મામલો મસ્જિદમાં આવવા-જવાનો હતો. સ્પષ્ટ છે કે આમાં વાત મહિલાઓને ધ્યાનમાં રાખીને કરવામાં આવી છે.

શું આ માત્ર ધાર્મિક મુદ્દો છે?

જો વાત આટલી સ્પષ્ટ છે તો આના પર આજે કોઈ પ્રકારની ચર્ચા થવી જોઈતી ન હતી.

પરંતુ સમયાંતરે મસ્જિદોમાં મુસ્લિમ મહિલાઓના પ્રવેશ અને નમાઝ અદા કરવાનો મુદ્દો ચર્ચામાં આવી જાય છે.

આ મુદ્દો એવી છબી ઊભી કરે છે, જેથી લાગે છે કે ઇસ્લામ ધર્મની મૂળ ભાવના મસ્જિદમાં મહિલાઓના પ્રવેશની વિરુદ્ધમાં છે.

કેટલાક મહિનાઓ પહેલાં સુપ્રીમ કોર્ટમાં મસ્જિદમાં મહિલાઓના પ્રવેશ અંગેની એક અરજી કરવામાં આવી હતી.

સમસ્યા તો છે, પરંતુ સમસ્યા સામાજિક વ્યવસ્થા છે, જે કોઈ પણ ધર્મની મહિલાઓ પર કોઈ પણ જગ્યાએ મનમરજી અને આઝાદ રીતે અવરજવર પર પ્રતિબંધ લાદે છે.

તેમના પ્રવેશને પોતાના કાબૂમાં રાખવા ઇચ્છે છે. તે નક્કી કરે છે કે તે ક્યાં, ક્યારે, કેવી રીતે અને કેટલાં સમય સુધી જશે.

આ જ કારણે આપણાં આ પિતૃસત્તાક સમાજમાં સામાન્ય સ્થળો પર મહિલાઓની હાજરી, તેમની સંખ્યાના હિસાબે અને પુરુષોની સરખામણીએ ઘણી ઓછી છે.

આ જ વાત મસ્જિદોને લાગુ પડે છે. હા, અહીં મહિલાઓને કાબૂમાં રાખવા માટે ઘણી વખત ધર્મનો આશરો લેવામાં આવ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ે છે.

મહિલાઓના એકલાં ફરવાં, કોઈ પણ સમયે અને કયાંય પણ જવા સામે જે તર્ક આપવામાં આવે છે, એ જ પ્રકારનો તર્ક મસ્જિદમાં મહિલાઓ ન પ્રવેશે તે માટે આપવામાં આવે છે.

સમસ્યા માત્ર મસ્જિદમાં મહિલાઓના પ્રવેશ અંગે નથી. કેવળ મસ્જિદોમાં મહિલાઓની અવરજવરથી આ સમસ્યાનો અંત આવતો નથી.

આ મુસ્લિમ મહિલાનો ધાર્મિક હક છે

પ્રતીકાત્મક તસવીર

તો શું આનો અર્થ એ છે કે મહિલાઓએ આની રાહ જોવી જોઈએ? ક્યારેય નહીં.

જે પ્રકારે બીજી બધી જગ્યાએ મહિલાઓ પોતાનું સ્થાન બનાવી રહી છે, એ જ રીતે તેમણે પોતાની જગ્યા બનાવવી પડશે. તેમને જગ્યા આપવી પડશે. આ તેમનો ધાર્મિક અધિકાર છે.

આ અધિકાર તેમનો પુરુષ મુસલમાનનો છે, તેટલો જ મહિલાઓનો પણ છે.

ઇસ્લામે પોતાના અનુયાયીઓ માટે પાંચ વસ્તુઓને ધાર્મિક રીતે જવાબદાર ગણી છે :

શહાદત (એટલે ખુદા એક હોવા પર વિશ્વાસ), નમાઝ, રોઝા, દાન અને હજ. આમાં સ્ત્રી-પુરુષનો કોઈ ભેદ નથી.

પુરુષ અથવા સ્ત્રીના આધારે કોઈ મહેરબાની નથી. તો સવાલ છે કે જો પુરુષ પોતાની ધાર્મિક ફરજ અદા કરવા માટે મસ્જિદમાં નમાઝ અદા કરવા જઈ શકે છે તો મહિલાઓ કેમ નહીં?

તો હજરત મોહમ્મદના સમયમાં શું થતું હતું?

આપણે એ સમયગાળામાં જઈએ જેને હઝરત મોહમ્મદનો સમયગાળો કહેવામાં આવે છે.

આ સમયગાળા વિશે આપણે તેમના સાથીઓ અને તેમનાં પત્ની, ખાસ કરીને હજરત આયેશા દ્વારા ઘણી જાણકારી (હદીસ) મળે છે.

આ તમામ જે જાણકારી આપણને આપે છે, તેનાથી ખ્યાલ આવે છે કે આ સમયગાળામાં મહિલાઓ મસ્જિદમાં જતી હતી.

હજરત મોહમ્મદના નેતૃત્વમાં નમાઝ અદા કરતી હતી. તેમના વિચારોથી પ્રકાશિત થતી હતી.

હજરત આયેશા પાસેથી ખબર પડે છે કે મહિલાઓ, સવારની નમાઝ તેમની સાથે જમાતમાં જઈને અદા કરતી હતી.

હજરત ઉમ્મ સલમા કહે છે કે હજરત મોહમ્મદ મસ્જિદમાં થોડો સમય રોકાતા હતા, જેથી મહિલાઓ મસ્જિદમાંથી શાંતિથી બહાર નીકળી શકે.

તેઓ મહિલાઓને મસ્જિદમાં આવવા અંગે પ્રોત્સાહન આપતા હતા. તેમનું ધ્યાન રાખતાં હતાં. તેમની મુશ્કેલીઓ વિશે ખૂબ જ સંવેદનશીલ હતા.

એક ઉલ્લેખ મળે છે. તે પ્રમાણે હજરત મોહમ્મદે ફરમાવ્યું કે હું નમાઝ શરૂ કરું છું અને આને લાંબી વાંચવા ઇચ્છું છું, પરંતુ કોઈ બાળકના રોવાનો અવાજ સાંભળું તો નમાઝને ટૂંકાવી દઉં છું.

આવું તેમણે કેમ કર્યું?

હજરત મોહમ્મદ આગળ કહે છે, એટલા માટે મને ખ્યાલ છે કે બાળકના રોવાથી તેની માતાને તકલીફ અને બેચેની થશે.

એ તો વાત સ્પષ્ટ છે કે મહિલા મસ્જિદમાં નમાઝ અદા કરતી હતી. હા, આજની જેમ તે સમયે પણ સંતાનનું...


માયા કોડનાનીને આ પહેલાં ટ્રાયલ કોર્ટે આ ઘટનાના મુખ્ય આરોપી ગણાવીને દોષી ગણાવ્યાં હતાં.

હાલ માયા કોડનાની જામીન પર જેલની બહાર હતાં. હવે હાઈ કોર્ટના ચુકાદા બાદ તેઓ છૂટી ગયાં છે.

જોકે, આ જ કેસમાં બીજા આરોપી બાબુ બજરંગીને કોર્ટે ટ્રાયલ કોર્ટનો ચુકાદો યથાવત રાખતા તેમને દોષીત જાહેર કર્યા છે.

બાબુ બજરંગી માટે રાહતની વાત એટલી છે કે તેમની આજીવન કેદની સજા ઘટાડીને 21 વર્ષ કરી દેવામાં આવી છે.

નરોડા પાટીયા નરસંહાર કેસમાં ટ્રાયલ કોર્ટે કુલ 32 લોકોને દોષિત જાહેર કર્યા હતા.

ગુજરાત હાઈ કોર્ટે આ કેસમાં કુલ 32માંથી 13 આરોપીની ટ્રાયલ કોર્ટની સજા યથાવત રાખી છે જ્યારે 18 લોકોને નિર્દોષ છોડી મૂકવામાં આવ્યા છે. એક આરોપીનું કેસની સુનાવણી દરમિયાન જ મોત થઈ ગયું હતું.

પરંતુ એવું તે શું થયું કે ટ્રાયલ કોર્ટે જેમને મુખ્ય આરોપી ગણાવ્યા તે માયા કોડનાની હાઈ કોર્ટમાંથી નિર્દોષ છુટી ગયાં?

માયા કોડનાનીને હાઈ કોર્ટે કેમ નિર્દોષ જાહેર કર્યાં?

હાઈ કોર્ટના ચુકાદા મામલે સ્પેશિયલ પબ્લિક પ્રોસિક્યૂટર(એસઆઈટી) આર. સી. કોડેકરે બીબીસી સાથે ખાસ વાતચીત કરી હતી.

કોડેકરે માયા કોડનાની મામલે હાઈ કોર્ટે આપેલા ચુકાદા મામલે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

કહ્યું કે તેમને બેનિફિટ ઓફ ડાઉટનો લાભ આપવામાં આવ્યો છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

તેમણે કહ્યું, "અગિયાર સાક્ષીઓની જુબાની માયા કોડનાની સામે હતી. આ તમામ સાક્ષીઓએ પોતાનાં નિવેદનો એસઆઈટીની સમક્ષ આપ્યાં હતાં."

"એસઆઈટી સમક્ષ માયા કોડનાનીનું નામ પહેલીવાર 2008માં ખૂલ્યું હતું. 2002થી 2008 સુધી થયેલી તપાસમાં કોડનાનીનું નામ ક્યાંય ન હતું."

"આ કારણે હાઈ કોર્ટે એવું નોંધ્યું કે માત્ર 2008ના એસઆઈટી સમક્ષનાં નિવેદનોને કારણે કોઈ પણ વ્યક્તિને સજા આપી શકાય નહીં. જેથી તેમને બેનિફિટ ઓફ ડાઉટનો લાભ આપ્યો."

કોર્ટે નિર્દોષ જાહેર કરતાં બીજું શું કારણ આપ્યું?

કોડેકરે કહ્યું, "કોર્ટે બીજું કારણ આપતાં કહ્યું કે આ સાક્ષીઓના સમર્થનમાં બીજો કોઈ સ્વતંત્ર સાક્ષી આવ્યો ન હતો."

"કોડનાની સામે આરોપ એ હતો કે તેઓ તે દિવસે સવારના 9:30 વાગ્યે પોતાની કારમાંથી ઊતરે છે. એસ. ટી. વર્કશોપની સામે આવે છે અને તહોમતદારો સામે વાત કરે છે."

"એ સમયે મોટા પ્રમાણમાં પોલીસ ત્યાં હાજર હતી. પોલીસના કોઈ પણ અધિકારીએ તેમની સામે જુબાની આપી નથી કે માયા કોડનાની તે સમયે ત્યાં હાજર હતાં. જેથી તેમને બેનિફિટ ઓફ ડાઉટનો લાભ મળ્યો છે."

કોડેકરે કહ્યું કે હાઈ કોર્ટે બાબુ બજરંગીને દોષિત જાહેર કરતાં નોંધ્યું કે તેમની સામે એવા પૂરાવા છે કે જે નરસંહાર થયો હતો તેમાં બજરંગી સવારથી લઈને સાંજ સુધી ટોળાંની સાથે હતા.

આ કારણોએ પણ કરી મદદ

વરિષ્ઠ પત્રકાર પ્રશાંત દયાળે આ મામલે બીબીસી સાથે વાત કરતાં કહ્યું કે એસઆઈટીએ આ કેસની તપાસ શરૂ કરી તે પહેલાં માયા કોડનાની પર કોઈ પણ આરોપ ન હતા.

"એસઆઈટી પાસે માયા કોડનાનીના મોબાઈલ ફોન રેકોર્ડ સિવાય નરોડા પાટીયાના રહેવાસીઓનાં નિવેદન પુરાવા તરીકે હતાં."

"જે સૂચવે છે કે એસઆઇટીની તપાસ અનુસાર મોબાઇલનું લોકેશન અને સાક્ષીઓનાં નિવેદન અનુસાર તેમની સામે કેસ ચલાવાયો હતો."

તેમણે કહ્યું," ખરેખર મોબાઇલ લોકેશન એ મોબાઇલ ટાવરનાં લોકેશન હતાં. વળી સાક્ષીઓનું નિવેદન હતું કે તેમણે માયા કોડનાનીને એ વિસ્તારમાં જોયાં હતાં."

"પણ બીજી તરફ માયા કોડનાની તરફથી બચાવમાં એવું કહેવાયું હતું કે તેઓ ઘટના સમયે સોલા સિવિલ હોસ્પિટલમાંથી વિધાનસભા ગયાં હતાં."

"જ્યાં સુધી મોબાઇલ ટાવર લોકેશનની વાત છે તો તેમનું ઘર અને ડિસ્પેન્સરી પણ તે જ વિસ્તારમાં આવેલાં છે.આથી મોબાઇલ ટાવર લોકેશન રેડિયેશનમાં તેઓ હોઈ શકે છે. હાઇકોર્ટે એસઆઈટી સમક્ષ આપેલાં સાક્ષીઓનાં નિવેદનોને ગ્રાહ્ય રાખ્યાં...


માયાવતી

માયાવતી પર હિંદી અને સ્થાનિક ભાષાઓમાં પણ ખરાબ જોક્સ બનાવાય છે અને ઍલિટ અંગ્રેજીમાં પણ. આ તમામ જોક્સ એટલા અપમાનજનક અને અશ્લીલ છે કે તેમને લખી પણ ન શકાય.

આ ટુચકાઓ એ જ માયાવતીને નિશાને બનાવતાં હોય છે જેઓ પહેલીવાર દલિત મહિલા મુખ્ય મંત્રી બન્યાં, જેઓ ચાર વખત ઉત્તર પ્રદેશનાં મુખ્ય મંત્રી પદ પર રહ્યાં, જેઓ રાષ્ટ્રીય સ્તરે બહુજન સમાજવાદી પાર્ટીના અધ્યક્ષ છે અને જેમને પૂર્વ વડા પ્રધાન પીવી નરસિમ્હા રાવે 'લોકતંત્રના ચમત્કાર' ગણાવ્યાં હતાં.

હાલમાં જ બોલીવૂડ અભિનેતા રણદીપ હુડ્ડાનો એક જૂનો વીડિયો વાઇરલ થયો. આ વીડિયોમાં તેઓ જાહેર  મંચ પરથી એક ટુચકો કરતા જોવા મળે છે.

અંગ્રેજીમાં કહેવાયેલા આ ટુચકાનો માયાવતીના રાજકારણ સાથે કોઈ સંબંધ નથી, પરંતુ તેમના ચહેરાની મજાક ઉડાવવામાં આવી છે અને બિનઆકર્ષક મહિલા કહેવાની જગ્યાએ તેમના નામનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે.

વીડિયો વર્ષ 2012નો હોવાનું મનાય છે પણ હાલમાં સામે આવ્યો છે, માયાવતી તે સમયે તો ઉત્તર પ્રદેશનાં મુખ્ય મંત્રી રહ્યાં હશે કે પછી એ વખતે જ સત્તામાંથી બહાર થયા હશે.

વીડિયો વાઇરલ થયા પછી સોશિયલ મીડિયા પર રણદીપની ધરપકડ કરવાની માગ થવા લાગી છે.

દર વ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ર્ષે માઇગ્રેટ કરનારા જીવોના સંરક્ષણ પર કામ કરનારી સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સાથે જોડાયેલી સંસ્થા સીએમએસે પણ તેમની સાથેનો કરાર તોડી નાખ્યો છે. હાલ સુધી હુડ્ડા સીએમએના બ્રાન્ડ ઍમ્બેસેડર હતા.

જોકે આટલું બધું થઈ ગયા બાદ પણ રણદીપ હુડ્ડા તરફથી કોઈ માફી અથવા નિવેદન સામે આવ્યાં નથી.

માયાવતીની મજાક

રણદીપ હુડ્ડા

આ પહેલી અને છેલ્લી વાર નથી કે જ્યારે માયાવતી પર કોઈ આપત્તિજનક, મહિલાવિરોધી અથવા જાતિવાદી ટિપ્પણી કરવામાં આવી હોય કે આ પ્રકારે કોઈ ખરાબ ટુચકો કરાયો હોય.

તેમને નિશાને બનાવવાળામાં નેતાઓ અને અભિનેતાઓથી લઈને કૉમેડિયન અને સામાન્ય લોકો તમામ સામેલ છે.

ઉત્તર પ્રદેશના દલિત પરિવાર અને સામાન્ય પૃષ્ઠભૂમિથી આવનારાં માયાવતીને પોતાના રાજકીય કારકિર્દીની શરૂઆતથી જ ભેદભાવ અને અપમાનનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.

માયાવતીની બાયૉગ્રાફી લખનારા અજય બોઝે પોતાના પુસ્તક 'બહનજી : અ પૉલિટિકલ બાયોગ્રાફી ઑફ માયાવતી'માં આનો ઉલ્લેખ કર્યો છે.

પુસ્તકમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે જ્યારે માયાવતી પહેલીવખત લોકસભામાં ચૂંટણી જીતીને આવ્યાં તો તેમના તેલવાળા વાળ અને 'ગ્રામીણ કપડાં' કહેવાતાં ભદ્ર મહિલા સાંસદો માટે 'મજાકનો વિષય' બની ગયાં હતાં.

અજય બોસ લખે છે, "તેઓ હંમેશાં ફરિયાદ કરતાં હતાં કે માયાવતીને ઘણો પરસેવો આવે છે. તેમનામાંથી એક નેતાએ તો એક વરિષ્ઠ મહિલા સાંસદને ત્યાં સુધી કહ્યું કે તેઓ માયાવતીને "સારું અત્તર" લગાવીને સંસદમાં આવવા માટે કહે."

'કારવાન' મૅગેઝિનમાં માયાવતી પર વિસ્તારથી લેખ લખનારાં પત્રકાર નેહા દીક્ષિત કહે છે કે માયાવતીને શરૂઆતથી હાલ સુધી હંમેશાં નિશાને બનાવવામાં આવ્યાં છે.

તેઓ કહે છે, "પહેલાં માયાવતી ચોટલો બાંધતાં હતાં ત્યારે પણ તેમની મજાક ઉડાવવામાં આવતી હતી. પછી તેમણે વાળ નાના કરાવી નાખ્યા ત્યારે પણ તેમની મજાક ઉડાવવામાં આવી. તેમણે હીરાનાં ઘરેણાં પહેર્યાં ત્યારે પણ તેમની મજાક ઊડી અને મોંઘી હૅન્ડબૅગ લીધી ત્યારે પણ."

નેહા દીક્ષિત કહે છે કે આમ છતાં પણ ક્યારેક જ એવું બન્યું હશે કે માયાવતીએ પોતાના પર કરવામાં આવેલી આપત્તિજનક ટિપ્પણીઓને લઈને કોઈ પ્રતિક્રિયા આપી હોય.

અનેક વખત એવું થયું છે જ્યારે સેલિબ્રિટી, નેતાઓ અને જાણીતા લોકોની દલિતવિરોધી ટિપ્પણી સામે આવી હોય અને તેમાંથી કેટલીય માયાવતી સાથે જોડાયેલી પણ હોય.

સરળ નિશાનો

સવાલ એ છે કે લોકો એવા સશક્ત નેતાની સામે આવી વાત કહીને આટલી સરળતાથી કેવી રીતે નીકળી જાય છે? તેમની યોગ્ય પ્રમાણમાં નિંદા કેમ નથી...


માયાવતીએ આરોપ લગાવ્યો કે નરેન્દ્ર મોદીએ રાજકીય સ્વાર્થને કારણે તેમનાં પત્નીથી છેડો ફાડી લીધો છે.

એક પત્રકાર પરિષદ દરમિયાન તેમણે કહ્યું, "તેઓ બીજાની બહેન-દીકરીઓની ઇજ્જત કરવાનું શું જાણે, જેમણે પોતાના રાજકીય સ્વાર્થ ખાતર બેકસૂર પત્નીને પણ છોડી દીધાં છે."

બીએસપીનાં સુપ્રીમોએ પૂરા દેશની મહિલાઓને  અપીલ કરી છે કે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી માટે મત ના કરે.

અલવર ગૅંગરેપને લઈને પણ હુમલો

શનિવારે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ રાજસ્થાનના અલવરમાં એક દલિત મહિલા સાથે થયેલા સામૂહિક બળાત્કારની નિંદા કરી હતી.

મોદીએ કહ્યું હતું કે રાજસ્થાનમાં કૉંગ્રેસ શાસનમાં છે અને તેણે અલવરમાં એક દલિત મહિલા સાથે ગૅંગરેપના મામલાને ચૂંટણી સુધી દબાવી રાખવાની કોશિશ કરી.

જેને લઈને મોદીએ કહ્યું હતું કે માયાવતીએ કૉંગ્રેસની સરકારને આપેલું સમર્થન પરત લેવું જોઈએ.

માયાવતીએ આ મામલાને લઈને નરેન્દ્ર મોદીને નિશાને લીધા હતા અને કહ્યું, "તેમને, કોઈ પણ પક્ષ કે નેતાને અલવરમાં દલિત મહિલાના સાથે થયેલા દુષ્કર્મની અતિશરમજનક અને અતિઘૃણીત ઘટનાને લઈને કોઈ પણ સલાહ આપવાનો નૈતિક અધિકાર નથી."

માયાવતીની આ ટિપ્પણીનો ભાજપ તરફથી પણ જલદી જવાબ આવ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ી ગયો.

કેન્દ્રીય નાણા મંત્રી અરુણ જેટલીએ ટ્વિટર પર લખ્યું, "બહેન માયાવતી- જેઓ વડાં પ્રધાન બનવા માગે છે. તેમની શાસનપ્રણાલી, નૈતિકતા અને ભાષણ હંમેશાં નિમ્ન સ્તરનાં રહ્યાં છે."

"વડા પ્રધાન મોદી પર આજનો વ્યક્તિગત હુમલો દર્શાવે છે કે તેઓ સાર્વજનિક જીવન માટે અયોગ્ય છે."

આ પહેલાં ફેબ્રુઆરીમાં આંધ્ર પ્રદેશના મુખ્ય મંત્રી ચંદ્રબાબુ નાયડુએ વડા પ્રધાનનાં પત્નીનો ઉલ્લેખ કરતાં મોદી પર નિશાન સાધ્યું હતું.

નાયડુએ વડા પ્રધાન પર હુમલો કરતા કહ્યું હતું, "તમે તમારાં પત્નીથી અલગ રહો છો. શું પરિવારનાં મૂલ્યો પ્રત્યે તમારા મનમાં કોઈ આદર છે?"

નાયડુએ કહ્યું હતું કે વડા પ્રધાનનો ન તો પરિવાર છે ન તો કોઈ પુત્ર.

નાયડુએ કહ્યું હતું, "તમે મારા પુત્રનો હવાલો આપ્યો તો હું તમારાં પત્નીનો ઉલ્લેખ કરું છું. શું લોકોને જાણ છે કે નરેન્દ્ર મોદીને પત્ની પણ છે. તેમનું નામ જસોદાબહેન છે."

નાયડુએ આ વાત વિજયવાડામાં એક જનસભાને સંબોધિત કરતા કહી હતી.

નાયડુએ વડા પ્રધાનની એ ટિપ્પણીનો જવાબ આપ્યો હતો જેમાં તેમણે ચંદ્રબાબુ નાયડુને 'લોકેશના પિતા' કહીને સંબોધ્યા હતા.

નાયડુએ કહ્યું હતું કે વડા પ્રધાને વ્યક્તિગત હુમલો કર્યો તો તેનો જવાબ પણ એ રૂપમાં જ મળશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


માયાવતીએ સુપ્રીમ કોર્ટને કહ્યુ કે ચૂંટણીપંચે એમના ચૂંટણીપ્રચાર પર મનઘડંત રીતે પ્રતિબંધ લગાવ્યો છે. માયાવતીએ ચૂંટણીપંચના આ હુકમ પર સ્ટેની માગણી કરી હતી.

જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે તમે આ અંગે પિટિશન દાખલ કરો.

માયાવતી તરફથી વકીલ દુષ્યંત દવેએ કહ્યું કે અમારે રેલીઓ કરવાની છે અને સભાઓ કરવાની છે અને એના માટે હાલ સમય નથી.

પરંતુ, અદાલતે રાહત આપવાનો ઇન્કાર કર્યો હતો અને કહ્યું કે લાગે છે કે ચૂંટણીપંચ જાગી ગયું છે અને તેણે અનેક નેતાઓ પર પ્રતિબંધ લાદ્યો છે. ચૂંટણીપંચના આ પગલાને સુપ્રીમ કોર્ટે તેની શક્તિઓના ઉપયોગ તરીકે ગણાવ્યુ હતું.

યૂપી કૉંગ્રેસ પ્રમુખ રાજ બબ્બરને દોડાવી-દોડાવીને મારવાની બસપાના નેતાની ધમકી

ફતેહપુર સીકરીથી બહુજન સમાજવાદી પક્ષના નેતા ગુડ્ડુ પંડિતનો એક વીડિયો સામે આવ્યો છે.

જેમાં તેઓ આ જ બેઠક પરથી કૉંગ્રેસના ઉમેદવાર રાજ બબ્બરને દોડાવી દોડાવીને મારવાની ધમકી આપતા દેખાઈ રહ્યા છે.

આ વીડિયોને કારણે ફરી ચૂંટણીમાં ઉપયોગ થતી ભાષા મામલે ચર્ચા શરૂ થઈ છે.

રવિવારે સમાજવાદી પક્ષના નેતા આઝમ ખાને તેમની સામે રામપુરથી ચૂંટણી લડી રહેલાં ભાજપનાં ઉમેદવાર જયા પ્રદા સામે અભદ્ર ભાષાનો ઉપયો... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ગ કર્યો હતો.

