આજે બોલીવૂડના બાદશાહ બની ગયેલા શાહરુખ ખાને આજથી 27 વર્ષ પહેલાં 'દિવાના' ફિલ્મ કરી હતી. ઋષિ કપૂર અને દિવ્યા ભારતી સાથેની આ તેની પ્રથમ હિંદી ફિલ્મ હતી.

શાહરુખને હંમેશાં એક અફસોસ રહી ગયો કે તેમનાં માતા લતીફ ફાતિમા ખાન તેમની પહેલી ફિલ્મ અને પોતાના દીકરાની સફળતા જોઈ શક્યાં નહીં.

શાહરુખ ખાને મુશ્તાક ખાન દ્વારા લખાયેલી પોતાની બાયૉગ્રાફી 'શાહરુખ ખાન - સ્ટીલ રીડિંગ'માં પોતાનાં માતા સાથેના સંબંધ અંગે વિગતે વાત કરી છે.

'ડૉક્ટરે આવીને મને કહ્યું તેમના છેલ્લા શ્વાસ છે....'

તેમણે આ બાયૉગ્રાફી ઉપરાંત કેટલાંક ઇન્ટરવ્યૂમાં પણ કહ્યું છે કે એક મુસ્લિમ પરિવારમાં જન્મ થયો હતો પણ ક્યારેય કોઈ ધાર્મિક વિધિ-વિધાન માટે દબાણ કરવામાં નહોતું આવ્યું.

માતા વિશે શાહરુખે લખ્યું છે, "તેમને ડાયાબિટીસની બીમારી હતી અને એક નાની ઇજામાં રાહત ન થતાં લોહીમાં ઇન્ફેક્શન થઈ ગયેલું."

"તેઓ હૉસ્પિટલમાં હતાં, ત્યારે મેં પહેલી વખત પ્રાર્થના કરી તેમ છતાં મારા હાથમાં જ મારા માતાએ છેલ્લા શ્વાસ લીધા. તેનાથી વધારે બીજી પીડા મારા માટે કંઈ નથી."

 આ અંગે ભાવુક થઈને વાત કરતાં 'રેન્ડેવુઝ વિથ સિમી ગરેવાલ'માં શાહરુખ ખાને કહ્યું હતું, "મ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ને કોઈએ કહ્યું કે, તમે છ હજાર વખત ઇશ્વરનું નામ લો તો તેમને પીડા નહીં થાય."

"હું બત્રા હૉસ્પિટલના પાર્કિંગમાં ગયો અને મેં જીવનમાં પહેલી વખત ઇશ્વરનું નામ લીધું, અને ડૉક્ટરે આવીને મને કહ્યું, તમારાં માતાના છેલ્લા શ્વાસ છે."

આગળ શાહરુખ કહે છે, "મેં અંદર જઈને એવી વાતો શરૂ કરી, જેથી એમને ચિંતા થાય."

"જેમકે, હું તમારી દીકરીને હેરાન કરીશ, તમારા વિના અમારું શું થશે, અમને તમારી જરૂર છે. પણ એમણે એમના એ સ્મિત સાથે બસ મારી સામે જોયું, જાણે એટલું જ કહેવા માગતાં હતાં કે બસ હવે મને જવા દે અને મારા હાથમાં જ એમણે છેલ્લા શ્વાસ લીધા."

માતાના કારણે ફિલ્મોમાં રસ કેળવાયો

શાહરુખના માતાના અવસાનનાં દસ વર્ષ પહેલાં તેમના પિતાનું અવસાન થયેલું, ત્યારે તેમના માતાએ જ એકલા હાથે શાહરુખ અને તેમનાં બહેન શહેનાઝનો કાળજીપૂર્વક ઉછેર કરેલો.

ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયાના એક અહેવાલ મુજબ ઑક્સફોર્ડ ગ્રૅજ્યુએટ એન્જિનીયર પિતાનાં પુત્રી લતીફ ફાતિમા એક ફર્સ્ટ ક્લાસ મૅજિસ્ટ્રેટ હતાં અને જુવેનાઇલ કેસ સાથે કાર્યરત હોવાની સાથે સમાજ સેવા પણ કરતાં હતાં.

શાહરુખ બાયૉગ્રાફીમાં જણાવે છે, "મારી હિંદી બહુ જ ખરાબ હતી, દસમાંથી ઝીરો માર્ક્સ આવે એવી."

"ત્યારે મારાં માતા કહેતાં જો તું દસમાંથી દસ માર્ક્સ લાવીશ તો હું તને ફિલ્મ જોવા લઈ જઈશ. આ રીતે મારો ફિલ્મોમાં રસ વધ્યો."

"મને એ સૌથી પહેલી વખત દેવ આનંદની 'જોશીલા' ફિલ્મ જોવા લઈ ગયેલાં... વિશ્વજીત અને જોય મુખરજી તેમનાં ગમતાં કલાકારો હતાં."

પોતાનાં માતાના અવસાન પછીની સ્થિતિ અંગે વાત કરતાં શાહરુખે સિમી ગરેવાલ સાથેના ઇન્ટરવ્યૂમાં કહેલું, "મારા પિતાનું કૅન્સરના કારણે અવસાન થયેલું, તેમણે અમને પહેલાંથી જ માનસિક રીતે તૈયાર કરી દીધેલાં."

બાયૉગ્રાફીમાં શાહરુખ લખે છે, "મારા પિતાના અવસાન વખતે હું રડ્યો નહોતો, મને એવું થયેલું કે હું હવે મોટો થઈ ગયો છું. પણ મારા માતાના અવસાને મને સમજાવ્યું કે કશું જ કાયમી નથી, મેં કોઈ પણ બાબતની અપેક્ષા રાખવાની છોડી દીધી."

"હું ખૂબ રડ્યો. હવે મને કોઈ વસ્તુથી આઘાત લાગતો નથી. જો મારી પાસેથી મારા મા છીનવાઈ જાય તો મને બીજી કોઈ જ વસ્તુ ગુમાવવાનો ડર નથી."

તમારા ખર્ચમાં કાપ ન મૂકો, આવક વધારો

શાહરુખ બાયૉગ્રાફીમાં લખે છે, "હું જીવનનાં પ્રાથમિક મૂલ્યો મારાં માતા પાસેથી શીખ્યો છું. જેમકે, તેઓ હંમેશાં કહેતાં કે ક્યારેય તમારા ખર્ચ પર કાપ ન મૂકો, તમારી આવક વધારો."

ફિલ્મ 'રઇસ' વખતની એક પ્રેસ કૉન્ફરન્સમાં...


આજે ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે મુકાબલો છે, ત્યારે દર્શકોને એકમાત્ર ચિંતા વરસાદના વિઘ્નની છે. ભારત અને ન્યૂઝીલૅન્ડની મૅચ વરસાદમાં ધોવાઈ ગઈ તે પછી ક્રિકેટના ચાહકો શું કહી રહ્યા છે તે સાંભળો.

હું ટ્રૅન્ટ બ્રીજ સ્ટેડિયમના દરવાજા પાસે પહોંચ્યો ત્યારે મને ઇન્ડિયા... ઇન્ડિયા...ના નારા સંભળાવવા લાગ્યા હતા. જોકે હું ઝડપથી અંદર જવા માગતો હતો, કેમ કે હજી મૅચ શરૂ થઈ નહોતી. પીચની તપાસ થયા પછી તેને મોડી શરૂ કરવાનો નિર્ણય લેવાયો હતો.

જોકે મારો ઉત્સાહ થોડી મિનિટોમાં જ શમી ગયો, કેમ કે આઈસીસીએ જાહેરાત કરી દીધી કે ભારત અને ન્યૂઝીલૅન્ડ વચ્ચેની મૅચ વરસાદને કારણ પડતી મુકાઈ છે.

હું હજી સ્ટેડિયમની અંદર પહોંચ્યો પણ નહોતા ત્યાં આ સમાચાર આવ્યા. સ્ટેડિયમના દરવાજા ખૂલ્યા અને અંદરથી ભારતીય ચાહકોનાં ટોળાં હતાશાના સ્વર વ્યક્ત કરતા-કરતા બહાર નીકળવાં લાગ્યાં હતાં.

બંને ટીમને એક-એક પૉઈન્ટ આપી દેવાયો અને વાત પૂરી થઈ ગઈ હતી. વિશ્વની સૌથી મોટી ટુર્નામેન્ટમાં આ ચોથી એવી મ્રચ હતી જે વરસાદમાં ધોવાઈ ગઈ.

સવારે 9.20 વાગ્યે લંડનમાં મારી ફ્લાઇટ ઊતરી તે ઘડીથી જ મારા માટે વિશ્વ કપની શરૂઆત થઈ ગઈ હતી.

મને લાગે છે કે ક્રિકેટ ચાહકો... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

માટે વિશ્વ કપની મૅચ સ્ટેડિયમમાં બેસીને રૂબરૂમાં જોવી એ સપનું હોય છે. ભારત, પાકિસ્તાન, ઑસ્ટ્રેલિયા, દક્ષિણ આફ્રિકા અને અમેરિકાથી પણ આવી પહોંચેલા, થનગનતા ચાહકોથી ભરેલા સ્ટેડિયમમાં અનેરો ઉત્સાહ જોવા મળતો હોય છે.

લાગે છે કે ઇંગ્લૅન્ડે કોઈક રીતે ચાહકોના ઉત્સાહ પર ઠંડું પાણી વરસાવી દીધું છે. પહેલું કારણ અનિશ્ચિત હવામાન અને બીજું કારણ પ્રચારના મારાનો અભાવ.

ઇંગ્લૅન્ડમાં શા માટે? આ ઋતુ યોગ્ય ખરી?

ક્રિકેટનો જ્યાં જન્મ થયો અને જ્યાં અનેક ઐતિહાસિક મૅચ રમાઈ હોય તેવા દેશમાં આવવાનો ઉત્સાહ હોય.

હું વિશ્વ કપનું કવરેજ કરવા માટેનું આયોજન કરી રહ્યો હતો, ત્યારે જ લંડન ખાતેના મારા સહકર્મચારીઓએ કહ્યું હતું, "ચિંતા ના કરો, લોકોને ઇંગ્લૅન્ડના ઉનાળામાં મજા પડશે." પણ લાગે છે કે કોઈકની ગણતરી કંઈ જુદી જ હતી - મારા માટે જ નહીં, પણ ઠેકઠેકાણેથી આવેલા હજારો ક્રિકેટ ચાહકો માટે પણ.

ઇંગ્લૅન્ડના જુદા-જુદા ભાગોમાં વરસાદ પડી રહ્યો છે અને તેના કારણે ભારે ચિંતાનું કારણ ઊભું થયું છે. સૌથી વધુ ચર્ચા થઈ છે 'અનામત દિવસ' વિશેની.

આ વખતે આઈસીસીએ વિશ્વ કપનું આયોજન કર્યું, તેમાં અનામત દિવસની જોગવાઈ રાખી નથી. એક મૅચ ધોવાઈ જાય ત્યારે બીજા અનામત દિવસે તે રમાડવાની જોગવાઈ ન હોવાથી ટીમ પોતાના પૉઈન્ટ્સ ગુમાવી રહી છે.

ટ્રૅન્ટ બ્રીજની બહાર હું દુબઈથી આવેલા એક જૂથને મળ્યો હતો. દુબઈમાં કામ કરતા કુમાર ક્રિકેટના ભારે ચાહક છે. ક્રિકેટની શું મજા હોય છે તે પોતાનાં બાળકોને દેખાડવા માટે ખાસ ઇંગ્લૅન્ડ આવ્યા હતા.

તેઓ પૂછે છે, "આઈસીસીને ખબર હતી કે હવામાનનું કંઈ નક્કી નથી તો પછી શા માટે ઇંગ્લૅન્ડની વિશ્વ કપ માટે પસંદગી કરી? આ ઋતુમાં આયોજન કરવું યોગ્ય છે? અન્ય કોઈ જગ્યાએ વિશ્વ કપ રમાયો હોત તો આપણને વધારે મજા આવી હોત, કે નહીં?"

આઈસીસીએ આ બાબતમાં તાત્કાલિક વિચાર કરવો પડશે. આ ચોથી મૅચ હતી જે વરસાદને કારણે રદ થઈ ગઈ. હવામાનની આગાહી જણાવે છે કે બીજી પણ ઘણી મૅચો ધોવાઈ જાય તેમ છે.

સૌથી વધુ ભોગવવાનું આવ્યું છે શ્રીલંકાને, કેમ કે તેની બે મૅચ રદ થઈ ગઈ. પાકિસ્તાન, દક્ષિણ આફ્રિકા, વેસ્ટ ઇન્ડિઝ, બાંગલાદેશ અને હવે ન્યૂઝીલૅન્ડ અને ભારતે પણ ભોગવવાનું આવ્યું.

કૅનેડાથી મિત્રો સાથે વિશ્વ કપ જોવા આવેલા દલજિત મજાકના સ્વરોમાં કહે છે, "11 ટીમ વિશ્વ કપ રમી રહી છે. તેમાં 10 દેશોની ટીમ છે અને એક ટીમ વરુણ દેવની છે". સોશિયલ મીડિયામાં પણ આવા જ કટાક્ષો થઈ રહ્યા છે.

ટોચ પર પહોંચવાની દોડ

આ રીતે...


આજે મૅચના બીજા દિવસે ભારતની ઇનિંગ 145 રનમાં આટોપાઈ ગઈ હતી. પરંતુ પછી ઇંગ્લેન્ડ પણ તેના બીજા દાવમાં માત્ર 81 રનમાં ઑલઆઉટ થઈ ગયું છે. હતું. જેથી ભારતને જીતવા માટે માત્ર 49 રનની જરૂર હતી. ભારતે લક્ષ્ય વટાવી મૅચ જીતી લીધી હતી.

આ પૂર્વે બીજો દાવ લેવા ઉતરેલી ઇંગ્લૅન્ડની ટીમ ઉપર ગુજરાતી બોલર અક્ષર પટેલ ભારે પડ્યો હતો. તેમણે 5 વિકેટો લઈ લીધી હતી. વળી અશ્વિને પણ 4 વિકેટો લીધી અને વૉશિંગ્ટને એક વિકેટ લીધી હતી.

આમ ઇંગ્લેન્ડ પહેલા દાવમાં માત્ર 112માં સમેટાયા બાદ બીજા દાવમાં પણ ધરાશાયી થઈ ગયું છે. જોકે ભારત પણ પહેલા દાવમાં વધુ મોટો સ્કૉર નહોતું કરી શક્યું.

ભારત પણ માત્ર 145 રનોમાં ઑલઆઉટ થઈ ગયું છે. ત્રીજી ટેસ્ટમાં માત્ર બે દિવસમાં કુલ 30 વિકેટો પડી છે.

આ પહેલાં ઇંગ્લૅન્ડના બૉલર જૉ રુટે આઠ રન આપીને પાંચ વિકેટ લીધી હતી અને ભારતની ઇનિંગને આટોપવામાં મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી.

ત્રણ મૅચમાં 2-1 સાથે ભારત આગળ છે હવે તથા આ મૅચની વિજેતા ટીમના વર્લ્ડ ટેસ્ટ ચૅમ્પિયનશિપ માટે ક્વૉલિફાય થવાના ચાન્સ જીવંત રહેશે.

ત્રીજી ટેસ્ટ, બીજો દિવસ

ઇંગ્લૅન્ડના 112 રનના જવાબમાં દાવ લેવા ઉતરેલી ભારતીય ટીમ રોહિત શર્મ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાની વિકેટ બાદ ખખડી ગઈ હતી અને એક પછી એક વિકેટ પડવા લાગી હતી.

કૅપ્ટન રુટે ભારતીય બૅટ્સમૅન રવિચંદ્રન અશ્વિન, અક્ષર પટેલ, જસપ્રિત બુમરાહ, વૉશિંગ્ટન સુંદર તથા રિષભ પંતને પૅવૉલિયન મોકલીને ભારતીય ઇનિંગને હચમચાવી નાખવામાં ચાવીરુપ ભૂમિકા ભજવી હતી.

ટેસ્ટ મૅચમાં આ તેમનું અત્યારસુધીનું સર્વશ્રેઠ પ્રદર્શન છે. સામે છેડે જેક લિચે ચાર અને જોફરા આર્ચરે એક વિકેટ લીધી હતી.

ભારતીય ટીમ 145 રનમાં ઑલઆઉટ થઈ ગઈ હતી અને પહેલી ઇનિંગના આધારે 33 રનની લીડ મેળવી હતી.

મહેમાન પર અક્ષર ભારે

બીજો દાવ લેવા ઉતરેલી ઇંગ્લૅન્ડની ટીમની શરૂઆત ખાસ સારી રહી ન હતી. તેના બે ખેલાડી અક્ષર પટેલની પહેલી ઑવરમાં જ આઉટ થઈ ગયા હતા.

અક્ષર પટેલે પહેલા જ દડે ઝેક ક્રાઉલીની વિકેટ ખેરવી હતી. પહેલી ઑવરના ત્રીજા દડે ઇંગ્લૅન્ડે જોની બૅર્સ્ટોની વિકેટ ગુમાવી હતી. એ સમયે ટીમે માત્ર બે રન જ કર્યા હતા.

પહેલી ઇનિંગમાં અક્ષર પટેલે 21.4 ઑવરમાં 38 રન આપીને છ વિકેટ ઝડપી ખેરવી હતી. ભારતના સ્પિનર આર. અશ્વિને 16 ઑવરમાં 26 રન આપીને ત્રણ વિકેટ લીધી હતી, જ્યારે ઈશાંત શર્માએ એક વિકેટ લીધી હતી.

જોકે બીજી ઇનિંગમાં પણ અક્ષર પટેલ અને આર. અશ્વિને તરખાટ મચાવ્યો છે.

ભારત-પાકિસ્તાન સરહદ ઉપર ગોળીબાર અટકાવવા સહમત

પ્રતીકાત્મક તસવીર

ભારત અને પાકિસ્તાનના ઉચ્ચ સૈન્ય અધિકારીઓએ જમ્મુ-કાશ્મીરમાં સરહદ ઉપર વારંવાર થતા ગોળીબારને અટકાવવાનો નિર્ણય લીધો છે.

એન.ડી.ટી.વી. ઉપર પ્રકાશિત અહેવાલ પ્રમાણે, બંને દેશોના ડાયરેક્ટર જનરલ મિલિટરી ઑપરેશન્સે સંયુક્ત નિવેદન બહાર પાડીને જણાવ્યું છે : 'સરહદ ઉપર પરસ્પર લાભકારક એવી શાંતિ અને સ્થિરતાને ખાતર બંને દેશના DGsMOએ પરસ્પર ચિંતા ઉપજાવે તેવા અને શાંતિને અસર કરી શકે તેવા મુદ્દે ચર્ચા કરવાનો નિર્ણય લીધો છે.'

2003માં ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે 'લાઇન ઑફ કંટ્રોલ' ઉપર શાંતિ માટે કરાર થયા હતા, પરંતુ છેલ્લા કેટલાક વર્ષો દરમિયાન સરહદ ઉપર ગોળીબારની ઘટનાઓ વધી છે.

જેના કારણે આ વિસ્તારમાં રહેતા નાગરિકોએ ભારે હાલાકી ભોગવવી પડે છે અને તેમના જીવ જોખમમાં મૂકાય છે. આ સાથે જ ભારતે સ્પષ્ટતા કરી છે કે સરહદ ઉપર ઘૂસણખોરીને પહોંચી વળવા માટે કરવામાં આવેલી તહેનાતગી કે આતંકવાદવિરોધી અભિયાનોમાં કોઈ ઘટાડો કરવામાં નહીં આવે.

ઑસ્ટ્રેલિયા : ફેસબુક અને ગુગલ સમાચાર માટે ચૂકવશે રકમ

ઑસ્ટ્રેલિયા વિશ્વનો પ્રથમ એવો કાયદો પસાર કર્યો છે, જે અંતર્ગત ફેસબુક અને ગુગલને પોતાનાં પ્લૅટફૉર્મો પર સમાચાર...


આજે યુએઈ હોય કે બીજા ખાડી દેશ હોય, અમારો સંબંધ માત્ર વિક્રેતા અને ખરીદદારનો રહ્યો નથી, ભાગીદારીનો સંબંધ છે.

ભારત આ વાત માટે ગર્વ કરે છે કે ખાડી દેશોમાં 30 લાખ કરતા પણ વધારે ભારતીયો અહીંની વિકાસ યાત્રામાં ભાગીદાર બન્યા છે.

હું તમામ સવા સો કરોડ ભારતીયો તરફથી આ મંદિર માટે ક્રાઉન પ્રિન્સનો હૃદયપૂર્વક આભાર વ્યક્ત કરું છું.

મંદિરનું નિર્માણ, એ પણ સદભાવનાના સેતુના રૂપમાં. આપણે એ પરંપરા સાથે મોટા થયા છીએ જેમાં મંદિર માનવતાનું માધ્યમ છે.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

નોટબંધી અને જીએસટીનો ઉલ્લેખ

અમે એ દિવસો પણ જોયા છે જ્યારે લોકો કહેતા કે ચાલો છોડો યાર, કંઈ થવાનું નથી, ચલો સામાન ઉઠાવો ક્યાંક જતા રહીએ. નિરાશા, આશંકા, દુવિધા....આ કાળખંડમાંથી અમે પસાર થયા છીએ.

એક સમય હતો જ્યારે દેશનો સામાન્ય નાગરિક પૂછતો કે શું આ શક્ય છે? ત્યાંથી ચાલતા-ચાલતા ચાર વર્ષની અંદર દેશ અહીં પહોંચ્યો છે કે આજે દેશ એ નથી પૂછી રહ્યો કે આ થશે કે નહીં, શક્ય છે કે નહીં.

લોકો હવે પૂછે છે કે મોદીજી, જણાવો ક્યારે થશે? આ સવાલમાં ફરિયાદ નહીં, અમારામાં મૂકેલો વિશ્વાસ છે કે થશે તો અત્યારે જ થશે.

2014માં વૈશ્વિક સ્તરે 'ઇઝ ઑફ ડુઇ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ંગ બિઝનેસ'માં આપણે ખૂબ પાછળ હતા. દુનિયાનો કોઈ પણ દેશ આટલા ઓછા સમયમાં 42 સ્થાનનો જંપ લગાવીને 100 પર પહોંચ્યો નથી.

કોઈ એ ન વિચારે કે અહીં અમે રોકાઈ જઈશું, અમે વધુ ઉપર જવા માગીએ છીએ.

એ માટે જ્યાં નીતિગત, રણનૈતિક, અને બીજા પ્રકારના પરિવર્તન કરવા પડશે, તો એ પગલાં ઉઠાવીશું. ભારતને જેટલું બની શકે, તેટલું જલદી ગ્લોબલ બેંચમાર્કની બરાબરીમાં લાવવું છે.

આજે દુનિયા કહી રહી છે કે 21મી સદી એશિયાની સદી છે. એવું તો નથી કે તે ક્યાંકથી ટપકી જશે અને આપણા હાથમાં આવી જશે.

તેના માટે પરિશ્રમ કરવો પડશે. તાત્કાલિક લાભ થાય કે નહીં, લાંબાગાળાના ફાયદા માટે આ પગલાં ઉઠાવવા પડશે.

જો નોટબંધી કરી છે તો દેશનો ગરીબ તેને સાચી દિશામાં લેવાયેલું મજબૂત પગલું માને છે, પરંતુ જેમની રાતની ઊંઘ હરામ થઈ ગઈ, તે બે વર્ષ બાદ હજુ પણ રડી રહ્યા છે.

સાત વર્ષથી જીએસટી કાયદો બનશે કે નહીં બને, એ જ ચાલી રહ્યું હતું. પરંતુ હવે કાયદો બની ગયો.

70 વર્ષ જૂની વ્યવસ્થા બદલાય છે તો તેમાં મુશ્કેલી તો આવે છે. પરંતુ એ શ્રેય આપનારી કવાયત છે. મહાત્મા ગાંધીએ જે રસ્તો બતાવ્યો છે, આ એ રસ્તો છે. દેશ બદલાઈ રહ્યો છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


આજે લગભગ એક દાયકા પછી દુનિયાના તમામ દેશો પ્લાસ્ટિકનો ઉપયોગ ઘટાડવાની કે પછી એને સંપૂર્ણ નાબૂદ કરી દેવાની હિમાયત કરી રહ્યા છે.

એના માટે જરૂરી પગલાં પણ ઉઠાવી રહ્યા છે. તો એક પ્રશ્ન એ ઊભો થાય કે શું આજે એક દાયકા પછી પ્લાસ્ટિક વગર જીવન જીવવું શક્ય છે ખરું?

આજથી દસ વર્ષ પહેલાં એટલે 2008માં જબરદસ્ત ગરમી પડી રહી હતી.

મને આ ગરમી એટલા માટે યાદ છે કારણ કે મારા રસોડામાંથી પ્લાસ્ટિકની દૂધની બૉટલો અને દહીંના ખાલી ડબ્બાઓ ગરમ થતા તેની વાસ આવતી હતી.

જૂલાઈના એ મહિનામાં મેં, મારા આખા કુટુંબ એટલે કે મારા પતિ અને નાનાં બાળકોએ વાપરેલી પ્લાસ્ટિકની 603 જેટલી ચીજ-વસ્તુઓને ભેગી કરી.

પછીના મહિને એટલે કે ઑગસ્ટ 2008માં મેં એ અનુભવ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો કે શું પ્લાસ્ટિક વગર જીવન જીવી શકાય ખરું?

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

મારા આ પ્રોજેક્ટનું કારણ બીબીસીનો એક અહેવાલ હતો, જેમાં પ્રશાંત મહાસાગરની મધ્યમાં પ્લાસ્ટિકના કારણે થયેલાં પ્રદૂષણ અંગે જણાવાયું હતું.

આનાથી મારા મનમાં એક સવાલ પેદા થયો કે શું એ શક્ય છે ખરું કે આપણે એક વાર વાપરીને ફેંકી દેવાતી પ્લાસ્ટિકની વસ્તુઓને આપણાં જીવનમાંથી દૂર કરી શકીએ.

મારા એ વર્ષના પ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

્રયાસનો જવાબ હતો, આમ કરવું સરળ નથી.

