ક્લિફિન ફ્રાંસિસ દક્ષિણ ભારતમાં તેમના ઘરમાં બેઠા હતા ત્યારે એમના એક દોસ્તે એમને વિશ્વ કપમાં જવા અંગે પૂછ્યું.

તેમણે જવાબ આપ્યો, "હાં બિલકુલ, હું આ રોમાંચ માણવા રશિયા જવાનું પસંદ કરીશ."

એ ઑગસ્ટનો સમય હતો અને કેરળમાં બેઠેલા ફ્રાન્સીસને ખબર પણ નહોતી કે તેઓ કઈ રીતે રશિયા જવા માટે હવાઈ મુસાફરીનાં નાણાં એકઠાં કરશે.

તેઓ ગણિતના શિક્ષક છે અને પ્રતિદિન 2,700 રૂપિયા કમાય છે.

મુસાફરી માટે સૌથી સસ્તો માર્ગ કયો?

ક્લિફિન કહે છે, "મને ખબર હતી કે મારી પાસે રશિયા જવા માટે અને ત્યાં જઈને એક મહિના સુધી રોકાવા માટે પૈસા નહોતા."

"તો પછી મુસાફરી માટેનો સૌથી સસ્તો માર્ગ કયો? સવાલ થતાં જ જવાબ નજરે ચઢ્યો તે હતો સાઇકલ દ્વારા મુસાફરી."

ક્લિફિનના મિત્રોને તેમના પર વિશ્વાસ નહોતો થતો, પણ તેઓ સાઇકલ પર જવા માટે મક્કમ હતા.

23 ફેબ્રુઆરીએ તેમણે આ મુશ્કેલ છતાં રોમાંચક મુસાફરી શરૂ કરી. તેઓ હવાઈ મુસાફરી કરી દુબઈ અને ત્યાંથી દરિયાઈ માર્ગે ઈરાન ગયા, ત્યાંથી તેઓ સાઇકલ પર સવાર થઈને નીકળ્યા.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

રશિયાની રાજધાની 4,200 કિલોમીટર દૂર હતી અને આ અંતર તેઓ સાઇકલથી કાપવાના હતા.

જોકે, તેમને આનંદ હતો કે આ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ટલી મહેનત કર્યા બાદ તેઓ ફૂટબૉલર મેસીને મળી શકશે.

ક્લિફિન કહે છે, "મને સાઇકલ ચલાવવી ખૂબ ગમે છે અને ફૂટબૉલ મારું ઝનૂન છે. આ યાત્રાએ મારા બે ઝનૂન એક કરી દીધાં."

પાકિસ્તાનનો રસ્તો છોડ્યો

તેમણે પહેલાં પાકિસ્તાન થઈને જવાનું વિચાર્યું હતું પણ ભારત સાથેનાં સબંધોમાં તણાવને જોતાં તેમણે આ વિચાર પડતો મૂક્યો હતો.

તેમણે કહ્યું, "આયોજનમાં કરેલા ફેરફારને કારણે મારો ખર્ચ વધી ગયો."

"હું મારી સાઇકલ દુબઈ લઈ શકતો નહોતો એટલે ત્યાંથી નવી જ ખરીદવી પડી જે મને 47 હજાર રૂપિયામાં પડી."

"લાંબા અંતરની મુસાફરી માટે આ ઉત્તમ સાઇકલ નહોતી પણ મારી પાસે અન્ય વિકલ્પ ન હતો."

પણ જ્યારે તેઓ ઈરાનના બંદર અબ્બાસ ખાતે 11 માર્ચે પહોંચ્યા ત્યારે તેઓ આ ખર્ચની વાત જાણે કે ભૂલી જ ગયા.

તેમણે જણાવ્યું, "આ વિશ્વનો ખૂબ જ સુંદર દેશ છે અને અહીંના લોકોએ મને સારી રીતે આવકાર આપ્યો હતો."

"મેં આ દેશમાં 45 દિવસો ગાળ્યા પણ હોટલમાં માત્ર બે દિવસ જ રહ્યો."

તેમની પાસે ખર્ચ કરવા માટે દિવસ દીઠ ફક્ત 680 રૂપિયા હતા પણ તેમને ઈરાનના લોકોએ પોતાને ત્યાં રહેવા દીધા અને જમાડ્યા.

તેમણે જણાવ્યું, "મારો ઈરાન અંગેનો ખ્યાલ બદલાઈ ચૂક્યો હતો. મને થયું કે સ્થાનિક રાજનીતિના આધારે આપણે એ દેશ અંગે ધારણા ન કરવી જોઈએ."

"ઈરાનનાં સુંદર વિસ્તારોમાં સાઇકલ ચલાવવી સરળ છે, હું ચોક્કસ ફરી પાછો ત્યાં જઈશ."

એ લોકોને બોલીવૂડ ગમે છે અને એટલે જ હું લોકો સાથે સરળતાથી ભળી શક્યો. એ વાત સાચી છે કે ફૂટબૉલ અને ફિલ્મ વિશ્વને સાંકળે છે.

સાઇકલિંગ કરીને દૂબળા થયા

હવે પછીનું સ્થળ હતું અઝરબૈજાન, જ્યાં સરહદ પર મુસાફરી અંગેના દસ્તાવેજો બાબતે કેટલીક મુશ્કેલી પડી હતી. કારણ કે સતત સાઇક્લિંગથી તેમનું વજન ઊતરી ગયું હતું.

તેઓ કહે છે, "વજન ઘટી જવાના કારણે મારો ચહેરો બદલાઈ ગયો હતો અને હું પાસપોર્ટના મારા ફોટો કરતાં અલગ દેખાતો હતો."

"મારી ઓળખ કરવામાં પોલીસને આઠ કલાક લાગ્યા, પણ તેમનું વર્તન અયોગ્ય હતું."

આ જગ્યાએ હોટલમાં રહેવા માટે પૈસા નહોતા એટલે તેઓ તંબુ બાંધીને રહેતા હતા.

તેઓ કહે છે, "ત્યાંનાં લોકો સારા છે પણ અજાણ્યી વ્યક્તિ સાથે હળવામળવામાં તેમને સમય લાગે છે."

"મને રાજધાની બાકૂમાં કેટલાક ભારતીયો મળ્યા હતા અને તેમની સાથે મેં થોડો સમય પણ વીતાવ્યો હતો."

'નો મેન્સ લૅન્ડ'માં ફસાયા

જ્યૉર્જિયા પહોંચીને તેમની સામે નવી સમસ્યા આવી, ત્યાંથી તે પાછા ફર્યા અને અડધે રસ્તેથી પોતાની યોજના બદલવાનો નિર્ણય કર્યો.

તેઓ કહે...


ક્વીન ઍલિઝાબેથ અને પ્રિન્સ ફિલિપની 2007માં લેવામાં આવેલ તસવીર. બંને 7 દાયકા સુધી સાથે સાથે રહ્યાં.

યુકેના રાજવી પરિવારના વરિષ્ઠ સભ્યનું નિધન થવાને કારણે આ ફેરફાર જોવા મળી રહ્યા છે. જો તમે આજે સમાચાર જોયા કે વાંચ્યા હશે તો તમે આ બાબત જાણતા હશો. ક્વીનના પતિ પ્રિન્સ ફિલિપ રાજવી પરિવારના ચાર વરિષ્ઠોમાંથી એક હતા, એટલે બીબીસી તેમના અવસાનના સમાચાર આ રીતે રિપોર્ટ કરી રહ્યું છે.

તેમના સિવાયના અન્ય ત્રણ રાજવીમાં ક્વીન ઍલિઝાબેથ દ્વિતીય, તેમના પુત્ર અને વારસદાર પ્રિન્સ ચાર્લ્સ (પ્રિન્સ ઑફ વેલ્સ) અને તેમના પુત્ર અને તેમના પછી વારસદાર પ્રિન્સ વિલિયમ (ડ્યુક ઑફ કૅમ્બ્રિજ)નો સમાવેશ થાય છે.

મૃત્યુના સમાચારને અન્ય કોઈ મીડિયા ઑર્ગેનાઇઝેશન કરતાં બીબીસી તેને વધુ ગંભીરતાથી લઈ રહ્યું છે, એમ લાગી શકે છે, તો આવું કેમ છે?

રાજવી પરિવારમાં મૃત્યુ એ બીબીસી માટે આટલી મોટી બાબત કેમ છે?

2002માં 'ક્વીન મધર' તરીકે ઓળખાતાં રાણી ઍલિઝાબેથનાં માતાની અંતિમવિધિ એક વિશાળ વૈશ્વિક મીડિયા પ્રસંગ હતો

ક્વીન ઍલિઝાબેથ દેશમાં સૌથી લાંબો સમય સુધી સર્વોચ્ચ પદ પર રહેનારાં છે. તેઓ 69 વર્ષથી રાજગાદી પર બિરાજમાન છે. તેઓ યુકે તથા 15 અ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ન્ય દેશનાં વડાં છે.

તેઓ કૉમનવૅલ્થનાં પણ વડાં છે, જે 54 સ્વતંત્ર દેશનું સ્વૈચ્છિક સંગઠન છે. અગાઉ આ દેશો બ્રિટિશ શાસન હેઠળ હતા. બ્રિટનની જનતા તથા બહારના લોકો માટે પણ તેઓ ખૂબ મહત્ત્વપૂર્ણ છે.

જ્યારે કોઈ બ્રિટિશ રાજવીનું અવસાન થાય, ત્યારે વિશ્વભરનું મીડિયા તેની ઉપર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરતું હોય છે. આથી, યોગ્ય કવરેજ માટે બીબીસી શક્ય તમામ પ્રયાસ કરે છે, અને તેના માટે યોગ્ય કારણ પણ છે.

બીબીસીને બ્રિટનની સરકાર પાસેથી નાણાં નથી મળતાં, પરંતુ સીધા જ બ્રિટનની જનતા પાસેથી મળે છે. જે લાઇસન્સ ફી તરીકે ઓળખાતા કર દ્વારા મળે છે. સંસ્થાની સંપાદકીય સ્વતંત્રતા જળવાઈ રહે તે માટે આ ફંડિગ મૉડલ અપનાવવામાં આવ્યું છે.

બીબીસીએ લાઇસન્સ ફી આપનારાઓને વળતર આપવું રહ્યું અને યુકેની જનતા રાજવી પરિવારમાં રસ ધરાવે છે, તે બાબત વરસોવરસ સતત સાબિત થઈ છે.

વર્ષ 2002માં 'ક્વીન મધર' તરીકે ઓળખાતાં રાણી ઍલિઝાબેથનાં માતાનું અવસાન થયું, એ સમયે વેસ્ટમિનસ્ટર પૅલેસ ખાતે ત્રણ દિવસ દરમિયાન એક લાખ કરતાં વધુ શોકાતુરો એકઠા થયા હતા.

એક અનુમાન પ્રમાણે, જ્યારે ક્વીન મધરના મૃતદેહને વિન્ડસરમાં અંતિમવિશ્રામ માટે લઈ જવામાં આવ્યો ત્યારે રસ્તા પર 10 લાખ કરતાં વધુ લોકો એકઠા થયા હતાં અને એક કરોડ કરતાં વધુ લોકોએ આ અંતિમયાત્રા ટીવી પર નિહાળી હતી. વૈશ્વિક મીડિયાએ પણ આ ઘટનાને ખૂબ જ ઊંડાણપૂર્વક કવર કરી હતી.

બ્રિટનના રાજવી પરિવારમાં વરિષ્ઠ સભ્યનું અવસાન થાય ત્યારે બીબીસી તેને કેવી રીતે રિપોર્ટ કરે છે?

બીબીસી ન્યૂઝ રીડર માર્ટીન ક્રોક્સાલએ બીબીસી ન્યૂઝ પર ડ્યુક ઑફ એડિનબર્ગના મૃત્યુની ઘોષણા કરી હતી

લગભગ વિશ્વભરમાં રાજવી પરિવારના સભ્યોને લગતાં સમચારને મહત્ત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે, એટલે કદાચ આ બાબત આશ્ચર્યજનક નથી.

ખૂબ જ સાદી વાત છે, તે મોટા સમાચાર છે એટલે જ બીબીસી તેને એ રીતે રજૂ કરે છે.

બીબીસીના રૉયલ કૉરસ્પૉન્ડન્ટ જોની ડાયમંડના કહેવા પ્રમાણે, "શાહી બાબતો 'માત્ર સૅલિબ્રિટી' ન આકર્ષે તે રીતે લોકોનું ધ્યાન ખેંચે છે."

"આવું કેમ થાય છે તે ચોક્કસપણે કહેવું મુશ્કેલ છે, આધુનિક સમયે આ બાબતો અસંગત લાગે અને દિલમાં એ વાત જાણતા હોવા છતા, કેટલાક લોકો રાજવી બાબતોને પરિકથાની જેમ માણે છે."

આવા મોટા સમાચાર દરમિયાન લોકો બીબીસી વર્લ્ડ સર્વિસ પાસે આવે તેવી અપેક્ષા રાખી શકાય.

વર્લ્ડ સર્વિસના ભાષાકીય સમાચાર નિયામક તારિક કાફલાના કહે છે, "રાજવી પરિવારમાં મૃત્યુ એ વિશ્વભરના લોકોમાં વ્યાપકપણે...


ક્વેટાના માસ્તુંગમાં થયેલા વિસ્ફોટમાં ઉમેદવારનું મૃત્યુ થયું હતું, જ્યારે બાનુ શહેરમાં થયેલા વિસ્ફોટમાં ચાર લોકોનાં મૃત્યુ થયા છે. જ્યારે 24 અન્ય ઘાયલ થયા છે.

પાકિસ્તાની તાલિબાને આ હુમલાની જવાબદારી સ્વીકારી છે.

આ મહિનાની શરૂઆતમાં પાકિસ્તાનની એકાઉન્ટિબિલિટી કોર્ટે નવાઝ શરીફને દસ વર્ષ તેમના પુત્રીને સાત વર્ષ તથા તેમના જમાઈને એક વર્ષની સજા ફટકારી હતી.

નવાઝ શરીફ શુક્રવારે લંડનથી વતન પરત ફર્યા તે પહેલાં ચૂંટણી રેલીઓમાં આ વિસ્ફોટ થયા હતા.

પાકિસ્તાનમાં 25મી તારીખે ચૂંટણીઓ યોજાવાની છે, તે પહેલાં વધુ હિંસા થાય તેવી આશંકા સેવવામાં આવી રહી છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

8-10 કિલો વિસ્ફોટકોનો ઉપયોગ

બલૂચિસ્તાનના આરોગ્ય પ્રધાન ફૈઝ કાકરે બીબીસી સંવાદદાતા ખ્વાજા નૂર નાસિર સાથે વાતચીતમાં કહ્યું હતું કે વિસ્ફોટોમાં બલૂચિસ્તાન અવામી પાર્ટીના નેતા નવાબજાદા સિરાઝ રઈસાનીનું મૃત્યુ થયું છે.

તેઓ માસ્તુંગ પીબી-35 બેઠક પરથી અપક્ષ ઉમેદવાર તરીકે ચૂંટણી મેદાનમાં હતા.

સિરાજના ભાઈ તથા પૂર્વ સેનેટર લાશીશારી રઈસાનીએ પણ બીબીસી સાથે વાતચીતમાં ભાઈના મૃત્યુની પુષ્ટિ કરી હતી.

સિરાજના અન્ય એક ભાઈ નવાઝ અસલમ રઈસા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ની બલૂચિસ્તાનના પૂર્વ મુખ્ય મંત્રી છે.

માસ્તુંગ જિલ્લાના ડેપ્યુટી કમિશનર ખાન ખાન લશહરીએ બીબીસી ઉર્દૂના સંવાદદાતા મોહમ્મદ કાઝિમ સાથે વાતચીતમાં કહ્યું હતું કે ક્વેટાથી લગભગ 35 કિલોમીટરદૂર ક્વેટી તેહસાાના હાઈવે ખાતે એક ચૂંટણી રેલીમાં વિસ્ફોટ થયો હતો.

પ્રાથમિક તારણ પ્રમાણે, આઠથી દસ કિલોગ્રામ વિસ્ફોટકોનો ઉપયોગ થયો હતો. તેની સાથે બૉલ બેરિંગ મૂકવામાં આવ્યા હતા, જેના કારણે ભારે નુકસાન થયું હતું.

આ પહેલાં વર્ષ 2011માં પણ સિરાજ પર જીવલેણ હુમલો થયો હતો, જેમાં તેઓ બચી ગયા હતા, પરંતુ તેમના પુત્રનું મૃત્યુ થયું હતું.

અનપેક્ષિત હિંસા

બીબીસી ઇસ્લામાબાદના એમ ઇલિયાસ ખાન દ્વારા વિશ્લેષણ

પાકિસ્તાની સેના દ્વારા દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે હિંસાગ્રસ્ત સંબંધિત વિસ્તારમાંથી ઉગ્રવાદને નાબુદ કરી દેવાયો છે, ત્યારે આ હુમલા અનપેક્ષિત છે.

2013ની ચૂંટણી પહેલાં ઉગ્રવાદીઓ દ્વારા ધમકી આપવામાં આવી હતી, જેનાં કારણે આ પ્રાંતમાં ચૂંટણી પ્રચાર નરમ રહ્યો હતો.

એ સમયે જે પક્ષો અને જૂથો નિશાન પર હતા, તેમની ઉપર જ ફરી નિશાન સાધવામાં આવ્યું હોય તેમ જણાય છે.

આ હુમલાઓ બાદ વિવાદાસ્પદ ચૂંટણી દરમિયાન તણાવ વકરે તેવી શક્યતા છે.

ભ્રષ્ટાચાર-વિરોધી કોર્ટ દ્વારા પૂર્વ વડા પ્રધાન નવાઝ શરીફને સજા ફટકારવામાં આવી છે. એવા સમયે આ વિસ્ફટો વધુ ગંભીર બની જાય છે.

પાકિસ્તાનની ચૂંટણી

- પાકિસ્તાન સંસદની 342 બેઠકો પર ચૂંટણી યોજાશે

- આ વખતે નવાઝ શરીફની પાકિસ્તાન મુસ્લિમ લીગ-નવાઝ, પૂર્વ ક્રિકેટર ઇમરાન ખાનની પાકિસ્તાન તહેરિક-એ-ઇસ્લામ તથા બિલાવલ ભુટ્ટો ઝરદારીની પાકિસ્તાન પીપલ્સ પાર્ટી વચ્ચે મુખ્ય મુકાબલો છે.

- પાકિસ્તાનના ઇતિહાસમાં માત્ર બીજી વખત એવું બનશે કે સરકારે તેનો નિર્ધારિત કાર્યકાળ પૂર્ણ કર્યો હોય.

- નિષ્ણાતોના કહેવા પ્રમાણે, શક્તિશાળી સૈન્ય શાસનની ટીકા કરનારા રાજકીય કાર્યકરો, પત્રકારો તથા વિવેચકોની સામે કાર્યવાહી થઈ રહી છે.

- સેનાના કહેવા પ્રમાણે, 'મુક્ત અને ન્યાયી' રીતે ચૂંટણી યોજી શકાય તે માટે સુરક્ષાબળોના 3,71,000 સૈનિકોને તહેનાત કરવામાં આવ્યા છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


ખંડિત મૂર્તિ

આ ઘટના સિંધના બદીન જિલ્લાના કડિયૂ ઘનૌર શહેરમાં શનિવારે બની.

ઉલ્લેખનીય છે કે રામા પીર કે રામદેવ પીરના શ્રદ્ધાળુઓની સંખ્યા ગુજરાત અને રાજસ્થાનમાં ઘણી વધારે છે અને પાકિસ્તાનમાં પણ એમના શ્રદ્ધાળુઓ છે.

પાકિસ્તાનના કડિયૂ ઘનૌર શહેરમાં હિંદુ સમુદાયના કોલ્હી, મેઘવાળ, ગુવારિયા અને કારિયા સમુદાયના લોકો રહે છે અને તેઓ રામા પીર મંદિરમાં પૂજા-અર્ચના કરે છે.

સ્થાનિક પ્રાથમિક વિદ્યાલયના શિક્ષક મનુ લંજરે બીબીસી ગુજરાતીને કહ્યું કે મંદિરનું નિર્માણ દાનના પૈસામાંથી કરાવવામાં આવ્યું હતું. આના માટે એમણે ફેસબુક પર પોસ્ટ કરી હતી. એ પછી લોકોએ મદદ કરતા દોઢ વર્ષ અગાઉ મંદિરનું કામ પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું હતું.

મંદિરના મુખ્ય પુજારી મનુ લંજરને ફોન પર આ ઘટનાની જાણકારી મળી. એ પછી એમણે પોતાના મિત્રો સાથે ઘટનાસ્થળે પહોંચી ઘટનાની પુષ્ટિ કરી છે.

એમનું કહેવું છે કે પોલીસે સ્થાનિક લોકોની મદદથી એક સંદિગ્ધ વ્યક્તિની ધરપકડ કરી લીધી છે.

આ ઘટનાની ફરિયાદમાં અશોક કુમારે કહ્યું કે એમના સહિત ત્રણ લોકો આ મંદિરના સંરક્ષક છે.

અશોક કુમારે કહ્યું કે, તેઓ શનિવારે મંદિરના આંગણમાં બેઠા હતા ત્યારે મોહમ્મદ ઇસ્માઇલ શૈદી... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

નામની વ્યક્તિ સવારે દસ વાગે અહીં આવ્યા. તેઓ અગાઉ પણ અહીં આવતા-જતા હોય છે. થોડી વાર પછી મંદિરમાંથી અવાજ આવ્યો. તેઓ મૂર્તિને સળિયાથી તોડી રહ્યા હતા. અમે બૂમ પાડી તો તેઓ ભાગી ગયા.

અશોક કુમારનું કહેવું છે કે મોહમ્મદ ઇસ્માઇલ શૈદીએ ધાર્મિક મૂર્તિને તોડીને સમુદાયનું અપમાન કર્યું છે એમની સામે કાયદાકીય કાર્યવાહી થવી જોઈએ.

કડિયૂ ઘનૌર પોલીસે પાકિસ્તાન દંડ સંહિતાની કલમ 295-એ મુજબ કેસ દાખલ કરી આરોપીની ધરપકડ કરી લીધી છે.

સ્ટેશન ઇન્ચાર્જ અસગર સઠેવે કહ્યું કે, આરોપી નિવેદન ફેરવી રહ્યો છે પરંતુ એનો સંબંધ કોઈ ચરમપંથી સંગઠન સાથે દેખાતો નથી. એને અદાલતમાં રજૂ કરી પૂછપરછ માટે રિમાંડ મેળવવામાં આવશે.

રામા પીર મંદિરનું નિર્માણ

ઘટના સ્થળે પોલીસ તપાસ

રામા પીરનો જન્મ આશરે પાંચસો વર્ષ અગાઉ રાજસ્થાનના જોધપુરથી દોઢસો કિલોમીટર દૂર રણુજા શહેરમાં થયો હતો અને ત્યાં હાલ એમની સમાધિ છે.

એમના અનુયાયીઓમાં સનાતન ધર્મની દુભાયેલા મેઘવાળ, કોળી, ભીલ, સંન્યાસી, જોગી, બાગડી, ખત્રી અને લુહાર લોકોનો સમાવેશ થાય છે. ભારતમાં ગુજરાત અને રાજસ્થાન ઉપરાંત પાકિસ્તાનમાં પણ મોટી સંખ્યામાં લોકો રામા પીરને માને છે.

સિંધમાં જ હૈદરાબાદ શહેરથી 30 કિલોમીટર દૂર ટંડવાલિયા નામનું એક સ્થળ છે ત્યાં રામા પીરનું એક મોટું મંદિર આવેલું છે.

આ મંદિર વિશે ત્યાના ધાર્મિક નેતા ઇશ્વર દાસ કહે છે કે સો વર્ષ અગાઉ ખત્રી સમુદાયની એક વ્યક્તિએ રણુજાની મુલાકાત લીધી હતી અને એ પછી એમણે અહીં પોતાના શહેર ટંડવાલિયામાં મંદિર બનાવડાવ્યું.

તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


ખજાનાનો આવો જ એક કિસ્સો રશિયાના સાઇબેરિયાનો છે.

એ પ્રદેશ વિશ્વના સૌથી ઊંડા સરોવર ગણાતા બૈકાલ સરોવર પાસે આવેલો છે.

એ પ્રદેશ એટલો દૂર અને દુર્ગમ છે કે ત્યાં પહોંચવું મુશ્કેલ છે. પ્રદેશ છે ઈર્કુટસ્ક શહેર.

આ કિસ્સો રશિયામાં કમ્યૂનિસ્ટ ક્રાંતિના સમયગાળાનો છે.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

પહેલા વિશ્વયુદ્ધ પછી રશિયામાં બોલ્શેવિક ક્રાંતિ થઈ હતી.

લેનિન અને તેમના કમાન્ડર લિયોન ટ્રોટસ્કીએ રશિયાના ઝાર નિકોલસ દ્વિતિયના સૈન્યને ઘણી જગાએ હરાવ્યું હતું.

લેનિનના કમાન્ડર

ઝાર નિકોલસ દ્વિતિયને બોલ્શેવિક ક્રાંતિકારીઓએ 1918ની 17 જુલાઈએ મોતની સજા ફરમાવી હતી

ખાસ કરીને રશિયાના પશ્ચિમી પ્રદેશનો એક મોટો હિસ્સો ડાબેરી ક્રાંતિકારીઓએ કબજે કરી લીધો હતો.

એ વખતે ઝાર નિકોલસ દ્વિતિયને તેમના સલાહકારોએ તેમનો ખજાનો સેન્ટ પીટર્સબર્ગના પૂર્વીય વિસ્તારમાં કોઈક સ્થળે ખસેડવાની સલાહ આપી હતી.

એ ખજાનો ક્રાંતિકારીઓના હાથમાં ન જાય એટલા માટે આ સલાહ આપવામાં આવી હતી.

એ વખતે અમેરિકા અને ફ્રાન્સ પછી રશિયા પાસે સોનાનો સૌથી મોટો ખજાનો હતો.

