પાંચ વ્યક્તિ સુધીને રૂ 30,000 વાર્ષિક હોસ્પિટલના ખર્ચ પેટે વીમાની રાષ્ટ્રીય આરોગ્ય વીમા યોજના

પાંચ વર્ષથી નીચેની ઉંમરનાં 45 ટકા બાળકો કુપોષણથી પીડાય છે. એક લાખે 32 બાળકો મૃત્યુ પામે  છે.

બાળમરણનું પ્રમાણ કેરળમાં 12 અને મહારાષ્ટ્રમાં 24 છે. બાળમરણમાં આપણે 18મા ક્રમે છીએ. એવું લાગે છે કે આપણે ભૂલી ગયા છીએ કે 'પહેલું સુખ તે જાતે નર્યાં'.

આરોગ્ય અંગેની નીતિ કેન્દ્ર સરકાર સાથે રાજ્ય સરકાર નક્કી કરે છે. નીતિનો અમલ કરવાની જવાબદારી મુખ્યત્વે રાજ્ય સરકારની હોય છે.

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે:

ગુજરાત તેના GDPના એક ટકાથી ઓછા નાણાં આરોગ્ય સેવાઓ પાછળ ખર્ચ કરે છે.

હકીકતમાં આ રકમ છેલ્લા બે વર્ષમાં 2016-17માં 0 .75%  થી 2017-18  માં 0.68% થઈ.

ટકાવારીમાં આપણાં કરતાં કેરળ, તામિલનાડુ, હિમાચલ પ્રદેશ, પંજાબ કે મહારાષ્ટ્ર વધારે ખર્ચ કરે છે.

તબીબો અને નર્સની જગ્યાઓ ખાલી

પ્રાથમિક અને કૉમ્યુનિટી આરોગ્ય કેન્દ્રોની સંખ્યા માં ખાસ્સો વધારો પણ ગુણવત્તા પર સવાલ

હા, પ્રાથમિક અને સામુદાયિક આરોગ્ય કેન્દ્રોની સંખ્યામાં ખાસ્સો વધારો થયો છે.

1992 માં 960 પ્રાથમિક અને 185 સામુદાયિક આરોગ્ય કેન્દ્રો હતાં, જે વધીન... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ે અનુક્રમે 1158 ને 318 થયાં. છેલ્લાં પંદર વર્ષમાં આ કેન્દ્રોનાં મકાનો સારા થયાં, 108 ગાડીની સુવિધા વધી.

પણ ડૉકટર, નર્સ, મિડવાઈફ વગેરેની સંખ્યા વધી નથી. લગભગ ત્રીસથી પચ્ચાસ ટકાથી પણ વધુ જગ્યાઓ ખાલી છે.

જે ડૉક્ટર કે નર્સ છે, તેઓ આરોગ્ય કેન્દ્રનાં મુખ્ય મથકે રહેતાં નથી. ઘણી જગાએ તેમનાં માટે રહેઠાણની સગવડ નથી.

સ્થળ પર જઇને કરવામાં આવેલા અભ્યાસો બતાવે છે કે, ઘણાં પ્રાથમિક કેન્દ્રોમાં એક્સ-રે મશીન અને બીજાં સાધનો વારંવાર બગડે છે, જે  દિવસો સુધી કામ કરતાં નથી. જરૂરી દવાઓની અછત એ સામાન્ય વાત છે.

આરોગ્ય માટે વીમાની યોજનાઓ

ફાઇલ તસવીર

રાજ્ય સરકારો સાથે ભાગીદારીથી કેન્દ્ર સરકારે 2007-08માં ગરીબ કુટુંબ માટે રાષ્ટ્રીય આરોગ્ય વીમા યોજના (આર. એચ. બી. વાય.)નો અમલ કર્યો જેમાં ગુજરાત પણ જોડાયું.

આ યોજના અન્વયે ગરીબ કુટુંબ (બી. પી. એલ.)ને પાંચ વ્યક્તિ સુધીને 30 હજાર રૂપિયા વાર્ષિક હોસ્પિટલના ખર્ચ પેટે વીમો મળી શકે.

કુટુંબે વાર્ષિક 30 રૂપિયા પ્રીમિયમ તારીખે ભરવાનુ રહે. દર વર્ષે ફરી નવું કાર્ડ કરાવવાનું રહે છે.

અહીં નોંધવું જોઈએ કે કેરળ, આંધ્રપ્રદેશ, તેલંગણા, તામિલનાડુ અને હિમાચલ પ્રદેશે આ યોજનામાં બીપીએલ ઉપરાંત બીજા ગરીબ કુટુંબોની જવાબદારી લીધી.

હિમાચલ પ્રદેશે 30 હજાર રૂપિયાને બદલે 1.50 લાખ રૂપિયાનો વીમો આપ્યો. વર્ષ 2011-12માં ગુજરાત સરકારે કુલ બીપીએલ કુટુંબોથી 50.7 ટકા કુટુંબોને આ યોજના હેઠળ સ્માર્ટ કાર્ડ આપ્યાં.

2014-15 માં સંખ્યા ઘટીને 43 ટકા થઈ, આ વર્ષે ચૂંટણી ટાણે તે સંખ્યા વધીને 57.5 ટકા થઈ.  હજુ મોટા ભાગનાં ગરીબ કુટુંબોને આ યોજનામાં સામેલ કરવાનાં બાકી છે.

ખર્ચાળ તબીબી સારવાર

ડૉક્ટર્સની ફી, ઓપરેશનની ફી, રૂમ ચાર્જ વગેરે બમણાં થયાં

દસ વર્ષ પહેલા 30 હજારના ખર્ચની જોગવાઈ હતી તે 2017માં પણ રહી, જયારે ડૉક્ટર્સની ફી, ઓપરેશનની ફી, રૂમ ચાર્જ વગેરે બમણાં થઈ ગયા છે.

આ યોજનાને વધુ વ્યાપક અને એનું કવરેજ  30 હજાર રૂપિયાથી વધારી હિમાચલની માફક દોઢ કે બે લાખ રૂપિયા કરવાને બદલે, 2012માં વિધાન સભાની ચૂંટણી ટાણે, મહારાષ્ટ્ર અને આંધ્ર પ્રદેશ જેવાં રાજ્યોની માફક  મુખ્યમંત્રી 'અમૃતમ્ યોજના' દાખલ કરી;

જેમાં ગંભીર જીવલેણ રોગોની મફત સારવારની જોગવાઈ છે. ચૂંટણી ટાણે આ યોજના હેઠળ બીપીએલ કુટુંબો ઉપરાંત બે લાખની આવકવાળાં કુટુંબોને પણ લાભ આપવાની જાહેરાત થઈ.

આ સારી વાત છે. વધાવીએ. પણ રોજબરોજની માંદગીમાં સારવાર વધી નહીં.

ખાનગી...


પાંચમી ઇન્ટરનેશનલ આર્મી સ્કાઉટ માસ્ટર્સ કૉમ્પિટિશન માટે પોખરણ પહોંચેલા રાજનાથસિંહે પત્રકારો સાથે વાતચીત કરતી વખતે આ વાત કહી, એટલું જ નહીં, પરંતુ પાછળથી કેટલાંક ટ્વીટ પણ કર્યાં.

રાજનાથે ટ્વીટ કર્યું, "પોખરણ એ દેશને પરમાણુ-સંપન્ન રાષ્ટ્ર બનાવવાના ભારતના નિર્ધારનું સ્થળ છે. અમે હજુ પણ 'સૌ પહેલાં ઉપયોગ નહીં' કરવાના સિદ્ધાંત અંગે પ્રતિબદ્ધ છીએ."

"ભારત તેનું દૃઢતાપૂર્વક પાલન કરી રહ્યું છે. ભવિષ્યમાં શું થશે તે પરિસ્થિતિ ઉપર આધાર રાખે છે."

આ સાથે જ તેમણે પૂર્વ વડા પ્રધાન અટલ બિહારી વાજપેયીને તેમની જયંતી નિમિતે શ્રદ્ધાંજલિ પણ અર્પિત કરી.

રાજનાથસિંહે ટ્વિટર પર લખ્યું, "આજે પોખરણ ગયો હતો અને ભારતના પૂર્વ વડા પ્રધાન તથા સ્વતંત્ર ભારતના દિગ્ગજોમાંથી એક અટલ બિહારી વાજપેયીને તેમની જન્મજયંતી નિમિતે શ્રદ્ધાંજલિ આપી."

આ સિવાય રાજનાથે લખ્યું, "ભારત જવાબદાર પરમાણુ રાષ્ટ્ર છે, જે દરેક ભારતીય નાગરિક માટે રાષ્ટ્રીય ગર્વની બાબત છે. રાષ્ટ્ર અટલજીની મહાનતા માટે ઋણી રહેશે."

જમ્મુ-કાશ્મીરમાંથી અનુચ્છેદ 370 હઠાવ્યા બાદ પાકિસ્તાને ભારતની સામે આક્રમક વલણ અખત્યાર કર્યું છે અને સંયુક્ત રાષ્ટ્રને દરમિયાનગીરી ક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રવા માટે વિનંતી કરી છે.

અમેરિકાની યાત્રા દરમિયાન ઇમરાન ખાને કહ્યું હતું કે જો ભારત દ્વારા પરમાણુ હથિયારનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે તો પાકિસ્તાન પણ તેનો ઉપયોગ કરશે.

દરમિયાન ઇમરાન ખાને એમ પણ કહ્યું હતું કે યુદ્ધ એ કોઈ સમસ્યાનો ઉકેલ નથી અને સ્વીકાર્યું હતું કે બાલાકોટ ઍરસ્ટ્રાઇક બાદ બંને રાષ્ટ્રો વચ્ચે તણાવ પ્રવર્તમાન છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


પાંચમી જાન્યુઆરી, 2020ની સાંજે સૂર્યપ્રકાશ પોતાના લેપટોપ પર ઇયરફોન લગાવીને અભ્યાસ કરી રહ્યા હતા.

તેવામાં હોસ્ટેલમાં તેમના રૂમના દરવાજા ઉપરની બારીનો કાચ તૂટીને તેમના માથે પડ્યો. ત્યાર પછી તેમણે તરત પોતાનો દરવાજો (જેના પર ભીમરાવ આંબેડકરની તસવીર લાગેલી હતી) ખૂલવાનો અવાજ સાંભળ્યો.

એક છોકરીએ બૂમ પાડી, "આંધળો હોય તો શું થયું? મારો!"

હાથમાં પથ્થરો અને લોખંડના સળિયા લઈને આવેલા ટોળાએ તે દિવસે જેએનયુમાં ઘણા વિદ્યાર્થીઓ, ફેકલ્ટીના સભ્યો અને સ્ટાફને ફટકાર્યા હતા. જેમાંથી એક સૂર્યપ્રકાશ પણ હતા.

હુમલાખોરોના ટોળામાં ઘણાં છોકરા-છોકરીઓએ પોતાના ચહેરા માસ્કથી ઢાંકેલા હતા.

આ હુમલો ફી-વધારો અને નાગરિકતા સંશોધન કાયદા વિરુદ્ધ અવાજ ઉઠાવનારાઓને ધમકાવવા માટે કરવામાં આવ્યો હોય તેવું લાગ્યું.

હિંસક ટોળાએ યુનિવર્સિટીના કૅમ્પસમાં લગભગ બે કલાક સુધી મારામારી અને તોડફોડ કરી. જેએનયુ વિદ્યાર્થી યુનિયનના આઇશી ઘોષ સહિત ઓછામાં ઓછા 28 લોકોને આ હુમલામાં ઈજા થઈ હતી.

કોઈ ધરપકડ કે સજા થઈ?

વિદ્યાર્થીઓ અને શિક્ષકો દ્વારા અનેક ફરિયાદો કરવામાં આવી અને ઘટનાને એક વર્ષ થયું, છતાં આ કેસમાં હજુ સુધી કોઈ ધરપકડ થઈ નથી. હિંસાના વીડ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

િયો વાઇરલ થવા છતાં પોલીસે કોઈને પકડ્યા નથી.

એક વરિષ્ઠ પોલીસ અધિકારીએ સમાચાર સંસ્થા પીટીઆઈને જણાવ્યું હતું કે "જેએનયુની હિંસા અંગે ત્રણ એફઆઈઆર દાખલ કરવામાં આવી છે. આ બધાની તપાસ ચાલુ છે. એફઆઈઆરમાં કેટલાક શંકાસ્પદ લોકોના નામ છે. પરંતુ કોરોના વાઇરસના કારણે અમારી તપાસને અસર થઈ છે. આ મામલાની તપાસ હજુ ચાલુ છે."

જેએનયુના તંત્ર દ્વારા એક નિવેદનમાં જણાવાયું હતું, "માસ્ક પહેરીને આવેલા તોફાની તત્ત્વો હાથમાં દંડા લઈને ફરતાં હતાં, તોડફોડ કરતાં હતાં અને લોકો પર હુમલો કરતાં હતાં."

ડાબેરી વિદ્યાર્થી સંગઠન અને ભાજપના વિદ્યાર્થી સંગઠન એબીવીપીએ આ હિંસા બદલ એકબીજાને જવાબદાર ગણાવ્યા છે.

દિલ્હી પોલીસનો દાવો છે કે યુનિવર્સિટીમાં હિંસા બદલ નવ વિદ્યાર્થીઓને શકમંદ ગણવામાં આવ્યા છે.

તેમાંથી સાત વિદ્યાર્થી ડાબેરી સંગઠનો સાથે સંકળાયેલા છે. તેમાં આઇશી ઘોષનું નામ પણ સામેલ છે. પરંતુ પોલીસે હજુ સુધી કોઈ વિદ્યાર્થી સંગઠનનું નામ આપ્યું નથી.

પોલીસની વિશેષ તપાસ ટીમ (એસઆઈટી)એ શરૂઆતની તપાસના આધારે સાત શકમંદોની તસવીરો જાહેર કરી હતી.

પોલીસનું કહેવું હતું કે પાંચમી જાન્યુઆરીએ થયેલી હિંસા ઓનલાઇન રજિસ્ટ્રેશન પ્રક્રિયાનું પરિણામ હતી. યુનિવર્સિટીમાં તણાવ પહેલી જાન્યુઆરીથી જ શરૂ થઈ ગયો હતો.

એસઆઈટીનું નેતૃત્વ કરી રહેલા ડીસીપી (ક્રાઇમ બ્રાન્ચ), જોય ટિર્કીએ એક પત્રકારપરિષદમાં જણાવ્યું હતું કે સ્ટુડન્ટ ફૅડરેશન ઑફ ઇન્ડિયા (એસએફઆઈ), ઑલ ઇન્ડિયા સ્ટુડન્ટ્સ ઍસોસિયેશન (આઇસા), ડૅમોક્રેટિક સ્ટુડન્ટ્સ ફૅડરેશન (ડીએસએફ) અને ઑલ ઇન્ડિયા સ્ટુડન્ટ્સ ફૅડરેશન (એઆઈએસએફ) કથિત રીતે "યુનિવર્સિટીના શિયાળુ સેમેસ્ટરમાં ઓનલાઇન પ્રવેશ વિરુદ્ધ અવરોધ પેદા કરી રહ્યાં હતાં અને વિદ્યાર્થીઓને ધમકી આપી રહ્યા હતા."

આ હુમલાનો ભોગ બનેલા લોકો હજુ પણ ન્યાયની રાહ જોઈ રહ્યા છે.

તેમાંથી ઘણા કૅમ્પસ છોડીને જતા રહ્યા છે, જ્યારે બીજા કેટલાક પીજી તરીકે અથવા આજુબાજુમાં ભાડાના રૂમમાં રહેવા લાગ્યા છે.

કેટલાક લોકો તે રાતની ઘટનાને યાદ કરીને હજુ પણ ડરી જાય છે. કેટલાક લોકો થોડો ઘણો શોરબકોર થાય કે પગરવ સંભળાય તો પણ પરેશાન થઈ જાય છે.

'નવો સુરક્ષાસ્ટાફ પાકિસ્તાની કહીને બોલાવે છે'

કૅમ્પસમાં હુમલા સાથે સંકળાયેલી લાગણીઓ અંગે ઉદિતા હલદર કહે છે, "અમને આંચકો લાગ્યો હતો, પરંતુ અમે કૅમ્પસમાં પરત આવવા માગતાં હતાં. ઘણા લોકો તે હુમલા પછી ચાલ્યા ગયા અને કોરોના વાઇરસ પછી હોસ્ટેલ ખાલી થઈ ગઈ."

29 વર્ષના ઉદિતા હલદર...


પાઇલટ્સની રજાના પ્લાનિંગમાં 'ગરબડ' થવાને  કારણે આવું થયું હોવાનું લો-બજેટ એરલાઇને જણાવ્યું છે. કંપનીના ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ માઇકલ ઓ'લીરીએ કહ્યું છે કે મોટા ભાગના મુસાફરોને વૈકલ્પિક ફ્લાઇટમાં બદલી કરી દેવાશે.

કંપનીએ પોતાની વેબસાઇટ પર રદ્દ કરાયેલી ફ્લાઇટ્સની યાદીઓ પણ મુકી છે. ત્યારે ગરબડો સર્જીને મુસાફરો માટે મુશ્કેલી સર્જવાના કિસ્સાઓથી ભારતીય એરલાઇન્સ પણ અછૂતી નથી.

 એરલાઇન્સ દ્વારા સર્જાયેલા છબરડાની કેટલીક યાદી અહીં રજૂ કરવામાં આવી રહી છે.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

મુસાફરો રઝળી પડ્યાં

જુલાઈ 2015માં એર ઇન્ડિયાનું બોઈંગ 787 ડ્રિમલાઇનર વિમાન લંડનના હીથ્રો એરપોર્ટ પર નિર્ધારીત સમય કરતા 12 કલાક મોડું ઉડ્યું હતું, ઈન્ડિયા ટાઇમ્સ રિપોર્ટ, 08 જાન્યુઆરી, 2015ના રિપોર્ટ અનુસાર એરલાઇન દ્વારા કોઈ પણ પાઇલટને હીથ્રોથી દિલ્હીની ફ્લાઇટની જવાબદારી સોંપાઈ નહોતી. જેને કારણે લગભગ 200 જેટલા મુસાફરો એરપોર્ટ પર ફસાઈ ગયા હતા. ડ્રિમલાઈનર સાથે લંડન પહોંચેલા ફ્લાઇટ ક્રુ 'મેક્સિમ ફ્લાઇટ ટાઈમ' પર પહોંચી ગયો હોવાને કારણે તે વળતો પ્રવાસ કરવા માટે સક્ષમ નહોતા. અને એરલાઇન દ્વારા આ માટે અન્ય પાઇલટ્સની વ્યવસ્થા પણ નહોત... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ી કરાઇ. આખરે ડ્રિમલાઈનરના પાઇલટ્સને પુરતો આરામ મળ્યા બાદ વિમાન પરત નવી દિલ્હી ફરી શક્યું હતું.

એરલાઇનને દંડ ફટકારાયો

ટાઇમ્સ ઓફ ઈન્ડિયા રિપોર્ટ, મે 09 2012 મુજબ મે 2012માં દિલ્હીથી ન્યૂયોર્ક પહોંચેલી એર ઇન્ડિયાની ફ્લાઈટમાં 200 કરતા વધુ મુસાફરો પાસે યોગ્ય દસ્તાવેજો ના હોવાનું જ્હોન એફ. કેનેડી એરપોર્ટના અધિકારીઓના ધ્યાનમાં આવ્યું હતું.  જેને પરિણામે એરપોર્ટ ઓપરેશન્સ ક્લિયર કરવામાં બે દિવસનો સમય લાગ્યો હતો. આ ઘટનાને પગલે એરલાઇનને  80,000 અમેરિકન ડૉલર(ભારતીય ચલણમાં રૂ.51,46,000)નો દંડ પણ ફટકારવામાં આવ્યો હતો.

કેબિન ક્રુને સસ્પેન્ડ કરવો પડ્યો

 ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ રિપોર્ટ, 05 ફેબ્રુઆરી, 2016 પ્રમાણે ફેબ્રુઆરી 2015માં જોધપુરથી મુંબઇ આવી રહેલી જેટ એરવેઝની ફ્લાઇટમાં મુસાફરી કરી રહેલા સોનુ નિગમે સહપ્રવાસીની વિનંતીને પગલે ઓનબોર્ડ પરફોર્મન્સ આપ્યું હતું. જેના પર ડિસીપ્લિનરિ એક્શન લેતા એરલાઇન દ્વારા ફ્લાઇટના એ વખતના કેબિન ક્રુને સસ્પેન્ડ કરી દેવાયો હતો.

મુસાફરો ફસાયા

જૂન 2013માં એરલાઇનની ભૂલને કારણે 120 મુસાફરોને એરપોર્ટ પર ઊભેલા પ્લેનમાં આખી રાત ગુજારવી પડી હતી. મુંબઇ મિરર રિપોર્ટ, 16 જૂન 2013માં જણાવ્યા પ્રમાણે મુસાફરોમાં એક ગર્ભવતી મહિલા પણ સામેલ હતી. મુસાફરોને ના તો ભોજન પીરસાયું હતું કે ના તો પ્લેનનું એસી ચાલુ કરાયું હતું. એટલું જ નહીં, પ્લેનનો દરવાજો ખોલી દેવાની મુસાફરોની વિનંતી પણ ક્રુ દ્વારા સ્વિકારવામાં આવી નહોતી. આ ઘટના ત્યારે બની હતી કે જ્યારે મુસાફરોને પ્લેનમાં ચડ્યા બાદ જાણવા મળ્યું હતું કે મુંબઈથી સિંગાપોર જઈ રહેલી એર ઇન્ડિયા ફ્લાઇટ 342ને કોઈ જ પાઇલટ ફાળવાયા નહોતા.

આખરે 14 કલાક બાદ તેમને કોઇ અન્ય ફ્લાઇટ્સ ફાળવવામાં આવી હતી.

સામાન બીજે પહોંચાડી દીધો

એનડીટીવી રિપોર્ટ, 03 મે, 2017માં પ્રસિદ્ધ થયેલા રિપોર્ટ પ્રમાણે એપ્રિલ 2017માં કોલકત્તાથી ભૂવનેશ્વર જઈ રહેલી ઇન્ડિગોની ફ્લાઇટ 6Eમાં સવાર એક મુસાફરનો સામાન ભૂલથી હૈદરાબાદ મોકલી દેવાયો હતો. સામાન્ય રીતે અઢળક મુસાફરો પ્રવાસ કરતા હોવાને કારણે એરલાઇન્સ દ્વારા ક્યારેક આવી ભૂલો થઇ જતી હોય છે. પણ રોશન અગ્રવાલ નામના આ મુસાફરે ટ્વિટર પર જ્યારે આ અંગે પોતાની ચિંતા વ્યક્ત કરી ત્યારે એરલાઇન દ્વારા તેને કંઇક આવો જવાબ અપાયો હતો.


પાઓલાની યૂટ્યૂબ ચેનલ પર તેમનાં 6,25,000 સબસ્ક્રાઇબર્સ છે

તેમનું સપનું હતું કે તેઓ સોશિયલ મીડિયા પર ટ્રાવેલ અને ફૅશન પર ટિપ્સ આપીને પ્રસિદ્ધિ મેળવવી.

તેમના રસ્તામાં માત્ર એક અડચણ હતી, તેમણે ક્યારેય સેટે લાગોસની બહાર પગ મૂક્યો ન હતો. બ્રાઝીલના અગ્નિખૂણે આવેલા આ શહેરમાં તેઓ મોટાં થયાં અને આજે પણ તેઓ ત્યાં જ રહે છે.

આ શહેરની વસતી આશરે 2,37,000 જેટલી છે.

બીજી સમસ્યા એ હતી કે તેમને એ પણ ખબર ન હતી કે મેકઅપ કેવી રીતે કરવો. તેમ છતાં આજે તેમની યૂટ્યૂબ ચેનલ (Paloma Cipriano)ના 6,25,000 સબસ્ક્રાઇબર્સ છે. કેવી રીતે?

વાત એમ છે કે 25 વર્ષીય પાલોમા યૂટ્યૂબ પર ફરવા કોઈ બીચ વિશે કે લિપસ્ટીકની વાતો કરવાને બદલે હવે લોકોને કડિયાકામ વિશે જાણકારી આપે છે.

આવા વિષય પર વીડિયો બનાનનારાં પાલોમા બ્રાઝીલનાં એકમાત્ર યુવતી છે.

તેમનાં માતા ઇવોને આપેલી સલાહના કારણે તે મૂળ વિચાર કર્યો હતો એનાથી સાવ અલગ આ વિષય તરફ વળ્યાં.

માતા-પુત્રીની જોડી

આ વીડિયોમાં પાલોમા દીવાલને પ્લાસ્ટર કેવી રીતે મારવું તે અંગે સમજાવી રહ્યાં છે.

બીબીસી ન્યૂઝ બ્રાઝીલ સાથે વાત કરતાં પાલોમા જણાવે છે, "તેમણે સૂચન કર્યું કે ફ્લોર ટાઇલ્સ લગાવવા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

નો વીડિયો બનાવીને મૂકવો જોઈએ. પહેલાં તો મને આ વિચાર કંઈ ખાસ લાગ્યો નહોતો, પણ મેં વીડિયો બનાવ્યો અને મૂક્યો."

'દીવાલ પર પ્લાસ્ટર કઈ રીતે કરવું' વિશેનો તેમનો વીડિયો સૈથી લોકપ્રિય છે. આ વીડિયોને આજ સુધીમાં 75 લાખથી વધારે લોકો જોઈ ચૂકયા છે.

બ્રાઝીલમાં સિવિલ કન્સ્ટ્રક્શનના વિષય સાથે જોડાયેલી યૂટ્યૂબની ચેનલ્સ કરતાં પાલોમાની ચેનલ વધારે જોવાય છે.

ઇન્સ્ટાગ્રામ પર પણ તેમનાં 45,000થી વધારે ફૉલોઅર્સ થઈ ગયા છે.

કેટલાક લોકોને તો વિશ્વાસ થતો નથી કે પાલોમા ખરેખર આ કાર્ય જાતે કરી રહ્યાં છે

પોતાની ચેનલમાં તેઓ ઘરના નાનાં-મોટાં કડિયાકામ કેવી રીતે જાતે કરી લેવા તેના વીડિયો મૂકે છે.

ટાઇલ્સ લગાવવી, તિરાડ પડી હોય તેને પૂરી દેવી કે પછી દીવાલ કેવી રીતે ચણવી તેના વીડિયો પણ બનાવ્યા છે.

પાલોમાના વીડિયો એકદમ સરળ અને સીધી સૂચનાઓ આપનારા હોય છે.

તેઓ કહે છે, "હું લોકોને દેખાડતી હોઉં છું કે હું આ કામ કરી શકું તો તમે પણ કરી શકો."

જરૂરિયાતના કારણે શીખેલો વ્યવસાય

પાલોમા કડિયાકામ જરૂરિયાતને કારણે શીખ્યાં હતાં.

તેમનાં પરિવાર પાસે પૈસા નહોતા અને બે રૂમના ઘરને મોટું કરવા માટે તેઓ અને તેમનાં માતા ઇવોને જાતે બાંધકામ કરવું પડે તેવી સ્થિતિ ઊભી થઈ હતી.

તેમનાં માતાનાં મિત્રોએ 25 વર્ષનાં પાલોમાને સમજાવ્યું કે કેવી રીતે બાંધકામ થઈ શકે. પાલોમાને તો આવા કામમાં મજા પડી ગઈ.

આ રીતે કડિયા કામ શીખ્યા પછી તેમણે 2013માં સિવિલ એન્જિનિયરિંગમાં પ્રવેશ પણ લીધો. જોકે, એક સેમેસ્ટર પૂરું થાય તે પહેલાં જ તેમણે ભણવાનું છોડી દીધું, જેથી પોતાની યૂટ્યૂબ ચેનલને ચલાવવા પર ધ્યાન આપી શકાય.

પાલોમા માને છે કે તેમણે જાતે જ કડિયાકામ અને ઘરની સજાવટ કરીને લગભગ 7,000 ડૉલર બચાવ્યા હશે.

તેઓ કહે છે, "મેં જે કામ જાતે કર્યાં તે બીજા પાસે કરાવી શકવાની મારી ક્ષમતા નહોતી."

પુરુષનું વર્ચસ્વ ધરાવતા આ ક્ષેત્રમાં પ્રવેશ માટે માતા ઇવોને તેમને પ્રેરણા આપી હતી. ઇન્ટરનેશનલ લેબર ઑર્ગેનાઇઝેશનના આંકડા જણાવે છે કે બ્રાઝીલમાં બાંધકામ ક્ષેત્રમાં માત્ર 3.2% મહિલાઓ જ કામ કરે છે.

બ્રાઝીલમાં કન્સ્ટ્રક્શન સૅક્ટરમાં નોકરીનો આંકડો (2017)

2,18,000મહિલાઓ

67 લાખકુલ કામદારો

3.2%કુલ કામદારોમાં મહિલાઓની ભાગીદારી

પાલોમા જણાવે છે, "મારી માતા નાનું મોટું બધું જ કામ જાતે કરી નાખે. અમે નાના હતાં ત્યારે તેઓ સવારે પાંચ વાગ્યો ઊઠી જતાં હતાં અને ખેતરમાં નિંદામણના કામે જતાં હતાં, જેથી કમાણી થઈ શકે."...


પાક પર લાગતી જીવાતના નિયંત્રણ માટે કેટલાંક જંતુ ખૂબ ફાયદાકારક સાબિત થઈ શકે છે.

કસાવા એક રોકડિયો પાક છે. એક-બે હેક્ટર જમીન ધરાવતા નાના ખેડૂતોથી લઈને હજારો હેક્ટરમાં પથરાયેલા ફૅક્ટરી ફાર્મ દ્વારા તેની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ઉત્પાદન મુખ્યત્વે કારખાનાંને વેચવામાં આવે છે જેઓ તેના સ્ટાર્ચમાંથી પ્લાસ્ટિક અને ગ્લુ બનાવે છે.

કસાવાને જ્યારે સૌથી પહેલાં સાઉથ અમેરિકામાંથી દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયામાં લાવવામાં આવ્યું (જે રીતે થોડા દાયકા અગાઉ આફ્રિકામાં લાવવામાં આવ્યું હતુ) ત્યારે તેને જંતુનાશકોની મદદ વગર ઉગાડી શકાયું હતું.

ત્યાર બાદ 2008માં એશિયામાં કસાવા મિલિબગ નામના રોગનો પ્રવેશ થયો અને તેણે પાકને નષ્ટ કરવાનું શરૂ કર્યું. આ નુકસાનની ભરપાઈ કરવા માટે ખેડૂતો તેમના ખેતરની આસપાસનાં જંગલોમાં ઘૂસણખોરી કરવા લાગ્યા, જેથી થોડી વધારે ઊપજ લઈ શકાય.

બેઇજિંગ ખાતે ચાઇનીઝ ઍકેડેમીમાં ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ પ્લાન્ટ પ્રોટેક્શન ખાતે બાયોલૉજિકલ કન્ટ્રોલના નિષ્ણાત ક્રિસ વાયક્યુસ કહે છે, “આ પૈકીના કેટલાક વિસ્તારોમાં મોટા પ્રમાણમાં જંગલો ખતમ થઈ રહ્યાં છે.”

તેઓ જણાવે છે, “કમ્બોડિયામાં ટ્રોપિકલ (ઉષ્ણકટિબંધીય) જંગલોનો નાશ થવાનું ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

પ્રમાણ સૌથી ઊંચું છે.”

કસાવા મિલિબગથી માત્ર તેનો ઉછેર કરનારા લોકોની આજીવિકા પર અસર પડી એટલું જ નહી, પરંતુ તેણે આ પ્રદેશમાં કેટલાક દેશોનાં રાષ્ટ્રીય અર્થતંત્રો પર પણ અસર કરી હતી.

સ્ટાર્ચ માર્કેટમાં કેટલાંક વૈકલ્પિક ઉત્પાદનો જેવાં કે મકાઈ અને બટાટાના ભાવ વધી ગયા હતા. વિશ્વના અગ્રણી નિકાસકાર થાઈલૅન્ડમાં કસાવા સ્ટાર્ચનો ભાવ ત્રણ ગણો વધી ગયો હતો.

ક્રિસ વાયક્યુસ કહે છે, “જ્યારે કોઈ જંતુના કારણે પાકની ઊપજમાં 60થી 80 ટકાનો ઘટાડો થાય ત્યારે તેને મોટી અસર કહી શકાય.”

આ સમસ્યાનો ઉકેલ મિલીબગના કુદરતી દુશ્મન શોધવાનો હતો. આ દુશ્મન એટલે 1 મિલિમિટર લાંબી પરોપજીવી ભમરી ( Anagyrus lopezi ) જે મૂળ દક્ષિણ અમેરિકાની છે.

આ ભમરી તેના લાર્વાના યજમાન તરીકે યુક્કા મિલીબગને પસંદ કરવામાં બહુ કાળજી રાખે છે. 2009ના અંત સુધીમાં તેણે થાઇલૅન્ડના કસાવા ફાર્મલૅન્ડમાં પ્રવેશ કર્યો હતો અને તેણે મિલિબગને ખાવાનું શરૂ કરી દીધું હતું.

જૈવિક નિયંત્રણનું શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ

દક્ષિણપૂર્વ એશિયાના અર્થતંત્ર માટે કસાવાની ખેતી ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ છે.

આ ભમરીના કારણે દેશમાં મિલીબગની વસતીમાં કેટલી ઝડપથી ઘટાડો થયો તેની કોઈ વિગતવાર માહિતી નથી.

2010ના અંત સુધીમાં કરોડોની સંખ્યામાં પરોપજીવી ભમરીઓને ઉછેરીને થાઇલેન્ડમાં મુક્ત કરવામાં આવી હતી. ભમરીઓને મુક્ત કરવા માટે વિમાનનો પણ ઉપયોગ કરાયો હતો. અમને લાગે છે કે મિલીબગની વસતી પર આ ભમરીઓની અસર ટૂંક સમયમાં પડશે, તેમ વાયક્યુસ જણાવે છે.

પશ્ચિમ આફ્રિકામાં 1980ના દાયકાની શરૂઆતમાં મિલીબગને નિયંત્રણમાં રાખવા માટે આ જ ભમરીનો ઉપયોગ થયો હતો. ત્યારે તેણે જીવાતની વસતીને તરત નિયંત્રણમાં લઈ લીધી હતી. આ જીવાતની સંખ્યા દરેક કસાવા દીઠ 100 કરતા વધારે હતી, તે ઘટીને 10થી પણ ઓછી થઈ ગઈ હતી.

ત્રણ વર્ષ બાદ આ ભમરી દક્ષિણ પશ્ચિમ નાઇજિરિયામાં બે લાખ ચોરસ કિલોમીટર કરતાં વધારે વિસ્તારમાં ફેલાયેલી છે અને તે આ વિસ્તારમાં મોટા ભાગના કસાવાનાં ખેતરોમાં મળી આવી હતી.

આ પ્રકારની દખલગીરીને ક્લાસિકલ બાયોકન્ટ્રોલ અથવા જૈવિક નિયંત્રણ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. એટલે કે કોઈ જંતુના કુદરતી દુશ્મન શોધવા અને તેને એવી રીતે મુક્ત કરવા જેથી તે જંતુનો પ્રસાર અટકી શકે.

વાયક્યુસના અંદાજ પ્રમાણે એશિયા-પૅસિફિકમાં 26 દેશોના ખેડૂતોને આ ભમરીના કારણે વાર્ષિક 14.6 અબજ ડૉલરથી 19.5 અબજ ડૉલર સુધીનો ફાયદો થયો હશે.

તેઓ કહે છે, “1 મિમિનું કદ ધરાવતી ભમરીની મદદથી વૈશ્વિક...


પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીરમાં રસ્તા વચ્ચે કન્ટેનર નાખી માર્ચને રોકાઈ

પાકિસ્તાની સૈન્યદળોએ આ કૂચને નિયંત્રણ રેખાથી છ કિલોમિટર પહેલાં જ રોકી દીધી છે.

માર્ચમાં સામેલ લોકોએ રસ્તા પર જ રાત વિતાવી હતી અને સવારે ફરી સરહદ તરફ આગળ વધવાનો દાવો કર્યો છે.

આ વચ્ચે પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીરની સરકાર અને પ્રદર્શનકારીઓ વચ્ચે વાતચીત પણ થઈ હતી, જે કોઈ સમજૂતી પર પહોંચી શકી નથી.

જમ્મુ-કાશ્મીર લિબરેશન ફ્રંટ તરફથી કાઢવામાં આવેલી આ માર્ચ ત્રણ દિવસ પહેલાં પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીરની રાજધાની મુઝફ્ફરાબાદથી શરૂ થઈ હતી.

ભારતે બે મહીના પહેલાં જમ્મુ-કાશ્મીરનો વિશેષ દરજ્જો સમાપ્ત કરીને ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરમાં સખત પ્રતિબંધો લગાવ્યા છે.

આ માર્ચ ભારતના આ નિર્ણયના વિરોધમાં કાઢવામાં આવી રહી છે.  પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાને લોકોને એલઓસી પાર ન કરવાની અપીલ કરી છે.

ભારત વિરુદ્ધ નારેબાજી અને આઝાદીની માંગ

એલઓસી પાર કરવા નીકળેલી માર્ચમાં હજારો લોકો જોડાયા છે

ભારત વિરુદ્ધ નારેબાજી કરતા સરહદ તરફથી આવેલા હજારો લોકોમાં સામેલ વ્યવસાયે વકીલ શમા તારિક ખાને કહ્યું, "આ એલઓસી નથી આ એક લોહિયાળ રેખા છે જેને એલઓસીનું... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

નામ આપી દેવામાં આવ્યું છે."

"અમે ઇચ્છીએ છીએ કે આ રેખાને અમે પાર કરી જઈએ. આ અમારું ઘર છે, અમે અમારા એક રૂમમાંથી ઊઠીને બીજી રૂમમાં જવા માગીએ છીએ. અમને રસ્તામાં રોકવામાં ના આવે અમે અમારા કાશ્મીર, અમારા ઘરે જઈ રહ્યા છીએ."

જેકેએલએફ સાથે જોડાયેલા કાર્યકર્તા શહબાઝ કાશ્મીરી કહે છે, "ઇન્શાઅલ્લાહ અમે બૉર્ડર તોડવા માટે જઈ રહ્યા છીએ, અમે દુનિયાના લોકોને એ સંદેશ આપવા માગીએ છીએ કે તેઓ પણ પોતાના ઘરોમાંથી નીકળે અને વિરોધ કરે. અલ્લાહે ઇચ્છીયું તો બૉર્ડર તૂટી જશે."

વિરોધમાં કાઢેલી માર્ચનો ઉદ્દેશ સમજાવતા એક પ્રદર્શનકારી દાનિશ સાનિયાએ બીબીસીને કહ્યું, "અમે અમારા પ્રદેશની ભારત અને પાકિસ્તાન બંનેમાંથી આઝાદી ઇચ્છીએ છીએ."

આ માર્ચ પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીરની રાજધાની મુઝફ્ફરાબાદથી નીકળી છે

દાનિશ સાનિયા કહે છે, "અમારા પ્રદેશ પર 22 ઑક્ટોબર 1947ના રોજ કબ્જો કરી લેવામાં આવ્યો હતો. અમે અમારી પ્રદેશની આઝાદી માટે આવ્યા છીએ."

"અમારો ખાસ દરજ્જો 35A, જેના અંતર્ગત કોઈ અમારી જમીન ના ખરીદી શકે, તેને તોડવામાં આવ્યો છે. અમે તેને બચાવવા માગીએ છીએ. જમીન અમારા વડવાઓએ સાત હજાર વર્ષોથી સાચવી રાખી છે અમે તેમને બચાવવા માગીએ છીએ."

પ્રદર્શનકારીઓ સંયુક્ત રાષ્ટ્રની દખલની માંગ પણ કરી રહ્યા છે.

શમા તારિક ખાન કહે છે, "એ તરફ ભારતની સેના છે, આ તરફ પાકિસ્તાનની સેના છે. અમે જનતા છીએ."

"સંયુક્ત રાષ્ટ્રનો કોઈ પ્રસ્તાવ અમને એ તરફ જવા માટે રોકી શકતો નથી. અમે જે કરી રહ્યા છીએ તેમાં કાયદાનું ઉલ્લંઘન નથી. અમે ઇચ્છીએ છીએ કે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર આમાં દખલગીરી કરે."

પાકિસ્તાની સેનાએ રોકી માર્ચ

પ્રદર્શનકારીઓ આ મામલે સંયુક્ત રાષ્ટ્રની દખલની માંગ પણ કરી રહ્યા છે.

આઝાદી માર્ચને પાકિસ્તાની પ્રશાસને ચિકોટી ચેકપૉઇન્ટથી છ કિલોમિટર પહેલાં ચિનારી પાસે જ રોકી દીધી છે.

માર્ચને રોકવા માટે રસ્તા પર કન્ટેનર લગાવવામાં આવ્યાં છે અને કાંટાળા તાર બિછાવી દેવામાં આવ્યા છે.

પ્રશાસને માર્ચ રોક્યા બાદ પ્રદર્શનકારીઓ શ્રીનગર અને ઉડીની તરફ જઈ રહેલા રસ્તા પર પણ બેસી ગયા હતા.

આ દરમિયાન પ્રદર્શનકારીઓના નેતા અને પ્રશાસન વચ્ચે વાતચીત થઈ છે પરંતુ કોઈ સમજૂતી થઈ શકી નથી.

તૌકીર ગિલાનીએ એવું પણ કહ્યું છે કે તેઓ પ્રદર્શનકારીઓ અને સુરક્ષાદળો વચ્ચે કોઈ સંઘર્ષ થાય તેવું ઇચ્છતા નથી.

જોકે, માર્ચમાં સામેલ મોટા ભાગના લોકો સરહદ તરફ આગળ વધવા પર મક્કમ છે. વરસાદ અને ઠંડીને કારણે તાપણું કરીને બેઠેલા એક...


પાકિસ્તાન સમર્થિત ઘૂસણખોરોના બંકર ઉપર હુમલો કરી રહેલું ભારતીય વાયુદળનું હેલિકૉપ્ટર

આ સિવાય પણ કારગિલ યુદ્ધ દરમિયાન ભારતીય સેનાના જવાનોને મહાવીર ચક્ર, વીર ચક્ર એનાયત થયા, પરંતુ આ કહાણીઓની ચર્ચામાં એક ભાગ લગભગ ભૂલાઈ જ જાય છે, ભારતીય વાયુદળ.

ભારતીય સરહદમાં પ્રવેશેલા ઘૂસણખોરોને બહાર કાઢવા માટે ભારતીય સેના દ્વારા 'ઑપરેશન વિજય' હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું, તેની સાથોસાથ વાયુદળે 'ઑપરેશન સફેદ સાગર' હાથ ધર્યું, જેણે સેનાના જવાનોનું કામ સરળ બનાવી દીધું.

વાયુદળ માટે આ અભિયાન સરળ ન હતું, દરિયાથી 18 હજાર ફૂટની ઊંચાઈએ કારગત હોય તેવાં હથિયારને કામે લગાડવાનાં તથા દુશ્મનને  સાથ આપે તેવા ભૌગોલિક વિસ્તારનો પણ સામનો કરવાનો.

'ઑપરેશન સફેદ સાગર'

મે મહિનાના પહેલા પખવાડિયા દરમિયાન ભારતની પેટ્રોલિંગ પાર્ટી ઉપર ઘૂસણખોરોએ હુમલો કર્યો, સ્થિતિની સમીક્ષા કરતાં સેનાના ઉચ્ચ અધિકારીઓને ગંભીરતા સમજાઈ કે ઘૂસણખોરોએ કારગિલ, દ્રાસ  તથા બટાલિક સૅક્ટરમાં ઘૂસણખોરી કરી છે. વળતી કાર્યવાહી માટે સેનાએ 'ઑપરેશન વિજય' શરૂ કરી દીધું.

1961માં ગોવા, દીવ અને દમણમાંથી પોર્ટુગિઝોને હઠાવવા માટે ભારતે જે અભિયાન હાથ ધર્યું હતું, તેને પણ ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

'ઑપરેશન વિજય' જ નામ આપ્યું હતું.

શરૂઆતમાં ભારતીય સેનાએ પોતાનાં લામા હેલિકૉપ્ટર દ્વારા ગોળીબાર કરવાનો પ્રયાસ કર્યો, પરંતુ તેનાથી ઇચ્છિત  પરિણામ ન મળ્યાં. ભારતીય હેલિકૉપ્ટર એટલી નીચી ઉડ્ડાણે ઉડી રહ્યું હતું કે નીચે રહેલા પાકિસ્તાની સેનાના કૅપ્ટન ઇફ્તેખારને પાઇલટનો બિલ્લો પણ દેખાતો હતો.

કારગિલની ઉપર પુસ્તક 'વિટનેસ ટુ બ્લન્ડર - કારગિલ સ્ટોરી અનફૉલ્ડ્સ' લખનાર પાકિસ્તાની સેનાના રિટાયર્ડ કર્નલ અશફાક હુસેને બીબીસીને જણાવ્યું હતું :

"કૅપ્ટન ઇફ્તેખાર સાથે મારી વાત થઈ હતી. તેમણે મને જણાવ્યું કે બીજા દિવસે ફરી ભારતનું લામા હેલિકૉપ્ટર આવ્યું અને તેણે આઝમ, તારિક તથા તશફીન ચોકીઓ ઉપર ગોળીબાર કર્યો હતો. "

"કૅપ્ટન ઇફ્તેખારે બટાલિયન હેડક્વાર્ટર પાસે ભારતીય હેલિકૉપ્ટર પર વળતો ગોળીબાર કરવા માટે મંજૂરી માગી હતી, પણ તેમને મંજૂરી મળી નહોતી. તેના કારણે ભારતીયો માટે 'સરપ્રાઇઝ ઍલિમૅન્ટ' ખતમ થઈ જાય એમ હતું."

ફેબ્રુઆરી-1999માં વાજપેયી અને પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન નવાઝ શરીફ ગળે મળ્યા અને મે મહિનામાં કારગિલ યુદ્ધ થયું

11મી મેના દિવસે સેનાની ઉત્તર કમાન્ડના ઉચ્ચ અધિકારીઓએ સેનામુખ્યાલય મારફત હેલિકૉપ્ટર ગનશિપની મદદ માગી. આ માગ તત્કાલીન વડા પ્રધાન અટલ બિહારી વાજપેયીની સરકાર સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવી.

પરંતુ ધરાતલના સ્પષ્ટ ચિત્રના અભાવે તથા પરિસ્થિતિ વકરી જવાની આશંકાએ વાયુદળને સામેલ નહીં કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો. એક પખવાડિયા સુધી ભારતીય સેના હવાઈ સંરક્ષણ અને સાથ વગર લડતી રહી.

પરંતુ ભારતીય વાયુદળે પોતાની રીતે સ્થિતિનું આકલન કરીને વ્યૂહરચના ઘડવાનું શરૂ કરી દીધું હતું.

અંતે તા. 25મી મે 1999ના રોજ ભારતની 'કૅબિનેટ કમિટી ઑન સિક્યૉરિટી'એ હવાઈ હુમલાને લીલીઝંડી આપી દીધી. સરકાર ઇચ્છતી હતી કે ભારતીય વાયુદળ દ્વારા માત્ર અને માત્ર ઍટેક હેલિકૉપ્ટરનો ઉપયોગ કરવામાં આવે.

વાયુદળના તત્કાલીન વડા એ. વાય. ટિપનીસ સરકારને એ વાત સમજાવવામાં સફળ રહ્યા કે ઍટેક હેલિકૉપ્ટર ઉપરાંત ફાઇટર જેટની પણ જરૂર પડશે.

કચવાતા મને સરકાર આ માટે સહમત થઈ, સાથે જ કોઈ પણ સંજોગોમાં લાઇન ઑફ કંટ્રોલ પાર ન કરવા માટે સૂચના આપવામાં આવી.

આ સાથે જ પહાડોની વચ્ચે, હિમાચ્છાદિત જમીન ઉપર શરૂ થયું 'ઑપરેશન સફેદ સાગર', જેણે યુદ્ધનું પાસું પલટવામાં મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી.

શરૂઆતમાં જ નુકસાન

કારગિલનાx 20 વર્ષ બાદ ફેબ્રુઆરી-2019માં ભારતે એક દિવસમાં બે ફાઇટર જેટ ગુમાવ્યાં

બીબીસીના એક રિપોર્ટ...


પાકિસ્તાન સાથે તેઓ 20 અબજ ડોલરના કરાર કરીને આવ્યા છે. હવે દરેકની નજર એ વાત પર ટકેલી છે કે ભારત સાથે કેવા પ્રકારના કરાર થશે.

ભારત અને સાઉદી અરેબિયાના ઘણા પરસ્પર હિત છે. પાકિસ્તાન સાથે સાઉદીના નજીકના સંબંધ, કાશ્મીર પર સાઉદીનું વલણ, કટ્ટરપંથી શક્તિઓને તેમના સમર્થન જેવા મુદ્દા શું ભારત અને સાઉદી અરેબિયાની સાચી મિત્રતા વચ્ચે અવરોધ ઊભા કરવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે?

આ સવાલ પર મધ્ય પૂર્વ મામલાના જાણકાર કમર આગા કહે છે, "સાઉદી અરેબિયા અને ભારતની સિસ્ટમમાં ફેર છે. ભારત લોકતંત્ર અને કાયદાના શાસનમાં વિશ્વાસ રાખે છે."

"આ તરફ સાઉદી અરેબિયામાં ઇસ્લામિક હુકૂમત છે. ત્યાં કટ્ટરપંથી શાસન છે અને તે હુકૂમત કટ્ટરપંથી શક્તિઓને પ્રોત્સાહિત પણ કરે છે."

આગા કહે છે, "વાત ભારત અને તમામ લોકતાંત્રિક દેશો માટે સમસ્યા છે. તેમાં યૂરોપના પણ ઘણા દેશ સામેલ છે."

જોકે, સાઉદી અને ભારત વચ્ચે સંબંધો ખૂબ સારા છે. વેપારના સંબંધો સતત સારા બની રહ્યા છે. 25 લાખ કરતા પણ વધારે ભારતીયો સાઉદી અરેબિયામાં કામ કરે છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

કાશ્મીર મુદ્દે સાઉદીનું વલણ

કાશ્મીર મુદ્દે સાઉદી અરેબિયાના સ્ટેન્ડને લઈને ભારત અસહજ રહે છે.
... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ઇસ્લામિક કૉન્ફરન્સ ઑર્ગેનાઇઝેશનમાં પાકિસ્તાનના કાશ્મીર સાથે જોડાયેલા પ્રસ્તાવનું સાઉદી અરેબિયા અને ખાડીના બીજા દેશ સમર્થન કરે છે. કમર આગા કહે છે કે તે એક ખૂબ મોટી વાત છે.

જોકે, સાઉદી અરેબિયામાં ભારતના રાજદૂત રહી ચૂકેલા તલમીઝ અહેમદ કહે છે કે 2001માં જ્યારે ભારતના તત્કાલીન વિદેશ મંત્રી જસવંત સિંહ રિયાદ ગયા હતા ત્યારે સાઉદી અરબે કાશ્મીર મુદ્દે વિસ્તૃત પ્રસ્તાવ આપ્યો હતો.

આ મુદ્દે ભારતે કહ્યું હતું કે તેઓ આ મુદ્દે સાઉદીની સ્થિતિથી સંતુષ્ટ છે.

આ સિવાય અફઘાનિસ્તાનમાં તાલિબાનને લઇને પણ ભારત અને સાઉદી વચ્ચે મતભેદ છે.

સાઉદી અરેબિયા અને સંયુક્ત અરબ અમીરાત પાકિસ્તાન સિવાય એકલા એ બે દેશ હતા, જેમણે તાલિબાનને સત્તા પર આવવા માટે માન્યતા આપી હતી અને તેમની મદદ પણ કરી હતી.

અત્યાર પણ તેમના તાલિબાન સાથે સંબંધ છે. ભારત તાલિબાનને એક ઉગ્રવાદી સંગઠન માને છે અને અફઘાનિસ્તાનની લોકતાંત્રિક સરકારને સમર્થન કરે છે.

કટ્ટરપંથી શક્તિઓનું સમર્થન

કમર આગા કહે છે કે સાઉદી અરેબિયા કટ્ટરપંથી શક્તિઓને સમર્થન કરે છે. તે મદરેસાને અથવા રુઢિવાદી વિચારધારાને પ્રોત્સાહિત કરે છે.

તેઓ કહે છે, "ભારતની અંદર મોટી સંખ્યામાં મુસ્લિમો વસે છે. દેશની વસતીનો આશરે 14 ટકા ભાગ મુસ્લિમ છે. ડર રહે છે કે ક્યાંક ભારતમાં પણ ઇસ્લામિક ઉગ્રવાદ ન વધે. પાકિસ્તાનની જેમ જો મદરેસાને મોટું ફંડ મળે છે તો તે ભારત માટે એક મોટી સમસ્યા બની શકે છે."

જોકે, પૂર્વ રાજદૂત તલમીઝ અહેમદ કહે છે કે હાલ ભારત અને સાઉદી અરેબિયા બન્ને દેશ ઉગ્રવાદ વિરુદ્ધ બોલી રહ્યા છે.

તેઓ કહે છે કે વર્ષ 2008માં થયેલા મુંબઈ હુમલા પર સાઉદી અરેબિયા સહિત ખાડીના બીજા દેશોએ પ્રતિક્રિયા આપી હતી અને માન્યું હતું કે પાકિસ્તાનની ધરતી પરથી ચલાવવામાં આવતા અને પાકિસ્તાન પ્રાયોજિત જેહાદી સમૂહોથી સમગ્ર ક્ષેત્રને ખતરો છે.

તલમીઝ અહેમદનું કહેવું છે, "હાલ ભારત અને સાઉદી અરેબિયાના સંબંધ કાઉન્ટર ટેરરિઝમ પર આધારિત છે અને આ સંબંધ ખૂબ મજબૂત છે."

તેઓ માને છે, "બન્ને દેશ ક્ષેત્રીય સુરક્ષા મામલે મળીને કામ કરી શકે છે કેમ કે તેમાં બન્નેનાં પરસ્પર હિત છે."

તેઓ કહે છે કે વર્ષ 2010માં તત્કાલીન વડા પ્રધાન મનમોહન સિંહ અને વર્ષ 2016માં વર્તમાન વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના સાઉદી પ્રવાસથી બન્ને દેશો વચ્ચેના સંબંધ વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીના અલગ જ સ્તર પર પહોંચ્યા છે.

પરંતુ સાચી વાત એ પણ છે કે પાકિસ્તાન સાથે સાઉદીના સંબંધ ખૂબ મજબૂત છે....


પાકિસ્તાન સ્થિત બીબીસી સંવાદદાતા શુમાઈલા જાફરી સાથે વાત કરતા કારગિલ યુદ્ધ સમયના પાકિસ્તાનના મંત્રી મુશાહિદ હુસૈન સૈયદે અનેક મુદ્દે વાતચીત કરી હતી.

તેમણે કહ્યું કે "આઈએસપીઆર (પાકિસ્તાની સેવાની પ્રચાર પાંખ, ઇન્ટર-સર્વિસિઝ પબ્લિક રિલેશન) તરફથી મને એમ કહેવામાં આવ્યું કે ત્યાં કાશ્મીરી મુજાહિદો છે."

"પરંતુ જ્યારે બધું જાહેરમાં થયું, ત્યારે મને કહેવામાં આવ્યું કે હું મીડિયાને જાણ કરું."

સૈયદ ઉમેરે છે, "પત્રકારોને સંબોધતાં પહેલાં મેં એવી માગ કરી કે હું એકલો નહીં સંબોધું."

"મારી બાજુમાં જમણે ડીજી આઈએસપીઆર બ્રિગેડીયર રાશિદ કુરેશી અને ડાબે વિદેશી બાબતોના પ્રવક્તા હોવા જોઈએ."

આ પત્રકારપરિષદ શરૂ થવાની હતી ત્યારે જ તેમને એવું કહેવામાં આવ્યું કે કારગિલમાં પાકિસ્તાની સૈનિકો છે. કારગિલમાં પાકિસ્તાનની નૉર્ધન ઇન્ફન્ટ્રી હતી.

કારગિલ વખતે શું પાકિસ્તાન અણુશસ્ત્રનો ઉપયોગનો વિચાર કરી રહ્યું હતું? ખરેખર પાકિસ્તાનનું કેટલું નુકશાન થયું?

તેમજ કારગિલ માટે જવાબદાર ઉચ્ચ અધિકારીઓ સામે પગલાં ભરાયાં કે નહીં? આ તમામ બાબતો વિશે એમણે ખુલ્લીને વાત કરી.

શું કારગિલ વખતે પાકિસ્તાન અણુશસ્ત્રોના ઉપયોગ અંગે વિચાર કર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ી રહ્યું હતું?

આ અંગે તેમણે કહ્યું, "પાકિસ્તાનમાં અણુશસ્ત્રોના ઉપયોગની કોઈ વાત નહોતી થઈ. કેમ કે હજી યુદ્ધ શરૂ જ નહોતું થયું, માત્ર ઘર્ષણ ચાલી  રહ્યું હતું."

જનરલ મુશર્રફનો દાવો હતો કે પાકિસ્તાન આ લડાઈ જીતી શકે તેમ હતું, પરંતુ રાજકીય કારણોને લીધે હારી ગયું, પણ પૂર્વ મંત્રી સૈયદે અલગ જ વાત કરી.

એમણે કહ્યું કે "હું એમની સાથે સહમત નથી. અમે જે ભૂલ 1965માં કરી તે જ ભૂલ કારગિલ વખતે કરી."

"અમારે ત્યાં સંસ્થાકીય નિર્ણય પદ્ધતિ નથી.  કાશ્મીર ભયજનક સ્થિતિનો ભોગ બન્યું અને અમેરિકા સાથે ભારતનો સંબંધ બંધાયો."

કારગિલના યુદ્ધ માટે જવાબદાર લોકો પર પગલાં લેવાયાં કે નહીં તે અંગે વાત કરતા તેમણે કહ્યું,  "પાકિસ્તાનમાં જેઓ સરકારમાં હોય તેમની ક્યારેય જવાબદારી નથી હોતી. જવાબદારી માત્ર અનાથોની હોય છે, લાચારની હોય છે."

અટલ બિહારી વાજપેયીની મુલાકાતથી પાકિસ્તાનની સૈન્ય નારાજ હતું કે કેમ એ અંગે પણ તેમણે વાત કરી.

મુશાહિદ હુસૈન સાથેની વાતચીત જુઓ આ ખાસ ઇન્ટરવ્યૂમાં.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


પાકિસ્તાન, અફઘાનિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશમાં ધાર્મિક સતામણીનો ભોગ બનેલા, ઇસ્લામધર્મીઓ સિવાયના, અન્ય ધર્મના લોકોને ભારતનું ઝડપથી નાગરિકત્વ આપવાની જોગવાઈ સિટીઝનશિપ ઍમેન્ડમૅન્ટ ઍક્ટ (સીએએ)માં કરવામાં આવી છે.

સીએએ અને ગેરકાયદે વસાહતીઓને ઓળખી કાઢવાના હેતુસરની નેશનલ રજિસ્ટર ઑફ સિટીઝન્સ (એનઆરસી)ની કાર્યવાહી સામે સમગ્ર દેશમાં વિરોધ થઈ રહ્યો છે.

તેની ટીકા કરતા લોકો કહી રહ્યા છે કે નાગરિકત્વ માટે ધર્મને આધાર ગણવાનો માપદંડ ભારતના ધર્મનિરપેક્ષતાના પાયાના સિદ્ધાંત પર કુઠારાઘાત સમાન છે.

સીએએ તથા એનઆરસીના વિરોધકર્તાઓ સામે સરકારે પોલીસ કાર્યવાહી કરાવી છે, વિરોધકર્તાઓને બદનામ કરવા પ્રચારઝુંબેશ શરૂ કરી છે, ઇન્ટરનેટ બંધ કરી દીધું છે.

વિરોધકર્તાઓને ઓળખી કાઢવા માટે ફેશિઅલ રેકગ્નિશન ટૅક્નૉલૉજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ પગલાંઓએ એવી ટીકાને બળ આપ્યું છે કે સરકાર ભિન્નમતને સાંખી શકતી નથી.

વધતો વિરોધ

ભારતના પ્રતિસ્પર્ધી અને સૌથી નજીકના પાડોશી પાકિસ્તાને ભારતની ટીકા કરી છે, પણ એમાં કશું આશ્ચર્યજનક નથી.

પરંતુ ભારતની પ્રતિષ્ઠા એકદમ ઊજળી હોય તેવા દેશોમાંથી મળતા ચિંતાના સંકેત ખરેખર ધ્યાનાકર્ષક છે.

પશ્ચિ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

મમાં અમેરિકામાંથી સ્પષ્ટ સંકેત મળ્યા છે. સીએએ ખરડો પસાર થવાનો હતો ત્યારે જ અમેરિકાના આંતરરાષ્ટ્રીય ધાર્મિક સ્વાતંત્ર્ય વિશેના પંચ (યુએસસીઆઈઆરએફ)એ આ કાયદાને "ખોટી દિશામાંનો જોખમી વળાંક ગણાવ્યો હતો."

યુએસસીઆઈઆરએફે ઉમેર્યું હતું, "ભારતીય નાગરિકત્વ માટે ભારત સરકાર એક ધાર્મિક માપદંડ સર્જી રહી છે અને તેને કારણે લાખો મુસલમાનોનું નાગરિકત્વ છીનવાઈ જશે, એવો યુએનસીઆઈઆરએફને ડર છે."

અમેરિકાના વિદેશમંત્રી માઇક પોમ્પિયોનો પ્રતિભાવ વધારે સંયમભર્યો હતો. સીએએને સંસદની મંજૂરી મળી પછી માઇક પોમ્પિયોએ જણાવ્યું હતું કે વૉશિંગ્ટન "લઘુમતીઓ તથા ધાર્મિક અધિકારોનું ચુસ્તીપૂર્વક રક્ષણ કરે છે" અને "ભારતીય લોકશાહીનો આદર કરે છે." જોકે, તેમનો સંદેશો સ્પષ્ટ હતો.

એવી જ રીતે ભારત ખાતેના યુરોપિયન સંઘના રાજદૂત ઉગો અસ્તુતોએ જણાવ્યું હતું કે ભારતીય બંધારણના "ઉચ્ચતમ ધારાધોરણોને" જાળવી રાખવામાં આવશે એવી તેમને આશા છે.

કેટલાક અન્ય દેશોએ તેમની ચિંતા બીજી રીતે વ્યક્ત કરી હતી. ઈશાન ભારતીય રાજ્ય આસામમાં વિરોધ પ્રદર્શને વેગ પકડ્યો કે તરત જ જાપાનના વડા પ્રધાન શિન્ઝો એબેએ તેમની ભારતયાત્રા રદ્દ કરી હતી.

નવી દિલ્હી માટે એ મૂંઝવણભર્યું હતું અને જાપાની દૈનિક મૈનિચી શિમ્બુને નોંધ્યું હતું કે "વડા પ્રધાને તેમની વિદેશની મુલાકાત સલામતીની કથળતી પરિસ્થિતિને કારણે રદ્દ કરી હોય એવું ભાગ્યે જ બન્યું છે."

દક્ષિણ એશિયામાં બાંગ્લાદેશના વિદેશમંત્રી એ. કે. અબ્દુલ મોમેન અને ગૃહમંત્રી અસદુઝમાન ખાને પણ તેમની ભારત મુલાકાત રદ્દ કરી હતી.

બાંગ્લાદેશના બંગાળીભાષી દૈનિક માઇમેનસિંઘ લાઇવના અહેવાલ મુજબ, મોમેને જણાવ્યું હતું કે ભારત સરકારનાં પગલાંથી "એક સહિષ્ણુ અને બિનસાંપ્રદાયિક દેશ તરીકેની ભારતની ઐતિહાસિક પ્રતિષ્ઠા જોખમાઈ શકે છે."

પૂર્વ તરફ નજર કરીએ તો મલેશિયાના વડા પ્રધાન મહાતીર મોહમ્મદને કુઆલા લમ્પુરસ્થિત ધ સ્ટાર અખબારે એવું કહેતા ટાંક્યા હતા કે "પોતાને બિનસાંપ્રદાયિક દેશ ગણાવતું ભારત હવે કેટલાક મુસ્લિમોને નાગરિકત્વથી વંચિત રાખવાનાં પગલાં લઈ રહ્યું એ જાણીને મને દુઃખ થાય છે."

મીડિયાની સ્પષ્ટ વાત

વિશ્વના દેશોનો સત્તાવાર પ્રતિભાવ ટીકાત્મક હતો ત્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયાનો પ્રતિભાવ અત્યંત આકરો હતો.

ધ ન્યૂયૉર્ક ટાઇમ્સ અખબારે "મોદી તેમની કટ્ટરતા વધારે સ્પષ્ટ કરે છે" એવા શીર્ષક હેઠળ તંત્રીલેખ પ્રકાશિત કર્યો હતો.

એ તંત્રીલેખમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું : "ભારતના 20 કરોડ...


પાકિસ્તાનના જળ સંસાધન મંત્રાલયના સચિવ ખ્વાજા શુમૈલે પાકિસ્તાનના અખબાર ડૉનને કહ્યું કે જો ભારત તેમની પૂર્વની નદીઓનાં પાણીનો ઉપયોગ પોતાના લોકો માટે કરે તો એમાં અમને કોઈ વાંધો નથી, કારણકે સિંધુ જળ સમજૂતી આવું કરવાની પરવાનગી આપે છે.

તેમણે કહ્યું કે સિંધુ જળ સંધિ સંદર્ભે કહ્યું કે તેઓ ભારતના કેન્દ્રીય મંત્રી નીતિન ગડકરીના નિવેદનને ચિંતાજનક ગણતા નથી.

પાકિસ્તાન તરફથી આ નિવેદન પાકિસ્તાન વહી જતું નદીઓનું પાણી રોકવાની જાહેરાત કરાયા બાદ આપવામાં આવ્યું છે.

જોકે, કેન્દ્રીય મંત્રી નીતિન ગડકરીના કાર્યલાયે બીબીસીને જણાવ્યું કે આ લાંબા ગાળાની યોજના છે અને તેને સિંધુ નદી સંધિ સાથે કોઈ લેવાદેવા નથી.

પણ કેટલાક મીડિયા અહેવાલોમાં કહેવાય છે કે ભારતે પુલવામા હુમલા બાદ પાકિસ્તાન જતી ત્રણ નદીઓનું પાણી રોકવાનો નિર્ણય કર્યો છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

સિંધુ જળ સમજૂતી યથાવત રહેશે

પણ ગડકરીના કાર્યાલયે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ નિર્ણયને પુલવામા ઘટના સાથે કોઈ સંબંધ નથી. તેમણે એવું પણ જણાવ્યું કે સિંધુ જળ સંધિ એમની એમ રહેશે.

ગડકરીના કાર્યાલયે ગુરુવારે જણાવ્યું હતું, "રાવી, સતલુજ અને બિયાસ નદીઓનું પાણી ડૅમ બનાવીને ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રોકવામાં આવશે. શઆહપુર-કાંડી ડૅમ બનાવવાનું કામ પુલવામા હુમલા પહેલાંથી જ ચાલી રહ્યું છે. હવે કૅબિનેટ અન્ય બે ડૅમ બનાવવા અંગે નિર્ણય લેશે."

ખ્વાજાએ કહ્યું કે રાવી પર શાહપુર-કાંડી બંધ બનાવવા ઇચ્છે છે, જો 1995થી ખોરંભે ચડ્યો છે. હવે ભારત આ બંધ બનાવવા માગે છે કારણકે એનાથી પાકિસ્તાન વહી જતા પાણીનો ઉપયોગ કરી શકાશે. જો તેઓ આ પાણીને રોકીને અને ત્યાં બંધ બનાવીને કે કોઈ અન્ય રીતે તેનો ઉપયોગ કરવા માગતા હોય તો કરે. આનાથી અમને કોઈ ચિંતા નથી, કેમકે સિંધુ જળ સમજૂતીમાં આ અંગે સ્વીકૃતિ છે.

જોકે ખ્વાજે શુમૈલે એવું પણ કહ્યું કે જો ભારત પશ્ચિમની નદીઓ (સિંધુ, જેલમ અને ચેનાબ)ના પાણીને રોકવાનો પ્રયાસ કરશે તો ચોક્કસ પાકિસ્તાન આ અંગે વાંધો નોંધાવશે, કારણકે આ નદીઓનું પાણી અમારો અધિકાર છે.

પાકિસ્તાનના સિંધુ જળ કમિશ્નર સૈયદ મેહર અલી શાહ પ્રમાણે આ સમજૂતીએ 1960માં જ પૂર્વની નદીઓનો ઉપયોગ કરવાનો હક ભારતને આપ્યો હતો, હવે એ તેમના પર છે કે તેઓ ઉપયોગ કરવા માગે છે કે નહીં.

પુલવામા હુમલા પહેલા ભારત આવ્યા હતા પાક.ના તજજ્ઞો

સમાચાર એજનસી પીટીઆઈ પ્રમાણે પાકિસ્તાની તજજ્ઞોનું શિષ્ટ મંડળે 28 જાન્યુઆરીથી 1 ફેબ્રુઆરી દરમિયાન ચેનાબ નદી પરના અનેક હાઈડ્રેપાવર પ્રોજેક્ટ્સની મુલાકાત લીધી હતી.

જેમાં પકલ દુલ વિદ્યુત પરિયોજના(1 હજાર મેગાવૉટ), લોઅર કલનાઈ જળ-વિદ્યુત પરિયોજના (48 મેગાવૉટ), રાતલે જળ-વિદ્યુત પરિયોજના (850 મેગાવૉટ) અને બગલિહાર જળ વિદ્યુત પરિયોજના (950 મેગાવૉટ) સામેલ છે.

આ સિવાય ભારતે પુલવામા હુમલાના થોડા દિવસ અગાઉ સિંધુ જળ સંધિ અંતર્ગત પોતાના ત્રણ મત રન-ઑફ-દ-રિવર હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટને પાકિસ્તાન સાથે શૅર કર્યા હતા.

પુલવામામાં ઉગ્રવાદી હુમલા પછી ભારતમાં સિંધુ જળ સંધિ અંતર્ગત પાકિસ્તાનને અપાતાં પાણી પર પ્રતિબંધ લગાવવાની માગ જોરશોરથી ચાલી કરાઈ રહી છે.

ભારતે પાકિસ્તાન પાસેથી મોસ્ટ ફૅવર્ડ નેશનનો દરજ્જો પરત લઈને આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયથી પાકિસ્તાનને અલગ પાડીને દબાણ ઊભું કરવાનું કામ શરૂ કરી દીધું છે.

2016માં ઉરીના ઉગ્રવાદી હુમલા બાદ પણ ભારતમાં સિંધુ જળ સંધિ તોડાતાં પાકિસ્તાન જતું પાણી રોકી દેવાની માગ કરી હતી.

શું છે સિંધુ જળ સંધિ?

1960માં ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે થયેલી સિંધુ જળ સંધિ અંતર્ગત સિંધુ, જેલમ અને ચેનાબનું પાણી પાકિસ્તાનને આપવામાં આવ્યું અને રાવી, બિયાસ અને સતલુજનું પાણી ભારતને આપવામાં આવ્યું.

એમાં એવું પણ લખવામાં આવ્યું હતું કે ભારત પોતાની...


પાકિસ્તાનના થાર રણ નજીકના મઠ્ઠી શહેરની વચ્ચોવચ આવેલી આ દરગાહમાં રમઝાન મહિનામાં રોજા પાળતા લોકો માટે ઇફતારની વ્યવસ્થા કરવામાં આવે છે.

દરગાહની અંદર જ રસોડું છે, જ્યાં હિંદુ માલહી બિરાદરીના યુવાનો જાતે ચણા તથા બટાટા સાથેની વેજ બિરયાની બનાવે છે.

મોહનલાલ માલહી આખો રમઝાન મહિનો રોજા રાખે છે, જ્યારે તેમના પરિવારજનો હઝરત અલીની શહાદતના દિવસે (એટલે કે 21મા રોજાના દિવસે) અને 27મા દિવસે રોજા રાખે છે.

માલહી બિરાદરીના લોકો મઠ્ઠી શહેરમાં ભૂતકાળમાં કૂવામાંથી મશકમાં પાણી ભરીને લોકોને પહોંચાડતા હતા.

એ પછી શહેરનો વિકાસ થયો એટલે કૂવો શહેરની વચ્ચે આવી ગયો હતો. તેમની પ્રોપર્ટીની કિંમત વધી ગઈ હતી અને ધીમે-ઘીમે તેઓ વેપારી બની ગયા હતા.

બીજી બાજુ,  મુસ્લિમો પણ હિંદુઓની ભાવનાઓને ધ્યાને લઈને ગાયની કુરબાની નથી આપતા.

આપને આ પણ વાંચવું ગમશે

મજામાં છે માલહી બિરાદરી

મઠ્ઠીના આ દરગાહ પર 30-35 વર્ષ પહેલાં એક વૃક્ષ હતું અને એક કબર પણ હતી.

ત્યાં જે શ્રદ્ધાળુ આવતા હતા તેમની માનતા પૂરી થતી હતી અને એવા લોકો બહુ દાન આપીને ચાલ્યા જતા હતા.

મોહનલાલ કહે છે, "એ દિવસોમાં અમારી બિરાદરી પાસે કંઈ ન હતું. પાંચ પૈસાનું ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

દાન પણ કરતા હતા.

"હવે તો બિરાદરી ખુશહાલ છે એટલે અમે દાનમાં કોઈ કસર રાખતા નથી.

"કોઈ ચોખાની દેગનું દાન કરે છે, કોઈ પાણીનું ટેન્કર મોકલી આપે છે તો કોઈ બરફની વ્યવસ્થા કરી આપે છે."

પ્રતીકાત્મક

બાળકો સાંજથી મઝારની આસપાસ એકઠાં થવાં લાગે છે અને ડર્યા વિના રાતના નવ વાગ્યા સુધી અહીં રહે છે.

મોહનલાલના જણાવ્યા અનુસાર, કાસિમ શાહને બાળકો બહુ પસંદ હતાં અને એ પરંપરાને અહીં આજ સુધી યથાવત રાખવામાં આવી છે.

પરંપરાગત સાડી અને ચણિયા-ચોળી પહેરતી મહિલાઓ પણ મઝાર પાસે આવે છે તથા ઇફતારના સમય સુધી હાજર રહે છે.

થારના હિન્દુઓ તથા મુસલમાનો ઈદની ખુશી અને મોહર્રમનો માતમ સાથે મળીને મનાવે છે. એવી જ રીતે હોળી અને દિવાળીની ઊજવણી કરે છે.

મોહનલાલના જણાવ્યા મુજબ, ધર્મના નામે અહીં કોઈ ભેદભાવ નથી.

મોહનલાલ કહે છે, "માતા-પિતાએ મહત્વની શિખામણ આપી હતી, જે પ્રેમનો સંદેશો હતી. આ તારા મામા છે કે તારા કાકા છે એવું કહ્યું હતું.

"આ હિંદુ છે કે મુસલમાન કે સિખ કે ખ્રિસ્તી છે એવું કહ્યું ન હતું.

"અમે બધા આજે પણ અહીં ભાઈઓની જેમ રહીએ છીએ."

શહેરમાં 80 ટકા વસ્તી હિંદુઓની છે.

દરગાહમાં લંગર

દરગાહનું દૈનિક કામકાજ સંભાળતા ધારુમલ માલહી

સ્થાનિક લોકોની મદદ વડે દરગાહમાં લંગર એટલે કે તમામ લોકોને મફત જમાડવામાં આવે છે. રમઝાનમાં મુસલમાનો અને હિંદુઓ તેમના ઘરેથી અહીં ફળો તથા બીજી સામગ્રી મોકલી આપે છે.

દરગાહનું દૈનિક કામકાજ સંભાળતા ધારુમલ માલહી લોકોને જમાડે છે, ઇફતાર કરાવે છે.

ધારુમલ માલહી કહે છે, "અહીં હિંદુ-મુસ્લિમનું કોઈ ચક્કર નથી. અહીં મુસ્લિમ પણ ભાઈ છે અને હિંદુ પણ ભાઈ છે. અહીં એક જ નામ છે.

"અમારા મુર્શીદ કાસિમ શાહ ખાન મુસલમાન છે. અમને તેમનામાં શ્રદ્ધા છે ત્યારે તેમના ધર્મના લોકોમાં ભરોસો કેમ ન હોય?"

મહારાષ્ટ્ર : 'સહુને માટે ઇસ્લામ' કાર્યક્રમ ચલાવી ભાઈચારો વિકસાવવા કામ કરતું જૂથ

મઠ્ઠી શહેરમાં લગભગ એકાદ ડઝન મુસલમાન બુઝુર્ગોની દરગાહ છે અને એ બધા સારસંભાળ હિંદુઓ રાખે છે.

મુસલમાનો બકરી ઈદના દિવસે હિંદુઓની ધાર્મિક લાગણીનો ખ્યાલ રાખીને ગાયની કુરબાની આપતા નથી.

કેટલાક કટ્ટરપંથી લોકોએ ગાયની કુરબાનીના પ્રયાસ કર્યા હતા, પણ સ્થાનિક મુસલમાનોએ તેને નિષ્ફળ બનાવ્યા હતા.

શહેરમાં આજે પણ ગૌમાંસ વેચવામાં આવતું નથી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


પાકિસ્તાનના પંજાબ પ્રાંતમાં મજબૂત પકડ ધરાવતા તહરીકે લબ્બૈક સંગઠને શુક્રવારે સવારે પોતાનું આંદોલન વેગવંતું બનાવ્યું હતું.

શુક્રવારે સવારે થયેલી ટ્રાફિક સમીક્ષામાં લાહોર, ઇસ્લામાબાદના તમામ મુખ્ય ધોરી માર્ગો બંધ કરાયા હોવાનું જાણવા મળ્યું હતું.

શુક્રવારે સવારે લાહોર ટ્રાફિકની સ્થિતિ

તહરીકે લબ્બૈકના જણાવ્યા મુજબ, જ્યાં સુધી પાકિસ્તાનની સુપ્રીમ કોર્ટ આસિયા બીબીના કેસમાં પોતાનો ચુકાદો બદલશે નહીં ત્યાં સુધી તેમનું આંદોલન ચાલુ રહેશે.

પાકિસ્તાનની સુપ્રીમ કોર્ટે બુધવારે તૌહીન-એ-રિસાલત એટલ કે ઈશ્વરનિંદાના એક બનાવમાં ખ્રિસ્તી મહિલા આસિયા બીબીને નિર્દોષ છોડ્યાં હતાં.

આસિયા બીબી

કોર્ટના ચુકાદાની વિરુદ્ધમાં બંધનું એલાન કરતા તહરીકે લબ્બૈક સંગઠનના ખાદિમ હુસેન રિઝવીએ જણાવ્યું:

"આસિયાએ પબ્લિક સામે પોતાનો ગુનો કબૂલ કર્યો હતો."

"તેમ છતાં નવ વર્ષ બાદ કોર્ટે તેમને નિર્દોષ ઠેરવ્યાં છે. આનો અર્થ એવો છે કે ન્યાયીક વ્યવસ્થામાં ચૂક છે. આ ચૂકાદા પર  સવાલ ઊભા થવા સ્વાભાવિક છે."

ખાદિમ હુસૈન રિઝવી કોણ છે?

રિઝવી

ખાદિમ હુસૈન રિઝવી ખુદને ધાર્મિક આંદોલનકારી તરીકે ઓળખાવે છે. તેઓ થોડા વર્ષો પહેલાં જ જાણીતા થયા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

.

પાકિસ્તાની સુપ્રીમ કોર્ટે આ વર્ષે માર્ચમાં ગુપ્તચર સંસ્થા આઈએસઆઈને ઠપકો આપતા કહ્યું કે ખાદિમ હુસેન રિઝવીને પૈસા ક્યાંથી મળે છે? તેમનો વ્યવસાય શું છે? સંસ્થાને નાણાકીય મદદ કોણ કરે છે? શા માટે તેની જાણકારી નથી.

ખાદિમ હુસેનની ખ્યાતિમાં વધારો વર્ષ 2017માં થયો હતો. તેમણે ઈશ્વરનિંદાના કાયદાની વિરુદ્ધ લાંબી લડાઈ લડીને સફળતા મેળવી હતી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

અગાઉ વર્ષ 2011માં ચોથી જાન્યુઆરીના રોજ મૃત્યુ પામેલા પંજાબના રાજ્યપાલ સલમાન તાસીરના હત્યારા મુમતાજ કાદરીની મોતની સજાના કેસમાં પણ રિઝવી ખૂબ જ સક્રિય હતા.

રિઝવીએ સલમાન તાસીરના ખૂનને યોગ્ય ઠેરવ્યું હતું તેમણે કહ્યું, 'સલમાને ઈશ્વરનિંદાના કાયદાને 'કાળો કાયદો' ગણાવ્યો હતો. જે અયોગ્ય નિવેદન હતું."

રિઝવીના આ નિવેદન બાદ પાકિસ્તાન વક્ફ બોર્ડે તેમને નોકરીમાંથી બરતરફ કર્યા હતા.

જોકે, આ બનાવ બાદ રિઝવીએ પોતાના કથિત ધાર્મિક આંદોલનને રાજકારણના રંગે રંગવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. હજુ સુધી રિઝવીની છબી એક સામાન્ય વ્યક્તિ તરીકેની જ છે.

બરેલવી રાજનીતિનો નવો ચહેરો

પાકિસ્તાનમાં લોકો તેમને ઈશ્વરનિંદા કાયદાના હિમાયતી તરીકે જુવે છે.

જોકે, વ્હિલ-ચૅર પર જીવતા રિઝવી ખુદને બરેલવી વિચારક ગણાવે છે. રિઝવી પાકિસ્તાનમાં બરેલવી રાજનીતિનો નવો ચહેરો છે.

વર્ષ 2017માં ખાદિમ હુસેન રિઝવીએ તહરીકે લબ્બૈકની કાયદેસર સ્થાપના કરી હતી. વર્ષ 2017માં જ તેમણે લાહોરની એક બેઠક પરથી પેટા ચૂંટણી પણ લડી હતી.

રાજનીતિના વિશ્લેષકોના મતે મુમતાજ કાદરીને ફાંસી બાદ બરેલવી રાજનીતિની વિચારધારા ઘરાવતા લોકો રાજકારણમાં વધુ સક્રિય બન્યા હતા.

વર્ષ 2012 બાદ પાકિસ્તાનમાં ઇસ્લામના વિવિધ પંથો વિશેષ રીતે દેવબંદી, બરેલવી, મુસલમાનો વચ્ચે આંતરિક અથડામણોની ઘટના તીવ્રતાથી વધી છે.

સેનાનું સમર્થન ?

પાકિસ્તાનના પૂર્વ પ્રધાનમંત્રી શાહિદ ખાકાન અબ્બાસીના શાસનમાં ફૈઝાબાદમાં થયેલા ઘરણાની સફળતા વિશે એવી માન્યતાઓ હતી કે આ પ્રદર્શનો દરમિયાન રિઝવીના દેખાવોને સેનાનું પીઠબળ હતું.

જોકે, સેનાએ કાયમ આ વાતથી ઇનકાર કર્યો.

હવે જ્યારે સુપ્રીમ કોર્ટે આસિયા બીબીની મુક્તિનો આદેશ આપ્યો, ત્યાર બાદ પાકિસ્તાનમાં થઈ રહેલા દેખાવો પાછળ કોણ છે? તહરીકે લબ્બૈકને કોનું પીઠબળ હાસલ છે?  એક વાર ફરીથી આ સવાલ ઉભા થયા છે.

એવી વાયકાઓ છે કે રિઝવી અને તેમના સંગઠન તહરીકે લબ્બૈકના અન્ય વરિષ્ઠ નેતાઓ પાકિસ્તાની સેના અને સુપ્રીમ કોર્ટે વિરુદ્ધ જે ભાષાનો પ્રયોગ કરી...


પાકિસ્તાનના પંજાબ રાજ્યના મુખ્ય પ્રધાન ઉસ્માન બુઝદરે રાજીનામાની વાતને અનુમોદન આપ્યું છે.

પંજાબની સરકારે ખુદને આ વિવાદથી અલગ કરી લીધી છે અને તેને 'ચૌહાણનું વ્યક્તિગત નિવેદન' જણાવી તેને કમનસીબ ઠેરવ્યું હતું.

'ગાયનું મૂત્ર પીનારાઓ'

તા. 24મી ફેબ્રુઆરીએ લાહૌરમાં એક કાર્યક્રમ દરમિયાન ચૌહાણે કહ્યું હતું કે ભારતમાં ગાયનું મૂત્ર પીનાર હિંદુઓ પાકિસ્તાનને ટક્કર આપી નહીં શકે.

પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાનની પાર્ટી તહેરિક-એ-ઇન્સાફના સત્તાવાર એકાઉન્ટ ઉપર મૂકવામાં આવેલા ટ્વીટમાંથી મળતા અંદાજ મુજબ તેમને પદ પરથી હટાવવામાં આવ્યા હતા.

પંજાબના મુખ્ય પ્રધાને નિવેદન બહાર પાડીને કહ્યું હતું કે હિંદુઓ સાથેના ભેદભાવ કરતા નિવેદન, ચેષ્ટા કે કાર્યવાહીને ચલાવી લેવામાં નહીં આવે.

PTIના નેતાઓએ પણ આ નિવેદનની ટીકા કરી હતી.

રાજકીય બાબતોમાં ઇમરાન ખાનના સલાહકાર નઈમુલ હકે કહ્યું હતું કે પીટીઆઈ આ પ્રકારનો બકવાસ સહન નહીં કરે. ચાહે સરકારનો કોઈ વરિષ્ઠ સભ્ય જ કેમ ન હોય.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

સોશિયલ પર ટ્રૅન્ડ

તેમનું આ નિવેદન સોશિયલ મીડિયા ઉપર વાઇરલ થયું હતું, જે બાદ તેમના નિવેદનની ભારે ટીકા થઈ હતી.

પાક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

િસ્તાનમાં #SackFayazChohan અને #Hindus ટ્રૅન્ડ થવા લાગ્યા હતા.

વિપક્ષ મુસ્લિમ લીગના નેતા ખ્વાજા આશિફે ચૌહાણને 'જાહિલ' કહ્યા હતા.

પાકિસ્તાનના ટીવી અભિનેત્રી માહિરા ખાને માગ કરી હતી કે ચૌહાણની સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવે.

આ સિવાય પણ કેટલાક બુદ્ધિજીવીઓએ ચૌહાણના નિવેદન સામે વાંધો નોંધાવ્યો હતો.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


પાકિસ્તાનના પોલીસ અધિકારી રાવ અનવાર

રાવ અનવાર આ વર્ષની 17 જાન્યુઆરી સુધી કરાચીના મલિર વિસ્તારમાં સીનિઅર સુપરિન્ટેન્ડન્ટ (એસએસપી) તરીકે કાર્યરત હતા.

રાવ અનવારની સરખામણીએ મહારાષ્ટ્રના 'એન્કાઉન્ટર સ્પેશ્યલિસ્ટ' પોલીસ અધિકારી દયા નાયકનું કદ બહુ નાનું ગણાય.

રાવ અનવારે પોલીસ અધિકારી તરીકેની તેમની કારકિર્દીમાં કેટલા લોકોનાં ઢીમ ઢાળી દીધાં છે તેનો સાચો અંદાજ મેળવવાનું મુશ્કેલ છે.

પાકિસ્તાનની સુપ્રીમ કોર્ટમાં દાખલ કરવામાં આવેલા દસ્તાવેજો અનુસાર, જુલાઈ-2011થી જાન્યુઆરી-2018 સુધીના સાડા છ વર્ષમાં રાવ અનવારની દેખરેખ હેઠળનાં 192 એન્કાઉન્ટરમાં 444 લોકોનાં મોત થયાં હતાં.

અમુક સમયગાળો એવો રહ્યો હતો કે જેમાં કિલ-ટુ-અરેસ્ટ રેશિયો એટલે કે ધરપકડ અને મૃત્યુની ત્રિરાશી 80/20ની રહી હતી.

તેનો અર્થ એવો થયો કે 100માંથી 80 લોકોને ઠાર કરવામાં આવ્યા હતા અને માત્ર 20 લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.

પાકિસ્તાનના દૈનિક 'ડોન'ના અહેવાલ અનુસાર, તમે રાવ અનવારને ગમે તે એંગલથી નિહાળો, તેઓ કસાઈ જેવા જ લાગશે.

બધા લોકો માટે ખલનાયક નથી

જોકે, બધા લોકો રાવ અનવારને ખલનાયક માનતા હોય એવું નથી. પાકિસ્તાનના ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

આસિફ ઝરદારીએ એક ટીવી ચેનલ પર રાવ અનવારને 'બ્રેવ બૉય' કહ્યા હતા.

એ પછી ધમાલ થઈ એટલે આસિફ ઝરદારીએ ફેરવી તોળ્યું હતું, પણ આ ઘટનાને પગલે એ ખબર પડી ગઈ હતી કે રાવ અનવારના પ્રશંસકો અને શુભચિંતકો ક્યાં-ક્યાં બેઠેલા છે.

પાકિસ્તાનના પત્રકારો જણાવે છે કે રાવ અનવાર માત્ર આસિફ ઝરદારીની જ નહીં, નવાઝ શરીફ અને પાકિસ્તાન પીપલ્સ પાર્ટીના અનેક મોટા નેતાઓની નજીક રહ્યા છે.

પાકિસ્તાનના મોટા નેતાઓ અને લશ્કરી જનરલોના તમામ 'ગંદા' કામ રાવ અનવાર રાજીખુશીથી કરી આપે છે.

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે:

એ જ કારણ છે કે ઢગલાબંધ લોકોને 'ફેક એન્કાઉન્ટર'માં ખતમ કર્યા છતાં રાવ અનવારને ક્યારેય કોઈ તકલીફ થઈ નથી.

હા, એકાદ-બે તપાસનો સામનો તેમણે જરૂર કરવો પડ્યો હતો, પણ દરેક વખતે તેમને 'નિર્દોષ' જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા.

રસપ્રદ વાત એ પણ છે કે રાવ અનવારની દેખરેખમાં માર્યા ગયેલા આટલા બધા 'ખતરનાક ગુનેગારો અને ખૂનખાર આતંકવાદી'ઓએ પોલીસને ક્યારેય કોઈ નુકસાન કર્યું નથી.

'ડોન'ના અહેવાલ અનુસાર, રાવ અનવારની દેખરેખ હેઠળની સંખ્યાબંધ અથડામણોમાં કોઈ પોલીસવાળાનું મોત તો દૂરની વાત છે, એકેય ઘાયલ પણ થયો નથી.

આ હકીકત દર્શાવે છે કે બનાવટી અથડામણનું નાટક કરવાની જરૂર રાવ અનવારને ક્યારેય પડી નથી, કારણ કે કોઈ સવાલ પૂછવામાં નહીં આવે તેવી તેમને કદાચ ખાતરી હતી.

જોકે, નકીબુલ્લા મહસૂદ નામના એક દેખાવડા પઠાણના એન્કાઉન્ટર બાદ વાત વણસી હતી.

'કાયરની માફક કેમ ફરાર હતા અનવાર?'

નકીબુલ્લા મક્સૂદ

વઝીરિસ્તાનથી કરાચી આવેલા 27 વર્ષના મહસૂદ ફિલ્મી હીરો જેવા દેખાતા હતા, એક દુકાન ચલાવતા હતા અને મોડેલ બનવાનાં સપનાં સેવતા હતા.

તેમને તહરિક-એ-તાલિબાન પાકિસ્તાનના 'આતંકવાદી' ગણાવીને ઠાર કરવામાં આવ્યા હતા, પણ પાકિસ્તાની તાલિબાને સ્પષ્ટ જણાવ્યું હતું કે તેમને મહસૂદ સાથે કોઈ સંબંધ ન હતો.

એ પછી રાવ અનવાર ત્રણ મહિના સુધી ફરાર રહ્યા હતા અને સુપ્રીમ કોર્ટમાં પણ નાટકીય ઢબે હાજર થયા હતા.

પાકિસ્તાનના ચીફ જસ્ટિસની કાર જ જ્યાં સુધી જઈ શકે ત્યાં સુધી એક કારમાં બેસીને રાવ અનવાર સુપ્રીમ કોર્ટમાં પહોંચ્યા હતા.

સુપ્રીમ કોર્ટે તેમને કસ્ટડીમાં મોકલી આપ્યા છે અને તેમને બુલેટપ્રૂફ વાહનમાં ઇસ્લામાબાદથી જડબેસલાક સલામતી વચ્ચે કરાચી લઈ જવામાં આવ્યા હતા.

પાકિસ્તાની મીડિયાના અહેવાલો મુજબ, સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયમૂર્તિએ રાવ અનવારને સવાલ કર્યો હતો, "લોકો તમને બહાદૂર માણસ ગણાવે છે, છતાં તમે કાયરોની માફક ફરાર કેમ થઈ ગયા...


પાકિસ્તાનના ભૂતપૂર્વ વડાપ્રધાન નવાઝ શરીફ

બન્ને દેશોમાંનું સોશિયલ મીડિયા પણ પાગલ થઈ ગયું હતું અને એકથી બીજી ડાળ પર છલાંગ મારતો વાંદરો બની ગયું હતું.

નવાઝ શરીફે એ ઇન્ટર્વ્યૂમાં ઘણી વાતો કરી હતી. એ પૈકીની એક મુંબઈ પરના હુમલા સંબંધી હતી.

નવાઝ શરીફે કહ્યું હતું, "આપણે ત્યાં હથિયારધારી જૂથો અસ્તિત્વમાં છે. તમે તેમને બિનસત્તાવાર જૂથો કહી શકો છો. એ જૂથો સરહદ પાર કરીને મુંબઈ જાય અને દોઢસો લોકોની હત્યા કરીને આવે તેની છૂટ આપવી જોઈએ? મને સમજાવો."

"તમે કહો કે આતંકવાદીઓ સામેના અદાલતી ખટલાઓ આગળ કેમ નથી વધતા? આવું ન થવું જોઈએ. એવા પ્રયાસ અમે કરતા હતા. આપણે દુનિયાથી અલગ પડી ગયા છીએ. આપણી વાત કોઈ સાંભળતું નથી."

આમાં નવાઝ શરીફે એવું શું કહ્યું હતું કે મુંબઈ પરના હુમલામાં પાકિસ્તાનનો હાથ છે અને નવાઝ શરીફે ભાંડો ફોડી નાખ્યો છે એમ ભારતીય મીડિયા જોરશોરથી જણાવી રહ્યું છે?

પાકિસ્તાની મીડિયા અને સોશિયલ મીડિયા ગળું ફાડીને તેમને ગદ્દાર, દેશદ્રોહી, ટકલું વગેરે વગેરે શા માટે કહી રહ્યું છે?

ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રીય સલામતી સલાહકારે શું કહેલું?

પાકિસ્તાનના ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ પરવેઝ મુશર્રફ

પાકિસ્તાનના તત્કાલીન રા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ષ્ટ્રપતિ પરવેઝ મુશર્રફના રાષ્ટ્રીય સલામતી સલાહકાર જનરલ મહમૂદઅલી દુર્રાનીએ પણ મુંબઈ હુમલા પછી તરત જ આ વાત કરી હતી.

જનરલ દુર્રાનીએ જણાવ્યું હતું કે મુંબઈ પર હુમલો કરનારા બિનસત્તાવાર જૂથોના લોકોએ ભારતીય સીમા પાર કરી હતી.

આ મુદ્દે પરવેઝ મુશર્રફે જનરલ દુર્રાનીને બરતરફ કર્યા હતા અને તેના આઠ વર્ષ પછી એક પાકિસ્તાની ચેનલને આપેલા ઇન્ટર્વ્યૂમાં ખુદ પરવેઝ મુશર્રફે જણાવ્યું હતું કે તાલિબાન હોય કે અયમન અલ-જવાહિરીનું લશ્કરે તૈયબા, એક જમાનામાં એ બધા આપણા હીરો હતા. હવે જમાનો બદલાઈ ગયો છે.

ચૂંટણીની સીઝન

મુંબઈની તાજ હોટેલમાં ઉગ્રવાદીઓએ અનેક લોકોને બંધક બનાવ્યા હતા

હવે નવાઝ શરીફે એ જ જૂની વાતોનો પુનરોચ્ચાર કરીને એવો ક્યો નવો બોમ્બ ફોડ્યો છે કે દિલ્હીથી ઇસ્લામાબાદ સુધી હાહાકાર ફેલાયો છે, જાણે કે આ ઘટસ્ફોટ પહેલીવાર થયો હોય.

હું તો એટલું જ સમજું છું કે પાકિસ્તાનમાં ચૂંટણી યોજાવાની છે અને ભારતમાં પણ ચૂંટણીની ગરમાગરમી શરૂ થવાની છે.

આ એ સીઝન હોય છે, જ્યારે મીડિયા તૂટેલાં વાસણો, લંગડી ખુરશી, ચિરાયેલા વાંસ, ફાટેલી શેરવાની, ફૂગવાળાં શાકભાજી અને સડેલાં ફળો મફતના ભાવે ખરીદીને સમાચાર તથા ઘટસ્ફોટના નામે જનતા અને નેતાઓને નવા સમાચાર સ્વરૂપે વેચતું હોય છે.

આવા સમાચારને સહારે કમસેકમ બે-ચાર દિવસ સુધી જુગાડ ચાલી જ જાય છે. એ પછી ખુદા કોઈ નવું તિકડમ કરાવશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન

એક ટીવી શો દરમિયાન મહમૂદ કુરેશીએ કહ્યું હતું, "હું એકવાર ફરી વિનમ્રતાપૂર્વક ઓઆઈસીના વિદેશમંત્રીઓની કાઉન્સિલની બેઠક બોલાવવાની વિનંતિ કરું છું. જો તમે તેને યોજતા નથી તો હું વડા પ્રધાન ઈમરાન ખાનને એવા ઇસ્લામિક દેશોની બેઠક બોલાવવાનું કહેવા માટે વિવશ થઈ જઈશ, જે કાશ્મીરના મુદ્દે અમારી સાથે છે અને ઉત્પીડનનો ભોગ બની રહેલા કાશ્મીરીઓનું સમર્થન કરે છે."

નોંધનીય છે કે સાઉદી અરેબિયાએ કાશ્મીરમાંથી ધારા 370 હઠાવવાને ભારતનો આંતરિક મામલો ગણાવ્યો છે.

જોકે, જૂન મહિનામાં ઓ.આઈ.સીના કૉન્ટેક્ટ ગ્રૂપના વિદેશમંત્રીઓની કટોકટી સમયની બેઠકમાં 5 ઑગસ્ટ 2019 પછી ભારતના વહીવટ હેઠળના જમ્મુ-કાશ્મીરમાં માનવઅધિકારની સ્થિતિ પર ચિંતા વ્યક્ત કરાઈ હતી.

બેઠકમાં એમ પણ કહેવાયું હતું કે ભારત સરકાર તરફથી 5 ઑગસ્ટ 2019ના દિવસે જમ્મુ-કાશ્મીર મામલે જે નિર્ણય કરવામાં આવ્યો અને નવા ડૉમિસાઇલ નિયમ લાગુ કરાયા તે સંયુક્ત રાષ્ટ્રની સુરક્ષાપરિષદના પ્રસ્તાવ અને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદો (જેમાં ચોથું જીનીવા કન્વૅન્શન પણ શામેલ છે) તેનું ઉલ્લંઘન છે. સાથે જ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષાપરિષદના પ્રસ્તાવને માનવાની ભારતની પ્રતિબદ્ધતાનુ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ં પણ ઉલ્લંઘન છે.

ઓઆઈસીમાં મુખ્ય રીતે સાઉદી અરેબિયાનો જ પ્રભાવ છે.

પાકિસ્તાનની ટીકાત્મક ટિપ્પણી પછી સાઉદી અરેબિયાએ એને 1 બિલિયન ડૉલરનું દેવું ચૂકવી દેવા કહ્યું છે.

વર્ષ 2018માં સાઉદી અરેબિયાએ પાકિસ્તાનને ૩.૨ બિલિયન ડૉલરનું ધિરાણ આપ્યું હતું. દેવું ન ચૂકવી શકવાને કારણે સાઉદી અરેબિયાએ મે મહિનાથી જ પાકિસ્તાનને ક્રૂડઑઇલ આપવાનું બંધ કરી દીધું છે.

પાકિસ્તાનના મીડિયામાં પણ મહમૂદ કુરેશીના નિવેદનની ટીકા થઈ રહી છે કારણ કે એનાથી પાકિસ્તાન ઉપર દેવું ચૂકવવાનું દબાણ વધી ગયું છે.

નિષ્ણાતો આને પાકિસ્તાનને લઈને સાઉદી અરેબિયાના વલણમાં આવેલા  મોટા પરિવર્તનની તરીકે જોઈ રહ્યા છે.

બદલાતાં સમીકરણો

પ્રતીકાત્મક તસવીર

પાકિસ્તાનને લઈને સાઉદી અરેબિયાના વલણમાં આવેલા આ પરિવર્તન વિશે  જેએનયુમાં 'દક્ષિણ એશિયા અધ્યયન કેન્દ્ર'ના પ્રોફેસર સંજય ભારદ્વાજ કહે છે, "આને વૈશ્વિક સ્તર પર થઈ રહેલા પરિવર્તનની દ્રષ્ટિએ જોવું પડશે. આ એશિયાઈ દેશો વચ્ચે બદલાઈ રહેલા સમીકરણોને કારણે છે. અમેરિકા અને ચીન એશિયાઈ દેશોમાં પોતાનાં અલગ-અલગ સમીકરણો બનાવી રહ્યાં છે."

"સાઉદી અરેબિયા પરંપરાગતરૂપથી અમેરિકાનું સહયોગી રહ્યું છે અને સાઉદી અરેબિયાનો ઇસ્લામી દુનિયામાં એક પ્રકારે દબદબો છે. હવે આ સમયે જ્યારે અમેરિકા અને ચીન વચ્ચે એક નવા શીતયુદ્ધની સ્થિતિ બની છે ત્યારે ચીન પોતાનો પગપેસારો એશિયાઈ દેશોમાં કરવાના પ્રયત્નોમાં લાગ્યું છે અને તેને માટે નવાં સમીકરણો બનાવી રહ્યું છે."

તેઓ આગળ જણાવે છે, "ચીન ઈરાન સાથે એક મોટી ડીલ કરવા જઈ રહ્યું છે. પાકિસ્તાનમાં પણ ચીનનું મોટું રોકાણ ગ્વાદર બંદર અને ચીન-પાકિસ્તાન ઇકૉનૉમિક કૉરિડૉર (CPEC)ના રૂપમાં થઈ રહ્યું છે. આ રીતે પાકિસ્તાન અને ઈરાન બંને ચીનની નિકટ થઈ રહ્યાં છે, પછી ભલેને એ બાબત રોકાણ કે ભૂ-રાજનૈતિક સંબંધોની જ કેમ ન હોય."

"હકીકતમાં ચીન ઇસ્લામી દુનિયામાં સાઉદી અરેબિયાનો વિકલ્પ ઊભો કરવા માગે છે અને એટલા માટે તે ઈરાન, મલેશિયા અને પાકિસ્તાન જેવા દેશો તરફ જોઈ રહ્યું છે. મલેશિયામાં એક મોટું ઇસ્લામી શિખર સંમેલન પણ યોજાયું છે. જેમાં પાકિસ્તાન અને ઈરાને આગળ વધીને ભાગ લીધો હતો અને એમાં સાઉદી અરેબિયા હાજર નહોતું."

આ ઉપરાંત પાકિસ્તાન સરકારે 2018માં ચીન સાથે વર્ષ 2013માં થયેલી લગભગ 50 અબજ ડૉલરની આર્થિક સમજૂતી (CPEC)માં સાઉદી અરેબિયાને સામેલ કરવાની ઘોષણા કરી હતી. આ મુદ્દા ઉપર ઈમરાન સરકારે વિપક્ષી દળોની ટીકાનો સામનો પણ કરવો પડ્યો...


પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાનના પક્ષ 'પાકિસ્તાન તહેરિકે ઇન્સાફ'ના સત્તાવાર ટ્વિટર હૅન્ડલ પરથી જાહેરાત કરાઈ છે કે 'અંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ખનીજતેલની કિંમત ઘટી રહી છે, તેથી પાકિસ્તાને સરકારે મે મહિનામાં પેટ્રોલિયમ પેદાશોના ભાવો ઘટાડી દીધા છે, કે જેથી આમ આદમીને થોડી રાહત મળે.'

પાકિસ્તાની મીડિયા અનુસાર, ગત સપ્તાહે દેશની ઑઇલ ઍન્ડ ગૅસ રેગ્યુલેટરી ઑથૉરિટી (OGRA)એ પાકિસ્તાનના ઊર્જા મંત્રાલયને વિનંતી કરી હતી કે 'આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ખનીજતેલની કિંમત ઓછી થઈ રહી છે, તેથી દેશમાં પણ ભાવ ઘટાડો કરવો જોઈએ.'

પાકિસ્તાનના ઊર્જા મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, પહેલી મે 2020થી દેશમાં ઘટાડેલી કિંમત લાગુ કરી દેવાઈ છે.

તે પ્રમાણે પેટ્રોલમાં 15 રૂપિયા, હાઈસ્પીડ ડીઝલમાં 27.15 રૂપિયા, કેરોસીનનીમાં 30 રૂપિયા અને લાઇટ ડીઝલમાં 15 રૂપિયા ઓછા કરવામાં આવ્યા છે.

અત્યાર સુધી 96 રૂપિયે લિટર મળી રહેલું પેટ્રોલ હવે 81 રૂપિયે લિટર મળશે.

હાઈસ્પીડ ડીઝલનો ભાવ લિટરના 107 રૂપિયા હતો, તે ઘટાડીને સીધો 80 રૂપિયા જ કરી નખાયો છે.

નિર્ણય વિશે બે પ્રકારના અભિપ્રાય

સોશિયલ  મીડિયામાં પાકિસ્તાનના કેટલાક લોકો આ નિર્ણયની વાહવાહી કરી... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રહ્યા છે. તેઓ લખે છે કે 'કોવીડ-19 મહામારીને કારણે લોકો પર વધારે આર્થિક દબાણ પડ્યું હતું, તેમાં આ ભાવઘટાડાથી થોડી રાહત મળશે.'

જોકે આર્થિક બાબતોના જાણકારો આ નિર્ણયને 'કમનસીબ' ગણાવી રહ્યા છે.

પાકિસ્તાનના જાણીતા અર્થશાસ્ત્રી ડૉક્ટર કૈસર બંગાલીએ લખ્યું છે કે 'ઑઇલનો ભાવ ઘટાડીએ એટલે તેનાથી મોંઘવારી કે જાહેર પરિવહનના ભાડામાં કંઈ ઘટાડો થતો નથી. ગ્રાહકોને ફાયદો થવાની ખોટી વાતો ઑઇલકંપનીઓ કરતી હોય છે, કેમ કે તેમણે પોતાનું વેચાણ વધારવાનું હોય છે.'

ડૉક્ટર કૈસર બલૂચિસ્તાનના મુખ્ય મંત્રીના આર્થિક સલાહકાર રહી ચૂક્યા છે અને સિંઘ સરકારમાં પણ વિકાસસલાહકાર તરીકે કામ કરેલું છે.

ડૉ. કૈસરે ટ્વીટ કર્યું કે, "પેટ્રોલનો ભાવ ઓછો કરવાથી માત્ર ઑઇલકંપનીઓનો જ નફો વધે છે."

ઑઇલનો ભાવ ઘટવો જોઈએ નહીં. સરકારે જૂના ભાવ જ ચાલુ રાખ્યા હોત તેને આવક થઈ હોત."

સરકાર તેનો ઉપયોગ દેવું ચૂકવવામાં, જી.એસ.ટી.ના (ગુડ્સ ઍન્ડ સર્વિસ ટૅક્સ) દર ઓછા કરવામાં કે ઉદ્યોગો અને રોજગારને પ્રોત્સાહન આપવા માટે કરી શકી હોત."

આંતરરાષ્ટ્રય બજારમાં હલચલ કેમ?

કોવીડ-19ની મહામારીને કારણે દુનિયાભરમાં પેટ્રોલિયમ પદાર્થોનો ઉપયોગ 35 ટકા જેટલો ઘટી ગયો હોવાનું અનુમાન છે.

પ્રથમ ચીન અને ત્યારબાદ યુરોપના ઘણા દેશોમાં લૉકડાઉન લાગુ થયું અને તેના કારણે ખનીજતેલના ભાવો દબાવવા લાગ્યા હતા.

પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય ખનીજતેલ બજારની હાલત એટલી બધી ખરાબ થશે કે તેની કિંમત માઇનસમાં ચાલી જાય તેવી કોઈને કલ્પના પણ નહોતી.

ભાજપના નેતા અને ખનીજતેલની બજારના જાણકાર નરેન્દ્ર તનેજા સાથે અમે આ બાબતે વાતચીત કરી.

તનેજાએ જણાવ્યું કે, "કોરોના મહામારી ટ્રિગર બની તે વાત સાચી, પરંતુ સ્થિતિને વધારે મુશ્કેલ બનાવી અમેરિકા, રશિયા અને સાઉદી જેવા દેશોએ. તેલઉત્પાદક અખાતના દેશો વચ્ચે સ્પર્ધા જામી છે અને સૌ બજારમાં પોતપોતાનો દબદબો બનાવવા માગે છે."

તેઓ કહે છે, "ઓપૅકના દેશો વચ્ચે પહેલી મેના રોજ સમજૂતિ થઈ, ત્યાં સુધી આ દેશો ઉત્પાદન જોરશોરથી કરતા જ રહ્યા."

"હવે લૉકડાઉનના કારણે માગ ઘટી ગઈ અને દેશો વચ્ચે સહમતી થવામાં ઘણો સમય લાગી ગયો. હવે છેક આ દેશોએ નક્કી કર્યું છે કે રોજનું 97 લાખ બૅરલ તેલ ઓછું ઉત્પાદન કરવું."

"જોકે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં માગ છે તેને ધ્યાનમાં લેતા જેટલું ઉત્પાદન ઘટાડવું જોઈએ તેનો આ માત્ર ત્રીજો ભાગ જ છે."

"રોજનું ચાર કરોડ બૅરલ ઉત્પાદન ઘટાડવું પડે તેમ છે. તો જ માગ અને પુરવઠાનું સંતુલન થાય અને...


પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન લિયાકત અલી ખાન અને ભારતના વડા પ્રધાન જવાહરલાલ નહેરુ

બિલ પર ચર્ચા દરમિયાન શાહે કહ્યું કે આઝાદી બાદ ભારત અને પાકિસ્તાનમાં શરણાર્થીઓને ભારે હાલાકી ભોગવવી પડી હતી, એટલે વર્ષ 1950માં નવી દિલ્હી ખાતે નહેરુ-લિયાકત કરાર થયા હતા.

શું છે કરાર?

8 એપ્રિલે ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે થયેલા આ દ્વીપક્ષીય કરારને 'દિલ્હી સમજૂતી' નામે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

આ કરાર બંને દેશ વચ્ચેની છ દિવસની લાંબી ચર્ચા બાદ થયો હતો અને તેનું લક્ષ્ય હતું કે પોતાના સીમાઓમાં રહેલા લઘુમતીઓને સંપૂર્ણ સુરક્ષા અને તેમના અધિકાર આપવા.

આ કરાર માટે પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન લિયાકત અલી ખાન દિલ્હી આવ્યા હતા. એ સમયે જવાહરલાલ નહેરુ ભારતના વડા પ્રધાન હતા.

આ કરારની જરૂર કેમ પડી?

વર્ષ 1947માં થયેલા વિભાજન બાદ લાખો શરણાર્થીઓ એક તરફથી બીજી તરફ આવનજાવન કરી રહ્યા હતા.

પૂર્વ પાકિસ્તાન (હાલનું બાંગ્લાદેશ), પંજાબ, સિંધ અને કેટલાય વિસ્તારોમાંથી હિંદુ અને શીખ મોટી સંખ્યામાં ભારત આવી રહ્યા હતા.

પશ્ચિમ બંગાળ, બિહાર, પંજાબનો એ ભાગ જે ભારતમાં આવી ગયો હતો, ત્યાં ભારતના અન્ય ભાગમાંથી મુસલમાનો પાકિસ્તાન જઈ રહ્યા હતા.

કેટલાય ઇતિહા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

સકારો આને વિશ્વ ઇતિહાસનું સૌથી મોટું વિસ્થાપન માને છે.

વિભાજન બાદ ઘણા વિસ્તારોમાં મોટા પાયે રમખાણો થઈ રહ્યાં હતાં અને મોટી સંખ્યામાં હિંદુ-મુસલમાન મરી રહ્યા હતા.

પાકિસ્તાનમાં મહિલાઓનાં જબરજસ્તી ધર્મપરિવર્તન અને લગ્નનાં સમાચારો આવતા રહે છે

આ સમયે એવા પણ કિસ્સા બન્યા હતા કે પોતાનો દેશ છોડી રહેલા શરણાર્થીઓની જમીન-સંપત્તિ પર કબજો થઈ ગયો કે પછી તેને લૂંટી લેવાઈ હતી.

બાળકીઓ-મહિલાઓનાં અપહરણ કરી લેવાયાં હતાં, લોકોને જબરજસ્તી ધર્મપરિવર્તન કરાવાતું હતું.

આવી ઘટનાઓ જે લઘુમતીઓ વિસ્થાપન માટે તૈયાર નહોતા એમની સાથે પણ ઘટી હતી.

એટલે કે પાકિસ્તાનના એ હિંદુઓ જે ભારત આવવા તૈયાર નહોતા કે પછી એ મુસ્લિમો જે ભારતમાં જ રહી ગયા હતા.

બંને દેશના લઘુમતીઓ ડરના માહોલમાં જીવી રહ્યા હતા.

1948માં પાકિસ્તાન તરફથી કાશ્મીર પર હુમલા થયા અને બાદમાં ભારતના હસ્તક્ષેપ બાદ ભારત-પાકિસ્તાનના સંબંધો બગડી ગયા હતા. ડિસેમ્બર 1949માં બંને દેશ વચ્ચેનો વેપાર પણ બંધ થઈ ગયો.

બંને દેશ વચ્ચે યુદ્ધની સ્થિતિ સર્જાતી દેખાઈ રહી હતી.

નહેરુ-લિયાકત કરારનું લક્ષ્ય

ગૃહમંત્રી અમિત શાહનું નિવેદન

લોકસભામાં અમિત શાહે કહ્યું કે પાકિસ્તાનમાં અને બાદમાં બાંગ્લાદેશ બન્યું ત્યારે અલ્પસંખ્યકોના અધિકારોની સુરક્ષા ન થઈ શકી અને એટલા માટે આ બિલની જરૂર પડી છે.

તેઓએ આ સંદર્ભે પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશમાં અલ્પસંખ્યકોની સતત ઘટતી વસ્તીની પણ વાત કરી.

તેમનું કહેવું હતું કે ઇસ્લામી દેશો- પાકિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ અને અફઘાનિસ્તાનમાં મુસલમાનો પર કોઈ રીતનું દબાણ થઈ શકતું નથી, માટે નાગરિકતા સંશોધન બિલમાં મુસલમાનોનો ઉલ્લેખ નથી.

બિલના વિરોધીઓ કહે છે કે એ સાચું છે કે આ ત્રણ દેશમાં અલ્પસંખ્યકોની સ્થિતિ સારી નથી, પરંતુ ભારત પણ આ મામલે સારી સ્થિતિ પેદા કરી શકે છે.

ટીકાકારો આઝાદી પછી સતત થઈ રહેલાં મુસ્લિમવિરોધી રમખાણો, મેરઠ, મલિયાણા, મુંબઈ-ગુજરાત અને 1984નાં શીખવિરોધી રમખાણોનો હવાલો આપે છે અને કહે છે કે તેને નજરઅંદાજ ન કરી શકાય.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શાહિદ ખકાન અબ્બાસી

બીબીસીને આપેલા ઇન્ટરવ્યૂ માં અબ્બાસીએ કહ્યું, "મને લાગે છે કે, ભારતની દખલથી અફઘાનિસ્તાનમાં શાંતિ સ્થાપિત કરવાની પ્રક્રિયામાં અવરોધ ઊભો થશે."

આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર પાકિસ્તાનની છાપ, રાજકીય સ્થિતિ, અમેરિકા સાથે સંબંધ અને આતંકવાદી સંગઠનોને આશરો આપવાના આરોપો અંગે બીબીસીના સંવાદદાતા બાર્બરા પ્લેટે ન્યૂયોર્કમાં અબ્બાસી સાથે વાત કરી.

અમેરિકા સાથે સંબંધ નબળા પડ્યા હોવાના સવાલ અંગે પાકિસ્તાની વડાપ્રધાને કહ્યું કે અમેરિકા અને તેમનો હેતુ એક જ છે - આતંકવાદ સામે લડાઈ, અફઘાનિસ્તાનમાં શાંતિ.

તેમણે કહ્યું, "મને નથી લાગતું કે સંબંધ નબળા પડ્યા છે. . અમે સંદેશ લાવ્યા છીએ કે બંને દેશોના સંબંધ સંબંધ પરસ્પર વિશ્વાસ અને સન્માન પર આધારિત હોવા જોઈએ. તેમાં જો કોઈ કચાશ હોય તો તેને દૂર કરવી જોઈએ."

ઇન્ટર્વ્યૂના અંશો

ટ્રમ્પ સરકારે 225 મિલિયન ડોલરની સૈન્ય અટકાવી છે. જેને છૂટી કરવા માટે કોઈ શરત મૂકી છે?

કોઈ શરત નથી મૂકી. વાત એવી છે કે અમારે માત્ર વાત કરવાની તથા આગળ વધવાની જરૂર છે. અમે આ મુદ્દે ચર્ચા કરતા રહીએ.

આ ફરિયાદો જૂની છે, પરંતુ રાષ્ટ્રપતિ નવા છે. તેઓ કૂટનીતિજ્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ઞ નથી. તેઓ કાર્યવાહી કરી શકે છે. શું પાકિસ્તાન તેના માટે તૈયાર છે ?

આતંકવાદ સામેની લડાઈમાં અમે ભાગીદાર છીએ. અમારો હેતુ એક જ છે. આ કોઈ વિરોધાભાસી સંબંધ નથી. મને નથી લાગતું કે કોઈની સામે કાર્યવાહી કરવાની જરૂર છે.

આતંકવાદને પ્રોત્સાહન

તમે કહો છો કે પાકિસ્તાન આતંકવાદીઓને આશરો નથી આપતું. આ વાત પર કોઈ વિશ્વાસ કેમ નથી કરતું? સરકારોને એવું કેમ લાગે છે કે પ્રાદેશિક સુરક્ષાની બાબતમાં પાકિસ્તાન સમસ્યાનો ઉકેલ નહીં સમસ્યા વધુ છે.

મને લાગે છેકે આ સવાલ તમારે એમને પૂછવો જોઈએ. અમારું વલણ બિલકુલ સ્પષ્ટ છે. અમારી કામગીરી પણ સ્પષ્ટ છે. ત્યાં સક્રિય તમામ આતંકવાદીઓને આશ્રય આપવાનો અમે ઇન્કાર કરી દીધો છે.

અમારી ધરતી પર અમે તેમની સામે લડ્યા છીએ, તેમને હાંકી કાઢ્યા છે તથા હરાવ્યા છે.

પાકિસ્તાનમાંથી અફઘાનિસ્તાન પર હુમલો થઈ શકે, તેવું કોઈ આશ્રયસ્થાન બચ્યું નથી.

જૂનમાં પેન્ટાગને રિપોર્ટ આપ્યો હતો. જેમાં લખ્યું છે, "અફઘાનિસ્તાન વિરૂદ્ધ કાર્યરત આતંકવાદી સંગઠનોને પાકિસ્તાનમાં પૂર્ણ પણે સ્વતંત્રતા મળેલી છે. પાકિસ્તાનની સરકારના કેટલાક તત્વો તેમને મદદ કરે છે."

અમે આ કથનથી સહમત નથી. જો કોઈ આશ્રયસ્થાન અંગે જણાવવામાં આવશે તો અમે કાર્યવાહી કરીશું.

પરંતુ ભારતની સરખામણીએ તમારી પીછેહઠ થઈ રહી છે. રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે અફઘાનિસ્તાનમાં ભૂમિકા ભજવવા ભારતને કહ્યું છે. આ એવી બાબત છે, જે તમે ક્યારેય ઇચ્છતા ન હતા.

અફઘાનિસ્તાનમાં ભારતની કોઈ રાજકીય કે સૈન્ય ભૂમિકા હોઈ ન શકે. મને લાગે છે કે, ભારતની દખલથી અફઘાનિસ્તાનમાં શાંતિ સ્થાપિત કરવાની પ્રક્રિયામાં અવરોધ ઉભો થશે.

અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ

અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ

શું તમને લાગે છે કે, અફઘાનિસ્તાનમાં વાટાઘાટો માટે તાલિબાન પર દબાણ લાવવા સૈન્ય કાર્યવાહી કરવાની રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પની નીતિ કારગર સાબિત થશે?

અમને નથી લાગતું કે યુદ્ધથી અફઘાન સમસ્યાનો ઉકેલ આવશે. અફઘાનોએ જ તેનો પ્રયાસ કરવો જોઈએ. દુનિયા તેમાં માત્ર મદદ કરી શકે. અફઘાનિસ્તાનમાં યુદ્ધ એ કોઈ ઉકેલ નથી.

પરંતુ તે ત્યાં પહોંચવાનો માર્ગ હોઈ શકે છે. મતલબ કે અમેરિકનો આવી જ વ્યાખ્યા કરી રહ્યા છે.

મને લાગે છે કે છેલ્લા 15 વર્ષો પર નજર કરો અને જુઓ તો હજુ સુધી તે કારગર નથી રહી.

અમેરિકાનું કહેવું છે કે સમાધાન માટે તાલિબાનને તૈયાર કરવામાં પાકિસ્તાન મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે. શું તમને લાગે છે કે, હજુ પણ પાકિસ્તાનનો એવો જ...


પાકિસ્તાનના વિદેશમંત્રાલયે આ મામલે સ્પષ્ટીકરણ આપ્યું છે. પાકિસ્તનના વિદેશમંત્રાલયે એક નિવેદન જાહેર કરીને આર્મેનિયાના વડા પ્રધાન નિકોલ પાશિન્યાનની ટિપ્પણીને 'આધારહીન અને અયોગ્ય' ગણાવી છે.

15 ઑક્ટોબરે આર્મેનિયાના વડા પ્રધાન નિકોલ પાશિન્યાને રશિયન સમાચાર એજન્સી રોસિયા સેગોદન્યાને આપેલા ઇન્ટરવ્યૂમાં કહ્યું હતું કે તુર્કીની સેના સાથે મળીને પાકિસ્તાનની સ્પેશિયલ ફોર્સ આર્મેનિયા સામે નાગોર્નો-કારાબાખમાં ચાલુ લડાઈમાં સામેલ છે.

તેમને પૂછવામાં આવ્યું કે શું તેમની પાસે કોઈ પ્રમાણ છે કે અઝરબૈજાનની સેનાને વિદેશી સૈન્યબળોનો પણ સાથ મળી રહ્યો છે.

તેના પર નિકોલ પાશિન્યાને કહ્યું હતું, "કેટલાક રિપોર્ટ્સ આ જણાવે છે કે જંગમાં પાકિસ્તાની સેનાનું દળ પણ સામેલ છે. મારું માનવું છે કે તુર્કીના સૈનિકો આ લડાઈમાં સામેલ છે. હવે આ વાત જગજાહેર છે, કેમ કે આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયામાં તેના વિશે લખવામાં આવી રહ્યું છે."

પાકિસ્તાનનું ખંડન

નિકોલ પાશિન્યાન

પાકિસ્તાને આ વાતનું ખંડન કરતું નિવેદન આપ્યું છે કે આર્મેનિયા આ રીતના બેજવાબદાર પ્રોપેગેન્ડાના માધ્યમથી અઝરબૈજાન સામે પોતાની ગેરકાયદે કાર્યવાહીને છુપાવાવાની કોશિશ કરી રહ્ય... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ું છે, તેને તરત રોકવું જોઈએ.

પાકિસ્તાને પોતાના નિવેદનમાં કહ્યું છે, "અઝરબૈજાનના રાષ્ટ્રપતિ ઇલ્હામ અલિયેવે આ મામલે સ્પષ્ટ રીતે કહ્યું છે કે તેમના દેશની સેના પોતાની માતૃભૂમિની રક્ષા માટે સક્ષમ છે અને તેને કોઈ બહારની સેનાની જરૂર નથી."

જોકે પાકિસ્તાને પોતાના નિવેદનમાં સ્પષ્ટ રીતે કહ્યું કે તે અઝરબૈજાનને કૂટનીતિક અને રાજનીતિક સમર્થન આપતું રહેશે.

આ પહેલાં પાકિસ્તાન અને તુર્કીએ અઝરબૈજાનને નૈતિક સમર્થન આપવાની વાત કરી હતી. તો રશિયા બંને દેશો વચ્ચે મધ્યસ્થી કરીને શાંતિ સ્થાપવા માટેની કોશિશમાં લાગેલું છે.

આર્મેનિયા અને પાકિસ્તાન વચ્ચેનો સંબંધ

અઝરબૈજાન અને તુર્કીની સાથે પાકિસ્તાનના નજીકના સંબંધો છે. કદાચ એટલા માટે તેના આર્મેનિયા સાથે સારા સંબંધો નથી.

નાગોર્નો-કારાબાખમાં ચાલુ તણાવને લઈને પાકિસ્તાનનું માનવું છે કે આર્મેનિયાએ અઝરબૈજાનના વિસ્તારમાં કબજો કર્યો છે અને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદના પ્રસ્તાવ અનુસાર આ વિવાદને ઉકેલવો જોઈએ.

આર્મેનિયાનો દાવો, અઝરબૈજાનનો ઇન્કાર

આર્મેનિયાએ આ પહેલાં દાવો કર્યો હતો કે તુર્કી કેવળ કૂટનીતિક સમર્થન નથી કરતું, સૈન્યમદદ પણ કરી રહ્યું છે.

આર્મેનિયાના વડા પ્રધાન નિકોલ પાશિન્યાને બીબીસી વર્લ્ડ સર્વિસ સાથેની વાતચીતમાં દાવો કર્યો હતો કે તુર્કીના સૈનિક ઑફિસરો અને ઇન્ટ્રક્ટર કારાબાખમાં અઝરબૈજાનની સેનાને સલાહ આપી રહ્યા છે અને તુર્કીએ પોતાના લડાકુ વિમાન એફ-16 મોકલ્યાં છે.

તેઓએ કહ્યું હતું, "તુર્કી પૂરી રીતે અઝરબૈજાનની સેનાને મદદ કરી રહ્યું છે. તુર્કી તેમાં સામેલ છે."

જોકે તુર્કીએ પણ સૈન્યમદદની વાતને નકારી હતી અને માત્ર નૈતિક સમર્થનનો સ્વીકાર કર્યો હતો.

આર્મેનિયા અને અઝરબૈજાન બંને દેશો સોવિયત સંઘનો ભાગ રહી ચૂક્યા છે. બંને દેશો વચ્ચેનો દશકો જૂનો વિવાદ ફરી ભડકી ઊઠ્યો છે.

તાજા વિવાદની શરૂઆત પણ બંને દેશોના એકબીજા પર હુમલા કરવાના દાવાથી થઈ હતી.

નાગોર્નો-કારાબાખ અંગે કેટલીક વાતો

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


પાકિસ્તાનના સંરક્ષણ પ્રધાન ખુર્રમ દસ્તગીર ખાન

'ઓપરેશન રદ્દ-ઉલ-ફસાદ' હેઠળ એ કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવી છે.

બીબીસી ઉર્દૂને આપેલા ઈન્ટર્વ્યૂમાં ખુર્રમ દસ્તગીર ખાને એમ પણ જણાવ્યું હતું કે અનેક સંગઠનો પર આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યા છે.

આ સંબંધે પાકિસ્તાન સમજી-વિચારીને પગલાં લઈ રહ્યું છે.

તમને આ પણ વાચવું ગમશે

પાકિસ્તાનના સંરક્ષણ પ્રધાને કહ્યું હતું, ''અમે બંદૂક લઈને અમારા દેશ પર જ ચડાઈ કરીશું એવું નથી.''

''એ સમય હવે ચાલ્યો ગયો છે. હવે અમે સમજી-વિચારીને સંતુલનભર્યા નિર્ણયો કરીશું.''

ખુર્રમ દસ્તગીર ખાને કહ્યું હતું કે ''પાકિસ્તાનનું ભવિષ્ય સલામત રહે અને આતંકવાદીઓ કોઈ સ્કૂલ સ્ટુડન્ટ્સને ગોળી ન મારી શકે એ માટે જમાત ઉદ દાવા સામે સમજી-વિચારીને કાર્યવાહી કરવામાં આવે છે.''

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના આકરા વલણ વિશે શું કહ્યું?

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ટ્વીટ સામે પાકિસ્તાનમાં વિરોધ પ્રદર્શિત કરવામાં આવ્યો હતો.

અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે કરેલા ટ્વીટ અને અમેરિકાના અન્ય અધિકારીઓના નિવેદનોને ખુર્રમ દસ્તગીર ખાને 'પૉઈન્ટ ઑફ વ્યૂ' ગણાવ્યાં હતાં.

તેમણે જણાવ્યું હતું કે છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

અમેરિકન નેતૃત્વ સાથે હકારાત્મક વાતચીત થઈ રહી હતી પણ એ વિશે 'જાહેરમાં નકારાત્મક છાપ બનાવવામાં આવી છે.'

પાકિસ્તાનના સંરક્ષણ પ્રધાનના જણાવ્યા અનુસાર, હાલનું પાકિસ્તાન 'ઑપરેશન ઝર્બ-એ-અબ્ઝ' બાદનું પાકિસ્તાન છે.

આ પાકિસ્તાન શહેરી લોકો, જવાનો અને અધિકારીઓની કુરબાની તથા સફળ કાર્યવાહી પછી હાંસલ થયું છે.

પાકિસ્તાન તથા અમેરિકા વચ્ચે વણસી રહેલા સંબંધમાં ભારતની 'પરોક્ષ ભૂમિકા' અને ચીન તથા પાકિસ્તાનની મજબૂત થતી દોસ્તીને ખુર્રમ દસ્તગીર ખાને જવાબદાર ઠરાવ્યા હતા.

તેમણે કહ્યું હતું કે ''ભારત અફઘાનિસ્તાનની જમીનનો ઉપયોગ પાકિસ્તાન વિરુદ્ધ કરી રહ્યું છે.''

ખુર્રમ દસ્તગીર ખાને ઉમેર્યું હતું કે પાકિસ્તાન અને અમેરિકા વચ્ચેનો સંબંધ હવે ''દોસ્તી તથા દુશ્મનીના સંબંધથી આગળ વધી ગયો છે.''

તેમના જણાવ્યા અનુસાર, અફઘાનિસ્તાનમાં નિષ્ફળતાનો આરોપ ઈસ્લામાબાદ પર ન મૂકવો જોઈએ એવું પાકિસ્તાને અમેરિકાને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવી દીધું છે.

'અમેરિકાએ નથી આપી કોઈ ડેડલાઈન'

અમેરિકા અને પાકિસ્તાનના ટોચના અધિકારીઓ વચ્ચેની મંત્રણાનો ફાઈલ ફોટો

હક્કાની નેટવર્ક વિરુદ્ધ કાર્યવાહી માટે અમેરિકાએ પાકિસ્તાનને ડેડલાઈન આપી હોવા સંબંધી સમાચારોને પાકિસ્તાનના સંરક્ષણ પ્રધાને નકારી કાઢ્યા હતા.

તેમણે જણાવ્યું હતું કે પાકિસ્તાન એક સ્વતંત્ર પરમાણુશક્તિ છે, જેને આ પ્રકારની ડેડલાઈન આપી શકાય નહીં.

તેમણે જણાવ્યું હતું કે અમેરિકા અને પાકિસ્તાન વચ્ચે ઉચ્ચ સ્તરે વાતચીત થતી રહી છે, પણ બન્ને દેશો વચ્ચે વ્યૂહાત્મક વાતચીત હજુ શરૂ થઈ નથી.

ખુર્રમ દસ્તગીર ખાને કહ્યું હતું કે ''સહયોગપૂર્ણ વાતચીત થવી જોઈએ. નકારાત્મક અને ખતરનાક ભાષાનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે તો પાકિસ્તાનની જનતા, ચૂંટાયેલી સરકાર અને લશ્કર સૌથી વધુ સંવેદનશીલ છે.''

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આ સપ્તાહની શરૂઆતમાં એક ટ્વીટ કર્યું હતું.

એ ટ્વીટમાં તેમણે આક્ષેપ કર્યો હતો કે ગત વર્ષોમાં મદદ પેટે અબજો ડોલર મેળવ્યા છતાં પાકિસ્તાને અમેરિકાને જુઠ્ઠાણાં અને દગાબાજી સિવાય કશું આપ્યું નથી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


પાકિસ્તાનના સૈન્યએ આગામી નાણાકીય વર્ષ માટે પોતાના સંરક્ષણ બજેટમાં ઘટાડો કરવા મજબૂર થયું. પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાને સૈન્યના આ નિર્ણયને આવકાર્યો છે.

પાકિસ્તાની સેનાના કહેવા પ્રમાણે ખર્ચ ઘટાડા છતાંય સશસ્ત્ર બળોની સજ્જતામાં કોઈ ફેર નહીં પડે. તારીખ 27 ફેબ્રુઆરીએ જેટલી સજ્જ હતી, એટલી જ ભવિષ્યમાં હશે. સેનાના મનોબળથી યુદ્ધ જીતાય છે.

ઇમરાનખાને નિર્ણય આવકાર્યો

પાકિસ્તાની સૈન્યના આ નિર્ણયની જાણકારી વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાને ટ્વીટ કરીને આપી હતી.

ઇમરાન ખાને ટ્વીટ કર્યું, "સુરક્ષાના ઘણા બધા પડકારો વચ્ચે આર્થિક સંકટના સમયમાં સેના તરફથી પોતાના ખર્ચમાં જે ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે, તે નિર્ણયનું હું સ્વાગત કરું છું."

"અમે આ નાણાંનો ઉપયોગ બલૂચિસ્તાન અને આદિવાસી વિસ્તારોમાં કરીશું."

આ પછી પાકિસ્તાન સૈન્યના પ્રવક્તા મેજર જનરલ આસિફ ગફુરે ટ્વીટ કરીને લખ્યું, "એક વર્ષ માટે સૈન્યના ડિફેન્સ બજેટમાં કરવામાં આવેલી કપાતથી દેશની સુરક્ષા પર કોઈ અસર નહીં પડે."

"અમે દરેક હુમલાનો અસરકારક રીતે જવાબ આપીશું. ત્રણેય સર્વિસ આ કપાતથી ઊભી થનારી સ્થિતિને સંભાળવા માટે કામ કરશે. બલૂચિસ્તાન અને ટ્રાઇબલ વિસ્તારોમાં સારા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ં કામ માટે આ જરૂરી પગલું હતું."

પાકિસ્તાનનું અખબાર ધ ટ્રિબ્યૂન નાણા મંત્રાલયના સૂત્રોના હવાલાથી જણાવે છે કે, આગામી નાણાકીય વર્ષમાં 1.270 ટ્રિલિયન રૂપિયાનું સંરક્ષણ બજેટ હોવાનું અનુમાન છે. જે હાલના નાણાકીય વર્ષના સંરક્ષણ બજેટ કરતાં 170 અબજ રૂપિયા વધારે છે.

આ બજેટમાં પૂર્વ સૈનિકોનું પેન્શન, કૂટનૈતિક ખર્ચ અને સ્પેશિયલ સૈન્ય પૅકેજ ઉપર થતા ખર્ચનો સમાવેશ થાય છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

પાકિસ્તાન સૈન્યના નિર્ણયની પ્રશંસા

પાકિસ્તાન સૈન્યએ પોતાના ખર્ચમાં જાતે જે કાપ મૂક્યો છે તો તેની સોશિયલ મીડિયા પર પ્રશંસા થઈ રહી છે.

ડૉ. આયેશા નામનાં યૂઝરે લખ્યું, "પાકિસ્તાનના ઇતિહાસમાં આ પહેલીવાર થઈ રહ્યું છે, જ્યારે સૈન્ય પોતાના બજેટમાં જાતે કાપ મૂકી રહ્યું છે. સૈન્ય ખરેખર આદરને પાત્ર છે."

ઝુબેરે લખ્યું, "આ પગલું પ્રશંસાપાત્ર છે. આશા છે કે ફંડ આપતી વખતે પારદર્શકતા રાખવામાં આવશે."

હવે સેનાએ ભલે સંરક્ષણ બજેટમાં કાપ મૂકવાની વાત કરી હોય, પરંતુ ફેબ્રુઆરીમાં પાકિસ્તાનની સરકારે આ નિર્ણય કર્યો હતો કે દેશના સંરક્ષણ બજેટમાં કોઈ પ્રકારનો કાપ મૂકવામાં નહીં આવે.

આ દરમિયાન જ ભારતીય સૈન્યએ પાકિસ્તાનના બાલાકોટમાં સર્જિકલ સ્ટ્રાઇક કરવાનો દાવો કર્યો હતો.

ત્યારે બંને દેશોની વચ્ચે યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ પેદા થઈ હતી. જોકે ભારતીય વાયુસેનાના પાઇલટ વિંગ કમાન્ડર અભિનંદનના પરત ફર્યા પછી બંને દેશો વચ્ચેનો તણાવ ઘટ્યો હતો.

ત્યારે પાકિસ્તાનના સૂચના અને પ્રસારણ મંત્રી ફવાદ ચૌધરીએ કહ્યું હતું, "બીજાની સરખામણીએ પાકિસ્તાનનું સંરક્ષણ બજેટ પહેલાંથી ઓછું છે. એવામાં આને વધારવાની જરૂર છે ના કે ઘટાડવાની."

"આપણે સુરક્ષાતંત્રને મજબૂત કરવા માટે ડિફેન્સ બજેટને વધારવાની જરૂર છે, પરંતુ તેના માટે કરવેરા વધારવા પડશે."

ગત મહિને પાકિસ્તાનની સરકારે કહ્યું હતું કે સૈન્ય અને સિવિલ સંસ્થાઓ 2019-20ના બજેટમાં પોતાનું યોગદાન આપશે.

પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાનના નાણાકીય સલાહકાર ડૉ. હફીઝ શેખે કહ્યું હતું, "આગામી બજેટ પડકારજનક છે. અમે સરકારના ખર્ચને ખૂબ જ ઓછો કરવા પ્રયત્ન કરીશું."

કેટલું છે પાકિસ્તાનનું રક્ષા બજેટ?

સ્ટોકહોમ ઇન્ટરનેશનલ પીસ રીસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટના રિપોર્ટ પ્રમાણે, 2018માં પાકિસ્તાનનો કુલ સૈન્ય ખર્ચ 11.4 અબજ ડૉલર હતો, જે દેશની કુલ જીડીપી (કુલ ઘરેલું ઉત્પાદન)ના ચાર ટકા જેટલો છે.

2018માં ભારતનો સૈન્ય ખર્ચ 66.5 અબજ ડૉલર રહ્યો હતો. આ બાબતમાં 649 અબજ ડૉલર ખર્ચ સાથે અમેરિકા...


પાકિસ્તાનની ચૂંટણીના ઉમેદવારોના ભાવિ મતપેટીમાં સીલ  છે. આમ હવે મહત્ત્વનો સવાલ એ છે કે પાકિસ્તાનમાં કોની સરકાર બનશે અને કોણ બનશે પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન.

મોડી સાંજથી મતગણતરી શરૂ થઈ ગઈ છે અને ગુરુવારે પરિણામ જાહેર થશે.

પાકિસ્તાનમાં આશરે 10 કરોડ મતદારો છે. જેમાં 55 ટકા પુરુષો અને 45 ટકા મહિલાઓ છે.

પાકિસ્તાનની આઝાદી બાદ આ 11મી સામાન્ય ચૂંટણી છે. જેમાં 85,307 મતદાન મથકો પર મતદાનની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હતી.

આશરે 17,000 મતદાન મથકોને હાઇ સૅન્સિટિવ જાહેર કરાયા હતા. સવારે 8 વાગ્યે શરૂ થયેલું મતદાન સાંજે 6 વાગ્યે પૂર્ણ થઈ ચૂક્યું છે.

શું તમે આ વાંચ્યું?

દરમિયાન પાકિસ્તાન ચૂંટણીની મતદાનના દિવસથી લઈને અત્યાર સુધીની મુખ્ય ઘટનાઓ અને અપડેટ્સ પર એક નજર.

10:55 - ઇમરાન ખાનને આચારસંહિતા ભંગની નોટિસ

'ડૉન'ના અહેવાલ અનુસાર પીટીઆઈના પ્રમુખ ઇમરાન ખાનને મતદાન ગુપ્ત રાખવાના નિયમના ભંગ મામલે પાકિસ્તાન ચૂંટણી પંચે નોટિસ ફટકારી છે.

તેમને સોમવારે હાજર થવા માટે સમન્સ પાઠવવામાં આવ્યા છે. તેમને ઇસ્લામાબાદમાં મતદાન કરતી વખતે મતદાન ગુપ્ત રાખવાના નિયમનો ભંગ કરવા મામલે આ નોટિસ પાઠવવામાં આવી છે.

ઇમરાન ખાન આ જ વ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

િસ્તારમાંથી ચૂંટણી લડી રહ્યા છે.

07:00 - મતગણતરી શરૂ

સંવાદદાતા સારા હસન અનુસાર ઇસ્લામાબાદની એનએ-53 મતદાન મથકમાં મતગણતરી શરૂ થઈ ગઈ છે.

06:45 -મતદાન મથકોમાં પ્રવેશ બંધ

લાહોર હાઇ-કમિશનર શિખન યુયાઈના જણાવ્યા અનુસાર પોલીસર્મીઓએ મતદાન પૂર્ણ થતાં મતદાન મથકોના માર્ગ આ રીતે કાપડ અને વાયરથી બંધ કરી દીધા હતા.

06:00 -  સાંજ સુધી મતદારોની લાંબી લાઈનો

મતદાનના આખરી સમય સુધી સાંજે 6 વાગ્યા સુધી મતદારોની લાઈનો જોવા મળી હતી. સિંધના શિખરપુરમાં આવેલા મતદાન મથકની તસવીર

05:15 - લાહોરમાં રાજકીય વિશ્લેષક ઉમર જાવેદ સાથે બીબીસી હિન્દીનું ફેસબુક લાઇવ

04:40 - પ્રથમ વખત મતદાન કરનાર યુવા મતદારો

હાદિયા અને હબીબા

હાદિયા અને હબીબાએ પ્રથમ વખત મતદાન કર્યું.  જ્યારે જ્યારે 19 વર્ષીય તંજીલ ઉર રહમાને પ્રથમ વખત મતદાન કર્યું.

તંજીલ ઉર પાકિસ્તાનમાં શાંતિમય ચૂંટણીઓ ઇચ્છે છે. પ્રથમ વખત મતદાન કરાના યુવા મતદારો ઘણા ખુશ જણાતા હતા.

તંજીર ઉર રહમાન

04:20 - કરાંચી : અઝીઝાબાદમાં મતદાનની લાંબી લાઈન

પાકિસ્તાનમાં મતદાન કરવા લાઈનમાં ઊભા રહેલા મતદારો

કરાંચીના અઝીઝાબાદમાં મતદાન કરવા માટે મતદારોની લાંબી લાઈન લાગી હતી.

શહેરી વિસ્તારોમાં મતદાન કરવા માટે મહિલાઓમાં ઉત્સાહ જોવા મળ્યો.

ટ્રાઇબલ વિસ્તારોમાં પણ મહિલાઓએ મતદાન કરવામાં ઉત્સાહ દર્શાવ્યો હતો. આ વખતે પાકિસ્તાનમાં મહિલા મતદાતાઓ માટે મહિલા મતદાન કેન્દ્રો બનાવવામાં આવ્યા હતા.

04:00 - મતદાન એક કલાક લંબાવવાની માગણી ફગાવાઈ

પાકિસ્તાન મુસ્લિમ લીગ (નવાઝ) - પીએમએલ-એન પાર્ટી દ્વારા પાકિસ્તાનના ચૂંટણી પંચને પત્ર લખવામાં આવ્યો છે. જેમાં મતદાન નિશ્ચિત સમય કરતાં એક કલાક વધુ સમય સુધી ચાલુ રાખવા વિનંતી કરવામાં આવી છે.

તેમાં આ માટે એવું કારણ આપવામાં આવ્યું છે કે પાકિસ્તાનના વિવિધ વિસ્તારોમાં મતદાન મથકો પર લાંબી લાઇનો લાગેલી છે.

મતદાન માટે બુથમાં અંદર બે-ત્રણ વ્યક્તિને જ એક સમયે અંદર મોકલવામાં આવે છે.

આથી સાંજે 6 વાગ્યે મતદાન બંધ ન કરી દેવામાં આવે. મતદાન સાંજે 7 કલાક સુધી લંબાવવા માટે વિનંતી કરવામાં આવી છે.

અન્ય પક્ષો દ્વારા આ માગણી કરવામાં આવી હતી પરંતુ ચૂંટણી પંચે ફગાવી દીધી હતી.

03:45 - નવાઝ શરીફે જેલમાંથી મોકલ્યો ઑડિયોમૅસેજ

નવાઝ શરીફે જેલમાંથી પાકિસ્તાનના લોકો માટે સંદેશો મોકલ્યો છે. જેમાં તેમણે 'વોટ કો ઇજ્જત દો'નો સંદેશો આપ્યો છે.

તેઓ મેસેજમાં કહી રહ્યા છે કે, "પાકિસ્તાનમાં ચાલી આવેલા દૂષણોને હવે દૂર...


પાકિસ્તાનની જિયો સમાચાર ચૅનલ સાથેની વાતચીતમાં પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રી શાહ મહમૂદ કુરૈશીએ કહ્યું છે કે તેઓ આની નિંદા કરે છે અને તેમનો દેશ હિંસાના માર્ગે નથી.

તેમણે કહ્યું, "આ ઘટનાની હું નિંદા કરું છું. હું સમજું છું કે અમારો દેશ હિંસાના માર્ગે નહોતો અને આજે પણ નથી."

કુરૈશીનું કહેવું છે કે હિંસા એ એમની સરકારની નીતિ નથી.

'તમારાં રોડાં અમારા પર નાંખી દો'

તેમણે કહ્યું, "મને થોડો અફસોસ એ થયો કે ભારતે આ મામલે હજી સુધી કોઈ તપાસ કરી નથી અને કઈ શોધી કાઢ્યું નથી અને પાકિસ્તાન પર સીધો જ આરોપ લગાવી દીધો છે."

"પાકિસ્તાન પર આરોપ લગાવવો એ તો એક મિનિટની વાત છે. તમે આરોપ લગાવી દો અને તમારાં રોડાં અમારા પર નાંખી દો પણ આજે આખી દુનિયા આનાથી પ્રભાવિત નહીં થાય. "

"દુનિયાએ આ ઘટનાની નિંદા કરી છે અને કરવી પણ જોઈએ. જાનનું જે નુકસાન થયું છે એની કોઈ ભરપાઈ કરી નહીં શકે."

જિયો ચૅનલના ટ્વીટને પાકિસ્તાનના શાસક પક્ષા પીટીઆઈના ટ્વિટર હૅન્ડલ પરથી પણ ટ્વીટ કરાયું હતું.

ત્યારબાદ પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રી કુરૈશીએ ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરના પૂર્વ મુખ્ય મંત્રી ફારુક અબ્દુલ્લાહના નિવેદનને આધાર બનાવીને પોતાની વાત રજૂ કરી.

... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

તેમણે કહ્યું, "ભારતમાંથી આ અંગે અવાજ ઊઠી રહ્યા છે. ફારુક અબ્દુલ્લાહ સાહેબે કહ્યું કે પાકિસ્તાન પર આરોપ લગાવવો એ સરળ કામ છે."

"તમે એ પણ જુઓ કે આપણી ત્યાં શું થઈ રહ્યું છે? ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરમાં શું થઈ રહ્યું છે?"

"ત્યાં જે માનવઅધિકારોનું ઉલ્લંઘન થઈ રહ્યું છે, અત્યાચાર અને બળાત્કાર થઈ રહ્યા છે. દરરોજ ઠાઠડીઓ નીકળી રહી છે. શું એની પ્રતિક્રિયા સ્વાભાવિક નથી?"

જિઓ ન્યૂઝ સમાચાર ચૅનલના માધ્યમથી કુરૈશીએ કાશ્મીરનો મુદ્દાને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઉપાડવાની વાત પણ સ્વીકારી હતી. સાથેસાથે તેમણે આ ઘટના પર શંકા વ્યક્ત કરી હતી.

તેમણે એવું પણ કહ્યું કે તેઓ મૉસ્કોમાં રશિયાના વિદેશ મંત્રીને મળ્યા હતા અને કહ્યું હતું કે એવી શંકા છે કે રાજકીય લાભ માટે ચૂંટણી પહેલાં 'કોઈ ખેલ' થઈ શકે છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

'મોદી પાસે બે વિકલ્પ'

તેમણે કહ્યું, "ભારતના વડા પ્રધાન પાસે બે વિકલ્પ છે. પહેલો વિકલ્પ છે કે તેઓ એક રાજનેતાની માફક આગામી ચૂંટણી પર નજર રાખીને આ અંગે પોતાનાં નિવેદન આપે અને પોતાની નીતિ સ્પષ્ટ કરે."

"બીજો વિકલ્પ એ છે કે તેઓ દેશની ગરીબી અને વિકાસ અંગે વિચારે. જે શાંતિ અને ક્ષેત્રીય સ્થિરતા બાદ જ થઈ શકે. હવે જોવાનું એ છે કે તેઓ પહેલો વિકલ્પ પસંદ કરે છે કે બીજો."

"પાકિસ્તાન કહે છે કે જો તમારી પાસે કોઈ પુરાવો હોય તો અમને આપો. અમે તપાસ કરીશું અને જોઈશું કે એમાં કેટલી સત્યતા છે. અમે સહયોગ આપીશું અને સંબંધો નહીં બગાડીએ, અમે શાંતી ઇચ્છીએ છીએ."

"તમે એવું કહી દો કે પાકિસ્તાનને તમે હરાવી દેશો એ પણ ઠીક નથી કારણકે અમે એક કોમ છીએ અને અલ્લાહના કરમથી અમે પોતાનો બચાવ પણ કરી શકીએ છીએ અને જવાબ પણ આપી શકીએ છીએ. પણ અમારો સંદેશ શાંતિનો છે અને અમે નહીં ઝઘડીએ."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


પાકિસ્તાનની જેલમાં બંધ કુલભૂષણ જાધવ અને તેમના પરિવારની મુલાકાત પર ભારતનાં વિદેશ પ્રધાન સુષમા સ્વરાજે સંસંદમાં સંબંધિત નિવેદન આપ્યું છે.