પરંતુ ઑગસ્ટ 2008માં અમારા કુટુંબે પોતાના વપરાશની પ્લાસ્ટિકની વસ્તુઓની સંખ્યા 603 થી ઘટાડીને 116 કરી દીધી હતી. આમાંથી 63 તો ફેંકી દેવામાં આવતી નેપી હતી.

આજે એક દાયકા બાદ અમારા ઘરમાં પ્લાસ્ટિકની નેપીનો ઉપયોગ થતો નથી.

આજે અમારા ઘરમાં બે બાળકો છે, તો એ સ્પષ્ટ છે કે અમારા શૉપિંગ કાર્ટમાં એમના માટે જરૂરી વસ્તુઓ હોય.

એમાંથી મોટા ભાગની વસ્તુઓનું પૅકિંગ પ્લાસ્ટિકનું હોય છે. આનું કારણ સ્પષ્ટ છે.

પ્લાસ્ટિક હલકું હોય છે. વધારે દિવસ સુધી ચાલે છે. આમાં પૅક થયેલી ખાવાની વસ્તુઓ લાંબા સમય સુધી તાજી રહે છે. આને લાવવી-લઈ જવી અને ખાવી સરળ હોય છે.

આજે પ્લાસ્ટિકના વપરાશને ઘટાડવાની લોકોની ઇચ્છાને ધ્યાનમાં રાખી, મેં મારા 2008ના પ્રયાસને પુનઃ અમલી બનાવવાનું વિચાર્યુ.

મેં વિચાર્યું કે શું એક મહિના સુધી, એવી વસ્તુઓ પર ના જીવી શકાય કે જેમાં કોઈ પણ પ્રકારે પ્લાસ્ટિકનો ઉપયોગ થયેલો ના હોય.

પહેલું અઠવાડિયુઃસવારના નાસ્તાનું રમખાણ

સૌથી પહેલાં તો મેં અમારા સવારના નાસ્તાના દૈનિક કાર્યક્રમમાંથી પ્લાસ્ટિકને દૂર કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો.

આજે અમે ઊઠીએ છીએ ત્યારે અમારા ઘરના દરવાજે દૂધની કાચની બૉટલો મૂકેલી હોય છે.

પહેલાં આને લેખિત ઑર્ડરથી મંગાવવી પડતી હતી પણ આજે ઑનલાઈન ખરીદી શકાય છે.

બાળકોને આ નવો અનુભવ ઘણો પસંદ પડ્યો. મારી આઠ વર્ષની દિકરીને મેં એના મિત્રોને કહેતાં સાંભળી કે અમારા દરવાજા પર તો રાત્રે એની મેળે જ દૂધની બૉટલો આવી જાય છે.

વર્ષ 2018માં પ્લાસ્ટિકની કોથળીઓમાં બંધ દૂધની જગ્યાએ દૂધની બૉટલો ખરીદનારા માત્ર અમે એકલા નથી.

બ્રિટનમાં આવા દૂધનો પૂરવઠો પૂરો પાડનારી કંપની મિલ્ક ઍન્ડ મૉર જણાવે છે કે જાન્યુઆરીથી અત્યાર સુધી એના દસ હજારથી વધુ ઑનલાઇન ગ્રાહક વધ્યા છે.

આવું ત્યારે બન્યું છે કે જ્યારે 2008ની સરખામણીમાં દૂધનો વપરાશ લગભગ 7 ટકા જેટલો ઘટ્યો છે.

નોર્વે : પ્લાસ્ટિકની સમસ્યાનો અદભૂત ઉકેલ લાવનારો દેશ

જે દૂધ ઘરે પહોંચાડવામાં આવે છે તે મોંઘુ પડે છે, પરંતુ આમાં આપણે વારંવાર દૂધ લેવા જવાના ધક્કામાંથી બચી જઈએ છીએ.

દૂધની પ્લાસ્ટિકની બૉટલોને સૌથી વધુ રિસાઇકલ કરવામાં આવે છે.

આજના સમયે પ્લાસ્ટિકની કોથળીઓ કે ડબ્બાઓને બંધ કરવામાં વપરાતાં કવર, અમારા ઘરમાં ઉપલબ્ધ કુલ પ્લાસ્ટિકના એક ચતૃથાંશ જેટલાં હોય છે.

નાસ્તામાં અમે મોટાભાગે ગોળ બ્રેડનો ઉપયોગ કરીએ છીએ, જે પ્લાસ્ટિકમાં પૅક થઈને આવે છે.

સિવાય અમે જે...


આજે વડાં પ્રધાન પાર્લમેન્ટમાં ભાષણ આપશે, એવી શક્યતા છે કે પાર્લમેન્ટ બ્રેક્સિટ મામલે અસંમતિ દર્શાવે અને ડીલને નકારી કાઢે.

લેબર પાર્ટી પાર્લમેન્ટમાં આ ડીલના વિરોધમાં મત આપે એવી શક્યતા છે. એવી પણ સંભાવના છે કે કન્ઝર્વેટિવના 100 સાંસદો અને ડેમૉક્રેટિક યુનિયન પાર્ટીના 10 સાંસદો ડીલ વિરુદ્ધ લેબર પાર્ટીના સમર્થનમાં મતદાન કરે.

લેબર પાર્ટીના નેતા જેરેમી કૉર્બીને કહ્યું હતું કે લેબર પાર્ટી આ ડીલના વિરોધમાં મત આપશે અને જો તેમની પાર્ટી આ અંગે સફળ થશે તો તેઓ સામાન્ય ચૂંટણી પર ધ્યાન કેન્દ્રીત કરશે.

તેમણે બીબીસીના એન્ડ્ર્યૂ મૅર શૉને જણાવ્યું હતું, "અમે અમારા સમયે સરકાર સામે અવિશ્વાસનો પ્રસ્તાવ રજૂ કરીશું, અને આ જલદી જ થશે."

બ્રિટેનનાં વડાં પ્રધાન થેરેસા મે તેમના સાંસદોને બ્રેક્સિટ ડીલ મુદ્દે મનાવવાનો છેલ્લો પ્રયત્ન કરતાં ચેતવણી આપી કે જો સંમતિ ન આપવામાં આવે તો બ્રેક્સિટ નહીં થઈ શકે.

તેમણે કહ્યું કે મંગળવારના દિવસે જે ડીલ પર વોટિંગ થશે એ એક માત્ર ડીલ છે.

થેરેસા મેએ સંસદની કામગીરી ઠપ થવાની ચેતવણી પણ આપી છે.

એમણે આ દેશને ખાતર ડીલને સમર્થન આપવા વિનંતી કરી છે.

આ દરમિયાન આસિસ્ટન્ટ વ્હિપ ગેરેથ જ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

્હોન્સને રાજીનામું આપી દીધું છે.

પર્સનલ કમ્પ્યુટર્સની તપાસ બાબતે સુપ્રીમની સરકારને નોટિસ

લોકોના પર્સનલ કમ્પ્યુટર્સ પર નજર રાખવા અને તેના આંકડાઓનું વિશ્લેષણ કરવા અંગે સરકારે દેશની 10 એજ્ન્સીને આપેલી સત્તા અંગે સુપ્રીમ કોર્ટે નોટિસ પાઠવી છે.

સમાચાર સંસ્થા પીટીઆઈ પ્રમાણે સરકારે વકીલ મનોહર લાલ શર્મા દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજી અંગેની આ નોટિસનો 6 અઠવાડિયામાં જવાબ આપવાનો રહેશે.

અગાઉ કેન્દ્ર સરકારે 20 ડિસેમ્બરના રોજ સૂચના તથા પ્રૉદ્યોગિકી કાયદા હેઠળ કેન્દ્રની 10 તપાસ તથા જાસૂસી ઍજંસીઓને કંપ્યૂટર ને ઇન્ટરસેપ્ટ કરવા તથા તેમના આંકડાનું વિશ્લેષણ કરવાનો અધિકાર આપ્યો હતો. આ આદેશની સામે સ

આ અધિકાર માહિતી પ્રણાલીઓને આંતરવા, તેમના પર નજર રાખવા તથા તેમના આંકડાઓનું વિશ્લેષણ કરવાનો છે. જેમાં, કહેવામાં આવ્યું છે કે સબસ્ક્રાઇબર, સર્વિસ પ્રૉવાઇડર અથવા કમ્પ્યુટર વિભાગના ઇન-ચાર્જ સરકારી એજન્સીઓને જરૂરી સુવિધાઓ તથા ટૅક્નિકલ સહાય આપવી જરૂરી રહેશે અને આવું ન કરી શકવાની સ્થિતિમાં સાત વર્ષની જેલની સજા તથા દંડની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.

ચીનમાં 21 શ્રમિકોનાં મૃત્યુ

ઉત્તર ચીનના સાનક્સી પ્રાંતમાં શેમૂ પાસે કોલસાની ખાણમાં દુર્ઘટનાને કારણે 21 ખાણ મજૂરોનાં મૃત્યુ થયાં છે, જ્યારે 69 અન્યોને બચાવી લેવાયા છે.

ચીનની ન્યૂઝ એજન્સી શિનહુઆના અહેવાલ પ્રમાણે, ખાણમાં હંગામી છત તૂટી પડવાને કારણે આ દુર્ઘટના સર્જાઈ હતી.

ઉલ્લેખનીય છે કે ગત વર્ષે ઑક્ટોબર માસમાં શાનડૉંગ પ્રાંતમાં કોલસાની ખાણમાં દુર્ઘટનાને કારણે 21 મજૂરોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં.

ચીનના નેશનલ કોલ માઇન સેફ્ટી ઍડમિનિસ્ટ્રેશનના તારણ પ્રમાણે, વર્ષ 2017 દરમિયાન ખાણ દુર્ઘટનાઓમાં 375 શ્રમિકોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં, જે આગળના વર્ષની સરખામણીએ 28 ટકાનો ઘટાડો સૂચવે છે.

આપને આ પણ વાચવું ગમશે

શટડાઉન હળવું કરવા ટ્રમ્પને વિનંતી

સેનેટર ગ્રેહામ સાથે ટ્રમ્પ

વરિષ્ઠ રિપબ્લિકન સેનેટર લિંડસે ગ્રેહામે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને વિનંતી કરી છે કે છેલ્લાં ત્રણ અઠવાડિયાં કરતાં વધુ સમયથી ચાલી રહેલા શટડાઉનને હંગામી ધોરણે આંશિક રીતે હળવું કરવામાં આવે.

ટ્રમ્પના નજીકના મનાતા ગ્રેહામનું કહેવું છે કે આંશિક રીતે શટડાઉનને હળવું કરવામાં આવશે તો ડેમૉક્રેટ્સ તથા રિપબ્લિકન્સ વચ્ચે સંવાદનો માર્ગ મોકળો થશે.

હાલમાં અમેરિકામાં ચાલી રહેલું શટડાઉન ત્યાંના ઇતિહાસનું સૌથી લાંબું શટડાઉન છે. આથી, લાખો કર્મચારીઓને પગાર...


આજે સમગ્ર દુનિયામાં એકલતાને લઇને ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે. યૂકેમાં તો એકલતા માટે એક અલગ મંત્રાલય પણ ચાલે છે.

બ્રિટનના એક મંત્રીને સરકારી વિભાગોમાં એકલતાનો સામનો કરતા લોકોની સમસ્યાનો ઉકેલ લાવવા જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે.

સમસ્યા એ છે કે એકલતાને લઇને ઘણી માન્યતાઓ ઘડવામાં આવી છે. તેમાં કોઈ સત્યતા નથી. પરંતુ ઘણા લોકો તેના પર વિશ્વાસ કરે છે.

એકલતાને સમજવા માટે આપણે પહેલાં આ માન્યતાઓની સત્યતા જાણવી પડશે.

1. એકલતાનો મતલબ છે અલગ-થલગ પડી જવું

એકલતાનો અનુભવ કરવાનો મતલબ એકલા હોવું નથી. તેનો મતલબ છે કે તમે બીજા લોકો સાથે જોડાયેલા હોવાનો અનુભવ કરતા નથી.

તમે એ વિચારો છો કે તમને કોઈ સમજતું નથી. તેમાં અલગ-થલગ પડવું પણ એક કારણ હોઈ શકે છે પરંતુ એ એકલતા નથી.

તમે લોકોની ભીડ વચ્ચે પણ એકલતાનો અનુભવ કરી શકો છો.

તો ઘણી વખત તમે એકલા જ સમય વિતાવીને ખૂબ ખુશી અને રાહતનો અનુભવ કરી શકો છો.

2016માં બીબીસીની 'રેસ્ટ ટેસ્ટ' રિસર્ચમાં લોકોને પૂછવામાં આવ્યું હતું કે લોકો માટે મનની શાંતિનો અનુભવ શું છે?

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

ટોપ પાંચ વિકલ્પોમાં બધા જ લોકોએ એ કહ્યું કે તેઓ થોડો સમય એકલા વિતાવીને આરામનો અનુભવ ક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રે છે.

પરંતુ જ્યારે આપણી પાસે લોકોને મળવાનો કે તેમની સાથે સમય વિતાવવાનો વિકલ્પ ન હોય ત્યારે આપણે એકલતાનો શિકાર બની જઈએ છીએ.

2. બીમારીની જેમ ફેલાઈ રહી છે એકલતા

આજની તારીખમાં દુનિયાભરમાં એકલતાની ચર્ચા થાય છે.

પરંતુ તેનો મતલબ એવો નથી કે આજથી થોડાં વર્ષ પહેલાંની સરખામણીએ આજે વધારે લોકો એકલતાનો શિકાર છે.

વર્ષ 1948માં લંડનની બ્રુનેલ યુનિવર્સિટીમાં થયેલા એક સંશોધનથી માંડીને આજ દિન સુધી સમાજમાં એકલતા અનુભવ કરનારા લોકોનો અનુપાત લગભગ એક જેવો જ રહ્યો છે.

એટલે કે છેલ્લાં 70 વર્ષોથી કુલ વસતિ ના 6થી 13 ટકા લોકો એકલતાની ફરિયાદ કરી રહ્યા છે. હા, વસતિ વધી છે તો એકલતાનો અનુભવ કરતા લોકોની સંખ્યા પણ વધી છે.

એ વાતમાં કોઈ બેમત નથી કે આજે એકલતાના કારણે ઘણા લોકો દુઃખી છે.

3. એકલતા હંમેશા ખરાબ સાબિત થાય છે.

એ વાત સાચી છે કે એકલતા ખરાબ વાત છે. પરંતુ ઘણી વખત આપણે નવા લોકોને મળવા કે નવા મિત્ર બનાવવાની તક આપતા નથી.

એકલતામાં આપણે જૂના સંબંધોને નવી રોશનીમાં ખોઈ નાખીએ છીએ. તેમાં સુધારો અને નવી સ્ફૂર્તિ લાવવાનો પ્રયાસ કરીએ છીએ.

શિકાગો યુનિવર્સિટીના સામાજિક મનોવૈજ્ઞાનિક જૉન કૈસિઓપો કહે છે કે આ મામલો તરસનો છે. જે રીતે તમે તરસ્યા હોવ છો તો પાણીની શોધ કરો છો.

એ જ રીતે એકલતાનો અનુભવ થતાં તમે મિત્ર, સાથી કે પરિવારજનોની શોધ કરો છો જેમની સાથે તમે સારો સમય વિતાવી શકો.

એટલે કે ઘણી વખત એકલતા આપણને નવા સંબંધો બનાવવા તેમજ જૂના સંબંધોને વધુ સારા બનાવવાની તક આપે છે.

એકલતા સ્થાયી હોતી નથી. પરંતુ જો તે વધી જાય તો મામલો ગંભીર સ્વરૂપ ધારણ કરી શકે છે. લોકો દુઃખી થવાની સાથે સાથે માનસિક તણાવનો શિકાર બની જાય છે.

4. એકલતાથી સ્વાસ્થ્ય ખરાબ થાય છે

આ માન્યતા થોડી વિચિત્ર છે. આપણે ઘણી વખત એવા આંકડા જોઈએ છીએ કે એકલતાથી સ્વાસ્થ્ય ખરાબ થાય છે.

કેટલાંક સંશોધનમાં જાણવા મળ્યું છે કે એકલતાના કારણે હૃદયરોગની બીમારી તેમજ હૃદય રોગનો હુમલો આવવાનો ખતરો વધી જાય છે.

એકલતાનો શિકાર બનેલા લોકોનું બ્લડ પ્રેશર પણ વધારે હોય છે. તેમની સરેરાશ આયુષ્ય પણ ઓછું થઈ જાય છે.

પરંતુ આ સંશોધનો પર આંખો બંધ કરીને ભરોસો કરવો યોગ્ય નથી. એ પણ હોઈ શકે છે કે એકલતાનો શિકાર થતા લોકો વધારે બીમાર હોઈ શકે છે.

એવું પણ હોઈ શકે છે કે એકલતાના શિકાર થયેલા લોકો પોતાના સ્વાસ્થ્યનું સારી રીતે ધ્યાન રાખતા નથી. તેમને તેમાં રસ જ હોતો નથી.

એ કારણોસર સંશોધનમાં એ વાત સામે આવે છે કે...


આજે સવારના આઠ વાગ્યાથી મતગણતરી શરૂ થશે.

આ પહેલાં આવેલા એક્સિટ પોલમાં રાજસ્થાનમાં કૉંગ્રેસને ભાજપ કરતાં વધારે બેઠકો મળવાનું અનુમાન કરવામાં આવ્યું છે.

મધ્ય પ્રદેશની ચૂંટણીના આવેલા એક્સિટ પોલમાં ભાજપ અને કૉંગ્રેસ વચ્ચે ખરાખરીનો જંગ થવાની શક્યતા દર્શાવાઈ છે.

જ્યારે છત્તીસગઢમાં પણ એક્સિટ પોલના હિસાબે ત્રિશંકુ વિધાનસભા થવાની શક્યતા છે. જોકે, હવે સૌની નજર પરિણામો પર છે.

મધ્ય પ્રદેશની પરિસ્થિતિ શું છે?

મધ્ય પ્રદેશમાં મતગણનાની તમામ પ્રકિયાનું રેકૉર્ડિંગ કરવામાં આવશે. અહીં મતગણનાની પ્રક્રિયા 306 રૂમમાં થશે.

મતગણનાની વાત કરવામાં આવે તો અહીં 14,600 લોકો આ પ્રક્રિયામાં જોડાયેલા છે. અહીં પોસ્ટલ બૅલટ્સથી મતગણનાની શરૂઆત થશે.

ત્યારબાદ અડધા કલાક બાદ ઈવીએમના મતની ગણતરી હાથ ધરવામાં આવશે. દરેક ફેઝની ગણતરી માટે એક કાઉન્ટિંગ એજન્ટની નિમણૂક કરવામાં આવી છે.

તેમના દ્વારા તૈયાર કરેલી ડેટા શીટ સર્ક્યુલેશન એજન્ટને સોંપવામાં આવશે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

રાજસ્થાનમાં કેવી હશે મતગણના?

રાજસ્થાનમાં 200માંથી 199 બેઠકો માટે મતદાન થયું હતું. અહીંની રામગઢની બેઠકને બીએસપી ઉમેદવારનાં મૃત્યુ બાદ રદ કરી દેવામાં ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

આવી હતી.

મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર આનંદ કુમારે જણાવ્યું હતું કે મતગણના ચોક્કસ રીતે થાય તે માટે સીસીટીવી કૅમેરા ગોઠવવામાં આવ્યા છે.

રાજસ્થાનમાં મુખ્ય પક્ષ ભાજપ અને કોંગ્રેસ બન્ને બહુમતી મળશે એવો દાવો કરી રહ્યા છે.

અહીં સત્તાપક્ષનાં મુખ્ય મંત્રી વસુંધરા રાજે, ભૂતપૂર્વ મુખ્ય મંત્રી અશોક ગહેલોત, સચિન પાયલટ, સી. પી. જોશી, ગીરીરાજ વ્યાસ અને મહાદેવ સિંઘ ખાંડેલાનું ભવિષ્ય મતપેટીઓમાં કેદ છે.

છત્તીસગઢમાં શું છે સ્થિતિ?

છત્તીસગઢમાં 1269 ઉમેદવારોનું ભાગ્ય મેતપેટીઓમાં કેદ છે. જેનો આજે ફેંસલો થશે.

જો અહીંની રાજકીય પરિસ્થિતિની વાત કરવામાં આવે તો ઘણા જાણીતા ચહેરાઓ મેદાનમાં છે.

જેમાં રાજ્યના ભાજપના મુખ્ય મંત્રી રમણ સિંહની સામે કોંગ્રેસનાં ઉમેદવાર કરુણા શુક્લા છે. કરુણા શુક્લા ભૂતપૂર્વ મુખ્ય મંત્રી અટલ બિહારી વાજપેયીનાં ભત્રીજી છે.

આ ચૂંટણીમાં અન્ય એક જાણીતો ચહેરો ભૂતપૂર્વ મુખ્ય મંત્રી અજીત જોગીનો છે.

તેમના જનતા કોંગ્રેસ છત્તીસગઢ પક્ષ અને બીએસીપીનું ગઠબંધન છે. રાજ્યની ઘણી બેઠકો પર તેમણે પોતાના ઉમેદવારો ઉતાર્યા હતા.

મહત્ત્વની વાત એ પણ છે કે આ વખતે રાજ્યમાં સૌથી વધુ 76 ટકા મતદાન થયું છે.

તેલંગણા અને મિઝોરમની સ્થિતિ શું છે?

તેલંગણામાં 43 જગ્યાઓએ મતગણતરીના માટેનાં કેન્દ્રો બનાવવામાં આવ્યાં છે.

અહીં ઈવીએમને ત્રણ સ્તરીય સુરક્ષા હેઠળ મૂકવામાં આવ્યાં છે. અહીં કુલ 73.2 ટકા મતદાન નોંધાયું હતું.

મિઝોરમમાં ગત 28 નવેમ્બરના રોજ મતદાન પૂર્ણ થયું હતું. અહીં મતગણના માટે 13 કેન્દ્રો બનાવવામાં આવ્યાં છે.

આ તમામ મતગણના પર નજર રાખવા માટે સુપરવાઇઝર, ઑબ્ઝર્વર અને માઇક્રો-ઑબ્ઝર્વરને નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


આઝમ ખાનના નિવેદનથી વિવાદ

ઉત્તર પ્રદેશની રામપુર લોકસભા બેઠક પરથી ચૂંટણી લડી રહેલા આઝામ ખાને એક સભામાં અભદ્ર ટિપ્પણી કરી હતી.

રામપુરની બેઠક પરથી આઝામ ખાન સામે ભાજપનાં ઉમેદવાર જયા પ્રદા છે.

આઝમ ખાનના આ નિવેદનનો સુષમા સ્વરાજ, રાષ્ટ્રીય મહિલા આયોગ સહિત અનેક મહિલાઓએ વિરોધ કર્યો છે.

આઝમ ખાનના આ નિવેદનને લઈને તેમની સામે ઉત્તર પ્રદેશના શહાબાદ પોલીસ સ્ટેશનમાં એફઆઈઆર પણ દાખલ કરવામાં આવી છે.

જોકે, આ મામલે સ્પષ્ટતા કરતા આઝમ ખાને કહ્યું હતું કે તેમનું નિવેદન જયા પ્રદા પર ન હતું.

શું હતી આઝમ ખાનની અભદ્ર ટિપ્પણી?

રામપુરમાં એક સભાને સંબોધતાં આઝામ ખાને કોઈનું નામ લીધા વિના કહ્યું હતું કે જેમને અમે આંગળી પકડીને રામપુર લઈ આવ્યા, જેમને 10 વર્ષ સુધી પ્રતિનિધિત્વ આપ્યું, તેમની અસલિયત સમજતા તમને 17 વર્ષ લાગ્યાં, હું 17 દિવસમાં ઓળખી ગયો કે તેમના અંડરવિયરનો રંગ ખાખી છે.

એવું માનવામાં આવે છે કે આ અભદ્ર ભાષાનો પ્રયોગ તેમની સામે ઊભેલાં ભાજપનાં ઉમેદવાર જયા પ્રદા સામે કરવામાં આવ્યો હતો.

જોકે, આ બાદ આઝામ ખાને સફાઈ આપી કે પોતાના સંબોધનમાં તેમણે કોઈનું નામ લીધું નથી.

તેમણે એમ પણ કહ્યું કે જો કોઈ એવું સા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

બિત કરી આપે કે તેમણે કોઈનું નામ લઈને નિશાન સાધ્યું છે તો તેઓ ચૂંટણી નહીં લડે.

જયા પ્રદાએ શું કહ્યું?

જયા પ્રદાએ ભાજપની ટિકિટ પરથી રામપુરની બેઠક પર ઉમેદવારી નોંધાવી છે

આઝામ ખાનના નિવેદન મુદ્દે જયા પ્રદાએ કહ્યું કે આ મારા માટે નવું નથી. અગાઉ પણ મારી સામે આ પ્રકારની ટિપ્પણી કરવામાં આવી હતી. પણ કોઈએ તેમને સાથ આપ્યો નહોતો.

તેમણે કહ્યું, "હું મહિલા છું અને તેમણે શું કહ્યું એ પણ ફરીથી બોલી શકું એમ નથી. મને એ ખબર નથી કે તેમના આવા નિવેદન વિશે મારે શું કરવું."

"તેમને ચૂંટણી લડવા ન દેવી જોઈએ, કારણ કે જો આ વ્યક્તિ ચૂંટણી જીતશે તો લોકશાહીનું શું થશે?"

"મહિલાઓ માટે સમાજમાં કોઈ સ્થાન નહીં હોય, અમે ક્યાં જઈશું? શું હું મરી જાઉં તો તમને સંતોષ થશે? તમે એવું વિચાર્યું હશે કે હું ડરી જઈશ અને રામપુર છોડી દઈશ, પરંતુ હું નહીં છોડું."

સુષમા સ્વરાજે પણ કરી ટીકા

આઝામ ખાનના નિવેદનને લઈને સોશિયલ મીડિયા પર અનેક લોકોએ ટીકા કરી છે.

જેમાં વિદેશમંત્રી અને ભાજપનાં વરિષ્ઠ નેતા સુષમા સ્વરાજે પણ જયા પ્રદાનને સાથ આપતા આઝમ ખાનના નિવેદનની ઝાટકણી કાઢી છે.

સુષમા સ્વરાજે ટ્વીટ કરીને કહ્યું, "મુલાયમભાઈ, તમે સમાજવાદી પક્ષના પિતામહ છો. તમારી સામે રામપુરમાં દ્રૌપદીનું ચીરહરણ થઈ રહ્યું છે, તમે ભીષ્મની જેમ મૌન ધારણ કરવાની ભૂલ ન કરતા."

ઉપરાંત રાષ્ટ્રીય મહિલા આયોગે પણ આ મામલે નોંધી લીધી છે.

રાષ્ટ્રીય મહિલા આયોગનાં ચેર-પર્સન રેખા શર્માએ કહ્યું કે મહિલા આયોગના સભ્યો આ મામલે આઝમ ખાનને નોટિસ મોકલી છે.

ઉપરાંત તેમણે એમ પણ કહ્યું કે ચૂંટણીપંચને પણ એવી વિનંતી કરવામાં આવશે કે તેમને (આઝમ ખાન) ચૂંટણી લડતા રોકવામાં આવે.

આઝમ ખાન અને વિવાદો

સમાજવાદી પાર્ટીમાં વરિષ્ઠ નેતા ગણાતા આઝમ ખાનનો વિવાદો સાથે લાંબો નાતો રહ્યો છે.

વર્ષ 2014માં ચૂંટણીપંચે ઉત્તર પ્રદેશમાં તેમની રેલીઓ પર પ્રતિબંધ લગાવી દીધો હતો.

ચૂંટણીપંચે તેમને સાંપ્રદાયિક ભાગલાવાદી નિવેદનો આપવાના મામલામાં દોષિત ઠેરવ્યા હતા.

આ ચૂંટણીપ્રચારમાં જ જયા પ્રદાએ આઝમ ખાન પર આરોપ લગાવ્યો હતો કે જેમને તેમણે ભાઈ ગણ્યા હતા તેમણે (આઝમ ખાન) તેમને નાચનારી કહ્યું છે.

વર્ષ 2015માં આઝામ ખાન સમાજવાદી પક્ષમાં શહેરી વિકાસમંત્રી હતા ત્યારે તેમણે એક સરકારી બસ ચલાવી હતી.

ત્યારે ભાજપે વિરોધ કરતાં આઝમ ખાન પર લાઇસન્સ વિના બસ ચલાવવાના આરોપસર કાર્યવાહી કરવાની માગ કરી હતી.

વર્ષ 2017માં આઝમ ખાને ભારતીય સેના સામે આપેલા...


આઝાદી પછી કૉંગ્રેસ પક્ષ બે અભિગમ સાથે પોતાનું વલણ નક્કી કરતો આવ્યો છે.

એક હતા રૂઢિવાદી/પરંપરાવાદી કૉંગ્રેસીઓનો, જેઓ ભલે બહુમતીમાં નહોતા, પણ તેમની સંખ્યા સારી એવી હતી. બીજું કે તેમનું રૂઢિચૂસ્તપણું સાંપ્રદાયિક પ્રકારનું નહોતું કે મુસ્લિમો તરફ તેઓને દ્વેષ નહોતો.

આ પરંપરાવાદી કૉંગ્રેસીઓ એવું માનવા પ્રેરાયા હતા કે મુસ્લિમોને ખોટું લગાડ્યા વગર, હિન્દુઓની ભાવનાઓનો આદર થઈ શકે છે. ગોવિંદવલ્લભ પંતની આગેવાની હેઠળના આ કૉંગ્રેસી નેતાઓ પોતાના આવા અભિગમમાં વિશ્વાસ ધરાવતા હતા.

બીજો વિચારપ્રવાહ કૉંગ્રેસમાં હતો તે સરદાર પટેલની આગેવાની હેઠળનો હતો, જેઓ માનતા હતા કે સ્વતંત્ર ભારત આધુનિક પ્રકારનું જ હોવું જોઈએ, જ્યાં કાયદાનું શાસન જ હંમેશાં ચાલે અને તેના માટે લઘુમતી કે બહુમતીની લાગણીઓની બહુ પરવા કરવાની ના હોય.

ડિસેમ્બર 22-23, 1949ની રાત્રે રામલલાની મૂર્તિ છુપી રીતે ફૈઝાબાદની બાબરી મસ્જિદમાં રાખી દેવામાં આવી, ત્યારે ગોવિંદવલ્લભ પંતની આગેવાની હેઠળની સંયુક્ત પ્રાંતની સરકારે હિન્દુ સમાજનાં ગરબડ કરનારાં તત્ત્વોને ચલાવી લેવાનું વલણ રાખ્યું હતું.

આવું વલણ સરદાર પટેલને યોગ્ય લાગ્યું નહોતું.

તેથી તેમણે ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

9 જાન્યુઆરી 1950ના રોજ પંતને શાસનનો પ્રથમ સિદ્ધાંત સમજાવતો પત્ર લખ્યો હતો, "આ પ્રકારના વિવાદોનો ઉકેલ બળપ્રયોગથી લાવી શકાય નહીં. એવા સંજોગોમાં કાયદો અને વ્યવસ્થાની તાકાતનો ઉપયોગ કરીને કોઈ પણ ભોગે શાંતિ જાળવવી જોઈએ. તેથી શાંતિમય અને સમાધાનકારી પદ્ધતિઓ અપનાવવી હોય તો આક્રમકતા પર આધારિત કે દાદાગીરી સાથેના કોઈ પણ અભિગમને ચલાવી લઈ શકાય નહીં."

જોકે ભારત હજુ આઝાદ જ થયું હતું અને રાષ્ટ્રીય નેતાઓ સામે બીજી વિકરાળ સમસ્યાઓ ઊભી હતી.

તેથી તેઓ આવા નાના સ્થાનિક વિખવાદો તરફ વધુ ધ્યાન આપી શકે તેમ નહોતા. આમ પણ તેઓ ભારતનું નવું બંધારણ તૈયાર કરી રહ્યા હતા અને તેમને વિશ્વાસ હતો કે નવી બિનસાંપ્રદાયિક વ્યવસ્થા આગામી વર્ષો અને દાયકામાં દેશમાં મજબૂત રીતે સ્થાપિત થઈ શકશે.

અપેક્ષા પ્રમાણે જ અયોધ્યાના મામલે કાનૂની લડાઈ શરૂ થઈ ગઈ હતી અને યથાસ્થિતિ જાળવવાના હુકમ સાથે 'વિવાદિત સ્થળ'ને તાળાં મારી દેવાયાં હતાં. નહેરુની કલ્પનાનું ભારત આકાર લઈ રહ્યું હતું અને ઉદારવાદ, સમાજવાદ,  બિનસાંપ્રદાયિકતાની વિચારસરણી અને આદર્શ બૌદ્ધિક રીતે મજબૂત બની રહ્યાં હતાં.

હિન્દુ મહાસભા જેવા 'ધાર્મિક/કોમવાદી' પરિબળો અને નવો રચાયેલો ભારતીય જન સંઘ હિન્દુ બહુમતીનાં અધિકૃત્ત પ્રવક્તા તરીકેની ઓળખ ઊભી કરવામાં સફળ થયાં નહોતાં.

1952માં પ્રથમ વાર ચૂંટણીઓ યોજાઈ, તેમાં આ પક્ષો અને જૂથોનો દેખાવ બહુ નબળો રહ્યો હતો. સામી બાજુએ કૉંગ્રેસ રાજકીય રીતે પોતાનું સ્થાન અડગ રાખી શકી હતી અને ચૂંટણીઓમાં સફળતા પણ મેળવી શકી હતી.

કૉંગ્રેસના મોવડીઓ બહુમતી સમુદાયના પક્ષ તરીકે પોતાની છાપ ઊભી કરવાની સાથે મુસ્લિમ નેતાઓ અને તેમની ભાવનાઓને પણ સમાવી લેવા માટેની શક્તિ અને કુશળતા ધરાવતા હતા તેવું લાગતું હતું.

કૉંગ્રેસ પક્ષની મજબૂતી, વ્યાપકતા અને એકતા જળવાઈ રહી ત્યાં સુધી કોમવાદી અને ધાર્મિક પરિબળોનો ભાવ ભાગ્યે જ રાષ્ટ્રીય સ્તરે કોઈ પૂછતું હતું.

1967માં લોકસભાની ચોથી ચૂંટણી યોજાઈ તે પછી જ કૉંગ્રેસમાં નેતાગીરીના આંતરિક ઝઘડા શરૂ થયા હતા. તે સાથે જ પક્ષની બિનસાંપ્રદાયિકતા અંગેની સ્પષ્ટ સમજ પણ ભૂંસાવા લાગી હતી.

બીજી બાજુ ધાર્મિક હિન્દુ રાજકીય પરિબળો એટલાં હોંશિયાર નીવડ્યાં કે તેમણે ઇંદિરા ગાંધી સામે રાજવી પરિવારો અને તેની સાથે જોડાયેલાં પરિબળોને એકઠાં કરવાની તક ઝડપી લીધી. ઇંદિરા ગાંધીની સરકારે રજવાડાંના સાલિયાણાં નાબૂદ કર્યાં હતાં તેથી તેમને આવી તક મળી ગઈ હતી.

સામંતી અને ધાર્મિક સંસ્થાઓ એક...


આઝાદીના આ ગીત સાથે આપણી નજર સામે ત્રણ યુવાનોની તસવીર દેખાય છે, જેઓ ફાંસીના માચડા તરફ હસતાં-હસતાં આગેકદમ કરતા હતા.

લાહોર સેન્ટ્રલ જેલમાં 1931ની 23 માર્ચે ભગતસિંહ, રાજગુરુ અને સુખદેવને ફાંસી આપવામાં આવી હતી. તેમના પર એક બ્રિટિશ અધિકારીની હત્યાનો આરોપ હતો.

ભગતસિંહની ઓળખ એક ક્રાંતિકારી દેશભક્ત હોવા પૂરતી સીમિત નથી. તેઓ ઉદારમતવાદી વ્યક્તિ હતા.

તેઓ કોંગ્રેસી ન હતા અને સામ્યવાદી પક્ષના સભ્ય પણ ન હતા, પણ તેમની ક્રાંતિકારી વિચારધારા બાબતે કોઈને શંકા ન હતી.

1928માં ભગતસિંહ 21 વર્ષના હતા ત્યારે તેમણે 'કિરતી' નામના સામયિકમાં 'નવા નેતાઓના અલગ-અલગ વિચાર' શિર્ષક હેઠળ એક લેખ લખ્યો હતો.

માત્ર ચાર ફોટોગ્રાફ

લાહોરની નેશનલ કોલેજમાં અભ્યાસ વખતનો ફોટોગ્રાફ. ઊભેલા યુવાનોમાં જમણેથી ચોથા પાઘડીધારી ભગતસિંહ છે. (આ ફોટો પ્રોફેસર ચમનલાલે ઉપલબ્ધ કરાવી આપ્યો છે.)

ભગતસિંહ અસહકાર આંદોલનની નિષ્ફળતા અને હિન્દુ-મુસ્લીમોના ઝઘડાની નિરાશા વચ્ચે નવા આંદોલનના પાયા માટે જરૂરી આધુનિક વિચારો શોધી રહ્યા હતા.

વર્તમાન સમયમાં તમામ રાજકીય પક્ષો ભગતસિંહની તસવીરોનો પોતપોતાની અનુકૂળતા અનુસાર ઉપયોગ કરી રહ્યા છે, પણ વાસ્તવમાં ભગત... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

સિંહની કેટલી તસવીરો ઉપલબ્ધ છે?

આ સવાલના જવાબમાં જવાહરલાલ નેહરુ યુનિવર્સિટીના પ્રોફેસર ચમનલાલે કહ્યું હતું, "હકીકતમાં ભગતસિંહની અસલી તસવીરો તો ચાર જ છે."

"એ પૈકીની એકમાં તો 10-11 વર્ષના હતા ત્યારની છે, જેમાં તેમણે પાઘડી પહેરી છે. બીજી કોલેજ ગ્રુપની છે. અંદાજે 17 વર્ષના ભગતસિંહે તેમાં પણ પાઘડી પહેરી છે."

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે:

"ત્રીજી તસવીર ભગતસિંહ 20 વર્ષના હતા ત્યારની છે. તેમાં તેઓ ખાટલા પર બેઠા છે, તેમાં વાળ ખુલ્લા છે."

"ચોથી તસવીર દિલ્હીના કશ્મીરી ગેટ પર એક ફોટોગ્રાફરે ઝડપી હતી. તેમાં ભગતસિંહે હેટ પહેરી છે. પોતે આ તસવીર ઝડપી હોવાનું નિવેદન એ ફોટોગ્રાફરે કોર્ટમાં પણ આપ્યું હતું."

રાજકીય પક્ષો અને ભગતસિંહની તસવીરો

ભગતસિંહની ભૂખ હડતાળનું પોસ્ટર. તેના પર નારા છપાયેલા છે. નેશનલ આર્ટ પ્રેસ, અનારકલી, લાહોરે આ પોસ્ટર છાપ્યું હતું

તમામ રાજકીય પક્ષોએ ભગતસિંહ તસવીરો પોતાની અનુકૂળતા અનુસાર અપનાવી છે, પણ ભગતસિંહના ક્રાંતિકારી વિચારોને બાજુ પર ધકેલી દેવામાં આવ્યા છે.

કોઈ પક્ષે ભગતસિંહને ભગવાં વસ્ત્રો પહેરાવી દીધાં છે તો કોઈએ ભગતસિંહને ભારતીય સંસ્કૃતિના સંરક્ષક બનાવી દીધા છે.

ભગતસિંહના નાસ્તિકતા વિશેના વિચારો હોય કે સમાજવાદ સંબંધી લેખ, એકેય રાજકીય પક્ષ એ સંબંધે વિચારણાનો પ્રયાસ કરતો નથી.

આ સ્થિતિનું કારણ શું?

પ્રોફેસર ચમનલાલે કહ્યું હતું, "ગત 15-20 વર્ષમાં સમાજમાં એક નવો વર્ગ સર્જાયો છે. એ વર્ગ ઈચ્છે છે કે ભગતસિંહનું વૈચારિક, બૌદ્ધિક અને ચિંતક ક્રાંતિકારી સ્વરૂપ લોકો સમક્ષ આવવું જ ન જોઈએ."

"ભગતસિંહના 125 લખાણો અને નિવેદન છે. કોમી રમખાણો તથા તેમનું નિવારણ, અછૂત સમસ્યા જેવા મુદ્દાઓ પરના તેમના વિચારો છે. અનેક સામાજિક વિષય છે, જે આજે પણ મહત્ત્વપૂર્ણ છે."

"એ લોકો સમક્ષ ન આવે તેમાં આ વર્ગનો વ્યક્તિગત સ્વાર્થ સમાયેલો છે."

સરહદ પાર પણ છે ચાહકો

એસેમ્બ્લી બોમ્બ કેસમાં ભગતસિંહ વિરુદ્ધ ઉર્દૂમાં લખવામાં આવેલો એફઆઈઆર

ભગતસિંહ એક એવા ક્રાંતિકારી હતા કે તેમના જેટલા ચાહકો ભારતમાં છે તેટલા જ સરહદની પેલે પાર પણ છે.

ભગતસિંહનો જન્મ બંગા નામના ગામમાં થયો હતો. એ ગામ પાકિસ્તાનમાં છે.

પાકિસ્તાનમાં દર વર્ષે 23 માર્ચે ભગતસિંહની સ્મૃતિમાં ખાસ કાર્યક્રમનું આયોજન કરવામાં આવે છે.

સરહદ પાર તમામ લોકો એકઠા થાય છે અને ભગતસિંહને યાદ કરે છે.

ભગતસિંહ મેમોરિયલ ફાઉન્ડેશન નામનું એક સંગઠન પાકિસ્તાનમાં ભગતસિંહની સ્મૃતિને જાળવી રાખવાનું કામ...


આઝાદીની લડાઈને વેગ આપવા માટે ગાંધીજીએ 1917માં ચંપારણમાં પહેલી વાર ખેડૂતોના સત્યાગ્રહનો પરચો અંગ્રેજ સરકારને બતાવ્યો.

સત્ય, અહિંસા, સ્વમાન જાળવવાની તત્પરતા, ભોગ આપવાની તૈયારી અને મનમાંથી દૂર થયેલો સરકાર અને પોલીસનો ડર આ બાબતોને કારણે ચંપારણમાં લડતનું એક નવું જ વ્યાકરણ ગાંધીજીએ સર્જ્યું. તેનાથી પ્રભાવિત થયેલા લોકોમાં અમદાવાદના સફળ,સમૃદ્ધ બૅરિસ્ટર વલ્લભભાઈ પટેલ પણ હતા.

વલ્લભભાઈ સામાન્ય રીતે તો રાજકારણ અને રાજનેતાઓને હાંસીની નજરે જોનારા હતા. પણ ગાંધીજીમાં તેમને એવા નેતાના દર્શન થયાં જેમની દેશને ખરેખર જરૂર હતી.

એટલે ચંપારણ સત્યાગ્રહના બીજા વર્ષે, 1918માં ખેડા જિલ્લામાં ગાંધીજીએ ખેડૂતોનો સત્યાગ્રહ આદર્યો, ત્યારે વલ્લભભાઈ તેમના સાથીદાર બન્યા.

પહેલી મુલાકાતમાં તો ગાંધીજીને તેઓ અક્કડ લાગ્યા હતા, પણ ખેડા સત્યાગ્રહ દરમિયાન ગાંધીજીએ વલ્લભભાઈનું હીર પારખ્યું અને વલ્લભભાઈએ ગાંધીજીના પ્રતાપનો જાતે અનુભવ કર્યો. ત્યારથી તેમણે ગાંધીજી સાથે-ગાંધીજીની પાછળ પોતાનું જીવન જોડી દીધું.

ગાંધીજીના વ્યક્તિત્વનાં અસંખ્ય પાસાં હતાં. તેમાંથી વલ્લભભાઈએ સાદગી, સત્તાલાલસા વિનાની નિઃસ્વાર્થ દેશસેવા, હિંસા વિના... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ની વીરતા અને દેશ માટે ભોગ આપવાની તૈયારી જેવા ગુણો અપનાવી લીધા. સમૃદ્ધિને બદલે સાદગી અને ધંધાને બદલે દેશસેવા તેમનાં જીવનમૂ્લ્ય બન્યાં.

ગાંધીજી પાસેથી શીખવાના પાઠ એકાદ દાયકામાં વલ્લભભાઈએ એટલા પાકા કરી લીધા હતા કે 1928માં બારડોલી સત્યાગ્રહની નોબત આવી, ત્યારે બારડોલી સત્યાગ્રહની સંપૂર્ણ જવાબદારી વલ્લભભાઈએ ઉપાડી.

ગાંધીજીએ તેમને કહી રાખ્યું હતું કે “મારી હાજરી તમારા ખિસ્સામાં સમજજો.” પણ એની જરૂર પડી નહીં.

બારડોલી : ચૂકાયેલી પહેલી તક પછીનો મોકો

બાજીપુરામાં નર્મદાશંકરનું ગ્રુપ

1928માં મહેસૂલ વધારાના વિરોધમાં બારડોલી સત્યાગ્રહ શરૂ થયો, તે ખરું જોતાં બારડોલી માટે બીજી વારની તક હતી.

1922માં સવિનય કાનૂનભંગના કાર્યક્રમ માટે ગાંધીજીએ બારડોલી તાલુકો પસંદ કર્યો હતો. બારડોલીમાં લાંબી લડતની સંભાવના ધારીને સ્વરાજ આશ્રમની સ્થાપના પણ કરવામાં આવી હતી. પરંતુ દેશભરમાંથી આવતા હિંસાના છૂટાછવાયા સમાચારથી ગાંધીજી વ્યગ્ર બનતા જતા હતા.

તેમાં ઉત્તર પ્રદેશના ગોરખપુર તાલુકાના ચૌરીચૌરા ગામે રોષે ભરાયેલા ટોળાએ પોલીસો સહિત પોલીસચોકી સળગાવી દીધી, ત્યારે ગાંધીજીની સહનશક્તિની હદ આવી.

તેમણે દેશભરમાં જામેલા અસહકારના વાતાવરણની પરવા કર્યા વિના, આંદોલન મોકૂફ રાખવાની જાહેરાત કરી દીધી. એટલે સત્યાગ્રહના ઇતિહાસમાં અમર બનવાની બારડોલીની તક સરી ગઈ.

પરંતુ એ તક 1928માં ફરી ટકોરા મારતી આવી અને આ વખતની લડતથી બારડોલીનું નામ દેશભરમાં ગાજ્યું અને ગુંજ્યું.

સત્યાગ્રહ શા માટે?

બારડોલી તાલુકામાં વિવાદના કેન્દ્રસ્થાને હતો નવો મહેસૂલ વધારો. અંગ્રેજોના રાજમાં દર 30 વર્ષે મહેસૂલના નવા દર નક્કી થતા હતા. એ પ્રમાણે, 1927માં બારડોલી તાલુકાનાં ગામો માટે 22 ટકા વધારો જાહેર થયો. તેની સામે મોરચો માંડતાં પહેલાં વલ્લભભાઈએ લડતનું વાજબીપણું તપાસ્યું.

લડત દરમિયાન પણ તેમણે કહ્યું હતું, “આપણે સરકાર જોડે કજિયો બાંધવા ખાતર આ લડત માંડી નથી. તેનું વાજબી લહેણું આપણે દૂધે ધોઈને ચૂકવી આપવું છે.” પણ 22 ટકા વધારો બારડોલીના લોકોને ‘વાજબી’ લાગતો ન હતો.

વલ્લભભાઈએ લોકોની ફરિયાદની ખરાઈ માટે ‘ડુંગળીચોર’નું માનભર્યું બિરુદ પામેલા મોહનલાલ પંડ્યા અને રવિશંકર મહારાજ જેવા પોતાના વિશ્વાસુ સાથીદારોને બારડોલી મોકલ્યા. ત્યારપછી ગાંધીજીના આશીર્વાદથી તથા બારડોલીના લોકોની મરજીથી સત્યાગ્રહ આરંભાયો.

નાટ્યાત્મક યોગાનુયોગ

સરદાર પટેલની રૂવા ગામમાં સભા

વલ્લભભાઈ 1928 સુધીમાં ખેડા સત્યાગ્રહમાં...


આટલું કહેતાં જ કઠુઆ જિલ્લાનાં રસાના ગામનાં આઠ વર્ષીય બકરવાળ દીકરીનાં માની આંખો ભરાઈ આવે છે અને તેઓ રડવાં લાગે છે.

તેઓ કહે છે "અમને આજે પણ ચોવીસ કલાક અમારી દીકરીની યાદ આવે છે. એ રમતાં રમતાં ઘરે આવતી અને કહેતી મા મને રોટી આપો. તેને ફળો પણ ગમતાં હતાં. તે એનાં પિતાને સંતરા, કેળા અને બિસ્કિટ લાવવાનું કહેતી."

"એક વર્ષ થઈ ગયું તેને નથી જોઈ. રમતાં રમતાં એને ઉઠાવી ગયા અને બરહેમીથી મારી નાંખી એને. બહું ખરાબ કર્યુ દીકરી સાથે."

બાળકીનાં માતા કહે છે, "મને નથી ખબર કે મને ન્યાય મળશે કે નહીં. તે કોઈ બીમારીથી મરી ગઈ હોત તો અમને આટલું દુખ ન થાત. ઉઠતાં-બેસતાં એનો ચહેરો નજર સામે આવે છે. મેં આજે પણ એનાં રમકડાં અને થોડાંક કપડાં સાચવીને રાખ્યા છે."

કઠુઆ બળાત્કારનો ભોગ બનેલી દીકરીની ઢીંગલી હાથમાં લઈને તેઓ કહે છે "આ ઢીંગલી એણે જાતે કબાટમાં મુકી હતી પણ અમારી ઢીંગલી પોતે ચાલી ગઈ."

અઠવાડિયા સુધી થયો હતો સામુહિક બળાત્કાર

ગત વર્ષે જાન્યુઆરીમાં જમ્મુના કઠુઆ જિલ્લામાં બકરવાળ સમુદાયની એક બાળકી પર સામુહિક બળાત્કાર ગુજારી એમની હત્યા કરી દેવામાં આવી હતી.

પોલીસનાં કહ્યાં મુજબ આઠ વર્ષની એ બાળકીને દેવસ્થાન (પૂજ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ાસ્થળ)માં કેદ રાખવામાં આવી અને અઠવાડિયા સુધી એના પર સામુહિક બળાત્કાર ગુજારવામાં આવ્યો.

ત્યાં સુધી કે ગળુ દબાવીને મારી હત્યા કરી દેવામાં આવી એની થોડીક મિનિટ અગાઉ સુધી બળાત્કાર થતો રહ્યો અને પછી લાશ જંગલમાં ફેંકી દેવામાં આવી. આ કેસમાં ન્યાય માટે દેશભરમાં પ્રદર્શન થયા હતાં અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ પિડિતને ન્યાય અપાવવાની માગ ઉઠી હતી.

તપાસ સંસ્થાએ આ મામલે માસ્ટર માઇન્ડ સાંઝી રામ અને એમના દીકરા વિશાલ કુમાર સહિત નવ લોકોની ધરપકડ કરી હતી.

આરોપીઓમાં એક પોલીસ હૅડ કૉન્સ્ટેબલ, બે એસપીઓ અને એક સબ-ઇન્સ્પેક્ટર પણ સામેલ છે.

મે 2018માં સુપ્રીમ કોર્ટે કઠુઆ સામુહિક બળાત્કાર અને હત્યાનો કેસ પંજાબના પઠાણકોટમાં ટ્રાન્સફર કરી દીધો હતો.

આ સમયે કેસની સુનાવણી સતત ચાલી રહી છે અને ક્રાઇમ બ્રાંચની ટીમે પોતાના સાક્ષીઓ અદાલતમાં રજૂ કર્યા છે.

રસાના ગામમાં બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં બાળકીનાં પિતાએ કહ્યું કે "વકીલ તો અમને કહે છે કે ન્યાય મળશે પણ ક્યારે મળશે એ નથી કહેતાં. મને પોતાને પણ ખબર નથી કે ન્યાય મળશે કે નહીં."

આ સમયે પીડિત પરિવારના બેઉ સભ્યો એકલા ગામમાં રહે છે. એમનાં અન્ય બે સંતાનો એમના સબંધીઓની પાસે છે.