ઝાર નિકોલસ દ્વિતિયના સમર્થક વાઈટ ફોર્સીસે અંદાજે 500 ટન સોનું એક ટ્રેનમાં ભર્યું હતું.
... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

એ ટ્રેનને સેન્ટ પીટર્સબર્ગના પૂર્વીય શહેર કઝાન તરફ રવાના કરવામાં આવી હતી.

આ વાતની ખબર લેનિનના કમાન્ડર લિયોન ટ્રોટસ્કીને પડી ગઈ હતી.

કઝાન શહેર

એ ખજાનો જેના હાથમાં આવી જાય એના માટે જીત પાક્કી થઈ જવાની હતી.

એટલે લિયોન ટ્રોટસ્કી કઝાન પહોંચી ગયા હતા.

લિયોન ટ્રોટસ્કીના સૈન્યએ ઝારના ટેકેદાર વાઈટ ફોર્સીસને હરાવી દીધાં હતાં.

એ પછી લિયોન ટ્રોટસ્કીના સૈનિકો કઝાન શહેરમાં દાખલ થયા ત્યારે તેમને ખબર પડી હતી કે સોનું ત્યાં ન હતું.

સોનાનો ખજાનો દૂર પૂર્વ તરફ રવાના કરી દેવામાં આવ્યો હતો.

લિયોન ટ્રોટસ્કીએ બીજી ટ્રેનમાં બેસીને સોનાના ખજાનો લઈ જઈ રહેલી ટ્રેનનો પીછો કર્યો હતો.

એ સમયે રશિયાએ ખાસ પ્રગતિ કરી ન હતી.

એ સમયે રશિયામાં ટ્રેન અને રેલવે લાઇનો પ્રાથમિક સ્તરનાં હતાં.

એ પરિસ્થિતિમાં મહિનાઓ સુધી સંતાકૂકડી ચાલુ રહી હતી.

ઝાર નિકોલસ દ્વિતિયના નવા કમાન્ડર અલેકઝાન્ડર કોલચાકે સોનાનો ખજાનો ભરેલી ટ્રેનને સાઇબેરિયન પ્રદેશમાં પોતાના કબજામાં લઈ લીધી હતી.

ખજાનો ભરેલી ટ્રેન

એ ટ્રેનને આગળ રવાના કરી દેવામાં આવી હતી. હવે એ ટ્રેનની મંઝિલ સાઈબેરિયાનું ઈર્કુટસ્ક શહેર હતું.

બૈકાલ સરોવર પાસે આવેલા બિઝનેસના એક સ્થળે સોનું પહોંચાડવાનું હતું.

આજે પણ ઈર્કુટસ્ક શહેરે ખાસ પ્રગતિ કરી નથી. ઈર્કુટસ્કમાં રાતે એકદમ ગાઢ અંધારું છવાઈ જાય છે.

ઈર્કુટસ્કમાં વીજળી અને પાણી જેવી પ્રાથમિક સુવિધાઓની પણ અછત છે.

હા. આપણે ખજાનો ભરેલી ટ્રેનની વાત કરતા હતા. ખજાનો ભરેલી ટ્રેન ઈર્કુટસ્ક શહેર પહોંચી.

એ વખતે ત્યાં હાજર ચેકોસ્લોવેકિયાના સૈનિકોએ ટ્રેનને પોતાના કબજામાં લઈ લીધી હતી.

ચેકોસ્લોવેકિયાના સૈનિકો પહેલા વિશ્વયુદ્ધમાં રશિયા તરફથી લડવા આવ્યા હતા.

યુદ્ધ દરમ્યાન જ રશિયામાં ક્રાંતિ થઈ ગઈ હતી.

એ કારણે ચેકોસ્લોવેકિયાના સૈનિકો ત્યાં ફસાઈ ગયા હતા. તેમને ઘરે પાછા ફરવાની ઉતાવળ હતી.

કમ્યૂનિસ્ટ ક્રાંતિકારી

રશિયાનું એક શહેર

તેથી ચેકોસ્લોવેકિયાની સૈનિકોએ ટ્રેનનો અંકુશ કોલચાક પાસેથી છીનવી લીધો હતો.

ચેકોસ્લોવેકિયાના સૈનિકોએ સોનું ભરેલી એ ટ્રેન અને કોલચાક બોલ્શેવિક ક્રાંતિકારીઓને હવાલે કરી દીધી હોવાનું કહેવાય છે.

તેના બદલામાં ચેકોસ્લોવેકિયાના સૈનિકોએ ટ્રોટસ્કી પાસે તેમના વતન પાછા ફરવાની પરવાનગી માગી હતી. તેમને પરવાનગી આપવામાં આવી હતી.

તેઓ રશિયાના પૂર્વીય બંદર વ્લાદિવોસ્ટોક પરથી સમુદ્ર માર્ગે તેમના દેશ જવા રવાના થયા હતા.

કેટલાંક પુસ્તકોમાં...


ખરા સમયે જ અલ્પેશે રાજીનામું આપતા કૉંગ્રેસ પક્ષનું એક ડેલિગેશન ગુજરાત વિધાનસભાના સ્પીકરને મળ્યું હતું. તેમણે ઠાકોરને સસ્પેન્ડ કરવાની રજૂઆત કરી હતી.

બીજી બાજુ અલ્પેશ ઠાકોરે પોતાના એક અંગત કાર્યક્રમમાં પ્રદેશ ભાજપ પ્રમુખ જીતુ વાઘાણીને તેમજ ગૃહ રાજ્ય મંત્રી પ્રદીપસિંહ જાડેજાને આમંત્રણ આપતા ફરી ચર્ચામાં આવી ગયા છે.

અલ્પેશ ઠાકોરે હજી સુધી પોતાના રાજકીય ભવિષ્ય વિશે કોઈ ચોખવટ કરી નથી ત્યારે રાજકીય વિશ્લેષકો આ ઘટનાક્રમને એક સામાન્ય પ્રક્રિયા માની રહ્યા છે.

ભાજપના નેતાઓ સાથે તેમનો ફોટો વાઇરલ થયા બાદ, મીડિયા સાથેની પોતાની વાતચીતમાં તેમણે અસ્પષ્ટ વાતો જ કરી હતી.

તેઓ ભાજપમાં જોડાશે કે નહીં, તેની ચોખવટ હજી સુધી તેમણે કરી નથી.

તેમણે મીડીયા સાથે વાત કરતા એવું કહ્યું હતું, "હું મારું આંદોલન ચાલુ રાખીશ. લોકોના પ્રશ્નોને વાચા આપવા માટે કોઈ પણ સરકારની નિષ્ફળ નીતિઓ સામે આંદોલન કરતો રહીશ."

પરપ્રાંતિયો પર હુમલા અને કૉંગ્રેસ સાથે અણબનાવ

પરપ્રાંતિયો પરના હુમલામાં અલ્પેશ ઠાકોરનું નામ ઉછળ્યું હતું

ઠાકોર 23 ઑક્ટોબર 2017ના રોજ રાહુલ ગાંધીની હાજરીમાં કૉંગ્રેસ પાર્ટીમા જોડાયા હતા.

રાધનપુર વિધાનસભા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

થી તેઓ કૉંગ્રેસની ટિકિટ પર જીતીને તેઓ ધારાસભ્ય બન્યા હતા.

ત્યારબાદ તેમને બિહાર કૉંગ્રેસના ઉપપ્રભારી બનાવવામાં આવ્યા હતા. કૉંગ્રેસ પાર્ટી સાથેનો તેમની આ ટૂંકી સફરના અંતના એંધાણ ઑક્ટોબર 2018થી જ જોવા મળી રહ્યા હતા.

ગુજરાતમાં પરપ્રાંતિયો પર થયેલા હુમલામાં અલ્પેશ ઠાકોરનું નામ ઊછળ્યું હતું. આ હુમલા પાછળ અલ્પેશ ઠાકોરનાં ભડકાઉ ભાષણોને કથિત રીતે જવાબદાર ઠેરવવામાં આવ્યાં હતાં.

જે બાદ એવું માનવામાં આવે છે કે કૉંગ્રેસ સાથે તેમના સંબંધો બગડ્યા હતા. જે કદી સુધરી ન શક્યા.

આખરે એપ્રિલ 2019માં ઠાકોરે કૉંગ્રેસ પક્ષમાંથી રાજીનામું આપી દીધું હતું. જોકે, તેમણે કહ્યું હતું કે તેઓ ધારાસભ્ય પદેથી રાજીનામું નહીં આપે.

તેમની સાથે બીજા બે ધારાસભ્યો ધવલસિંહ ઝાલા અને ભરતજી ઠાકોરે પણ કૉંગ્રેસ પક્ષ સાથે છેડો ફાડ્યો હતો.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

'રાજનીતિમાં અપરિપક્વતા'

રાજીનામું આપ્યા બાદ અલ્પેશ ઠાકોરે એક પત્રકાર પરિષદ કરી હતી અને તેમાં તેમનું અને ઠાકોર સેનાનું માન-સન્માન ન જળવાતાં હોવાથી રાજીનામું આપ્યાની વાત કહી હતી.

તેમણે યોગ્ય હોદ્દાઓ પણ ન મળતા હોવાનો સૂર કાઢ્યો હતો અને રાજીનામું આપ્યા બાદ કોઈ પણ પક્ષમાં ન જોડાવાની વાત કહી હતી.

જોકે, હવે વાત આવે છે ઠાકોરના રાજકીય ભવિષ્યની.

તેમની જ સાથે જેમનો ગુજરાતની રાજનીતિમાં ઉદય થયો છે એ બે યુવા નેતા જિજ્ઞેશ મેવાણી અને હાર્દિક પટેલ, ઠાકોરને ભાજપમાં ન જોડાવવાની સલાહ આપી ચૂક્યા છે.

એક સમયે પ્રદીપસિંહ જાડેજા પર ગુજરાતમાં નશાબંધીની હાલત પર શાબ્દિક પ્રહારો કરનારા અલ્પેશ ઠાકોર હવે તેમની સાથે જોવા મળી રહ્યા છે.

આ વિશે રાજકીય વિશ્લેષક વિષ્ણુ પંડ્યાએ બીબીસી ગુજરાતીને કહ્યું કે તેઓ ઠાકોરથી ખૂબ નિરાશ થયા છે.

તેમણે કહ્યું, "ગુજરાતની રાજનીતિમાં અપરિપક્વતાનું ક્લાસિક ઉદાહરણ અલ્પેશ ઠાકોરે પૂરું પાડ્યું છે. હું તેને કાચી માટીનો કોડિયું કહીશ."

"તેઓ હવે આ પક્ષથી પેલા પક્ષમાં અને પછી પાછા આ પક્ષમાં આવી શકે છે, તેવા રસ્તાઓ તેમના માટે ખુલ્લા છે. જોકે, આવું કરવાથી ગુજરાતની રાજનીતિમાં તેમનું વૈચારિક મહત્ત્વ નહીં રહે."

પંડ્યાના જણાવ્યા મુજબ ગુજરાતમાં થયેલા બારડોલી સત્યાગ્રહ અને મહાગુજરાત જેવાં આંદોલનોએ સરદાર પટેલ અને ઇન્દુલાલ યાજ્ઞિક જેવા નેતાઓ આપ્યા. જેમનું વૈચારિક મહત્ત્વ આજે પણ છે, ભલે તેઓ કોઈ પણ પાર્ટીમાં રહ્યા હોય.

તેમણે એમ પણ કહ્યું કે અલ્પેશના આ પગલા બાદ લોકોનો આંદોલન પરનો વિશ્વાસ પણ...


ખરેખર આ પ્રાચીન મંદિર સાથે 2700 વર્ષ જૂની માન્યતા જોડાયેલી છે કે અહીં ગર્ભગૃહમાં દલિતોને પહેલાંના જમાનામાં પણ પ્રવેશ આપવામાં આવતો હતો.

આ પ્રથાને પ્રેરણાનો સ્ત્રોત બનાવી આજે પણ અહીં આવી રીતે જ તમામને સમાનતાના આધારે પ્રવેશ આપવામાં આવે છે તે દર્શાવવા પૂજારીએ આ રિવાજનું પાલન કર્યું હતું.

પૂજારીએ મંત્રોચ્ચાર અને સંગીત સાથે આ વિધિ કરી હતી. ત્યાર બાદ દલિત વ્યક્તિ અને બ્રાહ્મણ પૂજારી બન્નેએ સાથે મળીને વિધિ કરી હતી.

મંદિરના પૂજારી સી. એસ. રંગરાજને કહ્યું કે મેં આવું એટલા માટે કર્યું કેમકે હું દર્શાવવા માગતો હતો કે ઇશ્વરની નજરમાં બધા સમાન છે.

'દલિતોને મંદિરમાં આવકારવા જોઈએ'

હૈદરબાદમાં ઓસ્માનિયા યુનિવર્સિટી ખાતે તાજેતરમાં જ આ પ્રથા મુદ્દેની ચર્ચા દરમિયાન તેમને પૂછવામાં આવ્યું હતું કે શું હવે કોઈ હિંદુ પૂજારી આવી પ્રથાનું પાલન કરી બતાવશે.

આ વિશે તેમણે કહ્યું, "હું નિવેદન આપવા માટે આ પ્રકારની ગોઠવણ કરી શકતો હતો, પણ ખરેખર મને લાગ્યુ કે હું જાતે જ તે કેમ ન કરું? આપણે તમામ સમાન છીએ તે પુરવાર કરવાનો આ એક માર્ગ હતો."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

"મને આશા છે કે અન્ય લોકો પણ આવું જ કરશે. જોકે, તેનો અર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

્થ એવો નથી કે દરેક વ્યક્તિએ દલિતોને ખભા પર બેસાડીને મંદિર લઈ જવા જોઈએ."

"પણ તેમણે દલિતોને મંદિરમાં આવકારવા જોઈએ અને તેમને પણ પૂજામાં ભાગ લેવો જોઈએ."

'ભેદભાવની બાબત રાતોરાત નાબૂદ નહીં થઈ જશે'

આંધ્ર પ્રદેશ અને તેલંગણાના મંદિરોમાં દલિતોના પ્રવેશ માટે લડત ચલાવતા સામાજિક કાર્યકર્તા ટીએન વામસા તિલકે આ મામલે કહ્યું, "મંદિરોમાં દલિતોના પ્રવેશ અંગેના ભેદભાવની બાબત રાતોરાત નાબૂદ નહીં થાય."

"પણ સી. એસ. રંગરાજને કરેલું કામ ચોક્કસથી હકારાત્મક અસર છોડશે."

વળી દરમિયાન ત્યાં હાજર અન્ય પૂજારીઓએ પણ કહ્યું કે તે લોકો પણ તેમના મંદિરમાં આ પ્રથાનું પાલન કરશે.

એવું નથી કે દલિત વ્યક્તિને ખભા પર જ ઊચકીને પ્રથાની વિધિ કરવામાં આવે. અમે માત્ર દયા અને ઉદારતા ઇચ્છીએ છીએ.

અમે પણ સમુદાયનો ભાગ બનવા માટે સક્ષમ બનવા માગીએ છીએ.

કોલેજ પ્રોફેસર અને દલિત એક્ટિવિસ્ટ સુજાતા સુરેપલ્લીએ કહ્યું કે હિંદુત્વ મૂળભૂત રીતે જાતિ વ્યવસ્થા સામેલ હોવાની વાસ્તવિકતા આ ઘટનાથી બદલાઈ નથી જતી.

તેમણે કહ્યું, "આનાથી કદાચ એવું બને કે મંદિરમાં વધું દલિતો પ્રવેશતા થાય પણ મને બહુ આશા નથી."

અન્ય લોકોનું કહેવું છે કે એ જોવું રહ્યું કે આ એક ઘટના માત્ર બની રહે છે કે તે બીજાને પણ પ્રેરણા આપે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


ખરેખર આ મામલે કેટલાક મહિનાઓથી વિચારણા ચાલી રહી હતી.

જોકે, છેલ્લી ઘડીએ અમેરિકાના સહયોગીઓ અને કરારને સમર્થન આપનારા ઘરેલું પક્ષોએ તેનું પાલન ન કર્યું.

આ તમામ પક્ષોએ રાષ્ટ્રપતિને કરાર યથાવત રાખવા માટે મનાવવાની કોશિશ કરી પણ આખરે અમેરિકા અલગ થઈ ગયું.

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તેમના નિવેદનમાં કહ્યું કે તેઓ ઈરાન પરમાણુ કરાર મામલે ફરીથી નવી શરતો સાથે વાટાઘાટો કરવા માટે તૈયાર છે અને સફળ કરાર કરવાની તેમની ક્ષમતા પર વિશ્વાસ મૂકવામાં આવે.

વર્ષ 2015ની વાટાઘાટો વિશે તેમણે કહ્યું કે એક મજબૂત કરાર સરળતાથી થઈ શક્યો હોત પણ એવું ન થયું.

આથી હવે ટ્રમ્પ પાસે તેઓ કેટલી સારી સમજૂતી કરી શકે છે તે દર્શાવવાની તક છે, તો પછી સમજૂતીમાંથી અમેરિકાને અલગ કરી લેવાની શું જરૂર હતી?

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ઓપિનિયન પૉલ દર્શાવે છે કે મોટાભાગના અમેરિકનો આ કરારની તરફેણમાં છે.

બીજી તરફ ટ્રમ્પ કહી રહ્યા છે કે તેમણે આ મુદ્દે મતદારોને વાયદો કર્યો હતો.

પણ ખરેખર તેમના લોકસમર્થનને અસર કરતા ઇમિગ્રેશન, વેપાર અને અર્થવ્યવસ્થાના મુદ્દા જેવો આ મુદ્દો નથી.

તેમને આ પરમાણુ સમજૂતીથી કેમ નફરત છે અને તેમણે કેમ તેમાંથી અમેરિકાને અલગ કરી લીધું... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

તેની પાછળ ત્રણ કારણો જવાબદાર છે.

ઓબામાના રાજકીય વારસાને ઝાંખો પાડવાની કોશિશ?

ટ્રમ્પને ઈરાન પરમાણુ સમજૂતી અંગે વ્યક્તિગત વાંધો રહ્યો હતો.

આ સમજૂતીમાં સિંહફાળો આપનારા અમેરિકાના ભૂતપૂર્વ સેક્રટરી ઑફ સ્ટેટની ઘણી વખત મજાક ઉડાવી ચૂક્યા છે.

તેમણે સાઇકલ ચલાવતી વખતે જ્હોન કેરીનો અકસ્માત થયો હતો તે મામલે પણ મજાક ઉડાવી હતી.

એક રિપોર્ટ અનુસાર, તાજેતરમાં જ્હોન કેરી સમજૂતી મામલે ઈરાનના સત્તાધિશોની વધુ નિકટ જવાની કોશિશ કરી રહ્યા હતા.

આથી ટ્રમ્પે કરારમાંથી અલગ થઈ જવાનું પગલું ભર્યું.

રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે મંગળવારે આ બાબતે ટ્વીટ પણ કર્યું હતું એનો અર્થ કે તેમના મગજમાં આ વાત પહેલાંથી જ હતી.

તેમણે ટ્વીટમાં લખ્યું હતું કે,"જ્હોન કેરીને હજુ પણ વિશ્વાસ નથી આવતો કે તેમની પાસે તક હતી અને તેમણે તે ગુમાવી દીધી.

"જ્હોન ઈરાન પરમાણુ સમજૂતીની બાબતોથી અંતર રાખો તમે તમારા દેશનું જ નુકશાન કરી રહ્યા છો."

જ્યારથી ટ્રમ્પે રાષ્ટ્રપતિ પદના શપથ લીધા છે, ત્યારથી જ તેઓ તેમના પુરોગામીની નીતિ અને નિર્ણયોને નિશાન બનાવતા રહ્યા છે.

તેમણે શપથ લીધાના કેટલાંક સપ્તાહમાં જ  'ટ્રાન્સ-પેસિફિક પાર્ટનરશિપ' વેપાર સમજૂતીમાંથી અમેરિકાને અલગ કરી લીધું હતું.

વળી ગત વર્ષે જૂન મહિનામાં 'પેરિસ જળવાયુ સમજૂતી'માંથી અમેરિકાને અલગ કરી લીધું.

કેટલાંક ગેરવસાહતીઓને ઓબામા શાસન વખતે રક્ષણ આપવા નિયમ બનાવાયો હતો તેને પણ તેમણે બદલવાની કોશિશ કરી હતી.

ટ્રમ્પ અને અમેરિકી સસંદમાં રિપબ્લિકન સાસંદોએ 'અફૉર્ડેબલ કેર એક્ટ' રદ કરી નાખી.

જેથી આરોગ્ય મામલે વીમા ક્ષેત્રમાં સરકારનું નિયંત્રણ વધી ગયું.

ટ્રમ્પ સરકારના કાર્યકાળના પ્રથમ વર્ષનું આ સૌથી મુખ્ય કામ રહ્યું હતું, જે મહદઅંશે અસફળ રહ્યું હતું.

તેમણે ક્યુબા પર ફરીથી નવા નિયંત્રણો લાદ્યા અને પ્રવાસન મામલે પણ આવું જ કર્યું.

તેમણે પાવર પ્લાન્ટ ઉત્સર્જન અને નવી કારની ઇંધણની કાર્યક્ષમતાના ધારાધોરણો મામલેના પર્યાવરણ સંબંધિત મુદ્દે પણ વિવાદાસ્પદ નિર્ણયો લીધા.

ઇરાનમાં પિસ્તાનું પણ મોટું ઉત્પાદન થાય છે

એટલું જ નહીં પણ ટ્રમ્પે ઓબામાના કાર્યકાળ વખતે આર્થિક સંસ્થાઓ પર લગાવાયેલા નિયંત્રણો હટાવી લેવાની વાતનું પણ સમર્થન કર્યું.

કન્ઝર્વેટિવ વેબસાઇટ 'ધ ફેડરલ'ના સીન ડેવિસે લખ્યું કે,"પેરિસ જળવાયુ સમજૂતીથી લઈને ઇરાન પરમાણુ સમજૂતી બન્નેનું ભાવિ અનિશ્ચિત છે.

"ઓબામાકેર સંબંધિત આરોગ્ય સંબંધિત નીતિ પણ હવે તેના મૂળ સ્વરૂપમાં નથી રહી, આથી લાગી...


ખરેખર, કૅલીના એક ટ્વીટ બાદ સ્નેપચેટનો શેર ખરાબ રીતે તૂટી ગયો અને પળવારમાં જ કંપનીની માર્કેટ વેલ્યૂમાં 130 કરોડ ડૉલરનો ઘટાડો થઈ ગયો.

કૅલી જાણિતી કલાકાર કિમ કારદશિયાંની સાવકી બહેન છે. તેમણે ટ્વીટ કર્યું હતું, "શું અન્ય કોઈએ પણ સ્નેપચેટને ખોલવાનું બંધ કરી દીધું છે? કે પછી માત્ર હું જ આવું કરી રહી છું...ઓહ આ ખૂબ જ દુખદ છે."

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે:

સ્નેપચેટ પર કૅલીના 2.45 કરોડ ફૉલોઅર્સ છે અને કરોડો લોકો સ્નેપચેટનો ઉપયોગ કરે છે.

હાલમાં જ કંપનીએ તેની ડિઝાઇન બદલી છે, પરંતુ મોટા ભાગના લોકોને ડિઝાઇનમાં થયેલો આ બદલાવ પસંદ નથી આવ્યો. હાલમાં જ દસ લાખ લોકોએ આ બદલાવને પાછા ખેંચવાની માગણી કરતી અરજી દાખલ કરી છે.

વૉલ સ્ટ્રીટમાં ખળભળાટ

કૅલીએ આ ટ્વીટ કરતાની સાથે જ સ્નેપચેટની પેરેન્ટ કંપનીનો શેર ગુરુવારે વૉલ સ્ટ્રીટમાં આઠ ટકા ઘટી ગયો. જોકે, દિવસ દરમિયાન શેરની કિંમતમાં થોડીઘણી રિકવરી થઈ, પરંતુ પછી તે 6.06 ટકાના ભાવ ઘટાડા સાથે બંધ થયો.

સ્નેપચેટને ફેસબુકના ઇંસ્ટાગ્રામથી જોરદાર સ્પર્ધાનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે અને સેલિબ્રિટીઝમાં ઇંસ્ટાગ્રામ ઝડપથી લોકપ્રિય બની રહ્યું છે. રોકાણકારો માટે તો આ ચિંતાની વાત ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

છે જ. કૅલીના ટ્વીટે તેમને મોટી ચપત લગાવી દીધી છે.

જોકે, ત્યારબાદ કૅલીએ વધુ એક ટ્વીટ કર્યુ, "હજી પણ હું સ્નેપચેટને પ્રેમ કરું છું...મારો પહેલો પ્રેમ."

સ્નેપચેટે નવેમ્બરમાં મેસેજિંગ ઍપની ડિઝાઇનમાં બદલાવ કર્યો હતો. ત્યાર પછી યૂઝર્સની ફરિયાદો મળવી શરૂ થઈ ગઈ હતી. પરંતુ સ્નેપચેટના વડા ઇવાન સ્પાઇજેલે આ ફરિયાદોને એમ કહીને નજરઅંદાજ કરી હતી કે યૂઝર્સને એ ડિઝાઇન સાથે અનુકૂલન સાધવામાં થોડો સમય લાગશે.

સ્નેપચેટની મુસિબતો અહીં સુધી જ મર્યાદિત નથી. એવા સમાચાર પણ છે કે, ઇવાન સ્પાઇજેલનાં ઊંચા વેતનને લઇને પણ રોકાણકારોમાં નારાજગી છે. સમાચારો અનુસાર ગત વર્ષે 63 કરોડ 78 લાખ ડૉલરનો પગાર ચૂકવવામાં આવ્યો હતો.

એમ મનાય છે કે, કંપનીઓના સીઈઓ (ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ ઓફિસર - મુખ્ય કારોબારી અધિકારી)ના પગારના મામલે આ અત્યાર સુધીની ત્રીજી સૌથી મોટી રકમ છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


ખલીલ ધનતેજવીની ગઝલમાં જીવાતી જિંદગી અને વર્તમાન સમયનું પ્રતિબિંબ ઝીલાય છે એવું એમના સમકાલીનો માને છે.

'આ સોગંદનામું રજૂ કર્યા પછી મારે કશું કહેવાનું રહેતું નથી. જે રીતે જીવાયું, એ બધું એની મેળે જીવાયું અને એ રીતે જીવ્યો છું, બસ એનું આ જ સોગંદનામું.'