'પાકિસ્તાને ના માત્ર તેમના પત્ની પણ તેમના માતાનો ચાંદલો પણ હટાવડાવ્યો. કુલભૂષણ જાધવના માતા સાથે મેં આ અંગે વાત કરી છે.

કુલભૂષણે આ અવસ્થામાં માતાને જોયા તો પૂછ્યું 'પિતાજીને કેમ છે?' તેમને લાગ્યું કે તેમની ગેરહાજરીમાં કોઈ દુર્ઘટના ઘટી છે.'

ભારતના વિદેશ પ્રધાનના નિવેદન સંબંધે ઉઠાવાયેલા એક પ્રશ્નનો જવાબ આપતાં પાકિસ્તાનના વિદેશ પ્રધાન ખ્વાજા મુહમ્મદ આસિફે ભારતના તમામ આક્ષેપોને ફગાવી દીધા હતા.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

શું કહ્યું સુષમા સ્વરાજે?

કુલભૂષણ જાધવની પત્નીના વારંવાર આગ્રહ છતાં પાકિસ્તાને તેમના બૂટ પરત ના કર્યા. પાકિસ્તાની મીડિયામાં કહેવાઈ રહ્યું છે કે તેમના બૂટમાં કેમેરા કે રેકૉર્ડર હતા.

આનાથી વધુ ખોટી વાત બીજી કોઈ ના હોઈ શકે. તેઓ આ જ બૂટ પહેરી બે ફ્લાઇટ્સમાં સફર કરી ચૂક્યાં હતાં.

આમાં માનવતાવાદી વર્તન જેવું કંઈ જ નહોતું. પરિવારના લોકોનાં માનવાધિકારનું વારંવાર હનન કરવામાં આવ્યું. તેમના માટે ભયનો માહોલ ઊભો કરવામાં આવ્યો.

કુલભૂષણ જાધવના મ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાતા માત્ર સાડી જ પહેરે છે. તેમને સલવાર સુટ પહેરવાની ફરજ પડાઈ.  મા અને પત્ની બન્નેનાં ચાંદલા હટાવાયાં. મંગળસુત્ર પણ ઊતારી દેવાયું.

બન્ને પરિણીત મહિલાઓને વિધવા જેવાં દેખાવા મજબૂર કરવામાં આવ્યાં.

પાકિસ્તાને શું કહ્યું?

પાકિસ્તાનના વિદેશ પ્રધાને કહ્યું કે કમાન્ડર જાધવના પત્ની અને માતાને ઇસ્લામિક પરંપરા તેમજ દયા-કરુણા દાખવતા માનવતાના ધોરણે રૂબરૂ મુલાકાતની પરવાનગી આપવામાં આવી હતી.

પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રાલય ખાતે આ મુલાકાત 25મી ડિસેમ્બરના રોજ શક્ય બની હતી.

ઘણા બધા અંતરાયો છતાં ઉપરોક્ત મુલાકાત શક્ય બની તે માટે તેને એક્નોલેજ કરવી - અનુમોદન આપવું જરૂરી છે.

ત્રીસ મિનિટ માટે નક્કી થયેલી મુલાકાત વિનંતીને માન્ય રાખી ચાલીસ માટે લંબાવાઈ અને તેને અંતે જાધવના માતાએ પાકિસ્તાન સરકારનો આભાર માન્યો એ જ તેની સફળતા બતાવે છે.

આ મુલાકાત સંદર્ભે ભારતીય માધ્યમોમાં 'જાધવના માતા, પત્નીના કપડાં બદલાવવામાં આવ્યા, તેમના જૂતાં જપ્ત કરી લેવામાં આવ્યા' વિગેરે જેવા જે અહેવાલો પ્રસારિત થયા અને તેની નૈતિકતા સંદર્ભે જે સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા તેનો જવાબ આપતાં પાકિસ્તાની વિદેશ મંત્રીએ જણાવ્યું કે માનવતા દાખવવાની તમામ હકીકતો સામે ભારતે એ ભૂલવું જોઇએ નહીં કે આ માતા-પુત્ર કે પતિ-પત્ની વચ્ચેની સામાન્ય મુલાકાત નહોતી.

કમાન્ડર જાધવ ભારતીય નૌ સેનાનો અધિકારી છે, આરોપો સાબિત થયેલો આતંકવાદી હોવા ઉપરાંત તે એવો જાસૂસ છે જે પાકિસ્તાનમાં આતંક ફેલાવતા અગણિત લોકોના મૃત્યુ માટે પણ જવાબદાર છે એ ભારતે યાદ રાખવું જોઇએ.

રાજદ્વારી સ્તરે નક્કી થયેલી મુલાકાતના ભાગરૂપે મુલાકાતીઓની સુરક્ષાના કારણોસર ઘનિષ્ઠ તપાસ કરવામાં આવશે તે મુદ્દે બન્ને દેશ સંમત થયા હતા. મુલાકાતીઓનું માન જાળવતાં તેમને કપડાં બદલવાનું અને ઘરેણાં દૂર કરવાનું કહેવામાં આવ્યું હતું.

જે મુલાકાતના અંતે તેમણે પૂર્વવત ધારણ કરી લીધા હતા. પત્નીનાં જૂતાંનું સિક્યુરિટી ચેક નહોતું થયું અને તેમાંથી મળી આવેલી એક મેટલ ચીપના કારણે તેને અમારા પઝેશનમાં (જપ્તીમાં) રાખ્યા છે.

ભારતના રાજકારણને ભારતીય માધ્યમો ચલાવી રહ્યા છે એ બાબતને દુઃખદ ગણાવતા તેમણે એમ પણ કહ્યું કે જગતના ઘણા એરપોર્ટ પર સુરક્ષાના કારણોસર ચહેરા પરનો બુરખો કે ગળામાંનો ક્રોસ (ખ્રિસ્તી ધર્મનું પ્રતિક) દૂર કરાવે છે. તેને ધર્મના અપમાન સાથે જોડવી જોઈએ નહીં.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


પાકિસ્તાનની ટીમમાં લઘુમતી દાનિશ કનેરિયા સાથે ભેદભાવ થયો હોવાનુ નિવેદન પાકિસ્તાનના પૂર્વ ક્રિકેટર શોએબ અખતરે આપ્યું હતું.

શોએબ અખતરે આપેલા નિવેદન પછી દાનિશ કનેરિયાએ ભેદભાવ થયો હોવાની વાતનો સ્વીકાર કર્યો હતો.

એ મુદ્દે વિવાદ થતાં અનેક ક્રિકેટરોએ ટીકા-ટિપ્પણી કરી હતી. શોએબ અખતરે પણ આ મુદ્દે ખુલાસો આપ્યો હતો.

હવે આ વિવાદમાં દાનિશ કનેરિયાએ પોતાની યૂટ્યૂબ ચેનલના માધ્યમથી સ્પષ્ટ કહ્યું કે ''જો વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાન મને મદદ ન કરી શકતા હોય તો આ ભેદભાવ છે. ''

એ વીડિયોમાં કનેરિયાએ કહ્યું કે ''જે લોકોએ મારો સટ્ટેબાજો સાથે પરિચય કરાવ્યો તે લોકો કોણ હતા?''

દાનિશ કનેરિયાએ શું કહ્યું?

''મીડિયામાં ઘણી વાતો આવી રહી છે કે તમે પાકિસ્તાન ક્રિકેટ બોર્ડ પર આરોપ લગાવ્યો. વાત શરૂ થઈ હતી શોએબ અખતરના નિવેદનથી, જેનો મે જવાબ આપ્યો.''

''એના પર સવાલો ઊભા કરાયા કે તમે 10 વર્ષ ભેદભાવ વગર પાકિસ્તાન માટે રમ્યા. મેં સ્પષ્ટ કહ્યું છે કે હું એ તમામ બાબતોની અવગણના કરીને મહેનત કરીને રમતો રહ્યો. મેં મારું રિપ્લેસમૅન્ટ ન આવવા દીધું. મે સ્પષ્ટ કહ્યું કે મને મારા સિનિયરો અને કૅપ્ટને સહયોગ આપ્યો.''

''એ પણ સવાલ ઊભો કરવામાં... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

આવ્યો કે ફિક્સિંગનો જે કેસ છે તે ઇંગ્લિશ ક્રિકેટ બોર્ડમાં છે નહીં કે પાકિસ્તાન ક્રિકેટ બોર્ડમાં. મેં એવું પણ સ્પષ્ટ કહ્યું છે કે મે પીસીબી (પાકિસ્તાન ક્રિકેટ બોર્ડ) પર આરોપ નથી મૂક્યો. તેમ છતાં મીડિયામાં ઘણી વાતો આવી રહી છે.''

''જ્યારે ઇંગ્લૅન્ડમાં મારા પર આરોપ લાગ્યો અને પ્રતિબંધ લાદવામાં આવ્યો તો મેં વ્યક્તિગત રીતે આઈસીસીને ઇમેલ મોકલ્યો હતો.''

''આઈસીસીએ મને જવાબમાં કહ્યું કે તમે પાકિસ્તાની ક્રિકેટર છો અને તમારી પાસે પાકિસ્તાન ક્રિકેટ બોર્ડ છે એટલે એ એમની જવાબદારી છે કે તેઓ તમારી તરફથી વાત રજૂ કરે.''

''આઈસીસીએ મને કહ્યું કે અમારી પાસે કોઈ ખેલાડી વ્યક્તિગત રીતે પોતાના કેસની વાત ન કરી શકે.''

''આ મુદ્દે મેં અનેક વિનંતી કરી પણ મને કોઈ જવાબ ન મળ્યો.''

''જ્યારથી પ્રતિબંધ લાગ્યો અને મેં તેનો સ્વીકાર કર્યો ત્યારથી પાકિસ્તાન ક્રિકેટ બોર્ડના અધ્યક્ષ, પૂર્વ પાકિસ્તાની વડા પ્રધાનોને મેં વારંવાર વિનંતી કરી પરંતુ કોઈએ મારા પર ધ્યાન ન આપ્યું. તાજેતરમાં મેં વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાનને પણ વિનંતી કરી, અનેક ચેનલો પર જઈને વાત કરી.''

''મને વારંવાર એવો અનુભવ થયો કે મારી સાથે ભેદભાવ કરવામાં આવ્યો. પહેલાં જ્યારે મેં વિનંતી કરી તો મને કહેવામાં આવ્યું કે હું ધાર્મિક કાર્ડ રમી રહ્યો છું.''

''હું કોઈ ધાર્મિક કાર્ડ નથી રમી રહ્યો પરંતુ મારી સાથે જે રીત અપનાવવામાં આવી તેનાથી હું સમજું, આ ભેદભાવ નથી તો શું છે? હું હજી પણ વિનંતી કરું છું પરંતુ વારંવાર ધાર્મિક કાર્ડની વાત કરવામાં આવે છે.''

''હું મારો હક માગુ છું. એક પાકિસ્તાનના નાગરિક તરીકે અને એક ક્રિકેટર તરીકે દેશ માટે મેં જે પ્રદર્શન કર્યું છે એના માટે તો મારું સન્માન કરો. મારી પાસે ઘર છે, મારો પરિવાર છે, મારી પાસે રોજગાર નથી, બાળકો છે, એમને સારું ભણતર આપી શકું અને અને ક્રિકેટને મારા અનુભવથી ફરી કંઈ આપી શકું.''

''હું વારંવાર ક્રિકેટ બોર્ડ, પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાન જેઓ પાકિસ્તાન ક્રિકેટ બોર્ડના પેટ્રન ચીફ પણ છે એમને વિનંતી કરું છું. તેઓ જે હોદ્દા પર છે જ્યાંથી તે મને મદદ કરી શકે છે. જો તેઓ પણ મદદ ન કરી શકતા હોય તો આ ભેદભાવ છે.''

બોર્ડને કેમ કરે છે અપીલ?

દાનિશ કનેરિયા

આનાથી અગાઉ એક યૂટ્યૂબ વીડિયોમાં દાનિશ કનેરિયાએ કહ્યું કે, દાનિશ નામ એમના પિતાના એક મિત્ર આપ્યું હતું. એમણે સૌથી પહેલાં એમની લેગ-સ્પિનની પ્રતિભાને ઓળખી હતી.

આ વીડિયોમાં દાનિશ કહે છે કે આ એક ફારસી નામ છે.

તેઓ...


પાકિસ્તાનની દેવાદાર બનવાની સમસ્યા અટકવાનું નામ નથી લેતી. સાઉદી સમર્થિત ઇસ્લામિક ડેવલપમૅન્ટ બૅન્ક પાસેથી પાકિસ્તાન ચાર અબજ ડૉલરનું  દેવું લેવાનું વિચારી રહ્યું છે.

વિદેશી ભંડોળની અછતના પગલે પાકિસ્તાન આ પગલું ભરી રહ્યું છે.

જેદા સ્થિત અધિકારીઓએ ફાઇનાન્સિયલ ટાઇમ્સને કહ્યું કે ઇમરાન ખાનની નવી સરકારને ઋણ આપવા માટે બૅન્ક પ્રાથમિક રીતે  તૈયાર થઈ ગઈ છે.

ઇસ્લામાબાદ સ્થિત અધિકારીએ ફાઇનાન્સિયલ ટાઇમ્સને કહ્યું કે ઔપચારિકતા પૂર્ણ થઈ ગઈ છે અને ઇસ્લામિક ડેવલપમેન્ટ બૅન્ક ઇમરાન ખાનની શપથ સમારોહની રાહ જોઈ રહી છે.

અધિકારીઓએ એવું પણ કહ્યું છે કે આ દેવાથી પાકિસ્તાનનું સંકટ સમાપ્ત નહીં થાય.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

કારણ કે આ નાણાકીય વર્ષમાં પાકિસ્તાને 25 અબજ ડૉલરની જરૂર છે. જોકે તેમણે કહ્યું કે ચાર અબજ ડૉલર આ મોટી રકમનો મહત્ત્વનો ભાગ છે.

ઇમરાન ખાન સામે સત્તા સંભાળવાની સાથે જ દેશનાં દેવાં ચૂકવવાનો પડકાર હશે.

પાકિસ્તાનમાં આયાત ખૂબ જ વધી રહી છે અને નિકાસમાં સતત ઘટાડો નોંધાઈ રહ્યો છે.

જેના લીધે દેશના વેપારની ખોટની ખાઈ સતત ઊંડી થતી જઈ રહી છે અને વિદેશની મુદ્રાનો ભંડાર ખાલી થવાના આરે છે.

કરજની તાત... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

્કાલિક જરૂરિયાત

આ અઠવાડિયામાં શપથ લેનારી નવી સરકારમાં નાણાં મંત્રી તરીકેની જવાબદારી અસદ ઉમરને સોંપવામાં આવે તેવી શક્યતા છે.

તેમણે કહ્યું, "પાકિસ્તાનની કેન્દ્રીય બૅન્ક પાસે 10 અબજ ડૉલર છે. અમને ટૂંકા ગાળાની 8થી 10 અબજ ડૉલરની લોન ગમે ત્યાંથી મળી જશે. ત્યાર બાદ પણ અમારી જરૂરિયાત પૂરી થશે નહીં."

પાકિસ્તાનના અધિકારીઓની યોજના આંતરાષ્ટ્રીય મુદ્રા કોષ (આઈએમએફ) પાસેથી લોન લેવાની છે.

પાકિસ્તાન તેમની પાસેથી 12 અબજ ડૉલરની મદદ લેવાનું વિચારી રહ્યું છે.

પરંતુ ત્યાંથી લોન મેળવી પણ સરળ નથી. કારણ કે આઈએમએફ પાકિસ્તાન પાસેથી ખાંડના કરજની વિગતો માંગી શકે છે જે હજુ સુધી ગોપનીય છે.

ચીન નથી ઇચ્છતું કે પાકિસ્તાન ચાઇના-પાકિસ્તાન ઇકૉનૉમિક કૉરીડૉર અંતર્ગત આપવામાં આવેલા કરજને સાર્વજનિક કરે.

વધુમાં અમેરીકાએ આઈએમએફને ચેતવણી આપી છે કે તે પાકિસ્તાનને અમેરીકન ડૉલર ન આપે.

પાકિસ્તાન પાસે વધુ વિકલ્પો નથી. પાકિસ્તાનના અધિકારીઓનું કહેવું છે કે આ રકમ મોટાભાગે ખનીજ તેલની આયાત માટે ચૂકવાઈ જશે.

આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ખનીજ તેલની વધતી જતી કિંમતોના લીધે પાકિસ્તાનની સમસ્યામાં વધારો થયો છે.

જોકે તાજેતરમાં પાકિસ્તાન અને સાઉદી અરબની વચ્ચે નિકટતા વધી છે અને તેના પગલે ઇસ્લામિક ડેવલપમૅન્ટ બૅન્ક પાકિસ્તાનને ચાર અબજ ડૉલરનું કરજ આપવા તૈયાર થઈ ગઈ છે.

પાકિસ્તાન સાઉદીમાં અઘોષિત સંખ્યામાં પોતાના સૈનિકો મોકલવા રાજી થઈ ગયું છે.

પાકિસ્તાની સૈનિકો સાઉદી સૈનિકોને તાલીમ આપશે. પાકિસ્તાને કહ્યું છે કે તેમના સૈનિકો યમનમાં સાઉદી માટે નહીં લડે. આના પહેલાં સાઉદી અરબે આ માંગ કરી હતી.

કથળતો જતો પાકિસ્તાની રૂપિયો

પાકિસ્તાનની અર્થવ્યવસ્થા ચોમેરથી સંકટમાં ઘેરાયેલી છે. પાકિસ્તાની મુદ્રા રૂપિયાની કિંમત અમેરીકાના ડૉલરની સરખામણીએ છેલ્લા સાત મહિનામાં 20 ટકા ઘટી છે.

ચૂંટણી પહેલાં પાકિસ્તાનમાં એક ડૉલરની કિંમત 130 રૂપિયાએ પહોંચી ગઈ હતી.

આ મહિને જ જ્યારે પાકિસ્તાનને ચીન બે અબજ ડૉલરનું કરજ આપવા રાજી થયું ત્યારે રૂપિયાની સ્થિતિમાં સુધારો નોંધાયો.

હાલમાં એક ડૉલરની કિંમત 122 રૂપિયા છે.  પાકિસ્તાનનું શેર બજાર દુનિયાના ઉત્કૃષ્ટ પ્રદર્શન કરતા બજારોની યાદીમાં તળિયે પહોંચી ગયું છે.

પાછલા નાણાકીય વર્ષના અંત સુધી પાકિસ્તાનના ચાલુ ખાતાની ખોટ વધીને 18 અબજ ડૉલર સુધી પહોંચી ગઈ હતી જે દેશની જીડીપીના 5.7 ટકા છે.

પાકિસ્તાનના બજેટની ખાધ બે અબજ રૂપિયા સુધી પહોંચી ગઈ છે.

આવી સ્થિતિમાં...


પાકિસ્તાનની સમા ટીવી ચેનલનાં એન્કર કિરન નાઝ

કસૂરમાં રહેતી ઝૈનબ અંસારી પર કરવામાં આવેલા દુષ્કર્મ સંબંધે પાકિસ્તાનનાં અનેક શહેરોમાં વિરોધ પ્રદર્શન થયાં છે.

કેટલાંક સ્થળોએ પરિસ્થિતિ એટલી બગડી હતી કે પોલીસે ગોળીબાર કરવો પડ્યો હતો.

આ દરમ્યાન પાકિસ્તાનની એક ખાનગી ટીવી ચેનલનાં એક એન્કર અલગ રીતે સમાચાર વાંચતાં જોવા મળ્યાં હતાં.

'સમા ટીવી' નામની ચેનલનાં એન્કર કિરન નાઝ ગુરુવારે એક બુલેટિનમાં તેમની દીકરીને લઈને આવ્યાં હતાં.

તેમણે દીકરીને ખોળામાં બેસાડીને તેમણે ઝૈનબ અંસારી સાથેના દુષ્કર્મના સમાચાર વાંચ્યાં હતાં.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

'જનાજો જેટલો નાનો એટલો ભારે'

પોતાની છ મહિનાની દીકરી સાથે કિરન નાઝ

બુલેટિનની શરૂઆત કરતાં કિરન નાઝે કહ્યું હતું, "આજે હું કિરન નાઝ નથી, પણ એક મા છું. એટલે આજે મારી બાળકી સાથે બેઠી છું.

"જનાજો જેટલો નાનો હોય એટલો ભારે હોય છે અને આખો સમાજ તેના ભાર તળે દટાઈ જતો હોય છે."

બીબીસીએ આ સંબંધે કિરન નાઝ સાથે વાત કરી હતી.

દીકરીને ખોળામાં લઈને સમાચાર વાંચવાનું કારણ પૂછવામાં આવ્યું, ત્યારે કિરન નાઝે કહ્યું હતું, "જાતને અંકુશમાં રાખવાનું મારા માટે બહુ મુશ્કેલ હતું.

... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

"હું આખી રાત ઊંઘી શકી ન હતી અને વિચારતી રહી હતી. મારી દીકરીની આંખોમાં ઝૈનબનો ચહેરો દેખાતો હતો."

કિરન નાઝે કહ્યું હતું, "બીજા દિવસે હું ઓફિસમાં ગઈ હતી અને એ શો કર્યો, ત્યારે ઝૈનબની માતા તેનો ઉમરા (મક્કાની યાત્રા) કરીને પાછી ફરી હતી."

'મેં પીડા અનુભવી હતી'

કિરન નાઝ

નાઝે ઉમેર્યું, "તેમની હાલત જોઈને હું એ વિચારતી થઈ ગઈ હતી કે ભગવાન ન કરે, પણ મારી સાથે આવું થાય તો?

ઝૈનબનાં માતા તો ચાલી શકતાં હતાં, વાત કરી શકતાં હતાં. હું કદાચ કંઈ કરી શકતી ન હોત."

'તેમ છતાં દીકરીને ખોળામાં બેસાડીને સમાચાર વાંચવાનું કારણ શું?'

તેના જવાબમાં કિરને કહ્યું હતું, "મેં પીડા અનુભવી હતી, એટલે હું મારી દીકરીને લાવી હતી.

"હું એ દર્શાવવા ઇચ્છતી હતી કે મારી દીકરી મારો ગર્વ છે. દુનિયામાં બધાં માતા-પિતા માટે તેમની દીકરીઓ તેમનો ગર્વ હોય છે."

કિરન નાઝે સવાલ કર્યો હતો, "તમે અમારા ગર્વ સાથે દુષ્કર્મ કરશો? તેને કચરામાં ફેંકશો?

"આપણે જંગલમાં નથી રહેતા. આપણે માણસ છીએ અને આ આપણાં સંતાનો છે.

"ઝૈનબ માટે અવાજ ઉઠાવવા હું મારી દીકરીને, મારા ગર્વને લઈને સમાચાર વાંચવા બેઠી હતી."

'મને સફળતા મળી'

દીકરીને ખોળામાં બેસાડીને સમાચાર વાંચવાનું પરિણામ શું આવ્યું?

આ સવાલના જવાબમાં કિરન નાઝે કહ્યું હતું, "તમે લોકો મારી સાથે વાત કરી રહ્યા છો. હું થોડીઘણી સફળ થઈ હોઉં એવું મને હવે લાગે છે.

"આપણે આપણાં બાળકોને સારા અને ખરાબ સ્પર્શ વિશે માહિતગાર કરવાં જોઈએ, એવી સલાહ આપણને આપવામાં આવે છે.

"મારી દીકરી તો છ જ મહિનાની છે. એ વિશે તેને હું કઈ રીતે કહું?"

કિરન નાઝે એમ પણ કહ્યું હતું, "આ પ્રકારની ઘટનાઓ રોજ નિહાળતા રહેવાની હિંમત લોકોમાં નથી.

"પોતાનાં નાનાં-નાનાં બાળકોને રોજ ઉઠાવીને કબરમાં દફન કરે અને ક્રૂર ગુનેગાર કદાચ ઝડપાઈ જશે એવું વિચારતાં રહે એ યોગ્ય નથી.

"હવે પાણી માથાની ઉપરથી વહી રહ્યું છે એટલે સમગ્ર પાકિસ્તાનના લોકો બહાર આવ્યા છે."

ભારતમાં મળેલા પ્રતિસાદથી ખુશ

પાકિસ્તાનમાં આઠ વર્ષની બાળકી સાથે દુષ્કર્મ બાદ હત્યા

આ ઘટના બાબતે ભારતમાં મળેલા પ્રતિસાદથી પાકિસ્તાની એન્કર બહુ ખુશ છે.

તેમણે કહ્યું હતું, "ભારતમાં જે રીતે આ બાબત ચર્ચાઈ રહી છે અને મીડિયા તેને ટેકો આપી રહ્યું છે તેનાથી હું બહુ રાજી છું.

"અહીં બને કે સરહદ પાર બને, આવી ઘટનાઓ પર પૂર્ણવિરામ મૂકાવું જોઈએ, એવું હું ઇચ્છું છું."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


પાકિસ્તાનની સુપ્રીમ કોર્ટ તરફથી જાહેર કરાયેલી એક પ્રેસ રિલીઝ અનુસાર પાકિસ્તાન હિંદુ કાઉન્સિલના ચીફ પૅટ્રન રમેશકુમારે આ મામલે ચીફ જસ્ટિસ ગુલઝાર અહમદ સાથે વાત કરી હતી.

