રાજભવન દ્વારા જાહેર કરાયેલા નિવેદનમાં કહ્યું છે કે અર્ધસૈનિકદળોની વધારાની ટુકડીઓને માત્ર સુરક્ષાનાં કારણોથી જ બોલાવવામાં આવી છે.

ઓમર અબ્દુલ્લાહના નેતૃત્વવાળા પ્રતિનિધિમંડળ સાથે મુલાકાત પછી રાજ્યપાલ મલિકે તેમને કહ્યું હતું કે સુરક્ષાની સ્થિતિ બદલાઈ છે. જેથી તાત્કાલિક કાર્યવાહીની જરૂર છે.

રાજ્યપાલે પ્રતિનિધિમંડળને કહ્યું, "સુરક્ષા એજન્સીઓ પાસે આધારભૂત માહિતી હતી કે અમરનાથ યાત્રા પર ઉગ્રવાદી હુમલો થઈ શકે છે."

"પાકિસ્તાન તરફથી નિયંત્રણ રેખા પર ગોળીબાર થયો હતો જેનો સેનાએ જવાબ આપ્યો હતો."

ઓમર અબ્દુલ્લાહે શું કહ્યું?

કાશ્મીરની સ્થિતિ અંગે આજે નેશનલ કૉન્ફરન્સના નેતા ઓમર અબદુલ્લાહે રાજ્યપાલ સત્યપાલ મલિક સાથે મુલાકાત કરી હતી.

આ મુલાકાત પછી તેમણે પત્રકાર પરિષદમાં કહ્યું કે, ''અમે રાજ્યપાલ સાથે આર્ટિકલ 370 કે 35એ અને કાશ્મીરને 3 ભાગમાં વહેંચવાની કોશિશ વિશે વાત કરી. એમણે ખાતરી આપી છે આમાનું કંઈ નહીં થાય. આવી કોઈ જાહેરાત નહીં કરવામાં આવે.''

''પરંતુ અમે આ સોમવારે સંસદ તરફથી આ વિશે વાત થાય એવી આશા રાખીએ છીએ.''

એમણે કહ્યું કે ''અમે જમ્મુ-કાશ્મીરની હાલની સ્થિતિ વિશે જાણવા માગીએ છીએ. જ્યારે અમે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

અધિકારીઓને પૂછીએ છીએ ત્યારે તેઓ કહે છે કે કંઈક થઈ રહ્યું છે પણ શું થઈ રહ્યું છે એની કોઈને ખબર નથી. અમે નથી ઇચ્છતા કે ભારત સરકાર આ મુદ્દે ચૂપ રહે. આપણે એ સમજવું પડશે કે કાશ્મીરમાં અશાંતિ દેશના હિતમાં નથી.''

ઓમર અબ્દુલ્લાહે લોકોને શાંતિ જાળવી રાખવાની અપીલ પણ કરી છે.

ઓમર અબ્દુલ્લાહે એમ પણ કહ્યું કે ''રાજ્યપાલે ખાતરી આપી છે પરંતુ ભારત સરકારે પણ આ મુદ્દે સ્પષ્ટતા કરવી જોઈએ.''

અગાઉ જમ્મુ-કાશ્મીરનાં પૂર્વ મુખ્ય મંત્રી અને પીડીપી નેતા મહેબૂબા મુફ્તીએ શુક્રવારે રાત્રે એમના નિવાસ્થાને એક ઇમર્જન્સી મિટિંગ બોલાવી હતી.

અબ્દુલ્લાહ બાદ કૉંગ્રેસે પ્રેસ-કૉન્ફરન્સ કરી. કૉંગ્રેસ તરફથી ગુલાબ નબી આઝાદ અને કર્ણ સિંહે સરકાર પાસે જવાબ માગ્યા હતા.

ગુલાબ નબી આઝાદે કહ્યું કે તેમની સરકાર વખતે ક્યારેય અમરનાથ યાત્રા રદ નથી થઈ પણ આ વખતે રદ કેમ કરવી પડી અને ઍડ્વાઇસડરી જાહેર કરવાના કારણે ડરનો માહોલ છે.

આ બેઠકમાં જમ્મુ-કાશ્મીરનાં અન્ય પક્ષોના નેતાઓ, નેશનલ કૉન્ફરન્સના ફારૂક અબ્દુલ્લાહ, પીપલ્સ કૉન્ફરન્સના સજ્જાદ લોન અને પીપલ મૂવમેન્ટના ફૈસલ શાહ પણ હાજર રહ્યાં.

બેઠક પછી મહબૂબા મુફ્તીએ કહ્યું કે તેમણે કાશ્મીર ખીણની હાલત વિશે ચર્ચા કરી છે.

મહેબૂબા મુફ્તીએ પત્રકાર પરિષદમાં કહ્યું, ''કાશ્મીરમાં જે પ્રકારની સ્થિતિ ઊભી કરવામાં આવી તેને લીધે વિદ્યાર્થીઓ સહિત તમામ ડરેલાં છે. જે પ્રકારનો ખોફ હું આજે જોઈ રહી છું એવો મેં અગાઉ કદી જોયો નથી.''

મહેબૂબા મુફ્તીએ સવાલ કર્યો, ''સરકાર જો એવો દાવો કરે છે કે કાશ્મીરમાં હાલત બહેતર છે તો અહીં સુરક્ષાદળોની સંખ્યા શા માટે વધારવામાં આવી રહી છે.''

એમણે કહ્યું, ''સરકાર આર્ટિકલ 35-એ અને વિશેષ રાજ્ય તરીકેના દરજ્જામાં ફેરફાર કરવા જઈ રહી છે એવી અફવાઓ છે. ઇસ્લામમાં હાથ જોડવાની પરવાનગી નથી પરંતુ તે છતાં હું હાથ જોડીને વડા પ્રધાનને અપીલ કરું છું કે આવું ન કરે.''

રાજ્યપાલ સાથે મુલાકાત

જમ્મુ-કાશ્મીરના તમામ દળોના નેતાઓએ રાજ્યપાલ સત્યપાલ મલિકની પણ મુલાકાત લીધી.

એમણે કાશ્મીર ખીણ વિસ્તારમાં ફેલાઈ રહેલી અવ્યવસ્થા અને અફવાઓને રોકવા માટે અપીલ કરી.

સમાચાર સંસ્થા એએનઆઈના અહેવાલ મુજબ રાજ્યપાલે આ ઘટનાક્રમ પર કહ્યું છે કે સ્થિતિ સામાન્ય છે.

સત્યપાલ મલિકે કહ્યું, ''સુરક્ષા સંબધિત સૂચના અને અન્ય મુદ્દાઓને એકબીજા સાથે ભેળવી દેવામાં આવ્યા છે અને તેને લીધે અનેક પ્રકારની અફવાઓ ફેલાઈ રહી છે. મેં તમામ રાજનેતાઓને અપીલ કરી છે કે તેઓ આ...


રાજભવનમાં રાજ્યપાલ સમક્ષ પોતાની સરકાર રચવાનો દાવો કરવા પહોંચેલા સિદ્ધારમૈયા (ડાબે) અને એચ. ડી. કુમારાસ્વામી

જનતા દળ સેક્યુલર (જેડીએસ)ના નેતા અને પૂર્વ મુખ્યમંત્રી એચ ડી કુમારસ્વામીની બાજુમાં રાજ્યની સત્તા ગુમાવનાર મુખ્યમંત્રી સિદ્ધારમૈયા ઊભા છે.

બંને એકબીજાની વાત સાથે સહમતિ દર્શાવતા નજરે પડી રહ્યાં છે.

રાજભવનમાં રાજ્યપાલ વજુભાઈ વાળા સમક્ષ કુમારસ્વામી અને સિદ્ધારમૈયા પોતાની સરકાર બનાવવાનો દાવો રજૂ કરી રહ્યા છે.

આ દૃશ્ય એ લોકો માટે વિચિત્ર છે જેઓ કર્ણાટકની રાજનીતિને છેલ્લાં 12 વર્ષોથી જોઈ રહ્યા છે.

દેવગૌડાથી અલગ થયા હતા સિદ્ધારમૈયા

કર્ણાટકના રાજ્યપાલ વજુભાઈ વાળા

કર્ણાટકની રાજનીતિના હાલના ઇતિહાસ પર નજર કરીએ તો સિદ્ધારમૈયાએ પૂર્વ પ્રધાનમંત્રી અને પોતાના ગુરુ એચ ડી દેવગૌડાનો સાથે એટલા માટે છોડી દીધો, કારણ કે તેમણે સત્તાની ચાવી તેમના દીકરા કુમારસ્વામીના હાથમાં સોંપી દીધી હતી.

પાર્ટીમાં પોતાને અસ્વીકૃતિ મળ્યા બાદ સિદ્ધારમૈયાએ ‘અહિંદા’ (અલ્પસંખ્યક, ઓબીસી અને દલિત) બનાવ્યું અને કોંગ્રેસની મદદથી તેમણે મોટી છલાંગ લગાવી.

દેવગૌડા સાથે શરૂ થયેલી આ દુશ્મનીના પરિણામ સ્વરૂપે સિદ્ધારમૈયાએ વોક્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

કાલિગા સમુદાયથી આવનાર અધિકારીઓ સાથે પણ ભેદભાવ કર્યો. ઉલ્લેખનીય છે કે દેવગૌડા વોક્કાલિગા સમુદાયથી જ આવે છે.

આના જવાબમાં કુમારસ્વામીએ ચતુરાઈ બતાવતા સિદ્ધારમૈયા દ્વારા દેવગૌડા પર કરવામાં આવતા રાજનીતિક હુમલાઓને સંપૂર્ણ રીતે વોક્કાલિગા સમુદાય પર થતા હુમલાના રૂપે બતાવવાનું શરૂ કરી દીધું.

પોતપોતાની વોટબેંક

એચ ડી દેવગૌડા

આ સાથે જ વોક્કાલિગા વોટ એકઠા થઈ ગયા અને તેનું પરિણામ એવું આવ્યું કે ચામુંડેશ્વરી વિધાનસભાથી સિદ્ધારમૈયાને હારનો સામનો કરવો પડ્યો.

સિદ્ધારમૈયા અને કુમારસ્વામી વચ્ચે એવો જ વૈચારિક મતભેદ હતો કે 2013ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં જ્યારે હાઈ કમાન્ડે સિદ્ધારમૈયાને વોક્કાલિગા વોટબેંક પર મજબૂત પકડ બનાવવા કહ્યું તો તેમાં આનાકાની કરવા લાગ્યા.

આને બદલે તેમણે લિંગાયત વોટબેંક તરફ પોતાનું ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું, જ્યાં અખિલ ભારતીય વીરશૈવ મહાસભામાં લિંગાયતને અલગ અલ્પસંખ્યક ધર્મનો દરજ્જો આપવાની માગ ઉઠવા લાગી હતી.

પરંતુ સિદ્ધારમૈયા અને તેમના સાથી લિંગાયત સમુદાયના લોકોને અલ્પસંખ્યક દરજ્જાના ફાયદા સમજાવવામાં નિષ્ફળ રહ્યા.

રાજનીતિક વિશ્લેષક મદન મોહનનું માનીએ તો કોંગ્રેસનું તટસ્થ રહેવું તેમના માટે ઊલટું સાબિત થયું.

અન્ય એક વિશ્લેષક મહાદેવ પ્રકાશ કહે છે, "સિદ્ધારમૈયાએ હંમેશા પોતાની સરકારને 'અહિંદા સરકાર' હોવાનો દાવો કર્યો.”

“સાથે જ તેઓ સતત લિંગાયત અને વોક્કાલિગા સમુદાય તરફ પણ પોતાનો રસ બતાવતા હતા. આ બંને સમુદાયના મતદારો સિદ્ધારમૈયા વિરુદ્ધ એકઠા થયા.”

“પરંતુ અહિંદા મતદાતાઓ સંપૂર્ણ રીતે તો તેમની વિરુદ્ધ એકઠાં ન થયા પણ એવું લાગે છે કે તેઓમાંથી પણ માત્ર કુરુબા (જે જાતિથી સિદ્ધારમૈયા આવે છે) અને મુસ્લિમોએ તેમને વોટ આપ્યા."

મોદીની અસર

સિદ્ધરમૈયા

પરંતુ ધારવાડ યુનિવર્સિટીમાં રાજનીતિ વિજ્ઞાન વિભાગના પ્રોફેસર હરીશ રામાસ્વામીના વિચારો થોડા અલગ છે.

તેઓ કહે છે, "મોદીની રેલીએ ઘણી જગ્યાના વોટ ભાજપ તરફ વાળી દીધા. જ્યારે કોંગ્રેસે પણ ત્રણ મોટી ભૂલો કરી. સિદ્ધારમૈયાએ પોતાની લડાઇ માત્ર યેદિયુરપ્પા સુધી જ સિમિત રાખવાની જરૂર હતી. રાહુલ ગાંધીના મેદાનમાં આવવાથી આ લડાઇ રાહુલ વિરુદ્ધ મોદીની બની ગઈ."

આ સાથે જ પ્રોફેસર રામાસ્વામી કહે છે કે મોદીની અસર હજુ પણ છે. ખાસ કરીને યુવા મતદાતાઓ અને એવા લોકોમાં જેઓ અંતિમ સમય સુધી પોતાના વોટને લઈને અનિશ્ચિત રહે છે. આખરે તેઓ મોદી તરફ આકર્ષાય છે.

તેઓ કહે છે, "જ્યાંસુધી મોદી મેદાનમાં નહોતા ઊતર્યા,...


રાજમાતા વિજયા રાજે સિંધિયા

કૉંગ્રેસથી નારાજ પાર્ટીના મહાસચિવ જ્યોતિરાદિત્ય સિંધિયાએ કૉંગ્રેસમાંથી રાજીનામું આપી દીધું છે.

તેઓએ લખ્યું કે "મારા જીવનનો ઉદ્દેશ શરૂઆતથી પોતાના રાજ્ય અને દેશની લોકોની સેવા કરવાનો રહ્યો છે. મને લાગે છે કે આ પાર્ટી (કૉંગ્રેસ)માં રહીને હું આ કામ કરી શકતો નથી."

અગાઉ તેઓએ સોમવારે સવારે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સાથે મુલાકાત કરી હતી. તેમની સાથે કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ પણ હાજર હતા.

તો કૉંગ્રેસના નેતા કે. સી. વેણુગોપાલે જાહેરાત કરી કે કૉંગ્રેસના કાર્યકારી અધ્યક્ષ સોનિયા ગાંધીએ પક્ષવિરોધી પ્રવૃત્તિ કરવા બદલ તાત્કાલિક અસરથી જ્યોતિરાદિત્ય સિંધિયાને પાર્ટીમાંથી બરતરફ કર્યા છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે કમલનાથ સરકારમાં છ પ્રધાન સહિત સિંધિયા કૅમ્પના 19 ધારાસભ્યોએ વિધાનસભમાં પોતાના પદ પરથી રાજીનામાં આપી દીધાં છે.

સિંધિયા પરિવાર અને રાજકારણ

આઝાદ ભારતમાં સિંધિયા પરિવારનો રાજનૈતિક સંબંધ કૉંગ્રેસ અને ભાજપ બન્ને સાથે રહ્યો છે.

રાજમાતા વિજયા રાજે સિંધિયા જનસંઘની ચૂંટણી લડ્યાં હતાં. 1950ના દાયકામાં ગ્વાલિયરમાં હિંદુ મહાસભાની પકડ હતી.

મહારાજા જીવાજીરાવ સિંધિયાએ પણ હિંદુ મહાસભ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાને સરંક્ષણ આપ્યું હતું.

આ કારણે અહીં કૉંગ્રેસ નબળી હતી. એ સમયે એવું કહેવાતું કે કૉંગ્રેસ ગ્વાલિયર રાજપરિવાર વિરુદ્ધ સખત પગલાં લઈ શકે છે.

દરમિયાન રાજમાતા સિંધિયાની મુલાકાત વડા પ્રધાન જવાહરલાલ નહેરુ સાથે થઈ.

આ મુલાકાત બાદ વિજયા રાજે સિંધિયા કૉંગ્રેસની ટિકિટ પર ચૂંટણી લડવા તૈયાર થયાં હતાં.

વિજયા રાજે સિંધિયા 1957માં ગુના લોકસભા બેઠકથી ચૂંટણી લડ્યાં અને હિંદુ મહાસભાના ઉમેદવારને હરાવ્યા. જોકે, કૉંગ્રેસ સાથે વિજયા રાજેના સંબંધ સારા ન રહ્યા.

1967માં મધ્ય પ્રદેશ વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલાં પંચમઢી ખાતે યુવક કૉંગ્રેસનું રાષ્ટ્રીય સંમેલન યોજાયું હતું.

આ સંમેલનનું ઉદઘાટન ઇંદિરા ગાંધીએ કર્યું હતું. રાજમાતા વિજયા રાજે સિંધિયા આ સંમેલનમાં મુખ્ય મંત્રી દ્વારકા પ્રસાદ મિશ્રાને મળવા પહોંચ્યાં હતાં.

જ્યારે રાજમાતાને રાહ જોવી પડી

બીબીસી સંવાદદાતા રજનીશ કુમાર સાથે  વાત કરતાં મધ્ય પ્રદેશના વરિષ્ઠ પત્રકાર વિજયધર શ્રીદત્ત કહે છે, "રાજમાતા આ મુલાકાતમાં ચૂંટણી અને ટિકિટ વહેંચણીને લઈને વાત કરવા આવ્યાં હતાં."

"ડી. પી. મિશ્રાએ વિજયા રાજેને 10-15 મિનિટ રાહ જોવડાવી જે તેમની પર ભારે પડ્યું."

"રાજમાતાએ આ વાતનો એવો અર્થ કાઢ્યો કે મિશ્રાએ મહારાણીને તેમની ઓકાતનો અનુભવ કરાવ્યો છે."

"આ મુલાકાતમાં વિજયા રાજે સિંધિયાએ ગ્વાલિયરમાં વિદ્યાર્થી આંદોલનકારીઓ પર પોલીસના ગોળીબારનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો."

"ત્યારબાદ સિંધિયાએ ગ્વાલિયરના એસપીને હઠાવવા ડી. પી. મિશ્રાને પત્ર લખ્યો, પરંતુ તેમની વાત માનવામાં ન આવી."

આ સંઘર્ષને કારણે સિંધિયાએ કૉંગ્રેસને અલવિદા કહ્યું અને જનસંઘની ટિકિટ પર વિધાનસભાની ચૂંટણી લડ્યાં.

આ સાથે જ અપક્ષ ઉમેદવાર તરીકે લોકસભા ચૂંટણી પણ લડ્યાં અને જીત્યાં પણ ખરાં. 1967 સુધી વિધાનસભા અને લોકસભાની ચૂંટણી એકસાથે જ થતી હતી.

ગ્વાલિયર કિલ્લો

મધ્ય પ્રદેશ વિધાનસભામાં વિજયા રાજે સિંધિયાના જવાથી કૉંગ્રેસ માટે મુશ્કેલીઓ ઊભી થઈ હતી.

કૉંગ્રેસ પક્ષના 36 ધારાસભ્યો વિપક્ષમાં આવી ગયા અને મિશ્રાએ રાજીનામું આપવું પડ્યું.

પ્રથમ વખત મધ્ય પ્રદેશમાં બિન-કૉંગ્રેસ સરકાર બની અને તેનું સમગ્ર શ્રેય રાજમાતા વિજયા રાજે સિંધિયાને ગયું.

આ સરકારનું નામ રખાયું સંયુક્ત વિધાયક દળ. આ ગઠબંધનનાં નેતા પોતે વિજયા રાજે સિંધિયા બન્યાં અને મિશ્રાના સહયોગી ગોવિંદ નારાયણ સિંહ મુખ્ય મંત્રી બન્યા.

આ ગઠબંધન બદલાના આધાર પર સામે આવ્યું હતું જે 20 મહિના સુધી ચાલ્યું.

ત્યારબાદ...


રાજયસભામાં આ બિલના સમર્થનમાં 165 મત પડ્યા હતા જ્યારે સાત મત વિરુદ્ધમાં પડ્યા હતા.

આ બિલ 10 કલાક ચર્ચા થઈ હતી. ચર્ચા માટે સમય વધારવામાં આવ્યો હતો. વિપક્ષના સમર્થન સાથે સરકારને આ બિલને પસાર કરવામાં સફળતા મળી હતી.

સંસદ સભ્ય કાનિમોઝીએ બિલને સિલેકટ કમિટીને મોકલવાનો પ્રસ્તાવ કર્યો હતો. જેને પૂરતા મત મળ્યાં નહોતાં.

ચર્ચા બાદ થાવરચંદ ગેહલોતે રજુ થયેલા સવાલો પર જવાબ આપ્યો હતો.

થાવરચંદ ગેહલોતે કહ્યું કે સુપ્રીમ કોર્ટમાં પણ કોઈ જશે તો બંધારણીય સુધારો હોવાને લીધે સુપ્રીમ કોર્ટ પણ આને માન્ય રાખશે એવો એમને વિશ્વાસ છે.

અગાઉ અબ્દુલ વહાબ, આઇયુએમએલના સભ્યે ચર્ચામાં ભાગ લેતા આ બિલ બંધારણના હાર્દ પર હુમલો ગણાવી તેનો આકરો વિરોધ કરે છે એમ કહ્યું હતું.

આમ આદમી પાર્ટીનાં સંજય સિંઘે કહ્યું કે, આ ગરીબ સવર્ણ સાથે અન્યાય છે. જો આજ આ બિલ પાસ થયું તો જે આરએસએસ 90 વર્ષથી કોઈ દલિતને પ્રમુખ નથી બનાવી શકી નાગપુરમાં તે દલિતો અને વંચિતોની અનામતને ખતમ કરી નાખશે.

આ બૉલ બાઉન્ડ્રી પર નહીં જાય તમે આઉટ થશો

ચર્ચામાં ભાગ લેતા બહુજન સમાજ પાર્ટીના બીજા ક્રમના નેતા સતીશ મિશ્રાએ બિલનું સ્વાગત કર્યુ હતું પણ એની સાથે અ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

નેક સવાલ પણ કર્યા.

એમણે બંધારણમાં સંશોધન કરી દલિતોને સંખ્યાને આધારે અનામત ક્યારે મળશે એવો સવાલ કર્યો હતો.

તેમણે એમ પણ કહ્યું કે શું આ અનામત ખરેખર ગરીબ સવર્ણ માટે છે. સરકારનો માપદંડ શું છે. તેમણે આને અમીરો માટે નહીં પણ ગરીબો માટે બનાવવાનો અનુરોધ કર્યો હતો.

છેલ્લા બૉલે સિક્સરનો જવાબ આપતા સતીશ મિશ્રાએ કહ્યું કે આ બૉલ બાઉન્ડ્રી બહાર નહીં જાય તમારે આઉટ જ થવાનું છે.

તેમણે સરકાર નોકરી આપવાનો વચન આપીને છળ કરી રહી હોવાનો પણ એમણે આક્ષેપ કર્યો હતો.

ચર્ચામાં પૂર્વ જજ અહેમદીનો ઉલ્લેખ

રામ વિલાસ પાસવાને કહ્યું કે આ સુધારાથી આર્થિક આધાર બંધારણીય થશે એટલે એને મંડલના કેસ સાથે ન જોડી શકાય.

પંજાબથી શિરોમણી અકાલી દળના સભ્ય નરેશ ગુજરાલે કહ્યું કે, 8 લાખની આવક કે પાંચ એકર જમીન ધરાવનારને સૌથી વધારે ગરીબ કેવી રીતે કહેવાય? એમણે આગામી સમયમાં એનડીએ વધારે નોકરીઓનું સર્જન કરે એવી આશા રાખી હતી.

પશ્ચિમ બંગાળના સંસદસભ્ય સુખેન્દુ શેખર સમાચાર પત્ર ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસનો અહેવાલ ટાંકીને કહ્યું કે સુપ્રીમ કોર્ટના એ બૅન્ચમાં સામેલ જસ્ટિસ અહેમદીએ કહ્યું કે આર્થિક આધાર ન હોઈ શકે.

કુછ હી દીનોં કા હૈં જુમલા

કપિલ સિબ્બલે કહ્યુ કે, હાર્દિક પટેલ આ જ માગી રહ્યાં હતા તો તમે એમને રાજ દ્રોહમાં જેલ મોકલી આપ્યા.

કપિલ સિબ્બલે કવિતા ટાંકી, "ખુદા બંદે સંભલ જા, વક્ત હૈં અબ ભી બદલ જા, મત કર ઇક દુજે પર હમલા, કુછ હી દીનોં કા હૈં જુમલા."

કપિલ સિબ્બલે કહ્યુ કે, ભારતમાં ફકત 76 લાખ પરિવારોની ઇન્કમ પાંચ લાખથી વધારે છે, એમાં 55 લાખ સરકારી કર્મચારીઓ છે. રહી ગયા 21 લાખ લોકો માટે તમે આ અનામત સુધારણા લાવી રહ્યાં છો. કેટલા લોકો ઇન્કમ ટેક્સ આપે છે. 6 કરોડ લોકો ઇન્કમ ટેક્સ આપે છે. તો પરિવારની આવક કેવી રીતે નક્કી કરશો, પછી ખોટા સર્ટિફિકેટ્સ બનશે.

આવક કેવી રીતે નક્કી કરવામાં આવશે. ઇન્કમ ટેક્સ રિર્ટન વગર કેવી રીતે નક્કી કરવામાં આવશે. આના અમલ માટે ખૂબ મોટી સમસ્યા છે.

કપિલ સિબ્બલ ચર્ચામાં ઉમેર્યુ કે દેશમાં રોજગારીનું સર્જન નથી થઈ રહ્યું તો આ સુધારણાનો મતલબ શું છે? કોને મૂર્ખ બનાવો છો? જો એમની પાસે કોઈ ડેટા નથી તો આ બંધારણીય બિલ શા માટે?

આનો વિરોધ કરીશું તો આપણને ફાયદો થશે કે નુકશાન એના આધારે આવો બંધારણીય સુધારો નક્કી કરીશું?

કપિલ સિબ્બલ તમે સંશોધન કરી દીધું પણ પ્રદેશોમાં શું થઈ રહ્યું છે, ત્યાં દલિતો-આદિવાસીઓની સંખ્યા, ટકાવારી કેટલી છે એ જોયું?

આઠ લાખનો માપદંડ...


રાજલ બારોટ, કિંજલ દવે, ગીતા રબારી

ઉપરાંત મીના પટેલ, ભારતી કુંચાલા અને ભાવના લાબડિયા જેવાં જૂજ નામો હતાં, જેઓ પુરુષોનું પ્રભુત્વ ધરાવતા ક્ષેત્રમાં પોતાની ઓળખ ઊભી કરી શક્યાં.

તે પહેલાં તો એવી સ્થિતિ હતી કે ગુજરાતી ફિલ્મોમાં મહેશ-નરેશનું સંગીત હોય અને મહેશ કનોડિયા જ મહિલાઓના અવાજમાં ગીતો ગાતાં હોય.

સ્નેહલતાનાં અનેક ગીતોમાં મહેશ કનોડિયાએ જ અવાજ આપ્યો હતો.

ત્યારબાદ ઉષા મંગેશકર, લતા મંગેશકર અને આશા ભોંસલેએ પણ ઘણાં ગુજરાતી ગીતો ગાયાં હતાં.

ત્યારબાદ ગુજરાતી ગાયિકાઓનો એક શૂન્યાવકાશ સર્જાયો હતો. વચ્ચે લોકસંગીત ક્ષેત્રે કેટલાંક મહિલા કલાકારો આવ્યાં, પણ તેઓ આટલાં લોકપ્રિય થઈ શક્યાં નહીં.

હવે ફરી એવો સમય આવ્યો છે કે ગુજરાતી ગાયિકાઓની બોલબાલા વધી છે.

પછી તે કિંજલ દવે, ગીતા રબારી, ઈશાની દવે કે રાજલ બારોટ જેવા લોકસંગીતનાં કલાકાર હોય કે પછી બોલીવૂડ સુધી ગુજરાતનું નામ રોશન કરનાર ઐશ્વર્યા મજમુદાર અને ભૂમિ ત્રિવેદી જેવાં કલાકારો હોય.

આ સાથે જ છેક 90ના દાયકાથી અત્યાર સુધી લોકપ્રિય નામોની યાદીમાં યથાવત્ રહેલું નામ હોય તો એ ફાલ્ગુની પાઠકનું છે. જેમણે પોતાનો અલગ વર્ગ ઊભો કર્યો છે.

યૂટ્યૂબ પર ફાલ્ગુ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ની પાઠકની ચેનલને 10 લાખ કરતાં વધુ લોકોએ સબ્સક્રાઇબ કરી છે.

યૂટ્યૂબ પર ફાલ્ગુનીનાં ગીતોને કરોડો લોકો માણી ચૂક્યાં છે. જો એમની ઑફિશિયલ ચેનલના હિસાબે એમનાં ટૉપ 10 ગીતો લાખો-કરોડો લોકો જોઈ ચૂક્યા છે.

'ગાયકી સાથે દેખાવનું પણ એટલું જ મહત્ત્વ'

ઐશ્વર્યા મજમુદાર એક બાળકલાકાર તરીકે ટીવી રિયાલિટી શોમાં આવેલાં પછી તો અનેક કાર્યક્રમોમાં તેઓ દેખાયાં. કેટલીક બોલીવૂડ ફિલ્મોમાં પણ તેમણે ગીતો ગાયાં છે.

ગુજરાતીઓ માટે તો તેમનું નામ બિલકુલ અજાણ્યું નથી. તેમનાં યૂટ્યૂબ, ફેસબુક અને ઇન્સ્ટાગ્રામ પર લાખો ફૉલોઅર્સ છે.

ત્યારે ઐશ્વર્યા કહે છે, "મને નિષ્ફળતાનો ક્યારેય ડર લાગ્યો નથી. મેં હંમેશાં એવું જ વિચાર્યું છે કે મારો એક ચોક્કસ વર્ગ તો હંમેશાં રહેવાનો છે, સંગીત ક્યારેય જૂનું થતું નથી."

"લતા મંગેશકરને લોકો આજે પણ સાંભળે છે અને માન આપે છે."

ઐશ્વર્યાની ગાયકીની જેટલી પ્રશંસા થાય છે તેટલો જ તેમને વિવિધ માધ્યમો પર તેમના હાવભાવને લઈને લોકોની ટીકાનો પણ સામનો કરવો પડે છે.

તેઓ કહે છે, "તમે દુનિયાના અન્ય દેશોમાં જુઓ તો જે ગાય છે, એ જ તમને સ્ક્રીન પર દેખાય પણ છે, આપણે ત્યાં જ માત્ર એવું ચલણ હતું કે અવાજ કોઈનો હોય અને સ્ક્રીન પર બીજું કોઈ હોય."

"સ્ક્રીન પર તમારા દેખાવ અને હાવભાવ હવે મહત્ત્વના છે અને તેમા હું કશું જ વિશેષ કરતી નથી. તમે કદાચ મને રેકૉર્ડિંગ સ્ટુડિયોમાં મને જુઓ તો ત્યારે પણ મારા ચહેરા પર આવા જ હાવભાવ હશે."

ઐશ્વર્યા મજમુદારની યૂટ્યૂબ ચેનલને 3 લાખ કરતાં વધુ લોકોએ સબ્સ્ક્રાઇબ કરી છે.

આ ઉપરાંત અનેક ગીતો માટે ઐશ્વર્યા ચર્ચામાં રહ્યાં છે.

ફૉલોઅર્સનો આંકડો મહત્ત્વનો નથી

ઈશાની દવે

ઈશાની દવેએ જે સ્ટેજ પર ગાવાની શરૂઆત કરી હતી તે મંચ દરેક કલાકાર માટે એક સપનું હોય છે. ઈશાની કહે છે:

"મેં મારા જીવનનું સૌથી પહેલું પર્ફૉર્મન્સ મારા પપ્પા (પ્રફુલ્લ દવે) સાથે લંડનના રૉયલ આલ્બર્ટ હૉલમાં કરેલું."

"ત્યારે મારી ઉંમર 12 વર્ષની હશે. મેં 'કોણ હલાવે લીમડી, કોણ ઝૂલાવે પીપળી..' ગાયેલું. મારું સપનું છે કે હવે ભવિષ્યમાં મારો વ્યક્તિગત કાર્યક્રમ ત્યાં યોજાય."

માતા-પિતા અને ભાઈ બધા જ સંગીતના ક્ષેત્રે સક્રિય હોય ત્યારે પોતાની અલગ ઓળખ બનાવવાના પડકાર અંગે ઇશાની કહે છે:

"અમારી ચારેયની ગાવાની શૈલી અલગ છે. તેથી હું તેને પડકાર તરીકે નથી લેતી, પરંતુ ઑડિયન્સ મને મારા પેરેન્ટ્સ સાથે સરખાવવાનું જ છે."

જ્યારે સોશિયલ મીડિયામાં ઇન્સ્ટાગ્રામ અને યૂટ્યૂબ જેવા...


રાજવી

આ કથા રાજવી જાન નામનાં એક કિન્નરની છે. રાજવી સુરતના અડાજણ વિસ્તારમાં નમકીન અને ફરસાણની દુકાન ચલાવે છે અને ગર્વભેર જીવે છે. બીબીસી-ગુજરાતીએ રાજવી સાથે વાત કરીને તેમની સંઘર્ષકથા જાણી હતી.

પોતાના પ્રારંભિક જીવનની વાત કરતાં રાજવી કહે છે, "મારા પરિવારે મને એક છોકરા તરીકે 18-20 વરસ સુધી મોટી કરી ત્યારે કોઈ તકલીફ પડી નહોતી, કારણ કે મેં મારી જાતને મારા પરિવારની ખુશી માટે સમર્પિત કરી હતી. એ માટે મેં ઘણો સંઘર્ષ કર્યો અને ઘણું બલિદાન કર્યું."

પોસ્ટ ગ્રૅજ્યુએશન સુધીનો અભ્યાસ કરી ચૂકેલાં રાજવીને પુરુષ તરીકે જીવવામાં અકળામણ થતી હતી. તેમનું મન મૂંઝાતું હતું અને તેઓ તેમની ખરી ઓળખ જાહેર કરવા ઇચ્છતાં હતાં.

રાજવી કહે છે, "આપણા દેશમાં બધા સ્વતંત્ર છે અને બધાને પોતપોતાની રીતે સ્વતંત્ર જીવન જીવવાનો અધિકાર છે. હું પોતે ભણેલી-ગણેલી છું. શિક્ષિત થઈને મેં વિચાર્યું કે હું આત્મનિર્ભર બનું, ભલે મને મારી આ ઓળખ સાથે કોઈ નોકરી ન આપે. એ વખતે મને કોઈ ઓળખતું ન હતું, પણ આજે અહીં લોકો બોલે છે કે એ તો છક્કો છે, તેને નોકરી શું આપવાની? એ તો બાયલો છે, તેને શું નોકરી આપવાની? શું બધા કિન્નર ખરાબ જ હોય? મારું હલનચલન... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

આવું છે, હું સ્ત્રીનાં કપડાં પહેરું છું, એક કિન્નર છું એટલે તમે આવું વિચારો છો?

પપ્પાએ કહ્યું ઘર છોડીને ચાલી જા...

રાજવી પોતાની ફરસાણની દુકાનમાં

ખરી ઓળખ જાહેર કરવા પરિવારમાં ચર્ચા કરી ત્યારે શું થયું તેની વાત કરતાં રાજવી કહે છે, "પપ્પાને મેં કહ્યું કે હું મારી ખરી ઓળખ જાહેર કરું છું. હું જે છું એ તમે તો  સ્વીકારો. સમાજની બહાર એ સ્વીકારો, પણ એમણે કહ્યું કે તું આ અવસ્થામાં રહેશે તો હું તને મારા ઘરમાં રહેવા નહીં દઉં."

"પપ્પાને એમ હતું કે સમાજમાં બદનામી થશે, લોકો તેમના પર હસશે. મેં તેમને એવું કહ્યું કે લોકો શા માટે તમારી પર હસે? હું એવું કામ કરી દેખાડીશ કે તમારા પર કોઈ નહીં હસે. એ વખતે પપ્પાએ પડકાર ફેંકતા કહ્યું કે તું એવું કરીને દેખાડશે ત્યારે હું તને માનીશ. અત્યારે ઘર છોડીને ચાલી જા. એ સાંભળીને મારું દિલ તૂટી ગયું."

પારિવારિક કલેશને લીધે રાજવીએ ઘર છોડ્યું પછી ખરા સંઘર્ષની શરૂઆત થઈ હતી.

રાજવી કહે છે, "મમ્મીએ મને સપોર્ટ કર્યો. હું અલગ રહેવા માટે ઘર શોધવા ગઈ. ઘર શોધવામાં પણ મેં ઘણી તકલીફનો સામનો કર્યો. ભાડાનું પહેલું ઘર મળ્યું ત્યારે ઍડવાન્સના રૂપિયા તો આપ્યા, પણ જેવી તેમને મારી સાચી ઓળખની ખબર પડી તો કહે કે તમે તો માતાજી છો. અમે માતાજીને ઘર ભાડે ન આપી શકીએ."

"મેં કહ્યું કે વાહ રે સમાજ તારી માયા. એક બાજુથી તમે અમને માતાજી કહો છો, માતાજીના આશીર્વાદ લેવા આવો છો, પણ માતાજી તમારી મદદ લેવા આવે છે ત્યારે તમે તેમને સાથ કેમ નથી આપતા?"

રાજવી ભારપૂર્વક કહે છે, "અમારા જેવા લોકોને પરિવાર સપોર્ટ ન કરે તો માણસ ભાંગી પડે."

પોતાનો બિઝનેસ શા માટે શરૂ કર્યો તેનું કારણ જણાવતાં રાજવી કહે છે, "હું આજે પણ મારા પરિવાર માટે સેક્રીફાઇસ કરવા માગું છું, પણ પપ્પાના સ્વભાવને કારણે મેં મારી જાત માટે સ્ટેન્ડ લીધું કે હું લડીશ અને આત્મનિર્ભર થઈને નામ રોશન કરીશ ત્યારે તેમને ખબર પડશે કે મારો દીકરો કે દીકરી જે છે તે ખોટા રસ્તા પર નથી."

એક કિન્નરને પોતાની આગવી ઓળખ ઊભી કરવામાં, આત્મનિર્ભર બનવામાં કેટલી તકલીફ પડે છે એ જણાવતાં રાજવી કહે છે,  "લોકો મારી દુકાન પર ખરીદી કરવા આવતાં અચકાય છે, કારણ કે અમે નથી નર જેવા દેખાતાં કે નથી નારી જેવા દેખાતાં. અમે અલગ દેખાઈએ છીએ. અમે કોઈ બીજા ગ્રહના રહેવાસી હોઈએ એવું લોકોને લાગે છે."

"લોકોને ડર બેસી ગયો છે કે તેઓ અમને કંઈ કહેશે તો અને અમે એ લોકોને કંઈક અજુગતું કહેશું તો? હકીકતમાં એવું નથી. અમને પણ હ્રદય...


રાજવી કવિ સુરસિંહજી તખ્તસિંહજી ગોહિલ 'કલાપી'

એક તબક્કે 'કલાપી'નું (મોર) તખલ્લુસ ધરાવતા સુરસિંહજીના જીવનમાં મોંઘીનો પ્રવેશ થાય છે, જે તેમનાં પત્નીની દાસી છે. શરૂઆતમાં તેમનાં પ્રત્યે વાત્સલ્યભાવ ધરાવનારા કલાપી અચાનક તેની તરફ દૈહિક રીતે પણ આકર્ષાય છે.

બંને જીવને અલગ કરવા માટે કાવાદાવા સર્જાય છે, જેથી કવિહૃદયી રાજવી કલાપીની કલમમાંથી કરૂણરસ ફૂટી નીકળે છે.

વિધાતા બંનેને એક કરી દે છે, પરંતુ કાળ પોતાનું કામ કરે છે અને વર્ષ 1900માં માત્ર 26 વર્ષની ઉંમરે તેમનું અવસાન થાય છે.

કલાપીની કહાણી એક રાજા, પતિની અને પ્રેમીની To be or not to beની કહાણી છે. પ્રણયત્રિકોણનો ચોથો ખૂણો પણ છે, જે તેમના સર્જનજગતમાં બાજુએ રહ્યો, પરંતુ વ્યવહારજગતમાં કેન્દ્રમાં હતો.

કલાપીના જીવનની કરૂણતા

રાજકોટની રાજકુમાર કૉલેજ

રાજકોટની રાજકુમાર કૉલેજ ખાતે કવિ કલાપીનું ઔપચારિક શિક્ષણ થયું

અંગ્રેજોના શાસનમાંથી દેશ મુક્ત થયો અને ગણતંત્રની સ્થાપના થઈ તેના બરાબર 73 વર્ષ પહેલાં 26 જાન્યુઆરી 1874ના દિવસે તેમનો જન્મ લાઠીના તત્કાલીન રાજવી પરિવારમાં સુરસિંહજી ગોહિલ તરીકે થયો.

જન્મના ગણતરીના મહિનાઓમાં મોટાભાઈ ભાવસિંહનું જ અવસાન થઈ ગ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

યું અને પિતા તખ્તસિંહજીની છત્રછાયા પણ ગુમાવી, જેથી માત્ર પાંચ વર્ષની કુમળી વયે તેઓ 'પ્રિન્સ' બની ગયા.

1882માં રાજકોટની રાજકુમાર કૉલેજ (વાસ્તવમાં નિવાસીશાળા) ખાતે કાઠિયાવાડના અન્ય રાજકુમારોની સાથે તેમનો અભ્યાસ શરૂ થયો. અહીં રાજકુમારોને શિક્ષણ આપવા ઉપરાંત રાજકાજ તથા વહીવટ માટે તૈયાર કરવામાં આવતા.

1868માં સ્થાપિત 'આરકે.સી.' આજે પણ કાર્યરત છે અને ત્યાં 5થી 18 વર્ષના બાળકોને સેન્ટ્રલ બૉર્ડ ઑફ ઍજ્યુકેશન પ્રમાણે, કૉ-ઍજ્યુકેશન આપવામાં આવે છે.

કલાપી 1891 સુધી અહીં રહ્યા, પરંતુ આ ગાળામાં તેમના જીવનની બે મહત્ત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ ઘટી. 1988માં તેમનાં માતા રામબાનું મૃત્યુ થયું.

પિતા તથા મોટભાઈના અવસાન પછી તેમના જીવન ઉપર માતાનો મોટો પ્રભાવ હતો. સંવેદનશીલ હૃદય ધરાવતા કલાપી માટે 14 વર્ષની કુમળી વયે આ આઘાત સહન કરવો મુશ્કેલ હતો.

કલાપી અંતર્મુખી બની ગયા, તેઓ લાઠી પરત જવા માગતા ન હતા અને તેમને 'વૈરાગ'ના વિચાર આવવા માંડ્યા. દરમિયાન તેમના જીવનમાં 'રમાબા'નો પ્રવેશ થયો અને 'વૈરાગ'નું સ્થાન પ્રેમે લીધું.

રમાબા : પત્ની અને પ્રેયસી

અમદાવાદના કલાપીનગરમાં કવિ કલાપીની પ્રતિમા

પહેલી ડિસેમ્બર 1889માં એકસાથે એક જ દિવસે બે કન્યાઓ સાથે તેમનું લગ્ન થયું. ક્ષત્રિય પરંપરા પ્રમાણે, કચ્છના રોહાનાં કુંવરી રાજબા અને કોટડા સાંગાણીનાં કુંવરી કેસરકુંવરબા ખાંડાને પરણીને લાઠી આવ્યાં.

લાઠીના દરબારગઢમાં આવીને કલાપીથી આઠ વર્ષ મોટાં રાજબા એ 'રમાબા', જ્યારે બે વર્ષ મોટાં કેસરકુંવર 'આનંદીબા' બન્યાં. કલાપી રાજબાનાં રુપ અને ચાતુર્યથી આકર્ષાયા હતા અને તેમનાં માટે પ્રથમ કવિતા લખી હતી.

કૉલેજના અંગ્રેજ અધિકારીઓની વિશેષ મંજૂરી લઈને કલાપીએ રમાબા તથા રાજબાને રાજકોટમાં પોતાની સાથે રાખવાની મંજૂરી મેળવી લીધી. અગાઉ જ આંખની સારવાર માટે કલાપીએ વારંવાર મુંબઈ જવું પડતું, જેના કારણે તેમનો અભ્યાસ બગડતો. હવે તેમાં વધુ એક કારણ ઉમેરાયું હતું.

એ અરસાના એક બનાવ વિશે હેમંત દેસાઈ પોતાના પુસ્તક 'મૅકર્સ ઑવ ઇન્ડિયન લિટ્રૅચર : કલાપી' (પૃષ્ઠ ક્રમાંક 4)મા લખે છે : "રાજકુમાર કૉલેજમાં અભ્યાસના છેલ્લા વર્ષમાં વિદ્યાર્થીઓને સમગ્ર દેશના પ્રવાસે લઈ જવાનું આયોજન થયું હતું."

"પ્રિયપત્નીથી દૂર રહેવું સુરસિંહને માટે કપરું હતું. છતાં તેઓ રવાના થયા, જ્યારે તેઓ બૉમ્બે પહોંચ્યા ત્યારે તાર આવ્યો કે સુરસિંહનાં પુત્રી બીમાર હોય, તેમણે તત્કાળ રોહા (કચ્છ) પહોંચવું. તેમને પ્રવાસ અધવચ્ચેથી છોડવાની મંજૂરી...


રાજવી પરિવારોના વીજળી અને પાણીના બિલ સરકારી તિજોરીમાંથી ન ભરવાના નિર્ણયનો આ રાજકુમારો વિરોધ કરી રહ્યા હતા.

આ રાજકુમારોના નામ હજુ જાહેર નથી કરાયા.

સાઉદી અરબ સરકારે નિર્ણય કર્યો છે કે રાજવી પરિવાર સાથે જોડાયેલા લોકો પોતાના બિલની ચૂકવણી જાતે જ કરશે.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

સરકારે જાહેર ખર્ચોમાં કાપ મૂક્યો છે. સરકારે કેટલાય પ્રકારની સબસિડી પણ બંધ કરી છે.

સાઉદી અરબે નવા વર્ષથી સ્થાનિક બજારમાં પેટ્રોલ ઉત્પાદનોના ભાવ ડબલ કરી દીધા હતા.

ગયા વર્ષથી થઈ રહ્યો છે બદલાવ

રાજકુમારોના પ્રદર્શનની ખબર સૌપ્રથમ એક સાઉદી વેબસાઇટે પ્રકાશિત કરી હતી.

સમાચાર એજન્સી રોઇટર્સ પ્રમાણે સાઉદી અરબના સરકારી વકીલે નિવેદન જાહેર કરી રાજકુમારોની ધરપકડની પુષ્ટિ કરી છે.

આ નિવેદનમાં એ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે દેશમાં કાયદાથી ઉપર કોઈ નથી. આ રાજકુમારોને એક અતિ સુરક્ષિત જેલમાં રાખવામાં આવ્યા છે.

ગયા વર્ષે નવેમ્બરમાં ભ્રષ્ટાચાર વિરુદ્ધ લેવાયેલા પગલાંને લઈ કેટલાય રાજકુમારો અને મંત્રીઓની ધરપકડ કરાઈ હતી.

સાઉદી અરબના રાજવી પરિવારમાં હજારો લોકો છે. પરંતુ ધન અને સામાજિક આબરૂની દૃષ્ટિએ બધા અલગઅલગ સ્થાને છે.

તમે અમને ફેસબુક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


રાજવી માંધાતાસિંહ

27થી 30 જાન્યુઆરી દરમ્યાન રાજકોટમાં રાજ્યાભિષેક અને રાજતિલકનો કાર્યક્રમ યોજાવા જઈ રહ્યો છે.

જેમાં રાજકોટમાં 17મા ઠાકોર માંધાતાસિંહ જાડેજાનો રાજ્યાભિષેક તેમજ રાજતિલક થશે.

રાજકોટના રણજિતવિલાસ પૅલેસમાં રાજતિલકવિધિ થશે.

રાજતિલકવિધિ અગાઉ પણ વિવિધ કાર્યક્રમ યોજાઈ રહ્યા છે.

જેમકે, 2500થી વધારે રાજપૂત યુવક - યુવતીઓનો તલવારરાસ થશે.

તેમજ રાજકોટનું જે રાજવી ચિહ્ન છે એને 7000 વધુ દીવડાં સાથે તૈયાર કરવામાં આવશે.

રાજકોટના રાજવી

આ ઉપરાંત નગરયાત્રા યોજાશે જેમાં ઠાકોરસાહેબ નગરજનોનું અભિવાદન ઝીલશે.

વિન્ટેજ એટલે કે જૂની અને જાજવલ્યમાન કાર તેમજ બગીના કાફલા સાથે એ નગરયાત્રા નીકળશે.

પ્રસંગની હાઇલાઇટસમા તલવારરાસની તૈયારી ઘણા દિવસથી ચાલી રહી હતી.

તલવારરાસ અંગે જણાવતા રાજવીપરિવારના કાદમ્બરીદેવીએ કહ્યું હતું :

 "ક્ષત્રિય પરંપરામાં તલવારબાજી ખૂબ સામાન્ય બાબત હતી. હવેના વખતમાં તો એની જરૂર નથી રહી."

"આ કલા અને પરંપરા જીવંત રહે એ માટેનો આ પ્રયાસ છે. ગુજરાતી લોકસંગીતના તાલે અઢી હજાર કરતાં વધુ ક્ષત્રિય યુવક - યુવતીઓ તલવાર રાસ કરશે."

વિન્ટેજ કાર અને બગી સાથે નગરયાત્રા

રાજકોટનો ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રણજિતવિલાસ પૅલેસ

આ ઉત્સવ નિમિત્તે પત્રકારો સાથે વાત કરતા માંધાતાસિંહ જાડેજાએ જણાવ્યું હતું :

"રાજપરિવારની એ પરંપરા અનુસાર કોઈ પણ પ્રસંગમાં રાજકોટના પ્રજાજનોને સામેલ કરવામાં આવે છે."

"રાજકોટનો જે રણજિતવિલાસ પૅલેસ છે, એનું નિર્માણ દુષ્કાળ વખતે લોકોને રોજગારી પૂરી પાડવા માટે કરવામાં આવ્યું હતું. રાજપરિવાર હંમેશાં લોકો સાથે જોડાયેલો છે."

27 તારીખથી શરૂ થનાર વિવિધ કાર્યક્રમો અંગે જણાવતા માંધાતાસિંહે કહ્યું હતું કે, "27 તારીખે સાંજે 4થી 6 દરમ્યાન દેહશુદ્ધી, દશવિધિ સ્નાન વગેરે યોજાશે."

"28 તારીખે સવારે 9થી 1 માતૃકા પૂજન, ચતુર્વેદ શાંતિસૂક્ત, અરણીમંથન દ્વારા અગ્નિસ્થાપન અને યજ્ઞનો આરંભ થશે."

રાજપરિવાર દ્વારા ગાંધીજીનું સ્વાગત

"28 તારીખે બપોરે 12થી 2 વાગ્યા સુધી ક્ષત્રિય યુવક-યુવતીઓનો તલવારરાસ યોજાશે."

"એ જ દિવસે એટલે કે 28મીએ બપોરે 3થી 6 દરમ્યાન રણજિતવિલાસ મહેલના પરિસરમાં જળયાત્રા, સાયંપૂજન વગેરે હશે અને બીજી તરફ વિન્ટેજ કાર અને બગીઓ સાથે નગરજનોનું અભિવાદન ઝીલવા માટે નગરયાત્રા નીકળશે."

"જેમાં રાજપરિવારના સભ્યો તેમજ અન્ય મહાનુભાવો જોડાશે. 29મીએ સવારે 8.30થી 1 દરમ્યાન વેદમંત્રો સાથે હોમવિધિ થશે."

"બપોરે 3થી 6.30 દરમિયાન જગતના સુખશાંતિ માટે પુષ્ટિહોમ વિધિ થશે અને વિવિધ ઔષધી તેમજ તીર્થજળો દ્વારા અભિષેક થશે."

રાજકોટનો રણજિતવિલાસ પૅલેસ

"સાંજે 6.30થી 9.30 દરમિયાન ત્રણસોથી વધુ લોકો સાત હજાર દીવડાં પ્રગટાવીને રાજકોટનું રાજચિહ્ન બનાવશે."

"30 જાન્યુઆરીએ રાજ્યાભિષેક અને રાજતિલકવિધિ થશે અને રાત્રે ડાયરો યોજાશે."

રાજ્યાભિષેકમાં રાજ્યના મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીને આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું છે.

ગુજરાત તેમજ ગુજરાત બહારના રાજવી પરિવારોને પણ નોતરવામાં આવ્યા છે.

રાજકોટ ક્યારે વસ્યું?

રાજકોટનો રણજિતવિલાસ પૅલેસ

રાજકોટના રાજવીઓની જે વારસાઈ યાદી છે, એમાં જણાવ્યા મુજબ ઠાકોર વિભાજીએ ઈ.સ. 1617માં રાજકોટ વસાવ્યું હતું.

એ અગાઉ 1608માં તેમણે ચીભડામાં રાજધાની સ્થાપી હતી.

ઠાકોર વિભાજી જામનગરના જામશ્રી લાખાજીના નાના ભાઈ હતા.

માંધાતાસિંહના રાજ્યાભિષેક નિમિત્તે રાજવી પરિવાર દ્વારા જાહેર કરાયેલી પ્રેસ માટેની વિગતમાં જણાવ્યાનુસાર બારમા ક્રમના રાજવી બાવાજીરાજના સમયમાં રાજકોટમાં આધુનિકીકરણની શરૂઆત થઈ હતી. તેઓ રાજકુમાર કૉલેજની પ્રથમ બેચના વિદ્યાર્થી હતા.

ગાંધીજીના પિતા કરમચંદ ગાંધી બાવાજીરાજના વખતમાં રાજકોટના દીવાન હતા....


રાજવીર ઉપાધ્યાયે તેમના કૉર્સના રજિસ્ટ્રેશન નંબરને પોતાનું નામ બનાવવા માટે અરજી કરી છે

રાજવીર ઉપાધ્યાય પોતાનું નામ બદલીને RV155677820 રાખવા માગે છે.

પરંતુ ગુજરાત સરકારના અભિલેખા વિભાગે નિયમો અને માર્ગદર્શક સૂચિકાનો સંદર્ભ આપીને તેમનું નામ ફેરબદલ ગેઝેટમાં પ્રસિધ્ધ કરવાનો ઇન્કાર કરી દીધો છે.

જોકે, કાયદા નિષ્ણાતો બંધારણનો હવાલો આપીને કહે છે કે નામ બદલવામાં કોઈ જ મુશ્કેલી ન હોવી જોઈએ.

રાજવીર કેમ બદલવા માગે છે નામ?

અમદાવાદના ઓટોરિક્ષા ડ્રાઇવર પણ બુધ્ધિજીવી રાજવીર ઉપાધ્યાય કે જે બિનસાંપ્રદાયિકતાંમાં માને છે તેમને નામ અને અટકથી માણસનો ધર્મની ઓળખ પ્રસ્થાપિત થાય તે પસંદ ન આવ્યું, તેથી તેમણે અરજી કરી કે મારે નામ બદલી  RV155677820 રાખવું છે.

રાજવીર ઇંદિરા ગાંધી નેશનલ ઓપન યુનિવર્સિટી (ઇગ્નૂ)માંથી હાલ એમ.એનો અભ્યાસ કરી રહ્યા છે.

તે પોતાનું નામ બદલીને નંબર RV155677820 ને પોતાની ઓળખ બનાવવા ઇચ્છે છે તે એ કૉર્સનો તેમનો રજિસ્ટ્રેશન નંબર છે. પરંતુ નામ બદલવાની આ પ્રક્રિયામાં તેમને 2017માં જ પ્રથમ ગ્રાસે મક્ષિકા નડી.

પરંતુ ગુજરાત સરકારની ગેઝેટ પ્રસિદ્ધિ માટેની માર્ગદર્શક સૂચિકા એવું કહે છે પોતાના તથ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ા માતા-પિતાના નામ અને અટકમાં જ બધું છે. તેના વિના નામ ગેઝેટમાં પ્રસિદ્ધ થઈ શકે નહીં.

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે:

અમદાવાદ જિલ્લા કલેક્ટર મે 2017માં તેમની નામ ફેરબદલની અરજી રદ કરતાં નોંધ્યું કે, "ધર્મપરિવર્તન અધિનિયમ 2003 અંતર્ગત નીચે એક ધર્મમાંથી બીજા ધર્મમાં પરિવર્તનની મંજુરીની જોગવાઈ છે, પરંતુ બિનસાંપ્રદાયિકતા (નાસ્તિક) અંગિકારની મંજૂરીની જોગવાઈ ન હોવાથી, અરજી દફ્તરે કરવામાં આવે છે."

ત્યારબાદ તેમણે એફિડેવિટ કરી નામ બદલ્યું અને ગુજરાતના ડાયરેક્ટોરેટ ઑફ ગવર્નમેન્ટ પ્રિન્ટિંગ અને સ્ટેશનરીઝ ડિપાર્ટમેન્ટને અરજી કરી તેમનું નામ ફેરબદલ ગેઝેટમાં પ્રસિદ્ધ કરવા માટે અરજી કરી હતી.

તો અભિલેખા વિભાગના મેનેજર પી. જી. શાહે તેમની અરજી પરત મોકલી. રાજવીરભાઈનો દાવો છે કે નામ ફેરબદલ ગેઝેટમાં પ્રસિધ્ધ ન કરવા માટે તેમને કોઈ કારણ આપવામાં આવ્યું નથી.

તો લિથો પ્રેસના મેનેજર શાહે  દાવો કર્યો છે કે કોઇ પણ અરજી રદ કરીએ કે નકારીએ તો તેના માટે કારણોની સૂચિ હોય છે, તેના પર ટીક કરી અરજદારને જાણ કરીએ છીએ.

ગુજરાતના જાહેર વહિવટ વિભાગે ગેઝેટમાં નામ ફેરબદલ પ્રસિદ્ધ કરવા માટે માર્ગદર્શિકા બહાર પાડી છે, તે મુજબ રાજવીરભાઈનું નામ તેઓ ઇચ્છે છે એમ ફેરબદલ કે પ્રસિદ્ધ થઈ શકે નહીં.

આ વિભાગના નિયામક વી. એમ. રાઠોડે પ્રતિક્રિયામાં જણાવ્યું કે કદાચ પહેલી જ વાર આ પ્રકારની નામ ફેરબદલ પ્રસિદ્ધ કરવાની અરજી આવી હશે, એટલે નિર્ણયમાં મુશ્કેલી આવી હશે, પરંતુ આ માટે સરકારનું માર્ગદર્શન મેળવી શકાય છે.

શું કહે છે કાયદા નિષ્ણાતો?

સરકારી વિભાગના નિર્ણયને કાયદાના મેગ્નીફાયઇંગ ગ્લાસથી નિહાળીએ તો આ નિર્ણય ભૂલભરેલો છે.

સિનિયર એડવોકેટ ક્રિષ્ણકાંત વખારીયાના મતે ભારતના બંધારણમાં એવી કોઇ જોગવાઈ નથી કે માણસની ઓળખ એવી રીતે થવી જોઇએ કે જેથી તેની ધર્મ કે જ્ઞાતિ તેના નામ અને અટક પરથી ખબર પડે.

આવો જ મત ધરાવતા સિનિયર એડવોકેટ ગીરીશ પટેલે કહ્યું કે આ નિર્ણયને અરજદાર કોર્ટમાં પડકારી શકે છે. દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતે પિતાની જગ્યાએ માતાનું નામ લખવાની મંજૂરી આપી જ છે.

બન્ને કાયદા નિષ્ણાતોથી અલગ મત ધરાવતા ધારાશાસ્ત્રી અને લૉ કમિશનના સદસ્ય અભય ભારદ્વાજના મતે દરેક ભારતીયની બંધારણીય ફરજ છે જેથી તેની પાકી ઓળખ તેના નામ, માતા-પિતાના નામ કે અટકથી થઈ શકે.

તેમણે એવો પણ સૂર વ્યક્ત કર્યો કે ધર્મ કે જ્ઞાતિની ઓળખ પ્રસ્થાપિત ન કરવાનો જ ઇરાદો હોય તો એવું નામ પણ પસંદ કરી શકે છે કે જેનાથી ધર્મ કે...


રાજસમઢીયાળામાં ફટાકડા ફોડવા પર પ્રતિબંધ કોઈ કોર્ટ કે કચેરીએ નથી ફટકાર્યો પણ આ નિર્ણય ગામના લોકોએ સ્વયંભૂ રીતે લીધો છે

રાજકોટ જિલ્લાને છેડે આવેલા રાજસમઢીયાળા ગામમાં છેલ્લા ૩૦વર્ષથી ફટાકડા ફોડવા પર પ્રતિબંધ છે. જો કોઈ ફટાકડા ફોડે તો તેને દંડ થાય છે.

ગામના લોકોએ સ્વયંભૂ રીતે આ નિર્ણય લીધો છે.

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે :

આ ગામમાં છેલ્લાં 20 વર્ષથી તો ફટાકડાનું વેચાણ પણ બંધ થઈ ગયું છે.

નિર્ણયનો અમલ કેવી રીતે?

ફટાકડા ફોડવાથી વાતાવરણ પ્રદૂષિત થાય છે તેવું ગ્રામજનો માને છે

ગ્રામ પંચાયતની વિકાસ સમિતિના ચેરમેન હરદેવસિંહ જાડેજાએ બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું, "અમારા ગામને અમે સારા સામાજિક પ્રયોગોની એક પ્રયોગશાળા માનીએ છીએ.”

તેમણે કહ્યું, “ગ્રામ પંચાયતની વિકાસ સમિતિએ ફટાકડા ફોડવા પર પ્રતિબંધનો નિર્ણય સુરક્ષા, નાણાં અને પ્રદૂષણને ધ્યાનમાં રાખીને કરેલો છે."

હરદેવસિંહ ઉમેરે છે કે રાજ-સમઢીયાળાની વસ્તી 1,747  લોકોની છે. અહીં મોટા ભાગે ખેડૂતો છે એટલે આ નિર્ણયનું અમલીકરણ શક્ય બન્યું છે.

પાક માટે ફટાકડા નુકસાનકારક

રાજસમઢીયાળા ગ્રામ પંચાયતની વિકાસ સમિતિના ચેરમેન હરદેવસિંહ જાડેજા ગામને અમે સારા સા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

માજિક પ્રયોગોની એક પ્રયોગશાળા માને છે

રાજસમઢીયાળાના રહેવાસી જીતરાજસિંહ જાડેજા કહે છે કે ખેડૂતોનો પાક ખાસ કરીને મગફળી અને કપાસનો પાક ખુલ્લો ખેતરમાં પડ્યો હોય છે.

ફટાકડાનો એક પણ તણખો કે તિખારો જો આ ખેતી કરેલા પાકના ગંજ પર પડે તો આખો પાક બળી શકે છે.

ઉપરાંત ખેતરમાં પડેલો સૂકો કચરો પણ સળગી શકે છે. ખેતરને પણ નુકસાન જવાની સંભાવનાઓ રહેલી છે, તેથી આ નિર્ણય ગ્રામ્યજનોએ આવકાર્યો છે.

હરદેવસિંહ ઉમેરે છે કે ભૂતકાળમાં ફટાકડા ફોડવાથી થયેલી દુર્ઘટનાઓ અને બહુજન સમુદાયની સુરક્ષાને ધ્યાનમાં લઈ ને આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.

ફટાકડા ફોડવાથી થતો ધુમાડો સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકારક છે અને વાતાવરણમાં પ્રદૂષણ પણ કરે છે.

ફટાકડા ફૂટયા બાદ જે કચરો ભેગો થાય છે તે પણ રાજસમઢીયાળાની ચોખ્ખા ગામની છાપ બગાડે છે એટલે આ નિર્ણય અમે સ્વીકાર્યો છે.

નિર્ણયનો અમલ અને દંડ

રાજસમઢીયાળામાં ફટાકડા ફોડવાના બદલ 51 રૂપિયાનો દંડ ફટકારવામાં આવે છે

રાજસમઢીયાળા ગામમાં ફટાકડા ફોડવાના બદલ  51 રૂપિયાનો દંડ ફટકારવામાં આવે છે.

લગ્ન પ્રસંગે ફટાકડા ફોડવા હોય તો પણ દસ હજાર રૂપિયાનો દંડ ફટકારવામાં આવે છે.

હરદેવસિંહે ઉમેર્યું, "માત્ર દિવાળીના ત્રણ દિવસો એટલે ધન-તેરસ, કાળી ચૌદસ, દિવાળી અને નૂતનવર્ષની વહેલી સવાર સુધી જ ફટાકડા ફોડવાની છૂટ આપવામાં આવે છે.”

તેમણે કહ્યું,“એ છૂટ દરમિયાન પણ રોકેટ જેવા ફટાકડા ફોડવાની મનાઈ છે."

તેમણે વધુમાં કહ્યું, “હાલમાં વાઘબારસને દિવસે ગામમાં કોઈ મેહમાન આવ્યા હતા. તેમણે એક ફટાકડો ફોડ્યો હતો એટલે તેઓ જેમના ઘરે આવ્યાં હતાં તેમની પાસેથી તરત જ 51 રૂપિયાનો દંડ વસૂલવામાં આવ્યો હતો.”

નિર્ણયનો કોઈ વિરોધ કે વિપરીત અસરો

સમાજના હિતમાં લેવાયેલા નિર્ણયો જો હકારાત્મક હોય તો મોટાભાગે આવા નિર્ણયોનો કોઈ વિરોધ થવાને બદલે તેને સમાજ આવકારે છે

વર્ષ 1983થી આ નિર્ણય અમલમાં છે, શરૂઆતના વર્ષોમાં દર દિવાળીએ અંદાજે પાંચ હજાર રૂપિયા જેવી રકમ દંડરૂપે ભેગી થતી હતી.

હરદેવસિંહે કહ્યું, "છેલ્લા પાંચ વર્ષોથી કોઈ પણ પ્રકારની રકમ આ દંડની જોગવાઈ રૂપે ભેગી કરવામાં નથી આવી, એટલે નિર્ણયનો કોઈ વિરોધ થયો નથી."

તેમણે ઉમેર્યું, “દંડની જમા થયેલી રકમ ગામનાં વિકાસ કાર્યો માટે ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે . અમારું માનવું છે કે સમાજના હિતમાં લેવાયેલા નિર્ણયો જો હકારાત્મક હોય તો મોટાભાગે વિરોધ થવાને બદલે તેમનો સ્વીકાર થાય છે.”

જોકે, છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી ફટાકડા ફોડવા ઇચ્છતાં...


રાજસ્થાન હાઈકોર્ટે સચીન પાઇલટ અને 19 ધારાસભ્યો સામે વિધાનસભાના અધ્યક્ષની નોટિસ પર રોક લગાવી છે.

રાજસ્થાનના મુખ્ય મંત્રી અશોક ગેહલોતે મીડિયા સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું, "અમે રાજ્યપાલને વિનંતી કરવા રાજભવન જઈ રહ્યા છીએ."

સમાચાર એજન્સી એએનઆઈ પ્રમાણે ગેહલોતે કહ્યું, "અમે રાજ્યપાલને વિનંતી કરીશું કે તેઓ કોઈના દબાણમાં ન આવે (અને વિધાનસભાનું સત્ર બોલાવે)."

તેમણે એવું પણ કહ્યું કે "...પછી કદાચ એવું થાય કે આખા રાજ્યની જનતા રાજભવનને ઘેરવા માટે આવી જાય તો અમારી જવાબદારી નથી."

આ દરમિયાન જયુપરમાં કૉંગ્રેસ વિધાનસભા દળની બેઠક પણ યોજાઈ, જેમાં મુખ્ય મંત્રી ગેહલોત પણ હાજર રહ્યા હતા.

સમાચાર એજન્સી એએનઆઈ પ્રમાણે રાજસ્થાન હાઈકોર્ટે આ મામલામાં કેન્દ્ર સરકારને પક્ષકાર બનાવી છે.

રાજસ્થાન વિધાનસભાન અધ્યક્ષના વકીલ પ્રતીક કાસ્લીવાલે એએનઆઈને જણાવ્યું હતું કે ઍડિશનલ સૉલિસિટર જનરલ આ મામલામાં કેન્દ્ર સરકારનું પ્રતિનિધિત્વ કરશે.

આ મામલે કાયદાકીય પક્ષ કેન્દ્ર સરકારનું કાયદા મંત્રાલય રજૂ કરશે.

જોકે હાઈકોર્ટની સુનાવણી પૂર્વે વિધાનસભાના અધ્યક્ષ સુપ્રીમમાં ગયા હતા અને અપીલ કરી હતી કે બંધારણની 10મી અનુસૂચિ પ્રમાણે અધ્ય... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ક્ષાની અયોગ્યતાની કાર્યવાહીને હાઈકોર્ટ રોકી ન શકે.

જોકે સુપ્રીમે આ દલીલને ખારિજ કરી દીધી અને કહ્યું હતું કે હાઈકોર્ટ તેમનો નિર્ણય સંભળાવી શકે છે.

ભારત-ચીન સીમાવિવાદમાં નવો વળાંક

પ્રતીકાત્મક તસવીર

ભારત-ચીન સીમાવિવાદનો મામલો ક્યાંક થાળે પડશે એના અણસાર હતા, ત્યારે એમાં નવો વળાંક આવ્યો છે.

'ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ' અખબારમાં પ્રકાશિત અહેવાલમાં લખ્યું છે કે લદ્દાખમાં LAC પર ચાર પૈકીની બે જગ્યા પેન્ગૉન્ગ લેક અને ગોગરામાં પેટ્રોલિંગ પૉઇન્ટ 17એ પર ચીની સેના હજી છે.

સેનાના સૂત્રોને ટાંકીને અહેવાલમાં લખ્યું છે કે ભારત-ચીન વચ્ચે ચાર સ્થળે ગતિરોધ હતો, જે પૈકી બે સ્થળોએથી ચીનની સેના પાછળ હઠવા માટે રાજી નથી.

આ પહેલાં ગુરુવારે વિદેશ મંત્રાલયે કહ્યું હતું કે ભારત-ચીન સીમાવિવાદ પર વિચારવિમર્શ  માટે WMCCની બેઠક જલદી જ યોજવામાં આવશે.

અહેવાલમાં સૂત્રોને ટાંકીને નોંધ્યું છે કે ડિસઍન્ગેજમૅન્ટ અમે ડી-ઍસ્કેલેશનની પ્રક્રિયા હાલમાં ઠપ થઈ ગઈ છે.

નરેન્દ્ર મોદી તેમની છબિ બનાવવામાં વ્યસ્ત: રાહુલ ગાંધી

ગુરુવારે કૉંગ્રેસ અધ્યક્ષ રાહુલ ગાંધીએ વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી પર નિશાન સાધતાં કહ્યું કે 'તેઓ તેમની છબિ બનાવવામાં વ્યસ્ત' છે.

ગાંધીએ એવું પણ કહ્યું કે એક વ્યક્તિની દૃષ્ટિ રાષ્ટ્રીય દૃષ્ટિની અવેજી ન હોઈ શકે.

તેમણે એવું પણ કહ્યું કે દેશ પાસે આગળ વધવા માટે કોઈ સ્પષ્ટ દૃષ્ટિબિંદુ નથી.

જોકે રાહુલ ગાંધીની ટિપ્પણી પર ભાજપે પલટવાર કર્યો હતો.

ભાજપના અધ્યક્ષ જે. પી. નડ્ડાએ રાહુલ ગાંધી પર સંરક્ષણ અને નીતિગત વિષયો પર રાજનીતિ કરવાનો આક્ષેપ મૂક્યો છે.

નડ્ડાએ એવું પણ કહ્યું કે આ પ્રકારની ટિપ્પણીમાંથી એક વંશની 1962નાં પાપ ભૂંસી નાખવાની ઉતાવળ છતી થાય છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


રાજસ્થાન, મધ્ય પ્રદેશ, છત્તીસગઢ, તેલંગણા અને મિઝોરમની વિધાન સભાની ચૂંટણીઓમાં તેલંગણાને બાદ કરતાં બાકીનાં ચારેય રાજ્યોના મતદારોએ મારિયાની સલાહ માની શાસક પક્ષને ચોખ્ખી બહુમતીથી હરાવીને તથા મુખ્ય વિપક્ષને સૌથી મોટા પક્ષ તરીકે ચૂંટીને રાજ્ય-કારભારની તરાહ બદલવાની અભિલાષા પ્રગટ કરી છે.

આ પાંચેય રાજ્યોની ચૂંટણીનાં પરિણામો પર આખા દેશ અને દુનિયાની નજર હતી, કારણ કે થોડા જ મહિના પછી યોજાનારી સંસદીય ચૂંટણીમાં મતદારોનું સરેરાશ વલણ કોની તરફ રહેશે તેનો ઠીકઠીક અંદાજ આ પરિણામો આપી શકે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ભારતની લગભગ 17 ટકા વસ્તી આ રાજ્યોમાં વસે છે અને લોકસભાના કુલ 83 સાંસદો અહીંથી ચૂંટાય છે.

માટે જ, આ પરિણામોની 2019ની લોકસભાની ચૂંટણીના પરિણામો ઉપર ઊંડી અસર થવાની એ વાત નિર્વિવાદ છે.

નરેન્દ્ર મોદી, રાહુલ ગાંધી, ભારતીય જનતા પક્ષ (ભા.જ.પ.), કૉંગ્રેસ અને બીજા તમામ વિરોધ પક્ષો માટે 2019ની રસાકસી ભરેલી ફાઇનલ મૅચ પહેલાંની મનોવૈજ્ઞાનિક રીતે ખૂબ મહત્ત્વની એવી આ સેમિ-ફાઇનલ મૅચ હતી.

છેલ્લાં સાડા ચાર વર્ષ દરમિયાન જેને પરાજિત કરવો લગભગ અસંભવ લાગતું હતું તેવા ભાજપે કારમી પીછેહઠ સહેવી પડી છે.

ચૂંટણીઓનુ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ં જેટલું મહત્ત્વ સરકાર રચવાની દૃષ્ટિએ હોય છે તેટલું જ એક મનોવૈજ્ઞાનિક પરિબળ તરીકે હોય છે.

એટલે જ, આ ચૂંટણીની હારજીતની બન્ને મુખ્ય પક્ષોના નેતાઓ અને કાર્યકર્તાઓની નિર્ણય પ્રક્રિયા અને માનસ પર સીધી અસરો થશે.

આમ તો, ભારતનાં વિવિધ રાજ્યોનું રાજકારણ એટલું જટિલ અને ભિન્ન લક્ષણો ધરાવતું છે કે રાજ્ય-સ્તરની દરેક ચૂંટણી તેના નિર્ણાયક મુદ્દાઓ અને સ્થાનિક પરિબળોની દ્રષ્ટિએ અનોખી હોય છે.

છતાં દેશ અને અન્ય રાજ્યોના કેટલાક સમાન મુદ્દાઓનું પણ તેના પરિણામોમાં પ્રતિબિંબ પડતું હોય છે.

પાંચેય રાજ્યોની ચૂંટણીઓના આવેલ પરિણામોમાં આ બન્ને પ્રકારના પ્રવાહ દેખાયા.

બન્ને પક્ષોના આત્મવિશ્વાસ-પૂર્ણ દાવાઓ અને ભાવિ આગાહીઓની અવગણના કરીયે તો પણ નીચેના મુદ્દાઓ સ્પષ્ટ રીતે ઉભરીને બહાર આવ્યા છે.

મોદી-શાહની જોડી

પ્રથમ, નરેન્દ્ર મોદી - અમિત શાહની જોડી ભાજપને બધે જ અને કોઈ પણ સંજોગોમાં જીતાડી લાવી શકે છે તેવી શાસક પક્ષના પ્રચારતંત્ર દ્વારા  સુવ્યવસ્થિત રીતે ઊભી કરવામાં આવેલી છાપને બહુ મોટો ફટકો પડ્યો છે.

પહેલી વાર, મતદારોના સ્થાનિક સરકારો સામેના અસંતોષને બિનઅસરકારક બનાવવામાં મોદીની પોતાની સભાઓ પરની શ્રદ્ધા ઓછી થઇ ગયી હોય તેવું જણાયું.

અત્યારસુધી મોદી જ ભારતીય જનતા પક્ષ માટે સ્ટાર પ્રચારક બનતા આવ્યા છે, પણ આ વખતે તેમણે અગાઉની ચૂંટણીઓની તુલનામાં ઘણી ઓછી સભાઓ સંબોધી અને ઉત્તર પ્રદેશના મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથને પોતા કરતાં વધારે સભાઓ સંબોધવાની છૂટ આપી.

યોગીએ છત્તીસગઢમાં 23 અને રાજસ્થાનમાં 26 સભાઓ કરી, જયારે મોદીએ છત્તીસગઢમાં ચાર અને રાજસ્થાનમાં 12 સભાઓ સંબોધી.

યોગીનો પ્રચાર

ઉત્તર પ્રદેશના સીએમ યોગી આદિત્યનાથે આક્રમક હિંદુત્વનું વલણ દર્શાવ્યું

બીજું, યોગીના આક્રમક પ્રચાર તથા હિન્દુત્વ અને લઘુમતીને સ્પર્શતા મુદ્દાઓને ચૂંટણી-પ્રચારના કેન્દ્રમાં લાવવા છતાં ભાજપ માટે પરિણામો નાઉમેદ કરનારાં રહ્યાં.

એ દર્શાવે છે કે તેને માટે વારંવાર ચૂંટણીઓ જીતાડી દેવા માટે હિન્દુત્વ-લક્ષી પ્રચારની ગંભીર મર્યાદાઓ ઊભી થઈ ગઈ છે.

એકંદરે, જ્ઞાતિ કે ધર્મનાં નામે પ્રજાને સતત વિભાજીત રાખવાની જુદાજુદા પક્ષોની રીતરસમોની અસર પણ થોડે અંશે આ ચૂંટણીનાં પરિણામોમાં નબળી થતી જોવાઈ.

આવનારા મહિનાઓમાં જો ભાજપ અને તેની રાજ્ય સરકારો આક્રમક સાંપ્રદાયિક પગલાંઓથી દૂર રહી લોકોનાં આર્થિક કલ્યાણ અને સામાજિક ન્યાય તરફી નક્કર કામ કરવાની તત્પરતા નહીં દાખવે તો અત્યારે ક્ષિતિજ પર...


રાજસ્થાનથી અમદાવાદ મજૂરી કરવા આવેલા એક પરિવારનો દીકરો અમદાવાદમાં જન્મતાંની સાથે જ પાકિસ્તાની થઈ ગયો હતો, પરંતુ કોઈને ખબર ન હતી.

જ્યારે આ અભણ પરિવારને ખબર પડી કે, એમના દીકરા મોહમ્મદ ઉજૈરના જન્મના દાખલાના સરનામામાં પાકિસ્તાન લખાયું છે ત્યારે એમન પગ તળેથી જમીન સરકી ગઈ.

પરિવારે જન્મનો દાખલો સુધારવા માટે કવાયત શરૂ કરી હતી. જોકે, પરંતુ હજી પરિવાર કચેરીના ચક્કર કાપે છે.

આ મામલો પ્રકાશમાં આવતા અમદાવાદનાં મેયરે તાત્કાલિક તપાસ શરૂ કરી આવા બેજવાબદાર અધિકારી સામે ખાતાકીય કાર્યવાહી કરવાની ખાતરી બીબીસી ગુજરાતી સાથેની વાતચીતમાં આપી છે.

શું છે સમગ્ર ઘટના?

અમદાવાદમાં સાબરમતી રિવરફ્રન્ટ નિર્માણ વખતે નદીકિનારે વસવાટ કરનારા ઝૂંપડપટ્ટીવાસીનું વિસ્થાપન થયું. આ અંગે અદાલતમાં કેસ થયો અને સરકારે તેમનું પુનર્વસન કર્યું.

સરકારે વટવામાં ચારમાળિયાં મકાનો બનાવ્યાં અને ઝૂપડપટ્ટીના લોકોને ફાળવવામાં આવ્યાં.

2015ના અંતમાં રાજસ્થાનથી અહીં મજૂરી કરવા માટે આવેલો અરબાઝ ખાન અને મહેકબાનુનો પરિવાર આ મકાનો પૈકી એકમાં ભાડે રહેતો હતો અને છૂટક મજૂરી કરતો હતો.

મહેકબાનુએ 1 ઑક્ટોબર, 2018ને દિવસે અમદાવાદની વી.એસ. હૉસ્પિટલમ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાં દીકરાને જન્મ આપ્યો હતો.

અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશન દ્વારા અપાયેલા દાખલાની વેબસાઇટ પર વિગત

પરિવારે દીકરાનું નામ મોહમ્મદ ઉજૈર ખાન રાખ્યું હતું.

વટવા રેલવે ક્રૉસિંગ પાસે આવેલાં 4 માળિયાં મકાનમાં 22 નંબરના બ્લૉકમાં રહેતાં અરબાઝ ખાન અને મહેકબાનુએ પુત્રના જન્મ પછી મીઠાઈ પણ વહેંચી અને રાજસ્થાન પણ જઈ આવ્યાં.

આ દરમિયાન આયુષ્યમાન યોજના અને બીપીએલ કાર્ડમાં દીકરાનું નામ નોંધાવવા માટે જ્યારે એના પિતા અરબાઝ ખાન પઠાણ જરૂરી પુરાવા લઈને સરકારી કચેરીમાં ગયા ત્યારે એમને ખબર પડી કે, એમના દીકરાના જન્મપ્રમાણપત્રમાં 'પાકિસ્તાન રેલવે ક્રૉસિંગ વટવા અમદાવાદ' એવું લખેલું  છે.

આ ભયાનક ગરબડ જોઈને એમણે સુધારો કરવા માટે મ્યુનિસિપલ કાઉન્સિલરનો સંપર્ક સાધ્યો.

બાળકનાં માતા મહેકબાનુએ બીબીસી ગુજરાતી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું કે, "અમે અભણ છીએ. મોહમ્મદનો જન્મ થયો ત્યારે મારાં ભાભીએ મને કહ્યું કે જન્મનો દાખલો કઢાવી લેવો જોઈએ, જેથી એને ભણાવવામાં કામ લાગે."

"મેં આ દાખલો કઢાવવાનું કામ ભાભીને સોંપ્યું હતું અને જન્મનો આ દાખલો કઢાવીને અમે મૂકી રાખ્યો હતો. એનો શું ઉપયોગ હોય એની અમને ખબર ન હતી."

"જ્યારે સરકારી યોજના માટે અલગ કાર્ડ કઢાવવાનું હતું ત્યારે મારા પતિને ખબર પડી કે જન્મના દાખલામાં પાકિસ્તાન લખેલું છે. અમે અનેક ધક્કા ખાધા પણ કોઈ ફેર ન પડ્યો. પછી અમે અમારા વિસ્તારના મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેટરનો સહારો લીધો."

દાખલામાં પાકિસ્તાન આવ્યું કેવી રીતે?

બદરુદ્દીન શેખ

આ ઘટના વિશે વાત કરતાં અમદાવાદના દાણીલીમડાના મ્યુનિસિપલ કાઉન્સિલર બદરુદ્દીન શેખે બીબીસી ગુજરાતી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું કે, "આ પરિવાર જ્યારે મારી પાસે આવ્યો ત્યારે હું ખુદ પણ ચોંકી ગયો."

"જન્મના દાખલામાં વટવા રેલવે ક્રૉસિંગ પાકિસ્તાન ચાર માળિયા લખેલું હતું. અમદાવાદનું વટવા પાકિસ્તાનમાં કેવી રીતે આવ્યું તે પણ એક સવાલ છે."

"આ અંગે મ્યુનિસપલ કૉર્પોરેશનના અધિકારીઓને વાત કરી તો એમણે આ ઘટનાનો સ્વીકાર કરવાનો જ ઇન્કાર કર્યો."

તેઓ કહે છે કે "વટવાની રેલવે ક્રૉસિંગ પાસે ચાર માળનાં મકાનો બનાવવામાં આવ્યાં છે તેમાં સાબરમતી નદીકિનારાની ઝૂંપડપટ્ટીમાં રહેતા લોકોને વસાવવામાં આવ્યા છે. આમાં મુસ્લિમોને અલગ બ્લૉકમાં રખાયા છે અને તેની સામે હિંદુઓને અલગ જગ્યાએ રાખવામાં આવ્યા છે."

"જે સરકારી ચાર માળના મકાનમાં માત્ર મુસ્લિમો રહે છે તેને 'વટવા પાકિસ્તાન' કહે છે અને 30 મિટર દૂર આ ચાર માળનાં મકાનોમાં...


રાજસ્થાનના અલવર જિલ્લામાં ગૌ તસ્કરીની આશંકાએ ઘટેલી લિંચિંગની ઘટના બાદ આરએસએસના નેતાએ આ ટિપ્પણી કરી હતી.

ઝારખંડના રાંચી ખાતે હિંદુ જાગરણ મંચના કાર્યાલયના ઉદ્ઘાટન પ્રસંગે હાજરી આપવા આવેલા ઇન્દ્રેશ કુમારે પત્રકાર પરિષદમા કહ્યું હતું કે, "લિંચિંગ જેવી ઘટનાઓ સ્વીકારી ન શકાય, પણ લોકોએ એ માટે પહેલાં બીફ ખાવાનું બંધ કરવું જોઈએ."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

તેમણે ઉમેર્યું હતું કે, "આ માટે કાયદો બનવો જોઈએ પણ સમાજે તેનો સામનો કરવા માટે 'સંસ્કાર'નો ઉપયોગ કરવો પડશે."

વૉટ્સઍપ ગ્રૂપમાં ફૉર્વર્ડ થઈ રહેલા મૅસેજના કારણે ઍડમિનને જેલની સજા

વૉટ્સઍપ ગ્રૂપમાં ફૉર્વર્ડ થઈ રહેલા મૅસેજના કારણે ગ્રૂપના ઍડમિનને જેલની સજા થઈ છે.

'ફાઇનાન્સિયલ એક્સપ્રેસ'ની વેબસાઇટના અહેવાલ પ્રમાણે મધ્ય પ્રદેશના રાજગઢ જિલ્લાના રહેવાસી જુનૈદ ખાન વૉટ્સઍપ ગ્રૂપમાં કોઈ અન્ય વ્યક્તિ દ્વારા ફૉર્વર્ડ કરાયેલા મૅસેજના કારણે પાંચ મહિનાથી જેલમાં છે.

ગ્રૂપના ઍડમિન હોવાના કારણે જુનૈદ ખાનની પોલીસ દ્વારા ધરપકડ કરાઈ હતી.

21 વર્ષીય જુનૈદ ખાન બીએસસીના વિદ્યાર્થી છે. 14 ફેબ્રુઆરીના રોજ તેની ધરપકડ કરાઈ હતી.

આ ગ્રૂપમાં કોઈ અન્ય વ્યક્તિ દ્વારા આપત્ત... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ીજનક મૅસેજ કરવામાં આવ્યો હતો. જે અંગે સ્થાનિક લોકોએ પોલીસ ફરિયાદ નોંધાવી હતી.

પોલીસ પાસે જ્યારે આ કેસ આવ્યો ત્યારે ગ્રૂપના ઍડમિન જુનૈદ હોવાથી તેમની ધરપકડ કરાઈ હતી.

મોબ લિંચિંગ : ચાર મહિલાઓને માર માર્યો

પ્રતીકાત્મક તસવીર

'હિન્દુસ્તાન ટાઇમ્સ'ની વેબસાઇટના અહેવાલ પ્રમાણે પશ્ચિમ બંગાળના જલપાઇગુરી જિલ્લામાં બાળકચોરીની શંકાએ ટોળાંએ ચાર મહિલાઓને માર માર્યો હતો અને એ પૈકી બે મહિલાઓનાં કપડાં પણ કાઢી લેવાયાં હતાં.

પોલીસ દ્વારા મહિલાઓને ટોળાં વચ્ચેથી રેસ્ક્યૂ કરાઈ હતી, જોકે આ ઘટનામાં સોમવાર રાત સુધી કોઈ ધરપકડ ન કરાઈ હોવાનું પણ અહેવાલમાં નોંધ્યું હતું.

આ ચાર મહિલાઓ ડૌકીમરી ગામના બજારમાં ગઈ હતી. ચાર પૈકી ફક્ત બે મહિલા જ એકબીજાને ઓળખતી હતી અને સાથે આવી હતી. જ્યારે અન્ય બે મહિલાઓ પોતાના કામથી બજારમાં આવી હતી.

ગામમાં તાત્કાલિક વાત ફેલાઈ હતી કે બાળકોને ઉપાડી જતી મહિલાઓ આવી છે. ઝડપથી ફેલાઈ ગયેલી ઉત્તેજનાનો ભોગ આ ચાર મહિલા બની હતી.

પોલીસે ટોળાંની આગેવાની લેવા બદલ ભાજપ મહિલા મોરચાના ઉપપ્રમુખ વિરુદ્ધ સુઓમોટો ફરિયાદ દાખલ કરી હતી.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી રવાન્ડાની મુલાકાતે

ભારતના વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી રવાન્ડાની મુલાકાતે છે.

'ધ ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયા'ની વેબસાઇટના અહેવાલ પ્રમાણે રવાન્ડાના રાષ્ટ્રપતિ પૉલ કાગમે સાથેની મુલાકાત બાદ વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ જાહેરાત કરી હતી કે ભારત જલ્દી જ રવાન્ડામાં પોતાનું મિશન શરૂ કરશે.

બન્ને દેશો વચ્ચે કૃષિ ક્ષેત્રે સંશોધન કરવા અંગે કરાર કરાયા હતા. આ ઉપરાંત વેપાર અને કૃષિ ક્ષેત્રે બન્ને દેશો વચ્ચે વ્યવહાર વધારવા અંગે ચર્ચા થઈ હતી.

ઉલ્લેખનીય છે કે, વડા પ્રધાન મોદી રવાન્ડામાં રહેતા ભારતીયોની મુલાકાત કરશે અને 200 જેટલી ગાયો રવાન્ડાની 'ગિરિન્કા' યોજનામાં ભારતના યોગદાન તરીકે આપવામાં આવશે.

આ દેશમાં ગૌ-માતા સુરક્ષિત છે, પણ મહિલાઓ સુરક્ષિત નથી : ઉદ્ધવ ઠાકરે

'એનડીટીવી'ની વેબસાઇટ પર પ્રકાશિત અહેવાલ પ્રમાણે શિવ સેનાના ઉદ્ધવ ઠાકરેએ ભાજપના નેતૃત્વવાળી કેન્દ્ર સરકાર પર નિશાન ટાંક્યું છે.

તેમણે કહ્યું હતું કે, "અમે સરકારનો ભાગ છીએ, પણ જો કઈ ખોટું થતું હશે તો ચોક્કસ એ વિશે અમે બોલીશું. અમે ભારતીય જનતાના મિત્ર છીએ, કોઈ પાર્ટીના નહીં."

મહારાષ્ટ્ર તથા કેન્દ્ર સરકારમાં ભાજપ અને શિવ સેનાનું ગઠબંધન છે.

તાજેતરમાં વધતી લિંચિંગની ઘટના સંદર્ભે ભાજપ પર સીધું નિશાન ટાંકીને શિવ સેનાના મુખપત્રના એક ઇન્ટરવ્યૂમાં...


રાજસ્થાનના મુખ્ય મંત્રી પદના બે દાવેદાર હતા, એક સચિન પાઇલટ અને બીજા અશોક ગહેલોત.

બંને નેતાઓએ રાજસ્થાનમાં સાથે મળીને મહેનત કરી હતી અને બંને સાથે મળીને કૉંગ્રેસને જીત સુધી લઈ ગયા.

અંતે રાહુલ ગાંધીએ વરિષ્ઠ એવા અશોક ગહેલોત પર પસંદગી ઉતારી અને તેમને રાજસ્થાનના મુખ્ય મંત્રી બનાવ્યા.

તેમની સાથે સાથે સચિન પાઇલટને ઉપમુખ્ય મંત્રીનું પદ આપવામાં આવ્યું.

જોકે, એક સમયે એવો હતો જ્યારે અશોક ગહેલોત કૉંગ્રેસમાં સાવ હાંસિયામાં ધકેલાઈ ગયા હતા.

પરંતુ હવે જાણો કે કેવી રીતે હાંસિયામાં ધકેલાઈ ગયેલા ગહેલોતને ગુજરાતની વિધાનસભા ચૂંટણીએ રાજસ્થાનના મુખ્ય મંત્રી સુધી પહોંચાડી દીધા.

ગુજરાતમાં આગમન પૂર્વે

2013ની ચૂંટણીમાં વસુંધરા રાજેએ ગહેલોતને પરાજય આપ્યો

ડિસેમ્બર 2014માં રાજસ્થાન વિધાનસભાની ચૂંટણીના પરિણામ બાદ બે-તૃતીયાંશ બહુમતી સાથે ભાજપ સત્તા પર આવ્યો.

વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં કારમી હાર બાદ રાજસ્થાન કૉંગ્રેસના અધ્યક્ષ ડૉ. ચંદ્રભાણે રાજીનામું આપી દીધું.

અશોક ગહેલોત જેવા અનુભવી નેતા મુખ્ય મંત્રીપદે હોવા છતાંય કૉંગ્રેસનો પરાજય થયો હતો.

આ સંજોગોમાં ટીમ રાહુલના સભ્ય એવા સચિન પાઇલટને રાજસ્થાન કૉંગ્રેસન... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ી કમાન સોંપવામાં આવી.

એપ્રિલ-2017માં કૉંગ્રેસના તત્કાલીન અધ્યક્ષા સોનિયા ગાંધીએ અશોક ગહેલોતને ગુજરાત વિધાનસભાની ચૂંટણી પૂર્વે પ્રદેશ કૉંગ્રેસના પ્રભારી તરીકે નિમ્યા.

આપને આ પણ વાંચવું ગમશે

ગુજરાતથી આવ્યા કેન્દ્રમાં

'હાર્દિક પટેલને ટેકો આપ્યો, પરંતુ અંતર જાળવ્યું'

સમગ્ર ઘટનાક્રમને કારણે રાજસ્થાન કૉંગ્રેસમાં ગહેલોત સમર્થકોમાં નિરાશા વ્યાપી ગઈ.

તેમને લાગ્યું કે આ રીતે ગહેલોતને હાંસિયામાં ધકેલી દેવાયા અને પાઇલટને મોકળું મેદાન મળી ગયું છે.

ગહેલોત રાજસ્થાનની પ્રભાવશાળી જ્ઞાતિના ન હોવાને કારણે સમર્થકોની આ હતાશા અસ્થાને ન હતી.

એ સમયને યાદ કરતા વરિષ્ઠ રાજકીય વિશ્લેષક અજય ઉમટ જણાવે છે, "નરેન્દ્ર મોદી અને અમિત શાહ બંને દિલ્હી ગયા હોવા છતાંય ગુજરાત એ 'મોદી-શાહનું ગુજરાત' અને 'હિંદુત્વની લેબોરેટરી' હતું. એટલે ભાજપ માટે તેને 'અજય' માનવામાં આવતું હતું."

જોકે, અશોક ગહેલોતના નેતૃત્વમાં કૉંગ્રેસે તેને 'વાયકા' સાબિત કરી દીધી. ચૂંટણી પહેલાં 151 બેઠકો જીતવાનો દાવો કરનારો ભાજપ ચૂંટણી પરિણામો બાદ ત્રણ આંકડા પર પણ ન પહોંચી શક્યો.

ગુજરાત કૉંગ્રેસને મજબૂત બનાવી

ગહેલોતે ત્રણ મહિના સુધી ગુજરાતનો પ્રવાસ ખેડ્યો

અશોક ગહેલોતને ગુજરાતના પ્રભારી બનાવવામાં આવ્યા, ત્યારબાદ તેઓ રાજ્યભરમાં ફર્યા.

તેમણે કૉંગ્રેસના વરિષ્ઠ કાર્યકરોનો સંપર્ક સાધીને સીધું જ તેમનું મન જાણ્યું.

આ ગાળા દરમિયાન ગહેલોતે આર્થિક અને સામાજિક સ્થિતિનો અભ્યાસ કર્યો હતો.

ગુજરાત પ્રદેશ કૉંગ્રેસના પ્રવક્તા ડૉ.  મનિષ દોશીએ બીબીસી ગુજરાતીના હરિતા કાંડપાલ સાથે વાત કરતા જણાવ્યું, "નાનામાં નાનો કાર્યકર પણ ગહેલોત સાથે સીધી વાત કરી શકે છે અને ક્યારેય કોઈ પર ગુસ્સે થતા નથી જોયા."

ગુજરાત કૉંગ્રેસ સામેની સમસ્યાઓ

'અલ્પેશ ઠાકોરને કૉંગ્રેસમાં લીધા, જ્યારે મેવાણીને સમર્થન આપ્યું'

ગુજરાતમાં પણ અનેક સમસ્યાઓ સંગઠન સામે જડબું ખોલીને ઊભી હતી.

પ્રભાર સંભાળ્યાના બે મહિનામાં જ ગુજરાત કૉંગ્રેસના દિગ્ગજ નેતા શંકરસિંહ વાઘેલા પાર્ટી છોડી ગયા.

વરિષ્ઠ રાજકીય વિશ્લેષક અજય નાયકના કહેવા પ્રમાણે, "શંકરસિંહ વાઘેલાને પાર્ટીમાં રોકી રાખવા માટે ગહેલોતે શક્ય તમામ પ્રયાસ કર્યા, પરંતુ જ્યારે લાગ્યું કે તેમને રાખવાથી પાર્ટીને નુકસાન થઈ શકે છે, ત્યારે તેમણે વાઘેલાને જવા દીધા."

નાયક ઉમેરે છે 'ગહેલોત માટે વ્યક્તિ કરતાં પક્ષ' હંમેશાં મોટો રહ્યો છે. આવી જ સમસ્યા ટિકિટની ફાળવણી બાદ થઈ.

એ...


રાજસ્થાનના વિદ્યાર્થીઓનો આરોપ છે કે "આ ઍડમિશન NEETના સ્કોરને જોઈને નહીં, પરંતુ ફી ભરવાની ક્ષમતાના આધારે થયા છે."

આ વિદ્યાર્થીઓ પુરાવા તરીકે રાજસ્થાન મેડિકલ ઍજ્યુકેશન વિભાગ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલી MBBS વિદ્યાર્થીઓની એક યાદી બતાવે છે.

તેમાં ઘણાં એવા વિદ્યાર્થીઓના નામ છે કે જેમનો NEETનો સ્કોર 50-55 પર્સેન્ટાઇલ કરતા પણ ઓછો છે.

આ એ વિદ્યાર્થીઓ છે જેમને આ વર્ષે રાજ્ય સરકાર દ્વારા લાગૂ NRI ક્વૉટા અંતર્ગત ઍડમિશન મળ્યું છે.

રાજસ્થાનમાં NRI ક્વૉટાની 200 કરતાં વધારે સરકારી સીટ નિર્ધારિત કરવામાં આવી છે જેની વિરુદ્ધ 'મેડિકલ સ્ટૂડન્ટ્સ કૉર્ડિનેશન કમિટી' છેલ્લાં 3 મહિનાથી વિરોધ પ્રદર્શન કરી રહી છે.

રાજસ્થાનના અજમેર, કોટા, ઉદયપુર, જયપુર, બીકાનેર મેડિકલ કૉલેજ સહિત પ્રદેશની દરેક 14 મેડિકલ કૉલેજના કૅમ્પસ ગત દિવસો દરમિયાન સરકાર વિરોધી સૂત્રોચ્ચારથી ગુંજતા જોવા મળ્યા હતા.

કેટલાક વિદ્યાર્થીઓ ભૂખ હડતાળ પર પણ બેઠા હતા.

પરંતુ રાજ્ય સરકારે NRI ક્વૉટા સાથે જોડાયેલી મેડિકલ વિદ્યાર્થીઓની માગ પર કોઈ વિચાર કર્યો નથી.

એટલે આ વિદ્યાર્થી હવે આ ક્વૉટાને 'સરકાર દ્વારા પૈસા કમાવવાની સ્કીમ' ગણાવી રહ્યા છે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

.

NRI ક્વૉટા શું છે?

રાજસ્થાન સરકારે જૂન 2019માં શૈક્ષણિક સત્ર 2014-15 બાદ વધારવામાં આવેલી મેડિકલ સીટોમાંથી 15% સીટ NRI ક્વૉટાથી ભરવાનો નિર્ણય લીધો છે.

રાજસ્થાન સરકારની આ નવી વ્યવસ્થા અનુસાર રાજ્યની સરકારી મેડિકલ કૉલેજોમાં કુલ 212 સીટ NRI ક્વૉટા માટે અનામત રાખવામાં આવી છે.

રાજસ્થાન મેડિકલ ઍજ્યુકેશન વિભાગના એડિશનલ ડિરેક્ટર સુરેશ ચંદે બીબીસીને જણાવ્યું કે, "રાજસ્થાનમાં 14 સરકારી મેડિકલ કૉલેજ છે. તેમાંથી 6 કૉલેજ સરકાર અંતર્ગત આવે છે."

"બાકી 8 કૉલેજ સરકારી સમિતિઓ દ્વારા સંચાલિત છે. રાજ્યની 212 NRI સીટોને આ બધી જ 14 સરકારી કૉલેજો વચ્ચે વહેંચવામાં આવી છે. આ પહેલા NRI ક્વૉટા માત્ર રાજ્યની પ્રાઇવેટ કૉલેજોમાં જ ઑફર કરાતો હતો."

મેડિકલ ઍજ્યુકેશન વિભાગ પ્રમાણે આ ક્વૉટા MBBS અને ડેન્ટલ કૉર્સ સિવાય આગળના શિક્ષણ, એટલે કે પોસ્ટ ગ્રેજ્યુએશન કૉર્સના ઍડમિશન પર પણ લાગુ થશે.

સુરેશ ચંદે કહ્યું છે કે રાજ્ય સરકાર આ ક્વૉટાની મદદથી વિદેશી વિદ્યાર્થીઓને અહીં ભણવા માટે આમંત્રિત કરવા માગે છે. સાથે જ એક લક્ષ્ય એ પણ છે કે સરકારી મેડિકલ કૉલેજો માટે થોડા પૈસા ભેગા કરી શકાય.

આ જ કારણ છે કે NRI ક્વૉટા અંતર્ગત અરજી કરતા વિદ્યાર્થીઓ પાસેથી સામાન્ય વિદ્યાર્થીઓની સરખામણીએ વધારે ફી લેવામાં આવી રહી છે.

પરંતુ મેડિકલ વિદ્યાર્થીઓ કૉર્ડિનેશન કમિટીમાં સામેલ બધી સરકારી કૉલેજોના પ્રતિનિધિ સરકારના આ વિચારથી અસહમત છે.

તેઓ સવાલ ઉઠાવે છે કે કોઈ અન્ય વિદ્યાર્થીઓ પાસેથી વધારે પૈસા લઈને, રાજ્યની એક કરતાં વધારે મેરિટ ધરાવતા વિદ્યાર્થીની સીટ તેની પાસેથી છીનવી લેવી કેટલું યોગ્ય છે?

ફી અને વિવાદ

ડૉક્ટરોએ મોઢા પર તાળું લગાવીને પણ પ્રદર્શન કર્યું

NRI ક્વૉટા વાળી સીટ પર વાર્ષિક ફી કેટલી છે? એ વાંચતા પહેલા તમે એ જાણી લો કે ફી મામલે રાજસ્થાનની મેડિકલ કૉલેજના વિદ્યાર્થીઓ છેલ્લા એક વર્ષથી સરકારની ટીકા કરી રહ્યા છે.

તેમનું કહેવું છે કે વર્ષ 2017માં હૉસ્ટેલ, ટ્યૂશન, ઍકેડમિક અને સ્પૉર્ટ્સ ફી મિલાવીને એક વિદ્યાર્થીએ પ્રતિવર્ષ 6 હજાર રૂપિયા જમા કરાવવા પડતા હતા.

વર્ષ 2018માં તે વધીને આશરે 50 હજાર રૂપિયા પ્રતિવર્ષ કરી દેવામાં આવી.

સાથે જ સરકારે એ નિયમ પણ બનાવી દીધો કે મેડિકલ વિદ્યાર્થીઓની ફી દર વર્ષે દસ ટકા વધારવામાં આવશે.

હવે વાત NRI ક્વૉટાવાળી સીટોની. એડિશનલ ડિરેક્ટર સુરેશ ચંદ પ્રમાણે આ સીટો પર ઍડમિશન લેનારા વિદ્યાર્થીઓએ દર વર્ષે આશરે 14થી 15 લાખ...


રાજસ્થાનમાં અમલા રૂઇયાએ એન્જિનિયર્સ સાથે મળીને મોટી સંખ્યામાં ચેક ડેમ બનાવ્યા છે

પણ તમને વિશ્વાસ નહીં આવે કે 71 વર્ષની વયે પણ મુંબઈનાં આ મહિલા દુનિયાના શ્રેષ્ઠ ડેમ બનાવે છે.

પોતાનાં આ કાર્યથી તેઓ ભારતમાં દુષ્કાળ જેવી સ્થિતિ સામે લડી રહ્યાં છે.

દર વર્ષે ત્રીસ કરોડ જેટલા લોકો પાણીની તંગીનો સામનો કરે છે.

છેલ્લાં કેટલાક વર્ષોમાં જોવા મળ્યું છે કે વરસાદનું પ્રમાણ ઓછું હોવાને કારણે સરકારે ટ્રેન અને ટેન્કર દ્વારા ગામડાંઓ સુધી પાણી પહોંચાડવું પડ્યું હતું.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

ચેકડેમના માધ્યમથી ભૂગર્ભમાં પાણી ભરાઈ જાય છે અને તેનાંથી કુવાઓમાં પણ પાણી પહોંચે છે

ગામડાંમાં પાણી ન હોવાને કારણે લોકોએ લાંબું અંતર કાપીને પાણી ભરવા જવું પડે છે.

કપરા તાપમાં ચાલવાને કારણે લોકોના સ્વાસ્થ્ય પર અસર થાય છે. ઘણા કિસ્સાઓમાં લોકોનાં મૃત્યુ પણ થયાં છે.

રાજસ્થાનની વાત કરીએ તો અહીં મોટાભાગના વિસ્તારોમાં હંમેશા પાણીની તંગી જોવા મળે છે.

પાણીની તંગીને કારણે અહીં મૃત્યુના અનેક કિસ્સા નોંધાયા છે. દર વર્ષે અહીં મોટી સંખ્યામાં લોકો મૃત્યુ પણ પામે છે.

અમલા રૂઇયા અને 'આકાર ચેરિટેબલ ટ્રસ્ટ' સાથે મળીને પા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ણીની આ તંગીને નિવારવા લડી રહ્યાં છે.

છેલ્લાં 10 વર્ષોમાં તેમણે 200 કરતાં વધારે ચેકડેમનું નિર્માણ કર્યું છે.

તેમણે 115 ગામડાંઓમાં રહેતા લોકોનાં જીવનમાં પરિવર્તન લાવ્યું છે. હજુ પણ 193 જેટલાં ગામડાંઓને તેનો લાભ મળશે.

એક પ્રાચીન વ્યવસ્થા

ડેમ બનાવવા માટે કુદરતી ખાડા ટેકરા ધરાવતી ડુંગરાળ જમીનની પસંદગી કરાય છે

'આકાર ચેરિટેબલ ટ્રસ્ટ' સ્થાનિક લોકો સાથે મળીને કામ કરે છે. તેઓ એવી જગ્યાઓની શોધે છે જ્યાં પાણીનું સંરક્ષણ કરી શકાય.

માનવનિર્મિત જળાશયો બનાવવાને બદલે કુદરતી ખાડા ટેકરા ધરાવતી ડુંગરાળ જમીનની પસંદગી કરવામાં આવે છે.

એવી જમીન કે જ્યાં ઢાળ હોય અને જગ્યા પણ સારી મળી રહે જેથી કરીને પાણી સીધું આ પ્રાકૃતિક ચેક ડેમમાં આવી શકે.

જ્યારે ચોમાસું આવે છે ત્યારે ચેકડેમ છલકાય છે. પાણીની અછતનો ઘટે છે. ગામડાંઓની નજીક આવેલા કૂવાઓમાં પાણી સચવાઈ રહે છે.

જેમાં ખર્ચ પણ ઓછો થાય છે. મોટા ડેમની જેમ ચેકડેમ બનાવવામાં વધારે ખર્ચ લાગતો નથી.

ચેકડેમના નિર્માણમાં ત્યાં રહેતા લોકોનું સ્થળાંતર કરવાની પણ જરૂર નથી પડતી.

રાજસ્થાનમાં "વોટર મધર"

અમલા રૂઇયા કહે છે, "આ કોઈ નવો ઉકેલ નથી. આ પદ્ધતિને પૂર્વજો દ્વારા પણ અપનાવવામાં આવી છે."

આકાર ચેરિટેબલ ટ્રસ્ટના એન્જિનિયર દ્રિગપાલ સિંઘા કહે છે, "અમે જે રીતે ચેકડેમનું બાંધકામ કરીએ છીએ જેમાં ચેકડેમની વચ્ચે એક જ કૉંક્રિટની દિવાલ હોય છે."

"તેનાંથી જ્યારે પણ પાણીનું પ્રમાણ વધી જાય છે તો તે સહેલાઇથી વહી શકે છે."

"બંને બાજુ માટીની પાળ બનાવવામાં આવે છે. તળિયામાં પણ માત્ર સામાન્ય માટી જ છે."

"જ્યારે પાણી ભરાઈ જાય છે, ત્યારે પાણી સીધું માટીમાં નીતરે છે અને ભૂગર્ભ જળસ્તરને ફરીથી ભરી દે છે. તેનાથી નજીકના કુવાઓમાં પણ પાણીનું સ્તર વધી જાય છે."

ટ્રસ્ટનું યોગદાન

અમલા રૂઇયા અને આકાર ચેરિટેબલ ટ્રસ્ટ સ્થાનિકો સાથે મળી ચેક ડેમ બનાવે છે

આકાર ચેરિટેબલ ટ્રસ્ટ ચેકડેમ માટે 60 ટકા ફાળો આપે છે. તેઓ સ્થાનિક લોકો પાસે બાકી ચાલીસ ટકા રકમ માટે અપીલ કરે છે.

બીબીસી ઇનોવેટર સિરીઝ દક્ષિણ એશિયાના સૌથી મોટા પડકારો માટે શોધાયેલા નવીન ઉકેલની એક સિરીઝ છે.

ચેકડેમને જાળવવા પણ જરૂરી છે. તેના માટે ગ્રામ્ય સમૂહો પણ મદદ કરે તે જરૂરી છે. તેનાથી તેઓ ચેકડેમની માલિકીનો અનુભવી કરે છે.

ટ્રસ્ટ અહીં રહે કે ન રહે, પણ તેના ફાયદા અહીં ચોક્કસ રહેશે.

અમલા રૂઇયા કહે છે, "ગ્રામજનો અમારા પર વિશ્વાસ કરવા તૈયાર ન હતા. તેમને લાગતું હતું કે આ...


રાજા કૃષ્ણમૂર્તિએ આ પાંચ સભ્યોનાં દળને અનૌપચારિક રીતે 'સમોસા કોક્સ' નામ આપ્યું છે.

બીજી તરફ મુંબઈમાં જન્મેલાં 52 વર્ષનાં ડૉક્ટર હીરલ તિપિર્નેની અને રિપબ્લિકન પાર્ટીના ઉમેદવાર ડેબી સેલ્કો વચ્ચે એરિઝોનામાં રસાકસીનો જંગ ચાલે છે. અહીં હજુ મતગણતરી ચાલુ છે. તેઓ ચૂંટણી જીતી જશે તો તેઓ પ્રમિલા જયપાલ પછી બીજા ભારતીય-અમેરિકન મહિલા હશે જેઓ હાઉસ ઑફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સ (પ્રતિનિધિ સભા) એટલે કે અમેરિકન સંસદના નીચલા ગૃહ માટે ચૂંટાશે.

આ અગાઉ પ્રમિલા જયપાલ 2016માં એવા પ્રથમ ભારતીય મહિલા બન્યાં હતાં જેમને હાઉસ ઑફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સમાં ચૂંટવામાં આવ્યાં હતાં.

અમેરિકામાં 6 નવેમ્બર, 2018ના રોજ કેટલીક બેઠકો માટે મધ્યસત્ર ચૂંટણી થઈ હતી. તે સમયે પણ એરિઝોનામાં હીરલ તિપિર્નેની ડિસ્ટ્રિક્ટ આઠમાંથી ડેમૉક્રેટિક પક્ષનાં ઉમેદવાર હતાં અને રિપબ્લિકન પાર્ટીના વર્તમાન સાંસદ ડેબી સેલ્કોને જોરદાર ટક્કર આપી હતી. જોકે, તેઓ ચૂંટણી હારી ગયાં હતાં.

આ અગાઉ ભારતીય મૂળના વિક્રમજનક પાંચ નેતાઓએ અમેરિકન કૉંગ્રેસ (જેમાં સેનેટ અને હાઉસ ઑફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સ બંને સામેલ છે)માં સભ્ય તરીકે જાન્યુઆરી 2017માં શપથ લીધાં હતાં.

સમયે આ ચાર ઉપરાંત... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

કમલા હેરિસ સેનેટ સભ્ય તરીકે ચૂંટાયાં હતાં, જ્યારે બાકીના ચારેયે હાઉસ ઑફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સના સભ્ય તરીકે શપથ ગ્રહણ કર્યાં હતાં. આ વખતે પણ આ ચારેય નેતાઓ હાઉસ ઑફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સ માટે જ ચૂંટાયાં છે.

'સમોસા કૉકસ'ના સભ્યો

રાજા કૃષ્ણમૂર્તિએ આ પાંચ સભ્યોનાં દળને અનૌપચારિક રીતે 'સમોસા કોક્સ' નામ આપ્યું છે.

અમેરિકન સંસદમાં હાઉસ ઑફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સ (પ્રતિનિધિ સભા) નીચેનું ગૃહ ગણાય છે જ્યારે સેનેટને ઉપરનું ગૃહ કહેવામાં આવે છે.

કમલા હેરિસ આ વખતે ઉપરાષ્ટ્રપતિ પદનાં ઉમેદવાર છે. તેઓ ભારતીય-આફ્રિકન મૂળની પ્રથમ વ્યક્તિ છે જેઓ ઉપરાષ્ટ્રપતિ પદ માટે ઉમેદવાર બન્યાં છે.

આ વખતની ચૂંટણીમાં ભારતીય-અમેરિકન મતદારોની ભૂમિકા મહત્ત્વની ગણવામાં આવી રહી છે. ચૂંટણી પ્રચાર દરમિયાન ડેમૉક્રેટ્સ અને રિપબ્લિકન બંને પક્ષ ભારતીય મતદારોને પોતાના તરફ આકર્ષવા પ્રયાસ કરતા હતા.

જોકે, પરંપરાગત રીતે ભારતીય-અમેરિકનો ડેમૉક્રેટ્સને જ ટેકો આપતા રહ્યા છે. 2016માં માત્ર 16 ટકા ભારતીય-અમેરિકનોએ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને મત આપ્યો હતો.

ભારતીય મૂળના લગભગ 45 લાખ લોકો અમેરિકામાં રહે છે. દલિપ સિંહ સૌંધ આઠ વર્ષ અમેરિકામાં સાંસદ તરીકે ચૂંટાનારા થનારા પ્રથમ ભારતીય-અમેરિકન હતા.

હવે આપણે જાણીએ આ વખતે ફરીથી વિજય મેળવનારા ભારતીય-અમેરિકન મૂળનાં આ ચાર હાઉસ ઑફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સનાં સભ્યોનાં વ્યક્તિગત રાજકીય જીવન અને તેમનાં ચૂંટણી પ્રદર્શન વિશે.

ડૉક્ટર એમી બેરા

ડૉ એમી બેરા

55 વર્ષીય એમી બેરાએ કેલિફોર્નિયાના સાતમા કોંગ્રેસનલ ડિસ્ટ્રિક્ટમાંથી પાંચમી વખત જીત મેળવીને રેકર્ડ બનાવ્યો છે.

ભારતીય સાંસદોમાં તેઓ સૌથી સિનિયર છે. આ વખતે તેમણે રિપબ્લિકન પાર્ટીના ઉમેદવાર બજ પેટર્સનને હરાવ્યા છે. આ વખતે તેમને કુલ મતમાંથી 61 ટકા મત મળ્યા છે.

2016માં તેમણે રિપબ્લિકન પાર્ટીના ઉમેદવાર સ્કોટ જોન્સને હરાવ્યા હતા.

તેમણે જ્યારે ત્રીજી વખત વિજય મેળવ્યો, ત્યારે તેમણે દલિપ સિંહ સૌંધના વિક્રમની બરાબરી કરી હતી.

એમી બેરા વ્યવસાયે ડૉક્ટર છે. તેઓ 2012માં પ્રથમ વખત ચૂંટણી જીત્યા હતા.

રાજા કૃષ્ણમૂર્તિ

રાજા કૃષ્ણમૂર્તિ

47 વર્ષના રાજા કૃષ્ણમૂર્તિએ આ વખતની ચૂંટણીમાં લિબર્ટેરિયન પાર્ટીના પ્રિસ્ટન નીલ્સનને ઇલિનોઈસમાં સરળતાથી હરાવી દીધા છે. તેમને કુલ મતના લગભગ 71 ટકા મત મળ્યા છે.

2016માં તેમણે રિપબ્લિકન પાર્ટીના ઉમેદવાર પીટર ડિકિનાનીને પરાસ્ત કર્યા હતા.

ગયા વખતની ચૂંટણીમાં તેઓ જીત્યા ત્યારે તેમણે ગીતાના શપથ...


રાજા જનકની ભૂમિકામાં ડૉ. હર્ષવર્ધન

તમામ વ્યસ્તતામાંથી સમય કાઢીને ડૉ. હર્ષવર્ધન શુક્રવારે નવી ભૂમિકામાં જોવા મળ્યા.

તેમણે પોતાના સંસદીય ક્ષેત્રની એક રામલીલામાં રાજા જનકનો અભિનિય કર્યો.

રામલીલાના મંચ પર ઊતરતા પહેલાં તેમણે જણાવ્યું, "મારે રાજા જનકનો અભિનય કરવાનો છે. આમાં રસની કોઈ બાબત નથી પરંતુ મિત્રોએ કહ્યું તો કરવાનો નિર્ણય લીધો. હું અભિનેતા બનવા નથી જઈ રહ્યો."

પરંતુ સવાલ બીજો પણ છે.

લોકસભા ચૂંટણીમાં હવે એક વર્ષથી પણ ઓછો સમય બચ્યો છે તો શું રામલીલાના મંચ પર ઊતરીને ડૉ. હર્ષ વર્ધન કોઈ ગણતરી કરવાના પ્રયાસો કરી રહ્યા છે?

આ વાતને તેઓ ફાલતુ કહીને વખોડી કાઢે છે.

રામલીલીમાં અભિનય પર ઉઠ્યા સવાલો

જે. પી. અગ્રવાલ અને રાહુલ ગાંધી

પરંતુ ચાંદની ચોક સંસદીય ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલી દરેક વ્યક્તિ આ વાતને ફાલતુ સમજવાના મૂડમાં નથી.

ચાંદની ચોકથી સાંસદ રહી ચૂકેલા કોંગ્રેસના પૂર્વ અધ્યક્ષ જે. પી. અગ્રવાલ કહે છે, "તેઓ (ભાજપ) પોતાની નિષ્ફળતા છુપાવવા માટે રામનો સહારો લઈ રહ્યા છે. તેમણે (ડૉ. હર્ષવર્ધન) આ પહેલાં કોઈ રામલીલામાં ભાગ કેમ ના લીધો?"

"ચૂંટણી પહેલાં થનારી આ છેલ્લી રામલીલા છે. પરંતુ તેમને કોઈ ફાય... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

દો થવાનો નથી."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

પરંતુ અહીં સવાલ માત્ર એક સીટનો નથી.

વર્ષ 2019ની ચૂંટણી નજીક આવી રહી છે તેમ-તેમ રાજનીતિના મેદાનમાં રામ નામની બૂમો સંભળાવવા લાગી છે.

રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ પ્રમુખ મોહન ભાગવતે 'સાધુ સ્વાધ્યાય સંગમ' નામના કાર્યક્રમમાં સંતોને રામ મંદિરનો મુદ્દો ફરી એકવાર ઉઠાવવાની અપીલ કરી હતી.

ત્યારબાદ આ મહિનાના પ્રથમ સપ્તાહે વિશ્વ હિંદુ પરિષદના સંતોએ 'ઉચ્ચાધિકાર સમિતિ'ની બેઠક બોલાવી જેમાં કેન્દ્ર સરકાર સમક્ષ 'કાયદો ઘડીને રામ મંદિરની બાધાઓને દૂર કરવા'ની માગ કરવામાં આવી.

વિકાસ પછી, રામ પહેલાં?

શું આ પ્રયાસો માત્ર સંતોની આસ્થા સાથે જોડાયેલા છે કે પછી મંદિરની રાજનીતિ ગરમાવવાના છે?

આ સવાલ પર બીબીસી હિંદી રેડિયોના કાર્યક્રમ 'ઇન્ડિયા બોલ'માં આવેલા વરિષ્ઠ પત્રકાર રામદત્ત ત્રિપાઠી કહે છે,

"આ સાતમી લોકસભા ચૂંટણી હશે જેમાં સંઘ પરિવાર રામ મંદિરને મુદ્દો બનાવવાના પ્રયોસો કરી રહ્યા છે."

પરંતુ માત્ર રામ મંદિરની જ વાત નથી થઈ રહી. ઉત્તર પ્રદેશમાં રામલીલાઓનું ભવ્ય આયોજન અને શાળામાં રામલીલાનું આયોજન કરાવવાની તૈયારીઓ પણ છે.

ગત વર્ષે ઉત્તર પ્રદેશ સરકારે અયોધ્યામાં દિવાળીના અવસર પર દીપદાન કાર્યક્રમનું આયોજન કર્યું હતું.

રામ મંદિર મુદ્દાને વર્ષ 1989થી જ ભાજપના ઘોષણા પત્રમાં મહત્ત્વનું સ્થાન મળતું આવ્યું છે.

પરંતુ વર્ષ 2014ની સામાન્ય ચૂંટણીમાં જાહેર થયેલાં 42 પેજના ઘોષણા પત્રમાં આ મુદ્દાનો ઉલ્લેખ છેલ્લે હતો એટલે કે 41માં પેજ પર હતો.

મતલબ કે આ મુદ્દો હાંસિયામાં જોવા મળી રહ્યો છે.

એ સમયે વિશ્લેષકોનું એવું પણ કહેવું હતું કે આ મુદ્દો હવે મત અપાવવાનો દમ ખોઈ બેઠો છે.

તો પછી, આ મુદ્દાને ઉઠાવવાથી શું પ્રાપ્ત થશે?

રામદત્ત ત્રિપાઠી કહે છે, "ગઈ ચૂંટણીમાં નરેન્દ્ર મોદી વિકાસના નામ પર ઊતર્યા હતા. પરંતુ ઘણાં લોકો માને છે કે હાલની કેન્દ્ર સરકાર આર્થિક સ્તરે નિષ્ફળ રહી છે.''

''નોટબંધી બાદ આવેલી મુશ્કેલીઓ ગણાવાઈ રહી છે. એટલા માટે લાગણીશીલ સવાલો ઉઠાવવામાં આવી રહ્યા છે."

તેઓ એવું પણ કહે છે કે ભારત એક મોટો દેશ છે અને અહીં કોઈ એક મુદ્દો દરેક વ્યક્તિને અપીલ કરે એવું નથી.

ત્રિપાઠી ઉમેરે છે, "દરેકની અલગ પ્રતિક્રિયાઓ છે. અમુક લોકો આર્થિક મુદ્દે વોટ આપે છે તો અમુક જાતિને આધારે. પરંતુ રામ જન્મભૂમિનો મુદ્દો હિંદુ સમુદાયને ઉત્તેજિત કરી શકે છે."

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


રાજા સુહેલદેવનું સ્મારક બનાવવા જઈ રહી છે મોદી સરકાર

સ્મારક સિવાય બહરાઇચ અને શ્રાવસ્તી જિલ્લા માટે ઘણી બધી ભેટોની જાહેરાત પણ કરવામાં આવી છે. માનવામાં આવી રહ્યું છે કે આ જિલ્લાઓમાં રાજા સુહેલદેવનું રાજ્ય રહ્યું હશે.

રાજા સુહેલદેવનો સરકાર રાજા સુહેલદેવ રાજભર તરીકે પ્રચાર કરી રહી છે જ્યારે આ પહેલાં તેમનો રાજા સુહેલદેવ પાસી તરીકે પણ ઘણો પ્રચાર કરવામાં આવ્યો છે. જ્યારે એવા લોકોની પણ અછત નથી જેઓ રાજા સુહેલદેવને રાજપૂત સમાજના માને છે.

કદાચ આ જ કારણે રાજપૂત સમુદાયના લોકોએ રાજ્ય સરકારની સુહેલદેવને રાજપૂતના સ્થાને રાજભર ગણાવવાની કોશિશો અંગે વાંધો રજૂ કર્યો છે.

રવિવારે ટ્વિટર પર આ વિરુદ્ધ એક અભિયાન શરૂ કરવામાં આવ્યું અને ‘#રાજપૂત_વિરોધી_ભાજપા’ સાથે ટ્રેન્ડ શરૂ થયો. રવિવારે આ હૅશટૅગથી લગભગ 54 હજાર ટ્વિટ કરવામાં આવ્યાં.

રાજા સુહેલદેવના નામ પર રાજકીય પાર્ટી ગઢિત કરનારા ઉત્તર પ્રદેશના ભૂતપૂર્વ મંત્રી ઓમપ્રકાશ રાજભરે સરકારની આ કોશિશોને રાજકીય સ્ટન્ટ ગણાવ્યો છે.

બીજી તરફ યોગી સરકારમાં મંત્રી અનિલ રાજભરે ઓમપ્રકાશ રાજભરના રાજભર સમાજના નેતા હોવા પર જ પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો છે.

ઓમ પ્રકાશ રાજભર 2017માં યોગી આ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

દિત્યનાથની કૅબિનેટમાં મંત્રી હતા પરંતુ વિવાદો બાદ તેમને 2019માં પછાતવર્ગ કલ્યાણ મંત્રીના પદ પરથી હઠાવી દેવાયા.

અનિલ રાજભરનું કહેવું છે કે ઓમ પ્રકાશ રાજભરને તેમના સમાજના પ્રતિનિધિ ન માનવા જોઈએ.

જોકે, ઓમ પ્રકાશ રાજભરનું કહેવું હતું કે તેમને પોતાના સમાજનું ભરપૂર સમર્થન હાંસલ છે પરંતુ આદિત્યનાથ સરકારે તેમની અદેખાઈ કરી છે.

ઓમ પ્રકાશ રાજભર પાછલી વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં ભાજપ સાથે મળીને ચૂંટણીમેદાને ઊતર્યા હતા અને તેમની પાર્ટીના ચાર ધારાસભ્યો ચૂંટાઈ આવ્યા હતા. રાજભર હજુ પણ ઉત્તર પ્રદેશ વિધાનસભાના સભ્ય છે.

આ બધાની વચ્ચે એ જાણવું રસપ્રદ છે કે રાજા સુહેલદેવ કોણ હતા અને અલગ અલગ જાતિઓ તેમના પર દાવો કેમ કરી રહી છે?

ઇતિહાસમાં નહીં અમીર ખુસરોના પુસ્તકમાં ઉલ્લેખ

29 ડિસેમ્બર 2019ના રોજ નરેન્દ્ર મોદીએ રાજા સુહેલદેવનો પોસ્ટલ સ્ટેમ્પ બહાર પાડ્યો હતો.

રાજા સુહેલદેવ વિશે ઐતિહાસિક જાણકારી બિલકુલ ઉપલબ્ધ નથી. એવું માનવામાં આવે છે કે 11મી સદીમાં મહમૂદ ગઝનીના ભારત પરના આક્રમણ સમયે સાલાર મસૂદ ગાઝીએ બહરાઇચ પર આક્રમણ કર્યું પરંતુ ત્યાંના રાજા સુહેલદેવ સામે તેમનો ઘોર પરાજય થયો અને તેઓ હણાયા.

સાલાર મસૂધ ગાઝીની આ કહાણી 14મી સદીમાં અમીર ખુસરોના પુસ્તક એજાઝ-એ-ખુસરવી અને તે બાદ 17મી સદીમાં લખાયેલા પુસ્તક મિરાત-એ-મસૂદીમાં મળે છે. પરંતુ મહમૂદ ગઝનીના સમકાલીન ઇતિહાસકારોએ ના તો સાલાર મસૂદ ગાઝીનો ઉલ્લેખ કર્યો છે કે ના રાજા સુહેલદેવ અને બહરાઇચનો.

અલાહાબાદ વિશ્વવિદ્યાલયમાં મધ્યકાલીન ઇતિહાસવિભાગમાં પ્રોફેસર હેરમ્બ ચતુર્વેદી જણાવે છે કે, “મિરાત-એ- મસૂદીમાં ઉલ્લેખ જરૂર છે પરંતુ તેને ઐતિહાસિક સ્રોત ન માની શકાય. તેનું કારણ એ છે કે આ તથ્યની ક્યાંયથી કોઈ પુષ્ટિ નથી થઈ.”

“સુહેલદેવના નામ ના તો ક્યાંય કોઈ સિક્કા મળ્યા છે, ના તો કોઈ અભિલેખ મળ્યા છે, ના કોઈ ભૂમિ અનુદાનનો ઉલ્લેખ છે અને ના કોઈ અન્ય સ્રોતનો. જો સાલાર મસૂદ ગાઝીનું આ અભિયાન એટલું મહત્ત્વપૂર્ણ અને મોટું હોત તો મહમૂદ ગઝનીના સમકાલીન ઇતિહાસકારો – ઉતબી અને અલબરૂનીએ આ વાતનો ઉલ્લેખ જરૂર કર્યો હોત.”

ઇતિહાસનાં પાનાંમાં રાજા સુહેલદેવનું નામ ભલે નોંધાયેલું ન હોય પરંતુ લોકકથાઓમાં રાજા સુહેલદેવનો ઉલ્લેખ થતો રહ્યો છે અને ઇતિહાસના દસ્તાવેજોની જેમ લોકોનાં મનમાં તેમની એક વીર પુરુષ તરીકેની છબિ ઘડાયેલી છે.

પરંતુ 11મી સદીના કોઈ રાજા વિશે ચાર-પાંચ સદી બાદ થયેલા ઉલ્લેખને ઇતિહાસકાર ઐતિહાસિક દસ્તાવેજ નથી માનતા....


રાજીનામું આપતી વખતે તેમણે કહ્યું કે તેઓ પોતાની બીમારીને નિર્ણયો લેવામાં આડે આવવા દેવા માગતા નથી. સાથે જ તેઓ પોતાનો કાર્યકાળ પૂરો ન કરી શકાવાને કારણે જાપાનના લોકોનો આભાર માન્યો હતો.

65 વર્ષના શિંજો એબે ઘણા સમયથી બીમાર હતા પરંતુ તેમનું કહેવું છે કે તેમની સ્વાસ્થ્ય હાલના સમયમાં વધારે ખરાબ થયું છે.

તેઓ જાપાનમાં સૌથી લાંબો સમય વડા પ્રધાન પદ પર રહેનારા નેતા છે. 2012માં તેઓ સૌથી પહેલાં વડા પ્રધાન બન્યા હતા.

વર્ષ 2007માં પણ તેમણે વડા પ્રધાનના શરૂઆતના કાર્યકાળ દરમિયાન બીમારીને કારણે રાજીનામું આપી દીધું.

તેમને કિશોરાવસ્થાથી આંતરાડા સંબંધી બીમારી છે. જેની સારવાર ચાલી રહી છે.

તેમનો કાર્યકાળ સપ્ટેમ્બર 2021માં પૂર્ણ થવાનો હતો.

કોરોના વાઇરસની મહામારીમાં કામગીરી મામલે વડા પ્રધાન શિંજો આબેની ટીકા થઈ રહી હતી. તે સિવાય તેમના પક્ષના સભ્યો પર લાગેલા સ્કૅન્ડલના આરોપોને કારણે પણ તેમના પર સતત આરોપો થતા હતા.

કોરોના વાઇરસ મહામારીને કારણે જાપાનની અર્થવ્યવસ્થા ઐતિહાસિક રીતે સૌથી નીચલા સ્તર પર છે. વડા પ્રધાન એબેએ વચન આપ્યું હતું કે તેઓ અર્થવ્યવસ્થાને ફરીથી પાટા પર લાવશે.

શિંજો એબે વડા પ્રધાન નરેન્દ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

્ર મોદી સાથેની મિત્રતા અને ગુજરાતના પ્રવાસને લઈને પણ ભારતમાં ચર્ચામાં રહ્યા છે.

'જો પાર્ટીમાં ચૂંટણી ન થઈ તો કૉંગ્રેસ 50 વર્ષ સુધી વિપક્ષમાં બેઠી રહેશે'

કૉંગ્રેસ પાર્ટીમાં મોટા સ્તરે ફેરફારની માગ પછી શરૂ થયેલું ઘમસાણ રોકાવાનું નામ નથી લેતું.

કૉંગ્રેસમાં વ્યાપક સ્તરે ફેરફારોની માગ ઉઠાવનાર નેતાઓમાં સામેલ પાર્ટીના વરિષ્ઠ નેતા ગુલામનબી આઝાદે કહ્યું છે કે જો પાર્ટીમાં ચૂંટણી ન થઈ તો આવનારાં 50 વર્ષ સુધી કૉંગ્રેસ વિપક્ષમાં જ બેઠી રહેશે.

હિંદુસ્તાન ટાઇમ્સ મુજબ કૉંગ્રેસ વર્કિંગ કમિટીને તેમણે કહ્યું કે નિમાયેલા અધ્યક્ષને પાર્ટીમાં એક ટકો સમર્થન પણ ન હોય, એવું બની શકે છે.

તેમણે રાજ્ય કૉંગ્રેસ પ્રમુખ, જિલ્લા અને બ્લૉક પ્રમુખ પદો પર પણ ચૂંટણી કરાવવાની માગ કરી.

તેમણે કહ્યું કે જે લોકો ચૂંટણીનો વિરોધ કરી રહ્યા છે તેઓ પોતાના પદ ગુમાવવાથી ડરી રહ્યા છે.

આની પહેલાં 20થી વધારે નેતાઓએ કૉંગ્રેસમાં ભારે ફેરફાર કરવાની માગ સાથે કૉંગ્રેસ પ્રમુખ સોનિયા ગાંધીને પત્ર લખ્યો હતો.

પછી સોનિયા ગાંધીએ પદ છોડવાની તૈયારી બતાવી હતી. જોકે હાલ તેઓ કાર્યકારી અધ્યક્ષ છે.

ભારતને મજબૂત વિપક્ષની જરૂર, 'કૉંગ્રેસે બેઠા થવું જોઈએ'

શિવસેનાના નેતા સંજય રાઉત ગુરુવારે કહ્યું કે દેશને મજબૂત વિપક્ષની જરૂર છે માટે કૉંગ્રેસ પોતાને પુનર્જીવિત કરવાની જરૂર છે.

તેમણે કહ્યું કે રાહુલ ગાંધી કૉંગ્રેસના એકમાત્ર નેતા છે જેમને પાર્ટીમાં સર્વસંમતિથી સ્વીકાર કરી શકાય છે.

ઇન્ડિયા ટુડેના અહેવાલ મુજબ, "સોનિયા ગાંધીની ઉંમર થઈ ગઈ છે અને હું પ્રિયંકા ગાંધીને સંપૂર્ણ રીતે રાજકારણમાં નથી જોતો. પાર્ટીમાં ઘણા વરિષ્ઠ નેતાઓ છે જેમને કારણે રાહુલ ગાંધી કામ નથી કરી શકતા.

સામનાના સંપાદક સંજય રાઉતે કહ્યું કે "હું કૉંગ્રેસના પ્રમુખ તરીકે બિન-ગાંધી પરિવારના કોઈ નેતાને નથી જોઈ શકતો."

તેમણે આગળ કહ્યું કે ભારતને મજબૂત વિપક્ષની જરૂર છે અને કૉંગ્રેસની ઓળખ દેશવ્યાપી છે.

નર્મદા ડેમમાં જળસ્તર વધ્યું

સરદાર સરોવર નર્મદા ડૅમમાં આ વર્ષે પહેલી વખત જળસ્તર 130 મીટરને પાર પહોંચી ગયું હતું.

શનિવારથી ગુરુવાર સુધી ડૅમમાં પાણીની સપાટીમાં નવ મીટરનો વધારો થયો હતો.

ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ મુજબ ગુરુવારે સાંજે પાંચ વાગ્યા સુધીમાં ડૅમમાં પાણીની સપાટી 130.53 મીટર પર પહોંચી હતી, આ ડૅમની અધિકતમ ક્ષમતા 138.68 મીટર છે. હાલની પાણીની સપાટી તેના કરતાં લગભગ આઠ મીટર ઓછી છે.

હવે ડૅમમાં રિવરબૅડ પાવરહાઉસમાં...


રાજીનામું આપ્યાના એક મહિના બાદ તેમણે કહ્યું કે ભારત જીડીપીનો વૃદ્ધિદર વધારીને દર્શાવી રહ્યું છે.

તેમણે કહ્યું કે વર્ષ 2011-12થી વર્ષ 2016-17 દરમિયાન ભારતના જીડીપીનો વાસ્તવિક વૃદ્ધિદર 4.5 ટકા હતો. જોકે, અધિકૃત રીતે તેને સાત ટકા દર્શાવાયો.

અરવિંદ સુબ્રમણ્યમના આ નિવેદનને આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયામાં ભારે મહત્ત્વ અપાયું હતું અને કહેવાયું હતું કે સરકાર આંકડા સાથે ચેડા કરે છે.

આ પહેલાં આ જ વર્ષે 28 જાન્યુઆરીએ પી. સી. મોહનને નેશનલ સ્ટેટિસ્ટિકલ કમિશન એટલે કે એન. એસ. સી. ના કાર્યકારી અધ્યક્ષના પદ પરથી રાજીનામું આપી દીધું હતું.

એન. એસ. સી. કેન્દ્ર સરકારની સંસ્થા છે, જે ભારતના મહત્ત્વના આંકડાની ગુણવત્તાને ચકાસે છે.

મોહનને રોજગાર સંબંધિત આંકડાઓના પ્રકાશનમાં મોડું થતાં વિરોધ દર્શાવવા રાજીનામું આપ્યું હતું. તેમની સાથે જ કમિશનનાં જ સભ્ય જે. લક્ષ્મીએ પણ રાજીનામું આપ્યું હતું.

મોહનનના રાજીનામાના ત્રણ દિવસ બાદ 'બિઝનેશ સ્ટાન્ડર્ડ' અખબારમાં રોજગારીના આંકડા લીક થઈ ગયા અને જાણવા મળ્યું કે બેરોજગારીનો દર વધીને 6.1 ટકા થઈ ગયો છે, જે છેલ્લાં 45 વર્ષોમાં સૌથી ઉચ્ચ સપાટી પર હતો.

મોદી સરકારના પ્રથમ કાર્ય... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

કાળમાં આ બધું ઘટ્યું હતું. બેરોજગારીના આ આંકડો ચૂંટણી પહેલાં સરકાર માટે ચિંતાનું કારણ બને એમ હતા.

જોકે, મોદી સરકારે બેરોજગારીના આંકડા ફગાવી દીધા અને કહ્યું કે ડેટાનો સંગ્રહ કરવાની પ્રક્રિયામાં કેટલાય પ્રકારના દોષ છે અને તે ખરી તસવીર દર્શાવતા નથી.

સરકાર તરફથી દલીલ અપાઈ હતી કે 'મુદ્રા' યોજના અંતર્ગત હજારો-કરોડો રૂપિયાનાં કરજ અપાયાં છે અને લોકો આ પૈસાથી પોતાનો રોજગાર ચલાવી રહ્યા છે.

જોકે, ડેટાનો સંગ્રહ કરતી વખતે આ વાતની ઉપેક્ષા કરવામાં આવી હતી.

ભાજપની સરકારે જાન્યુઆરી, વર્ષ 2015માં જીડીપીની ગણતરીનું આધારવર્ષ 2004-05થી બદલીને વર્ષ 2011-12 કરી દીધું હતું.

આ ઉપરાંત મનમોહન સરકાર જે આધાર પર જીડીપીની ગણતરી કરતી હતી, મોદી સરકારે એને પણ બદલી નાખ્યો હતો.

ગુણવત્તામાં ઘટાડો?

અરવિંદ સુબ્રમણ્યમનું કહેવું હતું કે જીડીપી (ગ્રોસ ડૉમેસ્ટિક પ્રોડક્ટ, કુલ ઘરેલું ઉત્પાદન)ની ગણતરીની પ્રક્રિયા બદલાવવાને કારણે આના આંકડા વધારે છે, જે વાસ્તવિક તસવીર નથી.

સુબ્રમણ્યમે ઉમેર્યું હતું કે બૅન્કની ક્રૅડિટનો ગ્રૉથ નકારાત્મક છે. નિકાસનો દર નકારાત્મક છે. બેરોજગારી વધી રહી છે અને લોકો ખર્ચ ઓછો કરી રહ્યા છે, ત્યારે જીડીપીનો વૃદ્ધિદર સાત ટકાથી વધારે કઈ રીતે હોઈ શકે?

બે વસ્તુઓ સ્પષ્ટ છે. એક તો એ કે સરકાર જે આંકડા રજૂ કરી રહી છે, તેના પર વિશેષજ્ઞો ઘણી રીતે સવાલો સર્જી રહ્યા છે અને સરકાર જે આંકડા જાહેર થવા નથી દઈ રહી, એના વિશે  વિશેષજ્ઞોનું કહેવું છે કે સરકારને એ પસંદ આવી રહ્યા નથી.

આંકડા સાથે જ સંકળાયેલો વધુ એક વિવાદ ગત સપ્તાહે સામે આવ્યો.

મોદી સરકારે નેશનલ સ્ટેટિસ્ટિકલ ઑફિસ એટલે કે એન. એસ. ઓ. ના વર્ષ 2017-18ના ઉપભોક્તાખર્ચના સર્વેના ડેટાને જાહેર ન કરવાનો નિર્ણય લીધો છે.

સરકારનું કહેવું છે કે ડેટાની 'ગુણવત્તા'માં ઘટાડો થવાને લીધે તેને જાહેર કરાયો નથી.

આ ડેટા જાહેર ન થવાથી ગત દસ વર્ષમાં ગીરીબીનો ડેટા જાણી નહીં શકાય.

આ પહેલાં આ સર્વે વર્ષ 2011-12માં થયો હતો. આ ડેટા થકી સરકાર દેશમાં ગરીબી અને વિષમતાનું આંકલન કરે છે.

આ ડેટા પણ આ જ વર્ષે જૂનમાં જ જાહેર થવાનો હતો. જોકે જાહેર કરાયો નહીં.

ફરી એક વખત 'બિઝનેસ સ્ટાન્ડર્ડ' અખબારે ડેટા લીક કરવાનો દાવો કર્યો અને જણાવ્યું કે લોકોની ખર્ચ કરવાની ક્ષમતામાં ગત 40 વર્ષ બાદ ઘટાડો નોંધાયો છે.

જોકે, સરકારે આને પણ સ્વીકારવાનો ઇન્કાર કરી દીધો અને કહ્યું કે તે એન. એસ. ઓ. સર્વેનો આધાર દર વર્ષે...


રાજીવ ગાંધી વડાપ્રધાન બન્યા ત્યાર પછી તેમની 'નિર્દોષતા'ના અનેક કિસ્સા પ્રચલિત બન્યા.

એવા એક કિસ્સા પ્રમાણે, ગામડાના રસ્તેથી પસાર થતી વખતે ખેતરમાં ઉગેલાં લીલાં મરચાં જોઈને રાજીવ ગાંધીએ એ મતલબનું પૂછ્યું હતું, 'આ મરચાં લીલાં કેમ છે? મરચાં તો લાલ ન હોય?'

તેમને એ વખતે ખ્યાલ ન હતો કે મરચું પહેલાં લીલું હોય ને એમાંથી જ લાલ થાય.

બને કે ઘણા શહેરીઓને, ખાસ કરીને નવી પેઢીના શહેરીઓને, ઉપરની વાતમાં કશું રમુજી ન લાગે-તેમાં કોઈ પ્રકારના અજ્ઞાનનો અહેસાસ પણ ન થાય.

ખેતર અને ખેડૂતો વિશે જાણવાની આપણે શી જરૂર?

ફલાણી વેબસાઈટ પર ઑર્ડર આપી દઈશું એટલે ઘરબેઠાં શાક આવી જશે. ઢીકણા મૉલમાં જઈશું તો એકદમ ફાર્મ ફ્રેશ શાક મળી જશે અને કશું ન કરવું હોય તો સોસાયટીમાં શાકવાળો આવે જ છે.

એના માટે ખેતર અને ખેડૂતની પંચાતમાં પડવાની શી જરૂર? અને એ વિશે જોવું જ હોય તો 'સ્વદેશ'માં સરસ બતાવ્યું હતું. બીજી પણ ફિલ્મો છે.

--અને હમણાં એક પાર્ટી માટે ફ્રેન્ડના ફાર્મહાઉસ પર ગયા હતા, ત્યાં પણ એ લોકો ખેતી કરે જ છે. એમને કોઈ પ્રૉબ્લેમ નથી.

આવું શહેરી મધ્યમ-ઉચ્ચ મધ્યમ વર્ગના ઘણા લોકો વિચારતા હોય, તો આઘાત ન લાગવો જોઈએ.

આમ પણ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

જે સહેલાઈથી મળે તેના આપનાર વિશે વિચારવાની ટેવ સામાન્ય રીતે હોતી નથી. એને આપણે ગજવે ઘાલીને મત્ત મહાલીએ છીએ.

ક્યાં સુધી? પાઘડીનો વળ છેડે ન આવે ત્યાં સુધી

ડુંગળી ને ટમેટાં ખેડૂતો સડક પર ફેંકી દે ત્યારે આપણા માટે તે એક ફોટો અને ખરું કહીએ તો જોણું છે.

કેટલાક 'ક્રીએટીવ' લોકોને સ્પેનનો ટૉમેટિના ફેસ્ટિવલ પણ યાદ આવી શકે. ડુંગળી કે ટમેટાં કે બીજાં શાકભાજી સડક પર રઝળતાં પડ્યાં હોય ત્યારે તેની આસપાસ દેખાવ કરતા ખેડૂતો પણ હોય છે. ક્યારેક તે અને પોલીસ આમનેસામને થયેલા પણ દેખાય.

એમાં આપણને રસ પડતો નથી. પરંતુ જેવા ટમેટાં કે ડુંગળીના ભાવ વધવા લાગે અને છેવટે રાડ પોકારી જવાય એવી સપાટીએ પહોંચે કે તરત આપણે ખબર પડે છે કે આ (ભાવવધારો) તો ગંભીર સમસ્યા છે.

હા, એ ગંભીર છે. કારણ કે આપણી છે.

થોડા વખત પહેલાં એ જ ટમેટાં ને ડુંગળી સડકો પર ઠલવાયાં હતાં ને તેના પકવનારાએ જ હતાશ થઈને-રોષમાં આવીને આ કામ કર્યું હતું. ત્યારે આપણામાંથી કેટલાને થયું કે 'આ કેમ ચલાવી લેવાય?'

રાતદિવસની મહેનત, સમય અને નાણાંનું પાણી કરીને ઉગાડેલો પાક ખેડૂતોને ખેતરમાંથી ઉતારવાનું પણ ન પોસાય, એવી સ્થિતિ સર્જાય. છતાં, આપણને ફરક ન પડે?

જાણકારો વળી કહેશે કે આ વર્ષના અંદાજપત્રમાં સરકારે ખેડૂતો માટે અમુક યોજના જાહેર કરી છે ને તમુક રકમ અલગ ફાળવી છે. પછી શું છે? અને કેટલાં બધાં રાજ્યોમાં તો તેમને લોનમાફી જાહેર કરી દીધી. તેની રકમો રાજ્યનું આખું બજેટ રફેદફે થઈ જાય એવી તોતિંગ રકમ છે. હવે શું છે?

દેશના ખેડૂતો દુઃખી કેમ હોય છે?

સવાલ એ છે કે, આ બધું હોય તો પછી દેશના કિસાનો કેમ દુઃખી છે? અહીં અંડાગંડા કરીને પોતાના નામે ખેતીની જમીનો કરીને ખેડૂત તરીકેના લાભ મેળવનારા માલેતુજારોની વાત નથી.

મોટી જમીનોમાં ખેતી કરાવતા આધુનિક જમીનદારોની પણ વાત નથી. જેનું ગુજરાન ખેતી પર ચાલે છે અને ખેતીમાંથી જેનું ગુજરાન જ ચાલી શકે એમ છે, એવા નાના ખેડૂતો મોટી સંખ્યામાં છે અને તે દુઃખી છે.

હજુ તે દુઃખી જ છે. ગુસ્સે થયા નથી. સમજો કે આપણને સમય આપી રહ્યા છે. જેમ મુંબઈની કૂચના ખેડૂતોએ એસ.એસ.સી.ના વિદ્યાર્થીઓને મુશ્કેલી ન પડે એટલા માટે રાત્રે કૂચ કરી દીધી, કંઈક એવી રીતે. હજુ તે ફક્ત કૂચ કરી રહ્યા છે--અને તે પણ અહિંસક.

તેમની કૂચ સરકાર માટે તો છે જ, સરકાર સમક્ષ માગણીઓ મૂકી રહ્યા છે, એવી અપેક્ષા રાખી રહ્યા છે કે સરકાર તેમની તકલીફો સમજે અને ઘટતું કરે.

તેમની કૂચ ખેતી અને ખેતરથી દૂર વસતા શહેરીઓ...


રાજીવ ગાંધીએ ગયૂમને ફોન કરીને જાણ કરી કે આપણે ફરી ક્યારેક મળીશું.

આમ તેમની મુલાકાત રદ થઈ, પણ ગયૂમને સત્તા પરથી ઉથલાવી નાખવા માટે ત્રીજી નવેમ્બરે જ ગોઠવાયેલી યોજના રદ કરી શકાય તેમ નહોતી.

માલદીવના એક બિઝનેસમેન અબ્દુલ્લા લુથૂફી અને તેના સાથીદાર સિક્કા અહમદ ઇસ્માઇલ માનિકે ગયૂમ ભારતના પ્રવાસે જાય, ત્યારે પાછળથી સત્તા કબજે કરવાની યોજના ઘડી કાઢી હતી.

તેમણે અગાઉની યોજના મુજબ જ આગળ વધવાનું નક્કી કર્યું. શ્રીલંકામાંથી 'પ્લૉટ'ના ભાડૂતી ઉગ્રવાદીઓ માલે નજીક પહોંચી ગયા હતા.

પિપલ્સ લિબરેશન ઑર્ગેનાઇઝેન ઑફ તમિલ ઇલમ (પ્લૉટ)ના લડાકુઓની મદદથી બળવો કરવાનો હતો.

પ્લૉટના કેટલાક ઉગ્રવાદીઓ અગાઉથી જ પ્રવાસીઓના સ્વાંગમાં માલે પહોંચી ગયા હતા અને બાકીના સ્પીડ બોટ દ્વારા શ્રીલંકાથી આવીને કિનારે લાંગરવાના હતા.

ગયૂમ ભારતના પ્રવાસે આવવાના હતા એટલે પ્રોટોકોલ પ્રમાણે માલદીવ ખાતેના હાઇકમિશનર એ. કે. બેનરજી અગાઉથી જ દિલ્હી પહોંચી ગયા હતા.

ભારતને સેના મોકલવા અપીલ

એ ઘટનાને યાદ કરતા બેનરજી કહે છે,'હું દિલ્હીમાં ધાબળો ઓઢીને ગાઢ નિદ્રામાં હતો. સવારના સવા છ વાગ્યા હશે અને મારા ફોનની ઘંટડી વાગી.

'મારા સેક્રેટરી માલ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ેમાં જ હતા. તેમણે કહ્યું કે અહીં તો બળવો થયો છે. કેટલાક લોકો રસ્તા પર ઘૂમી રહ્યા છે અને ગોળીબાર કરી રહ્યા છે.

'પ્રમુખ ગયૂમ કોઈ સલામત સ્થળે છુપાઈ ગયા છે. તેમણે ભારતને અપીલ કરી છે કે તરત સૈનિકો મોકલે અને તેમને બચાવી લે.'

બીજા બાજુ વિદેશ મંત્રાલયના સંયુક્ત સચિવ કુલદીપ સહદેવને પણ માલે ખાતેની ભારતીય હાઈ કમિશનની ઓફિસમાંથી ફોન આવી ગયો હતો.

તેમણે તરત જ વડાપ્રધાનની ઓફિસના સંયુક્ત સચિવ રોનન સેનને સ્થિતિની જાણ કરી દીધી.

સાઉથ બ્લૉકમાં આર્મી ઑપરેશન રૂમમાં તાકિદની બેઠક બોલાવાઈ અને તેમાં સેનને પણ હાજર રહેવા જણાવી દેવાયું હતું.

કોલકાતાથી પરત આવીને વડાપ્રધાન રાજીવ ગાંધી પણ સીધા ત્યાં જ પહોંચવાના હતા.

મિશન ઑવરસીઝ - ડેરિંગ ઑપરેશન્સ બાય ઇન્ડિયન મિલિટરી

બીબીસી સ્ટુડિયોમાં ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના સહ સંપાદક સુશાંતસિંહ સાથે રેહાન ફઝલ

એ બેઠક પછી માલદીવમાં ભારતીય સેનાએ કરેલી કામગીરી વિશે પુસ્તક લખાયું હતું, જેનું નામ છે મિશન ઑવરસીઝ - ડેરિંગ ઑપરેશન્સ બાય ઇન્ડિયન મિલિટરી.

પુસ્તકના લેખક સુશાંત સિંહ હાલ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસમાં એસોસિયેટ એડિટર છે.

તેમણે લખ્યું છે, 'રાજીવ ગાંધી રોનન સેન અને કુલદીપ સહદેવ સાથે મિલિટરી ઑપરેશન રૂમમાં પહોંચ્યા, ત્યારે ત્યાં ગૃહપ્રધાન પી. ચિદંબરમ પણ હાજર હતા.

'તેમણે કહ્યું કે આપણે 'નેશનલ સિક્યુરિટી ગાર્ડ્સ'ને મોકલી આપીએ. જોકે સેના તે માટે સહમત નહોતી.'

તેમણે વધુમાં જણાવ્યું, 'બેઠકમાં હાજર રૉના વડા આનંદ સ્વરૂપ વર્માએ જણાવ્યું કે તેમની માહિતી અનુસાર માલેના હુલહુલે એરપોર્ટ પર બળવાખોરોએ કબજો કરી લીધો છે.

'ખરી વાત એ હતી કે રૉ પાસે પૂરતી માહિતી નહોતી. માલેની વાસ્તવિક પરિસ્થિતિ શું છે તેની માહિતી ફક્ત રોનન સેન પાસે હતી.'

18 કલાક સુધી ચાલતો રહ્યો ફોન કોલ

સુશાંત સિંહે પુસ્તકમાં લખ્યું છે, માલદીવમાંથી ત્યાંના વિદેશ સચિવ ઝાકીએ વડાપ્રધાનના નિવાસસ્થાન (7 રેસકોર્સ રોડ) પર ફોન લગાવ્યો હતો. તે ફોન સેને પોતે ઉઠાવ્યો હતો.

ઝાકીએ સ્થિતિની જાણ કરી કે તેમના ઘરની સામે જ આવેલા ટેલિફોન એક્સચેન્જ પર કબજો કરી લેવાયો છે.

તે વખતે જ સેને તેમને સલાહ આપી કે હવે તમે ફોન કાપશો નહિ. તમે રિસિવર મૂકશો કે તરત જ ટેલિફોન એક્સચેન્જમાં સ્વિચ બોર્ડમાં લાઇટ બંધ થશે અને બળવાખોરોનું ધ્યાન જશે.

એટલે બંને છેડેથી ફોન ચાલુ જ રાખવામાં આવ્યા. આ ફોન કોલ આગલા 18 કલાક સુધી એમ જ જોડાયેલો રહ્યો હતો.

ભારતીય સેનાએ માલે પહોંચીને પોતાનું ઑપરેશન પાર પાડી...


રાજીવ ગાંધીએ પણ કોંગ્રેસનાં સંગઠન તથા રાજકારણમાં આમૂલ પરિવર્તન લાવવાનું વચન આપ્યું હતું.

ત્યારે મોટો સવાલ એ ઊભો થાય છે કે જે બાબતમાં રાજીવ ગાંધી નિષ્ફળ રહ્યા, તે બાબતમાં રાહુલ ગાંધી સફળ થશે ?

શું તેઓ કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતાઓ અને પાર્ટીના સામાન્ય કાર્યકર્તાઓ વચ્ચે ઊભી થયેલી દિવાલને તોડી શકશે.

શું તેઓ નિર્ધનો તથા ધનવાનો વચ્ચેની ખાઈ પૂરી શકશે?

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

કેન્દ્રમાં રાહુલ ગાંધીના નેતૃત્વમાં સરકાર બનશે, ત્યારે ખેડૂતો તથા યુવાનોના જીવનમાં પરિવર્તન લાવવાના તેમના વચનની કસોટી થશે. આ બાબતમાં હજુ સમય લાગશે.

એ પહેલા રાહુલ ગાંધીએ પુરવાર કરવું પડશે કે તેઓ વરિષ્ઠ નેતાઓને નારાજ કર્યા વગર તેમની ટીમ તથા કાર્યસમિતિમાં યુવાનોને વધુ સારું સ્થાન આપી શકે તેમ છે.

સોનિયા અને રાહુલ

બોલવું હંમેશા સરળ હોય છે અને પાળવું મુશ્કેલ.

રાહુલ ગાંધી હંમેશા પાર્ટીમાં આંતરિક લોકશાહીની હિમાયત કરતા રહ્યાં છે, પરંતુ પાર્ટીની કાર્યસમિતિના તમામ 24 સભ્યોને તેમણે 'નૉમિનેશન' દ્વારા પસંદ કર્યા છે.

આ અધિવેશનની ખાસ વાત એ રહી કે કમ સે કમ 2019 સુધી સોનિયા ગાંધી તથા રાહુલ ગાંધીની 'જુગલબંધી' ચાલુ રહેશે.

કોંગ્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રેસની જૂની તથા નવી પેઢી માટે આ એક રાહતજનક બાબત ગણી શકાય.

એનડીએથી અંતર જાળવનારા વિરોધપક્ષો માટે પણ આ સ્થિતિ સાનુકૂળ બની રહેશે.

એક તબક્કે એવું લાગતું હતું કે સોનિયા ગાંધી રાજકારણમાંથી નિવૃત્તિ લઈ લેશે, પરંતુ હવે એવું લાગે છે કે સોનિયાએ તેમના નિર્ણય પર પુનર્વિચાર કર્યો છે.

કડવી વાસ્તવિક્તા

બે કારણસર આમ થયું હોય તેમ જણાય છે. એક તો એ કે માતા તરીકે તેઓ પુત્ર રાહુલને સફળ બનાવવા માગે છે.

બીજું એ કે તેમને લાગતું હશે કે સોનિયા ફેક્ટરને કારણે દ્રમુક, આરજેડી, તૃણમુલ, એનસીપી, સપા, બસપા, લેફ્ટ તથા અન્ય પાર્ટીઓ કોંગ્રેસ સાથે ગઠબંધન કરશે.

#BBCShe : દિલ્હી, પટણા, વિશાખાપટ્ટનમ, કોઈમ્બતૂર, નાગપુર. રાજકોટ. જલંધરની લેશે મુલાકાત

પરંતુ તુનકમિજાજી મમતા બેનર્જી, માયાવતી તથા અખિલેશ યાદવ, એમ. કરુણાનિધિ, લાલુપ્રસાદ યાદવ અને શરદ પવાર જેવા દિગ્ગજો વચ્ચેનો ગજગ્રાહ કડવી વાસ્તવિક્તા છે.

વર્ષ 1975-77ની યુતિ સરકાર સમયે જયપ્રકાશ નારાયણ તથા સંયુક્ત મોરચા સરકારોમાં ડાબેરી નેતા હરકિસનસિંહ સુરજીતને જેવું સન્માન મળતું, તેવું જ સન્માન મહદંશે સોનિયા ગાંધીને મળી રહ્યું છે.

તેમના નામ ઉપર પરસ્પર વિરોધી પાર્ટીઓ પણ એક થઈ જાય તેવી શક્યતા છે.

તાકતવર અને પ્રાસંગિક

એ પણ સમજવું ઘટે કે રાહુલ ગાંધી તથા સોનિયા ગાંધીએ ખુદને સત્તાધીશ તરીકે નહીં, પરંતુ સત્તાના સંરક્ષક તરીકે પ્રોજેક્ટ કર્યાં છે.

2004 થી 2014 દરમિયાન સોનિયા ગાંધીએ દેખાડી દીધું કે તેઓ વડાંપ્રધાન બન્યા વગર પણ તાકતવર અને પ્રાસંગિક રહી શકે છે

રાહુલ ગાંધીએ પણ 48 વર્ષની ઉંમરે મનમોહનસિંહની સરકારમાં પ્રધાન બનવાનું ટાળ્યું હતું.

હજુ પણ રાહુલ ગાંધી ખુદને વડાપ્રધાન પદના ઉમેદવાર તરીકે પ્રોજેક્ટ નથી કર્યા અને તેમાં કોઈ ઉતાવળ પણ નથી કરી રહ્યા.

બીજી બાજુ, નરેન્દ્ર મોદી વિરોધી દળોનું નેતૃત્વ લેવામાં રાહુલ ગાંધી ખચકાઈ રહ્યાં છે, જે તેમના માર્ગનો સૌથી મોટો અવરોધ છે.

મોદી સામે મુકાબલો

વર્ષ 1951-52થી લઈને અત્યારસુધીની તમામ લોકસભા ચૂંટણીઓ કોઈ ચહેરાને કેન્દ્રસ્થાને રાખીને જ લડવામાં આવી છે.

1951-52, 1957 તથા 1962ની ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસની સફળતાનું મોટું કારણ પંડિત નહેરુ હતા.

ઇંદિરા ગાંધીએ પણ આજીવન રાષ્ટ્રીય રાજકારણનાં પરિદૃશ્યમાં પોતાનું વર્ચસ્વ જાળવી રાખ્યું હતું.

રાજીવ ગાંધી, અટલ બિહારી વાજપેયી તથા સોનિયા ગાંધીના જીવનમાં પણ આવા તબક્કા આવ્યા. જોકે, પી.વી. નરસિંહ્મારાવ તથા મનમોહનસિંહ...


રાજીવ ગાંધીને રાજકારણમાં લાવવા ઓશોનાં સચિવ લક્ષ્મીની મદદ લેવાઈ હતી

સમાચાર એજન્સી પીટીઆઈ અનુસાર કવિ અને કલાકાર રાશિદ મૅક્સવેલના પુસ્તક 'ધ ઑન્લી લાઇફ : ઓશો, લક્ષ્મી ઍન્ડ ધ વર્લ્ડ ઇન ક્રાઇસિસ'માં આ સંદર્ભે દાવો કરાયો છે.

તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ઇંદિરા ગાંધી ઓશોથી પ્રભાવિત હતાં અને તેમણે તેમના દીકરા રાજીવ ગાંધીને રાજકારણમાં લાવવા માટે ઓશોનાં સચિવ લક્ષ્મીની મદદ લીધી હતી.

રાજકારણમાં આવ્યા પહેલા રાજીવ ગાંધી વ્યવસાયી પાઇલટ હતા અને રાજકારણમાં તેમને કોઈ રસ ન હતો.

વિમાન અકસ્માતમાં સંજય ગાંધીનું અવસાન થયા બાદ ઇંદિરા ગાંધી ઇચ્છતાં હતાં કે રાજીવ ગાંધી રાજકારણમાં પ્રવેશ કરે.

ઓશોના સચિવે સમજાવ્યા હતા રાજીવને

ઇંદિરા ગાંધી ઓશોના શબ્દોથી પ્રભાવિત હતાં

પુસ્તકમાં દાવો કરાયો છે કે ઇંદિરા ગાંધી અધ્યાત્મમાં રસ ધરાવતાં હતાં.

તેઓ ઓશોના શબ્દોથી પ્રભાવિત હતાં. પરંતુ ઓશો તે સમયે એક વિવાદાસ્પદ વ્યક્તિ હતા.

એટલે જ ઇંદિરા ગાંધીએ ક્યારેય આશ્રમ જઈને તેમની મુલાકાત કરી ન હતી.

'ધ ઑન્લી લાઇફ : ઓશો, લક્ષ્મી ઍન્ડ ધ વર્લ્ડ ઇન ક્રાઇસિસ'ના આધારે જ્યારે 1977માં જ્યારે ઇંદિરા ગાંધીના હાથમાંથી સત્તા નીકળી તો ઓશોન... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાં સચિવ લક્ષ્મીને તેમના ઘર કે ઑફિસમાં ગમે ત્યારે પ્રવેશવાની મંજૂરી મળી ગઈ.

ઓશોના સચિવ લક્ષ્મીએ સમજાવ્યા બાદ રાજીવ ગાંધીએ રાજકારણમાં પગ મૂક્યો હતો

વર્ષ 1980માં ઇંદિરા ગાંધીના સત્તામાં પરત ફર્યાં બાદ સંજય ગાંધીનું એક વિમાનદુર્ઘટનામાં મૃત્યુ થયું.

રાશિદ મૅક્સવેલે લખ્યું છે કે તે સમયે જ્યારે ઇંદિરાને મળવાં માટે લક્ષ્મી આવ્યાં ત્યારે તેમણે લક્ષ્મીને આગ્રહ કર્યો કે તેઓ રાજીવ ગાંધીને પાઇલટની નોકરી છોડી રાજકારણમાં આવવા માટે સમજાવે.

ઓશોનાં સચિવ

બ્રિટીશ ઇન્ડિયામાં મોટા થયેલાં લક્ષ્મી ઓશોનાં પહેલાં સચિવ હતાં

રાશિદ મૅક્સવેલના જણાવ્યા અનુસાર, "ત્યારબાદ લક્ષ્મીએ તેમના રૂમમાં જઈને લાંબા સમય સુધી વાત કરી હતી. તેમણે રાજીવ ગાંધીને સમજાવ્યા હતા કે કેવી રીતે તેઓ 20મી સદીમાં દેશના વિકાસમાં પોતાનું યોગદાન આપી શકે."

"ત્યારબાદ રાજીવ ગાંધીએ રાજકારણમાં પ્રવેશવાનો નિર્ણય કર્યો હતો."

વર્ષ 1984માં ઇંદિરા ગાંધીની હત્યા બાદ તેઓ દેશના છઠ્ઠા વડાપ્રધાન બન્યા હતા.

'ધ ઑન્લી લાઇફ : ઓશો, લક્ષ્મી ઍન્ડ ધ વર્લ્ડ ઇન ક્રાઇસિસ' પુસ્તક ઓશોના સચિવ લક્ષ્મીનું જીવનચરિત્ર છે.

બ્રિટીશ ઇન્ડિયામાં મોટાં થયેલાં લક્ષ્મી ઓશોનાં પ્રથમ અંગત સચિવ હતાં.

લક્ષ્મીએ રહસ્યવાદી ઓશોના માર્ગદર્શનમાં લોકોને રસ્તો બતાવ્યો હતો.

આ પુસ્તકમાં લક્ષ્મીના જીવનમાં આવેલા ઉતાર-ચઢાવ વિશે પણ લખવામાં આવ્યું છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


રાજીવ સાતવ

આ દરમિયાન તેમને સાયટોમેગલ વાઇરસથી સંક્રમિત થયા હતા અને તેઓ વૅન્ટિલેટર પર રાખવામાં આવ્યા હતા.

46 વર્ષના રાજીવ સાતવને મહારાષ્ટ્રના મરાઠવાડા અને વિદર્ભ વિસ્તારના મહત્વના નેતા ગણવામાં આવતા હતા. તેઓ 22 એપ્રિલે કોરોના વાઇરસથી સંક્રમિત થયા હતા.

રાજીવ સાતવ હાલ કૉંગ્રેસના રાજ્યસભાના સાંસદ અને પાર્ટીના ગુજરાત પ્રભારી હતા. કૉંગ્રેસની ઍક્સિક્યુટિવ કમિટીના કન્વીનર પણ હતા. સાતવનાં માતા રજની સાતવ કૉંગ્રેસનાં ધારાસભ્ય અને રાજ્યસભાના સાંસદ પણ રહી ચૂક્યા છે.

રાજીવ સાતવ 2014ની લોકસભાની ચૂંટણીમાં મોદી લહેરની વચ્ચે હિંગોલી લોકસભા બેઠક પરથી વિજેતા બન્યા હતા. તેમને રાહુલ ગાંધીના નજીક માનવામાં આવતા. તેઓ 2019માં લોકસભાની ચૂંટણી નહોતા લડ્યા અને રાજ્યસભામાંથી ચૂંટાયા હતા. તેઓ અગાઉ યુશ કૉંગ્રેસના પ્રમુખ રહ્યા હતા.

રાહુલ ગાંધીએ ટ્વીટ કર્યું, "મારા મિત્ર રાજીવ સાતવના નિધનથી હું ખૂબ જ દુ:ખી છું. તુ એક શક્તિશાળી નેતા હતા જેઓ કૉંગ્રેસના વિચારોને અંકિત કરનારા હતા. આ આપણા તમામ લોકો માટે ખૂબ જ મોટી ખોટ છે. તેમના પરિવારના દુ:ખમાં મારી સહાનુભુતિ છે."

ગુજરાતના કૉંગ્રેસના પ્રમુખ અમિત ચાવડા ટ્વીટ કર્યું, ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

"રાજ્યસભાના સાંસદ અને ગુજરાત કૉંગ્રેસના પ્રભારી સૌમ્ય અને સાલસ સ્વભાવ, સાદગી અને પક્ષ પ્રત્યે નિષ્ઠાવાન નેતૃત્વ હંમેશાં યાદ રહેશે. સાતવજીનું નિધન ખૂબ જ મોટી ક્ષતિ છે. ઇશ્વર આત્માને શાંતિ આપે અને પરિવારને આ દુ:ખના સમયમાં બળ આપે."

મહારાષ્ટ્રના વરિષ્ઠ નેતા શરદ પવારે ટ્વીટ કરીને કહ્યું, "કૉંગ્રેસ નેતા અને કૉંગ્રેસની ઍક્ઝિક્યુટીવ કમિટીના સભ્ય રાજીવ સાતવના અવસાનના સમાચાર આઘાતજનક છે. તેઓ યુવાન, ઉત્સાહી અને અભ્યાસુ નેતા હતા."

"ગુજરાતની ચૂંટણીમાં તેમણે પાર્ટીએ આપેલી જવાબદારીઓ ઉપાડીને મહત્વનો ભાગ ભજવ્યો હતો. મહારાષ્ટ્રએ તેમના એક મહાન નેતાને ગુમાવ્યા છે. દિલથી શ્રદ્ધાંજલિ"

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


રાજેશ ખન્નાએ જ વર્ષ 1960 અને 1970ના દાયકામાં પડદા પર રોમાન્સને નવી ઓળખ આપી હતી.

બીબીસીએ રાજેશ ખન્નાના કેટલાક નજીકના મિત્રો અને સહ-અભિનેતાઓ સાથે વાત કરી હતી. જેમણે રાજેશ ખન્ના સાથે જોડાયેલી કેટલીક રસપ્રદ વાતો શૅર કરી હતી.

અનીતા અડવાણી, નજીકનાં મિત્ર (તેમના જ શબ્દોમાં)

હું તેમને પહેલી વખત મળી ત્યારે મારી ઉંમર ખૂબ નાની હતી. મારા એક પરિચિત મને ફિલ્મનું શૂટિંગ જોવા લઈ ગયા હતા.

તેઓ સેટ પર એક ખુરશી પર ટુવાલ લપેટીને બેઠા હતા. હું તેમને જોતી જ રહી ગઈ.

ત્યારથી માંડીને અત્યાર સુધી મને તેમના સિવાય બીજું કોઈ સારું લાગ્યું નથી.

હું તેમને ફરી વખત મહેબૂબ સ્ટુડિયોમાં મળી હતી. ત્યારે મારી ઉંમર 13 વર્ષ હશે.

ત્યારબાદ આઠ-દસ મહિના સુધી સતત તેમને મળતી રહી હતી.

તેઓ મને જોઈને ખુશ થઈ જતા હતા. હું સમજી શકતી નહોતી કે આટલા મોટા સુપરસ્ટાર મને કેમ આટલી પસંદ કરે છે.

હું મારા વતન જયપુર જતી રહી અને અમારી વચ્ચે સંપર્ક તૂટી ગયો.

ફરી મુલાકાત

પછી ઘણાં વર્ષો બાદ 1990-91માં ફરી હું તેમને એક પાર્ટીમાં મળી હતી.

તેઓ મારી નજીક આવ્યા અને મળવાનો સિલસિલો ફરી શરૂ થઈ ગયો.

વર્ષ 2000 બાદ હું મુંબઈ સ્થિત તેમના ઘર 'આશીર્વાદ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

' પણ આવવા લાગી.

કાકાજી એકલતાથી ખૂબ ડરતા હતા. તેઓ રાત્રે ટીવીનો અવાજ ઊંચો રાખીને તેમજ ઘરની લાઇટ ચાલુ રાખીને ઊંઘતા હતા.

મને એક વાત આશ્ચર્યજનક લાગતી હતી કે તેઓ પોતાની જ ફિલ્મો જોતા નહોતા.

ટીવી પર જ્યારે તેમની કોઈ ફિલ્મ આવતી તો હું કહેતી કે કાકાજી, ચાલો આ ફિલ્મ જોઈએ.

તો તેઓ મને કહેતા કે મારે નથી જોવી, તમે જ જુઓ. કદાચ પોતાને સ્ક્રીન પર જોવું તેમને પસંદ નહોતું.

ખૂબ ગુસ્સો કરતા

તેઓ દરેક કામ વ્યવસ્થિત રીતે થયેલું જ પસંદ કરતા હતા.

કોઈ વાત તેમને પસંદ ન આવી હોય અથવા તો કોઈ સામાન તેની જગ્યાએ ન હોય તો તેઓ ખૂબ ગુસ્સો કરતા હતા.

તેમનો સ્ટાફ તેમનાથી ખૂબ ડરતો હતો. ઘણી વખત તેઓ ગુસ્સામાં જમવાની થાળી પણ ફેંકી દેતા હતા.

પરંતુ સાંજ થતાં સુધી તેઓ એક બાળક જેવા બની જતા હતા. જીદ કરવા લાગતા કે મારે આઇસક્રીમ ખાવો છે. મને છોલે ભટૂરે ખવડાવો, વગેરે વગેરે.

તેઓ ખૂબ રોમૅન્ટિક હતા. ઘણી વખત પોતાના ગીત 'મેરે સપનોં કી રાની' સાંભળતા સાંભળતા નાચવા લાગતા હતા.

તેઓ ધાર્મિક પણ હતા. ઘરમાં પૂજા-પાઠ પણ કરતા હતા.

અંતિમ સમય

દારૂ તેમના માટે ખૂબ નુકસાનકારક સાબિત થયો.

અંતિમ દિવસોમાં તેઓ ખૂબ નબળા પડી ગયા હતા. વારંવાર જમીન પર પડી જતા હતા.

જેના કારણે તેમને ઘણી જગ્યાએ ફ્રૅક્ચર પણ થઈ ગયાં હતાં.

અંતિમ દિવસો દરમિયાન તેઓ ખૂબ ઉદાસ રહેતા હતા. ઊંઘતા નહોતા. કહેતા હતા કે કોઈ બીજા ગ્રહ પરથી આવશે અને મને લઈ જશે.

તેમને મૃત્યુનો ડર લાગતો હતો. વારંવાર તેઓ કહેતા હતા કે હું 70 વર્ષ કરતાં વધારે નહીં જીવી શકું. તેઓ તેની પહેલાં જ જતા રહ્યા.

જુનિયર મહેમૂદ, સહ-અભિનેતા (તેમના જ શબ્દોમાં)

"મેં 'દો રાસ્તે', 'કટી પતંગ' અને 'આન મિલો સજના' સહિત કાકાજી સાથે દસ કરતાં વધારે ફિલ્મો કરી હતી.

તેમની સુપર સ્ટારડમનો જે જમાનો મેં જોયો છે, તેવી લોકપ્રિયતા મને નથી લાગતું કે બીજા કોઈને મળી હશે.

એક વખત તેમનું શૂટિંગ જોવા કૉલેજથી કેટલીક છોકરીઓ આવી હતી.

કાકાજી સેટ પર પહોંચ્યા અને છોકરીઓએ તેમને ઘેરી લીધા હતા. કાકાજી માટે છોકરીઓ અંદરોઅંદર ઝઘડવા લાગી હતી.

તે દરમિયાન કાકાનાં કપડાં પણ ફાટી ગયાં હતાં.

સેટ પર શાંત રહેતા હતા

સેટ પર કાકા ખૂબ શાંત રહેતા હતા. સહ-કલાકારો સાથે પણ ખૂબ ઓછી વાતો કરતા હતા.

ક્યારેક ક્યારેક મારા હાલચાલ પૂછી લેતા, પણ વધુ વાત કરતા નહોતા.

સ્પૉટબૉય અથવા તો સેટ પર હાજર આસિસ્ટન્ટ તરફ તો તેઓ ધ્યાન પણ ન આપતા.

ધીરેધીરે અમારી વચ્ચે સંપર્ક ઓછો થતો ગયો.

ઘણાં વર્ષો પહેલાં...


રાજ્ય સરકાર વારંવાર લોકોને કોરોના જાગૃતિ માટે ટહેલ તો નાખી રહી છે, પરંતુ લોકોમાં કોરોનાના ડરની ગંભીરતા ગાયબ થઈ ગઈ હોય તેવું જણાય છે.

અમદાવાદનાં જાણીતા પલ્મૉનોલૉજીસ્ટ ડો. તુષાર પટેલે બીબીસીને જણાવ્યું હતું કે, "તહેવારને લીધે લોકો જે રીતે બહાર નીકળી રહ્યાં છે એને લીધે કોરોનાના કેસ વધી શકે છે. એનું પરિણામ દિવાળી પછીનાં દિવસોમાં જોવા મળશે."

કોરોનાના કેસ 1000ની નીચે ગયા હતા હવે ફરી 1000થી વધી રહ્યા છે

દિલ્હીમાં ગત રવિવારે એક જ દિવસમાં 7745 કેસ આવ્યા હતા. એ પણ માત્ર 50754 ટેસ્ટમાં. અમેરિકામાં કોરોના નબળો પડવાનું નામ નથી લઈ રહ્યો. સમાચાર સંસ્થા રોઇટર્સ પ્રમાણે, અમેરિકામાં કોરોનાની ત્રીજી લહેર શરૂ થઈ ગઈ છે.

અમેરિકા વિશ્વનો પહેલો દેશ છે જ્યાં કોરોનાના કેસ એક કરોડને આંબી ગયા છે.

ગુજરાતમાં છેલ્લા સપ્તાહમાં કોરોનાનું ચિત્ર જોઈએ તો, ગુજરાતમાં કોરોનાના કેસનો આંકડો એક હજારની નીચે ચાલ્યો ગયો હતો એ હવે ફરી એક હજારની ઉપર જવા માંડ્યો છે.

આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ વિભાગની યાદી અનુસાર 3 અને 5 નવેમ્બરે રાજ્યમાં અનુક્રમે 975 અને 990 કેસ નોંધાયા હતા. 6 નવેમ્બરે એ આંકડો વધીને 1035થયો હતો. 7 અને 8 નવેમ્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

બરે અનુક્રમે 1046અને 1020 કેસ રાજ્યમાં નોંધાયા હતા. જ્યારે 10મી નવેમ્બરે 1049 સંક્રમિત કેસો નોંધાયા હતા.

અમદાવાદ મેડિકલ ઍસોસિયેશનનાં પ્રમુખ ડો. કિર્તીકુમાર ગઢવીએ બીબીસીને જણાવ્યું હતું કે અગાઉ દર 10 કેસમાંથી એક કેસ કોરોનાનો આવતો હતો.

હવે દર 10 કેસમાંથી ત્રણથી ચાર કેસ કોરોનાના આવે છે. અમદાવાદ જેવા શહેરોમાં કોરોના ટેસ્ટીંગ માટે જાહેર સ્થળો પર જે તંબુ લગાવ્યા છે એમાં હવે ટેસ્ટીંગ માટે લોકોની સંખ્યા વધી રહી છે. લોકો લાઈન લગાવી રહ્યા છે.

આના પરથી એટલું તો કહી જ શકાય કે સંક્રમણ વધી રહ્યું છે. ડિસેમ્બર - જાન્યુઆરીમાં ઠંડી જ્યારે વધશે ત્યારે કોરોના સંક્રમણ આનાથી પણ વધી જશે.

ડો. ગઢવી એક મહત્વની બાબત પર ધ્યાન દોરતાં કહે છે કે, "જેમને કોરોનાની શંકા હોય તેવા કેટલાંક લોકો સીધા જ એચઆરસીટી(high resolution non‐contrast computed tomography of the chest - HRCT chest) ટેસ્ટ કરાવે છે."

"આ ટેસ્ટ કેટલાંક લોકો પ્રાઈવેટઢબે કરાવતાં હોવાથી તેઓ એ ટેસ્ટમાં જો કોરોના પૉઝિટિવ જણાયા હોય તો સરકારી ચોપડે નોંધાતા નથી. આમ એવા કેસો પણ ઘણાં હોઈ શકે કે જે કદાચ પૉઝિટિવ હોય પણ એની સંખ્યા ન દેખાતી હોય."

"આ સિવાય તંબુમાં જે રેપિડ ટેસ્ટ થાય છે એ ટેસ્ટની દરદીની કોરોના પરીક્ષણ ક્ષમતા ચાલીસથી પચાસ ટકા છે. તેથી એમાં કદાચ પૉઝિટિવ ન આવ્યા હોય એનો મતલબ એ નથી કે એ વ્યક્તિ કોરોના પૉઝિટિવ ન હોઈ શકે."

દિવાળી પછી પરિણામ જોવા મળશે

અમદાવાદ સુધરાઈએ શહેરમાં દુકાનદારો અને કર્મચારીઓના ટેસ્ટીંગ કરી રહી છે. કોરોનાનાં એસિમ્પ્ટોમેટિક દરદી એટલે કે તાવ, શરદી, ઉધરસ વગેરે લક્ષણ ન ધરાવતાં હોય છતાં પૉઝિટિવ હોય એવા કેટલાંક દરદી ઘરે રહીને જ હોમ આઈસોલેશનમા સારવાર લેતા હોય છે.

આઈસોલેશનનાં નિયમોનો ભંગ કરતાં આઠ દરદીઓને અમદાવાદ સુધરાઈએ ગયા અઠવાડિયે એપેડેમિક ડિસીઝ ઍક્ટ 1997 મુજબ નોટીસ મોકલી હતી.

કોરોનાને છ મહિના કરતાં વધુ સમય થઈ ગયો છે. જો કોરોનાનાં કેસ વધી રહ્યા હોય તો શું આ કોરોનાની બીજી લહેર શરૂ થઈ ગઈ કહેવાય? આ સવાલનાં જવાબમાં ડો. તુષાર પટેલ કહે છે કે, ના, આ સેકન્ડ વેવ નથી.

વચ્ચેના ગાળામાં કોરોનાના કેસ ઘટી ગયા હતા. કોરોનાની જે બીજી લહેર આવે એમાં કેસ ખૂબ વ્યાપકપણે વધવા માંડે છે. એટલા બધા કેસ વધ્યા નથી. જોકે, લોકો લાપરવાહ જરૂર થઈ ગયા છે એના લીધે કેસની સંખ્યા વધી રહી છે.

એકતરફ ઠંડી વધી રહી છે અને લોકો લાપરવાહ થઈ ગયા છે. આનાં પરિણામ દિવાળી પછી જોવા મળશે."

વાઈરસ નબળો...


રાજ્ય સરકારના વર્તમાન પ્રધાનોને તેમની હાલની મૂળ બેઠક પરથી જ ટિકિટ આપવામાં આવી છે.

ભાજપની સેન્ટ્રલ ઇલેક્શન કમિટીએ સિત્તેર (70) ઉમેદવારોના નામ ધરાવતી પ્રથમ યાદી પર મંજૂરીની મહોર મારી હતી.

પ્રથમ યાદીમાં ચાર મહિલાઓને સ્થાન મળ્યું છે, જે માંડ પાંચ ટકા જેટલું છે.

આગામી મહિને નવમી તેમજ ચૌદમી ડિસેમ્બરે બે તબક્કામાં મતદાન યોજાશે.

18મી ડિસેમ્બરે મતગણતરી હાથ ધરાશે અને ચૂંટણી પરિણામો જાહેર થશે.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

મહિલાઓ પાંચ ટકા પણ નહીં

ભાજપ દ્વારા 70 ઉમેદવારોના નામોની જાહેર થયેલી પ્રથમ યાદીમાં માત્ર ચાર મહિલાઓને ટિકિટ આપવામાં આવી છે.

લિંબાયત બેઠક પરથી સંગીતા પાટીલ  અને ભાવનગર પૂર્વ બેઠક પરથી વિભાવરીબેન દવેને ટિકિટ આપવામાં આવી છ.

ખેડ બ્રહ્મા અનુસૂચિત જનજાતિ અનામત (ST) બેઠક પરથી રમીલા બારા તથા વડોદરા શહેરની અનુસૂચિત જાતિ અનામત (SC) બેઠક પરથી મનીષા વકીલને ટિકિટ આપવામાં આવી છે.

રમીલાબહેન બારા પૂર્વ ધારાસભ્ય છે, જ્યારે બાકીની ત્રણ મહિલા ઉમેદવાર વર્તમાન તેરમી વિધાનસભામાં ટિકિટ મેળવેલા વિસ્તારનું જ વિધાનસભા પ્રતિનિધિત્વ કરી રહ્યા છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે ગુજરાત વિધાનસભાની કુલ 182 બેઠકો છ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ે.

ગત ચૂંટણીઓમાં મહિલાઓ

તેરમી વિધાનસભા ચૂંટણીમાં સોળ (16) મહિલાઓ ધારાસભ્ય પદે ચૂંટાઈ આવ્યાં હતાં. જેમાં ભાજપના 12 તેમજ કૉંગ્રેસના ચાર મહિલા ધારાસભ્યો ચૂંટાયાં હતાં.

વર્ષ 2012ની તેરમી વિધાનસભા ચૂંટણીમાં અલગ-અલગ પક્ષની 91 મહિલાઓએ ચૂંટણી જંગમાં ઝંપલાવ્યું હતું.

જ્યારે વર્ષ 2007ની બારમી વિધાનસભા ચૂંટણીમાં 88 મહિલા ચૂંટણી મેદાનમાં ઉતરી હતી.

ગત ચૂંટણીઓમાં ભાજપે 19, જ્યારે કોંગ્રેસે 14 મહિલાને ટિકિટ આપી હતી, જ્યારે અન્ય મહિલાઓએ અપક્ષ કે અન્ય નાનામોટા રાજકીય પક્ષોમાંથી ચૂંટણી જંગમાં ઝંપલાવ્યું હતું.

વર્ષ 1960માં ગુજરાતની સ્થાપના થઈ ત્યારથી અત્યારસુધી ક્યારેય 16થી વધુ મહિલાઓને ધારાસભામાં સ્થાન મળ્યું નથી.

1985 અને 2007માં 16-16 મહિલાઓ વિજેતા બની હતી. વર્ષ 1995માં સૌથી વધુ 95 મહિલાઓએ ચૂંટણી જંગમાં ઝંપલાવ્યું હતું. પરંતુ માત્ર બે જ મહિલાઓ વિધાનસભામાં પ્રવેશી શકી હતી.

ઉલ્લેખનીય છે કે ગુજરાતમાં સ્થાનિક સ્વરાજની ચૂંટણીઓમાં મહિલાઓને 50 ટકા પ્રતિનિધિત્વ મળેલું છે. પરંતુ વિધાનસભામાં ક્યારેય દસ ટકાથી વધારે પ્રતિનિધિત્વ મળ્યું નથી.

પ્રધાનોની બેઠક યથાવત્

પાટીદાર, ઓબીસી તથા દલિત આંદોલન પછી એવું માનવામાં આવતું હતું કે પ્રધાનોની બેઠકો બદલવામાં આવશે અથવા તો તેઓને પક્ષ તરફથી ચૂંટણીઓ નહીં લડવા કહેવામાં આવશે.

જોકે, પ્રથમ યાદીમાં મુખ્યપ્રધાન, નાયબ મુખ્યપ્રધાન તથા અન્ય પ્રધાનોને તેમની પરંપરાગત બેઠકો પરથી જ ટિકિટ આપવામાં આવી છે.

વિજય રૂપાણી રાજકોટ પશ્ચિમ બેઠક પરથી, જ્યારે મહેસાણાની બેઠક પરથી નીતિનભાઈ પટેલને ટિકિટ આપવામાં આવી છે.

ઉપરાંત જયેશ રાદડિયા (જેતપુર), જશાભાઈ બારડ (સોમનાથ), દિલીપ સંઘાણી (ધારી), બાવકુ ઉંઘાડ(અમરેલી),  હીરા સોલંકી (રાજુલા), ચીમનભાઈ સાપરિયા (જામજોધપુર) અને શંકર ચૌધરીને (વાવ) બેઠકની ટિકિટ આપવામાં આવી છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


રાજ્ય સરકારના સોશિયલ જસ્ટિસ ઍન્ડ ઍમ્પાવરમૅન્ટ વિભાગે ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં ઍફિડેવિટ રજૂ કરીને કહ્યું કે છે ખાળકૂવા સાફ કરવા માટે સરકાર કોઈને ગટરમાં ઉતારતી નથી.

પરંતુ મૅન-હોલમાં ઊતરવાના કારણે થતાં મોતના આંકડા કંઈક અલગ જ કહાણી રજૂ કરે છે.

ગટરમાં ગૂંગળાઈને મજૂરોનાં મૃત્યુની બાબતમાં ગુજરાત સમગ્ર દેશમાં બીજા સ્થાને છે.

ગટરમાં ઊતરનારનો આંકડો કેટલો?

પુરષોત્તમ વાઘેલા

કેટલાક દલિત કર્મશીલ માને છે કે રાજ્ય સરકાર દ્વારા આપવામાં આવતા આંકડા માત્ર કાગળ ઉપર જ હોય છે.

ઍક્ટિવિસ્ટ પુરષોત્તમ વાઘેલાએ બીબીસી ગુજરાતી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું, "અમે રાઇટ ટુ ઇન્ફર્મેશન (આરટીઆઈ) મારફતે માહિતી માંગી છે, પણ કોઈ માહિતી મળતી નથી."

"ડભોઈમાં સાત લોકોનાં મૃત્યુ બાદ મેં ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં ઍડિશનલ પીઆઈએલ કરી છે, જેમાં સરકારે તા. 25મી જૂને જવાબ આપવાનો છે."

વાઘેલા ઉમેરે છે, "હાઈકોર્ટમાં સરકાર જે આંકડા આપે છે એના કરતાં વધુ શ્રમિકો ખાળકૂવાની સફાઈ કરે છે."

"ટૅન્ડર પાસ થયા બાદ કૉન્ટ્રેક્ટર દ્વારા શ્રમિકોનું શોષણ થાય છે, કોઈ નિયમ પાળવામાં આવતા નથી અને કોઈ પણ સુવિધા આપ્યા વગર તેમને ગટરમાં ઉતારવામાં આવે છે."

"જ્યારે આવ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ા કામદારનું મૃત્યુ થાય ત્યારે સરકાર દોષનો ટોપલો કંટ્રાક્ટર ઉપર ઢોળી દઈ પોતાની ચામડી બચાવે છે."

સરકાર સામે સવાલ

ગુજરાત સરકારે  મૅન્યુઅલ સ્કૅવેન્જિંન્ગને દૂર કરવા માટે ગુજરાતની મહાનગર પાલિકા, જિલ્લા પંચાયત અને નગર પંચાયતને ચાર વિભાગમાં વહેંચ્યા છે.

શહેર અને અર્ધ-શહેરી વિસ્તારોને ગટર સાફ કરવા માટેનાં મશીનો ખરીદવાં માટે ચાર કૅટેગરીમાં વહેંચ્યાં છે.

જેમાં 'એ' ક્લાસમાં 18, 'બી'માં 33, 'સી'માં 45 અને 'ડી' ક્લાસમાં 63ને મૂકવામાં આવ્યા છે.

સેપ્ટિક ટૅન્ક સાફ કરાવવાના ભાવ પણ સરકારે ખૂબ રાખ્યા છે, એટલે લોકો પૈસા બચાવવા માટે ખાનગીમાં ગરીબ દલિતો પાસે ગેરકાયદે ખાળકૂવા સાફ કરાવે છે, એટલે મૃત્યુ થાય છે.

આ અંગે રાજ્યસભામાં કૉંગ્રેસના પૂર્વ સંસદસભ્ય રાજુ પરમારે 2015માં સવાલ પૂછ્યો હતો, તેમનું કહેવું છે કે હજુ સુધી તેમને જવાબ નથી મળ્યો.

સામાજિક ન્યાય અધિકારીતા વિભાગના પ્રધાન ઇશ્વર પરમારે બીબીસી સાથે વાત કરતા કહ્યું કે સરકારે મૅન-હોલમાં માણસોને ઉતારવાનું બંધ કરાવ્યું છે.

તેમણે કહ્યું, "સરકારે 139  જગ્યા પર ગટર સાફ કરવાનાં સાધનો ખરીદી લીધાં છે. 20 નગરપાલિકામાં સાધનો ખરીદવાની પ્રક્રિયા ચાલુ છે અને સરકારે આ ખરીદી માટે રૂ. 25 કરોડ ફાળવ્યા છે અને જુલાઈ મહિનામાં ગુજરાતમાં રજૂ થનારા બજેટમાં પણ વધુ જોગવાઈ કરવામાં આવશે."

પરમારે સમગ્ર કેસ અદાલતમાં વિચારાધીન હોવાથી વધુ વિગતો આપવાનો ઇન્કાર કર્યો હતો અને કહ્યું કે આ અંગે રાજ્ય સરકાર દ્વારા રિપોર્ટ દાખલ કરવામાં આવશે.

પરમારે ઉમેર્યું કે જો કોઈ કામદાર કૉન્ટ્રૅક્ટર સામે સલામતીના પૂરતા સાધનો વગર ગટર સાફ કરવાની ફરિયાદ કરશે તો કડક પગલાં ભરવામાં આવશે. આ અંગે ભૂતકાળમાં કાર્યવાહી કરવામાં આવી હોવાનું પણ પરમારે ઉમેર્યું હતું.

દલિત, ખર્ચ અને કલ્યાણ

ગુજરાત સરકારે દલિતોના ઉત્થાન માટે 2018-19ના બજેટમાં કુલ 7,204 કરોડ રૂપિયા ફાળવ્યા હતા, જેમાંથી સરકારે 58 લાખ વિદ્યાર્થીઓની સહાય માટે રૂ. 374 કરોડ ફાળવ્યા છે,

474 કરોડ રૂપિયા સફાઈકામદારોની પેન્શન યોજના માટે ફાળવ્યાનો પણ ઉલ્લેખ છે.

આ મુદ્દે બીબીસીએ સામાજિક ન્યાય અને અધિકારીતા વિભાગના સચિવ કે. એચ. પંડ્યાનો સંપર્ક સાધ્યો હતો.

પંડ્યા કહે છે, "મૅન-હોલમાં ઉતારતા શ્રમિકોનાં બાળકોના ઉત્થાન માટે સરકાર શહેરી વિકાસ નિગમ મારફતે કામ કરે છે. ભણતર માટે રૂ. 10 લાખ સુધીની સહાય કરે છે અને વિદેશ ભણવા જનારાને રૂ. 20 લાખ સુધીની સહાય કરવામાં આવે છે. "

જોકે,...


રાજ્ય સરકારે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા સૂચવવામાં આવેલાં દંડની જોગવાઈઓને ઘટાડીને લાગુ કરી છે.

રાજ્યમાં લાગુ થયેલી નવી જોગવાઈઓ બાદ દંડની રકમ અગાઉ કરતાં બેથી પાંચ ગણી વધી જશે.

જો, વાહનચાલક પાસે જરૂરી ડૉક્યુમૅન્ટની ડિજિટલ લૉકરમાં સોફ્ટ કૉપી હશે તો તેને માન્ય ગણવામાં આવશે.

રાજ્યના મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીએ કહ્યું હતું કે 'આ કાયદો છે અને તે રાજનેતા કે વીઆઈપી સહિત તમામને લાગુ પડશે.'

રોજિંદી બાબતોમાં દંડની જોગવાઈઓ

ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી વિજયભાઈ રૂપાણીએ દંડ અંગેની વિગતો આપી હતી.

હેલ્મેટ વગર વાહન ચલાવવા બદલ દંડની રકમ રૂ. 500 કરી દેવામાં આવી છે, જે અગાઉ રૂ. 100 હતી. કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા રૂ. 1000 દંડની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.

જો ટૂ-વ્હિલરમાં પાછળ બેસનારી વ્યક્તિ પાસે હેલ્મેટ નહીં હોય તો તેને કોઈ દંડ નહીં થાય. પરંતુ ટ્રિપલ સવારી માટે દર વખતે રૂ. 100-100નો દંડ થશે.

સીટ-બેલ્ટ વગર વાહન ચલાવવા બદલ રૂ. 500નો દંડ થશે, કેન્દ્ર સરકારના કાયદામાં રૂ. 1000 ના દંડની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.

આર.સી. બૂક (રજિસ્ટ્રેશન સર્ટિફિકેટ) વગર કોઈ વાહન ચલાવતા પકડાશે તો પહેલી વખત રૂ. 500 અને બીજી વખત પકડાશે તો રૂ. 1,000... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

નો દંડ થશે.

રજિસ્ટ્રેશન વગર ટૂ-વ્હિલર ચલાવવા બદલ રૂ. 2000, રૂ. 3000 અને રૂ. 5000 એમ વાહનોની શ્રેણીના આધારે ત્રણ તબક્કામાં દંડને વિભાજિત કરવામાં આવ્યો છે.

લાઇસન્સ વગર વાહન ચલાવા બદલ રૂ. 3000નો દંડ થશે, જો અન્ય કોઈનું વાહન હશે તો વાહનમાલિકને પણ રૂ. રૂ. 3000નો દંડ થશે.

લાઇસન્સ વગરનાં ટૂ-વ્હિલરને ચલાવવા બદલ રૂ. 2000 અને તેથી ઉપરનાં વાહનો માટે રૂ. રૂ. 3000ના દંડની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. કેન્દ્ર સરકારના કાયદામાં રૂ. 5000ના દંડની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.

રાજ્ય સરકાર દ્વારા અલગ-અલગ 50 જેટલી કલમોમાં સુધારો કરવામાં આવ્યો છે.

ચાલુ વાહને મોબાઇલ ઉપર વાત કરવા બદલ પ્રથમ વખત રૂ. 500 અને બીજી વખત રૂ.1,000નો દંડ થશે.

રોડ-ટ્રાન્સપૉર્ટ તથા ટ્રાફિક-પોલીસને દંડ વસૂલવાની સત્તા રહેશે, જોકે અમુક પ્રકારના દંડ લાગુ કરવાની કે તેના માંડવાળની સત્તા કોર્ટ પાસે જ રહેશે.

સ્થળ ઉપર દંડ સિવાય ઈ-ચલણની વ્યસ્થા ચાલુ રહેશે.

જીવલેણ નિયમભંગ માટે વધુ દંડ

ભયજનક રીતે વાહન ચલાવવા બદલ ટૂ અને થ્રી-વ્હિલરને રૂ. 1,500, લાઇટ મોટર વિહિકલને રૂ. 3,000 અને ભારે વાહનોને રૂ. 5,000નો દંડ થશે.

પૂરપાટ ઝડપે વાહન ચલાવવા બદલ ટૂ-વ્હિલર, થ્રી-વ્હિલર કે ટ્રેક્ટરને રૂ. 1,500, લાઇટ મોટર વિહિકલને રૂ. 3,000 અને ભારે વાહનોને રૂ. 4,000નો દંડ થશે.

એક્સપ્રેસ હાઈવે ઉપર જો મોટરની ઝડપ 120 કિલોમિટર પ્રતિકલાકથી વધુ હશે તો તેને ઓવરસ્પીડ ગણવામાં આવશે.

નેશનલ હાઈવે તથા ફૉરલૅન માટે 100 કિલોમિટર પ્રતિકલાકની ઝડપને 'પૂરપાટ' ઝડપ તરીકે નક્કી કરવામાં આવી છે.

જાહેરમાં વાહનોની હરીફાઈ કરવા તથા ભયજનક રીતે વાહન ચલાવવા બદલ રૂ. 5,000ના દંડની જોગાઈ કરવામાં આવી છે. કેન્દ્ર સરકારે પણ આને માટે રૂ. 5000 દંડ ઠરાવેલો છે. આમાં જો બીજીવાર પકડાશે તો 10,000 રૂપિયાનો દંડ થશે.

જો કોઈ વાહન ઍમ્બુલન્સ કે ફાયર બ્રિગેડના વાહનના માર્ગમાં અડચણ ઊભી કરે તો રૂ. 1000ના દંડની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે,  અગાઉ આ દંડ રૂ.100નો હતો.

રૂપાણીના કહેવા પ્રમાણે, દર વર્ષે ગુજરાતમાં લગભગ 20 હજાર જેટલા અકસ્માત થાય છે, જેમાં લગભગ આઠ હજાર લોકોનાં મૃત્યુ થાય છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


રાજ્યના ઉપમુખ્ય મંત્રી નીતિન પટેલે પત્રકારો સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું, "ગુજરાત રાજ્યની સરકારી અને સરકાર સંચાલિત મેડિકલ કૉલેજ સાથે સંકળાયેલી હૉસ્પિટલોમાં બે હજારથી વધારે ઇન્ટર્ન તબીબો છે."

તેમણે કહ્યું, "કોરોના સંક્રમણના કપરા વખતમાં જ્યારે ડૉક્ટરોની તાતી જરૂર છે, એવા વખતમાં ઇન્ટર્ન ડૉક્ટરો સેવા આપી રહ્યા છે.

ઇન્ટર્ન તબીબો દ્વારા સ્ટાઇપેન્ડ ઉપરાંત માનદ વેતનની માગ સાથે હડતાળ કરાઈ હતી."

"બેઠકમાં વિગતવાર ચર્ચા બાદ સરકારે નિર્ણય કર્યો છે કે તેમનું 13 હજાર રૂપિયાનું સ્ટાઇપેન્ડ યથાવત્ રહેશે અને આ ઉપરાંત એપ્રિલ 2020થી ફેબ્રુઆરી 2021 સુધી દર મહિને વધારાનું પાંચ હજાર રૂપિયાનું સ્ટાઇપેન્ડ આપવાનો નિર્ણય લીધો છે."

ઝારખંડના મુખ્ય મંત્રી હેમંત સોરેન પર બળાત્કારનો આરોપ, ભાજપે માગ્યું રાજીનામું

ઝારખંડના મુખ્ય મંત્રી હેમંત સોરેન રાજકીય કારકિર્દીની સૌથી મોટી ગૂંચવણમાં ફસાઈ ગયા છે.

મુંબઈની એક યુવતીએ તેમની પર બળાત્કારનો કથિત આરોપ લગાવ્યો છે અને ભાજપ દ્વારા તેમના રાજીનામાની માગ કરાઈ રહી છે.

ભાજપે આ આરોપોની સીબીઆઈ તપાસ કરવાની માગ કરી છે.

ભાજપનું કહેવું છે કે આ તપાસ જરૂરી છે કેમ કે દેશના રાજકીય ઇતિહાસમા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ં આ પહેલી એવી ઘટના છે, જેમાં કોઈ વર્તમાન મુખ્ય મંત્રી પર બળાત્કારના આરોપ લાગ્યા છે.

બીજી તરફ ઝારખંડ મુક્તિ મોરચાનું કહેવું છે કે ભાજપ 'ડર્ટી પૉલિટિક્સ' કરી રહ્યો છે.

અમિત શાહ બંગાળમાં, ટીએમસીમાં ઊથલપાથલની સંભાવના

કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ શુક્રવારે મધરાતે કોલકાતા પહોંચ્યા. તેઓ બે દિવસ માટે પશ્ચિમ બંગાળમાં રહશે. શાહ રવિવારે મેદિનીપુરમાં રેલી કર્યા બાદ શાંતિનિકેતનમાં રોડશો કરશે.

અખબાર 'નવભારત ટાઇમ્સ'ના રિપોર્ટ અનુસાર ભાજપના કાર્યકરોએ 'જય શ્રીરામ'ના નારા સાથે શાહનું સ્વાગત કર્યું.

બિહાર બાદ સમગ્ર દેશની નજર પશ્ચિમ બંગાળની વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં પર અટકેલી છે. ભાજપ બહુ પહેલાંથી જ બંગાળની ચૂંટણીની તૈયારીમાં લાગેલો છે.

રાજ્યમાં તાજેતરમાં જ ઘટેલા રાજકીય ઘટનાક્રમને જોતાં અમિત શાહનો આ પ્રવાસ બહુ મહત્ત્વનો માનવામાં આવી રહ્યો છે. એવી અટકળો પણ લગાવાઈ રહી છે કે આ દરમિયાન રાજ્યના શાસક પક્ષ તૃણમૃલ કૉંગ્રેસમાં ભારે ઊથલપાથલ થઈ શકે છે.

ટીએમસીનાં એક ધારાસભ્ય બનશ્રી મૈતીએ પક્ષમાંથી રાજીનામું આપી દીધું છે. આ પહેલાં મમતાની બહુ ખાસ ગણાતાં શુભેંદ્રુ અધિકારીએ બુધવારે ધારાસભ્યના પદેથી રાજીનામું આપીને પક્ષ છોડી દીધો હતો.

અન્ય એક ધારાસભ્ય શીલભદ્ર દત્તાએ પણ રાજીનામું આપી દીધું છે. પ્રદેશ ભાજપ અધ્યક્ષ અર્જુન સિંહે દાવો કર્યો છે કે તૃણમૃલ કૉંગ્રેસ અને અન્ય દળોના 1-12 ધારાસભ્યો ભાજપમાં સામેલ થઈ શકે છે.

અમદાવાદ-રાજકોટ વચ્ચે દોડશે હાઈ સ્પીડ ટ્રેન, ગુજરાત સરકારની મંજૂરી

પ્રતીકાત્મક તસવીર

'એનડીટીવી'ના એક અહેવાલ પ્રમાણે ગુજરાત સરકાર ભારતીય રેલવે સાથે મળીને અમદાવાદ-રાજકોટ વચ્ચે હાઈ સ્પીડ ટ્રેન દોડાવવા માટે રેલવે લિંક નાખશે.

એક વરિષ્ઠ અધિકારી દ્વારા અપાયેલ માહિતી અનુસાર આ રૂટ અમદાવાદ-મુંબઈ બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટ સાથે લિંક હશે.

ગુજરાત મુખ્ય મંત્રીકાર્યાલયના અધિક મુખ્ય સચિવ એમ. કે. દાસે આ પ્રોજેક્ટ અંગે કહ્યું હતું કે આ અંગે કેન્દ્ર અને ગુજરાત સરકારે જરૂરી મંજૂરી આપી દીધી છે.

શુક્રવારે 'ASSOCHAM ફાઉન્ડેશન વીક પ્રોગ્રામ' અંતર્ગત યોજાયેલી એક વર્ય્યુલઅલ કૉન્ફરન્સ દરમિયાન એમ. કે. દાસ દ્વારા આ અંગે જાહેરાત કરાઈ હતી.

તેમણે કહ્યું કે, "ગુજરાત સરકાર ભારતીય રેલવે સાથે ભાગીદારી કરીને અમદાવાદ-રાજકોટ વચ્ચે નવી રેલવે લિંકની શરૂઆત કરશે. આ ટ્રેન બુલેટ ટ્રેન નહીં હોય પરંતુ એક ખૂબ જ હાઇ સ્પીડ ટ્રેન હશે. આ ટ્રેન ખૂબ જ ઝડપથી રાજકોટ...