યુવકને ગોરો બનવા માટે ક્રીમ આપે છે.

છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષોમાં બોલિવૂડમાં તેના વિરુદ્ધ અવાજ પણ ઉઠ્યો છે. નંદિતા દાસ "ડાર્ક ઇઝ બ્યૂટીફુલ" અભિયાનના બ્રાન્ડ એમ્બેસેડર પણ રહી ચૂક્યાં છે.

મિસિસ ઇન્ડિયા અર્થ 2017મા રનરઅપ રહી ચૂકેલાં ગાયત્રી નટરાજને પણ કહ્યું હતું કે વર્ણના આધારે તેમણે ભેદભાવનો સામનો કરવો પડ્યો છે.

જાહેરાતોમાં ગોરા વર્ણને સફળતાની ચાવી તરીકે રજૂ કરવામાં આવે છે.

ચહેરાને સુંદર બનાવી રાખતા સામાનની બજારમાં ગોરા થવાની ક્રીમનો ભાગ પચાસ ટકા કરતા પણ વધારે છે.

પણ શું જાહેરાતો અને ફિલ્મોની બજાર કૉલેજની આ યુવતીઓની વાત સાંભળશે?

ન માત્ર એ સમજવા માટે કે છોકરીઓ શું ઇચ્છે છે પરંતુ એ માટે પણ કે તેમની વેચવાની રીત એક જ પ્રકારની ઘરેડમાં ચાલી આવતી છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


શું ખરેખર જ્ઞાનવાપી મસ્જિદના સ્થાને પહેલાં મંદિર હતું?

સાથેસાથે આ વિવાદને હવે કાનૂની માન્યતા પણ મળી ગઈ છે. જોકે, સુન્ની સૅન્ટ્રલ વકફ બૉર્ડ અને જ્ઞાનવાપી મસ્જિદના મૅનેજમૅન્ટે આ આદેશને હાઈકોર્ટમાં પડકારવાનો નિર્ણય લીધો છે.

વારાણસીમાં કાશી વિશ્વનાથ મંદિર અને તેની બરાબર નજીકમાં ઉભેલી જ્ઞાનવાપી મસ્જિદના નિર્માણ તથા પુનર્નિમાણ અંગે જાતજાતની ધારણાઓ છે.

આ ઉપરાંત તે અંગેના ઐતિહાસિક તથ્યો પણ આ બાબતમાં બહુ સ્પષ્ટ માહિતી આપતાં નથી.

સામાન્ય રીતે એવું કહેવામાં આવે છે કે આ જગ્યા પર પહેલાંથી એક મંદિર હતું જેને ઔરંગઝેબે તોડાવી નાખ્યું હતું અને તેના પર મસ્જિદ બંધાવી હતી.

પરંતુ ઐતિહાસિક દસ્તાવેજોના આધારે આ હકીકત અંગે સ્પષ્ટ નિવેદન આપવું સરળ નથી.

કેટલાક ઇતિહાસકારોનું માનવું છે કે જ્ઞાનવાપી મસ્જિદને 14મી સદીમાં જૌનપુરના શર્કી સુલતાનોએ બંધાવી હતી.

તેના માટે તેમણે અહીં પહેલેથી ઉપસ્થિત વિશ્વનાથ મંદિરને તોડાવ્યું હતું.

જોકે, શર્કી સુલતાનોએ મસ્જિદ બંધાવી હોવાના કોઈ પુરાવા નથી મળતા.  તેવી જ રીતે મંદિર તોડવામાં આવ્યું હતું તે વાતના પુરાવા પણ નથી.

મંદિર-મસ્જિદના નિર્માણના સમયગાળા અંગે નિષ્ણાતોમાં મત... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ભેદ

મોઘલ શાસક ઔરંગઝેબે મસ્જિદ બનાવડાવી હોવાનો દાવો, પણ શું છે હકીકત?

કાશી વિશ્વનાથ મંદિરને બાંધવાનો શ્રેય અકબરના નવરત્નો પૈકી એક રાજા ટોડરમલને આપવામાં આવે છે.

રાજા ટોડરમલે 1585માં અકબરના આદેશના પગલે દક્ષિણ ભારતના વિદ્વાન નારાયણ ભટ્ટની મદદથી મંદિર બંધાવ્યું હતું.