આવી ભાષાના ઉપયોગના કારણે તેમની સામે ફરિયાદ નોંધવામાં આવી હતી અને ચૂંટણીપંચે પણ તેમની સામે કાર્યવાહી કરી હતી.

પેરિસની ઓળખ ગણાતા આઠસો વર્ષ જૂના ચર્ચમાં આગ

પેરિસના પ્રાચીન અને વિશ્વવિખ્યાત નોટ્ર-ડ્રામ કૅથેડ્રલમાં આગ લાગી અને જોતજોતામાં સમગ્ર ઇમારતને ઝપેટમાં લઈ લીધી.

આગ લાગવાનું કારણ હજુ સુધી જાણી શકાયું નથી પણ દેવળમાં નવિનીકરણનું કામ ચાલી રહ્યું હતું. અધિકારીઓનું માનવું છે કે બની શકે કે આગ આ જ કારણસર લાગી હોય.

છેલ્લા સમાચાર મુજબ આગને કાબૂમાં લઈ લેવામાં આવી છે પણ મુખ્ય દેવળનું શિખર અને છત ધસી પડ્યાં છે. આ ઇમારત 850 વર્ષ જૂની છે.

ગત વર્ષે જ આ કૅથલિક દેવળને બચાવવા માટે આર્થિક સહયોગની અપીલ કરાઈ હતી.

અત્યંત જૂની હોવાને કારણે ઇમારત જીર્ણ અવસ્થામાં ઊભી હતી.

ફ્રાંસના રાષ્ટ્રપતિ ઇમૅન્યુઅલ મેક્રોંને કહ્યું છે કે તેમની સંવેદના કૅથલિક સમુદાય અને ફ્રાન્સના લોકો સાથે છે, જેમને આ દુર્ઘટનાને કારણે આઘાત લાગ્યો છે.

અમેરિકન પ્રમુખે પણ આ અંગે ટ્ટીટ કરી ચર્ચને બચાવી લેવા અપીલ કરી હતી.

ગુજરાતમાં નવી પ્રાથમિક શાળામાં રમતનું મેદાન ફરજિયાત

ગુજરાતમાં હવેથી એ જ ખાનગી પ્રાથમિક શાળાને મંજૂરી મળી શકશે જેની પાસે પોતાની જમીન અને રમતગમતનું મેદાન હોય.

માધ્યમિક અને ઉચ્ચતર માધ્યમિક શાળાઓમાં પહેલાંથી જ લાગુ આ નિયમને હવે પ્રાથમિક શાળા માટે પણ લાગુ કરી દેવાયો છે.

આ માટે ગુજરાત સરકારે 'બૉમ્બે પ્રાઇમરી ઍજ્યુકેશન રુલ્સ, 1949'માં સુધારો કર્યો છે. જે અંતર્ગત  હવેથી રાજ્યમાં નવી ખાનગી શાળાઓ ભાડાની જમીન પર ચલાવી શકાશે નહીં.

રાજ્યની શિક્ષણનીતિમાં આ નિર્યણને મોટા સુધારા તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.

રાહુલ ગાંધીએ આમ આદમી પાર્ટીને દિલ્હીની ચાર બેઠક ઑફર કરી

દિલ્હીમાં આમ આદમી પાર્ટી સાથે ગઠબંધન કરવા કૉંગ્રેસ તૈયાર હોવાનું પક્ષના અધ્યક્ષ રાહુલ ગાંધીએ જણાવ્યું છે. પોતાના ટ્વિટર હૅન્ડલ પર રાહુલે દિલ્હીમાં આમ આદમી પાર્ટીને ચાર બેઠકો પણ ઑફર કરી છે.

રાહુલે જણાવ્યું, "કૉંગ્રેસ અને AAP વચ્ચેના ગઠબંધનનો અર્થ એટલે ભાજપનો સફાયો."

"આ સુનિશ્ચિત કરવા માટે કૉંગ્રેસ દિલ્હીમાં આમ આદમી પાર્ટીને 4 બેઠકો આપવા તૈયાર છે. પણ કેજરીવાલે ફરીથી યૂટર્ન લઈ લીધો. અમારાં દ્વાર હજુ પણ ઉઘાડાં છે. પણ સમય નીકળી રહ્યો છે."

જોકે, કેજરીવાલે આ બાતે ટ્વિટર પર જવાબ આપતા જણાવ્યું, "કેવો યૂટર્ન? હજુ તો વાતચીત ચાલી રહી હતી."

"તમારું ટ્વીટ જણાવે છે કે ગઠબંધન...


માયાવતીની રેલીમાં ચંદ્રશેખર આઝાદ રાવણની તસવીરો જોવા મળી

માયાવતીએ કહ્યું હતું કે જો ઈવીએમ સાથે ચેડાં ન થાય તો ભાજપનું પતન નિશ્ચિત છે.

આ રેલીમાં માયાવતી અને અખિલેશ યાદવ ઉપરાંત રાષ્ટ્રીય લોકદળના વડા અજીતસિંહ તથા ઉપાધ્યક્ષ જયંત ચૌધરી હાજર રહ્યાં હતાં.

સહરાનપુર સહિત પશ્ચિમ ઉત્તર પ્રદેશની સાત બેઠકો ઉપર તા. 11મી એપ્રિલે પ્રથમ તબક્કામાં મતદાન યોજાશે.

મોદી 'સરાબ' સહિત ઘણું બોલશે

મોદી મહાગઠબંધનને 'મહા મિલાવટ' ગણાવે છે

બસપા સુપ્રીમો માયાવતીએ કહ્યું, "આ રેલીમાં ઊમટી પડેલી ભીડ અંગે વડા પ્રધાન મોદીને જાણ થશે એટલે તેઓ વિવેકભાન ગુમાવી દેશે અને 'સરાબ' સિવાય કોણ જાણે શું-શું બોલશે."

"માયાવતીએ કહ્યું કે કૉંગ્રેસ તેની નીતિઓને કારણે હારી હતી અને ભાજપ પણ તેની નીતિઓને કારણે જ પરાજિત થશે."

"આ વખતે ઉત્તર પ્રદેશમાંથી ભાજપનું પતન નિશ્ચિત છે, શરત એટલી જ છે કે ઈવીએમ (ઇલેક્ટ્રૉનિક વૉટિંગ મશીન) સાથે ચેડાં ન થવાં જોઈએ."

તેમણે મોદી સરકાર ઉપર ગરીબોની ઉપેક્ષા કરીને ધનિકોને લાભ પહોંચાડવાનો પણ આરોપ મૂક્યો.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

મહાગઠબંધનનું મહાઅભિયાન

રાષ્ટ્રીય લોકદળના પ્રવક્તા અનિલ ચૌબેના કહેવા પ્રમાણે, "ભ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાજપના નેતાઓ તથા વડા પ્રધાનનાં 'બેજવાબદાર નિવેદનો' મહાગઠબંધનની સફળતા છતી કરે છે. રાજ્યમાં મહાગઠબંધન ખૂબ જ સારી સ્થિતિમાં છે."

ગઠબંધને જાહેરાત કરી છે કે 7મી એપ્રિલથી 16મી મેની વચ્ચે માયાવતી, યાદવ અને સિંહ કુલ 11 સંયુક્ત રેલીઓને સંબોધિત કરશે.

દેવબંધ બાદ બદાયુ, મૈનપુરી, રામપુર, ફિરોઝાબાદ, કન્નૌઝ, ફૈઝાબાદ, આઝમગઢ, ગોરખપુર તથા વારાણસીમાં મહાગઠબંધન દ્વારા જાહેરસભાઓ યોજવામાં આવશે.

યૂપીમાં મહાગઠબંધન

મહાગઠબંધને રાહુલ ગાંધીની અમેઠીની બેઠક ઉપર ઉમેદવાર નથી ઉતાર્યો

ઉત્તર પ્રદેશમાં લોકસભાની 80 બેઠક છે. સપા-બસપા અને રાલોદે જાન્યુઆરી મહિનામાં ગઠબંધનની જાહેરાત કરી હતી.

સપા 37,  બસપા 38 અને રાષ્ટ્રીય લોકદળ 3 બેઠક ઉપરથી ચૂંટણી લડશે.

મૈનપુરીની બેઠક ઉપરથી સપાએ મુલાયમસિંહને જ્યારે કન્નૌજની બેઠક ઉપરથી અખિલેશ યાદવનાં પત્ની ડિમ્પલ યાદવને ઉતાર્યાં છે.

ગઠબંધને કૉંગ્રેસ અધ્યક્ષ રાહુલ ગાંધીની બેઠક અમેઠી તથા કૉંગ્રેસનાં પૂર્વ અધ્યક્ષા સોનિયા ગાંધીની રાયબરેલીની બેઠક ઉપરથી ઉમેદવારો નહીં ઉતારવાની જાહેરાત કરી છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


મારપીટનો શિકાર બનેલા દિલશાદના માથામાં બે ટાંકા આવ્યા છે અને ડાબા હાથમાં ફૅક્ચર થયો છે

ખાટલા પર સૂતેલા મોહમ્મદ સાજિદ આટલું કહેતા જ રડી પડે છે. નજીક બેઠેલી એક વ્યક્તિએ તેમનાં આંસુ લૂછ્યાં.

સાજિદના જમણા હાથમાં પ્લાસ્ટર અને પગમાં ગંભીર ઈજાઓ છે. તેમની હાલત આવી કઈ રીતે થઈ તેની તેમને પણ જાણ નથી.

21 માર્ચના રોજ સમગ્ર દેશ હોળીનો તહેવાર ઊજવી રહ્યો હતો. આ પ્રેમ અને ભાઈચારાનો તહેવાર છે પરંતુ ગુરુગ્રામના ભૂપસિંહનગરમાં રહેતા મોહમ્મદ સાજિદના પરિવારે આ દિવસે સમાજનો એવો ભયાનક ચહેરો જોયો જેને લઈને તેઓ હજી સુધી આઘાતમાં છે.

જોકે, પોલીસ આને સાંપ્રદાયિક ઘટના માનતી નથી.

આ ઘટનાના પીડિત અને મોહમ્મદ સાજિદના ભત્રીજા દિલશાદ મુજબ ગુરુવાર સાંજે પાંચથી સાડા પાંચ વચ્ચે નવા ગામથી 25-30 લોકો લાકડી-ડંડા અને ભાલા સાથે તેમના ઘરમાં દાખલ થયા અને સાજિદ, દિલશાદ, સમીર, શાદાબ સહિત 12 લોકોને માર મારી લોહીલુહાણ કરી દીધા.

સાજિદના દીકરા શાદાબની હાલમાં સફદરજંગ હૉસ્પિટલમાં સારવાર ચાલી રહી છે.

તેમની સાથે થયેલી મારપીટનો વીડિયો સોશિયલ મીડિયામાં પણ ફરી રહ્યો છે.

વીડિયોમાં દેખાય છે કે અમુક લોકો મોહમ્મદ સાજિદને ડંડાઓ વડે માર મારી ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રહ્યા છે. દરમિયાન એક મહિલા સાજિદને બચાવવાના પ્રયાસ કરે છે પરંતુ લોકો તેમને પણ માર મારે છે.

કેટલાંક બાળકો છતનો દરવાજો બંધ કરીને બચવાના પ્રયાસો કરે છે. બીજી તરફ એક યુવતીની બૂમો સંભળાય છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ઘરની બારીનો તૂટેલો કાચ

જ્યારે 21 વર્ષની દાનિસ્તાએ આ વીડિયો બનાવ્યો ત્યારે તેમને જાણ નહોતી કે તેઓ આ વીડિયો શેર કરી શકશે કે કેમ?

દાનિસ્તા તેમના કાકાને ત્યાં હોળી માટે આવ્યાં હતાં. જે સમયે ભીડ ઘરમાં ઘૂસી ત્યારે તેઓ જમવાનું બનાવી રહ્યાં હતાં અને તેમના પાસે ભાઈ ઇરશાદનો ફોન હતો.

15 વર્ષ પહેલાં મોહમ્મદ સાજિદ પરિવાર સાથે રોજગારી માટે ઉત્તર પ્રદેશના બાગપત જિલ્લાથી ગુરુગ્રામમાં આવ્યા હતા. અહીં ઘસોલા ગામમાં તેમની ગૅસ રિપેરિંગની દુકાન છે.

ગામ છોડીને તેઓ સારા ભવિષ્ય માટે અહીં આવ્યા હતા પરંતુ તેમને આ વાતનો અંદાજ પણ નહીં હોય કે શહેર તેમના ડરનું કારણ બનશે.

'અહીં કેમ રમી રહ્યો છે, પાકિસ્તાન જઈને રમ'

21 વર્ષીય દાનિસ્તા પોતાના કાકાને ઘરે હોળી મનાવવા આવ્યાં હતાં. ઘટનાનો વીડિયો તેમણે જ બનાવ્યો હતો

ગુરુગ્રામ પોલીસ કમિશનર મોહમ્મદ અકીલે બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્યું, "આ સમગ્ર વિવાદ ક્રિકેટને લઈને શરૂ થયો હતો. વિવાદ વધતા મારપીટ થઈ હતી. એક પક્ષે વધુ મારપીટ કરી અને અમે અજ્ઞાત લોકો વિરુદ્ધ કેસ નોંધ્યો છે અને એક વ્યક્તિની ધરપકડ કરી છે."

આ ઘટનાની તપાસ ચાલી રહી છે અને ધરપકડ થવી પણ સંભવિત છે.

ગુરુગ્રામ પોલીસના પીઆરઓ સુભાષ બોકેને જણાવ્યું કે દિલશાદ નામની વ્યક્તિએ અજ્ઞાત લોકો વિરુદ્ધ કેસ નોંધાવ્યો છે. પુરાવા અને વીડિયોના આધારે મહેશ નામના યુવકની ધરપકડ કરી છે.

આ કેસ આઈપીસી કલમ 147 (દંગા ભડકાવવા), 148 (ગેરકાયદે સભા), 452 (અતિક્રમણ), 506 (ધમકી), 307 (હત્યાનો પ્રયાસ) અંતર્ગત નોંધવામાં આવ્યો છે.

હરિયાણા પોલીસ મહાનિદેશક મનોજ યાદવે કહ્યું, "આ ઘટના દુર્ભાગ્યપૂર્ણ છે. મને નથી લાગતું કે આ સાંપ્રદાયિક મામલો હોય. બે પક્ષોની આંતરિક લડાઈ છે જેને સાંપ્રદાયિક કહેવું ખોટું છે."

પોલીસના કહેવા પ્રમાણે ક્રિકેટ રમતી વખતે બે જૂથો વચ્ચે બોલાચાલી થઈ અને આ મામલો મારપીટ સુધી પહોંચી ગયો. મારપીટ બંને પક્ષોએ કરી છે પણ એક પક્ષે ઘરમાં ઘૂસીને મારપીટ કરી છે. જેમની પર કાર્યવાહી કરવામાં આવી રહી છે.

પોલીસની વાત સાથે પીડિત પરિવારની કહાણી મેળ ખાતી નથી.

મારપીટનો ભોગ બનેલા દિલશાદનું કહેવું છે, "ઘરમાં કુલ 17 લોકો હતા. અમે બધા ઘરની બહાર ક્રિકેટ રમી રહ્યા...


મારવા સુલેહદોરઃ

વિવિધ મીડિયામાં એવી ખબર ફેલાયેલી હતી કે 'એવરગિવન' નામનું એક જહાજ સુએઝ નહેરમાં ફસાઈ ગયું છે, જેના કારણે વિશ્વના સૌથી વધુ વ્યસ્ત વ્યાપારિક માર્ગમાં અવરોધ પેદા થયો છે અને ઘણા જહાજ ટ્રાફિક જામમાં ફસાયા છે.

મારવાએ પોતાનો ફોન જોયો તો તેમને જાણવા મળ્યું કે ઇન્ટરનેટ પર એવી અફવા ફેલાયેલી છે કે નહેર બંધ થવા માટે તેઓ જવાબદાર છે.

ઇજિપ્તના પ્રથમ મહિલા જહાજ કૅપ્ટન મારવા કહે છે. "આવા સમાચારો વાંચીને મને આંચકો લાગ્યો."

જે સમયે સુએઝ નહેરના જળમાર્ગમાં અવરોધ પેદા થયો હતો ત્યારે સુલેહદોર ત્યાંથી સેંકડો માઈલ દૂર એલેક્ઝાન્ડ્રિયામાં "નાઇડા ફોર" નામના જહાજમાં ફર્સ્ટ મેટ કામ કરી રહ્યાં હતાં.

ઇજિપ્તની મેરીટાઈમ સેફ્ટી ઑથૉરિટીનું આ જહાજ રાતા સમુદ્રમાં આવેલી એક દીવાદાંડી સુધી આવશ્યક સામાન પહોંચાડે છે.

આરબ લીગ (કેટલાક આરબ દેશોએ વર્ષ 1945માં મળીને આ પ્રાદેશિક સંગઠન બનાવ્યું હતું) દ્વારા સંચાલિત યુનિવર્સિટીમાં આરબ એકૅડેમી ઑફ સાયન્સ, ટેકનૉલૉજી એન્ડ મેરીટાઈમ ટ્રાન્સપોર્ટ (AASTMT) ના વિદ્યાર્થીઓને તાલીમ આપવા માટે પણ આ જહાજનો ઉપયોગ થાય છે.

ઇન્ટરનેટ પર ફેલાયેલા અહેવાલમાં 'એવરગિવન' જહાજ સુએઝ નહેરમા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ં ફસાયું તેમાં મારવા સુલેહદોની ભૂમિકા હતી તેવા સ્ક્રીનશૉટ શેર કરવામાં આવતા હતા. આ સમાચાર કદાચ આરબ ન્યૂઝ નામની એક ન્યૂઝ વેબસાઈટમાં છપાયા હતા. તેમાં જણાવાયું હતું કે સુએઝ નહેરમાં થયેલી આ ઘટના સાથે તેઓ સંકળાયેલાં છે.

આ અહેવાલમાં મારવાની એક તસવીરનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો જેને એડિટ કરવામાં આવી હતી.

આ તસવીર 22 માર્ચે આરબ ન્યૂઝના જ એક અહેવાલમાં પ્રકાશિત થઈ હતી. મારવા ઇજિપ્તનાં પ્રથમ મહિલા જહાજ કૅપ્ટન બન્યા તે અંગેનો આ અહેવાલ હતો. મારવાની બનાવટી તસવીરને અનેક વખત ટ્વીટર અને ફેસબૂક પર શેર કરવામાં આવી છે.

'કદાચ મહિલા હોવાના કારણે નિશાન બનાવાઈ'

મારવા સુલેહદોર

'એવરગિવન' જહાજ ફસાયું તે વિશે ખોટી માહિતી ફેલાવવા માટે તેમના નામે કેટલાક બનાવટી ટ્વીટર એકાઉન્ટ પણ બનાવવામાં આવ્યા હતા.

29 વર્ષના મારવા સુલેહદોરે બીબીસીને જણાવ્યું કે આવી અફવા કોણે અને શા માટે ફેલાવી તે વાતનો તેમને કોઈ ખ્યાલ નથી.

તેઓ કહે છે, "મને લાગે છે કે મને એટલા માટે ટાર્ગેટ કરવામાં આવી છે કારણ કે આ ક્ષેત્રમાં હું એક સફળ મહિલા છું અને હું ઇજિપ્તની છું. પરંતુ હું ચોક્કસપણે ન કહી શકું કે આવું શા માટે થયું હશે."

ઐતિહાસિક રીતે પુરુષપ્રધાન ઉદ્યોગોમાં મારવાએ પડકારનો સામનો કરવો પડ્યો હોય તેવી આ પ્રથમ ઘટના નથી. ઇન્ટરનેશનલ મેરીટાઇમ ઑર્ગેનાઇઝેશનના વર્તમાન આંકડા જોવામાં આવે તો જહાજો પર કામ કરનારાં લોકોમાં માત્ર બે ટકા જ મહિલાઓ છે.

મારવા કહે છે કે તેમને હંમેશા સમુદ્ર પ્રત્યે લગાવ હતો. તેમના ભાઈએ AASTMTમાં એડમિશન લીધું, તો તેમને પણ મર્ચન્ટ નેવીમાં જવાની પ્રેરણા મળી. પરંતુ તે સમયે AASTMTમાં માત્ર પુરુષોને જ પ્રવેશ અપાતો હતો.

આમ છતાં મારવાએ પ્રવેશ માટે અરજી કરી. ઇજિપ્તના રાષ્ટ્રપતિ હોસ્ની મુબારકની સમીક્ષા પછી તેમને તેમાં પ્રવેશ મળ્યો.

રાષ્ટ્રપતિએ સન્માનિત કર્યા હતા

સુલેહદોર કહે છે કે અભ્યાસ દરમિયાન તેમણે લગભગ દરેક તબક્કે ભેદભાવનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. તેઓ કહે છે, "મારી સાથે અભ્યાસ કરનારામાં મોટા ભાગે મોટી ઉંમરના પુરુષો હતા જેઓ અલગ અલગ વિચાર ધરાવતા હતા. તેથી વાતચીત કરવા માટે સમાન વિચારોવાળી વ્યક્તિ શોધવી મુશ્કેલ હતી. પોતાની માનસિક તંદુરસ્તી જાળવવા માટે આ બધામાંથી એકલા હાથે પસાર થવું મોટો પડકાર હતો."

તેઓ કહે છે, "આપણા સમાજમાં આજે પણ લોકો એ વાત સ્વીકારવા તૈયાર નથી કે મહિલાઓ પોતાનાં પરિવારથી દૂર સમુદ્રમાં એકલી કામ કરી શકે છે. પરંતુ તમે જ્યારે તમને ગમતું કામ કરો...


મારા અગાઉના લેખમાં મેં ક્રૂડઑઇલના ભાવ 10 ડૉલર પ્રતિબૅરલ જેટલા ઐતિહાસિક સપાટીને તળિયે જશે તેવું કહ્યું હતું.

આનું કારણ સાઉદી અરેબિયાએ અને પછી રશિયાએ શરૂ કરેલું પ્રાઇસ વૉર છે.

જોકે આ પ્રાઇસ વૉરમાં અમેરિકા પછી સાઉદી અરેબિયાનું નિશાન રશિયા જ હતું, કારણ કે અમેરિકા અને રશિયા કરતાં બહુ જ સસ્તા ભાવે એટલે કે નવ ડૉલર પ્રતિબૅરલ જેટલા  નીચા ઉત્પાદન-ખર્ચને કારણે સાઉદી અરેબિયા વિશ્વમાં પોતાના માર્કેટ શૅર વધારવા પ્રેરાયું હતું.

 પરંતુ આ પ્રાઇસ વૉર શરૂ થયું તેને સમાંતર બીજી બાજુ કોરોનાએ વિશ્વને ભરડામાં લેવાનું શરૂ કર્યું. આને પગલે વિશ્વબજારમાં ક્રૂડઑઇલની માગ ઘટી.

શાંત થયું સાઉદી

આમ, જ્યારે સાઉદી અરેબિયા આક્રમક રહી ક્રૂડઑઇલનું વધુ ઉત્પાદન વધારવાના મૂડમાં હતું અને તેની સ્પર્ધા હવે રશિયા સાથે થવાની હતી તેને બદલે અમેરિકાની દરમિયાનગીરીથી હવે વિશ્વના મોટા ઉત્પાદક દેશો, જેમાં OPEC + રશિયા, અમેરિકા અને અન્ય દેશોની વચ્ચે મંત્રણા થશે.

તેઓ વિશ્વના ક્રૂડબજારમાં સ્થિરતા આવે તેવાં પગલાં વિચારશે.

આ અંગે ઑપેક અને અન્ય દેશોની મિટિંગ ગુરુવાર (તા- 9-4-2020)ના રોજ થવાની છે તેવું રશિયન સોવરિન વેલ્થ ફંડના સી.... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ઈ.ઓ. કિરીલ મિટ્રિવે કહ્યું હતું.

રશિયા આ મુદ્દે અમેરિકાની નજીક છે અને ઑઇલ ઉત્પાદન ઘટાડવા ઉપર સહમત થશે તેવું માને છે.

રશિયાના પ્રમુખ પુતિન પ્રતિદિન 10 મિલિયન બૅરલ જેટલું પ્રોડક્શન ઓછું કરવાનું વિચારી રહ્યા છે એમ મનાય છે.

રશિયા, અમેરિકા અને સાઉદી અરેબિયા- આ ત્રણેય દેશોએ મળીને ક્રૂડઑઇલના ભાવો નિયંત્રણમાં લાવવા માટે પ્રયત્નશીલ બનવું પડશે.

કોરોના અને ક્રૂડ

કોરોનાને કારણે માત્ર ચીનના અમુક ભાગ સિવાય પૂરા વિશ્વમાં ટ્રાન્સપૉર્ટેશન અને ઔદ્યોગિક ગતિવિધિ સ્તબ્ધ છે, ત્યારે ક્રૂડઑઇલની માગમાં ભારે ઘટાડો આવ્યો છે.

એપ્રિલના પ્રથમ સપ્તાહ દરમિયાન બ્રૅન્ટ ક્રૂડઑઇલ 32થી 34 ડૉલર પ્રતિબૅરલ રહેવા પામ્યું છે, જ્યારે યુ.એસ. વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમીડિયેટ (WTI) 22થી 28 ડૉલર પ્રતિબૅરલ રહેવા પામ્યું છે.

શરૂઆતમાં આ મિટિંગ ગયા સોમવારે (30 માર્ચ) યોજાનારી હતી, પણ તે પાછી ઠેલાતાં યુ.એસ. ક્રૂડના વાયદામાં લગભગ 9% ઘટાડો થયો હતો અને ક્રૂડઑઇલનું ઉત્પાદન ઘટાડવાની આશા ધૂંધળી બનતાં વૉલસ્ટ્રીટમાં ભારે અફરાતફરી મચી ગઈ હતી.

હવે ગુરુવાર (તા- 9-4-2020) સાઉદી અરેબિયાએ ઑપેક અને તેના સહયોગી દેશો વચ્ચેની બેઠક બોલાવી છે, (જેને ઓપેક + તરીકે ઓળખવામાં આવે છે) તે સંકેત આપે છે કે ઉત્પાદનકાપ પર પ્રગતિ થઈ શકે છે.

આ પહેલાં સાઉદી અરેબિયાએ રશિયાને ક્રૂડના ઉત્પાદનમાં 1.5 મિલિયન બૅરલ જેટલો કાપ મૂકવાની દરખાસ્ત કરી હતી, જેને રાષ્ટ્રપતિ પુતિને નકારી કાઢી હતી.

અમેરિકન પ્રૅસિડેન્ટ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આ ગુરુવારે યોજાનાર મિટિંગમાં રશિયા અને સાઉદી અરેબિયા બન્ને 15 મિલિયન બૅરલ પ્રતિદિન ક્રૂડઑઇલના ઉત્પાદનમાં કાપ મૂકશે તેવી આશા વ્યક્ત કરી હતી.

જ્હોન કિલ્ડફનું માનવું છે કે આ બેઠકમાં સાઉદી અરેબિયા અને રશિયા શું નિર્ણય લેશે તે બાબતે ભારે ચર્ચા છે, પરંતુ ખરેખર આ અંગે શું થશે એ તો ગુરુવારે જ ખબર પડશે.

સાઉદીએ માગ્યો સહયોગ

સાઉદી અરેબિયા અને રશિયા બન્નેએ વિશ્વના ક્રૂડઑઇલના પુરવઠાને સંતુલિત કરવામાં અમેરિકાનો સહયોગ માગ્યો છે.

સાઉદી અરેબિયા પાછળપાછળ ઑપેકનો બીજા ક્રમનો સૌથી મોટો ઉત્પાદક દેશ ઇરાક પણ વૈશ્વિક પગલાની તરફેણમાં છે.

આ રાષ્ટ્રોના તેલમંત્રીઓનું કહેવું છે કે ક્રૂડઑઇલના ઉત્પાદનમાં કાપ માટે 14 સદસ્યની કાર્ટેલ અને તેના સાથીઓ ઉપરાંત બહારના ઉત્પાદકોના ટેકાની જરૂર છે.

તેમના નિવેદનમાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, કૅનેડા અને નૉર્વેનો વિશેષ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.

અમેરિકન ડીલર્સ...


મારા પતિ ઘરે ન હતા તેમ છતાં લાગ્યું કે હું છેતરપીંડી કરી રહી છું. મેસેજ ખોલતાં પહેલાં જોયું કે આજુબાજુમાંથી કોઈ જોતું તો નથીને.

જાત પર હસી પડી. વિચાર્યું 'કેટલી બેવકૂફ છું હું. ઘરમાં એકલી છું છતાં કોનાથી ડરી રહી છું.'

તેમણે લખ્યું હતું, "હાઈ, હું તમારી સાથે ફ્રેન્ડશિપ કરવા માગું છું."

એ વાંચી ચહેરા પર સ્મિત રેલાયું. પછી શરમ પણ આવી.

'એક અજાણ્યા માણસે ઇન્ટરનેટ પર મોકલેલા મેસેજમાં મારે રસ શા માટે લેવો જોઈએ?'

પતિનો વિચાર આવતાંની સાથે જ મનમાં એક ચસક અનુભવી. પીડા પણ થઈ.

એ મારા પતિની ઉપેક્ષા છે કે એક અજાણ્યા પુરુષે લખેલું 'હાઈ' મારા હૈયામાં ગલીપચી કરી શકે છે.

અજાણ્યા પુરુષને મેં જવાબ ન આપ્યો હોત, પણ તેમના પર એટલો ગુસ્સો હતો કે મેં તરત જ લખ્યું - 'હાઈ!'

#HerChoice 12 ભારતીય મહિલાઓની સત્યકથાઓની શ્રેણી છે. આ કથાઓ 'આધુનિક ભારતીય મહિલા'ના વિચાર, તેની પસંદ, આકાંક્ષાઓ, અગ્રતાક્રમ અને ઇચ્છાઓને પડકારે છે તથા વિસ્તારે છે.

તેમનું નામ આકાશ હતું. હું એરહોસ્ટેસ છું એવી ગેરસમજ તેને શા માટે હતી એ મને ખબર નથી.

ધાર્યું હોત તો તેને સત્ય જણાવી શકી હોત, પણ મનેય મજા આવતી હતી. હું બહુ સુંદર છું એવું બધાન... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ે કહેતા બાળપણથી સાંભળ્યા હતા.

શ્વેત વર્ણ, મોટી-મોટી આંખો, ધારદાર ચહેરો અને ઘાટીલી કાયા, પણ પરિવારજનોને મારાં લગ્નની ઉતાવળ હતી. તેથી પહેલો છોકરો મળ્યો તેની સાથે મારાં લગ્ન કરી નાખ્યાં.

મારા પતિને રોમાન્સ કે મારી લાગણી સાથે કંઈ લાગતું-વળગતું નથી.

મેં ધારેલું કે લગ્ન પછી મારા પતિ મને ધારી-ધારીને નિહાળશે, નારાજ થઇશ તો મનાવશે, સરપ્રાઇઝ આપશે અને બીજું કંઈ નહીં તો સવારે મારા માટે એક કપ ચા તો બનાવી જ આપશે.

અદ્દલ મશીન જેવું છે મારા પતિનું જીવન- સવારે ઊઠે, ઓફિસે ચાલ્યા જાય, રાતે દસ વાગ્યે ઘરે પાછા ફરે, ભોજન કરે અને ઊંઘી જાય.

તેઓ વ્યસ્ત છે એ હું બરાબર સમજું છું, પણ પોતાની પત્ની સામે પ્રેમભરી નજર કરવામાં કે તેને ઉષ્માભર્યું આલિંગન આપીને પ્રેમને બે શબ્દો બોલવામાં કેટલો સમય લાગે!

સેક્સ માણી લેશે, પણ રોમાન્સ નહીં કરે. એક વર્ષના લગ્નજીવનમાં અમે સેક્સ પહેલાંની પ્રેમની પળો ક્યારેય માણી નથી.

હું ગમે તેટલું સ્વાદિષ્ટ ભોજન બનાવું, ઘરને એકદમ સજાવીને રાખું, પણ મારા પતિ ક્યારેય વખાણ કરતા નથી. પૂછીએ તો કહી દે, 'ઠીક છે.'

હું આવા વિચારોમાં અટવાયેલી હતી ત્યાં આકાશે ફરી પિંગ કર્યું. એ મારો ફોટો જોવા ઇચ્છતો હતો.

ઇન્ટરનેટની દુનિયા મારા માટે નવી હતી. ફેસબુક પરનું મારું અકાઉન્ટ પણ મારા પતિએ બનાવી આપ્યું હતું. ફ્રેન્ડ રિક્વેસ્ટ સ્વીકારવાનું પણ તેમણે શિખવ્યું હતું.

જોકે, પ્રોફાઇલમાં મારો ફોટો મૂકતાં ડરતી હતી. મેં સાંભળ્યું હતું કે કેટલાક લોકો ઇન્ટરનેટ પરથી ફોટોગ્રાફ ચોરીને પોર્ન સાઇટ્સ પર મૂકી દેતા હોય છે.

આકાશ મને જોવા માટે બેચેન હતો. કેટલાક દિવસો સુધી તો મેં ટાળ્યા કર્યું. એક દિવસે જણાવી દીધું કે હું એરહોસ્ટેસ નથી.

મેં ધારેલું કે એ જાણીને આકાશ દોસ્તી પડતી મૂકશે, પણ એ જીદ કરવા લાગ્યો હતો.

મારો ફોટો તેને મોકલી આપ્યો હોત, પણ મારી પાસે ખુદનો એકેય સારો ફોટોગ્રાફ ન હતો.

આકાશ પોતે પરણેલો હતો. ત્રણ વર્ષના દીકરાનો પિતા હતો. મલ્ટીનેશનલ કંપનીમાં કામ કરતો હતો. વિદેશપ્રવાસે જતો હતો.

ઘણી પાર્ટીઓ થતી હતી, જેમાં છોકરીઓ માટે સિગારેટ-દારૂ પીવાનું સામાન્ય હતું. મારા માટે એ એક નવા પ્રકારનો રોમાંચ હતો.

આકાશની પત્ની પણ કોઈ મોટી કંપનીમાં કામ કરતી હતી. આકાશે જણાવેલું કે તે અને તેની પત્ની એકમેકને વધુ સમય આપી શકતાં નથી.

એક દિવસ તેણે મને જણાવ્યું હતું, "આજે હું બહુ દુઃખી છું. પત્ની મીટિંગમાં હોવાથી મારી સાથે વાત કરી શકી નથી."

હું તેની...


મારાં ભાભીએ કહ્યું કે રોડની બીજી બાજુ પણ બિલકીસ સુલેમાન દીવાનની આવી જ એક મોટી હવેલી છે.

તેઓ મેમણ (સુન્ની મુસ્લિમોની ઉપ-જાતિ) છે અને ભાભી સાથે કામ કરતાં હતાં. અમે લોકો તેમને મળવા માટે જ આવ્યાં હતાં.

હવેલીની અંદર વિશાળ લોન, સુંદર ઝાડ-ઝાડીઓ અને અંગ્રેજોના સમયના વાસ્તુશિલ્પ વૈભવના સંકેતો આપી રહ્યા છે, પરંતુ અંદર આવું કંઈ જ નહોતું.

અમે મુખ્ય દરવાજામાંથી અંદર જતાં રહ્યાં. ત્યાં અમે એક સાધારણ રૂમમાં પહોંચ્યાં, જેમાં સિલાઈ-મશીન, સોફા અને જૂના ફ્રીઝ સહિત ઘણી વસ્તુઓ દેખાઈ રહી હતી.

દીવાન અને તેમનાં બહેન પાસે પુષ્કળ સંપત્તિ છે. તેઓ બૉટલ બનાવવાના એક પ્લાન્ટના માલિક છે.

તેમના દિવંગત પિતા ફળ-નિકાસ કંપની વિરાસતમાં મૂકી ગયા હતા. પરંતુ આ પરિવાર પોતાનો સમય હવેલીના વિશાળ હૉલમાં નથી પસાર કરતો, બલકે તેઓ તો એક સામાન્ય રહેણાક વિસ્તારમાં રહે છે.

હવેલીનો એક મોટો ભાગ પ્રાઇવેટ સ્કૂલને ભાડે આપી દેવાયો છે જ્યાં દીવાન અને મારાં ભાભીએ બે દાયકા કરતાં વધારે સમય સુધી કામ કર્યું હતું.

હું વિચારમાં પડી ગઈ કે આટલી સંપત્તિ હોવા છતાં આટલી બધી કંજૂસાઈ કેમ?

દીવાન અને તેમનો પરિવાર જ આવો નથી. કરાચીનો સમગ્ર મેમણ સમુદાય ખૂ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

બ જ કરકસર સાથે ગુજરાન ચલાવે છે અને આ વાત પર ગર્વ પણ અનુભવે છે.

પૈસાથી ઓળખ

મેમણ પરિવારનાં એક સભ્ય

મેમણ સમુદાય માટે પૈસા તાકાતનું માધ્યમ છે અને તેઓ ગમે તે ભોગે તેની સુરક્ષા કરે છે. આ વાત તેમની ઓળખ સાથે જોડાયેલી છે.

કરાચીના મેમણ ભારતમાં રહેતા મેમણ સમુદાયથી વર્ષ 1947માં વિભાજનના સમયે છૂટા પડ્યા હતા.

ભારતમાં રહેનાર મેમણ પોતાના પરંપરાગત કારોબાર અને ઉદ્યોગ-ધંધા ચલાવતા રહ્યા.

પરંતુ પોતાના મૂળથી વિસ્થાપિત થઈને કરાચીમાં જઈ વસેલા મેમણ સમુદાયના લોકોએ નવી શરૂઆત કરવી પડી.

વિભાજનના કારણે તેમના પરિવારોની સ્થિતિને દાયકાઓ પાછળ ધકેલી દીધી.

દિવંગત મેમણ ઉદ્યોગપતિ અને સમાજસેવક અહમદ દાઉદની પૌત્રી અનિલા પારેખ જણાવે છે :

"મારા દાદા ઉઘાડા પગે પાકિસ્તાન પહોંચ્યા હતા. તેમણે પહેલાં મજૂરી કરી. પછી ધીમેધીમે પોતાનું સામ્રાજ્ય સ્થાપ્યું અને આગળ વધાર્યું. બાળપણથી જ અમને મહેનતની કમાણીનું મહત્ત્વ સમજાવવામાં આવ્યું."

અનિલા જણાવે છે, "આ અમારા જીવનનો એક ભાગ છે. અમે આ પ્રકારે જ બચીને રહ્યા છીએ અને અમે (સમાજને) પરત આપતા આવડે છે."

તાકાતવાર જ્ઞાતિ

કરાચીના મેમણ લોકો માટે જમા કરેલો એક-એક પૈસો કિંમતી છે. તેઓ પાકિસ્તાનના ઘણા ઉદ્યોગો પર નિંયત્રણ ધરાવે છે. જેમ કે, કાપડઉદ્યોગ, શિક્ષણ ક્ષેત્ર અને ખાતર ઉદ્યોગ.

પરંતુ પૈસા પ્રત્યે તેમનું સન્માન ઘટ્યું નથી. આ વારસાની સુરક્ષા કરી તેઓ ગૌરવ અનુભવે છે.

કરાચીના પ્રખ્યાત ઍકેડેમિયા સિવિટાસ ઍન્ડ નિક્સર કૉલેજના ડીન નદીમ ગની જણાવે છે કે, "ખર્ચ કરો, પરંતુ બરબાદી ન કરશો."

કરાચીના મેમણ કાં તો ઓછામાં ગુજરાન ચલાવે છે, કાં તો બિનજરૂરી ખર્ચ કરતી વખતે સાવધાન રહે છે.

બચત તેમના માટે આવનાર મુશ્કેલીભર્યા સમય માટેના વીમાસમાન તેમજ ભૂતકાળની કઠિન પરિસ્થિતિઓ પ્રત્યે આદરપૂર્વક અંજલિ માફક છે.

સમુદાયના તમામ સભ્યો પોતાનાં સંસાધનો તરફ શ્રદ્ધાની દૃષ્ટિએ જુએ છે. તેમની પાસે જે કંઈ છે તેની પર તેઓ ગર્વ અનુભવે છે અને શક્ય હોય ત્યાં સુધી તેમાં વધારો કરવાના પ્રયત્ન કરે છે.

કરાચીમાં રહેતાં મેમણ હીરા ખત્રી જણાવે છે કે મોટાં ભાગનાં મેમણ ઘરોમાં જૂનાં કપડાં પરિવાર અને સંબંધીઓને આપવાની પરંપરા છે.

ભાઈ-બહેન તેમજ સમોવડિયા કાકા-મામા પણ એકબીજાનાં જૂનાં કપડાં પહેરી લે છે.

 બિનજરૂરી ખર્ચ પર દંડ

રૂમની બહાર જતી પખતે દરેક ઘરમાં લાઇટ અને પંખા બંધ કરી દેવાય છે, પરંતુ મેમણ પરિવારમાં આવું ન કરનારને દંડ આપવામાં આવે છે.

બાળકોને જવાબદાર બનવાનું અને...


મારી પત્ની લગ્નની તૈયારીઓ અને અન્ય કામમાં વ્યસ્ત હતી. જ્યારે મારી દીકરી મારી સાથે હતી કારણ કે તે મોટાભાગે મારી પાસે જ રહે છે.

અમે વાતચીતમાં મશગૂલ હતા ત્યારે જ મારી દીકરીએ પોટી કરી દીધી. હું તે સાફ કરવા ગયો કે મારી સાસુએ મને રોક્યો.

મને એક ખૂણામાં લઈને જઈને તેઓ મને ખીજાયાં. તેમણે મને કહ્યું- તમે આ ઘરના જમાઈ છો, અને આ શું કરી રહ્યા છો? સંબંધીઓ જોશે તો શું કહેશે? સોનાલીને બોલાવો તે બાળકીને સાફ કરી દેશે.

હું કહું કે આ મારું જ કામ છે, એટલામાં તો તેમણે મારી પત્નીને બોલાવી અને કહ્યું કે બાળકીને સાફ કરી દે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

હું અને મારી પત્ની એકબીજા સામે જોવા લાગ્યાં. ત્યારબાદ મારા સાસુએ મારી પત્નીને કહ્યું- સોનાલી.... અને તેઓ મારી પત્નીને લઈને વૉશરૂમમાં ગયાં.

હું હેરાન હતો કારણ કે મારા માટે આ કામ નવું નહોતું. મારા સાસુ અને સસરાને જાણ હતી કે હું હાઉસ હસબન્ડ છું.

બીબીસીની વિશેષ સીરિઝ #HisChoice અંતર્ગત 10 ભારતીય પુરુષોના જીવનની વાસ્તવિક કહાણીઓ પ્રસ્તુત કરવામાં આવશે.

આ કહાણીઓ 'આધુનિક ભારતીય પુરુષ'ના વિચાર અને ઉપસ્થિત વિકલ્પ, તેમની મહત્ત્વાકાંક્ષાઓ, તેમની પ્રાથમિકતાઓ અને તેમની ઇચ્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

છાઓને રજૂ કરે છે.

'લોકો મને ગૃહિણી કહીને ચીડવતા'

લગ્નના શોરબકોરમાં દબાયેલા અવાજમાં મારા કાને એ શબ્દો સંભળાતા હતા કે 'આ તો હાઉસ હસબન્ડ છે ને.'

મારા સાસુ-સસરા નહોતા ઇચ્છતાં કે આ વાત જાહેર થાય. મને ખબર છે કે લોકો તમારી મજાક ત્યારે જ ઉડાવે છે જ્યારે તમે શરમ અનુભવો.

પરંતુ મેં નક્કી કરી લીધું હતું કે હું ના તો શરમ અનુભવીશ, ના તો મારો દૃષ્ટિકોણ બદલીશ.

અમે પ્રેમમાં હતાં એટલે આંતરજ્ઞાતિય લગ્ન કર્યું છે. અમે શરૂઆતથી જ નક્કી કરી લીધું હતું કે કૅરિયરમાં જેને સારી તક મળશે, તે આગળ વધશે. મારું કૅરિયર શરૂઆતથી જ સારું નહોતું ચાલતું.

આ દરમિયાન સોનાલી સફળતાની સીડીઓ ચઢતી ગઈ. અમે નક્કી કર્યું કે હું ઘરનું કામ સંભાળીશ અને તે નોકરી કરશે.

મારા ઘરમાં કોઈ કામવાળી આવતી નથી. હું જમવાનું બનાવવાથી લઈને ઘરનું સમગ્ર કામ કરું છું.

હું ઘરનું કામ કરું છું એ બાબત તેમને કદાચ નવાઈની લાગતી હશે, પરંતુ મારા માટે તે સામાન્ય બાબત હતી.

હું મારા ઘરમાં ત્રણ ભાઈઓમાં સૌથી મોટો છું. હું મારા ઘરમાં મારી મમ્મીને કામમાં મદદ કરતો હતો. ત્યારે મારા મિત્રો મને 'ગૃહિણી' કહીને ચીડવતા હતા.

'હું દીકરીને પાર્કમાં લઈ જતો ત્યારે...'

હું હાઉસ હસબન્ડનું કામ કરું છું તેને હવે દિલ્હીના મારા મિત્રો સ્વીકારવા લાગ્યા છે. પરંતુ જ્યારે હું મારા શહેર ભોપાલ જાઉં છું ત્યાં મારા મિત્રો મજાક ઉડાવે છે.

જ્યારે કોઈ રાજનૈતિક કે ગંભીર મુદ્દે વાત થાય છે, ત્યારે બધા લોકો મારી વાત વચ્ચેથી જ એવું કહીને કાપી નાખે છે કે તને આમાં ના ખબર પડે. આ મોટા મુદ્દા છે.

તે સમયે મને નીચું દેખાડવાના પ્રયાસો કરવામાં આવે છે.

એક વખત તો એવું થયું કે લોકો કંઈક ચર્ચા કરી રહ્યા હતા. મેં કંઈક કહેવા માટે મોઢું ખોલ્યું તો મારા મિત્રએ કહ્યું કે તું રહેવા દે, તું ચા બનાવીને લાવ.

ત્યારે મેં હસીને જવાબ આપ્યો કે ચા શા માટે પકોડા પણ બનાવી લાવું છું.

મારા અમુક મિત્રો તો હાલમાં પણ ફોન કરીને મજાક કરે છે કે ભાઈ આજે જમવામાં શું બનાવ્યું છે?

લોકો ઘરના કામને કામ નથી સમજતા. લોકો મને એવું પણ કહે છે કે તું તો ઘરે બેસીને મજા કરે છે.

પરંતુ લોકો નથી જાણતા કે હું પણ અન્ય પુરુષોની જેમ કામ કરું છું.

આ વાતથી મને સમજાયું કે આવું વિચારતા લોકો 'હાઉસ વાઇફ'ને કેટલી હીન દૃષ્ટિથી જુએ છે અને તેમના કામની કોઈ કદર નથી કરતા.

અમારા લગ્નનાં ચાર વર્ષ બાદ અમારે ત્યાં દીકરીનો જન્મ થયો. હવે મારા પર જવાબદારીનો ભાર વધી ગયો છે. મા હોવું એ...


મારી સામે આધેડ વયની મહિલા...ના એ ટ્રાન્સજેન્ડર હતી. પહેલી વખત તેમને જોયાં તો હું ડરી ગયો કે આ કોણ છે? તેમણે મને કહ્યું, 'તારામાં બહું ઍટિટ્યૂડ છે. અહીં નહીં ચાલે.'

દિવસમાં નવ-દસ કલાક આઈટી કંપનીમાં કામ કરનાર હું એ વખતે ડરેલો હતો. લાગ્યું કે મારો અંતરાત્મા મરી રહ્યો છે.

હું એક એવા પરિવારમાંથી છું, જ્યાં કોઈ એવું વિચારી પણ ન શકે કે, હું આવું કરીશ. પણ મારી જરૂરિયાતોએ મને આ તરફ ધકેલી દીધો.

મેં પૂછ્યું, "મારે ક્યાં સુધી રોકાવું પડશે, કાલે મારે ઑફિસ જવાનું છે."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

જવાબ મળ્યો કે, '...તો જા જઈને ઑફિસનું જ કામ કર. અહીં શું કરે છે.'

આ જવાબ સાંભળીને હું ચૂપ થઈ ગયો. થોડી જ ક્ષણોમાં આ બજાર માટે હું એક નવો માલ...એક છેલ થઈ ગયો.

મારા ભવિષ્યનું શું થશે?

તે ટ્રાન્સજેન્ડર નરમ થઈને બોલ્યા, "તારી તસવીર મોકલવી પડશે, નહીં મોકલીએ તો કોઈ વાત નહીં કરે."

આ સાંભળીને જ મારી હાલત ખરાબ થઈ ગઈ. મારી તસવીર જાહેર થવાની હતી. મને વિચાર આવ્યો કે કોઈ સંબંધી મારી તસવીર જોઈ લેશે, તો મારા ભવિષ્યનું શું થશે?

ડાબેથી, જમણેથી અને સામેથી મારો ફોટો લીધો. બે આકર્ષક તસવીરો પણ માગી.

મારી સામે જ આ તસવીરો... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ને વૉટ્સઍપ પર કોઈને મોકલી. તસવીરો સાથે લખ્યું હતું, 'નવો માલ છે, વધારે પૈસા લાગશે. ઓછા પૈસાનો જોઈએ તો બીજાને મોકલું છું.'

મારી બોલી લગાવાઈ રહી હતી. બોલી આઠ હજારથી શરૂ થઈ અને પાંચ હજારમાં મારો પહેલો સોદો થયો.

ઇમોશન્સ વગર કેવી રીતે કરી શકું?

મારે ગ્રાહક માટે બધું જ કરવાનું હતું. આ બધું કોઈ ફિલ્મમાં નહીં, મારી સાથે વાસ્તવિકતામાં થઈ રહ્યું હતું. ઘણું વિચિત્ર હતું.

હું જિંદગીમાં પહેલી વખત આ કામ કરવા જઈ રહ્યો હતો. પ્રેમ વગર, ઇમોશન્સ વગર કેવી રીતે કરી શકું? એક અજાણી વ્યક્તિ સાથે કરવું પડશે એવું વિચારીને જ મારું મગજ ભમી રહ્યું હતું.

એક પીળા રંગની ટૅક્સીમાં બેસીને હું એ જ દિવસે કલકત્તાના એક પૉશ વિસ્તારના ઘરમાં પ્રવેશ્યો. ઘરની અંદર મોટું ફ્રિજ હતું, જેમાં દારૂની બૉટલો ભરેલી હતી. ઘરમાં ઘણું મોટું ટીવી પણ હતું.

'તારી મજબૂરીને હું તારો શોખ બનાવી દઈશ'

કદાચ એ 32-34 વર્ષનાં પરિણીત મહિલા હતાં. વાતચીત શરૂ થઈ અને તેમણે કહ્યું, "હું તો ખોટી જગ્યાએ ફસાઈ ગઈ. મારો પતિ ગે છે. અમેરિકામાં રહે છે. તેનાથી કંઈ થતું નથી. છૂટાછેડા આપી શકતી નથી.”

“છૂટાછેડા થયા હોય એવી સ્ત્રી સાથે કોણ લગ્ન કરે. મને પણ મન થાય છે, કહો હું શું કરું."

અમે બન્નેએ દારૂ પીધો. તેમણે હિંદી ગીતો પર ડાન્સ કરવાનો શરૂ કર્યો. અમે બન્ને ડાઇનિંગ રૂમમાંથી બેડરૂમમાં ગયા.

અત્યાર સુધી તેમણે મારી સાથે પ્રેમથી વાત કરી હતી. પરંતુ જેવું કામ પૂરું થયું, પૈસા આપીને બોલ્યાં, "ચલ નીકળ અહીંથી."

તેમણે મને ટીપ પણ આપી. મેં તેમને કહ્યું, "હું આ બધું પૈસાની મજબૂરીના કારણે કરું છું."

તેમણે કહ્યું, "તારી મજબૂરીને હું તારો શોખ બનાવી દઈશ."

'બાથરૂમમાં જઈને રડતો...'

મારી મજબૂરી જે કલકત્તાથી સેંકડો કિલોમીટર દૂર મારા ઘરેથી શરૂ થઈ હતી.

મારી લોઅર મિડલ ક્લાસ ફૅમિલીને હું અનલકી લાગતો હતો. કેમ કે મારા જન્મ પછી મારા પિતાની નોકરી જતી રહી હતી.

સમય જતાં આ અંતર વધતું ગયું. મારું સપનું એમબીએ કરવાનું હતું, પણ એન્જિનિયરિંગ કરવા માટે મને મજબૂર કર્યો અને પછી કલકત્તામાં નોકરી મળી.

ઓફિસમાં બધા બંગાળી ભાષામાં જ બોલતા હતા. ભાષા અને ઓફિસ પૉલિટિક્સના કારણે હું પરેશાન રહેવા લાગ્યો. ફરિયાદ પણ કરી. પણ કંઈ જ ન થયું.

બાથરૂમમાં જઈને રડતો, તો કાર્ડના 'ઇન અને આઉટ' ટાઇમને નોંધીને કહેતા કે, 'આ સીટ પર નથી રહેતો.'

'ધીમેધીમે ડિપ્રેશને મને ઘેરી લીધો'

મારો આત્મવિશ્વાસ ખતમ થઈ રહ્યો હતો. ધીમેધીમે ડિપ્રેશને મને ઘેરી...


મારો પરિવાર મારાં લગ્ન કોઇ પણ વ્યક્તિ સાથે કરાવવા તૈયાર હતો.

તે હાથની મદદથી જમીન પર ઘસડાઈને ચાલે છે.  બિહારના નાલંદામાં રહેતો તેનો પરિવાર પૈસાના જોરે કોઈ ગરીબ પરિવારના છોકરા સાથે તેના લગ્ન કરાવવા તૈયાર હતો.

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે :

પણ રૂપમ તેની વિરૂદ્ધ હતી. તે માને છે કે, એવા સંબંધમાં સમાનતા કે સંતુલન નથી હોતું.

તેણે મને કહ્યું, "જો પુરુષ ઠીક છે અને મહિલામાં કંઈક ખરાબી છે તો પુરુષને ચાર લોકો ઉશ્કેરી શકે છે અને તેનાથી તે મહિલાને નુકસાન પણ પહોંચાડી શકે છે. મારી શકે છે, બળાત્કાર કરીને છોડી પણ શકે છે."

તેમને લાગે છે કે એવો વ્યક્તિ પોતાની દિવ્યાંગ પત્નીને તેનો દરજ્જો નહીં આપે, બસ તેનો ફાયદો ઉઠાવવા માગશે.

ઘણા વર્ષો સુધી રાહ જોયા બાદ આખરે મે 2017માં રૂપમના લગ્ન થયા. અને તેના લગ્ન પાછળ કારણ હતું એક સરકારી યોજના.

પરિવાર પણ હતો લગ્નની વિરૂદ્ધ

રાજકુમાર ચાલી નથી શકતા તેથી તેમના પરિવારને લગ્ન કરાવવામાં કોઈ રસ ન હતો

રૂપમનો પતિ પણ દિવ્યાંગ છે. રાજકુમાર સિંહને પણ ચાલવામાં તકલીફ છે. જો કે તે પગને વાળીને ચાલી શકે છે.

હું આ બન્નેને તેમના ઘરમાં મળી. નાલંદાના શહેર પોરખપુરમાં થોડું ફરી તો ખબર ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

પડી કે આ લગ્ન કેટલા અનોખા છે.

ગરીબ પરિવારમાં દિવ્યાંગ લોકોને સામાન્યપણે ભાર અથવા તો જવાબદારીના ચશ્માથી જોવામાં આવે છે.

તેમની શિક્ષા અને તેમના રોજગારને થોડુ મહત્વ મળે છે પણ લગ્નની જરૂરિયાતને તો જરા પણ સમજવામાં નથી આવતી.

રાજકુમારના પરિવારને પણ તેમના લગ્નમાં કોઈ ખાસ રસ ન હતો.

ઘણું સમજાવ્યા બાદ તેમનો પરિવાર આ ઇચ્છાને પુરી કરવા રાજી થયો હતો.

દૃષ્ટીકોણ બદલવાની જરૂર

દિવ્યાંગ વ્યક્તિ સાથે લગ્ન કરવા પર સરકાર 50 હજાર રૂપિયા આપે છે

રાજકુમારે કહ્યું, "મે મારા માતા પિતાને કહ્યું કે જ્યારે તમે અમારી સાથે નહીં રહો ત્યારે મારૂં ધ્યાન કોણ રાખશે. ભાઈ ભાભી મારું ધ્યાન નથી રાખતા. પત્ની હશે તો જમવાનું તો બનાવી આપશે."

રાજકુમાર અને રૂપમના લગ્ન અને તેમની પોતાના સાથી પાસે આશાઓ ભલે અલગ હોય, પણ પ્રેમ તો કોઈ સામાન્ય વ્યક્તિ જેવો જ હતો.

દિવ્યાંગ લોકોની જરૂરિયાત તરફ સમાજ અને પરિવારનું વલણ બદલવાના ઉદ્દેશ્યથી જ ઘણા રાજ્યની સરકારે 'ઈન્સેન્ટિવ ફૉર મેરેજ' યોજના લાગુ કરી છે.

આ યોજના અંતર્ગત દિવ્યાંગ વ્યક્તિ સાથે લગ્ન કરવા તેમને જીવન વિતાવવા માટે થોડા પૈસા આપવામાં આવે છે. બિહારમાં આ યોજના ગત વર્ષે લાગુ કરવામાં આવી હતી.

આ યોજનામાં દિવ્યાંગ વ્યક્તિ સાથે લગ્ન કરવા પર સરકાર 50 હજાર રૂપિયા આપે છે. જો યુવક અને યુવતી બન્ને દિવ્યાંગ છે પૈસા બે ગણા મળે છે એટલે કે 50 હજારને બદલે રકમ 1 લાખ મળે છે.

બસ, શરત ખાલી એટલી છે કે પૈસા લગ્નના ત્રણ વર્ષ બાદ જ આપવામાં આવે છે.

અભિયાનની કરાઈ શરૂઆત

રૂપમ અને રાજકુમાર બન્ને વિક્લાંગ છે જેમણે એકબીજા સાથે લગ્ન કર્યા છે

આ યોજનાની જાણકારી લોકોમાં ઓછી છે. તેવામાં તેના વિશે લોકોને જાણકારી આપવા માટે 'વિક્લાંગ અધિકાર મંચ' જેવી NGO કામ કરી રહી છે.

'વિક્લાંગ અધિકાર મંચ' સાથે જોડાયેલા વૈષ્ણવી સ્વાવલંબન જણાવે છે કે જ્યારે તેમણે આ કામ શરૂ કર્યું તો ઘણા લોકોએ કહ્યું કે જે દિવ્યાંગો પોતાનું ધ્યાન નથી રાખી શકતા, તેમના લગ્ન કરાવીને શું મળશે ?

પરંતુ આ વાતોથી વૈષ્ણવી રોકાયા નહીં. તેઓ પોતે પણ દિવ્યાંગ છે. તેમના આધારે સરકારી યોજના ખૂબ મદદરૂપ છે. ગત બે વર્ષોમાં તેમણે બે સામૂહિક વિવાહનું આયોજન કર્યું છે અને 16 જોડીઓનાં લગ્ન કરાવ્યા છે.

સરકારી દહેજ!

વૈષ્ણવી સ્વાવલંબને 'વિક્લાંગ અધિકાર મંચ' સાથે જોડાઈ 16 દિવ્યાંગ જોડીઓના લગ્ન કરાવ્યા હતા

તેઓ કહે છે કે સૌથી મોટો પડકાર દિવ્યાંગ લોકો સાથે સામાન્ય લોકોને લગ્ન કરવા માટે...


માર્ક ઝકરબર્ગ

આ કંપનીઓ પર આરોપ છે કે તેઓ પોતાના સોશિયલ મીડિયાના સામ્રાજ્યનો દુરુપયોગ કરી રહી છે. પરંતુ આ કંપનીઓ વિરુદ્ધ હાલમાં ગુસ્સાની લહેરનું કારણ ટ્વિટર દ્વારા તાજેતરમાં લેવાયેલો એક નિર્ણય છે.

ટ્વિટરે પોતાના એક નિર્ણય દ્વારા લોકોને અમેરિકન અખબાર 'ન્યૂયૉર્ક પોસ્ટ'ના એક અહેવાલને શૅર કરતા અટકાવ્યા છે. આ અહેવાલ ડૅમોક્રેટિક પાર્ટીના ઉમેદવાર જો બાઇડન સામેની તપાસને લગતો હતો.

આ અહેવાલમાં બાઇડનના પુત્ર હંટરના કેટલાક પુષ્ટિ ન થયેલા ઈમેઇલના સ્ક્રીન શોટ હતા જેનાથી હેક કરવામાં આવેલી સામગ્રી અંગે ટ્વિટરની નીતિનો ભંગ થતો હતો.

પરંતુ ટ્વિટર આ નિર્ણય પાછળનો તર્ક સાબિત કરવામાં નિષ્ફળ રહ્યું અને ત્યારપછી તેણે માફી પણ માગી લીધી. ત્યારબાદ ટ્વિટરે આ નિર્ણય જે નીતિ હેઠળ લેવાયો હતો તે નીતિને ખતમ કરી દીધી.

રિપબ્લિકન પાર્ટીના ઘણા સમર્થકો માટે આ એક અંતિમ પુરાવો હતો, એક એવો સ્પષ્ટ આધાર જે જણાવે છે કે સોશિયલ મીડિયા કન્ઝર્વેટિવ્ઝ (રૂઢિવાદીઓ)ની વિરુદ્ધ છે.

સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ વિરુદ્ધ આરોપ છે કે તેઓ મૂળભૂત રીતે ઉદારવાદી છે અને તેમના પ્લૅટફૉર્મ પર શું આવવું જોઈએ અને શું ન આવવું જોઈએ તે વિશે તેઓ યોગ્ય રીતે મધ્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

યસ્થી નથી કરતી.

આ અંગે રિપબ્લિકન પાર્ટીના વરિષ્ઠ સૅનેટર ડેટ ક્રૂઝ માને છે કે જો આ અહેવાલ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વિશે હોત તો ટ્વિટરે જુદા પ્રકારની પ્રતિક્રિયા આપી હોત.

સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ સામે આરોપ

ટ્વિટરના સંસ્થાપક જૈક ડોર્સી

કન્ઝર્વેટિવ્ઝ જ્યારે સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ વિરુદ્ધ પક્ષપાતનો આરોપ લગાવે છે ત્યારે સામાન્ય રીતે તેમનો ઈશારો અયોગ્ય મૉડરેશન તરફ હોય છે.

એક એવી માન્યતા છે કે તેમની પોસ્ટને વધારે સેન્સર કરવામાં આવે છે અને દબાવવામાં આવે છે.

પરંતુ સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ પક્ષપાતી વલણ અપનાવે છે એ સાબિત કરવું ઘણું મુશ્કેલ છે.

ટ્વિટર અને ફેસબુક જેવી કંપનીઓ પોતાના ડેટા અને અલ્ગોરિધમની કામ કરવાની પદ્ધતિ અંગે ભારે ગુપ્તતા જાળવે છે અને આ માહિતી કોઈને આપતી નથી.

તેથી રિપબ્લિકન પાર્ટીના સમર્થકો કંઇક ખોટું થયું હોવાની વાત કરે ત્યારે તેઓ 'કોઈ ઘટનાની સાથે આરોપ' લગાવે છે. તેનો અર્થ એ થયો કે તેઓ એક ઉદાહરણ રજૂ કરે છે જે વ્યાપક વલણને પુરવાર કરતું હોય.

બીજી તરફ, ટેકનોલૉજી ક્ષેત્રની કંપનીઓ પોતાની સામેના પક્ષપાતી વલણના આરોપોને સંપૂર્ણપણે નકારી કાઢે છે.

પરંતુ એક વાત નક્કી છે કે ઘણી કંપનીઓએ મૉડરેશનની પ્રક્રિયા અંગે ગંભીરતા દેખાડવાનું શરૂ કરી દીધું છે. (મૉડરેશનનો હેતુ સોશિયલ મીડિયા પ્લૅટફૉર્મ પર પ્રકાશિત થતી સામગ્રીમાં નિયમો પ્રમાણે પસંદગી કરવાનો છે)

આ પ્રક્રિયામાં આ કંપનીઓ એ મુદ્દા સામે ઝૂઝી રહી હતી જેનો સામનો અખબારના સંપાદકે દરરોજ કરવો પડે છે. ઉદાહરણ તરીકે તેમણે શું છાપવું જોઈએ અને શું ન છાપવું જોઈએ.

આકરા સવાલો

ગયા બુધવારે ફેસબુક, ટ્વિટર અને ગૂગલના વરિષ્ઠ અધિકારીઓએ સૅનેટ સમિતિ સામે હાજર થઈને પોતાની સામે થયેલા આરોપો અંગે રાજનેતાઓને જવાબ આપવા પડ્યા હતા.

ટ્વિટરના સંસ્થાપક જેક ડોર્સીએ પોતાની કંપનીની એક નીતિ અંગે આકરા સવાલોના જવાબ આપવા પડ્યા હતા જેના હેઠળ ટ્વિટર કોઇ પોસ્ટને 'ખોટી માહિતી' તરીકે લેબલ કરે છે અથવા તેને પોતાની સાઇટ પરથી હઠાવી દે છે.

ડોર્સીને પૂછવામાં આવ્યું કે ટ્વિટરે કયા આધારે મેલ-ઇન બૅલેટ્સની સુરક્ષા અંગે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પની એક પોસ્ટને લેબલ કરી હતી જ્યારે ઈરાનના આયાતુલ્લાહ અલી ખૌમેનીની પોસ્ટ્સની સામે કોઈ પગલાં ન લેવાયાં, જેમાં તેમણે ઇઝરાયલ વિરુદ્ધ હિંસાનો ઉપયોગ કરવાની ધમકી આપી હતી.

ડોર્સી પર એ જણાવવા માટે પણ દબાણ કરવામાં આવ્યું કે તેમણે શેના આધારે ઈરાનના નેતાના ટ્વિટ્સને 'સૈન્ય ધમકી' ગણી જેના કારણે...


માર્ક ટ્વેને આવું કહ્યું હોય એ શક્ય છે, કેમ કે તેમનું ફેફસાના કૅન્સરથી જ મોત થયું હતું.

એક સમાજ તરીકે નિકોટીન, શરાબ અને ડ્રગ્સ જેવા નશીલા પદાર્થોનાં વ્યસનને આપણે સ્વીકારી લીધું છે. તેનાથી થનારા નુકસાનને પણ આપણે સ્વીકારી લીધું છે.

પરંતુ સેક્સની લતની વાત આવે ત્યારે નિષ્ણાતો જુદીજુદી વાતો કરે છે. કેટલાકનું માનવું છે સેક્સ પણ એક વ્યસન બની શકે છે, જ્યારે કેટલાક તેનો ઇનકાર કરે છે.

સેક્સની લતને હજી બીમારી માનવામાં આવતી નથી અને તેથી તેની સારવાર માટે કેટલા લોકોએ ડૉક્ટરની મદદ લીધી, એ અંગે કોઈ સત્તાવાર આંકડા ઉપલબ્ધ નથી.

પોર્ન અને સેક્સની લત લાગી ગઈ હોય તેવા લોકોની મદદ માટે તૈયાર થયેલી એક વેબસાઇટે બ્રિટનમાં 21 હજાર લોકોનો સર્વે કર્યો હતો. 2013 પછી આ લોકોએ મદદ માટે આ વેબસાઇટનો સંપર્ક કર્યો હતો.

તેમાંથી 91 ટકા પુરુષો હતા અને આ પૈકી માત્ર 10 લોકોએ પોતાની આ મુશ્કેલી દૂર કરવા ડૉક્ટરની સલાહ લીધી હતી.

નિષ્ણાતો શું માને છે

2013માં સેક્સની લતને 'ડાયગ્નોસ્ટિક સ્ટૅટિસ્ટિકલ મૅન્યુઅલ ઑફ મૅન્ટલ ડિસૉર્ડર્સ' (ડીએસએમ)માં સમાવી લેવા માટે વિચાર કરાયો હતો.

જોકે જરૂરી પુરાવાના અભાવે એવું ન થયું. અમેરિકા અને બ્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રિટનમાં ડીએસએમના આંકડાને નિદાન માટે એક મહત્ત્વનું માધ્યમ ગણવામાં આવે છે.

હવે વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા દ્વારા પ્રગટ થતા 'મેન્યુઅલ ઇન્ટરનેશનલ ક્લાસિફિકેશન ઑફ ડિસીઝ'માં વારંવાર જાતીય સંબંધોની વૃત્તિને (કમ્પલ્ઝીવ ડિસૉર્ડરને) સમાવવા માટે પણ વિચાર થઈ રહ્યો છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

નવા પુરાવા સામે આવ્યા તે પછી જુગાર રમવાની લત અને ખાતા રહેવાની આદતને પણ 2013માં બીમારીના સ્વરૂપે નોંધવામાં આવી છે.

અત્યાર સુધી જુગાર રમવાની વાતને કમ્પલ્ઝીવ બિહેવિયર જ માનવામાં આવતું હતું.

થેરપીસ્ટ્સ હવે માનવા લાગ્યા છે કે સેક્સની લતને પણ બીમારી તરીકે સમાવી શકાય તેમ છે.

દિમાગમાં જાગતી ઉત્તેજના

એક સંશોધનથી જાણવા મળ્યું કે જ્યારે સેક્સની લત ધરાવતી વ્યક્તિ પોર્ન જુએ છે, ત્યારે તેના મગજમાં એવી જ ગતિવિધિ થાય છે, જે કોઈ ડ્રગ્સના બંધાણીના મગજમાં ડ્રગ્સ જોઈને થતી હોય.

કોઈ વ્યક્તિને સેક્સની લત લાગી છે કે કેમ તે નક્કી કરવાનો આધાર તમે કોને વ્યસન ગણો છો તેના પર રહેલો છે.

સત્તાવાર રીતે તેની કોઈ વ્યાખ્યા હજી નક્કી થઈ નથી.

ઓપન યુનિવર્સિટીના માનદ પ્રોફેસર ડૉ.ફ્રેડરિક ટોએટ્સ કહે છે, "શારીરિક રીતે કોઈ વસ્તુ પર આપણે નિર્ભર હોઈએ અને તે ન મળે ત્યારે તેનાથી હાની થાય તેને આપણે લત ગણતા હોઈએ છીએ, તો પછી સેક્સ કોઈ લત નથી."

જોકે તેઓ પણ માને છે કે આની એક વ્યાપક વ્યાખ્યા નક્કી કરવી જરૂરી છે.

ડૉ. ટોએટ્સ કહે છે કે કોઈ પણ વ્યસન બે રીતે ઓળખી શકાય છે. પહેલું આનંદ અથવા બદલામાં કશુંક મળવાની ઇચ્છા અને બીજું તેવો વ્યવહાર કરવાને કારણે થતી વિમાસણ.

કશુંક મળશે તેની જે તીવ્ર ઇચ્છા હોય છે તેના કારણે જ તે કમ્પલ્ઝીવ બિહેવિયરથી અલગ પડે છે. જોકે બંનેમાં ખાસ કોઈ ભેદ નથી.

ડૉ. ટોએટ્સ કહે છે, "વ્યસની હંમેશાં ટૂંકા ગાળાનો લાભ જુએ છે, પછી ભલે તેને લાંબા ગાળે નુકસાન થવાનું હોય."

"તેનાથી વિપરિત ઑબ્સેસિવ કમ્પલ્ઝીવ ડિસૉર્ડરનો શિકાર બનેલા લોકો મજા ના આવતી હોય તો પણ અમુક પ્રકારની વર્તણૂક કરતા રહે છે.''

જોકે આનંદ મેળવવાની ઇચ્છા આપણા સૌમાં હોય છે, તો પછી લાભપ્રાપ્તિની ઇચ્છા અને લતમાં શું ફરક છે?

મનોવિજ્ઞાની ડૉ. હેરિયટ ગેરૉડ માને છે કે કોઈ પણ વર્તન ત્યારે વ્યસનમાં બદલી ગયેલું ગણાય, જ્યારે તેની ઇચ્છા એટલી તીવ્ર થઈ ગઈ હોય કે તેના ખાતર વ્યક્તિ આસપાસના લોકોને નુકસાન પણ પહોંચાડી શકે.

જુગાર રમવો અને વધારે પડતા આહારને બીમારી માનવામાં આવી છે, પણ સેક્સને લત તરીકે સ્વીકારાઈ નથી, કેમકે તે બહુ...


માર્ચ 2015માં જમ્મુ-કાશ્મીરમાં જ્યારે વિરોધી વિચારધારાવાળી ભાજપ અને પીડીપીએ મળીને સરકાર બનાવી તો એને લોકતંત્રમાં એક નવા પ્રયોગ તરીકે જોવાઈ.

જૂન 2018માં આ ગઠબંધન તૂટ્યું અને રાજ્ય ફરી એક વાર રાજ્યપાલના શાસનમાં જતું રહ્યું. ડિસેમ્બર 2018માં અહીં રાષ્ટ્રપતિશાસન લાગુ પાડી દેવાયું હતું.

એક તરફ જમ્મુ-કાશ્મીરમાં ચૂંટણી કરાવવા અને નવી સરકારની રચનાની માગ ઊઠી રહી હતી અને બીજી તરફ દિલ્હીમાં કોઈ અલગ જ પટકથા લખવામાં આવી રહી હતી.

પછી અચાનક 5 ઑગસ્ટ, 2019ના દિવસે કેન્દ્ર સરકારે જમ્મુ-કાશ્મીરના બંધારણીય વિશેષાધિકારને સમાપ્ત કરી એને બે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં વહેંચી દીધું.

રાજનીતિમાં સક્રિય નેતાઓની ધરપકડ કરી તેમને નજર બંધ કરી સખત લૉકડાઉન લાગુ કરી દેવાયું.

પાંચ ઑગસ્ટ પછી જમ્મુ-કાશ્મીર રાજ્ય ન રહ્યું પણ બે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ બની ગયા. જેનું શાસન દિલ્હીથી નિયુક્ત પ્રતિનિધિ ચલાવી રહ્યા છે. વિધાનસભાનું અસ્તિત્વ નથી એટલા માટે રાજનીતિનું કોઈ કેન્દ્ર જ બચ્યું નથી.

એક વર્ષ પછી એ સવાલ ઊઠી રહ્યો છે કે કાશ્મીરમાં લોકતંત્ર બચ્ચું પણ છે કે નહીં? લોકતંત્રનો અર્થ હોય છે જનતાનું શાસન એટલે કે જનતા પોતાના વિશે નિર્ણ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ય લે છે, જનપ્રતિનિધિને ચૂંટે છે, જેઓ કાયદા બનાવે છે અને સરકાર ચલાવે છે.

કાશ્મીરનાં વરિષ્ઠ પત્રકાર અને કાશ્મીર ટાઇમ્સ અખબારના કાર્યકારી સંપાદક અનુરાધા ભસીન માને છે કે કાશ્મીરમાં લોકતંત્ર હવે અંતિમ શ્વાસ લઈ રહ્યું છે અને રાજકીય પ્રક્રિયા સંપૂર્ણ રીતે અટકી ગઈ છે.

નેતા કેદ, રાજકારણમાં સન્નાટો

અનુરાધા ભસીનનું માનવું છે કે પાછલા એક વર્ષમાં કાશ્મીરમાં બિલકુલ સન્નાટો રહ્યો.

એ પછી કેટલાક લોકોએ ધીમે-ધીમે બોલવાનું શરૂ કર્યું છે, પરંતુ મુખ્ય ધારાના રાજકારણમાંથી હિન્દુસ્તાનના લોકતંત્રમાં વિશ્વાસ રાખવાવાળા રાજકીય લોકો અત્યાર સુધી અટકાયતમાં છે અથવા તેમને નજરબંધ રાખવામાં આવ્યા છે.

