નાગરિકો અને ત્યાં રહેતા પ્રવાસીઓનાં જીવનને વધુ સકારાત્મક અને અનુકૂળ બનાવવા માટે આ સંશોધન કરવામાં આવ્યું છે. સંયુક્ત આરબ અમિરાતમાં રહેતા પ્રવાસીઓની એક મોટી સંખ્યા દક્ષિણ એશિયાની છે.

આ સંશોધન હેઠળ જે વિદેશીઓ યુએઈમાં રહે છે, તેમને હવે વ્યક્તિગત મામલામાં પોતાના દેશના કાયદા પ્રમાણે અનુસરવાની પરવાનગી હશે.

જેમ કે તલાક અને અલગાવ મામલે, વસિયત કે પછી સંપત્તિની વહેંચણી, દારૂની ખપતના સંદર્ભે, આત્મહત્યા, સગીર સાથે શારીરિક સંબંધ બનાવવા મામલે, મહિલાસુરક્ષા અને ઑનર-ક્રાઇમ મામલે.

આ અઠવાડિયા પહેલાં જ સંયુક્ત આરબ અમિરાતે ઇઝરાયલ સાથે પોતાના સંબંધો સામાન્ય કરવા માટે ઐતિહાસિક કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે.

આ પગલા સાથે જ એવી ઉમેદ રખાઈ રહી છે કે દેશમાં ઇઝરાયલી પ્રવાસીઓ અને રોકાણકારો વધશે.

કાયદામાં ફેરફારથી શું થશે?

આ ફેરફારો પર પ્રવાસી સમુદાય અને કાયદા વિશેષજ્ઞોની ઘણી પ્રતિક્રિયાઓ સામે આવી છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા ફર્મ બેકર મૅકેન્ઝીના વકીલ આમિર અલખઝાનું કહેવું છે, "નવું સંશોધન રોકાણકારોનો વિશ્વાસ વધારવાની કોશિશમાં ભરેલું પગલું છે."

તેઓ કહે છે, "હાલના દિવસોમાં સંયુક્ત આરબ અમિરાતની સરકારે ઘણા કાયદામાં સુધા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રા કર્યા છે, જે સીધી રીતે પ્રવાસીઓની વસતીને અસર કરે છે. તે પછી ગોલ્ડન વિઝા સ્કીમ હેઠળ કરેલું સંશોધન હોય કે પછી ઉદ્યમીઓના રેસિડેન્ટ વિઝાની શરતોમાં કરેલું સંશોધન."

અલખઝાનું કહેવું છે કે સરકારે સંશોધન કરીને એ કાયદામાં છૂટ આપી છે, જેના માટે લોકોને (ભલે નાગરિક હોય કે પ્રવાસી) દંડિત કરવામાં આવે છે.

સંયુક્ત આરબ અમીરાતના રાષ્ટ્રપતિ શેખ ખલિફા બિન ઝાયેદે સાત નવેમ્બરે એક ફરમાન કરીને આ ફેરફારની જાહેરાત કરી અને આ સંશોધન તત્કાળથી લાગુ થઈ ગયા.

અલખઝાનું માનવું છે કે "આ એક સંઘીય કાયદો છે. એક વાર પ્રકાશિત થઈ ગયા બાદ બધા નાગરિકોએ તેનું પાલન કરવું પડશે."

અલખઝાનું માનવું છે કે નવા સંશોધનથી દેશમાં પર્યટનને પ્રોત્સાહન મળશે અને બધી મહત્ત્વની ઘટનાઓ પર તેની સકારાત્મક અસર થશે. જેમાં એક બહુપ્રતીક્ષિત આયોજન એક્સ્પો 2021 પણ છે. એવી આશા છે કે આ આંતરરાષ્ટ્રીય આયોજનમાં ઘણા મહત્ત્વપૂર્ણ રોકાણકારો અને લાખો દર્શકો સામેલ થશે.

વસાહતીઓમાં ખુશી

પ્રવાસીઓ મામલે તલાક, અલગાવ અને સંપત્તિ સાથે જોડાયેલા કાયદામાં થનારાં સંશોધન સૌથી વધુ મહત્ત્વનાં છે.

આ કાયદામાં સંશોધન બાદ જો કોઈ કપલ પોતાના દેશમાં લગ્ન કરે, પરંતુ તેમના તલાક સંયુક્ત આરબ અમિરાતમાં થાય તો તેમના માટે એ દેશના કાયદા માન્ય હશે જ્યાં તેમના લગ્ન થયાં હતાં. એટલે કે પોતાના દેશના કાયદા તેમના માટે લાગુ થશે.

અલખઝાને લાગે છે કે આ સંશોધનોને લાગુ કરવું સરળ અને અસરકારક હશે.

તેઓએ કહ્યું, "સંયુક્ત આરબ અમીરાત સમાજ પ્રવાસીઓ અને અહીંના મૂળ નાગરિકોનું એક મિશ્રણ છે. બંને બહુસંખ્યકો વચ્ચે એકબીજાને લઈને સ્વીકાર્યની ભાવના છે અને તેઓ બધી સંસ્કૃતિનું સન્માન કરે છે."

એ કાયદામાં પણ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે, જેમાં ઑનર-ક્રાઇમને અત્યાર સુધી સંરક્ષણ મળેલું હતું. હવે તેને ગુનાની શ્રેણીમાં રાખવામાં આવ્યું છે. સગીર કે માનસિક રીતે ઓછી વિકસિત વ્યક્તિ સાથે રેપના દોષીને હવે મૃત્યુદંડની સજા થઈ શકે છે.

લાઇસન્સ વિના દારૂ પીતા પકડાઈ જવાથી હવે કોઈ પ્રકારની સજા નહીં થાય. જોકે દારૂ પીવા અને ખરીદવા માટે કેટલીક શરતો રાખવામાં આવી છે. જેમાંથી એક એ પણ છે કે દારૂ પીવાની ઉંમર 21 વર્ષથી વધુ હોવી જોઈએ.

એક ભારતીય પ્રવાસી કહે છે, "પહેલાં દારૂ પીવાની બીક લાગતી હતી. આ ફેરફારથી ચોક્કસ રીતે અમે થોડું સુરક્ષિત અનુભવી રહ્યા છીએ."

આ તમામ બદલાવોની સાથે સંશોધન હેઠળ હવે અવિવાહિત કપલને સાથે રહેવાની છૂટ મળી ગઈ છે. સંયુક્ત આરબ અમિરાતમાં અગાઉ અવિવાહિત...


નાટકોમાં લેખક અને અભિનેતા તરીકે સક્રિય તારકભાઈએ 1963માં ઘાટકોપરની એક સંસ્થા માટે ત્રિઅંકી હાસ્યનાટક 'દુનિયાને ઊંધાં ચશ્માં'  લખ્યું. નાટ્યસ્પર્ધામાં તેને ઇનામ મળ્યું.

'ચિત્રલેખા'ના તંત્રી હરકિસન મહેતાએ નાટક જોઈને તારકભાઈને કોલમ લખવા નિમંત્રણ આપ્યું. એ વખતે ના પાડ્યા પછી આખરે 1971માં તેમણે 'દુનિયાને ઊંધા ચશ્મા' સાપ્તાહિક કોલમની શરૂઆત કરી.

થોડા લેખ પછી તેમાં હવે જગવિખ્યાત બનેલી તેમની પાત્રસૃષ્ટિ અને તેમના માળાનો પ્રવેશ થયો. ત્યાર પછી જે કંઈ થયું, તે ગુજરાતી હાસ્યસાહિત્યનો જ નહીં, ગુજરાતી લેખનનો પણ ગૌરવવંતો ઇતિહાસ છે.

તારકભાઈએ પહેલાં કોલમની અને પછી સિરીયલની ભરપૂર સફળતા માણી, પણ તેમના મનમાં કદી એ અંગે હવા ન ભરાઈ. અંગત રીતે પોતાની જાતને તે નિષ્ફળ ગણતા હતા.

યુવાનીમાં તેમનો સાઇડ ફેસ રાજ કપૂર જેવો લાગતો હતો અને મેરિલીન મનરોના તે એવા પ્રેમી હતા કે મિત્રો તેમને 'તારક મનરો' કહેતા.

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે:

છતાં, ફિલમ લાઇનમાં તેમનો ગજ ન વાગ્યો. ('ચલચિત્ર જગત મને માફક ન આવ્યું, ચલચિત્ર જગતને હું માફક ન આવ્યો.')

‘આઈ એમ ધ માસ્ટર ટીલ ડેટ’

તારક મહેતા તેમના પત્ની ઇંદુબહેન સાથે

ગુજરાતી લેખનમ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાં ભાગ્યે જ મળી એવી સફળતા-લોકપ્રિયતા અને દીર્ઘ કારકિર્દી પણ પોતે સાહિત્યસર્જન દ્વારા ભાષાની સેવા કરી રહ્યા છે એવા ભવ્ય ભ્રમો પાળવાનો તારકભાઈને શોખ ન હતો.

વીસેક વર્ષ પહેલાંની વાતચીતમાં તારકભાઈએ કહ્યું હતું કે નાટકના બેકગ્રાઉન્ડને કારણે સિચ્યુએશન લખવામાં- જમાવવામાં તેમને જબરી ફાવટ હતી.

દંભી નમ્રતા કે ફાંકોડી આત્મશ્લાઘાના ભાવ વગર તેમણે કહ્યું હતું, 'બીજા બધા પ્રકારોમાં આઈ કેન બી કમ્પેર્ડ, પણ સિચ્યુએશન્સમાં, આઈ એમ ધ માસ્ટર ટિલ ડેટ.'

જ્યોતીન્દ્ર દવે તારકભાઈના 'પાડોશી, ગુરુ, વડીલ અને નાતીલા.' જ્યોતીન્દ્ર દવે વિશે જ્યારે પણ વાત થાય ત્યારે તારકભાઈના અવાજમાં આદર છલકે.

જ્યોતીન્દ્ર દવેએ ગુજરાતી હાસ્યલેખનમાં નિબંધસ્વરૂપને ગુણાત્મક અને જથ્થાત્મક રીતે પૂર્ણ કળાએ પહોંચાડ્યું. તારકભાઈ તેમનાથી સાવ જુદા પાટે ચાલ્યા.

તેમણે લખ્યું હતું, 'હાસ્યસર્જન માટે નિબંધનું સાહિત્ય મને માફક ન આવ્યું એટલે હું સાહજિક નાટ્યાત્મક લેખો તરફ વળ્યો. મારા લેખ એટલે નાટક, વાર્તા અને નિબંધનું મિશ્રણ છે.

તેમાં મારે જે કહેવાનું છે તે પાત્રો દ્વારા કહું છું અને હું પોતે પણ એક પાત્ર બની જાઉં છું.

આપણા જીવનની વિષમતાનો બોજો હળવો કરવાનું મારું લક્ષ્ય છે. સામાન્ય વાચકને શિષ્ટ રીતે રીઝવવાનો, માનવસહજ નિર્બળતાઓ અને મર્યાદાઓ પ્રત્યે વાચકને ઉદાર બનાવવાનો મારો પ્રયત્ન છે...'

ઊંધો દૈનિક ક્રમ

'ઊંધા ચશ્મા' શ્રેણીની સૌથી મોટી ખૂબી અને સૌથી મોટી સફળતા તેનાં પાત્રો થકી હતી. જ્યોતીન્દ્ર દવેએ તારકભાઈને કહ્યું હતું કે 'તારી જેમ હું પાત્રોની કલ્પના કરી શકતો નથી.'

અમદાવાદમાં જન્મેલા, પણ કર્મે મુંબઈગરા તારકભાઈએ 27 વર્ષ સુધી ફિલ્મ્સ ડિવિઝનમાં સરકારી નોકરી કરી અને ત્રણેક ડઝન નાટકો લખ્યાં, તેના લેખન-દિગ્દર્શન ઉપરાંત અભિનય પણ કર્યો.

દરમિયાન પહેલું લગ્ન, પુત્રી ઇશાનીનો જન્મ, ઇંદુબહેન સાથે બીજું લગ્ન અને લેખનમાં સફળતાનો દૌર ચાલુ રહ્યો. ઉત્તરાવસ્થામાં તે મુંબઈ છોડીને અમદાવાદ વસ્યા.

'ઊંધા ચશ્મા'થી જાણીતા આ લેખકનો દૈનિક ક્રમ બીજા કરતાં ઊંધો હતોઃ તે દિવસે સુતા ને રાતે જાગતા-વાંચતા-લખતા.

સાવ છેલ્લાં વર્ષોમાં તે કંઇક સામાન્ય લોકો જેવો બન્યો હતો. તેમની આંખો નબળી પડી હતી. પણ વંચાય ત્યાં સુધી તે પુષ્કળ વાંચતા.

મુંબઈથી ખાસ છાપાં મંગાવતા હતા. તેમનું અંગ્રેજી વાચન પુષ્કળ હતું. અમેરિકા વસતાં દીકરી ઇશાની-નાટ્યકાર-કવિ-જમાઈ ચંદ્ર શાહના ઘરે કે બીજા પ્રવાસોમાંથી તે હાસ્યનાં...


નાણા પ્રધાન અરુણ જેટલી અને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી.

આ બજેટ સાથે તેમણે એવો સંદેશો આપી દીધો છે કે આ વર્ષે યોજાનારી વિધાનસભાઓની અને આગામી વર્ષે યોજાનારી લોકસભાની ચૂંટણી માટે નરેન્દ્ર મોદી સરકાર તૈયાર છે.

રાજકીય વિશ્લેષકો પણ માને છે કે લોકસભાની ચૂંટણી આ વર્ષના અંત સુધીમાં યોજાઈ શકે છે તેવો સંકેત આ બજેટે આપ્યો છે.

દેશમાં મોટાભાગના લોકો ખેતી પર નિર્ભર છે એટલે આ બજેટમાં અરુણ જેટલી કૃષિ માટે કંઈક કરશે એવું અનુમાન હતું. આ વર્ષે કૃષિ ક્ષેત્રમાં 0.91 ટકા વૃદ્ધિની આશા છે.

ભારત સરકાર ખેડૂતો પાસેથી ધાન્ય અને ઘઉં ટેકાના લઘુતમ ભાવે (એમએસપી) ખરીદે છે. મોટાભાગના ખેડૂતો તેનો સીધો લાભ લઈ શકતા નથી, કારણ કે સમગ્ર દેશમાં સરકારી ખરીદી કેન્દ્રોની પહોંચ મર્યાદિત છે.

નાણા પ્રધાને વચન આપ્યું છે કે બીજા પાકની ખરીદી પણ એમએસપીને આધારે કરવામાં આવશે. ખેડૂતો એમએસપીથી તેમનો પાક વેચવામાં નિષ્ફળ રહેશે તો તેમને વળતર આપવામાં આવશે.

વળતરના ખર્ચની વ્યવસ્થા ક્યાંથી થશે?

એમએસપીથી પણ પોતાનો પાક વેચી ન શકેલા ખેડૂતોને વળતર આપવાનો વિચાર સરકાર માટે બહુ ખર્ચાળ સાબિત થશે.

જોકે, એ વળતરના ખર્ચની વ્યવસ્થા ક્યાંથી થશે તેની કો... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ઈ સ્પષ્ટતા અરુણ જેટલીએ કરી નથી.

સરકાર 22,000 ગ્રામ્ય બજારો વિકસાવવા અને તેમને વિસ્તારવા વિચારી રહી છે. એ ગ્રામ્ય બજારોમાં ખેડૂતોને તેમનો પાક સીધો ગ્રાહકો તથા જથ્થાબંધ વેપારીઓને વેચવાની સગવડ મળશે.

આ ઉપરાંત બજેટમાં બીજી ખાસ બાબત એ હોય છે કે તેમાં નાણા પ્રધાન લાંબા સમયગાળાની મોટી નીતિઓની જાહેરાત કરતા હોય છે.

ભારતમાં કૃષિ ક્ષેત્રે વ્યાપક બેરોજગારી છે. તેથી ભારતીય કૃષિને આ પ્રકારની નીતિની તાતી જરૂર છે.

સરકારના આર્થિક વિચારમંડળ નીતિ આયોગે તાજેતરમાં એક અહેવાલ બહાર પાડ્યો હતો.

એ અહેવાલમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે દેશના અંદાજે 8.4 કરોડ લોકોને આર્થિક રીતે સક્ષમ કરવા માટે કૃષિમાંથી અન્યત્ર વાળવાની જરૂર છે.

આ પ્રમાણ દેશના ગ્રામ્ય કાર્યદળના લગભગ 25 ટકા જેટલું છે.

આ લોકો અકુશળ કે અર્ધ-કુશળ છે. આ સમસ્યાના નિરાકરણનો વિચાર અત્યાર સુધી સરકારે કર્યો નથી.

અન્ય દેશોમાં કૃષિ ક્ષેત્રમાં બહાર નિકળેલા લોકોને નિર્માણ તથા રિઅલ એસ્ટેટ ક્ષેત્રમાં રોજગારી મળી છે.

જીડીપીની તુલનાએ રોકાણનું પ્રમાણ

મુશ્કેલી એ છે કે ભારતમાં કુલ ઘરેલુ ઉત્પાદન(જીડીપી)ની સરખામણીએ રોકાણનું પ્રમાણ છેલ્લા 11 વર્ષથી ઘટી રહ્યું છે.

તાજેતરના આર્થિક સર્વેક્ષણમાં જણાવ્યા અનુસાર, જીડીપીની સરખામણીએ ભારતમાં રોકાણ "2007માં 35.6 ટકા સાથે તેના સર્વોચ્ચ સ્તરે પહોંચ્યું હતું. 2017માં એ ઘટીને 26.4 ટકા થઈ ગયું હતું."

ટોચ પરથી આ 9.2 ટકાનો ઘટાડો બહુ મોટો છે.

રોકાણ ફરી શરૂ ન થાય ત્યાં સુધી નોકરી અને રોજગારની તકો ફરી સર્જાઈ શકે નહીં.

પ્રધાનમંત્રી આવાસ યોજના (ગ્રામીણ) મારફત રોકાણ ઉપલબ્ધ કરાવવાનો પ્રયાસ અરુણ જેટલીએ જરૂર કર્યો છે.

આ યોજના હેઠળ 2018-19માં 51 લાખ ઘરના નિર્માણની યોજના છે. તેને લીધે રોજગારનું સર્જન જરૂર થશે.

માર્ગોના નિર્માણની એક મોટી યોજનાની જાહેરાત સરકાર અગાઉ કરી ચૂકી છે. તેથી તેને પણ મદદ મળવી જોઈએ.

રોજગાર માટે રોકાણ જરૂરી

ખાનગી રોકાણ વધારવાની જરૂર છે, પણ એવું અત્યાર સુધી થતું નથી.

જોકે, તાજેતરના આર્થિક સર્વેક્ષણમાં આ બાબતે ધ્યાન જરૂર ખેંચવામાં આવ્યું હતું.

આર્થિક સર્વેક્ષણમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું, "ભારતમાં ઘટતા રોકાણને વધારવાનું મુશ્કેલ લાગે છે, કારણ કે તે બેલેન્સ શીટમાંના તણાવને કારણે સર્જાયેલું લાગે છે અને એ પ્રમાણ સામાન્ય રીતે મોટું હોય છે."

"અન્ય દેશોનાં ઉદાહરણ દર્શાવે છે કે રોકાણમાં ઘટાડાને કારણે તેજીનો અભાવ આપોઆપ સર્જાય છે....


નાણા મંત્રી અરુણ જેટલી

જેટલીએ યશવંત સિંહાને '80 વર્ષીય નોકરી ઉમેદવાર' કહ્યા છે. તેમણે સિંહા વિશે કહ્યું કે સિંહા પોતે પોતાનો રેકોર્ડ ભૂલી ગયા છે અને નીતિના બદલે વ્યક્તિઓ પર ટિપ્પણીઓ કરી રહ્યા છે.

યશવંત સિંહાનો લેખ

અત્રે નોંધવું કે યશવંત સિંહાએ એક અંગ્રેજી અખબારમાં લેખ લખીને મોદી સરકારની આર્થિક નીતિઓની ભારે ટીકા કરી હતી.

તેમણે તો ત્યાં સુધી લખી દીધું હતું કે વડાપ્રધાને ગરીબી નજીકથી જોઈ છે એટલે તેમના નાણામંત્રી સુનિશ્ચિત કરી રહ્યા છે કે બધા જ ભારતીયો ગરીબીને નજીકથી નિહાળે.

ચિદમ્બરમ સાથે મીલિભગત

યશવંત સિંહા અને કોગ્રેસી નેતા પી. ચિદમ્બરમ વચ્ચે મીલિભગતનો જેટલીઓ આરોપ મૂક્યો

આ મામલે જેટલીએ આરોપ લગાવ્યો કે સિંહા વરિષ્ઠ કોંગ્રેસી નેતા અને પૂર્વ નાણામંત્રી પી. ચિદમ્બરમ સાથે મળી ગયા છે.

સમાચાર એજન્સી પાટીઆઈના અનુસાર એક પુસ્તક વિમોચનના કાર્યક્રમમાં ભાષણ આપતી વખતે જેટલીએ નામ લીધા વગર સિંહા પર પલટવાર કર્યો હતો.

તેમણે કહ્યું કે મારી પાસે પૂર્વ નાણામંત્રી હાવોનું સુખ નથી તથા પૂર્વ નાણામંત્રીમાંથી કટારલેખક થઈ ગયા હોવાનું સુખ પણ નથી.

એજન્સી અનુસાર, જેટલીનો ઈશારો સિંહા અને ચિદમ્બરમ પર હતો.

... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

પુસ્તકનું યોગ્ય નામ

જેટલીએ સિંહાને તેમનો ટ્રેક રેકોર્ડ યાદ કરાવ્યો

જેટલીએ કહ્યું, " પૂર્વ નાણામંત્રી હોવાને કારણે હું સહેલાઈથી નીતિગત નિર્ણયો ન લેવાયા હોવાની વાતને ભૂલી શકું છું. 1998 અને 2002માં ( સિંહાના નાણામંત્રી તરીકેના કાર્યકાળ)માં 15 ટકા એનપીએ ભૂલી શકું છું."

"મારી અનુકૂળતા અનુસાર હું 1991માં બચેલું ચાર બિલિયન અમેરિકી ડોલરનું રિઝર્વ ભૂલી શકું છું. હું આખી વાર્તા જ બદલી શકું છું."

તેમણે વઘુમાં ઉમેર્યું, "સાંઠગાંઠ કરી લેવાથી તથ્યો નથી બદલાઈ જતાં."

પુસ્તક વિમોચનના પ્રસંગે જેટલીએ સિંહા પર પ્રહાર કરતા કહ્યું કે કદાચ પુસ્તકનું યોગ્ય નામ ઇન્ડિયા@70, મોદી@3.5 અને એક નોકરીનો ઉમેદવાર@80 રાખી શકાયું હોત.

84 વર્ષીય યશવંત સિંહાએ એખબાર ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસમાં 'I need to speak up now' એટલે કે 'મારે હવે બોલવું જ પડશે' શીર્ષક હેઠળ લેખ લખ્યો હતો.

તેમણે સરકારના જીએસટી અને નોટબંધી જેવા નિર્ણયોની ટીકા કરતા લખ્યું કે નાણામંત્રીએ અર્થવ્યવસ્થાને ખાડામાં ધકેલી દીધી છે.

એપ્રિલથા જૂનના ત્રિમાસિક ગાળામાં ભારતનો વિકાસદર ઘટીને 5.7 ટકા પર આવી ગયો છે. જે ગત ત્રણ વર્ષમાં સૌથી ઓછો છે.

(તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો)


નાણાંપ્રધાને વચલો રસ્તો અપનાવીને 2018-19નું સામાન્ય બજેટ રજૂ કર્યું.

જોકે, તેમાં ગ્રામીણ વિસ્તારો અને ખેડૂતોને રાહત આપવા માટેનું વલણ જોવા મળ્યું. દેશના મતદાતાઓનો આ મોટો વર્ગ છે.

પડકારોનો સામનો કરી રહેલા કૃષિ ક્ષેત્રને ટેકો આપવો એ આર્થિક અને નૈતિક જરૂરિયાત હતી.

પણ સવાલ એ છે કે વિતેલા વર્ષોમાં તેમણે આ સ્થિતિને ગણકારી કેમ નહીં?

હવે જ્યારે ચૂંટણી નજીક છે, ત્યારે તેમને આની યાદ કેમ આવી?

2004ની ચૂંટણીના પરિણામોમાંથી બોધપાઠ

કદાચ મોદી સરકારે 2004ની લોકસભા ચૂંટણીમાંથી બોધપાઠ લીધો હતો.

કેમ કે આ ચૂંટણી પૂર્વે અટલ બિહારી વાજપયીની સરકાર ફરીથી સત્તામાં આવશે તેવું માનવામાં આવી રહ્યું હતું.

મને યાદ છે જ્યારે ચૂંટણી પૂર્વે અટલ બિહારી સરકારમાં સૂચના પ્રસારણ મંત્રી રવિશંકર પ્રસાદ સાથે મુલાકાત થઈ હતી.

મેં તેમને પૂછ્યું કે એફએમ રેડિયો પર સમાચાર પ્રસારિત કરવા માટે સરકાર ખાનગી કંપંનીને મંજૂરી ક્યારે આપશે?

ત્યારે તેમણે કહ્યું હતું, "અમને ચૂંટણી જીતી જવા દો. અમે તેની મંજૂરી આપી દઈશું. આ સંબંધનું એક બિલ પણ તૈયાર છે."

ઇંડિયા શાઇનિંગ' અને ગ્રામીણ વિસ્તાર

આ બજેટ મહદંશે કૃષિલક્ષી રહ્યું

આ સમયે પક્ષ 'ઇન્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ડિયા શાઇનિંગ'ના વિચારમાં મગ્ન હતો. પણ ગ્રામીણ વિસ્તારો 'શાઇન' નહોતા કરી રહ્યા.

ખેડૂતો પરેશાન હતા. ખેડૂતો આત્મહત્યા કરી રહ્યા હતા. ભાજપ સરકારે તેમની સંપૂર્ણ અવગણના કરી હતી.

આથી પરિણામ એવું આવ્યું કે, 2004માં ખેડૂતો અને ગ્રામીણ વર્ગના યુવાઓએ ભાજપને સત્તામાંથી ઉખાડી ફેંક્યો.

આમ કોંગ્રેસની સરકાર બની. દસ વર્ષ સુધી કોંગ્રેસનું શાસન રહ્યું પણ તેમણે પણ ખેડૂતોની અવગણના કરી.

જોકે, કોંગ્રેસની સરકાર 2014માં મોદી લહેરનો શિકાર બની અને ખેડૂતોએ પણ કોંગ્રેસની વિરુદ્ધમાં મતદાન કર્યું.

આજે પણ ખેડૂતોની હાલત ખરાબ છે. નિષ્ણાતોએ મોદી સરકાર પર પણ ખેડૂતોની અવગણના કરવાનો આક્ષેપ લગાવ્યો છે.

આર્થિક નહીં પણ રાજકીય મહત્ત્વ

પણ આ વખતના બજેટમાં કરવામાં આવેલા પ્રસ્તાવથી લાગે છે કે મોદી સરકાર અગાઉની ત્રણ ચૂંટણીનાં પરિણામોને ધ્યાનમાં રાખી રહી છે.

સરકારે ખેડૂતોને ઘણી મદદ કરવાનો વાયદો કર્યો છે.

સરકારક હવે ખરીફ પાકની પડતર કિંમત માટે ટેકાના ભાવ હેઠળ તેનું મૂલ્ય દોઢ ગણું વધારવાનો વાયદો કરી રહી છે.

રસપ્રદ વાત એ છે કે આગામી લોકસભા ચૂંટણીઓ સંદર્ભે સંબંધિત લોકોને સંદેશો મળી જાય તે હેતુને લીધે અરુણ જેટલીએ આ જાહેરાતો હિંદીમાં કરી હતી.

મધ્યમ વર્ગ અને પગારદાર લોકોને આશા હતી કે, આવકવેરામાં રાહત આપવામાં આવશે.

મતબેંકની દૃષ્ટિથી જોઈએ તો સ્વાભાવિક બાબત છે કે આ વર્ગ ખેડૂત વર્ગ કરતાં નાનો છે.

આ વર્ગને જેટલીએ સ્ડાન્ડર્ડ ડિડક્શનરૂપે 40,000 રૂપિયાની છૂટ આપી પણ બીજી તરફ શિક્ષણ અને હેલ્થ સેસમાં એક ટકાનો વધારો કરી દીધો.

આમ સેસ ત્રણ ટકાથી વધારીને ચાર ટકા કરી દીધો. જેનો અર્થ કે એક હાથે આપ્યું અને બીજા હાથથી લઈ લીધું.

દરેક વર્ગનું ધ્યાન રાખવામાં આવ્યું?

મધ્યમ વર્ગ બજેટથી ખુશ નથી લાગતો. વળી 'લૉન્ગ ટર્મ કેપિટલ ગૅઇન' અને 'ઇક્વિટિ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ' માટે દસ ટકાના વિતરણનો પ્રસ્તાવ નાના રોકાણકારો અને શેર બજાર માટે માઠા સમાચાર છે.

ટેક્સ અને વ્યક્તિગત ધિરાણ બાબતોના નિષ્ણાત ડી.કે.મિશ્રાના અનુસાર આ ક્ષેત્રમાં તે નાણાંપ્રધાનને 10માંથી માત્ર પાંચ જ અંક આપશે.

પણ અન્ય ક્ષેત્રમાં તે બજેટને આઠ અંક આપવા તૈયાર હતા.

જો ખેડૂતો પર વધુ ભાર મૂકવાની બાબત અને મધ્યમ વર્ગની નારાજગીની વાત બાજુ પર રાખીએ, તો એવું લાગે છે કે નાણાંપ્રધાને દરેક વર્ગને કંઈકને કંઈક આપવાની કોશિશ કરી છે.

વળી તેમણે એ વાતનું પણ ધ્યાન રાખ્યું છે કે, સરકારની તિજોરીમાં ખાધ 3.3 ટકાથી વધી ન જાય.

બજેટ-2018ની...


નાણાકીય વર્ષ 20-21ના ત્રીજા ત્રિમાસિક ગાળા દરમિયાન દેશનું અર્થતંત્ર 0.4 ટકાના દરે વૃદ્ધિ પામ્યું હતું,.

ન્યૂઝ એજન્સી પી.ટી.આઈ.ના રિપોર્ટ મુજબ આ ગાળા દરમિયાન દેશનું અર્થતંત્ર 0.4 ટકાના દરે વૃદ્ધિ પામ્યું હતું, જે અનુમાન કરતાં ઓછું રહ્યું હતું.

સરકારના અનુમાન મુજબ ચાલુ નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન અર્થતંત્રમાં આઠ ટકાનો ઘટાડો અંદાજવામાં આવ્યો છે.

ડિસેમ્બર મહિનામાં કોવિડ-19ના કેસોમાં ઘટાડો તથા તહેવારોને કારણે બજારમાં નીકળેલી લેવાલીને આ વૃદ્ધિદર માટે જવાબદાર માનવામાં આવે છે.

આ ગાળા દરમિયાન જી.એસ.ટી.ની વસૂલાત એક લાખ કરોડની સપાટીને પાર કરી ગઈ હતી અને ગાડીઓના વેચાણના આંકડા પણ પ્રોત્સાહનજનક રહ્યા હતા.

અત્રે એ ઉલ્લેખનીય છે કે કોવિડ-19 તથા લૉકડાઉનના ઓછાયા હેઠળ પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળા દરમિયાન 24 ટકા જેટલો 40 વર્ષનો સર્વાધિક ઘટાડો જોવાયો હતો.

બીજા ત્રિમાસિક ગાળા (જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર 2020) દરમિયાન 7.5 ટકાનો નકારાત્મક વૃદ્ધિદર જોવાયો હતો. આથી આ વૃદ્ધિને સકારાત્મક રીતે પણ જોવાય છે અને 'ટેકનિકલી દૃષ્ટિ'એ તે મંદીમાંથી બહાર આવ્યું છે.

શૅરબજારમાં કડાકો

નિફ્ટીએ તેની 14 હજાર 750ની ટેકાની સપાટી ગુમાવી હતી.

શૅરબજા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રમાં સપ્તાહના છેલ્લા ટ્રૅડિંગ દિવસે, અમેરિકાના 10 વર્ષના બૉન્ડ યિલ્ડ વર્ષની સર્વોચ્ચ સપાટીએ પહોંચતા નકારાત્મક અસર જોવા મળી હતી.

નિફ્ટીએ તેની 14 હજાર 750ની ટેકાની સપાટી ગુમાવી હતી. 50 શૅરનો સૂચકાંક 568 (3.76 ટકા)ના ઘટાડા સાથે 14,529 ઉપર બંધ આવ્યો હતો.

બૉમ્બે સ્ટૉક ઍક્સ્ચેન્જના 30 શૅરના સૂચકાંકમાં 1,939 પૉઇન્ટનો રેકર્ડ ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. 3.8 ટકાના ઘટાડા સાથે તે 49 હજાર 99 પૉઇન્ટ ઉપર બંધ આવ્યો હતો.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


નાણાપ્રધાન અરુણ જેટલીએ તેમના ભાષણની શરૂઆત અનેક કૃષિલક્ષી જાહેરાતો સાથે કરી હતી.

ગ્રામીણ અર્થવ્યવસ્થા માટેની જોગવાઈઓ

- 2022 સુધીમાં ખેડૂતોની આવક બમણી કરવાનું લક્ષ્ય

- ઓછી પડતર કિંમતે વધુ પાક મેળવવા પર ભાર. ઉપરાંત ખેડૂતોને તેમની ઉપજની વળતર અપાવવા પર ભાર.

- પાકની પડતર કિંમત પર દોઢ ગણી રકમ વધુ મળે તેની ઉપર ભાર મૂકાશે.

- રૂ. 2000 કરોડના ખર્ચે કૃષિ બજાર ઊભું કરાશે

- એગ્રિકલ્ચર પ્રોસેસિંગ સેક્ટર માટે રૂ. 1400 કરોડની જોગવાઈ

- રૂ. 500 કરોડના ખર્ચે 'ઓપરેશન ગ્રીન' હાથ ધરાશે.

- 42 મેગા ફૂડ પાર્કની સ્થાપનાની જાહેરાત

- લઘુ અને સીમાંત ખેડૂતો માટે ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં કૃષિ બજારો વિકસાવાશે.

- 22 હજાર ગ્રામીણ હાટોને કૃષિ બજારનું સ્વરૂપ અપાશે.

- દેશમાં કૃષિ ઉત્પાદન રેકોર્ડ સ્તર પર થઈ રહ્યું હોવાનો દાવો.

- ખરીફ પાક માટે લઘુતમ ટેકાના ભાવો દોઢ ગણા કરવામાં આવ્યા.

- માછીમારો અને પશુપાલકોને પણ ખેડૂતોની જેમ ક્રેડિટ કાર્ડ આપવામાં આવશે.

- કૃષિ બજારોના વિકાસ માટે રૂ. 2000 કરોડ ફાળવવામાં આવશે.

- ઑર્ગેનિક કૃષિને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવશે. જૈવિક કૃષિમાં મહિલા સમૂહો પણ જોડાય તે માટે પ્રોત્સાહન આ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

પવામાં આવશે.

- મત્સ્ય પાલન તથા પશુપાલન વ્યવસાય માટે રૂ. એક હજાર કરોડ ફાળવીને ગ્રામીણ ક્ષેત્રોની જનતાની આવક વધારવા માટે પ્રયાસ કરવામાં આવશે.

- 'સૌભાગ્ય યોજના' હેઠળ ચાર કરોડ ગરીબ પરિવારોને મફતમાં વીજળી પૂરી પાડવામાં આવશે.

- વર્ષ 2022 સુધીમાં દરેક ગરીબ પાસે ઘરનું ઘર હશે.

- ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં માળખાકીય સુવિધાઓ વધારવા માટે રૂ. 14.34 લાખ કરોડ ફાળવવામાં આવશે.

- 'ઉજ્જવલા યોજના' હેઠળ આઠ કરોડ ગરીબ મહિલાઓને મફતમાં ગેસ કનેક્શન આપવામાં આવશે.

- કૃષિ પેદાશોની નિકાસને 100 અબજ ડોલરના સ્તર સુધી પહોંચાડવાનું લક્ષ્યાંક

- 10 કરોડ ગરીબ પરિવારોને રૂ. પાંચ લાખ સુધીનો આરોગ્ય વીમો આપવામાં આવશે.

દેશની ગ્રામીણ અર્થવ્યવસ્થામાં વિકાસ અટકી ગયો છે. જેને દૂર કરવાનો સરકાર સામે સૌથી મોટો પડકાર છે.

એટલે જ નાણાપ્રધાન જેટલીએ ગામડાઓ અને બેરોજગારી પર ધ્યાન કેન્દ્રીત કર્યું હોવાનું જણાય છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


નાણામંત્રી અરુણ જેટલીએ જાહેરાત કરી હતી કે બૅન્ક ઑફ બરોડા સાથે દેના બૅન્ક અને વિજયા બૅન્કનું વિલીનીકરણ કરાશે.

જ્યારે બૅન્ક ઑફ બરોડા આ નિર્ણયના કારણે ચર્ચામાં છે ત્યારે બરોડા સ્ટેટના રાજવી દ્વારા સ્થાપાયેલી આ બૅન્કનો ઇતિહાસ જાણવા જેવો છે.

આ ત્રણે બૅન્ક મળીને જ્યારે દેશની ત્રીજી સૌથી મોટી બૅન્ક તરીકે ઊભરી આવશે ત્યારે જાણો બૅન્ક ઑફ બરોડાના ઇતિહાસ વિશે અને તેની સ્થાપના વખતે મહારાજા સયાજીરાવે શું કહ્યું હતું?

રૂપિયા 10 લાખની કૅપિટલથી બૅન્ક શરૂ થઈ હતી

સયાજીરાવ ગાયકવાડ

ગુજરાતના તત્કાલીન બરોડા સ્ટેટમાં સ્થપાયેલી બૅન્ક ઑફ બરોડાની શરૂઆત મહારાજા સયાજીરાવ ગાયકવાડ ત્રીજાએ કરી હતી.

બૅન્ક ઓફ  બરોડાની સ્થાપના સયાજીરાવ ગાયકવાડના હસ્તે વર્ષ 1908માં 20મી જુલાઇએ થઈ હતી.

બૅન્કની સ્થાપના માટે મહારાજા દ્વારા ભંડોળ આપવામાં આવ્યું હતું.

બૅન્ક ઑફ બરોડાની સ્થાપનામાં મહારાજા સયાજીરાવે નગરજનોનો પણ સહયોગ લીધો હતો.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

બૅન્કમાં ગાયકવાડ સરકાર ઉપરાંત નાગરીકોનું પણ ભંડોળ હતું.

બરોડાના ઇતિહાસકાર રાજેન્દ્ર શાહ કહે છે "બરોડામાં બૅન્કિંગ પેઢી તરીકે વર્ષ 1884થી બરોડા પેઢી નામની કંપની કાર્યરત ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

હતી."

"આ પેઢીનું વિસર્જન કરાવીને સયાજીરાવે બૅન્ક ઑફ બરોડાની સ્થાપના કરાવી હતી."

"બૅન્કની સ્થાપના સમયે મહારાજા ઉપરાંત બરોડાના સંપતરાવ ગાયકવાડ, વિઠ્ઠલદાસ ઠાકરજી, તુલસીદાસ કીલાચંદ અને એન.એમ. ચોક્સીનું મહત્ત્વનું યોગદાન હતું."

"સ્થાપના સમયે 10 લાખ રૂપિયાની કૅપિટલ હતી અને વર્ષ 1913 સુધીમાં બૅન્કની ચાર બ્રાન્ચ પણ શરૂ થઈ ગઈ હતી."

"બૅન્ક શરૂ કરવા પાછળ સયાજીરાવનો ઉદેશ બરોડા સ્ટેટના વેપાર ધંધાને સરળતાથી લૉન મળી રહે અને રાજ્યની આર્થિક પ્રગતિ થાય તે હતો."

પહેલાં શરાફી પેઢી હતી પછી બૅન્ક બની

બૅન્ક ઑફ બરોડાની સ્થાપના પહેલાં બરોડા સ્ટેટનાં જુદાંજુદાં ગામોમાં શરાફી પેઢી કાર્યરત હતી.

બરોડા સ્ટેટ વિશેના ઇતિહાસકાર જીતેન્દ્રસિંહ ગાયકવાડ કહે છે કે આ પેઢીના સફળ પ્રયોગ બાદ બૅન્કની સ્થાપના કરાઈ હતી.

તેમણે કહ્યું, "જ્યારે બરોડા સ્ટેટની ગાદી પર મહારાજા સયાજીરાવે સત્તા સંભાળી ત્યારે આર્થિક રીતે બરોડા સ્ટેટ મુશ્કેલીમાં હતું."

"સ્ટેટમાં આર્થિક કટોકટી દૂર કરવા માટે મહારાજાએ ફરજીયાત બચતનો કાયદો લાગુ કરાવ્યો હતો."

"સ્ટેટના જુદા જુદા વિસ્તારોમાં શરાફી પેઢીઓ કાર્યરત હતી જેના સફળ પ્રયોગ બાદ બૅન્કની સ્થાપના કરવાનો નિર્ણય સયાજીરાવ ગાયકવાડે કર્યો હતો."

"સયાજીરાવે પોતાનું વ્યક્તિગત 50,000 રૂપિયાનું ભંડોળ બૅન્ક માટે આપ્યું હતું."

"આ ઉપરાંત દુષ્કાળની સ્થિતિના કારણે સિલ્વર જ્યુબિલીની ઉજવણી ન કરીને તે નાણાંની બચત કરીને બૅન્કને આપ્યાં હતાં."

"બૅન્કની સ્થાપનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ એ હતો કે રાજ્યનું નાણું બહાર ન જાય, ડેવલપમૅન્ટના કામ માટે બીજા પર નિર્ભર રહેવું ન પડે અને બરોડા સ્ટેટમાં રોજગારીની તકો સર્જાય."

 વેપાર ઉદ્યોગોને પ્રોત્સાહન આપવા બૅન્ક શરૂ કરાઈ હતી

સયાજીરાવ ગાયકવાડ

બૅન્ક ઑફ બરોડાની સ્થાપનાનો હેતુ બરોડા સ્ટેટ અને આસપાસના વિસ્તારોમાં આવેલા વેપાર ઉદ્યોગો અને કળાના વિકાસ માટે આર્થિક સહાયતા આપવાનો હતો.

બૅન્કની સ્થાપના સમયે મહારાજા સયાજીરાવ ગાયકવાડે આપેલા ભાષણમાં તેમણે આ બૅન્ક શા માટે શરૂ કરી તેના વિશે માહિતી આપી હતી.

'સયાજીરાવનાં ભાષણો' નામના પુસ્તકમાં મળતા ઉલ્લેખ પ્રમાણે બૅન્કની સ્થાપના સમયે આપેલા ભાષણમાં સયાજીરાવે કહ્યું હતું કે આ બૅન્ક બરોડા સ્ટેટ માટે ઉપયોગી થઈ શકશે.

તેમણે કહ્યું, "બૅન્કની સ્થાપના માટે સરકાર તરફથી જે સગવડો આપવામાં આવી હતી."

"તેનો ઉદ્શ્ય એક માત્ર એટલો હતો કે એ સમયે રાજ્યમાં એક બૅન્કની જરૂરીયાત હતી."

"આ બૅન્કનો...


નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે બજેટ રજૂ કરતી વખતે કાશ્મીરી કવિતાનું પઠન કર્યું હતું અને તે કવિતાનો હિંદી સાર પણ સમજાવ્યો હતો.

આ પહેલાં સીતારમણે બજેટ અંગે રાષ્ટ્રપતિ રામનાથ કોવિંદને જાણકારી આપી હતી તથા કૅબિનેટ સમક્ષ મંજૂરી માટે રજૂ કર્યું હતું.

નાણા મંત્રાલય બહાર સીતારમણે બ્રીફ-કેસને બદલે 'ખાતાવહી' સાથે પોઝ આપ્યો, ત્યારે રાજ્યકક્ષાના નાણામંત્રી અનુરાગ ઠાકુર અને નાણાસચિવ ઉપરાંત મંત્રાલયના ઉચ્ચ અધિકારીઓ હાજર હતા.

આર્થિક સરવે 2020 મુજબ ચાલુ નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન વિકાસદર પાંચ ટકા જેટલો રહેશે, જે વર્ષ 2020-21 દરમિયાન છ થી સાડા છ ટકા સુધી પહોંચી શકે છે.

ટૅક્સ અંગે કરાયેલી જાહેરાતો

નાણામંત્રીના ભાષણના મહત્ત્વના મુદ્દા

કૃષિ અંગે મહત્ત્વની જાહેરાતો

લોકલાગણી અને માગણી

હાલ વાર્ષિક રૂપિયા 2,50,000થી ઓછી આવક ધરાવતા નાગરિકોને આવકવેરો ચૂકવવામાંથી મુક્તિ મળેલી છે.

જોકે, લોકોની ખરીદશક્તિ વધારવા વ્યક્તિગત આવકવેરાની મુક્તિમર્યાદામાં વધારો કરવાની સરકારની યોજના હોવાનું અનુમાન અને અપેક્ષા છે.

રોકાણકારો લૉંગ-ટર્મ કૅપિટલ ગેઇન્સ ટૅક્સમાં રાહત ઉપરાંત ડિવિડન્ડ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન ટૅક્સમાંથી મુક્તિ ઇચ્છે છે, જેન... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ી સીધી અસર શૅરબજાર ઉપર જોવા મળશે.

શૅરબજાર એ કોઈ પણ દેશની અર્થવ્યવસ્થાનું બૅરોમિટર છે. ભારતમાં ત્રીસ શૅરવાળો બૉમ્બે સ્ટૉક ઍક્સ્ચેન્જ સૂચકાંક તથા 50 શૅરવાળો નેશનલ સ્ટૉક ઍક્સ્ચેન્જ સૂચકાંક મુખ્ય શૅરબજાર છે.

પાંચ ટ્રિલિયન ડૉલરનું સપનું

વર્તમાન સરકારે વર્ષ 2025 સુધીમાં ભારતના અર્થતંત્રને પાંચ ટ્રિલિયન ડૉલરની ઇકૉનૉમી બનાવવાનું લક્ષ્યાંક મૂક્યું છે. પરંતુ વર્તમાન વિકાસદર સાથે નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં તે લક્ષ્યાંકને હાંસલ કરવો મુશ્કેલ જણાય છે.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી, નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ તથા ગૃહમંત્રી અમિત શાહ વારંવાર આ અંગે કહી ચૂક્યાં છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


નાદિયા મુરાદ

દુષ્કર્મ વિરુદ્ધ જાગૃતિ ફેલાવવા બદ નાદિયાને આ પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો છે. વર્ષ 2014માં તથાકથિત ઇસ્લામિક સ્ટેટે હાલમાં 25 વર્ષીય નાદિયા મુરાદનું અપહરણ કરી લીધું હતું.

ત્રણ મહિના સુધી નાદિયાને ગોંધી રાખવામાં આવ્યાં હતાં અને તેમની ઉપર જાતીય અત્યાચાર ગુજારવામાં આવ્યા હતા.

બીબીસી રેડિયોના વિશેષકાર્યક્રમ 'આઉટલૂક'માં મૈન્યૂ બૈનિસ્ટર સાથે વાત કરતી વેળાએ નાદિયાએ તેમની આપવીતી સંભળાવી હતી. વાંચો નાદિયાની કહાણી, તેમની જુબાની -

 ઇસ્લામિક સ્ટેટના ઉગ્રપંથીઓના આગમન પૂર્વે હું ઈરાકના શિંજા પાસે કોચૂ ગામ ખાતે મારી માતા તથા ભાઈ-બહેનો સાથે રહેતી હતી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

અમારા ગામના મોટાભાગના લોકો ખેતી પર આધારિત હતા. એ સમયે હું છઠ્ઠા ધોરણમાં ભણતી હતી.

લગભગ 1700 લોકોની વસતિ ધરાવતું અમારું ગામ શાંતિપૂર્ણ રીતે રહેતું હતું. આઈએસ અમારા ઉપર હુમલો કરશે તેવા કોઈ અણસાર ન હતા.

ત્રીજી ઑગસ્ટ 2014ના દિવસે આઈએસે યઝિદી લોકો પર હુમલો કર્યો, કેટલાક લોકો માઉન્ટ શિંજા તરફ નાસી છૂટ્યા, પરંતુ અમારું ગામ ખૂબ જ દૂર હતું એટલે અમે ક્યાંય નાસી શકીએ તેમ ન હતા.

અમને તા. ત્રીજી ઑગસ્ટથી 15મી ઑગસ્ટ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

સુધી ગોંધી રાખવામાં આવ્યાં હતાં.

ત્યાં સુધીમાં એવા અહેવાલ વહેતા થયા હતા કે લગભગ ત્રણ હજારથી વધુ લોકોની હત્યા કરી દેવામાં આવી હતી. તેમણે પાંચ હજારથી વધુ મહિલાઓ તથા બાળકોને બાનમાં લીધાં હતાં. ત્યારે અમને સ્થિતિનું ભાન થયું.

દરમિયાન ઉગ્રપંથીઓ આવ્યા અને અમારાં હથિયારોને તેમના કબજામાં લઈ લીધા હતા. અમે ઘેરાઈ ગયાં હતાં અને કશું કરી શકીએ તેમ ન હતાં. બે દિવસમાં ધર્માંતરણ કરવા અમને ચેતવણી આપવામાં આવી.

ઇસ્લામ અંગીકાર કરવાની ધમકી

15મી ઑગસ્ટના દિવસે હું મારા પરિવાર સાથે હતી.  અમારી નજરની સામે જે કાંઈ બની રહ્યું હતું, તેનાં કારણે અમે ખૂબ જ ડરેલાં હતાં.

તેમણે પુરુષોને પહેલા માળે અને મહિલાઓ તેમજ બાળકોને બીજા માળે રાખ્યા હતા. તેમણે અમારું સર્વસ્વ લૂંટી લીધું હતું.

તેમણે મોબાઇલ, પર્સ, ઘરેણાં બધું જ લઈ લીધું હતું. તેમણે પુરુષો સાથે પણ આવું જ કર્યું હતું.

ત્યાર બાદ લડાકૂઓના સરદારે જોરથી બૂમ પાડી, 'જે કોઈ પણ ઇસ્લામ ધર્મ અંગીકાર કરવા ઇચ્છે છે, તે રુમની બહાર જતા રહે.'

પ્રતીકાત્મક તસવીર

અમને ખબર હતી કે રુમ છોડીને જનારા પણ મોતને ભેટશે કારણે કે, તેઓ ક્યારેય એવું નથી માનતા કે યઝિદી છોડીને ઇસ્લામ અંગીકાર કરનારા લોકો ખરા મુસ્લિમ છે.

તેઓ એવું માને છે કે યઝિદીઓએ ઇસ્લામ કબૂલ કરી અને મરી જવું જોઈએ.

અમને ખાતરી હતી કે મહિલા હોવાના કારણે અમને મારવામાં નહીં આવે. તેઓ અમને જીવતાં રાખીને અમારો અલગ રીતે ઉપયોગ કરશે.

તેઓ પુરુષોને શાળાની બહાર લઈ જઈ રહ્યા હતા, ત્યારે હકીકેત શું બન્યું તેની ખબર નથી, પરંતુ ગોળીઓનો અવાજ સંભળાઈ રહ્યો હતો.

અમને ખબર નહોતી કે કોણ મર્યું છે, પરંતુ ત્યારે મારા ભાઈ અને અન્ય લોકોની જ હત્યા થઈ હતી.

તમામ પુરુષોને ગોળી મારી દેવાઈ

આઈએસના ઉગ્રપંથીઓએ એ જોવાની તસ્દી પણ લીધી નહોતી કે સામેની વ્યક્તિ વૃદ્ધ છે કે પુરુષ છે કે પછી બાળક છે.

અમે દૂરથી એટલું જ જોઈ શક્યા કે એ લોકોને ગામની બહાર લઈ જવાઈ રહ્યા છે.

લડાકુઓએ એક વ્યક્તિ પાસેથી તેના બાળકને આંચકી લીધું અને તેને શાળામાં મોકલી દીધું હતું. ત્યાર બાદ અમને જાણ થઈ કે લડાકુઓએ કોઈને છોડ્યા ન હતા તમામ લોકોને મારી નાખ્યા હતા.

લોકોને મારી નાખ્યા બાદ અમને બીજા ગામમાં લઈ જવાયા હતા.

અમે ત્યાં પહોચ્યા ત્યારે રાત થઈ ગઈ હતી, તેમણે અમને એક સ્કૂલમાં રાખ્યાં હતાં.

તેમણે અમને ત્રણ જૂથમાં વહેંચી નાખ્યાં હતાં. પહેલા જૂથમાં જુવાન મહિલાઓ, બીજામાં બાળકો અને ત્રીજામાં અન્ય મહિલાઓને રખાયાં...


નાનજી કાલીદાસ મહેતા

1948થી 1956 સુધી અસ્તિત્વમાં રહેલા સૌરાષ્ટ્ર રાજ્યમાં પ્રથમ મુખ્ય મંત્રીપદે ઉચ્છંગરાય ઢેબર હતા. શાસન સંભાળ્યું ત્યારે તેમની સામે અનેક પડકારો હતા, જેમાનો એક પડકાર રાજ્યની આર્થિક સ્થિતિ વિશેનો પ્રશ્ન હતો.

સૌરાષ્ટ્ર રાજ્યની સ્થાપના પછી કર્ચચારીઓને પહેલો પગાર આપવા માટે સરકાર પાસે પૈસા નહોતા અને જો પહેલો પગાર ન આપવામાં આવે તો સરકારમાં અવિશ્વાસ પેદા થાય. આ વાતનો ઉકેલ ઢેબરભાઈએ શોધી કાઢ્યો.

તેઓ તાત્કાલિક મોટર લઈ પોરબંદર ગયા.

ત્યાં પહોચી નાનજી શેઠને ફોન કર્યો કે 'હું પોરબંદર આવ્યો છું.'

બપોરનો સમય હતો એટલે નાનજી શેઠે ઢેબરભાઈને કહ્યું કે "તમે ફુવારાની સામે આવેલા મારા 'સ્વસ્તિક' બંગલે આવો."

ઢેબરભાઈ તેમને ઘેર ગયા. બન્ને મળ્યા, વાતો કરી નાનજી શેઠે કહ્યું "બીજી બધી વાત પછી આવો પહેલાં જમી લઈએ. "

ઢેબરભાઈ અને નાનજી શેઠ સાથે જમ્યા. ઢેબરભાઈએ સરકારની આર્થિક પરિસ્થિતિ અંગે વાકેફ કર્યા એટલે નાનજી શેઠે તરત જ તેમની મિલના મૅનેજરને ફોન કર્યો અને કહ્યું કે, "ચેકબુક લઈને ઘરે આવો. "

હુકમ થતાં જ મૅનેજર નાનજી શેઠના નિવાસે પહોંચ્યા. નાનજી શેઠે ઢેબરભાઈને કહ્યું, " બોલો કેટલા રૂપિયાની જ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રૂર છે " ત્યારે ઢેબરભાઈએ કહ્યું કે, "રૂપિયા ત્રીસ લાખની જરૂર છે. "

શેઠે તરત જ તેટલી રકમનો ચેક લખીને ઢેબરભાઈના હાથમાં મૂકી દીધો. આ રકમ કોઈ શરત વગર અને ગ્રાન્ટ તરીકે અપાઈ હતી.

આવા શ્રેષ્ઠી મહાજને પળનો પણ વિલંબ કર્યા વગર આટલી મોટી રકમ આપી રાજ્યની આબરૂ બચાવી.

ગુજરાતી પ્રજા ઉદ્યોગસાહસિક અને દરિયાખેડુ તરીકે ઓળખાય છે. શેઠ મહંમદઅલી 'હરરવાલા'થી લઈ નાનજી કાલિદાસ મહેતા સુધી કેટલાય ગુજરાતીઓએ વિદેશની ભૂમિમાં જઈ સ્વબળે વિશાળ ઉદ્યોગસામ્રાજ્ય ઊભું કર્યું. તદુપરાંત તેમણે કમાયેલા ધનથી સમાજ અને રાષ્ટ્રસેવા પણ કરી.

20મી સદીમાં કાઠિયાવાડનો ચીતાર આપતી તસવીર

આવા જ એક દાનવીર અને 'ભામશા'નું બિરુદ પામનાર નાનજી કાલિદાસ મહેતા વિશે આજે વાત કરવી છે.

નાનજી કાલિદાસ મહેતાનો જન્મ જામનગર જિલ્લાના ગોરાણા ગામે 17 નવેમ્બર 1887ના રોજ થયો હતો.

તેમના વડદાદા મૂળ સલાયાના વતની પરંતુ વ્યયસાયને કારણે તેમનું કુટુંબ ગોરણા આવીને વસ્યું.

ગોરાણા ગામમાં તેમના વડવાઓ નાણાંની ધીરધાર, તેલીબિયાં, અનાજની દુકાન, આજુબાજુના ગામમાંથી આવતો કપાસ ખરીદી પોરબંદર જઈને વેચતા.

તદુપરાંત તેમની પાસે ખેતી કરવા જેટલી જમીન પણ હતી જેમાં ખાવા પૂરતું ધાન્ય વાવે અને સાથે સાથે ગાય-ભેંસો માટે ચારો પણ વવાય.

બહાર જવા માટે તેઓ ઘોડા રાખતા. તેમના વડવાઓ ખૂબ જ સંતોષ અને સાદગીથી જીવતા. તેમના કાકા ગોકળદાસ પહેલીવાર જંગબાર(આફ્રિકા) ગયા જેથી નાનજીને પણ નાનપણથી વિદેશ જવાની પ્રેરણા મળી. તેમનાં માતા જમનાબહેન સવારે ઊઠીને ઘરનું કામકાજ કરે તેમજ નાનજીને શિરામણ ખવડાવીને નિશાળે મોકલે.

શિરામણમાં બાજરીનો રોટલો, માખણ અને દહીં હોય. બાળક નાનજી આ શિરામણ ખાઈને શાળાએ જતો.

બપોરે રિસેસ પડે એટલે ફરી પાછો ગરમાગરમ બાજરીનો રોટલો, માખણ અને  દૂધ ખાઈ ફરી શાળાએ જતો. શાળા છૂટે એટલે ઘરે આવી મિત્રો સાથે રમવા જવાનું અને છેક વાળુટાણે ઘરે આવવાનું.

આમ નાનજીભાઈના વડવાઓ અને નાનજીભાઈનું પ્રારંભિક જીવન ખૂબ જ શાંતિમય, સાદગીપૂર્ણ વાતાવરણમાં વીત્યું હતું.

તેઓ નવ વરસના હતા ત્યારે તેમના મામા તેમને તેમના ગામ વિસાવાડા ભણવા લઈ ગયા. ત્યાં પણ અહીંની જેમ મિત્રો સાથે મસ્તી કરતા. નજીકમાં દ્વારકાનો દરિયો એટલે બાળકો દરિયાનાં મોજાં સાથે દોડવાની રમત કરે. પરંતુ નાનજી જ્યારે દરિયામાં કોઈ બોટ જુએ તો તેનું મન વિચલિત થઈ જતું.

તેને દેશાવર ગયેલા કાકાની જેમ દરિયો ખેડવાની ઇચ્છા જાગતી. મામાને ત્યાં ચાર ચોપડી ભણીને નાનજી ગોરાણા આવ્યા....


નાનપણથી પૂજા ગેહલોત રમતમાં રુચિ ધરાવતાં હતાં. કાકા ધર્મવીર સિંહ સાથે અખાડા જવાની શરૂઆત કરી ત્યારે તેઓ માત્ર છ વર્ષનાં હતાં.

ધર્મવીર સિંહ કુસ્તીબાજ છે. પૂજાને પણ કુસ્તીમાં રસ પડ્યો પણ પિતા વિજેન્દર સિંહને પંસદ નહોતું કે તેમની દીકરી કુસ્તીબાજ બને.

તેમના પિતાએ કુસ્તી છોડીને બીજી રમત પર હાથ અજમાવવા માટે જણાવ્યું. વૉલીબૉલ એ પૂજાની બીજી પસંદ હતી અને એક વૉલીબૉલ ખેલાડી તરીકે તેઓ જુનિયર નેશનલ લેવલ સુધી રમ્યાં છે.

પરંતુ તેમના જીવનમાં ત્યારે વળાંક આવ્યો જ્યારે તેમણે હરિયાણાનાં ગીતા ફોગાટ અને બબીતાકુમારી ફોગાટને 2010માં નવી દિલ્હી ખાતે યોજાયેલી કૉમનવેલ્થ ગેમ્સમાં મેડલ મેળવતાં જોયાં.

પૂજાએ નક્કી કરી લીધું કે તેમણે પણ ફોગાટ બહેનોનાં પદચિન્હો પર ચાલવું છે.

જોકે તેમના પિતા આ વાતથી ખુશ નહોતા. તેમણે પૂજાને જણાવ્યું કે તેઓ તેને કુસ્તી કરતાં નહીં અટકાવે પણ તે માટે પોતાની રીતે વ્યવસ્થા કરવી પડશે.

પિતાના મનમાં હતું કે કુસ્તી માટેની દીકરીની ઘેલછા લાંબી નહીં ટકે.

સંઘર્ષ સાથે શરૂઆત

પૂજા ઉત્તર-પશ્ચિમ દિલ્હીમાં આવેલા નરેલા વિસ્તારમાં પરિવાર સાથે રહેતાં હતાં.

કુસ્તી શીખવા માગતા માટે આ સહેલું નહોતું, કાર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ણ કે ત્યાં છોકરીઓ માટે કુસ્તીની કોઈ સુવિધા નહોતી.

તેઓ ટ્રેનિંગ લેવા માટે દિલ્હી આવતાં હતાં. પૂજા કહે છે કે દિલ્હી આવવા માટે તેમણે ત્રણ કલાક બસની મુસાફરી કરવી પડતી અને તે માટે તેઓ સવારે 3 વાગ્યે ઊઠી જતાં.

મુસાફરીના કારણે સારી રીતે પ્રૅક્ટિસ કરી શકતાં ન હોવાના કારણે પૂજાએ નક્કી કર્યું કે તેઓ ટ્રેનિંગ માટે દિલ્હી નહીં જાય અને ઘરની નજીક ટ્રેનિંગ લેશે, જે માત્ર છોકરાઓ માટે હતું.

પૂજા છોકરાઓ સાથે કુસ્તી કરે એ પરિવારના સભ્યો અને સંબંધીઓને પસંદ નહોતું.

જોકે કુસ્તી માટે દીકરીનું ઝનૂન જોઈને પિતા ખુશ થયા અને તેમને સારી ટ્રેનિંગ મળે એ માટે પરિવાર રોહતક આવી ગયો.

સફળતા મળવાની શરૂઆત

પરિવારનાં પીઠબળ અને આકરી મહેનત થકી પૂજાએ 2016માં રાંચીમાં યોજાયેલી 2016 જુનિયર નેશનલ વ્રેસ્લિંગ ચૅમ્પિયનશિપમાં 48 કિલો કૅટેગરીમાં ગોલ્ડ મેડલ મેળવ્યો.

2016માં ઈજાના કારણે તેઓ એક વર્ષ સુધી અખાડામાં ઊતરી શક્યાં નહોતાં.

જોકે યોગ્ય સારવાર અને પોતાની ઇચ્છાશક્તિના કારણે તેઓ રમતમાં પાછાં આવી શક્યાં.

આંતરાષ્ટ્રીયસ્તરે પ્રથમ મહત્ત્વની સફળતા 2017માં તાઇવાનમાં યોજાયેલી એશિયન જુનિયર ચૅમ્પિયનશિપમાં મળી, જ્યાં તેમણે 51 કિલો કૅટેગરીમાં ગોલ્ડ મેડલ જિત્યો.

2019માં હંગરીના પાટનગર બુડાપેસ્ટમાં યોજાયેલી અંડર-23 વર્લ્ડ વ્રેસ્લિંગ ચૅમ્પિયનશિપમાં તેમને સિલ્વર મેડલ મળ્યો.

પૂજા હવે પરિવાર સાથે હરિયાણાના સોનીપતમાં રહે છે. પાડોશીઓ અને સંબંધીઓ જેઓ પૂજાના કુસ્તી કરવાથી નારાજ હતા, તેઓ હવે તેમની સફળતા વિશે ગર્વથી વાત કરે છે.

એક સમય હતો જ્યારે પાડોશીઓ અને સંબંધીઓએ પૂજાના પિતાને સમજાવતા હતા કે તેઓ દીકરીને કુસ્તી કરતાં અટકાવે.

પૂજા કહે છે કે મહિલા ખેલાડીઓને મદદ અને પીઠબળ મળવું જોઈએ, ખાસ કરીને એ મહિલા ખેલાડીઓ, જેઓ ઓછી આવક ધરાવતાં પરિવારમાંથી આવે છે, કારણ કે સામાન્ય રીતે ગરીબ પરિવારોમાંથી આવતાં યુવાનો રમતને કારર્કિદી તરીકે પસંદ કરે છે.

તેઓ જણાવે છે કે ડાયટ અને ટ્રેનિંગનો ખર્ચ ન ભોગવી શકતા મહિલા ખેલાડીઓને સરકાર અને બીજી સંસ્થાઓએ મદદ કરવી જોઈએ, કારણ કે એ બહુ મોંઘી હોય છે.

(આ પ્રોફાઇલ બીબીસી દ્વારા પૂજા ગેહલોતને મોકલેલા સવાલોના આધારે તૈયાર કરવામાં આવી છે.)

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


નાનપણથી બિલાલ વુલર તળાવની સાફ સફાઈ કરે છે.

એ બિલાલ જેની પાસે હિંમત છે પણ તે પોતાની બહાદુરીનો દેખાવ નથી કરતો. તેની આંખોમાં માસૂમિયત છે તો નાની વયે તેણે જીવનનો કપરો સમય પણ પસાર કર્યો છે.

પિતાના મૃત્યુ બાદ ઘરની તમામ જવાબદારીઓ બિલાલના ખભા પર આવી ગઈ છે પણ તેને બિલાલે ખૂબ જ સારી રીતે નિભાવી છે.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

બિલાલ કહે છે, "મારા પિતા એક પશુપાલક હતા. તેઓ વુલર તળાવમાંથી પ્લાસ્ટીક પણ વીણતા હતા." "મારા પિતાને કેન્સરની બિમારી થઈ ગઈ હતી. વુલર તળાવ પણ કેન્સર જેવી બિમારીથી પીડિત છે."

એશિયાનાં સૌથી મોટાં તળાવની દયનીય સ્થિતિ

બિલાલ બન્યો જમ્મુ કશ્મીર માટે ‘સ્વચ્છ ભારત’નો ચહેરો

એક સમય હતો જ્યારે એશિયાનું સૌથી મોટુ તળાવ મનાતુ વુલર હિમાલયની છાયા હેઠળ ચળકાટ મારતું હતું. આ તળાવ જમ્મુ કશ્મીરના ઉત્તર શ્રીનગર વિસ્તાર તરફ 40 કિલોમીટર વિસ્તારમાં ફેલાયેલું છે.

વુલર તળાવ 26 વેટલેંડ રામસર કન્ઝર્વેશન સાઇટમાંથી એક છે. પણ પર્યાવરણવિદોના આધારે આ તળાવને બચાવવા માટે ખૂબ જ ઓછા પ્રયાસ થયા છે.

વૈશ્વિક NGO વેટલેન્ડ ઇન્ટરનેશનલના આધારે વર્ષ 1911થી તળાવના વિસ્તારમાં 45%નો ઘટાડો નોંધાયો છે.

બિલાલની ઉંમર માત્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ર આઠ વર્ષ હતી, જ્યારે તેમના પિતાનું મૃત્યુ થયું હતું. તેમના પરિવારે બિલાલના પિતાને બચાવવા દરેક પ્રયાસ કર્યા પણ તેઓ બચી ન શક્યા.

અંતે બિલાલે ઘરની જવાબદારી સંભાળવી પડી. તેના માટે બિલાલે સ્કૂલ છોડી કામ કરવાનું શરૂ કરી દીધું હતું.

એક સમયે વુલર તળાવ તેનું ઘર હતું, હવે તે જ તળાવ બિલાલને સંકટમાંથી બહાર કાઢે છે અને તેને રોજગારી આપે છે.

રોજ તળાવને સાફ કરે છે બિલાલ

બિલાલ ડાર વુલર તળાવને સ્વચ્છ જોવા માગે છે

બિલાલ રોજ તળાવમાં ઉતરે છે અને 100 થી 200 જેટલી પ્લાસ્ટીકની બોટલ એકત્રિત કરે છે. તેનાંથી તેની રોજની કમાણી 150 રૂપિયા જેટલી થાય છે.

આ કાર્ય કરવા માટે બિલાલે અન્ય બાળકોને પણ તાલીમ આપી છે. બિલાલ કહે છે, "મેં આ તળાવની સફાઈ પૈસા કમાવવા માટે ક્યારે પણ નથી કરી. હું આ સફાઈ આપણા ફાયદા માટે કરું છું."

તેઓ ઉમેરે છે, "જો આ તળાવ સાફ રહેશે, તો તેનું પાણી આપણે પી શકીશું." બિલાલના નિઃસ્વાર્થ કાર્યોને જોઈને બાંદીપોરાના એક સ્થાનિક ફિલ્મ મેકરે બિલાલને લઇને એક ડોક્યુમેન્ટ્રી બનાવી હતી.

આ ડોક્યુમેન્ટ્રીના કારણે બિલાલ કશ્મીરમાં એક ચર્ચિત ચહેરો બની ગયો હતો. શ્રીનગર મહાનગરપાલિકાએ બિલાલને 'ક્લિન ઇન્ડિયા'ના દૂત તરીકે જાહેર કર્યો છે.

બિલાલને શ્રીનગર મહાનગરપાલિકા 8000 પ્રતિ મહિના આપે છે. હવે બિલાલ સ્કૂલે પણ જાય છે અને બિલાલના સ્કૂલનો ખર્ચ સરકાર ઉઠાવે છે.

સરકાર વુલર તળાવને પ્રવાસીઓ વચ્ચે આકર્ષિત બનાવવા માગે છે પણ તેના માટે સૌથી પહેલા તેની સફાઈ થવી જરૂરી છે. સરકારને આશા છે કે બિલાલ આ અભિયાનની જવાબદારી સારી રીતે ઉઠાવી શકે છે.

વુલર તળાવમાં મૃત પ્રાણીઓ અને પ્લાસ્ટીકની બોટલો તરતી જોવા મળે છે.

બિલાલ કહે છે, "તળાવનો બધો કચરો શ્રીનગર શહેરમાંથી આવે છે. શ્રીનગરમાંથી ટ્રક ભરાઈને કચરો આવે છે અને અમને ખબર નથી હોતી કે તેઓ કચરો ક્યાં ઠાલવે છે."

તળાવની વચ્ચે પહોંચતા બિલાલને મૃત ઘોડો મળી આવે છે. જેનું અડધું શરીર પાણીમાં ડૂબેલું હોય છે.

તળાવમાં ઘણી જગ્યાએ શેવાળ પણ જોવા મળે છે. બિલાલ તળાવમાંથી પ્લાસ્ટીક, ટીનના કેન, સોફ્ટ ડ્રીંક્સની બોટલ અને લાકડીઓ વીણે છે.

સરકારે શું લીધા પગલાં?

પર્યાવરણવિદો અને સરકારના મત વુલર તળાવ પર અલગ અલગ છે

નિસાર અહેમદ વુલર કન્ઝર્વેશન એન્ડ મેનેજમેન્ટ ઓથોરીટીના પ્રમુખ છે. નિસાર અહેમદ કહે છે, "તળાવ માટે અમે છેલ્લા પાંચ વર્ષોથી કામ કરી રહ્યા છીએ."

તેઓ ઉમેરે છે, "અમે તળાવનો એક વર્ગ કિલોમીટર વિસ્તાર સાફ કરાવ્યો છે પણ આખા...


નાનપણથી સાંભળતા આવી રહ્યા છીએ કે વિયેતનામમાં 1955થી 1975 સુધી ચાલનારૂં ભયાનક યુદ્ધ 'વિયેતનામ વૉર' હતું.

સ્કૂલના પુસ્તકોમાં, મીડિયા અને ઇતિહાસમાં પણ આ યુદ્ધ વિયેતનામી યુદ્ધ તરીકે ઓળખાય છે.

પરંતુ વિયેતનામમાં તેને અમેરિકન વૉર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

વિયેતનામે નહીં, અમેરિકાએ ચડાઈ કરી હતી

ધ્યાનથી વિચારીએ અને પૂર્ણ માહિતી મેળવીએ તો વિયેતનામીઓના વિચારમાં કંઈક દમ જોવા મળશે.

સાચી વાત તો એ છે કે વિયેતનામે અમેરિકા પર હુમલો કર્યો ન હતો. પણ અમેરિકાએ વિયેતનામ પર ચડાઈ કરી હતી. તો આ યુદ્ધ અમેરિકાનું થયું ને?

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

હો ચી મિન્હ સિટીમાં 'વિયેતનામ વૉર' સાથે સંબંધિત એક વિશાળ યુદ્ધ અવશેષ સંગ્રહાલય છે, જ્યાં 99 ટકા પર્યટકો અમેરિકન જોવા મળશે. અડધા વૃદ્ધ, અડધા યુવાન.

વૃદ્ધો એ જોવા માટે આવે છે કે તે સમયે અમેરિકન સેનામાં કામ કરતા તેમના સંબંધીઓ વિશે કેટલીક જાણકારીઓ મળી જાય.

અમારા પૂર્વજ આટલા કઠોર હોઈ શકે છે?

યુવાનો કદાચ એ જોવા માટે આવે છે કે તેમના પૂર્વજો અને નેતાઓએ નિર્દોષ લોકો પર કેવી રીતે અત્યાચાર કર્યા હતા.

રિચર્ડ પેન્સ નામના એક યુવાને યુદ્ધની કેટલીક તસવીર જોઈને કહ્યું, "અમારા પ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ૂર્વજો આટલા કઠોર હોઈ શકે છે, એ અહીં આવીને જાણવા મળ્યું."

બીજી તરફ અમારી સાથે એક વિયેતનામી યુવાન હતા કે જેઓ અમારા માટે અનુવાદકનું કામ કરી રહ્યા હતા. થોડો સમય અમારી સાથે સંગ્રહાલયમાં રહ્યા અને પછી અચાનક કહેવા લાગ્યા કે તેમની તબીયત ખરાબ થઈ રહી છે.

ત્યારબાદ તેમણે જણાવ્યું કે તેઓ અંદર જતા નથી. અંદર લગાવવામાં આવેલી તસવીરો અને હથિયારોને જોઈને અમેરિકનોની હેવાનિયતનો અનુભવ થવા લાગે છે.

સંગ્રહાલયમાં કામ કરવું મુશ્કેલ અનુભવ

થાઈ નામના 32 વર્ષીય આ વિયેતનામી યુવાનનો 1975માં સમાપ્ત થયેલા યુદ્ધના 10 વર્ષ બાદ જન્મ થયો હતો. તે છતાં એ યુદ્ધની તેમના પર ઊંડી અસર છે.

મેં ત્યાં હાજર ટૂરિસ્ટ ગાઇડ અને કર્મચારીઓને પૂછ્યું કે શું તેઓ સંગ્રહાલયમાં કામ કર્યા બાદ માનસિક રૂપે સ્વસ્થ રહી શકે છે? તો તેમાંથી કેટલાક લોકોએ કહ્યું કે તેઓ વ્યવસાયી વિચાર સાથે કામ કરે છે.

જોકે, તેમણે કેટલાક જૂના કર્મચારીઓ વિશે જણાવ્યું કે જેમના પર તેની ખરાબ અસર થઈ, તેમણે નોકરી છોડવી પડી.

યુદ્ધને પાછળ છોડી ચૂક્યા છે વિયેતનામના લોકો

જોકે, વિયેતનામીઓના મનમાં હવે અમેરીકન લોકો માટે નફરત નથી.

મ્યુઝીયમના પહેલા માળના દરવાજા બહાર રાખવામાં આવેલી પ્રતિમાના હાથમાં એક કબૂતર છે જે શાંતિનો સંદેશ આપે છે.

તસવીરોમાં કેદ અમેરિકાએ કરેલો અત્યાચાર

વિયેતનામના આ સંગ્રહાલયમાં કઠણ હૃદય ધરાવતા લોકો જ જઈ શકે છે.

અંદર તસવીરોના માધ્યમથી અમેરિકન સેનાએ કરેલો અત્યાચાર બતાવવામાં આવ્યો છે.

રાસાયણિક ગેસનો ઉપયોગ કરીને પાકનો નાશ કરવો, ગેસનો ગ્રામજનો વિરુદ્ધ ઉપયોગ કરવો.

પૂછપરછ દરમિયાન થર્ડ ડિગ્રી મેથડનો ખુલ્લેઆમ ઉપયોગ કરવો અને નિર્દયતાથી તેમજ નજીકથી વિયેતનામીઓને ગોળી મારવી.

આ કેટલીક એવી ઘટનાઓ છે કે જેનાથી અમેરિકા પણ હવે શરમ અનુભવે છે.

યુદ્ધ બાદ અનેક પ્રકારના પદાર્થો અને ગેસના ઉપયોગના કારણે નવી પેઢી અપંગ જન્મી હતી.

તેની ઘણી બધી તસવીરો ત્યાં લગાવવામાં આવેલી છે. મહિલાઓ વિરુદ્ધ અત્યાચારના ઉદાહરણ તસવીરોમાં છે.

અમેરિકાએ સમગ્ર દેશનો વિનાશ કરી નાખ્યો હતો

એટલે કે એ દરેક અત્યાચાર જે મનુષ્યો પર કરી શકાય છે તે અમેરિકનોએ વિયેતનામમાં કર્યા છે. થાઈએ કહ્યું અમેરિકાએ સમગ્ર દેશનો જ વિનાશ કરી નાખ્યો હતો.

ત્યાં અંગ્રેજી બોલતા એક પર્યટકે વિનાશની એ તસવીરો જોઈને કહ્યું, "આજે વિયેતનામ રાખના ઢગલામાંથી ઊભું થઈ રહ્યું છે. આજે વિયેતનામ ઘણી હદે ખુશહાલ છે, લોકો વિદેશ યાત્રાઓ કરવા લાગ્યા છે."

વિયેતનામ...


નાનાજી દેશમુખ, ભૂપેન હઝારિકા અને પ્રણવ મુખર્જી

આ વર્ષે એકસાથે ત્રણ લોકોને ભારત રત્ન આપવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે.

પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ પ્રણવ મુખર્જીને ભારત રત્નથી સન્માનિત કરવામાં આવશે.

સમાજસેવી નાનાજી દેશમુખને મરણોપરાંત તથા ગાયક ભૂપેન હરાઝારિકાને મરણોપરાંત ભારત રત્ન આપવામાં આવશે.

આ પહેલાં આગળના વર્ષે અટલ બિહારી વાજપેયી અને મદન મોહન માલવિયાને ભારત રત્ન આપવામાં આવ્યો હતો.

ભૂપેન હઝારિકાનું યોગદાન

ભારત રત્ન ભૂપેન હઝારિકા

ભૂપેન હઝારિકા ગાયક અને સંગીતકાર હોવાની સાથે સાથે એક કવિ, ફિલ્મ નિર્માતા, લેખક અને આસામની સંસ્કૃતિ અને સંગીતના એક સારા જાણકાર હતા.

તેમને દક્ષિણ એશિયાના સૌથી લોકપ્રિય સાંસ્કૃતિક વ્યક્તિ તરીકે માનવામાં આવતા હતા.

તેમનું નિધન પાંચ નવેમ્બર 2011ના રોજ થયું હતું.

પોતાની મૂળ ભાષા આસામી સિવાય ભૂપેન હઝારિકાએ હિંદી, બંગાલી સહિત અન્ય ભારતીય ભાષાઓમાં પણ ગીતો ગાયાં હતાં.

તેમને પારંપરિક અસમિયા સંગીતને લોકપ્રિય બનાવવાનો શ્રેય જાય છે.

તેમણે ફિલ્મ 'ગાંધી ટુ હિટલર'માં મહાત્મા ગાંધીનું પસંદગીનું ભજન 'વૈષ્ણવજન તો' ગાયું હતું.

હઝારિકાને અનેક પુરસ્કારોથી પણ સન્માનિત કરવામાં ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

આવ્યા હતા.

જેમાં પદ્મભૂષણ અને દાદા સાહેબ ફાળકે ઍવૉર્ડનો સમાવેશ થાય છે.

તેઓ ભારતમાં વાજપેયી સરકારના કાર્યકાળ દરમિયાન ભારતીય જનતા પાર્ટીમાં સામેલ થઈ ગયા હતા.

પ્રણવ દા : 50 વર્ષોથી રાજનીતિમાં

લગભગ પાંચ દાયકા સુધી દેશની રાજનીતિમાં સક્રિય રહેલા પ્રણવ મુખર્જી ભારતના તેરમા રાષ્ટ્રપતિ રહ્યા હતા.

જોકે, પ્રથમ રાષ્ટ્રપતિ ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ બે વખત રાષ્ટ્રપતિ રહ્યા હતા એટલે આ પદ પર આરૂઢ થનારા તેઓ બારમા વ્યક્તિ હતા.

હાલના વર્ષોમાં નરેન્દ્ર મોદીની નજીકના સંબંધો અને રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘના મુખ્યાલય નાગપુર જવાની ચર્ચામાં રહેતા પ્રણવ મુખર્જીને ક્યારેક કૉંગ્રેસ પાર્ટીના સંકટમોચક માનવામાં આવતા હતા.

તેઓ જુલાઈ 1969માં પ્રથમ વાર રાજ્યસભામાં ચૂંટાઈને આવ્યા હતા.

જે બાદ તેઓ 1975, 1981, 1993 અને 1999માં રાજ્યસભા માટે ચૂંટાયા હતા.

તેઓ 980 થી 1985 સુધી રાજ્યમાં વિધાનસભાના નેતા પણ રહ્યા હતા.

મુખર્જી મે 2004માં લોકસભામાં ચૂંટાઈને આવ્યા હતા ત્યારથી તેઓ એ સદનના નેતા હતા.

ફેબ્રુઆરી 1973માં પહેલીવાર તેઓ કેન્દ્રીય મંત્રી બન્યા બાદ મુખર્જીએ લગભગ ચાલીસ વર્ષમાં કૉંગ્રેસની અથવા તેના નેતૃત્વવાળી સરકારોમાં મંત્રી પદ સંભાળ્યું હતું.

2004થી 2014 સુધી યૂપીએ સરકારમાં પ્રણવ મુખર્જી કેન્દ્ર સરકાર અને કૉંગ્રેસ પાર્ટીમાં સંકટમોચક તરીકે કામ કરતા હતા.

જે બાદ તેઓ પાંચ વર્ષ સુધી દેશના રાષ્ટ્રપતિ રહ્યા હતા.

કોણ હતા નાનાજી દેશમુખ

નાનાજી દેશમુખ

11 ઑક્ટબર, 1916માં મહારાષ્ટ્રના હિંગોળી ગામમાં જન્મેલા નાનાજી દેશમુખ મૂળ સમાજસેવી રહ્યા.

આ દરમિયાન તેમનું જોડાણ રાષ્ટ્રીય સ્વંયસેવક સંઘ અને ભારતીય જનસંઘ સાથે પણ રહ્યું હતું.

1977માં જ્યારે જનતા પાર્ટીની સરકાર બની હતી, મોરારજી દેસાઈએ તેમને પોતાના મંત્રીમંડળમાં સામેલ કર્યા હતા.

જોકે, નાનાજી દેશમુખે કહ્યું હતું કે 60 વર્ષથી વધારે ઉંમરવાળા લોકોએ સરકારથી બહાર જઈને સમાજસેવા કરવી જોઈએ.

તેઓ એ ચૂંટણીમાં વલરામપુરથી ચૂંટણી જીતીને આવ્યા હતા.

1980માં સક્રિય રાજનીતિમાંથી તેમણે સંન્યાસ લઈ લીધો પરંતુ દીનદયાળ શોધ સંસ્થાનની સ્થાપના કરીને સમાજસેવા સાતે જોડાયેલા રહ્યા.

અટલ બિહારી વાજપેયી સરકારે 1999માં તેમને રાજ્યસભાના સભ્ય બનાવ્યા અને એ જ વર્ષે તેમને સમાજસેવા માટે પદ્મ વિભૂષણથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.

95 વર્ષની ઉંમરે નાનાજી દેશમુખનું નિધન 27 ફેબ્રુઆરી, 2010માં ચિત્રકુટમાં થયું હતું.

કોને...


નામ લીધા વગર પાકિસ્તાન તરફ સ્પષ્ટ ઇશારો કરતા ભારતના વિદેશમંત્રી એસ. જયશંકરે કહ્યું, "ભારત પોતાના એક પાડોશી તરફથી અલગ જ પડકારનો સામનો કરી રહ્યું છે. જ્યાં સુધી સરહદપારના આતંકવાદને સફળતાપૂર્વક પહોંચી વળવાનો સવાલ છે, ત્યાં સુધી એ પડકાર જ  રહેશે, જ્યાં સુધી પડોશી એક સામાન્ય પડોશી નથી બની જતો."

અનુચ્છેદ 370ને હઠાવાયા બાદ વિશ્વમાં ભારતની છાપ ખરડાઈ કે કેમ તેમજ વૈશ્વિક મીડિયામાં આ અંગે ભારતની કરાયેલી ટિકા અંગે પણ  વિદેશમંત્રીએ વાત કરી.

નોંધનીય છે કે ભારતપ્રશાસિત કાશ્મીરને ખાસ દરજ્જો આપતા અનુચ્છેદ 370ને તાજેતરમાં જ ભારત સરકાર દ્વારા હઠાવાયા બાદ પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીરને લઈને ભારત સરકારે સંબંધિત નિવેદન આપ્યું છે.

મુસ્લિમ બહુમતી ધરાવતા જમ્મુ અને કાશ્મીરના રાજ્યને સૂચક સ્વાયત્તતા આપનારા ભારતનીય બંધારણના અનુચ્છેદ 370ને હંમેશાંથી સંવેદનશીલ માનવામાં આવતો હતો.

અનુચ્છેદ 370 હઠાવવાને એક મહિના કરતાં વધુ સમય થઈ ગયો, રાજ્યને 'લૉક-ડાઉન' કરાયું છે.

પાકિસ્તાને આ મામલાને આંતરરાષ્ટ્રીય કોર્ટમાં લઈ જવાની વાત કરી છે અને ભારત સાથેના વેપારી સંબંધો પણ ઘટાડી દીધા છે.

પાકિસ્તાન સાથે વાતચીત ફરીથી શરૂ કરવા અંગ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ે પૂછાયેલા એક સવાલના જવાબમાં વિદેશમંત્રીએ કહ્યું, "વાતચીત શરૂ કરવા માટે પાકિસ્તાને પહેલાં આતંકવાદ વિરુદ્ધ પગલાં ભરવાં પડશે."

આવા જ અન્ય એક પ્રશ્નના જવાબમાં એસ. જયશંકરે કહ્યું કે સરહદપારના આતંકવાદ, જમ્મુ અને કાશ્મીરના વિશેષ દરજ્જાને ખતમ કરવાની ઘટનાને વૈશ્વિક આલમ સમક્ષ વ્યક્ત કરાઈ છે અને ભારતનો અવાજ વિશ્વમંચ પર વધુ સારી રીતે સાંભળવામાં આવી રહ્યો છે.

"વિદેશનીતિને ઘડવાની આપણી ક્ષમતા અને ઇચ્છા પહેલાં કરતાં હવે ઘણી વધુ છે. વળી, 370 એ ભારતની આંતરિક બાબત છે. એટલે લોકો કાશ્મીર પર શું કહે છે એ અંગે બહુ વિચારો નહીં."

કાશ્મીરના મુદ્દે છપાયેલા અહેવાલો અંગે વાત કરતાં તેમણે કહ્યું, "હું મારી જાતને એક ઉત્સાહી વાચક ગણું છુ અને હું જોઉં છું કે અસ્થાયી અનુચ્છેદ 370 પર છપાતા મોટા ભાગના અહેવાલો પણ એવા જ છે અને જે પણ અસ્થાયી હોય છે, તેનો અંત આવે જ છે."

મહત્ત્વપૂર્ણ છે કે કાશ્મીરનો વિશેષ દરજ્જો હઠાવાયા બાદ પ્રદેશની 'પૂર્વ-કીર્તિ' પરત ફરશે એવું વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ કહ્યું છે.

જોકે, આ પગલાનો કેટલીય વિદેશી સરકારો અને આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયાએ વિરોધ કર્યો છે.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની આગામી વિદેશયાત્રા અંગે પૂછાયેલા એક સવાલના જવાબમાં તેમણે કહ્યું કે 'ભારત-અમેરિકા વચ્ચેના સંબંધો ઘણા સારા છે.'

અમેરિકા સાથેનો વેપારવિવાદ ઉકેલવા માટે સરકાર કેટલાય મહિનાથી કામ કરી રહી હોવાનું પણ તેમણે જણાવ્યું.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


નાયલા બતૂલ

રુસ્તમ અલીના પુત્રનું મકાન હજી તૈયાર થયું નથી. ઊંચા પહાડો વચ્ચે તેમનું મકાન ઉન્નત ઊભેલું દેખાય છે. રુસ્તમ પોતાના પૌત્રો સાથે વાતો કરતા જાય છે અને અધૂરા રહેલા મકાનના પ્લાસ્ટર પર પોતાની આંગળીઓ ફેરવતા ફેરવતા અચાનક રડવા લાગે છે.

રુસ્તમ ચલોંખા ગામના રહેવાસી છે. 1971 સુધી કારગિલ સૅક્ટરનું આ ગામ પાકિસ્તાનના કબજામાં હતું, પણ 1971ના યુદ્ધ વખતે ભારતે તેના પર કબજો કરી લીધો હતો.

રુસ્તમ રડતા-રડતા કહે છે, "મને મારું ઘર અને ગામ સતત યાદ આવે છે. મને આજેય બધું જ યાદ છે - પુલ, ફળોના બગીચા, રસ્તા બધું જ. રોજ રાત્રે સપનામાં હું ત્યાં જ પહોંચી જાઉં છું."

રુસ્તમ આમ કહે છે ત્યાં સુધીમાં તેના આંસુ ગાલ પર વહેવા લાગે છે.

રુસ્તમ એકલા આટલા ઉદાસ નથી. તેમના જેવા ડઝનબંધ પરિવારો છે જે ગિલગિટ-બાલ્ટિસ્તાનના ભારતપ્રશાસિત ગામોમાં રહે છે.

આ ગામો છેલ્લાં 50 વર્ષોથી ભારતના હિસ્સામાં છે. તેમના મનમાં આજેય આશા છે કે ક્યારેક તેઓ પોતાના પરિવારોને ફરીથી મળી શકશે.

'અમારી મિલકતો ભારત સરકાર કબજે ના કરે'

જોકે એવી આશા હવે ધીમે-ધીમે ભૂંસાવા લાગી છે. ખાસ કરીને ભારત સરકારે જમ્મુ અને કાશ્મીરને વિશેષ રાજ્યનો દરજ્જો આપતી ક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

લમ 370 અને 35-A રદ કરી છે તે પછી.

કલમ 370ના કારણે કાશ્મીરનું પોતાનું અલગ બંધારણ, અલગ ધ્વજ અને વિશેષ રાજ્ય તરીકેની સ્વાયત્તતા હતી. સંરક્ષણ, વિદેશ સંબંધો અને સંદેશવ્યવહાર સિવાયની તમામ બાબતો જમ્મુ-કાશ્મીર રાજ્યના હસ્તક હતી.

એ જ રીતે કલમ 35-Aના કારણે જમ્મુ અને કાશ્મીરના કાયમી રહેવાસી હોય તે જ અહીં જમીન મિલકત ખરીદી શકતા હતા.

રુસ્તમ અલી અને તેમના જેવા હજારો શરણાર્થીઓ માટે તથા તેમની મિલકતો માટે કલમ 370 અને 35-A સુરક્ષા કવચ સમાન હતાં. તેમને લાગે છે કે તેમના અધિકારો હવે છીનવી લેવાયા છે.

રુસ્તમ અલી ડૂસકાં લેતાં કહે છે, "અમારી મિલકતો લેવાનો ભારત સરકારને કોઈ હક નથી. હું તેમને કહીશ કે અમારી મિલકતોથી દૂર જ રહેજો. અમે અમારા વિસ્તારમાં રાજાની જેમ રહેતા હતા. પણ હવે અમારું બધું જ છીનવી લેવાયું છે. અમે ભિખારી થઈ ગયા છીએ."

 ગિલગિટ-બાલ્ટિસ્તાન ભારત-પાકિસ્તાન વચ્ચેની હાલની અંકુશ રેખા પહેલાં જમ્મુ અને કાશ્મીર રજવાડાનો જ હિસ્સો હતાં. બાદમાં પાકિસ્તાને તેના પર કબજો કરી લીધો હતો અને પાકિસ્તાનના કબજા હેઠળના કાશ્મીર સાથે તેને જોડી દેવાયા હતા.

ભારત, ચીન, પાકિસ્તાન... બધા માટે મહત્ત્વનું

અદ્વિતીય પ્રાકૃતિક સૌંદર્ય, બરફથી ઢંકાયેલા પહાડો, ખૂબસૂરત ખીણો અને ફળોથી લચેલી વાડીઓથી ગિલગિટ-બાલ્ટિસ્તાન અનોખા દેખાઈ આવે છે. પરંતુ તેની ભૌગોલિક સ્થિતિને કારણે તે ભારત અને પાકિસ્તાન બંને માટે મહત્ત્વના બની જાય છે.

આ વિસ્તારની ફરતે ચાર દેશો ભારત, પાકિસ્તાન, ચીન અને તઝાકિસ્તાનની સરહદો આવેલી છે. તેમાંથી ત્રણ અણુક્ષમતા ધરાવતા દેશો છે. એટલું જ નહીં, ચીન-પાકિસ્તાન ઇકૉનૉમિક કૉરિડૉર (CPEC) માટે આ વિસ્તાર પ્રવેશદ્વાર સમાન છે.

સામાન્ય રીતે જોતા પાકિસ્તાનના કબજાના ગિલગિટ-બાલ્ટિસ્તાનમાં સ્થિતિ કાબૂમાં દેખાય છે. જોકે અહીં પણ કેટલાક રાષ્ટ્રવાદીઓ પાકિસ્તાન સરકારનાં 'બેવડાં ધોરણો'થી નાખુશ જરૂર દેખાય છે.

સ્કર્દુના શાંત અને સુંદર પ્રદેશની વચ્ચે આવેલી એક હોટલમાં ત્રણ અલગ-અલગ રાષ્ટ્રવાદી જૂથોના પ્રતિનિધિઓ સાથે અમારી મુલાકાત થઈ. શબ્બીર મેહર, અલ્તાફ હુસૈન અને અલી શફા ત્રણેય આવાં જૂથોના પ્રતિનિધિ છે અને તેઓ જનતાનું સમર્થન મેળવવા માટે પ્રયત્નશીલ છે.

અમને મળ્યા ત્યારે ત્રણેયમાં રોષ અને કડવાશ દેખાઈ આવતાં હતાં.

'પાકિસ્તાન અમને બેવકૂફ બનાવે છે'

રાષ્ટ્રવાદી નેતા શબ્બીર મેહર ગિલગિટ-બાલ્ટિસ્તાન ડેમૉક્રેટિક ફ્રન્ટના નેતા છે.

તેઓ કહે છે, "પાકિસ્તાન આ વિસ્તારને પોતાનો...


નારકૉટિક્સ કંટ્રોલ બ્યૂરો (એનસીબી)એ 21 નવેમ્બરના રોજ ભારતી સિંહના ઘરે દરોડા પાડ્યા હતા. જે બાદ તેમને ત્યાંથી ગાંજો મળી આવ્યો હતો.

Twitter કન્ટેન્ટ પૂર્ણ, 1

કૉમેડિયન ભારતી સિંહની કલાકો પૂછપરછ કર્યા બાદ એનસીબીએ તેમની ધરપકડ કરી હતી. જે બાદ તેમના પતિ હર્ષ લિંબાચિયાની પણ ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.

સુશાંતસિંહ રાજપૂત મામલામાં ડ્રગ્સની વાત સામે આવ્યા બાદ ફિલ્મ અને ટીવી જગતની અનેક સેલિબ્રિટીઝને નારકૉટિક્સ કંટ્રોલ બ્યૂરો (એનસીબી)એ પૂછપરછ કરી છે.

એનસીબીએ આ મામલામાં ઘણી સેલિબ્રિટીઝના ઘરે દરોડા પણ પાડ્યા હતા. જેમાં હવે કૉમેડિયન ભારતી સિંહનું નામ જોડાઈ ગયું છે.

ભારતી સિંહની એનસીબીએ શનિવારે મુંબઈમાં આવેલા તેમના ઘરેથી ધરપકડ કરવામાં આવી.

એનસીબી પ્રમાણે તેમના ઘર અને પ્રૉડક્શન હાઉસ પર દરોડોમાં 86.5 ગ્રામ ગાંજો મળી આવ્યો હતો.

વિભાગના અધિકારીઓએ પણ કહ્યું હતું કે ભારતી સિંહ અને તેમના પતિ હર્ષ લિંબાચિયાએ ગાંજાના સેવનની વાતનો સ્વીકાર કર્યો છે.

કોરોનાથી બચવા માટે ગુજરાતના આ ગામમાં સ્વંયભૂ લૉકડાઉન

દિવાળી બાદ ગુજરાતમાં કોરોના વાઇરસના કેસમાં વધારો થયો છે. અમદાવાદ, રાજકોટ, સુરત, વડોદરા વગેરે શહેરોમાં રાત્રિ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

દરમિયાન કર્ફ્યુ લાદવામાં આવ્યો હતો.

'ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ'ના અહેવાલ અનુસાર, અમદાવાદથી દૂર આવેલા ખેડા જિલ્લાના નરસંડા ગામમાં લોકોએ "સ્વંયભૂ લૉકડાઉન" લાગુ કર્યું છે.

ગામમાં 19 નવેમ્બરથી 10 દિવસ માટે "સ્વંયભૂ લૉકડાઉન" લાગુ કરવામાં આવ્યું છે.

આ અંગે નરસંડા પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્ર (પીએચસી)ના પ્રભારી ડૉ. ભાવેશ રાણાએ જણાવ્યું હતું કે ગામમાં મોટા પાયે કોરોના વાયરસથી સંબંધિત "અફવાઓ" ફેલાવવામાં આવી હતી.

તો ખેડાના મુખ્ય જિલ્લાધિકારી ડૉ. એસ.એમ. દેવે કહ્યું કે "સ્વંયભૂ લૉકડાઉન" આંશિક રીતે "અમદાવાદની અસર" છે, જ્યાં કોરોના વાઇરસના કેસમાં ઝડપથી વધારો થયો છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે અમદાવાદમાં કોરોના વાઇરસના કેસમાં સતત વધારો થયો છે અને સંક્રમણને કાબૂમાં લેવા તંત્ર પણ હરકતમાં આવ્યું છે.

ગુજરાતમાં કોરોનાની સ્થિતિ બેકાબૂ થઈ રહી છે : સુપ્રીમ કોર્ટ

દેશમાં કોરોના સંક્રમણના વધી રહેલા કેસ જોતાં સુપ્રીમ કોર્ટે સોમવારે કેન્દ્ર સરકાર તથા દિલ્હી, મહારાષ્ટ્ર, ગુજરાત અને આસામની રાજ્યસરકારોને જવાબ દાખલ કરવા કહ્યું કે તેઓ મહામારીની રોકથામ માટે શું પગલાં લઈ રહી છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે દિલ્હી અને ગુજરાત જેવી જગ્યાએ સંક્રમણના વધી રહેલા કેસને જોતાં ચિંતા વ્યક્ત કરી રહી છે. કોર્ટે કહ્યું કે ગુજરાતમાં સ્થિતિ બેકાબૂ થઈ રહી છે.

જસ્ટિસ અશોક ભૂષણના વડપણવાળી બેન્ચે દિલ્હી સરકારના વકીલ ઍડિશનલ સૉલિસીટર સંજય જૈનને કહ્યું, "દિલ્હીમાં સ્થિતિ કથળી રહી છે. ખાસ કરીને નવેમ્બર મહિનામાં. આપ એક સ્ટેટમેન્ટ રિપોર્ટ રજૂ કરીને જણાવો કે કેવાં પગલાં ભરાયાં છે."

મામલાની સુનાવણી દરમિયાન સૉલીસીટર જનરલ તુષાર મહેતાએ આ વાત પર સહમતી વ્યક્ત કરી કે દિલ્હીમાં ઘણું કરવાની જરૂર છે.

સુપ્રીમ કોર્ટ આ મામલે કોરોના સંક્રમણથી મરનારા લોકોના મૃતદેહના સન્માનપૂર્વ અંતિમસંસ્કારના મુદ્દે જાતે સંજ્ઞાન લેતા સુનાવણી કરી રહી છે.

કોરોનાની સમીક્ષા માટે મુખ્ય મંત્રીઓ સાથે બેઠક

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી દેશમાં કોરોના વાઇરસની સ્થિતિ અંગે મંગળવારે મુખ્ય મંત્રીઓ સાથે બેઠક કરશે.

ભારત હાલમાં કોરોના વાઇરસની રસી મામલે આગળ વધી રહ્યું છે.

'એનડીટીવી ઇન્ડિયા'ના અહેવાલ અનુસાર, એવું જણાવાઈ રહ્યું છે કે ડિજિટલ માધ્યમથી થનારી આ બેઠક બે તબક્કામાં છે.

પ્રથમ તબક્કામાં સવારે 10 વાગ્યે એ આઠ રાજ્યોના મુખ્ય મંત્રીઓ સામે થશે જ્યાં કોરોનાનો કેર સૌથી વધુ છે.

બાદમાં બપોરે 12 વાગ્યાથી અન્ય રાજ્યોના મુખ્ય મંત્રીઓ સાથે બેઠક...


નારાયણ સાંઈના સાથી ગંગા અને જમુના તેમજ સહાયક હનુમાનને દસ-દસ વર્ષની સજા ફટકારવામાં આવી છે. આ સિવાય રમેશ મલ્હોત્રાને છ મહિનાની સજા સંભળાવાઈ છે.

આ ઉપરાંત સુરતની કોર્ટે પીડિતાને રૂ. પાંચ લાખનું વળતર ચૂકવવાનો પણ નારાયણ સાંઈને આદેશ કર્યો છે. 1100 પાનાંની ચાર્જશીટ અને દોઢસોથી વધારે સાક્ષીઓના આધારે દુષ્કર્મના 14 વર્ષ બાદ સંબંધિત ચુકાદો અપાયો છે.

બન્ને પીડિતા સુરતનાં છે અને બહેનો છે. મોટાં બહેને આસારામ પર જ્યારે નાનાં બહેને નારાયણ સાંઈ પર બળાત્કારનો આરોપ લગાવ્યો હતો. જે મામલે કોર્ટે 27 એપ્રિલે નારાયણ સાંઈને દોષિત જાહેર કર્યો હતો.

પોલીસે પીડિત બહેનોનાં નિવેદનો અને ઘટનાસ્થળ પરથી મળેલા પુરાવાના આધારે આ કેસ દાખલ કર્યો હતો.

વર્ષ 2002થી 2005ની વચ્ચે બનેલી ઘટના મામલે 2013માં ફરિયાદ દાખલ કરવામાં આવી હતી. જેનો હાલ ચુકાદો આવ્યો છે.

પીડિતાએ શું કહ્યું?

નારાયણ સાંઈને જનમટીપ મળવાથી પીડિતાએ સંતોષ વ્યક્ત કરી, ન્યાયતંત્રમાં ભરોસો વધ્યો હોવાની વાત કરી છે.

પીડિતાએ જણાવ્યું, "ભયને કારણે હું અત્યાર સુધી બહાર નહોતી આવી. ભૂતકાળમાં મને ગાંભોઈના આશ્રમમાં માર મારીને કુટિરમાં પૂરી દેવામાં આવી હતી અને ત્યારથી... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

હું ડરી ગઈ હતી."

"એમના સંપર્ક રાજકીય નેતાઓ સાથે હતા. જેના કારણે મને બહાર નીકળતાં પણ ડર લાગતો હતો, પણ રાજસ્થાનમાં જ્યારે આસારામને જામીન ના મળ્યા ત્યારે કેસ કરવાની મારામાં હિંમત આવી."

"આ લડાઈની શરૂઆત થઈ ત્યારે ધાકધમકીઓ મળી હતી, પરંતુ અમે હિંમતથી લડવાનો નિર્ણય કર્યો હતો."

"2014માં મેં કેસ કર્યા એટલે મારા પતિ પર હુમલો થયો. જોકે, પોલીસ અને કોર્ટે અમારી ઘણી મદદ કરી. અમારી હિંમત વધી."

"કાયદાકીય દાવપેચ રમી અમને હરાવવાની કોશિશ કરાઈ, પરંતુ ન્યાયતંત્ર અને પોલીસના કારણે આજે અમને ન્યાય મળી શક્યો. અમને એ વાતનો આનંદ છે."

નારાયણ સાંઈની જાળમાં ફસાવવા અંગે વાત કરતા પીડિતાએ જણાવ્યું, "એ વખતે મારી ઉંમર નાની હતી અને મને કોઈ વાતની સમજણ નહોતી."

"એમની મોડસ્ ઑપરૅન્ડી કંઈક એવી હતી કે યોગના બહાને મહિલાઓને કુટિરમાં લઈ જવામાં આવતી અને ત્યાં તેમના પર દુષ્કર્મ ગુજારાતું. આ કાર્યમાં ગંગા-જમુના અને હનુમાન સાંઈની મદદ કરતા હતા."

"ન્યાય માટેની આ લડત લાંબી ચાલી અને કેટલીય વખત અમને ધમકીઓ મળી હતી. પરંતુ હું અને મારા પતિ હિંમત ન હાર્યાં એટલે આજે અમને ન્યાય મળી શક્યો."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

નારાયણ સાંઈનાં પત્નીએ ચુકાદો આવકાર્યો

નારાયણ સાંઈનાં પત્ની જાનકીએ કહ્યું, "આ બહુ સારો ચુકાદો છે. આને કારણે ધર્મના નામે ખોટો ધંધો કરનારા લોકોને પાઠ ભણાવાયો છે."

"હું માનું છું કે સુરતની કોર્ટે જે ચુકાદો આપ્યો,  તેના કારણે નારાયણ સાંઈ અને એના પિતા દ્વારા પ્રતાડિત કરાયેલા લોકોને ન્યાય મળ્યો છે."

સરકારી વકીલ પી. એન. પરમારના કહેવા પ્રમાણે, "અમે જે માગ કરી હતી તે પ્રમાણે ચુકાદો આવ્યો છે. આ અમારા પ્રયાસોનો વિજય છે."

"અમે રૂ. 25 લાખના વળતરની માગ કરી હતી, પરંતુ રૂ. પાંચ લાખનું વળતર અપાયું, જે અમે સ્વીકાર્ય રાખ્યું છે."

બી. એન. ગુપ્તાએ કહ્યું હતું કે 'અમે આ ચુકાદાને હાઈકોર્ટમાં પડકારીશું.'

આ કેસમાં મહત્ત્વનો ભાગ ભજવનારા નિવૃત્ત એસીપી રિયાઝ મુનશી સાથે બીબીસી ગુજરાતીના સહયોગી ભાર્ગવ પરીખે વાત કરી હતી.

રિયાઝ મુનશીએ નારાયણ સાંઈ વિરુદ્ધ પુરાવા એકઠા કરવામાં મહત્ત્વનો ભાગ ભજવ્યો હતો.

'પુરાવા એકઠા કરવા એક પડકાર હતો'

પૂર્વ એસીપી રિયાઝ મુનશી

પહેલાં સીઆઈડી ક્રાઈમ અને પછી સીબીઆઈમાં કામ કરી ચૂકેલા રિયાઝ મુનશી પાસે નારાયણ સાંઈ વિરુદ્ધનો આ કેસ આવ્યો હતો.

જોકે, ફરિયાદ નોંધાયા બાદ નારાયણ સાંઈ ફરાર થઈ ગયો હતો.

રિયાઝ કહે છે, "હું જ્યારે પહેલી વખત પીડિતાને...


નારી આંદોલનકારો સ્ત્રીઓને મતાધિકાર અપાવી શક્યા હતા, પણ તેમાંના કેટલાક ત્રાસવાદીઓ હતા તેવું આ આંદોલનકારી નારીએ તેના સંસ્મરણોમાં લખ્યું હતું.

ફર્ન રિડલ બોમ્બને તરત જ ઓળખી ગયા હતા. 15 સપ્ટેમ્બર 2017ના રોજ પશ્ચિમ લંડનના પાર્સન્સ ગ્રીન અંડરગ્રાઉન્ડ સ્ટેશને થયેલા વિસ્ફોટ પછી ડઝનથી વધુ તપાસ બેસાડાઈ હતી.

એક જ વર્ષમાં આ પાંચમો વિસ્ફોટ હતો અને રિડલ માહિતી મેળવવા આકળા બન્યા હતા.

તેમણે રિયલ ટાઇમ અપડેટ જાણવા માટે સોશિયલ મીડિયામાં ખાંખાખોળા શરૂ કર્યા. તેમને એક વ્હાઇટ પ્લાસ્ટિકની ડોલ સળગતી દેખાઈ.

ટ્રેનમાં જે બૉમ્બ ફાટ્યો હતો તેને પ્લાસ્ટિકની ગ્રોસરી બેગમાં ભરીને ડોલમાં છુપાવીને રખાયો હતો.

ફર્ન રિડલ

રિડલ આ તસવીર જોઈને વિચારે ચડી ગયા. તેમણે વિચાર્યું, "એ જ છે suffragette બૉમ્બ. કેમિસ્ટ અને હાર્ડવેર સ્ટોરમાંથી ખરીદેલી વસ્તુઓથી તમે ઘરે જ બનાવી શકો તેવો બૉમ્બ.

"આવા જ બૉમ્બનો ઉપયોગ કરીને નારી આંદોલનકારીઓએ દેશમાં આતંક ફેલાવીને પોતાના તરફ ધ્યાન દોર્યું હતું."

રિડલને મતાધિકાર આંદોલનકારી નારીઓમાં રસ પડ્યો તેને પાંચેક વર્ષ થઈ ગયા હતા.

તેઓ ઇતિહાસ વિષયમાં પીએચ.ડી. કરી રહ્યાં હતાં ત્યારે તેમનું ધ્યાન ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

તે તરફ દોરાયું હતું. જોકે પહેલાં તેમને એમ જ લાગ્યું હતું કે આની સાથે તેને કંઈ લેવાદેવા નથી.

તેઓ કહે છે, "મને લાગ્યું કે મારા માટે આ ટ્રેપ છે. હું એક યુવાન મહિલા ઇતિહાસકાર છું એટલે મારે મહિલાઓ વિશે લખવું જોઈએ, suffrage વિશે લખવું જોઈએ એવા ટ્રેપમાં જાણે મને લેવાઈ હતી.

"તેમને વધારે રસ વિક્ટોરિયન મ્યુઝિક હોલ્સમાં હતો. તેમાં બધા વર્ગના લોકો આવતા હતા અને તે મનોરંજનનું એક લોકતાંત્રિક અને પરવડે તેવું માધ્યમ હતું.

"તે જમાનાનું એ ઇન્ટરનેટ હતું."

રિડલ કહે છે, "આજે સોશિયલ મીડિયામાં મીમ્સ આવે છે, તે રીતે તે વખતે મ્યુઝિક હોલમાં જ ગીત લખાતું હતું અને ભજવાતું હતું.

"19મી અને 20મી સદીના ઇતિહાસકારોએ સંયમિત વર્ણન કર્યું છે, તેનાથી વિપરિત તે એક ધમાલીયું અને ઉત્સાહી વાતાવરણ હતું. ખાસ કરીને મહિલાઓ માટે.

"મને તેમાં રસ પડી ગયો અને તેનો અભ્યાસ કરવાનો ઉત્સાહ જાગ્યો હતો."

આપને આ પણ વાંચવું ગમશે

પરંતુ લંડન મ્યુઝિયમના આર્કવાઇવ્ઝમાં આર્કાઇવિસ્ટ બેવરલી કૂકની મદદથી અચાનક મળી આવેલી આ માહિતી સાથે શોધની દિશા તદ્દન બદલાઈ ગઈ.

રિડલ કહે છે, "બેવરલીએ મને જણાવ્યું કે આ કોઈ મ્યુઝિક હોલ આર્ટિસ્ટની અપ્રગટ આત્મકથા છે. કોઈએ ભાગ્યે જ તે વાંચી છે. તે પોતે નારી મતાધિકાર માટે લડનારી (suffragette) પણ હતી. કદાચ તમને આમાં રસ પડે તો.'

"તે વખતે મોટા ભાગના લોકોમાં હોય તેવી એક છાપ આંદોલનકારીઓ વિશે મારા મનમાં હતી.

"બારીઓ તોડી નખાતી હતી, દોરડાથી બાંધીને લઈ જવાતી હતી, પરાણે ભોજન અપાતું હતું, તે વખતના પોસ્ટર્સ અને માર્ચિંગ એ બધું હું જાણતી હતી. મને હતું કે તે મહિલાઓ વિશે હું બધું જ જાણું છું."

રિડલે મનોમન નક્કી કર્યું કે તે મ્યુઝિક હોલ વિશેનું લખાણ વાંચશે અને આંદોલન વિશેની વાતોને છોડી દેશે. તેમને હાથે લખેલા કાગળોના બે ફોલ્ડર્સ આપી દેવાયા.

શું આપ જાણો છો કે વરસાદ કેવી રીતે આવે છે?

રિડલ કહે છે, "પાંચેક પાના વાંચ્યા અને તેમાંથી એક અવાજ ગુંજવા લાગ્યો. તે એક એવી suffragette વિશે વાંચી રહી હતી, જેણે આગજની અને હુમલાનું ખુલ્લીને વર્ણન કર્યું હતું.

"બીજા કાગળોમાંથી એવો પણ ખ્યાલ આવ્યો કે તે એક બૉમ્બર પણ હતી. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો તે એક 'ટેરરિસ્ટ' હતી."

રિડલ ઉમેરે છે, "એ પાનાઓમાં કિટ્ટી એક પ્રભાવશાળી વક્તા તરીકે પ્રગટ થઈ રહી હતી.

"મેં ક્યારેય ના સાંભળી હોય તેવી હિંસક ઘટનાઓ વિશે તે મને જણાવી રહી હતી. પછી મેં મારા મિત્રો અને સગાઓ સાથે અને હું જાણતી હતી તે...


નાસભાગ થઈ ત્યારે લેવાયેલા આ વિડિયોઝમાં લોકો ભોગ બનેલાંઓની મદદ કરવાને બદલે તેમના પર્સ અને બેગ્સ લૂંટતા જોવા મળ્યાં.

કેટલાંક વિડિયોમાં ઘાયલ મહિલાઓને બચાવવાને બદલે તેમની સાથે બિભત્સ વર્તનનાં દ્રશ્યો પણ કેદ થયાં છે.

એક વીડિયોમાં એક પુરુષ ઘાયલ થયેલી એક મહિલાની છેડતી કરતો જોવા મળે છે. લાશોની નીચે દબાયેલી મહિલા મદદનો પોકાર કરી રહી હતી, પણ એ પુરુષ તેને બચાવવાને બદલે તેની સાથે અશ્લીલ કૃત્ય કરી રહ્યો હતો.

મીડિયા રિપોર્ટ્સમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે પુલનાં પગથિયાંના કિનારે દબાયેલી મહિલા અંતિમ શ્વાસ ગણી રહી હતી અને થોડી વાર પછી તેનું મોત થયું હતું.

એલફિન્સ્ટન દુર્ધટનાના બીજા એક વીડિયોમાં ઘાયલોના પર્સ તથા ઘરેણાં ચોરવામાં આવ્યાની ઘટના બહાર આવી છે.

તમને આ  વાંચવું પણ ગમશે

સોશ્યલ મીડિયામાં વાયરલ થયેલા એ વીડિયોમાં લોકો ઘાયલોને મદદ કરવાને બહાને તેમનો સામાન ચોરતા નજરે પડે છે.

આ ઘટનાના સાક્ષી ધનંજય સાહનીએ પણ ઘાયલોના સામાનની ચોરીની શંકા વ્યક્ત કરી હતી. બીબીસી સાથે વાત કરતાં તેમણે કહ્યું હતું કે એ સમયે સ્થિતિ ભયાનક હતી. કોણ, શું કરી રહ્યું છે તેના પર કોઈનું ધ્યાન ન હતું.

તેમણે કહ્યું હતું કે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

“લોકોને બેગો અને પર્સ ફેંકતા મેં જોયા હતા. ફેંકવામાં આવતાં બેગ-પર્સને કોણ લઇ રહ્યું છે એના પર મારું ધ્યાન ન હતું. મારી નજર માર્યા ગયેલા લોકો પર જ હતી.”

તેમણે ઉમેર્યું, “બેગો અને પર્સને નીચે તથા બાજુમાં ફેંકવામાં આવી રહ્યાં હતાં. એ સામાનનું શું થઈ રહ્યું છે તેના પર કોઈનું ધ્યાન નહોતું.”

રેલવે પોલીસ કમિશનર નિકેત કૌશિકે બીબીસીને જણાવ્યું હતું કે ઘટનાના સંબંધિત વીડિયો વિશે સ્થાનિક પોલીસ ચોકીને માહિતી આપવામાં આવી છે અને કાર્યવાહી કરવા પણ જણાવવામાં આવ્યું છે.

'તપાસ ચાલુ છે'

બીજી તરફ દાદર પોલીસે આ માહિતીને આધારે ગુનો નોંધ્યો છે. પોલીસ સબ-ઈન્સ્પેક્ટર કદમે બીબીસીને જણાવ્યું હતું કે વીડિયોને આધારે ગુનો નોંધવામાં આવ્યો છે અને તેની તપાસ ચાલી રહી છે.

તેમણે કહ્યું હતું કે ''અમે વીડિયોની સચ્ચાઈની તપાસ કરી રહ્યા છીએ. વીડિયોના સ્રોત બાબતે માહિતી મેળવવામાં આવી રહી છે. એ સમયે ઘટનાસ્થળે ઉપસ્થિત લોકોને પૂછપરછ પણ કરવામાં આવી રહી છે.''

સબ-ઇન્સ્પેક્ટર કદમે જણાવ્યું હતું કે શું સાચું છે અને શું ખોટું છે એ અત્યારે કહેવું મુશ્કેલ છે. તપાસ પુરી થયા બાદ જ સ્થિતી સ્પષ્ટ થશે.

એલફિન્સ્ટન અને પરેલ સ્ટેશનને જોડતા પુલ પર ગયા શુક્રવારે થયેલી નાસભાગમાં 22 લોકોનાં મોત થયાં હતાં.

એ દુર્ઘટનામાં ત્રીસેક લોકો ઘાયલ થયા હતા. મહારાષ્ટ્રના મુખ્ય પ્રધાન દેવેન્દ્ર ફડણવીસે મૃતકોના પરિવારજનોને પાંચ-પાંચ લાખ રૂપિયાનું વળતર આપવાની જાહેરાત કરી હતી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


નાસાએ કહ્યું કે આ અતિશય ખરાબ અને અસ્વીકાર્ય બાબત છે અને તેને લીધે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્પેશ સ્ટેશન પર કાર્યરત અવકાશયાત્રીઓ પરનું જોખમ 44 ટકા વધ્યું છે.

નાસાના એડમિનિસ્ટ્રેટર જીમ બ્રાઇન્ડસ્ટેને કહ્યું છે કે એજન્સીએ ભારતના મિશન શક્તિ પછી અવકાશમાં કચરાનાં 400 ટૂકડાઓ ઓળખી કાઢ્યા છે. હજી એમને ઓળખી શકાયા છે પરંતુ તમામને ટ્રેસ નથી કરી શકાયા. અમે 60 ટૂકડાઓને ટ્રેક કરી રહ્યાં છીએ જે 10 સેન્ટિમીટર કરતાં વધારે મોટા છે અને તેમાંથી 24 જેટલા અંતરીક્ષમાં ઇન્ટરનેશનલ સ્પેસ સ્ટેશનથી ધપશે.

અમે પ્રત્યેક કલાકે આ પરીક્ષણને કારણે ઊભી થયેલી પરિસ્થિતિ અંગે નવી બાબતો શીખી રહ્યાં છીએ. છેલ્લા એક અઠવાડિયામાં આ અવકાશી કચરો ઇન્ટરનેશનલ સ્પેસ સ્ટેશનને અસર કરે તેની શક્યતાઓમાં 44 ટકાનો વધારો થયો છે.

આતંકવાદ સાથે દેશના કરોડો લોકોને જોડવાનું કામ કૉંગ્રેસે કર્યું- મોદી

'નવભારત ટાઇમ્સ'ના અહેવાલ અનુસાર વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ મહારાષ્ટ્રના વર્ધા ખાતેથી એક સભાને સંબોધતા કૉંગ્રેસ પર 'હિંદુ આતંકવાદ'ને લઈને ટિપ્પણી કરી હતી.

મોદીએ કહ્યું હતું કે કૉંગ્રેસે દેશના કરોડો લોકોનો સંબંધ આતંકવાદ સાથે જોડી દીધો હતો. હવે લોકો જાગી ગયા છે ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

એટલા માટે તેઓ ભાગી રહ્યા છે.

આવું કહીને મોદીએ ઇશારો કર્યો હતો કે રાહુલ ગાંધી અમેઠીની સાથે કેરળની વાયનાડ બેઠક પરથી શા માટે પણ ચૂંટણી લડી રહ્યા છે.

મોદીએ એવું પણ કહ્યું કે જ્યાં હિંદુ આબાદી વધુ છે ત્યાંથી રાહુલ ગાંધી ચૂંટણી નથી લડી રહ્યા અને જ્યાં હિંદુ આબાદી ઓછી છે તે તરફ ભાગી રહ્યા છે.

મોદીએ પોતાના ભાષણમાં ઉલ્લેખ કર્યો કે દેશના કરોડો લોકો પર હિંદુ આતંકવાદનો દાગ કૉંગ્રેસે લગાડ્યો છે.

મોદીએ કહ્યું કે 'હજારો વર્ષોના ઇતિહાસમાં હિંદુ આતંકવાદની કોઈ ઘટના બની છે? અંગ્રેજ અધિકારીઓએ પણ આવું નથી કર્યું. આપણી 5 હજાર વર્ષ જૂની સભ્યતા પર દાગ કોણે લગાડ્યો?'

મોદીએ આગળ ઉમેરતા કહ્યું હતું કે મહારાષ્ટ્રના કૉંગ્રેસના નેતા સુશીલકુમાર શિંદેએ હિંદુ આતંકવાદ શબ્દને જન્મ આપ્યો હતો.

બ્રિટનની સંસદમાં બ્રેક્સિટ પ્રસ્તાવ ફરીથી નામંજૂર

બ્રિટનની સંસદમાં સોમવારે સાંજે બ્રેક્સિટ સાથે જોડાયેલા ચાર પ્રસ્તાવો પર મતદાન થયું હતું. બ્રેક્સિટ મુદ્દે આગળ શું કરવામાં આવશે એ મુદ્દે રજૂ થયેલા પ્રસ્તાવ પર સંસદોએ ફરી એક વખત અસહમતી દાખવી છે.

હાલમાં બ્રિટનની સંસદમાં બ્રેક્સિટ કેવી રીતે કરવું જોઈએ તે મુદ્દે વિકલ્પ શોધવાના પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે.

સંસદના નીચલા ગૃહ હાઉસ ઑફ કોમન્સમાં યુરોપીયન સંઘથી અલગ થવાના ચાર પ્રસ્તાવો પર મતદાન થયું હતું.

તેમાં કસ્ટમ યુનિયન અને નોર્વે જેવી વ્યવસ્થા, બ્રિટનને સિંગલ માર્કેટમાં ટકાવી રાખવા મુદ્દે પર મતદાન કરવામાં આવ્યું હતું.

કાયદાકીય રીતે જોઈએ તો સંસદમાં થયેલું આ મતદાન અનિવાર્ય નથી એટલા માટે જો કોઈ એક પ્રસ્તાવને અનુમતી મળી પણ જાય તો સરકારે તેને માનવું એ જરૂરી નથી.

હાલમાં વડાં પ્રધાન થેરેસા મેએ 12 એપ્રિલ સુધીનો સમય માગ્યો છે. તેમણે નક્કી કરવાનું છે કે  યુરોપીયન સંઘ પાસેથી બ્રેક્સિટ માટે વધુ સમય લેવો કે પછી સમજૂતી વિના જ અલગ થઈ જવું.

રાહુલ ગાંધી આજે કૉંગ્રેસનું ઘોષણાપત્ર જાહેર કરશે

'એનડીટીવી ઇંડિયા'ના અહેવાલ અનુસાર લોકસભા ચૂંટણી 2019ને લઈને કૉંગ્રેસ અધ્યક્ષ રાહુલ ગાંધી આજે કૉંગ્રેસનું ઘોષણાપત્ર જાહેર કરશે.

અહેવાલમાં લખ્યું છે કે આ ઘોષણાપત્રમાં ન્યૂનતમ આવક યોજના, સ્વાસ્થ્યના અધિકાર સહિત ખેડૂતોની દેવામાફી, નીતિ આયોગને ખતમ કરવાથી લઈને દલિતો તથા ઓબીસી સમુદાયો માટે મુખ્ય વાયદાઓનો સમાવેશ થઈ શકે છે.

આ જાહેરાતમાં કૉંગ્રેસની ઘોષણાપત્ર સમિતિના અધ્યક્ષ પી. ચિદમ્બરમ અને અન્ય વરિષ્ઠ નેતાઓ હાજર રહે તેવી શક્યતા છે.

ઉલ્લેખનીય છે...


નિઝામુદ્દીનના તબલીગી જમાત મરકઝથી કથીત રીતે છત્તીસગઢ પાછા ફરેલા 159 લોકોનાં નામની અરજદારે રજૂ

કરેલી યાદીના આધારે અદાલતે ઉપરોક્ત આદેશ આપ્યો છે. તે 159માં 108 લોકો બિન-મુસ્લિમ છે.

જસ્ટિસ પ્રશાંત કુમાર મિશ્રા અને જસ્ટિસ ગૌતમ ભાદુરીની ખંડપીઠે ગુરુવારે કોવિડ-19 સંબંધી અનેક મામલાઓની એક સાથે વીડિયો કૉન્ફરન્સિંગ મારફત સુનાવણી કર્યા બાદ ઉપરોક્ત આદેશ આપ્યો હતો.

કોવિડ-19 સંબંધી અરજીઓની સુનાવણી વખતે અરજદારે અદાલતને એવી માહિતી આપી હતી કે નિઝામુદ્દીનના તબલીગી જમાત મરકઝમાં ભાગ લઈને છત્તીસગઢ પરત આવેલા લોકોની તબીબી તપાસ કરવામાં આવી નથી.

અરજદારના વકીલે અદાલતને જણાવ્યું હતું કે છત્તીસગઢ પાછા ફરેલા તબલીગી જમાતના 159 સભ્યોમાંથી 107 લોકોનું પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું.

એ પૈકીના 87ના રિપોર્ટ મળ્યા છે, 23ના રિપોર્ટની રાહ જોવાઈ રહી છે અને બાવન લોકોનું પરીક્ષણ થયું નથી.

એ 52 લોકોને કોવિડ-19નો ચેપ લાગ્યો હશે તો તેઓ છત્તીસગઢ વિસ્તારમાં કોવિડ-19ના પ્રસારનું કારણ બની શકે છે.

એ પછી અદાલતે તબલીગી જમાતના ગુમ થયેલા બાવન લોકો માટે 'સઘન તલાશી અભિયાન' શરૂ કરવાનો અને 23 લોકોનાં પરીક્ષણના રિપોર્ટની માહિતી અદાલત... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ને આપવાનો હુકમ કર્યો હતો.

અદાલતના આ આદેશ પછી સાંજ થતાં સુધીમાં સોશિયલ મીડિયા પર યુઝર્સે કથિત રીતે ગુમ થયેલા એ 52 લોકોની શોધના મુદ્દે સરકારને ઘેરવાનું શરૂ કર્યું હતું.

159 લોકો પૈકીના 108 બિન-મુસ્લિમ

મોબાઇલ ટાવર લોકેશનને આધારે લોકોનો સંપર્ક હાથ ધરાયો

અરજદારના વકીલ ગૌતમ ક્ષેત્રપાલે નિઝામુદ્દીન તબલીગી જમાત મરકઝમાંથી પાછા ફરેલા જે 159 લોકોની યાદી ઉપલબ્ધ કરાવી છે તેમાં 108 લોકો બિન-મુસ્લિમ છે.

એ યાદીમાં બધા લોકોનાં નામ, સરનામાં અને ફોનનંબર નોંધાયેલા છે. એ પૈકીના કેટલાક લોકો સાથે બીબીસીએ વાત કરી હતી.

એ પૈકીના મોટાભાગના લોકોએ જણાવ્યું હતું કે તેમને તબલીગી જમાત કે ઇસ્લામ સાથે કોઈ લેવાદેવા નથી.

જોકે, તમામ લોકો માર્ચના બીજા અને ત્રીજા સપ્તાહમાં દિલ્હી ગયા હતા અને દિલ્હીથી પાછા ફર્યા બાદ આરોગ્યવિભાગની સૂચના અનુસાર હોમ ક્વોરૅન્ટીનમાં છે.

બિલાસપુરમાં રહેતા શ્રીકુમાર પાંડે (નામ બદલ્યું છે)નું નામ પણ એ યાદીમાં સામેલ છે.

શ્રીકુમાર પાંડેએ બીબીસીને કહ્યું હતું, "હું બ્રાહ્મણ છું. મારે તબલીગી જમાતના લોકો સાથે શી લેવાદેવા?"

"માર્ચમાં હું દિલ્હી જરૂર ગયો હતો, પણ તબલીગી જમાતના મરકઝમાં જવાનો સવાલ જ નથી. જે ટ્રેનમાં હું બિલાસપુર પાછો આવ્યો હતો એ ટ્રેન મેં નિઝામુદ્દીન રેલવે સ્ટેશનથી પકડી હતી. એ સાચું."

"દિલ્હીથી પરત આવ્યા બાદ પોલીસ તથા આરોગ્યવિભાગે મારી તપાસ કરી હતી અને મને ઘરમાં જ રહેવાની સલાહ આપી હતી."

પોતાના તબલીગી જમાત સાથે કોઈપણ પ્રકારનો સંબંધ હોવાનો રાયપુરનાં જયદીપ કૌરે પણ ઇન્કાર કર્યો હતો.

તેમણે રોષે ભરાઈને કહ્યું હતું, "તબલીગી જમાતનું નામ મેં પહેલીવાર હમણાં ટીવી પર સાંભળ્યું. હું 16 માર્ચે દિલ્હીથી પાછી ફરી હતી અને પોલીસ તથા આરોગ્યવિભાગના લોકોએ મારી તપાસ કરી હતી. તેમણે મને 14 દિવસ ઘરમાં રહેવાની સલાહ આપી હતી અને ત્યારથી હું ઘરમાં જ છું."

દુર્ગના મોહમ્મદ ઝુબૈરે જણાવ્યું હતું કે તેમને તબલીગીઓ સાથે કોઈ સંબંધ નથી અને આ વર્ષે તો શું, તેઓ આખી જિંદગીમાં તબલીગી જમાતના કોઈ કાર્યક્રમમાં સામેલ થયા નથી.

તબલીગના મરકઝના કારણે કોરોના ફેલાતો હોવાના પૂર્વાગ્રહે મુસ્લિમોની મુશ્કેલી વધારી

રાજ્યના આરોગ્યમંત્રી ટી. એસ. સિંહદેવનું કહેવું છે કે 'અમને મળેલા ફોનનંબરો, જે દિવસોમાં નિઝામુદ્દીનના તબલીગી જમાત મરકઝમાં ધાર્મિક કાર્યક્રમ યોજાયો હતો એ દિવસોમાં નિઝામુદ્દીનના કોઈ એક મોબાઇલ ફોન ટાવરના પ્રભાવક્ષેત્રમાં આવેલા...


નિતેશ વાનાણી છેલ્લા દસ વર્ષોથી ભાજપમાં છે.

ઉત્તર પ્રદેશ હોય કે પશ્ચિમ બંગાળ કે ગુજરાત, સોશિયલ મીડિયામાં કોવિડની બીજી લહેરમાં મોદી સરકારની કામગીરી મામલે ભાજપના જ કાર્યકરો રોષ ઠાલવતા હોય એવા ઘણા કિસ્સાઓ સામે આવી રહ્યા છે.

એક સમયે મોદી અને ભાજપના કટ્ટર સમર્થક રહેલા લોકો ભાજપ સામે કેમ બાંયો ચઢાવી રહ્યા છે એ મહત્ત્વનો સવાલ છે.

સુરત શહેરની વાત કરીએ તો ભાજપના આઈટી સેલમાં કામ કરતા અને ભાજપ માટે છેલ્લાં દસથી વધુ વર્ષોથી જોડાયેલા નિતેશ વાનાણીએ સોશિયલ મીડિયામાં ભાજપની નીતિઓ સામે કથિત ટીકાયુક્ત ટિપ્પણીઓ કરવા બદલ જેલમાં જવાનો વારો આવ્યો હતો.

તેમને સ્થાનિક કોર્ટમાંથી જામીન મળ્યા છે પરંતુ 3 દિવસ પોલીસ કસ્ટડીમાં રહેવું પડ્યું હતું.

શું છે મામલો?

નિતેશ વાનાણી

નિતેશ વાનાણીએ સોશિયલ મીડિયામાં કોરોના વાઇરસ મામલે સ્થાનિક વહીવટી તંત્ર અને નેતાગીરી મામલે કથિત ટીકાયુક્ત ટિપ્પણીઓ કરી હતી.

તેમની સામે દાખલ થયેલી ફરિયાદ અનુસાર તેમણે સોશિયલ મીડિયામાં એક ટિપ્પણી એવી કરી હતી કે,  'સુરતના મુસ્લિમ વિસ્તારમાં માસ્ક મુદ્દે દંડ ઉઘરાવાવમાં કૂણું વલણ અપનાવવામાં આવે છે, જ્યારે હિંદુ વિસ્તારોમાં કડક વલણ અપનાવવામાં આવે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

છે.'

આ નીતિ બદલ તેમણે આડકતરી રીતે સ્થાનિક નેતાગીરી પર સવાલ ઉઠાવ્યા હોવાનું ચર્ચાઈ રહ્યું છે.

જોકે અન્ય વ્યક્તિએ તેમની વિરુદ્ધ બે સમુદાયોમાં વૈમનસ્ય ફેલાવવા અને ઉશ્કેરણીજનક ટિપ્પણીઓ કરી શાંતિ ડહોળવાની કોશિશ કરવાનો આરોપ લગાવી પોલીસમાં ફરિયાદ દાખલ કરાવી દીધી હતી.

જેને પગલે સુરતના સાયબર ક્રાઇમ વિભાગે (સુરત ગ્રામ્ય પોલીસે) તેમની ધરપકડ કરી હતી.

ગત શુક્રવારે બપોરે તેમની અટકાયત કરાઈ હતી અને પછી તેમના બે દિવસના રિમાન્ડ માગવામાં આવ્યા હતા. જેથી તેઓ સોમવાર સુધી પોલીસ કસ્ટડીમાં રહ્યા હતા.

બીજી તરફ ભાજપ માટે વર્ષો સુધી સેવા આપનાર વ્યક્તિ સાથે આવી ઘટના બનતા તેમના વર્તુળના કેટલાક ભાજપી સભ્યોએ પણ વિરોધ નોંધાવી રાજીનામા આપ્યાં હોવાની વાત છે.

તદુપરાંત એવી પણ ચર્ચા છે કે નિતેશ વાનાણીને સબક શિખવાડવા માટે આ રીતે પક્ષના જ કોઈ નેતાના ઇશારે ફરિયાદ દાખલ કરવામાં આવી હતી.

કોણ છે નિતેશ વાનાણી?

આ સમગ્ર બાબતની સોશિયલ મીડિયામાં પણ ચર્ચા જાગી છે. કારણ કે જેની ધરપકડ થઈ તે વ્યક્તિ ભાજપના આઈટી સેલની સભ્ય છે.

નિતેશ વાનાણીના મિત્ર મુકેશ ગુજરાતી અનુસાર નિતેશ મૂળ ભાવનગરના વતની છે અને છેલ્લાં ઘણાં વર્ષોથી સુરતમાં જ રહે છે.

તેઓ મુખ્યત્ત્વે રિયલ એસ્ટેટ સંબંધિત જમીનદલાલીનું કામકાજ કરે છે. અને પરિવારમાં તેમને પત્ની, બે સંતાનો છે.

તેમના ભાજપ સાથેના જોડાણ વિશે વધુ જણાવતા મુકેશ ગુજરાતીએ બીબીસીને કહ્યું, "નિતેશ વાનાણી છેલ્લાં 10થી વધું વર્ષોથી ભાજપ માટે કામ કરે છે. તેમણે સૌરાષ્ટ્રમાં પણ કાર્યકર્તાઓને જોડવાનું કામ કર્યું હતું. તેઓ કટ્ટર મોદી સમર્થક છે. ભાજપ માટે તેમણે ગ્રાઉન્ડ સ્તરે ઘણું કામ કર્યું છે."

"પરંતુ તેમણે સોશિયલ મીડિયામાં ટીકાયુક્ત ટિપ્પણીઓ કરતા તેમની ધરપકડ કરાઈ. જોકે તેના વિરોધમાં ઘણાએ રાજીનામાં આપ્યાં છે. શહેર પ્રમુખની કામગીરી મામલે સવાલ સર્જાય એવી કથિત ટિપ્પણીઓ તેમણે સોશિયલ મીડિયા પર કરી હતી."

"તેઓ સોશિયલ મીડિયા પર મોદીના સમર્થનમાં લખતા પણ આવ્યા છે. પરંતુ એકાએક આવું કેમ થયું એ એક સવાલ છે. તેમણે માસ્કના દંડની નીતિ મુદ્દે પણ એક ટિપ્પણી કરી હતી."

તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું,"નિતેશનાં માતાપિતા થોડા દિવસો પહેલા જ કોરોનામાંથી રિકવર થયાં છે. તેઓ નિતેશ સાથે જ હતાં પરંતુ કેટલાક દિવસો પહેલાં વતન પરત ગયાં છે. જોકે તેમનાં માતાને નિતેશની ધકપકડના સમાચાર નહોતા આપવામાં આવ્યા કેમ કે તેમને ડાયાબિટિશ હોવાથી તેમની તબિયત વધારે ખરાબ થઈ શકે એવું જોખમ...


નિધિ કપૂર બહુ સહજતાથી આ વાત કરી રહ્યાં છે. 38 વર્ષની ઉંમરે નિધિને ખ્યાલ આવ્યો હતો કે તેમને થાઇરૉઇડ-કૅન્સર છે.

નિધિ કહે છે કે કૅન્સર પ્રથમ સ્ટેજમાં છે તેની જાણ થઈ કે તરત જ આની સામે કેવી રીતે લડવું તે અંગે તેમણે વિચારી લીધું હતું.

નિધિ

નિધિ કહે છે કે તેમના પતિ અને પરિવારે સંપૂર્ણ સહકાર આપ્યો હતો, પણ તેમનાં દેરાણીને સ્તન-કૅન્સર છે તેની ખબર પડી ત્યારે તે ભાવુક થઈ ગયાં હતાં.

તેમનાં દેરાણી ગર્ભવતી હતાં અને સ્તન-કૅન્સર છે તેવો ખ્યાલ આવ્યો. તેમના કૅન્સરનો છેલ્લો સ્ટેજ હતો અને પ્રસૂતિ પછી તરત જ તેમનું મોત થઈ ગયું હતું.

નિધિનાં દેરાણી ફક્ત 29 વર્ષનાં હતાં. નાની ઉંમરે કૅન્સરથી વધારે લોકો મરી રહ્યા છે, તેવી વાતો ચાલવા લાગી છે, પણ શું તે વાત સાચી છે?

યુવા વયે કૅન્સર

છેલ્લાં 10 વર્ષમાં કૅન્સરના કિસ્સામાં 28 ટકાનો વધારો થયો છે અને તેનાથી થતાં મોતની સંખ્યામાં 20 ટકા વધારો થયો છે.

મેડિકલ જર્નલ ઑફ ઑન્કોલૉજીના 1990થી 2016 સુધી થયેલા અભ્યાસમાં આ આંકડા બહાર આવ્યા છે.

વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાના જણાવ્યા અનુસાર દુનિયામાં મોતનું કારણ બનતી બીમારીમાં કૅન્સરનું સ્થાન બીજું છે.

ડૉક્ટરો કહે છે કે કૅન્સર મોટી ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ઉંમરે થનારી બીમારી છે, પણ હવે ઓછી ઉંમરે પણ લોકોને કૅન્સર થવા લાગ્યું છે.

અખિલ ભારતીય આયુર્વિજ્ઞાન સંસ્થાન (એમ્સ)ના ઑન્કોલૉજી વિભાગના પ્રોફેસર ડૉક્ટર એસવીએસ દેવનું કહેવું છે, "40 ટકા કિસ્સામાં તમાકુના સેવનને લીધે કૅન્સર થયું હોય એવું જોવા મળે છે."

"હવે તો 20-25ની ઉંમરના યુવાનોને પણ કૅન્સર થયેલું જોવા મળી રહ્યું છે."

બદલાયેલી જીવનશૈલી જવાબદાર?

ડૉક્ટર એસવીએસ દેવ કહે છે, "તમાકુનું સેવન કરનારાને 10-20 વર્ષ પછી જ કૅન્સર થયાનો ખ્યાલ આવે છે. અમારી પાસે ગામડાંના એવા યુવાનો આવે છે, જે સ્મોકલૅસ એટલે કે પાન, ખૈની, ગુટકામાં તમાકુ ખાય છે."

"કેવું નુકસાન થાય છે તેની જાણ વિના જ નાનપણથી તમાકુનો ઉપયોગ શરૂ કરી દે છે. તેના કારણે 22-25 વર્ષના યુવાનો કૅન્સરની સારવાર માટે અમારી પાસે આવે છે."

ડૉક્ટર એસવીએસ દેવના જણાવ્યા અનુસાર એમ્સમાં હાથ અને ગળાના, કોલોનના અને સ્તનના કૅન્સરના કિસ્સામાંથી 30 ટકામાં દર્દીની ઉંમર 35થી નીચેની જોવા મળી રહી છે.

મુંબઈના તાતા મેમોરિયલ સેન્ટરમાં સેન્ટર ફૉર કૅન્સર એપિડીમિઓલૉજીના ડિરેક્ટર પ્રોફેસર ડૉક્ટર રાજેશ દીક્ષિત તમાકુને કારણે થનારા કૅન્સરને જીવનશૈલી સાથે જોડે છે.

તેઓ જણાવે છે કે યુરોપ અને અમેરિકામાં તમાકુનું સેવન અટકાવવા માટે પગલાં લેવાયાં છે અને તે પછી ત્યાં તમાકુને કારણે થતા કૅન્સરમાં ઘટાડો થયો છે.

તમાકુના સેવનને કારણે મોઢામાં, સ્વાદુપિંડમાં, ગળામાં, અંડાશયમાં, ફેફસાંમાં અને સ્તનમાં કૅન્સર થતું જોવા મળે છે. જનતા, સરકાર અને મીડિયા આ બાબતમાં જાગૃતિ ફેલાવવાનું કામ કરે તો કૅન્સરને નિયંત્રણમાં લાવી શકાય.

કુપોષણ અને ચેપના કારણે થતી બીમારી

ડૉ. ડિયો

વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાના જણાવ્યા અનુસાર કૅન્સરને કારણે થતાં મોત પૈકી ત્રીજા ભાગના કિસ્સાઓમાં શરીરની લંબાઈ કરતાં ઓછું વજન, ફળ અને શાકભાજીનો ઓછો ઉપયોગ, કસરતનો અભાવ અને તમાકુ તથા શરાબનું સેવન જવાબદાર હોય છે.

કૅન્સર વિશેના એક સવાલના જવાબમાં 2018માં લોકસભામાં કેન્દ્રના આરોગ્યમંત્રી હર્ષવર્ધને માહિતી આપી હતી કે ભારતમાં 15.86 લાખ કૅન્સરના કેસ થયેલા છે.

તેમણે આશ્વાસન આપ્યું હતું કે કૅન્સરના દર્દીઓના ઇલાજ માટે આરોગ્યકેન્દ્રોમાં સર્જરી, રેડિયોથેરપી, કિમોથેરપી અને પેલિએટિવ કૅરની સુવિધાઓ આપવામાં આવી રહી છે.

ભારતમાં કૅન્સરની વધી રહેલી બીમારી માટે ડૉક્ટર્સની જીવનશૈલીમાં ફેરફાર, લોકોમાં વધતી સ્થૂળતા, સરેરાશ આયુષ્યમાં વધારાને તથા નિદાનની સુવિધા વધી તેને ગણાવે...


નિધિ રાજદાન

નિધિ રાજદાને પોતે સોશિયલ મીડિયામાં તે અંગે જાણકારી આપી છે.

આ કેસમાં નિધિ રાજદાનને ઑનલાઇન હાવર્ડ યુનિવર્સિટીમાં ઍસોસિયેટ પ્રોફેસરની નોકરીની ઓફર કરવામાં આવી હતી.

એમણે ટ્વિટમાં લખ્યું કે, "હું એક ખૂબ મોટાં ફિશિંગ હુમલાનો શિકાર થઈ છું."

એમણે પોતાનાં નિવેદનને ટ્વિટ કરતાં કહ્યું કે, આ મામલે હવે હું સોશિયલ મીડિયામાં કંઈ નહીં કહું.

નિધિ રાજદાને 21 વર્ષ એનડીટીવીમાં કામ કર્યું અને આ કથિત નવી નોકરીની ઓફર બાદ તેમણે જૂન 2020માં રાજીનામું આપી દીધું હતું.

નિધિ રાજદાને પોતાનાં નિવેદનમાં કહ્યું કે, એમને પહેલાં સપ્ટેમ્બર 2020થી એમની નોકરી શરૂ થશે એમ કહેવામાં આવ્યું હતું. પછી, કોરોના મહામારીને કારણે એમની નોકરી જાન્યુઆરી 2021થી શરૂ થશે એમ કહેવામાં આવ્યું.

નિધિ રાજદાનનો દાવો છે કે આ પછી જે કહેવામાં આવી રહ્યું હતું એમાં અનેક વહીવટી વિસંગતિઓ એમનાં ધ્યાને આવી.

એમણે લખ્યુંકે, "પહેલાંતો મેં આ વિસંગતિઓ પર મહામારીને કારણે અપનાવવામાં આવેલા માપદંડો ગણીને ધ્યાન ન આપ્યું પરંતુ તાજેતરમાં મને એમાં જરા વધારે ગરબડ નજર આવી. આ પછી મે હાવર્ડ યુનિવર્સિટીના વરિષ્ઠ અધિકારીઓનો આ બાબતે સંપર્ક કર્યો. મને જે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

હાર્વડમાંથી મોકલવામાં આવેલી લાગતી હતી તે તમામ માહિતીઓ મેં એમની સાથે શૅર કરી."

એમણે લખ્યું કે, " યુનિવર્સિટીની તરફથી મળેલી જાણકારીને આધારે મને એ ખબર પડી કે હું એક વ્યવસ્થિત રીતે ફિશિંગ હુમલાનો શિકાર થઈ છું. ખરેખર તો મને હાવર્ડ યુનિવર્સિટીમાંથી પત્રકારત્વમાં ઍસોસિયેટ પ્રોફેસરની નોકરીની કોઈ ઓફર થઈ જ નથી. હુમલાખોરોએ મારો વ્યક્તિગત ડેટા, કમ્યુનિકેશન ડિવાઇક અને સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટમાંથી મેળવેલી માહિતીઓનો ફિશિંગ હુમલામાં ઉપયોગ કર્યો હતો."

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


નિધિ રાઝદાન

નિધિના એક ટ્વીટથી તેઓ ચર્ચામાં આવ્યાં હતાં.

શુક્રવારે ટ્વીટ કરીને નિધિએ જાણકારી આપી કે તેમની સાથે ઑનલાઇન છેતરપિંડી થઈ છે, તેમને હાર્વર્ડ યુનિવર્સિટીમાં ઍસોસિએટ પ્રોફેસરની નોકરીની ઑફર કરાઈ હતી.

પણ આ છેતરપિંડી હતી. તેઓએ એ નોકરી માટે એનડીટીવીમાંથી રાજીનામું પણ આપ્યું હતું.

તેઓએ તેમના ટ્વીટમાં લખ્યું, "હું એક ગંભીર ફિશિંગ હુમલાનો શિકાર બની છું."

ફિશિંગ શું હોય છે?

પ્રતીકાત્મક તસવીર

ફિશિંગ એક પ્રકારની ઑનલાઇન છેતરપિંડી છે, જેના માધ્યમથી લોકોને પોતાની ખાનગી જાણકારી, જેમકે બૅન્ક ડિટેઇલ કે પાસવર્ડ શૅર કરવાનું કહેવામાં આવે છે.

આ છેતરપિંડીમાં સામેલ લોકો પોતાને યોગ્ય અને પ્રતિષ્ઠિત કંપનીઓના પ્રતિનિધિ ગણાવે છે અને સામેવાળાને પોતાની વાતો પર વિશ્વાસ અપાવીને તેમની અંગત જાણકારીઓ મેળવી લે છે.

આ રીતના ઑનલાઇન હુમલાખોર તમને ટેક્સ્ટ મૅસેજ મોકલે છે, તમારો મેઇલના માધ્યમથી સંપર્ક કરે છે કે પછી તમને સીધો ફોન પણ કરી શકે છે.

ફિસિંગના શિકાર લોકોને લાગે છે કે મૅસેજ, મેઇલ કે ફોન કૉલ તેમની જ બૅન્ક કે સર્વિસ પ્રોવાઇડર તરફથી આવ્યાં છે.

સામાન્ય રીતે આનો ભોગ બનેલા લોકોને કહેવામાં આવે છે કે તેઓએ પોત... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાના બૅન્ક ખાતાના ઍક્ટિવેશન કે સિક્યૉરિટી ચેક માટે કેટલીક જાણકારીઓ આપવી પડશે.

તેમને કહેવામાં આવે છે કે જો તમે જાણકારી ન આપી તો તમારું ખાતું બંધ પણ કરી શકે છે.

મોટા ભાગે આ છેતરપિંડીથી અજાણ લોકો પોતાની ખાનગી માહિતી શૅર કરી દેતા છે.

આ રીતે ઑનલાઇન છેતરપિંડીમાં લોકોને એક ફેક વેબસાઇટ પર લઈ જવામાં આવે છે, જે બિલકુલ રિયલ લાગતી હોય છે.

તેમને એ વેબસાઇટમાં જઈને પોતાની ખાનગી જાણકારીઓ નાખવાનું કહેવામાં આવે છે.

જેવા લોકો ખાનગી જાણકારી નાખે કે સાયબર ગુનેગાર તેનો ઉપયોગ કરીને તમને સરળતાથી લૂંટી લે છે.

એ ફેક વેબસાઇટમાં મૉલવૅર ઇન્સ્ટૉલ કરેલું હોય છે, જે તમારી ખાનગી જાણકારીઓ પણ ચોરી લે છે.

લોકોને છેતરીને તેમનો પાસવર્ડ અને આ રીતની જાણકારીઓ મેળવવી આજે પણ દુનિયાભરમાં સાયબર ગુનેગારોની આ સૌથી સરળ રીત છે.

ઑનલાઇન છેતરપિંડીથી કેવી રીતે બચવું?

જોકે તમારી પાસે આ રીતની છેતરપિંડીથી બચવાનો પણ હંમેશાં એક રસ્તો હોય છે.

અજાણી જગ્યાએથી આવતા ફોન કૉલ, મેઇલ અને મૅસેજથી હંમેશાં સતર્ક રહો, ખાસ કરીને એ સ્થિતિમાં જ્યારે તમારો સંપર્ક કરનાર તમને તમારા નામથી સંબોધિત ન કરતો હોય.

મોટી કંપનીઓ પણ તમારી પાસે તમારી ખાનગી જાણકારીઓ ફોન કે મેલથી માગતી નથી.

એ મેઇલ કે ટેક્સ્ટ મૅસેજથી પણ સાવધ રહો, જેમાં તમને કોઈ લિંક પર ક્લિક કરવાનું કહેવામાં આવે.

જો તમને એ વિશ્વાસ ન હોય કે તમને મેઇલ મોકનાર કે ફોન કરનાર અસલી અને વાસ્તવિક છે કે નહીં, તો ઉત્તમ રસ્તો એ છે કે તમે જાતે સીધા કંપનીને ફોન કરો અને એ જ નંબર પર ફોન કરો જે બૅન્ક સ્ટેટમેન્ટ, ફોન બિલ કે ડૅબિટકાર્ડની પાછળ લખેલો હોય.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


નિયામક સંસ્થાઓ સાથે મસ્કની પરસ્પર સમજૂતી થતાં ટેસ્લાના અધ્યક્ષપદેથી તેઓ રાજીનામું આપશે અને દંડ પણ ચૂકવશે.

અમેરિકાના સિક્યૉરિટી ઍન્ડ ઍક્સ્ચેન્જ કમિશન (એસઈસી) દ્વારા મસ્ક સામે સિક્યૉરિટી (ફંડ) મામલાની છેતરપિંડી મુદ્દે કાનૂની કાર્યવાહી કરવાનો નિર્ણય કરવામાં આવ્યો હતો.

જોકે, નિયામક સંસ્થા અને મસ્ક વચ્ચે સમાધાન સંબંધિત ડીલ થઈ. આ ડીલ મુજબ મસ્ક ટેસ્લાના સીઈઓ (ચીફ ઍક્ઝિક્યુટીવ ઑફિસર) તરીકે યથાવત રહેશે પરંતુ અધ્યક્ષપદેથી ત્રણ વર્ષ માટે રાજીનામું આપશે.

ઉપરાંત ટેસ્લા કંપની અને મસ્કે 20 મિલિયન ડૉલર્સ (લગભગ 145 કરોડ રૂપિયા)નો દંડ ચૂકવવો પડશે.

શું હતો ટ્વીટ વિવાદ?

એસઈસી અનુસાર ઑગસ્ટ મહિનામાં મસ્કે રોકાણકારોને કથિતરૂપે ફંડની દૃષ્ટિએ ગેરમાર્ગે દોરતું ટ્વીટ કર્યું હતું.

તેમાં તેમણે એવું લખ્યું હતું કે, ટેસ્લાનું તેઓ ખાનગીકરણ કરવા માંગે છે. તેને તેઓ સ્ટોક ઍક્સ્ચેન્જમાંથી બહાર લઈ લેવાની વિચારણા કરી રહ્યા છે.

તેમણે એવું પણ લખ્યું હતું કે, તેમની પાસે આ પ્રસ્તાવ માટે સુરક્ષિત ફંડ પણ છે અને આ ફંડ અનુસાર ટેસ્લાના પ્રતિ શેરની કિંમત 420 ડૉલર્સ થઈ જશે.

મસ્કની આવી જાહેરાત બાદ કંપનીના શેરના ભાવમાં વધારો જ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ોવા મળ્યો હતો પરંતુ પાછળથી ભાવ તૂટી ગયો હતો.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

સિક્યૉરિટી ઍન્ડ ઍક્સ્ચેન્જ કમિશન (એસઈસી)નું કહેવું છે કે, મસ્કે ટ્વીટમાં કરેલા દાવા ખોટા અને ગેરમાર્ગે દોરનારા હતા.

એમેરિકાની નિયામક સંસ્થા એસઈસીએ નિવેદનમાં કહ્યું, "સત્ય અને વાસ્તવિકતા એ છે કે મસ્કે ઉપરોક્ત પ્રસ્તાવિત વિચારણા અંગે ચર્ચા પણ નહોતી કરી. તેમની પાસે પુષ્ટિ પણ નહોતી. તેમાં ડીલની શરતો, શેરના ભાવ તથા શક્ય ફંડના સ્રોતની પણ પૂરતી જાણકારી નહોતી."

મસ્કે શરૂઆતમાં આરોપોને એવું કહીને નકાર્યા હતા કે તેમની પરના આક્ષેપ ગેરવાજબી છે. તેમણે બચાવમાં કહ્યું હતું કે, તેઓ રોકાણકારો તથા પારદર્શિતા અને સત્યના હિતમાં જ કામ કરી રહ્યા હતા.

એસઈસી સાથે શું સમજૂતી થઈ?

નિયામક સંસ્થા સાથેની સમજૂતી અનુસાર મસ્કને દંડ ભરવો પડશે. વળી હવેથી કંપની વિશેની બાબત ટ્વીટ કરતા પહેલા કંપનીની કમ્યૂનિકેશન સિસ્ટમનું પાલન કરવું પડશે.

ટેસ્લાના અધ્યક્ષપદેથી રાજીનામું આપવા માટે તેમને 45 દિવસની મુદત આપવામાં આવી છે.

એસઈસી શરૂઆતમાં કાર્યવાહી રૂપે એવા પગલાં ઇચ્છતી હતી કે મસ્કને કોઈ પણ પબ્લિક ટ્રૅડિંગ કંપનીના બોર્ડમાં કામ કરવાથી પ્રતિબંધિત કરવામાં આવે.

પરંતુ સમજૂતી અનુસાર તેઓ ટેસ્લાના સીઈઓ તરીકે કામ કરી શકશે. ટેસ્લાના નવા સ્વતંત્ર અધ્યક્ષની નિમણૂક કરવામાં આવશે.

કોણ છે ઇલોન મસ્ક?

ઇલન મસ્કનો જન્મ દક્ષિણ આફ્રિકામાં થયો હતો. પેપલ નામની ઓનલાઇન પેમેન્ટ કંપની દ્વારા તમણે કરોડો રૂપિયાની કમાણી કરી હતી.

ત્યાર પછી ઇલેક્ટ્રિક કાર નિર્માતા કંપની ટેસ્લા અને રોકેટ કંપની સ્પેસએક્સ શરૂ કરી.

ફૉર્બ્સ અનુસાર તેઓ વિશ્વના 25મા સૌથી ધનિક વ્યક્તિ છે.

એક અંદાજ મુજબ તેમની કુલ સંપત્તિ 19.7 બિલિયન ડૉલર્સ છે. પરંતુ છેલ્લા કેટલાસ સમયથી તેઓ વિવાદમાં સપડાયા છે.

થાઇલૅન્ડમાં ગુફામાં બાળકોને બચાવવા માટેની બચાવ કામગીરીમાં સામેલ બ્રિટિશ ડાઇવર સામે આક્ષેપ કરવા બદલ તેમની સામે બદનક્ષીનો કેસ કરવામાં આવ્યો હતો.

વળી મહિનાની શરૂઆતમાં તેઓ એક પોડકાસ્ટમાં મારિજૂઆનાનું સેવન કરતા જોવા મળ્યા હતા.

કેલિફોર્નિયામાં આ ડ્રગ કાનૂની છે પરંતુ આ ઘટનાને કારણે ટેસ્લાના શેરના ભાવોમાં નવ ટકાનો કડાકો બોલી ગયો હતો.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


નિરવ મોદી પંજાબ નેશનલ બેંક કૌભાંડમાં સંડોવાયેલા હોવાનો આરોપ છે

જંગી લોન લઈને કે છેતરપિંડી કરીને દેશમાંથી ભાગી છૂટતા લોકોની ભારતમાંની સંપત્તિ યથાવત રહે છે. તેને સરકારે જપ્ત કરવી હોય તો લાંબી કાયદાકીય પ્રક્રિયા કરવી પડે છે.

આ બાબતને ધ્યાનમાં રાખીને કેન્દ્ર સરકાર એક કાયદો બનાવવા ઇચ્છે છે.

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના વડપણ હેઠળના પ્રધાનમંડળે 'ભાગેડુ આર્થિક અપરાધી ખરડા-2018'ને ગુરુવારે મંજૂરી આપી હતી.

કેન્દ્રના નાણા પ્રધાન અરુણ જેટલીએ તાજેતરમાં પત્રકાર પરિષદમાં જણાવ્યું હતું કે તેમનું મંત્રાલય આ ખરડાનો મુસદ્દો છેલ્લા ઘણા મહિનાઓથી તૈયાર કરી રહ્યું હતું.

આ ખરડામાંની જોગવાઇઓ વિશે વાત કરતાં અરુણ જેટલીએ એક ખાસ બાબત પર ધ્યાન દોર્યું હતું.

અરુણ જેટલીએ જણાવ્યું હતું કે 100 કરોડ કે તેથી વધુ રૂપિયાની ગોબાચારી કરીને ભાગી છૂટેલા લોકોને આ સૂચિત કાયદા હેઠળ આવરી લેવામાં આવ્યા છે.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

નાણા મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, આ ખરડાની મુખ્ય બાબતો આ મુજબ છેઃ

અત્યાર સુધી કેવી જોગવાઈ હતી?

PNB કૌભાંડ: નીરવ મોદીએ કેવી રીતે કરી છેતરપિંડી

બેંકો સાથે કોઈ વ્યક્તિ છેતરપિંડી કરે તો તેના વિરુદ્ધ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

કાર્યવાહી કરવા માટેની ઘણી કાયદાકીય જોગવાઈઓ છે. એ જોગવાઈઓ મારફત સંબંધિત વ્યક્તિની સંપત્તિ જપ્ત કરી શકાય છે.

આ જોગવાઈ હોય તો નવો કાયદો રચવાની જરૂર શા માટે પડી?

આ સવાલનો જવાબ આપતાં સીનિયર આર્થિક વિશ્લેષક એમ. કે. વેણુએ કહ્યું હતું, "હાલ જે વ્યવસ્થા છે તેમાં સમય લાગે છે. કોર્ટની પરવાનગી લેવી પડે છે.

"એ ઉપરાંત સંપત્તિ તરત જપ્ત કરવી હોય તો તેમાં અનેક નડતર આવે છે."

તેમણે ઉમેર્યું હતું, "નીરવ મોદી અને મેહુલ ચોકસી દેશ છોડી ગયા પછી સરકાર એવું દેખાડવા માગે છે કે સમસ્યાનું કાયમી નિરાકરણ ગણાય એવો એક કાયદો ઘડવો જરૂરી છે."

"આ ખરડા વિશે અરુણ જેટલીએ પણ જણાવ્યું હતું કે કોઈ વ્યક્તિ બેંક પાસેથી પૈસા લઈને ભાગવાનું વિચારતી હશે તો તેણે એ પણ વિચારવું પડશે કે સરકાર તેની તમામ સંપત્તિ જપ્ત કરીને કાયદેસરની કાર્યવાહી કરશે."

કેટલો અસરકારક સાબિત થશે આ ખરડો?

આર્થિક કૌભાંડના આરોપી વિજય માલ્યાને ભારત લાવવાના પ્રયાસ સરકાર કરી રહી છે

આ ખરડામાં 100 કરોડથી વધુ રૂપિયા લઈને ભાગી જતા લોકો માટે આકરી જોગવાઈ કરવામાં આવી છે, જેથી મોટા લોકોને પકડી શકાય.

આ ખરડામાં એક વિશેષ જોગવાઈ પણ છે. એ મુજબ, ભાગેડુ વ્યક્તિની વિદેશમાંની સંપત્તિને પણ સરકાર કાયદાના દાયરામાં લાવશે.

બીજા દેશોમાંથી સંપત્તિ લાવવાનું કેટલું સરળ હશે?

આ સવાલના જવાબમાં એમ. કે. વેણુએ કહ્યું હતું, "સરકાર આ સૂચિત કાયદાનો અમલ કઈ રીતે કરશે એ સ્પષ્ટ નથી થયું.

"અન્ય દેશોમાં તેમના પોતાના કાયદા હોય છે. આ માટે સંબંધિત દેશની સંમતિની જરૂર પણ પડશે.

"વિજય માલ્યા અને નીરવ મોદીના કેસની વાત કરીએ તો તેમની ઘણી સંપત્તિ વિદેશમાં છે.

"ભારત સરકાર સૂચિત કાયદા હેઠળ તેમની સંપત્તિ કઈ રીતે જપ્ત કરશે એ બહુ મોટો સવાલ છે."

અરુણ જેટલીએ જણાવ્યું હતું કે આ સંબંધે જે દેશના સહયોગની જરૂર પડશે તે દેશ સાથે વાત કરવામાં આવશે.

ભાગેડુ લોકોની ભારતમાં જે સંપત્તિ છે તેને જપ્ત કરીને કાયદાકીય કાર્યવાહી શરૂ કરવામાં આવે એવો પ્રયાસ આ ખરડા મારફત કરવામાં આવી રહ્યો છે.

સૂચિત કાયદો અભૂતપૂર્વ છે?

ભાગેડુ આરોપીઓની વિદેશમાંની સંપત્તિને જપ્ત કરવાની જોગવાઈ પણ સૂચિત કાયદામાં છે

આ સવાલના જવાબમાં એમ. કે. વેણુએ કહ્યું હતું, "આ કાયદો એકદમ અસાધારણ છે, પણ કેટલાક લોકો કહે છે કે તેનો દુરુપયોગ થઈ શકે છે.

"ભવિષ્યમાં સત્તાધારી પક્ષને કોઈ વ્યક્તિ પસંદ ન હોય તો તેના વિરુદ્ધ સૂચિત કાયદાનો ઉપયોગ થઈ શકે છે."

આ કાયદો ઘડવાની જરૂર શા માટે પડી, એ...


નિરાશાની તે પળમાં હું અને મારી ટીમ દીક્ષિતા તથા તેનાં મમ્મી નર્મદાબહેનના જે ફોટોગ્રાફ્સ ખેંચ્યા હતા તે તત્કાળ જોવા લાગ્યાં લાગ્યાં.

10 મહિનાની વયની દીક્ષિતાનું વજન માત્ર ત્રણ કિલોગ્રામ હતું, જે જરૂરી લઘુતમ વજન કરતાં ઘણું ઓછું હતું. દીક્ષિતાને ન્યૂમોનિયા થયો હતો અને તે અત્યંત કુપોષિત હતી.

ડૉ. દાણીના જણાવ્યા મુજબ, ગોધરા નજીકની બારિયા સિવિલ હોસ્પિટલમાં આ પ્રકારના કેસ અત્યંત સામાન્ય હોય છે.

તેના કારણો વિશે પૂછવામાં આવતા ડૉ. દાણીએ કહ્યું હતું, "તેનું કારણ માત્ર બાળકનું જ નહીં, પણ માતાઓનું કુપોષણ પણ છે."

"ઓછી આવક ધરાવતા પરિવારો, ખાસ કરીને આર્થિક રીતે પછાત આદિવાસી સમુદાયની મોટાભાગની માતાઓ પોતે જ કુપોષિત હોય છે. તેથી તેઓ દેખીતી રીતે કુપોષિત બાળકને જન્મ આપતી હોય છે."

એ ઉપરાંત ઓછી આવક ધરાવતા વર્ગના લોકોમાં પોષણ સંબંધી જાગૃતિનો લગભગ અભાવ જ હોય છે.

વળી, તેમનામાં એવી માન્યતા પણ ઘર કઈ ગઈ છે કે બાળકને શક્ય હોય તેટલા લાંબા સમય સુધી સ્તનપાન જ કરાવતાં રહેવું જોઈએ.

આ જણાવતા ડૉ. દાણીએ ઉમેર્યું હતું કે અમારી સામેનો મુખ્ય પડકાર સ્તનપાન સંબંધી માન્યતાને તોડી પાડવાનો અને મહિલા તથા બાળકના પોષણ વિશે જ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાગૃતિ લાવવાનો છે.

બારિયાના તાલુકા આરોગ્ય અધિકારી ડૉ. સિંહ મૂળ બિહારના છે અને હૉસ્પિટલમાં આદિવાસી પરિવારો સાથે એક દાયકાથી વધુ સમયથી કાર્ય કરી રહ્યા છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ડૉ. સિંહે કહ્યું હતું, "અહીંના લોકોનો જીવનઆધાર દૈનિક વેતન છે. પૈસા કમાવા એ તેમના માટે રોજિંદો જંગ હોય છે અને પોષણ વિશે વિચારવું તેમની અગ્રતામાં છેલ્લા ક્રમે છે."

તેમણે ઉમેર્યું, "અમે અહીં ઘણાં લોકોને એવું કહેતા સાંભળ્યા છે કે 'અમે રક્તદાન કરીશું તો આવતીકાલે ખેતરમાં કે કન્સ્ટ્રક્શન સાઈટ પર કામ કઈ રીતે કરીશું.' તેથી અમે તેમને ત્યાંથી જ માહિતગાર કરવાનું શરૂ કર્યું હતું."

"તેમને આર્થિક ટેકો કે રોજગારની ખાતરી ન આપવામાં આવે ત્યાં સુધી આ જાગૃતિનો પ્રસાર મુશ્કેલ છે."

'આનંદી' ગુજરાતમાં મહિલાઓ સંચાલિત સમુદાય આધારિત સંસ્થા છે.

'આનંદી' જેવી સંસ્થાઓ કુપોષણની સમસ્યાના સામના માટેનાં કાર્યમાં સરકારને મદદ કરે છે.

બારિયાની સિવિલ હૉસ્પિટલથી નવ કિલોમીટર દૂર આવેલા એક અંતરિયાળ આદિવાસી ગામ સ્થિત 'આનંદી'ના કેન્દ્ર ખાતે રોજ બપોરે ભોજનના સમયે માતાઓ તેમનાં બાળકોને જમાડવા આવે છે.

એક ચમચી ખાદ્યતેલ ભેળવીને રાંધેલી દાળ આખો કપ ભરીને એ માતાઓને આપવામાં આવે છે.

માતાઓ તેમનાં બાળકોને એ દાળ ખવડાવે છે, જ્યારે બાળકો રમકડાંથી રમતાં હોય છે અને એકમેકને ભોજન કરતા નિહાળતાં હોય છે.

ગ્રામ્ય મહિલાઓ સાથે સંવાદ સાધવામાં કુશળ અને તેમની સાથે કાયમી સંબંધ ધરાવતી સ્થાનિક કોમની મહિલાઓ 'આનંદી'ના કેન્દ્રોનું સંચાલન કરે છે.

'આનંદી'નાં પ્રોગ્રામ મેનેજર અરુંધતિ શ્રીધરે કહ્યું હતું, "અમે સરકારને એ જણાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છીએ કે મહિલાઓ બાળકને જન્મ આપે એ પહેલાંથી જ તેમને પોષણ સંબંધી માહિતી આપવી જોઈએ, જેથી માતા અને બાળકને શરૂઆતથી જ પોષણ મળતું રહે."

"બાળક છ મહિનાની વય વટાવી જાય પછી પણ તેને નક્કર ખોરાક પૂરો પાડવાનું કામ સરકારે કરવું જોઈએ."

"ત્રણથી છ વર્ષનાં બાળકો માટે સરકાર હાલ બે યોજના-સંકલીત બાળવિકાસ યોજના (આઈસીડીએસ) અને રાષ્ટ્રીય આરોગ્ય યોજના (એનએચએસ) ચલાવે છે, પણ બાળક ત્રણ વર્ષનું થાય ત્યાં સુધીમાં કુપોષિત થઈ ચૂકયું હોય છે."

"ઉપરોક્ત યોજનાઓના ભાગરૂપે સરકાર છ મહિનાથી મોટી વયનાં બાળકોને ન્યૂટ્રિશનલ સપ્લિમૅન્ટ્સ પણ આપે છે.''

''એ સામગ્રી ઘરમાં રાંધીને બાળકને ખવડાવવાની હોય છે, પણ જે બાળકને એ ભોજન ઘરમાં મળે છે તેના પર દેખરેખની કોઈ વ્યવસ્થા નથી."

ગુજરાતમાં કુપોષણ પર આટલું ફોકસ...


નિર્દોષમુક્ત થયેલા ઍક્ટિવિસ્ટો

તેમની ધરપકડ એ વખતના 'અનલૉફૂલ ઍક્ટિવિટી (પ્રિવેન્શન) ઍક્ટ- 1967'ના ભંગ બદલ થઈ હોવાનું પોલીસે ફરિયાદમાં નોંધ્યું હતું.

20 વર્ષ પૂર્વે બનેલા આ કેસમાં 127 ઍક્ટિવિસ્ટો વિરુદ્ધ કેસની કાર્યવાહી બાદ સુરતની સ્થાનિક કોર્ટમાં અંતિમ સુનાવણી પછી કોર્ટે તમામને પુરાવાના અભાવે દોષમુક્ત કરવાનો હુકમ કર્યો હતો.

આ કેસમાં નિર્દોષ છૂટેલા કેટલાક ઇસ્લામિક કાર્યકરો સાથે બીબીસીએ વાતચીત કરી.

આમાંથી બે ઇસ્લામિક કાર્યકરોને બીબીસીને જણાવ્યું કે 20 વર્ષના સમયગાળામાં તેમણે અત્યંત પરેશાની અને મુશ્કેલીઓ ભોગવી.

વર્ષ 2001ના ડિસેમ્બરમાં લઘુમતી શિક્ષણ અંગે એક ટ્રેનિંગ વર્કશૉપનું આયોજન કરાયું હતું. જેમાં ભારતભરમાંથી લોકો આવ્યા હતા. જોકે, વર્કશૉપ શરૂ થાય એના એક દિવસ અગાઉ જ બધાની ધરપકડ કરી લેવામાં આવી હતી.

મહારાષ્ટ્રના ઔરંગાબાદના ઝિયાઉદ્દીન સિદ્દીકી કહે છે, "પોલીસે બધાને સીમીના કાર્યકર ગણી, ગેરકાયદે જમાવડો કરી રહ્યા હોવાનું કહીને પકડી લીધા હતા."

"એ વખતે અનલૉફૂલ ઍક્ટિવિટી (પ્રિવેન્શન) ઍક્ટ  હેઠળ ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. એ વખતે તેમાં ઍમેન્ડમૅન્ટ નહોતું થયું. આશરે 11થી 13 મહિના સુધી અમે જેલ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

માં રહ્યા અને પછી હાઈકોર્ટમાંથી જામીન મળ્યા. એ પછી દર મહિને તારીખ પડતી રહી."

"આજે વીસ વર્ષ પછી નિર્ણય આવ્યો છે. નિર્ણય એ છે કે જે કાયદા હેઠળ અમારી ધરપકડ કરવામાં આવી હતી એ ઍપ્લિકેબલ જ નથી. જે અનલૉફૂલ ઍક્ટિવિટીનો લૉ છે એના સૅક્શનને કોર્ટે ગેરકાયદે માન્યો છે. આ કાયદા હેઠળ પરવાનગી કેન્દ્ર સરકાર પાસેથી લેવી પડે છે અને આ કેસમાં રાજ્ય સરકારે મંજૂરી આપી હતી."

બચાવપક્ષનું કહેવું છે  કે જે પોલીસકર્મી ફરિયાદી હતા તેઓ જ તપાસઅધિકારી હતા. કાયદેસર કાં તો તેઓ ફરિયાદી હોઈ શકે અથવા તપાસ કરનાર હોઈ શકે.

તેઓ કહે છે, "પોલીસ ફરિયાદમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે 'સેમિનાર કાલે થવાનો હતો'. જ્યારે સેમિનાર આવતી કાલે થવાનો હોય તો એ પછી એના આગલા દિવસે ભેગા થવાની બાબત ગેરકાયદેસર કેવી રીતે ગણાય?"

તેમનું એવું પણ કહેવું છે કે "જે પ્રવૃત્તિ થઈ જ નથી એ કાનૂની કે ગેરકાનૂની કેવી રીતે થઈ ગઈ? આ બધી બાબતો પર અદાલતે ધ્યાન આપ્યું હશે અને 127 લોકોને દોષમુક્ત કર્યાં છે."

20 વર્ષ બાદ છૂટકારો

ઝિયાઉદ્દીન સિદ્દીકી

મહારાષ્ટ્રના ઔરંગાબાદના ઝિયાઉદ્દીન સિદ્દીકી કહે છે, "આશરે 11-13 મહિના જેલમાં રહ્યા અને હાઈકોર્ટમાંથી અમને જામીન મળ્યા. દર મહિને તારીખ પડતી હતી અને આજે 20 વર્ષ બાદ ચુકાદો આવ્યો. જે ચુકાદો આવ્યો છે તેમાં કહેવામાં આવ્યું  કે જે કાયદા હેઠળ ધરપકડ કરવામાં આવી હતી તેની મંજૂરીને કોર્ટે અમાન્ય ઠેરવી  છે."

"2001માં અમને પકડી લેવામાં આવ્યા હતા. મીડિયાએ ટ્રાયલ ચલાવી. દહેશતગર્દ, સીમીવાદ, એવાં ટોણાં માર્યાં જેથી સમાજમાં અમારા જે સંબંધો હતા, પરિવારો સાથેના જે સંબંધો હતા તેમાં તિરાડ આવી ગઈ. લોકો અમારી સાથે વાત કરવામાં પણ ડરતા હતા."

"કેટલાકને નોકરીમાંથી કાઢી મૂકવામાં આવ્યા. કારોબાર હતો એમના કારોબાર પર અસર થઈ. પારિવારિક સમસ્યા સર્જાઈ. બાળકોના શિક્ષણનો સવાલ ઊભો થયો. દર મહિને અહીં આવવું પડતું હતું અને 20 વર્ષ આ ચાલ્યું. પછી આજે અદાલતે કહ્યું કે તમે નિર્દોષ છો. અમારી પર આરોપ લાગ્યો ત્યારે પણ અમે નિર્દોષ હતા અને અત્યારે પણ છીએ."

"અમારો સવાલ સિસ્ટમ સામે છે કે આ વીસ વર્ષ જે પ્રૅક્ટિસ થઈ એનું વળતર કોણ આપશે? જેઓ એક વર્ષ જેલમાં રહ્યા એમની નોકરીઓ ગઈ, કારોબાર બરબાદ થઈ ગયો. પરિવારની સમસ્યા છે, એમનાં બાળકો ભણી ન શક્યાં,  કુટુંબ બરબાદ થયાં, એ જે નુકસાન થયું છે એનું કોણ વળતર આપશે."

"ઠીક છે વીસ વર્ષથી જે આરોપ લગાવવામાં આવ્યા હતા કે તમે આંતકવાદી છો તે કોર્ટે હઠાવી દીધો...


નિર્ધારિત ભાવ કરતાં વધુ રકમ વસૂલનાર બે હૉસ્પિટલને રૂપિયા પાંચ-પાંચ લાખનો દંડ ફટકારવામાં આવ્યો છે, રાજ્ય સરકારે ખતા કરનાર હૉસ્પિટલોનું લાઇસન્સ રદ કરી કાયદાકીય કાર્યવાહી હાથ ધરવાની ચીમકી ઉચ્ચારી છે.

સોમવાર બપોરની સ્થિતિ મુજબ, ગુજરાતમાં કોરોનાના પાંચ હજાર 742 કેસ ઍક્ટિવ છે, જ્યારે 1477 દરદી મૃત્યુ પામ્યાં છે.

આ મુદ્દે તબીબોનું સંગઠન પણ સરકાર સાથે છે, જોકે જોગવાઈમાં કેટલીક છટકબારી છે, જેનો લાભ ખાનગી હૉસ્પિટલો લઈ શકે, તેવી આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.

ખાનગી હૉસ્પિટલોની જરૂર કેમ?

અમદાવાદ સિવિલ હૉસ્પિટલના કાર્યકારી ડીન એમ. એમ. પ્રભાકરે બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું, "સરકારી હૉસ્પિટલમાં જ્યાં ઑક્સિજનના પાઇપ નથી એવી પથારી ખાલી કરાવાઈ છે, જેથી પ્રાણવાયુ તાત્કાલિક મળી રહે અને જીવ બચાવી શકાય."

"એનો અર્થ એવો નથી કે સરકાર ખાનગી હૉસ્પિટલો સામે ઝૂકી ગઈ છે, આ એક વ્યવસ્થાનો ભાગ છે એટલે જ સરકારે વધુ બેડની વ્યવસ્થા કરી છે."

ગુજરાતના કોરોના વાઇરસના દર પાંચમાંથી ચાર મૃતક અમદાવાદના છે, જ્યારે 65 ટકા કરતાં વધુ ઍક્ટિવ કેસ પણ અમદાવાદમાં છે.

અહીં સરકારી હૉસ્પિટલોની ક્ષમતા ચરમ ઉપર પહોંચતાં મ્યુનિસિપલ ક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ૉર્પોરેશનને ખાનગી હૉસ્પિટલમાં બેડ લેવાની ફરજ પડી હતી.

અમદાવાદ શહેરનાં મેયર બીજલ પટેલે બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું, "AMC દર્દીઓની સંખ્યાને ધ્યાનમાં રાખીને ખાનગી હૉસ્પિટલો ઍક્વાયર કરી રહી છે, જેથી સમયસર યોગ્ય સારવાર મળી રહે."

"કૉર્પોરેશન દ્વારા જે દરદીને રીફર કરવામાં આવે છે, તેનાં નાણાં પણ ચૂકવવામાં આવશે. આ માટે અલગ બજેટ ફાળવવામાં આવ્યું છે."

મ્યુનિસિપલ કમિશનર તથા વહીવટી પાંખ દ્વારા ભાવ નક્કી કરવામાં આવે છે, કોઈ ગેરરીતિ ન થાય, તેની કાળજી રાખવામાં આવી રહી છે.

અમદાવાદમાં સરકારી હૉસ્પિટલોના ત્રીસ ટકા જેટલી પથારી ખાલી કરાવી, તેમને ખાનગી હૉસ્પિટલોને રિફર કરવામાં આવી છે.

અમદાવાદમાં ખાનગી હૉસ્પિટલમાં સારવારના ભાવ કયા આધારે નક્કી થાય છે, તે વિશે જાણવા માટે મ્યુનિસિપલ કમિશનર મુકેશ કુમારનો સંપર્ક કરવા વારંવાર પ્રયાસ કર્યો, પરંતુ થઈ શક્યો નથી. તેમની પ્રતિક્રિયા મળ્યે અપડેટ કરવામાં આવશે.

અભાવ, ઍફિડેવિટ અને ભાવ

ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં રાજ્ય સરકારે કરેલી ઍફિડેવિટમાં 42 ખાનગી હૉસ્પિટલ માટે સરકારે કેટલા ભાવ નક્કી કર્યા છે, તેની વિગતો આપી હતી.

જે મુજબ, કૉર્પોરેશનની ભલામણ બાદ કોરોનાના વોર્ડમાં દાખલ થનાર દરદી માટે રૂ. 4,500; હાઈડિપૅન્ડન્સી યુનિટમાં માટે રૂ. 6,700 નક્કી કરવામાં આવ્યા છે, આવા દરદીઓને ઓક્સિજન આપવાની જરૂર વધુ રહે છે.

વૅન્ટિલેટર ઉપરાંત આઇસોલેશન તથા આઈ.સી.યુ. (ઇન્ટૅન્સિવ કૅર યુનિટ)માં દાખલ થયેલા દરદીઓ માટે રૂ. નવ હજાર તથા આઈ.સી.યુ. ઉપરાંત આઇસોલેશનની જરૂર હોય તેના માટે રૂ. 11 હજાર 250 ચૂકવાશે.

પરંતુ, જો સરકારી ભલામણ વગર કોઈ દરદી ખાનગી હૉસ્ટિપલમાં દાખલ થાય તો વૉર્ડમાં રૂ. 10 હજાર હાઈડિપૅન્ડન્સી યુનિટીમાં રૂ. 14 હજાર, આઇસોલેશન અને આઈ.સી.યુ. માટે રૂ. 19 હજાર તથા  વૅન્ટિલેટર અને આઇસોલેશન અને આઈ.સી.યુ.ના રૂ. 23 હજાર નક્કી કર્યા છે,

આ સિવાય બે સમયનું ભોજન ,સવારનો નાસ્તો અને સાંજના નાસ્તાનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

ગુજરાત સરકારે આ ખાનગી હૉસ્પિટલને એવી જોગવાઈ કરી આપી છે જેના કારણે સમસ્યા ઊભી થઈ રહી છે.

છટકબારી બનતી જોગવાઈ

રાજ્ય સરકારે કરી આપેલી જોગવાઈ મુજબ, સરકારની ભલામણ વગર દાખલ થયેલા દરદીને ડાયાલિસીસ, નિષ્ણાત તબીબ કે કોઈ વિશેષ ટેસ્ટ કરાવવાની જરૂર પડે તો તેના ખર્ચનો સમાવેશ નિર્ધારિત ભાવપત્રકમાં નથી થતો.

મેડિકો-લીગલ ઍક્સ્પર્ટ ડૉક્ટર એમ. કે. જોશી એ બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું :

"સરકારના...


નિર્ભયા કેસના ચાર આરોપી

ચારેય દોષિતોને 22 જાન્યુઆરીએ ફાંસી આપવાનો આદેશ કોર્ટ દ્વારા આપવામાં આવ્યો છે, જો કે આ અગાઉ દોષિતો પોતાના બચાવમાં ક્યુરેટિવ અરજી કરી શકશે.

નિર્ભયાનાં માતાએ મીડિયા સાથે વાત કરતા કહ્યું, "આજે બહુ મોટો દિવસ છે. હું આખા દેશનો આભાર માનું છું. આખરે આજે મારી દીકરીને ન્યાય મળ્યો છે."

નિર્ભયાના પિતાએ કહ્યું, "હું બહુ ખુશ છું. નિર્ભયાને ન્યાય મળી રહ્યો છે માત્ર એટલા માટે જ ખુશ નથી, 22 જાન્યુઆરીએ સાત વાગ્યે તેમને ફાંસી થશે."

"બદલાવની વાત કરીએ તો નિર્ભયાકાંડ બન્યો ત્યારે જ કેટલાક કાયદા બન્યા, પરંતુ કાયદાનું પાલન થાય છે કે નહીં એ તો હું નથી જાણતો કારણ કે કેસની સંખ્યા તો વધતી જ રહી છે."

"જોકે આવી ઘટના કરવાવાળા લોકોના મનમાં ડર તો બેસી જ જશે. ચાર-ચાર લોકોને જ્યારે ફાંસી થશે ત્યારે આવનાર પેઢી પણ વિચારશે કે શું કરવું જોઈએ અને શું નહીં."

શું હતો આખો કેસ?

16 ડિસેમ્બર, 2012ની રાત્રે દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં 23 વર્ષની એક મેડિકલ વિદ્યાર્થિની પર છ પુરુષોએ એક ચાલુ બસમાં ગૅંગરેપ કર્યો હતો.

ચારેય દોષિતો સિવાયના એક મુખ્ય આરોપી રામસિંહે ટ્રાયલ દરમિયાન તિહાર જેલમાં આત્મહત્યા કરી લીધી હ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

તી.

એક બીજો આરોપી જે ઘટના સમયે સગીર હતો. તેને સુધારગૃહમાં મોકલવામાં આવ્યો હતો. તે સગીરને ઑગસ્ટ 2013માં ત્રણ વર્ષ સુધારગૃહમાં ગાળવાની કરવાની સજા કરાઈ હતી.

વર્ષ 2015માં તેને સુધારગૃહમાંથી છોડવામાં આવ્યો હતો. સગીર આરોપીનું નામ જાહેર કરવામાં આવ્યું નથી.

ગુના સમયે સગીર હતો તે અપરાધી હવે વયસ્ક થઈ ગયો છે, વયસ્ક પરંતુ નિયમો અનુસાર તેણે પોતાની સજા પૂર્ણ કરી લીધી છે.

તેની સુરક્ષાને લઈને જોખમ હોવાથી તે હવે એક કલ્યાણકારી સંસ્થાની સાથે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


નિર્ભયા કેસમાં અલગઅલગ કાયદાકીય વિકલ્પોને લઈને ફાંસીમાં વિલંબ થઈ રહ્યો હોવાની વાત સાથે કેન્દ્ર સરકારે અરજી કરી હતી.

હાઈકોર્ટે કહ્યું કે નિર્ભયા મામલે દોષિતોને અલગ અલગ ફાંસી ન આપી શકાય.

કેન્દ્ર સરકારે દોષિતોને અલગઅલગ ફાંસી માટે અદાલતમાં અરજી કરી હતી, જેના પર રવિવારે સુનાવણી કર્યા પછી અદાલતે નિર્ણય સુરક્ષિત રાખ્યો હતો.

બુધવારે નીચલી અદાલતનો નિર્ણય રદ ન કરતાં દિલ્હી હાઈકોર્ટે તમામ 4 દોષિતોને તમામ કાનૂની ઉપાયોનો ઉપયોગ કરવા માટે એક અઠવાડિયાનો સમય આપ્યો છે.

સમાચાર સંસ્થા પીટીઆઈ મુજબ દિલ્હી હાઈકોર્ટના ન્યાયાધિશ સુરેશ કૈતે આદેશ વાંચી સંભળાવતા કહ્યું કે નિર્ભયા કેસના દોષિતોએ ન્યાયિક પ્રક્રિયાઓનો ઉપયોગ કરીને સજાને ટાળવાની તમામ કોશિશ કરી છે એમાં કોઈ શંકા નથી.

દિલ્હીની એક કોર્ટ દ્વારા 22 જાન્યુઆરી, 2020ના રોજ દોષિતોને ફાંસી આપવાનો નિર્ણય અપાયો હતો.

કોર્ટના આ નિર્ણય વિરુદ્ધ ચાર આરોપીઓમાંથી વિનય કુમાર અને મુકેશ સિંહ નામના આરોપીઓએ સર્વોચ્ચ અદાલતમાં ક્યૂરેટિવ પિટિશન દાખલ કરી હતી.

સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયાધીશ એસ. વી. રમન્નાના વડપણવાળી પાંચ જજોની બેન્ચ દ્વારા મંગળવારે આરોપીઓની ક્યૂરેટિવ પિટિશન ફ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ગાવી દીધી હતી.

ત્રણ દોષિત અક્ષય, પવન અને વિનયના વકીલ એ.પી.સિંહનું કહ્યું હતું કે તેમના ત્રણ અસીલો ગરીબ પરિવારમાંતી આવે છે એટલા માટે તેમને ઓછામાં ઓછી સજા આપવી જોઈએ અને તેમને સુધરવાની તક મળવી જોઈએ.

બીબીસી સાથે વાતચીતમાં તેમણે કહ્યું, "મારા તમામ અસીલને સુધરવાની તક મળવી જોઈએ. તેઓ ગરીબ છે અને તેમને એક તક મળવી જોઈએ કે તેઓ પોતાને દેશના સારા નાગરિક તરીકે સાબિત કરી શકે."

ચારેય આરોપીઓ મુકેશ, અક્ષય, પવન અને વિનયે માર્ચ 2014માં દિલ્હી હાઇકોર્ટના ચુકાદાની વિરુદ્ધ સુપ્રીમ કોર્ટનો દરવાજો ખટખટાવ્યો હતો. દિલ્હી હાઈકોર્ટે તમામને મોતની સજા આપવાની મંજૂરી આપી હતી.

એ પહેલાં 3 સપ્ટેમ્બર, વર્ષ 2013માં ટ્રાયલ કોર્ટે તમામ દોષિતોને ફાંસીની સજા સંભળાવી હતી.

આ પછી 5 મે 2017એ સુપ્રીમ કોર્ટે પણ દોષિતોની તમામ અપીલોને રદ કરી દીધી હતી.

આ પછી 3 દોષિતો પવન, વિનય અને મુકેશે સુપ્રીમ કોર્ટમાં પુનર્વિચારણાની અરજી કરી, જેને 9 જુલાઈ, 2018એ સુપ્રીમ કોર્ટે રદ કરી હતી.

સુપ્રીમ કોર્ટની પીઠે અપરાધીઓના વર્તનને 'જનાવર' જેવું ગણાવ્યું હતું અને કહ્યું હતુ કે 'એવું લાગે છે કે આ આખો મામલો બીજી દુનિયામાં ઘટ્યો હોય, જ્યાં માનવતાની સાથે બર્બરતા કરવામાં આવતી હોય."

શું હતો આખો કેસ?

16 ડિસેમ્બર, 2012ની રાત્રે દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં 23 વર્ષની એક મેડિકલ વિદ્યાર્થિની પર છ પુરુષોએ એક ચાલુ બસમાં ગૅંગરેપ કર્યો હતો.

ચારેય દોષિતો સિવાયના એક મુખ્ય આરોપી રામસિંહે ટ્રાયલ દરમિયાન તિહાર જેલમાં આત્મહત્યા કરી લીધી હતી.

એક બીજો આરોપી જે ઘટના સમયે સગીર હતો. તેને સુધારગૃહમાં મોકલવામાં આવ્યો હતો. તે સગીરને ઑગસ્ટ 2013માં ત્રણ વર્ષ સુધારગૃહમાં ગાળવાની કરવાની સજા કરાઈ હતી.

વર્ષ 2015માં તેને સુધારગૃહમાંથી છોડવામાં આવ્યો હતો. સગીર આરોપીનું નામ જાહેર કરવામાં આવ્યું નથી.

ગુના સમયે સગીર હતો તે અપરાધી હવે વયસ્ક થઈ ગયો છે, વયસ્ક પરંતુ નિયમો અનુસાર તેણે પોતાની સજા પૂર્ણ કરી લીધી છે.

તેની સુરક્ષાને લઈને જોખમ હોવાથી તે હવે એક કલ્યાણકારી સંસ્થાની સાથે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


નિર્ભયા ગૅંગરેપ કેસના ચારેય ગુનેગરોની તસવીર

નિર્ભયાનાં માતાએ આ ચુકાદાને આવકાર્યો છે અને તેમણે કહ્યું કે મોડે-મોડે મને ન્યાય મળ્યો તે બદલ હું ન્યાયતંત્ર, તમામ સરકારો તથા રાષ્ટ્રપતિનો આભાર માનું છું.

મોડી રાત્રે અલગ-અલગ કાયદાકીય દલીલોને આગળ કરીને ચારેય ગુનેગારોએ પહેલાં દિલ્હી હાઈકોર્ટ તથા સુપ્રીમ કોર્ટના દરવાજા ખખડાવ્યા હતા અને તેમને સાંભળવામાાં આવ્યા હતા, પરંતુ તેઓ કાયદાકીય જંગ હારી ગયા.

શુક્રવારે એ ઘટનાને સાત વર્ષથી વધુ સમય બાદ બાકીના ચાર દોષીઓને દિલ્હીની તિહાર જેલમાં ફાંસી આપવાની તજવીજ હાથ ધરવામાં આવી.

16 ડિસેમ્બર, 2012 પછી દેશમાં જ્યારે પણ કોઈ બાળકી, છોકરી કે મહિલા પર સામૂહિક બળાત્કારની ઘટના બની છે, ત્યારે એ દરેક ઘટનાની સરખામણી નિર્ભયા ગેંગરેપ સાથે કરવામાં આવે છે.

દિલ્હીમાં બનેલી નિર્ભયા ગેંગરેપની ઘટનામાં આચરવામાં આવેલી ક્રૂરતા વિશે જેમણે સાંભળ્યું કે વાંચ્યું હતું તેમને એ વાતમાં વિશ્વાસ કરવાનું મુશ્કેલ લાગ્યું હતું કે આ બધું કેટલાક 'માણસો'એ કર્યું હતું.

2012માં બનેલી એ ઘટનામાં છ લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી અને અદાલતમાં તેઓ દોષી સાબિત થયા છે.

એક દોષીએ સજાના અમલ દરમ્યાન... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

જેલમાં જ આત્મહત્યા કરી લીધી હતી.

એક દોષી સગીર વયનો હતો. તેને બાળસુધાર ગૃહમાં મોકલી આપવામાં આવ્યો હતો, જેની બાદમાં મુક્તિ થઈ હતી.

જ્યારે બાકીના ચારેય ગુનેગારોનીની ફાંસીની સજા યથાવત્ રાખવામાં આવી હતી.

ફાંસીની સાથે-સાથે

નિર્ભયાનાં પરિવારે માન્યો આભાર

ચારેય ગુનેગારોને ફાંસી બાદ નિર્ભયાનાં માતા આશાદેવીએ સંતોષ વ્યક્ત કર્યો હતો. તેમણે કહ્યું:

"હું ન્યાયતંત્ર, મીડિયા, રાષ્ટ્રપતિ તથા આપ સર્વેનો આભાર માનું છું. સાત વર્ષના સંઘર્ષનો આજે અંત આવ્યો છે.

આજનો દિવસ દેશની દીકરીઓ તથા મહિલાઓને નામ છે. આજે નિર્ભયાને ન્યાય મળ્યો છે."

"સુપ્રીમ કોર્ટેથી આવીને મેં દીકરીની તસવીરને છાતી સરસી છાપી હતી અને તેને કહ્યું કે છેવટે તને ઇન્સાફ મળ્યો."

"મારી દીકરી પરત નહીં આવે, પરંતુ ભારતની મહિલાઓ સુરક્ષિત બને તે માટે અમારી લડાઈ ચાલુ રહેશે."

"હું તેને બચાવી ન શકી, તે વાતનું દુખ રહેશે, પરંતુ આજે મને તેની ઉપર ગર્વ છે. આજે મા તરીકેનો મારો ધર્મ પૂર્ણ થયો છે."

આશા દેવીએ કહ્યું કે 'એક કરતાં વધુ ગુનેગાર હોય, તેઓ અલગ-અલગ દયાઅરજી દાખલ કરીને કે અન્ય કોઈ રીતે કાયદાકીય છટકબારીઓનો ઉપયોગ ન કરે તેના માટેના દિશા-નિર્દેશ સુપ્રીમ કોર્ટ પાસેથી મેળવવાના પ્રયાસ કરીશું.'

રામ સિંહ

તિહાર જેલમાં આત્મહત્યા કરનાર રામસિંહના મૃતદેહને દીન દયાળ હૉસ્પિટલ લઈ જવાયો તે સમયની તસવીર

એ દોષીઓ પૈકીના રામ સિંહને આ ઘટનામાં મુખ્ય ગુનેગાર ગણાવવામાં આવ્યો હતો.

માર્ચ-2013માં તિહાર જેલમાંથી રામ સિંહની લાશ મળી હતી.

પોલીસના જણાવ્યા મુજબ, રામ સિંહે ખુદ ગળાફાંસો ખાધો હતો, પરંતુ બચાવ પક્ષના વકીલો તથા રામ સિંહના પરિવારે આક્ષેપ કર્યો હતો કે રામ સિંહની હત્યા કરવામાં આવી હતી.

બસ ડ્રાઇવર રામ સિંહનું ઘર દક્ષિણ દિલ્હીની રવિદાસ ઝુગ્ગી ઝોંપડી કૉલોનીમાં હતું.

જે બસમાં 16 ડિસેમ્બર, 2012ના રોજ નિર્ભયા પર સામૂહિક બળાત્કાર કરવામાં આવ્યો એ બસના ડ્રાઇવર રામ સિંહ હતો.

ભયાનક આંતરિક ઈજાને કારણે નિર્ભયાનું ઘટનાના થોડા દિવસમાં સિંગાપોરમાં સારવાર દરમિયાન મૃત્યુ થયું હતું.

પાડોશીઓનું કહેવું છે કે દારૂ પીવો અને ઝઘડા કરવા એ રામ સિંહ માટે સામાન્ય વાત હતી.

રામ સિંહનો પરિવાર લગભગ 20 વર્ષ પહેલાં રાજસ્થાનના એક ગામડેથી દિલ્હી આવ્યો હતો.

પાંચ ભાઈઓમાં રામ સિંહનો ક્રમ ત્રીજો હતો.

તેને ભણવા માટે શાળામાં દાખલ કરવામાં આવ્યો હતો, પણ તેણે પ્રાથમિક શાળાના સ્તરે જ ભણવાનું છોડી દીધું હતું.

નિર્ભયા...


નિર્ભયાના છમાંથી એક ગુનેગાર ઘટના સમયે સગીર હતો, પરંતુ તેણે જ સૌધી વધુ ક્રૂરતા આચરી હોવાનું તપાસમાં બહાર આવ્યું હતું.

આમ છતાં સગીર હોવાને કારણે તે ફાંસીની સજાથી બચી શક્યો હતો. તે ત્રણ વર્ષ બાદ છૂટી ગયો હતો.

આ સિવાય એકે ખટલા દરમિયાન જ જેલમાં આત્મહત્યા કરી લીધી હતી.

હૈદરાબાદમાં વેટરનરી ડૉક્ટર, ઉત્તર પ્રદેશના ઉન્નાવ, ગુજરાતના સુરત, જમ્મુ અને કાશ્મીરના કઠુઆ; જ્યારે-જ્યારે દુષ્કર્મની જઘન્ય ઘટનાઓ બહાર આવી છે, ત્યારે દેશભરમાંથી માગ થઈ છે.

દુષ્કર્મના કેસમાં ફાંસીની સજાએ કોલકતાના ધનંજય ચેટર્જીની ફાંસીનું પ્રકરણ તાજું કરી દીધું છે, જેમાં ગુજરાત મૂળની સગીરા સાથે દુષ્કર્મ કરીને તેની હત્યાના ગુનામાં ધનંજયને ફાંસીની સજા આપવામાં આવી હતી.

નિર્ભયા કેસના 15 પહેલાં દુષ્કર્મના કેસમાં ગુનેગારને ફાંસી થઈ હતી.

મૂળ ગુજરાતીનો કેસ

માર્ચ-1990માં કોલકતામાં (એ સમયનું કલકત્તા) રહેતા મૂળ ગુજરાતી પરિવારની સગીર દીકરીનો મૃતદેહ મળી આવ્યો હતો.

ઘટનાસ્થળે મળી આવેલા પુરાવાઓ પરથી સ્પષ્ટ થયું હતું કે દુષ્કર્મ બાદ તેની હત્યા કરી દેવાઈ હતી.

કોલકતા પોલીસે પ્રારંભિક તપાસમાં ધનંજય ચેટર્જી પર ધ્યાન કેંદ્રીય કર્યું હ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

તું. ધનંજય એપાર્ટમેન્ટનો સિક્યુરિટી ગાર્ડ હતો અને સગીરાની હત્યા બાદથી જ તે ગુમ થઈ ગયો હતો.

મે-1990માં ધનંજયને તેના પૈત્તૃક ગામેથી ઝડપી લેવાયો હતો. તેની સામે પોલીસે દુષ્કર્મ, હત્યા તથા લૂંટની ચાર્જશિટ દાખલ કરી હતી.

સેશન્સ કોર્ટમાં ધનંજયને ફાંસીની સજા ફટકારવામાં આવી હતી. હાઈ કોર્ટ અને બાદમાં સુપ્રીમ કોર્ટે પણ આ હત્યાકાંડને 'રેરેસ્ટ ઑફ રેર' ગણીને ધનંજયની ફાંસીની સજાને યથાવત રાખી હતી.

14 વર્ષ સુધી અટકી ધનંજયની ફાંસી

ફંદા સાથે ધનંજયને ફાંસી આપનાર જલ્લાદ નાટા મલિક

ધનંજય ચેટર્જીના વકીલઓએ દલીલ આપી હતી કે હત્યાકાંડમાં ધનંજય ચેટર્જીની સંડોવણી અંગે કોઈ પ્રત્યક્ષદર્શી ન હતા.

માત્ર સાંયોગિક પુરાવાઓના આધારે ધનંજયને ગુનેગાર ઠેરવાયો છે. તેનું ડીએનએ પરીક્ષણ પણ નહોતું થયું.

તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ એ. પી. જે . અબ્દુલ કલામે ધનંજયની દયા અરજીને ફગાવી દીધી હતી. ત્યારબાદ તેની ફાંસીની સજા શક્ય બની હતી.

જલ્લાદ નાટા મલિકે કહ્યું હતું, "તે (ધનંજય) રાક્ષસ છે. તેને ફાંસી ન આપવી જોઈએ. તેને તો વાઘોનાં પાંજરામાં નાંખી દેવો જોઈએ."

અલીપોર જેલની બહાર માનવાધિકાર કાર્યકર્તાઓ

એ સમયે કેટલાક માનવાધિકાર કાર્યકર્તાઓએ ધનંજયને ફાંસીની સજાનો વિરોધ કર્યો હતો.

એ સમયે જલ્લાદ નાટા મલિકે કહ્યું હતું, "બીજા માટે ઉપદેશ આપવા સહેલા છે. જો તમારી દીકરી સાથે દુષ્કર્મ થયું હોત તો તેને પણ માફી આપી હોત?"

14 ઓગસ્ટ 2004ના દિવસે જલ્લાદ નાટા મલિક દ્વારા ધનંજયને ફાંસી આપવામાં આવી હતી. આ કામમાં તેમના પૌત્ર પ્રભાતે પણ મદદ કરી હતી.

પરિવારે તેનો મૃતદેહ ન સ્વીકારતા સ્થાનિક સ્વૈચ્છિક સંસ્થાઓની મદદથી પોલીસે તેના અંતિમ સંસ્કાર કર્યા હતા.

જે દિવસે ધનંજયને ફાંસી આપવામાં આવી એ દિવસે તેનો જન્મદિવસ હતો.

નિર્ભયાએ સંવેદના જગાડી

16 ડિસેમ્બર 2012ના છ શખ્સોએ પેરામેડિકની વિદ્યાર્થિની નિર્ભયા (બદલેલું નામ) સાથે છ શખ્સોએ સામૂહિક દુષ્કર્મ આચર્યું હતું અને તેને ગંભીર ઈજાઓ પહોંચાડી હતી.

તા. 29 ડિસેમ્બરે પીડિતાનું સિંગાપોરની હૉસ્પિટલમાં મૃત્યુ થયું હતું.

લાંબી કાયદાકીય લડાઈ બાદ નિર્ભયા દુષ્કર્મકાંડના ગુનેગારો મુકેશસિંહ, પવન ગુપ્તા, વિનય શર્મા અને અક્ષયકુમારસિંહની સામે ચાર્જશિટ દાખલ કરી હતી.

રામસિંહ નામના આરોપીએ ટ્રાયલ દરમિયાન જ તિહાર જેલમાં આત્મહત્યા કરી લીધી હતી.

સપ્ટેમ્બર 2013માં ફાસ્ટ ટ્રેક કોર્ટે ચારેય આરોપીઓને ફાંસીની સજા ફટકારી હતી.

માર્ચ 2014માં દિલ્હી હાઈ...