વારાણસીસ્થિત કાશી વિદ્યાપીઠમાં ઇતિહાસવિભાગના પ્રોફેસર રાજીવ દ્વિવેદી કહે છે :

"શર્કી સુલતાનોએ બનારસમાં આવીને કોઈ નિર્માણકાર્ય કરાવ્યું હતું કે કોઈ બાંધકામ ધ્વસ્ત કર્યું હતું તે સમજવું મુશ્કેલ છે. કારણ કે બનારસ પોતે એક રાજ્ય હતું."

"વળી, તે જૌનપુરના શર્કી શાસકોને આધીન ન હતું. શર્કી શાસકો એટલા મજબૂત પણ ન હતા કે બનારસમાં તેઓ પોતાની મનમાની કરી શકે."

તેઓ વિશ્વનાથ મંદિરના નિર્માણ અંગેની થિયરીને માન્યતા આપતાં કહે છે, "વિશ્વનાથ મંદિરનું નિર્માણ રાજા ટોડરમલે કરાવ્યું હતું તે વાતના ઐતિહાસિક પુરાવા હાજર છે અને ટોડરમલે આ પ્રમાણે બીજાં કેટલાંક નિર્માણ પણ કરાવ્યાં હતાં."

"બીજી એક વાત, આ બાંધકામ તેમણે અકબરના આદેશથી કરાવ્યું હતું તે વાત પણ ઐતિહાસિક રીતે આધારભૂત નથી. અકબરના દરબારમાં રાજા ટોડરમલનો એટલો પ્રભાવ હતો કે તેમને આ કામ માટે અકબરના આદેશની જરૂર ન હતી."

પ્રોફેસર રાજીવ દ્વિવેદી કહે છે કે વિશ્વનાથ મંદિરનું પૌરાણિક મહત્ત્વ રહ્યું છે પરંતુ અત્યંત વિશાળ મંદિર અહીં પહેલેથી હતું તેની ખબર પડતી નથી.

તેઓ કહે છે કે, "ટોડરમલે બંધાવેલું મંદિર પણ બહુ વિશાળ ન હતું. બીજી તરફ ઐતિહાસિક રીતે પણ એક વાતને સ્વીકારવામાં આવે છે કે જ્ઞાનવાપી મસ્જિદનું નિર્માણ મંદિર તુટ્યા પછી થયું હતું તથા મંદિર તોડવાનો આદેશ ઔરંગઝેબે આપ્યો હતો. પરંતુ જ્ઞાનવાપી મસ્જિદના મૅનેજમૅન્ટ સાથે સંકળાયેલા લોકો આવું નથી માનતા."

"મંદિર અને મસ્જિદ બંનેનું નિર્માણ અકબરે જ કરાવ્યું હતું"

જ્ઞાનવાપી મસ્જિદની સારસંભાળ રાખનારી સંસ્થા 'અંજુમન ઇંતજામિયા મસાજિદ'ના સંયુક્ત સચિવ સૈયદ મોહમ્મદ યાસીન કહે છે કે સામાન્ય રીતે એવું જ માનવામાં આવે છે કે મસ્જિદ અને મંદિર બંનેનું નિર્માણ અકબરે 1585ની આસપાસ પોતાના નવા ધર્મ 'દીન-એ-ઇલાહી' હેઠળ કરાવ્યું હતું. પરંતુ તેના જે દસ્તાવેજી પૂરાવા મળ્યા તે બહુ સમય પછીના છે.

બીબીસી સાથે વાતચીતમાં સૈયદ મોહમ્મદ યાસીન કહે છે, "ઔરંગઝેબે મંદિરને તોડાવી નાખ્યું કારણ કે તેઓ 'દીન-એ-ઇલાહી'ને નકારતા હતા"

તેઓ મંદિર તોડીને મસ્જિદ બનાવાઈ હોવાની વાતને નકારતાં કહે છે :

"મંદિરને તોડીને મસ્જિદ...


શું ગાયનું દૂધ માણસના ખોરાકનો હિસ્સો હોવું જોઈએ? તે માણસ માટે કેટલું સ્વાસ્થ્યવર્ધક છે?

હજારો વર્ષો પહેલાં ગાયને પાળવાની શરૂઆત થઈ ત્યારથી તેનું દૂધ અને તેમાંથી બનેલી ચીજો આપણા આહારનો હિસ્સો છે.

કેટલાક નિષ્ણાતો માને છે કે 10 હજાર વર્ષોથી આ દૂધ અને તેમાંથી બનતી વસ્તુઓને આપણે આહારમાં સામેલ કરી લીધી છે.

