એ મૅચ તો સિંધુ હારી ગયાં પરંતુ એ શરમાળ સિંધુએ વર્ષ 2017ના પીબીએલના ત્રીજા સંસ્કરણમાં ચેન્નાઈમાં સ્મૅશર્સ તરફથી રમતાં સાઇના નેહવાલને ન માત્ર લીગ મૅચમાં, સેમિફાઇનલમાં પણ હરાવ્યાં અને પોતાની ટીમને ચૅમ્પિયન બનાવી.

આ પહેલાં વર્ષ 2016માં પીવી સિંધુ રિયો ઑલિમ્પિકમાં રજતચંદ્રક જીતી ચૂક્યાં હતાં. 2017માં જ તેઓએ વિશ્વ ચૅમ્પિયનશિપમાં રજતચંદ્રક જીત્યો.

2017માં જ સિંધુ વર્લ્ડ સુપર સિરીઝની ફાઇનલમાં ઉપવિજેતા રહ્યાં. આ સિવાય તેઓએ વર્ષ 2017માં કોરિયા ઓપન અને ઇન્ડિયા ઓપન જીત્યાં.

સિંધુ માને છે કે આ જીતમાં પીબીએલમાં મળેલી સફળતા, અનુભવ, ટ્રેનિંગ, મોટા ખેલાડીઓ અને શાનદાર કોચિંગ અને ફિટનેસનો પણ મોટો રોલ હતો.

આ વખતની પ્રીમિયર બૅડમિન્ટન લીગમાં સાત ટીમો ભાગ લઈ રહી છે.

હવે ફરી એક વાર દેશી-વિદેશી ખેલાડીઓથી સજ્જ પીબીએલ એટલે કે પ્રીમિયર બૅડમિન્ટન લીગનું છઠ્ઠું સંસ્કરણ 20 જાન્યુઆરીથી શરૂ થયું છે. તેની ફાઇનલ નવ ફ્રેબુઆરીએ રમાશે.

બીબીસી સાથેની ખાસ વાતચીતમાં પીવી સિંધુએ કહ્યું, "આ ઘણી સારી વાત છે કે આ પ્રકારની લીગ છે. આ અમારા માટે જ નહીં, પણ યુવા ખેલાડીઓ માટે પણ બહુ ફાયદાકારક છે. તેનાથી લોકોને જાણવાનો મોકો મળે છ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ે."

"જે ખેલાડી સિંધુ કે સાઇના બનવા માગે છે, બૅડમિન્ટનમાં કરિયર બનાવવા માગે છે. તેઓ અમારી મૅચ જોઈ શકે છે. તેઓ જોઈ શકે છે કે કેટલી મહેનત લાગે છે."

"માત્ર ખેલાડીઓ માટે જ નહીં, પરંતુ તેમનાં માતાપિતા માટે પણ આ રીતની લીગ ઘણી ફાયદાકારક છે. તેઓ તેમનાં બાળકોને સ્પૉર્ટ્સમાં ભાગ લેવા માટે પ્રોત્સાહિત કરશે."

ભારતીય ખેલાડી બિસાઈ પ્રણીતે બીબીસી સાથેની ખાસ વાતચીતમાં કહ્યું કે એક જુનિયર ખેલાડીના રૂપમાં તેઓ પીબીએલ સાથે જોડાયા અને ઘણા અનુભવી ખેલાડીઓ સામે રમીને તેમનામાં આત્મવિશ્વાસ આવ્યો.

આ વખતની લીગમાં સાત ટીમ ભાગ લઈ રહી છે. જેમાં અવધ વૉરિયર્સ, બેંગલુરુ રૅપટર્સ, ચેન્નાઈ સુપર સ્ટાર્સ, હૈદરાબાદ હંટર્સ, મુંબઈ રૉકેટ્સ, નૉર્થ ઇસ્ટર્ન વૉરિયર્સ અને પૂણે 7 ઍસેસ સામેલ છે.

પીબીએલનું પહેલું આયોજન વર્ષ 2013માં થયું. બાદમાં વર્ષ 2016માં ફરી એક વાર દુનિયાભરના ખેલાડીઓની હરાજી થઈ અને બાદમાં છ ટીમ સાથે લીગનો બીજો જન્મ થયો.

ત્યારે પી. કશ્યપે બીબીસીને જણાવ્યું હતું કે આ લીગનો ફાયદો એ થયો કે ચીન, જાપાન, થાઇલૅન્ડ અને ઇન્ડોનેશિયાના ખેલાડીઓને ઘરઆંગણે જ રમવાનો મોકો મળી રહ્યો છે.

ભારતમાં રમતને મહત્ત્વ અપાયું

ભલે ચીનના જાણીતા ખેલાડીઓ ન આવ્યા, પરંતુ ભવિષ્યમાં તેઓ પણ આવશે.

આ વખતની લીગમાં ભાગ લઈ રહેલા ચિરાગ શેટ્ટી કહે છે, "હું ત્રીજી લીગથી રમી રહ્યો છું. પહેલા વર્ષે જ મને ટૉપના ખેલાડીઓ સાથે રમવાનો મોકો મળ્યો અને ઘણું શીખ્યો. હવે મને એવું લાગે છે કે હું કોઈ પણ સાથે રમી શકું છું."

છેલ્લાં 10 વર્ષમાં ભારતના ઘણા બૅડમિન્ટન ખેલાડીઓએ ઉત્તમ પ્રદર્શન કર્યું છે. પછી તે બીસાઈ પ્રણીત હોય, ચિરાગ શેટ્ટી હોય કે સિંધુ કે સાઇના.

ચિરાગ શેટ્ટી જેવા ખેલાડીઓ માને છે કે બૅડમિન્ટનની રમતને ભારતમાં સારી રીતે મૅનેજ કરાઈ છે અને ગૅમને ઘણું મહત્ત્વ મળ્યું છે.

પીબીએલની વાત કરીએ તો વર્ષ 2017-18માં છ ટીમ હતી. જ્યારે વર્ષ 2017-18માં બે ટીમો વધતાં સંખ્યા આઠની થઈ.

વર્ષ 2018-19માં પૂણે 7 ઍસેસ જોડાતા જ પીબીએલમાં ટીમોની સંખ્યા નવ થઈ ગઈ.

પરંતુ આ વખતે છઠા સંસ્કરણમાં સાત ટીમ સામેલ છે. પીબીએલને આંતરરાષ્ટ્રીય બૅડમિન્ટન સંઘે માન્યતા આપી દેતાં તેમાં દુનિયાભરના ખેલાડીઓને રમવાની પરવાનગી અપાઈ છે.

કઈ ટીમમાં કયા ખેલાડી છે?

ચીન તાઈપેનાં તાઈ ઝૂ યિંગ

અવધ વૉરિયર્સમાં અજય જયરામ, શુભાંકર ડે અને તન્વી લાડ સિવાય અમેરિકાના ઝાંગ વેઈવેન અને હૉંગકૉંગના વૉગ વિંગ કી છે.

બેંગલુરુ રૅપટર્સમાં બીસાઈ...


એ યજ્ઞને કારણે એવી છાપ ઊભી થઈ હતી કે રાષ્ટ્રનું રક્ષણ કરવાનું કામ સરકારનું નથી કે એ કામ સરકાર કરી શકે તેમ નથી. રાષ્ટ્રના રક્ષણ માટે તો ઇશ્વરીય કૃપા જરૂરી છે.

ભારતીય જનતા પક્ષ (ભાજપ)ના નેતાઓએ સંકલ્પ કર્યો હતો કે દેશની સરહદેથી માટી લાવવામાં આવશે, દરેક ઘરમાંથી ઘી માગવામાં આવશે, જેઓ ઘી આપી શકે તેમ ન હોય તેઓ પેટીએમ મારફત 11 રૂપિયા દાનમાં આપી શકશે.

એ પછી, મોગલ શાસનકાળમાં નિર્મિત દિલ્હીના લાલ કિલ્લામાં હવન કુંડ બનાવીને તેમાં સમિધ હોમવાનાં હતાં. તેનાથી દેશના દુશ્મનોનો નાશ થવાનો હતો.

એ ધાર્મિક અનુષ્ઠાનમાં સામેલ થવા માટે ચોક્કસ નંબર પર એક મિસ્ડ કોલ કરવાનો હતો. આટલી સુંદર જોગવાઈ ક્યા વેદ-પુરાણમાં છે?

એ રાષ્ટ્ર રક્ષા મહાયજ્ઞની પૂજન વિધિ અને મહાત્મ્ય જાણવા માટે આપ આ કરી શકો છો.

પૂર્વ દિલ્હીના ભાજપના સંસદસભ્ય મહેશ ગિરિએ બીબીસીને જણાવ્યું હતું કે ડોકલામ તથા જમ્મુ-કાશ્મીરથી માટી લાવવા માટે રથ રવાના કરવામાં આવ્યા છે.

એ હવન માટે ભારત-ચીન સીમા પરથી ઇન્ડો-તિબેટન બોર્ડર પોલીસની મદદ વડે ડોકલામથી માટી લાવવાની હતી.

જો ભગવાનમાં આસ્થા હોય તો વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી એ હવનની જાહેરાત પછી ચીનના રાષ્ટ્રપ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

તિને ઘણીવાર કોઈ એજન્ડા વિના શા માટે મળ્યા હશે એ સમજાતું નથી? તેઓ હવનની ભભૂત સાથે લઈ જતા હશે?

એ યજ્ઞની શરૂઆત ધામધૂમથી થઈ હતી, પણ પૂર્ણાહૂતિ એટલી જ જોરદાર રીતે નહીં થઈ હોય તો એ ઇશ્વર અને ભક્તો બન્ને સાથેનું છળ ગણાશે.

મિસ્ડ કોલ કરનારા લોકો જ જણાવી શકશે કે તેમને પ્રસાદ મળ્યો હતો કે નહીં? લોકતંત્ર સાથે જે છળ થઈ રહ્યું છે તેની વાત પછી કરીશું.

રાજસ્થાનમાં રુદ્રાભિષેક

રાજસ્થાનનાં મુખ્ય પ્રધાન વસુંધરા રાજે સિંધિયા

દેશમાં અનેક અનુષ્ઠાન ચાલી રહ્યાં છે. 2019ની ચૂંટણી સુધી આ પુણ્યકાર્યોનો સિલસિલો વધારે સઘન બનતો જશે.

સંસદીય ચૂંટણી પહેલાં રાજસ્થાનમાં વિધાનસભાની ચૂંટણી યોજાવાની છે. તેથી રાજસ્થાનમાં રક્ષા માટે ઇશ્વરને પોકાર થોડા વધારે જોરથી પાડવામાં આવી રહ્યા છે.

રાજસ્થાનનાં મુખ્ય પ્રધાનને તેમના પક્ષના લોકો 'મહારાણી' કહે છે, પણ તેઓ તેનું ખોટું લગાડતાં નથી. કેટલાં મહાન છે તેઓ!

તેઓ ખુદને ક્યારેક રાજપૂત, ક્યારેક ગુર્જર તો ક્યારેક હિંદુત્વનાં સેનાની ગણાવતાં રહ્યાં છે. ખુદને ઇશ્વરની આરાધના કરતાં દેખાડીને તેઓ બહુમતી હિંદુઓને સંતોષવાના પ્રયાસ કરી રહ્યાં છે.

જોકે, તેને તુષ્ટીકરણ કેવી રીતે કહેવાય? તુષ્ટીકરણ તો માત્ર મુસલમાનોનું કરવામાં આવે છે અને તુષ્ટીકરણ તો માત્ર કોંગ્રેસ જ કરે છે.

શ્રાવણ મહિનામાં દર સોમવારે રાજ્યના દરેક જિલ્લામાં જનકલ્યાણ માટે રુદ્રાભિષેક કરવામાં આવશે તેવું જણાવતી મોટી-મોટી જાહેરાતો કર ચૂકવતી જનતાના ખર્ચે રાજસ્થાનના અખબારોમાં પ્રકાશિત કરવામાં આવી હતી.

તેની આયોજક રાજસ્થાન સરકાર એટલે કે યજમાન મુખ્ય પ્રધાન પોતે છે.

જેમના નાણાં વડે આ આયોજન કરવામાં આવી રહ્યું છે એ જનતા અખબારોમાં પ્રકાશિત તસ્વીરો તથા ટેલિવિઝન નિહાળીને ધન્ય થઈ જશે. આરતી લીધા પછી થાળીમાં મત નાખશે. કેટલી સુંદર વાત!

દર વર્ષે બદલાતા સૂર

ધર્મ અને આસ્થામાં કંઈ ખરાબ નથી, પણ તેનો રાજકીય ઉપયોગ ખરાબ બાબત છે. તેનાથી વધારે ખરાબ બાબત ધર્મને દોહીને મત મેળવવા માટે લોકોના જ પૈસાનો ઉપયોગ કરવો તે છે.

સરકારે ધાર્મિક આયોજનોથી દૂર રહેવું જોઈએ તેવી વાત ભારતના બંધારણની દુહાઈ આપીને કરતા લોકોને હિંદુવિરોધી અને સેક્યુલર ગણાવવામાં આવશે.

તમે બંધારણની વાત કરતા રહેજો. બંધારણમાં ફેરફાર તો થવાનો હશે ત્યારે થશે, પણ અત્યારે હિંદુ રાષ્ટ્રની સંપૂર્ણ અનુભૂતિ થવા લાગી છે.

રાજ્ય સરકારો વચ્ચે મોટા-મોટા ધાર્મિક આયોજનો કરવાની હરિફાઈ ચાલી રહી છે. અગાઉ સરકાર વ્યવસ્થાપક...


એ રાજકીય નકશા પર ભારતીય પ્રશાસિત કાશ્મીરને પાકિસ્તાનનો વિસ્તાર ગણાવાયો હતો અને તેના પર એ લખ્યું કે "આ (સમસ્યા)નો ઉકેલ સંયુક્ત રાષ્ટ્રની સિક્યૉરિટી કાઉન્સિલની ભલામણની રોશનીમાં થશે."

તે સાથે જ પાકિસ્તાને એ નકશામાં પૂર્વ રજવાડાં જૂનાગઢ અને માણાવદરને પણ પોતાનો હિસ્સો ગણાવ્યો. આ ક્ષેત્ર ભારતના ગુજરાત રાજ્યનો હિસ્સો છે અને તેની સીમાઓ પાકિસ્તાન સાથે મળતી નથી.

આરઝી હકૂમત

જૂનાગઢનું ભારત સાથે જોડાણ 15 ઑગસ્ટે નહીં પણ 9 નવેમ્બર, 1947ના રોજ થયું હતું. તેથી જૂનાગઢનો સ્વાતંત્ર્ય દિવસ 9 નવેમ્બર ગણાય છે.

ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે ગૂંચવાયેલા જૂનાગઢને આઝાદી અપાવવા માટે આરઝી હકૂમતની રચના થઈ હતી. આરઝી હકૂમતની લડત બાદ જૂનાગઢ ભારતનો હિસ્સો બન્યું હતું.

ઇમરાન ખાન દ્વારા સંબંધિત નકશો જાહેર કરાયો ત્યારે ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે નિવેદન જાહેર કરીને આને એક નિરર્થક પ્રયાસ ઠેરવ્યો હતો.

ભારત અને પાકિસ્તાનના રાજકીય ઇતિહાસની જ્યારે ચર્ચા થાય છે ત્યારે જૂનાગઢની સ્વાતંત્ર્ય ચળવળની અચૂક નોંધ લેવાય છે.

ભારત આઝાદ થયું અને રજવાડાઓનું વિલીનીકરણ થઈ રહ્યું હતું ત્યારે જૂનાગઢમાં નવાબ મહાબત ખાન ત્રીજાનું શાસન હતું.

15 ઑગસ્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ટ, 1947ના રોજ ભારતમાં લોકો સ્વતંત્રતાની ઉજવણી કરી રહ્યા હતા ત્યારે જૂનાગઢની પ્રજા ગૂંચવણમાં હતી કેમ કે એ દિવસે જૂનાગઢનું નવા બનેલા દેશ પાકિસ્તાન સાથે જોડાણ કરવામાં આવ્યું હતું.

દેશ આઝાદ થયો એ વખતે અંગ્રેજોએ ઇન્ડિયન ઇન્ડિપૅન્ડન્સ ઍક્ટ 1947 લાગુ કર્યો હતો. જે અંતર્ગત લૅપ્સ ઑફ પૅરામાઉન્સીની જોગવાઈ હતી.

જે અંતર્ગત રાજા મહારાજાઓને બે વિક્લ્પ અપાયા હતા કે કાં તો તેઓની રિયાસત ભારત અથવા પાકિસ્તાન સાથે જોડાય અથવા તો સ્વતંત્ર રાષ્ટ્ર બનાવી શકે. આ 'લૅપ્સ ઑફ પૅરામાઉન્સી'ને ધ્યાનમાં રાખીને જ નવાબ મહાબત ખાને પાકિસ્તાન સાથેના જોડાણની જાહેરાત કરી હતી.

જૂનાગઢના પાકિસ્તાન સાથેના જોડાણની મુખ્ય ભૂમિકા જૂનાગઢના દીવાન અને પાકિસ્તાનનાં ભૂતપૂર્વ વડાં પ્રધાન બેનઝીર ભુટ્ટોના દાદા શાહનવાઝ ભુટ્ટોની હતી.

જૂનાગઢને પાકિસ્તાન સાથે જોડવાનું નવાબ મહાબત ખાનને શાહનવાઝ ભુટ્ટોએ સૂચવ્યું હતું.

ઇતિહાસકાર અને ગાંધીજીના પૌત્ર રાજમોહન ગાંધી માને છે કે આની પાછળ મહમદ અલી ઝીણાની ગણતરી હતી.

રાજમોહન ગાંધીએ સરદાર પટેલ વિશે પુસ્તક 'પટેલ અ લાઇફ' લખ્યું છે, જેમાં જૂનાગઢના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ વિશે તેઓ લખે છે  :

'જૂનાગઢની સાત લાખની વસતીમાં 80 ટકા હિંદુ હતા. જૂનાગઢના નવાબ જ્યારે યુરોપ હતા ત્યારે રાજમહેલમાં ખટપટ થઈ હતી. એ પછી સન 1947ના મે માસમાં સિંધના મુસ્લિમ લીગના આગેવાન શાહનવાઝ ભુટ્ટો જૂનાગઢના દીવાન બન્યા હતા. ભુટ્ટો ઝીણા સાથે ગાઢ સંપર્કમાં હતા. પોતાના દ્વિરાષ્ટ્ર સિદ્ધાંતને તિલાંજલિ આપી દઈને હિંદુ બહુમતી ધરાવતાં રાજ્યોને સ્વીકારી લેવા ઝીણા તૈયાર હતા. ઝીણાની સલાહ અનુસાર ભુટ્ટોએ ઑગસ્ટની 15 તારીખ સુધી કશું કર્યું નહીં. આ દિવસે પાકિસ્તાન સ્થપાયું અને જૂનાગઢે તેમાં જોડાઈ જવાનો પોતાનો નિર્ણય જાહેર કર્યો.'

જૂનાગઢને પાકિસ્તાન સાથે જોડતી વખતે ત્યાંની પ્રજાનો મનસૂબો જાણવાનો પ્રયાસ થયો હોય એવું જોવા મળતું નથી.

કાઠિયાવાડનાં આગેવાનોની સલાહને ભુટ્ટોએ અવગણી

સૌરાષ્ટ્ર યુનિવર્સિટીના ઇતિહાસ અનુસ્નાતક વિભાગના નિવૃત્ત પ્રાધ્યાપક તેમજ અધ્યક્ષ રહી ચૂકેલા અને 'સૌરાષ્ટ્ર-કચ્છ ઇતિહાસ પરિષદ'ના પ્રમુખ રહી ચૂકેલા લેખક એસ.વી. જાની પોતાના પુસ્તક 'જૂનાગઢના નવાબી શાસનનો અંત'માં નોંધે છે :

'13 ઑગસ્ટે ભુટ્ટોએ જૂનાગઢના અગ્રણીઓની એક સભા બોલાવી હતી, જેમાં દયાશંકર દવે નામના આગેવાને પ્રજા વતી જૂનાગઢને ભારતમાં જોડવા માટે નિવેદન આપ્યું હતું. આ ઉપરાંત કાઠિયાવાડ રાજકીય પરિષદના...


એ લક્ષ્ય હાંસલ કરવાની દિશામાં એક કદમ આગળ વધવા માટે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી 16 જુલાઈ, સોમવારે રાજ્યના મેદિનીપુર જિલ્લામાં ખેડૂત કલ્યાણ રેલીને સંબોધન કરશે.

જો કે, નરેન્દ્ર મોદીના આ પ્રવાસ પહેલાં રાજ્યમાં સત્તાધારી તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (ટીએમસી) અને ભાજપ વચ્ચે પોસ્ટરયુદ્ધ તથા વાકયુદ્ધ શરૂ થઈ ગયું છે.

મોદીની સભા સોમવારે જે વિસ્તારમાં યોજાવાની છે, ત્યાં ચારે તરફ મુખ્ય પ્રધાન મમતા બેનરજીના પોસ્ટર્સ લગાવવાનું ટીએમસીએ શરૂ કરી દીધું છે.

નિશાન નરેન્દ્ર મોદી

ટીએમસીની દલીલ એવી છે કે તે 21 જુલાઈએ યોજાનારી પક્ષની શહીદ રેલીનો પ્રચાર કરી રહી છે, પણ વાસ્તવમાં તેનું નિશાન નરેન્દ્ર મોદી છે.

ટીએમસીનું કહેવું છે કે ભાજપના શાસન હેઠળના મહારાષ્ટ્રમાં ખેડૂતોની આત્મહત્યા રોકાવાનું નામ લેતી નથી અને નરેન્દ્ર મોદી અહીં આવીને ખેડૂત કલ્યાણ રેલીના નામે ખેડૂતોની હિતચિંતક બનવાના પ્રયાસ કરે છે.

ટીએમસીનો આક્ષેપ છે કે મમતા બેનર્જી વિરુદ્ધ અફવા ફેલાવવા અને ધર્મના નામે લોકોમાં ભાગલા પડાવવાની રાજનીતિ હેઠળ ભાજપ અહીં નરેન્દ્ર મોદીને લાવી રહી છે.

બીજી તરફ રાજકીય નિરિક્ષકોનું કહેવું છે કે જંગલ મહલ વિસ્તારમાં સામેલ મેદિનીપ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ુર જિલ્લામાં પંચાયતની ગત ચૂંટણીમાં મળેલી સફળતાના સહારે પોતાનું સ્થાન મજબૂત કરવા ભાજપ નરેન્દ્ર મોદીને અહીં લાવી રહ્યો છે.

વાસ્તવમાં એ ભાજપના 'મિશન બંગાળ' અભિયાનની શરૂઆત છે.

પશ્ચિમ બંગાળની મુલાકાતોમાં વધારો

'મિશન બંગાળ' હેઠળ પક્ષના નેતાઓ તથા કાર્યકરોમાં નવું જોમ ભરવા કેન્દ્રીય પ્રધાનો તથા પક્ષના નેતાઓની પશ્ચિમ બંગાળની મુલાકાતો અચાનક વધી ગઈ છે.

ગયા મહિનાના અંતે અમિત શાહ આવ્યા હતા. તેઓ ગયાના બે દિવસ પછી કેન્દ્રીય પ્રધાન સુરેશ પ્રભુ કોલકાતામાં હતા. તે પછીના દિવસે બીજા કેન્દ્રીય પ્રધાન પીયૂષ ગોયલ કોલકાતા પહોંચ્યા હતા.

ભાજપના અન્ય કેન્દ્રીય નેતાઓ પણ ટૂંક સમયમાં અહીં આવવાના છે.

ભાજપના પ્રદેશ પ્રમુખ દિલીપ ઘોષ કહે છે, "વડાપ્રધાન આ વર્ષે રાજ્યના વિવિધ વિસ્તારોમાં કમસેકમ પાંચ રેલીઓને સંબોધન કરશે.

"એ સંદર્ભમાં વિચારીએ તો આ વર્ષના બાકીના મહિનાઓમાં નરેન્દ્ર મોદી અને અમિત શાહ જેવા ઘણા મોટા નેતાઓ બંગાળના પ્રવાસે અનેક વખત આવશે.

"અમિત શાહ ઓગસ્ટના પહેલા સપ્તાહમાં વધુ એકવાર પશ્ચિમ બંગાળની બે દિવસની મુલાકાતે આવી શકે છે."

પોસ્ટર્સની લડાઈ

નરેન્દ્ર મોદી મેદિનીપુરથી લગભગ 20 કિલોમીટર દૂર આવેલા કલાઈકુંડા એરબેઝથી હેલિકૉપ્ટર મારફત સભાસ્થળે પહોંચશે.

વડા પ્રધાનની આ મુલાકાત પહેલાં મેદિનીપુરમાં ભાજપ અને ટીએમસી વચ્ચે ઘમસાણ ચાલી રહ્યું છે.

બન્ને રાજકીય પક્ષો વચ્ચે પોસ્ટર્સ અને બેનરો મારફત એકમેકને પછાડવાની હોડ ચાલી રહી છે.

ગયા સપ્તાહે મેદિનીપુરની મુલાકાતે ગયેલા ટીએમસીના મહામંત્રી સુબ્રત બખ્શીએ નરેન્દ્ર મોદીની મુલાકાત પહેલાં આખા શહેરમાં મમતા બેનરજીનાં પોસ્ટર્સ તથા કટ-આઉટ્સ લગાવવાનો આદેશ પક્ષના કાર્યકરોને આપ્યો હતો.

આ અગાઉ અમિત શાહની બીરભૂમ મુલાકાત વખતે પણ ટીએમસીએ આવી વ્યૂહરચના અપનાવી હતી.

16, જુલાઈ સોમવારની નરેન્દ્ર મોદીની રેલી પહેલાં શહેરની આસપાસના વિસ્તારોમાં રેલીઓ યોજવાની યોજના ટીએમસીએ બનાવી છે, જેથી નરેન્દ્ર મોદીની મુલાકાતનું મહત્ત્વ ઘટાડી શકાય.

