પશ્ચિમ દિલ્હીના રઘુવીર વિસ્તારમાં દાખલ થાઓ એટલે શરૂઆતમાં આવું દૃશ્ય સામે આવે છે, પરંતુ જ્યારે સહેજ આગળ વધવા માંડો તો આ દૃશ્ય બદલાય છે.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

ઠેકઠેકાણે ફરજ પર હાજર સુરક્ષા કર્મચારીઓ, લોકોની ભીડ અને માઇક-કેમેરા સાથે દોડતા મીડિયાકર્મીઓ જોવા મળે છે.

જ્યાં અંકિતનું ઘર છે...

થોડા નજીક જાઓ એટલે 'અંકિત સક્સેનાની ઘાતકી હત્યા', 'ઑનર કિલિંગ', 'મુસ્લિમ' અને 'સાંપ્રદાયિક તણાવ' જેવા શબ્દો સાંભળવા મળે છે.

અહીં અંકિત સક્સેનાના ઘરનું સરનામું બધા જ જાણે છે. અંકિતની છરીના ઘા મારી બે દિવસ પહેલા હત્યા કરવામાં આવી હતી.

ઘણી સાંકડી ગલીમાંથી પસાર થઈને અમે જ્યાં અંકિતનું ઘર એ શેરીમાં પહોંચ્યા.

ઘરની આસપાસ દુકાનોના શટર બંધ હતા અને ઘરની બહાર ઊભેલા કેટલાક લોકોએ અમને કહ્યું કે અંદર જવાનો કોઈ મતલબ નથી.

કારણ કે અંકિતના પિતા અસ્થિ વિસર્જન માટે હરિદ્વાર ગયા છે અને માતાને હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યાં છે.

શું થયું હતું અંકિત સાથે?

પશ્ચિમ દિલ્હીમાં રઘુવીર નગરમાં રહેતા 23 વર્ષના ફોટોગ્રાફર અંકિત સક્સેનાની કથિત રીતે એક યુવતીનાં પરિવારના ચાર સભ્યો સાથેની બોલાચાલી બાદ હત્યા કરવામાં આવી હતી.

તે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

જ સમયે, તે યુવતી મેટ્રો સ્ટેશનની બહાર અંકિતની રાહ જોઈ રહી હતી.

પોલીસનું કહેવું છે કે અંકિત સક્સેનાનો લઘુમતી સમુદાયની 20 વર્ષીય યુવતી સામે સંબંધ હતો.

પોલીસના કહેવા પ્રમાણે, યુવતીનાં પિતા, કાકા અને 16 વર્ષના ભાઈને તેમના સંબંધ સામે વાંધો હતો. તેમણે અંકિતને તે યુવતીથી દૂર રહેવાનું પણ કહ્યું હતું.

આ પછી બોલાચાલી થઈ અને યુવતીના પિતાએ રસ્તા પર જ કથિત રીતે ગળું કાપીને હત્યા કરી નાખી હતી. અંકિતની મિત્રનું ઘર તેમના ઘરની પાસે જ હતું.

શું કહેવું છે સંબંધી અને પાડોશીનું?

અંકિતનો પરિવાર અને પાડોશી મીડિયાથી ખૂબ જ નારાજ છે.

પાડોશની એક મહિલાએ કહ્યું, "કૃપા કરીને તમે બધા અહીંથી જતા રહો, અમે કોઈને પણ જોવા નથી માગતા.

"અંકિતના માતા-પિતાએ અમને કોઈની પણ સાથે વાત કરવાની ના પાડી છે."

અન્ય એક મહિલાએ કહ્યું, "અમે હિંદુ-મુસ્લિમનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો જ નથી, આ વાતો મીડિયાએ ઉછાળી છે.

"અમારો મીડિયાથી આત્મવિશ્વાસ ડગી ગયો છે. ઘણા લોકો ઝઘડાને વકરાવવા આવ્યા, પરંતુ અમે અમારા બાળકો જ્યાં ભણી-ગણી ઉછરી રહ્યાં છે એ જગ્યાને દૂષિત કરવા નથી માંગતા."

ઝઘડો નથી વધારવો...

ત્યાં હાજર એક યુવતીએ કહ્યું કે "એક માણસ ગઇકાલે અમારા વિસ્તારમાં આવ્યો હતો, તે કહી રહ્યો હતો કે તમે એક અવાજ કરો, આપણા 100 છોકરા તૈયાર ઊભા છે, આપણે મસ્જિદમાં જઈએ.

"અમે તાત્કાલિક ફોર્સ બોલાવી, તો તે ભાગી ગયો."

તે માણસ કોણ હતો? જેના જવાબમાં બધાએ કહ્યું, "ખબર નથી કે કોણ હતું. તેની પહેલા મનોજ તિવારી (ભાજપના દિલ્હી પ્રદેશ પ્રમુખ) અહીં આવ્યા હતા.

"તેઓ નીકળ્યા પછી તરત જ એ માણસ આવ્યો હતો. અમને કંઈ ખબર નથી, ઝગડો વધારવો નથી."

આ મહિલાઓનું કહેવું છે, "અંકિત બહુ જ હસમુખો હતો, હંમેશા મજાક-મસ્તી કરતો રહેતો. બહુ જ ટૅલન્ટેડ હતો.

"તમે કોઈને પણ પૂછી લો, બધા આવું જ કહેશે."

એક પ્રૌઢ વ્યક્તિએ કહ્યું, "જે દિવસે આ બધું થયું તે જ દિવસે તે બપોરે મારી પાસે આવ્યો હતો. મારા ખભે હાથ રાખી હાલચાલ પૂછ્યા હતા."

પાડોશીઓએ જણાવ્યું કે અંકિતના માતાપિતા આખી રાત રડતાં રહ્યાં હતાં અને સવાર સુધી તેમના ઘરમાંથી રડવાના અવાજ આવતા હતા.

અંકિતના એક સગાંએ કહ્યું, "હવે અમે તેમને અહીં એકલા રહેવા નહીં દઇએ. એક માત્ર છોકરો હતો, તે પણ ગયો, કોનો ચહેરો જોઈને તેઓ જીવશે?"

બાળપણની દોસ્તી

અંકિતના એક મિત્રએ કહ્યું કે બન્ને (ગુલરેઝ અને અંકિત) વચ્ચેની મિત્રતા બાળપણથી હતી.

તેઓ કહે છે, "બંને વચ્ચેનો સંબંધ લગભગ બે વર્ષથી હતો, પરંતુ...


પશ્ચિમ બંગાળ પેટા ચૂંટણીમાં ભાજપ બીજા નંબર પર રહ્યું.

જોકે, પશ્ચિમ બંગાળની લોકસભા અને વિધાનસભાની એક-એક બેઠકની ચૂંટણી વિશે ખાસ ચર્ચા થઈ ન હતી, આ બંને બેઠકો પર ભાજપને પરાજય સાંપડ્યો હતો.

ઉલબેરિયા લોકસભા તથા નોઆપાડા વિધાનસભા બેઠક પર સત્તારૂઢ તૃણમુલ કોંગ્રેસ પાર્ટી (ટીએમસી)નો વિજય થયો હતો.

પરિણામોમાં કંઈ આશ્ચર્યજનક ન હતું. તમામ રાજકીય વિશ્લેષકોને આ વાતનો અંદાજ હતો.

બન્ને બેઠકો પર ભાજપ બીજા ક્રમે રહ્યો છે. વિજેતા ઉમેદવાર તથા ભાજપના ઉમેદવારના મતોની વચ્ચે ખાસ્સો તફાવત રહ્યો હતો.

જોકે, ભાજપના મતની ટકાવારી વધી છે. આ વાત પર રાજકીય વિશ્લેષકોની નજર પડી હતી.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

ભાજપનું કદ વધ્યું

પાર્ટી પ્રમુખ અમિત શાહે સંગઠને મજબૂત કરવા માટે અનેક વાર સમય સીમા નક્કી કરી છે

2014ની ચૂંટણીમાં ઉલુબેરિયા બેઠક પર ભાજપને 11.5 ટકા મત મળ્યા હતા. હવે આ ટકાવારી 23.29 પર પહોંચી છે.

નોઆપાડા બેઠક પર 2016માં ભાજપને 13 ટકા મત મળ્યા હતા, જ્યારે આ વખતે 20.7 ટકા મત મળ્યા છે.

બંને બેઠકો પર સત્તારૂઢ ટીએમસીના મતોની ટકાવારી પણ વધી હતી.

બીજી બાજુ, ડાબેરી પક્ષો તથા કોંગ્રેસના મતની ટકાવારીમાં જંગી ઘટાડ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ો નોંધાયો છે.

અગાઉ પણ રાજ્યની ચૂંટણીમાં ભાજપ બીજા ક્રમે રહ્યો છે.

રાજનીતિશાસ્ત્રના પ્રાધ્યાપક બિમલ શંકર નંદા પશ્ચિમ બંગાળની ચૂંટણીઓના અભ્યાસુ છે.

તેમના કહેવા પ્રમાણે, "ભાજપ બીજા ક્રમે રહ્યો કે નહીં, તે મહત્ત્વપૂર્ણ નથી, પરંતુ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી તેના મતોની ટકાવારી વધી છે, જે રસપ્રદ બાબત છે."

ગત વર્ષે કોંતઈ વિધાનસભાની પેટા ચૂંટણીમાં ભાજપને 30 ટકા મત મળ્યા હતા, એ બેઠક પર પણ ભાજપ બીજા ક્રમે રહ્યો હતો.

ઓગસ્ટ 2017માં સ્થાનિક સ્વરાજ્યની ચૂંટણી દરમિયાન પણ ભાજપ બીજા ક્રમે રહ્યો હતો.

કઈ રીતે ભાજપ મજબૂત બન્યો?

ભાજપનો વોટ વધવો એક ટ્રેન્ડ

વરિષ્ઠ પત્રકાર તથા રાજકીય વિશ્લેષક શુભાશિષ મોઇત્રાના કહેવા પ્રમાણે, "2016ની વિધાનસભાની ચૂંટણીથી ભાજપની મતોની ટકાવારી સતત વધી રહી છે.

"હવે ભાજપ બીજા ક્રમે રહેવા માટે સક્ષમ થઈ ગયો છે. જોકે, ભાજપ અને વિજેતાના વતો વચ્ચે જંગી અંતરનું વલણ જોવા મળે છે.

"મને લાગે છે કે, ભાજપને ટીએમસી વિરોધી મતો મળી રહ્યા છે."

મોઇત્રા કહે છે, "અત્યારસુધી ટીએમસી વિરોધી મત ડાબેરી પક્ષો કે કોંગ્રેસને મળતા હતા. ધીમેધીમે સ્થિતિ બદલાઈ રહી છે.

"જેટલા પ્રમાણમાં ડાબેરી પક્ષો કે કોંગ્રેસના મત ઘટ્યા છે, એટલા જ પ્રમાણમાં ભાજપના મત વધ્યા છે.

"આનો એવો પણ મતલબ છે કે ભાજપને પરંપરાગત રીતે આ બે રાજકીય પક્ષોને મત આપતા લોકોના વોટ મળી રહ્યા છે."

રાજકીય કાર્યકર્તાઓનું માનવું છે કે કોમવાદને કારણે પશ્ચિમ બંગાળમાં ભાજપની સ્થિતિ મજબૂત બની છે.

મોઇત્રા કહે છે, "તેઓ અમુક અંશે કોમી ધ્રુવીકરણ કરવાની રણનીતિ અપનાવે છે.

"જો આપ તાજેતરની કેટલીક કોમી હિંસાની ઘટનાઓ અને રેલીઓની ઉપર ધ્યાન આપો તો તે હિંદુવાદી તત્વો દ્વારા આયોજિત કરવામાં આવી હતી.

"આપ જોઈ શકો છો કે કેવી રીતે કોમવાદી કાર્ડ રમવામાં આવે છે, પરંતુ ભાજપનું કદ વધવા માટે આ એકમાત્ર કારણ જવાબદાર નથી."

બંગાળમાં હિંદુવાદ

સત્તામાં રહેલી ટીએમસીથી બહુ પાછળ છે ભાજપ

મોઇત્રા કહે છે, "આ ધરતી રામમોહન રાય, વિદ્યાસાગર તથા રવિન્દ્રનાથની ધરતી છે. માત્ર કોમવાદના આધારે પશ્ચિમ બંગાળની જનતાનું ધ્રુવીકરણ ન થઈ શકે."

જોકે, પ્રો. નંદા માને છે કે પશ્ચિમ બંગાળમાં રાજકીય હિંદુવાદના મૂળિયા સ્વતંત્રતા આંદોલનથી જ ઊંડા ઉતરેલા છે.

તેમના મતે, "આમા કાંઈ નવું નથી. સ્વતંત્રતાની ચળવળ દરમિયાન દિગ્ગજો દ્વારા હિંદુત્વના પ્રતીકોનો મુક્ત રીતે ઉપયોગ કર્યો હતો.

"જનસંઘની નિષ્ફળતા રહી કે સ્વતંત્રતા બાદ...


પશ્ચિમ બંગાળથી હિલ્હીની ટિકરી બૉર્ડર સુધીની ટ્રેન યાત્રા દરમિયાન યુવતી સાથે બળાત્કારની કથિત ઘટના બની હતી જે તેમણે અઠવાડિયા બાદ અન્ય યુવતીને જણાવી.

એપ્રિલના બીજા અઠવાડિયામાં પશ્ચિમ બંગાળથી હિલ્હીના ટિકરી બોર્ડર સુધીની ટ્રેન યાત્રા દરમિયાન બળાત્કારની કથિત ઘટના બની હતી. ત્યારબાદ યુવતી કોરોનાથી સંક્રમિત થઈ ગયાં અને સારવાર દરમિયાન બહાદુરગઢની હૉસ્પિટલમાં તેમનું મૃત્યુ થયું હતું.

બહાદુરગઢના ડીએસપી પવન કુમારે બીબીસીને જણાવ્યું કે તેમની દેખરેખ હેઠળ કામ કરતી એસઆઈટીએ બે લોકોની પૂછપરછ કરી છે.

ભારતીય કિસાન યૂનિયન ઉગરાહાંના નેતા જોગિંદર સિંહ ઉગરાહાં કહે છે કે જે વ્યક્તિઓ પર આરોપ મૂકવામાં આવ્યો છે તેમાંથી અમુકના ટેન્ટ ટિકરી બોર્ડર પર હતા, જેને હવે ત્યાંથી હઠાવી દેવામાં આવ્યા છે.

આંતરિક તપાસ બાદ કિસાન મોરચાએ ટેન્ટ હઠાવી દેવાનો નિર્ણય કર્યો હતો. જોકે, એક અઠવાડિયા બાદ આ મામલામાં પોલીસ ફરિયાદ કરવામાં આવી હતી.

એફઆઈઆરમાં શું કહેવાયું છે?

કથિત બળાત્કારનો ભોગ બનનાર યુવતીને બાદમાં કોરોના થયો અને તેમનું સારવાર દરમિયાન મૃત્યુ થઈ ગયું.

25 વર્ષનાં મૃતક પીડિતાનાં પિતાએ એફઆઈઆરમાં જણાવ્યું કે, દિલ્હીથી પશ્ચિમ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

બંગાળ આવેલા એક ખેડૂત દળ સાથે યુવતીની મુલાકાત થઈ હતી. આંદોલનમાં સામેલ થવા માટે યુવતી 11 એપ્રિલના રોજ ટિકરી બોર્ડર જવા માટે નીકળી હતી. ટ્રેનમાં તેમનાં પર જાતીય હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો.

આ બાબતે યુવતીએ એક વીડિયો સ્ટેટમેન્ટ પણ રૅકર્ડ કરાવ્યું હતું. મૃતક યુવતીના પિતા એક સામાજિક કાર્યકર છે.

તેઓ કહે છે કે ફોન પર દીકરીએ જણાવ્યું કે તે જે વ્યક્તિઓ સાથે ખેડૂત આંદોલનમાં સામેલ થવા માટે દિલ્હી આવી તેઓ 'સારી વ્યક્તિ નથી.'

યુવતીના પિતા મુજબ મૃત્યુ પહેલાં પીડિતાએ બે વ્યક્તિઓનું નામ પણ જણાવ્યું છે.

ગિલ કાસલ : પ્રસૂતિ વખતે થયેલી ઈજા સાથે જીવતાં માતાની કહાણી

એ પછી યુવતીના પિતાએ અમુક ખેડૂત નેતાઓનો સંપર્ક કર્યો અને તેમની પાસે મદદ માગી. તેઓ દિલ્હી આવી રહ્યા હતા પરતું ત્યાં સુધી પીડિતા કોરોના વાઇરસથી સંક્રમિત થઈ ગયાં અને સારવાર માટે તેમને ખાનગી હૉસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યાં.

દિલ્હી આવતા પહેલાં યુવતીના પિતાએ જે વ્યક્તિઓનો સંપર્ક કર્યો હતો, તેમાં સ્વરાજ ઇન્ડિયાના સંયોજક યોગેન્દ્ર યાદવ પણ સામેલ છે.

મંગળવારે પોલીસે આ કેસમાં યોગેન્દ્ર યાદવની પૂછપરછ કરી હતી.

યોગેન્દ્ર યાદવે જણાવ્યું કે પોલીસે તેમને નોટિસ મોકલી હતી. તેઓ કહે છે કે, આ મામલે તેમની પાસે જેટલી પણ માહિતી છે એ તેમણે પોલીસને જણાવી દીધી છે.

પીડિતાના પિતાએ યોગેન્દ્ર યાદવ સાથે ઑનલાઈન પ્રેસ કૉન્ફરેન્સમાં જણાવ્યું કે, તેમણે પોતાની ફરિયાદમાં માત્ર બે વ્યક્તિઓ પર આરોપ મૂક્યો હતો પરતું પોલીસે 6 લોકો પર આરોપ મૂક્યો છે.

તેમણે કહ્યું કે, પીડિતાની મદદ કરનાર બે યુવતીઓનાં નામ એફઆઈઆરમાં સામેલ કરવામાં આવ્યાં છે. એક યુવતીએ પીડિતાનું વીડિયો સ્ટેટેમન્ટ રૅકર્ડ કરીને મને મોકલ્યું હતું.

જ્યારે યુવતીની તબિયત બગડી

મંગળવારે પોલીસે આ કેસમાં યોગેન્દ્ર યાદવની પૂછપરછ કરી હતી.

પિતા મુજબ હવે રૅકર્ડિંગ પોલીસ પાસે છે.

પોલીસ ફરિયાદમાં જે બે યુવતીઓના નામ છે તેમાંથી એક યુવતીએ બીબીસીને જણાવ્યું કે, પીડિતાએ ઘટનાના એક અઠવાડિયા પછી તેની સાથે આચરવામાં આવેલ જાતીય હિંસા વિશે જણાવ્યું હતું. ત્યારબાદ બે મોટાં ખેડૂત નેતાઓને આ વિશે જણાવવામાં આવ્યું અને છોકરીની બીજા ટેન્ટમાં રહેવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હતી.

યુવતી કહે છે કે, તેમણે પહેલાં જે ખેડૂત નેતાઓને આ વિશે જણાવ્યું હતું તેમણે આ મામલાને રફેદફે કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.

યુવતીએ જણાવ્યું કે મામલાની ગંભીરતા જોઈને તેમણે પીડિતાનું વીડિયો નિવેદન રૅકર્ડ કર્યું...


પશ્ચિમ બંગાળના મુખ્ય મંત્રી મમતા બેનરજી હાલ હૉસ્પિટલમાં સારવાર લઈ રહ્યાં છે

પૂર્વ મેદિનીપુરના જિલ્લા અધિકારી અને પોલીસ અધિક્ષકે જ્યાં કથિત રીતે અજ્ઞાત લોકોએ એમને ધક્કો આપ્યો એ નંદીગ્રામના બિરુલિયા બજારની મુલાકાત લીધી છે.

મમતા બેનરજીએ હૉસ્પિટલમાંથી નિવેદન બહાર પાડ્યું છે. આ નિવેદનમાં એમણે લોકોને શાંતિ જાળવી રાખવાની અપીલ કરી છે.

સમાચાર સંસ્થા એએનઆઈએ મમતા બેનરજીનાં હવાલાથી લખ્યું છે કે, "મને હાથ, પગ અને લિંગામેંટમાં ઈજા થઈ છે. જ્યારે મને ધક્કો મારવામાં આવ્યો ત્યારે હું કારની પાસે ઊભી હતી. હું જલદી જ કોલકાતા માટે રવાના થઈશ."

આ દરમિયાન તૃણમૂલ કૉંગ્રેસે પોતાના નેતા પર હુમલાને કારણે ગુરુવારે થનારો ઘોષણાપત્રની જાહેરાતનો કાર્યક્રમ મુલતવી કરી દીધો છે.

ગુરુવારે પાર્ટીના પ્રતિનિધિઓએ ચૂંટણીપંચના અધિકારીઓની મુલાકાત લીધી અને આ કથિત હુમલા બાબતે પોતાની ફરિયાદ નોંધાવી છે. સાંસદ ડેરેક ઓ'બ્રાયન રજૂ કરી તથા મમતા બેનરજીની સરકારમાં બે મંત્રીઓ ચંદ્રિમા ભટ્ટાચાર્ય અને પાર્થ ચેટરજીએ ચૂંટણીપંચ પાસે ઘટનાની તપાસ કરવાની માગ કરી છે.

ગુજરાત અને ગોધરા

ડેરેક ઓ'બ્રાયને કહ્યું કે "આ જઘન્ય ઘટના માટે જવાબદાર લોકો સ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ામે કેસ થવો જોઈએ. આ ઘટના બન્યાની 30 મિનિટમાં જ લોકોએ ખૂબ ખરાબ નિવેદનો આપ્યાં છે, અમે એ નિવેદનોની નિંદા કરીએ છીએ. ડૉક્ટરો સાથે વાત કરો અને જુઓ કે આખરે શું થયું છે."

ડેરેક ઓ'બ્રાયનના હવાલાથી એએનઆઈ લખે છે કે, "9 માર્ચે ચૂંટણીપંચે ડીજીપીને બદલ્યા, 10 માર્ચે એક ભાજપ નેતાએ સોશિયલ મીડિયામાં પોસ્ટ કરી-'તમે સમજી જશો કે સાંજે 5 વાગ્યા પછી શું થવાનું છે' અને કાલે છ વાગે નંદીગ્રામમાં મમતા દીદી સાથે આ દુર્ઘટના બની. અમે આની નિંદા કરીએ છીએ અને ઇચ્છીએ છીએ કે સત્ય સામે આવે."

પાર્થ ચેટરજીએ કહ્યું, "ચૂંટણીપંચે મમતા બેનરજી પર થયેલા હુમલાની જવાબદારી લેવી પડશે. એ ભાજપના આદેશ પર કામ કરી રહ્યું છે."

મમતા બેનરજી પર થયેલા કથિત હુમલાને લઈને અનેક નિવેદનો આવી રહ્યાં છે એમાં ગુજરાતનો પણ ઉલ્લેખ થઈ રહ્યો છે.

તૃણમૂલ નેતા મદન મિત્રાએ મમતા બેનરજી પર થયેલા હુમલાને વખોડતાં ગુજરાત અને ગોધરાનો ઉલ્લેખ કર્યો.

સમાચાર સંસ્થા એએનઆઈ મદન મિત્રાના હવાલાથી લખે છે કે, "આ ઘટનાને 'ચડ્ડી'માં ટ્રેનિંગ લેનારા ખાસ તાલીમબદ્ધ લોકોએ અંજામ આપ્યો છે. જો આ પ્રકારની ઘટના બીજે ક્યાંય બની હોત, કહો કે ગુજરાતમાં બની હોત બીજું ગોધરા સર્જાયું હોત. આ હત્યાની કોશિશનો કેસ છે."

સમાચાર સંસ્થા પીટીઆઈ મુજબ નંદીગ્રામમાં સ્થાનિક તૃણમૂલ નેતા શેખ સૂફિયાંની ફરિયાદ પર કેસ દાખલ કરવામાં આવ્યો છે.

આ કથિત હુમલાને નૌટંકી ગણાવનાર ભાજપ નેતાઓએ પણ ચૂંટણીપંચ આગળ ઘટનાની તપાસની માગ કરી છે.

પશ્ચિમ બંગાળમાં ભાજપના પ્રભારી કૈલાશ વિજયવર્ગીયે મમતા બેનરજીને લાંબા આયુષ્યની અને જલદી સ્વસ્થ થવાની શુભકામનાઓ આપી છે.

એમણે કહ્યું, "ચૂંટણીપંચે ઉમેદવારની પાછળ ચાલી રહેલા વીડિયોમાં જે આવ્યું છે એને સાર્વજનિક કરવું જોઈએ. આશ્ચર્ય છે તે મમતા બેનરજીની સાથે આટલી પોલીસ હોય છે અને ચાર લોકો હુમલો કરીને જતાં રહ્યા. આ ખૂબ દુખદ વાત છે."

ડૉક્ટરોએ શું કહ્યું?

પશ્ચિમ બંગાળનાં મુખ્ય મંત્રી મમતા બેનરજીની સારવાર કરી રહેલા ડૉક્ટરોનું કહેવું છે કે તેમના ડાબા પગ અને પગની ઘૂંટીમાં ગંભીર ઈજા થઈ છે. જ્યારે જમણા ખભા, હાથ અને ડોક પર પણ ઈજા પહોંચી છે.

કોલકાતાના એક સરકારી હૉસ્પિટલ એસએસકેએમના વરિષ્ઠ તબીબ ડૉક્ટર એમ. બંદોપાધ્યાયે એક નિવેદન જાહેર કરીને જણાવ્યું, "મુખ્ય મંત્રીને આગામી 48 કલાક સુધી દેખરેખ હેઠળ રખાયાં છે. હજુ વધારે તપાસની જરૂર છે. તેમની સ્થિતિ જોયા બાદ અમે આગળની સારવાર માટેનો નિર્ણય લઈશું."

તેમણે કહ્યું કે મમતા બેનરજીએ...


પશ્ચિમ બંગાળનાં મુખ્ય પ્રધાન મમતા બેનરજી અને કોંગ્રેસનાં નેતા સોનિયા ગાંધી

સોનિયા ગાંધીએ તમામ પ્રાદેશિક પક્ષોના નેતાઓને તાજેતરમાં ડિનર પાર્ટી માટે બોલાવ્યા હતા.

એ ડિનર પાર્ટીમાં શરદ પવાર, રામગોપાલ યાદવ, સતીશચંદ્ર મિશ્રા, જીતનરામ માંઝી અને બાબુલાલ મરાંડી જેવા તમામ નેતાઓ સામેલ થયા હતા.

સોનિયા ગાંધી પછી પશ્ચિમ બંગાળનાં મુખ્ય પ્રધાન મમતા બેનરજીએ પણ તેમના સ્તરે તમામ વિરોધ પક્ષ સાથે ચર્ચાનો દૌર શરૂ કર્યો છે.

મમતા બેનરજીએ ઘણા પ્રાદેશિક પક્ષોના નેતાઓ સાથે મંગળવારે મુલાકાત યોજી હતી. તેઓ સોનિયા ગાંધીને પણ ટૂંક સમયમાં મળવાનાં છે.

જોકે, ભારતીય રાજકારણમાં આ પ્રકારનાં મહાગઠબંધનોના અનેક ઉદાહરણો છે. આજે દેશના રાજકારણમાં બીજેપીનું જે કદ છે એવું કદ અગાઉના સમયમાં કોંગ્રેસનું હતું.

એ સમયે કોંગ્રેસનો વિરોધ કરવા માટે તમામ વિરોધ પક્ષોએ જનતા પક્ષની રચના કરી હતી, પણ એ ગઠબંધન સફળ થઈ શક્યું ન હતું.

એ સમયથી માંડીને આજના દિવસ સુધી વિરોધ પક્ષોને એક છત્ર હેઠળ એકઠા કરવાના મોટાભાગના પ્રયાસો આખરે નિષ્ફળ સાબિત થતા રહ્યા છે.

69 ટકા મતનું ગણિત

કોંગ્રેસના પ્રમુખ રાહુલ ગાંધી તેમના પક્ષના અન્ય નેતાઓ સાથે

વરિ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ષ્ઠ પત્રકાર કમર વહીદ નકવીએ કહ્યું હતું, "બીજેપી પાસે હાલ 31 ટકા મત છે એ ગણિતને આધારે આ ગઠબંધન રચવાની વાત થઈ રહી છે.

"લોકસભાની ચૂંટણીમાં બીજેપીને 31 ટકા મત મળ્યા હતા, જ્યારે બાકીના 69 ટકા મત બીન-બીજેપી પક્ષોના છે.

"આ પરિસ્થિતિમાં 69 ટકા મત મેળવનારા પક્ષોને એકત્ર કરવામાં આવે તો બીજેપીને આસાનીથી હરાવી શકાય."

"આ માટે ગોરખપુર અને ફૂલપુર પેટાચૂંટણીનું ઉદાહરણ આપવામાં આવી રહ્યું છે, પણ કોઈ પેટાચૂંટણીની તુલના લોકસભાની ચૂંટણી સાથે કરી ન શકાય, કારણ કે બન્નેમાં અલગઅલગ મુદ્દા હોય છે.

"આ ગઠબંધનની ગણતરી અનુસાર ચૂંટણીનું પરિણામ આવ્યું હોત તો ઉત્તર પ્રદેશમાં બીજેપી વિધાનસભાની ચૂંટણી હારી ગઈ હોત.

"હકીકતમાં થયું એવું કે સમાજવાદી પાર્ટી (એસપી) અને બહુજન સમાજ પાર્ટી (બીએસપી) બન્નેને મળેલા મતોની ટકાવારી ઘટી હતી.

"એ પછી બન્ને પક્ષોએ આત્મચિંતન કર્યું હતું કે ગઠબંધન ન કર્યું હોત તો તેમને વધારે બેઠકો મળી હોત."

કમર વહીદ નકવી એમ પણ કહે છે, "આ અગાઉ આખા દેશમાં કોંગ્રેસનું રાજ હતું. એ વખતે કોંગ્રેસ હટાઓના નારા હેઠળ સમાજવાદીઓ, જનસંઘ અને સ્વતંત્ર પાર્ટી સહિતના વિરોધ પક્ષોએ ગઠબંધન બનાવ્યું હતું."

"પછી 1970માં જનતા પાર્ટીની સરકાર બની હતી, પણ તેમની જીતનું કારણ ગઠબંધનને મત આપવાને બદલે કોંગ્રેસ વિરુદ્ધ મત આપવાનું લોકોનું વલણ હતું.

"સહુ સહમત થાય એવા મુદ્દાઓથી ગઠબંધનની શરૂઆત થતી હોય છે. તેઓ મોટા મુદ્દાઓ તરફ પછી આગળ વધતા હોય છે.

"તેમાં એવું થાય છે કે કેન્દ્રીય મુદ્દાઓ આવે ત્યાં સુધીમાં ગઠબંધનમાં તિરાડો દેખાવા લાગે છે અને એ તિરાડ બેઠકની વહેંચણીના સ્વરૂપમાં પડતી હોય છે."

2019માં વિરોધ પક્ષ શું કરશે?

તાજેતરમાં યોજેલા ડીનર વખતે પ્રાદેશિક પક્ષોના નેતાઓ સાથે રાહુલ અને સોનિયા ગાંધી

દેશના તમામ વિરોધ પક્ષો અત્યારે 'ફાસીવાદ' સંબંધે કોમવાદ સામે લડવાની વાતો કરી રહ્યા છે. આ મુદ્દે તમામ પક્ષોમાં પરસ્પર સહમતી જોવા મળી રહી છે.

સવાલ એ છે કે આ સહમતી સાથે વિરોધ પક્ષ પૂરી તાકાત સાથે બીજેપીનો સામનો કરી શકશે?

કમર વહીદ નકવી કહે છે, "બીજેપી સામે જે વિપક્ષી મોરચો બનાવવાના પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યા છે તેણે ત્રણ ખામીનો સામનો કરવો પડશે.

"પહેલી ખામી છે, જેને તમામ વિરોધ પક્ષો પોતાના નેતા તરીકે સ્વીકારવા તૈયાર હોય તેવા નેતાનો અભાવ. એ નેતા દેશના લોકો પણ સ્વીકારે એ જરૂરી છે."

"બીજી ખામી એ છે કે વિરોધ પક્ષ પાસે કોઈ નિશ્ચિત કાર્યક્રમ નથી.

"નોટબંધીથી માંડીને જીએસટી...


પશ્ચિમ બંગાળની રાજનીતિ સાથે જોડાયેલા આ તમામ લોકો માટે વિતેલું સપ્તાહ એકદમ બદલાવવાળું અને વ્યસ્ત રહ્યું.

જો ટીવીના ન્યૂઝ પર ધ્યાન આપવામાં આવે તો તમને પૉલિટિકલ બ્રેકિંગ કંઈક વધારે જોવા મળશે. અને રાજકીય પરિવર્તનો પણ જોવા મળશે.

પશ્ચિમ બંગાળની રાજધાની કોલકાતાથી લઈને દેશની રાજધાની દિલ્હી સુધી, આસનસોલ, બેરકપુર, બાંકુરા, હલ્દિયા, મેદિનીપુર, પુરુલિયા, માલદહમાં અનેક રાજકીય પરિવર્તનો જોવા મળી રહ્યા છે.

કાંથી કસ્બા વિરુદ્ધ કાલીઘાટ

પશ્ચિમ બંગાળની રાજનીતિમાં સર્જાયેલી સ્થિતિની સૌથી વધુ અસર અથવા એમ કહીએ કે સૌથી મોટું આકર્ષણ કાંથી કસ્બો રહ્યું છે.

તટવર્તી વિસ્તારમાં સ્થિત કાંથી કસ્બાને બ્રિટિશકાળના સમય દરમિયાન કોંટાઈ નામથી ઓળખવામાં આવતું હતું.

તેનું કારણ એ છે કે કાંથી હવે 'ક'થી શરૂ થતા અન્ય સ્થાનોને પડકાર આપી રહ્યું છે. એ છે કાલીઘાટ.

કાલીઘાટ એ વિસ્તાર છે જ્યાં રાજ્યના મુખ્ય મંત્રી મમતા બેનરજી રહે છે. કાંથીમાં શુભેંદુ અધિકારીનું ઘર છે.

શુભેંદુ અધિકારી વર્ષ 2007-2008માં પ્રસ્તાવિત પેટ્રો કૅમિકલ હબ વિરુદ્ધ થયેલા નંદીગ્રામના ખેડૂતોના આંદોલનનો ચહેરો હતા.

શુભેંદુ ભાજપમાં સામેલ

નંદીગ્રામ આંદોલને વ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ર્ષ 2011માં મમતા બેનરજી માટે સત્તામાં આવવાનો માર્ગ પ્રશસ્ત કર્યો હતો.

આ સિવાય પશ્ચિમ બંગાળમાં મમતા બેનરજી પછી તેઓ ટીએમસીના બીજા સૌથી લોકપ્રિય નેતા હતા.

ભલે તેઓ પુરબા મેદિનીપુર જિલ્લામાં નંદીગ્રામથી ધારાસભ્ય છે પરંતુ આસપાસના કેટલાક જિલ્લામાં પણ તેમનું ઘણું સમર્થન છે.

પશ્ચિમ બંગાળની રાજનીતિમાં એક મોટો બદલાવ ત્યારે આવ્યો જ્યારે ગત સપ્તાહે શુભેંદુ અધિકારીએ મંત્રીપદ અને તમામ  સરકારી પદો પરથી રાજીનામું આપી દીધું અને શનિવારે ભાજપમાં સામેલ થઈ ગયા.

કેન્દ્રીય મંત્રી અમિત શાહની મેદિનીપુરમાં શનિવારે થયેલી એક રેલીમાં ટીએમસીના પૂર્વ નેતા શુભેંદુ અધિકારી સત્તાવાર રીતે ભાજપમાં સામેલ થઈ ગયા.

પક્ષપલટો અથવા પરિવર્તન

એવું માનવામાં આવે છે કે અધિકારીના કેટલાક સમર્થકો પણ આવનારા દિવસોમાં તેમને અનુસરીને ભાજપમાં સામેલ થવાના છે.

ટીએમસી, સીપીઆઈ, સીપીઆઈએમ અને કૉંગ્રેસના કેટલાક સાંસદ, ધારાસભ્ય, પૂર્વ સાંસદ-ધારાસભ્ય અને મંત્રીઓ પણ ભાજપમાં સામેલ થવાની વાત આવી રહી છે.

એક તરફ જ્યાં મીડિયા માટે આ બદલાવ મોટી ખબર છે. તો બીજી તરફ રાજ્યમાં સરકારી આલમ એ આકલન કરવામાં વ્યસ્ત છે કે આગામી વર્ષે થનારી વિધાનસભા ચૂંટણી પૂર્વે એ કોણ હશે જે ભાજપમાં સામેલ થઈ જશે. પરંતુ આશંકા માત્ર એક તરફી નથી.

આશંકા એ વાતને લઈને પણ છે કે શું ટીએમસીમાંથી ભાજપમાં સામેલ થયેલા બળવાખોર નેતાઓને ભાજપના કાર્યકર્તાઓ અને સ્થાનિક નેતા સ્વીકાર કરશે કે નહીં.

વરિષ્ઠ પત્રકાર અને રાજકીય વિશ્લેષક અરુંધતિ મુખરજી અનુસાર, "આસનસોલ નગર નિગમના પ્રમુખ જિતેન્દ્ર તિવારીનું ઉદાહરણ નોંધવા લાયક છે. તિવારીએ ટીએમસી અને નગર નિગમના પદથી રાજીનામું આપી દીધું છે. તેઓ ભાજપમાં આવવા માટે તૈયાર હતા પરંતુ કેન્દ્રીય મંત્રી અને આસનસોલથી સાંસદ બાબુલ સુપ્રિયો સહિતના અન્ય વરિષ્ઠ નેતાઓ સ્પષ્ટ રીતે તિવારીનો વિરોધ કરી રહ્યા હતા. કાલ સુધી ભાજપ તિવારીનો વિરોધ કરી રહ્યો હતો પણ તે હવે તેમને પાર્ટીમા કઈ રીતે સ્વીકારી શકશે?"

આ સિવાય કેટલાક અન્ય મામલામાં હવે ભાજપના કાર્યકર્તાઓએ ટીએમસી નેતાઓના ભાજપમાં સામેલ થવા સામે વિરોધ પણ કર્યો છે.

શું ભાજપમા તિરાડ સર્જાશે?

શું આનાથી જૂના ભાજપ અને નવા ભાજપ વચ્ચે સંઘર્ષ થશે?

ભાજપના નેતા અને બંગાળીમાં પ્રકાશિત થતી આરએસએસની પત્રિકા સ્વાસ્તિકાના સંપાદક રંતિદેબ સેનગુપ્તા કહે છે,"પાર્ટી નેતૃત્વએ નિશ્ચિત રીતે આ વિશે વિચાર્યું છે કે એક સ્પષ્ટ સંદેશ આપવામાં આવે નવા લોકો માટે માર્ગ કરવાનો...


પશ્ચિમ બંગાળમાં ચૂંટણીસભાને સંબોધતા વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી

આ સ્થિતિમાં લોકોએ ટ્વિટર પર વડા પ્રધાન અને ગૃહમંત્રીને કેટલાક પ્રશ્નો પૂછ્યા છે. તો કૉંગ્રેસના નેતા રાહુલ ગાંધીએ તેમની પશ્ચિમ બંગાળની બધી રેલીઓ રદ કરી દીધી છે.

રાહુલ ગાંધીએ પોતાના ટ્વીટમાં લખ્યું, "કોવિડને કારણે પેદા થયેલી સ્થિતિને જોતા હું પશ્ચિમ બંગાળમાં મારી બધી રેલીઓ રદ કરી રહ્યો છું. હું અન્ય પાર્ટીના નેતાઓને પણ અપીલ કરું છું કે આ સ્થિતિમાં આવી રેલીઓનાં પરિણામ અંગે ગંભીરતાથી વિચારે."

જોકે રાહુલ ગાંધીએ આમ પણ પશ્ચિમ બંગાળમાં આ વખતે પોતાને ચૂંટણીપ્રચારથી દૂર રાખ્યા છે.

તેમણે પાંચમા તબક્કા માટે 14 એપ્રિલે પહેલી વાર પ્રદેશમાં રેલી કરી હતી.

સોશિયલ મીડિયામાં બંગાળની ચૂંટણી પર ચર્ચા

પશ્ચિમ બંગાળમાં કોરોના વાઇરસના સંક્રમણ વચ્ચે મમતા બેનરજી, નરેન્દ્ર મોદી સહિતનાં નેતાઓની રેલીઓ પર લોકો સવાલ ઉઠાવી રહ્યા છે

સૂર્યા સાહની નામના એક યૂઝરે ટ્વીટ કરી પૂછ્યું, "પશ્ચિમ બંગાળ કોરોના-ફ્રી રાજ્ય છે? શું આ તમામ રેલીઓમાં સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગ ફરજિયાત નથી. શું તેમને જાણ છે કે કોરોના વાઇરસના કેસ અને તેનાથી મૃત્યુ વધ્યાં છે? શું દેશના કોઈ પણ નાગ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રિકના જીવ કરતાં ચૂંટણી મહત્ત્વની છે?"

ગૌરવ શર્મા નામના યૂઝરે નરેન્દ્ર મોદી અને અમિત શાહને ટેગ કરી લખ્યું છે, "ભારતમાં છેલ્લા બે દિવસથી બે લાખથી પણ વધારે કોરોના વાઇરસના કેસ આવે છે. અને તમે પશ્ચિમ બંગાળમાં જુમલાબાજી કરવામાં વ્યસ્ત છો કાંઈ તો શરમ કરો."

આસ્થા જૈન નામની મહિલાએ અમિત શાહની લાઈવ રેલી પર કૉમેન્ટ કરી હતી કે "કેવી શરમ વિનાની સરકાર છે, લોકો જેમને પ્રેમ કરી રહ્યા છે, તેમનો મૃતદેહ લેવા માટે રાહ જોઈ રહ્યા છે અને બીજી તરફ આ નક્કામી સરકાર કોરોના વાઇરસના ફેલાવવામાં મદદ કરી રહી છે, આ ગાંડપણ બંધ કરો. પછી ગરીબ માણસો વિશે વિચાર્યા વિના મોદી લૉકડાઉન કરશે."

પશ્ચિમ બંગાળમાં પાંચ તબક્કાનું મતદાન થઈ ચૂક્યું છે અને ત્રણ તબક્કાનું મતદાન હજુ બાકી છે.

રાજ્યમાં કોરોનાના કેસ વધવા છતાં અનેક મોટા નેતાઓ રોજ રેલીઓ અને રોડ શો કરી રહ્યા છે.

પશ્ચિમ બંગાળમાં ભાજપની રેલીનું એક દૃશ્ય

શનિવારે પ્રદેશમાં પાંચમા તબક્કાના મતદાન માટે ભાજપ તરફથી વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પણ રેલી કરી હતી અને ગૃહમંત્રી અમિત શાહે રોડ શો કર્યો હતો.

વડા પ્રધાન આગામી 22 અને 24 એપ્રિલે પણ રાજ્યની મુલાકાત લેવાના છે.

મેહુલ ત્રિવેદી નામના એક યૂઝરે લખ્યું હતું કે "કદાચ ભારતના ઇતિહાસમાં તેમના જેટલો અસંવેદનશીલ વડા પ્રધાન કોઈ હશે અથવા થશે. પરંતુ આ લોકોને એટલે પ્રોત્સાહન મળી રહ્યું છે કે લોકો આમની રેલીઓનો બચાવ કરવામાં લાગેલા છે. ભગવાન જ માલિક છે બધાનો."

તેમણે આની સાથે બે તસવીર પર શૅર કરી છે. એકમાં વડા પ્રધાનની જાહેર રેલીની જાહેરાતની તસવીર છે, જ્યારે બીજામાં કુંભ મેળાને પ્રતીકાત્મક રાખવાનું ટ્વીટ પણ તેમણે કર્યું છે.

પત્રકાર સંકેત ઉપાધ્યાયે ટ્વીટ કર્યું છે કે કુંભ પ્રતીકાત્મક થઈ શકે છે તો ચૂંટણીની રેલી કેમ નહીં? તમે રાજાજી રીંગણ ખાવો અને બીજાને ઉપદેશ આપો.

ઇતિહાસકાર રામચંદ્ર ગુહાએ ટ્વીટ કર્યું છે કે જો દેશના પહેલા ગૃહમંત્રીને પ્રશ્ન પૂછવામાં આવે કે કોઈ પ્રકારની જાતિ, ધર્મ, પંથ કે વિચારધારના ભેદભાવ વિના ભારતીયોની જિંદગીનું રક્ષણ કરવું મહત્ત્વનું છે કે તમારી પાર્ટી માટે વોટ ભેગા કરવા? તો પછી તે જવાબ આપશે કે તેમણે શું કર્યું હશે?

સુરભી નામના એક યૂઝરે લખ્યું છે કે દેશમાં એક તરફ આરોગ્યની કટોકટી છે. હજારો લોકો સારવાર માટે હૉસ્પિટલમાં બેડ અને ઓક્સિજન ન મળવાને કારણે મૃત્યુ પામી રહ્યાં છે. પરંતુ મોદી કોરોના વાઇરસને અટકાવવા કરતાં ચૂંટણીમાં વ્યસ્ત છે.

સાગર પાટીલ નામના...


પશ્ચિમ બંગાળમાં મુખ્ય મંત્રી મમતા બેનરજી ખૂલીને આ કાયદાનો વિરોધ કરી રહ્યાં છે.

બે દિવસ પહેલાં વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ નવી દિલ્હીમાં રામલીલા મેદાનમાં યોજાયેલી રેલીમાં નાગરિકતા સંશોધન કાયદાનો બચાવ કરી તે મુસ્લિમવિરોધી નથી એમ કહ્યું હતું.

ઉલ્લેખનીય છે કે ગઈ કાલે પશ્ચિમ બંગાળની રાજધાની કોલકાતામાં ભાજપના કાર્યકારી પ્રમુખ જગત પ્રકાશ નડ્ડાએ નાગરિકતા સંશોધન બિલના સમર્થનમાં વિશાળ રેલી કરી હતી.

એ રેલીને પછી સીકે. બોઝની ટ્વીટથી વિવાદ સર્જાયો છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે ચંદ્રશેખર બોઝ સ્વાતંત્ર્યસેનાની નેતાજી સુભાષચંદ્ર બોઝના પરિવારમાંથી આવે છે અને નેતાજીના ભત્રીજા થાય છે.

ગુજરાતમાં આજે રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ પ્રેરિત નાગરિક સમિતિએ ગુજરાતના 33 જિલ્લાઓમાં રેલીઓનું આયોજન કર્યું છે.

આ અલગઅલગ રેલી-સભાઓમાં મુખ્ય મંત્રી વિજય રૂપાણી, નાયબ મુખ્ય મંત્રી નીતિન પટેલ સહિત ભાજપના ટોચના નેતાઓ, મંત્રીઓ અને પાર્ટીના પદાધિકારીઓ ભાગ લઈ રહ્યા છે.

સી. કે. બોઝે શું કહ્યું?

સીકે બોઝની ટ્વીટ

સી. કે. બોઝે આ મુદ્દે ત્રણ અલગઅલગ ટ્વીટ કર્યાં.

એમણે કહ્યું કે જો સીએએ 2019ને કોઈ ધર્મ સાથે લેવા દેવા નથી તો ફક્ત હિંદુ, શીખ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

, બૌદ્ધ, ખ્રિસ્તી, પારસી અને જૈનનો સમાવેશ શા માટે, મુસ્લિમોનો સમાવેશ કેમ નહી? આપણે પારદર્શક રહેવું જોઈએ.

એ પછીના એક ટ્વીટમાં તેમણે કહ્યું કે ભારતના ભાગલા ન પાડો કે તેની સરખામણી અન્ય દેશો સાથે ન કરો, કેમ કે આ દેશ તમામ ધર્મો અને સમુદાયો માટે ખુલ્લો છે.

એ પછી એમણે છેલ્લા ટ્વીટમાં કહ્યું કે જો મુસ્લિમોને એમના દેશોમાં પ્રતાડિત નહીં કરવામાં આવતા હોય તો તેઓ ભારત નહીં આવે એટલે એમનો સમાવેશ કરવામાં કોઈ નુકસાન નથી. જોકે, આ પણ પૂર્ણ સાચું નથી, પાકિસ્તાન અને અફઘાનિસ્તાનમાં રહેતા બલોચ લોકોનું શું? પાકિસ્તાનમાં રહેતા અહમદિયાનું શું?

ઉલ્લેખનીય છે કે અગાઉ ભાજપના સહયોગી પક્ષ શિરોમણિ અકાલી દળે નાગરિકતા સંશોધન કાયદામાં મુસ્લિમોનો સમાવેશ કરવાની માગ કરી હતી.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


પશ્ચિમ બંગાળમાં લોકસભા ચૂંટણીના છેલ્લા તબક્કા માટે માહોલ ગર્માયો છે

જનતા તરફથી સારો પ્રતિસાદ મળતા મમતા સ્ટેજના એક છેડાથી બીજા છેડા સુધી હાથમાં માઇક પકડીને ચાલે છે અને કહે છે, "હું બે મિનિટ મૌન રહું છું. તમે જોરથી બોલો, ચોકીદાર..."

પછી ભીડમાં 'ચોર હૈ'નો અવાજ બે મિનિટ સુધી ગૂંજતો રહ્યો.

પશ્ચિમ બંગાળમાં લોકસભા ચૂંટણીના છેલ્લા તબક્કા માટે માહોલ ભારે ગરમ રહ્યો. અહીં તૃણમૂલ કૉંગ્રેસ અને બીજી પાર્ટીઓની રેલીઓ દરેક જગ્યાએ થઈ.

પરંતુ સૌથી વધારે રેલીઓ અને રોડ શો તૃણમૂલ કૉંગ્રેસનાં નેતા અને મુખ્ય મંત્રી મમતા બેનરજી કર્યાં.

વિશેષજ્ઞોના જણાવ્યા અનુસાર તેઓ જે પ્રમાણે નરેન્દ્ર મોદી પર પ્રહાર કરી રહ્યાં છે, તેનાથી સ્પષ્ટ છે કે તેઓ ભાજપથી પરેશાન છે.

દરેક રેલીમાં મમતા બેનરજી ચોકીદાર વાળું સૂત્ર બોલતાં રહ્યાં.

તૃણમૂલ કૉંગ્રેસનાં નેતા અને મુખ્ય મંત્રી મમતા બેનરજી સૌથી વધારે રેલીઓ અને રોડ શો કરી રહ્યાં છે

ચૂંટણીપ્રચાર દરમિયાન જોવા મળ્યું કે તેમણે સરેરાશ એક સભામાં એક કલાક કરતાં લાંબુ ભાષણ આપ્યું, જેમાં અડધા કરતાં વધારે સમય તેમણે નરેન્દ્ર મોદી પર પ્રહાર કર્યો.

અંતિમ તબક્કામાં પશ્ચિમ બંગાળની નવ બે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ઠકો માટે મમતા બેનરજી પોતાનું તમામ જોર લગાવ્યું.

 તેમણે દરરોજ ત્રણથી ચાર ચૂંટણી સભા અને રોડ શો કર્યાં.  મુખ્ય મંત્રી પોતાનાં દરેક ભાષણમાં રફાલ, નોટબંધી, બેરોજગારી અને જીએસટી જેવા મુદ્દા ઉઠાવ્યા.

તેઓ નરેન્દ્ર મોદી અને ભાજપ પર સમાજને વિભાજિત કરવાનો આરોપ પણ લગાવે છે. તેમનાં સમર્થકોમાં ઉત્સાહ છે.

રેલીઓમાં આવેલા લોકો તેમની દરેક વાતથી સહમત જણાયા અને પોતાનાં નેતાના અવાજ સાથે અવાજ મિલાવતા જોવા મળ્યા.

