35 વરસથી નીચે હોય એવી 70 ટકા વસતિ ધરાવતો આ દેશ 18થી 60 વર્ષના વયજૂથમાં દેશની અડધો અડધ કરતાં વધુ વસતિ (55 થી 60  ટકા)  ધરાવે છે.

આ વયજૂથ "Productive Age Group" એટલે કે ઉત્પાદક વયજૂથ ગણાય છે.

આ ઉંમરના ગાળા વચ્ચે વ્યક્તિ જેટલી તંદુરસ્ત તેટલી તેની કામ કરવાની ક્ષમતા અને ઉત્પાદકતા વધારે.

આ પરિસ્થિતિમાં એની જીવનપદ્ધતિ પણ આરોગ્યપ્રદ હોવી જોઈએ.

જો એની જીવન પદ્ધતિ તનાવપૂર્ણ, બેઠાડું અને ખાવા પીવાની ખોટી ટેવોવાળી હોય તો એ પૂરી ક્ષમતાએ કામ ન કરી શકે.

એટલું જ નહીં પણ હૃદય રોગ અથવા સ્ટ્રોક જેવા તેમજ ડાયાબિટીસને કારણે અકાળે મૃત્યુ થતાં કે પછી શરીર ક્ષમતા ઘટી જતાં વ્યક્તિની અસરકારકતા ઉત્પાદક આયુષ્ય મર્યાદા અને ઉપલબ્ધ માનવદિનની મોટી સંખ્યામાં ઘટાડો થાય છે.

અર્થવ્યવસ્થાની દ્રષ્ટિએ પણ એક મોટું નુકસાન છે.

આ સંદર્ભમાં રોગોની બદલાઈ રહેલી રીત તેમજ સંલગ્ન બાબતો અંગે તાજેતરમાં વિશ્વ આરોગ્યદિન નિમિત્તે આયોજિત સેમિનારમાં આ સંદર્ભમાં જે ચર્ચાઓ થઈ તેના કેટલાક અગત્યના મુદ્દા સમજવા જેવા છે.

ભારતમાં હૃદયરોગને કારણે થતાં મૃત્યુમાં વધારો

દુનિયામાં આવનાર સમયમાં ચેપી રોગોથી નહીં પણ જીવન પદ્ધતિને કારણે ઊભા થ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

તા રોગોથી વધુમાં વધુ માણસો મરશે એવું કેટલાંક વર્ષો પહેલા વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાએ જણાવ્યું હતું.

આ આગાહીને સાચી પાડતો હોય તેમ આજે કાર્ડિયો વાસ્ક્યુલર ડિસીઝ એટલે કે હૃદયરોગ દુનિયામાં મોત માટેનું એક નંબરનું કારણ બન્યો છે.

બીજા કોઈ પણ રોગથી મરતાં હોય તેના કરતાં વધુ માણસો હૃદયરોગએટલે કે CVDથી મરે છે.

છેલ્લાં 26 વર્ષમાં ભારતમાં હૃદયરોગને કારણે થતાં મૃત્યુમાં 34 ટકા વધારો થયો છે.

એનાથી તદ્દન વિરુદ્ધ 1990 અને 2016 વચ્ચેના 26 વર્ષના ગાળામાં અમેરિકામાં આ રોગથી મરનાર વ્યક્તિઓની સંખ્યામાં 41 ટકા ઘટાડો થયો છે.

ભારતમાં એક લાખની વસ્તીએ 209 લોકોનાં મૃત્યુ CVDના કારણે થાય છે.

વિશ્વની વાત કરીએ તો લગભગ 17.9 મિલિયન એટલે કે 1.8 કરોડ જેટલા લોકો દુનિયામાં CVDને કારણે મોતને ભેટે છે.

દુનિયામાં થતાં કુલ મૃત્યુ આંકના આ 31 ટકા છે. આમાંથી 85 ટકા મોત હાર્ટઍટેક અને સ્ટ્રોકને કારણે થાય છે.

ધ્યાન દેવા જેવી બાબત તો એ છે કે 75 ટકા કરતાં વધારે CVDથી થતાં મોત મધ્યમ અને નીચી આવક ધરાવતા એટલે કે ગરીબ દેશોમાં થાય છે.

અગાઉ કહ્યું તેમ ભારતમાં આ મૃત્યુઆંક 34 ટકા વધ્યો, એ જ ગાળામાં (1990-2016) અમેરિકામાં આ આંક 41 ટકા ઘટ્યો છે.

સરેરાશ આયુષ્ય સાથે સરખાવીએ તો આનો અર્થ એ થાય કે એકલા 2016માં ભારતમાં 6.25 કરોડ અને અમેરિકામાં 1.27 કરોડ જીવન વર્ષ CVDને કારણે ટૂંકાયાં.

આજે ભારતમાં વ્યક્તિગત રીતે જોઈએ તો સૌથી વધુ હૃદયરોગ છે, જ્યારે આ કારણોમાં સ્ટ્રોક પાંચમા નંબરે છે.

અમેરિકા અને ભારતની જીવનશૈલીમાં તફાવત

પ્રતીકાત્મક તસવીર

અમેરિકા અને ભારત વચ્ચેના આ તફાવતનું એક પાયાનું કારણ આરોગ્યપ્રદ જિંદગી જીવવા માટેની સભાનતા અને સાધનો, બંનેની આપણે ત્યાં ઊણપ છે.

છાતીમાં દુ:ખાવો થાય, જેને ઇશ્ચેમીક હાર્ટઍટેક પેઇન કહે છે, તે અટકાવવા માટે આજે સારામાં સારી દવાઓ ઉપલબ્ધ છે.

બાયપાસ સર્જરી અને એન્જિયોગ્રાફી જેવી ઇન્ટરવેન્સનિસ્ટ ટ્રીટમેન્ટ પણ ઉપલબ્ધ છે.

બેઠાડું જીવન પદ્ધતિનો ત્યાગ અને તાણથી મુક્ત રહો તો હૃદયરોગ તમારાથી દૂર રહેશે. સાથે-સાથે જંકફૂડથી માંડીને આરોગ્યને હાનિપ્રદ એવો ખોરાક ખાવો અને વખતબેવખત ગમે તે પેટમાં નાખવું એ પણ એટલું જ નુકસાનકારક છે.

હૃદયરોગ આ કારણથી લાઇફસ્ટાઇલ ડિસીઝ એટલે કે જીવન પદ્ધતિને કારણે ઊભો થતો રોગ કહેવાય છે.

બેઠાડું જિંદગી, અપૂરતી ઊંઘ, વખતબેવખત પેટમાં નાખે રાખવું, જંકફૂડ, કસરતનો અભાવ તેમજ આજના દોડાદોડી અને સ્પર્ધાના જમાનામાં તણાવપૂર્ણ...


35 વર્ષના પીયૂષ સરવૈયા અને 14 સભ્યોના તેમના પરિવાર માટે આ તમામ ઘટનાક્રમ જાણે દરરોજનો હોય તેમ તેઓ ખૂબ જ સહજતાથી આ તમામ તકલીફો, ભેદભાવ અને ઘૃણા વચ્ચે લગભગ છેલ્લાં બે વર્ષોથી રહી રહ્યા છે.

આ દલિત પરિવાર હાલમાં ઊના તાલુકાના દેલવાડા ગામમાં રહે છે.

આ સરવૈયા દલિત પરિવાર ઊનાના દલિત અત્યાચારના ચહેરા બની ચૂકેલા એવા બાલુભાઈ સરવૈયાના દૂરના સંબંધી છે.

બાલુભાઈના ચાર દીકરાને 2016માં કથિત ગૌરક્ષકોએ ભરબજારે માર મારી તેમનું સરઘસ કાઢ્યું હતું, જે બાદ દેશભરમાં દલિત અત્યારો માટે ગુજરાતની બદનામી થઈ હતી.

જોકે પીયૂષ સરવૈયાનો સંઘર્ષ તો બાલુભાઈથી પણ ચાર વર્ષ પહેલાં શરૂ થઈ ગયો હતો, જ્યારે 13 સપ્ટેમ્બર, 2013ની સવારે અંકોલાલી ગામના તેમના ઘર પર કોળી સમાજના એક ટોળાએ હુમલો કર્યો હતો અને તેમના મોટા ભાઈ લાલજી સરવૈયા (27)ને તેમના જ ઘરમાં જીવતા સળગાવી દીધા હતા.

બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતાં આ બનાવના એક સાક્ષી અને સરવૈયા પરિવારના મોભી કાળાભાઈ સરવૈયા (73)એ કહ્યું કે "વહેલી સવારે પહેલાં પથ્થરમારો અને પછી ઘરમાં આગ ચાંપીને લોકોએ અમને અમારા જ ગામ, ઘર, ખેતરથી બહાર કાઢી દીધા હતા."

આઠ વર્ષનો સંઘર્ષ

સરવૈયા પરિવાર જ્યારે ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ઉપવાસ પર બેઠો હતો ત્યારની તસવીર

આ ઘટનાને આઠ વર્ષ પૂરાં થયાં છે અને તે દિવસ બાદથી જ આ સરવૈયા પરિવારનો ક્યારેય પૂરો ન થનારો સંઘર્ષ શરૂ થયો હતો.

સૌથી પહેલા તો આ ઘટના બાદ જીવિત રહેવાનો, પછી ફરિયાદ કરીને આ ઘટના માટે ન્યાય મેળવવાનો, પોતાના ગામથી હિજરત કરી બીજી જગ્યાએ રહેવાનો, કાયદાની જોગવાઈ પ્રમાણે તેમનો જે હક છે તે હક મેળવવા માટે તલાટી, મામલતદાર, પ્રાંત અધિકારી, કલેક્ટરથી માંડી છેક મુખ્ય મંત્રી સુધી જઈ હકની માગ કરવાનો.

આ બધું કરવા માટે આ સરવૈયા પરિવાર છેલ્લાં આઠ વર્ષમાં અનેક વખત ઉપવાસ પર બેઠો છે, આમરણાંત ઉપવાસ કર્યા છે, ઇચ્છામૃત્યુની માગ કરી છે, ભારતનું નાગરિકત્વ છોડવાની અરજીઓ કરી છે, તેમજ જેલયાત્રાઓ પણ કરી છે.

જોકે તેમ છતાંય હજી સુધી આ પરિવારનો સંઘર્ષ પૂરો થતો નથી. દલિત કર્મશીલ કાંતિલાલ પરમારની એક RTIના જવાબમાં સરકારે કહ્યું છે કે ઊનાનો આ પરિવારનો 2016માં સામાજિક બહિષ્કાર થયો હતો.

આ વિશે બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતા કાંતિલાલ પરમાર કહે છે :

"2012ની ઘટના બાદ આ પરિવારની હાલત ખૂબ જ ગંભીર હતી. તેમને પોતાના હકો અને અધિકારો વિશે પણ ખ્યાલ ન હતો. પરંતુ તે સમયે નવસર્જન ટ્રસ્ટે તેમની સાથે ઊભા રહી તેમના અધિકારો માટે કામ કરવાની શરૂઆત કરી હતી, અને તે માટે રાષ્ટ્રીય માનવઅધિકાર આયોગથી માંડી બીજી તમામ સરકારી ઑફિસોના દરવાજા ખટખટાવ્યા હતા."

શું હતી ઘટના?

13મી સપ્ટેમ્બરની સવારે કાળાભાઈ સરવૈયાના પરિવાર પર કોળી સમાજના એક ટોળાએ હુમલો કર્યો હતો.

આ સમાજના લોકોનો આરોપ હતો કે કાળાભાઈના પુત્ર લાલજી સરવૈયા (27) તેમના સમાજની એક દીકરી સાથે પ્રેમસંબંધમાં હતા માટે લાલજીને રૂમની અંદર બંધ કરીને જીવતા સળગાવી દેવામાં આવ્યા હતા.

ત્યારબાદ પોલીસ ફરિયાદ થઈ હતી અને કોર્ટમાં કેસ ચાલતા 11 આરોપીઓને 2018માં જન્મટીપના સજા ફટકારવામાં આવી હતી.

આ ઘટના બાદ કાળાભાઈ સરવૈયા અને તેમના ચાર દીકરાઓ, જેમાંથી ત્રણ પરિણીત હતા તે તમામ લોકો પોતાનું ગામ, ઘર, ખેતર છોડીને બીજે રહેવા જતા રહ્યા હતા.

"દલિત હોવાને કારણે અને તેમાંય કોળી સમાજના લોકો સાથે દુશ્માનાવટ હોવાને કારણે અમને ક્યાંય રહેવા માટે જગ્યા મળી નહોતી."

બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતાં પીયૂષ સરવૈયાએ આ વાત જણાવી હતી.

ત્યારબાદ તેમને ઊનાના આંબેડકરનગરમાં એક મકાન ભાડે મળ્યું હતું. 14 જણાનો એ પરિવાર જે એક ખુલ્લા ખેતરમાં રહેતો હતો તે હવે એક નાનકડા ઘરમાં શહેરની સીમમાં રહેવા લાગ્યો હતો.

કેવી રીતે શરૂઆત થઈ...


36 વર્ષનાં લિપિ દાસ જ્યારે આ તમામ વાતો કહી રહ્યાં હતાં, તો તેમના ચહેરા પર ચિંતા સ્પષ્ટ જોવા મળતી હતી.

શું તેમને પોતાના આવનારાં બાળકની ચિંતા સતાવી રહી હતી?

આ સવાલનો જવાબ આપતાં લિપિ કહે છે, "રાહત શિબિરમાં ઘર જેવી સુવિધાઓ ક્યાં મળશે. સગર્ભા હોઈએ ત્યારે ડૉક્ટર સારું ખાવાનું અને ચોખ્ખું પાણી પીવા માટે કહે છે, નહીંતર બાળક સ્વસ્થ નહીં જન્મે. "

"રાહત છાવણીમાં સારું ખાવાનું ક્યાંથી મળશે? અહીં ખાવામાં માત્ર દાળ, ભાત અને બટાકા મળે છે. પીવાનું પાણી પણ યોગ્ય નથી."

લિપિએ વધુમાં કહ્યું, "શૌચાલયમાં ઘણા લોકો જાય છે. મને બહુ ચિંતા થઈ રહી છે. પૂર મારું બધું બરબાદ ના કરી નાખે."

ડિબ્રુગઢ જિલ્લાના લેજાઈ હાયર સેકન્ડરી સ્કૂલમાં બનાવવામાં આવેલી એક અસ્થાયી રાહત છાવણીમાં આ સમયે અનેક લોકોની સાથે લિપિનો પરિવાર પણ રહે છે.

તેઓ નજીકના કોઠાબામ ગામના રહેવાસી છે જ્યાં મોટા ભાગનાં ગામ પાણીમાં ડૂબી ગયાં છે.

તકલીફમાં જીવન

થોડા દિવસ અગાઉ સુધી 28 વર્ષનાં આરતી ઘટવાર પણ આ રાહત છાવણીમાં હતાં. તેમને નવ મહિનાનો ગર્ભ છે અને આ મહિને બાળકને જન્મ આપવાનાં હતાં.

રાહત છાવણીની સ્થિતિ જોઈને આરતીના પરિવારે તેમને ડિબ્રૂગઢની હૉ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

સ્પિટલમાં ભરતી કરાવ્યાં છે.

પૂરથી પ્રભાવિત આ વિસ્તારને પાર કરીને અમે આગળના કોલાખુઆના ગોજાઈ ગામમાં પહોંચ્યા.

આ ગામમાં મોટા ભાગના મકાનની માત્ર છત જ દેખાતી હતી, કારણ કે વાંસ અને તાડપત્રીની છતથી બનેલાં તમામ મકાનનો અડધાથી વધારે ભાગ પાણીમાં ડૂબેલો હતો.

અહીં ચારે તરફ પાણી જ પાણી હતું. એક દેશી નાવડીના સહારે 200 પરિવારની વસતી ધરાવતા આ ગામની અંદર પહોંચતા ખબર પડી કે અહીં લગભગ તમામ પરિવાર પોતાનો જીવ બચાવીને સુરક્ષિત સ્થળે જતા રહ્યા છે.

અમુક લોકો માત્ર કેટલાંક ચાંગ ઘર(વાંસ અને પાક્કા પિલરથી બનેલાં ઊંચા પરંપરાગત મકાન) પર પોતાના ફર્નિચર અને બાકીના સામાનનું રક્ષણ કરવા માટે રોકાયા હતા.

અહીં ચાંગ ઘરની ઉપર પોતાના નવ વર્ષના દીકરાની સાથે રહેતાં તિલુરાની સૈકિયા હજારિકાએ કહ્યું :

"અમે વરસાદના કારણે ગત એક અઠવાડિયાથી અહીં કેદ છીએ. કોઈ અમને જોવા પણ આવતું નથી."

"સરકાર તરફથી એક દિવસ પૂરતી રાહતસામગ્રી મળી હતી. તે લાવવા માટે મારા પતિને નાવડી લઈને જવું પડ્યું હતું."

"ગત બે દિવસથી મારો 10 વર્ષનો દીકરો તાવથી તપી રહ્યો છે, પરંતુ અમે દવા લેવા માટે જઈ શકીએ તેમ નથી. ઘણી તકલીફમાં દિવસો પસાર કરી રહ્યાં છીએ."

ગોજાઈગામનું મહત્ત્વ કેમ?

તિલુરાનીની વાત સાંભળીને મારી સાથે નાવડીમાં આવનારા મિહિરે તેમને કહ્યું કે આજે રસ્તા ખૂલી ગયા છે અને તે પોતાના દીકરાને દવાખાને લઈ જઈ શકશે.

આ સમયે પૂરના ભારે સંકટથી પ્રભાવિત ગોજાઈગામનું મહત્ત્વ એટલા માટે છે, કારણ કે આસામના મુખ્ય મંત્રી સર્બાનંદ સોનેવાલે પોતાના રાજકીય જીવનની શરૂઆત આ વિધાનસભા ક્ષેત્રથી કરી હતી.

સોનેવાલે પોતાની પહેલી ચૂંટણી મોરાન વિધાનસભા વિસ્તારમાંથી લડી હતી અને ગોજાઈગામ આજ વિધાનસભા વિસ્તાર હેઠળ આવે છે.

એક સવાલનો જવાબ આપતાં તિલુરાનીએ કહ્યું, "સોનેવાલ પહેલીવાર અહીંથી ધારાસભ્ય બન્યા હતા અને આજે તેઓ રાજ્યના મુખ્ય મંત્રી છે."

"અમને સૌને લાગ્યું હતું કે સોનેવાલ નદીના કિનારાની પાસે એક બંધ બનાવી દેશે, પરંતુ તેઓ મુખ્ય મંત્રી બન્યા પછી એકવાર પણ અહીં આવ્યા નથી."

તિલુરાની કહે છે, "પહેલા કૉંગ્રેસની સરકાર હતી અને હવે ભાજપની સરકાર છે. પરંતુ અમારા ગામમાં કોઈ ફરક પડ્યો નથી. દર વર્ષે પૂરના કારણે ભારે નુકશાન થાય  છે."

"ઘરનો સામાન, અનાજ તમામ વસ્તુ નષ્ટ થઈ જાય છે. એટલા માટે મારા પતિએ બે વર્ષ પહેલાં નાણાં બચાવીને ચાંગ ઘર બનાવ્યું જેથી અમે અમારો કિંમતી સામાન પૂરથી બચાવી શકીએ."

હાલ સુધીમાં 30નાં મૃત્યુ

છેલ્લા...


36 શહેરોમાં ડેરી, દૂધ-શાકભાજી, ફળ-ફળાદી ઉત્પાદન, વિતરણ અને વેચાણ તથા તેની હોમ ડિલિવરી સેવાઓ ચાલુ રાખવાના આદેશ કર્યો છે.

રાજ્ય સરકારના જણાવ્યા પ્રમાણે, તા. 21 મે 2021ના રાત્રે 8 વાગ્યાથી તા. 28 મે, 2021ના સવારે 6 વાગ્યા સુધી દરરોજ રાત્રે 8 વાગ્યાથી સવારે 6 વાગ્યા સુધી રાત્રિ કર્ફ્યુનો અમલ રહેશે. તેમાં આઠ મહાનગરોનો પણ સમાવેશ થાય છે.

એટલે કે કોરોના કર્ફ્યુ અને વધારાના મર્યાદિત નિયંત્રણો વધુ સાત દિવસ માટે અમલમાં રહેશે.

તેમજ આ દરમિયાન કેટલીક આવશ્યક સેવાઓ પણ ચાલુ રહેશે.

અનાજ-કરિયાણાની દુકાન, શાકભાજી, ફળ-ફળાદિ, મેડિકલ સ્ટોર, મિલ્ક પાર્લર, બેકરી, ખાદ્યપદાર્થોની દુકાનો તથા ચશ્માંની દુકાનો ચાલુ રહેશે.

આ 36 શહેરોમાં ડેરી, દૂધ-શાકભાજી, ફળ-ફળાદી ઉત્પાદન, વિતરણ અને વેચાણ તથા તેની હોમ ડિલિવરી સેવાઓ ચાલુ રાખવાના આદેશ કર્યો છે.

શાકભાજી માર્કેટ તથા ફ્રૂટ માર્કેટ ચાલુ રહેશે. કરિયાણું, બેકરી, બધા પ્રકારની ખાદ્ય સામગ્રીનું વેચાણ અને તે વેચવા માટેની ઑનલાઇન સેવાઓ, અનાજ તથા મસાલા દળવાની ઘંટી, ઘરગથ્થુ ટિફિન સર્વિસિસ અને હોટલ ચાલુ રહેશે.

આ 36 શહેરોમાં નિયંત્રણો દરમિયાન દુકાનો-વાણિજ્યિક સંસ્થાઓ-રેસ્ટોરાં-... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

લારી ગલ્લાઓ-શૉપિંગ સેન્ટર-માર્કેટિંગ યાર્ડ-હેર કટિંગ સલૂન-બ્યુટીપાર્લર તેમજ અન્ય વ્યાપારીક ગતિવિધિઓ સવારે નવથી બપોરે ત્રણ વાગ્યા સુધી ચાલુ રાખી શકાશે.

'મોદીએ મુખ્ય મંત્રીઓને પૂતળાં બનાવી રાખ્યાં છે' - મમતા બેનરજીનો આરોપ

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ આજે કોરોના મહામારીને લઈને દેશનાં રાજ્યોના મુખ્ય મંત્રીઓ સાથે વીડિયો કૉન્ફરન્સથી મીટિંગ કરી હતી.

આ મિટિંગમાં પશ્ચિમ બંગાળનાં મુખ્ય મંત્રી મમતા બેનરજીએ પણ હાજરી આપી હતી અને તેમણે વડા પ્રધાન પર આરોપ લગાવ્યો કે વર્ચ્યુઅલ મિટિંગમાં મુખ્ય મંત્રીઓને બોલવા દેવામાં આવ્યા નહોતા.

તેમણે કહ્યું કે તેઓ પૂરી તૈયારી સાથે પેપર લઈને ગયાં હતાં પણ તેમને બોલવાનો મોકો ન આપવામાં આવ્યો.

મમતા બેનરજીએ કહ્યું કે બેઠકમાં મુખ્ય મંત્રીઓને પૂતળાં બનાવીને રાખ્યાં હતાં.

મમતા બેનરજીએ પૂછ્યું કે પીએમ મોદીને મુખ્ય મંત્રીઓથી કઈ વાતનો ડર છે. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે પીએમના વ્યવહારથી ઘણા મુખ્ય મંત્રીઓ અપમાન અનુભવી રહ્યા છે.

મમતા બેનરજીએ કહ્યું કે "પીએમે પોતાના ભાષણમાં કહ્યું કે કોરોના ઓછો થઈ ગયો છે, જો ઓછો થઈ ગયો હોય તો આટલાં મૃત્યુ કેમ થઈ રહ્યાં છે?"

તેમણે એમ પણ કહ્યું કે તેઓ (પીએમ) મુખ્ય મંત્રીઓની વાત સાંભળવા માગતા નથી તો બેઠકમાં મુખ્ય મંત્રીઓને શા માટે બોલાવે છે? તેમણે કેટલાક ડીએમને બોલવા દીધા અને સીએમનું અપમાન કર્યું.

મુંબઈના જૈનમંદિરમાં સાધુનો આપઘાત

સાધુએ ચિટ્ઠીમાં લખ્યું કે ગુરુએ સપનાંમાં આવીને કહ્યું કે પૃથ્વી પરનું કામ પૂર્ણ થયું છે. (સાંકેતિક તસવીર)

મુંબઈના ઘાટકોપરમાં 71 વર્ષીય સાધુએ જૈન મંદિરમાં આપઘાત કરી લીધો છે તેમ પોલીસને ટાંકીને સમાચાર સંસ્થા પીટીઆઈ જણાવે છે.

પોલીસના કહેવા મુજબ સાધુ મનોહરલાલ મુનિ મહારાજનું મૃત્યુ શ્વાસ રુંઘાઈ જવાને કારણે થયું હતું.

પોલીસને ઘટનાસ્થળેથી એ અંતિમચિઠ્ઠી મળી આવી છે. આ ચિઠ્ઠીમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે સાધુના "ગુરુ સપનાંમાં આવ્યા અને એમણે એવું કહ્યું કે પૃથ્વી પરનું તારું કામ પતી ગયું છે મારી પાસે પાછો આવી જા."

ઝોન-7ના ડૅપ્યુટી પોલીસ કમિશનર પ્રશાંત કદમે કહ્યું કે, આ કેસમાં કંઈ સંદિગ્ધ નથી. અમને સ્યુસાઇડ નોટ મળી છે જેમાં એમણે આવું અંતિમ પગલું ભરવાનું કારણ જણાવ્યું છે.

આત્મહત્યા એ એક ખૂબ જ ગંભીર શારીરિક, મનોવૈજ્ઞાનિક અને સામાજિક સમસ્યા છે. જો આપ કોઈ તણાવમાંથી પસાર થઈ રહ્યા હો તો ગુજરાત સરકારની 'જિંદગી હેલ્પલાઈન 1096' પર કે ભારત સરકારની 'જીવનસાથી હેલ્પલાઇન...


37 વર્ષનાં ઉમેશ ઇશાન દિલ્હીના અડિચીની વિસ્તારમાં રહે છે અને તેમના ગુજરાનનું એકમાત્ર સાધન બંધ થઈ ગયું છે. તેઓ આસપાસની ઑફિસોમાં લોકોને ટિફિન પહોંચાડવાનું કામ કરતાં હતાં.

"સારી એવી કમાણી થતી હતી. મારી પાસે 35 જેટલા ઑર્ડર હતા. એક ટિફિનના 60 રૂપિયા મળતા હતા. હવે ઑફિસો બંધ થઈ ગઈ છે એટલે કામ બંધ થઈ ગયું છે. બચત છે તેમાંથી ઘર ચાલે છે. કોઈ આવક વિના પાંચ જણાના કુટુંબનું પૂરું કરવું મુશ્કેલ છે."

મિરઝાપુરથી રોજીરોટી માટે આવેલા 27 વર્ષના શારદા પ્રસાદની પણ આવી જ હાલત થઈ છે. તેઓ માળી કામ અને સાથે મકાન ભાડે આપી દલાલીનું કામ કરીને ગુજરાન ચલાવતા હતા.

"મારા માલિકોએ જણાવી દીધું છે કે ફરી ક્યારથી કામ શરૂ કરી શકાશે કશી ખબર નથી. હું તો ફસાયો છું. શું કરવું સમજ નથી આવતી."

24 માર્ચે ભારત સરકારે જાહેરાત કરી હતી કે રાષ્ટ્રવ્યાપી લૉકડાઉન લાદવામાં આવે છે. 14 એપ્રિલે તે પૂરું થવાનું હતું, પણ તે દિવસે વડા પ્રધાને જાહેરાત કરી તેને લંબાવીને હવે 3 મે સુધી લૉકડાઉન રાખવામાં આવશે.

લૉકડાઉનના કારણે અભૂતપૂર્વ રીતે શહેરોમાંથી લોકોનો વતનમાં જવા માટે ધસારો થયો હતો. આર્થિક કામકાજ અટકી પડ્યું તે સાથે જ લાખો લોકો ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

માઈલો દૂર આવેલા પોતાના ગામડે જવા માટે પગપાળા જ નીકળી પડ્યા હતા.

ભારતે હવે ખેતીવાડી, બૅન્કિંગ અને આવશ્યક સેવામાં છૂટછાટો આપી છે, પણ જાહેર પરિવહન અને મોટા ભાગના વેપાર ઉદ્યોગ હજીય બંધ જ છે. પરિણામે આમ પણ બેરોજગારીની સમસ્યા ભારતમાં હતી તે વધારે વકરી જશે તેમ લાગે છે.

લૉકડાઉનની અસર

થિન્ક ટૅન્ક સેન્ટર ફૉર મૉનિટરિંગ ઇન્ડિયન ઇકૉનૉમી (CMIE)ના અહેવાલ અનુસાર માર્ચ મહિનામાં બેરોજગારીનો દર વધીને 8.7% ટકાનો થઈ ગયો છે. છેલ્લા 43 મહિનાનો તે સૌથી ઊંચો આંક છે.

24થી 31 માર્ચ, 2020ના અઠવાડિયામાં જ તેમાં સીધો 23.8% વધારો થઈ ગયો હતો.

"માર્ચ 2020, શ્રમિક વર્ગની પ્રવૃત્તિઓ આજ સુધીમાં સૌથી ઓછી થઈ ગઈ છે. બેરોજગારી બહુ જ વધી ગઈ છે અને રોજગારીનો દર આજ સુધીનો સૌથી ઓછો થઈ ગયો છે", એમ CMIEના સીઈઓ મહેશ વ્યાસે લખ્યું હતું.

ભારતના ભૂતપૂર્વ મુખ્ય આંકડાશાસ્ત્રી પ્રનોબ સેને હાલમાં જ જણાવ્યું હતું કે લગભગ 5 કરોડ ભારતીય કામદારોએ રોજગારી ગુમાવી દીધી છે.

તાતા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ સોશિયલ સાયન્સિઝના નાબાર્ડ ચૅર પ્રોફેસર આર. રામકુમારે બીબીસીને જણાવ્યું, "2018માં ભારતીય અર્થતંત્ર આમ પણ ધીમું પડવા લાગ્યું હતું. અસમાનતાનું પ્રમાણ પણ અસ્વીકાર્ય હદે વધારે છે. નેશનલ સૅમ્પલ સર્વે અનુસાર 2011-12 અને 2017-18ના આંકડા દર્શાવે છે કે ભારતમાં બેરોજગારીનું પ્રમાણ ઐતિહાસિક રીતે વધી ગયું હતું અને ગ્રામીણ વિસ્તારમાં ખોરાક પાછળનો ગરીબ પરીવારનો ખર્ચ ઘટી રહ્યો છે. એટલે કે 2017-18ના વર્ષમાં ગરીબીનું સ્તર પાંચ ટકા જેટલું વધી ગયું છે. આવા કપરા સમયે જ ભારતમાં કોરોનાનું સંકટ આવ્યું છે.

આર્થિક સ્થિતિ ખરાબ હતી તે લૉકડાઉનના કારણે વકરી છે. ખોરાક અને બીજી જીવન જરૂરી ચીજવસ્તુઓની માગમાં થયેલો ઘટાડો દર્શાવે છે કે ગરીબોની ઉપભોગ માટેની ખર્ચ કરવાની ક્ષમતા ઘટી ગઈ છે.

બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો આજે ગરીબીનો સર્વે કરવામાં આવે તો 2017-18ના વર્ષ કરતાં ઘણું ઊચું પ્રમાણ જોવા મળી શકે છે.

એટલું તો નક્કી લાગે છે કે કમસે કસ આગામી બે ક્વાર્ટર ભારતીય અર્થતંત્ર નૅગેટિવ નહીં તો પણ માત્ર 1% ટકા જેટલા દરે જ વિકસી શકશે.

કામદારો અને બિનસંગઠિત ક્ષેત્રના મજૂરોને અનાજ પૂરું પાડવા માટે ભારત સરકારે 1.7 લાખ કરોડ રૂપિયાનું પૅકેજ જાહેર કરેલું છે. તેમાં રોકડ સહાય, તબીબી સહાય વગેરેનો પણ સમાવેશ થઈ જાય છે.

વડા પ્રધાને 14 તારીખે રાષ્ટ્રને સંબોધન વખતે વેપારઉદ્યોગને વિનંતી કરી હતી કે કોઈ કર્મચારીઓને છુટ્ટા ના કરશો....


4 જૂને સવારે 7 વાગ્યે તેમના પાડોશી જયંતીએ જોયું કે પ્રદીપાને તેમના માતાપિતા સાઇકલ પર લઈને ક્યાંક જતાં હતાં. ત્યારે તેમને કંઈ ખ્યાલ ન આવ્યો. પણ 11 વાગ્યે પ્રદીપાનાં મૃત્યુના સમાચાર મળતા જ તેઓ ચોંકી ગયા.

પાડોશી જયંતી કહે છે, અમે તેને 'અમ્મુ' કહીને બોલાવતાં હતાં. બધાને એવું લાગતું કે પ્રદીપા બહુ શાંત સ્વભાવની છે, પણ ઘરમાં તેનો સ્વભાવ રમુજી રહેતો હતો.

પ્રદીપા શન્મુગમ અને અમુધાનું ત્રીજું સંતાન હતી. તેની મોટી બહેન ઉમા પ્રિયા એમસીએ કરે છે અને ભાઈ પ્રવીણરાજ એન્જિનિયરિંગ કરે છે.

10માં ધોરણમાં પ્રદીપા ટોપર હતી

પ્રદીપાના પિતા શન્મુગમ અને માતા અમુઘા

10માં ધોરણ સુધી પ્રદીપા પેરાવલુરમાં અભ્યાસ કરતી હતી.

10માં ધોરણમાં 500માંથી 490 માર્ક્સ મેળવીને પ્રદીપા જિલ્લાની ટોપર બની હતી, જિલ્લા કલેક્ટરની મદદથી તેને અન્ય વિસ્તારની ખાનગી શાળામાં એડમિશન મળ્યું હતું.

2016માં ધોરણ12ની બોર્ડની પરીક્ષામાં પ્રદીપાને 1200માંથી 1125 માર્ક્સ મળ્યા હતા.

નીટના માર્ક્સને બાકાત કરીએ તો પણ આ પરિણામથી પ્રદીપાને ખાનગી મેડિકલ કૉલેજમાં જ એડમિશન મળી શકે. 2017થી નીટ શરૂ થયું એટલે તેમણે નીટ આપવાનું નક્કી કર્યું હતું.

તમે ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

આ વાંચ્યું કે નહીં?

તેમના પિતા કહે છે કે, પ્રદીપાને કોઈ ચિંતા નહોતી, તેને વિશ્વાસ હતો કે તે આ પરીક્ષા પાસ કરી જ લેશે. તેણે વિચારો કર્યા વગર પરીક્ષાની તૈયારી પર ધ્યાન આપ્યું.

2017માં પ્રદીપાએ અંગ્રેજી માધ્યમ સાથે નીટની પરીક્ષા આપી અને 155 માર્ક્સ મળ્યાં, આ પરિણામથી પણ તેમને ખાનગી કૉલેજમાં જ એડમિશન મળવું શક્ય હતું. તેમ છતાં તેમણે 2018માં ફરી વખત નીટની પરીક્ષા આપવાનો નિર્ણય કર્યો.

રાજ્ય સરકારની આર્થિક મદદથી આ વર્ષે પ્રદીપાને સત્યભામા યુનિવર્સિટીમાં નીટના કોચિંગનો લાભ મળ્યો હતો.

નીટમાં 39 માર્ક્સ આવતા ઝેરી દવા પીધી

પ્રદીપાનું ઘર

2018માં તેમને તામિલ માધ્યમમાં નીટની પરીક્ષા આપી અને 39 માર્ક્સ મળ્યા, આ પરિણામ જાણીને તેમને આઘાત લાગ્યો હતો.

તેમના પિતા શન્મુગમ કહે છે કે, "નિયત તારીખના એક દિવસ પહેલાં જ પરિણામ જાહેર કરી દેવાયું હતું અને આ અંગે પ્રદીપાની મમ્મીને ખ્યાલ જ નહોતો. નાપાસ થયાની જાણ થતા જ પ્રદીપાએ ઉંદર મારવાની દવા પી લીધી હતી."

ત્યારે પ્રદીપાની મમ્મી ઘરે જ હતાં, પણ તેમને આ ઘટનાક્રમ વિશે ખ્યાલ નહોતો. તેમના પિતાનું ધ્યાન ગયું કે પ્રદીપાએ ઝેરી દવા પીધી છે.

પ્રદીપાને તેમના પિતા નજીકના સરકારી દવાખાનામાં લઈ ગયા, જ્યાં પ્રાથમિક સારવાર આપ્યા બાદ તેમને તિરુવન્નામલાઈ સ્થિત સરકારી દવાખાનામાં એમ્બ્યુલન્સ મારફતે મોકલવામાં આવ્યાં હતાં.

પણ રસ્તામાં જ પ્રદીપાનું મૃત્યુ થયું. પ્રદીપાના મૃત્યુના સમાચાર મળતાં જ તેમના માતાએ હોસ્પિટલની દિવાલ પર પોતાનું માથું પછાડવા લાગ્યા.

આ આઘાતમાં તેઓ પોતાની યાદદાસ્ત ગુમાવી ચૂક્યાં હતાં.

શન્મુગમ કહે છે કે "તેઓ મને પણ મને ઓળખતા નહોતા, એક આંસુ તેમની આંખમાંથી ન પડ્યું."

પ્રદીપાએ પ્રશ્નપત્રમાં અનુવાદની ભૂલો કાઢી હતી

પ્રદીપાના માતા અમુધા અને ભાઈ પ્રવીણ રાજ

પ્રદીપાના બહેન ઉમા કહે છે કે, પ્રદીપાને વિશ્વાસ હતો કે તે ભણી ગણીને ડૉક્ટર બની શકશે.

બાળપણથી સ્વપ્ન નહોતું, ધોરણ 10માં જિલ્લામાં પ્રથમ આવ્યા બાદ પ્રદીપાને ડૉક્ટર બનવાનો વિચાર આવ્યો હતો.

તેમના પિતા કહે છે કે, પ્રદીપાને ફિલ્મો જોવાનું ગમતું હતું. પ્રદીપા પરીક્ષાની આગલી રાત્રે ઉજાગરો કરનારી વિદ્યાર્થિની નહોતી, તે થોડો ઘણો અભ્યાસ કરતી અને સારું પરિણામ લાવતી હતી.

તેના પિતાનું કહેવું છે કે, પ્રદીપાએ તમિલ પ્રશ્નપત્રમાં અનુવાદની ભૂલો કાઢી હતી અને આ અંગે સીબીએસઈને પણ પત્ર લખ્યો હતો.

પ્રદીપાના પિતાની મુલાકાત લઇ રહેલા રાજકીય અગ્રણી...


40 વર્ષના રમેશ લોરિયાએ કૅનાલમાં ઝંપલાવીને મોતને વહાલુ કરી લીધું હોવાનું પરિવાર પાસેથી જાણવા મળ્યું હતું.

40 વર્ષના રમેશ લોરિયાને ખેતીમાં ત્રણેક વર્ષ નુકસાનીનાં રહ્યા. જરૂરિયાતની નાનીનાની વસ્તુઓ પણ ખરીદવી મોંઘી પડવા માંડી હતી. દેવું વધી રહ્યું હતું અને મગજ પર બોજ વધારી રહ્યું હતું.

અધૂરામાં પૂરું તેમનાં બાને કોરોના થયો ત્યારે સારવાર પાછળ એંશીએક હજાર ખર્ચવા પડ્યા. ખેતીમાં બરકત નહોતી અને બિયારણથી માંડીને ડીઝલના ભાવ વધી રહ્યા હતા. અંતે 25મેએ રમેશ લોરિયાએ નજીકની કૅનાલમાં ઝંપલાવીને મોતને વહાલુ કરી લીધું હોવાનું પરિવાર પાસેથી જાણવા મળ્યું હતું.

રમેશ લોરિયાએ ચિઠ્ઠીમાં લખ્યું હતું કે, "ખેતીમાં નુકસાનીનો સામનો હવે મારાથી થાય તેમ નહોતો. હવે મારી પાસે ખેતીના રૂપિયા પણ નહોતા. ખાવાના ફાંફાં હતા. દવાખાને જાવાના પૈસા નહોતા એટલે મેં આ પગલું ભર્યું છે."

રમેશે ત્યાંના કીડીના નાળા પાસેથી પસાર થતી કૅનાલમાં પડતું મૂક્યું હતું. જ્યાં પડતું મૂક્યું હતું ત્યાંથી તેમનાં પગરખાં સહિતની કેટલીક વસ્તુ મળી આવી હતી. જેમાં આત્મહત્યા પહેલાં લખેલી ચિઠ્ઠી પણ હતી, આ વાત તેમના પિતરાઈ સંતોષ લોરિયાએ બીબીસીને કરી હતી.

તેમ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ણે એમ પણ લખ્યું હતું કે, "હે ઈશ્વર, જીવતાંય મારી પ્રાર્થના તે નથી સાંભળી પણ હવે હું મરતાંમરતાં પ્રાર્થના કરું છું કે મારા દીકરાની લાજ રાખજે. હું આર્થિક મુસીબતથી આત્મહત્યા કરું છું. હે ઈશ્વર, આ આભ ફાટ્યું એને થીંગડું તું જ મારી શકીશ."

વધતું દેવું, મનમાં મૂંઝવણ

રમેશ લોરિયા આર્થિક તંગીનો સામનો કરી રહ્યા હતા

પરિવારને નિભાવતો દીકરો ચાલ્યો જાય ત્યારે વડીલ પિતાના ખભે જે દુખ આવી પડે છે એની કલ્પના કરવી મુશ્કેલ છે. રમેશના પિતા પ્રભુભાઈ લોરિયા એકોત્તેર વર્ષના છે.

બીબીસી સાથે વાત કરતાં તેઓ કહે છે કે, "દીકરો રમેશ બહુ સરળ માણસ હતો. ખેતીની નુકસાની અને વધતા દેવાને લીધે તેના મન પર બોજ વધતો જતો હતો. તે મનમાં મૂંઝાયા કરતો હતો અને અમને ક્યારેય કશું જણાવતો ન હતો. અમને ખબર નહોતી કે તે આવું પગલું ભરશે."

"લેણદારોના ફોન આવે તો એ મૂંઝાયા કરતો કે પૈસા તો દેવા પડશે. રમેશ કપાસની ખેતી કરતો હતો. છેલ્લાં ત્રણેક વર્ષથી ખેતી ખૂબ નુકસાનીમાં હતી. દેવું માથે ચઢી ગયું હતું. ત્રણ-ચાર લાખનું દેવું હશે. એ ઉપરાંત સગાંસંબંધી પાસેથી કેટલાંક નાણાં લીધાં હશે."

પ્રભુભાઈ ઉમેરે છે કે, "એટલું હું ચોક્કસ કહીશ કે લેણદારોએ ક્યારેય રમેશ પર દબાણ કર્યું નથી. રમેશે જે પગલું લીધું એમાં કોઈએ ઉઘરાણી કરી હોય એવી વાત નથી. સગાંવહાલાંએ પણ તેને પૈસાની મદદ કરી હતી અને હજી પણ મદદ માટે કહેતા હતા."

રમેશના મોટા કાકાના દીકરા સંતોષ લોરિયાએ પણ બીબીસી સાથે વાત કરતાં પ્રભુભાઈની વાત સાથે સૂર પૂરાવ્યો હતો.

સંતોષે કહ્યું હતું હતું કે, "છેલ્લા દિવસોમાં તો ઘરખર્ચના પૈસા માંડ નીકળતા હતા. રમેશના સગા મોટા ભાઈ હસમુખભાઈએ તેના ઘરમાં કહી રાખ્યું હતું કે પૈસા મારી પાસેથી લઈ જવા, ચિંતા કરવી નહીં. હસમુખભાઈ પોતે પણ એટલા સદ્ધર નહોતા છતાં બનતી મદદ કરતા હતા."

ગુજરાતમાં ખેડૂતો અને ખેતમજૂરોની આત્મહત્યા

જે ખેડૂતોએ આત્મહત્યા કરી હોય તેઓ મોટે ભાગે દેવાના બોજ તળે તો હોય જ છે, ઉપરાંત ખેતી સાથે સંકળાયેલો ભાવવધારો પણ ક્યાંક કારણભૂત બનતો હોય છે.

સંતોષ લોરિયા કહે છે કે, "ખેતીમાં ઉત્તરોત્તર નુકસાની ઉપરાંત બિયારણ, ખાતર, ડીઝલના ભાવ વધી ગયા છે. રમેશને બાળકોની શિક્ષણ ફીની પણ ચિંતા હતી. આમ ચારે તરફથી ઘેરાઈ ગયો હોવાનું તે મહેસૂસ કરતો હતો."

"રમેશે તેના મિત્રોને પાંચેક મહિના અગાઉ એવું કહ્યું હતું કે જીવનથી તે કંટાળ્યો છે. હવે કોઈ પાસેથી વધુ પૈસા માગી શકાય તેમ નથી. આના કરતાં જીવન ટૂંકાવી નાખવું સારું. એ વખતે...


40 વર્ષના વિલિયમ મોલ્ડ રાત્રે એક બારમાં ગયા હતા પરંતુ ઘરે પરત ન ફર્યા.

પોલીસે તેમની શોધખોળ કરી પરંતુ કોઈ ભાળ ન મળતા કેસ બંધ કરવો પડ્યો હતો.

22 વર્ષ પછી 28 ઑગસ્ટે, એક પાડોશીએ પોલીસને જાણ કરી કે નજીકના એક વિસ્તાર વેલિંગ્ટનમાં આવેલા એક તળાવમાં એક ગાડી ડૂબી ગયેલી છે.

જ્યારે પોલીસે ગાડીને પાણીમાંથી બહાર કાઢી તો તેની અંદર માણસનું હાડપિંજર મળી આવ્યું હતું.

ગૂગલ મૅપ્સની મદદ

સ્થાનિક અધિકારીઓએ (પામ બીચ કાઉન્ટી ઓફિસે) ગુરુવારે જણાવ્યું, "એક વ્યક્તિ ગૂગલ અર્થ પર સર્ચ કરી રહી હતી ત્યારે તેમને આ વિસ્તારમાં આવેલા તળાવમાં એક ગાડી દેખાઈ."

પોલીસના ફેસબુક એકાઉન્ટ ઉપર આપવામાં આવેલી માહિતી મુજબ "તેમણે તરત પાડોશીનો સંપર્ક કર્યો અને તળાવમાં તેમને જે દેખાયું એ શું હોય શકે છે એ અંગે વાત કરી."

"પાડોશીએ પોતાનું ડ્રોન ઉડાડીને આ વાતની પુષ્ટિ કરી. ત્યારબાદ તેમણે પોલીસને આ બાબતે જાણ કરી હતી."

જ્યારે પોલીસ ત્યાં પહોંચી ત્યારે તળાવમાં ગાડી મળી હતી. ગાડીને પાણીમાંથી બહાર કાઢવામાં આવી તો તેમાં માણસના હાડપિંજરના અવશેષો મળી આવ્યા હતા.

અમેરિકામાં અધૂરા રહેલા કેસોની માહિતી આપતી ચાર્લી પ્રોજેક્ટ વેબસાઇટ પ્રમાણે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

, " આશ્ચર્યજનક રીતે, ગાડી વર્ષ 2007થી ગૂગલ અર્થ પર સેટેલાઇટ ફોટોમાં સ્પષ્ટ દેખાઈ રહી હતી, પણ 2019 સુધી કોઈએ તેની નોંધ નહોતી લીધી.

'પૃથ્વી પરથી ગુમ'

પોલીસે બીબીસીને કહ્યું, " માનવામાં આવી રહ્યું છે કે મોલ્ડે ગાડી પરથી નિયંત્રણ ગુમાવી દીધું હશે અને ગાડી તળાવમાં ડૂબી ગઈ હશે. "

"કેસની તપાસની શરૂઆતથી લઈને અત્યાર સુધી કોઈ પુરાવા નહોતા કે ગાડી અહીં છે પરંતુ હવે પાણીમાં ફેરફાર આવતા ગાડી સ્પષ્ટ દેખાય છે. "

પામ બીચ કાઉન્ટી ઑફિસના પ્રવક્તાં થેરેસા બારહેરા કહે છે, "આટલાં વર્ષો પહેલાં શું થયું હતું એ વિશે અત્યારે તારણ ન કાઢી શકાય."

"અમને માત્ર એટલી ખબર છે કે ગાડી પૃથ્વી પરથી ગાયબ થઈ ગઈ હતી અને આટલા વર્ષો પછી મળી છે."

અમેરિકામાં ગુમ થયેલા લોકોની માહિતી આપતી સિસ્ટમ નેશનલ સિસ્ટમ ઑફ મિસિંગ ઍન્ડ અનઆઇડેન્ટીફાઇડ પર્સન્સના અહેવાલ મુજબ મોલ્ડ રાત્રે બારમાંથી 11 વાગ્યે નીકળ્યા હતા.

આ રિપોર્ટ પ્રમાણે તે એક શાંત પ્રકૃતિના માણસ હતા. તેઓ બહુ મળતાવડા નહોતા, બહુ નશામાં નહોતા અને એકલા જ ગાડીમાં બારથી નીકળ્યા હતા.

તેઓ દરરોજ દારૂ નહોતા પીતા, પણ તેમણે તે રાત્રે ઘણો દારૂ પીધો હતો.

મોલ્ડે તેમની ગર્લફ્રેન્ડને રાત્રે 9.30 વાગ્યે ફોન કર્યો અને કહ્યું કે તેઓ જલ્દી ઘરે પહોંચી જશે પણ ત્યારબાદ તેઓ ક્યારેય જોવા પણ નહોતા મળ્યા કે પછી તેમની સાથે વાત થઈ શકી નહોતી.

પોલીસે મોલ્ડના પરિવારને તેમના આ મામલાની જાણ કરી છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


40 વર્ષની રાજકીય કારકિર્દીમાં સુષમા કેટલાય હોદ્દા પર 'પ્રથમ' રહ્યાં હતાં.

25 વર્ષની ઉંમરે તેઓ હરિયાણામાં સૌથી નાની ઉંમરનાં કૅબિનેટ મંત્રી બન્યાં હતાં.

તો દિલ્હીનાં પ્રથમ મહિલા મુખ્ય મંત્રી બનવાનું બહુમાન પણ સુષમાને હાંસલ થયું હતું.

ટ્વિટર પર સક્રિય રહી તેઓ વિદેશમાં ભારતીયોની મદદ કરવા ઉત્સુક રહેતાં હતાં.

સુપ્રીમ કોર્ટનાં પૂર્વ વકીલ એવાં સુષમાનો જન્મ 14 ફેબ્રુઆરી, 1952ના રોજ હરીયાણના અંબાલા કૅન્ટમાં થયો હતો.

તેમના પિતા રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘના સભ્ય હતા અને એટલે બાળપણથી જ તેમને રાજકીય વાતાવરણ મળ્યું હતું.

રાજકીય વિજ્ઞાનમાં અનુસ્નાતક થયા બાદ તેમણે પંજાબ વિશ્વવિદ્યાલયમાંથી કાયદાનો અભ્યાસ કર્યો હતો.

1970માં તેઓ અખિલ ભારતીય વિદ્યાર્થી પરિષદમાં સામેલ થયાં અને એ સાથે જ તેમના રાજકીય જીવનની શરૂઆત થઈ.

1975માં તેમણે સુપ્રીમ કોર્ટના ક્રિમિનલ લૉયર સ્વરાજ કૌશલ સાથે લગ્ન કર્યાં. સ્વરાજ કૌશલ 1990માં દેશના સૌથી નાની ઉંમરના રાજ્યપાલ બન્યા હતા.

'જેલ કા ફાટક ટૂટેગા, જ્યોર્જ હમારા છૂટેગા'

કટોકટીકાળ વખતે સ્વરાજ કૌશલ 'બરોડા ડાયનામાઇટ કેસ'માં ફસાયેલા સમાજવાદી નેતા જ્યોર્જ ફર્નાન્ડિઝના વકીલ હ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

તા.

આ જ મામલે સુષમા જ્યોર્જ ફર્નાન્ડિઝની ડિફેન્સ ટીમમાં સામેલ થયાં હતાં.

જૂન 1976માં જ્યોર્જની ધરપકડ કરીને મુઝફ્ફરપુરની જેલમાં રાખવામાં આવ્યા હતા એટલે તેમણે ત્યાંથી જ ચૂંટણી લડવાનો નિર્ણય કર્યો હતો.

1977ની લોકસભાની ચૂંટણીમાં તેમણે જેલમાંથી જ ઉમેદવારી નોંધાવી.

એ વખતે સુષમા દિલ્હીથી મુઝફ્ફરપુર પહોંચ્યાં આખા વિસ્તારમાં હાથકડી સાથેની જ્યોર્જ ફર્નાન્ડિઝની તસવીર સાથે રાખીને પ્રચાર કર્યો.

એ વખતે તેમણે 'જેલ કા ફાટક ટૂટેગા, જ્યોર્જ હમારા છૂટેગા'નું સુત્ર આપ્યું હતું.

એ વખતે જ્યોર્જ ચૂંટણી જીતી ગયા હતા અને મુઝફ્ફરપુરના લોકોએ પરિવર્તનનો પવન અનુભવ્યો હતો.

નાની ઉંમરનાં કૅબિનેટ મંત્રી

1977માં સ્વરાજે જનતા પક્ષની ટિકિટ પરથી હરિયાણા વિધાનસભાની ચૂંટણી લડી અને 25 વર્ષની ઉંમરે હરિયાણાનાં સૌથી નાની ઉંમરનાં કૅબિનેટ મંત્રી બનવાનું બહુમાન મેળવ્યું.

એ વખતે તેમને શ્રમ અને રોજગાર મંત્રાલય સોંપવામાં આવ્યું હતું. બીજી ટર્મમાં તેમણે શિક્ષણ અને અન્ન તથા નાગરિક પુરવઠા મંત્રાલયની જવાબદારી સંભાળી હતી.

1984માં સુષમા ભાજપમાં સામેલ થયાં અને પક્ષ સચિવ બન્યાં. પક્ષમાં તેમની કામગીરીની કદર કરવામાં આવી અને ટૂંક સમયમાં જ તેમને પક્ષનાં મહાસચિવ બનાવાયાં.

જોકે, તેમની કારકિર્દીમાં પડતીનો સમય પણ આવ્યો. વર્ષ 1980, 1984, 1989 અને 1990ની લોકસભાની ચૂંટણીમાં તેમને સતત નિષ્ફળતા સાંપડી. પણ આ દરમિયાન તેઓ રાજ્યસભામાં ચૂંટાયાં હતાં.

વર્ષ 1996માં અટલ બિહારી વાજપેયીની 13 દિવસની સરકાર દરમિયાન લોકસભાની કાર્યવાહીનું જીવંત પ્રસારણ કરવાનો તેમણે ક્રાંતિકારી નિર્ણય લીધો હતો. એ વખતે તેઓ માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રાલય સંભાળતાં હતાં.

1998માં તેઓ દિલ્હીનાં પ્રથમ મુખ્ય મંત્રી બન્યાં હતાં. જોકે, બે મહિના બાદ મુખ્ય મંત્રીના પદેથી રાજીનામું આપી તેઓ ફરીથી લોકસભામાં ચૂંટાયાં હતાં.

'સોનિયા ગાંધી વડાં પ્રધાન બને તો...'

વર્ષ 2000માં નેશનલ ડેમૉક્રેટિક અલાયન્સ (એનડીએ)ની સરકાર આવી અને સુષમાને રાજ્યસભામાં મોકલવામાં આવ્યાં.

એ વખતે તેમણે માહિતી અને પ્રસારણનું મંત્રાલય અને બાદમાં સ્વાસ્થ્ય અને સંસદીય બાબતોનું મંત્રાલય સભાળ્યું હતું.

વર્ષ 2004માં કેન્દ્રમાં કૉંગ્રેસ પરત ફરી ત્યારે જો સોનિયા ગાંધી વડાં પ્રધાન બને તો પોતે વાળ કપાવી નાખશે એવી સુષમાએ ધમકી પણ આપી હતી. જોકે, એ વખતે દેશના વડા પ્રધાન ડૉ. મનમોહન સિંહ બન્યા હતા..

વર્ષ 2009માં સુષમાને સંસદમાં વિપક્ષનાં...


41 વર્ષીય પ્રવીણ તાંબેએ 2013 સુધી કોઈ મોટી મેચ રમી નહોતી. 2013માં રાહુલ દ્રવિડે તેમની રમત જોઈ અને આઈપીએલમાં રાજસ્થાન રોયલ્સ માટે તાંબેને પસંદ કર્યા હતાં.

ત્યાં સુધી, તાંબે આઈપીએલમાં એક અધિકારી તરીકે કામ કરતા હતા. આઈપીએલ પછી તાંબે ચેમ્પિયન્સ લીગમાં પણ રમ્યા અને સૌથી વધારે વિકેટ લેનારા બૉલર બન્યા.

આઈપીએલની સફળતા પછી જ 41 વર્ષની ઉંમરે તેમની પહેલીવાર રણજી ટીમમાં પસંદગી કરવામાં આવી છે.

આઈપીએલ 2014માં, તાંબેએ કોલકતા સામે હેટ્રિક પણ લીધી અને આઈપીએલ 2016 સુધી રમ્યા.

તાંબે ક્રિકેટમાં નવું નામ હતું, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટમાં ઘણા સુપ્રસિદ્ધ ખેલાડીઓ છે, જેમને નિવૃત્તી પછી પણ આઇપીએલ દ્વારા નામ અને ખ્યાતિ મળી.

આઈપીએલ દ્વારા તેમની કારકિર્દીને નવો વળાંક મળ્યો.

શેન વૉટ્સન

22 એપ્રિલ, 2013ના રોજ, આઈપીએલમાં રાજસ્થાન રોયલ્સ માટે રમી રહેલા શેન વૉટસને ચેન્નઈ સુપર કિંગ્સ સામે સદી ફટકારી હતી. તે સમયે તેઓ ઓસ્ટ્રેલિયા માટે પણ રમી રહ્યા હતા.

20 એપ્રિલ, 2018માં 36 વર્ષના થઈ ચૂકેલા શેન વૉટ્સને આઈપીએલમાં રમતાં રમતાં ચેન્નઈ સુપર કિંગ્સ માટે તેમની જૂની ટીમ રાજસ્થાન રોયલ્સ સામે સદી ફટકારી હતી.

શેન વૉ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ટ્સને 2015 પછી ઑસ્ટ્રેલિયા માટે ના તો વનડે મેચ રમી છે અને ના તો ટેસ્ટ મેચ.

2016માં તેમણે આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટમાંથી નિવૃત્તિ લઈ લીધી હતી, પરંતુ તેઓ હજી પણ આઈપીએલમાં રમી રહ્યા છે.

2008માં વૉટ્સન આઈપીએલના 'પ્લેયર ઑફ ટૂર્નામેન્ટ' બન્યા હતા.

2008માં આઈપીએલની શરૂઆતથી લીગમાં ભાગ લેનાર વૉટ્સને 161ની સ્ટ્રાઇક રેટ સાથે 107 મેચમાં 2806 રન બનાવ્યા છે. (સરેરાશ -32).

બૉલિંગ વિશે વાત કરીએ તો વૉટ્સને 28ની એવરેજથી 107 મેચમાં આઠના ઇકોનોમી રેટથી 92 વિકેટ લીધી છે.

તેઓ રાજસ્થાન રોયલ્સ માટે બે સદી ફટકારી ચૂક્યા છે. 59 ટેસ્ટમાં તેમની સ્ટ્રાઇક રેટ 52.59 છે અને 190 વનડે મેચોમાં તેમનો 90.44 ની સ્ટ્રાઇક રેટ રહ્યો છે.

બ્રૈંડન મૈકુલમ

એપ્રિલ 18, 2008, આઈપીએલ ટૂર્નામેન્ટની પ્રથમ મેચ.

કોઈ નહોતું જાણતું કે આ લીગનું ભાવિ શું હશે જ્યાં દરેક દેશના ખેલાડીઓ એક જ ટીમમાં રમશે ત્યાં કેવી રમત હશે તેની કોઈને ખબર નહોતી.

એવામાં કોલકાતા નાઇટ રાઇડર્સ તરફથી બ્રૈંડન મૈકુલમ મેદાન પર આવ્યા અને તેમણે અણનમ 158 રનની ઇનિંગ રમી હતી.

આખા સ્ટેડિયમમાં ઉત્સાહનો માહોલ છવાઈ ગયો અને આ હતી આઈપીએલની પ્રથમ સદી.

2016માં ન્યુઝિ લૅન્ડના કપ્તાન રહેતા રહેતા જ બ્રૈંડન નિવૃત્ત થઈ ગયા.

2018: 36 વર્ષના બ્રૈંડન મૈકુલમ હજી પણ આઈપીએલમાં રમી રહ્યા છે.

106 મેચોમાં તેમણે 131.31ની સ્ટ્રાઇક રેટથી 28ની એવરેજથી 2801 રન બનાવ્યા છે.

 બ્રૈંડન 260 વન-ડે રમી ચૂક્યા છે. 96.37ના રનરેટથી તેમણે 6083 રન બનાવ્યા છે.

આમ તો તેઓ ભારત વિરુદ્ધ ટેસ્ટ મેચમાં ત્રણ સદીઓ ફટકારી ચૂક્યા છે. તેમણે પાકિસ્તાન સામે બેવડી સદી ફટકારી છે.

ટી-20 ફોર્મેટમાં 9000 રનથી વધુ સ્કોર કરનાર તેઓ બીજા નંબરના ખેલાડી છે.

લસિથ મલિંગા

27 વર્ષની ઉંમરે, મલિંગાએ 2011માં ટેસ્ટ ક્રિકેટમાંથી નિવૃત્તિ લીધી હતી.

ત્યારે શ્રીલંકન ક્રિકેટ બોર્ડ તેમનાથી નારાજ હતું કારણ કે તેઓ આઈપીએલમાં રમતા હતા, પરંતુ ઇંગ્લૅન્ડ વિરુદ્ધ શ્રીલંકાની ટીમ માટે ઉપલબ્ધ ન હતા.

બોર્ડે તેમને તરત જ આઈપીએલમાંથી પાછા ફરવા કહ્યું હતું, પરંતુ મલિંગા 33 વર્ષની ઉંમર સુધી આઈપીએલમાં રમ્યાં.

મલિંગાએ 110 આઈપીએલની મેચોમાં 154 વિકેટ લીધી છે.

2011 માં તેમણે 28 વિકેટ સાથે 'પર્પલ કેપ' મેળવી હતી. જો કે આ વર્ષે કોઈ પણ ટીમે તેમને ખરીદ્યા નથી. તેઓ મુંબઈ ઇન્ડિયન્સના મેન્ટર છે.

મિશેલ જૉનસન

36 વર્ષીય ઓસ્ટ્રેલિયાના ઝડપી બોલરે 2015માં આંતરરાષ્ટ્રીય...


43 વર્ષનાં સચીન પાઇલટ 2002માં કૉંગ્રેસમાં સામેલ થયા હતા ત્યાર બાદ તેઓ રાજકારણનાં પગથિયાં ચડતા ગયા.

માત્ર 23 વર્ષની ઉંમરમાં પોતાના પિતાને ગુમાવી દેનાર સચીન પાઇલટ કૉર્પોરેટ સૅક્ટરમાં નોકરી કરવા માગતા હતા. એમને ભારતીય વાયુસેનામાં પાઇલટ પણ બનવું હતું.

પરંતુ 11 જૂન, 2000ના રોજ એક દુર્ઘટનામાં તેમના પિતા રાજેશ પાઇલટનું મૃત્યુ થયું, જેનાથી સચીન પાઇલટના જીવનની દિશા બદલાઈ ગઈ. માત્ર 20 વર્ષની રાજકીય કારકિર્દીમાં તેઓ રાજસ્થાનના ઉપમુખ્ય મંત્રીપદ સુધી પહોંચી ગયા.

જૂના કૉંગ્રેસી નેતા રાજેશ પાઇલટના પુત્ર સચીન પાઇલટના ગણના રાહુલ ગાંધીના નજીકના નેતાઓમાં થાય છે પરંતુ પોતાની જ સરકાર સામે કથિત પણે તેમણે બળવો કર્યો છે. જોકે, કૉંગ્રેસમાં આવી પરિસ્થિતિ પહેલી વખત નથી આવી.

આ અગાઉ મધ્યપ્રદેશમાં જૂના કૉંગ્રેસી નેતા માધવરાવ સિંધિયાના પુત્ર અને કૉંગ્રેસના નેતા રહેલા જ્યોતિરાદિત્ય સિંધિયાએ પણ કૉંગ્રેસની સરકાર સામે બળવો કર્યો હતો.

સિંધિયાએ 22 ધારાસભ્યો સાથે રાજીનામું આપ્યું હતું જેને કારણે મુખ્ય મંત્રી કમલનાથની સરકારે બહુમત ગુમાવી દીધો હતો અને સરકાર પડી ગઈ હતી.

હવે આવો જ ખતરો રાજસ્થાનના મુખ્ય મંત્રી અશોક ગ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ેહલોતની સરકાર સામે છે.

મુખ્ય મંત્રી અશોક ગેહલોત સાથે મતભેદ વધતાં ઉપમુખ્ય મંત્રી સચીન પાઇલટ પોતાના નજીકના ધારાસભ્યો સાથે દિલ્હી પહોંચ્યા છે.

રાજકારણ સોનાની વાટકી નથી

અશોક ગહલોત અને સચીન પાઇલટ

પાઇલટ માટે રાજકારણનું ક્ષેત્ર કોઈ અજાણી જગ્યા નથી. ભારતીય રાજકારણમાં રાજેશ પાઇલટ એક મોટું નામ હતું, સચીનનાં માતા રમા પાઇલટ પણ ધારાસભ્ય અને સાંસદ રહી ચૂક્યાં છે.

વર્ષ 1977માં યુપીના સહારનપુરમાં જન્મેલા પાઇલટનું પ્રારંભિક શિક્ષણ નવી દિલ્હીમાં ઍરફોર્સ બાલ ભારતી સ્કૂલમાં શરૂ થયું. પછી તેમણે દિલ્હીની સેન્ટ સ્ટિફન્સ કૉલેજમાં ગ્રૅજ્યુએશ કર્યું. ત્યાર પછી પાઇલટે અમેરિકા જઈ મૅનેજમૅન્ટમાં સ્નાતકોત્તર ડિગ્રી મેળવી.

કૉંગ્રેસ પાર્ટીમાં સામેલ થતાં પહેલાં સચીન પાઇલટ બીબીસીના દિલ્હીસ્થિત કાર્યાલયમાં ઇન્ટર્ન તરીકે અને અમેરિકન કંપની જનરલ મોટર્સમાં કામ કરી ચૂક્યા છે.

પરંતુ બાળપણથી જ તેઓ ભારતીય વાયુસેનાનાં વિમાન ઉડાવવાનાં સ્વપ્ન જોતા હતા.

ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયાને આપેલી એક મુલાકાતમાં તેમણે કહ્યું હતું કે, "જ્યારે મને ખબર પડી કે મારે દૃષ્ટિ નબળી છે તો મારૂં દિલ તૂટી ગયું કારણકે હું મારા પિતાની જેમ ઍરફોર્સમાં જવા માગતો હતો. સ્કૂલમાં બાળકો પાઇલટના નામથી મારી મજાક કરતા હતા. તો મેં માને જણાવ્યા વગર વિમાન ઉડાવવાનું લાઇસન્સ લઈ લીધું હતું."

પરંતુ જ્યારે સચીન પાઇલટે પોતાના પિતાની રાજકીય વિરાસત હાથમાં લીધી તો પિતાની જેમ જ જાતે ગાડી ચલાવીને ગામડાંમાં ફરવાનું શરૂ કર્યું હતું.

કૉંગ્રેસમાં સામેલ થયા પછી તેમની પર વંશવાદનો રાજકીય લાભ મેળવવાનો આરોપ પણ લાગ્યો અને એ મુદ્દે એમની ટીકા પણ થતી હતી.

એનડીટીવીના એક કાર્યક્રમમાં તેમણે કહ્યું હતું, "રાજકારણ સોનાની વાટકી નથી જે કોઈ તમારા હાથમાં આપી દે, આ ક્ષેત્રમાં તમારે તમારી જગ્યા બનાવવી પડે છે."

20 વર્ષની સફર

સચીન પાઇલટ અને અશોક ગહલોત

43 વર્ષના સચીન છેલ્લાં 20 વર્ષોથી રાજકારણમાં છે.

સચીને પોતાની રાજકીય સફર વિશે કહ્યું હતું, "જ્યારે મારા પિતા જીવિત હતા ત્યારે મેં ક્યારેય તેમની સાથે રાજકીય સફરની વાત નહોતી કરી. પરંતુ જ્યારે તેમનું મૃત્યુ થયું ત્યારે જીવન એકદમ બદલાઈ ગયું."

"મેં સમજી વિચારીને રાજકારણમાં આવવાનો નિર્ણય કર્યો હતો. મારા પર રાજકારણ લાદવામાં નહોતું આવ્યું. મેં જે શિક્ષણ મેળવ્યું હતું, હું તેના આધારે બદલાવ લાવવા માગતો હતો."

દલાઈ લામા પાસેથી વિનમ્રતા શીખી

દૌસા અને અજમેરના સાંસદ રહેલા પાઇલટ...


44 વર્ષ પહેલાં એટલે કે છેક 1975માં વિજયનગર અને આસપાસના ખેડૂતોને સિંચાઈનું પાણી પૂરું પાડવા માટે હરણાવ બંધ બાંધવાનું નક્કી કરાયું હતું.

આ બંધ બાંધવા માટે અહીંનાં નાની વણજ, મોટી વણજ અને વણજ એમ ત્રણ ગામના આદિવાસીઓની અંદાજી 240 એકર ખેતીલાયક જમીન સંપાદિત કરાઈ હતી.

સંપાદિત ખેતીલાયક જમીનના બદલામાં બીજી જમીન મળે એવો સરકારી નિયમ હોવા છતાં અને આ વાતને ચાર દાયકા કરતાં વધુ વખત વીતી ગયો હોવા છતાં હજુ સુધી એમને જમીન ફાળવવામાં આવી નથી.

આજે પણ અહીંના 250 પરિવારના કુલ 750 સભ્યો પોતાના હકની જમીન મળે એની રાહ જોઈ રહ્યા છે.

ન્યાય મેળવવાની રાહ

જમીન સંપાદિત કરાયા બાદ અહીંના ખેડૂતોને જમીન દીઠ રૂપિયા 2,970 આપવામાં આવ્યા હતા.

જ્યારે પુનર્વસવાટની કામગીરીના ભાગરૂપે ઘર બાંધવા માટે રૂપિયા 750 અને ઘરનું છાપરું બાંધવા માટે માટે રૂપિયા 450 આપવામાં આવ્યા હતા.

વણજ ગામના સોમજી ડામોર જણાવે છે, "અમારા વડવાએ સરકારને જમીન આપી દીધી અને કહ્યું ત્યાં અંગૂઠો પણ કરી આપ્યો પણ બદલામાં આજ દિન સુધી અમને જમીન મળી નથી."

"જમીન સંપાદિત થઈ ગયા બાદ અમારા વડવા જંગલમાં અલગઅલગ જગ્યાએ ખેતી કરવા લાગ્યા હતા."

"જોકે, 1984માં જંગલ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ખાતાએ અમારી પાસેથી એ જમીન પણ આંચકી લીધી અને જંગલમાં ખેતી કરવા બદલ સૌને ત્રણસો-ત્રણસો રૂપિયા દંડ પણ કર્યો હતો."

"એટલું જ નહીં, અમારા બળદો પણ જપ્ત કરી લેવાયા હતા અને અમને જંગલમાંથી બહાર કાઢી મૂકાયા હતા."

આદિવાસી સમુદાયમાં શિક્ષણના અભાવને કારણે ખેતીલાયક જમનીના બદલામાં ખેતીલાયક જમીન મળે એવી કોઈને જાણ નહોતી.

જોકે, વર્ષો બાદ ગામના દેવજી ડામોર શિક્ષિત બન્યા અને તેમણે આ મામલે સરકારને પત્ર પણ લખ્યા અને તપાસ પણ કરાવી.

જોખમી શિક્ષણ

શિક્ષણનું મહત્ત્વ સમજ્યા બાદ આદિવાસી સમુદાય પોતાનાં બાળકોને ભણાવવા માટે ગંભીર થયો છે. જોકે, એમાં પણ મુશ્કેલીઓનો પાર નથી.

આ અંગે વાત કરતાં ગામમાં રહેતા રતનજી ડામોર જણાવે છે,

"ઘર માટે ફાળવાયેલા અમુક પ્લૉટ નદીને પેલે પાર છે અને શાળા નદીને આ પાર છે."

"ગામમાં રસ્તો કે બીજી કોઈ વ્યવસ્થા કરાઈ નથી એટલે અમારાં બાળકોને નદી પાર કરીને શાળાએ જવું પડે છે. બાળકો હોડીમાં શાળાએ જાય છે પણ જોખમ તો રહે જ છે."

અહીં જોખમ વચ્ચે પણ બાળકોને શાળાએ મોકલવામાં આવે છે, પણ ગામમાં સાત ધોરણ બાદ ભણવાની કોઈ વ્યવસ્થા નથી એટલે અહીંનાં માબાપને ના છૂટકે પોતાનાં બાળકોને સાત ધોરણ બાદ શાળાએથી ઉઠાડી મૂકવા પડે છે.

15 વર્ષનાં શાંતા ડામોરને પણ આવા જ કારણસર ભણવાનું છોડવું પડ્યું હતું.

શાંતા જણાવે છે, "હું ભણવામાં હોશિયાર હતી અને મારે આગળ ભણવું પણ હતું."

"જોકે, આગળ ભણવા માટે વિજયનગર જવું પડે એમ હતું એટલે મારે ભણવાનું છોડી દેવું પડ્યું."

"હું ઘરકામ કરું છું અને મારા પિતા જંગલમાંથી ઔષધિ લાવીને વેચે છે, એનાથી પરિવારનું ગુજરાન ચાલે છે."

"આગામી બે વર્ષમાં મારું લગ્ન કરાવી દેવાશે એટલે હવે હું ક્યારેય ભણી નહીં શકું."

શાંતા જેવી જ સ્થિતિ વિજયાની પણ છે.

વિજયા પાંચમાં ધોરણમાં ભણે છે અને હોડીમાં બેસીને શાળાએ જાય છે, પણ આગળ કેટલું ભણી શકશે એની એને ખબર નથી.

ગામમાં પીવાના પાણીની પણ સમસ્યા છે. ગામમાં પાણીનો કોઈ સ્રોત ન હોવાને લીધે મહિલાઓને પાણી માટે તળાવ સુધી જવું પડે છે.

ગામમાં રહેતાં કાંતા ડામોર જણાવે છે :

"મેં વર્ષો સુધી તળાવમાંથી પાણી ભર્યું છે અને હજુ પણ આ જ સ્થિતિ છે."

"બાજુનાં ગામોમાં પાણી મળે એ માટે અમે જમીન આપી દીધી અને આજે અમે તરસ્યાં મરી રહ્યાં છીએ."

સરકારી પ્રયાસો

ભાજપના એક સમયના વનમંત્રી કાનજીભાઈ પટેલ પણ પોતાની સરકારને વણજ ગામના આદિવાસીઓની સ્થિતિ અંગે પત્ર લખીને જાણ કરી ચૂક્યા છે.

એ બાદ વનમંત્રી રહેલા...


44 વર્ષના અલ્પેશે કહ્યું, "થોડો અટવાયો હતો અને થાક્યો પણ હતો."

સામાન્ય રીતે ચૂંટણીના સમયે નેતાઓ જેટલા વ્યસ્ત હોય તેટલા વ્યસ્ત  તેઓ નહોતા અને સાથે ટોળું પણ નહોતું.

તેઓ કદાચ કશાકની રાહ જોઈ રહ્યા હતા અથવા આગામી પગલાં વિશે વિચારી રહ્યા હતા.

પોતાના પક્ષને પણ તે આ જ રીતે વિમાસણમાં રાખે છે. પોતે ભાજપ સાથે સંપર્કમાં છે એવું કહ્યું અને પોતાની અવગણના થતી રહેશે કે કોરાણે કરી દેવાશે તો પક્ષ છોડીને જતા રહેશે તેવી ધમકી પણ કૉંગ્રેસને આપી.

થોડા દિવસ બાદ સામે આવ્યા અને પત્રકાર પરિષદમાં જાહેરાત કરી કે તેમણે પક્ષના મોવડીઓ સાથે વાતચીત કરી છે અને પોતે પક્ષ છોડીને જવાના નથી.

પરંતુ ફરી એક વાર 10 એપ્રિલે તેઓ પત્રકારો સમક્ષ હાજર થયા અને આ વખતે જાહેરાત કરી દીધી કે તેમણે કૉંગ્રેસમાંથી રાજીનામાનો પત્ર ગુજરાત પ્રદેશ કૉંગ્રેસના પ્રમુખ અમિત ચાવડાને મોકલી દીધો છે.

જોકે, આ પત્ર અમિત ચાવડાને સીધો નહોતો મળ્યો. કોઈએ વૉટ્સઍપ પર તેમને ફૉરવર્ડ કર્યો હતો.

ટીવી ચેનલોમાં તે પ્રદર્શિત થવા લાગ્યો હતો અને સૌ એકબીજાને ફૉરવર્ડ કરી રહ્યા હતા.

આખરે અલ્પેશ ઠાકોર કરવા શું માગે છે?

ભાજપમાં ક્યારે જોડાવાના છો તેવો પ્રથમ સ્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

વાભાવિક પ્રશ્ન તેમણે નકારી કાઢ્યો.

ગુજરાતમાં માત્ર બે જ પાર્ટી છે. "મારા માટે ગુજરાત ક્ષત્રિય ઠાકોરસેના પ્રત્યેની મારી સામાજિક જવાબદારી પ્રથમ આવે છે. મારા લોકો ગૂંગળામણ અનુભવતા હોય, કોરાણે મૂકી દેવાતા હોય, અવગણના કરાતી હોય, અપમાન થતું હોય તો અલ્પેશ ઠાકોર ચૂપ રહી શકે નહીં."

"હું અવાજ ઉઠાવીશ. મારા સામાજિક કાર્યને કારણે જ મને રાજકારણી તરીકે માન મળે છે. હું સામાજિક કાર્યોંને ન્યાય ન આપી શકું તો મારા રાજકારણનો કોઈ અર્થ નથી."

કૉંગ્રેસ છોડવાના એક અઠવાડિયા પહેલાં આ વાત તેમણે બીબીસી ગુજરાતી સાથેની મુલાકાતમાં કરી હતી.

અલ્પેશ ઠાકોરનું આ પગલું જુદી-જુદી રીતે જોવામાં આવી રહ્યું છે. પ્રથમ તો એ કે તેઓ ગજા કરતાં મોટા થઈ ગયા એટલે તેમને અહંકાર આવી ગયો છે.

બીજું કે તેમની ઝડપી રાજકીય પ્રગતિ થઈ તેના કારણે તેમની લાલચ વધી છે અને જવાબદારી વિના તેઓ બધું મેળવી લેવા માગે છે.

તેઓ કબૂલે છે કે તેમણે ભાજપનો સંપર્ક કર્યો હતો. ભાજપ તેમને આવકારવા તત્પર જ હતું, કેમ કે હાલમાં કૉંગ્રેસ અથવા હાર્દિક સાથે છેડો ફાડનારા કોઈ પણ નેતાને ભાજપમાં સ્થાન મળી જાય એમ છે.

જોકે, આ બંને વાત માત્ર અમુક અંશે સાચી છે.

તેમના વર્તનને માત્ર અહંકાર ગણી લેવાની ભૂલ ના કરવી જોઈએ, કેમ કે શક્તિશાળી બનતા નેતાનું વર્તન આવું જ હોય છે. એવી જ રીતે, જ્યારે અલ્પેશ મળવાનું ટાળે ત્યારે કોઈ પત્રકારે તેઓ અવઢવમાં છે એવું પણ ના સમજવું જોઈએ.

હકીકતમાં તેમનો સ્વભાવ ચોખ્ખી વાત કરવાનો જ છે.

મારી સાથેની વાતચીતમાં તેમણે કહ્યું, "હું જેવો છું તેવો છું."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ઠાકોરસેનાની સ્થાપના

જોકે, તેની પાછળ વધારે લાંબી કથા રહેલી છે જેનો પાયો નંખાયો હતો છેક 2011માં, જ્યારે 'ગુજરાત ક્ષત્રિય ઠાકોરસેના'ની સ્થાપના થઈ હતી.

સ્થાપનાનાં છ વર્ષ બાદ  વર્ષ 2017માં તેઓ કૉંગ્રેસમાં જોડાયા અને રાધનપુરથી પ્રથમ વાર ચૂંટણી જીત્યા.

જે રીતે અલ્પેશ ઠાકોરને સમજવામાં થોડો સમય લાગે છે એ જ રીતે તેમના સંઘર્ષની ગાથા સાંભળવા માટે પણ ધીરજની જરૂર પડે છે.

"હું તો સુખી કુટુંબમાંથી આવું છું પણ મારાથી વધારે સારી સ્થિતિમાં રહેલા અમુક વર્ગના લોકોને મારે મળવાનું થાય ત્યારે તે લોકો મારી મજાક કરે. ઠાકોર એટલે સમજ્યા હવે એવું એ લોકો કહે."

"એક મોટો કાર્યક્રમ હતો ત્યારે હું એક જ જણને મળ્યો. થોડી વાતો કર્યા પછી તેમણે મને પૂછ્યું કે તમે કેવા... તમે જોયું દરેક માણસમાં જ્ઞાતિવાદ ઘૂસેલો છે."

"મેં જ્ઞાતિ...


44 વર્ષીય એલેક્સી પાંચ મહિના બાદ જર્મનીથી મૉસ્કો પહોંચ્યા, ત્યારે ઍરપૉર્ટ પર તેમની અટકાયત કરવામાં આવી હતી.

અટકાયત પૂર્વે એલેક્સીએ પોતાના સમર્થકો તથા મીડિયાને સંબોધતા જણાવ્યું, "હું જાણું છું કે હું સાચો છું. મને કોઈ વાતનો ડર નથી. મારી વિરુદ્ધના ગુનાહિત કેસો ખોટાં છે."

એલેક્સીને ઠગાઈના એક કેસમાં દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યા છે અને તેમને જેલની સજા પણ થઈ શકે છે. તેની ઉપર નિષેધાત્મક આદેશોનો ભંગ કરવાનો આરોપ પણ છે.

એલેક્સીના આગમન પૂર્વે ઍરપૉર્ટ પર ચાંપતો સુરક્ષા બંદોબસ્ત ગોઠવવામાં આવ્યો હતો તથા અનેક કાર્યકરોને બળપૂર્વક અટકાયતમાં લેવામાં આવ્યા હતા.

ટ્રમ્પ સરકારના સ્ટેટ સૅક્રેટરી માઇક પોમ્પિયોએ એલેક્સીની 'તત્કાળ અને બિનશરતી મુક્તિ'ની માગ કરી હતી. બાઇડન સરકારના પદનિયુક્ત પ્રધાન જેક સુલિવને(Jack Sullivan) પણ આવો જ અભિપ્રાય વ્યક્ત કર્યો હતો.

ઉલ્લેખનીય છે કે ગત વર્ષે ઘાતક નર્વ ઍજન્ટ દ્વારા તેમની હત્યાનો પ્રયાસ થયો હતો, પરંતુ તેઓ માંડ-માંડ બચ્યા હતા.

કેટલાક લોકો માને છે કે એલેક્સીની હત્યાના પ્રયાસ પાછળ પુતિન સરકાર હતી. અનેક ઇન્વેસ્ટિગૅટિવ જર્નાલિસ્ટે પણ આ આવા દાવા કર્યા છે, પરંતુ રશિયાની સરકા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રે આ આરોપોને નકારી કાઢ્યા છે.

'તાંડવ' વેબ સિરીઝ પર હિંદુ લાગણી દુભાવવાનો આરોપ, યૂપીમાં ફરિયાદ

ઍમેઝોન પ્રાઇમ વીડિયો પર 15 જાન્યુઆરીએ રિલીઝ થયેલી વેબસિરીઝ તાંડવ પર વિવાદ થઈ રહ્યો છે.

કેટલાંક સંગઠનો અને ભાજપના નેતાઓ આના પર પ્રતિબંધની માગ કરી રહ્યા છે.

લખનૌમાં આ વેબસિરીઝ સામે ફરિયાદ નોંધાવવામાં આવી છે જેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે તેમાં હિંદુ દેવી-દેવતાઓનું અપમાન કરાયું છે અને જાતિગત ભેદભાવ ભરેલી ટિપ્પણી કરવામાં આવી છે.

આ સિરીઝ સાથે અભિનેતા સૈફ અલી ખાન પણ જોડાયેલા છે.

ઍમેઝોન પ્રાઇમ વીડિયોના ઑરિજિનલ કંટેન્ટ હૅડ અપર્ણા પુરોહિત, વેબ સિરીઝના નિર્દેશક અલી અબ્બાસ ઝફર, નિર્માતા હિમાંશુકૃષ્ણ મેહરા, લેખક ગૌરવ સોલંકી સહિત એક અન્યની સામે ફરિયાદ નોંધાઈ છે.

કહેવામાં આવ્યું છે કે, "વેબ સિરીઝના પ્રથમ ઍપિસોડની 17મી મિનિટે હિંદુ દેવી-દેવતાઓને ખોટી રીતે રૂપ ધારણ કરીને અમર્યાદિત રીતે બોલતાં દેખાડવામાં આવ્યાં છે, જે ધાર્મિક ભાવનાઓને ભડકાવનારું છે."

"22મી મિનિટે જાતિગત દ્વેષ ફેલાવનાર સંવાદ વપરાયો છે અને વડા પ્રધાન જેવા ગરિમામય પદને ગ્રહણ કરનાર વ્યક્તિનું અશોભનીય રીતે ચિત્રણ કરવામાં આવ્યું છે." મહિલાઓનું અપમાન કરતાં દૃશ્યોનો આરોપ પણ લગાવવામાં આવ્યો છે.

નવ ઍપિસોડની આ સિરીઝની રિલીઝના બે દિવસની અંદર જ તે વિવાદમાં ઘેરાઈ ગઈ છે.

અર્ણવ ગોસ્વામીને દેશની ખાનગી માહિતી અંગે જાણ હતી?

વિપક્ષ કૉંગ્રેસે રિપબ્લિક ટીવીના અર્ણવ ગોસ્વામી અને વ્યૂઅરશિપ રેટિંગ એજન્સી બ્રૉડકાસ્ટ ઑડિયન્સ રિસર્ચ કાઉન્સિલ (બાર્ક)ના પૂર્વ સીઈઓ પાર્થો દાસગુપ્તા વચ્ચે થયેલી કથિત વાતચીતને લઈને સવાલ ઉઠાવ્યા છે.

અંગ્રેજી અખબાર ધ હિન્દુએ મુંબઈ પોલીસની ચાર્જશીટનો હવાલો આપીને લખ્યું કે આ બંનેની વાતચીત વૉટ્સઍપ ચેટના રૂપમાં લીક થઈ છે.

રવિવારે વિપક્ષનેતાઓએ કહ્યું કે આ વાતચીતથી ઘણી ચિંતાઓ સામે આવી છે અને તેની વિસ્તૃત તપાસ થવી જોઈએ.

રવિવારે કૉંગ્રેસ પ્રવક્તા રણદીપસિંહ સુરજેવાલાએ કહ્યું, "મુંબઈ પોલીસની ચાર્જશીટમાં જે વૉટ્સઍપ ચેટ સામે આવી છે, તેમાં રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાને લઈને ગંભીર સવાલ પેદા થાય છે."

"કેવા પ્રકારની નાણાકીય ગેરરીતિ થઈ, તેમાં દેશનાં મોટાં પદો પર બેસેલા કોણ લોકો સામેલ હતા, કેવી રીતે જજોને ખરીદવાની વાત થઈ અને મંત્રીમંડળમાં કયું પદું કોને મળશે એનો નિર્ણય પત્રકારો દ્વારા કરવામાં આવ્યો- આ બધી વાતો છે. મુંબઈ પોલીસનું આરોપનામું એક હજાર પાનાંનું છે અને અમે તેનો અભ્યાસ...


45 વર્ષીય અમેરિકી બિઝનેસમેન ડેવ એસ્પ્રે બુલેટપ્રૂફ કૉફી બ્રાન્ડના સંશોધક છે

ડેવ એસ્પ્રે નામની આ વ્યક્તિએ 180 વર્ષ જીવવાનું નક્કી કર્યું છે અને તેમનું માનવું છે કે તેઓ આ ઉંમર સુધી પહોંચી શકે છે.

45 વર્ષીય અમેરિકી બિઝનેસમેન ડેવ એસ્પ્રે બુલેટપ્રૂફ કૉફી બ્રાન્ડના સંશોધક છે.

તેઓ કહે છે, "મને નથી લાગતું કે આ માત્ર ફિલ્મોમાં થઈ શકે છે. લોકોએ તેના માટે કામ કરવું પડે છે અને હું આ મેળવવા માટે ઘણી મહેનત કરી રહ્યો છું."

એસ્પ્રે એક એવી વ્યક્તિ છે કે જેમને પ્રોફેશનલ બાયૉહેકરની વ્યાખ્યા આપવામાં આવી છે.

બાયૉહેકર એક એવી વ્યક્તિ છે કે જે વિજ્ઞાન અને ટૅકનૉલૉજીનો ઉપયોગ કરીને પોતાનું સ્વાસ્થ્ય સારું બનાવવા પ્રયાસ કરે છે. તેના માટે તેઓ પોતાની જ બાયૉલૉજીને હેક કરે છે.

તેમાં એવી વસ્તુઓનો પણ સમાવેશ થાય છે કે જેને તમારા મારા જેવા લોકો પાગલપણું કહી શકે છે.

જોકે, તેમણે જે પદ્ધતિ અપનાવી છે તેનાથી તેમને નિરાશા પ્રાપ્ત થઈ હોય એવું પણ નથી.

અમર રહેવા માટે તેમની શોધના માધ્યમથી તેમને જાણવા મળ્યું કે દર છ મહિને બૉન મેરોનો ભાગ કાઢવાથી શું થાય છે.

તેનાથી તેમને સ્ટેમ સેલ મળે છે અને તેને ઇન્જેક્શનના માધ્યમથી ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

શરીરમાં ફરી નાખી શકે છે.

ડેવ એસ્પ્રે કહે છે કે તેમણે પોતાના શરીર અને મગજ પર 10 લાખ ડૉલરનો ખર્ચ કર્યો છે

તેઓ તેમના સમયનો થોડો ભાગ ક્રાયોથૅરપી ચેમ્બરમાં પણ વિતાવે છે. આ એવી થૅરપી છે જે નાઇટ્રોજનનો ઉપયોગ કરીને શરીરને ઠંડુ પાડે છે.

ડેવ એસ્પ્રે કહે છે કે તેમણે પોતાના શરીર અને મગજ પર 10 લાખ ડૉલરનો ખર્ચ કર્યો છે.

આ ખર્ચ તેમને તેમની ખાસ કૉફીમાંથી મળે છે કે જેને તેમણે બુલેટપ્રૂફ નામ આપ્યું છે.

કૉફી બનાવવાની પ્રક્રિયા સૌથી અલગ છે. આ કૉફી પીવા માટે ઉપભોક્તાએ ત્રણ અલગઅલગ વસ્તુઓ ખરીદવી પડે છે : કૉફી, બટર અને નારીયેળનું તેલ.

એસ્પ્રે માને છે કે તેમની આ કૉફી એક વ્યક્તિનું માનસિક અને શારીરિક સ્વાસ્થ્ય સારું રાખવામાં મદદ કરી શકે છે. આ કૉફીને મોટી સંખ્યામાં લોકો પસંદ કરે છે.

કૉફીમાં બટર ઉમેરવું લાભદાયી કે નહીં?

એસ્પ્રેને આ પ્રકારની કૉફી બનાવવાનો આઇડિયા વર્ષ 2004માં આવ્યો હતો

એસ્પ્રેએ આ કૉફી વેચવાનું 2012માં શરૂ કર્યું હતું. અનુમાન છે કે ત્યારથી અત્યાર સુધી કૉફીના 16 કરોડ કપ વેચાઈ ગયા છે.

એસ્પ્રે કહે છે કે કૉફીની સફળતાથી તેમને 6.8 કરોડ ડૉલરનો ફાયદો થયો છે અને તેનાથી તેમની બ્રાન્ડને વધારે તક મળી છે.

તેઓ હવે કૉફીની સાથે સાથે પ્રૉટીન બાર, ટી-શર્ટ અને ડાયટ બૂક્સ પણ વેચે છે.

એસ્પ્રે કેટલાક લોકો દ્વારા થયેલી ટીકાનો પણ ભોગ બન્યા છે. કેટલાક સમીક્ષકોનું કહેવું છે કે એસ્પ્રે પાસે કોઈ મેડિકલ સર્ટિફિકેટ કે ટ્રેનિંગ નથી.

તેઓ માને છે કે કૉફીમાં બટર ઉમેરવું સ્વાસ્થ્ય માટે લાભદાયી નથી.

એસ્પ્રેને આ પ્રકારની કૉફી બનાવવાનો આઇડિયા વર્ષ 2004માં આવ્યો હતો જ્યારે તેઓ તિબેટના પ્રવાસે ગયા હતા.

મેક્સિકોમાં જન્મેલા એસ્પ્રેએ સિલિકૉન વેલીમાં IT એક્ઝેક્યુટીવ તરીકે પોતાની કારકિર્દી બનાવી હતી.

ઉંમર વધતા તેમનું વજન પણ વધી ગયું હતું અને તેઓ બીમાર રહેવા લાગ્યા હતા. તેઓ કહે છે કે તેમનું વજન છેલ્લે 136 કિલો સુધી પહોંચી ગયું હતું.

તિબેટમાં થઈ બુલેટપ્રૂફ કૉફીની શોધ

તિબેટના પ્રવાસ દરમિયાન એસ્પ્રેએ બુલેટપ્રૂફ કૉફીની શોધ કરી હતી

પોતાનું સ્વાસ્થ્ય સુધારવા એસ્પ્રે ચિંતન કરવાનું શીખવા તિબેટ પહોંચ્યા હતા.

જ્યારે એસ્પ્રે પર્વતારોહણ કરી રહ્યા હતા, ત્યારે તેમને કોઈએ કૉફી આપી હતી. આ કૉફી સાથે તેમને યાકનું એક ખાસ પ્રકારનું માખણ આપવામાં આવ્યું હતું.

તેઓ કહે છે, "એ કૉફી પીધા પછી મને લાગ્યું કે મારું મગજ શાંત થઈ રહ્યું છે."

કેલિફોર્નિયા પહોંચ્યા...


46 વર્ષના ઇલેક્ટ્રોનિક્સના પ્રોફેસર સંજીવ શ્રીવાસ્તવ વ્યક્તિગત જીવનમાં પણ ગોવિંદાના ફેન છે.

એવામાં મારા મનમાં વિચાર આવ્યો કે એક સમયે હીરો નંબર વન રહેલા ગોવિંદા આખરે ક્યાં ગયા?

ગોવિંદાનું જે ગીત વાઇરલ થયું છે તે વર્ષ 1987માં આવેલી ફિલ્મ 'ખુદગર્ઝ'નું છે.

રાકેશ રોશન પહેલીવાર આ ફિલ્મમાં નિર્દેશન કરી રહ્યાં હતાં અને નવાં-નવાં આવેલા ગોવિંદા માટે પણ આ મહત્ત્વની ફિલ્મ હતી.

તેમની ફિલ્મ 'લવ 86' એક વર્ષ પહેલાં જ હીટ થઈ હતી અને ગોવિંદા પણ બોલીવૂડમાં પોતાનો પગ જમાવવા મહેનત કરી રહ્યા હતા.

ફિલ્મને મળી સફળતા

ફિલ્મના આ હિટ ગીતને યાદ કરતા ગોવિંદાએ બીબીસીને આપેલા ઇન્ટર્વ્યૂમાં એક કિસ્સો સંભળાવ્યો હતો.

તેમણે કહ્યું, "હું મારા ભત્રીજાને લઈને વૈષ્ણો દેવી ગયો હતો. ઉપર ચઢતી વખતે તેને મારા માથા પર બેસાડ્યો હતો. ત્યારબાદ મારા પગ સૂજી ગયા હતા."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

"ફિલ્મનું શૂટિંગ એક દિવસ માટે ટાળવું પડ્યું હતું. પરંતુ એ પછીના દિવસે અમે શૂટિંગ કર્યું અને માત્ર છ કલાકમાં મેં અને નીલમે આ ગીત શૂટ કર્યું જે ખૂબ જ લોકપ્રિય થયું."

"મેં અને નીલમે ઘણાં સ્ટેજ શૉમાં આ ગીત પર પરફોર્મ કર્યું. મેં આ ગીત મા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ત્ર રાકેશ રોશનના સન્માનને ખાતર શૂટ કર્યું હતું."

ફિલ્મ 'ખુદગર્ઝ' હિંદીમાં હિટ થઈ અને બીજી ભાષાઓમાં પણ તેની રીમેક બની. તમિલમાં ખુદ રજનીકાંતે તેમાં કામ કર્યું, તેલુગૂમાં વેંકટેશે અને ઉડિયામાં મિથુને કામ કર્યું.

ગોવિંદાનો પરિવાર

માતા સાથે ગોવિંદા

વાત ગોવિંદાની થઈ રહી છે તો તેઓ એક જમાનાના એક્ટર અરુણ કુમાર અહૂજા અને નિર્મલા દેવીનું સંતાન છે.

અરુણ કુમારે 40ના દાયકામાં લગભગ 30-40 ફિલ્મોમાં કામ કર્યું હતું.

મહેબૂબ ખાને પોતાની ફિલ્મ 'ઔરત'માં તેમને તક આપી હતી જે ફિલ્મ બાદમાં મહેબૂબ ખાને 'મધર ઇન્ડિયા'ના નામથી ફરી બનાવી.

તેમનાં માતા નિર્મલા દેવી બનારસના રહેવાસી અને ઉમદા શાસ્ત્રીય ગાયિકા હતાં. તેઓ ઠુમરી ગાયન માટે જાણીતાં હતાં અને ઘણી ફિલ્મોમાં તેમણે ગીતો પણ ગાયાં છે.

પરંતુ એક ફિલ્મમાં જબરદસ્ત નુકસાનને પગલે ગોવિંદાના પિતાને પોતાનો બંગલો છોડી મુંબઈના વિરારમાં આવીને રહેવું પડ્યું. અહીંથી જ તેમને વિરારના છોકરાની ઉપાધિ મળી.

'તન-બદન'થી મળ્યો બ્રેક

ગોવિંદા કોમર્સમાં ગ્રેજ્યુએટ હતા અને નોકરી માટે ઘણી જગ્યાએ ગયા હતા. હોટલ તાજમાંથી તો તેમને રિજૅક્ટ કરવામાં આવ્યા હતા. પરંતુ ગોવિંદાની કિસ્મતમાં તો હીરો બનવાનું લખ્યું હતું.

80ના દાયકામાં તેમને એલવિન નામની એક કંપનીની જાહેરાત મળી ત્યારબાદ 'તન-બદન' ફિલ્મમાં અભિનેતા બનવાની તક મળી. તેમની સામે અભિનેત્રી હતી દક્ષિણની ખૂશ્બુ.

ફિલ્મ 'લવ 86'થી તેમને સફળતા મળવાનું શરૂ થયું અને 90નો દાયકો આવતા-આવતા તેઓ ઇન્ડસ્ટ્રીમાં છવાઈ ગયા.

90ના દાયકામાં ત્રણ ખાનને બૉક્સ ઑફિસ પર જો કોઈએ ટક્કર આપી હોય તો તે ગોવિંદા હતા.

કૉમિક ટાઇમિંગ

એક સમયે હતો કે એક વર્ષમાં ગોવિંદાની 7-8 ફિલ્મો રિલીઝ થતી હતી અને પૈસા પણ કમાતી હતી.

તેમનું ગજબનું કૉમિક ટાઇમિંગ, ડાયલૉગ અને પંચ લાઇન જે તેમના માટે જ લખવામાં આવતી હતી. તેમના રંગબેરંગી કપડાં, કમાલનો ડાન્સ આ બધું બૉક્સ ઑફિસ પર આગ લગાવવા માટે પૂરતું હતું.

ના તો તેઓ આમિર ખાનની જેમ ચોકલેટી હીરો હતા, ના સલમાન જેવી બૉડી હતી, ના તો શાહરુખ જેવી રોમેન્ટિક ઇમેજ અને ના તો અક્ષય કુમાર જેવી એક્શન.

આમ છતાં ગોવિંદાની પોતાની અલગ સ્ટાઇલ હતી અથવા તો એવું કહો કે ત્યારે તેમનો સમય સારો હતો.

તેમનું કૉમિક ટાઇમિંગ એવું હતું કે જ્યારે વર્ષ 1998માં ફિલ્મ 'બડે મિયાં છોટે મિયાં' આવી તો ઘણાં લોકોને એવું લાગ્યું કે તેમણે અમિતાભ બચ્ચનને પણ પછાડી દીધા છે.

સફળ ફિલ્મોનો સમય

90ના દાયકામાં...


5 ઑગસ્ટના રોજ કાશ્મીરના ખાસ રાજ્યના દરજ્જાને ખતમ કરીને વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની સરકારે મુસ્લિમ બહુમતી ધરાવતા ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરને સમવાયી સરકારના તાબામાં લઈ લીધું છે.

આ સાથે જ વિશ્વના સૌથી જૂના અને લાંબા ચાલેલા વિવાદને વાટાઘાટો સુધી પહોંચાડી દીધો છે.

ભારતના જમ્મુ-કાશ્મીરને બે કેન્દ્રશાસિત સરકારોમાં વહેંચી દેવાના એકતરફી નિર્ણયની જાહેરાતે સાબિત કરી દીધું કે કાશ્મીર એ દિલ્હીનો અંગત મુદ્દો છે.

આ નિર્ણયે ભારતના પરિપ્રેક્ષ્યમાં દરેક બાબતો બદલી નાંખી છે.

આ નિર્ણયની આકરી ટીકા કરનાર પાકિસ્તાન માટે કાશ્મીર હજુ પણ એક સંવેદનશીલ મુદ્દો છે, જે હંમેશાં દેશના ઇતિહાસ, રાજકારણ, કૂટનીતિ અને ઓળખ સાથે સંકળાયેલો રહ્યો છે.

બ્રિટિશ રાજમાંથી 1947માં આઝાદી મળી ત્યારથી ભારત અને પાકિસ્તાન બંને દેશો કાશ્મીર મુદ્દે બે યુદ્ધ લડી ચૂક્યાં છે.

બંને દેશો આ વિસ્તાર પર પોતાનો હોવાનો દાવો કરે છે, અને બંને પોતાની સીમામાં તેનો એક-એક હિસ્સો ધરાવે છે.

શું પાકિસ્તાન ઊંઘતું ઝડપાયું?

આવા કેટલાક સંકેત મળી રહ્યા હતા.

દાયકાઓથી ભારતીય જનતા પક્ષ અને રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ એવું કહેતા આવ્યા છે કે કાશ્મીરને ખાસ રાજ્યનો દર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

જ્જો આપતી કલમ 370થી રાજ્ય દેશનાં અન્ય રાજ્યો સાથે સાયુજ્ય મેળવવાથી વંચિત રહ્યું છે.

આ જોગવાહી રદ કરવાનું ભાજપનું ઘણું જૂનું વચન હતું. તેથી 2019ની લોકસભા ચૂંટણીમાં વિક્રમી જીત મેળવ્યા બાદ ચૂંટણી જાહેરનામામાં આપેલું વચન પાળવું જરૂરી હતું.

જ્યારે ભાજપ સરકારે રાષ્ટ્રપતિના આદેશ સાથે ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરના ખાસ રાજ્યના દરજ્જાને રદ કર્યો ત્યારે મોટા ભાગના ભારતીયોની જેમ પાકિસ્તાન પણ ઊંઘતું ઝડપાયું.

સ્થાનિક અખબારો મુજબ પાકિસ્તાની વિદેશ મંત્રી શાહ મહેમૂદ કુરેશીએ કહ્યું કે ભારતનો નિર્ણય બિલકુલ આશ્ચર્યજનક હતો.

પાકિસ્તાનની જાણીતી ચેનલ જીઓ ટીવીને કુરેશીએ કહ્યું, "અમને થોડો અંદાજ હતો કે ભારત આવું પગલું લઈ શકે છે અને આવી કોઈ પણ સ્થિતિ માટે અમારે તૈયાર રહેવું જોઈએ પણ અમને એ નહોતી ખબર કે આ રીતે 24 કલાકમાં આ નિર્ણય લેવાઈ જશે."

ટીકાકારો કહે છે કે છેલ્લાં કેટલાંક અઠવાડિયાંથી ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરમાં જે સ્થિતિ હતી તેનાથી આ પ્રકારના સંકેત મળતા જ હતા, તેથી કોઈ આશ્ચર્ય થવું જોઈએ નહીં.

પાકિસ્તાનના વિપક્ષોએ પણ પાકિસ્તાનના અસંતોષભર્યા પ્રતિસાદ અને વિદેશીનીતિની સજ્જતાની ટીકા કરી હતી.

ભારતની આ જાહેરાત પહેલાં પાકિસ્તાન અસંમતિ અને પોતાના દેશની આર્થિક તકલીફો જેવી સમસ્યાઓ પર ધ્યાન આપવામાં વ્યસ્ત હતું.

સરકાર દ્વારા વિરોધપક્ષ વિરુદ્ધ તપાસના આદેશો, માધ્યમોની મધ્યસ્થી અને તેને સરકાર દ્વારા નકારવા જેવા અહેવાલો માધ્યમોમાં પ્રકાશિત થઈ રહ્યા હતા.

ગુરુવારે પાકિસ્તાનના સ્થાનિક અખબારમાં પ્રકાશિત અહેવાલ મુજબ "ભાજપના વરિષ્ઠ નેતાઓમાં શેની ચર્ચા થઈ રહી છે અને ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરમાં શું સ્થિતિ છે તે જાણવાનો તેમની પાસે બહુ ઓછો સમય હતો."

એક તંત્રીલેખમાં છપાયા અનુસાર, "ચૂંટણી પછી ભારત તરફથી મળી રહેલા સંકેતોને સમજવામાં પીટીઆઈ(પાકિસ્તાન તેહરીક-ઈ-ઇન્સાફ અને તેમનાં સહયોગી દળો નિષ્ફળ રહ્યાં. તેઓ આ જાહેરાત માટે બિલકુલ તૈયાર નહોતાં."

પાકિસ્તાને કેવો પ્રતિસાદ આપ્યો?

જ્યારથી કાશ્મીરના ખાસ દરજ્જાને ખતમ કરવાની જાહેરાત થઈ ત્યારથી અપેક્ષિત જ હતું તેમ પાકિસ્તાન ટીકા કરી રહ્યું છે.

ભારતે જાહેરાત કરી એ જ દિવસે પાકિસ્તાની વિદેશ મંત્રાલયે આ પગલાને ગેરકાયદેસર ગણાવ્યું અને તેને અસ્વીકાર કરતું નિવેદન જાહેર કર્યું.

આ નિવેદનમા કહેવામાં આવ્યું, "ભારત પ્રશાસિત જમ્મુ-કાશ્મીર આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વિવાદિત વિસ્તાર છે. યુનાઇટેડ નેશન્સ સિક્યૉરિટી કાઉન્સિલમાં ઠરાવો મુજબ...


5 ઑગસ્ટના રોજ જમ્મુ-કાશ્મીરમાંથી કલમ 370 હઠાવ્યા બાદ કોઈ વિદેશી રાજકારણીઓ પહેલીવાર ખીણની મુલાકાત લઈ રહ્યા છે.

યુરોપિયન સંઘના સાંસદોએ સોમવારે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સાથે મુલાકાત કરી, જે દરમિયાન તેમણે સાંસદોને કહ્યું કે, "આતંકવાદીઓનું સમર્થન, પ્રોત્સાહન આપનાર, આવી ગતિવિધિઓ અને સંગઠનોનું સમર્થન કરનાર કે સ્ટેટ પૉલિસી સ્વરૂપે આતંકવાદનો ઉપયોગ કરનાર લોકો વિરુદ્ધ તાત્કાલિક કાર્યવાહી થવી જોઈએ. આતંકવાદ વિરુદ્ધ ઝીરો ટૉલરેન્સ હોવું જોઈએ."

પ્રતિનિધિમંડળના એક સાંસદ બી.એન. ડન પ્રમાણે તેઓ ખીણમાં સામાન્ય કાશ્મીરી લોકો સાથે મુલાકાત કરવા અને ત્યાંની પરિસ્થિતિનો તાગ મેળવવા જઈ રહ્યા છે.

તેમણે કહ્યું કે, "અમે જમ્મુ-કાશ્મીર જઈ રહ્યા છીએ. વડા પ્રધાન મોદીએ અમને કલમ 370ને હઠાવવાની જોગવાઈઓ વિશેની માહિતી આપી છે."

"જોકે, અમે સ્થળ પર જઈને જોવા માગીએ છીએ કે આખરે આ બધું કેવી રીતે થયું સાથે જ અમે કેટલાક સ્થાનિકો સાથે પણ વાતચીત કરીશું."

આ પ્રતિનિધિમંડળ ભારત સરકારના આમંત્રણ પર આવ્યું છે, પરંતુ યુરોપિયન સંઘના હવાલા દ્વારા કહેવાઈ રહ્યું છે કે આ કોઈ સરકારી મુલાકાત નથી.

મુલાકાત મામલે મોદી સરકાર પર સવાલો

આ મુલાક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાતમાં ભારતના એનએસએના કાર્યાલયે મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી હોવાનું માનવામાં આવે છે.

આ પહેલાં ભારતે અમેરિકાના સેનેટર ક્રિસ વાન હૉલેનની કાશ્મીર જવાની માગ ફગાવી દીધી હતી.

હવે આ મુલાકાત પર ભારતના વિપક્ષો મોદી સરકાર પર સવાલો ઊભા કરી રહ્યા છે.

કૉંગ્રેસ અને સીપીએમે કહ્યું છે કે ભારતીય નેતાઓ અને સાંસદોને કાશ્મીર જવા પર સરકારે પ્રતિબંધ લગાવી રાખ્યો છે અને વિદેશી સાંસદોને જવા દેવામાં આવે છે.

કૉંગ્રેસના નેતા રાહુલ ગાંધીએ ટ્વીટ કરીને પૂછ્યું છે, "યુરોપના સાંસદોની જમ્મુ-કાશ્મીરની પ્રેરિત મુલાકાતનું સ્વાગત કરવામાં આવે છે જ્યારે ભારતીય સાંસદોના જવા પર પ્રતિબંધ લાગેલો છે."

રાજ્યસભાના સાંસદ સુબ્રમણ્યમ સ્વામીએ આ મુલાકાતને તાત્કાલિક રદ કરવાની માગ કરી છે.

તેમણે ટ્વિટર પર લખ્યું, "મને આશ્ચર્ય છે કે વિદેશવિભાગે યુરોપીય સંઘ સાથે જોડાયેલા નેતાઓને જમ્મુ-કાશ્મીરમાં મુલાકાતની વ્યવસ્થા તેમની વ્યક્તિગત હેસિયતથી કરી છે."

"આ આપણી રાષ્ટ્રીય નીતિની વિરુદ્ધ છે. હું સરકારને અપીલ કરું છું કે આ અનૈતિક છે અને આ મુલાકાતને તાત્કાલિક રદ કરી દેવી જોઈએ."

મહેબૂબા મુફ્તીના સવાલો

જમ્મુ-કાશ્મીરનાં પૂર્વ મુખ્ય મંત્રી અને પીપલ્સ ડેમૉક્રેટિક પાર્ટીનાં નેતા મહેબૂબા મુફ્તીએ આ મામલે સોશિયલ મીડિયા પર સરકાર સામે સવાલો કર્યા છે.

તેમણે એ વાત પર ઇશારો કર્યો છે કે અત્યારે પણ જમ્મુ-કાશ્મીરના ત્રણ પૂર્વ મુખ્ય મંત્રીઓ સહિતના અનેક નેતાઓ અટકાયતમાં અથવા નજરબંધ છે. જેમાં ખુદ મહેબૂબા મુફ્તી, ફારુક અબ્દુલા અને ઉમર અબ્દુલ્લા સામેલ છે.

મહેબૂબા મુફ્તીએ કેટલાંક ટ્વીટ કરીને લખ્યું, "જો કાશ્મીરની સ્થિતિની સમીક્ષા કરવા માટે યુરોપીય સંઘના નેતાઓને ત્યાં જવાની મંજૂરી મળી શકે છે તો અમેરિકન સેનેટરને કેમ નહીં."

એક બીજા ટ્વીટમાં તેમણે કહ્યું, "પ્રતિનિધિમંડળને પ્રદેશના ત્રણ પૂર્વ મુખ્ય મંત્રીઓને કેમ મળવા દેવામાં નહીં આવે."

"કોઈ પણ સ્થિતિમાં બે વાત હોઈ શકે છે- જો આ પ્રતિનિધિમંડળ સ્થિતિને સામાન્ય બતાવે તો જેમને અટકાયતમાં રાખવામાં આવ્યા છે તેમને છોડી મૂકવા જોઈએ અને ઇન્ટરનેટની સુવિધા શરૂ કરી દેવી જોઈએ."

"જો તેઓ આ સ્થિતિને સામાન્ય ના ગણાવે તો સરકાર માટે તે શરમજનક હશે."

લિબરલ ડેમોક્રેટિક પાર્ટીના નેતાએ આ મુલાકાતને સ્ટંટ ગણાવી

બ્રિટનમાં લિબરલ ડેમૉક્રેટિક પાર્ટી પ્રમાણે, તેમની પાર્ટીમાંથી યરોપિયન સંઘના સાંસદ ક્રિસ ડેવિસને પણ ભારત તરફથી કાશ્મીરની મુલાકાત આવવાનું આમંત્રણ મળ્યું...


5 ઑગસ્ટે ભારત સરકારે જમ્મુ-કાશ્મીરને બે ભાગમાં વહેંચવાનો નિર્ણય કર્યો, આની સાથે જ જમ્મુ-કાશ્મીરનો વિશેષ રાજ્યનો દરજ્જો આપતી અનુચ્છેદ 370ની મુખ્ય જોગવાઈઓને બેઅસર કરી દેવાઈ.

આ પછી 9 નવેમ્બરે સુપ્રીમ કોર્ટે વર્ષો જૂનાં અને ભારતીય ઇતિહાસના સૌથી વિવાદિત મુદ્દામાંથી એક એવા બાબરી મસ્જિદ-રામમંદિર કેસનો ચુકાદો આપ્યો.

સુપ્રીમ કોર્ટે પોતાના ચુકાદામાં વિવાદિત જમીનને હિંદુ પક્ષને સોંપવાની વાત કહી.

સુપ્રીમ કોર્ટના આ નિર્ણયની સાથે જ અયોધ્યામાં રામમંદિર નિર્માણનો રસ્તો સાફ થઈ ગયો છે.

રાજકીય તબકામાં ચહલપહલ છે કે હવે મોદી સરકારના ઍજન્ડામાં નવું લક્ષ્ય ક્યું છે. હવે તે પોતાના કોઈ મોટા ચૂંટણી વાયદાને પૂર્ણ કરવા માટે કાયદો બનાવી શકે છે.

ક્યું નવું લક્ષ્ય?

ઘણાં રાજકીય નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે મોદી સરકારના આગામી ઍજન્ડામાં સૌથી વધારે નજીક યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ સાથે જોડાયેલું બિલ છે.

આ સિવાય, આખા દેશમાં એનઆરસી લાગુ કરવો અને નાગરિકત્વનો કાયદો બનાવવો એ પણ ભાજપ સરકારના મુખ્ય ઍજન્ડામાં છે.

ભાજપના રાજકારણને નજીકથી જોનાર વરિષ્ઠ પત્રકાર પ્રદીપ સિંહ કહે છે કે ભાજપના ત્રણ મુખ્ય ઍજન્ડા છે અયોધ્યા, અનુચ્છેદ 3... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

70 અને યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ.

આમાંથી બે કામ લગભગ પૂર્ણ થઈ ચૂક્યા છે અને હવે તે યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ પર પોતાનું કામ શરૂ કરશે.

પરંતુ પ્રદીપ સિંહ માને છે કે યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ અગાઉ સરકાર એનઆરસી અને નાગરિક્તા બિલ પર કામ કરવા ઇચ્છશે.

તે કહે છે, "આગામી શિયાળુ સત્રમાં સરકાર એનઆરસી અને નાગરિકતા બિલ રજૂ કરી શકે છે કારણ કે આ મુદ્દે સરકાર પહેલાંથી જ ઘણું કામ કરી ચૂકી છે અને પાર્ટી હાલના દિવસોમાં આ મુદ્દાઓ પર ઘણી ગંભીર છે."

પ્રદીપ સિંહ કહે છે કે આ પછી મોદી સરકાર યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ પ્રત્યે પણ ગંભીર છે પરંતુ એના માટે તેમને જનમાનસની સહમતી લેવી પડશે.

શું છે યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ?

યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ એટલે સમાન નાગરિક ધારો. તેનો અર્થ છે કે દેશમાં તમામ નાગરિકો માટે એક જેવાં નાગરિક કાયદાનું હોવું, પછી તે કોઈ પણ ધર્મના હોય અથવા સંપ્રદાય સાથે સંબંધ રાખતા હોય.

યુનિફોર્મ સિવિલ કોડમાં લગ્ન, તલાક અને જમીન-માલિકીના ભાગ જેવા મામલે પણ તમામ ધર્મો માટે એક જ કાયદો લાગુ કરવાની વાત છે.

હાલના સમયમાં ભારતીય બંધારણ હેઠળ કાયદાને વિશેષ કરીને બે ભાગમાં વહેચવામાં આવ્યો છે. એક દિવાની(સિવિલ) અને બીજો ફોજદારી(ક્રિમિનલ).

લગ્ન, સંપત્તિ, વારસાગત અધિકાર એટલે પરિવાર સાથે સંબંધિત વ્યક્તિ સાથે જોડાયેલાં મુદ્દાઓ વગેરે સિવિલ કાયદા હેઠળ આવે છે.

અનુચ્છેદ 370થી પણ મુશ્કેલ પડકાર છે યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ?

ભાજપના મહાસચિવ રામ માધવે કેટલાંક મહિના પહેલાં જ કહ્યું હતુ કે મોદી સરકાર યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ લાવવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે.

એટલું જ નહીં હાલની લોકસભાના પહેલાં સત્રમાં જ ભાજપના સંસદ સભ્ય નિશિકાંત દુબેએ દેશમાં યુનિફોર્મ સિવિલ કોડને લાગુ કરવાની માંગ કરી.

જોકે પ્રદીપ સિંહનું માનવું છે કે આ લાગુ કરવું એટલું સરળ નહીં હોય. તે કહે છે, "આ બિલને બનાવવામાં સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ આવશે કે લગ્ન અને સંપત્તિના મામલે અલગ-અલગ ધર્મોને પોતાના-પોતાના નિયમ અને કાયદા છે."

"એ તમામ નિયમોને એક કરવામાં કેટલાંક સમુદાયોને નુકસાન થઈ શકે છે. કેટલાંકને ફાયદો પણ મળી શકે છે. એવામાં તમામને બરાબરી પર લાવવાની યોજના બનાવી એ બહુ જ મુશ્કેલ છે."

પ્રદીપ સિંહ માને છે કે સરકાર માટે યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ લાગુ કરવો જમ્મુ-કાશ્મીરમાંથી અનુચ્છેદ 370ને નાબુદ કરવાથી પણ વધારે મુશ્કેલ પડકાર હશે.

તે કહે છે, "જમ્મુ-કાશ્મીરમાંથી અનુચ્છેદ 370 હઠાવવો એક રીતે વહીવટી કામ હતું જેને સરકારે પોતાની રીતે કરી દીધું પરંતુ આ...


50 ઓવરની મૅચમાં ધોની વર્લ્ડકપ અને ચૅમ્પિયન્સ ટ્રૉફી જીતી ચૂક્યા છે.

20 ઓવરની રમતમાં તેઓ વર્લ્ડ ટી-20 અને આઈપીએલ અને ચૅમ્પિયન્સ લિગ પણ જીતી ચૂક્યા છે.

ટેસ્ટ મૅચમાં તેઓ ટીમ ઇન્ડિયાને નંબર-વનનો તાજ અપાવી ચૂક્યા છે.

એક નજર નાખીએ ધોનીના એ 10 મહત્ત્વના નિર્ણયો પર, તેઓએ ભારતીય ક્રિકેટમાં નવો ઇતિહાસ રચ્યો છે.

1 - જોગિન્દરને બનાવ્યા હીરો

2007 વર્લ્ડકપ ટી-20ની ફાઇનલમાં જો મહેન્દ્રસિંહ ધોનીએ જોગિન્દર શર્માને અંતિમ ઓવર ન આપી હોત તો દુનિયાને કદાચ યાદ ન રહેત કે તેઓ વર્લ્ડ ચૅમ્પિયન ટીમનો હિસ્સો હતા.

ફાઇનલની અંતિમ ઓવરમાં પાકિસ્તાનને જીત માટે 13 રનની જરૂર હતી. ભારતને માત્ર એક વિકેટની જરૂર હતી. જોકે ક્રીઝ પર ઇનફૉર્મ મિસબાહ ઉલ હક ઊભા હતા.

એવામાં ધોનીએ અનુભવી હરભજનસિંહની જગ્યાએ જોગિન્દર શર્માને ઓવર આપી. જોગિન્દર શર્માની ઓવરના ત્રીજા બૉલે લેવાયેલી મિસબાહની વિકેટથી ધોનીએ ખેલેલો દાવ હંમેશાં માટે યાદગાર બની ગયો.

2 - બૉલ આઉટમાં બલ્લે-બલ્લે

વર્લ્ડ-કપ જિતાડનારા ગુજરાતી ખેલાડીઓ મજૂરી કરવા મજબૂર

2007ના વર્લ્ડ ટી-20ના લીગ રાઉન્ડમાં પાકિસ્તાન સામે ભારતની મૅચ ટાઈ થઈ હતી.

મૅચનો નિર્ણય બૉલ આઉટથી થવાનો હતો. બ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ૉલ આઉટમાં બૉલરે એક જ વારમાં બૉલ ફેંકીને વિકેટ્સ હિટ કરવાની હતી.

પાકિસ્તાને રેગ્યુલર બૉલરને પસંદ કર્યા, જ્યારે ધોનીએ હરભજનસિંહની જગ્યાએ વીરેન્દ્ર સેહવાગ અને રૉબિન ઉથપ્પા જેવા પાર્ટટાઇમ બૉલર પર દાવ અજમાવ્યો અને મૅચ જીતી બતાવી હતી.

3 - ધોનીનો છગ્ગો અને ઇન્ડિય ચૅમ્પિયન

2011ના વર્લ્ડકપની ફાઇનલમાં કુલશેખરાના બૉલ પર ધોનીનો જીત અપનાવનારો છગ્ગો કોણ ભૂલી શકે છે?

ભારતને 28 વર્ષ બાદ વર્લ્ડકપ અપાવનારા ધોનીએ ફાઇનલમાં અણનમ 91 રન બનાવ્યા. એ મૅચમાં જો ધોનીનું બૅટ ન ચાલત તો તેઓ ટીકાકારોના નિશાને હોત.

એટલા માટે કે ફાઇનલ પહેલાં ધોનીનું બૅટ ખામોશ હતું. તેઓ અર્ધસદી પણ બનાવી શક્યા નહોતા.

ફાઇનલમાં ધોની ઇનફૉર્મ યુવરાજની જગ્યાએ ખુદને પ્રમોટ કરીને પાંચમા નંબરે બૅટિંગ કરવા આવ્યા હતા.

કારણ એ હતું કે એક તો ક્રીઝ પર ડાબોડી બૅટ્સમૅન ગૌતમ ગંભીર હતા અને ડાબોડી-જમણેરી હાથના ખેલાડીઓનો તાલમેલ રાખવા માગતા હતા.

બીજું કારણ એ હતું કે ધોની માનતા હતા કે તેઓ શ્રીલંકાના સ્પિનરો સામે સરળતાથી રન બનાવી શકતા હતા. ધોનીએ જે વિચાર્યું એ જ થયું.

4 - બૉલર યુવરાજ પર દાવ

યુવરાજસિંહની ઓળખ બૅટ્સમૅનની છે. જોકે ધોનીએ 2011ના વર્લ્ડકપમાં યુવરાજને રૅગ્યુલર બૉલરની જેમ ઉપયોગ કર્યો અને આ દાવથી તેઓ વિરોધીઓને ઘેરવામાં સફળ રહ્યા.

યુવરાજે 9 મૅચમાં 75 ઓવર નાખી અને 15 વિકેટ લીધી. તેઓએ ક્વાર્ટર ફાઇનલ, સેમિફાઇનલ અને ફાઇનલમાં બે-બે વિકેટ લીધી હતી.

5 - 'છૂપા રુસ્તમ' અશ્વિન-રૈના

2011ના વર્લ્ડકપમાં ધોનીએ સુરેશ રૈના અને આર. અશ્વિનને શરૂઆતની મૅચમાં છુપાવી રાખ્યા અને નૉકઆઉટ દોરમાં 'સરપ્રાઇઝ પૅકેજ'ની જેમ ઉપયોગ કર્યો.

અશ્વિન 2011ના વર્લ્ડકપમાં માત્ર બે મૅચ રમ્યા હતા. તેમાં એક મૅચ ઑસ્ટ્રેલિયા સામેની ક્વાર્ટર ફાઇનલ હતી. આ મૅચમાં ધોનીએ અશ્વિન પાસે બૉલિંગની શરૂઆત કરાવી હતી.

બે વિકેટ લેનારા અશ્વિને ઑસ્ટ્રેલિયાની બાજી બગાડી નાખી હતી. સુરેશ રૈનાએ પણ ઑસ્ટ્રેલિયા સામે અણનમ 34 રન બનાવીને જીતમાં યોગદાન આપ્યું હતું.

રૈનાએ પાકિસ્તાન સામે સેમિફાઇનલમાં પણ અણનમ 36 રન બનાવ્યા હતા.

6 - નિશાના પર નેહરા

2001ના વર્લ્ડકપની શરૂઆતની મૅચોમાં ફાસ્ટ બૉલર આશિષ નેહરા પ્રભાવી સાબિત નહોતા થયા, પરંતુ પાકિસ્તાન સામે સેમિફાઇનલમાં ધોનીએ તેમને મોકો આપ્યો હતો.

એ પણ ઑસ્ટ્રેલિયા સામે અસરદાર રહેતા અશ્વિનની જગ્યાએ. ધોનીનો આ દાવ પણ હિટ રહ્યો હતો.

10 ઓવરમાં માત્ર 33 રન આપીને બે વિકેટ લેનારા નેહરા ફાઇનલમાં વિકેટ...


50 લાખ ડોઝ શિપિંગ માટે તૈયાર

નોંધનીય છે કે ફાઇઝર-બાયૉટેક રસીને માન્યતા અપાયાના એક અઠવાડિયા બાદ ફૂડ ઍન્ડ ડ્રગ ઍડ્મિનિસ્ટ્રેશન (એફડીએ)એ મૉડર્નાને પણ મંજૂરી આપી દીધી છે.

અમેરિકા મૉડર્નાના 20 કરોડ ડોઝ ખરીદવાનું છે જે પૈકી 60 લાખ ડોઝ શિપિંગ માટે તૈયાર હશે.

અમેરિકામાં કોરોનાના સૌથી વધુ કેસો અને તેના કારણે સૌથી વધુ મૃત્યુ નોંધાયાં છે.

જૉન્સ હૉપકિન્સ યુનિવર્સિટી પ્રમાણે અમેરિકામાં કોવિડ-19ના 1,72,69,542 કેસો અને તેના કારણે 3,11,529 લોકોનાં મૃત્યુ નોંધાયાં છે.

ટૅનેસીમાં મૅહરી મેડિકલ કૉલેજના CEO ડૉ. જૅમ્સ હિલ્ડ્રેથે આ અંગે કહ્યું કે, "જાન્યુઆરીથી મહામારીની શરૂઆતથી માંડીને ડિસેમ્બરમાં બે રસીઓ વિકસાવી લેવી એ એક અસાધારણ ઉપલબ્ધિ છે."

એફડીએની સલાહકાર પૅનલે ગુરુવારે મૉડર્ના રસીના પક્ષમાં મતદાન કર્યું હતું. જેમાં નોંધવામાં આવ્યું હતું કે આ રસી 18 વર્ષથી વધુ ઉંમરની વ્યક્તિઓને જોખમ સામે મૉડર્ના રસીના ફાયદાઓ અધિક હતા. જે બાદ શુક્રવારે રસીને મંજૂરી આપી દેવાઈ.

આ અઠવાડિયાની શરૂઆતમાં રૅગ્યુલેટરો દ્વારા જણાવવામાં આવ્યું હતું કે મૉડર્નાની રસી સુરક્ષિત અને 94 ટકા અસરકારક છે.

અમેરિકાના રાષ્ટ્રપ્રમુખ ડોના... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

લ્ડ ટ્રમ્પે આધિકારિક જાહેરાત પહેલાં જ ટ્વીટર મારફતે મૉડર્ના રસીની મંજૂરી અંગેની માહિતી આપી હતી.

ફાઇઝર કરતાં મૉડર્નાની રસી કઈ રીતે અલગ?

પ્રતીકાત્મક તસવીર

મૉડર્નાની રસીની હેરફેર માટે એક સામાન્ય ફ્રિઝરના માઇનસ 20 ડિગ્રી સેલ્સિયસના તાપમાનની જરૂરિયાત હોય છે.

જ્યારે અમેરિકાની ફાઇઝર અને જર્મનીની બાયૉટેક SE દ્વારા તૈયાર કરાયેલ રસીની હેરફેર માટે માઇનસ 75 ડિગ્રી સેલ્સિયસ તાપમાનની જાળવવાની જરૂર પડે છે જેથી આ રસીની હેરફેરનું કાર્ય કપરું બની જાય છે.

ફાઇઝરની જેમ જ મૉડર્નાની રસીમાં બીજા બૂસ્ટર શોટની આવશ્યકતા હોય છે. મૉડર્નાનું બીજું ઇન્જેક્શન 28 દિવસ પછી મુકાવવાનું હોય છે. જ્યારે ફાઇઝરનું બીજું ઇન્જેક્શન 21 દિવસ પછી મુકાવવાનું હોય છે.

મૉડર્નાનો બૅઝ કૅમ્બ્રિજ, મૅસાચ્યુસેટ્સ છે મોટા ભાગના ડોઝનું ઉત્પાદન ત્યાં જ થશે.

ફાઇઝર રસી જર્મની અને બેલ્જિયમ સહિત અનેક દેશોમાં ઉત્પાદિત થઈ રહી છે.

અન્ય દેશોએ પણ મૉડર્નાની રસી ઑર્ડર કરી છે.

કુલ 5 કરોડ 60 લાખ ડોઝના ઑર્ડરમાંથી કૅનેડાને વીસ લાખ ડોઝ માર્ચ માસ સુધીમાં મળી જવાની સંભાવના છે.

UKએ અગાઉથી જ 70 લાખ ડોઝનો ઑર્ડર આપી દીધો છે.

ગયા મહિને યુરોપિયન સંઘે આઠ કરોડ ડોઝ ખરીદવા માટેનો કૉન્ટ્રેક્ટ જાહેર કર્યો હતો. આ કૉન્ટ્રેક્ટ પ્રમાણે જો રસી અસરકાર અને સુરક્ષિત સાબિત થાય તો વધુ આઠ કરોડ ડોઝ ખરીદવાનો વિકલ્પ હતો.

ડ્યૂક યુનિવર્સિટી ગ્લોબલ હેલ્થ ઇનોવેશન સેન્ટરના ડેટા પ્રમાણે જાપાને પાંચ કરોડ, દક્ષિણ કોરિયાએ બે કરોડ અને સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડે 75 લાખ ડોઝ મેળવવા માટેનો ઑર્ડર આપ્યો છે.

અમેરિકામાં પહેલા કોને મળશે રસી?

અમેરિકામાં સૌથી પહેલાં રસી લેનારાં સાંડ્રા ન્યૂયૉર્કની એક હૉસ્પિટલમાં નર્સ છે

એપ્રિલ માસ સુધીમાં અમેરિકામાં રસીકરણ કાર્યક્રમનો લાભ પાંચ કરોડ લોકોને મળી ચૂક્યો હશે.

મંગળવારે જ્યારે ફાઇઝરે રસી અપાવવાનું શરૂ થયું ત્યારે ન્યૂયૉર્કનાં નર્સ સાન્ડ્રા લિંડસે કોરોના વાઇરસની રસી મેળવનાર પ્રથમ વ્યક્તિઓ પૈકી એક બન્યાં.

ન્યૂયૉર્કના ગવર્નર ઍન્ડ્ર્યૂ ક્યૂમોની ટ્વિટર ફીડ પર નર્સ સાન્ડ્રાને રસી અપાતો વીડિયો સ્ટ્રીમ કરવામાં આવ્યો હતો. નોંધનીય છે કે ન્યૂયૉર્કમાં આ વર્ષની શરૂઆતમાં કોરોનાના સૌથી વધુ કેસો નોંધાયા હતા.

લિંડસેએ કહ્યું કે, "મને આશા છે કે આ ક્ષણ આપણા ઇતિહાસના દુ:ખદાયક સમયના અંતની શરૂઆત હશે. હું લોકોને વિશ્વાસ અપાવવા માગું છું કે રસી સુરક્ષિત છે. આપણે એક મહામારીનો સામનો કરી રહ્યા છીએ તેથી...


50 વર્ષના ગાળામાં બાંગ્લાદેશ કેવી રીતે પ્રગતિના પંથે અગ્રેસર બની શક્યું?

તેનાં અમુક કારણો પણ હતાં. તેની સામે વધુ વસતિ, ઓછો સાક્ષરતા દર, અત્યંત ગરીબી, સીમિત પ્રાકૃતિક સંસાધન અને ઉદ્યોગોની ઓછી સંખ્યા જેવા પડકારો હતા.

ઘણા લોકોનાં મનમાં એ પ્રશ્ન થતો હતો  કે બાંગ્લાદેશ એક સ્વતંત્ર રાજ્ય સ્વરૂપે જીવિત રહી પણ શકશે કે નહીં?

એક સમય હતો કે અમેરિકાના વિદેશમંત્રી રહી ચૂકેલા હૅનરી કિસિંજરે ભવિષ્યવાણી કરી હતી કે બાંગ્લાદેશ એક એવો દેશ બનીને રહી જશે જે પોતાની સમસ્યાઓનું નિરાકરણ જાતે નહીં કરી શકે અને અન્ય કોઈની સહાય પર નિર્ભર રહેશે.

પરંતુ આ જ બાંગ્લાદેશ આ વર્ષે પોતાની સ્વતંત્રતાનાં 50 વર્ષની ઉજવણી કરી રહ્યું છે.

તેની આર્થિક સફળતાનાં ઉદાહરણો અપાઈ રહ્યાં છે. પાછલાં 50 વર્ષોમાં આ દેશમાં  શુંશું બદલાયું અને આ પરિવર્તન કેવી રીતે શક્ય બન્યું?

એહસાનુલ્લાહની કહાણી

1971માં સ્વતંત્રતા બાદ બાંગ્લાદેશના અસ્તિત્વને લઈને વિશ્વના અન્ય દેશોના મનમાં હતી ઘણી શંકાઓ

આ વાતને સમજવા માટે આપણે બાંગ્લાદેશના નાગરિક એહસાનુલ્લાહની કહાણી વિશે જાણીશું અને તેની કહાણી જ આ પ્રશ્નોના જવાબ શોધવામા આપણી મદદ કરશે.

જ્યારે બાંગ્લા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

દેશ આઝાદ થયો ત્યારે મુંશીગંજ જિલ્લાના એહસાનુલ્લાહ 16 વર્ષના હતા. તેમના પિતાનું મૃત્યુ થઈ ચુક્યું હતું અને તેમની પાસે કોઈ જમીને કે પૈસા નહોતાં.

એહસાનુલ્લાહ બીજા લોકોનાં ખેતરોમાં કામ કરીને પોતાના પરિવારનું ગુજરાન ચલાવતા હતા. પરંતુ આજે તેઓ પોતાના ક્ષેત્રમાં એક ધનિક વ્યક્તિ તરીકેની ઓળખ ધરાવે છે.

આજે 18 એકરમાં બટેટાંની ખેતી સિવાય, તેઓ અલગથી બટેટાંના બિયારણનો વ્યવસાય પણ કરે છે. બાંગ્લાદેશના ઘણા જિલ્લામાં તેમના બિયારણની સપ્લાય થાય છે.

અહેસાનુલ્લાહ જણાવે છે કે, "મેં ખેતી માટે અમુક પ્લૉટ ભાડે લીધા. અહીંથી જ મારી કહાણી શરૂ થાય છે. એ સમયે લોકો માત્ર ચોખા, સરસવ અને ઘઉં ઉગાડતા હતા પરંતુ 80ના દાયકામાં મેં બટેટાંની ખેતી શરૂ કરી. મેં બટેટાંની નવી જાતોની શરૂઆત કરી. મારી ઉત્પાદકતા અન્યોની સરખામણીએ વધુ હતી અને ફાયદો વધી રહ્યો હતો. મારી આર્થિક સ્થિતિ પણ દિવસેને દિવસે સુધરવા લાગી."

પાછલાં 50 વર્ષોમાં એહસાનુલ્લાહે પોતાની આર્થિક સ્થિતિ બદલી નાખી. પરંતુ આ માત્ર એહસાનુલ્લાહની કહાણી નથી, દેશના સમગ્ર કૃષિક્ષેત્રની પણ આ જ કહાણી છે.

પાછલા ઘણા દાયકામાં બાંગ્લાદેશના કૃષિ ક્ષેત્રમાં  અભૂતપૂર્વ ફેરફારો થયા છે.

ક્યારેક પરંપરાગત રીતે ચોખા, ઘઉં, મકાઈ અને બટેટાંનું ઉત્પાદન કરનારા દેશમાં હવે શિમલા મરચાં, ડ્રૅગન ફ્રૂટ અને સ્ટ્રૉબેરી જેવા નવા પાકોની ખેતી થઈ રહી છે. આ કારણે જ ઘણા ખેડૂતોની સ્થિતિમાં સુધારો થયો છે.

આજે બાંગ્લાદેશ ભોજનના મામલે આત્મનિર્ભર છે.

આ એ સમયની સ્થિતિ કરતાં ઘણી અલગ બાબત છે જ્યારે આઝાદી સમયે બાંગ્લાદેશમાં ખાદ્યાન્નની તંગી એક સામાન્ય વાત હતી. વર્ષ 1974ના દુષ્કાળના કારણે પૂર્વ બંગાળમાં લાખો લોકોના જીવ ગયા હતા.

બાંગ્લાદેશનું અર્થતંત્ર કેવી રીતે બદલાયું?

બાંગ્લાદેશે કેવી રીતે ખેડી એક અતિ ગરીબ દેશથી વિકાસશીલ દેશ બનવા સુધીની સફર

જો આઝાદી સમયના બાંગ્લાદેશના અર્થતંત્રના આંકડા જોવામાં આવે તો અમુક બાબતો સ્પષ્ટ છે.

આધિકારિક આંકડાઓ પ્રમાણે, 70ના દાયકામાં બાંગ્લાદેશનો ઉત્પાદનદર 3.6 ટકા હતો. પ્રતિવ્યક્તિ આવક 129 ડૉલર હતી. ગરીબીનો દર 60 ટકા હતો અને બાંગ્લાદેશને નિકાસથી થનારી આવક માત્ર 29.7 કરોડ ડૉલર હતી.

આજે 50 વર્ષ બાદ, બાંગ્લાદેશ નિકાસમાં અબજો રૂપિયા રળી રહ્યું છે. વર્ષ 2020માં બાંગ્લાદેશે 39.6 અબજ જૉલરની કમાણી કરી. કોરોના મહામારી દરમિયાન, જ્યાં ઘણા દેશોનાં અર્થતંત્રો સંકોચાઈ રહ્યાં હતાં, બાંગ્લાદેશની જીડીપી 5.24 ટકાના સ્વસ્થ...


500 અને 1000 રૂપિયાની ચલણી નોટોને રદ કરી દેવામાં આવી હતી.

ભારત સરકારે જણાવ્યું હતું કે કાળું નાણું બહાર લાવવા તથા નકલી નોટોનું દૂષણ દૂર કરવા માટે આ પગલું લેવાયું છે.

સરકારે એવું પણ જણાવ્યું હતું કે તેના કારણે ભારતીય અર્થતંત્રમાં રોકડ પરનો આધાર ઓછો થશે.

આ નીતિનું પરિણામ મિશ્ર પ્રકારનું રહ્યું હતું.

જોકે, ભારતનાં નવાં નાણાં મંત્રી નિર્મલા સીતારમણે હાલમાં કહ્યું કે નોટબંધી કરવાથી ભારતીય અર્થતંત્રને કોઈ પણ પ્રકારનું નુકસાન નથી થયું.

કાળું નાણું દૂર કરવામાં સફળતા મળી હોય એવું દર્શાવતા પુરાવા ખૂબ ઓછા ઉપલબ્ધ છે. જોકે, તેના કારણે વધુ કર વસૂલ કરવામાં સરકારને થોડી સફળતા મળી હોય તેમ બની શકે છે.

એ વાત પણ સાચી કે ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શનમાં વધારો થઈ રહ્યો છે, પરંતુ ચલણમાં રોકડનું પ્રમાણ પહેલાં જેટલું જ ઊંચું રહ્યું છે.

અણધાર્યો નિર્ણય અને અંધાધૂંધી

અચાનક લેવાયેલા આ નિર્ણયને દેશમાં સૌ 'નોટબંધી' તરીકે ઓળખે છે, જેના કારણે ભારે અંધાધૂંધીનું વાતાવરણ ઊભું થયું હતું.

રદ કરાયેલી નોટોને બૅન્કોમાં બદલી આપવાનું નક્કી થયું હતું, પણ એક વ્યક્તિ રોજની માત્ર રૂપિયા 4000ની રકમની નોટ બદલી શકે, એવી મર્યાદા નિયત ક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રાઈ હતી.

આ સુવિધા પણ મર્યાદિત સમય માટે જ અપાઈ હતી.

ટીકાકારો કહે છે કે નોટબંધીના કારણે અર્થતંત્રને ભારે નુકસાન થયું હતું. ખાસ કરીને રોકડ વ્યવહાર પર જ આધાર રાખતા ગ્રામીણ વિસ્તારના ગરીબોને સૌથી વધારે નુકસાન થયું હતું.

સરકારનું કહેવું હતું કે ભ્રષ્ટાચાર તથા ગેરકાયદે પ્રવૃત્તિને ઉત્તેજન આપતા બિનહિસાબી નાણાંને બહાર લાવવા માટે આ પગલું લેવાયું હતું.

આવું નાણું છુપાવી રખાતું હતું અને તેના પર વેરો પણ ભરવામાં આવતો નહોતો.

એવું ધારી લેવામાં આવ્યું હતું કે આવું બેહિસાબી નાણું મોટા પ્રમાણમાં જેમની પાસે હશે તેઓ તેમને નવી નોટોમાં બદલી શકશે નહીં.

આમ છતાં રિઝર્વ બૅન્ક ઑફ ઇન્ડિયાએ આપેલા આંકડા અનુસાર ઑગસ્ટ 2018 સુધીમાં 99%થી પણ વધુ જૂની નોટ બૅન્કોમાં જમા થઈ ગઈ હતી.

આ નવાઈજનક સ્થિતિ હતી અને તેના કારણે નોટબંધીની નવેસરથી ટીકા થઈ હતી.

આ સ્થિતિ માટે એવું કારણ જણાવવામાં આવ્યું કે રોકડમાં મોટા પ્રમાણમાં કાળું નાણું સાચવવામાં આવતું નથી. બેહિસાબી નાણું હતું તે લોકો કોઈ ને કોઈ રીતે તેને નવી નોટોમાં ફેરવી શક્યા હતા.

શું વધુ વેરો મળ્યો ખરો?

ગયા વર્ષે એક સરકારી અહેવાલમાં જણાવાયું હતું કે નોટબંધીને કારણે ટૅક્સની આવકમાં વધારો થયો છે, કેમ કે વેરાની ચોરી કરનારા વધુ લોકોને ઓળખી શકાયા છે.

એ વાત સાચી છે કે નોટબંધી થઈ તેનાં આગલાં બે વર્ષ દરમિયાન વેરાની આવકમાં થઈ રહેલો વધારો માત્ર એક આંકડામાં જ રહ્યો હતો.

પરંતુ 2016-17માં સીધા કરવેરાની આવકમાં આગલા વર્ષ કરતાં 14.5%નો વધારો થયો હતો.

તે પછીના વર્ષે વેરાની આવકમાં વધુ વધારો થયો હતો અને વૃદ્ધિ દર બે આંકડામાં 18% સુધી પહોંચ્યો હતો.

આવકવેરા વિભાગ કરવેરાની આવકમાં થયેલા સીધા વધારોનો શ્રેય નોટબંધીને આપે છે. નોટબંધીના કારણે વધુ સંપત્તિ ધરાવતા લોકોને ઓળખી શકાયા અને તેમને ટૅક્સ રિટર્ન ફાઇલ કરવા મજબૂર કરી શકાયા.

જોકે, 2008-09 અને 2010-11ના વર્ષમાં કે જ્યારે કૉંગ્રેસની સરકાર હતી, ત્યારે પણ આ જ રીતે સીધા કરવેરાની આવકમાં મોટો વધારો થયો હતો.

કેટલાંક વિશ્લેષણમાં જણાવ્યા અનુસાર સરકારે લીધેલા અન્ય નીતિ વિષયક નિર્ણયોને કારણે પણ વેરાની આવકમાં વધારો થયો હતો.

2016માં જાહેર કરાયેલી વેરા માફીની યોજના તથા તે પછીના વર્ષથી શરૂ થયેલા ગુડ્સ ઍન્ડ સર્વિસ ટૅક્સના કારણે પણ સીધા કરવેરાની આવકમાં વધારો થયો હતો તેમ મનાય છે.

નકલી નોટો નાબૂદ?

નકલી નોટો નાબૂદ કરવાનો અન્ય એક હેતુ પણ હતો, તો શું તે પાર પડ્યો ખરો?

બિલકુલ નહીં,...


500 વર્ષ જૂનું ઈશુ ખ્રિસ્તનું આ ચિત્ર 'સાલ્વડોર મુંડી' (વિશ્વના સંરક્ષક) તરીકે ઓળખાય છે. જે લિયોનાર્દો દ વિન્ચીએ બનાવ્યું હતું.

આ ચિત્રની હરાજીએ અત્યાર સુધી વિશ્વની સૌથી મોંઘી વેચાયેલી કલાકૃતિ તરીકે રિકૉર્ડ બનાવ્યો છે.

મોનાલીસાનું ચિત્ર બનાવનારા લિયોનાર્દો દ વિન્ચીની ગણના વિશ્વના મહાનતમ ચિત્રકારોમાં થાય છે. તેમનું મૃત્યુ વર્ષ 1519માં થયું હતું.

હાલમાં તેમના દ્વારા દોરાયેલાં 20 જેટલાં ચિત્રો વિશ્વની આર્ટ ગૅલરીની શોભા બની રહ્યા છે.

ન્યૂયૉર્કમાં હરાજી દરમિયાન એક ખરીદનારે ટેલિફોન પર 20 મિનિટ સુધી વાત કર્યા બાદ આ ચિત્રની અંતિમ બોલી 40 કરોડ ડૉલર બોલી હતી.

હાલ ખરીદનારનું નામ ગુપ્ત રાખવામાં આવ્યું છે. હરાજી ફી સાથે ચિત્રની કિંમત 45 કરોડ ડૉલર થઈ ગઈ હતી.

ભૂતકાળમાં આ ચિત્રની માત્ર 60 ડૉલરમાં હરાજી કરવામા આવી હતી.

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે:

તે સમયે આ ચિત્ર વિશે એવી માન્યતા હતી કે તે લિયોનાર્દો દ વિન્ચી પાસે અભ્યાસ કરનારા એક વિદ્યાર્થી દ્વારા બનાવવામાં આવ્યું હતું.

બીબીસી સંવાદદાતા વિન્સેટ ડૉદ કહે છે કે અત્યાર સુધી સહમતી બની નથી કે આ લિયોનાર્દો દ વિન્ચીનું જ ચિત્ર છે.

એક કળા વિવેચકના જણા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

વ્યા પ્રમાણે ચિત્રની સપાટી પર ઘણી વાર કામ થવાના કારણે તે એક જ સમયે નવું અને જૂનું સાથે દેખાય છે.

એવી માન્યતા છે કે આ ચિત્ર 15મી સદીમાં ઈંગ્લૅન્ડના રાજા ચાર્લ્સ પહેલાની સંપત્તિ હતી.

4 વર્ષ અગાઉ રશિયાના ક્લેક્ટર દમિત્રી ઈ રયાબોલોવ્લેવના પારિવારિક ટ્રસ્ટે આ ચિત્રને 12.7 કરોડ ડૉલરમાં ખરીદ્યું હતું.

19મી સદી સંબંધિત ચિત્રકળા અને અન્ય કળાકૃતિના નિષ્ણાત ડૉ. ટિમ હન્ટર આ ચિત્રકળાને 21મી સદીની સૌથી મોટી શોધ તરીકે ઓળખાવે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


5259 ખેડૂતોએ ઇચ્છામૃત્યુની માગ કરી રહ્યા છે

જિલ્લામાં ઘોઘા તાલુકાના 12 ગામોનાં ખેડૂતોની 400 વીઘા જમીનનો કબજો લેવા ગુજરાત પાવર કોર્પોરેશન લિમિટેડે તજવીજ હાથ ધરી છે.

ખેડૂતોનું કહેવું છે કે ખેતી જ તેમની આજીવિકાનું એકમાત્ર સાધન છે.

જેતે સમયે તેમની પાસેથી સસ્તા ભાવે જમીનો ખરીદવામાં આવી હતી. આથી હવે તેમને નવેસરથી વધુ વળતર મળવું જોઈએ.

બીજી બાજુ, ગુજરાત સરકારનું કહેવું છે કે આ મુદ્દે રાજકારણ થઈ રહ્યું છે. એક વખત પૂરેપૂરું વળતર ચૂકવી દેવાયું હોવાથી ફરી વળતર આપી શકાય નહીં.

જેની સામે ખેડૂતોએ ગાંધી ચીંધ્યા માર્ગે આંદોલન હાથ ધર્યું છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

શા માટે વિરોધ?

બોડી ગામના ખેડૂત નરેન્દ્રસિંહ ગોહિલે બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું, "1997માં સરકારે જમીનનું સંપાદન કર્યું હતું. એ સમયે સરકારે વળતર પેટે અમને એક વીઘાના માત્ર 40 હજાર રૂપિયા આપ્યા હતા.

"આ રૂપિયા એ સમય પ્રમાણે બરાબર હશે, પરંતુ સરકારે ત્યારબાદ વર્ષો સુધી આ જમીન સંપાદિત કરી નહીં. અમારો ગુજારો આ ખેતીની જમીન પર જ ચાલતો હતો.

"20 વર્ષો સુધી અમે ખેતી હોવાના કારણે બીજો કોઈ રોજગાર ઊભો કર્યો નહતો.

"ખેતી સિવાય અમારી આજીવિકા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

નું કોઈ સાધન નથી જેથી અમે સરકાર દ્વારા આ જમીન સંપાદનનો વિરોધ કરી રહ્યા છીએ."

1997માં સંપાદિત થયેલી જમીનનો કબજો આટલા વર્ષો સુધી ખેડૂતો પાસે હતો અને તેની ઉપર ખેતી થતી હતી.

2018માં રાજ્ય સરકારે જમીનનો કબજો મેળવવા માટે તજવીજ હાથ ધરી હતી, જેની સામે ખેડૂતોએ આંદોલન હાથ ધર્યું છે.

ગોહિલ ઉમેરે છે કે હાલમાં એક વીઘો જમીનના રૂ. 21 લાખ ચાલી રહ્યા છે. જો સરકાર નવેસરથી વળતર ચૂકવે તો તેઓ જમીન આપવા તૈયાર છે.

'ઇચ્છામૃત્યુ સિવાય કોઈ વિકલ્પ નથી'

જામખડસિયાનાં ખેડૂત પ્રવીણસિંહ ગોહિલના કહેવા પ્રમાણે, "અમારા બાપદાદાઓએ જમીન આપી તેની અમને ખબર જ નથી, પરંતુ અમારી પાસે હવે કોઈ આવકનું સાધન નથી.

"અમારી પાસે બીજો કોઈ ધંધો નથી, ત્યારે સરકાર આ જમીન અમારી પાસેથી લઈ લે તો અમારે સામુહિક આત્મહત્યા કરવા સિવાય કોઈ ચારો નથી, માટે અમે ઇચ્છામૃત્યુની માંગણી કરીએ છીએ."

પ્રવીણસિંહ પાસે પંદર વીઘા જમીન છે. જેની ઉપર ઘઉં, ચણા, જુવાર ઉપરાંત પશુપાલન માટેનો રજકો ઉગાડીને વાર્ષિક રૂ. ત્રણ લાખની આવક રળે છે.

મલેકવદર ગામના ખેડૂત યોગરાજસિંહ સરવૈયાએ બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું:

"અમે દર વર્ષે અહીં કપાસ, બાજરી અને મગફળી જેવો પાક લઈએ છીએ. વાર્ષિક ચાર લાખ રૂપિયાની આવક છે.

"હવે જો સરકાર અમારી ખેતીની જમીન લઈ લે તો અમારી પાસે જીવનનો કોઈ આશરો નહીં રહે. આથી અમે ઇચ્છામૃત્યુની માગણી કરી રહ્યાં છીએ."