ટીએમસીના મેદિનીપુર જિલ્લાના અધ્યક્ષ અજિત માઈતી કહે છે, "અમે આખા શહેરમાં અંગ્રેજી, બાંગ્લા અને હિંદી એમ ત્રણેય ભાષામાં પોસ્ટર લગાવીશું, જેથી બધા લોકો તેને વાંચી-સમજી શકે."

ટીએમસીનો દાવો છે કે તે 21 જુલાઈએ યોજવામાં આવનારી પક્ષની વાર્ષિક શહીદ રેલીની તૈયારી કરી રહી છે.

અજિત માઈતી કહે છે, "ખેડૂતોનું હિત તો એક બહાનું છે. નરેન્દ્ર મોદી લોકસભાની આગામી ચૂંટણીને ધ્યાનમાં રાખીને...


એ લોકો ઘરના સ્વાદિષ્ટ ભોજનને પણ રોજ ખાવામાં આવતી સાધારણ દાળની શ્રેણીમાં આદતવશ મૂકી દેતા હોય છે.

આવી જ હાલત ગુજરાતી ઊંધિયાની છે.

ઊંધિયાને ગુજરાત બહાર અત્યંત સ્વાદિષ્ટ અને બહુ મહેનત વડે તૈયાર કરવામાં આવતી વાનગી ગણવામાં આવે છે.

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે:

ગુજરાતમાં ઊંધિયાનો સમાવેશ એવી વાનગીઓમાં થાય છે, જે અદભૂત હોય છે અને જેને પીરસીને મહેમાનોને આશ્ચર્યચકિત કરી શકાય.

ઊંધું રંધાય એટલે ઊંધિયુ

ત્રણ મિનિટ કરતાં ઓછા સમયમાં જુઓ, કેવી રીતે બને છે ઊંધિયું?

ઊંધિયા શબ્દનો અનુવાદ 'ઊંધું' કરવામાં આવે છે.

હિંદીમાં તેનો ધ્વનિ 'મોઢાભેર પડવું' એવો સંભળાય છે.

ઊંધિયું નામ એકદમ સટીક છે, કારણ કે તેની સામગ્રીને માટલામાં બંધ કર્યા બાદ માટલાને ઊંધું કરીને ખાડામાં દાટવામાં આવે છે.

આ ઊંધિયું પકાવવાની પરંપરાગત રીત છે. અવધ અને હૈદરાબાદમાં આ રીતને 'જમીદોઝ' કહેવામાં આવે છે.

રાજસ્થાનના રાજ પરિવારોની શિકારયાત્રા દરમ્યાન પકાવવામાં આવતી 'ખડ' નામની વાનગી પણ આ રીતે પકાવવામાં આવે છે.

ઈરાનથી ભારત?

કેટલાક લોકો માને છે કે વાનગી પકાવવાની આ રીત ઈરાનથી ભારત પહોંચી છે.

ખાનપાનના ઇતિહાસનાં નિષ્ણાત સલમા હુસૈને જણાવ્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

યું હતું કે, આજે પણ તહેરાનમાં જે બિરયાની રાંધવામાં આવે છે.

તેમાં રૂમાલી રોટી જેવી રોટલીઓ વાસણમાં નીચે બિછાવી તેમાં માંસના સ્વાદિષ્ટ મસાલેદાર ટુકડા મૂકવામાં આવે છે.

આપણે ઈરાની બિરયાનીની નહીં, પણ આપણા પોતાના ગુજરાતના ઊંધિયાની વાત કરી રહ્યા છીએ. તેથી ઊંધિયા તરફ વળવું જરૂરી છે.

ધીમા તાપે પાકતું ઊંધિયું

એક-બે પેઢી પહેલાં ઊંધિયું માટીનાં પાત્રને ખાડામાં ઊંધું દાટી અને બન્ને તરફથી અંગારાના ધીમા તાપમાં પકાવવામાં આવતું હતું. તેમાં ઊંધિયું પાકતાં કલાકો લાગી જતા હતા.

આજના શહેરી જીવનની ભાગદોડમાં ખાવાના શોખીનો પાસે સમય ઓછો હોય છે.

તેથી ઊંધિયું પકાવવા માટે પ્રેશર કૂકર કે મોટાં ઊંડા વાસણોનો ઉપયોગ શરૂ થયો છે.

મોટા ઊંડા વાસણમાં ઊંધિયું  રાંધતી વખતે તેનાં પર વજનદાર ઢાંકણ મૂકીને વરાળ નીકળી ન જાય એ માટે લોટ વડે સીલ કરી દેવામાં આવે છે.

ઊંધિયામાં જે શાકભાજી પકાવવામાં આવે છે એ પોતાના રસની વરાળ વડે આપોઆપ પાકે છે એ બાબત ઘણા લોકોને દિલચસ્પ લાગે છે.

'દમ બિરયાની' પણ આ જ રીતે પાકતી હોય છે. તમે જ કહો, આટલી દમદાર વાનગી સામે ક્યો પ્રતિસ્પર્ધી ટકી શકે?

ઊંધિયાની સામગ્રી

ઊંધિયાનો મસાલો અધકચરો પીસવામાં આવે છે. એ તીખો અને ચટપટો હોય છે.

સૂરણ, શક્કરિયાં, બટાટા, નાના રીંગણ, વાલોળ, પાપડી, કાચાં કેળાં વડે સામાન્ય રીતે ઊંધિયું બનાવવામાં આવતું હોય છે.

માટલામાં ઊંધિયું પકાવતી વખતે માટલાનાં તળિયે કેળાનું પાન મૂકવામાં આવે છે.

એ માટલાને બંધ કરતાં પહેલાં ઉપરની સપાટી પર આંબાના પાન ગોઠવવામાં આવે છે.

અસલ ઊંધિયામાં તેલનો ઉપયોગ નામ માત્રનો કરવામાં આવે છે.

હા, ચણા અને મેથીના મૂઠિયાંને કેવી રીતે ભૂલી શકાય?

બેસનને રોટલીના લોટની માફક બાંધીને તેમાં લીલી મેથી ભેળવવામાં આવે છે. પછી હિંગ-રાઈના વઘાર સાથે ઊંધિયામાં નાખવામાં આવે છે.

મહેનત પછીની મોજ

ઊંધિયું બનાવવામાં બહુ મહેનત કરવી પડે છે અને બહુ પ્રિય મહેમાનો માટે જ કોઈ યજમાન આટલી મહેનત કરે એ દેખીતું છે.

આજકાલ મોટાભાગના લોકો રસ્તા પરની વિખ્યાત દુકાનોમાંથી ખરીદીને ઊંધિયાનો સ્વાદ માણે છે.

સુરતનું ઊંધિયું વિખ્યાત છે અને શા માટે વિખ્યાત ન હોય?

'સુરતનાં જમણને કાશીના મરણ' જેટલું જ મોક્ષદાયક ગણવામાં આવે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


એ વખતના પૂર્વ પાકિસ્તાન(હાલનું બાંગ્લાદેશ)માં ચાલી રહેલી માથાકૂટ પશ્ચિમ પાકિસ્તાનના માથાનું દર્દ બની રહી હતી.

પાકિસ્તાનના સૈન્યને ભારતને પેલે પાર આવેલા દેશના બીજા ભાગને નિયંત્રણમાં રાખવો કાઠું પડી રહ્યું હતું.

એટલે એ પાકિસ્તાની સૈન્યના વડા જનરલ યાહ્યા ખાને ઝુલ્ફીકાર અલી ભુટ્ટોને પૂછ્યું કે શું કરવું જોઈએ, જેના જવાબમાં ભુટ્ટો ઉપરનું વાક્ય બોલ્યા.

'માય પૉલિટિકલ સ્ટ્રગલ' નામના આત્મકથાનકમાં પાકિસ્તાનના ઍરમાર્શલ અસગર ખાને આ વાત કરી છે.

જે પૂર્વ પાકિસ્તાનમાં 20 હજાર લોકોને મારવાની વાત ભૂટ્ટો કરી રહ્યા હતા એ પૂર્વ પાકિસ્તાન આજે બાંગ્લાદેશના નામે દુનિયાના નકશામાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે.

પાકિસ્તાનના એક ભાગને ભારતનાં વડાં પ્રધાન ઇંદિરા ગાંધીની મદદથી એક જણે બાંગ્લાદેશ બનાવ્યો.

એ જણ એટલે શેખ મુજિબુર રહેમાન. બાંગ્લાદેશના 'બંગબંધુ' (બંગાળના મિત્ર), સંસ્થાપક, રાષ્ટ્રપિતા અને પ્રથમ રાષ્ટ્રપતિ.

સ્વાધીનતા માટેની હાકલ

"એબારેર શોંગ્રામ આમાદેર મુક્તિર શોંગ્રામ, એબારેર શોંગ્રામ શોધિનોતાર શોંગ્રામ" ઢાકાના રૅસકૉર્સ મેદાનમાં આ શબ્દો ગૂંજી ઉઠ્યા અને ત્યાં હાજર લગભગ દસેક લાખની મેદનીએ શબ્દો વધાવી લીધ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ા.

પૂર્વ પાકિસ્તાના સૌથી લોકપ્રિય નેતા અને સ્વતંત્રતા સેનાની શેખ મુજિબના એ શબ્દોએ 1971ની 7મી માર્ચની એ સાંજનો ઉકળાટ આસમાને પહોંચાડી દીધો અને બાંગ્લાદેશની હવામાં સ્વતંત્રતાની લહેર દોડી ઊઠી હતી.

બંગાળી ભાષામાં ઉચ્ચારેલા એ ગગનભેદી શબ્દોનો અર્થ થતો હતો, "આપણો સંગ્રામ મુક્તિ માટેનો સંગ્રામ છે. આપણો સંઘર્ષ સ્વાધીનતા માટેનો સંઘર્ષ છે."

મુજિબે ઉચ્ચારેલા એ શબ્દો માત્ર શબ્દો નહોતા પણ પાકિસ્તાનના સૈન્યશાસન વિરુદ્ધની એક લલકાર હતી. એ લલકાર બાંગ્લાદેશની આઝાદીની લડતનો અંતિમ પડાવ બની હતી.

પાકિસ્તાની શાસન વિરુદ્ધ મુજિબે મારેલી એ હાકના થોડા દિવસ બાદ ધરતીના નકશા પર બાંગ્લાદેશનો જન્મ થયો.

સ્વતંત્રતાની હાકલ કરતા શેખ મુજિબના એ ભાષણની ગણના આજે વિશ્વનાં ઐતિહાસિક ભાષણોમાં થાય છે.

શેખ મુજિબુર રહેમાન : બાંગ્લાદેશના 'જાતીર જનક'

'ધ બાંગ્લાદેશ લિબરેશન વૉર, ધ શેખ મુજિબ રિજીમ ઍન્ડ કન્ટેમ્પરરી કન્ટ્રૉવર્સીઝ' નામના પુસ્તકમાં લેખક કાફ ડૉલા લખે છે,

"'સંયુક્ત પાકિસ્તાન'ની શોષણખોર અને વહલાંદવલાંની નીતિ વિરુદ્ધ પૂર્વ પાકિસ્તાનના નામે ઓળખાતા એ પ્રદેશના લોકોનાં દુઃખદર્દોને સંયોજી, તેમને સ્વાધીનતા માટે સંગઠીત કરવાનું શ્રેય જો કોઈ એક જ વ્યક્તિને આપવું હોય તો એ વ્યક્તિનું નામ શેખ મુજિબુર રહેમાન જ હોવાનું."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

શેખ મુજિબ બંગાળી રાષ્ટ્રવાદી હતા. 'આફ્ટર ધ ડાર્ક નાઇટ : પ્રૉબલેમ્સ ઑફ શેખ મુજિબુર રહેમાન' નામના પુસ્તકમાં એસ. એમ. અલી લખે છે કે 'વિદ્રોહીઓને કરિશાઈ નેતૃત્વ શેખ મુજિબે પૂરું પાડ્યું હતું.'

અવામી લીગનું નેતૃત્વ કરનારા શેખ મુજિબ બાંગ્લાદેશના પ્રથમ રાષ્ટ્રપતિ અને બાદમાં પ્રથમ વડા પ્રધાન બન્યા.

બાંગ્લાદેશ તેમને 'જાતીર જનક' એટલે કે રાષ્ટ્રપિતા તરીકે સન્માને છે.

મુજિબની આગેવાની હેઠળ જ બાંગ્લા વિદ્રોહીઓએ ભારતીય સૈન્ય સાથે મળીને પૂર્વ પાકિસ્તાનને બાંગ્લાદેશ નામે સ્વતંત્ર કરાવ્યું હતું.

'મુજિબ : ધ આર્કિટેક્ટ ઑફ બાંગ્લાદેશ, અ પોલિટિકલ બાયૉગ્રાફી' નામના પુસ્તકમાં વાય. ભટ્ટનાગર લખે છે, 'માનવ ઇતિહાસમાં ચીનના માઓને બાદ કરતાં કોઈ નેતાએ પોતાના લોકોને એટલા મોહિત નથી કર્યા જેટલા મુજિબે કર્યા છે.'

મુજિબનાં મોટાં પુત્રી શેખ હસિના અવામી લીગનાં વડાં છે અને બાંગ્લાદેશમાં ત્રીજી વખત વડાં પ્રધાન બન્યાં છે.

અગરતલા ષડયંત્ર

1968નો શિયાળો જતાંજતાં પશ્ચિમ પાકિસ્તાનને ઠંડીમાં ધ્રુજાવી રહ્યો હતો અને અહીં રહેતા પાકિસ્તાનીઓ દેશના...


એ વખતે અમદાવાદમાં ક્રાઇમ કૉન્ફરન્સ ચાલુ હતી.

એ કૉન્ફરન્સમાં અમારે સવારે 11 વાગ્યાથી લઈ સાંજે 5 વાગ્યા સુધી સતત યુનિફોર્મમાં બેસવું પડે છે.

મારો યુનિફોર્મ જરા આછા રંગનો છે. મારા પિરિયર્ડ્સ એ સમયે જ ચાલુ થયા.

મારા યુનિફોર્મ પર ખૂબ મોટો ડાઘ લાગ્યો અને મારી ખુરશીની સીટ પણ ભીની થઈ ગઈ. મને મારા પર શરમ આવવા લાગી.

કારણ કે એ સમયે મારા ડિપાર્ટમેન્ટમાં હું એકમાત્ર મહિલા ઑફિસર હતી.

બધા જ પુરુષો હતા. હું એ વખતે કોને કહું? હું કેવી રીતે ઊભી થાઉં?

જ્યારે કૉન્ફરન્સ પૂરી થાય ત્યારે અમારે અમારા બૉસને ઊભા થઈને સેલ્યુટ મારવાની હોય છે.

એ સમયે મને ખૂબ જ શરમ આવતી હતી, કારણ કે આ બાબત ખરાબ છે તેવું સમાજે મારા મગજમાં ઠસાવી દીધું હતું. તે ગંદું લાગી રહ્યું હતું.

એ ગંદી બાબત છે. મારો આત્મવિશ્વાસ ખૂબ જ મજબૂત છે, છતાં મને શરમ આવતી હતી કે હું કેવી રીતે ઊભી થાઉં?

બધાની વચ્ચે હું સેલ્યુટ કરીશ તો મારી પાછળ લાગેલો મોટો ડાઘો બધાને દેખાશે.

પણ મેં નક્કી કર્યું કે, ભલે કોઈ મારી હાંસી ઉડાવે, હું મારી ફરજ તો બજાવીને જ રહીશ.

સેલ્યુટ કરી

એટલે મેં ઊભા થઈને મારા સિનિયરને સેલ્યુટ કરી.

મને ખબર હતી કે જ્યાં સુ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ધી હું નહીં નીકળું ત્યાં સુધી કોઈ નહીં નીકળે એટલે મેં ચાલવાનું શરૂ કર્યું.

મારી પાછળ લગભગ અમારી ફોર્સના 40 પુરુષો હતા, તેમણે બધાએ મારા યુનિફોર્મ પર લાગેલો એ ડાઘો જોયો હતો.

એ વખતે મેં મારા મનને ભારે મજબૂત બનાવી દીધું અને મારી જાતને કહ્યું કે, "મંજિતા તારે આ સ્વીકારવું જ પડશે."

હું એ વખતે વચ્ચેથી ઊભી થઈને, કોઈ ડાયરી કે ફાઇલ પાછળ એ ડાઘ છુપાવીને નીકળી શકી હોત.

પણ મેં એમ ન કર્યું. મારા બૉડીગાર્ડ કમાન્ડોએ પણ કહ્યું કે, મેડમ ડાઘ દેખાઈ રહ્યો છે.

ત્યારે મેં એને કહ્યું કે, "તું ચિંતા ના કર. આ નેચરલ છે, મારે એ સ્વીકારવું પડશે અને આપણા લોકોએ પણ તેને ધીમેધીમે સ્વીકારવું જ પડશે."

મારી સાથે આ થયું છે, અને મેં મારા સબ-ઑર્ડિનેટ્સને પણ કહ્યું છે કે જ્યારે કોઈ મહિલા તેમની પાસે આ પ્રકારની રજૂઆત લઈને આવે ત્યારે ડ્યૂટીમાં તેમને થોડી રિલીફ આપે.

ડાઘથી કોઈ મુશ્કેલી નથી

મને તેમની સ્થિતિ ખબર છે, કારણ કે મને તેનો અનુભવ છે.

હું આ વાત એટલા માટે કરી રહી છું કે બધા જ લોકો એ જાણે.

કારણ કે મોટા ભાગની મહિલાઓએ આ પ્રકારની પરિસ્થિતિનો સામનો કરવો જ પડે છે.

હવે મને ડાઘથી કોઈ મુશ્કેલી નથી. મેં મારા પુરુષ બૉડીગાર્ડને પણ કહી રાખ્યું છે કે જો મારા યુનિફોર્મ પર કોઈ ડાઘ લાગે તો સંકોચ રાખ્યા વિના મને જણાવે.

આ પ્રકારનું પરિવર્તન દરેક મહિલામાં આવવું જોઈએ. એમણે પિરિયડ્સથી શરમાવવાની કે સંકોચ અનુભવવાની જરૂર નથી. એમણે એ સહજતાથી સ્વીકારવું જોઈએ. એ વિશે વાત કરવી જોઈએ.

જે મારી સાથે થયું એવું લગભગ ઘણી મહિલાઓ સાથે થાય છે.

પણ આપણો સમાજ એને ઢાંકવામાં-છુપાવવામાં માને છે.

કુદરતી રીતે શરીરમાં થયેલા ફેરફારને કારણે પડેલો ડાઘો દેખાય તો ખોટું શું છે? એમાં શરમાવવા જેવું શું છે?

હું જે ફિલ્ડમાં કાર્યરત છું એમાં મહિલાઓ ઓછી છે. એમાં પણ સિનિયર લેવલે તો સાવ જ ઓછી.

મારી જુનિયર મહિલા અધિકારીઓને પણ આવી સમસ્યાઓ આવતી જ હોય છે.

જેમ કે એક વખત અમે પોલીસ બંદોબસ્તમાં હતાં.

મારી એક જુનિયર મહિલા અધિકારીએ એના સિનિયરને વિનંતી કરી કે એને 'લેડીઝ પ્રૉબ્લેમ' છે, તો હળવી ડ્યૂટી આપે.

હાંસીપાત્ર બનાવી દીધી છે

તો એના સિનિયરે બધાની વચ્ચે એને ખખડાવી કે તારે ફરજ નથી બજાવવી એટલે બહાનાં બનાવે છે.

મહિલા જો પોતાની તકલીફ રજૂ કરે તો એને 'સિમ્પથી ગેઇનર' કહેવામાં આવે છે.

આપણા સમાજમાં પુરુષોને એ શીખવવામાં જ નથી આવ્યું કે એ દિવસોમાં મહિલાઓને માત્ર શારીરિક દુઃખ જ નહીં, માનસિક...


એ વખતે આપેલા ભાષણમાં નરેન્દ્ર મોદીએ જણાવ્યું હતું કે આજકાલ શિસ્તના આગ્રહને 'નિરંકુશતા' ગણાવવામાં આવે છે.

સમાચાર સંસ્થા પીટીઆઈના અહેવાલ મુજબ, પુસ્તકના લોકાર્પણ બાદ નરેન્દ્ર મોદીએ કહ્યું હતું, "વેંકૈયાજી શિસ્તના બહુ આગ્રહી છે અને આપણા દેશમાં સ્થિતિ એવી છે કે શિસ્તને બિનલોકતાંત્રિક કહી  દેવાનું આજકાલ સરળ થઈ ગયું છે."

વડા પ્રધાને ઉમેર્યું હતું, "કોઈ શિસ્તનો જરા સરખો આગ્રહ પણ કરે તો તેને નિરંકુશ ગણાવી દેવામાં આવે છે. તેને કોઈ નામ આપવા માટે લોકો શબ્દકોષ ખોલીને બેસી જાય છે."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

વડા પ્રધાને શિસ્ત બાબતે કરેલી આ વાતનો અર્થ શું છે? વળી કોઈ સરકાર શિસ્તમાં રહેવાની વાત કરતી હોય તો એ અસંમતિને દબાવી રહી છે?

બીબીસીના સંવાદદાતા સંદીપ સોનીએ આ સવાલો વરિષ્ઠ પત્રકાર એચ. કે દુઆને પૂછ્યા હતા.

એચ. કે. દુઆનો દૃષ્ટિકોણ

કોઈ શિક્ષક તેના ક્લાસમાં શિસ્તની વાત કરતા હોય તો એ અલગ વાત છે, પણ દેશમાં સત્તાસ્થાને બેઠેલા લોકો શિસ્તની વાત કરે ત્યારે એ બહુ ખતરનાક થઈ જતું હોય છે.

શિસ્તના નામે કોઈ ચીજનો બચાવ કરવો ન જોઈએ. સરકાર શિસ્તની વાત કરે ત્યારે તે કંઈક નિયંત્રિત કરી રહી હોય છે, જેવું ઇંદિરા ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ગાંધીએ કટોકટી લાદતા પહેલાં કર્યું હતું.

સરકાર શિસ્તની વાત કરશે તેનાથી લોકો પર જોખમ જરૂર હોય છે, કારણ કે લોકો સરકારે કહેલી વાતને નકારશે તો એ સરકારની દૃષ્ટિએ ગેરશિસ્ત કહેવાશે.

એટલું જ નહીં, સત્તામાં બેઠેલા લોકોએ ગેરશિસ્તના સ્થાને ક્યારેક 'દેશદ્રોહી' શબ્દનો ઉપયોગ કર્યો હતો. અસહમતી તથા લોકતંત્ર સાથે-સાથે ચાલતાં હોય છે અને જ્યાં શિસ્તની વાત આવે છે ત્યારે લોકતંત્રની શક્તિ ઘટી જાય છે.

ટીકા સાંભળવા નથી ઇચ્છતા

અસહમતીને નિયંત્રિત કરવામાં આવતી હોય એવું છેલ્લાં બે-ત્રણ વર્ષથી જોવા મળી રહ્યું છે.

 સત્તાધારી પક્ષના લોકો દેશના હિતની વાત કરીને એવો સવાલ કરે છે કે આવું શા માટે થઈ રહ્યું છે?

ટીકા એક રીતે લોકોનો અધિકાર છે પણ સત્તાધારી મંડળીમાં તેનો ખોટો અર્થ કરવામાં આવે છે. અન્યો દ્વારા કરવામાં આવતી ટીકાને તેઓ શિસ્તભંગ ગણાવે છે.

લોકતંત્ર અને શિસ્ત વચ્ચે એક સંબંધ જરૂર હોય છે. એ સંબંધ હવે બગડી ગયો છે.

દરેક મુદ્દે શિસ્તની વાત કરવી અને લોકતંત્રને નિયંત્રિત કરવું દેશ માટે યોગ્ય નથી.

લોકતંત્રમાં અસહમતી અત્યંત જરૂરી છે અને સુપ્રીમ કોર્ટે પણ તાજેતરમાં આવું જ કહ્યું હતું.

અસહમતીને દબાવવાનું કેટલું ખતરનાક?

અસહમતીને દબાવી દેવાનું જોખમ આપણે ઇંદિરા ગાંધીના કાર્યકાળમાં જોઈ ચૂક્યા છીએ.

તેમણે શિસ્તના નામે લોકતંત્રને ખતમ કરી નાખ્યું હતું અને કટોકટી લાદી હતી.

ઇંદિરા ગાંધીને પણ સંસદમાં, અખબારોમાં તેમની ટીકા થાય અને અદાલત તેમની વિરુદ્ધના ચૂકાદા આપે તે પસંદ ન હતું.

કોને-કોને શિસ્તના પાઠ ભણાવી શકાય? લોકતંત્રમાં અસહમતી હોવાની જ. જ્યાં બધી વાતોમાં સહમત થનારા લોકો હોય એવું લોકતંત્ર કેવું હશે?

હામાં હા મિલાવતા લોકો માત્ર દેશ માટે જ નહીં, સરકાર માટે પણ યોગ્ય નથી હોતા.

અસહમતીથી સરકારે એ શીખવું જોઈએ કે તેની પાછળની લોકોની ભાવના શું છે?

દેશના હિતમાં હોય તેવી વાતોની ખબર અસહમતીમાંથી જ પડતી હોય છે.

કટોકટી લાદવામાં આવી એ પહેલાં અને કટોકટી દરમ્યાન ભારત જે જોખમનો સામનો કરી ચૂક્યું છે તેનાં કાળા વાદળ ફરી ચકરાવા લઈ રહ્યાં છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


એ વખતે કહેવાતું હતું કે સ્થિતિ એવી છે કે આર્થિક તાણને લીધે મજૂરો પાંચ રૂપિયાના પારલે-જી બિસ્કિટ પણ ખરીદી નથી શકી રહ્યા.

એ પછી જ સમાચાર આવ્યા કે વેચાણ ઘટી જવાને લીધે કંપની માટે પડકાર સર્જાયો છે.

આ વખતે લૉકડાઉનમાં પણ પારલે-જી બિસ્કિટ ફરીથી હેડલાઇન્સમાં છે.

પારલે-જી બિસ્કિટ બનાવનારી કંપનીનું કહેવું છે કે લૉકાઉનમાં તેમનાં બિસ્કિટ એટલાં બધાં વેચાઈ કે છેલ્લા ચાર દાયકામાં ક્યારેય આટલી નહોતાં વેચાયાં. એનો અર્થ એવો કે લૉકડાઉનનો કંપનીને જંગી લાભ થયો.

પારલે-જી બનાવનાર કંપની પારલે પ્રોડક્ટ્સના વરિષ્ઠ અધિકારી મયંક શાહે સમાચાર એજન્સી પીટીઆઈને કહ્યું, "લૉકડાઉન દરમિયાન જબરદસ્ત વૃદ્ધિ થઈ છે, ઓછામાં ઓછાં છેલ્લાં 30-40 વર્ષોમાં તો આવી વૃદ્ધિ નથી જ થઈ."

બિસ્કિટના સ્પર્ધાપ્રચુર બજારમાં કંપનીએ છેલ્લા બે મહિનામાં પોતાનો હિસ્સો વધારીને પાંચ ટકા કરી લીધો છે.

Parle-G : લૉકડાઉનમાં વેચાણનો 82 વર્ષનો રૅકર્ડ બનાવનાર પારલે-જી બિસ્કિટ કેવી રીતે બને છે?

એવું કેમ થયું? એનું કારણ આપતાં અધિકારી કહે છે, "એક કારણ તો એ કે મહામારીના વખતમાં લોકોએ પારલે બિસ્કિટ જથ્થામાં જમા કરી લીધાં."

"બીજું કારણ એ કે બિનસરકારી સંસ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

્થાઓએ પણ લોકોની મદદ કરવા માટે જે ફૂડપૅકેટ્સ વહેંચ્યાં, જેમાં પારલે-જી બિસ્કિટ પણ સામેલ હતાં. જેનું નાનું પૅકેટ બે રૂપિયાનું આવે છે."

તેમનું કહેવું છે કે ભૂકંપ, પૂર જેવી કુદરતી હોનારત વખતે પારલે-જી બિસ્કિટની માગ વધી જતી હોય છે.

જોકે કંપનીનું કહેવું છે કે લૉકડાઉનને પગલે પારલેને હાલાકીઓ પણ વેઠવી પડી રહી છે.

પારલે પ્રોડક્ટ્સના માર્કેટિંગ મૅનેજર કૃષ્ણરાવ બુદ્ધાએ બીબીસી સંવાદદાતા નિધિ રાય સાથેની વાતમાં કહ્યું કે માત્ર 50 ટકા કામદારો સાથે કામ કરવાની પરવાનગી હોવાથી તેમના ઉત્પાદન પર અસર થઈ છે.

તેમણે કહ્યું કે મજૂરોની સંખ્યા ઓછી હોવાથી કારોબાર પર 15-20 ટકા અસર થઈ છે અને નિશ્ચિત રીતે અમારી માટે આ પડકારભર્યો વખત છે.

પારલે કંપનીની કહાણી

આ પારલે કંપનીની સ્થાપનાથી લઈને ઉદ્ભવ અને વિકાસની કહાણી પણ રસપ્રદ છે.

પારલે કંપનીની સાઇટ પરની માહિતી અનુસાર પારલે હાઉસની શરૂઆત મોહનલાલ દયાલ નામના એક ઉદ્યોગસાહસિક દ્વારા કરાઈ હતી.

મોહનલાલ દયાલે એક સામાન્ય ડસ્ટિંગ બૉય તરીકે પોતાની કારકીર્દિની શરૂઆત કરી હતી. ત્યાર બાદ તેમણે કાપડના ધંધામાં ઝંપલાવ્યું.

વર્ષ 1927ની સ્વદેશી ચળવળને પગલે તેમણે જથ્થાબંધ રેશમના કાપડની આયાતનો ધીકતો ધંધો છોડી ભારતીયો માટે સ્વદેશી સ્વીટ્સ, ટૉફી અને બિસ્કિટ બનાવવાનું કામ શરૂ કર્યું.

આવી રીતે વર્ષ 1928થી ભારતની આ લોકલાડીલી કંપનીનો 'હાઉસ ઑફ પારલે'ના નામે જન્મ થયો.

મુંબઈના વીલે પારલે ખાતે આ કંપની વર્ષ 1929માં પારલેએ પોતાની પ્રથમ ફેકટરી શરૂ કરી. ત્યારથી આજ સુધી આ વિસ્તારનું નામ આ કંપની સાથે જોડાઈ ગયું.

પરંતુ આ ફેકટરીની શરૂઆત થઈ ત્યારે કંપનીનું ધ્યાન સ્વદેશી કૅન્ડી-ચૉકલેટ બનાવવા પર કેન્દ્રિત હતું,  હજુ આ કંપનીની ઓળખસમાં પારલે-જી બિસ્કિટ અસ્તિત્વમાં નહોતાં આવ્યાં.

કંપનીની વેબસાઇટ પર દર્શાવેલ માહિતી અનુસાર વર્ષ 1938માં કંપની પોતાનાં પ્રથમ બિસ્કિટ બૅક કર્યાં હોવાનો દાવો કરે છે.

કંપનીએ આ બિસ્કિટ બનાવતી વખતે એવું તો કદી નહીં વિચાર્યું હોય કે આ બિસ્કિટ સમગ્ર દેશ માટે બિસ્કિટનો પર્યાય બની જશે.

આ તૈયાર બિસ્કિટની પેદાશને કંપનીએ નામ આપ્યું 'પારલે ગ્લુકો' જે પાછળથી 'પારલે-જી' બિસ્કિટ તરીકે ઓળખાઈ.

પારલે-જી સિવાય કંપનીએ કિસમી ચૉકલેટ, મોનેકો અને ક્રેક-જેક બિસ્કિટ જેવાં સ્વાદિષ્ટ પેદાશો બનાવવાનું પણ શરૂ કર્યું. જેથી કંપનીની પેદોશો વધુને વધુ લોકપ્રિય બનતી ગઈ.

મોહનલાલ દયાલે શરૂ કરેલી આ કંપનીની પેદાશો લોકપ્રયિ બનતા તેમના...


એ વખતે ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી રહેલા નરેન્દ્ર મોદી ઉપરાંત એમના મંત્રીઓને પણ આ રિપોર્ટમાં ક્લીનચિટ આપવામાં આવી છે.

બુધવારે ગુજરાત વિધાનસભામાં નાણાવટી-મહેતાપંચનો રિપોર્ટ રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો. રિપોર્ટ પાંચ વર્ષ પહેલાં એ વખતનાં મુખ્ય મંત્રી આનંદીબહેન પટેલને સોંપવામાં આવ્યો હતો. જોકે, છેક હવે તેને વિધાનસભામાં રજૂ કરાયો છે.

વર્ષ 2014માં સુપ્રીમ કોર્ટના નિવૃત્ત ન્યાયાધીશ જી. ટી નાણાવટી અને ગુજરાત હાઈકોર્ટના પૂર્વ ન્યાયાધીશ અક્ષય મહેતાએ રાજ્ય સરકારને પોતાનો અંતિમ રિપોર્ટ સોંપી દીધો હતો.

ભાજપે આ મામલે પ્રતિક્રિયા આપતાં જણાવ્યું કે નરેન્દ્ર મોદીને બદનામ કરવા માટે કૉંગ્રેસ અને કેટલાંક બિનસરકારી સગંઠનોનું 'કાવતરું' તપાસપંચના આ રિપોર્ટમાં ઉજાગર થઈ ગયું છે.

ગુજરાત કૉંગ્રેસના નેતા અર્જુન મોઢવાડિયાએ આ મામલે સુપ્રીમ કોર્ટ અને પૂર્વ વડા પ્રધાન અટલ બિહારી વાજયેપીએ કરેલી ટિપ્પણીનો ઉલ્લેખ કરીને ક્લીનચિટ પર સવાલ ઉઠાવ્યા છે.

નોંધનીય છે કે ગોધરામાં ટ્રેનમાં લગાવાયેલી આગ અને બાદમાં ગુજરાતમાં ફાટી નીકળેલાં તોફાનોની તપાસ માટે રચાયેલા આ પંચના રિપોર્ટનો પ્રથમ ભાગ વર્ષ 2009માં 25મી સપ્ટેમ્બરે વિધાનસભામાં રજૂ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

કરાયો હતો.

તપાસપંચે પોતાનો અંતિમ રિપોર્ટ વર્ષ 2014માં 18મી નવેમ્બરે એ વખતનાં મુખ્ય મંત્રી આનંદીબહેન પટેલને સોંપ્યો હતો.

રાજ્ય સરકારે ચાલુ વર્ષના સપ્ટેમ્બર માસમાં ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં જણાવ્યું હતું કે વિધાનસભાના આગામી સત્ર દરમિયાન રિપોર્ટ રજૂ કરી કરી દેવાશે.

પૂર્વ આઈપીએસ અધિકારી આર.બી. શ્રીકુમારે હાઈકોર્ટમાં આ મામલે જાહેરહિતની અરજી દાખલ કરી હતી. જેમાં તેમણે રિપોર્ટને જાહેર કરવા માટે કોર્ટ સરકારને નિર્દેશ આપે એવી દાદ માગી હતી.

જોકે, આ રિપોર્ટમાં શ્રીકુમાર ઉપરાંત, સંજીવ ભટ્ટ અને રાહુલ શર્મા જેવા પોલીસ અધિકારીઓની ભૂમિકા નકારાત્મક રહી હોવાની ટિપ્પણી કરી છે.

પૂર્વ આઈપીએસ અધિકારી આર. બી. શ્રીકુમારે જણાવ્યું આ રિપોર્ટ અંગે વાત કરતાં જણાવ્યું કે નાણાવટી-મહેતાપંચ અને વિશેષ તપાસસમિતિ એ બન્નેએ 'મોદી સરકારના ડિફેન્સ લૉયર' તરીકે કામ કર્યું છે.

તેમણે કહ્યું, "પોલીસ હુલ્લડ અટકાવવામાં નિષ્ફળ નીવડી હતી અને છતાં તેમને ક્લિનચીટ આપવી એ ન્યાયતંત્ર માટે કલંક છે."

તેમણે મોદીને અપાયેલી ક્લીનચીટને પક્ષપાતપૂર્ણ ગણાવી છે.

ગુજરાતની છાપ ખરડવાનો પ્રયાસ

2002માં જે ટ્રેન સળગાવવામાં આવી પૂર્વ આયોજિત કાવતરું હતું પણ એ બાદ રાજ્યભરમાં જે તોફાનો ફાટી નીકળ્યાં એ પૂર્વ આયોજિત કાવતરું નહોતું એવું નાણાવટી-મહેતાપંચનો રિપોર્ટ જણાવે છે.

9 વૉલ્યુમ અને અઢી હજાર પાનાંમાં ફેલાયેલા આ રિપોર્ટમાં નરેન્દ્ર મોદીને ક્લીનચિટ મળી હોવાનું રાજ્યકક્ષાના ગૃહમંત્રી પ્રદીપસિંહ જાડેજાએ પત્રકારોને જણાવ્યું હતું.

જાડેજાએ પત્રકારોને કહ્યું કે ત્રણ પોલીસ અધિકારીઓ આર. બી. શ્રીકુમાર, સંજીવ ભટ્ટ અને રાહુલ શર્માની ભૂમિકા નકારાત્મક રહી હતી. આ સિવાય અશોક ભટ્ટ તથા ભરત બારોટ જેવા ભાજપના નેતાઓએ ઉશ્કેરણી ન કરી હોવાનું રિપોર્ટમાં બહાર આવ્યું છે.

જાડેજાએ એવું પણ કહ્યું કે તોફાનો બાદ ગુજરાતની છબી ખરડવાનો પ્રયાસ કરાયો હતો એ રિપોર્ટ બાદ સ્પષ્ટ થઈ ગયું છે. મોદી પર એક આરોપ એવો પણ હતો કે ગોધરામાં ટ્રેનમાં આગ લાગી એ બાદ તેમણે શહેરની ખાનગી મુલાકાત લીધી હતી. જોકે, રિપોર્ટને ટાંકીને જાડેજાએ આ વાત પાયાવિહોણી પુરવાર થઈ હોવાનું જણાવ્યું હતું.

આ પહેલાં ગુજરાતના પૂર્વ ડીજીપી શ્રીકુમારે ગોધરાની ઘટના બાદ રાજ્યમાં ફાટી નીકળેલાં તોફાનો મામલે રાજ્ય સરકારની 'નિષ્ક્રિયતા' સામે આંગળી ચીંધી હતી.

સરકારે ગોધરામાં ટ્રેનમાં લાગેલી આગની તપાસ કરવા માટે વર્ષ 2002માં એક વ્યક્તિનું તપાસપંચ રચ્યું...


એ વખતે તેમની સરકારને કૉંગ્રેસ અને આરજેડીએ સમર્થન આપ્યું હતું. ઝારખંડ વિધાનસભાની વર્તમાન ચૂંટણીમાં તેમના પક્ષ ઝારખંડ મુક્તિ મોરચાનું કૉંગ્રેસ અને આરજેડી સાથે મહાગઠબંધન છે.

તેઓ પોતાના પક્ષના કાર્યકારી અધ્યક્ષ છે. મહાગઠબંધને ચૂંટણીપ્રચારમાં તેમને મુખ્ય મંત્રીપદના ઉમેદવાર તરીકે રજૂ કર્યા હતા. તેઓ આ ચૂંટણી સંથાલ પરગણાની દુમકા અને બરહેટ વિધાનસભા બેઠકો પરથી લડ્યા છે.

ઝારખંડના પાંચમા મુખ્ય મંત્રી બન્યા એ પહેલાં તેઓ વર્ષ 2010માં અર્જૂન મુંડા સરકારમાં નાયબ મુખ્ય મંત્રી રહી ચૂક્યા છે. એ વખતે ભાજપ અને જેએમએમે અડધી-અડધી મુદ્દત માટે મુખ્ય મંત્રી બનાવાની ફૉર્મ્યુલા પર સરકાર બનાવી હતી.

સરકાર

જોકે, વાત વચ્ચે જ બગડી ગઈ અને આ સંયુક્ત સરકાર બે વર્ષ, ચાર મહિના અને સાત દિવસ બાદ જ તૂટી ગઈ તથા રાજ્યમાં રાષ્ટ્રપતિશાસન લાદવું પડ્યું. એ બાદ કૉંગ્રેસ અને રાજદએ સમર્થન આપીને જુલાઈ 2013માં હેમંત સોરેનના નેતૃત્વમાં સરકાર બનાવી દીધી.

આ સરકાર એક વર્ષ, પાંચ મહિના, પંદર દિવસ સુધી ચાલી. એ બાદ વિધાનસભાની ચૂંટણી યોજાઈ. વર્ષ 2014માં થયેલી ચૂંટણીમાં જેએમએમ પાર્ટી હેમંત સોરેનના નેતૃત્વમાં ચૂંટણી લડી અને 19 બેઠકો મેળવી. ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

એ વખતે સૌથી મોટા પક્ષ તરીકે વિજયી બનેલા ભારતીય જનતા પક્ષે સરકાર બનાવી અન રઘુબર દાસ તેના મુખ્ય મંત્રી બન્યા.

એ વખતે 19 ધારાસભ્યો ધરાવતા પક્ષના નેતા હોવાને લીધે હેમંત સોરેનને ઝારખંડ વિધાનસભામાં વિરોધપક્ષના નેતા બનવાની તક મળી. વિપક્ષના નેતા તરીકે તેઓ ભાજપની રઘુબર દાસ સરકાર વિરુદ્ધ કેટલાય મોરચા પર લડાઈ લડ્યા.

ઝારખંડ મુક્તિ મોરચાને નવા યુગનો પક્ષ બનાવવાનું શ્રેય તેમને જાય છે. હેમંત સોરેને ટેકનૉલૉજીનો ઉપયોગ કરીને પક્ષને સોશિયલ મીડિયા પર સક્રિય બનાવ્યો અને પક્ષ મીડિયાથી અંતર રાખતો હોવાની છાપ ભૂંસવાનો પ્રયાસ કર્યો.

હાલની ચૂંટણી દરમિયાન તેમણે મીડિયા સાથે બહુ વાત કરી. સભાઓ યોજી અને પોતાના પક્ષને મજબૂત સ્થિતિમાં ઊભો કરી દીધો. વર્તમાન વિધાનસભામાં તેઓ સાહિબગંજ જિલ્લાની બરહેટ બેઠકનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. વર્ષ 2014ની ચૂંટણી તેઓ દુમકાથી લડ્યા હતા પણ ત્યાંથી તેઓ હારી ગયા હતા.

લડાઈ

તેઓ પોતાના પક્ષ તરફથી વર્ષ 2009-2010માં રાજ્યસભામાં સભ્ય પણ રહ્યા. પત્ની કલ્પના સાથે તેઓ રાંચીમાં કાંકે રોડ ખાતે આવેલા સરકારી આવાસમાં રહે છે. એમને બે સંતાન છે. તેમનો જન્મ રામગઢ જિલ્લાના નબેરામાં થયો હતો.

તેમણે પટનામાં પોતાનો પ્રારંભિક અભ્યાસ કર્યો અને બાદમાં બીઆઈટી મેસરામાં પણ પ્રવેશ મેળવ્યો. એ વખતે મિકૅનિકલ એન્જિનિયરિંગનો તેમણે અભ્યાસ કરવો પહતો પણ એ કોર્સ તેએ પૂર્ણ કરી શક્યા નહીં.

મુખ્ય મંત્રીના કાર્યકાળ દરમિયાન તેમણે સરકારી નોકરીઓમાં મહિલાઓને 50 ટકા અનામત આપવાનો નિર્ણય લીધો. આ ચૂંટણીમાં તેમણે પછાત વર્ગો માટે 27 ટકા અનામતનું વચન આપ્યું હતું. તેઓ આદિવાસીઓના જમીનસંબધિત મુદ્દા પર બહુ વાચાળ છે.

સીએનટી અને એસપીટી ઍક્ટમાં સુધારા માટેના રઘુબર દાસના નિર્ણયના વિરુદ્ધની લડાઈમાં તેઓ બહુ આગળ રહ્યા હતા. તેમણે ભૂમિ-અધિગ્રહણ કાયદામાં સુધારાના રઘુબર દાસની સરકારના નિર્ણયનો પણ વિરોધ કર્યો. આ વખતની ચૂંટણીમાં તેમનો પક્ષ જળ-જંગલ-જમીનના મુદ્દા પર ચૂંટણી લડ્યો છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


એ વખતે ત્યાં એક ગૌરક્ષા પ્રચારક જઈ પહોંચ્યા હતા અને સ્વામી વિવેકાનંદ સાથે વાત કરવા લાગ્યા હતા.

સ્વામી વિવેકાનંદ અને ગૌરક્ષા પ્રચારક સંન્યાસી વચ્ચે દિલચસ્પ સંવાદ થયો હતો. એ સંવાદને શરતચંદ્ર ચક્રવર્તીએ બંગાળી ભાષામાં કલમબદ્ધ કર્યો હતો.

એ સંવાદ સ્વામી વિવેકાનંદના વિચારોના સત્તાવાર સંપાદનનો હિસ્સો પણ બન્યો હતો.

સ્વામી વિવેકાનંદ અમેરિકાના શિકાગોમાં 1893માં વિશ્વ ધર્મ સંસદમાં હિંદુ ધર્મનો ધ્વજ લહેરાવીને પાછા ફર્યા હતા.

જરા વિચારો, સ્વામી વિવેકાનંદે ગૌરક્ષાના પ્રચારનું કામ કરતા સન્યાસીને શું કહ્યું હશે?

ભગવા વસ્ત્રો પહેરતા સ્વામી વિવેકાનંદે ગૌરક્ષકને જે કહ્યું હતું તેની કલ્પના કરવાનું તમારા માટે આસાન નહીં હોય.

વિવેકાનંદ-ગૌરક્ષક સંવાદ

ગૌરક્ષકે પણ સાધુ-સન્યાસીઓ જેવાં વસ્ત્રો પહેર્યાં હતાં. તેમના માથા પર ગેરુઆ રંગની પાઘડી હતી. તેઓ બંગાળ બહારથી, હિન્દીભાષી વિસ્તારમાંથી આવ્યા હોય તેવા લાગતા હતા.

સ્વામી વિવેકાનંદ ગૌરક્ષક સન્યાસીને મળવા ઓરડામાંથી બહાર આવ્યા હતા. અભિવાદન બાદ ગૌરક્ષા પ્રચારકે સ્વામી વિવેકાનંદને ગાયની એક તસ્વીર આપી હતી.

એ પછી ગૌરક્ષક સન્યાસી અને સ્વામીજી વાતો કરવા લાગ્યા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

હતા. એ વાતચીતનું બયાન કરવાને બદલે તે 'કમ્પ્લીટ વર્ક્સ ઑફ વિવેકાનંદ'માં જે રીતે નોંધાયેલી એ રીતે વાચવામાં વધારે મજા પડશે.

વિવેકાનંદઃ આપ લોકોની સભાનો ઉદ્દેશ શું છે?

પ્રચારકઃ અમે દેશની ગૌમાતાઓને કસાઈઓના હાથમાંથી બચાવીએ છીએ. વિવિધ જગાઓ પર ગૌશાળા સ્થાપવામાં આવી છે. તેમાં બીમાર, કમજોર અને કસાઈઓથી બચાવવામાં આવેલી ગૌમાતાનું પાલન કરવામાં આવે છે.

વિવેકાનંદઃ આ તો બહુ સારી વાત છે. સભાની આવકનો સ્રોત શું છે?

પ્રચારકઃ આપના જેવા મહાપુરુષોની કૃપાથી જે કંઈ મળે છે તેમાંથી સભાનું કામકાજ ચાલે છે.

વિવેકાનંદઃ તમારી પાસે જમા પૂંજી કેટલી છે?

પ્રચારકઃ મારવાડી વૈશ્ય સમાજ આ કામમાં વધુ સહાય કરે છે. તેમણે સત્કાર્ય માટે ઘણા પૈસા આપ્યા છે.

વિવેકાનંદઃ મધ્ય ભારતમાં અત્યારે ભયાનક દુષ્કાળ પડ્યો છે. ભારત સરકારે જણાવ્યું છે કે નવ લાખ લોકો અન્ન ન મળવાને કારણે મૃત્યુ પામ્યા છે.

તમારી સભા દુષ્કાળના આ સમયમાં કોઈને સહાય આપવાનું કામ કરી રહી છે?

પ્રચારકઃ અમે દુષ્કાળ વગેરેમાં કોઈ સહાય કરતા નથી. આ સભાની સ્થાપના તો માત્ર ગૌમાતાની રક્ષાના હેતુસર જ કરવામાં આવી છે.

વિવેકાનંદઃ તમારી નજર સામે જોતજોતામાં દુષ્કાળમાં લાખો લોકો મોતના મોંમાં સમાઈ ગયા છે. તમારી પાસે બહુ પૈસા હોવા છતાં આ ભયાનક દુષ્કાળમાં એક મુઠ્ઠી અન્ન આપીને તમે એ લોકોની મદદ કરવાના કામને તમારી ફરજ નથી ગણ્યું?

પ્રચારકઃ નહીં. એ લોકોના કર્મોનું ફળ છે. પાપના કારણે દુષ્કાળ પડ્યો છે. જેવું કર્મ હોય તેવું જ ફળ મળતું હોય છે.

ગૌરક્ષકની આવી વાતો સાંભળીને સ્વામી વિવેકાનંદની મોટી-મોટી આંખોમાં જાણે કે જ્વાળા ભડકી ઉઠી હતી. તેમનું મોં ગુસ્સાને લીધે રાતુંચોળ થઈ ગયું હતું, પણ તેમણે તેમની લાગણીને કોઈક રીતે અંકુશમાં રાખી હતી.

એ પછી સ્વામી વિવેકાનંદે ગૌરક્ષા પ્રચારકને કહ્યું હતું, "જે સભા-સમિતિને માણસો પ્રત્યે સહાનુભૂતિ નથી. પોતાના ભાઈઓનો મરતા નિહાળવા છતાં તેમના પ્રાણની રક્ષા માટે એક મુઠ્ઠી અનાજ નથી આપી શકતી, પણ પશુ-પક્ષીઓ માટે મોટા પાયે અન્ન વિતરણ કરે છે. એ સભા-સમિતિ પ્રત્યે મને જરા પણ સહાનુભૂતિ નથી. તેમના જેવાથી સમાજનું ભલું થતું હશે કે કેમ તેની મને ખાતરી નથી."

કર્મફળના તર્ક સંબંધે વાત કરતાં સ્વામી વિવેકાનંદે કહ્યું હતું:

"પોતાના કર્મોના ફળને કારણે જ માણસો મૃત્યુ પામે છે, એવું કહીને કર્મની દુહાઈ આપવાથી જગતમાં કોઈ પણ કામ માટે પ્રયાસ કરવાનું એકદમ નિરર્થક સાબિત થશે."

"પશુ-પક્ષીઓ માટેનું તમારું કામ...


એ વચ્ચે જાણીતા ઇતિહાસકાર ઇરફાન હબીબે કહ્યું છે કે પાર્ટીએ સૌથી પહેલાં તેમના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ અમિત શાહની અટક બદલવા અંગે વિચાર કરવો જોઈએ.

'બિઝનેસ સ્ટાન્ડર્ડ'ની વેબસાઇટ પર પ્રકાશિત અહેવાલ પ્રમાણે સમાચાર એજન્સી એએનઆઈ સાથેની વાતચીતમાં પ્રોફેસર હબીબે કહ્યું કે 'શાહ' સંસ્કૃત નહીં પણ ફારસી શબ્દ છે.

તેમણે એવું પણ કહ્યું કે જો તેઓ શહેરોનાં નામ બદલતા હોય તો, શરૂઆત પોતાનાં નામથી જ થવી જોઈએ.

તેમણે અમદાવાદના નામ બદલવા વિશે કહ્યું, "અમદાવાદ શહેર અહેમદ શાહે બનાવ્યું હતું, એ પહેલાં નજીકમાં કર્ણાવતી શહેર હતું. એટલે એ બન્નેને કોઈ સંબંધ નથી."

રૂપાણીના કાર્યક્રમમાં જ ખેડૂતનો આત્મહત્યાનો પ્રયાસ

'એનડીટીવી ઇન્ડિયા'ની વેબસાઇટ પર પ્રકાશિત અહેવાલ પ્રમાણે ગુજરાતના ગિર સોમનાથ જિલ્લામાં યોજાયેલી મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીની જનસભામાં એક ખેડૂતે જંતુનાશક દવા પીને આત્મહત્યા કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.

ગિર-સોમનાથના પોલીસ અધીક્ષક રાહુલ ત્રિપાઠીના હવાલાથી લખ્યું છે કે મહર્ષિભાઈ ડોડિયા કોડિનાર તાલુકાના ડોળાસા ગામમાંના રહેવાસી છે.

મુખ્ય મંત્રીએ જેવું સંબોધન કરવાનું શરૂ કર્યું કે તરત આ ખેડૂતે જંતુનાશક દવા પીધી હતી.

તમ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ખેડૂતને વીરવાલની સરકારી હૉસ્પિટલમાં સારવાર અર્થે લઈ જવામાં આવ્યા હતા.

તેમના ખેતરના પ્રવેશ પર આવેલી પંચાયતની જમીન પરનાં દબાણો ન હટાવાતા તેઓ નારાજ હતા.

પંચાયતના પ્લોટ પરના દબાણોનાં કારણે તેઓ ખેતરમાં જઈ શકતા ન હતા.

આ પહેલાં પણ ગુજરાતમાં તાજેતરજમાં ખેડૂતોની આત્મહત્યાની ઘટનાઓ બની હતી.

છત્તીસગઢમાં આજે 18 બેઠકો પર મતદાન

છત્તીસગઢમાં રાજ્યની વિધાનસભાની ચૂંટણી માટે પ્રથમ તબક્કાનું મતદાન આજે થઈ રહ્યું છે.

'ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ'ની વેબસાઇટ પર પ્રકાશિત અહેવાલ પ્રમાણે પહેલા તબક્કામાં 18 બેઠકો પર મતદાન થવાનું છે.

જે પૈકી 12 બેઠક અતિસંવેદનશીલ ગણાતા બસ્તર વિસ્તારમાં આવેલી છે.

પ્રથમ તબક્કાના મતદાનમાં એવા આઠ જિલ્લાઓનો સમાવેશ થાય છે કે જે નક્સલ પ્રભાવિત વિસ્તાર ગણાય છે.

મુખ્ય મંત્રી રમણસિંહ સહિત 190 ઉમેદવારોનું ભાવિ આજે ઈવીએમમાં કેદ થશે.

રવિવારે મતદાન પહેલાંના દિવસે થયેલા હુમલામાં એક બીએસએફ જવાનનું મૃત્યુ થયું હતું. રાજ્યમાં સુરક્ષાદળોના સવા લાખ જવાનોને તૈનાત કરાયા છે.

અયોધ્યા જિલ્લામાં દારૂ અને માંસ પર પ્રતિબંધ?

ફૈઝાબાદ જિલ્લાનું નામ બદલીને અયોધ્યા કર્યા બાદ ભાજપની સરકાર હવે સમગ્ર જિલ્લામાં દારૂ અને માંસ પર પ્રતિબંધ મૂકવા જઈ રહી છે.

'ધ ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયા'ની વેબસાઇટ પર પ્રકાશિત અહેવાલ પ્રમાણે ઉત્તર પ્રદેશ સરકારના પ્રવક્તા શ્રીકાંત શર્માએ રવિવારે કહ્યું હતું કે સરકાર દારૂ અને માંસના વેચાણ પર પ્રતિબંધ મૂકશે.

ઉલ્લેખનીય છે કે અયોધ્યા મ્યુનિસિપલ બોર્ડના વિસ્તારમાં દારૂ અને માંસના વેચાણ પર પહેલાંથી જ પ્રતિબંધ છે.

ફૈઝાબાદ જિલ્લાનું નામ અયોધ્યા કરી દેવાતા હવે માગ ઊઠી હતી કે સમગ્ર જિલ્લામાં માંસ અને દારૂ પર પ્રતિબંધ લાગવો જોઈએ.

આ માગણીને સ્વીકારીને પ્રતિબંધ લાગુ કરવાની તૈયારી યુપી સરકારે દેખાડી છે.

ભારતીય મહિલા ટીમે પાકિસ્તાનને 7 વિકેટથી હરાવ્યું

આઈસીસી મહિલા વર્લ્ડ કપમાં ભારતીય મહિલા ટીમે પાકિસ્તાનની ટીમને 7 વિકેટથી હરાવ્યું હતું.

'એનડીટીવી'ની વેબસાઇટ પ્રમાણે પહેલી ઇનિંગમાં પાકિસ્તાને 7 વિકેટ ગુમાવીને 133 રન કર્યા હતા. ભારતે 19 ઓવરમાં 137 રન કરીને વિજય મેળવ્યો હતો.

મિતાલી રાજે 56 રન અને સ્મૃતિ મંધાનાએ 26 રન કરીને ભારતીય ટીમ માટે જીતનો રસ્તો સરળ કરી દીધો હતો.

ઉલ્લેખનીય છે કે આ પહેલાં ન્યૂઝીલૅન્ડ સામેની મેચમાં ભારતીય મહિલા ટીમનો વિજય થયો હતો. જેમાં કૅપ્ટન હરમનપ્રીતે સદી ફટકારી હતી.

બીજી...


એ વર્ષની યાદી અનુસાર, અનિલ અંબાણી 45 અબજ ડૉલરના માલિક હતા, જ્યારે મૂકેશ પાસે 49 અબજ ડૉલરની સંપત્તિ હતી.

હકીકતમાં 2008માં કેટલાય લોકોનું માનવું હતું કે નાનો ભાઈ મોટા ભાઈ કરતાં આગળ નીકળી જશે, ખાસ કરીને 'રિલાયન્સ પાવર'નો પબ્લિશ ઇશ્યૂ આવ્યો એ પહેલાં.

માનવામાં આવી રહ્યું હતું કે તેમની મહત્ત્વાકાક્ષી પરિયોજનાના એક શૅરની કિંમત એક હજાર રૂપિયા સુધી પહોંચી શકે એમ હતી.

જો આવું થયું હોત તો ખરેખર અનિલ અંબાણી મૂકેશ અંબાણીથી આગળ નીકળી જાત, પણ આવું કંઈ થયું નહીં.

તો હવે આપણે પરત ફરીએ 2019માં. ફૉર્બ્સની પૈસાદારોની વર્ષ 2018ની યાદી અનુસાર મૂકેશ અંબાણીની સંપત્તિમાં મામૂલી ઘટાડો થયો છે. તેમની પાસે હવે 47 અબજ ડૉલરની સંપત્તિ છે.

જોકે, 12 વર્ષ પહેલાં 45 અબજ ડૉલરની સંપત્તિ ધરાવતા અનિલ અંબાણી હવે 2.5 અબજ ડૉલરના જ માલિક રહી ગયા છે.

'બ્લૂમબર્ગ ઇન્ડેક્સ'માં તેમની સંપત્તિ માત્ર 1.5 અબજ ડૉલર જ આંકવામાં આવી છે.

એક સમય હતો કે જ્યારે બન્ને ભાઈઓમાં દોટ હતી કે ધીરુભાઈનો સાચો વારસ કોણ છે?

આ હોડનો હવે અંત આવી ગયો છે અને અનિલ અંબાણી પોતાના ભાઈ કરતાં ક્યાંય પાછળ રહી ગયા છે.

આશા જે પૂરી ના થઈ શકી

વાઇબ્રન્ટ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ગુજરાત સમયે મૂકેશ અને અનિલ અંબાણી

એક દાયકા પહેલા અનિલ અંબાણી સૌથી વધુ પૈસાદાર ભારતીય બનવાની અણિ ઉપર હતા.

એ વખતે એમના વેપાર અને નવાં સાહસો અંગે કહેવાઈ રહ્યું હતું કે એ તમામ ધંધાઓ આગળ વધી રહ્યા છે અને અનિલ અંબાણી તેનો પૂરેપૂરો ફાયદો ઉઠાવવા તૈયાર છે.

આર્થિક બાબતોના વિશેષજ્ઞ માની રહ્યા હતા કે અનિલ પાસે વિઝન અને જોમ બન્ને છે. તેઓ 21 સદીના ઉદ્યોગસાહસિક છે અને તેમના નેતૃત્વમાં ભારતમાંથી એક બહુરાષ્ટ્રીય કંપની બહાર નીકળશે.

દુનિયા આખી જાણે તેમની મુઠ્ઠીમાં હતી. દુનિયા જીતી લેવા માટે તેમને થોડાં પગલાં ભરવાની જ વાર હતી. મોટાભાગના લોકોને તો આવું જ લાગતું હતું.

તેમને લાગતું હતું કે અનિલ પોતાના ટીકાકાર અને મોટાભાઈને ખોટા સાબિત કરવા જઈ રહ્યા છે, પણ આવું કશું ના થયું.

અનિલ અંબાણી જો ચમત્કારીક રીતે આમાંથી બહાર ના આવ્યા તો દુર્ભાગ્યવશ તેમની ગણના ભારતના વેપારી ઇતિહાસના સૌથી નિષ્ફળ લોકોમાં કરવામાં આવશે.

માત્ર એક જ દાયકામાં 45 અબજ ડૉલરની સંપત્તિ ડૂબી જવી કોઈ અમથી દુર્ઘટના નથી. એમની કંપનીના શૅરધારકોને ભારે ઝટકો લાગ્યો છે.

અનિલ અંબાણીનો કોઈ પણ ધંધો વિકસી રહ્યો નથી. તેમના પર ભારે દેવું છે અને હવે તેઓ કંઈ નવું કરવાની સ્થિતિમાં નથી.

પોતાની મોટાભાગની કંપનીઓ કાં તો તેઓ વેચી રહ્યા છે, કાં તો બંધ કરી રહ્યા છે. આટલું અધૂરું હોય તેમ તેમને રફાલ રૂપે મળેલો નવો કૉન્ટ્રાક્ટ પણ વિવાદોમાં ઘેરાઈ ગયો છે.

અનિલ અને મૂકેશના પિતા ધીરુભાઈ અંબાણીનું નિધન વર્ષ 2002માં થયું હતું. એ વખતે એમની કંપનીના થઈ રહેલા ઝડપી વિસ્તારનાં ચાર મુખ્ય કારણ હતાં.

મોટી પરિયોજનાનું સફળ સંચાલન, સરકાર સાથે સારો તાલમેળ, મીડિયા પ્રબંધન અને નિવેશકોની આશા પૂરી કરવી.

આ ચાર વસ્તુઓનું સંપૂર્ણ નિયંત્રણ કરીને કંપની ધીરુભાઈના જમાનામાં અને એમના થોડાં વર્ષો બાદ આગળથી વધતી રહી.

મૂકેશ અંબાણીએ આ ચારેય વાતોનું ધ્યાન રાખ્યું પણ  કોઈ કારણથી અનિલ અંબાણી આગળ ના વધી શક્યા.

ક્યા સે ક્યા હો ગયા...

ધીરુભાઈ હંમેશાં જાણતા હતા કે તેઓ આર્થિક લહેર પર સવાર હતા. તેમણે એ લહેરને અંકે કરી લીધી હતી, તેઓ એની નીચે ઊતરી શકે એમ નહોતા.

એનો અર્થ એવો થતો હતો કે સતત આગળ વધવા માટે તેમને અપાર રોકડના પુરવઠાની સતત જરૂર પડે એમ હતી.

2007-2008 વચ્ચે મૂકેશ અંબાણીને વૈશ્વિક આર્થિક મંદીને કારણે ભારે ઝટકો લાગ્યો અને તેમની સંપત્તિ લગભગ 60 ટકા ઘટી ગઈ.

જોકે, પોતાના આ કપરાં કાળમાંથી તેઓ બહાર નીકળી...


એ વાત જ એકદમ ઢંગધડા વગરની છે કે જલિયાંવાલા બાગ કાંડનો ઉલ્લેખ પશ્ચિમ પંજાબ (પાકિસ્તાન) માટેના વિચારમાં પરિવર્તન લાવી શકે એમ છે.

એ હકીકત સ્વીકારવી જ પડશે કે આઝાદીની લડાઈમાં જે લોકોએ ભાગ લીધો છે અને એ તમામ કે જે આ સંઘર્ષમાં શહીદ થયા એ અલગ પાકિસ્તાનના વિરોધી નહોતા.

તેઓ 'ટૂ નેશન થિયરી'ના વિચારને કોઈ હાનિ પણ પહોંચાડે એમ નહોતા.

એટલે જ, એમ કહેવું બિલકુલ અતિશ્યોક્તિ નહીં લેખાય કે અલગ પાકિસ્તાન માટેનું જે આદોલન ઊભું થયું એમાં જલિયાંવાલા હત્યાકાંડનો પણ ફાળો છે જ.

એટલે જ આ દેશ (પાકિસ્તાન)ના પાયામાં એ શહીદોનું લોહી ભળેલું છે જ.

13 એપ્રિલ, 1919નો એ દિવસ. એ દિવસે વૈશાખી હતી અને જલિયાંવાલા બાગમાં લોકો રૉલેટ ઍક્ટના વિરોધમાં એકઠા થયા હતા.

એ હજારો નિશસ્ત્ર લોકો પર ગોળી ચલાવવા માટે જનરલ ડાયરે આદેશ આપ્યો હતો.

આ નૃશંસ હત્યાકાંડમાં મોટા પ્રમાણમાં શીખ, હિંદુ અને મુસલમાન માર્યા ગયા હતા. તેઓ પંજાબની ધરતીને આઝાદ કરવા માટે શહીદ થયા હતા.

આ હત્યાકાંડ બાદ જ જનરલ ડાયરને ઇતિહાસના સૌથી મોટા વિલન ગણાવાયા અને 'અમૃતસરના કસાઈ' તરીકે ઓળખાવાયા.

બ્રિટિશરાજમાંથી મુક્તિ મેળવવા માટે પંજાબમાં તમામ ધર્મના લોકોએ સ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાથે મળીને સંઘર્ષ કર્યો હતો. આ એ જ સંઘર્ષ હતો કે જે 1857થી ચાલુ હતો.

લોહીનો એક જ રંગ

પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ પૂરું થયું અને આ સંઘર્ષ વધુ તેજ થયો. અંગ્રેજ શાસન વિરુદ્ધ સ્થાનિક સ્તરે, ખાસ કરીને અમૃતસર, લાહોર, કસુર અને ગુજરાંવાલામાં લોકોએ આઝાદીના સમર્થનમાં અવાજ બુલંદ કર્યો.

બ્રિટિશ નીતિઓ અને કાયદા વિરુદ્ધ થઈ રહેલા વિરોધ-પ્રદર્શનો વેગ પકડવાં લાગ્યાં.

અંગ્રેજોએ ગંભીરતા સમજીને રૉલેટ ઍક્ટ લાગુ કરી દીધો. એ કાયદામાં સરકાર વિરુદ્ધ પ્રદર્શન કરનારા અને વિદ્રોહીઓને પકડવા અને જેલમાં ધકેલી દેવાના આદેશ હતા.

આ કાયદા વિરુદ્ધ હિંદુ, શીખ અને મુસલમાન એકઠા થઈને વિરોધ કરવાની યોજના બનાવી રહ્યા હતા.

એટલે ગુપ્ત જાણકારીને આધારે, બ્રિટિશ સરકારે એ સભાને સંબોધન કરનારા સૈફુદીન કિચલુ અને સત્ય પાલ જેવા નેતાઓની 10 એપ્રિલ, 1919ના રોજ ધરપકડ કરી લીધી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

13મી એપ્રિલ, 1919ની સભાની એક માગ આ નેતાઓને મુક્ત કરાવવાની પણ હતી.

સભાના આયોજનની જવાબદારી ડૉ. મોહમ્મદ બશીરને માથે હતી.

એ સભામાં મુસલમાન, હિંદુ અને શીખોએ એક મંચ પર એકઠા થઈને સાબિત કર્યું હતું કે આઝાદીની લડાઈમાં તમામ લોકો એક સાથે જ હતા.

એ જલિયાંવાલા બાગની અંદર જે હજારો લોકોનું લોહી વહ્યું એનો રંગ એક જ હતો. એમાં હિંદુ, શીખ કે મુસલમાનનું અલગ લોહી નહોતું.

એ જ રીતે જનરલ ડાયરે પણ ગોળી ચલાવતા પહેલાં નહોતું પૂછ્યું કે કોણ હિંદુ છે, કોણ મુસલમાન છે અને કોણ શીખ?

આઝાદીનો પાયો

આ હત્યાકાંડના શહીદોના લોહીનો એવો તે રંગ ચડ્યો કે દેશ આખામાં આઝાદીનો અવાજ બુલંદ થઈ ગયો.

ગુજરાંવાલા, કસૂર અને લાહોરમાં હત્યાકાંડ વિરુદ્ધ પ્રદર્શનો થવાં લાગ્યાં.

જેને રોકવા માટે વિમાનોમાંથી બૉમ્બ ફેંકવામાં આવ્યા. તોપોનો પણ ઉપયોગ કરાયો અને ફાંસીઓ પણ અપાઈ.

એમ છતાં આઝાદી માટે નીડર સ્વતંત્રતા સેનાનીઓ લડતા રહ્યા. અલગ-અલગ આંદોલનો ચલાવતા રહ્યા.

ધાર્મિક અને રાજકીય દળો પોતપોતાની રીતે સ્વતંત્રતા માટે સંઘર્ષ કરતા રહ્યા.

આ તમામ અલગ-અલગ હતા પણ જલિયાંવાલા બાગના શહીદોનાં સપનાં પૂરાં કરવા માટે એ તમામ એક જ હતા.

જલિયાંવાલાની આ ઘટનાએ હિંદુસ્તાનની આઝાદીનનો પાયો મજબૂત કર્યો અને 1947માં ભારત અને પાકિસ્તાનના રૂપે આપણને આઝાદી મળી.

આ ઘટનાનાં 42 વર્ષ બાદ અને બ્રિટિશ શાસનથી સ્વતંત્રતાનાં 14 વર્ષ બાદ 1961માં જલિયાંવાલા બાગમાં શહીદો માટે એક સ્મારકનું નિર્માણ કરાયું.

જોકે, આજ સુધી પશ્ચિમ પંજાબ કે પાકિસ્તાન આખામાં...


એ વાત સાચી કે જીવનમાં પૈસો જ માત્ર સર્વસ્વ નથી, પણ તેના કારણે કરોડપતિ થઈ શકાય તેવા આઇડિયા વિચારતા અટકી જવું તે પણ જરૂરી નથી. એક આઇડિયા ચાલી જાય તો નવથી પાંચની નોકરીની જફા તો છુટે.

જોકે ગમે તેટલાં સપનાં જોઈએ, કરોડપતિ બની જવાનું સહેલું નથી. ખાસ કરીને યુવાનવયે જ કરોડો કમાઈ લેવા મુશ્કેલ હોય છે - પણ કેટલાક યુવાનોએ તે પણ કરી બતાવ્યું છે.

બ્લૉગ લખવાથી માંડીને બિટકોઈનનું ટ્રેડિંગ કરીને આ યુવા કરોડપતિ થઈ ગયા છે. તેમણે પોતાના બેડરૂમમાં પડ્યા પડ્યા ઘોડા ઘડ્યા હતા અને એક દિવસ તે દોડતા પણ થઈ ગયા.

ક્રિપ્ટોકરન્સીની કમાલ

એરિકા સ્ટેનફોર્ડ, 30, બર્કશાયર

એરિકા કહે છે, "પૈસાની બાબતમાં મારે પહેલેથી મુશ્કેલી હતી. હકીકતમાં ભૂતકાળમાં મારે માથે દેવું પણ થઈ ગયું હતું. પણ મને હંમેશા નવું શીખવાનું ગમતું હતું.

"તેને કારણે જ કદાચ મને ક્રિપ્ટોકરન્સીમાં રસ પડ્યો હતો. સૌ પહેલાં મેં બિટકોઈન વિશે રેડિયો પર સાંભળ્યું હતું. આ એક ડિજિટલ કરન્સી છે. તમારી પાસે ઇન્ટરનેટ કનેક્શન હોય અને સ્માર્ટ ફોન હોય તો દુનિયામાં ગમે તેને પૈસા મોકલી શકો, બિલકુલ મફતમાં.

"2009માં મેં આ સાંભળ્યું હતું, પણ તેના વિશે મિત્રો સાથે કે ડેડ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

સાથે ક્યારેય વાત કરી નહોતી.

"પરંતુ ગયા વર્ષે મને મારી સેલ્સ અને માર્કેટિંગની જોબમાં કંટાળો આવી રહ્યો હતો.

"મારા મિત્ર જ્હોને બિટકોઇનમાં રોકાણ કરવાનું શરૂ કર્યું, તેની પાછળ પાછળ હું પણ બ્લોકચેઇન્સમાં (ક્રિપ્ટોકરન્સી માટેનો વર્લ્ડવાઇડ ડેટાબેઝ) રોકાણ કરવા લાગી હતી.

"મેં વાંચ્યું કે તેના દ્વારા તમે ડાયમંડ ક્યાંથી આવ્યા તે જાણી શકો છો, ચોરાયેલા ઍન્ટિક્સની ભાળ મેળવી શકો છો અને સેકન્ડહૅન્ડ કારની હિસ્ટરી પણ તેમાંથી મળી જાય. મને તેમાં રસ પડી ગયો હતો અને મને ખ્યાલ આવ્યો કે આનો ઉપયોગ આ રીતે 'વાસ્તવિક જીવન'માં પણ થાય છે."

આ વિશે વધુ વાંચો

એરિકા ઉમેરે છે, "મેં 200 પાઉન્ડના બિટકોઇન ખરીદ્યા હતા અને બીજી પણ કેટલીક ક્રિપ્ટોકરન્સીમાં રોકાણ કર્યું હતું. હું ખાંખાખોળા કરીને સસ્તી ક્રિપ્ટોકરન્સી શોધી કાઢતી હતી.

"આ રીતે મેં લગભગ 2000 પાઉન્ડ રોક્યા હતા. ક્રેટિડ કાર્ડમાંથી મેં રોકાણ કર્યું હતું. મને થોડા જ વખતમાં તેના 30,000 પાઉન્ડ મળી ગયા. તેનાથી મારું દેવું ચૂકવી દીધું અને બાકીના રોકી દીધા.

"ત્યારે મેં વિચારેલું કે, 'અરે વાહ, આને કહેવાય અસલી પૈસા - તેથી મેં નોકરી છોડી દીધી અને આ જ કામ કરવા લાગી!'

"મેં આખરે તેમાં ઝંપલાવ્યું અને સપ્ટેમ્બર 2017માં મેં ફુલટાઇમ ટ્રેડ કરવા માટેની જાહેરાત કરી. મારી સાથે કામ કરનારા કેટલાકે કહ્યું કે તું સ્ટુપિડ છે.

"મને પણ નોકરીના છેલ્લા દિવસે થોડો ડર લાગ્યો હતો. વિચાર આવ્યો કે ક્રિપ્ટોના આધારે મારું ગુજરાન ચાલશે ખરું. કેમ કે હજી પણ ક્રિપ્ટો નવીન વાત છે.

"મારા બોસે મને કહ્યું કે તું તારા કામમાં 'આખરે' નિષ્ફળ જાય ત્યારે પાછી આવી જજે. મને તેનાથી બહુ ખરાબ લાગ્યું, પણ તેના કારણે મને મારા કામમાં સફળ થવા માટેનો જોશ પણ જાગ્યો."

એરિકા કહે છે, "બિટકોઇનની છાપ ત્યારે સારી નહોતી. લોકો વિચારતા હતા કે લોકો ડ્રગ્સ ખરીદવા માટે અને ભેદી રીતે શસ્ત્રો ખરીદવા માટે તેનો ઉપયોગ કરે છે. પણ મારા મત પ્રમાણે તો લોકો રોકડાથી ગેરકાયદે વસ્તુઓ પણ ખરીદે છે. તેથી તેને પણ ખરાબ કહેવું તેના જેવું આ થયું.

"એ તો ઠીક, પણ મારા મિત્રોને પણ ચિંતા હતી. મારા પિતાએ પણ મને લેક્ચર સંભળાવ્યું હતું કે, 'તું ઘરબાર વિનાની થઈ જઇશ'. મેં ક્રેડિટ કાર્ડ માટે અને બીજા દેવા માટે મોર્ગેજ કર્યું હતું એટલે મારા પિતા મને આવી ચેતવણી આપતા હતા.

"અને હા, મેં શરૂઆતમાં ભૂલો પણ કરી. સૌથી મોંઘી ભૂલ એ દિવસે થઈ હતી, જ્યારે મને 5000 પાઉન્ડની કમાણી થઈ હતી....


એ વાત સ્પષ્ટ છે કે, ગુજરાતમાં ચૂંટણીના પડઘમ વાગી રહ્યા છે. ત્યારે હાલની પરિસ્થિતિમાં ભારતીય જનતા પાર્ટી (ભાજપ) માટે આ વખતની ચૂંટણી આસાન નહીં હોય.

ડિસેમ્બરમાં રાજ્ય વિધાનસભાની મુદત પૂરી થઈ રહી છે, છતાં હજી સુધી ચૂંટણી પંચે વિધાનસભાની ચૂંટણીની તારીખો જાહેર નથી કરી.

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે :

કોંગ્રેસનો આરોપ છે કે, સોમવારે વડાપ્રધાનનો પ્રવાસ નિયત કરેલો હતો એટલા માટે ચૂંટણીની તારીખ જાહેર કરવામાં આવી નથી.

ગૌરવ મહાસંમેલન

એમ કહેવાય છે કે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી આજે ગુજરાત ગૌરવ મહાસંમેલનમાં ભાજપના લગભગ સાત લાખ કાર્યકર્તાઓને સંબોધન કરવાના છે.

આ ગૌરવયાત્રા 1 ઑક્ટોબરે શરૂ થઈ હતી અને તેમાં ભાજપનાં ઘણા સીનિઅર નેતાઓએ રાજ્યના 182 વિધાનસભા મતવિસ્તારોમાંથી 149ની મુલાકાત લીધી છે અને પાંચ હજાર કિલોમીટરનો પ્રવાસ કર્યો છે.

આ પહેલાં કોંગ્રેસ પાર્ટીના પ્રવક્તા જયવીર શેરગિલે બીબીસીને કહ્યું હતું કે જો મોદીની 16 ઑક્ટોબરની રેલી પહેલાં રાજ્યમાં ચૂંટણી જાહેર નહીં થાય તો કોંગ્રેસ ચૂંટણી પંચમાં રજૂઆત કરશે.

શેરગિલના જણાવ્યા મુજબ સરકારને એ વાતનો ખ્યાલ છે કે, દલિત, યુવાનો, ખેડૂતો અને વેપારીઓ નારાજ છે. એટલે આ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રેલીમાં તેમને આકર્ષવા માટેનાં વાયદા કરવામાં આવે તેવી શક્યતા છે.

તેમણે કહ્યું, "જો ચૂંટણીની તારીખો નક્કી થઈ જાય તો આચાર સંહિતા લાગૂ થઈ જાય. એટલે એવી લોકપ્રિય જાહેરાતો એ ન કરી શકે."

આચાર સંહિતાનું ધ્યાન રાખવું પડે

મતદાન માટે ઈવીએમ તૈયાર કરતાં કર્મચારીઓ

ચૂંટણી પંચ દ્વારા ચૂંટણીની તારીખો જાહેર થઈ જાય તો રાજ્યમાં આચારસંહિતા લાગી જાય છે. ત્યારબાદ

કોંગ્રેસના આક્ષેપનો રદિયો

ગુજરાતના પ્રવાસે ગયેલા રાહુલ ગાંધીએ ગ્રામ્યજનોની મુલાકાત લીધી હતી

ચૂંટણી પંચ પર દબાણ હેઠળ કામ કરવાના કોંગ્રેસે લગાવેલા આરોપને ભાજપે રદિયો આપી દીધો છે.

ગત શુક્રવારે મીડિયા સાથેની વાતચીતમાં ઇન્ફર્મેશન ટેક્નોલૉજી અને કાયદા મંત્રી રવિશંકર પ્રસાદે કહ્યું હતું કે ચૂંટણીની તારીખો પર કૉંગ્રેસે સવાલ ઉઠાવતા તેમણે અગાઉની બે વિધાનસભા ચૂંટણીઓની તારીખો કઢાવી હતી. જેમાં સામે આવ્યું કે આ તારીખોમાં પણ ગુજરાત અને હિમાચલની ચૂંટણીઓ વચ્ચે એક મહિનાનું અંતર હતું.

તેમણે કહ્યું,"2007માં હિમાચલમાં ચૂંટણીની તારીખ 20 ઑક્ટોબર હતી જ્યારે ગુજરાતમાં તે 21 નવેમ્બર હતી. 2012ના વર્ષમાં ગુજરાતની ચૂંટણીના પ્રથમ તબક્કાની તારીખ 17 નવેમ્બર જ્યારે હિમાચલ પ્રદેશમાં 10 ઑક્ટોબર હતી."

રવિશંકર પ્રસાદે વધુમાં કહ્યું કે કૉંગ્રેસ પહેલા પણ કૅગ અને અફઝલ મામલે સુપ્રીમ કોર્ટ જેવી બંધારણીય સંસ્થાઓ પર પાયાવિહોણા આરોપ લગાવી ચૂકી છે.

અન્યો તરફથી પણ સવાલ

મતદાન પ્રક્રિયા

ચૂંટણી પંચના નિર્ણય પર એટલા માટે પણ સવાલ ઉઠી રહ્યા છે કેમકે અત્યાર સુધી એક જ સમયે અથવા 6 મહિનાની અંદર જે રાજ્યોમાં ચૂંટણી થવાની હોય તેની તારીખો એક સાથે જ જાહેર કરી દેવામાં આવતી હતી.

એક પૂર્વ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરે ન્યૂઝ વેબસાઈટ 'ધ વાયર'ને જણાવ્યું હતું કે ગુજરાતની ચૂંટણીની તારીખો જાહેર નહીં કરીને ચૂંટણી પંચે તેની ગરિમાનું ઉલ્લંઘન કર્યું છે.

વળી,હાલના ચૂંટણી કમિશનર અચલ કુમાર જોતીએ કહ્યું કે રાજ્યમાં 46 દિવસથી વધુ સમય સુધી આચાર સંહિતા લાગેલી ન રહે એટલા માટે ગુજરાતની ચૂંટણીની તારીખો હજી સુધી જાહેર નથી કરાઈ. પણ ટૂંક સમયમાં જ તેની ઘોષણા કરી દેવાશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


એ વાતાવરણમાં જ સરકારે પીડિત પરિવારોને કેટલાક વાયદા કર્યા હતા. એ વાયદા, જે આજે પણ અધૂરા છે. ક્યારેક કેન્દ્ર સરકારે અવગણના કરી, તો ક્યારેક રાજ્ય સરકારે ઉપેક્ષા કરી.

પુલવામાના ઉગ્રવાદી હુમલામાં રાજસ્થાનના પાંચ જવાનોએ જીવ ગુમાવ્યો હતો. તેમાં જયપુર જિલ્લાના ગોવિંદપુર બાસડીના રોહિતાશ લાંબા અને ભરતપુર જિલ્લામાં સુંદરવાલીના જીતરામ ગુર્જરનું નામ પણ સામેલ હતું.

આ બન્ને જવાનોના પરિવારજનોએ બીબીસીને કહ્યું, "રાજ્ય સરકારે ઘરના એક સભ્યને નોકરી આપવાનો વાયદો કર્યો હતો. પરંતુ એ વાયદો, વાયદો જ રહી ગયો."

જીતરામ ગુર્જરના નાનાભાઈ વિક્રમ કહે છે કે રાજ્ય સરકાર એ સમયે કરેલા વાયદામાંથી થોડા જ પૂરા કરી શકી છે.

તેમણે કહ્યું, "સરકારે તે સમયે ઘોષિત પૅકેજમાંથી પરિવારદીઠ પચાસ લાખ રૂપિયા આપવાનો વાયદો પૂરો કર્યો. પરંતુ શહીદના નામે કોઈ શિક્ષણ સંસ્થાનું નામકરણ હજુ સુધી કરવામાં આવ્યું નથી."

જયપુર જિલ્લામાં ગુલ-ઓ-ગુલઝાર રાષ્ટ્રીય માર્ગથી અલગ પડીને એક રસ્તો ખેતરોમાંથી પસાર થઈને ગોવિંદપુર બાસડી પહોંચે છે, તો ત્યાં મોટાભાગે ખેડૂતો મળી આવે છે.

લીલા ખેતર એક મનમોહક તસવીર ઊભી કરે છે અને તેની જ વચ્ચે એક ભૂખંડ પર શહીદ સ્મારક ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

બનાવવાનું કામ અધૂરું જોવા મળે છે.

રોહિતાશનો પરિવાર

ગામના બહારના ભાગમાં રોહિતાશ લામ્બાનું મકાન છે. લામ્બાના નાનાભાઈ જીતેન્દ્ર સરકારના વલણથી નિરાશ છે.

તેઓ કહે છે, "તે સમયે દરેકે ઘરના એક સભ્યને નોકરી આપવાનો વાયદો કર્યો હતો. પરંતુ શહીદનાં વિધવા મંજુ ભણેલાં ન હોવાથી તેમને નોકરી માટે મારા નામ પર સહમતી સધાઈ હતી. પરંતુ ત્યારથી અમે મંત્રીઓના ચક્કર લગાવી રહ્યા છીએ."

"આ ખૂબ જ તકલીફદેહ બાબત છે."

પરિવારની સરકાર સમક્ષ ફરિયાદ તો છે જ, પણ સાથે સમાજ સામે પણ ફરિયાદ છે. રોહિતાશ લામ્બાનાં પત્ની મંજુ વાત કરતાં-કરતાં રડવા લાગે છે.

તેઓ કહે છે, "કોઈ પૂછતું નથી. તેઓ દોઢ મહિનાના બાળકને છોડીને ગયા હતા. તેમની ઉંમર માત્ર 22 વર્ષની હતી. જીવન તો અમારે વિતાવવાનું છે, સરકારને ક્યા કંઈ ખબર છે."

"જ્યાં તેઓ કામ કરતા હતા, ત્યાંથી કોઈએ આવીને પૂછ્યું નથી કે તમે કેમ છો. હા, અજમેરથી એક અધિકારી આવે છે અને સુખ-દુખ વિશે પૂછે છે."

મંજુ કહે છે, "અમારાં લગ્નને માત્ર દોઢ વર્ષ થયું હતું. પછી તેઓ શહીદ થઈ ગયા. તે સમયે બધા લોકો આશ્વાસન આપવા આવ્યા હતા. હવે અમને કોઈ પૂછતું નથી."

"હું ઇચ્છું છું કે મારા દિયર જીતેન્દ્રને સરકારી નોકરી મળી જાય. તેની માટે ઘણી વખત કાગળ પર દસ્તાવેજ કર્યા. ઘણી વાર હું જયપુર જઈને આવી છું. પરંતુ કંઈ નિરાકરણ ન મળ્યું. હવે શું કરવું?"

રોહિતાશના પિતા બાબુલાલ ખેતી કરે છે. પરંતુ જમીન ખૂબ ઓછી છે અને પાણી પણ નથી. તેઓ કહે છે કે અમારા પરિવારને રોહિતાશનો જ સહારો હતો. આ કેટલી દુઃખની વાત છે કે એક પિતાએ પોતાના દીકરાને કાંધ આપવી પડે.

બાબુલાલ કહે છે કે તે સમયે તો દરેકે કહ્યું હતું કે અમે તમારી સાથે છીએ પરંતુ હવે કોઈ પૂછવા આવતું નથી.

પરિવારના જણાવ્યા પ્રમાણે CRPFમાં વર્ષ 2011માં રોહિતાશ લામ્બાનું સિલેક્શન થયું હતું અને 2013માં તેઓ ફરજ બજાવવા હાજર થયા હતા.

જ્યારે મા ઘીસી દેવીએ પોતાના દીકરાને યુનિફોર્મમાં જોયો તો ખૂબ ખુશ થઈ ગયાં હતાં. પરંતુ હવે તેઓ પોતાના દીકરાને યાદ કરીને રડી ઊઠે છે.

ઘીસી દેવી કહે છે, "શહાદત વખતે દરેક વ્યક્તિ કહી રહી હતી કે અમે તમારી સાથે છીએ. પરંતુ હવે કોઈ પૂછતું નથી."

"તેના સંગઠનના લોકો આવીને હાલચાલ પૂછે છે અને સાંત્વના આપે છે. પરંતુ શું કોઈ નેતા કે સરકારે ખબર લીધા? કોઈ આવતું નથી. ક્યારેક-ક્યારેક અધિકારીઓ આવે છે."

હવે ઘરની જવાબદારી રોહિતાશ લામ્બાના નાના ભાઈ જીતેન્દ્રના માથે આવી છે. જીતેન્દ્ર કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકાર...


એ વીડિયોમાં રાહુલ ગાંધી કહી રહ્યા છે, "એવું મશીન લગાવીશ, એક બાજુથી બટાકું જશે અને બીજી બાજુથી સોનું નીકળશે."

"એટલા પૈસા બનશે કે તમને ખબર પણ નહીં પડે કે આટલા પૈસાનું શું કરવું."

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

આ વીડિયો રાહુલ ગાંધીએ ગુજરાતના પાટણમાં એક ચૂંટણી સભામાં આપેલા ભાષણનો છે.

જો કે સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયેલા આ વીડિયોમાં રાહુલ ગાંધીનું પુરું ભાષણ દર્શાવવામાં આવ્યું નથી.

આ વીડિયોનું એક બીજું વર્ઝન પણ છે જેમાં તેમનું પુરું નિવેદન છે. જેમાં રાહુલ ગાંધી આ વાત મોદીએ કહી છે એવું કહેતા નજરે પડે છે.

પરંતુ સોશિઅલ મીડિયા પર આ વીડિયોને લીધે ઘમાસાણ થયું.

રાહુલ ગાંધીના નિવેદન પર લોકોનો પ્રતિભાવ

ટ્વિટર પર ખુશમટ્વીટ નામનાં યૂઝરે જણાવ્યું, ''બીજા લોકો એમ કહે કે દુધ માંગો તો ખીર આપીશું પરંતુ રાહુલ ગાંધીના કહેવા પ્રમાણે બટાકું માંગો તો સોનું આપીશું.''

જયદિપ નામનાં યૂઝરે આ અંગે જણાવ્યું કે તમારી પાસે કોઈ એવું મશીન છે જે પ્રદૂષણયુક્ત હવાને શુદ્ધ કરે. જો તમારી પાસે હોય તો અરવિંદ કેજરીવાલને આપજો.

વધુમાં એમ કહ્યું કે આ નવી શોધ બટાકું અને સોનાના મશીન કરતા વધારે સફળ રહેશે.

નીતિન નામના યૂઝરે જણાવ્યુ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ં, ''જેટલી વખત રાહુલ ગાંધી બોલે છે, તેઓ કોંગ્રેસના 1000 વોટ ગુમાવે છે. પરોક્ષ રીતે તેઓ ભાજપના મત વધારી રહ્યા છે.''

ગૌરવ નામના યૂઝરે રાહુલ ગાંધી પર કટાક્ષ કરતા જણાવ્યું કે રાહુલ ગાંધીએ બટાકામાંથી સોનું બનાવવાનું મશીન બનાવ્યા બાદ બટેટાની કિંમતમાં પ્રતિ કિલો 29645 રૂપિયાનો જંગી વધારો આવ્યો છે.

રાકેશ મિશ્રા નામના યૂઝર રાહુલ ગાંધીને સલાહ આપતા જણાવે છે કે કોંગ્રેસે ગત ચૂંટણીમાં રાહુલ ગાંધી વાવાઝોડું ગણાવ્યા હતા.

પરંતુ સફળ ન રહ્યાં. હવે આ નવો નારો જુઓ, બટાકામાંથી નીકળે સોના-ચાંદી, આ વખતે રાહુલ ગાંધી.

અમર કુમાર રાઈ નામનાં યૂઝરે રાહુલ ગાંધી પર આક્ષેપ લાગવ્યો કે તેમના કારણે બટાકા અને સોનાનો ભાવ વધ્યો છે.

અમૂક લોકોએ રાહુલને શ્રેષ્ઠ નેતા ગણાવ્યા

અમેય તિરોડકરે રાહુલ ગાંધીનો બચાવ કરતા કહ્યું કે બટાકા અને સોના પરની ટિપ્પણી અંગેનો ઓરિજનલ વીડિયો પર મોજૂદ છે. રાહુલ ગાંધી મોદીના નિવેદનની વાત કરી રહ્યા હતા.

ફોટોશોપ અને ખોટી માહિતીનો જમાનો ગયો.

બાપાલાલ સાણંદ નામના ટ્વિટર હેન્ડલ પરથી ટ્વિટ કરાયું કે આ વાત મોદીએ કહી હતી રાહુલે નહીં.

વીથ રાહુલ ગાંધી નામના ટ્વિટર પરથી ટ્વિટ કરવામાં આવ્યું છે કે બટાકમાંથી સોનું નીકળવાના સત્યનો લોકો સુધી પહોંચાડવું છે. રાહુલ ગાંધીના નિવેદનને એડિટ કરીને વાયરલ કરવામાં આવી રહ્યું છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


એ વ્યક્તિ એટલે ચંગેઝ ખાન. તેના નેતૃત્વમાં મોંગોલ મોત અને તબાહીના પથ પર આગળ વધતા ગયા અને જોત જોતામાં અનેક વિસ્તાર, શહેર અને દેશ પર તેમની સામે ઝૂકતાં ગયાં.

માત્ર થોડા દાયકાઓમાં જ ચંગેઝ ખાનના સેનાપતિઓ ખૂનની હોળી રમતા-રમતા, કંકાલોની ઇમારતો ચણતા-ચણતા, હસતાં-રમતાં શહેરોને રાખ ભેગા કરતા બિજિંગથી લઈને મોસ્કો સુધી ફેલાયેલા ક્ષેત્રના માલિક બની ગયા.

મોંગોલ સલ્તનત ત્રણ કરોડ વર્ગ કિલોમીટરમાં ફેલાયેલી હતી. હાલમાં એ ક્ષેત્રની કુલ વસ્તીમાં ત્રણ કરોડ લોકો રહે છે.

પરંતુ ચંગેઝ ખાનની સફળતા માત્ર યુદ્ધ પૂરતી સિમિત નહોતી. બીજા એક ક્ષેત્રમાં પણ તેની જીત એટલી જ ગજબની હતી.

થોડા વર્ષો પહેલાં બહાર પડેલા આનવંશિક અનુસંધાનમાં માલૂમ પડ્યું કે પૂર્વ મંગોલ સામ્રાજ્યની હદમાં રહેતા આઠ ટકા પુરુષોના વાઈ ક્રોમોઝોમની અંદર જે નિશાન મળ્યું છે, એ સાબિત કરે છે કે તેઓ મોંગોલ શાસકના વંશ સાથે સંબંધ ધરાવે છે.

આ અનુસંધાનથી એવું માલૂમ પડે છે કે દુનિયામાં લગભગ 1 કરોડ 60 લાખ પુરુષ મતલબ કે દુનિયાના પુરુષોની કુલ સંખ્યાના 0.5 ટકા પુરુષો ચંગેઝ ખાન સાથે સંબંધ ધરાવે છે.

પાકિસ્તાનમાં એવી જ ખાસ નિશાની 'હજારા' સમુદાયના લોકોના ડીએનએમાં જોવ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ા મળે છે જ પોતાને મોંગોલ હોવાનું માને છે. આ સિવાય મુગલ, ચુગતાઈ અને મિર્ઝા નામ ધરાવતા લોકો પણ પોતાને મોંગોલ વંશના ગણાવે છે.

એક વ્યક્તિના આટલા બાળકો કેવી રીતે?

આનુવંશિક અનુસંધાનની બીજી તરફ આ વાતના ઐતિહાસિક પુરાવાઓ પણ મળે છે.

ચંગેઝ ખાને ઘણાં લગ્નો કર્યાં અને તેમનાં બાળકોની સંખ્યા 200 સુધી હોવાનું માનવામાં આવે છે. તેમના ઘણાં દીકરાઓએ આગળ જઈને શાસન કર્યું અને સાથે જ ઘણી રખાતો પણ રાખી જેનાથી મોટી સંખ્યામાં બાળકો પેદા થયાં.

પ્રખ્યાત ઇતિહાસકાર અતા મલિક જુવાયની પોતાનાં પુસ્તક 'તારીખ-એ-જહાંગુશા'માં ચંગેઝ ખાનનાં મોતનાં 33 વર્ષ બાદ લખે છે, "એ સમયે તેમના ખાનદાનના 20 હજાર લોકો એશઆરામની જિંદગી જીવતા હતા."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

હું તેમની અંગે વધુ કંઈ નહીં કહું કારણ કે હું નથી ઇચ્છતો કે આ પુસ્તકના વાચકો લેખક પર અસત્ય ફેલાવવાનો આરોપ લગાવે અને એવું કહેવા લાગે કે આટલા સમયમાં કોઈ એક વ્યક્તિને એટલા સંતાનો કેવી રીતે થાય?

એક અનોખી ઘટના એવી પણ બની જ્યારે 60થી વધુ વર્ષની ઉંમરમાં ચંગેઝ ખાને તેમની છાવણીમાં તેમની પ્રથમ પત્નીથી પેદા થયેલાં ચાર બાળકો જોચી, ઓગદાઈ, ચુગતાઈ અને તોલીને બોલાવ્યા અને તેમની સાથે ખાસ બેઠક કરી.

આ બેઠકમાં તેમના ઉત્તરાધિકારીઓનાં નામ નક્કી કરવાના હતા.

ચંગેઝ ખાને તેમને કહ્યું, "જો મારા દીકરાઓ સુલતાન બનવા માગતા હોય,  પણ એકબીજા સાથે રહેવા ના માગતા હોય તો એ જૂની વાર્તા જેવું થશે.  એ વાર્તામાં બે સાપ હોય છે, જેમાંથી એકને ઘણાં માથાઓ હોય છે અને એક પૂંછડી, જ્યારે બીજાને એક માથું અને ઘીણી પૂંછડીઓ હોય છે."

"જ્યારે ઘણાં માથા ધરાવતા સાપને ભૂખ લાગે ત્યારે તે શિકાર માટે નીકળે છે. પરંતુ, ઘણાં માથા હોવાને કારણે તે નક્કી નથી કરી શકતો કે કઈ તરફ જવું. આખરે તે ભૂખથી મરી જાય છે. જ્યારે એક માથાવાળો સાપ આરામથી જિંદગી જીવે છે."

ત્યારબાદ ચંગેઝ ખાને તેમના મોટા દીકરા જોચી ખાનને બોલવાની તક આપી. મોટા દીકરાને પહેલાં બોલવાની પહેલી તક આપવાનો મતલબ એવો હતો કે અન્ય ભાઈઓ જોચીની સત્તા કબૂલ કરી લે.

આ વાત બીજા નંબરના દીકરા ચુગતાઈને ન પચી. તે ઊભા થયા અને પિતાને કહ્યું, "શું આનો મતલબ એવો છે કે તમે જોચીને ઉત્તરાધિકારી બનાવી રહ્યા છો? કોઈ અનૌરસ સંતાનને અમારો પ્રમુખ કેવી રીતે માની લઈએ?"

40 વર્ષ જૂની ઘટના

ચુગતાઈનો ઇશારો 40 વર્ષ જૂની એ ઘટના તરફ હતો જેમાં ચંગેઝ ખાનનાં પ્રથમ પત્ની બોરતા ખાતૂનનું અપહરણ ચંગેઝ ખાનના વિરોધી કબીલાએ કરી લીધું હતું.

બોરતા...


એ શસ્ત્રોની ઝડપ એટલી જોરદાર હોય છે કે તે ધ્વનિની તમામ મર્યાદાઓનો ભાંગીને ભૂક્કો કરી શકે છે અને હાલની કોઈ પણ સંરક્ષણ સીસ્ટમ કરતાં એ અનેકગણી વેગીલી છે.

એ શસ્ત્રો એટલે હાઇપરસોનિક વેપન્સ. શીત યુદ્ધના સમયનો આ ઇચ્છીત શસ્ત્રસરંજામની વાતો આટલાં વર્ષો સુધી થતી રહી છે પણ હવે એ વાસ્તવિકતા બનશે એવું લાગે છે.

પ્રતિ કલાક 7,344 કિલોમીટરની ઝડપે લક્ષ્યાંક ભણી આગળ વધતા સ્ટારી સ્કાય-2નું સૌપ્રથમવાર સફળ પરીક્ષણ કર્યાની જાહેરાત ચીની સત્તાવાળાઓએ આ સપ્તાહે કરી હતી.

આ ઝડપ અવાજની ગતિ કરતાં છ ગણી વધારે છે અને આ ઝડપે વિષુવવૃત્તની બે કલાકથી ઓછા સમયમાં ચક્કર મારી શકાય.

ત્રણ રાષ્ટ્રોની પ્રગતિ

જોકે, આ પ્રકારનું પરીક્ષણ કર્યું હોય તેવો પહેલો દેશ ચીન નથી.

રશિયાએ ગયા મહિને જાહેરાત કરી હતી કે કાસ્પિયન સમુદ્રમાં પેટ્રોલિંગ કરતાં તેનાં મિગ-31 વિમાનોને કિંજલ નામના નવા હાઇપરસોનિક મિસાઈલ વડે ગયા એપ્રિલથી સજ્જ કરવામાં આવ્યાં છે.

રશિયાના સંરક્ષણ મંત્રાલયે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે અવનગાર્ડ નામની તેની મિસાઇલ સિસ્ટમ ટૂંક સમયમાં તૈયાર થઈ જશે.

આ મિસાઇલ સીસ્ટમ આંતરખંડિય અંતર પ્રતિકલાક 24,140 કિલોમીટરની હાઇપરસોનિક ઝડપ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ે પાર કરી શકે છે.

અમેરિકાના ઍરફોર્સે 2023 સુધીમાં હાઇપરસોનિક શસ્ત્રો વિકસાવવાના પોતાના લક્ષ્યાંકની જાહેરાત 2015માં કરી હતી અને આ સંદર્ભે થયેલી પ્રગતિ દર્શાવી હતી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

જોકે, રશિયા અને ચીન એ દિશામાં જે રીતે આગળ વધી રહ્યાં છે તેનાથી અમેરિકા દેખીતી રીતે ચિંતા વ્યક્ત કરવા લાગ્યું છે.

હાઇપરસોનિક મિસાઇલ ડિફેન્સ સિસ્ટમ વિકસાવવા માટે 2019ના બજેટમાં 120 મિલિયન ડૉલર ફાળવવાની માગણી અમેરિકાની મિસાઇલ ડિફેન્સ એજન્સીએ તાજેતરમાં કરી હતી.

અમેરિકન સશસ્ત્ર દળોને મદદ કરતી થિન્ક ટૅન્ક રેન્ડ કૉર્પોરેશનના હાઇપરસોનિક શસ્ત્રોના નિષ્ણાત જ્યોર્જ નાકૌઝી સાથે બીબીસી મુંડોએ વાત કરી હતી.

જ્યોર્જ નાકૌઝીએ ઉપરોક્ત વિષયે વાત કરતાં કહ્યું હતું, "અમેરિકા પાસે એન્ટી-મિસાઈલ સિસ્ટમ છે, પણ મિસાઇલ હુમલા સામે ટક્કર લેવામાં એ કેટલી અસરકારક છે એ કોઈ જાણતું નથી."

"હાઇપરસોનિક મિસાઇલ જેવાં અત્યાધુનિક શસ્ત્રોના સામનાની કોઈ વ્યવસ્થા અમેરિકા પાસે નથી."

સવાલ એ છે કે આ હાઇપરસોનિક શસ્ત્રો છે શું અને એ ચિંતાનું કારણ કેમ બન્યાં છે?

હાઇપરસોનિક શસ્ત્રો એટલે શું?

કાર્નેગી ઇન્ડાઉમન્ટ ફૉર ઇન્ટરનેશનલ પીસના ન્યૂક્લિયર પૉલિસી પ્રોગ્રામના સહ-નિર્દેશક જેમ્સ ઍક્શને બીબીસી વર્લ્ડને જણાવ્યું હતું કે ધ્વનિ કરતાં પણ વધુ ઝડપે આગળ ધપતાં શસ્ત્રોને હાઇપરસોનિક શસ્ત્રો કહેવાય.

એ ગતિ કલાકના 1,235 કિલોમીટરની હોય છે.

જેમ્સ ઍક્શને કહ્યું હતું, "આ પ્રકારનાં શસ્ત્રો ધ્વનિની ગતિ કરતાં પાંચ, દસ કે વીસ ગણી ઝડપે આગળ વધી શકે છે."

બીજી તરફ જ્યોર્જ નાકૌઝીએ બે પ્રકારનાં હાઇપરસોનિક શસ્ત્રોની વાત કરી હતી.

એક હોય છે હાઇપરસોનિક ડિસ્પ્લેસમેન્ટ વ્હિકલ્સ (એચજીવી). આ એક પ્રકારનાં ગ્લાયડર્સ હોય છે, જેને અવકાશમાં કે અત્યંત ઊંચાઈએ આવેલા પ્રદેશોમાં મોકલવામાં આવે છે.

બીજા હોય છે હાઇપરસોનિક ક્રુઝ મિસાઇલ્સ (એચસીએમ). આ એક પ્રકારનાં પ્રોજેક્ટાઇલ્સ હોય છે, જેની પ્રોપલ્શન સીસ્ટમ ધ્વનિની મર્યાદાને અનેક વખત અતિક્રમે છે.

એચજીવી અને એચસીએમ બન્ને પ્રતિ કલાક 6,115 કિલોમીટરથી વધુની ગતિએ પ્રવાસ કરી શકે છે.

ટેક્નૉલૉજીકલ પડકારો

જેમ્સ ઍક્શનના જણાવ્યા અનુસાર આ પ્રકારનાં શસ્ત્રોના નિર્માણની મહેચ્છા શીત યુદ્ધના સમયથી બધાને હતી પણ તેને વિકસાવવામાં અનેક ટેક્નૉલૉજિકલ પડકારોનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે.

જેમ્સ ઍક્શને કહ્યું હતું, "એચજીવીના કિસ્સામાં તેની મુખ્ય મર્યાદા ઉષ્ણતામાન છે. અત્યંત...


એ શિયાળાની બપોર હતી. કેરળની રાજધાની ત્રિવેન્દ્રમની સાંકડી ગલીઓમાં આવેલા એક ઘર પર ત્રણ પોલીસ અધિકારીઓ પહોંચ્યા હતા. નાંબી નારાયણનને યાદ છે કે એ પોલીસ અધિકારીઓએ તેમની સાથે વિનમ્રતા અને આદરભર્યું વર્તન કર્યું હતું.

પોલીસ અધિકારીઓએ અંતરીક્ષવિજ્ઞાની નાંબી નારાયણનને જણાવ્યું હતું કે તેમના બૉસ (ડીઆઈજી) તેમની સાથે વાત કરવા ઈચ્છે છે.

નારાયણને સવાલ કર્યો હતો, "મારી ધરપકડ કરવામાં આવી છે?"

પોલીસ અધિકારીએ કહ્યું, "નહીં સર."

આ ઘટના 1994ની 30 નવેમ્બરે ઘટી હતી. એ સમયે 53 વર્ષના નાંબી નારાયણન ભારતીય અંતરિક્ષ અનુસંધાન સંસ્થાન (ઈસરો)ના ક્રાયોજેનિક રૉકેટ એન્જિન કાર્યક્રમનું નેતૃત્વ કરતા હતા. એ પ્રોજેક્ટ માટેની ટેકનૉલૉજી તેઓ રશિયા પાસેથી મેળવી રહ્યા હતા.

નાંબી નારાયણન પોલીસની ગાડી તરફ આગળ વધ્યા. એમણે પૂછ્યું હતું કે તેમણે આગળની સીટ પર બેસવાનું છે કે પાછળની. પોલીસના વાહનમાં શકમંદોને સામાન્ય રીતે પાછળની સીટ પર બેસાડવામાં આવતા હોય છે પણ પોલીસે નાંબી નારાયણનને આગળની સીટ પર બેસવા જણાવ્યું હતું અને ગાડી તેમને લઈને ગલીની બહાર નીકળી ગઈ હતી.

તેઓ પોલીસ સ્ટેશન પહોંચ્યા ત્યારે ડીઆઈજી ત્યાં ન હતા. તેથી નારાયણ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

નને એક બેન્ચ પર બેસીને રાહ જોવાનું જણાવવામાં આવ્યું હતું. તેઓ બેન્ચ પર બેઠા અને ત્યાંથી પસાર થતા પોલીસ કર્મચારીઓ તેમને જોતા રહ્યા હતા.

નારાયણન કહે છે, "તેઓ મારી સામે એવી નજરે જોતા હતા, જાણે કે મેં કોઈ અપરાધ કર્યો હોય."

નારાયણન રાહ જોતા રહ્યા, પણ ડીઆઈજી આવ્યા નહીં. બેન્ચ પર બેઠાંબેઠાં જ રાતે તેમને ઊંઘ આવી ગઈ હતી. સવારે ઊઘ ઊડી ત્યારે જણાવવામાં આવ્યું કે તેમની ધરપકડ કરવામાં આવી છે.

એ સમય સુધીમાં પોલીસ સ્ટેશનમાં પત્રકારોની ભીડ એકઠી થઈ ચૂકી હતી અને કેટલાક કલાકોમાં જ અખબારોએ નારાયણનને 'દેશદ્રોહી' કહેવાનું શરૂ કરી દીધું હતું. તેમને એવા દેશદ્રોહી ગણાવવામાં આવ્યા હતા કે જેણે રશિયા પાસેથી ભારતને મળનારી ટેકનૉલૉજી માલદિવની બે મહિલાઓની જાળમાં ફસાઈને પાકિસ્તાનને વેંચી મારી હતી.

એ પછી નારાયણનની જિંદગી પહેલાં જેવી રહી ન હતી.

કથિત કૌભાંડ પહેલાંની જિંદગી

1990ની શરૂઆતમાં રશિયન વિજ્ઞાનીઓ સાથે નાંબી નારાયણન (જમણે)

નાંબી નારાયણનનો જન્મ મધ્યમ વર્ગના એક પરિવારમાં થયો હતો. પાંચ બહેનો પછી જન્મેલા નારાયણન તેમનાં માતા-પિતાનું છઠ્ઠું સંતાન હતા. તેમના પિતા નારિયેળના વેપારી હતા અને માતા ગૃહિણી હતાં.

નારાયણન મેઘાવી વિદ્યાર્થી હતા અને તેમના વર્ગમાં હંમેશાં પહેલા નંબરે રહેતા હતા. ઈસરોમાં જોડાતાં પહેલાં તેમણે એન્જિનિયરિંગ કૉલેજમાંથી ડિગ્રી મેળવી હતી અને થોડા સમય સુધી ખાંડના કારખાનામાં કામ પણ કર્યું હતું.

નારાયણન કહે છે, "વિમાનોનું મને પહેલાંથી જ આકર્ષણ હતું."

ઈસરોમાં જોડાયા બાદ નારાયણને ઝડપી પ્રગતિ કરી હતી. અમેરિકાની પ્રિન્સ્ટન યુનિવર્સિટીમાં રૉકેટ ટેકનૉલૉજીનો અભ્યાસ કરવા માટે તેમને શિષ્યવૃતિ પણ મળી હતી. ત્યાં અભ્યાસ કર્યાના એક વર્ષ પછી તેઓ ભારત પરત આવ્યા હતા અને ફરીથી ઈસરોમાં કામ કરવા લાગ્યા હતા.

ઈસરોમાં તેમણે ભારતીય અંતરીક્ષ કાર્યક્રમના જન્મદાતાઓ વિક્રમ સારાભાઈ (ઈસરોના સ્થાપક અને પ્રથમ અધ્યક્ષ), સતીશ ધવન અને એપીજે અબ્દુલ કલામ (જેઓ બાદમાં દેશના 11મા રાષ્ટ્રપતિ બન્યા હતા)ની સાથે કામ કર્યું હતું.

એ દિવસોને યાદ કરતાં નારાયણન કહે છે, "મેં ઈસરોમાં કામ કરવાનું શરૂ કર્યું ત્યારે એ તેના પ્રારંભિક દિવસો હતા. ખરું કહીએ તો રૉકેટ સિસ્ટમ વિકસાવવાની અમારી કોઈ યોજના જ ન હતી. આપણાં વિમાનો ઉડાડવા માટે અમેરિકા અને ફ્રાન્સના રૉકેટનો ઉપયોગ કરવાની યોજના અમે ઘડી રહ્યા હતા."

જોકે, એ પ્લાન બાદમાં બદલાઈ ગયો અને નારાયણન ભારતના સ્વદેશી...


એ સમય પ્રિયંકા માત્ર 16 વર્ષનાં હતાં અને એ તેમનું પ્રથમ સાર્વજનિક ભાષણ હતું.

એ ભાષણના 31 વર્ષ બાદ કૉંગ્રેસ સમર્થક વારંવાર માગ કરતા રહ્યા કે 'પ્રિયંકાજીને સક્રિય રાજકારણ'માં લાવો.

આ લોકસભા ચૂંટણીમાં તેમની માગનો પડઘો ઝીલાયો છે. પ્રિયંકાને મહાસચિવ બનાવવામાં આવ્યા છે અને તેમને પૂર્વ ઉત્તર પ્રદેશની જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે.

વર્ષ 2014ની લોકસભા ચૂંટણી પૂર્વે એવું માનવામાં આવતું હતું કે પ્રિયંકા ગાંધી વારાણસીની બેઠક ઉપરથી ચૂંટણી લડશે.

પરંતુ ભાજપના વડા પ્રધાનપદના તત્કાલીન ઉમેદવાર નરેન્દ્ર મોદીની સામે ચૂંટણી લડવાની હોવાથી તેમના નામ ઉપર મંજૂરીની મહોર લાગી ન હતી.

ગત વર્ષે જ્યારે સોનિયા ગાંધીને પૂછવામાં આવ્યું કે પ્રિયંકા ગાંધી ક્યારે રાજકારણમાં આવશે?

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

પ્રિયંકાને ભૈયાજી કહેવામાં આવે છે

પ્રિયંકા ગાંધી નાની વયમાં જ પિતા રાજીવ અને માતા સોનિયા સાથે રાયબરેલી આવતાં. તેમના વાળ હંમેશાં નાના જ હતા.

અમેઠી અને રાયબરેલીની મુલાકાતમાં ગામના લોકો રાહુલની જેમ પ્રિયંકાને પણ ભૈયા કહીને બોલાવતા. પછીના કેટલાક દિવસોમાં એ બદલાઈને ભૈયાજી થઈ ગયું.

યૂપીમાં તમે પ્રિયંકાની લોકપ્રિયતાન... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ો આ રીતે અંદાજ લગાવી શકો છો. લોકોને તેઓ ગમે છે.

તેનું એક કારણ એ પણ છે કે પ્રિયંકાની હૅર-સ્ટાઇલ, કપડાંની પસંદગી અને વાત કરવાની અદામાં ઇંદિરા ગાંધીની ઝલક સ્પષ્ટ દેખાય છે.

પ્રિયંકા જ્યારે યૂપીની મુલાકાતે હોય, ત્યારે તેમનો દિવસ સવારે 6 વાગ્યે શરૂ થાય છે.  ટ્રેડમીલ પર થોડી મહેનત કર્યા બાદ પ્રિયંકા યોગા કરે છે.

એવું કહેવાય છે કે જ્યારે પ્રિયંકા યૂપીની મુલાકાતે હોય ત્યારે રોટલી કે પરોઠા સાથે દાલ કે શાક ખાવાનું પસંદ કરે છે, સાથે કેરી કે લીંબુંનું અથાણું પણ.

જોકે, પ્રિયંકા અને તેમના પતિ રોબર્ટ વાડ્રાને મુગલી ભોજન પણ પસંદ છે.

રિક્શાની સફર

પ્રિયંકાએ ચૂંટણી પ્રચાર વર્ષ 2004થી શરૂ કર્યો હતો.

ત્યારે પ્રિયંકા મહેમાન તરીકે રાબયબરેલીના સ્થાનિક રમેશ બહાદુર સિંહના ઘરે એક મહીના સુધી રોકાયાં હતાં.

રમેશે બીબીસીને આ અંગે 2016માં કહ્યું હતું, "પ્રિયંકા એકલાંજ પ્રચારમા નીકળી જતાં અને મોડી રાત્રે પાછા આવતાં. બંને બાળકો ઘરમાં આયા સાથે રહેતાં. "

"એક દિવસ તેઓ વહેલા આવી ગયાં અને મને કહ્યું કે બંને બાળકોને રિક્શામાં ફરવા લઈ જવા છે. બે રિક્શા મળી શકશે?"

"જેવી રિક્શાઓ આવી તેવા તેઓ એક રિક્શામાં બેસી ગયા અને ગભરાયેલા એસપીજી વાળાઓ તેમની પાછળ ભાગ્યા. અડધી કલાક પછી તેઓ પરત આવ્યા અને રિક્શાવાળાને હસીને 50ની નોટ આપીને તેઓ ઘરમાં આવ્યા."

2004માં પ્રિયંકાને કેમ મેદાનમાં ઊતારવામાં આવ્યાં?

'24 અકબર રોડ' પુસ્તક લખનારા રશીદ કિદવઈએ પ્રિયંકાની કૉંગ્રેસમાં જરૂરિયાતની રસપ્રદ કહાની લખી છે.

વર્ષ 2004માં સામાન્ય ચૂંટણી સમયે એ અનુભવ્યું કે કૉંગ્રેસની હાલત ખરાબ છે. પાર્ટીએ એક પ્રૉફેશનલ ઍજન્સીની મદદ લીધી.

તેમણે ત્યારના કૉંગ્રેસનાં અધ્યક્ષ સોનિયા ગાંધીને સમજાવ્યું કે તેઓ એકલા ભાજપના નેતા અને ત્યારના વડા પ્રધાન અટલ બિહારી વાજપેયીને ટક્કર આપી શકશે નહીં.

ત્યારબાદ રાહુલ ગાંધી બ્રિટનમાં પોતાની નોકરી મૂકીને ભારત પરત ફર્યા અને રાજકારણમાં સક્રીય થયા.

આ ચૂંટણી બાદ જ્યારે પરિણામો આવવાનાં શરૂ થયાં તો અમેઠીમાં ટીવી જોઈ રહેલાં પ્રિયંકાના ચહેરા પરનું સ્મિત દર દસ મિનિટે વધતુ જતું હતું.

એકાએક પ્રિયંકા બોલી ઊઠી, મમ્મી હૅઝ ડન ઇટ...

રશીદ જણાવે છે કે આ જ ઍજન્સીની સોનિયાએ ફરી મદદ લીધી. ત્યારે જે સલાહ મળી એ હતી કે જોરદાર વાપસી માટે પ્રિયંકા અને રાહુલની જોડીની જરૂર પડશે.

જ્યારે પ્રિયંકાએ 10 મિનિટ સુધી નેતાની ઝાટકણી કાઢી

વર્ષ 2012. ઉત્તર પ્રદેશમાં વિધાનસભાની...


એ સમયની વાત કરીએ તો 2012નો ડિસેમ્બર મહિનો અને અમદાવાદના મોટેરા સ્ટેડિયમનું બી ગ્રાઉન્ડ હતું. જેના પર ગુજરાતની અંડર-19 ક્રિકેટ ટીમ રેલવે સામે રમવાની તૈયારી કરતી હતી. મૅચના આગલા દિવસે અમ્પાયર્સ અને મૅચ રેફરીએ ટીમના કૅપ્ટન અને અધિકારીઓની મિટિંગ બોલાવી હતી. આમ તો આ વાત સામાન્ય હતી. મિટિંગ દર વખતે થતી હોય છે પણ આ વખતે અમ્પાયર હતા ભારતના ભૂતપૂર્વ ક્રિકેટર અને મેદાન પર સૌથી વધારે ચંચળ અને ચબરાક એવા સદાનંદ વિશ્વનાથ.

સ્વાભાવિક છે કે મોટેરા બી ગ્રાઉન્ડ પર અંડર-19ની મૅચ હોય એટલે અમ્પાયર કે રેફરી ઇન્ટરનેશનલ મૅચ જેવા ગંભીર હોય નહીં. એવામાં ગુજરાતના કૅપ્ટન થોડી થોડી વારે અકળાઈ ઉઠતા હતા કે હજી મિટિંગ શરૂ થતી નથી. તેનું કહેવું હતું કે આ મિટિંગમાં સમય બગાડવા કરતાં થોડી બેટિંગ કરવા મળી જાય, પ્રૅક્ટિસ કરવા મળી જાય તો સારું.

એક અધિકારીએ તો એમ પણ કહી દીધું કે ભાઈ શાંતિ રાખને, રમવાનું તો તારે કાલે મૅચમાં પણ છે જ ને, તો અત્યારે મિટિંગની ચિંતા કર ને ભાઈ. પણ માને તો કૅપ્ટન શેનો?

જેમ તેમ કરીને મિટિંગ પતાવીને એ ભાઈ નેટ્સમાં ચાલ્યો ગયો. બીજે દિવસે એ કૅપ્ટને મેદાન પર પોતાનું હુન્નર દેખાડી દીધું. આમ તો તેને એ દિ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

વસે બૉલિંગ કરવાની હતી પણ જસપ્રિત બુમરાહ બૉલિંગ કરતો હોવાથી તેને ખાસ કાંઈ કરવાનું હતું નહીં પણ બેટિંગમાં તેણે કમાલ કરી અને શાનદાર બેવડી સદી ફટકારી દીધી.

પેવેલિયનમાં પરત આવીને તેણે પેલા અધિકારીને કહ્યું પણ ખરું જોયું મેદાન પર રમી લીધું ને? આ યુવાન ખેલાડી એટલે આજે જેની ભારતીય ક્રિકેટમાં બોલબાલા છે તે અક્ષર પટેલ.

ભારત અને ઇંગ્લૅન્ડ વચ્ચે ચાલી રહેલી ચાર ટેસ્ટની સિરીઝની બીજી અને ત્રીજી ટેસ્ટમાં વિરાટ કોહલી કે બુમરાહ નહીં પણ અશ્વિન અને અક્ષર પટેલ હીરો બની ગયા છે. તેમાંય મોટેરા ખાતે નવા નિર્માણ પામેલા નરેન્દ્ર મોદી સ્ટેડિયમ પર તો પહેલા દિવસે જ અક્ષર પટેલ છવાઈ ગયા.

2012માં ગુજરાતની ટીમમાં રમતો 19 વર્ષનો એ છોકરો આજે સમગ્ર વિશ્વમાં દેશનું નામ રોશન કરી રહ્યો છે. આમ તો અમેરિકા હોય કે બ્રિટન કે કૅનેડા ચારેતરફ પટેલની બોલબાલા હોય છે. બીજી તરફ નડિયાદનો આ પટેલ ભારત માટે રમીને દેશનું નામ રોશન કરી રહ્યો છે.

નડિયાદનો સનત જયસૂર્યા

અક્ષર પટેલ

ગુજરાતે આમ તો આંગળીને વેઢે ગણાય તેટલા જ ક્રિકેટર ભારતને આપ્યા છે પરંતુ આજે સ્થિતિ એ છે ભારતની ટીમમાં ત્રણથી ચાર ગુજરાતી રમતા હોય છે. બુમરાહ, પૂજારા, રવીન્દ્ર જાડેજા, હાર્દિક પંડ્યાની સાથે હવે નવું નામ ઉમેરાયું છે અક્ષર પટેલનું.

અગાઉ અક્ષરને માત્ર લિમિટેડ ઑવરની ટીમમાં લેવાતા હતા. ટેસ્ટ ટીમમાં આવ્યા તે અગાઉ તે ભારત માટે 38 વન-ડે રમી ચૂક્યા હતા પરંતુ એ 38 વન-ડેમાં તેણે જે સિદ્ધિ હાંસલ કરી ન હતી તે માત્ર બે જ ટેસ્ટમાં કરી નાખી.

ચેન્નાઈ ખાતેની પહેલી ટેસ્ટમાં તેમણે બીજા દાવમાં પાંચ વિકેટ લીધી હતી અને ભારતને વિજય અપાવવાની સાથે સાથે સિરીઝનો સ્કોર સરભર કરવાની તક પણ અપાવી. ત્યાર બાદ મોટેરામાં તો તેઓ પોતાના હોમગ્રાઉન્ડમાં રમ્યો અને પહેલા જ દિવસે ઇંગ્લેન્ડની છ વિકેટ ખેરવવાની સાથે પ્રવાસી ટીમને પૂરા સવાસો રન પણ કરવા દીધા નહીં.

મોટેરા આમ જોવા જઈએ તો અક્ષરનું હોમગ્રાઉન્ડ કહેવાય નહીં કેમ કે તે મૂળ નડિયાદના છે.

બાળપણથી અક્ષરને ક્રિકેટનો શોખ. તેના પિતા રાજેશભાઈ પણ ઇચ્છતા કે અક્ષર મોટો થઈને ક્રિકેટર બને પણ માતાની ઇચ્છા ઓછી હતી.

કેમ કે તેમને એક માતા તરીકે અન્ય તમામ જનેતાને હોય છે તેવો ડર હતો કે ક્યાંક મારો દિકરો ઘાયલ થઈ જાય નહીં. આમ છતાં તેમણે હિંમત કરીને પુત્રને ક્રિકેટ રમતો કરી દીધો.

સામાન્ય રીતે  કોચિંગમાં જઈને દિવસે પ્રૅક્ટિસ કરનારા અક્ષર રાત્રીના સમયે ટેનિસ બૉલથી ફ્લડલાઈટ ક્રિકેટમાં રમવા જાય...


એ સમયે આસામમાં ઑલ આસામ સ્ટુડન્ટ્સ યુનિયન (આસુ) અને ઑલ આસામ ગણસંગ્રામ પરિષદ (એજીપી) દ્વારા બિન-આસામી લોકો વિરુદ્ધ જોરદાર આંદોલન ચાલી રહ્યું હતું. એ આંદોલન 1979થી ચાલુ હતું.

બહારના લોકોને આસામમાંથી કાઢી મૂકવામાં આવે એ આંદોલનનો મુખ્ય મુદ્દો હતો. એ લોકોમાં સૌથી વધુ બાંગ્લાદેશી મુસલમાનો હતા.

એ ઉપરાંત બિહાર તથા ઉત્તર પ્રદેશના હિંદુઓ અને નેપાળ તથા ભુતાનના લોકો પણ હતા.

ઇંદિરા સરકારનો ચૂંટણી સંબંધે વિરોધ

એ સમયે આસામમાં કોંગ્રેસની સરકાર હતી. આંદોલન દરમિયાન આસામ બંધ હતું અને જનતા કરફ્યૂ શાંતિપૂર્ણ રીતે અમલમાં હતો.

તેવામાં કેન્દ્રની ઇંદિરા ગાંધી સરકારે 1983ની છઠ્ઠી જાન્યુઆરીએ જાહેરાત કરી હતી કે ફેબ્રુઆરીમાં લોકસભા અને 12 વિધાનસભાઓની ચૂંટણી યોજવામાં આવશે.

શું તમે આ વાંચ્યું?

એ ચૂંટણી 1979ની મતદાર યાદીને આધારે થવાની હતી. એ મતદાર યાદી સામે આસુ અને એજીપીને વાંધો હતો, કારણ કે તેમાં તથા કથિત બાંગ્લાદેશી મુસલમાનોનાં નામ સામેલ હતાં.

એ ચૂંટણીનો બહિષ્કાર કરવાની જાહેરાત આસુ અને એજીપીએ કરી હતી. એ સંગઠનોના તમામ નેતાઓની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.

'બાંગ્લાભાષી લોકો એટલે બાંગ્લાદેશી'

1983ના જાન્યુઆરી... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

માં પીએસીના વડા મથકેથી અચાનક એક આદેશ આવ્યો હતો. તેમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે મારે આસામમાં ચૂંટણી ડ્યૂટી માટે પીએસીની આઠ ટુકડીઓને લઈને જવાનું છે.

અમે પહેલાં ગુવાહાટી પહોંચ્યા હતાં, જ્યાં અમને જોરહટ જિલ્લામાં રિપોર્ટ કરવાનું જણાવવામાં આવ્યું હતું.

એ સમયે શિવસાગર સબ-ડિવિઝનલ વડું મથક હતું. અમે જોરહટ પહોંચ્યા ત્યારે અમને શિવસાગર જવા જણાવવામાં આવ્યું હતું. ત્યાં મેં મારું વડું મથક બનાવ્યું હતું.

એ વિસ્તારના નાયબ પોલીસ વડાએ અમને આસુના આંદોલન તથા ચૂંટણીના બહિષ્કાર સંબંધે ચાલી રહેલી ગતિવિધિ વિશે વિગતવાર માહિતી આપી હતી.

તેમણે જણાવ્યું હતું કે આંદોલનકર્તાઓ જનતા કર્ફ્યૂની જાહેરાત અચાનક કરે છે અને તમામ બજારો તથા વાહનો બંધ થઈ જાય છે.

તેમના જણાવ્યા મુજબ, આંદોલનકર્તાઓ તથાકથિત બાંગ્લાદેશીઓના (જેમાં મોટાભાગના વાસ્તવમાં બાંગ્લાભાષી મુસલમાન તથા હિંદુ હતા) રહેણાંક વિસ્તારો પર હુમલા પણ કરી શકે છે.

આસામી દુકાનદારો સાથે વાતચીત

આસામમાં વિદેશી નાગરિકોના વિરોધમાં 2013માં આસુ દ્વારા એક કાર્યક્રમ યોજવામાં આવ્યો હતો

એક-બે દિવસ પછી મને સ્થાનિક દુકાનદારો સાથે વાત કરવાની તક મળી હતી.

વાતચીતમાં એવું જાણવા મળ્યું કે આસામી લોકો તમામ બાંગ્લાભાષીઓને બાંગ્લાદેશી કહીને સંબોધે છે અને તેમની બહુ ઈર્ષા કરે છે.

તેમનું કહેવું હતું કે એ બાંગ્લાદેશીઓએ તેમની જમીન કબજે કરી લીધી છે. તેમની વસતિ ઝડપભેર વધી રહી છે. તેને કારણે એક દિવસ આસામી લોકો તેમના જ પ્રદેશમાં લઘુમતી બની જશે.

આસામી દુકાનદારોને જણાવ્યા મુજબ, તેમની અસ્મિતા તથા સંસ્કૃતિનો નાશ થઈ રહ્યો છે. કોંગ્રેસ બાંગ્લાદેશીઓને આસામમાંથી ભગાડવાને બદલે તેમને મતાધિકાર આપીને તેમનો ઉપયોગ વોટબૅન્ક તરીકે કરી રહી છે.

વાતચીત દરમ્યાન એવું પણ જાણવા મળ્યું હતું કે આસામના લોકો (જેમાં મોટાભાગના અહોમ જ્ઞાતિના હતા), કેટલાક અન્ય મૂળ નિવાસી કબીલાઓ સાથે મળીને આગલા મહિને યોજાનારી ચૂંટણીનો બહિષ્કાર કરશે.

કેટલાક બાંગ્લાભાષી મુસલમાનો સાથે વાત કરતા જાણવા મળ્યું હતું કે તેઓ કોંગ્રેસના ટેકેદારો છે અને તેઓ ચૂંટણીમાં ભાગ જરૂર લેશે.

પછી આવ્યા હુમલાના સમાચાર

બાંગ્લાભાષી લોકોના રહેણાંક વિસ્તારમાં હુમલાની આશંકા હતી. તેથી પીએસીની મોટાભાગની ટૂકડીઓ એ વિસ્તારોમાં ગોઠવવામાં આવી હતી.

એક દિવસે મને સંદેશો મળ્યો કે મારા ક્ષેત્ર હેઠળના હાથીખાલ વિસ્તારમાં રાતે કેટલાક લોકોએ એકઠા થઈને બાંગ્લાભાષી મુસલમાનોના રહેણાંક વિસ્તાર પર...


એ સમયે છોકરી સાથે ડેટ પર જવાનું તો દૂર રહ્યું, છોકરીઓનો હાથ પકડવા જેવી બાબતને પણ મોટું સ્કેન્ડલ ગણવામાં આવતી હતી.

છોકરાઓની હોસ્ટેલમાં છોકરીઓ આવે એ તો લગભગ અશક્ય હતું. ભાઈચંદ પટેલે છોકરીઓની આ કમીનું સાટું તેઓ લંડન સ્કૂલ ઓફ ઈકોનોમિક્સ(એલએસઈ)માં અભ્યાસ કરવા ગયા ત્યારે વાળી લીધું હતું.

એલએસઈના દિવસો

લંડન સ્કૂલ ઓફ ઈકોનોમિક્સની ઈમારત

એ દિવસોનું વર્ણન કરતાં 'આઈ એમ અ સ્ટ્રેન્જર હિઅર માયસેલ્ફ' પુસ્તકના લેખક ભાઈચંદ પટેલ જણાવે છે કે "એલએસઈમાં અભ્યાસ કરતી છોકરીઓ વર્કિંગ ક્લાસમાંથી આવતી હતી. એ છોકરીઓ તેમના મેકઅપ તથા કપડાં પર બહુ ધ્યાન આપતી ન હતી. કદાચ અઠવાડિયે એક જ વાર સ્નાન કરતી હતી, પણ હું ઈનર ટેમ્પલમાં કાયદાનો અભ્યાસ કરવા ગયો ત્યારે કોઈ બાળકને ચૉકલેટના સ્ટોરમાં છોડી દીધો હોય એવું મને લાગ્યું હતું."

"એ જમાનામાં બ્રિટનમાં જાતિવાદ તેના ચરમ પર હતો. એ સમયે પણ એ છોકરીઓ અમારા જેવા અશ્વેત છોકરાઓને મળે તેની સામે તેમની મમ્મીઓને કોઈ વાંધો ન હતો, શરત એટલી જ કે છોકરીઓ ગર્ભવતી ન થવી જોઈએ કે તેમને અમારા જેવા છોકરાઓ સાથે પ્રેમ ન થવો જોઈએ."

ભારતીય, પાકિસ્તાની છોકરીઓને ગોરાઓમાં રસ

ભાઈચંદ પટેલની નિખાલસતા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

નો નમૂનો જુઓ, જેમાં તેઓ સ્વીકારે છે કે "એ દિવસોમાં અમે છોકરાઓ અમારા પાકીટમાં કૉન્ડોમ રાખતા હતા. તેની ક્યારે જરૂર પડે કોને ખબર. સૌથી વધુ હિંમતવાળું કામ બ્રુટ્સની દુકાને કાઉન્ટર પર જઈને સેલ્સ ગર્લ પાસેથી કૉન્ડોમનું પેકેટ માગવાનું હતું. એ દિવસોમાં કૉન્ડોમ સસ્તાં ન હતાં."

"અમારા જેવા વિદ્યાર્થીઓની પહોંચની બહારની ચીજ હતા. મજાની વાત એ હતી કે અમારી સાથે અભ્યાસ કરતી ભારતીય અને પાકિસ્તાની છોકરીઓ પર અમે મરતા હતા, પણ તેમને અમારામાં કોઈ રસ ન હતો. એ છોકરીઓ ગોરા છોકરાઓ સાથે હરતીફરતી હતી, પણ એ છોકરીઓ તેમના સ્વદેશ પાછી ફરી ત્યારે તેમણે અમારા જેવા છોકરાઓ સાથે જ લગ્ન કર્યાં હતાં."

હજુ પણ છે ફિજીનો પાસપોર્ટ

ભાઈચંદ પટેલ તેમની પાર્ટીઓ માટે વિખ્યાત છે.

પ્રશાંત મહાસાગરના એક નાના દેશ ફિજીમાં પોતાની જિંદગી શરૂ કરનાર ભાઈચંદ પટેલને અનેક વડાપ્રધાનો, મહારાણીઓ, અભિનેત્રીઓ, સુંદર સ્ત્રીઓ અને દિલચસ્પ લોકોને મળવાની તક સાંપડી છે. લેખક, પત્રકાર અને ફિલ્મ સમીક્ષક ભાઈચંદ પટેલ વકીલાત કરી ચૂક્યા છે.

તેમણે સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘમાં એક મોટા હોદ્દા પર કામ કર્યું હતું. હાલ તેઓ દિલ્હીના ટોચના સોશલાઈટ છે અને તેમની પાર્ટીઓમાં સામેલ થવા માટે દિલ્હીના મોટા-મોટા લોકો પડાપડી કરતા હોય છે.

મુંબઈ, લંડન, મનીલા અને કૈરોમાં રહી ચૂકેલા ભાઈચંદ પટેલ પાછલાં લગભગ 20 વર્ષથી દિલ્હીમાં રહે છે, પણ તેમણે તેમનું ફિજીનું નાગરિકત્વ હજુ પણ જાળવી રાખ્યું છે.

પાર્ટીઓ માટે વિખ્યાત

ભાઈચંદ પટેલ કહે છે કે "હું નાની ઉંમરે ફિજી સરકારની સ્કૉલરશિપ પર ભારતમાં ભણવા આવ્યો હતો. પછી લંડન ભણવા ગયો હતો. ત્યાં પાંચ વર્ષ રહ્યો. ત્યાં કાયમ માટે રહી જવાનું વિચાર્યું હતું, પણ ત્યારે મેં નક્કી કર્યુ હતું કે હું ફિજીનો નાગરિક છું અને ફિજીનો નાગરિક જ રહીશ. હું ત્યાં કદાચ રહી નહીં શકું, કારણ કે એ બહુ નાનો દેશ છે. તેની કુલ વસતિ 10 લાખથી પણ ઓછી છે."

"હું દર બીજા વર્ષે ફિજી જાઉં છું. મારી નાની બહેન અત્યારે પણ ત્યાં જ રહે છે. કોઈ એકવાર ફિજી જાય તો તેને ભૂલી શકે નહીં. બહુ સ્વચ્છ જગ્યા છે. ત્યાંના લોકો જિંદાદિલ છે. હું ફિજીમાં જ મોટો થયો છું. હિન્દી સમજું છું, પણ હિન્દી મારી માતૃભાષા નથી. મારી ભાષા ભોજપુરી છે. મારા માતા-પિતા બન્ને મૂળ ગુજરાતનાં. તેમની સાથે પણ હું ભોજપુરીમાં વાત કરતો હતો.

રજની પટેલના આસિસ્ટન્ટ બન્યા

રજની પટેલ કૉંગ્રેસના મોટા નેતા અને દેશના નામાંકિત વકીલ હતા

1966માં ભારત આવ્યા પછી...


એ સમયે તેમણે કહ્યું કે અંગ્રેજીમાં એક શબ્દ હોય છે સ્પીચલેસ(નિશબ્દ), જેનો અનુભવ મને જિંદગીમાં પહેલીવાર થઈ રહ્યો છે.

નેતન્યાહૂ સાથે મુલાકાત કરનારાઓમાં અમિતાભ બચ્ચન, એશ્વર્યા રાય, અભિષેક બચ્ચન, કરણ જોહર, ઇમ્તિયાઝ અલી, મધુર ભંડારકર, વિવેક ઓબેરોય, પ્રસૂન જોશી સહિત અન્ય ફિલ્મી હસ્તીઓ સામેલ હતી.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

નેતન્યાહુએ તેમનું ભાષણ 'પ્યારે દોસ્તો, નમસ્કાર. શેલૌમથી' શરૂ કર્યું.

તેમણે કહ્યું, "મને લાગતું હતું કે હું મહાન છું. પછી મને અમિતાભ બચ્ચનના જલવાનો અહેસાસ થયો. તેમની પાસે મારા કરતાં 3 કરોડ વધારે ટ્વિટર ફોલોઅર્સ છે. હવે હું નિશબ્દ છું."

ગુજરાતમાંથી એકલી હજ જવા એકપણ મહિલા તૈયાર નહીં

સંદેશના અહેવાલ મુજબ પુરુષ મહેરમ વિના પણ હજ જવાના ભારત સરકારના નિર્ણય બાદ 1300 મહિલાઓ એકલી હજયાત્રાએ જવાની છે.

પરંતુ આ 1300માંથી એકપણ મહિલા ગુજરાતમાંથી નથી. એટલે કે ગુજરાતમાંથી એકપણ મહિલા પુરુષ મહેરમ વિના હજ પર જવા તૈયાર નથી.

ગુજરાતમાંથી એકપણ મહિલાએ આ રીતે હજ પર જવા માટે અરજી કરી નથી.

આ મામલે કેટલાક ધાર્મિક અગ્રણીઓ માની રહ્યા છે કે ગુજરાત દેશના અન્ય રાજ્યોની સરખામણીમાં વધારે ધાર્મિક છે.
... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

વિનોદ રાયે 2G કૌભાંડ ગોઠવ્યું હતું: એ રાજા

નવગુજરાત સમયના અહેવાલ મુજબ 2G કૌભાંડ મામલે નિર્દોષ જાહેર થયેલા ડીએમકેના એ રાજાએ એક ઘટસ્ફોટ કર્યો છે.

રાજાએ આરોપ મૂક્યો છે કે તત્કાલિન કમ્પ્ટ્રોલર અને ઓડિટર જનરલ(કેગ) વિનોદ રાયનું આ યુપીએ સરકારને ઉથલાવવાનું કાવતરું હતું.

રાજાએ આ મામલે પૂર્વ વડાપ્રધાન મનમોહનસિંહ પર પણ મૌન રહેવા મામલે સવાલો કર્યા હતા. તેમણે કહ્યું કે આ મામલે મનમોહન સિંહે મને બચાવવાના કોઈ પ્રયાસો કર્યા ન હતા.

પૂર્વ ટેલિકોમ મંત્રી એ રાજા 2G કૌભાંડ મામલે એક પુસ્તક લખી રહ્યા છે અને તેમાં આ ઘટસ્ફોટ કરવામાં આવ્યો છે.

મેકઇન ઇન્ડિયાની વાતો વચ્ચે જાપાનને કોન્ટ્રાક્ટ

ગુજરાત સમાચારના અહેવાલ મુજબ ભારત સરકાર એક તરફ મેકઇન ઇન્ડિયાની વાતો કરી રહી છે તો બીજી તરફ વિદેશી કંપનીઓને કોન્ટ્રાક્ટ આપી રહી છે.

વડાપ્રધાન મોદીના અતિમહત્ત્વકાંક્ષી પ્રોજેક્ટ બુલેટ ટ્રેનનો રૂપિયા 1 લાખ કરોડનો પ્રોજેક્ટ 'બુલેટ ટ્રેન કૉરીડોર'નો કૉન્ટ્રેક્ટ જાપાનની એક કંપનીને મળશે એવી માહિતી સામે આવી છે.

આ પ્રોજેક્ટમાં જરૂરી સામાનનો 70% સામાન પહોંચાડવાનો કરાર પણ જાપાની કંપનીને આપવામાં આવશે. જોકે, પીએમઓના અધિકારીઓ આ વાતનું ખંડન કરી રહ્યા છે.

અહેવાલ મુજબ આ પ્રોજેક્ટમાં ભારતની કંપનીઓની અવગણના થઈ રહી છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


એ સમયે દામુ ધોત્રે સાથે પાંજરામાં પાંચ વાઘ અને ચાર દીપડા હતા. આ જોઈને એક લેખકે ત્યાં જ તેમનું ઇન્ટરવ્યૂ લેવાનું નક્કી કર્યું હતું.

ધોત્રે માત્ર 25 વર્ષની ઉંમરમાં જ સરકસમાં મહારતથી પ્રખ્યાત બની ગયા હતા.

દામુ ધોત્રેના પૌત્ર મહેન્દ્ર ધોત્રે તેમના દાદા ઉપર ઘણું રિસર્ચ કર્યું છે અને તેઓ ઇચ્છે છે કે આજની નવી પેઢી પણ તેમના કારનામાં અને હિંમત અંગે જાણે.

મહેન્દ્ર ધોત્રે કહે છે, "તેમની કહાણી ખૂબ જ રોચક છે. તેમણે કૉલોનીયલ ભારતના સમયમાં પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી."

"એ સમયમાં શ્યામ રંગની ચામડી ધરાવતા લોકો માટે કોઈપણ ક્ષેત્રમાં શિખર પહોંચવું ખૂબ જ મુશ્કેલ હતું."

કોણ હતા દામુ ધોત્રે?

દામુ ધોત્રેનો જન્મ પૂણેમાં એક મધ્યમ વર્ગ પરિવારમાં થયો હતો. જ્યારે તેઓ 10 વર્ષના હતા, ત્યારે તેઓ તેમના મામાનું સરકસ જોવા જતા હતા.

દરમિયાન તેઓ જંગલી પ્રાણીઓથી ખૂબ જ પ્રભાવિત થયા.

જ્યારે કોઈ ટ્રેનર જંગલી પ્રાણીઓને તાલીમ આપી રહ્યા હોય, ત્યારે દામુ ત્યાં ઊભા રહીને જોયા કરતા.

ત્યારબાદ તેઓ પિંજરાની બહાર ઊભીને આવું કરવાની ઍક્ટિંગ કર્યા કરતા હતા.

પોતાના દાદાની એક વાતને યાદ કરતા મહેન્દ્ર ધોત્રે કહે છે, "એક દિવસ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

જ્યારે તેઓ ત્યાં ગયા, ત્યારે પાંજરું ખુલ્લું હતું."

"તેઓ નીડરતાથી તેમાં પ્રવેશ્યા અને ત્યાં હાજર પ્રાણીઓ સાથે સારી રીતે ભળી ગયા."

"આ ક્ષણ માત્ર અમુક મિનિટ પૂરતી જ હતી પરંતુ બધાને થયું કે આ છોકરામાં કંઈક ખાસ છે. આ ઘટનાથી એવું જાણવા મળ્યું કે તેઓ નીડર હતા."

"તેઓ ખૂબ જ બહાદુર હતા. તેમણે પોતાની આ ખાસિયતને પોતાની કારકિર્દી ઘડવાનું હથિયાર બનાવ્યું."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ત્યારબાદ દામુના સરકસ પ્રત્યેના રસને જોઈને તેમના મામાએ તેમને તાલીમ આપવાનું નક્કી કર્યું.

પોતાના દીકરાને જંગલી પ્રાણીઓની વચ્ચે ઊભા રહેલા જોવાના વિચાર માત્રથી જ તેમનાં માતા ગભરાયેલા હતાં.

દામુને સરકસમાં કામ કરવાની પરવાનગી આપતાં પહેલાં તેમણે પોતાના ભાઈ પાસે ખાતરી કરાવી કે દામુ બિલકુલ સુરક્ષિત રહેશે. આ રીતે દામુ ધોત્રેનો સરકસના 'જાદુગર' તરીકે જન્મ થયો.

વાઘની પીઠ પર બકરીની સવારી

વર્ષ 1912માં દામુએ અભ્યાસ છોડીને પોતાના મામા સાથે સરકસના શો કરવા માટે એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ ફરવા લાગ્યા.

આ ભાગદોડમાં તેમને માતા અને પરિવારની ખૂબ જ યાદ આવતી હતી. આખરે તેઓ પૂણે પરત ફર્યા.

ઘરે રહેવા છતાં તેમના દિમાગમાં સરકસના જ વિચારો આવતા હતા. તેઓ પૈસા કમાઈને પરિવારની મદદ કરવા માગતા હતા.

મહેન્દ્ર ધોત્રે કહે છે, "તેમણે રસ્તા પર સાઇકલ દ્વારા સ્ટંટ કરવાનું શરૂ કર્યું."

"આવું કરવાથી સ્થાનિક અખબારોએ પણ તેમની નોંધ લીધી અને તેમને 'અજાયબ છોકરા' તરીકે ઓળખવા લાગ્યા."

પૂણેમાં દામુએ આ સ્ટંટ કરવાનું ચાલુ રાખ્યું અને જ્યારે પણ તેમને સમય મળતો તેઓ પ્રાણીઓને તાલીમ આપવા માટે જતા હતા.

જ્યારે તેઓ 22 વર્ષના થયા ત્યારે તેમણે એક રશિયન સરકસમાં મોટરસાઇકલ સ્ટંટ ચાલક તરીકે અરજી કરી.

તેમની અરજી સ્વીકારી લેવામાં આવી અને તેમને આ નોકરી તો મળી ગઈ. એટલું જ નહીં તેમણે સરકસના માલિકને રિંગ માસ્ટર તરીકે પણ કામ કરવા માટે મનાવી લીધા.

મહેન્દ્ર કહે છે, "લોકોને તેમનો ડેરિંગ એટિટ્યૂડ ખૂબ જ પસંદ આવ્યો હતો. તેઓ સહેલાઈથી ડઝનેક પ્રાણીઓ સાથે પાંજરામાં ખેલ કરી શકતા હતા."

સામાન્ય રીતે રિંગ માસ્ટરનો પોશાક રંગીન અને પ્રાણીઓના હુમલાથી બચી શકે તેવો હોય છે.

પરંતુ દામુ રિંગમાં ઉઘાડા શરીરે ઊતરતા હતા. તેઓ માત્ર પાઘડી જ પહેરતા હતા.

રિંગની અંદર કરતબ કરવામાં તેઓ માહેર હતા. તેમનું પ્રખ્યાત કરતબ વાઘની પીઠ પર એક બકરીની સવારી કરાવાનું હતું.

મહેન્દ્ર જણાવે છે કે આવું માત્ર દામુ જ કરી શકતા હતા કારણ કે તેઓ પ્રાણીઓ...


એ સમયે મને તેમની વર્તણૂક સહજ લાગી ન હતી.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

તેમણે મારા સાથે લગ્ન કરવા જ ન હતા, પરંતુ માતાપિતાના દબાણ હેઠળ તેમણે લગ્ન કર્યું હતું.

પોતાની માતાના કહેવાથી જ તે એક વખત મારી પાસે આવ્યા હતા, એ પણ માત્ર મર્દાનગી સાબિત કરવા માટે.

#HerChoice બાર ભારતીય મહિલાઓની સત્યકથાઓની શ્રેણી છે. આ કથાઓ 'આધુનિક ભારતીય મહિલા'ના વિચાર, તેની પસંદ, આકાંક્ષાઓ, અગ્રતાક્રમ અને ઇચ્છાઓને પડકારે છે તથા વિસ્તારે છે.

મને જણાવવા માટે કે તે નામર્દ કે નપુંસક નથી.

હનીમૂનની એ રાતથી લઈને આજ દિવસ સુધી અમારા સંબંધ સહજ નથી થઈ શક્યા.

જો ક્યારેક મેં મારા તરફથી પહેલ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હોય તો તે મારી લાગણીઓનું અપમાન કરતા. તે કહેતા કે મને સેક્સ સિવાય કાંઈ સૂજતું જ નથી.

#BBCShe : દિલ્હી, પટણા, વિશાખાપટ્ટનમ, કોઈમ્બતૂર, નાગપુર. રાજકોટ. જલંધરની લેશે મુલાકાત

આ બધાયની અસર મારા આરોગ્ય પર પડી. નાની ઉંમરે જ હું ડિપ્રેશન તથા અન્ય બીમારીઓનો ભોગ બની.

ત્યારબાદ મેં સ્થિતિ સાથે સમાધાન કરવાનો પ્રયાસ કર્યો. મેં વિચાર્યું કે પતિપત્ની તરીકે નહીં તો સારા મિત્રો તરીકે એકસાથે રહી શક્યા હોત.

હું ઇચ્છતી ન હતી કે અમારાં... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

સંબંધની તંગદીલીની અસર મારી દીકરી પર પડે, પરંતુ એ વાત સાથે પણ તે સહમત ન હતા.

ન તો તે મને છૂટાછેડા આપતા તથા તેની વર્તણૂક પણ સુધારતા નથી.

મારી દીકરી હવે મોટી થઈ રહી છે, પરંતુ તેને પણ 'મૂડ' મુજબ જ પપ્પાનો પ્રેમ મળે છે.

ઇચ્છવા છતાંય હું કશું કરી શકતી નથી. કારણ કે સાસરિયાં કે પિયરિયાં કોઈ મારી સાથે નથી.

અનેક વખત એકલા રહેવાનો વિચાર આવ્યો,પરંતુ પછી વિચારું છું કે જો મને કંઈક થઈ જાય તો મારી દીકરીને કોણ સાચવશે ?

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


એ સમાચાર સોશિઅલ મીડિયામાં ઝડપભેર ફેલાયા હતા અને ટ્વિટર તથા ફેસબુક પર ટોપ ટ્રેન્ડઝમાં સામેલ થયા હતા.

એ સમાચાર સંબંધે સોશિઅલ મીડિયામાં લોકો તમામ પ્રકારના પ્રતિભાવ આપી રહ્યા છે.

સીપીઆઇ(એમ)ના નેતા સિતારામ યેચુરીએ એક ટ્વીટ કરીને સવાલ કર્યો હતો કે વડાપ્રધાન ચૂપ કેમ છે?

તેમણે લખ્યું હતું કે ''આ ભ્રષ્ટાચાર વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના કથિત રડાર પર કેમ નથી.''

યેચુરીએ રોજગારીના મુદ્દે પણ બીજેપી સરકારની ટીકા કરી હતી.

ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ પ્રણવ મુખરજીનાં પુત્રી અને કોંગ્રેસનાં નેતા શર્મિષ્ઠા મુખરજીએ લખ્યું હતું કે ''જયનો 'વિકાસ.' બીજેપી જેની લાંબા સમયથી વાત કરી રહી હતી કદાચ આ એ જ વિકાસ છે.''

મહારાષ્ટ્ર કોંગ્રેસના સચિવ શહઝાદ પૂનાવાલાએ લખ્યું હતું કે ''અમિત શાહના પુત્રની કંપનીની કમાણી એક વર્ષમાં 50,000 રૂપિયાથી વધીને 80 કરોડ રૂપિયા થઇ ગઇ છે.

આશ્ચર્યની વાત નથી. મોદીજી માને છે કે અર્થતંત્ર સારી રીતે ચાલી રહ્યું છે.''

ટ્વિટર હેન્ડલ @freespeechin દ્વારા સવાલ કરવામાં આવ્યો હતો કે આખરે 16,000ના આંકડાનો આધાર શું છે? તમે લોન વિશે કંઇ જાણો છો?

અસિત આર. પાણીગ્રહીએ લખ્યું હતું કે તમે કાર્તિ ચિદમ્બરમ ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

અને રોબર્ટ વાડ્રાના વખતે ક્યાં હતા?

@AiyoSaar નામના ટ્વિટર હેન્ડલે લખ્યું હતું કે ''સ્ટોરી એક્સેસ અવરોધીને ભક્તો અમિત શાહની લૂંટને છૂપાવવાના પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. તેઓ શું માને છે? આ ઇન્ટરનેટ છે.''

@ishar_adv નામના ટ્વિટર હેન્ડલે લખ્યું હતું કે ''બીજેપીએ તેનું સૂત્ર 'વિકાસકી જય'ને બદલીને 'જયકા વિકાસ' કરી નાખ્યું છે. હવે કોઇ ફરક નથી. વિકાસ ક્યાં છૂપાયો હતો એ હવે આપણને ખબર પડી.''

ફેસબૂક પર એક યુઝરે લખ્યું હતું કે મંદી હતી તો અમિત શાહના પુત્રની સંપત્તિમાં આટલો વધારો કઇ રીતે થયો?

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


એ સવાલ સાંભળીને મને ખાસ આશ્ચર્ય ન થયું, કારણ કે સામાન્ય મુસ્લિમોમાં એવી ધારણા પ્રવર્તે છે કે મુસ્લિમો અને યહૂદીઓ કટ્ટર દુશ્મન છે.

કોઈ પણ મુસલમાન જે કોઈ દિવસ ઇઝરાયલ ગયો નથી કે ક્યારેય કોઈ યહૂદીને મળ્યો નથી, તેણે પણ મને આ જ સવાલ પૂછ્યો હોત.

અમને નાનપણથી જ શીખવવામાં આવે છે કે, યહૂદીઓ ભરોસાપાત્ર નથી. એટલે તેમની સાથે મિત્રતા ન કરવી જોઈએ.

હું દુનિયાભરમાં અનેક યહૂદીઓને મળ્યો છું. કેટલાક મારા મિત્ર પણ છે. જોકે, ક્યારેય ઇઝરાયલના યહૂદીને મળ્યો ન હતો.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

યાત્રા પહેલા પણ મારા મનમાં પણ આ વિશે કેટલીક શંકાઓ હતી.

મને શંકા હતી કે જ્યારે સ્થાનિક યહૂદીઓને જાણ થશે કે હું મુસલમાન છું, તો તેઓ મારી સાથે કેવું વર્તન કરશે.

શંકાનું સમાધાન

ઇઝરાયલમાં દસ દિવસ રહ્યો અને ડઝનબંધ યહૂદીઓને મળ્યા પછી કહી શકું કે તેમણે મને સહજતાથી અપનાવ્યો.

હું મુસલમાન છું, એ બાબત તેમના માટે ગૌણ હતી. એટલે સુધી કે તેમના ધર્મગુરુઓ એટલે કે રબ્બીને પણ મળ્યો. તેમનું પણ મારા પ્રત્યેનું વલણ નરમ જ રહ્યું.

માત્ર એમને એટલું કહેવું પડતું કે હું ભારતથી આવ્યો છું. ઇઝરાયલમાં ભારતીયોને સરળતાથી સ્વીકારી લેવામાં આવ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ે છે.

ઇઝરાયલના આરબ હજુ પણ ભારત પ્રત્યે અપાર પ્રેમ ધરાવે છે. તેમણે મારામાં એક મુસલમાનને નહીં પણ એક ભારતીયને જોયો.

મુસલમાનોમાં યહૂદી વિરોધી ધારણાનું કારણ?

વર્તમાન સમયમાં પેલેસ્ટાઇનવાસીઓ સામે ઇઝરાયલની સેના દ્વારા જે કાર્યવાહી કરવામાં આવે છે, તેના કારણે મુસલમાનોમાં યહૂદીવિરોધી માનસિક્તા ઊભી થઈ છે.

1920ના દાયકામાં યહૂદીઓ અને મુસલમાનો વચ્ચે અનેક હિંસક અથડામણો થઈ હતી, જેમાં અનેક લોકો માર્યાં ગયાં હતાં.

પરંતુ, 1400 વર્ષના ઇતિહાસ દરમિયાન બંને સમુદાયો સાથે જ રહ્યા છે.

મુસ્લિમ સ્પેનમાં દસમી સદીથી 1492 સુધીનો સમય યહૂદી સંસ્કૃતિનો સુવર્ણકાળ માનવામાં આવે છે.

યહૂદી ધર્મના ઇતિહાસકારોના કહેવા પ્રમાણે, મહત્ત્વપૂર્ણ ધર્મગુરુઓ, વિદ્વાનો, કવિઓ, તત્વચિંતકો, ખગોળવિદો તથા તબીબી નિષ્ણાતો મુસ્લિમ શાસનકાળમાં જ થયા હતા.

તેઓ અરબી ભાષા બોલતા હતા એટલે આરબો સાથે પણ તેમના સંબંધ હતા.

ઇઝરાયલ-આરબ ઝગડો એ બે ભાઈઓ જેવો

અનેક યહૂદીઓ સાથે ચર્ચા દરમિયાન સ્વીકાર્યું કે ઇઝરાયલ અને આરબો વચ્ચેનો ઝગડો એ બે ભાઈઓ વચ્ચેના ઝગડા જેવો છે.

બંને પયગંબર ઇબ્રાહીમના વંશજો છે. તેમના એક પુત્ર ઇસ્માઇલના વંશજો આરબ તથા બીજા પુત્ર ઇસ્હાકના વંશજો યહૂદી કહેવાયા.

જો આ ઝગડો બે ભાઈઓ વચ્ચેનો હોય તો આપણે શું? હજારો કિલોમીટર દૂર રહેતા મુસલમાનો શા માટે વ્યગ્ર થાય છે?

જો ગાઝા કે વેસ્ટ બેન્કમાં રહેતા પેલેસ્ટાઇનવાસીઓ ઇઝરાયલ સામે ફરિયાદ કરે, તો તેમની વાત સમજી શકાય. ઇઝરાયલમાં રહેતા ઇઝરાયલી આરબો ભેદભાવની વાત કરે, તો તે પણ સમજી શકાય તેમ છે.

પરંતુ દૂર રહેતા મુસલમાન એ વાત નથી જાણતા કે ઇઝરાયલમાં જ અનેક યહૂદીઓ પેલેસ્ટાઇનવાસીઓનાં અધિકારો માટે અભિયાન ચલાવી રહ્યાં છે.

લોકો શું ઇચ્છે છે?

એક અંદાજ મુજબ, 30-40 ટકા ઇઝરાયલીઓ માને છે કે, પેલેસ્ટાઇવાસીઓ સાથે મળીને શાંતિપૂર્વક રીતે રહેવું જોઈએ. પેલેસ્ટાઇનને અલગ રાષ્ટ્રનો દરજ્જો મળવો જોઈએ.

અનેક યહૂદીઓનું માનવું છે કે મુસલમાનોએ ઇઝરાયલની સરકાર અને સામાન્ય જનતા વચ્ચેનો તફાવત સમજવો પડશે. અનેક યહૂદીઓ ઇઝરાયલ દ્વારા ગાઝા પટ્ટીની નાકાબંધીનો વિરોધ કરે છે.

આ યહૂદીઓ સ્વીકારે છે કે ગાઝા ખુલ્લી જેલ જેવું છે.

દસ દિવસના પ્રવાસ દરમિયાન મેં જોયું કે પેલેસ્ટાઇનવાસીઓ માટે અનેક યહૂદીઓ સંવેદના ધરાવે છે.

મેં એ પણ જોયું કે વર્ષોથી અનેક ઇઝરાયલીઓ અને પેલેસ્ટાઇવાસીઓ મળીને શાંતિપૂર્ણ રીતે આ સમસ્યાના ઉકેલ માટે પ્રયત્નશીલ છે.

‘ઇતિહાસ બનાવશે...


એ સિવાય આ રિસર્ચમાં સામે આવ્યું કે દેશમાં મહિલા સ્પોર્ટસ જોનારા દર્શકોની સૌથી ઓછી ટકાવારી ગુજરાતમાં છે.

રમતગમત અને આ ક્ષેત્રે કારકિર્દી બનાવારાં મહિલાઓ અંગે લોકોનો કેવો અભિગમ છે, એ જાણવા માટે બીબીસીએ એક અભ્યાસ કર્યો.

આ રિસર્ચમાંથી નીચેનાં મુખ્ય આઠ તારણો જાણવા મળ્યાં છે.

1. કેટલા ભારતીયો રમત સાથે સંકળાયેલા છે?

ગુજરાતમાં રિસર્ચમાં ભાગ લેનારા લોકોમાંથી 45 ટકા માટે રોજિંદા જીવનમાં રમતગમત મહત્ત્વ ધરાવે છે, જોકે ભારતમાં સરેરાશ 54 ટકા લોકો માટે રમતગમત મહત્ત્વની છે.

રિસર્ચમાં ભાગ લેનાર ગુજરાતના 75 ટકા લોકો હાલ કોઈ રમતમાં ભાગ લેતા નથી અથવા રમતા નથી જ્યારે ભારતમાં આ આંકડો 36 ટકા હતો.

ભારતમાં રમતગમત એ જીવનશૈલીનો ભાગ નથી. બીબીસીના રિસર્ચમાં જાણવા મળ્યું છે કે દસ હજારમાંથી માત્ર એક-તૃતીયાંશ લોકો રમતગમતમાં ભાગ લે છે.

વૈશ્વિક સ્તરે વાત કરીએ તો ફિનલૅન્ડ, ડૅનમાર્ક અને સ્વિડન જેવાં રાષ્ટ્રોમાં બે-તૃતીયાંશ વસતિ રમતગમતમાં ભાગ લે છે જે આખા યુરોપની સરેરાશ અડધા કરતાં થોડી વધારે છે.

2. લોકપ્રિય રમતો કઈ છે?

ભારતમાં સૌથી વધારે રમાતી રમત ક્રિકેટ છે અને ગુજરાતમાં પણ ક્રિકેટ રમનારા લોકોની ટકાવારી સૌથી... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

વધારે હતી.

રિસર્ચ પ્રમાણે ગુજરાતમાં આશરે 12 ટકા લોકો ક્રિકેટ રમે છે અને 7 ટકા કબડ્ડી રમે છે.

ત્યારે દોડમાં રસ ધરાવનાર ગુજરાતીઓની ટકાવારી છ ટકા હતી.

રાષ્ટ્રીય સ્તરે રિસર્ચમાં જવાબ આપનારા મોટા ભાગના લોકો (15%) ક્રિકેટ રમે છે. જ્યારે બીજી સૌથી લોકપ્રિય રમત કબડ્ડી (13%) છે.

ત્રીજી સૌથી લોકપ્રિય શારીરિક કસરત યોગ છે (6%). હૉકી માત્ર બે ટકા લોકો રમે છે જ્યારે તેનાથી વધારે શતરંજ પસંદ કરવામાં આવે છે અને 3 ટકા લોકો તેને રમે છે.

3. મહિલા ખેલાડીઓ વિષે લોકોનો અભિગમ કેવો છે?

રિસર્ચમાં જવાબ આપનારા લગભગ અડધા ભાગના લોકોના અભિપ્રાય મુજબ વિમૅન સ્પૉર્ટસએ મૅન સ્પૉર્ટસ જેટલું મનોરંજક માધ્યમ નથી. મહિલા ખિલાડીઓનાં શરીર આકર્ષક નથી લાગતાં એવી દલીલો પણ અમને સાંભળવા મળી.

ગુજરાતમાંથી આ રિસર્ચમાં ભાગ લેનાર લોકોમાંથી 36 ટકા લોકો આ વાતથી સહમત નહોતા કે મહિલાઓ ખેલાડીઓના શરીર આકર્ષક નથી લાગતા. ત્યારે 40 ટકા લોકો એવું નથી માનતા કે મહિલા ખેલાડીઓએ આકર્ષક લાગવું જોઈએ.

ગુજરાતમાં રિસર્ચમાં 92 ટકા લોકોએ માન્યું કે મહિલા અને પુરુષ ખેલાડીઓને એક સરખું મહેનતાણું મળવું જોઈએ. જ્યારે ભારતમાં રિસર્ચમાં 85 ટકા લોકો પણ આ વાતને માને છે.

મહિલા અને પુરુષોને ખેલ ક્ષેત્રે આગળ વધવા અને તેમને કારકિર્દી બનાવવા એક સરખું પ્રોત્સાહન આપવાનું કબુલવા છતાં પણ આશરે ભારતના સ્તરે એક-તૃતીયાંશ લોકોએ સર્વેમાં એવું પણ કહ્યું કે રમવાથી મહિલાની બાળક પેદા કરવાની ક્ષમતા પર નકારાત્મક અસર પડે છે.

ત્યારે ગુજરાતમાં 35 ટકા લોકો એ વાતથી અસહમત હતા કે મહિલા ખેલાડીઓને બાળક પેદા કરવામાં મુશ્કેલી થાય છે.

આવા અભિગમો માત્ર ભારતમાં જ છે એવું નથી. યુ.કેમાં 2019ના ફૂટબૉલ વર્લ્ડ કપ પહેલાં કરવામાં આવેલા સર્વેમાં જાણવા મળ્યું કે 'ઑફ-પીચ લોકોને સુંદર દેખાતી મહિલાઓને જોવામાં વધારે રસ હોય છે.'

જે રીતે લોકો મહિલા ખેલાડીઓને પ્રોત્સાહન આપે છે તેનાં મૂળમાં જાતિગત સમાનતાની સમજણ રહેલી હોય છે.

ભણતર, કારકિર્દી અને જીવનની તમામ બાબતોમાં મહિલાઓની પોતાની ઇચ્છાને જ્યારે સમાજ સમજશે અને સ્વીકારશે ત્યારે સ્વાભાવિક રીતે રમતના ક્ષેત્રે પણ તેમને યોગ્ય સ્થાન મળી રહેશે.

4. મહિલાઓની રમત કોણ જુએ?

આ રિસર્ચમાં જવાબ આપનારા ગુજરાતના લોકોમાં પુરુષોની પ્રતિસ્પર્ધા જોવા જતો વર્ગ મહિલા ખેલાડીઓની રમત જોવા જતા વર્ગ કરતાં બમણાથી વધારે છે.

રાષ્ટ્રીય સ્તરે પુરુષોની ટુર્નામેન્ટના સમાચારમાં રસ ધરાવનાર લોકોની ટકાવારી 47 ટકા...


એ સૂનકાર સ્થળે એક બાળક ડાયલૉગ ડિલિવરીની પ્રૅક્ટિસ કરી રહ્યો હતો...

એક રાતે એનો આ રોજિંદો ક્રમ ચાલું હતો કે તેના પર ટૉર્ચલાઇટનો પ્રકાશ પડ્યો. એને પૂછવામાં આવ્યું કે 'કબ્રસ્તાનમાં શું કરી રહ્યો છે?'

બાળક બોલ્યો, "દિવસમાં જે પણ કંઈ સારું વાંચું એ રાતે અહીં આવીને બોલું છું. રિયાઝ કરું છું." બાળકને સવાલ પૂછનારી એ વ્યક્તિનું નામ અશરફ ખાન હતું.

ખાન ફિલ્મોમાં કામ કરતા હતા અને એટલે એણે બાળકને પૂછી લીધું, "નાટકમાં કામ કરીશ?"

બસ, અહીંથી જ શરૂ થયેલી બાળકની એ સફરે દાયકાઓ સુધી હિંદી ફિલ્મોને 'કાદર ખાન'ના નામે ગજવી.

 કબ્રસ્તાનવાળો સીન...

વર્ષો બાદ જ્યારે કાદર ખાને 1977માં 'મુકદ્દર કા સિકંદર' ફિલ્મ લખી તો એમાં એક મહત્ત્વનો સીન લખ્યો, જ્યાં બાળપણમાં અમિતાભ બચ્ચન કબ્રસ્તાનમાં પોતાની માનાં મૃત્યુ પર રડે છે.

એ વખતે ત્યાંથી પસાર થતો એક ફકીર(કાદર ખાન) એ બાળકને કહે છે,

"ઈસ ફકીર કી એક બાત યાદ રખના.

જિંદગી કા સહી લુત્ફ ઉઠાના હૈ તો મૌત સે ખેલો,

સુખ તો બેવફા હૈ ચંદ દિનો કે લિયે આતા હૈ ઔર ચલા જાતા હૈ

દુઃખ તો અપના સાથી હૈ, અપને સાથ રહતા હૈ

પોંછ દે આંસૂ. દુઃખ કો અપના લે. તકદીર તેરે કદમો મેં ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

હોગી ઔર તૂ મકદ્દર કા બાદશાહ હોગા..."

આ સીન કાદર ખાને પોતાના ઘર નજીક આવેલા એ કબ્રસ્તાનમાંથી લીધો હતો.

ડાયલૉગ કિંગ કાદર ખાન

કાદર ખાને 70ના દાયકામાં ડાયલૉગ લખવાથી લઈને ફિલ્મોમાં અભિનય કરવા સુધી ભારે નામ કમાયું.

'ખૂન પસીના,' 'લાવારીસ,' 'પરવરિશ,' 'અમર અકબર ઍન્થની,' 'નસીબ,' 'કુલી' જેવી ફિલ્મોની પટકથા કે ડાયલૉગ લખનારા કાદર ખાને અમિતાભ બચ્ચનની કારકિર્દીને ઘડવામાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી.

જોકે, આ જ કાદર ખાનનું પ્રારંભિક જીવન અત્યંત સંઘર્ષમય રહ્યું.

એક ઇન્ટરવ્યૂમાં કાદર ખાન જણાવી ચૂક્યા છે કે અફઘાનિસ્તાનમાં તેમના જન્મ પહેલાં તેમના ત્રણ ભાઈઓનાં મૃત્યુ નીપજ્યાં હતાં.

જે બાદ તેમનાં માતાપિતાએ અફઘાનિસ્તાન છોડીને ભારત આવવાનો નિર્ણય લીધો હતો.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

થોડા સમયમાં જ તેમના માતાપિતાએ તલાક લઈ લીધા અને સાવકા પિતા સાથે તેમનું બાળપણ દારુણ ગરીબીમાં વીત્યું.

એમ છતાં તેમણે સિવિલ એંજિનયરિંગમાં ડિપ્લૉમા કર્યું અને મુંબઈની એક કૉલેજમાં બાળકોને ભણાવવા લાગ્યા.

કૉલેજમાં એક વખત નાટકની સ્પર્ધાનું આયોજન થયું, જેનાં જજ નરેન્દ્ર બેદી અને કામિની કૌશલ હતાં.

એ નાટ્યસ્પર્ધામાં અભિનેતા-લેખકનું ઇનામ કાદર ખાનને મળ્યું અને એ સાથે જ એક ફિલ્મમાં સંવાદ લખવાની તક પણ સાંપડી.

અને હા, પગાર મળ્યો રૂપિયા પંદર સો પૂરા.

એ ફિલ્મ હતી 1972માં આવેલી 'જવાની દિવાની', સફળ નીવડી અને એ બાદ તેમને 'રફૂ ચક્કર' જેવી ફિલ્મો મળવા લાગી.

મનમોહન દેસાઈએ સોનાની બ્રૅસલૅટ ઉતારીને આપી દીધી...

કાદર ખાનના જીવનમાં મોટો વળાંક ત્યારે આવ્યો જ્યારે 1974માં મનમોહન દેસાઈ અને રાજેશ ખન્ના સાથે ફિલ્મ 'રોટી'માં કામ કરવાની તક મળી.

મનમોહન દેસાઈને કાદર ખાન પર વિશ્વાસ નહોતો. તેઓ હંમેશાં કહેતા રહેતા કે "તમે લોકો શાયરી તો સારી કરી લો છો પણ મારે તો એવા ડાયલૉગ જોઈએ કે જેના પર લોકોની તાળીઓ પડે."

પછી તો શું જોઈતું હતું? કાદર ખાન જે ડાયલૉગ લખીને ગયા એ મનમોહન દેસાઈએ એટલો પસંદ આવ્યા કે તેઓ ઘરની અંદર ગયા, પોતાની ટૉશિબા ટીવી, 21 હજાર રૂપિયા અને બ્રૅસલૅટ ત્યાં જ કાદર ખાનને ઈનામ તરીકે આપી દીધાં.

પહેલી વખત કાદર ખાનને ડાયલૉગ લખવા માટે એક લાખ રૂપિયાથી વધુ ફી મળી.

બસ, અહીંથી જ શરૂ થઈ મનમોહન દેસાઈ, પ્રકાશ મહેરા અને અમિતાભ બચ્ચન સાથેની તેમની 'શાનદાર સફર.'

કાદર ખાને લખેલી ફિલ્મો અને ડાયલૉગ એક બાદ એક હિટ થવાં લાગ્યાં. 'અગ્નિપથ,' 'શરાબી,' ' 'સત્તે પે સત્તા'... અમિતાભ...


એઆઈએમઆઈએમના અધ્યક્ષ અસદુદ્દીન ઓવૈસી

તેમના માટે ઇમ્તિયાજ જલીલનો સીધો જવાબ છે કે એઆઈએમઆઈએમના અધ્યક્ષ અસદુદ્દીન ઓવૈસી ભારતીય મુસલમાનોના એક માત્ર લિડર છે.

ઇમ્તિયાજ જલીલ ઑલ ઇન્ડિયા મજલિસ-એ-ઇત્તેહાદુલ મુસ્લિમીન અથવા એઆઈએમઆઈએમના મહારાષ્ટ્રથી ચૂંટાયેલા સાંસદ છે. તેમના દાવાને પડકારતા લોકોને તેઓ સવાલ કરે છે,"તમે બીજા કોઈ નેતા બતાવો?"

પોતાના નેતાનું નામ લઈને એક બીજો સવાલ કરે છે, "મુસલમાનોના એવા લોકપ્રિય નેતા બતાવી શકો જેવા ઓવૈસી સાહેબ છે? આટલું મક્કમતાથી બોલવાવાળા અને સંસદની અંદર પણ મુસલમાનો માટે બોલનારા કોઈ અન્ય મુસ્લિમ નેતાનું નામ જણાવો? કોઈ પણ રાજ્ય અને શહેરમાં પૂછી લો તમને બીજું કોઈ નામ નહીં મળે."

ઇમ્તિયાજ જલીલ પોતાની પાર્ટીને પણ એ જ દરજ્જો આપે છે જેવો તે પોતાના નેતાને આપે છે.

બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણીમાં 5 બેઠકો જિત્યા બાદ કહેવાઈ રહ્યું છે કે એઆઈએમઆઈએમ મુસલમાનોની રાષ્ટ્રીય સ્તરની પાર્ટી બનીને ઊભરી રહી છે અને એટલા માટે અધ્યક્ષ અસદુદ્દીન ઓવૈસી સમુદાયના સૌથી મોટા નેતાના રૂપમાં ઊભરી આવ્યા છે.

એઆઈએમઆઈએમની સ્થાપના વર્ષ 1927માં થઈ હતી. શરૂઆતમાં પાર્ટી માત્ર તેલંગણા સુધી મર્યાદિત હતી. 1984થી પાર્ટ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ી સતત હૈદરાબાદ લોકસભા બેઠક જીતતી આવી છે.

વર્ષ 2014માં થયેલી તેલંગણા વિધાનસભા ચૂંટણીમાં પાર્ટીએ 7 બેઠકો જીતી હતી અને 2014ના મહારાષ્ટ્ર વિધાનસભા ચૂંટણીમાં બે બેઠકો જિત્યા બાદ આ પાર્ટીએ પોતાનો દરજ્જો એક નાની શહેરી પાર્ટીથી વધીને રાજ્ય સ્તરની પાર્ટીના રૂપમાં સ્થાપિત કરી દીધી.

બિહારમાં જીત નોંધાવ્યા બાદ પાર્ટીના ઇરાદા બુલંદ થઈ ગયા છે. તેલંગણા અને મહારાષ્ટ્ર બાદ પાર્ટીએ હવે બિહારમાં પોતાનું ખાતું ખોલ્યું છે અને પોતાના મુખ્યાલય હૈદરાબાદ અને તેની બહાર વિધાનસભાની સૌથી વધુ બેઠકો પહેલી વાર જીતી છે.

પાર્ટીએ હવે પશ્ચિમ બંગાળમાં પોતાની કિસ્મત અજમાવવાનો નિર્ણય કર્યો છે જ્યાં ચૂંટણી આગામી છ મહિનામાં જ થવાની છે. બિહારની સરખાણીએ અહીં મુસલમાનોની સંખ્યા વધુ છે.

પાર્ટી ઉત્તર પ્રદેશમાં વર્ષ 2017માં કેટલીક બેઠકો પર ડિપોઝીટ જપ્ત થયા બાદ પણ 2022ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં ભાગ લેવાની વાત કરી રહી છે.

ઇમ્તિયાજ જલીલનું કહેવું છે કે પાર્ટીની ચૂંટણી સફળતા પાછળ ઓવૈસી પર લોકોનો વધતો વિશ્વાસ પણ છે.

તેઓ કહે છે, "લોકોને હવે અહેસાસ થઈ રહ્યો છે કે ઓવૈસી થોડું તીખું બોલશે પણ જે બોલશે તે સાચું જ બોલશે. લોકોને તેમની જબાન પસંદ નથી આવતી પણ લોકોને લાગે છે કે તેમની રીત યોગ્ય નથી પણ તેઓ વાત સાચી કરશે."

મુસલમાનો માટે પાર્ટી મદદગાર કે મુસીબત?

મુસ્લિમ સમુદાયમાં એક દલીલ અને ચર્ચા એ છે કે ઓવૈસીની પાર્ટી સમુદાય માટે એક મસીહા બનીને ઊભરશે કે પછી એક મુસીબત બની જશે?

હૈદરાબાદના જૈદ અંસાર પાર્ટીના મજબૂત સમર્થક છે. તેઓ કહે છે, "મુસલમાનોને દેશના રાજકારણ અને સત્તાથી દૂર રાખવાની કોશિશ કરવામાં આવી રહી છે."

"અમને લાગે છે કે અમે અનાથ છીએ. અમારા માટે બોલવાવાળું કોઈ છે જ નહીં. એ પાર્ટી જે અમારા મત મેળવતી આવી છે તે પણ ચૂપ રહે છે. એવામાં ઓવૈસી સાહેબે અમને અવાજ આપ્યો અને અમારા અધિકારમાં બોલાવાની અમને તાકત આપી."

સાંસદ ઇમ્તિયાજ જલીલ સ્પષ્ટ રીતે કહે છે કે તેમની પાર્ટી માત્ર મુસલમાનોની પાર્ટી નથી. તેઓ કહે છે કે પાર્ટીએ કેટલાક દલિતો અને હિંદુઓને ચૂંટણીમાં ટિકિટ આપી છે. ખાસ કરીને સ્થાનિક ચૂંટણીમાં.

પરંતુ તેઓ એ વાત પર ભાર મૂકે છે કે તેમની પાર્ટી રાજકીય વ્યવસ્થામાં મુસલમાનોની સંકોચાતી જગ્યાને પૂરવાની કોશિશ કરી રહી છે.

તેઓ કહે છે, "અમે ક્યારેય કોઈ પણ જગ્યાએ નથી કહ્યું કે એઆઈએમઆઈએમ મુસલમાનોની જ પાર્ટી છે. એ વાત સાચી છે કે મુસલમાનાનો સૌથી વધુ મુદ્દા છે આથી જ્યારે તેને કોઈ ઉઠાવતું...