મમતા સરેરાશ એક સભામાં એક કલાક લાંબુ ભાષણ આપે છે કે જેમાં અડધા કરતાં વધારે સમય તેઓ નરેન્દ્ર મોદી પર પ્રહાર કરે છે

કોલકાતાથી 100 કિલોમિટર દૂર આદમપુર ગામની વસતિ 200 જેટલી છે. આ બસિરહાટ મતવિસ્તારનું એક ગામ છે જ્યાં ટીએમસીનાં ઉમેદવાર ફિલ્મ સ્ટાર નુસરત જહાં ચૂંટણી મેદાને છે.

મેં ગ્રામજનોને પૂછ્યું અહીં મત માગવા કોઈ ઉમેદવાર આવ્યા? તો જવાબ આવ્યો, નહીં. તે છતાં તેમનાં પ્રમાણે લોકોએ ટીએમસીના પક્ષમાં મત આપવાનું મન બનાવી લીધું હતું.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

'અમે ટોપી પહેરીને ખુલ્લેઆમ ફરી શકીએ છીએ'

મમતા બેનરજીએ નરેન્દ્ર મોદી અને ભાજપ પર સમાજને વિભાજિત કરવાનો આરોપ પણ લગાવ્યો છે

એક 27 વર્ષીય યુવાને કહ્યું, "મમતા દીદીએ સ્કૂલે જતી છોકરીઓને સાઇકલ આપી છે. અમને ચોખા મળે છે. અમારા ગામડા સુધી રસ્તો બનાવી આપ્યો છે. અમારું જીવન સુખી છે. સીપીએમના રાજમાં અમે ગરીબ અને દુઃખી હતા."

આદમપુર નજીક આવેલા વધુ એક નાના એવા ગામની બહાર મેઇન રોડ પર કેટલાક મુસ્લિમો વાતચીત કરી રહ્યા હતા. તેઓ એક અવાજે મમતાનાં પક્ષમાં બોલે છે.

મેં પૂછ્યું કે કેટલાંક લોકો કહે છે કે મમતા પશ્ચિમ બંગાળના 30% મુસ્લિમોને મતબૅન્ક તરીકે વાપરી રહ્યાં છે તો ત્યાં બેઠેલા મોહમ્મદ બશીર મુલ્લા, જેઓ એક જમાનામાં સીપીએમના સમર્થક હતા, તેઓ કહે છે કે દીદીએ તેમના સમુદાયને સુરક્ષા તેમજ સન્માન આપ્યાં છે.

ઉત્તર ભારતમાં નરેન્દ્ર મોદીની સ્વીકાર્યતા છે પરંતુ પશ્ચિમ બંગાળમાં મમતાની સામે કોઈ નથી

મુલ્લા જણાવે છે, "અમે આ રાજ્યમાં ટોપી અને દાઢી રાખીને પોતાની ઓળખ સાથે ગમે ત્યાં છાતી પહોળી કરીને ચાલી શકીએ છીએ જે બીજા રાજ્યોના મુસ્લિમો મોદી રાજમાં કરી શકતા નથી."

પશ્ચિમ બંગાળના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં પ્રવેશ કરતાં જ ટીએમસીના ઝંડા અને મમતા બેનરજીના પોસ્ટર્સ સ્વાગત કરી રહેલા દેખાય છે.

ઉત્તર અને પશ્ચિમ ભારતમાં સામાન્યપણે દરેક જગ્યાએ વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીનો સ્મિત ચહેરો પોસ્ટર અને બિલબોર્ડ પર જોવા ...


પશ્ચિમ બંગાળમાં હિંસાનો ક્રમ યથાવત્

ભાજપનો દાવો છે કે મૃતકો પૈકી નવ તેમના કાર્યકર હતા, જ્યારે સામા પક્ષે તૃણમૂલ કૉંગ્રેસે તેમના સાત કાર્યકરોની હત્યા ભાજપ દ્વારા કરાઈ હોવાનો આરોપ મૂક્યો છે.

મૃતકો પૈકી એક ઇન્ડિયન સેક્યુલર ફ્રંટના કાર્યકર હોવાનું કહેવાય છે.

આ વચ્ચે રાજ્યના કેટલાક ભાગોમાં તોડફોડ અને આગચંપીની ઘટનાઓ ઘટી છે.

ભાજપના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ જે. પી. નડ્ડા સમગ્ર મામલાનું અવલોકન કરવા બે દિવસના બંગાળપ્રવાસે છે

આ વચ્ચે ભાજપના અધ્યક્ષ જે. પી. નડ્ડા બે દિવસની મુલાકાતે કોલકાતામાં છે.

તેમણે મંગળવારે સાંજે આ હિંસામાં કથિત રીતે ટીએમસીના કાર્યકરોના હાથે માર્યા ગયેલા પાર્ટીના બે કાર્યકર્તાના ઘરે જઈને પરિવારની મુલાકાત લીધી હતી.

બીજી તરફ મમતા બેનરજીનો આરોપ છે કે ભાજપ વિધાનસભા ચૂંટણીમાં થયેલી શરમજનક હારને પચાવી નથી શકતો, એટલે જ સાંપ્રદાયિક હિંસા ભડકાવીને રાજ્યમાં રાષ્ટ્રપતિશાસન લાદવાના પ્રયાસ કરી રહ્યો છે.

છેલ્લા 24 કલાકમાં પૂર્વ મેદનીપુર સિવાય, પશ્ચિમ મેદનીપુર, વીરભૂમ, જલપાઈગુડી અને દક્ષિણ દિનાજપુરથી હિંસાની માહિતી મળી રહી છે.

સોશિયલ મીડિયા પર વીડિયો અને તસવીરો

સોશિયલ મીડિયા પર વીડિયો અને... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

તસવીરો શેયર કરવામાં આવી રહી છે.

રવિવારે ચૂંટણીપરિણામો બાદ સોશિયલ મીડિયામાં મોટા પાયે હિંસાની તસવીરો અને વીડિયો સાથે દાવાઓ કરવામાં આવી રહ્યાં છે. આવી પોસ્ટ અને ટ્વિટ્સ એટલી સંખ્યામાં છે કે તેની સ્વતંત્ર રીતે પુષ્ટિ સંભવ નથી.

પરંતુ આને કારણે ખાસ કરીને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ભ્રમ અને આતંકનો માહોલ ઊભો થયો છે. આ મુદ્દે વિવાદાસ્પદ ટ્વિટને કારણે અભિનેત્રી કંગના રનૌતનું ટ્વિટર એકાઉન્ટ પણ સસ્પેન્ડ કરવામાં આવ્યું છે.

પોલીસના કહેવા મુજબ રવિવાર રાતથી અત્યાર સુધી અલગ અલગ વિસ્તારમાં થયેલી હિંસક ઝડપમાં કમ સે કમ 12 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે.

પોલીસે એ નથી કહ્યું કે આ મૃત્યુ પામનાર લોકો કઈ પાર્ટીના હતા.

કેટલાક વિસ્તારોમાં ભાજપ કાર્યાલયો પર હુમલો થયા હોવાની ફરિયાદ નોંધાઈ છે.

જોકે, ભાજપનો દાવો છે કે એમના કમ સે કમ છ લોકો ટીએમસી કાર્યકરોને હાથે માર્યા ગયા છે.

ટીએમસીએ પણ પોતાના ચાર કાર્યકરો માર્યા ગયા હોવાનો દાવો કર્યો છે.

એક વ્યક્તિ ઇન્ડિયન સેક્યુલર ફ્રન્ટની સમર્થક હોવાનું કહેવામાં આવી રહ્યું છે.

આ ઉપરાંત અનેક વિસ્તારોમાં પાર્ટીના કાર્યાલયો અને ઘરોમાં તોડફોડની ખબરો પણ આવી રહી છે.

 હિંસાના આરોપમાં પોલીસે રાજ્યના વિવિધ વિસ્તારોમાંથી અત્યાર સુધી 26 લોકોની ધરપકડ કરી છે.

ભારતમાં કોરોના વાઇરસની સ્થિતિ વિશ્વના વૈજ્ઞાનિકો માટે ચિંતાનો વિષય કેમ?

કેન્દ્ર સરકારે માગ્યો રિપોર્ટ

કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે આ હિંસા પર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે અને રાજ્ય સરકાર પાસે આનો અહેવાલ માગ્યો છે. રાજ્યપાલ જગદીપ ધનખડે પણ આ મામલે ચિંતા વ્યક્ત કરી અને પોલીસતંત્રને આના પર અંકુશ લગાવવાનું કહ્યું છે.

ભાજપ અધ્યક્ષ જેપી નડ્ડા ચૂંટણી બાદ સ્થિતિની સમીક્ષા કરવા માટે મંગળવારે બે દિવસની મુલાકાતે પશ્ચિમ બંગાળ પહોંચ્યા છે. બીજી તરફ મમતા બેનરજીએ લોકોને શાંતિ બનાવી રાખવાની અપીલ કરી છે.

મમતા બેનરજીએ કહ્યું કે, બુધવારે તેઓ શપથગ્રહણ કરે ત્યાં સુધી કાયદો અને વ્યવસ્થાની જવાબદારી ચૂંટણીપંચની છે. હિંસા પર અંકુશ આવવો જોઈએ.

આ દરમિયાન ભાજપે હિંસાના વિરોધમાં 5 મેના રોજ આખા દેશમાં ધરણાંનું એલાન કર્યું છે.

હિંસાના સમાચાર બાદ રાજ્યપાલે સોમવારે સાંજે પોલીસ મહાનિર્દેશક નીરજ નયન પાંડે અને કોલકાતા પોલીસ અધિક્ષક સૌમેન મિત્ર તથા ગૃહસચિવ હરિકૃષ્ણ દ્વિવેદી સાથે બેઠક કરી સ્થિતિની સમીક્ષા કરી હતી અને યોગ્ય પગલાં લેવા કહ્યું હતું.

આ પછી મમતા બેનરજી સાથે પણ બેઠકમાં આ મુદ્દે ચર્ચા થઈ.

એ પછી...


પશ્ચિમ યુરોપ અને એશિયાના ઘણા દેશોમાં જ્યાં વાઇરસ કેટલાક અંશે કાબૂમાં છે ત્યાં જ વિશ્વના અન્ય ભાગોમાં આ મહામારી વધુ તેજ ગતિથી ફેલાઈ રહી છે.

વિશ્વમાં પહેલા 10 લાખ લોકોમાં આ મહામારી ફેલાવો થવામાં જ્યાં ત્રણ મહિના લાગ્યા ત્યાં જ છેલ્લા 10 લાખ લોકો માત્ર 8 દિવસમાં સંક્રમિત થયા.

વળી, આ આંકડા ફક્ત પરીક્ષણમાં પૉઝિટિવ આવનારના જ છે તે, હકીકતમાં કુલ સંખ્યાનો એક નાનકડો ભાગ હોવાની શક્યતા વધુ છે, એવું એક વરિષ્ઠ દક્ષિણ અમેરિકી અધિકારીનો મત છે.

ક્યાં ઝડપથી વધી રહ્યા છે કેસ?

અમેરિકા ખંડ, દક્ષિણ એશિયા અને આફ્રિકાના કેટલાક ભાગોમાં ગ્રાફ સંપૂર્ણપણે ખોટી દિશામાં જઈ રહ્યો છે.

અમેરિકા કે જે પહેલેથી જ સમગ્ર વિશ્વમાં કોવિડની મહામારીથી સૌથી વધુ સંખ્યામાં સંક્રમિતો અને સૌથી વધુ મૃત્યુના આંકડા વાળો દેશ છે ત્યાં ફરીથી કેસ ઝડપથી વધી રહ્યા છે. પાછલા કેટલાક દિવસોમાં પૉઝિટિવ આવેલા કેસોની સંખ્યા અહીં દૈનિક ધોરણે 40,000નો વિક્રમ આંક પર પહોંચી ચૂકી છે અને તે હજુ વધી રહી છે જેમાં ઍરિઝોના, ટેક્સાસ અને ફ્લોરિડાના ક્લસ્ટરમાં આવેલા ઉછાળાનો મોટો ભાગ છે.

અમેરિાકના સંક્રામક રોગોના નિષ્ણાત ડૉ. ફાઉચીએ ચેતવણી આપી છે કે જો સાવ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ચેતી નહીં દાખવવામાં આવે તો આ આંકડો પ્રતિદિન એક લાખ સુધી જશે.

આ સંક્રમણના ફેલાવાનો "સેકન્ડ વેવ' નથી એને બદલે તે રોગમાં ફરી આવેલો ઉછાળો છે અને એ પણ મોટેભાગે એવા રાજ્યોમાં જેમણે કદાચ ઘણાં વહેલાં લૉકડાઉનના પ્રતિબંધોમાં છૂટછાટ આપવાનો નિર્ણય કર્યો હતો

બ્રાઝિલ કે જે અમેરિકા પછી 10 લાખ કેસોનો આંક પસાર કરનાર બીજો સૌથી વહેલો  દેશ છે ત્યાં પણ સંક્રમણ જોખમી રીતે વધી રહ્યું છે. તેના સૌથી મોટા શહેરો સાઓ પાઉલો અને રીયો ડી જાનેરો આનાથી સૌથી વધુ અસરગ્રસ્ત છે પરંતુ દેશના અન્ય ભાગોમાં પરીક્ષણ ઘણું ઓછું થઈ રહ્યું છે અને ખરો આંકડો આનાથી ઘણો વધારે હોવાની આશંકા છે.

ભારતમાં ખરો વ્યાપ વધારે

આવું જ કંઈક ભારતમાં પણ બની રહ્યું છે અહીં હમણાં જ એક જ દિવસમાં 18000થી વધારે કેસો મળવાનો નવો વિક્રમ બન્યોય જોકે, કેટલાક સૌથી ગીચ વસતી ધરાવતા રાજ્યોમાં ટેસ્ટિંગની સંખ્યા ઓછી છે તેને કારણે આ મહામારીનો ખરો વ્યાપ ચોક્કસપણે વધારે છે.

આવું શા માટે થઇ રહ્યું છે? વિકાસશીલ દેશોમાં વંચિત, દબાયેલા અને ગીચ વસતીમાં રહેતા સમુદાયો માટે જોખમ વધારે છે. WHOના કોવિડ-19 માટેના ખાસ દૂત ડેવિડ નબારોના અનુસાર કોરોના વાઇરસ 'ગરીબ લોકોનો રોગ' બની ગયો છે.

જ્યાં આખેઆખા પરિવારો એક જ ઓરડાના ઘરોમાં ઠસોઠસ રીતે રહેતા હોય ત્યાં સામાજિક અંતર જાળવવું અશક્ય છે અને વપરાશના નિયમિત પાણી વિના નિયમિત રીતે હાથ ધોવા પણ સહેલી વાત નથી.

જ્યાં લોકો જીવન નિર્વાહ માટે રોજિંદી કમાઈ ઉપર નિર્ભર હોય ત્યાં બજારોમાં અને શેરીઓમાં લોકો વચ્ચેનો સંપર્ક અટકાવવો અશક્ય છે.

ઍમેઝોનના વર્ષાવનો અને અન્ય દૂરના વિસ્તારોમાં વસતા અલાયદા સમુદાયો માટે સ્વાસ્થ્ય સેવાઓ સીમિત છે અથવા બિલકુલ ઉપલબ્ધ નથી. અને સંક્રમણનો દર પણ મોટેભાગે ચિંતાજનક રીતે વધારે છે.

મૅક્સિકોમાં પરીક્ષણ કરાયેલા તમામ લોકોમાંથી અડધાથી વધુ પૉઝિટિવ આવી રહ્યા છે. આ દર ન્યૂયોર્ક શહેર અથવા ઉત્તરી ઇટાલીના હોટસ્પૉટ બનેલા વિસ્તારોમાં તેમના સૌથી ખરાબ સમયમાં જોવા મળેલ દર કરતા પણ ઘણો વધારે છે.

જ્યાં બજેટની પણ સમસ્યા છે ત્યાં અગ્રક્રમના સ્વાસ્થ્યકર્મીઓ માટે PPE એટલે કે વ્યક્તિગત સુરક્ષાના સાધનોની અછત વધુ ગંભીર છે.

ઇક્વાડોર, કે જ્યાં એક તબક્કે મૃતદેહોને સડક ઉપર છોડી દેવાતા હતા કારણ કે સત્તાધીશો પહોંચી વળી શકતા નહોતા ત્યાં જ એક મુખ્ય લૅબોરેટરીમાં કોરોના વાઇરસના પરીક્ષણ માટે જરૂરી કૅમિકલની અછત ઊભી થઈ ગઈ.

વળી, જ્યાં અર્થ વ્યવસ્થા પહેલેથી જ નબળી છે ત્યાં...


પશ્ચિમની કમાનના પ્રમુખ જનરલ હરબક્શ સિંહને જ્યારે વાયરલેસ પર જનરલ નિરંજન પ્રસાદનો સંદેશ મળ્યો કે તેની ડિવિઝન પર પાકિસ્તાનની બે ડિવિઝનોએ હુમલો કર્યો છે અને તેની બ્રિગેડને ઈચ્છોગિલ નહેરથી સાત કિલોમીટર પાછળ ગોસલગયાલ સુધી હટવું પડ્યું હતું તો તેઓ હેરાન થઈ ગયા.

તેમણે જનરલ નિરંજન પ્રસાદને સંદેશ મોકલ્યો કે ભલે ગમે તે થાય તમે તમારી જગ્યાથી એક ઈંચ પણ હટશો નહીં. હું અને કોર કમાન્ડર તમને મળવા તમારી જગ્યાએ જ આવી રહ્યા છીએ.

વિમાનમાંથી બોમ્બ વર્ષા

મેજર જનરલ નિરંજન પ્રસાદના કારણે 1965ના યુદ્ધમાં અપમાન થયું

જનરલ હરબક્શ સિંહે પોતાના ડ્રાઇવરને જીપની પાછળ બેસવાનું કહ્યું અને પોતે જ ગાડી ચલાવવા લાગ્યા.

જ્યારે તેઓ જી. ટી. રોડ પર પહોંચ્યા તો ત્યાંનો નજારો જોઈને તેમના હોશ ઉડી ગયા. દરેક જગ્યાએ ભારતનાં વાહનો સળગી રહ્યાં હતાં.

રસ્તા પર પાકિસ્તાની વિમાનોના બોમ્બ હુમલાથી મોટા-મોટા ખાડા પડી ગયા હતા અને પાકિસ્તાની વિમાનો રસ્તાની ઉપર ઉડી રહ્યાં હતાં.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

જનરલ હરબક્શ સિંહ પોતાની આત્મકથા 'ઇન ધી લાઇન ઓફ ડ્યુટી'માં લખે છે, ''અમે જોઈ રહ્યા હતા કે 15 ડિવિઝનની ગાડીઓ રસ્તામાં આમ-તેમ પડી હતી."

"... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

તેમના ડ્રાઇવર તેને છોડીને ભાગી ચૂક્યા હતા. કેટલીક ગાડીઓના તો એન્જિન પણ બંધ કરવામાં આવ્યાં નહોતાં."

"રસ્તાની વચ્ચે એક બખ્તરબંધ ગાડી ઊભી હતી. તેમાં કોઈ નહોતું પરંતુ ચાવી લાગેલી હતી. મેં તેને રસ્તા પરથી હટાવી કિનારે લગાવી.''

શેરડીના ખેતરમાં જનરલ

હરબક્શ સિંહને ડિવિઝનલ મિલેટરી પોલીસનું એક વાહન શેરડીનાં એ ખેતરો પાસે લઈ ગયું, જ્યાં 15 ડિવિઝનના કોર કમાન્ડો મેજર જનરલ નિરંજન પ્રસાદ પાકિસ્તાની બોમ્બ હુમલાથી બચવા માટે છુપાયેલા હતા.

હરબક્શ સિંહ લખે છે,'' જ્યારે જનરલ નિરંજન પ્રસાદ મને લેવા માટે આવ્યા તો તેના બૂટ કિચડવાળાં હતાં."

"તેમના માથા પર ટોપી નહોતી અને તેઓની દાઢી પણ વિખેરાયેલી હતી. તેમનો યુનિફોર્મ પર પદવી બતાવનાર બધાં જ નિશાન ગાયબ હતાં."

"મેં તેઓને આ હાલતમાં જોઈને સીધો જ સવાલ કર્યો કે તમે ડિવિઝનના જનરલ ઓફિસર કમાન્ડિંગ છો કે કુલી? તમારી દાઢી કેમ અસ્ત વ્યસ્ત છે અને તમારા રેંકના મેડલ ક્યાં છે?''

આ સવાલ જવાબ ચાલી રહ્યા હતા ત્યારે પાકિસ્તાનના બે યુદ્ધ વિમાનો ખૂબ જ નીચે ઉડાણ ભરી તેમના માથા પરથી પસાર થયાં.

જનરલ નિરંજન પ્રસાદે જનરલ હરબક્શ સિંહને પાસેની ઝાડીમાં ખેંચવાનો પ્રયત્ન કર્યો.

હરબક્શન સિંહ નિરંજન પ્રસાર પર જોરથી રાડ પાડી અને બોલ્યાં,''દુશ્મનોના વિમાનને આપણામાં કોઈ રુચી નથી. એમ પણ તેઓ આપણને જોઈ શકતા નથી."

"તેઓ એ વાહનો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યાં છે કે જેઓને તમે રસ્તા પર જ છોડી દીધા છે."

જનરલ હરબક્શે નિરંજન પ્રસાદને પૂછ્યું,''તમારા બ્રિગેડ કમાન્ડર ક્યાં છે?'' નિરંજન પ્રસાદે અવાજ કર્યો, '' પાઠક, પાઠક.'' જ્યારે પાઠક ત્યાં પહોંચ્યા તેમનું મોઢું ચાદર જેવું સફેદ હતું."

હરબક્શે તેમને પૂછ્યું, ''તમારા લોકો ક્યાં છે?'' પાઠકે જવાબ આપ્યો કે તે લોકો પાછળ આવી રહ્યા છે.

હરબક્શે પૂછ્યું,''કેટલા લોકો અકસ્માતનો ભોગ બન્યા છે?'' પાઠકે જવાબ આપ્યો કે 30 લોકો ઘાયલ થયા છે.

જનરલ હરબક્શ સિંહે જણાવ્યું,''4000માંથી માત્ર 30 લોકો ઘાયલ થયા છે અને તમે કહો છો કે પૂરી બ્રિગેડ નિષ્ક્રિય થઈ ગઈ છે?''

જોંગા ખેતરમાં છોડી

જનરલ હરબક્શ સિંહે તેને નવી શરૂઆત કરી આગળ વધવાનો આદેશ આપ્યો.

તેમણે જનરલ નિરંજન પ્રસાદને જણાવ્યું કે તેઓ બ્રિગેડના કામકાજમાં નજર રાખે અને કાલે સવારે પોતાના કોર કમાન્ડરને ઓપરેશનની રિપોર્ટ આપે.

સાત સપ્ટેમ્બરે નિરંજન પ્રસાદ પોતાની બ્રિગેડની સ્થિતી જાણવા માટે પોતાના એક એડીસી સાથે એક જોંગા જીપ પર સવાર થઈને આગળ વધ્યા....


પશ્ચિમી દેશોના ભૂતપૂર્વ ખુફિયા અધિકારીઓએ આ અંગે માહિતી આપી છે.

ત્રણ વર્ષ પહેલા ડૉક્ટર સાદ અલ જાબરી દેશ છોડીને ભાગી ગયા હતા. તેમણે પશ્ચિમી દેશો વિરુદ્ધ અલ કાયદાના બૉમ્બ ધમાકાના કાવતરાને નિષ્ફળ કર્યું હતું.

હવે તેમના મોટા પુત્ર ખાલિદે કહ્યું કે, હવે તેમના ભાઈ અને બહેનને બંધક બનાવી લેવામાં આવ્યા છે.

ખાલિદ અલ જાબરીએ કહ્યું, “ઉમર અને સારાને 16 માર્ચની સવારે પકડવામાં આવ્યા હતા. લગભગ 50 સુરક્ષા અધિકારીઓ લગભગ 20 ગાડીઓમાં પહોંચ્યા હતા. ત્યારે તેઓ સુઈ રહ્યા હતા અને તેમને પથારીમાંથી ઉપાડીને લઈ ગયા હતા.”

બ્રિટનના ભૂતપૂર્વ વડાં પ્રધાન ટેરેસા મે અને સાઉદી અધિકારી સાથે ડૉ જાબરી

ત્યાર પછી રિયાધ સ્થિત તેમના ઘરની તલાશી લેવામાં આવી હતી, સીસીટીવીનું મેમરી કાર્ડ કાઢી લેવામાં આવ્યું હતું. 21 વર્ષના ઉમર અને 20 વર્ષનાં સારાને એક ડિટેન્શન સેન્ટર પર રાખવામાં આવ્યા હતા અને પછી તેમની સાથે કોઈ સંપર્ક નથી થઈ શક્યો.

ખાલિદ અલ જાબરીએ કૅનેડાથી ફોન પર બીબીસી સાથે વાત કરી હતી પરંતુ તેમણે કહ્યું કે તેમને એ ન જણાવવામાં આવ્યું કે તેમના પિતા પર શું આરોપ છે અને તેમની ધરપકડ પાછળનું કારણ પણ પરિવારને જાણ કરવામાં નહોતુ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ં આવ્યું.

ખાલિદ અને તેમના પિતા સાદ અલ જાબરી હાલ કૅનેડામાં રહે છે. ખાલિદે કહ્યું કે તેમને નથી ખબર કે ઉમર અને સારા જીવિત છે કે નહીં.

ખાલિદનું માનવું છે કે તેમના પિતાને સાઉદી અરેબિયા પરત આવવા માટે મજબૂર કરી શકાય એટલે ઉમર અને સારાને બંધક બનાવવામાં આવ્યા. પરંતુ તેમના પિતાને ડર છે કે સાઉદી અરેબિયા જશે તો તેમની ધરપકડ કરીને તેમને જેલમાં પૂરી દેવામાં આવશે.

ખાલિદને ડર છે કે તેમના પિતા નિર્દોષ છે પરંતુ તેમના વિરુદ્ધ ખોટો કેસ બનાવવામાં આવશે.

જ્યારે બીબીસીએ સાઉદી અરેબિયાના અધિકારીઓનો પક્ષ જાણવા માટે ફોન કર્યો હતો તે તેમણે આ બાબતે કોઈ ટિપ્પણી નહોતી કરી.

સાદ અલ જાબરી કોણ છે?

સારા અલ જાબરી સાથે કોઈ સંપર્ક નથી થઈ શક્યો

વર્ષો સુધી સાદ અલ જાફરી સાઉદી પ્રિંસ મોહમ્મદ બિન નાએફના જમણા હાથ માનવામાં આવતા હતા.  2000ના દાયકામાં દેશમાં અલ કાયદાના વિદ્રોહને નાથવાનો શ્રેય તેમને આપવામાં આવે છે.

તેમને અમેરિકા, બ્રિટેન, કૅનેડા, ઑસ્ટ્રેલિયા અને ન્યૂઝીલૅન્ડની ગુપ્તચર એજન્સીઓ સાથે સાઉદી અરેબિયાના સંબંધની મહત્ત્વપૂર્ણ કડી માનવામાં આવે છે.

તેમની સાથે કામ કરનારા પશ્ચિમી દેશોના એક ભૂતપૂર્વ ગુપ્તચર અધિકારી માને છે કે આ મહત્ત્વપૂર્ણ કડીએ જ 2010માં સંખ્યાબંધ લોકોનાં જીવ બચાવ્યા હતા.

યમન સ્થિત અલ કાયદાએ શિકાગો જનારા એક કાર્ગો વિમાનમાં શક્તિશાળી બૉમ્બ પ્લાન્ટ કર્યો હતો. આ બૉમ્બ પ્રિન્ટરના ઇંક ટોનર કારટ્રેજમાં છુપાવવામાં આવ્યો હતો.

સાઉદી અરેબિયાના ગુપ્તચર અધિકારીને બાતમી આપનાર એક વ્યક્તિ અલ કાયદામાં હતી, જેણે એમઆઈ16ને માહિતી આપી હતી. તે વ્યક્તિએ જેમાં બૉમ્બ છુપાવવામાં આવ્યો હતો એ ડિવાઇસનો સિરીઝ નંબર પણ જણાવ્યો હતો.

બ્રિટનની આંતકવાદ નિરોધક પોલીસને બૉમ્બની જાણકારી મળી ગઈ અને પછી ઈસ્ટ મિડલૅન્ડ્સ ઍરપોર્ટ પર પ્લેનની અંદર જ આ બૉમ્બને નિષ્ક્રિય કરવામાં આવ્યો હતો.

ભૂતપૂર્વ ગુપ્તચર અધિકારીઓ પ્રમાણે જો પૂર્વનિયોજિત કાવતરા અનુસાર શિકાગોમાં ધમાકો થયો હોત તો સંખ્યાબંધ લોકોનાં જીવ ગયા હોત.

આ અધિકારીઓ એ પણ જણાવ્યું કે ડૉક્ટર સાદ અલ જાબરીએ આતંકવાદ વિરુદ્ધ સાઉદી અરેબિયાના પ્રયત્નોની કાયાપલટ કરી દીધી હતી.

તેઓ કહે છે કે જૂની સિસ્ટમની જગ્યા સાદ અલ જાબરીએ સાઉદી અરેબિયાના ગુપ્તચર તંત્રને આધુનિક બનાવ્યું જેમાં ફૉરેન્સિંક અને કમ્પ્યુટર આધારિત ડેટા વપરાવવા લાગ્યો.

સૌથી સ્માર્ટ અધિકારી

ખાલિદને ( ડાબે) લાગે છે કે તેમના નાના ભાઈ ઉમરનું (જમણે) અપહરણ...


પશ્ચિમી દેશોમાં મમી વિશે જાતજાતના કિસ્સા સાંભળવા મળે છે. મમી વિશે ફિલ્મો પણ બની છે.

મમી વિશે વધુ માહિતી મેળવવા માટે જાતજાતનાં સંશોધન થતાં રહે છે.

પ્રાચીન ઇજિપ્તના રાજા તૂતેનખામેન વિશે તાજેતરમાં એક નવી શોધ કરવામાં આવી હતી. એ પછી ઇજિપ્તના અધિકારીઓએ એક ચોંકાવનારો ખુલાસો કર્યો છે.

અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, તૂતેનખામેનના મકબરામાં કોઈ ગુપ્ત ઓરડો નથી.

ગુપ્ત ઓરડામાં કોની કબર?

આ અગાઉ ઇજિપ્તના અધિકારીઓ એવો દાવો કરતા રહ્યા હતા કે યુવાન રાજા તૂતેનખામેનના 3,000 વર્ષ જૂના મકબરાની દિવાલ પાછળ એક ગુપ્ત ઓરડો છે.

એક થિયરીમાં એવું જણાવવામાં આવ્યું હતું કે, તૂતેનખામેનના મકબરામાં એક ગુપ્ત ઓરડી છે, તેમાં રાણી નેફરતીતીનો મકબરો હોવાની શક્યતા છે.

ઘણા લોકો માને છે કે રાણી નેફરતીતી તૂતેનખામેનનાં માતા હતાં.

બ્રિટિશ પુરાતત્વશાસ્ત્રી નિકોલસ રિવેસને પ્લાસ્ટર નીચે દરવાજો હોવાના કેટલાક પુરાવા મળ્યા પછી ગુપ્ત મકબરાને શોધવાનું કામ શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું.

રાણીની 3,000 વર્ષ જૂની મૂર્તિ

નિકોલસ રિવેસના 2015માં પ્રકાશિત સંશોધન પત્ર 'ધ બેરિઅલ ઓફ નેફરતીતી'માં જણાવ્યા મુજબ, રાણી નેફરતીતી માટે પણ એક નાનો મકબરો... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

બનાવવામાં આવ્યો હતો અને રાણીના અવશેષ પણ આ મકબરાની અંદર હોઈ શકે છે.

નેફરતીતીના અવશેષ ક્યારેય મળી શક્યા નથી, પણ એ વિશે માહિતી મેળવવાના પ્રયાસ હંમેશા થતા રહ્યા છે.

રાણી નેફરતીતીની 3,000 વર્ષ જૂની એક મૂર્તિ આજે પણ મોજૂદ છે, જે પ્રાચીન ઇજિપ્તમાં તેની ઓળખને વધુ મજબૂત બનાવે છે.

રાણીના પતિ ફરાઓ અખનાતનના મૃત્યુ અને એ પછી તેમના દીકરાને ગાદી પર બેસાડવામાં આવ્યો એ વચ્ચેના સમયગાળામાં નેફરતીતીએ ઇજિપ્ત પર શાસન કર્યું હોવાનું પણ માનવામાં આવે છે.

તૂતેનખામેનનો મકબરો

રાણી નેફરતીતી તેમના પતિ સાથે મળીને ઇસવીસન પૂર્વે 1353થી માંડીને ઇસવીસન પૂર્વે 1336 સુધી શાસન કર્યું હોવાનું પણ કહેવાય છે.

રાણી નેફરતીતી અને ફરાઓ અખનાતેનનો ઉલ્લેખ ઇજિપ્તના પ્રાચીન ઇતિહાસમાંથી હટાવી દેવામાં આવ્યો તેનું કારણ એ હતું કે ફરાઓ અખનાતેને ઇજિપ્તના અનેક દેવતાઓને બદલે એકમાત્ર સૂર્યદેવની પૂજા શરૂ કરાવી હતી.

પુરાતત્વશાસ્ત્રી નિકોલસ રિવેસનો સનસનાટીભર્યો સંશોધન પત્ર પ્રકાશિત થવાની સાથે બીજી કેટલીક વાતો પણ બહાર આવી હતી. તેનાથી ગુપ્ત ઓરડો હોવાના દાવાને બળ મળ્યું હતું.

ઇજિપ્તના અધિકારીઓએ પણ જણાવી દીધું હતું કે તૂતેનખામેનના મકબરામાં એક ગુપ્ત ઓરડી હોવાની વાતમાં તેમને 90 ટકા ભરોસો છે.

મકબરા વિશે સંશોધન કરનારી ટીમના વડા ફ્રાન્સેસ્કો પોરસેલીએ કહ્યું હતું, "તૂતેનખામેનના મકબરા પાછળથી કશું મળ્યું નહીં એ હકીકત થોડા અંશે નિરાશ કરનારી છે, પણ બીજી બાજુ મને એવું લાગે છે કે આ એક સારું વિજ્ઞાન છે."

કોણ હતા તૂતેનખામેન?

તૂતેનખામેન પ્રાચીન ઇજિપ્તના અઢારમા રાજવંશના અગિયારમા રાજા હતા.

તૂતેનખામેનની કબર લગભગ સહીસલામત અવસ્થામાં મળી આવી હોવાને કારણે પણ તેમની ખ્યાતિ વધારે છે.

બ્રિટિશ પુરાતત્વશાસ્ત્રી હોવાર્ડ કાર્ટરે તૂતેનખામેનના મકબરાની શોધ 1922માં કરી હતી.

તૂતેનખામેનની જે મમી મળી હતી તેના પર સંશોધન કરતાં જાણવા મળ્યું હતું કે મૃત્યુ વખતે તેમની વય 17 વર્ષની હતી.

તેઓ આઠ કે નવ વર્ષના હતા ત્યારે જ તેમને રાજગાદી મળી ગઈ હતી.

તૂતેનખામેનના મૃત્યુ બાબતે જાતજાતની કિસ્સા સાંભળવા મળે છે. કોઈ કહે છે કે તેમની હત્યા કરવામાં આવી હતી તો કોઈ કહે છે કે શિકાર દરમ્યાન ઘાયલ થયા બાદ તેમનું મૃત્યુ થયું હતું.

રહસ્યમય મકબરામાં શોધ

તૂતેનખામેનની કબરને ખોદવાનું કામ ચાલતું હતું ત્યારે એ કામગીરી સાથે જોડાયેલા અનેક લોકોના મૃત્યુના સમાચાર આવ્યા હતા.

પુરાતત્વશાસ્ત્રી હોવાર્ડ કાર્ટરની એ...


પહાડોની હરિયાળી વચ્ચે વસેલા એ ગામમાં આસપાસમાં ક્યાંય સુરક્ષાદળોનો પહેરો દેખાયો નહીં.

જોકે, પાંચમી ઑગસ્ટે કલમ 370 હઠાવી દેવાઈ તે પછી ઊભો થયેલો તણાવ ગામના લોકોમાં પણ દેખાયો.

ગામના લોકો સાથે વાત થાય તે પહેલાં અમને બે મહિલાઓ મળી હતી.

તેઓ ગામના નીચાણવાળા વિસ્તાર તરફ ચાલીને જતી હતી.

તેમણે કહ્યું કે વાહન મળતાં નથી એટલે ચાલીને જવું પડે છે.

લીલાછમ પહાડો વચ્ચે વસેલું આ ગામ કુલગામ જિલ્લાનું પશ્ચિમે છેવાડે આવેલું છે.

શ્રીનગરથી 130 કિલોમિટર દૂર આવેલું ગામ બીજા ભાગો કરતાં ઘણું શાંત દેખાઈ રહ્યું છે.

પણ ઉપરથી દેખાતી શાંતિ અને કુદરતના સૌંદર્ય વચ્ચે ગામના લોકોમાં અકળામણ અને ભય સ્પષ્ટ રીતે જોઈ શકાય છે.

કલમ 370 દૂર કરાયા બાદ હવે આગળ શું થશે એ સવાલ ગામલોકોને મૂંઝવી રહ્યો છે.

ગામમાં 50 જેટલા પરિવારો છે પણ તેઓ છેલ્લા 20 દિવસથી ભયને કારણે ગામની બહાર જઈ શક્યા નથી.

ગામના મોટા ભાગનાં મકાનો કાચાં છે. બહુ થોડા લોકો પાકા મકાનમાં રહે છે.

આ બધા જ 50 પરિવારો વલીનાદ છાપરામાં વર્ષના આઠ મહિના જ રહે છે.

ચાર મહિના માટે સૌ અહીંથી અસલી ગામ ગુલઝારાબાદ જતા રહે છે, જ્યાં તેમનાં પાકા મકાનો છે.

ત્રણેક કિ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

લોમિટર દૂર આવેલું ગુલઝારાબાદ મુખ્ય ગામ છે અને ત્યાં 300 જેટલા પરિવારો વસે છે.

આમ, વલીનાદ ગુલઝારાબાદનું પરું કહી શકાય.

લોકો ઉનાળાના આઠ મહિના અહીં પશુ ચરાવે છે અને શિયાળામાં મુખ્ય ગામે જતા રહે છે.

મોટા ભાગના લોકો ખેતી અને મજૂરી કામ કરે છે. શિયાળામાં ઘણા લોકો પંજાબમાં ખેતમજૂરીએ પણ જતા રહે છે.

શ્રીનગરથી ગુલઝારાબાદ પહોંચ્યા ત્યાં સુધીમાં અમે ત્રણ જિલ્લા પસાર કર્યા.

ત્રણેય જિલ્લાઓમાં દુકાનો બંધ જોવા મળી અને કેટલીક જગ્યાએ સુરક્ષાદળોનો પહેરો પણ જોયો.

કુલગામના છેલ્લા તાલુકા મથક ડમ્હાલ હંજીપોરા વટાવ્યા પછી રસ્તા પર કોઈ સુરક્ષાકર્મીઓ જોવા મળ્યા નહોતા.

પાંચમી ઑગસ્ટે કલમ 370 રદ થયાની જાહેરાત પછી માહોલ તંગ બન્યો છે.

જાહેરાત સાથે જ ફોનની લાઇનો બંધ થઈ ગઈ છે. અવરજવર પર નિયંત્રણો અને કર્ફ્યુ લાદી દેવાયાં છે. શાળા, કૉલેજો અને દુકાનો પણ બંધ જ છે.

કલમ 370 હઠી જવાથી વિશેષ રાજ્ય તરીકેનો દરજ્જો જતો રહ્યો છે, સાથે જ રાજ્યનું વિભાજન કરીને લદ્દાખને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ પણ બનાવી દેવાયો છે.

જમ્મુ અને કાશ્મીરને પણ વિધાનસભા સાથે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ જાહેર કરાયો છે. સંયુક્ત રાજ્યમાં કાશ્મીર ખીણ મુસ્લિમ બહુમતી ધરાવતો પ્રદેશ હતો.

કલમની નાબૂદીની જાહેરાત પહેલાં જ કેન્દ્ર સરકારે મોટા પાયે સલામતી દળો રાજ્યમાં ગોઠવી દીધાં હતાં.

લોકોની મુશ્કેલીઓ

ભયના માહોલ સાથે ગામના લોકો પરેશાનીમાં પણ છે કેમ કે વાહનવ્યવહાર બંધ થઈ ગયો છે. ચીજવસ્તુઓના પુરવઠાની અછતથી લોકો હેરાન થવા લાગ્યા છે.

બે બાળકોનાં માતા 30 વર્ષીય હલીમા કહે છે કે તેમની દીકરીને ડૉક્ટરે જે દૂધ લખી આપ્યું હતું તે બજારમાં મળતું નથી.

વીજળી વિનાના કાચા મકાનમાં રહેતાં હલીમાએ બીબીસીને કહ્યું, "મારી પાસે લૅક્ટોજન મિલ્કના કેટલાંક પૅકેટ હતાં. થોડા દિવસ પહેલાં તે ખાલી થઈ ગયાં એટલે હવે હું મારી દીકરીને ગાયનું દૂધ આપું છું."

"આમ તબિયત સારી છે, પણ મારી બાળકી નબળી પડી રહી છે. બજાર બંધ હોવાથી મને પૅકેટ મળ્યાં નથી. હવે અમે ક્યાં જઈએ? ડૉક્ટરે લૅક્ટોજન મિલ્ક આપવાનું જ કહ્યું હતું. બજારમાંથી ક્યાંયથી મળ્યું નહીં એટલે ગાયનું દૂધ આપીએ છીએ.'

બે વર્ષની દીકરીના દાદા 70 વર્ષના અબ્દુલ રશિદ દર કહે છે, "આ બધું 370 નાબુદ કર્યા પછી થયું છે. અમે બજારમાં જઈ શકીએ તેમ નથી. દુકાનો બધી બંધ છે."

"અમે કોશિશ કરી પણ ક્યાંથી ન મળ્યું. દુકાનદારને જબરદસ્તી કરીને કેમ મેળવવું? એટલે હવે અમે ગાયનું દૂધ આપીએ...


પહેલા તો ફિલ્મના નામને લઈને ઘણી અટકળો લગાવવામાં આવી રહી હતી. જ્યારે ફિલ્મનો ‘ફર્સ્ટ લૂક’ બહાર આવ્યો તો એ સસ્પેન્સ પણ પૂરું થયું.

અભિનેતા રણબીર કપૂર સંજય દત્તની ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે. આ માટે તેમણે સંજય દત્તની વિવિધ રીતભાત શીખવા માટે ખાસ તાલીમ લીધી છે.

સંજૂના આ ટીઝરની એક તરફ પ્રશંસા થઈ રહી છે તો બીજી તરફ ટીકા. ફિલ્મના પોસ્ટર પર પણ વિવિધ પ્રકારની પ્રતિક્રિયાઓ આવી રહી છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

સંજૂ ટૉપ ટ્રેંડમાં

#SANJU મંગળવારથી જ ટૉપ ટ્રેન્ડમાં હતું. માત્ર ભારતમાં જ નહીં પડોશી દેશ પાકિસ્તાનમાં પણ સંજૂ હૈશટેગ સર્ચ થઈ રહ્યું હતું.

પકચિકપક રાજા બાબૂ નામના ટ્વિટર યૂઝરે સંજૂના પોસ્ટર સાથે ટ્વીટ કર્યું, ''જ્યારે એક્સ તમને બ્લોક કરી દે, તો એને જોવા માટે અલગઅલગ પ્રોફાઇલ આ રીતે બનાવી શકાય.''

માસ સિકંદર ટ્વિટર યૂઝરે લખ્યું, ''આ ફિલ્મનું પોસ્ટર છે કે કપડાંની જાહેરાત?''

આમ તો ટીઝર જોયા પછી ઘણા લોકોએ રણબીર કપૂરની એક્ટિંગના વખાણ કર્યા પરંતુ કેટલાકને રણબીરમાં રસ ના પડ્યો.

ઝીયા નામની યૂઝરે લખ્યું, ''સ્વૅગ એક પ્રાકૃતિક હોય છે, એને પરાણે બનાવી ન શકાય. સંજય દત્તમાં કુદરતી સ્વૅગ છે. રણબીરમાં એ ન... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

થી. એમનામાં સુસ્તી અને ઉદાસી દેખાય છે.''

ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રીમાં થયા વખાણ

ઘણા ફિલ્મ વિશ્લેષકો અને ઇન્ડસ્ટ્રીના લોકોએ ટીઝરના વખાણ કર્યા. એમણે લખ્યું કે આ ટીઝર ફિલ્મ પ્રત્યે ઉત્સુકતા પેદા કરે છે. સાથે જ રણબીર કપૂરે જે રીતે પોતાને સંજય દત્તના રુપમાં ઢાળી દીધો છે એની પણ લોકોએ પ્રશંસા કરી.

અભિનેતા રિતેશ દેશમુખે લખ્યું, ''સંજૂનું ટીઝર જોયું, ખૂબ જ સરસ ટીઝર છે. આ બાયોપિકની રાહ જોઈ રહ્યા છીએ. મને કહેવામાં આવ્યું હતું કે આ ફિલ્મમાં રણબીર કપૂર છે પણ મને તો એ દેખાયા જ નહીં...

ફિલ્મ આલોચક તરન આદર્શે ટ્વીટ કર્યું, ''મુન્નાભાઈ, 3 ઇડિયટ્સ અને પીકે જેવી ફિલ્મો બનાવનાર રાજકુમાર હિરાનીની નવી ફિલ્મ સંજય દત્તની બાયોપિકથી ઘણી આશાઓ છે. એમણે શાનદાર ટીઝર બનાવ્યું છે.''

'સંજૂ' ફિલ્મમાં સહકલાકાર સોનમ કપૂરે ટ્વીટ કર્યું, 'એક વ્યક્તિએ ઘણી જિંદગીઓ જીવી છે, એને પડદા પર દેખાડવાનો આનાથી સારો રસ્તો ન હોઈ શકે.''

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


પહેલાં નેપાળે બિમ્સ્ટેક દેશોના પુનામાં આયોજિત સંયુક્ત સૈન્ય અભ્યાસમાં સામેલ થવાનો નનૈયો ભણી દીધો અને હવે નેપાળ 17થી 28 સપ્ટેમ્બર સુધી ચીનની સાથે 12 દિવસનો સૈન્ય અભ્યાસ કરવા જઈ રહ્યું છે.

એવી ચર્ચા ચાલી રહી છે કે નેપાળે આવું કરીને ભારતના ઘા ઉપર મીઠું ભભરાવવાનું કામ કર્યું છે.

સોમવારે નેપાળી સેનાના પ્રવક્તા બ્રિગેડિયર જનરલ ગોકુલ ભંડારીએ ‘ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયા’ને કહ્યું કે ચીનની સાથે આ રીતનો આ બીજીવારનો સૈન્ય અભ્યાસ હશે.

તેમણે કહ્યું કે આ સૈન્ય અભ્યાસનું લક્ષ્ય, આતંક વિરોધી અભિયાનોમાં નિપુણતા હાંસલ કરવાનો છે.

નેપાળે ચીન સાથે આ રીતનો સૈન્ય અભ્યાસ, ગત વર્ષે એપ્રિલ મહિનામાં કર્યો હતો. નેપાળ અને ઉત્તરના પડોશમા સૈન્ય ગતિવિધિઓ વધી રહી છે તે ભારત માટે ચિંતા વધારનારી બાબત છે.

નેપાળનો આંચકા ઉપર આંચકો

બિમ્સ્ટેકના સૈન્ય અભ્યાસથી નેપાળનું અચાનક અલગ થવું ભારત માટે મોટા આંચકારૂપ માનવામાં આવે છે.

ભારતના ભૂતપૂર્વ વિદેશ સચિવ કંવલ સિબ્બલે કહ્યું છે કે નેપાળને દુર્ભાગ્યવશ બિનજરૂરી રીતે ભારતને ભડકાવવામાં સંતોષ મળે છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

નેપાળના વડા પ્રધાન કે. પી. શર્મા ઓલીએ આ સોમવારે કાઠમંડ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ુમાં ભારતીય રાજદૂત મંજીત સિંહ પૂરી સાથે આ મુદ્દે વાતચીત કરી હતી.

કહેવાય છે કે ઓલીએ બિમ્સ્ટેકનાં સૈન્ય અભ્યાસમા સામેલ નહીં થવાનું કારણ જણાવ્યું છે.

જોકે, મંજીત સિંહે આ બાબતે કોઈ જ ખુલાસો આપ્યો નથી. બીજી તરફ ભારત તરફથી પણ કોઈ સત્તાવાર નિવેદન આવ્યું નથી.

નેપાળની આંતરિક રાજનીતિને કારણે આવું બન્યું છે, તેવી ચર્ચા નેપાળમાં ચાલી રહી છે.

આ તરફ ભારતને આ કારણ ખાસ તાર્કિક નથી લાગતું, કારણ કે નેપાળની ઓલી સરકાર બે તૃતીયાંશ બહુમત ધરાવનારી મજબૂત સરકાર છે.

આ સ્થિતિમાં આ સરકાર કોઈનાં દબાણને વશ કેવી રીતે થઈ શકે? એવો એક સવાલ પણ ઉઠાવવામાં આવી રહ્યો છે.

આ બાબતે નેપાળના દિલ્હી સ્થિત દૂતાવાસે કોઈ ખુલાસો આપ્યો નથી.

વડા પ્રધાન બન્યા બાદ મોદી ચાર વખત નેપાળનો પ્રવાસ કરી ચૂક્યા છે, પરંતુ સંબંધોમાં અવિશ્વાસ સ્પષ્ટ દેખાઈ રહ્યો છે.

આ દરમિયાન ચીન અને નેપાળના સંબંધોમાં પ્રગતિ નજરે પડી છે. સમાચાર એજન્સી રોયટર્સના અનુસાર, નેપાળ સરકારે કહ્યું છે કે ચીન, નેપાળને પોતાના બંદરનો ઉપયોગ કરવાની પરવાનગી આપશે.

નેપાળ એક ચોમેર સમુદ્ર કિનારાથી રક્ષિત બંદરો વિહીન (લેન્ડ લૉક્ડ) દેશ છે અને તે પોતાની ભારત ઉપરની નિર્ભરતા ઓછી કરવા માગે છે.

2015માં ભારત તરફથી અઘોષિત નાકાબંધી કરવામાં આવી હતી અને આ કારણસર નેપાળમા જરૂરી સામાનની ભારે અછત સર્જાઈ હતી.

ત્યારથી બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોમાં એ વિશ્વાસની પુનઃસ્થાપના થઈ શકી નથી.

ભારત, નેપાળના નવા બંધારણથી સંતુષ્ટ નહોતો. કહેવાય છે કે નવા બંધારણમાં નેપાળે મધેશીઓ સાથે ભેદભાવ કર્યો છે.

મધેશી વિવાદ

મધેશી ભારતીય મૂળનાં છે અને તેમનાં મૂળિયાં બિહાર અને યુપી સાથે જોડાયેલાં છે. જોકે, નેપાળે બંધારણમાં કોઈ ફેરબદલ નથી કરી અને ભારતને આ મુદ્દે કોઈ જ સફળતા પ્રાપ્ત ન થઈ હોવાં છતાં નાકાબંધી નાબૂદ કરવી પડી હતી.

નેપાળનાં વાણિજ્ય મંત્રાલયે કહ્યું છે કે તેને ચીને થિયાન્જિન, શેંજેન, લિઆનીયગૈંગઅને શ્યાંજિયાંગ બંદરોનો ઉપયોગ કરવાની પરવાનગી આપી દીધી છે.