જોકે,  કેટલાક લોકો ગાયના દૂધને માણસોના સ્વાસ્થ્ય માટે સારું નથી માનતા. આવા લોકો હવે દૂનિયાનું ધ્યાન ખેંચવા લાગ્યા છે.

આ જ કારણ છે કે તેની માગમાં સતત ઘટાડો થઈ રહ્યો છે અને એ પણ ઝડપથી.

કેમ ગાયના દૂધની માગ ઘટી રહી છે?

અમેરિકાના કૃષિવિભાગ અનુસાર વર્ષ 1970 બાદ દેશમાં ગાયના દૂધની માગમાં 40 ટકાનો ઘટાડો આવ્યો છે.

કેટલાક લોકો એવું પણ માને છે કે આ ઘટાડો દૂધના વિકલ્પોને કારણે થયો છે. જેમ કે, સોયા મિલ્ક અને બદામ મિલ્ક વગેરે.

વીગન (શાકાહારી) બનવાના ચલણને કારણે તેની માગ પ્રભાવિત થઈ છે. વીગન એ લોકો હોય છે જે માંસ અને પશુઓ સાથે સંકળાયેલા કોઈ પણ ખાદ્ય પદાર્થોનું સેવન કરતા નથી. એમાં દૂધ અને ઇંડા સામેલ છે.

આ સિવાય દુનિયાની લગભગ 65 ટકા વસતિમાં લેક્ટોઝ (દૂધમાં મળનારી સુગર)ને પચાવવાની સીમિત ક્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ષમતા હોવાને કારણે પણ માગમાં ભારે ઘટાડો થયો છે.

હવે સવાલ એ ઊઠે છે કે દૂધ સ્વાસ્થ્ય માટે લાભદાયક છે કે નહીં. શું તેનાથી શરીર પર પડનારા પ્રભાવથી બચવા માટે તેનો ઉપયોગ રોકવો જોઈએ?

સ્વાસ્થ્ય માટે કેટલું લાભકારક છે દૂધ?

આરોગ્યની બાબતમાં ભારત કયા-કયા દેશથી પાછળ?

પહેલાં એના પર વાત કરીએ કે દૂધ માણસોના સ્વાસ્થ્ય માટે કેટલું લાભકારક છે.

બ્રિટનની રાષ્ટ્રીય સ્વાસ્થ્ય સેવા(એનએચએસ) અનુસાર ગાયનું દૂધ અને તેનાથી બનતી ચીજો, જેવી કે પનીર, દહીં, માખણ વધારે માત્રામાં કૅલ્શિયમ અને પ્રોટીન આપે છે. જે સંતુલિત આહાર માટે જરૂરી છે.

અમેરિકાના ન્યુટ્રિશનિસ્ટ ડોનાલ્ડ હેંસરડ કહે છે કે કૅલ્શિયમ અને પ્રોટીન સિવાય દૂધમાં અનેક પ્રકારનાં વિટામિન હોય છે. દૂધ વિટામિન A અને D માટે ખૂબ સારો સ્રોત છે.

તેઓ સમજાવે છે, "તમારે એ સ્પષ્ટ કરવું જરૂરી છે કે ગાયનું દૂધ પૌષ્ટિક અને સ્વાસ્થ્ય માટે ફાયદાકારક છે પરંતુ તે એટલું આવશ્યક નથી જેટલું તેને વર્ષોથી દર્શાવવામાં આવે છે."

બ્રિટિશ ન્યુટ્રિશન ફાઉન્ડેશન પ્રમાણે, "બાળકો અને મોટા લોકોને જેટલી માત્રામાં આયર્ન, કૅલ્શિયમ, વિટામિન, ઝિંક અને આયોડીનની જરૂરિયાત હોય છે, તે તેમના અન્ય આહારમાંથી પૂરતાં પ્રમાણમાંથી નથી મળી રહેતાં, જે દૂધમાં જોવા મળે છે."

ન્યુટ્રિશનિસ્ટ શાર્લોટ સ્ટર્લિંગ-રીડે બીબીસીને જણાવ્યું, "પ્રાકૃતિક દૂધના અન્ય વિકલ્પોની સાથે સમસ્યા એ છે કે તેમાં પોષક તત્ત્વો પ્રાકૃતિક રૂપે નથી હોતાં. આ પોષક તત્ત્વોને કૃત્રિમ રૂપે નાખવામાં આવે છે."