તેઓ કહે છે, "કેટલાકને બોલવાની મંજૂરી છે, કેટલાકને બોલવાની મંજૂરી નથી. જેમને બોલવાની મંજૂરી છે તે પણ મર્યાદિત છે. જે મુખ્ય મુદ્દો છે કાશ્મીરમાંથી અનુચ્છેદ 370 હઠાવવાનો, એના ઉપર કોઈ વાત થઈ નથી રહી."

"જ્યાં સુધી રાજકીય અભિવ્યક્તિ પર રોક રહેશે એનો વિસ્તાર સીમિત રહેશે. કેટલાક લોકોને અમુક જ મુદ્દાઓ પર બોલવાની છૂટ રહેશે, તો લોકતંત્ર કેવી રીતે જીવિત રહેશે? જો આવી જ સ્થિતિ રહે છે, તો ક્યાંયથી રાજનૈતિક પ્રક્રિયાના શરૂ થવાની આશા નજર નથી આવતી."

શ્રીનગરમાં બીબીસી સંવાદદાતા રિયાઝ મસરુરનું પણ એ જ કહેવું છે કે કાશ્મીરના સૌથી મોટા મુદ્દા પર જ વાત થઈ નથી શકતી તો પછી રાજનીતિ અથવા લોકતંત્રના શું અર્થો છે?

રિયાઝ કહે છે, "કાશ્મીરમાં રાજનીતિનો જે સૌથી મોટો મુદ્દો રહ્યો છે, જમ્મુ-કાશ્મીરના બંધારણીય વિશેષાધિકારનો તેની હવે કોઈ વાત કરી જ નથી શકતું."

"5 ઑગસ્ટ, 2019ના દિવસે એવું થયું, જેમ કે એક ઇમારતને સંપૂર્ણ રીતે પાડી નાખી હોય. સ્વાયત્તતા અથવા એક રીતે ભારતીય સંઘ હેઠળ જમ્મુ-કાશ્મીરનો વિશેષ દરરજો યથાવત્ રાખવો તે જ કાશ્મીરની રાજનીતિનો સૌથી મોટો મુદ્દો રહ્યો છે."

આવી સ્થિતિમાં કેવી રીતે બચશે લોકતંત્ર?

રિયાઝ કહે છે કે કાશ્મીરના મોટા નેતા આ મુદ્દા પર જ રાજનીતિ કરતા રહ્યા છે અને જ્યારે વિશેષ અધિકાર સમાપ્ત થઈ ગયો તો તમામ મોટા નેતાઓને સંપૂર્ણ રીતે ચૂપ કરી દેવાયા હતા.

તેઓ કહે છે કે "એમને ક્યાં તો નજરબંધ કરી દેવાયા અથવા અટકાયતમાં લઈ લેવાયા હતા. કેટલાકને જેલમાં પણ રાખવામાં આવ્યા હતા."

તેઓ કહે છે, "કાશ્મીરનો વિશેષાધિકાર સમાપ્ત કરી દેવાયો અને અહીંયાંના નેતા એનો વિરોધ પણ ન કરી શક્યા. એમની પાસેથી બૉન્ડ ભરાવી લેવાયા. કહેવાયું કે આ મુદ્દા ઉપર વાત ન કરે."

"આવી પરિસ્થિતિમાં કોણ...


માર્ચ ત્રણ દિવસ પહેલાં પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીરની રાજધાની મુઝફ્ફરાબાદથી શરૂ થઈ હતી.

ભારતે બે મહિના પહેલાં જમ્મુ-કાશ્મીરનો વિશેષ દરજ્જો સમાપ્ત કરીને ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરમાં સખત પ્રતિબંધો લાદ્યા હતા. જેના વિરોધમાં આ માર્ચ કાઢવામાં આવી છે.

આ માર્ચ જમ્મુ-કાશ્મીર લિબરેશન ફ્રંટ (જેકેએલએફ)ના નેજા હેઠળ કાઢવામાં આવી છે. જેકેએલએફ એ જ ફ્રંટ છે, જેણે કાશ્મીરમાં સશસ્ર ઉગ્રવાદની શરૂઆત કરી હતી.

કાશ્મીરમાં ઉગ્રવાદનો આરંભ

વાત 80ના દશકના ઉત્તરાર્ધની છે. આ એ સમયે હતો જ્યારે કાશ્મીરને ભારતમાંથી આઝાદ કરાવવા માટે વિરોધપ્રદર્શનો અને રાજકીય ચળવળો તેજ થઈ ગઈ હતી.

અત્યાર સુધી જે વિરોધપ્રદર્શનો ચાલી રહ્યાં હતાં તે હવે હિંસક બની રહ્યાં હતાં અને આઝાદી માટેની કાશ્મીરીઓની માગમાં હિંસા ઉમેરાઈ રહી હતી.

આવામાં વર્ષ 1987માં રાજ્યમાં ચૂંટણી યોજાઈ અને કાશ્મીરીઓના પ્રાદેશિક પક્ષોના ગઠબંધન 'મુસ્લિમ યુનાઇટેડ ફ્રંટ'ને વિજયની આશા બંધાઈ.

જોકે, જ્યારે પરિણામ આવ્યાં ત્યારે તેમની આશા પર પાણી ફરી વળ્યાં અને હજારો કાશ્મીરી યુવાનો નિરાશાના ગર્તમાં જઈ પડ્યા. ભણેલાગણેલા યુવાનોનો પણ ચૂંટણીપ્રક્રિયા પરથી વિશ્વાસ ઊઠી ગયો.
... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

આવા જ કેટલાક યુવાનો નિયંત્રણ-રેખા પાર કરીને પાકિસ્તાનમાં પ્રવેશ્યા અને તેમણે ભારત વિરુદ્ધ શસસ્ત્ર લડાઈનાં મંડાણ કર્યાં.

એ આગમાં પાકિસ્તાનની જાસૂસી સંસ્થા ઇન્ટર-સર્વિસિ ઇન્ટેલિજન્સ (આઈએસઆઈ)એ ઘી હોમ્યું.

આઈએસઆઈએ આ યુવાનોને પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીરમાં તાલીમ આપી તથા ભારતીય સૈન્ય વિરુદ્ધ લડવા હથિયાર પૂરાં પાડ્યાં.

આ યુવાનો ભારતીય પ્રશાસિત કાશ્મીરમાં પ્રવેશ્યા અને એ સાથે જ અહીંની શાંતિ ખોરવવાની શરૂઆત થઈ.

વર્ષ 1988માં મોટા પાયે ભારત વિરુદ્ધ પ્રદર્શનો કરાયાં અને તેને પગલે એટલા જ મોટા પ્રમાણમાં કાશ્મીરમાં કર્ફ્યુ લાદી દેવાયો.

આ વાતના એક વર્ષ બાદ જુલાઈ 1989માં શ્રીનગરમાં ટેલિગ્રાફના કાર્યાલયને ઉગ્રવાદીઓએ બૉમ્બથી ઉડાવી દીધું.

એના એક વર્ષ બાદ કાશ્મીરના અગ્રણી મુલ્લા મિરવાઈઝ મૌલવી ફારૂકની હત્યા કરાઈ અને તેમના જનાજામાં 20 હજાર જેટલા કાશ્મીરઓ એકઠા થયા.

પરિસ્થિતિ કાબૂ બહાર જતાં જોઈ ભારતીય સુરક્ષા દળોએ ગોળીબાર કર્યો, જેમાં 20 કાશ્મીરીઓનાં મોત થયાં અને એ સાથે જ કાશ્મીરના લોહિયાળ પ્રકરણનો આરંભ થયો.

જમ્મુ-કાશ્મીર લિબરેશન ફ્રંટે (જેકેએલએફ) આ હિંસક ચળવળની આગેવાની લીધી અને ભારત અને પાકિસ્તાન બન્નેમાંથી આઝાદીની માગ કરી.

'અન્ડરસ્ટેન્ડિંગ કાશ્મીર ઍન્ડ કાશ્મીરીઝ' નામના પુસ્તકમાં જેકેએલએફની ઓળખ આપતાં ઉપરોક્ત શબ્દો ક્રિસ્ટોફર સ્નીડને લખ્યા છે.

જમ્મુ કાશ્મીર લિબરેશન ફ્રંટ

કાશ્મીરી વિદ્વાન ફારૂખ ફહીમ પોતાના શોધનિબંધ 'મૂવમૅન્ટ ઇન પ્રોટેસ્ટ : અ સ્ટડી ઑફ જમ્મુ ઍન્ડ કાશ્મીર લિબરેશન ફ્રંટ'માં લખે છે કે 'જમ્મુ ઍન્ડ કાશ્મીર પ્લૅબિસાઇટ'ની જ એક શાખ તરીકે જેકેએલએફની સ્થાપના અમનુલ્લા ખાન અને મકબૂલ ભટે 60ના દશકમાં કરી હતી.

80નો દાયકો આવતાંઆવતાં જેકેએલએફે કાશ્મીરીઓમાં આઝાદીની માગ બુલંદ કરવાનું કામ કરી દીધું હતું.

જેકેએલએફ ભારત અને પાકિસ્તાન એમ બન્ને દેશોમાંથી કાશ્મીરની આઝાદીની માગ કરતું હતું.

આ એ જ સમય હતો કે જ્યારે ફ્રંટના હાલના અધ્યક્ષ યાસીન મલિકે પણ પોતાની રાજકીય કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી.

મલિક એ વખતે યુવાનોના દળ ઇસ્લામિક સ્ટુડન્ટ લીગની આગેવાની કરતા હતા.

તેઓ 1987માં યોજાયેલી ચૂંટણી દરમિયાન કૉંગ્રેસ-નેશનલ કૉન્ફરન્સના ગઠબંધન વિરુદ્ધ મુસ્લિમ યુનાઇટેડ ફ્રંટના ઉમેદવાર મહમદ યુસૂફ શાહનો પ્રચાર કરતા હતા.

કાશ્મીરીઓને આશા હતી કે પ્રાદેશિક મુસ્લિમ પક્ષોનું ગઠબંધન એવું 'યુનાઇટેડ મુસ્લિમ ફ્રંટ' ચૂંટણી જીતી જશે. યુસૂફ શાહ તો...


માર્ચ મહિનામાં ઇન્ડિયન પ્રીમિયર લીગની ટી-20 ક્રિકેટ ટુર્નામેન્ટ યોજાવાની હતી પરંતુ કોરોનાના કહેરને કારણે તે શક્ય બન્યું નહીં. જોકે ભારતીય ક્રિકેટ બૉર્ડ આખરે લીગનું આયોજન કરીને જ માન્યું.

આખરે હવે આજ સાંજથી વિશ્વની સૌથી અમીર ક્રિકેટ લીગ એટલે કે આઈપીએલનો પ્રારંભ થઈ રહ્યો છે.

53 દિવસ ચાલનારી આ ટુર્નામેન્ટમાં આઠ ટીમ ભાગ લેશે અને 60 મુકાબલાને અંતે તમામનો ટાર્ગેટ એક જ હશે આઈપીએલ ટ્રૉફી.

લૉકડાઉનને કારણે ઘણી સમસ્યાઓ નડી હતી પરંતુ તે તમામનો સામનો કરીને હવે દુનિયાભરના ચુનંદા ક્રિકેટર યુનાઇટેડ આરબ અમિરાત (UAE) પહોંચી ગયા છે, જ્યાં શનિવારે સાંજે રોહિત શર્માની ચૅમ્પિયન ટીમ મુંબઈ ઇન્ડિયન્સ પૂર્વ ચૅમ્પિયન અને લોકપ્રિય સુકાની મહેન્દ્રસિંહ ધોનીની ટીમ ચેન્નાઈ સુપર કિંગ્સ સામે ટકરાશે.

7.30 કલાકે મૅચનો પ્રારંભ

આગામી 53 દિવસમાં આઠ ટીમ વચ્ચે 60 મુકાબલા ખેલાશે અને તેમાં વિશ્વભરમાંથી શ્રેષ્ઠ બૅટ્સમૅન અને બૉલરો ભાગ લેશે. સંખ્યાબંધ રેકૉર્ડ તૂટશે તો કેટલાય નવાં રેકૉર્ડ સર્જાશે.

એક તરફ ઇન્ટરનેશનલ ક્રિકેટમાંથી નિવૃત્ત થઈ ગયેલ મહેન્દ્રસિંહ ધોની છે, જે આજે પણ એટલા જ ખતરનાક સુકાની છે.

તો બીજી તરફ આક્રમક સ્વભા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

વનો વિરાટ કોહલી બૅંગલુરુની ટીમને પહેલી વાર ટાઇટલ અપાવવા આતુર છે.

રોહિત શર્મા મુંબઈની ટીમનું ટાઇટલ ડિફેન્ડ કરવા સજ્જ છે અને તેની પાસે જસપ્રીત બુમરાહ જેવો ખતરકનાક બૉલર છે.

આ ઉપરાંત મુંબઈની ટીમ પાસે પોલાર્ડથી લઈને હાર્દિક પંડ્યા જેવા શક્તિશાળી ખેલાડીઓ છે.

પ્રેક્ષકો વિનાના શેખ જાયેદ સ્ટેડિયમમાં શનિવારે પ્રથમ મુકાબલો યોજાશે ત્યારે તેનું સૌથી મોટું આકર્ષણ સંખ્યાબંધ ક્રિકેટર્સનું પુનરાગમન રહેશે.

આ ઉપરાંત આ વખતની આઈપીએલ માત્ર ટીવી ઇવેન્ટ બનીને રહી જવાની છે, તેમ છતાં બીસીસીઆઈને આર્થિક રીતે જરાય નુકસાન થવાનું નથી.

બીસીસીઆઈને આ ટી-20 ક્રિકેટ લીગથી લગભગ 4000 કરોડ રૂપિયાની આવક થવાનો અંદાજ છે.

આ ખેલાડીઓ પર સૌની નજર

આગામી 53 દિવસ સુધી ધોનીની ચેન્નાઈ સુપર કિંગ્સ, રોહિતની મુંબઈ ઇન્ડિયન્સ, કોહલીની રોયલ ચૅલેન્જર્સ બેંગલુરુ અને લોકેશ રાહુલની કિંગ્સ ઇલેવન પંજાબ તો શ્રેયસ ઐય્યરની દિલ્હી કૅપિટલ્સ આકર્ષણ જમાવશે.

આઈપીએલનું આયોજન પહેલી વાર વિદેશમાં થઈ રહ્યું નથી. અગાઉ 2009 અને 2014માં પણ આ ઇવેન્ટ વિદેશમાં યોજાઈ હતી પરંતુ બંને વખત લોકસભાની ચૂંટણીને કારણે આમ બન્યું હતું જ્યારે આ વખતનું કારણ કોરોનાની મહામારી છે.

આવી જ રીતે આ ટુર્નામેન્ટ રમતની રીતે પણ આકર્ષક છે કેમ કે તેમાં એક સાથે ડેવિડ વૉર્નર અને ક્રિસ ગેઇલની આક્રમક બેટિંગ જોવા મળી શકે છે, તો રોહિત શર્મા, પોલાર્ડ કે હાર્દિક પંડ્યાને સાથે રમતા નિહાળી શકાશે.

અહીં વિરાટ કોહલી અને ડી વિલિયર્સ વચ્ચે જંગી ભાગીદારી પણ નોંધાઈ શકે છે તો વિશ્વના બે મોખરાના બૉલર ટ્રેન્ટ બૉલ્ટ અને જસપ્રીત બુમરાહ સામસામે છેડેથી બૉલિંગ કરતાં હોય એવો નજારો પણ જોવા મળી શકે છે.

ટુર્નામેન્ટના લગભગ એક મહિના અગાઉ અમિરાત પહોંચી ગયેલી વિવિધ ટીમના ખેલાડીઓ હવે રમવા માટે સજ્જ થઈ ગયા છે.

ચેન્નાઈ સુપર કિંગ્સના બે ક્રિકેટર સહિત 13 સદસ્યને કોરોના પૉઝિટિવ આવ્યો હતો. સુરેશ રૈના દુબઈથી પરત આવી ગયા હતા, તો હરભજન સિંઘે તો દુબઈ જવાનું જ ટાળ્યું હતું.

આ તમામ સંજોગો છતાં ધોનીની ટીમ આકરી મહેનત કરી રહી છે અને તેમને આ વખતના ટાઇટલ માટે ફૅવરિટ ટીમમાં ગણવામાં આવે છે.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


માર્ચ મહિનામાં લૉકડાઉન શરૂ થયું ત્યારથી ગુજરાતમાં શાળાઓ બંધ છે.

કેન્દ્ર સરકારે અનલૉક 5 અંગે જાહેરાત કરી ત્યારે કહ્યું હતું કે 15 ઑક્ટોબર પછી રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો શાળાઓ ખોલવા અંગે નિર્ણય લઈ શકે છે પરંતુ ગુજરાતમાં હજી શાળાઓ ખોલવા અંગે કોઈ નિર્ણય લેવાયો નથી.

અગાઉ ગુજરાત સરકારે કહ્યું હતું કે કોરોના સંક્રમણ વધી રહ્યું છે એટલે દિવાળી વૅકેશન પછી સ્કૂલો ખૂલી શકે છે.

જોકે ઑક્ટોબરના પ્રથમ બે અઠવાડિયાંમાં કોરોનાના દરરોજ આવનારા નવા કેસોની સંખ્યામાં સતત ઘટાડો નોંધાયો છે. 19 ઑક્ટોબરે તો ગુજરાતમાં 900ની આસપાસ નવા કેસ આવ્યા હતા.

શિક્ષણમંત્રી ભૂપેન્દ્રસિંહ ચુડાસમાએ કહ્યું છે કે શાળાઓ ખોલવાનો નિર્ણય લેતાં પહેલાં વાલીઓ, વિદ્યાર્થીઓ, શાળાના માલિકો, શિક્ષકો, અને પ્રમુખ શિક્ષણવિદોની સલાહ લેવામાં આવશે.

એક તરફ સ્કૂલના સંચાલકો શાળા ખોલવાને લઈને આત્મવિશ્વાસ દાખવી રહ્યા છે તો આરોગ્ય નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે કોરોના મહામારી વચ્ચે સ્કૂલો ખોલતા પહેલાં જરૂરી તૈયારીઓ કરવા માટે સ્કૂલોને સમય આપવો જોઈએ અને સરકારે પણ તૈયારી કરવી પડે.

અન્ય રાજ્યો જેમકે પંજાબ, ઉત્તર પ્રદેશ અને સિક્કિમમાં શાળાઓ 19 ઑક્ટોબ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રે ખોલી દેવામાં આવી છે. જોકે ધોરણ 9થી 12ના વિદ્યાર્થીઓને જ શાળાએ બોલાવવામાં આવે છે.

ત્યારે ભારતમાં અનલૉક-4માં સપ્ટેમ્બર મહિનામાં આસામ, બિહાર, તમિલનાડુ જેવા રાજ્યોમાં આંશિક રૂપે શાળા ખોલવામાં આવી હતી.

વાલીઓ અને વિદ્યાર્થીઓ શાળા ખૂલવા માટે તૈયાર છે?

ધોરણ 10 અને 12માં ભણતા વિદ્યાર્થીઓ જે બોર્ડની પરીક્ષાની તૈયારી કરી રહ્યા છે તેમનાં પર બેવડો માર પડી રહ્યો છે.

બૉર્ડની પરીક્ષાની તૈયારી માટે ધોરણ 10 અને 12ના વિદ્યાર્થીઓ આ વર્ષે ઑનલાઇન અભ્યાસ પર જ નિર્ભર થયા છે.

અમદાવાદનાં ભ્રાન્તિબેન દેસાઈના બે પુત્રો છે, મોટો પુત્ર દસમાં ધોરણમાં ભણે છે. તેમનું કહેવું છે કે અમે બાળકોને સ્કૂલે મોકલવાનું રિસ્ક લેવા માગતા નથી. બધા બાળકો સ્કૂલે જઈને તમામ નિયમો 100 ટકા પાળે એવું થતું નથી હોતું. અને જો કોઈ બીમાર થાય તો જવાબદારી કોણ લેશે?"

"હવે જો ડિસેમ્બરની નજીક સ્કૂલો ખૂલે તો વર્ષ પૂરું થવામાં કેટલો સમય રહેશે. પ્રીલિમ અને પછી બૉર્ડ પરીક્ષા નજીક આવે ત્યારે તૈયારી માટે વિદ્યાર્થીઓને ઘરે અભ્યાસનો સમય જોશે. એટલે જો સ્કૂલ ફી માટે જ શાળા ખોલવાની વાત થતી હોય તો બૉર્ડ પરીક્ષામાં બેસવા માટે ફી તો વાલીઓ ભરવાના જ છે, ભલે પછી ઑનલાઇન સ્કૂલ ચાલતી રહે."

વાલીઓ માટે જ નહીં કેટલાક વિદ્યાર્થીઓમાં પણ મૂંઝવણની સ્થિતિ છે.

ગાંધીનગરમાં સીબીએસઈ બૉર્ડની એક શાળા પોદ્દાર સ્કૂલમાં ધોરણ 12માં અભ્યાસ કરતાં હેમા સત્યપ્રકાશે બીબીસી સાથે વાત કરતા કહ્યું કે વિજ્ઞાનના વિષયોમાં પ્રૅક્ટિલ્સની તાલીમ ઑનલાઇન લેવી અસરકારક નથી. જો થોડા દિવસ માટે સ્કૂલ ખોલી દેવામાં આવે તો અમને પરીક્ષામાં લાભ થશે.

તેમનું કહેવું છે કે ગુજરાત બૉર્ડના વિદ્યાર્થીઓ માટે બૉર્ડની પરીક્ષા ખસેડીને માર્ચ 2021ની જગ્યાએ મે 2021માં યોજવામાં આવશે પરંતુ અમને કોઈ સ્પષ્ટતા ન મળતાં અમે મૂંઝવણમાં છીએ કે અમને શાળાઓ ખૂલ્યા પછી કેટલો સમય તૈયારી માટે મળશે. જો પૂરતો સમય ન મળે તો જે સરખી રીતે નહીં સમજાયું હોય એના માટે ભવિષ્યમાં ઉચ્ચ સ્તરના કોર્સમાં અમને મુશ્કેલી વેઠવી પડશે.

હેમા ઇચ્છે છે કે જલદી શાળા ખોલવાનો નિર્ણય લેવામાં આવે.

તેઓ કહે છે કે ઑનલાઇન અભ્યાસમાં પરીક્ષાની તૈયારી કેવી થઈ છે એ તો ખબર નથી પરંતુ એ ખરૂં કે દરરોજના ઑનલાઇન ક્લાસ, ટ્યુશન અને પોતાની પ્રૅક્ટિસ કરતાં કલાકો સુધી કમ્પ્યુટર કે ફોન પર કામ કરવું પડે છે. નોટ્સ પણ ઑનલાઇન હોય છે. આંખ, માથા અને કમરનો દુખાવો થવા જેવી સમસ્યા આવી રહી છે.

તેઓ કહે છે...


માર્ચથી રાજ્યમાં સતત કોરોનાના કેસોમાં વધારો જોવા મળી રહ્યો છે.

એક માર્ચથી રાજ્યમાં સતત કોરોનાના કેસ વધી રહ્યા છે. કોરોના વાઇરસના કેસમાં વધારો થવાના કારણે માત્ર એક મહિનામાં રાજ્યનો રિકવરી રેટ 6.34 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે.

ગુજરાત હાઈકોર્ટે અવલોક્યું હતું કે રાજ્યમાં 'મેડિકલ ઇમર્જન્સી જેવી સ્થિતિ' હોય તેમ લાગે છે અને લોકોને ભારે હાલાકીનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે.

મુખ્ય ન્યાયાધીશ વિક્રમનાથે કહ્યું કે ઝાયડસ હૉસ્પિટલની બહાર દોઢ કિલોમિટર લાંબી લાઇન લાગે છે. મને એ નથી સમજાતું કે કોઈ નર્સિંગ હૉસ્પિટલને દવા કેમ ન મળી શકે?

આ પહેલાં ગત મંગળવારે પણ આ મુદ્દે હાઈકોર્ટમાં સુનાવણી થઈ હતી, જેમાં રાજ્યમાં કોવિડના વધતા કેસને નિયંત્રણમાં લેવા તથા તેના વ્યવસ્થાપન વિશે કેટલાંક સૂચનો કરવામાં આવ્યાં હતાં.

એક મહિનામાં કેસ આઠગણા થયા

ગુજરાતના ઘણાં જિલ્લાઓમાં દરરોજ મોટા પ્રમાણમાં કોરોના વાઇરસના કેસ સામે આવી રહ્યા છે

પાછલા એક માસની આરોગ્ય અને પરિવારકલ્યાણ વિભાગની પ્રેસ રિલીઝ જોઈએ તો ખ્યાલ આવશે કે રાજ્યમાં કોરોના વાઇરસના કેસ આઠગણા થયા છે. કેસ વધવાની સીધી અસર રિકવરી રેટ પર પડી છે અને સાથે મૃત્યુઆંક પણ વધ્યો છે.
... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

પ્રેસ રિલીઝ અનુસાર 12 માર્ચે ગુજરાતમાં કોરોના વાઇરસના 710 નવા કેસ નોંધાયા હતા અને રાજ્યમાં ઍક્ટિવ દરદીઓની સંખ્યા 4006 હતી. રિકવરી રેટ 96.95 ટકા હતી.

12 એપ્રિલે રાજ્યમાં 6021 નવા કેસ સામે આવ્યા છે અને ઍક્ટિવ કેસની સંખ્યા 30680 છે. રિકવરી રેટ 89.95 ટકા છે.

એક મહિના અગાઉ કોરોના વાઇરસના કારણે અમદાવાદ અને સુરતમાં એક-એક વ્યક્તિનું મૃત્યુ થયું હતું. જો મહિના બાદની સ્થિતિ જોવામાં આવે તો રાજ્યમાં 55 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે.

રાજ્યના ઘણા જિલ્લાઓમાં દમોટા પ્રમાણમાં કોરોના વાઇરસના કેસ સામે આવી રહ્યા છે, ત્યારે માર્ચના ત્રીજા અઠવાડિયા સુધી રાજ્યના 17 જિલ્લા એવા હતા જ્યાં રોજના પાંચ અથવા એથી ઓછા કેસ નોંધાયા છે.

'ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ પબ્લિક હેલ્થ'ના નિદેશક ડૉ. દિલીપ માવળંકર કહે છે, "કેસ વધી રહ્યા છે, તેના કારણે રિકવરી રેટ ઘટી રહ્યો છે અને રોગચાળો વધી રહ્યો છે."

"રિકવરી રેટ ઓછો હોય એટલે તેનો અર્થ એ થયો કે કોરોના વાઇરસના કારણે મૃત્યુમાં વધારો થયો છે."

"સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગ ભુલાઈ ગયું છે. રેમડેસિવિર લેવા માટે લોકો લાંબી લાઇનો લગાવી રહ્યા છે, જે બહુ ગંભીર પરિસ્થિતિ છે."

રાજકોટમાં વૅક્સિન માટે અનોખી સ્કિમ, રસી મૂકાવો અને મેળવો સોનાની ચૂની

માવળંકર કહે છે, "પ્રથમ લહેર કરતાં બીજી લહેર ત્રણગણી ઝડપથી ફેલાઈ રહી છે, જેના કારણે લોકોએ બિનજરૂરી બહાર નીકળવાનું ટાળવું જોઈએ."

તેઓ કહે છે કે લૉકડાઉન ખૂલી ગયા બાદ લોકોએ કોવિડ પ્રોટોકોલનું ચુસ્ત રીતે પાલન કર્યું નથી, જેના કારણે બીજી લહેરમાં કેસ ઝડપથી વધી રહ્યા છે.

સુરતમાં પ્રૅક્ટિસ કરતા ડૉ. હિતેશ જરીવાળા કહે છે, જેટલી ઝડપથી ટેસ્ટિંગ અને ટ્રેસિંગમાં વધારો થશે તેટલી ઝડપથી રિકવરી રેટમાં વધારો જોવા મળશે.

તેઓ કહે છે કે સુરતમાં હજુ પણ લોકોને કોરોના ટેસ્ટ કરાવવા માટે સમજાવવા પડે છે, ખાસ કરીને યુવાનોને. જે લોકોને કોરોનાનાં લક્ષણો છે, તેઓ જો વહેલી તકે ટેસ્ટ કરાવીને સારવાર કરાવે તો ચેપને વધતો અટકાવી શકાય, જેનાથી સરવાળે રિકવરી રેટ વધશે.

ડૉ. માવળંકર કહે છે, "રિકવરી રેટને જોતાં લાગે છે કે પરિસ્થિતિ વણસી રહી છે. જે પ્રમાણે કેસ વધી રહ્યા છે, તે પ્રમાણે આવનારા દિવસોમાં રિકવરી રેટ હજુ નીચે આવી શકે છે."

સુરતમાં કોરોનાથી મૃત્યુ પામેલા સ્વજનને અગ્નિદાહ આપવા લોકોનું વેઇટિંગ

હજુ રિકવરી રેટમાં ઘટાડો આવી શકે છે?

સરકારે RT-PCR ટેસ્ટ વધારે કરવો જોઈએ જેથી પૉઝિટીવ દરદીઓને ઓળખી શકાય.

નિષ્ણાતો મુજબ જ્યારે...


માર્ચની શરૂઆતમાં સરકારે રચેલી વૈજ્ઞાનિકોની એક નિષ્ણાત ટીમે ચેતવણી આપી હતી કે દેશમાં કોરોના વાઇરસનું અત્યંત વધારે ચેપી વેરિયન્ટ ત્રાટકી શકે છે.

જોકે, ત્યાંથી જૂજ કિલોમિટર દૂર અનેક નાની હૉસ્પિટલોમાં ઓક્સિજન ખતમ થવાની તૈયારીમાં હતો અને હૉસ્પિટલો સરકારને ઇમર્જન્સી મૅસેજ મોકલીને દર્દીઓના જીવ બચાવવા વિનંતી કરી રહી હતી.

બાળકોની એક હૉસ્પિટલના મુખ્ય ડૉક્ટરે બીબીસીને જણાવ્યું કે અમારો જીવ તાળવે ચોંટ્યો હતો કારણકે ઓક્સિજન ખતમ થઈ જાય તો બાળકોનાં મૃત્યુનું જોખમ હતું.

આવી સ્થિતિમાં એક સ્થાનિક નેતાની મદદથી હૉસ્પિટલને સમયસર ઓક્સિજનનો પુરવઠો મળી શક્યો હતો.

આમ છતાં કેન્દ્ર સરકાર ભારપૂર્વક કહી રહી છે કે દેશમાં ઓક્સિજનની ક્યાંય અછત નથી.

કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ આ વિશે જણાવ્યું, "અમને ઓક્સિજનના પરિવહનમાં મુશ્કેલી પડી રહી છે."

તેથી તેમણે હૉસ્પિટલોને દિશાનિર્દેશ મુજબ ઓક્સિજનનો સમજદારીથી ઉપયોગ કરવાની સલાહ પણ આપી હતી.

જોકે, બીબીસી સાથે વાત કરતા ઘણા ડૉક્ટરોએ જણાવ્યું કે તેઓ જેમને ઓક્સિજનની સખત જરૂર હોય તેવા દર્દીઓને જ ઓક્સિજન આપે છે. આમ છતાં ઓક્સિજનની તંગી છે.

નિષ્ણાતો કહે છે કે ઓક્સિ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

જનની અછત અને બીજી સમસ્યાઓ પરથી કહી શકાય કે કેન્દ્ર સરકાર અને રાજ્યો બંને કોરોનાની બીજી લહેર માટે તૈયાર ન હતા.

તેથી તેઓ બીજી લહેરથી થઈ રહેલા નુકસાનને રોકવા અથવા ઓછું કરવા માટે પૂરતા પ્રમાણમાં વ્યવસ્થા કરવામાં નિષ્ફળ રહ્યા છે.

ચેતવણી છતાં કોઈ તૈયારી નહીં

8 માર્ચે કેન્દ્રિય આરોગ્ય મંત્રી હર્ષવર્ધને કોરોના રોગચાળો ખતમ થઈ ગયો હોવાની જાહેરાત કરી દીધી

સરકારને આવી સ્થિતિ અંગે વારંવાર ચેતવણી આપવામાં આવી હતી.

નવેમ્બરમાં આરોગ્ય અંગેની સ્થાયી સંસદીય સમિતિએ જણાવ્યું હતું કે દેશમાં ઓક્સિજનનો પુરવઠો તથા સરકારી હૉસ્પિટલોમાં પથારીઓ અપૂરતા પ્રમાણમાં છે.

ત્યાર પછી ફેબ્રુઆરીમાં ઘણા નિષ્ણાતોએ બીબીસીને જણાવ્યું હતું કે તેમને નજીકના ભવિષ્યમાં જ 'કોવિડ સુનામી'નો ભય છે.

માર્ચની શરૂઆતમાં સરકારે રચેલી વૈજ્ઞાનિકોની એક નિષ્ણાત ટીમે ચેતવણી આપી હતી કે દેશમાં કોરોના વાઇરસનું અત્યંત વધારે ચેપી વૅરિયન્ટ ત્રાટકી શકે છે.

એક વૈજ્ઞાનિકે બીબીસીને જણાવ્યું હતું કે આ અંગે કોઈ યોગ્ય ઉપાય કરવામાં નહીં આવે તો કેટલું નુકસાન થઈ શકે તેની ચેતવણી આપવામાં આવી હતી. સરકારે આ આરોપોનો કોઈ જવાબ ન આપ્યો.

આમ છતાં 8 માર્ચે કેન્દ્રીય આરોગ્ય મંત્રી હર્ષવર્ધને કોરોના મહામારી ખતમ થઈ ગયો હોવાની જાહેરાત કરી દીધી. પરિણામે એવો સવાલ પેદા થાય છે કે સરકારે આખરે ભૂલ ક્યાં કરી?

આખરે ભૂલ ક્યાં થઈ?

જાન્યુઆરી અને ફેબ્રુઆરીમાં કોરોનાના દૈનિક કેસની સંખ્યા ઘટીને 20,000થી પણ નીચે પહોંચી ગઈ હતી. તે અગાઉ સપ્ટેમ્બરમાં રોજના 90,000થી વધારે કેસ આવી રહ્યા હતા.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ જાહેરાત કરી દીધી કે કોરોનાને પરાસ્ત કરવામાં આવ્યો છે. ત્યાર પછી લોકો એકઠા થઈ શકે તેવી તમામ જગ્યાઓ ખોલી દેવામાં આવી.

ભારતમાં કોરોનાના કેર વચ્ચે ભારતીય મૂળના બ્રિટીશ ડૉક્ટરો કઈ રીતે મદદ કરી રહ્યા છે?

આ રીતે ઉપરના સ્તરેથી લોકોને ભ્રમિત કરનારા સંદેશ મળ્યા અને લોકો થોડા જ સમયમાં કોવિડથી બચવાના પ્રોટોકોલ ભૂલી ગયા.

જોકે, વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ લોકોને માસ્ક પહેરવા અને સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગના નિયમોનું પાલન કરવા માટે જણાવ્યું હતું. પરંતુ તેઓ સ્વયં જુદાંજુદાં રાજ્યોમાં વિશાળ ચૂંટણીસભાઓ સંબોધી રહ્યા હતા.

આ વિશાળકાય રેલીઓમાં હજારોની સંખ્યામાં લોકો એકઠા થયા હતા, જેમાંથી મોટા ભાગના માસ્ક પહેરતા ન હતા. આ ઉપરાંત ઉત્તરાખંડના હરિદ્વારમાં કુંભમેળાને પણ સરકારે મંજૂરી આપી દીધી, જ્યાં લાખોની સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ એકઠા...


માર્યા ગયેલા પત્રકાર ખાશોગ્જીનાં ફિયાન્સી જેંગ્ગિજ

તેમનું કહેવું છે કે ટ્રમ્પ આ બાબતે ગંભીર નથી.

તુર્કીની ટીવી સાથે વાતચીતમાં  તેમણે કહ્યું કે, વ્હાઈટ હાઉસમાં તેમને મળવાનું આમંત્રણ આપી ટ્રમ્પ સરકાર વાસ્તવમાં અમેરિકાન જનતાને એવો સંદેશ પહોંચાડવા માંગે છે કે તે સાઉદી પત્રકાર જમાલ ખાશોગ્જીની હત્યાના મુદ્દે  ગંભીર છે.

સાઉદી અરેબિયાના શાહી પરિવારના ટીકાકાર રહી ચૂકેલા ખાશોગ્જી બીજી ઑક્ટોબરના રોજ ઇસ્તંબૂલમાં આવેલા વાણિજ્ય દૂતાવાસમાં ગયા હતા. ત્યારબાદ તે લાપતા બન્યા હતા.

તુર્કીના અધિકારીઓનું કહેવું છે કે દૂતાવાસની ઇમારતમાં સાઉદી એજન્ટોએ એમની હત્યા કરી નાંખી છે.

તુર્કીએ દાવો કર્યો છે કે આ વાતને સાબિત કરવા માટે તેમની પાસે ઑડિયો રેકૉર્ડિંગ પણ ઉપલબ્ધ છે.

સાઉદી અરેબિયાએ લાંબો સમય ખાશોગ્જીની હત્યા મુદ્દે ઈન્કાર કર્યા બાદ આખરે સ્વીકાર્યું હતું કે ખાશોગ્જીનું મૃત્યુ થઈ ગયું છે.

સાઉદી અરેબિયાનું કહેવું છે કે ખાશોગ્જી 'ઝપાઝપી'માં માર્યા ગયા હતા અને શાહી પરિવારને આ વિશે કોઈ માહિતી ન હતી.

અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે કહ્યું કે તેમને સાઉદી અરેબિયાની આ વાતથી સંતોષ નથી.

જોકે, તેમણે સાઉદી અર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ેબિયા પર કોઈ પણ પ્રકારનો પ્રતિબંધ લાદવાની ના પાડી હતી.

પછી તેમણે કહ્યું કે  શક્ય છે કે  ક્રાઉન પ્રિન્સ મોહમ્મદ બિન સલમાનને આ અંગે કદાચ જાણકારી નહીં હોય.

બહેરીનમાં સુરક્ષા સંમેલનમાં અમેરિકન સંરક્ષણ મંત્રી જેમ્સ મેટિસે કહ્યું કે દૂતાવાસમાં ખાશોગ્જીનું મૃત્યુ સૌ  માટે  ચિંતાનો વિષય છે.

શુક્રવારે તુર્કીએ કહ્યું હતું કે તેઓ ખાશોગ્જીની હત્યાના મુદ્દે રિયાધમાં ધરપકડ કરાયેલા 18 લોકોનું પ્રત્યાર્પણ ઇચ્છે છે. જોકે, તુર્કી અને સાઉદી અરેબિયા વચ્ચે કોઈ પ્રત્યાર્પણ સંધિ નથી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

શું કહે છે ખાશોગ્જીની ફિયાન્સી  ?

શુક્રવારે ટીવી ઇન્ટરવ્યૂ આપતી વખતે જેંગ્ગિઝ રડી પડ્યા..

ખાશોગ્જી જે દિવસથી ગુમ થયા હતા એ દિવસને યાદ કરતા જેંગ્ગિઝે જણાવ્યું હતું કે તેમને સહેજેય અણસાર હોત કે સાઉદીના અધિકારીઓ ખાશોગ્જીની હત્યાનું કાવતરું ઘડી રહ્યા છે તો તેઓ કોઈપણ ભોગે ખાશોગ્જીને ઇસ્તંબૂલના વાણિજ્ય દૂતાવાસમાં જવા ના દેત.

તેમણે ઉમેર્યું, ''મારી એવી માગણી છે કે આ અપરાધમાં જેનો હાથ હોય એ સૌને દંડ મળવો જોઈએ, ન્યાય થવો જોઈએ.''

જેંગ્ગિઝે જણાવ્યું , ''તુર્કીમાં ખાશોગ્જીનું  લૉકલ નૅટવર્ક  પોલિટિકલ નૅટવર્ક જેટલું જ મજબૂત હતું. તેથી વિચાર્યું કે તુર્કી તેમના માટે સુરક્ષિત હશે. જો આરોપીઓની  અટકાયત કરી પૂછપરછ થાય તો મામલો ઝડપથી ઉકેલાશે.''

ખાશોગ્જી જે દિવસથી ગુમ થયા હતા તે દિવસે જેંગ્ગિઝ એક વાગ્યા સુધી દૂતાવાસની બહાર એમની રાહ જોતા હતા.

આ ઘટનાના એક અઠવાડિયા જેંગ્ગિઝ વાણિજ્ય દૂતાવાસામાં ગયા હતા અને તેમની સાથે સારો વ્યવહાર કરાયો હતો.

જેંગ્ગિઝે જણાવ્યું હતું કે સાઉદી અરેબિયાના અધિકારીઓએ તેમનો કોઈપણ પ્રકારનો સંપર્ક કર્યો નથી. ખાશોગ્જીના અંતિમ સંસ્કાર માટે સાઉદી અરેબિયા જશે કે નહીં તે નક્કી નથી.

જેંગ્ગિઝ તુર્કીમાં શિક્ષણનું કામ કરે છે. હજુ ચાર મહિના પહેલાં જ ખાશોગ્જી સાથે તેમની સગાઈ થઈ હતી.

તેમણે કહ્યું, ''હું અત્યારે અંધારામાં  અટવાયેલી છું  શું કરવું ખબર પડતી નથી ''

અમેરિકન વિદેશ મંત્રી માઇક પોમ્પિયો પણ હાલમાં જ જેંગ્ગિઝને મળ્યા હતા.

જેંગ્ગિઝે પોમ્પિયોને પૂછ્યું હતું કે ' શું તેમને શાંતિ મળે તેવી કોઈ માહિતી તેમની પાસે છે ? ત્યારે પોમ્પિયોનો જવાબ નકારાત્મક હતો.

 આ દરમિયાન ખાશોગ્જીના સૌથી મોટા દીકરા સલાહ ખાશોગ્જી ગુરુવારે પરિવાર સાથે સાઉદી અરેબિયાથી અમેરિકા પહોંચ્યા હતા.

ખાશોગ્જી અમેરિકા અને સાઉદી અરેબિયા બંને દેશના નાગરિક...


માલદાની રેલીમાં અમિત શાહ

રેલીનું આયોજન પશ્ચિમ બંગાળનાં મુખ્ય મંત્રી મમતા બેનર્જીએ કર્યું હતું.

જેમાં દિલ્હીના મુખ્ય મંત્રી અરવિંદ કેજરીવાલ, આંધ્ર પ્રદેશના મુખ્ય મંત્રી ચંદ્રબાબુ નાયડુ, ડીએમકે લીડર એમ. કે. સ્ટાલિન, ઉત્તર પ્રદેશના પૂર્વ મુખ્ય મંત્રી અખિલેશ યાદવ, પાટીદાર નેતા હાર્દિક પટેલ, કૉંગ્રેસ પાર્ટી નેતા મલ્લિકાર્જુન ખડગે અને એનસીપી નેતા શરદ પવાર જેવા નેતાઓ જોડાયા હતા.

દરેક નેતાએ સાથે મળીને આગામી લોકસભાની ચૂંટણીમાં અમિત શાહના ભાજપ સામે લડવાનું એલાન કર્યું હતું.

તેની પ્રતિક્રિયાના ભાગરૂપે અમિત શાહે માલદામાં આયોજિત રેલીમાં નેતાઓની ટીકા કરી કહ્યું હતું કે તેમણે રેલી દરમિયાન એક વખત પણ જય હિંદનો ઉચ્ચાર કર્યો ન હતો.

તેમણે કહ્યું કે મહાગઠબંધન વિપક્ષી પાર્ટીઓ માટે એક પ્રસંગ છે અને તેઓ દેશને પ્રેમ કરતા નથી.

અમિત શાહે લગાવેલા આરોપને ભાજપના ઑફિશિયલ ટ્વિટર હેન્ડલ પર ટ્વીટ પણ કરવામાં આવ્યો હતો.

પણ શું તેમણે કરેલો આ દાવો સાચો છે?

તો અમિત શાહનો આ દાવો એકદમ ખોટો છે.

અમારી તપાસમાં અમને જાણવા મળ્યું કે રેલીમાં વિપક્ષી નેતાઓએ ભારત માતા કી જય અને જય હિંદનો ઉચ્ચાર કર્યો હતો.

પાટીદાર ને... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

તા હાર્દિક પટેલે તેમની સ્પીચ ભારત માતા કી જય અને જય હિંદ સાથે પૂર્ણ કરી હતી.

હાર્દિક પટેલ વર્ષ 2017માં યોજાયેલી ગુજરાતની ચૂંટણી સમયથી ભાજપ વિરુદ્ધ અભિયાન ચલાવી રહ્યા છે.

તેમનો કોઈ પાર્ટી સાથે સંબંધ નથી પણ તેમનો દાવો છે કે તેમની પાસે ગુજરાતના પટેલ સમાજનું સમર્થન છે. ગુજરાત વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીનું ગૃહ રાજ્ય છે.

આ તરફ પશ્ચિમ બંગાળનાં મુખ્ય મંત્રી મમતા બેનર્જીએ પણ પોતાની સ્પીચ જય હિંદ અને વંદે માતરમ્ સૂત્ર સાથે પૂર્ણ કરી હતી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

અમિત શાહની માલદા રેલી પહેલાં એક ન્યૂઝપેપરમાં પણ આજ તક ન્યૂઝચેનલનાં એન્કર શ્વેતા સિંહની તસવીર સાથે આ જ પ્રકારનો દાવો કર્યો હતો.

આ તસવીર પણ સોશિયલ મીડિયા પર ખૂબ વાઇરલ થઈ હતી.

આ ક્લિપ જમણેરી વિચારધારા ધરાવતા સોશિયલ મીડિયાના પેજ પર ખૂબ શૅર કરવામાં આવી હતી.

આ તસવીર વાઇરલ થયા બાદ પત્રકાર શ્વેતા સિંહે ટ્વિટર પર સ્પષ્ટતા પણ આપવી પડી હતી.

ટ્વીટના માધ્યમથી તેમણે એ વાતને નકારી કાઢી છે કે આવું કોઈ ટ્વીટ તેમણે કર્યું હતું કે સુત્રોચ્ચાર અંગે શંકા વ્યક્ત કરી હતી.

ભાજપ અને વિપક્ષ વચ્ચે પ્રચાર યુદ્ધ શરૂ થઈ ગયું છે. આ યુદ્ધમાં દેશભક્તિનો મુદ્દો કેન્દ્રમાં આવી ગયો છે.

ઘણા ભાજપ નેતા એવા છે કે જેમણે કહ્યું છે કે જે લોકો વંદે માતરમ્ અને જય હિંદ કહેતા નથી તેઓ "રાષ્ટ્ર વિરોધી" છે.

આ મુદ્દો મોટી તકરાર ઊભી કરે છે, ખાસ કરીને મુસ્લિમ નેતાઓ વચ્ચે.

AIMIMના અધ્યક્ષ અસદુદ્દીન ઓવૈસીએ ઘણી વખત કહ્યું છે કે વંદે માતરમ્ ઉચ્ચારવું તે તેમના ધર્મની વિરુદ્ધ છે.

તેઓ કહે છે, "વંદે માતરમ્ આપણું રાષ્ટ્ર ગીત છે. પણ રાષ્ટ્રગાનની જેમ આ ગીત ગાવું કોઈ ફરજિયાત નથી."

વર્ષ 2017માં ન્યૂઝ એજન્સી ANI સાથે વાત કરતા તેમણે કહ્યું હતું, "અમે મુસ્લિમો માત્ર અલ્લાહને માનીએ છીએ. અમે મક્કા કે મોહમ્મદ પૈગમ્બરની પ્રશંસા કરતા નથી."

"તેનો એ મતલબ નથી કે અમે અમારા દેશને પ્રેમ કરતા નથી. ઇતિહાસ સાક્ષી છે કે અમે દેશ માટે બધું જ તજી દીધું છે અને હજુ પણ એમ કરવા તૈયાર છીએ. ભારતના બંધારણે અમને ધર્મની સ્વતંત્રતા આપી છે."

વિશ્લેષકો માને છે કે ભાજપે વંદે માતરમ્ અને ભારત માતા કી જયનો મુદ્દો વિપક્ષ પર પ્રહાર કરવા માટે ઉઠાવ્યો તેમાં કોઈ નવી વાત નથી.

પણ હાલ જે મુદ્દો સામે આવ્યો છે, તેમાં ભાજપના પાર્ટી અધ્યક્ષ અમિત શાહ ખોટા સાબિત થયા છે અને તેમનો દાવો ખોટો સાબિત થયો છે.

ભાજપના કોઈ પણ મોટા નેતાએ અમિત શાહના શબ્દો...


માલદીવના નવા રાષ્ટ્રપિત ઇબ્રાહિમ મોહમ્મદ સોલિહ

હિન્દ મહાસાગરમાં ચીન પોતાનો પ્રભાવ વધારવા માટે ઘણા દેશોમાં પોતાની હાજરી નોંધાવી રહ્યું છે. તો બીજી તરફ ચીનને રોકવા માટે ભારત પણ આ દેશોમાં પોતાનો પ્રભાવ વધારી રહ્યું છે.

આ દેશોમાં પોતાનો પગ જમાવવા માટે ચીન વૈશ્વિક વેપાર અને ઇન્ફાસ્ટ્રક્ચરની મદદ લઈ રહ્યું છે.

1200 દ્વીપ ધરાવતો 90 હજાર વર્ગ કિલોમીટરમાં ફેલાયેલો આ દેશ દરિયાઈ જહાજો માટે મહત્ત્વપૂર્ણ માર્ગ છે. ભારત અને ચીન બન્ને ઇચ્છે છે કે આ વિસ્તાર તેમનાં નૌકાદળની વ્યૂહરચનામાં રહે.

ભારત છેલ્લાં થોડા સમયથી માલદીવથી દૂર રહ્યું છે. આની પાછળ એક કારણ એવું છે કે અબદુલ્લા યામીનની સરકાર ચીન પ્રત્યે વધુ ઝુકાવ ધરાવતી હતી.

રવિવારના રોજ થયેલી ચૂંટણીમાં અબ્દુલ્લા યામીનને હારનો સામનો કરવો પડ્યો અને વિપક્ષી નેતા ઇબ્રાહિમ મોહમ્મદ સોલિહ 58 ટકા વધુ વોટથી ચૂંટણી જીતી ગયા.

ચીન અને ભારત વચ્ચે હરિફાઈ શા માટે?

લગભગ ચાર લાખની આબાદી ધરાવતા આ દેશમાં વર્ષોથી ભારતનો પ્રભાવ રહ્યો છે. માલદીવ પર ચીનની નજર હાલના વર્ષોમાં જ પડી છે.

માલદીવ પ્રત્યે ચીનની વધતી ઇચ્છા ભારત માટે અસહજ હતી. ભારતને લાગે છે કે માલદીવમાં જો ચીન ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

કંઈ નિર્માણ કરે, તો તેના માટે આ એક ઝટકા સમાન છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

વૈશ્વિક સંબંધોમાં એક સામાન્ય મત બની રહ્યો છે કે જ્યાં જ્યાં ચીન હશે, ત્યાં ભારત મજબૂત નહીં રહી શકે. માલદીવથી લક્ષદ્વીપનું અંતર માત્ર 1200 કિમી છે. એવામાં ભારત નથી ઇચ્છતું કે ચીન પાડોશી દેશો મારફતે વધુ નજીક પહોંચી જાય.

માલદીવમાં ચીન કેવી રીતે મજબૂત બન્યું?

માલદીવના ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ મોહમ્મદ નશીદ

યામીને ચીન પાસેથી પૈસા લઈને માલદીવમાં નિર્માણ કાર્ય શરૂ કર્યું તો ભારતનો ડર વધ્યો. યામીને ચીન સાથે ઘણી પરિયોજના પર સમજૂતીઓ કરી છે જેમાં એક ઍરપૉર્ટનો પણ સમાવેશ થાય છે.

માલદીવમાં યામીનના કાર્યકાળ સમયમાં ચીને ખૂબ જ રોકાણ કર્યું છે. સેન્ટર ફોર ગ્લોબલ ડેવલપમેન્ટ અનુસાર તેમાં 83 કરોડ ડૉલરનું ઍરપૉર્ટ પણ સામેલ છે. સાથે જ 2 કિમીનો એક બ્રિજ પણ છે જે ઍરપૉર્ટ દ્વીપને રાજધાની માલે સાથે જોડશે.

આ સિવાય ચીન ત્યાં 25 માળની એક હૉસ્પિટલનું પણ નિર્માણ કરી રહ્યું છે. સાઉથ ચાઇન મોર્નિંગ પોસ્ટના એક રિપોર્ટ મુજબ ગત વર્ષે ત્રણ લાખ છ હજાર ચીની પર્યટકો માલદીવ ગયા હતા.

આ સંખ્યા માલદીવની મુલાકાત લેતા કુલ પર્યટકોના 21 ટકા છે. ગત વર્ષના ઑગસ્ટ માસમાં જ્યારે ચીનના નૌકાદળનું જહાજ માલે પહોંચ્યું, તો ભારતની ચિંતમાં વધારો થયો.

યામીનની સરકારમાં ભારત દૂર કેમ ગયું?

માલદીવના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ યામીન અને ચીનના રાષ્ટ્રપતિ જિનપિંગ

માર્ચ 2015માં વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ માલદીવનો પ્રવાસ રદ કર્યો હતો. કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે મોદી માલદીવના રાષ્ટ્રપતિ મોહમ્મદ નશીદને નિર્વાસિત કરવાને લઈને નારાજ હતા. નશીદ ભારતના સમર્થક હોવાનું મનાતું હતુ.

ભારતે માલદીવને આ વર્ષે મિલાનમાં આયોજિત આઠ દિવસ માટે સૈન્ય અભ્યાસનું આમંત્રણ આપ્યું હતું પરંતુ માલદીવે ઇન્કાર કરી દીધો.

માલદીવમાં ગેરકાયદેસર રીતે કામ કરી રહેલા ભારતીયોની વીઝામાં નવીનીકરણ માટે પણ યામીનની સરકારે ઇન્કાર કર્યો હતો.

શું ચીનનાં રોકાણથી માલદીવને નુકસાન છે?

સમાચાર એજન્સી રૉયટર્સ અનુસાર આ નાનકડા દેશ પર અંદાજે ચીનનું 1.3 અબજ ડૉલરનું દેવું છે. આ દેવું તેમની જીડીપીના એક તૃત્યાંશથી પણ વધારે છે. આ પૈસા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પાછળ ખર્ચાશે.

માલદીવના નિર્વાસિત પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ મોહમ્મદ નશીદે જાન્યુઆરીમાં કહ્યું હતું કે માલદીવના કુલ વિદેશી દેવાંમાં ચીનનો ભાગ 80 ટકા છે.

સમાચાર એજન્સી એએફપીને નશીદે કહ્યું હતું કે ચીને ઓછામાં ઓછા 16 નાના દ્વીપો લીઝ પર...


માલદીવના સ્થાનિક મીડિયાનું કહેવું છે કે દેશના વિદેશ મંત્રાલયે મિશ્રાને ભાજપના રાજ્યસભાના સાંસદ સુબ્રમણ્યમ સ્વામીના એક ટ્વીટને પગલે સમન્સ પાઠવ્યો છે.

સ્વામીએ 24 ઑગસ્ટે એક ટ્વીટ કરીને કહ્યું હતું કે 23 સપ્ટેમ્બરે માલદીવમાં યોજાનારી રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીમાં જો ગડબડ થાય તો ભારતે હુમલો કરી દેવો જોઈએ.

સ્વામીએ આ વાત શ્રીલંકાના પાટનગરમાં કોલંબોમાં માલદીવના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ મોહમ્મદ નશિદ સાથેની મુલાકાત બાદ કહી હતી.

મોહમ્મદ નશિદ દેશવટો ભોગવી રહ્યા છે. તેમણે સ્વામી સમક્ષ માલદીવમાં યોજાનારી રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીમાં ગડબડ થવાની આશંકા વ્યક્ત કરી હતી.

પણ, સ્વામીના આ ટ્વીટને કારણે બન્ને દેશો વચ્ચે તણાવ વધી ગયો છે.

સ્પષ્ટીકરણ

જોકે, ભારતના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રવિશકુમાર આ ટ્વીટ પર સ્પષ્ટીકરણ આપી ચૂક્યા છે.

તેમણે કહ્યું કે ટ્વીટ સ્વામીના અંગત વિચાર છે અને તેને ભારત સરકારના અધિકૃત મત સાથે ના જોડવા જોઈએ.

જોકે, વિવાદ વકરતા સ્વામીએ બે દિવસ બાદ વધુ એક ટ્વીટ કરીને સ્પષ્ટતા કરી.

તેમણે 26 ઑગસ્ટના ટ્વીટ અંગે લખ્યું, ''માલદીવની વર્તમાન સરકાર 'જો-તો'વાળા નિવેદનથી વ્યાકુળ શા માટે છે.''

''માલદીવમાં રહે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

તા ભારતીયો પહેલાંથી જ ભયમાં છે. અમારે અમારા નાગરિકોનું રક્ષણ કરવાનું છે.''

સ્વામીના આ ટ્વીટને માલદીવે ગંભીરતાથી લીધું છે. માલદીવની વર્તમાન સરકાર ચીનની નજીક માનવામાં આવે છે અને એવું પણ કહેવામાં આવે છે કે ભારત સાથે તેમના સંબંધો સારા નથી.

આવામાં સ્વામીના ટ્વીટની અસર આગની માફક ફેલાઈ.

માલદીવની સ્થાનિક ભાષા ધિવેહીના અખબાર 'મિહારુ'માં સમાચાર છપાયા છે કે માલદીવના વિદેશ સચિવ અહમદ સરીરે ભારતીય રાજદૂત અખિલેશ મિશ્રાને બોલાવીને આ અંગે જવાબ માગ્યો છે.

આમને-સામને

જોકે, અંગ્રેજી અખબાર 'માલદીવ ઇન્ડિપેન્ડન્ટ'ને માલદીવના વિદેશ મંત્રાલયના રાજકીય નિદેશક હિના વલિદે કહ્યું તેમને અત્યાર સુધી સમન્સ મોકલાયા હોવાની સૂચના નથી મળી.

હિના વલિદે કહ્યું કે ભારતીય રાજદૂત અખિલેશ મિશ્રા રવિવારે વિદેશ મંત્રાલય ગયા હતા. તેમણે એવું પણ ઉમેર્યું કે મિશ્રાએ વિદેશ મંત્રી ડૉ. મોહમ્મદ અસીમ તથા અન્ય સાત રાજનીતિજ્ઞો સાથે વાતચીત કરી હતી.

માલેમાં ભારતીય દૂતાવાસના પ્રેસ અધિકારી અર્ચના નાયરે પણ 'માલદીવ ઇન્ડિપેન્ડન્ટ'ને કહ્યું કે તેમને સમન્સની જાણકાર નથી અને સ્થાનિક મીડિયાના આધારે તેઓ કંઈ ના કહી શકે.

જોકે, માલદીવના ઇસ્લામિક સંગઠન જમિયાતુલ સફલે સ્વામીના નિવેદન પર આકરી પ્રતિક્રિયા વ્યક્ત કરી છે.

સંગઠને મોહમ્મદ નશિદ પર નિશાન તાકતાં કહ્યું કે પોતાના જ દેશના નેતા બીજા રાષ્ટ્રોને હુમલો કરવા ઉકસાવી રહ્યા છે.

જમિયાતે સફલે એક નિવેદનમાં કહ્યું, ''અમે સ્પષ્ટ કરવા માગીએ છીએ કે એક સ્વતંત્ર અને  સાર્વભૌમિક ઇસ્લામિક રાષ્ટ્રને પોતાના જ લોકો દુશ્મનો સાથે મળીને જોખમમાં મૂકે એને શરિયતમાં મોટું પાપ ગણાવાયું છે.''

ભારત-માલદીવ વચ્ચેના સંબંધ

છેલ્લાં કેટલાય વર્ષોથી ભારત અને માલદીવ વચ્ચેના સંબંધો કથળ્યા છે.

જે માલદીવ ક્યારેક ભારતની નજીક માનવામાં આવતું હતું એ જ માલદીવ હવે ચીનના પક્ષે જતું રહ્યું છે.

ભારત અને માલદીવ વચ્ચેના સંબંધોમાં ચાલું વર્ષે સૌથી વધુ ખટાશ આવી છે.

આની શરૂઆત માલદીવની સુપ્રીમ કોર્ટે પહેલી ફેબ્રુઆરીએ આપેલા નિર્ણયથી થઈ.

સુપ્રીમ કોર્ટે આદેશ આપ્યો હતો કે રાષ્ટ્રપતિ અબ્દુલ્લા યામીને વિપક્ષના નેતાઓને કેદ કરીને બંધારણ અને આંતરરાષ્ટ્રીય નિયમોનું ઉલ્લંઘન કર્યું છે.

કોર્ટે એવો આદેશ પણ આપ્યો હતો કે સરકાર પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ મોહમ્મદ નશિદ સહિદ તમામ વિપક્ષી નેતાઓને મુક્ત કરે.

જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટના આ આદેશને રાષ્ટ્રપતિ અબ્દુલા યામીને સ્વીકારવાનો ઇન્કાર કરી...


માલદીવની સેનાના પ્રમુખ અહમદ શિયામે ભારતની પ્રશંસા કરી છે

માલદીવમાં સપ્ટેમ્બરમાં યોજાયેલી ચૂંટણીના પરિણામ પછી વિરોધ પક્ષના સંયુક્ત ઉમેદવાર ઇબ્રાહિમ મોહમ્મદ સોલિહે તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ અબ્દુલ્લા યામીનને ચૂંટણીમાં હરાવ્યા હતા.

માલદીવમાં ચીનની દખલગીરી વઘી ગઈ છે. અગાઉ ભારત માલદીવનો સૌથી નજીકનો દેશ હતો.

શું વડા પ્રધાન મોદીની માલદીવ મુલાકાત બન્ને દેશો વચ્ચેનું અંતર ઘટાડી શકશે?

આ તમામ મુદ્દાઓ અંગે બીબીસી સંવાદદાતા જુગલ પુરોહિતે માલદીવના સેના પ્રમુખ મેજર જનરલ અહમદ શિયામ સાથે વાત કરી.

હિંદ મહાસાગરમાં ચીનનો પ્રભાવ

ચીન ખૂબ જ શક્તિશાળી, ઉદ્યોગીકરણ તરફે ઝુકાવ ધરાવનાર વિશાળ દેશ છે.

ચીન વેપારને પ્રોત્સાહન આપવા સુરક્ષા ક્ષેત્રે નવા માર્ગની શોધમાં છે.

માલદીવ હિંદ મહાસાગરની વચોવચ છે, અહીંયાથી હજારો જહાજ પસાર થાય છે.

અહીંયા સ્વતંત્રતા જરૂરી છે, અહીંયા માનવતાના ઉદેશ્ય સાથે થઈ રહેલા કામોમાં અવરોધ ન સર્જાવો જોઈએ.

કોનો અવરોધ?

આપણે પોતાના વિસ્તાર અને પાણીમાં જંગલી કાયદાઓ લાદવા ન જોઈએ.

આપણે બીજાની સંવેદનશીલતાની તકેદારી રાખવી જોઈએ.

ચીન, ભારત, યુરોપના દેશો અને અમેરિકા જેવા દેશોએ અન્ય દેશના વિકાસમાં ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

મહત્ત્વપૂર્ણ યોગદાન આપ્યું છે.

આ યોગદાનો ફાયદો આ દેશોને પણ મળશે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

હિંદ મહાસાગારમાં ટકરાવનું કારણ માલદીવ?

ઑગસ્ટ મહિનામાં માલદીવ અંગે ભારતે કેટલીક ચિંતાઓ વ્યક્ત કરી હતી.

એવી ચર્ચા હતી કે માલદીવમાં ઇમર્જન્સી લાગુ થઈ ત્યારે અથડામણની શક્યતા હતી.

માલદીવ હિંદ મહાસાગરમાં અન્ય રાષ્ટ્રો માટે ટકરાવનું કારણ બની શકે કે નહીં?

આ પ્રશ્નના જવાબમા મેજર જનરલ શિયામે કહ્યું કે માલદીવમાં જે કઈ પણ થયું તે સ્થાનિક સમસ્યા હતી.

કેટલીક બાબતો જેવી રીતે દર્શાવવામાં આવે, તેનાથી હકીકત વિપરીત હોઈ શકે છે.

લોકો પોતાના ફાયદા માટે નિવેદનો કરતા હોય છે, મારા મતે ભારત અને માલદીવના સંબંધો ખૂબ જ સારા છે.

'ભારતે હંમેશા મદદ કરી'

મારા મતે સેનાના દૃષ્ટિકોણથી જો કોઈ દેશ માલદીવની મદદ કરી શકે, તો તે દેશ ભારત છે. ભારતે હંમેશાં માલદીવની મદદ કરી છે.

આર્થિક અને શૈક્ષણિક રીતે પણ ભારતે માલદીવની મદદ કરી છે.

ચીનનો દૃષ્ટિકોણ ફક્ત વેપાર, આર્થિક વિકાસ અને મૂળભૂત યોજનાઓ પૂરતો છે.

માલદીવના વિકાસની દૃષ્ટિએ ચીન અને ભારતની સંયુક્ત ભાગીદારી હોવી જોઈએ. જોકે, સૈન્ય ભાગીદારીની પસંદગીમાં અમારે સાવચેત રહેવાની જરૂર છે.

ચીનની સૈન્ય ભૂમિકા

માલદીવમાં ચીનની સેના અંગે તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે માલદીવમાં ચીનની વધુ પડતી સેના અંગે મીડિયામાં ખોટી બાબતો દર્શાવાઈ છે.

'માલદીવે પોતાના બે દ્વીપ ચીનને વેચી નાખ્યા.' આ પ્રકારના સમાચારો હું કાયમ જોઉં છું. જોકે, આ સમાચારો સત્યથી વેગળા છે.

અમે વિદેશી શક્તિઓને પોતાની જમીન નહીં સોંપીએ.

માલદીવમાં 'એક દ્વીપ, એક હોટલ' અમારી નીતિ છે, કારણ કે અમારા કેટલાક દ્વીપ ફૂટબૉલ મેદાનથી નાના છે.

પર્યટન વિભાગની યોજના મુજબ, આ દ્વીપને કેટલાક સમય માટે લિઝ પર લઈ શકાય છે.

આ યોજના ચીન, ભારત, યુરોપ માટે જુદીજુદી નથી. તમામ દેશ માટે અમારી નીતિ સરખી છે.

આમાં ભાડા પટ્ટા જેવું છે, તેની સાથે સેનાને કઈ લેવાદેવા નથી.

માલદીવ ભારતીયો વિરુદ્ધ નથી

ભારતના નાગરિકો અને ભારતે આપેલો સામાન પરત મોકલવાની ઘટના વિશે મેજર જનરલ શિયામે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે અમે શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ તરફ જવા માગતા હતા.

કોઈ પણ દેશ સ્વાભાવિકપણે આવું ઇચ્છશે. અમારા દ્વીપમાં નાની-નાની હવાઈ પટ્ટીઓ તૈયાર થઈ છે, જેથી અમારી એવી ઈચ્છા હતી કે, હેલિકૉપ્ટરોના સ્થાને વિમાનનો ઉપયોગ થાય.

ભારતના વિરોધી નથી?

બિલકુલ નથી. અમે કેટલીક બાબતો જાતે કરવા માગીએ છીએ.

વારંવાર કોઈને પૂછવા...


માલદીવનું અખબાર 'માલદીવ ઇન્ડિપેન્ડન્ટ' દાવો કરે છે કે નિહાન ઇલાજ કરાવવા માટે ભારત ગયા હતા, પણ ચેન્નઈ ઍરપૉર્ટ પર ડિપ્લોમેટ પાસપોર્ટ અંગેની પૂછતાછ માટે સુરક્ષા દળોએ તેમને રોકી લીધા અને તેઓને ઍરપૉર્ટથી જ પાછા રવાના કરી દેવાયા હતા.

'માલદીવ ઇન્ડિપેન્ડન્ટ' પ્રમાણે નિહાને આ અંગે કહ્યું હતું કે જો ભારત તેમના પાડોશી દેશો પ્રત્યે જો આ પ્રકારનું વલણ ધરાવતું હોય તો તેનાથી કંઈ જ ફાયદો થવાનો નથી.

નિહાને તેમના દેશના મીડિયા સાથે વાતચીત કરતા કહ્યું હતું કે, "મને એવું પૂછવામાં આવ્યું કે ડિપ્લોમેટ પાસપોર્ટ ક્યાંથી મળ્યો? મેં કહ્યું કે હું સાંસદ છું, તો મને મારી પાર્ટીનું નામ પૂછ્યું. તો મેં કહ્યું કે પ્રોગ્રેસિવ પાર્ટી ઑફ માલદીવ. ત્યારબાદ તેમણે વધારે પૂછતાછ શરૂ કરી."

માલદીવના સત્તાધારી પક્ષના સાંસદ અહમદ નિહાન

ભારતમાં માલદીવના રાજદૂત અહમદ મહંમદે મિહારૂ અખબારને આ મામલે કહ્યું કે, તેમણે આ અંગે વિદેશ મંત્રાલયને રિપોર્ટ સુપરત કર્યો છે. જોકે આ અંગે હજુ સુધી ભારત તરફથી કોઈ નિવેદન મળ્યું નથી.

ભારત અને માલદીવના બગડી રહેલાં સંબંધોનું આ તાજું ઉદાહરણ છે.

કેમ સતત સંબંધો બગડી રહ્યા છે?

આ અગાઉ માલદીવે ભેટ સ્વરૂપ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ે મળેલા બે હેલિકૉપ્ટર પાછા લઈ જવા માટે ભારતને કહ્યું હતું.

ભારતે આ હેલિકૉપ્ટર માલદીવને બચાવ કામગીરી માટે આપ્યા હતા.

માલદીવને બન્ને હેલિકૉપ્ટરનું નવીનીકરણ નહોતું કરવું અને જૂન સુધીમાં આ હેલિકૉપ્ટર પાછા લઈ જવા માટે ભારતને સમય આપ્યો છે.

આ ઘટનાક્રમો આધારે અંદાજ લગાવી શકાય છે કે બન્ને દેશોના સંબંધો કેટલી હદે વણસી ગયા છે.

માલદીવ ઇન્ડિપેન્ડન્ટમાં બન્ને દેશોના બગડી રહેલા સંબંધો પર’ શીર્ષક સાથે એક લેખ પ્રકાશિત થયો છે.

શું તમે આ વાંચ્યું?

આ રિપોર્ટમાં લખ્યું છે કે, "ભારતીય ફિલ્મ, ફૅશન, ફૂડની માલદીવમાં લોકપ્રિય છે. ભારતીય શહેર તિરુવનંતપુરમ માલેથી નજીક છે.”

“હજારો માલદીવના નાગરિકો દર વર્ષે ભારત જાય છે. ખાસ કરીને ઇલાજ કરાવવા માટે પણ લોકો ભારત જવાનું જ પસંદ કરે છે.”

“આ નાનકડા  દ્વીપસમૂહની રક્ષામાં ભારતની વિશેષ ભૂમિકા રહી છે. 1988માં રાજીવ ગાંધીએ સેના મોકલીને મૌમૂન અબ્દુલ ગયૂમની સરકારને બચાવી હતી.”

“તાજેતરમાં જ્યારે લોકો પીવાના પાણીની સમસ્યાથી પીડાતા હતા, ત્યારે વડાપ્રધાન મોદીએ પાણી મોકલ્યું હતું."

તો સંબંધો કેમ વણસી ગયા?

પણ હવે સ્થિતિ બદલાઈ ગઈ છે. આ અખબારનું કહેવું છે કે રાજકીય મોરચે માલદીવના રાષ્ટ્રપતિ અબ્દુલ્લા યમીનને ચીન સાથે વધારે માફક આવી રહ્યું છે. માલદીવ ટાઇમ્સ સાથેની વાતચીત પ્રમાણે તેની શરૂઆત રાષ્ટ્રપતિ મહંમદ વહીદના કાર્યકાળમાં થઈ ગઈ હતી.

વહીદે ભારતીય કંપની જીએમઆર સાથેની 511 અબજ ડૉલરની લૉનથી વિકસિત થનાર આંતરરાષ્ટ્રીય ઍરપૉર્ટની ડીલ રદ કરી હતી.

તેમણે એવો પણ આરોપ મૂક્યો હતો કે ભારત માલદીવના આંતરિક મામલાઓમાં દખલ કરે છે. એવું ત્યારથી છે જ્યારે મનમોહન સિંઘની સરકારે મહંમદ વહીદની સરકારને માન્યતા આપી હતી.

ભારત માટે સૌથી વધારે ચિંતાની બાબત એ છે કે, પાકિસ્તાની સેના તરફથી ઘોણષા કરાઈ છે કે પાકિસ્તાની યુદ્ધ જહાજ માલદીવના એક્સક્લૂસિવ ઇકૉનોૉમિક ઝોનની દેખરેખ રાખશે.

ઘણાં આંતરરાષ્ટ્રીય બાબતોનો નિરિક્ષકો માને છે કે માલદીવમાં પાકિસ્તાનનો પ્રવેશ ચીનના હિત સાધવા માટે કરાવાયો છે.

જેએનયૂના દક્ષિણ એશિયા અધ્યયન કેન્દ્રના પ્રોફેસર સવિતા પાંડેને લાગે છે કે માલદીવ સાથેના સંબંધો બગડી રહ્યા છે, પણ સંપૂર્ણરીતે સંબંધો બગડી જાય એવું નહીં થાય.

તેમનું માનવું છે કે માલદીવ ઘણી બાબતો માટે ભારત-નિર્ભર છે.

જોકે સવિતા પાંડે એવું પણ માને છે કે, શ્રીલંકા પછી હવે માલદીવ પણ ચીનના દેવામાં ગરકાવ થઈ રહ્યું છે.

પ્રો. પાંડે માને છે કે...


માલદીવમાં રાજકીય સંકટ વચ્ચે રાષ્ટ્રપતિ અબ્દુલ્લા યમીન 15 દિવસની કટોકટી જાહેર કરી દીધી છે.

દેશની સુપ્રીમ કોર્ટે રાજકીય કેદીઓને નિર્દોષ છોડી દેવાનો આદેશ આપ્યો છે. પરંતુ તેને માનવાથી રાષ્ટ્રપતિએ ઇન્કાર કરી દીધો છે.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

ભારતીય સમયાનુસાર સોમવારની સાંજે સરકારી ટેલિવિઝન પર રાષ્ટ્રપતિનાં સહયોગી અઝિમા શુકૂરે કટોકટીનું એલાન કર્યું હતું.

માલદીવના રાષ્ટ્રપતિના ઔપચારિક ટ્વિટર હેન્ડલ પર આ અંગે સૂચના અપાઈ છે.

રાષ્ટ્રપતિ કાર્યાલય તરફથી જાહેર થયેલી સૂચનામાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે માલદીવમાં કટોકટી દરમિયાન કેટલાક અધિકાર મર્યાદિત રહેશે, પરંતુ લોકોની સામાન્ય અવર જવર, સેવાઓ અને વેપાર પર તેની કોઈ અસર પડશે નહીં.

નિવેદનમાં આગળ એ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે માલદીવ સરકાર એ આશ્વસ્ત કરવા માગે છે કે દેશના બધા જ નાગરિકો તેમજ વિદેશીઓની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવામાં આવશે.

ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે ભારતીય નાગરિકોને માલદીવ જવાથી બચવાની સલાહ આપી છે.

વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રવીશ કુમારે ટ્વિટર પર ટ્રાવેલ એડવાઇઝરી જાહેર કરી છે.

કેવી રીતે હિંસાએ લીધો જન્મ?

ગત વર્ષે જુલાઈ માસના અંતે માલદીવે પોતાના સ્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

વતંત્રતા દિવસની ઉજવણી કરી હતી.

પરંતુ આ ઉત્સવના રંગમાં ભંગ ત્યારે પડ્યો જ્યારે સરકારે સંસદ ભંગ કરવાનો આદેશ આપ્યો અને વિપક્ષના સંસદ સભ્યોને સંસદમાં પ્રવેશ કરવાથી રોક્યા હતા.

આ પ્રયાસ રાષ્ટ્રપતિ અબ્દુલ્લા યમીનનો હતો કે જેમણે પોતાની સત્તા બચાવી રાખવા માટે આ પગલું ભર્યું હતું.

માલદીવમાં વિચિત્ર રાજરમત

સામાન્યપણે માલદીવને લોકો તેના સુંદર બીચના કારણે ઓળખે છે. આ દેશના સમુદ્રોના કિનારા પર જ્યારે સવારે સુરજની કિરણ પડે છે તો તેની સુંદરતાને જોઈને કહી શકાય છે કે સ્વર્ગ પણ તેનાથી વધારે સુંદર નહીં હોય.

એક પરિપૂર્ણ રજાઓ મનાવવા માલદીવ કરતા સુંદર સ્થળ કયું હોઈ શકે?

જેટલું સુંદર આ સ્થળ છે, તેટલું જ વિચિત્ર આ દેશનું રાજકારણ છે. માલદીવનો રાજકીય ડ્રામા તેના સુંદર બીચ પર નહીં, પણ માલેમાં સર્જાય છે.

માલે એક નાનો ટાપુ છે, જ્યાં મોટી મોટી સંસ્થાઓ સ્થિત છે. માલે પૃથ્વી પર સૌથી વધારે ગીચ વસ્તી ધરાવતાં શહેરમાંથી એક છે.

પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ મોહમ્મદ નશીદ માલદીવના વિપક્ષના નેતાઓમાંથી એક છે

30 વર્ષ સુધી આ દેશ પર મૌમૂન અબ્દુલ ગયૂમે શાસન કર્યું હતું.

3 દાયકા સુધી ગયૂમે બળવાના ઘણાં પ્રયાસ નિષ્ફળ કર્યા હતા. પરંતુ લોકશાહી સુધારાની માગ વધતા ગયૂમ ત્રણ દાયકા કરતા વધારે શાસન કરી શક્યા નહીં.

વર્ષ લોકશાહી પદ્ધતિથી ચૂંટણી જીતીને 2008માં મોહમ્મદ નશીદ રાષ્ટ્રપતિ તરીકે સામે આવ્યા.

પદ સંભાળ્યા બાદ તેમણે દમનકારી કાયદાને પરત ખેંચ્યા, લોકશાહી ધરાવતી સંસ્થાઓને ટેકો આપ્યો, અને પાણીની અંદર કેબિનેટ મિટિંગ કરીને દુનિયાનું ધ્યાન પોતાની તરફ ખેંચ્યું.

જોકે, તેઓ પણ લાંબા ગાળા સુધી સત્તા પર ટકી શક્યા નહીં.

રાજકીય ઉથલપાથલ

મોહમ્મદ નશીદ લોકતાંત્રિક રૂપે ચૂંટાયેલા પહેલા રાષ્ટ્રપતિ હતા.

વર્ષ 2015માં આતંકવાદ વિરોધી કાયદા અંતર્ગત તેમનું પદ છીનવી લેવાયું હતું.

ત્યારબાદથી માલદીવમાં રાજકીય ઉથલ પાથલનો સિલસિલો ચાલી રહ્યો છે.

નશીદને 13 વર્ષની કેદની સજા આપવામાં આવી હતી. તેની આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય વચ્ચે ખૂબ નિંદા થઈ હતી.

ત્યારબાદ તેમને બ્રિટને રાજકીય શરણું આપ્યું હતું. તેઓ સર્જરી કરાવવા માટે બ્રિટન ગયા હતા.

માલદીવમાં વર્ષ 2008માં લોકતંત્રની સ્થાપના થઈ હતી, પરંતુ વર્ષ 2013માં રાષ્ટ્રપતિ યમીનના સત્તામાં આવ્યા બાદથી ત્યાં અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા, અને ન્યાયપાલિકાની સ્વતંત્રતા ખતરામાં હતી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


માલીની સીમા નજીક બે ગામ પર થયેલા આ હુમલામાં કથિત ઇસ્લામિક જેહાદીઓએ 79 લોકોની હત્યા કરી છે.

સ્થાનિક અધિકારીએ બીબીસીને ટિલ્લાબેરી વિસ્તારમાં ચોમોબાંગોઉ નામના ગામ પર હુમલો થયાની પુષ્ટિ કરી છે.

રૉયટર્સનું કહેવું છે કે ચોમોબાંગોઉમાં 70 લોકોની હત્યા થઈ છે જ્યારે અન્ય ગામ જારોમદારેયમાં 30 લોકોની હત્યા થઈ છે.

હજી સુધી એક પણ ચરમપંથી સંગઠને આની જવાબદારી લીધી નથી.

આ વિસ્તારમાં 2017થી જ કટોકટી લાગુ છે.

તાજેતરના મહિનાઓમાં આ વિસ્તારમાં પડોશી દેશ માલીથી આવનારા સંદિગ્ધ જેહાદીઓએ અનેક હુમલા કર્યાં છે.

શનિવારે ફ્રાન્સે કહ્યું કે તેના બૈ સૈનિકો માલીમાં માર્યા ગયા છે. એના કલાકેક અગાઉ અલકાયદા સાથે સંબંધિત સમૂહે કહ્યું કે માલીમાં એક અલગ હુમલામાં ફ્રાન્સની ત્રણ ટુકડીઓ પર હુમલા પાછળ એમનો હાથ છે.

આ હુમલાઓ બાબતે હજી નીજેરની સરકારે ટિપ્પણી નથી કરી.

પશ્ચિમ આફ્રિકન દેશ નીજેરમાં અલકાયદા અને ઇસ્લામિક સ્ટેટ સાથે સંબંધિત જૂથો અનેક હુમલાઓ અગાઉ પણ કરી ચૂક્યા છે.

ગત વર્ષે થયેલા હુમલામાં સેંકડો લોકો માર્યા ગયા હતા.

પડોશી દેશ નાઇજીરિયામાં સક્રિય ચરમપંથી સંગઠન બોકો હરામે ગત મહિને દક્ષિણ પૂર્વના દીફા વિસ્તારમાં ઓ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

છામાં ઓછા 27 લોકોની હત્યા કરી દીધી હતી.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


માલ્ટાના વડા પ્રધાન સાથે મોદી

રિપોર્ટ પ્રમાણે, ફાઇટર જેટ રફાલના વિવાદને કારણે લગભગ દર વખતે જોવા મળતા અનિલ અંબાણીને આમંત્રણ આપવામાં નથી આવ્યું.

પ્રાસંગિક ભાષણમાં રૂપાણીએ મોદીનું 'ઘરમાં સ્વાગત' કર્યું હતું.

ગુજરાતના પાટનગર ગાંધીનગર ખાતે તા. 18મી જાન્યુઆરીથી તા. 20મી જાન્યુઆરી દરમિયાન 'વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત' યોજાઈ રહ્યું છે.

એક વર્ષ છોડીને વાઇબ્રન્ટ ગુજરાતનું આયોજન થાય છે, ચાલુ વર્ષે નવમી આવૃત્તિ યોજાઈ રહી છે.

વડા પ્રધાન ભાષણના મુખ્ય મુદ્દા

- આંતરાષ્ટ્રીય સહકાર એ માત્ર દેશની રાજધાની સુધી મર્યાદિત ન રહેતા, રાજ્યોના પાટનગરો સુધી પહોંચી શક્યો છે.

- મારી સરકારનો મંત્ર રિફૉર્મ, પર્ફૉર્મ, ટ્રાન્સફૉર્મ અને ફર્ધર પર્ફૉર્મનો છે.

- વિશ્વ બૅન્ક અને આઈએમએફ તથા રૅન્કિંગ ઍજન્સીઝએ ભારતના અર્થતંત્રમાં વિકાસ કર્યો છે.

- ભારત અગાઉ ક્યારે સજ્જ ન હતું તેટલું હવે ઉદ્યોગ સાહસિક્તા માટે સજ્જ થયું છે.

- આવતાં વર્ષે ભારતને ઇઝ ઑફ ડુઇંગ બિઝનેસમાં ટોચના 50 રાષ્ટ્રોમાં લાવવાનું લક્ષ્યાંક ધરાવીએ છીએ.

- મધ્યમ વર્ગની ખરીદશક્તિના કારણે ભારતમાં ઉત્પાદક્તા વધી છે.

- ઉદ્યોગ શરૂ કરવા અને બંધ કરવાની વ્યવસ્થા ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

વધુ સરળ અને સુગમ બનાવી છે.

- ડિજિટલ ઇન્ડિયા અને સ્કિલ ઇન્ડિયા દ્વારા મૅક ઇન ઇંડિયાને વેગ મળશે અને અમે ભારતને મૅન્યુફેકચરિંગ હબ બનાવવા લક્ષ્યાંક

- 'આયુષ્માન ભારત'ને કારણે મેડિકલ અને આનુષંગિક સેવાઓમાં વિકાસની અમર્યાદિત તકો રહેલી છે.

- ડેમોક્રેસી, ડેમોગ્રાફી અને ડિમાન્ડને કારણે ભારતમાં રોકાણ કરવું વધુ લાભકારક છે.

- જરૂર પડ્યે હું હંમેશા હાજર રહીશ.

'ગુજરાતી હોવાનો ગર્વ'

ફાઇલ તસવીર

રિલાયન્સ જૂથના ચેરમેન મુકેશ અંબાણીએ કહ્યું :

- ગૌતમભાઈ અદાણીની જેમ હું પણ દરેક વાઇબ્રન્ટમાં હાજર રહ્યો છું. તેઓ ગુજરાતના સપૂત છે અને દેશના દૂરંદેશી ધરાવે છે.

- ગુજરાત એ રિલાયન્સમની 'જન્મભૂમિ અને કર્મભૂમિ' છે. રિલાયન્સ 'ઇન્ડિયા ફર્સ્ટ અને ઇન્ડિયામાં ગુજરાત ફર્સ્ટ'ની નીતિ ધરાવે છે.

- ગુજરાતમાં અમે રૂ. ત્રણ લાખ કરોડનું રોકાણ કર્યું છે, જેના દ્વારા પ્રત્યક્ષ તથા અપ્રત્યક્ષ રીતે દસ લાખ રોજગારનું સર્જન કર્યું છે.

- આગામી દાયકામાં રોકાણ અને રોજગારીને બમણાં કરવાનું લક્ષ્યાંક ધરાવે છે.

- મને ગુજરાતી હોવાનો ગર્વ છે અને છ કરોડ ગુજરાતીઓને કહેવા માગીશ કે તમારું સપનું છે.

- આપણે ગુજરાતને વિશ્વનો સૌથી સમૃદ્ધ બનાવવાનો છે, આપણે આ કરી શકીએ છીએ અને કરી શકીશું.

 - આ માટે ગુજરાતી યુવાનોમાં રહેલી ઉદ્યોગસાહસિક્તાને વિક્સાવવાની જરૂર છે.

 - જિયો અને રિલાયન્સ કૉમર્સનું ઑનલાઇન પ્લેટફોર્મ ગુજરાતથી શરૂ કરીશું.

- જિયો ગુજરાતમાં 5જી માટે સજ્જ છે.

વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત અપડેટ્સ

- અદાણી જૂથના ગૌતમ અદાણીએ કહ્યું હતું કે 'મારા ગૃહ રાજ્યમાં યોજાતી આ સમિટ માટે ગર્વ અનુભવું છું. મોદીજી, આ સમિટ તમારી દૂરંદેશીનું પ્રતીક છે.''ગુજરાતે નવા ભારતના વિકાસને નવો રાહ દેખાડ્યો છે.'

- અમદાવાદ સ્થિત ટૉરેન્ટ જૂથના વડા સુધીર મહેતાએ કહ્યું કે 'પહેલી સમિટમાં 500 ડેલિગેટ્સ આવ્યાં હતાં અને નવમી સમિટમાં ત્રીસ હજાર ડેલિગેટ્સની હાજરી રોકાણકારોનું રાજ્ય પ્રત્યેનું આકર્ષણ દર્શાવે છે.'

- આદિત્ય બિરલા જૂથના કુમાર મંગલમ્ બિરલાએ કહ્યું હતું કે 'વિશ્વની સૌથી મોટી પ્રતિમા દ્વારા ગુજરાતે 'ભારત અને ભારતીયો'ને ગર્વ કરવાનું કારણ આપ્યું છે.'

'બિરલા જૂથે 1950માં વેરાવળ ખાતે પહેલો પ્લાન્ટ નાખ્યો અને આજે 26 હજાર કર્મચારીઓ કામ કરે છે.'

- ટાટા જૂથના એન ચંદ્રશેખરને કહ્યું, 'ગુજરાતમાં ટાટાના 26 હજાર કર્મચારીઓ કાર્યરત છે તથા ત્રીજા ક્રમાંકનું રોકાણ કરેલું છે.''આ સિવાય ગુજરાતમાં જમશેદજી...


માલ્ટાના વડા પ્રધાન સાથે મોદી

વાઇબ્રન્ટની વેબસાઇટના દાવા મુજબ દેશની આ સૌથી મોટી બિઝનેસ સમિટ છે.

શેપિંગ અ ન્યૂ ઇન્ડિયાની થીમ પર આ વખતે નવમું વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત સંમેલન યોજાયું છે.

આ સમિટમાં વક્તવ્ય આપતા વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ કહ્યું કે હતું કે ભારત એક એવો દેશ છે કે જ્યાં ડેમોક્રસી, ડેમોગ્રાફી અને ડિમાન્ડ આ ત્રણેય બાબતોનો સુભગ સમન્વય સુલભ છે.

વાઇબ્રન્ટ ગુજરાતની વેબસાઇટ પર રાજ્યના મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીનું મંતવ્ય છે કે ગુજરાત દેશનું મુખ્ય વ્યાપાર મથક છે અને દેશના સામાજિક - આર્થિક વિકાસ માટે રાજ્ય પ્રતિબદ્ધ છે.

નરેન્દ્ર મોદી ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી બન્યા પછી 2003થી રાજ્યમાં દર બે વર્ષે વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત સમિટનું આયોજન થાય છે.

જોકે, વાઇબ્રન્ટને લીધે રાજ્યમાં જે રોકાણના દાવા થાય છે અને વિકાસની વાતો થાય છે એ વિશે ગુજરાતના અર્થશાસ્ત્રીઓ એક મત નથી.

રિલાયન્સ જૂથના ચેરમેન મુકેશ અંબાણી - ફાઇલ તસવીર

અર્થશાસ્ત્રી પ્રોફેસર હેમંતકુમાર શાહે બીબીસી સાથે વાત કરતા કહ્યું હતું, "મૂડી રોકાણ આ પ્રકારની વાઇબ્રન્ટ પરિષદોથી કદી આવતું નથી."

"મૂડી રોકાણ ઉદ્યોગપતિ ત્યારે કરે છે જ્યારે તેને નફો દેખાય છ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ે. આવા વાઇબ્રન્ટ ઉત્સવો નહોતા થતાં ત્યારે પણ ગુજરાત વિકસિત હતું અને મૂડી રોકાણ થતું હતું."

"જો વગર વાઇબ્રન્ટ પરિષદે મૂડી રોકાણ આવતું હોય તો આવી પરિષદો કરવાની જરૂર શું છે?  આ પ્રકારની પરિષદ પાછળનો ઉદ્દેશ લોકોને ભરમાવવાનો છે. લોકોને ભ્રમમાં નાખવાનો છે કે અમે આટલું મૂડીરોકાણ લાવીએ છીએ."

ફોરેન્ ડાયરેક્ટ ઇન્વેસ્ટમેન્ટમાં ગુજરાત અગાઉ બીજા-ત્રીજા નંબરે રહી ચૂક્યું છે અને અત્યારે પાંચમું છે.

દોરડું હોય અને સાપ દેખાય એને ભ્રમ કહેવાય. દોરડું જ ન હોય અને સાપ દેખાય એને વિભ્રમ કહેવાય. વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત એક વિભ્રમ ગુજરાત છે.

પોતાની વાતને સાબિત કરવા માટે પ્રોફેસર હેમંતકુમાર શાહ આંકડાકીય બાબતો રજૂ કરે છે.

તેઓ કહે છે કે 2016-17ની સામાજિક આર્થિક સમીક્ષામાં સરકાર એવું કહે છે કે ગુજરાતમાં જાન્યુઆરી 1983થી ઑગષ્ટ 2016 સુધીમાં એટલે કે 33 વર્ષમાં કુલ 13,85,700 કરોડ રૂપિયાના મૂડી રોકાણના વાયદા થયા.

એમાંથી 30 સપ્ટેમ્બર 2016 સુધીમાં 2,75,880 કરોડનું મૂડી રોકાણ થયું. એટલે કે 19.90 ટકા સુધીનું જ ખરેખર મૂડી રોકાણ ગુજરાતમાં થયું છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ત્રણ વાઇબ્રન્ટમાં 86.53 લાખ કરોડ મૂડી રોકાણના સમજૂતીપત્ર

ગૌતમ અદાણી

બીજી તરફ 2013-15-17 એમ ત્રણ વાઇબ્રન્ટ પરિષદમાં 86.53 લાખ કરોડ રૂપિયા મૂડી રોકાણના સમજૂતીપત્ર થયાં.

33 વર્ષમાં 13,85,700 કરોડ રૂપિયાના વાયદા થયા હોય અને મૂડી રોકાણ 3 લાખ કરોડ રૂપિયા થયું હોય તો 3 વર્ષમાં 86 લાખ કરોડ રૂપિયા કેવી રીતે થાય?"

અર્થશાસ્ત્રનાં પ્રાધ્યાપિકા નેહા શાહ કહે છે કે વાઇબ્રન્ટ ગુજરાતને એક પ્લૅટફૉર્મ ચોક્કસ કહી શકાય, પણ એને લીધે જ રોકાણ આવે છે એમ ન કહી શકાય.

જે ઉદ્યોગકારોને રોકાણ કરવું છે તેઓ વાઇબ્રન્ટ વગર પણ કરવાના જ છે. વાઇબ્રન્ટ ગુજરાતને લીધે કોઈ નવી તકો ઊભી થાય છે એવું માનવાને કોઈ કારણ નથી.

નેહા શાહ કહે છે કે વાઇબ્રન્ટમાં જેટલા એમઓયુ(મેમરન્ડમ ઑફ અન્ડરસ્ટેન્ડીંગ) એટલે કે સમજૂતીપત્ર થાય છે એ બધા રોકાણમાં તબદીલ થતાં નથી.

જે રોકાણમાં તબદીલ થાય છે તે બધા લાંબા ગાળે ટકી શકતા હોય એવું પણ દેખાતું નથી.

તેથી વાઇબ્રન્ટ ગુજરાતને કારણે રોકાણ વધ્યું કે રાજ્યની સુખાકારી વધી હોય એવું માની ન શકાય.

આની સાથે જ તેઓ ઉમેરે છે કે વાઇબ્રન્ટ જેવા પ્લેટફોર્મ વગર પણ બંગાળ, મહારાષ્ટ્ર, તમિલનાડુ જેવા રાજ્યો સારૂં રોકાણ લાવી જ રહ્યા છે.

જોકે, અર્થશાસ્ત્રી જયેન્દ્ર તન્ના આ મત સાથે સહમત થતાં નથી.

તેઓ...


માસિક દરમિયાન મહિલાઓ રોજા રાખતી નથી. હાલ કેટલીક મહિલાઓ આ મામલે સોશિયલ મીડિયા પર ચર્ચા કરી રહી છે.

આ દરમિયાન તેમને ભોજન લેવામાં પણ મુશ્કેલી પડે છે. કેટલીક મહિલાઓ કહે છે કે ઘરના પુરુષોને ખબર ના પડે તેવી રીતે તેમણે ભોજન લેવું પડે છે.

જ્યારે કેટલીક મહિલાઓ એવું પણ કહી રહી છે કે તેમને માસિકને લઈને ઘરમાં ખોટું બોલવું પડે છે.

સોફિયા ઝમીલ નામના મહિલાએ બીબીસીને જણાવ્યું કે, "કેટલાક લોકો આ સમસ્યાનો સ્વીકાર કરતા નથી, કેમ કે તેમને લાગે છે કે આ વસ્તુ ઇસ્લામને નકારાત્મક રીતે રજૂ કરે છે."

ઘણી મહિલાઓ માસિક દરમિયાન પોતાના ઘરમાં આ મામલે વાત કરી શકતી નથી અને તેમને ઘરના સભ્યોથી માસિકની વાત છુપાવવી પડે છે.

એક 21 વર્ષીય બ્યૂટી બ્લૉગર કહે છે,"મારા માતા રોજા દરમિયાન માસિક અંગે ઘરના પુરુષોને ખબર ના પડે તેનું ધ્યાન રાખવાની સૂચના આપતાં હતાં."

"હું જ્યારે પાણી પીતી હોઉં અને મારા પિતા આવતા તો મારે પાણીનો ગ્લાસ નીચે રાખી દેવો પડતો. મારા માતા રૂમમાં ચૂપચાપ ભોજન મૂકી જતાં અને મને કહેતાં કે જલ્દી ખાઈ લે જે. "

ન્યૂ યોર્કમાં રહેનારા પાકિસ્તાની મૂળના સોફિયા કહે છે, "એક વખત મારા ભાઈ મને ખાતા જોઈ ગયા, તેઓ મારી સા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

મે જોતા જ રહ્યા અને હું ગભરાઈ ગઈ."

શું તમે વાંચ્યું?

"તેઓ મને ભોજન કરતી પકડવાનો પ્રયત્ન કરતા જેથી મને શરમમાં મૂકી શકે."

''મારામાં એટલી હિંમતની જરૂર હતી કે હું કહીં શકું, આ પ્રાકૃતિક પ્રક્રિયા છે અને મારો ધર્મ કહે છે. માસિક ધર્મ દરમિયાન ઉપવાસ ન રાખું કેમ કે હું પવિત્ર રહેતી નથી.''

સોફિયા કહે છે કે માસિક એક એવો વિષય છે કે જેના વિશે તેમની માતા પણ વાત કરતા સંકોચ અનુભવે છે.

તેમણે કિશોરાવસ્થા સુધી આ મામલે કોઈને જણાવ્યું જ ન હતું.

તેઓ કહે છે, ''મને લાગે છે કે મહિલાઓએ માસિકને સ્વીકારી લેવું જોઈએ અને આ અંગે લોકોની જે માનસિકતા છે તે બદલાવી જોઈએ."

"આ અંગે વધુ વાતચીત થવી જોઈએ અને આપણી પેઢી આ બાબતે બદલાવ લાવી શકે છે.''

રમઝાનના નિયમો

રમઝાન મહિનામાં ઉપવાસ દરમિયાન લોકો સૂર્યોદયથી સર્યાસ્ત સુધી ખોરાક કે પાણીનું સેવન કરતા નથી અને શારીરિક સંબંધ પણ બાંધતા નથી.

રોજા પહેલાં દરરોજ રોજાનો સંકલ્પ કરવો પડે છે. રોજાનો આ સંકલ્પ સૂતા પહેલાં કે રોજાના ખોરાક પહેલાં લઈ શકાય છે.

પરંતુ માસિક દરમિયાન મહિલા રોજા રાખી શકતી નથી, કુરાન વાંચી શકતી નથી અને મસ્જિદ પણ જઈ શકતી નથી.

ગર્ભાવસ્થા, બીમારી, શારીરિક કે માનસિક નબળાઈ, મોટી ઉંમર, યાત્રા દરમિયાન કે ઉપવાસના કારણે જીવન પર કોઈ પણ પ્રકારનો ખતરો હોય કે વધારે પડતી તરસ લાગતી હોય ત્યારે રોજા છોડી શકાય છે.

મુસ્લિમ સ્ટૂડન્ટ્સ એસોસિયેશનના અધ્યક્ષ સબરીન ઇમતાઇરે બીબીસીને જણાવ્યું કે તેઓ માસિક અને માસિક સાથે જોડાયેલી વાતો કરવામાં લોકોને મદદ કરવા ઇચ્છતાં હતાં, જેથી તેમણે ટ્વીટ કરીને આ પહેલ કરી હતી.

તેઓ કહે છે, ''મારા પરિવારમાં આ પ્રકારની વાતો સામાન્ય છે, પરંતુ કેટલીક છોકરીઓ રમઝાન દરમિયાન પરિવારના સભ્યો સામે કંઈ ખાતી નથી અને શરમનો અનુભવ કરે છે.''

18 વર્ષીય સબરીન કહે છે, ''આને કલંક પણ માનવામાં આવે છે. માસિકને છુપાવવું અને શરમનો અનુભવ કરવો પિતૃસત્તાકને વ્યવસ્થાને સ્વીકારે છે."

જોકે, સબરીનનો પોતાનો અનુભવ અલગ છે. તેઓ માસિક દરમિયાન પરિવારના બધા જ સભ્યોની સામે ભોજન લઈ શકે છે.

તેઓ કહે છે, ''હું મારા માટે કંઈ ખાવાનું લેવા ગઈ. મારા ભાઈના રોજા હતા. તેણે મને પૂછ્યું કે હું શા માટે આવું કરી રહી છું? તો મેં કીધું કે હું પીરિયડ્સમાં છું અને તેમને આમાં કંઈ ખોટું લાગ્યું નહીં.''

જોકે, સબરીન માને છે કે માસિક પર વધુ વાત થવી જોઈએ.

તેઓ કહે છે, ''મારી માતાએ મને પૅડનો ઉપયોગ કરવાનો અને રક્તસ્ત્રાવનો ઉકેલ કઈ રીતે...