બાહોશ અધિકારીની છાપ ધરાવતા હિંમાશું રોયે આત્મહત્યા કરી એ પાછળનું કારણ શું હોઈ શકે? પોલીસની નોકરીમાં રહેલો તણાવ, જવાબદારી, લોકોમાં ઊભી થયેલી છાપ ઘણી વખત ઘાતક બને છે.

ગુજરાત પોલીસમાં પણ શારીરિક અને માનસિક આરોગ્યની સ્થિતિ ખાસ ઉત્સાહજનક નથી. એક સમયે દેશના સૌથી યુવાન પોલીસ દળોમાં નામના પામતી ગુજરાત પોલીસમાં હાલ 85 ટકા જેટલા પોલીસકર્મીઓ તણાવ અને હાઇપર ટેન્શનની સમસ્યાથી પીડાઈ રહ્યા છે.

ગુજરાત પોલીસ વેલ્ફેર હોસ્પિટલના વિઝિટિંગ સાઇકિયાટ્રિસ્ટ ડૉ. ગોપાલ ભાટિયાએ બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું, ''પોલીસમાં નોકરી કરતાં માણસની અંદર એક એવો માણસ છૂપાયેલો હોય છે કે જેને જેમજેમ સફળતા અને હોદ્દો મળતો જાય તેમ તેમ એ અન્તર્મુખી થતો જાય છે. જે બીજી વ્યક્તિ સાથે સરળતાથી હળીમળી નથી શકતો.''

31 માર્ચ 2018 સુધી રાજ્યના 85% પોલીસકર્મીઓની કરાયેલી સ્વાસ્થ્ય તપાસમાં 'હાઇપર ટૅન્શન'નું પ્રમાણ સૌથી વધુ જોવા મળ્યું હતું

''તેમનું કામ પણ એવું હોય છે કે તે પરિવાર સાથે પણ તેની ચર્ચા નથી કરી શકતા. વળી, પોતાની સમસ્યાની ચર્ચા થાય તો પોતાની 'ઇમેજ'નું શું? એવો ભય પણ આવા અધિકારીઓને સતાવતો હોય છે.''

આવા પરિબળો પોલીસને સતત તણા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

વમાં રાખે છે.

શું તમે આ વાંચ્યું?

ડૉ. ભાટીયા કહે છે, ''ગુજરાત પોલીસમાં અમે કરેલા સર્વેમાં સામે આવ્યું છે કે પોલીસકર્મીઓ લગભગ 'અન્ડર સાયકોલોજિકલ સ્ટ્રેસ' વચ્ચે જીવતા હોય છે.''

''જેને કારણે તેમનામાં સતત બદલાતો મિજાજ, ચિંતા, ડાયાબિટીસ, નકારાત્મક વિચાર આવવા જેવી માનસિક સમસ્યાઓ જોવા મળે છે. જેને કારણે અનિદ્રાની સમસ્યા ઊભી થતી હોય છે.''

ડૉ. ભાટીયાના મતે તણાવના કારણે ઍસિડિટી, ડાયાબિટીસ, હાઈ બ્લડ પ્રેશર, અપચો, અકારણ ગુસ્સો, કમર અને માથાનો દુઃખાવો જેવી સમસ્યાઓ રહે છે.

ઓફિસ અને ઘરને અપાતા સમયનું સમતુલન ના સાધી શકાતા 'ઍડજસ્ટમેન્ટ ડિસઑર્ડર'ની સમસ્યા પણ ઊભી થતી હોય છે.

પોલીસકર્મીઓનું માનસિક અને શારીરિક સ્વાસ્થ્ય જળવાઈ રહે એ માટે સમાંતરે તપાસ કરવામાં આવે છે.

31 માર્ચ 2018 સુધી રાજ્યના 85% પોલીસકર્મીઓની કરાયેલી સ્વાસ્થ્ય તપાસમાં 'હાઇપર ટૅન્શન'નું પ્રમાણ સૌથી વધુ જોવા મળ્યું હતું.

ગુજરાત પોલીસ વેલ્ફેર હોસ્પિટલનાં ઇન્ચાર્જ ઑફિસર ડૉ. હિના ત્રિવેદીએ બીબીસીને જણાવ્યું, ''ગુજરાત પોલીસમાં 17.3%  કર્મચારી હાઇપર ટૅન્શનથી પીડાય છે.

છ ટકા પોલીસકર્મીને ડાયાબિટીસ છે, તો દસ ટકા પોલીસકર્મીને બ્લડ પ્રેશરની સમસ્યા છે.''

''આ ઉપરાંત ગુજરાત પોલીસના ત્રણ ટકા કર્મચારી ડાયાબિટીસની 'બૉર્ડર લાઇન' પર છે.”

“ચાર ટકા પોલીસકર્મીઓને 'બોર્ડર લાઇન' બ્લડપ્રેશર છે. ભારે તણાવને કારણે દસ ટકાપોલીસકર્મીઓ વ્યસન તરફ વળી ગયા છે.”

“એટલું જ નહીં, નિયમિત રીતે અને યોગ્ય ભોજન ના લેવાને કારણે અઢી ટકા પોલીસકર્મીઓમાં ઍનિમિયાની સમસ્યા જોવા મળી છે.''

અમદાવાદ મેડિકલ ઍસોસિએશનના ભૂતપૂર્વ પ્રમુખ અને ઍડવાઇઝર ડૉ. પ્રજ્ઞેશ વચ્છરાજાનીએ બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું, ''પોલીસમાં સ્વાસ્થ્યની સંબંધિત સમસ્યાઓ એમના વ્યવસાયને કારણે પહેલાથી જ નિર્ધારિત થઈ ગઈ છે.”

“'એડજસ્ટમેન્ટ ડિસઑર્ડર'ને કારણે કામમાં અને ઘરે, એમ બન્ને જગ્યાએ સમસ્યાઓ દેખાવા લાગી છે.”

“તણાવ અને અપૂરતી ઊંઘ શારીરિક સમસ્યાઓ સર્જે છે. જોકે, સારી બાબત એ છે કે 55.91% પોલીસકર્મીઓ તંદુરસ્ત છે.''

ગુજરાત પોલીસના જવાનોને તણાવના કારણે એસિડીટી, ડાયબિટીસ, હાઈ બ્લડ પ્રેશર, અપચો, અકારણ ગુસ્સો, અનિદ્રા જેવી સમસ્યાઓ જોવા મળે છે

ડૉ. વચ્છરાજાનીની આ વાતને સમર્થન આપતા ડૉ. ભાટીયા કહે છે કે ઉચ્ચ પોલીસ અધિકારીઓ પણ પોતાની માનસિક તકલીફ બધાની સામે જણાવતા નથી.

તેમની પાસે ઉપચાર માટે આવતા ઉચ્ચ અધિકારીઓ પણ ખાનગી રીતે આવતા હોય છે....


બાહ્ય ચિહ્નો બહુ સ્પષ્ટ હતા; તેમાં ચિંતા અને ઇરોટિક કલ્પનાઓ પણ હતી, પણ એક વાત સ્પષ્ટ હતીઃ આવી સ્થિતિ માત્ર સ્ત્રીની થાય છે.

પ્લેટોનું માનવું હતું કે રૂદન કરી રહેલા ગર્ભાશયને કારણે હિસ્ટીરિયા થાય છે.

બાળક ધારણ ના કરી શકે ત્યારે ગર્ભાશયને દુઃખ થાય.

તેમના સમકાલીન વિચારકો કહેતા હતા કે શરીર ફરતે અંગ ઘૂમે તેના કારણે આવું થાય છે.

અંગ ચારેતરફ ફરે અને પછી શરીરના કોઈ અંગમાં ફસાઈ જાય. આવી માન્યતા છેક 19મી સદી સુધી ચાલતી રહી હતી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

તે પછી હિસ્ટીરિયાની સારવાર માટે નવાં-નવાં શોધાયેલા વાઇબ્રેટરનો ઉપયોગ કરીને સ્ત્રીને ઓર્ગેઝમ (જાતીય ચરમસુખ) સુધી પહોંચાડવાનું શરૂ થયું હતું.

આજે પણ પારંપરિક માન્યતા એવી જ છે કે સ્ત્રીની શારીરિક સ્થિતિ તેના મગજને અસર કરે છે.

સ્ત્રીનો મૂડ ખરાબ દેખાય એટલે તરત પૂછવામાં આવે, 'શું માસિકનો સમય થઈ ગયો છે?'

સ્ત્રી ઉત્તેજિત થઈ હોય તો તેને જણાવાશે કે સ્ત્રીબીજ તૈયાર થઈ રહ્યા હશે.

આ વાત સાવ ખોટી પણ નથી એવું સમજાયું છે - માસિક દરમિયાન કેટલીક મહિલાઓ ખરેખર વધારે ચીડાયાપણું અને અસ્વસ્થતા અનુભવે છે.

એ વાત પણ સાચી કે સ્ત્રીબીજ તૈયાર થાય ત્યારે સેક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

્સ માટેની ઇચ્છા તીવ્ર બનતી હોય છે.

(જોકે, હંમેશા તે જ કારણ નથી હોતું તે ધ્યાન રાખવું રહ્યું. મહિલાઓની માનસિક સ્થિતિની ફરિયાદને માત્ર 'હિસ્ટીરિયા' ગણી લેવાને કારણે જોખમી સ્થિતિ ઊભી થઈ શકે છે.)

જોકે એ વાત બહુ ઓછી જાણીતી છે કે માસિકચક્ર મહિલાઓના મગજને હકારાત્મક રીતે પણ અસર કરી શકે છે.

એવું પણ જણાયું છે કે આ સમયગાળા દરમિયાન સ્ત્રી તેની આસપાસની ભૌતિક સ્થિતિને વધારે સારી રીતે સમજી શકે છે.

ત્રણ અઠવાડિયા પછી તેમની સંવાદશક્તિ પણ ખીલી ઊઠે છે.

નવાઈ લાગે એવી વાત એ છે કે અન્ય વ્યક્તિ ભયભીત છે કે કેમ તે વધારે સારી રીતે પારખતી પણ થઈ જાય છે.

સૌથી મજાની વાત, આ સમયગાળામાં તેમનું મગજ ખરેખર મોટું થઈ જાય છે. આખી વાત છે શું?

સમગ્ર મામલામાં મુશ્કેલી ઊભી કરનાનું ગર્ભાશય નથી, પણ અંડાશય છે.

પિરિયડ દરમિયાન અંડાશયમાંથી એસ્ટ્રોજન અને પ્રોજેસ્ટેરોન જુદા જુદા પ્રમાણમાં નીકળતા રહે છે.

આ હોર્મોન્સનું કામ ગર્ભાશયની દીવાલોને જાડી કરવાનું અને સ્ત્રીબીજ ક્યારે છોડવા તે નક્કી કરવાનું છે.

પરંતુ આ હોર્મોન્સની મહિલાઓના મગજ અને વર્તન પર જબરી અસર થાય છે.

 1930ના દાયકાથી વિજ્ઞાનીઓ માસિકચક્રનો અભ્યાસ કરતા આવ્યા છે.

અભ્યાસ માટેનો આ લોકપ્રિય વિષય રહ્યો છે અને તેના કારણે જાતભાતની વાતો આપણને જાણવા મળી છે.

મહિલાઓ ધૂમ્રપાન છોડી શકવા નિર્ણય કરી શકે કે નહીં, ત્યાંથી માંડીને રાત્રે તેને કેવા સપનાં આવશે, ત્યાં સુધીની બાબતો સાથે માસિકચક્ર જોડાઈ જાય છે.

સ્ત્રીની જૈવિક રચનામાં રસ પડ્યો હોવાને કારણે આટલી જાણકારી એકઠી થઈ છે એવું પણ નથી.

સંશોધનો પાછળનો હેતુ એ જાણવાનો છે કે સ્ત્રી અને પુરુષ એકબીજાથી કઈ હદે જુદા છે - અને શા માટે.

બંને વચ્ચે ફરકનું એક ઉદાહરણ આપણા મગજમાં જ મળે છે.

મગજની રચનામાં સ્ત્રી-પુરુષ પ્રમાણે ફરક દેખાય છે, જેનું કારણ હોર્મોન્સ હોવાનું વિજ્ઞાનીઓ વર્ષોથી માનતા આવ્યા છે.

યુનિવર્સિટી ઑફ ડરહામના ન્યુરોસાયન્ટિસ્ટ માર્કસ હોઝમેન કહે છે, "કુદરતી રીતે સેક્સ હોર્મોન્સમાં જે ફેરફારો થાય છે તેના આધારે અમે તારણો કાઢી લેતા હોઈએ છીએ.

"મહિલાઓમાં તે માસિકચક્ર હશે, જ્યારે પુરુષોમાં ઋતુ પ્રમાણે ટેસ્ટોસ્ટેરોનમાં આવતા ફેરફારોને કારણે તેમ થતું હશે. આ એક કુદરતી રીતે થતા પ્રયોગો છે."

સ્ત્રીઓ એક રીતે અલગ પડે છે - તેઓ વધારે સારી સામાજિક કુશળતા ધરાવે છે.

મહિલાઓમાં સહાનુભૂતિ વધારે હોય છે અને મનોવલણોને (થિયરી ઑફ માઇન્ડને) વધારે સારી રીતે સમજે...


બાહ્ય રીતે તેઓ સંસ્કારી કુટુંબની જેમ જ જીવતાં રહ્યાં હતાં. કેરન શિકાગો અને સિનસિનાટીંના જાણીતાં અખબારોમાં પત્રકાર તરીકે કામ કરી ચૂક્યા હતા. બેરી ફિલ્મઉદ્યોગમાં 'સ્ટાર ટ્રેક' અને '2001 સ્પેસ ઓડિસી' સહિતની ફિલ્મોમાં સ્પેશિયલ ઇફેક્ટ એન્જિનિયર તરીકે કામ કર્યું હતું.

તેઓ યહૂદી અપરણીત લોકોના એક કાર્યક્રમમાં મળ્યાં હતાં અને પરણ્યાં હતાં. તેમને ત્રણ સંતાનો થયાં તે યહૂદી ધાર્મિક શબ્બાત માટે જતાં, પ્રાર્થનામાં ભાગ લેતાં અને શાળામાં મહેનતુ વિદ્યાર્થીઓની જેમ ભણતાં હતાં.

1970ના દાયકાના મધ્યમાં બેરીએ સંશોધક તરીકે કામ કરીને એવું સેફ્ટી ડિવાઇસ બનાવ્યું હતું જે કિડની ડાયાલિસિસ મશીનમાં ઉપયોગી હતું.

તેમણે આ ડિવાઇસ જે કંપનીને વેચવાનો પ્રયાસ કર્યો તેણે વીમા પૉલિસી લેવા માટેની માગણી કરી હતી, જે એટલી મોંઘી હતી કે બેરી લઈ શકે તેમ નહોતા. તેના કારણે સમગ્ર પ્રોજેક્ટ પડી ભાંગ્યો અને તેમનું કુટુંબ આર્થિક ભીંસમાં આવી ગયું હતું.

બૅરી સ્ટાર ટ્રેક પર કામ કરતા

તે જ વખતે કેરને લૉસ ઍન્જલસ ટાઇમ્સમાં નોકરી માટેની એક ટચૂકડી જાહેરખબર જોઈ. લેરી ફ્લિન્ટના હસ્લર મૅગેઝીન ડિસ્ટ્રિબ્યૂટ કરવા માટે માણસની જરૂર હતી.

સાથે જ પૉ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ર્ન-ઉદ્યોગના બાદશાહ ગણાતા ફ્લિન્ટની કંપનીની બીજી વસ્તુઓ પણ વેચવાની હતી. એ રીતે મેસન દંપતી પૉર્ન વસ્તુઓ વેચવાના કામમાં પડ્યું હતું.

તેઓ સારા વેપારી સાબિત થયા હતા. થોડાં જ અઠવાડિયાંમાં જ કેરન અને બેરીએ 5000 ઑર્ડર મેળવી લીધા હતા અને કાર લઈને લૉસ ઍન્જલસમાં ડિલિવરી કરતા થયાં હતાં.

હસ્લર સ્ટ્રેઇટ (વિજાતીય) પ્રકારનું પૉર્ન મૅગેઝીન હતું, પણ ફ્લિન્ટ દંપતીએ થોડા જ વખતમાં ખાડે જવા લાગેલા કેટલાક ગે પૉર્ન સામયિકોને પણ હાથમાં લીધાં અને વેચવાનું શરૂ કર્યું હતું.

થોડાં વર્ષો પછી લૉસ ઍન્જલસની સૌથી જાણીતી પૉર્ન બુકશોપ 'બુક સર્કસ' આર્થિક ભીંસને કારણે વેચવા કાઢવામાં આવી ત્યારે મેસન દંપતીએ તે ખરીદી લીધી.

1982માં તેમણે આ દુકાન ખરીદી લીધી અને તેને નવું નામ આપ્યું સર્કસ ઑફ બુક્સ. નવા નામ સાથેની શૉપ માત્ર હાર્ડકોર્ડ પૉર્ન માટેનો સ્ટોર જ નહોતો રહ્યો, પણ લૉસ ઍન્જલસના ગે લોકો માટે હળવામળવાનું સ્થળ પણ બની ગયું હતું.

તેમનાં ત્રણેય બાળકો મિકા, રાશેલ અને જોશજ્યારે દુકાને આવતાં ત્યારે તેમને કડક સૂચના હતી કે તેમણે દુકાનની એક પણ વસ્તુને હાથ ના લગાવવો કે તેની સામે જોવું પણ નહીં. તેમને કાન ફૂંકી ફૂંકીને સમજાવવું પડ્યું હતું કે ક્યારેય પોતાના મિત્રોને આ દુકાનનું નામ આપવાનું નથી.

"અમે નહોતા ઇચ્છતા કે અમે જે વેપાર કરી રહ્યાં હતાં તેના વિશે તેઓ જાણે. અમે કુટુંબના બિઝનેસ વિશે વાતો કરતા નહીં. અમે લોકોને એટલું જ કહેતા કે અમારો બુકસ્ટોર છે બસ," એમ કેરન કહે છે.

જોકે આવી કાળજી લેવામાં તેમને પૂરી સફળતા મળી નહોતી.

એક વીડિયો જેનાથી મહિલાની જિંદગી બદલાઈ ગઈ

સૌથી મોટા દીકરા મિકાના હાથમાં એક વાર કેરનની કારની ડિકીમાં રહેલો પૉર્ન વીડિયો આવી ગયો હતો. (જોકે તેને નિરાશ થવું પડ્યું કેમ કે તે કેસેટ ઘરના વીએચએસ મશીનમાં ચાલતી નહોતી).

રાશેલ 14 વર્ષની હતી અને તેને પૉર્ન વિશે હજી ખાસ કંઈ ખબર પડતી નહોતી, ત્યારે કુટુંબના ખાનગી વેપારની વાત તેને પોતાની એક સખી પાસેથી જાણવા મળી હતી. તે જાણીને રાશેલને આઘાત લાગ્યો હતો.

તેમના પિતા બહુ મળતાવડા હતા અને માતા બહુ ધાર્મિક અને નૈતિક મૂલ્યોમાં માનનારી હતી. રાશેલ તેમને સામાન્ય વેપારી જેવા જ ગણતી હતી.

"મારાં માતાપિતા જે કંઈ હતાં તેના કરતાં આ પ્રકારનું જુદું જ કામ કરનારાં તેઓ હશે તે સાવ વિપરિત હતું," એમ રાશેલ કહે છે.

"અમારું કુટુંબ બહુ પરંપરાગત પ્રકારનું હતું. અમે મજાનો પરિવાર દેખાવા માટે જ મથતા રહેતાં હતાં." એમ જોશ ઉમેરે...


બિટકૉઇન 34 હજારની સપાટી ઉપર આવી ગયો હતો.

ગત બુધવારે સાંજે બિટકૉઇન, ડૉગીકૉઇન, એક્સઆરપી અને ઇથૅરિયમના ભાવો ગગડી ગયા હતા. બિટકૉઇન 34 હજારની સપાટી ઉપર આવી ગયો હતો.

આ બજારની ઊથલપાથલનું એક દિગ્ગજ પાત્ર ટૅસ્લા મૉટર્સના ઍલન મસ્ક પણ છે, જેમના એક ટ્વીટ ઉપર બજાર ઊછળી કે ગગડી જાય છે.

ચીન દ્વારા ક્રિપ્ટૉકરન્સીના વેપાર સામે કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવી હોવાથી આ કડાકો બોલી ગયો, જોકે કેટલાકના મતે તે સુધારો જરૂરી હતો અને આવનારા સમયમાં બજારને ઉપર લઈ જશે.

તો કેટલાકને આશંકા છે કે આ ટ્યૂલિપનાં ફૂલો જેવું થશે, કારણ કે મજાકમાં બનાવવામાં આવેલા ડૉગીકૉઇનનું વૅલ્યૂએશન 14 અબજ ડૉલર જેટલું થવા જાય છે.

ચીન, ચલણ અન ચમક

માઇનિંગ માટે વપરાતા વિશિષ્ટ હાર્ડવેરનો નમૂનો

બુધવારે (ભારતીય સમય પ્રમાણે), ચીનની નિયામક સંસ્થાએ તેની બૅન્કોને સૂચના આપી કે ક્રિપ્ટૉકરન્સીને લગતી આર્થિક લેવડદેવડ તેમના પ્લૅટફૉર્મ પરથી થવા ન દેવી. આ સાથે જ ચેતવણી આપી કે નાગરિકો તેના સટ્ટાથી દૂર રહે.

ક્રિપ્ટૉકરન્સી સામે ચીનની કાર્યવાહી નવી નથી. 2019માં પણ તેના ઉપર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો, છતાં લોકો તેનો વ્યવહાર કરે છે, જે ત્યાંની સરકાર માટે ચિંતા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

નો વિષય છે.

ચીનની ત્રણ મુખ્ય નાણાકીય સંસ્થાઓએ સોશિયલ મીડિયા ઉપર જનતાને ચેતવી હતી. તેમણે કહ્યું છે કે જો ચેતવણી છતાં કોઈ આ પ્રકારના આર્થિક વ્યવહાર કરે અને નાણાં ગુમાવે તો તેમને કોઈ સંરક્ષણ પ્રાપ્ત નહીં થાય.

સંસ્થાઓનું કહેવું છે કે તાજેતરમાં ક્રિપ્ટૉકરન્સીમાં જે કડાકો બોલી ગયો હતો, તે નાગરિકોની આર્થિક સલામતીને જોખમમાં મૂકે છે. તેના કારણે આર્થિક અને નાણાકીય વ્યવહારો ખોરવાઈ જાય છે.

ચીનમાં ડિજિટલ કરન્સીમાં વેપાર નથી થઈ શકતા અને હાલમાં 75 ટકા જેટલું બિટકૉઇન માઇનિંગ ચીનમાં જ થાય છે. ચીન 2060 સુધીમાં 'કાર્બન ન્યૂટ્રલ' બનવા માગે છે, પરંતુ બિટકૉઇન માઇનિંગને કારણે આ લક્ષ્યાંક ખોરવાઈ જાય તેમ છે.

સુરતના તક્ષશિલા અગ્નિકાંડના બે વર્ષ પછી પણ પરિવારો જુએ છે ન્યાયની રાહ

માઇનિંગ ઉપરાંત બિટકૉઇનવ્યવહારોના ઑડિટિંગમાં તેઓ મોટી ભૂમિકા ભજવે છે, જેથી કરીને તેમને આ ડિજિટલ કરન્સી મેળવવાની તક મળે. આ પ્રક્રિયા માટે પણ શક્તિશાળી કમ્પ્યૂટર પ્રોસેસિંગની જરૂર પડે છે, જેમાં પણ ઊર્જાની ખપત થાય છે.

2024 સુધીમાં ચીનમાં બિટકૉઇન માટે થતો ઊર્જાનો વપરાશ ઇટાલી અને સાઉદી અરેબિયા કરતાં વધી જશે. દેશની દૃષ્ટિએ જોવામાં આવે તો તે વિશ્વમાં 12મા ક્રમે પહોંચી જશે.

ભારત, બાંગ્લાદેશ તથા ઇન્ડોનેશિયામાં બિટકૉઇન વ્યવહારો પ્રતિબંધિત છે, જ્યારે ઇંગ્લૅન્ડે નિયમનનો માર્ગ અપનાવ્યો છે.

ક્રિપ્ટૉ માસ્ટર મસ્ક

ઇલૉન મસ્ક દુનિયાના સૌથી ધનવાન વ્યક્તિ બની ગયા છે

જ્યારે ક્રિપ્ટૉકરન્સીનું બજાર તૂટ્યું, ત્યારે ઇલેક્ટ્રિક કાર બનાવતી કંપની ટૅસ્લાના શૅરના ભાવ પણ ત્રણ ટકા જેટલા ગગડી ગયા હતા, કારણ કે કંપનીએ ક્રિપ્ટૉકરન્સી બિટકૉઇનમાં રોકાણ કરેલું છે.

મસ્કની કંપની પાસે દોઢ અબજ ડૉલરના બિટકૉઇન છે. કંપનીએ ફેબ્રુઆરી મહિનામાં તેમાં રોકાણ કર્યું હતું.

માર્ચ મહિનામાં મસ્કે કહ્યું હતું કે તેમની કંપનીની કાર ખરીદવા માટે બિટકૉઇનનો ઉપયોગ કરી શકાશે, આથી બિટકૉઇનના ભાવોમાં ઉછાળો જોવાયો હતો. પરંતુ ગયા અઠવાડિયે તેમણે યુ-ટર્ન લઈ લીધો અને કહ્યું કે 'પર્યાવરણીય ચિંતા'ને કારણે બિટકૉઇનની મદદથી તેમની કાર ખરીદી નહીં શકાય, આથી બિટકૉઇનમાં કડાકો બોલી ગયો હતો.

મસ્કનું કહેવું છે કે બિટકૉઇન માઇનિંગ દરમિયાન મોટા પાયે જિવાશ્મગત ઈંધણનો ઉપયોગ થાય છે, જેના કારણે પર્યાવરણને ખૂબ જ નુકસાન થાય છે. સૌથી વધુ કોલસાનો ઉપયોગ થાય છે અને તે કાર્બન ઉત્સર્જનમાં મોટી ભૂમિકા ભજવે છે.

મસ્કે કહ્યું કે તેમની કંપની બિટકૉઇન...


બિનઅનામત વર્ગના લોકો જે પરિપત્ર રદ થતાં વિરોધ કરે છે.

છેલ્લા 60 દિવસ કરતાં વધુ સમયથી ગાંધીનગરમાં સત્યાગ્રહ છાવણી ખાતે એસસી, એસટી, ઓબીસી સમાજનાં મહિલા ઉમેદવારો સરકારના પરિપત્ર સામે વિરોધ કરી રહ્યાં છે.

મહિલાઓના આંદોલન બાદ ગુજરાત સરકારે એ વિવાદિત પરિપત્ર રદ કરવાનો નિર્ણય કર્યો હતો.

ગુજરાત સરકારે એ પરિપત્ર રદ કરવાની જાહેરાત કરી એ બાદ હવે બિનઅનામત વર્ગનાં મહિલા ઉમેદવારો મેદાને આવ્યાં છે.

તેમનું કહેવું છે કે સરકારે આ પરિપત્ર રદ કરીને અમને અન્યાય કર્યો છે.

ગુજરાતના નાયબ મુખ્ય મંત્રી નીતિન પટેલે મીડિયા સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું કે અમે બિનઅનામત જ્ઞાતિના પ્રતિનિધિઓની માગણી સાંભળીશું. આ સમાજની લાગણી અમે મુખ્ય મંત્રી સુધી પહોંચાડીશું.

તેમણે એવું પણ જણાવ્યું હતું કે તેમની અને પ્રદીપસિંહની હાજરીમાં બિનઅનામત વર્ગના પ્રતિનિધિઓ સાથે બેઠક યોજવામાં આવશે.

પરિપત્રની તરફેણ અને વિરોધ

આંદોલન કરતાં એસસી,એસટી, ઓબીસી સમાજના લોકો

એલઆરડીની પરીક્ષા આપનારાં અનામત વર્ગનાં મહિલા ઉમેદવારોની ફરિયાદ હતી કે સરકારે બિનઅનામત વર્ગમાં અનામત વર્ગનાં યોગ્ય મહિલા ઉમેદવારોને મેરિટ યાદીમાં સ્થાન આપ્યું નથી.

રાજકોટથી આવેલ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાં પૂજા સાગઠિયા ગાંધીનગરમાં આંદોલન કરી રહ્યાં છે.

બીબીસી ગુજરાતીના સંવાદદાતા રોક્સી ગાગડેકર છારા સાથેની વાતચીતમાં તેઓ કહે છે, "અમે છેલ્લા 64 દિવસથી ગાંધીનગરમાં સત્યાગ્રહ છાવણી ખાતે ગાંધીચીંધ્યા માર્ગે આંદોલન કરી રહ્યાં છીએ અને છેલ્લા 21 દિવસથી સાત બહેનોએ અને સક્સેનાસાહેબે ઉપવાસ શરૂ કર્યા છે."

તેમનું કહેવું છે, "ગુજરાત સરકાર એવું ઇચ્છે છે કે અમે ભણીને આગળ ન વધીએ. જો ભણીએ તો ગુજરાત સરકાર સામે આંદોલન કરી શકે ને, એટલે ગુજરાત સરકારે આ પરિપત્ર દાખલ કર્યો છે."

આંદોલન કરનારાં મહિલા ઉમેદવારો કહે છે કે આ પરિપત્ર ગેરબંધારણીય છે.

તેઓ કહે છે, "શું અમે એસસી, એસટી, ઓબીસીમાં જન્મ લીધો એ અમારો ગુનો છે, મહિલા છીએ એ અમારો ગુનો છે?"

પૂજાબહેન કહે છે કે ડૉક્યુમૅન્ટ વેરિફિકેશન સુધી એસસી, એસટી, ઓબીસીની બહેનોને જનરલમાં ગણવામાં આવી હતી, પણ જ્યારે ફાઇનલ રિઝલ્ટ બહાર પાડવામાં આવ્યું ત્યારે એસસી, એસટી, ઓબીસીની બહેનોને જનરલમાંથી કાઢીને અનામતના ક્વૉટામાં સામેલ કરવામાં આવી હતી. જેને કારણે અમારી બહેનોને અન્યાય થયો છે.

તો અન્ય મહિલા ઉમેદવારો પરિપત્ર રદ કરવાના સરકારના નિર્ણયને એકતરફી ગણાવે છે.

શીતલબા વાઘેલા કહે છે કે આ સરકાર કોઈ પણ નિર્ણય સરખી રીતે લઈ નથી શકતી. સરકાર એવા નિર્ણયો જ શું કામ લે છે કે વિરોધનો સામનો કરવો પડે. સરકારને ખુદને ખબર નથી કે મારે શું નિર્ણય લેવો.

અન્ય મહિલા ઉમેદવારોનું કહેવું છે કે અનામતવાળા અને બિનઅનામતવાળા કોઈને પણ અન્યાય ન થવો જોઈએ. આથી અમે પણ હવે આંદોલન માટે તૈયાર છીએ. સરકારે બધા સમાજની દીકરીઓને ન્યાય આપવો જોઈએ.

સરકારના પરિપત્રમાં એવો ઉલ્લેખ છે કે જો મેરિટના આધારે અનામતવાળાં મહિલા ઉમેદવારો પસંદગી પામે તો તેઓને અનામતના ક્વૉટામાં ગણવા.

નોંધનીય છે કે ગાંધીનગરમાં 62 દિવસથી વધુ સમયથી ઓબીસી-એસસી, એસટી સમાજનાં મહિલા ઉમેદવારો ધરણાં કરી રહ્યાં હતાં.

અનુસૂચિત જાતિ, જનજાતિ અને ઓબીસીના સત્તાપક્ષના સાંસદો અને ધારાસભ્યોએ જ નહીં અનામત વર્ગના કેટલાક મંત્રીઓએ પણ અનામત વર્ગનાં મહિલાઓને એલઆરડીની ભરતીમાં અન્યાય અંગે મુખ્ય મંત્રીને પત્ર લખ્યા હતા.

અગાઉ શ્રમ અને રોજગારમંત્રી દિલીપ ઠાકોરે બીબીસીના સહયોગી ભાર્ગવ પરીખને જણાવ્યું, "અલગઅલગ સમાજના લોકોની રજૂઆતો ઘણા સમયથી મળી રહી હતી જેના સંદર્ભમાં અમે આજે ઓબીસી અને અન્ય જ્ઞાતિના આગેવાનો સાથે મુખ્ય મંત્રીની અધ્યક્ષતામાં બેઠક કરી હતી."

"આ બેઠકમાં એલઆરડી મુદ્દે પરિપત્રમાં ફેરફાર કરવાનું...


બિનહિંદુઓના રજિસ્ટરમાં રાહુલ ગાંધીએ નામ નોંધાવતા વિવાદ સર્જાયો છે

કોંગ્રેસ ઉપાધ્યક્ષ રાહુલ ગાંધીની સોમનાથ મંદિરની મુલાકાત બાદ તેમના ધર્મને લઈને સવાલો ઉઠ્યા છે.

રાહુલ ગાંધીની સોમનાથ મંદિરની મુલાકાત દરમિયાન તેમણે પોતાનું નામ એ રજિસ્ટરમાં નોંધાવ્યું હતું કે જેમાં બિનહિંદુઓનાં નામ લખવામાં આવે છે.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

આ વિવાદ થયા બાદ ભાજપ અને કોંગ્રેસે તુરંત જ પ્રતિક્રિયાઓ આપી હતી.

રાહુલ ગાંધીના ધર્મ પર વિવાદ

રાહુલ ગાંધીએ સોમનાથ મંદિરમાં દર્શન કર્યા હતા

મોટા પાયે આખી વાત રાહુલ ગાંધીના ધર્મ પર આવીને અટકી છે. ચર્ચા એ વાત પર જામી છે કે રાહુલ ગાંધીનો ધર્મ શું છે?

આવી જ પરિસ્થિતિ વર્ષો પહેલાં પણ ઊભી થઈ હતી જ્યારે રાજીવ ગાંધી રાજકારણમાં પ્રવેશ્યા હતા.

તે સમયે કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ સોનિયા ગાંધી ધર્મની જાળમાં ફસાયાં હતાં.

1998માં જ્યારે સોનિયા ગાંધી ઔપચારિક રૂપે કોંગ્રેસમાં જોડાયાં, ત્યારે સોનિયા ગાંધીએ કોઈ પણ પ્રકારના ધર્મને લગતા વિવાદથી પોતાની જાતને દૂર રાખી હતી.

સમીક્ષકોને પણ લાગ્યું કે રાજકીય દબાણમાં આવીને સોનિયા ગાંધી હિંદુત્વની વધુ નજીક આવી ગયા છે.

મંદિરોમાં સોનિયા ગાંધી

સોનિયા ગાં... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ધી પણ મંદિરોની મુલાકાતને લઇને જાળમાં ફસાઈ ચૂક્યાં છે

મૂળ વિદેશી અને ખ્રિસ્તી ધર્મ સાથે સંબંધ ધરાવતાં સોનિયા ગાંધી વિરૂદ્ધ વર્ષ 1999માં લોકસભા ચૂંટણી દરમિયાન સંઘ પરિવારે દેશભરમાં રામ રાજ્ય વિરૂદ્ધ રોમ રાજ્ય નામના અભિયાનની શરૂઆત કરી હતી.

આ મામલે રોમન કેથલિક એસોસિએશન ઑફ ઇન્ડિયાએ પણ પ્રતિક્રિયા આપતા કહ્યું હતું કે સોનિયા ગાંધી કેથલિક ધર્મનું પાલન નથી કરી રહ્યાં.

સોનિયા ગાંધી અને રાજીવ ગાંધીનાં લગ્ન બાદ સોનિયા ગાંધી ઘણી વખત રાજીવ ગાંધી સાથે મંદિરોની મુલાકાત લેતાં હતાં.

તેમનું માથું હંમેશા ઢંકાયેલુ જોવા મળતું હતું. તેઓ ભગવાનની પ્રતિમા સામે ઝૂકીને આશીર્વાદ લેતાં પણ જોવા મળતાં હતાં.

વર્ષ 1989માં પણ ચૂંટણી સમયે સોનિયા ગાંધી રાજીવ ગાંધી સાથે દેવરાહી બાબાના દર્શનાર્થે ગયાં હતાં.

આ બાબા એક લાકડાનાં પાટીયા પર બેસતાં હતાં જે જમીનથી 6 ફૂટ ઊંચે હતું.

આ બાબા આશીર્વાદ પણ કંઈક અલગ જ રીતે આપતા હતા. તેઓ ભક્તોને લાત મારીને આશીર્વાદ આપતા હતા.

બે વખત લીધી અંબાજીની મુલાકાત

સોનિયા ગાંધી બે વખત અંબાજી મંદિરની મુલાકાત પણ લઈ ચૂક્યાં છે

સોનિયા અને રાજીવ ગાંધી ગુજરાતનાં અંબાજી મંદિરની મુલાકાતે પણ આવ્યાં હતાં.

આ પહેલાં વર્ષ 1979-80 દરમિયાન ઇંદિરા ગાંધી સોનિયા ગાંધીને લઇને અંબાજી મંદિર પહોંચ્યાં હતા.

તે સમયે ઇંદિરા ગાંધી સામે ચૂંટણીમાં કરો કે મરોની સ્થિતિ હતી. જો કે મા અંબાજીના આશીર્વાદ તેમની ઉપર વરસ્યા હતા અને તેમને ફરી સત્તા મળી હતી.

વર્ષ 1998ની ચૂંટણી દરમિયાન કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ તરીકે સોનિયા ગાંધી આંધ્ર પ્રદેશ સ્થિત તિરૂપતિ મંદિરની મુલાકાતે પહોંચ્યાં હતાં.

અત્યાર સુધી તો બધું બરોબર રહ્યું, પણ જ્યારે રાજીવ ગાંધી સોનિયા ગાંધીને લઇને નેપાળ પહોંચ્યા ત્યારે મોટો વિવાદ થયો.

વિવાદ પણ એવો કે બન્ને દેશ વચ્ચે સંબંધોમાં પણ ખટાશ આવી ગઈ.

પશુપતિનાથ મંદિરમાં ન મળ્યો પ્રવેશ

રાજીવ ગાંધી સાથે નેપાળ ગયેલા સોનિયા ગાંધીને પશુપતિનાથ મંદિરમાં પ્રવેશ મળ્યો ન હતો

વાત છે વર્ષ 1989ની, જ્યારે રાજીવ ગાંધી સોનિયા ગાંધીને લઇને નેપાળના કાઠમંડુ પહોંચ્યાં હતાં.

નેપાળની આ મુલાકાત દરમિયાન રાજીવ ગાંધી અને રાજા બિરેન્દ્ર વચ્ચે સંબંધો મજબૂત થવાની સંભાવના જોવામાં આવી રહી હતી.

પરંતુ રાજીવ ગાંધીએ સોનિયા ગાંધી સાથે જ્યારે ઐતિહાસિક પશુપતિનાથ મંદિરની મુલાકાત લેવાનો નિર્ણય લીધો, તો આ સંબંધો વણસી ગયા.

તિરૂપતિ અને પુરીની જેમ પશુપતિનાથમાં પણ બિનહિંદુઓને પ્રવેશ...


બિમાન બાંગ્લાદેશના પ્લેનમાં 142 મુસાફરો મુસાફરી કરી રહ્યા હતા, પ્લેનને ચિત્તગોંગનાં સિક્યૉરિટી દળોએ લૅન્ડિંગ બાદ વિમાનને ઘેરી લીધું હતું અને શંકાસ્પદ વ્યક્તિને મારી દીધો હતો, એવું કહેવાય છે કે તેની પાસે પિસ્તોલ હતી.

હજી સુધી એ સ્પષ્ટ નથી કે વિમાનનું અપહરણ કરવાનો પ્રયાસ કેમ કરાયો હતો.

સમાચાર એજન્સી એએફપી માહિતી પ્રમાણે, સૈન્ય અધિકારીઓનું કહેવું છે કે સંદિગ્ધ વ્યક્તિની ઉંમર આશરે 25 વર્ષ છે અને થોડી વાર સુધી કરાયેલા ગોળીબાર બાદ તે વ્યક્તિ મૃત મળી આવી હતી.

મેજર જનરલ મોતિઉર રહેમાને પત્રકારોને કહ્યું, "અમે તેની ધરપકડ કરવાના અને સરેન્ડર કરાવવાનો પ્રયાસ કર્યો, પણ તેને ના પાડી દીધી અને ગોડીબારમાં તે માર્યો ગયો."

ચિંતગોંગના ઍરપૉર્ટ પર તહેનાત બાંગ્લાદેશ સુરક્ષા બળના જવાનો

તેમણે એવું પણ જણાવ્યું કે 'તે બાંગ્લાદેશી છે. અમને એની પાસેથી માત્ર એક પિસ્તોલ જ મળી આવી છે.'

પહેલાં આવેલા અહેવાલોમાં એવું અનુમાન લગાવવામાં આવતું હતું કે આ વ્યક્તિ માનસિક રીતે બીમાર હોઈ શકે છે અને આ શખ્સે બાંગ્લાદેશના વડા પ્રધાન શેખ હસીના સાથે વાત કરવાની માગ પણ કરી હતી.

ઍરલાઇન્સ અધિકારીઓના હવાલાથી સમાચાર એજન્સી રૉયટર્સનું... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

કેહવું હતું કે વિમાનના સ્ટાફે આ શખ્સને શંકાસ્પદ ગતિવિધિ કરતો જોયો હતો અને તે વિમાનનું અપહરણ કરવાની ફિરાકમાં હતો.

સોશિયલ મીડિયા પર શૅર કરાયેલી તસવીરોમાં વિમાનના યાત્રીઓને રન વે પર જોઈ શકાય છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


બિલ ગેટ્સ, ઝેફ બેઝોસ, એલન મસ્ક સહિત અનેક ટ્વિટર ઍકાઉન્ટ હૅક

આ કિંગ બિટકૉઇન સ્કૅમ છે. હૅક કરવામાં આવેલા ઍકાઉન્ટ્સ પરથી કરવામાં આવેલી પોસ્ટ્સમાં બિટકૉઇન દાનમાં માગવામાં આવ્યા છે.

બિલ ગેટ્સના ઍકાઉન્ટ પરથી કરવામાં આવેલા ટ્વીટમાં કહ્યું છે, "મને દરેક વ્યક્તિ સમાજને પરત આપવા વિશે કહેતી હોય છે, હવે એ સમય આવી ગયો છે. તમે મને એક હજાર ડૉલર મોકલો, હું તમને બે હજાર ડૉલર પરત મોકલીશ."

ટેસ્લા અને સ્પેસ એક્સના પ્રમુખ એલન મસ્કના ઍકાઉન્ટ પરથી કરાયેલા ટ્વીટમાં લખ્યું છે કે આગામી એક કલાક સુધી બિટકૉઇનમાં મોકલવામાં આવેલા પૈસાને બમણા કરીને પરત આપવામાં આવશે.

બિટકૉઇનના ઍડ્રસની લિંક સાથે ટ્વીટમાં લખ્યું છે, "હું કોવિડ મહામારીના કારણે દાન કરી રહ્યો છું."

થોડી મિનિટોમાં જ આ ટ્વીટ્સ ડિલીટ પણ થઈ ગયાં હતાં.

અમેરિકાના જાણીતા રૅપર કાનયે વેસ્ટ, પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ બરાક ઓબામા અને ડેમોક્રૅટિક પાર્ટીના રાષ્ટ્રપતિ પદના ઉમેદવાર બાઇડન ઉપરાંત દુનિયાની મોટી કંપનીઓ પૈકી શામિલ ઉબર અને ઍપલના ઍકાઉન્ટ્સ પણ હૅક કરવામાં આવ્યાં હતાં.

થોડી જ વારમાં સેંકડો લોકોએ એક લાખ ડૉલર કરતાં વધારે રકમ મોકલી દીધી. જે ઍકાઉન્ટ્સને નિશાન બનાવવામાં ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

આવ્યાં છે, એમના મિલિયન્સમાં ફૉલોઅર્સ છે.

ટ્વિટરે કહ્યું છે કે તેઓ આ ઘટનાની તપાસ કરી રહ્યા છે અને જલદી જ નિવેદન જાહેર કરશે.

અન્ય એક ટ્વીટમાં ટ્વિટર લખે છે કે આ ઘટનાની તપાસ કરાઈ રહી છે, જ્યાં સુધી તપાસ પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી પાસવર્ડ રિસેટ કરી નહીં શકાય અને ટ્વીટ પણ નહીં કરી શકાય.

ઉલ્લેખનીય છે કે અનેક ટ્વિટર યૂઝર્સ અન્ય સોશિયલ મીડિયા પ્લૅટફૉર્મ્સ પર લખી રહ્યા છે કે તેઓ ટ્વીટ નથી કરી શકી રહ્યા.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


બિલ મુજબ એનજીઓ પોતાની પાસે રહેલી ગ્રાન્ટ બીજી એનજીઓને નહીં આપી શકે. એનજીઓને મળતું વિદેશથી ફંડ માત્ર સ્ટેટ બેંક ઑફ ઇન્ડિયાની નવી દિલ્હી શાખામાં જ સ્વીકારવામાં આવશે.

આવા અનેક નવા નિયમો સાથે સંસદમાં સુધારેલું એફસીઆરએ બિલ રજૂ કરવામાં આવ્યું છે. નવું બિલ દેશમાં કાર્યરત તમામ એનજીઓ માટે મોટી સમસ્યા ઊભી કરી શકે છે. નવા બિલના કારણે નાની એનજીઓ લગભગ ખતમ થઈ જશે.

એનજીઓ દેશમાં સામાજિક પરિવર્તન લાવવાનું કામ કરે છે, પરંતુ સિવિલ સોસાયટીના લોકોનું માનવું છે કે નવા નિયમો એનજીઓને મજબૂત કરવાને બદલે કમજોર કરી નાખશે. આ લોકોનું માનવું  છે કે ભારતમાં એનજીઓ માટે વાતાવરણ બગડી રહ્યું છે.

સંસદમાં બિલ રજૂ કરતી વખતે સરકારે કહ્યું કે વિદેશથી મળતા ભંડોળનું નિયમન થવું જોઈએ જેથી ભંડોળનું દેશવિરોધી પ્રવૃત્તિઓમાં ઉપયોગ થતાં અટકાવી શકાય.

સરકાર મુજબ આ કાયદા પાછળનો હેતુ મજબૂત વ્યવસ્થાતંત્ર બનાવવાનો છે જેથી વિદેશીદાન પર પ્રતિબંધ મૂકી શકાય અને વિદેશીભંડોળના સ્થાનાંતરણ માટેના સ્પષ્ટ નિયમો બનાવી શકાય. આ સિવાય એફસીઆરએ ખાતું ખોલાવવું અને ફરજિયાત આધાર નંબર આપવાની પ્રક્રિયાનો અમલ કરાવવું પણ સામેલ છે.

પરંતુ આ પહેલી વખત નથી જ્યા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રે દેશની સિવિલ સોસાયટી મુશકેલ પરિસ્થિતિમાં મુકાઈ ગઈ હોય. છેલ્લાં છ વર્ષમાં આવી ઘણી ઘટનાઓ બની છે જેના કારણે એનજીઓ મુક્ત રીતે કામ નથી કરી શકતાં. એનજીઓ નવા કાયદાને સિવિલ સોસાયટીને નબળા કરવાના સૌથી મોટા પ્રયાસ તરીકે જોઈ રહ્યા છે.

નવા કાયદા વિશે વાત કરતા ઑક્સફામ ઇન્ડિયાના સીઈઓ અમિતાભ બેહરે બીબીસીને જણાવ્યું, "સરકારને ક્યારેય સિવિલ સોસાયટી પ્રત્યે પ્રેમ નથી રહ્યો અને રહેવું પણ નહીં જોઈએ. અમારું કામ સત્તામાં રહેલા લોકોને સખત સવાલો પૂછવાનું છે. 2011માં મનમોહન સિંઘ સરકારે એફસીઆરએ કાયદામાં સુધારો કરીને વધુ મુશ્કેલ બનાવ્યું હતું."

તેઓ જણાવે છે કે વિદેશીભંડોળ પર નજર રાખવા માટે 1976માં ઇન્દિરા ગાંધી દ્વારા એફસીઆરએ ઍક્ટની રચના કરવામાં આવી હતી. પરંતુ છેલ્લાં છ વર્ષથી એ સ્પષ્ટ દેખાઈ આવે છે કે સિવિલ સોસાયટીને રાષ્ટ્રનિર્માણમાં સરકારને ટેકો આપનારા ભાગીદાર તરીકે નહીં, પરતું વિરોધી તરીકે જોવામાં આવે છે.

સિવિલ સોસાયટી પ્રશ્નો ઊભા કરે છે અને જરૂર પડે ત્યાં સરકારોને સમર્થન પણ આપે છે, પરંતુ આજે તેમને વિરોધી તરીકે જોવામાં આવે છે.

"મૂળભૂત તફાવત વિચારસરણીમાં છે. જો કોઈ ટીકા કરે તો તેમને વિરોધી માની લેવામાં આવે છે અને પછી યેનકેન પ્રકારે હેરાન કરવામાં આવે છે. એવા નિયમો ઘડવામાં આવે છે જેથી તેઓ કામ ન કરી શકે. ખરેખર એક નૅરેટિવ તૈયાર કરવામાં આવે છે અને જો કોઈ વ્યક્તિ નૅરેટિવ વિરુદ્ધ કહે તો તેમના માટે કોઈ સ્થાન નથી. આના માટે કાનૂની માર્ગ પણ તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યો છે."

21 સપ્ટેમ્બર સોમવારે લોકસભામાં કેન્દ્રીય ગૃહરાજ્યમંત્રી નિત્યાનંદ રાયે આ બિલ વિશે કહ્યું હતું કે, "આ બિલ કોઈ ધર્મ અથવા એનજીઓ વિરુદ્ધ નથી. આ બિલ વિદેશીભંડોળના દુરુપયોગને રોકવામાં મદદ કરશે અને આત્મનિર્ભર ભારત માટે આ બિલ જરૂરી છે."

એનસીપીના નેતા સુપ્રિયા સૂલેના પ્રશ્નના જવાબમાં રાયે કહ્યું હતું કે, "ઘણી એનજીઓ મોટા વહીવટી ખર્ચના નામે 3થી 4 એસી લગાવે છે અને મોટી કાર ખરીદે છે. આ લોકો કયા સમાજનું ભલું કરી રહ્યા છે. ઘણી એનજીઓ તેમના પરિવારના સભ્યોને સંગઠનમાં સ્થાન આપે છે અને તેમને પગાર પણ ચૂકવે છે."

"આધાર નંબર ફરજિયાત બનાવવા પર કહ્યું કે, આધાર ઓળખકાર્ડ છે અને જો કોઈ એનજીઓ પોતાનું ઓળખકાર્ડ શેર નથી કરતું તો આ ગંભીર બાબત છે અને શંકા ઉપજાવે છે. સરકાર ભાર આપી રહી છે કે આ બિલનો હેતુ વિદેશીભંડોળ વિશે વધુ 'પારદર્શિતા' લાવવો છે અને તેના દુરુપયોગને અટકાવવાનો છે."

શું સરકાર પાસે...


બિલકીસ બાનો

નાગરિકતા સંશોધન કાયદો (સીએએ) સામે દિલ્હીના શાહીનબાગમાં વિરોધપ્રદર્શન ચાલ્યું હતું અને આ પ્રદર્શનમાં 82 વર્ષીય મહિલા બિલકીસ બાનો પણ સામેલ હતાં.

