નિર્મલા સીતારમણ

આપણે બધા જ જાણીએ છીએ કે પાછલાં કેટલાંક વર્ષોથી ભારતના અર્થતંત્રની હાલત કંઈક ઠીક નથી. પરંતુ આવનારા દિવસોમાં રજૂ થનાર આ ડેટા આપણે દાયકાઓથી જોયેલા તમામ ખરાબ આંકડાઓ કરતાં પણ વધુ ખરાબ રહેશે તેવું અનુમાન છે.

કારણ કે આ વર્ષે એપ્રિલ-જૂન માસ દરમિયાન ભારતમાં કોરોના વાઇરસના પ્રસારને રોકવા માટે દેશવ્યાપી લૉકડાઉન લાદી દેવાયું હતું.

આવનારા સમયમાં રજૂ થનાર GDPનો ડેટા એટલા માટે પણ મહત્ત્વપૂર્ણ રહેશે, કારણ કે તે કોરોના મહામારીને કારણે ભારતમાં સર્જાયેલી આર્થિક મંદીની સત્તાવાર પુષ્ટિ કરશે.

ચાલો, GDP ખરેખર શું છે તેની સમજ મેળવીને આ આખો મુદ્દો સમજવાનો પ્રયાસ કરીએ.

GDP એટલે શું?

રિઝર્વ બૅંક ઑફ ઇંડિયા

કુલલ ઘરેલુ ઉત્પાદન એટલે એક ચોક્કસ વર્ષમાં સમગ્ર દેશમાં ઉત્પાદિત થયેલ માલ અને સેવાનું કુલ મૂલ્ય.

રિસર્ચ અને રેટિંગ ફર્મ કૅર રેટિંગ્સના અર્થશાસ્ત્રી સુશાંત હેગડે જણાવે છે કે GDP એ 'એક વિદ્યાર્થીના ગુણપત્રક જેવી છે.'

જેમ એક વિદ્યાર્થીનું ગુણપત્રક તેની પકડવાળા વિષયોમાં તેમણે મેળવેલા ગુણ જણાવે છે, તેમ GDP આર્થિક પ્રવૃત્તિઓના સ્તર અને તેના માટે જવાબદાર સેક્ટરો વિશે જણાવે છે.

ગુણપત્રક જણાવે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

છે કે જે-તે અર્થતંત્રે વર્ષમાં કેટલું સારું કે ખરાબ પ્રદર્શન કર્યું છે.

જો GDPમાં ઘટાડો નોંધાય તો તેનો અર્થ એ થયો કે ગત વર્ષની સરખામણીએ દેશનું અર્થતંત્ર ધીમું પડી ગયું છે. એટલે કે ગત વર્ષની સરખામણીએ દેશમાં પૂરતાં માલસામાન અને સેવાઓનું ઉત્પાદન નથી થયું.

કોરોના વાઇરસથી ગુજરાતના આ ઉદ્યોગને ફાયદો થયો

ભારતમાં સેન્ટ્રલ સ્ટેટિસ્ટિક્સ ઑફિસ (CSO) વર્ષમાં ચાર વખત GDPની ગણતરી કરે છે.

આ સંસ્થા દ્વારા દર વર્ષે GDPનો વાર્ષિક વૃદ્ધિદર પણ બહાર પાડવામાં છે.

એવું માનવામાં આવે છે કે ભારત જેવા નીચી અને મધ્યમ આવકવળા દેશો માટે પોતાની વધતી જતી વસતિની જરૂરિયાતો સંતોષવા માટે વાર્ષિક ધોરણે GDPમાં સતત વધારો થતો રહે એ અત્યંત જરૂરી છે.

ટૂંકમાં GDP એક ચોક્કસ સમય માટે દેશ અને તેના અર્થતંત્રની પ્રગતિને વ્યાખ્યાયિત કરે છે.

તેની ગણતરી કઈ રીતે થાય છે?

ચીનના કોરોના વાઇરસની વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર શું અસર થશે?

GDPની ગણતરી માટે ચાર મુખ્ય ઘટકો ધ્યાને લેવાય છે.

પ્રથમ છે 'ઉપભોગ ખર્ચ', જે વસતી દ્વારા માલસામાન અને સેવાઓની ખરીદી માટે કરાયેલ કુલ ખર્ચને દર્શાવે છે.

બીજું છે, “સરકારી ખર્ચ”, ત્રીજું છે, “રોકાણખર્ચ” એટલે કે પુલ કે ફૅક્ટરી બનાવવા માટે થતો ખર્ચ વગેરે. અને અંતમાં આવે છે ચોખ્ખી નિકાસ (નિકાસ અને આયાત વચ્ચેનું નાણાકીય અંતર) GDP નોમિનલ અને વાસ્તવિક ટર્મ્સમાં ગણાય છે.

નૉમિનલ ટર્મ્સ અનુસાર તે હાલની કીમત પ્રમાણે તમામ વસ્તુઓ અને સેવાઓનું મૂલ્ય દર્શાવે છે. (GDPની ગણતરી થઈ રહી છે તે વર્ષની કિંમતો) જ્યારે આ આંકડાને સંદર્ભ વર્ષ માટેના ફુગાવા અનુસાર સરખાવવામાં આવે છે, ત્યારે આપણને ખરી GDPનો ખ્યાલ આવે છે. અર્થતંત્રની વૃદ્ધિની વાત કરતી વેળાએ ખરી GDPને જ ધ્યાને લેવાય છે.

GDP માટેનો ડેટા કૃષિ, ઉત્પાદન, વીજળી, ગૅસ સપ્લાય, ખાણ, જંગલસંપત્તિ અને ફિશિંગ, હૉટલો, બાંધકામ, વેપાર, કૉમ્યુનિકેશન, ફાઇનાન્સિંગ, રિયલ ઍસ્ટેટ, વીમા ક્ષેત્ર, ધંધાકીય સેવાઓ અને સમાજસેવાઓ જેવા ક્ષેત્રોમાંથી એકઠો કરવામાં આવે છે.

GDPનું મહત્ત્વ કેમ?

સરકાર અને સામાન્ય જનતા માટે નિર્ણયઘડતર માટે GDP એક મહત્ત્વનું પરિબળ છે.

જો GDPમાં વધારો થઈ રહ્યો હોય તો તેનો અર્થ એ થયો કે દેશ આર્થિક પ્રવૃત્તિઓ ક્ષેત્રે સારું પ્રદર્શન કરી રહ્યો છે. તેમજ સરકારની નીતિઓ પ્રાથમિક સ્તર પર કારગત નીવડી રહી છે અને સાચી દિશામાં જઈ રહી છે.

જો GDPમાં ઘટાડો થઈ રહ્યો હોય તો તેનો અર્થ એ થયો કે અર્થતંત્રમાં જરૂરી...


નિર્મલા સીતારમણના તારીખ 5 મેના રોજ રજૂ થયેલ બજેટમાં આ માંગ સંતોષવાનો અધકચરો પ્રયાસ થયો હતો.

250 કરોડ સુધીનું ટર્નઓવર ધરાવતી કંપનીઓને કૉર્પોરેટ ટૅક્સમાં રાહત આપવાની જોગવાઈઓ નાણામંત્રીએ પોતાની પ્રથમ બજેટ સ્પીચમાં જાહેર કરી હતી.

આમ છતાંય બજેટ બાદ પણ વેપાર-ઉદ્યોગજગતનો મૂડ બગડતો જ ગયો. એક યા બીજા કારણે સાર્વત્રિક મંદીનું વાતાવરણ જોર પકડતું ગયું.

છ વરસનો સૌથી ઓછો આર્થિક વિકાસ દર અને તેમાં પણ ચાલુ રહેલો ઘસારો, 45 વરસનો સૌથી ઊંચો બેકારીનો દર, જાણે કે અર્થવ્યવસ્થાની કમર તોડી રહ્યો હતો.

બજેટ રજૂ કર્યા બાદ પણ સરકાર આ પરિસ્થિતિથી ચિંતિત થઈ નાનાં-મોટાં પ્રોત્સાહનો જાહેર કરતી રહી.

અર્થવ્યસ્થા હાલત હાલ કેવી છે?

કોઈ પણ નાણામંત્રીએ પોતાનું પ્રથમ બજેટ રજૂ કર્યાના માત્ર અઢી મહિના જેટલા સમયમાં અર્થવ્યવસ્થાને ઉગારવા ચાર-ચાર પ્રોત્સાહક પૅકેજ જાહેર કરવાં પડ્યાં હોય તેવો આ પહેલો કિસ્સો છે.

આ પહેલાંનાં ત્રણ પૅકેજને એફઆઈઆઈ, બજાર અને કૉર્પોરેટ ઇન્ડિયાનો સાનુકૂળ પ્રત્યાઘાત નહોતો સાંપડ્યો.

દરમિયાનમાં ભારતીય અર્થવ્યવસ્થા વિશ્વની સૌથી ઝડપથી વિકસતી અર્થવ્યવસ્થાનું સ્થાન પણ ગુમાવી બેઠી અને 6 ટકાના જીડી... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

પી વૃદ્ધિદર સાથે ચીને એ સ્થાન કબજે કર્યું.

પાંચ વરસ પહેલાં ભારત દુનિયાની છઠ્ઠી મોટી અર્થવ્યવસ્થા હતી, બજેટ બાદની પરિસ્થિતિએ વિશ્વ બૅંકની જાહેરાત મુજબ આપણે સાતમા સ્થાને આવી અટકી ગયા.

ઑટોમોબાઇલ સૅક્ટર, બાંધકામ ઉદ્યોગ અને કાપડ તેમજ હીરાઉદ્યોગ જેવાં ક્ષેત્રમાં મંદીની મોટી અસર વરતાવા લાગી અને મોટા પાયે કારીગરોની છટણી થઈ.

બાંધકામ ક્ષેત્રની જ વાત કરીએ તો લગભગ 12 લાખ જેટલાં મકાનો એક અંદાજ મુજબ બજારમાં ગ્રાહકની રાહ જુએ છે. 1000 કરોડ રૂપિયા કરતાં વધુ રોકાણ આમાં ફસાઈ ગયું છે.

મારુતિ જેવી ઑટોમોબાઇલ ક્ષેત્રની ફ્લૅગશિપ કંપનીએ પોતાનું ઉત્પાદન ઘટાડયું છે. ઑટોમોબાઇલના 200 જેટલા ડીલર પાસે આજે કોઈ ઑર્ડર નથી એટલે શટર બંધ કરીને બેઠા છે.

આ જ સ્થિતિ ટેક્સટાઇલની અને હીરાઉદ્યોગની છે જેમણે એકલા સુરતમાં હજારો કાર્યકરો છૂટા કર્યા છે.

ઇન્ડિયા ટુડે હિંદીના સંપાદક અંશુમાન તિવારીના મત મુજબ અર્થવ્યવસ્થા ખાડામાં પડી છે અને વિકાસ તેમ જ બચત બંનેમાં ઘટાડો થયો છે.

તિવારીના મત મુજબ છેલ્લા દોઢ વરસથી મંદીનો દોર ચાલી રહ્યો છે. મંદી અને વિકાસ કોઈ પણ અર્થવ્યવસ્થાનો સ્વાભાવિક ભાગ છે.

જોકે, 2006 બાદ ભારતમાં અઢાર મહિનાનો આ લાંબો મંદીનો દોર ચિંતાજનક બની રહ્યો છે.

આ મંદી ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રમાં ઘણા મોટા ખેલાડીઓને પણ નિપટાવી દેશે. વોડાફોન જેવી કંપનીઓ ખતમ થવા જઈ રહી છે અને માત્ર એરટેલ અને જીઓ એકાધિકાર જમાવે તે સ્થિતિ છે.

સીતારમણનું આ પગલું કેવી રીતે ફાયદો કરશે?

આ પરિસ્થિતિમાં નિર્મલા સીતારમણે જે કૉર્પોરેટ ટૅક્સ ઘટાડવાનું પૅકેજ રજૂ કર્યું તે ખરેખર આવકારદાયક અને દાદ માંગી લે તેવું છે.

સરકારે કંપનીઓ પરનો કૉર્પોરેટ ટૅક્સ 10 ટકા ઘટાડીને 25.17 ટકા કરવાની જાહેરાત કરી છે.

આ થવાથી ભારતનો કૉર્પોરેટ ટૅક્સનો દર ચીન અને દક્ષિણ કોરિયા જેટલો થઈ ગયો છે.

આ ટૅક્સ ઘટાડાને કારણે હાલમાં જે દર સરચાર્જ સાથે 34.97 ટકા હતો તે હવે 25.17 ટકા થયો અને આવી કંપનીઓને મિનિમમ ઓલ્ટરનેટિવ ટૅક્સ (MAT) પણ ચૂકવવો નહીં પડે.

આ થઈ હાલમાં કાર્યરત કૉર્પોરેટ સૅક્ટરની કંપનીની વાત.

પહેલી ઑક્ટોબર 2019 પછી રચાનારી નવી કંપની જો મૅન્યુફૅક્ચરિંગ સૅક્ટરમાં રોકાણ કરે તો હાલમાં જે 25.17 ટકાના દરે ટૅક્સ ચૂકવવાની જોગવાઈ છે તેને બદલે માત્ર 15 ટકા અને સેસ તથા સરચાર્જ સાથે અગાઉ જે ભારણ 19.12 ટકા હતું તે સીધું ઘટીને 17.01 ટકા થઈ જશે.

આની સાથે જ ઇક્વિટી શૅરના વેચાણના કૅપિટલ ગેઈન પર લાગતો સુપર...


નિર્મલા સીતારમણની પ્રેસ કૉન્ફરન્સનો એક વીડિયો સોશિયલ મડિયા પર શૅર કરવામાં આવ્યો છે જેમાં તેઓ કહી રહ્યાં છે," મિલેનિયલ નવાં વાહનો ખરીદીને માસિક હપ્તામાં બંધાવા માગતા નથી અને ઓલા-ઉબર જેવી કૅબ સેવા વાપરે છે. આની અસર ઑટો ઇન્ડસ્ટ્રી પર પડી રહી છે."

ગુરુવારે #Millennials ટ્વિટરના ટૉપ ટ્રૅન્ડ્સમાં સામેલ રહ્યું જેની સાથે લોકોએ તેમના નિવેદનની મજાક પણ કરી હતી.

મોદી સરકારના બીજા કાર્યકાળના 100 દિવસ પૂર્ણ થતા ચેન્નઈમાં પ્રેસ કૉન્ફરન્સ દરમિયાન પૂછવામાં આવ્યું હતું કે સોસાયટી ઑફ ઇન્ડિયન ઑટોમોબાઇલ મૅન્યુફૅક્ચર્સ (સિયામ) પ્રમાણે ઑગસ્ટ મહિનામાં વાહનોનું વેચાણ સતત નવમાં મહિને પણ ઘટ્યું હતું. ઑટો સૅક્ટરમાં આ સુસ્તી ક્યાં સુધી રહેવાની આશા છે? ઘણા મોટા કાર ડિલરો દાવો કરી રહ્યા છે કે સરકાર ગાડીઓના વેચાણ પર એસજીએસટી અને 17 ટકા સેસ વસૂલ કરે છે. જો તેમાં અમુક પ્રકારે કાપ મૂકવામાં આવે તો ગાડીઓનું વેચાણ વધશે. આના પર સરકારનો શું વિચાર છે?"

તેના જવાબમાં નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે કહ્યું, "હું તમારી વાતથી સહમત છું. આ તર્ક બરાબર લાગે છે."

"પણ કોઈ કારણ છે જેના કારણે અત્યારે વેચાણ ઘટ્યું છે. બીએસ-6નું આવવું ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

અને રજિસ્ટ્રેશન ફી સાથે સંકળાયેલાં કારણો પણ આમાં સામેલ છે."

"એ સિવાય અમુક અધ્યયન થયાં છે જે જણાવે છે કે મિલેનિયલ લોકો (નવી પેઢી) કોઈ નવું વાહન ખરીદવા માટે લૉન લઈને માસિક હપતાઓમાં ફસાવા નથી માગતા અને પરિવહન માટે ઓલા કે ઉબર જેવી સેવાઓ અથવા મેટ્રોમાં જવાનું પસંદ કરે છે. આ કારણોસર ઑટો ઇન્ડસ્ટ્રી પ્રભાવિત થઈ છે."

છેલ્લા બે દાયકામાં પૅસેન્જર વાહનોના વેચાણમાં સૌથી ખરાબ પ્રદર્શન 2019માં જોવા મળ્યું હતું, ત્યારે નાણામંત્રીની આ દલીલમાં કેટલું વજન છે?

અમારી તપાસમાં અમે જાણ્યું કે સિયામના આંકડા, ગત વર્ષમાં ટૅક્સી કે કૅબના રજિસ્ટ્રેશનનો ડેટા અને કૅબ સેવાઓના 'ગ્રોથરેટ'માં ઘટાડો, નાણામંત્રીના નિવેદન પર પ્રશ્નો ઊભા કરે છે.

ઑટો સેક્ટરમાં મંદી પર સિયામનો રિપોર્ટ

વાહન કંપનીઓનું સંગઠન સોસાયટી ઑફ ઇન્ડિયન ઑટોમોબાઇલ મૅન્યુફૅક્ચરર્સ નાણાકીય વર્ષ 1997-98થી વાહનોના થોક વેચાણના આંકડા નોંધી રહ્યું છે.

સિયામ મુજબ ભારતમાં જે ગાડીઓ ઓલા અને ઉબર જેવી સેવાઓ દ્વારા વાપરવામાં આવે છે તેના વેચાણમાં પણ ઘટાડો થયો છે.

સંગઠનનો રિપોર્ટ જણાવે છે કે વર્તમાન મંદી કાર(પૅસેન્જર વાહનો)ના વેચાણ પૂરતી નથી.

થ્રી વ્હિલર, ટ્રૅક્ટર, ટ્રક અને અન્ય ભારે વાહનો સહિત ટૂ વ્હિલર વાહનોનું વેચાણ પણ ગત વર્ષની સરખામણીમાં ઘટ્યું છે.

સિયામ મુજબ આ બધી શ્રેણીનાં વાહનોના વેચાણમાં છેલ્લા નવ મહિનામાં સતત ઘટાડો નોંધાયો છે.

સિયામની 9 સપ્ટેમ્બર 2019ની એક પ્રેસ રિલીઝમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ઍપ્રિલ-ઑગસ્ટ 2018ના ગાળામાં જ્યાં 13,699,848 વાહનો બનાવાયાં અને એપ્રિલ-ઑગસ્ટ 2019ના ગાળામાં આ આંકડો ઘટીને 12,020,944 રહી ગયો. એટલે કે વાહનોના ઉત્પાદનમાં પણ 12.25 ટકાનો ઘટાડો થયો.

ભારતમાં સૌથી વધુ કાર વેચનાર મારુતિ સુઝુકી ઇન્ડિયાના શશાંક શ્રીવાસ્તવે સમાચાર એજન્સી પીટીઆઈને કહ્યું, "ભારતીય નાણામંત્રીએ જે વાત કહી તેવા કોઈ તારણ સુધી પહોંચવા માટે મોટા અધ્યયનની જરૂર છે."

"હાલ અમને નથી લાગતું કે દેશમાં કારની માલિકીની પૅટર્નમાં કોઈ ફેરફાર થયો છે અને ગાડીઓના વેચાણમાં આવેલા ઘટાડા માટે ઓલા-ઉબર સેવા જવાબદાર છે."

શશાંક કહે છે, "ઓલા અને ઉબર જેવી કૅબ સેવા છેલ્લાં 6-7 વર્ષમાં શરૂ થઈ છે. આ જ તે સમય છે જે ઑટો ઇન્ડસ્ટ્રી માટે સૌથી સારો સમય કહી શકાય."

"છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં આ કૅબ સેવાએ એવું તો શું કર્યું કે આખી ઇન્ડસ્ટ્રીમાં મંદી આવી ગઈ. હું નથી માનતો ઓલા-ઉબરને કારણે આવું થયું છે."

અમેરિકન...


નિર્મલા સીતારમણની રાજકીય સફર

મોદી સરકારની પ્રથમ ઇનિંગમાં તેમણે પ્રથમ મહિલા સંરક્ષણમંત્રીનો પદભાર સંભાળી જેમ ઇતિહાસ રચ્યો હતો. કંઈક તેવું જ કારનામું તેમણે નરેન્દ્ર મોદીના વડપણવાળી બીજી સરકારમાં કરી બતાવ્યું. જ્યારે તેમના પર દેશનાં પ્રથમ પૂર્ણકાલીન મહિલા નાણામંત્રી તરીકેની પસંદગીનો કળશ ઢોળાયો.

2019માં બીજી વખત ભાજપ સત્તા પર આવ્યા બાદ સળંગ ત્રીજી વખત નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે બજેટ રજૂ કર્યું હતું. આ પહેલાં આ નાણામંત્રીનો પદ પર વિરાજમાન થનાર પહેલા મહિલા હતાં દેશનાં ભૂતપૂર્વ વડાં પ્રધાન ઇંદિરા ગાંધી.

આજે આપણે નરેન્દ્ર મોદી સરકારમાં મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવનાર નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ વિશે કેટલીક અજાણી વાતો જાણીશું.

મધ્યમવર્ગીય પરિવારમાં જન્મ

નિર્મલા સીતારમણ

યોરસ્ટોરી ડોટ કૉમના એક અહેવાલ અનુસાર તેમનો જન્મ 18 ઑગસ્ટ, 1959ના રોજ તમિલનાડુના તિરુચિરાપલ્લીના એક મધ્યમવર્ગીય પરિવારમાં થયો હતો. તેમના પિતા રેલવેમાં નોકરી કરતા હતા. તેથી તેમનું બાળપણ તમિલનાડુના વિવિધ વિસ્તારોમાં વિત્યું.

તેમણે પોતાનું પ્રારંભિક કૉલેજ શિક્ષણ સીથાલક્ષ્મી રામાસ્વામી કૉલેજમાંથી કર્યું, ત્યાર બાદ તેમણે જવાહરલાલ નહે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રુ યુનિવર્સિટીમાંથી અર્થશાસ્ત્ર વિષય સાથે અનુસ્નાતક સુધીનો અભ્યાસ કર્યો.

ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયાના એક અહેવાલ અનુસાર તેમણે ‘ઇન્ડો-યુરોપિયન ટેક્સટાઇલ ટ્રેડ’ વિષય પર પીએચ. ડી. કર્યું.

લંડનમાં કરી કારકિર્દીની શરૂઆત

નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ

ઇન્ડિયા ટુડે ડોટ ઇનના એક અહેવાલ અનુસાર દિલ્હીમાં અનુસ્નાતક કક્ષાનું શિક્ષણ મેળવતી વખતે તેઓ તેમના ભાવિ પતિ ડૉ. પરાકલા પ્રભાકરને મળ્યાં. જેમની સાથે તેમણે 1986માં લગ્ન કર્યાં.

લગ્ન બાદ આ યુગલ લંડન સ્થાયી થયું. જ્યાં તેમણે પ્રાઇસવૉટરહાઉસકૂપર્સ કંપનીમાં સિનિયર મૅનેજર તરીકે કામ કરવાનું શરૂ કર્યું.

આ સિવાય તેઓ ઍગ્રિકલ્ચર એંજિનિયર્સ ઍસોસિયેશન, લંડન ખાતે ઇકૉનૉમિસ્ટના મદદનીશ તરીકે કાર્યરત્ રહ્યાં.

અહેવાલ અનુસાર તેઓ થોડા સમય સુધી બીબીસી વર્લ્ડ સર્વિસ સાથે પણ સંકળાયેલાં હતાં.

મહિલાઓના અવાજ અને ભાજપમાં પ્રવેશ

લંડનથી પાછા ફર્યા બાદ તેઓ હૈદરાબાદમાં સેન્ટર ફૉર પબ્લિક પૉલિસી સ્ટડિઝમા ડેપ્યુટી ડાયરેક્ટર પદે રહ્યાં. શિક્ષણ ક્ષેત્રે રસ હોવાના કારણે તેમણે હૈદરાબાદમાં ‘પર્ણવા’નામે સ્કૂલ સ્થાપી.

ભાજપમાં સામેલ થતાં પહેલાં તેઓ વર્ષ 2003-2005 સુધી રાષ્ટ્રીય મહિલાપંચના સભ્ય રહ્યાં. આ દરમિયાન તેઓ સ્ત્રીસશક્તિકરણ મામલે મુક્ત મને પોતાનો મત મૂકતાં હતાં.

વર્ષ 2006માં તેઓ ભાજપમાં સામેલ થયાં. તેઓ જલદી જ પક્ષનાં રાષ્ટ્રીય પ્રવક્તા બન્યાં. અને વિવિધ ચર્ચાઓમાં પાર્ટીના ફૅસ તરીકે ભાગ લઈ જલદી જ પ્રસિદ્ધ થઈ ગયાં. 2014માં

વર્ષ 2016થી તેઓ રાજ્યસભાનાં સાંસદ છે. મોદી સરકારના પ્રથમ કાર્યકાળ દરમિયાન તેમને શરૂઆતમાં મિનિસ્ટ્રી ઑફ કૉમર્સ ઍન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રીના રાજ્ય કક્ષાનાં મંત્રી (સ્વતંત્ર પ્રભાર) નીમાયાં. ત્યાર બાદ તેમને સંરક્ષણમંત્રી નીમવામાં આવ્યાં. આ સાથે જ તેઓ આ પદ સંભાળનાર દેશનાં પ્રથમ મહિલા બન્યાં.

યોરસ્ટોરી ડોટ કૉમના એક અહેવાલ અનુસાર સંરક્ષણમંત્રી તરીકેના તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન રાફેલ વિમાનની ખરીદી અંગે ભ્રષ્ટાચાર આચરાયા હોવાના આરોપ મૂકવામાં આવ્યા.

જોકે, તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન ઉત્તર પ્રદેશ અને તમિલનાડુમાં ઇન્ડસ્ટ્રિયલ ડિફેન્સ કૉરિડોરનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું, જે એક સિદ્ધિ માનવામાં આવે છે. આ સિવાય તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન તેમણે સંરક્ષણ ક્ષેત્રે ઘણા નીતિવિષયક મહત્ત્વના નિર્ણયો પણ લીધા હતા.