"જેનાથી તે કદાચ તમારી અપેક્ષા પ્રમાણે તમને ફાયદો ના પણ પહોંચાડે."

ગર્ભવતીઓ માટે દૂધ કેવું?

પ્રાકૃતિક રૂપથી ઉપલબ્ધ થનારું દૂધ કસરત કરનારા લોકો માટે ફાયદાકારક હોય છે.

ન્યુટ્રિશનિસ્ટ રેની મેકગ્રેગરે બીબીસીને કહ્યું, "આ એક સંપૂર્ણ ભોજન છે. જેમાં કાર્બોહાઇડ્રેડ અને પ્રોટીનનું પ્રમાણ સરખું હોય છે, જે માંસપેશીઓ માટે ઉપયોગી બને છે.  "

આ બાળકો માટે પણ કૅલ્શિયમનો એક સારો સ્રોત છે. ગર્ભવતી મહિલાઓને દૂધ પીવાની સલાહ આપવામાં આવે છે કારણ કે તે ભ્રૂણનાં હાંડકાંના નિર્માણ અને તેમના વિકાસમાં મદદ કરે છે.

300 મિલીલિટરનો એક દૂધના ગ્લાસમાં લગભગ 350 મિલીગ્રામ કૅલ્શિયમ હોય છે, જે એકથી ત્રણ વર્ષ સુધીનાં બાળકોની જરૂરિયાતનું અડધું છે.

જોકે, એનએચએસ એક વર્ષથી ઓછી ઉંમરનાં બાળકોને ગાયનું દૂધ ના પીવડાવવાની સલાહ આપે છે.

વધારાની ચરબી એક મોટી સમસ્યા

ગાયના દૂધની એક મોટી સમસ્યા એ...


શું ગુજરાતની શાળાઓ બની રહી છે કોરોના હોટસ્પોટ?

પહેલાં ધોરણ 10 અને 12 પછી ધોરણ 9 અને 11 ત્યારબાદ અંતે 18 ફેબ્રુઆરીએ ધોરણ છથી આઠના વિદ્યાર્થીઓ માટે રાબેતા મુજબ શાળાકીય શિક્ષણકાર્યની શરૂઆત થઈ હતી.

આ પહેલાં રાજ્ય સરકારે કૉલેજના વિદ્યાર્થીઓ માટે તો કૉલેજમાં જ શિક્ષણકાર્ય અગાઉથી જ શરૂ કરી દીધું હતું.

ઘણા વાલીઓ અને નિષ્ણાતો આ નિર્ણયને યોગ્ય ગણાવી તેને વધાવી રહ્યાં હતાં. જ્યારે ઘણા નિષ્ણાતો અને માતા-પિતા એવાં પણ હતાં, જેઓ કોરોનાની પરિસ્થિતિમાં બાળકોને શાળા અને કૉલેજે મોકલવાથી હજુ પણ ખચકાઈ રહ્યાં હતાં.

તેમને ભય હતો કે આવું કરવાથી રાજ્યમાં કોરોનાની પરિસ્થિતિ થોડી ઘણી નિયંત્રણમાં આવી હોવાનું કહેવામાં આવતું હતું તેમાં ફરીથી વધારો થશે અને કોરોના આ નિર્ણયના કારણે ફરીથી વકરી શકે તેવા ભયસ્થાન અંગે તેઓ ચેતવી રહ્યાં હતાં.

આ માતા-પિતા અને નિષ્ણાતોનો મત એવો હતો કે જ્યાં સુધી તમામ લોકોને રસી ન મુકાઈ જાય ત્યાં સુધી ફિઝિકલ શિક્ષણકાર્ય કરતાં તેના અવેજી તરીકે વિકસાવાયેલી ઑનલાઇન શિક્ષણની વ્યવસ્થા ચાલુ રાખવી જોઈએ.

ઘણા રાજ્ય સરકારના આ નિર્ણયને ઉતાવળિયો ગણાવી રહ્યા હતા. હવે જ્યારે પાછલા અમુક સમયથી રાજ્યમ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાં કોરોનાના નવા કેસોમાં સતત વધારો નોંધાઈ રહ્યો છે અને તેમાં પણ આ નવા કેસોમાં નોંધપાત્ર કેસો શાળાનાં બાળકો અને શિક્ષકોના આવી રહ્યા હોવાથી કોરોના વકરવા અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરનાર વાલીઓ અને નિષ્ણાતોનો અંદાજ સાચો પુરવાર થતો હોય તેવું જણાઈ રહ્યું છે.

તાજેતરની પરિસ્થિતિ અંગે વધુ માહિતી મેળવવા માટે અમે કેટલાક નિષ્ણાતો અને સરકારી અધિકારીઓ સાથે વાત કરી અને હાલ સર્જાયેલી પરિસ્થિતિના કારણે ગુજરાતની શાળાઓને કોરોનાનો હોટસ્પોટ બનતી અટકાવવા માટે કયાં પગલાં લઈ શકાય તે અંગે જાણવાનો પ્રયત્ન કર્યો.

ગુજરાતની શાળાઓમાં કેસ કેમ વધી રહ્યા છે?

ગુજરાતમાં પાછલા અમુક સમયમાં શાળાઓમાં કોરોનાગ્રસ્ત વિદ્યાર્થીઓ મળી આવ્યાં છે.

થોડા સમય પહેલાં કોરોનાના કેસની સંખ્યા જે 400 કરતાં પણ ઓછી થઈ ગઈ હતી તે ફરીથી વધીને દરરોજના 700 કેસ સુધી પહોંચી ગઈ છે.

શનિવારે (13 માર્ચ) સુરત જિલ્લામાં નવા નોંધાયેલા 188 કોરોનાના કેસ પૈકી 31 કેસ વિદ્યાર્થીઓ, શિક્ષકો અને અન્ય મદદનીશ સ્ટાફના હોવાથી વાલીઓ અને નિષ્ણાતોનાં મનમાં આ નિર્ણય અંગે રહેલી ચિંતામાં વધારો થયો છે.

નોંધનીય છે કે આ કેસમાં 27 નવા કેસ તો વિદ્યાર્થીઓના જ હતા. આ અગાઉ પણ સ્થાનિક મીડિયામાં શાળા અને કૉલેજો શરૂ થયા બાદથી સમયાંતરે નવા કેસમાં શાળા અને કૉલેજોમાં ભણતાં બાળકો અને શિક્ષકોના કોરોના પૉઝિટિવ આવ્યા હોવાના સમાચારો જોવા મળતા હતા.

ગુજરાત રાજ્ય (ઇન્ડિયન મેડિકલ ઍસોસિયેશન)ના ભૂતપૂર્વ પ્રમુખ ડૉક્ટર ચંદ્રેશ જરદોશ તાજેતરમાં શાળાઓમાં વધી રહેલા કોરોનાના કેસ માટે બાળકોની પ્રકૃતિ અને સ્વભાવને એક મોટું કારણ ગણાવે છે.

તેઓ કહે છે કે, "મોટી ઉંમરના લોકોની સરખામણીએ બાળકો સ્વભાવે વધુ ચંચળ હોય છે અને નિર્દોષભાવે કોરોનાની રોકથામ માટે જરૂરી પગલાં લેવાનું ચૂકી જતાં હોય છે. તેના કારણે તાજેતરમાં શાળાઓ અને કૉલેજોના વિદ્યાર્થીઓમાં પણ કોરોનાના કેસ જોવા મળી રહ્યા છે."

ડૉ. જરદોશ શાળા અને કૉલેજોમાં વધી રહેલા કોરોનાના કેસ બાબતે વાઇરસના નવા સ્ટ્રેઇનને પણ જવાબદાર માને છે.

તેઓ કહે છે કે, "હાલ ગુજરાતમાં પણ ઘણાં સ્થળોએ યુનાઇટેડ કિંગ્ડમ અને આફ્રિકાના કોરોના વાઇરસના સ્ટ્રેઇન જોવા મળી રહ્યા છે."

"આ નવો સ્ટ્રેઇન ન માત્ર વધુ ઘાતક છે પરંતુ બાળકોને પોતાના શિકાર બનાવી રહ્યો છે. અગાઉના કોરોના વાઇરસના સ્ટ્રેઇનથી બાળકો ખૂબ ઓછી સંખ્યામાં સંક્રમિત થતાં હતાં. જોકે આ સ્ટ્રેઇન બાળકોને પણ લાગી રહ્યો છે. જે એક ચિંતાનો વિષય છે."

ડૉ. ચંદ્રેશ...