બિલકીસ બાનોને પણ ટાઇમ મૅગેઝિને વિશ્વના 100 પ્રભાવશાળી લોકોમાં સામેલ કર્યાં છે.

નરેન્દ્ર મોદી, બિલકીસ બાનો સહિત ગૂગલના સીઈઓ સુંદર પીચાઈ, બોલીવૂડ અભિનેતા આયુષ્યમાન ખુરાના, એચઆઈવી શોધકર્તા પ્રોફેસર રવીન્દ્ર ગુપ્તા પણ સામેલ છે.

કોણ છે બિલકીસ બાનો?

બિલકીસ બાનો

નાગરિકતા સંશોધન અધિનિયમ એટલે કે સીએએ સામે દિલ્હીના શાહીનબાગ વિસ્તારમાં થયેલા આંદોલનથી બિલકીસ બાનો ચર્ચામાં આવ્યાં હતાં.

બિલકીસ બાનોને 'શાહીનબાગનાં દાદી' નામે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

તેઓ શાહીનબાગમાં સીએએ કાયદાને પરત લેવાની માગ સાથે અંદાજે 100 દિવસ ચાલેલા વિરોધપ્રદર્શનમાં સામેલ થયાં હતાં.

સ્થાનિક મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, બિલકીસ બાનો ઉત્તરપ્રદેશના બુલંદશહર જિલ્લાનાં રહેવાસી છે. તેમના પતિ અંદાજે 10 વર્ષ પહેલાં ગુજરી ગયા હતા, જે ખેતમજૂરી કરતા હતા.

હાલમાં બિલકીસ બાનો દિલ્હીમાં પોતાનાં દીકરા-વહુ સાથે રહે છે.

ટાઇમ મૅગેઝિને બિલકીસ બાનો માટે લખ્યું છે કે "તેઓ ભારતમાં વંચિતોનાં અવાજ બન્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

યાં. તેઓ ઘણી વાર પ્રદર્શનસ્થળ પર સવારે આઠ વાગ્યાથી રાતે બાર વાગ્યા સુધી રહેતાં હતાં. તેમની સાથે અન્ય હજારો મહિલાઓ પણ હાજર રહેતાં હતાં અને મહિલાઓના આ પ્રદર્શનને 'પ્રતિરોધનું પ્રતીક' માનવામાં આવ્યું હતું."

મૅગેઝિને લખ્યું છે કે બિલકીસ બાનોએ સામાજિક કાર્યકરો, ખાસ કરીને વિદ્યાર્થીનેતાઓ, જેમને જેલમાં નાખી દીધા, તેમને સતત આશા બંધાવી અને એ સંદેશ આપ્યો કે 'લોકતંત્રને બચાવી રાખવું કેટલું જરૂર છે.'

શાહીનબાગ પ્રદર્શન દરમિયાન એક વાર ભારતના ગૃહમંત્રી અમિત શાહે કહ્યું હતું કે 'સીએએ પર અમે (મોદી સરકાર) એક ઈંચ પણ પાછળ નહીં હઠીએ.' તેના જવાબમાં બિલકીસ બાનોએ કહ્યું હતું, "જો ગૃહમંત્રી કહે છે કે તેઓ એક ઈંચ પણ પાછળ નહીં હઠે, તો હું કહું છું કે અમે એક વાળ બરાબર પણ પાછળ નહીં હઠીએ."

દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં પ્રદર્શનોએ હિંસકસ્વરુપ ધારણ કર્યું હતું અને બસ તથા વાહનોને આગ ચાંપવામાં આવી હતી. તેમજ રસ્તાઓ બ્લૉક કરવામાં આવ્યા હતા.

શું હતું શાહીનબાગનું પ્રદર્શન?

શાહીનબાગમાં વિરોધપ્રદર્શન દરમિયાન બિલકીસ બાનો

બહુચર્ચિત સિટીઝનશિપ ઍમેન્ડમૅન્ટ ઍક્ટ 2019 વિરુદ્ધ દિલ્હી, હૈદરાબાદ અને મુંબઈ સહિત અનેક શહેરોમાં આક્રોશ ફાટી નીકળ્યો હતો.

નવા કાયદા મુજબ, ત્રણ પડોશી રાષ્ટ્રમાં ઉત્પીડિત બિન-મુસ્લિમ સમુદાયના નાગરિકો ભારતમાં આશરો માગી શકશે.

બિલની જોગવાઈ મુજબ પાકિસ્તાન, અફઘાનિસ્તાન તથા બાંગ્લાદેશમાંથી ગેરકાયદેસર રીતે પ્રવેશેલા બિન-મુસ્લિમ સમુદાયના લોકો ભારતનું નાગરિકત્વ મેળવી શકશે.

ઍક્ટની જોગવાઈઓ મુજબ, પાડોશી રાષ્ટ્રના હિંદુ, બૌદ્ધ, શીખ, પારસી, જૈન અને ખ્રિસ્તી સમુદાયના લોકો ભારતમાં આશરો લઈ શકશે, પરંતુ મુસ્લિમોને આશરો નહીં મળે.

નાગરિકતા સંશોધન કાયદા સામે શાહીનબાગમાં વિરોધપ્રદર્શન ચાલ્યું હતું

દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં પ્રદર્શનોએ હિંસકસ્વરુપ ધારણ કર્યું હતું અને બસ તથા વાહનોને આગ ચાંપવામાં આવી હતી. તેમજ રસ્તાઓ બ્લૉક કરવામાં આવ્યા હતા.

ખાસ કરીને શાહીનબાગના વિરોધપ્રદર્શને દેશદુનિયાનું ધ્યાન ખેંચ્યું હતું.

શાહીનબાગમાં મોટી સંખ્યામાં મહિલાઓ સામેલ થયાં હતાં અને મોટી ઉંમરનાં મહિલાઓએ લોકોનું ધ્યાન આકર્ષિત કર્યું હતું.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


બિલકીસબાનોએ દેવગઢ-બારિયામાં મતદાન કર્યું હતું

સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયાધીશ જસ્ટિસ રંજન ગોગોઈ, જસ્ટિસ સંજીવ ખન્ના અને જસ્ટિસ દીપક ગુપ્તાની ખંડપીઠે આ વચગાળાનો નિર્દેશ આપ્યો છે.

કોર્ટે બિલકીસબાનોને સરકારી નોકરી અને નિયમાનુસાર તેમના માટે રહેઠાણની વ્યવસ્થા કરવા પણ સૂચન કર્યું છે.

બિલકીસે કહ્યું કે આ ચુકાદાથી મહિલા અને નાગરિક તરીકેની તેમની ગરિમા પુનઃસ્થાપિત થઈ.

ગુજરાત સરકારે સુપ્રીમ કોર્ટને સૂચિત કર્યું કે દોષિત અધિકારીઓ કે જેમણે 'બિલકીસ સામૂહિક બળાત્કાર મામલે' પુરાવા સાથે ચેડાં કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, એમાંથી ઘણાના પેન્શનના લાભ પરત લઈ લેવાયા છે.

ગુજરાતમાં વર્ષ 2002માં થયેલાં રમખાણો દરમિયાન બિલકીસબાનો પર સામૂહિક બળાત્કાર કરાયો હતો અને તેમનાં પરિવારનાં 14 સભ્યોની હત્યા કરી દેવાઈ હતી.

આ મામલે ગુજરાતના નાયબ મુખ્ય મંત્રી નીતિન પટેલે કહ્યું છે, "સુપ્રીમ કોર્ટનો જે ઑર્ડર હોય એનો કોઈ પણ બાબતમાં અમલ કરવાનો હોય. બિલકીસ બાનો કેસમાં સુપ્રીમનો જે ચુકાદો આવ્યો છે તેનો અમે અમલ કરીશું."

રાજ્ય સરકારની આલોચના થઈ છે, તમે કબૂલો છો કે ખોટું થયું છે? એ સવાલના જવાબમાં નીતિનભાઈ પટેલે કહ્યું, "કોઈ પણ સંસ્થા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

એ કે વ્યક્તિએ સુપ્રીમનો જે આદેશ હોય તેનો અમલ કરવાનો હોય. સુપ્રીમે જે આદેશ આપ્યો છે તે સ્પષ્ટ છે એ મુજબ કાર્યવાહી કરવાની હોય છે."

બિલકીસ : મહિલા તરીકેની ગરિમા મળી

પ્રતીકાત્મક તસવીર

ચુકાદા બાદ બિલકીસબાનોએ એક નિવેદન દ્વારા કહ્યું, 'ગત વર્ષ દરમિયાન મેં મારા આત્મા, બંધારણ અને ન્યાયતંત્ર ઉપર ભરોસો રાખ્યો હતો. આજે સર્વોચ્ચ અદાલતે મને જણાવ્યું કે તે પણ મારી સાથે છે.'

'2002ની હિંસામાં મારી પાસેથી જે બંધારણીય અધિકાર ઝૂંટવી લેવાયા હતા, તેને પરત મેળવવાનાં મારાં દર્દ, તકલીફ તથા સંઘર્ષને અદાલતે ધ્યાને લીધાં છે.'

'ચુકાદામાં સંદેશ છે કે સરકારની ફરજ સુરક્ષા આપવાની છે. મને સરકાર તરફથી જે પીડા મળી છે તે કોઈને ન મળે. એ નફરતભર્યા માહોલની વચ્ચે નૈતિકતાને સંપૂર્ણપણે ખતમ કરી દેનારી સરકારે કિંમત ચૂકવવી રહી.'

'એક પીડિતા તરીકે મેં મારાં તમામ સપનાં મારી નાખ્યાં. એ સપનાં મારાં, મારાં બાળકો તથા અન્યો માટે છે. આ નાણાંનો ઉપયોગ હું મારાં સંતાનોને શિક્ષણ તથા સ્થિર જીવન આપવા માટે કરીશ.'

'મારી દીકરી વકીલ બનવા માગે છે. એક દિવસ તે કોર્ટ સામે ઊભી રહીને બીજા માટે ન્યાય માગે એવી મારી દુઆ છે.'

'મેં હંમેશાં કહ્યું છે કે આ વિજય એ મહિલાઓનો પણ વિજય છે, જેમણે અનેક તકલીફો વેઠી, પરંતુ કોર્ટ સુધી પહોંચી ન શકી.'

'જાવેદ અને હું તેની અંતિમવિધિ ન કરી શક્યાં'

'હું આ રકમનો અમુક હિસ્સો કોમી હિંસાનો ભોગ બનેલી અન્ય મહિલાઓને ન્યાય અપાવવા તથા તેમનાં સંતાનોના અભ્યાસ માટે ખર્ચ કરવા માગું છું.'

'આ બધું હું મારી સૌથી મોટી દીકરી સાલેહાના નામથી કરવા ચાહું છું.'

'તેનું શરીર 2002માં ગુજરાતમાં આવેલા નફરતના ઘોડાપૂરમાં તણાઈ ગયું હતું.'

'હું તથા યાકુબ રીતરિવાજ મુજબ દફન કરવાની ફરજ પણ ન બજાવી શક્યાં. સાલેહાની કોઈ કબર પણ નથી કે જ્યાં જઈને હું રડી શકું.'

'આ વાત મને કેટલી પીડા આપે છે તે હું શબ્દોમાં વર્ણવી શકું તેમ નથી. તેનો આત્મા હંમેશાં મારી સાથે રહેશે.'

'મને એવું લાગે છે કે આજે પણ તે આસપાસ છે. અન્યોને મદદ દ્વારા તે અન્ય બાળોકમાં જીવિત રહેશે.'

'હું પ્રાર્થના કરું છું કે આજે નફરત અને ડરે દેશને જકડી લીધા છે, તેને નાબૂદ કરવામાં તથા મારા જેવી પીડિતાનો આત્મા, હયાત રહી ગયેલા લોકોની હિંમત તથા સામાન્ય નાગરિકના સંઘર્ષની બાબતે આ લોકતાંત્રિક સંસ્થાઓ વારંવાર આગળ આવશે.'

આપને આ પણ વાચવું ગમશે

અમદાવાદની નીચલી કોર્ટમાં હાજર થતી વેળાએ આરોપીની તસવીર

'હું કોર્ટ તથા મારાં વકીલ...


બિશ્નોઈ સમાજના લોકો જંગલી પ્રાણીઓ અને વૃક્ષો માટે પોતાનું જીવન પણ આપવા તૈયાર હોય છે.

એટલા માટે જ જ્યારે ફિલ્મ સ્ટાર સલમાન ખાનના હાથે કાળિયારના શિકારનો મામલો સામે આવ્યો ત્યારે તેઓ રસ્તાઓ પર આવી ગયા.

બિશ્નોઈ તેમના આધ્યાત્મિક ગુરુ જમ્ભેશ્વરના જણાવેલા 29 નિયમોનું પાલન કરે છે. જેમાં એક નિયમ વન્યજીવો અને વૃક્ષોનું રક્ષણ કરવા સાથે જોડાયેલો છે.

બિશ્નોઈ સમાજના લોકો રણમાં જ છે એવું નથી. તેઓ રાજસ્થાન, હરિયાણા, પંજાબ, ઉત્તર પ્રદેશ અને મધ્ય પ્રદેશમાં વસે છે.

બિશ્નોઈ સમાજ

જોધપુરના સાંસદ જસવંત સિંહ બિશ્નોઈ કહે છે "અમારા સંસ્થાપક જમ્ભેશ્વરજીએ જીવદયાનો પાઠ શીખવ્યો હતો. તેમણે કહ્યું હતું કે આવા કામોથી વ્યક્તિને વૈંકુઠની પ્રાપ્તિ થાય છે."

આ સમાજના લોકો વૃક્ષો અને વન્યજીવન માટે રજવાડાઓના સમયમાં પણ લડતા રહ્યા હતા.

બિશ્નોઈ સમુદાયના પર્યાવરણ કાર્યકર્તા હનુમાન બિશ્નોઈ કહે છે "જોધપુર રજવાડામાં જ્યારે વૃક્ષ કાપવાનો આદેશ અપાયો હતો ત્યારે બિશ્નોઈ સમાજના લોકો વિરોધમાં ઊભા હતા. આ 1787ની વાત છે. એ સમયે રાજા અભયસિંહનું શાસન હતું."

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

જોધપુરના ભૂતપૂર્વ સાંસદ અને પૂર્વ મંત્રી બિશ્નોઈ કહે છે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

"એ વખતે નારો અપાયો હતો કે  'સર સાઠે રુંખ રહે તો ભી સસ્તો જાન'. જેનો અર્થ છે કે જો માથું કપાવીને પણ વૃક્ષો બચાવી શકાય તો પણ એ સસ્તું છે."

પૂર્વજોનું બલિદાન

બિશ્નોઈ કહે છે "જ્યારે રજવાડાના લોકો વૃક્ષો કાપવા આવ્યા હતા, ત્યારે ખેજડલી અને આસપાસના વિસ્તારના લોકોએ વિરોધ કર્યો હતો."

"તે સમયે બિશ્નોઈ સમાજના અમૃતા દેવીએ પહેલ કરી અને વૃક્ષને બદલે પોતાની જાતને આગળ ધરી હતી."

"આ આખી ઘટનામાં બિશ્નોઈ સમાજના 363 લોકોએ વૃક્ષોના રક્ષણ માટે પોતાના જીવનું બલિદાન આપ્યું, જેમાં 111 મહિલાઓ હતી."

"આ બલિદાનની યાદમાં દર વર્ષે ખેજડલીમાં મેળો યોજાય છે. લોકો તેમના પૂર્વજોને શ્રદ્ધાંજલિ અર્પણ કરે છે."

"આ આયોજન ન માત્ર તેમના સંકલ્પને યાદ કરવા પણ નવી પેઢીને વન્યજીવન અને વૃક્ષોનું રક્ષણ કરવા પ્રેરિત કરે છે."

બિશ્નોઈ સમાજના ગુરુ

તેમના ગુરુ જમ્ભેશ્વરનો જન્મ 1451માં થયો હતો. બિકાનેર જીલ્લામાં આવેલું તેમનું જન્મસ્થળ સમરથલ બિશ્નોઈ સમાજનું યાત્રાધામ છે.

એ જ વિસ્તારમાં ગુરુ જમ્ભેશ્વરની સમાધિ પણ છે. જ્યાં દર વર્ષે મેળો થાય છે.

મારવાડ રિયાસતના વસતિ અધિક્ષક મુન્શી હરદયાલે બિશ્નોઈ સમાજ પર એક પુસ્તક લખ્યું હતું.

તેમણે લખ્યું હતું "બિશ્નોઈ સમાજના સંસ્થાપક જમ્ભેશ્વરજી પવાર રાજપૂત હતા. જ્યારે 1487માં મોટો દુકાળ પડ્યો ત્યારે જમ્ભેશ્વરજીએ લોકોની ઘણી સેવા કરી હતી."

"તે સમયે જાટ સમુદાયના ઘણા લોકોએ તેમનાથી પ્રેરિત થઈ બિશ્નોઈ ધર્મને અપનાવ્યો હતો."

'બીસ'(વીસ) અને 'નૌ'(નવ) મળીને બિશ્નોઈ

મુન્શી હરદયાલ લખે છે કે બિશ્નોઈ સમાજના લોકો જમ્ભોજીને હિંદુઓના ભગવાન વિષ્ણુના અવતાર માને છે.

બિશ્નોઈ સમાજની વ્યાખ્યા એવી રીતે કરવામાં આવે છે કે જમ્ભોજીએ કુલ 29 જીવનસૂત્ર આપ્યા હતા. એમાંના 20(બીસ) અને નવ(નૌ) મળીને 'બિશ્નોઈ' નામ બન્યું.

બિશ્નોઈ સમાજમાં જ્યારે કોઈ મૃત્યુ પામે છે ત્યારે તેની દફનવિધિ કરવામાં આવે છે.

ભૂતપૂર્વ સાંસદ બિશ્નોઈ કહે છે "રાજસ્થાન, હરિયાણા, પંજાબ વગેરેમાં કોઈનાં મૃત્યુ પર દફનાવવાની ક્રિયા છે. જ્યારે યૂપીના કેટલાક ભાગોમાં અગ્નિદાહ આપવામાં આવે છે."

બિશ્નોઈ સમાજના લોકો રણમાં જંગલી પ્રાણીઓ માટે અડગ ઊભા રહે છે. ઘણી વખત હરણના શિકારીઓ સામે તેઓ લડ્યા છે.

વન્ય જીવ સાથે અતૂટ સંબંધ

બિશ્નોઈ પ્રભુત્વવાળા ગામોમાં એવાં દૃશ્ય પણ જોવા મળે છે, જ્યારે કોઈ બિશ્નોઈ મહિલા અનાથ હરણનાં બચ્ચાંને સ્તનપાન કરાવતી હોય.

ભૂતપૂર્વ સાંસદ બિશ્નોઈ કહે છે "વન્ય પ્રાણીઓ સાથે...


બિહાર અને બંગાળમાં છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં હિંસા તથા તંગદિલીની લગભગ દસ ઘટના બની હતી. એ તમામમાં એક ખાસ પ્રકારની પેટર્ન દેખાય છે.

એ જ કારણસર તેને સ્થાનિક કારણોસર આપોઆપ શરૂ થયેલી બબાલ માનવાનું મુશ્કેલ છે.

દરેક કિસ્સામાં બબાલની શરૂઆતથી અંત સુધીનું બધું એકસરખું છે. હિંસા આચરનારા અને તેનો શિકાર બનેલા લોકો તમામ શહેરોમાં એકસમાન છે.

તેનો અર્થ એ છે કે આ પ્રકારની હિંસા તથા આગચંપી સુનિયોજિત, સંગઠીત અને નિયંત્રિત હતી.

બિહાર અને બંગાળનાં જે શહેરોમાં રામનવમીના સરઘસ બાદ હિંસા થઈ હતી અને સંખ્યાબંધ દુકાનોને આગ ચાંપવામાં આવી હતી.

એ શહેરોની મુલાકાત બીબીસીના સંવાદદાતા રજનીશ કુમાર અને દિલનવાઝ પાશાએ લીધી હતી.

તમામ ઘટનાઓમાં નવ બાબતો એવી છે, જે લગભગ એકસમાન છે. તેથી તે હિંસાના છૂટાછવાયા બનાવોને બદલે એક ષડયંત્ર હોય એવું લાગે છે.

1) ઉગ્ર સરઘસ, યુવાનો, ઝંડા, બાઇક્સ

બિહારમાં કોમી તંગદિલી અને મુસલમાનો પરના હુમલાનો સિલસિલો ગત 17 માર્ચથી શરૂ થયો હતો.

કેન્દ્રના પ્રધાન અશ્વિની ચૌબેના દીકરા અર્જિત ચૌબેએ 17 માર્ચે હિન્દુ નવવર્ષ નિમિત્તે ભાગલપુરમાં એક શોભાયાત્રા યોજી હતી.

એ પછી રામનવમી સુધી ઔરંગાબાદ, સમસ્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

તીપુરના રોસડા અને નવાદા જેવા શહેર કોમી નફરતની લપેટમાં આવ્યાં હતાં.

તમામ શહેરોમાં રામનવમી નિમિત્તે સરઘસ કાઢવામાં આવ્યાં હતાં.

તમે વાંચ્યું કે નહીં?

તેમાં બાઈક પર સવાર યુવાનોએ માથા પર ભગવો પરચમ પહેર્યો હતો અને તમામ બાઇક્સ પર ભગવા ઝંડા પણ હતા.

રોસડાના સરઘસમાં અપવાદરૂપે બાઇક્સ ન હતી, પણ તેમાં સામેલ થયેલા લોકો ઉગ્ર હતા અને તેમના હાથમાં ભગવા ઝંડા હતા.

હિન્દુ નવવર્ષનું સરઘસ નવો આવિષ્કાર છે. રામનવમી નિમિત્તે પણ ઘણાં શહેરોમાં અગાઉ સરઘસ કાઢવામાં આવતાં ન હતાં.

ઉત્તર પ્રદેશના સહારનપુરમાં તો ગયા વર્ષે રાણા પ્રતાપ જયંતિના નામે સરઘસ કાઢવામાં આવ્યું હતું.

એ પછી દલિતોને હિંસાનું નિશાન બનાવવામાં આવ્યા હતા. મેવાડના રાણા પ્રતાપની જયંતિનું સરઘસ સહારનપુર કાઢવામાં આવે એ એકદમ નવી બાબત હતું.

2) જાતજાતના સંગઠન સરઘસના આયોજક

તમામ શહેરોમાં સરઘસના આયોજકો સમાન વિચારોવાળા સંગઠનો હતાં.

તેમનાં નામ ભલે અલગ-અલગ હોય, પણ તેમના તાર સત્તાધારી ભારતીય જનતા પાર્ટી(બીજેપી) ઉપરાંત રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (આરએસએસ) અને બજરંગ દળ સાથે જોડાયેલા છે.

ઔરંગાબાદ અને રોસડામાં તો બીજેપી અને બજરંગ દળના નેતાઓ તેમાં પ્રત્યક્ષ રીતે સામેલ હતા.

ઔરંગાબાદના સરઘસમાં બીજેપીના સંસદસભ્ય સુશીલ સિંહ, બીજેપીના ભૂતપૂર્વ વિધાનસભ્ય રામાધાર સિંહ અને હિન્દુ યુવા વાહિનીના નેતા અનિલ સિંહ સામેલ હતા.

ભાગલપુરમાં કેન્દ્રના પ્રધાન અશ્વિની ચૌબેના દીકરા સામેલ હતા.

અનિલ સિંહની ધરપકડ પણ કરવામાં આવી છે. રોસડામાં બીજેપી અને બજરંગ દળના નેતાઓ વિરુદ્ધ એફઆઈઆર નોંધવામાં આવી છે.

આ દરમિયાન કેટલાંક નવાં હિન્દુત્વવાદી સંગઠનોનો જન્મ થયો હતો અને તેમણે આ સરઘસોમાં જોરશોરથી ભાગ લીધો હતો.

ભાગલપુરમાં 'ભગવા ક્રાંતિ' અને ઔરંગાબાદમાં 'સવર્ણ ક્રાંતિ' મોરચાનો જન્મ થયો હતો.

કોમી ઘર્ષણ પછી આ સંગઠનોના નેતાઓ મળવા અને વાત કરવા તૈયાર થયા ન હતા.

પશ્ચિમ બંગાળના આસનસોલમાં પણ રામનવમીના સરઘસને બીજેપીનો ટેકો મળ્યો હતો.

આસનસોલમાં હિન્દુઓની દુકાનો તથા ઘરોને પણ આગ ચાંપવામાં આવી હતી.

અહીં પણ રામલીલાના સરઘસ દરમ્યાન જ કોમી તંગદિલી ફેલાઈ હતી. તેથી હિન્દુઓઓએ તેમનાં ઘર છોડીને ભાગવું પડ્યું હતું.

3) ચોક્કસ રૂટ માટેની જીદ

તમામ શહેરોમાં મુસ્લિમોના મોટી વસતી હોય તેવા વિસ્તારોમાંથી સરઘસ લઈ જવાની જીદ કરવામાં આવી હતી.

નવાદામાં રામનવમી પહેલાં જિલ્લા વહીવટીતંત્રે શહેરના ધાર્મિક નેતાઓ સાથે એક શાંતિ બેઠક...


બિહાર ચૂંટણીમાં જાતિવાદને રાજકીય વિશ્લેષક આશિષ રંજન કંઈક આ રીતે જુએ છે.

બિહારની ચૂંટણીનું એલાન થઈ ગયું છે અને હવે ત્યાં જાતિની ભૂમિકા પર પણ ચર્ચા થશે. પણ એની પહેલાં ઇતિહાસ પર નજર નાખવાની જરૂર છે.

બિહાર એ રાજ્ય છે જ્યાં આઝાદીથી પહેલાં જનોઈ આંદોલન થયું. યાદવો અને કેટલીક અન્ય બિનબ્રાહ્મણ પછાત જાતિઓએ જનોઈ પહેરવાનું શરૂ કર્યું.

આ એ બિહાર છે જ્યાં જેપી આંદોલનના સમયે સંપૂર્ણ ક્રાંતિ માટે હજારો લોકોએ પટનાના ગાંધીમેદાનમાં જનોઈ તોડી.

આ આંદોલનમાંથી નીકળેલા લાલુ પ્રસાદ યાદવ અને નીતીશકુમાર જેવા બિહારના બે મોટા નેતાએ ત્યાં સામાજિક અને રાજકીય પરિવર્તનમાં ભૂમિકા નિભાવી.

બિહારમાં રાજકીય પરિવર્તનની સાથે સામાજિક પરિવર્તન થતું રહ્યું, અથવા એમ કહો કે સામાજિક પરિવર્તનની સાથે રાજકીય બદલાવો થતો રહ્યો. આ પરિવર્તનની સૌથી મોટી ચાવી હતી- જાતિ.

બિહારના રાજકારણમાં જાતિ કેટલી મહત્ત્વની?

એક સમયે સવર્ણોના વર્ચસ્વવાળા બિહારના રાજકારણમાં હવે પછાતોનો દબદબો છે. કોઈ પણ સરકાર બનાવે, પછાત વર્ગની ભૂમિકા મોટી હોય છે.

એનએસએસઓ (નેશનલ સૅમ્પલ સર્વે ઑર્ગેનાઇઝેશન)ના અનુમાન પ્રમાણે, બિહારની અડધી જનસંખ્યા ઓબીસી (પછાત વર્ગ) છે.... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રાજ્યમાં દલિત અને મુસલમાન પણ મોટા સમુદાય છે.

જોકે આ બધા વર્ગોમાં અંદર ઘણા વર્ગ છે અને બનાવ્યા પણ છે, જે અલગઅલગ રીતે મત આપે છે. પાર્ટીઓ માટે આ વર્ગોના મત મેળવવા સરળ નથી હોતું.

વરિષ્ઠ પત્રકાર અમરનાથ તિવારી કહે છે કે જાતિ હંમેશાં બિહાર ચૂંટણીમાં એક ફૅક્ટર રહ્યું છે.

અમરનાથ અનુસાર, "બિહારમાં જાતિની વાત કર્યા વિના ન તો પ્રોફેશનલ રાજનીતિની વાત થઈ શકે, ન તો સામાજિક રાજનીતિની. કહેવાનો મતલબ કે જો કોઈ વિભાગમાં કોઈ નિમણૂક થાય તો પણ જાતિનું ધ્યાન રાખવામાં આવે છે. "

2015 વિરુદ્ધ 2020 વિધાનસભા ચૂંટણી

વર્ષ 2015માં રાષ્ટ્રીય જનતાદળ (આરજેડી) અને જનતાદળ યુનાઇટેડ (જેડીયુ)ને મળીને ચૂંટણી લડી હતી. સાથે કૉંગ્રેસ પાર્ટી પણ હતી.

આરજેડીના પારંપરિક મતદારો યાદવ અને જેડીયુના 'કવકુશ' એટલે કે કુર્મી, કોઈરી અને કુશવાહા એક થયા. મુસલમાન મતદારો પણ એકતરફી રહ્યા.

આરજેડીને સૌથી વધુ 80 સીટ મળી અને જેડીયુને 71 અને કૉંગ્રેસને 27.

આ ગઠબંધનને અંદાજે 42 ટકા વોટ મળ્યા. તો ભારતીય જનતા પાર્ટીને 53 સીટ મળી અને વોટ ટકાવારી 24.4 રહી. એનડીએના વોટની ટકાવારી મળીને કુલ 29-30 ટકા આસપાસ રહી.

બિહારમાં 15 ટકા યાદવો છે, પરંતુ તેમ છતાં ગત વિધાનસભામાં કુલ 61 યાદવ ઉમેદવારો જીત્યા.

બિહારમાં કોઈરી જાતિના 8 ટકા લોકો છે, પરંતુ 19 ધારાસભ્યો બન્યા. કુર્મી 4 ટકા છે, પણ 16 ધારાસભ્યો બન્યા. બિહારમાં 16 ટકા મુસલમાનો છે અને તેમને 24 સીટો જીતી. મુસહર બિહારમાં 5 ટકા છે, પણ એક જ સીટ મળી.

જાતીય સમીકરણના હિસાબે કોનું પલ્લું ભારે?

વરિષ્ઠ પત્રકાર અમરનાથ તિવારી કહે છે કે બિહારમાં આ સમયે રાજનીતિ ત્રિકોણીય છે, જેમાં ભાજપ, જેડીયુ અને આરજેડી મુખ્ય ભૂમિકામાં છે. જ્યારેજ્યારે આમાંથી બે પાર્ટીઓએ હાથ મિલાવ્યા છે, તે સત્તામાં આવી છે.

એ રીતે તેઓને આ સમયે એનડીએનું પલ્લું ભારે લાગે છે.

સીએસડીએસના સંજય કુમાર કહે છે કે હાલમાં બહુ સ્પષ્ટ રીતે જાતિ સમીકરણ એનડીએ તરફ છે.

આરજેડી હાલમાં પણ મુકેશ સાહનીની વિકાસશીલ ઇન્સાન પાર્ટી અને ઉપેન્દ્ર કુશવાહાની આરએલએસપી સાથે ગઠબંધનના પ્રયાસમાં છે, જેથી મલ્લાહ અને કુશવાહા વોટ પોતાની તરફ કરી શકે.

કૉંગ્રેસ મામલે અમરનાથને લાગે છે કે પાર્ટી પાસે હવે બિહારમાં સવર્ણ પણ નથી રહ્યા.

તેઓ કહે છે, "જ્યાં આરજેડીને લાગે છે તેમની પાર્ટીનો ઉમેદવાર જીતવાની સ્થિતિમાં નથી ત્યાં તે કૉંગ્રેસને સીટ આપે દે છે."

તો સંજય કુમાર કહે છે, "કૉંગ્રેસની એક 'રેનબો પૉઝિશન' હજુ પણ બનેલી...


બિહાર પ્રદેશ કોંગ્રેસના નવા પ્રમુખ મદન મોહન ઝા

મહાગઠબંધનના સમયમાં મદન મોહન ઝા નીતિશ સરકારમાં મહેસુલ અને જમીન સુધારણા ખાતાના પ્રધાન હતા.

તેઓ દરભંગા જિલ્લાના વતની છે અને કોંગ્રેસનું રાજકારણ તેમને વારસામાં મળ્યું છે.

તેમના પિતા દિવંગત નાગેન્દ્ર ઝા બિહાર સરકારમાં શિક્ષણ પ્રધાન હોવાની સાથે આઠ વખત ધારાસભ્ય તરીકે પણ ચૂંટાયા હતા.

સામાજિક રીતે મદન મોહન ઝાનો સંબંધ સવર્ણ વર્ગ સાથે છે. તેઓ મૈથિલ બ્રાહ્મણ છે.

મદન મોહન ઝાની સાથે સવર્ણ વર્ગના બીજા નેતા અખિલેશ સિંહને કોંગ્રેસે પ્રચાર સમિતિના વડપણની જવાબદારી મંગળવારે જ સોંપી હતી.

શું તમે આ વાંચ્યું?

આ બન્નેની નિમણૂંકને કારણે એવી ચર્ચા થઈ રહી છે કે શું કોંગ્રેસે હાલ નરેન્દ્ર મોદી સરકારની નીતિથી નારાજ સવર્ણ વર્ગને પોતાની સાથે ફરી જોડવા આ દાવ ખેલ્યો છે?

"કોંગ્રેસ નાતજાતમાં માનતો નથી"

એસસી-એસટી એક્ટ, અનામત અને પ્રમોશનમાં અનામત જેવા મુદ્દે સવર્ણ વર્ગની નરેન્દ્ર મોદી સરકાર પ્રત્યેની કથિત નારાજગી ચર્ચાના કેન્દ્રમાં છે. એ નારાજગીની રોકડી કરવા માટે આ નિર્ણય કરાયો છે?

આ સવાલના જવાબમાં મદન મોહન ઝાએ કહ્યું હતું, "કોંગ્રેસ નાતજાતમાં માનતો નથી. મારી નિ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

મણૂંકને જ્ઞાતિ સાથે જોડવાનું યોગ્ય નથી."

"લોકોને લાગ્યું હશે કે અમે લાંબા સમયથી કામ કરીએ છીએ. પક્ષના વફાદાર છીએ. લોકો મને સ્વીકારે છે. તેથી પક્ષે મને પ્રદેશ અધ્યક્ષ બનાવ્યો છે. આ નિર્ણયને મારા બ્રાહ્મણ હોવા સાથે કોઈ સંબંધ નથી."

કોંગ્રેસના નવા પ્રદેશ અધ્યક્ષના જણાવ્યા મુજબ, મુદ્દો માત્ર સવર્ણોની નારાજગીનો નથી. તમામ જ્ઞાતિઓના લોકો કેન્દ્ર સરકારની વિરુદ્ધમાં છે.

લોકો પર અત્યાચાર થાય છે ત્યારે તેઓ જ્ઞાતિનો વિચાર નથી કરતા. બધાની ઇચ્છા કોમવાદી પક્ષોને હરાવવાની છે.

"સવર્ણોની નારાજગીની વાતો છે અફવા"

બીજી તરફ ભારતીય જનતા પક્ષ (ભાજપ)નું કહેવું છે કે સવર્ણોની નારાજગીની વાતો અફવા છે.

કોંગ્રેસની વર્તમાન હાલત વિશે ભાજપના પ્રવક્તા સંજયસિંહ ટાઈગરે શાયરની શૈલીમાં કહ્યું હતું, "ઉમ્રભર ગાલિબ ભૂલ યહી કરતા રહા, ચહેરે પર ધૂલ થી, આઈના સાફ કરતા રહા."

તેમણે કહ્યું હતું, "કોંગ્રેસ પક્ષ તેની ચાલ, ચરિત્ર અને ચહેરો નહીં બદલે ત્યાં સુધી તેને પ્રમુખ બદલવાથી કોઈ ફાયદો થવાનો નથી."

"વિરોધ પક્ષો ચૂંટણી પહેલાં જ હાર સ્વીકારી ચૂક્યા છે. તેઓ વિકાસના એજન્ડાને અવળે માર્ગે લઈ જવા ધારે છે."

"સવર્ણ મતમાં કોંગ્રેસ ભાગલા પડાવી શકે"

જોકે, બિહારની રાજકીય પરિસ્થિતિ અને સામાજિક સમીકરણના સંદર્ભમાં મદન મોહન ઝાને પ્રદેશ અધ્યક્ષ બનાવવાના કોંગ્રેસના નિર્ણયને જાણકારો સમજદારીભર્યો ગણે છે.

રાજકીય વિશ્લેષક મહેન્દ્ર સુમને કહ્યું હતું, "બિહારમાં સવર્ણોનો એક વર્ગ એવો છે, જેને કોંગ્રેસ પોતાની તાકાતના જોરે મહાગઠબંધનની તરફેણમાં લાવી શકે છે."

"બિહારના મતદાતાઓના અન્ય ત્રણ વર્ગ એટલે કે પછાતો, દલિતો અને મુસલમાનોનો ટેકો મેળવવાનું કામ રાષ્ટ્રીય જનતા દલ અને જીતન રામ માંઝીના પક્ષનું છે."

"અત્યાર સુધી મહદઅંશે એનડીએ સાથે રહેલા સવર્ણ મતમાં કોંગ્રેસ જ ભાગલા પડાવી શકે છે."

"બીજી તરફ સવર્ણોને કોંગ્રેસ પ્રત્યે ઐતિહાસિક આકર્ષણ રહ્યું છે, કારણ કે કોંગ્રેસને સવર્ણોનો પક્ષ ગણવામાં આવતો રહ્યો છે."

"2015ની વ્યૂહરચનાનો ફરી ઉપયોગ"

મહાગઠબંધનમાં કોંગ્રેસ રાજ્યની 40 લોકસભા બેઠકોમાંથી કેટલી માટે દાવેદારી કરશે, એવા સવાલનો સીધો જવાબ પક્ષના નવા નિમાયેલા પ્રદેશ અધ્યક્ષે આપ્યો ન હતો.

તેમણે એવું કહ્યું, "અમે બેઠકોની સંખ્યા હમણાં કારણ વિના નહીં જણાવીએ. ઓછી કહેશું તો પણ નુકસાન અને વધુ માગીશું તો પણ નુકસાન."

મદન મોહન ઝાએ ઉમેર્યું હતું, "ક્યો પક્ષ કેટલી અને કઈ-કઈ બેઠકો પરથી ચૂંટણી લડશે...


બિહાર રાજ્યના એક મજૂર રવીન્દ્ર ગોંડેને આ બનાવમાં આરોપી ઠેરવી ધરપકડ કરવામાં આવી છે. આ ઘટના બાદ ઉત્તર ગુજરાતમાં હિન્દીભાષી લોકો પર હુમલા થઈ રહ્યા છે. હુમલા બાદ ભાજપ અને કોંગ્રેસમાં રાજનૈતિક નિવેદનબાજી ચાલી રહી છે.

ભાજપના નેતાઓએ કોંગ્રેસના નેતા અલ્પેશ ઠાકોર પર આરોપ લગાવ્યો છે કે અલ્પેશે, ઠાકોર સેના મારફતે આવું કરાવ્યું છે. બિહારના ઉપમુખ્ય મંત્રી સુશીલ કુમાર મોદીએ કોંગ્રેસ પર આરોપ લગાવ્યો અને કહ્યું કે તેમની ભાજપ સરકારે આવા હુમલાઓને વધતા અટકાવ્યા છે.

શું દુષ્કર્મના કારણે આ હિંસા ભડકી કે પછી આ બનાવ પાછળ કોઈ રાજકીય ષડયંત્ર છે? અમદાવાદના વરિષ્ઠ પત્રકાર આર. કે. મિશ્રા કહે છે કે ગુજરાતમાં દુષ્કર્મની આ પ્રથમ ઘટના નથી.

મિશ્રા ઉમેરે છે, "રવિવારના રોજ અમદાવાદમાં 12 વર્ષની એક કિશોરી સાથે દુષ્કર્મ થયું, પરંતુ આ ઘટનામાં તો આવું કોઈ ધ્રુવીકરણ ના થયું."

રાજકીય ફાયદો ખાટવાનો પ્રયત્ન

શું આ હુમલાઓ રાજનૈતિક ફાયદા માટે કરાવવામાં આવી રહ્યા છે? આ અંગે મિશ્રા કહે છે, "ભાજપે તાત્કાલિક કહ્યું કે આ હિંસામાં અલ્પેશ ઠાકોરનો હાથ છે.

"આ આરોપો પર લોકોને એટલા માટે વિશ્વાસ બેસે કારણ કે દુષ્કર્મ પીડિતા ઠાકોર સમાજના... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ં છે.

"અલ્પેશ ઠાકોરને કોંગ્રેસ પક્ષે બિહારમાં અખિલ ભારતીય કોંગ્રેસ કમિટીના સચિવ બનાવીને મોકલ્યા છે. ભાજપનો અલ્પેશ ઠાકોર પર હુમલો સંપૂર્ણ રીતે રાજનૈતિક છે.

"સમગ્ર ગુજરાતમાં બિહારના નહીં, પરંતુ મધ્ય પ્રદેશ અને રાજસ્થાનના સૌથી વધુ મજૂરો છે. બંને રાજ્યમાં ચૂંટણી છે અને મનાય છે કે ભાજપની હાલત ઠીક નથી."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

મિશ્રા કહે છે, "ભાજપ એક સંદેશ આપવા માગે છે કે કોંગ્રેસે હિન્દીભાષીઓ પર હુમલાઓ કરાવ્યા અને અમારી સરકારે સુરક્ષા આપી. મોદી જ્યાં સુધી ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી રહ્યાં, ત્યાં સુધી હિન્દીભાષીઓ પર આ પ્રકારના હુમલા નથી થયા."

"પરંતુ રાજકારણમાં સમય પ્રમાણે ધ્રુવીકરણના પ્રકારો બદલાતા રહે છે અને અજમાવેલા પ્રકારો અપ્રાસંગિક હોય છે. મોદીના સમયમાં હિંદુ-મુસ્લિમનું ધ્રુવીકરણ થતું હતું, પરંતુ આ પ્રકાર જૂનો થઈ ગયો છે. એટલા માટે ક્ષેત્રવાદ નવા મુદ્દા તરીકેનો આ પ્રકાર એક પ્રયોગ હોઈ શકે છે."

કોંગ્રેસનું કહેવું છે કે ભાજપની સરકાર છે અને કાયદો અને વ્યવસ્થા તેમના હાથમાં છે. કોંગ્રેસ પ્રવક્તા ડૉ. મનિષ દોશીએ કહ્યું કે જે પણ આ ઘટનામાં ગુનેગાર છે, સરકાર તેમની વિરુદ્ધ કાર્યવાહી કરે, ના કે નિવેદનબાજી.

હિન્દી ભાષીઓને કારણે ગુજરાતીઓ અસુરક્ષિત?

શું ખરેખર હિન્દીભાષીઓ અને ગુજરાતીઓમાં મુશ્કેલી છે? શું હિન્દી ભાષીઓના આવવાથી અને નોકરી કરવાથી ગુજરાતીઓ ખરેખર અસુરક્ષિત અનુભવી રહ્યા છે?

ગુજરાતી ભાષાના જાણીતા સાહિત્યકાર ભરત મહેતા કહે છે, "આ હુમલો મહેસાણા આસપાસ થયો છે. હું વડોદરામાં રહું છું અને અહીં ઘણાં બિનગુજરાતીઓ રહે છે. અહીં આવી કોઈ ઘટના નથી બની."

"ગુજરાતમાં માત્ર હિન્દીભાષીઓ નહીં, પરંતુ ઓડિયા બોલનારા પણ ઘણાં છે. તેમના પર આ પ્રકારના હુમલાઓ નથી થયા."

મહેતા ઉમેરે છે, "ગુજરાતમાં ભારતના અન્ય રાજ્યોનાં મજૂરો વિરુદ્ધ નફરત જેવી કોઈ બાબત નથી. આ ઘટના પ્રથમ છે. ગુજરાતમાં હિન્દી કોઈ અન્યોની ભાષા નથી. અહીં ઘરે-ઘરે હિન્દી ન્યૂઝ ચેનલ જોવાય છે. લોકો શોખથી હિન્દી બોલે પણ છે.

"મુંબઈમાં હિન્દી અને હિન્દીભાષીઓ પ્રત્યે જે (નફરતની) ભાવના છે તેવી ગુજરાતમાં નથી. એક મુશ્કેલી એ છે કે અહીં ગુજરાતીઓને કામ નથી મળી રહ્યું.

"બીજું કે ઓછા પૈસા અને મુશ્કેલ પરિસ્થિતિમાં પ્રવાસી મજૂરો કામ કરે છે, તેવી પરિસ્થિતિમાં ગુજરાતીઓ કામ ના કરી શકે."

'બેરોજગારીનો મુદ્દો'

ગયા મહિને ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી વિજય રૂપાણીએ કહ્યું હતું કે એક એવો કાયદો બનાવવામાં આવશે...


બિહારના નેમુઆ ગામમાં શ્રીના પ્રથમ શૌચાલયની શરૂઆત

સરકારનો ધ્યેય છે કે 2019 સુધીમાં ખુલ્લામાં કુદરતી હાજતે જવાનું બંધ થઈ જાય.

એક સામાજિક ઉદ્યોગ સાહસિક સંસ્થા ભારતના ગરીબ ગ્રામીણ વિસ્તારમાં સાર્વજનિક શૌચાલયો બનાવી રહી છે, અને તેમાંથી બનતા કચરાનો ઉપયોગ કરીને તેની જાળવણી કરે છે.

ગ્રામીણ ભારતમાં લાખો લોકો શૌચાલયોનો ઉપયોગ નથી કરતાં, જેનાથી ઘણી બીમારીઓ થાય છે.

તેમાંથી સામાજિક પ્રશ્નો પણ ઉદભવે છે, જેવા કે બાળકો શાળાએ નથી જતાં અને મહિલાઓ પોતાને અસુરક્ષિત અનુભવે છે.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

બિહારના ગામડાંઓમાં શૌચાલયની સુરત બદલવા SHRI પ્રયાસરત

સરકારી પ્રયાસો ઉપરાંત, SHRI (સેનિટાઇઝેશન ઍન્ડ હેલ્થ રાઇટ્સ ઇન ઇન્ડિયા) શૌચાલયો જેવા સામાજિક ઉદ્યોગ સાહસિકો પણ મદદરૂપ થઈ રહ્યા છે.

શ્રીના સહ સંસ્થાપક પ્રબીન કુમાર જ્યારે સ્કૂલમાં હતા ત્યારે તેમને એક કિમી ચાલીને નદી પાસે શૌચક્રિયા કરવા જવું પડતું હતું.

આજે તેઓ બિહારમાં એવા શૌચાલયો બનાવે છે જેનો લોકો વિના મૂલ્યે ઉપયોગ કરી શકે. રાજ્ય સરકાર દ્વારા ચાલતાં શૌચાલયોમાં સફાઈ અંગે મુશ્કેલી છે.

શ્રીના સંસ્થાપકો, પ્રબીન કુમાર, અનૂપ જૈન અને ચંદન કુમાર

શ્રી શૌચાલ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

યોમાં મળની સફાઈને બદલે બાયોડાયજેસ્ટરમાં પ્રોસેસ કરવામાં આવે છે. આ બાયોડાયજેસ્ટર વીજળી પેદા કરે છે. જેનાથી એક વોટર ફિલ્ટરેશનની સુવિધા મળે છે.

આ શુદ્ધ પાણીને પચાસ પૈસા પ્રતિ લિટરના ભાવે વેચવામાં આવે છે. તેમાંથી થતી આવકમાંથી આ શૌચાલયોની જાળવણી પણ થાય છે. શ્રી હાલમાં દરરોજ 3000 લિટર ફિલ્ટર પાણીનું વેચાણ કરે છે.

પ્રબીન કુમાર અને ચંદન કુમાર 2010માં કેનેડામાં જન્મેલા મૂળ ભારતીય અનૂપ જૈનને મળ્યા. અનૂપ એન્જિનિયર છે.

ચાર વર્ષ પછી તેમણે બિહારના સૌપાલ જિલ્લાના નેમુઆ ગામમાં સાર્વજનિક શૌચાલય બનાવ્યું હતું. જેમાં આઠ શૌચાલયો મહિલાઓ માટે અને આઠ પુરૂષો માટે હતાં.

આ સુવિધા સવારના ચારથી લઈને રાતના 10 વાગ્યા સુધી ખુલ્લી રહે છે.

બિહારના બેલ્લે મેસ્સારી ગામમાં બાયોડાયજેસ્ટર બની રહ્યું છે.

આ ટીમે પાંચ ગામડાઓમાં આવા શૌચાલયો બનાવ્યા છે. આ દરેક શૌચાલયોમાં રોજના લગભગ 800 લોકો આવે છે. આ સુવિધા ઊભી કરવાનો ખર્ચ 30,000 ડોલર જેટલો થાય છે, પણ ફિલ્ટર પાણીની આવકથી તે ટકી રહે છે.

ચંદન કુમાર કહે છે કે, અમે એવા ગામડાંઓ પસંદ કરીએ છીએ જ્યાં સરકારી શૌચાલયો ન હોય.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

શૌચાલયોનું બાંધકામ શરૂ થાય એ પહેલા અમે લોકો સાથે જઈને તેમને જાગૃત કરીએ છીએ. જેથી તેઓ સમજી શકે કે શૌચાલયો જરૂરી છે અને તે ન હોવાથી કેવી બીમારીઓ ફેલાઈ શકે છે.

યુનિસેફ ઈન્ડિયાના નિકોલસ ઓસ્બર્ટનું કહેવું છે કે અમને આવા ઈનોવેટર્સ પર આશા છે. તેઓ બિઝનેસ કરવાના નવા આઈડિયા આપે છે. તેઓ સ્વચ્છતા અને ટેક્નિકલ બાબતો ઉપરાંત પ્રમોશનલ બાજુને પણ સમજે છે.

શ્રીની આ સુવિધાનો દરરોજ 800 લોકો ઉપયોગ કરે છે

નિકોલસનું માનવું છે કે બાયોડાયજેસ્ટરનો આઈડિયા સારો છે પણ તેમને લાગે છે કે આ પ્રોજેક્ટને મોટાપાયે લઈ જવામાં કદાચ અવરોધો ઉભા થઈ શકે છે.

શ્રી ટીમના સ્થાપકોની મહત્વકાંક્ષાઓ છે. અમારો પ્લાન છે કે સરકારની સાથે રહીને આ કામ આગળ કરીએ. અમે સરકાર પાસેથી ફંડ લઈને આવી વધુ સુવિધાઓ ઊભી કરવી છે.

અમારી આ સુવિધાઓ સમુદાયો દ્વારા જાળવવામાં આવે, શ્રી ધ્યાન રાખશે કે તેનો ઉપયોગ થાય અને તેની જાળવણી યોગ્ય રીતે થતી રહે.

ચંદન કુમારનું કહેવું છે કે અમારી આ પહેલથી ભારતમાં સંપૂર્ણપણે ખુલ્લામાં શૌચક્રિયા થતી બંધ થઈ જાય તેવું અમે ઇચ્છીએ છીએ.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


બિહારના પાટનગર પટનામાં બકરીના દૂધની માગ હાલ ખૂબ જ છે

આ ભાવવધારો તેની પૌષ્ટિકતાના કારણે નહીં પરંતુ ડેન્ગ્યુના વધી રહેલા કેસના કારણે છે.

પટનાના કંકડબાગ વિસ્તારમાં આવેલી ઝૂંપડપટ્ટીમાં દૂધ લેવા આવેલા શ્યામના પંદર વર્ષના પુત્રને પણ ડેન્ગ્યુ થયો છે.

તેઓ કહે છે, "મારા પુત્રને એક મહિના પહેલાં ડેન્ગ્યુ થયો હતો. બિમારી તો મટી ગઈ પરંતુ મારો પુત્ર હજુ પણ નબળાઈ અનુભવે છે. તેથી અમે તેને આ દૂધ પીવડાવી રહ્યાં છીએ."

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

શ્યામનું કહેવું છે કે ડૉક્ટરે આ દૂધ પીવડાવવાની સલાહ નથી આપી પરંતુ અન્ય લોકોનું કહેવું છે કે બકરીનું દૂધ પીવડાવવાથી ડેન્ગ્યુના દર્દીને રાહત મળે છે.

શ્યામ છેલ્લાં ત્રણ અઠવાડિયાથી રોજ દૂધ લેવા અહીં આવે છે.

પટનામાં બકરીનું દૂધ પ્રતિ લીટર 1000 હજાર રૂપિયાના ભાવે વેચાઈ રહ્યું છે

આ વર્ષના સપ્ટેમ્બર મહિનામાં પટનાના કેટલાક વિસ્તારો ડેન્ગ્યુના સકંજામાં આવ્યા હતા અને પછી બકરીનાં દૂધની માગ અચાનક વધી હતી.

પટનાના દુસાધપકડી વિસ્તારમાં રહેનારા ફૂલમણીદેવીએ બકરીઓ પાળી છે.

તેઓ કહે છે, "એક મહિનાથી પણ વધારે સમયથી લોકો અહીં બકરીનું દૂધ લેવા આવી રહ્યા છે અને કહી રહ્યા છે કે તેમ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

નાં ઘરમાં ડેન્ગ્યુનાં દર્દી છે."

"બકરીનાં બચ્ચાને અપાતાં દૂધમાં કાપ મૂકીને મેં લોકોની સારવાર માટે દૂધ આપ્યું છે."

એક ગ્લાસની કિંમત દોઢસો રૂપિયા

લોકોમાં માન્યતા છે કે ડેન્ગ્યુના દર્દીઓને બકરીના દૂધનું સેવન કરવાથી રાહત મળે છે

સુરેશ પાસવાના 'ડૉક્ટર્સ કોલોની વિસ્તાર'માં બકરીનું દૂધ વેચે છે. તેઓ કહે છે, "સપ્ટેમ્બર મહિનામાં એવી પરિસ્થિતિ સર્જાઈ હતી કે વહેલી સવારથી જ દૂધ ખરીદવા આવતા લોકોની મોટી ભીડ જોવા મળતી."

"ચાના એક ગ્લાસ જેટલાં દૂધનો ભાવ દોઢસો રૂપિયા છે."

જો કે કદાચ એવું સંભવિત છે કે કોઈ એક વ્યક્તિ એક લિટર દૂધ ન ખરીદતી હોય પરંતુ જે દરે દૂધ વેચવામાં આવે છે તે રીતે દૂધના પ્રતિ લીટરે એક હજાર રૂપિયા સુધીનો ભાવ થાય છે.

પટનાના મુન્નાચક વિસ્તારમાં રહેનારા અરુણ કુમાર પણ ગત કેટલાંક સમયથી બકરીનું દૂધ ખરીદી રહ્યા છે. તેઓ કહે છે, "દિવાળીના તહેવારો આસપાસ મારી માતાને ડેન્ગ્યુ થયો હતો."

"ત્યારે ડૉક્ટરની સલાહની અનુસરી મારી માતાએ એક મહિના સુધી સવાર-સાંજ બકરીનું દૂધ પીધું હતું."

દેશી નુસખા

કરણ શાહને ત્યાં શિયાળાની ઋતુમાં ગધેડીનું દૂધ ખરીદવા માટે લોકો આવતા હોય છે

એવું નથી કે લોકો દેશી નુસખા તરીકે માત્ર બકરીના દૂધનો જ ઉપયોગ કરે છે, કેટલાક લોકો ગધેડીના દૂધનો પણ ઉપયોગ કરે છે.

પત્થલકટ સમુદાયના લોકો ભારે પથ્થરોમાંથી સામાન બનાવવાનો વ્યવસાય કરતા હોય છે. તેઓ ભારે સામાનનું પરિવહન કરવા ગધેડાં પાળે છે.

આ સમુદાયની એક વ્યક્તિ કરણ શાહ કહે છે, "શિયાળાની ઋતુમાં ગધેડીના દૂધની માગ વધી જાય છે."

"ટીબીનાં દર્દીઓ આ દૂધનો વધારે ઉપયોગ કરે છે. આવા પ્રકારનાં દર્દીઓ સૂર્યોદય પહેલાં દૂધ લેવા માટે આવે છે."

જો કે ડૉક્ટરોનું કહેવું છે કે આ પ્રકારની સારવારને કોઈ તબીબી સમર્થન નથી મળ્યું.

ઇન્ડિયન મેડિકલ એસોસિએશન, પટનાના અધ્યક્ષ ડૉક્ટર એસએનપી સિંહ કહે છે, "ક્યાંક આ વાતનો ઉલ્લેખ થયો હશે એટલે લોકો બકરીનાં દૂધનો ઉપયોગ કરવા લાગ્યા છે."

"ગાય અને બકરીનાં દૂધમાં રહેલા પોટેશિયમ, કેલ્શિયમ અને ચરબી જેવા પોષકતત્વોમાં વધુ તફાવત નથી. દરેક પ્રકારનાં દૂધમાં પોષકતત્ત્વો હોય છે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


બિહારના બક્સરમાં નદીમાં તરતા મૃતદેહો મળી આવ્યા હતા.

બિહારના બક્સરના ચૌસા પ્રખંડ સ્મશાનઘાટ પર 71 મૃતદેહો ગંગા નદીમાં તરતા જોવા મળ્યા હતા ત્યારબાદ કેટલાક પ્રશ્નો ઊભા થયા છે.

બીબીસીએ આ પ્રશ્નોના જવાબ શોધવાનો પ્રયત્ન કર્યો.

પ્રશ્ન : આ મૃતદેહો ક્યાંથી આવ્યા છે?

બિહારના અધિકારીઓનું કહેવું છે કે આ મૃતદેહો યુપીમાંથી વહીને આવ્યા છે.

જવાબ : બક્સર પ્રશાસનનો દાવો છે કે આ લાશો ઉત્તર પ્રદેશથી વહીને અહીં સુધી આવી છે. જોકે કેટલાક સ્થાનિક લોકોનું (જેની સાથે બીબીસીએ વાત કરી) કહેવું છે કે સ્થાનિક લોકો જ મૃતદેહોના અંતિમસંસ્કાર મોંઘા થતા અને કોરોનાના ડરથી મૃતદેહો ફેંકીને જઈ રહ્યા છે.

બીબીસીએ આ વિશે નદી મામલાના નિષ્ણાત દિનેશકુમાર મિશ્ર સાથે વાત કરી.

તેમણે કહ્યું, "અત્યારે એ કહેવું મુશ્કેલ છે કે મૃતદેહો ક્યાંથી આવ્યા. અત્યારે ગંગામાં પાણી ઓછું છે, જો વરસાદનો સમય હોત તો આ મૃતદેહો વહી ગયા હોત અને કોઈને ખબર પણ ના પડી હોત."

"પરંતુ બક્સરના અધિકારીઓ જે નદીમાં વળાંકની વાત કહી રહ્યા છે તેમાં દમ છે."

"નદી કર્વ (વળાંક)ના બહારના કાંઠે ઇરોજન (કિનારાનું ધોવાણ) કરે છે અને અંદરના કાંઠે ડિપોઝિટ (માટી જમા કરવી) ક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રે છે."

"નદીઓની આ સ્વાભાવિક પ્રવૃત્તિ હોય છે. જો મૃતદેહો કે કોઈ પણ વસ્તુ વહેતી આવે તો નદી તેને માટીની જેમ જ બહારની તરફ ડિપોઝિટ કરશે."

ગોધરા: 108ના ડ્રાઇવરના ઘરે કોરોનાને કારણે 5 મૃત્યુ, છતાં અન્યના જીવ બચાવવા કામ ન છોડ્‌યું

સવાલ : શું મૃતદેહોને પ્રવાહિત કરવાની પરંપરા છે?

જવાબ : બક્સરના ચૌસા પ્રખંડથી ગંગામાં વહેતા મૃતદેહોનો મામલો સામે આવ્યો હતો ત્યારબાદ બક્સરના અધિકારીઓ તરફથી તારીખ 10મી મેના નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું કે બિહારમાં મૃતહેદો પ્રવાહિત કરવાની પરંપરા નથી.

આ સંબંધમાં હિંદુ કર્મકાંડના જાણકાર પ્રભંજન ભારદ્વાજ કહે છે, "બિહારમાં મોટા ભાગે મૃતદેહોને અગ્નિદાહ આપવામાં આવે છે. પરંતુ સાપ કરડવા કે ગંભીર બીમારી, જેમ કે કુષ્ઠ રોગથી થયેલા મૃત્યુમાં મૃતદેહોને ઘડામાં પાણી ભરીને અથવા કેળાનાં પાનની સાથે નદીની વચ્ચોવચ્ચ પ્રવાહિત કરવામાં આવે છે."

તેઓ કહે છે કે ઉત્તર પ્રદેશનાં કેટલાંય ગામોમાં મૃતદેહો પ્રવાહિત કરવાની પરંપરા છે.

તેઓ કહે છે, "કર્મનાથા નદી બિહાર અને યુપીની વચ્ચે વહે છે. કર્મનાથાનો જે ભાગ યુપી તરફ છે, ત્યાં કેટલાંય ગામોમાં મૃતદેહોને અગ્નિદાહ આપીને પ્રવાહિત કરી દેવામાં આવે છે."

એ ગુજરાતી જેમણે લાખોની કાર કોવિડ સેન્ટરમાં સેવામાં આપી દીધી

સવાલ : જો સ્થાનિકો મજબૂરીમાં મૃતદેહો પ્રવાહિત કરી રહ્યા છે તો તેની પાછળ કારણ શું છે?

જવાબ : બક્સરના ધારાસભ્ય સંજયકુમાર તિવારી કહે છે, "આ મૃતદેહો યુપીથી આવ્યા છે. હવે યુપીમાંથી બિહારમાં મૃતદેહો ન આવી શકે તે માટે અમે નદીમાં બે મોટી જાળ પાથરવાની વ્યવસ્થા કરી છે."

તેઓ માને છે કે અંતિમસંસ્કાર બહુ મોંઘી પ્રક્રિયા બની ગઈ છે.

તેમનું કહેવું છે, "લાડકાં અને અંતિમસંસ્કાર સંબંધિત સામગ્રીના ભાવ બહુ વધી ગયા છે. પહેલા જે લાકડાં 250 રૂપિયા મણ આવતા હતા તેનો ભાવ 400 રૂપિયા મણ થઈ ગયો છે. છાણા સહિત અન્ય સામગ્રીનો ભાવ વધી ગયો છે. અને આ સામગ્રીનો પુરવઠો પણ પૂરતો નથી. જ્યારે કોવિડ અને નૉન-કોવિડ દર્દીઓનાં મૃત્યુની સંખ્યા વધી છે. પરંતુ હૉસ્પિટલો અને સ્મશાનગૃહોમાં કોઈ પણ રીતે ભ્રષ્ટાચારમાં કંઈ બાકી રહ્યું નથી."

સવાલ : શું આનાથી નદીના પાણી પર અસર પડશે? જે લોકો આ પાણી વાપરશે તેમને કોઈ સમસ્યા થશે?

જવાબ: દિનેશ મિશ્રા કહે છે, "જો આ કોરોના સંક્રમિત દર્દીના મૃતદેહો છે તો બેશક અસર પડશે. પાણીમાં રોગાણુ સાથે જ તરશે. મૃતદેહોની સંખ્યા જેટલી છે એ હિસાબે તો આ પાણીની ટ્રીટમેન્ટ પણ અશક્ય લાગે છે. પ્રશ્ન એ...


બિહારની ચૂંટણીના પરિણામો પછી રાજકીય પક્ષોમાં આ ચર્ચા સામાન્ય છે.

વાત ઘણી નાની છે. આને પ્રમાણિત કરવા માટે બિહારની ચૂંટણીના વિશ્લેષક અનેક આંકડાઓ પણ ગણાવી રહ્યા છે. કેવી રીતે ચીરાગે અંદાજે 20થી 30 સીટ પર નીતીશની પાર્ટી જેડીયુને નુકસાન પહોંચાડ્યું અને કેવી રીતે ઓવૈસીની પાર્ટીએ તેજસ્વીની આરજેડીના મુસ્લિમ વોટ લઈ લીધા.

પરંતુ જે વાત સ્થાનિક નેતાઓને સમજમાં આવી ગઈ, શું 15 વર્ષ સુધી મુખ્ય મંત્રીની ખુરશી પર બેસેલા નીતીશકુમારને સમજમાં ન આવી? આ વાત પર જાણકારોને કોઈ સવાલ છે.

બિહારની ચૂંટણીના પરિણામો આવ્યા પછી વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી, અમિત શાહ અને જેપી નડ્ડાએ ટ્વીટ કર્યું. સૌએ બિહારની જનતાનો આભાર માન્યો. ભાજપના અનેક નેતાઓએ નિવેદન આપ્યા કે બિહારના આગામી મુખ્યમંત્રી નીતીશ કુમાર હશે.

પરંતુ 'બિહારના થનારા મુખ્ય મંત્રી' નીતીશ કુમારે એક શબ્દ પણ કહ્યો નહીં. છેવટે નીતીશકુમારની સામે શું વિકલ્પ છે? આ સવાલના જવાબમાં તમામ ગણિત છુપાયેલું છે.

વિકલ્પ 1 : નીતીશ પોતાની શરત પર મુખ્ય મંત્રી બને

આનો અર્થ એ છે કે 'નાનો ભાઈ' હોવા છતાં તેમની હેસિયત 'બિગ બ્રધર'ની હોય અને સરકાર ચલાવવામાં તેમને ખૂલી છૂટ મળે. મંત્રીમં... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ડળના ભાગલામાં વધારે હક મળે અને ચિરાગ પાસવાને જેડીયુને જે નુકસાન કર્યું છે, તેની ભરપાઈ થાય. કાંઈક એવી શરત મુખ્ય મંત્રી બનવા માટે નીતીશ કુમાર ભાજપની સામે રાખી શકે છે.

બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં જેડીયુના નેતા કેસી ત્યાગીએ કહ્યું, "નીતીશ કુમાર બિહારના આગામી મુખ્ય મંત્રી બનશે. આ નિર્ણય એનડીએના ગઠબંધનનો છે, નીતીશકુમારનો નથી."

ભાજપની જેડીયુ કરતાં 31 સીટ વધારે છે છતાં પણ નીતીશ કુમારની સરકાર કેવી રીતે ચાલશે? સવાલના જવાબમાં કેસી ત્યાગી કહે છે, "આ ચિંતા સરકાર ચલાવવાવાળાઓને હોવી જોઈએ. પત્રકારોને નહીં. આ દેશમાં અનેક વખત આવી સરકાર પહેલાં પણ ચાલી છે. સરકાર કેવી રીતે ચલાવવી છે, તે નેતાના 'મૉરલ' પર અને તેની પોતાની ક્ષમતા પર આધાર રાખે છે."

તેઓ કહે છે, "નીતીશ કુમાર 15 વર્ષ મુખ્ય મંત્રી રહ્યા છે. તેમની પાસે અનુભવ છે અને ક્ષમતા પણ છે. સીટની સંખ્યા ઓછી રહે અથવા વધારે, હાલ સુધી ગઠબંધનમાં સંપૂર્ણ જવાબદારી તેમણે સારી રીતે નીભાવી છે. એવું પણ અમે જ કરીશું. અમારી સામે કોઈ તકલીફ નહીં આવે."

2015ની વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં જેડીયુની સીટ આરજેડી કરતા ઓછી હતી પરંતુ મુખ્ય મંત્રી નીતીશ કુમાર બન્યા હતા. વરિષ્ઠ પત્રકાર નિસ્તુલા હેબ્બાર કહે છે કે ભાજપ નીતીશ કુમારને મુખ્ય મંત્રી બનાવશે. પરંતુ નીતીશકુમારને આ સ્થિતિમાં મુખ્ય મંત્રી બનવું છે કે નહીં એ તેમણે નક્કી કરવાનું છે.

ચર્ચા છે કે જેડીયુ ઇચ્છે કે ચિરાગને એનડીએની બહારનો રસ્તો દેખાડવામાં આવે.

મુખ્યમંત્રી તરીકે નીતીશને સરકાર ચલાવવામાં ખુલ્લી છૂટ આપવા માટે ભાજપને પોતાના કામ કરવાની નીતિમાં પરિવર્તન કરવું પડશે.

બિહારના રાજકારણ અને ભાજપને કવર કરનારા પત્રકાર માને છે કે આ થોડું મુશ્કેલ છે પરંતુ અશક્ય નથી. બિહાર ભાજપના નેતાઓનું કેન્દ્રિય નેતૃત્વ પર દબાણ હશે, આ વાતને નકારી શકાય તેમ નથી.

ભાજપને બિહારમાં આ વખતે 74 સીટ મળી છે. જો ભાજપ આગામી ચૂંટણી એકલા લડવાનું મન બનાવે છે તો કોઈ સમજૂતિ કરવી પડી શકે છે. નીતીશ તેમના માટે બિહારમાં મજબૂરી છે અને કેન્દ્રમાં જરૂરી છે.

વિકલ્પ 2: નીતીશ કેન્દ્રના રાજકારણમાં ચાલ્યા જાય અને રાજ્યમાં ભાજપ પોતાનો મુખ્યમંત્રી બનાવે

કંઈક આ જ પ્રકારનો ઇશારો કેન્દ્રિય મંત્રી અશ્વિની ચૌબે કરી ચૂક્યા છે. બીબીસીને આપેલા ઇન્ટરવ્યૂમાં તેમણે કહ્યું કે તેમનો વ્યક્તિગત મત છે જો નીતીશ ઇચ્છશે તો કેન્દ્રમાં મંત્રી પદ મેળવી શકે છે. જો કેન્દ્રમાં આવશે તો મોદી સરકારને મજબૂતી આપશે.

પરંતુ પટણાના એ....


બી.એસ. યેદિયુરપ્પા.

આ પ્રસંગે મુખ્યમંત્રી યેદિયુરપ્પાએ ખભા પર લીલા રંગની શાલ ઓઢી હતી, આ શાલ ખેડૂતોના સમર્થનમાં ઓઢી હોવાની વાત ચર્ચાઈ રહી છે.

પણ શું આ લીલો રંગ તેમના જીવનમાં લીલોતરી લાવશે?

હવે આગળ શું ?

બંધારણના જાણકાર સુભાષ કશ્યપના કહેવા પ્રમાણે મુખ્યમંત્રી પદના શપથ ગ્રહણ કર્યા પછી સૌથી પહેલાં વિધાનસભાનું સત્ર બોલાવાશે.

નિયમ પ્રમાણે રાજ્યપાલ, મુખ્યમંત્રીની સલાહના આધારે વિધાનસભા સત્રની તારીખ નક્કી કરે છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

જેના માટે રાજ્યપાલ દ્વારા પત્ર જાહેર કરવામાં આવે છે. આ સત્ર એક દિવસનું કે એક સપ્તાહનું પણ હોઈ શકે છે.

જેના માટે કોઈ નિશ્ચિત સમય મર્યાદા નક્કી કરાઈ નથી. સામાન્ય રીતે વિધાનસભાના કામકાજ આધારે સત્રની સમયમર્યાદા નક્કી કરાતી હોય છે.

વિધાનસભાના સત્રની સાથે-સાથે પ્રોટેમ સ્પીકરનું નામ પણ રાજ્યપાલ તરફથી નક્કી કરવામાં આવે છે.

પ્રોટેમ સ્પીકર કોણ હોઈ શકે?

પ્રોટેમ સ્પીકરને હંગામી સ્પીકર અથવા વચગાળાના સ્પીકર પણ કહેવાય છે. સામાન્ય રીતે એવી પરંપરા છે કે, સૌથી વરિષ્ઠ ધારાસભ્યને પ્રોટેમ સ્પીકર બનાવાય છે.

વરિષ્ઠ વિધાયક નક્કી કરવાના બે માપદંડ હોય છે. ક્યારેક ચૂંટાયેલા ધ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ારાસભ્યની ઉંમરના આધારે નક્કી કરવામાં આવે છે, તો ક્યારેક સૌથી વધારે વખત ચૂંટાયેલા ધારાસભ્યને પ્રોટેમ સ્પીકર બનાવાય છે.

બંધારણ પ્રમાણે પ્રોટેમ સ્પીકર પાસે બે અધિકાર હોય છે.

પ્રોટેમ સ્પીકર પાસે પહેલો અધિકાર હોય છે ચૂંટાઈ આવેલા ધારાસભ્યોને શપથ ગ્રહણ કરાવવાનો અને બીજો અધિકાર સ્થાયી સ્પીકરની ચૂંટણી કરાવવાનો હોય છે.

શુક્રવારે શું થશે?

એચ.ડી.કુમારસ્વામી.

કર્ણાટકના રાજ્યપાલે યેદિયુરપ્પા સરકારને બહુમતી સાબિત કરવા માટે 15 દિવસનો સમય આપ્યો છે, તો વિધાનસભાનું સત્ર આજથી 15 દિવસમાં ક્યારેય પણ બોલાવી શકે છે.

બંધારણના જાણકાર સુભાષ કશ્યપનું કહેવું છે કે 15 દિવસનો સમય ખૂબ વધારે છે. બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં તેમને કહ્યું હતું કે, "સામાન્ય રીતે બહુમતી સાબિત કરવા માટે આટલો લાંબો સમય કોઈ જ સરકારને આપ્યો નથી."

"સુપ્રીમ કોર્ટમાં શુક્રવારે થનાર સુનાવણીમાં આ સમયમર્યાદા ઘટાડવામાં આવે એવું શક્ય છે."

કર્ણાટકના રાજ્યપાલ તરફથી યેદિયુરપ્પાને સરકાર બનાવવાનું આમંત્રણ મળ્યા બાદ ગુરુવારે મોડી રાત્રે કોંગ્રેસ અને જેડીએસે સુપ્રીમ કોર્ટના દરવાજા ખખડાવ્યા હતા. પરિસ્થિતિની ગંભીરતા સમજીને સુપ્રીમ કોર્ટે રાત્રે 1.45 વાગ્યે સુનાવણી કરી હતી.

ત્રણ જજ (જસ્ટિસ એ. કે. સીકરી, જસ્ટિસ અશોક ભૂષણ અને જસ્ટિસ શરદ અરવિંદ બોબડે)એ યેદિયુરપ્પાની કર્ણાટકના મુખ્યમંત્રી પદના શપથ પર રોક લગાવી નથી.

જોકે, કોર્ટે કોંગ્રેસની અરજીને પણ રદબાતલ નથી કરી અને તેની સુનાવણી 18 મે એટલે કે શુક્રવારે સવારે સાડા દસ વાગે થશે.

બહુમતીનો આંકડો

કોંગ્રેસે સુપ્રીમ કોર્ટમાં સુનાવણી દરમિયાન કહ્યું હતું કે જેડીએસે રાજ્યપાલને સરકાર બનાવવા માટે મળવાનો સમય માગ્યો હતો અને 115 ધારાસભ્યોના સમર્થન સાથેનો પત્ર પણ આપ્યો હતો, પણ તેમને આમંત્રણ ન આપીને ભાજપને સરકાર બનાવવાનું આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું.

કોંગ્રેસનો આરોપ છે કે ભાજપને સરકાર બનાવવા માટે બહુમતીના આંકડા સાથેનો કોઈ જ પત્ર રાજ્યપાલને આપ્યો નથી અને જો કોઈ પત્ર આપ્યો હોય તો તેઓ દેખાડે.

પણ શું બહુમતી કે સમર્થન દર્શાવતા પત્ર વગર પણ રાજ્યપાલ સરકાર બનાવવાનું આમંત્રણ આપી શકે?

આ પ્રશ્નના ઉત્તરમાં સુભાષ કશ્યપ કહે છે કે, "સરકાર બનાવવા માટે આવા કોઈ જ પત્રની જરૂર નથી, સરકારે વિધાનસભામાં જ બહુમતી સાબિત કરવાની હોય છે."

ચૂંટણી આયોગની વેબસાઇટ પ્રમાણે કર્ણાટકની ચૂંટણીમાં બેઠકોનું અંતિમ પરિણામ આ પ્રમાણે છે - ભાજપ 104, કોંગ્રેસ 78, જનતા દળ(એસ) 38 (જેમાં...


બી.ટી.પી.ના છોટુભાઈ વસાવાએ રાષ્ટ્રપતિને પત્ર લખીને જીવ ઉપર જોખમ હોવાની વાત કહી છે, સાથે જ સુરક્ષાની માગ કરી છે.

ગત શુક્રવારે યોજાયેલી રાજ્યસભાની ચૂંટણીમાં ભાજપના ત્રણેય ઉમેદવાર (અભય ભારદ્વાજ, રમીલાબહેન બારા તથા નરહરિ અમીન)નો વિજય થયો હતો; કૉંગ્રેસના શક્તિસિંહ ગોહિલ વિજેતા થયા હતા, જ્યારે પૂર્વ કેન્દ્રીય પ્રધાન ભરતસિંહ સોલંકીનો પરાજય થયો હતો.

ભાજપના ત્રીજા ઉમેદવારને વિજેતા બનાવવામાં ભારતીય ટ્રાઇબલ પાર્ટીના (બી.ટી.પી.) બે ધારાસભ્યોએ ચાવીરૂપ ભૂમિકા ભજવી હતી. છોટુભાઈ આ પક્ષના સ્થાપક છે, તેમના ઉપરાંત પુત્ર મહેશભાઈ વસાવા પણ ચૂંટાઈ આવ્યા છે.

ભાજપ તથા કૉંગ્રેસ બંનેએ તેમને પોતાની તરફે મતદાન કરે તે માટે આકર્ષવાના પ્રયાસ કર્યા હતા, જોકે છોટુભાઈએ છેક છેલ્લી ઘડીએ મતદાન નહીં કરવાનો નિર્ણય કર્યો હતો, જેનો આડકતરો લાભ ભાજપને થયો હતો.