એમણે કહ્યું "મોટો દીકરો કાશ્મીરમા ભણે છે અને નાનો એની નાનીને ત્યાં સામ્બામાં રહે છે. ભયને લીધે તેઓ રસાના ગામમાં નથી રહેતાં."

રાજ્ય સરકારે અદાલતનાં આદેશ પર પરિવારની સુરક્ષા માટે પોલીસ દળ તેનાત કરેલું છે. તેઓ 24 કલાક ફરજ પર હાજર રહે છે.

પોલીસે પરિવારના ઘર સામે પોતાનો તંબૂ તાણેલો છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

હવે પરસ્પર એ ભાઈચારો નથી રહ્યોં

પીડિતનાં પિતા કહે છે આ ઘટના પછી આસપાસના ગામોનો માહોલ ખરાબ થઈ ગયો છે.

"હવે પરસ્પર એ ભાઈચારો નથી રહ્યોં. દર વર્ષે શિયાળામાં આ વિસ્તારમાં 10-15 સમૂહો અહીં તંબૂઓ તાણતા હતાં પણ આ વર્ષે એ લોક અહીં નથી આવ્યાં."

એમનું કહેવું છે કે ગામના લોકોએ બકરવાળ સમુદાયના લોકોને પશુઓ માટે ચારો આપવાની મનાઈ કરી દીધી.

એમણે બીબીસીને કહ્યું કે "મારી મજબુરી છે કે મારે અહીં રહેવું પડે છે કેમ કે મારું મકાન અહીં છે. મને મારા જાનવરો માટે પાંદડાં નથી મળી રહ્યાં, દૂર જંગલમાં જવું પડે છે અને ત્યાં હિંસક પશુઓનો ખતરો રહે છે."

એમણે કહ્યું કે "રસાના અને ધમ્યાલ ગામના લોકો એમને સારી નજરથી નથી જોતાં. પહેલાં એકબીજાનાં મળતા હતાં, દુઆ-સલામ કરતાં હતાં પણ હવે એવો સંબંધ નથી રહ્યોં."

"ગામના લોકો કહે છે તમે લોકોએ આગ લગાવી,...


આટલું બધું હોવા છતાં બાંગ્લાદેશ પોતાની આર્થિક સફળતાનો નવો ઇતિહાસ લખી રહ્યું છે. જોકે, બાંગ્લાદેશની આ સફળતાની ચર્ચા આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે એ રુપમાં થઈ નથી.

મેન્યુફેકચરિંગ સેક્ટરમાં બાંગ્લાદેશ ઝડપથી પ્રગતિ કરી રહ્યું છે. કપડાં ઉદ્યોગમાં બાંગ્લાદેશ ચીન બાદ બીજા નંબર પર છે. એક દાયકામાં બાંગ્લાદેશની અર્થવ્યવસ્થા સરેરાશ 6 ટકાના વાર્ષિક દરથી આગળ વધી છે.

વર્ષ 2018ના જૂન મહિનામાં આ વૃદ્ધિ દર 7.86 ટકા પર પહોંચી ગયો હતો.

1974માં ભયાનક દુષ્કાળ બાદ 16.6 કરોડ કરતા વધારે વસતિ ધરાવતો બાંગ્લાદેશ ખાદ્ય ઉત્પાદનના મામલે આત્મનિર્ભર બની ચૂક્યો છે. 2009થી બાંગ્લાદેશમાં પ્રતિ વ્યક્તિ આવક ત્રણ ગણી થઈ ગઈ છે.

આ વર્ષે પ્રતિ વ્યક્તિ આવક 1750 ડોલર એટલે કે આશરે 1,22,937 રૂપિયા થઈ ગઈ છે.

બાંગ્લાદેશમાં મોટી સંખ્યામાં લોકો ગરીબીમાં જીવન પસાર કરી રહ્યા છે પરંતુ વિશ્વ બૅન્કના આંકડા અનુસાર પ્રતિદિન 1.25 ડોલર એટલે કે આશરે 85 રુપિયામાં પોતાનું જીવન પસાર કરતા લોકોની સંખ્યા 19 ટકા હતી જે હવે 9 ટકા જ છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

શેખ હસીના સતત ત્રીજી વખત બાંગ્લાદેશના વડાં પ્રધાન બન્યા છે. હસીનાનાં નેતૃત્વમાં બાંગ્લાદેશ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

હાલના વર્ષોમાં એશિયાના સૌથી સફળ દેશો તરીકે સામે આવ્યું છે.

એક સમય હતો જ્યારે બાંગ્લાદેશ (ત્યારે તેને પૂર્વી પાકિસ્તાન કહેવામાં આવતું) પાકિસ્તાનનો સૌથી ગરીબ વિસ્તાર હતો. 1971માં સ્વતંત્રતા બાદ પણ બાંગ્લાદેશમાં ખૂબ ગરીબી હતી. 2006 બાદ બાંગ્લાદેશની તસવીર પરથી ધૂળ દૂર થવા લાગી અને સફળતાની રેસમાં તે પાકિસ્તાનથી આગળ નીકળી ગયું.

'વિકાસ દરમાં બાંગ્લાદેશ ભારતને પણ પાછળ છોડી દેશે'

બાંગ્લાદેશનો વાર્ષિક જીડીપી દર પાકિસ્તાનથી 2.5 ટકા આગળ નીકળી ગયો છે. જાણીતા અર્થશાસ્ત્રી કૌશિક બાસુનું કહેવું છે કે બાંગ્લાદેશ વિકાસ દરમાં ભારતને પણ પાછળ છોડી દેશે.

બાંગ્લાદેશની વસતિ 1.1 ટકા દરે પ્રતિવર્ષે વધી રહી છે જ્યારે પાકિસ્તાનની વસતિ 2 ટકાના દરથી વધી રહી છે. તેનો મતલબ છે કે પાકિસ્તાનની સરખામણીએ બાંગ્લાદેશમાં પ્રતિ વ્યક્તિ આવક ઝડપથી વધી રહી છે.

કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે બાંગ્લાદેશ ખૂબ જ શાંત રીતે પોતાની કાયાપલટ કરી રહ્યું છે. કૌશિક બસુનુ માનવું છે કે બાંગ્લાદેશના સમાજના મોટાભાગમાં પરિવર્તન થઈ રહ્યું છે અને અહીં મહિલાઓનું સશક્તિકરણ પણ ઝડપથી થઈ રહ્યું છે.

બાંગ્લાદેશમાં એક વ્યક્તિની સરેરાશ ઉંમર 72 વર્ષ થઈ ગઈ છે જે ભારતમાં 68 વર્ષ અને પાકિસ્તાનમાં 66 વર્ષ કરતા વધારે છે.

વિશ્વ બૅન્કના આંકડા પ્રમાણે 2017માં બાંગ્લાદેશમાં જે લોકો પાસે બૅન્કમાં ખાતું છે તેમાંથી 34.1 ટકા લોકોએ ડિજીટલ લેવડ દેવડ કરી છે જે દક્ષિણ એશિયામાં સરેરાશ 27.8 ટકા છે.

ભારતમાં આ લોકોની સંખ્યા 48 ટકા છે જેમની પાસે બૅન્ક ખાતું છે. પરંતુ તેમાંથી કોઈ લેવડ દેવડ કરતા નથી.

આવા ખાતાને ડૉર્મન્ટ અકાઉન્ટ (નિષ્ક્રિય ખાતા) કહેવામાં આવે છે. બીજી તરફ બાંગ્લાદેશમાં આવા લોકો 10.4 ટકા લોકો જ છે.

આ વર્ષની શરુઆતમાં બાંગ્લાદેશ માટે એ ક્ષણ ખૂબ નિર્ણાયક રહી જ્યારે સંયુક્ત રાષ્ટ્રએ બાંગ્લાદેશને અલ્પવિકસિત દેશની શ્રેણીમાંથી બહાર કાઢી 2024માં વિકાસશીલ દેશોની યાદીમાં ઉમેરવાની વાત કહી.

વડાં પ્રધાન શેખ હસીનાનાં નેતૃત્વમાં બાંગ્લાદેશ માટે તે એક મોટી ઉપલબ્ધિ હશે.

સંયુક્ત રાષ્ટ્રનાં આ પગલાં પર શેખ હસીનાએ એક ઇન્ટરવ્યૂમાં કહ્યું હતું, "અલ્પવિકસિત શ્રેણીમાંથી બહાર નીકળવું અમારા આત્મવિશ્વાસ અને આશાઓની મજબૂતી માટે ખૂબ ખાસ છે."

"આ ન તો માત્ર નેતાઓ માટે પણ અહીંના નાગરિકો માટે પણ ખૂબ સારા સમાચાર છે. જો તમે નીચલા દરજ્જામાં રહો છો તો પ્રોજેક્ટ અને પ્રોગ્રામ પર વાતચીત પણ તેમની શરતો અનુસાર થાય...


આટલું બોલતાં ચંદનના મોટાં બહેન કીર્તિ ગુપ્તા ઉદાસ થઈ જાય છે અને ઉમેરે છે, "યોગીજી મુખ્યપ્રધાન બન્યા હતા, ત્યારે તેણે ફટાકડા ફોડીને ખુશી વ્યક્ત કરી હતી."

"યોગીજી ન આવ્યા. મારા ભાઈનું મૃત્યુ થઈ ગયું, પણ તેઓ ન આવ્યા. એમણે આવવું જોઈતું હતું."

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

"તેઓ મંદિરે જાય છે, કોઈ સંમેલનના ઉદ્દઘાટનમાં જાય છે પણ મારા ઘરે શોક હતો, ત્યારે તેઓ ન આવ્યા."

26મી જાન્યુઆરીએ ઉત્તર પ્રદેશના કાસગંજ શહેરમાં કેટલાક યુવાનોએ તિરંગા યાત્રા કાઢી હતી અને ચંદન ગુપ્તા તેમાં સામેલ થયા હતા.

ચંદન ગુપ્તાના ઘરની સ્થિતિ

ચંદન ગુપ્તાના પિતા શિશિર ગુપ્તા

તિરંગા યાત્રા દરમિયાન વિવાદ થયો હતો. ત્યારે કથિત રીતે કોઈકે ચંદન ગુપ્તાને ગોળી મારી દીધી હતી.

ચંદન ગુપ્તાના મૃત્યુ સંદર્ભે અત્યાર સુધીમાં અનેક શખ્સોની ધરપકડ કરવામાં આવી છે.

પોલીસનું કહેવું છે કે સલીમ નામનો શખ્સ મુખ્ય આરોપી છે અને તેની ધરપકડ કરવામાં આવી છે.

સાંજે છ વાગ્યાનો સમય થયો છે. ચંદન ગુપ્તાના ઘરની બહાર પોલીસનો ખડકલો છે.

ઘરમાં પ્રવેશ કર્યો તો સામે જ ફૂલહાર ચડાવેલી ચંદનની તસવીર નજરે પડી. તસવીરની પાછળ દિવાલ પર તિરંગો ચોંટાડેલો છે અને સામે દીવ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ો ચાલુ હતો. પાસે સુશીલ ગુપ્તા બેઠા છે.

સુશીલ ગુપ્તા કહે છે કે તેમનો દીકરો તિરંગો લઈને ગયો હતો અને તિરંગામાં લપેટાઈને આવ્યો હતો. તેમની માગ છે કે સરકાર તેમના દીકરાને 'શહીદ' જાહેર કરે.

રાજકારણ અને દેશભક્તિ

ચંદન ગુપ્તાની બહેન કીર્તિ

શું ચંદનના પિતા સુશીલ ગુપ્તા સરકારથી નારાજ છે? તેઓ કહે છે, "ના, સરકાર સામે કોઈ નારાજગી નથી."

તેમણે સ્પષ્ટ રીતે પોલીસ સામે નારાજગી વ્યક્ત નહોતી કરી.

20 વર્ષના ચંદન શહેરની કોલેજમાં બીકૉમમાં ત્રીજા વર્ષમાં અભ્યાસ કરતા હતા.

મેં ચંદનની નોટબુક જોવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી એટલે સુશીલ તેમના પુત્રી કીર્તિ ગુપ્તાને બોલાવ્યાં.

કીર્તિના કહેવા પ્રમાણે, ચંદનનું લખાણ બરાબર ન હતું, તેઓ ભણવા પ્રત્યે ગંભીર ન હતા. જોકે, કીર્તિ ચંદનની નોટબુક લઈને આવ્યાં.

કીર્તિ ગ્રેજ્યુએશન બાદ દિલ્હીમાં બેન્ક જોબ માટે તૈયારી કરી રહ્યાં છે. કીર્તિ દિલ્હીથી કાસગંજ આવતાં, ત્યારે તેમના ભાઈને અંગ્રેજી શીખવતાં હતાં.

રાજકારણ, દેશભક્તિ અને રાષ્ટ્રવાદ વિશે ચંદન શું વિચારતા હતા?

યોગીના વિજયની ઉજવણી

કીર્તિ કહે છે, "એક વખત અમે બેઠા હતા, ત્યારે તેણે આર્મીમાં જવાનો વિચાર વ્યક્ત કર્યો, એટલે મેં કહ્યું કે તો આર્મી માટે તૈયારી કર."

"બાદમાં તેને યાદ આવ્યું કે તો કહ્યું, 'મેડિકલ એગ્ઝામમાં પાસ નહીં થઈ શકું.' ચંદન એક વખત પડી ગયો હતો અને તેનો હાથ ભાંગી ગયો હતો. બાદમાં તેણે વિચાર્યું કે દેશ માટે બીજું કંઈક તો કરી શકાય."

કીર્તિ તેમના ભાઈ ચંદનના રાજકીય વિચારો અંગે કહે છે, "તે યોગીજીને પસંદ કરતો હતો. વોટિંગ દરમિયાન તેણે તનતોડ મહેનત કરી હતી. તે આખો દિવસ વ્યસ્ત રહેતો હતો.

"એના માટે બીજેપી જ બધું હતી. તેને યોગીજી બહુ પસંદ હતા. તે કહેતો કે, યુપીમાં માત્ર અને માત્ર યોગીજી જીતવા જોઈએ. યોગીજી સીએમ બન્યા, ત્યારે તેણે આતશબાજી કરીને ઉજવણી કરી હતી."

''પોઝિટિવ થિંકિંગ'

કીર્તિએ ભાઈ વિશે કહ્યું, "યુપીમાં ભાજપનો વિજય થતા હું ખુશ થઈ હતી કે ભાઈ જે પાર્ટી ઇચ્છતો હતો, તે પાર્ટીનો વિજય થયો છે.

"વડાપ્રધાન મોદી વિશે પણ તે સારો અભિપ્રાય ધરાવતો હતો. તે કહેતો હતો દુનિયાભરમાં મોદી અજોડ છે. તેઓ સારી રીતે દેશને ચલાવી રહ્યા છે.

"પરંતુ તેમની નીચે જે લોકો છે, તેઓ ભ્રષ્ટાચાર આચરે છે. મોદી દરેક બાબત પર નજર ન રાખી શકે. દેશમાં આટલી મોટી વસતિ છે. કેટલા પર ધ્યાન આપે?

"મોદીજી વિશે માત્ર એજ નહીં, હું પણ સકારાત્મક વિચાર ધરાવું છું. આપ પણ જાણો છો કે મોદીજી...


આટલું મોટું કૌભાંડ ઘણા સ્તર પર બેદરકારી, મિલીભગત કે પછી વ્યવસ્થાની ગડબડને કારણે થયું છે.

તેમાં અરૂણ જેટલીની દેખરેખ હેઠળ કામ કરતા ઘણા વિભાગોની બેદરકારી પણ સામેલ છે.

આ મહાકૌભાંડમાં ભૂલ માટે અરૂણ જેટલીએ કોના કોના પર કાર્યવાહી કરવી પડશે?

નાણાં મંત્રાલય અને કૉર્પોરેટ અફેર્સ મંત્રાલય

આરબીઆઈ, ઇન્કમ ટેક્સ, કૉર્પોરેટ અફેર્સ વિભાગ, ફાઇનાન્શિયલ ઇન્ટેલિજન્સ યૂનિટ એટલે કે FIU અને ઇન્ફોર્સમેન્ટ ડાયરેક્ટરેટ (ઈડી), આ બધા વિભાગ કેન્દ્ર સરકારને આધિન છે. અને તેમની ભૂલ કે ઉદાસીનતા માટે જવાબદાર સરકાર જ છે.

બૅન્કિંગ સિસ્ટમની જવાબદારી છે કે તે શંકાસ્પદ લેવડ-દેવડ વિશે FIUને જણાવે, જે તેને તપાસ એજન્સી ઈડી અને ઇન્કમ ટેક્સ વિભાગને મોકલે છે. તેમણે આ મુદ્દે કાર્યવાહી કરવાની હોય છે.

જ્યારે ઑડિટર્સને કોઈ કંપનીની કાર્યપ્રણાલી કે કૉર્પોરેટ ગવર્નેંસમાં ખામી જોવા મળે તો કૉર્પોરેટ અફેર્સના વિભાગને તેની જાણકારી આપવામાં આવે છે અને પછી વિભાગે તેના પર કાર્યવાહી કરવાની હોય છે.

કંપની ઑડિટર ડેલૉયટ હેસકિન્સ એન્ડ શેલ્સે નીરવ મોદીની મુખ્ય કંપની ફાયરસ્ટાર ઇન્ટરનેશનલમાં આવકને ખાતામાં દેખાડવા મામલે નબળા ઇન્ટરનલ કન્ટ્રોલની ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

વાત કરી હતી પરંતુ કાર્યવાહી કરવામાં આવી ન હતી.

તમને આ વાંચવું પણ ગમશે:

અર્નસ્ટ એન્ડ યંગે પીએનબીની સિસ્ટમ અને કેટલાક અધિકારીઓની ક્ષમતામાં ખામીનો રિપોર્ટ આપ્યો હતો.

ગીતાંજલિ જ્વેલર્સના ઑડિટમાં કંપની પર આર્થિક દબાણ અને ઋણને સમયસર ન ભરવાનો રિપોર્ટ આપવામાં આવ્યો હતો.

તો નબળા તેમજ જોખમ ધરાવતા કૉર્પોરેટ ગવર્નન્સ પર કાર્યવાહી થવાની જરૂર હતી.

ઈડી અને ઇન્કમ ટેક્સે છેલ્લાં 2-3 વર્ષોમાં FIUના રિપોર્ટ પર પગલાં લેવાના હતાં પરંતુ ત્યાં પણ કચાશ રહી ગઈ.

બૅન્કના કામકાજમાં ગડબડ

બૅન્કોમાં લેવડ-દેવડ 'મેકર એન્ડ ચેકર્સ' વ્યવસ્થા પર થાય છે એટલે કે લેવડ-દેવડનું વિવરણ એક અધિકારી બનાવે છે તો બીજા તેની તપાસ કરે છે અને ત્રીજા અધિકારી તેને અપ્રુવ કરે છે.

ત્યારબાદ પણ સતર્કતા વિભાગના અધિકારી તેમના કામકાજ પર ધ્યાન રાખે છે. બૅન્કના ઇન્ટરનલ ઑડિટ નિયમિત રૂપે રક્ષકની ભૂમિકા ભજવે છે.

બૅન્કની દરેક લેણ-દેણ 'સીબીએસ' એટલે કે કોર બૅન્કિંગ સિસ્ટમ પર નોંધાયેલી હોવી જોઈએ અને સ્વિફ્ટના માધ્યમથી થયેલી લેણ-દેણ આટલાં વર્ષોથી પકડમાં ન આવવી તે આશ્ચર્યની વાત છે.

સ્વિફ્ટના માધ્યમથી આંતરરાષ્ટ્રીય લેણ-દેણ મોટા પાયે થાય છે અને આ લેણ-દેણ મોટાભાગે મોટી ધનરાશિની હોય છે.

જોખમની સંભાવનાના કારણે બૅન્ક હંમેશા વધારે સાવધાની વર્તે છે. પર્યાપ્ત માર્જિન વગરના એલઓયુને બૅન્ક અધિકારી સ્વિફ્ટના માધ્યમથી સતત 6 વર્ષોથી મોકલતા રહ્યા અને કોઈને ખબર પણ ન પડી હોય, તે અવિશ્વસનીય લાગે છે. મિલીભગત વગર આ શક્ય નથી.

RBIની ભૂલ

ટેકનૉલૉજીના આ યુગમાં એ વાત પર આશ્ચર્ય થાય છે કે સ્વિફ્ટના માધ્યમથી લેવડ-દેવડને આટલા વર્ષો સુધી CBSનો ભાગ કેમ બનાવવામાં ન આવી, જ્યારે મોટાભાગની ખાનગી બૅન્ક બધો જ કારોબાર સીબીએસની મદદથી કરે છે અને બધી લેવડ-દેવડનો રિયલ ટાઇમ રિપોર્ટ હોય છે.

આ સિવાય, RBIની એક્સપર્ટ ઇન્સ્પેક્શન ટીમે સમય સમય પર આ બૅન્કની લેણ દેણ અને કાર્યપ્રણાલીની ઊંડી તપાસ કરી હશે અને છ વર્ષોમાં એવું ઘણી વખત થયું હશે, તેવામાં આટલા મોટા કૌભાંડની ખબર ન પડે, તે હેરાનીની વાત છે.

ઑડિટર્સ શું કરી રહ્યા હતા?

બૅન્કનો કારોબાર RBIની દેખરેખ હેઠળ થાય છે અને તેના સિવાય પાંચ પ્રકારના ઑડિટની પણ તેના પર નજર હોય છે.

બૅન્કના ક્રેડિટ ઑડિટ, બૅન્કના આંતરિક ઑડિટ, કૉનકરંટ ઑડિટ, સ્ટૉક ઑડિટ અને એક્સટર્નલ સ્ટેટુરી ઑડિટ.

સતત છ વર્ષોમાં એકપણ ઑડિટમાં આ કૌભાંડ પકડાયું નહીં કે પછી જાણી જોઈને આમ કરવામાં આવ્યું...


આઠ બેઠકો પૈકી બે બેઠકો અનુસૂચિત જનજાતિ માટે અને એક બેઠક અનુસૂચિત જાતિ માટે અનામત છે.

અબડાસા, લીમડી, ગઢડા, ડાંગ, મોરબી, કપરાડા, ધારી અને કરજણની બેઠકો કૉંગ્રેસના ધારાસભ્યોના રાજીનામાને કારણે ખાલી પડી હતી.

પાછલા કેટલાક સમયથી રાજ્યના બે મુખ્ય રાજકીય પક્ષો સત્તાધારી પક્ષ ભાજપ અને મુખ્ય વિરોધ પક્ષ કૉંગ્રેસ આ ચૂંટણીને ધ્યાનમાં રાખી પોતપોતાની રણનીતિ બનાવી રહ્યા છે.

આ પેટાચૂંટણીને ધ્યાનમાં રાખીને વર્તમાન રાજકીય પરિસ્થિતિના સંદર્ભે બંને પક્ષોના સંગઠનમાં પણ ગતિવિધિઓ તેજ થતી જોવા મળી રહી છે.

પેટાચૂંટણીને લક્ષમાં લઈને કેટલીક નિમણૂકોની પણ જાહેરાત થઈ છે અને સંગઠનમાં મોટા પાયે ફેરફાર પણ થયા છે.

ભાજપના નવા ગુજરાત અધ્યક્ષ સી. આર. પાટીલ આ ચૂંટણી અગાઉ 2022માં થનારી ગુજરાતની ચૂંટણીમાં તમામ 182 બેઠકો પર વિજય મેળવવાનો દાવો કરી ચૂક્યા છે અને કોરોનામાં કાર્યક્રમોને લઈને વિવાદિત પણ બન્યા છે. સામે કૉંગ્રેસે યુવા નેતા હાર્દિક પટેલને કાર્યકારી અધ્યક્ષપદ આપ્યું છે.

2017ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં યુવાનેતાઓ હાર્દિક પટેલ, અલ્પેશ ઠાકોર અને જિજ્ઞેશ મેવાણી સતત સક્રિય પણ રહ્યા અને એ રીતે સતત ચર્ચામાં પણ રહ્યા હતા.

તો હ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

વે આગામી પેટાચૂંટણીઓ વખતે આ યુવા નેતાઓની રાજકારણ પર મતદાતાઓ પર અસરમાં શું બદલાવ આવ્યો છે અને કેટલો વધતો ઓછો પ્રભાવ તેઓ હવે પાડી શકે છે એનું આકલન કરવાનો અમે પ્રયાસ કર્યો.

2017ની વિધાનસભા ચૂંટણી પછી લગભગ ત્રણ વર્ષના સમયગાળે વિધાનસભા બેઠકોની આ પેટાચૂંટણી એટલા માટે પણ રાજકીય પક્ષો માટે મહત્ત્વની બની જાય છે કે હવે પછીની વિધાનસભા ચૂંટણીઓ આડે બે જ વર્ષ બાકી રહેશે.

એટલે સ્વભાવિક છે કે ભાજપ અને કૉંગ્રેસ બન્ને માટે આ પેટાચૂંટણીઓ હાલ પૂરતી તો સેમિફાઇનલ મૅચ જેવી બની રહેશે.

બંને પક્ષોને તેમની હાલની રાજકીય સ્થિતિ, પડકારો, મુદ્દાઓ, સંગઠન વગેરે બાબતોનું આકલન કરવાની તક આ પેટાચૂંટણીમાંથી મળી રહેશે.

ભાજપ માટે 2017ની સ્થિતિથી હાલની સ્થિતિ ઘણી અલગ છે.

2017માં સત્તાધારી ભાજપ સામે પાટીદાર યુવા નેતા હાર્દિક પટેલ, દલિત યુવા નેતા જિજ્ઞેશ મેવાણી અને ઓબીસી યુવા નેતા અલ્પેશ ઠાકોરના રૂપમાં ત્રણ મોટા પડકારો હતા. જોકે તેમાંથી હવે અલ્પેશ ઠાકોર ભાજપમાં છે, હાર્દિક પટેલ કૉંગ્રેસમાં છે તો વડગામના ધારાસભ્ય જિજ્ઞેશ મેવાણી ગુજરાત અને દેશમાં વિવિધ આંદોલનમાં આગળની હરોળમાં બોલતા જોવા મળે છે.

હાર્દિક પટેલ

હાર્દિક પટેલને હાલમાં જ પેટાચૂંટણીઓને ધ્યાનમાં રાખીને જ કૉંગ્રેસે પ્રદેશ એકમના કાર્યકારી અધ્યક્ષ બનાવ્યા છે.

કૉંગ્રેસ પ્રમુખ સોનિયા ગાંધીએ તાત્કાલિક અસરથી હાર્દિક પટેલની ગુજરાત કૉંગ્રેસના કાર્યકારી અધ્યક્ષ તરીકેની નિમણૂકને મંજૂરી આપી હતી.

પાટીદાર યુવા નેતા હાર્દિક પટેલે પાટીદાર અનામત આંદોલનમાં આગળ પડતો ભાગ ભજવ્યો અને એક રીતે આ આંદોલનનો તેઓ સતત ચહેરો બનેલા રહ્યા.

25 ઑગસ્ટ, 2015ની અમદાવાદની જીએમડીસી ગ્રાઉન્ડની રૅલી અને તે પછીના કાયદાકીય અને રાજકીય ઘટનાક્રમ પછી તો હાર્દિક પટેલનું રાજ્યના રાજકારણમાં કદ પણ વધ્યું.

2017ની પેટાચૂંટણીમાં હાર્દિક પટેલે અનેક રાજકીય દાવા-પ્રતિદાવાઓના અંતે વિપક્ષ કૉંગ્રેસને પોતાનો ટેકો જાહેર કર્યો.

વિધાનસભા ચૂંટણીનાં ત્રણ અઠવાડિયાં પહેલાં જ હાર્દિક પટેલે કૉંગ્રેસને સમર્થન જાહેર કરતા કહ્યું હતું કે કૉંગ્રેસે પાટીદાર સમુદાયને સરકારી નોકરીઓ અને શિક્ષણમાં સ્પેશિયલ કૅટેગરી હેઠળ અનામત આપવાની માગને સ્વીકારી છે.

આ પછી હાર્દિક પટેલ ભાજપ વિરુદ્ધ ચૂંટણીપ્રચારમાં પણ સતત પ્રયત્નશીલ રહ્યા અને સત્તાધારી ભાજપે પણ હાર્દિક પટેલ તેમના વિરુદ્ધ પ્રચાર કરી તેમને રાજકીય નુકસાન ન પહોંચાડી શકે તે માટે તેમને અટકાવવાના પ્રયત્ન કરતા રહ્યા....


આઠ લાખની વસ્તી ધરાવતા ભૂતાનમાં અત્યાર સુધી ત્રણ સંસદીય ચૂંટણીઓ થઈ છે, જેમાં ત્રણેય વાર અલગ-અલગ પાર્ટીઓ સત્તામાં આવી છે.

છેલ્લી બે સંસદીય ચૂંટણીઓની જેમ જ આ વખતે પણ નવી પાર્ટીને સત્તામાં આવવાની તક મળી, જેમાં નવી પાર્ટી ડીએનટીએ 47માંથી 30 બેઠક જીતી.

સૅન્ટર લૅફ્ટ પાર્ટી ડીએનટી ગઈ ચૂંટણીમાં પહેલા તબક્કામાં જ બહાર નીકળી ગઈ હતી, પણ આ વખતે તેણે ચોંકાવનારું પ્રદર્શન કર્યું હતું.

આ પાર્ટીની લોકપ્રિયતા એટલી બધી વધી ગઈ કે સત્તાધારી પક્ષ પીપલ્સ ડૅમોક્રેટિક પાર્ટી પહેલા તબક્કામાં ઠેઠ ત્રીજા નંબરે રહી અને બીજા તબક્કામાં પ્રવેશી પણ ન શકી.

આ સત્તા પરિવર્તનનું ભૂતાનની આંતરિક રાજનીતિ અને તેના પડોશી દેશોના સંબંધો પર શી અસર પડશે, તેનું વિશ્લેષણ

ભૂતાનની ચૂંટણી પદ્ધતિ

સ્થાનિક ભાષામાં લોકો ભૂતાનને 'દ્રુક યુલ' એટલે કે 'ઉડતા અને આગ ફેંકતા ડ્રૅગન'નો દેશ કહે છે.

ખાસ વાત એ છે કે અનેક સદીઓ સુધી ભૂતાન બાકીની દુનિયાથી અલિપ્ત રહ્યો છે.

આ દેશ કદી કોઈની કૉલોની રહ્યું નથી. બાહ્ય દુનિયાની બહુ જ ઓછી ચીજ અને વાતો તેણે અપનાવી છે અને પોતાની સંસ્કૃતિ અને પરંપરાઓનું રક્ષણ કર્યું છે.

19મી સદીના આરંભે ગૃહયુદ્ધ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ની સ્થિતિ પેદા થયા પછી 1907માં અહીં વાંગચૂક વંશ સત્તામાં આવ્યો.

આ રાજવંશે ભૂતાનને સંગઠિત કર્યું અને બ્રિટિશ રાજ સાથે સંબંધો વિકસાવ્યા.

એ પછી ભૂતાનમાં લગભગ 99 વર્ષ સુધી પૂર્ણ રાજાશાહી રહી અને ભારત સાથે પણ તેના સંબંધો સારા રહ્યા.

વર્ષ 2006માં જિગ્મે ખેસર નામગ્યાલ વાંગચૂકે ભૂતાનની રાજગાદી સંભાળી અને વર્ષ 2008માં જેમાં બે પક્ષ ધરાવતાં સંસદીય લોકતંત્રની સ્થાપના કરી.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

દર વખતે અલગ પક્ષ કેમ જીતે છે ?

ભૂતાનના રાજવી જિગ્મે ખેસર નામગ્યાલ વાંગચૂકે દેશમાં દ્વિપક્ષીય લોકશાહીની સ્થાપના કરી

રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર બૉર્ડના પૂર્વ સભ્ય અને સિક્કિમ યુનિવર્સિટીના સ્થાપક કુલપતિ પ્રૉફેસર મહેન્દ્ર પી લામા કહે છે કે, ભારત અને ભૂતાનની લોકતાંત્રિક પ્રણાલીમાં ઘણી સામ્યતા છે અને કંઈક અલગ પણ છે.

પ્રૉફેસર મહેન્દ્ર પી લામા કહે છે, "વર્ષ 2008માં ભૂતાનમાં પહેલીવાર બંધારણ બન્યું અને સંસદની ચૂંટણી થઈ. ત્યાં ચૂંટણી પંચ છે અને તેણે નિયમ બનાવ્યા કે ત્યાં બે તબક્કામાં ચૂંટણી થશે.

"જે પક્ષો ચૂંટણી લડવા ઈચ્છતા હોય તે પહેલા તબક્કામાં લડશે અને સૌથી વધુ મત મેળવવાવાળા બે ટોચના પક્ષોને બીજા તબક્કા માટે ઉમેદવાર ઉતારવા દેવાશે. બીજા તબક્કામાં આ બે પક્ષોના ઉમેદવારો વચ્ચે જ મુકાબલો થશે."

ભૂતાનમાં શપથ લેનારા નવા વડા પ્રધાન લોતે ત્શેરિંગ

ભૂતાનમાં પહેલી સંસદીય ચૂંટણી વર્ષ 2008માં, બીજી 2013માં અને ત્રીજી હમણાં જ પૂરી થઈ. તેમાં ડીએનટી પાર્ટીએ 47માંથી 30 બેઠકો જીતી. આ પાર્ટી વર્ષ  2013માં પહેલા જ તબક્કામાં બહાર ફેંકાઈ ગઈ હતી.

રસપ્રદ વાત એ પણ છે કે ગઈ વખતે સત્તામાં આવેલી પીપલ્સ ડૅમોક્રેટિક પાર્ટી એટલે કે પીડીટી આ વખતે પહેલા તબક્કામાં જ બહાર થઈ ગઈ.

આમ પહેલી ચૂંટણી( 2008)માં પીડીટી સત્તામાં આવી હતી, પણ બીજી જ ચૂંટણીમાં તેને હાર સહન કરવી પડી.

શા માટે જુદી-જુદી ચૂંટણીઓમાં પ્રજા નવી પાર્ટીને તક આપે છે? સત્તામાં રહેતી પાર્ટીને ખરાબ રીતે હારનો સામનો કેમ કરવો પડે છે?

સાઉથ એશિયા અફૅર્સના જાણકાર પ્રૉ. એસ.ડી.મુની કહે છે કે આમાં જનતાનો અસંતોષ હોય છે અને રાજાની ભૂમિકા પણ હોય છે.

પ્રૉ. એસ.ડી.મુની કહે છે, "પહેલી વાત એ કે ત્યાંનું લોકતંત્ર રાજાએ આપ્યું,લોકોએ માંગ્યુ ન હતું. લોકો સાવ રાજી નથી. તેથી તે પરિવર્તન કરીને જુએ છે કે કઈ સરકાર સારી રહેશે?

"મને લાગે છે કે રાજતંત્ર પણ એ જોવા ઈચ્છે છે કે કોણ ભૂતાનને સ્થાયિત્વ આપી શકે...


આઠમી નવેમ્બર 2016ના ઐતિહાસિક દિવસે મધરાતે નોટબંધીનો જન્મ થયો. તાત્કાલિક અસરથી તે સમયે ચલણમાં હોય એવી 500 અને 1000 રૂપિયાની નોટો ગેરકાયદેસર બની ગઈ અને બદલામાં 2000 અને 500 રૂપિયાની નવી નોટનો જન્મ થયો.

આમ કરવા પાછળનો હેતુ કાળાનાણાંની નાબૂદી, આ નાણાંનો આતંકવાદી કૃત્ય પાછળ થતો ઉપયોગ અટકાવવો તેમજ સર્ક્યુલેશનમાં ઘૂસી ગયેલી બનાવટી નોટોને દૂર કરવાનો હતો.

આરબીઆઈનો 2019નો રિપોર્ટ શું કહે છે?

બુધવાર તારીખ 28 ઑગસ્ટ, 2019ના રોજ રિઝર્વ બૅન્ક ઓફ ઇન્ડિયાનો અહેવાલ આ દિશામાં શું પ્રતિભાવ સાંપડ્યો અને જે હેતુસર આ પગલું લેવામાં આવ્યું હતું તે સફળ થયો કે નહીં તે દિશામાં અંગુલીનિર્દેશ કરે છે.

રિપોર્ટમાં જણાવ્યા મુજબ નોટબંધી દરમિયાન જે કરન્સી ચલણમાં ફરી રહી હતી તે પૈકી 99.9 ટકા કરન્સી રિઝર્વ બૅન્ક ઑફ ઇન્ડિયા પાસે પાછી આવી ગઈ છે.

આમ, 500 અને 1000 રૂપિયાની પરત આવેલી જૂની નોટોના સ્વરૂપે રિઝર્વ બૅન્કને 15,310.73 અબજ રૂપિયા પાછા મળી ગયા છે.

આમ વરસ 2016માં નરેન્દ્ર મોદીએ 500 અને 1000ના દરની ચલણી નોટો રદ કરી ત્યારબાદ પ્રજાએ તમામ નોટો નિર્ધારિત બૅન્કિંગ ચેનલોના માધ્યમ થકી પરત જમા કરી દીધી છે.

રિઝર્વ બૅન... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

્ક ઑફ ઇન્ડિયાના આ અહેવાલ મુજબ માત્ર 10,700 કરોડ જેવી નગણ્ય રકમ નોટબંધી પછી પરત મેળવી શકાઇ નથી. શું આ પરિણામો જોતાં એમ કહી શકાય કે નોટબંધી સફળ થઇ છે?

બનાવટી નોટની સમસ્યા ઉકેલાઈ?

સૌથી પહેલાં બનાવટી નોટોની સમસ્યા અંગે વાત કરીએ તો ભારતીય રિઝર્વ બૅન્કના વાર્ષિક રિપોર્ટ અનુસાર રૂ. 500 અને રૂ. 2000ની નકલી નોટોની સમસ્યામાં ઘટાડો થવાને બદલે અનેક ઘણો વધારો થયો છે.

નકલી નોટોની સમસ્યાના કાળા નાગને નાથવામાં નોટબંધી સફળ રહી નથી.

2016-17માં 2000ની ૬૩૮ નકલી નોટો મળી હતી. તેની તુલનામાં 2018ના નાણાકીય વર્ષમાં 17929 નકલી નોટો મળી આવી હતી.

ગત નાણાકીય વર્ષમાં 500ની નકલી નોટો 199 મળી આવી હતી જેનો આંકડો ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં 4177 ટકા વધીને 9892 થયો.

આમ થવાને કારણે 2000ની નવી નોટ બજારમાં આવી ત્યારે સ્ટેટ બૅન્ક ઑફ ઇન્ડિયાએ જે અભિપ્રાય આપ્યો હતો કે આ નવી ચલણી નોટો ઘણી જ સુરક્ષિત છે તેનો એક ઝાટકે છેદ ઊડી જવા પામ્યો છે.

આમ બનાવટી નોટોની સમસ્યાને નાબૂદ કરવામાં નોટબંધી સફળ થઇ હોય એવું તારણ કાઢી શકાતું નથી.

નવી નોટો ગમે ત્યાં છપાઈ હોય, ગમે તે ટૅકનોલૉજીથી છપાઈ હોય, પણ 'જોનારની બે અને ચોરનારની ચાર આંખ'એ ન્યાયે એની નકલ કરવાવાળા આગળ રહ્યા છે અને સફળ પણ થયા છે.

કૅશલેસ ઇકોનોમી અને ડિજિટલાઇઝેશન

નોટબંધીનો વિરોધ

સરકારનો એક હેતુ 'કૅશલેસ' એટલે કે જેમાં બધા જ વ્યવહારો ડિજિટલ પ્લૅટફૉર્મ થકી થતા હોય અને રોકડ નાણાંની જરૂરિયાત સમૂળગી નાબૂદ થઈ જાય તે પ્રકારની અર્થવ્યવસ્થાનું સર્જન કરવાનો હતો.

આના ટેકામાં કેટલાક વિકસિત દેશોના દાખલા ખૂબ જોરશોરથી ટાંકવામાં આવ્યા હતા અને BHIM એપ જેવી કેટલીક નવી ઍપ પણ તરતી મૂકવામાં આવી હતી.

નોટબંધી થઇ તે પહેલાં જેટલી કરન્સી સર્ક્યુલેશનમાં હતી તેના કરતાં મે 2019માં 22 ટકા વધારે કરન્સી સર્ક્યુલેશનમાં હતી. આવું બીજા કોઇએ નહીં પણ 25મી જૂન 2019ના દિવસે નાણામંત્રી સીતારમણે રાજ્યસભામાં જાહેર કર્યું હતું.

એમણે કરેલ જાહેરાત મુજબ 2019ના મે મહિનાના અંતમાં 21.71 લાખ કરોડ રૂપિયા જેટલી કરન્સી સર્ક્યુલેશનમાં હતી જે 4 નવેમ્બર 2016ના રોજ સર્ક્યુલેશનમાં રહેલા 17.74 લાખ કરોડ કરતાં લગભગ 22 ટકા વધારે હતી.

સરકારે 500 અને 1000ની નોટબંધીનો નિર્ણય 8 નવેમ્બર 2016ને દિવસે જાહેર કર્યો હતો.

સીતારમણના કહેવા મુજબ સર્ક્યુલેશનમાં રહેલી કરન્સી ઓક્ટોબર 2014 બાદ વરસ પ્રતિ વરસ 14.51 ટકાને દરે વધી રહી હતી.

ફરી એકવાર નાણામંત્રીએ નોટબંધી...


આઠમી સદીમાં બનેલો આ કિલ્લો દેશના સૌથી મોટા કિલ્લાઓની યાદીમાં સ્થાન ધરાવે છે.

કિલ્લામાં મિનારા, દીવાલનાં સુંદર ચિત્રો અને ગુંબજોવાળું એક નાનું મંદિર છે. નવમી સદીમાં બનેલું આ મંદિર પહાડને કાપીને બનાવાયું હતું.

તેને ચતુર્ભુજ મંદિર પણ કહેવામાં આવે છે. તેની બનાવટ ભારતનાં અન્ય પ્રાચીન મંદિરો જેવી જ છે.

તેની એક વિશેષતા આ મંદિરને અનોખું બનાવે છે. સમગ્ર વિશ્વમાં આ એક જ એવી જગ્યા છે, જ્યાં શૂન્યનું કોતરકામ જોવા મળે છે.

મંદિરમાં નવમી સદીના એક શિલાલેખમાં 270 અંકિત છે. અંકિત કરવામાં આવેલ આ શૂન્ય વિશ્વનું સૌથી પ્રાચીન શૂન્ય છે.

ગણિત અને વિજ્ઞાનની દૃષ્ટિએ શૂન્યની શોધ ઘણી મોટી સફળતા હતી. આજના યુગમાં વિશ્વની તમામ સફળતાનો પાયો આ શૂન્ય પર જ ટકેલો છે.

ગણિત હોય, પ્રમેય હોય, ભૌતિક અથવા ઇજનેરી, આજની દરેક તકનિકની શરૂઆત આ શૂન્યના કારણે જ શક્ય બની.

ભારતીય સંસ્કૃતિમાં એવી તો શું ખાસ વાત છે કે, તેણે આ મહત્ત્વપૂર્ણ શોધને જન્મ આપ્યો. જે આધુનિક ભારત અને આધુનિક વિશ્વનો પાયો બન્યો.

શૂન્યથી 'શૂન્ય'સુધીની સફર

મને એક ભારતની પૌરાણિક બાબતોના વિશેષજ્ઞ દેવદત્ત પટનાયકે સંભળાવેલો એક કિસ્સો યાદ આવે છે.

તેમણે આ કિસ્સો ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

'ટેડ ટૉક્સ' કાર્યક્રમ દરમિયાન સંભળાવ્યો હતો. કિસ્સો સિકંદર સાથે જોડાયેલો છે.

જ્યારે વિશ્વમાં એક પછી એક વિજય મેળવીને સિંકદર ભારત પહોંચ્યો, ત્યારે તેમની મુલાકાત એક નાગા સાધુ સાથે થઈ.

સંપૂર્ણ નગ્ન સાધુ ઘણા જ હોશિયાર હતા. કદાચ તેઓ એક યોગી હતા. તેઓ પહાડ પર બેઠા બેઠા આકાશને તાકી રહ્યા હતા.

સિકંદરે આ યોગીને પૂછ્યું, "તમે શું કરી રહ્યા છો?"

યોગીએ સિકંદરને જવાબ આપ્યો, "હું શૂન્યનો અનુભવ કરી રહ્યો છું. તમે શું કરી રહ્યા છો?"

ત્યાર બાદ બન્ને હસવા લાગ્યા. કદાચ બન્ને વિચારી રહ્યા હતા કે, તેમની સામેની વ્યક્તિ કેટલી મૂર્ખ છે. જે પોતાનું જીવન વેડફી રહી છે.

આ કિસ્સો ગ્વાલિયરના કિલ્લામાં સ્થિતિ મંદિરમાં શૂન્યનો અંક અંકિત કરવામાં આવ્યો તેના ઘણા સમય પૂર્વેનો છે.

જોકે, આ નાગા સાધુનું શૂન્યમાં ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનો સંબંધ શૂન્યની શોધ સાથે જોડાયેલો છે.

અન્ય સંસ્કૃતિઓની જેમ ભારતીય સંસ્કૃતિમાં શૂન્ય મામલે ઘણું વ્યાપક દર્શન જોવા મળે છે.

આ સંસ્કૃતિમાં ધ્યાન અને યોગથી મસ્તિષ્કને ખાલી (વિચાર-ચિંતાઓથી મુક્ત) કરવાની રીત શોધવામાં આવી.

હિંદુ, બૌધ બન્ને ધર્મોમાં શૂન્યના સિદ્ધાંત અને તેની સાથે જોડાયેલી શિક્ષાઓ આપવામાં આવે છે.

નૅધરલૅન્ડના ઝરઓરિગઇન્ડિયા ફાઉન્ડેશનના ડૉક્ટર પીટર ગોબેટ્સ શૂન્ય સંબંધિત પ્રોજેક્ટ સાથે સંકળાયેલા છે. આ ફાઉન્ડેશન શૂન્યની ઉત્પત્તિ અંગે સંશોધન કરી રહ્યું છે.

તેમણે એક લેખમાં શૂન્યની શોધ વિશે લખ્યું છે કે, "ગણિતના શૂન્યની ઉત્પત્તિ બૌધ દર્શનની શૂન્યતાના સિદ્ધાંતની શૂન્યતાના સિદ્ધાંતથી થયેલી હોવાનું જાણવા મળે છે."

"આ સિદ્ધાંત અનુસાર મનુષ્યના મસ્તિષ્કના વિચારો અને પ્રભાવોથી મુક્ત કરી શકાય છે."

એટલું જ નહીં પ્રાચીનકાળથી જ ભારતમાં ગણિતને લઈને જબરજસ્ત દિલચસ્પી રહી છે.

પ્રાચીનકાળના ભારતીય ગણિતશાસ્ત્રીઓ મોટા મોટા અંકોમાં ગણતરી કરતા હતા.

આ ગણતરીઓ અબજ-ખર્વથી લઈને પદ્મ અને શંખ સુધીની હતી.

શૂન્યનું સૌથી પ્રાચીન ઉદાહરણ

પ્રાચીન ગ્રીક સંસ્કૃતિના લોકો દસ હજારની સંખ્યાની ગણતરીથી આગળ ન નીકળી શક્યા.

પ્રાચીન ભારતમાં અનંત (ઇન્ફિનિટી)ની ગણતરી પણ અલગ હતી.

હિંદુ જ્યોતિષ અને ગણિતજ્ઞ આર્યભટ્ટ (જન્મ-ઈ.સ. 476) અને બ્રહ્મગુપ્ત (જન્મ-ઈ.સ. 598) વિશે કહેવાય છે કે તેમણે જ આધુનિક દશાંશ પદ્ધતિ અને શૂન્યની ઉપયોગીતાનો પાયો નાખ્યો હતો.

જોકે, ગ્વાલિયરના કિલ્લામાં સ્થિત મંદિરમાં અંકિત થયેલા શૂન્યને વિશ્વમાં શૂન્યનું સૌથી પ્રાચીન ઉદાહરણ...


આણંદની ચૂંટણીસભામાં રૂપાણીએ કહ્યું હતું કે ગુજરાતમાં કોંગ્રેસ જીતશે તો પાક.માં ફટાકડા ફૂટશે

આ સભામાં વિજય રૂપાણીએ કહ્યું હતું કે આ વિધાનસભા ચૂંટણીમાં ભાજપ જીતશે તો ગુજરાતમાં ફટાકડા ફૂટશે અને કોંગ્રેસ જીતશે તો પાકિસ્તાનમાં ફટાકડા ફૂટશે.

તેમણે એમ પણ કહ્યું હતું કે ભાજપ બાજુ વિકાસ અને અને સામેની બાજુ વિનાશ છે.

દિલ્હી અને ગુજરાતમાં બન્ને જગ્યાએ ભાજપની સરકાર હોય તો ગુજરાતીઓને બધી તરફથી ફાયદો છે.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

'આંદોલનમાંથી અન્ય કેજરીવાલ નહીં આપુ'

અણ્ણા હઝારેએ વર્ષ 2011માં ભ્રષ્ટાચાર વિરુદ્ધનું આંદોલન શરૂ કર્યું હતું

'ઇકોનોમિક ટાઈમ્સ'માં પ્રકાશિત અહેવાલ મુજબ સામાજિક કાર્યકર અને ગાંધીવાદી નેતા અણ્ણા હઝારેએ એવું નિવેદન આપ્યું હતું કે હવે તેઓ તેમના આંદોલનમાંથી અરવિંદ કેજરીવાલ જેવા અન્ય નેતા નહીં આપે.

12મી ડિસેમ્બરે દિલ્હીના શહીદ સ્મારક પર લોકચર્ચા બાદ તેમણે આ નિવેદન આપ્યું હતું.

તેમણે કહ્યું હતું કે દિલ્હીના મુખ્યમંત્રી અરવિંદ કેજરીવાલ સાથે મારે કોઈ સંબંધ નથી અને હવે મારા આંદોલનમાંથી કેજરીવાલ જેવા અન્ય કોઈ નેતા બહાર નહીં આવવા દઉં.

અણ્ણા હઝારેએ વર્ષ 2011માં ભ્રષ્ટાચાર વિરુદ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

્ધનું આંદોલન શરૂ કર્યું ત્યારે અરવિંદ કેજરીવાલ તેમની સાથે જોડાયા હતા.

બાદમાં તેમણે અણ્ણાથી અલગ થઈ  'આમ આદમી પાર્ટી'ની સ્થાપના કરી હતી.

ભારતની સૌપ્રથમ સ્કોર્પિયન સબમરીન

સબમરીન 'કલવરી' 14મી ડિસેમ્બરે ભારતીય નૌકાદળમાં સામેલ થશે

'મુંબઈ મિરર'ના અહેવાલ પ્રમાણે સ્કોર્પિયન સીરિઝની ભારતની સૌપ્રથમ સબમરીન 'કલવરી' 14મી ડિસેમ્બરે ભારતીય નૌકાદળમાં સામેલ થશે.

આ સબમરીનનું નિર્માણ મુંબઈનાં મઝગાંવ ડોકયાર્ડમાં કરવામાં આવ્યું છે.

સબમરીનને નૌકાદળમાં સામેલ કરવાના કાર્યક્રમમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી ઉપસ્થિત રહેશે.

આ સબમરીન દુશ્મનને નિઃસહાય બનાવી દે તેવા હુમલાઓ કરી શકે છે.

કલવરીનો ઉમેરો ભારતની દરિયાઈ સૈન્યશક્તિમાં મહત્વપૂર્ણ વધારો કરશે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


આતંકવાદી જૂથોના સફાયા માટે પૂરતી કાર્યવાહી ન કરવા બદલ અમેરિકાએ પાકિસ્તાનની ટીકા કરી છે. આ પરિસ્થિતિમાં નવા પક્ષને કરાણે પાકિસ્તાનમાં ઉગ્રવાદી સંગઠનોને મુખ્યધારામાં ભેળવવા સંબંધી ચર્ચા શરૂ થઈ છે.

ઓગસ્ટ, 2017માં પાકિસ્તાનમાં એક નવા રાજકીય પક્ષની રચના કરવામાં આવી હતી.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

એ જ સમયગાળા દરમ્યાન અમેરિકાના ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે તેની અફઘાન નીતિની જાહેરાત કરી હતી.

એ ઉપરાંત ઉગ્રવાદી જૂથો પર વધારે સખ્તાઈથી તૂટી પડવા પાકિસ્તાનને જણાવ્યું હતું.

મિલ્લિ મુસ્લિમ લીગ(એમએમએલ)એ સ્પષ્ટતા કરી હતી કે હાફિઝ સઈદ રાજકારણમાં ભાગ નહીં લે, પણ પક્ષ હાફિઝ સઈદના દૃષ્ટિકોણ અને જમાત ઉદ દાવા(જેયુડી)ની વિચારધારાને વળગી રહેશે.

હાફિઝ સઈદ પર 2008ના મુંબઈ પરના હુમલાનો મુખ્ય કાવતરાખોર હોવાનો ભારતનો આરોપ છે.

હાફિઝ સઈદને પકડવા માટે એક કરોડ ડોલરનું ઈનામ પણ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે.

પક્ષની રચના કરવામાં આવી રહી હતી ત્યારે પાકિસ્તાનના તત્કાલીન વડાપ્રધાન નવાઝ શરીફને ભ્રષ્ટાચારના આરોપસર ગેરલાયક ઠરાવવામાં આવ્યા હતા.

તેમણે નેશનલ એસેમ્બ્લીમાંની તેમની લાહોર બેઠક ખાલી કરવી પડી હતી.

એ સાથે નવરચિત એમએમએલે તે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ના અસ્તિત્વના થોડા સપ્તાહમાં જ પ્રચારની તક ઝડપી લીધી હતી.

બે પક્ષ વચ્ચે ખરી ટક્કર

ખરી લડાઈ પાકિસ્તાનના બે મોટા રાજકીય પક્ષ - નવાઝ શરીફની મુસ્લિમ લીગ અને ભૂતપૂર્વ ક્રિકેટર ઈમરાન ખાનની પાકિસ્તાન તહેરિક-એ-ઈન્સાફ વચ્ચે લડાવાની છે.

આ હકીકત જાણતા હોવા છતાં એમએમએલે આક્રમક પ્રચાર ઝુંબેશ શરૂ કરી છે.

નવાઝ શરીફને ગઢમાં તેમની સામે લડવાનો વિચાર એમએમએલ માટે એકદમ લલચામણો છે.

તેથી એમએમએલે રાજકીય પક્ષ તરીકે રજિસ્ટ્રેશન કરાવવા જોરદાર મહેનત કરે છે.

લાહોરવાસી હોવાને કારણે હાફિઝ સઈદ કે તેમના જેયુડીને હું બરાબર જાણું છું.

તાજેતરનાં વર્ષોમાં તેમનું અસ્તિત્વ શહેરના જીવનનો હિસ્સો બની ગયું છે.

સજ્જડ સલામતી ધરાવતી તેમની મસ્જિદ-એ-કદ્દાસિયા લાહોરના કેન્દ્રમાં ઐતિહાસિક મોગલ સ્મારક ચૌબુરજીની નજીક આવેલી છે.

જાન્યુઆરીમાં અટકાયતમાં લેવામાં આવ્યા પહેલાં હાફિઝ સઈદ આ મસ્જિદમાંથી જ દર શુક્રવારે ધાર્મિક પ્રવચન આપતા હતા અને પ્રસંગોપાત રેલીઓને સંબોધતા હતા.

એમએમએલની આશ્ચર્યજનક ઝુંબેશ

એમએમએલ વિશે માહિતી મેળવવા માટે થોડા સપ્તાહ પહેલાં હું લાહોર ગઈ હતી.

એ વખતે એમએમએલનું કદ અને તેમની વ્યવસ્થિત ઝુંબેશ નિહાળીને આશ્ચર્યચકિત થઈ ગઈ હતી.

તેઓ મુખ્ય ધારામાંના તેમના રાજકીય પ્રતિસ્પર્ધીઓને બરાબર ટક્કર આપતા હતા.

રાજકીય પક્ષ તરીકે નોંધણી કરવાની એમએમએલની અરજી બાબતે દેશના ચૂંટણી પંચે ત્યારે કોઈ નિર્ણય કર્યો ન હતો.

રાજકારણમાં ભાગ લેવા માટે તમામ રાજકીય પક્ષોએ કાયદા અનુસાર ચૂંટણી પંચમાં રજિસ્ટ્રેશન કરાવવું પડે છે.

જોકે, આ કિસ્સામાં રજિસ્ટ્રેશન ન થયું હોવા છતાં એમએમએલને 'પરોક્ષ રીતે' ચૂંટણી લડતાં અટકાવી શકાઈ નથી.

તેમના ઉમેદવારો સંસદીય બેઠકની ચૂંટણી અપક્ષ ઉમેદવાર તરીકે એમએમએલના સત્તાવાર ટેકા સાથે લડ્યા હતા.

આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયા ઉત્સુક

ગયા મહિને યોજાયેલી લાહોરની પેટાચૂંટણી પરત્વે આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયાનું ધ્યાન ખેંચાવાનું એકમાત્ર કારણ એમએમએલની ઉડીને આંખે વળગે તેવી હાજરી જ ન હતી.

ધર્મનિંદાવિરોધી પક્ષ તેહરિક-એ-લબૈક પાકિસ્તાન(ટીએલપી)ના ઉમેદવાર બાબતે પણ સવાલ ઉઠાવવામાં આવ્યા હતા.

ટીએલપી ભૂતપૂર્વ ગવર્નર સલમાન તાસીરની હત્યાના આરોપીને ટેકો આપે છે.

પાકિસ્તાનમાં જોરદાર ચર્ચા

લાહોરની પેટાચૂંટણીએ પાકિસ્તાનમાં જોરદાર ચર્ચા છેડી છે.

એમએમએલ અને ટીએલપીને કેટલાક જમણેરી ઉગ્રવાદી સંગઠનોને મુખ્યધારામાં લાવવાનો પાકિસ્તાનના શક્તિશાળી લશ્કરી તંત્રનો પ્રયાસ...


આતંકવાદી હુમલાને કારણે દેશ દિગ્મૂઢ થઈ ગયો હતો.

તેમના પરિવારના સભ્યો અસ્વસ્થ અને ઉદ્વિગ્ન છે પણ ગુરસેવક સિંઘે ''દેશ માટે જાતનું બલિદાન આપ્યું'' તેનો તેમને ગર્વ છે.

25 વર્ષના ગુરસેવક સિંઘ ગરુડ કમાન્ડોના કોર્પરલ હતા. તેમનો પરિવાર હરિયાણાના અંબાલા જિલ્લાના ગરનાલા ગામમાં રહે છે.

ગુરસેવક સિંઘના પિતા સુચા સિંઘ કહે છે, ''માણસનું મોત ઘરમાં ખાટલા પર બેઠા-બેઠા પણ થઈ શકે છે પરંતુ મારા દીકરાએ દેશ માટે પ્રાણ ન્યોછાવર કર્યાં હતાં અને તેનો મને ગર્વ છે.''

સુચા સિંઘ ભારે અવાજમાં કહે છે, ''અમે ગુરસેવક સાથે પહેલી જાન્યુઆરીએ બપોરે ત્રણેક વાગ્યે વાત કરી હતી.''

''એ વખતે તેનું પોસ્ટિંગ જલંઘર નજીકના આદમપુર બેઝ ખાતે હતું.''

''મેં તેને પૂછ્યું હતું કે ટૂંક સમયમાં ઘરે આવવાનો છે કે નહીં?''

''તેણે કહ્યું હતું કે થોડા દિવસ પછી આવીશ.''

''બીજી જાન્યુઆરીએ અમને ગુરસેવક શહીદ થયાના સમાચાર મળ્યા હતા.''

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

થોડા સપ્તાહ પહેલાં થયાં હતાં લગ્ન

હુમલામાં શહીદ થયેલા જવાનોને ઠેરઠેર શ્રદ્ધાંજલિ આપવામાં આવી હતી.

ગુરસેવક શહીદ થયા તેના દોઢેક મહિના પહેલાં જ તેમનાં લગ્ન થયાં હતાં.

સુચા સિંઘ કહે છે, ''એ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

પછી ગુરસેવકની વિધવા જસપ્રીતે એક બાળકીને જન્મ આપ્યો હતો. એ બાળકી હવે દોઢ વર્ષની થઈ ગઈ છે. અમે તેનું નામ ગુરપ્રીત રાખ્યું છે.''

સુચા સિંઘના જણાવ્યા અનુસાર ગુરસેવક અને તેનાં પત્નીએ તેમના બન્નેના નામ-ગુરસેવક અને જસપ્રીતનું સંયોજન કરીને તેમના સંતાનનું નામ પાડવાનું નક્કી કર્યું હતું.

સુચા સિંઘ અગાઉ સૈન્યમાં કામ કરી ચૂક્યા છે અને હાલ ખેતી કરે છે. તેમનો મોટો દીકરો હરદીપ પણ સૈન્યમાં અધિકારી છે.

સુચા સિંઘ કહે છે, ''ગુરસેવકની દીકરી ગુરપ્રીત હજુ તો બહુ નાની છે પણ એ તેના પિતાની માફક એર ફોર્સમાં જોડાશે તો તેની સામે મને કોઈ વાંધો નથી.''

સુચા સિંઘના જણાવ્યા અનુસાર, ''ગુરસેવકના મૃત્યુને લીધે અમે ભાંગી પડ્યાં છીએ.''

''આતંકવાદીઓને તેઓ કેટલા લોકો કે સૈનિકોની હત્યા કરે છે તેનાથી જ મતલબ હોય છે. તેઓ કોની હત્યા કરે છે તેની પરવા તેમને હોતી નથી.''

શું બન્યું હતું?

આતંકવાદી હુમલા પછી કમાન્ડોએ પોઝિશન સંભાળી હતી

ભારતીય સૈન્યના યુનિફોર્મમાં સજ્જ હુમલાખોરોનું એક જૂથ પાકિસ્તાન નજીકના ભારતની સીમા પરના પઠાણકોટ એર બેઝ પર 2016ની પહેલી જાન્યુઆરીએ ત્રાટક્યું હતું.

મીડિયાના અહેવાલો અનુસાર એ હુમલાખોરો વિશાળ એર બેઝમાં ઘૂસ્યા હોવાની ખબર બીજા દિવસે મળસકે પડી હતી.

'જૈશે મહમ્મદ જવાબદાર'

આતંકવાદી હુમલાનો વ્યાપક વિરોધ થયો હતો.

ભારતે એ હુમલા માટે પાકિસ્તાનસ્થિત ઈસ્લામી ઉગ્રવાદી સંગઠન જૈશે મહમ્મદને જવાબદાર ઠરાવ્યું હતું.

એ હુમલામાં છ બંદુકધારીઓ અને સલામતી દળના સાત જવાનોનાં મૃત્યુ થયાનું ભારત સરકારે બાદમાં જણાવ્યું હતું.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


આત્મઘાતી હુમલા બાદ ભારતમાં સરકાર, નાગરિક અને મીડિયા વચ્ચે ગરમાગરમીનો માહોલ છે.

હુમલાની જવાબદારી પાકિસ્તાનના સંગઠન 'જૈશ-એ-મોહમ્મદ'એ લીધી છે.  ભારત સરકાર પુલવામા હુમલા માટે પાકિસ્તાન સરકારને જવાબદાર ઠેરવી રહી છે. મીડિયામાં યુદ્ધ કરવાથી લઈને સિંધુ જળ સંધિ તોડવા સુધીની વાતો થઈ રહી છે.

ભારત પાકિસ્તાન પર કટ્ટરવાદને પ્રોત્સાહન આપવાનો આક્ષેપ કરી રહ્યું છે.

પરંતુ પાકિસ્તાને દરેક આક્ષેપોને ફગાવી દીધા છે. પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાને પ્રતિક્રિયા આપવાની ચેતાવણી પણ આપી દીધી છે.

ત્યારે પાકિસ્તાનની જનતા આ મુદ્દાને કઈ રીતે જોઈ રહી છે? સરકારમાં કેવા પ્રકારની હિલચાલ છે અને મીડિયામાં પુલવામા હુમલા મુદ્દે અને ભારતના વલણને કેટલું મહત્ત્વ આપવામાં આવે છે?

પાકિસ્તાની જનતા શું વિચારે છે

પાકિસ્તાનના લોકોમાં ચિંતા છે કે ફરી એક વખત બંને દેશો આક્ષેપ-પ્રતિઆક્ષેપના ચક્રમાં ફસાઈ ગયા છે. ભારતમાં હુમલો થાય તો તેનો આક્ષેપ સીધો પાકિસ્તાન પર આવે છે.

પરંતુ પાકિસ્તાનના લોકો પણ યુદ્ધ ઇચ્છતા નથી. અહીંના લોકોએ તાલીબાન અને યુદ્ધની સ્થિતી બન્નેનો અનુભવ કર્યો છે અને તેથી તેઓ શાંતિના પક્ષમાં છે.

તમે આ વાંચ્યું કે ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

નહીં?

પરંતુ વિપક્ષના નેતા એ સવાલ ચોક્કસથી પૂછે છે કે શું પાકિસ્તાને પોતાનું હોમવર્ક કર્યું છે?

પહેલાં પણ પાકિસ્તાન એ વાતથી ઇન્કાર કરતું આવ્યું છે કે કટ્ટરપંથી હુમલા માટે તેની જમીનનો ઉપયોગ કરાયો છે. પરંતુ બાદમાં તેની સાથે જોડાયેલી ઘણી એવી બાબતો ધ્યાનમાં આવી કે જે પાકિસ્તાનના દાવા પર પ્રશ્નાર્થ સર્જી દે.

તો શું આ વખતે પાકિસ્તાનને પૂરી ખાતરી છે કે આ હુમલાને ત્યાંથી અંજામ આપવામાં આવ્યો નથી અને તેમાં પાકિસ્તાનનું કોઈ જૂથ સંકળાયેલું નથી?

સત્તા પર કેટલી અસર?

પુલવામા હુમલા બાદ બારતમાં સત્તાએ થોડી ગરમી પકડી છે પણ પાકિસ્તાનની સ્થિતી થોડી અલગ છે.

પાકિસ્તાનમાં ઘણા મુદ્દા એક સાથે ચાલ્યા કરે છે તેથી એક બાબત પર ધ્યાન કેન્દ્રિત થઈ શકતું નથી.

ઈરાન તરફથી પણ આ હુમલા બાદ ઘણા આકરાં નિવેદનો આવ્યાં હતાં. તે ઉપરાંત કુલભૂષણ જાદવ બાબતે પણ ધ્યાન આપવામાં આવી રહ્યું હતું.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

કુલભૂષણ મામલે પાકિસ્તાની વકીલોએ ભારતીય વકીલોને કેવા જવાબ આપ્યા અને તેમની દલીલોને કેવી રીતે ફગાવી દેવાઈ તેના પર મીડિયા ખબરો આપી રહ્યું હતું.

પુલવામા પર બહુ વધુ સમાચારો નહોતા. પાકિસ્તાનમાં આ મુદ્દે નેતાઓની બેઠકો અને વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાનના નિવેદનને જ અખબારોમાં મહત્ત્વ અપાયું હતું.

પરંતુ પાકિસ્તાની ટેલિવિઝન જોતાં અનુભવાશે કે આ મુદ્દે વધુ વાત નથી થઈ રહી.

શું ઈમરાન ખાન માટે આ ચૂંટણીનો મુદ્દો હશે?

પાકિસ્તાનમાં ગયા વર્ષે જ ચૂંટણીઓ થઈ ચૂકી છે. તેથી ત્યાં હાલ આ રાજકીય મુદ્દો નથી. પરંતુ અર્થવ્યવસ્થાનો મુદ્દો ચોક્કસ છે.

ઈમરાન ખાન અર્થતંત્રમાં સુધારા માટે સતત પ્રયત્ન કરી રહ્યા છે. પરંતુ જો કોઈ કાર્યવાહીની અર્થતંત્ર પર અસર પડે છે તો એ સરકાર માટે ચિંતાનો વિષય હશે.

સરકાર નથી ઇચ્છતી કોઈ એવી સ્થિતિ સર્જાય કે વિકાસ માટે બચાવાયેલું ફંડ સૈન્ય પાછળ ખર્ચવું પડે.

તેથી તેઓ સક્રીયતા તો બતાવી રહ્યા છે પણ લોકોથી વધુ સરકારમાં અસહજતા જોવા મળી રહી છે.

ભારતના તીખા નિવેદનો પર જનતાની પ્રતિક્રિયા

ભારતમાં પાકિસ્તાન સામે બદલો લેવાની, પાણી અને ટમેટાં બંધ કરવા જેવી વાતો થઈ રહી છે. પરંતુ પાકિસ્તાની સોશિયલ મીડિયા જોઈએ તો ત્યાં આ મુદ્દે કોઈ જ આક્રમક પ્રતિક્રિયા જોવા મળતી નથી.

આ તણાવભર્યા માહોલમાં પણ લોકો મજાક કરી રહ્યા છે. જેમકે, અમુક લોકો લખે છે કે પાકિસ્તાનમાં સ્થિતી બરાબર નથી એટલે ભારત અને પાકિસ્તાને પોતાનું યુદ્ધ દુબઈમાં લડવું જોઈએ.

તો કોઈએ લખ્યું કે ભારત...


આત્મવિશ્વાસથી ભરપૂર નિવેદન બાદ હવે બિપિન રાવતે ચીનની વધતી સૈન્ય શક્તિને રેખાંકિત કરી છે.

સમાચાર એજન્સી પીટીઆઈના આધારે, બુધવારે બિપિન રાવતે કહ્યું કે, પાડોશી દેશ ચીન પોતાની વધતી આર્થિક શક્તિની સાથે સેનાનું આધુનિકીકરણ પણ કરી રહ્યું છે.

વિવેકાનંદ ઇન્ટરનેશનલ ફાઉન્ડેશન ખાતે આયોજિત એક કાર્યક્રમમાં જનરલ રાવતે કહ્યું, "તેઓ અમારા વિચાર્યા પહેલા જ આવી ગયા છે."

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

તેમણે કહ્યું કે ચીન આર્થિક પ્રગતિ તો કરી જ રહ્યું છે, પરંતુ સાથે જ સૈન્ય શક્તિનો પણ વિસ્તાર કરી રહ્યું છે.

તેમણે કહ્યું, "ચીને એ વાત સુનિશ્ચિત કરી છે કે આર્થિક પ્રગતિ સાથે સૈન્ય શક્તિ પણ વધે. આ માટે તે વિશ્વમાં એક શક્તિ તરીકે સ્થાપિત થયું છે.

"હવે તે અમેરિકાને પડકાર આપી રહ્યું છે.  અત્યાર સુધી તે જ  સમગ્ર દુનિયામાં એકમાત્ર સુરક્ષા પ્રદાન કરવા વાળો દેશ રહ્યો છે."

સેના પ્રમુખના નિવેદનમાં વિરોધાભાસ

જનરલ બિપિન રાવત કાલ સુધી અઢી મોરચે એકસાથે યુદ્ધની વાત કરી રહ્યા હતા.

ત્યારે હવે તેમનું નિવેદન ભારતીય સૈન્ય શક્તિ મામલે ચિંતિત કરનારું છે?

શું સમયની સાથે સેના પ્રમુખના પોતાના જ નિવેદનોમાં વિરોધાભાસ જોવા મળી રહ્... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

યો છે?

વિવેકાનંદ ફાઉન્ડેશન સાથે કામ કરી ચૂકેલા અને હાલમાં ઑબ્ઝર્વર રિસર્ચ ફાઉન્ડેશનના સુશાંત સરીન કહે છે:

"આર્મી પ્રમુખના નિવેદનમાં વિરોધાભાસ છે. વધુ એક નિવેદન ગળા નીચે ઉતરી નથી રહ્યું, જેમાં સેનાના ઉપપ્રમુખે સંસદની સામે કહ્યું હતું કે સેનાના 68 ટકા હથિયાર જૂના થઈ ગયા છે.

"તેમણે આર્મીની તૈયારી અને સંસાધનોની ખામીની વાત રાખી છે. આ સાથે જ તેમણે સેનાના આધુનિકીકરણમાં આવનારી સમસ્યાઓની વ્યાખ્યા કરી છે.

"જો સેનાના ઉપપ્રમુખનું અને સેના પ્રમુખનું નિવેદન જોવામાં આવે તો બન્ને ખૂબ અટપટાં લાગે છે."

તૈયાર નથી સેના?

સુશાંત સરીને કહ્યું, "આ વાત તો ઠીક છે કે ભારત માટે પડકાર બે મોરચાનો છે.

"જે રીતે પાકિસ્તાન અને ચીનની મિત્રતા ગાઢ બની રહી છે તેનાથી કોઈ ઇનકાર કરી શકતું નથી પણ સવાલ એ છે કે શું આપણી તૈયારી એ સ્તરની છે?

"જો તમારી તૈયારી છે પણ, તો શું બે મોરચા સામે પડકારનો સામનો કરવો જોઈએ કે કૂટનીતિનો સહારો લેવો જોઈએ.

"દુનિયાના ઇતિહાસમાં જ્યારે પણ કોઈ દેશે બે મોરચા સામે લડાઈ કરી છે તો તેની સામે સમસ્યા વધી છે અને તે સહેલું રહ્યું નથી.

"આપણે તેમાંથી શીખવું જોઈએ અને આર્મી પ્રમુખે આ પ્રકારના નિવેદન આપવાથી બચવું જોઈએ."

ભારતીય સેના આત્મનિર્ભર કેમ બની શકતી નથી?

ગત અઠવાડિયે જ ગ્લોબલ ઇન્ડેક્સ 2017નો એક રિપોર્ટ આવ્યો હતો અને તેમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે કુલ 133 દેશોની યાદીમાં ભારત સૈન્ય શક્તિના મામલે ચોથા નંબર પર છે.

આ યાદીમાં ભારતથી ઉપર માત્ર અમેરિકા, ચીન અને રશિયા છે.

આ રિપોર્ટ બાદ સોમવારે સ્ટૉકહોમ ઇન્ટરનેશનલ પીસ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટનો રિપોર્ટ આવ્યો અને તેમાં ભારતને દુનિયાનો સૌથી મોટો હથિયાર આયાતકર્તા દેશ ગણાવવામાં આવ્યો.

છેલ્લા પાંચ વર્ષોમાં ભારતની હથિયાર આયાત 24 ટકા વધી છે. આ સંશોધનમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે ભારતનો દુનિયાભરના કુલ આયાત થતાં હથિયારોમાં 13 ટકા ભાગ છે.

ભારત હથિયાર આયાત મામલે સાઉદી અને ઇજિપ્તની સાથે ઊભું છે.

આ રિપોર્ટ અનુસાર ભારત રશિયા પાસેથી સૌથી વધારે 62 ટકા હથિયાર આયાત કરે છે. રશિયા બાદ ભારત અમેરિકા પાસેથી સૌથી વધારે હથિયાર ખરીદે છે.

તેનો મતલબ છે ભારત પાસે જે સૈન્ય શક્તિ છે, તે બીજા દેશોના હથિયારો પર નિર્ભર છે.

આખરે ભારત સૈન્ય શક્તિના મામલે આત્મનિર્ભર બન્યા વગર પોતાને શક્તિશાળી કેવી રીતે બતાવી શકે છે?

ભાજપ નેતા શેષાદ્રી ચારી પણ આ વાતને ચિંતાજનક માને છે. તેમનું માનવું છે કે ભારતે આ મામલે જે...


આથી ઓછી જરૂરી સરકારી સેવાઓ બંધ (શટડાઉન) કરવાની પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવી રહી છે.

સરકારને 16 ફેબ્રુઆરી સુધી ચાલે તેટલું બજેટ ફાળવવા માટેના પ્રસ્તાવને, છેલ્લી ઘડીની સુધીની દ્વિપક્ષીય મીટિંગ્સ થયાં છતાં, એ મંજૂર થવા માટે જરૂરી 60 મત ન મળી શક્યા.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

વાઇટ હાઉસ અને કોંગ્રેસમાં રિપબ્લિકન પક્ષનું પ્રભુત્વ હોવા છતાં પણ ઊભી થયેલી શટડાઉનની સ્થિતિ યુએસમાં સૌપ્રથમ વખત જોવા મળી છે.

ટ્રમ્પ સરકારે વિપક્ષ પર ગેરવ્યાજબી માગણીઓ પર જડ અને જક્કી વલણ અપનાવવાનો આરોપ મૂક્યો છે.

શટડાઉન એટલે શું?

યુએસની સરકારને તેની રોજિંદી કામગીરી કરવા માટેનું ભંડોળ નિયમિત રીતે સેનેટ પાસેથી પ્રસ્તાવ પસાર કરીને મેળવવાનું હોય છે.

જો પરિસ્થિતિને કારણે એ પ્રસ્તાવ પસાર ન થાય તો સરકારે તેની ચોક્કસ ઓફિસોને ચોક્કસ સમય માટે (જ્યાં સુધી ફંડ ન મળે ત્યાં સુધી) બંધ કરી દેવી પડે છે.

ઉપરાંત પ્રમાણમાં આવશ્યક સેવાઓમં પણ સંખ્યાબળ ઘટાડી દેવામાં આવે છે.

શટડાઉન થયેલી ઓફિસોમાં કામ કરતાં સરકારી કર્મચારીઓને ઘરે રહેવું પડે છે.

યુએસના રક્ષા મંત્રી જિમ મેટ્ટિસે જણાવ્યું હતું કે, તેમના વિભાગમાં કામ કરતાં 50 ટકા કર્મચારીઓ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

કામે નહીં જાય.

તેને કારણે મેન્ટનન્સ, તાલીમ અને ગુપ્તચર વિભાગની કામગીરી અટકી પડશે.

શટડાઉનમાં શું થાય?

યુએસના કાયદા પ્રમાણે, સ્થાનિક સરકારી સંસ્થાઓને ચલાવવા માટે જો કોંગ્રેસ તરફથી નાણા ફાળવવામાં ન આવે ત્યારે એ સંસ્થાઓ બંધ કરી દેવાની હોય છે.

તેમાં રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનો અને સ્મારકોને પણ બંધ કરી દેવામાં આવે છે.

જો કે, મહત્ત્વની સરકારી સેવાઓ જેવી કે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા, પોસ્ટલ સેવાઓ, એર ટ્રાફિક કંટ્રોલ, હોસ્પિટલમાં દાખલ થઈ ચૂકેલા દર્દીઓની સારવાર, ઇમરજન્સીમાં આવેલા દર્દીઓની તાત્કાલિક સારવાર ચાલુ રાખવામાં આવે છે.

ઉપરાંત હોનારતની સ્થિતિમાં સહાય, જેલ, ટેક્સેશન અને વીજળીનું ઉત્પાદન વગેરે ચાલુ રહે છે.

શટડાઉનને કારણે વિઝા અને પાસપોર્ટની અરજીઓની કામગીરી અટકી પડે છે.

શટડાઉન થવા પાછળનું કારણ શું?

સેનેટમાં આમ થવા પાછળનું કારણ, યુએસમાં જુદાજુદા દેશોમાંથી આવેલાં સાત લાખ કરતાં પણ વધુ વણનોંધાયેલા પરદેશી વસાહતીઓને દેશ બહાર ન મોકલવાની ડેમોક્રેટિક પક્ષની માંગણી હોવાનું મનાય છે.

આ વસાહતીઓને ભૂતપૂર્વ પ્રેસિડેન્ટ બરાક ઓબામા દ્વારા અમલમાં મૂકવામાં આવેલી યોજના અનુસાર હંગામી ધોરણે કાયદેસરનો દરજ્જો આપવામાં આવ્યો હતો.

ડેમોક્રેટ્સ આ યોજનાને કાયમીરૂપે ચાલુ રાખવાની માંગણી કરી રહ્યા છે.

2103ના શટડાઉનમાં શું થયું હતું?

છેલ્લે વર્ષ 2013માં થયેલું શટડાઉન 16 દિવસ સુધી ચાલ્યું હતું. ત્યારે ઘણા સરકારી કર્મચારીઓએ ફરજિયાત રજા લેવી પડી હતી.

ચોક્કસ પ્રકારની મહત્ત્વની સરકારી સેવાઓને બાદ કરતાં ઘણી બધી સરકારી કામગીરી કરતી ઓફિસોને બંધ કરી દેવાય છે.

રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનો અને સ્મારકો પણ બંધ રહ્યા હતા.

વર્ષ 2013માં થયેલાં છેલ્લાં શટડાઉન દરમિયાન જનાક્રોશ વધી ગયો હતો.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


આથી હવે H-1B વિઝાધારક હજારો ભારતીયોએ કે તેમના પરિવારજનોએ અમેરિકાથી ભારત પરત આવવું નહીં પડે.

નવગુજરાત સમયના અહેવાલ મુજબ યુએસ સિટિઝનશીપ એન્ડ ઇમિગ્રેશન સર્વિસીઝે (USCIS) કહ્યું છે કે વર્તમાન H-1B વિઝાધારકો માટેના સેક્શન AC-21ની કલમ 104(c)ના અર્થઘટનમાં કોઈ ફેરફાર નહીં કરે.

છ વર્ષનો સમય થઈ ગયો હશે તો પણ જે-તે કંપની તેમના કર્મચારી માટે એક વર્ષનું એક્સટેન્શન માગી શકશે.

કોંગ્રેસનું ગુજરાતમાં 'રામકિટ' વિતરણ

ઇકોનોમિક ટાઇમ્સના અહેવાલ મુજબ ગુજરાત કોંગ્રેસે મંદિરોને પૂજા કિટનું વિતરણ કરવાનું નક્કી કર્યું છે.

પરેશ ધાનાણીને ટાંકીને કહેવાયું છે કે આ કિટમાં શંખ, ઝાલર અને નગારાં આપવામાં આવશે.

સંદેશના અહેવાલ મુજબ સૌરાષ્ટ્રના 148 ગામોથી આ વિતરણની શરૂઆત કરાશે.

ગામડાંઓનાં રામમંદિરોના જિર્ણોદ્ધાર માટે સમિતિ પણ રચવામાં આવશે.

'મદરેસા આતંકીઓ પેદા કરે છે'

ફાઇલ તસવીર

ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના અહેવાલ મુજબ ઉત્તર પ્રદેશ શિયા વકફ બોર્ડના અધ્યક્ષ વસીમ રઝવીએ પીએમ મોદી અને સીએમ યોગીને પત્ર લખ્યો છે.

આ પત્રમાં તેમણે કહ્યું છે કે મદરેસામાં શિક્ષણના નામે બાળકોને ગેરમાર્ગે દોરવામાં આવે છે.

એટલે મદરેસાઓને સામાન્ય શા... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ળામાં ફેરવી નાખવામાં આવે.

ગુજરાત સમાચારના અહેવાલ મુજબ પત્રમાં  એ પણ કહેવાયું છે કે મદરેસાઓ આંતકી પેદા કરી રહ્યા છે.

ઓલ ઇન્ડિયા મુસ્લિમ પર્સનલ લૉ બોર્ડે આ પત્રને મદરેસાઓના અપમાન સમાન ગણાવ્યો છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


આદિત્ય ઠાકરે પરિવારની પહેલી વ્યક્તિ છે, જે ચૂંટણી લડી રહી છે અને એટલે તેમના ચૂંટણીપ્રચારમાં કોઈ પણ પ્રકારની કચાસ ન રહે એ માટે શિવસેના પ્રયાસો કરી રહી છે.

આવા જ પ્રયાસોના ભાગ રૂપે વરલીમાં ગુજરાતી, ઉર્દૂ, તેલુગુ અને અંગ્રેજીમાં શિવસેનાએ ચૂંટણીપ્રચાર માટેનાં પોસ્ટર લગાવ્યાં છે.

આ પોસ્ટરમાં સંબંધિત ભાષામાં 'કેમ છો વરલી?' લખાયું છે. જોકે, શિવસેનાનો આ પ્રયાસ સોશિયલ મીડિયા પર ટીકાનું કારણ બન્યો છે.

ગુજરાતીમાં પોસ્ટર કેમ?

શિવસેના અત્યાર સુધી પોતાને 'મરાઠી ભાષા અને મરાઠી માણસના હક'ની લડાઈ લડનારી પાર્ટી તરીકે રજૂ કરતી રહી છે.

જોકે, શિવસેનાનાં વર્ષો જૂના આ વલણ સામે હાલમાં લગાવેલાં પોસ્ટરોએ સવાલ ઊભા કરી દીધા છે.

'ફ્રી પ્રેસ જનરલ'ના રાજકીય તંત્રી પ્રમોદ ચુંચવાર આ મામલે જણાવે છે, "ચૂંટણી વખતે રમાતા રાજકારણનું આ ઉદાહરણ છે. ચૂંટણી તમને સર્વસમાવેશક બનવા મજબૂર કરે છે અને એ આપણી લોકશાહીની ખાસિયત છે."

 "એક સમય હતો કે જ્યારે શિવસેના બિનમરાઠીઓને ગાળો કાઢતી હતી અને આજે તે લોકો માટે જ રેલી યોજે છે. વરલીમાં પણ એવું જ જોવા મળી રહ્યું છે."

"મુંબઈમાં ખાસ કરીને વરલીમાં ગુજરાતીઓની બહુમતી છે અને શિવસે... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

નાને સમજાઈ ગયું છે કે ચૂંટણી જીતવા ગુજરાતીઓના મત મહત્ત્વના છે."

"આદિત્ય ઠાકરેએ શિવસેનાના પારંપરિક રાજકારણને બદલવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. આદિત્યના પ્રવેશ બાદ શિવસેનાએ વૅલેન્ટાઇન ડેનો મુદ્દો પડતો મૂકી દીધો. આદિત્ય મુંબઈની નાઇટ-લાઇફનું પણ સમર્થન કરી ચૂક્યા છે."

"મરાઠી ઉપરાંત અન્ય ભાષીઓને પણ પોતાની સાથે લેવાનું આદિત્ય ઠાકરેએ વલણ અપનાવ્યું છે."

"શિવસેનાને ખ્યાલ હશે જ કે આવું કરવાથી તેમની ટીકા થશે જ પણ એ ટીકાના ભોગે ગુજરાતીઓની શિવસેના પ્રત્યેની કડવાશ પણ હઠશે."

સૌહાર્દ વધારનારું પગલું?

'કોલાજ.ઇન'ના તંત્રી સચિન પરબ જણાવે છે, "સંયુક્ત મહારાષ્ટ્રની ચળવળ વખતે મુંબઈ પર હક કોનો એવો વિવાદ વકર્યો હતો. મરાઠીઓનું માનવું હતું કે મુંબઈ પાછળ એમની મહેનત રહેલી છે તો ગુજરાતીઓનું માનવું હતું કે એમના પૈસાએ મુંબઈને સમૃદ્ધ બનાવ્યું છે."

મુંબઈ પહેલાંથી જ બહુભાષી શહેર હતું અને એટલે જ શિવસેનાની સ્થાપના થઈ હોવાનું સચિન પરબનું માનવું છે.

તેઓ ઉમેરે છે, "શિવસેનાની સ્થાપના બાદ ઠાકરેએ રાજકારણની શરૂઆત જ બિનમરાઠીઓનો વિરોધ કરીને કરી હતી. પ્રારંભમાં દક્ષિણ ભારતીયોનો વિરોધ કર્યો અને બાદમાં ઉત્તર ભારતીયોનો વિરોધ કરાયો."

"એક સમયે મુંબઈના ગુજરાતીઓમાં મોરારજી દેસાઈ જેવું મોટું નામ ગુંજતું હતું પણ શિવસેનાના ઉદય બાદ ધીમેધીમે મુંબઈના રાજકારણમાં ગુજરાતીઓનો પ્રભાવ ઘટતો ગયો."

વરલી અને આસપાસના વિસ્તારોમાં ક્યારેક મરાઠી લોકો બહુમતીમાં હતા.

જોકે, તેઓ હવે કલ્યાણ, ડોબીવલી, વસઈ, વિરાર જેવા વિસ્તારોમાં પ્રયાણ કરી ચૂક્યા છે.

વળી, એક સમયે વરલીના ઉચ્ચ-મધ્યમ વર્ગના વિસ્તારો પૂરતો સીમિત ગણાતો ગુજરાતી સમુદાય હવે વિસ્તર્યો છે.

વરલીમાં નિર્માણ પામી રહેલાં રહેવાસી બાંધકામોમાં મોટા પ્રમાણમાં ગુજરાતીઓએ રોકાણ કર્યું છે.

એટલે ક્યારેક મરાઠી સમુદાયની બહુમતી ધરાવતા વરલીનું સ્વરૂપ હવે બદલાયું છે અને અહીં ગુજરાતીઓ બહુમતીમાં આવી ગયા છે. આ જ ગુજરાતીઓને રીઝવવાનો આદિત્ય ઠાકરે પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.  ઠાકરે પરિવારની ચોથી પેઢીમાં પ્રથમ વખત કોઈ વ્યક્તિ ચૂંટણી લડી રહી છે અને એટલે શિવસેના તમામ મોરચે લડી લેવા માગે છે. શિવસેનાના દિવાકર રાવતે બીબીસી મરાઠી સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્યું, "શિવસેના સ્થપાઈ ત્યારથી, હંમેશાંથી મુંબઈ બહુભાષીઓનું રહ્યું છે."

"અમે માત્ર ભૂમિપુત્રોને મહત્ત્વ આપ્યું છે. એમનો ધર્મ કે એમની જાતિ મહત્ત્વ ધરાવતી નથી. આ એક સૌહાર્દ વધારનારું પગલું છે."બીબીસીની મરાઠી...


આદિવાસીઓનો વિરોધ

ઘણીવાર આ સરકારી નિર્ણય સામે સ્થાનિક લોકોએ અહિંસક રીતે પોતાનો વિરોધ નોંધાવ્યો છે.

એ વિરોધને સાવ અવગણી આ પ્રોજેક્ટ હાથ ધરાયો અને 31 ઑક્ટોબરે તેનું વૈભવી અનાવરણ પણ થયું.

પોતાની તબાહીના ભોગે થનાર આ તમાશાનો આદિવાસી ભાઈ-બહેનોએ અહિંસક રીતે,કાયદાની હદમાં રહીને, કોઈને અડચણ ઊભી કર્યા વગર 31 ઓક્ટોબરે વિરોધ કરવાનું નક્કી કર્યુ.

તમામ ગામોનાં લોકોએ તબાહીનો માતમ મનાવી ઘરોમાં ચૂલો નહીં સળગાવવાની અને ઉપવાસ રાખવાની જાહેરાત કરી.

30 ઑક્ટોબરે, અમે કેટલાક મિત્રોએ કેવડિયા પાસેના આદિવાસી ગામોમાં જઈને આ લોકો સાથે રહેવાનું અને તેમની સાથે રહી ઉપવાસ કરવાનું નક્કી કર્યું.

હું મારા માતા-નીતા મહાદેવ, વીરજીભાઈ વિરડીયા અને સામાજિક કાર્યકર્તા - રોહિતભાઈ પ્રજાપતિ આખે રસ્તે સતત પોલીસ ચૅકિંગની વચ્ચે 30 તારીખે આદિવાસી ગામમાં પહોંચ્યાં.

અમે જેવા ગામમાં પહોંચ્યાં કે તરત જ અમે જે ગલીમાં હતાં ત્યાં  પોલીસની બે ગાડીઓ આડી મૂકી બંધ કરી દેવાઈ.

એક પછી એક પછી એક 3-4ની બેચમાં પોલીસ આવતી ગઈ અને અમારી પૂછપરછ કરવા લાગી. અમે અમારો આશય સ્પષ્ટ જણાવ્યો.

અમે કહ્યું કે અમે કાયદામાં માનનારા લોકો છીએ અને આજ સુધી ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

ક્યારેય અમારામાંથી કોઈએ જાહેરાત કર્યા વગર કોઈ કાર્યક્રમ આપ્યો નથી.

આજે પણ નથી આપવાના અને કાલે પણ નહીં આપીએ. અમે ફક્ત અહીં લોકો સાથે રહીશું, તેમનું દુઃખ વહેંચીશું અને કાલે તેમની સાથે અમે પણ તેમના ઘરોમાં રહીને ઉપવાસ કરીશું.

આ કોઈ ધરણા પર બેસીને ઉપવાસ કરવાનો કાર્યક્રમ નહોતો. તમામ લોકો પોતપોતાના ઘરોમાં ઉપવાસ રાખવાના હતા.

અમે કહ્યું કે, ગામમાં જ રહીશું અને તમે ઇચ્છો તો અહીં પોલીસ રાખી શકો છો. તમે કહો તો અમે તમને સામેથી ફોન કરીને કહી દઈશું કે કોના ઘરમાં  અને ક્યાં રહેવાના છીએ.

તમારાથી સંતાડીને અમે કંઈ નથી કરવાના અને કંઈ નહીં કરીએ તેની ખાતરી આપીએ છીએ.

તેમ છતાં વારાફરતી પોલીસની ટૂકડીઓ આવતી રહી અને ફરીફરીને એના એ જ સવાલો કરતી રહી. ફોટો પાડીને માહિતી મોકલતી રહી.

આ દરમિયાન પોલીસ જાણે આતંકવાદી શોધતી હોય  એમ ગામમાં ઘરે ઘરે જઈને તપાસ કરી રહી હતી.

આખા જિલ્લામાં પાંચથી છ હજાર પોલીસ ખડકી દેવામાં આવી હતી અને આદિવાસીઓને સંપૂર્ણ રીતે ભયભીત કરી દેવાયા.

કાર્યકર્તાઓએ અહિંસક રીતે વિરોધ નોંધાવ્યો

ગાંધીવાદી કાર્યકર્તાઓ

આ અમે નજરે જોયું. ગામના લોકો એક શબ્દ પણ બોલતાં ડરી રહ્યા હતા.

આ સમયે પૂર્વ સંસદસભ્ય અને આદિવાસી નેતા અમરસિંહ ઝેડ. ચૌધરી અને તેમના સાથીઓ અમારી મુલાકાતે આવ્યા.

અમને મળીને તે પાછા વળ્યાં ત્યારે પોલીસે તેમને પોલીસ-વાનમાં બેસાડી દીધાં.

મેં દૂરથી તે જોયું. થોડી જ વારમાં અમારી પાસે પણ પોલીસ આવી, આ નવા લોકો હતા.

પોલીસે સૌથી પહેલાં અમારા બધાના મોબાઇલ ફોન આંચકી લીધા અને અમને પોલીસની અને અમારી ગાડીમાં બેસાડી દેવામાં આવ્યા.

અમે પૂછ્યું, અમને કેમ અને કયાં લઈ જઈ રહ્યા છો? પોલીસે ઉદ્ધાતાઈથી જવાબ વાળ્યો. કોઈ માહિતી ન આપી.

સાંજના લગભગ 6:15 વાગ્યા હતા અને હું અને મારા મમ્મી બે સ્ત્રીઓ હતી, તેમ છતાં એક પણ મહિલા પોલીસ નહોતી. 'આગળ છોડી દઈશું' એમ કહીને અમને લઈ જવાયા.

વીરજીભાઈ વિરડિયા જે ફકત અમને ગામ બતાવવા આવ્યા હતા તેમની વિનંતી પણ પોલીસે કાને ન ધરી, મોબાઇલ લઈ લીધો અને અમારી સાથે ગેરકાયદે અટકાયતમાં લીધા.

અમને કહ્યું કે રસ્તામાં ઉતારી દઈશું,પણ ઉતાર્યા નહીં. અમને બધાંને રાજપીપળા પાસે જીતનગર લઈ જવામાં આવ્યાં.

આ જગ્યા એન. સી. સી. એકેડમી હતી. અમે 18 જેટલાં લોકો હતાં, જેમાં કેટલાક આદિવાસી ભાઈઓ હતા જેમને જુદી જુદી જગ્યાએથી પકડી લાવવામાં આવ્યા હતા.

બધાને એક જ હોલમાં રખાયાં. સાંજના લગભગ સાડા સાત થયા હતા.

એક પણ મહિલા...


આધાર નંબરના કારણે પ્રાઇવસીનો મુદ્દો પણ ઊભો થયો છે અને અવારનવાર આધારની માહિતી લીક થયાના સમાચારો પણ આવતા રહે છે.

આવા સંજોગોમાં આધારને ફરજિયાત કરવું જોઈએ કે કેમ તે મુદ્દે ભારે વિવાદ જાગેલો છે.

સુપ્રીમ કોર્ટ હાલમાં આ મુદ્દે સુનાવણી કરી રહી છે અને હાલ પુરતી આધાર લિન્ક કરવાની સમયમર્યાદા અનિશ્ચિત મુદત માટે લંબાવી છે.

ત્યારે આધાર નંબરની પદ્ધતિ શું છે, તેનો ઉદ્દેશ શું છે, તેના નિયમો શું છે અને તેની સાથે જોડાયેલી માહિતી લીક થવાની સમસ્યા શું છે તે મુદ્દે નિષ્ણાત નિખિલ પાહવા સાથે વાતચીત કરીને બીબીસીએ તમારા માટે આ પ્રશ્નોત્તરી તૈયાર કરી છે.

અન્ય પાસે મારો આધાર નંબર હોય તો શું થાય?

આધાર-નિરાધાર: દિલ્હીના લોકો આધાર વિશે શું કહે છે?

સરકાર અત્યાર સુધી એવો દાવો કરતી આવી છે કે આધાર નંબરના આધારે તમારી કોઈ પણ જાતની માહિતી કોઈને મળી શકશે નહીં.

થર્ડ પાર્ટી તમારો આધાર નંબર અને તમારું નામ ટાંકીને (અથવા તમારી ફિંગરપ્રિન્ટ ચેક કરીને) ડેટાબેઝને ક્વેરી મોકલી શકે.

જો નામ અને નંબર બરાબર હોય તો સિસ્ટમ જવાબ આપશે "YES", નામ-નંબર મળતા નહીં હોય તો જવાબ આવશે "NO".

તેનો અર્થ કે માત્ર નામ અને નંબરની ખરાઈ જ ક... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

રવાની હોય છે.

જોકે, ખરાઈ ઉપરાંતની "authentication plus" સર્વિસ પણ હોય છે, જેમાં જાતિ, ઉંમર અને સરનામું પણ સર્વિસ પ્રોવાઇડર જાણી શકે છે.

કારણ કે કાયદા અનુસાર 'know your customer' (KYC - તમારા ગ્રાહકને જાણો) ધોરણ પ્રમાણે આ માહિતી જાણવાની હોય છે.

તેના કારણે કોઈ પણ કંપની પોતાના ક્લાયન્ટની ઓળખની ખરાઈ કરી શકે છે.

UIDAI દ્વારા આધાર નંબરના આધારે e-KYC પ્રોસેસ તૈયાર કરી છે.

આ એજન્સીએ પોતાની વેબસાઇટ પર તેની વ્યાખ્યા આપતા જણાવ્યું છે કે 'આ સર્વિસ ઇલેક્ટ્રોનિક વિકલ્પ છે, જેનાથી તાત્કાલિક અને પેપરલેસ પદ્ધતિએ ઇન્ડસ્ટ્રી ખરાઈ કરી શકે છે.'

દાખલા તરીકે, ટેલિકોમ કંપનીઓ આ સર્વિસનો ઉપયોગ કરીને ઝડપથી ગ્રાહકોના ફોર્મ તૈયાર કરે છે.

અગાઉ કાગળ પર લખીને આ બધી માહિતી ચકાસવી પડતી હતી.

હવે તમારો નંબર અને ફિંગરપ્રિન્ટ આપો એટલે e-KYC સિસ્ટમમાંથી બધી જ માહિતી ફોર્મમાં ભરાઈ જાય છે.

આધારમાંથી મળતી માહિતીના આધારે ખાનગી કંપનીઓ પણ પોતાનો ડેટાબેઝ તૈયાર કરી શકે છે.

કંપનીઓ તમારી ઓળખને અન્ય વિગતો સાથે સાંકળી શકે છે.

ઈ-કોમર્સ માટે આધારની માહિતી સાથે વધારાની માહિતી જોડીને કોઈ કંપની વધારે વિસ્તૃત્ત ડેટા બેઝ તૈયાર કરી શકે છે.

આધાર યોજનાનો વિરોધ કરનારા ડિજિટલ રાઇટ્સ એક્ટિવિસ્ટ નિખિલ પાહવા બીબીસી સાથે વાત કરતા કહે છે, 'આધાર નંબર વધારે માહિતી મેળવવાનું સાધન બની ગયું છે.'

દાખલા તરીકે ડિસેમ્બરમાં UIDAI દ્વારા એક નંબર ટ્વીટ કરાયો હતો - તે નંબર પર SMS કરીને તમારો આધાર નંબર આપો એટલે (એકાઉન્ટ નંબર નહી, પણ) કઈ બૅન્ક સાથે તે લિન્ક થયેલો છે તેનો જવાબ મળે.

પાહવા કહે છે, 'આનો દુરુપયોગ થવા લાગ્યો હતો. કેટલાક લોકોએ આ રીતે કઈ બૅન્કમાં ખાતું છે જે જાણી લીધું અને પછી પોતે ફલાણી બૅન્કમાંથી ફોન કરે છે એમ કહીને વિગતો મેળવી લેતા હતા.

વન ટાઇમ પાસવર્ડ (OTP) જનરેટ કરીને તેમને મોકલતા હતા અને તે રીતે તેમના ખાતામાંથી નાણાં કાઢી લેતા હતા.'

મારો અડધો નંબર જ કોઈની પાસે હોય તો તેઓ માહિતી મેળવી શકે?

તમારા આધાર નંબરનો કયો હિસ્સો તેમની પાસે છે તેના આધારે કામ થઈ શકે છે.

થોડા આંકડાં હોય તો માહિતી મળે નહીં પણ મોટા ભાગના આંકડાં મળી ગયા હોય તો માહિતી મેળવી શકે છે.

લોકો ખૂટતા નંબરમાં વારાફરતી જુદા જુદા નંબરો નાખીને ડેટાબેઝ સાથે તે મેચ થઈ જાય તેવું કરી શકે છે.

આધાર નંબર લીક થઈ ગયો તો તેનો દુરુપયોગ કઈ રીતેથઈ શકે?

ફક્ત આધાર નંબર મળી જાય તેનાથી દુરુપયોગ કરી...


આધુનિક રાજનેતા ચિમ્પાન્ઝી પાસેથી કંઈક શીખી શકે છે

એક સંશોધન અનુસાર સત્તા મામલે આવું વલણ ચિમ્પાન્ઝીના સમુદાયમાં પણ જોવા મળે છે.

ઑક્સફોર્ડ યુનિવર્સિટીમાં પોલિટિકલ સાયન્સના પ્રોફેસર જેમ્સ ટિલો સંશોધન કરી રહ્યા છે કે ચિમ્પાન્ઝીના સમૂહમાં ચાલતા સત્તા સંઘર્ષમાંથી રાજનીતિ મામલે શું શીખી શકાય છે.

1 - મિત્ર પાસે રાખો પણ દુશ્મનને નિકટ રાખો

ચિમ્પાન્ઝીઓની પ્રજાતિમાં કોઈ પ્રત્યે નિષ્ઠા બદલવાનો સિલસિલો સતત ચાલતો રહે છે.

કોઈ પણ સમૂહમાં પ્રભુત્વ મેળવવા માટે ચિમ્પાન્ઝી હંમેશાં પોતાના મિત્રનો વિરોધ અને દુશ્મન સાથે મિત્રતા કરવા તૈયાર રહેવું પડતું હોય છે.

તેમાં મોટાભાગના સંબંધો મિત્રતાની જગ્યાએ ફાયદા માટેના હોય છે.

આપને આ પણ વાંચવું ગમશે

2 - સંબંધ બનાવવા માટે નબળું હોય તેની પસંદગી

ચિમ્પાન્ઝીઓમાં બરાબરીના સ્તરવાળા સાથે ગઠબંધન જોવા મળે છે. જેનો અર્થ કે બે નબળા ચિમ્પાન્ઝી એક મજબૂત ચિમ્પાન્ઝી સામે સંઘર્ષ કરશે.

તેમનામાં એવું નથી જોવા મળતું કે કોઈ નબળા ચિમ્પાન્ઝી અને મજબૂત ચિમ્પાન્ઝી સાથે ગઠબંધન કરતા હોય.

આ એક તાર્કિક વાત છે કેમ કે જો આપણે કોઈ નબળી વ્યક્તિ સાથે ગઠબંધન કરીએ, તો આપણા સાથી સાથે મળીને પ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

્રાપ્ત કરેલી વસ્તુ પર આપણને વધુ અધિકાર મળવાની સંભાવના હોય છે.

વળી, જો બીજી વ્યક્તિ મજબૂત હોય, તો આપણને અધિકાર ઓછો પ્રાપ્ત થવાની સંભાવના હોય છે.

3 - લોકો ડરે તે સારું છે પણ...

ચિમ્પાન્ઝીનો નેતા ડરાવનારો હોય છે અને પોતાની તાકત પર રાજ કરનારો હોય છે. પરંતુ આવા નેતા વધુ લાંબો સમય રાજ નથી કરી શકતા.

એક સફળ નેતા બનવા તમારે તમારા માટે સમર્થન મેળવતું રહેવું પડે છે અને જનતા વચ્ચે પકડ મજબૂત રાખવી પડે છે. આથી નેતાએ સહ્યદય અને દૃઢ રહેવું પડે છે.

4 - સુવિધા આપો અને રાજ કરો

ઇતિહાસ પર નજર કરીએ તો એ નેતા સૌથી લાંબો સમય સુધી શાસન કરે છે, જેમણે લોકોને સંસાધનો વહેંચીને સમર્થન પ્રાપ્ત કરી રાખેલું હોય.

બીબીસી રેડિયોના કાર્યક્રમમાં એક એવા ચિમ્પાન્ઝી વિશે માહિતી આપવામાં આવી જેણે 12 વર્ષ સુધી ઝૂંપડીઓમાંથી માંસ ઉઠાવી લાવીને અન્ય ચિમ્પાન્ઝીઓને વહેંચ્યું અને આવી રીતે રાજ કર્યું.

5 - બાહ્ય જોખમો વધારી શકે છે સમર્થન

ચિમ્પાન્ઝીઓ પર થયેલા અભ્યાસમાં એ વાત પણ પ્રકાશમાં આવી કે, જો સમૂહ પર બાહ્ય ખતરો આવે છે, તો ચિમ્પાન્ઝીઓને સમૂહ આંતરિક કલહ ભૂલીને એકજૂટ થઈને તેનો સામનો કરે છે.

રસપ્રદ વાત એ છે કે મનુષ્યોની દુનિયામાં આ પ્રકારની બાબત અસરકર્તા નથી.

જોકે, 9/11ની ઘટના પછી વિશ્વનું એકજૂટ થવું એક અપવાદ હોઈ શકે છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


આધુનિક વિયેતનામના રાષ્ટ્રપિતા હો ચી મિન્હ આઝાદ વિયેતનામના પ્રથમ પ્રમુખ પણ બન્યા હતા.

એ ચહેરો એટલે વિયેતનામના રાષ્ટ્રપિતા હો ચી મિન્હ. પ્રવાસી તરીકે તમે વિયેતનામ જાવ તો હો ચી મિન્હ વિશે જાણ્યા વિના નહીં ચાલે.

રાજધાની હેનોઈમાં તેમનું સંગ્રહાલય પણ બન્યું છે. તેમની સમાધી પણ બનાવાઈ છે અને પ્રમુખ બન્યા બાદ તેઓ જ્યાં રહ્યા હતા તે મકાનોને સ્મારક તરીકે જાળવી રખાયા છે.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

તેમના અવસાન બાદ, તેમને શ્રદ્ધાંજલિ તરીકે દેશના સૌથી મોટા શહેર સેગાઓનું નામ જ બદલીને હો ચી મિન્હ સિટી કરી દેવાયું.

હો ચી મિન્હની સમાધી પર રોજ હજારો લોકો શ્રદ્ધાસુમન અર્પણ કરવા આવે છે.

રાજધાની હેનોઈમાં તેમનું સંગ્રહાલય પણ બન્યું છે.

સ્થાનિક લોકો તેમની પ્રસંશા કરતા થાકતા નથી.  હો ચી મિન્હ સિટિના સેગાવ સેન્ટરમાં તેમની એક ભવ્ય પ્રતિમા મુકાઈ છે, જેમાં પોતાનો હાથ ઊંચો કરેલી મુદ્રામાં તેઓ દેખાય છે.

તેની નીચે એવી જ મુદ્રામાં કેટલીક યુવતીઓ પોતાની તસવીરો ખેંચી રહી હતી.

તેમાંની એક યુવતીએ જોરથી બૂમ મારીને કહ્યું કે તે હો ચી મિન્હને ખૂબ જ પસંદ કરે છે.

સ્કૂટર પર આરામની અદામાં બેઠેલા એક મજૂરે કહ્યું, "હો ચી મ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

િન્હ વિયેતનામના સૌથી મહાન નેતા છે. તેમણે અમને સ્વતંત્રતા અપાવી અને આજે અમે આઝાદ અને આનંદમય છીએ તે તેમના કારણે."

ભારતમાં મહાત્મા ગાંધીજીનો છે એટલો જ મહિમા વિયેતનામમાં હો ચી મિન્હનો છે.

તેમના અવસાન બાદ, તેમને શ્રદ્ધાંજલિ તરીકે દેશના સૌથી મોટા શહેર સેગાઓનું નામ જ બદલીને હો ચી મિન્હ સિટિ કરી દેવાયું.

આધુનિક વિયેતનામના રાષ્ટ્રપિતા હો ચી મિન્હ આઝાદ વિયેતનામના પ્રથમ પ્રમુખ પણ બન્યા હતા.

તેઓ એક ઉત્તમ સેનાપતિ પણ હતા અને તેમની આગેવાનીમાં વિશ્વની ત્રણ સત્તાઓને હરાવી દેવામાં આવી હતી.

ફ્રાન્સ, જાપાન અને અમેરિકાને તેમણે ઝૂકાવ્યા હતા.

તેઓ ડાબેરી વિચારધારાના હતા. યુદ્ધના મેદાનમાં તેઓ જેટલા આક્રમક હતા, તેની બહાર તેઓ એટલા જ સૌમ્ય હતા.

ફ્રાન્સના કબજામાંથી દેશને આઝાદી અપાવવા માટે તેમણે વર્ષો સુધી લડત ચલાવી હતી.

1958માં તેઓ ભારતના પ્રવાસે ગયા ત્યારે નહેરુએ તેમનું જોરદાર સ્વાગત કર્યું હતું.

જવાહરલાલ નહેરુ અને હો ચી મિન્હ વચ્ચે સારી દોસ્તી હતી. 1958માં તેઓ ભારતની મુલાકાતે આવ્યા ત્યારે નહેરુએ તેમનું ઉમળકાથી સ્વાગત કર્યું હતું.

હો ચી મિન્હ મ્યુઝિયમના ડાયરેક્ટર ન્યૂયેન વેન કોંગ (Nguyen Van Cong) કહે છે કે, "વડાપ્રધાન નહેરુ અને હો ચી મિન્હ ઘનિષ્ઠ મિત્રો હતા."

"1958માં તેઓ ભારતના પ્રવાસે ગયા ત્યારે નહેરુએ તેમનું જોરદાર સ્વાગત કર્યું હતું."

"ભારતીય બાળકોએ તેમને 'અંકલ હો' કહીને બોલાવ્યા હતા. ભારતમાં લોકોએ તેમને ખૂબ પ્રેમ આપ્યો હતો."

ભારતની નવી પેઢીને આજે હો ચી મિન્હ વિશે બહુ જાણકારી નથી, પણ નહેરુના સમયમાં ભારતમાં તેમને 'અંકલ હો' તરીકે વધુ ઓળખવામાં આવતા હતા.

દિલ્હી અને કોલકાતામાં માર્ગોને તેમનું નામ આપવામાં આવ્યું છે.

1969માં હો ચી મિન્હનું 79 વર્ષે અવસાન થયું હતું. પ્રમુખ બન્યા પછી પણ તેમણે મહેલમાં રહેવાના બદલે મહેલના કર્મચારી રહેતા હોય તેવા બે રૂમના નાના મકાનમાં રહેવાનું પસંદ કર્યું હતું.

હો ચી મિન્હ મ્યુઝિયમના ડાયરેક્ટર ન્યૂયેન વેન કોંગ

સંગ્રહાલયમાં પર્યટકોની મદદ માટે રહેલી એક મહિલા સ્વંયસેવિકા તે ઘર બતાવીને કહે છે, "અમારી પાછળ જે મકાન છે ત્યાં તેઓ પ્રમુખ બન્યા પછી 4 વર્ષ રહ્યા હતા. ત્યાં બીજું ઘર છે ત્યાં તેઓ 11 વર્ષ રહ્યા હતા."

1890માં એક સામાન્ય પરિવારમાં તેઓ જન્મ થયો હતો. તે વખતે વિયેતનામ ફ્રાન્સના કબજામાં હતું.

આઝાદી માટેનું આંદોલન દેશમાં ઊભું કરી શકાય તે માટે તેઓ ભણવાનું છોડીને વિદેશ જતા રહ્યા હતા. ...


આનંદ અને દિક્ષા કામ્બે

પુણેના ઔંધ વિસ્તારમાં આ હત્યાની ચર્ચા છેલ્લાં ઘણા સમયથી ચાલી રહી છે. અહીં કામ્બે પરિવાર એક નાના ઘરમાં વર્ષોથી રહે છે. મૃતક આનંદના ઘરમાં તેની પત્ની, મા-બાપ, ભાઈ છે.

આનંદના નાના ભાઈના લગ્ન બે વર્ષ પહેલાં થયા હતા. પોતે જ્યાં સુધી સેટલ ન થાય, ત્યાં સુધી લગ્ન ન કરવાનું વિચાર્યું હતું.

તમે આ વાંચ્યું કે નહીં?

આખરે 20 મેના રોજ આનંદના લગ્ન દીક્ષા સાથે થયાં. લગ્ન બાદ આનંદ-દીક્ષા અને તેનો મિત્ર રાજેશ અને તેની પત્નીએ પંચગીની અને મહાબળેશ્વર ફરવા જવાનો કાર્યક્રમ બનાવ્યો હતો, પરંતુ કોઈને ખબર નહોતી કે આ ટ્રિપ આનંદની જિંદગીની છેલ્લી ટ્રિપ બની જશે.

આનંદની માતાએ બીબીસીને જણાવ્યું, "આનંદે તેના ભાઈ સાથે કોઈ દિવસ ખરાબ રીતે વાત પણ નહોતી કરી. તે અમારા ઘરનો સ્તંભ હતો.

"એપ્રિલમાં દૂરના સંબંધી આનંદ માટે દીક્ષાનો સંબંધ લઈને આવ્યા હતા.

"સગાઈ બાદ આનંદને ઉતાવળે લગ્ન કરવા ન હતાં, પરંતુ યુવતીવાળાએ દબાણ કરતા 20 તારીખના રોજ તેમનાં લગ્ન કરી દીધા.

"દીક્ષા જેટલા દિવસમાં ઘરમાં રહી એટલા દિવસ સારી રીતે રહી. તે અમારું સન્માન કરતી, પરંતુ તે આટલું નિષ્ઠુર કામ કરશે એવું અમને કોઈ દિવસ ના લાગ્યું"... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

એ દિવસે શું થયું?

એ દિવસે શું થયું એ જાણવા અમે રાજશ બોબડેને મળ્યા.

રાજેશે કહ્યું, "પુણેથી અમે બપોરે 2 વાગ્યે નીકળ્યા હતા. આનંદ અને દિક્ષા કારમાં પાછળ બેઠા હતા. હું અને મારી પત્ની આગળની સીટ પર હતાં.

"જેવા અમે ખંડાલાના ઘાટમાં પહોંચ્યા કે દીક્ષાને ઊલટી થવા લાગી. અમે તાત્કાલિક ગાડી ઊભી રાખી દીધી.

"થોડીવાર બાદ અમે પ્રવાસ ફરી શરૂ કર્યો. પસરણી ઘાટ ચડતા દીક્ષાને ફરીથી ઊલટી થવા લાગી. અમે ફરીથી ગાડી ઊભી રાખી.

"દીક્ષા ઉલટી કરવા માટે નીચે ઉતરી અને આનંદ તેની પાછળ પાણીની બોટલ લઈને ગયો. હું અને મારી પત્ની સાથે ત્યાં સેલ્ફી લઈ રહ્યાં હતાં.

"થોડીવાર બાદ બે લોકો એક બાઇકમાં ત્યાં આવીને ઊભા રહ્યા. અમે તેમની પર ધ્યાન ન આપ્યું. થોડીવાર બાદ અન્ય એક બાઇક પર બે લોકો આવ્યા અને દીક્ષા અને આનંદ જ્યાં હતા ત્યાં ઊભા રહ્યા.

"કંઈ સમજાય એ પહેલાં તેમણે ચાકૂ વડે આનંદ પર હુમલો કર્યો. પાંચ-દસ મિનિટ અમને કંઈ ખબર જ ન પડી કે શું થઈરહ્યું છે.

"દરમિયાન આનંદ જીવ બચાવીને દોડતો-દોડતો ગાડી પાસે આવી ગયો. હુમલાખોરો પણ તેની પાછળ આવ્યા અને ગાડીના કાંચના પર હુમલો કર્યો. તેમાં કાચ તૂટીને મારી પત્નીને લાગ્યો જેમાં તે જખમી થઈ ગઈ.

"શું થઈ રહ્યું છે મને કંઈ ખ્યાલ નહોતો પડતો. હું પંચગની પોલીસ સ્ટેશન પહોંચ્યો, તો ત્યાંથી ઉત્તર મળ્યો કે આ વિસ્તાર અમારી નીચે નથી આવતો તમે વાય પોલીસ સ્ટેશન જાઓ.

"હું ત્યાં પહોંચ્યો અને આ અંગે પોલીસ ફરિયાદ નોંધાવી."

રેડિયમ નંબર પ્લેટની દુકાન

રાજેશે ઉમેર્યું, "આનંદ પર હુમલો થયો છે એવું દીક્ષાએ જ ફોન કરીને ઘરે જણાવ્યું હતું. બપોરે 3.30 વાગે દીક્ષાએ આનંદના ભાઈ સંતોષને ફોન કરી આ વાતની જાણ કરી હતી."

આ અંગે સંતોષ કહે છે, "દીક્ષાએ કહ્યું કે કોઈએ અમારી પર હુમલો કર્યો છે. હુમલાખોરોએ મારું મંગલસૂત્ર પણ ખેંચી લીધું છે.

"હું ગભરાયેલી સ્થિતિમાં થોડા મિત્રો સાથે પંચગની પહોંચ્યો, પરંતુ ત્યાં સુધીમાં તો બધુ જ ખતમ થઈ ગયું હતું.

"મારા ભાઈની ઔંધ વિસ્તારમાં મોબાઇલ નંબર પ્લેટની દુકાન છે. બાનેર રોડ પર પણ અમારી દુકાનો છે. અમારી કોઈની સાથે દુશ્મની નહોતી.

"દીક્ષાએ ચાલીસ-બેતાલીસ દિવસોમાં તો બધું જ ખતમ કરી નાખ્યું. તેણે ઠંડા દિમાગથી આનંદની હત્યા કરાવી નાખી."

પત્નીએ કરી પતિની હત્યા

આ અંગે વધુ જાણકારી માટે અમે વાય પોલીસ સ્ટેશનના ઇન્સપૅક્ટર વિનાયક વેતાળને મળ્યા. તેમણે જણાવ્યું, "દીક્ષા અને નિખિલ મળેકર વચ્ચે પ્રેમ સંબંધ હતાં, પરંતુ દીક્ષાનો...


આનંદીબહેન ચૂંટણી લડશે કે નહીં તે મુદ્દે સસ્પેન્સ હજુ યથાવત્ છે

'સંદેશ'માં પ્રકાશિત અહેવાલ, મુજબ ભાજપે 26મી નવેમ્બરે 34 ઉમેદવારની યાદીને કન્ફર્મેશન આપ્યું હતું.

'અમદાવાદ ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી'(ઔડા)ના ચેરમેન ભૂપેન્દ્ર પટેલને ભાજપે અમદાવાદની ઘાટલોડિયા બેઠકના ઉમેદવાર તરીકે જાહેર કર્યા છે.

પૂર્વ મુખ્યમંત્રી આનંદીબહેન આ બેઠક પરથી ચૂંટણી લડતાં હતાં, પરંતુ આ વખતે તેમને હજુ સુધી ટિકિટ નથી ફાળવવામાં આવી.

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

 ઉપરાંત તેમની જૂની વિધાનસભા બેઠક પાટણની ટિકિટ પણ ભાજપે અન્ય ઉમેદવારને ફાળવી છે. વલસાડ જિલ્લાના ધરમપુરમાં આનંદીબહેને 26 નવેમ્બરે એક કાર્યક્રમમાં હાજરી આપી હતી.

જેમાં તેમણે નિવેદન આપ્યું હતું કે પક્ષ આદેશ કરશે તો તેઓ વિધાનસભાની ચૂંટણી લડશે. આ પહેલા તેમણે આનંદીબહેને ચૂંટણી નહીં લડવાની વાત કહી હતી.

મધ્યપ્રદેશઃ દુષ્કર્મીઓને ફાંસીની સજા?

મધ્યપ્રદેશની કેબિનેટે દુષ્કર્મને લગતી સજાઓના કાયદામાં સુધારો કરવાનો પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો છે

'આજતક'માં પ્રકાશિત થયેલા અહેવાલ પ્રમાણે મધ્યપ્રદેશની કેબિનેટે સામુહિક દુષ્કર્મ અને 12 વર્ષની ઓછી વયની બાળકી પરના દુષ્કર્મના દોષિતને ફાંસીની સજા આપ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

વાના પ્રસ્તાવને મંજૂરી આપી છે.

 27 નવેમ્બરથી શરૂ થઈ રહેલા વિધાનસભાનાં શિયાળુ સત્રમાં આ ગુનાઓને લગતા વર્તમાન કાયદામાં સુધારો રજૂ કરતો ખરડો પસાર કરવામાં આવશે.

ઇન્ડિયન પીનલ કોડની કલમ 376(દુષ્કર્મનો આરોપ) અને 376 ડી(સામુહિક દુષ્કર્મનો આરોપ)માં સુધારો કરવાની મંજૂરી કેબિનેટ બેઠકમાં આપવામાં આવી હતી.

મધ્યપ્રદેશમાં તાજેતરમાં દુષ્કર્મની ઘટનાઓ વધી રહી હોવાના કારણે રાજ્ય સરકાર ઘણી ટીકાઓનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે, જેના કારણે આ ખરડો રજૂ કરવામાં આવ્યો હતી.

'લોકોને આકર્ષનારો રાષ્ટ્રવાદ અર્થતંત્ર માટે હાનિકારક'

લોકોને આકર્ષનારો અને લલચાવનારો રાષ્ટ્રવાદ લોકોને વિભાજિત કરે છે : રઘુરામ રાજન

'રિઝર્વ બેન્ક ઑફ ઇન્ડિયા'ના પૂર્વ ગર્વનર અને અર્થશાસ્ત્રી રઘુરામ રાજને નિવેદન આપ્યું હતું કે, લોકોને આકર્ષનારો અને લલચાવનારો રાષ્ટ્રવાદ લોકોને વિભાજિત કરે છે અને અર્થતંત્ર પર વિપરીત અસર કરે છે.

'ટાઈમ્સ લિટફેસ્ટ'માં રઘુરામ રાજનના એક વાર્તાલાપનું રેકોર્ડિંગ દર્શાવવામાં આવ્યું હતું.

રાજને કહ્યું હતું કે રાષ્ટ્રવાદ એ દેશભક્તિની નિશાની નથી. આ પ્રકારનો રાષ્ટ્રવાદ લોકોને વિભાજિત તો કરે જ છે પરંતુ વધુ હાનિકારક પણ સાબિત થઈ શકે છે. લોકશાહી વ્યવસ્થા એ ભારતની સૌથી મોટી તાકાત છે.

તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


આનંદીબહેન પટેલ અને વિજય રૂપાણીએ નરેન્દ્ર મોદી જેવી છબી ઉપસાવવાના પ્રયાસ કર્યા હતા

દેશના અગ્રણી બિઝનેસ ગ્રુપે સૌથી વધુ વિખ્યાત સંગીતકાર પાસે આ માટે એ જિંગલ બનાવવાની યોજના ઘડી હતી.

કરોડોના ખર્ચે તૈયાર કરવામાં આવેલું જિંગલ લઈને કોર્પોરેટ ગ્રુપના ટોચના અધિકારી મુખ્ય પ્રધાને સંભળાવવા પહોંચ્યા હતા.

મુખ્ય પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ જિંગલ સાંભળતાં પહેલાં સવાલ કર્યો હતો, ''જિંગલ બનાવનાર ક્યાં છે?''

જવાબ મળ્યો, ''સર, તેઓ આવી શકે તેમ નથી.''

તમને આ પણ વાંચવું ગમશે

એ જિંગલ મુખ્ય પ્રધાનને પસંદ પડી ન હતી. તેમણે તેમના અધિકારીઓને કહ્યું હતું, ''વધુ શોધ કરો. ગુજરાતમાં ઘણા પ્રતિભાશાળી લોકો છે.''

આખરે એક એવા યુવકની જિંગલ સિલેક્ટ કરવામાં આવી જેને કોઈ જાણતું ન હતું.

ગુજરાતના મુખ્ય પ્રધાન તરીકે નરેન્દ્ર મોદી આ સ્ટાઈલમાં કામ કરતા હતા.

તેને હિન્દી ફિલ્મોના ડાયલોગ સ્વરૂપે કહેવું હોય તો એમ કહી શકાય કે ''મેં જહાં ખડા હો જાતા હું, લાઈન વહીંસે શુરુ હોતી હૈ.''

આનંદીબહેને શું શિખવાડ્યું?

આનંદીબહેન પટેલ

ઉપરોક્ત ઘટનાના પાંચ વર્ષ બાદ 2015ની એક બપોરે મુખ્ય પ્રધાનની એ જ ઓફિસમાં બેઠેલાં આનંદીબહેન પટેલ કેટલીક ફાઈ... બીજા 4000 અક્ષરો માટે લેખ ચાલુ રાખો:

લો જોઈ રહ્યાં હતાં.

તેમણે અચાનક એક કર્મચારીને બોલાવ્યો હતો અને 'પુસ્તકો ફાટી ન જાય અને ખરાબ ન લાગે એટલા માટે તેના પર કઈ રીતે કવર ચડાવવું જોઈએ' એ વીસ મિનિટ સુધી શિખવાડ્યું હતું.

ફાઈલોને દોરી વડે બાંધી રાખવાનું પણ તેમણે એ કર્મચારીને શિખવાડ્યું હતું.

રાજકારણમાં આવીને ગુજરાતનાં પહેલાં મુખ્ય પ્રધાન બનતાં પૂર્વે આનંદીબહેન એક સ્કૂલમાં ટીચર અને પ્રિન્સિપાલ હતાં.

વિજય રૂપાણીને જીતની ખાતરી ન હતી

એ ઘટનાના એક જ વર્ષ બાદ ગુજરાતના વર્તમાન મુખ્ય પ્રધાન વિજય રૂપાણી એ જ ઓફિસના ઈન્ચાર્જ બન્યા હતા.

થોડા દિવસ પહેલાં જ તેમણે કોઈને જણાવ્યું હતું કે ''જીતવાનું તો પછીની વાત છે, હું રાજકોટ દક્ષિણ બેઠક પરથી ચૂંટણી લડી શકીશ કે કેમ એની પણ મને ખાતરી ન હતી.''

વાસ્તવમાં એ બેઠક ગુજરાત બીજેપીના દિગ્ગજ નેતા વજુભાઈ વાળાની હતી.

વજુભાઈ એ બેઠક પર 1985થી જીતી રહ્યા હતા અને 2002માં પેટા ચૂંટણી માટે તેમણે એ બેઠક નરેન્દ્ર મોદી માટે 'ખાલી કરી આપી હતી.'

કેન્દ્રમાં નરેન્દ્ર મોદીના વડપણ હેઠળ સરકારની રચનાના થોડા મહિના બાદ જ વજુભાઈની નિમણૂંક કર્ણાટકના ગવર્નર તરીકે કરવામાં આવી હતી.

વિજય રૂપાણીને પહેલાં બેઠક અને તેના દોઢ વર્ષ પછી મુખ્ય પ્રધાનપદ મળ્યું હતું.

કેવો હતો મુખ્ય પ્રધાન મોદીનો કાર્યકાળ?

નરેન્દ્ર મોદી 4,610 દિવસ સુધી ગુજરાતના મુખ્ય પ્રધાનપદે રહ્યા હતા

નરેન્દ્ર મોદીના કાર્યકાળમાં શાસન તેમની આસપાસ ફરતું રહેતું હતું, જ્યારે આનંદીબહેન અને વિજય રૂપાણીના કાર્યકાળમાં એ વિખેરાયેલું દેખાયું હતું.

વડાપ્રધાન બન્યા એ પહેલાં 4,610 દિવસ સુધી મુખ્ય પ્રધાનપદે રહેલા નરેન્દ્ર મોદીનું કદ ગુજરાતમાં ઘણું મોટું થઈ ગયું હતું.

એ વખતે નરેન્દ્ર મોદી સાથે કામ કરી ચૂકેલા લોકો કહે છે, ''નરેન્દ્ર મોદી બહુ ઓછું બોલતા હતા. સમયસર ટાર્ગેટ પુરો ન થાય ત્યારે ખતરનાક પણ લાગતા હતા.''

પોતાના પહેલા કાર્યકાળમાં નરેન્દ્ર મોદીએ ચોક્કસ આઈએએસ અધિકારીઓને પસંદ કરી લીધા હતા.

ગાંધીનગરના મુખ્ય પ્રધાન આવાસમાં જવાની છૂટ એ અધિકારીઓને જ હતી. અન્ય પ્રધાનો કે ધારાસભ્યો ત્યાં ફરકતા પણ ન હતા.

કેશુભાઈ પટેલ મુખ્ય પ્રધાન હતા ત્યારે પ્રધાનો અને ધારાસભ્યો ત્યાં નિયમિત રીતે એકઠા થતા હતા.

2006માં વિધાનસભાના સત્ર દરમિયાન પક્ષના એક ધારાસભ્યે કોઈને ફરિયાદ કરી હતી કે ''નરેન્દ્રભાઈ સાથે વ્યક્તિગત મુલાકાત સાડા ત્રણ વર્ષ પહેલાં થઈ હતી.''

તેમની નજીકના કેટલાક લોકો કહે છે, ''નરેન્દ્ર મોદી...