'સોગંદનામું' નામની આત્મકથા લખનારા ખલીલે આ રીતે પોતાના જીવનની વાત કરી હતી.

જાણીતા ગાયક જગજિતસિંઘે જેમની ગઝલ ગાઈ એ ખલીલ ધનતેજવી આગવી અદા અને એમના પહાડી અવાજથી મુશાયરામાં નવી રોનક લાવી દેતા. તેમનો 'અંદાઝે બયાં' પણ ખાસ રહ્યો છે.

તેમનું ઊંચું કદ, બુલંદ અવાજ, મોટી આંખો અને એમાં રહેલી નમણાશ એ તેમને નિરખી શકાય એવી ઓળખ છે.

ચોથું ધોરણ પાસ લોકપ્રિય શાયર

'સોગંદનામું'માં ખલીલ ધનતેજવી લખે છે- 'ચોથું ધોરણ પાસ કરીને મેં નિશાળ છોડી દીધી.'

'ભણતર છોડ્યું એ સાથે દાદાની આંગળી છોડીને બાર વર્ષની ઉંમરમાં જ બળદનાં રાસ-પરોણા હાથમાં લઈને હું હળ હાંકતો અને ખેતર ખેડતો થઈ ગયો.

'પછી તો ખેતી માટે થતાં બધાં જ નાનાંમોટાં કામો કરવા લાગ્યો. વાવણીથી માંડીને ફસલ લણતાં કે વાઢતાં સુધીનાં દરેક કામમાં પારંગત થઈ ગયો. વાવણીના સમયે તરફેણ ફૈડકો હાંકીને સીધા ચાસ કાઢવા અંગે ગામ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

માં પ્રશંસા થવા લાગી.'

'રેલવેના પાટા જેવા સીધા ચાસ કાઢતો હતો.'

જાણીતા ગઝલકાર અને વિવેચક અને ખલીલ ધનતેજવી સાથે પારિવારિક સંબંધ ધરાવતા શકીલ કાદરી કહે છે, "ગઝલ આજે જે લોકપ્રિય કક્ષાએ પહોંચી છે એમાં આજના યુગમાં ખલીલ ધનતેજવીનો ફાળો બહુ મોટો છે."

"માનવીય મૂલ્યોને પતન થતું હોય તો પણ એ વાત ખલીલની કવિતામાં જોવા મળે છે. એમની ગઝલો લોકપ્રિય થઈ એનું કારણ એ છે કે તેમની ભાષા બહુ સરળ હતી."

"સમય પ્રમાણે એ બદલાતા રહ્યા. એમણે જીવનની હાડમારી બહુ ભોગવી હતી, વિષમ અનુભવો પણ તેમને થયા હતા. પણ એ પરિવર્તન સાથે જીવતા શીખી ગયા હતા. અને એ એમની કવિતામાં પણ વ્યક્ત થાય છે."

તેઓ કહે છે, "ભલે સાહિત્યિક દૃષ્ટિએ એ વધુ મૂલ્યવાન ન લાગે પણ સામાન્ય લોકોને સ્પર્શે એવો સમાજનો અસલી ચહેરો તેઓ ગઝલમાં સાદી રીતે રજૂ કરતા હતા."

મુશાયરામાં 'હુકમનું પાનું'

ખલીલ ધનતેજવી મોટા ભાગે કવિસંમેલનો કે મુશાયરામાં જતા ત્યારે ગઝલ વાંચવા માટે કોઈ કાગળ કે ડાયરી રાખતા નહોતા.

તેમના અંતિમ મુશાયરાઓ સુધી પણ તેઓ મોઢે ગઝલ વાંચતા. એક પછી એક ગઝલનો અસ્ખલિત પ્રવાહ વહેતો જાય અને શ્રોતાઓ રસતરબોળ થતા જાય.

કવિ અને મનોચિકિત્સક મુકુલ ચોકસી બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહે છે, "એમની ગઝલોમાં પરંપરા અને નવું- બંનેને મિશ્રણ હતું. લોકપ્રિયતામાં તેઓ સૌથી ટોચ પર હતા. ખલીલ પછી કોઈ શાયર રજૂ થવાની હિંમત નહોતા કરતા."

તો કવિ અનિલ જોશી કહે છે, "ખલીલને તો જીવાતી જિંદગીનો નશો ચડ્યો હતો. જિંદગી એની પોતે જ સાકી છે. ખલીલની કવિતામાં કોઈ આધ્યાત્મિકતા નહોતી, એનો જિંદગી સાથેનો જે નાતો હતો એ જ એની મોટી સંપદા છે."

નવો મારગ મેં કંડાર્યો હતો ખુદ મારાં પગલાંથી

ઘણી પગદંડીઓ ફૂટી પછી તો એ જ રસ્તાથી

ઘાણીએ ફરતો બળદ અટકી જશે

એને કહેતા નહીં કે પૃથ્વી ગોળ છે

જ્યારે અમિતાભ બચ્ચનનાં લગ્નમાં પહોંચી ગયા

ખલીલ ધનતેજવીએ બોલીવૂડ અભિનેતા અમિતાભ બચ્ચનનાં લગ્નમાં પણ હાજરી આપી હતી.

જોકે અમિતાભ બચ્ચને પત્રકારોને લગ્નમાં નિમંત્રણથી વંચિત રાખ્યા હતા.

ખલીલ ધનતેજવીને પણ નિમંત્રણ નહોતું. જોકે તેઓને ખબર પડતાં તેઓ લગ્નમાં પહોંચી ગયા હતા. અને એ પછી જે વિગત લાવ્યા એ 'સિનેમા સમાચાર'ને હવાલે કરી દીધી હતી.

તેઓ આત્મકથામાં લખે છે કે 'આ પ્રસંગમાં માત્ર બે પત્રકારો ઉપસ્થિત હતાં. એક તો હું પોતે અને બીજી અંગ્રેજી સામયિક સ્ટારડસ્ટની તેજતર્રાર સંપાદિકા દેવયાની ચોબલ.'

સાદગી, સારાંશ અને સોગાતનું સોગંદનામું

ખલીલ ધનતેજવીની આત્મકથા...


ખસી કરેલા આ બળદનું નામ સ્ટીયર છે

બિલકુલ એ જ રીતે, પશ્ચિમ ઑસ્ટ્રેલિયામાં હજારો પશુઓના ઝુંડમાં ઊભેલા આ બળદને દૂરથી જ જોઈ શકાય છે અને એને જોઈને આશ્ચર્યચકિત થયા વગર પણ ન રહી શકાય.

આ બળદનું નામ નીકર્સ છે. આ એક 'સ્ટીયર' છે. સ્ટીયર્સ નપુંસક બનાવાયેલા નર બળદો હોય છે.

આ બળદનું વજન લગભગ 1400 કિલો છે અને ઊંચાઈ 6.4 ફૂટ છે.

એવું માનવામાં આવે છે કે આ સ્ટીયર ઢોરોનું મોટું પ્રમાણ ધરાવતા ઑસ્ટ્રેલિયાનો સૌથી ઊંચો બળદ છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

આશ્ચર્યની વાત એ છે કે એની આ જ દેહાકૃતિ એને મોતથી બચાવનારી સાબિત થઈ.

હકીકતમાં જ્યારે આ બળદના માલિક જ્યોફ પિયર્સને ગયા મહિને એની હરાજીનો પ્રયત્ન કર્યો તો કતલખાનાવાળાઓએ કહ્યું કે તેઓ તેને સંભાળી નહીં શકે.

આ રીતે આ બળદ કતલખાનામાં જતા બચી ગયો.

એ હવે પશ્ચિમ ઑસ્ટ્રેલીયામાં પર્થથી 136 કિલોમીટર દક્ષિણમાં સ્થિત લેક પ્રીસ્ટન ફીડલૉટમાં પોતાનું બાકીનું જીવન વિતાવશે.

નિકર્સ ફિરિજિયન નસલનો છે

બળદ

પીયર્સન કહે છે, "નિકર્સ (બળદનું નામ)નો જીવ બચી ગયો છે."

જ્યારથી ઑસ્ટ્રેલિયન બ્રૉડકાસ્ટરે આ મોટા બળદના સમાચાર પ્રસારિત કર્યા છે તેમને પત્રકારોના ઘણા ફોન આવી રહ્યા ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

છે.

હૉલ્સટીન ફિરિજિયન નસલનો આ બળદ પોતાની પ્રજાતિના બળદોની સરેરાશ ઊંચાઈથી મોટો છે.

એને કોચ (અન્ય પશુઓની આગળ ચાલનાર) તરીકે ખરીદવામાં આવ્યો હતો. ત્યારે તેની ઉંમર ફક્ત 12 મહિનાની હતી.

પિયર્સન જણાવે છે કે જ્યારે એ તેને ખરીદવા ગયા ત્યારે તે અન્ય સ્ટીયર્સની તુલનામાં થોડો મોટો દેખાતો હતો.

તેમણે એ પણ જણાવ્યું કે એમનામાંથી કેટલાંક સ્ટીયર્સને એ જ ઉંમરમાં કતલખાને મોકલવામાં આવી રહ્યા હતા.

તેમણે કહ્યું, "અમે જોયું કે તે અન્ય સ્ટીયર્સથી મોટો છે અને કોઈને ઈજા નથી પહોંચાડી રહ્યો તો વિચાર્યું કે એને પણ રહેવા દેવામાં આવે."

પરંતુ કેટલાંક દિવસો પછી તેમણે એવું નોંધ્યું કે એનું વધવાનું અટકી નથી રહ્યું, પરંતુ હવે વેચવા માટે પણ એ ઘણો મોટો છે.

લગભગ 20,000 પશુઓના માલિક પિયર્સન કહે છે કે નિકર્સની પાસે હવે જિંદગીનાં થોડાક જ વર્ષ બચ્યાં છે.

તેઓ કહે છે, "અન્ય પશુઓની વચ્ચે નિકર્સ હીટ છે. તેની પાછળ-પાછળ અન્ય પશુઓ સેંકડોની સંખ્યામાં વાડાની આસપાસ ચાલે છે."

"કેટલાંક પશુઓ ભૂરા રંગના વાગ્યૂ (જાપાની) પ્રજાતિના છે. તેમની વચ્ચે કાળા અને સફેદમાં નિકર્સ સાવ અલગ દેખાય છે."

નિકર્સ નામ કેવી રીતે રખાયું?

પિયર્સન કહે છે, "જ્યારે તે નાનો હતો અને અમે એને લઈને આવ્યા ત્યારે તેની દોસ્તી અમારી પાસે રહેતા એક બ્રાહ્મણ સ્ટીયર (ઝેબુ પ્રજાતિના સ્ટીયર) સાથે થઈ હતી."

"એ સ્ટીયર્સનું નામ અમે બ્રા રાખ્યું હતું. એટલે અમે આને નિકર્સ નામ આપી દીધું. અમારી પાસે બ્રા અને નિકર્સ બંને થઈ ગયાં."

તેમણે કહ્યું, "અમે ક્યારેય નહોતું વિચાર્યું કે નિકર્સ એક દિવસ આટલો મોટો થઈ જશે."

રેકોર્ડ બુક અનુસાર દુનિયાનો સૌથી મોટો જીવંત સ્ટીયર ઈટાલીનો બૈલિનો છે. 2010માં આની ઊંચાઈ 2.027 મીટર (6.65 ફૂટ) માપવામાં આવી હતી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


ખાડિયા પોળના પ્રવેશ દ્વાર પાસે આવેલું નવનિર્માણ આંદોલનના શહીદોનું સ્મારક

એ દરેક સંગ્રામ, ચળવળ કે આંદોલનોમાં અમદાવાદના ખાડિયા વિસ્તારનું પ્રદાન રહ્યું છે. તેના શહીદોનાં 65 જેટલા સ્મારક અહીં મળે છે.

લગભગ દોઢ વર્ગ કિલોમીટરમાં ફેલાયેલાં ખાડિયામાં 179 પોળ અને ખડકીઓ આવેલી છે.

અર્થાત્, દર ત્રીજી પોળમાં એક શહીદ સ્મારક.

'હિંદ છોડો' આંદોલનના શહીદ

1942 સંગ્રામના પ્રથમ શહીદનું સ્મારક

1942ની 'હિંદ છોડો' આંદોલન દરમિયાન ગુજરાતના પ્રથમ શહીદ ઉમાકાન્ત કાડિયા શહીદ થયા હતા. તેઓ જે સ્થળે શહીદ થયા તે જ સ્થાને તેમનું સ્મારક બનાવાયું છે.

ખાડિયા ગેટ પાસે પ્રસ્થાપિત શહીદ સ્મારકમાં વિવિધ આંદોલનો દરમિયાન શહીદ થયેલા સ્થાનિકોની યાદી કંડારાયેલી છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

નવનિર્માણ આંદોલનના શહીદોનું સ્મારક

નવનિર્માણ આંદોલનમાં શહીદ થનારા ખાડિયાના યુવાનોનું સ્મારક

ખાડિયા ઇતિહાસ સમિતિના સંયોજક અને અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ હેરિટેજ ટ્રસ્ટના સભ્ય ડૉ. હેમંત ભટ્ટ કહે છે, "સ્વતંત્ર સંગ્રામ અને આઝાદી બાદ મોંઘવારી, ભ્રષ્ટચાર વિરુદ્ધ થયેલા આંદોલનોમાં કોઈ અને કોઈ રીતે ખાડિયાનું યોગદાન રહ્યું છે અને અહીંના યુવકોએ બિલાદ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ન આપ્યાં છે.”

સાંઇઠના દાયકાની શરૂઆતમાં મુંબઈ રાજ્યથી અલગ ગુજરાતની માગ સાથે 'મહાગુજરાત આંદોલન' અને 1973-74 દરમિયાન ભ્રષ્ટાચાર અને મોંઘવારી સામે 'નવનિર્માણ' આંદોલન હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું.

સ્વતંત્રતાની પહેલી ચળવળમાં યોગદાન

નારાયણ સ્વામીની છઠ્ઠી પેઢીના કશ્યપ ભટ્ટ સ્મારક સમક્ષ પાસે

ડૉ.  ભટ્ટ ઉમેરે છે, “1857ના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ દરમ્યાન 1863માં અહીંના સારંગપુર સ્થિત વિઠ્ઠલ મંદિરના મહંત નારાયણસ્વામીએ અંગ્રેજો સામે સશસ્ત્ર ક્રાંતિ કરનારા તાત્યા ટોપે, રાવસાહેબ પેશ્વા સહિતના ક્રાંતિકારીઓને મંદિરમાં આશરો આપીને ક્રાંતિમાં યોગદાન આપ્યું હતું.”

અલબત્ત, નારાયણસ્વામી ઝડપાઈ જતા તેમને 14 વર્ષની સજા થઈ હતી.

ઇતિહાસકાર ડૉ. રિઝવાન કાદરી  કહે છે, "અમદાવાદના મોટાભાગના ઘડવૈયાઓ ખાડિયાની જુદી-જુદી પોળોમાં રહેતા હતા."

"૧૯૦૫માં 'સ્વદેશી આંદોલન'થી લઈ ૧૯૨૦માં 'અસહયોગ આંદોલન'માં ખાડિયાવાસીઓનું મહત્ત્વપૂર્ણ યોગદાન રહ્યું."

"તો ૧૯૨૪માં ખાડિયાવાસીઓ એ સરદાર પટેલને મ્યુનિસિપાલિટીમાં બિનહરીફ ચૂંટીને મોકલ્યા હતા."

મહિલાઓનું યોગદાન

ખાડિયા ગેટ સ્મારક

 ગુજરાત યુનિવર્સિટી સ્કૂલ ઑફ સોશિયલ સાયન્સના ઇતિહાસ વિભાગના પૂર્વ  હેડ ઑફ ડિપાર્ટમેન્ટ શીરીનબેન મેહતા કહે છે, " વિવિધ આંદોલનોમાં ખાડિયાની મહિલાઓનું યોગદાન નોંધપાત્ર રહ્યું છે."

"૧૯૨૦માં અહીંની  ગર્લ્સ હાઈસ્કૂલની છત પર  વિદ્યાર્થિનીઓ અને તેમની શિક્ષિકાઓએ ભારતીય ઝંડો લહેરાવી સ્વતંત્રતા સંગ્રામમાં જોમ પૂર્યું હતું."

૧૯૦૯માં દેશભરમાં પ્રથમ વખત અંગ્રેજ વાઇસરોય લોર્ડ મિન્ટોના કાફલા પર બૉમ્બ રાયપુર દરવાજા પાસે ફેંકાયો હતો.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


ખાદી ભંડારમાં હાજર એક મહિલાએ કહ્યું કે તેઓ 25 વર્ષથી ખાદીનાં વસ્ત્રોના ગ્રાહક છે.

તેઓ કહે છે, "મારા વિચારે પહેલાં કરતાં હવે ખાદીના કપડાંમાં વધારે વેરાયટી જોવા મળે છે. તેની ડિઝાઇન પણ વધારે સારી બનવા લાગી છે."

ત્યાં હાજર બધાં જ ગ્રાહકોએ કહ્યું કે ખાદીના કપડાં હવે પહેલાં કરતાં સારા છે.

કેરળથી આવેલા એક યુવકે કહ્યું, "ખાદી હવે કૂલ છે."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

આ યુવાને એ પણ સલાહ આપી કે ખાદીને એક બ્રાન્ડ-ઍમ્બૅસૅડરની જરૂર છે.

તેઓ કહે છે, "જો ખાદીને કોઈ પ્રખ્યાત સ્પોર્ટ્સ ખેલાડી કે ફિલ્મ સ્ટાર પ્રમોટ કરે તો તેની લોકપ્રિયતામાં વધારો થશે."

ખાદી ગ્રામ ઉદ્યોગના અધ્યક્ષ અનિલ કુમાર સક્સેનાના મતાનુસાર નરેન્દ્ર મોદી તેના બ્રાન્ડ-ઍમ્બૅસૅડર છે, ભલે અનૌપચારિક રીતે પણ, "આજે સ્વતંત્રતાના 70 વર્ષ બાદ જો ખાદીને કોઈ પ્રમોટ કરી રહ્યું છે તો તેઓ નરેન્દ્ર મોદી છે."

ખાદીના બ્રાન્ડ-ઍમ્બૅસૅડર મોદી

ત્રણ વર્ષ પહેલાં અનિલ કુમાર સક્સેના ખાદી ગ્રામ ઉદ્યોગ પંચના અધ્યક્ષ બન્યા હતા. ખાનગી ક્ષેત્રે કામ કરવાના અનુભવ સાથે પંચના અધ્યક્ષ બનવા વાળા તેઓ પહેલી વ્યક્તિ છે.

તેમનો દાવો છે કે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ખાદ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ીને પ્રમોટ કરવાનો પૂર્ણ પ્રયાસ કર્યો છે.

નરેન્દ્ર મોદી ઘણી વખત ખાદીના કુર્તા અને ખાદી જાકીટમાં જોવા મળે છે. તેમના સમર્થકોમાં તેમના જાકીટની ઓળખ 'મોદી જાકીટ'ના નામે સ્થાપિત થઈ છે.

દરરોજ 700 કરતા વધારે જાકીટનું વેચાણ થાય છે.

વડા પ્રધાને દેશના નામે સાપ્તાહિક ભાષણ 'મન કી બાત'માં પણ ઘણી વખત ખાદીને પ્રમોટ કરી છે.

એક સમય હતો જ્યારે ખાદીના કપડાં મોટા નેતાઓ સાથે જોડાયેલા હતા. હવે તેમાં નવી નવી ડિઝાઇન અને રંગ બેરંગી જાકીટ, કુર્તા અને સાડીઓના કારણે સામાન્ય નાગરિકોમાં તેની લોકપ્રિયતા વધી રહી છે.

મહાત્મા ગાંધી દ્વારા શરુ કરવામાં આવેલી ખાદી હવે ખૂબ ટ્રેન્ડી માનવામાં આવી રહી છે.

કદાચ એ જ કારણોસર તેની માગ, વેચાણ અને ઉત્પાદનમાં સારો એવો વધારો જોવા મળી રહ્યો છે.

કેન્દ્ર સરકારના વાર્ષિક રિપોર્ટ અનુસાર 2015થી 2018 ફેબ્રુઆરી સુધી ખાદીના વેચાણમાં 31 ટકા વધારો થયો છે.

જ્યારે વર્ષ 1947થી 2014 સુધી સરેરાશ વેચાણમાં વધારો સાત ટકા કરતા વધારે ન હતો.

ખાદીની લોકપ્રિયતા અને વેચાણમાં થયેલા વધારાનાં કારણો પર ટિપ્પણી કરતા સક્સેના કહે છે, "અમે લોકોએ નવાં નવાં ડિઝાઇનર્સને કામ પર લગાડ્યા છે. રિતુ બૈરી જેવા મોટા મોટા નામોને અમારી સાથે જોડ્યા છે."

ડિઝાઇનર્સની કમાલ

સક્સેનાએ જણાવ્યું કે ખાદીને મોટી બ્રાન્ડ સાથે પણ જોડવામાં આવી છે. રેમંડ્સ, આદિત્ય બિરલા અને અરવિંદ મિલ્સ જેવી મોટી મોટી કંપનીઓ સાથે પણ કરાર થયા છે.

ખાદી ઉદ્યોગે કેન્દ્ર સરકારની મદદથી સરકારી હૉસ્પિટલ, સૈનિક શિબિરો અને એર ઇન્ડિયામાં વપરાતા ટુવાલ, ચાદર અને નૅપ્કિનની સપ્લાય કરવાનું શરૂ કરી દીધું છે.

ચરખાની મદદથી, હાથથી બનેલા સુતરાઉ કપડાંવાળી ખાદીની શરુઆત 1920માં મહાત્મા ગાંધીએ કરી હતી.

દેશની સ્વતંત્રતા બાદ ભારતીય નેતાઓએ ખાદીને ગાંધીના સન્માનમાં પહેરવાનું ચાલુ રાખ્યું.

આ સન્માનના કારણે ખાદી પર કેન્દ્ર સરકારે ઇજારાશાહી બનાવી.

વર્ષ 1956માં પાસ થયેલા એક કાયદા અંતર્ગત ખાદીના વેચાણ, તેનું ઉત્પાદન અને તેના પ્રમોશનની જવાબદારી સરકારની છે.

જો કોઈ વ્યક્તિ ખાનગી ધોરણે ખાદીના કપડાં વેચવા માગે છે તો તેણે ખાદી ગ્રામોદ્યોગ પાસેથી પરવાનગી લેવી પડશે.

પરંતુ કેન્દ્ર સરકારની ટીકા કરતા લોકો કહે છે કે વર્ષો સુધી ખાદીની અવગણના કરવામાં આવી.

સરકારે તેને ગાંધીનું પ્રતીક માનીને તેને ઔપચારિકતા માટે ગમે તે રીતે જીવિત રાખી પણ સવાલ એ છે કે, આખરે અધિકારીઓએ ખાદીની લોકપ્રિયતાની શક્યતાઓ શોધવા...


ખાનગી ગરબા અંગે તેમણે કહ્યું, "ગરબાના સંચાલકોએ સ્વૈચ્છિક જાહેરાત કરી દીધી છે કે અમે ગરબાનું આયોજન નહીં કરીએ. ડૉક્ટરોનો આગ્રહ છે કે કોરોનાનું સંક્રમણને ધ્યાને લેતા રાજ્ય સરકારે મોટા ગરબાના આયોજનને મંજૂરી આપવી જોઈએ નહીં."

"એટલે ખાનગી પાર્ટીપ્લૉટ કે વ્યવસાયિક ગરબાને પરવાનગી આપવાની શક્યતા મને જણાતી નથી."

મહોલ્લા, શેરી અને સોસાયટીમાં યોજાતા ગરબા અંગે તેમણે કહ્યું, "મર્યાદિત સંખ્યામાં ધાર્મિક પ્રવૃતિને ધ્યાનમાં રાખી મહોલ્લા શેરી અને સોસાયટીમાં યોજાતાં ગરબાને કેવી રીતે મંજૂરી આપવી તેનો કોઈ નિર્ણય કર્યો નથી."

"ભારત સરકાર અનલૉક-5માં જે પ્રકારે છૂટછાટ આપે તે પ્રમાણે અમે પણ આગળ વિચારીશું."

આણંદ : 3 વર્ષની બાળકી પર દુષ્કર્મ કરનારને મૃત્યુદંડ

એનડીટીવીના અહેવાલ અનુસાર આણંદની સ્પેશિયલ કોર્ટે ત્રણ વર્ષની બાળકી પર દુષ્કર્મ આચરનાર અને બાદમાં બાળકીની હત્યા કરનારને મૃત્યુદંડની સજા સંભળાવી છે.

આણંદની સ્પેશિયલ કોર્ટે પ્રોટેક્શન ઑફ ચિલ્ડ્રન ફ્રોમ સેક્યુઅલ ઑફેન્સ(પોસ્કો) ઍક્ટ હેઠળ સજા સંભળાવી હતી.

ત્રણ વર્ષ અગાઉ રાજુ દેવીપૂજકે કરેલા આ કૃત્યને કોર્ટે "રેરેસ્ટ ઑફ ધ રેર" કહ્યું હતું. કોર્ટે તેને પાંચ હજા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ર રૂપિયાનો દંડ પણ ફટકાર્યો હતો.

ગુજરાતના પાડોશી જિલ્લામાં કોંગો ફીવરની ઍલર્ટ

વેધર ડૉટ કૉમના અહેવાલ અનુસાર ગુજરાતના પડોશી રાજ્ય મહારાષ્ટ્રના પાલઘર જિલ્લામાં કોંગો ફીવરને કારણે ઍલર્ટ જાહેર કરાઈ છે.

પાલઘરના ક્લેક્ટર ડૉ. માણેક ગુરસાલેએ કહ્યું, "અમે તમામ મીટના વેચાણકર્તાઓને સફાઈ અને આરોગ્યનાં જરૂરી પગલાં લેવાની સૂચના આપી છે. ગ્લવ્સ પહેરવા, બૂટ પહેરવા, જંતુનાશક સ્પ્રેનો ઉપયોગ કરવો, માસ્ક, અને ગુજરાતની સરહદેથી મહારાષ્ટ્રમાં લાવવામાં આવતા જાનવરોની તપાસ કરવી જોઈએ."

જિલ્લાના સિવિલ સર્જન કંચન વનારેએ કહ્યું, "પાલઘરમાં હાલ કોંગો વાઇરસ ફેલાયો નથી પરંતુ પડોશી રાજ્ય ગુજરાતના સરહદી જિલ્લાના તલસારી તાલુકામાં ચેપીરોગ ફેલાયો હોવાના કારણે આ જાહેરાત કરવામાં આવી છે."

સરકારે જાહેર કરેલા પરિપત્રમાં લખ્યું છે, "જો તેની સમયસર તેની સારવાર કરવામાં ન આવે તો એક તૃત્યાંશ જેટલા દર્દીનાં મૃત્યુ થઈ શકે છે, વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠનના અહેવાલ અનુસાર 10થી 40 ટકા લોકો મૃત્યુ પામે છે. તેની વૅક્સિન હાલ સુધી શોધાઈ નથી."

અમદાવાદના મેટ્રો પ્રોજેક્ટમાં 1168 કરોડ રૂપિયાની અનિયમિતતા ધ્યાને આવી

ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયાના અહેવાલ અનુસાર ગુજરાત વિધાનસભાની પબ્લિક સેક્ટર ઍન્ટર્પ્રાઇઝની કમિટીને અમદાવાદ-ગાંધીનગર વચ્ચેના મેટ્રો રેલ પ્રોજેક્ટમાં 1168 કરોડ રૂપિયાની અનિયમિતતા જોવા મળી છે.

કમિટીનું સંચાલન ભાજપના ધારાસભ્ય અને ભૂતપૂર્વ મંત્રી બાબુ બોખરિયા કરી રહ્યા છે, તેમણે આરોપીઓ પાસેથી પૈસાને પરત લેવા અને ખોટા ખર્ચ તથા અનિયમિતતા માટે જવાબદાર સામે કાર્યવાહી કરવા કહ્યું છે.

પીએસઈ કમિટી દ્વારા કહેવામાં આવ્યું છે કે ઉચ્ચ સ્તરીય કમિટી ડ્રાફ્ટ પ્રોજેક્ટ રિપોર્ટને મંજૂરી આપે તે પહેલાં મેગા (મેટ્રોલિંક ઍક્સપ્રેસ ગાંધીનગરથી અમદાવાદ) કંપની દ્વારા મોટી ખરીદી કરવાની અને વર્ક-ઑર્ડર આપવાની કામગીરી ખૂબ જ ઊંચા ભાવે કરવામાં આવી હતી.

“584 કરોડના 1868 વર્ક-ઑર્ડર કોઈ પણ પ્રકારની પ્રક્રિયા વિના સીધા જ ઊંચા ભાવે આપવામાં આવ્યા હતા. 201 કરોડનાં 672 કામ કોઈ પણ પ્રકારની પૂર્વ પરવાનગી વિના અપાયા હતા. કેન્દ્ર સરકાર અને રાજ્ય સરકાર પ્રોજેક્ટને મંજૂરી આપે તે પહેલાં જ 383 કરોડના 1196 વર્ક-ઑર્ડરને મંજૂર કરી દેવામાં આવ્યા હતા.”

આ અહેવાલમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે શહેરી વિકાસ અને શહેરી ગૃહનિર્માણ વિભાગ હેઠળ કામ કરતી મેગા કંપનીમાં મોટી નાણાંકીય અને બીજી અનિયમિતતા જોવા મળી છે. તેની તપાસ વિવિધ સ્તરે ચાલી...


ખાનગી લૅબોરેટરીને કોરોના ટેસ્ટ માટે મંજૂરી આપવી જોઈએ એવો ઊહાપોહ ખૂબ થયો હતો.

સરકારે નિષ્ણાતોની જે સમિતિ નક્કી કરી હતી તેમણે પણ સૂચન કર્યું હતું કે ખાનગી લૅબોરેટરીમાં ટેસ્ટને મંજૂરી આપવી જોઈએ. એ પછી રાજ્ય સરકારે આ નિર્ણય જાહેર કર્યો હતો.

નોંધનીય છે કે સરકારે આ નિર્ણય 11 જૂને અમદાવાદ માટે જાહેર કર્યો હતો.

અમદાવાદમાં 11 જૂન પહેલાંના દસ દિવસ અને પછીના દસ દિવસમાં શહેરમાં નોંધાયેલા કેસોની સંખ્યા જોઈએ તો કેસની સંખ્યા વધી છે, ઘટી છે કે સરેરાશ રહી છે એને આધારે દરદીઓના ટેસ્ટિંગનો તાળો મળી શકે.

આ માટે 1 જૂનથી 21 જૂન સુધી અમદાવાદમાં નોંધાયેલા કોરોનાના કેસનું સરવૈયું કાઢીએ તો ખાસ કોઈ ફરક જોવા મળતો નથી.

ખાનગી લૅબોરેટરીને મંજૂરી આપવામાં નહોતી આવી એ અગાઉ અને મંજૂરી આપ્યા પછી શહેરમાં કેસ પૉઝિટિવ કેસ 280થી 325ની સરેરાશમાં જ રહ્યા છે.

તો શું શંકાસ્પદ દરદીઓએ ખાનગી લૅબોરેટરીનો લાભ ઓછો લીધો છે? શું લોકોને કોરોનાના ટેસ્ટ પોષાતા નથી? શું પ્રાઇવેટ લૅબોરેટરીની ટેસ્ટિંગ પ્રક્રિયા લાંબી છે? વગેરે સવાલોના જવાબ મેળવવાનો અમે પ્રયાસ કર્યો.

અમદાવાદમાં કોરોનાના કેસ વધ્યા કે ઘટ્યા?

અમદાવાદના એમ.ડી. ફિઝિશિયન ડૉ.... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

પ્રવીણ ગર્ગે બીબીસી સાથે વાત કરતાં કહ્યું હતું કે "અમારે ત્યાં તો દરદીઓ આવે છે અને જેમને કોરોનાનાં લક્ષણ જણાતાં હોય તેમને અમે ખાનગી લૅબોરેટરીમાં ટેસ્ટિંગ માટે મોકલીએ છીએ."

"અઠવાડિયામાં વીસથી પચીસ કોરોનાનાં લક્ષણ ધરાવતાં દરદીને અમારે ત્યાંથી લૅબોરેટરી ટેસ્ટિંગ માટે મોકલવામાં આવે છે. એમાંથી સરેરાશ પચાસ ટકા દરદીઓ કોરોના પૉઝિટિવ આવે છે."

હવે વ્યાપક ટેસ્ટ થઈ રહ્યા છે તો પછી આંકડા કેમ એકસરખા જેવા જ જણાય છે? એ વિશે જણાવતાં ડૉ. પ્રવીણ ગર્ગ કહે છે કે "અગાઉ ખાનગી લૅબોરેટરીને ટેસ્ટિંગની મંજૂરી નહોતી તેથી પ્રાઇવેટ ડૉક્ટર્સ પ્રાઇવેટ લૅબોરેટરીમાં દરદીને ટેસ્ટિંગ માટે મોકલી શકતા નહોતા. હવે મંજૂરી મળી છે તો ડૉક્ટર્સ શંકાસ્પદ કોરોના દરદીને છૂટથી ટેસ્ટ માટે મોકલે છે અને લૅબોરેટરીઓ ટેસ્ટ કરે છે."

"શક્ય છે કે અગાઉ માત્ર સિવિલ જેવી સરકારી હૉસ્પિટલ કે સુધરાઈના અર્બન હેલ્થ સેન્ટર્સ પર જ ટેસ્ટિંગ થતું હતું. હવે ખાનગી લૅબોરેટરીને મંજૂરી મળતાં સિવિલ જેવી સરકારી હૉસ્પિટલનો બોજ થોડો ઘટ્યો હોય."

તેઓ કહે છે, "લોકો હવે પ્રાઇવેટ લૅબમાં જતા હોવાને લીધે સિવિલ કે અર્બન હેલ્થ સેન્ટરમાં ટેસ્ટ થોડા ઘટ્યા હોય. અગાઉ દરદીએ સિવિલ હૉસ્પિટલ સુધી લાંબું થવું પડતું હતું. હવે નજીકની ખાનગી લૅબોરેટરીમાં જાય છે."

ગર્ગ વધુમાં જણાવે છે કે "ટેસ્ટિંગ જે અગાઉ મર્યાદિત સ્થળે એટલે કે સરકારી હૉસ્પિટલોમાં જ થતું હતું એ હવે વધુ સ્થળો પર એટલે કે ખાનગી લૅબોરેટરીઓમાં વહેંચાઈ ગયું છે. તેથી પણ કદાચ પૉઝિટિવ કેસના આંકડામાં ઝાઝો ફરક ન હોય. આ એક ધારણા છે."

'ટેસ્ટિંગના આંકડા જાહેર કરે તો જ સ્પષ્ટતા મળે'

શહેરના અન્ય એક ડૉ. રાજેશચન્દ્ર મિશ્રાએ જણાવ્યું હતું કે "જ્યારથી ખાનગી લૅબોરેટરીને મંજૂરી આપવામાં આવી છે ત્યારથી અમે કોવિડનાં લક્ષણ ધરાવતાં દરદીઓને લૅબોરેટરી ટેસ્ટ માટે મોકલીએ જ છીએ. એટલે એવું તો નથી કે ડૉક્ટર દરદીને સજેસ્ટ નથી કરતાં કે લૅબોરેટરીવાળા ઠાગાઠૈયા કરતા હોય."

ખાનગી લૅબોરેટરીને મંજૂરી આપ્યા પછી પણ અમદાવાદમાં કોરોના પૉઝિટિવના સરકાર જે આંકડા જાહેર કરે છે એમાં ખાસ કોઈ અંતર જોવા મળ્યું નથી. આનું શું કારણ હોઈ શકે?

ગાંધીનગર ખાતે આવેલી ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ પબ્લિક હેલ્થના ડિરેક્ટર ડૉ. દિલીપ માવળંકરને આ વિશે પૂછવામાં આવ્યું ત્યારે તેમણે કહ્યું હતું કે "સરકાર કે સુધરાઈ જો કોરોના ટેસ્ટિંગના આંકડા જાહેર કરે તો જ સ્પષ્ટતા મળે."

"ક્યાં-ક્યાં કેટલા ટેસ્ટ કર્યા? ખાનગી...


ખાને ટ્વીટ કરીને લખ્યું હતું," હું માનવાધિકાર કાઉન્સિલમાં સામેલ એ 58 દેશોના વખાણ કરીશ જેમણે 10 સપ્ટેમ્બરના રોજ કાશ્મીરમાં બળપ્રયોગને રોકવા, પ્રતિબંધો હઠાવવા, કાશ્મીરીઓના અધિકારોની સુરક્ષા કરવા અને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સંઘના ઠરાવ મુજબ કાશ્મીરના મુદ્દાના સમાધાનની માગ પર ભારત વિરુદ્ધ પાકિસ્તાનનો સાથ આપીને અમારી માગને મજબૂત કરી છે."

જોકે, તેમના આ ટ્વીટ સામે ભારતીય વિદેશમંત્રાલયના પ્રવક્તા રવીશ કુમારે સવાલ કર્યો છે.

નવી દિલ્હીમાં એક પત્રકારપરિષદ દરમિયાન તેમણે કહ્યું, "તેઓ જે દેશની વાત કરી રહ્યા છે એ દેશોની યાદી રજૂ કરવા માટે હું તેમને સૌ પહેલાં કહીશ."

"અમારી પાસે આવી કોઈ જ યાદી નથી. તમારે એ સમજવું પડશે કે સંયુક્ત રાષ્ટ્રની માનવાધિકાર કાઉન્સિલમાં ભારત અને પાકિસ્તાન સહિત 47 દેશો જ છે."

આ ઉપરાંત તેમણે પાકિસ્તાન 'લઘુમતી સમુદાયનો અવાજ દબાવવામાં આવી રહ્યો' હોવાની પણ વાત કરી.

રવીશ કુમારે કહ્યું , "સંયુક્ત રાષ્ટ્ર માનવાધિકાર પરિષદ (યૂએનએચઆરસી)માં અમારા પ્રતિનિધિમંડળે ભારતનો પક્ષ મૂક્યો છે."

તેમણે કહ્યું કે ભારતે પાકિસ્તાનના આ જૂઠાણાં અને 'તથ્યના આધારે ખોટા નિવેદન' પર જવાબ આપવાના અધિકાર હેઠળ પોત... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાની પ્રતિક્રિયા આપી છે.

વિદેશમંત્રાલયના પ્રવક્તાએ કહ્યું , "જમ્મુ-કાશ્મીરના મુદ્દાનું રાજકીયકરણના કરવાના પાકિસ્તાનના પ્રયાસને આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયે નકારી કાઢ્યો છે."

તેમણે ઉમેર્યું, "વિશ્વ સમુદાય આતંકવાદી માળખાને ટેકો આપવા અને તેને નાણાકીય મદદ કરવાની પાકિસ્તાનની ભૂમિકા વિશે જાણે છે."

"પાકિસ્તાનનું એ દુ:સાહસ છે કે તે આતંકવાદનું કેન્દ્ર છે અને માનવાધિકારના મુદ્દે વિશ્વ સમુદાય તરફથી બોલવાનો દંભ કરે છે."

નીલકંઠ વિવાદ : કીર્તિદાન, માયાભાઈ સહિત કલાકારોએ સ્વામીનારાયણ સંસ્થાનો ઍવૉર્ડ કેમ પરત કર્યો?

સોશિયલ મીડિયા પર પ્રતિક્રિયા

ભારતમાં સોશિયલ મીડિયા યૂઝર્સે ઇમરાન ખાનના આ નિવેદન પર આ રીતે પ્રતિક્રિયા આપી.

શિવ નામના એક યૂઝરે લખ્યું," શું 58 દેશોમાં બલૂચિસ્તાન, સિંધુદેશ અને પસ્તુનિસ્તાન પણ સામેલ છે?"

એક અન્ય યૂઝર રીટાએ ઇમરાન ખાન પાસેથી આ દેશોની યાદી માગી.

અન્ય એક યૂઝરે લખ્યું, "પાકિસ્તાનમાં હાલ બધા વૈજ્ઞાનિક બની બેઠા છે. હવે ઇમરાન ખાન અને કુરૈશીએ પણ નવા 11 દેશોની શોધ કરી દીધી છે. પાકિસ્તાનના નેતૃત્વને સલામ."

તો શું ઇમરાન ખાને આ મામલે ખરેખર ક્યાંય ચૂક કરી છે?

સંયુક્ત રાષ્ટ્ર માનવાધિકારની પરિષદમાં સભ્ય દેશો કેટલા છે અને તેઓ કઈ રીતે કામ કરે છે? તેની રચના કેવી હોય છે?

માનવાધિકાર પરિષદ

બીજા વિશ્વ યુદ્ધ બાદ જ્યારે 1945માં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સંઘની સ્થાપના કરવામાં આવી ત્યારે યુદ્ધે વેરેલા વિનાશને જોતાં માનવાધિકારનાં રક્ષણ અને પ્રોત્સાહન માટે માનવાધિકાર કાઉન્સિલનું ગઠન કરવામાં આવ્યું.

આને 'સંયુક્ત રાષ્ટ્ર માનવાધિકાર પંચ'ના વિકલ્પ સ્વરૂપે જોવામાં આવી.  કાઉન્સિલનો હેતુ દુનિયામાં માનવાધિકારના મુદ્દે નજર રાખવાનો હતો.

UNHCએ ઉત્તર કોરિયા, સીરિયા, મ્યાંમાર અને દક્ષિણ સુદાન જેવાં રાષ્ટ્રોમાં મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી.

વર્ષ 2013માં ચીન, રશિયા, સાઉદી અરેબિયા, અલજીરિયા અને વિયતનામને કાઉન્સિલમાં સભ્ય બનાવવાનાં પગલાંની અન્ય માનવાધિકાર સંગઠનોએ ટીકા કરી હતી.

કેટલા સભ્ય દેશ છે?

આ બાબતે ભારતીય વિદેશમંત્રાલયના પ્રવક્તા રવીશ કુમારે જે કહ્યું તે સાચું જ છે.

હાલ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર માનવાધિકાર પરિષદમાં 47 સભ્ય દેશ છે, જે સંયુક્ત રાષ્ટ્રની મહાસભાના સભ્યો દ્વારા પ્રત્યક્ષ અને ગુપ્ત મતદાન મારફતે ચૂંટવામાં આવ્યા છે.

કોઈ પણ દેશ પરિષદના સભ્ય તરીકે ત્રણ વર્ષ સુધી રહી શકે છે.

સતત બે વખત સભ્ય રહ્યા બાદ ત્રીજી વખત સભ્ય બની શકાતું નથી....


ખાસ કરીને ડુક્કરના સ્નાયુઓનું માંસ બહુ જ લોકપ્રિય છે. જેને અંગ્રેજીમાં હૅમ કહેવામાં આવે છે.

શું તમને ખબર છે કે દુનિયાનું સૌથી મોંઘુ હૅમ ક્યાં બને છે? જો નથી તો ચાલો આજે તમને એ જગ્યાની સફર કરાવીએ.

દક્ષિણી યુરોપના આઇબેરિયન દ્વીપ ઉપર બે દેશો છે, પોર્ટુગલ અને સ્પેન. આ બંનેય દેશ પોતાની જુદી સભ્યતા માટે જાણીતા છે.

એક વખત હતો, જ્યારે આ બંને દેશોએ આખી દુનિયામાં વિશાળ સામ્રાજ્ય ઊભું કર્યું હતું.

સ્પેનનું શાસન દક્ષિણ અમેરિકાના મોટાભાગનાં દેશોમાં હતું. મેક્સિકો પણ તેનો ગુલામ દેશ હતો.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

બીજી તરફ પોર્ટુગલના લોકોએ ફિલીપીન્સથી માંડીને બ્રાઝીલ સુધી પોતાનું સામ્રાજ્ય સ્થાપિત કર્યું હતું.

ખેર, આજે વાત આમના સામ્રાજ્યની નહીં, બલકે સ્પેનમાં તૈયાર કરવામાં આવતા દુનિયાના સૌથી મોંઘા ડુક્કરના માંસ એટલે કે હૅમની.

આ એટલું મોંઘુ છે કે તેની કિંમત સાંભળીને તો તમારા હોશ ઉડી જશે. ડુક્કરનો પગ લગભગ સવા ત્રણ લાખ રૂપિયે વેચાય છે.

પરંતુ, એને તૈયાર કઈ રીતે કરવામાં આવે છે, એ જાણ્યા બાદ તમને આ કિંમત વાજબી લાગશે.

તો, ચાલો જઈએ સ્પેનની સફરે.

 આટલું મોંઘું શા માટે?

હૅમને સ્પેનિશ ભાષામા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ં હમોન કહે છે.

આઇબેરિયન પ્રાયદ્વીપમાં છેલ્લા બે હજાર વર્ષથી પણ વધારે પહેલાંથી ડુક્કરનું માંસ રુચિપૂર્વક ખવાતું આવ્યું છે.

રોમના કવિ માર્શલે ઈસવીસન પહેલી સદીમાં આજના સ્પેનમાં ડુક્કરનું માંસ ખાવાનો ઉલ્લેખ પોતાના પુસ્તકમાં કર્યો હતો.

ત્યારથી માંડીને આજ સુધી સ્પેનના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં દરેક ઉજવણીમાં ડુક્કરની બલી ચઢાવવાનો રિવાજ છે.

બલી ચઢાવ્યા બાદ બચેલા માંસને તો તરત જ રાંધીને ખાઈ લેવામાં આવે છે પરંતુ એના પાછલા પગ અને ખાસ કરીને તેની પૂંઠને સાચવી રાખવામાં આવે છે.

એને સુકવીને હૅમ તૈયાર થાય છે. હમોન અથવા હૅમ, સ્પેનની સંસ્કૃતિનો બહુ મહત્ત્વનો ભાગ છે.

નાનાં ગામ હોય કે મોટાં શહેર, સ્પેનમાં દરેક જગ્યાએ ડુક્કરના માંસનું ખૂબ જ મહત્ત્વ છે.

સ્પેનના લોકો દર વર્ષે લગભગ એક લાખ સાંઠ હજાર ટન ડુક્કરનું માંસ ખાઈ જાય છે.

દુનિયાના કોઈ અન્ય દેશમાં ડુક્કરનું માંસ આટલા પ્રમાણમાં ખાવામાં આવતું નથી.

હૅમ આમ તો દરેક ડુક્કરની પૂંઠમાંથી તૈયાર થઈ શકે છે.

પરંતુ સ્પેનની ખાસ કાળી નસલનાં ડુક્કરોના હૅમને સહુથી સ્વાદિષ્ટ માનવામાં આવે છે.

ખાસ ડુક્કરનું ખાસ માંસ

આનો સ્વાદ જ કંઈક જુદો હોય છે. જેમ, ફ્રાંસમાં વાઇનને કોઈ ખાસ વિસ્તારની ઓળખ તરીકે માનવામાં આવે છે.

એ જ રીતે, સ્પેનના જબુગો વિસ્તારમાં જે ડુક્કર ઉછેરવામાં આવે છે, તેનું હૅમ સૌથી સ્વાદિષ્ટ માનવામાં આવે છે.

આ અંડાલુસિયા નામના નાનકડા કસ્બાથી નજીકના વિસ્તારોમાં ઉછેરવામાં આવે છે.

સ્પેનિશ ભાષામાં આ ખાસ નસલનાં ડુક્કરોથી બનેલા હૅમને હમોન આઈબેરિકો ડે બેલોતટાના નામથી ઓળખવામાં આવે છે.

હકીકતમાં આ વિસ્તાર ઘાંસનાં મેદાનોવાળો છે. આને ડેહેસા કહે છે.

મધ્ય અને દક્ષિણી સ્પેન ઉપરાંત પાડોશી દેશ પોર્ટુગલમાં ફેલાયેલા આ વિસ્તારમાં ખેતી પણ થાય છે, જંગલ પણ છે અને ચરિયાણ વિસ્તાર પણ.

અહીંની ઇકો સિસ્ટમ, શોષણને લીધે બચેલી છે. અહીંયા ખાસ પ્રકારના ઓક એટલે કે શાહબલૂતનાં ઝાડ મળે છે.

જેના ફળ ખાઈને જ ઘેટાં પોતાનું પેટ ભરે છે. સ્પેનના આ વિસ્તારમાં રહે છે એટુઆર્દો ડોનાટો.

તેઓ પણ ક્યારેક શહેરમાં રહેતા હતા પરંતુ બહેતર જીવનની શોધમાં એટુઆર્દો 1989માં જબુગો આવીને વસી ગયા.

તેઓ કુદરતના સાનિધ્યમાં સમય ગાળવા ઇચ્છતા હતા.

ઑર્ગેનિક ઢબે પાલનપોષણ

તેમણે થોડીક જમીન ખરીદી અને 1995માં ડુક્કર ઉછેરવાનો વ્યવસાય શરૂ કર્યો.

હૅમનો પહેલો જથ્થો તેમણે લગભગ દશ વર્ષ પછી એટલે કે વર્ષ 2005માં તૈયાર કર્યો.

તેઓ પોતાના...


ખાસ કરીને પાકિસ્તાનની વાત કરવામાં આવે તો ત્યાંની સરકારનું કહેવું છે કે ફેબ્રુઆરીના મધ્ય સુધી ચીનની કંપની સિનોફાર્માથી પહેલો જથ્થો પહોંચી જશે.

પાકિસ્તાન મેડિકલ ઍસોસિયેશનના અધ્યક્ષ કૈસર સજ્જાદે બીબીસીને કહ્યું કે અત્યાર સુધીમાં સિનોફાર્મા દ્વારા બનાવેલી સિનોવૅકની ટ્રાયલના ત્રણ તબક્કા પૂરા થઈ ગયા છે.

તેમનું કહેવું હતું કે પાકિસ્તાન રસી માટે રશિયા સાથે પણ વાતચીત કરી રહ્યું છે, જે હવે નિર્ણાયક દોરમાં છે અને જલદી રશિયાથી રસી લાવવાનો રસ્તો પણ સાફ થઈ જશે.

તેઓ કહે છે, "ટ્રાયલના ત્રણ તબક્કા સફળ રહ્યા છે, જે ડિસેમ્બરની 31 તારીખ સુધી ચાલતા રહ્યા. કુલ મળીને 18 હજાર વૉલન્ટિયરો પર પ્રયોગ કરાયો અને હવે અમને તેની ક્ષમતાને લઈને પૂરો વિશ્વાસ છે. પણ આખા દેશમાં રસી પહોંચાડવી અને લોકોને આપવી એક મોટો પડકાર છે."

તો પાકિસ્તાનના કાર્યવાહક સ્વાસ્થ્યમંત્રી ફૈસલ સુલતાન અનુસાર, આ વર્ષે ફેબ્રુઆરીના મધ્ય સુધી ચીનથી રસી પાકિસ્તાન પહોંચશે તો સૌથી પહેલા તબક્કામાં જે લોકોને રસી અપાશે, જેમાં સ્વાસ્થ્યકર્મીઓ અને 'ફ્રન્ટલાઇન વર્કર્સ' સહિત વરિષ્ઠ નાગરિકો હશે.

ફૈસલ સુલમાન સ્વાસ્થ્ય અને કોરોના વાઇરસથી લઈને વડા પ્રધાન ઇમરા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ન ખાનના સલાહકાર પણ છે.

તેઓ કહે છે કે પહેલા જથ્થામાં પાંચ લાખ લોકો માટે દસ લાખથી વધુ રસીના ડોઝ મંગાવ્યા છે.

આમ તો પાકિસ્તાનમાં કોરોના વાઇરસના કેસના સંખ્યા પણ પાંચ લાખની આસપાસ છે.

અન્ય વૅક્સિન

પાકિસ્તાન મેડિકલ ઍસોસિયેશનનું કહેવું છે કે રશિયા અને ચીનની રસી સહિત પાકિસ્તાન બાયૉએનટેક, ફાઇઝર અને મૉડર્નાની રસી પણ મેળવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.

પાકિસ્તાનના લોકસેવાના પૂર્વ અધિકારી અને 'પબ્લિક પૉલિસી'ના વિશેષજ્ઞ હસન ખ્વાર અનુસાર પાકિસ્તાને કોવિડ-19ની રસી માટે 150 અબજ ડૉલર ફાળવ્યા છે, જેનાથી દસ લાખથી થોડા વધુ ડોઝ ખરીદી શકાય તેમ છે.

તેઓ કહે છે, "આ જથ્થો આવી જાય તો પણ તેનાથી પાકિસ્તાનની વસતીના માત્ર 0.2 ટકા ભાગને તેનો લાભ થશે. તેનાથી એ સમજાય છે કે પાકિસ્તાનની મોટી વસતી સુધી રસી પહોંચાડવા માટે ફાળવેલી રકમ ઘણી વધુ હોવી જોઈએ."

વિશેષજ્ઞોનું માનવું છે કે પાકિસ્તાન સામે 70 અબજની વસતીને કોરોનાની રસી આપવાનું લક્ષ્ય છે. ત્યારે જ ક્યાંક "હર્ડ ઇમ્યુનિટી" હાંસલ કરી શકાય છે. એટલે કે ભારતના પડોશીને 140 અબજ ડોઝની જરૂર છે, આથી તેના માટે ઘણા પૈસા ફાળવવાની જરૂર છે.

પડકારો

જોકે હસન ખ્વાર અનુસાર પૈસા કરતાં પણ મોટો પડકાર છે રસી ઉપલબ્ધ કરાવવી. તેમના અનુસાર રસીના નિર્માતાઓ પાસે આ વર્ષ સુધીના તમામ ઑર્ડર પૂરા થઈ ગયા છે.

તેઓ માને છે કે પશ્ચિમી દેશોની વૅક્સિન કંપનીઓ તરફથી આ વર્ષે કોઈ રસી મળે તેવું લાગતું નથી. તેમનું કહેવું હતું કે જો યોગ્ય સમયે પાકિસ્તાને રશિયા અને ચીનની રસીના ઑર્ડર ન આપ્યા તો તેનું મળવું પણ મુશ્કેલ થઈ જશે.

હસન ખ્વાર માને છે કે પાકિસ્તાને આ અંગે જલદી નિર્ણય લેવો પડશે, નહીં તો રસી મેળવવાની દોડમાં એ પાછળ રહી જશે.

તેઓ કહે છે, "બધા વિકાસશીલ દેશો માટે રસી મેળવવી પણ બરાબરીનો ખેલ નથી. જે રસી અત્યાર સુધીમાં બુક થઈ ગઈ છે, તેમાં મોટી અર્થવ્યવસ્થાવાળા દેશોની સંખ્યા 72 ટકા છે. બાકીના મધ્યમ આવકવાળા અને સંપૂર્ણ પછાત દેશ છે."

તેમનું કહેવું છે કે સૌથી વધુ ગરીબ દેશો તો હજુ સુધી રસી બુક પણ કરાવી શક્યા નથી.

પાકિસ્તાનના કેન્દ્રીય સ્વાસ્થ્યસેવા મંત્રાલયમાં સંસદીય સચિવ નૌશિન હામિદના કહેવા અનુસાર, પાકિસ્તાન સરકારે રસી મેળવવા માટે કેટલીક ખાનગી કંપનીઓની મદદ પણ લીધી છે.

તેમનું કહેવું છે કે હાલમાં પાકિસ્તાનમાં પોલિયોના રસીકરણનું કામ ઝડપથી ચાલી રહ્યું છે, આથી તેનો ફાયદો કોરોના વાઇરસની રસી લગાવવામાં પણ ઉઠાવાશે.

વિરોધ અને જોખમ

જોકે ખૈબર...


ખિલજી અંતિમ દિવસોમાં સમગ્ર રીતે મલિક કાફૂર પર આધારિત હતા

ગુજરાતના રાજા કર્ણરાયના રાણી અને રાજકુમારીનું અપહરણ અલાઉદ્દીન  ખિલજીએ કરાવ્યું હોવાનો ઉલ્લેખ ઇતિહાસના કેટલાંક સંદર્ભોમાં છે.

ઇતિહાસની આ ભૂલાયેલી, પરંતુ મહત્વની ઘટના વિશે ઇતિહાસ સંશોધક અને ડૉ. બાબાસાહેબ આંબેડકર મરાઠવાડા યુનિવર્સિટીના ટૂરિઝમ એડમીનિસ્ટ્રેશન વિભાગના પૂર્વ સંચાલક ડૉ. દુલારી કુરેશીએ આ લેખ લખ્યો છે.

ગુજરાતનાં રાણીનું અપહરણ

અલાઉદ્દીન ખિલજી દિલ્હીના સુલતાન જલાલુદ્દીન ફિરોઝના જમાઈ હતા'

ખિલજી એક સમયે દિલ્હીના સુલતાન જલાલુદ્દીન ફિરોઝના જમાઈ હતા. ખિલજીએ કપટથી સુલતાન જલાલુદ્દીનનું સ્થાન લઈ લીધું હતું અને 1296ની 19 જુલાઈએ દિલ્હીની રાજગાદી સંભાળી હતી.

સુલતાનપદ પર સંભાળ્યા બાદ ખિલજીએ સલ્તનતનો વિસ્તાર કરવાનું વિચાર્યું, ત્યારે તેમનું પહેલું નિશાન ગુજરાત હતું.

ગુજરાત જેવા શ્રીમંત પ્રાંતના રાજા કર્ણરાયની સંપત્તિ હસ્તગત કરવા ખિલજી લલચાયા હતા. ખિલજીએ તેના સેનાપતિ ઉલુગખાન અને નુસરતખાનને ગુજરાત પર હુમલા માટે મોકલ્યા હતા.

ઈ.સ. 1297માં કરવામાં આવેલા એ હુમલામાં કર્ણરાયનો પરાજય થયો હતો. કર્ણરાયે તેમની પુત્રી રાજકુમારી દેબાલાદેવીને લ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ઈને ભાગવું પડ્યું હતું.

દેવગિરિ (આજના મહારાષ્ટ્રમાં આવેલા એક વિસ્તાર)ના રાજા રામચંદ્ર યાદવે પિતા-પુત્રીને આશરો આપ્યો હતો.

ઉલુગખાન અને નુસરતખાને કર્ણરાયનો ખજાનો લૂંટવા ઉપરાંત કર્ણરાયનાં પત્ની રાણી કમલાદેવીને બંદી પણ બનાવ્યાં હતાં.

કમલાદેવીને દિલ્હી લઈ જવામાં આવ્યાં હતાં અને અલાઉદ્દીન ના જનાનખાનામાં રાખવામાં આવ્યાં હતાં. અલાઉદ્દીન  કમલાદેવીની સુંદરતા પર એટલા મોહિત થયા હતા કે તેમની સાથે નિકાહ કર્યાં હતાં.

ગુજરાતનાં રાજકુમારીનું પણ અપહરણ

'ઇતિહાસકારોએ લખ્યું છે કે ખિલજી કમલાદેવીને ખૂબ પ્રેમ કરતા હતા'

ઇતિહાસકારોએ નોંધ્યું છે કે ખિલજી કમલાદેવીને ખૂબ પ્રેમ કરતા હતા. કમલાદેવીને પુત્રીની યાદ આવવા લાગી, ત્યારે તેમણે ખિલજીને એ વાત કહી હતી.

ખિલજીએ દેબાલાદેવીને તાબડતોબ શોધવાનો આદેશ તેમના સેનાપતિઓ ઉલુગખાન અને મલિક કાફૂરને આપ્યો હતો

આ સમય દરમિયાન રાજા કર્ણરાયે 'બગલાન' (આજના ગુજરાતનો કોઈ વિસ્તાર)માં પોતાનું રાજ્ય સ્થાપિત કર્યું હતું. બીજી તરફ રામચંદ્ર યાદવના પુત્ર રાજકુમાર સંકરા દેબાલા દેવીના પ્રેમમાં પડ્યા હતા.

તેમણે પિતા રામચંદ્ર પાસે દેબાલાદેવી સાથે લગ્ન કરવાની પરવાનગી માગી હતી, પરંતુ દેબાલાદેવી રાજપૂત કન્યા હોવાના કારણે રામચંદ્રએ લગ્ન કરવાની ના કહી હતી.

અંતે સંકરાએ રાજા કર્ણરાયની સંમતિ લઈને પોતાના ભાઈ ભીમદેવને દેબાલાદેવીને લાવવા માટે મોકલ્યાં હતાં.

એ સમયે ઉલુગખાન અને મલિક કાફૂર રાજકુમારીને શોધી રહ્યા હતા, પરંતુ તેમને રાજકુમારીની ભાળ નહોતી મળતી.

કેવી રીતે મળ્યાં દેબાલાદેવી?

'ખિલજીના પુત્ર ખિજર ખાન દેબાલાદેવીને જોઈને તેમના પ્રેમમાં પડ્યા હતા'

દેબાલાદેવી ન મળે તો અલાઉદ્દીન ખિલજી સમક્ષ કેવી રીતે જવું, એ સવાલ ઉલુગખાનને મૂંઝવતો હતો.

દેબાલાદેવીને લીધા વિના પાછા જવાની કલ્પના પણ તેઓ કરી શકતા નહોતા, કારણ કે ખિલજીના ક્રૂર સ્વભાવની તેમને ખબર હતી.

ઉલુગખાન અને તેમનું સૈન્ય વેરુળ (મહારાષ્ટ્રના દેવગિરિ નજીકની ઇલોરાની ગુફાઓ) નજીક હતું, ત્યારે તેમને દક્ષિણ તરફથી આવતી એક સૈન્ય ટુકડી દૂર દેખાઈ હતી.

તેમને એવું લાગ્યું કે એ રાજા રામચંદ્ર તથા કર્ણદેવનું સૈન્ય છે અને હુમલો કરવા આવી રહ્યું છે. જોકે, એ સૈન્ય તો દેબાલાદેવીને લગ્ન માટે  દેવગિરિ લાવી રહ્યું હતું.

બન્ને સૈન્ય સામસામે ગોઠવાઈ ગયા હતાં અને ગુફાઓ નજીકના મેદાનમાં લડાઈ શરૂ થઈ હતી. એ લડાઈમાં દેબાલાદેવીના ઘોડાના પગમાં બાણ વાગતાં તેમની દાસીઓ ચીસો પાડવા લાગી હતી.

એ...


ખુદ ગાંધીજીએ 'સત્યના પ્રયોગો' આ પ્રક્રિયા વિશે લખ્યું હોવા છતાં લોકોને તેનાથી સંતોષ થતો નથી.

એટલે ગાંધીજીની લાગણીનાં બઢાવીચઢાવીને અર્થઘટનો કરવામાં આવે છે અને પોતપોતાની સુવિધા કે શ્રદ્ધા પ્રમાણે કદીક શ્રીમદ્ રાજચંદ્રને તો કદીક ટોલ્સ્ટૉયને, ક્યારેક રસ્કિનને તો ક્યારેક થૉરોને અને ક્યારેક આ બધાને ગાંધીજીના ગુરુ જાહેર કરી દેવામાં આવે છે.

છેલ્લાં થોડાં વર્ષોમાં નાટક જેવા લોકપ્રિય માધ્યમ અને ચોક્કસ ધાર્મિક વલણને આધીન રહીને, શ્રીમદ્ રાજચંદ્રને ગાંધીજીના ગુરુપદે સ્થાપી દેવાનું પણ ઠીક ઠીક ચાલ્યું છે.

શું છે ગાંધીજીના 'ગુરુ'ઓની હકીકત?

સાવ બાળપણમાં બીક લાગે ત્યારે રામનામ લેવાનો મંત્ર આપનાર દાઈ રંભાથી માંડીને શ્રીમદ્ રાજચંદ્ર, ટોલ્સ્ટૉય, રસ્કિન જેવા નામી વિચારકો તથા ગોપાલકૃષ્ણ ગોખલે જેવા રાજપુરુષો પાસેથી ગાંધીજીએ માર્ગદર્શન મેળવ્યું.

એ બધા પ્રત્યેની કૃતજ્ઞતા ગાંધીજીએ અનેક ઠેકાણે વ્યક્ત કરી છે.

શિષ્યત્વને 'એક પવિત્ર અને અંગત વિષય' ગણાવીને ગાંધીજીએ લખ્યું હતું કે તે દાદાભાઈ નવરોજીના ચરણે બેઠા, પણ દાદાભાઈ તેમનાથી ઘણા દૂર હતા.

'હું એમનો પુત્ર થઈ શકત, શિષ્ય નહીં.' એવી ટીપ્પણી સાથે ગાંધીજીએ ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

લખ્યું હતું, 'શિષ્ય એ પુત્રથી અધિક નિકટનો નાતો છે. શિષ્ય થવું એ નવો જન્મ લેવા જેવું છે. એ સ્વેચ્છાથી કરેલું આત્મસમર્પણ છે.' (જુલાઈ, 1921, નવજીવન અંક 47નો વધારો, પૃ.4)

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

રાજકીય ગુરુ : ગોખલે

ગાંધીજી અને ગોપાલ કૃષ્ણ ગોખલે ( પ્રથમ પંક્તિમાં)

ગાંધીજી વર્ષ 1896માં દક્ષિણ આફ્રિકાથી ભારત આવ્યા ત્યારે બીજા આગેવાનો ઉપરાંત ગોપાલકૃષ્ણ ગોખલેને પણ મળ્યા હતા.

ત્યારની ગોખલેની છાપ તેમણે આ શબ્દોમાં આપી, 'ગંભીર મુખમુદ્રાવાળા આ જ્ઞાનવૃદ્ધ વિદ્વદ્વર્યની મનમાં ને મનમાં મેં પૂજા કરી. પણ મારા હૃદયસિંહાસન ઉપર તેમને હું ન સ્થાપી શક્યો.' (જુલાઈ, 1921, નવજીવન અંક 47નો વધારો, પૃ.5)

ત્યાર પછી ગોખલે દક્ષિણ આફ્રિકા ગયા ત્યારે ગાંધીજી તેમની વધુ નિકટ પહોંચ્યા.

તેમના જ શબ્દોમાં, "તેમણે (ગોખલેએ) મારું હૃદયમંદિર સર કર્યું અને જ્યારે મેં તેમની વિદાય લીધી ત્યારે મારા મનમાં એક જ ધ્વનિ ઉઠ્યો : આ જ મારો મુરશીદ (ગુરુ)." (જુલાઈ, 1921, નવજીવન અંક 47નો વધારો, પૃ.5)

ટોલ્સ્ટૉયની જન્મશતાબ્દિ પ્રસંગે બોલતા પણ તેમણે કહ્યું હતું, "ગોખલેને મેં રાજ્યપ્રકરણી ગુરુ કહ્યા છે. તેમણે મને એ ક્ષેત્ર પરત્વે પૂરો સંતોષ આપ્યો હતો. એમના કહેવાને વિશે કે એમની આજ્ઞાને વિશે મને તર્કવિતર્ક કદી ન થતા. ' (નવજીવન, સપ્ટેમ્બર 16, 1928, પૃ.22)

આધ્યાત્મિક માર્ગદર્શક: શ્રીમદ્ રાજચંદ્ર

ગોખલેને મુરશીદ ગણવાનો ભાવ જાગ્યો, ત્યાર પહેલાં ગાંધીજી શ્રીમદ્ રાજચંદ્ર (રાયચંદભાઈ)ના ગાઢ પરિચયમાં આવી ચૂક્યા હતા.

'સત્યના પ્રયોગો'માં તેમણે રાયચંદભાઈ વિશે આખું પ્રકરણ લખ્યું છે. (સમીક્ષિત આવૃત્તિ, પૃ.113-116) બૅરિસ્ટર થઈને ભારત પાછા ફરેલા 22 વર્ષના ગાંધી તેમના મિત્ર ડૉ. પ્રાણજીવન મહેતા અને તેમના ભાઈ રેવાશંકર ઝવેરીને મળ્યા.

રાયચંદભાઈ રેવાશંકરના જમાઈ થાય એ રીતે તેમને પણ મળવાનું થયું..

તેમના પરિચયમાં આવ્યા તેમ, 'બહોળું શાસ્ત્રજ્ઞાન, શુદ્ધ ચરિત્ર, આત્મદર્શન કરવાની ભારે ધગશ' જેવા ગુણોની ગાંધીજી પર ઘણી અસર પડી.

ઉંમરમાં બે વર્ષ મોટા રાયચંદભાઈને શુદ્ધ જ્ઞાની તરીકે ઓળખાવીને ગાંધીજીએ લખ્યું હતું કે 'મેં તેમને કદી મૂર્છિત સ્થિતિમાં નથી જોયા. દરેક ધર્મના આચાર્યોને મળવાનો પ્રયત્ન મેં કર્યો છે, પણ જે છાપ મારા ઉપર રાયચંદભાઈએ પાડી તે બીજા કોઈ નથી પાડી શક્યા. હું જાણતો હતો કે તેઓ મને ઇરાદાપૂર્વક આડે રસ્તે નહીં દોરે ને પોતાના મનમાં હશે એવું જ કહેશે. '

'આથી મારી આધ્યાત્મિક ભીડમાં...


ખુરશી પર એક પગ વાળીને બેઠા અને ટેબલ પર માથું નીચું કરીને લખી રહેલા કાન્તિભાઈએ અડધો-પોણો કલાક પછી તે છોકરી સામે જોયું.

'મારે અભિયાનમાં કામ કરવું છે' કહીને એ છોકરીએ લાલ વૅલ્વેટના પૂઠ્ઠાવાળી એક ડાયરી કાન્તિભાઈ સામે ધરી.  જેમાં એકાદ-બે નિબંધ કે વાર્તા લખી હતી.

કાન્તિભાઈએ એનાં પાનાંઓ પર નજર ફેરવી. કાન્તિભાઈએ કહ્યું, "રિપોર્ટિંગ કરીશ?" રિપોર્ટિંગ વિશે ખાસ કોઈ જાણકારી ન હોવા છતાં તે છોકરીએ કહ્યું, "હા ભલે."

"સારું તો આજથી તારી નોકરી શરૂ. કમાટીપુરા જા. આપણે મારવાડીઓ વિશે એક લેખ કરીએ છીએ એમાં મને માહિતી જોઈએ છે" કહીને કાન્તિભાઈ ફરી લખવા માંડ્યા.

કાન્તિભાઈ એટલે 'આધુનિક ગુરુકુળ'

ગીતા માણેક અને કાન્તિ ભટ્ટ

તે છોકરી બે ઘડી તો બગવાઈને ઊભી રહી કારણ કે કમાટીપુરા અને મારવાડીઓ વિશેના લેખને શું સંબંધ એ તેને સમજાતું નહોતું, પણ એવો કોઈ પ્રશ્ન પૂછવાને બદલે ફોટોગ્રાફરને લઈને તે નીકળી પડી.

એ છોકરી એટલે હું- ગીતા માણેક.

કમાટીપુરામાં બહુ બધા મારવાડીઓ છે જેમની પાસે ત્યાં કામ કરતી સેક્સ વર્કર્સ થાપણ મૂકી જાય અને જરૂર પડ્યે વ્યાજે પૈસા લે.

આ માહિતી મેળવવા તેમણે મને મોકલી હતી એ ત્યાં ગયા પછી સમજાયું.

ક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ોઈ ઇન્ટરવ્યૂ નહીં, સર્ટિફિકેટ્સ કે ડિગ્રી સુદ્ધાં જોઈ નહીં અને સીધી નોકરી પર નિયુક્ત કરી લીધી.

કાન્તિભાઈ કાઠિયાવાડના ગામડાના અને ત્યાં તરવાનું કોઈ સ્વિમિંગ પુલમાં શીખવવામાં આવતું નથી.

સીધા પાણીમાં ધકેલી દેવામાં આવે અને હાથ-પગ મારીને તરવાનું શીખી જવાનું.

કાન્તિભાઈની પત્રકારત્વ શીખવવાની રીત પણ કંઈક આવી જ હતી કાન્તિભાઈ માટે પત્રકારત્વની યુનિવર્સિટી એવું કહેવાતું પણ મને કાન્તિભાઈ આધુનિક ગુરુકુળ જેવા લાગ્યા છે.

યુનિવર્સિટીમાં તમે ફી ભરો છો, અમુક ચોક્કસ કલાકો ભણવા જાવ પણ ગુરુકુળમાં એવું નહીં.

ગુરુ વઢે પણ ખરા અને આખો દિવસ રિપોર્ટિંગ કરીને ગયા હોઈએ તો જમાડે પણ ખરા!

મૃત્યુના બે દિવસ અગાઉ જ લેખ તૈયાર હતો

ગૂગલ અને વિકિપીડિયાનું નામ પણ જ્યારે કોઈએ નહોતું સાંભળ્યું ત્યારે કાન્તિભાઈએ આખું વિશ્વ ગુજરાતી વાચકો સમક્ષ મૂકી દીધું હતું.

દેશ-વિદેશમાંથી અસંખ્ય મૅગેઝિન, અખબારો, પુસ્તકો મેળવીને વિશ્વમાં ચાલી રહેલા તમામ પ્રવાહોથી વાચકોને માહિતગાર કરવાનો તેમણે યજ્ઞ આરંભ્યો હતો.

થોડાં વર્ષો અગાઉ ચિત્રલેખાના કાર્ટૂનિસ્ટે એક કાર્ટૂન દોર્યું હતું જેમાં કાન્તિ ભટ્ટ નનામી પરથી લેખ લખવા માટે ઊભા થઈ ગયા હોય એવું દર્શાવાયું હતું.

આ ભલે કાર્ટૂનિસ્ટની અતિશયોક્તિ લાગતી હોય પણ હજુ મૃત્યુના બે દિવસ અગાઉ જ તેમણે પોતાની સાપ્તાહિક કૉલમનો લેખ લખીને તૈયાર રાખ્યો હતો.

એટલું જ નહીં પણ બ્રેઇન-સ્ટ્રોક અને પૅરાલિસિસનો હુમલો આવ્યા પછી હૉસ્પિટલમાં દાખલ થયેલા કાન્તિ ભટ્ટે ઍલૉપથીના વિરોધમાં લેખ લખવાની ઇચ્છા પ્રદર્શિત કરી હતી.

'અતુલનીય જિજ્ઞાસા'

ઘટનાસ્થળ પર જઈને રિપોર્ટિંગ કરવું, ઝીણામાં ઝીણી વિગતો વાચકો સુધી પહોંચાડવી. નવા-નવા વિષયો પર સતત લખતા રહેવું એ કાન્તિ ભટ્ટની વિશિષ્ટતા હતી.

તેમના ઘરમાં ચારેતરફ પુસ્તકો, છાપાં-મૅગેઝિનનાં કટિંગ્સ વિખેરાયેલાં પડ્યાં હોય, તેઓ સતત વાંચન-લેખનમાં મગ્ન હોય અને તેમના પ્રાણ અને શ્વાસ પત્રકારત્વ જ છે એવું તેમના પરિચયમાં આવનાર દરેક વ્યક્તિએ અનુભવ્યું છે.

અનેક યુવાન-યુવતીઓને તેમણે પોતાના હાથ નીચે ઘડ્યા છે અને તેમાંના મોટાભાગના આજે લેખક કે પત્રકાર તરીકે સફળ કારકિર્દી ધરાવે છે.

તેમણે પોતે તો આજીવન નિષ્ઠાપૂર્વક પત્રકારત્વ કર્યું છે પણ એક આખી પેઢીમાં ઈમાનદારી અને કોઈની શેહશરમમાં આવ્યા વિના પત્રકારત્વ કરવાના સંસ્કાર સીંચ્યા છે જે કદાચ તેમનું પત્રકારત્વક્ષેત્રે બહુ મોટું પ્રદાન છે.

ગુજરાતી પત્રકારત્વક્ષેત્રે પાયાનું અને...


ખુશાલી તેના પપ્પા વગર જ પરિણામ લેવા આવી હતી. 44 વર્ષીય ઉમેશ તમાયચી અમદાવાદની મેટ્રોપોલિટન કોર્ટમાં પ્રૅક્ટિસ કરતા હતા.

12 મેના રોજ તેમનો કોરોનાનો રિપોર્ટ આવ્યો અને તેમને ખબર પડી કે તેઓ પૉઝિટિવ છે. તેના એક દિવસ અગાઉ 11મી મેના રોજ સોમવારે સાંજે અચાનક જ તેમને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ થવા માંડી હતી. અને તેમનાં પત્ની અને મારાં નાના બહેન શેફાલી તમાયચી તેમને લઈને નરોડા વિસ્તારની આનંદ સર્જિકલ પ્રાઇવેટ હૉસ્પિટલમાં લઈને ગયા.

આ હૉસ્પિટલ આ વિસ્તારની સૌથી મોટી હૉસ્પિટલ ગણાય છે અને થોડા દિવસો અગાઉ જ શેફાલીએ છાપામાં વાંચ્યુ હતું કે અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશને આ હૉસ્પિટલને કોવિડ-19ના દર્દીઓ માટે હસ્તગત કરેલી છે.

જોકે આ હૉસ્પિટલે દર્દીની સારવાર કરવાની ના પાડી દીધી.

આનંદ સર્જિકલથી જ શેફાલીએ મને ફોન કર્યો અને મને ઉમેશની તબિયત વિશે જાણ કરી. આ કૉલ મારા માટે એક આંચકા સમાન હતો. આ કૉલ દરમિયાન મને સમજાઈ ગયું કે કોરોના વાઇરસ મારા પરિવારના આંગણે આવી ચૂક્યો છે.

લગભગ એક મહિનાથી વધુના સમય પછી હું પહેલી વખત ઘરથી બહાર એક સ્ટોરીની શૂટિંગ કરવા માટે નીકળ્યો હતો અને હું લીબડીથી પાછો અમદાવાદ તરફ આવી રહ્યો હતો એ વખતે ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

આ કૉલ આવ્યો હતો.

જ્યારે શેફાલીએ મને કહ્યું કે ઉમેશને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ થઈ રહી છે ત્યારે મને ગંભીર સ્થિતિનો અંદાજ આવી ગયો.

હું પોતે ખૂબ ડરી ગયો હતો, પરંતુ મેં શેફાલીને સાંત્વના આપીને તુરંત જ આનંદ સર્જિકલ હૉસ્પિટલમાં ફોન કર્યો.