'...તો જવાબદારી તંત્રની'

છોટુભાઈ વસાવાએ રાષ્ટ્રપતિ રામનાથ કોવિંદને લખેલા પત્રમાં રાજ્યસભાની ચૂંટણીનો ઉલ્લેખ કર્યો છે અને લખ્યું છે કે બંધારણની પાંચમી અનુસૂચિની અમલવારી તથા આદિવાસીઓના બંધારણીય અધિકારોના મુદ્દે તેમણે ગુજરાતની રાજ્યસભાની ચૂંટણીનો બહિષ્કાર કર્યો હતો.

'વ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

િરોધી પક્ષોના સામંતવાદી વિચારધારા ધરાવનારા લોકોને આદિવાસીઓના અધિકારો માટે અવાજ ઉઠાવવાનું પસંદ નથી, જેથી તેમના જીવ ઉપર જોખમ ઊભું થયું છે. આવા લોકો ભૂતકાળમાં સરકારી તંત્ર તથા અન્ય રીતે જીવ લેવાનો પ્રયાસ કરી ચૂક્યા છે.'

પત્રમાં છોટુભાઈએ રાજ્યમાં ભૂતકાળમાં થયેલા નકલી ઍન્કાઉન્ટર, તેમાં સરકાર, ગુજરાત પોલીસ તથા તંત્રની સંડોવણીનો ઉલ્લેખ કરીને 'ભવિષ્યમાં પણ આવું થઈ શકે' એવી આશંકા વ્યક્ત કરી છે અને જો તેમને કંઈ થાય તો તંત્રની જવાબદારી રહેશે તેમ પણ લખ્યું છે.

મતદાન ન કરવાની જાહેરાત કર્યા બાદ બીબીસી ગુજરાતીના સહયોગી ભાર્ગવ પરીખ સાથે વાત કરતા તેમણે કહ્યું હતું:

"બંને પક્ષોએ મારો સંપર્ક કર્યો હતો, પરંતુ કોઈ પાર્ટી આદિવાસીની સમસ્યાના નિરાકરણનું કામ નથી કરી રહી. આથી અમે મતદાનનો બહિષ્કાર કરીને આંદોલન કરીશું."

વસાવાનું મોટું કદ

ભારતીય ટ્રાઇબલ પાર્ટીની સ્થાપના 2017માં છોટુભાઈ વસાવાએ વિધાનસભાની ચૂંટણી પહેલાં કરી હતી, દક્ષિણ ગુજરાતના આદિવાસી પટ્ટામાં તેઓ ત્રણ દાયકા કરતાં વધારે સમયથી વર્ચસ્વ ધરાવે છે.

બીટીપીની સ્થાપના થઈ એ પહેલાં તેઓ જનતા દળ (યુનાઇટેડ)માં હતા અને છ વખત તેઓ પાર્ટીની ટિકિટ ઉપર ધારાસભ્ય તરીકે ચૂંટાયા હતા.

2017માં રાજ્યસભાની ચૂંટણી સમયે જે.ડી.યુ.ના વ્હિપની વિરુદ્ધ જઈને અહમદ પટેલને રાજ્યસભાની ચૂંટણીમાં મત આપવા બદલ તેમને હાકી કાઢવામાં આવ્યા હતા.

એ પછી 2017ની વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં છોટુ વસાવા, તેમના પુત્ર સહિત બીટીપીના ત્રણ ઉમેદવાર ચૂંટણી લડ્યા, જેમાંથી બે બેઠકો પર વિજય થયો.

છોટુભાઈ ભરૂચ જિલ્લાની ઝગડિયા (બેઠક નંબર 152), જ્યારે મહેશભાઈ નર્મદા જિલ્લાની ડેડિયાપાડા (બેઠક નંબર 149)નું ગુજરાતની 14મી વિધાનસભામાં પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.

અન્ય રાજ્યોમાં હાજરી

રાજસ્થાનમાં કૉંગ્રેસની સરકારને બી.ટી.પી.એ બહારથી ટેકો આપ્યો

પાર્ટીનું કહેવું છે કે 'બંધારણે આદિવાસીઓને જે અધિકાર આપ્યા છે, તેને ધરાતલ ઉપર લાગુ કરવા માટે બીટીપીની સ્થાપના કરવામાં આવી છે.'

પાર્ટી ગુજરાત ઉપરાંત મધ્ય પ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર તથા રાજસ્થાનમાં હાજરી ધરાવે છે.

2018માં છોટુ વસાવાનો પક્ષ બીટીપી રાજસ્થાન વિધાનસભા ચૂંટણીમાં 11 બેઠક પર ચૂંટણી લડ્યો હતો, જેમાંથી બે બેઠક પર જીત મળી હતી.

ગુજરાત અને રાજસ્થાનની સીમાએ આવેલા ડુંગરપુર જીલ્લામાં ભારતીય ટ્રાઇબલ પાર્ટીના રાજકુમાર રાઉતે ચોરાસી બેઠક પરથી ભાજપના ઉમેદવારને 12,934 મતોથી હરાવ્યા હતા.

અન્ય એક બેઠક સગવારાથી...


બી.બી.સી. ગુજરાતીના સહયોગી સુચિત્રા મોહંતીએ સર્વોચ્ચ અદાલતની કાર્યવાહી વિશે જણાવ્યું છે કે કોવિડ-19ના ફેલાવાની વચ્ચે ધો. 12ની પરીક્ષા લેવા મુદ્દે સી.બી.એસ.ઈ. (સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઑફ સેકન્ડરી ઍજ્યુકેશન) તથા ICSE (ઇન્ડિયન સર્ટિફિકેટ ઑફ સેકન્ડર ઍજ્યુકેશન)ની સામે સર્વોચ્ચ અદાલતમાં ધા નાખવામાં આવી હતી.

કેન્દ્ર સરકાર વતી હાજર રહેલા સૉલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ જણાવ્યું હતું કે દિલ્હી, મહારાષ્ટ્ર તથા તામિલનાડુ સરકારોએ પરીક્ષા યોજવા માટે અસમર્થતા વ્યક્ત કરી છે.

ધો. 10ની પરીક્ષા રદ કરવામાં આવી છે અને તેમાં ફરી પરીક્ષા નહીં લેવાય. વિદ્યાર્થીઓને તેમની ગત ત્રણ પરીક્ષાના આધારે માર્ક્સ આપવામાં આવશે.

જ્યારે ધો. 12ના વિદ્યાર્થીઓને ગત પરીક્ષાઓના આધારે માર્ક્સ આપવાની ફૉર્મ્યુલા નક્કી કરી લેવામાં આવી છે. અથવા તો તેમની પાસે પાછળથી યોગ્ય વાતાવરણ થયે પરીક્ષામાં બેસવાનો વિકલ્પ રહેશે.

ન્યૂઝ એજન્સી એ.એન.આઈ.ના રિપોર્ટ મુજબ આઈ.સી.એસ.ઈ.એ તેની પરીક્ષા રદ કરી છે અને તે ફરી પરીક્ષાનો વિકલ્પ નહીં આપે.

જસ્ટિસ એ. એમ. ખાનવીલકરે ત્રણ જજોની બેન્ચની અધ્યક્ષતા કરી હતી. બેન્ચે ધો. 10 અને ધો. 12ની પરીક્ષા મુદ્દે વિગતવાર સ્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

પષ્ટતા કરતું નૉટિફિકેશન કાઢવા સી.બી.એસ.ઈ.ને આદેશ કર્યો છે.

ગલવાનમાં ચીની સૈનિક પરત ફર્યા

પ્રતીકાત્મક તસવીર

ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયાના અહેવાલ અનુસાર ચીનના સૈનિકો ગલવાન ખીણમાં ભારતીય હદમાં પરત ફર્યા છે અને મોટો કૅમ્પ પણ ઊભો કર્યો છે. કૉમર્શિયલ સેટેલાઇટ દ્વારા લેવાયેલી તાજી તસવીરો અને ઘટનાસ્થળેથી મળી રહેલી માહિતીના આધારે અખબારે આ અહેવાલ છાપ્યો છે.

બુધવારે જાહેર કરાયેલી સેટેલાઇટ તસવીરોમાં દાવો કરાયો છે કે ચીનના સૈનિકો 15 જૂને જ્યાં હિંસક ઘટના ઘટી હતી તે 'પેટ્રોલિંગ પોઇન્ટ-14'(પીપી-14) પર મોટી સંખ્યા પરત ફર્યા છે.

ભારતીય સૈન્યએ 15 જૂને થયેલી હિંસક અથડામણમાં આ કૅમ્પને તોડી પાડ્યો હતો. પરતુ હવે પહેલાં કરતા મોટો કૅમ્પ બનાવવામાં આવ્યો છે જેમાં ઑબ્ઝર્વેશન પોસ્ટની જગ્યાએ ગન પોઝિશન છે.

પૂર્વ લદ્દાખમાં સ્થિતિ વધારે ગંભીર જોવા મળી રહી છે. ચીન દેપ્સાંગ વિસ્તારમાં સૈન્યની પોઝિશનને રિઇન્ફૉર્સ કરી રહ્યું છે. જ્યારે તેણે પૅંગોંગ સો વિસ્તારમાં ભારતીય સરહદ પર કબજો કરવાનું ચાલુ રાખ્યું હોવાનું અખબાર નોંધે છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે ભારતીય સૈન્યના ચીફ જનરલ એમ.એમ. નરવણેએ બુધવારે પૂર્વ લદ્દાખની મુલાકાત લીધી હતી અને પરિસ્થિતિ વિશે જાણકારી મેળવી હતી.

'મજૂરો ભોગ બન્યા છે, અલબત્ત ગુનેગાર નથી'

ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના અહેવાલ અનુસાર આઈઆઈએમ અમદાવાદ ખાતે મજૂરો અને પોલીસની વચ્ચે ઘટેલી હિંસાની ઘટનામાં પકડાયેલા મજૂરોને જામીન આપતાં હાઈકોર્ટે કહ્યું હતું કે તેઓ 'ભોગ બન્યા છે, અલબત્ત ગુનેગાર નથી'.

ગત મે મહિનાની 18 તારીખે અમદાવાદના વસ્ત્રાપુર વિસ્તાર ખાતે આવેલી ભારતની પ્રતિષ્ઠિત શિક્ષણ સંસ્થા આઈઆઈએમ-અમદાવાદમાં નવી ઇમારત બનાવવાનું કામ કરી રહેલાં મજૂરોએ લૉકડાઉનમાં કામ, રૂપિયા અને ખાવાનું ન મળવાની ફરિયાદ સાથે ઘરે જવા દેવાની માગ સાથે વિરોધ કર્યો હતો.

જેમાં પોલીસ અને મજૂર વચ્ચે હિંસક અથડામણ થઈ હતી.  આ ઘટના બાદ ઝારખંડ અને પશ્ચિમ બંગાળના કુલ 33 લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. જેમના જામીન બુધવારે ગુજરાત હાઈકોર્ટે મંજૂર રાખ્યા હતા.

કોર્ટે કહ્યું, "ફરિયાદ કરનાર મોટા પ્રમાણમાં ભોગ બન્યા છે, અલબત્ત ગુનેગાર તો નથી. તેમને વધારે જેલમાં રાખી શકાય તેમ નથી. તેમને તરત જ જામીન આપી દેવા જોઈએ."

એચ1બી વિઝા પર પ્રતિબંધ 'ચીનને આપેલી ગિફ્ટ' છે

ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયા અમેરિકાના 'વૉલ સ્ટ્રીટ જનરલ'ને ટાંકીને અખબાર નોંધે છે કે એચ1બી વિઝા પર પ્રતિબંધ મૂકવાથી તેનો માત્રને માત્ર...


બી.બી.સી. પ્રતિનિધિ સુચિત્રા મોહતીં જણાવે છે કે સર્વોચ્ચ અદાલતે શ્રમિકો માટે રાહત છાવણી, ભોજનપાણી અને નિઃશુલ્ક ટિકિટ (બસ કે ટ્રેન) આપવા સંદર્ભે નિર્દેશ આપ્યા હતા.

સરકાર તરફથી સૉલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ જવાબ રજૂ કર્યો હતો. દિલ્હી શ્રમિક સંગઠન વતી હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ કપિલ સિબ્બલે જણાવ્યું હતું કે ડિઝાસ્ટર મૅનેજમૅન્ટ ઍક્ટ હેઠળ રાષ્ટ્રીય યોજના ઘડવાની જરૂર છે. તેમણે હિંદી નહીં જાણતાં શ્રમિકોનો મુદ્દો પણ રજૂ કર્યો હતો.

જસ્ટિસ અશોક ભૂષણની અધ્યક્ષતામાં જસ્ટિસ સંજય કિશન કૌલ અને એમ. આર. શાહની ખંડપીઠે આ સુનાવણી હાથ ધરી હતી.

બુધવારે સર્વોચ્ચ અદાલતે મફતમાં જમીન મેળવતી ખાનગી હૉસ્પિટલો નિઃશુલ્ક કે સસ્તાદરે સારવાર આપે તે અંગે કેન્દ્ર સરકારે નોટિસ કાઢી છે.

શું કહ્યું કેન્દ્ર-રાજ્ય સરકારોએ?

1 મેથી તા. 27મી સુધીમાં 3700થી વધુ ટ્રેનો દ્વારા લગભગ 91 લાખ શ્રમિકોને વતન પહોંચાડવામાં આવ્યા.

વતન જવા માગતા શ્રમિકોને કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા અટકાવવામાં નહીં આવે, આ અંગે પ્રસાયો કરાયા છે અને કોઈ શ્રમિક અટવાયેલો ન રહે ત્યાં સુધી પ્રયાસો ચાલુ રહેશે.

દરરોજ સરેરાશ 137 ટ્રેન દ્વારા સરેરાશ એક લાખ 85 હજાર મુસાફ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રોનું વહન કરાયું. શ્રમિકો મોકલનાર તથા સ્વીકારનાર રાજ્યો વચ્ચે સંકલન દ્વારા આ કામગીરી ચાલે છે અને બેઉમાંથી એક રાજ્ય દ્વારા રેલવેભાડું ભોગવવામાં આવે છે.

એસ.જી. તુષાર મહેતાએ જણાવ્યું હતું કે જે રાજ્યમાંથી શ્રમિકોની ટ્રેન ઉપડે છે, તે રાજ્ય દ્વારા તેમને રેલવે સ્ટેશન સુધી પહોંચાડવાની, આરોગ્યની ચકાસણીની તથા ભોજનની વ્યવસ્થા કરવામાં આવે છે.

મુસાફરી શરૂ થયેથી ટૂંકી મુસાફરી માટે એક ટંક તથા લાંબી મુસાફરી માટે બે ટંકનું ભોજન રેલવે દ્વારા પૂરું પાડવામાં આવે છે. ટ્રેન તેના ગંતવ્ય સુધી પહોંચે એટલે રાજ્ય સરકાર દ્વારા બસો મારફત મજૂરોને તેમના ગામ સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે. જો જરૂર જણાય તો તેમને ક્વોરૅન્ટીન પણ કરવામાં આવે છે.

શ્રમિકોને મોકલવા અંગે અગાઉથી જ સંકલન સાધી લેવામાં આવતું હોવાથી તેમના સ્વીકાર-અસ્વીકારનો મુદ્દો ઉપસ્થિત નથી થયો.

ઉત્તર પ્રદેશ સરકાર વતી હાજર રહેલા વકીલ પી. એસ. નરસિહ્માએ કહ્યું હતું કે રાજ્ય સરકારે 18 લાખ શ્રમિકોની હેરફેર કરી છે. તેમના માટે રાહત છાવણીઓ ઊભી કરવામાં આવી છે, જ્યાં તેમને ભોજન પૂરું પાડવામાં આવે છે.

ઉત્તર પ્રદેશ સરકાર દ્વારા આગંતુક શ્રમિકો ક્વોરૅન્ટીનનું પાલન કરે તે માટે રૂ. એક હજાર રોકડા તથા ભોજનની કિટ પૂરી પાડવામાં આવે છે.

બિહાર સરકાર વતી ઍડ્વોકેટ મનીષ કુમારે કહ્યું હતું કે 10 લાખ શ્રમિકોનું જમીન માર્ગે પરિવહન કરવામાં આવ્યું છે. રાજ્ય સરકાર દ્વારા તેમના રહેવા માટે સેન્ટર ઊભા કરવામાં આવ્યા છે. જે શ્રમિકોએ ભાડું ચૂકવ્યું હતું, તેમને રાજ્ય સરકારે રકમ આપી દીધી છે.

આ સિવાય રાજસ્થાન, મહારાષ્ટ્ર તથા મધ્ય પ્રદેશની સરકારોએ પણ જવાબ રજૂ કર્યાં હતાં. જોકે ટૂંકી મુદ્દતને કારણે દરેક રાજ્ય પોતાનો પક્ષ રજૂ કરી શક્યા ન હતા. અદાલતે તેમને સમય આપવાની વાત કહી હતી.

સુપ્રીમના નિર્દેશ / નિરીક્ષણ

કેન્દ્ર સરકાર તથા રાજ્ય સરકારો (અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો) દ્વારા પગલાં લેવામાં આવી રહ્યાં છે, પરંતુ જેટલી સંખ્યામાં શ્રમિકો ફસાયેલા છે, તે જોતાં લાગે છે કે હજુ ઘણું કરવાની જરૂર છે.

વતન પરત ફરવા માગનારના નામની નોંધણી, તેમના પરિવહન તથા ભોજન વ્યવસ્થામાં અનેક ક્ષતિઓ જણાઈ આવી છે. હાલમાં અમારી ચિંતા વતન પરત ફરવા માગતા શ્રમિકોને પડતી હાલાકી તથા તેમના દર્દ માટેની છે.

પગપાળા જતાં શ્રમિકોને તત્કાળ રાહત છાવણી લઈ જવામાં આવે

કોઈપણ પરપ્રાંતીય શ્રમિક પાસેથી ટ્રેન કે બસનું ભાડું ન વસૂલવું. રેલવેભાડું બંને રાજ્ય...


બીએસઈની બહાર શેરબજારની સાંકેતીક તેજી દર્શાવતો આખલો 'સ્ટોક માર્કેટ બુલ'

આ દબાણની તીવ્રતા એટલી હદે વર્તાઈ રહી છે કે વડાપ્રધાને પોતે આગળ આવીને જવાબ આપવો પડ્યો છે, અને આ સમસ્યા જોડાયેલી છે દેશની વેરવિખેર થયેલી અર્થવ્યવસ્થા સાથે.

વિરોધ પક્ષો સરકારની આર્થિક નીતિઓ પર ટીકારૂપી આક્રમણ કરી રહ્યા છે, જ્યારે નાણાકીય વિશ્લેષકો તેમની નીતિઓમાં ખામીઓ શોધી રહ્યા છે.

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે :

આવી ટીકાના આક્રમણો માત્ર બહારથી નથી થઈ રહ્યા, મોદીની પોતાની પાર્ટી ભારતીય જનતા પાર્ટીમાંથી પણ અંદરથી વિરોધનો સૂર મજબૂત થઈ રહ્યો છે અને બહાર સંભળાઈ પણ રહ્યો છે.

નાણાકીય વર્ષ ૨૦૧૭-૧૮ના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળા  (એપ્રિલ-જુલાઈ, 2017) દરમિયાન વૃદ્ધિની ઝડપ અથવા ગતિ બહુ ધીમી પડી છે અને વૃદ્ધિનો દર ત્રણ વર્ષના સૌથી નીચા સ્તરે નોંધવામાં આવ્યો છે.

ટીકાકારોને કેવી રીતે તક મળી?

બીએસઈ મુંબઈની બહાર શેરના ભાવો પર નજર કરી રહેલો રાહદારી

ટીકાકારો ટીકા એ મળી કારણ કે ક્વાર્ટર-ઓન-ક્વાર્ટર (ગત નાણાકીય વર્ષના ત્રિમાસિક આંકડાઓની સામે હાલના નાણાકીય વર્ષના ત્રિમાસિક આંકડાઓ પ્રમાણે) જીડીપી વૃદ્ધિ દર ૬.૧%થી ઘટીને ૫.૭% નોંધાયો છે.

જો વાર્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ષિક નાણાકીય વર્ષની સરખામણી કરવામાં આવે તો ગત નાણાકીય વર્ષમાં જીડીપી વૃદ્ધિ દર ૭.૯% હતો.

વિરોધ પક્ષોએ આ પરિસ્થિતિ માટે નરેન્દ્ર મોદી સરકારની આર્થિક નીતિઓને જવાબદાર ઠેરવી છે અને આ નીતિઓની ખુલ્લેઆમ ટીકા કરવાનું શરુ કર્યું છે.

નોટબંધી અને જીએસટી જેવી નીતિઓ પર પ્રશ્નો ઉભા થઇ રહ્યા છે અને એમ પણ કહેવાય છે કે આ નીતિઓને કારણે આજે દેશનું અર્થતંત્ર 'ડૂબી' રહ્યું છે.

પરંતુ આ પરિસ્થિતિમાં પણ ધંધાકીય જગતનો એક ખૂણો એવી રીતે કાર્યરત છે જેની કાર્યદક્ષતા ખૂબજ આશ્ચર્યજનક છે.

બજારે કેવી રીતે વિક્રમ સ્થાપ્યો?

ભારતીય વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની આર્થિક નીતિઓની ચોતરફ ટીકાઓ થઇ રહી છે

જે દિવસો દરમ્યાન મશીનોની ઝડપ ફેક્ટરીઓમાં ધીમી પડી ગઈ હતી અને ઉત્પાદન ક્ષેત્રનો વૃદ્ધિ દર દસ ટકાથી ઘટીને એક ટકો થઈ ગયો હતો.

એ સમયે ભારતીય શેરબજારમાં ઉજવણીનું વાતાવરણ હતું અને માર્કેટ ઈન્ડેક્સ (સેન્સેક્સ અને નિફ્ટી) એક પછી એક વિક્રમસર્જક સપાટીઓ વટાવી રહ્યા હતા.

આ વર્ષે ૨૬ જુલાઈના રોજ 50 સ્ક્રીપટનો ઈન્ડેક્સ ધરાવતી નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જના નિફ્ટીએ પ્રથમ વખત ૧૦,૦૦૦ પોઈન્ટનો વિક્રમજનક આંક પાર કર્યો હતો.

સેન્સેક્સે તે દિવસે ૩૨,૦૦૦ ના વિક્રમજનક આંકને પાર કર્યો હતો.

અર્થતંત્રમાં નબળાઈની એવી પરિસ્થિતિ છે કે વેપારીઓને બેંકો દ્વારા આપવામાં આવતું નાણાકીય ધિરાણ ઘટ્યું છે અને તેની ગતિ ચિંતાજનક સ્તરે પહોંચી ગઈ છે.

નિષ્ણાતો શું કહે છે?

ભારતીય શેરબજાર બીએસઈ મુંબઈ બહાર રાષ્ટ્રીય બજેટના સમયે શેરોના ભાવ દર્શાવાઈ રહ્યા છે

સ્ટેટ બેન્ક ઓફ ઇન્ડિયા દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવેલ એક અહેવાલ અનુસાર આ વર્ષે કોર્પોરેટ કંપનીઓને (મોટા ઉદ્યોગોને) આપવામાં આવતા નાણાકીય ધિરાણની ગતિ માત્ર ૫.૧% રહી છે.

આ નાણાકીય ધિરાણની ગતિ ૧૯૫૧ની સાલ પછી સૌથી નીચલા સ્તરે નોંધાયેલી ગતિ છે.

હજારો કિલોમીટર દૂર યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને યુરોપની અર્થવ્યવસ્થાને જરા પણ અસર થાય તો ભારતીય શેરમાર્કેટ તરત ડામાડોળ થઇ જાય છે એ શેરબજાર ભારતના આર્થિક સંકટ પર આટલી હદે બેદરકાર કેમ રહી શકે છે.

નિષ્ણાતોએ ભારતીય શેરબજારની પ્રવર્તમાન પરિસ્થિતિ પર જે કારણો દર્શાવ્યા છે તે આશા જગાવનારા છે અને સાથે સાથે ચિંતાજનક પણ છે.

અર્થશાસ્ત્રી સુદિપ બંદોપાધ્યાયે બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું, "શેરબજારમાં પ્રવર્તમાન તેજી પાછળનું મુખ્ય પરિબળ રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ જેવી કંપનીઓનું સારું પ્રદર્શન રહ્યું છે.”

તેમણે વધુમાં કહ્યું, “હવે, આવી...


બીએસએનએલ (ભારતીય સંચાર નિગમ લિમિટેડ)ના તત્કાલીન સીએમડી અનુપમ શ્રીવાસ્તવ બહુ ચિંતિત હતા.

લાખો-કરોડો રૂપિયાનાં દેવાંના બોજ નીચે દબાયેલું બૅંકિંગ ક્ષેત્ર, "બહારના અને અંદરના પડકારો"ના કારણે રોકડની મુશ્કેલીનો સામનો કરી કરેલી બીએસએનએલ પોતાના 1.7 લાખ કર્મચારીઓના પગાર માટે નાણાં એકઠાં કરવાની કોશિશ કરી રહી હતી.

ફેબ્રુઆરીમાં કર્મચારીઓના પગારમાં 15 દિવસ મોડું થતાં મીડિયામાં મોટા સમાચાર છપાયા હતા.

અનુપમ શ્રીવાસ્તવને ખબર હતી કે જો આ સમાચાર લાંબા સમય સુધી ચાલશે તો બૅંકો પાસેથી લોન લેવામાં મુશ્કેલ થશે.

જૂનમાં નિવૃત્ત થયેલા અનુપમ શ્રીવાસ્તવ જણાવે છે, "પૈસા ભેગા કેમ કરવા એ એક પડકાર હતો, આ અસ્થાયી કૅશફ્લોની સ્થિતિમાંથી બહાર કઈ રીતે આવવું."

પૈસાની વ્યવસ્થા કર્યા બાદ માર્ચમાં કંપનીએ કર્મચારીઓનો પગાર કરી નાખ્યો.

ઑક્ટોબર 2002માં બીએસએનએલે મોબાઇલ સેવા શરૂ કરી હતી અને માત્ર દોઢ-બે વર્ષમાં તે ભારતની નંબર વન મોબાઈલ સેવા બની ગઈ હતી. જોકે, હાલ બીએસએનએલ પર લગભગ 20 હજાર કરોડ રૂપિયાનું દેવું છે.

અધિકરીઓ યાદ અપાવે છે કે બીએસએનએલના કારણે જ ફ્રી ઇનકમિંગ કૉલ્સ, ફ્રી રૉમિંગ જેવી સુવિધાઓ મળી હતી.

જોકે, બીએસએનએલન... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ા અધિકારીઓ એ દાવો કરતા થાકતા નથી કે પ્રાઇવેટ ટેલિકૉમ ઑપરેટર્સની સરખામણીએ બીએસએનએલ પરનું દેવું "પરચૂરણ જેવું" છે.

કેટલાક લોકો કહે છે કે બીએએનએલ બંધ થઈ જશે. તો કોઈ વળી તેના ખાનગીકરણ પર ભાર આપી રહ્યા છે.

બીએસએનએલના પૂર્વ અધિકારીઓ સાથે વાતચીતમાં જે દૃષ્ય ખડું થાય છે કે આંતરિક પડકારો અને કડક સરકારી નિયંત્રણ અને કામમાં કહેવાતી સરકારી દખલગીરીના કારણે બીએસએનએલ કંપની આજે આ સ્થિતિમાં છે.

કંપનીના લગભગ 1.7 લાખ કર્મચારીઓની સરેરાશ ઉંમર 55 વર્ષ છે.

એક વરિષ્ઠ અધિકારીના મતે "તેમાંથી 80 ટકા બીએસએનએલ પર ભારરૂપ છે, કારણ કે ટૅક્નૉલૉજીની દૃષ્ટિએ તેઓ અભણ છે અને નવી ટેકનિક શીખવા માગતા નથી અને તેની અસર યુવાન કર્મચારીઓના મનોબળ પર પણ પડે છે."

જોકે, બીએસએનએલનું કર્મચારી યુનિયન આ આરોપ નકારે છે.

બીએસએનએલ પોતાની આવકનો 70 ટકા ખર્ચ પગાર પર કરે છે. ખાનગી ઑપરેટરમાં આ આંકડો 3થી 5 ટકા હોય છે.

એક અધિકારીના જણાવ્યા અનુસાર ખાનગી ઑપરેટર્સની દરેક ગ્રાહકમાંથી થતી સરેરાશ આવક લગભગ 60 રૂપિયા છે. જ્યારે બીએસએનએલમાં 30 રૂપિયા છે, કારણ કે બીએસએનએલના મોટા ભાગના ગ્રાહકો ઓછી આવકવાળા છે.

સૂચના અને પ્રસારણમંત્રી રવિશંકર પ્રસાદે રાજ્યસભામાં બીએસએનએલ માટે આર્થિક પૅકેજની વાત તો કરી છે, પણ કંપનીના ભવિષ્યને લઈને અટકળો યથાવત્ છે.

હવે મોટો સવાલ એ છે કે એક જમાનાની નંબર વન કંપની બીએસએનએલ આ સ્થિતિમાં કઈ રીતે પહોંચી?

બીએસએનએલની શરૂઆત

19 ઑક્ટોબર, 2002ના રોજ તે વખતના વડા પ્રધાન અટલ બિહારી વાજપેયીએ લખનૌથી બીએસએનએલ મોબાઇલ સેવા શરૂ કરી.

પછીના દિવસે બીએસએનએલે જોધપુરમાં સેવાની શરૂઆત કરી, જ્યાં અનુપમ શ્રીવસ્તવ બીએસએનએલના જનરલ મૅનેજર હતા.

અનુપમ શ્રીવાસ્તવ કહે છે, "જ્યારે અમને બીએસએનએલનાં સિમ મળતાં તો અમારે પોલીસ, વહીવટી અધિકારીઓને સુરક્ષાના કારણસર જાણ કરવી પડતી, કારણ કે અવ્યવસ્થાની શક્યતા રહેતી. એ દિવસોમાં બીએસએનએલનાં સિમ માટે ત્રણ-ચાર કિલોમિટરની લાંબી લાઇન લાગતી હતી."

આ દિવસોમાં ખાનગી ઑપરેટરોએ બીએસએનએલ શરૂ થયાના અમુક મહિનાઓ પહેલાં જ પોતાની સેવા શરૂ કરી દીધી હતી. પરંતુ બીએસએનએલની સેવાઓ એટલી લોકપ્રિય થઈ કે બીએસએનએલના 'સેલવન' બ્રાન્ડની માગ જબરદસ્ત રીતે વધી ગઈ.

અધિકારી ગર્વથી જણાવે છે કે "લૉન્ચના અમુક મહિનામાં જ બીએસએનએલ નંબર વન મોબાઇલ સેવા બની ગઈ હતી."

સરકારી દખલ

ડિપાર્ટમેન્ટ ઑફ ટેલિકૉમ (ડીઓટી)માંથી ઑક્ટોબર 2000માં બીએસએનએલનો જન્મ થયો. તેમાં ભારત સરકારની 100 ટકા...


બીએસએફનું કહેવું છે કે અત્યાર સુધીમાં 618 જવાન સંક્રમણમાંથી સાજા થયા છે, જ્યારે પાંચ જવાનોનાં કોવિડ-19ને લીધે મૃત્યુ થયાં છે.

ભારતમાં છેલ્લા 24 કલાકમાં કોરોના વાઇરસના સંક્રમણના રેકર્ડ કેસ 17,296 નોંધાયા છે.

કેન્દ્રીય સ્વાસ્થ્ય મંત્રાલય દ્વારા આપવામાં આવેલી માહિતી પ્રમાણે શુક્રવાર સુધીમાં કોરોના વાઇરસથી સંક્રમિતોની સંખ્યા 4,90,401એ પહોંચી ગઈ છે.

આ ઉપરાંત છેલ્લા 24 કલાકમાં દેશમાં કોવિડ-19ને લીધે 407 લોકોનાં મૃત્યુ પણ થયાં છે.

રસી ન બને, ત્યાં સુધી અંતર રાખવું એ જ દવા - નરેન્દ્ર મોદી

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ શુક્રવારે કહ્યું કે જ્યાં સુધી કોરોના વાઇરસની રસી તૈયાર નહીં થાય ત્યાં સુધી બધાએ 'બે ગજની દૂરી'બનાવીને રાખવાની છે અને માસ્ક પહેરવાનો છે.

'આત્મનિર્ભર ઉત્તર પ્રદેશ રોજગાર અભિયાન'ના લૉન્ચિંગ વખતે નરેન્દ્ર મોદીએ કહ્યું, "આપણે બધાએ પોતાના વ્યક્તિગત જીવનમાં અનેક ઉતાર-ચઢાવ જોયા છે. આપણા સામાજિક જીવનમાં, ગામોમાં, શહેરોમાં, અલગઅલગ રીતે મુશ્કેલીઓ આવતી જ હોય છે."

"આની એક દવા આપણને ખબર છે. આ દવા છે 'બે ગજની અંતર'."

"જ્યાં સુધી કોરોનાની રસી ન બને, આપણે આ દવાથી જ કોરોના વાઇરસને રોકી શકીશું... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

."

તેમનું કહ્યું, "મને પૂર્ણ વિશ્વાસ છે કે યોગી આદિત્યનાથના નેતૃત્વમાં જે રીતે આપદાને અવસરમાં બદલી દેવામાં લાગ્યા છે, દેશના અન્ય રાજ્યોને પણ આ યોજનાથી ઘણું શીખવા મળશે તેઓ પણ આનાથી પ્રેરણા મેળવી શકશે."

તેમણે કહ્યું, "આજે જ્યારે દુનિયામાં કોરોના વાઇરસનું સંકટ છે ત્યારે ઉત્તર પ્રદેશે જે સાહસ દેખાડ્યું, જે સમજણ બતાવી અને જે સફળતા મેળવી, જે રીતે પરિસ્થિતિને સંભાળી, તે અભૂતપૂર્વ છે અને પ્રશંસનીય છે."

"ઉત્તર પ્રદેશના ડૉક્ટર હોય, પૅરામેડિકલ સ્ટાફ હોય, સફાઈકર્મી હોય, પોલીસકર્મી હોય, આશા કે આંગનવાડી કાર્યકર હોય, બૅન્ક અને પોસ્ટ ઑફિસના કર્મચારીઓ હોય, પરિવહન વિભાગના સાથીઓ હોય, શ્રમિક હોય, બધાએ નિષ્ઠાપૂર્ણ યોગદાન આપ્યું હતું."

"ઉત્તર પ્રદેશનાં પ્રયાસ અને ઉપલબ્ધિઓ વિરાટ છે, કારણ કે આ એક રાજ્ય માત્ર નથી પરંતુ આ દુનિયાના કેટલાક દેશો કરતાં મોટું રાજ્ય છે. આની ઉપલબ્ધિઓ લોકો પોતે સમજશે પરંતુ જો કોઈ આંકડા જોશે તો આશ્ચર્યમાં મુકાઈ જશે."

"જે મહેનત અહીંની રાજ્ય સરકારે કરી છે, આપણે કહી શકીએ કે એક પ્રકારથી અત્યાર સુધી 85 હજાર લોકોના જીવ બચાવવામાં સફળતા મળી છે."

"જો આપણે નાગરિકોના જીવ બચાવી રહ્યા છીએ, તો એ સંતોષકારક વાત છે."

યુરોપમાં ફરીથી કેસો વધતાં WHO ચિંતામાં

વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠને કહ્યું કે યુરોપમાં પ્રતિબંધોમાં છૂટછાટ આપ્યા પછી ગત કેટલાક મહિનાઓમાં પહેલીવાર કોરોના વાઇરસના કેસ સાપ્તાહિક સંખ્યા વધી રહી છે જે ચિંતાજનક બાબત છે.

સંગઠનના ક્ષેત્રીય ડિરેક્ટર ડૉક્ટર હાન્સ હૅનરી ક્લૂગે કહ્યુ કે યુરોપમાં 11 દેશોમાં સંક્રમણના કેસોમાં ઘણો ઉછાળો આવ્યો છે, જેમાં આર્મેનિયા, સ્વીડન, માલ્ડોવા અને નૉર્થ મૅસિડોનિયાનો સમાવેશ થાય છે.

તેમણે કહ્યું કે વાઇરસનો પ્રકોપ ફરીથી જોવા મળ્યા બાદ તેમણે જે ચેતવણી આપી હતી, તે હવે હકીકત જણાઈ રહી છે.

તેમણે આગાહી કરી કે જો આને લઈને સચેત નહીં રહ્યા તો આ દેશોમાં સ્વાસ્થ્યતંત્ર તૂટી પડશે.

વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠનના યુરોપીય સંઘના વિસ્તારમાં આવનારાં 54 રાષ્ટ્રોમાં હાલ સુધી સંક્રમણના 26 લાખથી વધારે કેસ સામે આવી ચૂક્યા હતા અને 1,95,000 લોકોનાં મૃત્યુ થઈ ચૂક્યાં છે.

સંગઠનનો યુરોપીય વિસ્તાર ઘણો મોટો છે, જેમાં યુરોપ સિવાય મધ્ય પૂર્વ અને મધ્ય એશિયાના પણ 54 દેશ અને સાત વિસ્તાર સામેલ છે.

આ વિસ્તારમાં દરરોજ સરેરાશ 20 હજાર નવા કેસો આવી રહ્યા છે જ્યારે 700 મૃત્યુ નોંધાઈ રહ્યાં છે.

ભારતમાં 24 કલાકમાં 17 હજારથી વધુ...


બીચ પર બાર્કિલોસનું વેચાણ

ટિક ટિક ટિક એવા ધબકારા જેવા અવાજ સાથે હું જોતી રહી કે તે કયા નંબર પર જઈને અટકે છે. જો એક ઇંચ જમણે આગળ વધે તો મને 10 મળી જાય. એક ઇંચ ડાબે જાય તો મને કશું નહીં મળે.

સ્પેનના સેલિનાસ બીચ પર બિકિની પહેરેલી ટૂરિસ્ટ યુવતીઓ મારી આસપાસ મારું ચક્કર મને શું જિતાડે છે તે જોવા એકઠી થઈ ગઈ હતી.

મેં પ્રસિદ્ધ બાર્કિલોસ ગીયેર્મો પલાયોને ત્યાં રુલેટનું ચકરડું ફેરવ્યું હતું જેથી મને તેની સ્વાદિષ્ટ વેફર જેટલી પાતળી મધમાં બોળેલી વેનિલા બિસ્કિટ મળી શકે.

રુલેટ ફેરવવા માટે ગ્રાહકોએ નક્કી કરેલી રકમ આપવાની હોય છે. જેટલા નંબર પર તમારી કૂકરી અટકે તેટલા બિસ્કિટ તમને મળે. પણ જો રુલેટ શૂન્ય પર અટકે તો તમારા પૈસા પડી ગયા, બિસ્કિટ પણ તમને નહીં મળે.

મારી આસપાસના બધા સિસકારા બોલાવતા ઊભા હતા અને આખરે મારી કૂકરી 3 પણ આવીને અટકી. મારા બિસ્કિટ મને મળી ગયા અને હું મોંમાં પાણી સાથે તેનો સ્વાદ માણવા લાગી અને મધ મારી દાઢીએ ઢોળાવા લાગ્યું.

મને એક નહિ, પણ સ્પેનની સૌથી મધુર ગણાતી પારંપારિક બિસ્કિટની ત્રણ-ત્રણ વાનગી આ રીતે મળી ગઈ તે તક હતી કે મારું નસીબ?

ગીયેર્મો પલાયો 10 વર્ષના હતા ત્યારથી આ ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રીતે બિસ્કિટ વેચવાનું શરૂ કર્યું હતું. મારી સાથે વાતચીતમાં હસતાં હસતાં તેઓ કહે છે, "હું પહેલાં બહુ શરમાતો કે બધા મારી સામે જ જોયા કરે છે, પણ હવે હું ટેવાઈ ગયો છું."

બાર્કિલોસ વેચવાની પરંપરા

આજે 50 વર્ષ પછીય પલાયો તેમની વેફર બિસ્કિટ આ રીતે જ સ્પેનિશ બીચ પર વેચે છે.

આ તેમના કુટુંબની પરંપરા રહી છે, કેમ કે તેમના દાદા અને પરદાદાનો પણ આ જ વ્યવસાય હતો.

તેમના પરિવારની ચાર પેઢી આ રીતે બાર્કિલોસ વેચતી આવી છે. તેમની પાસે રહેલું રુલેટ પણ 100 વર્ષ જૂનું છે. પેઢી દર પેઢી આ રુલેટ પણ સંતાનોને વારસમાં મળતું જાય છે

બાર્કિલોસ વેચતા પલાયો

સ્પેનિશમાં બોમ્બો તરીકે ઓળખાતું આ રુલેટ ભરેલું હોય ત્યારે તેનું વજન 40 કિલો થઈ જાય છે.

તેની માથે અલગથી વ્હીલ મૂકી શકાય તેવી ગોઠવણ છે અને નીચેના ભાગે વેચવા માટેની વેફર બિસ્કિટ ગોઠવાયેલી હોય છે. દરિયાકિનારે એક આંટો મારે અને પૂરતું વેચાણ થઈ શકે એટલી બિસ્કિટ નીચે ગોઠવેલી હોય છે.

પલાયો કહે છે, "આ બહુ વજનદાર છે, પણ અમે આ રીતે જ તેને ઊંચકતા રહ્યા છીએ," એમ કહીને લાલ રંગની બોમ્બોના બે પટ્ટા તેણે ખભે ભરાવ્યા અને તેને ઊંચકી લીધું.

બોમ્બો પર પલાયો અને તેમના પિતાની બાર્કિલોસ વેચતા હોય તેવી બ્લૅક ઍન્ડ વ્હાઇટ તસવીર પણ લગાડેલી છે.

સ્પેનમાં ખ્રિસ્તી ધર્મના આગમન સાથે બાર્કિલોસ બનવાના શરૂ થયા હતા, પણ તેને મેળવવા માટે રીતે જુગારિયું ચકરડું ફેરવવાની પરંપરા બહુ પાછળથી શરૂ થઈ હતી.

કેન્ટાબ્રિયામાં આવેલા બાર્કિલોસ મ્યૂઝિયમના માલિક બેન્જામીન કેવાર્સાના જણાવ્યા અનુસાર સ્પેનની શેરીમાં આ રીતે બાર્કિલોસ વેચવા માટે ફેરિયાઓ બોમ્બો ફ્રાન્સથી લઈ આવ્યા હતા.

એક જમાનામાં પોતાની બાર્કિલોસની ફૅક્ટરી ધરાવતા કેવાર્સા કહે છે કે ફ્રાન્સમાં રુલેટનો ઉપયોગ 1790થી શરૂ થયો હતો.

"ફ્રેન્ચ ફેરિયાઓ શેરીમાં રુલેટ લઈને ફરતા અને અનેક પ્રકારની પેસ્ટ્રી અને મીઠાઈઓ વેચતા," એમ કેવાર્સા કહે છે.

"અમારા ફેરિયાઓ ફ્રાન્સ ગયા અને આ રીતે રમત રમવા સાથે મીઠાઈ વેચવાનું જોયું ત્યારે તેને સ્પેનમાં લઈ આવ્યા."

19મી સદીના પાછલા હિસ્સામાં આ રીતે રુલેટથી સ્પેનની શેરીમાં વાનીઓ વેચાવા લાગી તે બહુ લોકપ્રિય બની.

ખાસ કરીને યુવાન સૈનિકો આ રીતે ગેમ રમીને પોતાની પ્રેયસીઓને વધુ મીઠાઈ ખવડાવવા માટે જુગાર રમતા.

"તેના કારણે બાર્કિલોસનું વેચાણ એક જાતનો સામાજિક રિવાજ બની ગયો. સૈનિકો યુવતીઓને આકર્ષવા માટે આ રીતે રુલેટ રમતા. મિત્રોમાં પણ આ રમત રમવાનો ચીલો...


બીજા એ જે સામાન્ય રીતે ગોપનીયતાથી થયા એવાં લગ્નો અને લગ્નની તસવીરો શેર કરાયા બાદ જ દુનિયાને બે વ્યક્તિઓ લગ્નગાંઠે બંધાયાની જાણ થઈ.

પ્રથમ પ્રકારનાં લગ્નોમાં પ્રિયંકા ચોપરા-નિક જોનાસ, દીપિકા પાદુકોણ-રણવીર સિંહ, અને ઇશા અંબાણી-આનંદ પિરામલ જેવાં નામો સામેલ છે.

બીજા પ્રકારનાં લગ્ન કરનારા લોકોમાં બેડમિન્ટન ખેલાડી સાઈના નેહવાલ, પારુપલ્લી કશ્યપ અને મસાન ફિલ્મની શ્વેતા ત્રિપાઠી સામેલ હતાં.

બંને પ્રકારના લગ્નોમાં જે એક વાત સામાન્ય હતી એ વાત છે કે પ્રેમ કરનારાઓને તેમના માનીતા સાથી મળ્યાં.

એ વાતની ખુશી સોશિયલ મીડિયા પર વાઇરલ તસવીરોમાં સ્પષ્ટ જોઈ શકાય છે.

જો ગણવામાં આવે તો 2018માં ઘણી સંખ્યામાં અભિનેત્રીઓએ લગ્ન કર્યું. જેમાં સોનમ કપૂર અને નેહા ધૂપિયાનો સમાવેશ થાય છે.

નામી હસ્તીઓએ કેવી રીતે કર્યો લગ્નનો નિર્ણય?

સોનમ કપૂર અને આનંદ આહૂજા

આ સંજોગોમાં એવો સવાલ થાય કે કેવી રીતે આટલા બધાં મોટા સિતારાઓએ આ વર્ષે લગ્નનો નિર્ણય લીધો.

બીબીસીએ ફિલ્મ સમીક્ષક અર્ણવ બેનર્જી સાથે આ લગ્નો વિષે વાત કરી.

બેનર્જીએ અભિનેત્રીઓનાં લગ્ન કરવાના નિર્ણય તરફ ધ્યાન ખેંચતા કહ્યું, "હવે છોકરીઓને કારકિર્દી સમાપ્ત... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

થઈ જવાનો ડર નથી રહ્યો.

પહેલાં અભિનેત્રીઓ કામ જ કરતી રહી જતી હતી અને લગ્ન નહોતી કરતી."

"એ સારથી કે લગ્ન પછી ફક્ત માનો રોલ મળશે અથવા કોઈ કામ જ નહીં આપે, પરંતુ હવે એવું નથી રહ્યું."

આવો તમને આ વર્ષે નામી હસ્તિઓના બહુ ચર્ચિત લગ્નો અંગેનું એક નાનકડું પુનરાવર્તન કરાવીએ.

જેથી તમે જ્યારે આગામી વર્ષમાં દાખલ થાઓ તો એ હિસાબ રહે કે તમારી પસંદગીના સિતારાઓ નવા વર્ષમાં એકલા નથી, પોતાના જીવનસાથીની સાથે નવા વર્ષમાં પગલાં માંડ્યા છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ઇશા અંબાણી અને આનંદ પીરામલ

ઈશા અંબાણી- આનંદ પિરામલ

મુકેશ અને નીતા અંબાણીની પુત્રી ઈશા અંબાણીના લગ્ન પીરામલ ગ્રૂપના ચેરમેન અજય પીરામલના પુત્ર આનંદ પીરામલ સાથે થયું.

ભારતના સહુથી ધનિક માણસનાં દીકરીનું લગ્ન હતું

આ લગ્ન તેના મહેમાનોને કારણે વધુ ચર્ચામાં રહ્યાં, જ્યાં અમિતાભ બચ્ચનથી માંડીને અમિર ખાન સુધી જમણ પીરસતા નજરે પડ્યા.

તો સલમાન, શાહરૂખ ખાન લગ્ન પહેલાં ઠુમકા મારતા નજરે પડ્યા.

લગ્નમાં ઐશ્વર્યા બચ્ચન પણ મહેમાનોને મીઠાઈ વહેંચતા નજરે પડ્યાં.

આ લગ્નનું ગાંડપણ એવું હતું કે કરિશ્મા કપૂર એ અભિષેક બચ્ચન સાથે ડાંસ કરતી દેખાઈ, જેની સાથે એક વખતે સગાઈ તૂટી ગઈ હતી.

શ્વેતા ત્રિપાઠી

શ્વેતા ત્રિપાઠી અને ચૈતન્ય

મસાન ફિલ્મ યાદ છે? ફિલ્મમાં શાલૂનું ચરિત્ર ભજવ્યું હતું.

આ વર્ષે મસાનની એ શાલૂ એટલે કે શ્વેતા ત્રિપાઠીને પોતાની રિયલ લાઈફમાં દીપક એટલે કે ચૈતન્ય જીવનભર માટે જીવનસાથીના રૂપમાં મળી ગયા.

જૂનમાં થયેલા તેમના લગ્નની ચર્ચા સોશિયલ મીડિયા ઉપર પણ નહોતી અને સમાચારોમાં પણ નહોતી, પરંતુ આ લગ્નની કથા ઓછી રસપ્રદ નથી.

શ્વેતા અને ચૈતન્ય શર્મા પાંચ વર્ષથી એકબીજાની સાથે હતાં. બંનેની મુલાકાત સ્ટેજ ઉપર થઈ હતી.

ચૈતન્યએ શ્વેતાને પોતાના હૃદયની વાત કહેવા માટે સ્ટેજ પસંદ કર્યું.

શ્વેતાને નાટક જોવાને બહાને બોલાવ્યા અને સ્ટેજ ઉપર લગ્ન માટે પ્રપોઝ કર્યું.

શ્વેતાએ આ બધું જોઈને જોરથી બૂમ પાડી અને લગ્નના પ્રસ્તાવ ઉપર ફક્ત એક શબ્દ જ કહી શક્યા- હા.

સાઈના નેહવાલ

પારુપલ્લી કશ્યપ અને સાઈના નેહવાલ

તારીખ હતી 14મી ડિસેમ્બર.

મોટાભાગે બેડમિન્ટન સાથે નજરે પડતી સાઈનાની એક એવી તસવીર ટ્વીટર ઉપર દેખાઈ, જેમાં હાથમાં બેડમિન્ટન નહીં, ફૂલોની માળા હતી.

કેપ્શન લખ્યું હતું - મારા જીવનની શ્રેષ્ઠ મેચ.

હૈદરાબાદમાં બહુ જ સાદાઈથી બેડમિન્ટન ખેલાડી સાઈના નેહવાલ અને પારુપલ્લી કશ્યપે લગ્ન...


બીજા ક્રમાંકની ઑસ્ટ્રેલિયા અને ત્રીજા ક્રમાંકની ઇંગ્લૅન્ડ વચ્ચે ગુરૂવારે બર્મિંગહામના એજબેસ્ટન મેદાન ઉપર મૅચ રમાશે.

આ પહેલાં શનિવારે ગ્રૂપ સ્ટેજની છેલ્લી મૅચમાં ભારતે શ્રીલંકાને, જ્યારે સાતમા ક્રમાંકની દક્ષિણ આફ્રિકાએ ઑસ્ટ્રેલિયાને પરાજય આપ્યો હતો. દક્ષિણ આફ્રિકાની ટીમ અગાઉથી જ બહાર નીકળી ગઈ છે.

તા. 14મી જુલાઈએ લંડનના લૉર્ડ્સના મેદાન ખાતે વર્લ્ડ કપ 2019ની ફાઇનલ મૅચ રમાશે.

ભારત, ન્યૂઝીલૅન્ડ અને ટક્કર

મંગળવારે ભારત અને ન્યૂઝીલૅન્ડ વચ્ચે ટક્કર થશે

ગ્રૂપ સ્ટેજ દરમિયાન ભારત તથા ન્યૂઝીલૅન્ડ વચ્ચેની મૅચ વરસાદને કારણે રદ થઈ ગઈ હતી, એટલે બંને ટીમને એક-એક પૉઇન્ટ મળ્યા હતા.

મતલબ કે 2019ના વર્લ્ડ કપમાં ભારત અને ન્યૂઝીલૅન્ડ વચ્ચે પહેલી ટક્કર સેમિફાઇનલમાં થશે.

ગ્રૂપ સ્ટેજમાં પ્રારંભિક તબક્કામાં ન્યૂઝીલૅન્ડની ટીમ પ્રથમ ક્રમાંક ઉપર હતી અને તેને ખૂબ જ મજબૂત ટીમ માનવામાં આવતી હતી. જોકે, બાદમાં પાકિસ્તાન, ઑસ્ટ્રેલિયા અને ઇંગ્લૅન્ડ સામે કારમો પરાજય થયો હતો.

મંગળવારે ભારત અને ન્યૂઝીલૅન્ડ વચ્ચે માન્ચેસ્ટરમાં ટક્કર થશે. આ સિવાય વરસાદની શક્યતાને જોતા બુધવારનો દિવસ અનામત રાખવામાં આવ્યો છે.

જો ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

બંને દિવસ વરસાદને કારણે મૅચ ન રમાઈ શકે તો પૉઇન્ટ્સના આધારે ભારતને ફાઇનલમાં સ્થાન મળશે.

વર્લ્ડ કપમાં અત્યારસુધી ભારત...

ગ્રૂપ સ્ટેજમાં ભારત માત્ર ઇંગ્લૅન્ડ સામે હાર્યું

વર્લ્ડ કપ દરમિયાન ગ્રૂપ સ્ટેજમાં ભારતે કુલ નવમાંથી આઠ મૅચ રમી હતી, જેમાં ઇંગ્લૅન્ડ સામે 31 રને પરાજય થયો હતો. જે ટુર્નામેન્ટમાં ભારતની એકમાત્ર હાર છે.

જો ગ્રૂપ સ્ટેજનાં પરિણામો ઉપર નજર કરીએ તો ન્યૂઝીલૅન્ડની ટીમ કરતાં ભારતની ટીમ ચડિયાતી જણાય છે.

જો પૉઇન્ટ ટેબલમાં ભારત બીજા ક્રમે રહ્યું હોત તો તેની ટક્કર યજમાન ઇંગ્લૅન્ડ સાથે થઈ હોત.

ગ્રૂપ સ્ટેજમાં ઇંગ્લૅન્ડે ભારતને પરાજય આપ્યો હતો એટલે સ્વાભાવિક રીતે સેમિફાઇનલની મૅચ સમયે ભારતના મનમાં એ હારનો ભાર રહ્યો હોત.

કોણ કોની ઉપર ભારે

ગ્રૂપ સ્ટેજ દરમિયાન ઑસ્ટ્રેલિયાએ ઇંગ્લૅન્ડને હરાવ્યું હતું. ગ્રૂપ સ્ટેજ દરમિયાન ઑસ્ટ્રેલિયાએ કુલ નવમાંથી સાત મૅચ જીતી છે, જ્યારે ઇંગ્લૅન્ડનો છ મૅચમાં વિજય થયો હતો.

વર્તમાન સ્થિતિ જોઈએ ઇંગ્લૅન્ડ કરતાં ઑસ્ટ્રેલિયાની ટીમ વધુ મજબૂત જણાય છે.

વર્લ્ડ કપ દરમિયાન ભારત અને ન્યૂઝીલૅન્ડ વચ્ચે સાત વખત ટક્કર થઈ છે, જેમાં ત્રણ વખત ભારત અને ચાર વખત ન્યૂઝીલૅન્ડ જીત્યું છે.

1975માં વર્લ્ડ કપ દરમિયાન માનચૅસ્ટરના મેદાન ઉપર બંને દેશો વચ્ચે ટક્કર થઈ હતી. જેમાં ખરાબ બૉલિંગને કારણે ન્યૂઝીલૅન્ડ સામે ભારતનો ચાર વિકેટે પરાજય થયો હતો.

1979માં યૂકેના લીડ્સ ખાતે ભારત અને ન્યૂઝીલૅન્ડ વચ્ચે ટક્કર થઈ હતી, જેમાં છ વિકેટે ભારતની હાર થઈ હતી.

ભારતે માત્ર 183 રનનો ટાર્ગેટ આપ્યો હતો, જે ન્યૂઝીલૅન્ડે સરળતાથી હાંસલ કરી લીધો હતો.

ઑસ્ટ્રેલિયા અને ઇંગ્લૅન્ડ વચ્ચે સેમિફાઇનલ મૅચ રમાશે

1987ના વર્લ્ડ કપમાં બેંગ્લુરુ (તત્કાલીન બેંગ્લૉર) તથા ન્યૂઝીલૅન્ડની મૅચોમાં ભારતનો વિજય થયો હતો.

નાગપુર ખાતેની મૅચ દરમિયાન ચેતન શર્માએ હૅટ્રિક લીધી હતી. બાદમાં વર્તમાન વર્લ્ડ કપ દરમિયાન મોહમ્મદ શમી આ સિદ્ધિ મેળવનારા બીજા ભારતીય બન્યા હતા.

1992ના વર્લ્ડ કપ દરમિયાન ડ્યૂનેદીન ખાતે ભારતનો ન્યૂઝીલૅન્ડ સામે ચાર વિકેટે પરાજય થયો હતો.

1999માં ઇંગ્લૅન્ડના નૉટિંગહમ ખાતેની મૅચમાં ભારતનો પાંચ વિકેટે પરાજય થયો હતો.

2003માં દક્ષિણ આફ્રિકા, ઝિમ્બાબ્વે તથા કેન્યાએ સંયુક્ત રીતે વર્લ્ડ કપનું આયોજન કર્યું હતું. એ સમયે સૅંચુરિયન ગ્રાઉન્ડ ખાતે ભારતનો સાત વિકેટે વિજય થયો હતો.

ભારતની શક્તિ

વર્લ્ડ કપમાં ન્યૂઝીલૅન્ડ અને ભારત...


બીજા ગ્રહો પર તેનું પોતાનું હવામાન છે અને અંતરિક્ષમાં હવામાન ઘણું વધારે ભયાનક છે

પૃથ્વી પર પૂર, દુષ્કાળ, ગરમી કે ઠંડીમાં અતિશય વધારો થાય ત્યારે આપણી ફરિયાદો જરા વાજબી પણ લાગે છે.

હવે જરા વિચારો કે જો આપણે રજાઓ માણવા એવી જગ્યાએ જઈએ કે જ્યાં 5,400 માઈલ પ્રતિકલાકની ઝડપે હવા ચાલતી હોય અથવા તાપમાન એટલું હોય કે ધાતુ પણ પીગળી જાય?

હવામાન સારું હોય કે ખરાબ એ આપણા ગ્રહની વિશેષતા કે મુશ્કેલી નથી. બીજા એવા પણ ગ્રહો છે જેને પોતાનું હવામાન છે અને તે ઘણું ભયાનક છે.

એ જગ્યા જ્યાં તાપમાન 460 ડિગ્રી સેલ્સિયસ

પાડોશી ગ્રહ શુક્રથી શરૂઆત કરીએ, જ્યાં રહેવું સૌરમંડળના બીજા કોઈ ગ્રહ કરતાં સૌથી વધારે અઘરું છે. શુક્રને બાઇબલમાં નર્ક કહેવામાં આવ્યું છે.

શુક્ર પર વાયુમંડળની મોટી સપાટી છે, જેમાં કાર્બન ડાયૉક્સાઇડ ખૂબ વધારે હોય છે. આ ગ્રહ પર વાયુમંડળનું દબાણ પૃથ્વીની સરખામણીએ 90 ગણું વધારે છે.

કાર્બન ડાયૉક્સાઇડથી ભરપૂર વાયુમંડળ સૂરજની ગરમીને વધારે ગ્રહણ કરે છે, જેના કારણે અહીં તાપમાન 460 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચી શકે છે.

હવે જો તમે શુક્ર પર પગ મૂકો તો તમે થોડી જ વારમાં ઊકળવા માંડશો. હજી પણ તમને આ સ્થ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

િતિ વધારે તકલીફદાયક ના લાગી હોય તો જરા વરસાદ વિશે સાંભળી લો.

શુક્ર ગ્રહ પર સલ્ફ્યુરિક ઍસિડનો વરસાદ થાય છે જે અંતરિક્ષમાં ફરવા નીકળેલા કોઈ પર પ્રવાસીની ત્વચાને સળગાવી શકે છે.

શુક્રની સપાટી પર વધારે તાપમાનના કારણે ઍસિડના વરસાદનાં ટીપાં સપાટી સુધી પહોંચ્યા પહેલાં જ વરાળ બનીને ઊડી જાય છે.

આશ્ચર્યની વાત એ છે કે શુક્ર ગ્રહ પર બરફ પણ છે, પરંતુ તેની સાથે તમે ગોળા બનાવીને રમી શકતા નથી. આ શુક્રના વાયુમંડળમાં વરાળ બનીને ઊડેલી ધાતુઓના ઠંડા થવા પર બનેલા અવશેષ છે.

જ્યાં થાય છે હીરાનો વરસાદ

સૌર મંડળના બીજા કિનારે ગૅસથી બનેલા બે વિશાળ ગ્રહ છે- યૂરેનસ અને નેપ્ચ્યુન.

નેપ્ચ્યુન ધરતીથી સૌથી વધારે દૂર આવેલો ગ્રહ છે, જ્યાં તાપમાન શૂન્યથી -200 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી નીચે રહે છે.

અહીં જામેલા મિથેનનાં વાદળો ઊડે છે અને અહીં હવાઓની ગતિ સૌરમંડળના બીજા કોઈ પણ ગ્રહ કરતાં વધારે હોય છે.

નેપ્ચ્યુનની સપાટી સમથળ છે. અહીં મિથેનની સુપરસોનિક હવાઓને રોકવા માટે કંઈ પણ નથી, એટલે તેની ગતિ 1,500 માઈલ પ્રતિ કલાક સુધી પહોંચી શકે છે.

નેપ્ચ્યુનના વાયુમંડળમાં સંઘનિત કાર્બન હોવાના કારણે ત્યાં જાવ તો તમારા પર હીરાનો વરસાદ પણ થઈ શકે છે.

જોકે, તમે ખૂબ જ કિંમતી પથ્થરોના વરસાદથી ઇજાગ્રસ્ત નહીં થાવ, કેમ કે ઠંડીના કારણે તમે પહેલાંથી જામી ગયા હશો.

ધરતી જેવું સ્થાન

ખરેખર તો આપણા ઘર એટલે કે ધરતી જેવી બીજી કોઈ જગ્યા નથી

ટૉમ લૉડેન વારવિક યુનિવર્સિટીમાં સંશોધન કરી રહ્યા છે. તેમની વિશેષતા અંતરિક્ષના હવામાન વૈજ્ઞાનિકના રૂપમાં છે.

બીજા ગ્રહો પર વાયુમંડળની સ્થિતિઓ વિશે સંશોધન કરવું જ તેમનું કામ છે.

તેઓ કહે છે, "ધરતી સિવાય સૌરમંડળમાં જો કોઈ જગ્યા રહેવા લાયક છે તો તે છે શુક્ર ગ્રહનું ઊપરી વાયુમંડળ છે."

"સલ્ફ્યૂરિક ઍસિડનાં વાદળો ઉપર એક એવી જગ્યા છે, જ્યાંનું દબાણ લગભગ આપણા ગ્રહ જેટલું જ છે."

"તમે તે વાતાવરણમાં શ્વાસ લઈ શકો નહીં પણ તમે કોઈ મોટા હૉટ એર બલૂન અથવા તો ધરતીની હવાથી ભરેલી બીજી કોઈ વસ્તુમાં સવાર હોવાની કલ્પના કરી શકો છો."

"જો તમારી પાસે ઑક્સિજન માસ્ક હોય તો તમે ટી-શર્ટ અને શૉર્ટ્સમાં પણ આરામથી રહી શકો છો."

આ જગ્યાનું તાપમાન પણ ધરતી પર રૂમની અંદરના તાપમાન જેટલું જ છે, એટલે કે જો તમે આ હૉટ- ઍર બલૂનમાં ઑક્સિજન માસ્ક લગાવીને બેઠા છો તો કોઈ ખતરા વગર શુક્ર ગ્રહ પર રહેવાનો અનુભવ લઈ શકો છો.

લૉડેનની વિશેષજ્ઞતા સૌરમંડળની બહારના ગ્રહો વિશે છે, ખાસ...


બીજા દિવસે 16 ઑગસ્ટે જ આફત આવી પહોંચી હતી. સવારે 8 વાગ્યે બે જર્મન સબમરીને તેના પર હુમલો કર્યો. અખબારના અહેવાલ અનુસાર એક સબમરીનનો ટોર્પિડો બૉથી માત્ર એક મીટર દૂરથી જ પસાર થઈ ગયો હતો.

પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ ચાલતું હતું એટલે મુસાફરો ગભરાયા અને લાઇફજૅકેટ શોધવા લાગ્યા. જહાજ પર 562 મુસાફરો હતા અને 170 ક્રૂ મેમ્બર્સ હતા. બધાનો ભોગ લેવાઈ ગયો હોત, પરંતુ ઇંગ્લૅન્ડનું જહાજ અને અમેરિકાની છ ટોર્પિડો બોટ વહારે આવી. એક સબમરીનને ડૂબાડી દેવાઈ, જ્યારે બીજી નાસી ગઈ.

અહેવાલ લખનાર પત્રકાર અને લેખક વેગનર જી. બેરેરા જણાવે છે કે ઇંગ્લૅન્ડના આ જહાજનો જર્મન સબમરીનનો પનારો પડ્યો હોય તેવું આ પ્રથમ વાર નહોતું.

"ડેમેરારા એવું બ્રિટિશ મર્ચન્ટ નેવીનું જહાજ હતું જેણે એક સબમરીનને ભૂતકાળમાં ડૂબાડી દીધી હતી. તેના કૅપ્ટનને તેના માટે ઍવૉર્ડ પણ મળ્યો હતો. હવે જર્મન નેવી તેની પાછળ પડી હતી," એમ બેરેરા કહે છે.

ડેમેરારા જહાજ નિયમિત બ્રાઝિલ આવતું હતું અને વેગનર બેરેરાના દાદા આ જહાજમાં જ મુસાફરી કરીને એક સદી પહેલાં બ્રાઝિલ પહોંચ્યા હતા. દાદાની વાતોમાંથી પ્રેરણા લઈને જ પૌત્ર વેગનરે એક સદી પછી 2020માં 'ડેમેરારા' નામે ઐતિહાસિક નવલકથ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ા લખી છે.

સબમરીનના હુમલાને ખાળીને ડેમેરારા આગળ વધ્યું. તેની માલિકી યુકેના પોસ્ટવિભાગ રૉયલ મેઇલની હતી. તે લીવરપૂલથી બ્યૂનોસ એરિસ વચ્ચે સફર કરતું અને ટપાલો ઉપરાંત મુસાફરો અને ખાંડ સહિતનો માલસામાન પણ લઈને ચાલતું.

યુરોપ તરફ વળતા પ્રવાસમાં માંસ અને કૉફી જેવો સામાન ભરીને લઈ જવાતો.

વેગનર કહે છે, "સ્પેનના વીગો પોર્ટ ઑથૉરિટીના જણાવ્યા અનુસાર પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ વખતે જહાજોની આવનજાવન ઓછી થઈ હતી, કેમ કે જર્મન સબમરીનો ખતરો રહેતો હતો. બીજું કે યુવાનોને સેનામાં ભરતી કરવામાં આવ્યા હતા એટલે અમેરિકા ખંડની મુસાફરી કરનારા પણ બહુ નહોતા."

જહાજની સફર બની સમાચાર

લિસ્બન પસાર કરીને જહાજ બ્રાઝિલ તરફ ઍટલાન્ટિક મહાસાગરમાં આગળ વધવા લાગ્યું. 25 દિવસની મુસાફરી પછી 9 સપ્ટેમ્બરે ડેમેરારા રેસાઇફ બંદરે પહોંચ્યું. બ્રાઝિલનાં ચાર બંદરો પર જહાજ લાંગરવામાં આવતું - રેસાઇફ, સાલ્વાડોર, રિયો અને સેન્ટોસ.

ફ્લુમિનન્સ ફેડરલ યુનિવર્સિટીના ડૉ. ડિલિન રેમુન્ડો દો નાસિમેન્તો કહે છે, "યુદ્ધના સમાચારો સાથેના પત્રો અને ખબરો લઈને આવેલું પ્રથમ જહાજ ડેમેરારા હતું. બંદર પર જહાજ પહોંચતું ત્યારે તેની પાસેથી લડાઈમાં ગયેલા સૈનિકોનું શું થયું તે જાણવાની ઉત્સુકતા સાથે લોકોનાં ટોળાં રાહ જોઈને જ ઊભા હોય."

તેઓ ફિયોક્રૂઝ ફાઉન્ડેશનમાં રોગચાળાના ઇતિહાસ વિશે પણ સંશોધન કરે છે.

તે વખતે રેસાઇફ બંદરનું બાંધકામ હજી ચાલતું હતું એટલે માલસામાન અને મુસાફરોને બાસ્કેટમાં બેસાડી ક્રેનથી ઉતારવામાં આવ્યા હતા.

"આ જહાજ પર સ્પેનિશ ફ્લૂનો ચેપ કેવી રીતે પહોંચ્યો હતો તે સ્પષ્ટ નથી. જહાજ ઇંગ્લૅન્ડમાં હતું ત્યારે જ ચેપ લાગી ગયો હતો કે લિસ્બનમાં તે નક્કી નહોતું", એમ ફેડરલ દે મિનાસ ગેરેસ યુનિવર્સિટીના પ્રોફેસર હિલોઇસા મુર્ગેલ સ્ટાલિંગ જણાવે છે.

તેમના જણાવ્યા અનુસાર "જે હોય તે, પણ જહાજ બ્રાઝિલ પહોંચ્યું તે પછી રેસાઇપથી રિયો દે જાનેરો સુધી ઝડપથી સ્પેનિશ ફ્લૂ ફેલાયો અને બાદમાં બંદર પરથી રેલવે પ્રવાસીઓ દ્વારા અંતરિયાળ વિસ્તાર સુધી રોગચાળો ફેલાયો."

રેસાઇફથી ડેમેરારા સાલ્વાડોર બંદરે 11 સપ્ટેમ્બરે પહોંચ્યું. કૅપ્ટને જહાજને જંતુમુક્ત કરવા માટે પ્રયાસો કર્યા હતા, પણ તેનો કોઈ ફાયદો થયો નહોતો.

અધિકારીઓએ પણ બેદરકારી દાખવી હતી અને જહાજમાંથી ઊતરેલા મુસાફરો અને ક્રૂ મેમ્બર્સની આરોગ્ય અધિકારીઓ તપાસ કરી નહોતી.

બે અઠવાડિયાં પછી એક અખબારમાં અહેવાલ છપાયો હતો કે સાતસોથી વધુ લોકોને ચેપ લાગી ચૂક્યો છે. બેરેક અને...


બીજા ધોરણથી જ સાથે અભ્યાસ અને ખેલકૂદ કરનારા પ્રિન્સ અને હમઝાને અચાનક જ પાંચમાં ધોરણમાં અલગ કરી દેવામાં આવ્યા.

તેઓને જણાવવામાં આવ્યું કે હવે હિંદુ-મુસ્લિમ અલગઅલગ બેસશે.

પરંતુ આવું કેમ કરાઈ રહ્યું હતું એની તેમને જાણ નહોતી. તેઓ તો બસ અલગ થઈ રહ્યા હતા, જે અત્યાર સુધી ફક્ત બાળકો હતાં એ હવે હિંદુ-મુસલમાન થઈ ગયાં હતાં.

પરંતુ આવી રીતે અલગ થયાં હોય એવા પ્રિન્સ અને મોહમ્મદ હમઝા એકલા નથી.

દિલ્હીના વઝીરાબાદ ગામની ગલી નંબર 9ની નિગમ પ્રાથમિક કુમાર/કન્યા વિદ્યાલયમાં ઘણાં બાળકોને  આવી ઓળખ સાથે સામનો કરાવાયો.

અહીં સ્કૂલ ઇન્ચાર્જના આદેશ ઉપર ધર્મના આધારે બાળકોના વર્ગ બદલી નાખવામા આવ્યા.

હિંદુ-મુસ્લિમ ભાઈ-ભાઈને મજબૂતી આપતો ક્લાસ હવે હિંદુ અને મુસ્લિમ ક્લાસમાં ફેરવાઈ ગયો.

ધોરણ 5ના બી વિભાગમાં અભ્યાસ કરતો પ્રિન્સ જણાવે છે, "એક દિવસ ટિચરે અમને કહ્યું કે તમારા વિભાગો બદલાશે. હિંદુ બાળકો અલગ વર્ગમાં ભણશે અને મુસલમાન અલગ.''

''એ પછી હમઝા અલગ થઈ ગયો. એને અન્ય મુસ્લિમ બાળકો સાથે 5માં ધોરણના 'ડી' વિભાગમાં મોકલી દેવાયો."

"અગાઉ અમે આખો દિવસ સાથે રહેતા હતા, પરંતુ હવે લંચમાં જ સાથે રમી શકીએ છીએ. અમારા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ઘર પણ દૂર છે અને એટલે જ ત્યાં પણ નથી મળતા."

મોહમ્મદ હમઝાએ પણ ક્લાસ બદલાયા બાબત કોઈ ખુશી વ્યક્ત કરી નહીં.

તે કહે છે, "ક્લાસ બદલાયો હતો એથી થોડું અજીબ લાગતું હતું. જૂના ક્લાસમાં મજા આવતી હતી. હવે અહીં થોડા મિત્રો બન્યા છે."

શિક્ષકોએ કર્યો હતો વિરોધ

પાંચમાં ધોરણ સુધીની આ શાળામાં કુલ 625 બાળકો છે અને દરેક ક્લાસમાં ચાર વિભાગ છે.

સ્કુલના ઇન્ચાર્જ ચંદ્રભાણ સિંહ સેહરાવતે વિભાગ બદલવાનો આદેશ આપ્યો હતો.

એ પછી સાંજની પાળીમાં આવનારા વિદ્યાર્થીઓને ધર્મ અનુસાર અલગઅલગ વિભાગમાં વહેંચી દેવામાં આવ્યા.

હાલ, ઉત્તર દિલ્હીના મેયર ચંદ્રભાણ સિંહને શાળાના ઇન્ચાર્જ પદ ઉપરથી બરતરફ કરવામાં આવ્યા છે.

જુલાઈમાં પ્રિન્સીપાલના ગયા બાદ તેઓએ આ પદભાર સંભાળ્યો હતો અને ઉનાળાની રજાઓ પછીથી વિભાગો બદલાયા હતો.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

શાળાના શિક્ષકોએ પણ આ આદેશનો વિરોધ કર્યો હતો, પરંતુ શાળાના ઇન્ચાર્જે પોતાના નિર્ણયથી પીછેહઠ નહોતી કરી.

જોકે, ચંદ્રભાણ સિંહ ધર્મના આધારે વિભાગો વહેંચવાના આરોપને નકારે છે.

તેમણે કહ્યું, "શાળામાં પહેલાં ત્રણ વિભાગ હતા અને એમાં બહુ વધારે બાળકો હતાં.''

''એક ક્લાસમાં 60-65 બાળકો પણ હતાં એટલે અમે નવા વિભાગ બનાવ્યા. જો મારો ઈરાદો હિંદુ-મુસ્લિમ બાળકોને અલગ કરવાનો હોત તો અમે મિશ્ર વિભાગ શા માટે રાખ્યો હોત?" '

પરંતુ શાળામાં મિશ્ર વિભાગ ઉપર પણ સવાલો ઉપસ્થિત થયા છે કારણકે તેમાં એક ધર્મની તુલનામાં અન્ય ધર્મના બાળકોની સંખ્યા બે કે ત્રણ જેટલી જ છે.

આ વાત પ્રિન્સીપાલ ચંદ્રભાણ સિંહે પોતે પણ સ્વીકારી.

તેમણે જણાવ્યું, "પાંચમાં ધોરણના A વિભાગમાં 55 હિંદુ, Bમાં 59 હિંદુ, Cમાં 41 મુસ્લિમ અને 2-3 હિંદુ અને Dમાં 47 મુસ્લિમ બાળકો છે.''

''બીજી તરફ પહેલાં ધોરણના વિભાગ Aમાં 36 હિંદુ અને 1 મુસ્લિમ બાળક છે. કુલ 17 વિભાગમાંથી 9 એવા છે જેમાં હિંદુ-મુસ્લિમ બંને બાળકો છે."

પરંતુ શાળાના શિક્ષકો આ વિષયમાં અલગ જ કથા કહે છે.

ત્રીજા ધોરણમાં બાળકોને ભણાવનારા એક વરિષ્ઠ શિક્ષક સત્યેન્દ્ર પાંડે કહે છે, "2જી જુલાઈથી સેહરાવતજીએ પ્રિન્સિપાલ ઇન્ચાર્જનું પદ સાંભળ્યું હતું. એ પછીથી જ તેમણે આ આદેશ આપ્યો હતો.''

''ઘણા શિક્ષકોએ તેમને ફરિયાદ કરી હતી, પરંતુ કોઈ ફાયદો થયો નહીં. તેમણે કહ્યું કે તમે ભણાવો, વિભાગ જોવાનો અધિકાર એમનો છે."

"આ શાળામાં હિંદુ-મુસ્લિમને મુદ્દે કોઈ ઝઘડો નથી થતો. સહુ પ્રેમથી રહે છે. પછી ખબર નહીં શા માટે તેમણે આવો નિર્ણય...