કેવડિયામાં નર્મદા વીજ ઉત્પાદન મથકનો કંટ્રોલરૂમ

ઘોઘા તાલુકાના 12 ગામના 5259 ખેડૂતોએ ઇચ્છામૃત્યુની માંગણી કરી છે.

અરજીમાં ખેડૂતોએ અંતિમ ઇચ્છા તરીકે માગ કરી છે કે સૈનિકોની ગોળી દ્વારા તેમને મૃત્યુ આપવામાં આવે.

આંદોલનકારી ખેડૂતો રાષ્ટ્રપતિ કે વડાપ્રધાનના હસ્તક્ષેની માંગણી કરી રહ્યા છે અને જો માગણી ન સંતોષાય તો આવનારા દિવસોમાં પરિવાર સાથે સામુહિક આમરણાંત ઉપવાસ શરૂ કરવાની ચીમકી ઉચ્ચારી છે.

144ની કલમ લાગુ

પ્રવીણસિંહના કહેવા પ્રમાણે, "અમે ગાંધી ચીંધ્યા માર્ગે આંદોલન શરૂ કર્યું છે. સરકાર બળજબરીથી આ જમીન સંપાદિત કરી રહી છે.

અમે એનો વિરોધ કર્યો તો અમારા પર લાઠીચાર્જ કર્યો અને ટિયરગેસના સેલ્સ વરસાવવામાં આવ્યા હતા.

ઉપરાંત 500 ખેડૂતોની ધરપકડ કરવામાં આવી છે. ત્યારબાદ 15મી મે સુધી 144મી કલમ લગાવી દીધી છે.

આથી, અમારા ગામમાં લગ્નપ્રસંગે પણ કોઈ જઈ શકતું નથી. કોઈ પ્રસંગ પણ ઉજવી શકાતો નથી.

'ફરી ચૂકવણું ન કરી શકાય'

નાયબ મુખ્યપ્રધાન નીતિન પટેલે બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં...


55 વર્ષનાં ભારતીય મૂળનાં મહિલા કમલા હવે જો બાઇડનની સાથે સૌથી કપરા વખતમાં અમેરિકાની ધુરા સંભાળશે.

કમલા હેરિસ પ્રથમ અશ્વેત અને પ્રથમ એશિયન-અમેરિકન ઉપરાષ્ટ્રપતિ છે.

Twitter કન્ટેન્ટ પૂર્ણ, 1

અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ બરાક ઓબામાએ જો બાઇડન અને કમલા હેરિસને અભિનંદન પાઠવ્યાં. તેમણે ટ્વિટર પર બન્નેને રાષ્ટ્રપતિ અને ઉપરાષ્ટ્રપતિ તરીકે સંબોધ્યાં.

કમલા હૅરિસનાં બહેન માયા હૅરિસે કહ્યું કે તેમનાં માતાએ તેમને શિખવાડ્યું હતું કે તેઓ ગમે તે બની શકે છે.

ભારતના વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ કમલા હેરિસને ટ્વિટર પર શુભેચ્છા પાઠવી અને તેમના વિજયને તમામ ભારતીય-અમેરિકનોનો વિજય ગણાવ્યો.

રાહુલ ગાંધીએ કહ્યું, "અમેરિકામાં પ્રથમ મહિલા ઉપરાષ્ટ્રપતિનાં મૂળ ભારતમાં છે એ આપણા માટે ગર્વની વાત છે."

ભારતીય મૂળના અમેરિકન અભિનેત્રી મિન્ડીએ લખ્યું, "દીકરીને પકડીને રડી રહી છું કે 'જો બૅબી, એ આપણાં જેવાં લાગે છે."

અમેરિકાની ચૂંટણી એવા વખતે યોજાઈ, જ્યારે કોરોના વાઇરસ મહામારીએ દેશને ભરડામાં લીધો છે.

કમલા હેરિસ અને જો બાઇડનના માથે કોરોના મહામારીના કટોકટીભર્યા વખતમાંથી દેશને બહાર કાઢવાનો પ્રમુખ પડકાર છે.

અમેરિકાના ર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાષ્ટ્રપતિપદના ડેમૉક્રેટિક ઉમેદવાર જો બાઇડને કમલા હેરિસને ઉપરાષ્ટ્રપતિપદનાં ઉમેદવાર તરીકે પસંદ કર્યાં હતાં.

ઘણાખરા અર્થોમાં આ એક ઐતિહાસિક વાત છે, એની પાછળનાં કારણ પર નજર કરીએ તો તેમના પરિવારની પૃષ્ઠભૂમિ અગત્યની છે.

કમલા હેરિસે અમેરિકાના રાજકારણમાં એક અશ્વેત નેતા તરીકે છેલ્લાં વર્ષોમાં પોતાનું આગવું સ્થાન બનાવ્યું છે પરંતુ કહી શકાય કે તેઓ પોતાનાં ભારતીય મૂળથી દૂર પણ થયાં નથી.

2018માં પ્રકાશિત તેમની આત્મકથા 'ધી ટ્રૂથ્સ વી હોલ્ડ'માં કમલા હેરિસ પોતાના નામનો અર્થ પણ સમજાવતાં લખે છે કે "તેનો અર્થ છે કમળનું ફૂલ, જે ભારતીય સંસ્કૃતિનું પ્રતીક પણ છે. કમળનું ફૂલ પાણીમાં ઊગે છે. ફૂલ પાણીની સપાટી પર ઊગે છે પરંતુ તેનાં મૂળ પાણીની નીચે નદીના તળિયામાં મજબૂતાઈથી વસેલાં હોય છે. "

ભારતીય મૂળનાં માતા અને જમૈકન મૂળના પિતાનાં પુત્રી કમલા હેરિસ અમેરિકાના રાજકારણમાં એક ફાયરબ્રાન્ડ નેતા તરીકે ઓખળાય છે.

નવેમ્બર 2020માં યોજાનાર રાષ્ટ્રપતિપદની ચૂંટણી માટે તેમણે ઉમેદવારીની રેસમાં ઊતરવાની જાહેરાત 2019 જાન્યુઆરીમાં કરી હતી. જોકે એ રેસમાં તેઓ જો બાઇડન સામે હારી ગયાં.

જોકે, આ વખતે રાજકીય નિષ્ણાતો કમલા હેરિસને ઉપરાષ્ટ્રપતિપદનાં ઉમેદવાર તરીકે બાઇડનને રાષ્ટ્રપતિ બનાવવામાં એક મજબૂત ટેકા સ્પરૂપે જોઈ રહ્યાં હતાં.

અમેરિકામાં અશ્વેત લોકો સાથે રંગભેદના મુદ્દા પર કમલા હેરિસ મુખર રહ્યાં છે અને તેમણે જો બાઇડનને આ મુદ્દે ડેમૉક્રેટિક પાર્ટીના ચૂંટણી સંદર્ભના એક કાર્યક્રમમાં આડા હાથે લીધા હતા.

ભારતીય મૂળનાં એકલ હિંદુ માતા દ્વારા ઉછેર

પોતાના બાળપણમાં કમલા અને તેમનાં નાનાં બહેન માયા અશ્વેત સંગીતકારોનાં સંગીત સાથે મોટાં થયાં. જમૈકન મૂળના પિતા ડોનાલ્ડ હરિસ સ્ટૅનફોર્ડ યુનિવર્સિટીમાં ઇકૉનૉમિક્સના શિક્ષક હતા.

જ્યારે કમલા પાંચ વર્ષનાં હતાં ત્યારે તેમનાં માતાપિતાના છૂટાછેડા થઈ ગયાં.

માતાપિતાના છૂટાછેડા પછી કમલા હેરિસનું બાળપણ મોટા ભાગે માતા સાથે વીત્યું.

આમ તો કમલા હેરિસનો ઉછેર એક હિંદુ માતા દ્વારા ભારતીય સંસ્કૃતિમાં થયો.

તેઓ માતા સાથે બાળપણમાં ભારતની મુલાકાતે પણ આવતાં પરંતુ કમલા હેરિસ કહી ચૂક્યાં છે કે તેમનાં માતાએ ઓકલૅન્ડમાં રહેતા અશ્વેત લોકોની સંસ્કૃતિને અપનાવી લીધી હતી અને કમલા તથા તેમનાં નાનાં બહેન માયા પણ એમાં ઓતપ્રોત થઈ ગયાં હતાં.

પોતાની 'આત્મકથા ધી ટ્રૂથ વી હોલ્ડ'માં તેમણે લખ્યું છે, "મારાં માતા બહુ સારી રીતે જાણતાં હતાં કે તેઓ બે કાળી...


55 વર્ષીય ખદીજા તે 396 લોકોમાં સામેલ છે જેમને બાંગ્લાદેશના તટરક્ષકદળે બચાવ્યાં હતાં, જે બોટ પર તેઓ હતાં તે બે મહિનાથી સમુદ્રમાં ફસાયેલી હતી.

બોટ પર તેમના પુત્રનું મૃત્યુ થઈ ગયું હતું અને ત્યારે તેમને મૃતકોના આંકડાનો અંદાજ આવ્યો હતો. માનવતસ્કર તેમને મલેશિયા લઈ જવાના હતા.

પરંતુ તેઓ ક્યારેય ત્યાં ન પહોંચી શક્યાં. ખદીજા મ્યાનમારમાં હિંસા ભડક્યા પછી પોતાના ઘરેથી ભાગી નીકળ્યાં હતાં.

મ્યાનમારમાં રોહિંગ્યા મુસ્લિમો ઉપર થયેલી હિંસાને સંયુક્ત રાષ્ટ્રે ‘વંશીય નરસંહાર’ કહી હતી.

રાત્રે મૃતદેહો ફેંકી દેવામાં આવતા

મ્યાનમારમાં હિંસાનો ભોગ બનેલા રોહિંગ્યા મુસ્લિમોને બાંગ્લાદેશે  પોતાને ત્યાં શરણ આપી છે. તેમણે તેના માટે દુનિયાનો સૌથી વિશાળ શરણાર્થી કૅમ્પ બનાવ્યો છે.

આ કૅમ્પમાં આશરે દસ લાખ લોકો શરણ લઈ રહ્યા છે. ખદીજા જેવા અનેક લોકો મલેશિયામાં એક સારા જીવનની કલ્પના કરી રહ્યાં હતાં, પરંતુ તેમનું સપનું બહુ ડરામણું સાબિત થયું હતું.

તેઓ યાદ કરે છે કે કેવી રીતે બોટ પર માનવતસ્કર મરી ગયેલા લોકોનાં મૃત્યુને છુપાવી દેતા.

 તેઓ કહે છે, “તેઓ બે એન્જિન ચાલુ કરી દેતા જેથી પાણીમાં મૃતદેહ ફેંકવાનો અવાજ ન આવે.... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

લગભગ રાતના સમયમાં મૃતહેદો ફેકવામાં આવતા. ઓછામાં ઓછા 14થી 15 મહિલા મરી ગઈ હશે.”

ડરી જાય છે...

ખદીજા

તેઓ પોતાની સામે બેઠેલાં એક મહિલાના મૃત્યુને યાદ કરે છે, જેમનાં શરીરમાં પાણીની કમી થઈ ગઈ હતી. પહેલા તેઓ થોડાં વિચલિત થયાં અને પછી તેઓ વિચિત્ર હરકતો કરવાં લાગ્યાં.

પછી ક્રૂના લોકો તેમને ડેક પર લઈ ગયા, ખદીજા કહે છે કે ત્યાં તેમનું મૃત્યુ થઈ ગયું.

ખદીજા કહે છે, “મને તેનું મૃત્યુ યાદ કરીને ડર લાગે છે. તે મારી આંખોની સામે મરી ગઈ હતી.તે મહિલાનાં ચાર બાળકો હતાં. મારા પુત્રે તેની 16 વર્ષની સૌથી મોટી પુત્રીને તેની માતાનાં મૃત્યુ વિશે જણાવ્યું.”

અનાથ બાળકો

ખદીજા પોતે ચાર બાળકોનાં માતા છે. તેઓ કહે છે, "એ મહિલાનાં ત્રણ બાળકોને એ નહોતી ખબર કે તેમની માતા સાથે શું થયું છે. એ અનુભવ દિલ દઝાવે તેવો હતો."

ખદીજા 2017માં બેઘર થઈ ગયાં હતાં. તેમના એક પુત્ર અને પતિનું મ્યાનમારના રખાઇન પ્રાંતમાં સેનાની કાર્યવાહીમાં મૃત્યુ થયું હતું.

તેમના ગામમાં આગ લગાવી દેવામાં આવી હતી અને તેમને બાંગ્લાદેશ જવા માટે મજબૂર કરવામાં આવ્યા હતા.

પોતાની મોટી પુત્રીનાં લગ્ન કર્યાં બાદ તેઓ પોતાનાં અન્ય પુત્રો અને પુત્રીઓ સાથે એક સારું જીવન જીવવાનું સપનું જોઈ રહ્યાં હતાં.

સમુદ્ર પાર કરીને મલેશિયા પહોંચનાર રોહિંગ્યા મુસ્લિમોની કહાણી તેમને આકર્ષિત કરતી હતી.

ઘરેણાં વેચી નાખ્યાં

ખદીજાએ પોતાનાં ઘરેણાં 60 હજાર રૂપિયા વેચી નાખ્યાં અને તેમણે માનવતસ્કરોને બોટની વ્યવસ્થા માટે આ પૈસા આપી દીધા.

ફેબ્રુઆરીની એક રાત્રે તેમની પાસે તે કૉલ આવ્યો જેની તેઓ રાહ જોઈ રહ્યા હતા, “તે વ્યક્તિએ મને કહ્યું કે તેકનાફ બસસ્ટૅન્ડ પર આવી જાઓ.”

તેમણે કોઈને આ બાબતે નહોતું કહ્યું અને એક નાની બૅગમાં કપડાં અને બચેલાં ઘરેણાં ભરીને નીકળી પડ્યાં.

બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં તેમણે જણાવ્યું, “મેં મારા પાડોશીઓ અને મિત્રોને કહ્યું કે હું સારવાર માટે બહાર જઈ રહી છું.”

ચૂપચાપ રાતના અંધારામાં તેઓ પોતાનાં પુત્ર અને પુત્રી સાથે ઘરેથી નીકળી ગયાં. બસ સ્ટૅન્ડ પર તેમને એક વ્યક્તિ મળી જેની સાથે તેઓ ફાર્મ હાઉસ જતાં રહ્યાં.

નવા જીવનનું સપનું

ફાર્મહાઉસ પર ખદીજાએ પોતાના જેવા કેટલાય લોકોને જોયા અને તેઓ એક નાના વહાણમાં બેસીને બંગાળની ખાડીમાં બાંગ્લાદેશના સૅન્ટ મૅરિન દ્વીપ અને મ્યાનમારના અકિઆબ વચ્ચે નીકળી પડ્યાં.

તેઓ કહે છે, "મહિનાઓથી મેં એક નવા દેશમાં નવા જીવનનું સ્વપ્ન જોયું હતું."

બે...


57 વર્ષનાં દેવિંદર સિંહ 1990ના દાયકામાં કાશ્મીર ઘાટીમાં ચરમપંથીઓ વિરુદ્ધ ચલાવવામાં આવેલા ઑપરેશન દરમિયાન પ્રમુખ પોલીસ અધિકારીઓમાં સામેલ રહ્યા છે.

દેવિંદર સિંહ ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીરના ત્રાલ વિસ્તારના રહેવાસી છે, આ વિસ્તાર ચરમપંથીઓનો ગઢ માનવામાં આવે છે.

કાશ્મીરમાં ચરમપંથનો ચેહરો રહ્યા ચરમપંથી કમાંડર બુરહાન વાનીનો સંબંધ પણ ત્રાલ સાથે રહ્યો છે.

ડીએસપી જેવિંદર સિંહના કેટલાક સહકર્મીઓએ બીબીસીને જણાવ્યું કે તેઓ ગેરકાયદેસર કાર્યવાહીઓમાં સામેલ હતા, (જેમ કે બેસકસૂર લોકોની ધરપકડ કરવી અને મોટી રકમ લઈને તેમને છોડવા), પરંતુ તેઓ નાટકીય રીતે આ પ્રકારના આરોપમાંથી બચી જતા હતા.

એક અધિકારીએ આરોપ લગાવ્યો કે દેવિંદર સિંહે 1990ના દાયકામાં એક વ્યક્તિ મોટા પ્રમાણમાં અફીણ સાથે પકડાઈ હતી, પરંતુ તેને પછી છોડી દેવામાં આવી હતી અને અફીણ વેચી નાખવામાં આવ્યું હતું. આ બાબતે તેમના વિરુદ્ધ તપાસ શરૂ થઈ, પરંતુ તેને ટૂંક સમયમાં બંધ કરી દેવામાં આવી હતી.

1990ના દાયકાની શરૂઆતમાં દેવિંદર સિંહની નજર જેલમાં બંધ અફઝલ ગુરુ પર પડી. તેમણે તેને પોતાનો ખબરી બનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.

અફઝલ ગુરુને સંસદ પર હુમલાના કેસમાં નવ ફેબ્રુઆ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રી 2013ના દિવસે ફાંસી આપી દેવામાં આવી હતી.

આ હુમલો ચરમપંથી સંગઠન જૈશ-એ-મોહમ્મદે કરાવ્યો હતો. એ જ વર્ષે કથિત પણે અફઝલ ગુરુ દ્વારા લખેલો એક પત્ર સામે આવ્યો હતો, જેની મીડિયામાં ખૂબ ચર્ચા થઈ હતી. એ પત્રમાં તેમણે લખ્યું હતું કે જો તેઓ જેલમાંથી બહાર આવી પણ ગયો તો દેવિંદર સિંહ તેમને પજવશે.

ઘરેથી એ.કે. 47 અને ગાડીમાંથી ગ્રેનેડ મળ્યા

પત્રમાં  લખવામાં આવ્યું હતું કે "દેવિંદર સિંહે મને વિદેશી ચરમપંથીને દિલ્હી લઈ જઈને, ભાડાનું મકાન અને ગાડી અપાવવા માટે મજબૂર કર્યો હતો."

શ્રીનગરની અમર સિંહ કૉલેજમાંથી સ્નાતક કરનારા દેવિંદર સિંહ વર્ષ 1990માં સબ ઇન્સ્પેક્ટરના પદે કાશ્મીર પોલીસમાં જોડાયા.

એ સમય એવો હતો કે જ્યારે કાશ્મીરમાં ભારતીય શાસન વિરુદ્ધ ચરમપંથીઓએ હથિયાર ઉપાડવાના શરૂ કર્યા હતા.

એક પોલીસ અધિકારીએ કહ્યું કે જ્યારે ચરમપંથી સામે કાર્યવાહી કરવા સ્પેશિયલ ઑપરેશન ગ્રૂપ (એસઓજી)નું ગઠન કરવામાં આવ્યું, ત્યારે દેવિંદર સિંહને સમયથી પહેલાં પ્રમોશન આપીને તેમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા હતા.

આ પત્રમાં એમ પણ દાવો કરવામાં આવ્યો કે તેમણે અફઝલ ગુરુને ઢાલ બનાવીને અને સંસદ પર હુમલામાં સામેલ અન્ય એક ચરમપંથીને મદદ કરવાની ફરજ પાડી હતી.

એક વરિષ્ઠ પોલીસ અધિકારીએ જણાવ્યું કે એવી માહિતી હતી કે દેવિંદર સિંહ ચરમપંથીઓ સાથે સંપર્કમાં છે એટલે તેમના પર લાંબા સમયથી નજર રાખવામાં આવી રહી હતી.

શનિવારે તેમની હિઝબુલ મુજાહિદ્દીનના બે ચરમપંથી સૈયદ નાવીદ અને આસિફ સાથે ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. એ સમયે તેઓ જમ્મુ જઈ રહ્યા હતા. તેમણે કહ્યું, અમે ઍરપોર્ટ પર સુરક્ષા ગોઠવી રાખી હતી, કારણ કે તેઓ તેઓ ફ્લાઇટ પકડે તેવી શકતા હતી."

દેવિંદર સિંહના ઘરે પાડવામાં આવેલા દરોડામાં એક-47 મળી હતી, જ્યારે જે કારમાં તેઓ સવાર હતા તેમાંથી પાંચ ગ્રેનેડ મળી આવ્યા હતા.

નાવીદને શોધી રહી હતી પોલીસ

દેવિંદર સિંહની ધરપકડ કરનારી ટીમમાં સામેલ એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ બીબીસીને જણાવ્યું, તેમને ઍરપોર્ટ પર ઍન્ટિ-હાઈજેકિંગ ટીમના ઇનચાર્જ તરીકે કરવામાં આવી હતી. પરંતુ ત્યાંથી તેઓ નાવીદ અને આસિફને લેવા શોપિયાં ગયા હતા. ત્રણે શોપિયાંથી જમ્મુ આવી રહ્યા હતા કારણ કે તેઓ પહેલાંથી જ નજરમાં હતા અને અમે તેમને રંગે હાથ પકડવા માગતા હતા.

તેમની સાથે પકડવામાં આવેલા એક અન્ય વ્યક્તિ ઇરફાન અહેમદ વકીલ છે અને પોલીસ મુજબ તેઓ લાંબા સમયથી સરહદને પાર કરવામાં ચરમપંથીઓની મદદ કરતા હતા.

પોલીસનું કહેવું છે, "અમે આ બાબતે પૂછપરછ કરી...


5મી મે 1818ના દિવસે કાર્લ માર્ક્સની જન્મજયંતી

અન્યાય, અસમાનતા અને શોષણનો અંત આવે તેવું ઇચ્છો છો ખરા?

જવાબ હા હોય તો કાર્લ માર્ક્સ વિશે તમારે જાણવું જોઈએ, કેમ કે આ બધી જ બાબતો શક્ય બને તે માટે તેઓ મથ્યા હતા.

વીસમી સદીના ઇતિહાસની થોડી જાણકારી ધરાવનારી વ્યક્તિ પણ સહમત થશે કે માર્ક્સની ક્રાંતિકારી રાજકીય વિચારધારા હલચલ મચાવતી રહી છે.

તેમના વિચારોને પ્રેરણારૂપ ગણીને આકરા સામાજિક પરિવર્તનો લાવવામાં આવ્યા, જેમાં મોટા ભાગે વિનાશક પરિણામો આવ્યા હતા.

માર્ક્સનું માનવીય પાસું

માર્ક્સના સિદ્ધાંતો એકહથ્થુ શાસન, સ્વતંત્રતાનો અભાવ અને સામુહિક હત્યાકાંડ સાથે જોડાઈ ગયા તેના કારણે માર્ક્સનું નામ ખરડાયું હતું.

જોકે માર્ક્સનું બીજું માનવીય પાસું પણ હતું અને તેમના વિચારોથી આવેલા પરિવર્તનોને કારણે દુનિયા વધુ રહેવાલાયક બની છે.

તમે જોશો તો ખ્યાલ આવશે કે માર્ક્સની કેટલીક વાતો ખરી ઊતરી છે: સુપર-રીચ લોકોનું એક નાનકડું જૂથ સમગ્ર દુનિયાના અર્થતંત્ર પર પકડ જમાવી દેશે; અસ્થિર મૂડીવાદી વ્યવસ્થામાં વારંવાર આવતી આર્થિક કટોકટીને કારણે માણસ સદાય ચિંતિત રહેશે અને ઔદ્યોગિકીકરણના કારણે માનવીય સંબંધો તદ્દન બદલાઈ જશે.
... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

જો તમને હજી પણ ખાતરી ના હોય કે કાર્લ માર્ક્સ આપણી ભલાઈના કેટલાક કાર્યો કરતા ગયા છે, તો આગળ વાંચો અને જાણો કે શા માટે 21મી સદીમાં પણ તેઓ ભૂલાયા નથી.

1. માર્ક્સ ઇચ્છતા હતા કે બાળકો શાળાએ જાય, મજૂરીએ નહીં

ઇન્ટરનેશનલ લેબર ઑર્ગેનાઇઝેશન (2016)ના આંકડાં પ્રમાણે આજે પણ વિશ્વના દર 10માંથી એક બાળક મજૂરીએ જવાબ મજબૂર

એમ જ હોવું જોઈએ એમ આપણે કહીશું, બરાબર? પરંતુ 1848માં કાર્લ માર્ક્સ 'કૉમ્યુનિસ્ટ મૅનિફેસ્ટો' લખી રહ્યા હતા, ત્યારે બાળમજૂરી ચલણમાં હતી.

ઇન્ટરનેશનલ લેબર ઑર્ગેનાઇઝેશન (2016)ના આંકડા પ્રમાણે, આજે પણ વિશ્વના દર 10માંથી એક બાળક મજૂરીએ જાય છે.

આમ છતાં મોટા ભાગના બાળકો આજે ફેક્ટરીના બદલે શાળાએ જતા થયા છે, તેનું શ્રેય માર્ક્સને જાય છે.

'ધ ગ્રેટ ઇકનોમિસ્ટ્સઃ હાઉ ધેઅર આઇડિયાઝ કેન હેલ્પ અસ ટુડે' એ નામનું પુસ્તક લખનારા લિન્ડા યુએ કહે છેઃ

"માર્ક્સ અને એન્ગલ્સે 1848માં 'કૉમ્યુનિસ્ટ મૅનિફેસ્ટો'માં દસ મુસદ્દા આપ્યા, તેમાં એક હતો બધા જ બાળકો માટે સરકારી શાળામાં શિક્ષણ અને કારખાનાઓમાંથી બાળમજૂરીની નાબૂદી."

બાળકો માટે આ અધિકાર માગનારા માર્ક્સ અને એન્ગલ્સ પ્રથમ નહોતા.

લિન્ડા ઉમેરે છે, "માર્ક્સવાદે તે વખતે ઊઠેલી સામુહિક માગમાં પોતાનો સૂર પૂરાવ્યો હતો."

"19મી સદીના પાછલા ભાગમાં બાળકો માટે શિક્ષણ ફરજિયાત મનાવા લાગ્યું હતું અને કારખાનાઓમાં કિશોરની ભરતીની મનાઈ થઈ હતી."

2. તમારી પાસે મોકળાશનો સમય હોવો જોઈએ - ને કેવી રીતે ઉપયોગ કરવો તેની છૂટ હોવી જોઈએ એમ માર્ક્સ માનતા હતા

માર્ક્સનું કહેવું એમ હતું કે આપણે જે કામ કરતા હોઈએ તેના આધારે જીવનનું મૂલ્ય ના થવું જોઈએ.

શું તમને અઠવાડિયાના સાતે દિવસ અને ચોવીસે કલાક કામ કરવાનું ગમે ખરું? લંચ બ્રેક મળે છે તેના વિશે શું માનો છો?

સમયસર નિવૃત્તિ મળે અને પેન્શનનો લાભ મળે એમ તમે ઇચ્છો છો ખરા?

ઉપરના સવાલોનો જવાબ 'હા' આપવાનો થાય તો તે માટે તમારે માર્ક્સનો આભાર માનવો રહ્યો.

લંડન સ્કૂલ ઓફ ઇકૉનૉમિક્સના પ્રોફેસર માઇક સેવેજ કહે છે, "તમને કલાકો સુધી કામ કરવાની ફરજ પાડવામાં આવે ત્યારે તમારો સમય તમારો રહેતો નથી."

"તમારી જિંદગીનો દોર તમારા હાથમાંથી જતો રહે છે."

માર્ક્સે લખ્યું હતું કે કઈ રીતે મૂડીવાદી સમાજમાં ટકી જવા માટે મોટા ભાગના લોકોએ તેમની પાસે રહેલું એક માત્ર સ્રોત - એટલે કે શ્રમ - નાણાંના બદલામાં વેચવો પડે છે.

માર્ક્સના જણાવ્યા પ્રમાણે મોટા ભાગે આ સોદામાં સમાનતા નહોતી અને તેના કારણે...


6 માર્ચના રોજ નીકળેલી આ યાત્રા 12 માર્ચે મુંબઈમાં પહોંચી હતી જ્યાં ખેડૂતો મહારાષ્ટ્ર વિધાનસભાનો ઘેરાવ કરવાના હતા. પરંતુ તે પહેલાં જ આંદોલન પરત ખેંચી લેવાની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી.

આ રેલીમાં ખેડૂતો માથે લાલ ટોપી પહેરીને મુંબઈ તરફ પ્રયાણ કરી રહ્યા છે.

આ સમગ્ર ઘટના વચ્ચે તમને એ પ્રશ્ન થતો હશે કે રેલીમાં ખેડૂતોએ લાલ ટોપી શું કામ પહેરી છે તેમજ 'ભારતીય કિસાન સભા'ની શરૂઆત ક્યારે થઈ અને કોણ તેમાં આગેવાન હતું?

આ પ્રશ્નના જવાબ માટે બીબીસી ગુજરાતીએ મહારાષ્ટ્રની આ પદયાત્રા સાથે જોડાયેલા અને મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય કિસાન સભાના જનરલ સેક્રેટરી નામદેવ ગાવડે સાથે વાત કરી હતી.

નામદેવ ગાવડેને જ્યારે ખેડૂતોએ પહેરેલી લાલ ટોપી વિશે પૂછવામાં આવ્યું તો તેમણે વિસ્તૃતમાં માહિતી આપતા બીબીસીને જણાવ્યું, ''ટોપીનો કલર લોહીના લાલ રંગમાંથી પ્રેરીત થઈને રાખવામાં આવ્યો છે.

તેમણે કહ્યું, ''લાલ રંગ એ ધર્મનિરપેક્ષતાનું પ્રતીક છે. આ લાલ રંગ ડાબેરીઓની વિચારધારાનું પણ પ્રતીક છે.''

''અમે ઇચ્છીએ છીએ કે લોકોની ઓળખ કોઈ જાતિના આધારે નહીં પરંતુ તેમના કામના આધારે થવી જોઈએ.''

'ભારતીય કિસાન સભા'ની શરૂઆત

નામદેવ ગાવડે 'ભારતીય ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

કિસાન સભા'ની શરૂઆત અંગે માહિતી આપતા જણાવે છે કે ''ભારતીય કિસાન સભાની શરૂઆત 11 એપ્રિલ 1936નાં રોજ સ્વામી સહજાનંદ સરસ્વતીનાં નેતૃત્વમાં લખનૌ ખાતે કરવામાં આવી હતી.

તે સમયે સહજાનંદ સરસ્વતી આ સભાના પ્રમુખ હતા.

આ સભાની શરૂઆતના સમય પર વધુ પ્રકાશ પાડતા નામદેવ ગાવડેએ જણાવ્યું હતું કે આ સભામાં તે સમયે ભારતની સ્વતંત્રતા માટે લડી રહેલા મોટા ભાગના ખેડૂતો જોડાયા હતા.

સોશિયલ મીડિયામાં લોકો આ રેલી અંગે શું કહીં રહ્યાં છે?

@HarjinderMallhi નામનાં ટ્વિટર હેન્ડલ પરથી ટ્વીટ કરવામાં આવ્યું હતું કે અમારી કમાણી અબજોપતિ ચોરો પર લૂંટાવવાથી સારું છે કે તે જ પૈસાથી અન્નદાતાની મદદ થાય.

@AmiSri નામનાં ટ્વિટર હેન્ડલ પરથી ટ્વીટ કરવામાં આવ્યું કે જો લોહીયાળ કમ્યૂનિસ્ટોના ધ્વજની જગ્યાએ કોઈ અન્ય ધ્વજ કે ભારતનો ધ્વજ હોત તો વ્યાપક સમર્થન મળ્યું હોત.

સંદીપ કુમાર નામનાં યૂઝરે જણાવ્યું કે આપણા દેશનું કેવું કમનસીબ કહેવાય કે વિદ્યાર્થીઓ અને ખેડૂતોએ ન્યાય મેળવવા રોડ પર આવવું પડે છે. સરકારે આ સૌથી મહત્ત્વના વર્ગની વાત સાંભળવી જોઈએ.

સુજેશ નામનાં યુઝરે ટ્વીટ કર્યું કે કાલે તેઓ આત્મહત્યા દ્વારા ચર્ચામાં હતા અને આજે તેઓ પોતાના સંઘર્ષ દ્વારા ઇતિહાસ લખી રહ્યા છે.

મનીષ પાંડે નામનાં યૂઝરે ટ્વીટ કર્યું હતું કે જો તેઓ ખેડૂત છે તો તેઓની પાસે શા માટે લાલ ઝંડા છે?

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


61 વર્ષીય સેસિલ એલ્જે પોતાના સમલૈંગિક દીકરા મેથ્યૂ એલ્જ અને તેમના પાર્ટનર ઇલિઑટ ડોટરી માટે બાળકી ઉમા લૂઇસને જન્મ આપ્યો છે.

બીબીસી સાથે વાતચીત દરમિયાન સિસેલ એલ્જ જણાવે છે કે તેમણે બાળકને જન્મ આપવાનો નિર્ણય ત્યારે કર્યો જ્યારે તેમના દીકરા મેથ્યૂ અને તેમના પાર્ટનર ઇલિઑટ ડોટરીએ પરિવાર શરુ કરવાની વાત કરી હતી.

સિસેલ એલ્જ કહે છે, "જ્યારે મેં બાળકને જન્મ આપવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો તો બધા હસવા લાગ્યા હતા."

ત્યારે સિસેલ એલ્જની ઉંમર 59 વર્ષ હતી જ્યારે તેમણે બાળકને જન્મ આપવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો.

તેમના પરિવારને લાગતું હતું કે આ કોઈ એવો રસ્તો નથી કે જેને ખરેખર અપનાવી શકાય.

ઇલિઑટ ડોટરી કહે છે, "અમને માત્ર એવું જ લાગ્યું કે આ તેમની સુંદર ભાવના છે. તેઓ ખરેખર એક નિઃસ્વાર્થ મહિલા છે."

પણ જ્યારે મેથ્યૂ એલ્જ અને ઇલિઑટ ડોટરીએ બાળક માટે વિકલ્પો શોધવાનું શરુ કર્યું તો તેમને ડૉક્ટરે જણાવ્યું કે સિસેલ એલ્જે જે વિકલ્પ આપ્યો છે તે શક્ય છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ઘણી તપાસ અને તૈયારીઓ બાદ ચિકિત્સકોએ સરોગેસીની પ્રક્રિયાને આગળ વધારી.

તેઓ કહે છે, "હું સ્વાસ્થ્યને લઈને ખૂબ સાવધાન રહું છું. હું ગર્ભધારણ કર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ી શકું છું તે વાતમાં મને કોઈ શંકા ન હતી."

મેથ્યૂના સ્પર્મ અને ઇલિઑટનાં બહેન લીના ઇંડાનો ઉપયોગ કરીને IVFના માધ્યમથી ચિકિત્સકોએ ભ્રૂણનું નિર્માણ કર્યું અને તેની મદદથી મેથ્યૂનાં માતાએ આ ઉંમરે પોતાની પૌત્રીને જન્મ આપ્યો.

ઇલિઑટ ડોટરી એક હેર ડ્રેસર તરીકે કામ કરે છે તેઓ કહે છે કે IVF એકમાત્ર આશા હતી કે જેની મદદથી તેઓ પોતાનું બાળક મેળવી શકતા હતા.

સિસેલ એલ્જ કહે છે કે ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન તેમને કોઈ પ્રકારની તકલીફનો સામનો કરવો પડ્યો ન હતો.

જ્યારે પરિવારને ખબર પડી કે સિસેલ એલ્જ ગર્ભવતી બની ગયાં છે, તો તેમની ખુશીનો પાર ન રહ્યો.

તે સમયે મેથ્યૂ એલ્જ અને ઇલિઑટની વાતને યાદ કરતાં સિસેલ એલ્જ કહે છે, "તેઓ કહેતા હતા કે હું કંઈ જોઈ શકતી નથી, પણ બાળકને જન્મ આપી શકું છું."

સિસેલ એલ્જ કહે છે કે તેમની ગર્ભાવસ્થા મામલે મોટાભાગે લોકોએ સકારાત્મક પ્રતિક્રિયા આપી હતી. બસ મેથ્યૂ સિવાય સિસેલ એલ્જના બીજા બે બાળકોને આ ગર્ભાવસ્થા અંગે ઝટકો લાગ્યો હતો.

તેઓ કહે છે, "જોકે, જ્યારે બધાને આખી પરિસ્થિતિ અંગે ખબર પડી તો બધાએ મને સમર્થન આપ્યું હતું."

પરંતુ નેબ્રાસ્કામાં આ દરમિયાન LGBT પરિવારો સામે ભેદભાવ આ ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન સામે આવ્યો.

સમલૈંગિક લગ્ન ત્યાંની સુપ્રીમ કોર્ટે 2015માં જ કાયદેસર જાહેર કર્યાં હતાં. છતાં નેબ્રાસ્કામાં એવા કોઈ કાયદા નથી બન્યા જે સેક્સ્યુઅલ ઑરિએન્ટેશનને લઈને થતા ભેદભાવ પર પ્રતિબંધ લગાવી શકે.

2017 સુધી નેબ્રાસ્કામાં ગે તેમજ લેસ્બિયન લોકોનાં માતાપિતા પર વર્ષો જૂનો પ્રતિબંધ યથાવત રાખ્યો હતો.

સિસેલ એલ્જ કહે છે કે તેમણે બાળકના જન્મ માટે થતા ખર્ચ અંગે વીમા કંપની વિરુદ્ધ પણ લડાઈ લડી જેમાં તેઓ નિષ્ફળ નિવડ્યાં.

કાયદા પ્રમાણે જે મહિલા બાળકને જન્મ આપે છે તે જ તેની મા હોય છે. એ પ્રમાણે ઉમાના જન્મના પ્રમાણમાત્રમાં માત્ર સિસેલ એલ્જ અને તેમના દીકરા મેથ્યૂ એલ્જનો જ ઉલ્લેખ છે, ઇલિઑટ ડોટરીનો નહીં.

મેથ્યૂ કહે છે, "આ પ્રકારનાં ઉદાહરણો છે જેમણે અમારા રસ્તામાં અડચણ ઊભી કરી હતી."

મેથ્યૂ એલ્જ ચાર વર્ષ પહેલાં પણ ચર્ચામાં આવ્યાં હતાં જ્યારે તેમને સ્કટ કૅથલિક હાઈસ્કૂલમાંથી તેમને નોકરીમાંથી બરખાસ્ત કરી દેવામાં આવ્યાં હતાં. તેની પાછળ કારણ હતું કે તેમણે ઇલિઑટ સાથે લગ્ન કરવાનું નક્કી કર્યું હતું.

મેથ્યૂ એલ્જ સાથે થયેલા વ્યવ્હાર અંગે તેમના સમાજમાં ગુસ્સાની ભાવના જાગી હતી. તેમના સમાજના લોકો, પૂર્વ વિદ્યાર્થીઓ અને ચાલુ વર્ષે ભણતા...


62 વર્ષના વિજય માલ્યા પર ભારતમાં લગભગ નવ હજાર કરોડની છેતરપીંડીનો આરોપ છે.

દરમિયાન માલ્યાનું કહેવું છે કે 'મારા વકીલ તેનો અભ્યાસ કરશે અને આગળની કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવશે.'

એપ્રિલમાં ભારત પરત લાવવાના વૉરંટના આધારે તેમની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી, પરંતુ એ જ દિવસે તેઓ જામીન ઉપર છૂટી ગયા હતા.

હવે રહેશે આ વિકલ્પ

મૅજિસ્ટ્રેટ કોર્ટના આદેશ વિરુદ્ધ હાઈકોર્ટમાં અપીલ કરવા માટે માલ્યા પાસે 14 દિવસનો સમય હશે.

જો જજને સમગ્ર પ્રક્રિયાથી સંતોષ થશે અને લાગશે કે તેમાં કોઈ કાયદાકીય વિઘ્ન આવે એમ નથી તો તેઓ ભારતમાં માલ્યાના પ્રત્યાર્પણનો મુદ્દો વિદેશમંત્રીને સોંપી દેશે. તેમની પાસે પ્રત્યાર્પણ કરવાના અધિકાર છે.

જો સંબંધિત વ્યક્તિ અપીલ ન કરે અને જો વિદેશમંત્રી કોર્ટના આદેશથી સહમત થાય છે, તો 28 દિવસની અંદર પ્રત્યાર્પણ થશે.

માલ્યાનું કહેવું છે કે તેમના પર લગાવાયેલા આરોપ રાજકારણથી પ્રેરિત છે.

હાલમાં જ આ અંગે સ્પષ્ટતા આપતા માલ્યાએ ટ્વીટ કર્યું હતું, ''મેં એક રૂપિયાનું પણ દેવું નથી કર્યું. દેવું કિગફિશર ઍૅરલાઇન્સે લીધું હતું.''

''પૈસાનું નુકસાન એક વાસ્તવિક અને દુઃખદ ધંધાકીય નિષ્ફળતાને કારણે થયું. બાંયધર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ી આપવી એ કંઈ છેતરપીંડી નથી.''

માલ્યાએ એવું ટ્વીટ પણ કર્યું હતું કે 'મેં મૂળ રકમના 100 ટકા પાછા આપવાનો પ્રસ્તાવ મુક્યો છે, મહેરબાની કરીને એ સ્વીકારી લો.'

વર્ષભરથી સુનાવણી

વિજય માલ્યાના કેસમાં ગયા વર્ષે ડિસેમ્બરથી લંડનની મૅજિસ્ટ્રેટ કોર્ટમાં પ્રત્યાર્પણ સંદર્ભે સુનાવણી ચાલી હતી.

ક્લેર મૉન્ટગૉમરીની કોર્ટમાં માલ્યાના વકીલોએ એવી દલીલ રજૂ કરી હતી કે, કિંગફિશર ઍરલાઇન્સની બૅન્ક લોન ડિફોલ્ટ એક ધંધાકીય નિષ્ફળતાનું પરિણામ છે, માલિકની બેઇમાની કે ખોટા ગૅરંટરના કારણે નહીં.

વકીલોએ કોર્ટને એવું પણ કહ્યું હતું કે, માલ્યાએ 2016માં 80 ટકા રકમ ચૂકવવાનો પ્રસ્તાવ મૂકેલો, પણ સ્ટેટ બૅન્ક ઑફ ઇન્ડિયાની આગેવાનીમાં રહેલાં ભારતીય બૅન્કોના એક સંઘે આ પ્રસ્તાવ ન સ્વીકાર્યો.

જ્યારે ફરિયાદી પક્ષની દલીલ હતી કે, માલ્યાની લોન ચૂકવવાની દાનત જ નહોતી, કારણ કે તેમની ઍરલાઇન્સ ડૂબે છે એ નક્કી હતું.

સુનાવણી દરમિયાન જજ આર્બથનૉહડે નોંધ્યું હતું કે, બૅન્કોએ લોન આપવા માટે પોતાની ગાઇડલાઇન્સનું ઉલ્ઘંન કર્યું છે એ સ્પષ્ટ છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

જેલની સ્થિતિને બનાવ્યો મુદ્દો

જો માલ્યાને ભારત પરત લાવવામાં આવે તો તેમને મુંબઈની આર્થર રોડ જેલની બૅરેક નંબર 12માં રાખવામાં આવશે. સુનાવણી વખતે બચાવ પક્ષે આ જેલને પણ એક મુદ્દો બનાવેલી.

બચાવ પક્ષે માનવ અધિકારોનો આધાર લઈને જેલની ખરાબ હાલતનો દાવો કરતી દલીલો રજૂ કરી હતી.

જજે આ સંદર્ભે મુંબઈની આર્થર રોડ જેલનો એક વીડિયો પણ મંગાવ્યો હતો.

12 સપ્ટેમ્બરે વિજય માલ્યાએ વધુ એક દાવો કરીને ભારતમાં હલચલ મચાવી દીધી હતી.

તેમણે પત્રકારોને કહ્યુ હતું કે 2016માં ભારત છોડતાં પહલાં તેઓ ભારતના નાણામંત્રી અરૂણ જેટલીને મળ્યા હતાં. જો કે, નાણામંત્રીએ આ વાત ફગાવી દીધી છે.

માલ્યાનો પાસપોર્ટ રદ્દ

તેમના સારા દિવસોમાં વિજય માલ્યાને ભારતના 'રિચર્ડ બ્રેન્સન' કહેવામાં આવતા. તેઓ પોતાની શાનો શૌકત, ઝાકઝમાળ ભરી જિંદગી, તેજ ગતિ ધરાવતી કાર અને પોતાના કિંગ ફિશર પ્લેન માટે જાણીતા હતાં.

વધુ ઉડાન માટે લોન આપવાથી બૅન્કોએ માલ્યાને ઇન્કાર કરતાં તેમની ઍરલાઇન્સની ઉડાન અટકી ગઈ હતી.

2016માં બ્રિટન આવી ગયેલાં, માલ્યા લંડનમાં રહે છે. ભારત સરકારે તેમનું પાસપોર્ટ રદ્દ કરી નાખ્યો છે અને બ્રિટનમાંથી તેમના પ્રત્યાર્પણના પ્રયત્ન ચાલુ છે.

આ પહેલાં ભારતમાં પ્રત્યાર્પણ કરવા માટે વિજય માલ્યાની લંડનમાં ધરપકડ કરવામાં આવી, ત્યારે ભારત સરકારને મોટી...


64 વર્ષના ષડંગીની સાદગીના ફોટો સોશિયલ મીડિયામાં વાઈરલ થતા તેઓ વધુ જાણીતા થયા છે. જોકે, સાદગીમાં માનતા ષડંગી પર અગાઉ તોફાનો કરાવવાં, ધાર્મિક ઉન્માદ ફેલાવવાના આરોપો લાગેલા હતા પરંતુ તેઓ એક પણ કેસમાં દોષિત ઠર્યા નથી.

પ્રતાપ ષડંગી ઓડિશામાં પ્રતાપ નના તરીકે જાણીતા છે.

1999માં ષડંગી ઓ઼ડિશામાં બજરંગદળના રાજ્ય પ્રમુખ હતા ત્યારે હિંદુઓનાં ટોળાંએ ધર્માંતરણનો આરોપ મૂકીને ઑસ્ટ્રેલિયન ડૉકટર અને સમાજસેવક સ્ટેઇન્સ અને તેમનાં બે બાળકોની હત્યા કરી હતી.

ક્રિશ્ચિયન સમાજના લોકોએ બજરંગદળ પર હત્યાનો આરોપ મૂક્યો હતો, પરંતુ સત્તાવાર તપાસમાં હુમલાની પાછળ આ એક ગ્રૂપ હોવાના યોગ્ય પુરાવાઓ મળ્યા ન હતા.

લાંબી સુનાવણી પછી 2003માં બજરંગદળ સાથે જોડાયેલા દારાસિંહ અને અન્ય 12 લોકોને દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યા હતા.

પરંતુ ઓડિશા હાઈકોર્ટે બે વર્ષ બાદ દારાસિંહની મૃત્યુદંડની સજાને પુરાવાના અભાવે રદ કરી દીધી હતી.

આ ઉપરાંત બીજા 11 લોકોની આજીવન કેદની સજા રદ કરી તેમને પણ પુરાવાના અભાવે મુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા.

એ વખતે પ્રતાપ ષડંગી ક્રિશ્ચિયન મિશનરીની 'દુષ્ટ ડિઝાઇન' પર વાત કરતા અને કહેતા કે તે લોકો "આખા ભારતમાં ધર્માંતરણ કરવા તર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ફ વળ્યા છે.

ષડંગીએ સ્ટેઇન્સ પરના હુમલાની અને બે બાળકનાં મૃત્યુની નિંદા કરી હતી પરંતુ તેમનો ભાર ધર્માંતરણ પર વધારે હતો.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

સાત કેસમાં આરોપ

ઓડિશાની વિધાનસભામાં બજરંગદળ સહિતના જમણેરી હિંદુ ગ્રૂપે 2002માં કરેલા હુમલા પછી તેમની ધરપકડ કરાઈ હતી.

હુલ્લડ કરવા, આગ લગાડવી, ઓચિંતો હિંસક હુમલો કરવો તથા સરકારી મિલકતને નુકસાન પહોંચાડવાના આરોપસર તેમની ધરપકડ કરાઈ હતી.

ષડંગીએ આઠ એપ્રિલ, 2019એ કરેલી ઍૅફિડેવિટ મુજબ તેમની સામે સાત ફોજદારી કેસ નોંધાયા છે. જેમાં ગેરકાયદેસર રીતે એકઠા થવું અને તોફાનો, ધાર્મિક ભાવાનાઓને ઉશ્કેરવી વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.

સોગંદનામા મુજબ સાત પૈકી એક પણ કેસમાં તેમને દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યા આવ્યા નથી.

જોકે, સોશિયલ મીડિયા પર તેમની સાદીસરળ લાઇફ-સ્ટાઇલના કારણે તેમને પ્રતિષ્ઠા મળી રહી છે, નહીં કે તેમની જૂની બાબતોના કારણે.

રિક્ષામાં ચૂંટણીપ્રચાર

64 વર્ષના ષડંગીના જીવનની ઝલક દેખાડતા તેમના ફોટો સોશિયલ મીડિયા પર વાઇરલ થઈ રહ્યા છે. ગમછો પહેરીને પોતાના ઘરની બહાર નળ પાસે નાહતા અથવા પછી સાઇકલ અથવા ઑટોમાં ચૂંટણીપ્રચાર કરતા તેઓ દેખાય છે.

મંદિરની બહાર પૂજા કરતા હોય તેવી તસવીર પણ સોશિયલ મીડિયામાં છવાયેલી છે.

રાત્રે 8 વાગ્યાને 55 મિનિટ પર દિલ્હીમાં ષડંગી શપથ લઈ રહ્યા હતા ત્યારે બાલાસોરમાં આવેલા ભાજપના કાર્યાલયમાં ઢોલ-નગારાં વાગી રહ્યાં હતાં અને મીઠાઈઓ વહેંચાઈ રહી હતી.

ષડંગીએ ઓડિશામાં બજરંગદળના અધ્યક્ષ તરીકે કામ કર્યું છે અને પહેલાં તેઓ વિશ્વ હિન્દુ પરિષદના એક વરિષ્ઠ સભ્ય પણ હતા.

રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ સાથે લાંબો સમય સંકળાયેલા ષડંગી જમીન સાથે જોડાયેલા કાર્યકર છે.

બાલાસોરથી ચૂંટાયેલા ભાજપ ધારાસભ્ય મદનમોહન દત્ત કહે છે, "પ્રતાપ નના (મોટા ભાગના લોકો તેમને આ જ નામથી ઓળખે છે) જેવા કાર્યકર્તાઓને પોતાના મંત્રીમંડળમાં સ્થાન આપ્યું તેના માટે અમે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીનો આભાર માનીએ છીએ."

"માત્ર ભાજપના જ કાર્યકર્તાઓ ઉજવણી નથી કરતા, પરંતુ આખું બાલાસોર આજે ઉજવણી કરી રહ્યું છે."

ધારાસભ્ય બન્યા પછી જીવનશૈલી એની એ જ

નીલગિરિ વિસ્તારમાંથી બે વખત ધારાસભ્ય રહેલા ષડંગી આજ પણ પોતાના ગામ ગોપીનાથપુરના કાચા મકાનમાં રહે છે.

ગામમાં જ નહીં ભુવનેશ્વરમાં પણ તેમની મા તેમની સાથે રહેતાં હતાં, પરંતુ ગત વર્ષે તેમના મૃત્યુ પછી તેઓ એકલા પડી ગયા છે.

સામાન્ય દિવસોમાં હંમેશાં સફેદ કુર્તો-પાયજામો, સાદા ચંપલ અને ખભા પર...