મંત્રાલયે પોતાના નિવેદનમાં એમ પણ કહ્યું છે કે ચીને નેપાળને લૅન્ડ પોર્ટ લોંજોઉ, લાસા અને શિગૈટ્સેના ઉપયોગ ઉપર પણ સહમતિ આપી દીધી છે.

નેપાળ તરફ ચીનના આ વલણને માટે ચર્ચા છે કે નેપાળ, ભારત ઉપરની પોતાની નિર્ભરતા ઓછી કરવા ઇચ્છે છે.

પરંતુ બીજી બાજુ ચીન પણ નેપાળમાં ભારતની તુલનાએ પોતાની હાજરી મોટા પ્રમાણમાં વધારવા ઇચ્છે છે.

કે. પી. શર્મા ઓલી 2015ના ફેબ્રુઆરી મહિનામા બીજીવાર...


પહેલાં સંરક્ષણ પ્રધાન નિર્મલા સિતારમણે દિલ્હીમાં કહ્યું હતું, કૌવા કાન લે ઉડા. બીજા દિવસે ઉંચા અવાજે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ આઝમગઢમાં કહ્યું હતું, ભાઈઓ-બહેનો, કૌવા કાન લે ઉડા હૈ.

કાગડો કાન શા માટે કાપી ગયો એ શોધવાની અને કાન કાપીને ઉડી ગયો છે તો કઈ ડાળે જઈને બેઠો છે એ શોધવાની જવાબદારી હવે આપણા બધાની છે.

હવે બધા એ કાગડાની શોધમાં નીકળ્યા છે, જે કાન કાપીને ઉડી ગયો હતો.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

લોકસભાની ચૂંટણી ભલે એક વર્ષ બાદ યોજાવાની હોય, પણ નરેન્દ્ર મોદી અને તેમના પક્ષના વડા અમિત શાહે રણશિંગુ ફૂંકી દીધું છે.

વડાપ્રધાને પોતાના ભાષણોમાં રાહુલ ગાંધીને તેમના નામથી સંબોધવાનું ફરી એકવાર બંધ કરી દીધું છે.

નરેન્દ્ર મોદી હવે રાહુલ ગાંધીને યુવરાજ નહીં, પણ એક નવા નામ - શ્રીમાન નામદાર કહીને સંબોધે છે.

આ બધું આગામી ચૂંટણી પહેલાંનો અણસાર છે. અણસાર નહીં, પણ ગડગડાટ છે.

ગડબડની જવાબદારી કોંગ્રેસની

કેન્દ્રમાં ભારતીય જનતા પક્ષ(ભાજપ)ની સરકાર છે. દેશનાં 22 રાજ્યોમાં ભાજપ (એનડીએ) સત્તા પર છે. પોલીસ, સૈન્ય, ગુપ્તચર એજન્સીઓ ભાજપ સરકારના નિયંત્રણ હેઠળ છે.

તેમ છતાં સંરક્ષણ પ્રધાન નિર્મલા સિતારમણે આ ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

દેશમાં 2019માં સુધીમાં થનારા કોઈ પણ સંભવીત કોમી હુલ્લડ માટે કોંગ્રેસને એડવાન્સમાં જવાબદાર ઠરાવી દીધો છે.

તેમણે કહ્યું હતું, "કોંગ્રેસ પાર્ટી 2019ની ચૂંટણી ધર્મના આધારે લડવા ઇચ્છતી હોય તો અમને ડર છે કે હવેથી કોમી દૃષ્ટિએ સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં તંગદિલી સર્જાશે તો તેની જવાબદારી કોંગ્રેસની હશે."

નિર્મલા સિતારમણની શુક્રવારની પત્રકાર પરિષદ અને શનિવારે આઝમગઢમાં નરેન્દ્ર મોદીના પ્રવચનથી એ વાતનો અંદાજ મેળવી શકાય છે કે 2019ની લોકસભા ચૂંટણીનો ઘોષિત મુદ્દો ભલે વિકાસ હોય, પણ વાસ્તવમાં ચૂંટણી હિંદુ-મુસલમાન ધ્રુવીકરણના મુદ્દે જ લડાશે.

ભાજપે તેની શરૂઆત ખુલ્લેઆમ કરી દીધી છે અને કોંગ્રેસથી એક ચાલ આગળ ચાલીને તેના પર આરોપ મૂક્યો છે કે વાસ્તવમાં કોંગ્રેસ આગામી ચૂંટણી ધર્મના આધારે લડવા ઇચ્છે છે.

કોંગ્રેસ મુસલમાનોનો પક્ષ છે?

આ કિસ્સાના શરૂઆત 'દૈનિક જાગરણ' જૂથના ઉર્દૂ અખબાર 'ડેઇલી ઇન્કિલાબ'ની હેડલાઈનથી થઈ હતી.

રાહુલ ગાંધી દિલ્હીમાં મુસ્લિમ બુદ્ધિજીવીઓને મળ્યા એ પછીના દિવસે 'ઇન્કિલાબ' દૈનિકે તેમને ટાંકીને એવી હેડલાઇન પ્રકાશિત કરી હતી કે 'હાં, કોંગ્રેસ મુસલમાનોનો પક્ષ છે.'

આ સમાચાર કોઈ ટીવી ચેનલ કે રાષ્ટ્રીય અખબારમાં ભલે પ્રસારિત-પ્રકાશિત ન થયા હોય, પણ રાજકીય રસથી ભરપૂર 'ઇન્કિલાબ'ની એ હેડલાઈનમાંથી કસ કાઢવાની તક ભાજપ શા માટે છોડે?

નરેન્દ્ર મોદી બ્રાન્ડના રાજકારણમાં એ શક્ય છે કે આવા રસભર્યા સમાચાર છપાય અને ભાજપ તેને નજરઅંદાજ કરે?

સવાલ એ છે કે રાહુલ ગાંધીએ મુસ્લિમ બુદ્ધિજીવીઓ સાથેની મુલાકાતમાં કોંગ્રેસને મુસલમાનોનો પક્ષ ગણાવ્યો હતો?

કોંગ્રેસ આ મામલાને સમજે એ પહેલાં દિલ્હીમાં નિર્મલા સિતારમણે 'ઇન્કિલાબ'ના પાનાને ભાલો બનાવીને કોંગ્રેસની છાતીમાં ઘૂસાડી દીધો હતો.

બીજા દિવસે નરેન્દ્ર મોદીએ તે ભાલાને વધારે ધારદાર બનાવ્યો હતો.

નરેન્દ્ર મોદીએ માર્યો ટોણો

આઝમગઢમાં શનિવારે એક જાહેરસભામાં નરેન્દ્ર મોદીએ કહ્યું હતું, "શ્રીમાન નામદારે કહ્યું કે કોંગ્રેસ મુસલમાનોનો પક્ષ છે. મને આશ્ચર્ય થતું નથી.

"અગાઉ મનમોહન સિંઘની સરકાર હતી ત્યારે ખુદ વડાપ્રધાન મનમોહન સિંઘે કહ્યું હતું કે કુદરતી સંસાધનો પર પહેલો અધિકાર મુસલમાનોનો છે.

"હું કોંગ્રેસ પક્ષના નામદારને પૂછવા ઇચ્છું છું કે કોંગ્રેસ મુસલમાનોનો પક્ષ છે. આપને યોગ્ય લાગે છે તો આપને મુબારક, પણ આપ એ જણાવો કે (કોંગ્રેસ પક્ષ મુસલમાન) પુરુષોને છે કે સ્ત્રીઓનો?"

ભારતના ઇતિહાસમાં કદાચ પહેલીવાર કોઈ...


પહેલાં સચિવ સ્તરની વાતચીત થઈ, પછી મંત્રી સ્તરની વાતચીત થઈ, પછી મંગળવારે રાત્રે સરકારમાં બીજા ક્રમનો દરજ્જો ધરાવનાર અમિત શાહની ઍન્ટ્રી થઈ. પરંતુ ખેડૂતોને મનાવવાના પ્રયત્ન અત્યાર સુધી નિષ્ફળ જ સાબિત થયા.

પાછલા શનિવારે સૂત્રોના હવાલાથી એ પ્રકારના સમાચારો પણ આવ્યા કે ખેડૂતોની બેઠક પહેલાં વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પણ વરિષ્ઠ મંત્રીઓ સાથે આ મુદ્દે બેઠક કરી છે.

કેન્દ્ર સરકાર આવી વાતચીતથી એ સંકેત આપવાના પ્રયાસ કરી રહી છે કે સરકાર પોતાની વાતને લઈને અફર નથી.

મોટું મન રાખીને તેમણે ખેડૂતોની વાત પર વિચાર કર્યો અને કાયદામાં કેટલાંક સંશોધન અંગે લેખિત પ્રસ્તાવ પણ  બુધવારે મોકલી દીધો. ખેડૂતોએ સરકારના લેખિત પ્રસ્તાવને ફગાવી દીધો છે.

આ સાથે જ સરકાર એ વાત પણ સ્પષ્ટપણે કરી રહી છે કે નવા કૃષિકાયદાઓ પાછા નહીં ખેંચવામાં આવે.

આવી પરિસ્થિતિમાં પ્રશ્ન થાય છે કે આખરે સરકાર આ કાયદાઓ પાછા ખેંચી લેવા માટે કેમ તૈયાર નથી? શું તેની પાછળ માત્ર રાજકીય કારણ છે કે પછી કંઈક કૃષિક્ષેત્રના અર્થશાસ્ત્ર સાથે પણ સંકળાયેલું છે?

શું જે પ્રકારે કૅનેડા અને બ્રિટનમાંથી ખેડૂતોના સમર્થનમાં અવાજો ઊઠી રહ્યા છે, તેમાં કોઈ આંતરરાષ્ટ્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રીય ઍંગલ પણ છે?

આ અંગે જાણવા માટે બીબીસીએ કેટલાક પત્રકારો અને ખેતીક્ષેત્રના નિષ્ણાતો સાથે વાતચીત કરી.

'ભાજપ હાલ સત્તામાં સૌથી મજબૂત સ્થિતિમાં છે, અત્યારે નહીં તો ક્યારેય નહીં'

ભાજપને વર્ષો સુધી કવર કરનાર વરિષ્ઠ પત્રકાર નિસ્તુલા હેબ્બાર જણાવે છે કે, "સરકારનું માનવું છે કે ખેતીસુધારા માટે આ કાયદા જરૂરી છે. આ જ કારણે NDA જ નહીં પરંતુ UPAના કાર્યકાળમાં પણ આ સુધારાઓ અંગે વાત કરાઈ હતી."

"શરદ પવારના પત્રોથી આ વાત સ્પષ્ટ પણ થાય છે. પરંતુ કોઈ રાજકીય પક્ષ પાસે ના તો આ સુધારા કરવાની ઇચ્છા શક્તિ હતી અને ના સંસદમાં સંખ્યા હતી. ભાજપ કેન્દ્રમાં 300 કરતાં વધારે બેઠકો સાથે સત્તામાં છે. જો ખેતી સુધારા અંગેના કાયદા અત્યારે લાગુ નહીં કરાયા તો ક્યારેય લાગુ નહીં કરી શકાય."

શાખ અને નાકનો પ્રશ્ન

કૃષિકાયદાઓનો વિરોધ

આ પહેલાં કેન્દ્ર સરકાર 'ભૂમિ અધિગ્રહણ બિલ' લઈને આવી હતી. તેના પર તેમણે પીછેહઠ કરવી પડી હતી. ત્યારે રાહુલ ગાંધીએ સંસદમાં કેન્દ્ર સરકાર માટે 'સૂટબૂટની સરકાર'નો નારો આપ્યો હતો.

આનાથી સરકારની ઘણી ફજેતી થઈ હતી. આ કાયદાઓને વડા પ્રધાનથી માંડીને કૃષિમંત્રી સુધી અલગઅલગ મંચો પરથી અત્યંત ક્રાંતિકારી અને ખેડૂતો માટે હિતકારી ગણાવી ચૂક્યા છે. આટલું બધું થયા પછી કાયદા પાછા ખેંચાશે તો તે સરકારની શાક પર ડાઘ લાગ્યા જેવી વાત થશે.

અહીં એ વાત સમજવા જેવી છે કે ભૂમિસુધારા કાયદા પર રાષ્ટ્રીય સ્વયં સેવક સંઘ પણ સરકાર સાથે નહોતો. પરંતુ આ વખત RSS સાથે સંબંધિત ખેડૂત સંગઠનો, ભલે તે સ્વદેશી જાગરણ મંચ હોય કે ભારતીય કિસાન સંઘ, તેઓ આ કાયદાઓને ખેડૂતોના હિતમાં ગણાવી રહ્યા છે, પરંતુ બે-ત્રણ સુધારા સાથે.

'વિપક્ષી દળો પણ પોતપોતાના કાર્યકાળમાં આની માગ કરી ચૂક્યાં છે, તેથી કાયદાનો વિરોધ રાજકીય છે'

કેન્દ્રીય કાયદામંત્રી રવિશંકર પ્રસાદે બે દિવસ પહેલાં એક પત્રકારપરિષદ કરીને જણાવ્યું કે કેવી રીતે કૉંગ્રેસ, NCP અને અન્ય દળોએ પોતપોતાના સમયમાં આ પ્રકારના કાયદાનું સમર્થન કર્યું હતું.

કૉંગ્રેસનું વર્ષ 2019નું ઘોષણાપત્ર વાંચી સંભળાવતાં તેમણે કહ્યું કે પાછલી લોકસભા ચૂંટણીમાં કૉંગ્રેસે APMC ઍક્ટને ખતમ કરવાનો વાયદો કર્યો હતો. શરદ પવાર દ્વારા લખાયેલ પત્ર ભાજપના નેતા સતત ટ્વીટ કરી રહ્યા છે.

શરદ પવાર અને કૉંગ્રેસ તરફથી તેના પર પ્રતિક્રિયાઓ પણ આવી રહી છે.

આવી જ રીતે દિલ્હીમાં કે જ્યાં આમ આદમી પાર્ટીની સરકાર છે, ત્યાં ત્રણમાંથી એક કાયદો લાગુ પણ થઈ ચૂક્યો છે. અને...


પહેલાના સમયમાં લોકો પોતાના જીવનના અનુભવો, સમાજને જોવાનો દૃષ્ટિકોણ અને પોતાના વિચારોને પુસ્તકના રૂપમાં સૌની સામે લાવતા હતા. પરંતુ આજે આ એક મોટો વેપાર છે.

હવે પુસ્તકોની દુનિયામાં એકબીજાથી આગળ નીકળી જવાની  હોડ લાગી છે. એક સારું પુસ્તક લખવું એ મજાકની વાત નથી.

લેખકે પોતાનો કિંમતી સમય આપવો પડે છે. ત્યારે એક સારા મિત્રના રૂપમાં કોઈ પુસ્તક તેના ચાહક પાસે પહોંચે છે.

લેખક પણ આશા રાખે છે કે લોકો ન માત્ર તેમના કામની પ્રશંસા કરે પણ કામનું યોગ્ય મહેનતાણું પણ મળે.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

આજે આપણે ડિજિટલ વર્લ્ડમાં જીવી રહ્યા છીએ. સમગ્ર દુનિયા તમારા ફોન / મોબાઇલ, કમ્પ્યૂટર અને લેપટોપમાં સમેટાઈ ગઈ છે.

આજે આપણે સૌથી વધારે ક્યાંક સમય વિતાવીએ છીએ તો તે છે મોબાઇલ પર. લોકોની આ જ કમજોરીને લેખકો સમજી ગયા છે.

જો તેમને કોઈ પ્રકાશક મળતા નથી તો તેઓ ઑનલાઇન જ પોતાનું પુસ્તક રિલીઝ કરી દે છે. અહીં તેમના કામની કદર કરનારા લોકો પણ મળી જાય છે.

ફિફ્ટી શેડ્સ ઑફ ગ્રે

ઑનલાઇન તમને દરેક પ્રકારનાં પુસ્તક મળી જશે. પરંતુ હાલ જોવા મળ્યું છે કે રોમાન્સ પર આધારિત પુસ્તકો લોકોને વધુ આકર્ષિત કરી રહ્યા છે.

અંગ્રેજી ભાષામાં લખાય... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ેલી રોમૅન્ટિક નવલકથા 'ફિફ્ટી શેડ્સ ઑફ ગ્રે' પુસ્તકને દુનિયાભરમાં લોકોએ ખૂબ પસંદ કર્યું છે.

માત્ર આ એક પુસ્તકે તેનાં લેખિકાને કરોડપતિ બનાવી દીધા છે.

આ નવલકથા લેખિકા ઈ.એલ.જેમ્સે લખી હતી. તેમનું કહેવું છે કે ઈ-બુક્સના ચલણથી રોમાન્સ પર પુસ્તક લખનારાઓને વધારે કમાણી કરવાનું ઉત્તમ માધ્યમ આપ્યું છે.

એક સંશોધન જણાવે છે કે રોમૅન્ટિક પુસ્તકો લખનારા લેખકોની સરખામણીએ અન્ય વિષયો પર પુસ્તક લખનારા લેખકોની કમાણીમાં ત્રીસ ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે.

એક સંશોધન તો એ પણ જણાવે છે કે રોમાન્સ પર લખનારા લેખકોની કમાણી માટે આ એકમાત્ર માધ્યમ નથી.

તેઓ મોટાભાગે કમાણી કરવા માટે અન્ય વિકલ્પો પર પણ કામ કરે છે.

જ્યારે ગંભીર વિષયો પર લખનારા લેખકોનું કામ વધારે સમયની માગ કરે છે.

તેના માટે તેમની પાસે કમાણીના બીજા કોઈ માધ્યમ પર કામ કરવાની તક હોતી નથી. એ જ કારણ છે કે તેમની કમાણીમાં ઘટાડો નોંધાઈ રહ્યો છે.

રોમાન્સ પર લખતા લેખક સામાન્યપણે ફ્રિલાન્સ કામ કરે છે. અમેરિકામાં આજે લગભગ એક તૃતિયાંશ લોકો એવા છે કે જેઓ ફ્રિલાન્સ કામ કરીને કમાણી કરી રહ્યા છે.

2016માં જ આશરે 57.3 મિલિયન લોકો  ફ્રિલાન્સ કામ કરી રહ્યા હતા. સમયની સાથે તેમાં વધારો થતો ગયો.

અર્થશાસ્ત્રી લૉરેન્સ કાત્જ અને એલન ક્રુગરના આધારે 2005થી 2015 દરમિયાન અમેરિકામાં જેટલી નોકરીઓ વધી છે, તેમાં મોટી સંખ્યામાં નોકરીઓ ફ્રિલાન્સ કામ કરવા વાળાઓ માટે છે.

કેટલાક અર્થશાસ્ત્રીઓ આ વાતની સહમતી વ્યક્ત કરતા નથી. તેમનું કહેવું છે કે ફ્રિલાન્સ કામ કરવું તે કમાણીનું સ્થાયી - કાયમી માધ્યમ નથી.

એ વાત સાચી છે કે ફ્રિલાન્સ કામ કરતા લોકો પોતાની મરજી પ્રમાણે કામ કરે છે. પરંતુ તેમાં સારી કમાણીની ગેરન્ટી નથી.

રોમાન્સ લેખકોની સફળતાનું કારણ

કેટલાક વિશેષજ્ઞોનો મત તો એવો પણ છે કે ગંભીર મુદ્દા પર લખતા લેખકોની કમાણીમાં ઘટાડો નથી થયો.

રોમાન્સ પર લખતા બધા લેખક સારી કમાણી કરી રહ્યા છે, તેવું પણ નથી. 2014માં રોમાન્સ પર લખનારા લેખકોની કમાણી વાર્ષિક દસ હજાર ડોલર કરતા પણ ઓછી હતી.

જ્યારે 2008માં માત્ર છ ટકા લેખકો જ એક લાખ ડોલર સુધીની કમાણી કરી રહ્યા હતા, કે જે 2014ની સરખામણીએ 15 ટકા વધુ હતી.

મોટાભાગે કહી શકાય છે કે આ લેખકોની કમાણી એ માટે વધી રહી છે કેમ કે ઑનલાઇન તેમના પુસ્તકો વધારે વેચાઈ રહ્યા છે.

પરંતુ તેમની સફળતા પાછળ કારણ શું છે?

1970માં અમેરિકામાં રોમાન્સ પર લખતા નવા લેખકોને જ્યારે મોટા લેખકોએ નકારી દીધા હતા,...


પહેલી ઑક્ટોબરના રોજ અમદાવાદની સીબીઆઈની ખાસ કોર્ટમાં રજૂ કરાયેલા આ પત્રની નકલમાં જણાવાયું છે કે 'તેમને હજુ સુધી ન્યાય મળ્યો નથી અને હવે તેઓ થાકી ગયાં છે.'

આ પત્ર સીબીઆઈને ઉદ્દેશીને લખાયો છે અને પત્રની નકલ શમીમાના વકીલ શમશાદ પઠાણે કોર્ટમાં રજૂ કરી હતી.

પત્રમાં શમીમાએ જણાવ્યું છે કે આરોપીઓને સજા અપાવવાનું કામ માત્ર તેમનું જ નહીં, સીબીઆઈનું પણ છે.

ઇશરતને ન્યાય અપાવવા માટે પડેલી વિપતની પણ વાત તેમણે પત્રમાં લખી છે.

પંદર વર્ષથી ચાલી રહેલી ન્યાયની આ લડાઈમાં થાકી ગયાં હોવાનું પણ તેમણે જણાવ્યું છે.

'માના હૃદય પર શું વીતે?'

બીબીસી ગુજરાતી સાથેની વાતચીતમાં શમીમા કૌસર જણાવે છે, "આટલાં વર્ષોની લડાઈ બાદ પણ જો દીકરીની હત્યાના મામલે કોઈ નિકાલ ન આવે તો એક માના હૃદય પર શું વીતે?"

પોતાની પુત્રીને ન્યાય અપાવવા માટે શમીમા કૌશર વર્ષ 2004થી સતત કોર્ટમાં હાજર રહ્યાં છે, પણ હવે તેઓ હિંમત હારી ગયાં હોવાનું જણાવે છે.

શમીમા કૌસર બીબીસી ગુજરાતીને જણાવે છે, "ઇશરત જહાં આતંકવાદી નહોતી અને તેનું ઍન્કાઉન્ટર બનાવટી હતું. એ વાત સાબીત થઈ ગઈ હોવા છતાં એક બાદ એક આરોપીઓ સહેલાઈથી છૂટી રહ્યા છે. એટલે હું ધીરેધીરે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

હિંમત હારી ગઈ છું."

શમીમાના આ પત્ર અંગે સીબીઆઈના ખાસ વકીલ આર. સી. કોડેકર એવું કહે છે, "સીબીઆઈ પર ખોટું કરવાના શમીમા કૌસરના આરોપ પાયાવિહોણા છે."

શમીમા હાલમાં પોતાનાં સંતાનો સાથે મુંબઈના મુમરામાં રહે છે.

કુટુંબની કપરી હાલત

ભારે જદોજહદ બાદ તેઓ પોતાનું ઘર બનાવી શક્યાં છે પણ પુત્રી પર લાગેલા આતંકવાદીના ડાઘને કારણે તેમણે ભારે મુશ્કેલીઓ સહન કરવી પડી છે.

આ અંગે વાત કરતાં તેઓ જણાવે છે, "કાયદેસર મકાન ભાડે લીધા બાદ પણ મકાનમાલિકે અમને બળજબરાઈથી ઘરમાંથી બહાર કાઢી મૂક્યાં હતાં. કારણ માત્ર મારી દીકરી પર લાગેલો આરોપ હતો અને તે પણ ખોટો."

તેમના જણાવ્યા અનુસાર ઇશરતનાં બે ભાઈઓ અને ચાર બહેનો છે.

ઇશરતના મોટા ભાઈ ખાનગી ટૅક્સીમાં ડ્રાઇવર તરીકે નોકરી કરે છે, જ્યારે નાના ભાઈ પાસે કોઈ કામ નથી.

શમીમાના મતે ઇશરત પર લાગેલા કથિત આતંકવાદીના આરોપોને કારણે તેમના ભાઈઓને નોકરી મળતી નથી.

જો કામ મળી પણ જાય તો પણ બહું લાંબો સમય સુધી તેમને કોઈ કામે રાખતું નથી.

ઘર ચલાવવા માટે ભારે સંઘર્ષ કરવો પડી રહ્યો હોવાનું શમીમા કૌસરનું જણાવવું છે.

મહત્ત્વપૂર્ણ છે કે ઇશરત ખાનગી ટ્યુશન કરીને ઘરને આર્થિક મદદ કરતાં હતાં.

હવે શું?

ન્યાયની વાત પર પરત ફરતાં શમીમા જણાવે છે, "ભલે વકીલો મારી પાસેથી પૈસા ન લે, કોર્ટના ધક્કા તો ખાવા પડે. હું વારંવાર કોર્ટમાં જતી હતી. સુપ્રીમ કોર્ટ જતી હતી. એ તમામ ખર્ચા બહું મોઘા પડે."

જોકે, શમીમા કૌસરે હજુ પણ ન્યાય મેળવવાની ઉમેદ ત્યજી નથી. તેઓ જણાવે છે, "મારી લડાઈ તો ચાલુ રહેશે જ પણ હવે હું કોર્ટમાં નહીં જ આવું."

આ અંગે વાત કરતા શમીમાના વકીલ શમશાદ પઠાણે બીબીસી ગુજરાતીને જણાવ્યું, "આ પત્ર પછી અમારે એ જોવાનુ રહેશે કે સીબીઆઈ પોતાનું કામ યોગ્ય રીતે કરે છે કે કેમ?"

નોંધનીય છે કે આ મામલે સીબીઆઈએ કુલ સાત આરોપી વિરુદ્ધ ચાર્જશીટ કરી હતી, જેમાંથી 3 પોલીસ અધિકારીઓ ડિસ્ચાર્જ કરી દેવાયા છે. ડી. જી. વણઝારા, એન. કે. અમીન તથા પી. પી. પાંડેયનો આમાં સમાવેશ થાય છે.

બીજા ચાર પોલીસ અધિકારીઓએ ડિસ્ચાર્જ માટેની અરજી કરી છે, જે માટેની આગામી તારીખ આ મહિનાના અંતમાં છે.

આ અધિકારીઓમાં જે. જી. પરમાર (રિટાયર્ડ. ડી.વાય.એસ.પી), જી.એલ.સિંઘલ (એસ.પી. ગુજરાત પોલીસ), તરુણ બારોટ (રિટાયર્ડ ડી.વાય.એસ.પી), અનુજ ચૌધરી (કૉન્સ્ટેબલ), રાજિન્દર કુમાર (ભૂતપૂર્વ સ્પેશિયલ ડિરેક્ટર, સબસીડરી ઇન્ટેલિજન્સ બ્યૂરો), એમ. કે. સિંહા (એસઆઈબી), રાજીવ વાનખેડે...


પહેલી ઘટના

કઠુઆ અને ઉન્નાવમાં બળાત્કારની જે ઘટનાઓ બની, તેના થોડા દિવસ બાદ પત્રકાર રાણા અયુબને એક મોટો ઝટકો મળ્યો. તેમના નામે ટ્વિટર પર એક ટ્વીટ પબ્લિશ થયું.

"જે બળાત્કાર કરે છે, તેમની પાસે પણ માનવીય અધિકારો હોય છે. આ હિંદુત્વવાદી સરકારે બાળકીઓ પર બળાત્કાર કરતા લોકોને ફાંસીની સજા આપી છે. આ એક કાવતરું છે વધારેમાં વધારે મુસ્લિમોને ફાંસીની સજા આપવાનું. આ સરકાર મુસ્લિમ વિરોધી છે."

થોડા સમય બાદ આ પ્રતિક્રિયા એક ચેનલ પર પણ બતાવવામાં આવી. આ ચેનલ મોદી સરકાર સમર્થિત છે.

પત્રકાર રાણા અયુબને જાણકારી મળી કે તેમનાં નામે એક બોગસ ટ્વિટર હૅન્ડલ ચાલુ કરવામાં આવ્યું છે.

આગામી ત્રણ દિવસોમાં તેમને ત્રાસ આપવાના દરેક રીતે પ્રયાસ કરવામાં આવ્યા.

તેમને બળાત્કારની ધમકી આપવામાં આવી. એટલું જ નહીં તેમની તસવીરોથી અશ્લીલ વીડિયો પણ તૈયાર કરાયો.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

સોશિયલ મીડિયા પર ટ્રોલનો અનુભવ રાણા અયુબ માટે નવો ન હતો. રાણા અયુબે ગુજરાતમાં થયેલાં રમખાણ અંગે પુસ્તક લખ્યું છે તે માટે પણ તેમને છેલ્લા ઘણા સમયથી તેમને સતાવવામાં આવી રહ્યા છે.

પરંતુ આ વખતે તો હદ પાર થઈ ગઈ. તેમણે આ અંગે દિલ્હીના વરિષ્ઠ પો... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

લીસ અધિકારીને મળીને ફરિયાદ પણ નોંધાવી.

બીજી ઘટના

આ ઘટના છે એનડીટીવીના પ્રખ્યાત ઍંકર રવિશ કુમારની. તેમણે પોતે તેમના વિશે ફેસબુક પર પોસ્ટ લખી છે.

રવિશ કુમારનો ફોન નંબર પ્લાન કરીને જાહેર જનતા વચ્ચે ફેલાવી દેવાયો હતો. ત્યારબાદ તેમને મા-બહેનની ગાળો આપતા ફોન આવવા લાગ્યા.

વૉટ્સએપ પર પણ તેમને હેટ મેસેજ આવવા લાગ્યા.

આ બધું સતત ત્રણ દિવસ સુધી ચાલ્યું. રવિશ કુમારે આ લોકોનાં ફોન નંબર પણ જાહેર કર્યાં. પરંતુ તેના પર કોઈ કાર્યવાહી થઈ નહીં.

રવિશ કુમાર પર મોદી સરકાર પર ખૂબ જ કડક ટીકા કરનારા પત્રકાર તરીકે ઓળખાય છે.

ત્રીજી ઘટના

છત્તીસગઢનાં બસ્તરથી 'ભૂમકાલ સમાચાર' કે જે વીકલી મેગેઝીન છે, તેના તંત્રી કમલ શુક્લા પર સોમવારના રોજ રાજદ્રોહનો ગુનો દાખલ થયો.

તેમના પર આરોપ છે કે જસ્ટીસ લોયા કેસ અંગે સુપ્રીમ કોર્ટે જે ફેંસલો સંભળાવ્યો છે તેના પર ટીકા કરતું એક કાર્ટૂન તેમણે શેર કર્યું હતું.

આ વર્ષે જે પ્રેસ ફ્રિડમ ઇન્ડેક્સ આવ્યો છે તેમાં ભારત 36 પરથી 38 નંબર પર પહોંચી ગયું છે. આ આંકડો અહીં સુધી કેમ પહોંચ્યો છે તે આ ઘટનાઓ દર્શાવી રહી છે.

'રિપોર્ટર્સ વિધઆઉટ ફ્રન્ટીયર્સ' સંસ્થાએ દુનિયાભરનો એક રિપોર્ટ તૈયાર કર્યો છે. તેના આધારે પ્રેસ ફ્રિડમ મામલે નોર્વે નંબર 1 પર છે.

આ યાદીમાં ભારત 38 નંબર પર છે અને તેની નીચે પાકિસ્તાન, ચીન, ઈરાન, ઇરાક જેવા દેશો છે.

ભારત પોતાને સૌથી મોટો લોકતાંત્રિક દેશ માને છે. પરંતુ આ આંકડો ભારત માટે ખૂબ શરમજનક છે.

આ પરિસ્થિતિનું નિર્માણ છેલ્લાં ચાર વર્ષમાં જ થયું છે એવું નથી. સ્વતંત્ર ભારતમાં ફ્રિડમ ઑફ પ્રેસ ક્યારેય પરફેક્ટ ન હતું. પંડિત જવાહરલાલ નહેરુના કાર્યકાળમાં પણ પત્રકારોએ સરકાર વિરુદ્ધ સંઘર્ષ કરવો પડ્યો હતો.

પરંતુ દેશના નેતા તરીકે પંડિતજી હંમેશા પ્રેસ ફ્રિડમના પક્ષમાં રહ્યા. ઇન્દિરા ગાંધીએ ઇમરજન્સી દરમિયાન મીડિયા પર ઘણા પ્રતિબંધ લગાવ્યા, પરંતુ તેમણે તેનું પરિણામ ચૂંટણી સમયે ભોગવવું પડ્યું હતું અને તેમણે પોતાની ભૂલ માની પણ લીધી હતી.

રાજીવ ગાંધી પણ બદનક્ષી બિલ લાવ્યા હતા અને પત્રકારો માટે મુસીબત ઊભી કરવા પ્રયાસ કર્યો હતો. પરંતુ તેમની વિરુદ્ધ પણ દેશભરમાં વિરોધ પ્રદર્શન થયાં અને તેમણે પીછેહટ કરવી પડી.

આ પહેલાં કર્ણાટકમાં ગુંડુરાવ સરકારે તેમની વિરુદ્ધ સમાચાર આપતા ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસનું વીજળી કનેક્શન કાપી નાખ્યું હતું.

જોકે, આ વિરુદ્ધ પણ લોકોમાં આક્રોશની લાગણી જોવા મળી હતી. અને ગુંડુરાવ...


પહેલી બોલતી ફિલ્મ 'આલમઆરા' માર્ચ 14, 1931ના રોજ રજૂ થઈ, તેના થોડાક જ દિવસ પહેલાં, 5 માર્ચના રોજ ગાંધી-ઇર્વિન વચ્ચે કરાર થયા હતા અને સત્યાગ્રહનું આંદોલન કામચલાઉ પાછું ખેંચાયું હતું.

ગાંધીજીની લડતથી ઊભા થયેલા વાતાવરણમાં ફિલ્મકારોને ફિલ્મના વિષયો તેમ જ જાહેરખબરોમાં ગાંધીજીના નામનો-કામનો ઉપયોગ કરવાના અવનવા નુસખા સૂઝતા રહ્યા, પણ ગાંધીજીને ફિલ્મોમાં જરાય રસ ન હતો.

પોતાના વિશે ઊભી કરાતી ગેરમાન્યતાઓનું ખંડન કરતાં ૧૯૨૬માં તેમણે લખ્યું હતું, 'એક જર્મન છાપું મેં એક ફિલ્મકંપની ઊભી કર્યાનો આક્ષેપ કરે છે...ભોળા લેખકને ખબર નથી કે હું એક વાર પણ સિનેમા જોવા ગયો નથી અને ક્યારેક થતાં માયાળુ મિત્રોના દબાણ છતાં મને એ વિશે ઉત્સાહ જાગતો નથી અને પ્રભુદીધો સમય બગાડવાનું દિલ થતું નથી.'

એ જ લેખમાં તેમણે નોંધ્યું હતું કે સિનેમાનું શૈક્ષણિક મૂલ્ય હોઈ શકે, પણ 'એની બૂરી અસર જ દરરોજ મારી આગળ આવીને ઊભી રહે છે. એથી શિક્ષણ તો હું બીજાં સ્થળોમાંથી જ શોધું છું.' (ગાંધીજીનો અક્ષરદેહ-૩૨, પૃ.૭૭)

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

'ફિલ્મના ભાગ કાપ્યા'

એક વાર તેમને મરાઠી ફિલ્મ 'તુકારામ' બતાવવા તજવીજ થઈ હતી.

ગાંધીજીના સાથી-સચિ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

વ મહાદેવ દેસાઈએ તેમના પુત્ર 'ચિ. બાબલા' (નારાયણ દેસાઈ) પરના એક પત્રમાં પોતે એ ફિલ્મ જોઈ તેનો અનુભવ વર્ણવીને લખ્યું હતું કે ''તુકારામનો પાર્ટ જે માણસ લે છે તેનું નામ પાગનીસ છે. એ માણસ બાપુની પાસે ગાવા આવ્યો હતો. ''

''બહુ ભાવથી ગાયું. હવે એ માણસની ઇચ્છા છે કે અહીં અમે રહીએ છીએ ત્યાં 'તુકારામ'ની ફિલ્મ બાપુને બતાવવી. બાપુ એટલો વખત જોવાને માટે બેસી ન શકે એટલે મારે કેટલાક ભાગ અંદરતી કાપી નાખવા જોઈએ. ''

''બોલ તું કહેશે મેં કયા કયા ભાગો કાપી નાખવાનો વિચાર કર્યો હશે?'' (૩૦-૧૨-૩૭, અગ્નિકુંડમાં ઊગેલું ગુલાબ, નારાયણ દેસાઈ)

એ તો શક્ય બન્યું હોય એમ જણાતું નથી. પણ પછી બે પ્રસંગ એવા આવ્યા જ્યારે ગાંધીજી માયાળુ મિત્રોનું દબાણ ખાળી શક્યા નહીં.

ફિલ્મોના પ્રયોગો

આગાખાન જેલમાંથી છૂટ્યા પછી તે મુંબઈમાં જૂહુના દરિયાકિનારે એક કુટિરમાં રહેતા હતા.

પાસે જ શેઠ નરોત્તમ મોરારજીનો બંગલો.

તેમના પુત્ર અને ગાંધીજીના પ્રેમી શાંતિકુમારે નોંધ્યું છે કે એક વાર તેમના બંગલામાં વીજળીના તાર નખાતા જોયા.

તપાસ કરતાં ખબર પડી કે ગાંધીજીને ફિલ્મ બતાવવા માટેની વ્યવસ્થા થઈ રહી છે.

મે ૨૧, ૧૯૪૪ની સાંજે ગાંધીજીને ફિલ્મ બતાવાઈ. તેનું નામ હતું 'મિશન ટુ મૉસ્કો' (૧૯૪૩).

શાંતિકુમારનાં સંભારણાં તરીકે સ્વામી આનંદે નોંધ્યું છે, ''ફિલમમાં ટાઇટ કપડાં પહેરેલ છોકરીઓના

નાચ ને એવું હતું. ગાંધીજી અકળાઈ ગયા. ''

''પણ મૌન હતું. ચૂપચાપ ઊઠી ગયા. વળતી સવારે ચિઠ્ઠીમાં લખ્યું : આવા નાગા નાચ મને દેખાડવાનું શું સૂઝ્યું?''

પછી ખબર પડી કે કોઈએ મીરાબહેનને સમજાવી-પટાવીને આ કારસ્તાન કર્યું હતું. ('ગાંધીજીનાં સંસ્મરણો અને બીજી સાંભરણો', શાંતિકુમાર, પૃ.૯૫)

આ વિશે વધુ વાંચો

'રામ રાજ્ય'

ગાંધીજીએ એક ફિલ્મ જોઈ એટલે ગુજરાતી ચિત્રકાર કનુ દેસાઈએ આગ્રહ કર્યો કે ગાંધીજીને 'રામ રાજ્ય' બતાવવી જોઈએ.

તેમાં કનુભાઈ કળા નિર્દેશક હતા.

 ગાંધીજીને પૂછ્યું. તેમનો જવાબ, 'એક વિલાયતી ફિલમ જોવાની ભૂલ કરી. એટલે હવે બીજી કરવી જ પડશે ને?'

કંઈક એવા જ સૂરમાં વ્યંગ કરતું એક કાર્ટૂન 'ફિલ્મ ઇન્ડિયા' માસિકમાં પ્રગટ થયું હતું.

તેમાં હિંદી ફિલ્મનિર્માતાઓને તેમની ફિલ્મોના ડબ્બા લઈને ગાંધીજીના ઉતારાની બહાર લાઈનબંધ ઊભેલા બતાવાયા હતા.

લાઇનમાં સૌથી પહેલા ઊભેલા સંભવતઃ 'રામ રાજ્ય'ના નિર્માતા વિજય ભટ્ટ છે અને તેમની પાછળ સરદાર ચંદુલાલ શાહ.

એ બધાને રોકવા માટે સરોજિની નાયડુ દંડુકો લઈને ઊભેલાં...


પહેલી મૅચમાં તો ટાઈ બાદ સુપર ઓવરમાં પરિણામ આવી ગયું હતું પરંતુ બીજી મૅચમાં તો ટાઈ બાદ સુપર ઓવર આવી તેમાં પણ બેમાંથી એકેય ટીમ જીતી શકી નહીં અને બીજી વાર સુપર ઓવરની મદદ લેવી પડી હતી જેને અંતે કિંગ્સ ઇલેવન પંજાબનો વિજય થયો હતો.

એક જ દિવસમાં બે મૅચ ટાઈ પડે તે જ મોટી વાત કહેવાય. ટી20 ક્રિકેટનો ઇતિહાસ આમ તો માંડ 15 વર્ષ પુરાણો છે પરંતુ તેમાં એવા પાંચ પ્રસંગ આવ્યા છે જ્યારે એક જ દિવસમાં બે અલગ અલગ મૅચમાં ટાઈ પડી હોય.

તેમાં પણ 2009માં તો એક જ દિવસમાં ત્રણ મૅચ ટાઈમાં પરિણમી હતી. ફરક એટલો હતો કે ટુર્નામેન્ટ અલગ હતી અને દેશ પણ અલગ હતા.

આઇપીએલનું આયોજન આ વખતે યુનાઇટેડ આરબ અમિરાતમાં થઈ રહ્યું છે. રવિવારે પહેલી મૅચ અબુધાબીમાં રમાઈ હતી જેમાં કોલકાતા નાઇટ રાઇડર્સનો મુકાબલો સનરાઇઝર્સ હૈદરાબાદ સામે હતો અને એ મૅચ ટાઈ પડી જેને અંતે કોલકાતા નાઇટ રાઇડર્સે સુપર ઓવરમાં મૅચ જીતી લીધી હતી.

બીજી મૅચ દુબઈમાં રમાઈ તેમાં વારંવાર નાટકીય વળાંકો આવ્યા હતા. લોકેશ રાહુલે મહેનત કરીને એકલા હાથે લડત આપીને ટીમને મુંબઈના સ્કોરની નજીક લાવી દીધી હતી. પહેલી સુપર ઓવરમાં જસપ્રિત બુમરાહે બોલિંગ કરી અને રાહુલ તથા પૂરને બેટિંગ ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

કરી.

પૂરન તો આઉટ થઈ ગયો. દીપક હુડા આવ્યો પરંતુ તેણે રાહુલ સાથે મળીને માંડ પાંચ રન કર્યા હતા.

આમ મુંબઈને માત્ર છ રન કરવાના હતા. બેટિંગમાં ક્વિન્ટન ડી કોક અને રોહિત શર્મા આવ્યા. આ તરફ મોહમ્મદ શમીએ બુમરાહ જેવી જ કાતિલ બૉલિંગ કરી અને મુંબઈ પણ પાંચ જ રન કરી શક્યું.

નવરાત્રીમાં અમદાવાદીઓ લાવ્યા ઑનલાઇન ગરબા, જુઓ કેવી રીતે રમે છે

બીજી સુપર ઓવરમાં અગાઉની ઓવરમાં રમેલા ખેલાડી રમી શકે નહીં. આમ આ વખતે બુમરાહ કે શમી બૉલિંગ કરી શકવાના ન હતા.

મુંબઈએ પોલાર્ડને મેદાનમાં ઉતાર્યો. તેની સાથે હાર્દિક પંડ્યા આવ્યા. બંનેએ 11 રન કર્યા. છેલ્લા બૉલે મયંક અગ્રવાલની અસામાન્ય ફિલ્ડિંગે પોલાર્ડની સિક્સર રોકી લીધી અને મુંબઈને ચાર રનનું નુકસાન ગયું.

આ વખતે કિંગ્સ ઇલેવન પંજાબે તેના યુનિવર્સ બોસ ક્રિસ ગેઇલને મેદાનમાં ઉતાર્યો હતા. મૅચ જીતવા માટે 12 રન કરવાના હતા જેના અડધા એટલે કે છ રન તો ગેઇલે પહેલા બૉલે જ કરી લીધા હતા. મયંક અગ્રવાલે ત્રીજા અને ચોથા બોલે ચોગ્ગા ફટકારીને પંજાબને વિજય અપાવ્યો.

અગાઉ મુંબઈ ઇન્ડિયન્સે પ્રથમ બેટિંગ કરતાં 20 ઓવરમાં છ વિકેટે 176 રન નોંધાવ્યા હતા જેના જવાબમાં કિંગ્સ ઇલેવન પંજાબે 20 ઓવરને અંતે એવી જ રીતે છ વિકેટે 176 રન કર્યા હતા. આમ મૅચમાં ટાઈ પડી હતી.

કિંગ્સ ઇલેવન પંજાબ માટે લોકેશ રાહુલે આક્રમક બેટિંગ કરી હતી. 18મી ઓવરમાં જસપ્રિત બુમરાહના એક સુંદર યોર્કરમાં બોલ્ડ થતાં અગાઉ રાહુલે 51 બોલમાં 77 રન ફટકાર્યા હતા જેમાં ત્રણ સિક્સરનો સમાવેશ થતો હતો.

કમનસીબે રાહુલને તેના અન્ય સાથી તરફથી યોગ્ય સહકાર સાંપડ્યો ન હતો. ક્રિસ ગેઇલ અને નિકોલસ પૂરન 24-24 રન કરી શક્યા હતા. બંનેએ બે બે સિક્સર પણ ફટકારી હતી. દીપક હુડાએ છેલ્લે છેલ્લે થોડી આક્રમક બેટિંગ કરી હતી જેને કારણે રાહુલ આઉટ થવા છતાં પંજાબની ટીમ 176 રન સુધી પહોંચી શકી હતી.

મુંબઈ માટે જસપ્રિત બુમરાહે શાનદાર બૉલિંગ કરી હતી. તેણે ચાર ઓવરમાં 24 રન આપીને ત્રણ વિકેટ લીધી હતી તો રાહુલ ચહરને ફાળે બે વિકેટ આવી હતી.

મુંબઈ ઇન્ડિયન્સની બેટિંગનો આધાર ક્વિન્ટન ડી કોક રહ્યા હતા. ડી કોકે 43 બોલમાં ત્રણ સિક્સર સાથે 53 રન ફટકાર્યા હતા તો કૃણાલ પંડ્યાએ 34 રનનું યોગદાન આપ્યું હતું.

મુંબઈની ઇનિંગ્સના અંત ભાગમાં કેરન પોલાર્ડ અને કોલ્ટર નાઇલે છેલ્લા 21 બૉલમાં 57 રનની આક્રમક ભાગીદારી નોંધાવી હતી. પોલાર્ડે 12 બૉલમાં ચાર સિક્સર સાથે 34 અને કોલ્ટર નાઇલે 12 બોલમાં 24 રન ફટકાર્યા હતા.

પૉઇન્ટ...


પહેલી લહેર બાદ અનલૉક પ્રક્રિયાની અસર કેટલાક મહિના સુધી રહી. ફેબ્રુઆરી સુધી કેસ ઓછા જોવા મળ્યા.

પણ કેસ ઓછા થતા જ હવે એક જૂનથી મધ્ય પ્રદેશ, દિલ્હી, મહારાષ્ટ્ર સહિત ઘણાં રાજ્યો અનલૉકની પ્રક્રિયા શરૂ કરવાની વાત કરી રહ્યા છે.

તો ઝારખંડ, પશ્ચિમ બંગાળ જેવાં કેટલાંક રાજ્યોએ પ્રતિબંધોની સમયસીમા વધારી છે.

"ભારતમાં કોરોના સંક્રમણની બીજી ઘાતક લહેર એ વાતનું પરિણામ છે કે પહેલી લહેર બાદ સરકારે માની લીધું કે તેણે કોરોના પર જીત મેળવી લીધી છે. આથી વિચાર્યા વિના પહેલેથી અનલૉકની પ્રક્રિયા શરૂ કરી હતી. પણ બીજી લહેર પહેલી લહેર કરતાં વધુ સંક્રામક નીકળી."

મેના બીજા અઠવાડિયામાં અમેરિકાના શીર્ષ સંક્રામક રોગનિષ્ણાત ઍન્થની ફાઉચીએ સૅનેટની હેલ્થ-એજ્યુકેશન કમિટીમાં આવેલા પોતાના નિવેદનમાં આ વાત કરી હતી.

પરિસ્થિતિ બદલાઈ

પહેલી લહેર બાદ અનલૉક પ્રક્રિયાની અસર કેટલાક મહિના સુધી રહી. ફેબ્રુઆરી સુધી કેસ ઓછા જોવા મળ્યા.

આથી આ વખતે પણ પહેલાં જેવી ભૂલ ન કરવામાં આવે એનું રાજ્ય સરકારોએ બહુ ધ્યાન રાખવું પડશે. એ પણ સાચું છે કે કોરોના સંક્રમણની બીજી લહેર પહેલી કરતાં અલગ છે.

પહેલી લહેર બાદ અનલૉક પ્રક્રિયાની અસર કેટલાક મહિના ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

સુધી રહી. ફેબ્રુઆરી સુધી કેસ ઓછા જોવા મળ્યા. અશોકા યુનિવર્સિટીના પ્રોફેસર ગૌતમ મેનન ડૉક્ટર ઍન્થની ફાઉચીની વાત સાથે સંપૂર્ણ સહમત થતા નથી.

બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં તેઓ કહે છે, "ભારતમાં પહેલી લહેર બાદ અનલૉકની પ્રક્રિયા ગત વર્ષે જૂન-જુલાઈમાં શરૂ થઈ હતી. પણ કોરોના સંક્રમણના કેસમાં બીજી વાર તેજી ફેબ્રુઆરી બાદ જોવા મળી. જો ભારતમાં નવો વૅરિએન્ટ ન આવત તો સ્થિતિ થોડી અલગ હોત. નવો વૅરીએન્ટ આટલો વધુ સંક્રામક હશે એનો કોઈને અંદાજ નહોતો."

જોકે એ વાત પણ સાચી કે ગત લહેરની તુલનામાં આ વખતે પરિસ્થિતિ બિલકુલ અલગ છે.

આ વખતે રાષ્ટ્રીય સ્તરે લૉકડાઉનની ઘોષણા નહોતી થઈ. રાજ્યોએ પોતાની રીતે સ્થાનિક સ્થિતિ જોઈને તેનું એલાન કર્યું હતું.

કેટલીક આર્થિક ગતિવિધિઓને છૂટ આપવામાં આવી અને હવે સંક્રમણથી લડવા માટે રસી જેવું હથિયાર પણ છે.

ગત વખતે કરેલી ભૂલો

આ વખતે રાજ્ય સરકારોએ આ નિયમોને તોડવા પર વધુ દંડ અને ઠોસ સજાની જોગવાઈ કરવી જોઈએ, જેથી લોકો તેને ન ભૂલે.

પણ શું ગત વખતે ભારત સરકાર અને લોકોએ કોઈ ભૂલ કરી હતી?

મૌલાના આઝાદ મેડિકલ કૉલેજમાં કૉમ્યુનિટી મેડિસિન વિભાગનાં હેડ ડૉક્ટર સુનીલા ગર્ગ માને છે કે બંને તરફથી ભૂલો થઈ, જેને આ વખતે દોહરાવી ન જોઈએ.

બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં તેમણે કહ્યું, "સૌથી પહેલી વાત અનલૉકનો મતલબ માસ્ક, સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગ અને વારંવાર હાથ ધોવાથી છુટકારો ન સમજો. જ્યાં સુધી વાઇરસ છે ત્યાં સુધી આ નિયમોનું પાલન કરવું પડશે. આ વાત લોકોએ યાદ રાખવી જોઈએ."

"પહેલી લહેર બાદ લોકોએ અનલૉકનો મતલબ માસ્કથી છુટ્ટી સમજી લીધો. સોશિયલ ડિસ્ટન્સિંગને બાય-બાય કહી દીધું."

આ વખતે રાજ્ય સરકારોએ આ નિયમોને તોડવા પર વધુ દંડ અને ઠોસ સજાની જોગવાઈ કરવી જોઈએ, જેથી લોકો તેને ન ભૂલે. તેના કડક અમલની જવાબદારી પ્રશાસનની રહેવી જોઈએ.

તેઓ વધુમાં કહે છે, "બસો અને સાર્વજનિક પરિવહનને અનલૉક કરવા પર તેમાં પહેલી વાર 30 ટકા યાત્રાઓને અવરજવરની મંજૂરી આપવામાં આવે. એવું ન કરનારને દંડ કે ચલણ અને સજા થાય."

"ગત વખતે રાજ્ય સરકારોએ અનલૉકના નિયમો બનાવ્યા હતા, પણ તેને યોગ્ય રીતે લાગુ કર્યા નહોતા. આ વખતે આ ભૂલ ન કરવી જોઈએ."

"એ જ રીતે ઑફિસ પણ જરૂર પ્રમાણે ખોલવી જોઈએ. શરૂઆતમાં 30 ટકા સ્ટાફને આવવા માટે કહેવું જોઈએ. તેમાં પણ રૉટેશન થઈ શકે તો કરાય. ત્યાં હવે થર્મલ ચેકિંગથી કામ નહીં ચાલે. અલગથી ઑફિસોમાં મૉનિટરિંગ પ્રક્રિયા અપનાવવી પડશે. ડબલ માસ્ક પહેરવાની પહેલ શરૂ કરવી...


પહેલી વખત ભારત સરકાર દ્વારા સંચાલિત વિશાળ ઔદ્યોગિક સંસ્થા ઑર્ડિર્નેસ ફૅક્ટરી બોર્ડને ભારતમાં જ મોટા પાયા પર હથિયાર બનાવવાનું કામ સોંપવામાં આવ્યું.

આ જ અઠવાડિયામાં સોમવારે ઑર્ડિર્નેસ ફૅક્ટરીએ પહેલી વખત 114 સ્વદેશી 155એમએમx45 કૅલિબર તોપના મોટા સ્તર પર ઉત્પાદન માટે લીલી ઝંડી બતાવવામાં આવી. આ તોપ છે, 'ધનુષ' જેને આર્ટિલરી ગન પણ કહે છે.

દૂર સુધી વાર કરી શકતી આ તોપ મુશ્કેલથી મુશ્કેલ રસ્તામાં પણ સરળતાથી ચાલી શકે છે. તેમજ દિવસના અજવાળા સાથે રાતના અંધારામાં પણ સચોટ નિશાન લગાવી શકે છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

રક્ષા મંત્રાલયનું આ પગલું એક દૂરોગામી નિર્ણય કેમ છે, એ જાણવા માટે આપણે પહેલાં 'ધનુષ'ની પૃષ્ઠભૂમિ વિશે જાણવું પડશે.

1999માં થયેલાં કારગિલ યુદ્ધની સ્થિતી 'ધનુષ'ની કહાણી સમજવામાં મદદ કરી શકે છે.

કારગિલ યુદ્ધ દરમિયાન પહાડી વિસ્તારોમાં ભારતીય સેનાની લાંબી તોપો ગોઠવાયેલી હતી. તેમાંથી ધુંઆધાર ગોળીબાર થઈ રહ્યો હતો, જેથી પાકિસ્તાન પક્ષી ઘૂંસણખોરોને ભગાવી શકાય.

એ બોફોર્સ તોપો હતી. જેના સંદર્ભે બાદમાં ભ્રષ્ટાચારના આરોપ પણ લગાવાયા હતા અને આજે પણ એ મુદ્દો ચર્ચાતો રહે છે.

'ધનુષ'ની કહાણી બોફોર્સ અન... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ે યુદ્ધ બાદ પેદા થયેલી જટિલ પરિસ્થિતિઓ પછી શરૂ થાય છે.

અધૂરા દસ્તાવેજ અને 'ધનુષ'ની શરૂઆત

જ્યારે ભારતે 410 બોફોર્સ તોપો ખરીદી હતી તેમાં 1980નો 'ટૅકનૉલૉજીના સ્થળાંતર'નો એક અધૂરો દસ્તાવેજ તેના માટે શરૂઆતનું પગલું માનવામાં આવે છે.

પરંતુ બોફોર્સ તોપો બાબતે ભ્રષ્ટાચારના આક્ષેપ થયા બાદ તે અંગે આગળ કંઈ પણ થવું શક્ય નહોતું.

જ્યારે આ સોદા મુદ્દે બધું અટકેલું હતું ત્યારે જ કારગિલનું યુદ્ધ શરૂ થઈ ગયું.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

આ યુદ્ધમાં અંદાજ આવ્યો કે આ તોપ શું કરી શકે છે. સાથે જ એ પણ સમજાયું કે ભારત પાસે તે સમયના હથિયારો કેટલાં જૂનાં થઈ ચૂક્યાં હતાં.

બોફોર્સ 39 કૅલિબરની તોપ હતી. જેમાં 155 મીમી. ગોળા બારૂદનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. તેની રૅન્જ માત્ર 29 કિલોમિટર સુધીની હતી. જેમકે તે વખતે ટૅક્નૉલૉજી 45 કૅલિબર સુધી પહોંચી ગઈ હતી. તે વધુ દૂર સુધી વાર કરી શકતી હતી.

બોફોર્સને આધુનિક બનાવવાના ભારતના પ્રયત્નો સફળ તો થયા પણ તેની રૅન્જ 30 કિલોમિટરથી ન વધી શકી.

આખરે ઑક્ટોબર 2011માં ધનુષના નિર્માણનો રસ્તો સાફ થયો.

તપાસવામાં આવેલા તોપના નમૂના

બોફોર્સ તોપ

તોપનું ઉત્પાદન કરવું અને ભારતીય સેનાને તે સોંપવું એ 'ધનુષ'ની સફળતા હતી.

નવેમ્બર 2012 સુધી 'ધનુષ'ના નમૂના બનાવીને તેમને બદલાતી જળવાયુ પરિસ્થિતિઓ અને વિસ્તારોમાં તપાસ કરવામાં આવી. ઓએફબીના મતે આ તોપ રણ, મેદાન અને સિયાચીન બેઝ કૅમ્પના વિસ્તારોમાં પણ 4599 રાઉન્ડ ફાયર કરી શકે છે.

આ સાધનની ક્ષમતા, ગતિ અને ગુણવત્તા પર સવાલ ઉઠાવવામાં આવ્યા હતા. એટલું જ નહીં વર્ષ 2017માં સીબીઆઈએ આ તોપનાં ઉત્પાદનમાં હલકી ગુણવત્તાનો સામાન ઉપયોગમાં લેવાયા હોવાના આરોપોની તપાસ પણ કરી હતી.

જોકે, 18 ફેબ્રુઆરીએ ટીમ 'ધનુષ'ને ઉત્પાદનની મંજૂરી મળી તેને વિકાસ તરફનું પગલું અને ઉત્પાદનની શરૂઆત તરીકે જોવું જોઈએ.

ભારતીય સેનાને ધનુષથી શું ફાયદો થશે?

ભઆરતીય સેના

તેનું વજન 13 ટન છે અને દરેક તોપની કિંમત 13 કરોડ રૂપિયા છે. 'ધનુષ' એક સ્વચાલિત બંદૂક છે, જેમાં ગોળી ચલાવવા અને જાતે ભાગવાની ક્ષમતા છે જેથી પ્રતિકારથી બચી શકે. 'ધનુષ' પોતાની વરાળથી 5 કિલોમિટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે ચાલી શકે છે.

'ધનુષ' પ્રોજેક્ટ સાથે જોડાયેલા જબલપુર આધારિત ગન કૅરેજ ફૅક્ટરીના વરિષ્ઠ નિદેશક રાજીવ શર્મા કહે છે, "અમે 18 તોપોથી શરૂઆત કરી રહ્યા છીએ. અમે તે સેનાને ડિસેમ્બર 2019માં સોંપીશું. અમારું લક્ષ્ય વર્ષ 2022 સુધીમાં બાકીની તોપો સોંપવાનું...


પહેલી સૌથી સફળ અને લોકપ્રિય સંગીતકાર જોડી, જેના વિશે એ મશહૂર રહ્યું કે એમણે હિન્દી ફિલ્મ સંગીતમાં માસ્ટર ગુલામ હૈદર પછી વિધિવત રીતે પંજાબી શૈલીના સંગીતનો પ્રસાર કર્યો.

હુસ્નલાલ-ભગતરામ બંને એ શાસ્ત્રીય સંગીતની દીક્ષા પં. દિલીપ ચંદ્ર વેદી પાસેથી લીધી હતી. એમના મોટાભાઈ પં. અમરનાથ પાસેથી પણ સંગીતવિદ્યા આત્મસાત કરી હતી.

જે સ્વયં પાછલી શતાબ્દીના ચોથા-પાંચમા દશકાના જાણીતા સંગીતકાર હતા.

એ જાણવું પણ રસપ્રદ છે કે મહામા ગાંધી માટે મોહમ્મદ રફીએ ગાયેલું ઐતિહાસિક ગીત 'સૂનો સૂનો એ દુનિયાવાલો બાપુ કી યહ અમર કહાની' આ બંને મળીને જ બનાવ્યું હતું.

વાયોલિનનો ઉપયોગ

મહાત્મા ગાંધીના ગીતનું સંગીત રચવા વાળી જોડી

હુસ્નલાલ-ભગતરામની સંગીત શૈલી એકદમ પંજાબી લોકરંગમા ઢળેલી હતી. જેમાં તબલા અને ઢોલકની થાપવાળું સંગીત અલગ જ તરી આવતુ હતું.

હુસ્નલાલે પટિયાલાના ઉસ્તાદ બશીર ખાન સાહબ પાસેથી વાયોલિન શીખ્યું હતું. એટલે એમના મોટાભાગના સંગીતમાં વાયોલિનની છાંટ સાંભળી શકાય છે.

ક્યાંક ચપળ તો ક્યાંક બહુ જ શાંત રહીને વાયોલિન એમના સંગીતમાં મુખ્ય વાદ્ય તરીકે ઉપસ્થિત રહ્યું.

'લૂંટ ગઈ ઉમ્મીદો કી દુનિયા (જલતરંગ) અને મેરા દિલ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

દાર ના મિલાયા (શમા પરવાના) જેવાં ગીતોમાં વાયોલિન સાંભળી શકાય છે.

અન્ય વાદ્યોનો ઉપયોગ

બીબીસીની ખાસ પેશકશમાં સંગ સંગ ગુનગુનાઓમાં સંગીતકાર જોડીઓની વાત

વાયોલિન સિવાય આ જોડીએ તેમના સંગીતમાં તબલા, ઢોલક, સારંગી અને ગિટારનો ઉપયોગ પણ કર્યો છે.

એમની ફિલ્મો 'બડી બહન', 'મીના બાજાર', 'જલતરંગ', 'સાવન ભાદો', 'અફસાના', 'સનમ', 'શમા પરવાના' અને 'અદલ-એ-જહાંગીર' માં આ વાદ્યોનો ઉપયોગ જોઈ શકાય છે.

અહીં 'અદલ-એ-જહાંગીર' ના એક ગીતનો ઉલ્લેખ કરવો બહુ જરૂરી છે. જેમાં આ જોડીએ દાદરા શૈલીમાં ઢોલકનો સુંદર ઉપયોગ કર્યોં છે.

'સાંવરિયા તુમ્હારી નજર લાગે પ્યારી' એ આ ઉમદા ગીત છે.

લતા મંગેશકરનું મહત્વ

લતા મંગેશકરના જીવના પ્રારંભિક દૌરમાં હુસ્નલાલ-ભગરામની જોડીનું એટલું જ મહત્વ છે જેટલું માસ્ટર ગુલામ હૈદર, સજ્જાદ હુસૈન અને ખેમચંદ પ્રકાશનું છે.

વર્ષ 1949માં આવેલી 'બડી બહન' ફિલ્મથી લતાજીને એક વિશેષ ઉપલબ્ધી હાંસલ થઈ. 'બડી બહન'ના આ બે ગીતો તમને યાદ જ હશે-'ચુપ ચુપ ખડે હો જરૂર કોઈ બાત હૈ' અને  'ચલે જાના નહી નૈન મિલા કે'.

હુસ્નલાલ-ભગતરામ માટે જેટલું મહત્વ લતા મંગેશકરનું રહ્યું એટલું જ સન્માન એમણે એમની ફિલ્મોના ગીતોથી સુરૈયાને પણ આપ્યું. 'પ્યાર કી જીત', 'સનમ', 'નાચ' અને 'શમા પરવાના' એના ઉદાહરણો છે.

પાછળથી કામ ના મળ્યું

કવ્વાલી અને મુજરાના ઉસ્તાર રોશન

પુરુષ સ્વરો માટે હુસ્નલાલ-ભગતરામે કેટલીક દુર્લભ ધૂન બનાવી છે. જેમા તલત મહેમૂદ, મુકેશ, મો. રફી અને કિશોર કુમાર આજે પણ યાદગાર શ્રેણીમાં ગણાય છે.

એમાં મુકેશનું 'કિસ્મત બિગડી દુનિયા બદલી', તલત મહેમૂદનું 'મહોબ્બત કી હમ ચોટ ખાયે હુએ હૈ' અને રફીનું 'અપના હી ઘર લૂંટાને દિવાના જા રહા હૈ' યાદ આવે છે.

એક પ્રખ્યાત જોડી ધીરે ધીરે મુખ્ય ધારાના સંગીતથી દૂર થવા લાગી અને તેમની પાસે કામ ખૂટવા લાગ્યું.


પાંચ કરોડથી વધુ ફેસબૂક પ્રોફાઇલ્સમાંથી મેળવવામાં આવેલી અંગત માહિતીનો ઉપયોગ ડેટા એનેલિટિક્સ કંપનીએ યુઝરની સંમતિ વિના એક સીસ્ટમ બનાવવા માટે કર્યો હતો.

એ સીસ્ટમનો ઉપયોગ અમેરિકન મતદારોના સાયકોલોજિકલ પ્રોફાઈલને આધારે તેમને વ્યક્તિગત રાજકીય જાહેરાતો મોકલવા માટે થઈ શકે છે.

ફેસબૂક અને ગૂગલ સ્ટોર જેવી કંપનીઓ તમારા ડેટા જાળવી રાખે છે એ તો કૌભાંડ બહાર આવ્યું એ પહેલાંથી તમે કદાચ જાણતા હશો, પણ કેટલી હદે એ ડેટા જાળવી રાખવામાં આવે છે એ તમે જાણો છો?

તમારા ઓનલાઈન ડેટા તમે કઈ રીતે પાછા મેળવી શકો અને વણવપરાયેલી તમામ માહિતીથી કઈ રીતે છૂટકારો મેળવી શકો એ જાણવા અમે બર્લિનસ્થિત એક સ્વૈચ્છિક જૂથ ટેક્ટિકલ ટેક સાથે વાત કરી હતી.

• ફેસબૂક પ્રોફાઇલની સાફસફાઈ

ફેસબૂક તમને તમારી તમામ માહિતી ડાઉનલોડ કરવાનો વિકલ્પ આપે છે. તેમાં તમારા ફોટોગ્રાફ્સ અને તમે મોકલેલા કે મેળવેલા દરેક મેસેજનો સમાવેશ થાય છે.

તમારી કોપી મેળવવા માટે જનરલ અકાઉન્ટ્સ સેટિંગમાં જાઓ અને 'Download a copy of your Facebook data' પર ક્લિક કરો. બધી માહિતી તમને ઇમેલ મારફત મોકલી આપવામાં આવશે.

તમારી માહિતી ધરાવતા તમામ બિનજરૂરી એપ્સ તમે 'Apps' હેઠળ ક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

્લિક કરીને દૂર કરી શકો છો. (તમે લાંબા સમય પહેલાં કોઈ ફેસબૂક ક્વિઝમાં ભાગ લીધો હતો એ યાદ છે? તેમાં ઘણો ડેટા સંઘરાયેલો હશે.)

બિનજરૂરી એપ્સ હટાવો તે પહેલાં એ ચેક કરી લો કે તેમાં તમારી કેટલી માહિતી છે. તેમાં સંઘરાયેલી માહિતી જોઈને તમે આશ્ચર્યચકિત થઈ જશો.

આ ઉપરાંત તમને ન ગમતાં હોય તેવા તમામ પિક્ચર્સમાંથી ખુદને અનટેગ કરી શકો છો.

એ બધા ફોટોગ્રાફ્સ તથા તમને ટેગ કરવામાં આવ્યા હતા એ પોસ્ટ્સ નિહાળવા તમે તમારા પ્રોફાઈલ પરના View Activity Log પર ક્લિક કરી શકો છો.

• ગૂગલ તમારા વિશે કેટલું જાણે છે?

તમે ગૂગલની કમસેકમ એક પ્રોડક્ટનો ઉપયોગ તો રોજ કરતા જ હશો.

બીજા કોઈ કરતાં એ કંપની તમને વધારે સારી રીતે જાણે છે.

તમારા ડેટા પર ફરી અંકુશ મેળવવા માટે તમારા અકાઉન્ટમાં સાઇન ઇન કરો, તમારા લોગો પર ક્લિક કરો અને પ્રાઇવસી ચેકઅપ પેજ પર જાઓ.

તેમાં ત્રીજું સ્ટેપ 'Personalise your Google experience'નું છે. એ તમારા ડેટાનો અંકુશ તમારા હાથમાં આપશે.

ટોગલ્સને ડાબી તરફ મૂવ કરીને તમે ભવિષ્યમાં કઈ માહિતી સંઘરવાની છે તેની મર્યાદા નક્કી કરી શકો છો.

તમે એપ્સને જે એક્સેસ આપો છો તેના પર પણ અંકુશ રાખી શકો છો.

તમારા વિશેનો કેટલો ડેટા ગૂગલ પાસે છે એ જાણવું હોય તો આ લિંક ચેક કરોઃ google.com/takeout

• હવે લોકેશન ડેટાની વાત

તમારી પાસે સ્માર્ટ ફોન હશે તો તમે થર્ડ પાર્ટી એપ્સને તમે કોણ છો, ક્યાં રહો છો અને ક્યાં જાઓ છો એવી તમામ માહિતી આપતા હો તે શક્ય છે.

તમારી લોકેશન હિસ્ટરી આ રીતે મેળવી શકો છો.

એન્ડ્રોઈડ માટેઃ Google Maps > menu  > Your timeline ઓપન કરો. વધારે વિગત માટે દરેક આઇટમ સિલેક્ટ કરો.

આઇફોન માટેઃ Settings > Privacy > Location Services > સ્ક્રોલ ડાઉન કરો અને System Services >સિલેક્ટ કરીને સ્ક્રોલ ડાઉન. પછી Frequent/Significant Locations સિલેક્ટ કરો. વધારે વિગત માટે દરેક આઈટમ સિલેક્ટ કરો.

તમારા મોબાઇલ-ડેસ્કટોપ બ્રાઉઝર પર https://www.google.com/maps/timeline?pb પર જાઓ.

તમને ટ્રેક કરવાની પરવાનગી તમે આ અને અન્ય થર્ડ પાર્ટી એપ્સને ન આપવા ઈચ્છતા હો તો આમ કરોઃ

એન્ડ્રોઇડ માટેઃ Settings > Apps > App permissions > Location.

આઇફોન માટેઃ iPhone: Settings > Privacy > Location Services > પર જઈને પ્રત્યેક એપના આધારે લોકેશન એક્સેસ મેનેજ કરો.

• પ્રાઈવેટ બ્રાઉઝરનો ઉપયોગ

જે ઓનલાઇન શોપિંગ સાઇટ પર તમે બ્રાઉઝિંગ કર્યું હતું એ તમામ આઇટમો તમે જે...


પાંચ જજોની બંધારણીય બેન્ચે બધી અરજીઓ પર સુનાવણી કરી અને તેને ફગાવી દીધી છે.

સુપ્રીમ કોર્ટ કવર કરી રહેલા વરિષ્ઠ પત્રકાર સુચિત્ર મોહંતી અનુસાર 9 નવેમ્બર, 2019ના રામજન્મભૂમિ-બાબરી મસ્જિદ મામલે સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણય પર પુનર્વિચારની માગ કરતી 18 અરજી દાખલ કરવામાં આવી હતી. આ મામલે 9 અરજી પક્ષકાર તરફથી અને અન્ય 9 અરજી અન્ય અરજદારો તરફથી કરવામાં આવી હતી.

આ બધી અરજીના મેરિટ પર પણ ગુરુવારે વિચાર કરવામાં આવ્યો હતો.

કોણે અરજી કરી અને શું માગ કરી હતી?

અયોધ્યા કેસ પર તત્કાલીન મુખ્ય ન્યાયાધીશ રંજન ગોગોઈની અધ્યક્ષતાવાળી બેન્ચે નિર્ણય સંભળાવ્યો હતો. જેમાં પાંચ જજ સામેલ હતા. આ નિર્ણય બધા જજની સંમતિથી લેવાયો હતો.

જોકે હવે રંજન ગોગોઈ નિવૃત્ત થઈ ગયા છે. તેમનું સ્થાન જસ્ટિસ એસ.એ. બોબડેએ લીધું છે.

દાખલ થયેલી પુનર્વિચાર અરજી પર પણ પાંચ જજોની બેન્ચે નિર્ણય લીધો છે.

મુખ્ય ન્યાયાધીશ જસ્ટિસ બોબડે સહિત તેમાં અન્ય ચાર જજ હતા, જેઓએ 9 નવેમ્બરે ચુકાદો આપ્યો હતો.

જ્યારે જસ્ટિસ સંજીવ ખન્નાને પાંચમા જજ તરીકે સામેલ કરવામાં આવ્યા હતા.

ઑલ ઇન્ડિયા મુસ્લિમ પર્સનલ લૉ બોર્ડ, હિંદુ મહાસભા, નિર્મોહી અખાડા અને ઘણા કાર્યક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રોએ આ નિર્ણય પર પુનર્વિચાર અરજી કરી હતી.

તેમનું કહેવું હતું કે આ નિર્ણયમાં ઘણી ભૂલો રહી ગઈ છે.

સુપ્રીમ કોર્ટની પાંચ જજોની બેન્ચે 9 નવેમ્બરે આપેલા ચુકાદામાં વિવાદિત જમીન રામમંદિર બનાવવા માટે, ત્રણ મહિનામાં મંદિરનિર્માણ માટે એક ટ્રસ્ટ બનાવવા અને મુસ્લિમ પક્ષને અયોધ્યામાં જ અન્ય જગ્યાએ પાંચ એકર જમીન આપવાનો આદેશ કર્યો હતો.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


પાંચ નવેમ્બરે જ્યારે તેમણે મંચ પરથી આ વાત કહી તો લોકોએ કહ્યું કે હવે તેમને રાજકીય અંત દેખાવા લાગ્યો છે. અમુક લોકો કહે છે કે નીતીશ આ ઇમૉશનલ કાર્ડ રમ્યા છે, જેથી લોકો તેમને અંતિમ વખત મત આપે.

જનતા દળ યુનાઇટેડે સ્પષ્ટ કર્યું કે નીતીશ કુમારની આ આખરી ચૂંટણી નહીં હોય પરંતુ રાજનીતિના ખેલાડી નીતીશ કુમાર સારી રીતે જાણે છે કે તેમને ક્યારે, કેટલું અને શું બોલવાનું છે.

નીતીશ કુમારના રાજકારણને નજીકથી સમજનાર પટણાના એએન સિન્ગા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ સોશિયલ સાયન્સના પ્રોફેસર ડીએમ દિવાકર કહે છે:

 "નીતીશ કુમાર કોઈ હલકી સમજવાળા નેતા નથી. તેઓ બહુ સમજી-વિચારીને બોલે છે. પરંતુ આ ચૂંટણીમાં તેમણે એવું ઘણું કહ્યું છે, જે માનવમાં ન આવે."

નીતીશ કુમારની અંતિમ ચૂંટણી પર ડીએમ દિવાકર કહે છે, "જુઓ પાર્ટીના ઇન્ટરનલ સર્વેમાં પહેલાં જ તેમને સમાચાર આપવામાં આવ્યા હતા કે હવા તેમના પક્ષે નથી."

"તેઓ પોતે જે લોકોને મળી રહ્યા છે, તેમાં પણ તેઓ આ સમજી રહ્યા છે કે ઍન્ટિ-ઇનકમ્બન્સી છે. તેમણે આ નિવેદન મારફતે એક સ્પેસ બનાવી છે કે જો તેમણે કોઈ નિર્ણય લેવો પડે તો લોકોને પહેલાં જ સંકેત આપી દે."

પરંતુ અત્યાર સુધીનાં ચૂંટણીનાં વલણ પ્રમાણે ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

તેમની પાર્ટી જનતા દળ યુનાઇટેડનું પ્રદર્શન એટલું ખરાબ નથી, જેટલું મતગણતરી પહેલાંનાં અંદાજમાં કહેવામાં આવતું હતું.

ભાજપ સ્પષ્ટ રીતે કહી ચૂક્યો છે કે જો નીતીશ કુમારની બેઠકો તેના કરતાં ઓછી પણ થશે અને એનડીએ ગઠબંધનને બહુમત મળે તો તે પરિસ્થિતિમાં નીતીશ કુમાર જ મુખ્ય મંત્રી બનશે, એનડીએ આ ચૂંટણીમાં શરૂથી નીતીશ કુમારને ભાવિ મુખ્ય મંત્રી તરીકે પ્રૉજેક્ટ કરે છે.

ટકી રહેવાની કળા

વર્ષ 2010ની ચૂંટણીમાં નીતીશ કુમારની પાર્ટીનો નારો હતો: "ખાલી વાતો કરનારને 15 વર્ષ અને કામ કરનારને માત્ર પાંચ વર્ષ?"

પરંતુ આ વખતની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં જનતા સમક્ષ બંને નેતાઓ - લાલુ યાદવનાં 15 વર્ષની સામે નીતીશ કુમાર પણ 15 વર્ષ રહ્યા. સમર્થકો અને વિરોધીઓની શબ્દાવલિમાં 'જંગલરાજ' અને 'સુશાસન' વચ્ચેની ટક્કર હતી.

બિહારના વરિષ્ઠ પત્રકાર મણિકાંત ઠાકુર કહે છે, "નીતીશ કુમારે પોતાના પ્રથમ કાર્યકાળમાં (2005-2010) ખૂબ કામ કર્યું, છોકરીઓ માટે સ્કૂલનાં પોશાક નીયોજના, બાળકીઓ સ્કૂલ ગઈ. તેઓ લોકોના હિતના કામ કરવા પર ધ્યાન આપી રહ્યા હતા."

"નીતીશ કુમારના રાજમાં રંગદારી લગભગ બંધ થઈ ગઈ, જે લાલુ પ્રસાદ યાદવના કાર્યકાળમાં ચરમ પર હતી. પરંતુ છેલ્લાં સાડા સાત વર્ષમાં નીતીશ કુમારના શાસનમાં ભ્રષ્ટાચાર  વધ્યો છે. દરેક યોજના પર ભ્રષ્ટાચારનો કીડો લાગી ગયો છે."

બિહારમાં મહિલાઓ નીતીશ કુમારને મોટા પાયે મત આપે છે, મહિલાઓએ બ્લૉક સ્તર પર ભ્રષ્ટાચારનો ઉલ્લેખ વારંવાર કર્યો.

પોતાનો પ્રથમ કાર્યકાળને ખતમ કર્યા પછી નીતીશ કુમાર પર 'સત્તામાં ટકી રહેવા માટે રાજકારણ' કરવાનો આરોપ લાગ્યો.

વર્ષ 2014ની લોકસભા ચૂંટણી પહેલાં ભાજપ સાથે ગઠબંધન તોડીને નીતીશ કુમાર લોકસભા ચૂંટણી એકલા લડ્યા પરંતુ તેમને હારનો સામનો કરવો પડ્યો.

ડીએમ દિવાકર કહે છે, "જીતનરામ માંઝીને નીતીશ કુમારે એટલે મુખ્ય મંત્રી બનાવ્યા હતા કારણકે 2014માં અપર-કાસ્ટના મત નહોતા મળ્યા અને તેઓ દલિતોને સંદેશ આપવા માગતા હતા કે તેમના સમુદાયની એક વ્યક્તિને તેઓ સત્તાના શીર્ષ પર બેસાડી રહ્યા છે. "

પરંતુ મે 2014માં મુખ્ય મંત્રીપદ છોડનાર નીતીશ કુમારે ફેબ્રુઆરી 2015માં જીતનરામ માંઝીને પાર્ટીમાંથી બહાર કરીને પોતે 130 ધારાસભ્યો સાથે રાજભવન પહોંચ્યા અને સરકાર બનાવવાનો દાવો કર્યો.

એ પછી વિધાનસભા ચૂંટણીમાં લાલુનાં 15 વર્ષના શાસનની વિરુદ્ધ લડત આપીને નીતીશ કુમારે સમજી લીધું કે ગઠબંધન વગર બિહારમાં સરકાર રચવી શક્ય નથી અને પછી જેપી નારાયણ અને કર્પૂરી...


પાંચ વર્ષ પહેલાં થયેલી ગણતરી અનુસાર ગુજરાતમાં એશિયાટિક સિંહોની સંખ્યા 523 હતી.

વડા પ્રધાન મોદીએ પણ દેશવાસીઓ સાથે આ ખુશખબર શૅર કરી હતી.

જોકે, બે વર્ષ પહેલાં જ ગીરઅભ્યારણમાં CDV વાઇરસના લીધે સિંહોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં અને આ બાબતે સુપ્રીમ કોર્ટે પણ રાજ્ય સરકાર પાસે જવાબ માગ્યો હતો.

એ દરમિયાન જ આવેલા 'કમ્પ્ટ્રોલર ઍન્ડ ઑડિટર જનરલ ઑફ ઇન્ડિયા'ના વાર્ષિક અહેવાલમાં ગુજરાતમાં સિંહો માટે નવો જંગલ વિસ્તાર બનાવવામાં રાજ્ય સરકાર નિષ્ફળ ગઈ હોવાની વાત પણ કરાઈ હતી.

નોંધનીય છે કે ગુજરાતમાં સિંહોનો મુખ્ય વસવાટ જૂનાગઠની આસપાસ ગીરઅભ્યારણમાં જ છે.

જૂનાગઢ અને સિંહ એકબીજા સાથે વણાઈ ચૂક્યા છે અને જૂનાગઢના નવાબને જ એ શ્રેય આપવો ઘટે કે ગીરમાં સિંહોની વસતી સલામત રહી શકી.

'ગીર ફોરેસ્ટ ઍન્ડ સાગા ઑફ ધી એશિયાટિક લાયન' નામના પુસ્તકમાં સુદિપ્તા મિત્રા લખે છે:

"ગીરનું જંગલ એશિયાઈ સિંહોનું અંતિમ આશ્રયસ્થાન બની રહ્યું છે અને તેને સુરક્ષિત રાખવાનો શ્રેય તે વખતના જૂનાગઢના નવાબ સાહેબ સર મહોમ્મદ મહાબતખાનજી ત્રીજાને જાય છે.

"તેઓ ના હોત તો કદાચ આજે ગીરના જંગલનું અસ્તિત્વ જ ના હોત."

ભારતમાં સિંહોનો શિકાર

મુસ્લિમ શાસક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ોનું ભારતમાં આગમન સિંહો માટે આફત લાવ્યું હોવાનું ઇતિહાસકારનું માનવું છે.

મુઘલો અને એમના પુરોગામી મુસ્લિમ સુલતાનો સિંહોના શિકારના શોખીન હતા. પણ, તેમનો આ શોખ સિંહો માટે કાળ સાબિત થયો.

એક સમયે હાલના પાકિસ્તાનથી લઈને વર્તમાન બિહાર સુધી ફેલાયેલા સિંહોનું નિકંદન નીકળી ગયું અને સિંહો માત્ર ગીરના જંગલ પૂરતા જ સીમિત રહી ગયા.

સિંહોને સૌથી વધુ નુકસાન બ્રિટિશ સમય દરમિયાન થયું. અંગ્રેજો શિકાર માટે બંદૂકનો ઉપયોગ કરતા, જે સુલતાનોના પારંપરિક શિકાર કરતાં સિંહો માટે વધુ વિનાશક નીવડી.

સુદિપ્તા મિત્રા લખે છે, "અંગ્રેજોના શાસન દરમિયાન બ્રિટિશ અધિકારીઓ અને સ્થાનિક રાજવીઓ માટે સિંહનો શિકાર એ 'શક્તિનું ખરૂ પ્રતિક' માનવામાં આવતું.

"એટલે જ એ સમયે સિંહોના સંરક્ષણની વાત જ સ્વીકાર્ય નહોતી."

જૂનાગઢનું રાજ્ય અને સિંહ

રાધનપુરના નવાબ જલાલુદ્દિન ખાનજી સાથે જૂનાગઢના નવાબ મહાબતખાનજી(જમણે)

બાબી વંશના નવાબોનું નિઝાબ એટલે જૂનાગઢ સ્ટેટ. ગીરનું જંગલ જૂનાગઢના રાજની હદમાં આવતું અને અહીં જ એશિયાઈ સિંહોની 'અંતિમ વસાહત' હતી.

'ગીર ફૉરેસ્ટ ઍન્ડ સાગા ઑફ ધી એશિયાટિક લાયન'માં કરાયેલી નોંધ અનુસાર 1871માં જૂનાગઢના નવાબ મહાબતખાન બીજાએ એ વખતના બૉમ્બેના ગવર્નર સર સૅયમૉર ફિત્ઝગેરાલ્ડને ગીરના જંગલમાં શિકાર માટે આમંત્રણ આપ્યું હતું.

જોકે, સિંહના સંરક્ષણ ખરી શરૂઆત મહાબતખાનના પુત્ર રસુલ ખાને કરી.

નવાબ રસુલ ખાન બહુ મોટા શિકારી હતા. જોકે, એમણે ક્યારેય સિંહનો શિકાર નહોતો કર્યો.

એમના પુત્ર મહાબતખાન ત્રીજા પણ પિતાની માફક અઠંગ શિકારી હતા. જોકે, તેમણે પણ સિંહના શિકારથી પોતાની જાતને દૂર જ રાખી હતી.

સિંહ માટે પ્રથમ ચિંતા

જૂનાગઢ સ્ટેટની લાઇબ્રેરી પર અંકિત સિંહની આકૃતિ

1870 સુધી એ સમયગાળો હતો કે જ્યારે સિંહના શિકાર માટે ઈનામો જાહેર કરવામાં આવતા. આ સમય દરમિયાન સિંહના શિકાર માટે નવાબની મંજૂરી પણ મળતી હતી.

જોકે, આ સમગ્ર ઘટનાક્રમમાં 'ટર્નિંગ પૉઇન્ટ' 1890માં આવ્યો, જ્યારે ડ્યુક ઑફ ક્લૅરન્સે ગીરની મુલાકાત લીધી. એ વખતે પ્રથમ વખત નવાબને ખ્યાલ આવ્યો કે સિંહના અસ્તિત્વ પર જોખમ તોળાઈ રહ્યું છે.

1900ની સાલમાં ગીરમાં શિકાર માટે આવેલા લૉર્ડ કર્ઝનને જ્યારે સિંહના અસ્તિત્વ પર તોળાઈ રહેલા ખતરા અંગે જાણ થઈ ત્યારે દાખલો બેસાવડા તેઓ જાતે જ સિંહના શિકારથી દૂર રહ્યા.

'બર્મા ગેમ પ્રિઝર્વેશન ઍસોસિયેશન'માં સિંહોને બચાવવા માટે કર્ઝને લખ્યું હતું, 'જો સિંહોને બચાવવામાં આપણે...


પાંચ વર્ષ સરકાર ચલાવ્યા બાદ 2019માં નરેન્દ્ર મોદી અને અમિત શાહની જોડીએ આ કરિશ્માને વધારીને બીજી ટર્મમાં ભાજપને 303 અને એનડીએને 353 સુધી પહોચાડ્યો.

30 મે, 2019 એ રીતે ભાજપ અને આરએસએસ બંને માટે બીજો ઐતિહાસિક દિવસ છે.

પહેલો ઐતિહાસિક દિવસ હતો 26મી મે, 2014, જ્યારે મોદી સરકારનો પહેલો શપથવિધિ સમારોહ થયો હતો. શપથવિધિ પહેલાં સવારે મોદી મહાત્મા ગાંધીની સમાધિ રાજઘાટ ગયા હતા, ત્યાં તેમણે સમાધિ પર માથું નમાવી ગાંધીજીને શ્રદ્ધાંજલિ અર્પી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

મોદીમાં પરિવર્તન

શું વડા પ્રધાન બનવા જતા મોદી બદલાયા હતા? અત્યાર સુધી સહુને નમાવતા મોદીને એ મે મહિનામાં દિલ્હીમાં લોકોએ બે-બે વાર જાહેરમાં આટલું બધું નમતા જોયા. એક સંસદમાં પ્રવેશ વખતે અને બીજી વાર ગાંધીજીની સમાધિ પર.

2019માં મોદી શપથ લેતા પહેલાં રાજઘાટ ઉપરાંત અટલ સમાધિ અને નેશનલ વૉર મેમોરિયલ પણ ગયા. એ મોદીની બદલાયેલી પ્રાયોરિટીની નિશાની છે.

તારીખ 30 મે, 2019: સાંજે બરાબર 7ને 6 મિનિટે, 13ના આંકડે નરેન્દ્ર મોદીએ બીજી વખત વડા પ્રધાનપદના શપથ લીધા. "મૈં, નરેન્દ્ર દામોદરદાસ મોદી..."

નરેન્દ્ર મોદીએ શપથ લેવાનું શરૂ કર્યું એની સાથે જ તાળીઓનો... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

વણથંભ્યો ગડગડાટ શરૂ થયો.

હાજર 8000 વીવીઆઈપી ઉપરાંત, લાઇવ ટીવી પર દેશ અને દુનિયાના કરોડો ભારતીયોની આંખો અને કાન એક ચિત્તે ટીવી સ્ક્રીન પર. એક નવી આશા, અપેક્ષા અને અવર્ણનીય ઉમંગ.

2014માં મોદીના આ શબ્દો સાથે એક નવો યુગ - 'મોદીયુગ' શરૂ થયો હતો અને દેશનો સમય બદલાયો હતો. પૂર્ણ બહુમત સાથેની એક એવી સરકારના વડા પ્રધાનના આ શપથ હતા કે જે સાથી પક્ષોના દબાણથી સંપૂર્ણ મુક્ત હતા. દેશની જનતાએ 30 વરસ બાદ દેશના 15મા વડા પ્રધાનને આવો અલભ્ય મોકો આપ્યો હતો. 2019માં દેશની જનતાએ મોદીને વધુ મોટા મૅન્ડેટ સાથે વધુ પાંચ વર્ષનું શાસન આપ્યું છે.

તારીખ 30મી મે, 2019. સાંજે 7 વાગે દિલ્હીમાં અંગ્રેજોએ બનાવેલા ભવ્ય રાષ્ટ્રપતિભવનના પ્રાંગણમાં  યોજાયેલો મોદી સરકારનો શપથવિધિ સમારોહ અનેક રીતે ઑફબીટ હતો. તિરંગી રોશનીથી ચમકતા રાષ્ટ્રપતિભવનના ઘુમ્મટ સામેના વિશાળ પ્રાંગણમાં 2014 કરતાં બમણા - 8000 અતિથિ અને વિશિષ્ઠ અતિથિઓ હતા.

2019માં બીમસ્ટેક દેશોના વડાઓ હાજર હતા. જેમાં પાકિસ્તાન નથી. 2014નો શપથવિધિ ભારતની નવી સરકારનો હતો, પણ એ આઝાદી બાદનો સૌપ્રથમ શપથવિધિ હતો, જેમાં પડોશી પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન નવાઝ શરીફ સહિત દક્ષિણ એશિયાના અન્ય છ સાર્ક દેશોના રાષ્ટ્રાધ્યક્ષો પણ હાજર હતા. એમાં આવનારા દિવસોની મોદી સરકારની પ્રોઍક્ટિવ વિદેશનીતિના અણસાર હતા.

2014ના સોમવાર સાંજના એ ભવ્યાતિભવ્ય કાર્યક્રમમાં રાષ્ટ્રપતિભવનનું પ્રાંગણ કોઈ મોટા ઘરના ગુજરાતી પ્રસંગ જેવું વધુ લાગતું હતું. ચારે બાજુ 'કેમ છો - મજામાં!'ના ખુશી અને ઉત્સાહભર્યા અવાજો વચ્ચે માહોલ એકદમ ગુજરાતી હતો. રેડકાર્પેટ પર ચાર હજારથી વધુ મહેમાનોથી છલકાતા એ ખુલ્લા પ્રાંગણમાં દેશના હુઝ હુની હાજરી હતી. તેમાંયે ગુજરાતી અગ્રણીઓની પ્રભાવક હાજરી સ્વાભાવિક હતી.

આઝાદીનાં 67 વર્ષ બાદ પહેલી વાર ગુજરાત સેન્ટર સ્ટેજ પર આવ્યું હતું. રાષ્ટ્રીય-આંતરરાષ્ટ્રીય કક્ષાના હોવા છતાં પોતાને જાહેરમાં ગુજરાતી ઉદ્યોગપતિ તરીકે ઓળખાવવામાં ગૌરવ લેતા રિલાયન્સ બ્રધર્સ મૂકેશ અંબાણી- અનિલ અંબાણી, માતા કોકિલાબહેન અંબાણી, ઇન્ટરનેશનલ હોવા છતાં અમદાવાદી તરીકે જ ઓળખાતા અદાણી ગ્રૂપના ગૌતમ અદાણી, તેમનાં પત્ની પ્રીતિબહેન અદાણી, ટોરેન્ટના સુધીર મહેતા, સૂઝલોનના તુલસી તંતીની હાજરી ઊડીને આંખે વળગતી હતી.

દેશના આધ્યાત્મિક ક્ષેત્રનું પ્રતિનિધિત્વ ભાઈશ્રી રમેશભાઈ ઓઝા અને શ્રી શ્રી રવિશંકર કરતા હતા, તો યોગગુરુ બાબા રામદેવ અને રામકથાકાર મોરારિબાપુની...


પાંચ વારની વિજેતા અને વર્તમાન વિશ્વ ચૅમ્પિયન ટીમ ઑસ્ટ્રેલિયા પણ આ વખતે ટુર્નામેન્ટ જીતવા માટે ફેવરિટ મનાય છે.

ભારત અને ઑસ્ટ્રેલિયા વચ્ચે વર્લ્ડ કપમાં ઘણા મુકાબલા રોમાંચક બન્યા છે, પરંતુ કમનસીબી એ છે કે ભારત તરફથી આ હરીફ સામે માત્ર એક જ સદી નોંધાઈ છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

સદી મારીને અજય જાડેજાએ રંગ રાખ્યો

આમ તો વર્લ્ડ કપમાં અને વન ડે ક્રિકેટમાં ભારતીય બૅટ્સમૅને સદી નોંધાવી હોય તેવા અઢળક કિસ્સા છે, પરંતુ હરીફ ટીમ ઑસ્ટ્રેલિયા હોય તો સદીની સંખ્યા ઘણી ઓછી છે.

એક સદી માત્ર એક જ બૅટ્સમૅનની છે, જે ગુજરાતી અજય જાડેજાએ મારી હતી.

1999ના વર્લ્ડ કપમાં ઑસ્ટ્રેલિયા સામેની મૅચમાં ભારત તરફથી અજય જાડેજાએ સદી ફટકારી હતી. ભારતીય ટીમ તેના આ હરીફ સામે 1983થી વર્લ્ડ કપમાં રમી રહી છે.

કુલ 11 મૅચમાંથી ભારતના ફાળે માત્ર ત્રણ જ વિજય આવ્યા છે, પરંતુ બંને વચ્ચેના મુકાબલા રોમાંચક રહ્યા છે.

કેટલીક મૅચમાં ઑસ્ટ્રેલિયા માત્ર એક રનથી જીત્યું છે, તો 1983માં ભારત ચૅમ્પિયન બન્યું હોવા છતાં કાંગારુ સામે તો તેનો 162 રનથી કારમો પરાજય થયો હતો.

જોકે, એ વાત અલગ છે કે બીજી લીગ મૅચમાં 1983ની 20મી જૂને ભારતે 118 રનથી... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

વિજય હાંસલ કર્યો હતો, પરંતુ એકંદરે ઑસ્ટ્રેલિયાનું પ્રભુત્વ રહ્યું છે.

આ ગાળામાં સુનીલ ગાવસ્કરથી સચીન તેંડુલકર અને રાહુલ દ્રવિડથી વીરેન્દ્ર સેહવાગ જેવા બૅટ્સમૅન ઑસ્ટ્રેલિયા સામે વર્લ્ડ કપમાં રમ્યા છે, પરંતુ તેમાંથી કોઈ બૅટ્સમૅન સદી નોંધાવી શક્યા નથી.

શું કોહલીની ટીમ કલંક દૂર કરી શકશે?

1999માં આ જ ઓવલના મેદાન પર ભારત અને ઑસ્ટ્રેલિયા વચ્ચે મુકાબલો હતો. આ વખતે નવમી જૂને મૅચ રમાનારી છે તો એ વખતે ચોથી જૂન હતી.

ઑસ્ટ્રેલિયાના 282 રનના સ્કોર સામે રમતાં ભારત 205 રન કરી શક્યું હતું, જેમાંથી 100 રન અજય જાડેજાના હતા અને 75 રન રોબિનસિંઘના હતા.

બાકીના કોઈ બૅટ્સમૅન ડબલ ફિગર સુધી પણ પહોંચી શક્યા ન હતા. અજય જાડેજાએ 138 બૉલની ઇનિંગ્સમાં લડાયક બૅટિંગ કરીને બે સિક્સર અને સાત બાઉન્ડરી સાથે 100 રન ફટકાર્યા હતા.

આમ ઑસ્ટ્રેલિયા સામે હજી સુધીની 11 મૅચમાં માત્ર એક સદી નોંધાઈ છે ત્યારે આશા રાખીએ કે રવિવારની મૅચમાં વિરાટ કોહલીની ટીમમાંથી કોઈ બૅટ્સમૅન સદી ફટકારીને આ મ્હેણું ભાંગે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો.


પાંચ વિકેટ સાથે કુલદીપ યાદવ સૌથી વધુ વિકેટ લેનાર ભારતીય બૉલર હતા. ત્યારબાદ રવિન્દ્ર જાડેજા બે વિકેટ, મોહમ્મદ શામી બે વિકેટ અને જસપ્રીત બુમરાહે એક વિકેટ ઝડપી હતી.

ત્રીજા દિવસના અંતે ઑસ્ટ્રેલિયાએ કુલ 6 વિકટે ગુમાવી 236 રન કર્યા હતા. ભારતે પોતાની ઇનિંગ્સ પૂરી કરી ઑસ્ટ્રેલિયાને 622 રનનો પડકાર આપ્યો હતો.

રવિવારની સવારે મેચની શરૂઆતમાં જ વાતવરણ બદલતા મચ રોકવી પડી હતી. પરંતુ સ્થાનિક સમયાનુસાર 1.50 કલાકે ફરીથી મેચ શરૂ થઈ હતી.

અખિલેશ યાદવની સીબીઆઈ કરશે પૂછપરછ

'ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ'ના અહેવાલ અનુસાર સેન્ટ્રલ બ્યૂરો ઑફ ઇન્વેસ્ટિગેશન (સીબીઆઈ) દ્વારા સમાજવાદી પક્ષના નેતા અખિલેશ યાદવ સાથે ગેરકાયદે ખનન કૌભાંડ મામલે પૂછપરછ કરવામાં આવશે.

સીબીઆઈનો આરોપ છે કે દિલ્હી અને ઉત્તર પ્રદેશની 14 એવી જગ્યાઓ છે જ્યાં ગેરકાયદે વર્ષ 2012થી 2016 દરમિયાન ખનન કરવામાં આવી રહ્યું હતું.

ઉલ્લેખનીય છે કે વર્ષ 2012-13માં ખાણ-ખનીજ વિભાગ અખિલેશ યાદવ સંભાળતા હતા.

સીબીઆઈએ 2 જાન્યઆરીના રોજ આ મામલે ફરિયાદ કરી હતી.

આ સાથે જ હમીરપુરના ડીએમ આઈએએસ બી. ચંદ્રકલા સહિત અન્ય 11 લોકોના આ મામલામાં નામ ઉછળ્યા છે.

રફાલની ફાઇલો મામલે ગોવાન... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ા મુખ્ય મંત્રી પરિકરની જિંદગી ખતરામાં

'એનડીટીવી ઇન્ડિયા'ના અહેવાલ અનુસાર કૉંગ્રેસના ગોવા પ્રદેશના અધ્યક્ષ ગિરીશ ચોડનકરે રાષ્ટ્રપતિ રામનાથ કોવિંદને પત્ર લખીને જણાવ્યું છે કે રફાલ વિમાન મામલામાં થયેલા ભ્રષ્ટાચારની ફાઇલોને કારણે બીમાર મુખ્ય મંત્રી મનોહર પરિકરના જીવને ખતરો છે.

ગોવા કૉંગ્રેસે એક વિવાદાસ્પદ ઑડિયો ક્લિપ સંબંધે ફરિયાદ નોંધવા મામલે પણ સવાલો ઉઠાવ્યા છે.

આ ઑડિયો ક્લિપમાં રાજ્ય સ્વાસ્થ્ય મંત્રી વિશ્વજીત રાણે કોઈ વ્યક્તિ સાથે વાતચીત કરતા સંભળાય છે કે પરિકરે રફાલ મામલાની ફાઇલોને તેમના બેડરૂમમાં સંતાડી રાખી છે.

વિજય માલ્યા ભાગેડુ આર્થિક અપરાધી જાહેર

'ધ હિંદુ'ના અહેવાલ અનુસાર ભારતમાંથી કરોડો રૂપિયાનું કૌભાંડ કરીને ભાગી ગયેલા બિઝનેસમેન વિજય માલ્યાને ફ્યૂગિટિવ ઇકૉનૉમિક ઑફેન્ડર ઍક્ટ (એફઈઓએ) અંતર્ગત સ્પેશિયલ પ્રિવેન્શન ઑફ મની લૉન્ડરિંગ ઍક્ટ (પીએમએલએ) કોર્ટ દ્વારા 'આર્થિક અપરાધી' જાહેર કરી દેવામાં આવ્યો છે.

વિજય માલ્યા પહેલી એવી વ્યક્તિ છે જેમને આ કાયદા અંતર્ગત સજા સંભળાવવામાં આવી હોય.

આગામી સમયમાં તેમની મિલકત જપ્ત કરવાની કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.

જુલાઈ 2018માં એફઈઓએ કાયદો બન્યો હતો જેમાં 100 કરોડ રૂપિયાથી વધુનું આર્થિક કૌભાંડ કરનારી વ્યક્તિને ગુનેનાર ઠેરવીને તેમની વિરુદ્ધ ધરપકડની કાર્યવાહી કરવામાં આવી શકે છે.

બ્રાઝિલ : જેલના નવા કાયદાને લીધે હિંસા ભડકી

બ્રાઝિલ સરકારે અંદાજે 300 સૈનિકોને તેના ઉત્તરે આવેલા શહેર ફોર્ટાલિઝામાં ફાટી નીકળેલી હિંસાને રોકવા માટે તહેનાત કર્યા છે.

વિરોધનું કારણ અહીંની સ્થાનિક જેલમાં નવા અને સખત કાયદા અમલી કરી દેવામાં આવ્યા છે. એટલું જ નહીં અહીંની જેલ મોટાભાગે ગુનેગારો દ્વારા જ કંટ્રોલ કરવામાં આવી રહી છે જેને લઈને સિએરા રાજ્યના ફોર્ટાલિઝા શહેરના લોક રસ્તા પર ઊતરી આવ્યા હતા અને પ્રદર્શન હાથ ધર્યું હતું.

પ્રદર્શનકારીઓએ બસમાં આગચંપી કરી હતી અને દુકાનોમાં પણ તોડફોડ કરી હતી.

પ્રદર્શનને જોતા જેલ તંત્રએ જેલના તમામ મોબાઇલ નેટવર્કને બંધ કરી દીધા છે.

અહીં છેલ્લા ઘણાં અઠવાડિયાથી પ્રદર્શનો થઈ રહ્યાં હતાં જેને પગલે ન્યાય વિભાગે સૈનિકોને તહેનાત કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો