તોફાન અને ભારે વરસાદમાં 23 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે જ્યારે અનેક લોકો ગુમ થયા છે.

બચાવ કામગીરી માટે 27,000 સૈનિકોની મદદ લેવાઈ રહી છે.

વડા પ્રધાન શિન્જો એબેએ જરૂર પડે વધારે સૈનિકોને બચાવ અને રાહત માટે જોડવામાં આવશે એમ કહ્યું છે.

તોફાન હેગીબિસ રાજધાની ટોક્યોના દક્ષિણ-પશ્ચિમમાં ઇઝુ પૅનિન્સ્યૂલા પર સ્થાનિક સમયાનુસાર સાંજે સાત વાગ્યે ત્રાટક્યું હતું.

હાલ આ તોફાન 225 કિલોમિટર પ્રતિકલાકની ઝડપે દેશના પૂર્વમાં આવેલા કાંઠાના વિસ્તારો તરફ આગળ વધી રહ્યું છે.

તોફાનના પગલે 2,70,000 કરતા પણ વધારે ઘરોમાં અંધારપટ છવાયો છે.

ક્યોડો ન્યૂઝ એજન્સીએ માહિતી આપી છે કે દેશના અલગ અલગ વિસ્તારોમાં પાંચ લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે.

ટોક્યોના પૂર્વમાં સ્થિત ચિબામાં એક વ્યક્તિની કાર પલટી જતાં તેનું મૃત્યુ થયું છે.

ઉપરાંત 11 લોકોનાં ગૂમ થયા હોવાના સમાચાર મળ્યા છે, જ્યારે 90 કરતાં વધારે લોકો ઘાયલ થયાં છે.

કેટલું ખતરનાક છે હેગીબિસ તોફાન?

તોફાનના કારણે 70 લાખ જેટલા લોકોને પોતાના ઘર છોડીને સુરક્ષિત સ્થળે જવા કહેવામાં આવ્યું છે, પરંતુ માત્ર 50 હજાર લોકોએ જ તેમનાં ઘર છોડ્યાં છે.

જાપાનમાં હવામાન વિભાગની આગાહી કરતી... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

સંસ્થા JMAના હવામાનશાસ્ત્રી યાસુશી કાજિવારાએ જણાવ્યું છે, "અલગ અલગ શહેરો અને ગામડાંમાં ભારે વરસાદ પડ્યો છે. પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને ઇમર્જન્સી જાહેર કરી દેવામાં આવી હતી."

ઘણી બુલેટ ટ્રેનની સેવા રોકી દેવામાં આવી છે. શનિવારે ટોક્યો મેટ્રોની ઘણી લાઇન પર ટ્રેન રદ કરી દેવામાં આવી હતી.

ટોક્યોના હાનેડા ઍરપૉર્ટ અને નરિતા ઍરપૉર્ટ પર આવતી તેમજ ત્યાંથી જતી એક હજાર કરતાં વધારે ફ્લાઇટને રદ કરી નાખવામાં આવી છે.

સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને શનિવારે રગ્બી વર્લ્ડ કપની બે મૅચ અને રવિવારે એક મૅચને રદ કરવામાં આવી છે.

ટૂર્નામેન્ટના 32 વર્ષના ઇતિહાસમાં પહેલી વખત મૅચ રદ થઈ છે.

કેવી છે લોકોની સ્થિતિ?

બીબીસી સાથે વાત કરતા એક સ્થાનિક જેમ્સ બાબે જણાવ્યું, "મારી સાથે મારી સાળી છે. તે વિકલાંગ છે. અમારું ઘર કદાચ તણાઈ જશે. વહીવટીતંત્રએ અમને માત્ર એક બ્લેન્કેટ અને બિસ્કિટ આપ્યાં છે."

તોશિગીમાં રહેતા અંગ્રેજી ભાષાના શિક્ષક એન્ડ્ર્યૂ હિગ્ગિન્સ જણાવે છે કે તેમણે છેલ્લાં સાત વર્ષમાં ઘણાં તોફાન જોયાં છે.

તેઓ કહે છે, "મને લાગે છે કે આ વખતે જાપાને તોફાનને ખૂબ જ ગંભીરતાથી લીધું છે. ગત રાત્રીએ લોકો તૈયારી કરી રહ્યા હતા. ઘરમાં જીવન જરૂરી સામાનનો જથ્થો એકત્રિત કરી રહ્યા હતા."

93 વર્ષીય એક વ્યક્તિ કહે છે, "મારા ઘરની છત તૂટી પડતાં મારે ઘર છોડી સલામત સ્થળે ખસવું પડ્યું છે. મને મારા ઘરની ખૂબ ચિંતા થઈ રહી છે."

મહત્ત્વનું છે કે ગત મહિને જ જાપાનમાં ફક્સાઈ તોફાને તબાહી મચાવી હતી જેમાં 30 હજાર ઘરને નુકસાન પહોંચ્યું હતું. તેમાંથી મોટા ભાગનાં ઘરનું હજુ સુધી સમારકામ થયું નથી.

હાલ હવામાન વિભાગે ચેતવણી આપી છે કે રાજધાની ટોક્યોમાં ભારે વરસાદ થઈ શકે છે.

એ વાતની પણ આશંકા છે કે ભારે વરસાદને કારણે ભૂસ્ખલન અને પૂરની સ્થિતિ ઊભી થઈ શકે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


તોફાન પહેલાની તૈયારી

બ્રૉકે જણાવ્યું છે કે ફ્લોરિડાના કેટલાંક ભાગોમાં કેટલાક દિવસો માટે વીજ પુરવઠો ખોરવાઈ શકે છે. ફ્લોરિડામાં પાંચ લાખ લોકોને સુરક્ષિત સ્થળે જવાનું કહેવામાં આવ્યું છે.

હવે ઇરમા પાંચમી શ્રેણીમાંથી ચોથી શ્રેણીનું વાવાઝોડું જાહેર કરવામાં આવ્યું છે.

અમેરિકાના હવામાન વિભાગ અનુસાર ઇરમા ફ્લોરિડા પહોંચતા કલાક દીઠ 270 કિલોમીટરની ઝડપે પવન ફૂંકાઇ શકે છે.

અમેરિકાના દક્ષિણ-પૂર્વીય રાજ્યોને સાવધાન રહેવાની જરૂર: બ્રૉક લૉન્ગ

ફ્લોરિડા ગવર્નર રિક સ્કૉટે કહ્યું છે, "ઘર તમે ફરીથી બનાવી શક્શો, જીવન નહીં."

કેરેબિયન ટાપુ પર હજુ સુધી ઓછામાં ઓછા 20 લોકોના મોત થયા છે

ઇરમાએ કેરેબિયન ટાપુઓ પર ભારે નુકસાન પહોંચાડ્યું છે. એક કરોડ 20 લાખ લોકો આ વાવાઝોડાંથી અસરગ્રસ્ત થયા છે.

ફ્રાંસના ગૃહ પ્રધાન ગેરાર્ડ કોલોંબે જણાવ્યું છે કે સેન્ટ માર્ટિનના ફ્રેન્ચ વિસ્તારમાં નવ લોકોના મૃત્યુ અને સાત લોકો ગુમ થયા છે.

ઇરમા હાલ ક્યાં અને આગળ ક્યાં જશે?

અમેરિકાના દક્ષિણ-પૂર્વીય રાજ્યોને સાવધાન રહેવાની જરૂર: બ્રૉક લૉન્ગ

ટર્ક્સ એન્ડ કેઇકોસ ટાપુથી આગળ થઇ ડોમિનિકન રીપબ્લિક અને હૈતીમાં ઇરમાની અસર ભારે વરસાદ સાથે દે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ખાઈ છે. ક્યૂબા અને બહામાસમાં પણ અસર દેખાઈ છે.

સમાચાર એજન્સી રોઇટર્સ અનુસાર ક્યૂબાથી આશરે 50 હજાર પ્રવાસીઓ જતા રહ્યાં છે અથવા જઇ રહ્યાં છે.

દક્ષિણ ફ્લોરિડામાં ઇરમાને કારણે ઘણાં અઠવાડિયા કે મહિનાઓ સુધી જીવન અસ્તવ્યસ્ત રહેવાની અમેરિકાના હવામાન વિભાગે આશંકા જતાવી છે.

ડૉનાલ્ડ ટ્રંપનો દાવો છે, "ફ્લોરિડા પૂરી રીતે તૈયાર છે, જોવાનું એ છે કે થાય છે શું"

ફ્લોરિડાના એટલાન્ટિક કિનારા બાદ ઇરમા જ્યોર્જિયા અને દક્ષિણ કેરોલિનામાં પહોંચવાની પણ પૂરી સંભાવના છે.

જ્યોર્જિયાના ગવર્નરે જણાવ્યું છે કે સ્થાનિક સમય અનુસાર શનિવારે રાજ્યના એટલાન્ટિકના કાંઠા ખાલી કરાવવાનું શરૂ કરાશે.

હજારો લોકોને સુરક્ષિત સ્થળોએ ખસેડાઇ રહ્યાં છે એટલે રસ્તાઓ અને એરપોર્ટ પર ટ્રાફિક વધ્યો છે.

વધુ વાવાઝોડાનો છે ભય?

ઇરમા બાદ એટલાંટિકમાં શરૂ થયેલું હોસે વાવાઝોડું ચોથી શ્રેણીમાં પ્રવેશી ચૂક્યું છે. જેની સાથે 240 કિલોમીટરની ઝડપે પવન ફૂંકાશે.

કેરેબિયન ટાપુ સેંટ માર્ટિન્સના અધિકારી અનુસાર 95 ટકા વિસ્તાર અસરગ્રસ્ત છે.

ઇરમાના રસ્તે જ તે આગળ વધી રહ્યું હોવાથી રાહતકાર્યમાં પણ પરેશાની થઇ રહી છે.

તો આ તરફ મેક્સિકો ખાડીમાં પણ ત્રીજું ચક્રવાત ઉદભવ્યું છે. પણ તે હોસે અને ઇરમા જેટલું શક્તિશાળી નથી.


તૌકતે બાદ ભારત પર વધુ એક વાવાઝોડા યાસની આફત

હવામાન વિભાગની આગાહી અનુસાર વાવાઝોડું 26મી તારીખે સાંજે ઓડિશાના પારાદીપ અને બંગાળના દક્ષિણી 24 પરગણાના વચ્ચે લૅન્ડફોલ થશે. જે 155થી 165 કિલોમિટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે ફૂંકાતા પવનો સાથે ત્રાટકી શકે છે.

જેને પગલે આર્મી, નેવી, ઍરફૉર્સની ટીમો પણ સ્ટેન્ડ-બાય કરી દેવાઈ છે. એનડીઆરએફની ટીમો રવાના થઈ ગઈ છે. બંગાળ, ઓડિશા, આંધ્રપ્રદેશમાં આવી કૂલ 99 ટીમો રવાના કરાઈ છે.

જહાજ, વિમાનો, હેલિકૉપ્ટર્સ સહિતના સાધનો પણ તહેનાત કરાયાં છે. વડા પ્રધાન મોદી અને ગૃહ મંત્રી સહિતનાએ સ્થિતિની સમીક્ષા માટે બેઠકો કરી છે.

બીજી તરફ મુખ્ય મંત્રી મમતા બેનરજીએ કહ્યું કે, યાસ વાવાઝોડાની સ્થિતિનું તેઓ ખુદ મૉનિટરિંગ કરશે.

ઉપરાંત રેલવે દ્વારા આ રૂટ પરની કેટલીક ટ્રેનો પણ રદ કરવામાં આવી છે.

24 પરગણા સહિતના નીચાણવાળા વિસ્તારોમાંથી લોકોનું સ્થળાંતર કરવાનું ચાલુ કરી દેવાયું હોવાના રિપોર્ટ્સ પણ છે.

સાથે જ બિહાર અને ઝારખંડમાં ભારે વરસાદની આગાહી છે.

હવામાન વિભાગ અનુસાર ચક્રવાત આગામી 24 કલાકમાં શક્તિશાળી ચક્રવાતમાં ફેરવાશે અને ત્યાર પછીના 24 કલાકમાં તે અતિશય શક્તિશાળી ચક્રવાતમાં ફેરવા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ઈ જશે. જેથી 185 કિલોમિટરની ઝડપે ફૂંકાવાની શક્યતા વ્યક્ત કરાઈ છે.

ઓડિશાના કાંઠા વિસ્તારમાં રહીશોમાં ચિંતા અને ભય પ્રવર્તી રહ્યો હોવાના પણ રિપોર્ટ્સ નોંધાયા છે.

સ્થાનિક વહીવટી તંત્ર અને કેન્દ્રીય એજન્સીઓ રાહત-બચાવની કામગીરી માટે તૈયારીઓમાં છે.

વળી બીજી તરફ બાંગ્લાદેશના વડાં પ્રધાન શેખ હસીનાએ પણ બાંગ્લાદેશને યાસ વાવાઝોડા માટે તૈયાર રહેવા જણાવ્યું છે. બાંગ્લાદેશ પણ આ મામલે પૂર્વ અગમચેતીના પગલાંઓ લઈ રહ્યું છે.

બંગાળની ખાડીમાં સર્જાનારું યાસ વાવાઝોડું હાલ પોર્ટ બ્લેરથી 600 કિલોમિટર દૂર છે.

વાવાઝોડાની ચેતવણીને કારણે પશ્ચિમ બંગાળના માછીમારોને આગામી જાણ ન થાય ત્યાં સુધી સમુદ્રમાં ન જવાની સલાહ અપાઈ છે.

સમાચાર એજન્સી ANI પ્રમાણે વાવાઝોડાના કારણે ભારતીય સેનાએ પશ્ચિમ બંગાળ અને ઓડિશામાં પોતાની ટીમો તહેનાત કરી દીધી છે.

યાસ વાવાઝોડાનું નામ કોણે આપ્યું અને શું છે અર્થ?

ડીએનએ ડોટકૉમના એક અહેવાલ અનુસાર બંગાળની ખાડીમાં સર્જાયેલા આ વાવાઝોડું નામકરણ ઓમાને કર્યું છે.

નોંધનીય છે કે એક સ્થાપિત કરેલી પ્રક્રિયા અનુસાર પૅનલમાં સામેલ સભ્ય દેશો દ્વારા વારાફરતી વાવાઝોડાનું નામકરણ કરવામાં આવે છે.

અહેવાલ પ્રમાણે કહેવાય છે કે 'યાસ' એ ફારસી ભાષાનો શબ્દ છે. જેનો અંગ્રેજીમાં અર્થ થાય છે જાસ્મિન. તેમજ 'યાસ'ના અર્થને એક સારી ખુશ્બુ ધરાવતા ઝાડ તરીકે પણ દર્શાવવામાં આવે છે.

ઘણા લોકો 'યાસ' વાવાઝોડાને 'યાશ' તરીકે સ્પેલ કરી રહ્યા છે. પરંતુ 'યાસ' એ લખવાની અને બોલવાની રીતે સાચું નામ છે.

ગત વર્ષોમાં સર્જાયેલાં વાવાઝોડાં

હવામાન વિભાગનું અનુમાન છે કે યાસ વાવાઝોડું ભારે ગતિ સાથે પૂર્વ ભારતમાં ટકરાશે

ગત વર્ષ એટલે કે વર્ષ 2020ની વાત કરીએ તો ભારતના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારો પર કુલ પાંચ વાવાઝોડાં ત્રાટક્યા હતાં

વર્ષ 2020માં બંગાળની ખાડીમાં અંફન વાવાઝોડું સર્જાયું હતું. જે પશ્ચિમ બંગાળના દરિયાકાંઠે લૅન્ડફૉલ થયું હતું. લૅન્ડફૉલ સમયે હવાની ઝડપ 240 કિમી પ્રતિ કલાક નોંધાઈ હતી.

અંફન સુપર સાયક્લૉન બન્યું હતું. જે પશ્ચિમ બંગાળના બખ્ખાલી વિસ્તારમાં ત્રાટક્યું હતું. 16થી 20 મે, 2020 દરમિયાન ત્રાટકેલા વાવાઝોડાંના કારણે ગત વર્ષે ચાલી રહેલી કોરોનાની કામગીરીમાં પણ અવરોધ ઊભા કર્યા હોવાના અહેવાલ જોવા મળ્યા હતા.

આ પહેલાં વર્ષ 2019માં આવો જ એક સુપર સાયક્લોન ક્યાર સર્જાયો હતો. પરંતુ તે અરબ સાગરના વિસ્તારો પર ત્રાટક્યો હતો.

આ સિવાય વર્ષ 2019માં 'વાયુ' વાવાઝોડું...


તૌકતે વાવાઝોડાએ ગીર-સોમનાથ, અમરેલી, ભાવગનર જિલ્લાઓના કાંઠા નજીકના વિસ્તારોને 15 કલાકથી વધુ સમય બાનમાં લીધા હતા.

તૌકતે વાવાઝોડાએ ગીર-સોમનાથ, અમરેલી, ભાવગનર જિલ્લાઓના કાંઠા નજીકના વિસ્તારોને 15 કલાકથી વધુ સમય બાનમાં લીધા હતા.

આ એ સ્થળો છે જ્યાંથી વાવાઝોડું તૌકતે 100 કિલોમિટરથી વધુ ઝડપી પવન સાથે પસાર થયું હતું.

સ્થાનિક રહેવાસીઓ અને સ્થાનિક મીડિયાકર્મીઓ દ્વારા પ્રાપ્ત માહિતી મુજબ જનજીવનને અહીં માઠી અસરો પહોંચી છે.

ખેતરો ધોવાયાં, પાણીની સમસ્યા

ગીર-સોમનાથના કોડિનારમાં વીજપુરવઠો અને પાણી સહિતની મુશ્કેલી સર્જાઈ હતી.

ખેડૂતોનો ઊભો પાક નષ્ટ થઈ ગયો છે, તો કેટલાકનાં મકાનો અને મકાનોની છત તૂટી ગઈ છે. જીવન જરૂરી વસ્તુઓની પણ અછત સર્જાઈ છે.

મોટા ભાગના વિસ્તારોમાં અંધારપટ છે અને પીવાના પાણીની પણ સમસ્યા છે.

દરમિયાન બીબીસીએ અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં રહેતા સ્થાનિકો સાથે સંપર્ક કરવાની કોશિશ કરી. જેમાં કેટલીક પ્રાથમિક માહિતીઓ પ્રાપ્ત થઈ છે.

વળી ગીર-સોમનાથના કોડિનારમાં વીજપુરવઠો અને પાણી સહિતની મુશ્કેલી હજુ પણ યથાવત્ હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. જોકે અહીં પણ ઘણા ખેડૂતોનાં ખેતરો ધોવાઈ ગયાં છે.

ગીર-સોમનાથનું ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ઉના ગુજરાતમાં તૌકતે વાવાઝોડાનું પહેલું શિકાર બન્યું હતું. અહીં પણ તારાજી સર્જાઈ છે.

ઉનાના રહીશ જય બાંભણિયાએ કેટલાક મહિનાઓ પૂર્વે જ મહામહેનતે એક હોટલ બનાવી હતી. પરંતુ આજે હોટલ મોટા ભાગની પડી ભાંગી છે.

બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં જય બાંભણિયા કહે છે, "લાખો રૂપિયા ખર્ચીને હોટલ તૈયાર કરી હતી. કોરોના હોવાથી એમ પણ કામધંધો બરાબર ચાલ્યો નહીં. અને હવે મારી હોટલ તૂટી ગઈ છે. કમાવવાનું મુખ્ય સાધન જ જાણે ગુમાવી દીધું છે."

"વળી વીજળી નથી. એટલે જનરેટરથી શક્ય તેટલું કામ ચલાવવાની કોશિશ કરીએ છીએ. પીવાના પાણીની અત્યંત પરેશાની છે. પેટ્રોલ પંપોને નુકસાન થયું છે એટલે જે પંપ પર એકાદ મશીન ચાલુ છે ત્યાં વાહનોની લાંબી લાઇનો લાગી છે."

Cyclone tauktae: ગુજરાતના કાંઠે કેટલી ગતિથી ટકરાશે તૌકતે વાવાઝોડું?

તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું, "નાળિયેરીનાં વૃક્ષો પણ મોટા પ્રમાણમાં જમીનમાંથી ઉખડીને ફેંકાઈ ગયાં છે. આંબાની પણ આવી જ સ્થિતિ છે. ખેડૂતોની દયનીય હાલત થઈ છે. નાળિયેરીના બગીચાઓમાં 100 વર્ષ જૂનાં વૃક્ષો હતાં એ પણ પડી ગયાં. આંબા પણ પડી ગયા. હવે આવતા વર્ષે અહીંથી કેરીનું ઉત્પાદન અત્યંત ઓછું રહેશે."

"લોકોએ પોતાની આંખો સામે પોતાનાં ખેતરો-બગીચા નષ્ટ થતાં જોયાં એ દૃશ્યો ઘણાં કરુણ છે."

તેઓ વધુમાં કહે છે, "હજુ એકાદ અઠવાડિયા સુધી વીજપુરવઠો નહીં આવે એવું કહેવામાં આવ્યું છે. રસ્તાઓ પર ધરાશાયી થઈ ગયેલાં વૃક્ષોને દૂર કરવા કામગીરી ચાલુ છે. વીજળીના થાંભલાઓ પણ મોટી સંખ્યામાં પડી ગયા છે. બીજી તરફ કોરોનાની મહામારી ચાલી રહી છે. એટલે સ્થિતિ ઘણી પડકારજનક બની ગઈ છે."

શું ગામલોકોને ચેતવણી નહોતી અપાઈ?

મહુવામાં પણ વાવાઝોડાને પગલે નુકસાન થયું છે.

વાવાઝોડાની તીવ્રતા અને તેનાથી સર્જાયેલી પરેશાની વિશે વધુ જણાવતા જય બાંભણિયા કહે છે, "વાવાઝોડું એટલું ભયંકર હતું કે એક પરિચિત વ્યક્તિ પર રાત્રે ઘરની દીવાલ પડી જતા તેમને ગંભીર ઈજા થઈ."

"પરંતુ રાત્રે વાવાઝોડું હોવાથી સવાર સુધી તેમને દવાખાને ન લઈ જઈ શકાયા. આથી જ્યારે તેમને સવારે દવાખાને લઈ ગયા ત્યારે તેમની કમરના મણકા ભાંગી ગયેલા હતા અને સમયસર સારવાર ન મળતા ઈજાએ વધુ ગંભીર સ્વરૂપ લઈ લીધું હતું."

કેમ કે તેઓ આખી રાત દર્દમાં કણસતા રહ્યા હતા."

જય બાંભણિયા અનુસાર ઉનામાં હજુ પણ કોઈ રાહતમદદ આવી નથી. જોકે, સમારકામ અને રિસ્ટોરેશનની કામગીરી ચાલુ કરી દેવાઈ છે.

જોકે અહીં એ સવાલ પણ ઊભો થાય છે કે જો અહીં આટલું તીવ્ર વાવાઝોડું આવવાનું હતું તો...


તૌકતે વાવાઝોડાએ ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્રમાં ભારે નુકસાન કર્યું છે.

તૌકતેના લૅન્ડફૉલની સાથે ફરીથી એ વાતની ચર્ચા શરૂ થઈ છે કે શા કારણે ગુજરાતના દરિયાકાંઠે હવે અવારનવાર વાવાઝોડાં આફત બનીને ત્રાટકી રહ્યાં છે?

વર્ષ 2020ની વાત કરીએ તો અરબ સાગરમાં બે અને બંગાળની ખાડીમાં ત્રણ વાવાઝોડાંનું નિર્માણ થયું હતું.

નોંધનીય છે કે ગત વર્ષે જૂનમાં અરબ સાગરમાં સર્જાયેલ વાવાઝોડા નિસર્ગની અસરને કારણે ગુજરાતના દરિયાકાંઠે ઍલર્ટ જાહેર કરી દેવાયું હતું.

વાતાવરણમાં ભારે પલટો જોવા મળ્યો હતો. જોકે, આ વાવાઝોડાના નિશાન પર અંતિમ ઘડીએ ગુજરાતનું પાડોશી રાજ્ય મહારાષ્ટ્ર આવી ગયું હતું.

નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે પાછલાં અમુક વર્ષોથી અરબ સાગરમાં વાવાઝોડાંના નિર્માણની ઍક્ટિવિટીમાં અસામાન્ય વધારો થયો છે.

તેમાં પણ ખાસ કરીને પશ્ચિમ કાંઠે આવેલાં રાજ્યો ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્ર પર વાવાઝોડાં સ્વરૂપે કુદરત કોપાયમાન થવાનો સિલસિલો પાછલાં અમુક વર્ષોથી સતત વધારા પર હોવાનું જોવા મળી રહ્યું છે.

ફાઇનાન્સિયલ એક્સપ્રેસના એક અહેવાલ અનુસાર પહેલાં ભારતની દરિયાઈ વિસ્તારોમાં સર્જાતાં વાવાઝોડાં પૈકી દરેક પાંચમાંથી ચાર વાવાઝોડાં બંગાળની ખાડીમાં સ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ર્જાતાં હતાં. જોકે, પાછલાં અમુક વર્ષોમાં આ વલણ બદલાયું છે.

હવે અરબ સાગરમાં વાવાઝોડાં સર્જાવાની ઍક્ટિવિટીમાં વધારો જોવા મળ્યો છે.

જે સ્પષ્ટપણે ગુજરાત દરિયાકાંઠાને વાવાઝોડાની વધુ શક્યતાવાળા ઝોનમાં મૂકી દે છે.

માત્ર વાવાઝોડાં સર્જાવાની કિસ્સા જ નહીં પરંતુ ગુજરાતના દરિયાકાંઠાની આસપાસ સર્જાતાં વાવાઝોડાંની તીવ્રતામાં પણ વધારો થયો હોવાનું જણાવાય છે.

બીબીસી ગુજરાતીએ આ રાજ્ય માટે ચિંતાજનક ગણાતા આ વલણ માટેનાં કારણોની તપાસ કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો હતો.

કેમ ગુજરાતના દરિયાકાંઠે વધુ વાવાઝોડાં?

તૌકતે વાવાઝોડાને પગલે ગુજરાતમાં અંદાજે બે લાખ લોકોનું સ્થળાંતર કરવામાં આવ્યું હતું, મહારાષ્ટ્રમાં લોકોને બચાવવા માટે નૌસેનાની મદદ લેવામાં આવી.

પહેલાં એવું માનવામાં આવતું કે બંગાળની ખાડીનો પ્રદેશ અરબ સાગર કરતાં વધુ ગરમ હોવાના કારણે અરબ સાગરની સરખામણીએ બંગાળની ખાડીમાં વધુ વાવાઝોડાં સર્જાય છે.

આ બાબતને ગુજરાત સહિત પશ્ચિમ કાંઠાનાં રાજ્યો રાહતની બાબત ગણતા હતાં.

પરંતુ પાછલાં કેટલાંક વર્ષોથી આ વલણમાં ફેરફાર થયો છે.

અને ગુજરાતને પણ પશ્ચિમ બંગાળ અને ઓડિશા જેવાં પૂર્વ કાંઠે આવેલાં રાજ્યો, જ્યાં અવારનવાર વાવાઝોડાં તબાહી સર્જતાં હોય છે, તેવી ચિંતાજનક શ્રેણીમાં મૂકે છે.

ફાઇનાન્સિયલ એક્સપ્રેસના અહેવાલ અનુસાર હવામાનશાસ્ત્રીઓ આ બદલાવ માટે અરબ સાગર ક્ષેત્રના તાપમાનમાં થયેલા ફેરફારને કારણભૂત માને છે.

આ ક્ષેત્રના તાપમાનના વધારા માટે તેઓ ગ્લોબલ વૉર્મિંગની સમસ્યાને તરફ આંગળી ચીંધે છે.

પરંતુ અહીં પ્રશ્ન એ થાય છે કે વાવાઝોડાના નિર્માણના કિસ્સામાં વધારા ઉપરાંત આ ક્ષેત્રમાં આવતાં વાવાઝોડાંની તીવ્રતામાં વધારો કેમ જોવા મળી રહ્યો છે?

કેમ વધુ તીવ્ર બની રહ્યાં છે વાવાઝોડાં?

આ વાતનો સંબંધ પણ જે-તે ક્ષેત્રના તાપમાન સાથે જ છે.

અરબ સાગરમાં પાણી અને હવાનું તાપમાન વધવાના કારણે આ ક્ષેત્રમાં વાવાઝોડું વધુ તીવ્ર બનવાની શક્યતાઓ પ્રબળ બની ગઈ છે.

નોંધનીય છે કે પાણી અને હવાના તાપમાનને કારણે સર્જાતાં લૉ પ્રેશરના કારણે વાવાઝોડાં સર્જાતાં હોય છે અને તે અનુસાર તેની તીવ્રતા પણ વધતી-ઘટતી હોય છે.

વેધર ડોટકૉમના એક અહેવાલ અનુસાર ગત વર્ષે પશ્વિમ કાંઠે ત્રાટકેલ વાવાઝોડા નિસર્ગના નિર્માણ દરમિયાન પાણીની સપાટીનું તાપમાન 32 ડિગ્રી સેલ્સિયસ હતું.

નોંધનીય છે કે આ ક્ષેત્રમાં આ સિઝન દરમિયાનનું તાપમાન સરેરાશ 24થી 26 ડિગ્રી સેલ્સિયસ હતું.

ભારતીય હવામાન ખાતાના એક રિપોર્ટ...


તૌકતે વાવાઝોડાના કારણે કેમ મુશ્કેલીમાં મુકાયા વેરાવળના માછીમારો?

હરિભાઈની બોટ લગભગ 10મી મેના રોજ દરિયેથી પાછી આવી ગઈ હતી.

વાવાઝોડાનાં સિગ્નલને કારણે તેમની બોટને 5 દિવસ પહેલાં જ પાછા આવી જવું પડ્યું હતું પરતું તેમની બોટને વેરાવળના બંદર પર લંગર સુધી પહોંચવાની જગ્યા ન મળી.

તેમની બોટ બંદર સુધી પહોંચે તે પહેલાં આશરે 5000 બોટ પહેલેથી જ વેરાવળનાં બંદર પર લાંગરવામાં આવી ચૂકી હતી.

હરિભાઈ અને તેમની જેવા આશરે 500 અન્ય માછીમારોને પોતાની બોટ, વેરાવળના બંદર પાસેની ખાડીમાં લાંગરવી પડી છે. આ 500 ફિશિંગ બોટના માલિકોનો જીવ અધ્ધર છે, કારણ કે જો તૌકતે ત્રાટક્શે તો આ 500 બોટ એક બીજાથી અથડાઈને સંપૂર્ણ નાશ પામી જશે.

ઉલ્લેખનીય છે હવામાન ખાતાની 17 મેની બપોરના 12.30 સુધીની અપડેટ મુજબ વાવાઝોડુ 17 મેના રોજ રાત્રે 8થી 11 વાગ્યા સુધીમાં પોરબંદરથી મહુઆ વચ્ચે ત્રાટકી શકે છે.

આ સમયે પવનની ગતિ 150 કિલોમીટર પ્રતિકલાકથી 185 કિલોમીટર પ્રતિકલાક થઈ શકે છે અને ગુજરાતમાં અનેક સ્થળોએ ભારેથી અતિભારે વરસાદ પડી શકે છે.

ગુજરાતનો માછીમાર સમુદાય પરેશાન

વેરાવળમાં માછીમાર સમુદાયની સમસ્યા નીવારવા માટે સ્થાનિક તંત્રે શું પગ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

લાં લીધાં?

500 જેટલા માછીમારોની બોટના ભવિષ્યને લઈને ગુજરાતનો માછીમાર સમુદાય પણ પરેશાન છે.

બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતાં હરિભાઈ ડાલખી કહે છે કે, "અમારી બોટની બચવાની શક્યતા ખૂબ ઓછી લાગી રહી છે. વાવાઝોડું વેરાવળમાં ન આવે તો જ અમારી બોટ બચી શકશે. હાલમાં અમે અમારી બોટને ચારેકોરથી અલગ અલગ જગ્યાએથી લાંગરેલી છે, પરંતુ જે પ્રકારનો પવન ફુંકાવવાની શક્યતા વ્યક્ત કરાઈ રહી છે, તેમાં મને નથી લાગતું કે મારી બોટ બચી શકશે."

હરિભાઈએ બીબીસી ગુજરાતીને કહ્યું કે, "અમારી બોટ અહીં આવી ત્યારે પહેલેથી જ વેરાવળ બંદર ફુલ થઈ ચુક્યું હતું, અને નજીકની બોટ પહેલાં પહોંચી જતાં અમને જગ્યા મળી નથી."

ગુજરાત સરકારે તમામ ફિશિંગ બોટને ગયા અઠવાડિયે જ પાછા ફરવાની ચેતવણી આપી દીધી હતી.

સામાન્ય રીતે દરેક ફિશિંગ બોટને 15મી મે સુધી પાછા આવી જવાનું હોય છે, પરંતુ આ વખતે તેમને એક અઠવાડિયા પહેલેથી જ આવી જવું પડ્યું હતું.

હરિભાઈની જેમ જ ઇશ્વરભાઈ ડાલખીની બોટ પણ ખાડીમાં જ લાંગરવી કરવી પડી છે.

તેઓ કહે છે કે, "અમારા જીવને શાંતિ જ નથી. બોટને બધી જગ્યાએથી બાંધી તો લીધી છે, પરંતુ તેમ છતાંય તેનો તૂટી જવાનો ખતરો વધારે છે. તેઓ કહે છે કે હવે આવી પરિસ્થિતિમાં સરકાર પાસેથી પણ શું આશા રાખવી?"

વેરાવળના બંદર પર હાલમાં આશરે 5,000 જેટલી બોટ એન્કર થયેલી છે.

અખિલ ભરતીય ફિશરમૅન ઍસોસિયેશનના પ્રમુખ વેલજીભાઈ મસાણી પ્રમાણે વેરાવળની કૅપેસિટી આશરે 600 બોટ જેટલી છે, પરંતુ તેનાથી 10 ગણી વધારે બોટ હાલમાં અહીં પાર્ક છે.

તેઓ કહે છે, "એક બોટની કિંમત આશરે 50 લાખ હોય છે, અને આવામાં જો બોટ તૂટે તો માછીમારને મોટું નુકસાન થાય, તે બિલકુલ પાયમાલ થઈ જાય."

હાલમાં ગુજરાતમાં આશરે 25.000 જેટલી નાની-મોટી ફિશિંગ બોટ છે, તૌકતેની આગાહી સમયે 2,500 જેટલી મોટી ફિશિંગ બોટ મધદરિયે હતી, જેને પાછી બોલાવવામાં આવી હતી.

બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતાં વેરાવળસ્થિત ગીરીયા ખારવા સમાજ બોટ ઍસોસિયેશનના પ્રમુખ રમેશભાઈ ડાલખી કહે છે : "અમારી 500 બોટ હાલમાં બિલકુલ ભગવાન ભરોસે છે. વેરાવળ બંદરને અદ્યતન બનાવી તેમાં બોટની કૅપેસિટી વધારવાની અનેક વખત સરકારને રજૂઆતો કરવા છતાંય તેમાં કોઈ ફેરફાર થયો નથી. અને અમારે દરેક વાવાઝોડા સમયે નુકસાન ભોગવવું પડે છે."

જોકે, તંત્રનું કહેવું છે કે વાવાઝોડાની શક્યતાને પગલે બચાવની આગોતરી તૈયારીઓ અઠવાડિયાથી ચાલી રહી છે.

આ અંગે ફિશરીઝ ડિપાર્ટમેન્ટના સેક્રેટરી એન. એ. ઉપાધ્યાયનો...


તૌકતે વાવાઝોડાના ખતરાને પગલે કેરલ, કર્ણાટકા, ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર અને તામિલનાડુમાં ઍલર્ટ જાહેર કરવામાં આવી છે. મુંબઈના દરિયાકાંઠે બચાવકર્મીઓ તૈયારીમાં.

હવામાન વિભાગ મુજબ એ 18 તારીખે વહેલી સવારે ગુજરાતના પોરબંદર અને મહુઆ બંદર પરથી પસાર થઈ શકે છે.

હવામાન વિભાગે 17 અને 18 મેના રોજ ગુજરાતમાં દરિયાકાંઠા વિસ્તારોમાં ભારેથી અતિભારે વરસાદની આગાહી કરી છે અને અનુમાન છે કે 155-165 કિલોમીટર પ્રતિકલાકની ઝડપે પવન ફૂંકાશે અને એ સાથે વરસાદ થશે.

Twitter કન્ટેન્ટ પૂર્ણ, 1

ગુજરાતમાં દરિયાકાંઠા વિસ્તારોમાં નીચાણવાળા ગામો અને એવા વિસ્તારમાં વસતા લોકોનું સ્થળાંતર કરવામાં આવ્યું છે.

વાવાઝોડાને પગલે કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહે સંભવિત અસરગ્રસ્ત રાજ્યોનાં મુખ્ય મંત્રીઓ અને અધિકારીઓ સાથે બેઠક કરી હતી.

આ ઉપરાંત વિજય રૂપાણીએ ગાંધીનગરમાં સ્ટેટ ઇમર્જન્સી ઑપરેશન સેન્ટર ખાતે રાજ્યના અચ્ચ અધિકારીઓની બેઠક કરી છે.

ઉલ્લેખનીય છે તૌકતે વાવાઝોડાને પગલે કેરલ અને ગોવામાં અનેક સ્થળોએ ભારે વરસાદ થયો છે અને વીજળી પુરવઠો પણ ખોરવાયો હતો.

ગુજરાતમાં અમદાવાદમાં ફાયરબ્રિગેડના કર્મચારીઓની રજાઓ રદ કરી દેવાઈ છે અને તેમને સ્ટેન્ડબ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાય રાખવામાં આવ્યા છે.

ભારત સરકારે વાવાઝોડાને પગલે લોકોને વૅક્સિનની અપોઇન્ચમેન્ટ બદલવા કહ્યું છે તો ગુજરાતમાં દરિયાકાંઠા વિસ્તારોમાં બે દિવસ માટે વૅક્સિનેશન મુલતવી રાખવામાં આવ્યું છે.

કેરળ અને ગોવામાં વરસાદ

તૌકતે વાવાઝોડું વધારે મોટું સ્વરૂપ લઈ શકે છે એવી આશંકા રવિવારે સેવવામાં આવી રહી છે. આ વાવાઝોડાની ઝડપમાં વધારો થશે, જેના કારણે સોમવારે 160 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકથી પણ વધારે ઝડપી પવન ફૂંકાઈ શકે છે.

તૌકતેના કારણે ઘણા અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં ઝડપી પવન ફૂંકાવવાની સાથે ભારે વરસાદ પણ થયો છે.

ધ હિન્દુ અનુસાર વાવાઝોડાના કારણે કેરળના અર્નાકુલમ અને કોઝિકોડ જિલ્લામાં બે વ્યક્તિઓનાં મૃત્યુ થયાં છે અને બે હજારથી વધુ લોકો પોતાનું ઘર છોડીને રાહત કૅમ્પમાં રહેવા મજબૂર બન્યાં છે. સરકારે આ લોકો માટે 71 રાહતકૅમ્પોની વ્યવસ્થા કરી છે.

શનિવારે કેરળમાં 145.5 મિમી વરસાદ નોંધાયો છે.

ભારતીય હવામાન વિભાગના આંકડાના આધારે મુખ્ય મંત્રી પિનરાઈ વિજયને જણાવ્યું કે વાવાઝોડાના કારણે વીજપુરવઠો અને કૃષિને ભારે નુકસાન થયું છે.

આરબ સાગરમાં સર્જાયેલું વાવાઝોડું ઉત્તર તરફ વધી રહ્યું છે અને ગોવાના પંજીમથી દક્ષિણ-પશ્ચિમ તરફ આશરે 250 કિલોમીટર અને મુંબઈથી દક્ષિણ-પશ્ચિમ તરફ 620 કિલોમીટર દૂર પહોંચી ગયું છે.

વાવાઝોડાના કારણે તામિલનાડુના કાંઠા વિસ્તારના ઘણા જિલ્લાઓમાં અને લક્ષદ્વીપ સમૂહમાં ભારે વરસાદ થયો છે.

આગામી 48 કલાકમાં ગુજરાતમાં ભારે વરસાદની આગાહી

વાવાઝોડાના કારણે કેરલના અર્નાકુલમ અને કોઝિકોડ જિલ્લામાં બે વ્યક્તિઓનાં મૃત્યુ થયાં છે

આવનારા 48 કલાકમાં કર્ણાટકના કાંઠા વિસ્તારો, મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાતમાં ઝડપી પવન ફૂંકાવવાની સાથે ભારે વરસાદ થવાની સંભાવના છે. તેના કારણે વૃક્ષો ધરાશાયી થઈ શકે છે, કાચા મકાનોને નુકસાન થઈ શકે છે અને રસ્તાઓને અસર થઈ શકે છે.

માછીમારોને દરિયામાં નહીં જવાની ચેતવણી આપવામાં આવી છે. ભારતીય હવામાન વિભાગનું અનુમાન છે કે વાવાઝોડું 18 મે બપોર અથવા સાંજ સુધી પોરબંદર અને નલિયા વચ્ચે પહોંચી શકે છે. તેના કારણે પવનની ઝડપ 175 કિલોમીટર સુધી પહોંચી શકે છે.

ગોધરા: 108ના ડ્રાઇવરના ઘરે કોરોનાને કારણે 5 મૃત્યુ, છતાં અન્યના જીવ બચાવવા કામ ન છોડ્‌યું

તૌકતેના ખતરાને પગલે કંડલા પોર્ટને આગામી આદેશ ન થાય ત્યાં સુધી બંધ કરવામેં આવ્યું છે.

અનુમાન છે કે વાવાઝોડાના ગુજરાતના દરિયાકાંઠે પહોંચવાથી કાંઠા વિસ્તારમાં ભારે વરસાદ થઈ શકે છે. રાજ્યના જૂનાગઢ,...


તૌકતે વાવાઝોડાને કારણે સૌરાષ્ટ્ર સહિત રાજ્યમાં અનેક મકાનો પડી જવાની ઘટના બની છે.

સૌરાષ્ટ્ર પંથકમાં અરબ સાગરના કાંઠે આવેલું ઉના આમ તો દલિતકાંડ થયો ત્યારથી જ ચર્ચામાં રહેતું આવ્યું છે. પરંતુ આ વખતે તે ફરી એક વાર ચર્ચાનું કેન્દ્ર બન્યું છે.

કેમ કે વાવાઝોડું તૌકતે દીવ કાંઠાથી પસાર થયા બાદ ગીર-સોમનાથના ઉનામાં પ્રવેશ્યું હતું અને ત્યાં લૅન્ડફોલ પણ થયું હતું.

હવામાન વિભાગ અનુસાર ઉનામાં વાવાઝોડું પ્રવેશ્યું ત્યારે પવનની ગતિ 100 કિલોમિટર પ્રતિકલાકથી પણ વધુ રહી હતી. વળી લૅન્ડફોલ બાદ ઉનામાં પવનની ગતિ 136 કિલોમિટર પ્રતિ કલાકની રહી હતી. જે તેની તીવ્રતા અને ગંભીરતા દર્શાવે છે.

ગીર-સોમનાથ કલેક્ટર અનુસાર ઉનાને ડેન્જર ઝોનમાં મૂકવામાં આવ્યું હતું. હાલ ત્યાં વીજળી નથી. અને રસ્તાઓ બ્લૉક છે. એક રીતે ઉના સંપર્કવિહોણું છે.

મોબાઇલ નેટવર્ક પણ કામ નથી કરી રહ્યાં. સંખ્યાબંધ વીજપોલ અને વૃક્ષો ધરાશાયી થતાં વાહનોને પણ નુકસાન થયું છે.

સ્થાનિકોની ઘરવખરી પણ વરસાદને લીધે પલળી જતા અસરગ્રસ્તો માટે સમસ્યા સર્જાઈ છે.

આસપાસના સ્થાનિક મીડિયાકર્મીઓ અનુસાર ઉનામાં વાવાઝોડાની ઘણી માઠી અસર થઈ છે.

વાવાઝોડાનું પહેલું શિકાર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ઉના

ગુજરાતના અનેક ગામોમાં તૌકતે વાવાઝોડાના કારણે અસરગ્રસ્ત થયાં હતાં

અહીંથી જ તીવ્ર સાઇક્લોનિક તૌકતેની આંખ પણ પસાર થઈ હતી. લગભગ 2 કલાક સુધીની તેની લૅન્ડફોલની સમયાવધિમાં ઉના તેનું પહેલું શિકાર બન્યું.

સ્થાનિક મીડિયા અને સરકારનાં નિવેદનો અનુસાર ઉનામાં વાવાઝોડાએ મોટી તારાજી સર્જી છે. વળી અહીં કેટલાંક મોત પણ નોંધાયાં હોવાના સ્થાનિક પ્રશાસનના પ્રાથમિક અહેવાલો છે.

ઉપરાંત વૃક્ષો ધરાશાયી થયાં છે, મકાનોને નુકસાન પણ થયું છે અને ખેતરોના પાકને પણ માઠી અસર પહોંચી છે. કૃષિ મામલે નુકસાનનો આંકડો હાલ સમીક્ષા હેઠળ છે, પણ કૃષિનિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આ વિસ્તારમાં કરોડો રૂપિયાનું નુકસાન થયું છે.

અત્રે નોંધવું જોઈએ કે 17 મેના રોજ રાત્રે 10 વાગ્યા પછી વાવાઝોડાએ અહીં ઘમસાણ મચાવવાનું શરૂ કરી દીધું હતું.

મીડિયા અહેવાલો અનુસાર ઉનામાં 4 લોકોનાં મોત થયાં છે અને કેટલાક ઘાયલ પણ થયા છે.

ગુજરાતનું એ ગામ જ્યાં તૌકતે સૌપ્રથમ ત્રાટક્યું

દરમિયાન ઉનાના રહીશ ધર્મેશ મૈયાએ બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં ત્યાંની સ્થિતિ વિશે માહિતી આપી.

જોકે હાલ તેઓ ખુદ સુરત શહેરમાં છે પરંતુ તેમનો પરિવાર ઉનામાં છે.

તેમણે બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું, "ઉનામાં છેલ્લા 2 દિવસથી વીજપુરવઠો નથી અને હજુ કેટલાક દિવસ આવું જ રહે તેવી શક્યતા છે. એક રીતે ઉના સંપર્કવિહોણું હોય એવું લાગે છે. મારો પરિવાર સુરક્ષિત છે. પરંતુ ઉનામાં ઘણી તારાજી થઈ છે એવું લાગે છે."

"સામાન્ય જનજીવન ઠપ્પ છે અને હાલ તુરંત ત્યાં કોઈ મદદ આવી પહોંચી હોય એવું તત્કાલીક જાણી શકાયું નથી. દૂધથી લઈને દવાઓ અને ખાદ્યચીજો મળવી મુશ્કેલ છે. પેટ્રોલ પંપને પણ નુકસાન થયું હોવાથી વાહનોની અવરજનર મુશ્કેલ છે."

"ઉનામાં ઘણાં વૃક્ષો ધરાશાયી થયાં છે. મોબાઇલ નેટવર્ક અને ઇન્ટરનેટ પણ કામ નથી કરી રહ્યાં. જેમતેમ કરીને સંપર્ક થઈ રહ્યા છે. મકાનો અને રોડને માઠી અસર થઈ છે."

છેલ્લે પરિવાર સાથે ક્યારે વાત થઈ તે પૂછતાં તેમણે કહ્યું વાવાઝોડું ત્યાંથી પસાર થયું પછી મારી તેમની સાથે વાત થઈ હતી. જોકે તેમનો પરિવાર સુરક્ષિત હોવાનું તેમણે ઉમેર્યું હતું.

વળી આસપાસના કેટલાક વિસ્તારોના રહીશો અનુસાર ઉનામાં પોલીસ ચોકીથી લઈને હોટલ અને અન્ય કૉમર્શિયલ ઇમારતોને પણ માઠી અસર થઈ છે.

ઉના પાસેના આમોદરમાં પણ ઘણી તારાજી થઈ હોવાની પ્રાથમિક માહિતી મળી છે. ત્યાંના રહીશોનું કહેવું છે કે કોરોનાના સમયમાં ગ્રામજનોએ સ્વજનો ગુમાવ્યા, હવે વાવાઝોડામાં જે હતું એ પણ...


તૌકતે વાવાઝોડું ટળ્યું પણ બીજા વાવાઝોડાનું તોળાતું જોખમ

તૌકતે વાવાઝોડું ડીપ ડિપ્રેશનમાંથી ડિપ્રેશનમાં ફેરવાયું છે અને ગુજરાતમાં થયેલી તારાજીનો અંદાજ કાઢવામાં આવી રહ્યા છે, એ વચ્ચે વધુ એક વાવાઝોડું ભારત પર ત્રાટકે તેવી પ્રબળ શક્યતા દેખાઈ રહી છે.

બંગાળની ખાડીમાં લૉ-પ્રૅશર સર્જાયું છે અને તેના કારણે વાવાઝોડું સર્જાઈ શકે છે.

23-25 મે વચ્ચે આ વાવાઝોડું પશ્ચિમ બંગાળ, બાંગ્લાદેશ અને મ્યાંમારથી પસાર થવાની સંભાવના છે.

Twitter કન્ટેન્ટ પૂર્ણ, 1

સ્કાયમેટ વેધરે ટ્વીટ કરીને જણાવ્યું કે બંગાળની ખાડીમાં ‘યાસ’ વાવાઝોડું સર્જાઈ શકે છે.

સ્કાયમેટ વેધરના ઉપપ્રમુખ મહેશ પાલાવતે ટ્વીટ કર્યું છે કે બંગાળની ખાડીમાં લૉ-પ્રેશર એરિયા બની રહ્યો છે, જે 23 મે સુધી યાસ વાવાઝોડામાં ફેરવાઈ જશે. આ વાવાઝોડું પશ્ચિમ બંગાળ અથવા બાંગ્લાદેશ થઈને મ્યાંમાર તરફ જશે.

ભારતીય હવામાન વિભાગ ભુવનેશ્વર દ્વારા પણ તેની પુષ્ટી કરવામાં આવી છે.

વાવાઝોડું સર્જાશે તો યાસ નામ અપાશે

જો આ વાવાઝોડું સર્જાયું તો તેને ‘યાસ’ નામ આપવામાં આવશે અને યાદી પ્રમાણે યાસ નામ ઓમાન દ્વારા આપવામાં આવ્યું છે.

વાવાઝોડા માટેની જે નવી યાદી છે, તેમને એપ્ર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

િલ 2020માં મંજૂરી આપવામાં આવી હતી.

એશિયા અને પ્રશાંત વિસ્તાર માટે સંયુક્ત રાષ્ટ્રના આર્થિક અને સામાજિક કમિશન (ઈએસસીએપી) અને વિશ્વ ઋતુ સંગઠન (ડબ્લુએમઓ) દ્વારા 2000ની સાલમાં બંગાળની ખાડી અને અરબ સાગરમાં સર્જાતાં વાવાઝોડાં માટે નામ આપવાની પદ્ધતિ શરૂ કરવામાં આવી હતી.

આ અંતર્ગત બાંગ્લાદેશ, ભારત, માલદીવ, મ્યાંમાર, ઓમાન, પાકિસ્તાન, શ્રીલંકા અને થાઈલૅન્ડ જેવા દેશોના એક જૂથ દ્વારા બંગાળની ખાડી અને આરબ સાગરમાં સર્જાતાં વાવાઝોડાં માટે 13 નામોની યાદી સોંપવામાં આવી હતી.

2018માં આ જૂથમાં ઈરાન, કતાર, સઉદી આરબ, સંયુક્ત આરબ અમીરાત અને યમન પણ જોડાઈ ગયાં. આ પેનલ ચક્રવાતને નામ આપવાનું કામ કરે છે.

આ દેશો દ્વારા સૂચવવામાં આવતાં નામોની યાદી દેશોનાં નામોની વર્ણમાળા પ્રમાણે બનાવાવમાં આવે છે. આ યાદીની શરૂઆત બાંગ્લાદેશથી થાય છે.

જે બાદ ભારત, ઈરાન, માલદીવ, ઓમાન અને પાકિસ્તાનનું નામ આવે છે. આ ક્રમ પ્રમાણે ચક્રવાતનું નામ રાખવામાં આવે છે.

તાજેતરના તૌકતે વાવાઝોડાનું નામ મ્યાંમાર દ્વારા અપાયું હતું, યાસનું નામ ઓમાને સૂચવ્યું છે અને હવે પછીના વાવાઝોડાને ગુલાબ નામ અપાશે, જે પાકિસ્તાને સૂચવ્યું છે.

વાવાઝોડું કઈ રીતે સર્જાય છે?

સમુદ્રના પાણીનું તાપમાન વધી રહ્યું છે અને તેને કારણે ભવિષ્યમાં વાવાઝોડાનું જોખમ વધી જાય છે.

સમુદ્રનાં ગરમ પાણીથી ગરમ થયેલી હવા ઉપર ઊઠે છે. હવે આ જ હવા ફરીથી ઠંડી પડીને નીચે તરફ આવતી હોય, ત્યારે નીચેથી પહેલાંથી જ ગરમ થયેલી હવા બાજુમાં ધકેલી દે છે.

આ પ્રક્રિયા હવાની ગતિ વધારી દે છે. આવી સ્થિતિમાં દરિયામાં મોજાં પણ ઊંચે સુધી ઊછળે છે. આ જ મોજાં કાંઠાનાં શહેરો અને ગામડાંમાં તબાહી સર્જતાં હોય છે.

વૈજ્ઞાનિકોનું કહેવું છે કે સમુદ્રના પાણીનું તાપમાન વધી રહ્યું છે અને તેને કારણે ભવિષ્યમાં વાવાઝોડાનું જોખમ વધી જાય છે.

વાવાઝોડા પહેલાં શું કરવું?

રાજ્ય સરકારની માર્ગદર્શિકા મુજબ વાવાઝોડા પૂર્વે અફવાઓથી દૂર રહીને શાંત રહેવું જોઈએ. ગભરાવું જોઈએ નહીં.

વળી સમાચારો અને માહિતીથી સતત અપડેટ રહેવું. અસર થનારા વિસ્તારમાં હોઈએ તો પહેલી ચેતવણી સમયે જ સુરક્ષિત સ્થળાંતર કરી લેવું.

રેડિયો, ટોર્ચ, ફાનસ સાથે રાખવા ઉપરાંત બૅટરીસૅલ પણ રાખવા. માછીમારે દરિયો ન ખેડવો અને સામાન્ય નાગરિકે કાંઠા વિસ્તારની મુલાકાત ન લેવી જોઈએ.

વાવાઝોડા સમયે શું કરવું?

રાજ્ય સરકાર અનુસાર વાવાઝોડા સમયે ઘરમાં જ રહેવું. બહાર જવાનું સાહસ ન કરવું. શક્ય હોય તો ગૅસ,...


ત્યાં જ તેમની વાતચીતમાં ખલેલ પહોંચાડતો ફૅક્સ આવ્યો.

ગુજરાતના એ વખતના મુખ્ય મંત્રી નરેન્દ્ર મોદી રાજ્યમાં સ્થિતિ થાળે પાડવા સૈન્યની મદદ માગી હતી.

ફર્નાન્ડિઝ સીધા જ તેમના નિવાસી કાર્યાલય પહોંચ્યા અને સંબંધિત અધિકારીઓ માટે આદેશ છૂટ્યા, 'તત્કાલ રક્ષાભવન પહોંચો.'

એ વખતે રાજસ્થાન સરહદ પર 'ઑપરેશન પરાક્રમ' ચાલી રહ્યું હતું. ત્યાંથી સૈનિકોની ટુકડીને પરત બોલવાઈ અને મધરાતે જ ગુજરાત માટે રવાના કરી દેવાઈ.

એ રાત જ્યોર્જે રક્ષાભવનમાં જ વિતાવી અને બીજે દિવસે વહેલી સવારે અમદાવાદ માટે નીકળી ગયા.

વાત એમ હતી કે ગુજરાતમાં અયોધ્યાથી પરત ફરી રહેલી 'સાબરમતી એક્સપ્રેસ'ને ગોધરા રેલવે સ્ટેશન પર આગ લગાડી દેવાઈ હતી.

જેના પગલે ગુજરાતમાં કોમી હુલ્લડો ફાટી નીકળ્યા હતા અને તંત્રના કાબૂ બહાર જતાં રહ્યાં હતાં.

રાજ્યમાં પુનઃશાંતિ સ્થાપવા માટે જ મોદીએ ફૅક્સ કર્યો હતો. ઉપરોક્ત કિસ્સો જ્યોર્જની નજીક મનાતાં જયા જેટલીએ 'ધ ન્યૂઝ મિનિટ'મા લખેલા બ્લૉગમાં ટાંક્યો હતો.

જ્યોર્જનો જન્મ તા. ત્રીજી જૂન 1930ના રોજ તત્કાલીન મદ્રાસ રાજ્યના મેંગ્લોર ખાતે થયો હતો, જ્યારે 29 જાન્યુઆી 2019ના નવી દિલ્હી ખાતે તેમનું નિધન થયું હતું. ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

'ન્યાયપૂર્ણ વર્તવાની સલાહ'

એવો દાવો કરાતો હતો કે એનડીએ સરકારના સરંક્ષણ મંત્રી બનેલા જ્યોર્જનો લડાયક મિજાજ ઘટી ગયો હતો.

પણ કોમી તોફાનમાં સપડાયેલા અમદાવાદે જ્યોર્જ ફર્નાન્ડિઝમાં કટોકટીકાળનો એ જ 'સમાજવાદી યુનિયન નેતા'નો ફરીથી અનુભવ કર્યો.

શાંતિ સ્થાપવા અને લોકો વચ્ચે વિશ્વાસનું વાતાવરણ સર્જાય એ માટે જોખમ વચ્ચે પણ જ્યોર્જ રસ્તા પર ઊતર્યા.

એ વખતે ગુજરાત પહોંચેલી સૈન્ય ટુકડીનું નેતૃત્વ કરી રહેલા લેફ્ટનન્ટ જનરલ(નિવૃત) ઝમીરઉદ્દીન શાહ પોતાના પુસ્તક 'ધ સરકારી મુસલમાન'માં લખે છે,

'એ વખતે હું રાતે 2 વાગ્યે મુખ્ય મંત્રી નરેન્દ્ર મોદીને મળ્યો હતો. સંરક્ષણ મંત્રી જ્યોર્જ ફર્નાન્ડિઝ પણ એ વખતે ત્યાં હાજર હતા.'

એ મુલાકાત દરમિયાન શાહે કાયદો અને વ્યવસ્થાની સ્થિતિ જાળવી રાખવા માટે જરૂરી વસ્તુઓની યાદી ગુજરાત સરકારને સોંપી હતી

લેફ્ટનન્ટ જનરલ(નિવૃત) જણાવે છે બીજા જ દિવસે સવારે જ્યોર્જ સૈન્યની ટુકડીને મળ્યા અને સ્થિતિ થાળે પાડવા છૂટ્ટોદોર આપ્યો.

શાહના જણાવ્યા અનુસાર જ્યોર્જે કહ્યું, "તમારે ન્યાયપૂર્ણ વ્યવહાર જ કરવાનો છે. લોકોમાં સંદેશો જવો જોઈએ કે સૈન્ય તહેનાત કરી દેવાયું છે. તમારી જે પણ જરૂરિયાત હશે એ પૂરી કરવામાં આવશે."

જોકે, શાહના જણાવ્યા અનુસાર સમય પર સુવિધાઓ પૂરી પાડવામાં ગુજરાત સરકાર નિષ્ફળ રહી.

શાહ કહે છે, "અમદાવાદ ઍરફિલ્ડ પર 1 માર્ચની સવારે સાત વાગ્યે પહોંચેલા ત્રણ હજાર સૈનિકોને સ્થિતિ સંભાળવા માટે એક દિવસની રાહ જોવી પડી."

"કારણ કે તંત્ર દ્વારા તેમને વાહનવ્યવહારની સુવિધા નહોતી અપાઈ. આ દરમિયાન શહેરમાં કેટલાય લોકોનો ભોગ લેવાઈ ગયો."

"જો યોગ્ય સમયે યોગ્ય સુવિધા મળી હોત તો એ લોકોનો જીવ બચાવી શકાયો હોત."

'મોદીની વહારે'

એ વખતની પરિસ્થિતિ અંગે વાત કરતા જાણીતા સ્કૉલર હર્ષ શેઠી 'ધ હિંદુ'માં લખે છે,

'એ વખતે કેન્દ્રીય નેતૃત્વનું વલણ પણ નિરાશાજનક હતું. ઘટના પર શોક વ્યક્ત કરવામાં વડા પ્રધાનને બે દિવસ લાગ્યા અને ઉત્પાત મચાવનારાઓને માટે તેમની પાસે કોઈ કડક સંદેશ નહોતો.'

'ગૃહમંત્રી ગુજરાતના જ હતા. જોકે, એમ છતાં એમને ગુજરાત પહોંચતા ત્રણ દિવસ લાગ્યા.'

'એક માત્ર સંરક્ષણ પ્રધાન જ્યોર્જ ફર્નાન્ડિઝ જ હતા, જેમેણે પોતાના જૂના ગુણો ઉજાગર કર્યા હતા. ગુજરાત પહોંચનારા તેઓ પ્રથમ હતા.'

'પોલીસને સક્રિય થવાં એમણે હાક મારી હતી. સૈન્યની તહેનાતી પર નજર રાખી હતી અને શાંતિ જાળવી રાખવા જોખમ ખેડીને પણ લોકો વચ્ચે ગયા હતા.'

શેઠી લખે...


ત્યાં દેવાનું આશ્ચર્યમાં મૂકી દેતું વિષચક્ર પણ હોય છે, જેમાંથી કેદીઓનું બચવું મુશ્કેલ છે.

કેટરમોલના પુસ્તક 'પ્રિઝન : અ સર્વાઇવલ ગાઇડ' જેલના આ વિષચક્ર પર પ્રકાશ પાડવામાં આવ્યો છે. આ પુસ્તક હાલમાં જ બજારમાં આવ્યું છે.

જેલમાં કમાણી

એ જોવું અઘરું નથી કે મહારાણીની કેદમાં (બ્રિટનની જેલ વ્યવસ્થા)માં લોકો કેમ આવી થોડી કમાણીનું માધ્યમ બનાવી લે છે.

જ્યારે કાયદેસરની અર્થવ્યવસ્થાઓને અશક્ય બનાવી દેવામાં આવે છે તો લોકો કાળાબજારનો આશરો લે છે.

થોડા દિવસ પહેલા સુધી (જેલમાં) તમાકુ મુદ્રાનું એક નાનું એકમ હતું. જેના પર હવે પ્રતિબંધ મૂકી દેવામાં આવ્યો છે.

એટલે હવે હું પૂર્ણ વિશ્વાસ સાથે કહી શકું છું કે જેલના એ વેપારી કેદીઓને ખરાબ દિવસો આવી ગયા કે જેઓ ગોલ્ડન વર્જીનિયા (તમાકુ)ના પૅકેટ એવી રીતે સજાવીને બેસતા હતા જાણે સોનાનાં બિસ્કિટ હોય.

નવા વેપારી (કેદી) ટિનમાં પૅક માછલી અને સાબુ-તેલનાં પૅકેટ લઈને બેસે છે. સ્ટૉક એટલો કે તમે તેમની જેલની બારી પણ ન જોઈ શકો.

આ થોડું થોડું એસ્ટેરિક્સ અને ઓબેલિક્સના ગામમાં રહેવા જેવું છે - સૌનું પોતાનું નાનું ઉદ્યમ છે.

પૈસા આપો અને માલ લો

કાર્લ કૈટરમોલ

ટૂના (માછ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

લી)ના એક કે બે ટિનના બદલે રસોડાના કર્મચારીઓ તમને કેટલાંક મરી કે જડીબુટ્ટીઓની તસ્કરી કરી આપશે.

કપડા ધોવાં અને ઘડી કરીને રાખતા લોકોને જો તમે ઍનર્જી ડ્રિન્ક પીવડાવો તો તેઓ સુનિશ્ચિત કરશે કે તમારાં કપડાં ખરેખર સાફ હોય.

જેલ વૉર્ડમાં સામાન બદલવાના પ્રભારીને જો તમે નૂડલ્સ આપ્યા તો તેઓ સુનિશ્ચિત કરશે કે તમને પાથરવા માટે જે ચાદર મળે તે દાગ-ધબ્બા વગરની ન હોય.

હેરડ્રેસરનો ભાવ થોડો વધારે છે. મુલાકાતીઓને મળતાં પહેલાં બધા જ લોકો (કેદી) ઇચ્છે છે કે તેઓ સુંદર દેખાય.

તેમની દાઢી અને વાળ સારી રીતે કપાયેલા હોય. એ માટે હેરડ્રેસર ટૂના અને શાવર જેલ વગર માનતા નથી.

હું કાતર ખરીદવા અને વિંગના હજામ બનવાની સલાહ આપીશ, પરંતુ ચેતવણી આપીશ કે ટૂના પ્રાપ્ત કરવા માટે ઝપ્પાઝપ્પીનાં દૃશ્યો સર્જાઈ શકે છે. (આ મજાક નથી.)

પછી થોડી વધારે કિંમતની વસ્તુઓ છે. સ્થાનિક કલાકાર તમારા માટે બર્થ ડે કાર્ડ બનાવી શકે છે, લવ લેટર કે ગેટ વેલ સૂન કાર્ડ તૈયાર કરી શકે છે.

જેલમાં ગેરકાયદેસર દારૂ પણ મળી શકે છે, જેની કિંમત ગુણવત્તાના આધારે આશરે 10 પાઉન્ડ (આશરે 850 રૂપિયા) પ્રતિ લિટર હોઈ શકે છે.

જેલમાં હેરાફેરી, બહાર ચૂકવણી

મોંઘા સામાન જેમ કે નશીલા પદાર્થ, તમાકુ કે સ્ટિરિયો સેટના પૈસા જેલની ચાર દીવાલોની બહાર દેવામાં તેમજ લેવામાં આવે છે.

50 ગ્રામ તમાકુની કિંમત 500 પાઉન્ડ (આશરે 43,000 રૂપિયા) સુધી હોઈ શકે છે.

ખરીદનારનો મિત્ર વેચનારાના મિત્રને જેલની બહાર પૈસા ચૂકવશે અને પૈસા મળતા જ જેલમાં ખરીદદારને સામાન સોંપી દેવામાં આવશે.

ખરેખર ઘણા લોકો જેલ માત્ર એ માટે જ જાય છે કે જેથી કેટલાક પૈસાની કમાણી કરી શકે અથવા તો દેવું ચૂકવી શકે.

તેઓ જેટલા શક્ય બને, એટલાં ડ્રગ્સ ગળી જાય છે અને ઇરાદાપૂર્વક પોતાની ધરપકડ કરાવે છે કે જેથી જેલની વિંગમાં ડ્રગ્સ વેચી શકે.

આ જીવન શૈલી તમારા વિચાર કરતાં વધારે વિચિત્ર છે. કોઈ પણ વ્યક્તિ આવું કરતી નથી જ્યાં સુધી તેને ખરેખર આવી કોઈ વસ્તુની જરૂર ન હોય (અથવા તો તેમને મજબૂર ન કરવામાં આવ્યા હોય).

દેવું

જેલની બહારની દુનિયામાં ઉધાર આપતી દુકાનો છે, બૅન્ક છે. જેલમાં તેમની જગ્યાએ મઠાધીશ કેદી છે, જે ડબલ બબલ સ્કીમ અંતર્ગત પૈસા ઉધાર આપે છે.

ડબલ બબલ સ્કીમ પોતાના નામની જેમ જ છે. તમે કંઈક ઉધાર લો છો (નશીલા પદાર્થ, તમાકુની પડીકું, પેઇન કિલર, ભોજન કે સાબુ-તેલ વગેરે) તો આગામી અઠવાડિયે તમારે બમણી કિંમત ચૂકવવી પડશે.

જો તમે ચૂકવી નથી શકતા તો તમે...


ત્યાં માઉન્ટ કુમગાંગ રિસૉર્ટ ખાતે સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમનું પણ આયોજન કરવામાં આવશે.

દક્ષિણ કોરિયાના પ્યૅઑંગચૈંગ ખાતે આવતા મહિને વિન્ટર ઑલિમ્પિકમાં ભાગ લેવા માટે ઉત્તર કોરિયાના સરમુખત્યાર કિમ જોંગ-ઉને મંજૂરી આપી છે.

સ્પૉર્ટ્સ ડિપ્લોમસીના ભાગરૂપે જ ઉત્તર અને દક્ષિણ કોરિયાએ સંયુક્ત ટીમ મોકલવાનું તથા સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમોમાં ભાગ લેવાનું નક્કી કર્યું છે.

બીજી બાજુ, ઉત્તર કોરિયાના 'મૈસિક પાસ રિસૉર્ટ'ની સવલતો અંગે દક્ષિણ કોરિયાના મીડિયા દ્વારા સવાલ ઉઠાવવામાં આવ્યા છે.

મૈસિક પાસ રિસૉર્ટ

મીડિયામાં થઈ રહેલી ચર્ચા પ્રમાણે, પ્રૉપેગૅન્ડા દ્વારા રિસૉર્ટમાં રમતો માટે પૂરતી સવલતો હોવાની આભા ઊભી કરવામાં આવી છે.

સરમુખત્યાર કિમ-જોંગ-ઉને જાતે જ આ ખેલ પરિસરોની મુલાકાત લીધી હતી અને તૈયારીઓનું જાત નિરીક્ષણ કર્યું હતું.

આ રીતે ઉત્તર કોરિયા ખુદને વિશ્વસ્તરીય દેશ તરીકે પ્રસ્થાપિત કરવા પ્રયાસ કરી રહ્યું હોય તેમ જણાય છે.

ઉત્તર કોરિયાના રમતગમત પરિસરો અંગે એવી ચર્ચા છે કે જેટલો પ્રચાર કરવામાં આવે છે એટલી સવલતો ઉપલબ્ધ નથી અને જે કોઈ ઉચ્ચ સુવિધાઓ છે તે બહુ થોડા લોકો માટે છે.

ટ્રિપ ઍડવાઇઝર પર 'મૈસિક પાસ ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રિસૉર્ટ'ના 13 રિવ્યૂ વાંચીએ તો માલૂમ પડે છે કે તેને પાંચમાંથી સાડા ચાર પોઇન્ટ્સ મળે છે.

એક બ્રિટીશ ટૂરિસ્ટે રિવ્યૂમાં લખ્યું છે, "હોટલ અને સ્કી રિસૉર્ટ શાનદાર છે."

સરમુખત્યાર કિમ જોંગ

એવું શક્ય છે કે બહુ થોડા લોકો ઉત્તર કોરિયા ફરવા જાય છે. ત્યાં જતા હોવાથી તેમને ખાસ આશા ન હોય એટલે તેમના મનમાં આ રિસૉર્ટ વિશે સારી છાપ ઊભી થઈ હોય.

પરંતુ દક્ષિણ કોરિયાની રાજધાની સોલમાંથી પ્રકાશિત અખબાર 'ચોસુન ઇલ્બો'એ શૈક્ષણિક જગત સાથે સંકળાયેલા કેટલાક લોકો, સ્કી ખેલાડીઓ તથા ઉત્તર કોરિયાના તજજ્ઞોને ટાંકતા 'મૈસિક પાસ રિસૉર્ટ'ની સવલતોની ટીકા કરી છે.

અખબાર લખે છે, જે સ્કી લિફ્ટ પર તાનાશાહ કિમ જોંગ ઉનની સિગારેટ પીતી અને પ્રવાસ ખેડતી તસવીર વહેતી થઈ છે. તે વારંવાર તૂટી જાય છે અને ત્યાં અનેક વખત દુર્ઘટનાઓ થઈ ચૂકી છે.

2013માં આ રિસૉર્ટનું નિર્માણ યુદ્ધસ્તરે કરાવવામાં આવ્યું હતું. તેના નિર્માણકાર્યમાં મજૂરો ઉપરાંત ઉત્તર કોરિયાના સૈનિકોને પણ કામે લગાડવામાં આવ્યા હતા.

ઉત્તર કોરિયાની ઓફર

શરૂઆતમાં ઉત્તર કોરિયાએ આ રિસૉર્ટ ખાતે જ ઑલિમ્પિક સ્કી સ્પર્ધાનું આયોજન કરવા માટે આમંત્રણ પાઠવ્યું હતું.

પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય ઑલિમ્પિક સમિતિએ ઉત્તર કોરિયાનો પ્રસ્તાવ નકારી કાઢ્યો હતો.

અમેરિકાના મીડિયા જૂથ 'એનબીસી ટેલિવિઝન'ને ટાંકતા દક્ષિણ કોરિયાના અખબાર 'કોરિયા હેરલ્ડ' લખે છે, "રિસૉર્ટની જાળવણી કરાવવા માટે બાળકો પાસે મજૂરી કરાવવામાં આવે છે."

દક્ષિણ કોરિયાના અનેક રાજનેતાઓને માને છે કે, મૈસિકરિઑંગ સ્કી સેન્ટર ખાતે ઇવેન્ટ આયોજિત કરીને ઉત્તર કોરિયા રાજકીય લાભ ખાટવા માગે છે.

ઉત્તર કોરિયા ત્યાં વિદેશી પર્યટકો તથા વિદેશી મુદ્રાને આકર્ષિત કરવા માગે છે.

દક્ષિણ કોરિયા સ્કી એસોસિયેશન

લિબર્ટી કોરિયા પાર્ટીના ક્યૂંગ-વૉને 'ટીબીએસ રેડિયો' સાથે વાતચીતમાં જણાવ્યું, ''2013માં મૈસિકરિઑંગ સ્કી સેન્ટર ખોલવામાં આવ્યું હતું."

"ત્યારથી ઉત્તર કોરિયા આ રિસૉર્ટને પૉપ્યુલર બનાવવા માટે પ્રયાસરત છે. ત્યાંની મુલાકાત લેતા વિદેશી પર્યટકોની સંખ્યા કંઈ ખાસ નથી."

"આપણા ખેલાડીઓને ત્યાં તાલીમ આપવાની વાત નિરર્થક લાગે છે."

દક્ષિણ કોરિયા સ્કી એસોસિયેશનના એક અધિકારીએ નામ ન છાપવાની શરતે 'ચોસુન ઇલ્બો' અખબારને જણાવ્યું," આપણા સ્કી સેન્ટર્સ વિશ્વભરમાં સર્વશ્રેષ્ઠ છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરની ન હોય તેવી જૂની જગ્યાઓએ જઈને આપણને કાંઈ નહીં મળે."

જાન્યુઆરી મહિનાના પ્રારંભમાં ઉત્તર...


ત્યાં સરહદ નક્કી કરવામાં નથી આવી, એટલે તેને 'લાઇન ઑફ કંટ્રોલ' કે 'નિયંત્રણ રેખા' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

દુનિયામાં કદાચ આ એકમાત્ર એવો વિસ્તાર છે કે જ્યાં ભારત અને પાકિસ્તાનના બે લાખથી વધુ સૈનિકો ખડકાયેલા છે.

ઊંચાઊંચા પહાડોની વચ્ચે રાયફલ, મશીનગનો, મોર્ટાર અને તોપખાના સાથે એકબીજા સામે ઊભા છે.

આ વિસ્તારમાં દુનિયામાં સૌથી વધુ સૈનિકો ખડકવામાં આવ્યા છે.

2003માં તત્કાલીન વડાપ્રધાન અટલ બિહારી વાજપેયી અને પાકિસ્તાનના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ જનરલ પરવેઝ મુશર્રફ વચ્ચે અલેખિત શાંતિ કરાર થયા હતા.

એ પહેલા અહીં સૈનિકો વચ્ચે ગોળીબાર અને આર્ટિલરીનો ઉપયોગ સામાન્ય બાબત હતી.

કથિત શાંતિ કરાર અમલમાં આવ્યા, ત્યારથી જ તેની વિરુદ્ધમાં વાતાવરણ હતું.

વર્ષ 2013 પછીથી બંને પક્ષોએ નિયંત્રણ રેખા પર ઘાતક ખેલ હાથ ધર્યો છે.

ટ્રૉફી મેળવવા માટે દુશ્મન દેશના સૈનિકોને મારી નાખવાની અને તેમના શરીરના ટુકડે-ટુકડા કરવાની પ્રવૃત્તિમાં જોડાઈ ગયા છે.

આરોપ-પ્રતિઆરોપ

ભારતનો આરોપ છે કે પાકિસ્તાની સૈનિકો ભાગલાવાદી કાશ્મીરીઓ તથા પાકિસ્તાની ઉગ્રપંથીઓને સરહદ પારથી ઘૂસણખોરી કરાવવા માટે સંઘર્ષ વિરામનો ભંગ કરે છે.

ભારતનો દાવો ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

છે કે કાશ્મીરી ભાગલાવાદીઓને પાકિસ્તાનના રસ્તે ભારતમાં ઘૂસણખોરી કરાવવામાં આવે છે.

પાકિસ્તાનના કબજાવાળા કાશ્મીરમાં ઉગ્રપંથીઓને હથિયાર ચલાવવાની તાલીમ આપવામાં આવે છે.

બાદમાં ભારતીય સુરક્ષા બળો સાથે લડવા માટે આ ઉગ્રપંથીઓને કાશ્મીર મોકલવામાં આવે છે.

ઘૂસણખોરી કરાવવામાં સરળતા રહે તે માટે પાકિસ્તાની સૈનિકો દ્વારા ભારતીય ચોકીઓ પર અંધાધૂંધ ફાયરિંગ કરાવવામાં આવે છે.

અફરાતફરીની આડમાં ઉગ્રપંથીઓની નાનીનાની ટૂકડીઓ 'નો મેન્સ લેન્ડ' પાર કરીને ભારતીય સરહદમાં ઘૂસી આવે છે.

ભારતીય સેનાના કહેવા પ્રમાણે, વર્ષ 2017માં પાકિસ્તાને 860 વખત સંઘર્ષ વિરામનો ભંગ કર્યો હતો.

નવેમ્બર 2003 બાદ સૌથી વધુ વખત સંઘર્ષ વિરામનો ભંગ ગત વર્ષે થયો હતો.

ભારતના સત્તાવાર આંકડાઓ પ્રમાણે, સંઘર્ષ વિરામની ઘટનાઓ 2016 (449 વખત)થી લગભગ બમણી છે.

વર્ષ 2015માં 405 વખત સંઘર્ષ વિરામનો ભંગ થયો હતો. 2018માં પણ ગોળીબાર અને સંઘર્ષ વિરામ ભંગની ઘટનાઓ ચાલુ જ છે.

પાકિસ્તાન આથી વિપરીત દાવો કરે છે. તે સંઘર્ષ વિરામ ભંગની ઘટનાઓ માટે ભારતીય સૈનિકોને જવાબદાર ઠેરવે છે.

પાકિસ્તાનનો દાવો છે કે ભારતીય સૈનિકોએ ગત વર્ષે 1900થી વધુ વખત સંઘર્ષ વિરામનો ભંગ કર્યો હતો.

પાકિસ્તાનનો દાવો છે કે, ચાલુ વર્ષે જાન્યુઆરી મહિનામાં 75થી વધુ વખત સંઘર્ષ વિરામ ભંગની ઘટનાઓ ઘટી હતી.

આ પ્રકારના આરોપ-પ્રતિઆરોપને કારણે, સંઘર્ષ વિરામ માટે ખરેખર કોણ જવાબદાર છે, તે નક્કી કરવું મુશ્કેલ બની જાય છે.

અકારણ ગોળીબાર

જ્યારે પણ નિયંત્રણ રેખા પર ગોળીબાર થાય ત્યારે ભારત અને પાકિસ્તાન નિવેદન આપે છે કે દુશ્મન રાષ્ટ્રે અકારણ ગોળીબાર શરૂ કર્યો, જેના જવાબમાં તેના સૈનિકોએ ગોળીબાર કકરવો પડ્યો.

કારણ કે કોઈ નિષ્પક્ષ નિરીક્ષકો નિયંત્રણ રેખા પર નજર નથી રાખતા.

(ભારત અને પાકિસ્તાનમાં સંયુક્ત રાષ્ટ્રના સૈન્ય નિરીક્ષકોનો સમૂહ ક્યારેક જ નિયંત્રણ રેખાની મુલાકાત લે છે.) એટલે આ પ્રકારના દાવાઓની સત્યતા નક્કી કરવી મુશ્કેલ બની જાય છે.

12મી જાન્યુઆરીએ ભારતના સેનાધ્યક્ષ જનરલ બિપિન રાવતે સ્વીકાર્યું હતું:

"આતંકવાદીઓને મદદ કરતા પાકિસ્તાની સૈનિકોને દંડિત કરવા માટે ભારતીય સૈનિકો દ્વારા સંઘર્ષ વિરામનો ભંગ કરવામાં આવે છે અને પાકિસ્તાની ચોકીઓને નુકસાન પહોંચાડે છે."

કાશ્મીરના પથ્થરબાજોને પણ પાકિસ્તાનનું સમર્થન હાંસલ હોવાનો ભારતનો દાવો છે

જનરલ રાવતે પત્રકારોને કહ્યું, "અગાઉ અમે માત્ર નિયંત્રણ રેખા પર ઘૂસણખોરી કરતા...


ત્યાંથી રોડ શો, ગાંધી આશ્રમ અને પછી મોટેરા સ્ટેડિયમમાં બંને નેતાઓનાં ઉષ્માભર્યા ભાષણો.

મને જૂના હિન્દી ચલચિત્રનો એક સંવાદ આછોપાતળો યાદ છે.  સંવાદ હતો - "राशन पे भाषण जरूर हो सकता है मगर भाषण से राशन नहीं मिलता"

મોટેરા અને ત્યાર પછી તાજમહાલની મુલાકાત બાદ દિલ્હી, બધે જ ભાષણ જ ભાષણ.

2014-15માં અમેરિકા સાથેની આયાત અને નિકાસ બંને મળીને 64.2 અબજ ડૉલરની થઈ હતી હતો તે 2018-19માં 87.9 અબજ ડૉલર થઈ હતી.

2019-20ના વર્ષ દરમિયાન એપ્રિલથી ડિસેમ્બરના પ્રથમ નવ મહિનામાં એ 68 અબજ ડૉલર થઈ.

અગત્યની વાત એ છે કે 2014-15ના વર્ષમાં અમેરિકા સાથેના વેપારમાં આપણી ટ્રૅડ સરપ્લસ એટલે કે વેપારપુરાંત 20.6 અબજ ડૉલર હતી.

જે 2018-19ના વર્ષમાં ઘટીને 16.9 અબજ ડૉલર થઈ અને 2019-20ના નાણાકીય વર્ષના પ્રથમ નવ મહિનામાં એ 12.6 અબજ ડૉલર રહી.

2014-15માં આપણી નિકાસ 42.4 અબજ ડૉલર હતી અને તે 2018-19માં 10 અબજ ડૉલરથી વધીને 52.4 અબજ ડૉલર થઈ એટલે કે 123.59 ટકાનો વધારો થયો.

આ સામે આપણે અમેરિકાથી જે આયાત કરી તે 2014-15ના વર્ષમાં 21.8 અબજ ડૉલર હતી. જે 2018-19માં 162.5 ટકા વધીને 35.5 અબજ ડૉલર થઈ.

આમ કુલ વેપાર વધ્યો એમાં કોઈ ના નહીં... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

પણ એમાં અમેરિકાથી ભારતમાં થતી આયાતનું  પલ્લું ભારે રહ્યું, જ્યારે  નિકાસ ઓછી વધી.

આનાં ઘણાં બધાં કારણો છે, જેમાં અમેરિકા દ્વારા GSP પાછી ખેંચી લેવાઈ એ પણ છે, જેની પૂરી અસર તો હજુ થવાની બાકી છે.

આ ઉપરાંત અમેરિકાએ ભારતમાંથી આયાત થતાં સ્ટીલ અને ઍલ્યુમિનિયમ પર 2018ના વર્ષમાં આયાતજકાત વધારી દીધી.

ખાસ કરીને આ પગલું ચીનને ઉદ્દેશીને લેવાયું હતું પણ "સુકા સાથે લીલું બળી જાય" એટલે ભારતને પણ એની અસર થઈ.

હવે ભારતનો GSPનો દરજ્જો છીનવી લેવાયો છે, એના કારણે આપણી નિકાસ પર સબસિડી મળવી તો દૂર રહી પણ કાઉન્ટર વેઇલિંગ ડ્યૂટી લાગશે.

આમ આપણા વેપારને અને એ રીતે નાના-મોટા ઉદ્યોગોને કે વેપારીઓને જે નુકસાન થયું તેમાં સીધો ફાયદો થવાની હાલ પૂરતી કોઈ શક્યતા નથી.

અમેરિકા ભારતને સંરક્ષણના સાધનો વેચવા માગે છે

રોમિયો હૅલિકોપ્ટર

અમેરિકાનો રસ ભારતને સંરક્ષણની સાધનસામગ્રી વેચવાનો હોય તેવું જણાય છે.

અમેરિકા પાસેથી સી-હોક હેલિકૉપ્ટર ખરીદવાની ચર્ચા ઘણા લાંબા સમયથી ચાલી રહી છે. આ ડીલ લગભગ નક્કી હોવાનું માનવામાં આવે છે.

21 હજાર કરોડના રક્ષાસોદામાં માત્ર આ ડીલ માટે જ રૂપિયા 18,626 કરોડનો ખર્ચ કરવામાં આવશે તેવું માનવામાં આવે છે.

નૌસેનાને 24 સી-હોક હેલિકૉપ્ટરની જરૂર છે. આ હેલિકૉપ્ટર્સ દરેક સિઝનમાં અને દિવસના કોઈ પણ સમયે હુમલો કરવા માટે સક્ષમ છે.

છુપાયેલી સબમરિન્સને ટાર્ગેટ કરવામાં આ હેલિકૉપ્ટરની કોઈ સરખામણી કરી શકે એમ નથી.

ચોથી જનરેશનનું આ હેલિકૉપ્ટર સમગ્ર દુનિયામાં નૌસેના માટે ખૂબ ઍડ્વાન્સ માનવામાં આવે છે. આ સોદા સિવાય ભારત અમેરિકા પાસેથી 800 મિલિયન ડૉલરના 6 એએચ-64ઈ અપાચે હેલિકૉપ્ટર્સ ખરીદી શકે છે.

તે સાથે જ ભારતને અમેરિકા મિસાઇલ ડિફેન્સ શીલ્ડ પણ વેચવાનો પ્રયત્ન કરવામાં આવી રહ્યો છે. જેથી તેઓ રશિયાની એસ-400 મિસાઇલ ડિફેન્સ સિસ્ટમને ભારત આવતા રોકી શકે.

ઇન્ટિગ્રેટેસ ઍરડિફેન્સ સિસ્ટમ (IADS) જે લગભગ 1.9 અબજ ડૉલર જેટલી થાય જે પોતે ભારતને વેચવા જઈ રહ્યું છે, તેવી જાણ ટ્રમ્પના વહીવટીતંત્ર દ્વારા અમેરિકન કૉંગ્રેસને કરવામાં આવી છે.

ભારત અને અમેરિકા કેમ સાથે આવી રહ્યાં છે?

ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે વધી રહેલી સંરક્ષણ બાબતો અંગેની ભાગીદારી ચીન દ્વારા અપનાવવામાં આવતા આક્રમક વલણ અને સાઉથ ચાઈના સી ઉપર ચીનનું વધતું જતું પ્રભુત્વ રોકવા માટે વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી છે.

અત્યારે જે રાજકીય પરિસ્થિતિ અમેરિકામાં છે, તે જોતાં ટ્રમ્પના પોતાના પક્ષમાં એને પડકારે...


ત્યાર પછી તેમણે સેના, નૌકાદળ અને વાયુસેનાના 44 વરિષ્ઠ અધિકારીઓને એમ કહીને બરખાસ્ત કરી દીધા કે 'તેઓ વધારે પડતા સ્થૂળકાય થઈ ગયા છે અને તેમની ફાંદ બહાર આવી ગઈ છે.'

પૂર્વ પાકિસ્તાનમાં પરાજયના કારણે પાકિસ્તાની સેના બેકફૂટ પર આવી ગઈ હતી. ઝુલ્ફીકાર અલી ભુટ્ટોએ તેનો ભરપૂર ફાયદો ઉઠાવ્યો.

થોડા દિવસો પછી તેમને જનરલ ગુલ હસન સામે પણ વાંધો પડ્યો અને તેમને સૈન્યના એક નવા વડાની જરૂર પડી જે આંખો મિંચીને ભુટ્ટોના દરેક આદેશનું પાલન કરી શકે.

ઓવેન બેનેટ જોન્સ પોતાના પુસ્તક, 'ધ ભુટ્ટો ડાયનેસ્ટીઃ સ્ટ્રગલ ફૉર પાવર ઇન પાકિસ્તાન'માં લખે છે, ભુટ્ટોએ ગુલ હસનને બરખાસ્ત કરવાનો આદેશ પોતાના સ્ટેનોગ્રાફર પાસે ટાઇપ કરાવવાના બદલે પોતાના એક વરિષ્ઠ સહયોગી પાસે ટાઇપ કરાવ્યો. જનરલ ગુલ હસનની હકાલપટ્ટીના આદેશ આપ્યા પછી તેમણે પોતાના વિશ્વસનીય સાથીદાર ગુલામ મુસ્તફા ખાનને જનરલ ગુલ હસનની સાથે લાહોર જવા માટે જણાવ્યું જેથી ગુલ હસન પછીના જનરલની નિમણૂકના આદેશ જારી ન થાય ત્યાં સુધી ગુલ હસન સાથે કોઈ સંપર્ક ન રહે.

"આ ચુકાદાનો વિરોધ કરી શકે તેવા સંભવિત અધિકારીઓને એક બનાવટી બેઠકમાં બોલાવવામાં આવ્યા અને ગુલ હસનનું રાજીનામું લેવામાં આવ્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

યું ત્યાં સુધી તેમને બેઠકમાં બેસાડી રાખવામાં આવ્યા હતા. રેડિયો અને ટીવી સ્ટેશન પર પોલીસ ગોઠવી દેવામાં આવી અને રાષ્ટ્રપતિ ભુટ્ટોને આ મુદ્દે જનસમર્થનની જરૂર પડે તો તે અપાવવા માટે પીપલ્સ પાર્ટીએ રાવલપિંડીમાં એક જનસભાનું આયોજન પણ કર્યું."

ગુલ હસન પછી ભુટ્ટોએ પોતાના વિશ્વાસુ જનરલ ટિક્કા ખાનને પાકિસ્તાની સેનાના વડા તરીકે નિયુક્ત કર્યા.

જલાલુદ્દીન રહીમને માર પડ્યો

થોડા મહિનાની અંદર જ ભુટ્ટોનો અહંકાર એટલો બધો વધી ગયો કે તેઓ પાર્ટીમાં પોતાના વરિષ્ઠ સહયોગીઓનું પણ અપમાન કરવા લાગ્યા.

ભુટ્ટોના જીવનચરિત્ર 'ઝુલ્ફી ભુટ્ટો ઑફ પાકિસ્તાન'માં સ્ટેન્લી વોલ્પર્ટ લખે છે, "2 જુલાઈ 1974ના રોજ ભુટ્ટોએ રાષ્ટ્રપતિ બાબતોના મંત્રી જલાલુદ્દીન અબ્દુર રહીમ અને બીજા કેટલાક વરિષ્ઠ સહયોગીઓને ડિનર માટે બોલાવ્યા. ભોજનનો સમય રાતના 8 વાગ્યાનો હતો પરંતુ મેજબાન ભુટ્ટો પોતે ત્યાં પહોંચ્યા ન હતા."

"રાતના 12 વાગી ગયા ત્યારે રહીમે પોતાનો ગ્લાસ મેજ પર મૂકીને બૂમ પાડીને પૂછ્યું, 'તમે બધા ચમચા જ્યાં સુધી ઇચ્છો ત્યાં સુધી લરકાનાના મહારાજાની રાહ જોઈ શકો છો. હું તો મારા ઘરે જાઉં છું.' ભુટ્ટો જ્યારે ડિનર માટે પહોંચ્યા ત્યારે હકીમ પીરઝાદાએ તેમને રહીમના વ્યવહાર વિશે જણાવ્યું."

"મોડી રાત્રે વડાપ્રધાનની સુરક્ષાના પ્રમુખે રહીમના ઘરે જઈને તેમને એટલો માર માર્યો કે તેઓ બેહોશ થઈ ગયા. રહીમના પુત્ર સિકંદરે આ મામલામાં વચ્ચે પડીને બચાવ કરવાની કોશિશ કરી તો તેમને પણ ભારે માર મારવામાં આવ્યો."

ટિક્કા ખાનની સલાહથી વિરુદ્ધ જઈ ઝિયાને મહત્ત્વ આપ્યું

ટિક્કા ખાનનો કાર્યકાળ પૂરો થયો ત્યારે તેમણે પોતાના ઉત્તરાધિકારી બની શકે તેવા સાત લોકોની યાદી ભુટ્ટો પાસે મોકલી.

તેમાં તેમણે જાણી જોઈને જનરલ ઝિયાનું નામ નહોતું લખ્યાં કારણ કે તેમને તાજેતરમાં જ લેફ્ટનન્ટ જનરલ તરીકે બઢતી આપવામાં આવી હતી. પરંતુ ભુટ્ટો એ ઝિયાના નામ પર જ મંજૂરીની મહોર લગાવી.

તેનું કારણ કદાચ એ હતું કે ઝિયાએ ભુટ્ટોની ચમચાગીરી કરવામાં કોઈ કમી રાખી ન હતી. ઓવેન બેનેટ જોન્સ લખે છે, "ઘણી વખત ઝિયાએ ભુટ્ટોને રાષ્ટ્ર અને સેના પ્રત્યે તેમની સેવાઓના બદલામાં તલવાર ભેટમાં આપી હતી. એક વખત તેમણે ભુટ્ટોને માત્ર આર્મર્ડ કોરના અવેતન કમાન્ડર ઇન ચીફ ઘોષિત કર્યા એટલું જ નહીં, તેમના માટે એક યુનિફોર્મ પણ સિવડાવ્યો."

ભુટ્ટોના જીવનચરિત્રમાં સ્ટેન્લી વોલપર્ટ લખે છે, "ઝિયાએ ક્યારેય એવા સંકેત નહોતા આપ્યા કે તેઓ સૈન્ય બળવો કરી શકે છે. ભુટ્ટોએ...


ત્યારબાદ આ બંન્ને નેતાઓની પકડ દેશનાં રાજકારણ પર મજબૂત થઈ ગઈ છે. જેની અનુભૂતિ દિનપ્રતિદિન થતી રહે છે. જો તમે નરેન્દ્ર મોદીને મગજ ગણતા હોવ, તો અમિત શાહની ભૂમિકા તે સ્નાયુઓની છે. જે સપાટી પરના તેમના વિચારોને જમીની હકીકતમાં બદલી નાખે છે.

મગજ અને શક્તિની આ જોડીએ આરએસએસના કોંગ્રેસ મુક્ત ભારતના સ્વપ્નને મહદઅંશે પૂર્ણ કરી બતાવ્યું છે.  દેશને ભગવા રંગમાં રંગી નાખ્યો છે. બાવન વર્ષના અમિત શાહ ભાજપના રાષ્ટ્રીય પ્રમુખ તરીકે આ મહિને ચોથા વર્ષમાં પ્રવેશી રહ્યા છે. આ સફરમાં તેમની પાસે થવા માટે ઘણાં કારણો છે.

13 રાજ્યોમાં ભારતીય જનતા પાર્ટીની સરકાર છે, જ્યારે પાંચ અન્ય રાજ્યોમાં ભારતીય જનતા પાર્ટીના સાથી પક્ષોની સરકાર સત્તામાં છે. આ દ્રષ્ટિએ અમિત શાહ ભારતીય જનતા પાર્ટીના સૌથી સફળ પ્રમુખ છે.  ઉપરાંત પક્ષે ઉત્તરપૂર્વ રાજ્યોમાં તેના મૂળિયાં મજબૂત બનાવ્યાં છે.

સૌથી સફળ ભાજપ પ્રમુખ

શાહની રાજકીય વ્યૂહરચનાને કારણે ભારતીય જનતા પાર્ટીએ આસામ, મણિપુર અને અરુણાચલ પ્રદેશમાં  જીત હાંસલ કરી. જ્યારે ગોવામાં સૌથી મોટી પાર્ટી કૉંગ્રેસને પછાડી ભારતીય જનતા પાર્ટી સરકાર બનાવવામાં સફળતા મળી.  તદુપરાંત પક્ષ મહારાષ્ટ્રમા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ં સૌથી મોટી પાર્ટી તરીકે ઉભરી આવ્યા બાદ ભાજપે શિવસેના સાથે ગઠબંધન સરકારની રચના કરી હતી.

એટલું જ નહીં, જમ્મુ કાશ્મીરમાં પીપલ્સ ડેમોક્રેટિક પાર્ટી (પીડીપી) સાથે ગઠબંધનમાં પ્રથમ વખત ભારતીય જનતા પાર્ટી (ભાજપ) સત્તામાં આવી. ત્યાર બાદ અમિત શાહે ઉત્તરપ્રદેશમાં પક્ષને ભવ્ય વિજય અપાવ્યો. જો કે દિલ્હી અને બિહારમાં ભારતીય જનતા પાર્ટીએ હારનો સામોન કરવો પડ્યો. પરંતુ પાછળથી નીતીશ કુમારને પોતાના પક્ષે લઈને અમિત શાહે બિહારના પરાજય ને વિજયમાં બદલી નાખ્યો.

તેમની સફળતાઓમાં, ગુજરાતમાંથી રાજ્યસભાના સાંસદ બનવું પણ સામેલ છે. પાંચ વખત ગુજરાત વિધાનસભાના ધારાસભ્ય તરીકે ચૂંટાયા બાદ તેઓ રાજ્યસભામાં પહોંચ્યા છે.

દેખીતી રીતે જોવા જઈએ તો, અમિત શાહે નરેન્દ્ર મોદી પાસેથી જે તાકાત મેળવી છે, તે પણ મોદીના ભરોસા પર ખરી ઉતારી છે. જે કંઈ મોદી પોતાના મનમાં વિચારે છે, અમિત શાહ તેને અમલમાં લાવે છે. ધ્યેયને હાંસલ કરવા માટે, બંન્ને નેતાઓ કોઈપણ પ્રકારની પદ્ધતિને અપનાવવામાં અચકાતાં નથી. બંન્ને નેતાઓનો હેતુ માત્ર ધ્યેય હાંસલ કરવાનો છે.

ઉદાહરણ તરીકે, અરુણાચલ પ્રદેશમાં 43 ધારાસભ્યોમાંથી 33 ધારાસભ્યોને સાથે રાખીને ભારતીય જનતા પાર્ટીએ સરકાર બનાવી હતી. અગાઉ ઉત્તરાખંડમાં, કોંગ્રેસના મુખ્યમંત્રી હરીશ રાવતની સરકારને અસ્થિર કરવાનો પણ પ્રયાસ કર્યો હતો. બિહાર રાજ્યની વિધાનસભામાં જેડીયુ-ભાજપ સરકારને મજબૂત બનાવવા માટે કોંગ્રેસ પક્ષમાં ભંગાણ પાડવાી યોજના પર પણ કાર્યરત છે.

અમિત શાહની કામ કરવાની પદ્ધતિ

પક્ષ અને સરકાર તાલબદ્ધ થઇને જે રીતે સાથે કાર્ય કરી રહ્યા છે, તેનું ઉત્તમ ઉદાહરણ  તાજેતરમાં યોજાયેલી ગુજરાતની રાજ્યસભાની ચૂંટણીઓ દરમિયાન જોવા મળી. કોંગ્રેસ પ્રમુખ સોનિયા ગાંધીના રાજકીય સલાહકાર અહમદ પટેલને હરાવવાની યોજના બનાવી હતી. રાજ્યસભામાં સાંસદનું પદ મેળવવા માટેની આ સામાન્ય ચૂંટણી હતી. જેમાં અમિત શાહ, કેન્દ્રીય પ્રધાન સ્મૃતિ ઈરાની અને અહમદ પટેલનો વિજયી નિશ્ચિત મનાતો હતો.

ચૂંટણીની છેલ્લી ઘડીએ અમિત શાહે ખેલ પાડ્યો હતો અને કોંગ્રેસના ધારાસભ્યને ભાજપની ટિકિટ પર ઉમેદવારી કરાવી. આ પરિસ્થિતિ બાદ છ કોંગ્રેસી ધારાસભ્યોનાં રાજીનામાં પડયાં હતાં. સફાળી જાગેલી કોંગ્રેસ પાર્ટીએ બાકીના ધારાસભ્યોને કર્ણાટકમાં સલામત સ્થાને લઇ જવાનો નિર્ણય લીધો. પરંતુ કર્ણાટકના કોંગ્રેસનાં નેતાનાં ખાનગી રિસોર્ટ પર ગુજરાતના કોંગ્રેસી ધારાસભ્યોને લઇ જવામાં આવ્યા હતા તેમના નિવાસ્થાન, કાર્યાલય અને...


ત્યારે આ જાહેરાતથી થનારી અસરોના વ્યાપવિસ્તારનો, તેના પરિણામનો અંદાજ ન હતો.

સાદી સમજ હતી કે નોટબંધી અમુક રીતે લાગુ પાડવામાં આવે તો આવકારદાયક હોઈ શકે.

પછીના દિવસોમાં જે રીતે નોટબંધી માટે જાહેર કરાયેલાં ધ્યેય સતત બદલાતાં રહ્યાં.

નાટ્યાત્મક-ક્રાંતિકારી લાગતા પગલા પાછળ રહેલું આપખુદ અવિચારીપણું જાહેર થતું રહ્યું.

તેમ સ્પષ્ટ થતું ગયું કે મૂળ આશય તો કશુંક ક્રાંતિકારી કર્યાનો છાકો પાડી દેવાનો હશે.

ત્યાર પછી જીએસટી જેવા લાંબા સમયથી ચાલતા અને જરૂરી ફેરફારના અમલ માટે જે નાટ્યાત્મક રીતે મધરાતે સંસદનું અધિવેશન ભરવામાં આવ્યું.

પૂરી તૈયારી વિના તેના અમલની જાહેરાતથી જે અરાજકતા ફેલાઈ, તેનાથી એક માન્યતા દૃઢ બનીઃ

ક્રાંતિકારી કે દૂરગામી હોઈ શકતાં પગલાં જાહેર કરીને લોકોને આશ્ચર્યચકિત કરવામા વડાપ્રધાન જેટલા માહેર છે, તેટલા માહેર એ અસરકારક અમલીકરણ અને તેના માટે જરૂરી ઝીણવટભર્યા-વિચારસજ્જ આયોજનમાં નથી.

એટલું જ નહીં, નોટબંધી જેવું પગલું સદંતર નિષ્ફળ ગયા પછી 'આટલું બધું થયું તો પણ કોણે શું બગાડી લીધું?'

એવા વિચારે વડાપ્રધાનનો આપખુદ થવા માટેનો આત્મવિશ્વાસ દૃઢ થતો લાગ્યો છે.

ક્રાંતિકારીઅને દૂરગામી... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

અસરો ધરાવતો નિર્ણય?

આટલી લાંબી પૂર્વભૂમિકા આપવાનું કારણ એ કે કાશ્મીરનો વિશેષ દરજ્જો નાબૂદ કરવાનો અને તેનો રાજ્ય તરીકેનો દરજ્જો નાબૂદ કરવાનો સરકારનો નિર્ણય ઉપરનાં બન્ને પગલાંની યાદ અપાવે એવો જ ક્રાંતિકારી, નાટ્યાત્મક અને દૂરગામી અસરો ધરાવતો લાગે છે.

પરંતુ આગળના અનુભવ પરથી એટલો બોધ લેવો પડે કે આવા નિર્ણયનાં પરિણામો સુધી રાહ જોયા વિના, પહેલા જ પગલે ફટાકડા ફોડીને 'આજ મેરે યારકી શાદી હૈ...' ના મૂડમાં આવી જવાની જરૂર નથી.

પક્ષના લોકો કે વડાપ્રધાનના પ્રેમીઓ આવું કરે તે સ્વાભાવિક છે.

પણ આવું કરે તે જ દેશપ્રેમી અને પરિણામ વિશે સાવચેતીપૂર્વક વિચાર કરે તે દેશદ્રોહી- એવા પ્રચારમાં દોરવાઈ કે ભેરવાઈ જવું નહીં.

તેને બદલે આખી સ્થિતિને શાંતિથી સમજવા માટે કેટલાક મુદ્દા નોંધીએ.

કરારભંગની શરૂઆત ઇંદિરા ગાંધીએ કરી હતી!

સ્વતંત્રતાના આટલા વર્ષ પછી જમ્મુ-કાશ્મીરનો વિશેષ દરજ્જો શા માટે, એ સહેલાઈથી ગળે ઉતરે એવું નથી.

વિશિષ્ટ સંસ્કૃતિનો દાવો ફક્ત કાશ્મીરનો જ શા માટે? ભારતનો કોઈ પણ પ્રાંત આવો દાવો કરી શકે.

એ માટે ભારતથી અળગાપણું રાખવાની જરૂર ન હોય. આવું અળગાપણું દૂર કરતી જોગવાઈઓ રદ થાય તે આવકાર્ય ગણાય.

છેલ્લાં ઘણાં વર્ષોમાં વારાફરતી કરીને ભારતના બંધારણના ઘણા હિસ્સા કલમ 370 દ્વારા જમ્મુ-કાશ્મીરના બંધારણમાં લાગુ પાડી દેવાયા હતા.

પરંતુ બહારના લોકોને કાશ્મીરમાં જમીન કે સંપત્તિના અધિકારથી વંચિત રાખતી કલમ 35-A જેવી કેટલીક જોગવાઈઓ બાકી હતી.

જમ્મુ-કાશ્મીરનું બંધારણ અલગ હતું, છતાં તેમાં એ ભારતનું અભિન્ન અંગ હોવાનો સ્વીકાર હતો.

જમ્મુ-કાશ્મીરનો વિશિષ્ટ દરજ્જો મહારાજા હરિસિંઘ અને ભારત સરકાર વચ્ચે થયેલા કરારનો હિસ્સો હતો.

વિશિષ્ટ દરજ્જો રદ થયો, તેથી કરારનો અને ભારત સરકારે આપેલા વચનનો ભંગ ગણાય.

જોકે, બીજી ઘણી બાબતોની જેમ આવા કરારભંગની શરૂઆત ઇંદિરા ગાંધીએ કરી હતી.

રાજાઓ તેમના રાજપાટ ધરી દે તેના બદલામાં સરકારે દર વર્ષે તેમને સાલિયાણું (ચોક્કસ ઠરાવેલી રકમ) આપવું, એ લેખિતમાં અપાયેલું વચન હતું.

ઇંદિરા ગાંધીએ સમાજવાદના નામે સાલિયાણાં નાબૂદ કરીને એ વચનનો ધરાર ભંગ કર્યો.

(એક આડવાતઃ વર્તમાન વડા પ્રધાન ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી હતા ત્યારે પોતાના પ્રચાર માટે તેમણે એ ક્ષેત્રના કેટલાક લોકોની બેઠક બોલાવી હતી. તેમાં ઉપસ્થિત એક મિત્રના જણાવ્યા પ્રમાણે, એ બેઠકમાં તેમણે હાથમાં બાળક તેડીને ઊભેલાં ઇંદિરા ગાંધીની તસવીર બતાવીને બધાને કહ્યું હતું કે...


ત્યારે એ સવાલ થાય કે સરકાર કેવી રીતી, કોને, શા માટે, અને કેટલા પ્રકારની સુરક્ષા આપે છે.

સુરક્ષા માટેની અરજી કર્યા બાદ સૌપ્રથમ સુરક્ષા એજન્સી અરજીને આધારે તપાસ કરે છે ત્યારબાદ આગળ કાર્યવાહી કરે છે.

સાથે જ ધમકીની ગંભીરતને ધ્યાનમાં રાખીને સુરક્ષામાં વધારો, ઘટાડો, સુરક્ષા ચાલુ રાખવી કે બંધ કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવે છે.

સુરક્ષા કક્ષાના પ્રકાર:

'X' કક્ષાની સુરક્ષા

આ કેટેગરી અંતર્ગત અરજી કર્યા બાદ સામાન્ય રીતે એક હથિયારધારી પોલીસકર્મી આપવામાં આવે છે. જે 24 કલાક સુરક્ષા પૂરી પાડે છે.

આ કેટેગરી અંતર્ગત તમામ ખર્ચ અરજકર્તાએ ભોગવવ પડે છે અથવા તો સરકાર ઇચ્છે તો ભોગવી શકે છે.

ભૂતપૂર્વ પોલીસ કમિશ્નર અમદાવાદ સુધીર સિન્હાએ બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્યું, " 'X' કક્ષામાં બે પર્સલન આસિસ્ટન્ટ ઑફિસર(પીએસઓ) અપાય છે.

આ નિર્ણય મુખ્ય મંત્રી, કેબિનેટ મિનિસ્ટ્રી દ્વારા લેવામાં આવે છે."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

'Y' કક્ષાની સુરક્ષા

સામાન્ય રીતે આ કક્ષાની સુરક્ષા થોડા ગંભીર મામલામાં પૂરી પાડવામાં આવે છે. આ કેટેગરી અંતર્ગત કુલ આઠ સુરક્ષાગાર્ડ આપવામાં આવે છે જે 24 કલાક મૂવીંગ પ્રોસેસ હેઠળ કામ કરે છે.... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

આ સુરક્ષાકર્મીઓમાં ચાર પાસે લોંગ રેન્જ હથિયાર અને ચાર પાસે શોર્ટ રેન્જ હથિયાર હોય છે.

દિલ્હીમાં કેન્દ્રીય ગૃહ વિભાગમાં દર વર્ષે પ્રોટેક્શન રિવ્યૂ મિટિંગ બોલાવવામાં આવે છે જેમાં નક્કી થાય છે કે જે-તે વ્યક્તિને આપેલી સુરક્ષા ચાલુ રાખવી કે નહીં, અને જો રાખવી તો તેનો ખર્ચ રાજ્ય સરકાર આપશે કે કેન્દ્ર સરકાર એ વિશે નિર્ણય લેવો.

સુધીર સિન્હા જણાવે છે, " 'Y' અને 'Y+' માટે મિનિસ્ટ્રી ઑફ ઇન્ટેલિજન્સ બ્યૂરો, સેન્ટ્રલ આઈબી, સ્ટેટ આઈબી, મુખ્યમંત્રી અને પોલીસની ભલામણને આધારે અપાય છે."

સાથે જ આ કેટેગરી અંતર્ગત પોલીસ બંદોબસ્ત પણ આપવામાં આવે છે.

જો 'Y+' કક્ષાની વાત કરવામાં આવે તો ખૂબ જ સંવેદનશીલ કિસ્સામાં આ સુરક્ષા આપવામાં આવે છે. તેમાં ધમકીઓની ગંભીરતા નક્કી કર્યા બાદ નિર્ણય લેવાય છે કે આ સુરક્ષા આપવી કે નહીં.

સામાન્ય રીતે રાજ્ય સરકાર આ ખર્ચ ભોગવી હોય છે.

'Z' કક્ષાની સુરક્ષા

આ કેટેગરી અંતર્ગત મારી નાખવાની ધમકી અથવા આતંકી ધમકીઓને ધ્યાનમાં રાખીને સુરક્ષા પૂરી પાડવામાં આવે છે.

આ સુરક્ષા હેઠળ એક એસકૉર્ટ ગાડી, બૂલેટ પ્રૂફ ગાડી, લોકલ પોલીસ અને સેન્ટ્રલ પોલીસના સુરક્ષાકર્મીઓ આપવામાં આવે છે.

આ સુરક્ષા 24 કલાક માટે રહેઠાણ સ્થળે અને કામ કરતા સ્થળે પણ સાથે રહે છે.

ખાસ કેસમાં આ સુરક્ષાનો ખર્ચ રાજ્ય સરકાર અથવા તો કેન્દ્ર સરકાર ભોગવતી હોય છે.

'Z+' સુરક્ષાની વાત કરીએ તો કેસની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને 'Z'માંથી આ કેટેગરીમાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવે છે.

'Z+' સુરક્ષા આપવી કે નહીં તે કેન્દ્ર સરકાર નક્કી કરે છે.

ગુજરાતના ડીજીપી શિવાનંદ ઝાએ બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્યું "અમારી પાસે જિજ્ઞેશ મેવાણીની સુરક્ષા સંબંધી ફરિયાદ આવી હતી. આ અંગે અમે ઇન્ટેલિજન્ટ બ્યૂરો (આઈબી)ને તપાસ સોંપી છે."

ઝાએ ઉમેર્યું, "આ પ્રકારની સુરક્ષા આપવા માટે આઈબીનો રિપોર્ટ લેવામાં આવે છે અને બાદમાં તે રાજ્ય સરકારને મોકલવામાં આવે છે. આઈબીના રિપોર્ટ બાદ અમે સરકારને આ અંગે માહિતગાર કરીશું અને પછી નિર્ણય લેવામાં આવશે."

બનાસકાંઠાના ઇન્ચાર્જ એસપી વી.એસ ચાવડાએ બીબીસીને જણાવ્યું, " જિજ્ઞેશ મેવાણીને ધમકી મળી હોવાની ફરિયાદ મળ્યા બાદ અમે તાત્કાલિક ધોરણે તેમને એક કમાન્ડો આપ્યો છે."

(આ સ્ટોરી માટે ભાર્ગવ રીખના ઇનપુટ્સ મળેલા છે.)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


ત્યારે એવો સવાલ ઊભો થયો હતો કે ભારતનું અર્થતંત્ર સાવ ખોખલું થઈ ગયું છે કે શું? સવાલ એટલા માટે થયો કે ચંદ્રશેખર ફેબ્રુઆરી 1991માં બજેટ રજૂ કરી શક્યા નહોતા.

વિશ્વ બૅંક અને આઈએમએફે ભારતને અપાતી બધી મદદ અટકાવી દીધી હતી. સરકારે (40 ટન બૅંક ઑફ ઇંગ્લૅન્ડમાં અને 20 ટન યુનિયન બૅંક ઑફ સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડમાં એમ) 67 ટન સોનું ગીરવે મૂકીને 6 અબજ ડૉલર મેળવ્યા હતા.

ભારતના આ પગલાં પછી આઈએએમએફે 22 લાખ ડૉલરની લોન આપી. તે વખતે મોંઘવારીનો દર 8.4 ટકા સુધી પહોંચ્યો હતો.

12 નવેમ્બર, 1991ના રોજ વર્લ્ડ બૅંકનો 'ઇન્ડિયા - સ્ટ્રક્ચરલ ઍડજસ્ટમેન્ટ ક્રૅડિટ રિપોર્ટ' જાહેર થયો તેમાં જણાવ્યા અનુસાર વડા પ્રધાન તરીકે આવેલા નરસિંહ રાવે તેમની નીતિઓને અપનાવવા માટેનું વચન આઈએમએફ-વર્લ્ડ બૅંકને આપ્યું હતું.

રાવ સરકારમાં નાણામંત્રી તરીકે મનમોહન સિંહે આર્થિક ઉદારીકરણની નીતિઓના ત્રણ પગલાં લીધાં -  વૈશ્વિકીકરણ, બજાર આધારિત અર્થતંત્ર અને મૂડીરોકાણ.

આ ત્રણ નીતિઓને આધારે જ વર્લ્ડ બૅંક અને આઈએમએફ પાસેથી જંગી લોનો લેવામાં આવી હતી.

વર્લ્ડ બૅંકની તમામ શરતો માની લેવામાં આવી હતી અને માળખાકીય રોકાણમાં ફેરફારો શરૂ થઈ ગયા હતા.

ભારતમાં વ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

િદેશી મૂડીરોકાણ પણ આવવા લાગ્યું હતું. લાઇસન્સ પરવાના રાજ ખતમ કરીને ઉદ્યોગોને મોકળાશ આપવામાં આવી હતી.

આર્થિક ઉદારીકરણ ઝડપથી ફેલાયું. સરકારી કંપનીઓનું ખાનગીકરણ કરવાનું વિચારાવા લાગ્યું. અને જોતજોતામાં ભારતીય અર્થતંત્રની ગાડી પાટા પર દોડવા લાગી.

આર્થિક સુધારાની આ નીતિ આગલી સરકારોએ પણ ચાલુ રાખી.

1991થી શરૂ થયેલા આર્થિક વિકાસની ગતિ જોઈએ તો ખ્યાલ આવશે કે 1991થી 2010 સુધી ભારતનો વિકાસ દર દુનિયાના અન્ય ઘણા દેશોની સરખામણીએ ખૂબ સારો રહ્યો હતો.

આર્થિક વિકાસના કારણે એ વર્ગમાં પણ ઉત્સાહ ફેલાયો, જે હજી સુધી ક્યારેય વેરા માળખામાં આવ્યો નહોતો.

અથવા તો કહો કે જે ક્ષેત્ર મૉનિટાઇઝેશનથી દૂર હતાં અથવા ઇનફૉર્મલ સૅક્ટરમાં હતાં ત્યાંના લોકો પણ બજારમાં ખરીદી કરવાની ક્ષમતા હાંસલ કરી શક્યા.

ખાસ કરીને માળખાગત ક્ષેત્ર સાથે સંકળાયેલા લોકો, જે બિલકુલ અસંગઠિત હતા, તેમને પણ મળી રહેલા કામ અને મજૂરીને કારણે જીડીપીમાં વધારો દેખાવા લાગ્યો હતો.

ધ્યાનથી જોશો તો ખ્યાલ આવશે કે ભારતનો આર્થિક વિકાસ ત્રણ સ્તર પર થયો છે. ભારતની કંપનીઓની ગણના બહુરાષ્ટ્રીય કંપનીઓ તરીકે થવા લાગી.

બહુરાષ્ટ્રીય કંપનીઓએ ભારતમાં રોકાણ કરવાનું શરૂ કર્યું. શહેરના મધ્યમ વર્ગના લોકોની આવકમાં ઝડપથી વધારો થયો.

આર્થિક સુધારા આગળ ચાલતા રહ્યા

હવે અટલ બિહારી વાજપેયીની (1998-2004)ની સરકારને યાદ કરીએ. સુવર્ણ ચતુર્ભુજ હાઇવે યોજનાને કારણે શહેર સાથે જોડાયેલાં ગામડાંની સ્થિતિ પણ બદલાવા લાગી.

શહેરના સીમાડે હાઇવે પસાર થવા લાગ્યા અને ત્યાં જમીનોના ભાવ એટલા ઊંચકાયા કે તેનો લાભ બજાર અને ઉદ્યોગોને પણ મળ્યો.

ક્યાંક જમીન વેચીને કમાણી થઈ, તો ક્યાંક મુખ્યધારાના અર્થતંત્ર સાથે જોડાવાનો લાભ મળ્યો તેના કારણે દેશનાં ત્રણેક હજાર ગામડાંની શકલ બદલાઈ ગઈ.

આયોજન પંચના 2001-02ના અહેવાલ અનુસાર આ પ્રક્રિયાને કારણે અસંગઠિત ક્ષેત્ર સાથે સંકળાયેલા 40 કરોડ લોકો હવે ગ્રાહકો બની ચૂક્યા હતા.

ખેતીના હોય ત્યારે કે પાક નિષ્ફળ જાય ત્યારે ખેડૂત અને ખેતમજૂર પણ કમાણી કરવા માટે શહેરો તરફ વળ્યા.

તેમની કમાણીને કારણે ખરીદશક્તિ વધી. બિસ્કિટથી માંડીને બ્રેડ અને સાબુથી માંડીને સ્કૂટર સુધીની વસ્તુઓની માગ વધી.

આંકડાંની રીતે દેશમાં મધ્યમ વર્ગની સંખ્યા 10 કરોડ હતી, તે 15 કરોડની થઈ ગઈ હતી. સંગઠિત કે બિનસંગઠિત ક્ષેત્રમાં કામ નહીં મળે તેવી ચિંતા ઓછી થઈ.

તેની અસર બૅંકોમાં પણ જોવા મળી. 2003-04ના રિઝર્વ બૅંકના અહેવાલ...


ત્યારે પાકિસ્તાનમાં લોકો મજાક પણ કરતાં કે ઇમરાન ખાન જો ભારતમાં ચૂંટણી લડે તો વડા પ્રધાન બની જાય. પણ ઇમરાન ખાન પાકિસ્તાની હતા અને વડા પ્રધાન પણ પાકિસ્તાનના જ બન્યા.

વડા પ્રધાન બનતાં જ તેઓ મુશ્કેલીમાં પડી ગયા છે.

પહેલું કે ઘરમાં પૈસાની અછતની તકલીફ ઊભી થઈ અને બીજું ભૂખમરો આવી ગયો.

હજુ તો ઇમરાન ખાન ઘરનો ખર્ચ ચલાવવા માટે દુનિયામાંથી પૈસા એકઠાં કરી રહ્યા હતા, ત્યારે તેમની સામે ફરી એક વખત જૂની સમસ્યા આવીને ગઈ છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ઇન્ડિયાએ હુમલો કરી દીધો

હવે કેટલાંક લોકો કહેશે કે હુમલો પહેલાં ઇન્ડિયાએ નથી કર્યો. અહીંથી કોઈ મૌલાનાના છોકરાઓ ગયા અને તેમણે પહેલાં હુમલો કર્યો.

ઇમરાન ખાન નવા-નવા આવ્યા છે. ખબર નથી તેમના હાથમા કંઈ છે કે નહીં, પણ એટલું તો કહી શકાય છે કે આ મૌલાના અને જેહાદી તેમના હાથમાં નથી.

ઇમરાન ખાનથી જે થઈ શકતું હતું એ તેમણે કર્યું.

સંસદમા પણ ગયા. જોકે, ખાન સાહેબને સંસદમાં જવું બહુ પસંદ નથી.

ત્યાં ઊભા થઈને તેમણે જાહેરાત કરી કે અમે ઇન્ડિયાના પાઇલટને પકડ્યા હતા, જેમને મુક્ત કરી રહ્યા છીએ.

હવે અલ્લાહની મહેરબાનીથી તેઓ તેમના ઘરો પહોંચી ગયા હશે અને અમારું મીડિયા તેમજ બ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ંને તરફના મીડિયાના નિષ્ણાતો શાંત થઈ ગયા હશે.

અહીં મારા પાકિસ્તાની મિત્રો કહેશે કે, ના અમે તો પત્રકારત્વ કરી છીએ.

આ ઇન્ડિયાવાળા જ છે જેઓ મીડિયા પર બેસીને જેહાદ કરે છે.

હવે આ જ્ઞાનીઓ સાથે ચર્ચા તો થઈ શકશે નહીં. તેમને તો વિનંતી જ કરી શકાય અથવા તેમને થોડો ઇતિહાસ સંભળાવી શકાય.

એટલું યાદ રાખો કે વર્ષ સુડતાલીસ (1947)નું હતું અને આપણને આઝાદી મળી સાથે જ 10 લાખ લોકો પણ માર્યા ગયા.

સાથે જ એ પણ યાદ રાખો કે ત્યારે અમારી પાસે એફ-16 નહોતા કે ભારત પાસે મિરાજ.

ન આટલાં ટૅન્ક અને તોપો. અમે કુહાડી અને દાંતરડાંથી 10 લાખ લોકોને મારી નાખેલા.

હવે તો આપણી પાસે હથિયાર છે, ઇચ્છીએ તો સમગ્ર દુનિયાની આગ લગાવી શકીએ છીએ.

હવે એકબીજાથી શેનો ડર? હવે એકબીજાને ધમકીઓ આપવાનો શું ફાયદો?

આપણી અંદર ઝાંખવાની જરૂર છે. ખાન સાહેબ પણ પોતાના પોતાના મૌલાનાને શોધે, એમને થોડા ઠંડા કરે.

ભારતના લોકો પણ કાશ્મીરીઓને માણસના સંતાન સમજે અને પોતાના ભાઈઓ સાથે બેસીને વાત કરે.

આપણે બધાં મળીને જાણીતા શાયર ઉસ્તાદ દામનને યાદ કરીએ, જેમણે લખ્યું...

ભલે મોંથી ન કહીએ પણ અંદરથી,

ખોવાયા તમે પણ છો, ખોવાયા અમે પણ,

લાલાશ આંખોની જણાવે છે,

રડ્યાં તમે પણ છો અને રડ્યાં અમે પણ છીએ(પંજાબી કવિતાનો ગુજરાતી અનુવાદ)

રબ રાખાં.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


ત્યારે મંગળવારે ટ્વીટ કરીને હાર્દિકે લખ્યું, "ભાજપ મને જેલમાં બંધ કરવા માંગે છે. હું ભાજપની સામે લોકોની લડાઈ ચાલુ રાખીશ. જલ્દી મળીશું."

હાર્દિક પટેલે ટ્વીટ કરીને લખ્યું, "મારી પર લાગેલા ખોટા કેસમાં અગોતરા જામીનની પ્રક્રિયા (ગુજરાત) હાઈકોર્ટમાં ચાલી રહી છે."

"મારા અનેક ગેરજામીનપાત્ર વૉરંટ નીકાળવામાં આવ્યા છે. ગુજરાતમાં પંચાયતની ચૂંટણી આવી રહી છે, એટલા માટે ભાજપ મને જેલમાં બંધ કરવા માંગે છે. હું ભાજપની સામે લોકોની લડાઈ ચાલુ રાખીશ. જલ્દી મળીશું. જય હિંદ"

પાસની બેઠકને સંબોધિત કરતા કિંજલે કહ્યું કે 'હાર્દિક પટેલની કનડગત કરીને સરકાર ખુદને તિસમારખાં ન સમજે, દરેકનો સમય આવે છે. હાર્દિકની લડાઈ જનતા માટે છે અને હું વાયદો કરું છું કે આ લડાઈ ચાલુ રહેશે.'

આ પહેલાં પત્ની કિંજલે બી.બી.સી. ગુજરાતી સાથેનાં ઇન્ટરવ્યૂમાં જણાવ્યું કે તા. 18મી જાન્યુઆરી પછી તેઓ ઘરે પરત ફર્યાં નથી.

સોમવારે યોજાઈ હતી પાસની ચિંતનશિબિર

અમદાવાદના વસ્ત્રાલમાં પાટીદાર અનામત આંદોલન સમિતિ (પાસ) દ્વારા એક ચિંતિનશિબિરનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં પાસની આગામી રણનીતિ અને કાર્યક્રમો અંગે ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.

આ ચિંતિનશ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

િબિરમાં છેલ્લાં ચાર વર્ષમાં પાટીદાર અનામત આંદોલન દરમિયાન થયેલા પાટીદારો યુવાનો પરના કેસો પરત ખેંચવામાં આવે તેવી માગ કરવામાં આવી હતી.

શિબિરમાં સમગ્ર ગુજરાતના પાસના કન્વીનરો, આગેવાનો અને કાર્યકરો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

તો આ ચિંતિનશિબિરમાં કૉંગ્રેસના નેતા હાર્દિક પટેલનાં પત્ની કિંજલ પટેલ પણ ઉપસ્થિત રહ્યાં હતાં.

આ ચિંતિનશિબિરમાં ત્રણ મુદ્દા અંગે ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.

આગામી સમયમાં એક તારીખ નક્કી કરીને તમામ તાલુકા અને જિલ્લામાં કલેક્ટરને આવેદનપત્ર અપાશે, ત્યાર બાદ જેમણે મધ્યસ્થી કરી હતી એ સમાજના આગેવાનોને મળવા, તેમનાં મંતવ્યો જાણવા. અને ત્રીજી બાબત- સરકાર તરફથી જે કંઈ હકારાત્મક જવાબ આવે અને તેમના જવાબદાર મંત્રી સાથે બેઠક કરીને ચર્ચાવિચારણા કરવી.

'કેસ ખેંચવાની પ્રક્રિયા અધૂરી છે'

મળેલી શિબિરમાં પાસના બધા કન્વીનરો અને આગેવાનોનો એક જ સૂર હતો કે સરકારે આપેલું વચન નિભાવ્યું નથી.

પાસના સંયોજક અલ્પેશ કથીરિયાએ કહ્યું કે પાટીદાર યુવાનો સામેના કેસ પાછા ખેંચવાની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરાઈ નથી.

મીડિયા સાથે વાત કરતાં અલ્પેશ કથીરિયાએ કહ્યું, "જે તે સમયે 2015માં આનંદીબહેનની સરકાર વખતે અને 2017માં વિજય રૂપાણીની સરકાર વખતે- બંને મુખ્ય મંત્રીએ જાહેરાત કરી હતી કે પાટીદાર યુવાનો પરના કેસો પરત ખેંચવામાં આવશે."

"જે તે સમયે લિસ્ટ પણ જાહેર કરેલું અને તમામ કેસનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. પરંતુ આજ સુધીમાં કેસોને પરત લેવાની પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવી નથી. બહુ ઓછા કેસ પરત ખેંચવામાં આવ્યા છે, અને હજુ પણ હજારો યુવાનો કોર્ટના ધક્કા ખાઈ રહ્યા છે."

કથીરિયાએ કહ્યું કે "માત્ર ને માત્ર પેપરવર્ક કરવામાં આવ્યું છે. પ્રક્રિયા પૂર્ણ નથી થઈ. આથી યુવાનોને તકલીફ પડી રહી છે."

કૉંગ્રેસના નેતા હાર્દિક પટેલ છેલ્લા 15-20થી ગુમ છે.

હાર્દિક અંગે અલ્પેશ કથીરિયાએ કહ્યું કે "હાર્દિક પટેલ સામે છેલ્લા 20થી 30 દિવસમાં કાયદાકીય રીતે સંકજો કસવાના પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે. યુવાનોનું મનોબળ કઈ રીતે તૂટે, સમાજની એકતા કઈ રીતે તૂટે એ માટે સરકાર અને પોલીસ પ્રયત્નશીલ રહી છે."

હાર્દિક પટેલ સાથે છેલ્લે ક્યારે વાત થઈ હતી અને હાર્દિક મુદ્દે તમારી શું રજૂઆત છે?

બીબીસી ગુજરાતીના સંવાદદાતા તેજસ વૈદ્યના આ સવાલના જવાબમાં અલ્પેશે કહ્યું કે "છેલ્લે જ્યારે રાજદ્રોહ મામલે બિનજામીનપાત્ર વૉરંટ નીકળ્યું હતું ત્યારે હાર્દિક સાથે ટેલિફોનિક વાત થઈ હતી અને ત્યાર પછી કોઈ વાતચીત થઈ નથી."

પાસની આગામી...


ત્યારે મને બક્ષીની સાથોસાથ કાન્તિ ભટ્ટ પણ યાદ આવી ગયેલા.

ગૂગલ પહેલાંના એ યુગના માહિતીના દરિયામાંથી અથાગ પ્રયત્નોથી ગુજરાતી વાંચકો માટે અણમોલ મોતી શોધી લાવનારા બે કલમ-મરજીવાઓ, અને આજે કાન્તિ ભટ્ટની શ્રદ્ધાંજલિ લખવી પડશે એવી કલ્પના ક્યાંથી હોય?

15મી જુલાઈ 1931ના રોજ સૌરાષ્ટ્રના ઝાંઝમેરમાં જન્મેલા કાન્તિ ભટ્ટ આજે 4 ઑગસ્ટ 2019ના રોજ 88 વર્ષની ભરપૂર ઉંમરે આપણી વિદાય લેતા પહેલાં એટલું બધું લખી ગયા છે કે એમનો એ રેકૉર્ડ કોઈ પત્રકાર તોડી નહીં શકે.

1980 અને 1990ના દાયકામાં મુંબઈમાં ફિલ્મી દુનિયામાં એબી હતા (હજી છે) અને ગુજરાતી પત્રકારત્વમાં કેબી. આ જરા પણ અતિશયોક્તિ વગર લખું છું.

ચિત્રલેખા અને અભિયાનનો સુવર્ણયુગ કાન્તિ ભટ્ટ અને શીલા ભટ્ટની કારકિર્દીનો પણ યુગ હતો.

અરે હા, એ જ યુગમાં કાન્તિ ભટ્ટે પોતાનાથી અડધી ઉંમરનાં શીલા ભટ્ટ સાથે લગ્ન કરીને રૂઢિચુસ્ત ગુજરાતી સમાજમાં ખળભળાટ મચાવી દીધેલો.

જો કે એ વાતને આમ પણ કહી શકાય કે શીલા ભટ્ટે પોતાનાથી બમણી ઉંમરના કાન્તિ ભટ્ટ સાથે લગ્ન કરી, ખાબોચિયા જેવી પત્રકારત્વની દુનિયામાં ત્સુનામી લાવી દીધેલી.

પત્રકારત્વના વિદ્યાર્થીઓ માટે એ જોડીએ દેશ-વિદેશમાં ખેડ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ેલું ગુજરાતી પત્રકારત્વ અભ્યાસનો વિષય છે.

2006માં કાન્તિ ભટ્ટને વજુ કોટક ચંદ્રક મળ્યો ત્યારે મંડાયેલા એક અંદાજ મુજબ, ત્યાં સુધીમાં કાન્તિ ભટ્ટના કુલ પ્રકાશિત લેખોની સંખ્યા 40,000થી વધુ હતી.

એમાં બીજા 12 વર્ષ ઉમેરીએ (2018ના અંતમાં એ રોજિંદા પત્રકારત્વમાંથી નિવૃત્ત થયા કે કરી દેવાયા) તો બીજા ઓછામાં ઓછા 10,000 લેખો એટલે કાન્તિ ભટ્ટના નામે 50,000થી વધુ લેખોનો રેકૉર્ડ બોલે છે.

50 વર્ષમાં 50,000 એટલે, વર્ષના 1000 એટલે, રોજના સરેરાશ 3 લેખ. આ બધાના પાછા વિવિધરંગી વિષયો.

ગુજરાતી જ નહીં, ભારતીય ભાષાઓ કે વિશ્વની ભાષાઓમાં પણ કાન્તિ ભટ્ટનો આ રેકૉર્ડ તોડવો અઘરો છે.

આજના આપણા ગૂગલ જર્નાલિઝમના યુગના પત્રકારો માટે તો એ કલ્પના કરવી જ અઘરી થઈ પડે કે ગૂગલ ન હોય તો કોઈ માહિતી લેખ લખી જ કઈ રીતે શકાય?

ત્યારે કલ્પના કરો કે ગૂગલ પૂર્વેના ઇન્ટરનેટ પૂર્વેના જમાનામાં એક-એક લેખ લખવા કાન્તિ ભટ્ટે કેટકેટલાં છાપાં, મૅગેઝિનો અને ચોપડા ઉથલાવ્યાં હશે, મગજનું દહીં કર્યું હશે, આંખો ફોડી હશે અને આંગળાં-અંગૂઠો લાલ થઈ જાય ત્યાં સુધી કાગળ ઉપર પેનો ઘસી હશે અને વર્ષોના આ માનસિક-શારીરિક પરિશ્રમને કાન્તિ ભટ્ટ બ્રાન્ડનું - કોપી પેસ્ટ - ચોરીયોગ્રાફી - ટાઇપનું જર્નાલિઝમ કહેનારા પણ આપણે ત્યાં પડ્યા છે.

જોકે આ બધાથી બેફિકર કાન્તિ ભટ્ટે કોઈ ઇનામઅકરામની આશા રાખ્યા વિના ધૂણી ધખાવીને બેઠેલા કોઈ અલગારી અવધૂતની જેમ મુંબઈના કાંદિવલીના પોતાના એકદંડિયા ઍપાર્ટમૅન્ટમાંથી આખરી શ્વાસ સુધી લેખનયજ્ઞમાં આહુતિ આપ્યે રાખી.

ગયા વર્ષે 2018ના નવેમ્બરમાં 'દિવ્ય ભાસ્કર'ની એમની રોજિંદી કૉલમ બંધ કરીને નિવૃત્તિની વેળાએ એમણે લખેલું : "દિવ્ય ભાસ્કરના વ્હાલા વાંચકો, મારી કટાર નિયમિત, પ્રેમપૂર્વક અને શ્રદ્ધાપૂર્વક વાંચવા બદલ આપ સૌનો આભારી છું."

"પણ હવે 87 વર્ષની ઉંમરે પક્ષાઘાત થયો છે, ડિમેન્શિયા થયો છે. હવે હું આપ વાંચકોનો સંપર્ક કરી શકીશ નહીં. મને માફ કરજો અને બ્રાહ્મણને આશીર્વાદ આપશો. તમારા આશીર્વાદ મને 100 વર્ષ જિવાડશે. જીવીશ પણ લખી શકીશ નહીં."

હજી તો ગયા મહીને જ કાન્તિ ભટ્ટની 88મી વર્ષગાંઠ શીલા ભટ્ટ અને એમના અંતરંગ મિત્રોએ ગીતસંગીત અને નૃત્ય સાથે મુંબઈમાં ઉલ્લાસથી ઊજવી.

જૂની ફિલ્મોનાં એમનાં ગમતાં ગીતો પર કાન્તિ ભટ્ટ પણ મન મૂકીને નાચ્યા, ત્યારે તો એમ લાગતું હતું કે નગીનદાસ સંઘવીની જેમ જ આપણે કાન્તિ ભટ્ટની સોમી વર્ષગાંઠ ઊજવીશું, ત્યાં આ સમાચાર આવ્યા.

દૈનિક કટાર બંધ કર્યા...


ત્યારે રાજસ્થાનના બિકાનેરમાં ઉર્દૂમાં રામાયણ સંભળાવવામાં આવે છે, જેમાં છંદના બદલે શેર-શાયરીમાં રામાયણના મહત્ત્વના પ્રસંગોનું વર્ણન થાય છે.

1935માં મૌલવી બાદશાહ હુસેન રાણા લખનવીએ પહેલી વખત ઉર્દૂ ભાષામાં રામાયણ રજૂ કર્યું, જેની ખૂબ પ્રશંસા થઈ.

ત્યારથી દર વર્ષે બિકાનેરમાં પર્યટન લેખક સંઘ અને મહેફિલ-એ-અદબ દ્વારા ઉર્દૂ રામાયણના પાઠનું આયોજન કરવામાં આવે છે.

મૌલવી દ્વારા લખાયેલી નવ પાનાની નાની રામાયણમાં વનવાસનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે.

ઉર્દૂ રામાયણમાં વનવાસનું વર્ણન

'કિસ કદર પુરલુત્ફ હે અંદાજ તુલસીદાસ કા, યે નમૂના હે ગુસાઈ કે લતીફ અંદાજ કા

નકશા રામાયણ મેં કિસ ખૂબી સે ખીંચા, રામ કે ચૌદહ સાલ વનવાસ કા

તાજપોશી કી ખુશી મેં એક કયામત હો ગઈ, કૈકેઈ કો રમ સે અદાવત હો ગઈ

સુબહ હોતે હોતે ઘર-ઘર ઇસકા ચર્ચા હો ગયા, જિસને કિસ્સા સુના ઉસકો અચમ્ભા હો ગયા.'

આ રામાયણની વિશેષતા વિશે વાત કરતાં આયોજન સમિતિના સભ્ય ડૉ. જિયા ઉલ હસન કાદરીએ જણાવ્યું કે, આ રામાયણ તમે 25 મિનિટમાં વાંચી લેશો. તેમાં રામના અભિષેકનું વર્ણન છે.

ડૉ. કાદરીએ જણાવ્યું કે, આ રામાયણમાં રામના વનવાસ ઉપરાંત જંગલમાં તેમનું કપરું જીવન, રા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

વણ સાથે યુદ્ધ સાથેના પ્રસંગોનું રસપ્રદ વર્ણન છે.

ડૉ. કાદરીએ જણાવ્યુ કે, તેની ભાષા બહુ સરળ છે કોઈ અભણ માણસ પણ એ સમજી શકશે.

બિકાનેરના શાયર અસદ અલી અસદ જણાવે છે કે, આ સમયે પણ રાણા લખનવીની રામાયણને પૂરતું સન્માન મળે છે અને બનારસ હિંદુ યુનિવર્સિટીએ પણ તેની પ્રશંસા કરી છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

અસદ જણાવે છે, આ ઉર્દૂમાં લખેલી રામાયણ આજે વધુ પ્રસ્તુત છે. એ વિચારવા જેવી બાબત છે કે, વર્ષો પહેલાં એક મૌલવી દ્વારા લખાયેલી આ રામાયણ આજે પણ એક અભણ મુસ્લિમ પણ કરી શકે છે.

એ જ આપણી ગંગા જમુની સંસ્કૃત્તિનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.

ઉર્દૂ રામાયણમાં રામના વનવાસના પ્રસંગ અને એ વખતે સીતાના મનોભાવોને બહુ માર્મિક રીતે રજૂ કરવામાં આવ્યા છે.

'રંજો હસરત કી ઘટા સીતા કે દિલ પર છા ગઈ, ગોયા જૂહી કી કલી ઓસ પર મુરઝા ગઈ'

દર વર્ષે દિવાળીના તહેવારના દિવસો દરમિયાન તેનું આયોજન થાય છે, ત્યારે દરેક ધર્મના લોકો સાથે બેસીને તેનું શ્રવણ કરે છે.

એ વખતે ધર્મ અને જાતિના ભેદભાવો મટી જાય છે, ત્યારે ખુદા મોટા કે ઇશ્વર એવો વિચાર કોઈ નથી કરતું.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


ત્યારે સવાલ એ છે કે આ યલગાર પરિષદ છે શું?

પેશવાઓનું નેતૃત્વ ધરાવતું મરાઠા સામ્રાજ્ય અને ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપની વચ્ચે યુદ્ધના પ્રતીક તરીકે ભીમા કોરેગાંવ જાણીતું છે. પહેલી જાન્યુઆરી 2018ના રોજ આ યુદ્ધની 200મી વર્ષગાંઠ હતી.

મરાઠા સેના આ યુદ્ધ હારી ગઈ હતી, એમ માનવામાં આવે છે કે ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીને મહાર રેજિમૅન્ટના સૈનિકોની બહાદુરીને કારણે જીત મળી હતી.

બાદમાં ભીમરાવ આંબેડકર દર વર્ષે અહીં આવતા હતા. આ જગ્યા પેશ્વાઓ ઉપર મહાર એટલે દલિતોની જીતના એક સ્મારક તરીકે જાણીતી થઈ ગઈ અને દર વર્ષે અહીં ઉજવણી થવા માંડી.

પહેલી જાન્યુઆરી 2018ના રોજ જ્યારે આ યુદ્ધની 200મી વર્ષગાંઠ હતી, 'ભીમા કોરેગાંવ શૌર્ય દિન પ્રેરણા અભિયાન'ના નેજા હેઠળ કેટલાક સંગઠનોએ ભેગા મળીને એક રેલીનું આયોજન કર્યું હતું.

જેનું નામ યલગાર પરિષદ રાખવામાં આવ્યું હતું. શનિવાર વાડાના મેદાન પર યોજાયેલી આ રેલીમાં 'લોકતંત્ર, સંવિધાન અને દેશ બચાવવાની'વાતો કરવામાં આવી હતી.

દિવંગત વિદ્યાર્થી રોહિત વેમુલાના માતા રાધિકા વેમુલાએ રેલીનું ઉદ્ઘાટન કર્યું હતું, જેમાં પ્રકાશ આંબેડકર, હાઈકોર્ટના પૂર્વ ચીફ જસ્ટિસ બી. જી. કોલસે પાટીલ, ગુજરાતના ધારાસભ્ય જિગ્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

નેશ મેવાણી, જવાહરલાલ નહેરુ યુનિવર્સિટીના વિદ્યાર્થી ઉમર ખાલીદ, આદિવાસી ચળવળકર્તા સોની સોરી જેવા સામાજિક કાર્યકરો હાજર રહ્યા હતા.

એમના ભાષણોની સાથે કબીર કલા મંચના સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો પણ રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

એ પહેલાંના દિવસે જ્યારે ભીમા કોરેગાંવમાં ઉજવણી કરાઈ રહી હતી, ત્યારે આજુબાજુના વિસ્તારોમાં હિંસા ભડકી ઊઠી હતી.

ક્યાંક પથ્થરમારો કરવામાં આવ્યો, તો ક્યાંક વાહનોને નુકસાન પહોંચાડવામાં આવ્યું. આ હિંસામાં એક યુવાને પોતાનો જીવ પણ ગુમાવ્યો હતો.

આ મુદ્દે ડાબેરી વિચારધારા ધરાવતી સંસ્થા સમસ્ત હિંદ અઘાડીના નેતા મિલિંગ એકબોટે અને શિવ પ્રતિષ્ઠાનના સંસ્થાપક સંભાજી ભિડે વિરુદ્ધ એફઆઈઆર (ફર્સ્ટ ઇન્ફર્મેશન રિપોર્ટ) નોંધાવવામાં આવી છે.

પૂણેની ગ્રામીણ પોલીસ હજુ પણ આ વિશે તપાસ કરી રહી છે.

યલગાર પરિષદ સાથે જોડાયેલી બે એફઆઈઆર

આ દરમ્યાન યલગાર પરિષદ સંબંધિત બે એફઆઈઆર પૂણે શહેરના વિશ્રામબાગ પોલીસ સ્ટેશનમાં નોંધાવવામાં આવી છે.

પહેલી એફઆઈઆરમાં જિગ્નેશ મેવાણી અને ઉમર ખાલીદ સામે ભડકાવનારા ભાષણ આપવાનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો છે.

બીજી એફઆઈઆર તુષાર દમગુડેની ફરિયાદના આધારે યલગાર પરિષદ સાથે જોડાયેલા લોકો સામે નોંધાવવામાં આવી છે. આ એફઆઈઆરના સંદર્ભે જૂનમાં સુધીર ધવલે સહિત પાંચ ચળવળકર્તાઓની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.

ત્યારબાદ 28 ઑગસ્ટના રોજ પૂણે પોલીસે ગૌતમ નવલખા, સુધા ભારદ્વાજ, વરવરા રાવ, અરૂણ ફરેરા અને વરનૉન ગૉન્ઝાલ્વિઝની ધરપકડ કરી હતી.

પોલીસે કોર્ટમાં શું કહ્યું?

વરવરા રાવ

પોલીસે કોર્ટમાં કહ્યું હતું કે ધરપકડ કરાયેલા પાંચેય લોકો પ્રતિબંધિત સંગઠન ભારતીય કૉમ્યુનિસ્ટ પાર્ટી (ભાકપા) (માઓવાદી)ના સભ્યો છે.

સાથે જ યલગાર પરિષદની સ્થાપના દેશને અસ્થિર બનાવવાના તેમના આયોજનના ભાગરૂપે જ કરવામાં આવી હતી.

પોલીસે જણાવ્યું હતું કે યલગાર પરિષદ તો એક મહોરું હતું, જેની આડમાં માઓવાદીઓ પોતાની વિચારધારાને ફેલાવતા હતા.

પૂણેની કોર્ટમાં પોલીસે સુધીર ધવલે અને કબીર કલા મંચના લોકો પર યલગાર પરિષદમાં વાંધાજનક ગીતો ગાવાનો આરોપ મૂક્યો હતો.

આરોપીઓ પર ઉશ્કેરણીજનક અને ભાગલાવાદી નિવેદનો કરવાનો તેમજ ચોપાનિયાં અને ભાષણ દ્વારા વિવાદ ઊભો કરવાનો આરોપ પણ મૂકવામાં આવ્યો છે.

પોલીસે કહ્યું હતું કે દલિતોને ઉશ્કેરવા તેમજ ગેરબંધારણીય અને હિંસક વિચારો ફેલાવવા એ ભાકપા(માઓવાદી)ઓની નીતિ છે.

પોલીસના કહેવા પ્રમાણે આ યોજના અનુસાર સુધીર ધવલે અને અન્ય ઘણા...


ત્યારે હાજર લોકોને પહેલો ઝટકો ત્યારે લાગ્યો જ્યારે વડા પ્રધાનપદના દાવેદાર વિશ્વનાથ પ્રતાપ સિંહે દેવીલાલના નામનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો.

પોતાની ખુશી છૂપાવી ન શકતા ચંદ્રશેખરે તુરંત પોતાનું સમર્થન આપ્યું. દંડવતેએ દેવી લાલને જનતા દળ સંસદીય દળના નેતા ઘોષિત કરી દીધા. આખો સૅન્ટ્રલ હૉલ સન્નાટામાં ડૂબી ગયો.

બહાર હોબાળો મચી ગયો. બધી સમાચાર એજન્સીઓએ દુનિયાના દરેક ખૂણામાં સમાચાર ફ્લૅશ કરી દીધા કે દેવી લાલ દુનિયાના સૌથી મોટા પ્રજાતંત્રના આગામી વડા પ્રધાન હશે.

પરંતુ ચાર મિનિટ બાદ સમાચાર એજન્સીઓ તરફથી વધુ એક સંદેશ ફ્લૅશ થયો, 'કિલ, કિલ, કિલ, અર્લિયર સ્ટોરી.'

બન્યું એ કે પોતાના છ ફીટના કદ સાથે દેવી લાલ ઊભા થયા.

દેવીલાલે અચાનક વી. પી. સિંહને સમર્થન આપ્યું

ઇંદિરા ગાંધી સાથે મુલાકાત દરમિયાન ચંદ્રશેખર

તેમણે પોતાનું સમર્થન આપવા માટે વી. પી. સિંહનો આભાર માન્યો અને પછી બોલ્યા, "ચૂંટણીપરિણામ રાજીવ ગાંધીની સરકારના ભ્રષ્ટાચાર વિરુદ્ધ લડાઈનું પરિણામ છે અને તેના સૌથી વધારે પેરવી કરનાર વી. પી. સિંહ છે. હરિયાણામાં જ્યાં લોકો મને 'તાઉ' કહીને બોલાવે છે, હું ત્યાં 'તાઉ' બનીને જ રહેવા માગું છું."

લોકો પોતાનો શ્વાસ ર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ોકીને એ સાંભળી રહ્યા હતા કે તેમણે અચાનક ઘોષણા કરી કે તેઓ આ પદ માટે વી. પી. સિંહના નામનો પ્રસ્તાવ મૂકે છે.

હજુ દેવીલાલે બોલવાનું બંધ પણ કર્યું ન હતું કે અજિત સિંહે બૂમ પાડીને તેમને સમર્થન આપી દીધું.

થોડી સેકન્ડ બાદ ઉપસ્થિત લોકોના ભારે ઘોંઘાટ વચ્ચે દંડવતેએ સિંહને નેતા ઘોષિત કરી દીધા.

એ બેઠકમાં ઇંદિરા ગાંધી સેન્ટર ઑફ આર્ટ્સના પ્રમુખ અને જાણીતા પત્રકાર રામ બહાદુર રાય પણ હાજર હતા.

રામ બહાદુર રાય યાદ કરે છે, "સંયોગથી એ દિવસે હું પણ કુર્તો અને પાયજામો પહેરીને આવ્યો હતો."

"પત્રકારોને એ બેઠકમાં સામેલ થવાની પરવાનગી નહોતી પરંતુ વૉચ ઍન્ડ વર્ડવાળા લોકોએ મારો પોશાક જોઈને સમજ્યું કે હું પણ જનતા દળનો નવો ચૂંટાયેલો સાંસદ છું. માટે મને અંદર જવા દીધો."

વી. પી. સિંહના ચૂંટાવવાથી નારાજ હતા ચંદ્રશેખર

રાયે જણાવ્યું, "સારી વ્યૂહરચના અરુણ નહેરુની હતી. જ્યારે વી. પી. સિંહના નામની ઘોષણા થઈ તો ચંદ્રશેખરનો ચહેરો પડી ગયો હતો. જ્યારે તેઓ બહાર નીકળ્યા તો તેમના ચહેરા પર ખૂબ ગુસ્સો હતો. તેમણે કહ્યું કે અમારી સાથે દગો થયો છે."

બાદ ચંદ્રશેખરે પોતાની આત્મકથા 'જિંદગી કા કારવાં'માં લખ્યું, "મેં તે જ સમયે કહ્યું કે આ ખોટું છે. હું તેને નથી માનતો."

"બાદમાં બીજુ પટનાયક અને દેવીલાલ બન્ને મારી પાસે આવ્યા અને બોલ્યા, તમે નાયબ વડા પ્રધાન બની જાઓ."

"મેં કહ્યું કે તમે મારા પર કૃપા કરો. મને આ મંજૂર નથી. મને એવો અનુભવ થયો કે આ સરકારનો પ્રારંભ જ કપટ રીતે થયો છે. મધુ દંડવતે આ પ્રકારની તિકડમના ભાગીદાર હશે, તેનો મને ક્યારેય વિશ્વાસ ન થયો."

આ સરકાર પણ એક વર્ષ પૂર્ણ ન કરી શકી. લાલકૃષ્ણ અડવાણીની ધરપકડ બાદ ભાજપે વી. પી. સિંહ સરકાર પાસેથી પોતાનું સમર્થન પરત ખેંચી લીધું.

એ સમયે નેતૃત્વનું પરિવર્તન કરીને સરકાર બચાવવાનો પણ વિકલ્પ હતો, પરંતુ તેના માટે વી. પી. સિંહ તૈયાર નહોતા. ત્યારે જ રાજીવ ગાંધીએ ચંદ્રશેખરનો સંપર્ક સાધ્યો.

ચંદ્રશેખર લખે છે, "એક દિવસ અચાનક રાત્રે 11 વાગ્યે મને રોમેશ ભંડારીનો ફોન આવ્યો કે તમે મારા ઘરે કૉફી પીવા માટે આવો. હું સમજી ગયો કે પહેલેથી નક્કી કર્યા વગર રાત્રે 11 વાગ્યે કૉફી પીવા માટે કોઈ શા માટે બોલાવે?"

રાજીવ ગાંધીએ ચંદ્રશેખરને આપ્યો પ્રસ્તાવ

ચંદ્રશેખરે આગળ લખ્યું છે, "હું જ્યારે પહોંચ્યો તો જોયું રાજીવ ગાંધી બેઠા હતા. અમારી તેમની વાત થઈ, પરંતુ સરકાર બનાવવા અંગે કોઈ ચર્ચા ન થઈ."

"પછી એક દિવસ અચાનક આર. કે. ધવન મારી પાસે...


ત્રણ અઠવાડિયાં પહેલાં જયારે અલાહાબાદનું નામ બદલીને પ્રયાગરાજ કરી દેવાયું ત્યારથી એ વાતની આશા સેવાઈ રહી હતી.

આખરે ભગવો વેશ પહેરનારા મુખ્ય મંત્રી માટે શહેરો અને વિસ્તારોનાં નામ બદલવાં પ્રાથમિકતાનો વિષય છે.

તેમની સમગ્ર રાજનીતિ જ પ્રતીકવાદ અને ધાર્મિક ધ્રુવીકરણ પર આધારિત છે.

મુખ્ય મંત્રી બનતાં પહેલાં જ યોગી આદિત્યનાથે પોતાના પ્રભાવવાળા વિસ્તાર ગોરખપુરમાં અનેક જગ્યાઓનાં નામો બદલ્યાં હતાં.

11મી સદીના સંત બાબા ગોરખનાથના નામ ઉપર વસેલા શહેર અને તેમના નામ ઉપર ચાલી રહેલા મઠનું નેતૃત્વ કરી રહેલા યોગી આદિત્યનાથ જયારે ત્યાંના સાંસદ હતા ત્યારે તેમણે ગોરખપુરના મિયાં બજાર અને હુમાયૂપુરને હનુમાનપુર બનાવી દીધાં હતાં.

નામ બદલવાના ફાયદા

આ એક મોટો સવાલ છે કે નામ બદલ્યા બાદ આ વિસ્તારો ઉપર તેની શું અસર પડી છે.

ઇતિહાસ જણાવે છે કે મધ્યકાલીન શાસકોની ધાર્મિક અસહિષ્ણુતા માટે ગમે તેટલી નિંદા કરવામાં આવે પરંતુ તેઓ 21મી સદીના શાસકો જેટલા અસહિષ્ણુ નહોતા.

સંશોધકો કહે છે પ્રયાગ અને અયોધ્યા ઘણાં પ્રાચીન શહેરો છે પરંતુ કોઈ પણ શાસકે તેમનું નામ બદલવાની કોશિશ કરી ન હતી.

સોળમી સદીના મુઘલ બાદશાહ અકબરે ગંગા ક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

િનારે ઈલાબાસ (અલ્લાહ કા વાસ) શહેર વસાવ્યું.

જેનું નામ બ્રિટીશ રાજ દરમિયાન ઇલાહાબાદ(અલાહાબાદ) થઈ ગયું.

અકબરે ક્યારેય પણ ગંગા, યમુના અને પૌરાણિક નદી સરસ્વતીના સંગમ કિનારે વસેલા પ્રયાગનું નામ બદલવાનો પ્રયત્ન નહોતો કર્યો.

આ જ રીતે અવધના પહેલા નવાબ સાદત અલી ખાને ઘાઘરા નદીના કિનારે 1730માં ફૈઝાબાદ શહેર વસાવ્યું.

ક્યારેય ભગવાન રામના જન્મસ્થાન તરીકે ઓળખાતા અયોધ્યાને નવું નામ આપવાની કોશિશ ના કરી.

આ પ્રાચીન સ્થળ બ્રિટીશ રાજમાં ફૈઝાબાદ જિલ્લાનું ભાગ બની ગયું.

હનુમાનગઢીનું ધ્યાન રાખતા હતા નવાબ

અયોધ્યાને હિંદુ ધર્મના તીર્થસ્થાન રૂપે ખ્યાતિ મળી અને તેની આર્થિક ગતિવિધિઓ ધાર્મિક પર્યટન ઉપર કેન્દ્રીત રહી.

ઐતિહાસિક રૅકર્ડ જણાવે છે કે અયોધ્યાના સૌથી જૂના મંદિર હનુમાનગઢીની જાળવણી માટેનો ખર્ચ પણ નવાબ સાદત અલી ખાનના ખજાનામાંથી આવતો હતો.

એટલું જ નહીં, જ્યારે સાદત અલી ખાનના પૌત્ર આસફ ઉદ્દ દૌલાએ 1775માં સિંહાસન ઉપર બેઠા બાદ અવધની રાજધાનીને ફૈઝાબાદથી ખસેડીને લખનઉમાં લાવી દીધી ત્યારે પણ એ પરંપરા ચાલુ રહી.

ખાસ વાત એ છે કે જે રીતે ઇલાહાબાદનો અર્થ ખુદાકા ઘર છે, એ જ રીતે ફૈઝાબાદનો અર્થ 'સહુના કલ્યાણવાળી જગ્યા' છે.

આનાથી ઉલટું, સીએમ યોગીએ સ્પષ્ટ રીતે ઇલાહાબાદ અને ફૈઝાબાદનાં નામ બદલતી વખતે કોઈની ભાવનાઓને ધ્યાનમાં રાખી નહીં.

કેટલાક લોકોને એ પણ શંકા છે કે આ નિર્ણય ફક્ત સમાજના એક વર્ગની ભાવનાઓને ઠેસ પહોંચાડવા લેવામાં આવ્યો છે.

'સૌનો સાથ સૌનો વિકાસ' કેવી રીતે?

આ વાત સત્તારૂઢ પાર્ટીના સૌનો સાથ, સૌનો વિકાસ સૂત્ર પ્રત્યે સમર્પણ બાબતે પણ સવાલ પેદા કરે છે.

જો એમ માની લેવામાં આવે કે આ બંને જગ્યાઓનાં નામ બદલવાથી આ જગ્યાઓના સામાજિક અને આર્થિક સ્તર ઉપર ફાયદો થશે તો સરકારે આસપાસના જિલ્લાઓની જમીન લઈને પ્રયાગ અને અયોધ્યાને નવા જિલ્લા બનાવતા કોણે રોક્યા હતા.

હકીકત, નવા જિલ્લાઓનો જન્મ કંઈક આવી રીતે જ થતો હતો.

આ પગલાથી અયોધ્યા અને પ્રયાગ જેવા પ્રાચીન નામોની શાન પણ બની રહે છે અને અલાહાબાદ-ફૈઝાબાદ જેવાં ઐતિહાસિક નામોનું વજૂદ પણ ટકી રહે છે.

આ પ્રક્રિયામાં સરકાર કરદાતાઓના એ ધનને પણ બચાવી શકતી હતી જે સરકારી દસ્તાવેજો, સંસ્થાઓ, સ્ટેશનરી વગેરેમાં શહેરનું નામ બદલવા માટે ખર્ચ થશે.

તકલીફ એ છે કે જયારે અખિલેશ સરકારે માયાવતી સરકાર દ્વારા દલિત સંતોનાં નામ ઉપર બનાવવામાં આવેલા જિલ્લાઓનાં નામ બદલવાનો નિર્ણય લીધો હતો ત્યારે ભાજપે તેનો...


ત્રણ ઉત્તર-પૂર્વીય રાજ્યોમાં ચૂંટણીની તારીખો જાહેર

આ ત્રણેય રાજ્યોમાં બે તબક્કામાં ચૂંટણી યોજાશે એવું મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારી એ.કે. જોતીએ જણાવ્યું છે.

પ્રથમ તબક્કામાં ચૂંટણી ત્રિપુરામાં થશે. અહીં 18 ફેબ્રુઆરી 2018ના રોજ રવિવારના દિવસે મતદાનની પ્રક્રિયા યોજાશે.

જ્યારે મેઘાલય અને નાગાલૅન્ડમાં બીજા તબક્કામાં ચૂંટણી યોજવામાં આવશે.

આ બન્ને રાજ્યોમાં મતદાન 27 ફેબ્રુઆરી 2018ના રોજ મંગળવારના દિવસે યોજાશે.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

આ ત્રણેય રાજ્યોમાં થયેલા મતદાનની ગણતરી 3 માર્ચ 2018ના રોજ શનિવારના દિવસે કરવામાં આવશે અને એ જ દિવસે પરિણામ જાહેર કરવામાં આવશે.

એવા મતદાન મથકો અને ગણતરી કેન્દ્રો પણ બનાવવામાં આવશે જેનું સંચાલન સંપૂર્ણપણે મહિલાઓ કરશે.

ઉપરોક્ત ત્રણે રાજ્યોમાં યોજાનાર વિધાનસભાની ચૂંટણીઓમાં ઇવીએમ સાથે વીવીપીએટીનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે.

ત્રણ રાજ્યોમાં 60 પૉલિંગ સ્ટેશન્સ એવા હશે જે ઈવીએમના પરિણામની ગણતરી વીવીપીએટી મશીનોના આંકડા સાથે સરખાવવામાં આવશે.

ઉપરોક્ત ત્રણે રાજ્યોમાં  આચારસંહિતા તાત્કાલિક અસરથી લાગુ કરી દેવામાં આવી છે.

તો અનિચ્છનીય ઘટના બનતી અટકાવવા સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં સીસીટીવી... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

(કલોઝડ સરકીટ ટેલિવિઝન) કેમેરા લગાવવામાં આવશે.

સાથેસાથે એવા મતદાન મથકો અને ગણતરી કેન્દ્રો પણ બનાવવામાં આવશે, જેનું સંચાલન સંપૂર્ણપણે મહિલાઓ દ્વારા કરવામાં આવે.

દરેક રાજ્યમાં ઓછામાં ઓછું આવું એક કેન્દ્ર ઉભું કરવામાં આવશે.

સોશિયલ પર પ્રતિક્રિયા

ચૂંટણીની જાહેરાત થતાં જ સોશિયલ મીડિયા પર પણ લોકોએ મોટા પ્રમાણમાં પ્રતિક્રિયા વ્યક્ત કરી હતી.

ટ્વિટર પર #assemblyelections2018 ટ્રેન્ડ થવા લાગ્યો હતો.

@barbieafsana નામની ટ્વિટર યુઝરે લખ્યું કે ચૂંટણીની જાહેરાત થઈ છે. તેથી ફરીથી હવે મંદિર-મસ્જિદ, બાબર-ઓરંગઝેબ, તાજમહેલ-તેજોમહાલય, ચીન-પાકિસ્તાન, રોહિંગ્યા મુસલમાન-હિંદું જેવા નામો સંભળાવા લાગશે.

યુઝરના મતે 'આઈટી સેલના લોકોને પણ હવે ફરીથી ઑવર ટાઇમ કરવું પડશે.'

દિપ્તી શેઠ નામની યુઝરે લખ્યું, 'રાહુલ ગાંધીના વધુ એક નૈતિક વિજય માટે ભારત તૈયાર કરી લો.'

@sachinitp નામના યુઝરે લખ્યું,

@sbansalsidharth નામના યુઝરે લખ્યું, 'એક વર્ષ પહેલા ઉત્તરપ્રદેશમાં 'કેસરીયા હોલી' રમી હતી. આ વખતે પૂર્વોત્તરમાં રમીશું.'

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


ત્રણ જજની બનેલી સુપ્રીમ કોર્ટની બેન્ચે SC/ST ઍટ્રોસિટી ઍક્ટના ઉલ્લંઘનના કેસમાં જેમની સામે આરોપ હોય એની ધરપકડ કરવા માટે પહેલાંથી મંજૂરી લેવાનો તેમજ ફરિયાદ નોંધતાં અગાઉ પણ પ્રાથમિક તપાસ કરવાનો આદેશ પાછો ખેંચી લીધો છે.

ગત વર્ષે સુપ્રીમ કોર્ટના એ.કે. ગોયલ અને યૂ.યૂ લલિતની બેન્ચે SC/ST અત્યાચાર નિવારણ અધિનિયમ (ઍટ્રોસિટી ઍક્ટ) પર ગંભીર ટિપ્પણી કરી હતી અને તેને પગલે દેશભરમાં વિરોધ થયો હતો.

દલિતો અને આદિવાસીઓએ દેશભરમાં આ કાયદાનો હાર્દ મરી જશે અને અત્યાચારો વધશે એવો ભય વ્યક્ત કર્યો હતો અને ભારતમાં બંધનું એલાન આપ્યું હતું.

દેશભરમાં વિરોધને પગલે સરકારે આ કેસમાં રિવ્યૂ પિટિશન દાખલ કરી સુપ્રીમ કોર્ટને નિર્ણયની ફેરવિચારણા કરવાનું કહ્યું હતું.

શું હતો બે જજની બેન્ચનો આદેશ?

1. કોર્ટે તેના આદેશમાં ઠેરવ્યું કે જો કોઈ શખ્સ સામે આ કાયદા હેઠળ કેસ દાખલ થાય તો સાત દિવસની અંદર શરૂઆતી તપાસ પૂર્ણ કરી લેવી.

2. કોર્ટે ઠેરવ્યું કે પ્રારંભિક તપાસ હોય કે હોય કે કેસ નોંધાઈ ચૂક્યો હોય, આરોપીની ધરપકડ કરવી જરૂરી નથી.

3. જો આરોપી સરકારી કર્મચારી હોય તો તેની ધરપકડ કરવા માટે તેને નિયુક્ત કરનારા અધિકારીની સહમતિ લેવ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાની રહેશે.

4. જો આરોપી સરકારી અધિકારી ન હોય તો તેની ધરપકડ કરવા માટે એસએસપીની સહમતિ લેવી રહેશે.

5. એસસી/એસટી એક્ટની સૅક્શન પ્રમાણે, આગોતરા જામીન મળી ન શકે, પરંતુ સર્વોચ્ચ અદાલતે આગોતરા જામીન માગવાની છૂટ આપી.

આ સિવાય પણ અનેક ટિપ્પણીઓ સર્વોચ્ચ અદાલતના બે જજની બેન્ચે કરી હતી.

હવે શું?

સુપ્રીમ કોર્ટે રિવ્યૂમાં આંશિક રાહત આપી છે. તમામ અલવોકનો રદ નથી કર્યા.

સુપ્રીમ કોર્ટે ફરિયાદ દાખલ કરતાં અગાઉ સાત દિવસમાં તપાસ પૂર્ણ કરવાની વાત કાઢી નાખી છે. વળી, સરકારી કર્મચારી હોય કે અન્ય, આરોપીની ધરપકડ કરતાં અગાઉ પૂર્વાનુમતિ લેવાની વાત પણ કાઢી નાખી છે.

એટલે અત્યાચારના કેસમાં તરત ફરિયાદ થઈ શકશે અને ધરપકડ પણ થઈ શકશે.

ત્રણ જજનોની બેન્ચે અનુસૂચિત જાતિ અને જનજાતિના લોકોનો સમાનતા માટેનો સંઘર્ષ હજી પૂરો નથી થયો તે વાત પર ભાર આપીને કહ્યું કે SC/ST સમુદાયના લોકો હજી પણ અસ્પૃશ્યતા, અપમાન અને સામાજિક બહિષ્કારનો ભોગ બને છે.

જજ અરુણ મિશ્રા, એમ.આર. શાહ અને બી.આર. ગવઈએ નોંધ્યું કે 2018નો ચુકાદો ભારતીય બંઘારણના હાર્દની વિરુદ્ધ હતો.

સુ્પ્રીમ કોર્ટે રિવ્યૂ પિટિશનનો આંશિક સ્વીકાર કર્યો છે.  2018ના ચુકાદામાં કહેવાયેલી અન્ય પેચીદી બાબતો વિશે અદાલત હવે આગળ માર્ગદર્શન આપશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


ત્રણ દિવસ માટે આરબીઆઈની બીજી દ્વિમાસિક બેઠક મળી હતી, જેમાં છ સભ્યોએ સર્વાનુમત્તે આ નિર્ણય લીધો હતો.

ક્રૂડ ઓઇલનાં ભાવોમાં ઉથલપાથલને કારણે આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે.

નાણાંકીય વર્ષ 2019 માટે જીડીપી વિકાસનો દર 7.4 ટકા રહેશે, તેવું અનુમાન યથાવત રાખવામાં આવ્યું છે.

RBIની હવે પછીની બેઠક 31મી જુલાઈ તથા પહેલી ઓગસ્ટના મળશે.

બચતકર્તાઓને લાભ થશે

ભારતીય વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની આર્થિક નીતિઓની ચોતરફ ટીકાઓ થઇ રહી છે

RBIના નિવેદન પ્રમાણે, "મધ્યમ ગાળા માટે કન્ઝ્યુમર પ્રાઇસ ઇન્ડેક્સનો દર ચાર ટકા (વત્તાંઓછાં બે ટકા)નો દર જાળવી રાખવા માટે આ નાણાંનીતિ અપનાવવામાં આવી હતી."

અરિહંત કેપિટલ માર્કેટ્સના ડાયરેક્ટર અનિતા ગાંધીના કહેવા પ્રમાણે, "તેનાથી લોન લેનારાંઓને મુશ્કેલી પડશે પરંતુ 'બચતકર્તાઓ' માટે સકારાત્મક રહેશે."

જોકે નવી નાણાનીતિને કારણે હોમ તથા ઓટો લોન મોંઘી થશે.

ઇન્ડિયા બુલ્સ હાઉસિંહ ફાઇનાન્સના ડેપ્યુટી મેનેજિંગ ડાયરેક્ટર અશ્વિની હુડ્ડાના કહેવા પ્રમાણે, "15-20 બેઝિસ પૉઇન્ટ્સની MCLR (માર્જિનલ કોસ્ટ ઑફ ફંડ્સ બેઝ્ડ લેન્ડિંગ રેટ, જેને ધ્યાને લઈને બેન્કો દ્વારા હોમ લોન ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

લેનારા નવા ગ્રાહકોને ધિરાણ આપવામાં આવે) પર ખાસ અસર નહીં થાય.

"જેના કારણે જેમણે ફ્લોટિંગ રેટ પર હોમ લોન લીધી છે, તેમના હપ્તામાં સામાન્ય વધારો થાય તેવી શક્યતા છે.

"જ્યારે નવી હોમ લોન લેનારા માટે 0.16 ટકા જેટલો વધારો થાય તેવી શક્યતા છે."

આનંદ રાઠી શેર્સ ઍન્ડ સ્ટૉક બ્રૉકર્સના ચીફ ઇકોનોમિસ્ટ સુજાન હાજરાના કહેવા પ્રમાણે, "આરબીઆઈ દ્વારા હવે પછી આવી વૃદ્ધિ કરવામાં આવે તેની શક્યતા નહિવત્ છે.

"કારણ કે ચોમાસું સામાન્ય રહે, ક્રૂડ ઓઇલના ભાવોમાં ખાસ વધારો થવાની શક્યતા નથી અને ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનની વધવાની શક્યતા છે."

નાણાં નીતિની મુખ્ય જાહેરાતો

બીએસઈની બહાર શેરબજારની સાંકેતીક તેજી દર્શાવતો આખલો 'સ્ટોક માર્કેટ બુલ'

છેલ્લા ત્રણ દિવસથી શેરબજાર નેગેટિવ ઝોનમાં બંધ આવી રહ્યાં હતાં. જોકે, રિઝર્વ બૅન્કની દ્વિમાસિક નાણાંનીતિની સકારાત્મક અસરને પગલે બુધવારે શેરબજારોમાં ઉછાળ આવ્યો હતો.

સેન્સેક્સમાં 276 પોઇન્ટ (35,179 પોઇન્ટ પર બંધ) અને નિફ્ટીમાં 92 પોઇન્ટ (10,685 પોઇન્ટ પર બંધ)નો ઉછાળો આવ્યો હતો.

ઉલ્લેખનીય છે કે બુધવારે રાષ્ટ્રપતિ રામનાથ કોવિંદે ઇનસૉલ્વન્સી ઍન્ડ બૅન્કરપ્સી કોડ (સુધાર) અધ્યાદેશ, 2018ની ઉપર મંજૂરીની મહોર મારી હતી. જેના પગલે નૉન પર્ફોર્મિંગ એસેટ્સનાં વહીવટ હસ્તાંતરણ સહિતની બાબતોમાં સુગમતા આવશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


ત્રણ નવેમ્બરે યોજાનારી અમેરિકાના રાષ્ટ્ર પ્રમુખની ચૂંટણીને અનેક લોકો અમેરિકાના ઇતિહાસની સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ ચૂંટણી કહી રહ્યા છે.

અહીં કોરોના વાઇરસની મહામારીથી હાલ સુધીમાં બે લાખ લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે અને લાખોની સંખ્યામાં લોકોની નોકરીઓ પણ ગઈ અને આ દરમિયાન અમેરિકા રાજકીય અને સામાજિક રીતે વહેંચાયેલું રહ્યું.

બ્લૅક લાઇવ મેટર્સનો વિરોધ ચાલી રહ્યો છે અને અનેક શહેરોમાં લોકો હિંસા અને પોલીસ દમનનો શિકાર બન્યાં છે.

ત્રણ નવેમ્બરે અનેક રાજ્યોની ચૂંટણીઓ પણ યોજાવાની છે. બીબીસીએ આ ચૂંટણીમાં પોતાનું નસીબ અજમાવી રહેલી કેટલીક પાકિસ્તાની અને ભારતીય મહિલાઓ સાથે વાત કરી જેમનું રાજકીય ભાવિ આ દિવસે નક્કી થશે.

સબીના ઝફર- પાકિસ્તાની અમેરિકન - સૈન રૈનના મેયરપદ માટે મેદાનમાં

સબીના ઝફર

સૈન રૈમન પશ્ચિમ કેલિફોર્નિયા રાજ્યમાં સેન ફ્રાન્સિસ્કોથી અંદાજે 35 માઇલ પૂર્વમાં સ્થપાયેલું એક સુંદર શહેર છે.

સબીના ઝાફર હાલ વાઇસ મેયર છે અને હાલ તેઓ મેયર માટે ચૂંટણી લડી રહ્યાં છે.

તેમનાં પિતા રાજા શાહિદ ઝફર બેનઝીર ભુટ્ટોની સરકારમાં પાકિસ્તાનના કેન્દ્રિય મંત્રી હતા.

ઝૂમ પર વાતચીતમાં તેમણે મને કહ્યું, "હું મારા પિતાના કા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

મોની પ્રશંસા થતી જોઈને મોટી થઈ છું."

લગ્ન પછી તે અમેરિકા આવ્યા અને તે સેન રૈમનમાં રહેવા લાગ્યા. વિવિધ વસતિવાળા આ શહેરની જનસંખ્યા 82 હજાર છે અને આમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે.

સબીના કહે છે કે આ શહેરમાં 52 ટકા લોકો કાળા છે અને અહીં ગત 10થી 15 વર્ષોમાં ઘણું પરિવર્તન થયું છે.

સબીના અહીંની સિટી કાઉન્સિલમાં જગ્યા બનાવનારાં પહેલાં એશિયાઈ અમેરિકન છે.

તો, રાજકારણમાં કેવી રીતે પ્રવેશ થયો?

સબીના કહે છે સાત આઠ વર્ષ પહેલાં સંસદ એરિક સ્વાલવેલની સાથે કામ કરતી વખતે "મારી અંદર સૂઈ ગયેલું સમાજસેવાનું ઝનૂન બહાર આવ્યું"

એક પરિચિતે ઇમર્જ કેલિફોર્નિયા નામના એક પ્રોગ્રામ વિશે જણાવ્યું જેને ડેમોક્રેટિક મહિલાઓને ચૂંટણીમાં ઉતારવા માટે ટ્રેનિંગ આપવા માટે ડિઝાઈન કરવામાં આવ્યો હતો.

આ ટ્રેનિંગમાં અલગ અલગ પૃષ્ઠભૂમિની લગભગ 40 મહિલાઓ સામેલ હતી.

તે કહે છે, "તમે એક મોટા ઇકોસિસ્ટમમાં સામેલ થઈ જાવ છો કે ચૂંટણી કેવી રીતે લડવાની છે, તે મહિલાઓની સાથે કેવા વ્યક્તિગત સંબંધ બનાવો છો જે ચૂંટણીમાં ઉતરવાની તૈયારીમાં જોડાઈ છે."

"એ પ્રોગ્રામમાં ટ્રેનિંગ પછી સવાલ એ ન હતો કે ક્યારે પરંતુ સવાલ એ હતો કે કેવી રીતે?"

તેમણે આ પછી 2018માં સિટી કાઉન્સિલમાં જગ્યા બનાવી અને નવેમ્બર 2019માં એક વર્ષ માટે ડેપ્યુટી મેયર તરીકે તેમની નિમણૂક કરવામાં આવી.

તેમનું કહેવુ છે કે કૉર્પોરેટ અને ટેકનૉલૉજીના અનુભવથી તેમને મદદ મળી.

તે કહે છે, "કોઈ પણ સવાલ ઉઠાવતા પહેલા મને શીખવું અને સાંભળવું પસંદ છે... જ્યારે કંઈક ઘણું મહત્ત્વપૂર્ણ હોય અને તમારા દિલની નજીક પણ તો તમને સવાલ ઊભો થાય તે એટલું જ જરૂરી છે."

સુરક્ષા, ટ્રાફિક, જળવાયુ પરિવર્તન એ કેટલાંક મહત્ત્વના સ્થાનિક મુદ્દા છે જેના પર તે કામ કરવા માગશે.

તે કહે છે, "અમે તમામ આ દેશમાં પ્રવાસી છીએ. જો તમે 11 પેઢી પહેલાં આવ્યા હોવ અથવા એક પેઢી પહેલાં. સામૂહિક રીતે આ ધરતી આપણા સૌની છે."

"આ ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ છે, ખાસકરીને દક્ષિણ એશિયાના સમુદાયો માટે અમારા અવાજને સાંભળવામાં આવે."

રાધિકા કુન્નેલ - ભારતીય અમેરિકન - નવાડા રાજ્ય એસેમ્બલી ડિસ્ટ્રિક્ટ 2 માટે મેદાનમાં

રાધિકા કુન્નેલ

રાધિકા એક વૈજ્ઞાનિક છે. રાજકારણમાં પોતાના પ્રવેશની વાત કરતાં તેઓ 11 સપ્ટેમ્બર, 2001(9/11)ના એ દિવસને યાદ કરે છે.

તે કહે છે, "હું કોઈને મેસેજ કરી રહી હતી. તે મંગળવારનો દિવસ હતો... હું એક પ્રયોગ પર કામ કરી રહી હતી. ત્યારે મેં લૅબમાં કામ કરી રહેલા સહયોગીઓને...


ત્રણ ફેબ્રુઆરીથી BBC Indian Sportswoman of the Year 2019 માટે પાંચ મહિલા ખેલાડીઓના નામાંકન જાહેર થયા, ત્યાર બાદ ભારત અને વિદેશમાંથી પ્રશંસકોએ વોટિંગ કર્યું હતું.

 આ ઍવૉર્ડ માટે ઍથ્લીટ દુતી ચંદ, બૉક્સર મેરી કોમ, પહેલવાન વિનેશ ફોગાટ, પૅરાબૅડમિન્ટન પ્લેયર માનસી જોશી અને બૅડમિન્ટન ખેલાડી પી. વી. સિંધુને નામાંકન મળ્યું છે.

આઠ માર્ચ, રવિવારે નવી દિલ્હીના તાજ પૅલેસ હૉટેલમાં એક કાર્યક્રમમાં ઍવૉર્ડનાં વિજેતાની જાહેરાત થશે અને બીબીસીની ભારતીય ભાષાઓના બધા પ્લૅટફૉર્મ્સ અને બીબીસી સ્પૉર્ટ્સ વેબસાઇટ પર પણ આનું પ્રસારણ કરવામાં આવશે.

ઍવૉર્ડ માટે પાંચ નૉમિનીઝનાં નામોનું ચયન નિષ્ણાતોની એક પૅનલે કર્યું હતું, જેમાં રમત-ગમત સાથે સંકળાયેલા પત્રકારો અને લેખકો સામેલ હતા.

BBC Indian Sportswoman of the Year 2019 ઍવૉર્ડ માટેનાં પાંચ નૉમિનીઝ વિશે અહીં જાણો :

1.દુતી ચંદ

વય: 23, ખેલ: ઍથ્લેટિક્સ

મહિલાઓની સો મિટર ઇવેન્ટમાં દુતી ચંદ હાલ ભારતના રાષ્ટ્રીય ચૅમ્પિયન છે. તેઓ 2016 સમર ઑલિમ્પિક્સમાં મહિલા સો મિટર દોડમાં ક્વૉલિફાઈ કરનારાં ત્રીજા ભારતીય ઍથ્લીટ બન્યાં હતાં. દુતી ચંદે જકાર્તા એશિયન ગેમ્સ 2018માં મહિ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

લા સો મિટર દોડમાં રજત ચંદ્રક જીત્યો હતો. 1998 પછી ભારત માટે આ માટે પ્રથક ચંદ્રક હતું. કેટલાક વિવાદોથી ઘેરાયેલાં દુતી ચંદ ભારતનાં આગવી ખેલાડી છે.

2. માનસી જોશી

વય: 30, ખેલ: પૅરાબૅડમિન્ટન

માનસી જોશીએ 2019માં પૅરાબેડમિન્ટન વર્લ્ડ ચૅમ્પિયનશિપમાં સ્વર્ણ ચંદ્રક જીત્યો  હતો.

તેઓ વિશ્વમાં હાલ ટોચનાં મહિલા પૅરાબેડમિન્ટન ખેલાડીઓમાં સામેલ છે.

2018માં, તેમણે જકાર્તામાં એશિયા પૅરાગેમ્સમાં કાંસ્ય ચંદ્રક જીત્યો હતો. 2011માં તેમણે એક અકસ્માતમાં પોતાનો ડાબો પગ  ગુમાવ્યો હતો.

પરંતુ આ અકસ્માત તેમને વિશ્વનાં સર્વશ્રેષ્ઠ બૅડમિન્ટન ખેલાડી બનતા ન રોકી શક્યો.

3. મેરી કોમ

વય: 36  ખેલ: બૉક્સિંગ (ફ્લાઇવેટ કૅટેગરી)

મેરી કોમ તરીકે વધારે જાણીતાં માંગ્તે ચુંગનેઇજિંગ એક માત્ર એવાં (પુરુષ અને સ્ત્રી બંનેમાં) બૉક્સર છે, જેઓ આઠ વર્લ્ડ ચૅમ્પિયનશિપમાં મેડલ્સ જીત્યાં છે.

મેરી કોમે પોતાની પ્રથમ સાતેસાત વર્લ્ડ ચૅમ્પિયનશિપમાં ચંદ્રકો મેળવ્યાં હતાં. તેઓ એકમાત્ર એવાં મહિલા બૉક્સર છે, જેઓ વિક્રમી છ વખત વર્લ્ડ ઍમેચ્યૉર બૉક્સિંગ ચૅમ્પિયન બન્યાં છે.

મેરી એકમાત્ર ભારતીય મહિલા બૉક્સર છે, જેમણે ઑલિમ્પિકમાં મેડલ મળ્યો હોય.

મેરી કોમની રાજ્યસભામાં વિશેષ નિમણૂક કરવામાં આવી છે અને વર્લ્ડ ઑલિમ્પિક્સ ઍસોસિયેશન તરફથી તેમના નામની આગળ 'OLY' વિશેષણ લગાવી સન્માન કરાયું છે.

4. પી. વી. સિંધુ

વય: 24 ખેલ : બૅડમિન્ટન

ગત વર્ષે, ગયા વર્ષે સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડમાં યોજાયેલી બૅડમિન્ટન વર્લ્ડ ચૅમ્પિયનશિપમાં પુસર્લા વેંકટ (પી. વી.) સિંધુએ ભારતીય ખેલાડી તરીકે પ્રથમવાર સુવર્ણ ચંદ્રક મેળવ્યો હતો.

અત્યાર સુધીમાં સિંધુએ પાંચ વર્લ્ડ ચૅમ્પિયનશિપમાં મેડલ્સ મેળવ્યાં છે. સિંગલ્સ બૅડમિન્ટનમાં ઑલિમ્પિક સિલ્વર મેડલ મેળવનારાં તેઓ પ્રથમ ભારતીય ખેલાડી છે.

સપ્ટેમ્બર 2012માં માત્ર 17 વર્ષની ઉંમરે સિંધુને BWF World રૅન્કિંગમાં ટોપ 20મા સ્થાન મળ્યું હતું. છેલ્લાં ચાર વર્ષથી તેમણે સતત ટોપ 10માં સ્થાન જાળવી રાખ્યું છે.

ભારતીય ચાહકો સિંધુ પાસેથી ટોકિયો ઑલિમ્પિક્સમાં મેડલની આશા રાખીને બેઠા છે.

5. વિનેશ ફોગાટ

વય: 25 વર્ષ ખેલ: ફ્રિસ્ટાઇલ કુસ્તી

આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે બૉક્સર તરીકે જાણીતા પરિવારમાંથી આવતાં વિનેશ ફોગટ જકાર્તા એશિયન ગેમ્સ 2018માં સુવર્ણ ચંદ્રક મેળવનારાં પ્રથમ ભારતીય મહિલા બૉક્સર બન્યાં હતાં.

વિનેશને કૉમનવૅલ્થ ગેમ્સમાં પણ બે સુવર્ણ ચંદ્રક મળ્યાં છે. 2019માં તેઓ પ્રથમવાર વર્લ્ડ...


ત્રણ બંદૂકધારીઓ દ્વારા કરાયેલા હુમલામાં એક સુરક્ષાકર્મીનું મૃત્યુ થયું છે. હોટલના એક પ્રવક્તા પ્રમાણે રમઝાન અને રજાઓ વચ્ચે હોટલમાં કોઈ મહેમાન નહોતા અને સ્ટાફ પણ ઓછો હતો.

જોકે આ અગાઉ સમાચાર મળ્યા હતા કે મહેમાનોને સુરક્ષિત રીતે બહાર કાઢી લેવામાં આવ્યા છે.

બલુચિસ્તાન લિબરેશન આર્મીની માજિદ બ્રિગેડે આ હુમલાની જવાબદારી સ્વીકારી છે અને કહ્યું છે કે ચીન તથા વિદેશી રોકાણકારોને નિશાન બનાવવા માટે આ હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો.

બલુચિસ્તાનના ગૃહમંત્રી મીર ઝિયાઉલ્લાહે બીબીસીને જણાવ્યું બતું કે પોલીસ, ફન્ટ્રીયર કૉર અને અન્ય સુરક્ષાદળોએ હોટલને ઘેરી લીધી હતી.

તેમનો દાવો છે કે હુમલો થયો ત્યારે હોટલમાં કોઈ વિદેશી નાગરિક હાજર નહોતા.

તેમણે જણાવ્યું કે બલુચિસ્તાનમાં આત્મઘાતી હુમલાખોરોના પ્રવેશના અહેવાલો હતા. જોકે, ગ્વાદરમાં આવો કોઈ હુમલો નથી થયો.

ગ્વાદરમાં ગત મહિને થયેલા ઉગ્રવાદી હુમલામાં 14 સુરક્ષાકર્મીઓ માર્યા ગયા હતા.

આ વિસ્તારમાં કેટલાય ઉગ્રવાગી સંગઠનો સક્રીય છે, જેમાં પાકિસ્તાની તાલિબાન, બલુચિસ્તાન બિલરેશન આર્મી અને સુન્ની મુસ્લિમ ઉગ્રવાદી સંગઠન લશ્કર-એ-ઝાંગવીનો સમાવેશ થાય છે

ગ્વાદર ચીન અને પાક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

િસ્તાન વચ્ચેના ઇકૉનૉમિક કૉરિડૉરનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે અને અહીં ચીનના કેટલાય એન્જિનિયર અને કર્મચારીઓ હાજર છે.

ગ્વાદરની પશ્ચિમી સરહદ ઈરાન સાથે મળે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


ત્રણ મહિના પહેલાં ખુલ્લો મૂકાયેલો અંતેબે-કંપાલા એક્સપ્રેસ-વે યુગાન્ડાના લોકો માટે હજુ પણ આકર્ષણનું કેન્દ્ર બનેલો છે.

આ 51 કિલોમીટરનો ફોર-લેન હાઈવે દેશની રાજધાનીને અંતેબે ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ સાથે જોડે છે.

ચીની કંપનીએ 47.6 કરોડ ડૉલરના ખર્ચે બનાવેલા આ હાઈવેનાં તમામ નાણાં ચીનની ઍક્ઝિમ બૅન્કે લોન સ્વરૂપે આપ્યાં છે.

આફ્રિકાના સૌથી ખરાબ ટ્રાફિક રૂટ પૈકીનો એક રૂટ ગણાતો 51 કિલોમીટરનો આ માર્ગ કાપતાં અગાઉ પરસેવો છૂટી જતો હતો અને બે કલાક લાગતા હતા.

પૂર્વ આફ્રિકન દેશ યુગાન્ડાની રાજધાનીથી અંતેબે એરપોર્ટ જવા માટે હવે માત્ર 45 મિનિટ થાય છે.

યુગાન્ડાએ ચીનની ત્રણ અબજ ડૉલરની લોન લીધી છે. કંપાલા સ્થિત અર્થશાસ્ત્રી રામાદાન જીગૂબીના જણાવ્યા મુજબ, આફ્રિકામાં વિના શરતે લોન લેવામાં ગજબની ચાહત જોવા મળી રહી છે.

ચીની કરજનો બોજ કેટલો મોટો?

ચીને આફ્રિકામાં અનેક નવા ફોર લેન હાઈવે બનાવ્યા છે.

મેકરેરે યુનિવર્સિટી બિઝનેસ સ્કૂલના લેક્ચરરે બીબીસીને કહ્યું હતું, "આ કરજ ચીનમાંથી આવી રહ્યું છે અને તેની સાથે ચીની કંપનીઓનો મોટો બિઝનેસ પણ મળી રહ્યો છે."

"ખાસ કરીને ચીનની કન્સ્ટ્રક્શન કંપનીઓ સમગ્ર આફ્રિકામાં રેલવે, ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રોડ, જળવિદ્યુતના ડેમ, સ્ટેડિયમ અને કોમર્શિયલ ઇમારતોનું નિર્માણ કરી રહી છે."

આફ્રિકા ચીન પાસેથી જે કરજ લઈ રહ્યું છે તેને નહીં ચૂકવી શકવાનું જોખમ પણ વધી રહ્યું છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાં ભંડોળે એપ્રિલમાં જણાવ્યું હતું કે આ પ્રદેશમાંના ઓછી આવકવાળા 40 ટકા દેશો કરજના બોજ તળે દટાયેલા છે અને તેની સ્થિતિ અત્યંત નજીક છે.

ચાડ, ઇરિટ્રિયા, મોઝામ્બિક, કોંગો રિપબ્લિક, દક્ષિણ સુદાન અને ઝિમ્બાબ્વે કરજના બોજ તળે દટાયેલા હોવાનું કહેવાય છે. આ દેશો 2017ના અંતે જ કરજ હેઠળ દટાયેલા દેશોની શ્રેણીમાં આવી ગયા હતા.

ઝામ્બિયા અને ઇથિયોપિયા પણ કરજની જાળમાં ફસાવાની નજીક હોવાનું કહેવાય છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

'ચીન છે આફ્રિકાનું દોસ્ત'

સ્ટાન્ડર્ડ બૅન્ક ઑફ ચાઇનાના અર્થશાસ્ત્રી જર્મી સ્ટીવન્સે એક નોંધમાં લખ્યું હતું, "ચીની કંપનીઓએ આફ્રિકામાં માત્ર 2017માં જ 76.6 અબજ ડોલરની વિવિધ યોજનાઓના કરારો પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે."

જર્મી સ્ટિવન્સે કહ્યું હતું, "આફ્રિકાની સરકારો માળખાગત ઢાંચાના નિર્માણમાં બહુ ઓછો ખર્ચ કરી રહી છે."

"તેનું મુખ્ય કારણ એ માટે થતો મોટો ખર્ચ અને પૂરતા નાણાંનો અભાવ છે. તેથી આ દેશો લોન મેળવવાની પાત્રતા ગૂમાવી ન દે તેવી આશંકા વધી રહી છે."

આફ્રિકામાં ચીની કંપનીઓની વકીલાત કરતા અનેક હાઈ પ્રોફાઇલ લોકો છે. તેમાં આફ્રિકન ડેવલપમૅન્ટ બૅન્ક(એડીબી)ના પ્રમુખ અને નાઇજીરિયાના ભૂતપૂર્વ કૃષિ પ્રધાન અકિનવુમી અડેસિનાનો સમાવેશ થાય છે.

તેમણે બીબીસીને કહ્યું હતું, "અનેક લોકો ચીનથી ડરેલા છે, પણ તેમાં હું નથી. હું માનું છું કે ચીન આફ્રિકાનું દોસ્ત છે."

ચીન સૌથી 'મોટું વિજેતા'

આફ્રિકાના માળખાકીય ઢાંચામાં મોટા દ્વિપક્ષીય રોકાણકાર તરીકે ચીન ઊભર્યું છે. ચીને આફ્રિકામાં જે પ્રમાણમાં રોકાણ કર્યું છે તેમાં એડીબી, યુરોપિયન કમિશન, ધ યુરોપિયન ઇન્વેસ્ટમૅન્ટ બૅન્ક, ધ ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્સ કૉર્પોરેશન, વર્લ્ડ બૅન્ક અને જી-8 દેશો પણ ચીનની પાછળ રહી ગયા છે.

ચીની પૈસાની અસર પણ સમગ્ર આફ્રિકામાં સ્પષ્ટ જોવા મળી રહી છે. ચમકતા નવાં એરપોર્ટ્સ, નવા માર્ગો, બંદરો અને ઉંચી ઇમારતો મોટા પ્રમાણમાં બની રહી છે. એ બધાને લીધે રોજગારનું સર્જન પણ થઈ રહ્યું છે.

મેકેન્ઝી ઍન્ડ કંપનીના એક રિપોર્ટ અનુસાર, 2012 પછી આફ્રિકા પરના કરજની રકમ ત્રણ ગણી થઈ ગઈ છે. 2015-16માં માત્ર અંગોલા પર જ 19 અબજ ડૉલરનું કરજ હતું.

આફ્રિકામાં અંગોલા અને ઝામ્બિયા ચીનના સૌથી વધુ અસંતુલિત ભાગીદાર...


ત્રણ મહિનામાં કર્ણાટક વિધાનસભાની ચૂંટણી યોજાવાની છે. તેથી અમિત શાહ ચૂંટણી સંબંધી પક્ષની વ્યવસ્થા પર ચાંપતી નજર રાખી રહ્યા છે.

અમિત શાહ કર્ણાટકમાંથી કોંગ્રેસને સત્તા પરથી હટાવવા અને સિદ્ધારમૈયાને હરાવવા ઇચ્છે છે એ દેખીતું છે.

અમિત શાહ વહેલા બેંગલુરુ પહોંચવાના હતા પણ દિલ્હી એરપોર્ટ પર ધુમ્મસ છવાયેલું હોવાને કારણે ફ્લાઇટને વિલંબ થતાં તેઓ 31 ડિસેમ્બરની બેઠક યોજી શક્યા ન હતા.

તેમણે સ્થાનિક નેતાઓને સ્પષ્ટ સંદેશો આપી દીધો છે કે હવે તેમણે કેંદ્રીય નેતૃત્વની વાત સાંભળવાની છે અને કેંદ્રને સલાહ આપવાની નથી.

જૈન યુનિવર્સિટીના પ્રો-વાઇસ ચાન્સેલર સંદીપ શાસ્ત્રીએ કહ્યું હતું કે "ઘણા લોકો આ શૈલીને અમિત શાહ સ્કૂલ ઓફ ઇલેક્શન મૅનેજમેન્ટ કહે છે."

"તેમાં અમિત શાહ ચૂંટણી અભિયાનનું નેતૃત્વ ઝીણવટપૂર્વક કરે છે."

"એટલું જ નહીં, તેઓ ચૂંટણી ઝુંબેશ પર ચાંપતી નજર રાખે છે અને છેલ્લી પળ સુધી તેનું સંચાલન કરે છે."

સ્થાનિક નેતૃત્વ

કોંગ્રેસના પ્રમુખ રાહુલ ગાંધી સાથે કર્ણાટકના મુખ્ય પ્રધાન સિદ્ધારમૈયા

પ્રોફેસર શાસ્ત્રી માને છે કે ભાજપના કર્ણાટકના નેતાઓ મતદાતાઓમાં કે પક્ષમાં પોતાના લોકોમાં ભરોસો સ્થાપી શક્યા હોય... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

એવું લાગતું નથી.

પ્રોફેસર શાસ્ત્રીએ કહ્યું હતું કે "કર્ણાટકમાં સત્તા મેળવવા માટે ચૂંટણીની તૈયારી પર ચાંપતી નજર રાખવી જરૂરી છે એ વાત અમિત શાહ બરાબર સમજી ગયા છે."

અમિત શાહ બેંગલુરુ આવે છે ત્યારે સ્થાનિક નેતાઓમાં એક પ્રકારનો ખળભળાટ અને બેચેની જોવા મળે છે. તેઓ કોઈ મહત્ત્વની પરીક્ષા આપવાના હોય એવું લાગે છે.

અમિત શાહ આ અગાઉ બેંગલુરુ આવ્યા ત્યારે તેમણે કોંગ્રેસના તમામ વિધાનસભ્યો સામે ચાર્જશીટ તૈયાર કરવા સ્થાનિક નેતાઓને જણાવ્યું હતું.

દરેક બૂથ માટે એક પેજ પ્રમુખ નક્કી કરવા પણ તેમણે પક્ષના સભ્યોને જણાવ્યું હતું.

કર્ણાટક બીજેપીના પ્રવક્તા ડૉ. વમન આચાર્યએ કહ્યું હતું કે "ગયા વર્ષે ઓગસ્ટમાં અમિત શાહ બેંગલુરુ આવ્યા હતા."

"એ વખતે લોકોએ એવું ધાર્યું હતું કે અમિત શાહ કોઈ જાદુ કરી દેખાડશે પણ તેમણે જણાવ્યું હતું કે લોકો સુધી પહોંચવા માટે આકરી મહેનત કરવાની જરૂર છે."

ડૉ. વમન આચાર્યએ કહ્યું હતું કે "અમિત શાહે તેમની પાછલી મુલાકાતમાં અમારી તૈયારીની સમીક્ષા જરૂર કરી હતી, પણ તેઓ આવે છે ત્યારે અમે ગભરાઈએ છીએ એમ કહેવું ખોટું છે."

"તેઓ અગાઉ આવતા હતા ત્યારે પણ અમે ગભરાતા ન હતા અને અત્યારે પણ ગભરાયેલા નથી."

લિંગાયત સમુદાય

આવકવેરા વિભાગે પાડેલા દરોડા જેવી ગંભીર મુદ્દાનો લાભ લેવામાં બીજેપી નિષ્ફળ રહી છે

ધારવાડ યુનિવર્સિટીના રાજનીતિ શાસ્ત્ર વિભાગના પ્રોફેસર હરીશ રામસ્વામી માને છે કે સિદ્ધારમૈયાનો સામનો કઈ રીતે કરવો એ પક્ષના કાર્યકરોને જણાવવા અમિત શાહ બેંગલુરુ આવે છે.

હરીશ રામસ્વામીના જણાવ્યા અનુસાર સિદ્ધારમૈયા રાજકારણની ભાષામાં ઉસ્તાદ છે અને તેમને કારણે બીજેપીએ હંમેશા બચાવની મુદ્રામાં રહેવું પડે છે.

હરીશ રામસ્વામીએ જણાવ્યું હતું કે વિકાસ અને ગરીબોના હિતમાં કોંગ્રેસે બનાવેલી નીતિઓનો તોડ ભાજપ શોધી શક્યો નથી.

તેમણે ઉમેર્યું હતું કે ડી. કે. શિવકુમાર જેવા પ્રધાનને ત્યાં આવકવેરા વિભાગે પાડેલા દરોડા જેવી ગંભીર મુદ્દાનો લાભ લેવામાં બીજેપી નિષ્ફળ રહી છે.

એ ઉપરાંત લિંગાયત સમુદાયના મત મેળવવાની દિશામાં પણ બીજેપી કંઈ કરી શકી નથી. બીજેપી પાસે બીજો કોઈ મજબૂત પ્લાન પણ નથી.

કર્ણાટકમાં યોગી

યોગી આદિત્યનાથ અને અનંતકુમાર હેગડે જેવા નેતાઓ કર્ણાટકમાં હિન્દુત્વના એજન્ડાને આગળ ધપાવી રહ્યા છે

અલબત, બીજેપીનું નેતૃત્વ ઘણા સમય અગાઉથી બેવડી વ્યૂહરચના પર કામ કરી રહ્યું છે.

એક તરફ બી.એસ.યેદીયુરપ્પા છે, જેઓ 'પરિવર્તન બસ'માં રાજ્યભરમાં પ્રવાસ કરીને...


ત્રણ રાતના ઉજાગરા પછી આપણે બહુ ઓછી ક્ષમતાએ કામ કરી શકવાની સ્થિતિમાં હોઈએ છીએ

આપણે ગાઢ નિદ્રામાં સરી જઈએ ત્યારે મગજ માહિતીનું પૃથક્કરણ કરવાનું અને સ્મરણોને સંઘરી લેવાનું કામ કરે છે.

આપણું શરીર ઝેરી પદાર્થોનો નિકાલ કરીને પોતાને સ્વસ્થ કરે છે, જેથી જાગ્યા પછી ફરી ચેતનવંતા બની જઈએ.

ટૂંકા ગાળા માટે ઉજાગરો કરવો પડે તેની પણ અસર આપણાં સ્વાસ્થ્ય પર થાય છે.

એક રાતનો ઉજાગરો થાય તેની અસર તાત્કાલિકરૂપે આપણામાંથી મોટા ભાગના લોકોને થવા લાગે છે.

ત્રણ રાતના ઉજાગરા પછી આપણે બહુ ઓછી ક્ષમતાએ કામ કરી શકવાની સ્થિતિમાં હોઈએ છીએ.

એક અભ્યાસમાં જણાવ્યા અનુસાર 17-19 કલાક સતત જાગતા રહ્યા પછી સજાગતા પર એટલી જ અસર થાય છે, જેટલી ખૂબ દારૂ પીધા પછી થતી હોય છે.

સમય વીતવા સાથે આ અસરો ખરાબ થતી જાય છે. સૌથી લાંબો સમય જાગવાનો નોંધાયેલો સમય 11 દિવસનો છે અને તે પછી સજાગતાના બહુ ગંભીર પ્રશ્નો ઊભા થયેલા જણાયા હતા.

તેનાથી વર્તનમાં ફેર પડવા લાગ્યો હતો, ધ્યાન કેન્દ્રીત કરવામાં મુશ્કેલી દેખાવા લાગી હતી અને ટૂંકા ગાળાનો સ્મૃતિ લોપ તથા ભ્રમણા થવાના લક્ષણો દેખાવા લાગ્યા હતા.

સારી ઊંઘ લેવી કેટલી જરૂરી છે તે વિજ્ઞાન બહ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ુ પહેલેથી સમજાવતું આવ્યું છે, પરંતુ ઊંઘ પર પ્રકાશની કેવી અસર થાય છે તે બાબતની મોટા ભાગે અવગણના થઈ છે.

શરીરની ઘડિયાળનું ચક્ર

આપણા જીવનનો ત્રીજો ભાગ આપણે ઊંઘવામાં કાઢીએ છીએ

પ્રકાશનું મહત્ત્વ એટલા માટે છે કે તે શરીરના 24 કલાકના ચક્રને, સિરકાર્ડિયન રિધમને અસર કરે છે. આંખમાં રહેલા પ્રકાશના વિશેષ સેન્સરથી આ ચક્રની શરૂઆત થાય છે.

આપણી આસપાસની સૃષ્ટિમાં પ્રકાશ છે કે અંધકાર છવાયો છે તે આપણી આંખો પારખે છે અને તે પ્રમાણે શરીરના ચક્રને નિયંત્રિત કરે છે.

શરીરનો દિવસ અને બાહ્ય દિવસ સમાંતર ચાલે તે માટે આવું થાય છે.

આંખ દ્વારા પ્રકાશ અને અંધકારના આ ચક્રને પારખવાની શક્તિ એટલી અસરકારક હોય છે કે જો આંખને ગંભીર નુકસાન થયું હોય તો તેનાથી આ ચક્રને અસર થાય છે.

આંખ પ્રકાશ અને અંધકારને પામી ના શકે ત્યારે શરીરનું ચક્ર ખોરવાઈ જાય છે અને તેનાથી ઊંઘની સમસ્યા શરૂ થાય છે.

પ્રકાશ જોવા ના મળે તો પણ શરીરનું ચક્ર વિચલિત થવા લાગે છે. અંધકારમાં સતત રહીએ તો શરીરનું ચક્ર રોજ 24 કલાકના ચક્રમાં એક એક કલાક ઉમેરતું જાય છે.

આપણી આસપાસનો પ્રકાશ કે અંધકાર શરીરના ચક્રને નિયંત્રિત કરે છે

પ્રકાશની શું અસર થઈ શકે છે તેનું સૌથી જાણીતું ઉદાહરણ જેટ-લેગ છે.

વિમાનમાં નવા સ્થળે પહોંચીએ ત્યારે ત્યાંના પ્રકાશની સ્થિતિ પ્રમાણે આપણું શરીર ચક્ર નવેસરથી ગોઠવે છે અને સુવા માટેનો નવો સમય નક્કી કરે છે.

1800ની સદીમાં મોટા ભાગના લોકો ખુલ્લામાં જ કામ કરતાં હતા અને તેના કારણે દિવસ અને રાતના ફરકને સીધો અનુભવતા હતા.

આજે આપણે બાહ્ય વાતાવરણથી અળગા રહીએ છીએ અને બંધ કમરામાં પુરાઈને કામ કરીએ છીએ.

તેના કારણે શરીરને ચક્ર નિયંત્રણ માટેના ચિહ્નો મળતા નથી. યૂકેમાં આજે ખેતી અને માછીમારીનું કામ કરનારા લોકોની સંખ્યા માત્ર 1% રહી ગઈ છે.

આપણે પ્રકાશથી વધુ ને વધુ વંચિત રહેનારી પ્રજાતિ બની ગયા છીએ. તેના કારણે આપણી ઊંઘની ગુણવત્તા પર અસર પડી રહી છે અને આરોગ્ય પર પણ.

વ્યક્તિ પ્રમાણે તેના પ્રમાણમાં ફેર હોઈ શકે છે, પણ આપણે વધુ સમય ખુલ્લા પ્રકાશમાં રહેવાની જરૂર છે, કેમ કે ઘર અને ઓફિસની અંદર આપણને પૂરતો ઉજાસ મળતો નથી.

તેની એક આડઅસર થઈ છે સિઝનલ અફૅક્ટિવ ડિસોર્ડર (SAD). આ એક પ્રકારનું ડિપ્રેશન છે, જેની અસર 2થી 8% ટકા યૂરોપિયનને થઈ રહી છે, કેમ કે તેમને પૂરતો સૂર્યપ્રકાશ મળતો નથી.

કુદરતી પ્રકાશ ન મળવાના કારણે બીજી પણ ઘણી તકલીફો થઈ શકે છે.

નાઇટશિફ્ટમાં કામકાજ

દરેક જગ્યા પર...