પ્રેસ રિલીઝમાં કહેવાયું, "પાકિસ્તાનના મુખ્ય ન્યાયાધીસ આ મામલે ચિંતિત છે અને તેઓએ સંસદને જણાવી દીધું છે કે તેઓ આ મામલે સ્વયં ધ્યાન રાખી રહ્યા છે. આ મામલાને પાંચ જાન્યુઆરી, 2021માં ઇસ્લામાબાદમાં સાંભળવામાં આવશે."

સુપ્રીમ કોર્ટે અલ્પસંખ્યકો માટે બનેલા એક વ્યક્તિના કમિશન "કેપીકે"ના ચીફ સેક્રેટરી અને આઈજીપીને ઘટનાસ્થળની મુલાકાત કરીને ચાર જાન્યુઆરી સુધી રિપોર્ટ દાખલ કરવાનું કહ્યું છે.

સુપ્રીમ કોર્ટની સામે પ્રદર્શન

પાકિસ્તાન હિંદુ કાઉન્સિલ આ ઘટના પર રોષ પ્રગટ કરીને સુપ્રીમ કોર્ટ સામે પ્રદર્શન માટે ઊતરી હતી.

ડૉ. રમેશકુમાર વાકવાનીએ કહ્યું, "આ મંદિરનો જીર્ણોદ્ધાર 2014માં પાકિસ્તાન સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણય બાદ કરાયો હતો. એ સમયે પણ મૌલાના શરીફના નેતૃત્વમાં લોકો આ મામલે કોઈ ઉકેલ લાવવા માટે ગંભીર નહોતા, પણ તેમને સુપ્રીમ કોર્ટનો નિર્ણય માનવો પડ્યો હતો."

તેઓએ આરોપ લગાવ્યો કે કેટલાક સ્થાનિક ચરમપંથીઓએ 27 ડિસેમ્બરે જ હુમલાનો પ્લાન કરી લી... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ધો હતો.

તેઓએ આરોપ લગાવ્યો કે પ્રાંતની સરકાર અગાઉ પણ મંદિર બનાવવા દેવા માગતી નથી અને ફરી એક વાર તે સ્થિતિને કાબૂમાં લેવામાં નિષ્ફળ રહી છે.

ડૉક્ટર વાકવાનીનું કહેવું છે કે પાકિસ્તાન પહેલેથી જ આંતરરાષ્ટ્રીયસ્તરે ધાર્મિક આઝાદી અને અલ્પસંખ્યકોના અધિકારોને લઈને દબાણ વેઠી રહ્યું છે. આથી આ જરૂરી છે કે આવી અતિવાદી ગતિવિધિઓને કોઈ પણ કિંમતે રોકવામાં આવે.

મંત્રીઓએ નિંદા કરી

આ ઘટનાની નિંદા પાકિસ્તાનનાં માનવાધિકારમંત્રીએ પણ કરી છે.

મંત્રી ડૉક્ટર શિરીન મઝારીએ ટ્વીટ કરીને ખૈબર પખ્તુનખ્વાહ સરકાર પાસે કાવતરાખોરોને સજા આપવાની માગ કરી છે.

તેઓએ કહ્યું કે તેમનું માનવાધિકારી મંત્રાલય આ મામલાને જોઈ રહ્યું છે.

તેઓએ ટ્વીટમાં લખ્યું, "સરકાર હોવાને લીધે અમારી જવાબદારી છે કે આપણે બધા નાગરિકો અને તેમના પૂજાસ્થાનની રક્ષા કરીએ."

આ સિવાય અન્ય એક કેન્દ્રીયમંત્રી ચૌધરી ફવ્વાદ ચૌધરીએ પણ આ મામલાની નિંદા કરી છે.

તેઓએ ટ્વિટર પર લખ્યું, "કરકમાં હિંદુ સમાધિને સળગાવવી એ અલ્પસંખ્યકો સામે વિરોધની વિચારધારાનું કામ છે. સમસ્યા એ છે કે સેના આતંકીઓથી લડી શકે છે, પણ ચરમપંથીઓ સામે લડવું એ સિવિલ સૉસાયટીનું કામ છે. આપણી સ્કૂલથી લઈને સામાજિક સંમેલનો સુધી ક્યાંક કંઈ કરાતું નથી, આપણે આ કીચડમાં ફસાતા જઈએ છીએ."

આવી સ્થિતિ કેમ પેદા થઈ?

હિંદુ સંત શ્રીપરમ હંસજી મહારાજની સમાધિ પર વિવાદ કોઈ નવી વાત નથી.

આ વિસ્તારના રૂઢિવાદી લોકો આ સમાધિસ્થળનો શરૂઆતથી જ વિરોધ કરી રહ્યા છે.

વર્ષ 1997માં આ સમાધિ પર પહેલી વાર સ્થાનિક લોકોએ હુમલો કર્યો હતો. હાલમાં પાકિસ્તાનની સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશ બાદ ખૈબર પખ્તૂનખ્વાહની પ્રાંતીય સરકારે તેનું પુનર્નિમાણ કરાવ્યું હતું.

સરકારનું સમર્થન અને કોર્ટના નિર્ણય બાદ પણ ટેરીમાં સ્થિતિ તણાવપૂર્ણ રહી.

સમાધિના પુનર્નિમાણ શરૂ કરતાં પહેલાં સ્થાનિક પ્રશાસને ટેરી કટ્ટરપંથી લોકો સાથે લાંબી વાતચીત કરી હતી.

વર્ષ 2015માં ખૈબર પખ્તૂનખ્વાહના એડિશનલ ઍડવૉકેટ જનરલ વકાર અહમદ ખાને સુપ્રીમ કોર્ટમાં આ મામલે એક રિપોર્ટ રજૂ કર્યો હતો.

આ રિપોર્ટમાં કહેવાયું હતું કે હિંદુ અને મુસ્લિમ સમુદાયના લોકો પાંચ શરતો પર તૈયાર થયા હતા અને એ બાદ જ સમાધિના પુનર્નિમાણની મંજૂરી અપાઈ હતી.

એવું કહેવાય છે કે આ સમજૂતીની એક શરત એ પણ હતી કે હિંદુ સમુદાયના લોકો ટેરીમાં પોતાના ધર્મનો પ્રચાર-પ્રસાર નહીં કરે. તેઓ ત્યાં માત્ર પોતાની ધાર્મિક પ્રાર્થના જ કશે.

સમાધિ પર ન તો મોટી...


પાકિસ્તાનમાં અત્યાર સુધી 30,000થી વધારે કેસો સામે આવ્યા છે અને 660 લોકોનાં મૃત્યુ થયા છે.

ગત અઠવાડિયે પાકિસ્તાને મસ્જિદો ખોલવા ઉપરાંત કેટલીક રાહતો આપવામાં આવી હતી. આ અઠવાડિયામાં જ 200 લોકોનાં મૃત્યુ થયા અને 10,000 નવા કેસો સામે આવ્યા.

ઉલ્લેખનીય છે કે ડૉક્ટરોની ચેતવણી છતાં બલૂચિસ્તાનમાં સરકારે બજાર, શોપિંગ મૉલ વગેરે ખોલવાની પરવાનગી આપી અને સિંધ પ્રાંતમાં પણ અઠવાડિયામાં 4 દિવસ દુકાનો ખોલવાની પરવાનગી આપી.

ચીનમાં ફરી શરૂ થયો કોરોના, શુલાન શહેર લૉકડાઉન કરાયું

દુનિયાભરમાં કોરોના વાઇરસથી સંક્રમિત લોકોની સંખ્યા 40 લાખને પાર કરી ગઈ છે. કોવિડ-19ને લીધે રવિવાર સુધીમાં 277,092 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે.

ભારતમાં કોરોના વાઇરસથી સંક્રમિત દર્દીઓની સંખ્યા વધીને 67,152 થઈ છે. દેશમાં અત્યાર સુધીમાં કુલ 2206 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે. મહારાષ્ટ્રમાં સૌથી વધુ 22,171 કેસ છે અને અહીં 832 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે.

આ દરમિયાન ચીનમાં કોરોના વાઇરસના સંક્રમણના 17 નવા કેસો સામે આવ્યા છે. 17 પૈકી 5 નવા કેસો ફરીથી જ્યાંથી વાઇરસની શરૂઆત થઈ તે વુહાન શહેરમાં છે. સંક્રમણના અન્ય કેસો શુલાન શહેરમાંથઈ આવ્યા છે અને ત્યાં લૉકડ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાઉન જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. શુલાન શહેરમાં 11 નવા કેસ છે.

કોરોના સંક્રમણને લીધે આફ્રિકામાં 83000થી એક લાખ 90 હજાર લોકોનાં એક વર્ષમાં મૃત્યુ થવાની આશંકા વ્યક્ત કરાઈ છે.

વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠનનું કહેવું છે કે જો સંક્રમણને નહીં રોકવામાં આવે તો એક વર્ષમાં અહીં અંદાજે ત્રણ કરોડથી સાડા ચાર કરોડ લોકો સંક્રમિત થઈ શકે છે.

અમેરિકામાં અંદાજે 80 લોકોનાં કોરોનાને કારણે મૃત્યુ થયાં છે, સૌથી વધુ મૃત્યુ ન્યૂયૉર્કમાં થયાં છે.

રશિયામાં છેલ્લા 24 કલાકમાં કોરોના સંક્રમણના રેકર્ડ 11,012 કેસ નોંધાયા છે. સાથે જ આખા દેશમાં સંક્રમણના કેસ 209,688 થઈ ગયા છે.

બ્રિટનના વડા પ્રધાન બોરિસ જૉન્સને કહ્યું કે હાલમાં લૉકડાઉન નહીં હઠે અને તેઓએ લોકોને સાવધ રહેવાની અપીલ કરી છે.

જર્મનીમાં કોરોના વાઇરસને રોકવા લગાવેલા પ્રતિબંધોમાં છૂટ અપાતાં સંક્રમણના નવા કેસની સંખ્યા વધવા લાગી છે. એવી પણ ચિંતા વ્યક્ત કરાઈ છે કે સ્થિતિ ફરી બેકાબૂ થઈ શકે છે.

દક્ષિણ કોરિયાએ સંક્રમણના નવા કેસમાં આવેલી તેજીને જોતાં કોરોના વાઇરસની બીજી લહેરને લઈને ચેતવણી આપી છે. જ્યારે દેશમાં લૉકડાઉનમાં છૂટ આપવાની શરૂઆત થઈ છે એવા સમયે આ ચેતવણી આપવામાં આવી છે.

ઑસ્ટ્રેલિયાના ન્યૂ સાઉથ વેલ્સમાં પ્રશાસને શુક્રવારે રેસ્ટોરાં, રમતનું મેદાન અને આઉટડોર પૂલને ખોલવાની મંજૂરી આપી છે. મોટા પાયે ટેસ્ટિંગ બાદ અહીં કેસની સંખ્યામાં ઘટાડો થયો છે.

રેલવેએ લીધો વિશેષ ટ્રેનો શરૂ કરવાનો નિર્ણય

ભારતીય રેલવેએ 12મી મે એટલે કે મંગળવારથી ટ્રેનો શરૂ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. શરૂમાં 15 ટ્રેન જ શરૂ કરાશે.

ટિકિટોનું વેચાણ 11મી મે એટલે કે સોમવારથી થઈ શકશે. જોકે માત્ર વિશેષ ટ્રેનો જ શરૂ કરવામાં આવી છે.

ટિકિટ ધરાવતા લોકોને જ રેલવે-સ્ટેશનમાં પ્રવેશ આપવામાં આવશે.

કોરોના વાઇરસ શું મચ્છર કરડવાથી પણ લાગી શકે છે?

રશિયામાં બે લાખ લોકો સંક્રમિત

રશિયામાં છેલ્લા 24 કલાકમાં 11,102 લોકોના રિપોર્ટ પૉઝિટિવ નોંધાયા પછી દેશમાં સંક્રમિત લોકોની સંખ્યા વધીને 2,09,688એ પહોંચી છે.

રવિવારે 88 લોકોનાં મૃત્યુ થતાં કુલ મૃતકાંક 1915એ પહોંચ્યો છે. રશિયામાં ગત અઠવાડિયાથી દરરોજ 10 હજારથી વધારે લોકોના સંક્રમિત થવાના અહેવાલ આવી રહ્યા છે.

અધિકારીઓનું કહેવું છે કે ટેસ્ટ વધુ થવાથી કેસની સંખ્યામાં વધારો થઈ રહ્યો છે.

રશિયા હાલ સુધીમાં કોરોના વાઇરસના દર્દીઓની સંખ્યામાં દુનિયામાં પાંચમાં નંબરે પહોંચી ગયું છે.

અમેરિકાની જોહ્ન હૉપકિન્સ...


પાકિસ્તાનમાં ઇશ્વર નિંદાના આરોપ હેઠળ મૃત્યુદંડની સજાની જોગવાઈ છે.

એક યુનિવર્સિટી સ્ટુડન્ટની આ વર્ષના આરંભમાં હત્યા કરવામાં આવી પછી સત્તાવાળાઓ કાયદાકીય પ્રક્રિયા શરૂ કરશે તેવી આશા બંધાઈ હતી, પણ છ મહિના બાદ તેમાં ખાસ કોઇ પ્રગતિ થઈ નથી.

બીબીસીનાં શુમૈલા જાફરી પાકિસ્તાનના ધર્મનિંદાના બે બહુ ગાજેલા કેસની વાત જણાવે છે.

ઈસ્લામાબાદની ઉત્તર-પશ્ચિમ દિશામાં આવેલા નાનકડા હરિપુર ગામે હું તાજેતરમાં ઈકબાલ ખાનને મળવા ગઈ હતી.

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે

તેમના દીકરા મશાલ પર ધર્મનિંદાનો આરોપ મૂકીને એક ટોળાએ એપ્રિલમાં તેના યુનિવર્સિટી કેમ્પસમાં મશાલની હત્યા કરી હતી.

મશાલના પિતા સાથે મારી એ પહેલી મુલાકાત હતી.

ભયાનક અને પીડાદાયક અનુભવમાંથી પસાર થયેલા એક પિતાને મળવા માટે હું ભારોભાર સહાનુભૂતિ અને માનવતા સાથે ગઇ હતી.

દીકરા પર મૂકાયેલા આરોપ સામે પિતાની લડત

પાકિસ્તાનમાં એક યુનિવર્સિટીના વિદ્યાર્થી મશાલ ખાનની ઇશ્વર નિંદાના આરોપસર હત્યા કરી નાખવામાં આવી હતી

હું એ પણ જાણતી હતી કે ઈકબાલ ખાન અસાધારણ હિંમત ધરાવતી વ્યક્તિ છે.

તેમના તેજસ્વી પુત્રની હત્યા થઈ એ દિવસે એક સેકન્ડ માટે પણ તેમણે હિંમત છોડી ન હતી ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

કે ગુસ્સે થયા ન હતા.

એ દિવસે મીડિયા સાથે વાત કરતી વખતે તેમણે એક પણ આંસુ પાડ્યા વિના જે સ્વસ્થતા જાળવી હતી તેનાથી હું કેટલી પ્રભાવિત થઈ હતી એ મને આજે પણ યાદ છે.

હું ઈકબાલ ખાનને હરિપુર જેલની બહાર મળી હતી.

મશાલ ખાનની હત્યાના કેસમાં કાયદાકિય લડાઈ લડી રહેલા તેના પિતા ઇકબાલ ખાન

તેઓ ત્યાં તેમના પુત્રની હત્યાના કેસની છ મહિના પછી પહેલી વખત થઇ રહેલી સુનાવણીમાં હાજરી આપવા આવ્યા હતા.

આ કેસમાં 57 લોકોને આરોપી ગણાવવામાં આવ્યા છે, પણ કેસનો ચૂકાદો આવવામાં વર્ષો લાગી જશે. ઈકબાલ ખાન તેમના પુત્રને કોઇ પણ ભોગે ન્યાય અપાવવા પ્રતિબદ્ધ છે.

તેમણે કહ્યું હતું કે ''આ દેશના ઈતિહાસમાં કોઈને ક્યારેય ન્યાય મળ્યો નથી. ન્યાયની મશાલની માફક હત્યા થવી ન જોઇએ એ હવે હું સુનિશ્ચિત કરવા ઈચ્છું છું. સરકાર અને કોર્ટ માટે આ એક ટેસ્ટ કેસ છે.''

તેમણે ઉમેર્યું હતું કે ''આ વખતે ન્યાય તોળવામાં આવશે તો એનાથી નવો દાખલો બેસશે. તેનાથી દેશની છાપ નિશ્ચિત રીતે સુધરશે.''

આઘાતજનક આંકડાઓ

પાકિસ્તાનના સિંધના સંખ્યાબંધ સમાજસેવી સંગઠનોએ મશાલ ખાનની હત્યાના વિરોધમાં પ્રદર્શનો કર્યા હતા

1991માં મૃત્યુદંડની સજાની જોગવાઇ કરવામાં આવી ત્યારથી પાકિસ્તાનમાં ધર્મનિંદા સંબંધી હિંસામાં આશરે 2,500 લોકોનાં મોત થયાં છે.

આ કાયદાની ટીકા કરતા લોકો કહે છે કે પોતાના પાડોશીઓ સાથેના અણબનાવનો હિસાબ પતાવવા માટે લોકો આ કાયદાનો દુરુપયોગ કરી રહ્યા છે.

ઈકબાલ ખાન તેનું તાજું ઉદાહરણ છે. તેઓ દબાણ સામે ઝૂકવા તૈયાર નથી. તેમણે કાયદા સામે અવાજ ઉઠાવ્યો છે અને તેમાં સુધારાની માગણી કરી રહ્યા છે.

પાકિસ્તાનનો ઈતિહાસ જણાવે છે કે આ લડાઈ લાંબી ચાલવાની છે. એ ભાવનાત્મક અને શારીરિક રીતે થકવી નાખનારી તથા સંભવતઃ ઘાતક હશે.

કાયદાનો દુરુપયોગ

આસિયા બીબી સામે છેલ્લાં નવ વર્ષથી ઇશ્વર નિંદા કરવાનો કેસ ચાલી રહ્યો છે જેમાં તેને મૃત્યુદંડની સજા ફરમાવવામાં આવી છે

કોર્ટમાં છેલ્લા નવ વર્ષથી ચાલી રહેલો બીજો બહુ ગાજેલો ધર્મનિંદાનો કેસ ખ્રિસ્તી મહિલા આસિયા બીબીનો છે.

પાંચ બાળકોની માતા આસિયા બીબી તેના ગામમાં ફળોના એક ખેતરમાં કામ કરતી હતી. એક દિવસે એક જ ગ્લાસમાં પાણી પીવા બાબતે આસિયા બીબીનો તેના સાથી કર્મચારીઓ સાથે ઝઘડો થયો હતો.

થોડા દિવસ પછી સ્થાનિક મસ્જિદના એક મૌલવીએ આસિયા બીબી પર મહમ્મદ પયગંબર વિરુદ્ધ અયોગ્ય શબ્દો કહેવાનો આરોપ મૂક્યો હતો અને તેની સામે ઇશ્વરનિંદાની ફરિયાદ નોંધાવી હતી.

મહમ્મદ પયગંબરની...


પાકિસ્તાનમાં કેમ આટલી મોંઘી વેચાઈ રહી છે ખાંડ?

હજુ પણ દેશના કેટલાક વિસ્તારોમાં ખાંડની કિંમત 95થી 100 રૂપિયા સુધી બોલાઈ રહી છે. જે ગત વર્ષે નવેમ્બર અને ડિસેમ્બર માસમાં 80 રૂપિયા પ્રતિ કિલોગ્રામે મળતી હતી.

ગૃહમામલાઓ પર વડા પ્રધાનના સલાહકાર શહેજાદ અકબરે એક પ્રેસ કૉન્ફરન્સમાં ખાંડની વધતી કિંમતોને 'સટ્ટાબાજોનું કામ' ગણાવ્યું છે અને કહ્યું છે કે સટ્ટાબાજો કૃત્રિમપણે ખાંડની કિંમત વધારી રહ્યા છે.

તેમણે કહ્યું કે સંઘીય તપાસ એજન્સી (FIA)એ આ સટ્ટાબાજો વિરુદ્ધ કાર્યવાહી કરી છે. કાર્યવાહીમાં મળેલા દસ્તાવેજોથી ખબર પડી છે કે સટોડિયાઓએ ખાંડની કિંમત કૃત્રિમપણે વધારી છે.

ખાદ્ય પદાર્થના ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલા લોકો અને વિશેષજ્ઞોએ ખાંડના વેપારમાં સટોડિયાઓના સામેલ હોવાની વાતની પુષ્ટિ કરી છે. તેમણે કહ્યું છે કે ખાંડનો પુરવઠો, માગ અને કિંમતોમાં ઉતાર-ચઢાવ, સટ્ટાબાજીના કારણે થાય છે.

તેમણે કહ્યું કે તેમાં બે પ્રકારની બજારની તાકાતો ભૂમિકા ભજવે છે. એક માર્કેટ ફૉર્સ કે જે પુરવઠો અને માંગના આધારે કામ કરે છે.

બીજા પ્રકારની તાકાતો કૃત્રિમ સંકટ પેદા કરે છે, જે અનુમાનો અને અફવાઓના આધારે કૃત્રિમ સ્વરૂપે કિંમતોમાં વધ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ારો કરીને અનુચિત લાભ કમાય છે.

ખાંડના વેપારમાં સટ્ટો કેવી રીતે રમાય છે?

વિશેષજ્ઞોનું માનવું છે કે સટ્ટાબાજો અટકળબાજીથી ખાંડના ભાવોને કૃત્રિમપણે વધારે છે. આ સટ્ટાબાજો નક્કી કરે છે કે જો આજે ખાંડની કિંમત 80 રૂપિયા પ્રતિ કિલોગ્રામ છે, તો આવતા મહિને તેને 90 રૂપિયા સુધી લઈ જવાની છે, જે માટે તેઓ કૃત્રિમ સંકટ પેદા કરે છે.

ચીનના વેપાર સાથે જોડાયેલા વહીદ મેમણે કહ્યું કે સટ્ટો બે પ્રકારે રમવામાં આવે છે. પ્રથમ રીતે એ છે જેમાં સટ્ટાબાજ સુગર મિલ સાથે એ નક્કી કરીને બાનું  આપે છે કે તેઓ આવનારા સમયમાં ડિલિવરી ઉઠાવી લેશે.

બીજી રીત એ છે જેમાં ખાંડના વેપારી અંદરોઅંદર નક્કી કરીને ખાંડનો સોદો કરી લે છે, જેમાં ન બાનું સામેલ હોય છે ન ખાંડની કોઈ ફિઝિકલ ડિલિવરી કરવામાં આવે છે.

વહીદે કહ્યું કે જો બજારમાં ખાંડની હાલની કિંમત 90 રૂપિયા પ્રતિ કિલોગ્રામ છે, તો સટ્ટાબાજો ઊંચી કિંમતે ભવિષ્યના સોદા કરવાનું શરૂ કરી દેતા હોય છે. ખાંડની મિલો પણ વધારે કિંમત પર આવા સોદા કરે છે, પરંતુ તેમાં ખાંડની ફિઝિકલી ડિલિવરી સામેલ હોતી નથી.

આ વિશે ખાદ્ય પદાર્થ વિભાગના વિશેષજ્ઞ શમ્સ-ઉલ-ઇસ્લામે કહ્યું કે સટ્ટાના કારોબારમાં ખાંડ ખરીદવામાં આવે છે અને તેનો ડિલિવરી ઑર્ડર પણ લેવામાં આવે છે, પરંતુ તેની ફિઝિકલ ડિલિવરી નથી કરાતી. આ ડિલિવરી ઑર્ડર એક હાથમાંથી બીજા હાથમાં વેચાતો રહે છે, જેનાથી કિંમતોમાં વધારો થયા કરે છે.

તેમણે કહ્યું કે આવી જ રીતે સટ્ટાબાજો અન્ય પ્રકારે પણ કામ કરે છે, જેમાં ડિલિવરી ઑર્ડર પણ નથી હોતો અને કોઈ ચૂકવણી પણ નથી કરાતી. માત્ર અટકળો વડે નકલી રીતે ખાંડનું ખરીદ-વેચાણ થાય છે.

ઉદાહરણ તરીકે જો ખાંડની કિંમત 80 રૂપિયા પ્રતિ કિલોગ્રામ છે. તો એવું અનુમાન કરવામાં આવે છે કે આવતા મહિને તેની કિંમત 90 રૂપિયા સુધી જઈ શકે છે. તેનાથી બજારમાં એક સંકટ પેદા થઈ જાય છે, જે કૃત્રિમપણે કિંમતોમાં વૃદ્ધિનું કારણ બને છે.

વહીદ મેમણે જણાવ્યું કે ખાંડની કોઈ ભૌતિક ડિલિવરી ન થવાના કારણે જ્યારે સોદા લખવામાં આવે છે, ત્યારે કૃત્રિમ ખરીદી શરૂ થઈ જાય છે, જેનાથી બજારમાં કિંમતોમાં વધારો થાય છે.

ખાંડ પર સટ્ટાબાજી ક્યાં થાય છે?

પાકિસ્તાનમાં ખાંડના વેપારમાં સટ્ટાબાજી વિશે વાત કરતાં વહીદ મેમણે કહ્યું કે તેનાં મુખ્ય બે કેન્દ્રો છે, એક કેન્દ્ર પંજાબ અને બીજું કરાચી છે. તેમણે જણાવ્યું કે પંજાબમાં ખાંડનું ઉત્પાદન વધુ થતું હોવાને કારણે લાહોરમાં આવી પ્રવૃત્તિઓ મોટા પ્રમાણમાં ચાલે છે અને...