મોદી સરકારના બીજા કાર્યકાળમાં હાલ તેઓ નાણામંત્રીની સાથોસાથ કૉર્પોરેટ અફેર્સ મંત્રી તરીકેનો ચાર્જ પણ સંભાળી રહ્યાં...


નિવાર ચક્રવાત

હવામાન વિભાગ પ્રમાણે આગામી થોડા કલાકોમાં હવાની ગતિ 100-110 કિલોમિટર પ્રતિ કલાકથી ઘટીને 65-75 કિલોમિટર પ્રતિ કલાક થઈ જશે, જોકે આમ છતાં ખતરો હજી ટળ્યો નથી.

નિવાર આ વર્ષે બંગાળની ખાડીમાં સર્જાયેલું બીજું મોટું વાવાઝોડું છે. અગાઉ મે મહિનામાં અમ્ફન વાવાઝોડું આવ્યું હતું.

નિવાર નામ કોણે આપ્યું?

નિવાર વાવાઝોડું

આ નામ ઈરાન દ્વારા સૂચવવામાં આવ્યું છે. 2020નાં ઉત્તર હિંદ મહાસાગરનાં વાવાઝોડાં માટેનાં નામોની યાદીમાંથી ઉપયોગમાં લેવાયેલું ત્રીજું નામ છે. નિવારનો અર્થ છે રોકવું.

ત્રણ દિવસ પહેલાં (22 નવેમ્બરના રોજ) સોમાલિયામાં જે વાવાઝોડું આવ્યું હતું, તેનું ભારત દ્વારા નામ પાડવામાં આવ્યું હતું. આ વાવાઝોડાને ગતિ નામ આપવામાં આવ્યું હતું, જેનો અર્થ ઝડપ થાય છે.

એશિયા અને પ્રશાંત વિસ્તાર માટે સંયુક્ત રાષ્ટ્રના આર્થિક અને સામાજિક કમિશન (ઈએસસીએપી) અને વિશ્વ ઋતુ સંગઠન (ડબ્લુએમઓ) દ્વારા 2000ની સાલમાં બંગાળની ખાડી અને અરબ સાગરમાં સર્જાતાં વાવાઝોડાં માટે નામ આપવાની પદ્ધતિ શરૂ કરવામાં આવી હતી.

આ અંતર્ગત બાંગ્લાદેશ, ભારત, માલદીવ, મ્યાંમાર, ઓમાન, પાકિસ્તાન, શ્રીલંકા અને થાઈલૅન્ડ જેવા દેશોન... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ા એક જૂથ દ્વારા બંગાળની ખાડી અને આરબ સાગરમાં સર્જાતાં વાવાઝોડાં માટે 13 નામોની યાદી સોંપવામાં આવી હતી.

2018માં આ જૂથમાં ઈરાન, કતાર, સઉદી આરબ, સંયુક્ત આરબ અમીરાત અને યમન પણ જોડાઈ ગયાં. આ પેનલ ચક્રવાતને નામ આપવાનું કામ કરે છે.

આ દેશો દ્વારા સૂચવવામાં આવતાં નામોની યાદી દેશોનાં નામોની વર્ણમાળા પ્રમાણે બનાવાવમાં આવે છે. આ યાદીની શરૂઆત બાંગ્લાદેશથી થાય છે.

જે બાદ ભારત, ઈરાન, માલદીવ, ઓમાન અને પાકિસ્તાનનું નામ આવે છે.

આ ક્રમ પ્રમાણે ચક્રવાતનું નામ રાખવામાં આવે છે.

નિવાર પછીનાં વાવાઝોડાંનાં નામો આ મુજબ છે - બુરેવી (માલદીવ), તૌકતે (મ્યાંમાર), યાસ (ઓમાન) અને ગુલાબ (પાકિસ્તાન). એપ્રિલ 2020માં આ નામો ધરાવતી યાદીને સભ્ય દેશો દ્વારા સ્વીકૃતિ આપવામાં આવી છે.

વાવાઝોડાને નામ આપવા પાછળનો હેતુ

અસરગ્રસ્તોને અન્યત્રે ખસેડવાની કામગીરી

સમગ્ર વિશ્વમાં છ ખાસ ઋતુ કેન્દ્ર છે અને પાંચ વાવાઝોડાં માટે ચેતવણી કેન્દ્ર છે. આ કેન્દ્રોનું કામ વાવાઝોડાં સંબંધિત દિશાસૂચનો બહાર પાડવાનું અને તેમનાં નામ રાખવાનું છે.

છ ખાસ ઋતુ કેન્દ્રોમાં એક ભારતીય મોસમ વિભાગ પણ છે, જે વાવાઝોડાં અને આંધી માટે ઍડ્વાઇઝરી બહાર પાડે છે.

નવી દિલ્હી ખાતે આવેલા આ કેન્દ્રનું કામ ઉત્તર હિન્દ મહાસાગરમાં સર્જાતા તોફાનોનું નામ રાખવાનું પણ છે. ઉત્તર હિન્દ મહાસાગરમાં બંગાળની ખાડી અને આરબ સાગર સામેલ છે.

ચક્રવાતનું નામ રાખવાના કારણે વૈજ્ઞાનિકો, આપદા પ્રબંધકો, મીડિયા અને સામાન્ય લોકોને દરેક ચક્રવાતને જુદી-જુદી રીતે ઓળખવામાં મદદ મળે છે.

નામ આપવાથી જાગરુકતા ફેલાવવામાં પણ સરળતા રહે છે.

2000ના વર્ષે મસ્કતમાં યોજાયલા ઈએસસીએપી અને ડબ્લુએમઓના 27મા સંમેલન બાદ વાવાઝોડાંનાં નામો રાખવા માટે બધા દેશો સૈદ્ધાંતિક રીતે તૈયાર થયા અને 2004ના સપ્ટેમ્બર મહિનામાં સભ્ય દેશો વચ્ચે લાંબી મંત્રણા બાદ આનો આરંભ કરવામાં આવ્યો હતો.

તે વખતે યાદીમાં આઠ દેશો દ્વારા સૂચવવામાં આવેલાં નામો હતાં. છેલ્લા નામ અમ્ફનને છોડીને, અત્યાર સુધી ઉપયોગમાં લેવામાં આવેલા બધાં નામો આ યાદીમાં હતાં.

2018માં ઈએસસીએપી અને ડબ્લુએમઓના 45મા સંમેલનમાં વાવાઝોડાંનાં નામો ધરાવતી નવી યાદી તૈયાર કરવામાં આવી. આમાં પાંચ નવા સભ્ય દેશો દ્વારા સૂચવવામાં આવેલાં નામો પણ હતાં.

આ દેશો છે ઈરાન, કતાર, સઉદી આરબ, સંયુક્ત આરબ અમિરાત અને યમન, હવે 13 સભ્યો થઈ ગયા છે.

આ સંમેલનમાં ભારતીય મોસમ વિભાગના ડૉ. મૃત્યુંજય મહાપાત્રાને અલગ-અલગ દેશો...


નિવૃત્ત ન્યાયાધિશ પી. બી. સાવંત

સભાના બે વર્ષ બાદ 31 ડિસેમ્બર-2017ના રોજ એ જ સ્થળે આ જ વિષય પર યલગાર પરિષદનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું.

હું આ બન્ને સભાઓઓનો આયોજક રહી ચૂક્યો છું. આ વખતે કબીર કલા મંચ નામની એક અન્ય સંસ્થા પણ અમારી સાથે જોડાઈ હતી.

તેમાં મોટી સંખ્યામાં લોકો ભેગા થયા હતા. કારણ કે, કેટલીક અન્ય સંસ્થાઓના સમર્થકો પણ તેમાં સામેલ થવા માટે મહારાષ્ટ્ર અને અન્ય રાજ્યોમાંથી અહીં આવ્યા હતા.

બીજા દિવસની સવારે સમર્થકોએ ભીમા કોરેગાંવમાં મરાઠા સેના પર મહારો એટલે કે દલિતોના વિજય મામલેની ઉજવણીમાં સામેલ થવાનું હતું.

વળી મોટી સંખ્યામાં સમર્થકો આવવાની બાબત પરિષદ માટે હકારાત્મક હતી.

માનવઅધિકાર કાર્યકર્તા સુધા ભારદ્વાજ(ડાબે)ની પણ ધરપકડ કરવામાં આવી છે

ઉપરાંત આ જ સ્થળે 1 જાન્યુઆરી-2018ના રોજ મહારાષ્ટ્ર સ્કૂલ ઑફ ટેક્નૉલૉજી દ્વારા આયોજિત એક કાર્યક્રમ પણ હતો.

આ માટે તેમણે ખુરશીઓ અને અન્ય સામાનની વ્યવસ્થા પણ કરી લીધી હતી. તેમની આ વ્યવસ્થા અમારા માટે પણ ઉપયોગી નીવડી હતી.

આ વાત એટલા માટે કરવી જરૂરી છે કેમ કે પોલીસે પરિષદના આયોજન માટેના ભંડોળ પર સવાલ ઉઠાવ્યા હતા અને તેની તપાસ પણ કરવામાં આવી હત... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ી. આથી કહેવું જરૂરી છે.

રાજ્ય અને કેન્દ્ર સરકાર તરફથી બંધારણ ઉલ્લંઘનના મામલા ઉઠી રહ્યા હોવાથી પરિષદનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

પરિષદનો હેતુ બંધારણ લાગુ કરવા પર ભાર મૂકવાનો હતો.

પરિષદમાં ઘણા વક્તા હાજર હતા. તમામે વર્તમાન સરકારની નિષ્ફળતાઓ મામલે અવાજ ઉઠાવ્યો હતો.

ઉપરાંત રાજ્ય અને કેન્દ્ર સરકાર બંધારણના પાલન માટે જવાબદાર હોવાની બાબત પર પણ ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો.

સભાના અંતે તમામે શપથ લીધા હતા કે, "જ્યાં સુધી ભાજપની સરકાર સત્તામાંથી હટી નથી જતી, ત્યાં સુધી તેઓ પ્રયત્નો ચાલુ રાખશે."

કબીર કલા મંચના કાર્યકર્તાઓના ઘરે દરોડા

ભીમા કોરેગાંવ

પાંચ મહિના બાદ 6 જૂન-2018ના રોજ પોલીસે કબીર કલા મંચના કાર્યકર્તાઓના નિવાસસ્થાને દરોડા પાડ્યા અને કેટલાક દસ્તાવેજો કબજે કરી લીધા હતા.

પોલીસને આ કાર્યકર્તાઓ નક્સલવાદી અથવા નક્સલવાદીઓ સાથે તેમના સંબંધો હોવાની શંકા હતી.

આ ઘટનાના બે સપ્તાહ બાદ સમગ્ર બાબતના કેસની તપાસ કરી રહેલા પોલીસ અધિકારીએ એક પત્રકાર પરિષદ કરી.

તેમાં તેમણે કહ્યું કે પોલીસને કાર્યકર્તાઓનો નક્સલીઓ સાથે સંબંધ હોવાના કોઈ પુરાવા નથી મળ્યા.

ત્યાર બાદ 28 ઑગસ્ટના રોજ સમગ્ર દેશમાંથી ધરપકડો કરવામાં આવી.

જોકે, સદભાગ્યપૂર્ણ વાત એ છે કે આ મામલે સુપ્રીમ કોર્ટે દરમિયાનગીરી કરી છે.

હાલની ધરપકડનું કારણ

ભીમા કોરેગાંવ

પોલીસનો આરોપ છે કે નક્સલવાદી અને તેમની સાથે સહાનુભૂતિ રાખનારા લોકો યલગાર પરિષદમાં હાજર હતા.

જોકે, તેમને આ આરોપો પુરવાર કરવા માટે એક પણ પુરાવો નથી મળ્યો.

અમારે નક્સલવાદીઓ સાથે કોઈ જ સંબંધ નથી. પોલીસે ઑક્ટોબર-2015માં આયોજિત સભા વિશે આવો કોઈ આરોપ નથી લગાવ્યો.

આ સભાના આયોજનમાં પણ લગભગ યલગાર પરિષદના લોકો જ સામેલ હતા. તો આ વખતે આરોપ કેમ લગાવવામાં આવ્યા?

આ વખતે આરોપ લાગવાનું કારણ સ્પષ્ટ છે. પહેલું કારણ ચૂંટણીઓ આવી રહી છે અને સરકાર તમામ મોર્ચે પોતાની નિષ્ફળતાને છુપાવવા માટે લોકોનું ધ્યાન ભટકાવવાની કોશિશ કરી રહી છે. આથી કેટલાક લોકોને બલિના બકરા બનાવવા માંગે છે.

તાજેતરમાં વિવિધ શહેરોમાં વિસ્ફોટના ઇરાદા સાથે બોમ્બ બનાવવા મામલે પોલીસ તપાસમાં હિંદુત્ત્વવાદી સંગઠન સનાતન સંસ્થાનું નામ બહાર આવ્યું છે તે બીજું કારણ છે.

આ હિંદુત્ત્વવાદી સંગઠનોને વર્તમાન ભાજપ સરકારનું રક્ષણ પ્રાપ્ત છે. તેમને આ વાતનો વિશ્વાસ હતો કે, તેમની સામે કોઈ કાર્યવાહી નહીં થાય.

તાજેતરમાં કરવામાં આવેલી ધરપકડ પણ આ મુદ્દા...


નિવૃત્ત ન્યાયાધીશ હરજીત સિંઘ બેદીની સમિતિ દ્વારા કરવામાં આવેલી તપાસમાં રાજ્યના કોઈ પણ વરિષ્ઠ નેતા કે સરકારી અધિકારી અથવા એ સમયના કોઈ પણ સંબંધિત વ્યક્તિ તેમાં દોષિત ઠરી નથી.

જોકે, સમિતિનું કહેવું છે કે ત્રણ કેસમાં ગેરરીતિ રહી છે અને આ કેસ સાથે સંકળાયેલા નીચલા દરજ્જાના પોલીસ અધિકારીઓ સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવે.

સમિતિએ એવી પણ ભલામણ કરી છે કે આ ત્રણ કેસમાં માર્યા ગયેલી ત્રણ વ્યક્તિના પરિવારને વળતર પણ આપવામાં આવે.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી હતા ત્યારે વર્ષ 2002-2006ના સમયગાળા વચ્ચે આ 17 ઍન્કાઉન્ટર થયાં હતાં, જેની તપાસ સમિતિએ કરી હતી.

પ્રતીકાત્મક તસવીર

આ અંગે સુપ્રીમ કોર્ટમાં બે પિટિશન કરવામાં આવી હતી, જેમાં કહેવાયું હતું કે પોલીસ દ્વારા કરવામાં આવેલાં કથિત ફેક ઍન્કાઉન્ટરમાં કેટલાક નિર્દોષ માર્યા ગયા હતા.

આ પિટિશન પત્રકાર બી. જી. વર્ગીસ અને ગીતકાર જાવેદ અખ્તર તથા માનવઅધિકાર કાર્યકર્તા સબનમ હાશમી દ્વારા 2001માં દાખલ કરાઈ હતી. આ પૈકી વર્ગીસનું નિધન થઈ ચૂક્યું છે.

વર્ષ 2012માં બે પિટિશનકર્તા જાવેદ અખ્તર અને વર્ગીસની દલીલો સાંભળ્યા બાદ કોર્ટે નિવૃત્ત ન્યાયમૂર્તિ એચ. ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

એસ. બેદીના વડપણમાં એક મૉનિટરીંગ કમિટીની નિમણૂક કરી હતી.

તેમને આ તમામ ઍન્કાઉન્ટર્સની તપાસ કરવાનું કામ સોંપવામાં આવ્યું હતું.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ત્રણ ઍન્કાઉન્ટર્સ ફેક

સુપ્રીમ કોર્ટ

ફેબ્રુઆરી-2018માં સમિતિએ તેમનો તપાસ અહેવાલ સુપ્રીમ કોર્ટને સુપરત કર્યો હતો.

રિપોર્ટમાં તારણ આપવામાં આવ્યું કે 17 ઍન્કાઉન્ટર્સમાંથી ત્રણ ફેક હતા અને આ કેસમાં સંકળાયેલા પોલીસ અધિકારીઓ સામે કાર્યવાહી કરવાની ભલામણ કરવામાં આવે છે.

બેદી કમિટીના રિપોર્ટની નકલ બીબીસીએ પ્રાપ્ત કરી હતી. જેમાં લખવામાં આવ્યું છે:

"પુરાવા અને સાક્ષીઓના નિવેદનોના આધારે સમીર ખાન, હાજી ઇસ્માઇલ અને કાસીમ જાફર હુસ્સેન ફેક ઍન્કાઉન્ટરમાં માર્યા ગયા હતા."

સમિતિએ ત્રણ ઇન્સ્પેક્ટર રૅન્ક સહિત કુલ નવ પોલીસ અધિકારીના નામની સંડોવણી તેમાં નોંધી છે. જોકે, તેમાં કોઈ પણ આઈપીએસ અધિકારીની સંડોવણી કે તેમની સામે કાર્યવાહીની ભલામણ નથી કરી.

બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં નામાંકિત ક્રિમિનલ લૉયર ગીતા લુથરાએ કહ્યં:

"...બેદી કમિટીના રિપોર્ટ અનુસાર ત્રણ ઍન્કાઉન્ટર ફેક મળી આવ્યા છે અને તે ત્રણ કેસ સાથે સંકળાયેલા પોલીસ અધિકારીઓ સામે કાર્યવાહી કરવાની ભલામણ કરવામાં આવી છે."

"આથી આ ત્રણ કેસની વધુ તપાસ થવી જોઈએ."

ગુજરાતના પૂર્વ ડીજીપી (ડાયરેક્ટર જનરલ પોલીસ) આર. બી. શ્રીકુમારે રાજ્યના પ્રશાસન સામે આરોપ કર્યા હતા કે ઍન્કાઉન્ટરમાં મુસ્લિમને ટાર્ગેટ કરવામાં આવ્યા હતા તેને બેદી કમિટીના રિપોર્ટમાં ફગાવી દેવામાં આવ્યા છે.

સમિતિને તપાસમાં કોઈ પુરાવા નથી મળ્યા જે કોઈ ચોક્કસ સમુદાયના લોકોને નિશાન બનાવી હત્યા કરવામાં આવી હોવાના સંકેત આપતા હોય.

સમિતિએ કહ્યું છે કે ઍન્કાઉન્ટર્સમાં માર્યા ગયેલા લોકો જુદાજુદા સમુદાયના હતા. તેમાંથી મોટાભાગનાનો ક્રિમિનલ રેકર્ડ હતો.

સુપ્રીમ કોર્ટના વરિષ્ઠ વકીલ અને ભૂતપૂર્વ સૉલિસિટર જનરલ મોહન પરાસરને બીબીસીને કહ્યું કે રિપોર્ટને 'ડિસક્રૅડિટ' (અવિશ્વાસ દર્શાવવાનું) કરવાનું કોઈ કારણ નથી.

"બેદી સમિતિના રિપોર્ટમાં કહેવાયું છે કે મુસ્લિમ સમુદાયને નિશાન નથી બનાવાયો એ સારી વાત છે, કેમ કે એવા આરોપ હતા કે ઍન્કાઉન્ટરમાં મુસ્લિમોને નિશાન બનાવાયા છે."

"હવે પિટિશનકર્તા અને પ્રતિવાદી સહિત વિવિધ પક્ષોની રજૂઆતને સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા સાંભળવામાં આવશે."

ગત સપ્તાહે સુપ્રીમ કોર્ટે આ રિપોર્ટને ગુપ્ત રાખવા ગુજરાત સરકારની અરજીને નામંજૂર કરી દીધી હતી.

સુપ્રીમ કોર્ટે આદેશ આપ્યો હતો કે બેદી...


નિવૃત્તિનું ઉમદા આયોજન, બજારમાં ઉપલબ્ધ આરોગ્યપ્રદ ભોજન અને મૂડી હોય તો પણ ઉંમર વધવાની સાથે શું આટલી વ્યવસ્થા પૂરતી છે?

બિલકુલ આ બધી સાવચેતી તો જરૂરી છે જ પણ શું તમે વિચાર્યું છે કે આ બધી સગવડો તો એ છે કે જે નજરે પણ ચઢે છે અને આ અંગે સૌ મોકળાશથી વાત પણ કરે છે.

ઉંમર વધવાની સાથે સેક્સ અંગેની જરૂરિયાતો પર તો કોઈ વાત જ કરવામાં નથી આવતી.

કેટલા લોકો હશે જે એ વિચારતા હશે કે ઘડપણના તબક્કે દાદા-દાદીની પણ સેક્સલાઇફ હોઈ શકે છે?

ફિલ્મ 'બધાઈ હો'માં વધતી જતી ઉંમર સાથે આવા જ સંબંધોને દર્શાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે.

ઘડપણમાં સેક્સને અલગ રાખવું કેટલું યોગ્ય છે?

આપણી પરંપરામાં જીવનના આ ચોથા તબક્કાને સંન્યાસ આશ્રમ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

એવું માનવામાં આવે છે કે ઘરડાં લોકોએ તમામ ભોગવિલાસ છોડી દઈ ઈશ્વરની આરાધનામાં જોડાઈ જવું જોઈએ.

પણ શું સેક્સ અને ઘડપણને અલગ રાખવું યોગ્ય છે? શું સેક્સ એ શરીર અને મનની એવી માગ નથી કે જે હંમેશાં જરૂરી હોય છે?

આનો જવાબ 80 વર્ષનાં હોલીવૂડ એક્ટ્રેસ જૂડી ડેન્ચ એક ઇન્ટરવ્યૂમાં આપે છે, ''સેક્સ અને અંગત પળો જીવનની એક મહત્ત્વની જરૂરિયાત છે. એની લાલસા ક્યારેય ઘટતી નથી.''

પ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

્લેબૉય ફાઉન્ડર હ્યૂ હેફનરે 86 વર્ષની ઉંમરમાં લગ્ન કર્યું હતું. યાદ કરો શું ભારતમાં તમે આવું કોઈ લગ્ન જોયું છે ખરું? જવાબ કદાચ ના હશે અથવા અપવાદ.

ભારતીય સમાજને આઘેડવયના લોકોની કામુકતા સામો અણગમો આવે છે.

ફિલ્મોમાં દર્શાવતો રોમાન્સ પણ એવાં કપલની આસપાસ જ ગુંથાયેલો જોવા મળે છે કે જેમની ઉંમર નાની હોય.

હીરો જો 55 વર્ષનો હોય તો તેના વાળ અને ચહેરાનું રંગરોગાન કરી તેની પ્રૌઢ વયને ઢાંકવાના પ્રયાસો કરવામાં આવે છે.

ફિલ્મોમાં વૃદ્ધ હિરોઈન એ માત્ર એક કલ્પના જ બની ગઈ છે.

જોકે, નિ:શબ્દ, વન્સ અગેઇન અને ચીની કમ જેવી ફિલ્મો દ્વારા આ ચીલાચાલુ ઢબને તોડવાના પ્રયાસો જરૂર કરવામાં આવ્યા છે.

આ ફિલ્મની વાર્તાઓનો પડદા પર કે પડદાની બહાર સહજતાથી સ્વીકાર કરવામાં આવતો નથી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ઘરડાંઓનો અનુભવ

આ બાબતે ચેન્નઈમાં રહેનારા 64 વર્ષના ગોવિંદરાજનો અનુભવ કડવાશ ભરેલો રહ્યો છે.

તેઓ જણાવે છે, ''સોશિયલ મીડિયા અને ડેટિંગ સાઇટ પર ઘણી મહિલાઓ જોડાયેલી છે."

"સંબંધ જ્યારે શારીરિક સંબંધો તરફ આગળ વધે છે ત્યારે મહિલાઓ સંકોચ અનુભવતી જોવા મળે છે."

"મહિલાઓને લાગે છો કે અમે પ્રૌઢ છીએ અને એ રીતે ઘણા બોલ્ડ છીએ.''

વલ્લભ કનન જીવનની 60 વસંત જોઈ ચૂક્યા છે, લગ્નનાં 28 વર્ષ બાદ પણ તેમનું સેક્સુઅલ જીવન સંતુષ્ટ છે.

એ ડર સાથે કે પત્ની સાથે રોમાંસ કરતી વખતે ક્યાંક બાળકોની નજર એમની પર પડી ના જાય.

કારણ એ છે કે બાળકો પોતાનાં માતાપિતાને રોમાન્સ કરતા જોઈ અસહજ બની જાય છે અને ઘણી વખતે ચીસ પણ પાડી ઊઠે છે.

એક વખત વલ્લભ પોતાની પત્ની સાથે સવારે બગીચામાં ફરવા ગયા હતા. બન્નેએ એકબીજાનો હાથ પકડેલો હતો.

વલ્લભ જણાવે છે કે જાણે કે અમે કોઈ ખરાબ વર્તણૂક કરી રહ્યા હોય એમ પાર્કમાં આવતી-જતી દરેક વ્યક્તિ વળીવળીને તેમને જ જોઈ રહી હતી.

ઉત્તર ભારત એટલે વધારે બંધનો?

પ્રેમ પરથી જ્યારે બંધન દૂર કરવાની વાતો થાય છે ત્યારે ઉત્તર ભારત પાસે કોઈ જવાબ હોતો નથી.

ઘડપણમાં રોમાન્સના મુદ્દે ઉત્તર ભારત ઘણી બેડીઓમાં જકડાયેલું છે.

પંજાબમાં રહેનારા 65 વર્ષના સુરેન્દ્ર સેક્સ વિહોણા લગ્નમાં સંકળાયેલા છે પરંતુ એમની યૌનઇચ્છાઓ હજુ પણ યથાવત્ છે.

તેઓ મોકળા મને તો કહી શકતા નથી પણ તેઓ મોહને સહારે રહે છે.

તેઓ જ્યારે પણ બજારમાં જાય છે અને કોઈ સુંદર છોકરી એમની નજરે ચઢે છે તો તેમનું સંપૂર્ણ ધ્યાન એના પર જ કેન્દ્રીત થઈ જાય છે.

આ અનુભવોને ધ્યાનમાં રાખવામાં આવે તો એ સવાલ પણ પૂછી શકાય કે...


નિશાના પર જો નહેરુ-ગાંધી 'પરિવાર' હોય તો તેઓ તેને વધારે મહત્ત્વ આપતા હોય છે. રવિવારે  21 ઑક્ટોબર 2018ના રોજ લાલ કિલ્લા પર ત્રિરંગો ફરકાવીને એમણે એક તીરે અનેક નિશાન સાધ્યા છે.

'આઝાદ હિંદ ફોજ સરકાર'ની 75મી જયંતી પર 21 ઑક્ટોબર 2018ના રોજ લાલ કિલ્લામાં આયોજિત સમારંભમાં વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની હાજરીની ગોઠવણ અચાનક જ કરવામાં આવી હતી.

નહીંતર આ એક લાંબી કવાયત બની શકે તેમ હતી. ટ્વિટર પર એક વીડિયો સંદેશમાં એમણે જણાવ્યું હતું કે 'હું આ પ્રસંગે હાજરી આપીશ.'

કોંગ્રેસ પર નિશાન

આ ધ્વજારોહણ સમારંભમાં પીએમ મોદીએ નેતાજી સુભાષચંદ્ર બોઝના યોગદાનને યાદ કરવામાં જેટલા શબ્દોનો ઉપયોગ કર્યો એનાથી પણ ઓછા શબ્દોનો ઉપયોગ તેમણે કોંગ્રેસ પર વાર કરવામાં કર્યો, છતાં જે પણ કહ્યું તે પૂરતું હતું.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

મોદીએ કહ્યું, "એક પરિવાર માટે દેશના ઘણા સપૂતોનાં યોગદાનને કોરાણે મૂકી દેવામાં આવ્યું છે. પછી તે સરદાર પટેલ હોય કે બાબા સાહેબ આંબેડકર. નેતાજીના યોગદાનને પણ ભુલાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે. આઝાદી પછી જો દેશને પટેલ કે નેતાજીનું નેતૃત્વ મળ્યું હોત તો વાત કંઈક જુદી જ હોત."

મોદીના વડપણમાં ભાજપે ગાંધી... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

, આંબેડકર, પટેલ અને લાલ બહાદુર શાસ્ત્રી જેવા લોકપ્રિય નેતાઓનો પહેલેથી જ સ્વીકાર કરી લીધો છે. હવે આઝાદ હિંદ ફોજની ટોપી પણ પહેરી લીધી છે.

ભાજપને શું મળશે?

આ 'સૉફ્ટ રાજનીતિ' છે. નેતાજી સુભાષ કોઈ રાજકીય મતવિસ્તાર નથી.

એમના નામથી કોઈ પણ મત બૅન્કના દરવાજા પણ ખૂલતા નથી. હા, એમના નામથી દેશપ્રેમની ભાવના જરૂર પેદા થાય છે.

ભગતસિંહના વિચારો ભાજપ સાથે મેળ ખાતા નથી, છતાં ભાજપ તેમનું પણ નામ લે છે.

આ બહાને મોદી એ દર્શાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે કે જેમને મળવો જોઈતો હતો તેમને જશ મળ્યો નથી.

રાષ્ટ્રીય ચળવળનો લાભ કોઈ બીજા ખાટી ગયા છે. હજુ તેઓ 30 ડિસેમ્બરના રોજ પોર્ટ બ્લેયર (અંદમાન અને નિકોબાર) પણ જશે.

પોર્ટ બ્લેયરમાં 1943માં 30 ડિસેમ્બરના રોજ ભારતીય ભૂમિ પર સૌથી પહેલાં સુભાષ ચંદ્ર બોઝે આઝાદ હિંદ ફોજનો ત્રિરંગો ફરકાવ્યો હતો.

ભાવનાઓની ખેતી

આ મહિનાના અંતમાં તેઓ 31 ઑક્ટોબર 2018ના રોજ ગુજરાતમાં સરદાર પટેલના સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટીનું અનાવરણ કરશે.

એમાં કોઈ શંકાને સ્થાન નથી કે મોદી એવા મુદ્દાઓ, પ્રતીકો અને લાગણીઓને રળી લે છે કે જે લોકોને મનને સ્પર્શતા હોય.

લાગણીઓનું આ રાજકારણ કાંઈ મોદીએ રચેલું નથી. આ તો પહેલાંથી જ ચાલતું આવી રહ્યું છે. એનાં રૂપ-રંગ અલગ છે. હા, મોદીએ એને ઓપ જરૂર આપ્યો છે.

તેઓ જ્યારે કંઈક ઉત્તેજક બોલે છે ત્યારે તેના જવાબમાં નકારાત્મક પ્રતિક્રિયા આવે છે. મોદી એનો પણ પોતાના પક્ષમાં ઉપયોગ કરી લે છે.

છેલ્લાં ચાર વર્ષથી તેમણે 21 ઑક્ટોબર 2018ના રોજ લાલ કિલ્લા પરથી ધ્વજારોહણની વાત અંગે વિચાર્યું પણ નહોતું.

યોગાનુયોગ એ ઘટનાનું આ 75મું વર્ષ છે અને ચૂંટણી પણ નજીક છે.

તારીખોના અંગત અર્થ ખોળી કાઢવા એ પણ મોદી-કળા છે. ગયા વર્ષે એમણે 9 ઑગસ્ટ 'ક્રાંતિ દિવસ'ને એમણે 'સંકલ્પ દિવસ' તરીકે મનાવ્યો હતો.

આ રીતે રાષ્ટ્રીય આંદોલનનું નામ આપીને મોદીએ કોંગ્રેસ પાસેથી એક તારીખ છીનવી લીધી.

કોંગ્રેસની કહેવતો પણ પચાવી પાડી

ઑગસ્ટ ક્રાંતિને 75 વર્ષ પૂરાં થયાં બાદ ભાજપ સરકારના સ્તરે જ આયોજન કર્યું અને તેનો અણસાર પણ કોંગ્રેસને નહોતો.

મોદી સરકારે વર્ષ 1942 થી 1947ને તો ઉમેર્યાં જ પણ સાથેસાથે વર્ષ 2017થી 2022ને પણ તેમાં ઉમેરી દીધાં છે. એટલે કે એમની યોજના 2019થી પણ આગળ વધી છે.

છેલ્લાં ચાર વર્ષોમાં તેમણે કોંગ્રેસ પાસેથી તમામ કહેવતો પણ છીનવી લીધી છે.

મોદીના 'સ્વચ્છ ભારત અભિયાન'નું પ્રતીક ગાંધીજીના ગોળ ચશ્મા છે.

ગાંધીના સત્યાગ્રહની જેમ જ મોદી...


નિશિ શર્માના પતિ ઉદ્યોગપતિ છે અને તેઓ પણ નોકરી કરે છે

કોરોનાની બીજી લહેરમાં ચાહે શહેર હોય કે ગામડું દરેક જગ્યાએ સ્થિતિ ખરાબ છે.

કોરોનાનો આંકડો દરરોજ નવા રેકૉર્ડસ્તરે પહોંચી રહ્યો છે, અનેક લોકો આરોગ્યસેવા કે સુવિધાના અભાવે મૃત્યુ પામ્યાં છે.

હજારો ગુમનામ લોકોમાંથી બેની આપવીતી અહીં રજૂ કરીઈ રહી છે, જે સ્થિતિ કેટલી ભયાનક છે, તેનો ચિતાર આપે છે.

નિશિ શર્મા, દિલ્હી

પૈસા અને ઓળખાણ હોવા છતાં અમે તેમને ન બચાવી શક્યાં અને તેમનું મૃત્યુ થયું.

એક નેતાને ફોન કર્યો તો તેમણે કહ્યું, "નેતા છું. મારું કામ હૉસ્પિટલમાં પથારીની વ્યવસ્થા કરવાનું નથી. ભવિષ્યમાં આવી રીતે ફોન ન કરતા."

એ દિવસે સવારના સમયે મારાં સાસુ બીના શર્માનો શ્વાસ ખેંચાવા લાગ્યો અને ઓક્સિજનનું સ્તર ઘટવા લાગ્યું હતું.

અમે તેમને ખાનગી હૉસ્પિટલમાં લઈ જવાનો વિચાર કર્યો, પરંતુ આજુબાજુની અનેક ખાનગી હૉસ્પિટલોમાં પૂછપરછ કરી તો પણ ત્યાં ઓક્સિજનવાળો બેડ ન મળ્યો.

અમે ગુરૂ ગોવિંદસિંહ હૉસ્પિટલમાં ગયા. એ સરકારી હૉસ્પિટલ છે. ત્યાં ઓક્સિજન આપવામાં આવ્યો. 10 મિનિટ પછી અમને સ્પષ્ટપણે કહેવામાં આવ્યું કે તેમનાં ફેફસાં 60 ટકા ખરાબ થઈ ગયાં છે. તેમને... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

આઈસીયુ (ઇન્ટેન્શિવ કૅર યુનિટ)માં રાખવાં રહ્યાં. તેમને અહીંથી લઈ જાવ.

પછી અમે એક પછી એક ફોન કરવાનું શરૂ કર્યું, જેમ-તેમ કરીને ઓક્સિજનવાળી ઍમ્બુલન્સની વ્યવસ્થા કરી અને તેમને બીજી હૉસ્પિટલમાં દાખલ કરવા માટે નીકળ્યાં.

જ્યારે અમે ત્યાં પહોંચ્યા તો મમ્મીને જે બેડ આપવાનો હતો, તે અન્ય દરદીને આપી દેવામાં આવ્યો. અમે ખૂબ જ વિનંતી કરી અને ખૂબ જ કરગર્યા ત્યારે તેમણે ઇમર્જન્સીમાં દાખલ કર્યાં અને ઓક્સિજન આપવાનું શરૂ કર્યું.

બાદમાં અમને કહેવામાં આવ્યું કે સ્થિતિ ખૂબ જ વણસી ગઈ છે અને તેમને વૅન્ટિલેટર ઉપર રાખવા પડશે, તેમને અહીંથી લઈ જાવ. તેઓ બચશે નહીં.

મમ્મી માત્ર 55 વર્ષનાં હતાં. તેમને મોઢામોઢ કહેવાની શું જરૂર હતી? તેમણે મારો હાથ પકડ્યો અને કહ્યું કે બેટા તું બધું સંભાળી લેજે.

કદાચ તેઓ હિંમત હારી ગયાં હતાં, પરંતુ અમારે હામ રાખવાની હતી. હવે અમારે વૅન્ટિલેટર તથા ડૉક્ટર હોય એવી ઍમ્બુલન્સની વ્યવસ્થા કરવાની હતી.

'એ દૃશ્ય સૂવા નથી દેતું'

બીના શર્મા 55 વર્ષનાં હતા. તેમના પતિ પણ આ દુનિયામાં નથી

વધુ પૈસા આપીને ઍમ્બુલન્સ બોલાવી અને જીટીબી હૉસ્પિટલ લઈ ગયાં, જે સરકારી હૉસ્પિટલ છે. રસ્તામાં અમે હેલ્પલાઇન નંબરને ફોન કરીને પૂછતા રહ્યાં કે બેડ છે કે નહીં.

વારંવાર અમને જણાવવામાં આવ્યું કે ત્યાં 23 બેડ ઉપલબ્ધ છે. અમે ત્યાં પહોંચ્યાં, તો મમ્મીને ઍમ્બુલન્સમાંથી ઊતરવા પણ ન દીધાં અને કહ્યું કે હેલ્પલાઇન પાસે ખોટી માહિતી છે.

મેં હાથ જોડીને તેમને કહ્યું કે અમે એક કલાકની મુસાફરી ખેડીને એટલા માટે અહીં આવ્યાં છીએ કે અમને કહેવામાં આવ્યું હતું કે અહીં બેડ ઉપલબ્ધ છે.

પરંતુ એ ડૉક્ટરે કહ્યું કે અહીં બેડ નથી.

તેઓ મને હૉસ્પિટલના પાછળના ભાગે લઈ ગયાં અને એક રૂમનો દરવાજો ખોલીને કહ્યું કે અહીં માત્ર મૃતદેહો જ છે.

મેં મારી જિંદગીમાં ક્યારેય એકસાથે આટલા મૃતદેહો નહોતા જોયા. એ ભયાનક દૃશ્ય હજુ પણ મને રાત્રે ઊંઘવા નથી દેતું. તે વારંવાર મારી નજર સામે તરવરી ઊઠે છે.

ત્રીજી હૉસ્પિટલમાં અમે નિરાશ થઈને પરત ફર્યાં. ઓળખણની મદદથી છેવટે એક હૉસ્પિટલમાં વૅન્ટિલેટરવાળો બેડ મળ્યો, પરંતુ ત્યાં સુધીમાં બહુ મોડું થઈ ગયું હતું.

અમે તેને બચાવી ન શક્યાં.

તેમની બંને દીકરીઓ અને એક દીકરા સહિત તમામ પરિવારજનો કોવિડ પૉઝિટિવ છે.

હવે મને લોકોના ફોન આવે છે, તેઓ જાણવા માગે છે કે ઓક્સિજન ક્યાં મળશે, રેમડેસિવિર ઇન્જેક્શન માટે કયા ક્લિનિકે જવું તથા ઍમ્બુલન્સ માટે કોને ફોન...


નિષ્ઠા

આ શબ્દો આઈ.આઈ.એમમાં ઇક્વલ ઑપોર્ચ્યુનિટી ડિપાર્ટર્મેન્ટમાં કામ કરતાં નિષ્ઠા ઠાકરના છે.

નિષ્ઠા ઠાકર 'મસ્ક્યુલર ડિસ્ટ્રોફી'થી પીડાય છે. તેઓ કોઈની મદદ વગર ચાલી શકતાં નથી. વ્હિલચૅર અને ચાર પૈડાંવાળું સ્કૂટર એમના બે પગ છે.

નિષ્ઠાએ દસમા પછી સ્કૂલ કે કૉલેજ જોયાં નથી, કારણકે જીવનનાં ઘણાં વર્ષો એમણે પથારીમાં કાઢ્યાં છે.

આમ છતાં મજબૂત ઇચ્છાશક્તિને કારણે તેઓ ઍક્સ્ટર્નલ સ્ટુડન્ટ તરીકે ગ્રૅજ્યુએટ થયાં, સતત સારવાર અને ફિઝિયૉથૅરપીથી તેઓ પથારીમાંથી ઊઠતાં-બેસતાં થયાં અને પછી વૉકરથી ચાલતાં થયાં અને પહેલું કામ નોકરી કરીને સ્વનિર્ભર થવાનું કર્યું.

નિષ્ઠા કહે છે, “હું પહેલાં રિસેપ્શનિસ્ટ તરીકે અમદાવાદની એક જાણીતી ક્લબમાં નોકરી કરતી હતી."

"અમદાવાદના એક જાણીતા ઉદ્યોગપતિનાં દીકરીને પણ મારા જેવી સમસ્યા હતી. એમની મદદથી હું મસ્ક્યુલર ડિસ્ટ્રોફી કલબની મેમ્બર થઈ. અહીં મેમ્બર થયા પછી મારો આત્મવિશ્વાસ વધી ગયો."

"ગુજરાતમાં મેં મારા જેવી શારીરિક તકલીફથી પીડાતા લોકોનો 2006માં એક કૅમ્પ કર્યો, એ કૅમ્પમાં મને ભટિંડામાં રહેતા પોતાના મિત્રની મૅમ્બરશિપ માટે એક ભાઈનો ફોન આવ્યો અને મેં રજિસ્ટ્રેશન માટે એમને બોલાવ્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

યા. આ અમારી પહેલી મુલાકાત હતી.”

પહેલી મુલાકાત

ક્રિષ્ના

નિષ્ઠાના પતિ અને ખાનગી કૉલેજમાં આસિસ્ટન્ટ પ્રોફેસર તરીકે કામ કરતા ક્રિષ્ના આનંદે કહ્યું કે “હું એમને પહેલી વાર મળવા ગયો ત્યારે નિષ્ઠા અને એનાં માતા સાથે હતાં."

"મને એમ કે આવા કૅમ્પ કોઈ મોટી ઉંમરના લોકો કરતા હશે એટલે મેં એમનાં માતાને 'નિષ્ઠાબહેન નમસ્કાર' કહ્યું તો એમનાં માતાએ કહ્યું કે હું નહીં આ નિષ્ઠા છે."

"વાતચીત માટે સમય ન હતો, રેલવેસ્ટેશનથી અમારે મસ્ક્યુલર ડિસ્ટ્રોફીથી પીડાતા લોકોને લેવા જવાનું હતું, મારો મિત્ર પણ આવવાનો હતો. અમે ટેમ્પો ટ્રાવેલરમાં ચડતા હતા ત્યારે નિષ્ઠાને તકલીફ થઈ રહી હતી. એની માતાએ મદદ કરવા કહ્યું, મેં મદદ કરી.”

તેઓ પહેલી મુલાકાત વિશે કહે છે, “અમે રેલવેસ્ટેશન પહોંચ્યાં પછી ત્યારે લોકો આવી ગયા હતા પણ મારો મિત્ર નહોતો આવ્યો. અમે રાહ પણ જોઈ પણ એ નહોતો આવ્યો, મારી અને નિષ્ઠાની નજર મળી મને અફસોસ થયો કે મારા લીધે બીજા લોકોને પણ હેરાન થવું પડ્યું."

"નિષ્ઠાએ કોઈ ફરિયાદ ન કરી, મારી પાસે કૅમેરા હતો મેં કહ્યું કે તમારા બધાના ફોટો લેવાનું કામ મારું અને એ ફંક્શનના ફોટા લીધા. શનિ-રવિનો કૅમ્પ હતો."

"બધું પાર પડ્યું ત્યારે રાત્રિના બે વાગ્યા હતા, હું એ વખતે એન.આઈ.ડી.માં ભણતો હતો મારી હૉસ્ટેલ બંધ થઈ ગઈ હતી અને મારા માટે જવાની વ્યવસ્થા નહોતી. નિષ્ઠાનાં માતાએ રાત્રે તેમના ઘરે રહેવાનું કહ્યું અને હું એમના ઘરે એ દિવસે રોકાઈ ગયો.

‘લગ્ન બાદ જો બાળક ન થયું તો?’

સમર્પણ અને પ્રેમની મિસાલ નિષ્ઠા અને ક્રિષ્ના

ક્રિષ્ના કહે છે, "એ પછી હું ફોટા લઈને આઈ.આઈ.એમ. મળવા આવતો હતો."

નિષ્ઠા વાતનો તંતુ સાધતાં કહે છે, “અમે પ્રોજેક્ટના ફોટો સિલેક્ટ કર્યા, બધાને બહુ ગમ્યા અને પછી અમે જ્યાં જતાં ત્યાં ફોટોગ્રાફીનું કામ ક્રિષ્ના કરતા હતા. ભારતમાં અલગ-અલગ જગ્યાએ જતાં હતાં."

"એક દિવસ એણે મને લગ્ન માટે પ્રપોઝ કર્યું. ત્યાં સુધી હું માનવા તૈયાર નહોતી, કારણકે હું એનાથી પાંચ વર્ષ મોટી અને અપંગ હતી અને ક્રિષ્ના સંપૂર્ણ સ્વસ્થ હતો. પહેલાં મને લાગ્યું કે એ મારી પર દયા ખાઈ રહ્યો છે, પણ એ સિરિયસ હતો.”

તેઓ કહે છે, “અમારું મળવાનું સતત ચાલુ હતું, કયારેક ગણેશ મંદિરમાં તો ક્યારેક ગુરુદ્વારામાં બેસતાં હતાં. એક દિવસ મેં કહ્યું કે ક્રિષ્ના આપણે લગ્ન કરીએ પણ મને બાળક ન થયું તો? અને બાળક થયું તો એને મારા જેવી જિનેટિક બીમારી આવી તો?"

"ક્રિષ્નાએ ગુરુદ્વારામાં સોગંધ લીધા કે એ બાળક નહીં...


નિષ્ણાંતોનું માનવું છે કે હજી સરકારી તંત્રએ વધુ વધારે ઝડપથી કામ કરવું પડશે.

ગુજરાતનાં અનેક ડૉક્ટર્સ અને સરકારી અધિકારીઓ માને છે કે, કોરોનાની આ બીજી લહેરમાં સૌથી મોટો પડકાર ઝડપથી ફેલાતા કોરોના વાઇરસના કેસોને રોકવાનો અને ઝડપથી વધતા સંક્રમિત લોકો માટે યોગ્ય સારવારનું આયોજન કરવાનો છે.

સરકારી દવાખાનાઓ તેમજ પ્રાઇવેટ હૉસ્પિટલ્સ વગેરે આ બીજી લહેરના પડકાર  માટે તૈયાર તો થઈ રહી છે, પરંતુ નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે હજી સરકારી તંત્રએ વધુ વધારે ઝડપથી કામ કરવું પડશે.

ગુજરાતમાં મે 2020માં બહુ જ વધારે કેસો જોવા મળ્યાં હતા, ત્યારબાદ એક ટૂંકા વિરામ બાદ દિવાળીના સમયે એટલે કે નવેમ્બર 2020માં ફરીથી કેસોમાં બહુ વધારે ઉછાળો આવ્યો હતો, જે ડિસેમ્બરનાં અંત સુધી વધ્યો હતો. પરંતુ ત્યારબાદ કેસની સંખ્યા ઘટી હતી, અને હાલમાં લગભગ માર્ચ મહિનાની શરુઆતથી જ કેસમાં ફરીથી ઉછાળો જોવા મળ્યો હતો, જેની સંખ્યા માર્ચના અંત સુધી ખૂબ વધારે થઈ ગઈ હતી.

જો આંકડાની વાત કરીએ તો ડિસેમ્બર 2020થી ફેબ્રુઆરીનાં વચગાળા સુધી જ્યાં કેસોની સંખ્યા ઘટી રહી હતી અને લગભગ 1700 પહોંચી ચૂકી હતી, ત્યાં માર્ચ મહિનામાં તેની સંખ્યા વધીને લગભગ 13000 સ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ુધી પહોંચી ચૂકી છે.

હાલમાં અમદાવાદ, સુરત અને વડોદરા જેવા મહાનગરોમાં કેસમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે, અને નિષ્ણાંતો માને છે કે હજી આવાનારો સમય ગુજરાત માટે અને ખાસ તો આ મહાનગરો માટે સારો નથી, અને ગંભીર સમસ્યા સર્જાઈ શકે છે.

એક તરફ સરકારી દવાખાનાઓમાં ફરીથી સ્ટાફને કોવિડ કૅરમાં નિયુક્તિ થઈ રહી છે, ત્યાં બીજી બાજુ પ્રાઇવેટ હૉસ્પિટલ્સ ફરીથી કોવિડ કૅર માટે તૈયાર થઈ રહ્યાં છે.

જોકે, આ તૈયારી વધી રહેલા કેસો માટે કેટલી કારગર થશે તે કહેવું મુશ્કેલ છે, કારણ કે જે રીતે સંક્રમણ વધી રહ્યું છે, તે રીતે આ તૈયારી કદાચ આવનારા દિવસોમાં ઓછી પડી શકે છે.

કોરોનાની આ બીજી લહેરમાં કેવી તૈયારી છે સરકારી અને પ્રાઇવેટ હૉસ્પિટલ્સની?

અધિકારીઓનો દાવો છે કે વૅન્ટિલેટર અને ઑક્સિજનની કોઈ કમી નહીં પડે.

કોરોનાની આ બીજી લહેરમાં અમદાવાદ અને સુરતમાં સૌથી વધુ અસર જોવા મળી રહી છે.

હાલમાં સુરતમાં સૌથી વધુ ઍક્ટિવ કેસ છે, તેના પછી અમદાવાદનો ક્રમ આવે છે.

અમદાવાદમાં કોવીડની 1200 બેડની હૉસ્પિટલમાં ડિસેમ્બર મહિનાથી ખાટલાની સંખ્યા ઓછી કરી દીધી હતી.

જોકે, હવે આ બીજી લહેરને જોઈને આ હૉસ્પિટલમાં 920 ખાટલા કોવિડ માટે રિઝર્વ કરી દીધા છે.

ગુરુવાર સુધી તેમાંથી લગભગ 600 જેટલા ખટલા ભરાઈ ચૂક્યા હતા.

અધિકારીઓનો દાવો છે કે વૅન્ટિલેટર અને ઑક્સિજનની કોઈ કમી નહીં પડે.

જો સ્ટાફની વાત કરવામાં આવે તો જે લોકોને કોવિડ ડ્યૂટીથી મુક્તી આપવામાં આવી હતી, તેવા તમામ લોકોને ફરીથી બોલાવવામાં આવી રહ્યાં છે.

સુરતની સરકારી હૉસ્પિટલોમાં હાલમાં 1800 ખાટલા ઉપલબ્ધ છે

આ વિશે વાત કરતા, ઇન્ચાર્જ સુપરિન્ટેન્ડેન્ટ, ડૉ.જે.વી.મોદીએ બીબીસી ગુજરાતીને જણાવ્યું કે, “અમે સરકાર પાસેથી 200 જેટલા નર્સિંગ સ્ટાફની માંગણી કરી છે, અને 50૦ જેટલા કાઉન્સિલરોની પણ માંગણી કરી છે, અને આશા છે કે આ સ્ટાફ અમને તુરંત મળી જશે.”

જો કે અમદાવાદમાં હાલમાં 3300ની આસપાસ પ્રાઇવેટ હૉસ્પિટલ્સમાં ખાટલા ઉપલબ્ધ છે, જેમાં 77 ખાટલા વૅન્ટિલેટર સાથેના છે.

બીબીસી ગુજરાતી સાથેની વાતચીતમાં અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશનનાં ડેપ્યુટી મ્યુનિસિપલ કમિશનર ડૉ.ઓમ પ્રકાશ કહે છે કે, ''એસવીપી હૉસ્પિટલમાં હાલમાં 500 ખાટલા ઉપલબ્ધ છે, પરંતુ જરૂર પડતા હજી તેમાં 100 ખાટલાનો ઉમેરી કરી શકાશે. જો કે આ હૉસ્પિટલની 600થી વધારે ક્ષમતા નહીં વધારી શકાય કારણ કે આવું કરવાથી બીજી ગંભીર બીમારીનાં દર્દીઓની સારવારમાં અસર પડી શકે છે.''

જો સુરતની વાત...


નિષ્ણાતો અનુસાર વ્યક્તિમાં જિજ્ઞાસા હોવી, દરેક પ્રકારના મુકાબલા અને પડકાર માટે તૈયાર રહેવું, કર્તવ્યનિષ્ઠ હોવું, પોતાના સાથીઓ સાથે સામંજસ્ય બનાવવું, જોખમ ઉઠાવવાની તૈયારી રાખવી, પ્રૉફેશનલ જીવનમાં સફળતાનો મૂળમંત્ર છે.

જો આ મંત્રનો અમલ કરવામાં આવે તો સફળતા મળી શકે છે.

વળી એક સંશોધન અનુસાર આ સ્કિલ પર અમલ કરવામાં કોઈ અતિશયોક્તિ થઈ જાય, તો તેનું નુકસાન પણ થઈ શકે છે.

કોઈ પણ મંત્રનો અમલ કરતાં પહેલાં આપણે આપણી નબળાઈ જાણવી જરૂરી છે. પછી તેને આપણી તાકત બનાવવાની રીત પર કામ કરવાની જરૂર છે.

કંપનીઓ કઈ રીતે કર્મચારીને પારખે છે?

અત્યારસુધી વ્યક્તિનું પ્રૉફેશનલ જીવન સમજવા માટે જૂની પદ્ધતિઓ અપનાવવામાં આવે છે.

તાજેતરમાં જે પદ્ધતિ સૌથી વધુ અપનાવવામાં આવે છે તેનું નામ 'મેયર્સ બ્રિગ ટાઇપ ઇન્ડિકેટર' (એમબીટીઆઈ) છે.

આ પદ્ધતિથી લોકોની વિચારવાની રીતને ચકાસવામાં આવે છે. અમેરિકામાં દસમાંથી નવ કંપનીઓ તેમના કર્મચારીનું આ રીતે જ મૂલ્યાંકન કરે છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

પરંતુ મનોવૈજ્ઞાનિકો આ થિયરીને જૂની ગણે છે. તેમના મુજબ કોઈ એક ખાસ બુનિયાદ પર કોઈ પણ વ્યક્તિની પ્રતિભા અને વર્તાવને પારખી શકાય નહીં.

એક અભ્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

યાસ અનુસાર કોઈ પણ કર્મચારીના મૅનેજરિયલ ગુણ માપવા માટે એમબીટીઆઈ સારી રીત નથી.

સફળ થવાના આ છે છ નુસખા

મનોવૈજ્ઞાનિક અને 'હાઇ પૉટૅન્શિયલ' નામના પુસ્તકના લેખક ઇયાન મૈક રે યુનિવર્સિટી કોલેજ લંડનના પ્રોફેસર એડ્રિયન ફર્નહમના વર્ક પ્લેસ પર સફળ થવાના છ નુસખા સૂચવ્યા છે.

મૈક રેની તમામ રીત ફાયદાકારક છે. પણ અતિશયોક્તિ કરવા પર નુકસાનકારક છે.

કોઈ પણ રીત અપનાવવાની સફળતા એ વાત પર નિર્ભર કરે છે કે તમે ક્યા પ્રૉફેશનમાં છો અને ક્યા પ્રકારનું કામ કરી રહ્યા છો.

આ બન્ને સંશોધકોએ તેમના ટેસ્ટને હાઇ પૉટૅન્શિયલ ટ્રેટ ઇન્વેન્ટ્રી (એચપીટીઆઈ) નામ આપ્યું છે.

1. નરમ મિજાજ

આવા લોકોની ખાસિયત એ હોય છે કે તેઓ ધ્યાન ભટકાવતા વિચાર પર પણ કાબૂ મેળવી લેતા હોય છે.

પ્રૉફેશનલ જીવનમાં પ્લાનિંગ માટે સ્વાભિમાની હોવું ઘણું જરૂરી છે.

પણ ખાસિયતની સાથે સાથે મિજાજ નરમ હોવો પણ જરૂરી છે.

એનો અર્થ કે માહોલ મુજબ પોતાના પ્લાન અને વિચારમાં બદલાવ લાવવાના ગુણ હોવા જોઈએ.

2. સહકર્મિયો સાથે તાલમેલ

પ્રૉફેશનલ જીવનમાં તણાવ વધુ હોય છે. દરેક જગ્યાએ તમારા મિજાજ સાથે મેળ આવે એવા લોકો ન મળી શકે.

આથી તમામ સાથે તાલમેલ રાખવાની આવડત હોવી જોઈએ. જો તમારામાં તે નથી તો મુશ્કેલી સર્જાઈ શકે છે.

આ બાબતની સીધી જ અસર તમારા કામ પર પડશે અને કામને અસર થાય તે કંપની અને તમારા માટે હિતાવહ નથી.

જો પરિસ્થિતિ નકારાત્મક હોય તોપણ તેમાં પોતાના માટે સંભાવનાઓ શોધવી અને તેને આપણી તાકત બનાવવી.

3. બીજા સાથે સરખામણી

કંપની કે સંસ્થામાં ઘણી વખત લેવાયેલા નિર્ણયોમાં સંપૂર્ણ સ્પષ્ટા હોતી નથી.  કદાચ તેનાથી દરેક વાત સ્પષ્ટ પણ થતી ના હોય.

જે લોકોમાં આવી મૂંઝવણ ઝીલવાની ક્ષમતા વધુ હોય છે, તેઓ માનસિક રીતે ઘણા મજબૂત અને સ્પષ્ટ હોય છે.

તેઓ દરેક પ્રકારનો દૃષ્ટિકોણ સમજવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.

નિર્ણય લેતી વખતે તમામ પ્રકારના દૃષ્ટિકોણ અને વિચાર પર ધ્યાન આપે છે. આવા લોકો હઠીલા નથી હોતા.

જે લોકો આ વાસ્તવિકતાને સમજી નથી શકતા તેઓ નિર્ણયો પરથી નિયંત્રણ ગુમાવી દે છે. તે સારા નેતૃત્વ માટે ઘાતક છે.

અસ્પષ્ટતા સહન કરવાની ક્ષમતા એક સ્તર સુધીની જ હોવી જોઈએ. જો આવું નહીં કરો તો બીજા લોકો તમારા પર હાવી થવા લાગશે.

4. નવા આઇડિયા

નેતૃત્વ અને લક્ષ્યને સફળતાના શિખર પર પહોંચાડવા માટે નવા વિચારોની જરૂર હોય છે.

નવા વિચારો સામે લાવવા માટે જિજ્ઞાસા અને ઉત્સુકતા હોવી જોઈએ.

જોકે, જિજ્ઞાસામાં અતિ ઉત્સાહી અને ઉતાવળભર્યા...


નિષ્ણાતો દ્વારા મ્યુકરમાઇકૉસિસથી બચવા માટે ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા માસ્ક પહેરવાની ભલામણ કરવામાં આવે છે

આમ તો આ ફૂગજન્ય બીમારી એ કોઈ નવો રોગ નથી, પરંતુ જ્વલ્લે જ જોવા મળતી આ બીમારીએ કોવિડ-19ની બીજી લહેર દરમિયાન વ્યાપકપણે દેખા દીધી છે.

મ્યુકરમાઇકૉસિસ એ કોરોનાની સારવાર-પદ્ધતિની 'આડપેદાશ' જેવી છે. આ બીમારીએ મોરબી, રાજકોટ, અમદાવાદ, મુંબઈ અને દિલ્હીમાં દેખા દીધી છે.

જાણકારોના કહેવા પ્રમાણે, મ્યુકરમાઇકોસિસ દરદીનાં નાક, મોં, ગળા, આંખ અને મગજને અસર કરે છે અને જો તાત્કાલિક તેની સારવાર હાથ ધરવામાં ન આવે તો દરદીના જીવની પર જોખમ ઊભું થઈ શકે છે.

જે લોકોની રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઓછી હોય અથવા તો તાજેતરમાં બીમારીમાંથી બેઠા થયા હોય, તેમને આ બીમારી રીતે અસર કરી શકે છે.

ગુજરાત સરકારના અનુમાન પ્રમાણે, આ બીમારીમાં મૃત્યુદર 50 ટકા જેટલો ઊંચો હોઈ શકે છે. મતલબ કે દર બેમાંથી એક બીમારનું મૃત્યુ થઈ શકે છે.

દરદીઓ લક્ષણ મુજબ અલગ-અલગ નિપુણતા ધરાવતા તબીબો પાસે સારવાર કરાવતા હોવાથી તથા વહીવટી આંટીઘૂંટીને કારણે મ્યુકરમાઇકૉસિસની બીમારીના રાજ્યમાં કેટલા ઍક્ટિવ કેસ છે, તેના અંગે અસમંજસભરી સ્થિતિ પ્રવર્તે છે.

'મૃત્યુનું મ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ુખ' મ્યુકરમાઇકૉસિસ

ઑક્સિજનની અછત વચ્ચે ઊંઝામાં ઑક્સિજન સિલિન્ડર પૂરા પાડતી સંસ્થા

ગુજરાત સરકારની કોવિડ ટાસ્કફૉર્સના સભ્ય તથા ડાયાબિટીસની સારવારમાં નિપુણતા ધરાવનારા ડૉ. વીએન શાહના કહેવા પ્રમાણે, "ટાઇપ-વન ડાયાબિટીસના દરદીઓ કે જેમનું બ્લડશુગર લેવલ અનિયંત્રિત અને અનિયમિત રહેતું હોય તેમનામાં આ બીમારી વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળી રહી છે."

"આ સિવાય જેમની રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઓછી થઈ ગઈ છે તેવા કે તાજેતરમાં કોરોનાની બીમારીથી રિકવર થયેલા દરદીઓમાં આ બીમારી જોવા મળે છે. જે નાક, મોં, ગળું કે આંખને અસર કરે છે."

જેમ લાકડાનાં એક ભાગમાં ઊધઈ થાય અને તે સમગ્ર ફર્નિચરમાં ફેલાઈ જાય તેમ આ ફૂગ શરીરના એક ભાગમાંથી પ્રવેશ કરીને તે સમગ્ર શરીરમાં ફેલાઈ શકે છે.

ડૉ. શાહના કહેવા પ્રમાણે, "35 વર્ષની મારી તબીબી કારકિર્દીમાં મેં જેટલા મ્યુકરમાઇકૉસિસના કેસ નહોતા જોયા, એટલા કેસ ગત ત્રણ મહિનામાં જોયા છે. જેની સંખ્યા સેંકડોમાં છે."

તેઓ ઉમેરે છે કે કોરોનાને કારણે મોટી સંખ્યામાં થઈ રહેલાં મૃત્યુ માટે મ્યુકરમાઇકૉસિસ પણ જવાબદાર હોઈ શકે છે.

શું છે મ્યુકરમાઇકૉસિસ?

મ્યુકરમાઇકૉસિસ એ એક ફૂગજન્ય રોગ છે, જે તબીબીજગત માટે નવો નથી અને અગાઉ તે ઝિગોમિકૉસિસ તરીકે ઓળખાતો હતો. મ્યુકરમાઇસેટ્સ ફૂગસમૂહને કારણે થાય છે. તેને બોલચાલની ભાષામાં 'કાળી ફૂગ' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

આ ફૂગ 'તકવાદી' છે, તે આપણા પર્યાવરણમાં મોજૂદ હોય છે, સડેલાં પાંદડાં, પશુઓનાં મળ, સડેલી શાકભાજી અને ફળોમાં આ ફૂગ ઉત્પન્ન થાય છે.

નસકોરાં મારફત ફૂગના બીજકણ; ચામડી પરના ઘા, ઈજા, વાઢિયા, દાઝેલા ભાગ કે અલસર મારફત શરીરમાં પ્રવેશી શકે છે. તે શરીરના કોઈ પણ ભાગેથી પ્રવેશી શકે છે.

પરંતુ જ્યારે કોઈની રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઓછી કે નબળી હોય તો તેના ઉપર અસર કરી દે છે, સામાન્ય રોગપ્રતિકારક શક્તિ ધરાવનારને આ ફૂગ ખાસ નુકસાન નથી પહોંચાડી શકતી.

કોરોનામાંથી તાજેતરમાં બેઠા થયેલા દરદીની રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઘટી હોય છે, જેમણે તાજેતરમાં અંગ પ્રત્યારોપણ કરાવ્યું હોય, જેમની કિડની કે કૅન્સરની સારવાર ચાલતી હોય, કિમો થેરપી ચાલતી હોય, ડાયાબિટીસ અનિયંત્રિત રહેતું હોય, તેમની ઉપર આ બીમારી અસર કરી શકે છે.

જેમના લોહીમાં શ્વેતકણ ખૂબ જ ઓછા હોય (ન્યૂટ્રૉપેનિયા), જેમની લાંબા સમયથી સ્ટિરૉઇડવાળી ચામડીના રોગની દવા ચાલુ હોય, જેમના શરીરમાં લોહતત્ત્વનું પ્રમાણ વધુ હોય કે (હિમોક્રૉમાટોસિસ) હોય, જે બાળકનો સમય કરતાં વહેલો જન્મ થયો હોય અથવા...


નિષ્ણાતોના મત પ્રમાણે ઑગસ્ટ, 2016માં આંતરિક વિદ્રોહ અને પાટીદાર અનામત આંદોલન બાદ બદલાયેલાં સમીકરણોને કારણે આનંદીબહેને ઉંમરનું કારણ આગળ ધરીને સક્રિય રાજકારણમાંથી નિવૃત્તિ લેતાં મુખ્ય મંત્રીપદેથી રાજીનામું આપી દીધું.

ત્યાર બાદ ગુજરાતના 16મા મુખ્ય મંત્રી તરીકે ભાજપના શીર્ષનેતૃત્વે વિજય રૂપાણીનું નામ પસંદ કર્યું.

વર્ષ 2017ની વિધાનસભા ચૂંટણી બાદ પણ તેમને જ રાજ્યના મુખ્ય મંત્રી તરીકે ચાલુ રાખવામાં આવ્યા હતા.

પરંતુ મુખ્ય મંત્રી તરીકેના રૂપાણી માટે આ સાડા ત્રણ વર્ષનો સમયગાળો બિલકુલ સરળ રહ્યો નથી.

રાજ્યમાં તેમની સરકાર સામે અવારનવાર અસંતોષનો વંટોળ ઊઠતો રહ્યો છે.

ક્યારેક ખેડૂતો, ક્યારેક સરકારી-ખાનગી કર્મચારીઓ તો ક્યારેક વિદ્યાર્થીઓનાં આંદોલનો રૂપાણી સરકારને મુશ્કેલીમાં મૂકી રહ્યાં છે.

જોકે, જાણકારો રૂપાણી સરકાર સામેના આ વિદ્રોહો પાછળ રાજકીય કાવતરું, પક્ષનો આંતરિક વિવાદ, સરકારની નબળી નીતિઓ અને નબળા સંચાલનને જવાબદાર ગણાવે છે.

વિરોધની શરૂઆત

પાટીદાર અનામત આંદોલન બાદ મુખ્ય મંત્રીની ગાદીએ બેઠેલા વિજય રૂપાણીને મુખ્ય મંત્રી તરીકેનો પદભાર સંભાળ્યાના એક વર્ષમાં જ આંતરિક અને બાહ્ય વિદ્રોહનો સામનો કર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

વો પડ્યો.

ગુજરાત કૉંગ્રેસના પ્રવક્તા ડૉ. મનીષ દોશી મુખ્ય મંત્રી રૂપાણીને સત્તાની સાથે વારસામાં મુશ્કેલીઓ પણ મળી હોવાનું માને છે.

તેઓ રાજ્યમાં સતત થઈ રહેલાં આંદોલનો માટે ગુજરાતમાં ભાજપની ટાંટિયાખેંચવૃત્તિને કારણભૂત માને છે.

ડૉ. દોશી કહે છે : "અસંતોષની શરૂઆત તો આનંદીબહેનના સમયથી જ થઈ ગઈ હતી, સમય જતાં ભાજપ સરકારના બિનકાર્યક્ષમ વહીવટે આ અસંતોષને જલદ બનાવવાનું કામ કર્યું છે."

તેઓ વિજય રૂપાણીના 'લોકલાડીલા મુખ્ય મંત્રી' હોવાના દાવાને હકીકતથી દૂર ગણાવે છે.

તેઓ કહે છે : "વિજય રૂપાણી સામે ફાટી નીકળેલા વિરોધ પાછળ મુખ્યત્વે ત્રણ કારણો દેખાઈ રહ્યાં છે અને તે છે સરકારની બિનનિર્ણાયકતા, અસંવેદનશીલતા અને આંતરિક ખટપટ."

વિરોધ શા માટે?

વરિષ્ઠ પત્રકાર કૌશિક મહેતા સરકાર વિરુદ્ધ  વારંવાર માથું ઊંચકી રહેલાં આંદોલનોમાં વિપક્ષની ભૂમિકાને ગૌણ માને છે.

તેમજ આ આંદોલનો માટે છેલ્લા કેટલાક સમયથી સરકારનાં કાર્યોમાં જોવા મળી રહેલા ગેરવહીવટને કારણભૂત માને છે.

ગુજરાતની રૂપાણી સરકાર ખરેખર 'સંવેદનશીલ સરકાર'ની ભૂમિકા ભજવવામાં સફળ નીવડી છે કે કેમ?

આ પ્રશ્નના જવાબમાં મહેતા કહે છે : "વિવિધ મુદ્દે સરકારની શિથિલતા જોતાં આ સરકાર લોકોના વાજબી પ્રશ્નો બાબતે ઝાઝી સંવેદનશીલ હોય એવું તો નથી લાગી રહ્યું."

તેઓ રૂપાણી સરકાર દ્વારા વારંવાર ઉતાવળા નિર્ણયો લઈને પછી તેનાથી પીછેહઠ કરવાના કારણે સરકાર સામે અસંતોષ ઊભો થયો હોવાની વાત કરે છે.

મહેતા ઉમેરે છે : "રૂપાણી સરકાર દ્વારા છેલ્લા કેટલાક સમયથી પ્રજાની લાગણી વિરુદ્ધના નિર્ણયો લેવાયાના કારણે રાજ્યના વિદ્યાર્થીઓનાં મનમાં સરકાર પ્રત્યે અસંતોષની લાગણી વધતી ગઈ છે."

તેઓ માને છે કે રૂપાણી સરકારના ટૂંકા કાર્યકાળમાં વિદ્યાર્થીઓ અને પ્રજાને છંછેડતા ઘણા બનાવો બન્યા. ભાજપના ગુજરાતમાં 22 વર્ષના સમયગાળામાં આવું ક્યારેય બન્યું ન હોવાનું તેઓ જણાવે છે.

નિર્ણય લેવામાં વિલંબને કારણે રાજ્યના વિદ્યાર્થીઓ અસંતુષ્ટ હોવાનું જણાવતાં મહેતા કહે છે : "જ્યારે રાતોરાત પરીક્ષાઓ રદ કરી દેવાય, અવારનવાર પરીક્ષાઓમાં ગોટાળા થયા હોવાનું બહાર આવવા લાગે અને સિસ્ટમમાં ચારેકોર પોલંપોલ હોવા છતાં પણ જો યોગ્ય સમયે તેમની પ્રતિષ્ઠાને છાજે એવો નિર્ણય સરકાર ન લઈ શકે તો સરકારનું આ પ્રકારનું વલણ તો ટીકાપાત્ર બનશે જ."

તેઓ પ્રજાની વાજબી માગણીઓને સંતોષવા માટે સરકાર દ્વારા કરાતા વિલંબની ટીકા કરતા કહે છે : "ખબર નહીં કેમ પણ આજકાલ ભાજપની સરકારોમાં પરંપરા...


નીતઈદાસ મુખરજી

કોલકાતામાં સૂમસામ રસ્તા પર હૉસ્પિટલથી ઘરે જતી વખતે ડૉક્ટર સાસ્વતી સિન્હાએ પોતાના દર્દીનાં પત્નીને ફોન પર આ વાત કહી.

એ 11 એપ્રિલની રાત હતી. એ સમયે કોરોના વાઇરસને કારણે દેશભરમાં લૉકડાઉન કડક રીતે લાગુ હતું.

નીતઈદાસ મુખરજી નામના દર્દી બે અઠવાડિયાંથી કોવિડ-19ને કારણે શહેરની એએમઆઈઆઈ હૉસ્પિટલમાં જીવનમરણ વચ્ચે ઝોલાં ખાઈ રહ્યાં હતાં અને આ ડૉક્ટર ત્યાં ક્રિટિકલ કૅરમાં કન્સલન્ટન્ટ હતાં.

52 વર્ષીય સામાજિક કાર્યકર મુખરજી બેઘરો માટે એક બિનલાભદાયી સંસ્થા ચલાવે છે અને તેઓ કોરોનાને કારણે વૅન્ટિલેટર પર હતા.

30 માર્ચ સાંજે તેમને સખત તાવ અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ થતાં તેઓ હૉસ્પિટલ પહોંચ્યા હતા.

'એક ઘૂંટ પાણી પીવું પણ મુશ્કેલ થઈ ગયું હતું'

નીતઈદાસ મુખરજી પત્ની સાથે

તેમનો એક્સ-રે ખરાબ સ્થિતિ તરફ ઇશારો કરતો હતો. તેમનાં ફેફસાંની સ્થિતિ બહુ ખરાબ હતી. હવાને કારણે વચ્ચે પ્રવાહી ભરાઈ ગયું અને તેને કારણે બાકીનાં અંગોને ઑક્સિજન મળતું નહોતું.

એ રાતે ડૉક્ટરોએ ઑક્સિજનનું સ્તર વધારવા માટે હાઈ-ફ્લો માસ્કનો ઉપયોગ કર્યો, તેમને ડાયાબિટીસની દવા અપાઈ અને કોવિડ-19 ટેસ્ટ માટે તેમના ગળામાંથી લાળ લેવાઈ.

હવ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ે તેમને શ્વાસ લેવામાં બહુ તકલીફ પડતી હતી અને એક ઘૂંટ પાણી પીવું પણ મુશ્કેલ થઈ ગયું હતું. મોટા ભાગે સામાન્ય લોકોમાં ઑક્સિજનનું સ્તર 94 ટકાથી લઈને 100 ટકા હોય છે, પરંતુ તેમનામાં આ સ્તર ઘટીને 83 ટકા થઈ ગયું હતું.

પ્રતિમિનિટ 10થી 20 વાર શ્વાસ લેવો સામાન્ય છે, પરંતુ મુખરજી એક મિનિટમાં 50 વાર શ્વાસ લેતા હતા.

તેઓ બેભાન થઈ ગયા તો તેમને વૅન્ટિલેટર પર રખાયા. બાદમાં તેઓ ત્રણ અઠવાડિયાંથી વધુ સમયથી વૅન્ટિલેટર પર રહ્યા અને આખરે જીવનરક્ષક મશીનથી તેમને અલગ કરાયા.

અન્ય દર્દીઓ કરતાં નસીબદાર કેવી રીતે?

ડૉક્ટર સાસ્વતિ સિન્હા

કોવિડ-19થી ગંભીર રીતે બીમાર મોટા ભાગના દર્દીઓ મુખરજીની જેમ નસીબદાર નથી હોતા.

એક સ્ટડી અનુસાર, ન્યૂયૉર્કમાં જે એક ચતુર્થાંશ દર્દીઓને શ્વાસ લેવા માટે વૅન્ટિલેટરની જરૂર પડી, તેમનું મૃત્યુ ઇલાજના પહેલા અઠવાડિયામાં થઈ ગયું.

એક બ્રિટિશ સ્ટડી અનુસાર, જે બે તૃતીયાંશ કોવિડ-19 દર્દીઓને વૅન્ટિલેટર પર રાખ્યા હતા તેમનું મૃત્યુ થઈ ગયું.

એવો પણ રિપોર્ટ હતો કે કોવિડ-19ના દર્દીઓ પર વૅન્ટિલેટર યોગ્ય રીતે કામ કરતા નથી.

બેલ્ઝિયમની ઇરાઝમે યુનિવર્સિટી હૉસ્પિટલમાં ઇન્ટેસિવ કૅર મેડિસિનનાં પ્રોફેસર ઝ્યાં-લુઈસ વિન્સેટે કહ્યું, "કૃત્રિમ રીતે શ્વાસ આપવાના કેસમાં અમને ઘણાં ખરાબ પરિણામ મળ્યાં છે. શ્વાસ આપવા માટે હવા આપતી વખતે ફેફસાંને નુકસાન થયું. આવું ખાસ એ સમયે થયું જ્યારે લોકો વિચારે છે કે શ્વાસ લેવામાં નિષ્ફળતાનો સંબંધ માત્ર ઍક્યૂટ રેસ્પિરેટરી ડિસ્ટ્રેસ સિન્ડ્રૉમ એટલે કે એઆરડીએસ સાથે હોય છે."

એક રાતમાં અચાનક બધું બદલાઈ ગયું

મુખરજી જ્યે વૅન્ટિલેટર પર હતા ત્યારે તેઓ 'મસલ રિલેક્સ્ટેન્ટ્સ' પર પણ હતા. તેમાં દવાઓ દ્વારા માંસપેશીઓને શક્તિહીન બનાવી દેવાય છે, જેથી દર્દી જાતે શ્વાસ લેવાની કોશિશ ન કરે.

પરંતુ એક એપ્રિલની રાતે બધું અચાનક બદલાઈ ગયું.

તેમનો તાવ વધી ગયો, હૃદયગતિ અને બ્લડપ્રેશર ઘટવા લાગ્યું. આ બધી બાબતો એક નવા સંક્રમણ તરફ ઇશારો કરતી હતી.

આવી સ્થિતિમાં સમય વેડફવો યોગ્ય નહોતું, આથી ડૉક્ટર સિન્હાએ પોતાની ક્રિટિકલ કૅર ટીમને ફોન પર જ નિર્દેશ આપ્યા.

તેઓ જ્યારે પાછાં ફર્યાં ત્યારે મુખરજીને બચાવવાની લડાઈ બીજી વાર શરૂ થઈ.

ડૉક્ટર સિન્હા અને તેમની ટીમે રક્તવાહિનીઓમાં સંક્રમણને દૂર કરવા ઍન્ટિબાયોટિકનો શક્તિશાળી 'આખરી સહારો' લીધો. સાથે જ તેઓએ બ્લડપ્રેશર સ્થિર કરવા મસલ રિલેક્સ્ટેન્ટ્સ અને દવાઓનો સહારો લીધો.

આ તોફાનને શમવામાં ત્રણ...


નીતિન પટેલ

આ કારણે જે તે દર્દી કોરોનાને લીધે મૃત્યુ પામ્યા હતા કે નહીં એની સ્પષ્ટતા થશે તેમજ મૃતકની હયાતી દરમિયાન કરવામાં આવેલ કોરોના પરીક્ષણ જો નૅગેટિવ આવ્યું હોય તો એ ખામીયુક્ત હતું કે નહીં તેની પણ ભાળ મળી શકશે.

ગુજરાતમાં પણ સરકારી હૉસ્પિટલોમાં દરદી હૉસ્પિટલે પહોંચે એ પહેલાં જ મૃત્યુ પામ્યા હોય એવી સ્થિતિ જોવા મળતી હોય છે ત્યારે મહારાષ્ટ્રે જે જાહેરાત કરી છે એ અંગે ગુજરાતમાં ચર્ચા થઈ રહી છે.

આ અંગે રાજ્યના આરોગ્યમંત્રી તેમજ નાયબ મુખ્ય મંત્રી નીતિન પટેલને પૂછવામાં આવ્યું કે શું આપણે ત્યાં મહારાષ્ટ્રની જેમ હૉસ્પિટલમાં કોઈ મૃતક કેસ આવે તો તેનું એન્ટિજન પરીક્ષણ કરવાનું નક્કી થયું છે કે કેમ?

આ સવાલના જવાબમાં નીતિન પટેલે બીબીસીને કહ્યું હતું કે "હાલ તો અમે આવું કશું કરતા નથી. આના વિશે જોવું પડશે. મહારાષ્ટ્રમાં જે પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવી છે એ વિશે અમે જોઈશું. સામાન્ય રીતે દરદીના મૃત્યુનો રિપોર્ટ નિહાળીને એનો અભ્યાસ આપણે ત્યાં થાય છે. એ સિવાય કશું કરતા નથી. રાજકોટમાં અમે એ લાગુ કર્યું છે કે દરદી મૃત્યુ પામે અને પરિવારજનો મંજૂરી આપે તો અમે પોસ્ટમૉર્ટમ કરીએ છીએ. જોકે, આપના દ્વારા અપાયેલ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

માહિતી અનુસાર મહારાષ્ટ્રમાં મૃતદેહોનાં એન્ટિજન પરીક્ષણ કરવામાં આવે છે, તે અંગે અમે વિગત મેળવીશું."

મહારાષ્ટ્રમાં કેમ આવ્યો નિયમ

ઉદ્ધવ ઠાકરે

મહારાષ્ટ્રમાં સરકારના નવા પરિપત્ર અનુસાર સરકાર દ્વારા એવો નિર્ણય લેવાયો છે કે હવે સરકારી હૉસ્પિટલમાં જે કોઈ મૃતદેહો લાવવામાં આવશે એનાં પણ કોરોના માટેનો રેપિડ એન્ટિજન પરીક્ષણ કરવામાં આવશે.

ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ અખબારે આ માહિતીને લગતો અહેવાલ પ્રકાશિત કર્યો છે. એ અહેવાલ મુજબ મહારાષ્ટ્રમાં દસ લાખ કરતાં વધુ કોરોના પૉઝિટિવ કેસ નોંધાયા છે. જેમાંથી 29 હજારથી વધુ લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે. મુંબઈમાં 8 હજારથી વધુ લોકોએ કોરોનાને લીધે જીવ ગુમાવ્યો છે. શબઘરમાં કેટલેક ઠેકાણે જગ્યાઓ ખૂટી પડી છે. ત્યાંની સસૂન જનરલ હૉસ્પિટલમાં રોજનાં 40-50 મૃત્યુ નોંધાઈ રહ્યાં છે. જે પૈકી પંદરેક જેટલા કેસ તો મૃત અવસ્થામાં જ આવી રહ્યા હોવાનું નોંધાયું છે.

નાગપુરની સરકારી હૉસ્પિટલમાં રોજના સરેરાશ 35 મૃત્યુ નોંધાય છે જેમાંથી 10 જેટલા કેસ મૃત અવસ્થામાં હૉસ્પિટલે આવે છે.

કોરોનાની કઠિન પરિસ્થિતિ વચ્ચે હવે ત્યાં એવું નક્કી થયું છે કે મૃતદેહોનાં પણ એન્ટિજન પરીક્ષણ કરવાં. આ ટેસ્ટનું પરિણામ 30 મિનિટમાં આવી જાય છે. આને લીધે વ્યક્તિને કોરોના હતો કે નહીં એ અંગે કોઈ અવઢવ નહીં રહે તેમજ મૃતકની અંતિમક્રિયા કઈ રીતે કરવી એ સમસ્યાનો પણ ઝટ ઉકેલ આવી શકશે.

જો કોઈ મૃતકનું નૅગેટિવ કોરોના પરીક્ષણ ખામીયુક્ત હોય અને મૃત્યુનું કારણ જાણવા સ્વાસ્થ્યકર્મીઓ દ્વારા પોસ્ટમૉર્ટમ ક્રિયા કરવામાં તો તેમને પણ ચેપનું જોખમ રહે છે.

આમ, એન્ટિજન ટેસ્ટને લીધે મૃતક કોરોના પૉઝિટિવ હતા કે નહીં એ સ્પષ્ટ થઈ જશે. તેથી જો મૃતક કોરોના સંક્રમિત હોય તો તેની ફૉરેન્સિક અટોપ્સીની જરૂર નહીં રહે. ડૉક્ટર જ તેમના મૃત્યુનું પ્રમાણપત્ર આપી દેશે. કોરોનાને લીધે દરદીનું હૉસ્પિટલ કે અન્ય કોઈ સ્થળે મોત નીપજ્યું હશે તો એના પોસ્ટમૉર્ટમની જરૂર નહીં રહે.

ICMR(ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ઑફ મેડિકલ રિસર્ચ)ની માર્ગદર્શિકા અને સ્ટેટ એડવાઇઝરીના આધારે આ નક્કી થયું છે.

ગાંધીનગરસ્થિત 'ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ પબ્લિક હેલ્થ'ના ડિરેક્ટર ડૉ. દિલીપ માવળંકરે બીબીસીને જણાવ્યું હતું કે "ઘરમાં ઘરડાં દંપતી રહેતાં હોય અને તેઓમાંથી કોઈનું શ્વાસ ચઢતાં મોત થાય તો ખબર કેમ પડે કે તેઓ કોરોનાથી મરણ પામ્યા છે કે અન્ય કારણથી? તેથી મૃતકના મરણનું કારણ ખબર ન હોય એવા દરેક કેસમાં પરીક્ષણ કરવું જોઈએ. ઘરમાં કોઈ...


નીતિન પટેલ

આ મુદ્દે તપાસ ચાલી રહી છે ત્યારે ગુજરાતના નાયબ મુખ્ય મંત્રી નીતિન પટેલનું કહેવું છે કે એ દરદીને તેમની ઇચ્છાથી ત્યાં ઉતારવામાં આવ્યા હતા.

ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના અહેવાલ નીતિન પટેલે કહ્યું કે, દરદી ગણપત મકવાણાની ઇચ્છા અનુસાર બસ ડ્રાઇવરે તેમને થોડે દૂર દાણીલીમડા બસ સ્ટેન્ડે ઉતાર્યા હતા.

નાયબ મુખ્ય મંત્રીએ કહ્યું કે દરદી ગણપત મકવાણાનું ઘર એ બસ સ્ટોપથી 400 મીટર દૂર આવેલું છે.

અમદાવાદની યુ.એન.મેહતા હૉસ્પિટલ ખાતે નાયબ મુખ્ય મંત્રી નીતિન પટેલે કહ્યું, "અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કૉર્પોરેશન સરાહનીય કામગીરી કરી રહ્યું છે. જેમાં 1200 બેડની કોવિડ હૉસ્પિટલમાંથી રજા અપાયેલાં દરદીઓને ઘરે મૂકવા માટે એએમટીએસ બસની વ્યવસ્થા કરી છે. જે પ્રમાણે મને માહિતી મળી તે મુજબ આ દરદીએ ઘરે રહેવાની માગી કરી હતી અને જેમને અમુક શરતોને આધારે પરવાનગી આપવામાં આવી હતી. તેમના સહિત કુલ ત્રણ દરદીઓ બસમાં બેઠા હતા. તેમની ઇચ્છા અનુસાર તેમને દાણીલીમડાથી થોડે આગળ ઉતારવામાં આવ્યા હતા.

નીતિન પટેલે વધુમાં કહ્યું, "પોલીસે આપેલી માહિતી અનુસાર, ગણપત મકવાણા બસ સ્ટેન્ડે હાજર હતા અને બિસ્કિટ ખાધા હતા. કેટલાંક લોકો સાથે વાતો કરી હતી. ઘર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ેથી નજીક હોવા છતાં તે ઘરે નહોતા પહોંચ્યા. બની શકે કે તેમનું ઑક્સિજન લેવલ ઘટી ગયું હોય અથવા કોઈ બીજું કારણ હોય. તેઓ બસ સ્ટેન્ડે 11 વાગ્યા સુધી બેસી રહ્યા અને પછી મૃત્યુ પામ્યા. તેમના પોસ્ટમૉર્ટમ રિપોર્ટની રાહ જોવાઈ રહી છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે 17મે એ મૃત્યુ પામેલાં ગણપત મકવાણાના મૃત્યુની તપાસ રાજય વેરા વિભાગના મુખ્ય કમિશનર, પ્રિન્સિપલ સેક્રેટરી જેપી ગુપ્તાને સોંપવામાં આવી છે.

ભારત સાથે સરહદી વિવાદની વચ્ચે નેપાળે નવો નકશો સ્વીકાર્યો

નેપાળના વડા પ્રધાન કે પી શર્મા ઓલી અને વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી

એનડીટીવી ઇન્ડિયાના અહેવાલ અનુસાર ભારતની સાથે ચાલી રહેલાં સરહદી વિવાદની વચ્ચે નેપાળની કેબિનેટે એક નવો રાજકીય નક્શો તૈયાર કર્યો છે. જેમાં લિપુલેખ, કાલાપાની અને લિમ્પિયાધુરાને નેપાળનો ભાગ દર્શાવવામાં આવ્યા છે.

વિદેશ મંત્રી પ્રદીપ કુમાર ગયાવલીએ આની જાહેરાત કરતાં પહેલાં કહ્યું હતું કે, કૂટનૈતિક વાતચીત દ્વારા આ સરહદી વિવાદનો અંત લાવવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે.

નેપાળના સત્તાપક્ષ કોમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીના સંસદ સભ્યોએ સંસદમાં કાલાપાની, લિમ્પિયાધુરા અને લિપુલેખને નેપાળને પરત કરવા માટે પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો.

ઉલ્લેખનીય છે કે લિપુલેખ વિસ્તાર નેપાળ અને ભારત વચ્ચે વિવાદિત સરહદી વિસ્તાર કાલાપાનીના પશ્વિમમાં છે. ભારત અને નેપાળ, બંને કાલાપાનીને પોતાની સરહદનો મહત્ત્વનો ભાગ દર્શાવે છે. ભારત આને ઉત્તરાખંડના પિથૌરાગઠ જિલ્લામાં દર્શાવે છે. જ્યારે નેપાળ આને ધારચુલા જિલ્લાનો ભાગ તરીકે દર્શાવે છે.

ગયાવલીએ ટ્વીટ કરીને કહ્યું, "મંત્રી મંડળે નેપાળના સાત પ્રાંત, 77 જિલ્લા અને લિમપિયાધુરા, લિપુલેખ અને કાલાપાની સહિત 753 સ્થાનિક સ્તરના પ્રશાસનિક ભાગોને પોતાના નકશામાં દર્શાવવાનો નિર્ણય કર્યો છે."

દેશના 5 રાજ્યોમાં 22 પરપ્રાંતીય મજૂરોનું અકસ્માતમાં મૃત્યુ

પ્રતીકાત્મક તસવીર

હિંદુસ્તાન ટાઇમ્સના અહેવાલ અનુસાર મંગળવારે દેશના 5 વિવિધ રાજ્યોમાં 22 પરપ્રાંતીય મજૂરોના રસ્તામાં અકસ્માતમાં મૃત્યુ પામ્યા છે. કોરોના વાઇરસના કારણે લાગુ પડેલાં લૉકડાઉનને કારણે રસ્તામાં અકસ્માતમાં મૃત્યુ પામનાર પરપ્રાંતીય મજૂરોની કુલ સંખ્યા 162એ પહોંચી છે.

વિવિધ રાજ્યના અધિકારીઓએ આપેલી માહિતી અનુસાર મંગળવારે નવ લોકો બિહારમાં, ચાર મહારાષ્ટ્રમાં, છ લોકો ઉત્તરપ્રદેશમાં, એક ઝારખંડ અને બે વ્યક્તિ ઓરિસ્સામાં મૃત્યુ પામ્યા છે.

બિહારના ભાગલપુર જિલ્લામાં લોખંડના થાંભલા લઈ જતી બસ રસ્તા...


નીતિન પટેલ

તેમણે કહ્યું, "મહેબૂબા ગત બે દિવસથી વિચિત્ર નિવેદનો આપી રહ્યા છે, તેમણે પ્લેનની ટિકિટ બૂક કરાવવી જોઈએ અને પોતાના પરિવારની સાથે કરાચી જતા રહેવું જોઈએ. બધા માટે આ યોગ્ય રહેશે."

મહેબૂબા મુફ્તીએ હાલમાં આર્ટિકલ 370ને રદ કરવા અંગે નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી.

નીતિન પટેલે કહ્યું, "જેમને ભારત પસંદ નથી અથવા સરકાર દ્વારા બનાવેલા સીએએ જેવા કાયદા અથવા આર્ટિકલ 370ને હઠાવવાનો નિર્ણય પસંદ નથી, તેમણે પાકિસ્તાન જતા રહેવું જોઈએ."

મિલિટરી સેટેલાઇટનો ડેટા મેળવવા ભારત અમેરિકા સાથે કરાર કરશે

એનડીટીવી ઇન્ડિયાના અહેવાલ અનુસાર અમેરિકાના વિદેશમંત્રી માઇક પોમ્પિયો અને સંરક્ષણમંત્રી માઇક એસ્પર હાલ ભારતમાં છે, ત્યારે અનેક કરાર થવાની સંભાવનાઓ છે.

ભારત અમેરિકાના સૈન્ય ઉપગ્રહો દ્વારા વાસ્તવિક સમયનો સચોટ ડેટા અને ટોપોગ્રાફિકલ તસવીર મળે તે માટેનો કરાર કરવાનું છે.

બેઝિક ઍક્સચેન્જ ઍન્ડ કૉઓપરેશન એગ્રીમૅન્ટ (BECA) અમેરિકાએ પોતાના તમામ આંતરરાષ્ટ્રીય મિત્રો સાથે કર્યો છે.

આ પહેલાં પણ બંને દેશોએ સૈન્ય વસ્તુઓના આદાન-પ્રદાન અને કૉમ્યુનિકેશનને સક્ષમ બનાવવા માટે કરાર કર્યા હતા.

સોમવારે એક નિવેદનમાં સરકારે કહ્યું ક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ે સંરક્ષણમંત્રી રાજનાથ સિંહ અને તેમના અમેરિકાના સમકક્ષ માઇક એસ્પરે સંતોષ વ્યક્ત કર્યો છે કે આ પ્રવાસ દરમિયાન BECA પર કરાર કરવામાં આવશે.

CAA પસાર થાય અને આર્ટિકલ 370 હટે, એ  માટે કૉંગ્રેસના ધારાસભ્યોએ રાજીનામાં આપ્યાં - વિજય રૂપાણી

મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણી

ઇન્ડિયને એક્સપ્રેસના અહેવાલ અનુસાર ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણીએ કહ્યું, 'ભાજપ રાજ્યસભામાં બહુમત મેળવે' અને એનાથી જમ્મુ કાશ્મીરમાંથી આર્ટિકલ 370ની નાબૂદી થાય, નાગરિકતા કાનૂન અને ત્રિપલ તલાક અંગે કાયદા પસાર થા, એના માટે કૉંગ્રેસના ધારાસભ્યએ રાજીનામાં આપ્યાં.

વિજય રૂપાણીએ સોમવારે ડાંગ અને કરજણ વિધાનસભાની પેટાચૂંટણીઓ માટે પ્રચાર કર્યો હતો.

વિજય રૂપાણીએ કૉંગ્રેસ પર આકરા પ્રહાર કર્યા હતા.

આ ઉપરાંત મહારાષ્ટ્રની કોરોના વાઇરસની સ્થિતિને લઈને મહાવિકાસ અઘાડી સરકાર પર પ્રહાર કરતાં કહ્યું, "કોરોના વાઇરસના કારણે 40 હજાર લોકોનાં મહારાષ્ટ્રમાં મૃત્યુ થયાં છે."

"આપણી સરકાર ખૂબ જ આકરું કામ કરી રહી છે અને ગુજરાતમાં ત્રણ હજાર લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે અને સાજા થયેલા લોકો 90 ટકા છે."

ગુજરાત રમખાણોની નવ કલાક ચાલેલી પૂછપરછ દરમિયાન મોદીએ ચા પણ નહોતી સ્વીકારી : રાઘવન

નરેન્દ્ર મોદી

ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયાના અહેવાલ અનુસાર 2002નાં ગુજરાતનાં તોફાનોની તપાસ ટીમના ચીફ આર. કે. રાઘવને કહ્યું છે કે નરેન્દ્ર મોદીએ નવ કલાક સુધી ચાલેલી પૂછપરછમાં ચા પણ સ્વીકારી નહોતી.

રાઘવને પોતાની આત્મકથા 'અ રોડ વેલ ટ્રાવેલ્ડ'માં આ દાવો કર્યો છે.

રાઘવને કહ્યું છે કે એસઆઈટીની ઑફિસમાં મારી ચેમ્બરમાં નરેન્દ્ર મોદીની તપાસ નવ કલાક સુધી ચાલી હતી. મલ્હોત્રાએ મને પછી કહ્યું કે મોડી રાત સુધી ચાલેલા સેશનમાં નરેન્દ્ર મોદી શાંત રહ્યા હતા.

તેમણે વધુમાં કહ્યું, "તેમણે કોઈ પણ પ્રશ્નને નકાર્યો ન હતો અને કોઈ પ્રશ્નનનો નિરર્થક વાક્યો બોલીને જવાબ આપ્યો ન હતો."

"જ્યારે મલ્હોત્રાએ તેમને લંચ બ્રેક માટે પૂછ્યું તો તેમણે પહેલાં ના કહી હતી. તેઓ તેમની પોતાની પાણીની બૉટલ લઈને આવ્યા અને તેમણે ચા પણ નહોતી સ્વીકારી."

સુપ્રીમ કોર્ટે 2002નાં તોફાનોની તપાસ માટે એસઆઈટીની નિમણૂંક કરી હતી. રાઘવન તેના અધ્યક્ષ બન્યા હતા. આ પહેલાં તેઓ સીબીઆઈના પણ ડિરેક્ટર રહી ચૂક્યા છે.

ફ્રીમાં વૅક્સિન આપવીએ રાજ્ય સરકારનો મામલો : મનોજ તિવારી

ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયાના અહેવાલ અનુસાર સોમવારે ભાજપના સંસદસભ્ય મનોજ તિવારીએ વૅક્સિન ફ્રીમાં આપવાના મામલે...


નીતિન સાંડેસરા

બન્ને ભાઈઓની કામ કરવાની શૈલી ઉપરથી એવું લાગી રહ્યું છે કે આ નાણાકીય ઉચાપતનું એક ષડ્યંત્ર છે, વિકટ સંજોગોમાં થતો બિઝનેસ લૉસ નથી.

ચા, જિલેટીન, ફાર્મા અને ક્રૂડઑઈલ જેવા બિઝનેસમાં તેમની કંપનીઓ અબજો ડૉલરની આવક રળે છે.

વતન વડોદરામાં સાંડેસરા પરિવારનો 60,000 ચોરસફૂટનો બંગલો છે, એ પણ એવો કે જેની ડિઝાઇન અને ઇન્ટીરિયર માટે બોલિવૂડ સેલિબ્રિટી સુઝાન રિતિક રોશન અને ગૌરી શાહરૂખ ખાને કામ કર્યું છે.

છતાં અત્યારે ભારત સરકારની સૅન્ટ્રલ બ્યુરો ઑફ ઇન્વેસ્ટિગેશન (સીબીઆઈ) અને ઍન્ફૉર્સમેન્ટ ડિરેક્ટરેટ (ઈડી) સાંડેસરા પરિવારને ખોળી રહી છે અને કુટુંબ ભાગેડુ છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

નીતિન સાંડેસરા મૂળ વડોદરાના રહેવાસી છે પણ ઉછેર અને ભણતર મુંબઈમાં થયાં.

વ્યવસાયે ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટ એવા નીતિન અત્યારે 59 વર્ષના હશે. તેમનાથી બે વર્ષ નાના એવા ચેતને બૅચલર ઑફ કૉમર્સ સુધી અભ્યાસ કર્યો છે.

ચેતન સાંડેસરા

ઉટી ખાતે ટી ગાર્ડન ખરીદી સ્ટર્લિંગ ટી શરૂ કરનાર બન્ને ભાઈઓએ ઉજ્જવળ ભવિષ્ય હોય એવા ધંધામાં ઝંપલાવ્યું અને લગભગ વાર્ષિક અબજ ડૉલરની આવક રળતો ઉદ્યોગ સમૂહ ઊભો કર્યો.

ઔષધ તથા અન્ય પ્રકારના જિલેટીન ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ઉત્પાદનમાં એક તબક્કે સ્ટર્લિંગ જૂથ દેશમાં 60% અને દુનિયામાં 6% હિસ્સો ધરાવતું હતું.

કોઈપણ મશીનના પાર્ટ માટે હાથે ચાલતા લૅથના સ્થાને સીએનસી મશીન આવ્યા તો મશીન ટૂલ્સનું ઉત્પાદન પણ શરૂ કર્યું.

ભારતમાં ક્રૂડઑઇલ ઉત્પાદન અને વેચાણ માટે દિગ્ગજ સરકારી અને ખાનગી કંપનીઓ હતી, ત્યારે સ્ટર્લિંગે નાઇજીરીયામાં ઑઈલના કૂવા મેળવ્યા.

ત્યાં ઉત્પાદન શરૂ કરનાર પ્રથમ કંપની પણ બનાવી અને વતન ભારતને ઑઈલ વેચવાનું શરૂ પણ કર્યું.

આ બધી વાત સાંડેસરા બંધુઓએ મેળવેલી સફળતાની છે, પણ અત્યારે પોતે અને કુટુંબ ભાગેડુ છે.

બૅન્કો પાસેથી લીધેલી રૂ. 5100 કરોડની મોટી રકમની લૉનની તેમણે ભરપાઈ નથી કરી.

તેમની સામે આક્ષેપ છે કે બન્નેએ કંપની માટે લીધેલી લૉનનો અન્ય ચીજોમાં ઉપયોગ કર્યો છે અને બૅન્કના પૈસે મોજશોખ કર્યા છે.

સફળ બિઝનેસ અને વર્ષ 1985થી 2017 સુધી બેદાગ વ્યવસાય કર્યો તો પછી અચાનક જ આ સાંડેસરા જૂથ રફુચક્કર કેમ થઈ જાય?

તેમના આટલા લાંબા સમયના બિઝનેસમાં રળેલી શાખ અને નફો ક્યા ગયા? બૅન્કો પાસેથી લીધેલી અબજોની લૉન ક્યાં ગઈ?

નીતિન સાંડેસરા વ્યવસાયે ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટ છે, એટલે બિઝનેસની આંટીઘૂંટીનો ખ્યાલ તેમને વધારે પડે. અપરિણીત એવા નીતિને બિઝનેસ ચલાવવા, તેને વિકસાવવા અને જરૂરી નાણાં ઊભા કરવા માટે જ સમય વિતાવ્યો હોવાનું જાણકારો કહે છે.

વડોદરાની પ્રતીકાત્મક તસવીર

નીતિનને બિઝનેસમાં એવી સૂઝ હતી કે કયા ક્ષેત્રમાં નવું રોકાણ કરવાથી ફાયદો થઈ શકે તેની પરખ અન્ય કરતાં તેઓ પહેલાં કરી લેતા, જેથી સ્ટર્લિંગ જૂથ તેમાં અગ્રેસર રહે.

સીએ હોવાને નાતે નીતિન પાસે એકાઉન્ટિંગ, ફાઇનાન્સ અને બૅન્કો સમક્ષ લૉનની પ્રપોઝલ કરવાની આગવી સૂઝ હતી.

નીતિન લો-પ્રોફાઇલ રહેતા એમ કહેવું વડોદરાના કેટલાક નગરજનો માટે અસ્વીકાર્ય છે.

લોકોના મતે નીતિનની સૂઝબૂઝ અને ઇવેન્ટ મૅનેજમૅન્ટની આવડતને કારણે આજે વડોદરાની નવરાત્રી દેશ-વિદેશમાં લોકપ્રિય છે.

એકદમ મોટાપાયે નવરાત્રી પણ એક માર્કેટિંગ ઇવેન્ટ થઈ શકે તેવું સૌપ્રથમ 'આર્કી ગરબા'નું આયોજન નીતિન સાંડેસરા અને તેમના સ્ટર્લિંગ ગ્રૂપ દ્વારા થયું હોવાનું લોકોનું માનવું છે.

જોકે, બે-પાંચ વર્ષે આર્કીમાંથી સાંડેસરા હટી ગયા અને હવે તેનું આયોજન અન્ય લોકો કરે છે.

એવું પણ કહેવાય છે કે નીતિન સ્ટૉક બ્રોકર, ઍનાલિસ્ટ અને ઑપરેટર સાથે સારા સંબંધ ધરાવતા.

લોકોના મતે ચેતન પેજ-થ્રીમાં છવાયેલા રહેતા, અકારણ પાર્ટી આપવી તથા પાર્ટીઓમાં હાજર રહેવાનો તેમને શોખ...


નીતીશકુમાર

તેઓ 15 વર્ષથી બિહારના મુખ્ય મંત્રી અને ફરી એક વાર રાષ્ટ્રીય જનતાંત્રિક ગઠબંધન (એનડીએ)ના મુખ્ય મંત્રીપદના દાવેદાર છે. તેમનો દાવો છે કે બિહારને જંગલરાજમાંથી તેમણે મુક્તિ અપાવી છે.

તેમના છેલ્લા કેટલાક વર્ષોની રાજકીય સફરની વાત કરીએ તો, નીતીશકુમાર 2005થી 2020 સુધી બિહારના મુખ્ય મંત્રી રહ્યા છે. તેમાંથી મે 2014 પછીના નવ મહિના બાકાત છે જે સમયે તેમણે જીતનરામ માંઝીને મુખ્ય મંત્રીપદે બેસાડ્યા હતા.

બાદમાં માંઝી અલગ થયા અને પોતાનો અલગ પક્ષ રચ્યો.

કહેવાય છે કે નીતીશ જ્યારે સત્તામાં આવ્યા હતા ત્યારે તેમણે આનંદ મોહન અને મુન્ના શુક્લાને જેલ ભેગા કર્યા હતા. જેથી ગુનેગારોમાં ભય પેદા થયો હતો.

તેમનો સૌથી પૉપ્યુલર નિર્ણય દારુબંધીનો પણ રહ્યો છે. તેમણે બિહારમાં ગત વિધાનસભા ચૂંટણી પૂર્વે જાહેરાત કરી હતી.

વડા પ્રધાન બનવાની ઇચ્છા?

નીતીશ કુમાર

એવું પણ માનવમાં આવે છે કે વર્ષ 2010થી 2015ના ગાળા દરમિયાન નીતીશકુમારને રાષ્ટ્રીય રાજકારણની મહત્ત્વાકાંક્ષા જાગી ગઈ હતી અને તેઓ વડા પ્રધાનપદનાં સપનાં જોવા લાગ્યા હતા.

તેમને નરેન્દ્ર મોદીની ટક્કરના નેતા તરીકે જોવામાં આવ્યા હતા અને બિહારમાં પૂર બાદ ગુજરા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

તે જાહેર કરેલી સહાય પરત કરવાની તેમણે જાહેરાત કરી દીધી હતી.

નીતીશકુમારે વર્ષ 2017માં આરજેડી સાથે છેડો ફાડી લીધો હતો. જ્યારે 2013માં એનડીએ સાથે પણ તેમણે છેડો ફાડ્યો પણ ફરી એનો હિસ્સો બન્યા. આ વખતે ફરી તેઓ તેમની સાથે રહીને લડી રહ્યા છે.

એક સમયે એનડીએમાંથી નીકળ્યા પછી નીતીશકુમારને વિરોધપક્ષમાં એ સમયે સ્વીકૃતિ નહોતી મળી.

તે સમયે તેઓ રાહુલ ગાંધીને મળવા ગયા તો તેમની મુલાકાત બહુ ટૂંકી રહી હતી.

લાલુ યાદવ સાથે છેડો ફાડ્યો..

લાલુપ્રસાદ યાદવ

2015ની ચૂંટણીમાં નીતીશે આરજેડી સાથે ગઠબંધન કર્યું હતું અને ફરી એક વખત બિહારમાં સત્તા મેળવી હતીં. પણ આ ગઠબંધન લાંબું ન ચાલ્યું.

આમ બે વર્ષથી પણ ઓછા સમયમાં તેમણે આરજેડી સાથે છેડો ફાડીને ફરી એક વખત ભાજપ સાથે મળીને સરકાર બનાવી લીધી.

નીતીશકુમાર ખુદ એક એન્જિનિયર છે. તેમણે પોતાના એન્જિનિયરિંગના ભણતરનો ઉપયોગ સરકાર ચલાવવા માટે કર્યો. તેમના આ પ્રયોગને જાણકારો 'સોશિયલ એન્જિનિયરિંગ' ગણાવે છે.

મહાદલિતો અને મહિલાઓ માટે કરવામાં આવેલા તેમના કામને લોકો તેના ઉદાહરણ તરીકે ગણાવે છે.

નીતીશે પાસવાન જાતિને છોડીને દલિત ગણવામાં આવતી અન્ય 21 પેટાજાતિઓ માટે 'મહાદલિત' કૅટેગરી બનાવીને તેમને ઘણી સુવિધાઓ આપી. ત્યારપછી 2018માં જ્યારે લોકજનશક્તિ પાર્ટી સાથે તેમના સંબંધ સુધર્યા તો તેમણે આ યાદીમાં પાસવાન જાતિને પણ સમાવી લીધી.

આવી જ રીતે મહિલા મતદારોને પોતાની તરફ ખેંચવા માટે નીતીશકુમારે કેટલાક નવા પગલાં લીધાં હતાં.

મુખ્ય મંત્રી બાલિકા સાઇકલ યોજના નીતીશ સરકારે 2007માં શરૂ કરી હતી. શરૂઆતમાં આઠમું ધોરણ પાસ કરીને આગળ ભણનારી છોકરીઓને સાઇકલ માટે 2000 રૂપિયા આપવામાં આવતા હતા. હવે આ રકમ વધારીને 3000 રૂપિયા કરવામાં આવી છે.

વિવાદો અને ટીકા

બિહારમાં સૃજન કૌભાંડ, મુજફ્ફરપુર બાલિકાગૃહકાંડ, 2016ના ટોપર કૌભાંડ, પરીક્ષા વખતે બારીમાંથી વિદ્યાર્થીઓને ચોરી કરવામાં મદદ કરતા પરિવારોની તસવીર  સહિતની બાબતોને પગલે નીતીશના શાસનની ટીકા પણ થઈ અને બહુ હાંસી ઉડાવવામાં આવી હતી.

નીતીશકુમાર ગત 43 વર્ષથી ચૂંટણીના રાજકારણમાં છે. 1994માં તે લાલૂ પ્રસાદથી અલગ થયા અને પોતાની પાર્ટી જનતા દળ(યુનાઇટેડ) બનાવી હતી. ત્યારથી લઈને આજ સુધી જદયુના સૌથી મોટા નેતા તેઓ જ રહ્યા છે. એવામાં મોટો સવાલ આવે તેમના પછી શું થશે?

વ્યક્તિગત જીવન

નીતીશકુમારના અંગત જીવનની વાત કરીએ તો તેમનો જન્મ બિહારના પટણામાં આવેલા બખ્તિયારપુરમાં 1લી માર્ચ-1951માં થયો...


નીતીશકુમારના નેતૃત્વ હેઠળનાં 15 વર્ષના શાસનને પડકારવા માટે વિપક્ષોનું મહાગઠબંધન ચૂંટણી મેદાનમાં ઊતર્યું છે. એટલું જ નહીં, કેટલાંક નવાં ગઠબંધનો પણ આ વખતે પોતાનું નસીબ અજમાવી રહ્યાં છે.

એક નજર બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણીની એ બાબતો પર નાખીએ જે જાણવી તમારા માટે જરૂરી છે.

બિહારમાં ચૂંટણી ક્યારે છે?

2015ની બિહાર વિધાનસભાનું ચિત્ર

બિહારની વિધાનસભાનો કાર્યકાળ 29 નવેમ્બરે પૂરો થઈ રહ્યો છે. બિહારમાં વિધાનસભાની કુલ 243 બેઠકો છે અને સરકારની રચના કરવા માટેનો જાદુઈ આંકડો 122 છે.

બિહારમાં હાલમાં જનતાદળ યુનાઇટેડ (જેડીયુ) અને ભારતીય જનતા પાર્ટીની સરકાર છે. જેડીયુના નેતા નીતીશકુમાર રાજ્યના મુખ્ય મંત્રી છે જ્યારે ભાજપના નેતા સુશીલકુમાર મોદી ઉપમુખ્ય મંત્રી છે.

2015માં નીતીશકુમારની આગેવાની હેઠળ જેડીયુએ લાલુ પ્રસાદ યાદવના પક્ષ રાષ્ટ્રીય જનતાદળ સાથે ચૂંટણી લડી હતી.

તે સમયે જેડીયુ, આરજેડી, કૉંગ્રેસ અને બીજા પક્ષોએ મળીને એક મહાગઠબંધનની રચના કરી હતી. આ લોકોએ સાથે મળીને સરકાર બનાવી. નીતીશકુમાર મુખ્ય મંત્રી બન્યા અને લાલુ યાદવના પુત્ર તેજસ્વી યાદવ તેમાં ઉપમુખ્ય મંત્રી હતા.

2017માં નીતીશકુમારે આરજેડી સાથે છેડો ફ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાડી નાખ્યો અને ભાજપ સાથે મળીને સરકાર બનાવી. તે સમયે ભાજપ પાસે 53 ધારાસભ્યો હતા.

કૉંગ્રેસે ગઈ ચૂંટણી આરજેડી, જેડીયુ અને અન્ય દળોના ગઠબંધન સાથે મળીને લડી હતી અને તેને 27 બેઠકો મળી હતી. ભાજપના સહયોગી પક્ષ લોકજનશક્તિ પાર્ટીને માત્ર બે બેઠક મળી હતી.

2020માં ગઠબંધનનું ચિત્ર

આ વખતની ચૂંટણીમાં ચાર ગઠબંધન મેદાનમાં છે. એનડીએ અને મહાગઠબંધન ઉપરાંત બિહારમાં આ વખતે ગ્રાન્ડ ડેમૉક્રેટિક સેક્યુલર ફ્રન્ટ અને પ્રગતિશીલ લોકતાંત્રિક ગઠબંધન એવા છે જે ચૂંટણી અગાઉ જ રચાયાં છે.

સત્તામાં પરત આવવા કોશિશ કરતા આરજેડીએ ગઈ ચૂંટણીમાં જ ગઠબંધન બનાવ્યું હતું. ભાજપ અને જેડીયુને સિંહાસન પરથી હટાવવા માટે મહાગઠબંધને આ વખતે ડાબેરી પક્ષોનો ટેકો પણ લીધો છે.

કૉંગ્રેસ પહેલેથી તેમની સાથે છે. મહાગઠબંધનમાં આરજેડી 144 બેઠકો પર, કૉંગ્રેસ 70 બેઠકો પર અને ડાબેરી પક્ષો 29 બેઠકો પર ચૂંટણી લડવાની છે.

એનડીએના ગઠબંધનમાં આ વખતે ભાજપ અને જેડીયુ ઉપરાંત વીઆઇપીના મુકેશ સાહની, હિંદુસ્તાની અવામી મોરચાના જીતનરામ માંઝી પણ સામેલ થઈ ગયા છે.

એલજેપી આ વખતે ગઠબંધનનો હિસ્સો નથી. આ પક્ષો વચ્ચે બેઠકોની વહેંચણી થઈ ચૂકી છે.

જેડીયુ 122 બેઠકો પર ચૂંટણી લડશે અને ભાજપ 121 બેઠક પર લડશે.

જેડીયુએ પોતાના ખાતામાંથી સાત બેઠકો જીતનરામ માંઝીની હમ પાર્ટીને આપી છે જ્યારે ભાજપે મુકેશ સાહનીના વીઆઈપીને પોતાના હિસ્સામાંથી 11 બેઠકો ફાળવી છે.

મહાગઠબંધન અને એનડીએ ઉપરાંત એક ત્રીજું ગઠબંધન પણ છે. રાલોસપાના ઉપેન્દ્ર કુશવાહા, બહુજન સમાજવાદી પાર્ટીના માયાવતી, એઆઈએમઆઈએમના અસદુદ્દીન ઓવૈસી, જનવાદી પાર્ટી સોશિયાલિસ્ટના સંજય ચૌહાણ અને સોહેલદેવ ભારતીય સમાજ પાર્ટીએ પણ ગઠબંધન બનાવ્યું છે, જેને ગ્રાન્ડ ડેમૉક્રેટિક સેક્યુલર ફ્રન્ટનું નામ અપાયું છે.

જનઅધિકાર પાર્ટી (લોકતાંત્રિક)ના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ રાજેશ રંજન ઉર્ફે પપ્પુ યાદવે પ્રગતિશીલ લોકતાંત્રિક ગઠબંધન એટલે કે પીડીએ બનાવવાની જાહેરાત કરી છે.

આ ગઠબંધનમાં ચંદ્રશેખર આઝાદના અધ્યક્ષપદ હેઠળ આઝાદ સમાજ પાર્ટી, એમકે ફૈઝીના નેતૃત્વ હેઠળ સોશિયલ ડેમૉક્રેટિક પાર્ટી ઑફ ઇન્ડિયા એટલે કે એસડીપીઆઈ અને બીપીએલ માતંગની બહુજન મુક્તિ પાર્ટી સામેલ છે. ઇન્ડિયન યુનિયન મુસ્લિમ લીગ હવે આ ગઠબંધનનો ભાગ નથી.

બિહારમાં મુખ્ય ટક્કર એનડીએ અને મહાગઠબંધન વચ્ચે થવાની છે.

ચૂંટણીના મેદાનમાં મુખ્ય ચહેરા

અસદુદ્દીન ઔવેસી અને ઉપેન્દ્ર કુશવાહા

મહાગઠબંધનના મુખ્ય મંત્રીપદના ઉમેદવાર તેજસ્વી યાદવ...


નીતુ તેજવાણી નરોડા વિસ્તારમાં પાણીની તંગી અંગે બલરામ થાવાણીને મળવા ગયાં હતાં, ત્યારે આ ઘટના ઘટી હતી.

મીડિયા રિપોર્ટ્સ મુજબ, ધારાસભ્ય થાવાણીએ નીતુબહેનની માફી માગી હતી અને નીતુબહેને જાહેરમાં રાખડી બાંધીને થાવાણીને 'ધરમના ભાઈ' કહ્યા હતા.

આ અંગે ભાજપે થાવાણીને કારણદર્શક નોટિસ કાઢી છે.

અગાઉ ધારાસભ્ય જિજ્ઞેશ મેવાણીએ મહિલા સાથે મારપીટ કરતો બલરામ થાવાણીનો વીડિયો ટ્વીટ કર્યો હતો.

પાણીના મુદ્દે બબાલ

નીતુ તેજવાણીએ સમયસર પાણીની અછતનો નિકાલ ન આવે તો થાવાણીની કુબેર નગર વિસ્તારમાં આવેલા કાર્યાલય બહાર ધરણા પર બેસવાની ધમકી આપી હતી, જેમાં વાત વણસતાં બલરામ થાવાણી અને તેમના સાગરિતોએ આ મહિલાને માર માર્યો હતો.

આ અંગે થાવાણીએ માર માર્યો હોવાનું સ્વીકારતાં કહ્યું હતું કે, "મારો એવું કરવાનો ઇરાદો નહોતો. પરંતુ મારા પર એક ટોળાએ હુમલો કર્યો અને મારાથી સ્વબચાવમાં તેમને લાત વાગી ગઈ."

 આ વીડિયોમાં કેસરી કૂર્તામાં થાવાણી અને તેમની સાથે સફેદ શર્ટમાં એક માણસ મહિલાને મારતો દેખાય છે.

નીતુ તેજવાણીના પતિ રાજેશ પર પણ એક ટોળાએ હુમલો કર્યો હતો.

આ અંગે નીતુ તેજવાણીએ કહ્યું, "મેં પાણીની ગેરકાયદેસર લાઇન કાપી ન... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાખતાં પહેલાં બે દિવસનો સમય આપવાની માગ કરી હતી, પણ થાવાણી અને તેમના માણસો અમને બળજબરીપૂર્વક ત્યાંથી બહાર કાઢવાના પ્રયત્નો કરવા લાગ્યા, અમને માર માર્યો, કેટલાક લોકો હોકી લઈને આવી ગયા હતા."

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

જ્યારે ડીસીપી ઝોન 4, નીરજ બળગુજરે કહ્યું હતું, "મેં ન્યૂઝ ચૅનલ પર આ વીડિયો જોયો છે પરંતુ અમને હજુ કાયદેસર ફરિયાદ મળી નથી."

થાવાણીના જણાવ્યા અનુસાર તેમણે આ મહિલાઓનું જૂથ ધરણા પર બેસવાનું હોવાથી મેઘાણીનગર પોલીસને જાણ કરી છે.

જિજ્ઞેશ મેવાણીએ ગુજરાત પોલીસને ટ્ટીટ કરી ધરપકડની માગ કરી હતી. આ ઉપરાંત તેમણે સંખ્યાબંધ મીડિયાહાઉસને ટ્ટીટ કરીને આની નોંધ લેવા કહ્યું હતું. જેને પગલે આ વીડિયો ચર્ચાનું કેન્દ્ર બન્યો હતો.

આ વિવાદ મામલે આજે બલરામ થાવાણીએ સમાચાર સંસ્થા એએનઆઈને કહ્યું કે તેમણે આવેશમાં આવું કર્યું અને તેઓ મહિલાની માફી માગશે.

ભાજપ બચાવની મુદ્રામાં

આ અંગે ભાજપના પ્રવક્તા ભરત પંડ્યાએ કહ્યું કે આ ખૂબ જ શરમજનક છે.

ભાજપ પ્રમુખ જીતુ વાઘાણીએ આ અંગે બલરામ થાવાણીને કારણદર્શન નોટિસ આપી છે અને ત્રણ દિવસમાં જવાબ આપવા કહ્યું છે.

થાવાણીએ ભાજપ પ્રમુખ જીતુ વાઘાણી તરફથી ઠપકો મળ્યો હોવાની વાત પણ તેમણે કહી હતી અને માફી માગી હતી.

બીજી તરફ મહિલાએ હજી સુધી પોલીસ ફરિયાદ કરી નથી.

સોશિયલ મીડિયામાં ભારે ચર્ચા બાદ બલરામ થાવાણીએ મીડિયા સાથે વાત કરતા કહ્યું કે એમણે આવેશમાં આવી જઈને સ્વબચાવમાં આમ કર્યું છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


નીમા તેનઝિનના પરિવારનું કહેવું છે કે તેઓ દાયકાથી ગુપ્ત દળમાં તહેનાત હતા

કેટલાક દિવસો પહેલાં જ 51 વર્ષના નીમા તેનઝિન લદાખના પૅગૉંગ ત્સો ઝીલ પાસેન વિસ્તારમાં એક બારૂદી સુંરગના વિસ્ફોટમાં માર્યા ગયા હતા.

લદાખના આ વિસ્તારમાં ભારત અને ચીનની સેનાઓ મહિનાથી આમનેસામને છે. ભારતીય સેનાનાં સૂત્રોએ બીબીસીને જણાવ્યું કે તેનઝિન જે બારૂદી સુંરગના વિસ્ફોટમાં માર્યા ગયા તે 1962માં ભારત-ચીન યુદ્ધ સમયે લગાવવામાં આવી હતી.

એ દિવસને યાદ કરતાં તેનઝિનના ભાઈ નામદાખ કહે છે, "30 ઑગસ્ટની રાત્રે લગભગ સાડા દસ વાગ્યે મને ફોન આવ્યો કે નીમા ઘાયલ થઈ ગયો છે. તેમણે મને એ ન જણાવ્યું કે તેમનું મોત થઈ ગયું છે. બાદમાં એક મિત્રએ મને આની જાણકારી આપી."

21 બંદૂકોની સલામી

તેનઝિનનાં બહેન

તેનઝિનના પરિવાર અનુસાર તેઓ સ્પેશિયલ ફ્રન્ટિયર ફૉર્સ (એસએફએફ)નો ભાગ હતા.

રિપોર્ટ અનુસાર આ ગુપ્તદળમાં 3500 સૈનિક તહેનાત છે, જેમાંથી મોટાભાગના તિબ્બતી શરણાર્થી છે.

તેનઝિનના પરિવાર અનુસાર તેઓ પણ શરણાર્થી હતા અને તેમણે ભારતની સેનામાં ત્રણ દાયકા સુધી સેવા આપી છે.

એસએફએફ વિશેની વધુ માહિતી જાહેરમાં ઉપલબ્ધ નથી.

ભારતીય સેનાએ આ દળના અસ્તિત્વને જાહેર... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

માં ક્યારેય સ્વીકાર્યું નથી. પરંતુ આ એક એવું રહસ્ય છે, જેના વિશે સેના અને વિદેશનીતિ સાથે જોડાયેલા નિષ્ણાતો તથા લદાખથી રિપોર્ટિંગ કરતાં કેટલાક પત્રકારો સારી રીતે વાકેફ છે.

જોકે ઑગસ્ટમાં ભારત અને ચીન વચ્ચે તણાવના માહોલમાં તેનઝિનના મોતને સ્વીકારાયું હતી. આવું પ્રથમ વખત થયું છે, જ્યારે ભારતીય સેનામાં કોઈ તિબ્બતી મૂળની વ્યક્તિની ભૂમિકા વિશે જાહેરમાં વાતચીત થઈ હોય.

તેનઝિનને સૈન્ય સન્માન સાથે અંતિમ વિદાય આપતાં 21 બંદૂકોની સલામી આપવામાં આવી.

સાથે જ લેહમાં તિબ્બતી સમુદાય અને સ્થાનિક લોકોએ તેમના અંતિમસંસ્કારમાં મોટી સંખ્યામાં ભાગ લીધો હતો.

એસએફએફની રચનાની કહાણી

ભાજપના વરિષ્ઠ નેતા રામ માધવ પણ અંતિમ વિધિમાં સામેલ થયા હતા અને તેમણે પણ તાબૂત પર ફૂલ ચઢાવ્યાં હતાં.

વળી તાબૂત પર ભારતની સાથે તિબ્બતનો ધ્વજ પણ પાથરવામાં આવ્યો હતો, સેનાના એક ટ્રક દ્વારા તાબૂતને તેમના ઘર સુધી લઈ જવાયું હતું.

ઉપરાંત રામ માધવે તેનઝિનને એસએફએફના સભ્ય ગણાવી એક ટ્વીટ પણ કર્યું હતું. તેમણે તેમાં લખ્યું હતું કે લદાખમાં ભારતીય સરહદની સુરક્ષા કરતી વખતે તેઓ શહીદ થયા. જોકે બાદમાં તેમણે આ ટ્વીટ ડિલીટ કરી દીધું હતું.

તેમણે આ ટ્વીટમાં ભારત-ચીન સરહદની જગ્યાએ ભારત-તિબ્બત સરહદ પણ લખ્યું હતું.

જોકે ભારત સરકાર અને સેનાએ તેનઝિન વિશે કોઈ સત્તાવાર નિવેદન જારી નહોતું કર્યું. પંરતુ ભારતીય મીડિયમાં તેનું ઘણું કવરૅજ થયું. જેને ચીન માટે એક કડક સંદેશ તરીકે જોવામાં આવ્યું હતું.

નામદાખ તેનઝિન કહે છે, "અત્યાર સુધી આ એક રહસ્ય જ હતું. પરંતુ હવે તેને સ્વિકીર કરી લેવાયું છે. હું ઘણો ખુશ છું. દરેક જે સેવા કરે છે, તેમનું નામ થવું જોઈએ અને તેમને સમર્થન પણ મળવું જોઈએ."

"અમે 1971ની લડાઈ લડી તે બાબત પણ ગુપ્ત રાખવામાં આવી, 1999માં અમે કારગિલમાં પાકિસ્તાન વિરુદ્ધ લડાઈમાં ભાગ લીધો તે વાત પણ ગુપ્ત રાખવામાં આવી. પરંતુ હવે પહેલી વખત અમારું અસ્તિત્વ સ્વીકારાયું છે. તેનાથી મને ઘણી ખુશી છે."

નિષ્ણાતો અનુસાર 1962માં ભારત-ચીન યુદ્ધ બાદ એસએફએફની રચના કરવામાં આવી હતી.

તિબ્બતના પત્રકાર, ફિલ્મકાર અને ડૉક્યુમેન્ટરી ફિલ્મ ફૅન્ટમ ઑફ ચટગાંવના નિર્માતા કલસાંગ રિનચેન કહે છે, "આનો હેતુ એ તિબ્બતી લોકોને સેનામાં સામેલ કરવાનો હતો, જેઓ ભાગીને ભારત આવ્યા હતા અને જેમને ઊંચાઈ પર ગોરિલા યુદ્ધ લડવાનો અનુભવ હતો અથવા 1960ના દાયકા સુધી ચીન સાથે લડતા રહેલા તિબ્બતના ગોરિલા બલ ચૂશી ગૅંડરુનો જેઓ ભાગ...


નીમા તેન્ઝિન

ઑફિસર નીમા  તેન્ઝિનનો તિરંગામાં લપેટાયેલો મૃતદેહ મંગળવારે સવારે લેહ શહેરથી 6 કિલોમિટર દૂર ચોગલામસાર ગામે લાવવામાં આવ્યો.

તિબેટની સ્થળાંતરિત-સંસદના સભ્ય નામડોલ લાગયારી અનુસાર અહીં તિબેટિયન-બૌદ્ધ પરંપરાઓ અનુસાર તેમના અંતિમ સંસ્કારની તૈયારી ચાલી રહી છે.

નામડોલ લાગયારી અનુસાર ક્યારેક સ્વતંત્ર દેશ પરંતુ હવે ચીનના વિસ્તાર તિબેટના નીમા  તેન્ઝિન ભારતના સ્પેશિયલ સૈન્ય દળ 'સ્પેશિયલ ફ્રન્ટિયર ફોર્સ' (એસએફએફ)ની વિકાસ રેજિમૅન્ટમાં કંપની લીડર હતા અને બે દિવસ પહેલાં ભારતીય ટુકડી અને ચીનની પીપલ્સ લિબરેશન આર્મી વચ્ચે પેંગોંગ લેક ક્ષેત્રમાં થયેલી અથડામણમાં તેમનું મૃત્યુ થયું હતું.

શનિવારની ઘટનામાં એસએફએફના એક અન્ય સભ્ય પણ ઘાયલ થઈ ગયા હતા. ભારતીય સેનાએ આ મામલે કોઈ પણ પ્રકારની ટિપ્પણી નથી કરી.

હા, 31 ઑગસ્ટે ભારતીય સેનાએ એક નિવેદનમાં એક ઘટનાનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો.

ભારતીય સેના અનુસાર આ ઘટનામાં ચીનની સેનાએ પૂર્વ લદાખમાં ઉશ્કેરણીજનક સૈન્ય હિલચાલ કરીને યથાસ્થિતિ બદલવાની કોશિશ કરી હતી.

