સર પ્રભાશંકર પટ્ટણી

પ્રભાશંકર પટ્ટણીએ ભાવનગર રાજ્યનું દીવાનપદ સંભાળ્યા પછી ભાવનગરમાં બંદર વિકાસથી માંડીને તે વખતની બ્રિટિશ સરકાર સામે લડીને રેલવે લાઇન જેવી માળખાકીય સવલતોનો વિકાસ કરવામાં મોટો ફાળો આપ્યો.

દીવાનપદની ગરિમાને સાચા અર્થમાં શોભાવનાર સર પ્રભાશંકર પટ્ટણીનું નામ આવે એટલે પહેલાં જ તેમના દ્વારા લખાયેલ કાવ્ય "ઉઘાડી રાખજો બારી" અવશ્ય યાદ આવે.

તેમણે એ કાવ્યમાં દુનિયાના દુ:ખી, દરદી અને માર્ગ ભૂલેલાઓ માટે વિસામો બનવાની અને ગરીબો તથા વંચિતોનો અવાજ તમારા સુધી પહોચે તે માટે કાન ઉઘાડા રાખવાની વાત કરી હતી. આવા દયાળુ, કાબેલ અને કુશળ વહીવટકર્તા સર પ્રભાશંકર પટ્ટણી ભાવનગરના દીવાન હતા.

પ્રભાશંકર પટ્ટણીનો જન્મ 1862માં મોરબી ખાતે થયો હતો. તેઓ પ્રશ્નોરા નાગર બ્રાહ્મણ હતા. તેમણે રાજકોટમાં સગા સંબંધીઓને ત્યાં રહી પ્રાથમિક અભ્યાસ કર્યો હતો જ્યાં તેમની મૈત્રી ગાંધીજી સાથે થઈ હતી જે જીવન પર્યંત ટકી રહી. તેમણે મેટ્રિકમાં ઉત્તીર્ણ થઈ મુંબઈ મેડિકલ કૉલેજમાં ઍડમિશન લીધું પરંતુ નાદુરસ્ત તબિયતને લીધે મેડિકલનો અભ્યાસ વચમાં જ પડતો મૂકી 1886માં માણાવદર પાછા ફર્યા અને નોકરીની શોધમાં લાગી ગયા.

આ દરમિયાનમા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ં તેમના લગ્ન સૌરાષ્ટ્રના વૈદ્ય ઝંડુ ભટ્ટના ભાઈ મણિભાઈની દીકરી સાથે થયાં. પરંતુ તેમનું ગૃહસ્થ જીવન લાંબુ ન ચાલ્યું. થોડા વખતમાં જ તેમનાં પત્નીનું મૃત્યુ થયું. ત્યારબાદ બીજું લગ્ન મોરબી ખાતે રહેતા ઝંડુ ભટ્ટના બીજા ભાઈ વિઠ્ઠલનાથનાં પુત્રી રમાબહેન સાથે થયું જે સુખમય રહ્યું.

તેમણે મોરબી, દેવગઢબારિયા અને ધારવાડ એમ ત્રણ સ્થળોએ શિક્ષક તરીકે નોકરી કરી અને ત્યાર બાદ રાજકોટની રાજકુમાર કૉલેજમાં શિક્ષકની નોકરી સ્વીકારી. આ સમય દરમિયાન તેમને કવિ કાન્ત, બી .કે. ઠાકોર જેવા મિત્રો મળ્યા.

તેમની સાથેની મૈત્રીને પરિણામે પ્રભાશંકર પટ્ટણી સારા લેખક અને કવિ બન્યા. આ ઉપરાંત તે સમયે ભાવનગરના રાજકુંવર ભાવસિંહજીના શિક્ષક તેમજ ટ્યુટર તરીકે નિમાયા.

ભાવસિંહજીએ પ્રભાશંકરને રોકી લીધા

1919માં જેમનું અવસાન થયું તે ભાવનગરના મહારાજા સર ભાવસિંહજી તખતસિંહજી બાવસિંહજી

તખતસિંહજી મહારાજનું અવસાન થતાં પ્રભાશંકર તેમના ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થી રાજકુંવર ભાવસિંહજીને મળવા ગયા. જ્યારે તેઓ રાજકુંવર ભાવસિંહની રજા લઈ રહ્યા હતા તે સમયે એક તાર આવ્યો. તાર વાંચીને ભાવસિંહનો ગુસ્સો આસમાને ચઢી ગયો.

રાજકુંવરને આમ ગુસ્સે જોઈ પ્રભાશંકરે સહજતાથી પ્રશ્ન કર્યો, 'શું થયું? આપ અચાનક તાર વાંચી કેમ ગુસ્સે થઈ ગયા?' ત્યારે ભાવસિંહે એ તાર પ્રભાશંકર પટ્ટણીના હાથમાં મૂક્યો અને કહ્યું, 'આપ જ કહો, અંગ્રેજોએ મોકલાવેલા આ તારનો જવાબ શું આપવો?'

પટ્ટણીજીએ તાર વાંચ્યો. તારમાં બ્રિટિશ શાસન તરફથી એમ કહેવામાં આવ્યું હતું કે જ્યાં સુધી વિધિસરની સંમતિ ન મળે ત્યાં સુધી ભાવસિંહજી મહારાજે રાજ કામકાજમાં ભાગ લેવો નહીં.

તાર વાંચી પ્રભાશંકર પટ્ટણીએ ભાવસિંહજીને કહ્યું, 'આપે રાજ્યના અનુભવી દિવાનસાહેબ અને બીજા રાજ્ય કારભારીઓને બોલાવી આ તાર સોંપવો અને તમારે પહેલાંથી ચાલી આવતી પ્રણાલી પ્રમાણે રાજ્યનો વહીવટ કરવો.'

પરંતુ થયું એવું કે તે વખતે રાજ્યના દીવાનસાહેબ વિઠ્ઠલદાસ મહેતાએ તબિયત સારી રહેતી ન હોવાથી રાજીનામુ આપ્યું હતું. ત્યારે ભાવસિંહજીએ પ્રભાશંકર પટ્ટણીને કહ્યું, 'તમારે હવે ભાવનગર છોડવાનું નથી. તમારે અહી મારી સાથે રાજ્યનો કારભાર સંભાળવામાં મદદ કરવાની છે.'

ત્યારથી પ્રભાશંકર પટ્ટણી ભાવનગર રાજ્યમાં કારકુનથી માંડી રાજ્યના સેક્રેટરી સુધીની જવાબદારી સંભાળતા રહ્યા. 1903માં ભાવસિંહજી મહારાજે પ્રભાશંકર પટ્ટણીને દીવાનપદ સોપ્યું જે તેમણે 1938 સુધી સંભાળી ભાવનગર રાજ્યને એક સુશાસન પૂરું...


સરકસમાં કામ કરતાં કલાકાર

"આથી એક મહિનાથી અમે આ સરકસના તંબુમાંથી બહાર નથી નીકળ્યા. સેવાભાવી સંસ્થાવાળા ભોજન લઈને આવે ત્યારે અમે તંબુમાં સંતાઈ જઈએ છીએ. નહીંતર અમને કોઈ ખાવાનું પણ ના આપે...

આ શબ્દો છે નૉર્થ ઇસ્ટથી આવેલા સરકસના કલાકાર માનવાં ચાનુના.

માનવાં ચાનુ વર્ષોથી સરકસમાં કામ કરે છે. એમનાં માતાપિતા પણ સરકસમાં કામ કરતાં હતાં.

માનવાં ચાનુ  ઝાઝું ભણ્યા નથી. પણ નાનપણથી એમનાં માતાપિતા પાસેથી જિમ્નેશિયમની ટ્રેનિંગ લીધી છે.

માનવાં ચાનુ સાથે તેમનાં પત્ની લિસા ચાનુ પણ નાનપણથી સરકસમાં કામ કરે છે.

બંનેનાં માતાપિતા પણ સરકસમાં કામ કરતાં હતાં એટલે એમણે બાપદાદાનો આ ધંધો અપનાવી લીધો છે.

બંનેનાં માતાપિતા હવે ઘરડાં થઈ ગયાં છે એટલે મણિપુરમાં રહે છે, અને પતિપત્ની સરકસમાં કામ કરીને ગુજરાન ચલાવે છે.

'અમારો ચહેરો જોઈને લોકો અમને ધુત્કારે છે'

સરકસના તંબુ

માનવાંએ બીબીસી ગુજરાતી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું કે "અમે અત્યારે મહારાષ્ટ્રના સરકસમાં કામ કરીએ છીએ. અમારો રોજનો પગાર 300 રૂપિયા છે અને સરકસ ચોમાસામાં બંધ રહે છે."

"મોટા ભાગે લોકોને ઉનાળામાં અને દિવાળીમાં વેકેશન હોય ત્યારે સરકસમાં કામ મળે છે. બાકીનો... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

સમય અમે મણિપુરમાં મજૂરી કરીને વિતાવીએ છીએ."

"વર્ષમાં છ મહિના અમારી પાસે કામ હોય છે. આ વર્ષે અમે પહેલી વાર સરકસ લઈને ગુજરાત આવ્યા. 16 તારીખે અમે અમદાવાદ પહોંચ્યા."

"હજુ અમે તંબુ નાખીને સરકસની તૈયારી કરી રહ્યા હતા, જમીનમાં ખાડા ખોદી થાંભલા ઊભા કરવાના અને સરકસનો તંબુ બાંધવાનો હતો. એટલામાં લૉકડાઉન જાહેર થઈ ગયું. અમે પહેલો શો કરીએ એ પહેલાં લૉકડાઉન જાહેર થઈ ગયું."

"શરૂઆતમાં અમે બહાર કંઈક લેવા જઈ શકતા હતા, પણ હવે તો લોકો અમને 'એ કોરોના આવ્યો' એમ કહીને મારવા દોડે છે."

"એટલે અમે અહીં સરકસના તંબુમાં સંતાઈને રહીએ છીએ. અમારો વાંક એટલો જ કે અમારો ચહેરો ચાઇનીઝ જેવો દેખાય છે? અમારા ચહેરાને જોઈને લોકો અમને ધુત્કારે છે.

અમદાવાદના ચાંદખેડા વિસ્તારમાં સ્કૂલ-કૉલેજનું વેકેશન શરૂ થાય એ સમયે મુંબઈનું 'સમ્રાટ સરકસ' અમદાવાદ આવ્યું હતું.

ખાસ્સા પૈસા ખર્ચીને અમદાવાદ આવ્યા હતા અને અહીં એક લોકલ વ્યક્તિ સાથે શો દીઠ પૈસા પણ નક્કી થયા હતા.

સરકસનો સમાન લાવવા માટેનું ભાડું પણ એમને મળી ગયું હતું. એ લોકોને તંબુ બાંધવાના પૈસા અને પ્લોટના પૈસા પણ જમા થઈ ગયા હતા, પણ શો શરૂ થાય એ પહેલાં લૉકડાઉન જાહેર થઈ ગયું અને સરકસના 40 કલાકારો અહીં ફસાઈ ગયા.

આ કલાકારોમાંથી ઘણા કલાકારો એમનાં બાળકો સાથે આવ્યા છે, મોટા ભાગના કલાકારો મણિપુરના છે. તો કેટલાક મહારાષ્ટ્રના અને કેટલાક મધ્ય પ્રદેશના છે.

'દૂધવાળા દૂધ આપતા નથી'

Coronavirus દૂધની થેલી, વાસણો, પ્લાસ્ટિક પર અને હવામાં કેટલું જીવે છે?

મણિપુરથી આવેલાં 21 વર્ષીય મેરી સંગમાની હાલત બહુ જ ખરાબ છે.

એમના સસરાની તબિયત સારી નહોતી એટલે એમના પતિએ કહ્યું કે તું બાળકોને લઈને મહારાષ્ટ્ર થઈને સરકસના બીજા કલાકારો સાથે પહોંચી જા. હું પાછળથી ગુજરાત આવું છું.

પણ લૉકડાઉન થતા એમના પતિ મણિપુરથી મહારાષ્ટ્ર તો પહોંચી ગયા પણ મહારાષ્ટ્રમાં લૉકડાઉનમાં ફસાઈ ગયા છે.

સરકસમાં કામ કરવાના રોજના એમને 300 રૂપિયા મળે છે, પણ 40 દિવસથી શો નહીં થતા સરકસના મલિક પાસે પણ પૈસા ખૂટી ગયા છે.

પોતાના ચાર વર્ષના બાળક માટે એ દૂધ લેવા બહાર ગયાં તો એમના મોઢા પર દૂધવાળાએ એમને કહ્યું કે "ભાગ કોરોના દૂધ નહીં મિલેગા."

મેરીએ બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું કે "મારાં બાળકોને સવાર-સાંજ દૂધની વ્યવસ્થા શરૂઆતમાં સરકસના અમારા મધ્ય પ્રદેશ અને મહારાષ્ટ્રના સાથીઓ કરી દેતા હતા, પણ હવે અમારી પાસે પૈસા જ નથી તો દૂધ ક્યાંથી લાવવું?"

"અમારા સાથીઓ પાસે પણ પૈસા...


સરકાર જ્યારે પણ મુશ્કેલીમાં આવે ત્યારે LIC આધારભૂત સાથી બનીને ઊભી રહી છે. સરકારને મદદ કરવા જતાં LICને પોતાને નુકસાન પણ થતું રહ્યું છે.

નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે સરકારી એકમોનું ખાનગીકરણ કરીને 2.1 લાખ કરોડ રૂપિયા ઊભા કરવાનો લક્ષ્યાંક નક્કી કર્યો છે. આજ સુધીનો વિનિવેશનો આ સૌથી મોટો લક્ષ્યાંક છે.

તેમાંથી 90 હજાર કરોડ રૂપિયા LIC અને IDBI બૅન્કના શૅર વેચીને સરકાર હાંસલ કરવા માગે છે. મોદી સરકાર દ્વારા ભારત પેટ્રોલિયમ અને ઍર ઇન્ડિયાને વેચવાની પણ જાહેરાત કરી દેવામાં આવી છે.

1956માં ભારતમાં જીવન વીમાના કામકાજનું રાષ્ટ્રીયકરણ કરીને LIC ઍક્ટ લાવવામાં આવ્યો હતો. તે વખતે ભાગ્યે જ કોઈને કલ્પના હશે કે એક દિવસ સંસદમાં તેને જ વેચી દેવાની વાત આવશે.

બહુ જૂની વાત નથી. 2015માં જ ઑઇલ ઍન્ડ નેચરલ ગૅસ કૉર્પોરેશન (ONGC) લિમિટેડનો IPO (પ્રારંભિક શૅરભરણું) આવ્યો ત્યારે LIC એટલે કે ભારતીય જીવન વીમા નિગમે તેમાં 1.4 અબજ ડૉલરનું રોકાણ કર્યું હતું.

ચાર વર્ષ પછી દેવાના ડુંગર તળે દબાઈ ગયેલી IDBI બૅન્કને બચાવવાની વાત આવી ત્યારે પણ LICએ જ પોતાનું ખિસ્સું ખાલી કરવાની વાત આવી.

જોકે હવે સ્થિતિ બદલાઈ ગઈ છે અને સરકાર LI... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

Cમાં રહેલો પોતાનો શૅરહિસ્સો વેચવા માગે છે.

અત્યાર સુધી સરકાર બીજા નિગમોના શૅર LICને વેચતી હતી પણ હવે LICનો જ હિસ્સો વેચવા માટે આઈપીઓ કરવાનો વારો આવ્યો છે.

જોકે આઈપીઓ દ્વારા સરકાર LICના કેટલા ટકા શૅર બજારમાં વેચવા કાઢશે તેની કોઈ સ્પષ્ટતા હજી થઈ નથી.

સરકાર જો LICના 50 ટકાથી ઓછા શૅર ઑફર કરશે તો તેનો અર્થ એ થશે કે LIC પર સરકારનું જ નિયંત્રણ રહેશે અને સરકારનો જ વહીવટ રહેશે.

LICનું બજારમાં મૂલ્ય

નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે LICના શૅર વેચવાની વાત કરતી વખતે જણાવ્યું હતું કે, "સ્ટૉકમાર્કેટમાં કંપનીને લિસ્ટ કરવામાં આવે તેનાથી કંપનીમાં શિસ્ત આવે છે. નાણાબજારમાં તેની પહોંચ વધે છે."

"સાથે જ કંપની માટે શક્યતાઓ ખૂલી જાય છે. છુટક રોકાણ કરનારા શૅરધારકોને પણ કમાણીમાં હિસ્સેદાર બનવાની તક મળશે."

ભારતના વીમાબજારમાં 30 નવેમ્બર, 2019ના રોજ LICનો હિસ્સો 76.28 ટકા છે.

2019ના નાણાકીય વર્ષમાં LICને ગ્રાહકો તરફથી પ્રીમિયમની રકમ તરીકે 3.37 લાખ કરોડ રૂપિયા મળ્યા હતા. એટલું જ નહીં LIC દ્વારા થયેલા રોકાણમાંથી 2.2 લાખ કરોડ રૂપિયાની કમાણી થઈ હતી.

મોટી ખાનગી કંપનીની સ્પર્ધા છતાં આટલી મજબૂત નાણાકીય સ્થિતિ LICની છે.

2019માં LIC દ્વારા થયેલું શૅરબજારનું કુલ રોકાણ 28.32 લાખ કરોડ રૂપિયા છે, જ્યારે 1.17 લાખ કરોડ રૂપિયાનું રોકાણ જામીનગીરીમાં અને 34,849 કરોડ રૂપિયાનું રોકાણ નાણાબજારમાં કરેલું છે.

એવું માનવામાં આવે છે કે 2020-21માં વિનિવેશનું લક્ષ્યાંક LICનો આઈપીઓ કરીને સરકાર પાર પાડી શકે તેમ છે.

હાલના નાણાકીય વર્ષમાં વિનિવેશનું લક્ષ્યાંક 1.05 લાખ કરોડ રૂપિયા હતું, જે 2020-21ના વર્ષમાં વધારીને 2.1 લાખ કરોડ રૂપિયાનું કરવામાં આવ્યું છે.

શનિવારે નાણાસચિવ રાજીવ કુમારે કહ્યું હતું કે LICના શૅરોના વેચાણમાંથી સરકારને 70,000 કરોડ રૂપિયા મળવાની આશા છે.

વેપારી જગતમાં આવકાર

LICના શૅર વેચવાની વાતને વેપારી જગતમાં આવકાર મળ્યો છે.

ઍસોસિયેશન ઑફ નેશનલ ઍક્સ્ચેન્જ મેમ્બર્સ ઑફ ઇન્ડિયા (ANEMI)ના પ્રમુખ વિજય ભૂષણ કહે છે, "LICનું ખાનગીકરણ કરવાની દરખાસ્ત આ બજેટનું સૌથી મોટું આકર્ષણ છે."

"આ સાઉદી અરેબિયાની સરકારી ઑઇલ કંપની અરામાકો સ્ટૉકમાર્કેટમાં લિસ્ટ થાય તેના જેવી મોટી ઘટના છે. LICમાં વિનિવેશ 'આઈપીઓ ઑફ ધી ડીકેટ' છે."

એમકે ગ્લોબલ ફાઇનાન્સિયલ સર્વિસીઝના એમડી કૃષ્ણકુમાર કારવા કહે છે, "LICનો આઈપીઓ બહુ મોટું હકારાત્મક પગલું છે. તેના કારણે આગામી સમયમાં...


સરકાર પર પેટ્રોલ અને ડીઝલની કિંમત ઘટાડવા માટે દબાણ છે, આમ છતાં કિંમત વધે છે એના બે કારણ છે - પહેલું કારણ ક્રૂડ ઓઇલની વધતી કિંમત અને બીજું કારણ ડૉલરની તુલનામાં કમજોર થઈ રહેલો રૂપિયો, પણ પેટ્રોલ-ડીઝલના ઊંચા ભાવ માટે સૌથી મોટું કારણ સરકારી ટૅક્સ જ છે.

દિલ્હીમાં બુધવારે એક લિટર પેટ્રોલની કિંમત 78.42 રૂપિયા છે જેમાં ટૅક્સનો ભાગ 35.89 રૂપિયા છે. એટલે કે ગ્રાહક સુધી પહોંચતા સુધીમાં પેટ્રોલની મૂળ કિંમતમાં 95 ટકા ટૅક્સ જોડાઈ જાય છે.

ક્રૂડ ઓઇલની કિંમત કેવી રીતે નક્કી થાય છે?

ક્રૂડ ઓઇલનો ભાવ 89 ડૉલર પ્રતિ બેરલ પહોંચી ગયો. એટલે કે રૂપિયામાં ગણતરી કરીએ તો ક્રૂડ ઓઇલના એક બેરલની કિંમત 6045.77 રૂપિયા થઈ ગઈ. એક બેરલમાં 159 લિટર આવે છે, તો એ પ્રમાણે પ્રતિ લિટર ક્રૂડ ઓઇલની કિંમત 38.02 રૂપિયા થઈ ગઈ.

હવે ઓઇલની ખરીદી બાદ ભારત લાવવાનો ખર્ચ ચૂકવવો પડે છે, ભારત આવી ગયા બાદ તેને રિફાઇનરી(આઇઓસી, બીપીસીએલ જેવી કંપનીઓ)માં પહોંચાળવાનો ખર્ચ થાય છે. ત્યારબાદ કંપની તેના પર પ્રોસેસ કરીને પેટ્રોલ કે ડીઝલ સ્વરૂપે ડીલર્સ (પેટ્રોલ પંપ)ને પહોંચાડે છે. જ્યાં તેના પર કેન્દ્ર સરકારની એક્સાઇઝ ડ્યૂટી, રાજ્ય સરકારનો વેટ અને ડ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ીલરનું કમિશન જોડાય છે.

એક લિટર પેટ્રોલની કિંમતમાં કોનો કેટલો હિસ્સો?

જોકે ડીલર પાસે પેટ્રોલ પહોંચે ત્યારે તેની કિંમત 38.63 રૂપિયા પ્રતિ લિટર હોય છે. જેના પર કેન્દ્ર સરકાર 19.48 રૂપિયા એક્સાઇઝ ડ્યૂટી લગાવે છે અને ડીલર તેમનું કમિશન (દિલ્હીમાં 3.64 રૂપિયા) જોડે છે, પછી રાજ્ય સરકારો વેટ (મહારાષ્ટ્રમાં 46.52 ટકા, કેરળમાં 34 ટકા, ગોવામાં 17 ટકા) લાગે છે.

દિલ્હીમાં પેટ્રોલની કિંમત પર 23 મેના દિવસે 16.41 રૂપિયા વેટ લગાવાયો. આ પ્રકારે કિંમત પર 95ટકા તો ટૅક્સ જ લાગે છે.

છેલ્લા થોડાંક દિવસોમાં પેટ્રોલની કિંમતમાં કરાયેલા 2.54 રૂપિયાના વધારાના કારણે પેટ્રોલ છેલ્લાં ચાર વર્ષની તુલનામાં સૌથી મોંઘુ થઈ ગયું છે.

શું તમે આ વાંચ્યું?

જુન 2010માં પેટ્રોલ અને ઓક્ટોબર 2014માં ડીઝલના ડીરેગ્યૂલેટ થયા બાદ મહિનામાં બે વખત કિંમતમાં ફેરફાર થતા આવ્યાછે. પણ 16 જુન 2017થી દેશમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલની કિંમત રોજ બદલાતી રહી છે. પણ કર્ણાટક વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલાં પહેલી વખત રોજ કિંમત બદલવા પર 20 દિવસ માટે રોક લગાવાઈ હતી. 20 દિવસ સુધી કિંમતમાં કોઈ ફેરફાર ન થયો પણ જેવું આ અંકુશ હટાવાયું તો પેટ્રોલ-ડીઝલની કિંમતો રેકોર્ડ સ્તર પર પહોંચી ગઈ.

ઓઇલનું આંતરરાષ્ટ્રીય બજાર

સરકાર આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલની કિંમતમાં થયેલા વધારાને દેશમા પેટ્રોલની વધતી કિંમતોનું કારણ ગણાવાઈ રહ્યું છે. એના સિવાય ડૉલરની તુલનામાં રૂપિયાની કિંમત 16 મહિનાના નીચે (67.93 રૂપિયા પ્રતિ ડૉલર) છે અને તેની અસર ઓઇલની ખરીદી પર થઈ રહી છે.

પણ એમ છતાં આખા દેશમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલ પર કેન્દ્ર તથા રાજ્ય સરકારો દ્વારા લગાવવામાં આવતો ધરખમ ટૅક્સ એ પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ વધારાનું સૌથી મોટું કારણ છે.

ઓઇલ મામલે જાણકાર નરેન્દ્ર તનેજા કહે છે કે જેટલી ઓઇલની કિંમત હોય લગભગ એટલો જ ટૅક્સ લાગે છે.

તેઓ કહે છે કે, "ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદ્યા બાદ રિફાઇનરીમાં લવાય છે અને ત્યાંના ગેટથી પેટ્રોલ-ડીઝલ સ્વરૂપે નીકળે છે, ત્યારબાદ તેના પર ટેક્સ લાગવાનું શરૂ થઈ જાય છે. પહેલા કેન્દ્ર સરકાર એક્સાઇઝ લગાવે છે."

"ત્યારબાદ જે રાજ્યમાં ટ્રક જાય છે ત્યાંની સરકાર તેના પર ટૅક્સ લગાવે છે. જેને સેલ્સ ટૅક્સ અથવા વેટ કહે છે. આ સાથે પેટ્રોલ પંપના ડીલર તેના પર કમિશન લગાવે છે. જો તમે કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારના ટેક્સને ગણો તો લગભગ પેટ્રોલ-ડીઝલની વાસ્તવિક કિંમત જેટલો જ હોય છે. એટલે આશરે 100 ટકા જેટલો ટેક્સ લાગે છે.

જીએસટી અંતર્ગત લઈ આવવાથી...


સરકાર સહિત સૌને અંદાજ હતો કે ફેંસલો કેવો આવશે. એમ પણ જે ઝઘડાનો નિવેડો 164 વર્ષમાં કોઈ લાવી ન શક્યું, એનો ફેંસલો જ્યારે સર્વોચ્ચ ન્યાયાલયમાંથી આવે તો તે યોગ્ય જ ગણાય.

ધારો કે પાંચ ન્યાયાધીશોની ખંડપીઠે બાબરી મસ્જિદની જમીન સુન્ની વકફ બોર્ડના હવાલે કરીને મસ્જિદ ફરીથી બનાવવા માટે એક સરકારી ટ્રસ્ટ બનાવવાનો અને નિર્મોહી અખાડા તથા રામ લલાને મંદિર માટે અલગથી પાંચ એકર જમીનનો પ્લોટ ફાળવવાનો ચુકાદો આપ્યો હતો તો શું થયું હોત?

જો એવું થયું હોત તો પણ લોકો એવું જ કહેતા હોત કે ઐતિહાસિક ફેંસલો છે જેનું પાલન દરેક નાગરિક અને સરકાર માટે યોગ્ય છે? જો બાબરી મસ્જિદ ધ્વસ્ત ન કરાઈ હોત તો સુપ્રીમ કોર્ટનો ચુકાદો શું હોત?

આ ચુકાદો એ દિવસે આવ્યો જ્યારે કરતારપુર કૉરિડોરનું ઉદ્ઘાટન થયું. જોકે આ એક ઐતિહાસિક ક્ષણ હતી જેનું કવરેજ પાકિસ્તાની ચૅનલો પર થયું હતું. એ જ રીતે જે રીતે ભારતીય ચૅનલોમાં કવરેજ થયું.

જે વખતે કોર્ટ-રૂમ ખીચોખીચ ભરેલો હતો એ વખતે જ કરતારપુરમાં પણ જબરજસ્ત ભીડ હતી.

કદાચ વડા પ્રધાન નવાઝ શરીફને બીમારી અને ઇલાજ માટે લંડન મોકલવાના મામલામાં જો અડચણ ઊભી ન કરાઈ હોત તો કદાચ હજી વધારે કવરેજ થયું હોત.

અદાલતે ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

નવાઝ શરીફને ઇલાજ કરાવવા માટે બહાર જવાની પરવાનગી આપી દીધી પણ છતાં એ બીમાર વ્યક્તિ ગૃહમંત્રાલય અને નેશનલ અકાઉન્ટેબિલિટી બ્યુરો વચ્ચે ફૂટબૉલ બની ગઈ છે.

જ્યાં સુધી નવાઝ શરીફનું નામ દેશથી બહાર જવા માટે પ્રતિબંધિત લોકોની યાદીમાંથી ન નીકળે ત્યાં સુધી તેઓ વિમાનમાં બેસી ન શકે.

સરકાર કહી રહી છે કે તેમને યાદીમાંથી નામ કાઢવામાં કોઈ વાંધો નથી પણ એવું પણ નથી કહી રહી કે જો તેમને વાંધો નથી તો વાંધો કોને છે?

જે પણ અડચણ પેદા કરી રહ્યું હોય એમને ખબર હોવી જોઈએ કે નવાઝ શરીફની જિંદગી આ ઘડીએ જોખમમાં છે.

જો શાસન નવાઝ શરીફના રૂપે હજી એક ઝુલ્ફીકાર અલી ભુટ્ટો પંજાબને ભેટમાં આપવા માગતું હોય તો વાત જુદી છે. બીજી તરફ રાજધાની ઇસ્લામાબાદમાં મૌલાના ફઝલુર્રહમાનના ધરણાંનું આ બીજું અઠવાડિયું છે.

જો નવાઝ શરીફને કંઈ થઈ ગયું તો ધરણાંમાં પ્રાણ ફૂંકાઈ જશે અને સરકારને તકલીફ પડી જશે. જો આ વાતનો ખ્યાલ ઇસ્લામાબાદના મુન્નાભાઈ એમબીબીએસને ન આવતો હોય તો તેમની બુદ્ધિને સલામ છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


સરકારના આદેશ બાદ સામાન્ય લોકોનાં મનમાં આ પ્રશ્ન ઊઠી રહ્યો છે, જેમાં સરકારે દેશની સુરક્ષા અને ખુફિયા એજન્સીઓને સૌના કૉમ્પ્યૂટરના ડેટા પર નજર રાખવા, તેને સિંક્રોનાઇઝ કરવાના અને તપાસ કરવાના અધિકાર આપ્યા છે.

કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે શુક્રવારે એક જાહેરનામું બહાર પાડીને દસ એજન્સીઓને આ અધિકાર આપ્યા છે. પહેલાં મોટા ગુનાઓમાં જ કૉમ્પ્યૂટર કે ઑનલાઇન ગતિવિધિઓ પર નજર રાખવામાં આવતી હતી, તપાસ કરાતી હતી અને કૉમ્પ્યૂટર જપ્ત કરાતું હતું.

પણ શું નવા આદેશ બાદ પણ સામાન્ય લોકોને પણ એની અસર થશે?

સોશિયલ મીડિયા પર સરકારના આ નિર્ણયનો વિરોધ થઈ રહ્યો છે. લોકોનું કહેવું છે કે તેમના અંગતતાના અધિકારનું હનન થઈ રહ્યું છે.

શું અઘોષિત કટોકટી લાગુ થઈ ગઈ?

વિપક્ષ આ અંગે સવાલ ઉઠાવ્યો છે. કૉંગ્રેસના રાજ્યસભાના નેતા ગુલામ નબી આઝાદે કહ્યું કે સરકારના આ નિર્ણય સાથે દેશમાં અઘોષિત કટોકટી લાગુ થઈ ગઈ છે.

જ્યારે સરકારનું કહેવું છે કે એજન્સીઓ પાસે આ અધિકાર પહેલેથી જ છે, સરકારે તો બીજી વખત જાહેરાત કરી છે.

રાજ્યસભામાં આ આરોપો પર નાણામંત્રી અરુણ જેટલીએ સરકાર વતી પક્ષ રજૂ કર્યો. તેમણે કહ્યું કે વિપક્ષ સામાન્ય લોકોને ભ્રમમાં નાંખે ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

તેમણે કહ્યું કે આઈટી એક્ટના સેક્શન 69 અંતર્ગત જો કોઈ પણ અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતાનો દુરુપયોગ કરે અને રાષ્ટ્રની સુરક્ષા માટે પડકાર હોય તો અધિકાર ધરાવતી એજન્સીઓ કાર્યવાહી કરી શકે છે.

જેટલીએ કહ્યું, "વર્ષ 2009માં યૂપીએ સરકારે નક્કી કર્યું હતું કે કઈ એજન્સીઓને કૉમ્પ્યૂટર પર નજર રાખવાનો અધિકાર રહેશે. સમયાંતરે આ એજન્સીઓની એક યાદી પ્રકાશિત કરવામાં આવે છે અને દર વખતે લગભગ એ જ એજન્સીઓ હોય છે."

"માત્ર એ લોકોનાં કૉમ્પ્યૂટર પર જ નજર રાખવામાં આવે છે, જે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા, અખંડતા માટે પડકાર હોય અને આતંકવાદી ગતિવિધિઓમાં સામેલ હોય છે. સામાન્ય લોકોનાં કૉમ્પ્યૂટર અને ડેટા પર નજર રાખવામાં આવતી નથી."

નવા આદેશની જરૂર કેમ?

કૉંગ્રેસે પ્રેસ કૉન્ફરન્સ કરીને આ મુદ્દે મોદી સરકારને કઠેડામાં ઊભી કરી દીધી.

કૉંગ્રેસ પ્રવક્તા જયવીર શેરગિલે આરોપ લગાવ્યો છે કે ત્રણ રાજ્યોમાં કૉંગ્રેસની જીત પછી હવે ભાજપ રાજકીય હતાશામાં ઘર-ઘરની અંગત વાતચીત સાંભળવા ઇચ્છે છે.

તેમણે કહ્યું, "આઈટી એક્ટની સેક્શન 69 અંતર્ગત કઈ એજન્સીઓ તપાસ કરશે, તેના આદેશ ક્યારે આપી શકાય એ તમામ બાબતો કેસના આધારે નક્કી થાય છે. સરકાર આ અધિકાર સામાન્ય રીતે ન આપી શકે."

જયવીર શેરગિલે સવાલ કર્યો કે જો યૂપીએની સરકારમાં જો આ પ્રકારના આદેશ 2009માં આપ્યા હતા તો વર્તમાન સરકારે આ નવા આદેશ આપવાની જરૂર કેમ પડી?

સોશિયલ મીડિયા પર વિવાદ બાદ ભાજપાએ તેમના ઑફિશિયલ ટ્વિટર હૅન્ડલથી આ અંગે સ્પષ્ટીકરણ આપ્યું અને સામાન્ય લોકોને એમાંથી બહાર રાખવાની વાત કરી છે.

પાર્ટીએ લખ્યું છે કે, તપાસના આદેશ વિશેષ પરિસ્થિતિમાં આપવામાં આવે છે અને કોઈનાં કૉમ્પ્યૂટર પર નજર રાખતા પહેલાં ગૃહ મંત્રાલય પાસે તેની પરવાનગી લેવાની હોય છે.

જયવીર શેરગિલની પત્રકાર પરિષદ બાદ સોશિયલ મીડિયામાં #ChowkidarJasoosHai ટ્રેન્ડ શરૂ થયો હતો.

કૉંગ્રેસ પ્રમુખ રાહુલ ગાંધીએ ટ્ટીટ કરીને કહ્યુ કે આ જાહેરાત બદલ વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અસુરક્ષિત તાનાશાહ ગણાવ્યા હતા.

અરવિંદ કેજરીવાલ અને ચંદ્રાબાબૂ નાયડૂએ પણ સરકારની ટીકા કરી છે. કેજરીવાલે કહ્યુ કે ભારત 2014થી અઘોષિત કટોકટીમાં છે અને આખરના મહિનાઓમાં મોદી સરકારે નાગરિકોના કમ્પ્યુટર્સ પર નજર રાખીને તમામ મર્યાદાઓ ઓળંગીન દીધી છે.

આઈટી એક્ટ 2000 શું છે?

ભારત સરકારે આઈટી એક્ટ કાયદા સંબંધે જાહેરનામું 9 જૂન 2000ના રોજ પ્રકાશિત કર્યું હતું.

આ કાયદાની સેક્શન 69માં આ...


સરકારના દાવા મુજબ, તમારા આધાર કાર્ડના નંબર દ્વારા કોઈ પણ વ્યક્તિ તમારી કોઈ પણ પ્રકારની માહિતી મેળવી નહીં શકે.

જો સરકાર અને તમારા સિવાય કોઈ પાસે તમારો આધાર નંબર, નામ અને ફિંગરપ્રિન્ટ હોય તો આધારના ડેટાબેઝ દ્વારા તે તમારી નોટરી કરાવી શકે છે.

સરકારના કહેવા મુજબ, આ પ્રકારના સવાલો પૂછવામાં આવે, ત્યારે આંકડાઓ મેચ થાય છે કે નહીં તેના વિશે સિસ્ટમ 'હા' કે 'ના' નહીં કહે.

બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો થર્ડ પાર્ટી એટલે કે સરકાર કે તમારા સિવાય કોઈ ત્રીજી વ્યક્તિ પાસે તમારો આધાર નંબર, નામ હોય તો UIDAI (યૂનિક આઇડેન્ટિફિકેશન ઑથૉરિટી ઓફ ઇન્ડિયા તેને ફક્ત સાચું કે ખોટું કહી શકે છે.)

KYCની જરૂરિયાત

આધારના માધ્યમથી 'ઑથેન્ટિફિકેશન પ્લસ' નામની એક સેવા પણ આપવામાં આવે છે, જેમાં કોઈ વ્યક્તિનું નામ, ઉંમર અને સરનામાની જાણકારી નોંધવામાં આવે છે.

આ જાણકારીને સેવા આપનારી કંપની અથવા તપાસ કરનાર એજન્સી મેળવી શકે છે.

હકીકતે  કાયદેસર બૅન્કિંગ સેવાઓ અથવા તો અન્ય સેવાઓ આપતી કંપનીઓને KYC એટલે કે પોતાના ગ્રાહકોને ઓળખવા ફરજિયાત છે.

UIDAIએ આધારના માધ્યમથી e-KYC એટલે કે ઇલેક્ટ્રોનિક માધ્યમથી વૅરિફિકેશનની કરવાની સુવિધા પણ શરૂ ક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રી છે.

ડેટાબેઝ ડિજિટલ વૅરિફિકેશનથી તૈયાર થાય છે

વેબસાઇટ મુજબ, આ સેવા વેપાર જગત માટે છે, જેમાં કોઈ પણ વ્યક્તિના કાગળો ચકાસ્યા વગર તાત્કાલિક તપાસ થઈ શકે છે.

જેમ કે, કોઈ પણ મોબાઇલ કંપની તાત્કાલિક પોતાના ગ્રાહકોની જાણકારી મેળવીને વૅરિફિકેશનની પ્રક્રિયા પુરી કરી શકે છે.

લોકોએ અગાઉ કાગળો તપાસવાની લાંબી પ્રક્રિયામાંથી પસાર થવું પડતું હતું.

હવે તમારા આધાર નંબર અને ફિંગરપ્રિન્ટ દ્વારા UIDAIના ડેટાબેઝથી તમારા વિશે અન્ય માહિતી તાત્કાલિક મેળવી શકાય છે.

અન્ય કંપનીઓ આધાર દ્વારા મળેલી માહિતીના આધારે વ્યક્તિગત ડેટાબેઝ પણ બનાવી શકે છે અને તમારી ઓળખને અન્ય માહિતી સાથે જોડી શકે છે.

UIDAIનો ડેટાબેઝ

કોઈ પણ કંપની આધાર દ્વારા મળેલી માહિતીના માધ્યમથી તમારી અન્ય માહિતી જેવી કે નામ ઉંમર સાથે જોડીને વૅરિફિકેશન કરી શકે છે.

ઈ-કૉમર્સ કંપનીઓ પર તમે જે લેણદેણ કરો છો તેના દ્વારા તમારી વિસ્તૃત પ્રોફાઇલ તૈયારી કરી શકાય છે.

આ ડેટાબેઝ UIDAIના નિયંત્રણની બહાર હશે, પરંતુ તમે આધાર નંબર દ્વારા તેને મેળવી શકો છો.

ડિજિટલ અધિકારો માટે લડત ચલાવી રહેલા નિખિલ પાહવા કહે છે "આધાર નંબર દ્વારા અન્ય માહિતી મેળવી શકાય છે."

પૈસા ટ્રાન્સફરની ઠગાઈ

પાહવા એક ઉદાહરણ આપતા કહે છે કે ડિસેમ્બરમાં UIDAIએ એક નંબર ટ્વીટ કર્યો હતો.

જ્યારે તમે આ નંબર પર કોઈ આધાર નંબર એમએમએસ તરીકે મોકલો છો તો જે બૅન્ક ખાતા સાથે તે નંબર લિંક થયેલો છે તે બૅન્કનું નામ આવી જશે.

જોકે, બૅન્ક ખાતાનો નંબર જાણવા મળતો નથી.

નિખિલ પાહવા કહે છે "આ નંબર ટ્વીટ થયા બાદ અનેક લોકોને ફોન કોલ આવવા મંડ્યા હતા કે સામેની વ્યક્તિ એવું કહેતી કે તે કોઈ બૅન્કના કર્મચારી છે અને એવું કહેતા કે તેમણે કોઈ ઓટીપી (વન ટાઇમ પાસવર્ડ) નંબર મોકલ્યો છે."

"અનેક લોકોને ઓટીપી નંબર પૂછીને લોકોના પૈસા પોતાના ખાતામાં ટ્રાન્સફર કરવાની ઠગાઈ કરવામાં આવી હતી."

જો કોઈ પાસે મારો અડધો આધાર નંબર હોય તો પણ એ મારી જાણકારી મેળવી શકે?

માહિતી લીક થવી

માહિતીનું લીક થવું એ વાત પર આધારિત છે કે કોઈ વ્યક્તિ પાસે તમારા આધારના કેટલા આંકડા છે. તેઓ થોડાક આંકડાઓથી તો જાણકારી પ્રાપ્ત કરી શકશે નહીં.

પરંતુ તે ચોક્કસપણે એવો પ્રયાસ કરી શકે કે તેમાં અણધાર્યા આંકડા જોડીને તમારો આધાર નંબર મેચ કરી શકાય.

જો કોઈ વ્યક્તિ આવું કરી શકે તો તે આધારમાં નોંધાયેલી તમારી માહિતીઓ મેળવી શકશે.

જો કોઈ પાસે મારો આધાર નંબર છે અથવા તો લીક થઈ જાય તો આનો દુરુપયોગ...


સરકારની આ કવાયત મુલાકાતીઓને સી પ્લેનની સુવિધા મળી રહે તે માટે કરવામાં આવી રહી છે.

જ્યારે ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના અહેવાલ મુજબ મંગળવાર સુધીમાં 15 મગર ખસેડવામાં આવ્યા છે. જેમાં સૌથી મોટો મગર લગભગ 10 ફૂટનો હતો,

જો કે, આ પ્રક્રિયા માટે કોઈ ખાસ સમય મર્યાદા નિશ્ચિત કરવામાં આવી નથી.

લગભગ 3 મીટર લાંબા આ મગરોને ધાતુના પાંજરાઓમાં પુરીને પશ્ચિમ ગુજરાતના વિસ્તારમાં ખસેડવામાં આવી રહ્યા છે.

પ્રાણીવિદ્દોએ આ વ્યવસ્થાની આકરી ટીકા કરી છે.

182 મીટર ઊંચી સરદાર પટેલની પ્રતિમાનું ગત ઑક્ટોબર મહિનામાં ઉદ્દઘાટન કરવામાં આવ્યું હતું.

રાજધાની ગાંધીનગર અને અમદાવાદથી લગભગ 200 કિમીના અંતરે આવેલું આ સ્ટેચ્યૂ મુલાકાતીઓમાં અને પ્રવાસીઓમાં આકર્ષણનું કેન્દ્ર બન્યું છે.

રાજ્ય સરકાર દ્વાર હુકમ

જોકે, આ સ્થળે પહોંચવા માટે ટ્રેન સેવા નથી, તેથી પ્રવાસીઓને બસ માર્ગે ત્યાં પહોંચવું પડે છે.

સ્થાનિક વન અધિકારી અનુરાધા સાહુએ જણાવ્યું હતું કે રાજ્ય સરકાર દ્વારા હુકમ કરવામાં આવ્યો હતો.

એએફપી ન્યૂઝ એજન્સીના અહેવાલ મુજબ, "પ્રવાસીઓની સંખ્યા વધી રહી છે, તેથી તેમની સુરક્ષા માટે આ વ્યવસ્થા છે."

અત્યાર સુધીમાં લગભગ બારથી પણ વધ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ુ મગરને ટ્રકની મદદથી ખસેડવામાં આવ્યા છે.

કમ્યુનિટી સાયન્સ સેન્ટરના ડિરેક્ટર જિતેન્દ્ર ગવાલીએ જણાવ્યું કે મગરોને ખસેડવાનો નિર્ણય એ દેશના વન્યજીવ સંરક્ષણ કાયદાનું ખંડન છે.

મગરને પકડવાનું પાંજરુ

ડૉ. ગવાલીએ ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયાના અહેવાલમાં જણાવ્યું, "સરકાર આ પ્રાણીઓના રહેઠાણને ખલેલ પહોંચાડીને તેમના જીવને જોખમમાં મૂકી રહી છે."

તેમણે ઇન્ડિયન એક્સ્પ્રેસને જણાવ્યું,"જો આ મગરને ડેમના પાણીમાં છોડવામાં આવે તો માદા મગર માટે નેસ્ટિંગમાં તકલીફ થશે."

"ડેમનો ઢોળાવ 40 ડિગ્રીનો છે. મગરને નેસ્ટિંગ માટે વધુ ઊંડી અને પહોળી જગ્યા જોઈએ, તેમજ શિયાળામાં બહાર આવવું પડે. "

"સરકાર સ્ટેચ્યૂ માટે કરોડો ખર્ચી રહી છે, તો સીપ્લેન માટે કૃત્રિમ તળાવની વ્યવસ્થા કરવા માટે પણ મગરને ખલેલ પહોંચાડ્યા વિના થોડા કરોડ ખર્ચી શકે. "

ઇન્ડિયન એક્સ્પ્રેસના અહેવાલ મુજબ આ પ્રક્રિયા માટે એક સમિતિની રચના કરવામાં આવી હતી, જેમાં સિવિલ એવિએશન વિભાગ અને ગુજરાત સરકારના અધિકારીઓનો સમાવેશ થાય છે.

તેણણે સરદાર સરોવેર ડેમ વિસ્તારમાં આવેલાં 'મગર તળાવ'થી જાણીતા ત્રીજા નંબરના તળાવમાંથી આ મગરો ખસેડવાનું શરૂ કર્યું છે.

"સરકારે એ પણ નથી વિચાર્યું કે આ પ્રાણીઓને છોડવાની સુરક્ષિત જગ્યા કઈ છે?"

વાઇલ્ડ લાઇફ મૅગેઝિન સેન્ક્ચ્યુરી એશિયાના તંત્રી બિટ્ટુ સહેગલે આ વ્યવસ્થાની ટીકા કરી હતી.

ઇડિયન એરેસના અહેવાલ મુજબ નર્મદા જિલ્લાના નાયબ વન સંરક્ષણ અધિકારી ડૉ. સસિ કુમારે કહ્યું,

"આ સ્તળથી નજીક આવેલાં તળવા નંબર 3 અને 4 માંથી મગર ખસેડવામાં આવી રહ્યા છે. તેના માટે 10 કર્મચારીઓની ટુકડી મુકવામાં આવી છે. "

સરદાર પટેલની જેમ જ ગુજરાતમાં જન્મેલા વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ 2010માં ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી હતા ત્યારે આ પ્રોજેક્ટને મંજૂરી આપી હતી.

તાજેતરના વર્ષોમાં ભાજપ દ્વારા સત્તા બચાવવા માટે સરદાર પટેલને આદર્શ બનાવવાના પ્રયત્નો થઈ રહ્યા છે.

લગભગ 2900 કરોડ રૂપિયાના ખર્ચે આ પ્રતિમા તૈયાર કરવામાં આવી છે.

મગરના પુનર્વસન મુદ્દે નામ નહીં આપવાની શરતે ઇન્ડિયન એક્સ્પ્રેસને સરદાર સરોવર નર્મદા નિગમના એક ઉચ્ચ અધિકારીએ જણાવ્યું કે,

"ઘણા વર્ષોથી જંગલવિભાગ મગરોને સરદાર સરોવર વિસ્તારના જળાશયોમાં છોડતો આવ્યો છે. મેઇન કેનાલ ઉપરાંત આજવામાં પણ તેમને છાડવામાં આવતા."

સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલનું સ્ટેચ્યૂ

- ગુજરાતમાં જન્મેલા વલ્લભાભાઈ પટેલ આઝાદ ભારતના પ્રથમ નાયબ વડા પ્રધાન હતા.

- દેશના રજવાડાઓને અખંડ...


સરકારની આ જાહેરાત મુજબ દોઢ વર્ષ સુધી મોંઘવારી ભથ્થાંનો દર વધારવામાં નહીં આવે અને જૂનો દર જ ચાલુ રહેશે.

સરકાર દ્વારા જાહેર કરાયેલા એક પરિપત્ર અનુસાર કોવિડ-19ના કારણે પેદા થયેલી સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને સરકારે નિર્ણય લીધો છે કે જુલાઈ 2021 સુધી કર્મચારીઓને મળનારું મોંઘવારી ભથ્થુ અને પેન્શનરોને મળવાપાત્ર મોંઘવારી ભથ્થું વર્તમાન દરો પ્રમાણે નહીં પરંતુ જૂનાં દરો મુજબ જ આપવામાં આવશે.

વિસ્તૃત ડેટા

                            *દર લાખની વસતિદીઠ મૃત્યુ

                            વધુ રસપ્રદ રીતે નિહાળવા માટે બ્રાઉઝરને અપડેટ કરો

                            આ માહિતીને સતત અપડેટ કરવામાં આવી રહી છે, છતાં તે દરેક દેશનો તાજેતરનો આંક ન પણ દર્શાવતી હોય

                            નવા દરદીઓનો પાછલો ડેટા ત્રણ દિવસની રોલિંગ સરેરાશ છે. કેસોની સંખ્યા ઝડપથી વધી રહી હોવાથી આ તારીખ માટે સરેરાશ કાઢવી શક્ય નથી.

                            સ્રોત : જૉન હૉપકિન્સ યુનિવર્સિટી, રાષ્ટ્રીય આરોગ્ય ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

સેવાઓ

                            ડેટા અપડેટ થયાનો સમય: 4 ડિસેમ્બર, 2020 2:57 PM IST

સરકારનું કહેવું છે કે 1 જુલાઈ, 2021થી મોંઘવારી ભથ્થાના આગામી હપ્તા જાહેર કરીને સરકાર જ્યારે નિર્ણય લેશે તે પછી 1 જાન્યુઆરી, 2020, 1 જુલાઈ 2020 અને 1 જાન્યુઆરી 2021થી અસર પામેલાં મોંઘવારી ભથ્થાના દરને ફરીથી નક્કી કરવામાં આવશે અને 1 જુલાઈ 2020 સુધી ફરીથી આપવામાં આવશે.

કેન્દ્ર સરકારના 48.34 લાખ કર્મચારીઓ અને 65.26 લાખ પેન્શનરો પર આની અસર થશે.

વધતી મોંઘવારીના કારણે દેશમાં વર્ષમાં બે વખત એટલે દર વર્ષે 1, જાન્યુઆરી અને 1 જુલાઈએ મોંઘવારીના દરને વધારવામાં આવે છે.

આ વર્ષે માર્ચમાં કેન્દ્ર સરકારે કર્મચારીઓ અને પેન્શનરોના મોંઘવારી ભથ્થાને વધારીને પગારના 17 ટકા કરવાની જાહેરાત કરી હતી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


સરકારની થિન્ક ટૅન્ક નીતિ આયોગના વડા રાજીવ કુમારે હાલમાં જ દાવો કર્યો કે વર્તમાન મંદી 70 વર્ષના સ્વતંત્ર ભારતમાં સૌથી ઘેરી છે.

તેમણે એમ પણ કહ્યું હતું કે કેટલાક ઉદ્યોગો માટે તાત્કાલિક નીતિ બદલવી પડશે.

સરકારના મુખ્ય આર્થિક સલાહકાર કે. સુબ્રમણ્યમે અમુક ચોક્કસ ઉદ્યોગો માટે રાહતો જાહેર કરવાના વિચારનો વિરોધ કર્યો.

તેના બદલે ભૂમિ અને શ્રમ ક્ષેત્રમાં માળખાગત સુધારા માટેની તરફેણ કરી.

નરેન્દ્ર મોદીની આર્થિક સલાહકાર સમિતિના સભ્યો જાહેરમાં, સોશિયલ મીડિયામાં અને અખબારોમાં લેખો લખીને એક બીજાના વિચારોનો વિરોધ કરી રહ્યા છે.

ટૂંકમાં મોદીની આર્થિક ટીમના સભ્યો વચ્ચે એ બાબતમાં મતભેદ નથી કે ભારતમાં આર્થિક મંદી છે. વિખવાદ ખાલી એટલો જ છે કે આ મંદી કેટલી ગંભીર છે.

અર્થશાસ્ત્રીઓનું આ જ જૂથ થોડા વખત પહેલાં વાહ વાહ કરી રહ્યું હતું તેમાં આ મોટો ફેરફાર આવ્યો છે.

આ જૂથ ગુણગાન ગાઈ રહ્યું હતું કે ભારત વિશ્વનું સૌથી ઝડપથી વિકસી રહેલું અર્થતંત્ર છે અને વર્ષે 70 લાખ નોકરીઓ પેદા કરી રહ્યું છે.

હજી બે વર્ષ પહેલાં જ આંતરરાષ્ટ્રીય રેટિંગ એજન્સી મૂડીએ ભારતના સોવરિન રેટિંગને - ભારતની ધિરાણ ક્ષમતાને 14 વર્ષ પછી પ્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રથમવાર અપગ્રેડ કરી હતી.

નવેમ્બર 2017માં રેટિંગમાં થયેલા સુધારાના સંદર્ભમાં આ મંદીની વાત સમજવા જેવી છે.

રેટિંગમાં વધારાને વાજબી ઠેરાવતા મૂડીએ તે વખતે કહ્યું હતું કે મોદીની આગેવાનીમાં નાટકીય રીતે 'માળખાગત' સુધારાઓ થઈ રહ્યા છે.

તે પછીના આ બે વર્ષમાં મૂડીએ ભારતના 2019ના જીડીપીના વિકાસ દરના અંદાજમાં ત્રણ વાર ઘટાડો કર્યો છે -  7.5%થી 7.4%, તેનાથી ઘટીને 6.8% અને તેને પણ ઘટાડીને 6.2% કર્યો છે.

સવાલ એ ઊભો થાય છે કે શું ભારતનું અર્થતંત્ર એટલું બધું મુશ્કેલીમાં છે, અને જો હા, તો આટલી ઝડપથી મુશ્કેલી કેમ આવી?

ભારતના એક બહુ જાણીતા ઉદ્યોગસાહસિક અને સૌથી મોટી કૅફે કૉફી ડે ચેઈનના સ્થાપકે હાલમાં જ આત્મહત્યા કરી લીધી.

દેવાનો બોજ, વિકાસમાં મંદી અને વેરા વિભાગોની કનડગતને કારણે તેમણે આવું પગલું લીધું હતું તેવું મનાય છે.

વાહનોના વેચાણમાં ઘટાડાના કારણે ઑટો ઇન્ડસ્ટ્રીમાં સીધી કે આડકતરી રીતે લગભગ દસ લાખ લોકોની નોકરી જાય તેવી શક્યતા છે.

ઉપભોક્તાની તરાહને જાણવા માટે પુરુષો અંડરવેર કેટલા ખરીદે છે તે જાણવાની બાબત ફેડરલ રિઝર્વના ભૂતપૂર્વ વડા એલેન ગ્રીનસ્પાને પ્રચલિત બનાવી હતી.

ભારતમાં પુરુષોના ચડ્ડી-બનિયાનની વેચાણ વૃદ્ધિ નેગેટિવ છે.

ભારતના જીડીપીનો બે તૃતિયાંશ ભાગ ધરાવતું ઉપભોક્તા બજાર મુશ્કેલીમાં છે.

સ્થિતિને વકરાવાનું કામ કર્યું ભારતના નાણાં પ્રધાન નિર્મલા સિતારમણના બજેટે.

તેમણે એવા વેરાની દરખાસ્તો કરી, જેના કારણે વિદેશી મૂડીનો પ્રવાહ અટકી પડે.

રોકાણકારોનો વિશ્વાસ તેના કારણે તૂટી ગયો. તેની ભારે ટીકા પછી નાણાપ્રધાને પોતાની કેટલીક દરખાસ્તો હાલમાં જ પાછી ખેંચવી પડી છે.

આ બધું દર્શાવે છે કે ભારતમાં ખરેખર ઘેરી મંદી બેઠી છે અને વેપારવાણિજ્યમાં લોકોનો વિશ્વાસ ઊઠી ગયો છે.

આર્થિક સ્થિતિ વિશેના આ કકળાટમાં માત્ર જીડીપી ઘટી રહ્યો છે એનો જ પડઘો પડે છે એવું નથી. વિકાસની ગુણવત્તા પણ નબળી છે તે તેમાં દેખાઈ આવે છે.

અર્થતંત્રના સતત વિકાસ માટે જરૂરી ખાનગી મૂડીરોકાણ છેલ્લા 15 વર્ષમાં સૌથી નીચે છે.

બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો ખાનગી ક્ષેત્રમાં કોઈ નવું મૂડીરોકાણ આવી રહ્યું નથી.

પરિસ્થિતિ એટલી ખરાબ છે કે ઘણા ઉદ્યોગપતિઓએ જાહેરમાં આર્થિક સ્થિતિનો બળાપો કાઢ્યો છે.

વેપારીવર્ગ તરફ સરકારનો અવિશ્વાસ અને વેરા અધિકારીઓ દ્વારા હેરાનગતિની ફરિયાદો જાહેરમાં ઊઠવા લાગી છે.

જોકે ભારતની આર્થિક મંદી અચાનક નથી આવી કે નવાઈજનક પણ નથી.

છેલ્લા પાંચ...


સરકારનું કહેવું છે કે શૈક્ષણિક સંસ્થાઓને પ્રત્સાહન આપવા ગુજરાત સરકારે ગણોત કાયદામાં મોટા ફેરફાર કરવાનો નિર્ણય 0કર્યો છે.

ગુજરાત ટૅનેસી ઍન્ડ એગ્રીકલ્ચર લૅન્ડ ઍક્ટમાં ફેરફાર હેઠળ હવે ખેતીની જમીન પર શૈક્ષણિક સંસ્થા ખોલવી હોય તો તેના માટે કલેક્ટરની પૂર્વ મંજૂરીની જરૂર નહીં રહે. એટલે કે, હવે યુનિવર્સિટી કે કૉલેજનું બિલ્ડિંગ ઊભી કરવાની પ્રક્રિયા ઝડપી બનશે.

રાજ્ય સરકારના મંત્રીમંડળની બેઠકમાં આ અંગેનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો.

રાજ્ય મંત્રીમંડળના આ નિર્ણય મુજબ સમગ્ર રાજ્યમાં હવે  કૃષિ યુનિવર્સિટી, પશુપાલન યુનિવર્સિટી, મેડિકલ કૉલેજ, એન્જિનિયરિંગ કૉલેજ અથવા અન્ય શૈક્ષણિક હેતુસર ખેતીની જમીન ખરીદવા માટે જિલ્લા કલેકટરની પૂર્વ પરવાનગી નહીં લેવી પડે.

ખેતીલાયક જમીન ખરીદ્યા બાદ એક મહિનામાં જિલ્લા કલેકટરને જાણ કરી બોનાફાઇડ ઇન્ડસ્ટ્રિયલ પરપઝની જેમ જ જરૂરી પ્રમાણપત્રો મેળવીને નિયત સમયમાં પ્રૉજેકટની કામગીરી શરૂ કરી શકાશે.

સરકાર દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી પ્રેસનોટમાં કહેવાયું છે કે ઉદ્યોગ સાહસિકો દ્વારા ખરીદવામાં આવેલી ખેતીની જમીનોના પ્રશ્નોનું નિવારણ થતાં પડતર રહેલી જમીનોનો કાર્યક્ષમ ઉપયોગ શક્ય બનશ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ે તેમજ વિકાસની નવી તકો-રોજગારીની નવી દિશા મળશે.

ખેડૂતોના હિતોની વિરુદ્ધ?

ખેડૂત આગેવાનો સરકારના આ નિર્ણયને નાના, મધ્યમ અને સીમાંત ખેડૂતોના હિતોની વિરુદ્ધ માની રહ્યા છે.

બીબીસી ગુજરાતીએ આ અંગે ગુજરાત સરકારમાં મહેસૂલ મંત્રી કૌશિક પટેલનો સંપર્ક કર્યો.

તેમણે કહ્યું કે કૅબિનેટે અમુક આધારે આ નિર્ણય કર્યો છે પરંતુ હજી તે વિધાનસભામાં ચર્ચાશે અને એ સંદર્ભે તેમાં ફેરફાર થશે. એટલે આ વિશે કંઈ પણ કહેવા માટે પહેલાં વિધાનસભામાં તેને મુકાવાની રાહ જોવી જોઈએ.

શું ફેરફારો આવી શકે છે?

અત્યાર સુધી ગુજરાતના ટૅનેસી ઍન્ડ એગ્રિકલ્ચર લૅન્ડ ઍક્ટની જોગવાઈ હેઠળ બિન-ખેડૂત વ્યક્તિ અથવા એકમે ખેતીલાયક જમીન ખરીદવા માટે જિલ્લા અધિકારીની પરવાનગી લેવાની હોય છે.

જેનાથી આ પ્રક્રિયા લાંબી થઈ જતી હતી. નિષ્ણાતો કહે છે કે "જે ખેડૂત ન હોય તે ખેતીની જમીનો ખરીદી શકતા નહોતા. સોદાઓ અટકી જતા હતા કારણ કે ખેતીની જમીનોને બિન-ખેતી કરાવવામાં મુશ્કેલીઓ હતી."

ખેડૂત આગેવાન સાગર રબારી જણાવે છે કે  "કાયદામાં ખેતીની જમીન લેવામાં ઘણી મુશ્કેલીઓ હતી પરંતુ એમાં લૂપહોલ્સ પણ હતા."

"જેમકે ખેતીની જમીન કોઈ બિન-ખેડૂત ખરીદે તો એ માન્ય સોદો ન ગણાય પરંતુ એ જો કોઈ અન્ય ખેડૂતના નામે આ જમીન કરે તો એ ખેડૂતની આખરી માલિકી માન્ય થઈ જતી હતી."

કોના માટે લાભદાયક ફેરફાર?

ગુજરાત સરકારના નિર્ણયથી ખેતીની જમીન ખરીદવી સહેલી બનશે.

આ બાબતે ખેડૂત અગ્રણી  સાગર રબારીએ બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતાં કહ્યું કે ગુજરાત સરકારે જેટલી માહિતી આપી છે તેના પરથી સમજી શકાય છે કે બિન-ખેતી હેતુથી જમીન ખરીદનાર માટે રસ્તો સહેલો કરવામાં આવશે.

આ ફેરફારોના નિર્ણયની અસરોની વાત કરીએ તે પહેલાં ભારતની આઝાદી પછી ગ્રામ્ય વિસ્તારમાં જમીનની માલિકીને લઈને જે નિયમો બનાવવામાં આવ્યા તેને સમજીએ.

1960ના દાયકામાં લૅન્ડ સીલિંગ ઍક્ટ એટલે કે જમીન ટોચ મર્યાદાનો કાયદો લાવવામાં આવ્યો હતો. જેમાં જમીનધારકો જેમની પાસે નક્કી કરાયેલી મર્યાદા કરતાં વધારે ખેતીલાયક જમીન હતી તેમની જમીનો સરકારે કબજે કરી હતી.

જે ખરેખર ખેતી કરતા હતા એવા જમીનવિહોણા ખેડૂતોને જમીનો આપવામાં આવી હતી, તેને ગણોત હકમાં મળેલી જમીન કહેવાય છે.

સાગર રબારી જણાવે છે કે તેની સાથે 14-15 શરતો મૂકવામાં આવી હતી જેનું ઉલ્લંઘન કરવા પર સરકાર જમીન પાછી લઈ શકતી હતી.

વંશપરંપરાગત રીતે એટલે કે વારસામાં મળેલ જમીનના માલિક બનેલ વ્યક્તિ અથવા ગણોત વગરની વેચાતી જમીનના માલિક બનેલ...


સરકારને લોકો ચૂંટે છે માટે સરકાર કેટલી આવક ક્યાંથી અને કેવી રીતે મેળવે છે અને કેવી રીતે એ નાણા ખર્ચે છે એ જાણવું એ દરેક નાગરિકનો અધિકાર છે.

આથી સરકારના કામકાજમાં પારદર્શિતા ઊભી થાય છે અને તેથી સરકાર પર યોગ્ય રીતે ખર્ચ કરવાનું દબાણ ઊભું થાય છે.

બજેટને સમજવા માટે કેટલાક મહત્ત્વના શબ્દો સમજવા જરૂરી છે:

1. મહેસૂલી ખાધ

મહેસૂલી ખર્ચ એટલે એવો ખર્ચ કે જે સરકાર પગાર, પેન્શન, સરકારી મિલકતોના નિભાવ, યોજનાઓ, વહીવટ વગેરે પાછળ ખર્ચે છે.

આ ખર્ચ એટલે સરકાર ચલાવવાનો ખર્ચ કહી શકાય. આ ખર્ચ જ બજેટમાં સૌથી વધારે હોય છે.

આ ખર્ચ જો મહેસૂલી આવક કરતાં વધારે હોય તો મહેસૂલી ખાધ ઊભી થાય છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

મહેસૂલી આવક એટલે કરવેરાની આવક અને કરવેરા સિવાયની આવક.

કરવેરાની આવક જુદાજુદા વેરામાંથી ઊભી થાય છે. એ વેરા પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ રૂપે હોય છે.

પ્રત્યક્ષ વેરા એટલે વ્યક્તિઓની આવક પરનો વેરો, કંપનીના નફા પરનો વેરો, શૅરબજાર કે અન્ય બજારોના સોદા પરનો વેરો.

કરવેરા સિવાયની આવક એટલે સરકાર જે ફી, દંડ, વ્યાજ, ભાડું, ચાર્જ વગેરે વસૂલે છે તેની આવક.

સામાન્ય રીતે કરવેરાની આવક જ કરવેરા સિવાયની આવક કરત... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાં વધારે હોય છે.

હવે જો મહેસૂલી ખાધ ઊભી થાય છે તો તેનો અર્થ એમ થાય કે મહેસૂલી આવક કરતાં મહેસૂલી ખર્ચ વધારે છે અને સરકાર પોતે એટલી આવક પ્રાપ્ત કરતી નથી કે જેટલી સરકાર ચલાવવા માટેનો ખર્ચ થાય છે.

3. ખાધ

બજેટમાં ખાધ હોય તેનો અર્થ એ છે કે સરકારની આવક સરકારના ખર્ચ કરતાં વધારે છે.

ખાધના આમ તો પાંચ પ્રકાર છે પણ તેમાં બે પ્રકાર મહત્ત્વના છે. રાજકોષીય ખાધ એક મહત્ત્વનો પ્રકાર છે.

રાજકોષીય ખાધ એટલે સરકારની કુલ આવકમાંથી મહેસૂલી આવક બાદ કરવામાં આવે અને સરકારના દેવા સિવાયની મૂડી આવક બાદ કરવામાં આવે.

સરકારની મૂડી આવક એટલે સરકાર પોતાની કંપનીઓની મૂડી શૅરબજારમાં વેચે તો તેનાથી થતી આવક અને એ કંપનીઓ જે ડિવિડન્ડ સરકારને આપે તે.

ઉપરાંત સરકાર જે વ્યાજ તેમની પાસેથી કમાય છે તેનો સમાવેશ પણ તેમાં થાય છે.

રાજકોષીય ખાધનો અર્થ એ છે કે સરકારની કુલ આવક સરકારના તમામ ખર્ચ કરતાં ઓછી છે અને તેથી સરકારે દેવું કરવું જ પડશે.

આમ, સરકાર દેવું લે તે અગાઉ કેટલો ખર્ચ થયો તેની ખબર રાજકોષીય ખાધ પરથી પડે છે અને આવક કેટલી ઓછી છે તેની સમજણ પણ પડે છે.

ખાધનો બીજો પ્રકાર પ્રાથમિક ખાધ છે.

સરકાર જે દેવું દેશમાંથી અને વિદેશમાંથી લે છે તે પણ રાજકોષીય ખાધમાંથી બાદ કરવામાં આવે તો પ્રાથમિક ખાધ મળે છે.

આ ખાધ પૂરવા માટે સરકાર રિઝર્વ બૅન્ક પાસેથી પૈસા લે છે.  જેટલા પૈસા સરકાર રિઝર્વ બૅન્ક પાસેથી લે તેટલી ખાધ પુરવણી થઈ કહેવાય.

જેટલી ખાધ પુરવણી થાય તેટલા પ્રમાણમાં દેશમાં નાણાંનો પુરવઠો વધે છે કારણ કે એ રકમ સીધી રિઝર્વ બૅન્ક પાસેથી આવે છે અને જો નાણાંનો પુરવઠો વધે તો ભાવ વધારો થાય છે.

દેશ આઝાદ થયો ત્યારથી ખાધ પુરવણી થતી જ રહી છે.

મહેસૂલી ખાધ સંપૂર્ણપણે દૂર કરવાનો પ્રયાસ થયો છે પણ ભારત સરકાર તેમાં સફળ થઈ નથી. રાજકોષીય ખાધ તો રહે જ છે.

4. જાહેર દેવું

સરકારનું દેવું એટલે જાહેર દેવું. જાહેર દેવાના બે ભાગ પડે છે: આંતરિક દેવું અને બાહ્ય દેવું.

આંતરિક દેવું સરકાર દેશના લોકો, બૅન્કો, નાણાં સંસ્થાઓ અને રિઝર્વ બૅન્ક પાસેથી લે છે.

સરકારને દેવું લે પડે છે કારણ કે સરકારની આવક ખર્ચ કરતાં ઓછી છે.

જો સરકારે દેવું ના કરવું હોય તો કરવેરા વધારવા પડે છે.

કરવેરા લોકોને ગમતા નથી અને સરકારને ચૂંટણી હોય તો તે વધુ લાદવા ગમતા નથી. એટલે સરકારને દેવું કરવું જ પડે છે.

બાહ્ય દેવું એટલે દેશની બહારથી સરકાર વિશ્વ બૅન્ક, આઈએમએફ, ન્યૂ ડેવલપમૅન્ટ બૅન્ક વગેરે જેવી...


સરકારી અધિકારીઓએ આ મુદ્દાને ગૌણ ગણાવવા પ્રયાસ કર્યો છે. તેમના મતે 11 સિંહોનાં મૃત્યુનું કારણ રોજિંદી ઘટના છે. પોતાની સરહદ બનાવવા માટે સિંહને કરવી પડતી મથામણને આ 'રોજિંદી ઘટના' ગણાવાઈ છે.

જોકે, બીજી બાજુ કર્મશીલો માને છે કે આ ઘટનાને સહજ ન ગણવી જોઈએ કારણ કે આવી ઘટનાઓ પાછળ સિંહોની વધતી વસતિ કારણભૂત હોઈ શકે છે.

આ 11 મોત સપ્ટેમ્બર ૧૨થી ૧૯ સુધીમાં, ગીરના દલખાણીયા અને જસાદર રેન્જમાં થયા છે.

ગુજરાત સરકારના વન વિભાગના ચીફ પ્રિન્સિપાલ કન્ઝર્વેટર જી. કે. સિંહાએ પત્રકારોને જણાવ્યું, "11માંથી 8 મોત તો માત્ર 'ઇનફાઇટિંગ'ને કારણે થયા છે,"

તેમના મતે ત્રણ નર સિંહ કોઈ બીજા વિસ્તારથી સંબંધિત જગ્યાએ આવી ચડ્યા અને તેમણે બાળસિંહોને મારી નાખ્યા.

તેમણે આ ઘટનાને 'સિંહોની એક સામાન્ય પ્રક્રિયા' ગણાવી.

જોકે, આ ઘટનાએ સિંહ માટે જરૂરી એવી વધુ જગ્યાની ચર્ચાને ફરી એક વખત વહેતી કરી દીધી છે.

હાલમાં સિંહ ગીર નેશનલ પાર્ક, ગીર અભ્યારણ, ગીરનાર અભ્યારણ, મીતિયાળા અભ્યારણ અને પાનીયા અભ્યારણમાં વસવાટ કરે છે.

આ અભ્યારણોને આશરે 525 સિંહોએ પોતાનું ઘર બનાવ્યું છે. ઉપરાંત ગુજરાતના દરિયાકાંઠે પણ સિંહનો વસવાટ છે.

સૌરાષ્ટ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

્રનો દક્ષિણ-પશ્ચિમી પટ્ટો કે જેમાં સુત્રાપાડા, કોડીનાર, ઉના, અને વેરાવળનો સમાવેશ થાય છે અને દક્ષિણ-પૂર્વ પટ્ટો જેમાં રાજુલા, જાફરાબાદ અને નાગેશ્રી જેવા વિસ્તારો આવે છે, ત્યાં પણ સિંહ જોવા મળે છે.

સિંહોની વસતિ વધી પણ વસવાટ નહી.

જંગલ બહાર અમરેલી જિલ્લામાં સિંહની સંખ્યા સૌથી વધુ જોવા મળે છે.

વર્ષ 2015ની ગણતરી પ્રમાણે, 80 સિંહ સાવરકુંડલા, લીલીયા, રાજુલા અને તેની આસપાસનાં વિસ્તારોમાં રહે છે, જ્યારે 37 સિંહ ભાવનગર જિલ્લામાં રહે છે.

આમ છતાં, ભાવનગર અને અમરેલીના આ વિસ્તારોમાં સિંહ માટે અભ્યારણની કોઈ વ્યવસ્થા નથી.

આ વિસ્તારોને સિંહે પોતાના નવા વસવાટ તરીકે પસંદ કર્યા છે. જેને પગલે રાજ્યના વનવિભાગે સંબંધિત જિલ્લાઓને લગતા 109 ચોરસ કિલોમિટરના વિસ્તારમાં સિંહો માટે નવું અભયારણ બનાવવા રજૂઆત કરી હતી.

વનવિભાગના ચીફ પ્રિન્સિપાલ કન્ઝર્વૅટર જી.કે. સિંહાએ બીબીસી ગુજરાતી સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્યું, "રાજ્ય સરકાર આ રજૂઆત પર વિચાર કરી રહી છે અને ટૂંક સમયમાં તેને અમલમાં મૂકવામાં આવશે."

નોંધનીય છે કે રાજ્યના વન મંત્રી ગણપત વસાવાએ જૂન મહિનામાં જાહેરાત કરી હતી કે ભાવનગર અને અમરેલીનાં 109 ચોરસ કિલોમિટરના વિસ્તારને સિંહોનાં સંવર્ધન માટે સુરક્ષિત કરવામાં આવશે.

જોકે, હજુ સુધી આ જાહેરાત પર કોઈ ખાસ પગલાં લેવામાં આવ્યા નથી. મહત્ત્વપૂર્ણ છે કે છેલ્લા પાંચ દાયકા દરમિયાન ગુજરાતમાં સિંહોની વસતિમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે.

ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં ગુજરાત રાજ્યના જંગલ ખાતાએ દાખલ કરેલું સોગંદનામું જણાવે છે કે 523 સિંહોમાંથી 200 સિંહો હાલમાં ખુલ્લા વિતારોમાં વસવાટ કરી રહ્યા છે.

આ વિસ્તાર જંગલ ખાતાની હદમાં આવતો નથી. કર્મશીલો માને છે કે સિંહોની વધતી વસતિનો પ્રશ્ન રાજ્ય સરકારે તાત્કાલિક હાથ પર લેવો જોઈએ.

તેમનું માનવું છે કે રાજ્ય સરકાર સિંહોની વધતી વસતિના પ્રશ્નોનું નિરાકરણ લાવવા માટે હજી સુધી કોઈ હકારાત્મક પગલાં ભરી શકી નથી.

બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતા કર્મશીલ ભૂષણ પંડ્યા જણાવે છે, ''વર્ષ 2015 કરતાં વર્ષ 2017માં સિંહોની વસતિ વધી હોવાનું અમારું અનુમાન જણાવે છે.''

"કાર્યકરો અને કર્મશીલોના આમારાં નેટવર્ક પ્રમાણે અમે કહી શકીએ છીએ કે હાલમાં ગુજરાતમાં 700 જેટલા સિંહો છે અને તેમાથી અડધોઅડધ અભ્યારણની બહાર રહે છે."

પંડ્યા છેલ્લા કેટલાય દાયકાઓથી સિંહોના સંવર્ધન માટે કામ કરી રહ્યાં છે.

તેમણે જણાવ્યું, "જ્યાં સુધી સરકાર સિંહો માટે ઇકૉ-સૅન્સિટિવ ઝોન ન...


સરકારી પરિપત્રને પગલે પહેલી જાન્યુઆરીથી રાજ્યની તમામ શાળાઓમાં આ આદેશ લાગુ કરી દેવાયો છે.

વિદ્યાર્થીઓમાં રાષ્ટ્રપ્રેમની ભાવના વિકસે એ માટે આ નિર્ણય લેવાયો છે.

31 ડિસેમ્બરે 'પ્રાથમિક શિક્ષણ અને ગુજરાત માધ્યમિક અને ઉચ્ચતર માધ્યમિક શિક્ષણ બોર્ડ' ના નિયામક દ્વારા એક અધિસૂચન જાહેર કરીને રાજ્યની સરકારી, ગ્રાન્ટેડ તેમજ સૅલ્ફ ફાઇનાન્સ શાળાઓના 1થી 12મા ધોરણના વિદ્યાર્થીઓને હાજરી પુરાવતી વખતે 'જય હિંદ કે જય ભારત' બોલવું ફરજિયાત કરી દેવાયું છે.

વિદ્યાર્થીઓમાં દેશદાઝ વિકસે એ માટે આ પહેલ કરાઈ હોવાનું પણ અધિસૂચનમાં જણાવાયું છે.

શિક્ષણમંત્રી ભુપેન્દ્રસિંહ ચુડાસમાએ  વિદ્યાર્થીઓમાં દેશદાઝ વિકસાવવા માટે આ પગલું ભરાયું હોવાનું જણાવ્યું છે.

રાજસ્થાનના શિક્ષકની સલાહથી નિર્ણય લેવાયો?

રાજસ્થાનમાં ઇતિહાસના શિક્ષક સંદીપ જોશીના સૂચન પર સરકારે આ પગલું ભર્યું હોવાનું પણ મીડિયાના અહેવાલો જણાવે છે.

'ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ'ના એક અહેવાલ અનુસાર જોશી રાજસ્થાનના જાલોર જિલ્લામાં શિક્ષક તરીકે સેવા બજાવે છે અને તેમને 'અખિલ ભારતીય વિદ્યાર્થી પરિષદ'ના રાષ્ટ્રીય સંમેલનમાં 'યશવંતરાવ કેલકર યુથ ઍવૉર્ડ' પણ મળેલો છે.

શિક્ષ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ણ ક્ષેત્રે તેમના પ્રદાન ઉપરાંત વિદ્યાર્થીઓને 'જય હિંદ' અને 'જય ભારત' બોલાવવા બદલ તેમને આ ઍવૉર્ડ એનાયત કરાયો હતો.

સંદીપ જોશીએ પોતાની ફેસબુક વૉલ પર શૅર કરેલાં 'દૈનિક ભાસ્કર'માં પ્રકાશિત અહેવાલમાં એવું જણાવે છે, "દરરોજ 'યસ સર' બોલવા અને સાંભળવાનો ક્રમ એક વર્ષમાં લગભગ દસ હજાર વખતના આંક સુધી પહોંચી જતો હોય છે."

"એ રીતે સંપૂર્ણ વિદ્યાર્થી જીવનમાં આ આંક લગભગ એક લાખ સુધી પહોંચી જતો હોય છે." જોશીને ટાંકીને અહેવાલ જણાવે છે કે 'યસ સર' નું સંબોધન દૈનિક જીવનમાં કોઈ શિક્ષા નથી આપતું.

તેમના મતે 'જય ભારત'નો નાદ દેશભક્તિના સંસ્કાર આપે છે.

વિદ્યાર્થી અને શિક્ષક વચ્ચેના સંબંધમાં સરકારની દખલ?

પણ શું 'જય હિંદ' કે 'જય ભારત' બોલવાથી વિદ્યાર્થીઓમાં રાષ્ટ્રપ્રેમની ભાવના વિકસાવી શકાય?

ગુજરાતના વરિષ્ઠ શિક્ષણશાસ્ત્રી ડૉ. અશોક પટેલ આ વાત સાથે સહમત નથી થતા.

બીબીસી ગુજરાતી સાથેની વાતચીતમાં ડૉ. પટેલે જણાવ્યું, "શિક્ષક જ્યારે હાજરી પૂરે અને વિદ્યાર્થીઓ જ્યારે 'યસ સર' કે 'યસ મેમ' બોલે ત્યારે વહેલી સવાર કે પહેલાં તાસથી જ બન્ને વચ્ચે એક સંવેગાત્મક સંબંધ બંધાતો, જે સરકારે એક જ ઝાટકે તોડી નાખ્યો છે."

ડૉ. પટેલ ઉમેરે છે, "રાષ્ટ્રભાવના વિકસાવવાનો આ રસ્તો નથી. દેશદાઝ ખીલવવાના એક હજાર ઉપાય છે. તમે જ્યારે નીતિવિષયક નિર્ણય લેતા હો ત્યારે તેની આડઅસરનો પણ વિચાર કરવો જોઈએ."

તેમના મતે "શિક્ષક અને વિદ્યાર્થી વચ્ચે બે પ્રકારના સંબંધો હોવા જોઈએ, જ્ઞાનાત્મક અને સંવેગાત્મક. આ બે સંબંધ થકી જ શિક્ષણની પ્રક્રિયા સાકાર થઈ શકે."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

પટેલ આ અંગે વધુ વાત કરતા ઉમેરે છે, "વિદ્યાર્થી 'યસ સર' કે 'યસ મેડમ' કહેતા હોય ત્યારે એમનાં માતાપિતા કરતાં પણ વધુ સન્માન પોતાનાં શિક્ષણ કે શિક્ષિકાને આપતા હોય. આ સંબંધમાં સરકાર દખલગીરી કરી રહી છે."

આ અધિસૂચન પાછળ સરકારનો ઉદ્દેશ બાળકોમાં રાષ્ટ્રભક્તિ કેળવવાનો છે. જોકે, ડૉ. પટેલ પૂછે છે કે દેશદાઝ જગાવવા માટે દેશના જેટલા રાષ્ટ્રીય સ્મારકો છે, એમની મફત મુલાકાત માટેનું આયોજન કેમ નથી કરાતું?

'જય હિંદ' કે 'જય ભારત' જેવા શબ્દોથી રાષ્ટ્રભાવના ના કેળવી શકાય એવું પણ ડૉ. પટેલનું માનવું છે.

આ અંગે વાત કરતાં પટેલ જણાવે છે, "જય હિંદ કે જય ભારત બોલવાથી રાષ્ટ્રભાવના ના વિકસી શકે. આ એક લાંબી પ્રક્રિયા છે, જેના પર આટલું બોલી લેવાથી કોઈ ફેર ના પડે."

ડૉ. પટેલનું એવું પણ માનવું છે કે શાળામાં ગુણાત્મક અને માનવીય બાબતો...


સરકારી વીજ કંપનીઓ માટે લેવામાં આવનારી વિદ્યુતસહાયક અને જુનિયર એન્જિનિયરની પરીક્ષા રદ કરી દેવામાં આવી છે.

આ મામલે જે ઉમેદવારોએ ફોર્મ ભર્યાં હતાં તેમને મૅસેજ કરીને જાણ કરવામાં આવી છે કે આ પરીક્ષા હવે લેવામાં નહીં આવે અને તેના માટે ફરીથી નવી જાહેરાત બહાર પાડવામાં આવશે.

આશરે 150 જુનિયર એન્જિનિયરો અને 700 જેટલી ક્લાર્કની જગ્યા માટે આ પરીક્ષા લેવામાં આવનાર હતી.

સ્થાનિક મીડિયાના અહેવાલો અનુસાર આ પરીક્ષા માટે વર્ષ 2018માં ફોર્મ મંગાવાવમાં આવ્યાં હતાં. જે બાદ કોઈ પ્રક્રિયા થઈ ન હતી.

શા માટે પરીક્ષા રદ કરવામાં આવી?

આ પરીક્ષા સરકારી વીજ કંપનીઓ પીજીવીસીએલ, ડીજીવીસીએલ, એમજીવીસીએલ અને યુજીવીસીએલમાં ખાલી પડેલાં પદો માટે લેવાનાર હતી.

જોકે, હવે તેના માટે ફરીથી જાહેરાત બહાર પાડીને નવેસરથી પ્રક્રિયા કરવામાં આવશે.

આ મામલે બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતાં ડીજીવીસીએલના એચ. આર. હેડ ડૉ. નિલેશ મુનશીએ કહ્યું કે આ જાહેરાત બહાર પાડી ત્યારે તેમાં ઈડબલ્યુસી (ઇકૉનૉમિકલી વિકર સેક્શન) માટેની જોગવાઈ ન હતી.

તેમણે કહ્યું, "આ સેક્શનમાં આવતા ઉમેદવારોને સમાવવામાં આવે તથા હવે આ પરીક્ષા માટે પદોની સંખ્યા પણ વધારી... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ને 1500 કરી દેવામાં આવી છે. આ કારણોને લીધે પરીક્ષા રદ કરી દેવામાં આવી છે."

આ ઉપરાંત તેમણે કહ્યું કે આ મહિનાના અંત સુધીમાં નવી જાહેરાત બહાર પાડી દેવામાં આવશે અને આવતા મહિનાના અંત સુધી કે ફેબ્રુઆરી મહિનામાં પરીક્ષાનું આયોજન કરવામાં આવશે.

આ વખતે એન્જિનિયરો અને કલાર્ક માટે 55 ટકા ફરજિયાત કરવાની પણ વિચારણા છે.

આ પહેલાં પણ પરીક્ષા થઈ હતી રદ

ગુજરાતમાં છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષોથી સરકારી પદો માટે લેવાતી પરીક્ષાઓ વિવાદોમાં રહી છે.

ગુજરાત ગૌણ સેવા પસંદગી મંડળ દ્વારા યોજાનારી બિનસચિવાલય કલાર્ક અને ઑફિસ આસિસ્ટંટ વર્ગ-3ની પરીક્ષા આ વર્ષે 20 ઓક્ટોબરના રોજ યોજાવાની હતી જેને અચાનક રદ કરી દેવાઈ હતી.

આ જ ભરતીની પરીક્ષા અગાઉ પણ રદ થઈ હતી અને તે માટે સરકારે EWS ક્વૉટાનું જ કારણ આપ્યું હતું.

ગૌણ સેવા પસંદગી મંડળ દ્વારા આ અગાઉ 2221 જગ્યાઓ માટે સીધી ભરતી કરવાની ઓનલાઇન જાહેરાત 12/10/2018ના રોજ પ્રસિદ્ધ કરવામાં આવી હતી.

આ માટેના ફૉર્મ પણ ભરાઈ ગયા હતા અને ત્યાર બાદ તે ભરતી પ્રક્રિયાને રદ કરવામાં આવી હતી.

એ વખતે આર્થિક રીતે નબળા વર્ગના ઉમેદવારોને યાને કે (EWS) ક્વોટાના લોકોને સ્થાન મળી શકે તેને કારણ ગણાવાયું હતું.

આ પછી લોકસભાની ચૂંટણીને લીધે આ ભરતી અટકી પડી.

પછીથી 1 જૂન, 2019ના રોજ આ ભરતીને ફરી શરૂ કરવાની જાહેરાત કરાઈ અને જગ્યાઓ પણ 2221થી વધારીને 3053 કરવામાં આવી.

સરકાર દ્વારા 25 સપ્ટેમ્બર, 2019ના રોજ એક જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે 20 ઓક્ટોબર, 2019ના રોજ યોજાનારી પરીક્ષાની તારીખમાં કોઈ પણ પ્રકારનો ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી.

1 ઑક્ટોબરથી વિદ્યાર્થીઓને કોલલેટર ડાઉનલોડ કરવા માટેનું પણ કહેવામાં આવ્યું હતું.

જોકે, માત્ર 10 જ દિવસમાં 10 લાખથી વધારે યુવાનો જે પરીક્ષા આપવાના હતા તે રદ કરી દેવામાં આવી હતી.

આ પરીક્ષાની તૈયારી અનેક યુવાનો લાંબા સમયથી કરી રહ્યા હતા તેમને આ જાહેરાતથી આંચકો લાગ્યો હતો.

બિનસચિવાલય પરીક્ષામાં ગેરરીતિ અને વિરોધ

પછી એ જ બિનસચિવાલયની પરીક્ષામાં કથિત ગેરરીતિના કેટલાક મામલા સામે આવ્યા હતા અને પરીક્ષાર્થીઓમાં રોષ ફાટી નીકળ્યો હતો.

આ પરીક્ષા રદ થાય તે માટે હજારો વિદ્યાર્થીઓએ ગુજરાતના પાટનગર ગાંધીનગરમાં આંદોલન ચલાવ્યું હતું.

વિદ્યાર્થીઓએ માગ કરી હતી કે આ ગેરરીતિને કારણે પરીક્ષા રદ કરી દેવામાં આવે. વિદ્યાર્થીઓ બે ત્રણ દિવસ સુધી રાત-દિવસ સુધી ગાંધીનગરમાં જ રહ્યા હતા.

જે બાદ...


સરકારે અઢિયાને નિવૃત્તિ બાદ કામની ઓફર કરવામાં આવી હતી

નાણાપ્રધાન અરૂણ જેટલીએ તેમના ફેસબુક પેજ પર આ વાતની જાહેરાત કરી હતી.

જેટલીએ લખ્યું કે આઈટી અધિકારી તથા કરદાતાની વચ્ચે સંપર્ક ન થાય તે પ્રકારની વ્યવસ્થા, મુદ્રા, જીએસટી (ગુડ્સ ઍન્ડ સર્વિસિઝ ટૅક્સ), કરદાતાઓની સંખ્યામાં વ્યાપક વધારો અને ટૅક્સમાં વૃદ્ધિએ તેમના કાર્યકાળની સિદ્ધિ રહી.

જેટલીના મતે ડૉ. અઢિયા 'ખૂબ જ સક્ષમ, શિસ્તબદ્ધ, પ્રમાણિક અને નો-નોનસેન્સ' સનદી અધિકારી છે.

જેટલીએ ઉમેર્યું હતું કે સરકાર તેમની ક્ષમતાઓનો 'અન્ય રીતે' ઉપયોગ કરવા માગતી હતી, પરંતુ તેમણે ઇન્કાર કર્યો હતો.

ડૉ. હસમુખ અઢિયાને વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની નજીક માનવામાં આવે છે. મોદી ગુજરાતમાં હતા, ત્યારે પણ અઢિયા નાણાવિભાગમાં ફરજ બજાવતા હતા.

ગુજરાતમાં ઔદ્યોગિક એકમો બીમાર

ગુજરાત ચેમ્બર ઑફ કૉમર્સ ઍન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રી (GCCI)નાં પ્રમુખ જયમીન વાસાએ 'ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ' સાથેનાં ઇન્ટરવ્યૂ દરમિયાન કહ્યું કે ગુજરાતનાં ઘણા બધા ઔદ્યોગિક એકમો સરેરાશ 40 ટકા નીચલા સ્તરે કામ કરી રહ્યાં છે.

જીએસટીને લીધે પડતી મુશ્કેલીઓ, પરપ્રાંતીયો પરના હુમલા અને પ્લાસ્ટિક પરના પ્રતિબંધને લીધે ઔદ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

્યોગિક એકમો મંદ પડી ગયા છે.

તેમના જણાવ્યા અનુસાર દેશની અર્થવ્યવસ્થામાં ગુજરાતનો સરેરાશ ફાળો પણ ખાસ્સો ઘટી ગયો છે.

વાસાએ અખબારને જણાવ્યું કે વડોદરા, અમદાવાદ અને રાજકોટ ખાતેની પ્લાસ્ટિક કંપનીઓ પર પ્રતિબંધ મુકાતાં આશરે 50,000 કામદારો બેરોજગાર થઈ શકે એવી પરિસ્થિતિ ઊભી થઈ છે.

ધંધો મંદ પડવાને લીધે આવાં ઔદ્યોગિક એકમોને નાણાકીય સહાય પણ મળતી નથી અને આવા બીમાર એકમોની સંખ્યા વધીને 25 ટકા થઈ ગઈ છે.

વાસાના જણાવ્યા અનુસાર આ મામલે ગુજરાત સરકારને રજૂઆત કર્યા બાદ સહાયની જાહેરાત કરાઈ હતી પરંતુ એનું વિતરણ નથી થઈ રહ્યું અને આર્થિક જોખમ વધી રહ્યું છે.

સરકાર તરફથી ફેસબુકને માહિતી આપવા માટે સતત માગ

'ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના' અહેવાલ અનુસાર ભારત સરકાર સતત ફેસબુકનો સંપર્ક સાધી રહી છે, જેથી ફેસબુકના ઉપભોક્તાઓ અંગે માહિતી મેળવી શકાય.

અહેવાલમાં જણાવ્યા અનુસાર સરકાર દ્વારા ફેસબુકને આ અંગે કરાઈ રહેલી માગમાં 68 ટકાનો વધારો થયો છે.

અહેવાલમાં એવું પણ જણાવાયું છે કે ફેસબુક યુઝર્સની માહિતી મેળવવા માગતી સરકારોમાં પ્રથમ ક્રમે અમેરિકા આવે છે. જ્યારે બીજા ક્રમે ભારત આવે છે. અહેવાલમાં એવું પણ જણાવાયું છે કે યુઝર એકાઉન્ટની માહિતી મેળવવા ઉપરાત સરકાર એકાઉન્ટનાં સીધા પ્રવેશની પરવાનગી પણ માગી રહી છે.

અખબારી અહેવાલમાં એવું પણ જણાવાયું છે કે ફેસબુક પર મુકવામાં આવતી અમુક પોસ્ટ અને માહિતીઓને ઉતારી ભારતીયો દ્વારા મોટી સંખ્યામાં વિનંતીઓ પણ કરવામાં આવે છે.

ગાજા તોફાન: 13 લોકોનાં મૃત્યુ, 80 હજાર લોકોનું સ્થળાંતર

શુક્રવારે તામિલનાડુ પર ત્રાટકેલા ગાજા તોફાને 13 લોકોનો જીવ લીધો. તોફાનને પગલે બચાવ કામગીરી હજુ પણ ચાલી રહી છે,

'ટાઈમ્સ ઑફ ઇન્ડિયા'નાં એક અહેવાલ પ્રમાણે આ લોકોનાં મૃત્યું એ વિસ્તારોમાં થયાં, જેને સેફ ઝોન' તરીકે જાહેર કરાયા હતા.

'સેફ ઝોન'માં ખતરો ના હોઈ લોકોએ સ્થાળાંતર કર્યું નહોતું અને મોટાભાગે એમનાં ઘરો પર ઝાડ પડવાથી અને દીવાલ ધસી જવાથી જાનહાની સર્જાઈ હતી.

120 કિલોમિટરની ઝડપે ફૂંકાતા પવનને લીધે કૂલ કેટલી નુકસાની થઈ એ હજુ સ્પષ્ટ કરી શકાયું નથી પણ વીજળીના થાંભલા, સબ-સ્ટેશન, મીઠા ઉદ્યોગ અને જાનમાલને માઠી અસર પહોંચી છે.

તામિલનાડુ સરકારે 'ગાજા'ને કારણે મૃત્યુ પામનારી વ્યક્તિઓના પરિવાર માટે 10 લાખ રૂપિયાની નાણાકીય સહાયની જાહેરાત કરી છે.

'વ્યાપમ સદીનું સૌથી મોટું કૌભાંડ, નોટબંધી આઝાદ ભારતનું'

રાહુલ ગાંધી

'ધ ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયા'ના અહેવાલ...


સરકારે અદાલતમાં અરજી આપતા કહ્યું છે કે તે જમીનના વિવાદિત ભાગ સિવાયની બાકી જમીન રામ જન્મભૂમિ ન્યાસ (મંદિર ટ્રસ્ટ)ને આપી દે, જેથી મંદિરની યોજના ઉપર કામ કરી શકાય.

વિવાદિત જમીનની આસપાસની 67 એકર જમીન સરકારની છે, જેમાંથી 2.7 એકર જમીન ઉપર અલાહાબાદ હાઈકોર્ટે વર્ષ 2010માં ચુકાદાની સુનાવણી કરી હતી અને ફક્ત 0.313 એકર જમીન ઉપર વિવાદ છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે આ આખી જમીન યથાવત રાખવાનું કહ્યું છે, પરંતુ હવે સરકારે કોર્ટમાં અરજી આપી છે કે જે જમીન ઉપર વિવાદ નથી એ જમીન યથાસ્થિતિ જાળવી રાખવાનો આદેશ હટાવી લેવામાં આવે.

આજે (મંગળવારે) સુપ્રીમ કોર્ટમાં રામ મંદિર-બાબરી વિવાદ ઉપર સુનાવણી થવાની હતી.

જોકે, નવી બંધારણીય બૅન્ચના જસ્ટિસ એસ. એ. બોબડે હાજર નહીં હોવાને કારણે આજની સુનાવણી ટાળી દેવામાં આવી છે.

રામ મંદિરના મુદ્દે શિવસેના અને વિશ્વ હિંદુ પરિષદ મોદી સરકારને સતત ઘેરતી રહી છે આ સ્થિતિમાં ચૂંટણીના વર્ષમાં સરકારનું આ પગલું અગત્યનું સાબિત થઈ શકે છે.

2010નો ચુકાદો શું છે

વર્ષ 2010ના અલાહાબાદ હાઈકોર્ટના ચુકાદા વિરુદ્ધ સુપ્રીમ કોર્ટમાં અપીલ કરવામાં આવી છે.

અલાહાબાદ હાઈકોર્ટે પોતાના 2010ના ચુકાદામાં અયોધ્યાન... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ી 2.77 એકર જમીન સુન્ની વક્ફ બોર્ડ, નિર્મોહી અખાડા અને રામ લલાની વચ્ચે એક સરખી વહેંચવાનો ચુકાદો આપ્યો હતો.

અયોધ્યામાં શું થયું હતું?

અયોધ્યા વિવાદ ભારતમાં એક રાજકીય મુદ્દો બની ગયો છે. ઘણાં હિંદુ સંગઠનોના કાર્યકર્તાઓએ છ ડિસેમ્બર, 1992ના રોજ અયોધ્યામાં બાબરી મસ્જિદ તોડી પાડી હતી.

ભારતીય જનતા પાર્ટી અને વિશ્વ હિંદુ પરિષદ સહીત ઘણાં હિંદુ સંગઠનોનો દાવો છે કે હિંદુઓના આરાધ્યદેવ રામનો જન્મ બરાબર અહીં જ થયો હતો, જ્યાં બાબરી મસ્જિદ હતી.

તેમનો દાવો છે કે બાબરી મસ્જિદ હકીકતમાં, એક મંદિરને તોડીને બનાવવામાં આવી હતી.

બાબરી મસ્જિદ તોડી પાડ્યા બાદ દેશમાં કોમી રમખાણો ફાટી નીકળ્યાં હતાં અને સર્વોચ્ચ અદાલતમાં મંદિર નિર્માણ માટે વિવાદિત ભૂમિના હસ્તાંતરણની જોરશોરથી માંગણી કરવામાં આવી.

વિવાદિત જમીનના માલિકી હક્કનો આ કેસ દેશની અદાલતોમાં 1949થી જ ચાલી રહ્યો છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


સરકારે કહ્યું કે ચીની સૈનિકોએ ઉશ્કેરણીજનક પગલું ભરતા સરહદ પર યથાસ્થિતિ બદલવાની કોશિશ કરી પરંતુ ભારતીય સૈનિકોએ તેમને રોકી લીધા હતા.

નિવેદન પ્રમાણે, "ભારતીય સૈનિકોએ પંન્ગોગ ત્સો લેકમાં ચીની સૈનિકોના ઉશ્કેરણીજનક પગલાને રોકી દીધું છે. ભારતીય સેના સંવાદ દ્વારા શાંતિ સ્થાપવાના પક્ષમાં છે પરંતુ તેની સાથે જ પોતાના વિસ્તારની અખંડતાની સુરક્ષા માટે પણ પ્રતિબદ્ધ છે. સમગ્ર વિવાદ પર બ્રિગેડ કમાન્ડર સ્તરની બેઠક ચાલુ છે."

આ મામલે ચીને તેમના સૈનિકોએ એલએસી પાર કરી હોવાની વાતનું ખંડન કર્યું છે.

ચીનના સરકારી અખબાર ગ્લોબલ ટાઇમ્સ પ્રમાણે ચીનના વિદેશમંત્રી વાંગ યીએ નિવેદન આપ્યું છે.

તેમણે કહ્યું, "ચીનની સેના વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખાનું કડકાઈથી પાલન કરે છે અને ચીનની સેનાએ ક્યારેય આ રેખા ઓળંગી નથી. બંને દેશોની સેના આ મુદ્દે સંપર્કમાં છે."

ભારતીય સેના અનુસાર બંને દેશના સૈનિકો વચ્ચે સંઘર્શ 29 ઑગસ્ટના રાત્રે થયો હતો. ભારતીય સેનાએ કહ્યું છે કે ચીની પીપલ્સ લિબ્રરેશન આર્મી એટલે કે પીએલએ દ્વારા સીમા પર યથાસ્થિતિને બદલવાની કોશિશ કરવામાં આવી પરંતુ સતર્ક ભારતીય સૈનિકોએ આવું થવા ના દીધું.

આ પહેલાં લદ્દાખની જ ગલવાન ઘ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાટીમાં 15 જૂનના રોજ બંને દેશોના સૈનિકો વચ્ચે હિંસક ઝડપ થઈ હતી. જેમાં ભારતના 20 સૈનિકોનાં મોત થયાં હતાં.

આ ઘટના બાદ બંને દેશો વચ્ચે વાતચીત ચાલુ છે પરંતુ તણાવ હજી સુધી ખતમ થયો નથી.

ગયા અઠવાડિયે ભારતીય વિદેશમંત્રી એસ. જયશંકરે કહ્યું હતું કે ચીન સાથેનો એલએસી એટલે કે વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખા પરનો તણાવ 1962 પછીની સૌથી ગંભીર સ્થિતિ છે.

એસ. જયશંકરે કહ્યું,"નિશ્વિત રીતે 1962 બાદ આ સૌથી ગંભીર સ્થિતિ છે. ત્યાં સુધી કે 45 વર્ષો બાદ ચીના સાથેના સંઘર્ષમાં સૈનિકોનાં મોત થયાં છે. સીમા પર બંને તરફ સૈનિકોની તહેનાતી પણ અનપેક્ષિત છે."

વિદેશમંત્રીએ કહ્યું કે ભારતે ચીનને કહી દીધું છે કે સીમા પર શાંતિની સ્થાપના બંને પડોશી દેશોમાં સમાનતાના સંબંધો પર જ સંભવ છે.

જયશંકરે કહ્યું, "જો આપણે છેલ્લા ત્રણ દાયકાઓથી જોઈએ તો વિવાદનો ઉકેલ રાજદ્વારી વાતચીત દ્વારા જ થયો છે અને અમે હજી પણ એ કોશિશ કરીએ છીએ."

આ પહેલાં ભારતના ચીફ ઑફ ડિફેન્સ સ્ટાફ અને પૂર્વ સેના પ્રમુખ જનરલ બિપિન રાવતે કહ્યું હતું કે ચીન સાથેની વાતચીત ચાલુ છે. તેમણે એમ પણ કહ્યું હતું કે જો વાતચીતથી મામલાનો ઉકેલ ના આવે તો સૈન્ય વિકલ્પ પણ છે.

પૂર્વ લદ્દાખમાં ચીનના સૈનિકોની તહેનાતી ખૂબ મોટી સંખ્યામાં છે. રવિવારે હિંદુસ્તાન ટાઇમ્સને આપેલા ઇન્ટરવ્યૂમાં વિદેશમંત્રી એસ. જયશંકરે પણ આ વાત કહી હતી.

છેલ્લા ચાર મહિનામાં પૂર્વ લદ્દાખના ઘણા વિસ્તારોમાં ભારત અને ચીનના સૈનિકો વચ્ચે ઝડપ થઈ છે.

15 જૂને ગલવાન ઘાટીમાં ચીન અને ભારત વચ્ચે હિંસક અથડામણ પછી સૈનિકોને પાછળ હઠાવવા માટે અનેક સમજૂતીઓ થઈ છે. પરંતુ ચીની સૈનિકો હજી પણ આ વિસ્તારમાં છે અને ભારત સરકારે એમના સંપૂર્ણ રીતે પાછળ હઠવા ની વાત કહી નથી.

ચીની સૈનિકો અનેક વિસ્તારો ખાસ કરીને પેન્ગોંગ ત્સો વિસ્તારમાં હજુ છે. આ પહેલાં ચીનના રક્ષા મંત્રાલયે કહ્યું હતું કે ભારતે દ્વિપક્ષીય સંબંધોના વ્યાપક હિતો વિશે વિચારવું જોઈએ.

ચીની રક્ષા મંત્રાલયે કહ્યું હતું કે કોઈ નક્કર પગલું ઉઠાવવાની જરૂર છે. જેનાથી બંને દેશોના સંબંધો યોગ્ય રસ્તા પર અને સામાન્ય થઈ જાય.

ભારતનું કહેવું છે કે ચીનના સૈનિકોએ પહેલા જેવી સ્થિતિ સ્થાપિત કરવી પડશે અને તેમણે પૂર્વી લદ્દાખના ભારતીય વિસ્તારોમાંથી પાછળ હઠવું પડશે.

પાછલા અઠવાડિયે ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા અનુરાગ શ્રીવાસ્તવે કહ્યું હતું કે સૈનિકોના પાછળ હઠ્યા બાદ જ સ્થિતિ સામાન્ય થઈ શકે છે.

તમે અમનેફેસબુક,...


સરકારે જાહેર કરેલી માહિતીને આધારે વિપક્ષે સરકારને આડે હાથે લેતાં કહ્યું કે "ગુજરાતમાં દર સાડા ચાર કલાકે એક દુષ્કર્મ થાય છે."

ગુજરાત સરકારના ગૃહવિભાગે રજૂ કરેલા આંકડા મુજબ ગુજરાતના તમામ જિલ્લાઓમાં આ વર્ષે મહિલાઓ સાથે દુષ્કર્મની 1993 ઘટનાઓ ઘટી છે.

ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રીના વિધાનસભા ક્ષેત્ર રાજકોટમાં છેલ્લા બે મહિનામાં બળાત્કારની 5 ઘટનાઓ ઘટી છે. જોકે, રાજકોટ શહેરમાં એક પણ આરોપીની ધરપકડ થઈ નથી.

ગૃહ રાજ્યમંત્રી પ્રદીપસિંહ જાડેજાના ગૃહનગર અમદાવાદની હાલત પણ આ મુદ્દે સારી નથી.

અમદાવાદ શહેર અને ગ્રામ્ય વિસ્તારમાં વર્ષ 2018માં 180 સગીરાઓ અને 237 મહિલાઓ પર દુષ્કર્મના કેસ નોંધાયા છે.

વર્ષ 2018ની સરખામણીમાં વર્ષ 2019માં દુષ્કર્મની ઘટનામાં વધારો થયો છે.

વર્ષ 2019માં સગીરાઓ પર 216 દુષ્કર્મ થયાં હતાં. જ્યારે મહિલાઓ પર 303 દુષ્કર્મ થયાં હતાં.

દુષ્કર્મનું પ્રમાણ વધવાના કારણો

ગુજરાતમાં સગીરાઓ અને મહિલાઓ પર દુષ્કર્મની ઘટનાઓ વધી રહી છે તે બાબતે બીબીસી ગુજરાતીએ જાણીતાં વકીલ અને સામાજિક કાર્યકર પૂજા પ્રજાપતિ સાથે વાત કરી.

તેઓ કહે છે કે, "છેલ્લાં બે વર્ષમાં ગુજરાતમાં દુષ્કર્મના કેસ વધવા પાછળનું... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

કારણ મફત અને સસ્તું મળતું ઇન્ટરનેટ છે."

"અમે ઘણા કિસ્સામાં જોયું છે કે દુષ્કર્મ કરનાર આરોપીમાં મનોવિકૃતિ આવવા પાછળનું મુખ્ય કારણ પોર્નસાઇટ પણ છે."

"ગામડાઓમાં દુષ્કર્મનું પ્રમાણ પહેલાં ઓછું હતું. પણ હવે ત્યાં પણ વધી રહ્યું છે. આ પાછળનું મુખ્ય કારણ પોર્નસાઇટ છે, સરકાર ભલે પોર્નસાઇટ બંધ કરવાનો દાવો કરે છે પણ આવી સાઇટને કારણે કેસ વધુ બને છે."

અમદાવાદની સિવિલ હૉસ્પિટલનાં મનોચિકિત્સાવિભાગનાં ભૂતપૂર્વ વડાં ડૉક્ટર ખ્યાતિ મહેરિયા ઇન્ટરનેટ પર ખાનગીમાં જોવાતી ફિલ્મોને કારણભૂત ગણે છે.

તેઓ કહે છે, "અમે ઘણા કેસોમાં પીડિતાઓ અને પુરુષોની માનસિક સ્થિતિનો અભ્યાસ કર્યો છે. એમાં અમને ઇન્ટરનેટમાં ખાનગીમાં જોવાતી ફિલ્મો કારણભૂત લાગી છે."

તેઓ આખી વાતને સમજાવતા કહે છે, "મોટાભાગની ફિલ્મોમાં છોકરી પહેલા ઇન્કાર કરે અને પાછળથી છોકરા સાથે પ્રેમ કરે એવું બતાવાય છે, એટલે ઘણા યુવાનો એવું માનતા થઈ ગયા છે કે છોકરી ના પાડે પણ એમાં એની હા હોય છે."

ડૉક્ટર મહેરિયા ઉમેરે છે, "દુષ્કર્મનો ભોગ બનેલી ઘણી છોકરીઓની વાત સાંભળ્યા પછી જાણવા મળ્યું કે છોકરીઓએ સંબંધ રાખવાની ના પાડી હોય તો પણ પુરુષ પોતાનો 'મૅલ ઇગો' સંતોષવા આવું કરતો હોય છે."

તો પૂજા પ્રજાપતિ કેસો વધવાનું એક કારણ ન્યાયમાં વિલંબને ગણે છે.

તેઓ જણાવે છે, "મારી પાસે દુષ્કર્મના ઘણા કેસ આવે છે અને ન્યાયતંત્રમાં કેસ પડી રહેવાને કારણે ઘણી છોકરીઓને માનસિક અને શારીરિક તકલીફ થાય છે."

'મહિલાઓ પર અત્યાચાર કરનારને છોડાશે નહીં'

મહિલાની સલામતી અંગે વાત કરતાં ગૃહ રાજ્યમંત્રી પ્રદીપસિંહ જાડેજાએ બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું, "મહિલાઓ પરના અત્યાચાર કરનારાને છોડાશે નહીં અને દુષ્કર્મના કિસ્સામાં નાસતા ફરતા આરોપીઓને પકડવાની કામગીરી ચાલુ છે."

પ્રદીપસિંહનું કહેવું છે કે આરોપીઓના સગા-સંબંધીઓ અને મિત્રોની હિલચાલ પર પણ પોલીસ નજર રાખે છે અને આરોપીઓને કૉલ ડિટેઇલના આધારે પણ ટ્રેસ કરવામાં આવે છે.

મહિલાવિભાગના કૅબિનેટ મંત્રી ગણપત વસાવા જણાવે છે, "મહિલાઓની સુરક્ષા માટે સરકારે ખાસ યોજના બનાવી છે. 'શી ટીમ' ઉપરાંત મહિલાઓ માટે સુરક્ષાકેન્દ્રો પણ ઊભાં કર્યાં છે. મહિલાકલ્યાણ વિભાગ દ્વારા એમની સુરક્ષા માટે ગૃહ વિભાગ સાથે પરામર્શ કરી વધુ સુદૃઢ વ્યવસ્થા ઘડવામાં આવશે."

ગુજરાતમાં વધી રહેલા દુષ્કર્મના કેસો અંગે બીબીસીએ મહિલાપંચનાં અધ્યક્ષ લીલાબહેન અંકોલિયાનો સંપર્ક સાધવાનો પ્રયાસ કર્યો.

જોકે,  તેમણે સતત વ્યસ્ત...


સરકારે તેને ત્રણ કામ સોંપ્યા. પ્રથમ કે ઓબીસી (અન્ય પછાત જાતી) અંતર્ગત કેટલી જાતિઓ અને સમુદાયોને અનામતનો લાભ કેટલા અસમાન પ્રકારે મળી.

બીજું કે ઓબીસીની વહેંચણી માટે પદ્ધતિ, આધાર અને માપદંડ નક્કી કરવા અને ત્રીજું, ઓબીસીને ઉચ્ચ વર્ગોમાં વહેંચવા માટે તેમની ઓળખ કરવી. એ આયોગને પોતાનો અહેવાલ સોંપવા માટે 12 અઠવાડિયાનો સમય આપવામાં આવ્યો.

આ પરથી લાગે છે કે સરકાર આ કામને કેટલી ઝડપથી પૂર્ણ કરવા માગે છે. આ આયોગની આગેવાની પૂર્વ ન્યાયાધીશ જી. રોહિણીને સોંપવામાં આવી છે. (અહીં ક્લિક કરી વાંચો સરકારનો નિર્ણય)

રોહિણી આયોગનું મહત્ત્વ

આ આયોગનું ગઠન કોઈ વહીવટી આદેશના અંતર્ગત ના કરી સંવિધાનના અનુચ્છેદ 340 અંતર્ગત કરવામાં આવ્યું.

આ બાબતની મહત્તા એ પરથી સમજી શકાશે કે આ અનુચ્છેદ અંતર્ગત માત્ર બે આયોગનું જ ગઠન થયું છે. તેમાંથી એક આયોગનું નામ મંડલ કમિશન છે, જેના રિપોર્ટના આધારે દેશની 52 ટકા આબાદીને કેન્દ્ર સરકારની નોકરીઓ અને ઉચ્ચ શિક્ષામાં 27 ટકા આરક્ષણ મળે છે.

એથી પહેલાં આ અનુચ્છેદ અંતર્ગત પછાત વર્ગ આયોગ મતલબ કે કાકા કાલેલકર આયોગ બન્યો હતો.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

રોહિણી આયોગ બનાવવા પાછળ એવો તર્ક હતો ક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ે ઓબીસી એક મોટો વર્ગ છે જેની અંતર્ગત હજારો જાતિઓ છે.  આ જાતિઓ સામાજિક વિકાસના ક્રમમાં અલગઅલગ સ્થાન પર છે. આમાંથી અમુક જાતિઓ અનામતની જોગવાઈનો ઉપયોગ કરવા માટે સારી સ્થિતિમાં છે.

પરંતુ અમુક જાતિઓ અનામતના લાભથી વંચિત રહી જાય છે.

આ તર્કના આધારે દેશના સાત રાજ્ય પછાત જાતિઓને એકથી વધારે સમૂહોમાં વહેંચીને અનામત લાગુ કરે છે. આ રાજ્યોમાં બિહાર, હરિયાણા, કર્ણાટક, તામલિનાડુ, આંધ્ર પ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર અને પોંડિચેરીનો સમાવેશ થાય છે.

આ કારણે જ્યારે કેન્દ્ર સરકારે ઓબીસીની કેન્દ્રીય યાદીમાં વહેંચણી કરવાની પહેલ કરી તો અતિપછાત જાતિઓમાં એવી આશા જાગી કે કેન્દ્ર સરકારની નોકરીઓ અને ઉચ્ચ શિક્ષામાં તેમને તક મળશે.

સમયસર રિપોર્ટ ના આવ્યો

આયોગના ગઠનને 13 મહિના વીતી ચૂક્યા છે, પરંતુ એ આશા ખતમ થઈ ચૂકી છે. કેન્દ્રીય કૅબિનેટે 22 નવેમ્બરે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં થયેલી બેઠકમાં એવો નિર્ણય કર્યો કે આ આયોગને કામ પૂર્ણ કરવા માટે સમય આપવામાં આવે.

હવે 31 મે 2019ના રોજ પોતાનો રિપોર્ટ રજૂ કરવાનો છે. નરેન્દ્ર મોદી સરકારનો કાર્યકાળ 26 મે 2019ના રોજ પૂર્ણ થઈ રહ્યો છે.

મતલબ કે વર્તમાન સરકારે રોહિણી આયોગના રિપોર્ટ અને તેના પર નિર્ણય લેવાનું દાયિત્વ આગામી સરકાર સુધી ટાળી દીધો છે.

આ આયોગનો કાર્યકાળ ચોથી વખત વધારવામાં આવ્યો છે. એ આશ્ચર્યજનક છે, કારણ કે આયોગથી એવી આશા હતી કે તેઓ પોતાનું કામ 12 અઠવાડિયામાં પૂર્ણ કરી લેશે, પરંતુ 13 મહિના થવા છતાં હજુ રિપોર્ટ નથી આવ્યો.

એવું શા માટે થયું તેનું માત્ર અનુમાન જ લગાવી શકાય છે, કારણ કે જ્યારે પણ આ આયોગનો કાર્યકાળ વધારવામાં આવ્યો તેના માટે દર વખતે એ કારણ રજૂ કરવામાં આવ્યું કે, આયોગને વધુ માહિતી, આંકડા અને બેઠકો કરવાની જરૂર છે.

ઓબીસીની વહેંચણી

શું આયોગના ગઠન સમયે સરકારને એ અંદાજો નહોતો કે ઓબીસીના વર્ગીકરણ માટે આંકડાઓની જરૂર પડશે? સવાલ એ પણ છે કે શું આગામી છ મહિનામાં આયોગ પાસે આંકડાઓ આવી જશે?

જાતિવાર જનગણનાના આંકડાઓ વિના આ આયોગ કેવી રીતે નક્કી કરશે કે કોઈપણ જાતિ પોતાની સંખ્યાના અનુપાતમાં વધુ સરકારી નોકરીઓ મેળવી ચૂકી છે અને કઈ જાતિ વંચતિ રહી ગઈ છે?

રાજ્યસભામાં સરકારના એક સવાલના જવાબમાં માની લેવામાં આવ્યું છે કે સામાજિક-આર્થિક અને જાતિ જનગણના 2011ના આંકડાની તપાસ કરવા માટે જ સમિતિનું ગઠન થવાનું હતું તે બની નથી.

આ સમિતિના અધ્યક્ષ નીતિ આયોગના તત્કાલીન ઉપાધ્યક્ષ અરવિંદ પનગઢિયા કોલંબિયા...


સરકારે પોતાની મહત્ત્વાકાંક્ષી યોજનામાં સ્થાનિક સ્તરે હવાઈ નેટવર્ક વધારવા પર ભાર મૂક્યો છે.

દેશના અંતરિયાળ વિસ્તારોને હવાઈ માર્ગે મોટાં શહેરો સાથે જોડવામાં આવ્યા છે.

સત્તાધારી ભારતીય જનતા પાર્ટી એવું પણ કહે છે કે તેમના પ્રયત્નોના કારણે દેશમાં ઍરપૉર્ટની સંખ્યા વધી છે.

ભારતમાં 11 એપ્રિલથી ચૂંટણી શરૂ થઈ રહી છે, ત્યારે બીબીસી રિયાલિટી ચેક ટીમ વિવિધ રાજકીય પક્ષોના દાવા અને વચનોની તપાસ કરી રહી છે.

દાવો: ભારતીય જનતા પાર્ટી કહે છે કે તેમના શાસનકાળમાં કાર્યરત ઍરપૉર્ટની સંખ્યા 2014ની સરખામણીએ 65થી વધીને 102 થઈ છે.

સરકારનો એ પણ દાવો છે 2017માં 10 કરોડથી વધુ ભારતીઓએ ડૉમેસ્ટિક ફ્લાઇટમાં સફર કરી છે. પહેલી વખત ટ્રેનમાં એસી ડબ્બાની સરખામણીએ વધુ લોકોએ હવાઈ યાત્રા કરી છે.

નિષ્કર્ષ: સરકાર અને નાગરિક ઉડ્ડયન સાથે જોડાયેલા અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર દેશમાં 2014થી સરખામણીએ વધુ ઍરપૉર્ટ છે. પરંતુ તેની ચોક્કસ સંખ્યા અંગે મતભેદ છે.

જ્યારે હવાઈ યાત્રા કરનારા લોકો સાથે સંકળાયેલા બંને દાવા સાચા છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

કેટલા ઍરપૉર્ટ છે?

ગયા મહિને ભારતીય જનતા પાર્ટીએ એક સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ દ્વારા જણાવ્યુ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ં કે હાલમાં 102 ઍરપૉર્ટ કાર્યરત છે.

ઍરપૉર્ટની આ સંખ્યા 2014ના 65ની સરખામણીએ વધીને અહીં સુધી પહોંચી છે.

એમાં એવું પણ જણાવાયું છે કે રેલની સરખામણીએ હવાઈ યાત્રા કરનારા મુસાફરોની સંખ્યા વધી છે.

એ જ મહીનાના અન્ય ટ્વીટમાં જણાવ્યું છે કે વધુ ઍરપૉર્ટ તો છે પણ સંખ્યા અલગ હતી. આ આંકડામાં જણાવ્યુ હતું કે હાલ 100 ઍરપૉર્ટ કાર્યરત છે. જ્યારે 2014માં 75 ઍરપૉર્ટ ઑપરેશનલ હતાં.

હવે 2014 બાદ ઍરપૉર્ટની સંખ્યાના આધિકૃત આંકડા શું કહે છે?

તેની તપાસ બે સ્રોતમાંથી થઈ શકે છે, પરંતુ એમાં 2014ના બદલે 2015ના આંકડા ઉપલબ્ધ છે.

ભારતમાં નાગરિક ઉડ્ડયનની નિયમન સંસ્થા નાગરિક ઉડ્ડયન મહાનિદેશાલય(ડીજીસીએ)ના આંકડા મુજબ-

પરંતુ નાગરિક ઉડ્ડયન સંબંધિત સુવિધાની દેખરેખ કરતા ભારતીય વિમાનપત્તન પ્રાધિકરણ(એએઆઈ)ના આંકડા અલગ છે.

2013-14ના એએઆઈના રિપોર્ટ મુજબ દેશમાં 68 ઍરપૉર્ટ કાર્યરત હતાં.

એક વર્ષ પછી એએઆઈ અનુસાર તેની દેખરેખ અને માલિકીમાં 129 ઍરપૉર્ટ છે, તેમાંથી કેટલાં કાર્યરત છે, તે અંગે કોઈ માહિતી નથી.

જોકે જુલાઈ, 2018માં સંસદમાં સરકારે જણાવ્યું કે 101 ઍરપૉર્ટ કાર્યરત છે.

તેથી શક્ય છે કે ભાજપ એ જ આંકડાના આધારે વાત કરી રહ્યું હોય, જે એએઆઈની યાદીમાં છે.

પહેલાંની સરકાર શું માને છે?

ભારતના સિક્કીમમાં નવું ઍરપૉર્ટ

નોંધનીય છે કે કૉંગ્રેસ પાર્ટી જ્યારે સત્તા પર હતી ત્યારે 2014માં ઘણા ઍરપૉર્ટ કાર્યરત કર્યા હતા.

ફેબ્રુઆરી, 2014માં સંસદમાં ત્યારના મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે 90 ઍરપૉર્ટ કાર્યરત છે.

એટલું જ નહીં, નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલયના વાર્ષિક અહેવાલ મુજબ તે વર્ષે 94 ઍરપૉર્ટ કાર્યરત હતા.

ભાજપ સરકારે હવાઈ ઉડ્ડયનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે આ યોજના 2016માં શરૂ કરી હતી.

પક્ષના મતે ફેબ્રુઆરી, 2019 સુધીમાં યોજના અંતર્ગત 38 ઍરપૉર્ટ કાર્યરત કરવામાં આવ્યાં છે.

આ આંકડા પર એ પણ સવાલ ઊઠી રહ્યા છે કે રેકૉર્ડ્ઝના આધારે એમાંથી કેટલાંક ઍરપૉર્ટ પહેલાંથી જ કાર્યરત છે. જે સૈનિકો માટેનાં ઍરપૉર્ટ તરીકે કામ કરતાં હતાં.

તે ઉપરાંત ગયા વર્ષે ડિસેમ્બરમાં સંસદમાં નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રીના એક નિવેદનમાં આ વાત સામે આવી હતી કે છેલ્લાં પાંચ વર્ષોમાં માત્ર ચાર નવાં ઍરપૉર્ટ કાર્યરત થયાં છે.

કેટલા લોકો હવાઈ યાત્રા કરે છે?

છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષોમાં હવાઈ યાત્રા કરનારા લોકોની સંખ્યા સતત વધી રહી છે અને એ કારણથી ઍરલાઈન્સ કંપનીઓમાં ઘણી હરિફાઈ જોવા મળી રહી છે.

ભાજપના દાવા મુજબ એ હકીકત છે કે...


સરકારે લઘુ ઉદ્યોગો માટે ગૅરન્ટર તથા ઓછું રેટિંગ ધરાવતી એન.બી.એફ.સી. માટે પણ

માર્ચ મહિનાના છેલ્લા સપ્તાહમાં ભારતીય રિઝર્વ બૅન્ક દ્વારા પહેલી નાણાનીતિ જાહેર કરવામાં આવી હતી. રિઝર્વ બૅન્કના ગવર્નર શક્તિકાન્તા દાસે ટર્મ લૉન ઉપરનું મૉનેટોરિયમ એટલે કે વ્યાજની વસૂલાત મુલતવી રાખીને હવે એને ડિફોલ્ટ (ચૂક) નહીં ગણવામાં આવે તેવું જાહેર કર્યું હતું.

રિઝર્વ બૅન્ક ઑફ ઇન્ડિયાએ રૅપોરેટમાં 75 બેઝિસ પૉઇન્ટ ઘટાડીને 4.4 ટકા અને રિવર્સ રૅપોરેટ ઘટાડીને ચાર ટકા કર્યો હતો.

આમ, રિઝર્વ બૅન્ક ઑફ ઇન્ડિયા પૉલિસી રાહત-1 અંતર્ગત જાહેર કરેલાં પગલાંને કારણે 3,74,000 કરોડની તરલતા એટલે કે લિક્વિડિટી અથવા નાણાં-પુરવઠાનો એક બુસ્ટરડોઝ આપણી અર્થવ્યવસ્થાને આપવામાં આવ્યાનો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો.

NBFCs અને MFIs માટે કોઈ યોજના પ્રથમ તબક્કામાં સામેલ કરવામાં આવી નહોતી, પરંતુ બીજા તબક્કાની જાહેરાતમાં તેની સામેલગીરી કરાઈ.

ત્યારબાદ નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે તેમની પાંચ જાહેરાતો દરમિયાન પણ નાની અને નબળી એન.બી.એફ.સી.ને માટે જોગવાઈઓ જાહેર કરી હતી.

નાના એકમોને લાભ મળશે?

હવે રિઝર્વ બૅન્ક ઑફ ઇન્ડિયાએ પૉલિસી રાહત-2 અંતર્ગત રૅપોરે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ટને યથાવત્ રાખી રિવર્સ રૅપોરેટમાં 25 બેસિસ પૉઇન્ટ જેટલો ઘટાડો કરી 3.75 ટકા કરવાની જાહેરાત કરી.

રિઝર્વ બૅન્કના ગવર્નર શક્તિકાંતા દાસે NPA માટેની મર્યાદા 90 દિવસ લંબાવીને 180 દિવસ તથા એન.બી.એફ.સી. દ્વારા રિયલ એસ્ટેટ ક્ષેત્રને આપવામાં આવેલી લૉનને વાણિજ્ય બૅન્કો દ્વારા આપવામાં આવતી લૉનને જે લાભ મળે છે, તે સમકક્ષ લાભ મળશે એવું જાહેર કર્યું.

ઉપરાંત રિઝર્વ બૅન્કે લૉંગ ટર્મ રૅપો ઑપરેશન -2 (TLTRO)ની જાહેરાત કરી હતી, જેમાં 50,000 કરોડ નૉન-બૅન્કિંગ ફાઇનાન્સ કંપનીઓ અને માઇક્રો ફાઇનાન્સ ઇન્સ્ટિટ્યૂશનને ફાળવ્યા હતા, જેને લીધે નાણાકીય તરલતા વધશે તેવું અનુમાન હતું.

માઇક્રો ફાઇનાન્સ ઇન્સ્ટિટ્યૂશન સૂક્ષ્મ ઉદ્યોગો અને નાના વેપારીઓને લૉનની સુવિધા આપે, જેથી રોજગારી વધે તેવો ઇરાદો હતો.

અગાઉ કહ્યું હતું તેમ રિઝર્વ બૅન્ક દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલ TLTRO- 1 સ્કીમનો લાભ મહાકાય ઉદ્યોગગૃહો ગળી જશે. હવે TLTRO- 2 યોજના બહાર તો પડી, પરંતુ તેનો લાભ માઇક્રો કે નાના એકમો સુધી પહોંચવામાં અવરોધ જણાય છે.

રિઝર્વ બૅન્ક ઑફ ઇન્ડિયાએ, બીજી વખત ટાર્ગેટેડ લૉંગ ટર્મ રૅપોરેટ (TLTRO)-2માં બૅંન્કોને અને નૉન-બૅન્કિંગ ફાઇનાન્સ કંપનીઓને નાણાં ધિરાણની ઑફર કરી હતી, જે સામે એપ્રિલ 23 સુધીમાં 25000 કરોડના પ્રથમ ઑક્શન અંતર્ગત માત્ર 12850 કરોડ રૂપિયાના ધિરાણ માટેની કુલ 14 બિડ જ મળી હતી.

બૅન્કો જોખમ લેવા માગતી નથી

રિઝર્વ બૅન્કે કુલ 50 હજાર કરોડ રૂપિયા ફાળવ્યા હતા, પરંતુ બૅન્કો નાની નૉન-બૅન્કિંગ ફાઇનાન્સ કંપનીઓને અને માઇક્રો ફાઇનાન્સ કંપનીઓને નાણાં ધીરતાં ખચકાય છે અને કોઈ જોખમ લેવા માગતી નથી.

આથી રિઝર્વ બૅન્કે નાના એકમોને વર્કિંગ કૅપિટલ મળી રહે તે માટે નાની નૉન-બૅન્કિંગ ફાઇનાન્સ કંપનીઓને અને માઇક્રો ફાઇનાન્સ કંપનીઓ માટે આ રકમ ફાળવી હતી તેનો લાભ મળશે નહીં, કારણ કે બૅન્કોનું વલણ આ સમયગાળામાં કોઈ જોખમ લેવાનું નથી.

આમ, રિઝર્વ બૅન્કનો જે ઉદ્દેશ હતો તે સફળ ના થાય તેવું લાગે છે.

આ ઉદ્દેશને સફળ બનાવવો હોય તો બૅન્કનું ધિરાણ જોખમ ઘટાડવા માટે ભારત સરકાર દ્વારા આંશિક ધિરાણ ગૅરંટી માટેના માળખાની જે ગયા વરસે PCG  યોજના હેઠળ નાણાં ધિરાણને સુરક્ષિત કરવાની યોજના જેવી કોઈ યોજના દાખલ કરવામાં આવી હોત, તો નાની નૉન-બૅન્કિંગ ફાઇનાન્સ કંપની અને માઇક્રો ફાઇનાન્સ કંપનીઓને લાભ થાય અને નાના અને માઇક્રો એકમોને લૉન સુવિધા થકી વર્કિંગ કૅપિટલ માટે ઉપલબ્ધ નાણાં મળતાં આ એકમો ફરીથી શરૂ થતાં...


સરદાર અને કાશ્મીર : સૈફુદ્દીન સોઝના નિવેદન બાદ ફરીથી રાજકારણ ગરમાયું

તેમણે કહ્યું, "370 હઠ્યા બાદ કાશ્મીરે સમાવેશનું એક વર્ષ પૂર્ણ કર્યું છે. ગત વર્ષે 31 ઑક્ટોબર જ તે કાર્યરત થયું હતું."

તેમણે એવું પણ જણાવ્યું કે જો કાશ્મીરનો પ્રશ્ન સરદાર પટેલને સોંપવામાં આવ્યો હોત તો આર્ટિકલ 370 હઠાવવાની જવાબદારી તેમના શીરે ન આવી હોત.

વડા પ્રધાને કહ્યું, "સરદાર સાહેબ જીવિત હતા. બીજા રાજારજવાડાઓ સાથે આ કામ પણ તેમની જવાબદારી હોત તો આ કામ કરવાની જવાબદારી મારી સીરે ન આવત."

"સરદાર સાહેબનું આ કામ અધૂરું હતું. તેમની પ્રેરણાથી જ 130 કરોડ દેશવાસીઓને એ કાર્ય પૂર્ણ કરવાની પ્રેરણા મળી છે."

વડા પ્રધાને ફરી એક વાર સરદાર પટેલે કાશ્મીરનો પ્રશ્ન ઉકેલી નાખ્યો હોત એવી વાત કહી છે. ત્યારે નોંધનીય છે કે કૉંગ્રેસના કાશ્મીરી નેતા સૈફુદ્દીન સોઝે થોડા સમય પહેલાં દાવો કર્યો હતો કે જો પાકિસ્તાન હૈદરાબાદ પરનો છોડવા તૈયાર થયું હોત તો કાશ્મીરને પાકિસ્તાન સાથે જવા દેવામાં સરદાર પટેલને કોઈ વાંધો નહોતો.

સોઝે તેમના પુસ્તક 'કાશ્મીર : ગ્લિમ્પ્સિઝ ઑફ હિસ્ટ્રી ઍન્ડ ધ સ્ટોરી ઑફ સ્ટ્રગલ'માં વિવિધ ઘટનાઓ અને વ્યક્તિઓને ટાંકીને આ દાવો... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

કર્યો હતો.

કાશ્મીર મામલે સરદારનો પ્રસ્તાવ

માઉન્ટબેટને પાકિસ્તાનને સરદાર પટેલનો એ પ્રસ્તાવ જણાવાયો હતો, જેમાં કાશ્મીરને લઈને ખાતરી અપાઈ હતી

પુસ્તકમાં સોઝ લખે છે, 'પાકિસ્તાનના 'કાશ્મીર ઑપરેશન્સ'ના ઇન-ચાર્જ સરદાર હયાત ખાન સમક્ષ લૉર્ડ માઉન્ટબેટને સરદારનો એક પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો હતો.'

'એ પ્રસ્તાવમાં સરદાર વલ્લભાઈ પટેલે કહ્યું હતું કે જો પાકિસ્તાન હૈદરાબાદ ડેક્કન પરનો પોતાનો દાવો જતો કરવા તૈયાર હોય તો કાશ્મીર તેમને આપવામાં વાંધો નથી.'

હયાત ખાને આ વાત પાકિસ્તાનના પ્રથમ વડા પ્રધાન લિયાકત અલી ખાનને જણાવી હતી.

જોકે, લિયાકત અલીએ એમ કહેતાં આ પ્રસ્તાવ ફગાવી દીધો હતો, ''શું હું ગાંડો થઈ ગયો છું કે પંજાબ કરતાં પણ મોટા હૈદરાબાદને કાશ્મીરના પથ્થરો માટે જતું કરી દઉં?''

કાશ્મીર આપી દેવામાં ભારતને વાંધો નહોતો?

પાકિસ્તાનના રાષ્ટ્રપતિ ભુટ્ટો માનતા કે સરદારનો પ્રસ્તાવ સ્વીકારી લેવાયો હોત તો પાકિસ્તાનને કાશ્મીર મળી જાત

કાશ્મીર પરના પોતાના આ પુસ્તકમાં સોઝે કાશ્મીરી બાબતોના જાણકાર એ. જી. નૂરાનીના એક લેખનો ઉલ્લેખ કર્યો છે.

''અ ટૅલ ઑફ ટુ સ્ટેટ્સ' નામના પોતાના આર્ટિકલમાં નૂરાનીએ લખ્યું છે, "પાકિસ્તાનના રાષ્ટ્રપતિ ઝુલ્ફીકાર અલી ભુટ્ટોએ કહ્યું હતું કે સરદાર પટેલ જૂનાગઢ અને હૈદરાબાદના બદલે કાશ્મીર આપી દેવા તૈયાર હતા"

લેખમાં નૂરાની લખે છે કે આ વાત ઝુલ્ફીકાર અલી ભુટ્ટોએ 1972માં એક આદિવાસી-પંચાયતમાં કરી હતી.

પ્રારંભિક તબક્કામાં કાશ્મીર પાકિસ્તાન સાથે જતું રહે તો સરદાર પટેલને કોઈ વાંધો નહોતો એવો જ દાવો ભારતના પૂર્વ ગૃહસચિવ અને સરદાર પટેલના વિશ્વાસુ વી. પી. મેનન પણ કર્યો હતો.

હરિસિંહની કશ્મકશ

પાકિસ્તાન તરફી કબાઈલીઓએ હુમલો કર્યા બાદ કાશ્મીરમાં લૅન્ડ થયેલું ભારતીય સૈન્ય

મેનન તેમના પુસ્તક 'ઇન્ટિગ્રેશન ઑફ ધ ઇન્ડિયન સ્ટેટ્સ'માં લખે છે કે 3જી જૂને દેશી રજવાડાં માટે ભારત કે પાકિસ્તાન સાથે જોડાવાનો વિકલ્પ રજૂ કરાયો હતો.

જોકે, મુસ્લિમ બહુમતી ધરાવતા કાશ્મીરના હિંદુ રાજા હરિસિંહ માટે ભારતમાં રહેવું કે પાકિસ્તાનમાં ભળવું એ કશ્મકશનો સવાલ હતો.

આ મામલાનો ઉકેલ લાવવા માટે લૉર્ડ માઉન્ટબેટને ચાર દિવસ મહારાજા સાથે ગાળ્યા હતા.

માઉન્ટબેટને મહારાજાને જણાવ્યું કે જો કાશ્મીર પાકિસ્તાનમાં જશે તો ભારત કોઈ વાંધો નહીં ઉઠાવે એવી સરદાર પટેલે એમને ખાતરી આપી છે.

ગુહાએ સૂર પૂરાવ્યો

સોઝના ઉપરોક્ત દાવાઓ પર ઇતિહાસકાર રામચંદ્ર ગુહાએ પણ પોતાનો સૂર પૂરાવ્યો...


સરદાર પટેલ તેમનાં પુત્રી મણિબહેન, સચિવ વી. શંકર અને જોધપુરના મહારાજાને જયપુર લઈ જઈ રહેલું એ વિમાન દિલ્હીના પાલમ ઍરપોર્ટ પરથી સાંજે 5 વાગ્યાને 32 મિનિટે ઊડ્યું હતું.

લગભગ 158 કિલોમિટરનું અંતર કાપવા માટે એક કલાકથી વધુ સમય થવાનો ન હતો. વલ્લભભાઈ પટેલના હૃદયની હાલતને ધ્યાનમાં લઈને વિમાન 3000 ફૂટથી ઉપર નહીં ઉડાડવાની સૂચના પાઇલટ ફ્લાઇટ લેફટેનેન્ટ ભીમ રાવને આપવામાં આવી હતી.

જોકે, ફ્લાઇંગ લાયસન્સ ધરાવતા જોધપુરના મહારાજાએ સાંજે છએક વાગ્યે સરદાર પટેલને જણાવ્યું હતું કે વિમાનનું એક ઍન્જિન કામ કરતું બંધ થઈ ગયું છે. એ સમયે વિમાનનો રેડિયો પણ બંધ થઈ ગયો હતો અને વિમાન બહુ ઝડપથી નીચે આવવા લાગ્યું હતું.

સરદાર પટેલના સચિવ તરીકે ફરજ બજાવી ચૂકેલા વી. શંકરે તેમની આત્મકથા 'રેમિનિસન્સ'માં લખ્યું છેઃ  "પટેલના હૃદય પર શું વીતી રહ્યું હશે એ તો હું ન કહી શકું, પણ તેમના પર કોઈ અસર થઈ હોય એવું બહારથી જણાતું ન હતું. તેઓ, જાણે કે કંઈ થતું જ ન હોય તેમ, શાંતિથી બેઠા હતા."

જયપુર પાસે ક્રૅશ લૅન્ડિંગ

પાઇલટે જયપુરથી ઉત્તરમાં 30 માઈલ દૂર વિમાનનું તાકીદનું ઉતરાણ (ક્રૅશ લૅન્ડિંગ) કરવાનો નિર્ણય કર્યો હતો.

પ્રવાસીઓને જ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ણાવવામાં આવ્યું હતું કે ક્રૅશ લૅન્ડિંગ વખતે વિમાનના દરવાજા સજ્જડ રીતે બંધ જ રહે એવી શક્યતા છે.

એ સંજોગોમાં વિમાનની છત પરની ઇમર્જન્સી ઍક્ઝિટમાંથી ઝડપથી બહાર નીકળવાની સૂચના પ્રવાસીઓને આપવામાં આવી હતી કારણ કે ક્રૅશ લૅન્ડ કરતી વિમાનના ઍન્જિનમાં આગ લાગવાની શંકા હતી.

છ વાગીને વીસ મિનિટે પાઇલટે તમામ પ્રવાસીઓને સીટ બૅલ્ટ બાંધી લેવા જણાવ્યું હતું. તેની પાંચ મિનિટ પછી પાઇલટે વિમાનને જમીન પર ઊતારી દીધું હતું.

વિમાનમાં આગ પણ ન લાગી કે તેના દરવાજા સજ્જડ ભીડાયેલા ન રહ્યા, તેમજ ઇમર્જન્સી ઍક્ઝિટમાંથી બહાર આવવાની જરૂર પણ ન હતી.

ગામલોકો સરદાર માટે પાણી અને દૂધ લાવ્યા

વિમાનના ઉતરાણની થોડી મિનિટોમાં જ ગામલોકો ત્યાં પહોંચી ગયા હતા.

વિમાનમાં સરદાર પટેલ છે એવી તેમને ખબર પડી કે તરત જ ગામલોકોએ તેમના માટે પાણી અને દૂધ મંગાવ્યું હતું અને સરદાર તથા અન્ય લોકોને બેસવા માટે ખાટલા બિછાવ્યા હતા.

ઘટનાસ્થળની સૌથી વધુ નજીક ક્યો માર્ગ છે એ શોધવા જોધપુરના મહારાજા અને વિમાનના રેડિયો ઑફિસર નીકળી પડ્યા ત્યાં સુધીમાં અંધારું થઈ ચૂક્યું હતું.

ઘટનાસ્થળે સૌથી પહેલાં કે. બી. લાલ નામના અધિકારી પહોંચ્યા હતા. બાદમાં તેમણે લખ્યું હતુઃ  "હું ત્યાં પહોંચ્યો ને જોયું તો સરદાર વિમાનની ડિસમેન્ટલ થઈ ગયેલા ખુરશી પર બેઠા હતા.

મેં તેમને કારમાં બેસવા કહ્યું ત્યારે તેમણે કહ્યું હતું કે પહેલાં મારી ટીમના લોકો અને જોધપુરના મહારાજાને કારમાં બેસાડો."

સરદાર સલામત હોવાના સમાચાર નહેરુને પહોંચાડ્યા

રાતે લગભગ 11 વાગ્યે સરદાર પટેલનો કાફલો જયપુર પહોંચ્યો ત્યારે તેમના યજમાનોને ધરપત થઈ હતી.

તમામ ભારતવાસીઓને માફક યજમાનો પણ એવું જ સમજ્યા હતા કે સરદારનું વિમાન દુર્ઘટનાગ્રસ્ત થયું છે.

એ વખતે જવાહરલાલ નહેરુ ચિંતિત થઈને તેમના ઓરડામાં આટાં મારી રહ્યા હતા અને સરદાર પટેલના સમાચારની રાહ જોઈ રહ્યા હતા.

રાતે 11 વાગ્યે નહેરુને સમાચાર આપવામાં આવ્યા હતા કે સરદાર પટેલ સલામત છે.

31 માર્ચે સરદાર પટેલ ફરી દિલ્હી પહોંચ્યા ત્યારે પાલમ ઍરપોર્ટ પર અનેક લોકોએ તેમનું સ્વાગત કર્યું હતું.

સરદાર પટેલની ઉપેક્ષા

આઝાદ ભારતનું પહેલું કેન્દ્રીય પ્રધાનમંડળઃ (ડાબેથી ઉભેલા) એન. વી. ગાડગિલ, કે. સી. નિયોગી, બી.આર. આંબેડકર, એસ. પી. મુખર્જી, એન.જી. આયંગર, જયરામદાસ અને દોલતરામ (ડાબેથી બેઠેલા) આર. એ. કિદવઈ, દેશના પહેલા ગવર્નર જનરલ સી. રાજગોપાલાચારી, સરદાર પટેલ, અમૃત કૌર, જોન મથાઈ અને જગજીવન...


સરદાર પટેલ પરિવાર સાથે

અહેવાલો પ્રમાણે, સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટીના ભવ્ય સમારંભમાં સરદારના પૌત્ર ગૌતમભાઈ હાજર રહેવાના નથી અને એરોરરરjj જાણીને નવાઈ પણ લાગતી નથી.

સરદારને ભૂલાવી દેવાના અને 'સરદારને અન્યાય'ની સ્વાર્થી કાગારોળ મચાવવાના એ બંને પ્રકારના રાજકારણથી ગૌતમભાઈ દૂર રહ્યા હતા. તેમનો પુત્ર કેદાર પછી અમેરિકા સ્થાયી થયો.

ત્યાર પછી ગૌતમભાઈને મળવાનું થયું નથી કે તેમની સાથે સંપર્ક રહ્યો નથી.

પણ સરદારના નામે ચાલતા રાજકારણ પ્રત્યે ગૌતમભાઈને જે રીતે વાંધો હતો, તે યાદ રહી ગયો છે.

સરદાર તેમના વારસદારોને રાજકારણથી દૂર રાખવા માગતા હતા એ બહુ જાણીતું છે.

સરદારે કહ્યું હતું કે એ દિલ્હીમાં છે ત્યાં સુધી સગાંવહાલાંએ દિલ્હીમાં પગ ન મૂકવો. આવું કહેવા પાછળનું કારણ હતું : પોતાના નામનો દુરુપયોગ ન થાય તે માટેની સભાનતા.

પરંતુ આ વાતને પછી એટલી બઢાવીચઢાવીને રજૂ કરવામાં આવી કે સરદારનાં મૃત્યુ પછી તેમનાં સંતાનોની લાંબી રાજકીય કારકિર્દીને સદંતર ભૂલાવી દેવામાં આવી.

બહુ યાદ કરાવતાં તેમનાં પુત્રી મણિબહેન સાબરકાંઠામાંથી કે મહેસાણામાંથી ચૂંટણી લડેલાં, એટલું કોઈને યાદ આવે.

પણ હકીકત સાવ જુદી છે (અને તે સરકારન... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ી ટીકા માટે વાપરી શકાય એવી નથી.)

સરદારને બે સંતાન હતાં : મણિબહેન અને ડાહ્યાભાઈ. સફળ વકીલ સરદારે બંને સંતાનોને અંગ્રેજીમાં ભણાવેલાં.

પત્નીના અકાળે અવસાન પછી બંને સંતાનોને મુંબઈમાં અંગ્રેજ ગવર્નેસ પાસે મૂકીને વલ્લભભાઈ બૅરિસ્ટર થવા માટે ઇંગ્લૅન્ડ ગયા હતા.

પાછા આવ્યા પછી તેમની પ્રૅક્ટિસ ધમધોકાર ને જિંદગી એશઆરામભરી ચાલતી હતી, પરંતુ ગાંધીજીએ ચંપારણ સત્યાગ્રહ ઉપાડ્યો, ત્યારે બૅરિસ્ટર વલ્લભભાઈ વિચારતા થયા.

ધીમે ધીમે તે ગાંધીજી સાથે જોડાયા અને પછી બધું છોડીને સંપૂર્ણપણે આંદોલનમાં ઝુકાવ્યું.

ડાહ્યાભાઈ પટેલ

મણિબહેન જાહેર જીવનમાં પિતાના પગલે ચાલનારાં હતાં, જ્યારે ડાહ્યાભાઈનો રસ્તો જુદો હતો.

છતાં, 1939માં પહેલી વાર તે બૉમ્બે મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશનના સભ્ય તરીકે ચૂંટાયા અને 18 વર્ષ સુધી કૉર્પોરેશનમાં રહ્યા.

તેમાંથી છ વર્ષ તો તે કોંગ્રેસ પક્ષના નેતા તરીકે રહ્યા અને 1954માં મુંબઈના મેયર પણ બન્યા.

રાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં ડાહ્યાભાઈનો પ્રવેશ 1957થી થવાનો હતો.

તેમણે પોતે પ્રકાશિત કરેલી પુસ્તિકા 'રાજ્યસભામાં પહેલું વર્ષ'ની પ્રસ્તાવનામાં તેમણે નોંધ્યું છે કે (1957ની ચૂંટણીમાં) 'કોંગ્રેસ પક્ષ તરફથી લોકસભાની બેઠક માટે ચૂંટણી લડવા હું તૈયાર છું એવી મતલબનો પત્ર મેં ગુજરાત પ્રદેશ કોંગ્રેસ સમિતિના પ્રમુખને લખી આપ્યો હતો.

ગુજરાત પ્રાન્તિક કોંગ્રેસના પ્રમુખ પોતે મને મળવા મારે ઘેર આવેલા અને મને ઊભો રાખવા પોતે કેટલા આતુર હતા તે સમજાવી મારી પાસે પત્ર લખાવ્યો.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

પરંતુ ત્યાર પછી 1957ના જાન્યુઆરીમાં ઇન્દોરમાં ભરાયેલા કોંગ્રેસના અધિવેશનમાં ડાહ્યાભાઈને લાગ્યું કે પંડિત નહેરુની આગેવાની હેઠળની કોંગ્રેસ સરદારના પ્રદાનનો સ્વીકાર કરવા તૈયાર નથી. એટલે એ જ વર્ષે તેમણે કોંગ્રેસ છોડી.

ત્યારે મહાગુજરાત આંદોલન વેગમાં હતું. તેના આગેવાન ઇન્દુલાલ યાજ્ઞિક અને બીજા અંગ્રણીઓએ 'મહાગુજરાત જનતા પરિષદ' નામે રાજકીય પક્ષની રચના કરી હતી.

ઇન્દુલાલે, ડાહ્યાભાઈને પરિષદના ઉમેદવાર તરીકે ચૂંટણી લડવા વિનંતી કરી.

પરંતુ તેમણે આત્મકથામાં નોંધ્યું છે કે મણિબહેને 'આંસુથી છલકાતી આંખે સામો ઠપકો આપ્યો કે બાપુની (સરદારની) આંખ મીંચાઈ ત્યારે તારાથી કોંગ્રેસ સામે ચૂંટણીમાં ઊભા રહેવાય જ કેમ?

બહેનના આવા બોલ અને આંસુથી ડાહ્યાભાઈ છેક હતાશ થયા. તરત તેમણે ઉમેદવારીની વાત માંડી વાળી.' ('આત્મકથા', ભાગ-6, પૃ.88) પછી તે 1958માં પરિષદના સભ્ય તરીકે...


સરદાર પટેલની પ્રતિમા અને તેની આસપાસનાં અન્ય આકર્ષણો વિકસાવવા માટે સરકારે આસપાસના વિસ્તારમાં રહેતા આદિવાસીઓની જમીન સંપાદિત કરી છે.

જે પૈકી ઘણા આદિવાસીઓમાં કથિતપણે તેમની જમીનના બદલે યોગ્ય વળતર નહીં મળવાની ફરિયાદ ઊઠી રહી છે.

નોંધનીય છે કે 31 ઑક્ટોબર, 2018ના રોજ સરદાર પટેલના જન્મદિવસ નિમિત્તે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ આશરે ત્રણ હજાર કરોડ રૂપિયાના જંગી ખર્ચે તૈયાર કરાયેલ 182 મીટર ઊંચી સરદાર પટેલની પ્રતિમાનું અનાવરણ કર્યું હતું.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ એક નિવેદનમાં કહ્યું હતું કે સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટીને જોવા અત્યાર સુધી દેશ-દુનિયામાંથી 23 લાખથી વધુ મુસાફરો આવી ચૂક્યા છે.

તેમણે એવું પણ કહ્યું હતું કે પ્રતિ દિવસ સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટીને જોવા માટે 8,500 મુસાફરો આવે છે.

હવે એક વર્ષ બાદ ફરી વડા પ્રધાન મોદી આ મહિનાના અંતે સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટીની મુલાકાતે આવવાના છે.

તેથી આ પ્રતિમા અને તેની આસપાસનાં આકર્ષણોના વિકાસ માટે આદિવાસીઓની જમીનના સંપાદનના મામલાએ ફરીથી માથું ઊચક્યું છે.

નોંધનીય છે કે સરકાર દ્વારા જમીન સંપાદિત કરાયા બાદ કથિતપણે સ્થાનિક આદિવાસીઓની રોજી-રોટી છીનવાઈ ગઈ હોવાની પણ ફરિયાદો ઊઠી છે.

સ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રકાર ત્યાં શું વિકસાવવા માગે છે?

સરકાર સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટીને પ્રવાસી માટે આકર્ષણનું કેન્દ્ર બનાવવા માગે છે.

સરદારની પ્રતિમાની આસપાસ કેક્ટસ ગાર્ડન, બટરફ્લાય ગાર્ડન, જંગલ સફારી, રિવર રાફ્ટિંગ, મ્યુઝિયમ, ઓડિયો-વિઝ્યુઅલ ગૅલરી, સેલ્ફી પૉઇન્ટ, લાઇટ અને સાઉન્ડ શોની વ્યવસ્થા, વૅલિ ઑફ ફ્લાવર અને શ્રેષ્ઠ ભારત ભવન જેવાં ઘણાં આકર્ષણો વિકસાવવાની કામગીરી ચાલી રહી છે.

આ સિવાય ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના એક અહેવાલ પ્રમાણે ગુજરાત સરકાર દ્વારા જુદાં-જુદાં રાજ્યોને કેવડિયા કૉલોની ખાતે પોતાનાં રાજ્યોનાં ભવનો વિકસાવવા માટે આમંત્રણો પાઠવવામાં આવ્યાં છે.

અહેવાલ મુજબ દિલ્હીમાં આવેલાં તમામ રાજ્યોનાં ભવનોની જેમ જુદાં-જુદાં રાજ્યોના મુસાફરોને આકર્ષવા માટે રાજ્યોને સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટીની નજીક જ પોતાનાં ભવનો વિકસાવવા માટે જમીનો આપવાની પેશકશ કરાઈ છે.

નોંધનીય છે કે ઉત્તરપ્રદેશ અને નાગાલૅન્ડ જેવાં રાજ્યોએ તો તરત જ આ પેશકશનો સ્વીકાર પણ કરી લીધો છે.

સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટીનું જ્યાં નિર્માણ કરાયું છે, એવા ગુજરાતના નર્મદા જિલ્લામાં કુલ વસતિના લગભગ 85% વસતિ આદિવાસીઓની છે.

તેમજ નર્મદા જિલ્લાનો સમાવેશ ગુજરાતના કેટલાક સૌથી ગરીબ જિલ્લાઓમાં થાય છે.

ન્યૂઝ ક્લિકના અહેવાલ પ્રમાણે સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટી, શ્રેષ્ઠ ભારત ભવન, વૅલિ ઑફ ફ્લાવર અને સાધુ બેટ સુધી જવા માટેના ફોર-લૅન રસ્તા માટે સરકાર દ્વારા જમીન સંપાદિત કરાયાની અસર ત્યાંના 75 હજાર આદિવાસીઓનાં  જીવન પર પડી છે.

ઉપરાંત નર્મદા જિલ્લાનાં 19 ગામોના રહેવાસીઓને સરકારે 'પ્રોજેક્ટના કારણે અસરગ્રસ્ત' જાહેર કર્યા છે.

અહેવાલમાં જણાવ્યા મુજબ સરકારે આ તમામ લોકોના પુનર્વસન માટે અને વળતરરૂપે 5 લાખ રૂપિયા કે જમીનનો નવો પ્લૉટ આપવાની જાહેરાત કરી હતી. જોકે, નવાગામ, કેવડિયા, ગોરા, લીમડી અને વઘારિયા જેવાં ગામોને હજુ સુધી આ યાદીમાં સમાવાયાં નથી.

ન્યૂઝ ક્લિકના અહેવાલમાં એવો પણ દાવો કરાયો છે કે હકીકત એવી છે કે કેવડિયાની 90% જમીન પહોળા રસ્તા બનાવવા માટે સંપાદિત કરી લેવાઈ હોવાનું કહેવાય છે.

ગોરા, કોઠી અને લીમડીની કુલ જમીન પૈકી 25% જમીન માત્ર પુનર્વસનના મૌખિક વાયદા કરીને સંપાદિત કરી લેવાઈ હોવાનું કહેવાય છે. આ સિવાય આસપાસનાં 28 ગામોને ખેતી માટે નર્મદા નદીનું પાણી વાપરવાની મંજૂરી નથી અપાઈ.

નોંધનીય છે કે ગુજરાતના માજી મુખ્ય મંત્રી સુરેશ મહેતાની આગેવાનીમાં સ્થાનિક આદિવાસીઓ દ્વારા પત્રકારપરિષદ યોજવામાં આવી હતી, જેમાં ગુજરાત સરકાર પર...


સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ આંતરરાષ્ટ્રીય ઍરપૉર્ટથી ઇંદિરા બ્રિજ વચ્ચેના રસ્તે આવતી ઝૂપડપટ્ટીને ઢાંકવા માટે અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશન દ્વારા રસ્તાની કિનારીએ છથી સાત ફૂટ ઊંચી દિવાલ બનાવવાની કામગીરી હાથ ધરાઈ છે.

અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ 24 ફેબ્રુઆરીએ અમદાવાદની મુલાકાતે આવી રહ્યા છે.

અમદાવાદ ઍરપૉર્ટ અને મોટેરા સ્ટેડિયમની આસપાસના વિસ્તારની સજાવટના ભાગરૂપે આ દિવાલ બનાવવામાં આવી રહી છે.

કૉર્પોરેશનના એક અધિકારીએ નામ ન આપવાની શરતે અખબારને કહ્યું, "ઝૂપડપટ્ટીના વિસ્તારને ઢાંકવા માટે 6-7 ફૂટ ઊંચી દિવાલ 600 મિટરના સ્ટ્રેચમાં બનાવવામાં આવે. આ ઉપરાંત આની સાથે 'પ્લાન્ટેશન ડ્રાઇવ' પણ યોજવામાં આવશે."

ગટરમાં ઊતરેલા સફાઇકર્મીઓનાં મૃત્યુની બાબતમાં ગુજરાત દેશમાં ત્રીજા ક્રમે

પ્રતીકાત્મક તસવીર

ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયાના અહેવાલ અનુસાર ગટરમાં ઊતરીને સફાઈ કરતા કર્મીઓનાં મૃત્યુની બાબતમાં ગુજરાત ત્રીજા ક્રમે છે.

જ્યારે ઉત્તર પ્રદેશ અને મહારાષ્ટ્ર જેવાં મોટાં રાજ્યો અનુક્રમે પહેલા અને બીજા ક્રમે છે. ઉત્તર પ્રદેશમાં 21 અને મહારાષ્ટ્રમાં 17 કામદારોનાં મૃત્યુ થયાં છે.

સોશિયલ જસ્ટિસ ઍન્ડ ઍમ્પાવર્મૅન્ટ મિન... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

િસ્ટરી દ્રારા જાહેર કરાયેલી માહિતી મુજબ દેશનાં 18 રાજ્યોમાં વર્ષ 2019 દરમિયાન 110 સફાઈકર્મીઓનાં મૃત્યુ થયાં હતાં.

ગુજરાતમાં વર્ષ 2019માં 16 સફાઈકર્મીઓ ગટરમાં ઊતરવાથી મોતને ભેટ્યા હતા. 2018માં આવી રીતે મૃત્યુ પામેલા સફાઈકર્મચારીઓની સંખ્યા બે હતી.

ગુજરાતમાં 2015થી 2019ની વચ્ચે કુલ 39 સફાઇકર્મીઓના ગટરમાં ઊતરવાથી મૃત્યુ થયા છે.

બાળકી પર દુષ્કર્મ કરનાર શાળાના ટ્રસ્ટીની ધરપકડ

પ્રતીકાત્મક તસવીર

ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયાના અહેવાલ અનુસાર સુરેન્દ્રનગરમાં 15 વર્ષની બાળકી પર દુષ્કર્મ કરવાના કેસમાં આરોપી નિવાસી શાળાના ટ્રસ્ટીની બુધવારે ધરપકડ કરવામાં આવી છે.

અધિકારીના જણાવ્યા પ્રમાણે દસમાં ધોરણમાં અભ્યાસ કરતી બાળકીનાં માતાએ ચોટીલા પોલીસ સ્ટેશનમાં દુષ્કર્મની ફરિયાદ નોંધાવી હતી.

પોલીસ સુપરિન્ટેન્ડેન્ટ મહેન્દ્ર બગડિયાએ જણાવ્યું,  "સગીર બાળકીનાં માતા-પિતાએ પોલીસ કહ્યું કે ચોટીલામાં આવેલી નિવાસી શાળાના ટ્રસ્ટીએ બાળકી સાથે શારીરિક હિંસા અને દુષ્કર્મ આચર્યુ છે. તેના સંદર્ભે તેમની ધરપકડ કરાઈ હતી."

પોલીસના કહેવા મુજબ વિરોધ કરી રહેલાં માતા-પિતા અને પરિવારના સભ્યોએ સ્કૂલની બહાર એકઠા થઈને સ્કૂલ પર પથ્થરમારો  કર્યો હતો. જેમાં શાળાની બસ અને ઇમારતને નુકશાન થયું હતું.

પોલીસને જાણ થતાં જ તરત ઘટના સ્થળે પહોંચીને સ્થિતિ કાબૂમાં લેવાઈ હતી.

પોલીસે ગુપ્તાંગો પર લાત મારી, કપડાં ફાડ્યાં - જામિયાનાં વિદ્યાર્થિનીઓ

એનડીટીવી ઇન્ડિયાના અહેવાલ અનુસાર દિલ્હીની જામિયા મિલિયા ઇસ્લામિયાના વિદ્યાર્થીઓના એક સમૂહે પોલીસ આરોપ મૂક્યો હતો કે પોલીસે વિદ્યાર્થિનીઓનાં ગુપ્તાંગો પર લાત મારી, કપડાં અને હિજાબ ફાડ્યાં ઉપરાંત ગાળો પણ આપી હતી.

જોકે પોલીસે આ આરોપ પર હાલ કોઈ પ્રતિક્રિયા આપવાનો ઇન્કાર કર્યો છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે નાગરિકતા સંશોધનના કાયદાના વિરોધમાં જામિયા મિલિયા ઇસ્લામિયાના અનેક વિદ્યાર્થીઓ સંસદ સુધી માર્ચ કરવાના પ્રયત્નો કરી રહ્યા હતા પરંતુ દિલ્હી પોલીસે તેમને રસ્તામાં રોક્યા હતા.

એ વખતે સુરક્ષાકર્મીઓ અને આંદોલનકારીઓ વચ્ચે ઘર્ષણ થયું હતું.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


સરદાર વલ્લભભાઈની પ્રતિમા

મોદીએ કહ્યું હતું કે 'અમે દેશના અલગ-અલગ વિસ્તારના આઝાદ લડવૈયા તથા મહાપુરુષોને સન્માન આપવાનું કામ કરીએ છીએ, ત્યારે અમને રાજકારણના ચશ્માથી જોવામાં આવે છે, જાણે ગુનો બની ગયો છે.'

મોદીએ કહ્યું હતું કે 'આ સ્ટેચ્યૂ દેશના યુવાનોની આકાંક્ષા તથા એન્જિનિયરિંગ કૌશલ્યનો નમૂનો છે.'

સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટીના ઉદ્ઘાટન સમયે સ્થાનિક આદિવાસી તથા ખેડૂતો દ્વારા 'રસ્તા રોકો' અને 'બંધ' જેવા સમાંતર કાર્યક્રમો આપ્યા હતા.

ત્રણ હજાર કરોડ રૂપિયાના ખર્ચે સરદાર સરોવર ડેમ પાસે સાધુબેટ પર 182 મીટર ઊંચી આ પ્રતિમાએ આકાર લીધો છે.

2.00 કલાકે : રજવાડાંઓનું મ્યુઝિયમ

ગુજરાતના પૂર્વ મુખ્ય મંત્રી શંકરસિંહ વાઘેલાએ વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને પત્ર લખીને માગ કરી હતી કે એક ભારતના સપનાને સાકાર કરવામાં ચાવીરૂપ ભૂમિકા ભજવનારા તત્કાલીન રાજવી પરિવારોનું મ્યુઝિયમ બનાવવું જોઈએ.

બાદમાં શંકરસિંહે જ ટ્વીટ કરીને  દાવો કર્યો હતો કે વડા પ્રધાને તેમનો પ્રસ્તાવ સ્વીકાર્યો છે.

1.30 કલાકે : મોરવા (હરફ)માં બંધ

સ્થાનિક પત્રકાર દક્ષેશ શાહ જણાવે છે કે દાહોદ જિલ્લાના મોરવા હરફ ગામે બજાર બંધ રહ્યા હતા.

અહીંના આદિવાસીઓ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

નું કહેવું છે કે ઇન્ડસ્ટ્રિયલ કોરિડોર તથા એક્સપ્રેસ વેના નામે આદિવાસીઓની જમીન છિનવાઈ રહી છે. જેના વિરોધમાં તેમણે બંધ પાડ્યો હતો.

બીજી બાજુ, કેવડિયા કૉલોની ખાતે સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલના વંશજોએ સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટી સાથે તસવીર ખેંચાવી હતી.

1.00 કલાકે : ટ્રાઇબલ્સ દ્વારા વિરોધ પ્રદર્શન

ટ્રાઇબલ રાઇટ્સ ઍક્ટિવિસ્ટ પ્રફુલ વસાવાએ જણાવ્યું, "કાળા ફૂગ્ગાઓ ઉડાવીને, ઠેરઠેર રસ્તાઓ રોકીને, માતમ બનાવીને વિરોધ કરવામાં આવ્યો છે. વિકાસને નામે આદિવાસી રીત-રિવાજ-પરંપરાને તબાહ કરવામાં આવી છે અને તેમને વિસ્થાપિત કરવામાં આવ્યાં છે.

"જે વિકાસનાં કેન્દ્રમાં સ્થાનિક આદિવાસી સમુદાય નથી એનો વિકાસ અમે કબુલ નહીં જ રાખીએ. વિરોધ કરતાં જ રહીશું. "

પોતાના પ્રાસંગિક ભાષણમાં વડા પ્રધાન મોદીએ કહ્યું હતું કે સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટીની મુલાકાત લેવા માટે લોકો આવશે, તેનાથી હજારો સ્થાનિક આદિવાસીઓને રોજગાર મળશે.

આદિવાસીઓની ઔષધી તથા ખાન-પાન લોકો સુધી પહોંચશે.

12.30  કલાકે : બંધ અને રસ્તા રોકો દ્વારા વિરોધ

ડેડિપાડામાં મુખ્ય બજાર બંધ રહી

બીબીસી સંવાદદાતા રોક્સી ગાગડેકર છારાએ ડેડિયાપાડાની મુલાકાત લીધી હતી, જ્યાં સ્થાનિકો દ્વારા બંધ પાળવામાં આવ્યો હતો.

આ બંધની અસર મુખ્ય બજાર તથા આજુબાજુના વિસ્તારો પર જોવા મળી હતી. સ્થાનિકોના કહેવા પ્રમાણે, પ્રતિમાને કારણે તેમને વિસ્થાપિત થવું પડ્યું છે તેમની જમીનો છિનવાઈ ગઈ છે.

ડેમની નજીક હોવા છતાં તેમને પાણી મળતું નથી, જેથી વરસાદ આધારિત ખેતી કરવી પડે છે. અને વરસાદ ન પડે ત્યારે મજૂરી કરવી પડે છે.

( પ્રતિમાને કારણે કોને કેટલો ફાયદો, વાચવા માટે અહીં ક્લિક કરો.)

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

12.00 કલાકે : મોદીએ અર્પી પુષ્પાંજલિ

વડા પ્રધાન સભા સ્થળથી લગભગ એક કિલોમીટર ચાલીને સરદાર પટેલની પ્રતિમા નજીક પહોંચ્યા હતા.

એલેવેટર દ્વારા સરદાર પટેલની સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટીની નજીક જઈને વડા પ્રધાન મોદીએ તેને પુષ્પાંજલિ અર્પિત કરી હતી.

ત્યારબાદ જળાભિષેક કર્યો હતો, આ દરમિયાન વૈદિક મંત્રોચ્ચાર થયા હતા.

(શા માટે મોદીને સરદાર ગમે છે, વાંચવા માટે અહીં ક્લિક કરો. )

11.45 કલાકે : સરદારની પ્રતિમા પર પુષ્પાર્પણ

આ દરમિયાન હેલિકૉપ્ટરમાંથી પુષ્પવર્ષા કરવામાં આવી હતી.

આ દરમિયાન ગુજરાત પોલીસ તથા સૈન્ય અને અર્ધ-સૈન્ય બળોના બેન્ડ્સે દેશભક્તિના ગીતોની ધૂનો વગાડી હતી.

માર્ગમાં દેશભરના સાંસ્કૃતિક વારસાની ઝાંખી દર્શાવતા નૃત્યો રજૂ થયાં હતાં....


સરદારની પ્રતિમાને પુષ્પાંજલિ કરતા નરેન્દ્ર મોદી

મોદીએ રાષ્ટ્રીય એકતા દિવસ નિમિત્તે સવારે કેવડિયા પહોંચીને સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલને પુષ્પાંજલિ આપી હતી.

જે બાદ તેમણે રાષ્ટ્રીય એકતા દિવસ નિમિત્તે સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટીના પરિસરમાં યોજાયેલી પરેડનું નિરીક્ષણ કર્યું હતું.

અહીં જ મોદીએ દેશવાસીઓને રાષ્ટ્રીય એકતા દિવસ પર એકતાના શપથ લેવડાવ્યા હતા.

મોદી સામે જવાનોએ એકતા દિવસના પ્રસંગે મોક ડ્રીલ કરી હતી, જેમાં જવાનોએ વિવિધ કરતબો કર્યાં હતાં.

એક મોક ડ્રિલમાં આતંકીઓનો સામનો, તો બીજીમાં ધરતીકંપ બાદ બચાવ કામગીરી દર્શાવાઈ હતી.

આ પરિસરમાં મોદીની હાજરીમાં સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમનું આયોજન પણ કરવામાં આવ્યું હતું.

મોદીએ શું કહ્યું?

વડા પ્રધાન મોદીએ અહીં લોકોને સંબોધન કરતાં કહ્યું કે સરદાર પટેલના વિચારોમાં દેશની એકતાને દરેક વ્યક્તિ મહેસૂસ કરી રહી છે. આજે આપણે તેમનો અવાજ સૌથી ઊંચી પ્રતિમા નીચે સાંભળી શકીએ છીએ.

મોદીએ કહ્યું કે ભારતની વિવિધતામાં એકતાનું આપણે ગૌરવ છે. આપણે ભારતની વિવધ બોલીઓનું ગૌરવ છે.

તેમણે કહ્યું, " સરદાર પટેલના અધૂરા સપનાને પૂર્ણ કરવાનું સૌભાગ્ય મળ્યું તેનો આનંદ છે. સરદારના જન્મદિવસે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

જ લદ્દાખ, જમ્મુ-કાશ્મીર ઉજ્જવળ ભવિષ્ય તરફ આગળ વધી રહ્યા છે."

"આતંકવાદે 40 હજાર લોકોનો ભોગ લીધો, આજે કલમ 370ની દીવાલને હટાવી દેવાઈ છે. હવે જમ્મુ-કાશ્મીરમાં રાજકીય સ્થિરતા આવશે."

"370ની કલમ દૂર થતાં સરદારના આત્માને શાંતિ મળશે. સરદાર પટેલે કાશ્મીર એકીકરણનું સપનું જોયું હતું."

"વ્યક્તિગત સ્વાર્થ માટે સરકારો બનાવવાનો કે પાડવાનો ખેલ બંધ થશે. હવે જમ્મુ-કાશ્મીરના લોકો સાથે થતો ભેદભાવ દૂર થશે."

"દેશની એકતા અને તેના પર થનારા દરેક હુમલાને અમે હરાવીશું, જડબાતોડ જવાબ આપીશું."

સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટીમાં કાર્યક્રમ, આદિવાસીઓનો વિરોધ

નરેન્દ્ર મોદી આજે દિવસભર કેવડિયા કૉલોનીમાં થનારા કાર્યક્રમોમાં હાજરી આપશે. વિવિધ વિકાસકામોને ખુલ્લાં મૂકશે.

જોકે, બીજી તરફ આ કાર્યક્રમનો સ્થાનિક આદિવાસીઓ વિરોધ કરી રહ્યાં છે. આદિવાસીઓ રોજગારી અને જમીન મામલે વિરોધ કરી રહ્યાં છે.

આદિવાસીઓ અને કેટલાક સામાજિક કાર્યકર્તાઓ આને 'બ્લેક ડે' ગણાવી રહ્યા છે.

ભારે સુરક્ષા બંદોબસ્તને કારણે સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટીની આસપાસ કોઈ વિરોધ પ્રદર્શન થઈ રહ્યાં નથી. પરંતુ આદિવાસીઓ ગામડાંમાં તેનો વિરોધ કરી રહ્યાં છે.

આદિવાસીઓનું કહેવું છે કે સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટી માટે તેમની જમીન લઈ લેવાઈ પરંતુ તેમને યોગ્ય નોકરી અપાઈ નથી.

પહેલાં  સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટી પાસે તેમને લારીગલ્લા રાખવા દેવાયા હતા પરંતુ હવે તેમને પણ હઠાવી દેવાયા છે.

નર્મદા કિનારે વડા પ્રધાનના કાર્યક્રમનો વિરોધ કરી રહેલાં આદિવાસીઓની પોલીસે અટકાયત કરી હતી અને બાદમાં તેમને પોલીસ સ્ટેશન લઈ જવામાં આવ્યાં હતાં.

આ પહેલાંના કાર્યક્રમો દરમિયાન પણ આદિવાસીઓએ આ રીતે જ વિરોધ પ્રદર્શનો કર્યાં હતાં.

બીબીસીની ટીમે મંગળવારે આદિવાસી ગામનો મુલાકાત લીધી હતી ત્યારે સ્થાનિક પીનલ તડવીએ કહ્યું, "અમને જ્યારે વનબંધુ યોજના હેઠળ લારીગલ્લા આપવામાં આવ્યાં ત્યારે લોકો અમારી પાસે આવતા હતા."

"અમારો ધંધો પણ સારો ચાલતો હતો. મને હતું કે બે પૈસા કમાઈને મારાં બાળકોને સારું શિક્ષણ આપી શકીશ."

"પણ અચાનક અમારા લારીગલ્લા ખસેડી દેવાયાં. અમારો રોજગાર છીનવાઈ ગયો. મારાં બધાં સપનાં રોળાઈ ગયાં."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


સરળ ભાષામાં એનો મતલબ એ થાય છે કે જવાબ આપવાનું કામ કોનું છે?

રફાલ સોદો અને એમાં અનિલ અંબાણીની નવી-નક્કોર કંપનીની ભૂમિકાને મુદ્દે ઘણાં સવાલો ઉપસ્થિત થઈ રહ્યા છે જેની સીધી 'જવાબદારી' નરેન્દ્ર મોદીની છે.

ફક્ત એટલા માટે જ નહીં કે તેઓ વડા પ્રધાન છે અને આ સોદાના કરાર ઉપર તેમણે હસ્તાક્ષર કર્યા છે. એટલું જ નહીં, આ સોદાને તેના પરિણામ સુધી પહોંચાડવામાં તે સમયના રક્ષા મંત્રી મનોહર પર્રિકર અથવા કેબીનેટની ભૂમિકાના કોઈ પુરાવા નથી.

આ જ કારણ છે કે સવાલ વડાપ્રધાન મોદીને પૂછવામાં આવી રહ્યા છે, પરંતુ જવાબ તેમની ટીમના સભ્યો આપી રહ્યા છે, સવાલો રૂપે અથવા પછી ટોણાં મારીને.

વડા પ્રધાને મધ્ય પ્રદેશમાં રાહુલ ગાંધીના આરોપોને વિદેશી કાવતરા ગણાવ્યા, પરંતુ જવાબ તો દૂર, રફાલ શબ્દ સુદ્ધાં તેમના મોઢેથી નીકળ્યો નહીં. એક ટોણો ચોક્કસ નીકળ્યો, "જેટલો કીચડ ઉછાળશો એટલું કમળ ખીલશે."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

કોઈ કૌભાંડ થયું છે અથવા કોઈએ લાંચ લીધી છે, એવું કહેવાનો કોઈ આધાર અથવા પુરાવા તો નથી, પરંતુ આ આખો મુદ્દો રાજીવ ગાંધીના કાર્યકાળના બોફોર્સ કૌભાંડની જેમ જ આમાં એક પછી એક પડ ખુલી રહ્યાં છે.

બોફોર્સની બાબતમાં પણ એ સ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાબિત નથી થઈ શક્યું કે તે કૌભાંડ હતું કે રાહુલ ગાંધીના પિતાએ લાંચ લીધી હતી.

'ચોર' અને 'ખાનદાની ચોર'ના શોર-બકોર વચ્ચે ના તો સાચા સવાલ સંભળાય છે, ના કોઈ જવાબ મળી રહ્યાં છે.

બોફોર્સ અને રફાલ

રાજીવ ગાંધી અને નરેન્દ્ર મોદી.

સવાલ ભારતના રાષ્ટ્રીય હિતો, સુરક્ષા, વડા પ્રધાનની કચેરીની ગરિમા અને પારદર્શકતા સાથે જોડાયેલા છે.

મુદ્દાની ગંભીરતાનો અંદાજ એ વાતથી બાંધી શકાય છે કે ભારત રત્ન અટલ બિહારી વાજપેયીની કેબીનેટના બે મંત્રીઓ અને એક પ્રખ્યાત વકીલે તેને 'ઘોર અપરાધજનક અનિયમિતતા' જણાવતા, ઘણાં સવાલો પૂછ્યા છે.

આવા જ સવાલ 1980ના દશકામાં રાજીવ ગાંધીને પૂછવામાં આવી રહ્યા હતા, ત્યારે તેમની જે પ્રતિક્રિયા હતી, તે ભાજપના આજના વલણ કરતાં બહુ જુદી નથી.

જે રીતે નરેન્દ્ર મોદી ઉપર વ્યક્તિગત રીતે ભ્રષ્ટ હોવાના આરોપ નથી મૂકાયા, તેમ એક જમાનામાં રાજીવ ગાંધીને 'મિસ્ટર ક્લીન' કહેવામાં આવતા હતા.

સૌથી પહેલી પ્રતિક્રિયા તો એ જ હતી કે ગંગા જેવી પવિત્ર છબી ધરાવતા નેતા ઉપર આવા આરોપ મૂકવાની હિંમત કેવી રીતે થઈ?

જે લોકોની ઉંમર 45થી વધુ છે, તેમને કદાચ યાદ હશે કે રાજીવ ગાંધીએ 1989ની ચૂંટણીમાં બોફોર્સ સોદા ઉપર સવાલો ઉઠાવનારાઓને 'વિદેશી શક્તિઓના મહોરાં' કહેવામાં આવ્યા હતા.

એમ પણ કહેવાયું હતું કે ભારત તોપ ખરીદીને શક્તિશાળી ના થઈ જાય એટલે વિપક્ષના 'દેશ વિરોધી' લોકો અવાસ્તવિક આરોપો મૂકી રહ્યા છે.

આજે પણ એવા જ સૂરો સંભળાય છે. ભાજપે સંયુક્ત સંસદીય તપાસ સમિતિની રચના કરવાનો નનૈયો ભણી દીધો છે, અદ્દલ આવું જ રાજીવ ગાંધીએ પણ કર્યું હતું, જોકે, પછીથી તેમણે વિપક્ષની એ માગણી માનવી પડી હતી.

પાંચ મોટા સવાલ અધ્ધરતાલ

ભારતીય વાયુ સેનાની આવશ્યકતાઓને જોતાં, ફ્રાન્સની કંપની દસો એવિએશન પાસેથી 126 વિમાન ખરીદવાના હતાં. 2012થી મનમોહન સિંહની સરકાર સાથે ફ્રાંસની કંપનીની વાતચીત ચાલી રહી હતી.

વર્ષ 2014માં નરેન્દ્ર મોદી વડા પ્રધાન બન્યા બાદ પણ આ સિલસિલો ચાલુ રહ્યો. 2015માં ડાસોના પ્રમુખ એરિક ટ્રેપિએએ કહ્યું હતું કે "95 ટકા વાતો નક્કી થઈ ગઈ છે અને વહેલી તકે કામ શરૂ થશે."

પ્રથમ સવાલ

વડા પ્રધાન મોદીએ 10 એપ્રિલ 2015એ પોતાના ફ્રાન્સ પ્રવાસ દરમિયાન 17 કરારો ઉપર હસ્તાક્ષર કર્યા, જેમાં એક કરાર રફાલ વિમાનની ખરીદીનો પણ હતો.

ફ્રાન્સની કંપની પાસેથી ખરીદવામાં આવનાર વિમાનોની સંખ્યા 126થી ઘટીને અચાનક 36 થઈ ગઈ.  સરકારે હજુ સુધી દેશની સંસદ અથવા મીડિયાને જણાવ્યું નથી કે આટલો...


સરવાળે ઘરમાંથી બે પ્રકારના પાણી બહાર પડે છે.

એક છે સલેજ એટલે કે રસોઈ ઘરથી માંડી વાસણ ધોવા-ઉટકવા વપરાતું પાણી જે ગંદુ જરૂર થાય છે પણ કિચન ગાર્ડનને પાણી પાવાના સીધે સીધા ઉપયોગમાં કોઈ પણ પ્રકારની ટ્રીટમેન્ટ વગર લઈ શકાય છે.

બીજું વોશરૂમ એટલે કે ટૉઇલેટ બ્લૉકમાંથી મળ-મૂત્ર વગેરે સાથેનું ગંદુ પાણી જે સુએજ કહેવાય છે અને તેને ભૂગર્ભ ગટર થકી વહાવી સુએજ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટમાં લઈ જઈ યોગ્ય રીતે શુદ્ધિકરણની પ્રક્રિયા કર્યા બાદ તેનો નિકાલ કરી શકાય છે.

આમાં ઑક્સિડેશન એટલે કે જે બાયૉડિગ્રેડેબલ સેન્દ્રિય કચરો છે તેને બૅક્ટેરિયાની મદદથી વિઘટિત થવા દઈ તેમાંથી સ્લજ એટલે કે વિઘટિત ઘન કચરો તળિયે બેસે અને ઉપરનું પાણી ત્યાર બાદ ટ્રીટમેન્ટ આપી ખેતી કે અન્ય ઉપયોગમાં લઈ શકાય છે.

આ સ્લજ અથવા વિઘટિત ઘન કચરો ઉત્તમ પ્રકારનું સેન્દ્રિય ખાતર છે જેનો ઉપયોગ બાગ-બગીચા કે ખેતીમાં થઈ શકે છે.

દરરોજ અધધધ પાણીનો વપરાશ

આ સિવાયનું દૂષિત પાણી જે ઉદ્યોગો વગેરેમાંથી આવે છે એમાં આર્સેનિક, મર્ક્યુરી અને અન્ય કેમિકલ અશુદ્ધિઓ અને રંગરસાયણો જેવાં ઇનઓર્ગેનિક ઘટકો ભળેલા હોઈ તેને ખૂબ કાળજીપૂર્વકની ટ્રીટમેન્ટ આપી આ અશુદ્ધિઓ દૂર થ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાય તેમ કરવું પડે છે.

આટલું બધુ કરીએ ત્યારે સુએજ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટમાંથી બહાર નીકળતું પાણી નહાવા, ધોવા કે પીવા સિવાયના ઉપયોગ એટલે કે મહદ અંશે ખેતી માટે સિંચાઈના પાણી તરીકે વાપરી શકાય છે.

આમ એક વખત માણસના વપરાશમાં આવેલું પાણી સંપૂર્ણપણે નાશ પામ્યું અને તેને બદલે રોજ નવું પાણી જોઈએ એ પ્રકારની પરિસ્થિતિનું નિર્માણ થાય છે.

અમદાવાદ જેવું શહેર માથાદીઠ 135 થી 145 લીટર જેટલું પાણી રોજ વાપરે છે. આવું જ બીજાં શહેરોમાં અને ઘણી બધી નગરપાલિકાઓનું છે.

આમ આપણું જીવન ટકાવી રાખવા માટે તેમજ આપણી સ્વચ્છતા જાળવી રાખવા માટે આપણે રોજ અધધધ કહેવાય તેટલો પાણીનો જથ્થો વાપરી નાખીએ છીએ.

આ પાણીનો જથ્થો આપણને વરસાદનું ભેગું થતું પાણી, નદીઓ, વહેળા, કૂવા, તળાવ, બંધ વગેરે થકી મળે છે.

એટલે આપણે એવું માનીએ છીએ કે પાણી મેળવવું એ આપણો મૌલિક અધિકાર છે અને પાણી પૂરું પાડવું એ સરકારની ફરજ છે.

આ કરતાં પણ આગળ વધીને આપણે પાણીને પ્રભુનો પ્રસાદ માનીને મફતમાં એ આરોગવા ટેવાઈ ગયા છીએ.

આમ મફતિયા સંસ્કૃતિએ આપણા દેશને ઘણાં બધાં ક્ષેત્રોમાં લોહીલુહાણ કરી નાખે તેટલું નુકસાન કર્યું છે.

પાણીની પ્રાપ્તિ એ પણ આપણે ત્યાં ખૂબ ફૂલી-ફાલેલી મફતિયા સંસ્કૃતિનો ભાગ છે અને એટલે જ કોઈ વસ્તુ સાવ ઓછી કિંમતે કે નગણ્ય કહી શકાય તેવા ભાવે વેચાતી હોય તો તેના માટેની કહેવત છે 'પાણીના ભાવે મળવું.'

આમ ગળથૂથીમાંથી જ આપણે ખોટું શીખીએ છીએ જે આજની તારીખમાં ક્ષિતિજે ડોકાઈ રહેલી પાણીની ભયંકર તંગી માટેનું એક પાયાનું કારણ છે.

એ દેશ જેણે દુનિયાને પાણી બચાવતા શીખવ્યું

આજે વાત કરવી છે એવા દેશની જે પાણીનું મૂલ્ય સમજ્યો છે અને જ્યારે એ દેશ અસ્તિત્વમાં આવ્યો ત્યારે સો એ સો ટકા પાણી બહારથી આવતું હતું તેને બદલે આજે પોતાને જરૂરી એવા પાણી માટે લગભગ સ્વનિર્ભર બન્યો છે.

દુનિયાના અગ્રણી દેશોમાં જેનું નામ હીરાની કણિકાની માફક ઝળહળતું હોય છે અને જેણે 'મન હોય તો માળવે જવાય' એ ઉક્તિને સંપૂર્ણ સાર્થક કરી છે એવા એ દેશનું નામ સિંગાપોર છે.

ગુજરાતનો કુલ વિસ્તાર 1,96,024 ચોરસ કિલોમિટર છે તેની સામે સિંગાપોરનો કુલ વિસ્તાર ટાંકણીના ટોચકા જેટલો એટલે કે માત્ર 710 ચોરસ કિલોમિટર છે.

સંપૂર્ણપણે શહેરી કહી શકાય તેવા આ વિસ્તારમાં શહેરીકરણની ઘનતા એટલી વધારે છે કે તેની પાસે સિંગાપોરમાં પડતા વરસાદના પાણીને ભેગું કરવા અને સંઘરવા માટેની જગ્યા નથી.

આમ છતાંય ખૂબ કાળજીપૂર્વક તેણે કેનાલ, કાંસ અને નદીઓનું...


સરવેના તારણ પ્રમાણે, ભાજપને સરેરાશ 108 થી 115ની વચ્ચે બેઠકો મળશે, જ્યારે કોંગ્રેસને સરેરાશ 65 થી 74ની વચ્ચે બેઠકો મળશે તેવી શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવે છે.

સરવેમાં ગુજરાતનાં તારણો પર રાજકીય વિશ્લેષકોની નજર છે, જ્યાંના પરિણામો પર રાષ્ટ્રીય રાજકારણનો આધાર રહેશે. ભાજપના અધ્યક્ષ અમિત શાહ તથા ખુદ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની શાખ દાવ પર લાગેલી છે.

ભાજપ સામે 22 વર્ષનું શાસન ટકાવી રાખવાનો પડકાર છે. સામે પક્ષે કોંગ્રેસને પાટીદાર નેતા હાર્દિક પટેલ, ઓબીસી નેતા અલ્પેશ ઠાકોરનું સમર્થન મળ્યું છે.

દલિત નેતા જિગ્નેશ મેવાણીએ પણ સરકાર સામે મોરચો ખોલ્યો છે અને અપક્ષ તરીકે ચૂંટણીમાં ઝંપલાવ્યું છે.

ગુજરાત ભાજપના વડા જીતુભાઈ વાઘાણી તથા મુખ્યપ્રધાન વિજય રૂપાણીએ પત્રકાર પરિષદ ભરી હતી. જેમાં જીતુભાઈ વાઘાણીએ કહ્યું હતું કે ભાજપને 150 બેઠકો મળશે.

9મી તારીખે પ્રથમ તબક્કામાં 68 ટકા તથા ગુરુવારે બીજા તબક્કામાં સરેરાશ 68.7 ટકા મતદાન થયું હતું.

ગુરુવારે માત્ર સરવેના તારણો મળી રહ્યાં છે અને તા. 18મી ડિસેમ્બરે ચૂંટણીનાં પરિણામો આવશે.

શું કહે છે સરવે?

2012ની સ્થિતિનું વિહંગાવલોકન

રાહુલ ગાંધી અને મોદીની તસવીરો ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ધરાવતી પતંગોની તસવીરો

વર્ષ 2012ની વિધાનસભા ચૂંટણીના પરિણામોમાં ભાજપને 115, જ્યારે કોંગ્રેસને 61 બેઠકો મળી હતી.

જોકે, રાજ્યસભાની ચૂંટણીઓ પૂર્વે દસથી વધુ ધારાસભ્યો પાર્ટી છોડી ભાજપમાં જોડાઈ ગયાં હતાં.

ગુજરાતમાં બે તબક્કામાં કુલ 182 બેઠકો પર મતદાન થયું હતું.

પ્રથમ તબક્કામાં તા. 9મી ડિસેમ્બરે 89 બેઠક પર વોટિંગ થયું હતું. જ્યારે બીજા તબક્કામાં ગુરુવારે 93 બેઠકો પર મતદાન થયું હતું.

પ્રથમ તબક્કામાં સરેરાશ 68 ટકા મતદાન થયું હતું. બીજા તબક્કામાં 68.7 ટકા વોટિંગ થયું હતું.

એગ્ઝિટ પોલ અને વિશ્વાસ

હંમેશા એગ્ઝિટ પોલનાં તારણ મુજબ પરિણામો આવે તે જરૂરી નથી. વર્ષ 2015માં દિલ્હી વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ દરમિયાન ભાજપ અને આમ આદમી પાર્ટી વચ્ચે લગભગ પ્રત્યક્ષ ટક્કર હતી. છતાંય ભાજપનો રકાસ થશે, તેવી શક્યતા કોઈ એગ્ઝિટ પોલે વ્યક્ત કરી ન હતી.

ગુજરાતમાં મોટાભાગની બેઠકો પર ભાજપ અને કોંગ્રેસ વચ્ચે સીધી ટક્કર છે. અમુક સ્થળો પર જનવિકલ્પ પાર્ટી કે આમ આદમી પાર્ટી જેવા પક્ષો પણ મેદાનમાં છે.

અગાઉ 2004માં લોકસભા ચૂંટણીઓ વખતે લગભગ તમામ પક્ષોએ એનડીએને સ્પષ્ટ બહુમત મળશે, તેમ જણાવ્યું હતું. જોકે, તેઓ જનતાનો મિજાજ પારખવામાં થાપ ખાઈ ગયા હતા.

પરંતુ 2014માં કેટલીક સરવે સંસ્થાઓએ એનડીએને સ્પષ્ટ બહુમતી આપી હતી અને તેઓ મહદંશે ખરા સાબિત થયા હતા.

એગ્ઝિટ પોલમાં તારણમાં સેમ્પલ સાઇઝ,  અમીર-ગરીબનું પ્રતિનિધિત્વ, શહેરી કે ગ્રામીણ વિસ્તારનું પ્રતિનિધિત્વ વગેરે જેવી બાબતો અસર કરે છે.

જનતાના મનમાં શું રહેલું છે, તે 18મી ડિસેમ્બરે જ બહાર આવશે.

(બીબીસી કોઈ ચૂંટણી એગ્ઝિટ પોલ કરાવતું નથી, અહીં માત્ર અન્ય સંસ્થાઓ દ્વારા કરાવવામાં આવેલું વિવરણ જ આપવામાં આવ્યું છે.)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


સરવેનાં તારણ પ્રમાણે ભાજપને સરેરાશ 108 થી 115ની વચ્ચે બેઠકો મળશે, જ્યારે કોંગ્રેસને સરેરાશ 65 થી 74ની વચ્ચે બેઠકો મળશે તેવી શક્યતા વ્યક્ત થઈ રહી છે.

ભાજપ સામે 22 વર્ષનું શાસન ટકાવી રાખવાનો પડકાર છે તો કોંગ્રેસને પાટીદાર નેતા હાર્દિક પટેલ, ઓબીસી નેતા અલ્પેશ ઠાકોરનું સમર્થન મળ્યું છે.

એગ્ઝિટ પોલ બાદ હાર્દિક પટેલે એક ટ્વીટ કર્યું હતું. જેમાં તેમણે જણાવ્યું હતું કે ''જાણી જોઈને એગ્ઝિટ પોલમાં ભાજપ જીતી રહી છે એવું દેખાડવામાં આવી રહ્યું છે. જેથી ઈવીએમમાં ગરબડ બાદ કોઈ ઈવીએમ પર શંકા ના કરે. આ જૂની ચાલ છે. જો ખરેખર આ ચૂંટણી સાચી છે તો પછી ભાજપને જીતવાના કોઈ જ અણસાર નથી. સત્યમેવ જયતે ''

આ અંગે અમે વાંચકોને 'કહાસુની' દ્વારા પ્રશ્ન પૂછ્યો હતો. જેના પ્રતિભાવરૂપે લોકોએ પોતાના વિચારો વ્યક્ત કર્યાં હતા.

કેટલાક વાચકો તેમના પક્ષમાં જોવા મળ્યાં તો કેટલાક તેમનો વિરોધ કરતા જોવા મળ્યા હતા.

રમેશ ડોડિયા નામના યૂઝરે લખ્યું, ''હારનાં કારણે હતાશામાં આવી ગયો છે.. ન ઘરનો રહ્યો કે ન ઘાટનો...''

મનુભાઈ મકવાણા નામના યૂઝરે લખ્યું હાર્દિક હંમેશાં સાચો છે.

ભરત નંદા નામના યૂઝરે લખ્યું,''આતો કોંગ્રેસનું બહાનું છે. ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

કોપીરાઇટ લીધા?''

પ્રવીણકુમાર નામના યૂઝરે લખ્યું,''ઈવીએમમાં કાંઈ થાય નહીં અને એગ્ઝિટ પોલને સાચો માનવો નહીં. રિઝલ્ટની રાહ જોવાય.''

આશિષ નામના યૂઝરે લખ્યું કે હાર્દિકભાઈની વાત સાચી છે.

નવનીત નામનાં યૂઝરે આ વાત પર પોતાનો પ્રતિભાવ આપતા જણાવ્યું કે દ્રાક્ષ ખાટી છે.

રાકેશ ડાભી નામના યૂઝરે લખ્યું, ''હાર ભાળી ગયો છે બહાના કાઢે છે. લાલુ અને માયાવતીની લાઇનમાં આવી ગયો છે.''

મોન્ટુ પટેલ નામના યૂઝરે લખ્યું, ''હાર્દિકે માની હાર. EVMને કહ્યું જવાબદાર.''

શ્રવણ નામના યૂઝરે હાર્દિકની આ વાત પર પ્રતિભાવ આપતા લખ્યું કે હું તેમને સપોર્ટ કરું છું.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


સરવૈયા પરિવાર

ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીએ અમદાવાદના ગાંધીઆશ્રમ ખાતે નાગરિકતા સંશોધન કાયદાના સમર્થનમાં યોજાયેલી રેલીને સંબોધન કર્યું હતું.

તેમણે કહ્યું, "કચ્છમાં મોટા ભાગના શરણાર્થીઓ દલિત છે. જે દલિત નેતાઓ નાગરિકતા કાયદાનો વિરોધ કરે છે એમને ચહેરો ઉઘાડો પડી ગયો છે."

તો વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પણ દિલ્હીના રામલીલા મેદાનમાં સંબોધેલી સભામાં દલિત નેતાઓનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો.

તેમણે કહ્યું, "આ કાયદાનો વિરોધ કેટલાક દલિત નેતાઓ પણ કરી રહ્યા છે, પરંતુ તેમને ખબર નથી કે જેમને નાગરિકતા આપવાની વાત છે એ મોટા ભાગના દલિતો છે."

મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણી અને વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની આ વાત વચ્ચે ગુજરાતના એક દલિત પરિવારે ભારત દેશ છોડવા અને ભારતીય નાગરિકતા રદ કરવા માટે સરકાર સમક્ષ માગ કરી છે.

ગીર સોમનાથ જિલ્લાના ગીર ગઢડા તાલુકાના આકોલાલી ગામના (હાલ દેલવાડા ગામે હિજરતી તરીકે નિવાસ) એક દલિત પરિવારે ભારતના રાષ્ટ્રપતિ રામનાથ કોવિંદને પત્ર લખીને અન્ય દેશમાં સ્થળાંતર કરવા માટે અથવા તો ઇચ્છામૃત્યુની માગ કરી છે.

CAA-NRC : દિલ્હીમાં ઠંડીનો પારો 2.4 પહોંચ્યો પરંતુ મહિલાઓનું આંદોલન હજી ગરમ

રાષ્ટ્રપતિને શુ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ં વિનંતી કરી?

રાષ્ટ્રપતિને લખેલો પત્ર

30 વર્ષીય પીયૂષ કાળાભાઈ સરવૈયા હાલ ગીર સોમનાથ જિલ્લાના ઉનાના દેલવાડા ગામથી બે કિલોમિટર દૂર રહે છે.

મૂળે તેઓ ગીર ગઢડાના આકોલાલી ગામના છે પણ તેમને ગામ છોડી દેવાની ફરજ પડી છે.

પોતાના પરિવાર પર અત્યાચાર થયો હોવાનું જણાવી પીયૂષભાઈએ રાષ્ટ્રપતિ સમક્ષ બીજા દેશમાં સ્થળાંતર કરવા કે ઇચ્છામૃત્યુની માગણી સ્વીકારવા વિનંતી કરી છે.

પત્રમાં તેમણે જણાવ્યું છે,  "વર્ષ 2012માં આકોલાલી ગામમાં અમારા પરિવારના લાલજીભાઈને જીવતા સળગાવી તેમની હત્યા કરીને અમારા પર અત્યાચાર ગુજારવામાં આવ્યો. આથી અમે પરિવારના તમામ સભ્યો અમારી તમામ મિલકત અને ઘરબાર સરકારને હસ્તક કરીને રખડતું-ભટકતું જીવન જીવવા મજબૂર થયા છીએ."

બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતાં પીયૂષભાઈએ કહ્યું કે અગાઉ તેઓ જે ગામમાં રહેતા હતા અને હાલમાં પણ જે ગામમાં રહે છે, ત્યાં તેમને કથિત રીતે હેરાન કરવામાં આવે છે.

તેમના જણાવ્યા અનુસાર સરકારે તેમને સત્તાવાર રીતે હિજરતી જાહેર કર્યા છે, પરંતુ હિજરતી તરીકેનું કોઈ પણ પ્રકારનું વળતર તેમને અપાયું નથી.

પોતાની પાસે રહેલા સરકારી કાગળ, ઠરાવો, પરિપત્રનો ઉલ્લેખ કરીને તેઓ કહે છે કે લાગતીવળગતી તમામ સરકારી કચેરીના ધક્કા ખાવા છતાં હજુ સુધી કામગીરી પૂરી થઈ નથી.

દલિત પરિવારને હિજરત કેમ કરવી પડી?

સરવૈયા પરિવાર

પીયૂષભાઈ જણાવે છે, "વર્ષ 2012 અમારા ગામમાંથી એક ઓબીસી સમાજની છોકરી ભાગી ગઈ હતી અને ગામલોકોએ અમને ગામમાંથી કાઢવાની યોજના બનાવી અને અમારું ઘર સળગાવી દીધું."

માંડીને વાત કરતાં તેઓ કહે છે, "2012માં અમે ઉના તાલુકાના આકોલાલી ગામમાં રહેતા હતા. અમારા ગામમાં અમારું દલિત સમાજનું એક જ ઘર હતું."

"અમારે 15 વીઘા ઉપજાઉ જમીન હતી, વાડી હતી, ઢોરઢાંખર હતાં અને અમે આર્થિક રીતે સધ્ધર હતા. અમારે કોઈને ત્યાં મજૂરી કરવા જવું પડતું નહોતું. લોકો અમારે ત્યાં મજૂરીએ આવતા હતા."

એક દલિતનું આર્થિક રીતે સધ્ધર  હોવું ગામલોકોને પસંદ ન હોવાનો તેઓ આરોપ પણ લગાવે છે.

ઘટના એવી હતી કે ગામમાંથી એક ઓબીસી સમુદાયની એક છોકરી ક્યાંક જતી રહી હતી. આ અંગે પીયૂષભાઈ જણાવે છે, "ગામલોકોએ મેલીવિદ્યા કરીને છોકરી અમારા ઘરમાં હોવાનો આરોપ લગાવ્યો."

"તેમણે આજુબાજુમાંથી 500-600 માણસોને બોલાવ્યા. અમે ઘરના સભ્યો બધા સૂતા હતા ત્યારે અમારા ઘર પર પથ્થરમારો કર્યો. ઘરની પાછળથી ઘર ઉપર ચડી ગયા."

"મારો મોટો ભાઈ પાછળના ઘરમાં સૂતો હતો. તેમણે નળિયાં તોડીને પથ્થરો માર્યા...