મને જાણવા મળ્યું કે ભલે એએમસી (અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશન)એ આ હૉસ્પિટલને કોવિડ-19 માટે હસ્તગત કરી લીધી છે, પરંતુ હજી સુધી (એટલે કે તારીખ 11મી મેની સાંજે) આ હૉસ્પિટલ પાસે ન તો આઇસોલેશન રૂમ હતો કે ન ડૉક્ટર્સ હતા.

તેમની પાસે વૅન્ટિલેટર પણ નહોતું. મેં શેફાલીને કહ્યું કે કોઈ બીજી હૉસ્પિટલમાં તેમને પ્રાઇમરી ટ્રીટમેન્ટ આપવાની તે કોશિશ કરે, જેથી મને સમય મળી જાય અને હું કોઈ સરકારી હૉસ્પિટલમાં તેમની ટ્રીટમેન્ટ માટે થોડા ફોન કરી લઉં.

શેફાલી ઉમેશને લઈને એક બીજી હૉસ્પિટલમાં ગઈ અને ત્યાં તેમનો છાતીનો એક્સ-રે કાઢવામાં આવ્યો. રિપોર્ટ જોતા જ રેડિયોલૉજિસ્ટે કોરોના હોવાની શંકા વ્યકત કરી. ઉમેશને કોરોના હોઈ શકે તેની શંકા હવે પ્રબળ થઈ રહી હતી.

મારી બહેન શેફાલી તમાયચી ભારતની એક મોટી આઈટી કંપનીના ઉચ્ચ હોદ્દા પર કામ કરે છે. તેના પરિવાર સાથે તે છારાનગરમાં રહે છે.

અમદાવાદમાં રહેતા લોકો માટે આ વિસ્તાર વિશે વધુ કહેવાની જરૂર નથી. આ વિસ્તારને મુંબઈના ધારવીનું મિનીએચર વર્ઝન કહી શકાય.

એકબીજાથી ચોંટેલાં મકાનો, નાની-નાની ગલીઓ, કોઈ ખાસ સગવડો વગરનું જીવન, અને ગમે તે દિશામાં આગળ વધતું બાંધકામ.

આ વિસ્તાર દારૂના ગેરકાયદેસર વ્યવસાય માટે કુખ્યાત છે. હું અને શેફાલી અમે આ વિસ્તારમાં સાથે જ મોટાં થયાં છીએ. હું ત્યાંથી બહાર નીકળીને બીજા વિસ્તારમાં રહેવા આવી ગયો હતો, જ્યારે તેણે અને ઉમેશે છારાનગરમાં જ રહેવાનું નક્કી કર્યું હતું.

ઉમેશ અને શેફાલીએ ખૂબ મહેનત કરીને છારાનગરના નવખોલીમાં પોતે એક મકાન બનાવ્યું. તેમને બે દીકરી છે, ખૂબ જ હોશિયાર. તે બન્ને દીકરીઓ શાહીબાગની ફિરદોસ અમૃત સ્કૂલમાં અભ્યાસ કરે છે.

છોકરીઓને આવી રીતે કોઈ અંગ્રેજી મીડિયમ શાળામાં ભણાવવું એ આજે પણ આ વિસ્તારમાં એક નવાઈની વાત છે.

સામાન્ય રીતે અહીંના લોકો છોકરીઓના ભણતર પર વધુ ખર્ચ કરવામાં નથી માનતા. મોટી દીકરી ખુશાલીએ 12માં ધોરણની પરીક્ષા આપીને ફસ્ટ ક્લાસ મેળવ્યો છે.

તે હાલમાં મેડિકલ ઍન્ટ્રૅન્સ માટે NEETની તૈયારી કરી રહી છે. નાની દીકરી 15 વર્ષીય ઉર્વશીએ 10માં ધોરણની પરીક્ષા આપી છે, અને તે પોતાના પપ્પાની જેમ વકીલ બનવા માગે છે.

ઉમેશની તબિયત વિશેનો...


ખૂંટીના પોલીસ વડા અશ્વિની સિંહે મીડિયાને જણાવ્યું હતું, "ખૂંટી જિલ્લામાં એક બિનસરકારી સંસ્થા માટે કામ કરતી પાંચ યુવતિઓ પર સામૂહિક બળાત્કારના આરોપસર સાત લોકો સામે ગુનો નોંધવામાં આવ્યો છે."

અશ્વિની સિંહના જણાવ્યા મુજબ, પોલીસે એક આરોપીનો ફોટોગ્રાફ પણ બહાર પાડ્યો છે. એ આરોપી વિશે માહિતી આપનારને 50,000 રૂપિયાનું ઇનામ આપવાની જાહેરાત પણ કરવામાં આવી છે.

ક્યારે, શું બન્યું હતું?

જે કોચાંગ ગામમાં આ ઘટના બની હતી તે ઝારખંડની રાજધાની રાંચીથી અંદાજે 80 કિલોમીટર દૂર આવેલું છે.

આશાકિરણ નામની એક બિનસરકારી સંસ્થાની 11 લોકોની ટીમ માનવ તસ્કરી વિરોધી જાગૃતિ અભિયાન હેઠળ શેરી નાટક ભજવવા માટે 19 જૂને કોચાંગ ગામ ગઈ હતી.

ગામની બજારમાં નાટક ભજવ્યા પછી એ ટીમના સભ્યો એક સ્થાનિક મિશનરી સ્કૂલે પહોંચ્યા હતા.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

પોલીસના જણાવ્યા મુજબ, યુવતિઓ સ્કૂલે પહોંચી કે તરત જ મોટરસાયકલ પર સવાર થઈને કેટલાક લોકો પણ સ્કૂલે પહોંચ્યા હતા.

એ લોકોએ હથિયારોની ધાક દેખાડીને પાંચ યુવતિઓનું અપહરણ કર્યું હતું. ટીમમાં સામેલ ત્રણ પુરુષોને અપરાધીઓએ માર પણ માર્યો હતો.

આરોપીઓ યુવતિઓને નજીકના જંગલમાં લઈ ગયા હતા અને... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

તેમના પર બળાત્કાર કર્યો હતો.

અશ્વિની સિંહે જણાવ્યું હતું કે 20 જૂને આ ઘટનાના સમાચાર મળતાની સાથે જ ખૂંટી જિલ્લાના નાયબ પોલીસ વડાએ તપાસ શરૂ કરી હતી.

21 જૂને એક પીડિતાને શોધીને તેને લાંબી પૂછપરછ કરવામાં આવી હતી. પીડિતા હાલ પોલીસની નજર હેઠળ સલામત છે. તેમનું મેડિકલ ચેકઅપ કરાવવામાં આવ્યું છે.

પોલીસે શું કહ્યું?

• કોચાંગ ગામની મિશન સ્કૂલના ફાધર અને આશાકિરણ સંસ્થાના પદાધિકારીઓએ આ ઘટના બાબતે પોલીસને તત્કાળ જાણ કરી ન હતી.

• યુવતિઓની સંસ્થા સાથે જોડાયેલી બે સિસ્ટરને પૂછપરછ કરીને પોલીસ એ જાણવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે કે તેમણે કેવા સંજોગોમાં આ ઘટના વિશે મૌન જાળવ્યું હતું.

• ખૂંટી જિલ્લાના પોલીસ વડાના નેતૃત્વમાં ત્રણ ખાસ ટીમ આ ઘટનાની તપાસ કરી રહી છે.

• બળાત્કારનો વીડિયો બનાવવામાં આવ્યો હોવાનો કોઈ પુરાવો પોલીસને મળ્યો નથી.

પત્થલગડીના ટેકેદારોની સંડોવણી?

પોલીસને શંકા છે કે આ ઘટનામાં પત્થલગડીના ટેકેદારો સંડોવાયેલા હોઈ શકે છે.

પત્થલગડી નક્સલવાદ પ્રભાવિત અને દુર્ગમ વિસ્તાર હોવાને કારણે પોલીસ સાવચેતી સાથે કાર્યવાહી કરી રહી છે.

આ ઘટના બાબતે આશાકિરણ સંસ્થાનો પ્રતિભાવ મેળવવા માટે ત્યાંના સિસ્ટરનો સંપર્ક સાધવાનો પ્રયાસ બીબીસીએ કર્યો હતો, પણ તેમના તરફથી કોઈ જવાબ મળ્યો ન હતો.

મહિલા અધિકાર માટે કામ કરતાં આલોકાએ કહ્યું હતું કે આ ઘટનાને પત્થલગડી સાથે જોડવાનું યોગ્ય નથી.

આલોકાએ ઉમેર્યું હતું કે ઝારખંડમાં મહિલાઓની સલામતી માટે પહેલેથી જ સવાલ ઉઠતા રહ્યા છે. અહીં દર મહિને બળાત્કારની સરેરાશ 110 ઘટનાઓ બને છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


ખૂબ ઓછા લોકોને ખબર હશે કે ક્રિકેટ વિશ્વમાં પોતાની ઝડપી બૉલિંગને કારણે ‘રાવલપિંડી એક્સ્પ્રેસ’ તરીકે ઓળખાતા શોએબ અખ્તર બાળપણમાં કુપોષણ અને ઉટાંટિયાથી પીડાતા હતા સરખી રીતે ચાલી પણ નહોતા શકતા.

પાકિસ્તાનના આ ખેલાડી ગરીબીમાં જન્મ્યા, ઉછર્યા અને  વિશ્વમાં જાણીતા થયા અને સતત વિવાદોમાં રહ્યા. શોએબ અખ્તરની જિંદગી વિવાદો, ઈજાઓ અને ઘટનાઓથી ભરપૂર છે.

એક સમયે વિશ્વના સૌથી ફાસ્ટ બૉલર તરીકે જાણીતા થયેલા શોએબ અખ્તર તેમની કારકિર્દીમાં 49 ટેસ્ટ અને 133 વન ડે રમ્યા. તેમના ચાહકો પાકિસ્તાન ઉપરાંત ભારતમાં પણ મોટા પ્રમાણમાં છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

બીજી તરફ ડ્રગ્સના આરોપો, સાથી ખેલાડીઓ સાથે ઝઘડાઓ અને સતત વિવાદો, પાકિસ્તાન ક્રિકેટ બોર્ડ સાથે તંગ સંબંધોને કારણે પણ તે સમાચારોમાં ચમકતા રહ્યા.

આવી ફિલ્મ જેવી રોમાંચક કહાણી છે 43 વર્ષના શોએબ અખ્તરની.

ગરીબ કુટુંબમાં જન્મ

શોએબનો જન્મ રાવલપિંડીના મોર્ગાહમાં થયો હતો. પિતા ચોકીદાર અને તેમના માતા ગૃહિણી હતાં.

પોતાની આત્મકથા 'કૉન્ટ્રોવર્સિયલી યોર્સ'માં શોએબે પોતાના ઘર અને કુટુંબની કેવી સ્થિતિ હતી તેનું વર્ણન કર્યું છે.

આત્મકથામાં તેમણે લખ્યું છે, “મારો જ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ન્મ આર્થિક રીતે પછાત એવી ગુજ્જર જ્ઞાતિમાં થયો હતો.”

“અમારું ઘર એક ખંડિયેર, અસ્વચ્છ અને કોઈ પણ માળખાકીય સુવિધા વિનાનું મકાન હતું."

"એક રૂમનું અમારું એ ઘર અડધું પાકું અને ભાંગ્યાંતૂટ્યાં છાપરાવાળું હતું. એક વરસાદી રાત્રે અમારા ઘરનાં છાપરાનો ભાગ પડી ગયો હતો."

તેમના પરિવારની આર્થિક સ્થિતિ બહુ સારી ન હતી અને તેમના માતાએ માંડ માંડ કરીને તેમના બાળકોનું ભણતર પૂરું કરાવ્યું હતું.

'મારા જીવવાની આશા ન હતી'

શરીર સૌષ્ઠવની દૃષ્ટિએ ભલભલા હીરોના શરીર સૌષ્ઠવને ઝાંખા પાડી દેતા શોએબ બાળપણમાં સાવ માંદા બાળક હતા.

તેમની આત્મકથા અનુસાર તેઓ નાનપણમાં પોતાના શરીરનું યોગ્ય સંતુલન પણ જાળવી શકતા નહોતા.

ત્રણ વર્ષની ઉંમરે પણ તે સારી રીતે ચાલી શકવા પણ સક્ષમ નહોતા.

જોકે, તેનાથી પણ વધારે તેમના માતાપિતાને તેમને થયેલા ઉટાંટિયા (whooping-cough)ના રોગની ચિંતા હતી.

દિવસે ને દિવસે સતત નબળા પડતા જતા તેમના શરીરને જોઈને એક દિવસ તેમના નાનાએ તેમના માતાને કહ્યું હતું કે શોએબની સારવાર માટે વધારે પૈસા ડૉક્ટર્સને આપ્યા વિના તેમના અંતિમ સમય માટે તૈયારી કરો.

મુંબઈ : ક્રિકેટરોના બેટ રિપેર કરનાર આ માસ્ટર કોણ છે?

હૉસ્પિટલમાં સારવાર બાદ પણ તેમની તબિયતમાં કોઈ ખાસ સુધારો જોવા મળતો ન હતો.

તેમને ખોરાક પચાવવામાં પણ હવે સતત મુશ્કેલી પડી રહી હતી.

જોકે, તેઓ ઉટાંટિયાના રોગમાંથી તો બચી ગયા પરંતુ ડૉક્ટરે તેમના માતાને કહ્યું હતું કે શોએબના ફેફસાં હંમેશાં નબળાં રહેશે.

સરખી રીતે ચાલી પણ ના શકતો એ બાળક એક દિવસ રાવલપિંડીની ગલીઓમાં સતત દોડતો હતો.

શોએબ કહે છે કે તેમને દોડવું ગમતું, તે અન્ય બાળકો કરતાં ઝડપથી દોડતા હતા.

ઇમરાન ખાનની નકલથી ક્રિકેટની શરૂઆત

'કૉન્ટ્રોવર્સીલી યોર્સ'માં લખે છે કે શોએબ શરૂઆતમાં ઇમરાન ખાનની રનિંગની કૉપી કરતા હતા.

1992માં પાકિસ્તાન ઇમરાન ખાનની કપ્તાની હેઠળ વર્લ્ડ કપ જીત્યું હતું.

હાલમાં પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન બનવા જઈ રહેલા ઇમરાન એક સમયે શોએબના આદર્શ હતા.

શરૂઆતમાં ઇમરાન ખાનની નકલ કર્યા બાદ ધીમેધીમે ખુદની સ્ટાઇલ આવવા લાગી.

શોએબની ક્રિકેટ કારકિર્દીની શરૂઆત ખરેખર તો કૉલેજ કાળથી થઈ હતી.

રાવલપિંડીમાં પિંડી ક્લબની એક મૅચમાં પોતાના બૅટ અને બૉલનો જલવો બતાવ્યા બાદ શોએબે થોડા જ સમયમાં ક્રિક્રેટની પ્રૅક્ટિસ શરૂ કરી દીધી હતી.

અખ્તરના એ બે બૉલ અને 80,000 લોકો સ્તબ્ધ

1999માં કોલકત્તામાં રમાયેલી એશિયા ટેસ્ટ ચેમ્પિયનશીપની ભારત-પાકિસ્તાન...


ખૂબ લાંબી ચર્ચા બાદ 38 સાંસદોએ બિલની વિરુદ્ધમાં અને 31 સાંસદોએ તેની તરફેણમાં મતદાન કર્યું હતું.

આ બિલ રજૂ ના થઈ શકવાનો મતલબ એવો છે કે એક વર્ષ સુધી તેને ફરીથી સંસદમાં લાવી શકાશે નહીં.

હાલમાં આર્જેન્ટિનામાં બળાત્કાર અને માતાનો જીવ જોખમમાં હોય તેવા કિસ્સામાં જ ગર્ભપાતને મંજૂરી આપવામાં આવે છે.

મતદાન શરૂ થતાની સાથે જ બંને તરફના પ્રદર્શનકારીઓએ સંસદની બાજુમાં રેલીઓ કાઢી હતી

બિલને સંસદે નકારી દેતાં ગર્ભપાતના કાયદામાં છૂટ આપવાનો વિરોધ કરનારા લોકોમાં ખુશી છવાઈ ગઈ હતી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

રૉઇટર્સ ન્યૂઝ એજન્સી સાથે વાત કરતાં એક વ્યક્તિએ કહ્યું, "આ મતદાન એ સૂચવે છે કે આર્જેન્ટિના આજે પણ એ દેશ છે જેણે પોતાનાં પારિવારિક મૂલ્યો જાળવી રાખ્યાં છે."

જોકે, ગર્ભપાતના કાયદામાં ઢીલ મૂકવા માટે પ્રદર્શન કરી રહેલા કાર્યકર્તાઓ બિલ સંસદમાં પાસ ન થતાં નારાજ થઈ ગયાં હતાં.

અનેક કાર્યકર્તાઓ એકબીજાને ગળે મળતા અને રડતા જોવા મળ્યા હતા.

તો ગુસ્સે ભરાયેલા ઘણા કાર્યકર્તાઓ હિંસા પર ઉતરી આવ્યા હતા અને અમૂક સ્થળોએ આગની ઘટનાઓ પણ બની હતી.

મતદાન બાદ નારાજ થયેલા કેટલાક લોકોએ પોલીસ પર હુમલો કર્યો હોવાના પણ અ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

હેવાલ છે.

કઈ રીતે બિલ સંસદમાં સુધી પહોંચી શક્યું?

ગર્ભપાતના કાયદા હળવા કરવાનું સર્મથન કરનારા લોકો છેલ્લાં ચાર વર્ષથી પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા, ત્યારબાદ બિલ સંસદમાં રજૂ થઈ શક્યું હતું.

આર્જેન્ટિનામાં મોટાભાગના લોકો રૉમન કૅથલિક છે.

તેમના આ કાર્યને ત્યારે વધારે ગતિ મળી જ્યારે આર્જેન્ટિનાના વડા પ્રધાન મોરિશિયો મેક્રીએ કોંગ્રેસને તેના પર મતદાન કરવા કહ્યું હતું.

આ પહેલાં મેક્રી ગર્ભપાતનો વિરોધ કરી ચૂક્યા છે. સંસદના નીચલા ગૃહમાં પણ આ બિલ ખૂબ ઓછા તફાવતથી પાસ થયું હતું.

ગર્ભપાતની હિમાયત કરનારાઓનું કહેવું છે કે ગર્ભપાતને કાયદેસરની માન્યતા આપવી એ જાહેર સ્વાસ્થ્ય સાથે જોડાયેલો મુદ્દો છે.

તેમનો દાવો છે કે ગયા વર્ષે ગેરકાયદે ગર્ભપાતના કારણે 43 મહિલાઓનાં મોત થયાં હતાં.

સંસદમાં બિલ પર લગભગ 16 કલાક સુધી ચર્ચા ચાલી હતી.

આર્જેન્ટિનાના હાલના સંસદના સેનેટ અને ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ કે જેમણે તેમના શાસનકાળમાં આ કાયદામાં ફેરફાર કરવાનો ઇન્કાર કર્યો હતો.

આજે તેમણે બિલને સમર્થન આપતાં કહ્યું હતું કે હજારો લોકોને વિરોધ કરતાં જોઈને તેમના વિચારો બદલાઈ ગયા છે.

લેટિન અમેરિકામાં માત્ર ઉરુગ્વે અને ક્યુબા જ એવા દેશો છે, જેમાં ગર્ભપાતને કાયદેસરની માન્યતા મળેલી છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


ખેડૂત આ બંને ઘાતમાંથી ઊગરીને હાશ કરીને કામે લાગ્યો હતો. એરંડાના ખેતરમાં લૂમોમાં  લચી પડતા એરંડા જોઈએ તો દિલ બાગ-બાગ થઈ જતું.

રાયડો હવે માથું કાઢીને વધી રહ્યો હતો. એના ઉપર નજર પહોંચે ત્યાં સુધી પીળા રંગની ઝાંય દેખાતી હતી.

બનાસકાંઠા અને વડગામ પંથકમાં બે જાતના જીરું વાવાય, એકને ઘોડા જીરું જે ઇસબગુલ તરીકે ઓળખવામાં આવે અને બીજાને ખાધા જીરું કહેવાય.

ખાધા જીરુંનું વાવેતર પ્રમાણમાં વધુ થાય છે. છેક સમીથી માંડીને બનાસકાંઠા સુધી જ્યાં નહેરોનાં પાણી પહોંચ્યાં છે ત્યાં તરસી જમીન અત્યારે એકદમ ફળી રહી છે.

આ એ સમય છે જ્યારે ઘઉંનો પાક ખેતરમાં ઊભો હોય પણ એને ઊંબી ન આવી હોય.

સમી-હારીજ વિસ્તારમાં અને બનાસકાંઠાના કેટલાક ભાગમાં ચણાનું વાવેતર થાય છે.

ચણાને હવે પોપટા બેસવાનો સમય છે. ક્યાંક ટમેટાની વેલ ને ક્યાંક ફૂલ આવવા માંડયા છે.

તો ક્યાંક કપાસમાં હવે કાલાં ફાડીને રૂ આવવા માંડ્યું છે.

બટાકાનું વાવેતર થાય એનો છોડ જમીનથી ઊંચકવા માંડે અને જેમ ઠંડી વધારે પડે તેમ ચણા, ઘઉં, બટાકા સારા પાકે.

રાયડાને મસી ના આવે. કોઈને કોઈ જગ્યાએ ગાજર અને મૂળા પણ હવે પાલો પાથરીને જમીનની નીચે ફળવા માંડ્યા છે.

ગાજરના ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

પાલાને પલૂર કહેવાય કે જે ઢોરને નીરણ તરીકે કામ આવે, મૂળાનાં પાનની ભાજી થાય.

આ બધું અત્યારે કાચાં સોના જેવું ખેતરમાં લહેરાતું હોય. રોઝડાં પાક ના બગાડે એટલે ખેડૂત ઘરની હુંફમાં ગોદડે લપેટાઈને પડ્યો ના રહે પણ કડકડતી ટાઢમાં એ રાતે ખેતરે જાય.

કાં તો રાત જાગીને પાણત કરે. ક્યાંક ઝેરી જીવજંતુ, ક્યાંક બાવળની શૂળ કે બોયડીનો કાંટો વાગે પણ કાળી મહેનતની કમાણી કરવા માટે જગતનો તાત ખેડૂત આ બધું વેઠી અને મથ્યા કરે.

આમ છતાંય ખેડૂતોનું નસીબ કાઠું. એના માટે કહેવાય કે, "ચોર ખાય, મોર ખાય, ઢોર ખાય અને બાકી રહે તો કરા કે કમોસમી વરસાદ પણ બરબાદી કરે પછીનું વધ્યું ઘટ્યું ખેડૂતના ભાગમાં આવે".

મેં ખાસો સમય કોસ હાંકયો છે. હળ જોતર્યું છે. ક્યારા વાળ્યા છે. અને ગાડું પણ જોડ્યું છે. ખેડૂતની જિંદગી એ વખતે પણ જીવ્યો અને આજે પણ ખેતી સાથે જોડાયેલો છું અને ગાયો પણ રાખું છું.

આ કારણથી મારા દિલમાં નાત-જાતના કોઈપણ ભેદભાવ વગર આટલાં જોખમો વેઠીને આપણને જમાડતા ખેડૂત માટે હંમેશાં એક અલગ સ્થાન રહ્યું છે.

મૂળ વાત પર પાછા આવીએ આ વર્ષ ખેડૂત માટે બરબાદીનું વર્ષ રહ્યું છે. જાતજાતની તકલીફો વેઠી જેમાં અનાવૃષ્ટિથી માંડી અતિવૃષ્ટિ અને અને કમોસમી વરસાદ અને કરા સુધ્ધાં આવી જાય.

મગફળીનો ઢગલો જ્યારે પાણીમાં તરતો જોવા મળે કે ઢીંચણ સમા પાણીમાં ઊભા રહીને રહ્યું-સહ્યું બચાવી લેવા કાલાં વીણતાં ખેડૂતના કુટુંબને જોઈએ ત્યારે જરાય અતિશયોક્તિ વગર કહું તો આંખમાં આંસું આવી જાય છે.

'પડ્યા પર પાટું'

આ વખતે બનાસકાંઠા, ઉત્તર ગુજરાતના ખેડૂતોને ભગવાન જાણે કે 'પડ્યા પર પાટુ મારતો હોય' તેમ તીડનો ઉપદ્રવ થયો છે.

આ તીડ ભારત તરફ આવશે એવી આગાહી રાજસ્થાનમાં આવેલા લૉકસ્ટ મિશન અને સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘના ફૂડ ઍન્ડ ઍગ્રિકલ્ચર ઑર્ગેનાઇઝેશન (એફએઓ) એ કરી હતી.

ત્યારે ઘણા બધાને એની વિકરાળતાનો ખ્યાલ નહીં આવ્યો હોય. મારા બાળપણમાં લગભગ દર બે-ત્રણ વર્ષે તીડ આવતાં તેની સરખામણીમાં આ હુમલો ઘણો નાનો છે.

કહેવાનો મતલબ એવો જરાય નથી કે એની અસર નાની છે.

કારણકે થરાદથી માંડી વડગામ પંથક સુધી જ્યાં જ્યાં તીડ ત્રાટક્યાં હશે ત્યાં તો એમણે સત્યાનાશી કરી છે.

ખેડૂતોના માથે વજ્રાઘાત થયો છે.

અમે નાના હતા ત્યારે તીડ આવે એટલે એ માટેની કેટલીક તૈયારીઓ હાથવગી રહેતી કારણ કે તીડના હુમલા નિયમિત હતા.

એ વખતે આવું લૉકસ્ટ કંટ્રોલ મિશન કે સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘની ફાઓ જેવી સંસ્થાઓ જેવી વ્યવસ્થા નહોતી. અને ખેતરમાં હુડા...


ખેડૂત આંદોલન

ખેડૂતનેતા સાગર રબારી કહે છે કે, "1966માં ટેકાના ભાવની વ્યવસ્થા લાગુ થઈ ત્યારથી ગુજરાત સહિત અન્ય રાજ્યોને એનો નહીવત્ લાભ મળ્યો છે. મહત્તમ લાભ પંજાબ અને હરિયાણાના ખેડૂતોને જ મળ્યો છે."

આ કાયદાનો વિરોધ કરી રહેલા ખેડૂતોને ચિંતા છે કે સરકાર હવે પાક પર મળતા ટેકાના ભાવ એટલે કે લઘુતમ સમર્થન કિંમતની જે યોજના છે એ હઠાવી દેશે.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી ટ્વીટ કરીને જણાવ્યું છે કે "હું પહેલાં પણ કહી ચૂક્યો છું અને ફરી એક વખત કહું છું કે એમએસપીની વ્યવસ્થા ચાલુ રહેશે. સરકારની ખરીદી ચાલુ રહેશે."

કેન્દ્ર સરકારે આંદોલન કરી રહેલા ખેડૂતોને લેખિતમાં પ્રસ્તાવ આપીને જણાવ્યું કે ટેકાના ભાવની ખાતરી આપવામાં આવે છે. તેને રદ નહીં  કરાય અને સાથે જે એપીએમસી માર્કેટ છે તેને  કોઈ અસર નહીં થાય.  એને મજબૂત બનાવાશે.

જોકે, આંદોલન કરી રહેલા ખેડૂતો ટસના મસ થવા તૈયાર નથી.

ખેડૂતોના આંદોલનને સમર્થન કરી રહેલા ખેડૂતઆગેવાન તેમજ  ગુજરાત કિસાન કૉંગ્રેસના પ્રમુખ પાલ આંબલિયાએ બીબીસી ગુજરાતી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું હતું, "સરકાર જો લેખિતમાં આપે તો પણ એના પર ભરોસો ન બેસે. "

"ગુજરાતમાં 10 ઑગસ્ટે સરકારે મુખ્ય મંત્ર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ી કિસાન સહાય યોજનાની જાહેરાત કરી હતી અને પરિપત્ર જાહેર કર્યો હતો. એ છતાં પણ ગુજરાતના 16 તાલુકાના ખેડૂતોને યોજનાનો મળવાપાત્ર લાભ નથી મળ્યો."

"તેથી સરકાર લેખિતમાં બાંહેધરી આપે તો પણ ભરોસો ન કરી શકાય."

સાગર રબારી કહે છે કે "સરકાર તો કહે છે કે નવા ખેડૂતકાયદાને લીધે ટેકાના ભાવની વ્યવસ્થાને કોઈ અસર નહીં પડે, પણ ખેડૂતોને સરકારની વાત પર ભરોસો નથી અને ડર છે. "

"સમજવાની વાત એ પણ છે કે સરકારે ટેકાના ભાવે તો ખરીદી ચાલુ રાખવી જ પડે એમ છે. કારણ એ છે કે સરકારને જાહેર વિતરણવ્યવસ્થા - ધ પબ્લિક ડિસ્ટ્રિબ્યુશન સિસ્ટમ(પીડીએસ) માટે તેમજ આર્મીના સ્ટૉક માટે અનાજ તો જોઈશે જ."

ટેકાના ભાવ શું છે?

ટેકાના ભાવ ક્યારથી લાગુ થયા એનો ઇતિહાસ જાણી લઈએ.

બીબીસી સંવાદદાતા સરોજ સિંહના અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે, વર્ષ 1964માં તત્કાલીન વડા પ્રધાન લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીના સચિવ લક્ષ્મીકાંત ઝાના પ્રમુખપણે ખાદ્યાન્નસમિતિ રચવામાં આવી હતી.

શાસ્ત્રીજીનું કહેવું હતું કે ખેડૂતોની ઊપજના બદલામાં તેમને ઓછામાં ઓછા એટલાં નાણાં મળવા જ જોઈએ જેથી તેમને નુકસાન ન જાય.

એ સમિતિએ 24 સપ્ટેમ્બરે પોતાનો અહેવાલ સરકારને સુપરત કર્યો હતો અને ડિસેમ્બરમાં એના પર મહોર લાગી હતી.

1966માં પહેલી વખત ઘઉં અને ચોખાના ટેકાના ભાવ નક્કી થયા હતા. એ નક્કી કરવા માટે કૃષિ મૂલ્યપંચની રચના કરવામાં આવી હતી. જેનું નામ બદલીને કૃષિખર્ચ અને ભાવપંચ - 'ધ કમિશન ફૉર એગ્રિકલ્ચર કૉસ્ટ્સ ઍન્ડ પ્રાઈસિસ' (સીએસીપી) કરવામાં આવ્યું હતું.

1966થી શરૂ થયેલી આ પરંપરા આજ સુધી એટલે કે અડધી સદી કરતાં વધુ સમયથી ચાલી રહી છે.

દર વર્ષે દેશમાં 23 જેટલા પાકના ટેકાના ભાવ નક્કી થાય છે. જેમાં ઘઉં, જુવાર, બાજરી, મકાઈ, મગ, મગફળી, સોયાબીન, તલ, મગફળી, કપાસ વગેરે સામેલ છે.

કોઈ પણ પાકનો ટેકાનો ભાવ - મિનિમમ સપોર્ટ પ્રાઈસિસ(એમએસપી) આખા દેશમાં એક જ હોય છે. ભારત સરકારનું કૃષિમંત્રાલય તેમજ સીએસીપીની ભલામણને આધારે એમએસપી નક્કી થાય છે.

કૃષિખર્ચ અને ભાવપંચ ટેકાના ભાવોની ભલામણ માટે તેને સંલગ્ન બાબતોની વિગતો રાજ્ય સરકાર પાસેથી મગાવે છે.

જે-તે સિઝનના પાકના ટેકાના ભાવોની  જાહેરાત કરતાં અગાઉ સરકાર આ વિગતો મગાવે છે.

ટેકાના ભાવ નક્કી કરવામાં મુખ્યત્વે જે-તે પાકના ઉત્પાદનખર્ચને ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે.

પાક ઉત્પાદનખર્ચની મોજણી  અને તે અંગેના ઘટકની ગણતરી ભારત સરકારની ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ઑફ ઍગ્રિકલ્ચર રિસર્ચ સંસ્થાએ નક્કી કરેલી...


ખેડૂત આંદોલન

ખેડૂતોએ સરકારે કાયદામાં સુધારા અંગેનો રજૂ કરેલો પ્રસ્તાવ બુધવારે ફગાવી દીધો અને કાયદાઓ રદ ન થાય ત્યાં સુધી આંદોલનને આક્રમક બનાવવાની જાહેરાત કરી.

મંગળવારે ખેડૂત સંગઠનો દ્વારા ભારત બંધનું એલાન પણ કરવામાં આવ્યું હતું.

અત્યાર સુધી આંદોલનકારી ખેડૂત સંગઠનોની કેન્દ્ર સરકાર સાથે પાંચ તબક્કાની ઔપચારિક અને એક અનૌપચારિક  વાતચીત થઈ ચૂકી છે. ઉપરાંત ગૃહમંત્રી અમિત શાહ સાથેની બેઠકમાં પણ કોઈ પરિણામ આવ્યું નથી.

તેમ છતાં હજુ સુધી આ વાતચીતોનું કોઈ નક્કર પરિણામ આવી શક્યું નથી.

એક તરફ ખેડૂત સંગઠનો દ્વારા સરકારના નવા કૃષિ કાયદાઓનો વિરોધ કરાઈ રહ્યો છે, જેમાં કૉંગ્રેસ સહિત ઘણાં રાજકીય દળોનું તેમને સમર્થન મળી રહ્યું. તો બીજી તરફ ભાજપના નેતાઓ દ્વારા કૉંગ્રેસ સહિત વિપક્ષો પર એ વાતે પ્રહાર કરાઈ રહ્યો છે કે જ્યારે તેઓ સત્તામાં હતા ત્યારે તેમણે પણ કૃષિ ક્ષેત્રે આવા જ સુધારાની વકીલાત કરી હતી.

નોંધનીય છે કે ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીએ વિપક્ષ પર પ્રહાર કરતાં કહ્યું હતું કે, "કૉંગ્રેસ, NCP અને SPએ પોતપોતાના ઘોષણાપત્રોમાં APMC ઍક્ટમાં સુધારાની વાત કરી હતી. અને અત્યારે તેઓ આ સુધારાઓનો વિરોધ ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

કરી રહ્યા છે."

વિજય રૂપાણી સહિત મધ્ય પ્રદેશના CM શિવરાજસિંહ ચૌહાણ, ઉત્તર પ્રદેશના CM યોગી આદિત્યનાથ સહિત ભાજપના ઘણા નેતાઓ અવારનવાર કૉંગ્રેસ સહિત વિપક્ષ પર નવા કૃષિ કાયદાઓની જોગવાઈને લઈને બેવડાં વલણ ધરાવવાની વાત કરી ચૂક્યા છે.

જ્યારે બીજી તરફ કૉંગ્રેસ અને અન્ય વિપક્ષના પ્રતિનિધિઓ અવારનવાર નવા કાયદાઓને ખેડૂતવિરોધી કાળા કાયદા ગણાવી ચૂક્યા છે.

હવે અહીં મુદ્દો એ ઊઠે છે કે કૉંગ્રેસ અને ભાજપે વર્ષ 2019ના પોતાના ઘોષણાપત્રોમાં ખેડૂતોને ખરેખર કયા વાયદા કર્યા હતા? અને શું નવા કૃષિ કાયદાની જોગવાઈઓ અને આ બંને પક્ષોના ઘોષણાપત્રોમાં કઈ સમાનતા છે ખરી?

એ પહેલાં જાણીએ કે નવા કાયદાઓમાં શી જોગવાઈઓ છે અને કૉંગ્રેસ સહિતના વિપક્ષને આ કાયદાઓ સામે શો વાંધો પડ્યો છે?

ભાજપના વર્ષ 2019ના 'સંકલ્પ પત્ર'માં ખેડૂતો માટે શું હતું?

ભાજપના વર્ષ 2019ના સંકલ્પ પત્રમાં વર્ષ 2022 સુધી ખેડૂતોની આવક બમણી કરવા માટે સરકાર દ્વારા પગલાં લેવાશે તે વાત પર ભાર મુકાયો હતો.

જોકે, નવા કાયદાઓની જોગવાઈઓ મુજબ APMC ઍક્ટમાં સુધારો, ખેતી ક્ષેત્રે કૉન્ટેક્ટ ફાર્મિંગની વ્યવસ્થા ઊભી કરવાની વાત અને ખેતી ક્ષેત્રે ખાનગી ક્ષેત્રને પ્રવેશ માટેની તક વિશે કોઈ વાત કરાઈ નહોતી.

ભાજપના સંકલ્પ પત્રમાં મુખ્યત્વે કિસાન સન્માન નિધિ યોજનાનો વ્યાપ વધારી તમામ ખેડૂતોને તેનો લાભ મળે તે સુનિશ્ચિત કરવાનો સંકલ્પ કરાયો હતો.

આ ઉપરાંત નાના અને સીમાંત ખેડૂતો માટે પેન્શન યોજના શરૂ કરવાની વાત કરાઈ હતી. તેમજ કૃષિ ક્ષેત્રની ઉત્પાદકતા વધારવા માટે 25 લાખ કરોડ રૂપિયાનું રોકાણ કરવાની વાત કરી હતી.

આ સિવાય વડા પ્રધાન કૃષિ સંપદા યોજના થકી દેશમાં માળખાગત સુવિધાઓને વિસ્તૃત કરવા માટે રાષ્ટ્રીય રાજમાર્ગોના કિનારે રાષ્ટ્રીય વેરહાઉસિંગ ગ્રિડ સ્થાપિત કરવાની વાત કરાઈ છે. આ મુદ્દાના હેતુ સ્વરૂપે ઘોષણાપત્રમાં ખેડૂતોની આવક વધારવાને દર્શાવવામાં આવ્યો છે.

કૉંગ્રેસના ઘોષણાપત્રમાં ખેડૂતો માટેની જોગવાઈ

વર્ષ 2019ના કૉંગ્રેસના ઘોષણાપત્રમાં પક્ષે પોતાનાં ખેડૂત અને ખેતીલક્ષી વચનોમાં એગ્રિકલ્ચર પ્રોડ્યૂસ માર્કેટ કમિટીસ ઍક્ટ નાબૂદ કરવાની વાત કરી હતી. જેથી ખેતપેદાશોની નિકાસ અને આંતરરાજ્ય વેપાર પરનાં નિયંત્રણો દૂર કરી શકાય.

આ વચન પછીના મુદ્દામાં કૉંગ્રેસે પોતાના ઘોષણાપત્રમાં વચન આપ્યું હતું કે જો તેઓ સરકાર બનાવશે તો તેઓ ખેડૂતો માટે પૂરતી માળખાકીય સુવિધાઓ અને સહાયથી 'ખેડૂતોના બજાર'નું નિર્માણ કરશે. આના થકી...


ખેડૂત આંદોલન

બીજી તરફ કેન્દ્ર સરકારના મંત્રી ન્યૂનતમ સમર્થન મૂલ્ય એટલે કે MSP પર ખેડૂતોને લેખિતમાં આશ્વાસન આપવા સિવાય અન્ય માગણીઓ માનવા માટે પણ તૈયાર છે. પરંતુ કેન્દ્ર સરકાર હજુ સુધી નવા કૃષિકાયદા પાછા ખેંચવાના મૂડમાં નથી દેખાઈ રહી.

આવી પરિસ્થિતિમાં ખેડૂત અને સરકાર વચ્ચેનું ઘર્ષણ કેવી રીતે ઓછું થશે? આ પ્રશ્નનો જવાબ મેળવવા માટે બીબીસીએ ભૂતપૂર્વ કૃષિમંત્રી, ફૂડ કૉર્પોરેશન ઑફ ઇન્ડિયા ભૂતપૂર્વ ચૅરમૅન, સુપ્રીમ કોર્ટના ભૂતપૂર્વ ફૂડ કમિશનર અને ખેતી સાથે લાંબા સમયથી સંકળાયેલા જાણકારો સાથે વાત કરી.

આવો જાણીએ, છઠ્ઠા તબક્કાની વાતચીત પહેલાં શું છે તેમની ભલામણો.

ન્યૂનતમ સમર્થન મૂલ્યને કાયદાકીય અધિકાર બનાવવામાં આવે - સોમપાલ શાસ્ત્રી, ભૂતપૂર્વ કૃષિમંત્રી

સોમપાલ શાસ્ત્રી વાજપેયી સરકારમાં કૃષિમંત્રી રહી ચૂક્યા છે. બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં તેમણે ખૂબ જ સરળ શબ્દોમાં સમાધાન સૂચવ્યું છે.

“સરકાર આ જે કાયદા લઈને આવી છે, તે કોઈ નવી વાત નથી. તેની પ્રથમ વખત ઔપચારિક ભલામણ ભાનુ પ્રતાપ સિંહની અધ્યક્ષતામાં બનેલી કમિટીએ 1990માં કરી હતી. ત્યારથી તે સ્થગિત હતી. વર્તમાન સરકારે તેને લાગુ કરી છે. તેને લાગુ કરવાથી લાભ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

પણ થઈ શકે છે અને હાનિ થવી પણ સંભવ છે. લાભ માત્ર ત્યારે જ થઈ શકે છે જ્યારે આની સાથે સહકારી સહયોગી વ્યવસ્થાઓ કરવામાં આવે.“

“તેના માટે સૌપ્રથમ જરૂર છે ન્યૂનતમ સમર્થન મૂલ્યને એક ગૅરંટી તરીકે ખેડૂતો માટે કાયદાકીય અધિકાર બનાવવામાં આવે.“

“બીજું એ કે કૃષિ ખર્ચ અને મૂલ્ય પંચ છે તેને બંધારણીય સંસ્થાનો દરજ્જો આપવામાં આવે. સાથે જ આ પંચની જે પાક ખર્ચ આકલનની રીત છે તેને ઔદ્યોગિક ખર્ચના આધારે સંશોધિત કરવામાં આવે.“

“ત્રીજું એ કે જે કૉન્ટ્રેક્ટ ફાર્મિંગના કારણે સર્જાનારા વિવાદ માટે બ્લૉક સ્તરથી લઈને જનપદ સ્તર, રાજ્ય સ્તર અને કેન્દ્ર સત્ર પર અલગ અલગ ટ્રિબ્યૂનલ બનાવવામાં આવે. જેને ન્યાયિક અધિકાર મળે.“

“જો આ ત્રણેય વ્યવસ્થાઓને કાયદામાં સંશોધન કરીને લાગુ કરવામાં આવે તો આ કાયદાઓથી ખેડૂતોને લાભ થશે નહીંતર નહીં થાય. આ કાયદાને મારો સપોર્ટ છે પરંતુ ઉપરોક્ત સંશોધનો સાથે.“

“જો સરકાર આવું કરવા માટે તૈયાર થઈ જાય છે તો તે બાદ અમારી જેવી કોઈ વ્યક્તિએ ખેડૂતો સાથે વાત કરીને તેમની સમજાવટ કરવાની જરૂર પડશે, જેથી ખેડૂતોને ખેડૂતોની ભાષામાં સમજાવી શકાય.“

“વર્તમાન સરકાર પાસે આવી નિષ્ઠાવાળી કોઈ વ્યક્તિ નથી જે ખેડૂતોના પાયાની બાબતથી લઈને નીતિનિર્ધારણની સર્વોચ્ચ સ્તરની વાતને સમજે.”

ખેડૂતોની MSP ખતમ થવાની આશંકા બિલકુલ વાજબી નથી, આલોક સિંહા, ભૂતપૂર્વ ચૅરમૅન, FCI

આલોક સિંહા 2005થી 2006 સુધી કેન્દ્રીય કૃષિ મંત્રાલયમાં અધિક સચિવના પદ પર પણ રહ્યા છે. તેઓ આ સમગ્ર મામલાનું એકદમ અલગ નિરાકરણ સૂચવે છે.

“ખેડૂતોની MSP ખતમ થવાની આશંકા બિલકુલ વાજબી નથી. આવું એટલા માટે કે જ્યારથી રાષ્ટ્રીય ખાદ્ય સુરક્ષા અધિનિયમ કાયદો પાસ થયો છે ત્યારથી દર વર્ષે કેન્દ્ર સરકારને 400-450 લાખ ટન ઘઉં અને ચોખાની આવશ્યકતા રહે જ છે.“

“આ સિવાય સાર્વજનિક વિતરણ પ્રણાલી (PDS),  સેના માટે અને ઑપન માર્કેટમાં કિંમતોને રેગ્યુલેટ કરવા માટે કેન્દ્ર સરકાર અનાજ ખરીદે છે. તેથી આવનારાં દસ વર્ષો સુધી મને નથી લાગતું કે MSP ખતમ થશે. પરંતુ ધીમે ધીમે સરકારે આવી ખરીદી ઘટાડી છે, તેથી આ પ્રકારની આશંકા પેદા થઈ રહી છે.“

“ભારતના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં જે ખેડૂતો છે, તે પૈકી 50 ટકા પાસે જમીન નથી. આવા ખેડૂતો આ કારણે આ આંદોલનનો ભાગ નથી.“

“બાકી રહેલા 50 ટકા ખેડૂતો પૈકી 25 ટકા પાસે એક એકર કરતાં પણ ઓછી જમીન છે. તેઓ ક્યાંય પોતાનો પાક વેચી જ નથી શકતા. તેને MSP વિશે ખબર જ નથી.“

“બાકી રહેલા 25 ટકામાંથી માત્ર દસ ટકા...


ખેડૂત આંદોલન

શનિવારે પાંચમા તબક્કાની વાતચીતમાં પણ ખેડૂતનેતાઓ કડક વલણ અપનાવ્યું અને સરકાર પર એની એજ ચર્ચા કરવાનો બદલે નિર્ણય માટે દબાણ ઊભું કર્યું.

એક તબક્કે તો ખેડૂતનેતાઓએ મિટિંગમાં જ મૌનવિરોધ પણ કર્યો. એક તબક્કે તો ખેડૂતોએ એમ પણ કહ્યું કે સરકારને જો એની એજ વાતો કર્યા કરવી હોય તો અમે કંઈ વાત નહીં કરીએ.

વળી, શનિવારની મિટિંગમાં પણ ખેડૂતનેતાઓ પોતાનું ખાવાનું લઈને વિજ્ઞાન ભવન પહોંચ્યા હતા. આ મિટિંગની શરૂઆતમાં જ ખેડૂતનેતાઓએ અગાઉની મિટિંગની માહિતી મુદ્દાસર અને લેખિત માગી હતી.

શનિવારની વાતચીત કોઈ નીવેડો આવ્યા વિના પૂરી થઈ છે. આ દરમિયાન ખેડૂતનેતાઓએ 8 ડિસેમ્બરે ભારત બંધનું આહ્વાન યથાવત્ રહેશે એમ પણ કહ્યું છે.

હાલ તો સરકાર એની વાત પર અને ખેડૂતનેતાઓ સરકાર ત્રણ કૃષિ કાનૂન રદ કરે એ માગ પર અડગ દેખાઈ છે.

શનિવારે સરકાર સાથે યોજાનારી પાંચમા તબક્કાની બેઠક પહેલાં ખેડૂતોએ સ્પષ્ટ કરી દીધું હતું કે હવે તેઓ પોતાની માગથી પીછેહઠ નહીં કરે.

પહેલાં જે ખેડૂતો MSPનો કાયદાકીય અધિકાર મળી જવા પર માનવા તૈયાર હતા, તેઓ હવે ત્રણેય કાયદાઓને રદ કરવા સિવાય અન્ય કોઈ વાતે માનવા તૈયાર નથી.

કીર્તિ કિસાન યુનિયનના સ્ટે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ટ વાઇસ પ્રેસિડેંટ રાજિંદર સિંહ જણાવે છે કે, “અમારી એક જ માગ છે કે ત્રણેય કાયદા સંપૂર્ણપણે રદ થવા જોઈએ. અમે તેનાથી ઓછી કોઈ વાતે નહીં માનીએ. સરકાર સાથે જે ચર્ચા થવાની હતી, તે થઈ ગઈ છે. હવે સીધેસીધી વાત થશે. જ્યાં સુધી સરકાર કાયદો પાછો નહીં ખેંચે ત્યાં સુધી અમે મક્કમ રહીશું.”

પંજાબ અને હરિયાણાનાં ખેડૂત યુનિયનોએ 26-27 નવેમ્બરના રોજ ‘દિલ્લી ચલો’ આંદોલનનું આહ્વાન કર્યું હતું.

પંજાબથી દિલ્હીની તરફ માર્ચ કરી રહેલા ખેડૂતોના કાફલાને રોકવા માટે સરકારે દરેક સંભવ પ્રયત્ન કર્યા. સડક પર બૅરિકેટ લગાવ્યાં, રસ્તા ખોદી નાખ્યા, પાણીનો મારો કરવામાં આવ્યો, પરંતુ ખેડૂતો દરેક અવરોધ પાર કરીને દિલ્હી પહોંચી ગયા.

ત્યારથી દરરોજ ખેડૂતોનું આંદોલન વધુ મજબૂત બનતું જઈ રહ્યું છે.

પંજાબ અને હરિયાણાનાં મોટાભાગનાં ઘરોમાંથી લોકો અહીં પહોંચી રહ્યા છે. પ્રદર્શનકારીઓની વધતી જતી સંખ્યાની સાથે ખેડૂત આંદોલનના નેતાઓ પણ પોતાની રણનીતિ બદલી રહ્યા છે.

8 ડિસેમ્બરના રોજ ‘ભારત બંધ’

ખેડૂત આંદોલન

સરકારે ખેડૂતોનને બુરાડી મેદાન જઈને પ્રદર્શન કરવા જણાવ્યું હતું. ખેડૂત યુનિયન સાથે જોડાયેલા એક નેતા અનુસાર, ઘણાં યુનિયનો આ વાતે સંમત પણ થઈ ગયાં હતાં, પરંતુ ત્યાર બાદ જનાક્રોશને જોતાં તેમણે સીમાઓ પર જ મક્કમપણે રહેવાનો નિર્ણય લેવો પડ્યો.

ખેડૂત નેતા કહે છે કે, “જનતામાં જબરદસ્ત ગુસ્સો છે. જો યુનિયનના નેતા સમજૂતી કરશે, તો ખેડૂતો પોતાના નેતાઓને જ બદલી નાખશે, પરંતુ પીછેહઠ નહીં કરે.”

હવે ખેડૂતોએ શનિવારની વાતચીત અગાઉ 8 ડિસેમ્બરના રોજ ભારત બંધનું એલાન કરી દીધું હતું. શું રણનીતિ આ વાતચીતને પાટેથી ઉતારવા માટે હતી કે દબાણ બનાવી રાખવા?

આ મુદ્દે મહારાષ્ટ્રથી આવેલા ખેડૂત નેતા સંદીપ ગિડ્ડે જણાવે છે કે, “8 ડિસેમ્બરના રોજ ભારત બંધની જાહેરાત કરીને અમે સરકારને અમારી રણનીતિ જણાવી દીધી છે. સરકાર સ્પષ્ટપણે સમજી લે કે જો તેમણે માગણીઓ ન માની, તો આ આંદોલન વધારે મોટું બની જશે.”

ગિડ્ડે કહે છે કે, “હવે દિલ્હીની સાતેય બૉર્ડર સંપૂર્ણપણે સીલ કરી દેવાશે અને ખેડૂત આંદોલન સાથે જોડાયેલા મુખ્ય લોકો દરેક બૉર્ડર પર તહેનાત રહેશે. કોઈ પણ મોરચો ખાલી નહીં છોડવામાં આવે.”

ખેડૂત આંદોલન દરમિયાન 11 વર્ષની બાળકી બની આકર્ષણનું કેન્દ્ર

‘મોદી મૅજિક’ ખતમ કરી દેશે આંદોલન?

દિલ્હીની સીમાઓએ ખેડૂત આંદોલન

રાજિંદર સિંહ જણાવે છે કે, “સરકાર એટલા માટે આ કાયદાઓ અંગે પીછેહઠ નથી કરી રહી, કારણ કે સરકારને એવું લાગી રહ્યું...


ખેડૂત આંદોલન

સરકાર અને ખેડૂતો વચ્ચે કાયદાઓને લઈને પાંચ વાર વાતચીત થઈ છે પરંતુ કોઈ ઉકેલ આવ્યો નથી. ખેડૂત સંગઠનોની માગણી ત્રણે કૃષિ કાયદાઓ રદ થાય એવી છે અને આ મુદ્દે 8 ડિસેમ્બરે ભારત બંધનું આહ્વાન કરવામાં આવ્યું છે.

ખેડૂતો આ કાયદાઓનો વિરોધ કરી રહ્યા છે અને વિપક્ષ સરકાર પર નિશાન તાકી રહ્યો છે પરંતુ સરકાર આ કાયદાઓ ખેડૂતોના હિતમાં હોવાની વાત કરી રહી છે.

પહેલાં સમજીએ કે આખરે આ ત્રણેય કાયદાઓમાં આખરે છે શું?

કૃષિક ઊપજ વેપાર અને વાણિજ્ય (સંવર્ધન અને સરળીકરણ) કાયદો, 2020

દિલ્હીની સીમાઓ પર ખેડૂતોનાં પ્રદર્શન

-     આ કાયદામાં એક એવી ઇકોસિસ્ટમ બનાવવાની જોગવાઈ છે જ્યાં ખેડૂતો અને વેપારીઓને રાજ્યની APMC (એગ્રીકલ્ચર પ્રોડ્યૂસ માર્કેટ કમિટી)ની રજિસ્ટર્ડ મંડીઓ બહાર પાક વેચવાની છૂટ હશે.

-     આ કાયદામાં ખેડૂતોના પાકને એક રાજ્યમાંથી બીજા રાજ્યમાં કોઈ પણ જાતની રોકટોક વગર વેચાણ કરવાની વાતને ઉત્તેજન અપાયું છે.

-     બિલમાં માર્કેટિંગ અને ટ્રાસ્પોર્ટેશન પર ખર્ચ કરવાની વાત કરાઈ છે જેથી ખેડૂતોને સારી કિંમત મળી શકે.

-     તેમાં ઇલેક્ટ્રોનિક વેપારી માટે એક સુવિધાજનક માળખું પૂરું પાડવાની વાત પણ કરાઈ છે.
... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

વિપક્ષનો તર્ક

-     રાજ્યોને આવકમાં નુકસાન થશે કારણ કે જો ખેડૂત APMCની બહાર પાક વેચશે તો તેઓ ‘મંડી ફી’ નહીં વસૂલી શકે.

-     કૃષિ વેપાર જો મંડીઓની બહાર જતો રહે તો ‘કમિશન એજન્ટો’નું શું થશે?

-     આવું થયા બાદ ધીમે ધીમે MSP (ન્યૂનતમ સમર્થન મૂલ્ય) પર પાકની ખરીદી બંધ કરી દેવાશે.

-     મંડીઓમાં વેપાર બંધ થયા બાદ મંડીના માળખા તરીકે સર્જાયેલી ઈ-નેમ જેવી ઇલેકટ્રોનિક વેપારપ્રણાલીનું આખરે શું થશે?

કૃષિક (સશક્તિકરણ અને સંરક્ષણ) કિંમત આશ્વાસન અને કૃષિ સેવા પર કરાર કાયદો, 2020

કૃષિ પેદાશો

-     આ કાયદામાં કૃષિ કરારો (કૉન્ટ્રેક્ટ ફાર્મિંગ)નો ઉલ્લેખ કરાયો છે. તેમાં કૉન્ટ્રેક્ટ ફાર્મિંગ માટે એક રાષ્ટ્રીય ફ્રેમવર્ક બનાવવાની જોગવાઈ કરાઈ છે.

-     આ કાયદા અંતર્ગત ખેડૂતો કૃષિ વેપાર કરનાર ફર્મ, પ્રોસેસર્સ, જથ્થાબંધ વેપારી, નિકાસકારો કે મોટા છૂટક વિક્રેતાઓ સાથે કૉન્ટ્રેક્ટ કરીને પહેલાંથી નક્કી કરેલ કિંમત પર ભવિષ્યમાં પોતાના પાકનું વેચાણ કરી શકે છે.

-     પાંચ હેક્ટરથી ઓછી જમીનવાળા ખેડૂતો  કૉન્ટ્રેક્ટથી લાભ મેળવી શકશે.

-     બજારની અનિશ્ચિતતાનો ખતરો ખેડૂતના સ્થાને કૉન્ટ્રેક્ટ ફાર્મિંગ કરાવનારા આયોજક પર નાખવામાં આવ્યો છે.

-     અનુબંધિત ખેડૂતોને ગુણવત્તાવાળાં બીજનો પૂરવઠો મળી રહે તે સુનિશ્ચિત કરવું, ટૅક્નિકલ સહાયતા અને પાકના સ્વાસ્થ્ય પર નજર, ઋણની સુવિધા અને પાક વીમાની સુવિધા ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવે.

-     આ અંતર્ગત ખેડૂતો મધ્યસ્થીને હઠાવીને સારી કિંમત મેળવવા માટે સીધા બજારમાં જઈ શકે છે.

-     કોઈ વિવાદની સ્થિતિમાં એક નિશ્ચિત સમયમાં એક તંત્રને સ્થાપિત કરવાની વાત પણ કરાઈ છે.

વિપક્ષનો તર્ક

-     કૉન્ટ્રેક્ટ ફાર્મિંગ દરમિયાન ખેડૂત આયોજક સાથે ખરીદ-વેચારણની ચર્ચા કરવા મામલે કમજોર હશે.

-     નાના ખેડૂતોની ભીડ હોવાના કાણે કદાચ આયોજક તેમની સાથે સોદો કરવાનું પસંદ ન પણ કરે.

-     કોઈ વિવાદની સ્થિતિમાં એક મોટી કંપની, નિકાસકાર, જથ્થાબંધ વેપારી કે પ્રોસેસર જે આયોજક હશે તેને લાભ થશે.

આવશ્યક વસ્તુ (સંશોધન) કાયદો, 2020

-     આ કાયદામાં અનાજ, કઠોળ, ઑઇલસીડ, ખાદ્ય તેલ, ડુંગળી અને બટેટાંને આવશ્યક વસ્તુઓની યાદીમાંથી હઠાવવાનો અર્થ એ થયો કે માત્ર યુદ્ધ જેવી ‘અસાધારણ પરિસ્થિતિઓ’ને બાદ કરતાં હવે મનફાવે એટલો સ્ટૉક રાખી શકાશે.

-     આ કાયદાથી ખાનગી સેક્ટરનો કૃષિ ક્ષેત્રમાં ડર ઓછો થશે કારણ કે અત્યાર સુધી વધુ પડતા કાયદાકીય હસ્તક્ષેપના કારણે...


ખેડૂત આંદોલનના નેતા

આ પ્રદર્શનમાં હરિયાણામાં અને ઉત્તર પ્રદેશની સાથે સાથે પંજાબના 30થી વધારે ખેડૂત સંગઠન સામેલ છે. પરંતુ અમે અહીં પંજાબના એ પાંચ ખેડૂત નેતાઓ વિશે વાત કરી રહ્યા છે જે આ પ્રદર્શનનો મુખ્ય ચહેરા બનેલા છે.

ખેડૂતોના જનનેતા : જોગિંદરસિંહ ઉગરાહાં

જોગિંદર સિંહ ઉગરાહાં ભારતમાં ખેડૂત આંદોલનના મુખ્ય ચહેરાઓમાંથી એક છે. તે સાંગરૂર જિલ્લાના સુનામ શહેરમાં રહેનારા છે અને તેમનો જન્મ અને પાલનપોષણ એક ખેડૂત પરિવારમાં થયું છે.

જોગિંદર સિંહ ઉગરાહાં ખેડૂત આંદોલનના પ્રમુખ નેતાઓમાંથી એક છે.

ભારતીય સૈન્યમાંથી નિવૃત થયા પછી, તેમણે ખેતી કરી અને ખેડૂતોના હિતોની લડાઈમાં સક્રિય થઈ ગયા.

જોગિંદરસિંહ ઉગરાહાં આંદોલનના મુખ્ય નેતાઓમાંના એક છે

તેમણે વર્ષ 2002માં ભારતીય કિસાન યુનિયન (ઉગરાહાં)ની સ્થાપ્ના કરી અને ત્યારથી સતત તે ખેડૂતોના મુદ્દા પર સંઘર્ષ કરી રહ્યા છે.

જોગિંદર સિંહગ ઉગરાહાં એક ઉત્કૃષ્ટ વક્તા છે અને આ કલાથી તે લોકોને એકઠા કરવામાં માહેર છે. તેમનું સંગઠન પંજાબનું એક મુખ્ય ખેડૂત સંગઠન છે. પંજાબનો માળવા વિસ્તાર આ સંગઠનનો ગઢ માનવામાં આવે છે.

સંગરૂરના એક સ્થાનિક પત્રકાર કંવલજીત લહરાગાગા ક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

હે છે, “હું ગત 20-25 વર્ષોથી ખેડૂતોના હિત માટે જોગિંદર સિંહ ઉગરહાંને લડતો જોઈ રહ્યો છું. તે હંમેશાં જનહિતની વાત કરે છે. મેં ક્યારેય પણ તેમને વ્યક્તિગત મુદ્દે લડતા નથી જોયા”

ખેડૂતોની થિંક ટૅન્ક : બલબીરસિંહ રાજેવાલ

બલબીર સિંહ રાજેવાલ ભારતીય કિસાન યુનિયનના સંસ્થાપક સભ્યોમાંના એક છે

77 વર્ષીય બલબીરસિંહ રાજેવાલ ભારતીય કિસાન યુનિયનના સંસ્થાપક નેતાઓમાંથી એક છે. બલબીર સિંહ પંજાબના ખન્ના જિલ્લાના રાજેવાલ ગામના છે અને 12 ધોરણ સુધી અભ્યાસ કરેલો છે.

ભારતીય કિસાન યુનિયનનું બંધારણ પણ બલબીર સિંહ રાજેવાલે લખ્યું હતું. તેમના સંગઠનનો પ્રભાવ લુધિયાણા અને તેની આસપાસના મધ્ય પંજાબના વિસ્તારમાં છે.

બલબીર સિંહ રાજેવાલ સ્થાનિક માલવા કૉલેજની પ્રબંધન સમિતિના અધ્યક્ષ પણ છે, જે વર્તમાનમાં સમરાલા વિસ્તારની અગ્રણી શૈક્ષણિક સંસ્થા છે.

સમરાલાના રહેવાવાળા ગુરમિંદરસિંહ ગ્રેવાલ કહે છે, “રાજેવાલને પંજાબના સૌથી તેજતર્રાર ખેડૂત નેતા માનવામાં આવે છે. જે ખેડૂતોના મુદ્દા પર નેતૃત્વ કરનારા અને ખેડૂત પક્ષને રજૂ કરીને ખેડૂત આંદોલનનો ચહેરો બની ગયા છે.”

ગ્રેવાલનું કહેવાનું છે કે રાજેવાલે પણ ક્યારેય રાજકીય ચૂંટણી લડી નથી અથવા કોઈ પણ રાજકીય પદનો સ્વીકાર કર્યો નથી, આ એજ કારણ છે કે આ વિસ્તારના પ્રભાવશાળી અને સન્માનિત વ્યક્તિ છે.

વર્તમાનમાં ચાલી રહેલાં ખેડૂતોના પ્રદર્શનના ડિમાન્ડ ચાર્ટરનો મુસદ્દો તૈયાર કરવામાં રાજેવાલે મહત્ત્વપૂર્ણ અગ્રણી ભૂમિકા નિભાવી હતી.

ખેડૂતની ઇન્ટર સંગઠન લિંક : જગમોહન સિંહ

જગમોહનસિંહ 1984 શીખ વિરોધી નરસંહાર પછી સામાજિક કાર્યકર્તા બની ગયા

જગમોહન સિંહ ભારત-પાકિસ્તાનની સરહદ પાસે આવેલા પંજાબના ફિરોઝપુર જિલ્લાના કરમા ગામના છે.

તે ભારતીય કિસાન યુનિયન ડકોંદાના નેતા છે, જેમને ઉગરહાં સંગઠન પછી બીજુ સૌથી મોટી સંગઠન કહી શકાય છે.

જગમોહન પંજાબના સૌથી સમ્માનિત ખેડૂત નેતાઓમાંથી એક છે. તેઓ 1984થી શીખ વિરોધી નરસંહાર પછી પૂર્ણ સમય માટે સામાજિક કાર્યકર્તા બની ગયા. રાજ્યમાં ચાલી રહેલાં વિભિન્ન પ્રદર્શનોમાં અગ્રણી ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે.

ખેડૂતોના સંઘર્ષ પ્રત્યે તેમની ઇમાનદારીના કારણે, તેમને ન માત્ર પોતાના સંગઠનમાં પરંતુ અનેક અન્ય સંગઠનોમાં સન્માન મળે છે.

વર્તમાનમાં તેઓ 30 ખેડૂત સંગઠનોના ગઠબંધનમાં પણ અગ્રણી ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે.

ડૉક્ટર દર્શનપાલ, 30 સંગઠનોના સમન્વયક

ડૉક્ટર દર્શનપાલે ક્યારેય પણ પ્રાઇવેટ પ્રૅક્ટિસ નથી કરી

ડૉક્ટર દર્શનપાલ...


ખેડૂત આંદોલનમાં કૉન્ટ્રેક્ટ ફાર્મિંગનું નામ વારંવાર સામે આવે છે. ખેડૂતોના ભય સામે કોઈની જમીન નહીં છીનવાય એમ વડા પ્રધાનથી માંડી અનેક મંત્રી કહી ચૂક્યા છે.

ખેડૂતોનું એવું પણ કહેવું છે કે કંપનીઓ સાથે વિવાદ સર્જાવાની સ્થિતિમાં કોર્ટના દરવાજા ખખડાવવાનો વિકલ્પ પણ બંધ કરી દેવાયો છે, સ્થાનિક પ્રશાસન જો કંપનીઓનો સાથે આપશે તો ખેડૂતો ક્યાં જશે.

ખેડૂતોને લાગે છે કે નાના ખેડૂતો તેમના દાસ બની જશે. આ ત્રણ કાયદાઓ પૈકી કૉન્ટ્રેક્ટ ફાર્મિંગની પરવાનગી આપે છે. જેને લઈને ખેડૂતોના મનમાં આશંકાઓ છે.

તેનાથી ઊલટું સરકારને લાગે છે કે તે ખેડૂતોને તેમના પાકની કિંમતોમાં ઉતાર-ચઢાણથી બચાવશે. સાથે જ તેમને ખેતીની નવી રીતો અને ટૅક્નૉલૉજીથી રૂબરૂ કરાવશે.

સરકાર અને ખેડૂતો વચ્ચે ચાલી રહેલા વિવાદનો અંત ક્યારે અને કેવી રીતે આવશે તે જાણવામાં હજુ સમય લાગશે., પરંતુ કૉન્ટ્રેક્ટ ખેતીનાં ફાયદા અને નુકસાન શું છે, તે સમજવા માટે બીબીસીએ બે જાણકારો સાથે વાત કરી જેમના દૃષ્ટિકોણ એકબીજાથી ભિન્ન છે.

શું છે લાભ?

વરિષ્ઠ પત્રકાર વિવિયન ફર્નાંડિસનું માનવું છે કે દેશમાં પહેલાંથી ચાલી રહેલ કૉન્ટ્રેક્ટ ફાર્મિંગનાં અમુક મૉડલો પર નજર કરવાથી ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ઘણી વાતો સમજ પડે છે.

પહેલાંથી નક્કી કરાય છે કિંમતો

વિવિયન ફર્નાંડિસ પ્રમાણે, “આ પદ્ધતિનું સમર્થન કરનારાઓનું કહેવું છે કે રોપણી વખતે જ પાકની કિંમત નક્કી કરીને ખરીદીનીં ગૅરંટી અપાવાને કાણે કૉન્ટ્રેક્ટ ફાર્મિંગ કરનારા ખેડૂતોનું જોખમ ઘટી જાય છે તેથી તેઓ બેફિકર થઈ પોતાનું સંપૂર્ણ ધ્યાન ખેતીમાં લગાવે છે. ખેતીની રીતો અને ઉત્પાદન વધારવા પર કંપનીઓનું સંપૂર્ણ જોર હોય છે.”

“જોકે ખેડૂતોને હવામાન, જીવાત અને પાકને લાગનાર બીમારીઓના હુમલા જેવાં નુકસાનોનો ભય રહે છે. જો પાકને સિંચાઈનું સારું પાણી મળવાનું નક્કી હોય તો ઋતુના મારથી અમુક હદ સુધી બચી શકાય છે.”

તેમના પ્રમાણે પારંપરિક બ્રીડિંગ અને એડવાન્સ બાયોટૅક્નૉલૉજી દ્વારા થતા જીન સુધારા અને જીન એડિટિંગના કારણે પાકને રોગપ્રતિકારક બનાવી શકાય છે.

“જો કંપનીઓ ખેડૂતો પાસેથી કૉન્ટ્રેક્ટ ફાર્મિંગ કરાવશે તો ઇચ્છશે કે ઊપજ વધે. પાકની ગુણવત્તા સારી રહે અને બરબાદી ઓછી થાય જેતી કંપનીઓને નુકસાન ન વેઠવું પડે.”

હરિત ક્રાંતિથી વધુ અલગ નહીં

ફર્નાંડિસ આની તુલના હરિત ક્રાંતિ સાથે કરે છે. તેમના પ્રમાણે હરિત ક્રાંતિની “વ્યવસ્થા હેઠળ ખેડૂતોએ જે પાક વાવ્યો, સરકારે તેની MSP ચૂકવીને તે ખરીદી લીધો. સરકારની આ ગૅરંટીના કારણે ખેડૂતોએ દર વર્ષે ઘઉં અને અનાજ પેદા કર્યું. તેઓ બજાર ઉતાર-ચઢાણથી નિશ્ચિંત રહ્યા કારણ કે પાકની ખરીદીની ગૅરંટી સરકારે આપી દીધી હતી.”

“અહીં માત્ર એક પ્રાથમિક ફરક એ યાદ રાખવાની છે કે કંપનીનું લક્ષ્ય ફાયદાનું હોય છે અને સરકારનું લક્ષ્ય જન કલ્યાણ કે પછી રાજકીય, બીજો ફરક એ પણ છે કે કંપની સરકારની સરખામણીએ પોતાના ફાયદાને લઈને વધારે ચુસ્ત હોય છે.”

ટમાટરની કૉન્ટ્રેક્ટ ફાર્મિંગ

પંજાબના પેપ્સિકોના પ્લાન્ટનું ઉદાહરણ આપતાં ફર્નાન્ડિસ કહે છે કે સરકારના નિયમોના કારણે પેપ્સિકોના ટામેટાંનો પ્રોસેસિંગ પ્લાન્ટ લગાવવો પડ્યો, પરંતુ અહીંના ટામેટાં પ્રોસેસિંગ માટે ઠીક નહોતાં, તેથી પેપ્સીએ પોતાની જરૂરિયાત અને પસંદ પ્રમાણે ટામેટાનાં બીજ બહારથી મગાવ્યાં.

ખેડૂતોનાં ખેતરોમાં તેના અનેક છોડ તૈયાર કરાયા. છોડને બચાવવા માટે પ્લાસ્ટિગની સુરંગો બનાવવામાં આવી. એ સુનિશ્ચિત કરવામાં આવ્યું કે બીજનું વધુમાં વધુ અંકુરણ થાય કારણ કે હાઇબ્રિડ બિયારણ ઘણું મોંઘું હતું.

એગ્રીકલ્ચરલ એક્સપોર્ટ ડેવલપમેન્ટ ઑથૉરિટી (અપીડા)ના ચૅરમૅન અને સરકારી અધિકારી ગોકુલ પટનાયક જણાવે છે કે પેપ્સી માટે ટામેટાંની કૉન્ટ્રેક્ટ ફાર્મિગ કરનાર પંજાબના...


ખેડૂત આંદોલને કેન્દ્રની નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વવાળી સરકારની ચિંતા વધારી દીધી છે અને હજી સુધી ઉકેલાઈ નથી.

વિરોધ કરી રહેલાં 40થી વધુ ખેડૂતસંગઠનોએ જાહેર કર્યું છે કે જ્યાં સુધી ત્રણેય કાયદા પરત નહીં લેવાય ત્યાં સુધી તેઓ વિરોધ ચાલુ રાખશે.

2020નું વર્ષ વીતી ગયું છે અને એ એક વર્ષ દરમિયાન ઘણાં એવાં આંદોલનો થયાં, જેનાથી મોદી સરકારની ચિંતા વધી ગઈ હતી.

આ વિરોધપ્રદર્શનોમાં દરેક વર્ગના લોકોએ ભાગ લીધો હતો. વિરોધપ્રદર્શનના કારણે સરકાર પણ ભીંસમાં મુકાઈ હતી અને વડા પ્રધાન સહિતના નેતાઓએ સમજાવટ માટે સામે આવવું પડ્યું હતું.

JNUનું ફી-વધારા સામેનું આંદોલન

AISHI GHOSH

દિલ્હીની જવાહરલાલ નહેરુ યુનિવર્સિટી (જેએનયુ) અનેક વખત વિવાદોમાં ઘેરાઈ છે. અહીં હૉસ્ટલની ફીમાં વધારો કરવાના મુદ્દે વિદ્યાર્થી સંગઠનો અને જેએનયુના વિદ્યાર્થીઓ આંદોલન કરવા ઊતર્યા હતા.

આ આંદોલનની શરૂઆત 2019ના વર્ષમાં થઈ હતી પણ વર્ષ 2020ની શરૂઆતમાં આ આંદોલન અને તેની આસપાસ ઘણું બધું ઘટ્યું હતું.

આ દરમિયાન કૅમ્પસમાં કેટલીક હિંસક અથડામણો પણ થઈ હતી, જેમાં એબીવીપી અને ડાબેરી સંગઠનોએ સામસામે આક્ષેપો કર્યા હતા.

વિરોધ બાદ સરકારે નિયમોમાં ફેરફાર ક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ર્યા હતા અને 12000થી ઓછી પારિવારિક આવક ધરાવતા વિદ્યાર્થીઓની હૉસ્ટેલનો ખર્ચ અડધો કરવામાં આવ્યો હતો.

સરકારે તેને 'મેજર રોલબૅક' એટલે કે 'ભારે કાપ' તરીકે રજૂ કર્યું છે.

5 જાન્યુઆરી 2020ની સાંજે જેએનયુ ફરી એક વખત સમાચારોમાં ચમકી, કેટલાક બુકાનીધારીઓએ વિદ્યાર્થીઓ અને શિક્ષકોને નિશાન બનાવી હિંસા આચરી હતી અને ભારે તોડફોડ કરી હતી.

ઘટના બાદ જેએનયુ કૅમ્પસમાં, દિલ્હીના વિવિધ વિસ્તારોમાં અને દેશના અલગ-અલગ પ્રદેશોમાં આ ઘટનાને વખોડતાં પ્રદર્શનો યોજાયાં હતાં.

આ વચ્ચે ફિલ્મ અભિનેત્રી દીપિકા પાદુકોણ જવાહરલાલ નહેરુ યુનિવર્સિટી પહોંચ્યાં હતાં, જ્યાં તેમણે હુમલાનો શિકાર બનેલાં વિદ્યાર્થીઓને પોતાનું સમર્થન આપ્યું હતું. મુલાકાત બાદ દીપિકા પાદુકોણ ટ્વિટર પર અને સોશિયલ મીડિયામાં ટ્રોલ પણ થયાં હતાં.

CAA - નાગરિકતા કાયદા વિરુદ્ધનું આંદોલન

દેશભરમાં નાગરિકતા સંશોધન કાયદો (CAA)ને લઈને વિરોધપ્રદર્શનો ચાલી રહ્યાં હતાં ત્યારે 10 જાન્યુઆરીથી કાયદો લાગુ થઈ ગયો.

આ કાયદા અંતર્ગત પાકિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ, અફઘાનિસ્તાનના બિનમુસ્લિમ એટલે કે હિંદુ, ખ્રિસ્તી, બૌદ્ધ, જૈન, શીખ અને પારસી સમુદાયના લોકોને ભારતમાં નાગરિકત્વ મળશે, એવો દાવો સરકાર દ્વારા કરાયો હતો.

કાયદાના વિરુદ્ધમાં દેશભરમાં દેખાવો અને વિરોધપ્રદર્શન થયાં હતાં. વિદ્યાર્થીઓ, કર્મશીલો સહિત મોટી સંખ્યામાં સામાન્ય લોકો વિરોધપ્રદર્શનોમાં સામેલ થયા હતા.

વિરોધ વચ્ચે દેશના આશરે 1100 બુદ્ધિજીવી, શિક્ષણવિદો વગેરેએ નાગરિકતા સંશોધન કાયદાના સમર્થનમાં એક સંયુક્ત નિવેદન બહાર પાડ્યું હતું.

આ સંયુક્ત નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું કે "આ કાયદો પાકિસ્તાન, અફઘાનિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશમાં અત્યાચારનો સામનો કરનાર લઘુમતીઓને આપણા દેશમાં શરણ આપવાની લાંબા અરસાથી અધૂરી માગને પૂરી કરે છે."

જોકે સિટીઝનશિપ ઍમેન્ડમૅન્ટ બિલ 2019 સંસદમાં પસાર થયું ત્યાર પહેલાંથી આસામમાં વિરોધપ્રદર્શન શરૂ થઈ ગયાં હતાં. સ્થાનિકોને આશંકા છે કે બાંગ્લાદેશમાંથી આવેલા 'બિનમુસ્લિમ હિંદુઓ'ને કાયદેસરનું નાગરિકત્વ મળશે, તો તેમની 'ઓળખ અને અસ્મિતા' પર સંકટ ઊભું થશે.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી, ગૃહમંત્રી અમિત શાહથી લઈને કેન્દ્ર સરકારના મંત્રીઓ ભાષણોમાં આ કાયદાના ફાયદા ગણાવવા લાગ્યા હતા.

પશ્ચિમ બંગાળનાં મુખ્ય મંત્રી મમતા બેનરજી આ કાયદાનો સખત રીતે વિરોધ કર્યો હતો. કેરળ, પશ્ચિમ બંગાળ, તામિલનાડુ, પંજાબ, રાજસ્થાન, બિહાર, તેલંગણા જેવાં રાજ્યો અને પુડ્ડુચેરી...