ભારતીય સેનાના પ્રવક્તા કર્નલ અમન આનંદ તરફથી જાહેર કરાયેલા નિવેદનમાં કહેવાયું હતું કે પેંગોંગ લેકના દક્ષિણ કિન... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ારે કરવામાં આવેલી ચાઈનીઝ સેનાની હિલચાલને ભારતીય ટુકડીઓએ શરૂ થતાં પહેલાં જ અટકાવી દીધી.

તેમણે એમ પણ કહ્યું કે ભારતની સ્થિતિને નબળી કરવા અને વાસ્તવિક સ્થિતિને બદલવાની ચીનની કોશિશને નાકામ કરવામાં આવી છે.

ચીનને 'રમકડાંની રમત'માં ભારત કેવી રીતે હરાવી શકશે?

શું છે એસએફએફ

ભારતીય સેનાના ભૂતપૂર્વ કર્નલ અને સુરક્ષાવિશેષજ્ઞ અજય શુક્લાએ પોતાના બ્લૉગમાં કંપની લીડર નીમા તેનઝિંન અને સ્પેશિયલ ફ્રન્ટિયર ફોર્સનો ઉલ્લેખ કર્યો છે.

તેમણે એવું પણ કહ્યું છે કે કંપની લીડર નીમા તેનઝિંનના મૃતદેહને તેમના પરિવારને સોંપતી વખતે 'ઘટનાને ગુપ્ત રાખવાની સલાહ' આપવામાં આવી હતી.

હકીકતમાં 1962માં તૈયાર કરવામાં આવેલી સ્પેશિયલ ટુકડી એસએફએફ ભારતીય સેનાની નહીં પણ ભારતની ગુપ્તચર સંસ્થા 'રૉ' એટલે કે રિસર્ચ ઍન્ડ ઍનાલિસિસ વિંગનો હિસ્સો છે.

અંગ્રેજી સમાચાર પત્ર 'હિન્દુસ્તાન ટાઈમ્સ'માં પ્રકાશિત એક અહેવાલ અનુસાર આ યુનિટનું કામકાજ એટલું ગુપ્ત હોય છે કે કદાચ સેનાને પણ ખબર નથી હોતી કે તે શું કરી રહ્યો છે.

આ યુનિટ ડિરેક્ટર જનરલ ઑફ સિક્યૉરિટીના માધ્યમથી સીધું વડા પ્રધાનને રિપોર્ટ કરે છે અને એટલા માટે એના 'શૌર્યની કથાઓ' સામાન્ય લોકો સુધી નથી પહોંચતી.

આઈબીના સંસ્થાપક ડિરેક્ટર ભોલાનાથ મલિક અને બીજા વિશ્વયુદ્ધના સૈનિક તથા બાદમાં ઓડિશાના મુખ્ય મંત્રી બનેલા બીજૂ પટનાયકની સલાહ પર ભારતના પહેલા વડા પ્રધાન જવાહરલાલ નહેરુએ તિબેટી ગોરીલાઓની એક એવી ટુકડી તૈયાર કરવાનું વિચાર્યું જે હિમાલયના ખતરનાક વિસ્તારોમાં ચીનીઓનો મુકાબલો કરી શકે.

ભારત સાથે યુદ્ધ થવાની સ્થિતિમાં ચીનની સરહદમાં ઘૂસીને જાસૂસી કાર્યવાહી કરવાના ઇરાદાથી તૈયાર કરાયેલી એસએફએફના પહેલા ઈન્સ્પેક્ટર જનરલ મેજર જનરલ (નિવૃત) સુજાનસિંહ ઉબાન હતા.

સુજાનસિંહ ઉબાન બીજા વિશ્વયુદ્ધમાં બ્રિટીશ ભારતીય સેનાના 22 માઉન્ટેન રેજિમૅન્ટના કમાન્ડર હતા આ કારણે કેટલાક લોકો એસએફએફને 'ઍસ્ટાબ્લિશમેન્ટ 22'ના નામે પણ ઓળખે છે.

અનેક અભિયાનોમાં સામેલ

લદાખ, સિક્કિમ વગેરેના તિબેટી મૂળના લોકો ઘણા સમય પહેલાંથી આધુનિક ભારતીય સેનાનો હિસ્સો છે.

સીધા વડા પ્રધાનની દેખરેખમાં તૈયાર અને ઇન્ટેલિજન્સ બ્યૂરો એટલે કે આઈબીનો ભાગ એસએફએફ હવે 'રૉ'ને આધીન કામ કરે છે અને તેનું હેડક્વાર્ટર ઉત્તરાખંડના ચકરાતામાં છે.

કહેવાય છે કે પ્રારંભિક સમયે અમેરિકનો અને ભારતીય ઈન્ટેલિજન્સ બ્યૂરોના પ્રશિક્ષકો દ્વારા તાલીમ પામેલી એસએફએફનો ભારતે બાંગ્લાદેશના યુદ્ધ,...


નીરજ જડાઉં કહે છે, તેઓ તેમની ફરજ બજાવી રહ્યા હતા

23 ફેબ્રુઆરીએ ફાટી નીકળેલી હિંસામાં 40 લોકો મૃત્યુ પામ્યા છે અને 200થી વધારે લોકો ઘાયલ થયા છે.

ઉત્તર પ્રદેશમાં સુપ્રિટેન્ડન્ટ ઓફ પોલીસ તરીકે ફરજ બજાવતા નીરજ જડાઉંએ બીબીસીના વિકાસ પાંડેને જણાવ્યું હતું કે તેઓ 25 ફેબ્રુઆરીએ એક બૉર્ડર ચેકપોઈન્ટ પર પેટ્રોલિંગ કરી રહ્યા હતા ત્યારે દિલ્હીના કરવાલ નગર વિસ્તારમાંથી ગોળીબારનો અવાજ તેમણે સાંભળ્યો હતો.

કરવાલ નગર એ ચેકપોઈન્ટથી માત્ર 200 મિટર દૂર આવેલું છે.

તેમણે જોયું કે 40થી 50 લોકોનું એક ટોળું વાહનોને આગ ચાંપી રહ્યું હતું ત્યારે એ ટોળામાંની એક વ્યક્તિ પેટ્રોલ બૉમ્બ સાથે કુદીને એક ઘરમાં ઘૂસી ગઈ હતી.

એ સમયે નીરજ જડાઉંએ પરંપરાગત પોલીસ પ્રોટોકોલના ઉલ્લંઘનનો નિર્ણય કર્યો હતો અને સ્ટેટ બૉર્ડર ક્રોસ કરીને દિલ્હીમાં પ્રવેશ્યા હતા.

નિયમ પ્રમાણે દેશમાં પોલીસ અધિકારીઓએ સ્ટેટ બૉર્ડર ક્રોસ કરવા માટે ઉપરી અધિકારીની પરવાનગી લેવી પડે છે.

નીરજ જડાઉંએ કહ્યું હતું, "મેં બૉર્ડર ક્રોસ કરવાનું પસંદ કર્યું. હું જોખમથી વાકેફ હતો અને એ મારા કાર્યક્ષેત્રની બહાર છે એ પણ જાણતો હતો છતાં હું ત્યાં જવા તૈયાર હતો." ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

"એ મારા જીવનની સૌથી ભયાનક 15 સેકંડ હતી. સદનસીબે, મારી ટીમ મારી પાછળ આવી હતી અને બાદમાં ઘટનાની જાણ કરી ત્યારે મારા ઉપરી અધિકારીઓએ પણ મને ટેકો આપ્યો હતો."

તેમણે ઉમેર્યું હતું, "એ જોખમી હતું કારણ કે અમારી સંખ્યા ઓછી હતી અને હુલ્લડખોરો શસ્ત્રસજ્જ હતા. પહેલાં અમે તેમની સાથે વાતચીત કરીને તેમને અટકાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો."

"તેમાં નિષ્ફળ ગયા ત્યારે તેમને ચેતવણી આપી હતી કે પોલીસ ગોળીબાર કરશે. થોડીવાર માટે તેઓ પાછા હઠી ગયા હતા, પણ પછી તેમણે અમારા પર પથ્થરમારો કર્યો હતો. અમે ગોળીબારનો અવાજ પણ સાંભળ્યો હતો."

સ્ટેટ બૉર્ડર ક્રોસ કરીને હિંસક ટોળાને રોકવાનો નિર્ણય નીરજ જડાઉંએ પળવારમાં લીધો હતો

અલબત, નીરજ જડાઉં અને તેમની ટીમે પોઝિશન્સ જાળવી રાખી હતી તથા હુલ્લડખોરો પાછા ગયા નહીં ત્યાં સુધી તેમનો સામનો કર્યો હતો.

હિન્દી દૈનિક અમર ઊજાલાના સંવાદદાતા રિચિ કુમારે નીરજ જડાઉંના નિર્ણયને બહાદુરીભર્યો ગણાવ્યો હતો.

રિચિ કુમારે બીબીસીને કહ્યું હતું, "પરિસ્થિતિ અત્યંત જોખમી હતી. હુલ્લડખોરો શસ્ત્રસજ્જ હતા અને તેઓ કોઈની વાત સાંભળવા તૈયાર ન હતા. હું તો એમ કહીશ કે તેઓ લોહી તરસ્યા હતા."

"તેઓ પોલીસ પર પથ્થરમારો કરતા હતા, પણ નીરજ જડાઉં પાછા ન હઠયા. હુલ્લડખોરો પોલીસ પર ગોળીબાર કરે એવું જોખમ પણ હતું."

વિવાદાસ્પદ નાગરિકત્વ કાયદાના મુદ્દે ઉતર-પૂર્વ દિલ્હીમાં કાયદાના સમર્થકો તથા વિરોધીઓ વચ્ચે હિંસા ફાટી નીકળી હતી, પણ બાદમાં એ હિંસાએ કોમી વળાંક લીધો હતો.

અમે જે હુલ્લડખોરોને જોયા હતા તેઓ આગચંપી માટે તૈયાર હતા, એમ જણાવતાં નીરજ જડાઉંએ ઉમેર્યું હતું, "એ વિસ્તારમાંની અનેક દુકાનોમાં વાંસનો મોટો જથ્થો હતો. તેમાં આગ લાગી હોત તો સમગ્ર વિસ્તાર લપેટાઈ ગયો હોત અને એવું થયું હોત તો દિલ્હીમાં મૃત્યુઆંક ઘણો વધારે હોત."

જોકે, પોતાને હીરો ગણાવવામાં આવે છે એ નીરજ જડાઉંને ગમતું નથી. તેમણે કહ્યું હતું, "હું હીરો નથી. મુશ્કેલીમાં ફસાયેલા કોઈ પણ ભારતીયને ઉગારવાની પ્રતિજ્ઞા મેં લીધી છે. હું મારી ફરજ બજાવતો હતો."

"હું લોકોને મારી નજર સામે મરવા દેવા તૈયાર ન હતો. અમે દરમિયાનગીરી કરી શકીએ એવી સ્થિતિમાં હતા અને અમે એ જ કર્યું હતું."

હિન્દુઓ અને મુસ્લિમો એકમેકની પડખે રહ્યા હોય એવી બીજી ઘટનાઓ પણ બહાર આવી રહી છે.

દિલ્હીની હિંસામાં 38 લોકો મૃત્યુ પામ્યા છે અને 200થી વધુ લોકો ઘવાયા છે

તીવ્ર હિંસાનો ભોગ બનેલા વિસ્તારો પૈકીના એક અશોક નગરના રહેવાસી સુભાષ શર્માનો...


નીરવ પટેલ

ગુજરાતીમાં દલિત સાહિત્યનો હવે સબળ ઇતિહાસ છે. એ ઇતિહાસમાં નીરવ પટેલ ઓછી મૂડીએ પણ સ્વતંત્ર માગ કરી શકે એવા સર્જક છે.

જે ગાળામાં દલિત યુવાનોને 'પટેલ' જેવી અટક વિના સૅન્ટ ઝેવિઅર્સ જેવી કૉલેજમાં ભણવું અઘરું હતું, ત્યારે નીરવ પટેલ ત્યાં ભણેલા.

આજેય દલિત વિદ્યાર્થીઓને નીચી નજરે જોવાનું પ્રવર્તે છે, ત્યારે એ ગાળામાં કેવું મુશ્કેલ હશે એ સમજી શકાય તેમ છે.

કવિતામાં પ્રગટતો પ્રતિરોધ

"ગામ હોય ત્યાં ફૂલવાડો હોય.

આ ફૂલો સદીઓથી અંધકારમાં સબડતાં હતાં.

કદીક ચાંદની રાત મળે તો પોયણાંની જેમ પાંગરતાં,

કદીક રાતરાણીની જેમ છૂપાછૂપા સુવાસ રેલાવતાં,

કદીક લજામણીની જેમ મૂગાંમૂગાં રડતાં."

'બહિષ્કૃત ફૂલો' સંગ્રહમાં આ ફૂલવાડો કવિતા છે, આ કવિતા થકી એક દૃષ્ટિએ તેમણે ભાષા બદલવાની કોશિશ કરી છે. દલિતોનાં રહેઠાણ માટે વપરાતા શબ્દ 'ઢેડવાડો'ની જગ્યાએ તેમણે 'ફૂલવાડો' શબ્દ વાપર્યો છે.

"ભઈ, હાંભર્યું સ ક એ તો માથાદીઠ દહ આલ સ

તમાર બાર આલવા હોય તો બે સ :

હું ન ડોશી...

ઝાઝા નથી,

બે દહાડીનાં મૂલ સ."

ચૂંટણીમાં મત માટે દલિતોના થતા ઉપયોગ પર તેમણે 'હું અને ડોશી' કવિતા લખી છે.

તેમણે વેશ્યા પર અને ગોધરાકાંડ પ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

છીની સ્થિતિ પર પણ કવિતા લખી છે.

કવિતામાં તેમણે સ્ટેટમેન્ટ પાસેથી કામ લીધાં. તેમની કવિતાને તમે વ્યંજના, પ્રતીકની દૃષ્ટિએ ન જોઈ શકો, તેમની કવિતાને સામાજિક આંદોલન અને વર્તમાન સ્થિતિના સંદર્ભે જોઈ શકાય.

તેમની કવિતામાં સતત પ્રતિરોધ પ્રગટ થાય છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

ગુજરાતમાં પ્રતિરોધ સાહિત્યના અગ્રણી

આજે 'હું દલિત છું, પછાત છું' એવી ચૂંટણી જાહેરાત કરનારા વડા પ્રધાનના પક્ષે ગુજરાતમાં 80-84-85માં અનામતવિરોધી આંદોલન કરેલાં. જેના કારણે શિક્ષિત દલિતોએ પોતાની કલમ ઉપાડી. નીરવ પટેલ એમાંના એક.

ગુજરાતના તમામ પટેલોને એક કરવા સુરતમાં વિશાળકાય પટેલ લાડુ બનાવેલો, ત્યારે નીરવ પટેલે 'પટેલ લાડુ' કવિતા કરેલી, જેમાં અમને પણ સમાવો તો ખરા! એવો વ્યંગ હતો.

ત્યારબાદ મંડલ-મંદિર પ્રકરણમાં પુનઃ દલિતોને 'સવાયા હિંદુ' બનાવી મુસ્લિમો સામે શતરંજના ખેલાડીઓએ મૂક્યા, ત્યારે પણ નીરવ પટેલની કવિતામાં એનો પ્રતિરોધ હતો.

ગુજરાતમાં પ્રતિરોધી સાહિત્ય (Resistance Literature)ના નીરવ પટેલ અગ્રણી છે. આવો સર્જક ઋજુ ન હોઈ શકે.

રાજુ સોલંકી, નીરવ પટેલ, ચંદુ મહેરિયાથી માંડી આજે ઉમેશ સોલંકી કે કૌશિક પરમારમાં જે દલિત દૃષ્ટિ (Dalit Vision) જોવા મળે છે એ રંગદર્શી, મુગ્ધ સર્જકોથી એમને જુદા પાડે છે.

દલિત સાહિત્યના નામે પણ જો એંઠવાડ ઠલવાતો હોય તો એ એમને મંજૂર ન હતો.

'દલિત કવિસંમેલનમાં દલિત અસ્મિતા હોવી જોઈએ'

જયેશ રાઠોડના વરઘોડા ઉપર વિવાદ ઊભો થયો

મને યાદ છે કે દિલ્હીના એક પરિસંવાદમાં એમણે ઉગ્રતાથી કહેલું- 'ગુજરાતીમાં હજુ દલિત નવલકથા અવતરવી બાકી છે.' રંગભેદથી પીડિત બ્લૅક લિટરેચરના એ અભ્યાસી હતા.

જૂનાગઢમાં એક દલિત કવિસંમેલનમાં તેઓ અધ્યક્ષ હતા અને રજૂ થયેલી મોટા ભાગની કવિતાઓ દલિત સંવેદનને વાચા આપનારી નહોતી, ત્યારે એમણે અધ્યક્ષસ્થાનેથી કહેલું કે 'તમે આને કવિસંમેલન નામ આપો. જો દલિત કવિસંમેલન હોય તો રચનામાં દલિત અસ્મિતા હોવી જોઈએ.'

સ્વમાન ફાઉન્ડેશન દ્વારા 'સર્વનામ' સામયિક દ્વારા એમણે દલિત-વિમર્શને યોગ્ય પરિપ્રેક્ષ્ય આપવાની કોશિશ કરેલી. જોકે, એ યોગ્ય પ્રોત્સાહનના અભાવે એ ચાલી ન શક્યું.

આજે જ્યારે ઉના-થાનગઢ-વરઘોડાની ઘટનાઓ બન્યા જ કરે છે, ત્યારે એમની ગોલાણા હત્યાકાંડની કવિતા યાદ આવે.

છેલ્લે એમના વિશે ગુજરાતી સાહિત્ય અકાદમીએ એક કાર્યક્રમ કર્યો.

અકાદમીની સ્વાયત્તતા આંદોલનમાં એમની ભૂમિકા પ્રતિરોધની નથી એ મારા જેવા માટે આશ્ચર્યજનક ઘટના હતી.

જ્યાં કોઈ પણ...


નીરવ મોદી

દેશની સૌથી મોટી બેંકો પૈકીની એક પીએનબીએ આ કૌભાંડમાં સંડોવાયેલા લોકોનાં નામ જાહેર કર્યાં નથી.

જોકે, પીએનબીએ સ્વીકાર્યું છે કે "બેંકના કર્મચારીઓ અને ખાતેદારોની મિલીભગત વડે આ કૌભાંડ આચરવામાં આવ્યું છે."

પીએનબીના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર સુનિલ મહેતાએ આ મુદ્દે પત્રકાર પરિષદ યોજી હતી.

તેમાં સુનિલ મહેતાએ કહ્યું હતું, "ગોટાળો 2011થી જ ચાલી રહ્યો હતો, પણ આ વર્ષની ત્રીજી જાન્યુઆરીએ તે બહાર આવ્યો હતો. સંબંધિત એજન્સીઓને આ બાબતે જાણ કરવામાં આવી છે."

આ કૌભાંડ 2011થી 2018 સુધી ચાલતું રહ્યું હતું અને આ સાત વર્ષમાં કરોડો રૂપિયાના વ્યવહારો થયા હતા.

આ કૌભાંડમાં હીરાના વિખ્યાત ધંધાર્થી નીરવ મોદી સંડોવાયેલા હોવાનું બહાર આવી રહ્યું છે.

કોંગ્રેસે પણ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને સવાલ કર્યો છે, "ઓડિટર અને તપાસકર્તાના ધ્યાનમાં કરોડો રૂપિયાનો આ ગોટાળો કેમ આવ્યો નહીં?"

"કોઈ વગદાર વ્યક્તિ આ કૌભાંડને રક્ષણ આપી રહી હતી એવું નથી લાગતું?"

આ સવાલોના જવાબ મેળવવા માટે બીબીસીના સંવાદદાતા મોહનલાલ શર્માએ બેંક ઓફ બરોડાના નિવૃત્ત એક્ઝીક્યુટિવ ડિરેક્ટર આર. કે. બક્ષી સાથે વાત કરી હતી.

આ કૌભાંડ કઈ રીતે આચરવામાં આવ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

્યું એ સવાલ તેમને કર્યો હતો.

આર. કે. બક્ષીનો દૃષ્ટિકોણ

પીએનબીમાં થયેલા કૌભાંડના કેન્દ્રમાં છે લેટર ઓફ અંડરટેકિંગ(એલઓયુ). બેંકોમાં એલઓયુની વ્યવસ્થા પ્રચલિત છે અને તેનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે કરવામાં આવતો હોય છે.

ભારતમાં જે બિઝનેસમેન પરદેશથી માલસામાનની આયાત કરતો હોય તેણે પરદેશમાંના નિકાસકર્તાને નાણાં ચૂકવવાનાં હોય છે.

એ નાણાં આયાતકર્તા પાસે ન હોય કે કોઈ કારણસર એ ક્રેડિટ પીરિયડ અથવા ઉધારીની વ્યવસ્થાનો લાભ લેવા ઈચ્છતો હોય તો ભારતીય બેંક વિદેશની કોઈ પણ બેંકને એલઓયુ આપતી હોય છે.

એલઓયુમાં જણાવવામાં આવે છે કે આપ ફલાણા કામ માટે ફલાણા નિકાસકારને ચોક્કસ નાણાં ચૂકવી આપશો.

સંબંધિત બિઝનેસમેન બેંકને વચન આપતો હોય છે કે તે એક વર્ષ બાદની નિશ્ચિત તારીખે વ્યાજ સાથે એ નાણાં બેંકને ચૂકવી આપશે.

આ વ્યવસ્થામાં નવું કંઈ નથી. બાયર્સ ક્રેડિટની આ વ્યવસ્થા બેંકો માટે બહુ મહત્વની હોય છે.

પીએનબીએ વિદેશી બેંકોને એલઓયુ આપ્યું હોય તો પીએનબીની ગેરંટીના આધારે વિદેશી બેંકો નિકાસકારને આદેશ અનુસારના નાણાં ચૂકવી આપે છે.

એક વર્ષ પછી આયાતકર્તા પીએનબીને એ નાણાં ચૂકવી આપશે અને પીએનબી એ નાણાં વિદેશી બેંકોને વ્યાજ સાથે પરત કરશે.

આ કિસ્સામાં શું થયું?

અભિનેત્રી પ્રિયંકા ચોપડાને ચમકાવતી નીરવ મોદીની કંપનીની જાહેરાત

આ કિસ્સામાં પીએનબીએ એલઓયુ ઈસ્યુ કર્યાં ન હતાં, પણ પીએનબીના બે કર્મચારીઓએ બનાવટી એલઓયુ બનાવી આપ્યાં હતાં. આ કર્મચારીઓ પાસે સ્વિફ્ટ સિસ્ટમનો એક કન્ટ્રોલ હતો.

સ્વિફ્ટ એક આંતરરાષ્ટ્રીય કમ્યુનિકેશન સિસ્ટમ છે, જે દુનિયાભરની બેંકોને એકમેકની સાથે જોડે છે.

આ સ્વિફ્ટ સિસ્ટમમાં સંદેશાઓ ઉત્કૃષ્ટ ટેક્નોલોજીના ઉપયોગ વડે સાંકેતિક ભાષામાં મોકલવામાં આવે છે.

એલઓયુ મોકલવા, તેને ઓપન કરવા અને તેમાં ફેરફારનું કામ આ સિસ્ટમ મારફત કરવામાં આવે છે.

તેથી આ સિસ્ટમ મારફત કોઈ બેંકને સંદેશો મળે છે ત્યારે એ બેંકને ખબર હોય છે કે એ સત્તાવાર તથા સાચો સંદેશો છે. તેથી તેની સચ્ચાઈ વિશે શંકા સર્જાતી નથી.

આ સિસ્ટમનું કામકાજ તો આખરે કોઈ વ્યક્તિ જ સંભાળતી હોય છે.

પીએનબીમાં બે કર્મચારીઓ આ કામ કરતા હતા. એક ક્લર્ક હતો, જે સિસ્ટમમાં ડેટા ફીડ કરતો હતો, જ્યારે તેના ઉપરી અધિકારી એ ડેટાની સચ્ચાઈની સત્તાવાર પુષ્ટિ કરતા હતા.

આ બે કર્મચારીઓ પાંચ-છ વર્ષ સુધી એક જ ડેસ્ક પર કામ કરતા રહ્યા હોય એવું લાગે છે. વાસ્તવમાં આ ડેસ્ક પર કામ કરતા લોકોની અદલાબદલી થતી રહેવી જોઈએ.

એ...


નીલ, નાસાના સૌથી કાબેલ અંતરિક્ષયાત્રીઓમાંના એક હતા. 20 જુલાઈએ જ્યારે તેમનું અંતરિક્ષયાન ચંદ્રની સપાટી પર આગળ વધી રહ્યું હતું, ત્યારે હજારો લોકોનાં હ્રદયના ધબકારા વધી ગયા હતા.

આ મિશનની સફળતા નીલનાં કૌશલ્ય અને પરિસ્થિતિને સંભાળવાની ક્ષમતા પર આધારિત હતી. નીલના યાન સામે ચંદ્રની ખરબચડી સપાટી હતી. એલાર્મ વાગતાં હતાં અને યાનમાં ઇંધણ પણ ઓછું હતું. પરંતુ, નીલે બહુ સરળતાથી પોતાના યાનને ચંદ્ર પર ઉતારી દીધું હતું.

આ માનવતાની બહુ લાંબી છલાંગ હતી. પરંતુ, બાદમાં નીલે જેટલાં પણ ઇન્ટરવ્યૂ આપ્યાં અને જેટલા લોકો સાથે આ અંગે વાત કરી તેમાં તેમણે થોડી હળવી મુશ્કેલીઓની જ વાત કરી.

તે ઉપરાંત તેમણે હંમેશાં આ મિશન અપોલો-11ની સફળતાનું શ્રેય તેના સાથે જોડાયેલા હજારો લોકોને જ આપ્યું.

નાસાનું અનુમાન છે કે અપોલો મિશનથી લગભગ 4 લાખ લોકો જોડાયેલા હતા. તેમાં ચાંદ પર જનારા અંતરિક્ષયાત્રીઓથી લઈને મિશન કંટ્રોલર, રોકાણકારો, કૅટરર, એંજિનિયર, વૈજ્ઞાનિક, નર્સ, ડૉક્ટર, ગણિતજ્ઞ અને પ્રોગ્રામર સુધીના લોકો સામેલ હતા.

ચંદ્ર પર ઊતરનારું લ્યૂનર લૅન્ડર બે વ્યક્તિઓને લઈને ગયું હતું. નીલ આર્મસ્ટ્રોંગ પછી બઝ એલ્ડ્રિન ઊતર્યા હતા. ત્યા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રે નાસાના મુખ્યાલયમાં બોસ્ટન મૅસાચ્યૂસેટ્સ ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઑફ ટેક્નૉલૉજીના સલાહાકારોની એક ફોજ મિશન કંટ્રોલર્સને સલાહ આપવા માટે હાજર રહેતી હતી.

નાસાના મિશન કંટ્રોલરને સમગ્ર દુનિયામાં રહેલા ગ્રાઉન્ડ સ્ટેશન સાથે પણ સંપર્ક રાખવો પડતો હતો. તે ઉપરાંત લ્યૂનર લૅન્ડર બનાવનાર કંપની ગ્રમન કૉર્પોરેશન અને તેના બધા રોકાણકારો પણ અપોલો 11 મિશન સાથે જોડાયેલા હતા.

આ બધા સ્પેશિયાલિસ્ટ ઉપરાંત જે સપોર્ટ સ્ટાફ હતો તેમાં મૅનેજરથી લઈને કૉફી વેંચવાવાળા સુધીના લોકો સામેલ હતા. આ કામમા હજારો લોકો લાગેલા હતા. ત્યારે અપોલો 11 મિશન સાથે 4 લોકોનું જોડાયેલું હોવું સામાન્ય બાબત હતી. એટલે કે એ 4 લાખ લોકો મળીને  માત્ર એક વ્યક્તિની ગતિવિધિઓનું સંચાલન કરી રહ્યા હતા, જેનું નામ હતું નીલ આર્મસ્ટ્રોંગ.

અંતરિક્ષયાત્રીઓની સરેરાશ ઉંમર શું હતી?

નીલ આર્મસ્ટ્રોંગને ખાસ ચંદ્ર પર ઊતરવા માટે પસંદ કરવામાં આવ્યા નહોતા. હકીકતમાં તેઓ આવા મિશન પર જનારી બીજી એક ટીમનો ભાગ હતા.

જો અપોલો 11 ચંદ્ર પર ઊતરવામાં નિષ્ફળ થયું હોત તો અપોલો 12ના કમાંડર પીટ કોનરાડ ચંદ્ર પર ઊતરનારા પ્રથમ મનુષ્ય બન્યા હોત. અપોલો મિશનના બધા જ અંતરિક્ષયાત્રીઓ ઉંમર, ધર્મ અને ક્ષમતાઓ બાબતે એક જેવા જ હતા.

અપોલો મ્યુઝિયમના સંરક્ષક ટીજેલ મ્યૂર-હાર્મોની કહે છે કે તેઓ કેવા લોકો હતા, આજે એ યાદ રાખવું જરૂરી છે. અપોલો મિશનના બધા અંતરિક્ષયાત્રી 1930માં જન્મ્યા હતા. તેમને બધાને મિલિટરીની તાલીમ મળી હતી. તેઓ બધા પાઇલટ હતા. બધા જ ગોરા ખ્રિસ્તીઓ હતા.

38 વર્ષના નીલ આર્મસ્ટ્રોંગ, ટૉમ સ્ટૅફોર્ડ અને જીની સર્નનની ઉંમર સરખી હતી. તેઓ મિશનના સૌથી યુવાન યાત્રીઓ હતા. 36 વર્ષની ઉંમરે ચંદ્ર પર પદાર્પણ કરનાર ચાર્લી ડ્યૂક સૌથી યુવાન અંતરિક્ષયાત્રી હતા.

જ્યારે 1971માં અપોલો મિશન 14માં સામેલ થઈને ચાંદ પર જનારા એલન શેપર્ડ સૌથી વધુ ઉંમરની વ્યક્તિ હતી. તે વખતે તેમની ઉંમર 47 વર્ષ હતી.

જૉન ગ્લેન પૃથ્વીની કક્ષાના ચક્કર લગાવનારા પ્રથમ અવકાશયાત્રી હતા. તેઓ 77 વર્ષની ઉંમરે સ્પેસ શટલ ડિસ્કવરીમાં 1998માં અંતરિક્ષમાં જનારી સૌથી મોટી ઉંમરની વ્યક્તિ હતી.

અપોલોના કુલ 11 મિશનમાં 33 ખગોળશાસ્ત્રીઓ અવકાશમાં ગયા હતા. તેમાંથી 27 ચંદ્ર સુધી પહોંચ્યા. 24એ ચંદ્રનો ચક્કર લગાવ્યો. પરંતુ માત્ર 12 આવકાશ યાત્રીઓને જ ચંદ્રની સપાટી પર કદમ મૂકવાની તક મળી.

આ 12 લોકો માનાવજાતના પ્રતિનિધિ તરીકે ચંદ્ર પર ગયા.  તેમની સામે પોતાના અનુભવને સમગ્ર દુનિયા સમક્ષ...


નીલકંઠ ભાનુ

20 વર્ષની ઉંમરે તેમણે ભારત માટે પહેલી વખત કૅલક્યુલેશન વર્લ્ડ ચૅમ્પિયનશિપમાં ગોલ્ડ મૅડલ જિત્યો છે.

તેમનું કહેવું છે કે ગણિત કે એક મોટી માનસિક રમત છે અને તેનું લક્ષ્ય લોકોમાંથી ગણિતનો ડર બહાર કાઢવાનું છે.

ભાનુ તેમના ગણિતની ગણતરીઓ માટે જાણીતા છે અને તેઓ સતત સંખ્યાઓ વિશે વિચારતા રહે છે. તેઓ હવે વિશ્વના સૌથી ઝડપી હ્યૂમન કૅલક્યુલેટર બની ગયા છે.

તેઓ ગણિતને ઝડપી દોડ સાથે સરખાવે છે. તેઓ કહે છે કે જે લોકો ઝડપથી દોડે છે તેમને કોઈ પ્રશ્નો પૂછતું નથી પરંતુ ગણિતના મામલામાં લોકોને હંમેશાં પ્રશ્નો હોય છે.

તેમણે બીબીસી રેડિયો 1 ન્યૂઝબિટ સાથે વાત કરતાં કહ્યું કે આપણે ઉસૈન બોલ્ટની જેમ કોઈ 100 મિટરની દોડ 9.8 સેકન્ડમાં પૂરી કરી લે છે ત્યારે ઉજવણી કરીએ છીએ, પરંતુ આપણે એવું નથી કહેતા કે જ્યારે દુનિયામાં કાર અને પ્લેન છે ત્યારે ઝડપથી દોડવાનો અર્થ શો છે?

તેમણે કહ્યું, "તમારું શરીર અકલ્પનીય કંઈક કરે ત્યારે એ લોકોને પ્રોત્સાહિત કરે છે અને ગણતરી અને ગણિતના મામલામાં પણ આવું જ છે."

'ગણતરી તમારા મગજને સતત વ્યસ્ત રાખે છે'

નીલકંઠ ભાનુ

તમને એવું લાગશે કે તેઓ કદાચ જન્મથી જ ગણિતમાં હોશિયાર છે, ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

પરંતુ ના ભાનુના કેસમાં આવું નથી.

પાંચ વર્ષની ઉંમરે તેમનો એક અકસ્માત થયો હતો. માથામાં ઈજાના કારણે તેમણે એક વર્ષ સુધી પથારીવશ રહેવું પડ્યું હતું.

આ સમયે તેમની ગણિત સાથેની અદ્ભુત સફર શરૂ થઈ હતી.

'મારાં માતાપિતાને લાગતું હતું કે કદાચ હું માનસિક રીતે બીમાર થઈ જઈશ'

'તેથી મેં આ સ્થિતિથી બચવા માટે ગણિતની ગણતરીઓને પસંદ કરી, જેથી હું મારા મગજને વ્યસ્ત રાખી શકું.'

ભાનુના કહેવા પ્રમાણે તેઓ એક મધ્યમવર્ગીય પરિવારામાંથી આવે છે. તેમને સારી નોકરી કે ધંધો શરૂ કરવાનો વિચાર હતો.

તેમનું કહેવું છે કે ગણિત જેવા વિષયમાં આગળ વધવાનો તેમને પહેલાં વિચાર નહોતો આવ્યો.

નંબર અને ગણતરી સાથેના તેના પ્રેમને કારણે ભાનુ હવે થોડા જ સમયમાં ગણિતમાં ડિગ્રી મેળવવા જઈ રહ્યા છે.

'ખૂબ મોટી માનસિક રમત'

મોટા ભાગના સ્પર્ધકોની જેમ ભાનુ પણ પોતાની સફળતા પાછળ તેમની તૈયારી કરવાની મહેનતને શ્રેય આપે છે.

તેમનું કહેવું છે કે આ માત્ર ડેસ્ક પર બેસીને ભણવા જેટલું જ નથી. આ એક મોટી માનસિક રમત છે.

તેઓ કહે છે, "મેં મારી જાતને કોઈ જલદીથી ગણતરી કરતા ગણિતશાસ્ત્રીની જેમ નહીં પરંતુ એક ઝડપતી વિચારી શકતા વિચારકની જેમ તૈયાર કરી છે."

ભાનુ આના માટે સ્કૂલ સિવાયના સમયમાં લગભગ છથી સાત કલાક સુધી તૈયારી કરતા હતા.

જોકે, સ્પર્ધામાં જિત્યા બાદ હવે તેઓ પહેલાંની જેમ સામાન્ય રીતે પ્રેક્ટિસ કરતા નથી, પરંતુ તેઓ કહે છે કે દરેક સમયે તેઓ નંબર વિશે વિચાર્યા કરે છે.

ભાનુ કહે છે, "હું ઊંચા વાગતા સંગીત સાથે, લોકોની સાથે વાત કરતાં-કરતાં અને ક્રિકેટ રમતાં-રમતાં પ્રેક્ટિસ કરું છું. જેથી એ સમયે તમારું મગજને અનેક વસ્તુઓની સાથે કેળવી શકાય."

'લોકોને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે'

ગણિત સાથેનો તેમનો સંબંધ માત્ર રેકૉર્ડ બ્રેક કરવા પૂરતો નથી. તેમને એ કરવું ગમે છે ખરું.

ભાનુ કહે છે, 'વિશ્વને ગણિતશાસ્ત્રીઓની જરૂર છે એવું કહેતી વખતે રેકૉર્ડ અને ગણતરીઓ માત્ર એક રૂપક બનીને રહી જાય છે. ગણિત આપણા માટે મજાનો વિષય હોવો જોઈએ, એવો વિષય જેને આપણે પ્રેમ કરીએ.'

તેમનું મુખ્ય લક્ષ્ય લોકોમાંથી ગણિતનો ડર બહાર કાઢવાનું છે. તેમનું કહેવું છે કે લોકો આંકડાઓથી ડરે છે.

તેઓ કહે છે કે ગણિતશાસ્ત્રીઓ સમાજથી દૂર રહેનારા તરીકે જાણીતા છે. પણ આંતરરાષ્ટ્રીયસ્તરે સ્પર્ધામાં ભાગ લેવાનો અર્થ એ છે કે તેમની ફરજ છે કે તેઓ ગણિતનો પ્રચાર કરે.

ચાર વિશ્વ રેકૉર્ડ અને બીજા ઘણી સિદ્ધીઓ સાથે ભાનુના પરિવારને તેમના પર ગર્વ છે.

તેઓ...


નુકસાનને ઘણે અંશે રોકી શકાયું છે અને હવે ગવર્નરથી લઈને પોલીસ સુધી જે વાતો થઈ રહી છે તેમાં ત્રિસૂત્રીય ફૉર્મ્યુલા સામે આવી રહ્યો છે.

શું છે આ ત્રિસૂત્રીય ફૉમ્યુર્લા?

પ્રથમ ફૉમ્યુર્લા : મોટી સંખ્યામાં કાશ્મીરી યુવાનોને નોકરીઓ આપવામાં આવશે પરંતુ મોટાભાગની નોકરીઓ આર્મ ફૉર્સિસ એટલે કે બીએસએફ, સીઆરપીએફ, સીઆઈએસએફ, એસએસબી અને સેનામાં આપવામાં આવશે.

આને માટે કાયદેસર અભિયાન આદરવામાં આવશે. પ્રથમ ચરણમાં 2,000 કાશ્મીરીઓને સેનામાં ભરતી કરાવવાની યોજના છે.

બીજી ફૉર્મ્યુલા : શિયાળામાં અહીં ટ્રાન્સમિશન લાઇનો ખૂબ જ ખરાબ થઈ જાય છે. શિયાળામાં અહીં જરૂરિયાત મુજબ વીજળીનું ઉત્પાદન કરી શકાતું નથી.

આને કારણે કેન્દ્ર સરકારે 10,000 કરોડના ખર્ચમાં અનેક પ્રોજેક્ટ એક સાથે શરૂ કરવાની જાહેરાત કરી છે. કહેવામાં આવે છે કે તેને ફાસ્ટ ટ્રેક ગતિએ શરૂ કરવામાં આવશે. કાશ્મીરમાં 24 કલાક વીજળી ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે એ દિવસો દૂર નથી એવો દાવો પણ કરાઈ રહ્યો છે.

ત્રીજી ફૉમ્યુર્લા : પોલીસતંત્રનું કહેવું છે કે ગત 45 દિવસોમાં એમણે 24 ચરમપંથીઓની ધરપકડ કરી છે.

ડીજીપીએ એ વાત ભારપૂર્વક કહી કે જેઓ લોકોને ઘરથી બહાર નહીં નીકળવા ડરાવે છે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

કે દુકાનદારો અને કૉમર્શિયલ વાહનો ચલાવનારને ધમકીઓ આપે છે તેવા લોકોની ઓળખ કરવામાં આવી રહી છે. એમની ઓળખ કરીને એમની ધરપકડ કરવામાં આવશે અને એમની સામે કેસ ચલાવવામાં આવશે.

આ ત્રણ ફૉમ્યુર્લા પર એકસાથે કામ ચાલી રહ્યું છે અને તંત્રને આશા છે કે ખૂબ જલ્દી સ્થિતિ પાટા પર આવી જશે.

કાશ્મીર : કલમ 370ની નાબૂદીના છ અઠવાડિયા બાદ કાશ્મીરમાં કેવી છે સ્થિતિ?

પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીર

ગત દિવસોમાં કેન્દ્ર સરકારના અનેક મંત્રીઓએ એવું કહ્યું કે મુદ્દો હવે કાશ્મીર નહીં પરંતુ પાકિસ્તાનપ્રશાસિત કાશ્મીરનો છે.

જ્યારે કાશ્મીરમાં રાજનીતિ સક્રિય હતી ત્યારે પણ આવાં નિવેદનો પર ખૂબ જોખીજોખીને પ્રતિક્રિયાઓ આપવામાં આવતી હતી. અત્યારે આના સમર્થકો અને અલગાવવાદીઓ તમામ નેતાઓ બંધ છે એટલે આ મામલા સહિત એમની તરફથી કોઈ પ્રતિક્રિયા નથી આવી રહી.

જોકે, એક નક્કર પ્રતિક્રિયા રાજ્યપાલ સત્યપાલ મલિક તરફથી આવી છે.

એમણે કહ્યું કે દબાણ કે તાકાતને જોરે પાકિસ્તાનપ્રશાસિત કાશ્મીરને હાંસલ કરવાને બદલે એક ભારતપ્રશાસિત કાશ્મીરમાં વિકાસ કાર્યોનું એક અભિયાન છેડવામાં આવે અને એવી તરક્કી થાય કે પાકિસ્તાનપ્રશાસિત કાશ્મીરમાં રહેતા લોકો ખુદ કહે તે અમારે ભારતમાં ભળી જવું છે.

એક રીતે ઢળતો આગ્રહ તો છે જ પણ સાથે એમણે કેન્દ્રિય સ્તરે પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીરને હાંસલ કરવાની જે વાત કહેવામાં આવે છે તેનું ખંડન પણ નથી કર્યું. રાજ્યપાલે એનો ઉલ્લેખ ટાળીને આ વાત કરી.

એમણે કહ્યું કે ભારત પ્રશાસિત કાશ્મીર અને પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીરમાં જે તરક્કી થશે એને લીધે એક દિવસ એવો જરૂર આવશે કે પાકિસ્તાન પ્રશાસિત કાશ્મીરના લોકો પોતે ભારત સાથે રહેવાનું કહેશે.

(બીબીસી સંવાદદાતા શકીલ અખ્તર સાથેની વાતચીતને આધારે)

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


નૂર મોહમ્મદ તાંત્રે માત્ર ચાર ફૂટ બે ઇંચનો હતો

નૂર મોહમ્મદ તાંત્રે પાકિસ્તાનથી સંચાલિત ચરમપંથી સમૂહ 'જૈશ-એ-મોહમ્મદ'નો કમાન્ડર હતો.

પોલીસે જણાવ્યું છે કે લાંબા સમય સુધી ચાલેલી અથડામણમાં તાંત્રેનું મૃત્યુ થયું છે.

તાંત્રેના પુલવામા સ્થિત ઘરમાં અન્ય બે ચરમપંથીઓ તેમની સાથે હોવાની ગુપ્ત માહિતી પોલીસને મળી હતી.

તાંત્રેની વર્ષ 2003માં ધરપકડ કરનારા એક પોલીસ અધિકારીના જણાવ્યા અનુસાર તાંત્રેને તેમના નાના કદના કારણે ચરમપંથીઓએ તેમના સમૂહમાં સામેલ કર્યો હતો.

તાંત્રે માત્ર ચાર ફૂટ બે ઇંચની લંબાઈ ધરાવતો હતો.

અધિકારીની માહિતી મુજબ, "કોઈને પણ તેમના ચરમપંથી હોવા પર શંકા ન થતી અને આ જ કારણ હતું કે જૈશ એ મોહમ્મદે તેમની ઓવર ગ્રાઉન્ડ વર્કર તરીકે ભરતી કરી હતી."

પરંતુ આ નાનું કદ તેમની ઓળખ પણ બની ગયું. જેના કારણે સુરક્ષાબળો માટે તેમને ઓળખવું સહેલું બની ગયું હતું.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

કોણ હતો નૂર મોહમ્મદ તાંત્રે?

તાંત્રેને 2011માં આજીવન કેદની સજા સંભળાવવામાં આવી હતી પરંતુ 2015માં તે પેરોલ તોડી નાસી છૂટ્યો હતો

47 વર્ષીય નૂર મોહમ્મદ તાંત્રેને એક કેસની સુનાવણી દરમિયાન 'મોતનો સોદાગર' કહેવામાં આવ્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

યો હતો.

તાંત્રે વર્ષ 2001માં ભારતીય સંસદ પર થયેલા હુમલાનો કથિત માસ્ટરમાઇન્ડ અને જૈશના કમાન્ડર ગાઝી બાબા સાથે નજીકના સંબંધ ધરાવતો વ્યક્તિ હતો.

દિલ્હીમાં જ્યારે વર્ષ 2003માં તેમની ધરપકડ થઈ હતી ત્યારે તેમની પાસેથી બોરી ભરીને રૂપિયાની નોટો મળી હતી.

વર્ષ 2011માં તેમને આજીવન કેદની સજા સંભળાવવામાં આવી હતી પરંતુ 2015માં તેઓ પેરોલ તોડી નાસી છૂટ્યા હતા.

સ્થાનિક મીડિયાના રિપોર્ટના આધારે પેરોલથી નાસી છૂટ્યા બાદ તાંત્રે પોલીસ માટે માથાનો દુખાવો બની ગયા હતા. તેમણે મધ્ય કાશ્મીરમાં જૈશ-એ-મોહમ્મદની કમાન સંભાળી હતી.

માનવામાં આવે છે કે ઑક્ટોબરમાં શ્રીનગર એરપોર્ટ પાસે BSF કેમ્પ પર થયેલા હુમલાના માસ્ટરમાઇન્ડ પણ તાંત્રે જ હતા.

કેવી રીતે થઈ અથડામણ?

તાંત્રેનું એન્કાઉન્ટર ભારતીય સૈન્ય માટે એક મોટી સફળતા છે

જમ્મુ કાશ્મીર પોલીસના ડાયરેક્ટર જનરલ એસ.પી.વૈદ્યના જણાવ્યા અનુસાર ખૂબ સટીક ગુપ્ત જાણકારીના આધારે ચલાવવામાં આવેલા ઑપરેશન દરમિયાન તાંત્રેનું મૃત્યુ થયું છે.

તેમણે કહ્યું, "જોકે, બે ચરમપંથી ભાગવામાં સફળ રહ્યા હતા."

વૈદ્યની માહિતી અનુસાર તાંત્રે શ્રીનગર જમ્મુ હાઇવે પર ગાડીઓ પર હુમલો કરવાની યોજના બનાવી રહ્યો હતો.

ભારત પ્રશાસિત જમ્મુ કાશ્મીરમાં 1989 બાદ વારંવાર હિંસા થતી જોવા મળી છે.

પરંતુ જુલાઈ 2016માં ચરમપંથી બુરહાન વાનીનું ભારતીય સૈનિકોએ હાથ ધરેલા અભિયાન દરમિયાન મૃત્યુ થયા બાદ હિંસાનો નવો દોર શરૂ થયો છે.

નૂર મોહમ્મદ તાંત્રેનાં મૃત્યુને આ વિસ્તારમાં ચરમપંથીઓ વિરૂદ્ધ અભિયાન ચલાવી રહેલા સૈનિકો માટે મોટી સફળતા માનવામાં આવે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


નૂરજહાં અને શાહરુખ ખાન

અહીં શેરીની બંને બાજુ લાકડાનાં બનેલાં જૂનાં ઘરો આવેલાં છે.

આ જ સાંકડી શેરીમાં એક નારંગી રંગનું ઘર છે જેમાં નૂરજહા તેમનાં બાળકો સાથે રહે છે.

નૂરજહા બોલીવૂડના સુપરસ્ટાર શાહરુખ ખાનનાં પિતરાઈ બહેન છે.

પાકિસ્તાનમાં આ વર્ષે જુલાઈમાં યોજાનારી ચૂંટણીમાં નૂરજહાએ ઉમેદવારી નોંધાવી છે.

તેઓ ખૈબર પખ્તૂનખ્વાહના અસેમ્બલી સીટ પીકે77 પરથી ચૂંટણી લડી રહ્યાં છે.

તેમનું ઉમેદવારી ફૉર્મ સ્વીકારી લેવાયું છે, જેથી તેઓ હવે ચૂંટણીપ્રચારની તૈયારી કરી રહ્યાં છે.

નૂરજહાએ બીબીસીને જણાવ્યું કે તેમને પૂરી આશા છે કે તેઓ ચૂંટણી જરૂર જીતશે.

નૂરજહા ચૂંટણી લડી મહિલાઓના પ્રશ્નો પર કામ કરવા માગે છે

તેમણે કહ્યું કે તેમને એ વાતની જાણ છે કે તેમના પિતરાઈ ભાઈ શાહરુખ ખાન પાકિસ્તાનમાં ખૂબ લોકપ્રિય છે. જોકે, તેમને પાકિસ્તાન આવીને ચૂંટણી અભિયાનનો ભાગ બનવાનું કહેશે નહીં.

તેમણે કહ્યું, "હું શાહરુખ ખાનને આવું કરવા ક્યારેય નહીં કહું, કારણ કે હું હંમેશાં ઇચ્છું છું કે આ વિસ્તારમાં શાંતિ રહે."

"તેમને આમંત્રણ આપવાથી કેટલીક મુશ્કેલીઓ ઊભી થઈ શકે છે. હું મારા વિસ્તારના લોકોની મદદથી ખુદ જ ચૂંટણી પ્રચાર ક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રીશ."

નૂરજહા કહે છે કે તેઓ દેશની સંસદમાં એ મહિલાઓનો આવાજ પહોંચાડશે જે ઘરેલૂ હિંસાનો શિકાર બની હોય. આ મામલે કાયદો બનાવવાના સંદર્ભમાં કામ કરશે.

તેમનું કહેવું છે કે તેઓ મહિલાઓને પિતાની સંપત્તિમાં હક ના આપનારા વિરુદ્ધ કડક કાયદો બનાવવાનું સમર્થન કરે છે.

નૂરજહા પાકિસ્તાનના પેશાવર શહેરમાં રહે છે

નૂરજહાએ એવો પણ ઉલ્લેખ કર્યો કે તેમણે એવા ઘણા લોકોનો સહયોગ મળ્યો છે જેઓ મહિલા પર અત્યાચાર કરતા લોકોને કડક સજા થવાનું સમર્થન કરતા હોય.

નૂરજહાએ કહ્યું, "હું જે સમાજમાંથી આવું છું ત્યાં ચૂંટણીમાં પુરુષ સામે મહિલાને ઊભવાની તક ખૂબ જ ઓછી મળે છે. આ ભેદભાવને કારણે જ હું આ ચૂંટણી લડી રહી છું."

"જો હું આ ચૂંટણી નહીં લડું તો કોણ લડશે? કોઈએ તો આગળ આવવું પડશે."

નૂરજહા અને શાહરુખ ખાન બંને પિતરાઈ ભાઈ-બહેન છે

શાહરુખ ખાનને તેઓ મળ્યા છે કે નહીં એ સવાલના જવાબમાં તેમણે કહ્યું, "જ્યારે હું વર્ષ 1997 અને 2011માં ભારત ગઈ હતી ત્યારે તેમને મળી હતી."

નૂરજહાએ એવું પણ કહ્યું કે આ મુલાકાત દરમિયાન શાહરુખે પણ પેશાવર આવવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી હતી.

નૂરજહાએ કહ્યું કે ભાગલા પહેલાં વર્ષ 1946માં તેમના પિતા અને શાહરુખના પિતા પેશાવરમાં રહેતા હતા.

વિભાજન બાદ શાહરુખના પિતાએ ભારત જવાનો નિર્ણય કર્યો હતો.

શાહરુખના પિતા મીર તાજ મોહમ્મદ દિલ્હી આવી ગયા હતા અને કાકા ગુલામ મોહમ્મદ પાકિસ્તાન જ રહી ગયા હતા.

ગુલામ મોહમ્મદને બે દીકરા (મંસૂર ખાન અને મકસૂદ ખાન) અને એક દીકરી (નૂરજહા) છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો