રાઇટ બ્રધર્સે સૌથી પહેલાં પ્લેન બનાવ્યું અને ઉડાડ્યું હતું

તેમણે કહ્યું કે એન્જિનિયરિંગના વિદ્યાર્થીઓને પ્રાચીન ભારતની વિજ્ઞાનની શોધો વિશે ભણાવવાની જરૂર છે.

તેમનું કહેવું હતું કે વિમાનનો પ્રથમ ઉલ્લેખ પ્રાચીન હિંદુ ગ્રંથ રામાયણમાંથી મળે છે.

રાજધાની દિલ્હીમાં એન્જિનિયરિંગ પુરસ્કાર સમારોહમાં મુખ્ય અતિથિ તરીકે હાજર રહેલા સત્યપાલ સિંહે એવું પણ કહ્યું કે રાઇટ બ્રધર્સથી આઠ વર્ષ પહેલાં ભારતના શિવાકાર બાબૂજી તલપડેએ વિમાનની શોધ કરી લીધી હતી.

વિજ્ઞાનમાં પ્રાચીન ભારતનું યોગદાન

વિજ્ઞાન અંગેના એવા દાવા જે લોકોને અચરજમાં મૂકી દે છે

શિવાકાર બાબૂજી તલપડેની આ કહેવાતી ઉપલબ્ધિની પ્રધાનની વાતની સોશિયલ મીડિયામાં મજાક ઉડાવવામાં આવી રહી છે.

જોકે, પ્રાચીન ભારતની વિજ્ઞાનની ઉપલબ્ધિઓ કે વિમાનની શોધ જેવી વાતો કરનારા સત્યપાલ સિંહ કંઈ પ્રથમ પ્રધાન નથી.

2015માં એક પ્રતિષ્ઠિત વિજ્ઞાન સંમેલન વખતે એક વક્તાએ કહ્યું હતું કે વિમાનની શોધ સાત હજાર વર્ષ પહેલાં ભારદ્વાજ ઋષિએ કરી હતી.

રિટાયર્ડ કેપ્ટન અને પાઇલટ ટ્રેનિંગ સંસ્થાના પ્રમુખ આનંદ બોડાસે પણ દાવો કર્યો હતો કે આજનાં વિમાનોથી પણ વધારે ઉત્તમ વિમાનો હતાં.

પ્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રાચીન વિમાનો બીજા ગ્રહો સુધી જવા માટે સક્ષમ હતા એવો દાવો પણ તેમણે કરેલો.

આવો જોઈએ, આવા જ્ઞાનને લગતા દાવાઓ, જે સાંભળીને લોકો અચરજ પામી ગયા હતા.

પ્લાસ્ટિક સર્જરીના ગૉડ

હિંદુ દેવતા ગણેશનું શરીર માણસનું છે અને માથું હાથીનું છે

2014માં વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ મુંબઈમાં ડૉક્ટરો અને મેડિકલ કર્મચારીઓની એક સભામાં કહ્યું હતું કે ભગવાન ગણેશની કથા દર્શાવે છે કે ત્યારે પણ પ્લાસ્ટિક સર્જરી સંભવ હતી.

મોદીએ કહ્યું હતું કે, "આપણે ગણેશજીની પૂજા કરીએ છીએ."

"કોઈ તો પ્લાસ્ટિક સર્જન હશે એ જમાનામાં જેમણે મનુષ્યના શરીર પર હાથીનું મસ્તક રાખીને પ્લાસ્ટિક સર્જરી શરૂ કરી હશે."

તેમણે એમ પણ કહ્યું હતું કે, "મહાભારતમાં કહેવાયું છે કે કર્ણ માતાની કૂખમાંથી પેદા થયા નહોતા."

"તેનો અર્થ એ થયો કે જે સમયે જેનેટિક સાયન્સ પણ ઉપલબ્ધ હતું. તેથી જ તો માતાની કૂખ વિના તેમનો જન્મ થયો હશે."

ભારતની પુરાણ કથાઓ અનુસાર ભગવાન શિવે પોતાના પુત્રના ઘડ ઉપર હાથીનું મસ્તક લગાવીને તેને નવું જીવન આપ્યું હતું.

તે પછી ભગવાન ગણેશને ગજાજન કહેવાનું શરૂ થયું હતું.

દિવ્ય એન્જિનિયરિંગ

શું ભગવાન રામે લંકા સુધી પુલ બાંધ્યો હતો

ગુજરાતના મુખ્ય પ્રધાન વિજય રૂપાણીએ આઈઆઈટીઆરએએમ સંસ્થાના કાર્યક્રમમાં રામાયણ ગ્રંથના નાયક રામની એન્જિનિયરિંગ કુશળતાની પ્રસંશા કરી હતી.

તેમણે કહ્યું હતું કે, "રામાયણમાં જણાવ્યા અનુસાર ભગવાન રામે પોતાના પત્ની સીતાને રાવણની કેદમાંથી છોડાવવા માટે શ્રીલંકા સુધી એક પુલનું નિર્ણાણ કર્યું હતું."

"આજે પણ રામસેતુના અવશેષ હિંદ મહાસાગરમાં જોવા મળે છે."

"ઘણા હિંદુઓને ખાતરી છે કે આ  એ જ સેતુ છે, જે ભગવાન રામે બનાવ્યો હતો."

રૂપાણીએ કહ્યું, "વિચાર કરો, રામ કેવા એન્જિનિયર હતા કે તેમણે ભારત અને શ્રીલંકાને જોડનારો પુલ બનાવ્યો."

"એટલું જ નહીં ખિસકોલીએ પણ પુલ બનાવવામાં તેમની મદદ કરી હતી. આજે પણ લોકો કહે છે કે રામસેતુના અવશેષો સમુદ્રમાં છે."

ઑક્સિજન છોડતી ગાય

વૈજ્ઞાનિકોના કહ્યા પ્રમાણે ગાય ઉશ્વાસમાં ઑક્સિજન છોડતી નથી

આ વર્ષે જાન્યુઆરીમાં રાજસ્થાનના શિક્ષણ અને પંચાયતી રાજ વિભાગના પ્રધાન વાસુદેવ દેવનાણીએ લોકોને ગાયનું વૈજ્ઞાનિક મહત્ત્વ સમજાવ્યું હતું.

તેમણે એવું કહીને સૌને ચોંકાવી દીધા કે 'ગાય એકમાત્ર એવું પ્રાણી છે, જે ઑક્સિજન લે છે અને છોડે છે.'

આવી વાત માટે તેમણે કોઈ પ્રમાણ આપ્યું નહોતું.

બીજી બાજુ હાલમાં જ નાસાએ પોતાના રિપોર્ટમાં સ્પષ્ટ...


રાકેશ અસ્થાના

'ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયા'ની વેબસાઇટ પ્રમાણે આ રૅકેટમાં ડીએસપી દેવેન્દ્ર કુમાર પણ સામેલ હતા.

દિલ્હીની એક કોર્ટમાં સુનાવણી દરમિયાન સીબીઆઈએ કહ્યું કે તેમણે એફઆઈઆરમાં વસૂલાત સંલગ્ન બાબતોનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો છે.

અસ્થાના વિરુદ્ધની કાર્યવાહીમાં સીબીઆઈએ તેમની પાસેથી તમામ અધિકારો પરત લઈ લીધા છે.

સીબીઆઈ ડાયરેક્ટર આલોક વર્માની વડા પ્રધાન સાથેની કથિત મુલાકાતના બીજા જ દિવસે આ કાર્યવાહી કરાઈ છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

એફઆઈઆર રદ કરવાની તેમની અરજી કરી હતી. જોકે કોર્ટે કાર્યવાહી યથાવત રાખવાનો નિર્ણય કર્યો છે.

હું દસ વાગ્યા પછી જ ફટાકડા ફોડીશ - ભાજપના સાંસદ

'એનડીટીવી ઇન્ડિયા'ની વેબસાઇટ પર પ્રકાશિત અહેવાલ પ્રમાણે ભાજપના સાંસદ ચિંતામણિ માલવીયએ રાત્રે 8 થી 10 દરમિયાન જ ફટાકડા ફોડવાના નિર્ણયનો વિરોધ કર્યો છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે મંગળવારે ફટાકડાના ઑનલાઇન વેચાણ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે અને રાત્રે 8 થી 10 દરમિયાન જ ફટાકડા ફોડવાની મંજૂરી આપી છે.

ઉજ્જૈનથી ભાજપના સાંસદ ચિંતામણિએ સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણય અંગે ટ્વીટ કરતા લખ્યું હતું, "અમારી હિંદુ પરંપરાઓમાં કોઈનો પણ હસ્તક્ષેપ હું સહન કરી શકતો નથી."

તેમણે ટ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

્વીટમાં એવું પણ લખ્યું છે કે હું પરંપરાગત રીતે જ દિવાળી ઊજવીશ અને રાત્રે લક્ષ્મી પૂજન કર્યા પછી 10 વાગ્યા પછી જ ફટાકડા ફોડીશ.

તેમણે ટ્વીટમાં લખ્યું છે કે મારી ધાર્મિક પરંપરાઓ માટે જો મારે જેલમાં જવું પડે તો જઈશ.

'શું તમે મેન્સ્ટ્રુઅલ બ્લડવાળું સેનિટરી પૅડ તમારા મિત્રના ઘરે લઈ જશો?'

'ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ'ની વેબસાઇટ પર પ્રકાશિત અહેવાલ પ્રમાણે યુનિયન ટેક્સટાઇલ મિનિસ્ટર સ્મૃતિ ઇરાની સબરીમાલા મુદ્દે કોર્ટના ચુકાદા અંગે ટિપ્પણી કરી છે.

સબરીમાલા મુદ્દે સરકારનો મત શું છે? આ પ્રશ્નના જવાબમાં સ્મૃતિ ઇરાનીએ કહ્યું હતું, "સુપ્રીમ કોર્ટના વિરોધમાં બોલી ન શકું, કારણકે હું કૅબિનેટ મંત્રી છું."

પછી તેમણે કહ્યું, "સામાન્ય સમજણની વાત છે. તમે મેન્સ્ટ્રુઅલ બ્લડમાં ભીનું સેનિટરી પૅડ લઈને તમારા મિત્રના ઘરે જશો? તમે નહીં જાઓ."

"તો શું એવું જ ભગવાનના ઘરમાં કરવું સન્માનજનક છે? પૂજા કરવાનો મારો અધિકાર છે, પણ કોઈને અપવિત્ર કરવાનો મને અધિકાર નથી."

આ તેમનો અંગત મત હોવાનું પણ તેમણે કહ્યું હતું.

સબરીમાલામાં પૂજા કરવા માટે પોલીસ સુરક્ષાની માગ

સબરીમાલા મંદિરની પ્રતીકાત્મક તસવીર

'ધ હિંદુ'ની વેબસાઇટ પર પ્રકાશિત અહેવાલ પ્રમાણે ચાર મહિલાઓ અને બે વકીલોએ સબરીમાલામાં પૂજા કરવા માટે પોલીસ સુરક્ષાની માગ કેરળ હાઈકોર્ટમાં કરી છે.

પિટિશનરે કોંગ્રેસ, ભાજપ તથા કેટલાક રાજકીય આગેવાનો પર ધર્મ આધારિત ભેદભાવ કરવા બદલ પગલાં ભરવાની માગ પણ કરી છે.

પિટિશનમાં લખ્યું છે કે 10 થી 50 વર્ષની મહિલાઓને કોર્ટના ચુકાદા બાદ પણ સબરીમાલામાં પ્રવેશતી અટકાવવી એ અયોગ્ય છે અને રોકનાર લોકો વિરુદ્ધ કાર્યવાહી કરવા માટે સરકાર બંધાયેલી છે.

પથ્થરો ભરેલી 70 ટ્રક અયોધ્યા માટે તૈયાર છે : વીએચપી

ફાઇલ તસવીર

'ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયા'ના અહેવાલ પ્રમાણે આરએસએસના વડા મોહન ભાગવતની અયોધ્યા રામ મંદિર અંગેની ટિપ્પણી બાદ રામ મંદિર મુદ્દો ચર્ચામાં છે.

29 ઑક્ટોબરથી આ અંગે કોર્ટમાં સુનાવણી થવાની છે એ વચ્ચે વિશ્વ હિંદુ પરિષદના રામ મંદિર મૉડલના પ્રસ્તાવે લોકોનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે.

વીએચપીના નેતાએ અયોધ્યામાં કહ્યું હતું કે વિશાળ રામ મંદિર બનાવવા માટે પથ્થર ભરેલી ટ્રકનો ઑર્ડર આપ્યો છે. તેમણે એવો પણ દાવો કર્યો હતો કે પથ્થર ભરેલી 70 ટ્રક ટૂંક સમયમાં અયોધ્યા આવશે.

વીએચપીના આંતરરાષ્ટ્રિય ઉપપ્રમુખ ચંપત રાયે કહ્યું હતું કે મંદિરની કામગીરી ઝડપથી પૂરી કરવા વધારે પથ્થર અને કારીગરોને બોલાવી લેવાશે.

તમે...


રાકેશ અસ્થાના

આમ, દેશની ટોચની તપાસ એજન્સીમાં બે મુખ્ય અધિકારીઓ વચ્ચે જંગ છેડાયો છે.

સીબીઆઈના ઇતિહાસમાં આ મામલો અસામાન્ય છે, જેમાં બે ટોચના અધિકારીઓએ એક બીજા સામે ભ્રષ્ટાચારના સંગીન આરોપ લગાવ્યા છે.

આ મુદ્દો મહત્ત્વનો એટલા માટે પણ છે કે રાકેશ અસ્થાના ગુજરાત કૅડરના આઈપીએસ અધિકારી છે અને રાહુલ ગાંધીએ અસ્થાનાને નરેન્દ્ર મોદીના 'બ્લૂ આઇડ બોય'( વહાલા) ગણાવ્યા છે.

રાહુલ ગાંધીએ ટ્વીટ કર્યું, "વડા પ્રધાન મોદીના વ્હાલા અધિકારી અને ગુજરાત કૅડરના આઈપીએસ અધિકારી કે જેમણે ગોધરા કેસની તપાસ કરી હતી, તે રાકેશ અસ્થાના લાંચ લેતા પકડાયા છે."

રસપ્રદ વાત એ પણ છે કે સીબીઆઈ એ ડિપાર્ટમેન્ટ ઑફ પર્સનલ એન્ડ ટ્રેનિંગ(ડીઓપીટી) હેઠળ આવે છે, જે સીધું વડા પ્રધાન હેઠળ કામ કરે છે.

પણ વડા પ્રધાને આ મામલે હજુ કોઈ હસ્તક્ષેપ કર્યો હોય એવું જણાતું નથી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

જોકે ડીએસપી દેવેન્દ્ર કુમારે તેમની ધરપકડ સામે અને રાકેશ અસ્થાનાએ એફઆઈઆરમાં પોતાનાં નામ સામે દિલ્હી હાઈકોર્ટના  દરવાજા ખખડાવ્યા છે.

ઉચ્ચ અધિકારીઓ વચ્ચે જંગનું કારણ

રાકેશ અસ્થાના અને આલોક વર્મા

આ ઉચ્ચ અધિકારીઓ વચ્ચે જંગની શરૂઆત કેવી રીતે થઈ, ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

તે સમજીએ.

સીબીઆઈના સ્પેશિયલ ડાયરેકટર રાકેશ અસ્થાના સામે હૈદરાબાદના વેપારી સતીષ બાબુ સનાએ ફરિયાદ નોંધાવી હતી.

જેમાં તેમણે પોતાના પર ચાલતી સીબીઆઈ તપાસ રોકવા અસ્થાનાને ત્રણ કરોડની લાંચ આપ્યાનો આરોપ મૂક્યો હતો.

સતીષે દુબઈમાં રહેતા મનોજપ્રસાદ નામની વ્યક્તિ થકી લાંચ આપ્યાનો દાવો કર્યો છે. સીબીઆઈમાં સારી વગ ધરાવતા હોવાનો દાવો કરનારા મનોજ પ્રસાદની થોડા દિવસ પહેલાં ધરપકડ કરાઈ હતી.

જોકે, અસ્થાના કંઈક અલગ જ વાત કહે છે. 'ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ'માં છપાયેલા સમાચાર મુજબ - અસ્થાનાએ સીબીઆઈના ડાયરેકટર આલોક વર્મા સામે અનેક ગંભીર આરોપ લગાવ્યા છે અને તેની જાણ કરતો પત્ર કૅબિનેટ સેક્રેટરીને લખ્યો છે.

લાંચ લીધાનો જે આરોપ અસ્થાના સામે છે તે જ આરોપ તેમણે આલોક વર્મા પર લગાવ્યો છે.

વર્મા સામે એ પણ આરોપ મુકાયા છે કે તેમણે 2G કૌભાંડ અને કોલસા કૌભાંડમાં સામેલ બે લોકોને 'સૅન્ટ કિટ્સ'ની નાગરિકતા લેતા રોકવા માટે કોઈ પગલાં ન લીધા.

તેમના પર એ પણ આરોપ લાગ્યા છે કે તેમણે હરિયાણામાં જમીનના સોદામાં ગેરરીતિ આચરી હતી.

આ કેસમાં અસ્થાનાની નીચે કામ કરતા ઇન્વેસ્ટિગેશન ઑફિસર ડેપ્યુટી એસ.પી. દેવેન્દ્રકુમારની ધરપકડ કરવામાં આવી છે.

રાકેશ અસ્થાનાની નિયુક્તિને કેમ પડકારાઈ હતી?

આમ તો રાકેશ અસ્થાનાની સ્પેશિયલ ડાયરેક્ટર તરીકે સીબીઆઈમાં નિયુક્તિ થઈ ત્યારથી જ વિવાદના મંડાણ થયા હતા.

સીબીઆઈમાં રાકેશ અસ્થાનાની નિયુક્તિ થઈ ત્યારે તેને એનજીઓ -'કોમન કૉઝ'એ પડકારી હતી.

આ સંસ્થા વતીથી દલીલ કરતા વકીલ પ્રશાંત ભૂષણે આરોપ મૂક્યો હતો કે ઇન્કમટૅક્સે સ્ટર્લિંગ બાયૉટેકને ત્યાં પાડેલા દરોડામાં મળેલી ડાયરીમાં રાકેશ અસ્થાનાનું નામ હતું. આ કેસમાં સીબીઆઈએ તેમની વિરુદ્ધ ફરિયાદ પણ નોંધી હતી.

સીબીઆઈના દિલ્હી યુનિટે ગુજરાત સ્થિત સ્ટર્લિંગ બાયૉટેક અને સાંડેસરા ગ્રૂપ ઑફ કંપનીઝ પાસેથી ઇન્કમટૅક્સના ત્રણ ઉચ્ચ અધિકારીઓ વિરુદ્ધ લાંચ લેવાનો ગુનો નોંધ્યો હતો.

સીબીઆઈએ ફરિયાદ નોંધી તેમાં 'ડાયરી- 2011'નો ઉલ્લેખ હતો. કેટલાક અહેવાલો મુજબ અસ્થાનાનું પણ તેમાં નામ હતું.

સરકારનો બચાવ શો હતો?

રાકેશ અસ્થાનાની સીબીઆઈમાં સ્પેશિયલ ડિરેક્ટર તરીકે નિયુક્તિ થઈ, ત્યારે સરકારે કોર્ટમાં તેને વાજબી ઠેરવતાં રાકેશ અસ્થાનાની હાઈપ્રોફાઇલ કરિઅરનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો.

સરકારે કહ્યું હતું કે તેમણે કોલસા, કિંગફિશર ઍરલાઇન્સ, અગસ્ટા વેસ્ટલૅન્ડ કૌભાંડ સહિત 40થી વધુ હાઈપ્રોફાઇલ કેસનું સુપરવિઝન કર્યું છે.

રાકેશ અસ્થાના...


રાકેશ અસ્થાના

સીબીઆઈમાં સ્પેશિયલ ડિરેક્ટર રાકેશ અસ્થાને કે જેમને સરકારે વિવાદ બાદ ફરજીયાત રજા પર મોકલ્યા હતા તેમનો કાર્યકાળ ટુંકાવી દેવામાં આવ્યો છે.

બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતાં રાકેશ અસ્થાનાએ કહ્યું કે તેઓ આ મામલે હાલ કંઈ કહેવા માગતા નથી.

અસ્થાનાની સાથે બીજા ત્રણ ઑફિસરોનો પણ સીબીઆઈમાંથી કાર્યકાળ ટુંકાવી દેવામાં આવ્યો છે.

આ ત્રણ અફસરોમાં જોઇન્ટ ડિરેક્ટર અરુણ કુમાર શર્મા, ડેપ્યુટી ઇન્સ્પેક્ટર જનરલ મનિષ કુમાર સિંહા અને સુપરિન્ટેન્ડન્ટ ઑફ પોલીસ જયંત જે. નાઇકનાવારેનો સમાવેશ થાય છે.

એવું માનવામાં આવે છે કે આ આલોક વર્માને સીબીઆઈમાંથી બદલી કર્યા બાદ અસ્થાનાને પણ હટાવાયા છે જેથી નવા ચીફની વરણી માટે રસ્તો સાફ કરી શકાય.

વર્માની ડિરેક્ટર જનરલ ઑફ ફાયર સર્વિસ, સિવિલ ડિફેન્સ અને હોમગાર્ડના પદે વરણી કરવામાં આવી હતી.

જોકે, વર્માએ આ પદ લેવાની ના પાડી હતી અને કહ્યું હતું કે તેમના પર લાગેલા આરોપો ખોટા છે.

અસ્થાના પર શું આરોપ છે?

સરકારે 23 ઑક્ટોબરના રોજ રાકેશ અસ્થાનાને રજા પર ઉતારી દીધા હતા.

રાકેશ અસ્થાના હાલ ભ્રષ્ટાચારના આરોપોનો સામનો કરી રહ્યા છે.

મોઈન કુરેશના કેસમાં તેમના પર લાં... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ચ લેવાનો આરોપ લાગેલો છે.

ગયા વર્ષે અસ્થાના અને અન્ય લોકો સામે ફરિયાદ દાખલ કરવામાં આવી હતી.

હૈદરાબાદ સ્થિત બિઝનેસ મેન સતિષ બાબુએ એવો દાવો કર્યો હતો કે તેમણે માંસની નિકાસકર્તા મોઇન કુરેશી કેસમાંથી બહાર નીકળવા માટે રૂપિયા ચૂકવ્યા છે.

તેમણે અસ્થાના સામે ભ્રષ્ટાચાર અને બળજબરીથી પૈસા પડાવવાના પણ આરોપો કર્યા હતા.

આ મામલે દિલ્હી હાઈકોર્ટે સીબીઆઈને રાકેશ અસ્થાના સામે તપાસ કરવા માટે 10 અઠવાડિયાં આપ્યાં છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


રાકેશ ટિકૈત

અહીં મોટી સંખ્યામાં ખેડૂતોની મહાપંચાયતોનું આયોજન થઈ રહ્યું છે. ખેડૂત નેતા રાકેશ ટિકૈતે જિંદની મહાપંચાયતમાં 'દિલ્હી ચલો'નું આહ્વાહન કર્યું હતું.

જિંદના કંડેલામાં થયેલી ખેડૂતોની મહાપંચાયતમાં મોટી સંખ્યામાં લોકો એકઠા થયા હતા. હરિયાણાના ગામેગામથી ખેડૂત આંદોલન માટે સમર્થન એકઠું કરવામાં આવી રહ્યું છે.

બીજી તરફ પશ્ચિમ ઉત્તર પ્રદેશમાં ખેડૂત સંગઠનો સક્રિય થઈ ગયા છે. મુઝફ્ફરનગર, બાગપત, બિજનૌર અને મથુરામાં મહાપંચાયતો થઈ ચૂકી છે. ઉત્તર પ્રદેશ અને હરિયાણાની ખેડૂત મહાપંચાયતોમાં મોટી સંખ્યામાં મહિલાઓ જોડાઈ.

મથુરાની મહાપંચાયતમાં રાષ્ટ્રીય લોક દળ અને અન્ય રાજકીય પક્ષો જોડાઈ રહ્યા છે. જોકે, પશ્ચિમ ઉત્તર પ્રદેશની મહાપંચાયતોમાં વિપક્ષના નેતાઓ જોડાઈ રહ્યા છે પરંતુ તેમને સ્ટેજથી દૂર રાખવામાં આવી રહ્યા છે.

આ પંચાયતોમાં આંદોલનની રણનીતિ અને દિલ્હી સરહદે ચાલતાં આંદોલનને મજબૂત કરવા મુદ્દે ચર્ચા થઈ.

26 જાન્યુઆરીના ઘટનાક્રમ બાદ દિલ્હી-ઉત્તર પ્રદેશની ગાઝીપુર બૉર્ડરથી ખેડૂત નેતા રાકેશ ટિકૈતની ભાવુક અપીલ બાદ ઉત્તર પ્રદેશ, ઉત્તરાખંડ, રાજસ્થાન અને હરિયાણાનાં ગામોમાં ખેડૂતો સક્રિય થઈ ગયા છે અને આંદોલન... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

માં પોતાનું યોગદાન આપી રહ્યા છે.

બુધવારે ઉત્તરાખંડના રુડકીના મંગલૌરમાં થયેલી ખેડૂત મહપંચાયતમાં મોટી સંખ્યામાં ખેડૂતો હાજર રહ્યા હતા. બીજી તરફ મથુરાના બલદેવમાં આવી પંચાયતો યોજાઈ રહી છે.

ગામેગામે મહાપંચાયતોનું એલાન

જિંદની મહપંચાયતમાં મહિલાઓની ઉપસ્થિતિ

મથુરાના બલદેવમાં થયેલી ખેડૂત મહાપંચાયતમાં રાષ્ટ્રીય લોકદળના સ્થાનિક નેતાઓ પણ સામેલ થયા હતા.

આ પંચાયતમાં 6 ફેબ્રુઆરીએ પ્રસ્તાવિત દેશવ્યાપી ચક્કાજામને સફળ કરવાની અપીલ પણ કરવામાં આવી હતી.

તો આ તરફ રાજસ્થાનના દૌસા જિલ્લામાં મીન ભગવાન મંદિર મેંહદીપુર બાલાજીમાં એક ફેબ્રુઆરીએ થયેલી મહાપંચાયતમાં પાંચ ફેબ્રુઆરીએ એક મોટી ખેડૂત મહાપંચાયત કરવાનો નિર્ણય કરાયો છે.

આ દરમિયાન પાંચ હજાર ટ્રૅક્ટરની માર્ચ કાઢવાની પણ જાહેરાત કરાઈ હતી.

આ મહાપંચાયતમાં મીણા સમુદાય અને અન્ય જાતિઓના લોકો પણ સામેલ થયા હતા.

રાજસ્થાનની મહાપંચાયતમાં ખેડૂતોને દરેક ઘરેથી એક ખેડૂતને દિલ્હીની સીમાઓ પર મોકલવાની જાહેરાત પણ કરાઈ છે.

સાત ફેબ્રુઆરીએ શાહજહાંપુર બૉર્ડર પર કૂચ કરવાનું એલાન પણ કરવામાં આવ્યું હતું.

તો રાજસ્થાનના અન્ય જિલ્લાઓમાં પણ ખેડૂત મહાપંચાયતો યોજવાની વાત કરવામાં આવી છે.

આવનારા દિવસોમાં રાજસ્થાન, હરિયાણા અને ઉત્તર પ્રદેશનાં ઘણા જિલ્લા અને ગામોમાં પણ ખેડૂત મહાપંચાયતો થવા જઈ રહી છે, તેનાથી ખબર પડે છે કે ખેડૂત આંદોલન હવે યુપી અને રાજસ્થાનનાં ગામોમાં પણ ફેલાઈ રહ્યું છે.

'જાટ-ગુર્જર બધા એક'

મથુરાની ખેડૂત પંચાયત

આ મહાપંચાયતોને કારણે હવે મોટી સંખ્યામાં ખેડૂતો દિલ્હી તરફ કૂચ કરી રહ્યા છે.

ગાઝીપુર બૉર્ડર પર યુપીના બુલંદશહરથી આવેલા ખેડૂત સંજીવ ગુર્જર કહે છે, "યુપીમાં આ કાયદાઓ વિરુદ્ધ જાટ-ગુર્જર બધા એક થઈ ગયા છે. જ્યાં સુધી કાયદા પાછા નહીં ખેંચે ત્યાં સુધી ધરણાં વધુ મજબૂત થશે."

તો બુલંદશહરના હામિદ અલી કહે છે, "આ આંદોલન ધર્મ અને જાતિથી ઉપર થઈ ગયું છે. અહીં કોઈ હિન્દુ કે મુસલમાન કે જાટ કે ગુર્જર નથી. બધા ખેડૂતો છે. ખેડૂતો હવે પોતાનો અવાજ ઉઠાવતા શીખી ગયા છે. જ્યાં સુધી માગ નહીં સ્વીકારાય, ત્યાં સુધી આંદોલન ચાલશે."

સમાજવાદી પાર્ટી સાથે જોડાયેલા હામિદ અલી અનુસાર, તેમના જિલ્લામાં આંદોલનને મજબૂત કરવા માટે ગામેગામ લોકો નાનીનાની પંચાયતો કરી રહ્યા છે.

મેરઠથી આવેલા ધર્મેન્દ્ર મલિક કહે છે, "આ ખેડૂત આંદોલનની હવે ઉત્તર પ્રદેશની રાજનીતિ પર પણ અસર થશે. ગત કેટલીક ચૂંટણીઓમાં જાટોએ ભાજપને ખુલ્લીને મત આપ્યા હતા....


રાકેશ ટિકૈત કૃષિકાયદા સામે ચાલતા આંદોલનનો મુખ્ય ચહેરો છે

ખેડૂત આંદોલનના મુખ્ય ચહેરો એવા ખેડૂતનેતા રાકેશ ટિકૈત 4 અને 5 એપ્રિલે ગુજરાતની યાત્રાએ આવી રહ્યા છે.

રાકેશ ટિકૈત આવતી કાલે (4 એપ્રિલ) ગુજરાતના અંબાજીધામથી તેમની યાત્રા શરૂ કરવાના છે.

રાજેશ ટિકૈતે બીબીસી ગુજરાતી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું કે તેઓ ગુજરાતમાં આવીને 'ગુજરાતના ખેડૂતોને આઝાદ' કરશે.

ઉલ્લેખનીય છે કે દિલ્હીની સરહદે ચાલતાં આંદોલનમાં ભાગ લેવા માટે અગાઉ ગુજરાતથી પણ ખેડૂતો આવ્યા હતા અને એ ખેડૂતોનું કહેવું હતું કે તેમને સરકાર દ્વારા રોકવાની કોશિશ થઈ હતી, તો કેટલાક ખેડૂતોને ગુજરાતમાં જ રોકી દેવામાં આવ્યા હતા.

ખેડૂત આંદોલનને 100 દિવસથી વધુ સમય થઈ ગયો છે. કેન્દ્ર સરકાર કહે છે કે નવા કૃષિકાયદાઓ ખેડૂતોનાં હિતમાં છે, પણ ખેડૂતોને ભય છે કે આ કાયદાઓથી તેઓ પાયમાલ થઈ જશે. ખેડૂતો મોદી સરકારે પસાર કરેલા કાયદાઓને કાળા કાયદાઓ ગણાવે છે અને તેને પાછા લેવાની તથા પાકની એમએસપીને કાયદેસર કરવાની માગ કરે છે.

'દેશમાં કંપનીની સરકાર છે અને નરેન્દ્ર મોદી કંપનીના માણસ'

રાકેશ ટિકૈતનું કહેવું છે કે દેશમાં કંપનીની સરકાર છે અને નરેન્દ્ર મોદી કંપનીના માણસ છે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ અગાઉ રાજ્યસભામાં એમએસપી પર કહ્યું હતું કે "એમએસપી પહેલાં પણ હતું, હાલ પણ છે અને આગળ પણ રહેશે. સસ્તી કિંમતે ગરીબોને રૅશન મળતું રહેશે. મંડીઓમાં આધુનિકીકરણ કરવામાં આવશે."

રાકેશ ટિકૈતનું કહેવું છે કે હાલમાં જે ચાલી રહેલી સરકાર ભાજપની નથી, પણ કંપનીની છે.

તેઓ કહે છે કે "દેશની 26 મોટી સંસ્થાઓ વેચાઈ રહી છે. એવું શું થયું કે તેને વેચવામાં આવી રહી છે."

રાકેશ ટિકૈતે કહ્યું, ‘ગુજરાત હજુ આઝાદ નથી, હું ગુજરાત આવીશ’

મોદીના વચન બાબતે ટિકૈત કહે છે કે, "કોઈ પાર્ટની દેશમાં સરકાર નથી, દેશમાં કંપનીની સરકાર છે અને કંપનીઓની સરકારને દેશમાંથી જવું પડશે."

"જે વિકાસના નામે, શિક્ષણના નામે, રોજગારના નામે સરકાર આવે એ પાર્ટીની સરકાર ચાલશે."

ઉલ્લેખનીય છે કે કંપની સરકાર શબ્દ ભારતમાં જ્યારે ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીની આણ હતી ત્યારે તેના માટે અને એ પછી બહુધા બ્રિટિશ શાસનકાળ માટે વપરાતો રહ્યો છે.

રાકેશ ટિકૈતનો આરોપ છે કે, સત્તાધારી પાર્ટી ભાજપ નથી, પણ અદાણી-અંબાણી છે. તેમણે કહ્યું, "કોણે કહ્યું કે દેશમાં ભાજપની સરકાર છે? બધા કહે છે કે મોદીની સરકાર છે. આ ભાજપની સરકાર નથી, આ કંપનીની સરકાર છે અને નરેન્દ્ર મોદી કંપનીના માણસ છે."

'સંસદ બહેરી-મૂંગી છે સડક બોલશે'

રાકેશ ટિકૈત કહે છે કે "જ્યારે સંસદમાં અવાજ ન ઊઠે. સંસદ બહેરી અને મુંગી થઈ છે ત્યારે રસ્તા (જનઆંદોલન) પરનો અવાજ સંભળાય છે. સંસદ ભલે ન બોલે, પણ રસ્તો તો બોલશે."

એમએસપી પરના વચનને લઈને તેઓ કહે છે, "હવે જોઈએ કે કેટલી ખરીદી થઈ રહી છે." ઉલ્લેખનીય છે કે હાલ કાપણીની સિઝન છે અને ટિકૈતનો ઇશારો હાલ કેટલી ખરીદી મોદી સરકાર કયા ભાવે કરે છે તેના પર છે.

નરેન્દ્ર મોદી સરકારે ગમે ત્યાં વેચોની વાત કરી હતી તેને ટાંકીને તેઓ કહે છે કે, "અમે નવી મંડી શોધી લીધી છે."

"હવે પોલીસ સ્ટેશન, ડીએમ, ડીસીની ઑફિસ મંડી હશે, પાર્લામેન્ટ, વિધાનસભા મંડી હશે. વડા પ્રધાને કહ્યું કે મંડીની બહાર કોઈ પણ જગ્યાએ માલ વેચી શકો છો. તો ત્યાં કાઉન્ટર ખૂલી જશે. ખરીદી થશે."

રાકેશ ટિકૈત હાલમાં કૃષિકાયદાઓ સામે વિરોધ-આંદોલન ચલાવી રહ્યા છે. તેમનું કહેવું છે કે તેઓ આવનારા સમયમાં અન્ય મુદ્દાઓને લઈને પણ આંદોલન ચલાવશે.

તેમના કહેવા અનુસાર, તેમની માગમાં કોઈ પરિવર્તન નહીં થાય અને આંદોલન જેટલું લાંબું ચાલશે એટલા મુદ્દાઓ વધતા જશે.

ગુજરાતના ખેડૂતો અંગે રાકેશ ટિકૈત શું બોલ્યા?

રાકેશ ટિકૈત આગામી સમયમાં ગુજરાત આવી રહ્યા...


રાકેશ ટિકૈત જ્યારે રડી પડ્યા

આ ઘટનાને પગલે ઘણા નિષ્ણાતો માની રહ્યા હતા કે હવે ખેડૂત આંદોલન નબળું પડી જશે. પરંતુ ગુરુવારે સાંજે ખેડૂત નેતા રાકેશ ટિકૈતનો એક વીડિયો ફરતો થયો. જેમાં તેઓ નિ:સહાય અનુભવી રડી પડ્યા હતા.

આ વીડિયો વાઇરલ થતાં દિલ્હીની ગાઝીપુર સરહદેથી બધું સમેટીને ગામભેગા થવા નીકળેલા ખેડૂત પ્રદર્શનકારીઓ રોકાઈ ગયા અને તેમનામાં નવા જુસ્સાનો સંચાર થયો હોવાના અહેવાલો આવવા લાગ્યા.

રાકેશ ટિકૈતના આ વીડિયોએ મંદ બની રહેલા ખેડૂત આંદોલનને ફરી ખડેપગ કરી દીધું. તેમના વીડિયોની ઇમોશનલ અપીલને કારણે ન માત્ર પ્રદર્શનકારીઓ સીમા પર અડગ રહ્યા પરંતુ વધુ સંખ્યામાં સાથે જોડાવવાનો નિર્ધાર પણ હવે વ્યક્ત થવા લાગ્યો છે.

જ્યારથી ખેડૂતો પોતાની માગણીઓને લઈને આંદોલન કરી રહ્યા છે ત્યારથી કેટલાક મહત્ત્વના ખેડૂત નેતાઓમાં રાકેશ ટિકૈતનું નામ આગળ પડતું રહ્યું છે.

અને હવે તેમનો વીડિયો વાઇરલ થતાં તેઓ સોશિયલ મીડિયા પર પણ છવાઈ ગયા છે. આ અહેવાલમાં આપણે ઉત્તર પ્રદેશના આ ખેડૂત નેતા વિશે વધુ વિગતો મેળવીશું.

કોણ છે રાકેશ ટિકૈત?

રાકેશ ટિકૈત

52 વર્ષીય રાકેશ ટિકૈત ખેડૂત સંગઠન ભારતીય કિસાન યુનિયનના પ્રવક્તા છે. તેમનો જન... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

્મ ઉત્તર પ્રદેશના મુઝફ્ફરનગરના એક મધ્યમવર્ગીય પરિવારમાં થયો હતો.

નવભારત ટાઇમ્સના એક અહેવાલ અનુસાર તેમણે સર તાશી નામગ્યાલ હાઈસ્કૂલથી પોતાનું શાળાકીય ભણતર પૂરું કર્યું. તેમજ સ્નાતક કક્ષાનું ભણતર ઉત્તર પ્રદેશથી પૂરું કર્યું છે. આ ઉપરાંત તેમણે મેરઠ યુનિવર્સિટીથી એમ. એ. અને એલએલ. બી. સુધીનો અભ્યાસ કર્યો.

અહેવાલ પ્રમાણે તેઓ દિલ્હી પોલીસમાં કૉન્સ્ટેબલ હતા.

પ્રભાવશાળી પિતાના પુત્ર

ખેડૂત નેતા રાકેશ ટિકૈત

ધ ક્વિન્ટના એક અહેવાલ પ્રમાણે રાકેશ ટિકૈત ભારતીય કિસાન યુનિયનના નેતા મહેન્દ્ર સિંઘ ટિકૈતના નાના પુત્ર છે. રાકેશ ટિકૈતના પિતા મહેન્દ્ર સિંઘ ટિકૈત ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન ચૌધરી ચરણસિંહ બાદ ભારતના સૌથી મોટા ખેડૂત નેતા હતા.

અહેવાલમાં લખાયું છે કે મહેન્દ્ર સિંઘ ટિકૈતની આગેવાનીમાં ઘણી વાર રાજ્ય અને કેન્દ્ર સરકારોએ ખેડૂતોની માગણી આગળ શીશ ઝુકાવવું પડ્યું છે.

ભારતીય કિસાન યુનિયનનો પાયો 1987માં નખાયો. જ્યારે વીજળીની કિંમતોને લઈને ખેડૂતોએ શામલી જનપદના કરમુખેડીમાં મહેન્દ્ર સિંઘ ટિકૈતની આગેવાનીમાં એક મોટું આંદોલન કર્યું હતું.

તેમાં બે ખેડૂતોનું પોલીસના ગોળીબારમાં મૃત્યુ થયું. ત્યાર બાદ ભારતીય કિસાન યુનિયનનું ગઠન કરાયું અને તેના અધ્યક્ષ ચૌધરી મહેન્દ્ર સિંઘ ટિકૈત બન્યા. તેઓ લાંબા સમય સુધી આ પદ પર રહ્યા.

પશ્ચિમ ઉત્તર પ્રદેશના હિંદુ અને મુસ્લિમ બંને સમુદાયના ખેડૂતોનાં મનમાં મહેન્દ્ર સિંઘ ટિકૈત માટે ઘણો આદરભાવ હતો.

તેમનાં આંદોલનોમાં ક્યારેય જાતિગત ભેદભાવ જોવા ન મળતો. જોકે, બાદમાં જાટ આરક્ષણને સમર્થન આપવા મુદ્દે અને ઉત્તર પ્રદેશનાં રાજકીય સમીકરણો બદલવા મુદ્દે ટિકૈત કુટુંબની છબિ પર અસર પડી.

અંતે વર્ષ 2011માં રાકેશ ટિકૈતના પિતા મહેન્દ્ર સિંઘ ટિકૈતનું કૅન્સરની માંદગીમાં મૃત્યુ થતાં ભારતીય કિસાન યુનિયનનો રાજકીય પ્રભાવ ઘટતો ગયો હોવાનું મનાય છે.

ટિકૈત કુટુંબની છે વિસ્તારમાં પકડ

ધ ક્વિન્ટના એક અહેવાલ પ્રમાણે ટિકૈત કુટુંબની હરિયાણા અને પશ્ચિમ ઉત્તર પ્રદેશના જાટ સમુદાયમાં સારી એવી પકડ છે.

આ સિવાય તેમના સંગઠન ભારતીય કિસાન યુનિયનની મલિક અને દેશવાલ ખાપ પર પણ સારી એવી પકડ છે.

આ સિવાય ટિકૈત કુટુંબ 84 ગામોના બલિયાન ખાપનું નેતૃત્વ કરે છે. આમ રાકેશ ટિકૈત એક પ્રભાવશાલી પિતાના પુત્ર હોવાની સાથોસાથ એક વ્યાપક અસર ધરાવતા કુટુંબના સભ્ય છે.

છોડી પોલીસની નોકરી

નવભારત ટાઇમ્સના એક અહેવાલ અનુસાર 1993-94માં જ્યારે રાકેશ ટિકૈત દિલ્હી...


રાજ કપૂર, ખ્વાજા અહમદ અબ્બાસ અને પૃથ્વીરાજ કપૂર સાથે ગુરુ દત્ત.

એક વાર એવું બન્યું કે ધોબી ગુરુ દત્તનું શર્ટ દેવ આનંદને ત્યાં અને દેવ આનંદનું શર્ટ ગુરુ દત્તને ત્યાં ભૂલથી આપી આવ્યો હતો.

મજાની વાત એ છે કે બન્નેએ પોતપોતાને મળેલાં શર્ટ્સ પહેરી પણ લીધાં હતાં.

દેવ આનંદ સ્ટુડિયોમાં પ્રવેશતા હતા ત્યારે ગુરુ દત્તે તેમની સાથે હાથ મેળવીને તેમનું સ્વાગત કર્યું અને પોતાનો પરિચય આપતાં કહ્યું કે "હું દિગ્દર્શક બેડેકરનો આસિસ્ટંટ છું."

ગુરુ દત્તની નજર અચાનક દેવ આનંદના શર્ટ પર પડી. તેમને એ પરિચિત લાગ્યું એટલે તેમણે પૂછ્યું કે "આ શર્ટ તમે ક્યાંથી ખરીદ્યું?"

‘પ્યાસા’માં વહીદા રહેમાન અને ગુરુ દત્ત. 1957માં રજૂ થયેલી આ ફિલ્મને ‘ટાઈમ’ સામયિકે વિશ્વની સર્વકાલીન ઉત્તમ 100 ફિલ્મોની યાદીમાં સ્થાન આપ્યું હતું.

દેવ આનંદ થોડા ખચકાયા, પણ કહ્યું કે "આ શર્ટ મારા ધોબીએ કોઈની વરસગાંઠ પર પહેરવા માટે આપ્યું છે, પરંતુ જનાબ તમે પણ એ કહો કે તમે તમારું શર્ટ ક્યાંથી ખરીદ્યું?"

ગુરુ દત્તે મજાકિયા અંદાઝમાં જવાબ આપ્યો કે એ શર્ટ તેમણે ક્યાંકથી ચોર્યું છે.

એકમેકનાં શર્ટ પહેરીને વાતો કરતા બન્ને જોરથી હસી પડ્યા, એકમેકને ભ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ેટ્યા અને હંમેશ માટે એકમેકના દોસ્ત બની ગયા.

બન્નેએ સાથે મળીને આખું પૂણે શહેર ખુંદી નાખ્યું હતું અને એક દિવસ પોતાનો બીયરનો ગ્લાસ ટકરાવતાં ગુરુ દત્તે વચન આપ્યું હતું કે "દેવ, હું ક્યારેય દિગ્દર્શક બનીશ તો તું મારો પહેલો હીરો હોઈશ."

દેવ આનંદે એટલી જ ગહનતાથી જવાબ આપ્યો હતો કે "મને કોઈ ફિલ્મનું નિર્માણ કરવાની તક મળશે તો તું જ મારો પહેલો દિગ્દર્શક બનીશ."

દેવ આનંદે પોતાનું વચન પાળી બતાવ્યું. નવકેતન ફિલ્મ્સે 'બાઝી' બનાવવાનો નિર્ણય કર્યો ત્યારે દિગ્દર્શનની જવાબદારી તેમણે ગુરુ દત્તને સોંપી હતી.

'બાઝી' ફિલ્મ હિટ સાબિત થઈ અને આ ફિલ્મે ગુરુ દત્તનું જીવન બદલી નાખ્યું. તેમણે તેમના પરિવાર માટે પહેલો સીલિંગ ફેન ખરીદ્યો.

આ ફિલ્મના નિર્માણ દરમ્યાન ગુરુ દત્તની મુલાકાત એવા ઘણા લોકો સાથે થઈ કે જેમની સાથે તેઓ આજીવન જોડાયેલા રહ્યા હતા.

એ લોકો પૈકીના એક હતા ઈંદોરના બદરુદ્દિન જમાલુદ્દિન કાઝી, જેઓ બાદમાં જોની વૉકરના નામે ખ્યાતિ પામ્યા હતા.

તેઓ બસ કન્ડક્ટર તરીકે નોકરી કરતા હતા અને ફિલ્મોમાં નાની-મોટી ભૂમિકાઓ ભજવતા હતા. ગુરુ દત્ત સાથે તેમની મુલાકાત બલરાજ સાહનીએ કરાવી હતી.

ગુરુ દત્ત જોની વૉકરથી એટલા પ્રભાવિત થયા હતા કે તેમણે જોની વૉકર માટે ખાસ રોલ લખાવ્યો હતો. જોકે, ત્યાં સુધીમાં 'બાઝી' અડધી બની ચૂકી હતી.

ગીતા રૉય સાથે થયો પ્રેમ

'બાઝી'ના સેટ પર જ ગુરુ દત્તની મુલાકાત ગાયિકા ગીતા રૉય સાથે થઈ હતી અને તેઓ ગીતા રૉયના પ્રેમમાં પડી ગયા હતા.

એ સમયે ગીતા રૉય એક પાશ્વગાયિકા તરીકે વિખ્યાત બની ગયાં હતાં.

ગીતા રૉય પાસે એક લાંબી મોટરકાર હતી. ગીતા રૉય ગુરુ દત્તને મળવા માટે તેમના માટુંગાસ્થિત ફ્લેટ પર જતાં હતાં.

ગીતા રૉયનો સ્વભાવ એટલો સરળ હતો કે તેઓ રસોડામાં શાક સમારવા બેસી જતાં હતાં.

ગીતા રૉય તેમના ઘરે એવું કહીને નીકળતાં હતાં કે તેઓ ગુરુ દત્તનાં બહેનને મળવા જઈ રહ્યાં છે.

ગુરુ દત્તનાં નાના બહેન અને વિખ્યાત ચિત્રકાર લલિતા લાજમી.

એ સમયે રાજ ખોસલા ગુરુ દત્તના આસિસ્ટંટ હતા. તેમને ગાવાનો બહુ શોખ હતો.

ગુરુ દત્તને ત્યાં થતી બેઠકોમાં રાજ ખોસલા અને ગીતા રૉય યુગલ ગીતો ગાતાં હતાં અને આખો દત્ત પરિવાર સાથે બેસીને એ ગીતો સાંભળતો હતો.

એ દિવસોને યાદ કરતાં ગુરુ દત્તનાં નાનાં બહેન લલિતા લાજમીએ જણાવ્યું હતું કે તેઓ ગુરુ દત્ત અને ગીતા રૉયના પ્રેમપત્રો એકમેકને પહોંચાડવાનું કામ કરતાં હતાં.

ગુરુ દત્ત અને ગીતા રૉયનાં 1953માં લગ્ન થઈ ગયાં હતાં....


રાજ ઠાકરે

આ નિવેદન મહારાષ્ટ્ર નવનિર્માણ સેના(મનસે)ના વડા રાજ ઠાકરેનું છે. તેમનો ઈશારો પાકિસ્તાન તથા બાંગ્લાદેશમાંથી આવેલા ઘૂસણખોરો તરફ હતો.

રાજ ઠાકરેએ આ નિવેદન ગત ગુરુવારે મુંબઈના ગોરેગાંવમાં યોજાયેલા મનસેના અધિવેશનમાં આપ્યું હતું.

એ દિવસે સવારે મનસેનો નવો ધ્વજ પણ જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો. મનસેના ધ્વજમાં અગાઉ વાદળી અને લીલો રંગ હતો. હવે એ બન્ને રંગનું સ્થાન ભગવા રંગે લઈ લીધું છે.

તે કારણે મહારાષ્ટ્રમાં એવી ચર્ચા શરૂ થઈ છે કે રાજ ઠાકરે હવે હિંદુત્વ ભણી જઈ રહ્યા છે.

જોકે, આ સંબંધે સ્પષ્ટતા કરતાં રાજ ઠાકરેએ જણાવ્યું હતું કે તેઓ પહેલેથી જ હિંદુત્વની વાત કરે છે.

ગયા ગુરુવારના ભાષણમાં તેમણે નાગરિકતા કાયદા(સીએએ)નું પણ સમર્થન કર્યું હતું.

એ સંબંધે તેમણે ઘણા મુદ્દા રજૂ કર્યા હતા, પણ ભાષણમાં તેમણે કરેલી કેટલીક વાતો સામે સવાલ થઈ રહ્યા છે.

તેમણે જણાવ્યું હતું કે અમેરિકા અને બ્રિટનના નાગરિકોએ દુનિયાના કોઈ પણ દેશમાં જવા માટે વિઝા લેવાની જરૂર નથી.

રાજ ઠાકરેના આ નિવેદનની ખરાઈ બીબીસીએ ચકાસણી કરી હતી.

હકીકત શી?

જે-તે દેશો વચ્ચેના સંબંધના આધારે વિઝા લેવાની પ્રક્રિયા તથા તેના પ્રકાર નક્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

કી થતા હોય છે.

તાજેતરના એક સર્વેક્ષણ અનુસાર, અમેરિકાના પાસપોર્ટની ગણતરી વિશ્વના ટોચના દસ દેશોમાં થાય છે.

અલબત, તેનો અર્થ એ નથી કે અમેરિકન પાસપોર્ટધારકે બીજા કોઈ દેશમાં જવું હોય તો તેને વિઝાની જરૂરી ન પડે.

હૅનલે પાસપોર્ટ ઈન્ડેક્સ સંસ્થાએ વિશ્વના દેશોના પાસપોર્ટનો સર્વે કર્યો હતો.

એ સર્વેક્ષણના તારણ અનુસાર, જાપાનનો પાસપોર્ટ વિશ્વમાં સૌથી વધુ શક્તિશાળી છે અને જાપાને સૌથી વધુ દેશો સાથે 'વિઝા ફ્રી' પ્રવાસની વ્યવસ્થા કરી છે.

સર્વેક્ષણ અનુસાર ટોચના દસ શક્તિશાળી પાસપોર્ટ્સમાં જાપાનનો નંબર પહેલો છે. જાપાનના પાસપોર્ટધારકોને 191 દેશોમાં જવા માટે 'વિઝા ફ્રી' એટલે કે 'વિઝા ઑન અરાઈવલ'ની સુવિધા મળેલી છે.

આ સર્વેક્ષણમાં સિંગાપોર બીજા નંબરે છે અને સિંગાપોરના પાસપોર્ટધારકોને 190 દેશોમાં આ પ્રકારની સુવિધા મળે છે.

અમેરિકા અને બ્રિટનના પાસપોર્ટ આ સર્વેક્ષણમાં આઠમા નંબરે છે. આ દેશોના પાસપોર્ટધારકોને 184 દેશોમાં 'વિઝા ઑન અરાઇવલ'ની સુવિધા મળે છે.

જોકે, ભારત આવવા માટે અમેરિકન નાગરિકો પાસે વિઝા હોવા જરૂરી છે.

ભારત ઉપરાંત ચીન, ઈરાન, રશિયા, અફઘાનિસ્તાન, પાકિસ્તાન, મ્યાંમાર, તુર્કી અને નાઈજીરિયા જવા માટે પણ અમેરિકન પાસપોર્ટધારકોએ વિઝા લેવા પડે છે.

આટલું જ નહીં, ભુતાન જવા માટે પણ અમેરિકન પાસપોર્ટધારકોએ વિઝા લેવા પડે છે.

એ ઉપરાંત જે અમેરિકન પાસપોર્ટ પર ઈઝરાયલનો સ્ટૅમ્પ લાગેલો હોય તેને સીરિયા જેવા અનેક દેશોમાં પ્રવેશ મળતો નથી.  તેની માહિતી અમેરિકાના વિદેશમંત્રાલયની વેબસાઈટ પર આપવામાં આવી છે.

એવી જ રીતે બ્રિટનના પાસપોર્ટધારકોએ પણ ચીન તથા રશિયા જવા માટે વિઝા લેવા પડે છે. બ્રિટિશ પાસપોર્ટધારકોએ ભારત આવવા માટે પણ વિઝા લેવા પડે છે.

બીબીસીએ બ્રિટનની સરકારી વેબસાઈટ પર વિદેશપ્રવાસ સંબંધે તપાસ કરી હતી. એ વેબસાઈટ પર આપવામાં આવેલી માહિતી અનુસાર, ચીન, તુર્કી, ઈજિપ્ત અને ઈરાન જેવા અનેક દેશોમાં જવા માટે વિઝા જરૂરી હોય છે.

એ વેબસાઈટ પરની માહિતી અનુસાર, બ્રિટિશ નાગરિકોએ તુર્કીમાં ક્રુઝ શિપ પર 72 કલાક સુધીના સમય ઉપરાંત તુર્કી જવા માટે પણ વિઝા લેવા પડે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


રાજ ઠાકરે રેલીઓ કરી રહ્યા છે અને તેમનાં ભાષણોમાં મોદી અને તેમના પક્ષે દેશ સાથે કેવી રીતે દગો કર્યો એની વાત કરી રહ્યા છે. તેમને ઘણી જાહેરાતો પણ આપી છે.

એનસીપી અને કૉંગ્રેસે રાજ ઠાકરેના વર્તન પર પૂરક ભૂમિકા નિભાવી છે અને જે લોકો અત્યાર સુધી રાજ ઠાકરેની નિંદા કરતા હતા, તેઓ હવે નરેન્દ્ર મોદી-અમિત શાહ સામે સ્ટૅન્ડ લેવા બદલ તેમને બિરદાવી રહ્યા છે.

વાસ્તવમાં રાજ ઠાકરે કેવી રાજકીય ભૂમિકા નિભાવવા માગે છે એ પસંદ કરવાનો તેમને અધિકાર છે.

પાંચ વર્ષ પહેલાં તેઓ જે લોકોને બિરદાવતા હતા, હવે એ લોકોની નિંદા કરવાનો પણ તેમને અધિકાર છે.

રાજકીય પરિવર્તન કે બદલાતી પરિસ્થિતિઓ પ્રમાણે રાજકીય નેતાઓ અને પક્ષોને રાજનીતિ કરવાનો સંપૂર્ણ અધિકાર છે.

ભારતીય નેતાઓએ સમયાંતરે આ અધિકારનો ભરપૂર ઉપયોગ કર્યો છે. રાજ ઠાકરેને પણ આ અધિકાર છે, પરંતુ તેઓ નરેન્દ્ર મોદી અને અમિત શાહ વિરુદ્ધ ઊભા છે એટલે તેમનું સમર્થન કરવું ચોંકાવનારી બાબત છે.

કાર્ટુનિસ્ટ મંજુલેએ એક કાર્ટુન બનાવ્યું છે. આ કાર્ટુનમાં દર્શાવ્યું છે કે વિરોધી પક્ષો પાસે એવું નેતૃત્વ નથી જેમનામાં વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી વિરુદ્ધ બોલવાનું સાહસ હોય.

ઠાકરેની શૈલી બદલા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ઈ

લોકસભા ચૂંટણીમાં રાજ ઠાકરેએ પોતાની લાંબાગાળાથી જાણીતી શૈલીને નવા વળાંકે વાળી દીધી છે.

શિવસેનાના શરૂના દિવસોમાં બાલ ઠાકરે પણ વિવિધ વિભાગોમાં બિનમરાઠી લોકોનો ઉલ્લેખ કરતા હતા અને એ વાત પર પણ ભાર મૂકતા હતા કે નોકરીઓમાં મરાઠીઓને પ્રાધાન્ય અપાતું નથી.

રાજ ઠાકરેએ પણ આ જ રસ્તો પકડ્યો છે. રાજ ઠાકરે પણ લૅપટૉપનો કરતાકરતા સ્લાઇડ શો અને વીડિયો થકી કહેવાતા અનુભવીને સ્ટેજ પર બોલાવે છે અને પોતાની વાતને સાચી સાબિત કરવાનો પ્રયાસ કરે છે.

આ શૈલી મહારાષ્ટ્રમાં આજે લોકપ્રિય થઈ ગઈ છે. મહારાષ્ટ્ર બહારના લોકોએ પણ આ પ્રયોગને અપનાવવાનું શરૂ કરી દીધું છે.

જોકે રાજ ઠાકરે મરાઠીમાં ભાષણ આપે છે પણ હિંદી-અંગ્રેજી સબટાઇટલ્સ સાથે તેમનાં ભાષણો દેશભરમાં પ્રસરવા લાગ્યા છે.

અત્યાર સુધી નરેન્દ્ર મોદી અને તેમનો પક્ષ તોફાની ચૂંટણીપ્રચાર માટે તરકીબ શોધી શક્યા નથી જે વિરોધી પક્ષો માટે રાહતની વાત હતી.

વિરોધી પક્ષોએ રાજ ઠાકરેના વખાણ કર્યા કે કોઈ તો છે જે અમિત શાહ અને નરેન્દ્ર મોદીની જોડીના ચૂંટણીઅભિયાનને ટક્કર આપે છે. છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી આ સતત થઈ રહ્યું છે.

રાજ ઠાકરેની તેમના રાજકીય વલણના કારણે નિંદા કરનાર લોકો અને તેમનાં નિવેદનોના કારણે તેમનું વિરોધી રહેલું હિંદી-અંગ્રેજી મીડિયા હવે તેમનાં નિવેદનોને માથે ચઢાવી રહ્યાં છે.

સાથે-સાથે 'સાંભળો, પેલો વીડિયો ચલાવો'નો રાજ ઠાકરેનો અંદાજ બધાને ગમી રહ્યો છે. આવું કેમ થયું?

વિપક્ષને સૂજતું નથી કે અમિત શાહ અને નરેન્દ્ર મોદીની જોડી સામે કેવી રીતે લડવું, પણ હવે તેમને થોડા અંશે રાહત મળી છે.

સાચા સમયે તેમને એવા નેતા મળ્યા છે કે જે જોરદાર ભાષણ આપે છે અને જાહેરાત કરે છે કે તેઓ માત્રને માત્ર મોદી-શાહની જોડી વિરુદ્ધ છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

દુશ્મનના દુશ્મન મિત્ર

રાજ ઠાકરેનો સિદ્ધાંત 'મારા દુશ્મનનો દુશ્મન મારો મિત્ર છે' જોરદાર ચર્ચામાં છે. લોકો તેમનાં ભાષણોને ટ્વીટ કરી રહ્યા છે. તેમજ ફેસબુક પર તેમનાં ભાષણોની વીડિયોક્લિપ ખૂબ જ વાઇરલ થઈ રહી છે.

પરંતુ જે લોકો પહેલાં રાજ ઠાકરેના પ્રશંસક હતા, તેઓ આજે તેનો વિરોધ કરી રહ્યા છે. તેમના માટે એ સ્થિતિ મુશ્કેલ હશે, જો કોઈ તેમને યાદ અપાવી દે કે અગાઉ રાજ ઠાકરેનો ઉદ્દેશ શું હતો.

આગામી સમયમાં જો રાજ ઠાકરે અન્ય રાજ્યોના વિદ્યાર્થીઓને મારવા, ફિલ્મોનો વિરોધ કરવો, ધારસભ્યોને એ આધારે મારવા કે તેમણે હિંદીમાં શપથ લીધાં, ફેરિયાઓની પીટાઈ કરવી જેવા પોતાના કાર્યક્રમ તરફ વળે, તો...


રાજ ઠાકરેએ હિંદીમાં ભાષણ આપ્યું

આ કાર્યક્રમને અનુસંધાને ચાંપતો પોલીસ બંદોબસ્ત ગોઠવવામાં આવ્યો અને કાર્યક્રમમાં હાજર રહેનારાઓના આધારકાર્ડ સહિતની વિગતો લેવામાં આવી હતી.

જેમાં વારાણસીથી આવેલાં 21 પંડિતોએ શાસ્ત્રોક્ત મંત્રોચ્ચાર કરીને રાજ ઠાકરેને આશીર્વાદ આપ્યા.

ઉત્તર ભારતીય મહાપંચાયત દ્વારા કાંદિવલીના ભૂરાભાઈ હૉલ ખાતે આ કાર્યક્રમ યોજાયો હતો.

સામાન્ય રીતે રાજ ઠાકરે હિંદીભાષીઓ વિરુદ્ધ નિવેદનો આપતા રહે છે એટલે તેમની આ બેઠક પર રાજકીય વિશ્લેષકો તથા રાજનેતાઓની નજર હતી.

આપને આ પણ વાંચવું ગમશે

'ગુજરાતમાંથી પલાયનની ચર્ચા નહીં'

ઠાકરેએ કહ્યું, "તાજેતરમાં ગુજરાતમાં ઉત્તર ભારતીયો ઉપર હુમલા થયા હતા અને 10-15 હજાર લોકોએ પલાયન કરવું પડ્યું હતું અને તેઓ મુંબઈમાં આવ્યા હતા. આ અંગે કોઈએ નરેન્દ્ર મોદી (વડા પ્રધાન) કે અમિત શાહ (ભાજપના અધ્યક્ષ)ને કોઈએ સવાલ ન પૂછ્યા, પરંતુ મને સવાલ પૂછવામાં આવે છે."

રાજે કહ્યું હતું કે ગુજરાતમાંથી ઉત્તર ભારતીયોના પલાયનનો મુદ્દો માત્ર બે દિવસ મીડિયામાં ચર્ચાયો. સાથે ઉમેર્યું, 'મેં જ્યારે કહ્યું હતું કે પરીક્ષા આપવા આવેલાં ઉત્તર ભારતીયોને કાઢો તો મીડિયાએ પંદર દિવસ ત... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ેની ચર્ચા કરી હતી.'

રાજે કહ્યું, "જો મહારાષ્ટ્રમાં કોઈ ઉદ્યોગ સ્થાપવામાં આવે તો પહેલાં સ્થાનિક યુવકને તક મળવી જોઈએ. આવી જ રીતે જો ઉત્તર પ્રદેશ કે બિહારમાં ઉદ્યોગ સ્થાપવામાં આવે તો સ્થાનિક યુવકને પ્રાથમિક્તા મળવી જોઈએ, તેમાં ખોટું શું છે?"

હિંદીમાં ભાષણ અને વિરોધ

રાજે હિંદીમાં ભાષણ આપ્યું અને તેની શરૂઆત, 'ભાઈઓ ઔર બહેનો'થી કરી હતી.

રાજે કહ્યું કે અગાઉ તેમણે ગુજરાતીઓ તથા મારવાડીઓ સાથે સંવાદ કર્યો હતો, પરંતુ તેમની સાથે મરાઠી ભાષામાં જ વાત કરી છે.

રાજના કહેવા પ્રમાણે, હૉલમાં હાજર લોકો તથા અન્યત્ર જે કોઈ ભાષણને સાંભળે તેઓ સમજી શકે તે માટે તેઓ હિંદીમાં સંબોધન કર્યું.

રાજે હિંદીને રાષ્ટ્રભાષાનો દરજ્જો આપવા અંગે પણ સવાલ ઉઠાવ્યા હતા અને ક્હ્યું હતું, 'મરાઠી, તામિલ અને ગુજરાતી પણ દેશની જ ભાષાઓ છે.'

કાર્યક્રમના મંચ પર માત્ર રાજ ઠાકરેના બેસવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હતી.


રાજ ઠાકરેનો વિરોધ કરી રહેલા સમાજવાદી પાર્ટીના કાર્યકરોની ફાઇલ તસવીર

ઠાકરેએ ફેરિયાઓ સામેની કાર્યવાહીને ચાલુ રાખવાની વાત પણ કહી હતી.

ઠાકરેએ 5મી ઓક્ટોબરે ફેરિયાઓનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો અને 15 દિવસની મુદ્દત આપી હતી.

અનેક સ્થળોએ મનસેના કાર્યકરોએ ફેરિયાઓ સાથે મારઝૂડ કરીને તેમના સામાનને નુકસાન પહોંચાડ્યું છે.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

જૈન મુનીઓ ફતવા કાઢવા લાગ્યા

મનસેની રેલીની ફાઇલ તસવીર

- ભૂગોળને કારણે ઇતિહાસ બન્યો છે. ઇતિહાસમાં જે કાંઈ બન્યું છે તે જમીન માટે બન્યું છે. મહારાષ્ટ્રની જમીન માટે કાવતરું થઈ રહ્યું છે. અહીં ઊંચીઊંચી ઇમારતો બાંધવામાં આવે છે. શું તે માત્ર જૈનો અને ગુજરાતીઓ માટે છે ?

- આ ગુજરાતીઓને અચાનક જ માંસની વાસ આવવા લાગી ? આટલાં વર્ષોથી તેઓ અહીં રહેતાં હતાં. અત્યારસુધી તો વાસ નહોતી આવતી. હવે અચાનક જ વાસ કેમ આવવા લાગી?

- આ જૈન મુનિઓ ક્યારથી મુલ્લા-મૌલવીઓની જેમ ફતવા કાઢવા લાગ્યા કે કતલખાનાં બંધ રાખો ?

- બુલેટ ટ્રેન માટે લાખો કરોડનું દેવું કરવામાં આવી રહ્યું છે અને ટ્રેન જશે અમદાવાદ. ટ્રેન દિલ્હી કે ચેન્નાઈ કેમ નહીં જાય?

મુંબઈ થોડા ગુજરાતીઓ માટે અને અમદાવાદના ગુજરાતીઓ માટ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ે આ દેવું કરવામાં આવી રહ્યું છે. જેનું દેવું તમામ દેશવાસીઓએ ચૂકવવું પડશે.

- આપણે કહીએ છીએ કે ભારત મારો દેશે અને તમામ ભારતીયો મારા ભાઈ-બહેન છે. તો બધાયને એકસમાન સગવડ અને સુવિધાઓ કેમ નથી મળતી?

મોદી જે કાંઈ કરે છે, તે ગુજરાતીઓ માટે કરે છે. હું મરાઠીઓની વાત કરું તો મને સંકુચિત કહેવામાં આવે છે, પરંતુ મોદીને કોઈ સંકુચિત નથી કહેતું.

- ચૂંટણીઓ પૂર્વે અમે મહારાષ્ટ્રના વિકાસની બ્લૂ પ્રિન્ટ આપી હતી, જ્યારે ગુજરાતની ચૂંટણીઓ પહેલા ગુજરાતમાં ભાજપ બ્લૂ ફિલ્મ દેખાડી રહ્યો છે.

અસ્તિત્વ માટે સંઘર્ષ

બીબીસી મરાઠીના સંપાદક આશિષ દીક્ષિતના કહેવા પ્રમાણે, "મનસે તેની સ્થાપનાથી અત્યારસુધીમાં સૌથી મોટા સંટકટમાંથી પસાર થઈ રહી છે.

"મુંબઈમાં પાર્ટીના સાતમાંથી છ કોર્પોરેટર શિવસેનામાં જોડાઈ ગયા હતા. અન્યત્ર પણ પાર્ટીનું ખાસ અસ્તિત્વ રહ્યું નથી.

"આથી, તેઓ પાર્ટીના કાર્યકરોને સંદેશ આપવા માંગે છે કે પાર્ટી હજુ હયાત છે. તેઓ પાર્ટીને બેઠી કરવાના પ્રયાસમાં છે.

"હાલમાં બે વર્ષ સુધી કોઈ મોટી ચૂંટણી નથી. એટલે રાજ ઠાકરે અલગઅલગ મુદ્દાઓ ચકાસી રહ્યાં છે.

"એટલે જ તેમણે શનિવારની સભામાં જૈનો અને ગુજરાતીઓ પર નિશાન સાધ્યું હતું. તેઓ ચકાસવા માંગે છે કે મરાઠીઓમાં આ સમુદાય વિરૂદ્ધનો આક્રોશ કેટલો છે. "

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


રાજકારણ અનિશ્ચિતને નિશ્ચિત બનાવવાની રમત છે, મોદી-શાહની જોડીએ આ પરાક્રમ કર્યું છે. લિબરલ, મધ્યમાર્ગી, કૉમ્યુનિસ્ટ અથવા સેક્યુલર પત્રકારો યોગ્ય ભવિષ્યવાણી કરવાની પોતાની નાકામયાબીને લઈને આઘાતમાં છે.

આવું પહેલી વાર બન્યું નથી, 2004માં 'ઇન્ડિયા શાઇનિંગ' સમયની ચૂંટણીઓમાં પણ તેમને પરિણામની સમજ નહોતી પડી. બીજાં પણ ઘણાં ઉદાહરણો છે.

મોદી અને તેમના સાથી જેને 'ખાનમાર્કેટ ગેંગ' અથવા 'લ્યુટિયન્સ બૌદ્ધિક' કહે છે, તે સમૂહ જરૂર વિચારી રહ્યો છે કે આમાં 'રો વિઝ્ડમ'ની કેટલી ઊણપ છે.

વિજેતા મોદીએ બીજી વાર વડા પ્રધાન બનતાં પહેલાં કાશી વિશ્વનાથ મંદિરમાં પૂજા-અર્ચના કરીને આ ગુપ્ત બાબત પરથી પડદો હઠાવ્યો હતો કે લિબરલ રાજનીતિક વિશ્લેષકો કેમ નિષ્ફળ રહ્યા.

વિજેતા મોદીએ કહ્યું, "ચૂંટણી પરિણામ ગણિત હોય છે. ગત ચૂંટણીઓ અંકગણિતના વર્તુળમાં યોજાઈ હશે, પરંતુ 2014ની ચૂંટણી, 2017 (યૂપી વિધાનસભા)ની અથવા પછી 2019ની."

"આ દેશના રાજકીય વિશ્લેષકોનું માનવું હશે કે અંકગણિત ઉપર કૅમિસ્ટ્રી હોય છે. સમાજશક્તિ અને સંકલ્પશક્તિની કૅમિસ્ટ્રી ઘણી વખતે અંકગણિતને હરાવી દે છે."

હાર્વર્ડની સામે હાર્ડવર્કવાળા પોતાના વિચારને આગળ ધપાવતા નર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ેન્દ્ર મોદીએ હાર્વર્ડવાળા લોકોને દાઝ્યા પર ડામ દેતા કહ્યું:

"ત્રણ-ત્રણ ચૂંટણીઓ પછી રાજકીય પંડિત સમજી શક્યા નથી, તો તેનો અર્થ એ નીકળે કે તેમની વિચારધારા 20મી સદીની છે. જે હવે કોઈ કામની નથી."

"જે લોકોનો સીવી 50 પાનાંનો હશે, આટલું ભણેલા-ગણેલા છે, આટલી ડિગ્રીઓ છે, આટલાં પેપર લખેલાં છે, તેમના કરતાં વધારે સમજદાર જમીન સાથે જોડાયેલા ગરીબ માણસ હોય છે."

જો જીતા વોહી સિકંદર, મારે તે મીર, વિજેતા જ ઇતિહાસ લખે છે... આ પ્રકારના રૂઢિપ્રયોગ આપણે જાણીએ છીએ.

મોદી એક અજેય નેતાની જેમ વાત કરી રહ્યા છે, તાર્કિક વિશ્લેષણના પ્રયત્નો કરનારને તેઓ ભાવનાઓના રાજકારણથી માત આપી ચૂક્યા છે.

આ અલગ વાત છે કે તેમણે પોતાની થિયરીને સાબિત કરવા માટે યૂપી વિધાનસભા ચૂંટણીની વાત મૂકી, પરંતુ દિલ્હી અને બિહારની હારને સ્પષ્ટ રીતે છુપાવી છે.

કૅમિસ્ટ્રીની સામે ગણિતનો પેચ

ગત ચૂંટણીના આંકડા, રાજ્યવાર વિશ્લેષણ, નવા બનેલા ગઠબંધન અને ખેતી પરનું સંકટ જેવા મહત્ત્વના મુદ્દાઓની અસર, આ બધાનું તાર્કિક અને વૈજ્ઞાનિક વિશ્લેષણનું ગણિત હતું.

એટલે સુધી કે ભાજપના સમર્થક ગણાતા પત્રકારો પણ તાર્કિક વિશ્લેષણ પછી આ જ કહી રહ્યા હતા કે કેટલીક સીટો ઘટશે, વધશે નહીં. આ વાત ખોટી સાબિત થતા ગણિત પિટાઈ ગયું.

હવે વાત કૅમિસ્ટ્રીની, જેને માપી ન શકાય, જેને તર્ક દ્વારા સમજી શકાય તેમ નથી, જેનું વૈજ્ઞાનિક વિશ્લેષણ કરવું અઘરું છે.

આ બાબતોમાં છે- દેશભક્તિની ભાવના, ભગવતભક્તિનો પુણ્યપ્રતાપ, ઘરમાં ઘૂસીને મારવા જેવા વાક્યપ્રયોગોની અસર, બદલો લેવો અને દુશ્મનને ડરાવ્યા પછી તેનું ગૌરવ લેવું. આ અસરોનું વિશ્લેષણ કેવી રીતે થઈ શકે?

ભારતીય જનતા પાર્ટીના વરિષ્ઠ નેતા અને સાંસદ સુબ્રમણ્યમ સ્વામીએ પુલવામા અને બાલાકોટ જેવી ઘટના અગાઉ ચોખ્ખા શબ્દોમાં કહ્યું હતું, "ચૂંટણી કામથી નહીં, ભાવનાત્મક મુદ્દાઓથી જીતી શકાય છે."

વિકાસ શબ્દ નરેન્દ્ર મોદી અને અમિત શાહના ચૂંટણીનાં ભાષણોમાં ફૂટનોટ જેવો રહ્યો.

એવું નથી કે તેમની પાસે ગણાવવા માટે ઉજ્જ્વલા, પ્રધાનમંત્રી આવાસ યોજના, જનધન યોજના, કિસાન સન્માન નિધિ જેવી યોજનાઓ નહોતી, પરંતુ તેમનું વધારે જોર પાકિસ્તાન, મુસલમાન, દેશની સુરક્ષા, રાષ્ટ્રગૌરવ, ભારત માતાની જય અને કૉંગ્રેસના ખાનદાની રાજકારણથી થયેલા નુકસાન પર કેન્દ્રિત રહ્યું.

વોટ તો મોદીજીને જ આપવાની ભાવના

જનતાની ભાવનાને સમજવામાં અને રાજકારણનો સાર કાઢવાની બાબતમાં નરેન્દ્ર મોદી એટલા યોગ્ય સાબિત થયા કે બુદ્ધિવાદી,...


રાજકારણમાંથી નિવૃત થયા બાદ એમણે પેન્શન લેવાની પણ ના પાડી દીધી છે.

રાષ્ટ્રપતિ પદ પછી મુહિકા વર્ષ 2015માં ઉરુગ્વેની સંસદમાં સેનેટર પણ રહ્યા છે.

એમનો કાર્યકાળ પૂરો થતા પહેલાં જ એમને પોતાના પદ પરથી રાજીનામું આપી દીધું હતું.

83 વર્ષના મુહિકાએ જણાવ્યું કે તેઓ પોતાનો કાર્યકાળ પૂરો કરી નહીં શકે કારણ કે તેઓ આ લાંબી કવાયતથી થાકી ચૂક્યા છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

મુહિકાએ સેનેટનાં અધ્યક્ષ અને ઉપ-રાષ્ટ્રપતિ લુસિયા તોપોલાંસ્કીને પોતાનું રાજીનામું આપી દીધું હતું. જે એમના પત્ની પણ છે.

રાજીનામામાં એમણે લખ્યું છે કે એમનાં કેટલાંક અંગત કારણો છે.

ડાબેરી વિચારધારા ધરાવતા મુહિકાએ રાજીનામામાં લખ્યું, ''જ્યાં સુધી મારું મગજ ચાલે છે ત્યાં સુધી હું એકતા અને વિચારોની લડાઈમાં પીછેહઠ નહીં કરું.''

બોલકા હોવા માટે હતા બદનામ

મુહિકા બોલકા હોવા ઉપરાંત ગમે ત્યારે રચનાત્મક ભાષામાં વાત કરવા માટે જાણીતા હતા.

એમણે પોતાના રાજીનામામાં જણાવ્યું કે જો એમણે એમના કોઈ સાથીને વાર્તાલાપ દરમિયાન અંગત રીતે દુ:ખ પહોંચાડ્યું હોય તો તે એના માટે માફી માગે છે.

વર્ષ 2016માં એમને આર્જેન્ટિનાના તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ પાસે માફી માગવ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ી પડી હતી.

એમણે રાષ્ટ્રપતિ ક્રિસ્ટિનાને 'ઘરડી ડાકણ' કહ્યું હતું. સાથે સાથે ક્રિસ્ટિનાના પતિ અને આર્જેન્ટિનાનાં પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ નેતોર કિર્સનરની આંખોની બીમારી અંગે પણ ખોટી ટિપ્પણી કરી હતી.

આ ટિપ્પણી એક ન્યૂઝ કૉન્ફરન્સ દરમિયાન રૅકોર્ડ થઈ ગઈ હતી એ વખતે એમને અણસાર પણ નહોતો કે માઇક્રોફોન ચાલુ છે.

વર્ષ 2016માં એમણે વેનેઝુએલાના રાષ્ટ્રપતિ નિકોલસ મડુરોને 'બકરી જેવા ગાંડા' નામથી નવાજ્યા હતા.

સાધારણ જીવનશૈલી

રાષ્ટ્રપતિ હતા ત્યારે એમણે વિશાળ રાષ્ટ્રપતિ ભવનમાં રહેવાની પણ ના પાડી દીધી હતી.

ત્યારથી માંડી આજ દિવસ સુધી તેઓ તેમનાં પત્ની સાથે રાજધાની મોંટેવીડિયોના બહારના વિસ્તારમાં આવેલા એક ફાર્મ હાઉસમાં રહેતા હતા. બન્ને પતિ-પત્ની ઉગ્રવાદી જૂથનો એક ભાગ પણ હતાં.

રાષ્ટ્રપતિકાળ દરમિયાન તેમણે પોતાના વેતનનો મોટો ભાગ દાન પેટે આપી દીધો હતો.

વર્ષ 2010માં રાષ્ટ્રપતિ બન્યા પછી એમની પાસે એક માત્ર સંપત્તિ હતી-1987 ફોક્સવૈગન બીટલ કાર.

આછા બ્લૂ રંગની એમની આ કાર એટલી પ્રસિદ્ધિ પામી હતી કે વર્ષ 2014માં એને ખરીદવા માટે કોઈએ 10 લાખ ડૉલરની ઑફર કરી હતી.

જોકે, તેમણે આ માટે ના પાડી દીધી હતી. એમણે એ વખતે કહ્યું હતું કે આ કાર વગર તેઓ તેમના કૂતરાને લઈને ક્યાંય પણ જઈ નહીં શકે.

મુહિકાનું રાજીનામું એકદમ નથી આવ્યું. એમણે પહેલાં જ જણાવી દીધું હતું કે 3 ઑગસ્ટે તેઓ અંતિમ વાર સંસદમાં આવશે.

સંસદના સત્ર દરમિયાન એમના વિરોધીઓએ કહ્યું હતું કે એમને ખાતરી નથી કે મુહિકા રાજકારણમાંથી નિવૃત થશે કે નહીં.

સિનેટર લઇસ અલબર્ટો હીબરે કહ્યું હતું કે એમણે સાંભળ્યું છે કે તેઓ 2019માં ફરીથી રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી લડવા માટે રાજીનામું આપી રહ્યા છે.

એમણે જણાવ્યું, ''સ્પષ્ટ છે કે નવરાશની પળોનો તમે અમારા પક્ષ વિરુદ્ધ કામ કરવાને બદલે આરામ કરવામાં ઉપયોગ કરવા માંગો છો તો આ અમને ચોક્કસ ગમશે. ખૂબ ખૂબ શુભેચ્છા.''

જ્યાં એક બાજુ એમના સાથીઓએ એમને શુભેચ્છાઓ પાઠવી છે ત્યાં જ સોશિયલ મીડિયા પર એમના ટીકાકારોનું કહેવું છે કે 1960 અને 70માં ઉગ્રવાદી જૂથના સભ્ય હોવા બદલ એમણે માફી માગવી જોઈએ.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


રાજકારણીઓ લોકો સુધી પહોંચવા માટે સતત નવા નવા રસ્તાઓ શોધતા હોય છે. તેમા પણ યુવાનો સુધી પહોંચવા માટે ખરેખર સતત નવા વિચારોની જરૂર પડે છે.

ચૂંટણી પ્રચારમાં ડેટિંગ ઍપનો ઉપયોગ થઈ શકે ખરો? તેનો જવાબ છે હા, આવો જ આઇડિયા એક રાજકારણીને આવ્યો અને તેમણે ટિન્ડર પર શરૂ કર્યો છે ચૂંટણી પ્રચાર.

ડેટિંગ ઍપનો ચૂંટણીમાં ઉપયોગ કરી રહેલા આ ભારતીય મૂળના અમેરિકન રાજકારણી છે સૂરજ પટેલ.

શા માટે ટિન્ડરથી કરવો પડ્યો પ્રચાર?

સુરજ પટેલ કહે છે કે, પ્રચારના નવા રસ્તાઓ શોધવા જરૂરી છે.

અમેરિકામાં યુવાનો ભાગ્યે જ ફોન કૉલ રિસીવ કરતા હોય છે અને ટીવી, રેડિયો તથા ઇન્ટરનેટ પર આવતી જાહેરાતોને ફિલ્ટર કરી રાખતા હોય છે.

જેથી યુવાનો સુધી પહોંચવા માટે ન્યૂ યૉર્કના ડેમૉક્રેટિક પાર્ટીના ઉમેદવાર સૂરજ પટેલ ટિન્ડર અને અન્ય ડેટિંગ ઍપ્સનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે.

હોટલ મૅનેજમૅન્ટ કંપનીના પ્રમુખ અને ઓબામાની પ્રચાર ટીમના સભ્ય રહી ચૂકેલા સુરજ પટેલે તાજેતરમાં 'ટિન્ડર બૅન્કિંગ' પાર્ટીનું આયોજન કર્યું હતું.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

જેમાં તેમણે અને તેમના પ્રચારકોએ ડેટિંગ ઍપ્સ પર લોગ ઇન કર્યું હતું અને મતદારો સુધી પહોંચવાની નવી તરકીબ અજમ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાવી હતી.

આ પ્રચાર અભિયાનના પ્રવક્તા લિસ સ્મિથ કહે છે કે, ટિન્ડર બૅન્કિંગની મદદથી અમે મતદારોને તેમની જ જગ્યાએ શોધી શકીએ છીએ.

તેઓ એવું પણ ઉમેરે છે, "જિલ્લામાં 2016માં 18 થી 34 વર્ષની વયના ફક્ત 2 ટકા મતદારો જ મતદાન કરવા આવ્યા હતા."

"ફોન કૉલ્સ કરવા કે ઘરે-ઘરે પ્રચાર કરવા જવું, એ રીતે પ્રચાર કરવાનો કોઈ ફાયદો થતો નથી."

પ્રચારમાં કઈ રીતે ટિન્ડરનો ઉપયોગ છે

સુરજ પટેલની પ્રચારની રીત ટિન્ડરના સામાન્ય અકાઉન્ટ જેવી જ છે.

શરૂઆતની વાતચીત ઑટોમૅટેડ હોય છે, પછીથી વ્યક્તિ જવાબી વાતચીતમાં જોડાય છે.

ફૉલર અને ગુડમૅન કહે છે કે પ્રચાર માટે આશરે 30 થી 40 હજાર લોકોને મૅસેજ કર્યા હતા."

"પરિણામ એવું આવ્યું કે સૌથી વધારે યુવા મતદારો મતદાન કરવા આવ્યા. જેમાં 25 વર્ષના યુવાનોનું પ્રમાણ સૌથી વધારે હતું."

તેઓ કહે છે, "ટિન્ડર પર રાજનીતિની ચર્ચા એટલે ચાલી જાય છે. લોકો તમારા વિશે અંગત બાબતો જાણવા માટે આતુર હોય છે."

કોણ છે સૂરજ પટેલ?

સૂરજ પટેલની વેબસાઇટમાં આપેલી માહિતી પ્રમાણે તેમનો જન્મ અમેરિકાના મિસિસિપીમાં થયો છે.

તેમના માતાપિતા ભારતીય મૂળના છે અને તેઓ રોજગારીની તકો અને સારા ભવિષ્ય માટે ભારતથી અમેરિકા ગયાં હતાં.

ન્યૂ યોર્કથી ચૂંટણી લડી રહેલા સૂરજ પટેલના પરિવારનો બિઝનેસ અમેરિકાના 14 રાજ્યોમાં ફેલાયેલો છે.

તેમણે સ્ટેનફૉર્ડથી પોલિટિકલ સાયન્સ, બાદમાં કાયદાનો અભ્યાસ અને કેમ્બ્રિજમાંથી પબ્લિક પૉલિસીમાં માસ્ટર ડિગ્રી લીધી હતી.

ન્યૂ યોર્ક યુનિવર્સિટી સ્ટર્ન સ્કૂલ ઑફ બિઝનેસમાં તેઓ બિઝનેસ એથ્કિસના ઍડજંક્ટ પ્રોફેસર તરીકે કાર્યરત હતા.

બાદમાં 2008માં અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ બરાક ઓબામાના ચૂંટણી પ્રચાર અભિયાનમાં જોડાવા માટે તેમણે આ નોકરી છોડી દીધી હતી.

આ પ્રચારથી કોઈ ફાયદો થશે?

સુરજ પટેલના આ પ્રકાર પ્રચારન અંગે 'ધ ન્યૂ યૉર્ક ટાઇમ્સ' અહેવાલ પ્રકાશિત થયા બાદ ચર્ચા શરૂ થઈ હતી.

ડેઇલી કોસ વેબસાઇટના રાજકીય ડાઇરેક્ટરે ટ્વીટ કર્યું કે, "આ તો મતદારોને જીતવા માટે કપટનો ઉપયોગ કરવા જેવું છે."

કેલિફોર્નિયાના સ્પોર્ટ્સ બ્લૉગર અમાન્ડા સ્મિથ કે જેઓ ઘણી બધાં ડેટિંગ ઍપ પર અકાઉન્ટ ધરાવે છે, તેઓ કહે છે કે ટિન્ડરનો ઉપયોગ કરવાથી પ્રચાર બહુ ફાયદો નહીં થાય.

કારણકે ટિન્ડરનો ઉપયોગ કરતા વિદ્યાર્થીઓ પૈકી મોટા ભાગના અન્ય શહેરોના છે, જે અહીં ભણવા માટે આવ્યા છે.

તેઓ કહે છે કે, આ પ્રકારનો પ્રચાર ભયાનક અને કોઈનો ઉપહાસ કરવા સમાન છે. કારણકે તમે પોતાના માટે...


રાજકીય અને વેપારને લગતી બાબતોને કારણે ભારતે વિશ્વના સૌથી શક્તિશાળી નેતાનું સ્વાગત કર્યું.

બંને દેશો વચ્ચેના વેપાર માટે આ મુલાકાત અગત્યની સાબિત થશે તેવી ચર્ચા જાગી હતી.

બંને દેશો વચ્ચે 10 અબજ ડૉલર (70,000 કરોડ રૂપિયા)ની મિનિ ટ્રૅડ-ડિલ થશે તેવી શક્યતા વ્યક્ત થઈ હતી.

અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિએ પત્રકારો સાથેની વાતચીતમાં જ જણાવી દીધું કે તેઓ 'મોટો વેપારી કરાર' ભવિષ્યમાં કરવા માગે છે.

કરાર આગામી ચૂંટણી પહેલાં કરવો કે ચૂંટણી પછી એ માટે અમેરિકા વિચારી રહ્યું છે.

અમેરિકાના ટ્રૅડ-રિપ્રેઝન્ટેટિવ રોબર્ટ લાઇટિઝરે ભારતની પોતાની મુલાકાત રદ પણ કરી દીધી છે, કેમ કે બંને દેશો વચ્ચે હજી કેટલીક બાબતોનો ઉકેલ આવ્યો નથી.

"ઇન્ડિયા અમારી સાથે બરાબર વ્યવહાર કરતું નથી, પણ મને વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી ઘણા પસંદ છે," એમ ટ્રમ્પે ઉમેર્યું હતું.

છેલ્લાં ત્રણ વર્ષથી વેપારની બાબતમાં ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે વાતચીત અને ખેંચતાણ ચાલતી રહી છે.

ભારત-અમેરિકા વચ્ચે વેપારી બાબતમાં વિખવાદ શું છે?

ચીન પછી અમેરિકા ભારતનું બીજું સૌથી મોટું વેપાર-પાર્ટનર છે.

2018માં બંને દેશો વચ્ચેનાં ઉત્પાદનો અને સર્વિસીઝનો વેપાર $142.6 અબજ ડ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ૉલર સુધી પહોંચ્યો હતો.

2019માં ભારત સાથે ઉત્પાદનોના વેપારમાં અમેરિકાની વેપારી ખાધ $23.2 અબજ હતી.

ઉત્પાદનોના વેપારમાં ભારત અમેરિકાનો નવમો સૌથી મોટો વેપાર-પાર્ટનર છે.

છેલ્લાં ત્રણ વર્ષમાં બંને દેશો વચ્ચે વેપારની બાબતમાં વિખવાદ વધતો રહ્યો છે.

ભારત સાથેના વેપારમાં અમેરિકાની ખાધ ઘટવા લાગી છે. ચીન સાથેના વેપારમાં છે તેના કરતાં માત્ર દસમા ભાગની જ ખાધ રહી ગઈ હોવા છતાં અમેરિકાને સંતોષ નથી.

ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે 'વેપાર યુદ્ધ'ની શરૂઆત સ્ટીલ પરની આયાતજકાતમાં વધારા સાથે થઈ હતી, ભારતથી આવતા સ્ટીલ પર 25% અને ઍલ્યુમિનિયમ પર 10% જકાત લગાવી દેવાઈ હતી.

તેનો અમલ થાય તે દરમિયાન ભારત તરફથી વારંવાર અમેરિકાને પોતાના નિર્ણય પર પુનર્વિચાર કરવા જણાવાયું હતું. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિએ તે વખતે જાહેરમાં ભારતની ટીકા કરી હતી કે તે ''ટેરિફ કિંગ ઑફ ધ વર્લ્ડ' છે.

અમેરિકાએ નિર્ણય ન બદલ્યો ત્યારે ભારતે વળતાં પગલાં તરીકે અમેરિકાથી આયાત થતી 28 જેટલી વસ્તુઓ પર આયાતજકાત વધારી દીધી હતી.

16 જૂન, 2019ના રોજ ભારતે જકાત લગાવી તે પછી અમેરિકાએ તેની સામે વર્લ્ડ ટ્રૅડ ઑર્ગેઝાઇનેશનમાં ફરિયાદ કરી હતી.

બંને દેશો વચ્ચે વેપારમંત્રણાઓ અટકી પડી તે પછી અમેરિકાએ એવો પણ વિચાર કર્યો હતો કે ભારતીયોને આપવામાં આવતા H1-B વિઝાનો ક્વૉટા 15 ટકા ઘટાડી દેવો.

ઈ-કૉમર્સની બાબતમાં નારાજગી દર્શાવવા માટે અમેરિકા આવું કરવા માગતું હતું. સાથે જ ભારતના ટેરિફ બૅરિયર સામે સૅક્શન 301 હેઠળ તપાસ કરાવવાની ચેતવણી પણ આપી હતી.

13 નવેમ્બર, 2019ના રોજ ભારતના વેપાર પ્રધાન પીયૂષ ગોયલ અને અમેરિકાના ટ્રૅડ રિપ્રેઝન્ટેટિવ રોબર્ટ લાઇટિઝર વચ્ચે વેપાર કરાર માટે મંત્રણાઓ શરૂ થઈ હતી.

નવેમ્બરના અંતે અમેરિકાથી એક સમિતિ વેપારકરારની વિગતોની ચર્ચા કરવા માટે ભારતની મુલાકાતે પણ આવી હતી.

જોકે અત્યારે હવે લાઇટિઝર પ્રમુખની સાથે ભારત આવી રહ્યા નથી. આ મહિનાના શરૂઆતમાં તેઓ ભારત આવવાના હતા, પણ તે પ્રવાસ પણ તેમણે રદ કરી દીધો હતો.

તે વખતે ભારતે કેટલીક નવી દરખાસ્તો કરી હતી અને અમેરિકામાંથી ડેરી અને પૉલ્ટ્રીઉત્પાદનો આયાત કરવા માટે છૂટછાટ આપવાની તૈયારી દાખવી હતી.

આવી બધી બાબતોને કારણે બંને દેશો વચ્ચે વેપાર કરાર કરવો મુશ્કેલ બની રહ્યો છે.

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ભારતની મુલાકાતની જાહેરાત પહેલાં જ ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે ભારતને મળતા પ્રેફરન્સ દૂર કરવાનું પગલું લીધું છે.

અમેરિકા ઉદ્યોગોને નુકસાન થાય છે કે કેમ અને અયોગ્ય રીતે...


રાજકીય કારકિર્દીમાં એક પણ વખત વિધાનસભાની ચૂંટણી નહીં હારેલા એમ. કરુણાનિધિને 'કલાઇંગર' (આર્ટિસ્ટ) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવતા.

પાંચ વખત રાજ્યના મુખ્યમંત્રી રહી ચૂકેલા કરુણાનિધિએ તામિલનાડુને સામાજિક અને આર્થિક રીતે દેશનું પ્રગતિશીલ રાજ્ય બનાવવામાં મોટું યોગદાન આપ્યું.

ભારતીય રાજકારણમાં તેમની ઉપલબ્ધિઓ અજોડ રહી. ભારતના વરિષ્ઠ રાજપુરુષોમાંના એક કરુણાનિધી 60થી વધુ વર્ષ ધારાસભ્ય રહ્યા.

તેમનો જન્મ 1924માં તામિલનાડુના હાલના નાગાપટ્ટીનમ જિલ્લામાં એક સામાન્ય પરિવારમાં થયો હતો.

મુથુવેલ કરુણાનિધિને બાળપણમાં જ લેખનમાં રુચિ જાગી હતી. તેમને તે સમયની જસ્ટિસ પાર્ટીના નેતા અલગીરીસામીનાં ભાષણોથી આકર્ષણ થયું અને તેનાથી તેમનો રાજકારણમાં રસ વધવા લાગ્યો.

મદ્રાસ પ્રેસિડેન્સીના તત્કાલીન મુખ્ય મંત્રી અને જસ્ટિસ પાર્ટીના નેતા 'પનાગલ કિંગ' રામારાયનીગર વિશે સ્કૂલમાં એક પાઠ ભણતા તેમનાથી પણ તેઓ પ્રેરાયા હતા.

કિશોરાવસ્થામાં જ તેઓ જાહેર જીવનમાં સક્રિય થઈ ગયા હતા.

મદ્રાસ પ્રેસિડેન્સીમાં સ્કૂલોમાં હિંદી ફરજિયાત કરવાના નિર્ણય સામે વિરોધ પ્રદર્શનમાં ભાગ લઈ તેમણે સક્રિયતા દાખવી હતી.

17 વર્ષની ઉંમરે જ તેમની રાજનીતિએ મજ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

બૂત પકડ જમાવી દીધી હતી.

તેમણે વિદ્યાર્થીઓનું એક સંગઠન 'તામિલ સ્ટુડન્ટ ફૉરમ' બનાવ્યું અને એક હસ્તલિખિત સામાયિકનું સંપાદન પણ કર્યું હતું.

1940ની શરૂઆતમાં તેઓ તેમના મેન્ટર સી. એન. અન્નાદુરાઈને મળ્યા હતા.

અન્નાદુરાઈ પેરીયાર ઈ. વી. રામાસામીની દ્રવિડ કઝગમ(ડીકે)માંથી અલગ થઈ ગયા અને દ્રવિડ મુન્નેત્ર કઝગમ (ડીએમકે) પાર્ટી શરૂ કરી ત્યારે કરુણાનિધિ તેમની નિકટની વ્યક્તિ બની ગયા હતા.

દરમિયાન 25 વર્ષની ઉંમરે તેમને ડીએમકેની પ્રચાર સમિતિમાં સમાવી લેવાયા હતા.

આ જ સમયે તેમણે 'રાજકુમારી' ફિલ્મ માટે સંવાદ લેખક તરીકે ફિલ્મલેખનક્ષેત્રમાં પદાર્પણ કર્યું. તેઓ આ ક્ષેત્રમાં ઘણા સફળ પણ રહ્યા.

તેમના મોટાભાગના સંવાદો પ્રગતિશીલ સમાજની વ્યાખ્યા કરતા અને સામાજિક પરિવર્તનને લગતા હતા.

1952માં આવેલી ફિલ્મ 'પરશક્તિ'ના તેમણે સંવાદ લખ્યા હતા અને તેના લીધે ફિલ્મ ખૂબ જ પ્રસિદ્ધ થઈ હતી.

તામિલ ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં તે એક સિમાચિહ્ન બની રહી હતી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ફિલ્મના સંવાદો અંધશ્રદ્ધા, ધાર્મિકતા અને સામાજિક રીત-રિવાજો સામે મહત્ત્વના સવાલ ઉઠાવતા હતા.

કરુણાનિધિએ કલ્લાક્કુડી નામના સ્થળનું નામ બદલીને દાલમિયાપુરમ રાખવાના નિર્ણયના વિરોધ પ્રદર્શનમાં ભાગ લેતાં તેમને છ મહિનાની જેલ પણ થઈ હતી, ત્યારે ડીએમકેમાં તેમનું મહત્ત્વ વધી ગયું હતું.

પોતાના વિચારોને ફેલાવવા માટે તેમણે ફરીથી 'મુરાસોલી' નામનું અખબાર પ્રકાશિત કરવાનું શરૂ કર્યું, જે પાછળથી એ ડીએમકેનું મુખપત્ર બન્યું હતું.

'મલાઇક્કલન', 'મનોહરા' વગેરે ફિલ્મોમાં લખેલા સંવાદની સફળતાથી તેઓ ફિલ્મોમાં સંવાદલેખનના શિખર પર પહોંચી ગયા હતા.

ચૂંટણીઓમાં ક્યારેય પરાજય નહીં

તેમણે 1957થી ચૂંટણી લડવાનું શરૂ કર્યું હતું. પ્રથમ વખત તેઓ કુલીથલાઈથી ધારાસભ્ય તરીકે ચૂંટાયા હતા.

2016માં તેઓ થિરુવરથી ચૂંટણી જીત્યા હતા અને આ મતક્ષેત્રમાં જ તેમનું વતન આવેલું છે.

તેમણે 13 વખત વિધાનસભાની ચૂંટણી લડી છે અને તમામમાં તેઓ જીત્યા હતા.

1967માં તેમનો પક્ષ પહેલી વખત સત્તામાં આવ્યો ત્યારે તેઓ મુખ્યમંત્રી અન્નાદુરાઈ અને નેદુન્ચેઝીયાન બાદ પક્ષમાં ત્રીજા સૌથી વરિષ્ઠ નેતા બની ગયા હતા.

ડીએમકેની પહેલી કેબિનેટમાં તેમણે જાહેર કામકાજ અને વાહનવ્યવહાર મંત્રાલયનો પદભાર આપવામાં આવ્યો હતો.

વાહનવ્યવહાર મંત્રીના કાર્યકાળમાં તેમણે રાજ્યની તમામ ખાનગી બસોનું રાષ્ટ્રીયકરણ કરી દીધું અને રાજ્યના અંતરિયાળ ગામોને પણ બસોના નેટવર્કથી જોડી દીધાં...


રાજકીય નકશા પર ભારતીય પ્રશાસિત કાશ્મીરને પાકિસ્તાનનો વિસ્તાર ગણાવ્યો છે અને તેના પર એ લખ્યું કે "આ (સમસ્યા)નો ઉકેલ સંયુક્ત રાષ્ટ્રની સિક્યૉરિટી કાઉન્સિલની ભલામણની રોશનીમાં થશે."

આ નકશામાં ગિલલિત બલ્ટિસ્તાનને પણ સ્પષ્ટ રીતે પાકિસ્તાનો ભાગ ગણાવ્યો છે.

વધુ એક ક્ષેત્ર છે, જેની વહેંચણી પર ઘણા દશકોથી વિવાદ ચાલી રહ્યો છે અને એ છે સિરક્રીક. પાકિસ્તાનના સિંધ પ્રાંત અને ભારતના ગુજરાત રાજ્ય વચ્ચે વહેતી આ એક એવી ખાડી છે, જે અરબ સાગરમાં પડે છે.

વિભાજન પછી વિવાદ ચાલી રહ્યો છે કે આ ખાડીની કેટલી સીમાઓ કયા દેશમાં છે.

પાકિસ્તાનનું કહેવું છે કે સિરક્રીકની આખી ખાડી તેની સીમાની અંદર છે. જોકે ભારત આ દાવાને માનતું નથી અને એ કારણે બંને દેશ એકબીજાના માછીમારોની હોડી પકડતા રહે છે.

પાકિસ્તાનના નવા રાજકીય નકશામાં આ વિવાદિત વિસ્તાર એટલે કે સિરક્રીકને પાકિસ્તાનનો હિસ્સો ગણાવ્યો છે.

પાકિસ્તાને નવા નકશામાં પૂર્વ રજવાડાં જૂનાગઢ અને માણાવદરને પણ પોતાનો હિસ્સો ગણાવ્યો છે. આ ક્ષેત્ર ભારતના ગુજરાત રાજ્યનો હિસ્સો છે અને તેની સીમાઓ પાકિસ્તાન સાથે મળતી નથી.

શું જૂનાગઢ પાકિસ્તાનનું નવું ક્ષેત્ર છે?

પાકિસ્તાનનું કહેવું ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

છે કે જૂનાગઢ અને માણાવદર હંમેશાંથી તેનો ભાગ રહ્યા છે.

ઇ.સ. 1948 બાદ આ ક્ષેત્ર ભારત પાસે અને અહીં હિન્દુ ધર્મનું પવિત્ર સ્થાન 'સોમનાથ મંદિર' પણ આવેલું છે.

પાકિસ્તાનનું કહેવું છે કે 'જૂનાગઢ અને માણાવદર હંમેશાંથી તેનો ભાગ રહ્યાં છે, કેમ કે જૂનાગઢના રાજાએ ભારતના ભાગલા સમયે પાકિસ્તાન સાથે વિલય કર્યું હતું, પરંતુ ભારતે તાકાતના જોરે આ રજવાડા પર પોતાનો કબજો જમાવ્યો હતો.'

બીબીસી સાથે વાત કરતાં પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાનના રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર મુઇદ યુસૂફનું કહેવું હતું કે "જૂનાગઢ હંમેશાંથી પાકિસ્તાનનો ભાગ હતું અને નવા નકશામાં પાકિસ્તાને તેને પોતાનો ભાગ ગણાવ્યું છે, જેનો ઉદ્દેશ પોતાની પૉઝિશન સ્પષ્ટ કરવાનો છે."

તેમનું કહેવું હતું કે નવા નકશામાં "પાકિસ્તાને કોઈ નવું ક્ષેત્ર પોતાના ક્ષેત્રમાં સામેલ કર્યું નથી. આ ક્ષેત્ર પર ભારતે ગેરકાયદે રીતે કબજો જમાવ્યો હતો અને તેના પર કોઈ વિવાદ ન થવો જોઈએ. કેમ કે એ હંમેશાંથી પાકિસ્તાનનો ભાગ છે."

તેમનું કહેવું હતું કે પાકિસ્તાન પહેલાં પણ જૂનાગઢને નકશામાં દર્શાવતું રહ્યું છે. જોકે બાદમાં કોઈ કારણસર તેને પાકિસ્તાનના નકશામાંથી કાઢી નાખ્યું હતું.

તેઓ કહે છે, "અમે તેને બીજી વાર નકશામાં લાવ્યા છીએ અને તેનો ઉદ્દેશ પોતાના ક્ષેત્રોને લઈને પાકિસ્તાનની પૉઝિશન સ્પષ્ટ કરવાનો છે."

માત્ર નકશો આંતરરાષ્ટ્રીયસ્તરે દાવા માટે પૂરતો છે?

જૂનાગઢ પરના દાવાનો કાયદાકીય આધાર શું છે?

નવા રાજકીય નકશાએ ઘણા લોકોનાં મનમાં સવાલ પેદા કર્યા છે.

શું માત્ર એક નકશા પર જૂનાગઢને પોતાનો હિસ્સો દર્શાવવાથી આંતરરાષ્ટ્રીયસ્તરે એ પાકિસ્તાનનો હિસ્સો ગણાશે? પાકિસ્તાનના આંતરિક ક્ષેત્રોને પાકિસ્તાનની બંધારણનો આર્ટિકલ એક નિર્ધારિત કરે છે.

જો આ એક બંધારણીય મુદ્દો છે તો શું નવા નકશા પર મોજૂદ ક્ષેત્રોની સીમાઓમાં બદલાવ સંસદ તરફથી થવો જોઈએ, જેથી તે પાકિસ્તાનનો સરકારી પક્ષ ગણી શકાય?

આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાના વિશેષજ્ઞ અહમર બિલાલ સૂફી અનુસાર એવા જરૂરી નથી.

બંધારણનો આર્ટિકલ એક પાકિસ્તાનના સ્થાનિક કાયદાનો હિસ્સો છે, પરંતુ જ્યારે કોઈ દેશ કોઈ ક્ષેત્ર પર પોતાનો અધિકાર દર્શાવે કે દાવો કરે તો તે આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા હેઠળ આવે છે.

તેઓ કહે છે, "આ દાવો તમે સંસદમાં કાયદો બનાવીને કે કાયદામાં સંશોધન કરીને પણ કરી શકો છો. કોઈ કોર્ટના નિર્ણયને આધારે પણ કરી શકો છો અને ઍક્ઝિક્યુટિવ ઍક્શનના માધ્યમથી પણ કરી શકો છો."

કાયદો બનાવીને કે કાયદામાં સંશોધનથી કોઈ...


રાજકીય વિશ્લેષકો માને છે કે ગુજરાતમાં કૉંગ્રેસનું નેતૃત્વ નબળું પડી ગયું છે

છ મહાનગરપાલિકાના પરિણામો જિલ્લા-તાલુકા પંચાયતો અને નગરપાલિકા પર અસર કરશે એમ કહેવાતું પરંતુ 2015ની ચૂંટણીનો ઇતિહાસ અલગ હતો. જોકે, 2021માં જે થયું અ 2015થી સાવ અલગ છે. ગુજરાતમાં જિલ્લા પંચાયતોમાં કૉંગ્રેસ સાફ થઈ ગઈ છે. 2015માં 22 જિલ્લા પંચાયતમાં કૉંગ્રેસ જીતી હતી અને 2021માં એ શૂન્ય પર છે. તાલુકા પંચાયતો અને નગરપાલિકાઓમાં પણ કૉંગ્રેસનું ધોવાણ થયું છે.

સ્થાનિકસ્વરાજની ચૂંટણીનાં પરિણામો કૉંગ્રેસ માટે ઘણાં ‘નિરાશાજનક’ સાબિત થયાં છે. પાછલી ચૂંટણીમાં જે કૉંગ્રેસ રાજકોટ જેવા સ્થળે ભારે લડત આપી શકી હતી અને પરિણામમાં રસાકસી સર્જવામાં સફળ રહી હતી તેને આ વખતની ચૂંટણીમાં ભારે નુકસાન વેઠવું પડ્યું છે.

નુકસાન એટલું અભૂતપૂર્વ છે કે સુરત, રાજકોટ, વડોદરા અને ભાવનગરમાં તો કૉંગ્રેસ ડબલ ડિજિટ પરિણામ પણ મેળવી શકી નથી અને દિગ્ગજ નેતાઓના ઘરમાં પણ એની સ્થાનિકસ્વરાજમાં હાર થઈ છે.

ગત સ્થાનિક સ્વરાજની ચૂંટણી અને વિધાનસભાની ચૂંટણીને અપવાદ ગણીએ તો ગુજરાતમાં પાછલાં ઘણાં વર્ષોથી સ્થાનિકસ્વરાજની ચૂંટણીઓથી માંડીને લોકસભાની ચૂંટણી સુધી કૉ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ંગ્રેસનો સતત રકાસ જોવા મળ્યો છે.

ક્યારેક ધારાસભ્યોનાં પક્ષમાંથી રાજીનામાં તો ક્યારેક પાર્ટીના વર્ષો જૂના કાર્યકરોના જથ્થેજથ્થા અન્ય પક્ષોમાં જોડાઈ જાય, તેવા બનાવોનો પાછલાં ઘણા સમયથી ગુજરાત કૉંગ્રેસ સામનો કરી રહી છે.

તેના કારણે ઘણા વિશ્લેષકોના મતે પાર્ટીએ મતદારોનાં મનમાં ‘એક વિકલ્પ’ તરીકેની પોતાની પ્રતિષ્ઠા ગુમાવી છે. કેટલાક રાજકીય વિશ્લેષકો ‘કૉંગ્રેસ સેવાદળ’ની નબળી પડેલી કામગીરીને રાજ્યમાં પક્ષની પાયમાલીની પરિસ્થિતિ માટે જવાબદાર ગણાવે છે.

'નેતાગીરીની કટોકટી'

ગુજરાત કૉંગ્રેસના કાર્યકારી અધ્યક્ષ હાર્દિક પટેલ

વરિષ્ઠ પત્રકાર કૌશિક મહેતા કૉંગ્રેસની ગુજરાત જ નહીં રાષ્ટ્રીય સ્તરની સમસ્યા તરીકે નેતાગીરીની કટોકટીને ગણાવે છે.

તેઓ કહે છે, “કૉંગ્રેસ પાસે હાલ ગુજરાતમાં જ નહીં પરંતુ સમગ્ર ભારતમાં કોઈ ચહેરો નથી. આટલાં વર્ષો જૂના પક્ષને અધ્યક્ષ શોધવામાં તકલીફ પડતી હોય તો તેનાથી તેમની મૂળ સમસ્યા સમજાઈ જ જાય છે. તે નેતાગીરીની કટોકટીની સમસ્યા છે.”

કૌશિક મહેતા આગળ કહે છે કે, “ભાજપ જેવી કૅડરબૅઝ્ડ પાર્ટીને પણ નરેન્દ્ર મોદીનો ચહેરો અને તેમના સ્વરૂપે સફળ નેતૃત્વ મળ્યું ત્યારે જઈને તેઓ કેન્દ્રમાં સરકાર બનાવી શક્યા છે.”

“આવો કોઈ ચહેરો હાલ કૉંગ્રેસ પાસે નથી. કોઈ પણ પક્ષને સફળ થવા માટે ગ્રાઉન્ડ વર્ક સાથે આવા એક ચહેરાની પણ જરૂરિયાત હોય છે.”

સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ યુનિવર્સિટીના રાજ્યશાસ્ત્ર-વિભાગના વડા પ્રોફેસર ડૉ. બલદેવ આગજા ગુજરાતના રાજકારણમાં કૉંગ્રેસની સમસ્યાઓની છણાવટ કરતાં કહે છે :

"કૉંગ્રેસની મુખ્ય તકલીફ એ છે કે તે ચૂંટણીલક્ષી કામગીરીમાં વધારે ધ્યાન આપે છે અને તે સમયે જ વધુ સક્રિય થાય છે."

"જ્યારે તેનો સામનો એવા પક્ષ સામે છે જે ચૂંટણીના બીજા દિવસથી ગ્રાઉન્ડ પર જઈને બે વર્ષ પછી યોજાનાર ચૂંટણી માટે મતદારોનો સંપર્ક કરવામાં ગ્રાઉન્ડ લેવલ પર જોતરાઈ જાય છે. કૉંગ્રેસની આ બાબત જ તેને ભાજપ કરતાં એક ડગલું હંમેશાં પાછળ જ રાખે છે."

આવું જ ચાલતું રહ્યું તો?

ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણી

રાજકીય વિશ્લેષક ડૉ. હરિ દેસાઈ આ અંગે વાત કરતાં જણાવે છે, "ગુજરાત કૉંગ્રેસના કાર્યકારી પ્રમુખ હાર્દિક પટેલે હાલમાં જ એક ઇન્ટરવ્યૂમાં કહ્યું હતું કે મારી પાસે કોઈ કામ નથી. એનો અર્થ એ થયો કે પાર્ટીના નિર્ણયો લેવામાં તેમની સાથે કોઈ સલાહ-મસલત કરવામાં આવતાં નથી."

 "આ સિવાય ઘણા કૉંગ્રેસી નેતાઓ સાથેની વાતચીત દરમિયાન તેઓ એવી ફરિયાદ કરે છે કે જિલ્લા...


રાજકુમાર મહેતા

જૂનનો શરૂઆતનો સમય હતો અને ભારતમાં આઠ અઠવાડિયાં લાંબા સખત લૉકડાઉનને હઠાવવાનો નિર્ણય લેવાયો હતો.

સાઠ વર્ષીય રાજકુમાર મહેતા યાદ કરે છે, "અનલૉક-2 થયે બે દિવસ થયા હતા અને હળવાં લક્ષણો હોવાથી મેં મારો રિપોર્ટ કરાવ્યો હતો. રિપોર્ટ પૉઝિટિવ આવ્યો અને અમે કોઈ હૉસ્પિટલની શોધ કરી, જેથી મને ત્યાં દાખલ કરી શકાય."

મહેતા પરિવારે ઘણી હૉસ્પિટલોમાં તપાસ કરી, પણ દરેક જગ્યાએથી તેમને નિરાશા મળી, "કેમ કે બધી હૉસ્પિટલો દર્દીઓ ભરેલી હતી અને દરેક જગ્યાએ ભીડ જ ભીડ હતી."

પણ એક મિત્રની સલાહે તેમનામાં આશા જગાવી હતી. રાજકુમાર મહેતાએ પુત્ર મનીષનો ફોન ઉઠાવ્યો અને એ કંપનીનો સંપર્ક કર્યો "જે ઘરે જ હૉસ્પિટલ બેડ ઉપલબ્ધ કરાવવાનો દાવો કરે છે, જેની સાથે ઓક્સિજન સપોર્ટ અને પૂરી સારસંભાળની સુવિધા પણ આપવામાં આવે છે."

કેટલાક કલાકોમાં ઘરે પહોંચી જાય છે 'હોમ આઈસીયુ'

હોમ આઇસોલેશન

સહમતી બનતા અને એડવાન્સ પૈસા આપવાના કેટલાક કલાકોમાં જ મહેતા પરિવારના ઘરે મેડિકલ ઉપકરણ પહોંચાડી દેવાયાં. જેમાં કાર્ડિઆક મૉનિટર સામેલ હતું, જેની સાથે ઓક્સિમીટર જોડાયેલું હતું. સાથે જ ઓક્સિજન સિલેન્ડર અને એક પોર્ટેબલ વૅન્ટિલેટર પણ મોકલાયુ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ં. આ બધાં ઉપકરણો સાથે એક પ્રશિક્ષિત પેરામેડિક પણ આવી.

હોમ આઇસોલેશનની સુવિધા આપનારી એચડીવાય હેલ્થકૅર નામની કંપની ચલાવતા અંબરીશ મિશ્રા કહે છે, "અમે તેમને પૂરી પ્રક્રિયા સમજાવી અને હોમ કૅર ફૅસિલિટીમાં આવતા ખર્ચ અને જરૂરી લૉજિસ્ટિક અંગે જણાવ્યું. અને આગળના દિવસે રાજકુમાર મહેતા અમારી દેખરેખમાં હતા. તેમને તેમના જ ઘરમાં આઇસોલેશનમાં રાખવામાં આવ્યા છે. તેમણે બહુ સારી રીતે રિકવર કર્યું."

ભારતમાં અત્યાર સુધીમાં સંક્રમણના આઠ લાખથી વધુ કેસ આવી ચૂક્યા છે અને 23 હજારથી વધુનાં મૃત્યુ થયાં છે.

અહીં કોવિડ-19ના સંક્રમિતોની સંખ્યા વધી રહી છે, એ સાથે જ ભારત કોરોના વાઇરસની વૈશ્વિક સૂચિમાં હવે ત્રીજા નંબરે આવી ગયું છે.

જૂનના અંતમાં ચેન્નાઈસ્થિત ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ મેથેમેટિકલ સાયન્સના શોધકર્તાઓએ એક સાંખ્યિક વિશ્લેષણના આધારે કહ્યું હતું કે "ભારતમાં જુલાઈના અંત સુધીમાં કે પહેલાં 10 લાખથી વધુ સક્રિય કેસ હોઈ શકે છે."

હૉસ્પિટલોમાં વધતું ભારણ

ઘરમાં આઈસીયુ-સેટ લગાવવાની માગ વધી છે

સરકાર દાવો કરે છે કે તેઓ બધા અસરગ્રસ્ત લોકોને સ્વાસ્થ્ય સુવિધા આપી રહી છે, પરંતુ પથારીને કમીને લીધે સેંકડો લોકો હૉસ્પિટલોથી પાછા આવ્યાના સમાચારો આવતા રહે છે.

હવે પોતાની શક્તિ પ્રમાણે લોકો અન્ય વિકલ્પોની શોધ કરી રહ્યા છે, જેમ કે કેટલાક લોકો પોતાના જ ઘરમાં પ્રાઇવેટ સારવાર કરાવી રહ્યા છે.

સતત કેસ વધતાં અને હૉસ્પિટલો પર ભારણને કારણે જ કદાચ કેન્દ્ર સરકારે રાજ્ય સરકારને નિર્દેશ આપ્યા છે કે "કોવિડ-19ના એસિમ્પ્ટોમેટિક અને સિમ્પ્ટોમેટિક દર્દીઓને ઝડપથી ક્વૉરેન્ટીન કરવાની જરૂર છે."

સરકારે પોતાના આઇસોલેશન વૉર્ડ વધારવા માટે ઘણી હોટલો, સ્પૉર્ટ્સ સ્ટેડિયમ અને એટલે સુધી કે રેલસેવાને પણ પોતાના નિયંત્રણમાં લીધી છે. પણ જે પરિવારોમાં એક કે એકથી વધુ સભ્યો પૉઝિટિવ છે, તેઓ હોમ ફૅસિલિટીના વિકલ્પ પર વિચાર કરી રહ્યા છે.

કોરોનાથી સાજા થઈ ગયેલા એક 56 વર્ષીય દર્દીનાં પુત્રી ભારતી સિંહ કહે છે, "ઘરમાં આઈસીયુ-સેટ લગાવવો એક સારો નિર્ણય હતો, કેમ કે હું મારા પિતાના સ્વાસ્થ્ય પર નજર રાખી શકતી હતી. તેમાં હૉસ્પિટલમાં જવાનું નહોતું."

તેમને લાગતું હતું કે "હૉસ્પિટલોના કોવિડ-19 વૉર્ડમાં સેંકડો દર્દીઓ હોય છે, અને બધા પર ધ્યાન આપવાનું હોય છે, બધાને સમય આપવાનો હોય છે, આથી સંક્રમણ વધવાનો ખતરો પણ હોય છે."

દર્દીની સાથે રહે છે એક નર્સ

પોતાના ઘરમાં સારવાર માટ દર્દી સાથે એક નર્સ રહે છે, જે એક ડૉક્ટરની...


રાજકુમારી દેવી હવે રડવાં લાગ્યાં છે. તેનાથી આગળની વાતચીત થઈ શકતી નથી.

તેઓ એ રંભા કુમારીનાં દાદી છે, જેમની સાથે છેડતી અને ખુલ્લેઆમ કપડાં ફાડી નાખવાનો વીડિયો આખા દેશમાં વાઇરલ થઈ ચૂક્યો છે. આ કારણોસર તેઓ મનથી ભાંગી ગયા છે.

આ રિપોર્ટમાં પીડિતા અને તેમનાં પરિવારના દરેક સભ્યોનાં નામ બદલાયેલા છે.

લગભગ 70 વર્ષીય રાજકુમારી દેવી સાથે મારી મુલાકાત જહાનાબાદની એક ખાનગી હોસ્પિટલમાં થઈ, જ્યાં તેઓ તેમનાં પરિણીત દીકરીનું ઑપરેશન કરાવવા પહોંચ્યાં હતાં.

દિલ્હીમાં છે પીડિતાના પિતા

તેમણે મને જણાવ્યું કે રંભાના પિતા (તેમના સૌથી મોટા દીકરા)ને તેમણે આ ઘટના અંગે કંઈ જણાવ્યું નથી.

તેઓ દિલ્હીમાં મજૂરી કરે છે અને પોતાના ભાઈ સાથે દિલ્હીમાં રહે છે.

રાજકુમારી દેવીનાં પતિ, ત્રણ દીકરા, વહુઓ અને પૌત્ર-પૌત્રીઓ તેમની સાથે ગામડામાં રહે છે.

રંભા તેમનાં પરિવારનું સૌથી મોટું સંતાન છે અને રવિદાસ મહોલ્લાની એકમાત્ર દીકરી, જે જહાનાબાદ જઈને ભણે છે.

દલિત વસતી ધરાવતા ગામની વાત

થોડીવાર બાદ હું જહાનાબાદથી બે કિલોમીટર દૂર નેશનલ હાઈવે નંબર 83ના કિનારે વસેલા એક ગામના એ રવિદાસ મહોલ્લામાં હતો, જ્યાં રંભાકુમારીનું મકાન છે. ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રવિદાસ મોહલ્લામાં આશરે 400 ઘર છે. અહીં રવિવાદસ જાતિના લોકો રહે છે.

બિહાર સરકારે તેમને મહાદલિત શ્રેણીમાં મૂક્યા છે. ગામમાં સૌથી વધારે વસતી આ જ લોકોની છે.

બીજા નંબર પર માંઝી છે. ગામમાં યાદવો અને મુસ્લિમોના ઘર પણ છે, પરંતુ વધારે વસતી દલિતોની છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

આ સમાજના લોકોને ઘણા વર્ષો પહેલા મુસ્લિમોએ જમીન આપીને અહીં વસાવ્યા હતા. એટલે તેમની પાસે જમીનના પાક્કા દસ્તાવેજ નથી.

આ કારણોસર પ્રધાનમંત્રી આવાસ યોજના અંતર્ગત તેમની ઘર આપી શકાયા નહીં.

દલિતોના 90 ટકા ઘર કાચા છે અને મજૂરી કરીને ગુજરાન ચલાવે છે.

પોલીસ પ્રશાસનની ચોકસાઈ

રંભાના ઘરે પહોંચવા માટે મારે સાંકડી ગલીઓમાંથી પસાર થવું પડ્યું. પરંતુ તેમનાં ઘરની બહાર પોલીસ તહેનાત છે. અંદર કોઈનો પણ પ્રવેશ પ્રતિબંધિત છે.

ઘણા કલાકો સુધી આજીજી કરી અને પોલીસ ત્યાંથી ગઈ પછી હું ઘરમાં પ્રવેશ મેળવી શક્યો.

આમ તો આ મકાન પાક્કું છે. તેની દિવાલો ઇંટથી બનેલી છે, પરંતુ તેમની ઉપર પ્લાસ્ટર નથી.

એક રૂમના દરવાજા પર પાતળી દોરીના સહારે પડદો લાગેલો છે. પડદાની પાછળ વાળા રૂમમાં એક ચોકી પર રંભાની સાથે કેટલીક છોકરીઓ બેઠી છે.

તેઓ બહાર જુએ છે. અમારી નજરો મળે છે, પરંતુ વાતચીત થઈ શકતી નથી. તેઓ વાત કરવાની ના પાડી દે છે.

માતાની તકલીફ, આક્રોશ અને ઉત્તેજના

હું રંભા કુમારીના માતા તેતરી દેવી (બદલાયેલું નામ)ની વાત સાંભળી રહ્યો છું. તેઓ કાચી ફર્શ પર બેસીને અમારી સાથે વાત કરે છે.

આ ફર્શને ગોબર અને માટીના લેપથી તૈયાર કરવામાં આવી છે. મેં તેમને પૂછ્યું કે કેવી રીતે થયું આ બધું.

તો તેઓ ગુસ્સામાં મને પૂછે છે, "તમે લોકો જણાવો કે કેવી રીતે થયું. મારી દીકરી 25 એપ્રિલના રોજ જહાનાબાદના કોચિંગ સેન્ટરમાં ભણવા ગઈ હતી. તેને સવારે નવ વાગ્યે રજા મળી ગઈ હતી.

"ત્યારબાદ તેની એક બહેનપણીના પુરુષ સંબંધીએ રંભાને પોતાની બાઇક પર ઘરે મૂકી દેવા કહ્યું. બન્ને સાથે આવી રહ્યા હતા, ત્યારે જ આ ઘટના ઘટી."

આ ઘટના અંગે વધારે પૂછવા પર તેતરી દેવી પોતાની પીડા પર કાબૂ મેળવી શકતાં નથી અને તેઓ અચાનક ઉત્તેજિત થઈને કહે છે, "આ બધું મને ખબર નથી અને તમે લોકો પણ નીકળો."

જોકે, મારા નીકળતા નીકળતા તેઓ ભરોસો વ્યક્ત કર છે કે તેમની દીકરી આ ઘટનાની તકલીફમાંથી બહાર આવી જશે.

તેઓ કહે છે, "મારી દીકરીએ શું ભૂલ કરી છે કે તેને કોઈ બોલશે.

"હવે તેણે વધારે મન લગાવીને ભણવું પડશે. ભણી ગણીને ઑફિસર બનશે તો લોકો બધી વાતો ભૂલી...


રાજકોટ જિલ્લાના ગામોમાં કોરોનાની રસીનો ડર અને ગેરસમજ દૂર કરવા હજારો કર્મીઓ કામે લગાડાયા

રાજકોટ જિલ્લામાં કેટલાંક ગામોના સરપંચોએ જિલ્લાના આરોગ્યઅધિકારીને પત્ર લખીને કહ્યું હતું કે તેમના ગામમાં કોરોનાના રસીકરણ માટે આરોગ્યકર્મીઓને મોકલવામાં ન આવે.

રાજકોટના જિલ્લા આરોગ્ય અધિકારી નીલેશ શાહે બીબીસી ગુજરાતી સાથે વાત કરતા જણાવ્યું કે કેટલાંક ગામોમાં લોકો કોરોનાની રસી લેતા ડરે છે. જેનું કારણ લોકોમાં રહેલો ભય અને ગેરસમજ છે, જેને દૂર કરવા માટે આરોગ્યકર્મીઓને ઉતારવામાં આવ્યા છે.

આ પહેલા મીડિયામાં આવેલા અહેવાલ  અનુસાર રાજકોટ જિલ્લાનાં 50 ગામોમાં કોરોનાની રસી લેવાનો વિરોધ થઈ રહ્યો છે.

ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયા ના એક રિપોર્ટ પ્રમાણે લોકોનું માનવું છે કે 'સ્થાનિક દેવતાના આશીર્વાદ'થી કોઈ પણ કોરોનાથી સંક્રમિત નથી થયું અને લોકો બધાને સ્વસ્થ રાખવા માટે ગામદેવીને પ્રસાદ ધરાવશે.

અખબારના અહેવાલ મુજબ ગામલોકોએ આરોગ્યઅધિકારીઓને એમ કહીને ગામમાં પ્રવેશ ન કરવા દીધો કે 'તેનાથી દેવી કોપાયમાન' થશે.

જોકે નીલેશ શાહ કહે છે કે પાંચ કે છ ગામોના સરપંચોએ પત્ર લખીને આ અંગે રજૂઆત કરી હતી કે તેમના ગામમાં કોરોના સંક્રમણના એટલા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

કેસ નથી એટલે તેમને ત્યાં કોરોનાની રસી મૂકવા માટે આરોગ્યકર્મીઓને મોકલવામાં ન આવે.

પરંતુ અધિકારીઓ મુજબ આની પાછળ ડર, ગેરસમજ અને જાગરૂકતાની કમી જેવાં અનેક કારણો છે.

ગુજરાતના આરોગ્યવિભાગ મુજબ 23 માર્ચ સાંજ સુધી રાજ્યમાં કોરોના રસીકરણ અંતર્ગત 34, 94, 277 લોકોને પ્રથમ ડોઝ અને 6,09,464 લોકોને બીજો ડોઝ આપી દેવાયો છે.

23 માર્ચ સુધી ગુજરાતમાં કુલ 41, 03, 741 લોકોને રસી મૂકવામાં આવી છે.

જોકે દેશનાં અન્ય રાજ્યોની જેમ ગુજરાતમાં પણ કોરોના સંક્રમણના કેસ સતત વધી રહ્યા છે ત્યારે મંગળવારે રાજ્યમાં એક દિવસનો સૌથી વધુ કેસોનો આંકડો નોંધાયો.

રાજકોટની વાત કરીએ તો રાજકોટમાં 23 માર્ચે 23 નવા કેસ નોંધાયા હતા અને 9 હજારથી વધુ લોકોને રસી મૂકવામાં આવી હતી.

કોરોનાની રસીને લઈને ગામલોકોમાં શું ડર છે?

બીબીસી ગુજરાતીના સહયોગી બિપિન ટંકારિયા સાથે વાત કરતાં વિછિયા ગામનાં સરપંચ લીલાબહેનના પતિ ચતુરભાઈ રાજપરા કહે છે,  "અમારા ગામમાં કોરોનાના નવ કેસ આવેલા, જેમાં પ્રથમ ત્રણ કેસ બહારથી આવેલા હતા અને તેમાંથી બાકીના છ લોકોને ચેપ લાગ્યો હતો. ગામમાં કોરોનાને કારણે પાંચ લોકોનાં મૃત્યુ પણ થયાં છે જેને લઈને લોકો ગભરાઈ ગયા છે."

તેમનું કહેવું છે કે 25 હજારની વસ્તી ધરાવતા વિછિયા ગામમાં કોરોનાની રસીને લઈને લોકોમાં ભય છે. જોકે જિલ્લા આરોગ્યવિભાગ તરફથી ડૉક્ટરોની ટીમે લોકોને સમજાવવાની કાર્યવાહી હાથ ધરી હતી.

બિપિન ટંકારિયા જણાવે છે કે વિછિયા ગામની આસપાસનાં નાના ગામના લોકો અહીં બજારમાં ખરીદી કરવા આવતા હોય છે.

લોકોમાં અનેક પ્રકારની ધારણાઓ બંધાયેલી છે, જેમકે  બારવડા ગામના સરપંચ ભગવાનજી સાકરિયા કહે છે કે તેમના ગામના લોકોમાં એવો ડર છે કે રસી લેવાથી હૉસ્પિટલમાં દાખલ થવું પડે.

રસીને કારણે મૃત્યુ થવાનો પણ તેમને ભય છે.

મેસવડા ગામના સરપંચે રાજકોટ જિલ્લા પંચાયત અધિકારીને લેખિતમાં અરજી કરી હતી કે તેમના ગામમાં લોકો કોરોનાની રસી લેવા માગતા નથી

રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા બારવડા ગામના સરપંચ ભગવાનજી સાકરિયાએ બિપિન ટંકારિયા સાથે વાત કરતા જણાવ્યું, "અમે આરોગ્યઅધિકારીને પાંચ દિવસ પહેલાં એક પત્ર લખીને જણાવ્યું હતું કે ગામમાં કોઈને કોરોનાની રસી મુકાવવાના નથી."

"મેં ગામ લોકો સાથે વાત કરી હતી જેમાં તેમણે કોરોનાની રસી લેવાનો ઇન્કાર કર્યો હતો."

તેમનું કહેવું છે કે બારવડાની આસપાસનાં ગામોમાં પણ આવો જ માહોલ છે, કોરોનાની રસી નહીં મુકાવવાની વાત કરતા લોકોને જોતાં તેમના ગામના...


રાજકોટ પોલીસે એક એવા મહિલાને પકડી પાડ્યાં જેમણે એક બાળકની ઉઠાંતરીનો ગંભીર ગુનો એટલા માટે આચર્યો જેથી તેઓ તેમનાં ભૂતપૂર્વ પતિને મળેલી મિલકતનાં નાણામાં પોતાનો હક માગી ભાગ પડાવી શકે.

ફાતેમા ઉર્ફે સલમા ઉર્ફે સીમા કાદરી નામનાં આ મહિલાને રાજકોટ પોલીસની ટીમે બાતમીના આધારે જામનગરના ખંભાળિયાથી ઝડપી પાડ્યાં અને  તેમની પાસેથી તેમણે ઉઠાંતરીથી મેળવેલ બાળકને પણ હેમખેમ બચાવી લીધું.

આ બાળક રાજકોટમાંથી જ મે, 2019થી ગુમ હતું જેની ફરિયાદ બાળકના પરિવારે પોલીસમાં કરી હતી.

પોલીસની પૂછપરછમાં સલમાએ કબૂલ કર્યું કે આ બાળકની તેમણે દ્વારકાના દંપતી સલીમ સુભણિયા અને તેમના પત્ની ફરીદા સુભણીયા મારફતે ઉઠાંતરી કરાવી હતી.

પોલીસની પૂછપરછમાં સલમા ઉર્ફે ફાતિમાએ અલગ અલગ ચારથી પાંચ પ્રેમ લગ્નો કરી છૂટાછૂડા લીધા હોવાનું પણ સામે આવ્યું.

2012માં સલમાએ ખંભાળિયાના નાથાલાલ સોમૈયા સાથે પ્રેમ લગ્ન કર્યું હતું અને ત્યારબાદ બંને વચ્ચે મતભેદ થતાં 2016માં બંનેના છૂટાછેડા થઈ ગયા હતા.

સંપત્તિમાં ભાગ મેળવવાની યોજના

પોલીસની વિગતો પ્રમાણે સલમાએ પહેલું લગ્ન જામનગરમાં, બીજું લગ્ન ખંભાળિયામાં નાથાલાલ સોમૈયા સાથે, ત્રીજું લગ્ન જૂનાગઢ અન... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ે ચોથું લગ્ન સુરતમાં કર્યું હતું.

2019માં સલમાએ સંપત્તિમાં ભાગ મેળવવાની યોજના સાથે ભૂતપૂર્વ પતિ નાથાલાલ સોમૈયા સાથે ફરીથી લગ્ન કર્યું, જે તેમનું પાંચમું લગ્ન હતું.

પોલીસ પ્રમાણે 2019માં સલમાનાં બીજા પતિ નાથાલાલ સોમૈયા પાસે તેમની મિલકતના વેચાણમાંથી બે કરોડ રૂપિયા આવ્યા હતા.

આ સંપત્તિમાં પોતાનો ભાગ લેવા માટે સલમાએ તરકીબ અજમાવી અને નાથાલાલ સાથેનાં લગ્નથી તેમને બાળક થયું હોવાની વાત ઘડી એ બાળકના માધ્યમથી નાથાલાલની સંપત્તિમાં ભાગ પડાવવાનો પ્લાન બનાવ્યો. અને આ માટે તેને એક બાળકની જરૂર હતી .

આથી તેમણે કોઈ બીજાંનાં બાળકની ઉઠાંતરી કરવાની યોજના બનાવી.

પોલીસ પ્રમાણે સલમાએ આ માટે દ્વારકાના સલીમ સુભણીયા અને તેમના પત્ની ફરીદા સુભણિયાનો સંપર્ક કર્યો અને એક વર્ષની આસપાસની ઉંમરનું રુપાળું દેખાતું બાળક ચોરવાનું કામ સોંપી એના બદલામાં બે લાખ રૂપિયા આપવાનું નક્કી કર્યું.

યોજના પ્રમાણે સલીમ અને ફરીદાએ એક વર્ષની આસપાસની ઉંમરના રૂપાળા બાળકને શોધવાનું શરૂ કર્યું.

પોલીસ પ્રમાણે આ માટે સલીમના મિત્રની ઇકો કારમાં જામનગરમાં દિગ્જામ સર્કલ, રાજકોટમાં સાંઢીયાપુલ, બસ સ્ટૅન્ડની આજુબાજુનો વિસ્તાર, શાસ્ત્રી મેદાન, ચોટીલાની તળેટી વગેરે જગ્યાઓએ રૅકી કરવાનું શરુ કર્યું.

બાળક પસંદ કરવા માટે ચૉકલેટ અને નાસ્તો વહેંચ્યો

ફાઇલ ફોટો

પોલીસ પ્રમાણે 10થી 15 દિવસો સુધી અલગ અલગ સમયે આ રીતે રૅકી કર્યા બાદ અંતે એક દિવસ શાસ્ત્રી મેદાન પાસે ફૂટપાથ ઉપર રમતું એક બાળક તેમને પસંદ આવી ગયું.

બાળકને નજીકથી જોવા માટે આરોપીઓએ ત્યાં આસપાસ રહેતા બાળકોને ચૉકલેટ અને નાસ્તો વહેંચ્યો અને એ રીતે બાળકને નજીકથી જોઈ તેની જ ઉઠાંતરી કરવાનું નક્કી કર્યું.

પોલીસ પ્રમાણે ત્રણથી ચાર દિવસ સુધી આ બાળક ઉપર નજર રાખવામાં આવી અને છેવટે એક રોજ રાત્રિના બે વાગ્યાની આસપાસ લાલ બહાદુર શાસ્ત્રી સ્કૂલ પાસેની ફૂટપાથ ઉપરથી આ બાળકને ચોરીથી ઉઠાવી લઈ ઇકો કારમાં જામનગર લઈ ગયાં હતાં.

સલમાએ સલીમ અને ફરિદાને એક લાખ રૂપિયા પણ આ કામ માટે ચૂકવી દીધાં હતાં અને બાકીનાં એક લાખ રૂપિયા પછી આપવાનો વાયદો કર્યો હતો.

જામનગરમાં સલમાએ કોઈ ખાન નામના વકીલ નોટરી સામે આ બાળકનું નામ જયદીપ રાખી તેના પિતા નાથાલાલ સૌમૈયા અને પોતે તેના માતા હોવાની ખોટી ઍફિડેવિટ બનાવડાવી.

અને જુલાઈ 2019માં જામનગર મહાનગર પાલિકામાંથી આ ઍફિડૅવિટની મદદથી તેના જન્મનો દાખલો પણ કઢાવી લીધો.

ત્યાર બાદ સલમાએ પોતાની તરકીબ પ્રમાણે આ જન્મના...


રાજકોટ યુનિવર્સિટી ખાતે આયોજિત યૂથ ફૅસ્ટિવલમાં સંબોધન વખતે તેમણે દાવો કર્યો કે રાજ્યમાં અત્યારે બે હજારથી વધારે વિદેશી વિદ્યાર્થીઓ અભ્યાસ કરે છે.

બીજી તરફ રાજ્યના શિક્ષણમંત્રી ભૂપેન્દ્રસિંહ ચુડાસમાએ કહ્યું છે કે ધોરણ આઠ સુધી નાપાસ નહીં કરવાની નીતિ હઠાવવામાં આવશે.

થોડાં વર્ષો અગાઉ નાપાસ નહીં કરવાની નીતિ જ્યારે લાગુ કરવામાં આવી હતી ત્યારે તેનો વિરોધ પણ થયો હતો.

એ જ પ્રકારે દેશભરમાં સ્નાતક અને અનુસ્નાતક કક્ષાએ સેમેસ્ટર પદ્ધતિ દાખલ કરવામાં આવી. સાથે-સાથે રાજ્યની શાળાઓમાં પણ સેમેસ્ટર પદ્ધતિ દાખલ કરવામાં આવી.

સેમેસ્ટર પદ્ધતિનો પણ જોર-શોરથી વિરોધ થયો હતો.

ગુજરાતના શિક્ષણમાં નિષ્ફળ નીતિઓ

શિક્ષણતંત્રને સારી રીતે ચલાવી તેના ઉદ્દેશ્યો સિદ્ધ કરવા વાસ્તે ત્રણ ક્ષેત્રોને મજબૂત કરવા અને સંવેદનશીલ બનાવવા પડે. આ ત્રણ ક્ષેત્રો એટલે નીતિ, વહીવટ અને બજેટ.

ગુજરાત સરકાર એક લાંબા સમયથી આ ત્રણેય ક્ષેત્રે નિષ્ફળ રહી છે. તેની પાસે સુયોગ્ય નીતિ નથી તેનો પુરાવો બે રીતે મળે છે.

એક તો સેમેસ્ટર પ્રથાની નિષ્ફળતા સમજે છે પણ તેનો કોઈ ઉપાય કરી શકતી નથી.

બીજું તાજેતરમાં ધોરણ આઠ સુધી ચડાવવાની પદ્ધતિ હતી પણ તેમાં ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

શિક્ષણની ગુણવત્તા જળવાતી નથી એમ વિચારી હવે પરીક્ષા લેવાનું નક્કી કર્યું છે પણ લગભગ દસેક હજાર શિક્ષકોની ઘટ છે તે પૂરતી નથી.

શિક્ષણ પાછળ ખર્ચમાં ગુજરાત ક્યાં?

આર્થિક વૃદ્ધિ અને વિકાસ બે અલગ-અલગ વિભાવનાઓ છે, જીડીપીમાં વર્ષોવર્ષ થતા ટકાવારી વધારાને વૃદ્ધિ કહેવાય પણ લોકોને મળતી જીવનની ગુણવત્તાને વિકાસ કહેવાય.

જનસમૂહોના વિકાસમાં શિક્ષણ કેન્દ્રસ્થાને હોય છે અને આ સંદર્ભમાં ગુજરાતને એક વિકસિત રાજ્ય ગણવું મુશ્કેલ છે.

ભારતનાં 18 મોટાં રાજ્યોના કુલ ખર્ચમાંથી શિક્ષણ પાછળ થતા ખર્ચની ટકાવારીની રીતે જોઈએ તો વર્ષ 2017-18 અને 2018-19 માં છત્તીસગઢ પ્રથમ સ્થાને છે જ્યારે ગુજરાત 14માં સ્થાને છે.

ગુજરાતના શિક્ષણ પાછળના ખર્ચ ઉપર નજર નાખીએ તો જણાય કે વર્ષ 2019-20માં સામાન્ય શિક્ષણ પાછળના ખર્ચમાં માત્ર 1.74 ટકાનો જ વધારો થયો છે.

પ્રારંભિક શિક્ષણ પાછળના સરકારી ખર્ચમાં રૂપિયા 228 કરોડનો ઘટાડો કરાયો છે.

ખાનગી શાળાઓની સંખ્યા વધી

એક તરફ 2001થી દેશમાં સર્વ શિક્ષણ અભિયાન ચાલે છે, સાથોસાથ વર્ષ 2009થી પ્રાથમિક શિક્ષણને બંધારણીય અધિકાર આપતો આરટીઈ કાયદો પસાર થયો છે.

આથી શિક્ષણ વધુ વ્યાપક બને તે અપેક્ષિત છે પરંતુ ગુજરાતમાં આ માટે શિક્ષણને ધંધો ગણતી ખાનગી શાળાઓની સંખ્યા અને પ્રમાણ વધ્યાં છે.

સામાન્ય લોકો લાભ લઈ શકે તેવી સરકારી શાળાઓને ધીમે-ધીમે બિનપ્રભાવક બનાવાઈ રહી છે.

2004-05માં સરકારી શાળાઓની સંખ્યા 32,258 હતી તે હવે 2017-18માં વધીને માત્ર 33,788 થઈ.

આની સામે આ સમયગાળામાં ખાનગી શાળાઓની સંખ્યા 3,292થી વધીને 10,597 થઈ.

સરકારી શાળાઓની સંખ્યા માંડ અડધો ટકો વધી જ્યારે ખાનગી શાળાઓ લગભગ અઢી સો ટકા વધી છે.

બીજી બાજુ સરકારી શાળાઓમાં પૂરતા શિક્ષકોની ભરતી થતી નથી અને શાળાના ઓરડા પણ જર્જરિત હાલતમાં હોય છે.

આવી શાળાઓને જાણે કે ઈરાદાપૂર્વક ધીમા મોતે મારવામાં આવી રહી છે.

પરિણામે 2004-05 અને 2017-18 વચ્ચે સરકારી શાળાઓમાં ભણનારા વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા લગભગ 60 લાખથી ઘટીને 55 લાખ થઈ ગઈ.

જ્યારે ખાનગી શાળાઓમાં તે લગભગ સાત લાખથી વધીને 32 લાખ થઈ.

નીચી ગુણવત્તા

શાળાઓમાં અપાતાં શિક્ષણની ગુણવત્તા અત્યંત નીચી છે.

શિક્ષણનું ખાનગીકરણ અને વેપારીકરણ થવા છતાં ધોરણ 5ના વિદ્યાર્થીને બીજા ધોરણનું પુસ્તક પણ વાંચતા ન ફાવતું હોય એવા વિદ્યાર્થીઓનું પ્રમાણ મોટું છે.

ઘણી બધી સરકારી શાળાઓમાં એક જ શિક્ષક ચાર કે પાંચ ધોરણો એકસાથે ભણાવે છે.

શાળાનું ભણતર પૂરું કરીને...


રાજકોટના ગામ, કુવાડવામાં કોરોનાના કારણે છવાયું આક્રંદ

"છેલ્લા 15 દિવસમાં ગામમાં 48 મોભીઓના જીવ ગયા છે. ખરેખર તો કોરોના નહીં પણ તેમનાં મૃત્યુનું ખરું કારણ તો ઓક્સિજનની અછત હતી."

આ વાત છે કહેવાતા 'વિકસિત', 'આદર્શ' અને 'સલામત' રાજ્ય ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીના માદરે વતન રાજકોટના એક ગામ કુવાડવાની.

પ્રથમ દૃષ્ટિએ ત્રીજા વિશ્વના કોઈ દેશમાં સર્જાયેલી પરિસ્થિતિ જેવો ભાસ કરાવતી આ ગામની વાત 'દયજનક અને ભયજનક' સ્થિતિ વિશે વાત કરતાં ત્યાંના સરપંચ સંજય પીપળિયા ગળગળા થઈ જાય છે.

સરપંચ સંજયભાઈ કોરોનાની મહામારી અને તંત્ર દ્વારા લોકોના ઇલાજની વ્યવસ્થાના અભાવને પગલે ગામની કેવી બદતર સ્થિતિ થઈ છે તે અંગે બીબીસી ગુજરાતી સાથે આગળ વાત કરે છે.

કુવાડવા ગામનું કૉમ્યુનિટી હેલ્થ સેન્ટર

તેઓ કહે છે કે, "અમે ગામમાં ફાળો ઉઘરાવી દસ લાખ રૂપિયાનું ભંડોળ એકઠું કર્યું છે. ગામના કૉમ્યુનિટી હેલ્થ સેન્ટરમાં કોરોનાના દર્દીઓને દાખલ કરવા માટે વ્યવસ્થા કરવા માટે તંત્રને અનેક રજૂઆતો કરી છે. તેમને કોઈ પણ પ્રકારે નાણાકીય વ્યવસ્થા નહીં કરવી પડે તેવી વારંવાર ખાતરી આપી છે. તેમ છતાં અમારું કોઈ સાંભળતું નથી. રોજબરોજ ઇલાજ અને ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ઓક્સિજનના અભાવના કારણે ગામમાં બે-ત્રણ લોકો કાળનો ભોગ બની જાય છે."

આ વાત રાજ્યમાં કોરોનાએ હચમચાવી મૂકેલી આરોગ્ય વ્યવસ્થાની સચ્ચાઈ બયાન કરતી હોવાનો તેઓ દાવો કરે છે.

જોકે, સરકારી અધિકારીઓ અને નેતાઓનો દાવો છે કે તેઓ આ ગામની પરિસ્થિતિથી વાકેફ છે અને ગામલોકોને શક્ય તમામ મદદ કરી રહ્યા છે.

તેમજ સામેની બાજુએ ગામના સરપંચનું કહેવું છે કે ગામની પરિસ્થિતિ આટલી ગંભીર છે છતાં કોઈ રાજકીય હસ્તી ગામની મુલાકાતે આવી નથી. જિલ્લા કલેક્ટર અને અન્ય નેતાઓને વારંવાર પરિસ્થિતિ અંગે જાણ કર્યા બાદ પણ માત્ર વાયદા અને હૈયાધારણ સિવાય કંઈ મળ્યું નથી.

કોરોનાના કેર અને તંત્રની બેદરકારીના દાખલારૂપ આ ગામની પરિસ્થિતિ અંગે વધુ જાણવા બીબીસી ગુજરાતીએ પોતાના સ્વજનો ગુમાવનાર ગામવાસીઓનો સંપર્ક સાધ્યો હતો.

'ગામમાં દરેક કુટુંબમાં એક વ્યક્તિનું મોત'

રાજ્યના મુખ્ય મંત્રીના વતન રાજકોટના ગામની કોરોનાના કારણે થઈ દયનીય હાલત (પ્રતીકાત્મક તસવીર)

કુવાડવાના સરપંચ ગામમાં કોરોનાના કેર અને તંત્રની અસંવેદનશીલતા અને બિનકાર્યક્ષમતાના કારણે હાહાકાર સર્જાયો હોવાનું જણાવે છે.

જ્યારે અમે તેમને પુછ્યું કે ગામમાં કોરોનાના કારણે કેવી મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે?

તો આ પ્રશ્નના જવાબમાં તેઓ કહે છે કે ગામમાં કોરોના અને તંત્રની અવ્યવસ્થાના કારણે સર્જાયેલી પરિસ્થિતિને કારણે પાછલી દસ મિનિટમાં જ મને મારા ગ્રામજનોના કુટુંબીજનો માટે ક્યાંકથી ઓક્સિજનની વ્યવસ્થા કરાવવા માટે 17 ફોન આવી ચુક્યા છે.

તેઓ રડમસ અવાજે આગળ જણાવે છે કે, "હું ગામનો સરપંચ છું. લોકો મને એવી આશા સાથે ફોન કરે છે કે હું તેમના સ્વજનોને બચાવવા માટે કંઈક વ્યવસ્થા કરી આપીશ. પણ હું હાલ કોઈની મદદ નથી કરી શકતો.  લોકોની મદદ કરવા માટેનો કોઈ ઉપાય હાલ કામે નથી લાગતો."

તેઓ સ્થાનિક સરકારી તંત્ર દ્વારા પોતાની અને પોતાના ગામલોકોની ઉપેક્ષા કરાઈ રહી હોવાની વાત કરતાં કહે છે કે, કોઈ અધિકારી, કોઈ નેતા કે કોઈ ડૉક્ટર તેમની વહારે નથી આવી રહ્યા. તેઓ અને તેમના ગ્રામવાસીઓ સાવ નોધારું અનુભવી રહ્યા છીએ.

સરપંચ સંજયભાઈના અવાજમાં તેમને અનુભવવી પડી રહેલી લાચારીના પડઘા પડી રહ્યા છે.

જ્યારે અમે તેમને તેમના ગામવાસીઓ માટે સરકાર તરફથી કરાયેલી ઇલાજ અને ટેસ્ટિંગની વ્યવસ્થા વિશે પુછ્યું ત્યારે તેમણે નિસાસો નાખતાં કહ્યું કે, "વ્યવસ્થા તો દૂર એકલદોકલ સરકારી અધિકારીઓ સિવાય  નેતાઓ સહિત કોઈ દિલાસો પણ આપવા ગામમાં આવ્યા નથી."

"ગામમાં દરેક...


રાજકોટની પરાબજારમાં ભેગા થયેલા લોકો

મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીએ ગુજરાતમાં સિટી બસ અને આંતરજિલ્લા એસટી બસ ચલાવવાથી લઈને પાનના ગલ્લા, બજાર અને કૉમ્પલેક્સમાં દુકાનો, હૅર સલૂનો અને ચાની કીટલી ખોલવાની જાહેરાત કરી.

જોકે, આરોગ્યનિષ્ણાતોનું માનવું છે કે લૉકડાઉનનો હેતુ કોરોના સંક્રમણને ફેલાવાથી રોકવાનો છે ત્યારે છૂટછાટ આપવાથી કોરોના સંક્રમણ સામેની લડત નબળી પડી શકે છે.

કેન્દ્ર સરકારે સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે લૉકડાઉન 4.0માં કેન્દ્રીય નિર્દેશોમાં કોઈ ઢીલ રાજ્ય સરકારો નહીં આપી શકે, જો રાજ્ય સરકારો ઇચ્છે તો લૉકડાઉનમાં વધારે કડકાઈ કરી શકે છે.

મેના પહેલા અઠવાડિયામાં લૉકડાઉન 3.0 શરૂ થયું ત્યારે પણ અમુક છૂટછાટ આપવામાં આવી હતી, હાલ એ બધી છૂટછાટ યથાવત રહેશે.

લૉકડાઉનમાં રાહતની કેવી અસર પડશે?

આરોગ્ય કર્મી

આરોગ્યનિષ્ણાતો માને છે કે લૉકડાઉનમાં આટલી છૂટછાટ વધારે મુશ્કેલીને નોતરી શકે છે.

નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આવનારા દિવસોમાં ગુજરાતમાં હજી કોરોના સંક્રમણની સંખ્યા વધશે.

ઉલ્લેખનીય છે કે ગુજરાતમાં કોરોના સંક્રમણના 11 હજારથી વધારે કેસ છે અને કોવિડ-19ને કારણે થતાં મૃત્યુનો દર પણ વધારે છે.

અમદાવાદમાં વર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

િષ્ઠ ડૉક્ટર પ્રવીણ ગર્ગ ચેતવણી આપે છે કે લૉકડાઉનમાં છૂટછાટ મળી જાય તો પણ કોરોના વાઇરસને લઈને બહુ સતર્ક રહેવાની જરૂર છે.

તેમનું કહેવું છે, "ઍસિમ્પટોમૅટિક કૅરિયર્સ એક મોટું જોખમ છે. લોકો બજારમાં અને જાહેર વાહનોનો ઉપયોગ કરે તો તેને વાઇરસનો ચેપ લાગી શકવાની સંભાવના છે અને પરિવારમાં વૃદ્ધો તથા બાળકોને ખતરામાં નાખી શકે છે."

અમદાવાદના અન્ય કન્સલટિંગ ફિઝિશિયન ડૉ. રાકેશ શર્માનું કહેવું છે કે લૉકડાઉન લંબાવવું અને તેમાં આટલી છૂટછાટ આપવી એ બંને વિપરીત વાતો છે. કોરોના સંક્રમણ ના ફેલાય તે માટે લૉકડાઉન લંબાવવામાં આવ્યું છે પરંતુ છૂટછાટ આપવાથી મુશ્કેલીઓ વધી શકે છે.

તેમના મતે ગુજરાતમાં પહેલાથી સંક્રમણ વધારે છે ત્યારે અહીં આપવામાં આવેલી છૂટછાટ આવનારા દિવસોમાં મુશ્કેલીને નોતરી શકે છે.

ડૉક્ટર શર્મા કહે છે કે "કોરોના સંક્રમણના 80 ટકા કૅરિયર ઍસિમ્પટૉમેટિક હોય છે. દાખલા તરીકે આવા લોકો બહાર જઈને 50 લોકોના સંપર્કમાં આવે અને તેમને સંક્રમણ ફેલાવે, તેમાંથી બે લોકોની હાલત ગંભીર થાય અને તેઓ હૉસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવે. પરંતુ બાકીના લોકો લક્ષણ વગર કોરોના વાઇરસના કૅરિયર બનીને અન્ય લોકોને ચેપ લગાડી શકે છે."

ડૉ. પ્રવીણ ગર્ગનું કહેવું છે કે અત્યારે ગુજરાત કમ્યુનિટી ટ્રાંસમિશનના ફેઝમાં પહોંચી રહ્યું છે. હજી ભારત કોરોના સંક્રમણના ચરમ પર પહોંચ્યું નથી એટલે આગળ કેસ વધવાના છે તેમાં કોઈ શંકા નથી. પરંતુ આર્થિક ગતિવિધિ પણ રાજ્ય માટે જરૂરી છે એટલે સરકારે એ બાબતે પણ વિચારવું પડે.

જોકે લૉકડાઉનમાં છૂટછાટની શરૂઆત મંગળવારથી થઈ ત્યારે રાજકોટની મુખ્ય બજારમાં ટ્રાફિક જામ અને ભીડભાડનાં દૃશ્યો જોવા મળ્યાં હતાં.

એટલું જ નહીં રાજ્યનાં કેટલાંય શહેરોમાં દુકાનો ખૂલતાની સાથે લોકોની ભીડ ઊમટી પડી હતી. જેને પગલે મુખ્ય મંત્રીને અપીલ કરવી પડી હતી કે લોકો સ્વયંશિસ્ત જાળવે.

ઝોનમાં નિયમ અલગ પરંતુ...

રાજકોટની બજારમાં ટ્રાફિક જામ

ગુજરાત સરકારે લૉકડાઉન 4.0માં કન્ટેઇનમેન્ટ અને નૉન કન્ટેઇનમેન્ટ ઝોન માટે અલગઅલગ નિયમ બનાવ્યા છે.

જેમાં નૉન કન્ટેઇનમેન્ટ ઝોનમાં આંતરજિલ્લા સ્તરે એસટી બસનું સંચાલન અને સિટી બસની પણ પરવાનગી આપવામાં આવી છે.

એ સિવાય ચાની કીટલી, હોટલો, બજાર અથવા કૉમ્પલેક્સોમાં શરતો સાથે દુકાનો ખોલવાની મંજૂરી આપવામાં આવી છે.

કન્ટેઇન્મૅન્ટ ઝોનમાં આવશ્યક ચીજવસ્તુઓનું વેચાણ સવારે આઠ વાગ્યાથી બપોરે ત્રણ વાગ્યા સુધી થઈ શકે છે અને આવશ્યક સેવાઓ સિવાય કોઈ...


રાજકોટમાં શાસ્ત્રી મેદાન ખાતે સભા સંબોધતા અટલ બિહારી વાજપેયી

બીજા એક રાજપુરુષ હતા સોમનાથ ચેટરજી. સતાનું રાજકારણ તો બધા જ કરે છે પરંતુ રાજકારણીમાં અને રાજપુરુષમાં ફરક એ છે કે રાજપુરુષો મર્યાદા જાળવે છે.

જયારે રાજકારણીઓ છીંડુ હાથ લાગે તો માથું મારીને ઘૂસી જતા હોય છે. મર્યાદાની ઐસીતૈસી, ખુરશી હાથમાં આવવી જોઈએ. રાજપુરુષો આવું નથી કરતા.

વગર સત્તા ભોગવ્યે ઇતિહાસમાં અમર થયેલા રાજપુરુષો દુનિયાને મળતા રહ્યા છે. ઉદાહરણ આપવું હોય તો બ્રિટિશ રાજપુરુષ ટોની બેનનું આપી શકાય.

તેમને ક્યારેય બ્રિટિશ વડા પ્રધાન બનવા નહોતું મળ્યું, જ્યારે કે તેઓ સૌથી વધુ લાયક હતા.

અટલ બિહારી વાજપેયી અને સોમનાથ ચેટરજી બન્ને મર્યાદા પુરુષોત્તમ હતા.

જ્યારે 13 દિવસ માટે બન્યા વડા પ્રધાન

1996માં ગાંધીનગરમાં લોકસભાની ચૂંટણી સમયે નામાંકન કરવા આવેલા અટલ બિહારી વાજપેયી

એક પ્રસંગ યાદ આવે છે અને તમારામાંથી કેટલાકે ટીવી પર સગી આંખે જોયો પણ હશે.

1996માં અટલ બિહારી વાજપેયી 13 દિવસ માટે વડા પ્રધાન બન્યા હતા. તેમની પાસે બહુમતી નહોતી એની તેમને પણ જાણ હતી.

આમ છતાંય રાષ્ટ્રપતિ ડૉ. શંકર દયાલ શર્માએ સૌથી મોટા પક્ષને પહેલી તક ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

એ પછી બીજા ક્રમને એવો રોલ કોલ અભિગમ અપનાવ્યો હતો.

વિશ્વાસના મતનો વખત આવશે ત્યાં સુધીમાં કોઈનો ટેકો મળી રહેશે એવા ભરોસે વડા વાજપેયીએ સરકાર રચવાનું નિમંત્રણ સ્વીકાર્યું હતું.

બન્યું એવું કે તેમને કોઈનો ટેકો તો મળ્યો નહીં પરંતુ ટીકાનો વરસાદ થયો. વાજપેયી સામે અંગત આરોપ પણ થયા.

એ પછી વડા પ્રધાન વાજપેયીએ વિદાય લેતા પહેલાં જે ભાષણ કર્યું હતું એ આંખમાં ઝળઝળિયાં આવી જાય એવું હતું.

શું ખાનદાની! આપણે જોતા રહીએ. એ સરકાર ખોટી રીતે રચાઈ હતી એની ના નહીં, પરંતુ વાજપેયીને રાજીનામું આપવું પડ્યું એનું દુખ થયું હતું.

બીજેપીના વિરોધીઓને પણ દુ:ખ પહોંચ્યું હતું.  ભારોભાર શાલીનતા હતી તેમનામાં જેનો અત્યારે અભાવ જોવા મળે છે.

સોમનાથ ચેટરજીની વાજપેયીએ માફી માગી

એ રાત વાજપેયીએ ફોન કરીને સોમનાથ ચેટરજીની માફી માગી

સોમનાથ ચેટરજી તેમના સંસ્મરણોમાં એક પ્રસંગ ટાંક્યો છે.

કોઈ એક પ્રસંગે બોલતાં વાજપેયીએ સામ્યવાદીઓ સામે અને સોમનાથદા ઉપર લોકસભામાં પ્રહારો કર્યા હતા.

સોમનાથ ચેટરજીને તેનાથી દુ:ખ પહોંચ્યું હતું. સાંજે સંસદની બેઠક પૂરી થઈ અને રાતે અટલજીનો ફોન આવ્યો અને કહ્યું, "સોમનાથદા માફ કીજીએગા કુછ કટુ ભાષા મેં મુઝે આપકી આલોચના કરની પડી."

"ક્યા કરેં કભી રાજકીય મજબૂરીયાં હોતી હૈં. આપ તો જાનતે હૈં. ફિર આપકી માફી ચાહતા હું."

સોમનાથ ચેટરજી સર્વાનુમતે સ્પીકર તરીકે ચૂંટાય એ માટે વાજપેયીએ પ્રયાસ કર્યો હતો.

અટલજીને તેમના પક્ષમાં પણ કોઈ ઓછો કડવો અનુભવ નહોતો થયો.

...અને અટલ બિહારી ચૂંટણી હારી ગયા

વર્ષ 1998માં ગાંધીનગરમાં યોજાયેલી ભાજપની રાષ્ટ્રીય કારોબારીમાં મંચ પર અડવાણી સાથે બેસેલા વાજપેયી

1980માં જનતા પાર્ટીના વિભાજન પછી જૂના જન સંઘના નેતાઓએ પાછો પોતાનો પક્ષ રચવાનો નિર્ણય લીધો ત્યારે વાજપેયીએ જૂના જનસંઘને પાછો જીવતો કરવાની જગ્યાએ ભારતીય જનતા પક્ષની સ્થાપના કરવા નેતાઓને સમજાવ્યા હતા.

અટલજી એમ માનતા હતા કે ભારતમાં લેફ્ટ ઓફ ધ સેન્ટર મધ્યમમાર્ગી પક્ષને લોકો સ્વીકારે છે અને પચરંગી ભારતમાં એની જ પ્રાસંગિકતા છે.

બીજેપીએ ગાંધીવાદી સમાજવાદ અને દિન દયાલ ઉપાધ્યાયના ઇન્ટિગ્રલ હ્યુમેનિઝમ અર્થાત્ એકીકૃત માનવતાવાદની ફિલૉસૉફી અપનાવી હતી.

બીજી ફિલૉસૉફી સંઘના અને જન સંઘના કાર્યકર્તાઓને અને સમર્થકોને રાજી રાખવા માટેની હતી.

અટલ બિહારી વાજપેયીને નવા સ્થપાયેલા ભારતીય જનતા પાર્ટીના પહેલા અધ્યક્ષ બનાવવામાં આવ્યા હતા.

1984માં ઇંદિરા...


રાજઘાટના પ્રવેશ દ્વાર પર લગાવવામાં આવેલી સૂચના

મહાત્મા ગાંધીની સમાધિ બન્યાં બાદ આવું પહેલી વખત જ બન્યું છે કે, કોઈ પણ પૂર્વ સૂચના વિના રાજઘાટને સામાન્ય લોકો માટે આ રીતે બંધ કરી દેવામાં આવ્યો હોય.

દેશની રાજધાની દિલ્હીના રાજઘાટ પર મહાત્મા ગાંધીની આ સમાધિ પર દેશ-દુનિયાના હજારો લોકો દરરોજ વંદન કરવા અને પ્રેરણા લેવા આવે છે.

આ રીતે દરરોજ લોકોનું રાજઘાટ પર આવવું એ બાપુને કોઈ સરકારે આપેલો પદ્મ-પુરસ્કાર નથી.

લોકમાનસમાં સ્થાપિત થયેલી બાપુની એ પવિત્ર પ્રતિમા છે, જેની ચમક ઝાંખી નથી થતી અને તેમના પ્રત્યેની આસ્થામાં પણ ઊણપ નથી આવતી.

રવિવાર 24 જૂન, 2018ના દિવસે કાગળ પર લખેલી એક સૂચના રાજઘાટના પ્રવેશ-દ્વાર પર ચોંટાડેલી જોવા મળી. જે દર્શાવી રહી હતી કે રાજઘાટ એ તમામ લોકો માટે બંધ છે કે જે બાપુની યાદમાં શીશ નમાવવા અહીં આવ્યા છે.

આ નિર્ણય કોણે કર્યો, કેમ કર્યો અને જે આજ સુધી ક્યારેય નહોતું થયું, એવા નિર્ણય પાછળનું કારણ શું હતું, તેની માહિતી નાગરિકોને ન આપવામાં આવી.

ખબર નથી કે એ શરમજનક કુપ્રથા ક્યારથી લાગુ કરવામાં આવી કે, જ્યારે પણ કોઈ દેશ-વિદેશી ખુરશીધારી ઔપચારિકતાઓ પૂરી કરવા રાજઘાટ આવે, ત્યારે ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

થોડા સમય માટે રાજઘાટને સામાન્ય જનતા માટે બંધ કરી દેવામાં આવે છે.

શું તમે આ વાંચ્યું?

માત્ર વીઆઈપી દરવાજો ખુલ્લો રહે છે, જ્યાંથી કહેવાતા વીઆઈપીઓ અંદર આવે છે. વિચારું છું કે, જો ગાંધી હોત તો આ બાબત એમણે  ક્યારેય સહન ન કરી હોત.

વિશ્વ હિંદુ પરિષદની બેઠક

એ વાત સાચી કે 24-25 જૂન 2018ના દિવસોમાં રાજઘાટની બિલકુલ સામે આવેલી ગાંધી સ્મૃતિ અને દર્શન સમિતિના પરિસરમાં વિશ્વ હિંદુ પરિષદની બેઠક ચાલી રહી હતી. જેની સુરક્ષાના નામે રાજઘાટને તાળું મારી દેવામાં આવ્યું.

ગાંધી સ્મૃતિ અને દર્શન સમિતિ ગાંધીજીની સ્મૃતિઓ અને વિચારોને જીવંત રાખવાના ઉદ્દેશથી બનાવવામાં આવી હતી.

એ ખબર નથી કે આ સ્થળને એક ખાનગી સંસ્થાની બેઠક માટે કયા આધારે આપવામાં આવી.

એ પણ વિશ્વ હિંદુ પરિષદ જેવી સંસ્થાને જેનો એકમાત્ર ઉદ્દેશ ગાંધીની સ્મૃતિ અને ફિલસૂફીથી દેશને દૂર લઈ જવાનો છે.

મહાત્મા ગાંધીના આદર્શો અને વિચારો સાથે વિશ્વ હિંદુ પરિષદનો મેળ ક્યારેય નથી પડ્યો.

વિશ્વ હિંદુ પરિષદ હોય કે અન્ય કોઈ પણ સંસ્થા, લોકશાહીમાં દરેકને અધિકાર છે કે એ પોતાની બેઠકો પોતાને અનુકૂળ હોય તેવા સ્થળે કરે.

પરંતુ કોઈને પણ એ અધિકાર નથી કે કોઈ સાર્વજનિક જગ્યાનો મન ફાવે તેવો ઉપયોગ કરે.

બાપુની સમાધિ જેવી પવિત્ર જગ્યા તો કોઈ સાર્વજનિક સ્થળની શ્રેણીમાં પણ નથી આવતી, જેનો ઉપયોગ સરકાર અથવા સરકાર સમર્થિત સંસ્થા પોતાના હિતો માટે મન ફાવે તે રીતે કરે. એટલું જ નહીં, જ્યારે ઇચ્છે ત્યારે તેને તાળું મારી દે.

જે હિંદુ મહાસભાએ હંમેશાં માન્યુ કે ગાંધીની હત્યા નથી થઈ, તેમનો વધ કરવામાં આવ્યો.

જે તેમના માનવા પ્રમાણે દેશના હિતમાં કરવામાં આવેલું એક અનિવાર્ય અને સ્તુત્ય કાર્ય હતું.

આ એ જ સંસ્થા છે, જેના લોકો ગોડસેની મૂર્તિઓ લગાવી રહ્યા છે, જે ગાંધી પર આરોપ મૂકે છે કે તેમણે હિંદુઓને 'કાયર' બનાવી દીધા.

વિશ્વ હિંદુ પરિષદ એજ વિચારધારાની નવી પેઢી છે.

'હિંદુત્વને હંમેશાં માનવતાથી ઉપર રાખ્યું'

સત્તાથી મળેલાં સંરક્ષણથી હિંદુત્વવાદી સંગઠનોને કથિત રીતે નવો ઉત્સાહ અને કંઈ પણ કરવાનું લાઇસન્સ મળી ગયું છે.

આ જન્મથી જ જાતિય શ્રેષ્ઠતાના દર્શનમાં વિશ્વાસ કરનારી સંસ્થા છે.

જેણે હિંદુત્વને હંમેશાં માનવતાથી ઉપર રાખ્યું છે, જે ગાંધીની ફિલસૂફીથી બરાબર વિપરીત છે.

સરકાર, આરએસએસ અને મોદી જે બહુમતી હિંદુઓને ધર્મના આધારે પોતાની કાયમી રાજકીય મૂડી બનાવવાના અભિયાનમાં લાગેલા છે, તેમનું પાયાનું કામ વિશ્વ હિંદુ...


રાજધાની દિલ્હીની સિંઘુ બોર્ડર પર ખેડૂતો સાથે હાજર કિસાન યુનિયનના મહાસચિવ લાખોવાલે કહ્યું કે ''ગઈ કાલે અમે સરકારને સ્પષ્ટ કહી દીધું હતું કે ખેડૂત કાયદો પાછો ખેંચવો જોઈએ. 5 ડિસેમ્બરે આખા ભારતમાં વડા પ્રધાન મોદીનું પૂતળું બાળવામાં આવશે અને 8 ડિસેમ્બરે ભારત બંધનું આહ્વાન કર્યું છે.''

ઉલ્લેખનીય છે કે 3 ડિસેમ્બરે વાતચીત કોઈ નિર્ણય વગર પૂરી થઈ એ પછી શનિવારે 5 ડિસેમ્બરે સરકાર અને ખેડૂતનેતાઓ વચ્ચે ફરી વાતચીત થવાની હતી.

સરકારનું કહેવું છે કે વાતચીતથી ઉકેલ લાવવામાં આવશે પરંતુ ખેડૂતોનું કહેવું છે કે ''ખેડૂતવિરોધી કાળા કાયદાઓને'' ખતમ કર્યા સિવાય વિરોધપ્રદર્શનનો અંત નહીં આવે.

આ અગાઉ આઠ વિપક્ષી પાર્ટીઓએ એક સંયુક્ત નિવેદનમાં પ્રદર્શન કરી રહેલા ખેડૂતોનું સમર્થન કર્યું હતું.

સહી કરનારા નેતાઓમાં એનસીપી પ્રમુખ શરદ પવાર, ટીએમકેના ટીઆર બાલુ, સીપીએમના મહાસચિવ સીતારામ યેચુરી, સીપીઆઈના મહાસચિવ ડી રાજા, આરજેડી સાંસદ મનોજ ઝા, સીપીઆઈ(માલે)ના મહાસચિવ દીપાંકર ભટ્ટાચાર્ય, એઆઈએફબીના દેવવ્રત બિસ્વાસ અને આરએસપીના મહાસચિવ મનોજ ભટ્ટાચાર્ય સામેલ છે.

સરકાર સાથેની વાતચીતનું શું?

આજે ભારત બંધનું આહ્વાન થયું છે અને આવત... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ીકાલે સરકાર-ખેડૂતનેતાઓ વચ્ચે થનારી વાતચીત પર શંકાના વાદળો ઘેરાયા છે એક સંભાવના વાત થવાની પણ છે.

સમાચાર સંસ્થા એએનઆઈને ખેડૂતનેતા રાકેશ ટિકટે કહ્યું કે, 8 ડિસેમ્બરે ત્રણ કૃષિ કાયદાઓના વિરોધમાં ભારત બંધનું આહ્વાન કરવામાં આવ્યું છે. આવતીકાલે અમે સરકાર સાથેની વાતચીતમાં પણ સામેલ થઈશું.

કંગના રણૌતને આ પંજાબણ દાદીએ ખેતરમાં દહાડીએ આવી જવાં કેમ કહ્યું?

ખેડૂતોને હઠાવવા સુપ્રીમ કોર્ટમાં પિટિશન

આ દરમિયાન દિલ્હીની સરહદે પ્રદર્શન કરી રહેલા ખેડૂતોને તાત્કાલિક હઠાવવાનો આદેશ કરવા માગ કરતી એક પિટિશન સુપ્રીમ કોર્ટમાં દાખલ કરવામાં આવી છે.

અરજી કરનાર વ્યક્તિ તરફથી નિયુક્ત વકીલ ઓમ પ્રકાશ પરિહારે સમાચાર એજન્સી એએનઆઈને કહ્યું કે પ્રદર્શનકારી ખેડૂતોને કારણે કોરોના વાઇરસ ફેલાવાનો ખતરો ઊભો થઈ શકે છે એ હેતુથી આ અરજી કરવામાં આવી છે.

ખેડૂત આંદોલનના સમર્થનમાં ગુજરાતમાં કૉંગ્રેસનું ઠેર-ઠેર પ્રદર્શન

ખેડૂતોના આંદોલનના સમર્થનમાં ગુજરાત કૉંગ્રેસ દ્વારા ધરણાં

દિલ્હીમાં ચાલી રહેલા ખેડૂતોના આંદોલનના સમર્થનમાં ગુજરાત કૉંગ્રેસ દ્વારા ધરણાં કરીને ત્રણ નવા કૃષિ કાયદાને રદ કરવા માટે વિવિધ જિલ્લાના ક્લેક્ટરને આવેદનપત્ર આપવામાં આવ્યાં હતાં.

વડોદરા, રાજકોટ અને અમદાવાદમાં વિરોધપ્રદર્શનો યોજ્યાં હતાં. વડોદરામાં કૉંગ્રેસના કાર્યકર્તાઓએ ક્લેક્ટર કચેરીની બહાર પ્રદર્શનનું આયોજન કર્યું હતું.

રાજકોટ જિલ્લા કૉંગ્રેસ દ્વારા કૃષિ કાયદાઓને રદ કરવા માટે રાષ્ટ્રપતિને આવેદનપત્ર જિલ્લા ક્લેક્ટર મારફતે આપ્યું હતું.

રાજકોટમાં કિસાન સંઘે પણ કૃષિ કાયદાના વિરોધમાં આવેદનપત્ર આપ્યું હતું, જેમની પોલીસ દ્વારા અટકાયત કરવામાં આવી હતી.

ગઈકાલે થયેલી બેઠકમાં શું થયું?

ગાઝીપુર બોર્ડર

વિજ્ઞાનભવનમાં ચાલી રહેલી સરકાર અને ખેડૂતનેતાઓ વચ્ચેની બેઠક હાલ પૂર્ણ થઈ છે. આ બેઠકમાં કોઈ ચોક્કસ પરિણામ આવ્યું નથી પણ બેઉ પક્ષો 5 ડિસેમ્બરે ફરીથી મળશે એમ જણાવાયું છે.

સમાચાર સંસ્થા પીટીઆઈ સૂત્રોના હવાલાથી લખે છે કે બેઠકમાં કોઈ નિર્ણય પર પહોંચી શકાયું નથી.

બેઠકમાં સરકાર તરફથી કૃષિમંત્રી નરેન્દ્રસિંહ તોમર અને રેલમંત્રી પીયૂષ ગોયલ સામેલ હતા, જ્યારે ખેડૂતોના પ્રતિનિધિમંડળના કુલ 40 ખેડૂતનેતા સામેલ હતા.

ખેડૂતો દિલ્હીની સરહદે કેન્દ્ર સરકારના કૃષિકાયદા સામે વિરોધ નોંધાવી રહ્યા છે અને પ્રદર્શન કરી રહ્યા છે.

ખાસ કરીને પંજાબ અને હરિયાણાના ખેડૂતો મોટી સંખ્યામાં વિરોધપ્રદર્શનમાં સામેલ થયા...


રાજધાની વૉશિંગ્ટન ડીસી સહિત આવી સુરક્ષા 50 રાજ્યોમાં કરવામાં આવી છે.

ટ્રમ્પના સમર્થકોએ જે પ્રકારે થોડાક દિવસ પહેલાં કૅપિટલ હિલ પર હિંસા કરી હતી તેવી હિંસા ફરીથી થાય તેનો ડર અનેક લોકોને સતાવી રહ્યો છે.

બીબીસી સંવાદદાતા વિનીત ખરે હાલમાં વૉશિંગ્ટનમાં હાજર છે અને ત્યાંથી આંખો દેખી માહિતી જણાવી રહ્યા છે.

મેં જે જોયું તે પ્રમાણે કૅપિટલ હિલ જવાના રસ્તાઓને લોખંડની જાળીઓથી બંધ કરવામાં આવ્યા છે. હજારો સુરક્ષાકર્મી પૅટ્રોલિંગ કરી રહ્યા છે.

શહેરના કેન્દ્રની આસપાસના તમામ રસ્તાઓને બ્લૉક કરવામાં આવ્યા છે.

હથિયારધારી સૈનિકો ચહેરા ઢાંકીને શહેરની ગલીઓમાં તહેનાત છે અને ટ્રાફિકને માર્ગદર્શન આપી રહ્યા છે અને વાહનોની તપાસ કરી રહ્યા છે.

મીડિયા અહેવાલો અનુસાર કૅપિટલની આસપાસ નેશનલ ગાર્ડના અંદાજે 25 હજાર સૈનિકોને તહેનાત કરવામાં આવ્યા છે.

જવાબદાર કટ્ટરપંથી તત્વોની સંભવિત સૈનિકોના સંબંધની તપાસ કરવામાં આવી રહી છે. મીડિયામાં સશસ્ત્ર હુમલા અને વિસ્ફોટ થવાની આશંકાઓ પર ચર્ચા કરવામાં આવી રહી છે.

પોલીસની ગાડીઓ રસ્તાઓની સુરક્ષા કરી રહી છે. ઉપર હેલિકોપ્ટર સુરક્ષા આપી રહ્યા છે.

કૅપિટલ હિલ તરફ જતા રસ્તાને ફેન... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

્સિંગથી બંધ કરી દેવામાં આવ્યો છે. ઉપરાંત હજારો સુરક્ષાકર્મીઓ રસ્તા પર પેટ્રોલિંગ કરી રહ્યા છે.

મેં જોયું કે ગલીઓમાં સુરક્ષાકર્મીઓનાં રહેઠાણ જેવા સફેદ ટૅન્ટ બાંધવામાં આવ્યા છે..

અનેક મેટ્રોસ્ટેશનને બંધ કરી દેવામાં આવ્યા છે અને વાહનો માટે રસ્તાઓને બંધ કરવાની કામગીરીને વિસ્તારવામાં આવી રહી છે.

અમેરિકાનું કૅપિટલ બિલ્ડિંગ હાલ બંધ છે અને ગ્રાઉન્ડ્સનો ઉપયોગ જનતા જાન્યુઆરી 20 સુધી નહીં કરી શકે.

કૅપિટલ પોલીસે નિવેદનમાં કહ્યું, "કોઈપણ વાડ ઉપર ચડીને અથવા અન્ય ગેરકાયદેસર રીતે કૅપિટલ ગ્રાઉન્ડ્સમાં પ્રવેશ મેળવવાનો પ્રયાસ કરશે તો તેની સામે યોગ્ય બળપ્રયોગ અને ધરપકડ કરાશે"

વૉશિંગ્ટન ડીસી અને તેના પડોશી રાજ્ય વર્જિનિયાને જોડતાં અનેક રાજ્યોના બ્રીજને બંધ કરી દેવામાં આવ્યા છે.

ઘણા બધા સ્થાનિક રહેવાસીઓને આ આશ્ચર્યજનક લાગે છે.

ક્રિસ એકોસ્ટાએ સોમવારની ઠંડી સવારે બીબીસી સંવાદદાતા વિનીત ખરેને કહ્યું, "આ ફિલ્મ  જેવું લાગે છે. માન્ય રીતે, દરેક લોકો નવા રાષ્ટ્રપતિને આવકારવા તૈયાર રહે છે. હાલ, રસ્તાઓ નિર્જન છે."

નિરાશ જેર્માઇન બ્રાયન્ટે અમેરિકામાં વધતા કોરોના મૃત્યુઆંક તરફ ઇશારો કરતા કહ્યું, "મને લાગે છે કે આ પ્રથમ વર્ચ્યુઅલ ઉદ્ઘાટન હશે,"

"સામાન્ય રીતે, ઉદઘાટન દરમિયાન ડી.સી.નો મૂડ સારો સમય હોય છે. આ વખતે તે ભૂતિયા શહેર જેવો છે."

બ્રાયન્ટ સાચા છે.

સામાન્ય રીતે ઉદ્ઘાટન પહેલાંના દિવસો દરમિયાન સમર્થકો અને વિરોધીઓ એકતાના પ્રદર્શનમાં એક સાથે આવીને ઉજવણી કરતા હોય છે.

પરંતુ આ પહેલાં ક્યારેય કૅપિટલના હૃદયમાં લૉકડાઉન કરવામાં આવ્યું નથી. આનો અર્થ એ થાય છે કે સમારોહમાં સામાન્ય રીતે જોવા મળતાં મોટાં ટોળાં અને ઉત્સાહિત ટેકેદારો બડાઈ મારતા હવે જોવા નહીં મળે.

પરંતુ નિષ્ણાતોને ચિંતા છે કે જો ઑથોરિટી વૉશિંગટન ડીસીમાં ભારે સુરક્ષાકર્મીઓને ખડકીને સુરક્ષિત કરવામાં સક્ષમ છે, તો પણ રાજ્યો અને દૂરના 50 રાજ્યોના વિસ્તારોનું શું?

એક પણ હુમલો ટ્રમ્પ સમર્થકો માટે પ્રૉપેગૅન્ડા બનવાનો છે અને તેનાથી તેને ફેલાવવામાં મદદ મળશે.

છેલ્લાં બે અઠવાડિયામાં શું થયું?

છેલ્લાં બે અઠવાડિયામાં અમેરિકાના રાજકારણનું પરિદ્રશ્ય સંપૂર્ણપણે બદલાઈ ગયું છે.

6 જાન્યુઆરીએ જ્યારે ટ્રમ્પના સમર્થકોએ ઘૂષણખોરી કરવાની શરૂઆત કરી તે સમયે હું વૉશિંગટન મૉન્યુમેન્ટ પાસે હતો.

અનેક લોકોએ કૅપિટલ હિલની સુરક્ષાને તોડી અને તેની અંદર હિંસા કરી. જેની અનેક તસવીરો અમેરિકન મીડિયામાં વહેતી થઈ....


રાજન નાયર દરજીકામ કરતો અને 25-30 રૂપિયા રળી લેતો હતો.

દરમિયાન ગર્લફ્રેન્ડને બર્થડે ગિફ્ટ આપવા માટે નાયરે ઓફિસનું ટાઇપરાઇટર ચોર્યું અને 200 રૂપિયામાં વેચી નાખ્યું.

આ પૈસામાંથી રાજન નાયરે તેની ગર્લફ્રેન્ડ માટે સાડી ખરીદી.

પોલીસે તેની ધરપકડ કરી. રાજનને ત્રણ વર્ષની જેલની સજા થઈ.

ગુસ્સે ભરાયેલા રાજન નાયરે જેલમાંથી બહાર નીકળીને પોતાની ગેંગ બનાવી, જેને 'ગોલ્ડન ગેંગ' નામ આપ્યું.

આગળ જતા આ ગેંગ 'બડા રાજનની ગેંગ' તરીકે કુખ્યાત બની.

રાજનની ગેંગમાં અબ્દુલ કૂંજુ નામનો સાગરીત હતો. થોડા દિવસો બાદ કૂંજુએ રાજન નાયરની ગર્લફ્રેન્ડ સાથે નિકાહ કરી લીધા.

આથી રાજન નાયર તથા અબ્દુલ વચ્ચેની મૈત્રી દુશ્મનીમાં પલટી ગઈ.

અખબારોમાં પ્રકાશિત અહેવાલો પ્રમાણે, પઠાણ ભાઈઓની મદદથી કુંજુએ કોર્ટની બહાર એક રીક્ષાવાળા મારફત રાજન નાયરની હત્યા કરાવી નાખી.

અહીંથી જ 'બડા રાજન'ની કહાણી પૂરી થઈ અને છોટા રાજનની કહાણી શરૂ થઈ.

એક સમયે તે 1993ના મુંબઈ બ્લાસ્ટ્સના મુખ્ય આરોપી દાઉદ ઇબ્રાહિમનો રાઇટ હેન્ડ હતો.

દાઉદ અને છોટા રાજનની માત્રી એક શખ્સને ખૂબ જ ખટકતી, આ શખ્સ એટલે છોટા શકીલ. તેણે છોટા રાજનને મરાવી નાખવા માટે અ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

નેક પ્રયાસ કર્યા હતા.

મરાઠી છોકરો રાજેન્દ્ર

મુંબઈના ચેંબુરના તિલક નગરમાં 1960માં મરાઠી પરિવારમાં એક બાળકનો જન્મ થયો. જેને નામ અપાયું, રાજેન્દ્ર સદાશિવ નિખલ્જે.

સદાશિવ થાણેમાં નોકરી કરતા હતા. રાજનને ત્રણ ભાઈ તથા બે બહેનો હતી.

પાંચમા ધોરણથી રાજને ભણવાનું છોડી દીધું અને જગદીશ શર્મા ઉર્ફે ગૂંગાની ગેંગમાં સામેલ થઈ ગયો.

રાજેન્દ્રે સુજાતા નામની છોકરી સાથે લગ્ન કર્યાં, જેનાથી ત્રણ દીકરીઓ થઈ.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

1979માં રાજન મુંબઈના સાહાકાર સિનેમાની બહાર ટિકિટોની કાળાબજારી કરતો હતો. એક દિવસ પોલીસે સિનેમાગૃહની બહાર લાઠીચાર્જ કર્યો.

આથી ઉશ્કેરાયેલા રાજને પોલીસની લાકડી ખૂંચવી લીધી અને પોલીસકર્મીઓને ઝૂડવાનું શરૂ કરી દીધું, જેમાં અનેક પોલીસકર્મીઓ ઘાયલ થયા.

આમ પહેલી વખત પોલીસ સાથે રાજેન્દ્રની અથડામણ થઈ.

આ ઘટના બાદ અનેક ગેંગ પાંચ ફૂટ ત્રણ ઇંચના રાજેન્દ્રને પોતાના પક્ષે લેવા માગતી હતી.

રાજેન્દ્રે બડા રાજનની ગેંગને જોઇન કરી હતી. જ્યારે કૂંજુએ બડા રાજનની હત્યા કરાવી નાખી ત્યારે રાજેન્દ્રે ગેંગને સંભાળી અને તે 'છોટા રાજન' બની ગયો.

છોટા રાજને તેના 'બડા રાજન ભાઈ'ની હત્યાનો બદલો લેવાનું નક્કી કર્યું.

કૂંજુના મનમાં એટલી હદે છોટા રાજનનો ભય પેસી ગયો હતો કે તેણે જીવ બચાવવા 1983માં ક્રાઇમ બ્રાન્ચ સમક્ષ સરન્ડર કરી દીધું.

જોકે, છોટા રાજને હાર ન માની. ચાર મહિના બાદ જાન્યુઆરી 16984માં છોટા રાજને ફરી એક વખત કૂંજુને મારી નાખવા પ્રયાસ કર્યો, પરંતુ તે માત્ર ઘાયલ જ થયો.

25 એપ્રિલ 1984ના દિવસે પોલીસ કૂંજુને સારવાર અર્થે હોસ્પિટલ લઈ ગઈ હતી. ત્યાં એક 'દર્દી' હાથ પર પ્લાસ્ટર બેસીને બેઠો હતો.

કૂંજુ તેની પાસે આવ્યો કે તેણે પ્લાસ્ટર હટાવીને ફાયરિંગ શરૂ કરી દીધું. બોલિવૂડની અનેક ફિલ્મોમાં આ સીન 'પ્રેરણારૂપ' બન્યો.

ફરી એક વખત કિસ્મતે કૂંજુને સાથ દીધો અને તે બચી ગયો. જોકે, દાઉદ ઇબ્રાહિમ આ ઘટનાથી ખૂબ જ પ્રભાવિત થયો.

દાઉદે છોટા રાજનને મળવા બોલાવ્યો. આ મુલાકાત બાદ રાજન દાઉદની ગેંગમાં સામેલ થઈ ગયો.

થોડા દિવસો બાદ દાઉદની મદદથી છોટા રાજને કૂંજુની હત્યા કરાવી નાખી. આ રીતે બન્ને એકબીજા માટે વિશ્વાસપાત્ર બની ગયા.

દાઉદની ગેંગમાં છોટા રાજનની ઓળખ 'નાના' તરીકેની હતી.

દાઉદના અન્ય એક વિશ્વાસપાત્ર સાગરીત છોટા શકીલને આ નિકટતા ખટકતી હતી.

રાજને દાઉદની ગેંગ માટે બિલ્ડર્સ તથા ધનવાનો પાસેથી ખંડણી વસૂલવાનું શરૂ કરી દીધું.

કોઈ...


રાજનેતા હોવાની સાથે તે સ્પષ્ટ વક્તા પણ હતા. તેઓ અંગ્રેજો સાથે ભારતની આઝાદી માટે કોઈપણ કિંમતે સમજૂતી કરવા તૈયાર નહોતા.

આરંભમાં તેઓ મહાત્માં ગાંધી સાથે દેશના આઝાદી આંદોલનમાં સામેલ હતા પણ બાદમાં મતભેદના કારણે ગાંધી અને કૉંગ્રેસથી અલગ થયા અને 1939માં તેમણે 'ફૉરવર્ડ બ્લૉક' નામના પક્ષની સ્થાપના કરી.

સુભાષ માનતા કે અંગ્રેજો જ્યારે બીજા વિશ્વયુદ્ધમાં ફસાયેલા હોય ત્યારે રાજકીય અસ્થિરતાનો લાભ લઈ સ્વતંત્રતાના પ્રયાસો કરવા જોઈએ.

યુદ્ધ પૂરું થાય તે પછી અંગ્રેજો સ્વતંત્રતા આપે તે મતના તેઓ નહતા.

ભારતને બીજા વિશ્વયુદ્ધમાં સામેલ કરવા સામે પણ તેમણે વિરોધ કર્યો.

અંગ્રેજોએ તેમને જેલમાં પૂર્યા. તેમણે જેલમાં ભૂખહડતાળ કરી. બાદમાં અંગ્રેજોએ તેમને જેલમાંથી મુક્ત કરી, ઘરમાં જ નજરબંધ કર્યા.

આ સમય દરમિયાન સુભાષ ભારતથી જર્મની ભાગી ગયા. ત્યાં યુદ્ધમોરચે તાલીમ લીધી અને ત્યાં તેમણે સેના પણ બનાવી.

આઝાદ હિંદ ફોજ અને તેનો વિસ્તાર

આઝાદ હિંદ ફોજના સ્થાપક રાસબિહાર બોઝને તેમણે જર્મનીમાં આમંત્રણ આપ્યું હતું..

ડૉક્ટર રાજેન્દ્ર પટોરિયા તેમના પુસ્તક 'નેતાજી સુભાષ'માં લખે છે, ''4 જુલાઈ, 1943માં સિંગાપોરના કેથ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ે ભવનમાં એક સમારોહમાં રાસબિહારી બોઝે આઝાદ હિંદ ફોજનું સુકાન સુભાષ ચંદ્ર બોઝને સોંપ્યું.''

સુભાષચંદ્ર બોઝે આઝાદ હિંદના સર્વોચ્ચ સેનાપતિ તરીકે સ્વતંત્ર ભારતમાં અસ્થાયી સરકાર બનાવી, જેને જર્મની, જાપાન, ફિલિપાઇન્સ, કોરિયા, ચીન, ઇટાલી, આયરલૅન્ડ સહિત નવ દેશોએ માન્યતા આપી.

આઝાદ હિંદ સરકાર

સુભાષે આઝાદ હિંદ ફોજને ભારે શક્તિશાળી બનાવી. ફોજને આધુનિક યુદ્ધ માટે તૈયાર કરવા જન, ધન અને સંસાધન એકઠાં કર્યાં.

રાજેન્દ્ર પટોરિયા લખે છે, "આઝાદ હિંદની ઐતિહાસિક સિદ્ધિ એ હતી કે તેણે જાપાનની મદદથી અંદામાન નિકોબાર દ્વિપસમૂહને ભારતના પહેલા સ્વાધીન ભૂભાગ રુપે મેળવ્યો.

નેતાજીએ રાષ્ટ્રીય આઝાદ બૅન્ક અને સ્વાધીન ભારત માટે પોતાનું ચલણ બહાર પાડવાનો આદેશ આપ્યો.

મહિલા સશક્તીકરણ

નેતાજી દીર્ઘદ્રષ્ટા હતા. તેમણે આઝાદ હિંદ ફોજમાં મહિલા રેજિમૅન્ટ રચેલી, જેનું સુકાન કૅપ્ટન લક્ષ્મી સ્વામીનાથનને સોંપ્યું હતું. તેને રાણી ઝાંસી રેજિમૅન્ટ નામ અપાયું હતું.

વડા પ્રધાને આ રેજિમૅન્ટનો ઉલ્લેખ લાલ કિલ્લા પરથી આપેલા તેમના ભાષણમાં કર્યો.

તેમણે કહ્યું કે સશસ્ત્ર મહિલા રેજિમૅન્ટની શરુઆત નેતાજીએ જ કરી હતી અને 22 ઑક્ટોબરે રાણી ઝાંસી રેજિમૅન્ટને 75 વર્ષ પૂરાં થઈ રહ્યાં છે.

સુભાષ ચંદ્ર બોઝ માનતા હતા કે જો દરેક ભારતીય ઇચ્છે તો ભારતને સ્વતંત્ર થતું કોઈ રોકી શકે નહીં.

તે માટે તેમણે એમનાં લેખ અને ભાષણમાં લખવાનું અને બોલવાનું શરુ કર્યું. તેમણે 'ફૉરવર્ડ' નામની પત્રિકા સાથે આઝાદ હિંદ રેડિયોની સ્થાપના કરી અને જનમત ઊભો કર્યો.

બહુ જ જૂજ સાધન સાથે તૈયાર થયેલી આઝાદ હિંદ ફોજ, આઝાદ હિંદ સરકાર, આઝાદ હિંદ રેડિયો અને રાણી ઝાંસી રૅજિમેન્ટ નેતાજીની વિશેષ સિદ્ધિ રહી.

હારી ગઈ આઝાદ હિંદ ફોજ

ઈમ્ફાલ અને કોહિમાના મોરચે ભારતીય બ્રિટિશ સેનાને આઝાદ હિંદ ફોજે યુદ્ધમાં ઘણીવાર હરાવી. પણ જર્મની અને ઇટાલીની હાર સાથે જ 1945માં બીજું વિશ્વયુદ્ધ પૂરું થયું.

યુદ્ધમાં લાખો લોકો માર્યાં ગયાં. જ્યારે યુદ્ધ ખતમ થવાના આરે હતું ત્યારે 6 અને 9 ઑગસ્ટ, 1945માં અમેરિકાએ જાપાનના બે શહેરો હિરોશીમા અને નાગાસાકી પર અણુબૉમ્બ ફેંક્યા.

જેમાં બે લાખથી વધુ લોકો માર્યાં ગયાં. આ ગાળામાં જ જાપાને આત્મસમર્પણ કર્યું.

ડૉક્ટર રાજેન્દ્ર પટોરિયાએ તેમના પુસ્તક 'નેતાજી સુભાષ'માં લખ્યું કે જાપાનની હાર બાદ કપરાં સંજોગોમાં ફોજે આત્મસમર્પણ કર્યું.

ત્યારબાદ સૈનિકો પર લાલ કિલ્લામાં કેસ ચાલ્યો. જ્યારે...


રાજનૈતિક દૃષ્ટીએ ખૈરોના ગામ ભારે મહત્વ ધરાવે છે

આ સમયે નવેમ્બર મહિનામાં ઉત્તર પ્રદેશના સુલ્તાનપુર જિલ્લામાં આવેલું અમેઠીનું ખેરૌના ગામ અચાનક જ ચર્ચાનું વિષય બની ગયું હતું.

દેશ અને દુનિયાના સમાચારપત્રોમાં ખૈરોના ગામ હેડલાઈન બની ગયું.

અમેઠી સાથે જોડાયેલા આ ગામમાં તત્કાલિન પ્રધાનમંત્રી ઇન્દિરા ગાંધીના પુત્ર સંજય ગાંધી પોતાના કેટલાક યુવા સાથીઓ સાથે ત્યાં પહોંચ્યા હતા.

તેમણે પાવડો ચલાવીને રસ્તાના નિર્માણનું કામ શરૂ કર્યું હતું.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

તેમની સાથે સમગ્ર દેશમાંથી યુવા કોંગ્રેસના લોકો શ્રમદાન માટે અહીં આવી પહોંચ્યા હતા.

તેમની પહેલા જ મોટી સંખ્યામાં પાવડા, કુહાડી, ટોકરીઓ અને તમામ જરૂરી વસ્તુઓ અહીં મોકલી દેવાઈ હતી.

એક મહિના કરતા વધારે ચાલ્યું શ્રમદાન

જ્યારે શ્રમદાન થયું હતું ત્યારે રામ નરેશ શુક્લ ખેરૌના ગામના પ્રધાન હતા

શ્રમદાન એક બે દિવસ નહીં પણ એક મહિના કરતા વધારે સમય ચાલ્યું હતું. એટલું જ નહીં, શ્રમદાન માટે બહારથી આવેલા લોકો પણ અહીં જ રોકાયેલા હતા.

તેમના માટે અહીં જ ભોજન બનતું. રહેવાની સગવડ ગામના લોકોએ પોતાના ઘરોમાં કરીને રાખી હતી.

તો મનોરંજન માટે પણ કેટલાક સા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ંસ્કૃતિક કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવતું હતું.

એટલે કે લગભગ દોઢ મહીના સુધી અહીં માહોલ એવો હતો જાણે કોઈ ઉત્સવ ચાલી રહ્યો છે.

તે સમયે ખેરૌના ગામના પ્રધાન રામનરેશ શુક્લ હતા.

હાલ રામનરેશ શુક્લની ઉંમર 100 વર્ષ કરતા વધારે છે પરંતુ હવે તેઓ બોલી કે સાંભળી શકતા નથી.

તેમના મોટા દિકરા રાજનેદ્ર પ્રસાદ શુક્લ એ સમયને યાદ કરતા કહે છે, "શ્રમદાનથી જ સંજય ગાંધીની રાજનીતિની શરૂઆત થઈ હતી. 3 રસ્તાઓ પર શ્રમદાન થયું હતું. ત્રણ રસ્તાઓ પર ડામર પાથરવામાં આવ્યો."

"દોઢ મહિના સુધી અહીં મેળો લાગેલો રહ્યો હતો. તમામ રાજ્યોથી લોકો આવી રહ્યા હતા અને શ્રમદાન કરી રહ્યા હતા. ડીએમ, એસપી અને તમામ મોટા નેતા અહીં ડેરો જમાવીને બેઠા હતા."

સંજય ગાંધીની રાજનૈતિક જમીન બની અમેઠી

કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા ઉમાકાંત દ્વિવેદીએ શ્રમદાનમાં સક્રિય ભૂમિકા નિભાવી હતી

સંજય ગાંધી પર રાજનીતિની છાયા તો ઇમરજન્સી પહેલા જ પડી ગઈ હતી પણ તેઓ રાજનીતિ સાથે જોડાયા ન હતા.

અહીંથી જ તેમના માટે રાજનૈતિક જમીન તૈયાર કરવા પ્રયાસ શરૂ કરાયા હતા અને તેમના માટે અમેઠીને સંસદીય ક્ષેત્રની પસંદગી કરાઈ હતી.

અમેઠી સંસદીય ક્ષેત્ર બન્યું તેના 10 કરતા પણ ઓછા વર્ષ થયા હતા અને આ વિસ્તારની ઓળખ માત્ર એક સંસદીય ક્ષેત્રના રૂપમાં હતી.

એટલે કે જે રીતે રાજનીતિમાં આ વિસ્તારને વીઆઈપી ક્ષેત્ર તરીકે જોવામાં આવે છે ત્યારે તેવું કંઈ જ ન હતું.

અમેઠીમાં કોંગ્રેસ પાર્ટીના વરિષ્ઠ નેતા ઉમાકાંત દ્વિવેદી એ લોકોમાંથી એક છે કે જેમણે શ્રમદાનમાં સક્રિય ભૂમિકા નિભાવી હતી.

તેઓ કહે છે, "વર્ષ 1971 સુધી અહીંથી વિદ્યાધર વાજપેયી કોંગ્રેસ પાર્ટીના સાંસદ હતા. તેઓ ઉન્નાવના હતા પણ ચૂંટણી અમેઠીથી લડતા હતા."

"તેઓ ગાંધી પરિવાર સાથે ખૂબ સારા સંબંધ ધરાવતા હતા અને જ્યારે એ વાત ચાલી કે સંજય ગાંધી રાજનીતિમાં આવી રહ્યા છે તો તેમણે એક રીતે સંજય ગાંધીને દત્તક લઈ લીધા."

"તેમણે સાર્વજનિક રૂપે એ ઘોષણા કરી કે તેઓ પોતાની સીટ સંજય ગાંધી માટે છોડી રહ્યા છે."

ચૂંટણી લડતા પહેલાવિકાસ કાર્ય

અમેઠીથી ચૂંટણી લડતા પહેલા સંજય ગાંધીએ અહીં વિકાસ કાર્યની શરૂઆત કરી હતી

દ્વિવેદી જણાવે છે કે વર્ષ 1971ની ચૂંટણીમાં ખૈરોના ગામમાં એક જનસભા થઈ હતી. એ જનસભામાં ઇન્દિરા ગાંધી પણ હતા અને ઘણા લોકો એકત્ર થયા હતા.

જ્યારે અમેઠી સંસદીય ક્ષેત્રને સંજય ગાંધીના રાજનૈતિક જીવનની શરૂઆત તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યું તો સંજય ગાંધીએ પોતે અહીંથી ચૂંટણી લડતા પહેલા...